Нюрнбергская хроніка. Інкунабула выд. 1493 года.
**Інкунабула** (ад лац.: Incunabula — калыска, пачатак) — кнігі, выдадзеныя ў Еўропе ад пачатку кнігадрукавання і да 1 студзеня 1501 г. Выданні гэтага перыяду вельмі рэдкія, бо іх наклад быў 100—300 асобнікаў, асобных — 1000 і больш экзэмпляраў.

Апісанне і гісторыя
-------------------

### Гісторыя тэрміна

Тэрмін ўпершыню выкарыстаны Бернардам фон Малінкротам ў 1639 годзе ў памфлеце «De ortu et progressu artis typographicae» («Развіццё прагрэсу друкарскага мастацтва») і замацаваўся ў XVIII стагоддзі.

Першапачаткова інкунабулы вонкавым выглядам нагадвалі рукапісныя кнігі (адсутнасць тытульнага ліста, выхадныя звесткі ў канцы тэксту ў калафоне, рукапіснае афармленне ініцыялаў, рубрык-заставак). Паступова яны набылі рысы друкаванай кнігі. Друкавалі інкунабулы пераважна гатычным шрыфтам. Пры наборы выданняў антычных аўтараў і пісьменнікаў-гуманістаў карысталіся шрыфтам лацінскай алфавітнай сістэмы, у 1480—1490-я гг. — глаголіцай і кірыліцай.

Інкунабулы дзеляць на два тыпы: ксілаграфічныя і друкарскія. Друкарскім чынам была выканана Біблія Гутэнберга. Некаторыя аўтары лічаць інкунабуламі выданні, выкананыя толькі друкарскім чынам.

Асноўнымі пакупнікамі інкунабул былі навукоўцы, дваранства, адвакаты і святары. Як правіла, інкунабулы друкаваліся гатычным шрыфтам без абзацаў.

Пералік бібліятэк са зборамі інкунабул
--------------------------------------

Самымі вялікімі зборамі інкунабул размяшчаюць:

* Баварская дзяржаўная бібліятэка (19900)
* Брытанская бібліятэка (12500)
* Французская нацыянальная бібліятэка (12000)
* Ватыканская апостальская бібліятэка (8000)
* Аўстрыйская нацыянальная бібліятэка (8000)
* Штутгарцкая дзяржаўная бібліятэка (7076)
* Расійская нацыянальная бібліятэка (7000)
* Бібліятэка Ханцінгтона ў ЗША (5600)
* Бібліятэка Кангрэса ЗША (5600)
* Бадліянская бібліятэка (5500 у 7000 копіях)
* Расійская дзяржаўная бібліятэка (5300)
* Бібліятэка Кембрыджскага ўніверсітэта (4600)
* Бібліятэка Джона Райланда (4500)
* Берлінская дзяржаўная бібліятэка (4400)
* Ягелонская бібліятэка ў Кракаве (3671)
* Гарвардскі ўніверсітэт (3627 у 4389 копіях)
* Ельскі ўніверсітэт (3525)
* Нацыянальная бібліятэка Украіны імя У. І. Вярнадскага (524)
* Нацыянальная бібліятэка Беларусі (43)

Беларусь
--------

Інкунабулы белерускага паходжання няма, але яны вядомы на Беларусі з XV—XVI стст. Найчасцей іх прывозіла з іншых краін моладзь, якая вучылася ў Кракаве, Лейпцыгу, Падуі, Балонні і інш. Паводле каталогаў XVI—XVIII стст. інкунабулы меліся ў бібліятэках манастыроў, навучальных устаноў, кнігазборах прыватных асоб. Захаваліся інкунабулы з бібліятэкі Радзівілаў (11 з іх у бібліятэцы Расійскай АН), з бібліятэкі Храптовічаў у Шчорсах (З). У бібліятэках Вільнюса захоўваецца больш за 100 інкунабул з розных гарадоў Беларусі, у т.л. з Гродна (з бібліятэк кляштараў дамініканцаў і кармелітаў, езуіцкага калегіума), з Нясвіжа, Слоніма, Дзярэчына, Жыровіцкага манастыра базыльян (Слонімскі раён), з манастыроў Полацка, Маладзечанскай настаўніцкай семінарыі і інш. Шмат інкунабул зберагалася ў прыватных калекцыях магнатаў.

42 экзэмпляры інкунабул зберагаюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, 4 — у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы Нацыянальнай АН Беларусі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
2. ↑  Баварская дзяржаўная бібліятэка. Лічбы і факты 2008 (англ.)(недаступная спасылка)
3. ↑  Інкунабулы ў Бадліянскай бібліятэцы (англ.) Архівавана 1 лютага 2009.
4. ↑  Калекцыя бібліятэкі Ягелонскага ўніверсітэта (англ.) Архівавана 7 чэрвеня 2011.


  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4576407 · BNF: 119321007 · GND: 4027041-5 · LCCN: sh85064810 · NDL: 00564142 · NKC: ph115906 |

 |