**Карл Эрнст Адольф Андэрсан** (ням.: Karl Ernst Adolf Anderssen; 6 ліпеня 1818, Брэслаў (цяпер Уроцлаў) — 13 сакавіка 1879, там жа) — нямецкі шахматыст, вядучы шахматыст Еўропы 1850 -х і 1860 -х гадоў, майстар камбінацыйных гульняў, настаўнік, прафесар матэматыкі, доктар навук.

Андэрсан не быў папулярны ў шахматных колах да 1851 года, калі ён нечакана заняў першае месца ў Лондане на Першым міжнародным турніры, які паклаў пачатак сучаснай шахматнай эры. Дзякуючы поспеху ён быў прызнаны наймацнейшым шахматыстам свайго часу, але ў 1858 годзе ён прайграў ключавы матч з Полам Морфі ў Парыжы, што значна пахіснула яго шахматны аўтарытэт. Але пасля таго, як Морфі сышоў са сцэны, Андэрсен вярнуў сабе рэпутацыю наймацнейшага шахматыста свету, выйграўшы турнір у Лондане (1862). У 1866 годзе ён прайграў няпросты матч Стэйніцу з лікам 6: 8 (без уліку нічыёй), фактычна перадаўшы яму неафіцыйны тытул чэмпіёна свету.

Партыі Андэрсена з Кізерыцкім (Лондан, 1851) і Дзюфрэнем (Берлін, 1852) увайшлі ў гісторыю пад эпітэтамі «бесмяротны» і «вечназялёны» — столькі сучаснікаў былі ашаломлены камбінацыйнымі здольнасцямі Андэрсана.

Насуперак неаднаразовым выказванням у падручніках па шахматах і нават у «Курсе лекцый па шахматах» пятага чэмпіёна свету Макса Эйве аб адсутнасці ў Андэрсена пазіцыйнай гульні , шахматны гісторык Якаў Нойштадт адзначыў, што "пазіцыйныя грахі Андэрсена моцна перабольшаныя і прыпадаюць на ранні перыяд яго працы ". Прыкладам пазіцыйнага разумення можа служыць партыя з Луі Паўлсэнам у Вене (1873).

Біяграфія
---------

Адольф Андэрсан нарадзіўся ў беднай сям’і. Калі яму было 9 гадоў, бацька навучыў яго гуляць у шахматы . Андэрсэн згадаў, што лепш за ўсё вывучаў гульню па кнізе Ўільяма Льюіса «50 гульняў паміж Лабурдонам і Макдонэлам» (1835) . Ён чытаў кнігі Філідора, Альгаера і Мозеса Гіршеля[en]. Падчас вучобы ў гімназіі Святой Лізаветы ў сваім родным горадзе Брэславе, Андэрсен маляваў у падручніках шахматныя дыяграмы і на ўроках гуляў па перапісцы са сваімі сябрамі, што не перашкаджала яму паспяхова скончыць сярэднюю школу. Потым ён вучыўся ў Уроцлаўскім універсітэце, дзе здаваў дзяржаўныя экзамены . Ступень атрымаў у Берліне, дзе сустрэўся з моцнымі шахматамі  .

Андэрсан стаў настаўнікам нямецкай мовы і матэматыкі ў Фрыдрых-гімназіі ў родным горадзе, а пазней пераехаў у горад Слупск (Памеранія), дзе ён быў хатнім настаўнікам у сям’і. Часам ён ездзіў у сталіцу Прусіі, гуляў у шахматы ў кафэ Гойзлера з шахматыстамі Берлінскай пляяды[de]. Ужо тады прадстаўнік сузор’я Вільгельм Ганштэйн[de] прадказаў, што Андэрсан пераможа ўсіх вядомых майстроў  .

За перыяд да 1848 г. захавалася больш звестак пра партыі, у якіх Андэрсан прайграў, чым пра партыі, у якіх ён перамог. Яго супернікі звычайна захоўвалі сваю перамогу, сам жа Андэрсан партыі не запісваў .

Стыль і тэорыя
--------------

Андерсан увайшоў у гісторыю шахмат як галоўны прадстаўнік камбінацыйнай школы. Яго называлі і называюць шахматным рамантыкам.

Зноскі
------

1. 1 2  Adolf Anderssen // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Adolf Anderssen // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7  Нейштадт 1975. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFНейштадт1975 (даведка)
4. ↑  Fine R. (1952). *The World's Great Chess Games*. Andre Deutsch (now as paperback from Dover).
5. ↑  Morphy’s Opponents: Adolf Anderssen. Retrieved 2008-06-17.
6. ↑  Adolf Anderssen (1818–1879) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2009. Праверана 17 чэрвеня 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 365chess · Chess Games · Chess Tempo |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 162966051 · GND: 118502840 · ISNI: 0000 0001 2036 9583 · LCCN: no97016089 · NKC: xx0135506 · NTA: 068943334 · SUDOC: 250695464 · VIAF: 10636597 |

 |