**Латха́л** (гудж.: લોથલ — узгорак нябожчыкаў) — археалагічны помнік на месцы старажытнага порта Індскай цывілізацыі ў заліве Хамбхат (Гуджарат, Індыя). Узнікненне датавана каля XXIV стагоддзя да н.э. на месцы развітага паселішча. Выяўлены ў 1954 годзе, першыя раскопкі праводзіліся ў 1955—1962 гадах пад кіраўніцтвам С. Р. Рао з Археалагічнага ўпраўлення Індыі (АУІ).

Гісторыя
--------

Латхальскі штучны вадаём
Латхал адносна невялікі (330×180 м) у параўнанні з іншымі вядомымі гарадамі Індскай цывілізацыі, быў вытворчым і гандлёвым цэнтрам. Праз Латхал імпартавалі заморскія сердалік і медзь, тут іх часткова пераапрацоўвалі (знойдзены прылады для ліцця бронзы) і пастаўлялі ў кантынентальныя землі.

Археолагі выявілі 5 культурных пластоў (2550—2150 гг. да н.э.). Ужо насельнікі найстаражытнейшага V пласта займаліся ганчарствам і гандлявалі з заходнімі гарадамі. Насельнікі апошніх прывабленыя абароненай бухты, а таксама баваўнянымі і рысавымі палямі, перасяляліся ў Латхал і асімілявалі карэнных жыхароў.

На ўзроўні II—IV пластоў выяўлена цагляная цытадэль, падзеленая на вуліцы. На яе тэрыторыі знойдзены 12 ванных пакояў. Рамеснікі апрацоўвалі слановую косць, медзь і бронзу, сердалік, яспіс і крышталь. Вытворчасць ювелірных вырабаў, асабліва караляў, займала значнае месца ў эканоміцы Латхала.

Падчас раскопак на вышыні 4,5 м быў знойдзены штучны вадаём з цэглы (219×37 м), які археолагі першапачаткова вызначылі як док для караблёў. С. Р. Рао думаў, што гэта галоўны доказ наяўнасці актыўнага гандлю з краінамі Персідскага заліва, у тым ліку з Шумерам. Аднак значных доказаў апроч рэшткаў мэблі і пячатак, якія і праўда могуць быць шумерскімі, пакуль не выяўлена. Частка археолагаў схіляецца да думкі, што вадаём быў сховішчам прэснай вады.

Заўвагі
-------

1. ↑  Так сама з мовы сіндхі перакладаецца назва паселішча Махенджа-Дара

Крыніцы
-------

1. ↑  Rao 1985, pp. 2–3.
2. ↑  Rao 1985, p. 5.

Літаратура
----------

* S. R. Rao (1985). *Lothal*. Archaeological Survey of India.
* A. S. Khadikar, N. Basaviah, T. K. Gundurao and C. Rajshekhar *Paleoenvironments around the Harappan port of Lothal, Gujarat, western India, in Journal of the Indian Geophysicists Union* Архівавана 3 сакавіка 2016. (2004)
* Lawrence S. Leshnik, *The Harappan «Port» at Lothal: Another View* American Anthropologist, New Series, Vol. 70, No. 5 (Oct. 1968), pp. 911—922
* Robert Bradnock, *Rajasthan and Gujarat Handbook: The Travel Guide* ISBN 1-900949-92-X
* S. R. Rao, *Lothal and the Indus Civilisation* ISBN 0-210-22278-6
* S. R. Rao, *Lothal: A Harappan Port Town (1955—1962) (Memoirs of the Archaeological Survey of India)* ASIN: B0006E4EAC
* Sir John Marshall, *Mohenjo-daro and Indus Civilisation I—III* (1932)
* Dennys Frenez & Maurizio Tosi *The Lothal Sealings: Records from an Indus Civilization Town at the Eastern End of the Maritime Trade Circuits across the Arabian Sea*, in M. Perna (Ed.), Studi in Onore di Enrica Fiandra. Contributi di archeologia egea e vicinorientale, Naples 2005, pp. 65-103.
* S. P. Gupta (ed.), *The Lost Sarasvati and the Indus Civilization* (1995), Kusumanjali Prakashan, Jodhpur
* Jonathan Mark Kenoyer, *Ancient cities of the Indus Valley Civilization* (1998) Oxford University Press, ISBN 0-19-577940-1

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Латхал на Вікісховішчы |

* Higham Charles F. W. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. — New York: Facts On File, Inc. 2004
* Pictures of Lothal Remains Архівавана 28 жніўня 2008.
* Lothal Архівавана 3 сакавіка 2016.
* A Walk through Lothal
* Lothal and Mohenjodaro Архівавана 6 жніўня 2006.
* An invitation to the Indus Civilization (Tokyo Metropolitan Museum) Архівавана 25 лістапада 2005.
* Ancient Civilizations Timeline
* The Harappan Civilization Архівавана 13 снежня 2019.
* Indus artefacts
* Cache of Seal Impressions Discovered in Western India Архівавана 29 чэрвеня 2011.
* Sarasvati-Sindhu civilization **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 1 студзеня 2007. Праверана 16 сакавіка 2012.