recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Поліпрапілен** — тэрмапластычны палімер, прадукт палімерызацыі прапілену, [—CH2—CH (CH3)—]n.

Упершыню крышталічны поліпрапілен атрыманы Дж. Ната ў 1954 годзе.

Уласцівасці
-----------

Цвёрдае рэчыва, празрыстае ў тонкіх пластах, малочна-белае ў тоўстых. Ступень крышталічнасці 73—75 %. Шчыльнасць 920—930 (900—920) кг/м³. Тэмпература плаўлення 160—176 °С. Не раствараецца ў арганічных растваральніках, стойкі да вады (да 130 °C) , кіслот і шчолачаў. Раствараецца ў араматычных вуглевадародах. Пад уздзеяннем салянай, сернай кіслот і хромавай сумесі цямнее і разбураецца.

Поліпрапілену ўласцівы вялікая ўдарная трываласць, устойлівасць да шматразовага выгіну і да сцірання, нізкая газапранікальнасць, добрыя дыэлектрычныя параметры. Адмоўнымі якасцямі з’яўляюцца невялікая ўстойлівасць да ўздзеяння тэмпературы і святла (вырашаецца спецыяльнымі дабаўкамі — стабілізатарамі).

Выкарыстанне
------------

Міжнародны знак другаснай перапрацоўкі поліпрапілену
Поліпрапілен выкарыстоўваецца ў вытворчасці дэталяў машын, плёнак, труб, бытавых вырабаў. З дабаўкамі ў поліпрапілен тальку, мелу, графіту, сажы і інш. атрымліваюць кампазіцыі (у тым ліку, электраправодныя і магнітныя).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)

Літаратура
----------

* Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макаррэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская. — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 191. — 287 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.
* *Пирогов О. Н.* Полипропилен // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)
* ГОСТ 26996-86 — Полипропилен и сополимеры пропилена. Технические условия  (руск.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Поліпрапілен

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 124850736 · GND: 4046724-7 · LCCN: sh85104718 · Microsoft: 2777973245 · NDL: 00569156 · NKC: ph293210 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Грынкевіч.
Не блытаць з Станіслаў Грынкевіч (старэйшы).
**Станіслаў Грынкевіч** (23 лютага 1913 — 18 красавіка 1966, Кліўленд, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч. Пляменнік Францішка і Станіслава (старэйшага) Грынкевічаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 лютага 1913 г. У афіцыйных паперах ўпісаная дата нараджэння 3 студзеня 1916 г. і месца наражэння Бераставіца (сёння Гродзенская вобласць).

Вучыўся на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта (скончыць не паспеў). Cябра Беларускага студэнцкага саюза. Сябра рэдкалегіі часопіса «Калоссе».

У 1939 годзе быў мабілізаваны ў Войска Польскае, стаў афіцэрам, трапіў у нямецкі палон. З восені 1941 да восені 1943 года сакратар Беларускага камітэта самапомачы ў Берліне, выкладчык на настаўніцкіх курсах пры камітэце. Адначасова заканчваў медыцынскую асвету ў Берлінскім універсітэце. Пазней рэдактар перыёдыкаў «Раніца» і «Беларускі работнік». У 1945 г. быў высланы Усеваладам Родзькам у Швейцарыю з заданнем па лініі Беларускай незалежніцкай партыі.

У 1950 годзе перабраўся ў ЗША. Сябра Рады БНР. Сябра БАЗА, удзельнік кіраўніцтва Кліўлендскага аддзела арганізацыі.

Памёр 18 красавіка 1966 г. у Кліўлендзе, ЗША.

Зноскі
------

1. 1 2  Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі
2. ↑  Беларуская Беласточчына. Маленькая згадка пра Станіслава Грынкевіча (малодшага)
3. 1 2  *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Парэцкі сельсавет.
 
**Парэ́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Парэчча.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Лідскага раёна. 26 чэрвеня 1965 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Беліцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: Баяры-Смалоцкія, Збляны, Краснае, Лазяны, Лайкаўшчызна, Парэчча, Пацукі, Пішчоўцы і Сідараўцы.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 26 чэрвеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 30 (1110).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
Царква Дзмітрыя Салунскага[ru] ў Вялікім Ноўгарадзе. Рады бегунца і парэбрыка
**Парэ́брык** — тып арнаментальнай цаглянай муроўкі, у якой рад цэглы кладзецца пад вуглом да паверхні сцяны (рабром наверх). Выкарыстоўваўся старажытнарускімі архітэктарамі, у прыватнасці, быў папулярны ў Вялікім Ноўгарадзе і Пскове. Парэбрык варта адрозніваць ад бегунца, разам з якім ён часта выкарыстоўваўся.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік архітэктурных тэрмінаў

Літаратура
----------

* Парэбрык // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. С. 156.
**Мітрапаліт Іаан** (свецкае імя *Васіль Мікалаевіч Баднарчук*;12 красавіка 1929, в. Іванэ-Пустэ, Баршчыўскі раён, Украіна — 9 лістапада 1994, в. Яблуніўка, Ражышчанскі раён) — украінскі архірэй Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата, мітрапаліт Валынскі.

Біяграфія
---------

У 1956 годзе паступіў у Ленінградскую духоўную семінарыю. У 1960 годзе скончыў семінарыю і паступіў у Ленінградскую духоўную акадэмію.

16 кастрычніка 1989 года далучыўся да групы ўкраінскіх святароў, якія выступалі з праграмай адраджэння «Украінскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы» (УАПЦ). 20 кастрычніка абраны першым архіпастарам адроджанай УАПЦ.

У 1993 годзе перайшоў у Кіеўскі патрыярхат (УПЦ КП), дзе быў прызначаны мітрапалітам Драгобыцкім і Самбірскім, а потым — Луцкім і Валынскім.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Митрополит Іоан (Боднарчук): життя та архіпастирська діяльність.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Станіслаў Браніслававіч Сарэла** (8 мая 1942, в. Эйтуны, Лідскі раён, Гродзенская вобласць — 26 лютага 2021) — беларускі спецыяліст у галіне апрацоўкі металаў ціскам. Кандыдат тэхнічных навук (1971), дацэнт (1977). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (1999, член-карэспандэнт з 1996), член-карэспандэнт Міжнароднай інжынернай акадэміі (2003).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 мая 1942 года ў в. Эйтуны Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 1964 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам». У 1970 годзе скончыў аспірантуру Беларускага політэхнічнага інстытута.

Працаваў у Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (у 1972—1987 — намеснік дэкана, дэкан вячэрняга факультэта, 1987—2001 — прарэктар па вучэбнай рабоце, першы прарэктар, 2001—2007 — рэктар, з 2007 — дацэнт кафедры «Металургія і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў» механіка-тэхналагічнага факультэта).

Навуковыя інтарэсы: структурныя ператварэнні пры высокаскорасным дэфармаванні металаў і сплаваў; напружана-дэфармаваны стан матэрыялаў пры пластычным дэфармаванні; тэхналогія і аснастка вырабу дэталей халоднай штампоўкай.

Памёр 26 лютага 2021 года

Узнагароды
----------

Медаль «Ветэран працы» (1990), ганаровыя граматы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2002), Прэзідыума ЦК Беларускага прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі (2003), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2007) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  На 79 году ушел из жизни бывший ректор Гомельского государственного технического университета имени П. О. Сухого Сарело Станислав Брониславович
2. ↑  Сарэла, Станіслаў Браніслававіч (кандыдат тэхнічных навук; металургія; нар. 1942)

Літаратура
----------

* Сарело Станислав Брониславович // Путь в науку : кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — Гомель, 2007. — Вып. 4. — С. 191—192.

| ⛭Рэктары Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. В. Сухога |
| --- |
| 
* Васіль Стаўроў (1981—1986)
* Альберт Сямёнавіч Шагінян (1986—2000)
* Станіслаў Сарэла (2001—2007)
* Сяргей Цімошын (2007—2021)
* Артур Пуцята (з 2021)

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Асінаўскі сельсавет.
**Асі́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Асінаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Рудня-Барталамееўскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Барысавец.

**Ксаверы Барысавец** (14 студзеня 1908, Уладзівасток — 11 красавіка 1998, Саўт-Рывер, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч, кампазітар.

Біяграфія
---------

Скончыў фізіка-матэматычны факультэт Кіеўскага ўніверсітэта. У 1950-х прыехаў у ЗША. Пасяліўся ў Саўт-Рыверы, дзе арганізаваў беларускі жаночы хор «Каліна», які шмат гадоў выступаў на розных нацыянальных мерапрыемствах. Для хору апрацоўваў беларускія народныя песні і пісаў музыку на словы беларускіх паэтаў. Прыхаджанін парафіі Св. Ефрасінні Полацкай.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
**Капіці** (англ.: Kapiti) — невялікі востраў, размешчаны за 8 км на ўсход ад заходняга ўзбярэжжа Паўночнага вострава Новай Зеландыі. На мове маоры востраў мае назву «*Моту-Рангануі*», што ў перакладзе значыць «*вядомы востраў*».

Геаграфія
---------

Від на востраў
Капіці ўяўляе сабой адносна невялікі востраў у Тасманавым моры. Плошча — 19,65 км², даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад складае 10 км, шырыня — 2 км. Аддзелены ад Паўночнага вострава пралівам Рауатэрангі. Вышэйшай кропкай з’яўляецца гара Тутэрэмаана (521 м). У геалагічных адносінах востраў уяўляе сабой вяршыню горнага хрыбта, які ўтварыўся ў выніку землетрасення каля 200 млн гадоў назад і цяпер апусціўся пад ваду..

Заходні бок вострава, які звернуты да мора, скалісты с высокімі абрывамі, што маюць вышыню да некалькіх соцен метраў. На скалы ў гэтым раёне істотна ўплываюць заходнія вятры, таму расліннасць тут прадстаўлена пераважна нізкарослымі хмызнякамі. Сярод дрэў, якія сустракаюцца на востраве, вылучаюцца тава, кохекохе і канука.

У цяперашні час Капіці з’яўляецца часткай аднайменнага запаведніка, таму большая частка вострава знаходзіцца ва ўласнасці дзяржавы. На востраве жыве вялікая колькасць птушак, у тым ліку такахе, какака, новазеландсі меданос-хіхі, буры чырок і інш..

Гісторыя
--------

Першым еўрапейцам, які ўбачыў востраў, лічыцца брытанскі мараплавец Джэймс Кук, які ў 1770 годзе даў востраву назву *«востраў Энтры»* (англ.: Entry Island).

Зноскі
------

1. 1 2  Kapiti – a changing resource (англ.).  Department of Conservation. Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2012. Праверана 21 чэрвеня 2015.
2. 1 2  Kapiti Island Nature Reserve. Features (англ.)(недаступная спасылка).  Department of Conservation. Архівавана з першакрыніцы 8 сакавіка 2009. Праверана 21 чэрвеня 2015.
3. ↑  Kapiti Island Nature Reserve. History (англ.)(недаступная спасылка).  Department of Conservation. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2009. Праверана 21 чэрвеня 2015.
4. 1 2  Kapiti Island Nature Reserve. Conservation (англ.)(недаступная спасылка).  Department of Conservation. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2009. Праверана 21 чэрвеня 2015.
**Іаан Аўрамій** — астролаг і астраном, жыў у Канстанцінопалі і Міціленах каля 1370—1390 г.

Біяграфія
---------

Практыкаваў магію і складаў гараскопы для Андроніка IV і яго сына Іаана VII, з мэтай прадказання вынікаў іх барацьбы з Іаанам V і Мануілам II. Найважнейшым вынікам яго прац было выданне класічных тэкстаў па астралогіі. І. Аўрамій быў аўтарам трактатаў па астраноміі, у якіх адкідаў традыцыю Феадора Метахіта, Нікіфара Грыгары і Ісаака Аргіра, якая пайшла ад Пталемея, і кіраваўся ісламскай традыцыі, услед за такімі аўтарамі, як Рыгор Хіяніяд, Георгій Хрысакок і Феадор Меліценіёт. Заснаваная І. Аўраміям школа існавала прыкладна да 1410 г. Яго паслядоўнікамі былі Елеўтэрый Зебелен, таксама вядомы як Елеўтэрый Іліец (нар. 1343), і Дзіянісій.

Захавалася некалькі прац астранамічнага, астралагічнага, медыцынскага, магічнага і рытарычнага зместу, якія належаць І. Аўрамію і яго школе. Яны выдалі сачыненні Пталемея, псеўда-Пталемея, Гефесціёна Фіванскага, Алімпіядора Аляксандрыйскага і Рыторыя Егіпецкага. Для гэтых выданняў характэрны граматычныя папраўкі арыгінальнага тэксту, а таксама зменены парадак прадстаўлення тэхнічнага матэрыялу і дапаўненне новымі дэталямі. У рукапісах сустракаюцца і пераклады з арабскіх астралагічных тэкстаў, такіх як «Таінствы» Абу-Машара і «Уводзіны» Ахмеда Перса.

У 1376 г. Аўрамій напісаў трактат пра збліжэнні і супрацьстаянні Сонца і Месяца, заснаваны на «Новых табліцах» Ісаака Аргіра, крытычна перагледжаных, бо гэты аўтар, на меркаванне І. Аўрамія, кіраваўся Пталемеям, а не «Персідскімі табліцам», папулярнымі пасля Хрысыкока. У гэтым трактаце падлікі дат, а часам і асаблівасцяў 39 зацьменняў паміж 1376 і 1408 г. вяліся па абедзвюх гэтых табліцах. Так І. Аўрамій беспаспяхова спрабаваў даказаць, што дакладнасць апісання раўнадзенстваў па ісламскіх табліцах лепш, чым па табліцах Пталемея.

Зноскі
------

1. ↑  PLP, nos. 6012, 5441.

Літаратура
----------

* Oxford Dictionary of Byzantium, 3 vols (ed. A. Kazhdan. Oxford University Press, 1996).
	+ Pingree 1971;
	+ Pingree D. // Prismata: 305-15;
	+ PLP, nos. 57.
* PLP.
| Бітвы і аперацыі Іракскай вайны |
| --- |
| **Уварванне ў Ірак (2003)**: Ум-Каср • Фао • Басра (1) • Насірыя • Кербела (1) • Эн-Наджаф (1) • «Молат вікінга» • Эс-Самава • Эль-Хіла • Эль-Кут (1) • Багдад • Дэбека**Акупацыя Ірака (2003—2011)**: Анбар • «Удар па паўвостраве» • Рамадан (1) • Паўстанне Арміі Махдзі • Фалуджа (1) • Рамадзі (1) • Эль-Кут (2) • Эн-Наджаф (2) • Самара • Фалуджа (2) • Масул • Возера Тартар • Хіт • «Матадор» • Хадзіта • «Аднаўленне правоў» • «Сталёвы заслон» • Рамадзі (2) • Дыванія • «Сіндбад» • Дыяла • Вуліца Хайфа • Кербела (2) • Брытанскія базы • Эн-Наджаф (3) • «Чорны арол» • Кербела (3) • Турэцкае ўварванне • Найнава • Басра (3) • Наступленне Аль-Каіды • «Залог росквіту» • Абу-Кемаль • Пальмавы гай**Міжканфесійны канфлікт (2006—2009)**: Канфлікт паміж ІАІ і АК • «Разам наперад» • Рамадан (2) • «Фантомны гром» |

**Баі за Пальмавы гай** — сутыкненні, якія адбыліся падчас Іракскай вайны ў Худайды, правінцыя Дыяла. Баі ішлі ў раёне гарадскога саду Пальмавы гай (англ.: Palm Grove). Гэта было апошняе буйное сутыкненне канфлікту з удзелам амерыканскіх войскаў.

Баявыя дзеянні пачаліся, калі атрады другой брыгады кансультавання і дапамогі і 512-й ваеннай паліцэйскай роты арміі ЗША падтрымалі іракскіх вайскоўцаў і паліцыянтаў у пошукавай аперацыі супраць групы з 15—25 паўстанцаў, якія ўстанаўлівалі СВП на дарогах, дзе праязджалі калоны мясцовых сілавікоў і кааліцыі. 

У ходзе аперацыі былі задзейнічаны ўдарныя верталёты Apache і знішчальнікі F-16 ВПС ЗША. Самалёты скінулі дзве 500-фунтавыя бомбы, але без асаблівага эфекту. Пасля трохдзённых сутыкненняў паўстанцам удалося сысці, не нясучы ніякіх страт, у той час як да 33 супрацоўнікаў іракмкіх сілаў бяспекі былі забіты або паранены, а два амерыканскіх вайскоўца атрымалі раненні.

Гэтыя падзеі паказалі, што без удзелу замежных войскаў іракскія сілавікі не вельмі здольны забяспечваць правапарадак і змагацца з супрацівам. Адзін іракскі лейтэнант, што ўдзельнічаў у аперацыі ў Пальмавым гаі, пазней сказаў, што калі б не амерыканская авіяцыя і артылерыя, то мясцовыя сілы нават бы і не адважыліся зачысціць сад.

Спасылкі
--------

* NYTimes Post Combat Gunfire
* In Iraq, image of US Support
* Iraqi forces struggling, forcing U.S. troops to fight
* NYTimes Blog Special ops in iraq
* NPR Battle of Palm Grove raises doubts on Iraqi Army
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Іаан II.

**Іаан II** (італ.: Ioann II di Napoli; памёр у 919) — герцаг Неапалітанскі ў 915—919 гадах, сын герцага Неапалітанскага Рыгора IV.

Біяграфія
---------

Яшчэ пры жыцці бацькі Іаан удзельнічаў у 915 годзе ў пераможнай для хрысціян бітве пры Гарыльяна.

Іаан II падчас свайго кіравання працягваў палітыку бацькі па пошуку саюзнікаў у Паўднёвай Італіі. Увесь час свайго кіравання прайшлі ў свеце з суседзямі-хрысціянамі. Іаан II умацаваў сцены Неапаля і палепшыў забеспячэнне войска, дзякуючы чаму разбіў арабаў у бітве пры Рэгіі. Пасля гэтага арабы абавязаліся плаціць Іаану даніну, выплату якой спынілі толькі пасля яго смерці.

Іаан II сканаў улетку 919 года, калі яго паразіў інфаркт. Пазней яго цела было перавезена ў Канстанцінопаль.
Яго спадчыннікам стаў яго сын Марын I.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Caravale, Mario (ed). *Dizionario Biografico degli Italiani: LIX Graziando — Grossi Gondi*. Rome, 2002.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мітарноўскі.
**Ксаверый Мітарноўскі** (*Міцярноўскі*, польск.: Ksawery Mitarnowski) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Мітарноўскіх герба «Прус ІІ». У 1818—1820 г. — земскі суддзя Навагрудскага павета. 15 жніўня 1820 года разам з А. Міцкевічам, Т. Занам, М. Верашчакам, В. Путкамерам прысутнічаў на імянінах Марылі Верашчака ў Туганавічах.

Сябра масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, масон 3-й ст. у 1818—1820 гадах.

Сям’я
-----

Дзеці: сын Казімір, пацверджаны ў дваранстве Расійскай імперыі і запісаны ў дваранскую кнігу Гродзенскай губерні ў 1858 г.
Памешчык Сакольскага і Беластоцкага павета. У Беластоцкім павеце яму належалі частка маёнтка Хабаткі і 1/5 частка маёнтка Трырэчча, канфіскаваныя пасля паўстання 1863 года. Служыў чыноўнікам, меў чын калежскага сакратара. За дачыненне да спраў па паўстанні прызначаны (паміж 01.01.1864 і 01.03.1864) ваенным судом да «адміністрацыйнага спагнання» і высланы на жыхарства ў Пензенскую губерню. Яго маёмасць на падставе ўказа ад 10 снежня 1865 падлягала абавязковаму продажу.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Швед, В. В.* Мітарноўскі (Міцярноўскі) Ксаверы // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.
2. 1 2  4042. Мітарноўскі Казімір // Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў : біяграфічны слоўнік : (паводле матэрыялаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) / Дзмітрый Матвейчык ; Дэпартамент па архівах і справаводству Міністэрства юстыцыі Республікі Беларусь, Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі. — Мінск: Беларусь, 2016. — 734 с. — 400 экз. — ISBN 978-985-01-1159-3.

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Мітарноўскі (Міцярноўскі) Ксаверы // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Ксаверый Мітарноўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ксаверый Мітарноўскі |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |
Фоліа 32r
**Каментарый да Іова 945 года** або **Павучальнае слова да Іова 945 года** — ілюмінаваны манускрыпт, які складаецца з 502 пераплеценых фоліа, што змяшчаюць тэкст Каментарыя да кнігі Іова Святога Грыгорыя. У калафоне на адваротным баку фоліа 500 паказана, што яго капіраванне і ілюмінаванне было завершана 11 красавіка 945 майстрам Фларэнтыусам  (італ.) (бел. у манастыры Валераніка ля сучаснага горада Тардомар  (руск.) (бел. у Іспаніі. Фларэнтыус таксама вядомы як мастак і капііст іншых важных іспанскіх рукапісаў гэтай эпохі, у тым ліку Леонскай Бібліі  (англ.) (бел..

Пазней рукапіс быў перанесены ў бібліятэку сабора Таледа, дзе да яго была дададзена анатацыя на арабскай мове. Ён заставаўся там да таго часу, пакуль не быў перанесены ў 1869 годзе да яго цяперашняга месца захоўвання ў Нацыянальнай бібліятэцы Іспаніі, дзе каталагізаваны пад нумарам Ms.80.

Літаратура
----------

* John Williams, «The Moralia on Job of 945: : Some Iconographic Sources», Archivo español de Arqueología, vol. 45-47, 1972—1974, p. 223—235
* *The Art of Medieval Spain: A. D. 500—1200*, Metropolitan Museum of Art, 1993, 358 p. (ISBN 97808109643349780810964334), p. 161—162
* John Williams, *Manuscrits espagnols du Haut Moyen Âge*, Chêne, 1977, 119 p. (ISBN 28510814702851081470), p. 35 and 55-61  (фр.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ястрабель.
**Я́страбель** (трансліт.: *Jastrabieĺ*, руск.: Ястребель) — вёска ў Беларусі, у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Беражноўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

Знаходзіцца каля возера Чартоўскі Вір (Ятрабельскае).

Гісторыя
--------

Вядома па пісьмовых крыніцах з канца XVIII стагоддзя. У 1795 годзе належала памешчыкам Шчытам. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у складзе Расійскай імперыі. Пазней уласнасць Кіневічаў. Ястрабель упамінаецца ў царкоўных дакументах 1879 года як вёска Дубенецкага праваслаўнага прыхода Плотніцкай воласці Пінскага павета Мінскай губерні.

Паводле перапісу 1897 года 4 двары. У 1909 годзе ў вёсцы было 7 двароў. Паводле ўмоў Рыжскага мірнага дагавора 1921 года вёска апынулася ў складзе Польшчы.

Паводле першага перапісу насельніцтва Польшчы, які прайшоў 30 верасня 1921 года, вёска (13 двароў) у складзе Плотніцкай гміны Лунінецкага, затым Столінскага паветаў Палескага ваяводства.

У выніку польскага паходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года і ўз’яднання Заходняй Беларусі з Беларускай ССР вёска ў складзе Беларускай ССР. Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы 15 двароў. У сакавіку 1943 года нямецкія акупацыйныя войскі спалілі вёску і загубілі яе 2 жыхароў.

Станам на 1 студзеня 2002 года ў вёсцы 2 двары.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1897 — 45 чал.
* **XX стагоддзе**: 1909 — 65 чал.; 1921 — 71 чал.; 1941 — 45 чал.; 1959 — 70 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2002 — 3 чал.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. 1 2 3 4 5 6  Дулеба, Г. І. Новікава, Г. М. Юркевіч, Ю. С. З гісторыі населенных пунктаў… — С. 624.

Літаратура
----------

* Дулеба, Г. І. Новікава, Г. М. Юркевіч, Ю. С. З гісторыі населенных пунктаў / Г. І. Дулеба, Г. М. Новікава, Ю. С. Юркевіч // Памяць: Столінскі раен: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Уклад. Ю. С. Юркевіч; Рэдкал.: Г. К. Кісялеў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск: БЕЛТА, 2003. — 635 с.: іл. — С. 624. — ISBN 985-6302-49-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Беражноўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Беражное |
| Пасёлкі | Новаберажное |
| Вёскі | Бор-Дубінец ·  Дубенец ·  Магільнае ·  Ястрабель |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Камень.

**Камень** (руск.: Камень) — былая вёска ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

Гісторыя
--------

Згадваецца з XVIII стагоддзя як вёска ў складзе Рэчы Паспалітай; з 1772 года ўвайшло ў Расійскую імперыю (Магілёўская губерня).

Да 1924 года ў Беліцкім (Гомельскім) павеце (з 1861 года — у складзе Кармянскай воласці, з 1923 года ў Добрушскай воласці); у 1924—1929 гадах — у Злынкаўскай воласці Навазыбкаўскага павета. Да пачатку XX стагоддзя — вёска ў парафіі вёскі Харошаўка; к 1920-м гадам — сяло з храмам (не захаваўся).

У 1929—1939 гадах — у Навазыбкаўскім раёне, затым у Злынкаўскім, пры часовым скасаванні якога (1959—1988) — зноў у Навазыбкаўскім.

Адселена пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС, выключана з уліку даных у 2000 годзе.

Заўвагі
-------
**Першы з'езд ваенных і рабочых дэпутатаў армій і тылу Заходняга фронту**. Адбыўся 7—17 красавіка(20—30 красавіка) 1917 г. у Мінску ў будынку гарадскога тэатра. Прысутнічала 850 дэлегатаў з рашаючым і 350 з дарадчым голасам ад вайсковыых часцей фронту і рабочых арганізацый Мінскай, Магілёўскай, Віцебскай і Смаленскай губерняў.

Парадак дня:

* вайна і мір
* аб Часовым урадзе
* аб ваенных, рабочых і сялянскіх арганізацыях
* прававое становішча салдат і інш.

З'езд прыняў рэзалюцыі за працяг вайны, падтрымку знешняй палітыкі Часовага ўрада. Зацвердзіў праект статута выбарных салдацкіх аорганізацый, выбраў Франтавы камітэт Заходняга фронту. Садзейнічаў арганізацыі салдацкіх мас, далучэнню іх да палітычнай дзейнасці.

Літаратура
----------

* Першы з'езд ваенных і рабочых дэпутатаў армій і тылу Заходняга фронту // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 5: М—Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 590 с. — С. 479. — ISBN 985-11-0141-9.
**«І векаве́чны то́лькі край…»** — зборнік навукова-папулярных эсэ, напісаны Алесем Мікалаевічам Карлюкевічам у 2000 годзе. Кніга была надрукавана мінскім выдавецтвам «Полымя» тыражом 2 000 экзэмпляраў.

Апісанне кнігі
--------------

На падставе дакументальных крыніц і малавядомых даследаванняў аўтар расказвае пра ўраджэнцаў Беларусі, якія сваімі справамі, самаахвярнай працай, высокім талентам услаўлялі не толькі айчыну, але і суседнія, і нават далёкія краіны.

Іншыя дадзеныя
--------------

У якасці эпіграфа да кнігі аўтарам выкарыстаны верш Рыгора Барадуліна «Радзімазнаўства — мудрая навука…».

Значнасць твора
---------------

Кніга натхніла пісьменніка Сяргея Макарэвіча на напісанне «Край мой верасовы» — зборніка краязнаўчых эсэ, прысвечаных асобам, якія нарадзіліся на Вілейшчыне альбо звязаныя з гэтым краем.

Зноскі
------

1. ↑  Запрашэнне ў падарожжа па літаратурных месцах Пухавіччыны **(нявызн.)**.  Средняя школа № 1 п. Дружный. Праверана 29 верасня 2016.(недаступная спасылка)
2. ↑  Новая кніга пра Вілейшчыну Сяргей Макарэвіча — «Край мой верасовы» **(нявызн.)**.  Вялейка. Праверана 29 верасня 2016.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Вайна супраць тэрарызму** — агульнаўжывальнае словазлучэнне, якое выкарыстоўваецца ў палітыцы, сродках масавай камунікацыі і гэтак далей.

Ужываюць і словазлучэнні - **Барацьба з тэрорам (тэрарызмам)**, **Барацьба з міжнародным тэрорам (тэрарызмам)**.

У XXI стагоддзі найбольш вядома пасля падзей 11 верасня 2001 і рэакцыі на іх прэзідэнта ЗША Джорджа Буша малодшага.

Гісторыя словазлучэння
----------------------

Словазлучэнне «вайна супраць тэрарызму» («вайна з тэрарызмам (тэрорам)»), тэрмінам не з'яўляецца бо мае мноства розных значэнняў, у розных дзяржавах, у розныя перыяды часу, упершыню выкарыстаны ў заходняй прэсе ў канцы XIX стагоддзя для абазначэння намаганняў урадаў Расійскай Імперыі і краін Еўропы па барацьбе з нападамі анархістаў супраць міжнародных палітычных лідараў, законнай улады і яе прадстаўнікоў. У прыватнасці, выкарыстаны ў артыкуле The New York Times ад 2 красавіка 1881. Многія анархісты самі называлі сябе ў тую пару тэрарыстамі, і гэта слова не несла цяперашняй адмоўнай маральнай афарбоўкі.

У наступны раз увага грамадскасці да гэтага словазлучэння была прыкавана падчас барацьбы брытанскіх каланізатараў з нападамі габрэйскіх і арабскіх арганізацый у падмандатнай Палесціне ў 1940-х. Менавіта гэтае словазлучэнне выкарыстоўвалі брытанскія ўлады пры аб'яўленні аб барацьбе з арганізацыямі Іргун, Лехі, Чорная рука і спачуваючымі ім.

Фраза таксама часта выкарыстоўвалася прэзідэнтам ЗША Р. Рэйганам.

Гл. таксама
-----------

* Вайна супраць тэрарызму
* Контртэрарызм

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2001000148 · NKC: ph330289 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шмакаў.
**Аляксей Ягоравіч Шмакаў** (1 чэрвеня 1933, сяло Шмакава, Кіраўская вобласць — 16 верасня 2021) — беларускі і ўкраінскі скульптар-манументаліст.

Біяграфія
---------

Бюст А. Міцкевіча ў Брэсце
Пасля заканчэння ў 1959 годзе Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута быў накіраваны на працу ў Брэст, дзе выканаў шэраг мастацкіх работ у вобласці станковай і манументальнай скульптуры. У гарадскім парку культуры і адпачынку з’явілася скульптурная група «Ленін з дзяцьмі». Устаноўлены помнікі-бюсты пісьменніку Мікалаю Гогалю (1962), Герою Савецкага Саюза А. М. Кіжаватаву (1965) і паэту А. Міцкевічу (1965). Для Музея абароны Брэсцкай крэпасці ён выканаў дыяраму «Бой ля Цярэспальскіх варот» і рэльеф «Няскораныя», бюсты абаронцаў крэпасці. У г. Камянцы Брэсцкай вобласці была ўстаноўлена фігура У. І. Леніна (1960), у г. Пінску — помнік воінам-вызваліцелям і маракам Дняпроўскай ваеннай флатыліі (1962).

А. Я. Шмакаў у 1964 годзе стаў членам Саюза мастакоў СССР. У 1967 годзе пераехаў у г. Еўпаторыю (Крым), дзе стварыў дзясяткі манументальных твораў, у тым ліку помнікі камунарам Еўпаторыі, Д. Караеву, М. Горкаму, Т. Шаўчэнку, С. Дувану, Ашыку Амеру, еўпатарыйцам, якія загінулі ў гады Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў, маракам-дэсантнікам, творы садова-паркавай скульптуры «Дзеці Радзімы», «Мацярынства», «Хлопчык з гірай», «Хлопчыка на дэльфіне», «Геракл, які адпачывае», «Сям’я на пляжы», «Нараджэнне Керкінітыды».

Шмат падарожнічаў, працаваў над скульптурамі ў Індыі, Італіі, Іспаніі, Эквадоры, Аўстраліі, ЗША.

Памёр 16 верасня 2021 года.

Галерэя
-------

* Помнік еўпатарыйцам, якія загінулі ў гады Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаўПомнік еўпатарыйцам, якія загінулі ў гады Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў
* Помнік Д. КараевуПомнік Д. Караеву
* Помнік С. ДувануПомнік С. Дувану
* Помнік Ашыку АмеруПомнік Ашыку Амеру
* Помнік М. ГоркамуПомнік М. Горкаму

Узнагароды
----------

* званне «Ганаровы грамадзянін Еўпаторыі» (2008),
* званне «Заслужаны мастак Аўтаномнай Рэспублікі Крым» (2011).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  28 красавіка 2017 г. — 55 гадоў з дня ўстаноўкі помніка Мікалаю Васільевічу Гогалю (1809—1852), рускаму пісьменніку, у г. Брэсце (1962)
2. ↑  Евпаториийский скульптор Алексей Егорович Шмаков
3. ↑  Ушёл из жизни автор скульптуры «Отдыхающий Геракл» в Евпатории

Спасылкі
--------

* Человек из Крыма, который знает цену вождям
Балгарыя ў складзе Візантыйскай імперыі
**Візантыйская Балгарыя** - перыяд у гісторыі Балгарыі, які доўжыўся з 1018 па 1186 год, падчас якога яе тэрыторыя знаходзілася пад уладай Візантыйскай імперыі .

Парыстрыён[en] у 1045 годзе

### Гісторыя

У 1018 годзе, пасля ўпартай і жорсткай барацьбы, візантыйскі імператар Васіль II Балгарабойца знішчыў Першае Балгарскае царства і ўключыў яго землі ў склад Візантыі . Балгарская царква была падпарадкавана Канстанцінопальскаму патрыярху, а многія шляхетныя балгарскія роды былі пераселены ў азіяцкую частку імперыі.

Пасля гэтага балгары неаднаразова рабілі паўстанні супраць візантыйскага валадарства — паўстанне Пятра Дэляна ў 1040—1041 , Георгія Вотеха ў 1072 годзе , але ўсе яны былі задушаны.

Балгарская дзяржаўнасць была адноўлена ў 1186 годзе, дзякуючы новаму, на гэты раз паспяховаму паўстанню пад кіраўніцтвам братоў Пятра і Асеня. Было абвешчана незалежнае Другое Балгарскае царства, а браты сталі яго царамі  .

### Гл. таксама

* Гісторыя Балгарыі
* Асманская Балгарыя
* Васіль II Балгарабойца
* Пётр II Дзялян

### Нататкі

1. ↑
2. ↑  Павлов, Пл. *Бунтари и авантюристи в Средновековна България*, Издателство «Абагар», Велико Търново 2000, ISBN 954-427-423-5 (глава *Самозванецът Петър Делян и царският син Алусиан*
3. ↑  Павлов, Пл. *Бунтари и авантюристи в Средновековна България*, Издателство «Абагар», Велико Търново 2000, ISBN 954-427-423-5 (глава *Георги Войтех от «рода на кавханите»* Архівавана 21 студзеня 2014.
4. ↑  Асень // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

### Літаратура

* Златарскі, В. *Гісторыя на българската държава прэз сярэдніце веку*, том II: Българыя пад візантыйскае валадарства, Выдавецтва «Навука і мастацтва», Сафія, 1972.
* Літаўрын, Г. *Балгарыя і Візантыя ў XI-XII стст.*, Выдавецтва Акадэміі навук СССР, Масква, 1960.
* Паўлаў, Пл. *Бунтары і авантурысты ў Средновековна България*, Выдавецтва «Абагар», Вяліка Търнава 2000
Камень Волат
**Камень-асілак**, або **Камень-волат** — валун у Беларусі, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1971), знаходзіцца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Васявічы Дзятлаўскага раёна.

Апісанне
--------

Валун сярэднезярністага граніту рапаківі. Даўжыня 3,4 м, шырыня 2,5 м, вышыня над паверхняй 1,5 м, глыбіня залягання пад зямлёй каля 2 м, у абводзе 9,3 м, аб'ём 12 м³, маса каля 32 т. Прынесены ледавіком каля 200—120 тыс. гадоў да н.э. з Выбаргскага масіву.

Гл. таксама
-----------

* Валун Асілак

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальны атлас Беларусі
2. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. Т. 2

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3, С. 519.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Камень-волат
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бярэзін.

**Аляксей Бярэзін** (нар. 16 красавіка 1993, Казань, Расія) — расійскі футбаліст, брамнік.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец казанскага «Рубіна», гуляў за другую каманду «Рубін-2» у трэцім расійскім дывізіёне, пазней выступаў за моладзевы склад «Рубін», аднак у асноўнай камандзе так і не дэбютаваў. У студзені 2014 года стаў іграком польскага клуба «Відзаў», але і там гуляў выключна за другую каманду. У выніку вярнуўся ў Расію і папоўніў склад смаленскага «Дняпро». У лютым 2016 года перайшоў у тульскі «Арсенал», выйшаў з камандай у Прэм’ер-лігу, аднак за 2,5 гады так і не згуляў за яе ў чэмпіянаце.

У жніўні 2018 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дняпро» з Магілёва. Адразу стаў асноўным брамнікам каманды, але не здолеў выратаваць яе ад вылету ў Першую лігу. Па заканчэнні сезона ў снежні 2018 года пакінуў «Дняпро».

У студзені 2019 года падпісаў кантракт з іншым беларускім клубам — «Іслаччу». У складзе «Іслачы» быў рэзервовым брамнікам, гуляў за дубль, за асноўную каманду так і не выйшаў на поле. У чэрвені 2019 года кантракт з клубам быў разарваны.

У жніўні 2019 года вярнуўся ў Расію, далучыўшыся да «Разані». Сезон 2020/21 пачынаў у «Мураме», а ў лютым 2021 года перайшоў у крымскі «Кызылташ». У верасні 2021 зноў апынуўся ў трэцім дывізіёне Расіі, стаўшы іграком «Зеніта-Іжэўск». Пакінуў клуб у лютым 2022 года.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юніёрскую зборную Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Aleksey Berezin // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Aleksei Berezin // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  Российский вратарь Березин пополнил ряды "Днепра"
4. ↑  11 футболистов покинули "Днепр"
5. ↑  "Ислочь" подписала российского вратаря
6. ↑  "Ислочь" расторгла контракт с российским голкипером Березиным

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · РПЛ (ігрок) |
**Аляксей Фёдаравіч Турчанінаў** (1704/05 — 21 сакавіка 1787, Санкт-Пецярбург) - буйны ўральскі солепрамысловец і горназаводчык, уладальнік каласальнай маёмасці, дзед Паўла  (руск.) (бел. і Уладзіміра Саламірскіх  (руск.) (бел..

Далучэнне да дынастыі
---------------------

Заснавальнікам дынастыі лічыцца Філіп Трафімовіч - турэцкі ваеннапалонны, які трапіў у Салікамск пасля вайны з туркамі  (руск.) (бел.. Дзякуючы свайму прадпрымальніцкаму таленту здолеў стаць прыказчыкам  (руск.) (бел. а затым пачаць сваю ўласную справу. Яго сын, Міхаіл Піліпавіч, працягнуў саляварны  (руск.) (бел. бізнес бацькі, а падчас Паўночнай вайны заняўся яшчэ і медзеплавільнай вытворчасцю. З прычыны адсутнасці спадчыннікаў мужчынскага полу ўласнасць Міхаіла Піліпавіча пасля яго смерці дасталася дачцэ, якая ажанілася са сваім прыказчыкам - Аляксеем Фёдаравічам Васільевым. Апошні пры шлюбе, для мэт атрымання ў спадчыну, прыняў прозвішча жонкі - Турчанінаў.

* Надгроб'е А. Ф. Турчанінава ў Аляксандра-Неўскай лаўры
* БарэльефБарэльеф
* Арыгінал фігуры Хронаса (І. Мартас)Арыгінал фігуры Хронаса (І. Мартас)
* Уласна помнікУласна помнік
* Арыгінал фігуры плакальшчыцы (І. Мартас)Арыгінал фігуры плакальшчыцы (І. Мартас)
* БарэльефБарэльеф

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Полевской край: Историко-краеведческий сборник. Вып. 1. — Екатеринбург: Уралтрейд, 1998.
* Официальный сайт Сысертского городского округа
**Аляксей Фёдаравіч Трошнікаў** (руск.: Алексе́й Фёдорович Трёшников; 1 (14) красавіка 1914 г. в. Паўлаўка, Сімбірская губерня (цяпер Барышскі раён Ульянаўскай вобласці), Расійская імперыя — 18 лістапада 1991, Санкт-Пецярбург, РСФСР, СССР) — савецкі акіянолаг, даследчык Арктыкі і Антарктыкі. Доктар геаграфічных навук (1963), прафесар (1967), акадэмік АН СССР (1981).

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння геаграфічнага факультэта ЛДУ ў 1939 годзе працаваў у Арктычным і Антарктычным навукова-даследчым інстытуце, дырэктарам якога быў з 1960 па 1981 год.

У гэты перыяд у Арктыцы праводзіліся актыўныя даследаванні, а з сярэдзіны 1970-х гадоў пачаўся новы этап актыўнай практычнай працы, звязанай са стварэннем новых ледаколаў тыпу «Арктыка».

Увод у строй гэтых суднаў дазволіў выконваць круглагадовую навігацыю па Паўночным марскім шляху.

Адным з першых рэйсаў «Арктыкі» быў паход на Паўночны полюс у 1977 годзе, на судне адправілася тры групы ААННІІ на чале з палярнікам І. П. Раманавым.

Цікавасць да гэтага напрамку была дастаткова вялікая, і А. Ф. Трошнікаў сумесна з І. П. Раманавым прадставілі даклад аб выніках гідраметэаралагічнага забеспячэння на пасяджэнні калегіі ў Галоўным упраўленні Гідраметэаслужбы СССР.

Удзельнік дваццаці дзвюх экспедыцый у Арктыку і Антарктыку. Удзельнік высокашыротных паветраных экспедыцый «Поўнач-2» і «Поўнач-4». Начальнік дрэйфуючай станцыі «Паўночны полюс-3» (1954—1955), 2-й і 13-й савецкіх антарктычных экспедыцый АН СССР (1956—1958 і 1967—1968).

З 1964 года — віцэ-прэзідэнт, з 1977 па 1991 год — прэзідэнт Геаграфічнага таварыства СССР.

З 1981 па 1991 год загадчык кафедры акіяналогіі ЛДУ.

З 1982 года дырэктар Інстытута возеразнаўства АН СССР.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 103226362 · ISNI: 0000 0001 1071 8700 · LCCN: n81022777 · NTA: 093766416 · NUKAT: n97001419 · SUDOC: 083749454 · VIAF: 76725687 |

 |
У цэнтры від *Cnemidophorus neomexicanus* (англ.), самка якога прыносіць нашчадства з дапамогай партэнагенезу. Гэты від узнік у выніку натуральнага міжвідавога скрыжавання двух відаў: *C. inornatus* злева і *C. tigris* (англ.) справа.
**Партэнагенез** (ад стар.-грэч.: παρθένος — дзева, дзяўчына, дзяўчына і γένεσις — узнікненне, зараджэнне, у раслін — **апаміксіс**) — так званае «нявіннае размнажэнне», адна з формаў палавога размнажэння арганізмаў, пры якой жаночыя палавыя клеткі (яйцаклеткі) развіваюцца ў дарослым арганізме без апладнення. Хоць партэнагенетычнае размнажэнне не прадугледжвае зліцця мужчынскіх і жаночых гамет, партэнагенез усё ж лічыцца палавым размнажэннем, бо арганізм развіваецца з палавой клеткі. Лічыцца, што партэнагенез узнік падчас эвалюцыі раздзельнаполых формаў.

У тых выпадках, калі партэнагенетычныя віды прадстаўлены (заўсёды ці перыядычна) толькі самкамі, адна з галоўных біялагічных пераваг *партэнагенезу* складаецца ў паскарэнні тэмпу размнажэння віду, бо ўсе асобіны падобных відаў здольныя пакінуць нашчадства. Такі спосаб размнажэння сустракаецца ў некаторых жывёл, хоць часцей сярод адносна прымітыўных арганізмаў. У тых выпадках, калі з аплодненых яйцаклетак развіваюцца самкі, а з неаплодненых — самцы, *партэнагенез* спрыяе рэгуляванню колькастных суадносін палоў (напрыклад, у пчол). Часта партэнагенетычныя віды і расы з’яўляюцца поліплоіднымі і ўзнікаюць у выніку аддаленай гібрыдызацыі, праяўляючы ў сувязі з гэтым гетэрозіс і высокую жыццяздольнасць. *Партэнагенез* варта адносіць да палавога размнажэння і варта адрозніваць ад бясполага размнажэння, якое адбываецца пры дапамозе саматычных органаў і клетак (размнажэнне дзяленнем, пачкаваннем і да т.п.).

Гл. таксама
-----------

* Кланіраванне
* Гінагенез
* Педагенез
* Апагамія

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Размнажэнне |
| --- |
| Бясполае размнажэнне,мітоз | 

|  |  |
| --- | --- |
| Аднаклетачны арганізм | дзяленне |
| Шматклетачны арганізм | кланіраванне ·  спорамі (споранашэнне) ·  вегетатыўнае размнажэнне (пачкаванне ·  парасткамі ·  чаранкамі ·  культурай тканак ·  цыбулінамі ·  клубнямі) |

 |
| Палавое размнажэнне,меёз, зігота | 

|  |  |
| --- | --- |
| Аднаклетачны арганізм | кан'югацыя |
| Шматклетачны арганізм | насеннем ·  ікрой ·  яйкамі ·  яйцажыванараджэнне ·  жыванараджэнне ·  партэнагенез (апаміксіс) ·  гермафрадытызм/аднадомнасць ·  гаметаўтварэнне (ізагамія→анізагамія→аагамія)
Чаргаванне пакаленняў (гаметафіт/спарафіт) |

 |
**Аляксей Ягоравіч Бадаеў** (руск.: Алексе́й Его́рович Бада́ев; 4 [16] лістапада 1883, Вялікае Юр’ева, Арлоўская губерня — 3 лістапада 1951, Масква) — расійскі палітычны і грамадскі дзеяч, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, па першай прафесіі — слесар.

Біяграфія
---------

У 1912 годзе быў абраны ў IV Дзяржаўную думу ад рабочай курыі Пецярбургскай губерні, член бальшавіцкай фракцыі. Выязджаў за мяжу для ўдзелу ў партыйных нарадах у Кракаве і Параніна, дзе сустракаўся з Леніным. У 1912—1913 гадах, па прапанове У. І. Леніна, з’яўляўся афіцыйным выдаўцом газеты «Праўда».

У лістападзе 1914 года быў арыштаваны разам з іншымі дэпутатамі-сацыялістамі і сасланы на вечнае пасеяленне ў Сібір, Туруханскі край, дзе працягваў рэвалюцыйную працу. Вярнуўся ў Петраград пасля Лютаўскай рэвалюцыі і быў абраны ад бальшавікоў у Петраградскую гарадскую думу.

Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Петраградзе. Старшыня выбарчай камісіі па першых пасля рэвалюцыі выбарах у Петраградскую гарадскую думу, якія адбыліся 29 лістапада 1917 года. Як член РСДРП(б) з пастаўленай перад ім палітычнай задачай справіўся: па выніках выбараў бальшавікі беспрэцэдэнтна павялічылі сваё прадстаўніцтва ў Петраградскай гарадской думе з 67 да 188 мандатаў з 200. Пасля рэвалюцыі ўзначальваў органы харчовага забеспячэння Петраграда.

У першай палове 1920-х гадоў працаваў намеснікам старшыні Петраградскага (Ленінградскага) губвыканкама. З 1922 года — кандыдат у члены ЦК РКП(б). У 1925—1951 гадах — член ЦК ВКП(б). З 1930 года — старшыня Цэнтрасаюза. З 1931 года — Маскоўскага саюза спажывецкіх таварыстваў. З кастрычніка 1935 па жнівень 1937 года — намнаркама харчовай прамысловасці СССР. У 1937—1938 гадах — наркам харчовай прамысловасці РСФСР. З 1938 года намеснік старшыні Масгарвыканкама. У 1938—1944 гадах — старшыня Прэзідыума ВС РСФСР і намеснік старшыні Прэзідыума ВС СССР.

4 сакавіка 1944 гады вызвалены ад пасады пастановай 5-й сесіі Вярхоўнага Савета РСФСР I склікання.

Пасля адхілення ад пасады быў прызначаны кіраўніком трэста Галоўпіва (1943—1951). Памёр 3 лістапада 1951 года. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках (участак № 3).

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 121840487 · CiNii: DA04661401 · GND: 121929361 · ICCU: IEIV010335 · ISNI: 0000 0001 1031 5290 · LCCN: n86049551 · NDL: 00552183 · NKC: jx20081211002 · NLA: 35737853 · NLG: 321446 · NTA: 070353921 · NUKAT: n2005115161 · SUDOC: 122863364 · VIAF: 97090622 |

 |
**Партыя свабоды рускага народа** (ПСРН) — адно з першых аб’яднанняў агульнадэмакратычнага характару, якое існавала ў Гомелі з 2 лістапада 1956 года да 9 лютага 1957 года.

Утварэнне
---------

Партыя свабоды рускага народа была заснавана 2 лістапада 1956 года на сустрэчы М. Грачухі, памочніка санітарнага лекара абласной санэпідэмстанцыі, з Ф. Казлоўскім, загадчыкам крамы. У прыватнай гутарцы па абмеркаванні працэсаў у Венгрыі і Егіпце знаёмыя прыйшлі да размовы пра неабходнасць заснавання арганізацыі на манер партый, якія існуюць у краінах з дэмакратычнымі традыцыямі. Ініцыятыва сыходзіла ад М. Грачухі. У той жа дзень з гэтай ідэяй быў азнаёмлены прадавец мясакамбіната Г. Віннікаў, які, паводле ўласных слоў, выразіў палкае жаданне далучыцца да незалежнага руху. У тым жа месяцы ў арганізацыю ўступілі электраманцёр Гомельскай ЦЭС М. Дзехцяроў і гравёр фабрыкі «Палесдрук» А. Яткін. Апошні зрабіў пячатку арганізацыі і вынес з фабрыкі шрыфт для вырабу ўлётак і вокладак партбілетаў.

Дзейнасць
---------

Прадугледжваліся таксама розныя сродкі барацьбы з камуністычным рэжымам. М. Грачуха адстойваў паступовую і крапатлівую працу па прыцягненні новых сябраў партыі. Ф. Казлоўскі выступаў за больш радыкальныя дзеянні — за збор зброі, выпуск улётак, арганізацыю радыёпрапаганды.

Пакаранне
---------

9 лютага 1957 года былі арыштаваныя М. Грачуха, Ф. Казлоўскі, А. Яткін, крыху раней Г. Віннікаў, а 16 лютага 1957 года — М. Дзехцяроў. 16 верасня 1957 года рашэннем Судовай калегіі па крымінальных справах Гомельскага абласнога суда сябры арганізацыі асуджаныя: М. Грачуха, Ф. Казлоўскі на 10 гадоў пазбаўлення волі, Г. Віннікаў на 5 гадоў пазбаўлення волі, А. Яткін на 3 гады, М. Дзехцяроў — 1 год. Усе яны абвінавачваліся ў стварэнні антысавецкай арганізацыі, выпрацоўцы Статута і прысягі, падрыхтоўцы да выпуску ўлётак.

Склад
-----

Сярод заснавальнікаў ПСРН былі 2 беларусы, 2 рускія, 1 украінец. Удзельнікамі былі:

* М. Грачуха
* Ф. Казлоўскі
* А. Яткін
* Г. Віннікаў
* М. Дзехцяроў

Асноўныя пункты праграмы
------------------------

На паседжаннях бюро ПСРН (5 і 12 студзеня 1957 года), якія адбываліся на кватэры Ф. Казлоўскага, быў выпрацаваны Часовы статут і некаторыя праграмныя палажэнні партыі. Асноўнымі пунктамі праграмы былі:

* Прызнанне права прыватнай уласнасці на зямлю, вытворчасць і сродкі вытворчасці.
* Будаўніцтва дэмакратычнага грамадства.
* Адмаўленне кіроўнай ролі КПСС.
* Шматпартыйнасць.
* Дэклараванне дружбы народаў Вялікай Расіі і ўсяго свету.

Ад сябраў партыі патрабавалася выкананне задач па паляпшэнні жыцця народа і здзяйснення дэмакратычных асноў.

Прысяга
-------

> Клянуся перад абліччам свайго народа аддаць усе сілы вызваленню рускага народа ад камуністычнага прыгнёту.
> 
>

Спасылкі
--------

* Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік