**Жан-П’ер Бемба Гомба** (фр.: Jean-Pierre Bemba Gombo; нар. 4 лістапада 1962) — кангалезскі бізнесмен, палітычны і дзяржаўны дзеяч. Віцэ-прэзідэнт Дэмакратычнай Рэспублікі Конга ў 2003—2006 гадах. Міжнародным крымінальным судом быў прызнаны вінаватым у ваенных злачынствах і злачынствах супраць чалавецтва падчас першай грамадзянская вайны ў ЦАР, але па апеляцыі прысуд адменены.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і буйнога бізнесмена, блізкага да Мабуту Сесе Секо. Сястра Жан-П’ера ажанілася з адным з сыноў дыктатара.

Атрымаў адукацыю ў галіне кіравання бізнесам у Бруселі, працягнуўшы справу бацькі. У пачатку 1990-х гадоў быў асабістым памочнікам Сесе Секо. 

У час Другой кангалезскай вайны Бемба сфармаваў групоўку «Вызваленчы рух Конга» (ВРК). Фракцыя падтрымлівалася Угандай і ваявала супраць урада Ларана Кабіла. У 2002 годзе яна дапамагала падаўляць паўстанне ў ЦАР. У 2003 годзе, у рамках прымярэння кангалезскай апазіцыі і ўладаў, Бемба стаў адным з чатырох віцэ-прэзідэнтаў краіны.

У 2006 годзе палітык выставіў сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах, але саступіў Жазефу Кабілу, атрымаўшы 3 392 592 (20,03 %) галасоў у першым туры і 6 819 822 (41,95 %) — у другім.

У 2008 годзе Бемба быў арыштаваны ў Бруселі па ордэры Міжнароднага крымінальнага суда. Супраць яго былі вылучаныя абвінавачванні па двух эпізодах злачынстваў супраць чалавечнасці (забойствы і згвалтаванні) і трох эпізодах ваенных злачынстваў (забойствы, згвалтаванні, марадзёрства). Бемба абвінавачваўся ў патуранні бяздзейнасцю, калі «*на працягу пяці месяцаў сваёй прысутнасці на тэрыторыі Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі члены ўзброенага руху [ВРК] гвалтавалі жанчын, мужчын, дзяцей і старых, рабавалі і забівалі ўсіх, хто аказваў ім найменшы супраціў*».

21 чэрвеня 2016 года суд прысудзіў Бембу да 18 гадоў турмы. 9 чэрвеня 2018 года першы прысуд за ваенныя злачынствы і злачынствы супраць чалавечнасці быў адменены апеляцыйнай палатай Міжнароднага крымінальнага суда. Было адзначыла, што Бемба «*не можа быць прыцягнуты да адказнасці за злачынствы, учыненыя байцамі, якія знаходзіліся пад яго кантролем*», а пры вынясенні прысуду не былі ўлічаны намаганні, прынятыя экс-баевіком для таго, каб спыніць злачынствы.

1 жніўня 2018 года пасля 11 гадоў зняволення Бемба вярнуўся на радзіму для ўдзелу ў прэзідэнцкіх выбарах і разглядаўся як найбольш моцны кандыдат ад апазіцыі.. Аднак яму было адмоўлена ў вылучэнні.

8 сакавіка 2019 года палітык запатрабаваў кампенсацыі ў Міжнароднага крымінальнага суда ў 68,8 млн еўраў: 12 млн за незаконнае турэмнае зняволенне, 10 млн за прычыненыя страты, 4,2 млн на пакрыццё судовых выдаткаў і 42,4 млн за страту маёмасці.

23 сакавіка 2023 года прызначаны першым намеснікам прэм’ер-міністра ДР Конга.

Заўвагі
-------

1. ↑   — Міжнародны крымінальны суд.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47488'></a>
2. ↑  "Profile: Jean-Pierre Bemba". BBC. 2010-04-26. Архівавана з арыгінала 2016-06-29. Праверана 2011-05-12.
3. ↑  Профиль обвиняемого на сайте Международного уголовного суда
4. ↑  "Жан-Пьер Бемба предстал перед судом в Гааге". RFI. 2010-11-22. Архівавана з арыгінала 2013-10-04. Праверана 2011-05-12.
5. ↑  Jean-Pierre Bemba's war crimes conviction overturned (англ.).  The Guardian (9 чэрвеня 2018). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2018. Праверана 9 чэрвеня 2018.
6. ↑  Жан-Пьер Бемба: отмена приговора МУС **(нявызн.)**. *Euronews* (9 чэрвеня 2018). Архівавана з першакрыніцы 12 чэрвеня 2018. Праверана 9 чэрвеня 2018.
7. ↑  *Burke, Jason*. Former warlord returns to DR Congo from prison to run for president **(нявызн.)**. *the Guardian* (1 жніўня 2018). Архівавана з першакрыніцы 1 жніўня 2018. Праверана 1 жніўня 2018.
8. ↑  "Joseph Kabila says he will not run again in Congo". *The Economist*. Архівавана з арыгінала 2018-08-09. Праверана 2018-08-08. `{{cite news}}`: Пададзена больш чым адно значэнне `|accessdate=` і `|access-date=` specified (даведка)
9. ↑  *AfricaNews*. Will Tshisekedi's govt allow Katumbi to return to DRC? **(нявызн.)**. *Africanews* (1 сакавіка 2019). Архівавана з першакрыніцы 2 сакавіка 2019. Праверана 2 сакавіка 2019.
10. ↑  "Congo opposition leader Tshisekedi clinches surprise win in..." *Reuters* [англійская]. 2019-01-10. Архівавана з арыгінала 2019-09-10. Праверана 2019-06-27. `{{cite news}}`: Пададзена больш чым адно значэнне `|accessdate=` і `|access-date=` specified (даведка)
11. ↑  *David M. Crane*. Jean-Pierre Bemba’s Request for Compensation for Damages from the International Criminal Court (англ.).  www.jurist.org. Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2020. Праверана 3 студзеня 2020.
12. ↑  Remaniement: Jean-Pierre Bemba et Vital Kamerhe font leur entrée dans le gouvernement Sama Lukonde 2 (Liste complète) !

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · OpenSanctions |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 129470317 · GTAA: 211811 · ISNI: 0000000112790562 · LCCN: nr2003039992 · NTA: 269905324 · NUKAT: n2007152312 · VIAF: 164491170 |

 |