**Павукападобныя** (*Arachnida*) — клас членістаногіх з падтыпа хеліцэравых (*Chelicerata*).

Наземныя драпежныя і паразітычныя членістаногія жывёлы. Большасць з 75 тыс. відаў павукападобных — гэта мікраскапічныя свабоднажывучыя глебавыя кляшчы. Вывучэннем павукападобных займаецца арахналогія.

Апісанне
--------

Даўжыня ад 0,1 мм да 17 см. Цела падзяляецца на галавагрудзі і брушка, укрыта кутыкулай. Афарбоўка разнастайная. Галавагрудзі не падзелены на сегменты, у большасці 6 пар канечнасцей: ядавітыя кіпцюрыкі, членістыя нагашчупальцы і чатыры пары хадзільных ног. Брушка пераважна сегментаванае. Ротавы апарат сысучага тыпу. Вачэй ад 1 да 5 пар (няма ў кененій, многіх кляшчоў, рыцынулей).

Класіфікацыя
------------

Падзяляюцца на 13 атрадаў: жгутаногія (*Amblypygi*), кляшчы (*Acari*), павукі (*Araneae*), сальпугі (*Solifugae*), сенакосцы (*Opiliones*), скарпіёны (*Scorpiones*), ілжэскарпіёны (*Pseudoscorpionida*), кененіі, або шчупальцаходавыя (*Palpigradi*), рыцынулеі (*Ricinulei*), тартарыды, або схізапельтыдыі (*Schizomida*), тэліфоны (*Thelyphonida*).

Пашырэнне
---------

Вядомы з сілуру (каля 440 млн гадоў назад). 

Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды. Жывуць пераважна на сушы, некаторыя (вадзяныя кляшчы, вадзяны павук) у вадзе. На Беларусі найбольш трапляюцца прадстаўнікі атрадаў кляшчоў, павукоў, сенакосцаў і інш.

Спецыялізаваныя драпежнікі, якія знішчаюць шкодных насякомых. Некаторыя павукападобныя — паразіты, пераносчыкі ўзбуджальнікаў інфекцыйных хвароб, шкоднікі раслін і харчовых запасаў.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Пераважна драпежнікі. Кормяцца толькі вадкай ежай, многія (павукі, скарпіёны) маюць ядавітыя залозы, якія садзейнічаюць пазакішэчнаму ператраўліванню ежы. Ёсць мускулістая смактальная глотка; развіты сярэдні аддзел кішэчніка і печань.

3 органаў пачуццяў найбольш развіты дотык. Дыхаюць трахеямі, лёгкімі, радзей паверхняй цела. Крывяносная сістэма незамкнёная (у многіх кляшчоў няма). Органы выдзялення — каксальныя залозы і мальпігіевыя сасуды. Некаторыя (павукі, скарпіёны) маюць ядавітыя залозы.

Дыханне ажыццяўляецца відазмененымі брушнымі канечнасцямі — лёгкімі, трахеямі або тымі і іншымі разам.
Крывяносная сістэма незамкнутая, у брушку ёсць трубчастае сэрца з парнымі адтулінамі і сасуды, якія ад яго адыходзяць. Нервовая сістэма тыповая для членістаногіх. Добра развіты органы пачуццяў: шматлікія простыя вочкі, органы смаку, нюху і дотыку.

Раздзельнаполыя. Большасць адкладвае яйцы, некаторыя (кляшчы, скарпіёны) жывародныя. Звычайна адно, радзей два—тры пакаленні за год.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд. дап. — Мн.: Нар. асвета, 2010. — 222 с. : іл. ISBN 978-985-03-1367-6.
* *Петрыкаў А.* Павукападобныя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

| Сучасныя Членістаногія, падтыпы, надкласы і класы |
| --- |
| Царства Жывёлы ·  Падцарства Eumetazoa ·  Раздзел Bilateria ·  Падпадзел Protostomia ·  Надтып Ecdysozoa |
| Хеліцэравыя (Chelicerata) | Павукападобныя (Arachnida) ·  Мерастомавыя (Merostomata) ·  Марскія павукі (Pantopoda) |
| Мнаганожкі (Myriapoda) | Губаногія (Chilopoda) ·  Двухпарнаногія (Diplopoda) ·  Паўраподы (Pauropoda) ·  Сімфілы (Symphyla) |
| Шасціногія (Hexapoda) | ✰ Насякомыя (Insecta) ·  Скрытнасківічныя (Entognatha) |
| Ракападобныя (Crustacea) | Шчэлепаногія (Branchiopoda) ·  (Remipedia) ·  Цэфалакарыды (Cephalocarida) ·  Максілаподы (Maxillopoda) ·  Ракушкавыя (Ostracoda) ·  Вышэйшыя ракі (Malacostraca) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Іраніка · Канадская · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Universalis |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX527612 · BNF: 11976790g · GND: 4056277-3 · LCCN: sh85006366 · LNB: 000255636 · Microsoft: 2781044437 · NKC: ph115698 |

 |