recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Олаф Леанард Гульбрансан (Улаф Гулбрансан)** (нарв. і ням. Olaf Leonhard Gulbransson; 26 мая 1873, Хрысціянія — 18 верасня 1958, Шэрэрхоф каля Тэгернзэ) — нарвежскі мастак, графік і карыкатурыст.

Жыццё і творчасць
-----------------

А. Л. Гульбрансан нарадзіўся ў сям’і друкара шведскага паходжання. У 1885—1893 гадах ён вучыўся ў Каралеўскай школе мастацтваў і рамёстваў у Осла (у той час — Хрысціянія). Пачынаючы з 1890 года Гульбрансан пачаў публікаваць свае карыкатуры на палітычную тэматыку ў розных нарвежскіх перыядычных выданнях. Займаўся таксама ілюстраваннем кніг. У 1897 годзе мастак ажаніўся з Інгай Лігернам, у гэтым шлюбе ў іх нарадзіліся дзве дачкі. У 1899 годзе адбылася першая выстава прац Гульбрансана ў Осла. Каля 1900 года ён з’ехаў у Парыж і паступіў там у Акадэмію Каларосі.

У 1902 годзе мастак, па запрашэнні выдаўца часопіса «Сімпліцысімус», Альберта Лангена, прыехаў у Мюнхен. Першыя яго малюнкі ў «Сімпліцысімусе» з’явіліся ў снежні 1902 года. Неўзабаве пасля гэтага ён развёўся з І. Лігерн і ў 1906 годзе ажаніўся з супрацоўніцай часопіса — паэтэсай Маргарэтэ Елі. Акрамя працы ў «Сімпліцысімусе», Гульбрансан займаўся сцэнічным афармленнем тэатральных пастановак (напрыклад, п’есы Г. Майрынка «Рабыня з Радоса» (1912)), лялечнага спектакля «Лоэнгрын» Фрыдрыха Хуха). У 1914 годзе ён стаў членам руху Берлінскі сэцэсіён, падтрымліваў сяброўскія адносіны з такімі майстрамі мастацтваў, як Макс Ліберман, Паўль Вегенер і Генрых Цыле. У 1916 годзе Гульбрансан быў прызваны на вайсковую службу, якую праходзіць пры аддзяленні прапаганды міністэрства замежных спраў Германіі. У 1917 годзе ён стаў членам Берлінскай акадэміі мастацтваў.

Зноскі
------

1. 1 2  Olaf Gulbransson<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Olaf Gulbransson — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Norwegian // *(unspecified title)* Праверана 4 ліпеня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90077785, 3054145 · BNF: 14975354p · CONOR: 49584995 · GND: 118543539 · ISNI: 0000 0001 2127 6506 · LCCN: n81033909 · NKC: jx20060227003 · NTA: 068605447 · NUKAT: n02023104 · SUDOC: 057070237 · VIAF: 34729558 · ULAN: 500019095 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валіцкі.

**Аляксандр Валіцкі** (8 лютага (27 студзеня) 1826, Вільня — 13 чэрвеня 1893, Варшава; Псеўданімы і крыптанімы: *Місьцюк; Міншчук; Miściuk; Nowogrodzianin; Nowogrodzianin W.M.; Pauza Symforjan; W.; Z.; Żeleźniak; Alexander Żeleźniak*) — літаратар, музычны крытык, выдавец
.

Біяграфія
---------

Скончыў Слуцкую гімназію, філалагічны факультэт Харкаўскага ўніверсітэта. Вучыўся музыцы ў Слуцку і Вільні (скрыпка і фартэпіяна). У 1858—1862 гадах дасылаў музычныя агляды і рэцэнзіі ў варшаўскі часопіс «Ruch muzyczny». У 1863 годзе заснаваў у Мінску кнігарню, вакол якой утварыўся літаратурны клуб. У 1863 годзе за ўдзел у антыўрадавых дэманстрацыях сасланы ў Тамбоў. Кнігарню Валіцкага пераняла яго сястра Соф'я Савіцкая. З 1868 года жыў у Варшаве, быў журналістам і выдаўцом. У 1890—1893 годзе быў захавальнікам бібліятэкі і архіва Радзівілаў у Нясвіжы.

Сябраваў са Станіславам Манюшкам, Вінцэнтам Дуніным-Марцінкевічам, Адамам Кіркорам, Янкам Лучынам, якому дапамагаў выдаваць творы. Пісаў на польскай, а паводле ўспамінаў Рамуальда Зямкевіча, і на беларускай мове[*крыніца?*].

Пахаваны на Паванзкоўскіх могілках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
	+ Słownik muzyków polskich. T. 2. Kraków, 1967;
	+ Słownik pracowników książki polskiej. Warszawa-Łódź, 1972;
	+ ЭГБ, т. 2;
	+ АЗБ.
**Шылонг** (англ.: Shillong, хіндзі: शिलांग, бенг.: শিলং) — горад на крайнім паўночным усходзе Індыі, сталіца штата Мегхалая. Адміністрацыйны цэнтр акругі Усходнія горы Кхасі. Шылонг размешчаны ў цэнтральнай частцы плато Шылонг, адзінай паднятай горнай структуры ў паўночнай частцы Індыйскага шчыта. Шылонг атачаюць сасновыя лясы. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 1 496 м. Найвышэйшы пункт горада — пік Шылонг вышынёй 1 966 м. За 60 км ад Шылонга знаходзіцца адно з самых вільготных месцаў зямнога шара горад Чэрапунджы — 12 тысяч мм ападкаў у год, хоць у самім Шылонгу выпадае 2400 мм ападкаў. Горнакліматычным курорт.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4329360-8 · LCCN: n81003906 · VIAF: 153610627 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казулін.
**Аляксандр Васілевіч Казулін** (нар. 1955) — беларускі вучоны-заолаг. Кандыдат біялагічных навук.

Біяграфія
---------

У 1978 г. скончыў біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта на кафедры заалогіі. З 1978 па цяперашні час працую ў ДНВА «НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсах» (раней Інстытуце заалогіі АН БССР). З 2010 года загадчык сектара міжнароднага супрацоўніцтва. У 1988 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Экалагічныя асаблівасці крыжанак, якія зімуюць у Беларусі».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Вобласць навуковых інтарэсаў: арніталогія, ахова і кіраванне балотнымі экасістэмамі, аднаўленне парушаных балот. Аўтар больш як 163 публікацый.

Спасылкі
--------

* КОЗУЛИН АЛЕКСАНДР ВАСИЛЬЕВИЧ. Заведующий сектором международного сотрудничества и сопровождения природоохранных конвенций


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-195011 |
**Парламент Албаніі** — аднапалатны **Сход Албаніі** (алб. Kuvendi i Shqipërisë), або **Народны Сход** (алб. Kuvendi Popullor). 

У Сходзе Албаніі 140 месцаў. 100 дэпутатаў абіраюцца па мажарытарнай сістэме ў аднамандатных акругах (у два туры), 40 - па партыйных спісах з 2,5-працэнтным бар'ерам для партый і четырохпрацэнтным бар'ерам для партыйных блокаў. Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў - 4 гады. 

Сход Албаніі мае паўнамоцтвы вызначаць ўнутраную і знешнюю палітыку дзяржавы, сцвярджаць і змяняць Канстытуцыю, аб'яўляць вайну, ратыфікаваць і ануляваць міжнародныя дагаворы, выбіраць Прэзідэнта Албаніі, генеральнага пракурора і членаў Вярхоўнага суда, кантраляваць дзейнасць дзяржаўных радыё і тэлебачання, дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва і іншых афіцыйных інфармацыйных органаў.

Гісторыя
--------

Першы парламент Албаніі створаны ў 1920 годзе, падчас змагання за незалежнасць краіны і супраць яе падзелу па Парыжскім міры паміж Грэцыяй, Італіяй і Югаславіяй.

У 1928 парламент быў распушчаны, а Албанія абвешчана каралеўствам.

У 1944 ўведзена ўсеагульнае выбарчае права. У 1945 прайшлі парламенцкія выбары, на якіх 97,7 % галасоў атрымаў узначалены камуністамі Дэмакратычны фронт (іншыя палітычныя сілы не прымалі ўдзелу ў выбарах).

З 1945 па 1990 у краіне існавала аднапартыйная сістэма. Адзінай партыяй была Камуністычная партыя Албаніі (пазней — Албанская партыя працы).

У 1990 прынятая шматпартыйная сістэма. З моманту яе ўвядзення дамінуючымі партыямі ў палітычнай сістэме Албаніі з’яўляюцца кансерватыўная Дэмакратычная партыя Албаніі і пост-камуністычная Сацыялістычная партыя Албаніі.

| ⛭Краіны Еўропы: Парламенты |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no93036046 · VIAF: 144539013 |
**Сяргей Юльянавіч Шлапак** (нар. 17 лютага 1952, Полацк Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Наваполацкі політэхнічны інстытут, інжынер-будаўнік. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў майстрам, старшым прарабам, галоўным інжынерам, старшынёй аб’яднанага прафкама, сакратаром парткама, намеснікам кіраўніка трэста № 17 «Лаўсанбуд». Займаў пасаду старшыні выканкама Кастрычніцкага раённага Савета дэпутатаў горада Магілёва. Быў кіраўніком адміністрацыі Кастрычніцкага раёна горада Магілёва, намеснікам генеральнага дырэктара па капітальнаму будаўніцтву адкрытага акцыянернага таварыства «Магілёўхімвалакно».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ШЛОПАК СЕРГЕЙ ЮЛЬЯНОВИЧ Архівавана 29 жніўня 2019.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
**Сфінгаміелінфосфадыэстэраза** (КФ 3.1.4.12, сфінгаміеліназа, англ.: sphingomyelin phosphodiesterase, sphingomyelinase) — лізасамальны фермент, які расшчапляе мембранны ліпід сфінгаміелін на фасфатыдзілхалін і цэрамід. Недастатковасць фермента прыводзіць да значнага назапашвання ліпідаў у лізасомах, што выклікае захворванні, вядомыя як хвароба  Німана — Піка  (руск.) (бел.. Існуе 5 формаў фермента: кіслая сфінгаміеліназа (SMPD1), нейтральныя (SMPD2, SMPD3) і кіслыя сфінгаміеліназа-падобныя (SMPDL3A, SMPDL3B).

| Гідралазы (КФ3): эстэразы (КФ 3.1) |
| --- |
| 
нуклеаза (дэзоксірыбануклеазы і рыбануклеазы) - 
фосфадыэстэраза - 
ліпаза (ліпапратэінліпаза, панкрэатычная ліпаза, пячоначная ліпаза) - 
фосфаліпаза (A1, A2, B, C, D) - 
сфінгаміеліназа - 
фасфатаза
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781070647 |
**Схул** — пячора на гары Кармель ў Ізраілі. Знаходзіцца ў 20 км на поўдзень ад горада Хайфа і ў 3 км ад берага Міжземнага мора.

Чэрап Схул V (з прыкметамі Homo sapiens і неандэртальца)
Дагістарычны ўчастак ўпершыню раскапала Дораці Гарод летам 1928 года.

У пячоры Схул сяліліся напераменку то неандэртальцы (да 130 і 65-47 тыс. гадоў назад), то чалавек разумны (130-80 і пасля 47 тыс. гадоў таму). Пячора была заселеная ў перыяд сярэдняга палеаліту, 200-45 тыс. гадоў назад.

У пячоры Схул было выяўлена 14 шкілетаў, большасць з якіх у 1932 годзе знайшоў Тэадор Мак-Коўн[de] (*Theodore D. McCown*). Неандэртальцы са Схула ставяцца да больш прагрэсіўнай групы блізкаўсходніх гамінід Схул-Кафзэх, якія прыкметна адрозніваюцца ад больш прымітыўных і падобных на еўрапейскіх неандэртальцаў мясцовых знаходак з пячор Табун, Амуд і Кебара.

Рэшткі, знойдзеныя ў пячоры Схул, разам з выяўленымі ў іншых пячорах у запаведніку Нахаль-Меарот (Вадзі-эль-Мугара) і ў пячоры Мугарэт-эль-Зуціе  (англ.) (бел. былі класіфікаваны ў 1939 годзе Артурам Кейтам  (англ.) (бел. і Тэадорам Мак-Кощнам як від Palaeoanthropus palestinensis — нашчадак Homo heidelbergensis.

Надпяточная костка *Схул IV* узростам 100 тыс. гадоў мае марфалагічнае падабенства з тараннай (надпятачнай) косткай гамінідаў з сібірскай Байгары узростам 43 тыс. гадоў. Патылічная костка, выяўленая на востраве Мероўскі ў Саратаўскай вобласці, мае падабенства з архаічным сапіенсам Схул V.

Гл. таксама
-----------

* Кафзэх
* Пячора Кесем
* Манот

Зноскі
------

1. ↑  *Dorothy Garrod*: Excavations in the Mugharet el-Wad, near Athlit, April-June 1929. Quarterly Statement of the Palestine Exploration Fund 61, С. 220-222
2. ↑  Три продырявленные ракушки продырявленные ракушки затавляют по-новому взглянуть на зарождение человеческоц культуры
3. ↑  *Olson, S.* Mapping Human History. Houghton Mifflin, New York (2003). p.74-75.
4. ↑  Кроманьонцы, древний человек, ископаемый человек
5. ↑  The Palaeolithic Origins of Human Burial, Paul Pettitt, 2013, p. 59
6. ↑  Human Adaptation in the Asian Palaeolithic: Hominin Dispersal and Behaviour during the Late Quaternary, J. Ryan Rabett, 2012, p90
7. ↑  The stone age of Mount Carmel : report of the Joint Expedition of the British School of Archaeology in Jerusalem and the American School of Prehistoric Research, 1929-1934, p. 18
8. ↑  *[[Дробышевский, С. В.* Новые данные к эволюции человека
9. ↑  *Ражев Д. И.*, *Косинцев П. А.*, *Кузьмин Я. В.* Плейстоценовая таранная кость (os talus) человека с местонахождения Байгара (центр Западной Сибири)
10. ↑  *Харитонов В. М.* Находки ископаемых гоминид на территории восточной Европы и сопредельных регионов Азии (Часть 2)

Спасылкі
--------

* Схул
* Судьба неандертальцев
* Wesley A. Niewoehner: Behavioral inferences from the Skhul/Qafzeh early modern human hand remains Архівавана 25 мая 2021.
* Схул — Skhul — Мугарет-эс-Схул, Козья пещера пячора; Es-Skhul, Mugharet es-Skhul, Cave of the Kids — Антропогенез.ру

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Манулік.
**Аляксандр Васілевіч Манулік** (1928—2016) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя, спецыяліст у галіне сацыяльнай гігіены. Кандыдат медыцынскіх навук (1970), дацэнт (1985).

Біяграфія
---------

У 1953 — у Гомельскім абласным аддзеле аховы здароўя; у 1953—1958 — галоўны ўрач Церахоўскай раённай бальніцы Гомельскай вобласці; у 1958—1961 — галоўны ўрач Церахоўскага раёна; у 1961—1967 — галоўны ўрач Светлагорскага раёна; у 1967—1972 — галоўны ўрач санаторыя «Беларусь» (Сочы); у 1972—1983 — намеснік начальніка 4-га Галоўнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР; у 1983—1994 і 1998—2002 — у Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (у 1983—1993 — загадчык кафедры сацыяльнай гігіены, эканомікі і кіравання аховай здароўя); у 1994—1998 — у Беларускім цэнтры арганізацыі і інфарматызацыі аховы здароўя.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: навуковая арганізацыя працы ў ахове здароўя; пытанні грамадскага здароўя, арганізацыі і ўдасканалення медыцынскай дапамогі насельніцтву; кіраванне аховай здароўя; сацыяльна-гігіенічныя аспекты праблемы даўгалецця.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Манулик, Александр Васильевич (кандидат медицинских наук ; 1928—2016)  (руск.)

Літаратура
----------

* Затраты рабочего времени и вопросы научной организации труда врачей-ординаторов санаториев : (по материалам группы соматических санаториев для взрослых) : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук : 14.784 / А. В. Манулик. — Минск, 1970.

Спасылкі
--------

* Манулик, Александр Васильевич (кандидат медицинских наук; организация здравоохранения ; 1928—2016)  (руск.)
*Становішча электродаў дэфібрылятара падчас правядзення дэфібрыляцыі.*
**Дэфібрыляцыя** (ад лац.: fibrillatio — «мігаценне») — у шырокім сэнсе меры, накіраваныя на спыненне фібрыляцыі страўнічкаў сэрца. Часцей за ўсё пад тэрмінам дэфібрыляцыя маецца на ўвазе электраімпульсная тэрапія, што праводзіцца дэфібрылятарам, з мэтай спынення фібрыляцыі страўнічкаў.

Дэфібрыляцыя заснавана на здольнасці электрычнага току пры праходжанні праз сэрца за адзін раз «разраджаць» кардыяміяцыты  (руск.) (бел. што прыводзіць да спынення паталагічнай актыўнасці ачагоў.

Дэфібрыляцыя страўнічкаў сэрца — адно з найважнейшых мерапрыемстваў рэанімацыі  (руск.) (бел.. Яго мэта — аднаўленне эфектыўнасці скарачальнай дзейнасці страўнічкаў. Дэфібрыляцыя перадсэрдзяў — тэрапеўтычнае мерапрыемства, накіраванае на аднаўленне сінусавага рытму скарачэнняў сэрца.

Дэфібрыляцыя ажыццяўляецца пры дапамозе дэфібрылятараў — апаратаў, якія прадстаўляюць сабой генератары магутных высакавольтных электрычных імпульсаў.

Пра паспяховасць дэфібрыляцыі робяць выснову на падставе дадзеных электракардыяграфіі.

Літаратура
----------

* Українська радянська енциклопедія : у 12 томах / за ред. М. Бажана. — 2-ге вид. — К.: Головна редакція УРЕ, 1974–1985. Том 3. К. 1979, стар 322.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12269416p · GND: 4231508-6 · LCCN: sh85041634 · Microsoft: 2777795826 |
**Тульскі рэгіён Маскоўскай чыгункі** (руск.: Тульский регион Московской железной дороги) - тэрытарыяльнае упраўленне ў складзе Маскоўскай чыгункі, філіяла РЖД.

У зоне абслугоўвання Тульскага рэгіёну - уся тэрыторыя Тульскай вобласці, а таксама некалькі раёнаў Калужскай і Разанскай абласцей.

Звыш 6000 працуючых, 1551 км разгорнутай даўжыні галоўных шляхоў; 64 дзеючых станцыі; 11 вакзалаў; 236 пасажырскіх платформаў; 203 чыгуначных пераезду.

Зноскі
------

1. ↑  Тульский регион Московской железной дороги **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 30 студзеня 2019. Праверана 29 студзеня 2019.
**Ка́ніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Канічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бялынкавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Касцюковіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 8 снежня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бялынкавіцкага (5 населеных пунктаў: Вішэнскі, Гарбачоўка, Зарэчча, Канічы і Фёдараўка) і Дзямідавіцкага (3 населеныя пункты: Вітунь, Вялікая Мухаўка і Малая Мухаўка) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 8 снежня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 18.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Дэсікацыя** (ад лац. Desiccare — высушваць) — перадуборачнае падсушванне раслін з мэтай паскарэння паспявання (на 5-7 сутак) і палягчэння уборкі ўраджаю, якое асабліва эфектыўна пры засмечанасці і пры вільготным надвор'і.

Цяпер выкарыстоўваюць дэсіканты на аснове дыквату, глюфасінату амонія і гліфасату. Дэсікацыю праводзяць на пасевах сланечніка, лёну, соі, рысу, пшаніцы, гароху, бульбы, насеннікаў цукровых буракоў, люцэрны, канюшыны і іншых культур прыкладна за 10 дзён да ўборкі ўраджаю. Дэсікацыя не пашкоджвае насенне і клубні, якія спеюць, стварае спрыяльныя ўмовы для работы ўборачных машын. Адначасова з пераджніўным падсушваннем раслін палі вызваляюцца ад шматгадовага  пустазелля пад наступныя культуры. Апырскванне дэсікантамі перад збіраннем асабліва паспяховае пры сярэдняй і моцнай ступені засмечанасці. Асабліва эфектыўная дэсікацыя пры вільготным надвор'і. Спосаб прымянення дэсікантаў — наземнае апырскванне, на вялікіх плошчах — авіяцыяй.

Заўвагі
-------

1. ↑  Десикація Архівавана 6 кастрычніка 2014.

Літаратура
----------

* Глосарій термінів з хімії // Й.Опейда, О.Швайка. Ін-т фізико-органічної хімії та вуглехімії ім. Л. М. Литвиненка НАН України, Донецький національний університет — Донецьк: «Вебер», 2008. — 758 с. — ISBN 978-966-335-206-0


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 50402729 · NDL: 00564955 |
**Палац Келуш** (парт.: Palácio Nacional de Queluz; вядомы таксама як *Нацыянальны палац*) — палац партугальскіх каралёў у стылі ракако ў горадзе Келуш каля Лісабона. Будаўніцтва было пачата ў 1742 г. прыдворным архітэктарам Матэушам Вісенты ды Алівейра для Педру III і завершана ў 1767 г. У садзе расстаўлены статуі, прывезеныя каралём з Італіі і Англіі. У 1794 г. палац стаў месцам знаходжання каралевы Марыі. Дагэтуль у адным з павільёнаў палаца прынята размяшчаць кіраўнікоў замежных урадаў, якія наведваюць Партугалію з дзяржаўнымі візітамі.

Зноскі
------

1. 1 2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац Келуш

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 5040234-1 · ISNI: 0000 0001 2155 9418 · LCCN: n88200770 · SUDOC: 031356079 · VIAF: 129576558 |
**Стайня**, таксама **хлеў** — найбольш распаўсюджанае найменне гаспадарчага памяшкання для ўтрымання жывёлы.

Хлеў — традыцыйная, пераважна зрубная гаспадарчая пабудова для ўтрымання свойскай жывёлы. Вядомы са старажытнасці ў большасці народаў свету, у славян паявіўся не пазней 5 ст. н.э. На тэр. Беларусі паявіліся ў часы Кіеўскай Русі, ім папярэднічалі лёгкія збудаванні тыпу кашар і паветак. Залежна ад жывёлы, якую трымаюць у хляве, яго называюць кароўнікам, аборай, стайняй, аўчарняй, свінарнікам. У сялянскіх сядзібах хлявы — драўляныя прамавугольныя ў плане зрубныя ці вянкова-слупавыя збудаванні пад 2- або 4-схільнымі стрэхамі.

Зрубы рабілі звычайна з другасортнай драўніны, без падвалін, не заўсёды імшылі. Xлявы звычайна ставілі за хатай, клеццю і павеццю ўпрытык, асобна ці з невялікімі прамежкамі; часам іх ставілі на гумнішчы ці на асобным гаспадарчым двары. У бяднейшых сялян усю жывёлу трымалі ў адным хляве ў катухах, разгароджаных жэрдкамі ці дошкамі.

Паводле жывёлы выдзяляюць наступныя віды хлява:

* *Абора* — на Міншчыне — хлеў для буйной рагатай жывёлы, на Віцебшчыне гэтым словам называюць усе пабудовы для жывёл: хлявы, дзяннік, паветку.
* *Адрына* — для ўтрымання коней; на Гродзеншчыне — памяшканне для захавання сена.
* *Свінячы хлеў*, *свінарнік* або *свінушнік* — для ўтрымання свінняў.
* *Стайня* або *стаенка* — для ўтрымання коней.
* *Цялятнік* — для ўтрымання цялятаў.
* *Кароўнік* — для кароў.
* *Аўчарня* — для авечак.

**Аўчарня** (кашара) — пабудова для ўтрымання авечак, асноўны вытворчы будынак авечкагадоўчых фермаў і комплексаў. Звычайна маюць аддзяленні для розных груп авечак: бараноў-вытворнікаў, матак з ягнятамі, рамонтнага, адкормачнага пагалоўя; памяшканні для ягнення, штучнага кармлення ягнят і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* Беларускае народнае жыллё / [Э. Р. Сабаленка і інш.] ; рэдактар В. К. Бандарчык ; Акадэмія навук БССР, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск: Беларуская навука, 1973. — 125 с. — 2 250 экз..
Эфіопская металічная капавушка
**Капавушка**, **вухачыстка**, **вухавёртка** — прадмет асабістай гігіены, прыстасаваны для чысткі вушэй ад серы. Капавушка звычайна мае выгляд невялікай лыжачкі з пласцінчатай ці петлепадобнай рукаяццю. Капавушкі з дрэва, косткі, шкла і металу — дастаткова вядомая туалетная прыналежнасць народаў Еўразіі.

Капавушка вядома з эпохі бронзы і часта сустракаецца на археалагічных помніках, пачынаючы з ранняга жалезнага веку. Універсальнасць формы капавушкі абумовіла выкарыстанне іх у побыце на працягу ўсяго Сярэднявечча.

Гл. таксама
-----------

* Капавушка з Навагрудка

Літаратура
----------

* Магалінскі І. У. Вырабы з каляровых металаў гаспадарчага і бытавога прызначэння з тэрыторыі Полацка (X—XVII стст.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Капавушка
**Дэфарма́цыя** (лац. *deformatio* — скажэнне) — змяненне памераў або (і) формы цела. Дэфармацыя адбываецца ў выніку перамяшчэння адных частак цела адносна іншых.

Адрозніваюць такія дэфармацыі, як сцісканне, расцяжэнне, зрушэнне, выгін, кручэнне. Пры сцісканні і расцяжэнні змяняюцца адлегласці паміж слаямі, а пры зрушэнні — слаі зрушваюцца адзін адносна аднаго. Дэфармацыю выгіну можна ўявіць як камбінацыю дэфармацый сціскання і расцяжэння, неаднолькавую ў розных частках цела. Дэфармацыя кручэння зводзіцца да камбінацыі дэфармацый зрушэння.

Усе віды дэфармацый узнікаюць пад дзеяннем прыкладзеных да цела знешніх сіл. Калі пасля спынення дзеяння сілы памеры і форма цела поўнасцю ўзнаўляюцца, то дэфармацыю называюць пругкай. Калі ж узнаўленне не будзе поўным, то дэфармацыю называюць няпругкай або пластычнай. Пры пластычнай дэфармацыі цела захоўвае дэфармаваны стан і пасля спынення дзеяння сілы.

Характар дэфармацыі залежыць ад матэрыялу ўзору, ад таго, наколькі вялікая знешняя сіла, як доўга яна дзейнічае, а таксама ад тэмпературы цела.

Гл. таксама
-----------

* Ударная вязкасць

Літаратура
----------

* *Ісачанкава, Л. А. і інш.* Фізіка: вучэб. дапам. для 9-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. А. Ісачанкава, Г. У. Пальчык, А. А. Сакольскі; пад рэд. А. А. Сакольскага; пер. з рус. мовы Н. Г. Ляўчук. — Мінск: Нар. асвета, 2010. — 213 с. : іл. ISBN 978-985-03-1373-7.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85036465 · Microsoft: 46585869 · NKC: ph119357 |
**Cход рускіх фабрычна-завадскіх рабочых Санкт-Пецярбурга** — прафсаюз, які дзейнічаў у 1904-1906 гадах у Санкт-Пецярбургу, адзін з першых легальных прафсаюзаў у Расійскай Імперыі, створаны ў рамках руху зубатаўшчыны з ведама ахоўнага аддзялення МУС Расійскай імперыі.

Сход быў створаны ў 1904 годзе як падкантрольная ахоўнаму аддзяленню арганізацыя, з мэтай спыніць распаўсюджванне сацыялістычных ідэй сярод пралетарыяту Санкт-Пецярбурга. Зыходзячы з гэтага, прафсаюз выстаўляў толькі эканамічныя патрабаванні, не здзяйсняючы ніякіх палітычных дзеянняў і не крытыкуючы парадкі царызму. Старшынёй арганізацыі стаў святар Георгій Гапон. У сходзе маглі ўдзельнічаць толькі праваслаўныя і рускія працоўныя. Да верасня 1904 года арганізацыя налічвала 8 тысяч членаў і 11 тэрытарыяльных аддзяленняў.

У студзені 1905 года, пасля паражэння Расіі ў руска-японскай вайне, у сувязі з эканамічным становішчам, якое пагаршалась, на Пуцілаўскім заводзе пачалася забастоўка, якая поўнасцю падтрымлівалась прафсаюзам. У ходзе забастоўкі найбольш радыкальнымі прадстаўнікамі сходу была прапанавана ідэя падачы петыцыі з патрабаваннямі рабочых асабіста імператару. Шэсце працоўных да Зімовага палаца з петыцыяй прывяло да крывавага разгону дэманстрацыі. 23 студзеня 1905 года сход быў забаронены. Пасля прафсаюз аднавіў сваю дзейнасць, але самаліквідаваўся ў лютым 1906 года. Георгі Гапон быў забіты ў сакавіку гэтага ж года.

Зноскі
------

1. 1 2  Разанаўскі Н.В. Штэйнберг М.Д. (2009). *Гісторыя Расіі*. Кракаў. p. 423. ISBN 978-83-233-2615-1.
2. ↑  Людвік Базылоў (1966). *Унутраная палітыка царызму і грамадскія рухі ў Расіі ў пачатку ХХ стu*. Варшава. pp. 346-349.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Капа XV ст.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Капа.
**Ка́па** — літургічнае аблачэнне ў заходніх літургічных абрадах, мае форму шырокага плата, які пакрывае плечы і замацоўваецца спераду стужкай або шпількай. Нагадвае плашч-накідку, якую насілі падчас дажджу. Капа прыкладна з VI ст. выкарыстоўвалася святарамі як верхняе аблачэнне ў тых выпадках, калі не апранаўся арнат, г.зн. у асноўным у час свяшчэннадзеянняў, якія праводзіліся па-за храмам. Пачынаючы з Сярэднявечча да цяперашняга часу святар апранаецца ў капу для правядзення працэсій і некаторых іншых абрадаў. Капу мелі права насіць пеўчыя ў час святочных біскупскіх цырымоній. У Сярэднявечча была вядома т. зв. чорная капа — цырыманіянальная накідка са шчыльнай чорнай тканіны, выкарыстоўвалася манахамі на вялікія святы падчас малітвы ў хоры. Да нядаўняга часу біскупы і ганаровыя прэлаты ў час урачыстых цырымоній насілі т.зв. вялікую капу, пурпуровага колеру ў кардыналаў і малінавую — ва ўсіх астатніх. Пурпуровы Папскі мантум амаль нічым не адрозніваецца ад вялікай капы, за выключэннем большай сваёй шырыні, і з’яўляецца яе мадыфікацыяй.

Зноскі
------

1. ↑  Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Альба
* Арнат
* Берэт
* Гумерал
* Далматыка
* Інфула
* Капа
* Кардынальскі капялюш
* Комжа
* Крыж
* Мітра
* Палій
* Палярынка
* Пастарал
* Персцень
* Піуска
* Фераёла
* Пояс
* Стула
* Сутана
* Тыяра

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4289193-0 |
**Дэтэрмінатыў**, таксама **таксаграма** або **семаграма** — ідэаграма, якая служыць для абазначэння граматычных катэгорый слоў у лагаграфічным пісьме. Не мае прамых аналагаў у гутарковай мове, хоць і можа з цягам часу пераходзіць з іерогліфа ў рэальныя словы. Функцыянальна падобныя да класіфікатараў ва ўсходне-азіяцкіх і знакавых мовах. Напрыклад, егіпецкія іерагліфічныя дэтэрмінатывы ўключалі сімвалы для абазначэння божастваў, людзей, частак цела, жывёл, раслін і абстрактных ідэй, якія палягчалі чытанне, але ніводны з іх не вымаўляўся.

Гл. таксама
-----------

* Dingir
* NIN

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2775907739 |
**Хлеў** пачатку XX стагоддзя з в. Солан Старадарожскага раёна Мінскай вобласці. Перанесены ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту ў в. Азярцо, дзе прадстаўлена ў экспазіцыі «Цэнтральная Беларусь». Размешчана адразу за хатай з Ісерна.

Гісторыя
--------

Хлеў быў пабудаваны селянінам Аляксеем Кадушкіным. У асобнай загарадцы злева ад уваходу стаяў конь, справа захоўвалася неабмалочанае жыта. Прамежак пасярэдзіне хлява выкарыстоўваўся як ток. У 1928 г. унутраная планіроўка хлява была зменена. Злева ад уваходу, дзе раней стаяў конь, зроблены загарадкі для каровы і парасят, справа — для цяляці і саломы. У 1934 г. заменена саламяная страха. У 1956 г. хлеў накрыты гонтавым дахам. Затым у пачатку 1980-х гг. пабудову накрылі толем.

Архітэктура
-----------

Хлеў уяўляе зрубную пабудову, прамавугольную ў плане. Падмурак каменны. Зруб з кругляка, вугал «у чашку» з астаткам. Задняя падоўжная сцяна мае камбінаваную вяночна-слупавую канструкцыю. Страха двухсхільная, накрыта саломай, мае кроквенную сістэму.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [Даведнік] / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мн.: БЕЛТА, 2009. — 684 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6828-35-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* ХЛЕЎ З ВЁСКІ СОЛАН СТАРАДАРОЖСКАГА РАЁНА
* Хлеў з Солана на сайце «Архіварта»
**«Хлопчыкі малююць»** (шведск.: Ritande gossar) — карціна шведскай мастачкі Софі Рыбінг, створаная ў 1864 годзе.
Карціна была набыта Гётэбаргскім мастацкім музеем у 1886 годзе.

Апісанне
--------

Карціна была намаляваная алейнымі фарбамі на палатне і мае памеры 91,5 x 79 см. Гэта адна з лепшых работ не толькі ў творчасці Софі Рыбінг, але і ў выяўленчым мастацтве Швецыі сярэдзіны XIX стагоддзя. «Хлопчыкі малююць» — паўсядзенны рэалізм з жанравымі матывамі, якім шведскія мастакі авалодалі ў Дзюсельдорфе, а затым прымянялі ў Швецыі. Мяккае святло, якое падае на хлопчыкаў, стварыла стрыманую і спакойную атмасферу, якая дазваляе лепш канцэнтравацца на малюнку.

Зноскі
------




1. ↑
2. 1 2  **(**(sv)**)**  Boys Drawing.
3. 1 2  **(**(en)**)**  Boys Drawing, Sophie Amalia Ribbing. // europeana.eu. 21 травня 2016
**Білакаровычы** (укр.: Білокоро́вичі) — вёска ў Корасценскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Білакаровыцкай вясковай грамады.

Этымалогія
----------

Паводле фальклору, вёска атрымала сучасную назву Белакаровічы або Білакаровычы (з укр.: Білокоро́вичі) пасля таго, як белая карова выратавала вяскоўцаў падчас нападу мангола-татараў (ці полаўцаў?). Яна выйшла на высокі бераг ракі і прымусіла зламыснікаў адступіць, бо яны ўспрынялі яе з’яўленне, як знак забароны нападаць на вёску. Сёння на гэтым месцы стаіць праваслаўная царква. Паводле іншай версіі, вёска атрымала сваю назву дзякуючы вялікай колькасці бяроз з белай карой у навакольных лясах.

Паводле трэцяй версіі, назва вёскі Белыя Куравічы паходзіць ад слова з коранем "кур" (вёскі: Куравічы, Куровычы, Курнэ).

Суфікс -іч, вядомы (з фанетычнымі варыянтамі) усім славянскім народам, адносіцца да праславянскай \*-itjь (ст.-слав. -иmь (-ištь), рас. -ич, серб. -ić (-ић), польск. -ic) і яго пачатак адпавядае перыяду балта-славянскай моўнай супольнасці (сяр. літ. -ytis).

Гісторыя
--------

1923—2020 гг. уваходзіла ў склад Алэўскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»

| ⛭Білакаровыцкая вясковая грамада |
| --- |
| Пгт | Бучманы ·  Нові Білакаровычы |
| Вёска | **Білакаровычы** |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дэспат.
У Візантыйскай імперыі **дэспат** (ад грэч. δεσπότης, «валадар») — тытул, які даруецца імператарам найбольш набліжаным асобам. Быў уведзены імператарам Мануілам I Камнінам у XII стагоддзі. Дэспат меў права насіць адзенне, падобнае да адзення імператара, і меў іншыя прывілеі. Акрамя таго, у кіраванне дэспату аддаваліся асобныя правінцыі (напрыклад, Эпірскі дэспатат). Тытулам дэспата звычайна ўзнагароджваліся ўсыноўленыя дзеці і малодшыя сыны. Пазней гэты тытул стаў часам даравацца і чужынцам. Тэрыторыя, якой кіраваў дэспатам, называлася **дэспатат**.

Тытул дэспата насілі таксама кіраўнікі суседніх з Візантыяй краін:

* Балгарыі ў XIII—XIV стст. (гл. Відзінскае царства, Дабруджанскае княства)
* Сербіі ў XV ст. (Сербская дэспатавіна), гл. Сербская дэспатыя
* Албаніі ў XV ст. (гл. Княства Музакі)

Дэспататы
---------

* Эпірскі дэспатат
* Марэйскі дэспатат
* Дэспатат Ангелакастрон і Лепанта
* Дэспатат Арты
**Марыя Аляксандраўна Ефрасініна** (больш вядомая як **Маша Ефрасініна**, нар. 25 мая 1979, Керч) — украінская тэлевядучая, актрыса і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыла школу з залатым медалём, вышэйшую адукацыю атрымала ў Кіеўскім нацыянальным універсітэце імя Тараса Шаўчэнкі па спецыяльнасці «Перакладчык з англійскай і іспанскай моў». Муж — Цімур Храмаеў, бізнесмен, кантралюе інвестыцыйную кампанію «Арта», заснаваў і ўзначальвае Асацыяцыю ўкладчыкаў Знешэканамбанка СССР. 30 студзеня 2015 года прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка прызначыў Цімура Храмаева кіраўніком Нацыянальнай камісіі па каштоўных паперах і фондаваму рынку Украіны. Выхоўваюць дачку Нану і сына Аляксандра. Малодшая сястра Марыі Лізавета 30 ліпеня 2009 года выйшла замуж за Андрэя Юшчанку — сына прэзідэнта Украіны Віктара Юшчанкі.

У 19 гадоў дэбютавала на Першым Нацыянальным канале Украіны (УТ-1) у праграме «Шчаслівы званок». Неўзабаве атрымала запрашэнне ад Новага канала, на якім запускалі новую ранішнюю праграму «Пад’ём». У 2002 годзе праграма атрымала прэмію «Тэлетрыумф» у намінацыі «Найлепшае тэлевізійнае шоу».

У 2005 годзе была вядучай на конкурсе «Еўрабачанне», які праводзіўся ў Кіеве. У кастрычніку 2005 года перайшла на канал ICTV у праграму «Лінія канфлікту». З верасня 2006 года — вядучая тэлешоу «Адзін у полі» на тэлеканале Інтэр. У 2006 годзе з’явілася на вокладцы часопіса ELLE. Супрацоўнічала з расійскімі тэлеканаламі Муз-ТВ, НТВ, ДТВ. 2 сакавіка 2008 года на тэлеканале Інтэр пачаліся здымкі ток-шоу «Модны прысуд», у якім яна выступала ў ролі адваката. У 2010 годзе стала адной з вядучых праекта Канстанціна Меладзэ «Украіна слязам не верыць». 3 сакавіка 2011 года на Новым канале вядзе перадачу «Мары спраўджваюцца», мэтай якой з’яўляецца ажыццяўленне мараў звычайных людзей. У 2012 годзе — вядучая «Шоума$тгоуон» на Новым канале.

З красавіка 2014 года на Новым канале вядзе перадачу «Сэрца трох». У пачатку чэрвеня 2014 года сышла з Новага каналу ў сувязі з тым, што была цяжарная і не бачыла перспектыў. У 2015 годзе рабіла ток-шоу «Адкрыта з Машай Ефрасінінай» для тэлеканала «Украіна». У 2017 годзе стала вядучай новага сацыяльна-забаўляльнага праекта «Сюрпрыз, сюрпрыз!» на тэлеканале СТБ, які выконвае запаветныя жаданні ўкраінцаў. У жніўні 2018 года прыняла ўдзел у шоу «Танцы з зоркамі» на тэлеканале 1+1.

17 ліпеня 2016 года на Адэскім міжнародным кінафестывалі украінскі кінарэжысёр Анатоль Мацешка прадставіў свой новы серыял «Трайная абарона» з Машай Ефрасінінай у галоўнай ролі. У 2018 годзе знялася ў галоўнай ролі ў сямейнай камедыі «Прыгоды S Мікалая». З 2018 года актыўна развівае уласны YouTube-канал.

У маі 2018 года стала першым ва Украіне ганаровым Паслом Фонду ААН у галіне народанасельніцтва. Заснавальніца серыі дабрачынных мерапрыемстваў «Charity weekend».

Узнагароды
----------

* У 2020 годзе указам прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага ўзнагароджана ордэнам «За заслугі» ІІІ ступеня.

Зноскі
------

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube (рус.) |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
**Дэфекталогія** — навука пра заканамернасці псіхічнага развіцця, выхавання і навучання дзяцей, якія патрабуюць асаблівай увагі: глухіх, сляпых, са слабым зрокам ці слыхам, разумова адсталых, з затрымкай псіхічнага развіцця, цяжкімі парушэннямі маўлення, вынікамі дзіцячага цэрэбральнага паралічу, комплекснымі парушэннямі (слепаглухіх, глухіх з разумовай адсталасцю, сляпых з затрымкай псіхічнага развіцця іншымі камбінацыямі).

Як самастойная галіна навукі склалася ў пачатку 19 стагоддзя. Сучасная дэфекталогія апіраецца на дасягненні педагогікі, псіхалогіі, медыцыны, тэхнікі. Вызначае структуру і сістэму метадаў і методык дыягностыкі і дыферэнцыяльнай дыягностыкі стану своеасаблівага псіхічнага развіцця дзяцей з парушэннямі ў сістэме аналізатараў ЦНС, маўленчай дзейнасці; распрацоўвае метады, абгрунтоўвае змест, метады і сродкі карэкцыйна накіраванага навучання і выхавання; даследуе праблемы абілітацыі (стварэнне механізмаў кампенсацыі ў дзяцей з прыроджанымі дэфектамі), сацыяльнай адаптацыі, прафесійнай арыентацыі.

У Беларусі праблемы дэфекталогіі распрацоўваюцца на кафедрах дэфекталагічнага факультэта Беларускага педагагічнага ўніверсітэта, у сектарах аддзялення Нацыянальнага інстытута адукацыі. Спецыялістаў для спецыяльных дзіцячых устаноў рыхтуе Беларускі педагагічны ўніверсітэт і педвучылішча № 2 у Мінску.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)
Месцазнаходжанне хрыбта Боўлз на востраве Лівінгстан (Смаленск) у архіпелагу Паўднёвыя Шэтландскія астравы
Тапаграфічная карта астравоў Лівінгстан, Грынвіч, Роберт, Сноў і астравоў Сміт
**Пік Марыца** (англ.: Maritsa Peak, балг.: Врх Марица) — пік на востраве Лівінгстан (Смаленск) у архіпелагу Паўднёвыя Шэтландскія астравы. Мае вышыню 560 м і знаходзіцца ва ўсходняй частцы хрыбта Боўлз. Пік мае стромкія скалістыя паўднёвыя схілы. На ўсход ад піка знаходзіцца перавал Пірдап. З піка спускаюцца ледавікі: на поўдні — ледавік Гурон, на поўначы — ледавік Струма. Пік названы балгарскімі даследчыкамі, якія маюць сваю антарктычную станцыю на востраве, і атрымаў сваю назву ў гонар аднайменнай ракі ў Балгарыі.

Зноскі
------

1. ↑  Пік Марыца / Комплексны антарктычны даведнік
**Міхаіл Маркавіч Мядзель** (17 кастрычніка 1910, в. Задзежжа — 21 студзеня 1981) — капітан Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 кастрычніка 1910 года ў вёсцы Задзежжа (цяпер — Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сямі класаў школы пражываў у Солнечнагорскім раёне Маскоўскай вобласці, працаваў загадчыкам гаспадаркі на птушкафабрыцы. У 1936 годзе скончыў курсы прапагандыстаў. У чэрвені 1941 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. За час вайны тры разы быў паранены.

Да верасня 1943 старшы лейтэнант Міхаіл Мядзель быў парторгам батальёна 1031-га стралковага палка 280-й стралковай дывізіі 60-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 25 верасня 1943 года Мядзель на чале перадавога атрада пераправіўся праз Дняпро ў раёне вёскі Акунінава Казэлецкага раена Чарнігаўскай вобласці і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе, раптоўным ударам адкінуўшы праціўніка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшы лейтэнант Міхаіл Мядзель быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 2233.

Удзельнічаў у баях савецка-японскай вайны. У 1946 годзе ў званні капітана Мядзель быў звольнены ў запас. Вярнуўся да працы на птушкафабрыцы. Памёр 21 студзеня 1981 года, пахаваны ў Маскве на Галавінскіх могілках.

Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Міхаіл Маркавіч Мядзель на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галіцкі.
**Міхаіл Мікалаевіч Галіцкі** (29 кастрычніка 1878, г. Камянец-Падольскі — 8 кастрычніка 1973) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Беларусі.

Біяграфія
---------

Член РСДРП з 1905 года. З 1897 года ў Гомелі, ліцейшчык чыгуначных майстэрняў. У 1912—1914 гг. старшыня Палескага камітэта РСДРП(б). З сакавіка 1917 г. член Петраградскага Савета. Удзельнік штурму Зімняга палаца  (руск.) (бел. і баёў з войскамі Керанскага пад Петраградам, Грамадзянскай вайны.

У 1925—1926 гг. інструктар Гомельскага губкама РКП(б). З 1933 года на партыйнай, прафсаюзнай і гаспадарчай працы ў Маскве.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Галицкий Михаил Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 135. — 737 с.
**Пінакатэка** (фр.: pinacotheque, ад грэч. πινακοθήκη, πίναξ — дошка, карціна і θήκη — сховішча) — у старажытных грэкаў памяшканне для захоўвання жывапісных выяў. 

Так звалася левае крыло прапілеяў афінскага Акропаля, дзе знаходзіўся збор карцін, прынесеных у дарунак багіні Афіне. У некалькіх шасцікалонных залах былі сабраны карціны, напісаныя на дошках, гліняныя табліцы і іншыя творы з роспісам. Гэты збор быў адкрыта для наведвання афінскімі грамадзянамі. 

Яшчэ на мяжы III—II стст. да н.э. быў складзены першы каталог гэтай пінакатэкі, аўтарам якога быў Палеман Іліёнскі. Акрамя афінскай падобныя пінакатэкі існавалі і ў іншых месцах у Грэцыі, напрыклад, у Гераёне — храме Геры на востраве Самас.

Старажытныя рымляне выкарыстоўвалі тэрмін для абазначэння пакоя, у якім знаходзіліся творы мастацтва.

Пачынаючы з перыяду Рэнесансу, назва пінакатэка стала выкарыстоўвацца для абазначэння калекцый твораў жывапісу, адкрытых для публічнага наведвання. У нашы дні пінакатэкамі завуць карцінныя (мастацкія) галерэі.

Вядомыя пінакатэкі
------------------

* Старая пінакатэка ў Мюнхене
* Новая пінакатэка ў Мюнхене
* Пінакатэка сучаснасці ў Мюнхене
* Ватыканская пінакатэка
* Пінакатэка Брэра
* Амбразіянская пінакатэка
* Нацыянальная пінакатэка Балонні

Гл. таксама
-----------

* Пінака

Літаратура
----------

* *Сомов, А. И. .* Пинакотека // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

| ⛭Ансамбль афінскага акропаля |
| --- |
| Аб'екты | Браўранеён ·  Гекатампедон ·  Квартал Зеўса Паліяда ·  Апістадом ·  Парфенон ·  Пеласгекон ·  Пінакатэка ·  Прапілеі ·  Статуя Афіны Прамахас ·  Стоя ·  Халькатэка ·  Храм Аўгуста і Ромы ·  Храм Апалона Піфійскага ·  Храм Нікі Аптэрас ·  Эрэхтэён |  |
| Майстры | Іктын ·  Калікрат ·  Мнезікл ·  Фідый |
| Іншае | Персідскае смецце |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4156468-6 |
**Міхаіл Мадэставіч Палінскі (Палінскі-Пёлка)** (6 (17) мая 1785 — 7 (19) жніўня 1848) — матэматык, педагог і пісьменнік, доктар філасофіі (1815), прафесар (1819).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Мінскай губерні. Скончыў гімназію ў Жыровіцах. Паступіў у Настаўніцкую семінарыю пры Віленскім універсітэце, які скончыў у 1808 годзе са ступенню магістра і да 1809 г. выкладаў пачатковую матэматыку ў ім. Быў у адстаўцы. З 1810 г. выкладаў матэматыку ў Мінскай, з 1813 г. у Віленскай гімназіях. У верасні 1916 г. запрошаны на пасаду выконваючага абавязкі экстраардынарнага прафесара па кафедры алгебры і матэматыкі Віленскага ўніверсітэта. У 1816 годзе камандзіраваны за мяжу (у Германію, Францыю, Італію і Швейцарыю) з мэтай удасканалення ў галіне матэматыкі і вывучэння сістэмы адукацыі. У 1819 годзе прызначаны экстраардынарным, у 1822 годзе ардынарным прафесарам вышэйшай і прыкладной матэматыкі. У 1828—1832 гг. займаў пасаду дэкана фізіка-матэматычнага факультэта Віленскага ўніверсітэта і прэфектам Настаўніцкай семінарыі пры ім. Пасля закрыцця ўніверсітэта быў прызначаны старшынёй Часовага вучылішчнага камітэта і Камітэта па ўпарадкаванню ўсіх універсітэцкіх спраў. У 1836 годзе выйшаў у адстаўку ў чыне стацкага саветніка. Жыў у Вільні да канца жыцця.

Быў членам Фларэнційскай, Лукскай і Падуанскай акадэмій, Парыжскага філаматычнага таварыства і Варшаўскага таварыства сяброў навук.

Працы
-----

Аўтар прац «Пачаткі плоскай трыганаметрыі» (1816), «Аб геадэзіі» (1816), «Пачаткі геаметрыі для юнацтва»(1817), «Пра анабаптыстаў у Францыі» і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Палінскі, Міхаіл Мадэставіч (педагог; матэматык ; 1785—1848)(недаступная спасылка) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
2. 1 2 3 4 5  Полинский-Пелка, Михаил Модестович // Русский биографический словарь : в 25-ти томах. — СПб.—М. 1896—1918. (руск.) (руск.)
3. ↑  *Крылович М. В, Занимон М. И.* Тема внеклассного мероприятия: Старонкі гісторыі матэматыкі на Беларусі Архівавана 20 студзеня 2019.

Літаратура
----------

* *Гусак А. А.* Палінскі Міхаіл Мадэставіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12). — С. 7.
* *Беспамятных Н. Д.* Математическое образование в Белоруссии: исторический очерк. — Мн. 1975. (руск.)

Спасылкі
--------

* Палінскі, Міхаіл Мадэставіч (педагог; матэматык ; 1785—1848)(недаступная спасылка) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Полинский-Пелка, Михаил Модестович // Русский биографический словарь : в 25-ти томах. — СПб.—М. 1896—1918. (руск.) (руск.)
* *Крылович М. В, Занимон М. И.* Тема внеклассного мероприятия: Старонкі гісторыі матэматыкі на Беларусі Архівавана 20 студзеня 2019. (руск.) (бел.) // ДУА «Акадэмія паслядыпломнай адукацыі», УА «Мінскі дзяржаўны абласны ліцэй»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рускі біяграфічны |