Каменная сфера ў дворыку Нацыянальнага музея Коста-Рыкі.
**Каменныя шары Коста-Рыкі** — дагістарычныя каменныя шары (петрасферы), не менш трох сотняў якіх захавалася ў вусце ракі Дзіквіс, на паўвостраве Нікоя і на востраве Каньё ля ціхаакіянскага ўзбярэжжа Коста-Рыкі. Выраблены з габра, вапняку альбо пясчаніку. Іх памеры адрозніваюцца ад цаля ўпоперак да двух метраў; самыя буйныя важаць 16 тон.

Першыя шары былі выяўленыя ў 1930-х гг. рабочымі United Fruit Company пры расчыстцы плошчаў для бананавых плантацый. Памятаючы аб мясцовых павер'ях, што ўнутры каменя ўтойваецца золата, рабочыя свідравалі іх і расколвалі на часткі. Вандалізм удалося спыніць дзякуючы ўмяшанню кіраўніцтва кампаніі; дачка дырэктара пасля напісала манаграфію аб петрасферах Коста-Рыкі.

У 1940-я гг. за вывучэнне каменных шароў прыняліся гарвардскія археолагі; пра іх сталі з'яўляцца артыкулы ў археалагічных часопісах. Для прыцягнення турыстаў петрасферы сталі перавозіць з джунгляў у музеі і ўстанаўлівацца на плошчах гарадоў. У цяперашні час толькі шэсць шароў знаходзяцца ў месцах іх першапачатковага выяўлення; астатнія можна ўбачыць ў музеях — як ў самой Коста-Рыцы, так і за яе межамі (у прыватнасці, у Вашынгтоне і Кембрыджы).

Традыцыйныя стратыграфічныя метады даціроўкі артэфакт аў малаўжывальны да каменных шароў, якія неаднаразова перамяшчаліся з месца на месца. Па знаходках старажытнай керамікі паблізу зноў адкрытых петрасфер іх спрабуюць прымеркаваць да тых ці іншых археалагічных культур Цэнтральнай Амерыкі. Разлёт даціровак пры гэтым складае ад 200 г. да н.э. да 1500 г. н.э. гэта значыць ахоплівае практычна ўвесь перыяд існавання дакалумбавых цывілізацый.

Прызначэнне і абставіны стварэння петрасфер таксама прадстаўляюць загадку для вучоных. Можна выказаць здагадку, што гэта былі сімвалы нябесных свяцілаў альбо абазначэння межаў паміж землямі розных плямёнаў. Больш дакладна аб гэтым можна было б меркаваць, май навукоўцы поўную інфармацыю аб месцах іх першапачатковага размяшчэння.

Цікавыя факты
-------------

* Да цяперашняга часу даказана безгрунтоўнасць некалі папулярнай тэорыі, што камяні набылі шарападобныю форму натуральным шляхам, у выніку дзеяння вады.
* Насуперак распаўсюджанаму меркаванню, далёка не ўсе камяні маюць бездакорную сферычную форму. Некаторыя экзэмпляры выкананы даволі нязграбна.

Глядзіце таксама
----------------

* Камяні Раі
* Хрустальныя чарапы
* Разьбяныя каменныя шары
* Клерксдорпскія шары

Крыніца
-------

* Brian Haughton. *Hidden History: Lost Civilizations, Secret Knowledge, and Ancient Mysteries*. Career Press, 2007. ISBN 1-56414-897-1. Pages 120—124.

| ⛭Дакалумбавы культуры Месаамерыкі |
| --- |
| Пералік культур | **Ацтэкі** — Веракрус — Гуаяба — Ісапа — Капача — Какле — Куікуілька — Кускатлан — **Мая** — Міштэкі — Монтэ-Альта — Альмека-шыкаланка — **Альмекі** — Сапатэкі — Тараскі — Тэатыўакан — Тлатылька — Тальтэкі — Татанакі — Уастэкі — Чычымекі — Чалула — Шахтавыя магілы і Тэўчытлан — Шачыпала — Эпіёльмекі |  |
| Рознае | **Месаамерыканская храналогія** — Дакалумбавы руіны Мексікі — Каменныя шары — Месаамерыканская гульня ў мяч — Месаамерыканская піраміда — Месаамерыканскія сістэмы пісьма — Чынампа — **Мовы Месаамерыкі** |
| Глядзіце таксама | **Дакалумбавы культуры** — Арыдаамерыка — Канкіста |
| **Партал «Індзейцы»** |