**Манпелье** (фр.: Montpellier, акс.: Montpelhièr) — горад на поўдні Францыі, у складзе адміністрацыйнага рэгіёна Аксітанія, цэнтр дэпартамента Эро. Раней (да 2016 года) — адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Лангедок-Русільён.

Гісторыя
--------

### Сярэднія вякі

Цытадэль горада Манпелье
Першае згадванне пра горад у гістарычных дакументах адбываецца ў 985 годзе. Манпелье стаў вядомы ў X стагоддзі як гандлёвы цэнтр, з гандлёвымі сувязямі па ўсяму рэгіёну Міжземнамор’я і багатым яўрэйскім культурным жыццём і традыцыямі талерантнасці да мусульман, яўрэяў і катараў, а пасля і да пратэстантаў. У канцы XII стагоддзя ў Манпелье з’яўляецца медыцынская практыка і ўзгадняецца права выкладаць медыцыну.
З 1220 года з’яўляецца неабходнасць арганізаваць медыцынскую адукацыю ў рамках універсітэта, і кардынал Папы Рымскага Ганорыя III прапануе першыя ўніверсітэцкія статуты. У 1289 годзе Папа Рымскі Мікалай IV накіраваў усім студэнтам і дактарам папскае пасланне «Quia Sapientia», такім чынам канчаткова замацаваўшы статус універсітэта ў Манпелье. Створаны медыцынскі ўніверсітэт быў адным з галоўных цэнтраў па навучанні медыцыне ў гэты час.

### Пасля Рэфармацыі

У час Рэфармацыі ў XVI стагоддзі, многія з жыхароў горада Манпелье сталі пратэстантамі (гугенотамі, як іх называлі ў Францыі), і горад стаў апорай пратэстантаў — праціўнікамі каталіцкай французскай кароны. У 1622 годзе войскі караля Людовіка XIII акружылі горад і ўзялі яго пасля васьмі месяцаў аблогі цытадэлі Манпелье.

### Сучасная гісторыя

У 19-м стагоддзі горад ператварыўся ў індустрыяльны цэнтр. У 1960-х гадах колькасць насельніцтва рэзка ўзрасла за кошт французскіх перасяленцаў з Алжыра пасля атрымання ім незалежнасці ад Францыі. У 1980—1990 гг. у горадзе ажыццяўляліся буйныя праекты рэканструкцыі.

У Другую сусветную вайну, 13 лютага 1941 г. маршал Петэн, суправаджаемы адміралам Дарланам, сустрэўся з генералам Франка ў Манпелье.
Горад бамбілі некалькі разоў за час Другой сусветнай вайны.

У 1993 годзе праходзілі Міжземнаморскія гульні.

Транспарт
---------

З іншымі гарадамі Францыі Манпелье звязаны чыгункаю. Галоўная чыгуначная станцыя — St Roch; тут спыняюцца скорасныя цягнікі TGV.

Аэрапорт *Montpellier-Méditerranée* размешчаны на паўднёвы ўсход ад Манпелье, у раёне *Fréjorgues* горада Mauguio.

Гарадскі транспарт Манпелье абслугоўваецца кампаніяй *TaM (Transports de l’agglomération de Montpellier)*. У сетку гарадскога транспарту ўключаны аўтобусы і дзве трамвайныя лініі. Трамваі абедзвюх ліній размаляваныя ў сіне-блакітны і жоўта-аранжавы колеры, якія адпавядаюць напрамкам руху.

Таксама ў 2007 годзе была адкрыта сетка пракату веласіпедаў *Vélomagg*, якая ахоплівае на цяперашні час 1200 веласіпедаў і 50 станцый.

Архітэктура
-----------

Манпелье — адзін з найпрыгажэйшых гарадоў Францыі. Цэнтр горада забудаваны будынкамі ў тыповым міжземнаморскім стылі, але ж і новыя пабудовы, якія прымыкаюць да іх, напрыклад, раён Antigone, дзе размешчаны асноўныя гандлёвыя цэнтры, выкананы ў тым жа міжземнаморскім стылі, што стварае дзіўнае ўражанне цэласнасці горада.

Турызм
------

Манпелье не толькі прыгожы горад, сумесна са сваім курортным прадмесцем Пероль (Péroles), размешчаным ўсяго ў 10 км ад цэнтра Манпелье, непасрэдна на ўзбярэжжы Міжземнага мора, але ж ён можа лічыцца і своеасаблівым цэнтрам курортнага жыцця са сваімі пляжамі, не саступаючы Ніцы і Каннам.

Культура
--------

Летам у Манпелье праводзіцца традыцыйны фестываль оперы і музыкі «Радыё Франс-Манпелье», музычная праграма якога ўключае класічную музыку і джаз. Праводзіцца каля 150 мерапрыемстваў, уключаючы оперу, канцэрты, фільмы і лекцыі. Уваход у большасці выпадкаў бясплатны, месца правядзення — гістарычныя плошчы горада і сучасныя канцэртныя залы Le Corum.

Трыумфальная арка.
Сабор Сен-П’ер
Акведук Святога Клімента
Нацыянальная опера Манпелье

Галоўныя славутасці
-------------------

* Галоўная славутасць горада — плошча Камедыі (Place de la Comédie)
* Музей Фабра
* У гістарычным цэнтры горада, знаходзіцца значная колькасць гасцініц
* Батанічны сад Манпелье — найстарэйшы батанічны сад у Францыі, заснаваны ў 1593 годзе
* Сабор Сен-П’ер
* Трыумфальная арка
* Акведук Святога Клімента
* Нацыянальная опера Манпелье

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Іспаніі Барселона, Іспанія (з 1963 года)
* Сцяг Германіі Гайдэльберг, Германія (з 1961 года)
* Сцяг Індыі Джайпур, Індыя (з 2009 года)
* Сцяг ЗША  Луісвіл, ЗША (з 1955 года)
* Сцяг Ізраіля Тверыя, Ізраіль (з 1983 года)
* Сцяг Алжыра Тлемсен, Алжыр (з 2009 года)
* Сцяг Марока Фес, Марока (з 2003 года)
* Сцяг Кітая Чэнду, Кітай (з 1971 года)

Зноскі
------

1. 1 2 3  *(unspecified title)* Праверана 30 красавіка 2018.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Манпелье

| Сталіцы рэгіёнаў Францыі |
| --- |
| Сцяг Францыі | 
Бардо (Аквітанія) • Рэн (Брэтань) • Дыжон (Бургундыя) • Руан (Верхняя Нармандыя) • Парыж (Іль-дэ-Франс) • Аяча (Корсіка) • Манпелье (Лангедок — Русільён) • Лімож (Лімузен) • Мец (Латарынгія) • Кан (Ніжняя Нармандыя) • Клермон-Феран (Авернь) • Ам’ен (Пікардыя) • Марсель (Праванс — Альпы — Лазурны бераг) • Пуацье (Пуату — Шаранта) • Ліён (Рона — Альпы) • Ліль (Нор — Па-дэ-Кале) • Нант (Пеі-дэ-ла-Луар) • Безансон (Франш-Кантэ) • Арлеан (Цэнтр) • Шалон-ан-Шампань (Шампань — Ардэны) • Страсбург (Эльзас) • Тулуза (Поўдзень — Пірэнеі)  

---

 **Заморскія рэгіёны**  Бас-Тэр (Гвадэлупа) • Фор-дэ-Франс (Марцініка) • Сен-Дэні (Рэюньён) • Каена (Французская Гвіяна)
 |