recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пілатовіч.
**Ігар Станіслававіч Пілатовіч** (7 лютага 1950, Баранавічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 г. — архітэктар у Мінскпраекце, з 1984-га — у мастацка-вытворчым камбінаце, з 1988 года — кіраўнік групы архітэктараў у Мінсксельбудпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Помнік студэнтам і выкладчыкам БДУ
Помнік у гонар заснавання горада
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП цэнтральнай часткі водна-зялёнага дыяметра (1982), рэканструкцыя і добраўпарадкаванне праспекта Машэрава і р. Свіслач у цэнтры горада (1975), помнік студэнтам і выкладчыкам Белдзяржуніверсітэта, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны (1976) у Мінску, манумент будаўнікам Салігорска (1979), мемарыяльныя дошкі-календары ў Брэсцкай крэпасці (1973).

Узнагароды
----------

1-я прэмія за помнік-ансамбль «Партызанская Слава» (1977, у аўтарскім калектыве), 2-я прэмія за помнік 1000-годдзю горада Віцебска (1980) на рэспубліканскіх конкурсах.

Сям'я
-----

У шлюбе з архітэктарам Ларысай Пілатовіч.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пилотович Игорь Станиславович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
26 ліпеня 1925 года ў вёсцы Іванькова (Судзіслаўскі раён, Кастрамскі павет, Кастрамская губерня, РСФСР) мясцовы жыхар Рыгор Цімафеевіч Грачоў (руск.: Григорий Тимофеевич Грачёв), агорчаны даўнім канфліктам з іншымі сялянамі, забіў з паляўнічай стрэльбы 11 чалавек, яшчэ 8 параніў.

Ход падзей
----------

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года савецкая ўлада апублікавала Дэкрэт аб зямлі, які скасоўваў прыватную ўласнасць і пераразмяркоўваў зямлю паміж сялянамі.

У працэсе пераразмеркавання жыхар Іванькова Рыгор Грачоў не змог атрымаць жаданы ўчастак зямлі, прайграўшы суд суседзям, з якімі і дагэтуль меў складаныя адносіны. Мяркуючы, што не атрымаў належнай долі, ён пачаў планаваць помсту. Раней Грачова ўжо абвінавачвалі ў забойстве, але апраўдалі.

Прадаўшы ўсю сваю маёмасць і адправіўшы жонку да сваякоў, 26 ліпеня 1925 года Грачоў падпаліў хаты сваіх суседзяў. Гаспадары ў той момант працавалі ў полі. Калі сяляне вярнуліся гасіць пажары, мужчына распачаў страляніну, забіў 11 чалавек і параніў 8. Стралок таксама атакаваў пажарных, якія прыбылі з суседняга горада. Потым ён забіў 8—12 коней. Да канца расправы 13 з 14 двароў у Іванькове былі спалены дашчэнту.

Пасля нападу Грачоў уцёк з месца здарэння, але пазней арыштаваны міліцыяй. Падчас суда ён быў прызнаны разумовым і прысуджаны да 20 гадоў пазбаўлення волі. З-за памылкі чыноўнікаў мужчына выйшаў на волю ўсяго праз 10 гадоў. Далейшы яго лёс невядомы.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Siegelbaum, Lewis*. First Bolshevik Decrees (англ.)  **(нявызн.)**?. *Seventeen Moments in Soviet History* (17 чэрвеня 2015). Праверана 22 ліпеня 2023.
2. 1 2 3  Николаева, Зинаида (2020-04-29). "Дело Грачева. Один против всех, все против одного" [Grachev's case. One against all, all against one]. *Проза.ру* [руская]. Праверана 2023-08-19.
3. 1 2 3  Лаговский, Александр (2015). "Дело Грачёва" [Grachev's Case]. *«ВСЁ БЫЛО ИМЕННО ТАК…»: Книга воспоминаний о Костроме и костромичах ХХ века* [*"EVERYTHING WAS JUST LIKE THAT...": A book of memoirs about Kostroma and Kostromians of the twentieth century*] (PDF) [руская]. Kostroma: Линия График Кострома. pp. 169–183 – via Соборная библиотека.
4. 1 2  "Foreign News: Revenge". *TIME* [амерыканская англійская]. 1925-08-17. ISSN 0040-781X. Праверана 2021-06-25.
5. 1 2  "Farmer Slays 17 Neighbors - Village Burned Down By Crazed Peasant". *The Toledo News-Bee* [амерыканская англійская]. Vol. 50, no. 193. United Press. 1925-08-19. p. 17. Праверана 2021-06-25 – via Google News Archive.
6. 1 2  "Peasant Fires Village". *Western Mail* [аўстралійская англійская]. Vol. 40, no. 2073. Western Australia. 1925-10-22. p. 20. Праверана 2023-05-27 – via Trove.
7. ↑  "Incendiaire et criminel" [Incendiary and criminal]. *Gazette de Laussane* [швейцарская французская]. Vol. 128, no. 217. 1925-08-07. p. 4. Праверана 2021-06-25 – via Le Temps.
8. ↑  Евгеньев, Сергей (2014-07-29). "Губерния и война" [The province and the war]. *Информационного агентства МАНГАЗЕЯ*. Праверана 2023-08-19.

Спасылкі
--------

* КАК ЗАТРАВЛЕННЫЙ МУЖИК ПЕРЕБИЛ ПОЛДЕРЕВНИ ОБИДЧИКОВ
**Хакасы** (саманазва: *тадарлар*) — цюркскі народ у Расіі, які пражывае на поўдні Сібіры (Мінусінская катлавіна). Тытульны этнас Рэспублікі Хакасія. Колькасць — 72 959 (2010 г.). Рэлігія — праваслаўе, таксама захаваўся шаманізм.

Да хакасаў па культуры і мове блізкія целенгіты, целеуты, чулымцы, шорцы. Хакаская мова адносіцца да ўйгурскай групы ўсходне-хунскай галіны цюркскіх моў, мае чатыры дыялекты: качынскі, сагайскі, кызыльскі і шорскі. Сучасная пісьменнасць створаная на аснове кірыліцы.

Культ мядзведзя ў хакасаў
-------------------------

Культ мядзведзя ў хакасаў — абрады, звязаныя з глыбокай пашанай мядзведзя ў хакасаў.

Сярод хакасаў мядзведзь (аба) лічыўся адным з самых ушанаваных звяроў, якога ўяўлялі далёкім братам чалавека. Мядзведзь быў таксама татэмнай жывёлай. Напрыклад, хакаскае племя сяок «аба» вяло сваё паходжанне ад яго.

У кожнай юрце знаходзіўся мядзведжы фетыш — «аба цёс», які ставіўся ля парога і служыў абярэгам. Да яго паважна звярталіся «аzа» — дзядуля. Аба цёс складаўся з жалезнага ці меднага колца, усталяванага на ракітавым скрыжаванні. Да колца прывязвалі шкуру правай пярэдняй лапы мядзведзя і камусовую шкуру чорна-гнядога каня. Праз кожныя дзевяць гадоў аба цёсу прыносілі ў ахвяру чорнага баранчыка.

Кайбалы
-------

Кайбалы (*хойбал*) — субэтнічная група хакасаў, што паходзяць ад саянскіх самадыйцаў і па некаторых дадзеных — ад енісейцаў. Жывуць па праваму берагу ракі Абакан, на Енісее і іншых рэках Хакасіі. Назва паходзіць ад главы буйного рода Кайбала. Астатнія хакасы лічаць кайбалаў найбольш старажытнымі насельнікамі Мінусінскай катлавіны. 

У XVII ст. кайбалы-самаеды з'яўляліся кыштымамі кіргізаў-тубінцаў. Займаліся качавой жывёлагадоўляй, паляваннем і земляробствам. Пасля разгрому Тубінскага княства ў 1707 г. правадыры кайбалаў прысягнулі на вернасць Расіі. Тубінскі ўлус пачаў звацца Кайбальскім, і назва кайбалаў пашырылася на іншыя групы мясцовага насельніцтва, у тым ліку цюркаў і енісейцаў. Ужо ў 1769 г. узгадвалася пра тое, што кайбалы размаўляюць на цюркскай мове. У XX ст. значная колькасць кайбалаў была асімілявана рускімі.

Зноскі
------

1. ↑  КРАЕВЕДЕНИЕ. БЕЙСКИЙ РАЙОН
2. ↑  КОЙБАЛЫ
3. ↑   Энциклоредия Республики Хакасия. - Абакан, 2007. - С. 286

Спасылкі
--------

* Хакасы — Народы и народности, населяющие Красноярский край Архівавана 18 верасня 2013.
* Хакасы — Поддержка прав коренных народов Cибири Архівавана 29 чэрвеня 2012.

| Цюркскія народы |
| --- |
| 
* Азербайджанцы
* Алтайцы
* Балкарцы
* Башкіры
* Гагаузы
* Далганы
* Казахі
* Караімы
* Каракалпакі
* Карачаеўцы
* Кашкайцы
* Крымскія татары
* Крымчакі
* Кумыкі
* Кіргізы
* Нагайбакі
* Нагайцы
* Саёты
* Салары
* Сібірскія татары
* Татары
* Тафалары
* Тувінцы
* Туркі
* Туркмены
* Узбекі
* Уйгуры
* Хакасы
* Халаджы
* Цаатан
* Чувашы
* Чулымцы
* Шорцы
* Югуры
* Якуты

 |
| Канфлікт у Судане (2023) |
| --- |
| Хартум (Аэрапорт • Амдурман) • Дарфур (Эль-Генейна • Ньяла • Эль-Фашыр • Кутум) • Мерове • Аль-Абейд • Кадуглі

---

Гуманітарны крызіс (Бежанцы) • Эвакуацыя («Сажытэр» • «Раус аус Хартум» • «Каверы») • Дэпартацыя эрытрэйцаў • Джыдская дэкларацыя Ваенныя злачынствы (Забойствы масалітаў • Містэрэй • Ардамата) |

**Дэпартацыя эрытрэйцаў з Судана** (тыгрынья: ምስጓግ ኤርትራውያን ካብ ሱዳን; араб. ترحيل الإريتريين من السودان‎‎) — прымусовая рэпатрыяцыя эрытрэйскіх бежанцаў з Судана, якая адбылася вясной 2023 года падчас канфлікту паміж прыхільнікамі суданскіх генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала.

Ход падзей
----------

Падчас эфіопа-эрытрэйскай вайны 1998—2000 гадоў на Судан абрынуўся паток бежанцаў з Эрытрэі. Паводле звестках уладаў, на канец канфлікту ў краіну трапіла 100 тысяч чалавек, з якіх 75 тысяч размясціліся ў сталічным Хартуме.

З пачатку сутыкненняў у самім Судане многім жыхарам эрытрэйскага паходжання не атрымалася выехаць з зоны баявых дзеянняў, а тыя, хто здолеў пакінуць дзяржаву, заплацілі за квіток да 410 долараў ЗША. Частка бегла ў Паўднёвы Судан, у прыватнасці, у Вау  (англ.) (бел. і Касалу  (англ.) (бел..

7 мая 2023 года быў апублікаваны артыкул The Guardian, дзе сцвярджалася, што сотні эрытрэйцаў прымусова вывезены з лагераў бежанцаў недалёка ад эрытрэйска-суданскай граніцы. Як адзначалася, вываз арганізаваны Узброенымі сіламі Эрытрэі. Бежанцаў размеркавалі ў гарады Асмэра і Тэсэнэй  (англ.) (бел.. Большасць дэпартаваных былі дэзертырамі і апазіцыянерамі, якія потым трапілі ў турмы. Усяго ў зняволенні апынулася 95 чалавек, з іх 8 жанчын.

Гл. таксама
-----------

* Дэпартацыя эрытрэйцаў з Эфіопіі (2020—2021)

Зноскі
------

1. ↑  Human rights in Sudan (англ.). *Amnesty International*. Праверана 7 мая 2023.
2. ↑  *Hub, Eritrea*. A safe haven in Khartoum for Eritreans fleeing repression – An appeal for funds (англ.)  **(нявызн.)**?(недаступная спасылка). *Eritrea Hub* (27 чэрвеня 2022). Архівавана з першакрыніцы 7 мая 2023. Праверана 7 мая 2023.
3. ↑  Kibreab, Gaim (2005). Ember, Melvin; Ember, Carol R.; Skoggard, Ian (рэд-ры). *Eritreans in Sudan* [англійская]. Boston, MA: Springer US. pp. 785–795. doi:10.1007/978-0-387-29904-4\_81. ISBN 978-0-387-29904-4. Праверана 2023-05-07. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|encyclopedia=` ігнараваны (даведка)
4. 1 2  Salih, Zeinab Mohammed (2023-05-07). "Eritrea accused of forcibly repatriating civilians caught up in Sudan fighting". *The Guardian* [брытанская англійская]. ISSN 0261-3077. Праверана 2023-05-07.
**Трой** (англ.: Troy) — горад на ўсходзе штата Нью-Ёрк, на рацэ Гудзон, насупраць упадзення ў яе Махока. Адміністрацыйны цэнтр акругі Рэнселер. Уваходзіць у адну агламерацыю з Олбані і Скенектадзі. Насельніцтва 50,1 тыс. жыхароў (2010).

У гады існавання Новых Нідэрландаў на месцы горада знаходзілася латыфундыя Кіліена ван Рэнселера, аднаго з заснавальнікаў Галандскай Вест-Індскай кампаніі. У 1707 годзе землі выкупіла сямейства Вандэрхейдэн.

Паселішча, заснаванае ў 1786 годзе як Вандэрхейдэнс-Феры («Пераправа Вандэрхейдэна»), у 1789 годзе было перайменавана ў гонар старажытнай Троі (Іліума). Дэвіз горада абвяшчае: «Іліум быў, а Трой ёсць».

Падчас вайны 1812 года мясцовы прамысловец Сэмюэл Уілсан па мянушцы дзядзька Сэм пастаўляў амерыканскаму войску тушонку з этыкеткай U.S. Beef («мяса ЗША»). Абрэвіятуру «U.S.» памылкова расшыфравалі як скарачэнне ад Uncle Sam, і з тых часоў гэтая мянушка замацавалася за Злучанымі Штатамі.

З сярэдзіны XIX стагоддзя Трой — адзін з найбуйнейшых цэнтраў лёгкай прамысловасці ЗША.

Зноскі
------
**Інцыдэнт з суднам «Дай Хун Дан»** — захоп самалійскімі піратамі  (англ.) (бел. паўночнакарэйскага грузавога судна «Дай Хун Дан  (кар.) (бел.». На наступны дзень экіпаж падняў супраць захопнікаў бунт і пры падтрымцы ваеннага карабля ЗША адолеў піратаў.

Захоп
-----

29 кастрычніка 2007 года паўночнакарэйскае грузавое судна «Дай Хун Дан» выгружалася ў сталіцы Самалі Магадыша. Нечакана на борт падняліся сем узброеных піратаў, замаскіраваных пад ахову. У рубцы кіравання і машынным аддзяленні баевікі захапілі 22 членаў экіпажа. Затым яны прымусілі карабель выйсці ў мора на 110 км на паўночны ўсход ад сталіцы і запатрабавалі выкуп у памеры 15 000 долараў ЗША.

Вызваленне
----------

На наступны дзень, атрымаўшы сігнал бедства ад судна «Дай Хун Дан», амерыканскі эсмінец USS James E. Williams  (англ.) (бел. падышоў да карабля. У паветра быў падняты верталёт SH-60B  (англ.) (бел. разам са спецгрупай VBSS на борце. Адначасна паўночнакарэйскія маракі напалі на сваіх выкрадальнікаў, захапіўшы іх зброю. Паміж паўночнакарэцамі і самалійцамі пачалася перастрэлка, якая скончылася паланеннем баевікоў. У баі адзін або два пірата былі забіты, трое паранены. З боку маракоў раненні атрымалі шэсць чалавек. Траім з ім спатрэбілася медыцынская дапамога, якую аказалі амерыканскія медыцынскія работнікі.

Наступствы
----------

Цэнтральнае тэлеграфнае агенцтва Карэі  (кар.) (бел. апублікавала артыкул, у якой выказала падзяку Злучаным Штатам за іх дапамогу і падкрэсліла паспяховае амерыкана-паўночнакарэйскае супрацоўніцтва ў вызваленні судна.

Зноскі
------

1. 1 2  "Pirates 'overpowered' off Somalia". *BBC News*. 31 October 2007.
2. ↑  "N. Korea Thanks U.S. for Piracy Aid". *military.com*. Associated Press (AP). 9 November 2007. Праверана 15 July 2017.
3. ↑  *Porth, Jacquelyn S.*. U.S. Navy Still Battles Pirates on the High Seas **(нявызн.)**. *Bureau of International Information Programs*.  US Government (1 лістапада 2007). Архівавана з першакрыніцы 3 March 2016. Праверана 15 July 2017.
4. 1 2  "Crew wins deadly pirate battle off Somalia". *CNN*. 30 October 2007. Праверана 15 July 2017.
5. ↑  "North Korea offers rare thanks to U.S. for help". Reuters. Праверана 19 August 2018.
6. ↑  "N. Korea thanks U.S. for helping its sailors in fight with Somali pirates". Denver Post. Праверана 19 August 2018.
7. ↑  "DPRK's Consistent Principled Stand to Fight against All Forms of Terrorism Reiterated". *kcna.co.jp*. 11 November 2007. Архівавана з арыгінала 13 April 2015. Архівавана 12 кастрычніка 2014. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2014. Праверана 5 лютага 2023.
8. ↑  Herman, Burt (8 November 2007). "NKorea Thanks US Over Piracy Standoff". *AP News via The Washington Post*.
**Мікалай Уладзіміравіч Шалыга** (нар. 14 лістапада 1950, в. Краснае, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі расліннай клеткі. Член-карэспандэнт (2014), доктар біялагічных навук (2001).

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1973).

У 1973—1976 гадах настаўнік, намеснік дырэктара сярэдняй школы. З 1981 года ў Інстытуце фотабіялогіі АН БССР, з 2002 года загадчык лабараторыі.

Узнагароды
----------

Прэмія НАН Беларусі (2013) за цыкл прац «Сістэма біясінтэзу хларафіла і фотасінтэтычны апарат як фактары павышэння ўстойлівасці і прадукцыйнасці сельскагаспадарчых культур».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Устанавіў тонкія механізмы рэгуляцыі актыўнасці антыаксідантнай ахоўнай сістэмы расліннай клеткі. Распрацаваў тэарэтычныя асновы павышэння ўстойлівасці раслін да фотаакісляльнаму стрэсу, выкліканаму залішнім накапленнем эндагенных парфірынаў, а таксама новыя эфектыўныя метады адбору перспектыўных сортаабразцоў злакавых культур з падвышанай устойлівасцю да экстрэмальных фактараў навакольнага асяроддзя — глебавай засухі, нізкатэмпературных стрэсу і падтаплення. Суаўтар новага гатунку азімай пшаніцы Амелія. З яго ўдзелам распрацавана энергазберагальная тэхналогія атрымання кармавой дабаўкі на аснове водарасцяў. Пад яго кіраўніцтвам створана адзіная ў Рэспубліцы Беларусь калекцыя жывых гаспадарча карысных водарасцяў, у якой маюцца штамы-прадуцэнты ўнікальных антыаксідантаў (фікаціаніна і астаксантіна).

Аўтар 275 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 2 каталогаў, 2 метадычных указанняў, 2 рэкамендацый, 10 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

### Бібліяграфія

* Биосинтез хлорофилла и фотодинамические процессы в растениях. — Минск, 2004.
* Каталог генетического фонда хозяйственно полезных видов водорослей. — Минск, 2011 (у сааўтарстве).
* Dynamics of oxidative processes and antioxidant system action in barley leaves under soil drought // Barley: physical properties, genetic factors and environmental impacts on growth. — N. Y. 2014 (у сааўтарстве).

Зноскі
------

1. ↑  ШАЛЫГА Мікалай Уладзіміравіч

Спасылкі
--------

* Шалыга Мікалай Уладзіміравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Шалыго Николай Владимирович Архівавана 18 лютага 2022.  (руск.) // Сайт БДМУ
* База патентов Беларуси  (руск.)
* Мікалай Уладзіміравіч Шалыга у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-353812 · БАП: 139430 |
**Асацыя́цыя развіцця́ фіна́нсавага ры́нку** — беларуская недзяржаўная некамерцыйная арганізацыя.

Гісторыя
--------

У 2013 годзе вядучыя форэкс-кампаніі, прадстаўленыя ў краінах СНД, прынялі рашэнне аб стварэнні Асацыяцыі развіцця фінансавага рынку ў Рэспубліцы Беларусь. 5 лютага 2013 года ў Мінску прайшла сумесная прэс-канферэнцыя Дзмітрыя Набздорова, начальніка ўпраўлення рэгулявання нябанкаўскіх аперацый Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь і нацыянальных удзельнікаў рынку Форэкс, на якой ініцыятыва стварэння АРФІН атрымала поўную падтрымку дзяржаўнага рэгулятара.

3 красавіка 2013 года зарэгістравана Асацыяцыя развіцця фінансавага рынку. На працягу 2013 года АРФІН у супрацоўніцтве з Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь працуе над заканадаўствам у частцы рэгулявання дзейнасці форэкс-кампаній у Беларусі.

18 красавіка 2014 гада старшыня АРФІН Аляксандр Сабодзін выступіў на Міжнародным Форэкс-Кангрэсе ў Маскве з дакладам пра перспектывы развіцця Форэкса ў Рэспубліцы Беларусь. З моманту падпісання Указа №231 «Аб ажыццяўленні дзейнасці на пазабіржавым рынку Форэкс» 4 чэрвеня 2015 года, АРФІН уваходзіць у рабочыя групы Нацыянальнага банка Беларусі па працы над нарматыўнай базай да Указа.

### Кіраўнікі

* 23 красавіка 2013 года Аляксандр Сабодзін ўзначаліў Асацыяцыю.
* 23 красавіка 2014 года Сяргей Пунько стаў новым Старшынёй АРФІН.
* 16 верасня 2014 года Яўген Мандрусаў ўзначаліў АРФІН.
* 1 ліпеня 2016 года Аляксей Сідараў прызначаны Старшынёй праўлення АРФІН.

Зноскі
------

1. ↑  "Ассоциация Развития Финансового Рынка (АРФИН)" [руская]. BROKER.BY. 23 декабря 2015. Архівавана з арыгінала 3 жніўня 2017. Праверана 2019-01-29. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка); Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|coauthors=` (даведка) Архівавана 3 жніўня 2017. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2017. Праверана 4 лютага 2022.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* arfin.by/ — афіцыйны сайт Асацыяцыі развіцця фінансавага рынку
Катэгорыя **эвідэнцыйнасці** ў лінгвістыцы — набор граматычных або лексічных значэнняў, якія выказваюць экспліцытнае ўказанне на *крыніцу звестак прамоўцы* адносна сітуацыі, якая імі паведамляецца. Эвідэнцыйнасць досыць распаўсюджаная ў мовах свету — яна з’яўляецца граматычнай катэгорыяй прыблізна ў кожнай чацвёртай мове. У такіх мовах у любым выказванні пры дапамозе адмысловых граматычных сродкаў паказваецца крыніца звестак таго, хто гаворыць — напрыклад, ці бачыў прамоўца тое, пра што ён паведамляе, на ўласныя вочы, цітолькі перадае сведчанні з чужых слоў, альбо ж такі гэта вынік яго ўласнай ментальнай дзейнасці (высноў, змеркаванняў, здагадак і г.д.). У рускамоўнай літаратуры для абазначэння гэтага панятку выкарыстоўваюцца і іншыя тэрміны: *пераказвальнасць/непераказвальнасць*, *відавочнасць/невідавочнасць* (*завочнасць*), *засведчанасць/незасведчанасць*.

1. ↑  Плунгян 2003. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFПлунгян2003 (даведка)
2. ↑  Aikhenvald 2004. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFAikhenvald2004 (даведка)
3. ↑  Козинцева 1994. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFКозинцева1994 (даведка)
**Alluaudia** — род раслін сямейства *Didiereoideae*.

Alluaudia procera

Арэал
-----

Усе віды *Alluaudia* з’яўляюцца эндэмікамі паўднёвай фларыстычнай вобласці Мадагаскара, дзе яны складаюць важны кампанент Мадагаскарскіх калючых лясоў  (англ.) (бел..

Апісанне роду
-------------

Віды роду з’яўляюцца калючымі сукулентнымі хмызнякамі і дрэвамі 2-20 м вышынёй, з лісцем, якое ападае падчас доўгага сухога сезону. Лісце ў парах, 0,5-3,5 см даўжынёй, з адным або двума шыпамі 2-2,5 см даўжынёй у пазусе кожнай пары лісця. Кветкі маленькія.

З 6 відаў *Alluaudia ascendens*, *Alluaudia procera*, *Alluaudia montagnacii*, і *Alluaudia dumosa* фармуюць высокі цэнтральны ствол з адыходзячымі моцнымі вертыкальнымі галінамі, а *Alluaudia comosa* і *Alluaudia humbertii* ніжэй і фармуюць густы клубок гарызантальных галін.

Віды
----

Род уключае 6 відаў:

* Alluaudia ascendens Drake
* Alluaudia comosa Drake
* Alluaudia dumosa Drake
* Alluaudia humbertii Choux
* Alluaudia montagnacii Rauh
* Alluaudia procera Drake

Выкарыстанне
------------

Некалькі відаў вырошчваюцца ў якасці дэкаратыўных раслін у крытых памяшканнях у спецыялізаваных калекцыях сукулентаў.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Спасылкі
--------

* Аллюодия: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · NCBI · POWO · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779795160 |
**Набу́** (акад.: 𒀭𒀝) — старажытны месапатамскі бог пісьма і мудрасці.

Паходжанне
----------

Імя Набу паходзіць ад семіцкага кораня *n\_b* і можа быць перакладзена як «вяшчун». Цэнтрам яго шанавання з’яўлялася горад Барсіпа ў Вавілоніі. Але яшчэ ў эпоху Хамурапі ён не ўзгадваўся ў пісьмовых крыніцах. Мяркуецца, што вавіланяне запазычылі яго культ у Эбле, а афіцыйны характар ён набыў толькі ў эпоху касіцкай дынастыі.

Функцыі
-------

Набу разглядаўся як сын і пісец бога Мардука, а таксама як бог-заступнік горада Барсіпа каля Вавілона. Лічылася, што ён апекаваў пісцоў, настаўнікаў, астролагаў, сімвалізаваў сабою мудрасць.

Шанаванне
---------

Галоўным цэнтрам шанавання Набу ў Месапатаміі быў горад Барсіпа, дзе ён лічыўся богам-заступнікам. Штогод барсіпцы арганізоўвалі свята ў гонар шлюбу Набу з Ташмету. Акрамя таго, культ Набу быў шчыльна звязаны з культам Мардука ў суседнім Вавілоне. Заканчэнне навагодняга свята *акіту* суправаджалася сакральнай працэсіяй на чале статуі Набу з Барсіпы ў Вавілон. Барсіпскі храм Эзіда, прысвечаны гэтаму богу, дзейнічаў да сярэдзіны 1 тысячагоддзя да н. э.

У 1 тысячагоддзі да н. э. другім важным цэнтрам шанавання Набу стаў асірыйскі горад Німруд, дзе у яго гонар быў узведзены асобны храм. Сведчанні шанавання Набу таксама былі знойдзены на востраве Элефанціна на Ніле. Набу пад імям Нэво ўзгадваўся ў біблейскіх кнігах прарока Ісаі і прарока Ераміі. У эпоху элінізму як бог-прарок атаесамляўся з Апалонам.

Сімвалам Набу з’яўляўся вертыкальны клін для запісаў, часам разам з выявай глінянай таблеткі.

Зноскі
------

1. ↑  Ісая, 46:1
2. ↑  Ерамія, 48:1

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Набу на Вікісховішчы |

* Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses — Nabu (god)
* Nabu — World History Encyclopedia
* Nabu: Ancient Mesopotamian God of Scribes and Wisdom
**Вечар у Мінскай губерні** — карціна беларускага мастака Апалінарыя Гараўскага (1833—1900), напісаная ў пачатку 1870-х гадоў. З'яўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску.

Апісанне
--------

Найбольш цікавы з пейзажаў Апалінарыя Гараўскага пачатку 1870-х гадоў. У ім яшчэ адчуваецца залежнаснь мастака ад акадэмічных канонаў. Ён дакладна вызначае планы, імкнецца ўраўнаважыць кампазіцыю, у каларыце вытрымлівае раней зададзены колер. Але і тут прыхільнасць да рэалізму, любоў да родных краявідаў бяруць верх. Мастак напаўняе карціну своеасаблівым лірычным гучаннем, прыгажосцю жыцця, якое замірае на ноч.

Зноскі
------

1. 1 2  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 215

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 215
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Граматыка.
**Грама́тыка** — раздзел лінгвістыкі, які займаецца вывучэннем і апісаннем будовы словаў (словаўтварэнне) і словазмяненняў (марфалогія), відаў словазлучэнняў і тыпаў сказаў (сінтаксіс).

Сукупнасць правіл змены словаў і іх спалучэння ў сказы таксама завецца *граматыкай*; яна супрацьпастаўляецца слоўніку. Гэтае мноства правілаў (як і слоўнік) можа быць прадстаўлена ў выглядзе тэксту (апісальнага або навучальнага) (напрыклад: *«Граматыка мовы …»*.)
У *граматыцы* як навуцы вылучаюць:

* *гістарычную граматыку* — навуку, якая вывучае будову слова, словазлучэнні і сказы ў развіцці, праз параўнанне розных этапаў гісторыі мовы
* *апісальную граматыку* — навуку, якая вывучае будову слова, словазлучэнні і сказы ў сінхронным плане.

Тэрмін *«граматыка»* часам можа ўжывацца як эквівалентны тэрміну *«марфалогія»* .

| ⛭Сем вольных мастацтваў |
| --- |
| Трывіум | Граматыка ·  Рыторыка ·  Дыялектыка (Логіка) |
| Квадрывіум | ✰ Арыфметыка ·  Геаметрыя ·  Астраномія ·  Музыка |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12042781h · GND: 4021806-5 · LCCN: sh85056259 · LNB: 000051799 · Microsoft: 26022165, 2779271146 · NDL: 00561024 · NKC: ph115331 |

 |
**Валодша** (аг.-усх.-слав.: Володьша; пачатак XII ст. — да 1180) — напэўна, князь ізяслаўльскі (2-я палова XII ст.).

На думку Ф. Успенскага, імя *Валодша* магло быць як самастойным, так і памяншальнай формай імёнаў з пачаткам на аснову Валод-/Улад- (*Волод-*). Самастойнае, напэўна, было б выпадкам вар’іравання асновы *«-волод-»* родавых імёнаў, як у сучаснай мове Слава→Слаўка ёсць формай ад усіх імёнаў з асновай *-слав-*/*-слаў-*. За памяншальную форму сведчыць гіпакарыстычны суфікс, вядомы, напрыклад, і ў выпадку *Святаслаў*→*Святоша*. Утварэнне імя па бацьку ад памяншальнай формы (*Володьша*→*Володьшичь*) не супярэчыць тагачаснай практыцы.

Упершыню згадваецца Іпацьеўскім летапісам пад 1159 годам, калі разам з братам князем Брачыславам быў у Ізяслаўлі, названым іх «отчынай», т.б. бацькоўскім уладаннем. Паводле Васкрасенскага летапісу, у 1159 годзе менскія князі Глебавічы напалі на Ізяслаўль, Брачыслаў і Валодша трапілі ў палон, Брачыслаў быў закаваны ў жалеза. У 1160 годзе, падчас паходу полацкага князя Рагвалода-Васіля на Менск, братоў вызвалілі.

У 1180 годзе у паходзе на Друцк браў удзел князь Андрэй Валодшыч (аг.-усх.-слав.: Андрѣи Володьшичь), напэўна, сын князя Валодшы. У тым жа паходзе бралі ўдзел і пляменнікі князя Андрэя Валодшыча — Ізяслаў і Васілька Брачыславічы. Такім чынам, Валодша меў прынамсі яшчэ аднаго сына — Брачыслава Валодшыча, які асобна крыніцамі не згадваецца.

На думку М. М. Карамзіна, М. П. Пагодзіна, П. М. Строева, А. М. Рапава, С. М. Салаўёва, М. Баўмгартэна і іншых, князь Валодша быў сынам полацкага князя Васількі Святаславіча. Такая генеалогія не адпавядае сведчанню летапіса пра Ізяслаўль як «отчыну» князёў Брачыслава і Валодшы, бо валоданне гэтым ўдзелам Васількам Святаславічам, ці прынамсі Святаславам Усяславічам, супярэчыць крыніцам. Такая неадпаведнасць у асноўным усведамляецца вышэйназванымі даследчыкамі. Ёсць і іншыя думкі, М. І. Ермаловіч атаясняе князя Валодшу з полацкім князем Вальдэмарам, згаданым «Хронікай Лівоніі» Генрыха Латвійскага. Атаясненне М. Ермаловіча, аднак, храналагічна праблемнае, бо князь Вальдэмар вядомы з 1186 года, калі Валодша ўжо не жыў.

Зноскі
------

1. ↑  Литвина, Успенский. С. 62, 133—134 прим. 77.
2. ↑  Литвина, Успенский. С. 62, 133—134 прим. 77.
3. ↑  Литвина, Успенский. С. 62.
4. ↑  Литвина, Успенский. С. 132.
5. 1 2 3 4 5  Рапов 1977, с. 63..
6. ↑  Соловьёв, 1988, С. 502, 503.
7. ↑  Baumgarten, 1927, C. 33, Табл. VIII. № 32.

Літаратура
----------

* *Рапов О.* Княжеские владения на Руси в X — первой половине XIII в.. — М.: Изд-во МГУ, 1977. — 268 с.
**Тэйлар** (англ.: Taylor ад нармана-англ. taillour "кравец") — амерыканскае імя, утворанае ад амерыканскага прозвішча **Тэйлар**. Прозвішча паходзіць ад сярэднеанглійскага слова *taillour*, што азначае «той, хто шые вопратку», або кравец.

Імя даецца як хлопчыкам, так і дзяўчынкам. У ЗША ў 1990 годзе Тэйлар быў найпапулярным імем для хлопчыкаў і 10-м найлепшым імем для дзяўчынкі. З 2000 па 2005 год уваходзіў у 20 лепшых імёнаў для дзяўчынак. У 2007 годзе стаяў на 249-​​м месцы па папулярнасці для хлопчыкаў, і на 24-м месцы для дзяўчат.

Імя Тэйлар таксама выкарыстоўваюць у іншых англамоўных краінах, у тым ліку Англіі, Уэльсе, Шатландыі, Канадзе, Аўстраліі і Новай Зеландыі.

Вядомыя носьбіты імя
--------------------

* Тэйлар Момсен — амерыканская актрыса.
* Тэйлар Хокінс — амерыканскі музыкант, барабаншчык гурта Foo Fighters.
* Тэйлар Хол — канадскі хакеіст.
**Данецкі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт** (укр.: Донецький національний технічний університет) — тэхнічная вышэйшая навучальная ўстанова.

ДНТУ быў заснаваны як **Данецкі горны тэхнікум** у 1921 годзе. У 1926 годзе тэхнікум быў ператвораны ў **Данецкі горны інстытут**. У 1935 годзе горны інстытут быў перайменаваны ў **Данецкі індустрыяльны інстытут**.
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны з-за акупацыі Данецка інстытут быў эвакуіраваны ў горад Пракоп’еўск Новасібірскай вобласці. На Данбас інстытут вярнуўся толькі ў 1943 годзе, пасля вызвалення Данецка.

У 1960 году інстытут быў перайменаваны ў **Данецкі політэхнічны інстытут**. У 1993 годзе ДПІ быў перайменаваны ў **Данецкі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт**.

З пачаткам узброенага канфлікту на ўсходзе Украіны Міністэрствам адукацыі Украіны быў выдадзены загад, згодна з якім Данецкі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт неабходна перанесці ў горад Пакроўск Данецкай вобласці. У 2014 годзе была праведзена эвакуацыя. Нягледзячы на гэта, у непрызнанай ДНР працягвае функцыянаваць свой Данецкі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт.

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў — кіраўнік СССР с 1953 па 1964 год
* Віктар Фёдаравіч Януковіч — 4-ы прэзідэнт Украіны
* Анатоль Барысавіч Салаўяненка — оперны спявак

Зноскі
------

1. ↑  Наказ № 1129 от 03.10.2014, Про організацію освітнього процесу у Донецькому національному технічному університеті Архівавана 29 снежня 2019.
2. ↑  Об «образовательной блокаде», работе ДонНТУ в г. Донецке и признании дипломов выпускников. Газета «Взгляд», 19.11.2015

Спасылкі
--------

* Гісторыя ВНУ на сайце пакроўскага ДНТУ
* Гісторыя ВНУ на сайце данецкага ДНТУ Архівавана 27 лістапада 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Саўчанка.
**Алёна Валянцінаўна Саўчанка** (ням.: Aljona Savchenko, укр.: Олена Валентинівна Савченко; нар. 19 студзеня 1984, Абухіў, Кіеўская вобласць, Украінская ССР) — украінская і нямецкая фігурыстка. Алімпійская Чэмпіёнка 2018 года. З 2004 па 2014 год выступала ў парным катанні за Германію з Робінам Шаўковы. Яны — двухразовыя бронзавыя прызёры Алімпіяды 2010 і Алімпіяды 2014, пяціразовыя чэмпіёны свету (2008—2009, 2011—2012, 2014) і чатырохразовыя чэмпіёны Еўропы (2007—2009, 2011). Таксама яна з рознымі партнёрамі шматразовы чэмпіён Германіі і прызёр сусветных і еўрапейскіх чэмпіянатаў.

Выступаючы за Украіну са Станіславам Марозавым, Саўчанка была чэмпіёнкай свету сярод юніёраў у 2000 годзе.

З 2015 года выступае ў пары з былым французскім фігурыстам Бруна Масо.





1. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 27 красавіка 2022.
2. ↑  Aljona Savchenko // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
**Духаўшчынскае ўзвышша** — узвышша ў Еўрапейскай частцы Расіі ў Смаленскай вобласці. Паўночна-заходняя частка Смаленскага ўзвышша. Тэрытарыяльна размешчана ў асноўным у Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці. Найвышэйшы пункт — 288 метраў над узроўнем мора ў паўночна-заходняй частцы, на паўднёвы ўсход паніжаецца. Складзена даламітамі і вапнякамі дэвону і карбону. Значную тоўшчу ўтварае дняпроўская марэна, якая выходзіць месцамі на паверхню. Рэльеф: палогахвалістыя, месцамі плоскія марэнныя раўніны. Па заходнім схіле назіраецца ўзнёслы ўзгорыста-градавы рэльеф — Бельска-Духаўшчынскія грады. Узвышша ўтварае водападзел басейнаў рэк Заходняй Дзвіны і Дняпра. На ўзвышшы бярэ пачатак рака Хмосць  (руск.) (бел..
Пачатак Евангелля паводле Яна з перакладу Новага Запавету Уільяма Тындэйла 1525 года.
**Бі́блія Тындэ́йла** (англ.: Tyndale Bible) — пераклад Бібліі на англійскую мову, здзейснены Уільямам Тындэйлам. Лічыцца першым ангелськім перакладам з арыгінальных яўрэйскіх і грэчаскіх тэкстаў. Пераклад названы імем Тындэйла, хоць ён не паспеў выдаць Біблію цалкам. Да свайго смяротнага пакарання Уільям Тындэйл скончыў пераклад Новага Запавету і прыкладна паловы Старога.

Гісторыя
--------

У 1522 годзе Тындэйл нелегальна прыдбаў копію нямецкага перакладу Новага Запавету Марціна Лютэра, з чаго ўсё і пачалося. Захапіўшыся Лютэравай працай, Уільям неадкладна вырашыў паўтарыць гэта па-англійску. Ён паведаміў пра свой намер лонданскаму біскупу Катберту Танстэлу, аднак той не падтрымаў гэта пачынанне. Пасля адмовы Танстэла Тындэйл пераехаў на кантынент і асеў у Гамбургу, дзе ў 1524 скончыў пераклад Новага Запавету. Першае яго выданне пабачыла свет у 1526 годзе. У 1534 і 1536 выйшлі перагледжаныя перакладчыкам выданні, а пасля яго смерці яны перагледжваліся і перавыдаваліся яшчэ некалькі разоў.

Рэакцыя каталіцкай царквы
-------------------------

Пераклады Уільяма Тындэйла былі асуджаны як царквой, так і манархічнай уладай Англіі, дзе супраціўленне рэфармацкаму руху цягнулася даўжэй. Перакладчык быў вымушаны пакінуць краіну і пасяліцца на прарэфармацкай зямлі. Пераклад 1526 года быў забаронены ў Англіі, любая копія павінна была быць спалена.

Значэнне
--------

Значэнне створанага Тындэйлам перакладу цяжка пераацаніць. яго Біблія пакладзена ў аснову мноства іншых пазнейшых перакладаў. На яго аснове створана Біблія Мацвея, якая стала першым афіцыйна ўхваленым перакладам Бібліі на англійскую мову. Біблія Тындэйла таксама адыграла ключавую ролю ў распаўсюджанні ідэй Рэфармацыі ў Англіі.

Зноскі
------

1. ↑  Sir Frederic Kenyon,*The story of the Bible* London:Butler & Tanner Ltd. 1947,47-49.
2. ↑  Partridge, 38.
3. ↑  Alfred W. Pollard, ed. *Records of the English Bible* (Kent: Wm. Dawson & Sons Ltd. 1974), 87-89.
4. ↑  Craig R. Thompson, *The Bible in English 1525—1611* (New York: Cornell University Press, 1963),6.
5. ↑  Pollard,87-91.
6. ↑  Thompson, 7.
7. ↑  Kenyon, 48-50.

Літаратура
----------

* Coggan, Donald. *The English Bible*. Essex: Longmans, Greeb & Co. Ltd. 1968.
* Partridge, A.C. *English Biblical Translations*. London: Andrè Deutsch Limited, 1973.
* Pollard,Alfred W. ed. *Records of the English Bible*. Wm. Dawson & Sons Ltd. 1974.
* Thompson, Craig R. *The Bible in English*. New York: Cornell University Press, 1963.

Спасылкі
--------

* Навучальная версія Новага Запавету Уільяма Тындэйла 1534 года выдання  (англ.)
* Брытанская бібліятэка Архівавана 4 студзеня 2018.  (англ.)
**Hromadske.TV** (укр.: Громадське ТБ; «Грамадскае тэлебачанне») — украінскае інтэрнэт-тэлебачанне, якое распачало трансляцыю 22 лістапада 2013 года. З 18 красавіка 2015 года пачаў вяшчаць са спадарожніка AzerSpace 1 у HD фармаце.

Гісторыя
--------

Трансляцыя канала распачалася 22 лістапада 2013 года ў 14:00 (паводле кіеўскага часу), раней запланаванага часу з-за рашэння Кабінета Міністраў Украіны пра спыненне падрыхтоўкі да падпісання дагавора пра асацыяцыю з ЕС і падзеямі на Еўрамайдане. Ужо 24 лістапада колькасць праглядаў «Грамадскага тэлебачання» дасягнула 761 тысяч за 8 гадзін з сярэднім часам прагляду 12 хв 36 с, максімальная колькасць адначасовых праглядаў перавышала 36 тысяч. Колькасць прыладаў, з якіх праглядалі канал, дасягла 289 тысяч. 29 лістапада ў Марыінскім парку ў Кіеве невядомыя збілі двух журналістаў «Грамадскага тэлебачання» — Дзмітрыя Гнапа і Якава Любчыча.

«Грамадскае тэлебачанне» стала адной з найважнейшых крыніц інфармацыі пра падзеі Еўрамайдана. 1 снежня жывы эфір канала адначасова глядзела каля 100 тысяч гледачоў.

Зноскі
------

1. ↑  Что такое Громадское (руск.).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Грамадскага

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Telegram · X · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube (укр.) |

| ⛭Украінскія тэлеканалы |
| --- |
| Агульныя | 
* 1+1
* 2+2
* 24
* ICTV
* Эра
* Інтэр
* K1
* Новы канал
* НТН
* Перший
* СТБ
* ТЕТ
* ТОНІС
* Украіна

 |
Схема карбюратара
Карбюратар Weber
**Карбюратар** — прылада ў сістэме сілкавання карбюратарных рухавікоў унутранага згарання, прызначаная для змешвання (карбюрацыі, фр. Carburation) бензіну і паветра, стварэння гаручай сумесі і рэгулявання яе расходу. У цяперашні час карбюратарныя сістэмы падачы паліва выцясняюцца інжэктарнымі.

Будова
------

Паплаўковы карбюратар складаецца з паплаўковай і змясіцельнай камер. Змясіцельная камера ўяўляе сабой трубу, якая ўверсе пераходзіць у паветраны фільтр, а ўнізе -- ва ўпускны трубаправод. Упускны трубаправод аддзяляецца ад карбюратара дросельнай заслонкай. Паветраны фільтр аддзяляецца ад карбюратара паветранай заслонкай. Унутры карбюратара ёсць механізмы:

* галоўная дазіравальная сістэма
* эканамайзер
* насос-паскарыцель
* сістэма халастога ходу

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.64

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карбюратар
* Карбюратары К-151 (руск.)
* Саветы па рамонце і рэгулёўцы карбюратараў (руск.)

| ⛭Канструкцыя аўтамабіля |
| --- |
| Часткі аўтамабіля |
| Кузаў | 
* Аўтамабільныя дзверы
* Багажнік
* Капот
* Ветравая шыба
* Бампер

 |
| Рухавік | 
* Карбюратар
* Свяча запальвання

 |
| Абсталяванне экстэр’ера | 
* Аўтамабільная светатэхніка
* Фара
* Паваротнікі

 |
| Абсталяванне інтэр’ера | 
* Каробка перадач
* Рулявое кола
* Спідометр
* Прыборная панель

 |
| Шасі | 
* Кола
* Тармазная сістэма
* Падвеска

 |
| Гл. таксама Аўтамабільны дызайн |
**Дзяржаўны ўніверсітэт даліны ракі Вялікая** (англ.: Grand Valley State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Алендэйл у штаце Мічыган, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня была створана ў 1960 годзе як Дзяржаўны каледж даліны ракі Вялікая. Галоўны кампус размешчаны на5,35 км2 прыкладна ў 19 км на захад ад Гранд-Рапідс. Універсітэт таксама мае кампусы ў Гранд-Рапідс і Холандзе і рэгіянальныя цэнтры ў Батл-Крык, Дэтройце, Маскегоне і Траверс-Сіці. Ва ўніверсітэце працуюць больш за 3000 чалавек, у тым ліку каля 1780 выкладчыкаў і 1991 асоба дапаможнага персанала. Назва ўніверсітэта паходзіць ад назвы мясцовасці — даліны ракі Вялікая.

Структура
---------

* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і грамадскіх інавацый
* Каледж вольных мастацтваў і навук
* Каледж інжынерыі і камп'ютарных навук
* Каледж прафеій у галіне здароўя
* Каледж медсястрынства
* Каледж міждысцыплінарных студый

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Мічыган

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Мічыганскі тэхналагічны ўніверсітэт** (англ.: Michigan Technological University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Хоўтан у штаце Мічыган, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны ў 1885 годзе як Мічыганская горная школа. Ва ўніверсітэцкім кампусе і за яго межамі налічваецца 18 даследчых цэнтраў, уключаючы Мічыганскі тэхналагічны даследчы інстытут. Галоўны кампус размешчаны на 374 гектарах зямлі на абрыве з выглядам на возера Портэдж. Кампус складаецца з 36 будынкаў, першы з якіх быў пабудаваны ў 1908 годзе.

Структура
---------

* Каледж інжынерыі
* Каледж камп'ютарных навук
* Каледж навук і мастацтваў
* Каледж бізнесу
* Каледж лясных рэсурсаў і экалагічных навук

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Мічыган

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скрыганаў.

**Вікенцій Васілевіч Скрыга́наў** (22 чэрвеня 1903—26 студзеня 1945) — савецкі ваенны дзеяч, гвардыі генерал-маёр (1944). Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Надзейкавічы зараз Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці. Працаваў на кардоннай фабрыцы ў Рагачове.

У Чырвонай Арміі з 1920 года. Удзельнік грамадзянскай вайны, баёў на Заходнім фронце супраць польскіх войскаў і на паўднёвым фронце супраць арміі генерала Урангеля. У 1921 годзе дэмабілізаваны. З 1922 года зноў у Чырвонай арміі. У 1925 годзе скончыў пяхотную школу ў Смаленску, у 1938 годзе Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1942 года на Заходнім, Паўднёвым, Закаўказскі, Паўночна-Каўказскі, Паўднёва-Заходнім, 3-м, 2-м, і 1-м Украінскім франтах. З 1943 года намеснік камандзіра 6-й стралковай дывізіі 1-й гвардзейскай арміі, са студзеня 1944 года — камандзір 14-й гвардзейскай стралковай Вінніцкай Чырванасцяжнай дывізіі імя Яна Фабрыцыуса.

Дывізія пад камандаваннем гвардыі генерал-маёра В. В. Скрыганава вызначылася ў баях на тэрыторыі Польшчы. 12 студзеня 1945 года дывізія прарвала абарону праціўніка, за 11 дзён прайшла 264 км. 22 студзеня 1945 года. дывізія фарсіравала раку Одэр на паўночным захадзе ад горада Аполе (Польшча). У баі за ўтрыманне плацдарма В. В. Скрыганаў быў цяжка паранены і памёр 27 студзеня 1945 года. Пахаваны ў Львове.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 6 красавіка 1945 года гвардыі генерал-маёру Скрыганаву В. В. пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* 2 Ордэны Чырвонага Сцяга
* Ордэн Суворава 2 ступені
* Ордэн Айчыннай вайны 1 ступені
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі
* Медаль «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі»

Памяць
------

Імем В. В. Скрыганава названы вуліцы ў Мінску і вёсцы Дварэц Рагачоўскага раёна. У экспазіцыі Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны знаходзяцца пашкоджаны асколкам Ордэн Айчыннай вайны і палявая сумка Героя. У горадзе Рагачоў на Алеі Герояў устаноўлены памятны знак, на доме № 1 па вуліцы Скрыганава ў Мінску мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

1. ↑  Боевые действия в 1944-1945 гг. Архівавана 27 чэрвеня 2013. на сайце Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай айчыннай вайны  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 472. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Скрыганов Викентий Васильевич (1903—1945) Архівавана 4 сакавіка 2016. на сайце Фрунзенскага раёна Мінска  (руск.)
* Боевые действия в 1944—1945 гг. Архівавана 27 чэрвеня 2013. на сайце Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай айчыннай вайны  (руск.)
* *Денис Шеметов* Скрыганов // «Мінскі кур’ер», 18.06.2009  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Гаўптвахта** (ад ням.: *Hauptwache*, літаральна - «галоўная варта») — спецыяльнае памяшканне, абсталяванае пры ваенных камендатурах для ўтрымання ваеннаслужачых пад арыштам. Гістарычна, гаўптвахтай называлі каравульны пост.

Адзіная гаўптвахта ва Узброеных Сілах Беларусі знаходзіцца пры Мінскай ваеннай камендатуры.

Уладкаванне і функцыянаванне гаўптвахты рэгулюецца воінскімі статутамі Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

Згодна з дысцыплінарным статутам, рашэнне аб арышце ваеннаслужачага выносіць камандзір (начальнік) ваеннаслужачага. Тэрмін арышту са зместам на гаўптвахце вызначае таксама камандзір (начальнік) арыштаванага.. Тым самым, у рашэнні аб асуджэнні вайскоўца не прымаюць удзел судовыя органы.

Зноскі
------

1. ↑  Камерный роман Архівавана 2 студзеня 2023. // Минский курьер
2. ↑  Дысцыплінарны статут Узброеных Сіл Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, арт. 86

Відэа
-----

* Гауптвахта. Эксклюзив // Проверено на себе. Женский взгляд — ВаенТВ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Сучаснай Украіны · Даведка РІА |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4502303-7 · LCCN: sh85107017 |
Набор сучасных інструментаў
Дагістарычныя каменныя прылады, знойдзены ў пячоры Камбарэль, Францыя
**Інструмент** (лац.: instrumentum — прылада) — прадмет, прылада, механізм, машына або алгарытм, якія выкарыстоўваюцца для ўздзеяння на аб’ект: яго змены або вымярэння ў мэтах дасягнення карыснага эфекту. У аснове канструкцыі і правілаў выкарыстання інструмента ляжыць веданне законаў матэрыяльнага свету, прыкладзеных да тэхналогіі вытворчасці. Складаны інструмент заключае ў сабе ідэю некалькіх элементарных.

У шырокім сэнсе — сродак уздзеяння на аб’ект, пераўтварэння і стварэння аб’екта. Але прылада, прыстасаванне, не дапаможны матэрыял: пры мыцці бялізны пральная дошка — інструмент, а пральны парашок — не, пры шыццё іголка — інструмент, а нітка — не. Адзін і той жа прадмет можа выяўляць сябе і як інструмент і як дапаможны матэрыял. Зубная нітка — інструмент, а нітка пры шыцці — дапаможны матэрыял.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў у 2-х тамах — Мн. 1999, — Т. 1. — С. 533.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Інструмент
**Дызель-поезд Д1** (**Д1**) — серыя дызель-цягнікоў, якая будавалася ў 1964—1988 гадах венгерскім заводам Ганц-МАВАГ (венг.: Ganz–MÁVAG) у Будапешце, для чыгунак СССР. Агулам пабудавана 605 саставаў.

Пачынаючы з 1964 года, дызель-цягнікі эксплуатавалі на Горкаўскай, Данецкай, Маскоўскай, Львоўскай, Адэска-Кішынёўскай, Кастрычніцкай, Прыбалтыйскай, Паўднёва-Усходняй чыгунках для арганізацыі прыгараднага і мясцовага пасажырскага паведамлення на неэлектрыфікаваных і часткова электрыфікаваных участках. У наш час эксплуатуюць на Адэскай, Львоўскай, Данецкай, Малдаўскай і Маскоўскай чыгунках.

Гісторыя
--------

Завод Ганц-МАВАГ быў адным з асноўных пастаўшчыкоў дызель-цягнікоў для чыгунак СССР, поруч з Рыжскім вагонабудаўнічым заводам. Першыя венгерскія дызель-цягнікі паступілі ў Савецкі Саюз пасля Вялікай Айчыннай вайны як рэпарацыі. У канцы 1950-х — пачатку 1960-х гадоў Міністэрствам шляхоў зносін быў намечаны курс на пераход ад паравой цягі да электрычнай і цеплавознай, у сувязі з гэтым у 1960 годзе заводу Ганц-МАВАГ, каб замяніць паравую цягу ў прыгарадным руху на участках, не падлягалых бліжэйшымі гадамі электрыфікацыі, дызельнай маторавагоннай, быў заказаны выпуск трохвагонных дызель-цягнікоў серыі Д. У ходзе эксплуатацыі быў выяўлены іх асноўны недахоп — недастатковая пасажыраўмяшчальнасць. У сувязі з гэтым завод Ганц-МАВАГ у 1963 годзе прыступіў да паралельнага выпуску чатырохвагонных дызель-цягнікоў серыі Д1 (дызель-цягнікі № 201—295 таксама мелі знешні індэкс «Д»). Выпуск дызель-цягнікоў Д1 працягваўся да 1988 года.

Зноскі
------

1. ↑  Раков 1999, с. 296.
2. ↑  Раков 1999, с. 298.

Літаратура
----------

* *Раков В. А.* Локомотивы отечественных железных дорог (1956—1975 гг.). — М.: Транспорт, 1999. — С. 296—298. — 443 с. Архівавана 24 мая 2014.

| ⛭Дызель-цягнікі чыгунак СССР, Расіі, Украіны і Беларусі |
| --- |
| Маторвагоннай цягі | 
**ДП** |
**ДП-0** |
**Д** |
**Д1** |
**Д1м** |
**ДР1** |
**ДР2** |
**ДТ1** |
**ДЭЛ-01** |
**ДЭЛ-02** |
**МДП4** |
**CДП**
 |
| Лакаматыўнай цягі | 
**ДРБ1** |
**ДДБ1** |
**ДПЛ1** |
**ДПЛ2**
 |
| Рэйкавыя аўтобусы | 
**РА1** |
**РА2** |
**ДП-1**
 |
**Мічыганскі ўніверсітэт у Дырбарне** (англ.: University of Michigan–Dearborn) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Дырбарн у штаце Мічыган, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт прапануе больш за 100 спецыяльнасцей і дадатковых спецыялізацый бакалаўрыяту, 43 праграмы магістратуры і 6 праграм атрымання ступені доктара.

У 1957 годзе зямля Генры Форда ў маёнтку Фэр-Лэйн, нацыянальным гістарычным помніку ЗША, была афіцыйна перададзена Мічыганскаму ўніверсітэту для стварэння кампуса ў Дырбарне

Структура
---------

* Каледж мастацтваў, навук і літаратуры
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі, здароўя і сацыяльных паслуг
* Каледж інжынерыі і камп'ютарных навук

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Мічыган

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы