**В'етнамская імперыя** (в’етн.: Đế quốc Việt Nam 帝國越南) — марыянеткавая праяпонская дзяржава, якая кароткі час існавала на тэрыторыі В’етнама ў канцы Другой сусветнай вайны

Перадгісторыя
-------------

Неўзабаве пасля падзення Францыі адміністрацыя Французскага Індакітая, кантраляваная з Вішысцкай Францыі, дазволіла Японіі акупаваць паўночную частку сваёй тэрыторыі. У краіне быў усталяваны «супольны пратэктарат» Японіі і Вішысцкай адміністрацыі.

Акупаваўшы Індакітай, Японія спачатку асцярожна, імкнучыся ўнікаць канфліктаў з французскай адміністрацыяй, а з 1942 года шырока і агрэсіўна разгарнула прапаганду паназіяцкіх ідэй сярод мясцовага насельніцтва, прыцягваючы на свой бок розныя нацыяналістычныя групы і арганізацыі, якія вылічвалі з дапамогай Японіі дамагчыся поспехаў у антыкаланіяльным барацьбе за незалежнасць В'етнама. На гэтай сацыяльнай базе з дапамогай японцаў былі створаны Нацыянал-сацыялістычная партыя Вялікага В'ета, Партыя народнага кіравання Вялікага В'ета і інш. У 1942—1943 гадах пры актыўнай падтрымцы Японіі актывізавалі сваю дзейнасць палітыка-рэлігійныя рухі «Каа Дай» і «Хоа Хаа». Японскае камандаванне праводзіла лінію на аб'яднанне ўсіх па-праяпонску настроеных груповак і асобных правых дзеячаў В'етнама (Чан Чанг Кім, Нго Дзінь Зьем і інш.) дзеля ажыццяўлення антыфранцузскага перавароту і стварэння свайго марыянеткавага ўрада.

Дзейнасць праяпонскіх сіл палягчалася тым, што з пачаткам Уторай сусветнай вайны каланіяльная адміністрацыя сур'ёзна паслабіла Камуністычную партыю Індакітая. Многія арганізацыі КПІК былі разгромлены. Каб захаваць ЦК партыі ад поўнага разгрому, з канца 1939 года месцазнаходжанне яго перанеслі з Сайгона ў Паўночны В'етнам, а потым, пасля акупацыі Паўночнага В'етнама Японіяй — на некаторы час у Паўднёвы Кітай. 19 мая 1941 года ў Цзынсі (Паўднёвы Кітай) на нарадзе прадстаўнікоў КПІК першых арганізацый Выратавання Радзімы была абвешчана адукацыя Лігі змагання за незалежнасць В'етнама (В'етмінь). Цэнтрам дзейнасці В'етміня стаў В'етбак.

Да пачатку 1945 года ўзброеныя сілы Японіі пацярпелі шэраг сур'ёзных параз. Параза на Філіпінскіх астравах прывяла японскае камандаванне ў замяшанне. Становішча патрабавала выпрацавання новых планаў ведання вайны. У гэтай сітуацыі японскія акупацыйныя войскі арганізавалі 9 сакавіка 1945 года дзяржаўны пераварот у Індакітаі, ліквідаваўшы французскую адміністрацыю. Страцілыя сваю баяздольнасць за пяць гадоў акупацыі французскія войскі большай часткай паслухмяна склалі зброю. Толькі некалькі падраздзяленняў апынуліся здольнымі з баямі прарвацца праз японскія кардоны да кітайскай мяжы.

Літаратура
----------

* «История Востока» в 6 томах. Том V. «Восток в новейшее время (1914—1945)», кн. 2. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006. — ISBN 5-02-018500-0
* *И. В. Можейко.* Западный ветер — ясная погода. — М.: АСТ, 2001. — ISBN 5-17-005862-4

Спасылкі
--------

* Описание герба Вьетнамской Империи

|  Вялікая ўсходнеазіяцкая сфера ўзаемнага росквіту |
| --- |
| Метраполія | 
 Японская імперыя
Карэя
Акінава
Тайвань
Квантун
Карафута
астравы Цісіма
Нан’ё-цё
 | «Саюз Японіі, Кітая і Маньчжоу-го прынясе міру мір». |
| Кітай | 
* Усходні Хэбэй (1935—1937)
* Шанхай (1937—1938)
* Мэнцзян
* Часовы ўрад (Паўночны Кітай)
* Рэфармаваны ўрад (Цэнтральны і Паўднёвы Кітай)
* Кітайская рэспубліка (1940—1945)
* Ганконг

 |
| Астатнія краіны-члены | 
* Даманьчжоу-дыго
* Тайланд
* Дзяржава Бірма
* Рэспубліка Філіпіны

 |
| Тэрыторыі-кандыдаты | 
* В’етнамская імперыя
* Каралеўства Кампучыя
* Дзяржава Лаос
* Азад Хінд
* Сёнан-то
* Малая, Паўночнае Барнеа, Саравак
* Інданезія
* Усходні Тымор
* Новая Гвінея
* Саламонавы астравы
* Какосавыя астравы
* Іншыя астравы Індыйскага акіяна
* Аўстралія
* Алеуцкія астравы
* Амія-дзіма

 |