**Аляксе́й Сямё́навіч Жа́даў** (да 25 лістапада 1942 года — **Жы́даў**; 17 (30) сакавіка 1901, сяло Нікольскае, Арлоўская губерня, Расійская імперыя — 10 лістапада 1977, Масква) — савецкі военачальнік, камандуючы арміямі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, першы намеснік галоўнакамандуючага Сухапутнымі войскамі, генерал арміі (1955). Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 (30) сакавіка 1901 года ў сяле Нікольскае Арлоўскай губерні (цяпер у складзе Свярдлоўскага раёна Арлоўскай вобласці) ў шматдзетнай (7 дзяцей) бядняцкай сялянскай сям’і. Рускі. З-за беднасці сям’і змог скончыць толькі царкоўна-прыходскую школу. З васьмігадовага ўзросту працаваў пастухом. З мая 1919 года — перапісчык валаснога ваеннага аддзела.

У Чырвонай Арміі з мая 1919 года. Залічаны ў 45-ю стралковую дывізію, але па дарозе на фронт захварэў на тыф і некалькі месяцаў лячыўся ў шпіталі. Пасля выздараўлення ў красавіку 1920 года накіраваны на вучобу і ў 1920 годзе скончыў 4-я Арлоўскія кавалерыйскія курсы. Удзельнік Грамадзянскай вайны.

З кастрычніка 1924 года камандаваў кавалерыйскім узводам у асобным эскадроне 48-й стралковай дывізіі Маскоўскай ваеннай акругі. У 1929 годзе скончыў Маскоўскія ваенна-палітычныя курсы. Са жніўня 1929 года — камандзір і палітрук эскадрона 56-га стралковага палка 14-й кавалерыйскай дывізіі ў той жа акрузе.

У 1934 годзе скончыў Ваенную акадэмію РСЧА імя М. В. Фрунзэ. З мая 1934 года — начальнік штаба 61-га кавалерыйскага палка Асобай кавалерыйскай дывізіі імя І. В. Сталіна ў Маскве, а з лістапада 1935 года — начальнік першай часткі штаба гэтай дывізіі.

За некалькі дзён да пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў прызначаны камандзірам 4-га паветрана-дэсантнага корпуса. Пачатак вайны заспеў А. С. Жыдава ў шляху ў горад Чкалаў. Прыбыўшы на Заходні фронт, 28 чэрвеня 1941 года адшукаў свой корпус, які адыходзіў ад мяжы, і ўступіў у камандаванне. Падчас Беластоцка-Мінскай бітвы і Смаленскай бітвы корпус вёў упартыя абарончыя баі на рубяжах рэк Бярэзіна і Сож, і, нягледзячы на панесеныя страты, захаваў баяздольнасць.

У маі 1942 года прызначаны камандзірам 8-га кавалерыйскага корпуса (Бранскі фронт). Аднак праз два тыдні пасля ўступлення на пасаду трапіў пад бамбёжку нямецкай авіяцыі і атрымаў цяжкія траўмы і пераломы ў аўтамашыне, якая перавярнулася. Вярнуўся да выканання абавязкаў толькі ў верасні 1942 года.

З 21 кастрычніка 1942 года — камандуючы 66-й арміяй на Данскім фронце. Падчас Сталінградскай бітвы войска пад яго камандаваннем вызначылася ўвосень 1942 года, зрабіўшы некалькі магутных контрудараў па флангу нямецкіх войскаў, якія прарваліся з поўначы да Сталінграда, што парушыла задумы ворага і скавала шэраг яго дывізій. Пазней войска прыняла актыўны ўдзел у разгроме акружанай нямецкай групоўкі.

Яшчэ будучы камандуючым 66-й арміяй, быў змушаны змяніць прозвішча па жаданні І. В. Сталіна, абраў прозвішча «Жадаў».

За ўмелае кіраванне войскамі, праяўленыя смеласць і мужнасць гвардыі генерал-палкоўніку Жадаву 6 красавіка 1945 года прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

За час вайны Жадаў быў 21 раз згаданы ў падзячных загадах Вярхоўнага Галоўнакамандуючага.

Пасля вайны працягваў камандаваць 5-й гвардзейскай арміяй у складзе Цэнтральнай групы войскаў. З ліпеня 1946 года — намеснік галоўнакамандуючага Сухапутных войскаў СССР па баявой падрыхтоўцы. У 1950 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Вышэйшай ваеннай акадэміі імя К. Я. Варашылава. У 1950—1954 гадах — начальнік Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ. З 1954 года — галоўнакамандуючы Цэнтральнай групай войскаў. Пасля расфармавання групы, з 1955 года — зноў намеснік галоўнакамандуючага Сухапутных войскаў СССР па баявой падрыхтоўцы. З 1956 года — першы намеснік галоўнакамандуючага Сухапутнымі войскамі, з 1964 года — першы намеснік Галоўнага інспектара Міністэрства абароны СССР. З кастрычніка 1969 года — ваенны інспектар-дарадца ў Групе генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання (1946—1950). Дэпутат Вярхоўнага Савета РСФСР 6-7 скліканняў (1963—1971).

Памёр 10 лістапада 1977 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

Узнагароды
----------

* Герой Савецкага Саюза (1945).

Зноскі
------

1. ↑  Приказы Верховного Главнокомандующего в период Великой Отечественной войны Советского Союза. Сборник. — М.: Воениздат, 1975.
2. ↑  Военная энциклопедия в 8 томах. Т. 3: «Д» — Квартирьер / Гл. ред. комиссии П. С. Грачёв. — М.: Воениздат, 1995. — 543 с. — ISBN 5-203-00748-9. — С.170.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аляксей Сямёнавіч Жадаў
* Аляксей Сямёнавіч Жадаў на сайце «Героі краіны»

| Генералы арміі (СССР) |
| --- |
| Паўсядзённы пагон генерала арміі (1974-1991) | 
Жукаў1 · Мерацкоў1
 ·  Цюленеў
 ·  Апанасенка
 ·  *Паўлаў*2,6
 ·  Васілеўскі1
 ·  Ватуцін
 ·  Маліноўскі1
 ·  Ракасоўскі1
 ·  Конеў1
 ·  *Папоў*3,6
 ·  Антонаў
 ·  Яроменка1
 ·  Сакалоўскі1
 ·  Талбухін1
 ·  *Пятроў*3,6
 ·  Хрулёў
 ·  Баграмян1
 ·  Говараў1
 ·  Чарняхоўскі
 ·  Захараў
 ·  Масленнікаў
 ·  Пуркаеў
 ·  *Булганін*1,3
 ·  Захараў1
 ·  *Мяркулаў*2
 ·  Курасаў
 ·  Маландзін
 ·  Чуйкоў1
 ·  *Шцяменка*4,6
 ·  Бірузоў1
 ·  Грэчка1
 ·  Малінін
 ·  Маскаленка1
 ·  Крылоў1
 ·  Батаў
 ·  Галіцкі
 ·  Гарбатаў
 ·  Жадаў
 ·  Казакоў
 ·  Лучынскі
 ·  *Сяроў*5
 ·  Фядзюнінскі
 ·  Паплаўскі
 ·  Голікаў1
 ·  Курачкін
 ·  Лелюшэнка
 ·  Баціцкі1
 ·  У. Іваноў
 ·  Калпакчы
 ·  Пянькоўскі
 ·  Крэйзер
 ·  Пліеў
 ·  Якубоўскі1
 ·  Епішаў7
 ·  Белабародаў
 ·  Гетман
 ·  Кашавой1
 ·  Стучэнка
 ·  Паўлоўскі
 ·  Сакалоў1
 ·  Маргелаў
 ·  Гусакоўскі
 ·  С. Іваноў
 ·  Лашчанка
 ·  Ляшчанка
 ·  Хетагураў
 ·  Марахін
 ·  Белік
 ·  Кулікоў1
 ·  Талубка8
 ·  Шчаглоў
 ·  Івашуцін
 ·  Іваноўскі
 ·  Камароўскі
 ·  Куркоткін1
 ·  Радзіеўскі
 ·  В. Пятроў1
 ·  Мальцаў
 ·  Агаркаў1
 ·  Шаўроў
 ·  Брэжнеў1
 ·  Шкадаў
 ·  Васягін
 ·  Усцінаў1
 ·  Андропаў
 ·  *Шчолакаў*2
 ·  Грыбкоў
 ·  Трацяк
 ·  Алтунін
 ·  Герасімаў
 ·  У. Говараў
 ·  Маёраў
 ·  Варэннікаў
 ·  Матросаў
 ·  Цвігун
 ·  Цынёў
 ·  Казлоў
 ·  Абатураў
 ·  Ахрамееў1
 ·  Салманаў
 ·  Якаўлеў
 ·  Зайцаў
 ·  Лушаў
 ·  Сарокін
 ·  Шабанаў
 ·  Максімаў
 ·  Сухарукаў
 ·  Федарчук
 ·  Белікаў
 ·  Чэбрыкаў
 ·  Язаў1,9
 ·  Крыўда
 ·  Емахонаў
 ·  Лізічаў
 ·  Валошын
 ·  Сняткоў
 ·  Постнікаў
 ·  Бабкоў9
 ·  Кручкоў
 ·  Архіпаў
 ·  М. Папоў
 ·  Кочатаў9
 ·  Бяцехцін
 ·  Лобаў9
 ·  Маісееў9
 ·  Шуралёў9
 ·  Гарэеў9
 ·  Міхайлаў
 ·  Грачоў
 ·  Ермакоў9
 ·  Яшын
 ·  Кобец
1 *Пасля атрымаў званне Маршала Савецкага Саюза*
2 *Пазбаўлены звання*
3 *Паніжаны да генерал-палкоўніка*
4 *Паніжаны да генерал-лейтэнанта*
5 *Паніжаны да генерал-маёра*
6 *Адноўлены ў званні*
7 *Падвышаны ў званні з генерал-маёраў*
8 *Пасля атрымаў званне Галоўнага маршала артылерыі*
9 *Жывуць цяпер*
 | Парадны пагон генерала арміі (1974-1991) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n79077034 · NKC: xx0053539 · VIAF: 85645369 |