**Катанія** (італ.: Catania, сіц.: Catania) — горад-порт у італьянскім рэгіёне Сіцылія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Горад размешчаны на ўсходнім узбярэжжы вострава Сіцылія ля падножжа вулкана Этна. Насельніцтва — 294 756 чалавек (2010).

Заступнікам горада лічыцца Св. Агата. Свята горада 5 лютага.

Гісторыя
--------

Катанія была заснавана ў 729 годзе да н.э. грэчаскімі каланістамі, якія прыбылі сюды з эўбейскага горада Халкіда. Выхадцам горада быў яго паўлегендарны заканадавец Харонд, чые законы адрозніваліся надзвычайнай суровасцю, але былі прыняты ў іншых халкідскіх калоніях Італіі і Сіцыліі пад назвай «*халкідскія пастановы*».

У 476 годзе да н.э. горад быў заваяваны Гіеронам I, жорсткім сіракузскім тыранам, які выгнаў жыхароў і пераназваў яго ў Этну. Пасля смерці тырана людзі перасяліліся назад і вярнулі Катаніі яе першапачатковую назву. Аднак перыяд незалежнасці быў кароткім: у 403 годзе да н.э. іншы кіраўнік Сіракузаў падпарадкаваў сабе горад, а яго жыхароў прадаў у рабства. Археалагічным помнікам гэтай эпохі з'яўляецца статуя Коры (Персефоны) з паходняй.

Амаль 150 гадоў Катанія знаходзілася ў залежнасці ад Сіракузаў. У 263 годзе да н.э. падчас першай Пунічнай вайны горад быў захоплены рымлянамі і аж да V стагоддзя ўваходзіў у склад Рымскай імперыі. Гэтыя некалькі стагоддзяў сталі перыядам росквіту эканомікі і культуры. Тут быў пабудаваны форум, разваліны якога захаваліся каля двара Сан-Панталеонэ, цырк для спаборніцтваў на калясніцах, тэатр і адэон, у паўночнай частцы — амфітэатр. Да гэтага ж перыяду адносіцца стварэнне сістэмы водазабеспячэння, што гаворыць пра высокі ўзровень жыцця гараджан.

Пасля падзення Рыма горадам кіравала Візантыйская імперыя. У 827 годзе на Сіцыліі высадзіліся арабы, а пазней, у 1071 годзе, іх выцеснілі нарманы пад правадырствам Ражэра I.

У 1169 годзе Катанія была разбурана моцным землетрасеннем. Праз трыццаць гадоў улады горада падтрымалі Атвіляў у барацьбе супраць Генрыха VI, сына Фрыдрыха Барбаросы. У адказ войска імператара захапілі і спалілі частку горада, у тым ліку кафедральны сабор. Падчас кіравання Фрыдрыха II Катанія нарэшце вызвалілася ад феадальнай залежнасці (1240).

У 1347 годзе ў выніку эпідэміі чумы горад практычна спусцеў.

Пацверджаннем культурнага статусу Катаніі можна лічыць адкрыццё тут першага на Сіцыліі ўніверсітэта (1434).

Другая палова XVII стагоддзя — трагічны перыяд у гісторыі горада: у 1669 годзе адбылося моцнае вывяржэнне Этны, большасць дамоў апынуліся пахаваны пад пластом лавы і попелу. У 1693 годзе, калі Катанія яшчэ не акрыяла ад першага ўдару, землетрасенне знішчыла ўсё, што захавалася ці было пабудавана. Аднак жыхары не пакінулі горад і зноў аднавілі яго. У якасці асноўных матэрыялаў выкарыстоўваліся чорная лава і светлы вапняк.

У XIX стагоддзі Катанія паўставала супраць Бурбонаў у 1837 і 1848 гг, а пазней увайшла ў склад Аб'яднанай Італіі. З гэтага перыяду горад хутка развіваўся, трохі запаволіўшы рост толькі падчас Другой сусветнай вайны. Апошнія некалькі дзесяцігоддзяў у Катаніі ствараецца высокатэхналагічная вытворчасць, таму яе часам называюць еўрапейскай Сіліконавай далінай.

Вядомыя асобы
-------------

* Джавані Верга (1840—1922), італьянскі пісьменнік-рэаліст

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Харонд // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб. 1907—1909.
3. ↑  Харонд // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
4. ↑  WebCite query result

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Катанія

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4085181-3 · LCCN: n80038200 · NKC: ge260821 · VIAF: 137201957 |

| Камуны правінцыі Катанія |
| --- |
| 
* Адрана
* Ачы-Бонакорсі
* Ачы-Кастэла
* Ачы-Катэна
* Ачырэале
* Ачы-Сант’Антоніа
* Бельпаса
* Брантэ
* Б’янкавіла
* Вальвердэ
* Віяграндэ
* Віцціні
* Гравіна-дзі-Катанья
* Грамікеле
* Джарэ
* Калатаб’яна
* Кальтаджыронэ
* Кампаратонда-Этнеа
* Кастэль-дзі-Юдзіка
* Кастыльёнэ-дзі-Сіцілія
* Катанія
* Лікодзія-Эубея
* Лінгуаглоса
* Малета
* Маньячэ
* Маскалі
* Маскалуча
* Маццаронэ
* Мілітэла-ін-Валь-дзі-Катанія
* Міла
* Мінеа
* Мірабела-Імбакары
* Містэрб’янка
* Мота-Сант’Анастазія
* Нікалозі
* Палагонія
* Патэрна
* Педара
* П’едзімонтэ-Этнеа
* Рагальна
* Радуза
* Рамака
* Рандацца
* Рыпоста
* Сан-Грыгорыё-дэль-Катаніі
* Сан-Джавані-ла-Пунта
* Сан-Кона
* Сан-Мікеле-дзі-Ганцарыя
* Сан-П’етра-Кларэнца
* Санта-Венерына
* Сант’Агата-лі-Батыяці
* Сант’Альфіа
* Санта-Марыя-дзі-Лікодзія
* Скордзія
* Трэкастаньі
* Трэместьеры-Этнеа
* Ф’юмефрэда-дзі-Сіцілія
* Цаферана-Этнея

 |