**«Анжэрскі апакаліпсіс»** — серыя шпалераў, якія прадстаўляюць сцэны Адкрыцця Яна Багаслова. Знаходзяцца ў французскім горадзе Анжэ. Шпалеры створаны між 1373 і 1381 гадамі для Людовіка I Анжуйскага. Першапачаткова серыя складалася з сямі частак, кожная з якіх складалася з чатырнаццаці шпалераў, сямі з чырвоным і сямі з сінім фонам, а таксама малюнкі вялікай фігуры пад балдахінам, якая прадстаўляе самога Іаана. Да нашых дзён дайшлі толькі 64 шпалеры, выстаўленыя ў спецыяльным музеі на тэрыторыі Анжэрскага замка. Гэта самая вялікая ў свеце серыя сярэднявечных шпалераў.

Гісторыя
--------

Кардоны для шпалераў былі выкананы ў 1375-1379 гадах нідэрландскім мастаком Жанам дэ Бандолем, які працаваў пры двары французскага караля Карла V. Крыніцай для кампазіцый, увасобленых у серыі дываноў, паслужылі мініяцюры з рукапісных «Каментароў да Апакаліпсісу» (X стагоддзе) Беатуса з Льебаны, манускрыпт належаў Карлу V. Шпалеры былі замоўленыя прыдворнаму ткачу Нікаля Батаю для Людовіка I Анжуйскага. Па ўсёй бачнасці, шпалеры былі выкананы ў Парыжы, у майстэрні Нікаля Батая, Раберам Пуасонам. Яны былі завершаны каля 1381 года. У XV стагоддзі Рэнэ Добры, герцаг Анжуйскі і кароль Неапаля, падарыў іх Анжэрскаму сабору.

Шпалеры выкананы з шоўку і воўны, выкарыстаны раслінныя фарбавальнікі — індыга, корань марэны, кармін і іншыя. У кожнага колеру не больш пяці адценняў.

У канцы XVIII і пачатку XIX стагоддзя серыя шпалераў панесла істотную шкоду, паколькі была выстаўлена ў галерэі з вялікімі вокнамі, і фарбы выцвели пад дзеяннем сонечнага святла. Паміж 1843 і 1870 гадамі шпалеры былі адрэстаўраваны.

У канцы 1930-х гадоў цыкл уважліва вывучаў рэфарматар мастацтва шпалеры Жан Люрса, які называў «Анжэрскі апакаліпсіс» «Сікстынскай капэлай, выкананай з воўны». Даследаванні знакамітай серыі дапамаглі Люрса сфармаваць асноўныя прынцыпы шпалернага ткацтва XX стагоддзя, шмат у чым абапіраюцца на досвед сярэднявечных майстроў.

Сюжэты
------

З сямі першапачаткова вырабленых частак захаваліся шэсць. Ансамбль шпалераў мае ў даўжыню 103 метра ў вышыню каля 4,5 метра. Кожная частка ўтрымоўвала 7 сініх і сем чырвоных шпалераў, кожная з якіх падзелена на дзве часткі, верхнюю і ніжнюю. Шпалеры не проста з'яўляюцца ілюстрацыяй да Апакаліпсісу, але і ўтрымліваюць інфармацыю аб палітычным і эканамічным жыцці Францыі XIV стагоддзя.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Benton J. R.* Materials, Methods, and Masterpieces of Medieval Art — ABC-CLIO, 2009. — P. 199–200. — ISBN 978-0-275-99418-1<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19866706'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q667886'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q77001341'></a>
2. ↑  *Joubert F.* L'Apocalypse d'Angers et les débuts de la tapisserie historiée // *Bulletin Monumental* — 1981. — P. 125–140. — ISSN 0007-473X; 2275-5039<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104009380'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15762594'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104008909'></a>
3. ↑  base Palissy<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886424'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q68471231'></a>

Літаратура
----------

* Савіцкая В. Ператварэння шпалеры. — М.: Галарт, 1995. — ISBN 5-269-00294-9
* Louis Réau, *Iconographie de l'ouest art chrétien* — Presses universitaires de France 1955
* Liliane DelwasseI *La tenture de l'ouest Apocalypse d'en Angers* — SBN 978-2-85822-968-0
* Giraud-Labalte, Claire: *Der Wandteppich der Apokalypse*. Rennes 1982 (Amtlicher Kunstführer des Museums)
* Hansmann, - Вілфрыд: *Das Tal der Loire*. Köln [1976] 13. Auflage 1989. (DuMont Kunst-Reiseführer), S. 259-270
* Erlande-Brandenburg, Alaine: *Gotische Kunst*. Freiburg-Basel 1984
* *Regards sur la tapisserie.* Association des conservateurs des antiquités et objets d'art de France; unter Leitung von Guy Massin-Le Goff und d'en Étienne Vacquet. Edion Actes Sud, 2002.
* *L'home Apocalypse d'en Angers.*, Zeitschrift: Dossier de l'ouest art, n°31, August 1996.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11950945b · LCCN: n00145313 · NKC: ph410042 · SUDOC: 027477894 · VIAF: 175772927 |