**Майкл Уорэн Янг** (англ.: Michael Warren Young; нар. 28 сакавіка 1949, Маямі, Флорыда, ЗША) — амерыканскі біёлаг і генетык. Больш за тры дзесяцігоддзі ён прысвяціў даследаванням, якія вывучаюць генетычна кантраляваныя мадэлі сну і няспання ў Дразафілы фруктовай.

Ва ўніверсітэце Ракфелера яго лабараторыя ўнесла значны ўнёсак у галіне хранабіялогіі, вызначыўшы ключавыя гены, звязаныя з рэгуляцыяй унутраных асцылятараў, якія адказваюць за цыркадныя рытмы. Яму атрымалася высветліць функцыю гена перыяду (per), які неабходны для мухі для нармальных цыклаў сну. Лабараторыі Янга таксама прыпісваюць адкрыццё вечных і падвойных генаў, якія ствараюць бялкі, якія таксама неабходныя для цыркаднага рытму. Ён быў ганараваны Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2017 годзе разам з Джэфры Холам і Майклам Росбашам «за адкрыцці малекульных механізмаў, што кіруюць цыркадным рытмам».

Жыццё
-----

### Ранні перыяд жыцця

Майкл Янг нарадзіўся ў Маямі, штат Фларыда, 28 сакавіка 1949 года. Яго бацька працаваў у Olin Mathieson Chemical Corporation, дзе кіраваў продажамі алюмініевых зліткаў на паўднёвым усходзе ЗША. Яго маці працавала ў юрыдычнай фірме сакратаркай. Нягледзячы на адсутнасць сувязяў з навукай або медыцынай ні ў аднаго з іх, бацькі Янга падтрымлівалі яго цікавасць да навукі і забяспечвалі яго сродкамі на навуковыя даследаванні з дапамогай мікраскопаў і тэлескопаў. Яны жылі ў мясцовасці, блізкай да прыватных заапаркаў, дзе час ад часу некаторыя жывёлы ўцякалі ў іх двор і выклікалі навуковы інтарэс Янга.

Майкл Янг вырас у Маямі і ваколіцах, штат Фларыда. Затым яго сям’я пераехала у ваколіцы Даласа, штат Тэхас, дзе ён скончыў сярэднюю школу LD Bell. У раннім падлеткавым узросце бацькі Майкла падарылі яму адну з кніг Дарвіна аб эвалюцыі і біялагічных загадках. У кнізе біялагічныя гадзіннікі апісваліся як прычына таго, што дзіўная расліна, якую ён бачыў гадамі раней, вырабляла кветкі, якія зачыняліся днём і адкрываліся ўначы. Месцазнаходжанне і склад гэтых гадзіннікаў былі невядомыя, і гэта выклікала цікавасць Майкла Янга ў раннім узросце.

### Сямейнае жыццё

Працуючы ў якасці аспіранта Тэхаскага ўніверсітэта ў Осціне, Майкл Янг пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Лорел Экхардт. Пазней абодва перайшлі ў Стэнфардскі ўніверсітэт, дзе Майкл працаваў у якасці аспіранта, а Лорел атрымала ступень доктара філасофіі ў Лена Герцэнберга. Сёння яна прафесар біялогіі ў Хантэрскім каледжы. Майкл і Лорел па-ранейшаму працуюць разам. У іх нарадзілася дзве дачкі, Наталля і Арыса.

Акадэмічная кар’ера
-------------------

Янг атрымаў ступень бакалаўра па біялогіі ў Тэхаскім універсітэце ў Осціне ў 1971 годзе. Пасля летніх даследаванняў з Беркам Джадам па геному дразафілы, Янг застаўся ў Осціне, каб атрымаць ступень доктара філасофіі. па генетыцы ў 1975 годзе. Менавіта падчас знаходжання ў Осціне Янг захапіўся даследаваннямі, прысвечанымі дразафіле. Падчас сваёй дыпломнай працы, ён даведаўся аб працы Рона Канопкі і Сеймура Бензера з цыркаднымі мутацыямі дразафілы, што прывяло да яго будучай работы ў кланаванні гена перыяду.

Майкл Янг працягнуў навучанне ў аспірантуры ў Школе медыцыны Стэнфардскага ўніверсітэта, зацікавіўшыся малекулярнай генетыкай і асабліва зацікавіўся элементамі, што транспануюцца. Ён працаваў у лабараторыі Дэйва Хогнеса і азнаёміўся з метадамі рэкамбінантнай ДНК. Праз два гады ён паступіў у Ракфелераўскі ўніверсітэт у якасці асістэнта прафесара. З 1978 года працаваў ва ўніверсітэце, у 1984 годзе працаваў дацэнтам, а ў 1988 годзе быў прызначаны прафесарам. У 2004 годзе Янг быў прызначаны віцэ-прэзідэнтам па вучэбных пытаннях, а таксама атрымаў пасаду старшыні Рычарда і Жанны Фішэр.

Навуковая кар’ера
-----------------

### Адкрыццё PER

Ва ўніверсітэце Ракфелера ў пачатку 1980-х гадоў Янг і два члена яго лабараторыі, Тэд Барджыла і Роб Джэксан, дадаткова даследавалі ген цыркаднага перыяду ў дразафілы. Яны сканструявалі сегменты рэкамбінантнай ДНК дразафілы, ампліфікавалі іх у бактэрыі і ўвялі іх у мутантных жывёл. Для аналізу паводніцкай актыўнасці быў выкарыстаны манітор апорна-рухальнага паводзін. Каманда назірала і запісвала актыўнасць мух на працягу дня і ночы, каб паказаць, што муха аднаўляла цыркадныя рытмы паводзін, перадаючы функцыянальныя функцыі для кожнага гена. Пазней, вызначыўшы паслядоўнасць гена на Х-храмасоме, яны выявілі, што арытмічная мутацыя дае бесфункцыянальны бялок, у той час як доўгаперыядычныя і кароткаперыядычныя мутанты per змянялі паслядоўнасць амінакіслот яшчэ функцыянальнага бялку.

 Бялкі per і tim злучаюцца разам, утвараючы стабілізаваны дымер, які дазваляе абодвум пранікнуць у ядро. Фасфараляванне перыяду падвойным часам ініцыюе дэградацыю.
### Адкрыццё бялку tim

Пасля адкрыцця per бялку лабараторыя Янга шукала дадатковыя цыркадныя гены. У канцы 1980-х Аміта Сігал, Джэф Прайс, Берніс Мэн дапамаглі Янгу выкарыстоўваць перадавую генетыку для праверкі дадатковых мутацый, якія змянялі рытмы мух. Новы ген, размешчаны ў храмасоме 2, быў названы бесчасовым (tim) і быў паспяхова кланаваны і секвенаваны. Яны выявілі трывалыя функцыянальныя сувязі паміж tim і per. Tim мутацыі ўмешваліся ў цыклы мРНК. У 1994 годзе Леслі Вошал, аспірант лабараторыі Янга, выявіў, што калі б бялкі PER былі абаронены ад дэградацыі, яны назапашваліся б без TIM, але не маглі б рухацца да ядраў. Пазней Янг і іншыя выявілі, што бялкі TIM не назапашваюцца ў ядрах у мутацыях. Яны прыйшлі да высновы, што PER і TIM працавалі разам. Іншы член лабараторыі Ліна Саэс убачыў, што PER і TIM звязваюцца адзін з адным, каб стабілізаваць адзін аднаго і дазволіць назапашвацца ў ядравай частцы. Пазнейшыя даследаванні, праведзеныя лабараторыямі Янга, Сегала і Эдэры, паказалі, што святло выклікае хуткую дэградацыю TIM і скід фазы цыркаднага рытму.

### Падвойнае фасфараляванне

У 1998 годзе Джэф Прайс з лабараторыі Маладыя выявілі кіназы пад назвай падвойнага часу (dbt) (казеін кіназы 1), што фасфарылюе PER на некаторых серынавых рэштках. Гэты сігнал азначае яго дэградацыю. Калі PER і TIM звязаныя, dbt не здаецца здольным каб быць у стане фасфаралявання PER, што дазваляе яму назапашвацца. Адкрыццё Янгам двухчасовых мутацый у 1998 годзе неўзабаве рушыла ўслед за адкрыццём у 2001 годзе адной з формаў сямейнага сіндрому пашыранай фазы сну (FASPS) у людзей, якія звязаны з палімарфізмам hPer2, які выдаляе серын, звычайна фасфарыляваны казеінкіназай. Іншыя формы FASPS выклікаюцца мутацыямі, якія змяняюць ген казеінкіназы 1. Мутацыі падвойнага часу ў дразафілы змяняюць фасфараляванне і дэградацыю бялку PER. Гэта адбіваецца на рэгулярнасці месячных у арганізме. Гэта адкрыццё ўмацавала dbt як неабходную частку цыркадных гадзін.

Пасады і ўзнагароды
-------------------

* 1978 — стыпендыя Фонду Андрэ і Бэлы Мэер
* 2006 — Прэмія Пітэндры/Ашафа ад Таварыства даследаванняў біялагічных рытмаў
* 2007 — член Амерыканскай акадэміі мікрабіялогіі
* 2007 — член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
* 2009 — Прэмія Грубера ў галіне неўралогіі (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2011 — Прэмія Луізы Грос-Хорвіц (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2012 — прэмія Мэсры (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2012 — Міжнародная прэмія Гайрднера (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2013 — Прэмія Шаа ў галіне навукі аб жыцці і медыцыне (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2013 — Прэмія Уайлі ў галіне біямедыцынскіх навук (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2017 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (разам з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2018 — член Амерыканскага філасофскага таварыства

Зноскі
------

1. ↑  Michael W Young // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Michael Warren Young // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑   Праверана 12 студзеня 2019.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  2009 Neuroscience Prize- Michael W. Young **(нявызн.)**. *Biology*.  Gruber Foundation.
5. ↑  "Nobel in physiology, medicine awarded to three Americans for discovery of 'clock genes'". October 2, 2017.
6. ↑  The 2017 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release **(нявызн.)**.  The Nobel Foundation (2 кастрычніка 2017).
7. 1 2 3  Biographical Notes of Laureates **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Biology*.  The Shaw Foundation. Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2020. Праверана 17 снежня 2021.
8. 1 2 3 4 5 6  Autobiography of Michael Young **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Biology*.  The Shaw Foundation. Архівавана з першакрыніцы 10 снежня 2017. Праверана 17 снежня 2021.
9. ↑  This North Texas high school claims a Nobel Prize winner **(нявызн.)**.  Fort Worth Star-Telegram.
10. 1 2 3 4 5  Mike Young to Receive Shaw Prize **(нявызн.)**.  The Rockefeller University.
11. ↑  Bargiello, Thaddeus; Rob Jackson; Michael Young (1984). "Restoration of circadian behavioral rhythms by gene transfer in Drosophila". *Nature*. **312** (5996): 752–754. Bibcode:1984Natur.312..752B. doi:10.1038/312752a0. PMID 6440029.
12. ↑  Jackson, Rob; Thaddeus Bargiello; Suk-Hyeon Yun (1986). "Product of per locus of Drosophila shares homology with proteoglycans". *Nature*. **320** (6058): 185–188. Bibcode:1986Natur.320..185J. doi:10.1038/320185a0. PMID 3081818.
13. ↑  Baylies, Mary; Thaddeus Bargiello; Rob Jackson (1986). "Changes in the abundance or structure of the per gene product can affect the periodicity of the Drosophila clock". *Nature*. **326** (6111): 390–392. doi:10.1038/326390a0. PMID 2436052.
14. ↑  Sehgal, Amita; Adrian Rothenfluh-Hilfiker; Melissa Hunter-Ensor; Yifeng Chen; Michael Myers; Michael Young (1995). "Rhythmic expression of timeless: a basis for promoting circadian cycles in period gene autoregulation". *Science*. **270** (5237): 808–810. Bibcode:1995Sci...270..808S. doi:10.1126/science.270.5237.808. PMID 7481772.
15. ↑  Saez, Lino; Michael Young (1996). "Regulation of nuclear entry of the Drosophila clock proteins period and timeless". *Neuron*. **17** (5): 808–810. doi:10.1016/s0896-6273(00)80222-6. PMID 8938123.
16. ↑  Myers, Michael; Karen Smith; Adrian Hilfiker; Michael Young (1996). "Light-induced degradation of TIMELESS and entrainment of the Drosophila circadian clock". *Science*. **271** (5256): 1736–1740. Bibcode:1996Sci...271.1736M. doi:10.1126/science.271.5256.1736. PMID 8596937.
17. ↑  Lee, Choogon; Vaishali Parikh; Tomoko Itsukaichi; Kiho Bae; Isaac Edery (1996). "Resetting the Drosophila clock by photic regulation of PER and a PER-TIM complex". *Science*. **271** (5256): 1740–1744. Bibcode:1996Sci...271.1740L. doi:10.1126/science.271.5256.1740. PMID 8596938.
18. ↑  Price, Jeffrey; Justin Blau; Adrian Rothenfluh; Marla Abodeely; Brian Kloss; Michael Young (1998). "double-time Is a Novel Drosophila Clock Gene that Regulates PERIOD Protein Accumulation". *Cell*. **94** (1): 83–95. doi:10.1016/s0092-8674(00)81224-6. PMID 9674430.
19. ↑  Toh, Kong; Christopher Jones; Yan He; Erik Eide; William Hinz; David Virshup (2001). "An hPer2 phosphorylation site mutation in familial advanced sleep phase syndrome". *Science*. **291** (5506): 1040–1043. doi:10.1126/science.1057499. PMID 11232563.
20. ↑  Kloss, Brian; Jeffrey L. Price; Lino Saez; Justin Blau; Adrian Rothenfluh; Cedric S. Wesley (1998). "The Drosophila Clock Gene double-time Encodes a Protein Closely Related to Human Casein Kinase Iε". *Cell*. **94** (1): 97–107. doi:10.1016/s0092-8674(00)81225-8. PMID 9674431.
21. ↑  Michael W. Young | The Gruber Foundation **(нявызн.)**. *gruber.yale.edu*.
22. ↑  Wiley: Twelfth Annual Wiley Prize in Biomedical Sciences Awarded to Dr. Michael Young, Dr. Jeffrey Hall and Dr. Michael Rosbash. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Biology*.  John Wiley & Sons, Inc.. Архівавана з першакрыніцы 10 снежня 2017. Праверана 17 снежня 2021.
23. ↑  "Jeffrey C Hall, Michael Rosbash and Michael W Young win 2017 Nobel prize in physiology or medicine – as it happened". *The Guardian*.
24. ↑  Election of New Members at the 2018 Spring Meeting | American Philosophical Society **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* Старонка лабараторыі Ракфелера Майкла У. Янга
* Michael Young describes his work with Drosophila genes and specific mutations that produce changes in the sleep-wake cycle. Young goes on to discuss the implications of his findings in the medical field. на YouTube

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2001—2025 гадах |
| --- |
| 
* Леланд Хартвел / Цімаці Хант / Пол Нерс (2001)
* Сідней Брэнер / Роберт Хорвіц / Джон Салстан (2002)
* Пол Лотэрбур / Пітэр Мэнсфілд (2003)
* Рычард Эксел / Лінда Бак (2004)
* Бары Маршал / Робін Уорэн (2005)
* Эндру Фаер / Крэйг Мело (2006)
* Марыа Капекі / Марцін Эванс / Олівер Сміціс (2007)
* Харальд цур Хаўзен / Люк Мантанье / Франсуаза Барэ-Сінусі (2008)
* Элізабет Блэкбёрн / Кэрал Грэйдэр / Джэк Шостак (2009)
* Роберт Эдвардс (2010)
* Брус Бётлер / Жуль Хофман / Ральф Штэйнман (2011)
* Сін’я Яманака / Джон Гёрдан (2012)
* Томас Зюдхаф / Джэймс Ротман / Рэндзі Шэкман (2013)
* Джон О’Кіф / Май-Брыт Мозер / Эдвард Мозер (2014)
* Сатосі Омура / Уільям Кэмпбэл / Ту Юю (2015)
* Ёсіноры Асумі (2016)
* Джэфры Хол / Майкл Росбаш / Майкл Янг (2017)
* Джэймс Элісан / Тасуку Хондзё (2018)
* Уільям Кэлін / Пітэр Рэткліф / Грэг Семенза (2019)
* Харві Джэймс Алтэр / Майкл Хаўтан / Чарлз Райс (2020)
* Дэвід Джуліус / Ардэм Патапуцян (2021)
* Свантэ Пяэба (2022)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* (1976—2000)
* **(2001—2025)**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ORCID |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 97024017 · BNF: 125549165 · CONOR: 73228131 · GND: 1140790706 · ISNI: 0000000110330108 · LCCN: n92079981 · NKC: mub2014816183 · NTA: 274394928 · NUKAT: n2005095734 · SUDOC: 085747270 · VIAF: 113070792 |

 |