**Берлінскі філарманічны аркестр** (ням.: Berliner Philharmoniker) — найбуйнейшы сімфанічны аркестр Германіі, які базіруецца ў Берліне.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1882 годзе групай з 54 музыкантаў з аркестра Беньяміна Більзэ, якія адмовіліся адправіцца на традыцыйныя для гэтага аркестра летнія гастролі ў Варшаву ў чыгуначным вагоне 4-га класа. Першапачаткова аркестр выступаў пад назвай «Былая Більзенская капэла» (ням.: Frühere Bilsesche Kapelle). З 1882 па ініцыятыве канцэртнага агенцтва Вольф праводзіліся т.зв. Вялікія філарманічныя канцэрты, якія набылі прызнанне і папулярнасць. Пазней называўся *Капэлай фон Брэнера* (па імі першага кіраўніка), цяперашнюю назву носіць з 1887 года.

Ужо пры Гансе фон Бюлаве Берлінскі філарманічны стаў адным з лепшых нямецкіх аркестраў, а пры Артуры Нікішы і Вільгельме Фуртвенглере выйшаў на сусветны ўзровень.

Дзейнасць аркестра фінансуецца горадам Берлін разам з Deutsche Bank. Шматразовы лаўрэат прэмій *Грэмі*, *Грамафон*, *ЭХО* і іншых музычных узнагарод.

Будынак, у якім першапачаткова размяшчаўся аркестр, быў разбураны ў выніку бамбардзіроўкі ў 1944 годзе. У паваенныя гады аркестр нярэдка даваў канцэрты пад голым небам на фоне руін, збіраючы сродкі на аднаўленне канцэртнай залы. Сучасны будынак Берлінскай філармоніі пабудаваны ў 1963 годзе на тэрыторыі берлінскага «Культурфорума» (Патсдамская плошча) па праекце нямецкага архітэктара Ганса Шаруна.

У 1945 годзе аркестр апынуўся ў амерыканскай зоне акупацыі і ў перыяд падзелу Германіі, з 1949 па 1990 гады, знаходзіўся ў Заходнім Берліне.

Музычныя кіраўнікі
------------------

Сайман Рэтл і Берлінскі філарманічны аркестр
* Людвіг фон Брэнер (1882—1887).
* Ганс фон Бюлаў (1887—1893).
* Артур Нікіш (1895—1922).
* Вільгельм Фуртвенглер (1922—1945).
* Леа Борхард (1945).
* Серджыу Чэлібідаке (1945—1952).
* Вільгельм Фуртвенглер (1952—1954).
* Герберт фон Караян (1954—1989).
* Клаўдзіа Абада (1989—2002).
* сэр Сайман Рэтл (c 2002).
* Кірыл Пятрэнка (будзе са жніўня 2018)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Берлінскі філарманічны аркестр
* Digital Concert Hall
* Канал Берлінскі філарманічны аркестр на *YouTube*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Deezer · Instagram · Last.fm · Spotify · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13902106z · CiNii: DA03982884 · GND: 2173862-2 · ISNI: 0000 0001 2019 1498 · LCCN: n81018318 · NKC: kn20020506005 · SUDOC: 052491099 · VIAF: 141370001 |

 |

| ⛭Галоўныя дырыжоры Берлінскага філарманічнага аркестра |
| --- |
|  Людвіг фон Брэнер (1882—1887) •  Ганс фон Бюлау (1887—1893) •  Артур Нікіш (1895—1922) •  Вільгельм Фуртвенглер (1922—1945) •  Леа Борхард (1945) •  Серджыу Чэлібідаке (1945—1952) •  Вільгельм Фуртвенглер (1952—1954) •  Герберт фон Караян (1954—1989) •  Клаўдзіа Абада (1989—2002) •  Сайман Рэтл (з 2002) |