recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ганчарык.

**Уладзімір Іванавіч Ганчарык** (29 красавіка 1940, Лагойскі раён Мінскай вобл.) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі (1961), аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1976). Кандыдат эканамічных навук (1976).

З 1964 член КПСС. У 1965 годзе перайшоў на партыйную работу, займаў шэраг кіраўнічых пасад. у т.л. другога сакратара Магілёўскага абкама КПБ. З 1986 года старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў, затым — Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1986–90), Вярхоўнага Савета СССР (1989–91). Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларусі 13 склікання (1995–96).

Адзіны кандыдат ад апазіцыі на прэзідэнцкіх выбарах у 2001 годзе. Па выніках выбараў Ганчарык паводле афіцыйных дадзеных набраў 15,65% галасоў і такім чынам прайграў Аляксандру Лукашэнку, які набраў 75,65% галасоў выбаршчыкаў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Старонка на сайце «Хто ёсць хто ў РБ» Архівавана 17 верасня 2014.  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Роха.
**Касцёл Святога Роха** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Грандзічы (зараз — у межах Гродна), помнік архітэктуры неаготыкі.

Гісторыя
--------

Праект касцёла.
У XVIII стагоддзі пры дарозе з Гродна на Гожу, манахамі гродзенскага кармеліцкага кляштара была пабудавана драўляная капліца. Пасля скасавання кармеліцкага ордэна ў Гродне, з 1845 года капліца была далучана да фарнай парафіі.

Касцёл пад тытулам Святога Роха быў узведзены ў 1910 годзе паводле праекта архітэктара Вільгельма Срокі. У 1920-я гады ён атрымаў статус філіяльнага касцёла ад гродзенскай парафіі Святога Францішка Ксаверыя.

У 1961 годзе быў зачынены савецкімі ўладамі і прыстасаваны пад сховішча. Толькі ў 1990 годзе будынак быў вернуты католікам, і ў 1992 годзе скончана яго аднаўленне. У 1998 годзе Грандзічы вылучыліся ў самастойную парафію пад гістарычным тытулам Святога Роха.

З верасня 2002 года пробашчам парафіі з’яўляецца ксёндз Віктар Велівіс.

Архітэктура
-----------

Касцёл збудаваны ў неагатычным стылі. Уяўляе сабой прамавугольны ў плане аб’ём з 5-граннай апсідай і трансептам (далучаны ў 2002—2003 гадах пры перабудове капліцы ў касцёл). Галоўны фасад завершаны адносна невялікай вежай-званіцай. Касцёл накрыты сістэмай двухсхільных бляшаных з вальмамі дахаў.

Малітоўная зала раней была перакрыта спічастым скляпеннем. Цяпер залавы інтэр’ер перакрывае каробчатае падшыўное атынкаванае скляпенне. Галоўны алтар драўляны, створаны ў неагатычным стылі, прысвечаны Маці Божай. Левая алтарная кампазіцыя тытульная, прысвечаная Святому Роху, правая — Маці Божай Фацімскай. Над уваходам знаходзіцца балкон хораў, які абапіраецца на магутную арку.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 24 апреля 2008 г. № 234 «О некоторых вопросах административно-территориального устройства г. Гродно и Гродненского района» Архівавана 7 студзеня 2018.
2. ↑
3. ↑   Архівавана 7 кастрычніка 2019.

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. — С. 99

Спасылкі
--------

* Грандзічы — парафія Св. Роха на Catholic.by

| ⛭Дэканат Гродна-Усход |
| --- |
| Касцёл Хрыста Валадара (Азёры) ·  Касцёл Святой Сям’і  (Верцялішкі) ·  Касцёл Святога Роха (Грандзічы) ·  Касцёл Найсвяцейшага Адкупіцеля (Гродна) ·  Кафедральны касцёл Святога Францішка Ксаверыя (Гродна) ·  Касцёл Cвятога Юзафа (Гродна) ·  Касцёл Беззаганнага Сэрца Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Жытомля) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Андрэя Баболі (Казловічы) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кашубінцы) ·  Касцёл Святога Юрыя (Новая Руда) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Парэчча) ·  Касцёл Святога Іуды Тадэвуша (Прывалкі) ·  Касцёл Святога Казіміра (Путрышкі) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Скідзель) ·  Касцёл Святога Юзафа Рамесніка (Скідзель) |
**Ігар Леанідавіч Невар** (нар. 30 кастрычніка 1964, Пінск Брэсцкай вобласці) — беларускі ўрыч і палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, Беларускую медыцынскую акадэмію паслядыпломнай адукацыі.

Працаваў галоўным урачом Рыдзігераўскай сельскай урачэбнай амбулаторыі Лунінецкага раёна, загадчыкам аддзялення медыцынскай рэабілітацыі, намеснікам галоўнага ўрача па медыцынскай экспертызе і рэабілітацыі, галоўным урачом установы аховы здароўя «Лунінецкая цэнтральная раённая бальніца».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Невар Ігар Леанідавіч
**Джак'якарцкія прынцыпы** (англ.: Yogyakarta Principles) — прынцыпы ўжывання міжнародна-прававых нормаў аб правах чалавека ў дачыненні да сексуальнай арыентацыі і гендарнай ідэнтычнасці былі прыняты групай профільных экспертаў у Джак'якарце, Інданезія, 6-9 лістапада 2006 года.

Джак'якарцкія прынцыпы ахопліваюць шырокі спектр стандартаў у вобласці правоў чалавека і іх дастасавальнасці да пытанняў сексуальнай арыентацыі і гендарнай ідэнтычнасці. Яны распрацоўваліся з улікам шырока дакументаваных практык парушэнняў па ўсім свеце. Джак'якарцкія прынцыпы таксама паказваюць шлях да забеспячэння поўнай роўнасці ЛГБТ-асоб ва ўсім свеце. Кожны прынцып суправаджаецца падрабязнымі рэкамендацыямі дзяржавам пра спосабы спынення дыскрымінацыі і парушэнняў. Прынцыпы таксама ўтрымліваюць рэкамендацыі для праваабарончай сістэмы ААН, нацыянальных інстытутаў у вобласці правоў чалавека, СМІ, няўрадавых арганізацый і іншых.

Сярод распрацоўшчыкаў прынцыпаў прысутнічаюць экс-Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека, незалежныя эксперты ААН, члены камітэтаў ААН па кантролі за выкананнем міжнародных дагавораў, суддзі, грамадзянскія актывісты, вучоныя.

Апублікаваны 26 сакавіка ў Жэневе групай з 29 міжнародных экспертаў у вобласці правоў чалавека на сесіі Савета па правах чалавека ААН.

Гл. таксама
-----------

* Дыскрымінацыя па прыкмеце сексуальнай арыентацыі і гендарнай ідэнтычнасці
* Дэкларацыя ААН аб сексуальнай арыентацыі і гендарнай прыналежнасці

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Discrimination on basis of sexual orientation and gender identity (Парламенцкая асамблея Савета Еўропы)
* Human rights and gender identity (Томас Хамарберг)
* UHNCR Guidance Note on Refugee Claims Relating to Sexual Orientation and Gender Identity (UNHCR)
* Савет па правах чалавека ААН, A.HRC/19/41
* BORN FREE AND EQUAL - Sexual orientation and gender identity in international human rights law, 2012 (ААН)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 9388154387403630970006 |
**Клепачо́ўскае радо́вішча глі́н** — радовішча за 0,5 км на паўночны захад ад в. Клепачы Слонімскага раёна. Пластавы паклад звязаны з марэннымі адкладамі сожскага зледзянення. Папярэдне разведаныя запасы 1,48 млн м³.

Гліны чырвона-бурыя, карычневыя, шакаладныя, шчыльныя, вязкія, тлустыя, пластычныя і высокапластычныя, з уключэннямі жвіру і галькі; гліністых часцінак драбней за 0,01 мм і 0,001 мм у іх адпаведна 33—46 % і 16—24 %. Магутнасць карыснай тоўшчы 1,5—16 м, ускрышы (гліністыя пяскі, супескі) 0,2—3,2 м. Гліны прыдатныя на выраб цэглы. Радовішча не распрацоўваецца.

Зноскі
------

1. 1 2  Клепачоўскае радовішча глін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Клепачоўскае радовішча глін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
**Варгу́ццева** (трансліт.: *Varhuccieva*, руск.: Варгутьево) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.

Назва
-----

Назва Варгуццева адыменнага (антрапанімічнага) паходжання, ад балцка-літоўскага імені тыпу *Vargutis*. Яно ўтворанае ад асновы *Varg-* (< літоўскае *vargti* «стамляцца, цярпець») і антрапанімічнага пашыральніка *-ut-*.

Каля Варгуццева, пад Талачыном адыменныя тапонімы Гірымшчына, Табараўшчына, ад двухасноўных імёнаў *Gi-rim’as, Ta-bar’as*.

Гэтыя тапонімы працягваюць паласу з адыменных тапонімаў, што паўз Талачын ідзе на Бялынічы ад Сянна і Бешанковічаў: Людвінаў, Эсьмоны, Боўсевічы, Пупса, Супшынка, Карбатоўка, Рамшына (ад імёнаў тыпу *Liud-vin’as, Eis-mant’as, Bausys, Pupsys, Supšys, Kar-but’as, Ramšys*).

Узнікненне ўсіх гэтых тапонімаў можа адносіцца да XV стагоддзя, калі пры вялікім князю літоўскім Казіміры на ўсходзе і поўдні з мэтай змацавання дзяржавы рассяляліся літоўскія баяры, збольшага з тэрыторый цяперашняй Беларусі, прылеглых да сучаснай літоўскай мяжы.

Заўвагі
-------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Варгуцёва**
2. ↑  Адкуль Бешанковічы // Arche. № 2. 2021. Стар. 50—53.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Філатаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | 
* Філатава

 |
| Вёскі | 
* Баканава
* Варгуццева
* Вугляны
* Вялікія Каскевічы
* Дарожкавічы
* Дудакі
* Жукава
* Зелянькова
* Каўрыжына
* Красіна
* Круча
* Любішча
* Малыя Вугляны
* Малыя Каскевічы
* Марцьянавічы
* Мікулінка
* Новае Палессе
* Някрасава
* Паграбішча
* Паўлавічы
* Пераселле
* Рубеж
* Саннікі
* Стаі
* Старое Палессе
* Хількавічы
* Хралішчава
* Шаўкавінне
* Янава

 |
Фота 1962 г.

**Чалука** (англ.: Chaluka) — помнік археалогіі на месцы неалітычнай стаянкі на востраве Умнак (Аляска, ЗША).

Чалука ўяўляе сабою пагорак 61 м у вышыню і 213 м у шырыню на паўднёвым захадзе Умнака на месцы, дзе з перыяду 4000 гадоў таму і да XII ст. бесперапынна існавала алеуцкае паселішча. Помнік быў адкрыты ў 1908 г. аднак упершыню даследаваны экспедыцыяй Смітсанаўскага інстытута толькі ў 1938 г. Знутры пагорка археолагамі выяўлены значны культурны пласт, які ўтрымоўваў рэшткі людзей, жывёл, марскіх ракавін, прылад працы і палявання. Усяго было знойдзена каля 4000 артэфактаў.

Чалука з’яўляецца сведчаннем старажытнасці алеуцкай культуры, выдатнай адаптацыі гэтага народа да мясцовых экалагічных умоў. Непадалёк знаходзіцца паселішча Ніколькі, дзе і ў нашы дні жывуць алеуты.

У 1962 г. Чалука была афіцыйна прызнана важным гістарычным аб’ектам ЗША.

Літаратура
----------

* *Ляпунова Р. Г.* Алеуты: Очерки этнической истории. — Ленинград: Наука, 1987. ISBN 978-0-9965837-1-8
* *Laughlin, W.S.* Aleuts: Survivors of the Bering Land Bridge. — New York: Holt, Rinehart and Winston, 1980. ISBN 9780030812699

Спасылкі
--------

* Chaluka Site National Historic Landmark
* Chaluka: A Site so Remote, The Ancient Aleutians of Alaska Lived in Peace for Millennia
* Richard S. Davis, Continuity and Change in the Eastern Aleutian Archaeological Sequence
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шэйпічы.

**Шэ́йпічы** (трансліт.: *Šejpičy*, руск.: Шейпичи) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.

Назва
-----

Назва іменнага паходжання, ад балцка-літоўскага антрапоніма тыпу *Šeipys*. Адпаведнае прозвішча (як і вытворнае ад яго патранімічнае *Šeipūnas*) вядомае ў сучаснай літоўскай антрапаніміі.

Звязваецца з літоўскім *šeipuoti, šieptis* «шчэрыцца, шчэрыць зубы (пасміхаючыся, смеючыся), зубаскаліць», антрапонім быў іменем-мянушкай са значэннем «Скалазуб».

Ніжэй па правым беразе Бярэзіны — Вайнілава (ад балцка-літоўскага аднаасноўнага імя *Vainilà*), вышэй — Вінорава (ад двухасноўнага імя *Vai-nor’as*).

Назва Шэйпічы другаснага паходжання, яе мелі прынесці перасяленцы з-пад Ваўкавыска, дзе ёсць (каля Ружанаў) вёска Шэйпічы. На «ваўкавыскі» кірунак паказвае тапонім Ваўкавыск каля Ігумена (Чэрвеня), у суправаджэнні іншых адыменных тапонімаў балцка-літоўскага паходжання (Вайнілава, Кукалеўка, Камейкі). Такія іменныя назвы сягаюць першай паловы XV стагоддзя, калі на ўсходзе рассялялася літоўскае баярства з мэтай умацавання ВКЛ.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)
2. ↑  Адкуль Бешанковічы // Arche. № 2. 2021. Стар. 50-53.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Свіслацкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Свіслач |
| Аграгарадкі | Краснае |
| Вёскі | 
* Буда
* Вуглата
* Вязычын
* Галынка
* Копча
* Навасёлкі
* Паліцкае
* Прыцерпа
* Слабада
* Сталяры
* Чучча
* Шэйпічы

 |
**Альбярцінская суконная памешчыцкая фабрыка** — прадпрыемства, якое працавала ў 1813—1905 гг. у былым маёнтку Альба Слонімскага павета (цяпер г. Слонім).

Сярэбраныя медалі Варшаўскай выстаўкі (1857) і Усерасійскай прамысловай выстаўкі (1882) за высокую якасць сукна, драпу, трыко, корту, фланэлі і інш.

Рухавікі спачатку вадзяныя, потым паравыя (1896). Абсталяванне складалася з ручных і механічных ткацкіх станкоў, часальных і прадзільных машын. Простую воўну куплялі ў мястэчку Косава, мерыносавую — у Расіі, фарбавальныя матэрыялы — за мяжой. Пры фабрыцы было вучылішча падрыхтоўкі рабочых.

Працавалі 503 рабочых (1858), аб’ём прадукцыі 128 тыс. аршынаў коштам (ацэнка) 255 тыс. руб. (1879). Рабочы дзень доўжыўся 12 гадзін потым быў трохі скарочаны.

Вясной 1876 года 400 рабочых удзельнічалі ў стачцы з патрабаваннем палепшыць матэрыяльнае становішча.

Літаратура
----------

* *М. Болбас*. Удастоены вышэйшых узнагарод // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — № 3. — Мн.: Полымя, 1988. — ISSN 0131-2669. С.28,29.
**Рохліц** (ням.: Rochlitz) — горад у федэральнай зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Сярэдняя Саксонія. Разам з абшчынамі Кёнігсфельд (Саксонія), Зееліц і Цэтліц утварае адміністрацыйную супольнасць Рохліц. Насельніцтва - 5622 чалавекі (на 31 снежня 2021 года). Плошча - 23,76 км². Афіцыйны код - 14 1 82 350.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

Геаграфія
---------

Рохліц размешчаны ў даліне ракі Цвікауэр-Мульдэ ля падножжа Рохліцкай гары, складзенай з так званага рохліцкага парфіру - адной з разнавіднасцяў рыялітавага туфу, які выходзіць тут на паверхню.

Бліжэйшымі буйнымі гарадамі з'яўляюцца размешчаны прыкладна за 25 км Хемніц, а таксама Цвікау і Лейпцыг, за 45 км ад Рохліца.
**Ута Баленштэцкая** (таксама **Ута Наўмбургская**; ням.: Uta von Ballenstedt, верагодна 1000 - 23 кастрычніка, каля 1046) - маркграфіня, жонка Экехарда II, маркграфа Мейсена, Саксонскай Усходняй маркі і графа Хутыцы.

Сям'я
-----

Бацькі Уты (Оды) — Адальберт, маркграф Баленштэта, і Гіда, дачка графа Ода I Лужыцкага. У яе былі тры браты: Эзіка Баленштэцкі - граф, заснавальнік роду Асканіяў, Дзітрых - настаяцель царквы ў Баленштэце, Лудольф - манах манастыра Корвэй, і сястра Хацеха - настаяцельніца абацтва Гернродэ.

У архітэктуры
-------------

У гістарычным цэнтры нямецкага гарадка Наўмбург (зямля Саксонія-Анхальт) знаходзіцца Наўмбургскі сабор. У заходняй частцы сабора на вышыні прыкладна трох метраў высяцца фігуры маркграфа Экехарда II і яго жонкі Уты — гэта адзіная скульптурная выява, якая дайшла да нас. Яе твар выпраменьвае чысціню і сілу.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзівакоў.
**Мікалай Гаўрылавіч Дзівакоў** (нар. 19 красавіка 1928, в. Арлы, Горацкі раён, Магілёўская вобласць — 29 мая 2011, Мінск) — беларускі інжынер-землеўпарадчык. Заслужаны будаўнік БССР (1968).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1950 годзе інжынерна-землеўпарадкавальны факультэт БДСГА па спецыяльнасці «Планіроўка і забудова сельскіх населеных месцаў». У 1950—1962 гадах працаваў у праектным інстытуце «Белдзіпрасельбуд», старэйшы інжынер, кіраўнік групы, галоўны інжынер праектаў, начальнік аддзела раённай планіроўкі; у 1962—1974 гадах намеснік старшыні Дзяржбуда БССР; у 1974—1993 гадах дырэктар інстытута «Белжылпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года.

Творчасць
---------

Аўтар шматлікіх праектаў забудовы сельскіх пасёлкаў у БССР і на цалінных землях. Пад яго кіраўніцтвам у 1958—1962 гадах упершыню ў рэспубліцы былі распрацаваны эксперыментальныя праекты раённай планіроўкі і прыгараднай зоны Мінска, на аснове гэтых праектаў ЦК КПБ і Саветам Міністраў БССР былі ўхвалены рэкамендацыі па стварэнні горадабудаўнічай асновы для перабудовы сёлаў, у т. л. у в. Верцялішкі. Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў і будаўніцтве эксперыментальна-паказальных пасёлкаў у БССР, у праектаванні і рэканструкцыі Траецкага прадмесця ў Мінску.

Аўтар шэрагу публікацый па пытаннях будаўніцтва ва ўсесаюзных і рэспубліканскіх газетах і часопісах, у Бюлетэні будаўнічай тэхнікі, у зборніку «У дапамогу праектыроўшчыку» Дзяржбуда УССР.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986), Знак Пашаны (1971); Ганаровай граматай (1978) і Граматай (1958) Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР; залатым і трыма бронзавымі медалямі ВДНГ БССР; прэміяй Савета Міністраў СССР (1975) за распрацоўку і ўкараненне палегчаных індустрыяльных канструкцый удастоены прэміі Савета Міністраў БССР. Заслужаны будаўнік БССР (1968).

Памяць
------

У 2013 на доме па вул. Пашкевіч № 9, у якім жыл М. Г. Дзівакоў, устаноўлена памятная дошка.

Бібліяграфія
------------

* Вертелишки. Белорусская ССР / под общей редакцией Б. П. Тобилевича. — М. : Стройиздат, 1974. — 43 с. — (Лучшие села нашей Родины).

Літаратура
----------

* Диваков Николай Гаврилович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Диваков Николай Гаврилович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
* Лившиц, В. М. Диваков Николай Гаврилович // Лившиц, В. М. Гордость и слава Горецкой земли : в 3-х книгах / В. М. Лившиц. — Горки, 2015. — Книга 3: Герои Социалистического Труда, заслуженные работники народного хозяйства, культуры, художники и писатели. — С. 33.

Спасылкі
--------

* ДЗІВАКОЎ МІКАЛАЙ ГАЎРЫЛАВІЧ (1928)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калеснікаў.

**Кастусь Калеснікаў** (Kastuś Kaleśnikau, нарадзіўся 15 верасня 1971 года) — беларускі рок-музыка, удзельнік гуртоў IQ48 і žygimont VAZA. Скончыў Інстытут фізкультуры (зараз БДУФК). Майстар спорту па фехтаванні. Працаваў настаўнікам фізкультуры ў школе, потым — у медычнай вучэльні. Жанаты, мае аднаго дзіцёнка. З 1996 па кастрычнік 1998 быў у складзе гурта Hasta La Fillsta. У складзе Hasta La Fillsta стаў лаўрэатам фестываля альтэрнатыўнай музыкі «Уступи дорогу», які праводзіўся фондам Джорджа Сораса. Удзельнічаў у запісу альбомаў IQ48 «Вар’яты» (2005), «Героі!» (2008). У 2002 годзе прыйшоў у гурт «žygimont VAZA», з якім яшчэ ў 1993 годзе запісаў песню «Klatva» для першага альбома «Šyba 48». У складзе гурта «žygimont VAZA» скончыў запіс альбома «Kajin» (2004) і «Distortion» (2007). Ад 2008 года таксама быў у складзе гурта The Silicon. Увесну 2009 года сышоў з гурта IQ48 і пераехаў у Польшчу.

Зноскі
------

1. ↑  Костя Колесников **(нявызн.)**.  Леприконсы (29 мая 2017).
2. ↑  HLF Музыканты (руск.).  Hasta La Fillsta. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2010. Праверана 16 студзеня 2022.
3. ↑  Гісторыя гурта žygimont VAZA **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  žygimont VAZA official website. Архівавана з першакрыніцы 29 снежня 2008. Праверана 16 студзеня 2022.
4. ↑  Žygimont Vaza "Distortion" (+аўдыё) **(нявызн.)**.  Experty.by (6 снежня 2008).
| Індаеўрапейцы |
| --- |
| * Албанцы
* Армяне
* Балты
* Кельты
* Германцы
* Грэкі
* Індаарыйцы
* Іранцы
* Раманцы
* Славяне

Гістарычныя
Хеты
Кельты
Германцы
Скіфы
Ілірыйцы
Італікі
Фракійцы
Тахары |
| Протаіндаеўрапейцы |
| Прарадзіма індаеўрапейцаў |
| * Курганная гіпотэза
* Анаталійская гіпотэза
* Армянская гіпотэза
* Індыйская гіпотэза
* Тэорыя палеалетычнай бесперапыннасці
 |
| Індаеўрапеістыка |
| Індаеўрапейскія мовы |
| * Мова
* Грамадства
* Рэлігія
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Тахары** (грэч. Τοχάριοι), тагары або **юэчжы** (кіт.: 月氏, 月支 **Yuezhi**) — індаеўрапейскі народ ва Усходняй Еўропе (ІІ—І тыс. да н. э.) і ў Цэнтральнай Азіі (з І тыс. н. э.). Напачатку яны займалі пашы ў басейне Тарыма, там дзе цяпер знаходзіцца Сіньцзян, Ганьсу і, магчыма, Цілянь у Кітаі, потым (II ст. да н. э.) яны перавандравалі ў Трансаксанію і Бактрыю, а потым у паўночную Індыю, дзе яны заснавалі Кушанскае царства.

У шырокім сэнсе тахары — умоўная назва носьбітаў т.зв. тахарскіх моў, якія жылі ў старажытнасці ў Сярэдняй Азіі і Усходнім Туркестане і да канца І тыс. н.э. асіміляваны цюркамі.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
Арыгінал Нанцкага эдыкта
**Нанцкі эдыкт** (фр.: Édit de Nantes) — указ, выдадзены 13 красавіка 1598 года Генрыхам IV, які падаў кальвінскім пратэстантам Францыі, таксама вядомым як гугеноты, істотныя правы ў краіне, якая да гэтага часу лічылася па сутнасці каталіцкай. Ва ўказе, Генрых кіраваўся ў першую чаргу развіццём грамадзянскага адзінства. Эдыкт адкрыў шлях для секулярызму і талерантнасці. Увогуле, указам прапаноўвалася свабода сумлення для прыватных асоб, а таксама апісаныя канкрэтныя саступкі пратэстантам, напрыклад, амністыі і аднаўленні іх грамадзянскіх правоў, у тым ліку права на працу ў любой вобласці і права звяртацца са скаргамі непасрэдна да караля. Гэта паклала канец рэлігійным войнам, якія ахапілі Францыю ў другой палове XVI стагоддзя.

Пазней ануляванне Нанцкага эдыкта ў кастрычніку 1685 года Людовікам XIV, унукам Генрыха IV, спарадзіла зыход пратэстантаў і павялічыла варожасць памежных пратэстанцкіх краін.

Спасылкі
--------

* L’édit de Nantes Архівавана 29 ліпеня 2020.  (фр.)
* «Flash sur l’édit de Nantes» Архівавана 9 кастрычніка 2010.  (фр.)
* «Un Édit de Tolérance»  (фр.)
* The Edict of Nantes Архівавана 14 снежня 2012.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4171142-7 · Microsoft: 2778736808 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хан.
**Хан** (ад цюркск.: хаган, хакан, каган — уладар, манарх) — цюркскі і мангольскі тытул.

Першапачаткова азначаў правадыра племя (напрыклад, у качэўнікаў Ірана і Афганістана). Пры Сельджукідах і Харэзмшахах — княжацкі тытул, у Мангольскай імперыі 13—14 ст. — кіраўнік улуса. У Мангольскай імперыі тытул кіраўніка дзяржавы, пачынаючы з Чынгісхана — **вялікі хан**. У дзяржавах, якія ўтварыліся пасля распаду Мангольскай імперыі, хан — тытул валадара, у Асманскай імперыі — тытул султана. У Іране пры Сефевідах хан — кіраўнік вобласці, а таксама адзін з тытулаў ваенна-феадальнай вярхавіны грамадства. Тытул хана можа атрымаць толькі торы — прамы нашчадак Чынгізхана па мужчынскай лініі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).
18 красавіка 2023 года ў 04:57 ва ўсходнім крыле стацыянарнага аддзялення бальніцы Чанфэн (Пекін, Кітай) успыхнуў пажар. Людзі шукалі паратунку, седзячы на кандыцыянерах і саскокваючы з прасцінаў, якія звісалі з вокнаў. Да бальніцы накіравалі адразу некалькі пажарных падраздзяленняў, у тым ліку пажарна-выратавальны атрад раёна Фэнтай, дэпартамент грамадскай бяспекі, санітарная служба і ўпраўленне па надзвычайных сітуацыях. У 05:33, калі агонь ліквідавалі, было налічана не менш за 29 чалавек загінулымі. Семдзесят адзін пацыент з Чанфэн пераведзены ў іншую медустанову. 

Папярэдняе расследаванне паказвае на тое, што пажар узнік у выніку рамонтных работ.

Член Палітбюро КПК і партыйны сакратар Пекіна Інь Лі наведаў месца трагедыі і заявіў, што ўлады будуць пераследваць адказных. Хутка сілавікі затрымалі 12 чалавек, у тым ліку дырэктара бальніцы і яго намесніка, а таксама кіраўніка фірмы, якая праводзіла рамонт. Сваякі пацыентаў скардзіліся на затрымкі сувязі, кажучы, што яны даведаліся пра пажар толькі са СМІ і што ім спатрэбілася шмат гадзін, каб даведацца, ці выжылі іх родныя.

Зноскі
------

1. ↑  *Chang, Wayne*. Hospital fire in Beijing kills at least 21 people (англ.). *CNN* (18 красавіка 2023).
2. ↑  21 dead in Beijing hospital fire, dozens evacuated (англ.). *AP NEWS* (18 красавіка 2023).
3. ↑  Video: Video Shows People Escaping Deadly Fire at Beijing Hospital(англ.)  **(нявызн.)**?, *The New York Times* (18 красавіка 2023).
4. ↑  新京报 - 好新闻，无止境 **(нявызн.)**. *www.bjnews.com.cn*.
5. ↑  Fire kills 21 in a Beijing hospital - Beijing Daily(англ.), *Reuters* (18 красавіка 2023).
6. 1 2 3 4  Beijing: Twelve held after Beijing hospital fire kills 29(англ.), *BBC News* (19 красавіка 2023).
7. ↑  21 dead in Beijing hospital fire, dozens evacuated (англ.). *ABC News*.
8. ↑  Buckley, Chris.  At Least 21 Dead After Fire at Beijing Hospital(англ.)  **(нявызн.)**?, *The New York Times* (18 красавіка 2023).
Смеццевы кантэйнер з адсекамі для розных тыпаў шклотары
**Другаснае выкарыстанне шклотары** — гэта выкарыстанне шкляной тары у якіх-небудзь мэтах пасля таго, як яе першаснае змесціва ўжо выпіта ці з'едзена.

Другаснае выкарыстанне можа быць блізка першапачатковай функцыі (напрыклад, захоўванне квасу ў трохлітровым слоіку), але і можа моцна адрознівацца (напрыклад, дэкаратыўнае афармленне загарадзі пустымі бутэлькамі). Урэшце шклотара або рэцыкліруецца, або выкідваецца. Другаснае выкарыстанне шклотары моцна залежыць ад культурных і гістарычных умоваў.
У шматлікіх краінах шклотара пры апусканні ў кантэйнер разбіваецца адмыслова ўсталяванай загваздкай, а шкло выкарыстоўваецца як сыравіна пры вытворчасці шклавырабаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Другаснае выкарыстанне шклатары
* Утилизация стекла для производства стройматериалов // Строительство и Недвижимость (руск.)
* Использованные батарейки будут собирать в белорусских магазинах(недаступная спасылка) // КП у Беларусі (руск.)
**Ігар Паўлавіч Таўтын** (нар. 11 лютага 1971, Калінкавічы Гомельскай вобласці) — беларускі ўрач, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Гомельскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа».

Працаваў загадчыкам Казанскага фельчарска-акушэрскага пункта, медбратам тэрапеўтычнага аддзялення Брагінскай цэнтральнай раённай бальніцы, урачом-анестэзіёлагам-рэаніматолагам аддзялення рэанімацыі і інтэнсіўнай тэрапіі і анестэзіялогіі, галоўным урачом станцыі хуткай медыцынскай дапамогі Калінкавіцкага тэрытарыяльнага медыцынскага аб’яднання, намеснікам галоўнага ўрача па медыцынскай частцы Калінкавіцкай цэнтральнай раённай бальніцы, галоўным урачом Светлагорскай цэнтральнай раённай бальніцы.

Выбіраўся дэпутатам Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання, Светлагорскага раённага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровымі граматамі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў.

Зноскі
------

1. ↑  Таўтын Ігар Паўлавіч
РПГ-7.
**РПГ-7** (індэкс — **6Г3**) — савецкі ручны супрацьтанкавы гранатамёт шматразовага прымянення. 

Прызначаны для барацьбы з танкамі, самаходнымі артылерыйскімі ўстаноўкамі і іншай бранятэхнікай, можа быць выкарыстаны для знішчэння жывой сілы ў хованках, а таксама для барацьбы з нізкалятаючымі малахуткаснымі паветранымі мэтамі. Гранатамёт распрацаваны ГСКБ-47 (цяпер прадпрыемства «Базальт») і прыняты на ўзбраенне УС СССР у 1961 годзе. Вядучы канструктар — Валянцін Канстанцінавіч Фірулін (лаўрэат Ленінскай прэміі за стварэнне дадзенай зброі). Выпушчана больш за 9 млн штук. Выкарыстоўваўся практычна ва ўсіх узброеных канфліктах з 1968 года і да гэтага часу знаходзіцца на ўзбраенні Узброеных Сіл многіх дзяржаў і краін. Дзякуючы з’яўленню новых боепрыпасаў РПГ-7 уяўляе істотную небяспеку для сучаснага ўзбраення і ваеннай тэхнікі, таму застаецца запатрабаваным і ў XXI стагоддзі.

Зноскі
------

1. ↑  СССР\Россия **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · Britannica (онлайн) |
**Жамель Дэбуз** (фр. Jamel Debbouze, араб. جمال دبوز; 18 чэрвеня 1975, Парыж) — французскі акцёр, прадзюсар, шоўмен мараканскага паходжання.

Біяграфія
---------

Дэбуз - старэйшы з шасці дзяцей у мараканскай сям'і, якая пераехала жыць у парыжскі прыгарад Трап. Нягледзячы на ​​маленькі рост (165 см) і непрыкметную знешнасць, гэты таленавіты акцёр на сённяшні дзень адзін з самых запатрабаваных у Францыі. У пачатку кар'еры быў заўважаны Аленам Дэгуа па мянушцы Дзядуля - кіраўніком Дэклік Тэатр - тэатральнай трупы раёна Мэрызье ў Трап. Там Дэбуз зрабіў свае першыя акцёрскія крокі і нават выйшаў у фінал чэмпіянату Францыі сярод юніёраў, які праводзіўся Французскай лігай тэатральнай імправізацыі.

У 1990 годзе Жамель пашкодзіў руку, гуляючы на ​​чыгуначных рэйках у Парыжскім метро. У выніку рука перастала развівацца і ён не можа ёю карыстацца. З тых часоў ён амаль заўсёды трымае правы рукаў у кішэні.

У 1995 годзе яго заўважылі Жан-Франсуа Бізо і Жак Масадзьян, кіраўнікі «Радыё Нова» і прапанавалі яму весці штодзённую рубрыку. Дэбуз дэбютаваў на тэлебачанні ў праграме «Заклад прэм'ер», затым перайшоў у праграму «Нідзе ў іншым месцы» і стаў улюбёнцам «Canal». Паралельна з гэтым ён зрабіў сваё першае персанальнае шоў.

Жамель Дэбуз карыстаецца ў Францыі такой папулярнасцю, што ў 2004 годзе яму даверылі пранесці Алімпійскі агонь па Парыжы.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Жамель Дэбуз на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11893953 · BNE: XX4936016 · BNF: 14021335v · CONOR: 61945955 · GND: 13404844X · ISNI: 0000 0001 2133 2205 · LCCN: no2003054742 · NKC: pna2007397436 · NTA: 203395859 · NUKAT: n2010080141 · SUDOC: 081258011 · VIAF: 52894808 |

 |
Бутэлька
**Бутэлька** (ад фр.: bouteille, польск.: butelka), а таксама **пляшка** — ёмістасць для доўгачасовага захоўвання вадкасцяў, высокі посуд пераважна цыліндрічнай формы і з вузкім горлам, зручным для закаркоўвання.

Вырабляецца пераважна са шкла, часта цёмнага, у апошні час распаўсюджаныя бутэлькі з палімерных матэрыялаў (звычайна з поліэтылентэрэфталату). Радзей сустракаюцца бутэлькі з керамікі, металу і іншых матэрыялаў. Вядомыя таксама натуральныя «гарбузовыя бутэлькі» — калебасы.

Для тэхнічных, навуковых і медыцынскіх мэтаў вырабляюцца бутэлькі з нанесенай шкалой, якая дазваляюе прыблізна вымяраць аб'ём налітай вадкасці. Для лабараторных мэтаў вырабляюцца бутэлькі рознай формы, напрыклад, з двума рыльцамі.

Гл. таксама
-----------

* Бляшанка
* Слоік
* Эфект бутэлечнага рыльца

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11965899d · GND: 4154567-9 · LCCN: sh85016061 · Microsoft: 32236832 · NKC: ph115090 |
**Адам Фердынанд Адамовіч** (Пусты шаблон {{ВД-Прэамбула}} ) — вучоны-медык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Вільні, дзе і атрымаў адукацыю. У 1822 магістр медыцыны ў Віленскім універсітэце на кафедры параўнальнай анатоміі. 3 яго ўдзелам у 1823 у Вільні створана ветэрынарная школа. 3 1826 доктар медыцыны. Заснавальнік музея зоатэрапеўтычных прэпаратаў. Выкладаў у Віленскай медыка-хірургічнай акадэміі з 1838 ветэрынарныя навукі, гісторыю і літаратуру медыцыны. Аўтар прац па ветэрынарыі, параўнальнай паталогіі, гісторыі развіцця, вучэння анатоміі ў Польшчы і Вялікім княстве Літоўскім. Вывучаў гісторыю Вільні і выдаў твор «Віленскі аўгсбургскі касцёл…» (1855, Вільня, на польскай мове). Актыўна ўдзельнічаў у жыцці віленскага медыцынскага таварыства, падтрымліваў яго матэрыяльна. Памёр і пахаваны ў Вільні.
Фота 1909 г.
**Тыяры**, або **тыя** (малаял.: തീയ്യർ) — прадстаўнікі прывілегіраванай касты на Малабарскім ўзбярэжжы Індыі.

Паходжанне
----------

Тыяры звычайна займалі прафесіі, звязаныя з мастацтвам, настаўніцкай дзейнасцю, практыкавалі аюрведу, ваенную справу. Становішча тыяраў у традыцыйным грамадстве Кералы нагадвала становішча большай па колькасці касты ілавараў, таму ў брытанскай каланіяльнай гістарыяграфіі яны разглядаліся як супольная каста. У нашы дні тыяры адвяргаюць сваяцтва з ілаварамі, паколькі маюць розныя міфалагічныя традыцыі адліку продкаў і істотныя адрозненні ў традыцыйным побыце. 

Знешнасць тыяраў нагадвае паўднёвых еўрапейцаў, таму ў 1936 г. пісьменнік Шры-Камбіланантхан высунуў гіпотэзу аб іх паходжанні ад мінойцаў, якія мігрыравалі ў Індыю пасля руйнавання іх цывілізацыі. У апошнія гады распаўсюджваецца версія, заснаваная на сапраўдных генетычных даследаваннях, аб паходжанні тыяраў ад выхадцаў з тэрыторыі сучаснага Кыргызстана, што перасяліліся ў Малабар у жалезным веку.

Асаблівасці культуры
--------------------

Тыяры традыцыйна спавядаюць індуізм у форме шываізму. Падзяляюцца на 8 экзагамных родаў. Шлюбы знутры аднаго і таго ж роду забаронены. Адлік сваяцтва і перадача спадчыны па жаночай лініі. Тыяры не практыкавалі выкуп нявесты або пасаг. У мінулым адрозніваліся ў вопратцы, паколькі не апраналі верхнюю частку цела. Тыяры знакаміты арганізацыяй маляўнічага свята *тэям*, якое суправаджаецца тэатральнымі і танцавальнымі відовішчамі, спевамі гістарычных песень.

Галерэя
-------

* Жанчына з аголенай верхняй часткай цела, фота 1909 г.Жанчына з аголенай верхняй часткай цела, фота 1909 г.
* Свята тэямСвята *тэям*
* Танец КаліТанец Калі

Спасылкі
--------

* thiyyars.com Архівавана 3 лютага 2018.
* Thiyyas Of Malabar
* Thiyya -Belchada community : A conspectus
Флакон
**Флакон** — невялікая бутэлечка, часта з упрыгожваннямі. Флакон мае ўшчыльняльнік або корак і прызначаны для захоўвання сыпкіх і вадкіх рэчываў.

Флаконы шырока распаўсюджаны ў фармацэўтычнай, касметычнай, харчовай прамысловасці. Як правіла, яны вырабляюцца са шкла для парфумерыі, але таксама могуць быць выраблены з палімерных матэрыялаў для іншых мэтаў. Асноўны прынцып вырабу флаконаў — выдзіманне расплаўленага матэрыялу ўнутры формы (прэс-формы).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Флакон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4154539-4 |
**Арганізацыя Бадра** (араб. منظمة بدر‎‎) — ваеннае крыло Вярхоўнага Савета ісламскай рэвалюцыі ў Іраку. Сфармавана ў 1982 годзе ў Тэгеране для барацьбы са свецкім рэжымам Садама Хусейна.

У 2003 годзе байцы Бадра ўсталявалі кантроль над некаторымі гарадамі поўдня Ірака. У новым іракскім урадзе арганізацыя курыруе МУС. Самыя вядомыя з гэтых падраздзяленняў — Брыгады Ваўка і Брыгады Вулкана (барацьба з партызанамі), а таксама Брыгады Скарпіёна (разведка і дыверсіі). Асноўныя ворагі Бадра: суніцкія паўстанцы, прыхільнікі старога рэжыму і Армія Махдзі, з якiмi ў жніўнi 2008 года адыблiся буйныя сутыкненнi ў горадзе Кербела. Да Арганізацыі Бадра належаў загінулы ў 2007 губернатар правінцыі Мутана.

Генеральны сакратар Арганізацыі Бадра — Хадзі аль-Амеры.

Арганізацыя Бадра абвінавачвалася ў шматлікіх забойствах, незаконных арыштах і катаваннях суніцкага насельніцтва.

Зноскі
------

1. ↑  В Ираке от взрыва погиб еще один губернатор провинции. Архівавана 29 верасня 2007. Независимая газета. от 20.08.2007 г.
2. ↑  Президент и премьер Ирака поддержали шиитских боевиков. Lenta.Ru от 06.08.2005 г.

Спасылкі
--------

* Эскадроны смерти в Ираке // Agentura.Ru
**Гватэмала** (ісп.: La Nueva Guatemala de la Asunción) — сталіца і найбуйнейшы горад Гватэмалы. Насельніцтва складае 1 202 536 жыхароў (2006). Буйны транспартны вузел на Панамерыканскай шашы. Міжнародны аэрапорт Ла-Аўрора.

Гісторыя
--------

Горад заснаваны іспанцамі ў 1524 годзе пад назвай Сант'яга, пазней перайменаваны ў Гватэмала. З 1776 года адміністрацыйны цэнтр генерал-капітанства Гватэмала, у 1823-39 гадах сталіца Злучаных Правінцый Цэнтральнай Амерыкі. З 1839 года сталіца Гватэмалы.

Прамысловасць
-------------

Харчовая, тэкстыльная, гумавая, мэблевая, гарбарна-абутковая.

Адукацыя і культура
-------------------

Універсітэты, у тым ліку Сан-Карлас (1680). Нацыянальная кансерваторыя. Акадэмія мовы. Акадэмія медыцынскіх, фізічных і прыродазнаўчых навук. Музеі.

Памятныя мясціны
----------------

* Кафедральны сабор Гватэмалы (1782—1815)
* Вежа Рэфарматара
* цэрквы Санта-Дамінга і Сан-Францыска.
* На захадзе горада рэшткі горада індзейцаў мая.

Літаратура
----------

* Гватэмала // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.


1. ↑  Se conmemora primera fundación de la ciudad de Guatemala
**Маўкольд Расціславіч** — гіпатэтычны князь з роду Ізяславічаў Полацкіх (Рагвалодавічаў).

Паводле Васкрасенскага летапісу, сын князя Расціслава. У 1129 годзе разам з бацькам, старэйшым братам Давілам і іншымі полацкімі князямі сасланы ў Візантыю. Пазней вільняне паслалі па Давіла і Маўкольда ў Візантыю, каб Давіл сеў на стальцы у Вільні. Паводле Васкрасенскага ж летапісу, князь Маўкольд меў сына Міндоўга. Пасля гібелі ўсіх нашчадкаў Міндоўга, улада ў Літве перайшла ад нашчадкаў старэйшага брата — Давіла, ад якога летапіс выводзіць радавод вялікіх князёў літоўскіх.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* ПСРЛ. Т. VII.
**Канцэрт Віктара Цоя і рок-гурта «Кино»** адбыўся ў Мінску на стадыёне «Дынама» 6 і 7 мая 1989 года. Пасля выхаду мастацкага фільма «Іголка[ru]» Віктар Цой набыў неверагодную папулярнасць у СССР сярод моладзі. На гэтым фоне першы канцэрт гурта ў сталіцы Беларусі суправаджаўся вялікім ажыятажам.

Падрыхтоўка і правядзенне
-------------------------

На канцэртах «Кіно», якія адбыліся 6—7 траўня 1989 года ў Мінску, пабывалі 70 000 гледачоў. Канцэрт гурта «Кіно» ў 1989 годзе стаў для Беларусі адным з першых стадыённых рок-канцэртаў. Да Цоя яшчэ ніхто не мог сабраць «Дынама» два дні запар. Былі арганізаваныя тры кардоны міліцыі[ru]: першы сустракаў гасцей яшчэ на вуліцы Карла Маркса, на падыходзе да стадыёна.

Сцэна была пабудавана па-аматарску, маленькая, з брызентавым навесам. Сярод гледачоў на першых шэрагах было шмат вайскоўцаў у форме дэсантнікаў і памежнікаў. Тэхнічна іх пасадзілі туды, каб яны дапамагалі ахоўваць бяспеку на стадыёне, але па факце людзі ў берэтах і фуражках актыўна танчылі падчас канцэрта. На разагрэве граў беларускі гурт «Фарпост» і танцаваў балет. Потым па бегавой дарожцы да сцэны пад’ехаў зялёны «Рафік[ru]» з белай паласой, з яго выйшлі музыканты «Кіно». Некалькі хвілін гурт праводзіў саўнд-чэк. Аднак відавочцы канцэрта, сведчаць, што гук у той дзень быў дрэнны. Ужо пасля першай песні да Цоя падбеглі дзяўчыны з кветкамі і пачалі прасіць аўтографы. Канцэрт скончыўся песняй «Группа крови[ru]» пасля чаго пайшоў моцны дождж.

Канцэрт «Кіно» ў Мінску стаў культавым і сімвалічным таму, што па факце быў адзін з апошніх выхадаў Цоя на сцэну. Сёння праз дарогу ад стадыёна «Дынама» знаходзіцца Сцяна Цоя. Сярод сучасных музыкантаў, якія прысутнічалі на тым канцэрце, як правіла без квіткоў, былі Аляксандр Памідораў, Лёва Бі-2[ru] і іншыя.

Зноскі
------

1. ↑  *Корсак, Вячеслав*. Цой и его «Кино» на «Динамо» (руск.).  «Большой». Праверана 16 жніўня 2021.
2. ↑  *Маниту, Саша*. «Фанатки бросались под колеса, а у Цоя пытались стащить гитару прямо на сцене». Как группа «Кино» собрала стадион «Динамо» 30 лет назад (руск.).  Onliner.by (07 июня 2021 в 12:00). Праверана 16 жніўня 2021.
3. ↑  *Щирый, Тарас*. В 1980-х был рокером, а после 50 стал моделью. Удивительная история минчанина, который когда-то играл на одной сцене с «Кино» (руск.). *Onliner.by* (29 чэрвеня 0202). Праверана 1 ліпеня 2022.
4. ↑  *Малиновский, Сергей*. Концерт «Кино» с Виктором Цоем в Минске: палатка посреди стадиона, минимум света и надпись «В. Цой» на спортивном табло (руск.).  КП у Беларусі (1 чэрвеня 2021). Праверана 16 жніўня 2021.
5. ↑  *Шапран, Сергей*. Виктор Цой не любил давать интервью, но в Минске сделал исключение: история легендарного интервью музыканта, воспоминания о его семье и культовые фото (руск.).  КП у Беларусі (4 чэрвеня 2021). Праверана 16 жніўня 2021.
6. ↑  Концерт Виктора Цоя в Минске. 1989 год. (руск.)(недаступная спасылка).  VideoCentury (26 жніўня 2012). Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2021. Праверана 16 жніўня 2021.

Спасылкі
--------



* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Полная версия концерта В. Цоя и «Кино» в Минске на YouTube (руск.)
**Тэлефонная сувязь** — перадача на адлегласць моўнай інфармацыі; від электрасувязі. Забяспечвае вядзенне вусных перамоў паміж абанентамі, якія знаходзяцца на любой адлегласці. Ажыццяўляецца шляхам пераўтварэння гукавых ваганняў у электрычныя сігналы ў мікрафоне тэлефоннага апарата абанента, які гаворыць, перадачы гэтых сігналаў па лініях правадной ці радыёсувязі і іх адваротнага пераўтварэння ў гукавыя ваганні тэлефонам абанента, які слухае. Перадача тэлефонных паведамленняў адбываецца па правадных, кабельных, радыёрэлейных, валаконна-аптычных лініях сувязі, камутацыя каналаў тэлефоннай сувязі (злучэнне і раз’яднанне абанентаў) — аўтаматычнае і ручным спосабамі на тэлефонных станцыях.

У Расіі гарадскія тэлефонныя станцыі пачалі дзейнічаць з 1882 года, на Беларусі — з 1896; міжгародняя лінія тэлефоннай сувязі Мінск—Смалявічы—Барысаў пабудавана ў 1908 годзе.

Літаратура
----------

* Тэлефонная сувязь // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тэлефонная сувязь

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Канадская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85133438 · Microsoft: 195358072 · NDL: 00561472 · NKC: ph116417 |

| ⛭Тэлефанія |
| --- |
| Тыпы | 
* Стацыянарная
* Мабільная
* Аптычная

 |
| Тэхналогіі і апаратура | 
* Спадарожнікі сувязі
* Оптавалакно
* ААЛС
* ISDN
* Сігнал мабільнага тэлефона
* POTS
* Тэлефонная сетка агульнага карыстання
* Падводны камунікацыйны кабель
* VoIP
* VoIP-шлюз

 |
| Званкі | 
* Перапынены званок
* Памылковы званок
* Непажаданы званок
* Тэлефонны тэг

 |
| Дадаткі | 
* Факс
* Тэлефонны званок
* Навіны па тэлефоне
* Тэатрафон
* Відэатэлефанія

 |
**Ваўчынае логава** — сакрэтны вайсковы аб’ект у часы Другой сусветнай вайны, дзе знаходзілася штаб-кватэра Адольфа Гітлера, цяпер музейная ўстанова каля в. Герлаж, Вармінска-Мазурскае ваяводства.

Гісторыя
--------

На пачатку восені 1940 года прадстаўнікі камандавання вермахта і нямецкі інжынер Фрыц Тот прыбылі ў лес непадалёка мясцовасці Герлаж.

Будаўнічыя работы пачаліся ў лістападзе 1940 гада. Паводле афіцыйнай інфармацыі, немцы будавалі хімічны завод «Асканія». На паверхні 250 гектараў узнікла каля 200 аб’ектаў. Гэта былі бамбасховішчы, больш лёгкія канструкцыі з бетону і цэглы, а таксама драўляныя баракі. Комплекс меў таксама 2 аэрадромы і чыгуначны вакзал.

Галоўны аэрадром размяшчаўся за 6 км ад штаб-кватэры ў вёсцы Вілямова. Другі, запасны аэрадром — недалёк ад вёскі Парч.
У аб’ект можна было ўехаць з трох бакоў: з усходу, захаду і поўдня.

Каля кожнай брамы былі вартаўнічыя пасты. Уся тэрыторыя комплексу была замаскіраваная і падзеленая на тры зоны бяспекі. За асабістай бяспекай фюрэра назірала некалькі батальёнаў СС і паліцыі. Апрача таго, ахове жыхароў і гасцей комплексу служылі пункты супрацьпаветранай абароны, мінныя палі, калючы дрот, а таксама пастаянныя і мабільныя пасты ахоўнікаў.

Сучаснае тэхнічнае абсталяванне, водазабесьпячэнне, каналізацыя, ачышчальні, ідэальная сувязь, асфальтавыя і бетонныя дарогі, асвятленне, цырульня, саўна, кінатэата рабіла гарадком самадастатковым.

Найважнейшыя бункеры ня мелі вокнаў, нагадвалі прамавугольныя бетонныя блокі, якія звужаліся ўгары. Яны мелі па некалькі дзвярэй. Здымкі, зробленыя ўнутры іх, паказваюць, што бункеры мелі таксама па некалькі падземных паверхаў. У іх былі ліфты і іншыя адмысловыя забеспячэнні.

20 лістапада 1944 года Адольф Гітлер канчаткова пакінуў «Ваўчынае логава». Два дні пазней фельдмаршал Вільгельм Кейтэль загадаў разбурыць штаб-кватэру. У ноч з 24 на 25 студзеня 1945 года пачалося ўзрыванне бункераў і баракаў. Праз два дні, 27 студзеня Чырвоная армія захапіла комплекс без адзінага стрэлу.

Аперацыя «Валькірыя»
--------------------

Нягледзячы на ўсе гэтыя меры бяспекі, менавіта ў гэтай штаб-кватэры 20 ліпеня 1944 года адбыўся няўдалы замах на жыццё Адольфа Гітлера. Яго арганізаваў і правёў палкоўнік Клаўс фон Штаўфенберг.

Нягледзячы на старанную падрыхтоўку змоўшчыкаў, Гітлер пацярпеў толькі нязначна і яшчэ ў той жа дзень прымаў у «Ваўчыным логаве» Беніта Мусаліні.

Зноскі
------

1. ↑  Запрашаем у «Ваўчынае логава» (ФОТА)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4242295-4 · LCCN: n00042533 · SUDOC: 070460655 · VIAF: 140683933 |
**Астрожская сотня** — адна з 15 соцень Магілёва і найбольш буйная частка Нагорскага пасада ў межах Бліжняга вала.

На яе тэрыторыі знаходзіліся замак, гандлёвая плошча, будынак магістрата з ратушай, гарадская турма, гасцінны купецкі дом, Спаская, пабудаваная першапачаткова ў 1478 годзе з манастыром, і Богаяўленская цэрквы з манастыром, пабудаваная ў 1636 годзе, першы каталіцкі фарны касцёл, пабудаваны ў 1610 годзе на месцы цяперашняй ATС, езуіцкі касцёл, пабудаваны ў 1680-1690 гадах, цэхавыя будынкі брацтваў. Тут жа пры царквах і касцёлах размяшчаліся прыходскія могілкі.

У гэтай сотні жыла найбольш заможная частка насельніцтва: купцы, члены магістрата, шляхта і духавенства, дамы якіх не захаваліся. Да яе ж адносілася насельніцтва, якое жыло пад Замкавай гарой на левабярэжжы Дубравенкі ад вусця да моста па вуліцы Лазарэнкі.

Шчыльна забудаваныя вуліцы (Вялікая Шклоўская, Спаская, «Няхведаўская» і інш.) утваралі невялікія кварталы няправільнай формы. У 1604 годзе ў сотні было 110 прыватнаўласніцкіх зямельных надзелаў.

Цяпер на тэрыторыі былой сотні знаходзяцца парк імя Максіма Горкага, плошча Славы, пачатак Першамайскай і Ленінскай вуліц да Камсамольскай, вуліцы Вал Чырвонай Зоркі (да вуліцы Болдзіна), а таксама цяперашні спуск да Дняпроўскага моста.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Могилевский Кремль.(недаступная спасылка)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Иероним Иосифович Филиппович. Мифы Могилёва Архівавана 5 сакавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Могилевский Кремль.(недаступная спасылка)

| ⛭Сотні Магілёва |
| --- |
| Нагорскі пасад | Астрожская ·  Нагорская |
| Шклоўскі пасад | Нагорская1 ·  Ледзькаўская |
| Пакроўскі пасад | Курдзенееўская ·  Перахрысценская ·  Слабодская ·  Грыўлянская ·  Выганская ·  Бярозаўская |
| Задубравенскі пасад | Папінская ·  Трысненская ·  Каскоўская ·  Дабраслаўская |
| Задняпроўскі пасад | Траецкая ·  Лупалаўская |
| 1 — часткова |
**«My 600-lb Life»** — амерыканскае рэаліці-шоў, якое транслюецца на тэлеканале TLC[en] з 2012 года. У кожным эпізодзе аўтары расказваюць пра год у жыцці балюча тлустых людзей, вага якіх не менш за 600 фунтаў (270 кг), і якія спрабуюць паменшыць сваю вагу да здаровага ўзроўню. Таксама часам выходзяць спецыяльныя выпускі пад назвай «Што з імі зараз?», у якіх расказваюцца гісторыі пацыентаў, якія скончылі лячэнне.

За станам здароўя герояў назірае ірана-амерыканскі хірург Юнан Нозардан, які спачатку дае ім шанец самастойна пазбавіцца ад лішняй вагі па зададзеных рэкамендацыях, выконваючы строгую дыету, а затым у залежнасці ад прагрэсу пацыента можа прапанаваць аперацыю шунтавання страўніка ці рукаўную гастрэктамію для далейшай дапамогі.

Зноскі
------

1. ↑  *King, Brittany*. My 600-Lb. Life Dr. Nowzaradan on Why It’s Difficult for Patients to Keep the Weight Off **(нявызн.)**. *People* (30 мая 2017). Архівавана з першакрыніцы 30 мая 2017. Праверана 18 лістапада 2017.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |