| Канфлікт у Судане (з 2023) |
| --- |
| Хартум (Аэрапорт • Амдурман) • Дарфур (Эль-Генейна • Ньяла • Эль-Фашыр • Кутум) • Мерове • Аль-Абейд • Кадуглі • Вад-Медані

---

Гуманітарны крызіс (Бежанцы) • Эвакуацыя («Сажытэр» • «Раус аус Хартум» • «Каверы») • Дэпартацыя эрытрэйцаў • Джыдская дэкларацыя • Ваенныя злачынствы (Забойствы масалітаў • Містэрэй • Ардамата) |

**Эвакуацыя замежнікаў з Судана (красавік—май 2023 года)** — комплекс мерапрыемстваў па вывазе дыпламатычнага персаналу і замежных грамадзян на фоне канфлікту паміж Узброенымі сіламі Судана (УСС) і ваенізаванай арганізацыяй «Сілы аператыўнай падтрымкі» (САП). Выратаванне людзей з ахопленай баявымі дзеяннямі краіны праводзіцца пры садзейнічанні ўдзельнікаў супрацьстаяння, а ў шэрагу выпадкаў — вайскоўцаў з іншых краін.

Уводзіны
--------

Успышка гвалту ў сярэдзіне красавіка 2023 года заахвоціла свет сачыць за сітуацыяй у Судане, а ўрады дзяржаў перайсці да выратавання сваіх грамадзян з «гарачай кропкі». У краіне на той момант знаходзілася вялікая колькасць замежнікаў. Самымі буйнымі групамі былі амерыканцы (16 000 чалавек, большасць з якіх мелі падвойнае грамадзянства) і егіпцяне (10 000 чалавек). Аднак сама эвакуацыя была абцяжарана з-за баявых дзеянняў у сталічным Хартуме, асабліва ў міжнародным аэрапорце і вакол яго. Гэта вымусіла многіх ехаць на машынах у Порт-Судан, які знаходзіцца прыкладна за 650 км на паўночны ўсход ад Хартума, адкуль замежнікі вывазіліся па паветры альбо караблямі. Іншыя эвакуацыі праводзіліся праз наземныя пагранпераходы.

Ход падзей
----------

### Красавік

19 красавікаПершай краінай, якая вывезла сваіх грамадзян (60 чалавек) з Судана, стала Японія. У той жа дзень планаваўся вываз 150 немцаў, але з-за баёў гэта зрабіць не ўдалося.
22 красавікаДапамогу ў эвакуацыі замежнікаў, у тым ліку дыпламатаў, аказалі войскі УСС. Па паветры «гарачую кропку» пакінулі брытанцы, амерыканцы, французы і кітайцы. Саудзіты арганізавалі вываз суайчыннікаў праз аэрапорт у г. Порт-Судан. Яны таксама дапамаглі з вывазам грамадзян іншых краін. Так, праз марскую гавань у Джыду на саудаўскіх караблях праведзена эвакуацыя 150 чалавек.
23 красавікаПры садзейнічанні амерыканскіх вайскоўцаў (6 верталётаў Boeing CH-47 Chinook  (англ.) (бел. атрад «марскіх коцікаў» і спецпрызн сухапутных сіл) з пасольства ЗША вывезены 100 дыпламатаў і грамадзян краіны. Аперацыя была ўзгоднена з кіраўніцтвам САП. Урад Вялікабрытаніі таксама эвакуіраваў свой дыпламатычны персанал, а ўлады Ірландыі накіравалі самалёт з вайскоўцамі ў суправаджэнні для 150 суайчыннікаў. Пазней у той жа дзень Міністэрства замежных спраў Францыі абвясціла, што яму ўдалося эвакуіраваць каля 100 чалавек розных нацыянальнасцяў з Судана па паветры. Аналагічныя мерапрыемствы па дапамозе ў вывазе грамадзян іншых краін правялі Італія, Іспанія і Іарданія. Замежнікаў яны пакінулі ў Джыбуці. Турцыя арганізавала вываз сваіх грамадзян на аўтобусах праз Вад-Медані. Сухапутным шляхам выратаваліся таксама 436 егіпцян. Адначасна стала вядома, што ўлады Германіі здолелі забраць суайчыннікаў самалётамі з Хартума.
24 красавікаСамалётамі эвакуяваны 77 грамадзян і дыпламатаў ПАР (пры падтрымцы паўднёваафрыканскіх і суданскіх вайскоўцаў). Таксама 52 жыхара Лівана былі вывезены ваеннымі караблямі Саудаўскай Аравіі ў Джыду. Паўднёвая Карэя ваенным транспартнікам вывезла 28 сваіх грамадзян разам з нявызначанай колькасцю грамадзян Японіі. Індыя для выратавання суайчыннікаў разгарнула аперацыю пад кодавай назвай «Kaveri», накіраваўшы для эвакуацыі два самалёты і карабель.
25 красавікаДля падтрымкі эвакуацыі карабель ВМС Індыі INS Teg прыбыў у Порт-Судан; самалёт C-130 ВПС Вялікабрытаніі здзейсніў першы рэйс па эвакуацыі брытанскіх грамадзян з Судана. Як паведамлялася, аперацыю па выратаванню суайчыннікаў праводзілі 1400 вайскоўцаў.
26 красавікаМіністэрства абароны ФРГ завяршыла аперацыю па эвакуацыі, перакінуўшы па паветры больш за 700 чалавек з Судана, у тым ліку каля 200 суайчыннікаў; Міністэрства замежных спраў Шры-Ланкі абвясціла аб эвакуацыі першай групы грамадзян. У вывазе дапамогу аказалі Узброеныя Сілы Саудаўскай Аравіі.
27 красавікаЗ Судана вывезлі 180 грамадзян Канады (пакінулі краіну на канадскім ваенна-транспартным самалёце C-130) і 1300 грамадзян КНР (эвакуяваны на судне кітайскіх ВМС з Порт-Судана).
28 красавікаВаенныя транспартнікі вывезлі 75 грамадзян Нарвегіі. Таксама стала вядома, што шэсць грамадзян Беларусі, якія працавалі на суданскія кампаніі па прыватных кантрактах, выехалі праз сухапутную мяжу з Егіптам.
29 красавікаНа саудаўскіх караблях Судан пакінулі 40 расіян.
### Далей

2 маяСтала вядома, што самалётам з краіны вывезлі 36 грамадзян Аўстраліі.
12 маяСаудаўская Аравія заявіла аб заканчэнні сваёй эвакуацыі. Агулам улады краіны вывезлі 19 639 чалавек (8 455 замежнікаў і 11 184 суайчыннікаў).
14 маяУлады Емена эвакуіравалі 392 суайчыннікаў. Двума рэйсамі вывезены 197 грамадзян у партовы горад Адэн, а астатнія 195 чалавек — у кантраляваную хусітамі сталіцу Сану.
2 жніўняРасія вывезла супрацоўнікаў свайго пасольства.
27 снежняЕгіпет абвясціў аб эвакуацыі 18 егіпетскіх студэнтаў і іх сваякоў з Вад-Медані.

Інцыдэнты
---------

23 красавіка ў Амдурмане пад авіяналёт трапіла калона з французскімі грамадзянамі, якіх суправаджалі байцы САП. Паводле паўстанцаў, самалёт яны збілі, але замежнікі вымушаны былі бегчы да свайго пасольства. Пазней французскі бок заявіў, што падчас здарэння паранены 1 вайсковец.

У той жа дзень падчас мерапрыемстваў па эвакуацыі быў паранены супрацоўнік пасольства Егіпта.

28 красавіка на авіябазе Вадзі-Саідна абстраляны турэцкі эвакуацыйны самалёт. Борт меў патрэбу ў рамонце, бо была пашкоджана паліўная сістэма.

Зноскі
------

1. ↑  "US has evacuated American diplomatic personnel from Sudan". *CNN* [англійская]. 2023-04-23. Праверана 2023-04-24.
2. 1 2 3  Foreigners evacuated as factions battle in Sudan’s Khartoum (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 23 красавіка 2023.
3. ↑  "Which countries have evacuated nationals from Sudan?". *Al Jazeera* [англійская]. 2023-04-23. Праверана 2023-04-24.
4. ↑  "Japan to evacuate its citizens from Sudan". *Al Jazeera* [англійская]. 2023-04-19. Архівавана з арыгінала 19 April 2023. Праверана 2023-04-19.
5. ↑  Ninivaggi, Gabriele (2023-04-19). "SDF to evacuate Japanese citizens from Sudan as conflict rages". *The Japan Times* [амерыканская англійская]. Архівавана з арыгінала April 19, 2023. Праверана 2023-04-19.
6. ↑  "Germany cancels evacuation mission in Sudan - report". *BBC* [англійская]. 2023-04-19. Архівавана з арыгінала 17 April 2023. Праверана 2023-04-19.
7. ↑  "Germany preparing to evacuate citizens: Ministry". *Al Jazeera* [англійская]. 2023-04-21. Архівавана з арыгінала 21 April 2023. Праверана 2023-04-21.
8. ↑  "Sudan fighting: Foreign nationals to be evacuated". *BBC News* [брытанская англійская]. 2023-04-22. Архівавана з арыгінала 22 April 2023. Праверана 2023-04-22.
9. ↑  "UK, US and others prepare to evacuate nationals from Sudan". *The Guardian* [брытанская англійская]. 2023-04-22. ISSN 0261-3077. Архівавана з арыгінала 22 April 2023. Праверана 2023-04-22.
10. ↑  "Saudis, other nationals evacuated from Sudan reach Jeddah". *Aljazeera* [брытанская англійская]. 2023-04-22. Архівавана з арыгінала 22 April 2023. Праверана 2023-04-22.
11. ↑  "Sudan fighting: Special forces airlift US diplomats from Sudan". *BBC News* [брытанская англійская]. 2023-04-23. Праверана 2023-04-23.
12. ↑  Biden confirms US embassy staff, families evacuated from Sudan (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 23 красавіка 2023.
13. ↑  UK military has evacuated diplomatic staff from Sudan: PM Sunak (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 23 красавіка 2023.
14. ↑  Defence Forces to help evacuate Irish people from Sudan RTÉ News, 2023-04-23.
15. ↑  Defence Forces team being deployed to Sudan to help evacuate Irish citizens The Irish Times, 2023-04-23.
16. ↑  France evacuates around 100 people from Sudan on first French flight (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 23 красавіка 2023.
17. ↑  Turkish evacuations have started: AJ correspondent (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 23 красавіка 2023.
18. ↑  Egypt evacuates 436 citizens from Sudan (англ.)  **(нявызн.)**?. *Egypt Independent* (24 красавіка 2023). Праверана 24 красавіка 2023.
19. ↑  Germany evacuating citizens from Sudan (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 24 красавіка 2023.
20. ↑  Evacuation **(нявызн.)**.
21. ↑  "South Korean military aircraft evacuates citizens, Japanese nationals". *Aljazeera* [брытанская англійская]. 2023-04-24. Праверана 2023-04-25.
22. ↑  "IAF planes on standby, INS Sumedha at Port Sudan as India seeks to expedite evacuation from Sudan". *Economic Times* [англійская]. 2023-04-22. Архівавана з арыгінала 23 April 2023. Праверана 2023-04-23.
23. ↑  India begins evacuation from Sudan; 278 Indians board naval ship to Jeddah (англ.). *Hindustan Times* (25 красавіка 2023). Праверана 25 красавіка 2023.
24. ↑  Sudan: First flight carrying Britons leaves African country - with two more to take place overnight (англ.). *Sky News*. Праверана 25 красавіка 2023.
25. ↑  Germany ends Sudan evacuations, 700 people flown out (англ.). *Aljazeera*. Праверана 26 красавіка 2023.
26. ↑  Thirteen Sri Lankans safely evacuated from violence-hit Sudan (англ.). *adaderana.lk*. Праверана 27 красавіка 2023.
27. ↑  Canada carries out first evacuation flight from Sudan (англ.). *Aljazeera*. Праверана 27 красавіка 2023.
28. ↑  About 1,300 Chinese citizens evacuated (англ.). *Aljazeera*. Праверана 27 красавіка 2023.
29. ↑  Forsvarets bidrag til Sudan-evakueringen(нявызн.).  Norwegian Armed Forces. Праверана 28 April 2023.
30. ↑  Piloten fløy nordmenn ut av Sudan: − Vi kunne ha blitt beskutt(нявызн.).  Verdens Gang. Праверана 28 April 2023.
31. ↑  МИД: из Судана эвакуированы 6 белорусских граждан, 10 белорусов остаются в Хартуме, они в безопасности
32. ↑  Около 40 россиян эвакуировались из Судана в Саудовскую Аравию
33. ↑  Doran, Matthew. "RAAF rescue mission evacuates 36 Australians and their family members from Sudan". ABC News. Праверана 2 May 2023.
34. ↑  Saudi Arabia Finalizes Humanitarian Evacuations from Sudan | The Embassy of The Kingdom of Saudi Arabia **(нявызн.)**. *www.saudiembassy.net*. Праверана 3 June 2023.
35. ↑  "392 Yemeni citizens evacuated from Sudan". *Xinhua*. Xinhua News Agency. 15 May 2023. Праверана 15 May 2023.
36. ↑  "Russia evacuates Sudan embassy staff". *Radio Dabanga*. 3 August 2023. Праверана 3 August 2023.
37. ↑  Egyptian students stranded in Sudan evacuated: Foreign Ministry **(нявызн.)**. *EgyptToday* (27 снежня 2023). Праверана 28 снежня 2023.
38. ↑  Convoy carrying French national attacked: RSF (англ.). *www.aljazeera.com* (23 красавіка 2023). Праверана 23 красавіка 2023.
39. ↑  France evacuated 538 people, Macron says (англ.). *www.aljazeera.com* (25 красавіка 2023).
40. ↑  Foreign powers rescue nationals while Sudanese must fend for themselves (англ.). *www.cnn.com* (23 красавіка 2023). Архівавана з першакрыніцы 23 April 2023. Праверана 24 красавіка 2023.
41. ↑  إصابة أحد أعضاء السفارة المصرية بالخرطوم بطلق ناري (ар.).  Al-Ittihad (23 красавіка 2023). Архівавана з першакрыніцы 23 April 2023. Праверана 24 красавіка 2023.
42. ↑  "Sudan's army accuses RSF of shooting at Turkish evacuation plane outside Khartoum". *Al Arabiya* [англійская]. 28 April 2023. Праверана 2023-04-28.

Спасылкі
--------

* ЗША і Брытанія вывезьлі сваіх дыпляматаў з Судану