recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Стольнік** — на Русі — прыдворны, які прыслужваў князю за сталом падчас урачыстых трапез, а таксама суправаджаў князя ў паездках.

Вялікае Княства Літоўскае
-------------------------

Урад стольніка ў Вялікім Княстве Літоўскім упамінаецца з сярэдзіны XV стагоддзя. Стольнік вялікакняжацкага двара загадваў сервіроўкай стала і парадкам падачы страў пры урачыстых трапезах і афіцыйных прыёмах. Улічваючы вялікую колькасць гасцей на падобных мерапрыемствах, у распараджэнні стольніка былі памочнікі, званыя падстоліямі. 

У канцы 1580-х гадоў кароль польскі і вялікі князь літоўскі Жыгімонт III, які дабіваўся стварэння адзінай сістэмы ўрадаў ва ўсёй дзяржаве, пачаў ўводзіць урады стольніка і падстолія ў паветах і ваяводствах Вялікага Княства Літоўскага (раней гэтыя пасады існавалі толькі ў цэлым па княстве), ствараючы адзіную сістэму ўрадаў ва ўсёй дзяржаве. З гэтага часу ўрад страціў свае функцыі і ператварыўся ў тытул, які даваўся пажыццёва. Наданне тытула стольніка выкарыстоўвалася для адзнакі асабліва вартых прадстаўнікоў павятовай і ваяводскай эліты, а таксама для папаўнення дзяржаўнага скарбу. Першыя прывілеі на гэтыя ўрады былі падпісаныя ў сакавіку 1590 года.

Члены сям’і стольніка мелі права ўжываць тытул у побыце і пры складанні афыіцыйных дакументаў. Жонка стольніка, пажыццёва або да атрымання мужам новага, больш высокага ўрада (пасады, тытула), менавалася *стольнікавай*. Сын стольніка менаваўся *стольнікавічам*, што часта прыводзіць даследчыкаў да памылак пры выкарыстанні дакументаў, датычных сына стольніка, бо ў канцылярыях судоў ВКЛ урады рэдка запісваліся поўнасцю і, звычайна, даваліся ў скроце — «стольн.», што магло азначаць і самога стольніка, і яго сына — стольнікавіча адпаведнага ваяводства ці павета. Дачка стольніка менавалася *стольнікаўнай*. Права на ўжыванне тытула мела і жонка сына стольніка, яна менавалася *стольнікавічавай*.

Маскоўская дзяржава
-------------------

Палацавы, затым прыдворны чын да XVII стагоддзя, а таксама асоба, якая мела гэты чын. Даволі рана страцілі свае колішнія ўтылітарныя функцыі, прызначаліся на прыказныя, ваяводскія, пасольскія і інш. пасады. Паводле роспісу чыноў XVII стагоддзя стольнікі займалі пятае месца пасля баяраў, акольнічых, думных дваран і думных дзякаў.

Літаратура
----------

* *Чарняўскі Ф. В.* Ураднікі (пасады, тытулы) Менскага ваяводства XVI — XVIII стагоддзяў (Біяграфічны даведнік) / Ф. Чарняўскі. — Мн.: Олдеран, 2007. — 224 с.
* *Вяроўкін-Шэлюта У. М.* Сто́льнік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 188. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Уладзіслаў Вяроўкін-Шэлюта.* Сто́льнік // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 426. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Гранат |
**Столінскі гебіт**, **Столінская акруга** (ням.: Kreisgebiet Stolin) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка генеральнай акругі «Валынь—Падолле» рэйхскамісарыята «Украіна» Трэцяга Рэйха на акупаванай тэрыторыі Беларускай ССР і Украінскай ССР. Адміністрацыйны цэнтр — горад Столін.

Гісторыя
--------

Столінская акруга створана 1 верасня 1941 года на акупаванай нямецкімі войскамі тэрыторыі Бярозаўскага і Высоцкага раёнаў Украінскай ССР, і Давыд-Гарадоцкага і Столінскага раёнаў Беларускай ССР. 

У ліпені 1944 года акруга была вызвалена часткамі Чырвонай Арміі і спыніла існаванне.

Адміністрацыйна падзел
----------------------

Станам на 1 верасня 1943 года, акруга падзялялася на 4 раёны:

* Бярозаўскі;
* Высоцкі;
* Давыд-Гарадоцкі;
* Столінскі.

Гебітскамісары
--------------

* Джымбоўскі;
* Герхард Опіц.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Олійник Ю. В. Завальнюк О. М. Нацистський окупаційний режим в генеральній окрузі «Волинь-Поділля» (1941–1944 рр.) / Міжнародна громадська організація "Міжнародний фонд "Взаєморозуміння і толерантність"; Державний архів Хмельницької області; Кам янець-Подільський національний університет імені Івана Огієнка. — Хмельницький: Поліграфіст-2, 2012. — 320 с. — ISBN 978-966-1502-55-9.
**Абаўйса́нта** (венг.: Abaújszántó) — горад на паўночным усходзе Венгрыі ў медзье Боршад-Абаўй-Земплен. Распаложаны ў 40 км ад сталіцы медзье — горада Мішкальца. Насельніцтва — 3407 чалавек (2001).

Пасяленне было заселеным ужо ў антычныя часы. На працягу многіх стагоддзяў быў важным гандлёвым цэнтрам. Страціў статус горада, які меў больш за 600 гадоў, у 1902 годзе. Зноў атрымаў дадзены статус у 2004 годзе. Распаўсюджаны вінаробства і народныя рамёствы.

Славутасці — гатычны касцёл XIV стагоддзя, перабудаваны ў XVIII стагоддзі ў барочным стылі, барочная кальвінісцкая царква (1752), лютэранская царква эпохі позняга барока і вельмі прыгожая неакласічная грэка-каталіцкая царква, упрыгожаная разным іканастасам.

Гарады-пабрацімы — Бад-Швальбах і Оберлунгвіц (Германія).

Вядомыя ўраджэнцы
-----------------

У Абаўйсанта нарадзіўся вядомы перакладчык і паэт на мове эсперанта Кальман Калачай, яго імя носіць адна з гарадскіх вуліц.

1. ↑  Abaújszántó időközi polgármester-választás
2. ↑  Helyi önkormányzati választások 2019 - Abaújszántó (Borsod-Abaúj-Zemplén megye)
**Столінскі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж** — заснаваны ў 1940 годзе ў г.Столін як сельскагаспадарчы тэхнікум, з 1997 года сучасная назва. Прымае асоб з базавай і сярэдняй адукацыяй. Навучанне завочнае і дзённае.

Гісторыя
--------

Быў створаны ў 1940 годзе ў выглядзе **Столінскай сельскагаспадарчай школы паляводаў і рахункаводаў**. У 1953 годзе школа была рэарганізавана ў **сельскагаспадарчы тэхнікум**. У тэхнікуме прадугледжвалася падрыхтоўка бухгалтараў сярэдняга звяна для калгасаў вобласці. З 1965 года пачалася падрыхтоўка кадраў па спецыяльнасці «Планаванне і ўлік у сельгасвытворчасці», з 1990 года па спецыяльнасці «правазнаўства», а з 2004 года па спецыяльнасці «Камерцыйная дзейнасць». 15 красавіка 1997 года Столінскі сельскагаспадарчы тэхнікум пераўтвораны ў **аграрна-эканамічны каледж**, а 4 ліпеня 2001 г. у **Столінскі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж**.

Музей
-----

На базе навучальнай установы дзейнічае музей каледжа.

У 1967 годзе пры кабінеце гісторыі Столінскага сельскагаспадарчага тэхнікума быў створаны клуб «Чырвоны гваздзік». Сіламі членаў клуба пад кіраўніцтвам настаўніка гісторыі Г. С. Зуева быў створаны музей. Г. С. Зуеў на працягу доўгага часу з’яўляўся яго кіраўніком.

Музей займае 4 пакоі, у якіх размешчаны дакументы, фотаздымкі, памятныя знакі, кнігі, пісьма, якія расказваюць аб гісторыі сельскай гаспадаркі і каледжа.

Спецыяльнасці
-------------

У каледжы вядзецца падрыхтоўка па спецыяльнасцях:

* «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль»
* «Правазнаўства»
* «Аперацыйная дзейнасць у лагістыцы»
* «Эканоміка і арганізацыя вытворчасці»
* «Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных тэхналогій»

Літаратура
----------

* Сто́лінскі агра́рна-эканамі́чны кале́дж // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 186. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 121.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 148142 |
**RASDAQ (Romanian Association of Securities Dealers Automated Quotation)** — рынак каштоўных папер у Румыніі. Была створана ў першую чаргу для гандлю акцыямі, якія размяркоўваліся праз праграму масавай прыватызацыі. Біржа пачала гандаль у 1996 годзе. Сёння налічваецца больш 2000 эмітэнтаў, акцыі якіх катыруюцца на рынку.

8 снежня 2005 года RASDAQ злілася з Бухарэсцкай фондавай біржай, і стала яе падраздзяленнем.

Гл. таксама
-----------

* Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на RASDAQ

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт біржы Архівавана 5 снежня 2006.


1. ↑  Market Identifier Code — 1242 экз. Праверана 0 верасня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6770697'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Семянкоў.

**Алег Ігнатавіч Семянкоў** (нар. 4 чэрвеня 1935, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1966), старшы навуковы супрацоўнік (1968), прафесар (1982).

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі электратэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Сінхронна-сочачыя сістэмы», 1959), Інстытут аўтаматыкі і тэлемеханікі АН СССР (аспірантура, 1965).

Месца работы, пасада: Інстытут машыназнаўства і аўтаматызацыі АН БССР (1961—1965), Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (1965—1987, намеснік дырэктара па навуковай рабоце, з 1970 — дырэктар інстытута, загадчык лабараторыі спецыялізаваных устройстваў вылічальнай тэхнікі), Мінскі НДІ прыборабудавання (з 1987, начальнік аддзялення), Інстытут радыяцыйнай бяспекі (з 1991, намеснік дырэктара), Беларускі інстытут інфармацыі і прагнозу пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (з 1993, намеснік дырэктара, в. а. дырэктара), Прэзідыум НАН Беларусі (з 1998, намеснік вучонага сакратара, начальнік аддзела міжнародных сувязей), Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі (з 2002, аддзел сумесных праграм касмічных і інфармацыйных тэхналогій, вядучы навуковы супрацоўнік).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: тэорыя сістэм аўтаматызаванага праектавання; тэхнічныя і праграмныя сродкі сістэм камп’ютарнай графікі; геаметрычнае мадэляванне і апаратна-праграмныя комплексы САПР у машына- і прыборабудаванні.

Узнагароды
----------

* Ордэн «Знак Пашаны» (1979),
* Дзяржаўная прэмія БССР (1978),
* Дзяржаўная прэмія СССР (1985).
* Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1985),
* 3 залатыя і 3 сярэбраныя медалі ВДНГ СССР.

Літаратура
----------

* *Савік М. П.* Семянкоў Алег Ігнатавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 322. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Семенков Олег Игнатьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 628—629.
* Семенков Олег Игнатьевич // Объединенный институт проблем информатики НАН Беларуси : 40 лет. — Минск, 2005. — С. 75—78. (руск.)

Спасылкі
--------

* Семянкоў Алег Ігнатавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Семенков Олег Игнатьевич  (руск.) // Сайт АІПІ НАН Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 139006 |
**Алег Альбертавіч Гардынец** (1 лістапада 1962; Мінск — 9 жніўня 2015) — беларускі артыст оперы (бас).

Біяграфія
---------

Выпускнік Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі (1992), лаўрэат Нацыянальнага конкурсу вакалістаў імя Л. П. Александроўскай, лаўрэат Міжнароднага конкурсу імя Ф. Шаляпіна.

З 1989 года спявак быў вядомы як саліст Нацыянальнага акадэмічнага вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь. Оперы: «Чароўная флейта», «Дон Жуан», «Багема», «Набука», «Севільскі цырульнік», «Барыс Гадуноў», «Пікавая дама».

У канцэртах Беларускай дзяржаўнай філармоніі спявак выконваў «Рэквіем» Дж. Вердзі, В. А. Моцарта, «Нямецкі рэквіем» І. Брамса, «Стабат матэр» Дж. Расіні, «Званы» С. Рахманінава.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Алег Альбертавіч Гардынец // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2002. — Т. 1. — С. 252.
Ватыканскі вакзал
**Ватыканскі вакзал** — чыгуначная станцыя ў Ватыкане. Адзіная станцыя ў краіне. Пабудаваны Каралеўствам Італія ў рамках пагадненняў Латэранскага дагавора ад 11 лютага 1929 года.

Будынак вакзалу па праекце папскага архітэктара Джузэпэ Мома, адкрыты ў 1933 годзе. Мае 61 м у даўжыню і 21,5 м у шырыню. Аздоблены мармурам і траверцінам, рэльефам з выявай герба Папы Пія XI, і сцэны з Бібліі.

Выкарыстанне станцыі
--------------------

Станцыя выкарыстоўваецца час ад часу, у асноўным для грузавых перавозак. Ватыкан не выконвае рэгулярныя пасажырскія перавозкі.

Станцыяй першым скарыстаўся Папа Ян XXIII у 1962 годзе, адпраўляючыся ў паломніцтва ў Ларэта і Асізі, за тыдзень да адкрыцця Другога Ватыканскага Сабору. Папа Рымскі Ян Павел II наведаў вакзал двойчы. 8 лістапада 1979 г. ідучы на сустрэчу з італьянскімі чыгуначнікамі на Дзень чыгуначніка, і 24 студзеня 2002 года, калі разам з прадстаўнікамі іншых рэлігій адправіўся ў Асізі на экуменічную малітву.

Пасажырская станцыя выкарыстоўваецца толькі ў рэдкіх выпадках.
**Старасцень лясны** (*Senecio sylvaticus*) — від раслін сямейства Астравыя (*Asteraceae*), распаўсюджаны на Мадэйры і ў Еўропе акрамя ўсходу.

Апісанне
--------

Аднагадовая травяністая расліна 20-75 см вышынёй, пакрыты багатымі павойнымі валасінкамі. Лісце пёрыста-паасобнае; ніжняе — з хвосцікамі; верхняе — сядзячае, паўсцеблаабдымныя, з вушкамі пры аснаванні. Абгортка (сукупнасць прыкветкаў пры суквецці) 3-4 мм у дыяметры. Вонкавыя лісточкі абгорткі ў 4-8 разоў карацей унутраных, без чорнай плямы на верхавінках, прыціснутыя. Язычковыя кветкі светла-жоўтыя, па даўжыні роўныя абгортцы або ледзь даўжэй яе. Кошыкі (кветкавыя галоўкі) дробныя, цыліндрычныя, да 3 мм даўжынёй, у няшчыльнай шчыткападобнай мяцёлцы. Сямянкі даўгаватыя, да 3 мм даўжынёй. Ліставыя пласціны ад зваротнаяйкападобных да даўгаватых, 3-7(12) × 1-3(4) см, звычайна 1-2-пёрыстыя, асновы канічныя, канцавыя зубчастыя палі. Кветкавых галоў 12-24. 2n = 40. .

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаны на Мадэйры і ў Еўропе акрамя ўсходу; натуралізаваны на паўднёвым усходзе і паўднёвым захадзе Канадзе, усходзе і захадзе ЗША, Украіне, Азорскіх астравах.

Ва Украіне від расце ў пясчаных месцах, на ўзлесках і палянах, радзей на палях як пустазелле — У Закарпацці (Вэлыкабэрэзнянскі раён, с. Малый Бэрэзный  (руск.) (бел.; Бэрэгаўскі раён, с. Дабрасілля), Разточча-Апольскіх лясах; у заходнім Палессі, нячаста; у Правабярэжным лесастэпе, рэдка.

Галерэя
-------

* РаслінаРасліна
* Кветкавыя галоўкіКветкавыя галоўкі
* СуплодзеСуплодзе
* Батанічная ілюстрацыя з кнігі Яна Копса «Flora Batava», 1800—1934Батанічная ілюстрацыя з кнігі Яна Копса «*Flora Batava*», 1800—1934

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 121. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  efloras.org **(нявызн.)**.  (англ.)
5. ↑  plantsoftheworldonline.org **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  npgsweb.ars-grin.gov **(нявызн.)**.  (англ.)
7. ↑  bgbm.org **(нявызн.)**.  (англ.)

Спасылкі
--------

* Крестовник лесной: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* *Senecio sylvaticus* L. // ИАС «ООПТ России»  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781391200 |
**Васіні** (суахілі: Wasini) — востраў у Індыйскім акіяне каля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Кеніі. Плошча — 7,1 км². Насельніцтва (2009 г.) — 1500 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Васіні месціцца за 71 на паўднёвы захад ад Мамбасы. Выцягнуты ўздоўж узбярэжжа на 5,9 км. Найбольшая шырыня — 1,98 км. Аддзелены ад кантынентальнай часткі Кеніі вузкім пралівам (1,18 км).

Некалькі дзесяткаў тысячагоддзяў таму Васіні быў часткай акіянічнага плыткаводдзя, на якім назапашваліся арганічныя асадкі і раслі каралавыя паліпы. Каля 7 — 9 тысяч гадоў таму акіян адступіў, і на месцы каралавага рыфа сфарміраваўся востраў. Ён уяўляе сабою вапняковае плато з плоскай паверхняй. На паўднёвым беразе маюцца пясчаныя пляжы. У некаторых месцах захаваліся «каралавыя сады» — пакінутыя на паверхні старажытныя каралы. Пласт глебы тонкі. Кіпры грунт выдатна ўсмоктвае ваду. Таму, нягледзячы на вільготны клімат (больш за 1000 мм ападкаў у год), на Васіні няма сталых вадацёкаў. Прэсная вада назапашваецца ў падземных карставых пустэчах.

Пераважаюць зараснікі ксерафітаў, на заходнім і паўднёвым берагах ёсць мангры. На востраве гняздуюцца птушкі. Паўднёвы бераг сезонна наведваюць марскія чарапахі.

Культура
--------

Карэннае насельніцтва Васіні — племя *вумба*, блізкае па мове і культуры да суахілі. Высакародныя *вумба* лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з Ірана. У сярэднявеччы яны падтрымлівалі шчыльныя стасункі з арабскімі гандлярамі, ад якіх перанялі іслам. Асноўныя заняткі *вумба* — суднабудаванне і рыбалоўства. Пра іх кажуць, што яны нараджаюцца з пахам рыбы. *Вумба* знакаміты сваім арыгінальным фальклорам, асабліва вуснымі гістарычнымі паданнямі.

Інфраструктура
--------------

На востраве Васіні маюцца 2 вёскі — Мквіра і Васіні. Іх насельніцтва займаецца пераважна рыбалоўствам і гандлем з востравам Пемба (Танзанія). Паступова развіваецца турызм. На востраве няма дарог з пакрыццём. На паўночным беразе існуе прычал, які злучае Васіні з бліжэйшым кантынентальным паселішчам Шымоні. Узровень жыцця на Васіні адзін з самых нізкіх у Кеніі.

Спасылкі
--------

* wasiniisland.com Архівавана 25 лютага 2021.
* Lucy Emerton, Yemi Tessema Marine Protected Areas: the Case of Kisite Marine National Park and Mpunguti Marine National Reserve, Kenya
* Wasini Island Архівавана 4 лістапада 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алейнікаў.

**Павел Раманавіч Алейнікаў** (снежань 1917, Таль, Любанскі раён, Мінская вобласць — 18 лютага 1945) — Герой Савецкага Саюза (1940).

Удзельнік савецка-фінляндскай вайны. Малодшы камандзір Алейнікаў вызначыўся ў лютым 1940 года ў баях у раёне пасёлка Краснасельскае Выбаргскага раёна. У Вялікую Айчыннную вайну на Паўднёвым і 3-м Беларускім франтах. Загінуў у баі на тэрыторыі Усходняй Прусіі у час Усходне-Прускай аперацыі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

Павел Раманавіч Алейнікаў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ватра.

**Беларускае грамадскае аб’яднанне ўкраінцаў «Ватра»** — грамадскае аб’яднанне ўкраінцаў у Беларусі. Сядзіба размешчана па вуліцы Старавіленскай, 51 у Мінску. Старшыня — Уладзіслаў Мікалаевіч Кадзіра.

Гісторыя
--------

Пасля распаду СССР у 1991 годзе ўкраінцы ў Беларусі пачалі самаарганізоўвацца ў грамадскія арганізацыі. Першапачаткова была арганізаваная, але не зарэгістраваная Асацыяцыя ўкраінцаў у Беларусі. Пазней ініцыятыўнай групай у складзе Б. М. Міхайлюка, А. Б. Кобы і В. М. Гутоўскага ўнесена прапанова стварыць *Беларускае грамадскае аб’яднанне ўкраінцаў (БГАУ) «Ватра»*, якое было зарэгістраванае ў Міністэрстве юстыцыі Беларусі ў 1992 годзе. Першым старшынёй БГАУ «Ватра» выбраны Багдан Міхайлавіч Міхайлюк, ураджэнец Івана-Франкоўшчыны.

У БГАУ «Ватра» ўваходзяць грамадскія арганізацыі ўкраінцаў (ГАУ): «Запавет» («Заповіт») у Мінску, «Радзіслаў» («Родислав») у Віцебску, «Верхавіна» («Верховина») у Гомелі, «Дняпро» («Дніпро») у Магілёве, «Краяны» («Краяни») у Маладзечне, «Трэмбіта» («Трембіта») у Лідзе, «Обрый» («Обрій») у Калодзішчах.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  Украінцы ў Беларусі 23 October 2020 22:35

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 145752 |
**Павел Сцяпанавіч Крынчык** (5 (17) верасня 1898, в. Едначы, Слонімскі павет, Гродзенская губерня, цяпер Слонімскі раён, Гродзенская вобласць — 22 верасня 1975, Слонім) — дзеяч вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі, публіцыст.

Біяграфія
---------

Скончыў Екацярынаслаўскі палітэхнікум шляхоў зносін (1921). У 1920-я актыўны ўдзельнік Таварыства беларускай школы; з 1927 віцэ-старшыня Слонімскай акруговай управы ТБШ, з мая 1929 член Галоўнай управы ТБШ. У 1928 абраны дэпутатам польскага сейма па спісе беларускіх арганізацый. Адзін з арганізатараў і член Галоўнага сакратарыята клуба «Змаганне». Уваходзіў у заходнебеларускі аргкамітэт па падрыхтоўцы Еўрапейскага сялянскага кангрэса ў Берліне.

У жніўні 1930 арыштаваны польскімі ўладамі і асуджаны на 10 гадоў турмы. З вер. 1932 у выніку абмену палітвязнямі ў СССР. Працаваў на гаспадарчай рабоце. Арыштаваны 26.10.1935. Асуджаны 1.4.1936 «тройкай» НКУС за «*сувязь з разведкай буржуазнай Польшчы*» да 5 гадоў ППК. Этапіраваны ў адзін з Калымскіх лагераў. Рэабілітаваны 30.3.1956. Жыў у Слоніме. Муж А. К. Лябецкай. Асабовая справа К. № 6824-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Аўтар успамінаў.

Перад смерцю расказаў свайму пляменніку Уладзіміру Шундрыку, нібыта ў 30-х гадах у БССР існавала антысавецкае падполле, якое выбрала падпольны ўрад, куды ўваходзіў і Крынчык. А пасля пачаліся арышты. Напэўна, Крынчык быў адзіны з кіраўніцтва падполля, які вярнуўся з канцлагераў.

Бібліяграфія
------------

* Як мы змагаліся за ўдзел у Еўрапейскім сялянскім кангрэсе // У суровыя гады падполля. Мн. 1958.

Зноскі
------

1. ↑  Праз 50 гадоў(недаступная спасылка) Сяргей Ёрш, Наша Ніва 1999-21

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
**Алег Аляксандравіч Судлянкоў** (8 мая 1940, Хабараўск — 13 чэрвеня 2022, Мінск) — беларускі бібліяфіл, калекцыянер графікі, кніжных знакаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Хабараўску, вучыўся ў сярэдняй школе ў Прыбалтыцы; але большая частка яго жыцьця звязана з Беларуссю і Мінскам. Па адукацыі інжынер (скончыў два політэхнічныя інстытуты — у Мінску і ў Ташкенце  (руск.) (бел.). Пачаў збіраць экслібрысы з 1966 года. Сабраў некалькі тысяч такіх кніжных знакаў.

Аўтар шматлікіх артыкулаў пра экслібрыс у перыядычным друку, а таксама аўтарскіх публікацый у часопісах «Нёман», «Мастацтва». Арганізатар, удзельнік выставачных праектаў. Ахвотай перадаваў для экспазыцыі розных музеяў і выставак кніжныя знакі са сваёй калекцыі.

Арганізаваў выданне ў Кіеве некалькіх кніг беларускіх кніжных графікаў — Генадзя Вяля, Рамана Сустава, Юрыя Якавенкі. Дапамог мінскаму выдаўцу Але Зміёвай выдаць серыю альбомаў, прысвечаных творчасці такіх экслібрысістаў, як Ганна Ціханава, Арлен Кашкурэвіч, Мікола Селяшчук, Юрый Якавенка, Генадзь Вяль.

Быў добра знаёмы з такімі легендамі і стварэння кніжнага знака, і яго калекцыянавання, як Сяргей Фарцінскі, Лембіт Лыхмус, Якаў Бэрдзічэўскі, Алег Ласунскі, Валер Палікарпаў, Генадзь Вяль, Фёдар Шурмялёў.

Творы
-----

### Кнігі

* «Гісторыя беларускіх кніжных знакаў XVI—XX стст.», 2022, выдавецкі дом «Звязда»

Зноскі
------

1. ↑  Памёр Алег Судлянкоў — вядомы калекцыянер графікі і кніжных знакаў, Звязда, 14-06-2022
2. ↑  Дзе і чаму з’явіліся кніжныя знакі, Звязда, 17.04.2022

Спасылкі
--------

* Олег Судленков: Ряд редких книг имеет ценность, сопоставимую с ценностью алмазов  (руск.)
Сустрэча ў Пільніцкім замку. Карціна алеем Й. Х. Шміта, 1791.
**Пільніцкая дэкларацыя** (ням.: Pillnitzer Deklaration) — дакумент, падпісаны 27 жніўня 1791 года ў саксонскім замку Пільніц, які стаў асновай аўстра-прускага саюзнага дагавора (люты 1792) і аб’яднання еўрапейскіх манархаў супраць французскай рэвалюцыі.

Пасля арышту 21 чэрвеня 1791 года караля Людовіка XVI пачаліся перамовы паміж вялікімі дзяржавамі. 25 жніўня 1791 года імператар Леапольд II прыбыў у Пільніц, летнюю рэзідэнцыю саксонскіх курфюрстаў. Туды ж прыйшоў і прускі кароль Фрыдрых-Вільгельм II, а 26 жніўня ў замак прыехаў граф д’Артуа (будучы Карл X) з дыпламатамі і эмігрантамі, у ліку якіх былі Кандэ, Калон, Паліньяк, Буэ.

Граф д’Артуа прапанаваў, каб манархі апублікавалі маніфест да французаў з пратэстам супраць мяцежнага нацыянальнага сходу і супраць усіх рашэнняў, на якія быў вымушаны пагадзіцца кароль. Рэгентам меркавалася прызначыць графа Праванскага (будучы Людовік XVIII). Прынцам павінна была быць аблегчана магчымасць вярбоўкі войскаў у межах імперыі. У выпадку замаху на жыццё караля жыхароў Парыжа варта было прыстрашыць самымі жорсткімі пакараннямі смерцю, а самому Парыжу — разбурэннем. Манархі паставіліся асцярожна да патрабаванняў графа д’Артуа.

Каб пазбавіцца ад надакучлівых эмігрантаў, вырашана было склікаць канферэнцыю для абмеркавання маніфеста. 27 жніўня адбылася канферэнцыя, у якой удзельнічалі з боку графа д’Артуа — Калон, з боку імператара — Шпільман, з боку караля прускага — Бішафсвердэр. Складзеная імі дэкларацыя была падпісана каралём і імператарам. Яны заяўлялі, што лічаць становішча караля Францыі справай агульнай цікавасці для ўсіх еўрапейскіх гаспадароў, і выказвалі надзею, «што дзяржавы не адмовяцца ўжыць, разам з імператарам і каралём, самыя сапраўдныя сродкі, суразмерна сваім сілам, каб даць магчымасць каралю Францыі цалкам свабодна ўмацаваць асновы манархічнага кіравання, аднолькава адпаведныя правам гаспадароў і дабрабыту Францыі». Імператар і кароль — гаварылася далей — вырашылі дзейнічаць неадкладна і па агульнай згодзе, у відах дасягнення агульнай мэты. У чаканні гэтага яны аддадуць войскам загады быць гатовымі да дзеяння.

> 
> У гэтай дэкларацыі яскрава выявіліся адметныя рысы становішча Еўропы: няўпэўненасць і неўладкаванне. Пагражальная і нясмелая ў адзін і той жа час, Пільніцкая дэкларацыя была туманная, двухсэнсоўная і пазбаўленая ўсякага практычнага значэння. Яна не застрашыла, а толькі раздражніла Францыю. Рэвалюцыянеры бачылі ў ёй доказ здрады з боку двара, яго зносін з эмігрантамі і замежнымі дзяржавамі. Эмігранты толькі пагоршылі становішча караля і сваё ўласнае.— ЭСБЭ
> 
>

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5  Пильницкая конвенция // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* Пильницкая конвенция // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Пильницкая декларация // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
**Несіна** — курганны могільнік каля вёскі Несіна Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.

Курганны могільнік-1
--------------------

Размешчаны на паўднёвай ускраіне вёскі, на паўночна-заходнім беразе возера Несіна. 4 насыпы дыяметрам 9-13 м, вышынёй 2-2,5 м. 2 авальныя памерам 8×10,5 м і 9,5×12,5 м, вышынёй 2-2,5 м. Выявіў у 1873 годзе М. Ф. Кусцінскі, абследаваў у 1981 годзе Ю. А. Заяц.

Курганны могільнік-2
--------------------

Знаходзіцца на 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на паўднёва-заходнім беразе возера Несіна, ва ўрочышчы Яўхімаў хутар. 7 круглых і авальных у плане курганоў. Круглыя дыяметрам 10-13 м, авальныя памерам ад 9×10 м да 14×17 м, вышынёй 0,8-3 м. Выявіў і часткова даследаваў у 1873 годзе М. Ф. Кусцінскі, абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і Ю. А. Заяц (1981). Пахавальны абрад — трупапалажэнне. Знойдзены пярсцёнак і пазалочаная шкляная пацерка. Датуецца XI ст.

Літаратура
----------

* Лепельскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 271—286.
* Лепельскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 173—175.

Спасылкі
--------

* Несіна (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гаўрыленя.

**Таццяна Сцяпанаўна Гаўрыленя** (нар. 24 красавіка 1994, Бабруйск, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Кандыдат у майстра спорту. Сястра беларускай футбалісткі Вольгі Гаўрылені.

Клубная кар’ера
---------------

На працягу двух гадоў займалася футболам у ДЮСШ № 1 г. Бабруйска ў трэнера-выкладчыка Віктара Вікенцьевіча Ганчарова. У 2009 годзе, у 9-м класе, ёй прапанавалі працягнуць навучанне ў Магілёўскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву. Займалася ў вучылішча алімпійскага рэзерву да 11-га класа, потым паступіла ў Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэтім. А. Куляшова на спартовым аддзяленні.

Футбольную кар’еру пачынала ва ўзросце 16 гадоў у ЖФК «Надзея-ДЮСШАР № 7» у трэнераў Аляксандра Васілевіча Ластачкіна і Уладзіміра Пятровіча Шындзікава.

Пасля заканчэння ўніверсітэта паўгода працавала ў Магілёўскім клубе «Надзея-Дняпро», а потым вярнулася ў родны Бабруйск. У 2017 годзе працаўладкавалася ў ДЮСШ № 4 г. Бабруйска. У тым жа году пачала гуляць за ЖФК «Бабруйчанка».

У 2017 годзе ўпершыню выступалі за «Бабруйчанку» на чэмпіянаце Беларусі па пляжным футболе. З 2022 года ўлучана ў склад зборнай Рэспублікі Беларусь па пляжным футболе.

Зноскі
------

1. 1 2  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  Спортсменки, комсомолки и просто красавицы

Спасылкі
--------

* Татьяна Гавриленя
* Гавриленя Татьяна Степановна

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway |
**Таццяна Хюфнер** (ням.: Tatjana Hüfner, нар. 30 красавіка 1983, Нойрупін, ГДР) — нямецкая саначніца. Алімпійская чэмпіёнка і прызёр Алімпійскіх гульняў, васьміразовая чэмпіёнка свету, двухразовая чэмпіёнка Еўропы.

Алімпійская чэмпіёнка гульняў 2010 года ў Ванкуверы, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2006 года ў Турыне, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы, трохразовая чэмпіёнка свету, двойчы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Еўропы. Пачала займацца саначным спортам у 1992 годзе, у складзе дарослай зборнай Германіі з 2003 года. На працягу трох сезонаў 2007-08, 2008-09, 2009-10 гадоў нязменны пераможца выніковых залікаў этапаў кубка свету ў заездах адзіночак сярод жанчын. У лютым 2008 года стала першай жанчынай, якой удалося выйграць пяць этапаў розыгрышу кубка свету запар.

Завяршыла кар’еру ў 2019 годзе.

На клубным узроўні выступала за нямецкі клуб WSC Erzgebirge Oberwiesenthal. Вучылася ў Гамбургскай акадэміі дыстанцыйнага навучання па спецыяльнасці псіхалогія.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* — International Luge Federation. Праверана 2 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1150390'></a>
2. ↑  Tatjana Hufner // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  Tatjana Hüfner // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIL · Olympedia · Olympic Channel · TheSports.org · МАК · Алімпійская спартыўная канфедэрацыя Германіі |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus · Munzinger · Universalis |
Чорны хлеб і чорная кава (польск.: Czarny chleb i czarna kawa) — традыцыйная п’еса, якая апісвае жыццё ў турме.

Аўтарам песні быў тагачасны студэнт Акадэміі фізычнага выхавання ў Кракаве Ежы Філас (пазней – Ежы Важынскі). Песня была створана ў 1974 годзе ў турме на вуліцы Чарнецкага ў Кракаве, дзе знаходзіўся Важынскі, асуджаны за публічныя спевы палітычных песень каля помніка Адаму Міцкевічу ў Кракаве. Першапачаткова Важынскі быў прысуджаны да штрафу, аднак не заплаціў яго, а суд прызначыў яму пакаранне ў выглядзе 72 сутак арышту.

Песня была выкананая: Hetman, Imperium, Redox, Pidżama Porno, Menele, Strachy na Lachy, Ampótacja, Firma і Dzieciuki.

У 2015 годзе ў папраўчай установе ў Бяла-Падлясцы быў створаны відэакліп на песню.

Арыгінальны тэкст
-----------------

*Czarny chleb i czarna kawa,*

*Opętani samotnością,*

*Myślą swą szukają szczęścia,*

*Które zwie się wolnością…*

Спасылкі
--------

* Тэкст

Зноскі
------

1. ↑  *Wojciech Todur*. Były więzień walczy o prawdę. Temu, kto go przyłapie na kłamstwie, da 100 tys. zł **(нявызн.)**. Праверана 1 снежня 2021.
2. ↑   Hetman - Czarny Chleb i Czarna Kawa **(нявызн.)**. Праверана 1 снежня 2021.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзягілева.
 

**Таццяна (Таня) Уладзіміраўна Дзягілева** (4 чэрвеня 1991, Віцебск) — беларуская супермадэль.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Віцебску ў 1991 годзе ў сям'і ўкраінскага бацькі і польска-беларускай маці, Кацярыны Бладоўскай. Мае двух братоў: Міхаіл (нар. 1988) і Аляксандр (нар. 1995).

У 2010 годзе Часопіс Esquire, які стварыў сексуальны атлас планеты Зямля, назваў Таню Дзягілеву самай сексуальнай ураджэнкай Беларусі.

Паказы мод
----------

Пасля першага ўдалага сезону (вясна 2006 года), працуе на паказах Chanel, Christian Dior, Hermès, Alexander McQueen, Jean Paul Gaultier, Missoni, Versace, Prada, Donna Karan, Calvin Klein. З'явілася на вокладцы расійскай версіі часопіса Vogue, на сённяшні дзень рэкламуе Hugo Boss, Michael Kors, Christian Dior, Lanvin, Yves Saint Laurent і Jean-Paul Gaultier.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Таццяна Уладзіміраўна Дзягілева
* tanyadziahileva.ru — афіцыйны сайт Тані Дзягілевай
* Tanya Dyagileva: FashionModelDirectory.com (англ.)
* Tanya Dziahileva: Models.com (англ.)
* Таня Дзягілева ў сацыяльнай сетцы «Twitter»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
Барцы, якія займаюцца панкратыёнам – грэцкая статуэтка II стагоддзя да н. э.
**Панкратыён** (на старажытнагрэчаскай мове πανκράτιον, ад *пан* – поўная, ўсеагульная, і *кратос* - сіла, моц; улада) – спартыўная дысцыпліна ў Старажытнай Грэцыі, якая была сумессю бокса і барацьбы, уключаная ў праграму старажытных Алімпійскіх гульняў у 648 годзе да н. э.

Пераможаны барэц сігналізаваў сваю здачу падняццем рукі. Паводле гістарычных крыніц, большасць паядынкаў у панкратыёне канчалася здачай, смяротныя выпадкі былі незвычайна рэдкімі. У барацьбе існавалі толькі тры правілы – нельга было атакаваць праціўніка ў вочы, грызці ці атакаваць геніталіі суперніка. Палегчаная форма алімпійскага панкратыёна прадугледжвалася для маладых хлопцаў.

Сярод майстроў гэтай дысцыпліны вылучаецца перадусім Дыяксоп, які перамог у некалькіх алімпіядах і быў сябрам Аляксандра Македонскага. Выкліканы на бой адным з жаўнераў Аляксандра, нейкім Карагусам, Дыяксоп выступіў без зброі супраць узброенага і апранутага ў латы Карагуса і перамог яго, пасаромеўшы тым самым самога Аляксандра, які, не могучы перанесці прыніжэння свайго войска, змусіў Дыяксопа да самагубства.

Панкратыён быў сюжэтам старажытнагрэчаскага мастацтва, асабліва ў скульптараў і ганчароў, якія размалёўвалі свае творы.

Гл. таксама
-----------

* Барцы
**Добрушская партызанская брыгада імя І. В. Сталіна** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года на базе партызанскага атрада імя В. М. Молатава (арганізаваны ў маі 1943). Дзейнічала на тэрыторыі Добрушскага, Веткаўскага, Церахоўскага раёнаў. 27 верасня 1943 года брыгада (771 партызан, два атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру дыверсійнай групы атрада імя В. М. Молатава Фёдару Якаўлевічу Кухараву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

* партызанскі атрад імя В. М. Молатава;
* партызанскі атрад імя С. М. Будзённага.

Касандаванне
------------

### Камандзір

* Іван Паўлавіч Крывенчанка (ліпень — верасень 1943).

### Камісар

* Іван Міхайлавіч Гатальскі (ліпень — верасень 1943).

### Начальнік штаба

* Пётр Фёдаравіч Захараў (ліпень — верасеь 1943).

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Гомель — Бранск, Гомель — Жлобін, Гомель — Бахмач. У жніўні і верасні 1943 года ўдзельнічалі ў баях за ўтрыманне партызанскай зоны і выхад з акружэння ў час карных аперацый. У верасні 1943 года разам з часцямі Чырвонай Арміі ўдзельнічалі ў вызваленні Добрушскага раёна.

Памяць
------

У 1977 годзе ў вёсцы Харошаўка і ў 1980 годзе ў пасёлку Уборак Добрушскага раёна ў гонар брыгады былі пастаўлены стэлы.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.

Спасылкі
--------

* Добрушская бригада им. И. В. Сталина
**До́брушскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — фабрычна-завадскі пасёлак Добруш.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. 4 жніўня 1927 года скасаваны ў сувязі з наданнем Добрушу статуса горада і ўтварэннем Добрушскага гарсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Агульнапольскі Агляд Музыкі Маладога Пакалення** ў Яроціне (пазней змяніў назву на **Фестываль Рок-Музыкантаў)** — рок-фестываль, які паўстаў у найбольш папулярнай форме у 1980 годзе па ініцыятыве Вальтэра Хэлстоўскага[pl], хоць музычныя фестывалі праводзіліся тут ужо з 1970 года. Даволі доўга быў самым вялікім фестывалем моладзевай музыкі, у асноўным рок-напрамкаў, у краінах Усходняга блоку.

Значэнне для публікі
--------------------

У часы ПНР быў свайго роду адцягненнем ад шэрай рэчаіснасці і аазісам свабоды, хоць былі меркаванні, што гэта свядома арганізаванае ўладамі мерапрыемства, свайго роду «ахоўны клапан[pl]» для расчараваных моладзевых субкультур. На думку некаторых прадстаўнікоў «самвыдата» некаторыя гурты (напрыклад, з пэўнага часа, «Dezerter») не былі запрошаныя у Яроцін з-за занадта радыкальнай творчасці. Таму такія выканаўцы выступалі на варшаўскім фестывалі «Róbrege», які часткова меў тых жа арганізатараў, аднак лічыўся свайго роду канкурэнтам фестывалю ў Яроціне.

Гл. таксама
-----------

* Фестываль у Вудстаку

Зноскі
------

1. ↑  *Sankowski, Robert*. Trzy dekady Jarocina (польск.) (17 ліпеня 2010). Праверана 16 красавіка 2015.
2. ↑  Падобную здагадку выказаў, сярод іншага, лідар панк-гурта «Dezerter» Кшыштаф Грабоўскі ў кнізе Мікалая Лізута «*Punk Rock Later*», с. 126, Wydawnictwo Sic!, Варшава 2003, ISBN 83-88807-31-5.
3. ↑  *Sławomir Gołaszewski*. Studio Złota Skała - enklawa nowego myślenia o sztuce dźwięku (польск.)(недаступная спасылка).  reggaenet.pl. Архівавана з першакрыніцы 9 ліпеня 2014. Праверана 4 красавіка 2013.

Літаратура
----------

* Powstały w 1999 Historia Festiwali rockowych w Jarocinie першы Інтэрнэт-сэрвіс аб фестывалі
* Афіцыйны сайт фестывалю

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Яроцінскі фестываль на Вікісховішчы |

* Каляндар Фестывалю Архівавана 14 кастрычніка 2012. – *Rasta Roots Reggae*
* Фотаздымкі з фестывалю з 1986—1988 гадоў
* Start Festiwal Jarocin 2000 Архівавана 10 мая 2011.
**Універсітэт Цэнтральнага Кітая** (або літаральна **Класічны ўніверсітэт Цэнтральнага Кітая**, кіт.: 华中师范大学, англ.: Central China Normal University) — кітайская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая мае статус універсітэта і знаходзіцца ў горадзе Ухань.

Першапачаткова ствараўся для падрыхтоўкі школьных настаўнікаў як педагагічная ВНУ. У наш час гэта класічны ўніверсітэт, які выпускае навукоўцаў, лекараў, інжынераў, настаўнікаў, чыноўнікаў, а таксама рыхтуе будучых бізнесменаў і партыйных лідараў. Разам з Пекінскім універсітэтам і Усходне-Кітайскім універсітэтам у Шанхаі з'яўляецца адным з трох самых прэстыжных універсітэтаў Кітаю.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт складаецца з 15 інстытутаў і 66 факультэтаў. Вядзецца навучанне па 73 бакалаўрскіх спецыяльнасцях, 156 магістарскіх і 120 спецыяльнасцях аспірантуры. Таксама ў склад універсітэта ўваходзяць 4 даследчых цэнтраў сацыяльных навук, 5 даследчых цэнтраў фундаментальных навук. Універсітэт рэалізуе каля 30 дзяржаўных праграм Міністэрства адукацыі КНР. У цяперашні час структуры універсітэта ў агульнай складанасці ахопліваюць 54 даследчых інстытутаў, 86 міждысцыплінарных інстытута і 3 навуковыя лабараторыі. Акрамя таго, у склад універсітэта ўваходзяць 4 шпіталя, якія прадастаўляюць медыцынскія паслугі і на базе якіх вядзецца навучанне студэнтаў медыцынскіх спецыяльнасцяў. Штогод ва ўніверсітэт паступаюць бтысячы студэнтаў, у тым ліку якія навучаюцца па праграмах дыстанцыйнага навучання. Акрамя таго, ва ўніверсітэце навучаецца каля 2 тысяч замежных студэнтаў. Універсітэт мае высокакваліфікаваны выкладчыцкі склад, які складаецца з больш чым 4 тысяч выкладчыкаў, уключаючы 700 прафесараў і 4 акадэмікаў Акадэміі навук Кітая.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Універсітэт Цэнтральнага Кітая

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Sina Weibo |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 9034859 · GND: 5011993-X · ISNI: 0000 0004 1760 2614 · LCCN: n86096372 · Microsoft: 40963666 · NLC: 000481286 · NLA: 36646866 · SUDOC: 235861022 · VIAF: 130269717 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыб.
**Станіслаў Іванавіч Грыб** (н. 6 жніўня 1944, в. Савічы, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне раслінаводства. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1994—2002), замежны член Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (2001) і Украінскай акадэміі аграрных навук (2001), доктар сельскагаспадарчых навук (1988), прафесар (1998) .

Біяграфія
---------

Скончыў у 1966 годзе Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. З 1970 г. загадчык лабараторыі Ганусаўскай доследна-селекцыйнай станцыі па цукровых бураках, з 1973 намеснік кіраўніка Заходняга селекцэнтра па збожжавых, зернебабовых і крупяных культурах, з 1978 г. кіраўнік Заходняга селекцыйнага цэнтра, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Беларускага НДІ земляробства і кармоў, адначасова з 1980 г. загадчык аддзела, з 1990 г. загадчык лабараторыі гэтага інстытута. У 1995—1997 гг. віцэ-прэзідэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь, у 1997—2002 гг. акадэмік-сакратар аддзялення земляробства і раслінаводства ААН РБ. З 2002 г. галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута земляробства і селекцыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковыя працы ў галіне селекцыі насенняводства і тэхналогіі вырошчвання збожжавых культур. Распрацаваў і рэалізаваў на практыцы інтэнсіўныя гатункі збожжавых культур з патэнцыйнай ураджайнасцю 8-10 т/га, прапанаваў метады стварэння генетычнай разнастайнасці і ідэнтыфікацыі генатыпаў, якія спалучаюць высокую прадуктыўнасць з талерантнасцю да біятычных і абіятычных фактараў асяроддзя, добрай якасцю прадукцыі. Распрацаваў і ўкараніў у вытворчасць сістэмы адаптаваных, рэсурсазберагальных гатункаў ячменю, аўса, трыцікале, яравой пшаніцы.

Аўтар больш за 400 навуковых прац, у тым ліку 9 манаграфій, 7 вынаходак, 38 аўтарскіх пасведчанняў на гатункі раслін, раянаваных ў Беларусі, з якіх 14 ўключаны ў рэестр замежных краін.

Узнагароды
----------

* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1994, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл работ «Распрацоўка метадаў і вынікі селекцыі высокапрадукцыйных, рэсурсаэканомных гатункаў яравога ячменю і азімага жыта»*.
* Ордэн «Знак Пашаны» (1986).
* Медаль Францыска Скарыны (25 жніўня 2017).

Асноўныя працы
--------------

* Ячменному полю — интенсивные сорта. Мн.: Ураджай, 1992.
* Посевной и посадочный материал сельскохозяйственных культур. Кн. 1-2. Берлин: TRANSFORM, 2001 (в соавт.).
* Семеноводство. Мн.: Бестпринт, 2004 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (25 жніўня 2017). Архівавана з першакрыніцы 29 верасня 2017. Праверана 30 жніўня 2017.

Спасылкі
--------

* Станіслаў Іванавіч Грыб у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Профіль на сайце НАН Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 7193154260445224480003 |
**Добрушскія ельнікі** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад в. Чыстыя Лужы і за 15 км на паўночны ўсход ад г. Добруша па трасе Гомель-Бранск, на тэрыторыі Раманавіцкага і Добрушскага лясніцтваў Гомельскага лясгаса. Астраўныя ельнікі: 2 участкі чарнічнага i 3 кіслічнага тыпаў, пераважае хуткарослая карпацкая раса елкі еўрапейскай. Плошча ельнікаў складае 30,8 га. Узрост дрэў 60—100 гадоў, вышыня да 35 м, дыяметр 0,3—0,5 м (1983). Унікальныя астраўныя месцы росту елкі на поўдзень ад мяжы яе суцэльнага пашырэння. Ахоўны статус нададзены 27 снежня 1963 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Гомельскай вобласці станам на 01.01.2014 г.
2. ↑  Добрушскія ельнікі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Добрушскія ельнікі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
Паноптыкон. Малюнак Джэрэмі Бэнтама 1791 года.
**Паноптыкон** (ад стар.-грэч.: πᾶν — усё і ὀπτικός — наглядны) — музей, калекцыя разнастайных незвычайных прадметаў (напрыклад, васкавых фігур, мудрагелістых жывых істот і г. д.). У пераносным сэнсе — нешта, што нагадвае такі збор.

Паноптыконам таксама завецца праект ідэальнай турмы Джэрамі Бэнтама падчас яго працы ў Крычаве, калі адзін вартаўнік можа назіраць за ўсімі вязнямі адначасова. У праекце турма ўяўляла сабой цыліндрычную пабудову са шклянымі унутранымі перагародкамі. Вартаўнік знаходзіўся ў цэнтры, але нябачны для вязняў. Вязні не ведаюць, у які дакладна момант за імі назіраюць і ў іх ствараецца ўражанне няспыннага кантролю. Такім чынам, яны становяцца ідэальнымі вязнямі. Адна з вядомых рэалізацый падобнага праекта — турма Presidio Modelo на кубінскім востраве Хувентуд, дзе з 1953 па 1955 год утрымліваліся Фідэль Кастра.

Гл. таксама
-----------

* Кунсткамера
* Бестыарый

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 138569888, 2777134520 |
**Аляксандр Мікалаевіч Дудук** (27 студзеня 1929, в. Нарэшавічы, Клецкі раён, Мінская вобласць — 13 чэрвеня 2009) — заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР, Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

Удзельнік партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны (сувязны спецатрада «Авангард», які дыслацыраваўся на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці з верасня 1943 года па ліпень 1944 года). У 1944—1945 гадах сакратар Чырванаслабодскага сельсавета Клецкага раёна Баранавіцкай вобласці. У 1967—1972 гадах дырэктар саўгаса «Чырвоны сцяг». З мая 1973 года дырэктар саўгаса-камбіната «Мір».

Узнагароды
----------

Удастоенны звання «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР». Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена 7 ліпеня 1986 года. Узнагароджаны залатым медалём «Серп і Молат», ордэнамі Леніна (двойчы), Працоўнага Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны II ступені, «Знак Пашаны».

Зноскі
------

1. ↑  Аляксандр Мікалаевіч Дудук