**Мюлуз** (фр.: Mulhouse) — горад у Францыі, найбуйнейшы горад дэпартамента Верхні Рэйн і другі па значнасці горад Эльзаса.

Насельніцтва — 271,0 тыс. жыхароў (2007).

Этымалогія
----------

Нямецкая назва — Мюльгаўзен (ням. Mülhausen).

Па-нямецку Мюле (ням.: Mühle) перакладаецца як млын. Адсюль і з’явілася назва Мюлуза, дзе стаяў млын паміж некалькімі хатамі (ням.: Haus), якія належалі страсбургскаму абацтву св. Эцьена.

Геаграфія
---------

Горад размяшчаецца на ўсходзе краіны, амаль на мяжы з Швейцарыяй і Германіяй.

Гісторыя
--------

Паводле легенды горад быў заснаваны ў 58 годзе да н.э. але першыя пісьмовыя згадкі пра Мюлюз датуюцца XII стагоддзем. Горад быў часткай паўднёвага эльзаскага графства Зундгаў у складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. З 1354 па 1515 гады Мюлюз быў часткай Дэкаполіса, аб’яднання дзесяці вольных імперскіх гарадоў у Эльзасе. Горад далучыўся да Швейцарскай Канфедэрацыі ў 1515 годзе, таму, калі ў 1648 годзе паводле Вестфальскага пагаднення ў Зундгаў быў далучаны да Францыі, горад застаўся анклавам у складзе Швейцарыі. Аднак паводле галасавання грамадзян горада 4 студзеня 1798 года горад стаў часткай Францыі. У сярэдзіне XVIII стагоддзя ў Мюлузе вырабляюцца фарбаваныя тканіны — паркаль, якія раней імпартаваліся са Швейцарыі.

Пасля перамогі Прусіі ў Франка-прускай вайне Мюлюз быў далучаны да Германскай імперыі, як частка тэрыторыі Эльзас-Латарынгія, якая праіснавала з 1870 па 1918 гады. У 1904 годзе каля горада Сернэ было адкрыта буйнае радовішча калія, што спрыяла развіццю ў Мюлузе хімічнай прамысловасці. Горад быў на некаторы час заняты французскімі войскамі 8 жніўня 1914 года ў пачатку Першай сусветнай вайны, але яны былі вымушаныя адступіць праз два дні пасля бітвы пры Мюлюзе.

Развіццё горада базавала ў асноўным спачатку на пашырэнні тэкстыльнай прамысловасці, а затым на хімічнай прамысловасці і машанабудаванні, пачынаючы з сярэдзіны XVIII стагоддзя. Мюлюз доўгі час называлі французскім Манчэстэрам.

У наш час час Мюлуз з’яўляецца буйным прамысловым горадам.

Славутасці
----------

* Музей друку на тканінах
* Музей выяўленчага мастацтва
* Французскі чыгуначны музей
* Музей аўтамабіляў братоў Шлюпф

Сярод экспанатаў чыгуначнага музея цеплавоз CC 65000, электравоз CC 7100 (які ўстанавіў у 1955 годзе абсалютны рэкорд хуткасці на рэйках).

Гарады-пабрацімы
----------------

* Бельгія Антверпен, Бельгія (1956)
* Вялікабрытанія Уолсал, Вялікабрытанія (1962)
* Германія Касель, Германія (1965)
* Італія Бергама, Італія (1989)
* Германія Хемніц, Германія (1990)
* Румынія Тымішаара, Румынія (1991)
* Ізраіль Гіватаім, Ізраіль (1991)
* Расія Архангельск, Расія (з 13 сакавіка 1992 года)
* Малі Сафара  (англ.) (бел. Малі (2003)

Вядомыя асобы
-------------

* Анн Брыян, французская біятланістка
* Іаган Генрых Ламберт

Зноскі
------

1. ↑  база даных аб французскіх камунах — Institut national de l'information géographique et forestière. Праверана 26 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1665102'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20894925'></a>
2. ↑  Sandre<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520862'></a>
3. ↑  Францыя Архівавана 8 снежня 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | INSEE |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Britannica (онлайн) · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 152719262 · GND: 4040474-2 · NKC: ge407730 · SUDOC: 026645858 · VIAF: 132529473 |