У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тыба.
**Тыба** (яп.: 千葉県 *Тыба-кэн*) — прэфектура, размешчаная ў рэгіёне Канто на востраве Хонсю, Японія. Плошча прэфектуры складае 5 156,61 км², насельніцтва — 6 201 046 чалавек (1 чэрвеня 2010), шчыльнасць насельніцтва — 1 202,54 чал./км². Адміністрацыйны цэнтр прэфектуры — горад Тыба.

Гісторыя
--------

Заснавана 15 чэрвеня 1837 годзе ў выніку аб'яднання прэфектур Кісарадзу і Імба. Да ўвядзення сістэмы тадафукэн прэфектура складалася з трох правінцый — Ава, Кадзуса і Сімоса.

Геаграфія
---------

Тыба мяжуе з прэфектурай Ібаракі на поўнач ад ракі Тон, з Токіа і прэфектурай Сайтама на захадзе, абмываецца Ціхім акіянам на ўсходзе і Такійскім залівам на поўдні. Большая частка Тыбы раскінулася на пагорыстым паўвостраве Боса — вобласці рысаводства: усходняе ўзбярэжжа, вядомае як 99-лігавая раўніна — асабліва прадукцыйны рэгіён. Найбольш населеная вобласць — паўночны ўсход прэфектуры — частка рэгіёна Канто, які распасціраецца ў гарадскую агламерацыю Токіа і Сайтама. Цячэнне Курасіа праходзіць каля Тыбы, што робіць зіму адносна цёплай, а лета халаднаватым у параўнанні з суседнім Токіа.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
------------------------------------

У прэфектуры Тыба размешчана 36 гарадоў і 6 паветаў (17 пасёлкаў і адно сяло).

### Гарады

Спіс гарадоў прэфектуры:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Абіка;
* Асахі;
* Індзай;
* Іацукайда;
* Ісумі;
* Ітыкава;
* Ітыхара;
* Камагая;
* Камагава;
 | * Касіва;
* Каторы;
* Кацуура;
* Кіміцу;
* Кісарадзу;
* Мацуда;
* Мінамібасо;
* Мабара;
* Нагарэяма;
 | * Нарасіна;
* Нарыта;
* Нода;
* Сакура;
* Саму;
* Сіроі;
* Садэгаура;
* Соса;
* Татэяма;
 | * Цёсі;
* Тыба;
* Таганэ;
* Тамісата;
* Ураясу;
* Фунабасі;
* Фуцу;
* Ятыё;
* Ятымата.
 |

Найбуйнейшыя гарады прэфектуры: Тыба (960 тыс.), Фунабасі (610 тыс.), Мацуда (485 тыс.), Ітыкава (475 тыс.) і Касіва (400 тыс.).

### Паветы

Пасёлкі і сёлы паводле паветаў:

|  |  |
| --- | --- |
| * Імба;
	+ Сакаэ;
	+ Сісуі;
* Каторы;
	+ Кодзакі;
	+ Тако;
	+ Танасё;
* Самбу;
	+ Іакасібахікары;
	+ Кудзюкуры;
	+ Аамісірасата;
	+ Сібаяма;
 | * Цёсей;
	+ Ітыномія;
	+ Муцудзава;
	+ Нагару;
	+ Сірако;
	+ Цёнан;
	+ Цёсей;
* Ісумі;
	+ Андзюку;
	+ Отакі;
* Ава;
	+ Кёнан.
 |

Эканоміка
---------

Завод «Ніпан Стыл» у Кіміцу
Тыба, дзякуючы свайму працягламу ўзбярэжжу і блізкасці да Токіа, з'яўляецца адной з найбольшых прамысловых зон у краіне. Пасля таго, як у 1950 годзе прэфектура была абрана для будаўніцтва асноўнага сталеліцейнага заводу «Кавасакі», мясцовыя ўлады пачалі шырокамаштабную праграму па намыванні вялікіх участкаў зямлі для заводаў, складоў і докаў. Хімічная вытворчасць, нафтахімія і машынабудаванне — тры галоўныя прамысловыя галіны Тыбы: разам яны даюць 45 % экспарту прэфектуры. Таксама вялікае значэнне ў эканоміцы Тыбы адыгрываюць гандаль, транспарт, металургія, харчовая прамысловасць і турызм. У 80-90-х гадах урад заснаваў больш за 80 прамысловых зон, прызначаных для паскарэння развіцця ўнутраных абласцей Тыбы.

Прэфектура таксама славіцца другой па велічыні сельскагаспадарчай вытворчасцю ў Японіі: сярод усіх прэфектур толькі Хакайда вырабляе больш, але Тыба апярэджвае Хакайда ў гадоўлі гародніны. У вялікай колькасці збіраюцца марскія водарасці.

Дэмаграфія
----------

Насельніцтва Тыбы — адно з найбагатых у Японіі дзякуючы моцным гандлёваму і прамысловаму сектарам. ВУП на душу насельніцтва — 3,1 мільёна ен, пяты па велічыні паказчык у краіне. 70 % насельніцтва задзейнічаны ў сектары паслуг, 25 % — у прамысловасці і 5 % — у сельскай гаспадарцы.

Адукацыя
--------

Мясцовае кіраўніцтва па адукацыі сочыць за муніцыпальнымі школьнымі акругамі; таксама прама кіруе грамадскімі сярэднімі школамі.

Турызм
------

Дыснэйлэнд Токіа размешчаны ва Ураюса — каля заходняй мяжы прэфектуры.

Тыба звязана з Токіа некалькімі чыгуначнымі лініямі: галоўныя лініі — Лінія Кэё і Лінія Сабу. Лінія Мусасіна злучае Тыбу з Саітамай і паўночным Токіа. Поўдзень Тыбы (Кісарадзу) звязаны з прэфектурай Канагава тунэлем-мостам «Токіа Бэй Аква-Лайн» праз воды Такійскага заліва.

Нарыта Міжнародны аэрапорт размешчаны ў Нарыта, які знаходзіцца на паўночным усходзе Тыбы.

Сімволіка
---------

Эмблема прэфектуры была створана 28 снежня 1909 года. Яна ўяўляе сабой спалучэнне стылізаваных сімвалаў катаканы «ты» (яп.: チ) і «ха» (яп.: ハ). Сцяг прэфектуры быў зацверджаны 29 ліпеня 1963 года. Сіні колер сцяга сімвалізуе надзею і развіццё прэфектуры, а жоўты — кветка турнэпса.

Хоць афіцыйна кветка прэфектуры не зацвярджалася, ёй лічыцца кветка турнэпса. Яна была абрана жыхарамі прэфектуры ў 1954 годзе ў выніку апытання, праведзенага кампаніяй NHK. Дрэвам прэфектуры было абрана Podocarpus macrophyllus (29 верасня 1966), птушкай — Emberiza cioides (10 мая 1965), а рыбай — чырвоны марскі карась (23 лютага 1989).

Днём прэфектуры лічыцца 15 чэрвеня.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Тыба** паводле БЭ у 18 т. Т.18, кн.1. — С. 282.
2. ↑  Плошча ўказваецца паводле даных сайта *Geospatial Information Authority of Japan* (яп.) з улікам змен, апублікаваных 1 кастрычніка 2011 года.
3. ↑  市区町村別人口と世帯 (яп.)  **(нявызн.)**?.  Адміністрацыя прэфектуры Тыба (1 мая 2010). — Колькасць насельніцтва прэфектуры Тыба. Праверана 15 ліпеня 2010.
4. 1 2 3 4  Symbols of Chiba Prefecture (англ.)(недаступная спасылка).  Chiba Prefectural Government. Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2009. Праверана 15 чэрвеня 2010.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Тыба**
* Афіцыйны сайт (англ.) (кар.) (яп.)
* ТИБА // Япония от А до Я. Популярная иллюстрированная энциклопедия. (CD-ROM). — М.: Directmedia Publishing, «Япония сегодня», 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.
* *Тыба (прэфектура ў Японіі) (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* 千葉県 (яп.)  **(нявызн.)**?.  Geospatial Information Authority of Japan. — Геаграфічныя каардынаты населеных пунктаў прэфектуры Тыба. Праверана 23 ліпеня 2010.

* 千葉県内市町村 (яп.)  **(нявызн.)**?.  Local Authorities Systems Development Center. — Ідэнтыфікацыйныя коды, назвы, паштовыя адрасы і тэлефоны адміністрацый населеных пунктаў прэфектуры Тыба. Праверана 23 ліпеня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119914571 · CiNii: DA01731522 · GND: 4388994-3 · LCCN: n81073721 · NDL: 00260113 · VIAF: 147756698 |

 |

| ⛭Рэгіёны і адміністрацыйны падзел Японія Японіі |
| --- |
| Рэгіёны | Хакайда ·  Тахоку ·  Канто ·  Цюбу (Хакурыкуда ·  Касін'эцу ·  Сін’эцу ·  Такай) ·  Кансай ·  Цюгоку (Сан’ін ·  Сан’ё) ·  Сікоку ·  Кюсю (Рукю ·  Кюсю) |  |
| Прэфектуры | 

|  |  |
| --- | --- |
| Хакайда | Хакайда |
| Тахоку | Акіта ·  Аомары ·  Фукусіма ·  Іватэ ·  Міягі ·  Ямагата |
| Канто | Тыба ·  Гуму ·  Ібаракі ·  Канагава ·  Сайтама ·  Татыгі ·  Токіа |
| Цюбу | Айты ·  Фукуі ·  Гіфу ·  Ісікава ·  Нагана ·  Ніігата ·  Сідзуока ·  Таяма ·  Яманасі |
| Кансай | Хіёга ·  Кіёта ·  Міэ ·  Нара ·  Осака ·  Сіга ·  Вакаяма |
| Цюгоку | Хірасіма ·  Акаяма ·  Сіманэ ·  Таторы ·  Ямагуты |
| Сікоку | Эхімэ ·  Кагава ·  Коты ·  Такусіма |
| Кюсю | **Кюсю:** Фукуока ·  Кагосіма ·  Кумамота ·  Міядзакі ·  Нагасакі ·  Оіта ·  Сага**Рукю:** Акінава |

 |