recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Віла Містэрый** (італ.: Villa dei Misteri) — адна з пампейскіх віл (за гарадскімі варотамі), найбольш захаваных пры вывяржэнні Везувія ў 79 г. Заснавана ў II стагоддзі да н.э. пасля чаго некалькі разоў пашыралася, у прыватнасці ў 60 годзе да н.э. Галоўны ўваход быў звернуты да дарогі, якая вядзе ад Геркуланскіх варот. У наш час ён раскрыты не цалкам, таму ўваход на вілу ажыццяўляецца з боку мора. Уздоўж дарогі знаходзіліся сельскагаспадарчыя памяшканні, у тым ліку пакой з прэсам для вінаграда.

Уваход, настолькі шырокі, што па ім мог праехаць воз, вёў у перыстыль. На паўднёвы ўсход ад яго размяшчаўся двор з ларарыям і тэтрастыльны атрыум, з якога можна было патрапіць у лазні. З паўднёва-заходняга боку з перыстылем злучаўся тасканскі атрыум, з яго, а таксама часткова з перыстыля, дзверы вялі ў шматлікія пакоі, упрыгожаныя фрэскамі ў другім і трэцім стылях. Віла адкрывалася да мора тэрасай-ратондай з двума порцікамі па баках. На плоскім даху аркады, якая атачала з трох бакоў вілу былі выяўлены рэшткі Вісячага саду.

У таблінуме, які злучае тасканскі атрыум з ратондай, захаваліся фрэскі на егіпецкія матывы. Названа віла па фрэскам у адной з пакояў на поўдзень ад атрыума, якія атрымалі шырокую вядомасць і дзе адлюстроўваецца, па найбольш распаўсюджанай версіі, пасвячэнне ў дыянісійскія містэрыі, а па іншай — абрад шлюбу.

Гл. таксама
-----------

* Віла Папірусаў
* Віла Адрыяна

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Віла Містэрый на Вікісховішчы |

* *Claudia Converto.* Campania, civilisation and art. — Milan: Kina Italia.
* *Краснова О. Б.* Энциклопедия искусства Древнего мира. — Москва, 2002. — С. 265. — 351 с. — ISBN 5948490629.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4271063-7 · LCCN: sh88001461 · LIBRIS: 312044 · VIAF: 137788723 |
**«Сабака і воўк»** (*Воўк, сабака і кошка*; *Мядзведзь, сабака і кошка*; укр.: Собака и вовк, Сірко, Старий собака, Про вовка; бел.: Сабака і воўк, *Сабака і мядзведзь*) — сюжэт рускіх  (руск.) (бел. украінскіх  (руск.) (бел. і беларускіх народных казак. Адносіцца да так званых казак пра жывёл. Рускіх варыянтаў — 3, украінскіх — 22, беларускіх — 7. Сюжэт сустракаецца таксама ў казках некаторых народаў расійскага Усходу, напрыклад, башкір.

Сюжэт
-----

Ілюстрацыя Сяргея Ягужынскага  (ВД) (бел. 1909 года.
Украінская казка «Сярко» (укр.: Сірко). Казахстанскі тэнге, 2014
У паказальніку казачных сюжэтаў  (руск.) (бел. указана пад нумарам 101 «Сабака і воўк (мядзведзь)»: воўк па ўгаворы з сабакам выкрадае дзіця (авечку) і дае сабаку адабраць яго; за гэта стары сабака атрымлівае пражытак ад гаспадара.

Леанард Калмачэўскі  (руск.) (бел. лічыў, што ўсе варыянты, якія развіваюць гэты эпізод, узыходзяць да байкі Эзопа «Сабака і воўк». Існуе варыянт літаратурнай казкі Льва Талстога, які з’яўляецца вольным перакладам байкі Эзопа «Сабака і воўк».

У культуры
----------

Паштовая марка Украіны
### У кінематографе

У 1982 годзе па матывах украінскай народнай казкі «Сярко» (укр.: Сірко) быў зняты савецкі мультфільм «Жыў-быў пёс».

### У мастацтве

Сярод мастакоў, якія стваралі ілюстрацыі да гэтай казкі, можна згадаць Міхаіла Эндэ, Валянціна Ціхановіча, Анатоля Волкава, Канстанціна Лаўра  (укр.) (бел. Сяргея Ягужынскага  (ВД) (бел. Дзяніса Краўца і іншых.

### У філатэліі

У 2001 годзе Пошта Украіны выпусціла паштовую марку з сюжэтам казкі «Сярко» працы мастака Канстанціна Лаўра  (укр.) (бел..

### У баністыцы

Нацыянальны банк Казахстана ў 2014 годзе выпусціў манету 50 тэнге ў серыі «Казкі народаў Казахстана» з выявай украінскай казкі «Сярко».

Зноскі
------

1. ↑  42. Про вовка // Труды этнографическо-статистической экспе- диции в Западно-Русский край. / Материалы и исследования, собранные д. чл. П. П. Чубинским. — Том II. Малорусские сказки. — СПб. 1878, отд. 1 — С. 124
2. ↑  *Колмачевский Л. З.  (руск.) (бел.* Животный эпос на Западе и у славян. — Казань: Типография Императорского университета, 1882. — VIII+317 с. — С. 145
3. ↑  *Толстой Л. Н.* Полное собрание сочинений. — Том 21. Новая азбука и русские книги для чтения. (1874—1875). — М.: Художественная литература, 1957. — С. 647.
4. ↑  Сабака і воўк : беларуская народная казка : [для малодшага ўзросту / апрацоўка А. Якімовіча; мастак В. Ціхановіч]. — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя дзіцячай літаратуры, 1955. — 13, [1] c. : каляр. іл. ; 25 см. — 75000 экз. — 80 к.
5. ↑  Сабака і воўк : беларуская народная казка : [для дашкольнага ўзросту / апрацоўка А. Якімовіча; малюнкі А. Волкава]. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1974. — [14] с. : каляр. іл. ; 19 см. — (Казка за казкай). — 170000 экз. — 7 к.
6. ↑  Серко. Украинская сказка, художник Денис Кравец  (руск.)

Літаратура
----------

* Сюжэт № 101. «Сабака і воўк (мядзведзь)» // Параўнальны паказальнік сюжэтаў. Усходнеславянская казка

|  |  |
| --- | --- |
| s: | Сабака і воўк у Вікікрыніцах |
| commons: | Сабака і воўк на Вікісховішчы |
**Будынак Віцебскага філіяла Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі** — будынак у Віцебску, размешчаны па вуліцы Ільінскага, 45. Архітэктар А. Данілава.

Архітэктура
-----------

4-павярховы Ш-падобны ў плане будынак былога электратэхнікума актыўна фарміруе забудову цэнтра горада. Галоўны фасад, арыентаваны на набярэжную Заходняй Дзвіны, падкрэслены 6-калонным порцікам на ўзроўні 2—4-га паверхаў і бакавымі рызалітамі з калонамі карынфскага ордара. Сцены 1-га паверха дэкараваны рустам. У цэнтральнай частцы будынка па галоўнай восі — вестыбюль, лесвіцы, холы, адміністрацыйныя памяшканні, актавая зала, у бакавых крылах уздоўж калідораў — лабараторыі і аўдыторыі, у цокальным паверсе — службовыя памяшканні.

Літаратура
----------

* Электротехникум связи // Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. ISBN 5-85700-004-1
**Будынак Гродзенскага аблвыканкама** — будынак у гістарычным цэнтры Гродна, размешчаны па плошчы Леніна, па адрасе вуліца Ажэшка, 3. Пабудаваны ў 1966 годзе па праекце архітэктара А. Міхеда, рэканструяваны ў 1979 годзе па праекце архітэктараў У. Еўдакімава, У. Праабражэнскага, М. Бярэзіна. У будынку размяшчаецца Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт.

Архітэктура
-----------

План 1-га паверха
Уяўляе сабой дзевяціпавярховы будынак прамавугольны ў плане. Галоўны фасад, арыентаваны на вул. Ажэшка, завершаны дэкаратыўным парапетам, у цэнтры якога герб БССР (чаканка, медзь). Першыя 2 паверхі галоўнага фасада абліцаваны шэрым гранітам, астатнія члянёны вертыкальнымі пілонамі. 3 боку дваровага фасада прыбудаваны трохпавярховы аб’ём (фае залы пасяджэнняў і выставачная). Зала пасяджэнняў мае верхняе дзённае асвятленне пры дапамозе зашклёных ліхтароў. У цэнтры будынка на 1-м паверсе размешчаны вестыбюль з лесвічна-ліфтавым вузлом. У фае над уваходам у залу пасяджэнняў рэльефнае гіпсавае пано «Нараджэнне рэспублікі» (скульпт. Г. Буралкін). У афармленні інтэр’ераў выкарыстаны шэры і белы мармур, дэкаратыўная муроўка. Унутраная планіроўка калідорнага тыпу. На 1-м паверсе размешчаны вестыбюль, службовыя памяшканні, на 2—7-м паверхах — рабочыя кабінеты.

Літаратура
----------

* *С. Г. Багласаў, А. Ю. Пятросава, Э. М. Савіцкі, Т. I. Чарняўская.* 27. Забудова вуліцы Ажэшка // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл.
**Сцяг Мэрыленда** (англ.: Flag of Maryland) - афіцыйны знак амерыканскага штата Мэрылэнд. Сцяг штата Мэрыленд складаецца з геральдычнага сцяга Джорджа Калверта, першага барона Балтымора. Гэта адзіны з сцягоў штатаў ЗША, заснаваны на английскай геральдыцы (сцяг акругі Калумбія (горада Вашынгтона) з'яўляецца графічным прадстаўленнем элементаў герба сям'і Вашынгтона, акруга Калумбія не з'яўляецца штатам).

Сцяг быў афіцыйна прыняты 25 лістапада 1904 года.

Гісторыя
--------

*Crossland Banner*, неафіцыйны сцяг штата Мэрыленд, які выкарыстоўваўся тымі, хто падтрымліваў КША падчас амерыканскай Грамадзянскай вайны
З-за таго, што калонія Мэрыленд была заснавана Сецыліем Калвертам, другім баронам Балтымара, малюнак яго герба выкарыстоўваецца на сцягу сучаснага штата Мэрыленд. Акрамя таго чорна-жоўты герб Калверта асацыяваўся з Мэрылендам. Чырвона-белы *Crossland Banner* стаў папулярным падчас Грамадзянскай вайны, падчас якой Мэрыленд застаўся ў Саюзе, нягледзячы на падтрымку многімі грамадзянамі Канфедэрацыі. Тыя жыхары Мэрыленда, якія падтрымлівалі Канфедэрацыю, і многія з якіх ўступалі ў войска Паўночнай Віргініі, не хацелі выкарыстоўавць сцяг, які асацыяваўся з штатам Мэрыленд, які застаўся ў Саюзе. З-за гэтага яны пачалі выкарыстоўваць чырвона-белы Сцяг Мэрыленда*Crossland Banner*.

Сцяг у яго цяперашнім выглядзе быў упершыню падняты 11 кастрычніка 1880 г. у Балтыморы, на парадзе ў гонар 150-годдзя горада. У другі раз ён быў узняты 25 кастрычніка 1888 падчас цырымоніі адкрыцця помніка ў гонар палкоў арміі Патамака. Аднак, сцяг не быў афіцыйным да 1904 года.

Ацэнка сцяга
------------

У зробленым у 2001 годзе *Паўночна-Амерыканскай вексілалагічнай асацыяцыяй* (NAVA) апытанні сцяг Мэрыленда заняў чацвёртае месца па дызайне сярод усіх штатаў ЗША і правінцый Канады

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
**Будынак Магілёўскага абласнога тэатра драмы і камедыі імя Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча** ў Бабруйску, размешчаны у цэнтры горада, па адрасе вуліца Сацыялістычная, 10.

Гісторыя
--------

Будынак тэатра ў 1940-я гады
Узведзены ў 1978 годзе па праекце архітэктараў В. Крамарэнкі, У. Шчарбіны, у афармленні інтэр’ераў удзельнічалі архітэктары Б. Папоў і М. Пірагоў, мастакі В. Ананьеў і М. Макашвілі. Пабудаваны на аснове конкурснага праекту, які прадугледжваў рэканструкцыю Дома культуры, узведзенага ў 1927—1930 гадах па праекце архітэктара А. Оля[ru].

Архітэктура
-----------

Бюст Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча перад уваходам
Галоўны фасад вырашаны ў выглядзе своеасаблівага порціка з вертыкальнымі рэбрамі і вялікай паверхняй зашклення. На глухіх сценах бакавых фасадаў рэльефныя кампазіцыі на тэмы мастацтва. Па восі будынку размешчаныя вестыбюль, фае, глядзельная зала з балконам (на 700 месцаў) і развітая сцэнічная група памяшканняў, у бакавых аб’ёмах — гардэробы, кулуары, буфеты. Памяшканні для абслугоўвання гледачоў ссунутыя на паўпаверхі адзін адносна аднаго і злучаныя адкрытымі лесвіцамі. У аздобе фасадаў выкарыстаныя вапняк і паліраванае шкло, інтэр’ераў — туф, розныя пароды дрэва, мастацкае шкло.

Каля ўваходу ў будынак тэатра пастаўлены бюст Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, выкананы ў белым мармуры.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *А. А. Воінаў.* Магілёўскага абласнога тэатра драмы і камедыі будынак // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* *А. А. Воінаў.* Магілёўскага абласнога тэатра драмы і камедыі будынак // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
**Віла Палагонія** (італ.: Villa Palagonia) — адзін з самых мудрагелістых будынкаў Сіцыліі. Знаходзіцца ў горадзе Багерыя ў 15 кіламетрах ад Палерма.

Гісторыя
--------

Віла Палагонія. Пачвары на крапасной сцяне
Віла будавалася з 1715 года па заказе Франчэска Фердынанда Гравіны-і-Крухільяс, пятага князя Палагоніі, па праекце архітэктара Тамаза Марыя Наполі. Адзін з першых помнікаў сіцылійскага барока. Найбольш вядома гратэскавымі скульптурамі чалавекападобных пачвар, якія ўпрыгожваюць сад і па якіх будынак завуць *Вілай пачвар*.

Віла ў мастацтве і літаратуры
-----------------------------

Віла і скульптуры прыцягвалі шматлікіх падарожнікаў XVIII—XIX стст. уключаючы Гётэ і  Дзюма.

У XX ст. віла і яе скульптуры зачароўвалі сюррэалістаў, ім прысвячалі эсэ Марыё Прац і Джавані Мак'я, Дачыя Мараіні і Дамінік Фернандэз. Іх пісаў Рэната Гутуза, фатаграфавалі Брасай (1962) і Фердынанда Шана (1977).

Шэраг сцэн фільма Мікеланджэла Антаніёні *«Прыгода»* (1960) зняты на віле Палагонія.

Літаратура
----------

* Santapà F. Villa Palagonia a Bagheria. Palermo, Palma, 1968
* Arthaud Cl. Les palais du rêve. Paris: Arthaud; Paris Match, 1970
* Macchia G. Il principe di Palagonia: mostri, sogni, prodigi nelle metamorfosi di un personaggio. Milano: A. Mondadori, 1978
* Tedesco N. L’immago espressa, villa Palagonia: tra norma ed eccezione. Siracusa: Ediprint, 1986
* Hachet P. Psychanalyse d’un choc esthétique: La villa Palagonia et ses visiteurs. Paris: Harmattan, 2002
* Scaduto R. Villa Palagonia: storia e restauro. Bagheria: E. M. Falcone, 2007

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Віла Палагонія
* Афіцыйны сайт Архівавана 25 ліпеня 2009. (італ.)
* Фатаграфіі Архівавана 16 жніўня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
**Сцяг Міра** — сцяг гарадскога пасёлка Мір Карэліцкага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 чэрвеня 2002 года № 87.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, мае гарызантальнае сплошчана-зубчастае дзяленне пасярэдзіне. Верхняя частка жоўтая, ніжняя — чырвоная.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннямі Карэліцкага раённага выканаўчага камітэта ад 28 мая 2002 года № 344 і раённым Саветам дэпутатаў ад 30 мая 2002 года № 54. Аўтар сцяга М. М. Елінская, мастак А. У. Леўчык.

Гл. таксама
-----------

* Герб Міра

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Міра

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гродзенскай вобласці |
| --- |
| Гарады | Астравец ·  Ашмяны ·  Бярозаўка ·  Ваўкавыск ·  Гродна ·  Дзятлава ·  Іўе ·  Ліда ·  Масты ·  Навагрудак ·  Свіслач ·  Скідзель ·  Слонім ·  Смаргонь ·  Шчучын |  |
| Гарадскія пасёлкі | Астрына ·  Воранава ·  Вялікая Бераставіца ·  Жалудок ·  Зэльва ·  Карэлічы ·  Краснасельскі ·  Мір ·  Поразава ·  Радунь |
| Вёскі/Аграгарадкі | Гальшаны ·  Цырын |
| Раёны | Гродзенскі |
**Юбілейны медаль «350 гадоў казацтву на Беларусі (1654-2004 гадоў)»** (руск.: Юбилейная медаль «350 лет казачеству на Беларусі (1654-2004 гг.)») — гадавінны медаль, зроблены на замову рэспубліканскай грамадскай арганізацыі «Беларускага казацтва».

Гісторыя
--------

19 лютага 2005 года былі зладжаныя дзеі для святкавання 350-й гадавінны з даты заснавання казацтва ў Беларусі (таксама ў 2005 годзе была 10-я гадавіна з заснавання РГА «Беларускага казацтва»). У рамках святкавання, паводле рашэння савета атаманаў РГА «Беларускага казацтва» быў заснаваны юбілейны медаль. Медалі выраблялася на УП «Творчая дызайн-студыя «Сэнс».

Колькасць
---------

Яна створаная ў двух варыянтах: бронзавая і пасярэбраная. Колькасць бронзавых 300 штук. Для ганаровага ўзнагароджання выраблены пасярэбраныя медалі ў колькасці 50 штук.

Апісанне
--------

Медаль мае форму кола дыяметрам 33 мм. Аверс медаля нясе чаканеную выяву Атаманскага крыжа, цэнтральны медальён якога абрамлены цярновым вянком. Літары абрэвіятуры «БК» (**Б**еларускае **к**азацтва) на медальёне выкананыя паглыбленыя і залітыя чырвонай эмаллю. Гарызантальныя канцы крыжа нясуць даты заснавання першага казацкага палка і юбілею: «*1654-2004*».

У цэнтры рэверсу выбіты выпуклы гарызантальны надпіс на пяць радкоў: «350 ГАДОЎ БЕЛАРУСКАМУ КАЗАЦТВУ № \_» (руск.: «350 ЛЕТ БЕЛОРУССКОМУ КАЗАЧЕСТВУ № \_»). Нумар медаля рэзаўся штыхелем ўручную пры ўзнагароджанні. Уверсе па дузе выбіты дэвіз: «АЙЧЫНЕ ВЕРНЫЯ» (руск.: «Отечеству верны»). Ніжняя частка акружаная паўвянком з лаўровага і дубовых лісцяў, змацаваных спражкай.

Медаль падвешваецца за цэльнаштампованае вушка да пяцікутнай калодкі, абцягнутай складовай стужачкай з рабрыстага шоўку. Правая частка стужачкі колераў афіцыйнага сцяга, левая — Георгіеўскай стужкай. На вушку з абодвух бакоў адчаканенае таўро вытворцы: «*Сэнс*».

Пасярэбраны варыянт медаля мае абсалютна ідэнтычны дызайн і памеры. На абрэвіятуры адсутнічае чырвоная эмаль.

Зноскі
------

1. ↑  Могилевский казачий полк отметил 350 лет с момента создания // *Naviny.by*. — 20.05.2005.

Спасылкі
--------

* Рэспубліканскае грамадскае аб’яднанне «Беларуское Казацтва»
* Узнагароджанні
**Адзінаццаты 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1981—1985 гады .

Планы
-----

План ставіў задачы паскарэння тэмпаў развіцця вытворчасці, павышэння яе эфектыўнасці, навукова-тэхнічнага прагрэсу, росту прадукцыйнасці працы, паляпшэння яе якасці, пераходу народнай гаспадаркі на інтэнсіўны шлях развіцця, эканоміі ўсіх відаў рэсурсаў.

Вынікі пяцігодкі
----------------

Сярэднегадавыя тэмпы прыросту нацыянальнага даходу склалі 5,6% супраць 5,2% у 10-й пяцігодцы. Аб’ём вытворчасці павялічыўся амаль на 30%, прадукцыйнасць працы — на 21,4%. Далейшае развіццё атрымала аўтаматызацыя вытворчасці, асабліва робататэхніка. Высокімі тэмпамі нарошчваўся парк прамысловых робатаў. Калі ў 1980 годзе іх выраблена 170, то ў 1985 годзе — 2467. Узмацнялася матэрыяльна-тэхнічная база сельскай гаспадаркі, павысіўся ўзровень механізацыі працы. У 1985 годзе у сельскай гаспадарцы Беларусі працавала больш за 131 тыс. трактароў, каля 88 тыс. грузавых аўтамабіляў, амаль 40 тыс. збожжаўборачных камбайнаў. Ажыццяўляліся меры па меліярацыі, спецыялізацыі і хімізацыі сельскай гаспадаркі. На 2,5 млн. га асушаных сельскагаспадарчых угоддзяў вырошчвалася 30% прадукцыі раслінаводства. Заработная плата рабочых і служачых павялічылася на 15%, аплата працы калгаснікаў — больш чым у 1,5 раза. Узраслі асігнаванні на медыцынскую дапамогу, выплату пенсій, дапамог і інш. Экстэнсіўны шлях развіцця, вычарпанне сыравінных і працоўных рэсурсаў, зніжэнне фондааддачы ўзмацнялі крызісныя з’явы ў эканоміцы. Працягвалі замаруджвацца сярэднегадавьм тэмпы прыросту прадукцыі. У прамысловасці яны скараціліся з 7,2% у 10-й пяцігодцы да 5,4% у 11-й, сферы рэальных даходаў на душу насельніцтва адпаведна з 3,8% да 2,5%, рознічнага тавараабароту дзяржаўнага і кааператыўнага гандлю з 5,2% да 3,4%.

Літаратура
----------

* *Юнцэвіч, А.* Пяцігадовыя планы развіцця народнай гаспадаркі БССР // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 23.
* Гиоргидзе, З. И. Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.




| Пяцігадовыя планы развіцця народнай гаспадаркі Беларускай ССР |
| --- |
| 
* Першая (1928—1933)
* Другая (1933—1937)
* Трэцяя (1938—1942)
* Чацвёртая (1946—1950)
* Пятая (1951—1955)
* Шостая (1956—1960)
* Сёмая (1961—1965)
* Восьмая (1966—1970)
* Дзявятая (1971—1975)
* Дзясятая (1976—1980)
* Адзінаццатая (1981—1985)
* Дванаццатая (1986—1990)

 |
*Mergus serrator*
**Даўгадзюбы крахаль**, даўганосы савук (*Mergus serrator*) — птушка з сямейства Качыныя (*Anatidae*).

Качка сярэдніх памераў. Даўжыня цела 56—62 см, маса 1—1,3 кг. На патыліцы двайны чуб з падоўжаных пёраў. Дзюба вузкая з зубцамі па краі і з кручком на канцы. Палавы дымарфізм у афарбоўцы добра выяўлены. У самца галава чорная з металічным адлівам, валляк буры з чорнымі стракацінамі, спіна цёмная, бакі шэрыя. Самка шэрая, з карычневай галавой і шыяй.

Пашырэнне: Еўразія і Паўночная Амерыка. У час пралёту рэгулярна адзначаецца на буйных вадаёмах у розных частках Беларусі. Месцы пражывання: парослыя дрэвава-хмызняковай расліннасцю астравы і ўзбярэжжы буйных азёр з празрыстай вадой. Адзначаны таксама ў час харчавання на мелкаводных сажалках рыбагадавальніка.

Гняздо робіць ва ўтульных месцах — у нішах сярод камення, у густых зарасніках крапівы, пад кустамі вярбы або пад полагам лесу. Кладка з 8—11 яек памерамі 64 x 44,9 мм у першай палове чэрвеня. У выпадку гібелі першай кладкі бывае паўторная. Наседжванне 26—28 сутак. Корміцца, галоўным чынам, дробнай рыбай.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · CMS · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Neotropical Birds · SeaLifeBase · WoRMS |
Кратар з Вікса
**Кратар з Вікса** – умоўная назва старажытнай бронзавай грэчаскай пасудзіны, адкрытай у кельцкім пахаванні, паблізу вёскі Вікс у Францыі. З'яўляецца найбуйнейшай і самай вядомай знаходкай гэтага пахавання.

Гісторыя знаходкі
-----------------

Кратар быў знойдзены ў 1953 годзе ў камеры багата абсталяванай падкургановай магілы на ўскраіне кельцкага опідума на пагорку Ласуа.

Час узнікнення кратара ацэньваецца каля 530-520 да н.э.

Стылістычныя асаблівасці дазваляюць звязваць яго з грэчаскай майстэрняй на тэрыторыі паўднёвай Італіі, хоць, на думку Джона Бордмана, ён і зроблены ў стылі, характэрным для Спарты. Было выказана меркаванне, што дадзены кратар з'яўляецца найбуйнейшай вядомай грэчаскай бронзавай пасудзінай. Яго варта разглядаць як абмен падарункамі, што кажа пра яго высокі статус. Гэта звязана з гандлем віна з Міжземнамор'я бартарам на сыравіну з Паўночнай Еўропы.

Кратар быў знойдзены раздушаным вагой кургана над ім. Ручкі былі выяўленыя на тым жа ўзроўні, што і аснаванне. Ён быў адноўлены пасля раскопак і ў цяперашні час знаходзіцца ў археалагічным музеі ў Шаціён-сюр-Сен.

Апісанне
--------

Пасудзіна з'яўляецца кратарам, які ў грэчаскім свеце служыў для змешвання віна з вадой. Як правіла, іх рабілі з гліны. Металічны кратар з Вікса стаў знакавым аб'ектам, што прадстаўляе як багацце ранніх кельцкіх пахаванняў, так і мастацтва позніх архаічных грэчаскіх бронзавых вырабаў.

Яго памеры дасягаюць 1,64 м у вышыню і 127 см у дыяметры, вага 208,6 кг і аб'ём 1100 літраў.

Кратар быў зроблены з сямі ці больш асобных частак з алфавітным маркіроўкамі, паказваючы, на тое, што ён, верагодна, быў дастаўлены ў Бургундыю кавалкамі і сабраны на месцы.

Сама ваза была выраблена з суцэльнага ліста чаканнай бронзы, вагой каля 60 кг. Яго сценкі ад 1 мм да 1,3 мм таўшчынёй.

Яго ножкі выраблены з аднаго маналітнага металу дыяметрам 74 см, вага 20.2 кг. Яго паддон упрыгожаны стылізаванымі расліннымі матывамі.
Тры ручкі, якія падтрымліваюцца ільвіцамі, важаць каля 46 кг кожная. Яны спіральна афармляюцца ў Гаргон з грымасамі на тварах (агульны матыў грэчаскага мастацтва). Шыйку кратара ўпрыгожвае фрыз з выявай пешых грэчаскіх воінаў і калясніц з імі. Яна зроблена з бронзавага кольца, устаўленага да асноўнай вазы, што падтрымлівае ручкі. Фрыз змяшчае восем калясніц, кожная запрэжаная чацвёркай коней і возьніка (іх паказана менш, чым гаплітаў для эканоміі месца). Кожная калясніца суправаджаецца адным узброеным гаплітам. Фрыз з'яўляецца важным прыкладам ранняга грэчаскага бронзавага рэльефнага мастацтва, якое мала захавалася. Крышка была выбіта бронзавым лістом, вагой 13.8 кг і мела форму адпаведную кратару і ўвянчаную жаночай статуэткай. Ручкі ўпрыгожаны апорамі ў форме галавы гаргоны.

Бібліяграфія
------------

* J. Boardman: Sztuka grecka, wyd. Via, 1999, s. 128 - 130
* E. Papuci-Władyka  (польск.) (бел.: Sztuka starożytnej Grecji, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, с. 188
* А. Sadurska: Sztuka ziemi wydarta, Warszawa, 1972

Зноскі
------
Гістарычныя віды вопраткі
**Адзенне**, **Вопратка** — сукупнасць вырабаў (часцей за ўсё тканых ці вязаных з розных матэрыялаў), якія людзі апранаюць на сябе для прыкрыцця цела з мэтай абароны ад прыродных фактараў (холаду, гарачыні), прыкрыцця аголенасці, гігіены, упрыгожвання, а таксама дзеля дапаможных (спецадзенне, кішэні) і сігнальных (інфармацыя аб сацыяльным статусе, узросце, поле, нацыянальнасці, гусце) функцый. Дапаўняецца ўпрыгажэннямі, прычоскай і макіяжам.

Людзі — адзіныя млекакормячыя, якія носяць адзенне, за выключэннем некаторых відаў хатніх жывёл, якіх апранаюць іх гаспадары. Варта адзначыць, што адзенне традыцыйна адпавядае полу носьбіта адзення. Таму часцей за ўсё па адзенні можна апазнаць мужчыну ці жанчыну.

Гл. таксама
-----------

* Падцяжкі
* Шалік
* Пілотка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Адзенне

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Канадская · Кароткая яўрэйская · Новы · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11963612g, 11936165s · GND: 4031011-5 · LCCN: sh85027160, sh99005081 · LNB: 000055194 · Microsoft: 530175646 · NDL: 00564006 · NKC: ph115566, ph115567 |

 |
**Нарэ́йкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Нарэйкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Нарэйкаўскі 2-гі сельсавет** у складзе Койданаўскага раёна Мінскай акругі БССР. 18 снежня 1925 года перайменаваны ў Нарэйкаўскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Койданаўскім раёне БССР. З 25 ліпеня 1931 года **Нарэйкаўскі нацыянальны польскі сельсавет**. З 23 сакавіка 1932 года ў Койданаўскім нацыянальным польскім раёне. З 29 чэрвеня 1932 года ў складзе Дзяржынскага раёна. 14 мая 1936 года рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 31 ліпеня 1937 года ў складзе Заслаўскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Заслаўскім раёне Мінскай вобласці. З 4 лютага 1939 года ў складзе Дзяржынскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Вертнікаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Минской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Абед** — як правіла, другі ці трэці прыём ежы ў дзень (звычайна пасля першага альбо другога сняданку). Як правіла на абед падаецца гарачая ежа. У большасці краін абедзенны час прыпадае на перыяд ад поўдня да 15 гадзін, аднак гэты час можа вагацца і часам абед можа адбывацца і ўвечары, замяняючы сабой вячэру.

У гасцініцах абед з'яўляецца часткай поўнага пансіёну.

Меню і паслядоўнасць страў
--------------------------

У меню абеду ўваходзяць 2, 3 або 4 стравы. Найбольш паўнавартасны і разнастайны рацыён, у якім абед складаецца з 4 страў: закускі, супу, другога і салодкага.

Паслядоўнасць падачы іх не выпадковая. Яна ўсталявалася здаўна.

Уступ: спачатку падаюць да стала закускі, невялікія па аб'ёме стравы вострага і саланаватага смаку. Яны ўзбуджаюць апетыт, што дабратворна ўздзейнічае на страваванне і спрыяе засваенню наступных страў абеду (намёк на абед). Узбуджаюць апетыт і супы (паўнавартаснае запрашэнне да абеду або размінка).

| ⛭Арганізацыя прыёму ежы |
| --- |
| Паслядоўнасць | Бранч • Сняданак • Кантынентальнае снеданне • Ланч • Абед • Вячэра • Ямча |
| Форма | Банкет • Кава-брэйк • Баль • Фуршэт |
| Культура | Застольныя песні • Кітайская чайная культура • Японская чайная цырымонія |
| Сервіроўка | Англійская • Руская • Французская • Куверт • Шведскі стол |
| Паслугі | Бартавое харчаванне • Кейтэрынг • Грамадскае харчаванне • Формы харчавання ў атэлі |
Сып на скуры дзіцяці ад адру
**Адзёр** — заражэнне дыхальных шляхоў адзёрным  (англ.) (бел. вірусам ад хворага чалавека пры размове, чханні і кашлі. Ускладненне хваробы выклікае паражэнне дыхальных шляхоў, органаў слыху і цэнтральнай нервовай сістэмы, гаймарыт, фарынгіт, ларынгіт, трахеіт, бранхіт, пнеўманію, серозны менінгіт, менінгаэнцэфаліт, энцэфалапатыю, полінеўрыт і падвостры склеразавальны панэнцэфаліт  (англ.) (бел. што ўяўляе смяротную пагрозу.

Папярэджанне
------------

Адзіным спосабам прадухілення заражэння ёсць вакцынаванне. Насельніцтва Беларусі атрымлівае 2 прышчэпкі ў 1 і 6 год.

Праявы
------

Хвароба пачынаецца ўздымам тэмпературы да +39 °C. З'яўляецца рэзкі сухі кашаль, закладзенасць носа, пачырваненне і разрыхленне слізістай задняй сценкі глоткі. Праз 2 дні ўзмацняецца кашаль, развіваецца кан'юнктывіт і святлабоязь, на слізістай шчок з'яўляецца плямістая экзантэма. Першы сып з'яўляецца за вушамі, на пераноссі. Цягам сутак сып распаўсюджваецца на ўвесь твар, шыю, верхнюю частку грудзіны, на другія суткі — на тулава і рукі, на трэція — на ногі. Сып мае выгляд дробных плям і пухіркоў ружовага або чырвонага колеру, якія на працягу некалькіх гадзін павялічваюцца ў памерах і зліваюцца.
Праз 3-4 дні сып пачынае цямнець і знікае праз 7-19 дзён, што суправаджаецца вотруб'епадобным лушчэннем скуры.

Гл.таксама
----------

* Вакцына ад адру

Зноскі
------

1. ↑  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. ↑  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 28 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>
3. ↑  Імунізацыя насельніцтва Рэспублікі Беларусь **(нявызн.)**.  Беларускае тэлеграфнае агенцтва (26 сакавіка 2012). Праверана 11 чэрвеня 2013.
4. ↑  *Вольга Бацкалевіч*. Адзёр і яго прафілактыка **(нявызн.)**.  Раённая газета «Ляхавіцкі веснік» (19 кастрычніка 2011). Праверана 11 чэрвеня 2013.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Адзёр
**Нарэ́я** (лац.: Norēia, грэч. Νορήϊα) — старажытны галоўны горад таўрыскаў у Норыку, па імі якога называлася ўся правінцыя.

Ён знаходзіўся ў цэнтры правінцыі на рацэ Мурыі і вядомы тым, што рымляне пацярпелі тут паражэнне пад правадырствам консула Гнея Папірыя Карбона ад кімвраў (113 да н.э.), а таксама няўдалай аблогай бояў у часы Юлія Цэзара. Рэшткі не выяўлены. Меркавана знаходзіўся ў раёне сучаснага Ноймаркта ў Штырыі.

Гл. таксама
-----------

* Вірун

Зноскі
------

1. ↑  *Любкер Ф.* Реальный словарь классических древностей. — М.: Директмедиа Паблишинг, 2007. — ISBN 5-94865-171-2. Архівавана 7 студзеня 2014.
**UTC+0:20** — часавы пояс, які выкарыстоўваўся ў Нідэрландах з 1909 па 1940 гады. Ён вядомы як **амстэрдамскі** або **галандскі** час.

Да 17 сакавіка 1937 года часавы пояс на самай справе быў UTC + 19 хвіл 32,13 сек. Потым ён быў спрошчаны да UTC+0:20. Калі Германія захапіла Галандыю падчас Другой сусветнай вайны, стаў выкарыстоўвацца Берлінскі час (UTC+1).

| ⛭Часавыя паясы адносна ўніверсальнага каардынаванага часу (UTC) |
| --- |
| 
* -12
* -11
* -10:30
* -10
* -9:30
* -9
* -8:30
* -8
* -7
* -6
* -5
* -4:30
* -4
* -3:30
* -3
* -2:30
* -2
* -1
* -0:44
* -0:25
* UTC±0
* +0:20
* +0:30
* +1
* +2
* +3
* +3:30
* +4
* +4:30
* +4:51
* +5
* +5:30
* +5:40
* +5:45
* +6
* +6:30
* +7
* +7:20
* +7:30
* +8
* +8:30
* +8:45
* +9
* +9:30
* +9:45
* +10
* +10:30
* +11
* +11:30
* +12
* +12:45
* +13
* +13:45
* +14

 |
| У некаторых краінах паўночнага і паўднёвага паўшар’яў выкарыстоўваецца летні час (DST) |
**Вузлавы аэрапорт** — аэрапорт, які выкарыстоўваецца авіякампаніяй ці некалькімі авіякампаній як пункт перасадкі пасажыраў і мае высокі працэнт стыковачных рэйсаў. Вузлавы аэрапорт з'яўляецца элементам так званай зоркападобнай (веернай) сеткі маршрутаў, у якой пасажыры, падарожнічаючы паміж аэрапортамі, не злучанымі прамымі авіярэйсамі, могуць дасягнуць пункта прызначэння, здзейсніўшы перасадку з аднаго рэйса на іншы.

Авіякампаніі могуць выкарыстоўваць як адзін, так і некалькі вузлавых аэрапортаў. Яны выкарыстоўваюцца і ў пасажырскіх, і ў грузавых перавозках.

У многіх выпадках вузлавым аэрапортам авіякампаніі з'яўляецца найбуйнейшы аэрапорт краіны (напрыклад, аэрапорт Мінск-2 для авіякампаніі «Белавія»).
**Самаходная артылерыйская ўстаноўка Тып 1** (яп.: 一式砲戦車 — літ. «танк з адной гарматай»), **«Хо-Ні I»** (яп.: ホニ I) — японская самаходная артылерыйская ўстаноўка (САУ) перыяда Другой сусветнай вайны. Створана ў 1941 годзе на шасі сярэдняга танка Тып 97 «Чы-Ха», у тым жа годзе было выраблена 26 адзінак гэтай САУ. «Хо-Ні I» у літаратуры часта адносяць да супрацьтанкавых САУ, аднак па сваім прызначэнні яна з’яўлялася САУ падтрымкі, больш прыстасаванай для стральбы з закрытых пазіцый. Выпушчаныя САУ выкарыстоўваліся японскімі войскамі ў баях на завяршальным этапе вайны.

Гісторыя распрацоўкі
--------------------

Пасля пачатку вайны на Ціхім акіяне, падраздзяленні японскай імператарскай арміі пачалі сутыкацца з сярэднімі танкамі саюзнікаў, такімі як M4 Sherman. Японскім сярэднім танкам Тып 97 Чы-Ха бракавала брані або ўзбраення, каб справіцца з гэтай пагрозай, і была пачата праца над знішчальнікам танкаў.

Тып 1 Хо-Ні быў распрацаваны з выкарыстаннем існуючых шасі і рухавіка Тып 97, з заменай гарматнай вежы на 75-мм Тып 90 палявую гармату, усталяваную ў адкрытым каземаце, браняваным толькі з франту бакоў. (па аналогіі з раннімі знішчальнікамі танкаў нямецкімі Panzerjager). Тып 1 Хо-Ні І прызначаны для выкарыстання ў якасці самаходнай артылерыі ў танкавых дывізіях на далёкасцях да 12000м (7,5 мілі). Канструкцыя не прадугледжвала ўсталёўку абарончага кулямёту, таму разам з адкрытай структурай была вельмі ўразлівыя ў блізкім баі.

Гісторыя выкарыстоўвання
------------------------

Тып 1 Хо-Ні I ўпершыню была разгорнута ў баі пад час Лусонскай Бітвы на Філіпінах ў 1944 годзе, з абмежаваным поспехам, але тая невялікая колькасць гэтых САУ не магла аказаць уплыў на Бітву за Філіпіны.

Тып 1 Хо-Ні I выраблялася ў невялікіх колькасцях паміж 1941 і лістападам 1943 года, да заменены на Тып 2 Ho-Ni II з яе Тып 91 105mm гаўбіцай. Агульная колькасць вырабленых САУ гэтага тыпу ўсяго 124 адзінкі.

Большасць з захаваных адзінак былі размешчаны на японскіх хатніх выспах і з’яўляліся часткай абароны супраць прагназаванага амерыканскага ўварвання, і не ўдзельнічалі ў баях да капітуляцыі Японіі.

Гл. таксама
-----------

* Type 54-1

Зноскі
------

1. ↑  Zaloga, *Japanese Tanks 1939-45*, p. 19
2. ↑  Rickard, J (25 August 2008), «Type 1 Ho-Ni I Self-Propelled Gun» History of War.org
3. ↑  «Japanese self-propelled guns» World War II vehicles

Літаратура
----------

* Foss, Christopher (2003). Great Book of Tanks: The World's Most Important Tanks from World War I to the Present Day. Zenith Press. ISBN 0-7603-1475-6.
* Foss, Christopher (2003). Tanks: The 500. Crestline. ISBN 0-7603-1500-0.
* Zaloga, Steven J. (2007). Japanese Tanks 1939-45. Osprey. ISBN 9781846030918.
**Абдула аль-Джанабі** (араб. عبد الله الجنابي‎‎; нар. 1951) — суніцкі іракскі духоўны лідар, член ІДІЛ. Раней з’яўляўся кіраўніком фалуджыйскага аддзялення арганізацыі «Дарадчы сход маджахедаў у Іраку».

Праславіўся тым, што ў 2004 годзе ўзначаліў абарону Фалуджы ад амерыканцаў. Першы штурм яму ўдалося адбіць, аднак у лістападзе 2004 года ён быў вымушаны пакінуць горад.

У 2005 годзе новыя іракскія ўлады санкцыянавалі арышт Джанабі.

Пасля падзення Фалуджы перад «Ісламскай дзяржавай Ірака і Леванта» і іншымі антыўрадавымі сіламі ў студзені 2014 года Джанабі вярнуўся ў горад і пачаў штотыдзень чытаць пропаведзі ў мячэці Саад Бэн Абі Вакас. Падчас яго пропаведзяў каля 200 баевікоў у масках на разрабаваных паліцэйскіх машынах ахоўвалі дарогу да мячэці, дзе вернікаў правяралі на наяўнасць зброі. Ён таксама распаўсюджваў улёткі, якія абвяшчалі аб стварэнні новага «Камітэта па заахвочванню дабрадзейнасці і прадухіленні заганы» для забеспячэння захавання яго строгага ісламскай кодэкса.

У цяперашні час ён з’яўляецца прапаведнікам і членам «Шарыяцкага савета» ІДІЛ.

Гл. таксама
-----------

* Муктада ас-Садр

Зноскі
------

1. 1 2  Shadid, Anthony.  Iraqi Fighters Keep Up Attacks **(нявызн.)**, *The Washington Post* (12 December 2004). Праверана 18 December 2010.(недаступная спасылка)
2. ↑  الفضائية - الأرشيف Архівавана 22 мая 2011.
3. ↑  Third Army/ARCENT/CFLCC - News Story Архівавана 23 верасня 2007 года.
4. ↑  Islamist militants strengthen grip on Iraq's Falluja **(нявызн.)** (18 January 2014). Праверана 23 June 2014.
5. ↑  Abdullah al Janabi openly preaches in Fallujah mosque **(нявызн.)**. *The Long War Journal* (18 студзеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 6 September 2014. Праверана 13 September 2014.
6. ↑
**Аружэйная палата** — маскоўскі музей-скарбніца — з’яўляецца часткай комплексу Вялікага Крамлёўскага палаца. Яна размяшчаецца ў будынку, пабудаваным ў 1851 годзе архітэктарам Канстанцінам Тонам.

Аснову музейнага збору склалі каштоўныя прадметы, выкананыя ў крамлёўскіх майстэрнях, якія стагоддзямі захоўваліся ў царскай казне і патрыяршай рызніцы, а таксама атрыманыя ў дар ад пасольстваў замежных дзяржаў. Сваёй назвай музей абавязаны аднаму з найстаражытнейшых крамлёўскіх казнасховішч.

З 1960 года Аружэйная палата ўваходзіць у склад Дзяржаўных музеяў Маскоўскага Крамля, яе філіял — Музей прыкладнога мастацтва і побыту Расіі XVII ст. (адкрыты ў 1962 годзе) — у былых Патрыяршых палатах.

Беларускія майстры
------------------

* Іван Лабза
* Аляксей Карэла
* Палубес

Зноскі
------

1. ↑  Оружейная палата Архівавана 15 красавіка 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Новы · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12180918t · ISNI: 0000 0001 2271 3173 · LCCN: n82163064 · NKC: kn20050426027 · SUDOC: 027535703 · VIAF: 146608805 |

 |
**Артэрыі** (лац.: arteria — артэрыя) — крывяносныя судзіны (сасуды), якія нясуць кроў ад сэрца да перыферыі («цэнтрыфугальна»), у адрозненне ад вен, у якіх кроў рухаецца да сэрца («цэнтрыпетальна»).

Назву «артэрыі» (гэта значыць «тыя, што нясуць паветра») прыпісваюць Эрасістрату, які лічыў, што вены ўтрымліваюць кроў, а артэрыі - паветра, што звязана было з тым, што артэрыі звычайна не спадаюцца на трупе ў адрозненні ад вен.

Варта заўважыць, што артэрыі не абавязкова нясуць артэрыяльную кроў. Напрыклад, лёгачны ствол і яго галіны з'яўляюцца артэрыяльнымі судзінамі (сасудамі), якія нясуць ненасычаную кіслародам кроў да лёгкіх. Акрамя таго, артэрыі, па якіх у норме цячэ артэрыяльная кроў, могуць змяшчаць венозную ці змешаную кроў пры захворваннях, напрыклад прыроджаных заганах сэрца.

Артэрыі пульсуюць ў рытме скарачэнняў сэрца. Рытм гэты можна адчуць, калі прыціснуць пальцы там, дзе артэрыі праходзяць блізка да паверхні цела. Часцей за ўсё пульс намацваюць ў раёне запясця, дзе лёгка можна выявіць пульсацыю прамянёвай артэрыі, і ў абсягу соннага трыкутніку, дзе пульсуе агульная сонная артэрыя.

Гл. таксама
-----------

* Агульная сонная артэрыя
**Епіскап Павел** (свецкае імя *Пётр Вількоўскі*; нарадзіўся 4 верасня 1870, Мікалаеў, Украіна  — 7 мая 1933, Растоў-на-Доне) — праваслаўны дзеяч, архіепіскап.

Біяграфія
---------

Сын псаломшчыка Якава Вількоўскага. Скончыў Херсонскае духоўнае вучылішча, Адэскую духоўную семінарыю (1881), Кіеўскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1895). Служыў карэктарам у сінадальнай друкарні ў Санкт-Пецярбургу. З 1896 года паслушнік Макар’еўскай пустыні (Наўгародская губерня). Рукапаложаны ў манаха, іераманаха (1898). З 1900 года настаяцель Пасольскай царквы ў Канстанцінопалі, выкладаў у  рускіх школах пры храме Святога Сцяфана, у камерцыйным вучылішчы, быў карэспандэнтам часопіса «Церковные ведомости». З 1910 года архімандрыт, назіральнік Тарапецкага духоўнага вучылішча (Пскоўская губерня).

З 1911 года рэктар Таўрычаскай духоўнай семінарыі. З 1912 года настаяцель Уфімскага Успенскага манастыра. У 1913 годзе рэктар Уфімскай духоўнай семінарыі. 1 кастрычніка 1914 года ў Петраградзе хіратанісаны ў епіскапа Ялецкага, вікарыя Арлоўскай епархіі. У 1917 годзе епіскап Міхайлаўскі, вікарый Разанскай епархіі.

Удзельнік Свяшчэннага Сабора РПЦ (1917—1918, Масква). У 1918 годзе жыў ва Украіне. З 1919 года епіскап Бакінскі, вікарый Грузінскага экзархата. З 1924 года епіскап Аханскі (?), вікарый Пермскай епархіі.

Арыштаваны за антысавецкую дзейнасць. У 1925 годзе высланы ў Ніжагародскую губернію. З лістапада 1927 года епіскап Мінскі. Узведзены ў сан архіепіскапа. З 13 снежня 1930 года архіепіскап Пяцігорскі. У 1931 годзе выйшаў на пакой, жыў у горадзе Старая Руса Наўгародскай вобласці.

Арыштаваны 19 лютага 1933 года. Абвінавачваўся ў сувязі з замежным «Братством Русской Правды». Асуджаны калегіяй АДПУ 2 красавіка 1933 года да ВМП і быў расстраляны.

Рэабілітаваны 31 мая 1990 года. Асабовая справа П. № П-48721 захоўваецца ў архіве УКДБ Краснадарскага краю.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* ПАВЕЛ (ВІЛЬКОЎСКІ)
Восеньскі краявід
**Восень** — адна з чатырох часоў года паміж летам і зімою. Складаецца з трох месяцаў: у паўночным паўшар'і — верасня, кастрычніка і лістапада, у паўднёвым — сакавіка, красавіка і мая.

У адрозненне ад *каляндарнай*, *астранамічная восень* надыходзіць пазней — падчас восеньскага раўнадзенства 22 або 23 верасня (у паўночным паўшар'і) або 20 або 21 сакавіка (у паўднёвым паўшар'і) і працягваецца да зімовага сонцастаяння (21 або 22 снежня ў паўночным паўшар'і, 20 або 21 чэрвеня ў паўднёвым паўшар'і).

| ⛭Поры года |
| --- |
| Умераны пояс | Вясна · Лета · Восень · Зіма |
| Тропікі | Сезон дажджоў · Сухі сезон |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Новы · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX526011 · BNF: 121435445 · GND: 4024461-1 · LCCN: sh85010475 · NKC: ph412845 |
**Іўрэйская марка** — марка, якая існавала ў X стагоддзі на мяжы сучасных Італіі і Францыі. Яе сталіцай быў горад Іўрэя, а кіравалі ў ёй прадстаўнікі роду Анскарыдаў.

Марка была створана ў 888 годзе каралём Італіі Гвіда для Анскара, які падтрымліваў яго падчас няўдалай спробы завалодаць французскім тронам. Нашчадкі Анскара кіравалі маркай усё X стагоддзе, і некаторыя з іх станавіліся каралямі Італіі, аднак напачатку XI стагоддзя тытул маркграфа Іўрэйскага стаў вакантным, і імператар Конрад II не стаў прызначаць новага маркграфа.

Маркграфы Іўрэі
---------------

* Анскар (888—902)
* Адальберт I (902—924)
* Берэнгар I (924—950)
* Гі (950—965)
* Адальберт II (965—970)
* Конрад (970 — каля 990)
* Ардуін (каля 990—1015)

Літаратура
----------

* *Бульст-Тиле Мария Луиза, Йордан Карл, Флекенштейн Йозеф* Священная Римская империя: эпоха становления / Пер. с нем. Дробинской К. Л. Неборской Л.Н. под редакцией Ермаченко И.О. — СПб.: Евразия, 2008. — 480 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-8071-310-9
* Ф*азоли Джина* Короли Италии (888—962 гг.) / Пер. с итал. Лентовской А. В.. — СПб.: Евразия, 2007. — 288 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-5-8071-0161-8

Спасылкі
--------

* MARCHESI d'IVREA (англ.).  Foundation for Medieval Genealogy. Праверана 1 кастрычніка 2010.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казакова.
**Паўліна Кірылаўна Казакова** (нар. 9 верасня 1941, г.п. Сасноўскае, Сасноўскі раён, Горкаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 годзе. Працавала ў Белдзяржпраекце, з 1969 года — старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Мінскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Будынак Мінскграмадзянпраекта
Кінатэатр «Зорка Венера»
Асноўныя працы: будынак Мінскграмадзянпраекта па вул. Калектарнай (1969) у Мінску; у аўтарскім калектыве: будынак гарвыканкама (1965), мікрараёны № 1, 2 (1966), забудова вул. Леніна (1964—1967, 1979—1985), кінатэатр «Зорка Венера» (1974), 125-кватэрны шумазасцерагальны жылы дом для маласямейных (1982) у Салігорску, комплекс анкалагічнай бальніцы з аперацыйна-рэанімацыйным корпусам НДІ анкалогіі ў Бараўлянах (1975—1983).

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Казакова Павлина Кирилловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кароль.
**Павел Іосіфавіч Кароль**, польск.: Paweł Korol (4 ліпеня 1890, Бяла-Падляска, Царства Польскае, Расійская імперыя — дата і месца смерці невядомыя) — лекар, польскі грамадскі дзеяч, дэпутат Сейма ІІ Склікання (1928—1930).

Біяграфія
---------

Навучаўся ў сярэдняй школе ў горадзе Седльцы, па заканчэнні якой вывучаў медыцыну ў Варшаўскім універсітэце. Падчас Першай сусветнай вайны служыў у Рускай імператарскай арміі. У 1923 годзе атрымаў званне афіцэра рэзерву Войска Польскага. Пасля заканчэння вайны працаваў гарадскім урачом у Брэсце, дзе ўдзельнічаў у дзейнасці гарадскога савета. Быў кіраўніком рускага Таварыства міласэрнасці ў Брэсце, віцэ-старшынёй мясцовага аддзялення Лігі Паветранай і Супрацьгазавай абароны і Таварыства ўласнікаў нерухомасці. Быў скарбнікам прафсаюза лекараў, членам рускай аграрнага таварыства і рускай сялянскай арганізацыі,

На выбарах 1928 года атрымаў адзіны дэпутацкі мандат ад рускага спісу Сейма II склікання ад Пінскай акругі № 60. У Сойме быў прадстаўніком рускага нацыянальнага аб’яднання. Пасля заканчэння дэпутацкіх паўнамоцтваў працягнуў займацца ўрачэбнай дзейнасцю.

У 1939 годзе быў арыштаваны НКУС. Мяркуецца, што ён быў расстраляны ў Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* артыкул *Paweł Korol*, Majewski P. Mazur G. (red.), Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919—1939. Słownik biograficzny, Tom III: K-Ł, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2005, ISBN 8370597122, с. 174—175
* артыкул *Paweł Korol*, Stanisław Łoza, Czy wiesz, kto to jest?, Część I, Warszawa 1938, стар 362.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
**Крацьэх** — невялікі горад на ўсходзе Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі і правінцыі. Насельніцтва - 19 975 чал. (паводле ацэнкі 2011 года). Горад ляжыць на беразе Меконга. У Крацьэху працуе порт, які злучае яго са сталіцай краіны, Пнампень. Праз горад праходзіць аўтадарога, якая таксама вядзе ў сталіцу. У горада ёсць свой аэрапорт.

У ваколіцах Крацьэха размешчаны кар'еры, у якіх здабываюць белую і жоўтую гліну.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7). — карта Камбоджы