recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Артыкул пра сучасную мячэць у Слоніме. Пра гістарычную гл. Слонімская мячэць.
**Слонімская мячэць** — мячэць у горадзе Слоніме. Размешчана па вуліцы Агінскага, 10.

Гісторыя
--------

Старая слонімская мячэць на здымку Яна Булгака. 1937

Да 1944 года ў горадзе была мячэць, якая была спалена падчас Другой сусветнай вайны немцамі перад адступленнем. Мячэць стаяла на былой Татарскай вуліцы, зараз гэта вуліца Кірава.

У 1994 годзе была адкрыта новая мячэць у былой гаспадарчай пабудове XIX стагоддзя, якая ў савецкі час выкарыстоўвалася пад фізкультурна-аздараўленчы цэнтр. Будынак быў перададзены па загадзе старшыні беларускага парламента Станіслава Шушкевіча, пасля ліста Сулеймана Байрашэўскага, мясцовага імама.

Архітэктура
-----------

Аднапавярховая пабудова накрыта высокім 3-схільным дахам. У канструкцыйным вырашэнні было выкарыстана спалучэнне цэглы і бутавага каменя. Сёння будынак пакрыты тынкоўкай. Унутраная прастора раздзелена перагародкамі на некалькі памяшканняў, аб’яднаных вакол прасторнай залы з шэрагам слупоў-апор.

Будынак з'яўляецца прыкладам архітэктуры гаспадарчых збудаванняў Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзя. Унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей (пратакол Навукова-метадычнай Рады № 77 ад 13 лістапада 2002 года), як помнік 3 катэгорыі каштоўнасці.

Імамы
-----

* Сулейман Байрашэўскі.

Зноскі
------

1. ↑  Слонімская мячэць (1994) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
2. ↑  Слонімец, які рэстаўрыруе Каран
3. ↑  Мячэць

Літаратура
----------

* Караткевіч, В. Б. Гаспадарчая пабудова / В. Б. Караткевіч, А. М. Кулагін // Помнікі Слоніма / В. Б. Караткевіч, А. М. Кулагін. — Мінск, 1983. — С. 32-33.
* Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [Даведнік] / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мн.: БЕЛТА, 2009. — 684 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6828-35-8.
* Чыгрын, С. Мячэць на Татарскай вуліцы / Сяргей Чыгрын // Газета Слоніская. — 2011. — 16 сак. — С. 3.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Слонімская мячэць (1994)
* Слонімская мячэць (1994) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Мячэці Беларусі |
| --- |
| 
* Відзы†
* Гомель
* Даўбучкі1
* Іўе
* Клецк†
* Лоўчыцы
* Ляхавічы†
* Мінск†
* Саборная мячэць (Мінск)
* Мір†
* Мядзел†
* Навагрудак
* Слонім†
* Слонім (1994)
* Смілавічы

 |
| 1 перавезена ў музей народнай архітэктуры і побыту † страчаныя |

*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацкевіч.
**Леў Пятровіч Мацке́віч** (24 красавіка 1903, Орша — 27 лістапада 1968) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік БССР (1963).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1923 годзе Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, у 1930 годзе Маскоўскі межавы інстытут, ў 1936 — Маскоўскі архітэктурны інстытут. Працаваў землеўпарадчыкам у Маскве, Растове-на-Доне. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. 3 1945 на Беларусі: у 1945—1948 гадах намеснік начальніка Упраўлення па справах архітэктуры пры СМ БССР у Мінску, з 1948 года галоўны архітэктар Мінска і нач. Упраўлення па справах будаўніцтва і архітэктуры Мінгарвыканкама. 3 1962 года выкладчык кафедры архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута, дацэнт.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1945 года. З 1958 па 1961 г. — старшыня праўлення СА БССР. Член КПСС з 1948 года.

Творчасць
---------

Асноўныя работы: генплан Масквы (1935, у сааўтарстве), праекты забудовы 1-й Мяшчанскай вуліцы і плошчаў Яраслаўскай і Краснаваротскай (1937—1939, кіраўнік брыгады), адміністрацыйнага будынка інстытута «Электрахіммет» (1936—1937, у сааўт.) у Маскве; генплан цэнтральнай сядзібы саўгаса «Культура» Разанскай вобласці (1940—1941), генпланы Оршы (1946), Полацка (1946—1947); праекты забудовы плошчаў Леніна (цяпер пл. Незалежнасці; 1947) і Я. Коласа (1947—1951), праспекта Ленінскага (1947—1951), забудовы праспекта Машэрава (1954), вул. Маскоўскай (1948), Казлова (1955), Цэнтральнай пл. (цяпер пл. Кастрычніцкая; 1950—1955), праекты дэталёвай планіроўкі Мінска (да 2000 года), забудовы 2 кварталаў па вул. Даўгабродскай (1954—1955, усе ў сааўтарстве) у Мінску. У 1958—1961 гадах старшыня праўлення Саюза архітэктараў Беларусі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі (1945), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949), медалямі.

Творы
-----

Сярод апублікаванага:

* Минск: Послевоенный опыт реконструкции и развития. — Мн. 1966. (у сааўтарстве)

Зноскі
------

1. 1 2  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10.
2. ↑  Почётные звания (руск.) // Беларускі саюз архітэктараў

Літаратура
----------

* Мацкевіч Леў Пятровіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Мацкевіч Леў Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Мацкевич Лев Петрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Спасылкі
--------

* Мацкевіч, Леў Пятровіч (архітэктар ; 1903—1968) Архівавана 19 верасня 2020. // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-ar4677262 |
Генератар на энергіі хваль Skizze

**Эне́ргія хва́ляў**, экалагічна чыстая, узнаўляемая энергія, якая выпрацоўваецца ў выніку хвалявання марской вады. Патэнцыяльна ў хвалях схавана вялізарная колькасць энергіі, якая можа ў будучыні стаць адной з асноўных крыніц энергіі для ўсяго чалавецтва. Аднак на цяперашні момант распрацоўка хвалевых энергетычных наладаў знаходзіцца на ступені вопытных узораў.

Для хвалевых энергетычных наладаў (ХЭН), якія выкарыстоўваюцца ў цяперашні час для аўтаномнага спажыўца, магутнасць ветравага хвалявання вызначаецца на пагонны метр фронту хвалі. Так пры вышыні хвалі 10 метраў і перыядзе 15 секунд магутнасць ХЭН можа дасягаць 2000 кВт/п.м.

У натуральных варунках ветравыя хваляванні з’яўляюцца нерэгулярнымі і для адзнакі ўдзельнай магутнасці ХЭН неабходна ведаць доўгатэрміновую статыстыку па вышыні і перыядах хваляў.

Энергія хваляў выкарыстоўваецца двума спосабамі: плавучыя платформы качаюцца на хвалях, і гэты рух выкарыстоўваецца для вярцення турбінаў; налады, у якіх хвалі якія б’юцца аб бераг праганяюць паветра пад ціскам праз турбіну. Качаючыеся платформы працуюць наступным чынам: лінейны генератар на сталых магнітах (ланцуг сталых магнітаў на 4-х метровым стрыжні) прывязана да якара, які ляжыць на глыбіні каля 30 метраў. Ахопліваючая стрыжань медная катушка замацавана ў паплавок, г.зн. у шкляны буй, які разам з хвалямі гуляе ўверх і ўніз. Катушка пад час руху перасякае лініі магнітнага поля, і ў ёй узнікае электрычны ток.

У цяперашні час збудаваны некалькі вопытна-прамысловых ХЭНаў у Нарвегіі і Ісландыі. У 2002 годзе ўведзена ў карыстанне хвалевая вопытная электрастанцыя ў Партугаліі, якая пры ўздзеянні хваляў вышынёй да 5 метраў выпрацоўвае ў год 6-10 млн кВт·г. электраэнергіі. Але ўдзельныя капіталаўкладанні ў будаўніцтва ХЗН дасягаюць 5000$/кВт, і іх выкарыстоўванне ў прамысловых маштабах не эфектыўна.
Аднак трэба адзначыць, што паводзіны хваляў болей сталыя, а гаматнасць энергіі ў іх у 50 разоў вышэй чым у ветры. Таму патэнцыял выкарыстоўвання энергіі хваляў вельмі вялікі.

Вытворцы абсталявання для хвалевых і прыліўных электрастанцый
-------------------------------------------------------------

* Voith Siemens Hydro Power Generation
* Marine Current Turbine
* Ocean Power Delivery Ltd — вытворца Pelamis
* Wavegen
* Ocean Power Technologies
* AquaEnergy Group, Ltd

Гл. таксама
-----------

* Прыліўная электрастанцыя
* Энергія акіяна
* Хвалевая электрастанцыя

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119826506 · LCCN: sh85093907 · Microsoft: 2780182046 |
Шкляныя слоікі: 250 мл, 1 л, 2 л, 3 л.
Малочная бутэлька з ФРГ
**Шклотара** — шкляная ўпакоўка (тара), якая выкарыстоўваецца для захоўвання і транспарціроўкі прамысловых тавараў і харчовых прадуктаў.

Адрозніваецца матэрыялам ад тары драўлянай, пластмасавай і металічнай і адносіцца, як правіла, да малагабарытнай тары. Па канструктыўнай жорсткасці і мантажных прыкметах належыць да катэгорый жорсткай і неразборнай тары. У дачыненні да абароту можа быць як разавай, так і зваротнай або шматабаротнай.

Важнай перавагай з’яўляецца хімічная бяспека шкляной тары і магчымасць яе паўторнага выкарыстання, у тым ліку і ў побыце. Сур’ёзным недахопам з’яўляецца далікатнасць шкла.

Асноўнымі разнавіднасцямі шклотары з’яўляюцца слоікі і бутэлькі.

Гл. таксама
-----------

* Другаснае выкарыстанне шклотары
**Прыго́дніцкая літарату́ра** (таксама авантурны раман, ад фр.: aventure) — жанр рамана, які сфарміраваўся у сярэдзіне XIX стагоддзя.

Зараджэнне жанру
----------------

Жанру папярэднічала такая літаратурная плынь у еўрапейскай культуры, як рамантызм і неорамантызм, з ўласцівым імкненнем ўцячы ад мяшчанскай штодзённасці ў свет экзотыкі і гераічнасці. Прыгодніцкая літаратура абапіраецца на досвед шматстайных літаратурна-мастацкіх апавядальных жанраў з авантурна-займальная ўсталёўкай, якія атрымалі развіццё значна раней — рыцарскі эпас XII—XVI стст. раманы барока («Астрэя» д'Юрфе і г.д.), круцельскія раманы прыгод, літаратура вандраванняў XVII–XVIII стст. і гатычны раман прадрамантызма з яго скажонасцямі, таямніцамі і жахамі.

Фарміраванне жанру
------------------

У прыгодніцкім рамане прыкметна выяўленае дзяленне персанажаў на герояў і злыдняў, а падзеі развіваюцца ярка і імкліва. Сюжэту ўласцівая таямнічасць і авантура, а героям — перажыванні, харызматычнасць, яркасць характараў і эмацыйнасць. Адметны ўплыў на зараджэнне прыгодніцкай літаратуры аказалі гатычныя ды гістарычныя раманы Вальтара Скота, Віктора Гюго, ды іншых класікаў. А ў фарміраванне жанру ўнёсак зрабілі майстры неорамантычнай прозы Аляксандр Дзюма і Роберт Льюіс Стывенсан. Напачатку вылучаліся гісторыка-прыгодніцкія творы («Тры мушкецёра», «Каралева Марго» А. Дзюма), сацыяльна-прыгодніцкія («Граф Монтэ-Крыста» А. Дзюма, «Парыжскія таямніцы» С. Эжэна). Таксама аднымі з першых узораў прыгодніцкай літаратуры з’явіліся «марскія раманы» Ф. Марыэта і серыя раманаў з амерыканскага жыцця Ф. Купера.

Перыяд канцу XIX – пачатку XX ст. стаў «Залатым векам» прыгодніцкага жанру. Да гэтага перыяду з жанру ўжо вылучылася дастаткова багата падвідаў — кнігі пра пошукі скарбаў, пра піратаў, пра індзейцаў, марскія раманы, каланіяльныя, шпіёнскія, рабінзанада, і іншыя.

Глядзіце таксама
----------------

* Беларуская прыгодніцкая проза

Зноскі
------

1. ↑  В. С. Муравьёв. «Приключенческая литература»(недаступная спасылка) — артыкул з БСЭ.
2. ↑  *Алег Грушэцкі* Далёкія астравы, згубленыя скарбы // *Літаратура і мастацтва* : газета. — Мн.: СПБ, РВУ «Звязда», 14 лістапада 2014. — В. 4794. — № 45. — С. 6. Архівавана з першакрыніцы 16 лістапада 2014.

Літаратура
----------

* *Алег Грушэцкі* Далёкія астравы, згубленыя скарбы // *Літаратура і мастацтва* : газета. — Мн.: СПБ, РВУ «Звязда», 14 лістапада 2014. — В. 4794. — № 45. — С. 6. Архівавана з першакрыніцы 16 лістапада 2014.
* *А. Ю. Наркевич.* Приключенческая литература // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М.: Советская энциклопедия, 1968. — Т. 5. — С. 973—974..

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4000089-8 · LCCN: sh2009113779 · LNB: 000326210, 000064997 · NKC: ph119525 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пугачоў.

**Емялья́н Іва́навіч Пугачо́ў** (руск.: Емелья́н Ива́нович Пугачёв; каля 1742 — 21 студзеня 1775) — данскі казак, кіраўнік сялянскага паўстання 1773—1775 гадоў. Прэтэндэнт на расійскі трон у час праўлення Кацярыны II, выдаваў сябе за законнага цара Пятра III.

Біяграфія
---------

Емяльян Іванавіч Пугачоў нарадзіўся каля 1742 года ў станіцы Зімавейскай-на-Доне Данской Вобласці (цяпер станіца Пугачоўская, Валгаградская вобласць).

Данскі казак, харунжы (1770). Удзельнік Сямігадовай (1756—1763) і руска-турэцкай (1768—1774) войнаў. У 1771 годзе ўцёк ад ваеннай службы на раку Церак, там быў выбраны станічным атаманам.

У лютым 1772 года арыштаваны, уцёк да старавераў у Ветку на Гомельшчыне, у лістападзе — на рацэ Яік (цяпер Урал), дзе агітаваў казакаў пайсці на вольныя землі за раку Кубань. Арыштаваны, засуджаны на катаргу.

У маі 1773 года ўцёк з казанскага астрога на Яік, дзе паводле дамоўленасці з групай казакоў абвясціў сябе імператарам Пятром III (верасень 1773 года). Выступаў з утапічнай ідэяй «справядлівага» казацка-сялянскага царства. У час сялянскай вайны непісьменны Пугачоў паказаў вялікія арганізатарскія і ваенныя здольнасці. Жорстка распраўляўся з дваранамі і ўсімі, хто не прызнаваў яго імператарам.

Пасля канчатковага паражэння ад урадавых войск Пугачоў 19 верасня 1774 года быў схоплены групай сваіх прыбліжаных і неўзабаве выдадзены ўладам. Пакараны смерцю (чвартаваны) ў Маскве.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Літаратура
----------

* Пугачоў Емяльян Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 116. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Буганов В. И. Пугачев. М. 1984.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Notable Names Database · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Rodovid · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12473630w · GND: 118742922 · ISNI: 0000 0000 7858 3120 · LCCN: n82102461 · LNB: 000120845 · NKC: jn20040227012 · NLP: a0000001201709 · NTA: 071008373 · SUDOC: 03392919X · VIAF: 67814891 |

 |
**Карэліцкая ратуша** — помнік драўлянага дойлідства XVIII ст. у Карэлічах. Знаходзілася на Рынку. Зараз не існуе.

Гісторыя
--------

Вядома, што ратушы пачынаючы з XIV ст. будаваліся на пляцах у гарадах, якія атрымалі магдэбургскае права (права на самакіраванне). У гэтых будынках размяшчаўся адміністрацыйны орган горада — магістрат. I хаця ў архіўных дакументах няма звестак пра магдэбургскае права ў Карэлічах, але наяўнасць ратушы тут у XVIII ст. дае падставу вучоным лічыць, што Карэлічы мелі асобнае права на гарадское самакіраванне, нормы якога карэкціравалі магнаты Радзівілы, бо ім у той час належала мястэчка і сядзіба.

Збудаванне не захавалася. Не зберагліся і імёны майстроў, якія будавалі ратушу. Хутчэй за ўсё, гэта былі мясцовыя рамеснікі, бо цяслярская спецыяльнасць у той час была распаўсюджана ў гарадах і мястэчках Беларусі, у тым ліку ў Карэлічах.

У архіўных дакументах упамінаюцца цесляры з Карэліч Даніла Ліс і Фёдар Кракель, якія ў 1756—1758 гг. працавалі на будаўніцтве Нясвіжскага замка. Аднак лёс многіх драўляных збудаванняў таго часу аказаўся не вельмі шчаслівым. Так, не захаваліся ўзведзеныя рукамі беларускіх майстроў драўляныя палацы. Уявіць іх можна толькі па інвентарных апісаннях.

Архітэктура
-----------

Само памяшканне Карэліцкай ратушы займала адзін пакой. 3 двух бакоў да яе прымыкалі крамы, па 14 з кожнага боку (усяго іх налічвалася 28). У ратушу вялі дзве брамы, якія ўтваралі скразны праход па цэнтру будынка. Збудаванне з усіх бакоў акружалі прылаўкі. Вось як дакладна апісваецца ратуша ў інвентары за 1757 год: «Ратуша — пасярэдзіне базарнай плошчы. Па абодва бакі — крамы. Ёсць дзве двайныя брамы, абшытыя дошкамі, абабітыя цвікамі… 3 левага боку — 12 крам, усе з дзвярамі на завесах, з кручкамі і зашчэпкамі. Перад імі — прылаўкі. 3 другога боку, з боку сажалкі, таксама 12 крам. Па канцах такіх крам — 4. Усе гэтыя крамы, крытыя гонтам, — пад адным дахам».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Кореличи **(нявызн.)**. *tutejszy.ru*. Праверана 12 лістапада 2023.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Малое Палессе** (укр.: Мале Полісся) — прыродная вобласць у межах Львоўскай і Ровенскай абласцей Украіны.

Уяўляе сабой плоскахвалістую нізіну, амаль замкнутую навакольнымі ўзвышшамі (Валынскім — з поўначы, Падольскім — з поўдня і паўднёвага ўсходу). Геаструктурна тэрыторыя прымеркавана да Валына-Падольскай монакліналі. Паверхня размыта ледавіковымі водамі, хоць амаль уся тэрыторыя знаходзілася па-за межамі старажытнага зледзянення.

Размяшчэнне паміж лесастэпавымі ўчасткамі, дэнудацыйны рэльеф, блізкае да паверхні заляганне мелавых парод надае прыродзе спецыфічныя рысы. Для ландшафтнай структуры характэрна перавага прыродна-тэрытарыяльных комплексаў палескага тыпу з дамешкам лесастэпавых мясцовасцей.

Міжрэччы плоскія, ускладненыя западзінамі і эолавымі пагоркамі, з дзярнова-падзолістымі, дзярновымі і дзярновымі глеяватымі глебамі на флювіягляцыяльных пясках, заняты хваёвымі, хваёва-дубовымі і альховымі лясамі, часткова пад злакава-разнатраўнымі лугамі і раллёй. Слаба расчлянёныя пласкаверхія ўвалы з цёмна-шэрымі ападзоленымі і шэрымі ляснымі глебамі, якія развіваюцца на лёсападобных суглінках, пераважна разараныя. Дэнудаваныя падняцці з дзярновымі карбанатнымі сугліністымі глебамі на элювіі мергеляў разараныя.

Літаратура
----------

* *Муха Б. П.* Мале Полісся // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Ред-кол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ: Українська радянська енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1990. — Том 2: З—О. — С. 318-319. — 480 с.: іл.— (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-012-8 (т. 2). (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Мікалай Мікалаевіч Варабей** (нар. 4 мая 1963, УССР) — беларускі бізнесмен, уладальнік кампаній «Інтэрсэрвіс», «Нафтабітумны завод» і іншых. Большасць бізнес-праектаў рэалізуе сумесна з Аляксандрам Шакуціным.

Сумесна з Аляксандрам Зайцавым і Аляксеем Алексіным валодае кампаніяй «Брэміна груп» — аператарам асаблівай эканамічнай зоны «Брэміна-Орша».

У красавіку 2019 года беларуская кампанія «Нафтабітумны завод» Мікалая Вараб’я набыла 51 % акцый украінскага нафтапрадуктаправода «Прыкарпатзападтранс», які эксплуатуе ўчастак нафтапрадуктаправода «Самара — Заходні напрамак» працягласцю каля 800 км і прызначаны для прапампоўвання дызельнага паліва з Расіі і Беларусі для Украіны і транзіту ў Еўропу.

З канца 2020 года на прадпрымальніка і яго асноўныя кампаніі накладзены санкцыі Еўрапейскага Саюза і шэрагу іншых заходніх краін. У жніўні 2021 года да санкцый далучыліся ЗША.

Заўвагі
-------

1. ↑  Николай Воробей **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 20 жніўня 2019. Праверана 20 лістапада 2019.
2. ↑  Council Implementing Regulation (EU) 2020/2129 of 17 December 2020 implementing Article 8a(1) of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in respect of Belarus (англ.). Архівавана з першакрыніцы 26 кастрычніка 2021. Праверана 18 снежня 2020.
3. ↑  У белорусского олигарха могут отобрать нефтепродуктопровод в Украине
Мітынг ля стэлы «Мінск — горад-герой»
**Марш за свабоду** — найбуйнейшая акцыя пратэсту за ўсю гісторыю Беларусі, якая адбылася ў Мінску 16 жніўня 2020 года. Марш таксама называўся агульнанацыянальным і агульнаграмадзянскім.

Ход акцыі
---------

Да пункту збору каля стэлы «Мінск — горад-герой» людзі пешшу ішлі з розных куткоў Мінска з бел-чырвона-белымі сцягамі і шматлікімі плакатамі, якія асуджаюць рэжым Лукашэнкі. Ля стэлы «Мінск — горад-герой» сабралася па розных ацэнках ад 400 да 500 тысяч чалавек, без уліку руху людзей па вуліцах. Стэлу «Мінск — горад-герой» абгарнулі ў бел-чырвона-белы сцяг, яшчэ адзін сцяг усталявалі на ёй зверху. З-за вялікай колькасці ўдзельнікаў мерапрыемства каля стэлы амаль не працавалі мабільная сувязь і мабільны інтэрнэт.

Мітынгоўцы скандавалі «*Жыве Беларусь!*», «Ухадзі!», «*Верым, можам, пераможам!*», «*Выпускай!*», «*Далучайся!*», «*Караева пад суд!*» (руск.: Караева под суд!), «*КДБ пад суд!*» (руск.: КГБ под суд!), «*Лукашэнка, ты звольнены!*» (руск.: Лукашенко, ты уволен!), «*Лукашэнку ў аўтазак!*» (руск.: Лукашенко в автозак!), «*МУС пад суд!*» (руск.: МВД под суд!), «*Мы не народзец!*» (руск.: Мы не народец!), «*Нас 97!*», «*Пакуль мы адзіныя, мы непераможныя!*» (руск.: Пока мы едины, мы непобедимы!), «*Пара мяняць лысую гуму!*» (руск.: Пора менять лысую резину!), «*Адзін за ўсіх і ўсе за аднаго!*» (руск.: Один за всех и все за одного!), «*Саша 3%*», «*Свабоду*», «*Сыходзь!*» (руск.: Уходи!), «*Света!*», «*Трыбунал!*» (руск.: Трибунал!), «*Фашызм ня пройдзе!*» (руск.: Фашизм не пройдёт!), «*Ярмошыну ў турму!*» (руск.: Ермошину в тюрьму!) і іншыя споклічы.

На акцыі пратэсту член аб’яднанага штаба Святланы Ціханоўскай і каардынатар штаба незарэгістраванага кандыдата Віктара Бабарыкі Марыя Калеснікава заявіла, што «былы прэзідэнт мусіць падаць у адстаўку, ён утапіў краіну ў гвалце».

Прыкладна ў 17.00 мітынгоўцы пачалі «Марш за свабоду» і накіраваліся па праспектах Пераможцаў і Незалежнасці ў кірунку плошчы Незалежнасці, дзе частка з іх сабралася на самой плошчы, у тым ліку побач з Домам Урада. Падчас шэсьця цэнтральныя праспекты сталіцы спачатку часткова, а потым цалкам былі заняты людзьмі. Увечары дэманстранты занялі плошчу Незалежнасці. Людская калона расцягнулася да плошчы Перамогі. А 19.00 лік дэманстрантаў на плошчы Незалежнасьці перавысіў 100 000 чалавек.

Гл. таксама
-----------

* Марш свабоды ў Мінску (1999)

Зноскі
------

1. ↑  Агульнанацыянальны марш за свабоду ў Беларусі
2. ↑  Ужо сёння агульнаграмадзянскі марш за свабоду
3. ↑  Больш за 400 тысяч дэманстрантаў на вуліцах Мінска
4. ↑  "А хто там ідзе? Беларусы!" Фантастический митинг в центре Минска (видео) (руск.). *Новости Беларуси | euroradio.fm*. Праверана 17 жніўня 2020.
5. ↑  Митинг в центре Минска собрал около 400-500 тысяч человек (руск.).  Хартыя'97. Праверана 17 жніўня 2020.
6. ↑  Дзясяткі тысяч пратэстоўцаў дайшлі да плошчы Незалежнасьці **(нявызн.)**, *Наша Ніва* (16 жніўня 2020). Праверана 16 жніўня 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Марш за свабоду
**Хо Куі Лі** (в’етн.: Hồ Quý Ly, цьы-ном 胡季犛), раней насіў імя **Ле Куі Лі** (в’етн.: Lê Quý Ly, цьы-ном 黎季犛); 1335—1407) — манарх дзяржавы Дайнгу (былога Дайв'ета), заснавальнік дынастыі Хо. Кіраваў пад дэвізам Тхань-нгуен.

Біяграфія
---------

Фактычна правілаў Дайв'етам з 1378 года. Выйграў некалькі войнаў з Т'ямпай, вярнуць Дайв'ету ў 1389 адрынутыя раней у яго тэрыторыі. Правёў у канцы XIV-пачатку XV стагоддзяў шэраг рэформаў, накіраваных на ўмацаванне цэнтральнай улады ў краіне і падрыў улады буйных феадалаў:

* зямельную рэформу ў 1397 годзе, якая абмяжоўвала памеры спадчынных феадальных уладанняў «дзьен чанг» 10 мау (1 мау = 3600 м²) і лік залежных сялян;

* фінансавую рэформу ў 1396 годзе, якой рэарганізаваў і ўмацаваў фінансавую сістэму, а таксама ўвёў папяровыя грошы;

* падатковую рэформу ў 1402 годзе, па якой уводзіўся дыферэнцыраваны падушны падатак, які залежаў ад колькасці зямлі.

У 1400 годзе Хо Куі Лі змяніў назву краіны з «Дайв'ет» (в’етн.: Đại Việt, цьы-ном 大越, «вялікі в'ет») на «Дайнгу» (в’етн.: Đại Ngu, цьы-ном 大虞, «вялікі спакой»).

У гады кіравання Хо Куі Лі была ўдасканалена сістэма экзаменаў для атрымання пасад у адпаведнасці з практычнымі патрэбамі краіны, упершыню ўведзены экзамены па матэматыцы і бясплатная адукацыя ў буйных гарадах краіны. У заканадаўчай практыцы стала прымяняцца нацыянальная пісьменнасць — т'і-ном. Умацоўваліся і развіваліся армія і флот. Быў праведзены перапіс усяго мужчынскага насельніцтва.

Праўленне Хо Куі Лі было перапынена ўварваннем у Дайнгу кітайскай арміі[vi] імператара Юнлэ, пры адбіцці якога кіраўнік дзяржавы Дайнгу загінуў.

Літаратура
----------

* *«Lich su´ che do phong kie´n Viet-nam», tap 1, Ha-noi 1960.*
* Шаблон:Книга

1. ↑  Концевич 2010. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFКонцевич2010 (даведка)
**Польшча 2050** (польск.: Polska 2050) — цэнтрысцкая палітычная партыя ў Польшчы. Была заснавана палітыкам Шымонам Галоўней.

Была заснаваныя як грамадскі рух у 2020 годзе, неўзабаве пасля прэзідэнцкіх выбараў. Афіцыйна партыя была зарэгістраваныя ў якасці палітычнай партыі ў красавіку 2021 года. Не зважаючы на тое, што партыя не брала ўдзел у парламенцкіх выбарах 2019 года, але тым не менш Польшча 2050 атрымала праўдстаўніцтва ў Сейме. Ідэалагічна партыя палягае на прынцыпах зялёнай палітыкі і хрысціянскай дэмакратыі. Таксама яна спалучае ў сабе некаторыя элементы лібералізму, сацыял-дэмакратыі і кансерватызму. Партыя падтрымлівае знаходжанне Польшчы ў складзе Еўрапейскага Саюза.

Зноскі
------

1. ↑  Gazeta Wyborcza — Agora SA, 1989. — ISSN 0860-908X; 1689-2844 Праверана 4 ліпеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q395389'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q741296'></a>
2. ↑  «Hołownia: w Unii Europejskiej jest nasza siła». TVN24.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Польшча 2050
* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram (польск.) · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1232497428 · VIAF: 3619160364947763680004, 6473161999108344610009 |
У POSIX-сістэмах, **SIGALRM** — сігнал, які дасылаецца працэсу пры завяршэнні часу, які папярэдне быў зададзены функцыяй `alarm()`.

SIGALRM — цэлалікавая канстанта, вызначаная ў загалоўкавым файле `signal.h`. Сімвальныя імёны сігналаў выкарыстоўваюцца замест нумароў, бо ў розных рэалізацыях нумары сігналаў могуць адрознівацца.

Этымалогія
----------

**SIG** — агульны прэфікс сігналаў, **ALRM** — скарочанае напісанне англ.: alarm — трывога, сігнал будзільніка.

Ужыванне
--------

Праграмы звычайна ўжываюць SIGALRM пры рэалізацыі тайм-аўту для доўгачасовай аперацыі, ці выканання аперацыі праз пэўныя інтэрвалы часу.

SIGALRM пасылаецца ядром праз цэлую колькасць секунд пасля выкліку `alarm()`. Часам гэты механізм выкарыстоўваецца для рэалізацыі функцыі `sleep()`.

Гл. таксама
-----------

* SIGVTALRM
* SIGPROF

| ⛭Сігналы POSIX |
| --- |
| 
* SIGABRT
* SIGALRM
* SIGFPE
* SIGHUP
* SIGILL
* SIGINT
* SIGKILL
* SIGPIPE
* SIGQUIT
* SIGSEGV
* SIGTERM
* SIGUSR1
* SIGUSR2
* SIGCHLD
* SIGCONT
* SIGSTOP
* SIGTSTP
* SIGTTIN
* SIGTTOU
* SIGBUS
* SIGPOLL
* SIGPROF
* SIGSYS
* SIGTRAP
* SIGURG
* SIGVTALRM
* SIGXCPU
* SIGXFSZ

* **Сігналы рэальнага часу** (вызначаюцца карыстальнікам) — SIGRTMIN — SIGRTMAX

 |
| 

| Некаторыя сігналы, не ўключаныя ў POSIX, і сінонімы |
| --- |
| 
* SIGIOT
* SIGEMT
* SIGSTKFLT
* SIGIO
* SIGCLD
* SIGPWR (SIGINFO)
* SIGLOST
* SIGWINCH
* SIGUNUSED

 |

 |
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у вёсцы Галубічы Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1914 годзе з цэглы. Папярэдні храм згадваецца ў 1622 годзе ў сувязі з тым, што «Ян Корсак Голубицкий, каштелян Полоцкий, живучи на свете в вере святой христианской греческой старожитной», ахвяраваў царкве маёнтак.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неарускага стылю. Кубападобны двух'ярусны аб'ём накрыты самкнутым купалам з цыбулепадобнай галоўкай у завяршэнні. З франтальнага фасада далучаны прытвор, над якім надбудавана двух'ярусная чатырохгранная званіца, завершаная шатром з макаўкай. Арачны ўваходны праём вырашаны перспектыўным парталам. Фасады апяразаны густа прафіляванымі карнізамі, расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі з прафіляванымі броўкамі, расшыты гарызантальнай рустоўкай, дэкарыраваны вуглавымі ўразнымі калонкамі.

Зноскі
------

1. ↑  Вераксин А. С. Березвечский монастырь. Вильна, 1910. С. 9.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
**Дэніс Звіздзіч** (басн.: Denis Zvizdić; 9 чэрвеня 1964, Сараева) — баснійская палітык, старшыня Савета міністраў Босніі і Герцагавіны з 11 лютага 2015. Ён з'яўляецца членам баснійскай Партыі дэмакратычнага дзеяння.

Ён вучыўся на факультэце архітэктуры ў Сараеўскім універсітэце, а пазней стаў прафесарам архітэктуры ў гэтай жа навучальнай установе.

У 2003 годзе ён стаў прэм'ерам кантона Сараева, а пазней быў абраны спікерам Асамблеі кантона Сараева. Ён уваходзіў у парламент Федэрацыі Босніі і Герцагавіны ў перыяд з 2010 па 2014 год.

11 лютага 2015 г. на галасаванні ў Палаце прадстаўнікоў Босніі і Герцагавіны, на якім выбіралі новага старшыню Савета міністраў Босніі і Герцагавіны, 28 членаў з 42 прагаласавалі за Звіздзіча, 5 прагаласавалі супраць і 2 устрымаліся. Звіздзіч паабяцаў паскорыць інтэграцыю Босніі і Герцагавіны ў Еўрапейскі Саюз.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэніс Звіздзіч
* Профіль на сайце ПДІ Архівавана 19 сакавіка 2015.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Антон Восіпавіч Мухлінскі** (1808, маёнт. Валеўка Навагрудскага р-на — 25 кастрычніка 1877) — рускі і беларускі ўсходазнавец, педагог. Прафесар (1839). Член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук (1838).

Біяграфія
---------

Паходзіў з шляхецкай сям’і. Вучыўся ў школе ў Маладзечне, у Віленскім універсітэце (1822-26), на факультэце ўсходніх моваў Пецярбургскага ўніверсітэта (1828-32). Вывучаў усходазнаўства ў Турцыі і Егіпце (1832-35). Выкладаў арабскую (1835-39) і турэцкую (1853-63) мовы, гісторыю Турцыі (з 1855) на факультэце ўсходніх моваў Пецярбургскага ўніверсітэта. Быў дэканам гэтага факультэта (1859-66).

Аўтар шматлікіх прац у галіне цюркалогіі. Вывучаў пісьмовую культуру беларускіх татараў, першы даследаваў «кітабы». Выдаў у Пецярбургу «Асманскую хрэстаматыю для ўніверсітэцкага выкладання» (1858-59), «Слоўнік выказаў, якія прыйшлі… у нашу мову з моваў усходніх…» (1858). Пісаў на рускай і польскай мовах.

Магіла Антона Мухлінскага
Пахаваны на Старых Павонзках у Варшаве.

Зноскі
------

1. ↑  Antoni Muchliński // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. ↑  Antoni Muchliński // AlKindi<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355'></a>

Літаратура
----------

* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Новы |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1027874487 · ISNI: 0000 0001 1145 0590 · NTA: 241392233 · NUKAT: n01721832 · SUDOC: 103857923 · VIAF: 162018321 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ісаевіч.
**Галі́на Анато́леўна Ісае́віч** (30 студзеня 1922, Віцебск, Беларусь — 26 мая 1998) — беларуская мастачка-дэкаратарка.

Біяграфія
---------

У 1951 годзе скончыла Мінскае мастацкае вучылішча. Стварыла жывапісныя карціны «Іслач» і «Траццякоўшчына» (1955), «Родная Беларусь» (1958). У 1958 годзе на Сусветнай выставе ў Бруселі (Бельгія) атрымала бронзавы медаль за «Фіялетавы» туалетны набор (прыбор «Аметыст»). У 1957—1985 гадах была галоўнай мастачкай Міністэрства прамысловасці будаўнічых матэрыялаў БССР. Распрацавала ўзоры вырабаў са шкла і крышталю з тонкім спалучэннем адценняў і вытанчанасцю формаў: «Прыцемкі» (1968), «Цюльпаны» (1969), «Лета» (1971), «Вячэрні» і «Святочны» (1972), «Вясна» (1973), «Зарыва» (1975), «Святлафоры» (1976), «Серабрысты іней» (1980), «Зімовая казка» і «Папараць-кветка» (1982). Прысвяціла юбілеям тэматычныя кампазіцыі: «Ураджайная» (1957), «Кастрычнік» (1967), «Дружбы народаў» (1974), «Беларусь» (1977), «Урачыстасць» (1982) і «Слава гераічнаму Мінску» (1983).

Узнагароды
----------

Узнагароджаная бронзавым медалём на Сусветнай выставе ў Бруселі (1958) за «Фіялетавы» туалетны набор (прыбор «Аметыст»). Галоўная мастачка Міністэрства прамысловасці будаўнічых матэрыялаў БССР (1957—1985).

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Ісаевіч Галіна Анатолеўна // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах / гал.рэд. Генадзь Пашкоў. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1999. — Т. 7: Застаўка — Кантата. — С. 326. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3.
5. ↑  Святло шкла **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Нацыянальны мастацкі музей Беларусі (22 лістапада 2008). Архівавана з першакрыніцы 18 студзеня 2022. Праверана 17 студзеня 2022.

Літаратура
----------

* Ісае́віч Галіна Анатолеўна // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 349. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 326. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Ісаевіч Галіна Анатольеўна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar115229 · БАП: 135190 |
**Мангарэ́ва** (саманазва *Mangareva*) — палінезійскі народ, карэнныя насельнікі астравоў Гамб'е ў Французскай Палінезіі. 

Агульная колькасць у Французскай Палінезіі - 2 400 чал.

Згодна паданням саміх мангарэва, яны з'явіліся на сучаснай радзіме прыкладна ў X - XIII стст. з Маркізскіх астравоў. Аднак па мове яны больш падобныя на паўмоту. Асноўнымі заняткамі здаўна з'яўляліся земляробства і рыбалоўства. Акрамя таго, мангарэва шмат гандлявалі з іншымі астравамі Палінезіі, у тым ліку з насельнікамі вострава Піткэрн, якія зніклі да канца XVIII ст. 

Адзінкай традыцыйнага грамадства мангарэва была пашыраная сям'я. Некалькі сем'яў складалі жыхароў адной вёскі. Большасць насельніцтва складалі простыя абшчыннікі *уруману*, з якіх вылучаліся рамеснікі і заможныя прывілеяваныя людзі *пакаора*. Мелася спадчынная арыстакратыя (*тага'іці*) - правадыры (*арарыкі*), воіны (*арэтоа*), жрацы (*тавура*) і прадракальнікі (*акарата*).

Мангарэва адносна позна пачалі кантактаваць з еўрапейцамі. Брытанская экспедыцыя высадзілася на востраве Мангарэва толькі ў 1826 г. Дзякуючы гэтаму тубыльцы здолелі захаваць арыгінальную мову і культуру, у тым ліку знакамітую драўляную скульптуру, а таксама складаную міфалогію. З прыняццем хрысціянства распаўсюдзілася пісьмовасць на мясцовай мове на аснове лацінкі.

У 1881 г. землі мангарэва былі анексаваны Францыяй. Да 1930-ых гг. яны змянілі лад жыцця, пачалі займацца таварнай вытворчасцю садавіны. У нашы дні важным заняткам з'яўляецца абслугоўванне турыстаў.

Галерэя
-------

* Судна мангарэва, 1826 г.Судна мангарэва, 1826 г.
* Старажытны паганскі храм, 1846 г.Старажытны паганскі храм, 1846 г.
* Драўляная скульптураДраўляная скульптура
* Драўляная скульптураДраўляная скульптура

Зноскі
------

1. ↑  Mangarevan of French Polynesia
2. ↑  ATHOLL ANDERSON, PATRICK V. KIRCH, MARSHALL WEISLER, CULTURAL CHRONOLOGY IN MANGAREVA **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 жніўня 2017. Праверана 21 снежня 2012.
3. ↑  Мангарева
**Ірына Віктараўна Магучая** (22 верасня 1963, Віцебск — 4 чэрвеня 2010) — беларуская мастачка.

Біяграфія
---------

У 1987 годзе скончыла мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава. З 1997 года — член Беларускага саюза мастакоў.

Працавала ў тэхніцы станковага жывапісу і графікі.

Сярод твораў: «Аўтапартрэт» (1986), «Надзея» (1987), «Адпачынак пад вярбой» (1989), «Партрэт Валянціны» (1990), «Вандроўнік у белай вопратцы» (1991), «Дзень нараджэння» (1991), «Сон каралевы» (1991), «Фея ночы» (1991), «Сустрэча» (1991), «Рымская ноч» (1992), «Парыжанка» (1993), «Тэатр» (1994), «Балтазар» (1994), «Партрэт мастака А. Мемуса» (1994), «Перад святам» (1994), «Карункі» (1995), «Акцёры» (1996), «Дзеці і маскі» (1996), «Свята ў верасні» (1997), «Балада» (1997), «Дзень паўліна» (2002) і інш.

Жыла ў Віцебску.

Работы мастачкі знаходзяцца ў прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Грэцыі, Францыі, Бельгіі, Швецыі, Ізраіля, Польшчы, ЗША, у музеях г. Хале (Германія) і г. Афіны (Грэцыя).

Літаратура
----------

* Ірына Магучая // Саюз творцаў [Выяўленчы матэрыял] = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фота: В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мінск : Беларусь, 2005. — С. 91.
* Цыбульский, М. Л. Могучая Ирина Викторовна / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 141—142.
Вінаграднікі каля Захле
**Захле** (араб. زحلة‎‎, **Захла**) — адміністрацыйны цэнтр правінцыі Бекаа ў Ліване. Насельніцтва каля 100 000 жыхароў, гэта трэці па велічыні горад у Ліване пасля Бейрута і Трыпалі. Насельніцтва, галоўным чынам, хрысціянскае. Цэнтр Ліванскай мелькіцкай (грэка-каталіцкай) царквы. Захле лічыцца жамчужынай даліны Бекаа. Яна славіцца чыстым паветрам, курортамі і арыгінальнай кухняй.

Агульная інфармацыя
-------------------

Горад размешчаны за 55 км на ўсход ад сталіцы Лівана Бейрута. Гэта адзіны пераважна каталіцкі горад на Блізкім Усходзе. Знакаміты сваімі старымі цэрквамі, рэстаранамі на адкрытым паветры, унікальнай кухняй і лёдавытворчым заводам у Вадзі-эль-Арэіш. Да Бейрута можна дабрацца аўтамабілем, паездка зойме ад 30 да 50 хвілін, у залежнасці ад руху. Цэнтр горада знаходзіцца на вышыні каля 900 м над узроўнем мора.

Гісторыя
--------

Захле заснаваны каля 300 гадоў назад. Напачатку XVIII стагоддзя яшчэ малады горад быў раздзельны на тры асобных квартала, у кожным быў свой кіраўнік.

У XIX стагоддзі на кароткі час Захле стаў першым незалежным горадам-дзяржавай у рэгіёне, у яго быў свой сцяг і гімн.

Захле зведаў пажары ў 1777 і 1791 гадах, а ў 1860 годзе — быў не толькі спалены, але і разрабаваны.

Падчас кіравання Мутасарыфіі (1861—1914) Захле зноў стаў квітнець. Чыгуначная галіна, пракладзеная праз горад у 1885 годзе, палепшыла яго эканоміку і Захле стаў унутраным «портам» для даліны Бекаа і Сірыі. Ён таксама быў сельскагаспадарчым цэнтрам і цэнтрам гандлю паміж Бейрутам і Дамаскам, Масулам і Багдадам. Лічыцца, што Захле з'яўляецца радзімай ліванскай арміі. Горад і цяпер адыгрывае важную ролю ў палітычным жыцці краіны.

Эканоміка
---------

Аснова эканомікі Захле — тэкстыльная і харчовая прамысловасць, а таксама сельская гаспадарка.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Забжэ, Польшча (8 кастрычніка 2007)

Заўвагі
-------

1. ↑  World Gazetteer: Lebanon, largest cities and towns and statistics of their population
2. ↑  www.mideast.com/zahle
3. ↑

Спасылкі
--------

* mideast.com/Захле
* Турызм
**Мурут** (саманазва *Murut*) — этна-лінгвістычная супольнасць малых даякскіх народаў на паўночным усходзе вострава Калімантан. Насяляюць пераважна малайзійскі штат Сабах, а таксама памежныя тэрыторыі інданезійскага Калімантана і Брунея. Агульная колькасць (2023 г.) — 87 600 чалавек.

Звычайна розныя групы мурут падзяляюць па тэрытарыяльнай прыналежнасці (тагал, акалод, сембакунг і інш.), што мае вельмі ўмоўны характар, паколькі ў рэчаіснасці яны складаюць шматлікія аўтаномныя абшчыны з рознымі мовамі і дыялектамі. Тым не меней, усе мурут маюць адзіную генетычную спадчыну, якая адрознівае іх ад суседзей. Гэта можа сведчыць пра тое, што іх продкі існавалі дастаткова ізалявана ад іншых даякаў, але былі шчыльна звязаны паміж сабою. Лічыцца, што назва **мурут** была дадзена ім звонку і значыць насельнікаў пагоркаў. 

Мурут размаўляюць на 15 мовах. Муруцкія мовы часам вылучаюць у асобную групу аўстранезійскіх моў. Найбольш распаўсюджана мова тагал. У мінулым ва ўнутраных раёнах Сабаха яна служыла лінгва франка ў зносінах паміж тубыльцамі. 

Традыцыйныя заняткі: падсечнае земляробства, рыбалоўства, збіральніцтва і паляванне. Паселішчы ўяўлялі сабою доўгія каркасныя хаціны на па́лях. Акрамя таго ўзводзілі хаціны для памерлых, якіх хавалі ў керамічных збанах. Вопратку рабілі з драўнянай кары і раслінных валокнаў. 

Да брытанскай каланізацыі ў канцы XIX ст. мурут разглядаліся як адчайныя паляўнічыя за галовамі. Юнак не мог атрымаць статус паўнавартага мужчыны пакуль не прынясе галаву забітага ім чужынца. Важную ролю ў грамадстве адыгрывалі ваенныя правадыры, якія на думку супляменнікаў мелі звышнатуральныя сілы. Спробы каланіяльнай адміністрацыі рэфармаваць традыцыйны лад прывялі да паўстанняў. Найбольш вядомым героем антыкаланіяльнай барацьбы стаў правадыр Антарум. Ён загінуў у 1915 г. пасля таго, як быў захоплены ў палон падчас мірных перагавораў.

Мурут знакаміты доўгімі маляўнічымі святамі, што суправаджаюць вяселлі, пахаванні, збор ураджаю і г. д.

Зноскі
------

1. ↑  Keningau Murut in Malaysia
2. ↑  Murut, Okolod
3. ↑  Paluan Murut in Malaysia
4. ↑  Murut, Sembakung
5. ↑  Serudung Murut in Malaysia
6. ↑  Murut, Tagal
7. ↑  Vijay K. Subbiah, Shalini Narayanan, Chee-Wei Yew, Rolando Robert, Mohamad Z. Hoque Genetic Diversity of Five Native Populations (Dusun, Rungus, Sonsogon, Murut and Sungai-Lingkabau Paitan) of North Borneo, East Malaysia based on 17 Y-chromosomal Short-Tandem Repeats Polymorphism

Спасылкі
--------

* People & Culture: Murut Архівавана 29 сакавіка 2023.
* D.J. Prentice THE MU RUT LANGUAGES OF SABAH
* Murut Music Of North Borneo
* Mari Mari Cultural Village
* Boon-Peng Hoh, Lian Deng, Shuhua Xu The Peopling and Migration History of the Natives in Peninsular Malaysia and Borneo: A Glimpse on the Studies Over the Past 100 years
Панарама Даліны манументаў
**Даліна манументаў** або **Даліна помнікаў** (нав.: Tsé Biiʼ Ndzisgaii, англ.: Monument Valley) — унікальнае геалагічнае ўтварэнне, размешчанае на паўночным усходзе штата Арызона і на паўднёвым усходзе штата Юта (ЗША), уздоўж мяжы паміж штатамі, на тэрыторыі рэзервацыі індзейскага племя наваха, адзін з нацыянальных сімвалаў Злучаных Штатаў.

Уяўляе сабою ўзвышаную раўніну, якая з'яўляецца часткай плато Каларада. Верхні пласт раўніны, які складаецца з мяккіх асадкавых парод, быў цалкам разбураны, але над роўнай пустыннай паверхняй застаўся шэраг скал-астанцаў, складзеных з меней схільнага да выветрывання чырвонага пясчаніку. Шэраг найбольш выбітных скал мае ўласныя імёны (Усходняя Рукавіца і Заходняя Рукавіца, Тры Сястры і інш.).

Даліна манументаў, Арызона, ЗША
На тэрыторыі даліны працуе парк «Даліна манументаў», які належыць племя наваха. Даліна служыць адной з найбольш вядомых турыстычных славутасцяў ЗША; на яе тэрыторыі здымаліся сцэны шэрагу кінастужак (сярод іх — шматлікія вестэрны Джона Форда, у тым ліку «Дыліжанс», «Мая дарагая Клеменціна», «Шукальнікі»; «Бестурботны яздок», «Назад у будучыню 3», «Форэст Гамп», «Доктар Хто» і інш.), а таксама кліпы і рэкламныя ролікі, прысвечаныя «каўбойскай» тэматыцы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Даліна манументаў

* Афіцыйны сайт парку «Даліна манументаў» Архівавана 4 студзеня 2006.
* Карта Даліны манументаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 13513544c · LCCN: sh85087086 · SUDOC: 050440799 · VIAF: 246119663 |
**Дзмітрый Фёдаравіч Вайстроў** (7 лістапада 1906, в. Добрая, Горацкі раён — 2001) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

З сялян. Працоўны шлях пачаў у 1923 у в. Добрая лесарубам Смаленскага лесанарыхтоўчага трэста. З 1927 загадчык райпалітасветы Горацкага райвыканкама, у 1930—1932 старшыня Рэкценскага сельсавета.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны пакінуты ў тыле ворага. У партызанах з кастрычніка 1941 — стварыў партызанскую групу, на чале якой дзейнічаў у Горацкім і Дубровенскім раёнах. З лютага 1942 года камандзір групы, атрада, в. а. камандзіра брыгады, камандзір групы атрадаў, са жніўня 1943 года член Мсціслаўскага падпольнага РК КП(б)Б, у студзені-чэрвені 1944 камісар 61-й партызанскай брыгады.

З кастрычніка 1944 па 1957 год на партыйнай рабоце ў Жлобінскім і Стрэшынскім раёнах.

Напісаў кнігу ўспамінаў «В горецком редколесье» (1986).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Леніна, медалямі. Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1978).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Войстров Дмитрий Фёдорович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 119. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5  Вайстроў Дзмітрый Фёдаравіч (1906—2001)

Літаратура
----------

* Вайстроў Дзмітрый Фёдаравіч // БелСЭ. Т. 2. — Мн.1970. — С. 560.
* *Стальмашонак І.* У Горацкім рэдкалессі / І. Стальмашонак // Ленінскі шлях (Горкі). — 1987. — 6 жн.
* У горацкім рэдкалессі // Магілёўская праўда. — 1984. — 11 лют.
**Востраў Шумшу́** (рус. *Шумшу*) - адзін з самых паўночных Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча - 231,4 км².

Прырода і геаграфія
-------------------

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Размешчаны паміж паўвостравам Камчатка і востравам Парамушыр. Ад Камчаткі аддзелены Першым (11 км), ад Парамушыра - Другім Курыльскім (каля 2 км) пралівамі (гл. Курыльскія пралівы). Даўжыня Шумшу - каля 30 км, найбольшая шырыня - каля 20 км.

Рэльеф узгорысты. Найвышэйшая кропка - горка Высотная (189 м). Глебы ў асноўным пясчаныя. Часам сустракаюцца пясчаныя выдмы і балоцістыя нізіны. Ёсць рэкі, ручаі і азёры. 

Флора характэрная для тундры. Пераважае разнатраўе. Уздоўж берагоў шмат марской капусты. Наземная фаўна бедная - лісы, грызуны, птушкі, летам з Камчаткі прыплываюць мядзведзі. На ўзбярэжжы сустракаюцца ластаногія.

Гісторыя
--------

Першымі насельнікамі вострава былі айны, якія жылі пераважна на паўночным захадзе і займаліся паляваннем на марскіх звяроў. Назва Шумшу паходзіць з іх мовы і азначае "сонца" або "сонечны". З XVII ст. на востраў прэтэндавалі Расія і Японія. У XVIII ст. каля айнскага паселішча існавала часовае ўмацаванне Руска-Амерыканскай кампаніі. 

У 1875 — 1945 гг. уваходзіў у склад Японіі. Японцамі былі пабудаваны ваенныя ўмацаванні і аэрадром (выкарыстоўваўся і ў савецкі час). У 1945 г. японскі гарнізон налічваў 8,5 тыс. чалавек, 60 танкаў, да 100 гармат і мінамётаў. У выніку Курыльскай аперацыі 18 жніўня — 23 жніўня 1945 г. Шумшу быў захоплены савецкімі войскамі. Сляды жорсткіх баёў добра бачны і ў наш час. 

Увайшоў у склад СССР як частка РСФСР. 

Да 1998 г. на востраве размяшчалася ваенная памежная база, існавала некалькі паселішчаў. Зараз незаселены.

Зноскі
------

1. ↑  kurilstour.ru

Спасылкі
--------

* Інфармацыя аб востраве з картай
* Дэсант на Шумшу Архівавана 3 сакавіка 2016.
* Гісторыя XX ст.


| ⛭Курыльскія астравы |
| --- |
| *Вялікая Курыльская града* | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Паўночная група* | Атласава · Шумшу · Парамушыр · Анцыферава · Маканрушы · Анекатан · Харымкатан · Чырынкатан · Экарма · Шыяшкотан |
| *Сярэдняя група* | Райкоке · Матуа · Расшуа · *а-вы Ушышыр* (Рыпанкіча · Янкіча) · Кетой · Сімушыр · Броўтана · *а-вы Чорныя Браты* (Чырпой · Брат-Чырпоеў) |
| *Паўднёвая група* | Уруп · Ітуруп · Кунашыр |

 |
| *Малая Курыльская града* | Шыкатан · Палонскага\* · *а-вы Асколкі*\* · Зялёны\* · Танфільева\* · Юрый\* · *а-вы Дзёміна*\* · Анучына\* |
| **\***астравы, таксама вядомыя пад агульнай назвай Хабамаі |