recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква ў гонар Раства Хрыстова.
**Царква ў гонар Раства Хрыстова** — мураваны праваслаўны храм у в. Вялікае Малешава Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў канцы XX стагоддзя на месцы драўлянага храма 1792 года.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з цэглы. Будынак збудаваны паўтараючы пяпярэдні храм. Складаецца з 4-часткавай кампазіцыі: 3-ярусная званіца (васьмярык на 2 чацверыках), трапезная, крыжападобная малітоўная зала, апсіда. Шацёр званіцы і 8-гранны светлавы барабан малітоўнай залы завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. Уваход адзначаны 2-слуповым ганкам пад 2-схільным пакрыццём.

Зноскі
------

1. ↑  Царква ў гонар Раства Хрыстова

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Царква ў гонар Раства Хрыстова (Вялікае Малешава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай.

**Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай** — праваслаўны храм у вёсцы Кунцаўшчыне Клецкага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

На могілках. Пабудавана на мяжы 19 — 20 ст. з дрэва.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольнымі ў плане зрубамі прытвора, малітоўнай залы, апсіды з бакавой рызніцай. Трохвугольны франтон двухсхільнага даху над прытворам завершаны пяціграннай шатровай званічкай з макаўкай. Шатровы дах над малітоўнай залай і вальмавы над апсідай таксама вянчаюць макаўкі. Уваход адзначаны двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

Побач, з боку храма, адасоблена пастаўлена драўляная чатырохгранная шатровая званіца.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
**Царква ў гонар Адсячэння галавы Іаана Прадцечы** — праваслаўны храм у в. Була (Івацэвіцкі раён). Размешчана ў баку ад вёскі, у полі. Узор народнага драўлянага дойлідства. Адзначана ў 1871 г.

Архітэктура
-----------

Царква вырашана прамавугольным у плане працяглым зрубам, накрытым двухсхільным дахам, пераходзячым над трохграннай апсідай у вальмавы. З боку франтальнага фасада ў дах урэзана чатырохгранная шатровая званіца з макаўкай, над апсідай узведзены цыбулепадобны купалок на васьмігранным барабане. Арачны ўваходны праём аформлены чатырохслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём; над ім у цэнтры трапецападобнага фігурнага зашытага шчыта круглая люкарна. Гарызантальна ашаляваныя фасады апяразаны разным падзорам, рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў простых дашчаных ліштвах і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

### Інтэр’ер

У інтэр’еры мастацкую каштоўнасць уяўляе алтарны абраз-фератрон «Маці Божая з дзіцем» і «Апостал Фама» (мяжа XVIII—XIX стст. палатно на дошцы, драўляная шата), абраз «Укрыжаванне з прадстаячымі» (мяжа XVIII—XIX стст. палатно, алей).

Зноскі
------

1. ↑  Церковные ведомости. 1903. № 44. С. 1728.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Царква ў гонар Адсячэння галавы Іаана Прадцечы (Була) на сайце Radzima.org
* Царква ў гонар Адсячэння галавы Іаана Прадцечы (Була) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Царква ў гонар Адсячэння галавы Іаана Прадцечы (Була) на сайце «Архіварта»
**Андрэй Валер’евіч Бухарын** (нар. 18 верасня 1966, Масква, СССР) — расійскі музыкальны крытык, радыёвядучы. Разам з Арцеміем Троіцкім  (руск.) (бел. з’яўляецца адным з найбольш вядучых спецыялістаў у галіне сучаснай музыкі ў Расіі.

Біяграфія
---------

Скончыў гістарычны факультэт Расійскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэта. Захапленне музыкай *«пачалося ў 12 гадоў з гурта „Rolling Stones"**»***. У 1995—2004 гадах быў адной з ключавых фігур (музыкальным рэдактарам, намеснікам галоўнага рэдактара, галоўным рэдактарам) часопіса «ОМ  (руск.) (бел.», які ў 1990-я гады лічылі самым уплывовым выданнем у расійскім шоу-бізнесе. Прымаў непасрэдны ўдзел у адкрыцці «Мумій Троля  (руск.) (бел.», Земфіры і шэрагу іншых артыстаў. З 2004 года — вядучы аглядальнік часопіса «Rolling Stone Russia  (руск.) (бел.».

Са студзеня 2008 па ліпень 2010 года вёў штотыднёвую перадачу «руск.: Уроки русского» («Урокі рускай») на Радыё Maximum  (англ.) (бел.. З ліпеня 2010 па 27 кастрычніка 2013 года праграма выходзіла на «Нашым радыё  (чэшск.) (бел.» пад назвай «руск.: Родная речь» («Родная мова»). Пад эгідай абедзвюх радыёперадач праводзіліся аднайменныя рок-фестывалі і выпускалася серыя кампакт-дыскаў. Аўтар кнігі «Танцы з зоркамі» (Амфара, 2008), у якой надрукаваны дзесяткі інтэрв’ю з расійскімі і зарубежнымі зоркамі і матэрыялы мемуарнага характару.

З лютага 2014 года выкладае на факультэце журналістыкі МДУ  (руск.) (бел. (спецыялізацыя «Музычная журналістыка»).

Зноскі
------

1. ↑  Программы .::. MAXIMUM **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 студзеня 2010. Праверана 12 лістапада 2009.
2. ↑  НАШЕ.ру | Все о НАШЕЙ рок-музыке: новости, интервью рок-музыкантов, видеоклипы | Новости музыки на НАШЕ.ру — самые интересные музыкальные новости | Новости радио **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2013. Праверана 12 лістапада 2013.

Спасылкі
--------

* Анкета Андрэя Бухарина на сайте Радыё Maximum
**Азія Мухамад Том аль-Тахер аль-Кітабі** (араб. آسيا محمد توم الطاهر الكتيابي‎‎; больш вядомая пад псеўданімам **Азія Абдэль Маджыд**, араб. آسيا عبد الماجد‎‎; 1943 — 3 мая 2023) — піянер суданскага тэатра, педагог і першая прафесійная суданская актрыса, якая атрымала прызнанне за свае сцэнічныя выступленні.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Амдурмане. Маці — Батул Мухамад Ахмед аль-Шэйх аль-Джалі. Дзяўчынка жыла пад апекай свайго сваяка Абдула (Абдэля) Маджыда, які стаў для яе другім бацькам. У будучыні Азія будзе выкарыстоўваць яго імя ў якасці псеўданіма.

Пачатковую адукацыю атрымала ў школе Абдэля Манейма ў Хартуме, сярэдняю — у школе Карары, дзе ўступіла ў школьную акцёрскую асацыяцыю, працуючы пад кіраўніцтвам Бутану Халед. У 1959 годзе паступіла ў жаночы каледж у Амдурмане, пасля заканчэння якога ў 1962-м працавала там жа выкладчыкам. Пазней атрымала ступень магістра ў Хартумскім Міжнародным інстытуце арабскай адукацыі і дадатковых даследаванняў. Потым працягнула адукацыю ў Егіпце. У каірскім тэатры Аль-Хаям Азія згуляла другарадную роль у спектаклі «Аль-Бакашын», дзе галоўную ролю выканаў Фарыд Шаукі  (ар.) (бел..

З 1963 года працавала ў грамадскім тэатры і здымалася ў серыяле «Рамаданіят» з Фадэлем Саідам  (ар.) (бел. у галоўнай ролі. У 1965 годзе згуляла ў спекталі «Бамсіка», прэм’ера якога адбылася ў новым Нацыянальным тэатры Амдурмана.

Гібель
------

З сярэдзіны красавіка 2023 года ў Судане разгарнуўся канфлікт паміж сілавікамі. Вечарам 3 мая Азія Абдэль Маджыд сканала ў Хартуме ад асколачнага ранення, атрыманага падчас траплення снарада ў дом жанчыны. Яе пахавалі праз некалькі гадзін на тэрыторыі дзіцячага садка, дзе яна працавала, таму што ехаць на могілкі было занадта небяспечна.

Зноскі
------

1. 1 2  وفاة فنانة شهيرة اثر اصابتها في اشتباكات السودان — Al Jadeed, 2023. Праверана 4 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3339017'></a>
2. ↑  أفريقيا. "الخرطوم .. مقتل أرملة الشاعر محمد الفيتوري فنانة"
3. 1 2 3  "شخصيات عطرّت تأريخنا آسيا عبد الماجد .. رائدة المسرح السوداني | آخر لحظة | آخر لحظة".
4. 1 2  آسيا محمد توم الكتيابي: لجنة لتكريم الفيتوري والمساهمة في عودته
5. ↑  "أثر استخدام طريقة المناقشة على تحصيل طلاب الصف الأول الثانوي بالسودان في مادة التربية الإسلامية : دراسة تجريبية على ولاية الخرطوم"
6. ↑  الخرطوم .. مقتل أرملة الشاعر محمد الفيتوري فنانة السودان الأولى
7. ↑  Sudan crisis: Actress Asia Abdelmajid killed in Khartoum cross-fire **(нявызн.)**, *BBC News* (4 мая 2023). Праверана 6 мая 2023.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква прападобнага Серафіма Сароўскага.
**Царква прападобнага Серафіма Сароўскага** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Карчова Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вул. Міцкевіча, 56.

Гісторыя
--------

Згодна з апісаннем 1864 года ў вёсцы Туганавічы размяшчалася Свята-Крыжаўзвіжанская драўляная царква, пабудаваная памешчыкам Верашчакам. Царква была прыпісана да Цырынскага Спаса-Праабражэнскага храма. Зямлі 46 дзесяцін. Пры царкве існавала багадзельня.

Сучасная рэлігійная грамада была зарэгістравана 30 лістапада 1999 года. 19 снежня 2008 года адбылося асвячэнне і ўсталяванне крыжа Храма ў імя святога вялебнага Серафіма Сароўскага ў вёсцы Карчова.

Архітэктура
-----------

У якасці матэрыялу для ўзвядзення сцен выкарыстоўвалася сілікатная цэгла. Храм адрозніваецца простым выглядам, самым заўважным дэкаратыўным элементам з’яўляецца купал у форме цыбуліны, усталяваны на высокім барабане, што характэрна для рэтраспектыўна-рускага стылю.

Зноскі
------

1. ↑  Царква ў імя святога вялебнага Серафіма Сароўскага
2. ↑  ЦЕРКОВЬ СВ. СЕРАФИМА САРОВСКОГО В КАРЧЁВО

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии Архимандритом Николаем, Санкт-Петербург, 1864, Новогрудский уезд, стар. 202—213.
* Описание церквей и приходов Минской епархии, Минск, 1879.
**Міжгалактычная прастора** — частка космасу, размешчаная паміж галактыкамі. У міжгалактычнай прасторы практычна няма матэрыі, і па сваім саставе яна вельмі блізкая да абсалютнага вакууму. 

Міжгалактычная прастора запоўнена вельмі разрэджаным газам з сярэдняй шчыльнасцью менш за 1 атам вадароду на 1 дм³ (ёсць здагадка, што магутныя патокі энергіі, якія выпраменьваюць звышмасіўныя чорныя дзіркі, награваюць гэты газ).   
 У міжгалактычнай прасторы маецца міжгалактычны пыл.

Гл. таксама
-----------

* Міжгалактычны газ
* Войд
* Міжпланетная прастора
* Міжзоркавая прастора

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік «Сусвет і Чалавек» Архівавана 17 мая 2011.
2. ↑  Чорныя дзіры награваюць міжгалактычную прастору // Источник: CNews.ru

Спасылкі
--------

* Загадкавыя ўльтракароткія радыёсігналы могуць праліць святло на шчыльнасць матэрыі ў міжгалактычнай прасторы Архівавана 16 студзеня 2014. // «Компьюлента-Онлайн», 5 ліпеня 2013
* Вучоныя выявілі месцазнаходжанне таямнічай цёмнай матэрыі // GlobalScience.ru, 20.02.2012
**Царква ў гонар Ражства Іаана Прадцечы** — праваслаўная царква, знаходзіцца на вул. Маладзёжнай Наваполацка, на беразе Зах. Дзвіны. Пабудавана ў 1990-я гг. з цэглы як хрысцільны храм.

Архітэктура
-----------

Будынак вырашаны крыжовым у плане аб’ёмам. Працяглы цэнтральны неф накрыты вальмавым бляшаным дахам, над яго перакрыжаваннем з такімі ж дахамі бакавых прыдзелаў узведзены 8-гранны драўляны глухі барабан пад шлемападобным купалам. Уваход вылучаны 2-слуповым ганкам пад 2-схільным дахам. Пакрытыя шэрым тынкам фасады ў цокальнай частцы вылучаны «ізумрудным» рустам, расчлянёны вузкімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў арачных нішах. Тарцы прыдзелаў і апсіды вылучаны трайной аркатурай аконных праёмаў. Унутры вылучаны прытвор з бакавымі каморамі. Сяродкрыжжа малітоўнай залы перакрыта корабавым драўляным скляпеннем. Апсіду вылучае 2-ярусны драўляны іканастас з разнымі царскімі варотамі.

Літаратура
----------

* Царква ў гонар Ражджаства святога Іаана Прадцечы // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін. — Мн. 2007. — С. 292.
**Міграцыя жывёл** (ад лац. migrans) — рэгулярнае перамяшчэнне папуляцыі жывёл, падчас якога асобіны з адной вобласці пражывання перамяшчаюцца ў іншую, але затым вяртаюцца назад. Міграцыі найбольш распаўсюджаны ў птушак (пералёты птушак) і рыб (напрыклад, міграцыі ціхаакіянскага ласося). У звяроў міграцыі вывучаны менш, з прычыны таго, што яны вядуць больш скрытны лад жыцця. Прыклады міграцый у жывёл — міграцыя паўночных аленяў з тундры ў лесатундру з надыходам зімы, яна выклікана недахопам і цяжкасцямі здабычы корму ў занесенай снегам тундры. Міграцыі жывёл маюць ярка выяўлены прыстасавальніцкі (адаптыўны) характар і ўзніклі падчас эвалюцыі ў самых розных відаў.

Тыпы міграцый
-------------

Міграцыі можна падзяліць на актыўныя (жывёлы перамяшчаюцца самі) і пасіўныя (жывёлы перамяшчаюцца на льдах ці нясуцца вадой). Актыўныя міграцыі можна падзяліць па часавых інтэрвалах, у якія яны адбываюцца:

* Актыўныя
	+ Сезонная міграцыя
	+ Сутачная міграцыя
	+ Перыядычная міграцыя

Прыклады міграцый
-----------------

Як прыклады можна прывесці сезонныя перамяшчэнні мікраскапічных жывёл з глыбіннай часткі азёр на мелкаводдзі, звязаныя са зменамі тэмпературы вады, і міграцыю кітоў, якія восенню плывуць з прыпалярных раёнаў у субтропікі, дзе з'яўляюцца на свет іх дзіцяняты, а ў канцы вясны вяртаюцца назад у халодныя воды.

Тлумачэнне міграцый
-------------------

Перамяшчэнне жывёл, выклікана неабходнасцю змянення ўмоў жыцця ці звязана з праходжаннем цыклу развіцця.

Гл. таксама
-----------

* Міграцыя птушак
* Міграцыі лускакрылых

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міграцыя жывёл

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4133439-5 · LCCN: sh85005211 · Microsoft: 66444400 · NKC: ph151469 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква ў гонар Раства Хрыстова.
**Царква ў гонар Раства Хрыстова** — храм у п. Дружны Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Набажэнствы праходзяць у ніжнім храме. З 2015 года з’яўляецца цэнтрам 2-ой Пухавіцкай благачыннай акругі.

Гісторыя
--------

У пасёлку з 1998 года вядзецца будаванне храма ў гонар Ражства Хрыстова. Спачатку па праекце планавалася яго ўзвесці да 50 метраў вышыню, з пяццю купаламі. У выніку няхваткі фінансавых сродкаў праект змянілі. Зараз вышыня храма будзе 36 метраў з адным цэнтральным купалам.

На 2016 год быў завершаны мур сцен да роўня 8 метраў. 27 кастрычніка 2017 года на храме былі ўсталяваны асноўны цэнтральны купал і крыж.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Настаяцелі
----------

* Аляксандр Шрамко (1995)
* Віктар Машлякевіч

Гл. таксама
-----------

* Храмы Пухавіцкага раёна

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Вобласць | Пухавіцкі Раён | Дружны | Царква ў гонар Раства Хрыстова —
* Пуховщина православная(недаступная спасылка) —  Архівавана 12 лістапада 2013.
Азімая пшаніца вясной
**Азімыя культуры** — аднагадовыя расліны, якім для нармальнага развіцця неабходна працяглае ўздзеянне нізкай тэмпературы на раннім перыядзе росту.

Сеюць увосень, ураджай збіраюць у наступным годзе. Маюць перыяды актыўнай вегетацыі: восеньскі (45-50 сутак), у час якога расліны фарміруюць каранёвую сістэму і надземныя вегетатыўныя органы, і вяснова-летні (75-100 сутак), калі развіваюцца генератыўныя органы. Выспяваюць раней і даюць больш стабільны ўраджай чым яравыя культуры, лепш паглынаюць веснавую вільгаць з глебы; добрыя папярэднікі для іншых палявых культур. Да азімых культур належаць азімыя жыта, пшаніца, ячмень, рапс, свірэпіца, рыжык, віка. У сусветным землеробстве найбольш пашырана азімая пшаніца — галоўная збожжавая расліна Еўропы і ЗША. На тэрыторыі Беларусі вырошчваюць азімыя жыта, пшаніцу, віку, рапс.

Літаратура
----------

* Азімыя культуры // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Новы |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776404776 · NKC: ph123889 |
**Царква на рове** — колішні праваслаўны храм у Полацку, якая размяшчалася на знешнем краю абарончага рова дзяцінца. Падчас раскопак была даследавана толькі ўсходняя частка царквы, ад якой засталіся падмуркі і падмурковыя равы.

Выяўленыя на іншым боку рова дзяцінца, г. зв. Чорнага ручая, пры археалагічных раскопках М. К. Каргера (1962, 1967), а затым П. А. Рапапорта (1976 і 1977) рэшткі храма атрымалі ўмоўную назву «Царква на рове». Помнік быў зрыты ў наш час пры будаўніцтве школы № 8, захаваліся толькі падмуркавыя равы і частка падмуркаў апсіды.

Даўжыня апсіды каля 7,5 м, шырыня — 7,1 м, шырыня сярэдняга нефа — 4,45 м. Рэшткаў мура не захавалася нідзе, аднак плінфы, якія знойдзены на месцы пабудовы, на пакатым боку маюць буйныя «княжацкія» знакі. Яны і знойдзены паблізу шыферны саркафаг сведчаць аб тым, што гэта была пахавальня кагосьці з нашчадкаў Усяслава Брачыславіча. Рапапорт, на падстваве знакаў на плінфе і па яе фармату, аднёс помнік да трэцяй — чацвёртай чвэрцях XII ст..

Паводле С. В. Тарасава, размяшчэнне храма на беразе Чорнага ручая каля падэшвы Верхняга замка тлумачыцца тым, што ён абслугоўваў патрэбы шматлікага гандлёвага люду каля гандлёва-вечавай плошчы Вялікага пасада на месцы падвоза грузаў з Дзвіны па прытоку ручая. Паводле аналізу корпуса пісьмовых і археалагічных крыніц XVI—XVII стст. Д. У. Дукам выказана меркаванне аб назве храма ў гонар Раства Хрыстова.

Зноскі
------

1. ↑  Лазука Б. А. Гісторыя беларускага мастацтва (у двух тамах). Том І. Мінск, «Беларусь», 2007, ст.40
2. ↑  сёння гэта тэрыторыя паміж будынкамі вучэбнага корпуса ПДУ і Верхнім замкам
3. ↑  Д. У. ДУК. ГІСТОРЫЯ ПОЛАЦКА: ПА МАТЭРЫЯЛАХ АРХЕАЛАГІЧНЫХ ДАСЛЕДАВАННЯЎ

| ⛭Полацкая школа дойлідства |
| --- |
| Полацк | Сафійскі сабор • Княжацкі церам • Княжацкі храм • Царква на рове • Царква на стрэлцы Ніжняга замка • Бельчыцкі Барысаглебскі манастыр (Вялікі сабор • Пятніцкая царква • Барысаглебская царква • Храм-трыконх) • Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр (Спаса-Праабражэнская царква • Храм-пахавальня полацкіх епіскапаў) • Багародзіцкі манастыр |
| Віцебск | Дабравешчанская царква |
| Мінск | Замкавая царква |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква прападобнага Серафіма Сароўскага.
**Царква прападобнага Серафіма Сароўскага** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Абухава Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. 1 Мая, 19. Архітэктар храма Барыс Васільевіч Шмыга.

Гісторыя
--------

1 жніўня 2006 года быў асвячоны крыж на тэрыторыі будучага храма. У 2007—2008 гадах быў пастаўлены нулявы цыкл, у 2010—2012 гадах былі пабудаваны сцены храма. У 2013—2014 гадах быў зроблены дах і ўсталяваны купалы храма, пачата ўнутранае аздабленне. 1 жніўня 2014 года адбылося асвячэнне купалоў храма.

26 чэрвеня 2015 годы архірэем Арцеміем быў асвячоны ніжні храм. 24 чэрвеня 2017 года архірэем Арцеміем быў асвячоны верхні храм. 16 чэрвеня 2019 года над уваходам у храм звонку ўстаноўлена мазаіка прарока Іллі, аўтар якой мастак Аляксандр Сільвановіч.

Пры храме дзейнічае нядзельная школа.

Зноскі
------

1. ↑  Церковь в честь преподобного Серафима Саровского.
2. ↑  Xрам ў гонар звг. Серафіма Сароўскага Архівавана 26 снежня 2019.
**Антанімія** — тып семантычных адносін лексічных адзінак, якія маюць процілеглае значэнне (**антонімаў**). Антанімічныя пары належаць да адной часціны мовы: назоўнікаў («дабро — зло»), прыметнікаў («шырокі — вузкі»), дзеясловаў («браць — аддаваць»), прыслоўяў («далёка — блізка»). Паводле структуры падзяляюцца на *аднакарэнныя* («замкнуць — адамкнуць») і *рознакарэнныя* («сумны — вясёлы»). Вылучаюць *поўную*, *няпоўную* (частковую) і *кантэкстуальную* антанімію. Поўныя антонімы адрозніваюцца ўсімі сваімі значэннямі («будаваць — разбураць»); частковыя супрацьпастаўляюць па адным або некалькіх значэннях («радасць — смутак»); кантэкстуальныя ўспрымаюцца толькі ў пэўным кантэксце: «**Ласка і гнеў, ціша і бура!** Я вітаю вас, калі вы прыходзіце ў сваім часе, калі выконваеце вы адвечную волю жыцця» (Якуб Колас). Мнагазначнае слова можа мець антонімы да кожнага ці некалькіх сваіх значэнняў («глыбокая рака — мелкая рака»), («глыбокія веды — павярхоўныя веды»). Антанімія не ўласцівыя словам з канкрэтным значэннем («шафа», «бяроза», «стадыён»), вузкаспецыяльным тэрмінам, уласным імёнам, лічэбнікам, займеннікам і службовым словам.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX554045 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Медна.
**Мядня́нскае во́зера**, **Медна** — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размяшчаецца ў 22 км на поўдзень ад Брэста каля вёскі Медна. Уваходзіць у склад Брэсцкай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне Заходняга Буга. Плошча паверхні возера складае 0,24 км². Найбольшая глыбіня 5,5 м. Даўжыня возера 0,7 км. Найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі складае 1,8 км, плошча вадазбору 1,75 км². Аб’ем вады ў возеры 0,46 млн м³.
Берагі возера высокія, пясчаныя, месцамі парослыя хмызняком. Мелкаводдзе возера пясчанае, з глыбіні 2 м дно выслана сапрапелем. Расліннасць пашыраная да глыбіні 3—3,5 метраў.

З Мяднянскага возера выцякае рака Спанаўка. Возера злучанае каналам з Страдзецкім возерам.

Літаратура
----------

* Мяднянскае возера // Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* Мяднянскае возера // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 69. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

| Брэсцкая група азёр |
| --- |
| 
* Белае
* Селяхоўскае
* Рагазнянскае
* Мяднянскае
* Таемнае
* Страдзецкае
* Чорнае

 |

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аўдзеевічы.

**Аўдзеевічы** — вёска ў Бабініцкім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Плошча 47,0834 га.

Гісторыя
--------

У XIX стагоддзі — цэнтр казённага маёнтка Аўдзеевічы, у які ўваходзіла 10 вёсак. Маёнтку належала 2601 дзес. зямлі, сялянам маёнтка — 796 дзес.

У 1905 годзе вёска (10 двароў, 54 жыхары) і ферма Аўдзеевічы (2 двары, 15 жыхароў) — у Віцебскім павеце і губерні. Вёска належала Аўдзеевіцкаму сельскагаспадарчаму таварыству, якое мела 148 дзес. зямлі.

З 20 жніўня 1924 года вёска ў Ялагінскім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі. 12 вясковых дзяцей наведвалі Гралеўскую школу, якая знаходзілася за 1,6 км у фальварку Руба. У 1926 годзе ў вёсцы 18 двароў, 88 жыхароў. У 1931 годзе тут арганізаваны калгас «Чырвоны Кастрычнік», які аб’яднаў 32 двары, 111 жыхароў. У калгасе была малочнатаварная ферма. Абслугоўвала калгас Віцебская МТС. З 20 лютага 1938 года вёска ў Віцебскім раёне і вобласці. У 1940 годзе тут 49 двароў, 248 жыхароў.

З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 года вёска акупіравана нямецкімі войскамі, якія ў лютым 1944 года знішчылі тут 45 двароў. Вывезена ў Германію 40 чал. На фронце загінула 13 вяскоўцаў, у партызанскіх атрадах — 11. Паводле нямецкага даклада, каля 300 узброеных кулямётамі, аўтаматычнымі вінтоўкамі партызанаў уварваліся 8 жніўня 1942 года ў вёску і спалілі 6 хат служачых службы парадку (OD) і забралі кароў і коней.

З 16 ліпеня 1969 года вёска ў Бабініцкім сельсавеце. У 1969 годзе тут 60 двароў.

На 1 студзеня 2003 года 29 двароў, 45 жыхароў. Вёска ў складзе ЗАТ «Альгоўскае».

Насельніцтва
------------

* **XXI стагоддзе**: 1905 — 54 чал.; 1926 — 88 чал.; 1931 — 111 чал.; 1940 — 248
* **XXI стагоддзе**: 2003 — 45 чал.;

Інфраструктура
--------------

Працуе крама.

Зноскі
------

1. 1 2  Решение Витебского районного Совета депутатов 30 ноября 2017 г. № 175 «Об установлении границ сельских населенных пунктов Витебского района Витебской области и признании утратившими силу некоторых решений Витебского районного Совета депутатов» (руск.)
2. ↑  Мусял, Б. Савецкія партызаны ў 1941—1944 гг.: міфы і рэчаіснасць / Богдан Мусял; [Пер. з ням. У. Папковіча; Навук. рэд. У. Калаткоў]. — Смаленск: Інбелкульт, 2018. — 584 с.: табл. — С. 443. — ISBN 978-5-00076-041-3. *Са спасылкай на:* Расійскі дзяржаўны архіў сацыяльна-палітычнай гісторыі. — Ф. 69. — Воп. 1. — Спр. 946. — Л. 31.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аўдзеевічы (Віцебскі раён)

| ⛭**Бабініцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Бабінічы |
| Пасёлкі | 
* Віцьба
* Светлы

 |
| Аграгарадкі | Альгова |
| Вёскі | 
* Ананіна
* Аўдзеевічы
* Барвін
* Бібіраўка
* Буева
* Бялынавічы
* Гатушкі
* Жабенцяі
* Жалезнякі
* Жмуркава
* Казанава
* Камунарка
* Кашалёва
* Кашына
* Клішава
* Косава
* Максюткі
* Падбярэззе
* Палудзеткі
* Пышнякі
* Сенькава
* Чумачоў Мох
* Шабуні

 |
**Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы** — праваслаўная царква ў г. Мікашэвічы (Лунінецкі раён) на вул. Леніна. Помнік архітэктуры эклектыкі.

Гісторыя
--------

Касцёл у Мікашэвічах у пач. 20 ст. Лунінецкі краязнаўчы музей
Узведзена з цэглы ў 1936 г. як касцёл, перабудавана пад царкву ў канцы 20 ст.

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Вырашана прамавугольным у плане высотным аб’ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным на фасадзе 8-граннай шатровай званічкай з макаўкай, па цэнтры і вуглах – цыбулепадобнымі купаламі на 8-гранных барабанах. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя ускладняецца прыбудовамі ніжэйшых крылаў трансепта пад двухсхільнымі дахамі з макаўкамі і апсіды пад вальмавым пакрыццём. Плоскасны франтальны фасад завершаны трохвугольным франтонам, крапаваным двух'яруснай аркатурай, па восі сіметрыі адзначаны арачным перспектыўным парталам. Бакавыя фасады прарэзаны высокімі лучковымі і невялікімі арачнымі аконнымі праёмамі з броўкамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн. БелЭн, 2007. –стар. 263.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Мікашэвічы)
* Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Мікашэвічы) на сайце Radzima.org
* Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Мікашэвічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**А́нтанін Гу́дачак** (чэшск.: Antonín Hudeček; 14 студзеня 1872, Лоўцка, Чэхія, Аўстра-Венгрыя — 11 жніўня 1941, Часталавіцы, Пратэктарат Багеміі і Маравіі) — чэшскі мастак-пейзажыст. Правадзейны член Чэшскай акадэміі навук, славеснасці і мастацтваў (з 1930).

Антанін Гудачак разам з Антанінам Славічакам і Антанінам Калвадам, належыць да ліку вядучых чэшскіх мастакоў-пейзажыстаў пачатку ХХ стагоддзя.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння гімназіі ў 1887 годзе паступіў у Пражскую акадэмію вытанчаных мастацтваў, дзе навучаўся фігуральнаму жывапісу пад кіраўніцтвам прафесараў М. Пірнера і В. Брожыка. У 1891—1893 гг. працягнуў навучанне ў Мюнхенскай акадэміі.

З 1895 года разам з А. Славічакам паступіў у мастацкую майстэрню Ю. Маржака, дзе разам з групай мастакоў, вывучаў мастацтва пейзажу.

У 1903—1909 гадах наведваў Сіцылію, востраў Капры, у 1914—1931 гг. — Францыю, Славенію, Заходнюю Украіну, Італію. Таксама напісаў некалькі пейзажаў ваколіц Кёльна і Прагі, шэраг маляўнічых краявідаў Поліцаў-над-Метуі. Двойчы наведаў востраў Руген, з 1920 года рэгулярна бываў у Татрах, Банска-Бістрыца і з 1927 года — Карпатах.

З 1927 года жыў і працаваў у Часталавіцах (цяпер раён Рыхнаў-над-Кнежнау Кралавеградзецкага края Чэхіі), дзе і памёр у 1941 годзе.

Творчасць
---------

Пасля першых спроб фігуральнага жывапісу мастак цалкам прысвяціў сябе пейзажнага жывапісу. Знаходзіўся пад уплывам творчасці Ю. Маржака і А. Славічака і, у пэўнай ступені, французскага імпрэсіянізму. Яго карціны, аднак, больш рэалістычныя.

Аўтар вялікай колькасці палотнаў, якія высока шануюцца сёння. Творы Гудачака «Жытнёвае поле» (1880), «Ручай восенню» (1903), «Татры», «Зіма» (абедзве 1930), «Венецыя» (1930-я г.) і інш. адметныя глыбокім лірызмам, свабоднай і экспрэсіўнай манерай пісьма, тонкай каларыстыкай.

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

Літаратура
----------

* Гудачак Антанін // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Антанін Гудачак
* Hudeček Antonín (чэшск.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 128496908 · ISNI: 0000 0000 6679 7076 · LCCN: n84113334 · NKC: jn20000401111 · VIAF: 1066238 · ULAN: 500080711 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васільева.

**Антаніна Іванаўна Васільева** (27 снежня 1910, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — 1 студзеня 1997, Тэль-Авіў, Ізраіль) — савецкая ўкраінская артыстка балета, педагог. Народная артыстка Украінскай ССР (1946).

Біяграфія
---------

Антаніна Васільева нарадзілася 14 (27 снежня) 1910 года ў Санкт-Пецярбургу.

У 1930 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (педагог — А. Я. Ваганава).

У 1930—1935 — салістка ЛГАТАБ імя С. М. Кірава. У тым жа годзе дэбютавала на сцэне тэатра ў партыі Тао Хоа.

У 1935—1937 — салістка Адэскага тэатра оперы і балета.

У 1937—1956 — салістка КНАТОБ імя Т. Р. Шаўчэнкі.

У 1956—1972 — педагог Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча.

У 1966—1972 — мастацкі кіраўнік Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча.

З 1989 года жыла ў Ізраілі.

Творчасць
---------

Сярод партый: Раймонда («Раймонда» А. К. Глазунова), Адэта — Адылія («Лебядзінае возера» П. І. Чайкоўскага), Аўрора («Спячая прыгажуня» П. І. Чайкоўскага), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Сванільда , Эсмеральда («Эсмеральда» Ц. Пуні), Тао Хоа, Марыя («Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева), Папялушка («Папялушка» С. С. Пракоф’ева); Лілея («Лілея» К. Данькевіча), Маўка («Лясная песня  (руск.) (бел.» Скарульскага  (руск.) (бел.), Расціслава («Расціслава» Г. Жукоўскага  (руск.) (бел.) і інш.

Паставіла ў Данецкім тэатры оперы і балета  (руск.) (бел. «Лебядзінае возера» і «Папялушку» (1965, сумесна з Я. В. Зайцавым)

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Аўгусцін Джао Жонг** (1746, правінцыі Сычуань — 18 студзеня 1815, Чэнду) — каталіцкі святар, мучанік.

Біяграфія
---------

У дваццацігадовым узросце пачаў служыць у войску і трапіў у атрад, які забяспечваў канвой групы вязняў-хрысціянаў па дарозе ў Пекін. Праз пэўны час ён пазнаёміўся з арыштаваным айцом Жанам-Мартэнам Муа. Ён прыняў хрост з рук айца Мартэна ва ўзросце 30 гадоў. Наступныя пяць гадоў Джао сам рыхтаваўся стаць святаром і ў 1781 годзе прыняў пасвячэнне, пасля чаго шмат гадоў здзяйсняў святарскае служэнне.

Падчас пераследу, распачатага імператарам Дзяцінгам, святар быў арыштаваны за ўдзяленне сакрамэнтаў хвораму. Нягледзячы на амаль сямідзесяцігадовы ўзрост, ён быў асуджаны і праз некалькі дзён пасля экзекуцыі, 27 студзеня 1815 года, сканаў. З’яўляецца першым святаром-мучанікам кітайскага паходжання. Ён узгадваецца разам з іншымі 120 мучанікамі, якія ў розныя часы прынялі смерць за веру ў Кітаі.

Зноскі
------

1. ↑  ﻿Святы Аўгустын Джао Жонг, святар, і паплечнікі, мучанікі
Найстаражытнейшыя егіпецкія піраміды
Размяшчэнне пірамід
**Сакара** (араб. سقارة‎‎) — паселішча ў Егіпце, прыкладна ў 30 км на поўдзень ад Каіра, дзе знаходзіцца найстаражытнейшы некропаль адной са сталіц старажытнага Егіпта — Мемфіса.

Працягласць мемфіскага некропаля з поўначы на поўдзень — сем кіламетраў; шырыня 1500—500 м. Усяго царскіх пірамід — адзінаццаць, пераважна 6-й дынастыі, сярод іх вылучаюцца пахаванні фараонаў Цеці, Пепі I і Пепі II. Цэнтральнае збудаванне — ступеньчатая піраміда Джосера, фараона 3-й дынастыі. Цароў тут хавалі яшчэ ў часы 2-й дынастыі, а першыя мастабы адносяцца да часоў 1-й дынастыі.

Хоць пасля Пепі II фараонаў у Сакары не хавалі, пахаванні меней важных асоб працягваліся тут ва ўсе наступныя перыяды, аж да рымскай эпохі. Военачальнік Харэмхеб падрыхтаваў тут для сябе грабніцу яшчэ да таго, як стаў фараонам. Адна з цікавых рыс некропаля — Серапеум, па дарозе да якога ў эліністычныя часы былі расстаўлены статуі вялікіх грэчаскіх філосафаў.

Раскопкі ў Сакары ажыцяўляліся ўвесь час; сістэматычна павёў справу Марыет, дом якога захоўваецца ў паўночнай частцы пустыні. Як ні дзіўна, велізарная сістэма пахавальных камер у наваколлях Ступеньчатай піраміды была выяўлена толькі ў 1924 г. У 2006 г. на тэрыторыі некропаля з’явіўся музей Імхатэпа.

14 лістапада 2020 года паведамлена аб выяўленні на тэрыторыі масіўнага пахавання не менш за 100 старажытных трун і 40 пазалочаных статуй. У некаторых маляўнічых запячатаных саркафагах, якія былі пахаваны больш за 2500 гадоў таму, меліся муміі, загорнутыя ў тканіну. Знаходкі адносяцца да дынастыі Пталемеяў, якая кіравала Егіптам прыблізна з 320 г. да 30 г. да н.э. і позняга перыяду — з 664 па 332 г. да н.э. Імправізаваная экспазіцыя з’явілася ля падножжа піраміды Джосера.

Гл. таксама
-----------

* Сакарскі спіс — адзін з найстаражытнейшых захаваных дакументаў гістарычнага зместу
* «Птушка з Сакары» — адна з вядомых знаходак, зробленых у Сакары

Зноскі
------

1. ↑  euronews.com

Спасылкі
--------

* Сакара на Wikimapia
* 

| Некропаль Мемфіса |
| --- |
| 
* *З поўначы на поўдзень*: Абу-Раваш
* Гіза
* Завіет-эль-Эрыян
* Абусір-эль-Мелек
* Сакара
* Абу-Гараб
* Дахшур

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119478206 · GND: 4051338-5 · LCCN: n81124915 · NKC: ge295572 · SUDOC: 027436446 · VIAF: 143080796 |

 |
**Сакалі́ны** — біялагічны заказнік мясцовага значэння, які знаходзіцца ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны на землях Мачулішчанскага пасялковага савета і Мінскай лесапаркавай гаспадаркі і займае плошчу ў 20,9 га.

Задачы
------

* захаванне і вывучэнне прыроднага комплексу, што ўключаюць асабліва каштоўныя дзялянкі лесу, ў межах якіх знаходзяцца месцы пражывання дзікарослых раслін і дзікіх жывёл, якія адносяцца да відаў, што ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, перш за ўсё ўнікальнага каланіяльнага пасялення пустальгі звычайнай (*Falco tinnunculus*).
* экалагічнае выхаванне насельніцтва (правядзенне школьных экскурсій і акцый па назіранні за пустальгай, улік каштоўных птушак, будаванне для іх штучных гняздоўяў)

Жывёльны свет
-------------

У «Сакаліным» зарэгістраваныя рапуха чаротная (*Epidalea calamita*), драч (*Crex crex*), жаўна зялёная (*Picus viridis*) і калонія гнездавання рэдкага сокала — пустальгі звычайнай (*Falco tinnunculus*), дзякуючы якой тэрыторыя была аднесена да ахоўнай.

Залятаюць у лясы заказніку птушкі, што таксама знаходзяцца пад пагрозай знікнення: палявы лунь (*Circus cyaneus*), сокал-каршачок (*Falco subbuteo*), чайка шызая (*Larus canus*). Яшчэ 20 відаў птушак, што жывуць у заказніку, маюць еўрапейскі прыродаахоўны статус.

Гісторыя стварэння
------------------

У пачатку 2000-х гадоў школьнікамі Мачулішчанскай сярэдняй школы на хвоях былі выяўлены 6 гнёздаў пустальгі. У той час невялікі астраўны лес, дзе пасяліліся сокалы, планавалася высекчы з мэтай пашырэння жылой зоны населенага пункта. Супольная праца школьнікаў, настаўнікаў, а таксама прадстаўнікоў грамадскай арганізацыі «Ахова птушак Бацькаўшчыны» пры фінансавай падтрымцы карпарацыі Isar, Inc (ЗША) дазволіла стварыць адмысловы заказнік «Сакаліны».

Зноскі
------

1. ↑  Решение Минского районного исполнительного комитета от 29.08.2011 N 7138 "Об объявлении биологического заказника местного значения "Соколиный" (руск.).
2. ↑  В Беларуси объявлен новый заказник — «Соколиный» (руск.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 красавіка 2014. Праверана 9 красавіка 2015.
**Арбавірусы** — група РНК-змяшчальных вірусаў пазваночных жывёл і чалавека, якія пераносяцца членістаногімі і крывасмокамі (кляшчы, камары, макрацы). Вядома больш за 300 відаў. Выклікаюць арбавірусныя хваробы. На Беларусі вядомы заходні кляшчовы энцэфаліт, ліхаманка Заходняга Ніла.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4193790-9 · LCCN: sh85008131 · Microsoft: 2778116200, 2911058427 · NDL: 00575931 · NKC: ph114078 |
**Брусельскі дагавор** або **брусельскі пакт** (фр.: Organisation du Traité de Bruxelles, англ.: Brussels Treaty Organisation) — ваенны дагавор падпісаны 17 сакавіка 1948 Францыяй, Вялікабрытаніяй і краінамі Бенілюкса.

Брусельскі дагавор ўяўляў сабой працяг і пашырэнне Дзюнкеркскага пакта падпісанага Францыяй і Вялікабрытаніяй у 1947 годзе. На базе гэтага дагавора ў 1954 годзе быў складзены дагавор пра Заходнееўрапейскі саюз. У прэамбуле Брусельскага дагавора пазначана мэта супрацоўніцтва - сумесная рэакцыя на магчымую ў будучыні агрэсію з боку Германіі, хоць у той час яна была дэмілітарызаваная і кантралявалася сіламі кааліцыі. То бок асноўнай мэтай дагавора было стварэнне ваеннай і стратэгічнай кааперацыі ў адказ на магчымую савецкую агрэсію ў цэнтральнай і ўсходняй Еўропе, і знайшло неўзабаве сваё пацверджанне ў лютым 1948 года ў камуністычнай змове ў Чэхаславакіі. У выпадку савецкай агрэсіі па дамове адносна невялікія вайсковыя сілы саюзнікаў павінны былі дзейнічаць сумесна. Гэта супрацоўніцтва, вядома, не магло ўраўнаважыць ваенныя сілы ў Еўропе, аднак было задумана і стала прыступкай да трансатлантычнага супрацоўніцтва з ЗША і годам пазней вылілася ў маштабны дагавор пра стварэнне НАТА. Усе пяць краін, якія падпісалі дамову сталі членамі НАТА.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Падпісаны****Набыў моц****Дакумент** | 19481948**Брусельскі пакт** | 19511952**Парыжскі дагавор** | 19541955**Парыжскія пагадненні** | 19571958**Рымскі дагавор** | 19651967**Дагавор зліцця** | 1975недастасоўна**Рашэнне Еўрапейскага савета** | 19861987**Адзіны еўрапейскі акт** | 19921993**Маастрыхцкі дагавор** | 19971999**Амстэрдамскі дагавор** | 20012003**Ніцкі дагавор** | 20072009**Лісабонскі дагавор** |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Тры апоры Еўрапейскага саюза: |   |
| *Еўрапейскія супольнасці:* |   |
|  | Еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Еўрапейскае аб'яднанне вуглю і сталі (ЕАВС) | *Тэрмін дзеяння мінуў у 2002-м* |  | Еўрапейскі саюз (ЕС) |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |  | Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС) |  | Еўрапейская супольнасць (ЕС) |
|   |   | TREVI | Правасуддзе і ўнутраныя справы (ПУД) |   |
|   | Паліцэйскае і судовае супрацоўніцтва па крымінальных справах (ПССУ) |
|   | Еўрапейскае палітычнае супрацоўніцтва (ЕПС) | Агульная знешняя палітыка і палітыка бяспекі (АЗПБ) |
| *Некансалідаваныя органы* | Заходнееўрапейскі саюз (ЗЕС) |   |   |
| *Спыненне дзейнасці да 2011-га* |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | * Г
* Р
* П
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сакаі.

**Сакаі** (яп.: 堺市) — горад у Японіі, размешчаны ў прэфектуры Осака. З 2006 года ўваходзіць у спіс гарадоў, вызначаных указамі ўрада Японіі. Другі па плошчы і колькасці насельніцтва горад у прэфектуры Осака.

Геаграфія і эканоміка
---------------------

Горад Сакаі размешчаны на паўднёвым захадзе вострава Хонсю, на ўзбярэжжа Осакскага заліва. Уваходзіць у прэфектуру Осака рэгіёну Кінкі. У адміністрацыйным дачыненні падзелены на 7 гарадскіх акруг. Мяжуе з гарадамі Осака, Мацубара, Хабікіна, Тандабаясі, Осакасаяма, Кавацінагані, Ідзумі і Такаісі. Плошча горада складае 149,99 км ², насельніцтва — 838995 чалавек (1 чэрвеня 2010), шчыльнасць насельніцтва — 5593,67 чал./км ². Пачынаючы з XV стагоддзя Сакаі вядомы як важны марскі порт у гандлі з Кітаем і Карэяй. У цяперашні час у горадзе развіты электронная, электратэхнічная, металургічная і хімічная прамысловасць.

Вядомыя асобы
-------------

* Акіка Ёсана

Зноскі
------

1. ↑  推計人口・世帯数
2. ↑  大阪府 > 推計人口 > 月報

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA0532931X · GND: 4677073-2 · LCCN: n80020475 · NDL: 00262728 · NKC: ge669476 · VIAF: 159441160 |

 |
Шведская крывяная каўбаса з бруснічным варэннем
Тост з бруснічным варэннем
**Бруснічнае варэнне**, таксама **бруснічны соус** або **бруснічны джэм** (шведск.: lingonsylt, нарв.: tyttebærsyltetøy)— адзін з асноўных прадуктаў харчавання ў скандынаўскай кухні.

Бруснічнае варэнне заўсёды было вельмі папулярнае ў якасці падлівы да традыцыйных страў, напрыклад, да крапкакору, пальтаў (шведск.: palt), дранікаў, галубцоў (шведск.: kåldolmar), крывяной каўбасы. Сёння, брусніцы часта падаюцца як варэнне, напрыклад, да бліноў, або яны могуць быць пададзены як поліўка да мясных страў, напрыклад, да тэфтэлей, шведскіх фрыкадэлек, тушанай ялавічыны ці страў з пячонкі; на рэгіянальным узроўні брусніцы падаюць нават да смажанага селядца.

Бруснічнае варэнне набыло папулярнасць у Паўночнай Амерыцы дзякуюцы супермаркетам IKEA.

Гл. таксама
-----------

* Журавінавы соус
* Нарвежская кухня
* Шведская кухня

Зноскі
------

1. ↑  US IKEA product - Lingonberry jam Архівавана 3 мая 2010.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Леановіч.

**Антаніна Лаўрэнцьеўна Леано́віч** (15 студзеня 1929, Барысаў, Мінская вобласць — 22 мая 2020) — беларускі неўрапатолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Біяграфія
---------

У 1946 годзе скончыла сярэднюю школу, у 1951 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут, лячэбны факультэт.

З 1951 па 1954 год працавала ардынатарам 2-й клінічнай бальніцы Мінска, а з 1954 па 1961 гады — Навуковым супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага інстытута неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі.

У студзені 1961 года абрана на пасаду асістэнта кафедры неўрапатолагі Беларускага дзяржаўнага інстытута удасканалення ўрачоў (сучасная БелМАПА), у кастрычніку 1968 года — дацэнта гэтай жа кафедры. У чэрвені 1973 года абрана загадчыцай кафедры неўрапатолагі БелДІУУ, дзе прапрацавала да 1992 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Клінічныя асаблівасці рассеянага склерозу ў сувязі з сералагічнымі і алергічнымі рэакцыямі» абараніла ў 1961 годзе; доктарскую «Да дыферэнцыяльнай дыягностыкі і патагенезу некаторых дэміалінізаваных захворванняў нервовай сістэмы» — у 1968 годзе

Апублікавала больш за 160 навуковых прац і 8 манаграфій, якія прысвечаны рассеянаму склерозу, лейкаэнцефалітам, інфекцыйна-алергічнаму энцэфаліту, полірадыкуланеўрытам і інш.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  БелЭн, 1999
3. ↑  ЛЕОНОВИЧ Антонина Лаврентьевна. НЕКРОЛОГ  (руск.) // Сайт БелМАПА

Літаратура
----------

* Леановіч Антаніна Лаўрэнцьеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 170. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Антонина Лаврентьевна Леонович — первая женщина-профессор по неврологии в Республике Беларусь // Журнал «Здравоохранение», № 1 (январь) 2017. (руск.)
* Антонина Лаврентьевна Леонович (К 90-летию со дня рождения) // Журнал «Здравоохранение», № 2 (февраль) 2019.  (руск.)
* Известные земляки // ГУК Борисовская центральная районная библиотека имени И. Х. Колодеева(недаступная спасылка) (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138173 |
Нацыянальны парк паўвостраў Брус
**Брус** — паўвостраў у правінцыі Антарыа (Канада), размешчаны паміж залівам Джорджыян і асноўным басейнам возера Гурон. Паўвостраў Брус з’яўляецца часткай графства Брус, названага ў гонар Джэймса Бруса, шостага генерал-губернатара правінцыі Канада. На паўвостраве знаходзяцца два нацыянальныя паркі: Брус і Фатам-Файв, больш паўтузіна запаведнікаў і птушыная абсерваторыя паўвострава Брус. Паўвостраў Брус з’яўляецца натуральным асяроддзем для шматлікіх жывёл, чорных мядзведзяў, і паласатай савы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брус (паўвостраў)
* Інфармацыя пра паўвостраў
* Афіцыйны сайт паўвострава Брус
* Сайт птушынай абсерваторыі паўвострава Брус

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Канадская · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кошаль.

**Антаніна Уладзіміраўна Кошаль** (нар. 24 лістапада 1954, Смалявічы, Мінская вобласць, БССР) — беларуская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка (Мюнхен, 1972), Заслужаны трэнер БССР.

Біяграфія
---------

У юнацтве марыла стаць балерынай, але прайшла трэці тур адбору ў харэаграфічнае вучылішча пры Тэатры оперы і балета, таму вырашыла паспрабаваць сябе ў гімнастыцы. Некалькі першых гадоў спартсменка трэніравалася пад кіраўніцтвам трэнера Віталя Зіцырмана ў Смалявічах, а ў трынаццацігадовым узросце трапіла да Віктара Хамутава і працягнула навучанне ў Мінскай спартыўнай школе.

Першага прыкметнага поспеху Антаніна Кошаль дамаглася ў 1970 годзе — тады пятнаццацігадовая спартсменка вызначылася на моладзевым першынстве СССР, чатыры разы заняўшы першыя месцы. Пасля гэтага яе запрасілі ў нацыянальную зборную, якая вяла падрыхтоўку да Алімпійскіх гульняў у Мюнхене.

У красавіку 1972 года напярэдадні апошняга адборачнага чэмпіянату СССР у Маскве Антаніна адчула рэзкае недамаганне, тэмпература паднялася да 39 градусаў. Аднак спартсменка мабілізавалася, стабільна адпрацавала ўсе снарады і заняла шостае месца. Менавіта тады галоўны трэнер савецкай зборнай па гімнастыцы і шматразовая алімпійская чэмпіёнка Ларыса Латыніна прыняла рашэнне ўключыць Антаніну Кошаль у склад сямі спартсменак, якія прадставяць СССР на гульнях у ФРГ. Аднак толькі шэсць гімнастак мелі права выйсці на памост і трэнеры да апошняга выбіралі паміж Нінай Дронавай з Грузіі і Антанінай Кошаль з Беларусі. Урэшце выбралі беларускую спартсменку. На Антаніне Кошаль была вялікая адказнасць, бо яна першай выходзіла на памост у вольных практыкаваннях і на бервяне і мусіла задаць патрэбны тон для каманднага поспеху. Яна адолела гэтую задачу, каманда СССР па спартыўнай гімнастыцы перамагла.

Як адзначала ў інтэрв’ю Кошаль, пасля Алімпійскіх гульняў яна «была выціснутая як лімон», таму перад наступнай Алімпіядай у 1975 годзе яна з гонарам пакінула памост пасля другой перамогі ў камандным заліку на Спартакіядзе народаў СССР і перайшла на трэнерскую працу.

Антаніна Кошаль працавала дзяржаўным трэнерам у Міністэрстве спорту і турызму, была намеснікам старшыні Беларускай асацыяцыі гімнастыкі, старшым трэнерам нацыянальнай каманды. З 2011 года ўзначальвае грамадскае аб’яднанне «Ветэраны фізічнай культуры і спорту».

Дасягненні
----------

* Чэмпіён гульняў XX Алімпіяды 1972 г. у Мюнхене, ФРГ (каманднае першынство).
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату СССР 1972 г. (брусы).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату СССР 1972 г. (мнагабор’е).
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату СССР 1973 г. (мнагабор’е).
* Бронзавы прызёр чэмпіянату СССР 1974 г. (апорны скачок).

Узнагароды і званні
-------------------

* Заслужаны майстар спорту СССР
* Медаль «За працоўную адзнаку»
* Заслужаны трэнер БССР

Зноскі
------

1. ↑  КОШЕЛЬ Антонина Владимировна

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · МАК |