recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сервер.
**Сервер** — камп’ютарная праграма або прылада, якае забяспечвае функцыянальнасць для іншых праграм ці прылад, так званых «кліентаў». Гэтая архітэктура называецца кліент-сервернай, дзе адна агульная магчымасць вылічэнняў размяркоўваецца паміж некалькімі працэсамі або прыладамі. Серверы могуць прадастаўляць розныя функцыянальныя магчымасці, часта званыя «паслугі» («сэрвісы»), такія як абмен дадзенымі або рэсурсамі паміж некалькімі кліентамі, або выкананне вылічэнняў для кліента. Адзін сервер можа абслугоўваць некалькі кліентаў, а адзін кліент можа выкарыстоўваць некалькі сервераў. Кліенцкі працэс можа выконвацца на той жа прыладзе або падлучацца па сетцы да сервера, які запушчаны на другой прыладзе. Тыповыя серверы — гэта, серверы баз дадзеных, файлавыя серверы, паштовыя серверы, серверы друку, вэб-серверы, гульнявыя серверы і серверы прыкладанняў.

Кліент-серверныя сістэмы сёння найбольш часта рэалізуюцца (і часта атаясамліваюцца) праз мадэль «запыт-адказ»: кліент адпраўляе запыт на сервер, які выконвае пэўныя дзеянні і адпраўляе адказ назад кліенту, як правіла, вынік або пацвярджэнне. Прызначэнне камп’ютара ў якасці «сервернага абсталявання» значыць, што ён прызначаны для запуску сервера на ім. Гэта часта падкрэслівае, што камп’ютар з’яўляецца больш магутным і надзейным, чым стандартныя персанальныя камп’ютары, але ў якасці альтэрнатывы, вялікія вылічальныя кластары могуць складацца з мноства адносна простых, змяняльных серверных кампанентаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Windows Server Administration Fundamentals*. Microsoft Official Academic Course. 111 River Street, Hoboken, NJ 07030: John Wiley & Sons. 2011. pp. 2–3. ISBN 978-0-470-90182-3. .
2. ↑  Comer, Douglas E.; Stevens, David L. (1993). *Vol III: Client-Server Programming and Applications*. Internetworking with TCP/IP. Department of Computer Sciences, Purdue University, West Lafayette, IN 479: Prentice Hall. pp. 11d. ISBN 0-13-474222-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Сергій II.
**Сергій II Неапалітанскі** (італ.: Sergio II Napoli) — герцаг Неапаля ў 870—877 гадах.

Біяграфія
---------

Сергій II быў сынам герцага Рыгора III і працягваў палітыку бацькі і дзеда, Сергія I, умела лавіруючы паміж Заходняй і Усходняй імперыямі. Адначасова Сергію ўдавалася падтрымліваць дружалюбныя адносіны з арабамі, ператварыўшы Неапаль, па выразе храніста, «*у другое Палерма, другую Афрыку*». За саюз з арабамі Папа Рымскі Ян VIII адлучыў Сергія ад Царквы. Уласны брат Сергія, біскуп неапалітанскі Афанасій, выступіў супраць герцага і быў сасланы. Але затым ролі змяніліся: Афанасій зрынуў і асляпіў Сергія і заняў яго трон. Сергій быў высланы ў Рым, дзе і памёр. Пасля сын Сергія Рыгор IV заняў трон Неапаля, стаўшы спадчыннікам дзядзькі-біскупа.

### Дзеці

* **Рыгор IV** — герцаг Неапаля ў 898 — 915 гадах.
**Бражэ́льцы** (трансліт.: *Bražeĺcy*, руск.: Бражельцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета. 30 двароў, 58 жыхароў (1.01.2004).

Гісторыя вёскі
--------------

У пісьмовых крыніцах упамінаецца ў сярэдзіне 16 ст. У 1560 г. сяло ў Эйшышскай воласці Лідскага павета, 10 валок зямлі, дзяржаўная ўласнасць. Кароль Жыгімонт Аўгуст пажалаваў сяло віленскаму канюшаму і падканюшаму, васілішскаму дзяржаўцу Яну Ю'ревічу Валчковічу ў якасці падзякі за пасольскую службу ў Вялікім княстве Маскоўскім. Згадваецца маёнтак Бражэльцы ў інвентары 1730 г. У 2-ой палове 19 — пач.20 ст. вёска Беняконскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні. У 1861 г. 45 сялянскіх душ, уладанне графа Путкамера. У 1908 г. ў вёсцы налічвалася 267 жыхароў, 253 дзесяціны зямлі, 30 коней, 73 галавы буйной рагатай жывёлы. У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы. Уваходзіла ў Беняконскую гміну Лідскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921 г. у калоніі Бражэльцы 42 двары, 249 жыхароў, у аднайменным фальварку 3 двары, 70 жыхароў. З 12.10.1940 г. хутар і маёнтак (52 двары, 296 жыхароў) у Беняконскім сельсавеце Воранаўскага раёна Баранавіцкай, а з 20.9.1944 г. Гродзенскай абласцей. У 1960 г. 190 жыхароў, у 1970 г. 159 жыхароў.

Гаспадарка
----------

У складзе сельскагаспадарчага вытворчага калектыву «Эліт — Агра» (цэнтр — вёска Падварышкі). Ферма.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Беняконскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Беняконі |
| Вёскі | Базылі ·  Бальцінікелі ·  Біржыні ·  Больцінікі ·  Бражэльцы ·  Бялюнцы ·  Вайшні ·  Вараноўка ·  Варнакелі ·  Візгірды ·  Дайнава ·  Ёткішкі ·  Жыгі ·  Забейгі ·  Кімелі ·  Кованцы ·  Літвіца ·  Любарты ·  Мілюнцы ·  Навасады ·  Падварышкі ·  Посальч ·  Ромуці ·  Рэмезава ·  Станішы ·  Тусуманцы ·  Цеслюкішкі |
| Хутары | Кодзі ·  Кужы |
Выступ Фінляндыі на конкурсе песні Еўрабачанне 2007, якое прайшло ў сталіцы Фінляндыі ў горадзе Хельсінкі, стала 41-м удзелам на Еўрабачанні для гэтай краіны. Краіну прадстаўляла Хана Пакарынен з песняй *«Leave me alone»*.

Нацыянальны адбор
-----------------

Нацыянальны адбор прайшоў па наступнай схеме: 12 запрошаных артыстаў выканалі па 2 песні ў паўфіналах, лепшая песня кожнага артыста прайшла ў фінал. Паўфіналы прайшлі 20 і 27 студзеня, 3 і 10 лютага, фінал прайшоў 17 лютага. Пераможцам стала Хана Пакарынен з песняй *«Leave me alone»*. Таксама ў конкурсе браў удзел і Юка Куопамякі — адзін з самых вядомых спевакоў і кампазітараў Фінляндыі, аднак ён заняў толькі 10-е месца ў адборачным крузе.


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  **№** | **Выканаўца** | **Песня** | **Балы** | **Месца** |
| **1** | **Хана Пакарынен** | **Leave Me Alone** | **73052** | **1** |
| 4 | Lovex | Anyone Anymore | 38175 | 3 |
| 10 | Thunderstone | Face In The Mirror | 54716 | 2 |
|

Балы, атрыманыя Фінляндыяй у фінале| 12 балаў | 10 балаў | 8 балаў | 7 балаў | 6 балаў |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * Ісландыя
* Швецыя
 |  |  | * Андора
 | * Эстонія
 |
| 5 балаў | 4 бала | 3 бала | 2 бала | 1 бал |
| * Літва
 | * Данія
* Нарвегія
 |  |  | * Беларусь
* Германія
* Швейцарыя
 |
**Бу́дзішчанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Будзішча.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Будзішчанскі (Будзішча-Палескі) сельсавет** у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Будзішча Палескае. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перайменаваны ў Будзішча. 29 кастрычніка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Нісімкавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 29 кастрычніка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 16.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Бэл** (англ.: Bell Island) — востраў ля ўзбярэжжа Ньюфаўндленда, частка канадскай правінцыі Ньюфаўндленд і Лабрадор. Плошча — 34 км². Насельніцтва — каля 3000 чал. (2011 г.).

Геаграфія
---------

Востраў Бэл знаходзіцца за 3,8 км ад узбярэжжа большага па плошчы вострава Ньюфаўндленд, звязаны з ім паромнай пераправай. Паверхня сфарміравана ардовікскімі пясчанікамі. Шырока сустракаюцца чырвоныя гематыты. Найвышэйшы пункт дасягае 120 м над узроўнем акіяна. 

Клімат мяккі акіянічны. Узімку тэмпература рэдка падніжаецца да -6°C, улетку вагаецца ад +9°C да +19°C.

Гісторыя
--------

Падчас археалагічных раскопак на востраве быў выяўлены старажытны культурны комплекс, падобны на марскую архаічную культуру, але які існаваў значна пазней за яе знікненне. Мяркуецца, што яго носьбіты маглі праіснаваць да з'яўлення еўрапейскіх рыбакоў і вандроўнікаў у канцы XV — пачатку XVI ст. У 1740 г. калі на востраве з'явіўся першы сталы жыхар-англічанін, старажытныя абарыгены ўжо зніклі. Перасяленцы XVIII ст. займаліся земляробствам і рыбалоўствам.

Яшчэ ў 1578 г. брыстальскія гандляры паведамлялі пра радовішчы жалеза на востраве. У 1892 г. была адчынена рудня Вабана. Здабыча жалеза з'яўлялася галоўнай галіной мясцовай гаспадаркі да 1959 г. пакуль не перастала быць прыбытковай. На востраве захаваліся затопленыя падземныя рудні. У 2007 г. яны былі даследаваны падводнымі археолагамі.

Інфраструктура
--------------

Горад Вабана з 2 418 жыхарамі (2006 г.) з'яўляецца найбуйнейшым паселішчам на востраве Бэл. Ён звязаны з паўвостравам Авалон на Ньюфаўндлендзе паромнай пераправай. На востраве дзейнічаюць шпіталь, школа, 2 рыбалоўныя парты. З-за наступстваў здабычы жалеза астравіцяне вымушаны траціць значныя сродкі на ачышчэнне пітной вады. Развіваецца турызм.

Спасылкі
--------

* Горад Вабана
* Турызм
* Інфармацыя для наведвальнікаў
* Гісторыя здабычы жалезнай руды
Царква «Марона, што ў Старых Панех»[ru]
**Панская слабада** — гістарычны раён Масквы, які існаваў у XVII ст. ў канцы вул. Якіманка каля Крымскага вала[ru], у раёне сучасных Баб’егародскіх[ru] і Маронаўскага[ru] завулкаў. Мела невялікую колькасць двароў (дакладная лічба не захавалася), дзе пражывалі выхадцы з Рэчы Паспалітай. Паводле вопісу 1669 года, большасць іх належала да афіцэраў маскоўскіх палкоў «іншаземнага» (рэгулярнага) ладу. Да канца XVII ст. насельніцтва слабады страціла сваю нацыянальную адметнасць. Памяць пра слабаду захоўвалася ў назве царквы «Марона, што ў Старых Панех»[ru].

Літаратура
----------

* Масква // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
Вытворчасць піва, мал. 1849 г.
**Нгу́ні** — група народаў банту на поўдні Афрыкі, якія размаўляюць на мовах нгуні. 

Нгуні — нашчадкі адной з буйных міграцый банту ў Паўднёвую Афрыку меркавана з рэгіёна Вялікіх Афрыканскіх азёр у XIV ст. Генетыкамі выяўлена, што нгуні асімілявалі мясцовых тубыльцаў, перш за ўсё бушменаў, а таксама мігрантаў, якія прыбывалі ў Паўднёвую Афрыку з боку Індыйскага акіяна. 

Традыцыйная культура нгуні прыстасавана да ўмоў пражывання ў саваннах. Да пачатку XIX ст. займаліся пашавай жывёлагадоўляй і земляробствам, ведалі выплаўку жалеза і выраб керамікі. У першай трэці XIX ст. правадыр Чака стварыў дзяржаву зулусаў і пачаў заваяванні, якія выклікалі другасную міграцыю нгуні на поўнач. 

Найбольшыя па колькасці сучасныя народы нгуні:

* Зулусы
* Коса
* Нгоні
* Ндэбеле
* Свазі

Спасылкі
--------

* Nguni
* JULI.AN COBBING, THE LIFECANE AS ALIBI: THOUGHTS ON DITHAKONG AND MBOLOMPO
* Orville Boyd Jenkins, Yemenis in Southern Africa: How Nguni South African and Yemeni Arab Streams Combined in Central Africa

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11967280t · GND: 4075365-7 · LCCN: sh85091691 · SUDOC: 027682110 |
| Геахраналагічная шкала |
| --- |
| Эон | Эра | Перыяд |
| **Ф а н е р а з о й** | Кайназой | Чацвярцічны |
| Неаген |
| Палеаген |
| Мезазой | Мел |
| Юра |
| Трыяс |
| Палеазой | Перм |
| Карбон |
| Дэвон |
| Сілур |
| Ардовік |
| Кембрый |
| **Д а к е м б р ы й** | **П р а т э р а з о й** | Неа пратэразой | Эдыякарый |
| Крыагеній |
| Тоній |
| Меза пратэразой | Стэній |
| Эктазій |
| Калімій |
| Палеа пратэразой | Статэрый |
| Аразірый |
| Рыасій |
| Сідэрый |
| **А р х е й** | Неаархей |
| Мезаархей |
| Палеаархей |
| Эаархей |
| **Катархей** |
| Крыніца |

**Неаархей** — геалагічная эра, частка архейскага эона. Ахоплівае часовы перыяд ад 2,8 да 2,5 мільярда гадоў таму. Гэтыя межы праведзены хранаметрычна (па пэўных момантах часу), а не стратыграфічны (па іншым пластам парод).

Таксама адносіцца да беламорскага цыкла тэктанагенэза, у якім адбывалася фарміраванне сапраўднай кантынентальнай зямной кары. У неаархеі з'явіўся кіслародны фотасінтэз. У самым пачатку наступнай эры, палеапратэразоя, ён стаў прычынай кіслароднай катастрофы.

Жыццё у неаархеі
----------------

Камандзе французскіх навукоўцаў з Парыжскага Інстытута Геафізікі і Нацыянальнага цэнтра навуковых даследаванняў (НЦНД) Францыі атрымалася выявіць сляды жыцця ў страматалітах, чый узрост складае каля 2,7 млрд гадоў. Выяўлена іх істотнае падабенства па форме са страматалітамі нашага часу.

Гэтыя вапнавыя адклады незвычайнай формы, чымсьці нагадваюць марскую капусту, былі ўтвораны незлічонай калоніяй бактэрый, актыўных у архейскім эоне (ад 4 да 2,5 млрд гадоў назад). Такія выкапні выяўленыя ў Аўстраліі на глыбіні 70 метраў, а таксама ў Паўднёвай Афрыцы.

Выкарыстанне мікраскапічнай і спектраскапічнымі тэхнікі дазволіла вывучыць арганічную матэрыю і мінералы з нетраў скал з дакладнасцю да нанаметраў, што ў тысячы разоў драбней, чым дазвол звычайнага мікраскопа. Пры дапамозе гэтай тэхнікі ўдалося даследаваць сувязі паміж выкапнямі мікраарганізмамі і іх уплыў на жыльных мінеральныя пароды; так, напрыклад, былі знойдзеныя нанакрысталы араганіту ў сучасных страматалітах.

Літаратура
----------

* Иорданский Н. Н. Развитие жизни на земле. — М.: Просвещение, 1981.
* Короновский Н. В. Хаин В. Е. Ясаманов Н. А. Историческая геология : Учебник. — М.: Академия, 2006.
* Ушаков С. А. Ясаманов Н. А. Дрейф материков и климаты Земли. — М.: Мысль, 1984.
* Ясаманов Н. А. Древние климаты Земли. — Л.: Гидрометеоиздат, 1985.
* Ясаманов Н. А. Популярная палеогеография. — М.: Мысль, 1985.
**Эўста́тыяс Альты́ніс** (рум.: Eustație Altini, грэч. Ευστάθιος Αλτίνης) — малдаўскі мастак грэчаскага паходжання. Спецыялізаваўся на дэкаратыўным мастацтве і іканастасах.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Грэцыі, калі яна яшчэ была часткай Асманскай імперыі. У 1780 годзе пасля Пелапанескага паўстання і далейшага ўдьзелу Расіі ў грэчаскае палітыцы, прыхільнікі незалежнасці Грэцыі падвергуліся пераследу, таму яго сям’я ўцякла ў Ясы, які на той час быў памежным горадам у паўаўтаномнай правінцыі, падкантрольнай фанарыётам. Там ён упершыню вывучаў мастацтва ў мясцовага жывапісца на імя Нікалае.

Яго талент прыцягнуў увагу, і ў 1789 годзе пры падтрымцы Аляксандра Іпсілонтыса, ваяводы Валахіі, ён здолеў выправіцца ў Вену, каб паступіць у Акадэмію выяўленчых мастацтваў. Там ён навучаўся ў Генрыха Фрыдрыха Фюгера, Ёгана Баптыста Лампі і Губерта Маўрэра. Гэтым ён упершыню пазнаёміўся і зведаў уздзеянне заходняга мастацтва. Пазней, гэта дапамагло Алтынісу паспяхова выкарыстоўваць перспектыву і святлацень у традыцыйным жывапісу іконаў. Паколькі Ясы ў той перыяд знаходзіўся пад расійскай акупацыяй, мяркуецца, што князь Рыгор Пацёмкін быў заступнікам мастака, аднак гэтыя звесткі не з'яўляецца дакументаванымі.

У 1802 годзе мастак стварыў сваю першую вядомую ікону ў царкве Бану ў Ясах. Яе замовіў Якаў Стамаці, мітрапаліт Малдавіі, які быў прыхільнікам расійскай асветы. Аднымі з найбольш вядомых яго іканастасаў былі створаны дзеля царквы Святога Спірыдона ў 1813 годзе. Акрамя іконаў, зрабіў некалькі партрэтаў нерэлігійнага характару, у асноўным жанчын. На працягу апошніх гадоў ён вёў класу жывапісу ў Княжацкай акадэміі ў Ясах.

Зноскі
------

1. 1 2  Union List of Artist Names Праверана 20 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. ↑  *Niculescu R.* Eustatie Altini // Altini, Eustatie // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T002134<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103889841'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>

Спасылкі
--------

* Primitivii picturii românești moderne — partea a doua. Arta din România

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 305190646 · ULAN: 500313245 |
Вестмінстэрскі палац, Вежа Вікторыі. Архітэктар Чарлз Бары пры ўдзеле Аўгустуса П'юджына.
**Неаготыка** — плынь у архітэктуры новага часу, якая характарызуецца вяртаннем да эстэтыкі і архітэктурных традыцый готыкі.

Першыя спробы выкарыстоўваць элементы готыкі ва ўпрыгожванні будынкаў ды інтэр'ераў з'явіліся ў сярэдзіне 18 стагоддзя ў Англіі. Ідэі сапраўднага адраджэння гатычнай архітэктуры набываюць папулярнасць толькі пачынаючы з сярэдзіны 19 стагоддзя і звязаныя з імёнамі англічан Аўгустуса П'юджына і Джона Раскіна і француза Эжэна Віале-лё-Дзюка.

Уздым неаготыкі ў архітэктуры адбываўся паралельна з узмацненнем цікавасці да сярэдневяковай спадчыны ў астатніх галінах культуры.

Неаготыка была асабліва распаўсюджана да 1930-х, але асобныя будынкі ў гэтым стылі ствараюцца і дагэтуль.

Неаготыка і псеўдаготыка
------------------------

Часам уводзіцца раздзяленне паміж тэрмінамі «псеўдаготыка» (альбо «несапраўдная готыка») і «неаготыка», якія ў іншых выпадках ужываюць узаемазамяняльна. У выпадку такога раздзялення *псеўдаготыкаю* называюць тыя з будынкаў, у якіх знешняе аздабленне гатычнымі элементамі спалучаецца з негатычнай (напрыклад класіцыстычнай) канструкцыяй, а часта таксама і інтэр'ерам. Многія будынкі ў Беларусі ў такой тэрміналогіі трэба аднесці менавіта да псеўдаготыкі (напрыклад, мінскі касцёл Узвіжання Святога Крыжа)

Зноскі
------

1. ↑  Гл. напр. Дзярновіч Алег, «Кальварыйскія могілкі ў Менску», Наша Ніва, 1998.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Неаготыка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX541613 · GND: 4171559-7 · LCCN: sh85055996 · NKC: ph123343 |
**Неагублены галосны задняга раду сярэдне-ніжняга пад'ёму** — галосны гук, ужываецца ў некаторых гутарковых мовах. У МФА для абазначэння гэтага гуку выкарыстоўваецца знак ʌ, у X-SAMPA — V

У беларускай мове
-----------------

Самы часты гук беларускай мовы: на кожныя 100 вымаўленых гукаў у запісах вуснага маўлення прыходзіцца да 18 [а].

Пасля мяккіх зычных, асабліва ў ненаціскным становішчы, [а] пераходзіць у разрад галосных сярэдняга рада.

Паводле артыкуляцыі можа разглядацца як процілеглы з [і] — пры артыкуляцыі [а] найбольш вузкае месца ў моўным апараце знаходзіцца ззаду, а найбольш шырокае — спераду. Як і ў [і], форма поласці пры ўтварэнні гэтага гуку можа быць паказанай у выглядзе рупару, а ў іншых галосных мадэлі ўтварэння значна больш складаныя.

Адрозніваецца, як і [е], не толькі па змене артыкуляцыі, але і па вытрымцы ў залежнасці ад цвёрдасці-мяккасці папярэдніх зычных.

Літаратура
----------

* Фанетыка беларускай літаратурнай мовы І. Р. Бурлыка, Л. Ц. Выгонная, Г. В. Лосік, А. І. Падлужны; Рэд. А. І. Падлужны. — Мн. : Навука і тэхніка, 1989. — 335 с. ISBN 5-343-00292-7.

**Галосныя**Гл. таксама: МФА

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Пярэднія** | **Ненапруж. пярэднія** | **Сярэднія** | **Ненапруж. заднія** | **Заднія** |
| **Верхнія** | 

|  |
| --- |
| 
i • y

ɨ • ʉ

ɯ • u

ɪ • ʏ
• ʊ

e • ø

ɘ • ɵ

ɤ • o

ə

ɛ • œ

ɜ • ɞ

ʌ • ɔ

æ

ɐ

a • ɶ

ɑ • ɒ |

 |
| **Ненапруж.верхнія** |
| **Сяр.-верхнія** |
| **Сярэднія** |
| **Сяр.-ніжнія** |
| **Ненапруж.ніжнія** |
| **Ніжнія** |

*Калі сімвалы стаяць у парах, то правы з іх   
 пазначае агублены галосны.*
ב ב

| Яўрэйскі алфавітчытаецца справа налева |
| --- |
|  | Алефא | Бэтב | Гімэльג | Далетד |  |
| Хэה | Ваўו | Заінז | Хэтח | Тэтט | Ёдי |
| Кафכך | Ламэдל | Мэмמם | Нунנן | Самэхס | Аінע |
| Пэפף | Цадзіצץ | Куфק | Рэшר | Шынש | Таўת |

**Бэт** (іўр.: בֵּי"ת) — другая літара яўрэйскага алфавіта. На пісьме перадаецца наступным чынам: **ב**. Таксама абазначае лічбу 2.

Бэт — адна з шасці літар (іўр.: בג"ד כפ"ת), якія атрымліваюць дагеш каль у пачатку слова або пасля агаласоўкі «шва нах». Гэта значыць, што ў пачатку слова і ў некаторых іншых выпадках гэта літара абазначае гук «б» ([b]), а ва ўсіх астатніх выпадках чытаецца як «в» ([v]). Літара называецца «бэт», а не «вэт», менавіта таму, што ў назве літары сама літара стаіць на пачатку.

Літара **ב** з'яўляецца адной з чатырох літар яўрэйскага алфавіта, якія абазначаюць губны зычны.

Літара *бэт* паходзіць ад слова *баіт* (іўр.: בַיִת), што абазначае «дом». Абрысы літары — піктаграма, схематычная выява дома з фундаментам, сцяной, уваходам (з іншага боку) і дахам.

Гл. таксама
-----------

* Яўрэйскі алфавіт
**Неагублены галосны сярэдняга раду верхняга пад'ёму** — Галосны гук, ўжываецца ў некаторых гутарковых мовах. У МФА гэты гук перадаецца пры дапамозе знака ɨ, у X-SAMPA гэты гук перадаецца знакам 1.

У беларускай мове
-----------------

Характэрнай асаблівасцю гуку з'яўляецца тое, што яму могуць папярэднічаць толькі цвёрдыя зычныя.

У ненаціскным становішчы і пры наяўнасці асаблівасцяў дыялектнага вымаўлення гук [ы] можа пачынаць нагадваць [а] (у некаторых прадстаўнікоў паўночна-усходніх гаворак) або набліжацца па гучанні да [у] (у прадстаўнікоў некаторых палескіх гаворак).

Літаратура
----------

* Фанетыка беларускай літаратурнай мовы І. Р. Бурлыка, Л. Ц. Выгонная, Г. В. Лосік, А. І. Падлужны; Рэд. А. І. Падлужны. — Мн. : Навука і тэхніка, 1989. — 335 с. ISBN 5-343-00292-7.
Тор спрабуе злавіць Сусветнага Змея. Выява ўзята з ісландскага манускрыпта XVII стагоддзя
**Ёрмунганд** (['jœrmuŋgandr] — «веліканскі кій»), таксама названы Мідгардсарм — марскі змей з скандынаўскай міфалогіі, сярэдні сын Локі і веліканкі Ангрбоды.

Агульныя звесткі
----------------

Тор змагаецца з Сусветным змеем, Генры Фуслі, 1788.
Паводле «Малодшай Эды», Одзін забраў у Локі траіх дзяцей — Фенрыра, Хель і Ёрмунганда, якога кінуў у акіян, што абмываў Мідгард. Змей вырас такім велізарным, што аперазаў усю Зямлю і ўчапіўся ў свой уласны хвост. За гэта Ёрмунганд атрымаў мянушку «Змея Мідгарда» ці «Сусветнага Змея». У Рагнарок (фінальнай бітве богаў) Мідгардсарм і Тор, быўшы вечнымі праціўнікамі, забіваюць адзін аднаго.

Ёрмунганд у папулярнай культуры
-------------------------------

* У гульні StarCraft адна са зграй Зергаў завецца Ёрмунганд (Jormungand Brood).
* У гульні Tomb Raider: Underworld амаль уся сюжэтная лінія прысвечана германа-скандынаўскай міфалогіі, дзе згадваецца Ёрмунганд і іншыя багі. У канцы гульні галоўная гераіня спрабуе супрацьстаяць уваскрашэнню Ёрмунганда з дапамогай молата Тора.
* З’яўляецца у 2 сезоне серыяла «Рагнарок». У Лорыца разбалеўся жывот, яго павялі ў бальніцу і ў ходзе УГД вызначылі наяўнасць істужачнага чарвяка. Пасля вымання ім аказаўся Ёрмунганд, якога ён адпусціў ў ваду, каб ён выканаў свой лёс.

Гл. таксама
-----------

* Цмок
* Левіяфан
* Ураборас
**Падольскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны ўніверсітэт** (укр.: Подільський державний аграрно-технічний університет) — украінская вышэйшая навучальная ўстанова сельскагаспадарчага і інжынерна-тэхнічнага профілю, размешчаная ў горадзе Камянец-Падольскі.

Гісторыя
--------

Вядзе адлік сваёй гісторыі ад стварэння сельскагаспадарчага факультэта Камянец-Падольскага дзяржаўнага ўкраінскага універсітэта (факультэт ўрачыста адкрыты 22 кастрычніка 1919 года). У 1921 г. сельскагаспадарчы факультэт універсітэта вылучыўся ў самастойны Камянец-Падольскі сельскагаспадарчы інстытут. З 1954 г. у складзе Інстытута дзейнічаюць два факультэты: агранамічны (цяпер інстытут агратэхналогій) і заатэхнічны (цяпер біятэхналагічны). У 1995 г. на базе Камянец-Падольскага сельскагаспадарчага інстытута створана Падольская дзяржаўная аграрна-тэхнічная акадэмія. У 1997 г. у склад акадэміі ўвайшоў Камянец-Падольскі сельскагаспадарчы саўгас-тэхнікум (цяпер каледж універсітэта). 13 ліпеня 2004 г. на базе Падольскай дзяржаўнай аграрна-тэхнічнай акадэміі створаны Падольскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны універсітэт.

Структура
---------

* Факультэт агратэхналогій і прыродакарыстання
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны і тэхналогій у жывёлагадоўлі
* Эканамічны факультэт
* Інжынерна-тэхнічны факультэт
* Навучальна-навуковы інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі
* Навучальна-навуковы інстытут дыстанцыйнай адукацыі
* Навукова-даследчы інстытут крупяных культур імя О. Аляксеевай
* Навукова-даследчы цэнтр «Падолле»
* Батанічны сад

Каледжы
-------

* Камянец-Падольскі каледж
* Новаўшыцкі каледж
* Снятынскі каледж
* Бучацкі каледж
* Шэпэціўскі каледж
* Кіцманскі каледж
* Хацінскі каледж

Спасылкі
--------

* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта
* Гісторыя навучальнай установы Архівавана 26 мая 2019.
Бэта-распад
**Бэта-часціца** (β-часціца) — зараджаная часціца (электрон ці пазітрон), выпускаемая ў выніку бэта-распаду. Паток бэта-часціц называецца **бэта-промнямі** ці **бэта-выпраменьваннем**.

Адмоўна зараджаныя бэта-часціцы з'яўляюцца электронамі (β−), станоўча зараджаныя — пазітронамі (β+).

Бэта-промні трэба адрозніваць ад другасных і трацічных электронаў, якія ўтвараюцца ў выніку іанізацыі паветра — гэтак званыя дельта-промні і эпсілон-промні.

Уласцівасці
-----------

Энергіі бэта-часціц размеркаваны бесперапынна ад нуля да некаторай максімальнай энергіі, якая залежыць ад ізатопа, якому пагражае распад; гэтая максімальная энергія ляжыць у дыяпазоне ад 2,5 кэВ (для рэнію-187) да дзесяткаў МэВ (для кароткачасовых ядзер, далёкіх  ад лініі бэта-стабільнасці).

Бэта-промні пад дзеяннем электрычнага і магнітных палёў адхіляюцца ад прамалінейнага накіравання. Хуткасць часціц у бэта-промнях блізка да хуткасці святла. Бэта-промні здольны іанізаваць газы, выклікаць хімічныя рэакцыі, люмінесцэнцыю, уплываць на фотапласцінкі.

Радыеактыўнасць
---------------

Значныя дозы знешняй бэта-выпраменьванні могуць выклікаць прамянёвыя апёкі скуры і прывесці к прамянёвай хваробе. Яшчэ больш небяспечна ўнутранае апраменьванне ад бэта-актыўных радыенуклідаў, якіх папалі ўнутр арганізма. Бэта-выпраменьванне мае значна меншую пранікальную здольнасць, чым гама-выпраменьванне (аднак на парадак вялікую, чым альфа-выпраменьванне). Пласт любога рэчыва з павярхоўнай тугасцю парадку 1 г/см2 (напрыклад, некалькі міліметраў алюмінію ці некалькі метраў паветра) практычна поўнасцю паглынае бэта-часціцы з энергіяй наўкола 1 МэВ.

См. таксама
-----------

* Іанізавальнае выпраменьванне
* Альфа-часціца
* Бэта-распад
* Гама-выпраменьванне
* Ядзерная рэакцыя

Зноскі
------

1. ↑  В.А. Григорьев, А. А. Колюбин, В. А. Логинов. Электронные методы ядерно-физического эксперимента. 1988 год.
2. ↑  И. Н. Бекман. РАДИОХИМИЯ. Том 1. РАДИОАКТИВНОСТЬ И РАДИАЦИЯ. Учебное пособие. Издательство ОНТОПРИНТ, 2011 - 398 с. ISBN 978-5-905722-05-9

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85013449 · Microsoft: 163688568 |
**Ёргас Кацыкас** (грэч. Γιώργος Κατσικάς; нар. 14 чэрвеня 1990, Салонікі, Грэцыя) — грэчаскі футбаліст, абаронца кіпрскага клуба «Неа Саламіна» з Фамагусты.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Іракліс», дзе пачаў займацца футболам ва ўзросце васьмі гадоў. На дарослым узроўні пачаў гуляць з сезона 2008/09, які правёў у арэндзе ў «Алімпіякосе» з Воласа ў другім дывізіёне. У сезоне 2009/10 вярнуўся ў «Іракліс», аднак правёў толькі адзін матч у Суперлізе. У наступным сезоне замацаваўся ў асноўным складзе, аднак у лютым 2011 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона.

У кастрычніку 2011 года, пакінуўшы «Іракліс» у якасці свабоднага агента, падпісаў кантракт з ПАОКам. У новым клубе з’яўляўся на полі нерэгулярна. У красавіку 2015 года пакінуў каманду. У ліпені 2015 года падпісаў аднагадовы кантракт з нідэрландскім «Твентэ», аднак ужо ў верасні таго ж года атрымаў цяжкую траўму і выбыў да канца сезона 2015/16. У жніўні 2016 года вярнуўся на поле. У студзені 2017 года перайшоў у дацкі клуб «Эсб’ерг», а ў чэрвені таго ж года стаў іграком бухарэсцкага «Дынама», падпісаўшы двухгадовы кантракт.

У лютым 2019 года перайшоў у беларускі клуб «Дынама» з Брэста. У камандзе выкарыстоўваўся як ігрок ратацыі і на полі з’яўляўся рэдка. Са жніўня 2019 года не з’яўляўся ў складзе, не рыхтаваўся з камандай да сезона 2020. У маі 2020 года пакінуў брэсцкі клуб.

У ліпені 2021 года папоўніў склад сафійскага «Лакаматыва», які вярнуўся ў элітны дывізіён Балгарыі. У ліпені 2022 года перайшоў у кіпрскую «Неа Саламіну».

Міжнародная кар’ера
-------------------

З 2008 па 2012 год прыцягваўся да гульняў юнацкай і моладзевай зборнай Грэцыі. У 2009 годзе ў складзе моладзевай зборнай удзельнічаў у Міжземнаморскіх гульнях, дзе згуляў у трох матчах.

Дасягненні
----------

* Грэцыя 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Грэцыі: 2012/13
* Грэцыя 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Грэцыі: 2013/14
* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі: 2019

Зноскі
------

1. ↑  Georgios Katsikas // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Giorgos Katsikas // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Греческий защитник Кацикас стал игроком брестского "Динамо"
4. ↑  Кацикас и Дуарте покинули брестское "Динамо"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · BDFA · BDFutbol · by.tribuna.com · FBref.com · FlashScore.com · FootballFacts.ru · Romanian Soccer · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
**Культуралогія** (лац.: cultura — апрацоўка, земляробства, выхаванне, шанаванне; стар.-грэч.: λόγος — думка, прычына) — галіна сацыягуманітарных ведаў; навуковая дысцыпліна пра сутнасць і віды культуры, яе сацыяльныя функцыі, заканамернасці і дынаміку гістарычнага развіцця. Тэрмін культуралогія ў 1949 годзе ўвёў у навуковы ўжытак амерыканскі культурантраполаг Леслі Уайт. Як асобная навуковая і навучальная дысцыпліна яна яшчэ знаходзіцца ў стадыі станаўлення, удасканалення паняційна-катэгарыяльнага апарату.

У многіх заходніх краінах праблемы культуралогіі вывучаюцца найперш этналогіяй і культурнай антрапалогіяй. Культуралогія ўяўляе сабой адзінства тэорыі і гісторыі культуры, разглядае ва ўзаемасувязі матэрыяльную культуру, духоўную культуру і культуру чалавечых зносін. Выкарыстоўвае і мадыфікуе метады даследавання, катэгорыі і паняццяў, уласцівыя іншым гуманітарным навукам — філасофіі, гісторыі, сацыялогіі, этналогіі, мастацтвазнаўству і г.д.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778387209 · NKC: ph122031 |
**Элізабэт Даніелян** (арм.: Էլիզաբեթ Դանիելյան, 7 сакавіка 2003) — армянская спявачка, тэлевядучая. Больш вядомая як Бэцці (арм.: Բեթթի), з'яўляецца армянскай спявачкай, тэлевядучай. Яна прадстаўляла Арменію на Дзіцячым Еўрабачанні 2014 у Мальце з яе песняй «Людзі сонца» (People of Thye Sun).

Біяграфія
---------

Бэцці (Элізабэт Даніелян) нарадзілася 7-га сакавіка 2003-га года. Быўшы музычным дзіцём, Бэцці ў 4 гады паступіла ў Дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча і паралельна наведвала дзіцячы каледж. У 6 гадоў паступіла ў сярэднюю школу N8 імя А. С. Пушкіна. Яна займаецца прафесійным вакалам, наведвае індывідуальныя заняткі па танцах (балет, хіп-хоп). Нароўні з гэтым яна наведвае Нацыянальны цэнтр эстэтычнага выхавання дзяцей імя Генрыха Ігіцяна, вучыцца вышыванню, маляванню, арыгамі, займаецца лепкай. Бэцці піша вершы і складае музыку. Бэцці працавала тэлевядучай у тэлеканалах — Арменія ТБ, Грамадскі тэлеканал Арменіі, Кентрон ТБ, «H2» ТБ
Са жніўня 2012 года Бэцці стала працаваць як тэлевядучая тэлепраграмы «Пышная сямёрка з Элізабэт» на тэлеканале «Кентрон» і «Адзін дома» на ТБ «H2». Бэцці ўжо мела досвед працы ў тэлебачанні. З ранняга ўзросту яна брала ўдзел у тэлепраектах тэлеканала «Айрэнік». Бэцці атрымала прапанову ад самага вядомага музычнага канала Арменіі 21TV весці праграму «Бэцці Show».
2012 быў насычаным годам для Бэцці з пункту гледжання тэлеэфіраў і канцэртаў. Яна як госць брала ўдзел у дзіцячым міжнародным конкурсе «Новая Хваля». Бэцці стала пераможцай многіх конкурсаў, у тым ліку матэматычнага конкурсу «Кенгуру». У 2012 годзе Бэцці брала ўдзел на дзіцячай спартыўнай Алімпіядзе ў Турцыі, адкуль прывезла чатыры залатыя медалі, у катэгорыях міні-гольф, дартс і джанга.
У 2013 годзе Бэцці ўявіла заяву на ўдзел у конкурсе «Новая Хваля», дзе дайшла да паўфіналу (Масква) .
У 2013 годзе Элізабэт Даніелян была прызнана лепшай дзіцячай тэлевядучай краіны. (Грамадскае тэлерадыёвяшчанне Арменіі) .
У 2014 годзе Бэцці вырашыла падаць заяву на ўдзел у адборачным туры дзіцячага Еўрабачання Арменіі. Яна была прызнана пераможцай сярод 87 удзельнікаў. Элізабэт прадставіла Арменію на дзіцячым Еўрабачанні — самым выбітным конкурсе песні. Яна заняла 3 месца, саступіўшы ўдзельніцы, якая заняла 2 месца ўсяго на 1 бал (у 2014 годзе на дзіцячым Еўрабачанні бралі ўдзел 16 краін).
У 2014 годзе Бэцці прысвоена асаблівая ўзнагарода за лепшае ўяўленне Арменіі на дзіцячым Еўрабачанні.
У 2015 годзе Бэцці атрымала запрашэнне з Грамадскага тэлебачання Арменіі на працу ў якасці вядучага тэлепраекта «Інчунеры маларак». 7 чэрвеня гэтага года адбылася прэм'ера кліпа New generation. New generation гэта праект для падлеткаў. Праект складаецца з песні, відэакліпы, канцэрты і тэлешоу.
New Generation складаецца з 3 песень — New Generation, Victory dance, Betty world.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Facebook
* Instagram
* Twitter
* SoundCloud
* Youtube
* 
* 
* 
* 
* Архівавана 14 чэрвеня 2016.
* Архівавана 15 чэрвеня 2016.
*
**Культурная палітыка Еўрапейскага саюза** падтрымлівае развіццё культурнай дзейнасці, адукацыі, навуковых даследаванняў, якія праводзяцца прыватнымі кампаніямі, грамадскімі арганізацыямі і індывідуальнымі ініцыятывамі, якія базуюцца ў ЕС, працуюць у галіне кіно і аўдыявізуальнай, выдавецкай справы, музыкі і рамёстваў.

Дзеянні Еўрапейскага Саюза ў галіне культуры дапаўняюць культурную палітыку дзяржаў-членаў: напрыклад, захаванне еўрапейскай культурнай спадчыны, супрацоўніцтва паміж установамі культуры розных краін і садзейнічанне мабільнасці сярод працоўнікаў галіны культуры.

ЕС узнагароджвае гранты на культурныя праекты і запусціў вэб-партал, прысвечаны Еўропе і культуры, адказваючы на заяўленае Еўрапейскім Саветам жаданне бачыць «сетку культурнай інфармацыі, каб забяспечыць усім грамадзянам доступ да еўрапейскага культурнага зместу перадавымі тэхналагічнымі сродкамі».

Гісторыя і развіцце
-------------------

Савет Еўропы ўпершыню аформіў палітыку ў сферы культуры ў Еўропе сваёй Еўрапейскай культурнай канвенцыяй.

Аднак культурная палітыка, звязаная з Еўрапейскім Саюзам, якая б садзейнічала адзінаму супрацоўніцтву паміж краінамі-членамі, упершыню была ініцыявана Маастрыхцкім дагаворам 1992 года.

Сістэма кіравання
-----------------

Найбольш важнымі інстытутамі ЕС, праз якія прымаюцца рашэнні адносна культурнай палітыкі, з’яўляюцца:

* Еўрапейская камісія, якая дзейнічае ў галіне культуры, спорту і моў
* Камітэт па пытаннях культуры і адукацыі Еўрапейскага парламента
* сектар адукацыі, моладзі і культуры Савета Еўрапейскага Саюза
* Выканаўчае агенцтва па адукацыі, аўдыёвізуальнай культуры і культуры Еўрапейскай камісіі

### Праграмы развіцця культуры

ЕС спрыяе развіццю культуры шляхам шматлікіх праграм, такіх як:

* Культура 2000
* Эразмус Мундус
* Эразмус
* Еўрапейская сталіца культуры
* Еўрапейскі месяц культуры
* Еўрапейскі культурны шлях
* Дні еўрапейскай спадчыны
* Еўрапейская бібліятэка
* Europeana
* Праграма MEDIA
* Ахоўныя тэрыторыі Еўрапейскага саюза

Зноскі
------

1. ↑  «Cultural heritage as a vehicle of cultural identity».
2. ↑   «Compendium: Cultural Policies and Trends in Europe»
3. ↑  Bozoki, Andras. «Cultural Policy and Politics in the European Union» (PDF)
**Ваксхальм** (шведск.: Vaxholm) — горад у Швецыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Ваксхальм лена Стакгольм, курорт. Размешчаны за 30 км на паўночны ўсход ад Стакгольма на востраве Ваксён у Стакгольмскім архіпелагу. Насельніцтва — 4857 чалавек (2011).

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1558 годзе, калі кароль Густаў Ваза набыў некалькі ферм у графа Пера Брагэ Старэйшага. Пазней Ваксхальм атрымаў правы гандлёвага горада, а ў 1652 годзе гораду былі прадастаўлены гарадскія прывілеі. Гарадскі герб нагадвае ўмацаванні, а таксама суднаходства.

На працягу XIX стагоддзя тэрыторыя горада амаль не пашыралася. У 1880-х гадах ён стаў папулярным курортным гарадком, людзі са Стакгольма пабудавалі шмат драўляных лецішчаў.

Толькі ў 1912 годзе дазволілі будаваць дамы з іншых матэрыялаў, акрамя драўніны, надаючы гораду характэрны выгляд.

Транспарт
---------

Панарама горада Ваксхальм
Ваксхальм размешчаны на востраве, але з мацерыковай Швецыяй звязаны шэрагам аўтамабільных мастоў, аўтобусам звязаны з горадам Стакгольмам. *Waxholmsbolaget* і іншыя паромныя лініі забяспечваюць рэйсы да цэнтра Стакгольма і многіх іншых астравоў Стакгольмскага архіпелага.

Аўтамабільная паромная пераправа «Ваксхальмследэн» злучае Ваксхальм з востравам Рындзё праз праліў Кад’юпет. Паром Кастэлет, кабельны паром з электрычным рухам, забяспечвае доступ пасажыраў да замка Ваксхальм на яго астраўку ў цэнтры Кад’юпета.

Славутасці і музеі
------------------

* Галоўнай славутасцю Ваксхальма з’яўляецца крэпасць, якая размясцілася ў праліве паміж Ваксёнам і суседнім востравам Рындзё. Яе будаўніцтва пачалося ў сярэдзіне XVI стагоддзя. У цяперашні час у крэпасці размяшчаецца музей, прысвечаны абарончым работам, якія праводзіліся ў мясцовых шхерах з мэтай засцерагчы Стакгольм ад нападу з мора.
* Царква Густава Адольфа, асвечаная 4 верасня 1803 года.
* Ваксхальмскі краязнаўчы музей.
* Замак Багесунд, былая рэзідэнцыя Пера Брагэ Малодшага. У цяперашні час музей.

Знакамітыя ўраджэнцы і жыхары
-----------------------------

* Марыя Грыпэ (1923—2007) — шведская пісьменніца, аўтар мноства кніг для дзяцей і юнацтва.

Галерэя
-------

* Ваксхальм і яго ваколіцы (1870)Ваксхальм і яго ваколіцы (*1870*)
* Ваксхальмская крэпасцьВаксхальмская крэпасць
* Ваксхальмская крэпасць (2013)Ваксхальмская крэпасць (2013)
* Набярэжная перад гатэлем «Ваксхальм»Набярэжная перад гатэлем «Ваксхальм»
* Замак БагесундЗамак Багесунд
* Ратуша ў ВаксхальмеРатуша ў Ваксхальме

Зноскі
------

1. ↑  Statistiska tätorter 2020, befolkning, landareal, befolkningstäthet per tätort — Statistics Sweden, 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112914414'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарнье.

**Жан Луі Шарль Гарнье** (6 лістапада 1825, Парыж — 3 жніўня 1898) — французскі архітэктар эпохі эклектыкі і гісторык мастацтва. Ідэолаг і практык стылю боз-ар.

Біяграфія
---------

У 1842—1848 гадах вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў у Парыжы, дзе ў 1848 годзе атрымаў Гран-пры Рымскай прэміі. Тэма дыпломнай працы — «Праект кансерваторыі мастацтваў і рамёстваў з галерэяй-выстаўкай прамысловых вырабаў». З 17 студзеня па 31 снежня 1849 года навучаўся ў Французскай акадэміі ў Рыме, затым працяглы час падарожнічаў па Грэцыі.

З 1860 года — архітэктар Парыжа.

У 1864 годзе Шарль Гарнье быў узнагароджаны ордэнам Ганаровага легіёна.

У 1867 годзе быў абраны членам-карэспандэнтам каралеўскага інстытута англійскіх архітэктараў.

Пасля завяршэння будаўніцтва Оперы Шарль Гарнье стаў адным з выбітных выкладчыкаў архітэктуры, удзельнічаў у дзяржаўных камісіях.

У 1874 годзе абраны членам парыжскай Акадэміі прыгожых мастацтваў.

Пахаваны на могілках Манпарнас.

Асноўныя праекты
----------------

Стваральнік пампезных збудаванняў у духу эклектызму: тэатр «Гранд-Апера» ў Парыжы (1861—1867, канчатковая апрацоўка да 1875 года), Оперны тэатр (1878—1879) і казіно (1861—1910) у Монтэ-Карла.

Зноскі
------

1. 1 2  Charles Garnier<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Jean Louis Charles Garnier — ministère de la Culture.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
3. 1 2  Union List of Artist Names — 2021. Праверана 9 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  Charles Garnier // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
5. ↑  RKDartists Праверана 13 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
Дэманстрацыі на Плошчы Рэспублікі, Парыж, 11 студзеня 2015 года
**Марш Рэспублікі** (фр.: marches républicaines) — серыя масавых выступленняў у буйных гарадах Францыі, 10—11 студзеня 2015 года. Выступленні былі прысвечаны памяці загінулых журналістаў і карыкатурыстаў Charlie Hebdo, а таксама памяці загінулых у інцыдэнце з закладнікамі ў краме Porte de Vincennes і ў падтрымку свабоды слова. Агулам у акцыях прынялі ўдзел да 3,7 мільёна чалавек, што робіць іх самымі масавымі з 1944 года, калі прайшлі выступленні ў гонар вызвалення Парыжа ад нацыстаў і заканчэння Другой сусветнай вайны.

Палітыкі ў Парыжы 11 студзеня 2015 года прайшлі па завулку да плошчы Леона Блюма, асобна ад марша, потым гэта адзначыў нямецкі друк.

Зноскі
------

1. ↑  Officials: Paris Unity Rally Largest in French History **(нявызн.)**, *Associated Press* (11 January 2015). Праверана 11 January 2015.
2. ↑  Paris attacks: Millions rally for unity in France **(нявызн.)**, *BBC News* (12 January 2015). Праверана 12 January 2015.
3. ↑  СМІ назвалі шэсце палітыкаў і жыхароў Парыжа пастаноўкай — Першы па тэрміновых навінах — LIFE | NEWS

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Марш Рэспублікі**
**Тамаш Грымала** (польск.: Tomasz Grzymała) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Грымалаў герба «Грымала». Нарадзіўся ў сям’і Грыгорыя і невядомай з Завішаў.

Ваўкавыскі абозны ў 1745 г. электар з Ваўкавыскага павета Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1764 г. ваўкавыскі скарбнік у 1765 г. ваўкавыскі гараднічы ў 1773 г. люстратар чопавага і падымнага падатку ў 1775 г. ваўкавыскі гродскі суддзя ў 1784 г.

У шлюбе з невядомай з Булгарынаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Аляксей Шаланда. САПРАЎДНЫ ГЕРБОЎНІК ШЛЯХТЫ ВАЎКАВЫСКАГА ПАВЕТА Ў ДРУГОЙ ПАЛОВЕ XVI—XVIII ст.


| ?Тамаш Грымала — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Каспар Грымала[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Грыгорый Грымала[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Тамаш Грымала |  |  |  |  | N Лось[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | N з Завішаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Валаве́ль** (трансліт.: *Valavieĺ*, руск.: Воловель) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Закозельскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Валавельскага сельсавета.

Славутасці
----------

Царква Святога Георгія ў пач. XX ст.
У вёсцы знаходзіцца Царква Святога Георгія са званіцай, пабудаваная ў 1766 годзе. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 113Г000190шыфр 113Г000190

У межах вёскі знаходзіцца адзінкавая магіла часоў Вялікай айчыннай вайны, якая занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння. Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 113Г000191шыфр 113Г000191

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Валавэ́ль**
2. ↑  Валавель на сайце Radzima.org

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валавель

| ⛭**Закозельскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Закозель |
| Аграгарадкі | Вулька Радавецкая ·  Галоўчыцы |
| Вёскі | Валавель ·  Дзятлавічы ·  Каралін ·  Карлавічы ·  Корсунь ·  Літоўск ·  Орлавічы ·  Пігановічы ·  Селішча ·  Сулічава ·  Толкава |
**Тамаш Ляшонак** (сапр.: Фама Васільевіч Ляшонак; 5 верасня 1935, в. Загор’е, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць — 2004) — беларускі паэт. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1997 года.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння ў 1954 годзе Залескай сярэдняй школы тры гады служыў у войску. У 1957—1958 гадах вучыўся ў Глыбоцкім тэхнічным вучылішчы, а затым працаваў электраманцёрам і завочна вучыўся ў Беларускім інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі.

3 1967 года працаваў на інжынернай пасадзе на Глыбоцкім прадпрыемстве электрычных сетак, а з 1970 года па 1997 год — кіраўніком Глыбоцкага міжраённага аддзялення «Энерганагляду» рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Віцебскэнерга».

Творчасць
---------

Выдаў вершаваныя зборнікі «Запознены дар» (1995), «Сустрэча» (1997), «Апошні лістапад» (2005), песенны зборнік «Гронка бэзу» (1997).

Літаратура
----------

* Ляшонак Тамаш // Пісьменнікі Віцебшчыны : даведнік / рэд. Ф. Сіўко. — Віцебск, 2001. — С. 47.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Норберг.

**Шарлота Норберг** (шведск.: Maria Charlotta «Charlotte» Norberg; 27 снежня 1824, Стакгольм — 25 лютага 1892) — шведская балерына і балетны педагог. Адна з вядучых шведскіх балерын Каралеўскага шведскага балета ў сярэдзіне XIX стагоддзя.

Біяграфія
---------

Шарлота Норберг нарадзілася ў Стакгольме ў 1824 годзе.

У 1833 годзе ва ўзросце дзевяці гадоў яе прынялі ў Каралеўскі балет у Каралеўскай оперы вучаніцай да Сафі Дагін. Ужо ў наступным годзе Шарлота дэбютавала як сольная танцоўшчыца.

У 1842 годзе Норберг выступіла ў балеце-пантаміме *«Max och Emma»*, пастаўленым Сафі Дагін, і ў «Марнай засцярогі  (руск.) (бел.» Жана Даберваля  (руск.) (бел.. У 1846—1847 гадах была ў Капенгагене ў Дацкім каралеўскім балеце  (руск.) (бел. дзе брала ўрокі танца ў дацкага харэографа Аўгуста Бурнанвіля.

Вярнуўшыся ў Стакгольм у 1847 годзе, была пастаўлена прыма-балерынай і заставалася ёй на працягу ўсёй сваёй кар’еры. У 1840-1850-х гадах Шарлота Норберг уваходзіла ў лік зорак Каралеўскага шведскага балета, яе лічылі бліскучай прадстаўніцай школай Бурнанвіля, і сам А. Бурнанвіль, быўшы запрошаным выступаць у Стакгольме, часта запрашаў любімую вучаніцу нараўне з Юханнай Сундберг. Шарлота сама выкладала танец вучням у стылі Бурнанвіля, адной з яе вучаніц была Сесілія Фламанд.

У 1853 годзе Шарлота выйшла замуж за Густава Фрэдрыка Цёрнера, служачага Каралеўскай оперы. У гэтым шлюбе ў іх нарадзіўся сын Карл Эрык Цёрнер, які пасля стаў мастаком.

Апошні выступ Шарлоты на сцэне адбыўся 30 лістапада 1859 года на пастаноўцы Аўгуста Бурнанвіля *«Вечарынка ў Альбана»* (*Pesten i Albano*).

Шарлота Цёрнер памерла ў Стакгольме ў 1892 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Ahnfelt, Arvid, *Europas konstnärer*, Norrköping 1887, M. W. Wallberg & Comp. Boktryckeri.
2. ↑  Klas Åke Heed: *Ny svensk teaterhistoria. Teater före 1800*, Gidlunds förlag (2007)
3. ↑  *Dagens Nyheter* 26 november 1898 sid.2

Літаратура
----------

* Klas Åke Heed: *Ny svensk teaterhistoria. Teater före 1800*, Gidlunds förlag (2007)
* Ahnfelt, Arvid, *Europas konstnärer*, Norrköping 1887, M. W. Wallberg & Comp. Boktryckeri.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 2190151002102930280008 |