У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Піжма (значэнні).
**Піжма** (*Tanacetum*) — род кветкавых раслін сямейства Астравыя (*Asteraceae*).

Назва
-----

Назва расліны звязана з састарэлым *піжма* («мускус  (руск.) (бел.»): з аглядам на характэрны моцны пах. У сваім старажытным значэнні *піжма* паходзіць праз польскае і чэшскае пасярэдніцтва ад старажытнанямецкага слова bisamo, якое, у сваю чаргу, паходзіць ад лац.: bisamus ад іўр.: besem («духмянасць»).

Батанічнае апісанне
-------------------

Піжма звычайная (*Tanacetum vulgare*) Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «*Deutschlands Flora in Abbildungen*», 1796
Шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны.

Сцёблы прамастойныя або ўзыходныя. Сцябло ў расліны тоўстае, з невялікай колькасцю лісця і кветкай на верхавіне. Вышыня расліны часам дасягае аднаго метра.

Лісце перыстарассечанае ці чаргаванае з кропкавымі паглыбленнямі, апушанае. Кветкі жоўтыя, трубчастыя, у кошыках, сабраных у шчыткападобныя суквецці, радзей адзіночныя. Цікавым у кветцы з’яўляецца тое, што ў ёй адсутнічаюць пялёсткі, або яны непрыкметныя па памеры. Таксама кветка з’яўляецца даволі жорсткай і ўтрымлівае ў сабе вялікую колькасць дубільных рэчываў.

Плод — сямянка.

Арэал і экалогія
----------------

Распаўсюджана на ўсёй тэрыторыі Еўразіі, акрамя субарктычнага і арктычнага паясоў. У Забайкаллі і Манголіі піжмавыя стэпы. На тэрыторыі Беларусі 1 дзікарослы від: піжма звычайная, або дзікая рабінка (*Tanacetum vulgare*), старажытная лекавая расліна. Трапляецца на палях, у хмызняках, каля дарог і жылля. Інтрадукавана піжма паўночная (*Tanacetum boreale*).

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Харчовыя, лекавыя, інсектыцыдныя расліны.

Траву піжмы выкарыстоўваюць у харчовай і лікёра-гарэлачнай прамысловасці (заменнік карыцы, мускатнага арэху).

Піжма шырока ўжываецца ў народнай медыцыне пры лячэнні жаўтухі, эпілепсіі, вадзянкі, дыярэі, малакроўя, сардэчнасасудзістых хвароб і парушэнні сардэчнай дзейнасці. Выкарыстоўваецца таксама як сродак для паляпшэння апетыту і абмену рэчываў, як мачагонны, патагонны і жоўцегонны сродак, антыгістамінны і проціліхаманкавы сродак, пры галаўным болю. Кветкі піжмы прыкладваюць да месца вывіху, пры напуханні скуры і гематомах.

Віды
----

Некаторыя віды.

* Tanacetum abrotanifolium
* Tanacetum abrotanoides
* Tanacetum achilleifolium
* Tanacetum alatavicum
* Tanacetum argenteum
* Tanacetum atkinsonii
* Tanacetum balsamita — Кануфер, ці Півоня, ці Пінавея, ці Піжма, ці Калуфар
* Tanacetum bipinnatum
* Tanacetum camphoratum
* Tanacetum cinerariifolium
* Tanacetum coccineum
* Tanacetum corymbosum — Рамоначнік шчытковы
* Tanacetum densum
* Tanacetum falconeri
* Tanacetum ferulaceum
* Tanacetum haradjanii
* Tanacetum kaschgarianum
* Tanacetum krylovianum
* Tanacetum macrophyllum
* Tanacetum microphyllum
* Tanacetum millefolium
* Tanacetum niveum
* Tanacetum odessanum
* Tanacetum parthenifolium
* Tanacetum parthenium
* Tanacetum pinnatum
* Tanacetum polycephalum
* Tanacetum poteriifolium
* Tanacetum praeteritium
* Tanacetum ptarmiciflorum
* Tanacetum pulchrum
* Tanacetum richterioides
* Tanacetum santolina
* Tanacetum scopulorum
* Tanacetum tanacetoides
* Tanacetum tatsienense
* Tanacetum vulgare — Піжма звычайная, ці Дзікая рабінка

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 128. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  GRIN Species Records of *Tanacetum*. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 верасня 2015. Праверана 12 мая 2015.
5. ↑  *Tanacetum* species records.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
* Пижмо, горобина // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1963. — Т. 6, кн. XI : Літери Пере — По. — С. 1364. — 1000 екз.

Спасылкі
--------

* Пижма: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |