recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Не блытаць з [[Ћ, ћ (гервь)|літара сербскага кірылічнага алфавіта]].
**Пастаянная Дзірака** — назва, якая часам выкарыстоўваецца для **прыведзенай пастаяннай Планка**, каэфіцыента, які звязвае вуглавую частату {\displaystyle \omega =2\pi \nu } (дзе *ν* — частата) фатона (ці іншага кванта) з яго энергіяй:

{\displaystyle E=\hbar \omega .}
Пастаянную Дзірака вызначаюць наступным чынам:

{\displaystyle \hbar :={\frac {h}{2\pi }}=1{,}054\,571\,628(53)\times 10^{-34}} Дж·c = {\displaystyle 6{,}582\,118\,99(16)\cdot 10^{-16}\,} эВ·с.
Тут {\displaystyle h} — (непрыведзеная) пастаянная Планка.

Сэнс увядзення прыведзенай канстанты Планка і шырокага яе выкарыстання ў тым, што ў важных формулах пры тэарэтычных разліках пры яе выкарыстанні знікае грувасткі множнік ці дзельнік 2*π*. У першую чаргу маецца на ўвазе сувязь дзеяння і фазы:

{\displaystyle S=\hbar \varphi ,}
а таксама імпульсу з хвалевым вектарам:

{\displaystyle \mathbf {p} =\hbar \mathbf {k} }
і энергіі з цыклічнай частатой:

{\displaystyle E=\hbar \omega .}
Цыклічная (вуглавая) частата ў тэарэтычных разліках ужываецца часцей, чым звычайная частата, якая адрозніваецца ад яе множнікам 2*π*. Як вынік, з выкарыстаннем такой формы канстанты Планка многія формулы запісваюцца трохі прасцей. У тэарэтычнай фізіцы часта выкарыстоўваюцца сістэмы адзінак, у якіх пастаянная Дзірака безразмерная і роўная адзінцы ({\displaystyle \hbar =1}), што дазваляе яшчэ больш спрасціць формулы, дзякуючы таму, што велічыні ў парах "энергія і цыклічная частата", "фаза і дзеянне", "імпульс і хвалевы вектар" становяцца раўназначнымі і ўзаемазамяняльнымі.

Абазначаецца маленькай перакрэсленай лацінскай літарай ħ, у формулах называецца «h з рыскай» (англ. «h-bar») або «h перакрэсленае». Ва Унікодзе гэты сімвал займае пазіцыю U+0127; таксама маецца асобны сімвал «Planck constant over two pi» (U+210F, {\displaystyle \hbar }).

Зноскі
------

1. ↑  *P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2007): The 2006 CODATA Recommended Values of the Fundamental Physical Constants (Web Version 5.0)*]. This database was developed by J. Baker, M. Douma, and S. Kotochigova. Available:  [2007, May 11]. National Institute of Standards and Technology, Gaithersburg, MD 20899.

| ⛭Планкаўскія адзінкі |
| --- |
| Асноўныя | 
Пастаянная |
Час |
Даўжыня |
Маса |
Зарад |
Тэмпература
 |
| Вытворныя | 

---

Энергія |
Сіла |
Магутнасць |
Шчыльнасць |
Вуглавая частата |
Ціск |
Ток |
Напружанне |
Супраціўленне |
Імпульс |
Плошча
 |
| Выкарыстоўваюцца ў | 

---

Часціца =
Чорная дзірка =
Максімон |
Эпоха |
Пастаянная Дзірака
 |
**Вадзяны пастушок**, таксама **пастушок** (*Rallus aquaticus*) — невялікая водная птушка сямейства Пастушковыя (*Rallidae*).

Апісанне
--------

Даўжыня цела 22—30 см, размах крылаў 36—45 см. Доўгая, чырвоная, злёгку загнутая ўніз дзюба, крыху сціснутая з бакоў. Падхвосце белае. Ногі бледна ружаватыя з доўгімі пальцамі. Маладыя менш кантрастныя, з шэра-крэмавай дзюбай. Птушаняты ў чорным пуху са светлай дзюбай. Голас: свісты, віскат і рохканне.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны: Еўропа (акрамя поўначы), Паўднёвая, Цэнтральная і Усходняя Азія. Насяляе плыткія вадаёмы з плаваючай расліннасцю, невялікімі вокнамі адкрытай вады, а таксама зонамі густой надводнай расліннасці, забалочаныя лугі. У Балгарыі адзначаўся ў гарах да вышыні 1700 м. На Беларусі нешматлікі пералётны і транзітна мігрыруючы від. 

Пералёты від, адзінкавыя асобіны застаюцца на зімоўку. Месцы зімовак часткова ў межах гнездавога арэала, а таксама паўднёвы захад Еўропы, басейн Міжземнага мора, Сінайскі паўвостраў, Малая Азія, Паўднёвая Азія. Заходнееўрапейскія і паўднёваеўрапейскія папуляцыі аселыя.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо робіць у купіне пад прыкрыццем густой расліннасці (часта ля куста) паблізу вады. Яно ўяўляе няшчыльны шар у выглядзе стажка з сухіх лістоў і сцёблаў надводных раслін, часта размешчаны сярод расліннасці і зверху нябачны.

Яйкі (7—10, часам 5—16) крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, белаватыя, крэмавыя або пясочна-жоўтага колеру з чырванаватым або блакітнаватым адценнем. Глыбокія плямы рэдкія, больш густыя на шырокім канцы, чырвона-карычневыя альбо папялістыя з фіялетавым адценнем; паверхневыя — большага памеру, бурыя або ржавыя.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред М. С. Гиляров. Ред. колл. А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др.. — 2-е изд. исправл. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 552. — 864 с. — 150 000 экз. — ISBN 5-85270-002-9. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гапонаў.
**Ігар Аляксандравіч Гапонаў** (3 ліпеня 1935, Калуга) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік БССР (1976).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працаваў у Магілёўскім будтрэсце, кіраўніком групы архітэктараў, галоўным інжынерам праектаў, намеснікам галоўнага інжынера Магілёўскага аблпраекта, намеснікам старшыні Магілёўскага гарвыканкама, з 1964 па 1985 г. — начальнікам Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Магілёўскага аблвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Член КПСС з 1962 года. Пражывае ў г. Магілёве.

Творчасць
---------

Удзельнічаў у стварэнні праекта помніка ахвярам фашызму на Лупалаўскіх могілках (1976).

Аўтар артыкулаў у БелСЭ па сучаснай архітэктуры гарадоў Магілёўскай вобласці.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі. Ганаровай граматай (1973) і Граматай (1969) Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, трыма бронзавымі і сярэбраным медалямі ВДНГ СССР (1970, 1976, 1980, 1984).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гапонов Игорь Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Пастаянная Фарадэя**{\displaystyle \ F}, — фізіка-хімічная пастаянная, якая вызначае суадносіны паміж электрахімічнымі і фізічнымі ўласцівасцямі рэчыва.

Пастаянная Фарадэя роўная {\displaystyle \ F=96485,33(83)} Кл·моль−1.

Пастаянная Фарадэя ўваходзіць у якасці канстанты ў другі закон Фарадэя (закон электролізу).

Колькасна пастаянная Фарадэя роўная электрычнаму зарад электронаў, пры праходжанні якіх праз электраліт на электродзе вылучаецца (1/z) моль рэчывы {\displaystyle A} ў формуле:
{\displaystyle \ {z\cdot A^{x}\pm n\cdot {\bar {e}}=z\cdot A^{y}}}  

дpе: {\displaystyle \ {y=x\pm n\cdot {\bar {e}}}}  

{\displaystyle \ {n}} — колькасць электронаў, якія ўдзельнічаюць у ходзе рэакцыі.

Для пастаяннай Фарадэя {\displaystyle \ F} справядлівыя наступныя суадносіны:

{\displaystyle \ {F={\bar {e}}\cdot N\_{A}}},
дзе {\displaystyle \ {\bar {e}}} — элементарны электрычны зарад,а {\displaystyle \ {N\_{A}}} — лік Авагадра.

Гл. таксама
-----------

* Майкл Фарадэй
* Электроліз

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 77123127 |
Мазырская мужчынская гімназія ў пачатку XX ст.
**Мазырская мужчынская гімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Мазыры. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.

Гісторыя
--------

Мазырская мужчынская гімназія адкрыта ў кастрычніку 1859 года. Спачатку мела 1—3-і класы, у 1860 годзе адкрыты 4—6-ы, у 1861 годзе — 7-ы (выпускны) класы. Больш за 90 % гімназістаў — дзеці дваран і чыноўнікаў. Выкладанне вялося на польскай, з 1864 года — на рускай мове. З 1865 года класічная гімназія. Выкладаліся: Закон Божы, руская мова і славеснасць, лацінская, грэчаская, французская, нямецкая мовы, матэматыка, фізіка, прыродазнаўства, гісторыя, геаграфія, чыстапісанне і інш. Пры гімназіі з 1864 года існавала нядзельная школа для навучання чытанню, пісьму і арыфметыцы ўсіх гараджан незалежна ад веравызнання і ўзросту. Да 1874 года ў падпарадкаванні дырэкцыі гімназіі быў 4-класны прыватны жаночы пансіён. У 1874 годзе гімназія пераўтворана ў 4-класную, з 1876 — у 6-класную прагімназію, якая ў 1910 годзе рэарганізавана ў 8-класную гімназію. Падрыхтавана больш за 1000 выпускнікоў. Існавала да 1918 года.

Вядомыя навучэнцы
-----------------

* Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі (1867—1934) — гісторык і этнограф.
* Аляксандр Рафаілавіч Кугель[ru] (1864—1928) — рускі і савецкі тэатральны крытык.
* Сяргей Епіфанавіч Палуян (1890—1910) — беларускі публіцыст, празаік, літаратуразнавец.
* Эдвард Каралевіч Пякарскі (1858—1934) — беларускі этнограф, географ, фалькларыст.
* Фёдар Стравінскі (1843—1902) — оперны спявак.

Літаратура
----------

* *В. С. Болбас (мужчынская гімназія), А. Ф. Самусік.* Мазырскія гімназіі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Мазырская мужчынская гімназія на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
**Пастаўскі краязнаўчы музей** — музей у Паставах, заснаваны Віктарам Стахоўскім ў студзені 1974 года, адкрыты ў будынку былой гасцініцы у лютым 1976 года. Плошча экспазіцыі 155 м², каля 7 тыс. экспанатаў асноўнага фонду (2001 г.). Мае аддзелы прыроды, гісторыі Пастаўскага раёна, Вялікай Айчыннай вайны, этнаграфічны. Сярод экспанатаў археалагічныя калекцыі кафлі 15 — пачатку 20 ст. скарб талераў і ортаў 17 ст. планы панскіх маёнткаў, матэрыялы пра разгортванне і дзейнасць падполля і партызанскага руху на тэрыторыі раёна ў Вялікай Айчыннай вайне, палітычныя рэпрэсіі, развіццё народнай гаспадаркі ў пасляваенны час.

Музей мае унікальныя прадметы гістарычнага, этнаграфічнага і прыроднага зместу. Ёсць і вельмі цікавыя калекцыі дзіцячых цацак 1940-60-х гадоў, радыёапаратуры, народных музычных інструментаў, старадаўніх гадзіннікаў, фотаздымкаў, якія адлюстроўваюць быт і культуру пастаўчан.

Пастаўскі раённы краязнаўчы музей арганізуе выставы сваіх фондаў, асабістых калекцый, фондаў іншых музеяў, твораў народных майстроў, мастакоў Пастаўшчыны.

Архітэктура
-----------

Тканы габелен XIX стагоддзя з калекцыі музея
Двухпавярховы аб’ём пад чатырохсхільным дахам вырашаны ў сімбіёзным барочна-класіцыстычным стылі. У кампазіцыі франтальнага плоскаснага фасада выкарыстаны прынцып сіметрыі з рэгулярнай і рытмічнай разбіўкай прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах з замковым каменем, крапоўкай прамавугольнымі нішамі і філёнгамі.

Планіроўка зменена, раней першы паверх прызначаўся пад залу-шынкоўню і кухню, а другі — пад жылыя пакоі. Архітэктура будынка была падпарадкавана задачам стварэння цэласнага ансамбля плошчы, таму яна не прэтэндуе на арыгінальнасць і характарызуецца элементамі, агульнымі з архітэктурай суседніх будынкаў.

Дырэктары
---------

* Віктар Канстанцінавіч Стахоўскі
* Людміла Паўлаўна Старунова
* Лізавета Ціхаўна Валетка
* Марына Анатолеўна Селядцова
* Гарошка Таццяна Гвідонаўна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пастаўскі краязнаўчы музей // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 171. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
* Пастаўскі краязнаўчы музей // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — С. 430. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пастаўскі краязнаўчы музей
* Пастаўскі раённы краязнаўчы музей
* Пастаўскаму раённаму краязнаўчаму музею — 40 гадоў Архівавана 25 верасня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 145818 |
Музей сучаснага мастацтва ў Стакгольме.
**Музей сучаснага мастацтва** (*Moderna museet*) знаходзіцца на востраве Шэпсхальмен у цэнтры Стакгольма. Адкрыўся ў 1958 годзе.

Гісторыя
--------

Першым дырэктарам быў Ота Скёльд. У 1994—1998 гадах будынак музея быў перабудаваны па праекце Рафаэля Манеа, адну з галерэй спланаваў Рэнца П'яна. З 2010 года музей узначальвае Даніэль Бірнбаўм. Асноўная экспазіцыя спачатку была бясплатнай.

Калекцыя
--------

Летатлін у Стакгольмскім музеі сучаснага мастацтва
У музеі прадстаўлена каля 100 тысяч узораў сучаснага мастацтва, уключаючы працы Маціса, Пікаса, Малевіча, Альберта Джакамеці, Джорджа дэ Кірыка, Далі, Марселя Дзюшана, Аляксандра Колдэра, Луізы Буржуа, Эндзі Уорхала, Жана Тэнглі і Нікі дэ Сен-Фаль, Роберта Раўшэнберга, Пера Кіркебі, Ульрыха Рукріма, Дэна Грэма, а таксама рускіх канструктывістаў, вежы Татліна (Манумент Трэцяга інтэрнацыянала) і іншых яго рэчаў.

У 1993 годзе з музея былі выкрадзены 6 прац Пікаса і 2 працы Жоржа Шлюбу, агульным коштам больш 40 млн фунтаў стэрлінгаў. Тры рэчы Пікаса былі потым знойдзены і вернутыя.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт музея — на шведскай і англійскай.
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Музей сучаснага мастацтва (Стакгольм)**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11870488g · CiNii: DA04723327 · GND: 1043323-5 · ICCU: SBLV068023 · ISNI: 0000 0001 2203 3186 · LCCN: n50069325 · NKC: kn20081211033 · SUDOC: 02646053X · VIAF: 125491791 |

 |
**Мазырскі дзяржаўны політэхнічны каледж**  — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Мазыр Мазырскага раёна Гомельскай вобласці. Прымаюцца асобы з агульнай базавай і сярэдняй адукацыяй на дзённае навучанне на бюджэтнай і камерцыйнай аснове.

Гісторыя
--------

Быў заснаваны ў 1963 годзе. Набіралі дзве групы па спецыяльнасці «Апрацоўка металаў рэзаннем». Ужо праз год былі адкрыты яшчэ дзве новыя спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва», «Электраабсталяванне прамысловых прадпрыемстваў і установак». У 1965 годзе каледж прымаў навучэнцаў на дзённае аддзяленне. Заняткі праводзіліся ў прыстасаваным будынку былой школы. Не хапала плошчаў, таму даводзілася працаваць у тры змены. У 1975 годзе пабудавалі інтэрнат на 502 месцы, дзе адзін паверх пераабсталявалі пад навучальныя класы. Толькі праз два гады быў пабудаваны навучальны корпус са спартзалай і сталовай на 100 месцаў. У 1979 годзе адкрыта спецыяльнасць «Вытворчасць будаўнічых дэталяў і жалезабетонных канструкцый», а праз некалькі гадоў пачаўся набор на спецыяльнасці «Тэхнічнае абслугоўванне і рамонт аўтамабіляў», «Тэхнічнае абслугоўванне станкоў з ЧПУ і РК», а таксама «Інструментальная вытворчасць».

Спецыяльнасцях
--------------

* «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва»,
* «Тэхналогія машынабудавання»,
* «Вытворчасць будаўнічых вырабаў і канструкцый»,
* «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль»,
* «Камерцыйная дзейнасць»,
* «Эканоміка і арганізацыя вытворчасці (у машынабудаванні)».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 516. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 185.
* Республиканская строительная газета. — 2008. — 14 апреля (№ 14). — С. 15.
**Лес стэл** (碑林; *Бэйлінь*) — назва музея ў Сіяне, у якім сабраны стэлы, узведзеныя ў Чан’ане (папярэднік Сіяня) у розныя перыяды кітайскай гісторыі. Найбольш значныя з гістарычнага пункта гледжання помнікі адносяцца да эпохі дынастыі Тан. Многія пацярпелі падчас Вялікага кітайскага землетрасення 1556 года. Да ліку найбольш каштоўных экспанатаў адносяцца рэльефы, якія некалі ўпрыгожвалі сцены маўзалея імператара Тайцзуна, і Нестарыянская стэла 781 года, якія паведамляе пра місіянерскія поспехі Асірыйскай царквы Усходу ў танскім Кітаі.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Бэйлінь**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: nr97038557 · SUDOC: 05065778X |
**Санкт-Пецярбургскі музей цыркавога мастацтва** — першы ў свеце музей, прысвечаны гісторыі цырка. Музей размешчаны ў будынку Вялікага Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага цырка на Фантанцы. У цяперашні час дзверы музея на Фантанцы зачыненыя ў сувязі з капітальным рамонтам будынка цырка. Экспазіцыя пераехала ў гасцініцу «Дом артыстаў цырка» па адрасе вул. Інжынерная, д. 6. дзе працуе ў фармаце выстаўкі і бібліятэкі.

У 1928 годзе ў будынку цырка на Фантанцы адчыніў свае дзверы першы ў свеце Музей цыркавога мастацтва. Яго заснавальнікам быў Васіль Якаўлевіч Андрэеў. Андрэеў вельмі любіў цырк і збіраў усё, што мела да яго дачыненне.

Вясной 1928 года Васіль Якаўлевіч прымаў удзел у выстаўцы «Мастацтва руху», дзе дэманстраваў старанна падабраны матэрыял па тэме цырку і эстрады. На экспазіцыю Андрэева ​​звяртае ўвагу Гершуні — намеснік дырэктара Ленінградскага цырка па мастацкай частцы. Ён звяртаецца з дакладам да загадчыка ЦУДЦ А. М. Данкмана аб заснаванні спецыяльнага музея. 8 жніўня 1928 г. пры Ленінградскім цырку адбылося ўрачыстае адкрыццё Музея цырка і эстрады.

У цяперашні час музей налічвае каля 90 000 прадметаў захоўвання, падзеленых на калекцыі: фотатэка, відэатэка, бібліятэка, аддзел плакатаў, цыркавых брашур, газетных выразак, касцюмаў, рэквізіту.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Мазырскі народны тэатр гарадскога Дома культуры** — былы тэатр у Мазыры.

Гісторыя
--------

Створаны з драматычнага гуртка (існаваў з перапынкамі з 1922 года, больш стала з пачатку 1950-х гадоў), званне народнага прысвоена ў 1960 годзе.

У 1990 годзе на аснове тэатра створаны прафесійны эксперыментальны тэатр «Верасень», які ў 1994 годзе быў перайменаваны ў Мазырскі драматычны тэатр імя Івана Мележа.

Кіраўнікі
---------

* Н. Зальцман (пачатак 1950-х — 1959)
* М. Палтарацкі (1959—1963)
* М. Колас (1965—1990)

Літаратура
----------

* Мазырскі народны тэатр // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2003. — Т. 2. — С. 63.
**Мірсаід Міршакар** (сапр. Міршакараў) (6 мая 1912, кішлак Сіндэў, Шугнанскі раён — 1 жніўня 1993, Душанбэ, Таджыкістан) — таджыкскі паэт, адзін з пачынальнікаў таджыкскай дзіцячай літаратуры, пісьменнік, драматург, рэдактар, сцэнарыст, грамадскі і дзяржаўны дзеяч. Старшыня Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР (1961—1975), адказны сакратар праўлення Саюза пісьменнікаў Таджыкскай ССР (1940—1943; 1946—1959), член праўлення Саюза пісьменнікаў СССР, дэпутат Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР (3-9 скліканняў), член ЦК КП Таджыкістана і Саюза кінематаграфістаў СССР з 1963 года, вучоны сакратар з 1966 года, старшыня Камітэта па прысуджэнні Дзяржаўных прэмій Таджыкскай ССР імя А. Рудакі з 1978 года, лаўрэат Сталінскай прэміі (1950), Народны паэт Таджыкскай ССР (1962), Старшыня Таджыкскага камітэту салідарнасці краін Азіі і Афрыкі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іраніка |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1016224168 · ISNI: 0000 0000 8479 5285 · LCCN: n85086333 · NKC: jx20050606005 · VIAF: 117156481, 84324861 |
**Cyathea brownii** — від дрэвападобных папарацей з роду *Cyathea* сямейства *Cyatheaceae*.

Сустракаецца на востраве Норфалк, а таксама ў Аўстраліі. Расце ў субтрапічных вільготных лясах, часта побач з ручаямі.

Культывуецца як садовая расліна.

Назва
-----

Від названы ў гонар знакамітага брытанскага натураліста Роберта Броўна (Броўн — традыцыйнае напісанне, больш правільнае напісанне — Браўн) (1773-1858), удзельніка адной з экспедыцый у Аўстралію, даследчыка флоры Аўстраліі і Паўднёва-Усходняй Азіі, прэзідэнта Лонданскага Лінееўскага таварыства (1849-1853).

Сінонімы:

* Alsophila excelsa R.Br. ex Endl. (1833)
* Sphaeropteris excelsa (R.Br. ex Endl.) R.M.Tryon (1970)

Біялагічнае апісанне
--------------------

Адна з самых буйных папарацей.

Норфалкская папараць — дрэвападобная папараць, звычайна вышынёй каля 5-10 м, некаторыя асобнікі дасягаюць вышыні 24 м. Ствол падобны на драўняны. Ваі доўгія, моцна рассечаныя, цёмна-зялёныя, у спрыяльных умовах дасягаюць 5 м даўжыні.

Расліны размнажаюцца, як і ўсе папараці, спорамі. Расце маладая расліна даволі хутка — да 30 см у год.

Зноскі
------

1. ↑  *M. F. Large, J. E. Braggins*. Tree ferns. (гл. раздзел Літаратура).
2. ↑  *Броун, Роберт (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Літаратура
----------

* *M. F. Large, J. E. Braggins.* Tree ferns. — Timber Press, 2004. — С. 107. — 359 с. — ISBN 0881926302. ISBN 9780881926309 (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · POWO · The Plant List · WFO |
**«Czasopis»** (**«Часопіс»**) — беларускі інфармацыйна-культурны часопіс, які выдаецца Аб’яднаннем беларускіх журналістаў у Польшчы. Выходзіць з красавіка 1990 ў горадзе Беласток (Польшча) на польскай і беларускай мовах.

Выданне змяшчае штомесячны агляд грамадска-палітычных і культурных падзей на Беласточчыне, у Беларусі, Польшчы і ў свеце. Асвятляецца становішча беларускай нацыянальнай супольнасці, царкоўнае жыццё ў Польшчы і на Беласточчыне, гісторыя праваслаўных прыходаў і цэркваў.

«Czasopis» друкуе ўспаміны ўдзельнікаў гістарычных падзей у Польшчы і на Беларусі, артыкулы пра дзеячаў беларускай культуры, творы беларускіх пісьменнікаў Беласточчыны. Друкуюцца дыскусійныя матэрыялы, лісты чытачоў, інтэрв’ю. Аўтарскую рубрыку мае вядомы пісьменнік і публіцыст з Беласточчыны Сакрат Яновіч.

У часопісе змяшчаюцца таксама: каляндар падзей, агляд друку, рэцэнзіі, прэзентацыі.

Выданне ілюстраванае.

Галоўны рэдактар — Ю. Хмялеўскі.

Спасылкі
--------

* Інтэрнэт-старонка «Часопіса»
* «Czasopis» у Інтэрнеце


1. 1 2 3  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 1230-1876<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>
**Cronograf** — штогадовы міжнародны фестываль дакументальнага кіно, створаны па ініцыятыве маладых кінематаграфістаў Малдовы (у прыватнасці прадстаўнікоў OWH Studio) з мэтай папулярызацыі і адраджэння культурнага жыцця і малдаўскага кінамастацтва ў цэлым. Упершыню мерапрыемства праведзена ў 2001 годзе ў горадзе Кішынёў.

Сёння фестываль дакументальнага кіно «Cronograf» з’яўляецца адным з самых папулярных у Паўднёва-Усходняй Еўропе і дае магчымасць малавядомым рэжысёрам вылучыцца сярод іншых, паказаць аўдыторыі свае фільмы і даведацца навінкі са свету дакументалістыкі. Штогод колькасць удзельнікаў фестывалю і цікавасць да яго расце.

Дакументалісты могуць у прыязнай, гасціннай і нефармальнай абстаноўцы абмеркаваць перспектывы стварэння сумесных праектаў і супрацоўніцтва, прадставіць свае кінакарціны на меркаванне калег, азнаёміць гледачоў з рознымі кінажанрамі і данесці свой пасыл праз экранізаваныя жыццёвыя гісторыі.

З гэтай мэтай праграма міжнароднага фестывалю дакументальнага кіно «Cronograf» прадугледжвае конкурсныя і пазаконкурсныя паказы, кінапрэм’еры, прэс-канферэнцыі, тэматычныя абмеркавання і майстар-класы для тых, хто толькі робіць першыя крокі ў свет кінематаграфіі.

Праграма фестывалю
------------------

Фестываль мае чатыры секцыі:

* Галоўная — у гэтай частцы кінафестывалю на суд гледачоў і журы прадстаўляюць дакументальныя фільмы без абмежавання ў тэме. Да ўдзелу прымаюцца некамерцыйнае, камерцыйнае кіно і рэклама.
* СadRO — праграма кінафестывалю заснавана ў 2007 годзе, якая стала неад’емнай яго часткай. У гэтай секцыі да ўдзелу прымаюцца фільмы, якія прысвечаныя Малдове і адлюстроўваюць жыццё яе грамадзян. Кінастужка можа быць створана як мясцовымі мастакам, так і замежнымі. Унікальнасць гэтай намінацыі ў тым, што гледачу прапаноўваецца паглядзець на жыццё і лёс людзей, якія лічаць сябе малдаванамі, незалежна ад іх месца жыхарства.
* Секцыя абмежаванага выпуску — у гэтай частцы прадстаўлены работы незалежнага кіно, вытворчасць прыватных кінастудый, тэлекампаній або незалежных кінавытворцаў.
* A LIKE — праграма прысвечана падлеткавым кіно і дакументальных кароткаметражак для моладзі.

Спасылкі
--------

* 

* 

*
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Сасноўка.
**Сасноўка** (руск.: Сосновка) — вёска ў складзе муніцыпальнага ўтварэння Дзеснагорск Смаленскай вобласці Расіі.

Гісторыя
--------

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сасноўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 31 ліпеня 2017.
2. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ГКНП 13-012-2011 «Тэхнічная інструкцыя па перадачы найменняў геаграфічных аб’ектаў з рускай мовы на беларускую мову»
3. ↑  Вызваленне Смаленшчыны./Энцыклапедыя Смаленскай вобласці Архівавана 27 жніўня 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зайцаў.

**Аляксей Зайцаў** (5 кастрычніка 1974) — беларускі музыкант, бас-гітарыст, удзельнік гурта «J:морс».

Біяграфія
---------

Займацца музыкай пачаў у школе. У сярэдзіне 90-х — бас-гітарыст групы вядомага блюзмэна Аляксандра Цыганка. У 2001—2003 гадах — бас-гітарыст гурта «Ляпис Трубецкой», пазней супрацоўнічаў з гуртам «Харли».

У гурце «J:морс» з лета 2004 года. У 2008 заснаваў уласны дыска-фанк праект Discovery.

У 1995 скончыў Гомельскае музычнае вучылішча па класе бас-гітары, у 2000 — Універсітэт Культуры па спецыяльнасці мастацтва эстрады (бас-гітара). Уладальнік гран-пры на міжнародным конкурсе ў Люксембургу ў складзе студэнцкага аркестра (1998).

| ⛭J:Морс |
| --- |
| Склад | Уладзімір Пугач ·  Павел Трацяк ·  Дзяніс Варанцоў ·  Аляксей Зайцаў ·  Уладзімір Пазняк ·  Аляксей Хайчук |
| Дыскаграфія | 
Аssoрти · 
LSD или чай? · 
Web-дизайн · 
Montevideo · 
100 дорог · 
Апрель · 
Мое солнце. Правдивая история 2000–2005 · 
Апрель (перавыданне) · 
Не ўмирай · 
Босиком по мостовой · 
Ледоколы Live · 
Адлегласць · 
Аквамарин · 
Mp3 — 5 альбомов · 
Концерт в театре · 
Морсианские хроники · 
Электричество · 
Фотаздымкі 2003—2014 · 
Воздух · 
Беларускае золата · 
Здравствуй,
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вадзінскі.
**Дамінік Іванавіч Вадзінскі** (10 сакавіка 1921, с. Малая Саліха, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Доктар педагагічных навук, прафесар (1970).

Скончыў Вінніцкі педагагічны інстытут (1948). Працаваў у школе, Вінніцкім педінстытуце (1966—76), Мінскім педінстытуце (1979—86).

Даследуе праблемы маралі, патрыятычнага, сямейнага выхавання, пазакласнай і пазашкольнай работы, школазнаўства, педагогікі вышэйшай школы. Аўтар прац: «Пазакласная выхаваўчая работа» (1961), «Выхаванне цікавасці да ведаў у падлеткаў» (1963), «Навуковыя асновы маральнага выхавання школьнікаў» (1982), «Этыка-педагагічныя асновы маральнага фарміравання асобы» (1992), «Фарміраванне маральных каштоўнасных арыентацый будучых педагогаў» (з А. Грымацем, 1993), «Асновы педагогікі вышэйшай школы» (1993).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Чэчат В. Вадзінскі // БЭ ў 18 т. Т. 3. Мн. 1996.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мараўскі.

**Дамінік Мараўскі** (каля 1760 — 4 чэрвеня 1801) — акцёр, тэатральны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў з шляхецкага роду герба «Наленч». Мяркуецца, што нарадзіўся ў Вялікай Польшчы. У пошуках фартуны прыбыў у Вільню, паступіў у адкрыты ў 1785 годзе Войцехам Багуслаўскім публічны тэатр. Выконваў абавязкі суфлёра, граў невялікія ролі. Ажаніўшыся з актрысай Марцыянай Корвель, разам з ёй сабраў уласную трупу, гастраляваў з ёй у Менску (1787—1788), Любліне (1791), Гародні (1791), Вільні (1791—1792). У 1792 годзе трымаў тэатр у Вільні супольна з Казімірам Жулкеўскім і Генрыкам Кваснеўскім, у 1793 годзе арганізаваў тэатр у Гародні. З 1794 года ў Львове, супрацоўнічаў з Багуслаўскім, які перавёз туды частку Нацыянальнага тэатра з Варшавы, у 1795 годзе вярнуўся ў Гародню, з 1796 года ў Вільні. Арандаваў пад тэатр заняпалы флігель Радзівілаўскага палаца на вул. Віленскай, які быў адрэстаўраваны з дапамогай архітэктара Пятра Pocі. У тэатр (атрымаў назву Вялікі) была прывезена заслона з Дзярэчынскага тэатра Сапегаў. У тэатры Мараўскага ігралі Саламея Дэшнер, Мацей Кажынскі, Юзаф Рагоўскі, Андрэй Руткоўскі. У сезон Мараўскі даваў каля 100 прадстаўленняў. Віленскі Вялікі тэатр дасягнуў высокага ўзроўню, супастаўляльнага з узроўнем Нацыянальнага тэатра ў Варшаве.

Зноскі
------

1. 1 2  Polish Theater Encyclopedia — Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11713227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66972097'></a>
2. ↑  Sejm-Wielki.pl — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q93482363'></a>

Літаратура
----------

* Мараўскі Дамінік // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 335. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.
* *Барышев Г. И.* Театральная культура Белоруссии XVIII века. Минск, 1992;
* *Miller A.* Teatr polski i muzyka na Litwie jako strażnice kultury Zachodu. Wilno, 1936.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Ігар Ігаравіч Палівода** (16 мая 1950, Стэрлітамак, Башкірская АССР — 28 лютага 1996, Мінск) — беларускі кампазітар, піяніст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 мая 1950 года ў Стэрлітамаку ў сям’і музыканта. У тым жа годзе сям’я пераехала ў Мінск.

У 1957 годзе паступіў у музычную школу пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі на фартэпіяннае аддзяленне ў клас прафесара Р. І. Шаршэўскага. У 1968—1974 гадах працягваў навучанне ў яго ж у кансерваторыі. У 1973 годзе студэнтам IV курса БДК стаў дыпламантам Усесаюзнага конкурсу піяністаў у г. Мінску. У 1974 годзе служыў у шэрагах Савецкай Арміі.

У 1975 годзе пачаў працаваць у Канцэртна-эстрадным бюро Беларускай дзяржаўнай філармоніі (супрацоўнічаў у брыгадзе канферансье В. Сінайскага і А. Рыжковай, а таксама ў эстрадным аркестры рэстарана г. Заслаўя ў якасці піяніста).

У 1978 годзе ў сувязі з раптоўнай хваробай піяніста А. Гілевіча і неабходнасцю тэрміновай замены быў запрошаны Уладзімірам Мулявіным у ансамбль «Песняры».

У 1983 годзе ў другі раз паступіў у Белдзяржкансерваторыю на кампазітарскае аддзяленне ў клас прафесара Дзмітрыя Смольскага; па заканчэнні навучання ў 1988 годзе на працягу года ізноў працаваў у ансамблі «Песняры».

З восені 1989 года сумяшчаў працу аранжыроўшчыка ў Дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга з удзелам у джазавым калектыве Ігара Сафонава «Пяты вугал».

Памёр 28 лютага 1996 года ў Мінску ад сардэчнага прыступу.

Творчасць
---------

Ігар Палівода — аўтар песень на вершы беларускіх паэтаў Леаніда Пранчака, Рыгора Барадуліна, Генадзя Бураўкіна, Вольгі Іпатавай, Уладзіміра Някляева і інш.

Песня Ігара Паліводы на словы Леаніда Пранчака «Маладзечна», напісаная ў 1993 годзе, стала візітнай карткай Маладзечанскага фестывалю беларускай песні і паэзіі.

Зноскі
------

1. ↑  Вдова композитора Игоря Паливоды в очередной раз запретила исполнить его песню на фестивале «Маладзечна-2015»

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Палівода Ігар Ігаравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138590 |
**Даменіль** (фр.: Lac Daumesnil) — адно з трох штучных азёр Венсенскага лесу.

Плошча люстэрка возера складае прыкладна 0,12 км². Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы Венсенскага лесу, прыкладна ў 300 метрах на поўнач ад Венсенскага веладрома. Возера названа ў гонар барона П’ера Даменіля. На возеры маецца 2 вострава (Берса і Рэйі), востраў Рэйі злучаны мастамі з востравам Берса і з астатняй тэрыторыяй парка. Як і тры іншыя возера парку (Сен-Мандэ, Гравель і Мінім), Даменіль з’яўляецца часткай гідрасістэмы Венсенскага лесу, якая забяспечвае падсілкоўванне азёр водамі Сены. Возера было выкапана ў 1860-ых гадах, падчас пераўтварэння Венсенскага лесу ў парк.
**Ігар Іванавіч Шклярэўскі** (25 чэрвеня 1938, Бялынічы, Магілёўская вобласць — 8 верасня 2021, Масква) — савецкі і расійскі паэт, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 чэрвеня 1938 гады ў сям’і настаўнікаў. Навучаўся ў Магілёўскім педагагічным інстытуце, працаваў у рэспубліканскай дзіцячай газеце «Зорка», затым скончыў (1965) Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1964 года.

Яшчэ ў час вучобы (1962) выпусціў у Мінску свой першы зборнік вершаў «Я іду!». Раней выданне падрыхтаванага да друку зборніка было спынена, набор рассыпаны, бо кніга была аб’яўлена «ідэйна заганнай». У выніку зборнік выйшаў з купюрамі.

Ужо ў 1964 годзе ў Мінску выйшаў другі зборнік Шклярэўскага «Лодка», і, як папярэдняя кніга, атрымала добрыя водгукі. Талент паэта адзначыў Барыс Слуцкі, які прысвяціў выхаду зборніка артыкул «Лодка, якая плыве далёка».

Пачынаючы з 1960-х гадоў Шклярэўскі блізка сябраваў сo Станіславам Куняевым, з якім пазней разышоўся з-за ультранацыянальных пазіцый, на якія Куняеў ўстаў у канцы 1970-х.

Перакладаў са славянскіх моў. У 1979 апублікаваў пераклад «Слова пра паход Ігараў», высока ацэнены найбуйнейшым спецыялістам па старажытнарускай літаратуры Дзмітрыем Ліхачовым.

Памёр 8 верасня 2021 года ў Маскве ад наступстваў каранавіруснай інфекцыі. Па тэстаменту ад Ігара Шклярэўскага яго прах будзе развеяны над прылеглымі да Дняпра пагоркамі роднага Магілёва.

Зноскі
------

1. ↑  Умер Игорь Шкляревский

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90367940 · BNF: 162917607 · CiNii: DA02424664 · GND: 103329137 · ISNI: 0000 0004 1744 5444 · LCCN: n83047551 · LNB: 000279215 · NKC: jo2007416273 · NTA: 133204170 · NUKAT: n97082914 · РДБ: 000068691 · SUDOC: 107971658 · VIAF: 211490416 |

 |
Янка Купала з маладосці насіў вусы
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вусы, значэнні.
**Вусы** — валасы або валасінкі, якія растуць у чалавека (у мужчыны, вельмі рэдка — у жанчыны, што бывае звязана з гарманальнымі адхіленнямі ў арганізме) пад носам (на верхняй губе). У млекакормячых (грызуны, коткі) шорсткія датыкальныя валасы вакол носа называюцца вібрысы і маюць іншае паходжанне.

Вусы ў жывёл
------------

### Сысуны

Асноўны артыкул: **Вібрысы**
Вусы ў некаторых жывёл выконваюць вельмі важную сэнсарную (звычайна датыкальную, механаадчувальную) функцыю. Так, у пацука гэта адзін з асноўных органаў пачуццяў. Вусы пацука вібруюць з частатой каля 8 Гц. Дакранаючыся навакольных прадметаў вусамі, якія вібруюць, пацук ацэньвае сваё асяроддзе. Адначасова з рытмічнай пальпацыяй вусамі, пацук здзяйсняе ўдыхі і выдыхі, абнюхваючы навакольныя прадметы.

### Членістаногія

Асноўны артыкул: **Вусікі**
Утварэнні ў галаўной частцы большасці насякомых і ракападобных. Маюць адрозныя ад валасоў сысуноў паходжанне і склад.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Вусы**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4342780-7 · LCCN: sh85089102 · LNB: 000312665 · Microsoft: 2780784300 |
**Дамінік (Іванавіч) Вітаноўскі** (польск.: Dominik Witanowski, руск.: Доминик Иванович Витановский; пам. 2 сакавіка 1848 г. Мінская губерня) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Вітаноўскіх герба «Равіч». Сын Яна Вітаноўскага. Меў брата Міхала, аўгустоўскага грамадзянскага губернатара.

Скончыў Крамянецкую школу.

У 1808 г. — канцылярыст Крамянецкай камісіі па пытаннях школьных фундушаў Валынскай, Падольскай і Кіеўскай губерняў. У 1811 г. — памочнік старшага настаўніка літаратуры Валынскай гімназіі. У 1813 г. — настаўнік лацінскай і польскай моваў Луцкай павятовай школы. У 1815 г. — сакратар маршалка Гродзенскай вывадовай дэпутацыі. У 1818 г. — архівіст па пытаннях шляхецкіх сходаў і вывадовых дэпутацыяў, прысяжны Гродзенскага галоўнага суда. У 1819—1820 г. — асэсар гэтага ж суда. У 1821 г. — калежскі сакратар, страпчы па казённых справах Гродзенскай губерні.

Віцэ-прэзідэнт Мінскай грамадзянскай палаты.

Сябра масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, прамоўца ў 1818–1820, масон 4-й ст. у 1821 годзе; ганаровы сябра масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 4-й ст. у 1820; Сябра ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы ў 1819, масон 4-й ст. у 1820. Па заданню майстра ложы Анджэйкавіча ўвёў у яе Караля Эйсымонта.

Меў адзін з найбгацейшых прыватных кнігазбораў, які налічваў да некалькіх тысяч тамоў. Пасля яго смерці ў 1848 г. бібліятэка была прададзена.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Andrzej T. Tyszka. Nekrologi «Kuriera Warszawskiego» 1821—1939. Tom II: 1846—1852. — 2001 — ​ISBN 978-83-87407-76-6​
2. 1 2 3 4  Швед, 2007
3. ↑  Tadeusz Zienkiewicz. Polskie życie literackie w Mińsku: w XIX i na początku XX wieku, do roku 1921 — Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1997

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Вітаноўскі Міхал Янавіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Дамінік Вітаноўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Дамінік Вітаноўскі |  | Ян Вітаноўскі[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
Дамронг Ратчанубаб
**Дамронг Ратчанубаб** (21 чэрвеня 1862, Бангкок - 1 снежня 1943, там жа) — дзяржаўны дзеяч і вучоны Тайланда, гісторык. Прынц, сын караля Монгкута (кіраваў у 1851-68 ). У 1892-1932 міністр народнай асветы, вывучаў у еўрапейскіх краінах сістэму адукацыі, садзейнічаў перанясенню яе прынцыпаў у сістэму навучання сваёй краіны. Першы прэзідэнт навуковага камітэта Нацыянальнай бібліятэкі ў Бангкоку, у якой па яго ініцыятыве былі сабраныя старажытныя надпісы на камені, рукапісы, творы нацыянальнага мастацтва. Працаваў над выданнем нацыянальных хронік. Стварыў работы па гісторыі Тайланда, гісторыі тайскай літаратуры, апісаў нацыянальныя звычаі, будыйскія помнікі, склаў біяграфіі дзяржаўных дзеячаў Тайланда. У 1892-1915 займаўся таксама пытаннямі мясцовага адміністрацыйнага кіравання і арганізацыяй падатковай сістэмы. Пасля рэвалюцыі 1932 эміграваў на в. Пенанг. У пачатку 1942 вярнуўся ў Тайланд.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Венер.

**Дамінік Венер** (фр.: Dominique Venner; 16 красавіка 1935, Парыж — 21 мая 2013, Парыж) — французскі пісьменнік, гісторык і публіцыст. Спецыялізаваўся на ваеннай гісторыі, у 1960-х — 1970-х быў адным з заснавальнікаў руху «Новых правых», сышоў з палітыкі ў 1971 годзе. 21 мая 2013 года скончыў жыццё самагубствам, застрэліўшыся ў саборы Парыжскай Божай Маці.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і архітэктара ў Парыжы. Браў удзел у Алжырскай вайне. Пасля вяртання з Алжырскай вайны, у 1965 годзе, уступіў у шэрагі «Сакрэтнай ўзброенай арганізацыі», якая выступала за змену кіруючага ладу ў Францыі. У ходзе дзейнасці ў гэтай арганізацыі быў арыштаваны і правёў у турме 3 гады.

Выйшаўшы з турмы стаў займацца тэарэтычным абгрунтаваннем сваіх поглядаў, разам з Аленам дэ Бенуа выступіў адным з тэарэтыкаў руху «Новых правых».

У 1963 годзе стаў заснавальнікам руху «Еўропа — Дзеянне», які прытрымліваецца ультраправых поглядаў і не выключае магчымасці прымянення сілы для змены ўлады.

У 1971 годзе прыняў рашэнне сысці з палітыкі, для таго каб больш часу надаваць гісторыі. Займаўся вывучэннем гісторыі зброі і ваеннай палітыкі, напісаў вялікую колькасць прац прысвечаных гэтай тэматыцы. Сярод яго работ варта вылучыць: «Белае сонца пераможаных» (1975) «Паўстанцкае Сэрца» (1994) «Гетысберг» (1995), «Белыя і Чырвоныя» (1997), «Гісторыя супрацоўніцтва» (2000), «Гісторыя тэрарызму» (2002). У 1981 годзе за працу пад назвай «Гісторыя Чырвонай арміі» атрымаў узнагароду Французскай акадэміі. З 2002 года да моманту смерці з’яўляўся рэдактарам «Новага часопіса гісторыі».

З’яўляўся актыўным праціўнікам аднаполых шлюбаў. 21 мая 2013 года застрэліўся каля алтара Сабора Парыжскай Божай Маці. На сваім сайце за некаторы час да самагубства размясціў тэкст у якім гаварылася аб неабходнасці «новых дзеянняў, паказальных і сімвалічных», якія будуць здольныя абудзіць «усыпленную свядомасць». За некалькі гадзін да смерці ён заклікаў сваіх паплечнікаў супраціўляцца новым законам.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   — С. 115–116.
3. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 11 мая 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1512647518836 · BNC: a11648648 · BNE: XX1149716 · BNF: 11927879f · CiNii: DA09676508 · GND: 119389398 · ISNI: 0000 0001 1559 1040 · LCCN: n50014341 · LNB: 000303949 · NTA: 069115370 · NUKAT: n00098176 · SUDOC: 027179990 · VIAF: 7398137 |

 |
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Славенск Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў XX стагоддзі
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1868—1871 гг. з цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускана стылю. Храм сіметрычна-восевай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі, якая складаецца з двух'яруснай шатровай вежы-званіцы (васьмярык на чацверыку), квадратных у плане трапезнай і малітоўнай залы, пяціграннай апсіды. Галоўны ўваход вылучаны арачным парталам з кілепадобным завяршэннем. Асноўны кубападобны аб'ём накрыты пакатым чатырохсхільным дахам, у завяршэнні якога цыбулепадобны гранёны купал на васьмігранным барабане. Цыбулепадобнай галоўкай завершаны высокі шацёр званіцы. Сіметрычныя фасады асноўнага аб'ёму расчлянёны пілястрамі на 3 праслы, якія заканчваюцца паўцыркульнымі аркамі з кілепадобнай акантоўкай. Гэтак жа аздоблены праёмы верхняга яруса званіцы. Насычанасць архітэктурнай пластыкі ствараюць вуглавыя лапаткі, пілястры, аркатурныя паясы, рабрыстыя фрызы, ліштвы арачных аконных праёмаў.

Інтэр'ер
--------

Унутры малітоўная зала перакрыта плоскай столлю, шырокімі прасветамі звязана з апсідай і бабінцом, асвятляецца бакавымі сіметрычна размешчанымі арачнымі аконнымі праёмамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Славенск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Славенск) на сайце Radzima.org
*
**Ігар Іосіфавіч Надашке́віч** (нар. 24 лістапада 1956, пас. Калодзішчы, Мінскі раён) — беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1987 годзе. З 1987 года працуе на Мастацкім камбінаце ў Мінску.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года.

Творчасць
---------

У творчасці прытрымліваецца сюжэтнай лініі рэалістычнага выканання ў спалучэнні з яркім, адкрыта фавістычным каляровым вырашэннем. Аўтар серый «Архаіка» (1995—2000), «Бацькоўскі дом» (1998—2000), «Памяці М. Раманюка», «Эгейскія скарбы» (абедзве 1998), «Дульсінея», «Жэмчуг лета» (абедзве 1999).

Зноскі
------

1. ↑  Igar Iosifavič Nadaškevič //

Літаратура
----------

* Надашкевіч Ігар Іосіфавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
**Пракі́сельскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Пракісель.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Холмецкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Артукоўскага (Арцюкоўскага) сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.


[[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе]
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Слабодка Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудаваная ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неарускага стылю. Крыжова-купальны храм. У аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуе шмат'ярусная шатровая званіца з галоўкай. Над сяродкрыжжам гранёны барабан з шатром, завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Фасады дэкарыраваны рустам, згрупаванымі і адзіночнымі паўкалонамі, шматпрафіляванымі карнізамі і паяскамі, какошнікамі, кілепадобнымі ліштвамі арачных аконных праёмаў.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Слабодка) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Слабодка) на сайце Radzima.org
*
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Рубяжэвічы Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Былы касцёл, які з 1863 года стаў царквой.
У 1863 годзе праваслаўным вернікам быў перададзены драўляны будынак пабудаванай у 1799 годзе каталіцкай царквы. У савецкі час царква была закрыта, а будынак быў разабраны ў 1972 годзе. У 2000 годзе на месцы старой драўлянай царквы быў пабудаваны новы храм.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з сілікатнай цэглы. Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-схільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Над фасадам надбудавана 8-гранная драўляная званіца з цыбулепадобным купалам. Бакавыя фасады расчлянёны прамавугольнымі і арачнымі аконнымі фасадамі.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Мікалаеўская царква
2. ↑  Свята-Мікалаеўская царква (Рубяжэвічы) Архівавана 22 кастрычніка 2019.
3. ↑  Мікалаеўская царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Рубяжэвічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Лебяда Лідскі раён Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана каля 1870(99?) г. з цэглы. Была прыпісной да Ражджаства-Багародзіцкай царквы ў в. Голдава.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана па кананічнай чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыі: прытвор-званіца, трапезная, кубападобная малітоўная зала, паўкруглая апсіда. Шацёр васьмерыковага яруса званіцы завершаны макаўкай, шатровы дах малітоўнай залы — цыбулепадобнай галоўкай. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі з руставанымі броўкамі, 3 уваходы аформлены кілепадобнымі парталамі.

Інтэр’ер
--------

У інтэр'еры апсіда і прытвор адкрыты ў малітоўную залу шырокімі арачнымі прасветамі, апсіда вылучана драўляным чатырох’ярусным іканастасам.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Лаўрэш Леанід. Прыход у Лебядзе // Лідскі Летапісец. 2020. № 2(90). С. 31–45. // на pawet.net

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Лебяда)
* Свята-Мікалаеўская царква (Лебяда) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Лебяда) на сайце Radzima.org
* Парафіяне Лебёдскай грэка-каталіцкай цэрквы, 1829 г. // на pawet.net
*