**Майкл Морыс Росбаш** (англ.: Michael Morris Rosbash; нар. 7 сакавіка 1944, Канзас-Сіці, Місуры, ЗША) — амерыканскі генетык і хранабіёлаг. Ррафесар і даследчык Брандэйскага ўніверсітэта і даследчык Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза. Даследчая група Росбаша кланавала ген перыяду дразафілы ў 1984 годзе і прапанавала цыкл адмоўнай зваротнай сувязі транскрыпцыі для цыркадных асцылятараў у 1990 годзе. У 1998 годзе яны выявілі ў дразафілы ген цыклу, ген CLOCK і фотарэцэптар крыптахрому ў дразафілы з дапамогай прамой генетыкі, спачатку вызначыўшы фенатып мутанта, а затым вызначыўшы генетыку, якая стаіць за мутацыяй. Быў абраны ў Нацыянальную акадэмію навук ЗША ў 2003 годзе. Разам з Майклам Янгам і Джэфры Холам ён быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па фізіялогіі і медыцыне ў 2017 годзе «за адкрыццё малекулярных механізмаў, якія кантралююць цыркадны рытм».

Жыццё
-----

Яго бацькі, Хільдэ і Альфрэд Росбаш, былі яўрэйскімі бежанцамі, якія пакінулі нацысцкую Германію ў 1938 годзе. Яго бацька быў кантарам, што ў іўдаізме — гэта чалавек, які спявае набажэнствы. Сям’я Росбаша пераехала ў Бостан, калі яму было два гады, і з тых часоў ён з’яўляецца заўзятым прыхільнікам Red Sox.

Спачатку Росбаш цікавіўся матэматыкай, але курс біялогіі ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце (Калтэх) і лета працы ў лабараторыі Нормана Дэвідсана прывялі яго да біялагічных даследаванняў. Скончыў Каліфарнійскі тэхналагічны інстытут ў 1965 годзе са ступенню ў галіне хіміі, правёў год у Інстытуце фізіка-хімічнай біялогіі ў Парыжы на стыпендыі Фулбрайта, і атрымаў доктарскую ступень у галіне біяфізікі ў 1970 годзе ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце пад Шэлдан Пенманам. Правёўшы тры гады ў аспірантуры ў галіне генетыкі ў Эдынбургскім універсітэце, Росбаш далучыўся да факультэта Брандэйскага ўніверсітэта ў 1974 годзе.

Росбаш жанаты на калеге Надзе Абовіч, у іх ёсць падчарка Паўла і дачка Таня.

Даследаванні
------------

Даследаванні Росбаша першапачаткова былі накіраваны на метабалізм і апрацоўка мРНК; мРНК — гэта малекулярная сувязь паміж ДНК і бялком. Пасля прыбыцця ў Брандэйс Росбаш супрацоўнічаў з Джэфры Холам і даследаваў генетычны ўплыў на цыркадныя рытмы ўнутраных біялагічных гадзін. Яны выкарыстоўвалі Дразафілу фруктовую для вывучэння мадэляў актыўнасці і адпачынку. У 1984 году Росбаш і Хол кланавалі першы ген дразафілы. Вынікаючы з працы, праведзенай аспірантам і навуковым супрацоўнікам Полам Хардзінам, у адкрыцці таго, што мРНК перыяду і звязаны з ёй бялок (PER) мелі ваганні ўзроўню на працягу цыркаднага цыклу (TTFL), у 1990 годзе яны прапанавалі мадэль транскрыпцыйнай трансляцыі адмоўнай зваротнай сувязі ў якасці асновы цыркадных асцылятараў. Пасля гэтай прапановы яны разгледзелі элементы, якія складаюць іншыя часткі гена Clock. У маі 1998 года Росбаш і суаўтары знайшлі гамолаг Clock для млекакормячых Clock, які выконваў тую ж функцыю актывацыі транскрыпцыі per і tim, якую яны пачалі называць dClock. Таксама ў маі 1998 года Росбаш і суаўтары адкрылі ў дразафілы цыкл генаў Clock, гамолаг гена bmal1 млекакормячых. У лістападзе 1998 года Росбаш і суаўтары адкрыў мутацыю cryb дразафілы, што прывяло да высновы, што бялок крыптахрома ўдзельнічае ў цыркаднай фотарэцэпцыі.

### Храналогія асноўных адкрыццяў

* 1984: Кланаваны ген перыяду дразафілы
* 1990: прапанаваны цыкл адмоўнай зваротнай сувязі транскрыпцыі для цыркадных генаў Clock
* 1998: Ідэнтыфікаваны ген Clock дразафілы
* 1998: Ідэнтыфікаваны ген цыкла дразафілы
* 1998: Ідэнтыфікаваны крыптахром як цыркадны фотарэцэптар дразафілы
* 1999: Ідэнтыфікаваны нейрон LNV як асноўны кардыёстымулятар дразафілы

### Даследаванне мРНК

Росбаш пачаў вывучаць працэсінг мРНК, будучы аспірантам Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Яго праца ў Saccharomyces cerevisiae выявіла ферменты, бялкі і субклеткавыя арганэлы і іх канвергенцыю на мРНК у пэўным парадку, каб трансляваць мРНК у бялкі. Памылкі ў гэтым працэсе былі звязаны з такімі захворваннямі, як хвароба Альцгеймера, таму гэтая праца важная для лепшага разумення і лячэння захворванняў.

### Адкрыццё цыркаднага TTFL у дразафілы

У 1990 годзе Росбаш, Хол і Хардзін выявілі ролю гена перыяду (per) у цыркадным асцылятары дразафілы*.* Яны выявілі, што ўзроўні бялку PER вагаюцца ў светла-цёмных цыклах, і гэтыя ваганні захоўваюцца ў пастаяннай цемры. Аналагічным чынам, колькасць мРНК таксама мае рытмічную экспрэсію, якая ўцягвае ў свет цёмныя цыклы. У галаве мухі ўзроўні мРНК вагаюцца як у 12-гадзінным цыкле святла, так і ў 12-гадзінным цёмным цыкле, а таксама ў пастаяннай цемры. Узровень мРНК дасягнуў максімуму ў пачатку суб’ектыўнай ночы, а затым пік узроўняў бялку PER прыкладна праз 6 гадзін. Мутацыі на гены паўплывалі на цыклічнасць per мРНК. На падставе гэтых эксперыментальных дадзеных Росбаш, Хол і Хардзін выказалі здагадку, што бялок PER уцягнуты ў цыкл адмоўнай зваротнай сувязі, які кантралюе ўзроўні мРНК, і што гэтая петля зваротнай сувязі транскрыпцыі-трансляцыі з’яўляецца цэнтральнай асаблівасцю цыркадных генаў Clock дразафілы.

Яны таксама глядзелі на дзве асобных Місенс-мутацыі, perS і perL1. Гэтыя мутацыі выклікаюць пік вячэрняй актыўнасці раней і пазней, адпаведна, у параўнанні з дзікім тыпам per+ на мух. Яны выявілі, што ўзроўні РНК для perS і perL1 таксама дэманструюць выразную рытмічнасць. Як і апорна-рухальная актыўнасць, пік экспрэсіі зрушваецца раней для perS і пазней для perL.

Яны трансфармавалі нулявую мутацыю перыяду0 мух з 7,2-кб функцыянальнай часткі ДНК і вымяралі ўзроўні мРНК у локусе per0 і новым локусе. Пасля трансфармацыі ўзроўні на мРНК былі рытмічнымі як у зыходным, так і ў новым локусе. Локус per0 быў здольны транскрыбаваць нармальны мРНК і трансляваць нармальны бялок PER, што азначае, што рытмічнасць была выратавана функцыянальным бялком PER, транскрыбаваным і пераведзеным з 7,2-кб фрагмента на ДНК. У працэсе дзейнічае цыкл зваротнай сувязі, у якім цыклічнасць узроўняў бялку PER у новым локусе вяртаецца, каб дыктаваць цыклічнасць узроўняў на мРНК на зыходным локусе per0. У 1992 годзе Росбаш зноў супрацоўнічаў з Джэфры Холам і Полам Хардзінам, каб больш уважліва вывучыць механізмы TTFL. Яны цікавіліся асаблівасцю рэгулявання перыяду ваганняў узроўняў мРНК і выявілі, што ўзроўні на мРНК рэгулююцца транскрыпцыйна. Гэта было пацверджана доказамі таго, што цыклы РНК-папярэднікаў з той жа фазай, што і спелыя транскрыпты, і вагаюцца адносна часу Цайтгебера (ZT). Іншым доказам рэгуляцыі транскрыпцыі з’яўляецца тое, што уздеяння аднаго гена дастаткова, каб перадаць цыклічнасці гетэралагічным мРНК.

### Праблемы з мадэллю TTFL у дразафілы

Група Akhilesh Reddy паказала, выкарыстоўваючы шэраг непрадузятых метадаў -оміка (секвенаванне РНК, пратэоміка, метабаломіка), што клеткі дразафілы S2 дэманструюць цыркадныя малекулярныя рытмы. Гэтыя клеткі не экспрэсуюць вядомыя «гены гадзін», уключаючы per і tim. Увядзенне бялкоў PER і TIM у клеткі не выклікае рытмічнасці гэтых клетак, што выяўляецца па колькасці і фасфаралявання бялкоў PER і TIM.Такім чынам, гэтыя клеткі дагэтуль лічыліся «без генаў Clock». Гэтыя высновы пацвярджаюць працу па дэманстрацыі TTFL мадэлі механізму Clock мухі не могуць растлумачыць генерацыю цыркадных рытмаў.

### Адкрыццё гена Clock дразафілы

Верагодны гамолаг раней адкрытага гена Clock мышы быў ідэнтыфікаваны Росбашам і суаўтары шляхам кланавання гена дразафілы<i id="mwqw">,</i> вызначанага мутацыяй Jrk. Гэты ген атрымаў назву Drosophila Clock. Было паказана, што dClock ўзаемадзейнічае непасрэдна з per і tim Е-боксамі і спрыяе цыркаднай транскрыпцыі гэтых генаў. Мутацыя Jrk парушае цыкл транскрыпцыі per і tim. Гэта таксама прыводзіць да цалкам арытмічных паводзін у пастаяннай цемры для гамазіготных мутантаў і каля паловы прадэманстравала арытмічныя паводзіны ў гетэразігот. У гамазігот Jrk выяўлены нізкія ўзроўні без цыклу мРНК per і tim, а таксама бялку PER і TIM. З гэтага была зроблена выснова, што паводніцкая арытмічнасць у Jrk была звязана з дэфектам транскрыпцыі per і tim. Гэта сведчыць аб тым, што dClock удзельнічаў у актывацыі транскрыпцыі per і tim.

### Адкрыццё гена цыкла дразафілы

У 1998 годзе Росбаш і суаўтары адкрылі новы Clock ген цыкла, а гамолагі з млекакормячых BMAL1 гена. Мутацыі гамазіготнага цыкла0 арытмічныя па рухальнай актыўнасці, а мухі гетэразіготнага цыкла0/+ маюць надзейныя рытмы са змененым перыядам рытмічнасці. Вестэрн-блот паказвае, што мутацыі гамазіготнага цыкла0 маюць вельмі мала бялку PER і TIM, а таксама нізкія ўзроўні мРНК per і tim. Гэта сведчыць аб тым, што адсутнасць цыкла прыводзіць да зніжэння транскрыпцыі генаў per і tim. Меятычнае адлюстраванне змясціла Cyc на трэцюю храмасому. Яны выявілі дамены bHLH-PAS у Cyc, што паказвае на звязванне з бялком і функцыі звязвання ДНК.

### Адкрыццё крыптахрому як цыркаднага фотарэцэптара дразафілы

У 1998 годзе Росбаш і суаўтары выявілі мутацыю дразафілы, якая дэманструе плоскія, некачальныя ўзроўні мРНК per і tim з-за нулявой мутацыі ў гене крыптахрома. Гэтую мутацыю назвалі crybaby, або cryb. Няздольнасць матацый cryb сінхранізавацца са святлом цёмных цыклаў паказвае на тое, што нармальная функцыя крыптахрома ўключае цыркадную фотарэцэпцыю.

### LNV нейроны як асноўны кардыёстымулятар дразафілы

У дразафілы было паказана, што некаторыя бакавыя нейроны (LN) маюць важнае значэнне для цыркадных рытмаў, уключаючы спінныя (LNd) і вентральныя (LNV) нейроны. Нейроны LNV экспрэсуюць PDF (каэфіцыент дысперсіі пігменту), які першапачаткова меркавалася, што гэта тактавы выхадны сігнал. Мутацыі гена нейрапептыда pdf (pdf01), а таксама мухі, селектыўна абліраваныя для LNV, выклікалі падобныя паводніцкія рэакцыі. Абодва былі ўцягнутыя ў знешнія светлавыя сігналы, але былі ў значнай ступені арытмічнымі ў пастаянных умовах. Некаторыя мухі ў кожным выпадку паказалі слабую рытмічнасць вольнага ходу. Гэтыя вынікі прымушаюць даследчыкаў меркаваць, што нейроны LNV былі крытычнымі цыркаднымі нейронамі стымулятара рытму і што PDF быў асноўным цыркадным перадатчыкам.

### Сучасныя даследаванні

У апошнія гады Росбаш працаваў над мазгавымі-нейронавымі аспектамі цыркадных рытмаў. Было ідэнтыфікавана сем анатамічна розных груп нейронаў, усе яны экспрэсуюць асноўныя Clock гены. Тым не менш, мРНК выяўляюцца сутачным і нейрона-спецыфічным чынам, чым лабараторыя Росбаша зацікавілася, каб вызначыць, ці забяспечвае гэта сувязь з рознымі функцыямі некаторых нейрональных груп. Ён таксама даследаваў уплыў святла на пэўныя групы нейронаў і выявіў, што адна падгрупа святлоадчувальная да святла (на світанні), а іншая — да выключэння святла (змрок). Было паказана, што клеткі світання спрыяюць ўзбуджэнню, а клеткі прыцемку спрыяюць сну.

Пасады
------

* Дырэктар Нацыянальнага цэнтра паводніцкай геномікі Брандэйса
* Інаўгурацыйная кафедра неўралогіі Пітэра Грубера
* Сузаснавальнік і член Навукова-кансультатыўнага савета Hypnion, Inc.
* Член кансультацыйнай групы Нацыянальнага цэнтра па парушэннях сну, Нацыянальны інстытут аховы здароўя
* Член Цэнтра біялагічных хронаметраў, Нацыянальны санітарны фонд
* Следчы Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза (1989)
* Навуковы супрацоўнік Амерыканскай асацыяцыі па развіцці навукі (2007)
* Член Нацыянальнай акадэміі навук (2003)
* Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1997)
* Стыпендыят Гугенхайма (1989—1990)
* Стыпендыят Хелен Хэй Уітні (1971—1974)
* Стыпендыят Фулбрайта (1965—1966)

Узнагароды
----------

* 1976—1980 — Прэмія NIH Research Career Development Award
* 1988 — Стыпендыя Гугенхайма
* 2001 — Прэмія заслужаных выпускнікоў Калтэха
* 2008 — Aschoff’s Rule
* 2009 — Прэмія Грубера ў галіне неўралогіі
* 2011 — Прэмія Луізы Грос-Хорвіц ад Калумбійскага ўніверсітэта
* 2012 — Міжнародная прэмія Гарднера
* 2012 — Прэмія Мэсры
* 2013 — 12-я штогадовая прэмія Уілі ў галіне біямедыцынскіх навук
* 2013 — Прэмія Шаа
* 2017 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне

Зноскі
------

1. ↑  Michael Rosbash // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Michael Morris Rosbash // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
4. ↑  Матэматычная генеалогія — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
5. ↑  Life Sciences Faculty – Michael Rosbash **(нявызн.)**. *www.bio.brandeis.edu*.
6. 1 2 3  The Drosophila Molecular Clock Model – HHMI's BioInteractive **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *www.hhmi.org*. Архівавана з першакрыніцы 17 лютага 2013. Праверана 15 снежня 2021.
7. ↑  "Nobel in physiology, medicine awarded to three Americans for discovery of 'clock genes'". *Washington Post*.
8. ↑  The 2017 Nobel Prize in Physiology or Medicine – Press Release **(нявызн.)**.
9. ↑  Americans win Nobel medicine prize for circadian rhythm work **(нявызн.)**.
10. ↑  Cantor Alfred Ludwig Rosbasch Rosbash (1912-1954) **(нявызн.)**.
11. ↑  Michael Rosbash, PhD - HHMI.org **(нявызн.)**.
12. ↑  Life Sciences Faculty – Jeffrey Hall, Emeritus **(нявызн.)**. *www.bio.brandeis.edu*.
13. 1 2 3 4  "Feedback of the *Drosophila period* gene product on circadian cycling of its messenger RNA levels". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
14. 1 2  "A Mutant Drosophila Homolog of Mammalian Clock Disrupts Circadian Rhythms and Transcription of period and timeless". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
15. ↑  "CYCLE Is a Second bHLH-PAS Clock Protein Essential for Circadian Rhythmicity and Transcription of Drosophila period and timeless". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
16. ↑  "The cryb Mutation Identifies Cryptochrome as a Circadian Photoreceptor in Drosophila". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
17. ↑  Michael Rosbash, PhD - HHMI.org **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 лютага 2013. Праверана 15 снежня 2021.
18. ↑  Hardin, P. E.; Hall, J. C.; Rosbash, M. (1992). "Circadian oscillations in period gene mRNA levels are transcriptionally regulated". *PNAS*. **89** (24): 11711–11715. Bibcode:1992PNAS...8911711H. doi:10.1073/pnas.89.24.11711. PMID 1465387.
19. 1 2 3  "Metabolic oscillations on the circadian time scale in Drosophila cells lacking clock genes". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
20. ↑  "Regulation of Nuclear Entry of the Drosophila Clock Proteins Period and Timeless". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
21. 1 2 3  "Closing the Circadian Loop: CLOCK-Induced Transcription of Its Own Inhibitors per and tim". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
22. 1 2  "Regulation of Nuclear Entry of the Drosophila Clock Proteins Period and Timeless". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
23. ↑  Rutila, J. E.; Suri, V.; Le, M.; So, W. V.; Rosbash, M. (1998). "CYCLE Is a Second bHLH-PAS Clock Protein Essential for Circadian Rhythmicity and Transcription of Drosophila period and timeless". *Cell*. **93** (5): 805–814. doi:10.1016/S0092-8674(00)81441-5. PMID 9630224.Rutila, J. E.; Suri, V.; Le, M.; So, W. V.; Rosbash, M. (1998). «CYCLE Is a Second bHLH-PAS Clock Protein Essential for Circadian Rhythmicity and Transcription of Drosophila period and timeless». *Cell*. **93** (5): 805—814. doi:10.1016/S0092-8674(00)81441-5. PMID 9630224. S2CID 18175560.
24. ↑  Stanewsky, R.; Kaneko, M.; Emery, P.; Beretta, B.; Wager-Smith, K.; Kay, S. A.; Rosbash, M.; Hall, J. C. (1998). "The cryb Mutation Identifies Cryptochrome as a Circadian Photoreceptor in Drosophila". *Cell*. **95** (5): 681–682. doi:10.1016/S0092-8674(00)81638-4. PMID 9845370.Stanewsky, R.; Kaneko, M.; Emery, P.; Beretta, B.; Wager-Smith, K.; Kay, S. A.; Rosbash, M.; Hall, J. C. (1998). «The cryb Mutation Identifies Cryptochrome as a Circadian Photoreceptor in Drosophila». *Cell*. **95** (5): 681—682. doi:10.1016/S0092-8674(00)81638-4. PMID 9845370. S2CID 6996815.
25. ↑  Renn, S. C. P.; Park, J. H.; Rosbash, M.; Hall, J. C.; Taghert, P. H. (1999). "A *pdf* Neuropeptide Gene Mutation and Ablation of PDF Neurons Each Cause Severe Abnormalities of Behavioral Circadian Rhythms in *Drosophila*". *Cell*. **99** (7): 791–802. doi:10.1016/S0092-8674(00)81676-1. PMID 10619432.
26. ↑  Rosbash Lab **(нявызн.)**. *Rosbash Lab*.
27. ↑  National Center for Behavioral Genomics **(нявызн.)**. *www.bio.brandeis.edu*.
28. ↑  Rosbash receives new Gruber neuroscience chair – BrandeisNOW **(нявызн.)**. *BrandeisNOW*.
29. ↑  Hypnion, Inc.: Board of Directors – Bloomberg **(нявызн.)**. *investing.businessweek.com*.
30. ↑  *Sleep Disorders Research Advisory Board Membership*. Праверана 2 October 2017.
31. ↑  Helen Hay Whitney Foundation Fellows **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2015. Праверана 15 снежня 2021.
32. 1 2  The Louisa Gross Horwitz Prize – Columbia University Medical Center **(нявызн.)**. *www.cumc.columbia.edu*.
33. 1 2 3  Society for Research on Biological Rhythms **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2010. Праверана 15 снежня 2021.
34. ↑  Майкл Росбаш на сайце Мемарыяльнага фонду Джона Саймана Гугенхайма
35. ↑  California Institute of Technology Distinguished Alumni Awards **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 18 ліпеня 2012. Праверана 15 снежня 2021.
36. ↑  Michael Rosbash – Gairdner Foundation **(нявызн.)**.
37. ↑  *Lebovits, Susan Chaityn*. Rosbash awarded Massry for circadian rhythms work | BrandeisNOW (англ.). *BrandeisNOW* (14 жніўня 2012).
38. ↑  Wiley: Twelfth Annual Wiley Prize in Biomedical Sciences Awarded to Dr. Michael Young, Dr. Jeffrey Hall and Dr. Michael Rosbash **(нявызн.)**. *www.wiley.com*.
39. ↑  Sample, Ian (2017-10-02). "Jeffrey C Hall, Michael Rosbash and Michael W Young win 2017 Nobel prize in physiology or medicine – as it happened". *The Guardian* [брытанская англійская].

Спасылкі
--------

* 2000 Holiday Lectures on Science — Clockwork Genes: Discoveries in Biological Time
* Oscillatory Mechanisms Underlying the Drosophila Circadian Clock

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2001—2025 гадах |
| --- |
| 
* Леланд Хартвел / Цімаці Хант / Пол Нерс (2001)
* Сідней Брэнер / Роберт Хорвіц / Джон Салстан (2002)
* Пол Лотэрбур / Пітэр Мэнсфілд (2003)
* Рычард Эксел / Лінда Бак (2004)
* Бары Маршал / Робін Уорэн (2005)
* Эндру Фаер / Крэйг Мело (2006)
* Марыа Капекі / Марцін Эванс / Олівер Сміціс (2007)
* Харальд цур Хаўзен / Люк Мантанье / Франсуаза Барэ-Сінусі (2008)
* Элізабет Блэкбёрн / Кэрал Грэйдэр / Джэк Шостак (2009)
* Роберт Эдвардс (2010)
* Брус Бётлер / Жуль Хофман / Ральф Штэйнман (2011)
* Сін’я Яманака / Джон Гёрдан (2012)
* Томас Зюдхаф / Джэймс Ротман / Рэндзі Шэкман (2013)
* Джон О’Кіф / Май-Брыт Мозер / Эдвард Мозер (2014)
* Сатосі Омура / Уільям Кэмпбэл / Ту Юю (2015)
* Ёсіноры Асумі (2016)
* Джэфры Хол / Майкл Росбаш / Майкл Янг (2017)
* Джэймс Элісан / Тасуку Хондзё (2018)
* Уільям Кэлін / Пітэр Рэткліф / Грэг Семенза (2019)
* Харві Джэймс Алтэр / Майкл Хаўтан / Чарлз Райс (2020)
* Дэвід Джуліус / Ардэм Патапуцян (2021)
* Свантэ Пяэба (2022)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* (1976—2000)
* **(2001—2025)**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Матэматычная генеалогія · ORCID |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1140790366 · LCCN: n2004123710 · VIAF: 46161786 |