| Хрысціянства |
| --- |
|  |
| Біблія |
| * Стары Запавет
* Новы Запавет
* Апокрыфы
* Евангелле
* Дзесяць запаведзей
* Нагорная пропаведзь
 |
| Тройца |
| * Бог Айцец
* ✯ Ісус Хрыстос
* Святы Дух
 |
| Гісторыя хрысціянства |
| * Храналогія хрысціянства
* Апосталы
* Сусветныя саборы
* Вялікі раскол
* Крыжовыя паходы
* Рэфармацыя
 |
| Хрысціянскае багаслоўе |
| * Грэхападзенне
* Грэх
* Дабрадзейнасць
* Выкупленне
* Выратаванне
* Уваскрэсенне
* Другое прышэсце
* Богаслужэнне
* Дабрадзейнасці
* Таінствы
 |
| Галіны хрысціянства |
| * Каталіцтва
* Праваслаўе
* Пратэстанцтва
* Сацыніянства
 |

**Мартырало́г** (ад грэч. μάρτυς — сведка; грэч. μαρτύριον — доказ) — спіс прызнаных святых (насуперак назве, не абавязкова толькі мучанікаў), імёны якіх прыводзяцца ў каляндарным парадку ў адпаведнасці з датай іх пакутніцтва (гэта значыць «днямі нараджэння» да новага жыцця). Звычайна тэрмін выкарыстоўваецца ў каталіцкай традыцыі, у праваслаўнай выкарыстоўваюць тэрмін святцы.

Мартыралогі закліканы палегчыць запамінанне дзён, у якія ажыццяўлялася штогадовае царкоўнае памінанне таго ці іншага мучаніка, і, як правіла, нароўні з датай смерці, змяшчаліся кароткія звесткі пра акалічнасці яго мучаніцкай смерці. У гістарычных цэрквах, дзе мучанікі з’яўляюцца аб’ектамі рэлігійнага шанавання і выступаюць у ролі пасроднікаў паміж Богам і чалавекам, мартыралогі адыгрываюць найважнейшую ролю.

Самыя раннія з вядомых нам мартыралогаў — рымскі Мартыралог Ераніма і календары мучанікаў, карфагенскі і канстанцінопальскі, — змяшчалі імёны мясцовашанаваных мучанікаў. Папа Грыгорый XIII (1572—1585) распарадзіўся скласці агульнацаркоўны, так званы Рымскі мартыралог, а наступныя папы пераглядалі і дапаўнялі яго.

У далейшым паняцце «мартыралог» стала выкарыстоўвацца ў шырэйшым, пераносным значэнні. У наш час у публіцыстыцы гэта слова часта выкарыстоўваецца для абазначэння пераліку асоб, якія падвергліся праследаванням ці пакутам, а таксама пераліку перажытых кім-небудзь пакут, фактаў праследавання і да т.п. Так, напрыклад, у 1988 годзе ў Беларусі было створана добраахвотнае таварыства «Мартыралог Беларусі», які ставіў мэтай раскрыццё масавых рэпрэсій у 1920—1950-я гг. высвятленне колькасці тых, хто загінуў на Беларусі, у месцах высылкі і зняволення, увекавечанне іх памяці.

Гл. таксама
-----------

* Святцы — спіс святых у праваслаўнай традыцыі.

Зноскі
------

1. ↑  «Мартыралог Беларусі» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.

Літаратура
----------

* Мартиролог // Словарь литературоведческих терминов / Ред.-сост.: Л. И. Тимофеев и С. В. Тураев. — М.: «Просвещение», 1974. — С. 203. — 509 с. — 300 000 экз.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4037744-1 · LCCN: sh85081667 · NKC: ph115231, fd914164 |