Юсцініяна-Прыма
Рэшткі сцен і вежы Сінгідунума
Захаваліся рэшткі старажытна-рымскіх паселішчаў, напрыклад, Сінгідунум (цяпер Бялград). Унікальны помнік візантыйскага горадабудаўніцтва — рэшткі г. Юсцініяна-Прыма  (руск.) (бел. (Царычын-Град).

У архітэктуры XII—XIV стст. сфарміравалася т.зв. школа Рашкі  (руск.) (бел.. Манастыры і храмы будавалі з каменю, часам з мармуровай абліцоўкай, паводле візантыйскай кампазіцыйнай схемы ў спалучэнні з раманскімі аркатурнымі паясамі, перспектыўнымі парталамі (цэрквы Успення Багародзіцы ў манастыры Студзеніца, Пантакратара ў манастыры Дзечані  (руск.) (бел. Святой Тройцы ў манастыры Сопачані).
  

* Царква Успення Багародзіцы ў СтудзеніцыЦарква Успення Багародзіцы ў Студзеніцы
* Царква Пантакратара ў манастыры Вісакі ДзечаніЦарква Пантакратара ў манастыры Вісакі Дзечані
* Царква Святой Тройцы ў манастыры СопачаніЦарква Святой Тройцы ў манастыры Сопачані

У XIV ст. склалася т.зв. косава-метахійская школа, для якой характэрны крыжова-купальныя храмы з каменю і цэглы (царква Дабравешчання ў манастыры Грачаніца  (руск.) (бел.). У другой палове XIV ст. пад турэцкім уплывам у даліне р. Ігарава сфарміравалася т.зв. мараўская школа  (руск.) (бел. у якой традыцыі сербскага дойлідства набылі арыгінальную перапрацоўку, пашырыліся бясстоўпныя (царква Святога Стэфана, ці т.зв. Лазарыца  (серб.) (бел. ў Крушавацы) і 4-стоўпныя крыжова-купальныя храмы з апсідамі па трох баках крыжа (царква ў манастыры Раваніца  (руск.) (бел.). У XIV—XV стст. будавалі крэпасці з масіўнымі зубчастымі сценамі і велічнымі вежамі. У раўнінных раёнах яны мелі рэгулярны (Смедарава  (руск.) (бел.), у горных — ірэгулярны (Звечан  (руск.) (бел. і Магліч  (руск.) (бел. у даліне р. Ібар) планы. Гарады з радыяльнай планіроўкай забудоўвалі драўлянымі, саманнымі і каменнымі дамамі.

* Царква ў манастыры ГрачаніцаЦарква ў манастыры Грачаніца
* Лазарыца ў КрушавацыЛазарыца ў Крушавацы
* Царква ў манастыры РаваніцаЦарква ў манастыры Раваніца

* Вежы Смедараўскай крэпасціВежы Смедараўскай крэпасці
* Малы Град Смедараўскай крэпасціМалы Град Смедараўскай крэпасці
* Крэпасць ЗвечанКрэпасць Звечан
* Крэпасць МаглічКрэпасць Магліч

З другой паловы XV ст. ў час турэцкага панавання пашыраны мячэці, мінарэты, лазні, караван-сараі, дамы т.зв. балканскага тыпу з выступаючымі верхнімі паверхамі, эркерамі, галерэямі.

З пачатку XVIII ст. ў культурным цэнтры Сербіі — вобласці Ваяводзіна будаўніцтва вялося ў стылях барока і класіцызму (Нові-Сад, Срэмскі-Карлаўцы і інш.). З 1850-х гг. будавалі ў духу еўрапейскай эклектыкі (Народны тэатр і Стары палац  (руск.) (бел. у Бялградзе), у пачатку XX ст. — у стылях мадэрн і неавізантыйскім (арх. А. Стэванавіч  (серб.) (бел. Н. Нестаравіч  (серб.) (бел.).

* Плошча Свабоды ў Нові-СадзеПлошча Свабоды ў Нові-Садзе
* Нацыянальны тэатр у БялградзеНацыянальны тэатр у Бялградзе
* Стары палац у БялградзеСтары палац у Бялградзе
* Будынак Нацыянальнага музея Сербіі ў БялградзеБудынак Нацыянальнага музея Сербіі ў Бялградзе

Будынак Дзяржаўнай тыпаграфіі. Арх. Драгіша Брашаван
У канцы 1930-х г. сцвердзіўся функцыяналізм (арх. Н. Добравіч, Д. Брашаван  (серб.) (бел.). Архітэктура краіны моцна пашкоджана ў Другую сусветную вайну. У пасляваенны час распрацаваны планы будаўніцтва і рэканструкцыі гарадоў, срод якіх генплан развіцця Бялграда (1947—1950, арх. Добравіч інш.). У 1960 годзе заснаваны Саюз архітэктараў Сербіі.

Мемарыяльны парк у Лескавацы. Арх. Богдан Багданавіч. 1971
Сучасная архітэктура адметная свабоднай і выразнай планіроўкай жылых комплексаў, імкненнем да пластычнай выразнасці, выкарыстання фактурных кантрастаў — неапрацаваных бетону і каменю, цэглы з дэталямі з металу і шкла, паліхромных мазаік (новыя раёны Бялграда, Ужыцаў, Чачака). Пашыраецца выкарыстанне традыцый народнай архітэктуры, дасягненні ў галіне сінтэзу мастацтваў (мемарыяльныя ансамблі Б. Багданавіча  (руск.) (бел.).

Літаратура
----------

* Сербія і Чарнагорыя. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Архітэктура Сербіі

| ⛭ Сербія ў тэмах |
| --- |
| Гісторыя • Узброеныя сілы • Навука |
| Палітыка | Дзяржаўны лад • Канстытуцыя • Парламент • Прэзідэнт • Знешняя палітыка • Сацыяльная палітыка • Пашпарт | Сербія |
| Сімвалы | Герб • Сцяг • Гімн |
| Эканоміка | Падаткаабкладанне • Валюта • Сельская гаспадарка • Транспарт • Турызм (нацыянальныя паркі • сусветная спадчына) |
| Геаграфія | Сталіца • Адміністрацыйны падзел (Ваяводзіна • Косава і Мятохія) • Гарады • Рэкі • Насельніцтва (сербы) |
| Культура | Мовы • Адукацыя • Літаратура • Музыка • Архітэктура • Спорт • Святы • Кухня • Кіно • Тэлебачанне • Радыё |
| Рэлігія | Праваслаўе • Каталіцтва • Іслам • Пратэстанцтва |
| Сувязь | Пошта (гісторыя і маркі) • Інтэрнэт |
| **Партал «Сербія»**  •  **Праект «Сербія»** |