Выява паяснічнага пазванка. англ.: Superior articular process Верхні сустаўны адростак; англ.: Inferior articular process Ніжні сустаўны адростак; англ.: Transverse process Папярочны адростак; англ.: Accessory process Дадатковы адростак; англ.: Mamillary process Соскападобны адростак
**Пазванок** (лац.: vertebra) — складальны элемент (косць) пазваночнага слупа.

Розныя групы пазваночных жывёл маюць розную колькасць пазванкоў у пазваночным слупе. У шэрагу груп — напрыклад, у птушак ці сысуноў — некаторыя пазванкі зліваюцца, ствараючы больш трывалыя ўтварэнні. У чалавека ў норме пазваночны слуп мае 33—34 пазванкі, уключаючы 5 зрослых у так званы крыж; акрамя таго, ад 3 да 5 пазванкоў, зрастаючыся, фарміруюць хвастцовую косць. Свабодныя пазванкі паміж сабой маюць праслойкі храстковай тканкі — так званыя міжпазванковыя дыскі.

Падобныя па будове і функцыях пазванкі фарміруюць розныя аддзелы пазваночнага слупа: шыйны, грудны, паяснічны, крыжавы, хваставы. Адпаведна з назвамі аддзелаў, і самі пазванкі называюцца па назве аддзела (напрыклад: *першы грудны пазванок*). Выключэнне складаюць першыя два шыйныя пазванкі, якія маюць уласныя назвы: атлант і эпістрафей. Найбольш пастаянны па колькасці пазванкоў шыйны аддзел, які ў большасці груп пазваночных уключае 7 пазванкоў.

Пазванкі бываюць рознай формы; яны могуць мець і дадатковыя адросткі. У рыб, некаторых земнаводных і паўзуноў форма сучляноўных паверхняў пазванкоў дваякаўвагнутая (*амфіцэльная*). У большасці земнаводных і паўзуноў у сувязі з патрэбнасцю ў рухомасці цела пазванкі становяцца *працэльнымі*, г.зн. увагнутымі спераду, ззаду выпуклымі, або *апістацэльнымі* — спераду выпуклымі, ззаду ўвагнутымі; у птушак — *гетэрацэльнымі*, г.зн. седлападобнымі. У сысуноў паміж пазванкамі размешчаны міжпазванковыя храсткі, у сувязі з чым цела пазванкоў маюць плоска-ўвагнутую форму: *плаціцэльныя* пазванкі.

Будова
------

Незалежна ад прыналежнасці да якога-небудзь пэўнага аддзела пазваночнага слупа ўсе пазванкі маюць адзіны агульны план будовы.

У пазванку адрозніваюць *цела* і *дугу*. Цела пазванка (лац.: corpus vertebrae) звернута ўперад і прызначана для апорнай функцыі. Дуга пазванка (лац.: arcus vertebrae) злучаецца ззаду з целам з дапамогай ножак дуг пазванка (лац.: pediculus arcus vertebrae). Паміж целам і дугой размяшчаецца пазваночная адтуліна (лац.: foramen vertebrale). У сукупнасці ўсе пазваночныя адтуліны ўтвараюць пазваночны канал (лац.: canalis vertebralis), дзе знаходзіцца спінны мозг. Ад дугі пазванка адыходзяць адросткі: ззаду ў сагітальнай плоскасці асцюкаваты адростак (лац.: processus spinalis), направа і налева ад дугі — папярочныя адросткі (лац.: processus transversus), уверх і ўніз ад дугі — верхнія і ніжні сустаўныя адросткі (лац.: processus articulares superiores et inferiores). Знізу сустаўныя адросткі абмежаваны верхнімі і ніжнімі пазваночнымі выразкамі (лац.: incisura vertebrales superiores et inferiores), якія пры злучэнні суседніх пазванкоў утвараюць міжпазванковыя адтуліны (лац.: foramina intervertebralia). Праз гэтыя адтуліны праходзяць крывяносныя сасуды і спіннамазгавыя нервы.

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978. Архівавана 10 красавіка 2016.
* Позвонки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пазванок

| ⛭Косці чалавека |
| --- |
| Чэрап | 

|  |  |
| --- | --- |
| Мазгавы аддзел | 
* Скроневая косць
* Патыліцавая косць
* Клінападобная косць
* Лобная косць
* Крацістая косць
* Цемевая косць

 |
| Тваравы аддзел | 
* Верхняя сківіца
* Ніжняя сківіца
* Паднябенная косць
* Ніжняя насавая ракавіна
* Насавая косць
* Пад’язычная косць
* Скулавая косць
* Слёзная косць
* Лямеш

 |
| Сярэдняе вуха | 
* **Слыхавыя костачкі**: Малаточак
* Кавадла
* Стрэмечка

 |

 |  |
| Хрыбетнік | 
* Пазванок
* Шыйныя пазванкі
	+ Атлант
	+ Восевы пазванок
* Грудныя пазванкі
* Паяснічныя пазванкі
* Крыж
* Хвасцец

 |
| Верхняяканечнасць | 

|  |  |
| --- | --- |
| Плячо | Плечавая косць |
| Перадплечча | 
* Локцевая косць
* Прамянёвая косць

 |
| Кісць | 
* Запясце
	+ Галоўчатая косць
	+ Гарохападобная косць
	+ Косць-трапецыя
	+ Кручкападобная косць
	+ Чоўнападобная косць
	+ Паўмесяцавая косць
	+ Трапецападобная косць
	+ Трохкантавая косць
* Пясцевыя косці
* Фалангі

 |

 |
| Грудная клетка | 
* Грудзіна
* Рэбры

 |
| Плечавы пояс | 
* Ключыца
* Лапаткі

 |
| Лагво (таз) | 
* Лагвовая (тазавая) косць
	+ Лабковая косць
	+ Падуздышная косць
	+ Сядальная косць

 |
| Ніжняяканечнасць | 

|  |  |
| --- | --- |
| Сцягно | 
* Сцегнавая косць
* Надкаленіца

 |
| Галёнка | 
* Вялікагалёначная косць
* Малагалёнкавая косць

 |
| Ступня | 
* Перадплюсна
	+ Клінападобныя косці
	+ Чоўнападобная косць
	+ Пятавая косць
	+ Кубападобная косць
	+ Таранная косць
* Плюсна
* Фалангі

 |

 |
| Гл. таксама | Змены шкілета чалавека ў выніку пераходу да прамой хады |