**Сігрыд Ертэн** (шведск.: Sigrid Hjertén; 27 кастрычніка 1885 — 24 сакавіка 1948) — шведская мастачка. Лічыцца галоўнай фігурай шведскага мадэрнізму. Малявала карціны на працягу 30 гадоў, прыняла ўдзел у 106 выставах.

Біяграфія
---------

Сігрыд нарадзілася ў Сундсвале ў 1885 годзе. Вучылася ва ўніверсітэцкім каледжы мастацтваў, рамёстваў і дызайну ў Стакгольме, дзе атрымала прафесію выкладчыка малявання. У 1909 годзе на адной з вечарынак мастацкай студыі Сігрыд сустрэла свайго будучага мужа Ісаака Груневальда, які вучыўся ў Парыжы ў Анры Маціса. Груневальд пераканаў Ертэн, што яе прызванне — быць мастачкай. У тым жа 1909 Сігрыд паступіла ў Акадэмію Маціса. У той час казалі, што яна стала лепшай яго вучаніцай, дзякуючы тонкаму пачуццю колера.

Падчас вучобы Анры Маціс і Поль Сезан вучылі Сігрыт абыходзіцца з колерам. У сваіх карцінах яна спрабавала дамагчыся таго ж эфекту, выкарыстоўваючы кантрасныя каляровыя палі і спрошчаныя контуры, каб зрабіць малюнак максімальна выразным. Ертэн імкнулася знайсці формы і колеры, якімі можна перадаць эмоцыі.

Праз паўтара года навучання Сігрыд вярнулася ў Швецыю. У 1912 яна ўдзельнічала ў групавой выставе ў Стакгольме, што стала яе дэбютам як мастачкі. У наступныя дзесяць гадоў яна прыняла ўдзел у многіх выставах як у Швецыі, так і за мяжой, у прыватнасці ў Берліне ў 1915 годзе, дзе атрымала добры прыём.

Мастачка таксама прыняла ўдзел у *Expressionist Exhibition* ў Стакгольме ў 1918, аднак крытыкі таго часу былі не ў захапленні ад яе мастацтва.

Паміж 1920 і 1932 гадамі Сігрыд з сям'ёй жыла ў Парыжы і ў пошуках натхнення шмат падарожнічала па французскіх і італьянскіх вёсках. Гэта быў перыяд адноснай гармоніі ў жывапісу Ертэн, але колькасць выстаў аказалася невялікай. Яе муж часта бываў у Стакгольме, дзе зрабіў бліскучую кар'еру. У канцы 1920-х Сігрыд ўсё часцей пакутавала ад розных псіхасаматычных захворванняў, скардзілася на адзіноту, у карцінах з'яўляюцца халодныя і цемныя таны.

У 1932 годзе Ертэн вырашыла вярнуцца ў Стакгольм, але патрапіўшы ў Швецыю, яна на час апынулася ў псіхіятрычным шпіталі з сімптомамі шызафрэніі. Стан мастачкі часам паляпшаўся, і наступныя два гады, з 1932 па 1934, яе творчы талент раскрыўся з максімальнай сілай.

У канцы 1930-х гадоў Сігрыд пакутавала ад абвастрэнняў псіхічнага захворвання, з дыягнаставанай шызафрэніяй яе змясцілі ў псіхіятрычную бальніцу, дзе мастачка правяла астатнюю частку жыцця.

Агульная колькасць карцін, створаных Сігрыд Ертэн, складае крыху больш за 500.

Яна таксама пакінула мноства эскізаў, акварэляў і малюнкаў. Сігрыд даводзілася змагацца з забабонамі свайго часу на працягу ўсёй кар'еры. Яе карціны здаюцца вельмі асабістымі для эпохі, у якую яны былі створаныя, калі розумы мастакоў займалі пытанні колеру і формы. Яе цікавасць да чалавека часта праяўляецца ў драматычнай, нават тэатральнай кампазіцыі, у той час як падыход да колеру быў эмацыянальным і тэарэтычным.

Галерэя
-------

* Figurer på badstrand, 1917, olja på pannå, finns på Göteborgs konstmuseum.*Figurer på badstrand,* 1917, olja på pannå, finns på Göteborgs konstmuseum.
* Ateljéinteriör, 1916, olja på duk, finns på Moderna museet i Stockholm.*Ateljéinteriör,* 1916, olja på duk, finns på Moderna museet i Stockholm.
* Gosse med leksaksbåt, 1916.*Gosse med leksaksbåt*, 1916.
* Zigenarkvinna, 1916, olja på duk, privat samling.*Zigenarkvinna*, 1916, olja på duk, privat samling.
* Den röda rullgardinen, 1916, olja på duk, 115 x 89 cm, Moderna museet i Stockholm.*Den röda rullgardinen*, 1916, olja på duk, 115 x 89 cm, Moderna museet i Stockholm.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Sigrid M Hjertén — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. 1 2  Sigrid Hjertén<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 27 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
4. ↑  "Hjertén, Sigrid Maria", Svenskt Biografiskt Lexikon-ID: 13644, läst: 20 juni 2017.
5. 1 2  "Sigrid Hjertén – en av våra största modernister i konsten". *dalademokraten.se*. 7 juni 2017. Läst 12 februari 2019.
6. ↑  Nationalmuseum. Sigrid Hjertén.

Літаратура
----------

* Sigrid Hjertén. — 2004. — ISBN 91-7100-724-5.
* *Katarina Borgh Bertorp.* Sigrid Hjertén: l'hértière de Matisse du Grand Nord: heir of Matisse from the Far North. — 1997.
* *Goldman, Anita.* I själen alltid ren: Om Sigrid Hjertén. — 1995. — ISBN 91-27-05485-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus · Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90876862 · BNF: 12515193t · GND: 119396718 · ISNI: 0000 0000 6678 7564 · LCCN: n85324364 · NKC: mub20181003017 · LIBRIS: 262315 · SUDOC: 03439169X · VIAF: 72203175 · ULAN: 500017513 |

 |