recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Альгера** (італ.: Alghero, катал.: L'Alguer) — горад у Італіі на паўночным захадзе вострава Сардзінія. Насельніцтва (2018 г.) — 43 964 чалавек.

Гісторыя
--------

Паселішчы людзей на месцы Альгера з'явіліся ўжо ў перыяд неаліта. Каля горада захаваліся старажытны некропаль тыпу домус-дэ-янас і помнікі нурагічнай цывілізацыі.

Горад быў заснаваны ў 1102 г. выхадцамі з Генуі. У 1350 г. пасля эпідэміі чорнай смерці частка землеўладальнікаў саступілі свае правы Арагону. Паміж Арагонам і Генуяй разгарнулася барацьба, якая цягнулася да восені 1354 г. і скончылася перамогай арагонцаў. У Альгера прыбылі каланісты з Пірэнейскага паўвострава. У 1492 г. яму быў нададзены статус каралеўскага горада.

У 1708 г. Альгера перайшоў пад уладу Савойскай дынастыі. У 1861 г. стаў часткай Італіі.

Культура
--------

Асаблівасцю Альгера з’яўляецца выкарыстанне ў афіцыйным справаводстве адначасова італьянскай і каталонскай моў. Горад з’яўляецца важным універсітэцкім цэнтрам Сардзініі. Тут захаваліся некаторыя традыцыйныя рамёствы, у тым ліку апрацоўка чырвоных каралаў. Мясцовая кухня славіцца рыбнымі стравамі і віном.

Каталіцкі патрон Альгеры — Святы Міхаіл. Жыхары Альгера арганізуюць яркія святкаванні страснога тыдня, у першыя дні жніўня — масавыя рэлігійныя шэсці ў гонар Дзевы Марыі, падчас Новага года і дня ўнебаўзяцце Найсвяцейшай Дзевы Марыі — карнавал і феерверкі.

Славутыя мясціны
----------------

Альгера — важны транспартны і турыстычны цэнтр Сардзініі. Турыстаў вабяць прыродныя і гістарычныя каштоўнасці:

* **Стары горад**, у якім захаваліся помнікі грамадзянскай, царкоўнай і ваеннай архітэктуры XIV — XVIII стст. у тым ліку сабор Святой Марыі, касцёл Святога Мікалая з купалам з паліхромнай маёлікі, абарончыя вежы і бастыёны, палацы багатых гараджан.

* 
* 
* 
* 

* **Мыс Капа-Качыя** знакаміты маляўнічай скалой і пячорай Нептуна.

* 
* 

* У наваколлях горада знаходзіцца 34 **пляжы**.

* 
* 

* **Некропаль Ангелу-Рую** — найбуйнейшы збор магільняў тыпу домус-дэ-янас.

* 
* 

* **Неалітычны некропаль на пагорку Святога Пятра** з 10 магільняў.

* 
* 

* **Комплекс Пальмавера** — помнік нурагічнай цывілізацыі.

* 
* 

* **Санта-Імбенія** ў 15 км ад Альгера знакаміта рэшткамі нурагі і вілы рымскага перыяда

* 
*

Культура
--------

У Альгера працуе музей археалогіі.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Balaguer[d], Іспанія (2005)
* Encamp[d], Андора (12 красавіка 2003)
* Encamp[d], Андора (12 красавіка 2003)
* Пальма-дэ-Мальёрка, Іспанія (1988)
* Тарагона, Іспанія (22 верасня 1972)[…]

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑
5. ↑

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Альгера на Вікісховішчы |

 Alghero даведнік на сайце *Wikivoyage*

* Афіцыйны сайт
* Славутыя мясціны
* Кухня
**Экстаз Святой Тэрэзы** (італ.: Estasi di santa Teresa d'Avila) — алтарная група ў капэле Карнара ў рымскай царкве Санта-Марыя-дэла-Віторыа, створаная ў 1645—1652 гадах Джавані Ларэнца Берніні па заказе венецыянскага кардынала Федэрыка Віторыа.

Апісанне
--------

Скульптура прысвечана Святой Тэрэзе, іспанскай манашцы і каталіцкай святой, якая жыла ў XVI стагоддзі. У адным з лістоў Святая Тэрэза распавяла, як аднойчы ў сне «да яе з'явіўся анёл у цялесным вобразе» і працяў ёй улонне залатой стралой з вогненным канцом, з-за чаго яна зведала «салодасную пакуту». Берніні ўвасобіў гэта містычнае бачанне ў мармуры.

Скульптуры, выкананыя з белага карарскага мармуру, размешчаны ў алтарнай нішы сярод калон з каляровага мармуру, на фоне пазалочаных бронзавых прамянёў, якія сімвалізуюць боскае святло. Святая Тэрэза пагружана ў стан духоўнага азарэння, задраўшы галаву, абхопленая знямогай святая ляжыць на аблоках, анёл, які стаіць побач, накіроўвае ў яе сэрца залатую стралу.

Зноскі
------

1. ↑  Ларэнца Берніні. Жыццё і творчасць — біяграфія. Bernini, Gian Lorenzo

Літаратура
----------

* *Henze, Anton.* Kunstführer Rom. — Stuttgart: Reclam, 1994. — ISBN 3-15-010402-5.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Экстаз святой Тэрэзы**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Ларуса · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7703540-9 · VIAF: 192437715 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марковіч.
**Ігар Іванавіч Марковіч** (нар. 1960, в. Ніжняе Хаміно, Верхнядзвінскі раён) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1960 годзе ў вёсцы Ніжняе Хаміно Верхнядзвінскага раёна. Мае сястру, яна працуе настаўніцай рускай мовы. У дзяцінстве сярод захапленняў былі ровары і матацыклы.

У 1982 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «Механізацыя сельскай гаспадаркі». У 2009 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Працоўную дзейнасць пачаткаў у 1982 годзе ў саўгасе «Дрысенскі» Верхнядзвінскага раёна, дзе працаваў інжынерам-механікам, інжынерам па тэхніцы бяспекі і арганізацыі пажарнай аховы, загадчыкам майстэрняў, галоўным інжынерам. З 1987 па 1990 год — інструктар сельскагаспадарчага аддзела, затым інструктар арганізацыйнага аддзела Верхнядзвінскага райкама КПБ Віцебскай вобласці. У 1990 годзе ўзначаліў Верхнядзвінскае КУП па вытворча-тэхнічным абслугоўванні раённага аграпрамысловага аб’яднання Віцебскай вобласці, з 2003 года — гендырэктар ААТ «Верхнядзвінскі райаграсэрвіс».

У сакавіку 2007 года прызначаны старшынёй Верхнядзвінскага райвыканкама. Свой стыль кіраўніцтва называе «дэмакратычным».

26 снежня 2019 года прызначаны старшынёй Полацкага райвыканкама. Пасада кіраўніка Полацкага раёна стала вакантнай пасля таго, як былы старшыня Мікалай Шаўчук стаў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў.

Узнагароджаны граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі (2017).

Сям’я
-----

Мае дваіх сыноў. Адзін з іх жыве ў Наваполацку, працуе юрыстам.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4  Пяць фактаў пра пяцярых новых старшыняў райвыканкамаў
3. 1 2 3  В должности председателя Полоцкого райисполкома утвердили Игоря Марковича 31.12.2019
4. ↑  Свидетельство № 5-02/107 от 10 ноября 2017 года (руск.)(недаступная спасылка).  Минская епархия (10 снежня 2017). Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2022. Праверана 18 лістапада 2020.

Спасылкі
--------

* В должности председателя Полоцкого райисполкома утвердили Игоря Марковича 31.12.2019
**Anticollix sparsata** — від молей сямейства пядзенікі (*Geometridae*). Упершыню від быў апісаны Георгам Фрыдрыхам Трайчке  (укр.) (бел. ў 1828 годзе.

Арэал
-----

Сустракаецца па ўсёй Палеарктыцы ад Еўропы да Японіі.

Апісанне
--------

Размах крылаў 20-26 мм. Асноўны колер пярэдніх крылаў светла-карычневы або шэры. Па рэбернай абзе часцей за ўсё ёсць квадратныя цёмныя плямы (звычайна чатыры), але яны могуць быць размытымі. У сярэдзіне крыла звычайна маюцца дзве-тры маленькія трохкутныя чорныя плямы, але ніякіх слядоў цёмнай папярочнай паласы няма. Задняе крыло мае прыкметную зубчастую аблямоўку. Яно манахромна-шэрае. Абедзве пары крылаў маюць невялікія чорныя плямы па знешніх краях. Лічынка стройная, зялёная на спіне і бледна-зялёная на брушку, з вузкай белай бакавой палоскай. Мае раскіданыя кароткія яркія шчацінкі.

Лёт імага з мая па верасень у двух пакаленнях.

 Малюнкі 1,1a — лічынкі пасля канчатковай лінькі
Вусені харчуюцца кветкамі і лісцем лазаніцы звычайнай (*Lysimachia vulgaris*).

Зноскі
------

1. ↑   Waring, P. & Townsend, M, 2003, *Field Guide to the Moths of Great Britain and Ireland* British Wildlife Publishing ISBN 9781472964519
2. ↑   Skinner, B, 1998, *The Colour Identification Guide to Moths of the British Isles*, Viking Press, ISBN 9780670879786
3. ↑   Riley, A.M. & Prior, G. 2003, *British and Irish pug moths*, Harley Books, ISBN 0-946589-51-8

Спасылкі
--------

* Dentated pug at *UKMoths*
* *Fauna Europaea*
* *Lepidoptera of Belgium* Архівавана 7 сакавіка 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
**Шчыпоўка залацістая** (*Sabanejewia aurata*) — від рыб сямйства ўюновых.

Апісанне
--------

Невялікая паводле памераў рыба. Звычайная даўжыня цела 6—8 см, рэдка да 13,8 см, маса 3—5 г, жыве 4—5 год. Самцы ў дарослым стане не маюць органа Канестрыні, характэрнага для самцоў звычайнай шчыпоўкі (*Cobitis taenia*). У хваставым плаўніку 12 галінастых промняў, на баках цела 10—15 (да 19) цёмных плямак, але менш заўважных, чым у *C. taenia*. На спіне спераду і ззаду спіннога плаўніка некалькі буйных папярочных плям. Ля асновы хваставога — цёмная папярочная паласа, пасярэдзіне перарваная. Цела з лёгкім залацістым адценнем, з бураватымі плямкамі. Пад вачніцай моцны шып. Вусікі даволі доўгія, з вуглоў рота яны даходзяць да задняга краю вока.

Пашырэнне
---------

Від мае разарваны арэал. Паводле Ю. С. Рашэтнікава і інш. сустракаецца ў прэсных вадаёмах басейнаў Балтыйскага, Эгейскага, Чорнага, Азоўскага, Каспійскага і Аральскага мораў. На тэрыторыі Беларусі ўпершыню выяўлена ў рэках Дняпро і Сож у межах Гомельскай вобласці ў пачатку XXI ст.

Насяляе біятопы, якія адрозніваюцца глыбінёй (ад 20 см да 1,5 м), скорасцю цячэння, характарам дна. Вядзе прыдонны спосаб жыцця, найбольш актыўная на змяркані і начны час.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Харчуецца планктоннымі жывёламі, ніткавымі водарасцямі, паветранымі насякомымі і ікрой рыб.

Палаваспелай становіцца на 2—3-м годзе жыцця пры даўжыні цела 5—6 см. Парцыённы нераст пачынаецца ў маі — ліпені пры тэмпературы вады каля 20 °С. Адкладвае ікру ў зарасніках ніткавых водарасцей. Сярэдняя пладавітасць каля 900 ікрынак. Лічынкі пачынаюць харчавацца зоапланктонам. Па дасягненні даўжыні цела 2 см пераходзяць да доннага спосабу жыцця, і аб'ектамі іх харчавання становяцца дробныя ракападобныя, хіранаміды і іншыя донныя беспазваночныя.

Промысел
--------

Гаспадарчага значэння не мае, выкарыстоўваецца як прынада пры лоўлі драпежных рыб.

Літаратура
----------

* *Гричик, В. В. Бурко, Л. Д.* Животный мир Беларуси. Позвоночные: учеб. пособие. — Мн.: Изд. центр БГУ, 2013. — 399 с. ISBN 978-985-553-128-0

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777068611 |
**Бруме́р** (фр.: brumaire, паводле лац.: brume — *туман*) — 2-і месяц (22/23 кастрычніка — 20/21 лістапада) французскага рэспубліканскага календара, які дзейнічаў з кастрычніка 1793 па 1 студзеня 1806.

Як і ўсе месяцы французскага рэспубліканскага календара, складаўся з 30 дзён, якія падзяляліся на 3 дэкады. Кожны дзень меў назву сельскагаспадарчай расліны, акрамя пятага ды дзясятага дзён, якія мелі назву свойскай жывёлы і сельскагаспадарчай прылады адпаведна.

Гл. таксама
-----------

* Пераварот 18 брумера

| Французскі рэспубліканскі каляндар |
| --- |
| 
* Вандэм’ер
* Брумер
* Фрымер
* Нівоз
* Плювіёз
* Вантоз
* Жэрміналь
* Фларэаль
* Прэрыяль
* Месідор
* Тэрмідор
* Фрукцідор

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
Інуіты Канады ў зімовых строях
**Інуіты** (саманазва: *Inuit*, ᐃᓄᐃᑦ, літаральна «людзі» або «сапраўдныя людзі») — група эскімоскіх народаў, якія размаўляюць на інуіцкіх мовах. Кампактна жывуць на поўначы Аляскі (ЗША), поўначы Канады, у Грэнландыі. Агульная колькасць перавышае 130 тысяч чалавек.

Паходжанне
----------

Інуіты, як і іншыя эскімосы, паходзяць ад групы азіяцкіх перасяленцаў, якія мінавалі Берынгаў праліў і трапілі ў Паўночную Амерыку каля 6 тысяч гадоў таму. У 4 — 3 тысячагоддзях да н. э. на тэрыторыі сучаснай Аляскі склалася старажытная культура стваральнікаў мікралітаў. Яе прадстаўнікі спарадзілі дзве розныя хвалі міграцый у арктычныя раёны Новага Света. Першая пачалася ў 3 тысячагоддзі да н. э. і належала палеаэскімосам. Другая — толькі ў канцы 1 тысячагоддзя н. э. Мігранты другой хвалі з’яўляліся носьбітамі дастаткова развітай культуры Туле, якая сфарміравалася да VIII — IX стст. н. э. на ўсход ад заліва Амундсена на аснове адгалінаванняў старажытнай берынгаморскай і бірнікскай культур. Культура Туле належала непасрэдна продкам інуітаў. Да пачатку XXI ст. некаторыя даследчыкі выказвалі думку, што носьбіты культуры Туле асімілявалі палеаэскімосаў, аднак генетычныя даследаванні 2010 г. абверглі гэта.

Да XIV ст. продкі інуітаў занялі вялізарныя тэрыторыі Паўночнай Амерыкі ад поўначы Аляскі на захадзе да Грэнландыі на ўсходзе, ад Гудзонава заліва на поўдні да вострава Элсмір на поўначы. Яны здолелі прыстасавацца да новых умоў. У некаторых выпадках змянялі гаспадарчыя заняткі, пераходзілі ад палявання на кітоў і ластаногіх да рыбалоўства і палявання на карыбу. Нягледзячы на адсутнасць шчыльнай грамадскай арганізацыі, інуіты захавалі адносную моўную еднасць.

Народы
------

* Грэнландскія інуіты
* Інуіты Нунавут
* Інуіты Нунавік
* Інуіты Нунатсіявут
* Інувіялуіт
* Іньюпіят

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Інуіты на Вікісховішчы |

* Inuit — History, Modern era, Acculturation and Assimilation
* DNA SUGGESTS ALL EARLY ESKIMOS MIGRATED FROM NORTH SLOPE Архівавана 29 ліпеня 2016.
* Thule Culture
* ESKIMOS ALASKA’S HERITAGE Архівавана 16 ліпеня 2016.
* Inuit culture in Greenland Архівавана 28 студзеня 2016.
* Inuit — First Peoples of Canada

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Канадская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX4576562 · BNF: 119321367 · LCCN: sh93001720 · NDL: 00579094 |
**Мары-Луіза Эстэр Мод Экман** (шведск.: Marie-Louise Ester Maude Ekman; народжаная Фукс (швед. Fuchs), у першым шлюбе — дэ Геер (швед. De Geer), у другім шлюбе дэ Геер Бергенстроле (швед. De Geer Bergenstråhle) (нар. 5 лістапада 1944) — шведскі мастак і кінарэжысёр. Прафесар мастацтваў і былы рэктар Каралеўскага ўніверсітэцкага каледжа прыгожых мастацтваў у Стакгольме.

У 1991 годзе падчас 26-й цырымоніі ўручэння ўзнагарод «Залаты жук» удастоена прэміі за творчыя дасягненні. У 2007 годзе ўзнагароджана медалём Прынца Яўгена.

З 2009 года Экман займае пасаду кіруючага дырэктара Каралеўскага драматычнага тэатра.

З 1966 па 1971 год была замужам за мастаком Карлам Ёханам дэ Геерам, з 1971 па 1980 год - за рэжысёрам і пісьменнікам Юханам Бергенстроле, з 1989 - за тэатральным рэжысёрам Гестам Экманам да яго смерці ў 2017 годзе.
**Шрыхарыкота**(англ.: Shriharikota) — касмадром у Індыі.
Геаграфічныя кардынаты — 14˚ паўночнай шыраты і 80˚ усходняй даўгаты. Нахіл арбіты — 44 — 47˚.
Размешчаны за 100 км на поўнач ад горада Мадрас на востраве Шрыхарыкота (штат Андхра-Прадэш). Будаўніцтва касмадрома было распачата ў 1971 годзе, функцыянуе з 1979-га, у 1980-м адправіў у космас першы індыйскі спадарожнік. Належыць Індыйскай арганізацыі касмічных даследаванняў. На касмадроме маюцца стартавыя комплексы для запуску індыйскіх ракет-носьбітаў і метэаралагічных ракет, станцыя назірання, два мантажна-выпрабавальныя комплексы, стэнды для выпрабаванняў ракетных рухавікоў, выпрабавальны вібрастэнд.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скарабагатаў.

**Канстанцін Васілевіч Скарабагатаў** (руск.: Константи́н Васи́льевич Скоробога́тов; 1887—1969) — савецкі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр. Народны артыст СССР (1953). Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій другой ступені (1941, 1948, 1949, 1951 — двойчы).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 лютага [6 сакавіка] 1887 года ў сяле Аляксандраўскім (цяпер — у межах Санкт-Пецярбурга).

У 1897 годзе скончыў царкоўна-прыходскую земскую школу. З 10 гадоў працаваў на Абухаўскім заводзе, скончыў ваенна-тэхнічную школу пры заводзе. У 1903—1904 гадах вучыўся ў Імператарскім лясным інстытуце (цяпер — Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны лесатэхнічны ўніверсітэт).

З 1905 года пачаў выступаць на сцэнах аматарскіх тэатраў пецярбургскіх ускраін. У 1917—1918 гадах — акцёр Петраградскага тэатра Паўлавай «Прывал камедыянтаў». У 1918—1920 гадах — акцёр і рэжысёр Саратаўскага губернскага тэатра (цяпер — Саратаўскі тэатр драмы імя І. А. Слонава), у 1920—1922 — Самарскага гарадскога тэатра, у 1922—1925 — Ленінградскага тэатра ім. А. В. Луначарскага пры Пуцілаўскім заводзе, у 1925—1926 — Іркуцкага гарадскога «Чырвонага тэатра».

У 1926 годзе вярнуўся ў Ленінград. У 1926—1927 гадах — акцёр Ленінградскага тэатра Будаўнікоў, у 1928—1935 — Вялікага драматычнага тэатра (цяпер — імя Г. А. Таўстаногава).

З 1936 года — акцёр Ленінградскага тэатра драмы ім. А. С. Пушкіна (цяпер — Александрынскі тэатр), у 1951—1958 — дырэктар тэатра.

Аўтар кнігі «Жыццё і сцэна» (1970).

Фільмаграфія
------------

* (1958) «Шчасце трэба берагчы» — дзед Даніла
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Крумкач.

**«Крумкач»** (англ.: The Crow) — амерыканскі гатычны супергеройскі фільм 1994 года, зняты Алексам Проясам паводле сцэнарыя Дэвіда Дж. Шоў і Джона Шырлі. У ім адыграў апошнюю ролю ў кіно Брэндан Лі. Фільм заснаваны на аднайменным коміксе Джэймса О’Бара.

Падчас здымак выканаўца галоўнай ролі Лі быў смяротна паранены. Паколькі ён скончыў большасць сваіх сцэн перад смерцю, фільм быў завершаны за кошт перапісвання сцэнарыя, выкарыстанні дублёра і лічбавых эфектаў. «Крумкач» прысвечаны Брэндану Лі і яго нявесце Элізе Хатан.

Пасля смерці Лі Paramount Pictures адмовілася ад распаўсюджвання фільма, і правы перайшлі да Miramax, якая курыравала завяршэнне "Крумкача". Фільм атрымаў станоўчыя водгукі, а крытыкі Rotten Tomatoes высока ацанілі яго тон, візуальныя эфекты, аператарскую працу Дарыюша Вольскага, пастановачны дызайн і акцёрскую гульню Брэндана Лі. «Крумкач» таксама сабраў 94 мільёны долараў пры бюджэце ў 23 мільёны долараў і стаў культавым. Поспех фільма прывёў да стварэння медыяфраншызы, якая ўключае тры сіквелы, тэлесерыял і перазапуск. Сіквелы, у якіх у асноўным фігуравалі розныя персанажы і ніводны з першапачатковых акцёраў, не змаглі параўнацца з поспехам першага фільма.

Зноскі
------
**Клод Ланцман** (фр.: Claude Lanzmann; 27 лістапада 1925, Буа-Каломб — 5 ліпеня 2018, Парыж) — французскі журналіст і кінарэжысёр-дакументаліст.

Біяграфія
---------

Яго дзед і бабуля, Янкл і Пэрл Гроберман, эмігравалі ў Парыж з Кішынёва пасля яўрэйскага пагрому 1903 года, калі яго маці Палет было 3 месяцы. Дзед і бабуля па бацькоўскай лініі, Іцхок (Ляон, 1874—?) і Ганна Ланцман, эмігравалі тады ж з Вілейкі. У 1940 годзе Клод разам з братам і сястрой хаваўся ад немцаў у авернскай вёсцы. У 1943 годзе ён стаў адным з арганізатараў Супраціўлення ў ліцэі Блеза Паскаля ў Клермон-Феране. Быў у падполлі, затым у атрадах макі ў Аверні.

З 1947 года вывучаў філасофію ў Цюбінгене, затым выкладаў філасофію і французскую літаратуру ў Свабодным універсітэце Берліна, дзе ў 1952 годзе пазнаёміўся з Сартрам і Сімонай дэ Бавуар. Ланцман пачаў актыўна супрацоўнічаць з іх часопісам «Тан мадэрн» («Новыя часы»), быў яго галоўным рэдактарам. Падпісаў «Маніфест 121» супраць вайны ў Алжыры. Шмат пісаў пра араба-ізраільскі канфлікт. З 1970 года амаль цалкам засяродзіўся на дакументальным кіно.

Памёр 5 ліпеня 2018 г. Быў удастоены нацыянальнай цырымоніі развітання. Пахаваны на могілках Манпарнас.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Отчык.
**Анатоль Уладзіміравіч Отчык** (нар. 7 ліпеня 1949, в. Шыічы, Гомельская вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 ліпеня 1949 года ў вёсцы Шыічы Гомельскай вобласці. Скончыў у 1972 годзе Пензенскае мастацкае вучылішча, Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1977). Вучыўся ў Л. Скарабагатава, Э. Іадэніса, А. Хадыкі. Удзельнік мастацкіх выставак з 1978 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1986 года. 

Жыве ў г. Гомелі.

Творчасць
---------

Працуе ў плакаце, жывапісе, афармленні архітэктурнага асяроддзя. Асноўныя творы: плакаты «Людзі, не дапусціце самазнішчэння!», «9 мая 1945», «Максім Багдановіч. 1891—1991», «Міністэрства аховы здароўя СССР папярэджвае», «Ці прыляцяць буслы на Палессе?»; карціны «Падаючы», «Пад крыламі», «Лясная бліскавіца», «Узлёт», «Зімовы сон»; роспіс фасада і вітраж у радыелагічным корпусе анкалагічнага дыспансера; роспіс у вестыбюлі прафілакторыя вытворчага аб’яднання «Гомсельмаш» (абодва ў г. Гомелі). 

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Гомельскім абласным краязнаўчым музеі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Отчык Анатоль Уладзіміравіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Анатоль Уладзіміравіч Отчык на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
**Stemonitis** — род міксаміцэтаў сямейства *Stemonitidaceae*, шырока распаўсюджаны ў прыродзе, за выключэннем Антарктыкі.

Апісана каля 20 відаў (дадзеныя 2017 года), на тэрыторыі былога СССР выяўлена 8 відаў (1993). Спарангіі прадстаўнікоў роду, вонкава не адрозныя ад сучасных, былі знойдзены ў мелавым бірманскім бурштыне.

Апісанне
--------

Плазмодый  (руск.) (бел. белы або жоўты. Споранашэнне мае выгляд шматлікіх цыліндрычных «пярынак» (спарангіяў), якія размешчаны на субстраце амаль вертыкальна, утвараючы групы. Спарангій 2-20 мм вышынёй з больш ці менш выяўленай ножкай. Унутры спарангія ножка пераходзіць у калонку, якая праходзіць амаль па ўсёй яго даўжыні. Ад калонкі адыходзяць ніткі капіліцыя; на паверхні спарангія (пад перыдыем) яны ўтвараюць большай часткай замкнёную сетку. Перыдый мае выгляд плёнкі, хутка знікаючы.

Споры ў масе чорныя ці карычневыя, у праходным святле бура-фіялетавыя.

Адрозніваць асобныя віды цяжка, для дакладнай ідэнтыфікацыі звычайна неабходная мікраскапія.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Распаўсюджаны род, сустракаецца галоўным чынам летам і восенню на гнілым дрэве, адмерлых галінах, лісці.

Межы роду даволі размытыя. Ад блізкага роду *Comatricha* адрозніваецца замкнёнай сеткай капіліцыя на паверхні спарангія.

Асноўныя віды
-------------

*Stemonitis axifera*
* Stemonitis aequalis
* Stemonitis axifera
* Stemonitis comatricha
* Stemonitis flavogenita
* *Stemonitis fusca*
* Stemonitis herbatica
* Stemonitis lamproderma
* Stemonitis nigrescens
* Stemonitis pallida
* Stemonitis smithii
* Stemonitis splendens
* Stemonitis virginiensis

Зноскі
------

1. ↑  *Jouko Rikkinen, David A. Grimaldi, Alexander R. Schmidt* Morphological stasis in the first myxomycete from the Mesozoic, and the likely role of cryptobiosis(англ.) // *Scientific Reports*. — 2019-12-24. — В. 1. — Т. 9. — С. 1–8. — ISSN 2045-2322. — DOI:10.1038/s41598-019-55622-9 Архівавана з першакрыніцы 11 студзеня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778140954 |
**Брэсцкі аўтобус -** аўтобусная сістэма Брэста. Адкрыта 15 красавіка 1948 года. Па стане на люты 2024 года налічвае 64 маршруты.

З 15 красавіка 1948 г. на падставе рашэння Брэсцкага гарвыканкама ад 13.04.1948 № 238 у Брэсце былі арганізаваны ўнутрыгарадскія аўтобусныя зносіны па адной лініі: вакзал Брэст-Цэнтральны – Паўднёвы гарадок (на 11 прыпыначных пунктаў).

Праз год у адпаведнасці з рашэннем гарвыканкама ад 12.04.1949 у горадзе дзейнічала ўжо дзве лініі: маршрут № 1 – чыгуначная бальніца – Паўднёвы гарадок (працягласцю 15 км) і маршрут № 2 – вул. Трышына (працягласцю 8 км). Па першым маршруце курсіравала 4 аўтобусы з інтэрвалам у 20-25 хвілін, па другім – 8 аўтобусаў з інтэрвалам 15-20 хвілін. Праца аўтобусаў пачыналася ў 6.30 і заканчвалася ў 1 гадзіну ночы.

У верасні 1950 г. была абсталявана гарадская аўтобусная станцыя на вул.Маскоўскай

У студзені 1952 г. рашэннем Брэсцкага гарвыканкама ад 15.01.1952 зацверджаны 3 лініі маршрутаў руху аўтобусаў:

вакзал Брэст-Цэнтральны - Паўднёвы гарадок (працягласцю 22 км);

Брэст-Усходні - Граеўка (працягласцю 8 км);

Трышын-Адамкова (працягласцю 10 км).

У верасні 1953 г. была адкрыта чацвёртая аўтобусная лінія па маршруце ад Цэнтральнага рынку да вул. Каштанавай працягласцю 4,5 км.
***Angerona prunaria*** - від матылёў з сямейства [[Пядзенікі{{!}}пядзенікаў]] (*[[*Geometridae*}}.*

Апісанне
--------

Размах крылаў 35-65 мм. Пярэднія крылы шырокія, трохкутныя; заднія — закругленыя. Афарбоўка крылаў самца пераважна вохрыста-аранжавая, самкі — бэжавая. Крылы абедзвюх палоў раўнамерна пакрытыя цёмнымі папярочнымі плямамі-штрышкамі. Афарбоўка матылькоў вельмі зменлівая, вядома мноства варыянтаў і формаў. У цэлым самцы адрозніваюцца больш яркай афарбоўкай і звычайна некалькі менш самак. Махры крылаў светла-аранжавыя або жоўтыя.

### Варыябельнасць афарбоўкі

* Самец номинативной формы окраскиСамец намінатыўнай формы афарбоўкі
* 
* Angerona prunaria f. corylariaAngerona prunaria f. corylaria
* 
* СамецСамец

Арэал
-----

Распаўсюджана паўсюдна ў Заходняй і Сярэдняй Еўропе, сярэдняй паласе Расіі, Манголіі, Паўночным Кітаі, Карэі, Японіі.

Біялогія
--------

Час лёту імага з мая па ліпень. За год развіваецца адно пакаленне.

Жыццёвы цыкл
------------

Самкі адкладаюць яйцы невялікімі групамі на ніжнім баку лісця кармавых раслін. Пладавітасць адной самкі дасягае 250 яец.

Яйцы памерам 0,5-0,8 мм, авальнай формы, жоўтага колеру. Вусень даўжынёй 40-60 мм. Форма яе цела цыліндрычная, паступова пашыраецца ад сярэднегрудзяў да шостага сегменту. Афарбоўка шэрая з карычневымі палосамі. На восьмым сегменце знаходзяцца вострыя грудкі, на іншых сегментах грудкі дробныя. Зімуюць вусені паміж лісцем, аплеценымі павуціннем. Кукалка даўжынёй 17,2-18,5 мм, цёмна-бурая з чырванаватым канцом. Размяшчаецца ў лёгкім кокане звычайна паміж лісцем.

Вусені адносяцца да паліфагаў. Кармавыя расліны вусеняў: {{bt-bellat|сліва|*Prunus*]]*), у тым ліку {{bt-bellat|цёрн|Prunus spinosa}} і {{bt-bellat|абрыкос|*Prunus armeniaca*}} {{bt-bellat|вішня|*Cerasus*}}, {{bt-bellat|глог|*Crataegus*}}, {{bt-bellat|ляшчына|*Corylus*}}, {{bt-bellat|крушына|*Frangula*}}, у тым ліку* {{bt-bellat||Frangula dodonei}}*, {{bt-bellat|бружмель|*Lonicera*}}, у тым ліку* {{bt-bellat|бружмель звычайны|Lonicera xylosteum}}*, {{bt-bellat|вярба|Salix}}, граб (*[[*Carpinus*}}, {{bt-bellat|бук|*Fagus*]]*), {{bt-bellat|бяроза|Betula}}*, {{bt-bellat|асіна|Populus tremula}}, {{bt-bellat|чарніцы|Vaccinium myrtillus}}*.*

1. 1 2 3 4 5  Васильев В. П. Вредители сельскохозяйственных культур и лесных насаждений: В 3-х т. — Т. 2. Вредные членистоногие, позвоночные. — 2-е изд. испр. и доп. / Под общ. ред. В. П. Васильева; Ред-ры тома В. Г. Долин, В. Н. Стовбчатый.— К.: Урожай, 1988 576.
2. ↑  Гусев В. И. Атлас насекомых Украины (на украинском языке). Гусев В. И. Ермоленко В. М. Свищук В. В. Шмиговский К. А. Киев: Государственное учебно-педагогическое издательство «Радянська школа», 1962—224 с. илл
3. ↑  Васильев В. П. Лившиц И. З. Вредители плодовых культур. — М.Колос,1984.- 399с.
**Бітва пад Монтэ-Касіна** (англ.: Battle of Monte Cassino, ням.: Schlacht um Monte Cassino, фр.: Bataille du Mont Cassin, італ.: Battaglia di Montecassino, польск.: Bitwa pod Monte Cassino) — серыя з чатырох бітваў, у выніку якіх саюзныя войскі авалодалі стратэгічнай вышынёй на «Лініі Густава» і здзейснілі прарыў на Рым.

Беларусы ў бітве пад Монтэ-Касіна
---------------------------------

У канцы 1943 г. брытанскае камандаванне перакідвае II Польскі корпус на Апенінскі паўвостраў. У пачатку 1944 г. польскія часткі ў складзе 3-й Карпацкай пяхотнай дывізіі, 5-й Крэсовай пяхотнай дывізіі, 2-й Польскай бранятанкавай брыгады, 2-га артылерыйскага корпуса ўступілі ў баі са злучэннямі Вермахта. Армія саюзнікаў беспаспяхова штурмавала Монтэ-Касіна. 11 мая ў баі каля манастыра ўступіў II Польскі корпус. Праз нядзелю баёў «Лінія Густава» была прарвана. Польскі атрад узняў над манастыром бела-чырвоны сцяг. Страты Польскага корпуса — 924 чалавекі забітыя, 4199 параненыя; па падліках гісторыкаў, 177 загінуўшых салдат былі беларусамі.

Зноскі
------

1. ↑  Белорусы на итальянском фронте. Малоизвестные факты Второй мировой (руск.) (недаступная спасылка) Архівавана 12 ліпеня 2019.
**Влта́ва** (чэшск.: Vltava, ням.: Moldau, польск.: Wełtawa) — рака ў Чэхіі, левы прыток ракі Лабы (Эльба). Даўжыня — 446 км, плошча басейна — 28 000 км². Выток у горах Шумава. Там жа ўтварае найбуйнейшае вадасховішча Чэхіі — Ліпна. Ля горада Вішы-Брод праходзіць праз цясніну «Чортавы сцены», далей цячэ праз Будзеёвіцкую раўніну, затым па ўзвышшах Сярэдняй Чэхіі. Упадае ў Лабу ля горада Мельнік.

Сярэдні расход вады ў Празе каля 142 м³/сек. Рака схільная да паводк, у прыватнасці, найбуйнейшая за апошнія 500 гадоў паводка адбылася ў 2002 годзе, калі была затоплена значная частка Прагі і нават пацярпеў Пражскі метрапалітэн. Паміж Мельнікам і Прагай на Влтаве размешчана 12 шлюзаў.

На Влтаве размешчаны гарады Чэске-Крумлаў, Чэске-Будзеёвіцы, Прага.

Этымалогія
----------

Чэшская назва *Vltava*, гэтак жа як і нямецкая *Moldau* пайшла ад старажытнагерманскага *Wilth-ahwa* («Дзікая вада»).

Тапонімы ў космасе
------------------

* Імем ракі названа малая планета 2123 Vltava

Асноўныя прытокі
----------------

* Малшэ
* Сазава
* Бераўнка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Влтава

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4101123-5 · LNB: 000291371 · NKC: ge134571 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Давыдзёнак.
**Васіль Фёдаравіч Давыдзёнак** (13 красавіка 1931, в. Слабада, Мёрскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працаваў архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Казандзіпрасельгасвадбудзе, з 1966 года — кіраўнік майстэрні, галоўны архітэктар праектаў у Гроднаграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў г. Гродне.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: генпланы г. Мартук Акцюбінскай вобласці (1962—1963); у аўтарскім калектыве: гандлёва-бытавыя прыбудовы да жылых дамоў па вул. Белуша (1969), будынак гаркама КПБ (1972), цэнтральны дыспетчарскі пункт «Гроднаэнерга» (1977), тры комплексы 5-, 13-павярховых жылых дамоў па вул. М. Горкага (1973—1980), 8-, 10-павярховыя жылыя дамы з блокамі абслугоўвання ў мікрараёне Фарты-2 (1975—1978), мікрараёны Фарты-1, Пярэселка-3 і Дзевятоўка (1981), Дом тэхнікі (1982) у Гродне, навучальны корпус з актавым і спартыўным заламі гандлёва-эканамічнага тэхнікума ў Навагрудку (1970).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Давыденок Василий Федорович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Адносіны паміж Грузіяй і Садружнасцю Незалежных Дзяржаў (СНД)** — гэта шматбаковыя міжнародныя адносіны паміж трэцяй краінай і наднацыянальнай арганізацыяй.

Гісторыя
--------

3 снежня 1993 года рашэннем Савета кіраўнікоў дзяржаў Грузія была прынята ў Садружнасць, а 9 снежня 1993 года Грузія далучылася да Статута СНД.

Грузія выйшла са складу міністраў абароны СНД 3 лютага 2006 года, паколькі сяброўства ў гэтай групе было несумяшчальна з удзелам у НАТА.

### Выхад Грузіі з СНД

12 жніўня 2008 года прэзідэнт Грузіі Міхаіл Саакашвілі абвясціў аб жаданні выйсці з СНД у сувязі з расійска-грузінскай вайной. 14 жніўня 2008 года парламент Грузіі аднагалосна (117 галасамі) прыняў рашэнне аб выхадзе Грузіі з арганізацыі. У адпаведнасці са Статутам СНД (арт. 9 главы I) дзяржава-ўдзельніца мае права выйсці з Садружнасці. Аб такім намеры дзяржава пісьмова паведамляе дэпазітарыю гэтага Статута за 12 месяцаў да выхаду. Пры гэтым абавязацельствы, якія ўзніклі за перыяд удзелу ў гэтай Хартыі, абавязваюць адпаведныя дзяржавы да іх поўнага выканання. 9 кастрычніка 2008 года міністр замежных спраў Расійскай Федэрацыі Сяргей Лаўроў паведаміў, што ў жніўні 2009 года Савет міністраў замежных спраў краін СНД прыняў афіцыйнае рашэнне аб спыненні членства Грузіі ў Садружнасці. 18 жніўня 2009 года Грузія афіцыйна выйшла з СНД.

Гл. таксама
-----------

* Адносіны Украіна – Садружнасць Незалежных Дзяржаў

Зноскі
------

1. ↑  Решение о вступлении Республики Грузия в Содружество Независимых государств
2. ↑  Исполнительный комитет СНГ – Устав Содружества Независимых Государств **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 27 мая 2018.
3. ↑  "Georgia: Withdraws From CIS Defense Council".
4. ↑  Выход Грузии из СНГ обернётся трудностями для грузин — зампред комитета ГД // Информационное Агентство Тренд
5. ↑  Грузия: Можно прожить и без СНГ Архівавана 21 жніўня 2009. // Росбалт

| ⛭Садружнасць Незалежных Дзяржаў **Садружнасць Незалежных Дзяржаў** |
| --- |
| Удзельнікі | 
* Азербайджан
* Арменія
* Беларусь
* Казахстан
* Кыргызстан
* Малдова
* Расія
* Таджыкістан
* Узбекістан

 |
| Асацыяваны ўдзельнік |  Туркменістан |
| Былыя ўдзельнікі | Грузія Грузія (1993—2009) |
| Былыя краіны-назіральніцы |  Украіна\* (1993—2018) |
| \* Украіна так і не ратыфікавала Статут СНД |
«Змова Юлія Цывіліса», карціна Рэмбранта (1661). **Паўстанне батаваў** — паўстанне германскага племя батаваў пад правадырствам Юлія Цывіліса супраць Рымскай імперыі ў 70 годзе н.э.

Калі пры імператары Вітэліі сярод батаваў праходзіў набор у армію і пры гэтым здзяйснялася шмат злоўжыванняў, іх падняў на паўстанне нейкі Юлій Цывіліс — чалавек, паводле сведчанняў Тацыта, царскага роду, які быў раней абвінавачаны ў змове і разам з Юліем Паўлам у ланцугах адпраўлены да Нерона.

Першапачаткова Цывіліс (вызвалены з-пад варты Гальбай) абвясціў, што ён паўстае толькі супраць Вітэлія, а не супраць рымскага валадарства наогул. Магчыма, ён дзейнічаў разам з прыхільнікамі Веспасіяна, якія марылі пра звяржэнне Вітэлія. Даволі хутка ён прыцягнуў да свайго мецяжу таксама канінефатаў і фрызаў.

Цывіліс напаў на рымскі флот, які стаяў на Рэйне. Матросы батаўскага паходжання перайшлі на яго бок, рымляне былі перабіты, і ўвесь флот у 24 караблі патрапіў у яго рукі. Неўзабаве да паўстання далучыліся германскія плямёны з правага берага Рэйна. Рымляне сталі цярпець паражэнні.

Руіны рымскага храма ў Ветэры.
Калі батавы са сваімі саюзнікамі аблажылі Ветэру (*Castra Vetera*), Цывіліс запатрабаваў ад двух легіёнаў, якія абаранялі яе, прысягнуць Веспасіяну. Аднак неўзабаве прыйшла вестка, што і германскія легіёны абвясцілі Веспасіяна імператарам. Тады Цывіліс абвясціў, што сапраўдная мэта яго — вызваленне германцаў ад рымскага валадарства.

Перамога рымлян пры Гельдубе прывяла да вызвалення гарнізона Ветэры, які, разам з іншымі войскамі, заняў Навезій. Цывіліс узяў Гельдубу і зноў аблажыў Ветэру. Тады і галы таксама адпалі ад Рыма. Ветэра здалася паўстанцам, услед за ёй — Навезій і Маганцыяк. Было абвешчана стварэнне гальскай дзяржавы.

Вестка пра батаўскае паўстанне выклікала перапалох у Рыме. Рымляне накіравалі вялікія сілы на Рэйн. Цывіліс здзейсніў напад на Трыр; германцы ўварваліся ў рымскі лагер, але атака была адбіта Цэрыялам. Цывіліс вымушаны быў схавацца ў Ветэры, аказваючы ўпартае супраціўленне, але, нарэшце, позняй восенню 70 года здаўся рымлянам. Паўстанне было задушана.

Літаратура
----------

* Livius.org: The Batavian revolt Архівавана 4 мая 2016.

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчанка.
**Але́г Іва́навіч Кра́ўчанка** (1971, Мінск — 25 снежня 2020) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі (з 2020).

Біяграфія
---------

У 1994 годзе скончыў юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1998 годзе — аспірантуру Інстытута філасофіі і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Кандыдат юрыдычных навук. З 1994па 1999 гадах быў аташэ, трэцім сакратаром службы дзяржаўнага пратакола; трэці сакратар, другі сакратар, начальнік аддзела дагаворна-прававога ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. У 1999—2003 гадах — саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь ў Швецыі (Нарвегіі і Даніі па сумяшчальніцтве).
У 2003—2007 гадах працаваў у якасці саветніка, намесніка начальніка ўпраўлення — начальніка аддзела ўпраўлення гуманітарнага супрацоўніцтва і правоў чалавека Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
У 2007—2008 гадах займаў пасаду саветніка Пасольства Рэспублікі Беларусь ў ЗША. У 2008—2014 гг. — Часовы павераны ў справах Рэспублікі Беларусь ў ЗША. У 2014—2017 гадах працаваў намеснікам начальніка ўпраўлення — начальнік аддзела ЗША і Канады ўпраўлення Амерыкі; начальнік упраўлення Амерыкі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
Са студзеня 2017 г. па 25 снежня 2020 года быў намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

20 ліпеня 2020 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі.

Валодаў англійскай мовай. Жанаты і мае траіх дзяцей.

Памёр 25 снежня 2020 года ў Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 283 «Об О. И. Кравченко» (руск.).  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (20 ліпеня 2020).
7. ↑  Памёр намеснік міністра замежных спраў і амбасадар у ЗША Алег Краўчанка

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Злучаных Штатах Амерыкі |
| --- |
| Паслы | Сяргей Мартынаў (1993—1997) • Валерый Цапкала (1997—2002) • Міхаіл Хвастоў (2003—2009) • Алег Краўчанка (2008—2014, часова павераны; у 2020 паўнамоцны пасол) |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Дэлавэрская чайка** (*Larus delawarensis*) — від птушак з сямейства чайкавыя (*Laridae*), які насяляе ў Паўночнай Амерыцы.

Апісанне
--------

Дэлавэрская чайка: Маладая асобіна ў палёце; Аява, ЗША
Дэлавэрская чайка даўжынёй ад 41 да 49 см, размах крылаў складае ад 112 да 124 см. Целасклад стройны, галава буйная. Доўгія, тонкія крылы завостраныя на канцы. Хвост кароткі, прамы. Задні палец ногі не тычыцца зямлі. Дзюба адносна кароткая і тонкая, з кручкападобнай вяршыняй.

У дарослай чайкі светла-шэрая спіна і крылы. Вяршыні махавых пёраў чорныя. Астатняе апярэнне белае. Ногі і радужыны жоўтыя. Вока акружана тонкім, чырвоным і неапераным кольцам. У шлюбным уборы галава чыста белая, жоўтая дзюба мае чорную папярочную паласу перад вяршыняй.

Распаўсюджанне
--------------

Дэлавэрская чайка шырока распаўсюджаная ў Паўночнай Амерыцы. У якасці месцаў гнездавання аддае перавагу азёрам і вадасховішчам. Вобласць гнездавання распасціраецца ад паўднёвай Канады да сярэдзіны ЗША. Узімку птушкі мігруюць на поўдзень. Рэгіёны зімоўкі — гэта поўдзень ЗША ад Фларыды і Каліфорніі праз Мексіку і Цэнтральную Амерыку да Карыбскага мора, Багамаў і Вялікіх Антыльскіх астравоў. Рэдка яна прылятае на Аляску, у Эквадор, Панаму, Венесуэлу, Калумбію, Бразілію, Паўднёвую Афрыку, Японію, Паўднёвую Карэю, Маўрытанію, Марока, Сенегал і на некаторыя атлантычныя і ціхаакіянскія астравы, такія як Гаваі, Азорскія астравы і Бермуды.

У якасці залётнага віду птушак можна сустрэць часцей у Заходняй Еўропе, напрыклад, у Партугаліі, Іспаніі, Францыі і Вялікабрытаніі. У Цэнтральнай і Паўночнай Еўропе, дзе яна назіралася, напрыклад, у Бельгіі, Нідэрландах, Германіі, Даніі, Польшчы, Швецыі, Нарвегіі і Ісландыі — гэты від рэдкая выключная з’ява.

Спосаб жыцця
------------

Спектр харчавання дэлавэрскай чайкі шырокі — ад рыб і бесхрыбтовых, такіх як насякомыя, ігласкурыя, чарвякі, слімакі і малюскі, да падалі. Рыбу птушкі актыўна вылоўліваюць з вады, а чарвякоў і насякомых здабываюць на лугах. Пошукі харчавання вядуць таксама ў гарадах, напрыклад, на звалках смецця. На ўзбярэжжы і берагах корміцца малюскамі і іншымі бесхрыбтовымі. У перыяд гнездавання чайка селіцца на ўнутраных вадаёмах. Гняздо будуецца на зямлі ў зарасніках травы. Яно ўяўляе сабой конусападобную пабудову з расліннага матэрыялу, такога як трава, чарот, лісце і іншае з ямкай у цэнтры. Птушкі гняздуюцца калоніямі.

Зноскі
------

1. ↑  Welcome (англ.). *IOC World Bird List (v)*. Праверана 16 жніўня 2021.

Літаратура
----------

* Colin Harrison & Alan Greensmith. Vögel. Ravensburger Buchverlag, Otto Maier GmbH, 1994, ISBN 3-473-46076-1.
* Svensson, Grant, Mullarney, Zetterström. Der neue Kosmos Vogelführer. Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co. KG, Stuttgart 1999, ISBN 3-440-07720-9.

Спасылкі
--------

* Дэлавэрская чайка (Larus delawarensis)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Neotropical Birds · SeaLifeBase · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85114118 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чарнушэвіч.
**Дзмітрый Сілыч Чарнушэвіч** (1(13).11.1882, мяст. Капыль Слуцкага пав. Мінскай губ. цяпер горад Капыль — 28 чэрвеня 1938) — рэвалюцыянер, дзяржаўны дзеяч БССР.

Біяграфія
---------

3 1901 працаваў у канцылярыях станавых прыставаў у Брагіне, Капылі, в. Юравічы Рэчыцкага пав. 3 1904 у эміграцыі ў Амерыцы, чорнарабочы. У 1906—07 і ў 1914—17 у арміі, у 1908—14 канторшчык страхавога таварыства «Расія». Са студзеня 1918 сакратар Слуцкага павятовага аб'яднання кааператываў, у сакавіку—маі 1918 у канцлагеры за бальшавіцкую прапаганду сярод нямецкіх салдат. 3 верасня 1918 рэдактар, памеснік загадчыка, загадчык аддзела Белнацкома. У студзені — лютым 1919 камісар сацыяльнага забеспячэння ў Часовым рэвалюцыйным рабоча-сялянскім урадзе БССР. 3 сакавіка 1919 член калегіі Наркамата сацыяльнага забеспячэння Літоўска-Беларускай ССР, з мая старшыня Капыльскага і Клецкага валасных выканкомаў. 3 верасня 1919 сакратар павятовага выканкома і адначасова сакратар рэўкома, старшыня павятовага камітэта партыі, загадчык зямельнага аддзела г. Духоўшчына Смаленскай губерні. 3 лютага 1922 старшыня Ігуменскага павятовага выканкома, з верасня 1923 сакратар Ігуменскага павятовага камітэта партыі бальшавікоў. 3 сакавіка 1924 — нарком унутраных спраў БССР, са жніўня 1924 сакратар ЦВК БССР, адначасова старшыня Нацыянальнай камісіі пры ЦВК БССР, са жніўня 1927 — старшыня Упраўлення дзяржаўнага страхавання БССР. 3 пачатку 1930-х г. — намеснік дырэктара Інстытута літаратуры, мастацтва і мовы БелАН, пазней картатэкар Мінскага аддзела Беларускай канторы Усесаюзнага акцыянернага таварыства па забеспячэнні сельскай гаспадаркі сродкамі вытворчасці.

Кандыдат у члены Кантрольнай камісіі КП(б)Б у 1923—24, член Рэвізійнай камісіі КП(б)Б у 1925—27, член ЦК КП(б)Б у 1929—30. Член ЦВК БССР у 1919, 1921—31, член Прэзідыума ЦВК БССР у 1924—27. Член ЦВК Літоўска-Беларускай ССР (1919).

25.1.1938 арыштаваны, 28.6.1938 асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР «як агент германскіх і польскіх разведорганаў» да вышэйшай меры пакарання, расстраляны. Рэабілітаваны ў снежні 1958.

Літаратура
----------

* *Я. Фалей.* Чарнушэвіч Дзмітрый Сілыч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.
**Белінтэрсат-1** (англ.: Belintersat-1) — беларускі тэлекамунікацыйны спадарожнік, створаны кітайскай карпарацыяй China Aerospace Science and Technology Corporation і запушчаны 15 студзеня 2016 года з касмадрома Січан у Кітаі.

Спадарожнік разлічаны на 15 гадоў працы і будзе падаваць шырокі спектр тэлекамунікацыйных паслуг, такіх як спадарожнікавае тэлевізійнае вяшчанне, спадарожнікавае радыёвяшчанне і шырокапалосны доступ у Інтэрнэт).

Апарат
------

У аснове спадарожніка ляжыць кітайская касмічная платформа DFH-4, карысную нагрузку (транспондары) забяспечыла кампанія Thales Alenia Space[en]. Платформа мае памеры 2,36 х 2,10 х 3,60 метраў і здольная ўмясціць да 588 кг карыснай нагрузкі. Энергазабеспячэнне забяспечваюць 2 крылы сонечных батарэй, якія прадукуюць да 10,5 кВт электраэнергіі. Маса спадарожніка пры запуску — 5223 кг.

### Транспондары

На спадарожнік усталяваны 38 транспондараў: C-дыяпазон — 20 транспондараў і Ku-дыяпазон — 18 транспондараў. Два транспондары Ku-дыяпазону зарэзерваваны для забеспячэння ўласных патрэб Рэспублікі Беларусь, восем транспондараў (7 C-дыяпазону і 1 Ku-дыяпазону) аддадзены ў арэнду кітайскім аператарам. Астатнія магутнасці спадарожніка яго аператар, беларуская дзяржаўная Нацыянальная сістэма спадарожнікавай сувязі і вяшчання, плануе здаваць у арэнду аператарам краін Еўропы, Азіі і Афрыкі. Ужо падпісана партнёрскае пагадненне аб партнёрстве з нігерыйскай тэлекамунікацыйнай кампаніяй NIGCOMSAT.

Запуск
------

Запуск спадарожніка адбыўся ў 16:57 UTC 15 студзеня 2016 года з дапамогай кітайскай ракеты-носьбіта Вялікі паход-3B, са стартавай пляцоўкі LC-3 касмадрома Січан. Спадарожнік паспяхова выведзены на геапераходную арбіту з паказчыкамі 197 x 41781 км, лад 26,38°. Выхад да пастаяннага пункту стаяння здзейснены з дапамогай уласных рухавікоў спадарожніка.

Увод спадарожніка ў эксплуатацыю чакаецца 1 красавіка 2016 года.

Гл. таксама
-----------

* БелКА
* Беларускі касмічны апарат

Зноскі
------

1. ↑  Спадарожнік "Белінтэрсат-1" запушчаны з касмадрома ў Кітаі (руск.).  belta.by (15 студзеня 2016).
2. ↑  Спадарожнік BELINTERSAT-1 (руск.).  belintersat.com.
3. 1 2  China conducts Year-Opening Launch with Belarusian Communications Satellite (англ.).  spaceflight101.com (15 студзеня 2016).
4. ↑  Belintersat 1 (англ.).  space.skyrocket.de.
5. 1 2  First Belarusian satellite has a mission of profit, not prestige (англ.).  spacenews.com (18 студзеня 2016).

Спасылкі
--------

* Нацыянальная сістэма спадарожнікавай сувязі і вяшчання Рэспублікі Беларусь

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |

Шаблон:Касмічныя запускі ў 2016
**Паморнік сярэдні** (*Stercorarius pomarinus*) — марская птушка сямейства паморнікавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 46-65 см, размах крылаў 110-138 см. Адрозніваюцца дзве морфы: цёмная (больш рэдкая) — уся птушка цёмна-карычневая; светлая — белы ніз, шчокі, бакі і перад шыі жоўта-белыя, на грудзях часта карычневы аброжак. Крылы заканчваюцца востра, белаватыя плямы менш выразныя, чым у вялікага паморніка. Два цэнтральныя рулявыя пёры тупа заканчваюцца, закручаныя спіраллю і значна выступаюць за астатнія (калі не абламаныя). Маладыя без выступаючых рулявых, карычневыя з белаватымі плямкі, паласатыя ад споду. Ад маладых птушак роднасных відаў адрозніваюцца велічынёй і формай дзюбы.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны — паўночны край Галарктыкі. Насяляе тундру ў прыморскіх раёнах, жыве на рачных і азёрных а-вах у глыбі кантынентаў; пасля гнездавання адлятае на моры, радзей на вялікія кантынентальныя вадаёмы.

Пералётны і качуючы від. Залятае на Балтыйскае і Паўночнае мора, спарадычна — на еўрапейскі кантынент (на в-аў Ян-Маен, у Люксембург, Польшчу, Эстонію, Літву, Латвію, Чэхію, Венгрыю, Аўстрыю, Швейцарыю, на Мальту, у Грэцыю, б. Югаславію, Балгарыю, Румынію, Беларусь, на Украіну, Турцыю, Швецыю, Фінляндыю, на Мадэйру і Азорскія а-вы). Месца зімовак: Атлантыка і Ціхі акіян на поўнач ад экватара, а таксама паўднёвыя ўзбярэжжы Паўднёвай Амерыкі (на поўдзень ад тропіка Казярога) і ад Індакітая і Інданезіі, Філіпін, Новай Гвінеі на паўднёвы ўсход вакол Аўстраліі і Тасманіі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць неглыбока на зямлі на адкрытым месцы, часам у купіне сухой травяністай расліннасці, высцілае сухой травой, лішайнікамі і лісцем карлікавых вербаў.

Яйкі 1-3, звычайна 2, уздутыя з вострым вузейшым канцом, аліўкавыя, аліўкава-карычневыя або карычнева-зеленаватыя з чорна-карычневымі паверхневымі плямамі.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X