recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Вільгельм Глі́зэ** (ням.: Wilhelm Gliese; 21.6.1915, Гольдберг-ін-Шлезіен—12.6.1993, Гайдэльберг), нямецкі астраном.

Навучаўся астраноміі, матэматыкі, фізікі ў Брэслаўскім універсітэце (з 1933), потым у Берлінскім універсітэце. Доктар натуральных навук (1940).

У час 2-й сусв. вайны на Усходнім фронце (з 23.3.1942), быў у савецкім палоне (16.2.1945—11.9.1949).

Фармальна пачаў працу ў Астранамічным інстытуце (тады ў Берліне) з 1.3.1943, рэальна — з кастрычніка 1949 (у Гайдэльбергу). На пенсіі з 1980. З 1954 працаваў над выданнямі Фундаментальнага каталогу зорак, з 1957 — над Каталогам бліжэйшых зорак (каталогам Глізэ) (за гэтую працу нефармальна вядомы як «Містар Бліжэйшыя Зоркі»).

У яго гонар астэроід нумар 1823 атрымаў назву Глізэ.

Зноскі
------

1. ↑  Няпэўна.

Спасылкі
--------

* Wilhelm Gliese // Нямецкая Вікіпедыя
* HASTRO-L LOG9512 Archive Note

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90754528 · CiNii: DA04706055 · GND: 131638955 · ISNI: 0000 0000 8399 9905 · NLA: 35128399 · NLP: a0000002275395 · NTA: 120917122 · NUKAT: n02728271 · SUDOC: 136518249 · VIAF: 91557258 |

 |
**Уільям Райт Сміт** (англ.: William Wright Smith, 2 лютага 1875 — 15 снежня 1956) — шатландскі батанік і садавод.

Біяграфія
---------

Уільям Райт Сміт нарадзіўся 2 лютага 1875 года.

З 1922 па 1956 год ён быў дырэктарам {{нп3|Каралеўскі батанічны сад Эдынбурга|Каралеўскага батанічнага саду Эдынбурга|ru|Королевский ботанический сад Эдинбурга}}. У 1932 годзе Уільям Райт Сміт быў абраны членам Лонданскага каралеўскага таварыства. Ён зрабіў значны ўнёсак у батаніку, апісаў мноства відаў насенных раслін.

Уільям Райт Сміт памёр у Эдынбургу 15 снежня 1956 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Уільям Райт Сміт спецыялізаваўся на насенных раслінах.

Літаратура
----------

* H. R. Fletcher: *Sir William Wright Smith (1875—1956)*. In: *Taxon*. 6, Nr. 2, März 1957, S. 55-56.(англ.)
* Alexander Nelson: *Sir William Wright Smith, F.R.S.* In: *Nature*. 179, Nr. 4551, Januar 1957, S. 126—127.(англ.)
* Robert Zander; Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): *Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 13. Auflage. Ulmer Verlag, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.



1. 1 2  International Plant Names Index: William Wright Smith (1875—1956) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2016. Праверана 29 чэрвеня 2017.
2. ↑  *См. ссылку в карточке «Систематик живой природы».*
**Нікіеў мір** (421 да н.э.) — мір паміж Афінскім марскім саюзам і Пелапанескім саюзам на чале са Спартай. Атрымаў назву паводле імя правадыра мірнай партыі ў Афінах Нікія. Нікіеў мір завяршыў першы этап Пелапанескай вайны — так званую Архідамаву вайну. Быў заключаны на 50 год на ўмовах абмену палонных і захопленых тэрыторый. Нікіеў мір не ліквідаваў асноўных прычын вайны і выклікаў незадаволенасць спартанскіх саюзнікаў і афінскай партыі вайны на чале з Алківіадам. У сувязі з гэтым пастаянна парушаўся. Поўнамаштабныя баявыя дзеянні аднавіліся ў 415 да н.э. з пачаткам афінскай экспедыцыі на Сіцылію.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
**Лівонская старэйшая рыфмаваная хроніка** — наратыўная хроніка лівонскага паходжання, 2-я паводле часу стварэння лівонская наратыўная хроніка (пасля Хроніка Лівоніі Генрыха Латвійскага). Напісана каля 1290 на сярэдненямецкім дыялекце і складаецца з 12017 вершаваных радкоў.

Хроніка апісвае падзеі ад сяр. 12 ст. да 1290 і з’яўляецца творам г.зв. рыцарскай паэзіі. У апісанні падзей увага засяроджана на войнах: падрабязна апісаныя войны Лівонскага ордэна з курамі, семігаламі, эстамі. Адносна шмат увагі прысвечана Літве і Русі, іх унутраным справам.

Аўтарам хронікі доўгі час памылкова лічыўся Дзітлеб фон Альнпеке.

Уся хроніка ўтрымівае толькі тры гадавыя даты — 1143, 1279, 1290 гады. У пачатковай частцы хронікі шмат памылак і недакладнасцяў, больш верагоднай інфармацыя робіцца пачынаючы ад першых дзесяцігоддзяў 13 ст. і асабліва дакладнай — ад 1270-х гадоў. Часам аўтар не вытрымліваў фактычнай дакладнасці ў дагоду рыфме.

Летапіс з’яўляецца самай каштоўнай першакрыніцай па, і адной з дзвюх асноўных першакрыніц па дзяржаваўтварэнню ВКЛ (*Гл. таксама*: Галіцка-Валынскі летапіс).

Літаратура
----------

* *Краўцэвіч А.* Стварэнне Вялікага княства Літоўскага. 2-е выд. — Жэшаў, 2000. ISSN-1230-512X — С.11,12.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4521199-1 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вайцяхоўскі.

**Мікала́й Калістра́тавіч Вайцяхоўскі** (5 сакавіка 1917, г. Ленінград — 9 лютага 1978) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай і Беластоцкай абласцей у гады Вялікай Айчыннай войны.

Скончыў Ленінградскі горны інстытут у 1940 годзе. Да вайны інжынер Іртышскага Дзяржбуда  (руск.) (бел..

З кастрычніка 1941 гады ў тыле ворага, у чэрвені—жніўні 1942 г. начальнік штаба Багушэўскай партызанскай брыгады, з сакавіка 1943 года камандзір атрада, у лістападзе 1943 — жніўні 1944 г. — партызанскай брыгады імя Кастуся Каліноўскага. З 1944—1972 гг. на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. 1 2 3  Воцеховский Николай Каллистратович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 120. — 737 с.

Спасылкі
--------

* «Другі фронт»… у Белавежы Архівавана 5 чэрвеня 2011.
**7-я армія (7А)** — аператыўнае злучэнне Войска Польскага, створанае падчас польска-савецкай вайны загадам галоўнакамандуючага ген. Юзафа Пілсудскага ад 7 сакавіка 1920 г.

Фарміраванне і дзеянні
----------------------

У сакавіку 1920 г. Галоўнае камандаванне Войска Польскага прыняло рашэнне расфарміраваць франты і ўтварыць замест іх арміі. Буйнейшы з іх, Літоўска-Беларускі фронт, быў падзелены на тры арміі: 1-ю, 4-ю (лінейную) і **7-ю.** 1 красавіка камандаванне групы генерала Жэлігоўскага было ператворана ў камандаванне 7-й арміі.  Армія павінна была назіраць за польска-літоўскай дэмаркацыйнай лініяй і забяспечваць рэзерв для астатніх фарміраванняў.

7-я армія цэлым злучэннем непасрэдна ў баях не ўдзельнічала. У запланаваным на 17 мая наступленні на р. Бярэзіна ад 4-й арміі з Бярэзіны павінна была ўдзельнічаць толькі яе 6-я стралковая дывізія. Але з-за прэвентыўнага ўдару Тухачэўскага на паўночным участку фронту атака не ўдалася, таму некаторыя падраздзяленні былі вылучаны ў групу ген.-лейт. Леанарда Скерскага (пазней уключана ў склад 1-й арміі), за выключэннем 2-й Літоўска-Беларускай дывізіі, якая заставалася ў складзе арміі да канца яе існавання.

Камандаванне і склад
--------------------

Штаб 7-й арміі:

* Камандзіры
	+ Ген. Густаў Жыгадловіч (сакавік - май 1920)
	+ Ген. Стэфан Маеўскі (май - чэрвень 1920 г.)
* начальнік штаба — генерал-палкоўнік Казімір Сцыбор-Рыльскі
* начальнік сувязі – падпалкоўнік. Анджэй Мячынскі

Склад 7-й Арміі:

* 2-я Літоўска-Беларуская дывізія
* 6-я пяхотная дывізія
* 10-я пяхотная дывізія
* І авіяцыйны дывізіён

Зноскі
------

1. ↑  Tym 2014, s. 39. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFTym2014 (даведка)

Бібліяграфія
------------

* Norman Davies: *White Eagle, Red Star: The Polish-Soviet War, 1919-20*. London: Pimlico, 2003. ISBN 83-03-01373-4.
* Juliusz S. Tym: Naczelny wódz w kampaniach wojennych 1919–1920 oraz 1939–1945. W: Tomasz Kośmider (red.): *Naczelny dowódca sił zbrojnych w systemie obronnym państwa polskiego*. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, 2014. ISBN 978-83-7523-329-2.
* Tadeusz Wawrzyński. *Dowództwa armii 1920-1922*. „Biuletyn Centralnego Archiwum Wojskowego 22/1999".
* Mieczysław Wrzosek: *Wojny o granice Polski Odrodzonej*. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1992. ISBN 83-214-0752-8.
**Віці-Леву** (фідж.: *Viti Levu*, літаральна «Вялікая зямля») — востраў у Ціхім акіяне, самы буйны з астравоў Фіджы. Плошча 10531 км².

Плошча 10531 км². Востраў мае мацерыковае паходжанне. Складчатыя крышталічныя пароды вострава перакрывае лава; захаваліся вулканічныя конусы (вышынёй да 1324 м), якія ўтвараюць гарысты рэльеф, частыя землятрусы. Акружаны каралавымі рыфамі. Клімат трапічны вільготны. На наветраных паўднёва-ўсходніх схілах — вільготна-трапічныя лясы з каштоўнымі пародамі дрэў, на зацішаным — савана. Плантацыі цукровага трыснягу, бананаў, бавоўніка, какосавай пальмы. Здабыча золата, марганцавай руды. Галоўны горад і порт — Сува.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4191766-2 · LCCN: sh85144016 · VIAF: 234645343 |
**Партызанская брыгада імя Кастуся Каліноўскага** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года. Да снежня 1943 года мела назву **«Пралетарыят»**. Дзейнічала на тэрыторыі Беластоцкага, Граеўскага, Кнышынскага, Крынкаўскага, Саколкаўскага, Гродзенскага раёнаў. 20 ліпеня — 18 жніўня 1944 года брыгада (769 партызан, чатыры атрады) паатрадна злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе атрадаў «Кузнецкія металургі» (арганізаваны ў сакавіку 1943 года ў Маскве, 23 красавіка дэсантаваны ў Івянецкі раён, перайменаваны ў «Камсамол Беларусі»), «Звязда» (арганізаваны ў лістападзе 1943 года на базе арганізатарскай групы М. А. Казакова і групы У. А. Аўдоніна, якая дзейнічала ў Гродзенскім раёне з лета 1943 года). У лютым 1944 года ў брыгаду ўвайшоў атрад імя Матросава, арганізаваны ў кастрычніку 1943 года на базе групы «Афанасьева» (І. А. Цімашэнкі), якая дзейнічала з ліпеня 1941 года ў Беластоцкім, Заблудаўскім і Крынкаўскім раёнах. На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:

* атрад «Камсамол Беларусі»;
* атрад імя Матросава;
* атрад «Звязда»;
* атрад «26 гадоў Кастрычніка»;
* атрад імя Кастуся Каліноўскага.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* Мікалай Калістратавіч Вайцяхоўскі.

### Камісар

* Яўген Гаўрылавіч Осіпаў.

### Начальнік штаба

* С. В. Чудзінаў

Дзейнасць брыгады
-----------------

Партызаны зрабілі больш за сто дыверсій. Зрывалі перавозкі, знішчалі жывую сілу і тэхніку немцаў, вялі баі па ліквідацыі нямецкіх апорных пунктаў. 27 ліпеня 1944 года разам з часцямі Чырвонай Арміі ўдзельнічалі ў вызваленні горада Беласток.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.:І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Прывілей 1434 года** — заканадаўчы акт, выданы 6 мая 1434 вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Кейстутавічам. Акт абвяшчаў для праваслаўнай і каталіцкай арыстакратыі саслоўную роўнасць, але не поўную; 9-ы параграф Гарадзельскай пастановы не быў скасаваны, і вышэйшыя дзяржаўныя пасады засталіся недаступнымі для праваслаўных арыстакратаў.

Акт складаўся з прэамбулы і васьмі пунктаў, якімі «рускім» князям і баярам дараваліся права свабоднага распараджэння спадчыннымі маёнткамі паводле прыкладу іншых тагачасных краін, права атрымання ў спадчыну зямельных уладанняў жонкай і дзецьмі; княжацкія і баярскія падданыя вызваляліся ад некаторых дзяржаўных падаткаў і паіннасцяў. Праваслаўнай шляхце дазвалялася мець гербы і знакі дваранства нароўні з каталіцкай шляхтай.

Прывілей быў выданы ў час феадальнай вайны ў ВКЛ (1432—1437) і быў безумоўнай перамогай феадалаў ВКЛ праваслаўнага веравызнання ў іх барацьбе за раўнапраўе. Аднак няпоўнасць акту не выкараніла прычынаў палітычнай напружанасці ў ВКЛ і абумовіла працяг гэтай барацьбы.

Літаратура
----------

* Нарысы гісторыі Беларусі. У 2-х ч. Ч. 1. М. П. Касцюк, У. Ф. Ісаенка, Г. В. Штыхаў і інш. — Мн.: Беларусь, 1994. — 527 с.: іл. ISBN 5-338-00929-3 (ч. 1), ISBN 5-338-01083-6. С.125, 126.
* *Грыцкевіч, А. П.* Прывілей 1434 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 58. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
**«Коловрат»** (бел.: Калаўрат) — расійскі рок-гурт, папулярны сярод рускіх нацыяналістаў і неанацыстаў.

Тэматыка песень уключае ўсхваленне таталітарнай нацысцкай ідэалогіі, з-за чаго гурт неаднаразова меў праблемы з законам.

Быў cтвораны Дзянісам Герасімавым у Маскве вясной 1994 года і першапачаткова называўся «Русское гетто». За перыяд свайго існавання гурт неаднаразова змяняў склад. Першапачаткова граў тыповы RAC, але з цягам часу пачалі дамінаваць элементы трэш-металу. Акрамя гэтага, у дыскаграфіі калектыва прысутнічаюць акустычныя песні.

Некаторыя кампазіцыі былі ўнесены Міністэрствам інфармацыі РБ у спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Last.fm |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Encyclopaedia Metallum · MusicBrainz |
Краіны, дзе знаходзяцца цэрквы-ўдзельніцы Порваскай супольнасці. Англіканскія цэрквы падпісаныя ружовым ці фіялетавым, лютэранскія — чырвоным
**По́рваская супо́льнасць** — супольнасць 13 збольшага паўночнаеўрапейскіх англіканскіх і лютэранскіх цэркваў. Утворана ў 1992 падпісаннем *Порваскай агульнай дэкларацыі*, якая заснавала поўную супольнасць  (англ.) (бел.. Хоць насамрэч дэкларацыя была заключана ў Ярвенпяя (Фінляндыя), аднак назва супольнасці паходзіць ад Порваа, дзе адбываліся супольныя святкаванні з нагоды заключэння святой супольнасці.

У 1938 годзе архібіскуп кентэрберыйскі запрасіў прадстаўнікоў Эстонскай лютэранскай царквы і Латвійскай лютэранскай царквы ў Ламбецкі палац, каб дасягнуць «алтарнага і кафедральнага братэрства» між англіканскай і балтыйскімі лютэранскімі цэрквамі. Гэты працэс прыйшоў да фармальнага заключэння з заснаваннем больш шырокай Порваскай супольнасці ў 1992. У яе ўвайшлі англіканскія цэрквы Брытанскіх астравоў і лютэранскія цэрквы паўночнаеўрапейскіх краін. Пазней далучыліся англіканскія цэрквы Іберыйскага паўвострава. Усе гэтыя цэрквы падзяляюць епіскапальную палітыку.

Порваская супольнасць не мае цэнтральнага альбо надгляднага органа. Кожная царква-ўдзельніца мае кантактную асобу, з якіх складаецца кантактная група, што збіраецца штогод. Два біскупы з групы, лютэранскі і англіканскі, ёсць яе самадэратарамі, і такім самым чынам абіраюцца два са-сакратары. Дзеля абмеркавання пытанняў, датычных усяе Супольнасці, склікаюцца таксама канферэнцыі і сходы.

Удзельнікі
----------

Падпісанты Порваскай дэкларацыі:

1994
* Эстонская евангельская лютэранская царква
* Евангельская лютэранская царква Літвы
* Царква Нарвегіі
* Шатландская епіскапальная царква
* Царква Швецыі

1995
* Царква Англіі
* Евангельская лютэранская царква Фінляндыі
* Царква Ірландыі
* Царква Ісландыі
* Царква ва Уэльсе

2001
* Люзытанская каталіцкая апостальская евангельская царква (Партугалія)
* Іспанская рэфармаваная епіскапская царква

2010
* Царква Дацкага Народа

Цэрквы-назіральніцы:

* Евангельская лютэранская царква Латвіі (1994)
* Латвійская евангельская царква за мяжой (2010)
* Лютэранская царква Вялікабрытаніі (2010)

Зноскі
------

1. ↑  THE PORVOO COMMON STATEMENT
2. ↑  Porvoo Communion **(нявызн.)**. Праверана 18 чэрвеня 2010.
3. ↑  Interchange **(нявызн.)**. Праверана 18 чэрвеня 2010.
4. ↑  The Porvoo Communion: *Anglican Churches* **(нявызн.)**. Праверана 3 студзеня 2011.
5. ↑  The Porvoo Communion: *Lutheran Churches* **(нявызн.)**. Праверана 3 студзеня 2011.
6. ↑  The Porvoo Communion: *Observer Churches* **(нявызн.)**. Праверана 3 студзеня 2011.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Англіканска-лютэранская грамада
**Канфедэрацыя** ў Рэчы Паспалітай — палітычны саюз, у які аб'ядноўвалася шляхта (пераважна) дзеля дасягнення канкрэтных палітычных мэт.

Канфедэрацыі ствараліся як для падтрымкі караля і дзяржаўнай палітыкі, так і для абвяшчэння адмовы падпарадкоўвацца каралю (**рокаш**), што дазвалялася «Генрыхавымі артыкуламі», з мэтай прымусіць караля станоўча вырашыць пэўнае пытанне. Канфедэрацыі стваралі свае ўласныя органы ўлады, якія дзейнічалі паралельна з дзяржаўнымі.

*Гл. таксама*: Барская канфедэрацыя, Радамская канфедэрацыя, Слуцкая канфедэрацыя, Таргавіцкая канфедэрацыя, Торуньская канфедэрацыя.

Зноскі
------

1. ↑  Доўнар, С. 122.

Літаратура
----------

* *Доўнар Т. І.* Гісторыя дзяржавы і права Беларусі. — Мн.: Амалфея, 2007. — 400 с. ISBN 978-985-441-621-2
Агенты Дзмітрыя Самазванца забіваюць сына Барыса Гадунова. Карціна Канстанціна Макоўскага, 1862
**Марыя Рыгораўна Скуратава-Бельская** (каля 1552 — 10 (20) чэрвеня 1605, Масква) — руская царыца (1598—1605), жонка Барыса Гадунова, дачка Малюты Скуратава. Нядоўгі час рэгентка пры малалетнім Фёдары II Гадунове.

Біяграфія
---------

Нарадзілася каля 1552 года ў сям’і апрычніка часоў Івана Грознага Малюты Скуратава і яго жонкі Матроны. У перыяд з 1570 па 1572 год выйшла замуж за баярына Барыса Фёдаравіча Гадунова. Дзякуючы жаніцьбе на дачцэ набліжанага да цара чалавека, Гадуноў змог умацаваць сваё становішча пры двары. У шлюбе нарадзілася трое дзяцей: старэйшы сын, які памёр у дзяцінстве, дачка Ксенія і сын Фёдар.

1 верасня 1598 года Марыя стала царыцай, а ў 1605 годзе нядоўгі час была рэгенткай пры непаўналетнім сыне Фёдары. 20 чэрвеня 1605 года ў Маскву заехаў самазванец Лжэдзмітрый I. Царскі палац разрабавалі, Фёдара Барысавіча і Марыю Рыгораўну задушылі агенты Лжэдзмітрыя (Васіль Масальскі-Рубец, Васіль Галіцын і іншыя), а царэўну Ксенію самазванец зрабіў сваёй наложніцай. Калі яна яму надакучыла, дзяўчыну пастрыглі ў манашкі Новадзявочага манастыра. Народу было абвешчана, што царская сям’я атруцілася, а целы Фёдара і Марыі выставілі напаказ. Рэшткі памерлага Барыса Гадунова вынеслі з Архангельскага сабора і перапахавалі ў бедным Варсаноф’еўскім манастыры, а яго сям’ю пахавалі там жа, без адпявання, як самазабойцаў. Пазней рэшткі Гадуновых перанеслі ў Архангельскі сабор.

У кіно
------

* Людміла Каршакова — «Барыс Гадуноў» (1987)
* Алена Шаўчэнка — «Барыс Гадуноў» (2011).

Зноскі
------

1. ↑  *Lundy D. R.* Maria Grigorievna Skuratova-Belskaya // The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.


| ?Марыя Рыгораўна Скуратава-Бельская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Марыя Рыгораўна Скуратава-Бельская |  | Малюта Скуратаў |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate |
**Міфало́гія** (грэч. μυθολογια: літаральна «веды аб міфах», ад грэч. μυθοζ «слова, сказ (расказ), паданне» і λογοζ «слова, паняцце», тут таксама «веды, навука») — раздзел навукі, які вывучае такія мадэлі свету, якія выражаны, яўна ці няяўна, у сукупнасці міфаў, што належаць да той ці іншай культуры.

*Гл. таксама*: міфалогія як светагляд.

Міфалогія з’яўляе тэарэтычныя веды аб тым, што такое міф, якое месца ён займае ў чалавечай культуры, калі і чаму ўзнікаюць міфы, чаму яны трывала існуюць у чалавечай памяці. Міфалогія таксама займаецца тлумачэннем значэння міфалагічных вобразаў ці сімвалаў, вывучае падабенствы міфаў розных народаў і інш.

Літаратура
----------

* *Беспамятных Н.* Мифология: введение в теорию мифа / Николай Беспамятных. — Минск: ООО ФУАинформ, 2004. — 240 с. ISBN 985-6564-84-0 — С. 13—15.
**Французская новая хваля** (фр.: La Nouvelle Vague) — мастацкі кірунак у кінематографе Францыі канца 1950-х — сярэдзіны 1960-х гадоў, які характарызаваўся адмовай ад традыцыйных падыходаў кінавытворчасці на карысць даследавання новага і барацьбы са старымі парадкамі. Кінематаграфісты новай хвалі выпрабоўвалі новыя падыходы да мантажу, візуальнага стылю і апавядання, а таксама да ўзаемадзеяння з сацыяльнымі і палітычнымі ўзрушэннямі іхняга часу, часта выкарыстоўваючы пры гэтым іронію і ўздымаючы экзістэнцыяльныя тэмы. Французскую новую хвалю часта лічаць адным з самых уплывовых рухаў у гісторыі кіно.

Паняцце было ўпершыню выкарыстана групай французскіх кінакрытыкаў і сінефілаў, звязаных з часопісам *Cahiers du cinéma[d]* на мяжы 1950-х і 1960-х гадоў. У далейшым галоўнымі стваральнікамі Новай хвалі стануць «янычары» з часопіса *Cahiers du cinéma* (у тым ліку Жан-Люк Гадар, Франсуа Труфо, Клод Шаброль, Эрык Рамер, Жак Рывет), а таксама групоўка з Левага берагу (Ален Рэнэ, Аньес Варда, Луі Маль, Жак Дэмі, Жорж Франжу). Каталізатарам кірунку стала рэформа французскай кінематаграфічнай індустрыі ў выглядзе дзяржаўнага патранажу (прэмія за якасць) і змена дыскурсу ў колах мастацтва кіно. Важным стала ўспрыманне рэжысёра як асобнага ад іншых відаў мастацтваў аўтара, які для выяўлення карыстаецца кінематаграфічнымі сродкамі, на гэта моцна аказала моцны ўплыў пазіцыя часопіса *Cahiers du cinéma.*

Пачынаючы з сезона 1959/1960, калі камерцыйны і мастацкі поспех займелі такія фільмы як «Кузэны» Шаброля, «Чатырыста ўдараў» Труфо, «На апошнім уздыху» Гадара, «Хірасіма, любоў мая» Рэнэ, кірунак набіраў папулярнасць, спрыяючы нараджэнню падобных кірункаў у іншых краінах. Нягледзячы на тое, што Французская новая хваля скончылася прыкладна ў 1965 годзе праз зніжэнне цікавасці гледачоў і крытыкаў, яе ўплыў распаўсюдзіўся на іншыя рухі, такія як амерыканскі Новы Галівуд і дацкая Догма 95.

Зноскі
------

1. ↑  NOUVELLE VAGUE, cinéma Архівавана 14 кастрычніка 2014. // Encyclopædia Universalis
2. ↑  *Hitcman, Simon*. French New Wave Film (Nouvelle Vague): Where to Start (англ.). *newwavefilm.com* (3 кастрычніка 2008). Архівавана з першакрыніцы 20 кастрычніка 2022. Праверана 10 снежня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 120504864 · GND: 4333730-2 · LCCN: sh97008039 · NKC: ph433016 |
**Бе́ркаў** (трансліт.: *Bierkaŭ*, руск.: Берков) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 12 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, у 4 км на поўнач ад Парэчча, у 14 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Водная сістэма

У 1 км на ўсход — рака Пціч (прыток Прыпяці). На поўначы і захадзе — сетка меліярацыйных каналаў. За 2,2 км на паўднёвы захад — возера Овінскае.

### Экалогія і прырода

Вакол вёскі размяшчаецца лес.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтамабільнай дарозе Харомцы — Парэчча.

Інфармацыя
----------

Планіроўка — 2 кароткія вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ААТ «Парэчча-Арэса» з цэнтрам у Парэччы.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вёска вядомая з XIX стагоддзя, як засценак у Бабруйскім павеце Мінскай губерні у складзе маёнтка Харомцы памешчыка Ксаверыя Восіпавіча Вішчынскага.

У 1921 годзе ў вёсцы адкрыта школа. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Новае жыццё».

Падчас Вялікай Айчыннай вайны, у красавіку 1942 года, карнікі спалілі 5 двароў і забілі 25 жыхароў; 27 жыхароў вёскі загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 19 жыхароў.

### Дынаміка

* 1908 год — 22 двары, 219 жыхароў.
* 1940 год — 24 двары.
* 1959 год — 163 жыхары (паводле перапісу).
* 1997 год — 29 двароў, 52 жыхары.
* 2004 год — 22 двары, 39 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 ліпеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Парэцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Парэчча |
| Вёскі | Альбінск ·  Беркаў ·  Забалацце ·  Ляскавічы ·  Мёдухаў ·  Ражаноў ·  Растаў ·  Харомцы |
**Герб Капаткевічаў** — герб гарадскога пасёлка Капаткевічы Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 21 верасня 2001 года № 68.

Апісанне
--------

У блакітным полі іспанскага шчыта тры срэбныя размешчаны паралельна бэлькі, якія звужваюцца да нізу.

У гербе гарадскога пасёлка выкарыстаны галоўныя элементы герба Яленскіх — тры сярэбраныя бэлькі, якія звужаюцца да нізу. Яны служаць асновай і для сцяга Капаткевічаў.

Герб Капаткевічаў зацверджаны рашэннем Капаткевіцкага пасялковага Савета дэпутатаў ад 22 чэрвеня 2001 года № 31. Аўтар герба С. Я. Рассадзін.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Капаткевічаў

Зноскі
------

1. ↑  Герб Капаткевічаў

| ⛭Гербы населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Нароўля ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск
 |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы
 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Беразнякі.

**Беразнякі́** (трансліт.: *Bierazniaki*, руск.: Березняки) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілевіцкага сельсавета.

Вакол лес.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 81 км на паўночны захад ад Жыткавіч, 23 км ад чыгуначнай станцыі Мікашэвічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 313 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Побач аўтадарога Мікашэвічы — Слуцк. Планіроўка складаецца з дугападобнай, блізкай да шыротнай арыентацыі вуліцы, на поўнач ад якой праходзіць просталінейная, шыротная вуліца, на поўдні — зігзагападобная, арыентаваная з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудова двухбаковая, няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVI стагоддзя. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Інвентар 1805 года згадвае Бярэзнікі як невялікі населены пункт. У 1811 годзе валоданне графа Чапскага. У 1908 годзе ў Грабаўскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

Паводле Рыжскага дагавора ад 18 сакавіка 1921 года ў складзе Польшчы. З верасня 1939 года ў складзе БССР. Нямецкія акупанты ў другой палове лютага 1943 года забілі 212 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на ўсходняй ускраіне вёскі) і цалкам спалілі вёску. Вызвалена 5 ліпеня 1944 года. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Случ» (цэнтр — вёска Мілевічы). Дзейнічаюць 9-гадовая школа, бібліятэка, клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 168 гаспадарак, 368 жыхароў.

### Дынаміка

* 1811 год — 41 двор.
* 1897 год — 337 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 59 двароў, 370 жыхароў.
* 1940 год — 124 двары, 496 жыхароў.
* 1959 год — 649 жыхароў (паводле перапісу).
* 1994 год — 432 жыхары, 188 двароў
* 2004 год — 168 гаспадарак, 368 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Мілевіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Мілевічы |
| Вёскі | Беразнякі ·  Грабава ·  Залюцічы ·  Іёвічы ·  Новыя Залюцічы ·  Новыя Мілевічы |
**Атрыбуцыя** (лац.: attributio) у філалогіі — вызначэнне сапраўднасці або падробленасці рукапіснага тэксту і ўстанаўленне яго аўтара. Атрыбуцыя ў мастацтвазнаўстве — вызначэнне аўтарства мастацкага твора. Атрыбуцыя у музеязнаўстве — апісанне экспаната па шэрагу прыкмет, да ліку якіх належаць: назва, прызначэнне, форма, канструкцыя, матэрыял, памеры, тэхніка вырабу, аўтарства.

Напрамкі атрыбуцыі
------------------

Атрыбуцыяй тэксту называюць як даследаванне па вызначэнні яго аўтарства, так і вынік гэтага даследавання. Праблема ўстанаўлення аўтарства ў літаратуры звязана з існаваннем ананімных і псеўданімных тэкстаў і ўяўляе сабой адну з самых старажытных філалагічных задач, якія ўваходзяць у вобласць тэксталогіі. У апошнія дзесяцігоддзі ў задачах атрыбуцыі прымяняюцца матэматычныя метады, робяцца спробы аўтаматызаваць эксперымент па вызначэнні аўтарства.

Атрыбуцыі падвяргаюцца:

* літаратурныя творы (у філалогіі і мастацтвазнаўстве — вызначэнне аўтарства; у музеязнаўстве — апісанне твора мастацтва як прадмета захоўвання);
* прадметы матэрыяльнага побыту (у музеязнаўстве);
* выявы побытавых матэрыяльных прадметаў (у музеязнаўстве).

Атрыбуцыя твора мастацтва (тэксту ў семіятычным разуменні гэтага тэрміна, то есць любога звязанага набору знакаў, у тым ліку фільма, карціны, аўдые-творы, лісты) ставіць задачу знаходжання наступных дадзеных:

* аўтарства гэтага твора;
* месца і час стварэнне твора;
* абнародаванне (публікацыя) твора.

Атрыбуцыі іконы з'яўляецца абгрунтаванне прыналежнасці іконы да пэўнай школы або асяродка, майстэрні якога-небудзь іканапісца.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Марусенка М. А. Атрыбуцыя ананімных і псевдонимных літаратурных твораў метадамі распазнавання вобразаў. — Л. : Выд-ва Ленингр. ун-та, 1990. — 164 с.

1. ↑  Российский Этнографический музей: Толковый словарь: Атрибуция(недаступная спасылка)
**Герб Хоцімска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Хоцімска.

Апісанне: у чырвоным полі варажскага шчыта сярэбраны меч рукаяццю ўверх, злева і справа ад яго сярэбраныя клямры.

На аснове герба быў таксама створаны сцяг Хоцімска.

Герб і сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 снежня 2001 г. пад № 75.

Аўтар герба і сцяга — С. Я. Рассадзін.

Гісторыя
--------

Хоцімск упершыню ўпамінаецца ў пісьмовых крыніцах 1430 г. як вёска Хотимль у сувязі з уступленнем на трон вялікага князя Свідрыгайлы. У XVI ст. населены пункт увайшоў у склад Мсціслаўскага ваяводства.

У XIX ст. мястэчка Хоцімск належала Галынскім. Прадстаўнікі гэтага шляхецкага роду валодалі гербам «Клямры» — у чырвоным полі дзве сярэбраныя клямры, складзеныя ў выглядзе Андрэеўскага крыжа, у ніжняй палавіне сыходзяцца накшталт шчыпцоў. У нашлемніку — паўлінавыя пёры, на якіх намаляваны герб «Газдава». У польскіх гербоўніках гэты герб апісаны без «Газдавы» і са страўсінымі пёрамі. Тым не менш галоўнай фігурай у дадзеным гербе, безумоўна, з'яўляюцца клямры (клямар, спражка, зашпілька па-польску). Уласнага герба мястэчка ніколі не мела.

Пры распрацоўцы афіцыйнага геральдычнага сімвала гарадскога пасёлка Хоцімск быў ужыты шырока распаўсюджаны прыём пераносу прыватнаўласніцкай геральдыкі на сучасныя тэрытарыяльныя гербы. Аднак, просты паўтор шляхецкага герба ў сучасным гарадскім сімвале не прымальны з-за розных функцыянальных нагрузак. Акрамя таго, клямары, размешчаныя т. зв. Андрэеўскім крыжом, не былі ўхвалены членамі раённага выканаўчага камітэта, якія выказвалі агульнае меркаванне жыхароў мястэчка. Было прапанавана пакінуць эмаль шчыта ранейшай — чырвонай, пры гэтым змяніўшы канфігурацыю асноўных сярэбраных гербавых фігур, размясціўшы іх паралельна дадатковаму, новаўведзенаму элементу, — мячу таго ж металу.

Меч з'явіўся на гербе на знак вядомай гістарычнай падзеі XVIII ст. У час Крычаўскага антыфеадальнага паўстання ў траўні-чэрвені 1740 г. ўзброены сялянскі атрад Кастуся Вашчылы, брата правадыра народнага выступлення, разбурыў паташныя прадпрыемствы. Ва ўзброеным сутыкненні з атрадам адміністрацыі староства ў раёне Хоцімска гэты атрад быў разбіты.

Літаратура
----------

* Адамушко В. И. Елинская М. М. Гербы и флаги Беларуси. — Минск: Беларусь, 2006. — 254 с.

Спасылкі
--------

* Герб і сцяг Хоцімска Архівавана 27 лістапада 2016. // Афіцыйны сайт Хоцімскага райвыканкама
* Герб посёлка Хотимска // «Геральдика Беларуси»  (руск.)

| ⛭Гербы адзінак Магілёўскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Асіповічы
* Бабруйск
* Быхаў
* Бялынічы
* Горкі
* Касцюковічы
* Кіраўск
* Клімавічы
* Клічаў
* Круглае
* Крычаў
* Магілёў
* Мсціслаў
* Слаўгарад
* Чавусы
* Чэрыкаў
* Шклоў

 |
| ПГТ | 
* Глуск
* Дрыбін
* Краснаполле
* Хоцімск

 |
| Раёны | 
* Асіповіцкі
* Бабруйскі
* Быхаўскі
* Бялыніцкі
* Глускі
* Горацкі
* Дрыбінскі
* Касцюковіцкі
* Кіраўскі
* Клімавіцкі
* Клічаўскі
* Краснапольскі
* Круглянскі
* Крычаўскі
* Круглянскі
* Магілёўскі
* Мсціслаўскі
* Слаўгарадскі
* Хоцімскі
* Чавускі
* Чэрыкаўскі
* Шклоўскі

 |
**Арыярамн** (стар.-перс.: Ariyāramna, грэч. Ἀριαράμνης; каля 645 да н.э — ?) — легендарны цар Парсы, ядра будучай Персідскай імперыі.

Імя *Ariyāramna* перакладаецца як «той, хто прыносіць мір арыям (іранцам)». Верагодна, быў братам Кіра І і сынам Тэіспа, але гэта не пацверджана. У любым выпадку быў прадсташніком роду Ахеменідаў. Згодна з Бехістунскім надпісам, які з'яўляецца ці не адзіным сведчаннем пра Арыярамна, быў першым царом Парсы, якая ўтварылася пасля расколу дзяржавы Тэіспа і ўключала 10 з 12 персідскіх плямёнаў. Пасля захопу яго ўладанняў мідыйскім царом Кіяксарам II, страціў сваю пасаду, якая дасталася ці яго сыну Арсаму, ці Кіру І.

Табліцы з Гамадана
------------------

У 1930 у раёне Гамадана былі знойдзеныя 2 залатыя табліцы з тэкстам ад першае асобы на старажытнаперсідскай. На табліцах распавядаецца пра кіраванне Арыярамна і яго сына Арсама. Ніжэй прыведзены тэкст адной з табліц:

1. Ariyâramna \ xšyathiya \ vazraka \ xšâyath
2. iya \ xšâyathiyânâm \ xšâyathiya \ Pârsâ
3. \ Cišpaiš \ xšâyathiyahyâ \ puça \ Haxâmanišah
4. yâ \ napâ \ thâtiy \ Ariyâramna \ xšâyathiya
5. \ iyam \ dahyâuš \ Pârsâ \ tya \ adam \ dârayâ
6. \ miy \ hya \ uvaspâ \ umartiyâ \ manâ \ baga
7. \ vazraka \ Auramazdâ \ frâbara \ vasnâ \ Au
8. ramazdâha \ adam \ xšâyathiya \ iyam \ da
9. hyâuš \ amiy \ thâtiy \ Ariyâramna
10. \ xšâyathiya \ Auramazdâ \ manâ \ upastâ
11. m \ baratuv

*Арыярамн, вялікі цар, цар цароў, цар Персіі, сын цара Тэіспа, унук Ахемена. Кажа цар Арыярамн: Гэтая краіна Персія, якой я валодаю, поўнай добрых коняў, добрых людзей, вялікі бог Агурамазда дараваў яе мне. Міласцю Агурамазды, я цар гэтай краіны. Цар Арыярамн кажа: дапамажы мне Агурамазда.*

Але сёння дадзеныя таблічкі значнай часткай даследчыкаў лічацца падробкай, ці то сучаснай, ці старажытнай, бо былі знойдзены на некантралюемых раскопках.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Ахемен** | **Персідскі цар**640 да н.э. — 625 да н.э. | Пераемнік**Арсам** |

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Ariaramnes Архівавана 17 лютага 2011.


| ?Арыярамн — продкі |
| --- |
| 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іраніка |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid · genealogics.org |
**Мак аргемона** (*Papaver argemone*) — від травяністых раслін сямейства Макавыя (*Papaveraceae*). Распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы.

Апісанне
--------

Аднагадовая расліна да 5 дм вышынёй. Сцёблы простыя ці разгалінаваныя. Лісце да 12[-20] см. Кветкі: пялёсткі цёмна-чырвоныя, часам з цёмнай базальнай плямай, да 25 мм; пылавікі бледна-сінія. Каробачкі сядзячыя, ад даўгаватых да булавападобных, выразна рабрыстыя, да 2 см, ад рэдка да слаба шчаціністых.

Распаўсюджанне
--------------

Паўночная Афрыка: Алжыр (пн.), Егіпет (пн.), Марока, Канарскія астравы, Еўропа: Данія, Ірландыя, Швецыя (пд.), Нарвегія (пд.), Вялікабрытанія, Аўстрыя, Бельгія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Славакія, Швейцарыя, Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Малдова, Украіна (зх і Крым), Албанія, Боснія і Герцагавіна, Харватыя, Грэцыя, Італія (у т. л. Сардзінія), Македонія, Чарнагорыя, Румынія, Сербія (у т. л. Косава), Славенія, Францыя (у т. л. Корсіка), Партугалія, Іспанія; Азія: Кіпр, Сінай — Егіпет, Іран, Ірак, Ізраіль, Іарданія, Ліван, Сірыя, Турцыя, Арменія; натуралізаваны: пн.-ўсх. і пн.-зах. ЗША.

Ва Украіне расце на пясчаных і камяністых месцах і пасевах — на захадзе і ў Крыму. Пустазельная, дэкаратыўная расліна. Уваходзіць у пералік відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення на тэрыторыі г.  Севастопаля.

Галерэя
-------

* КаробачкаКаробачка
* Батанічная ілюстрацыяБатанічная ілюстрацыя

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 92. — 160 с. — 2 350 экз.
4. 1 2  *Доброчаева Д. Н. Котов М. И. Прокудин Ю. Н. и др.* Определитель высших растений Украины. — К. 1987. — С. 54.  (руск.) (укр.)
5. 1 2  efloras.org **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  bgbm.org **(нявызн.)**.  (англ.)
7. ↑  npgsweb.ars-grin.gov **(нявызн.)**.  (англ.)
8. ↑  *Андрієнко Т.Л. Перегрим М.М. (уклад.).* Офіційні переліки регіонально рідкісних рослин адміністративних територій України (довідкове видання). — Київ, 2012. — 148 с. — ISBN 978-966-542-512-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Індыйскі нацыянальны кангрэс** (ІНК; англ.: Indian National Congress, *Congress Party*, *INC*), буйнейшая палітычная партыя Індыі, найстарэйшая палітычная арганізацыя краіны. Базіруецца на сацыял-дэмакратычнай ідэалогіі. 

Заснавана ў 1885 заможнымі ліберальнымі коламі пры непасрэдным удзеле англічан як лаяльная апазіцыя англійскаму каланіяльнаму рэжыму. У 1920-я пад кіраўніцтвам Махатмы Гандзі і Джавахарлала Нэру ператварылася ў масавую партыю з шырокай сацыяльнай базай і нацыянальна-вызваленчай праграмай. Ад пачатку незалежнасці Індыі ў 1947 да 1977, у 1980—89, 1991—96 — кіруючая партыя. У пачатку 1990-х страціў большасць у парламенце, але застаецца самай уплывовай партыяй Індыі. У 2004 разам з саюзнымі арганізацыямі, злучанымі ў Аб'яднаны прагрэсіўны альянс, перамог на ўсеагульных выбарах і сфарміраваў федэральны ўрад. 

Унутрыпартыйныя спрэчкі прывялі да расколу ІНК ў 1967 і стварэння былым левым крылом партыі пад кіраўніцтвам Індзіры Гандзі новага ІНК, таксама вядомага як «Новы кангрэс». Былое правае крыло ІНК перайменавала рэшткі партыі ў Індыйскі нацыянальны кангрэс (арганізацыя) (неафіцыйная назва: «Стары кангрэс»), які пазней зліўся з Джаната парты. Наступнае выпрабаванне наступіла ў 1977, калі ў ІНК на фоне крытыкі аўтарытарных памкненняў І.Гандзі ўтварыліся шматлікія фракцыі, адна з якіх, лаяльная сваёй старшыні, за што атрымала нефармальную назву Індыйскі нацыянальны кангрэс (Індзіра), выступала ад імя ўсяго ІНК, не маючы агульнай падтрымкі. У тым годзе ІНК (Індзіра) на выбарах саступіў Джаната парты, але здолеў яе перамагчы ў 1980. 

Пасля забойства І.Гандзі ў 1984 ІНК ўзначаліў яе сын Раджыў Гандзі. Пад яго кіраўніцтвам партыя перамагла на выбарах-1984, але пацярпела паражэнне на наступных выбарах-1989. У 1991 Р.Гандзі быў забіты падчас перадвыбарчай кампаніі, кіраўніцтва перайшло да Нарасімхі Рао, які прывёў ІНК да чарговай перамогі і стаў прэм'ер-міністрам.

Кіраўнікі партыі традыцыйна належаць да сям'і Нэру—Гандзі: Матылал Нэру (старшыня ІНК у 1919 і 1928), яго сын Джавахарлал Нэру (1929—30, 1936—37, 1946, 1951—54), яго ўнучка (дачка Дж.Нэру) Індзіра Гандзі (1959, 1977—84), яе сын Раджыў Гандзі (1985—91), удава Р.Гандзі Соня Гандзі (з 1998).

Спасылкі
--------

Сайт партыі Архівавана 31 жніўня 2009.
**Балотнік кручкаваты** (*Callitriche hamulata*) — від травяністых кветкавых раслін сямейства трыпутнікавыя (*Plantaginaceae*), распаўсюджаны ў Еўропе і Грэнландыі. Этымалогія: лац.: hamus — «кручок», лац.: ulus — памяншальны суфікс, лац.: atus — прыкметнікавы суфікс

Апісанне
--------

У асноўным аднагадовая расліна, даўжынёй да 100 см. Сцёблы (0,3)0,4-0,7 мм у дыяметры, зялёнага або жаўтлява-зяленага колеру. Прыкветак серпападобны або напаўсерпападобны, 1×0,3 мм, напаўпразрыстыя, бялёсыя, на верхавіне кручкавата загнутыя. Від мае доўае, паралельнабаковае, ніцае Лісце 25-50 × 0,5-1 мм і непрыкметныя малюсенькія зяленыя Кветкі і Плады. Плады сядзячыя, амаль круглявыя, 1,4-1,5 × 1,3-1.5 мм.

Распаўсюджанне
--------------

Від еўрапейскі шырока-умераны (Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Люксембург, Вялікабрытанія, Балгарыя, Чэхія, Данія, Фарэрскія астравы, Фінляндыя, Францыя, Германія, Ірландыя, Швейцарыя, Нідэрланды, Ісландыя, Італія, Нарвегія, Польшча, Румынія, Швецыя); таксама сустракаецца ў Грэнландыі, і як замежнік ў Аўстраліі. Расце ў межах або паблізу сажалак, канаў, у ручаях і рэках, у стаялай, павольна рухальнай і праточнай вадзе, асабліва ў кіслых водах (у тым ліку глыбокіх).

Ва Украіне расце ў вадаёмах левабярэжнага лесастэпу (прыгарад Харкава).

Галерэя
-------

* 
* 1. Callitriche brutia var. hamulata (Kütz. ex W.D.J.Koch) Lansdown, syn. Callitriche hamulata Kütz. ex W.D.J.Koch2. Callitriche hermaphroditica L. syn. Callitriche autumnalis L. Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «Deutschlands Flora in Abbildungen», 17961. Callitriche brutia var. hamulata (Kütz. ex W.D.J.Koch) Lansdown, syn. Callitriche hamulata Kütz. ex W.D.J.Koch  
2. Callitriche hermaphroditica L. syn. Callitriche autumnalis L.   
Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «*Deutschlands Flora in Abbildungen*», 1796

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 28. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Dictionary of Botanical Epithets  (англ.)

Спасылкі
--------

* Болотник крючковатый: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* Flora Europaea  (англ.)
* Vascular Flora  (ісп.)
* Tela Botanica  (фр.)
* Online Atlas of the British and Irish Flora  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | APNI · GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Мікалай Васілевіч Кугуцяк** (нар. 27 кастрычніка 1952, Назавізаў, Станіслаўская вобласць, УССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар. Дэкан гістарычнага факультэта Прыкарпацкага ўніверсітэта. Археолаг.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 27 кастрычніка 1952 г. у в Назавізаў, Надвірнянскі раён, Івана-Франкоўская вобласць. У 1981 годзе скончыў Івана-Франкоўскі педагагічны інстытут, настаўнік гісторыі. З 1984 г. працуе на гістарычным факультэце Івана-Франкоўскага педагагічнага інстытута: асістэнтам кафедры гісторыі СССР і УССР, у 1990 г. прысвоена вучонае званне дацэнта. Абараніў дысертацыю 28 чэрвеня 1985 г. на тэму «*Становішча і рэвалюцыйна-вызваленчая барацьба сельскагаспадарчых працоўных Заходняй Украіны ў 1929—1939 гг.»* Навуковы кіраўнік Юрый Сліўка. 

Доктарская дысертацыя «*Нацыянальна-палітычны рух у Галіцыі ў 1890—1939 гг.»*. абаронены 6 лютага 1996 г. у Інстытуце палітычных і этнанацыянальных даследаванняў НАН Украіны па спецыяльнасці «Этналогія», у 1996 г. прысвоена вучонае званне прафесара.

Кіраўнік Івана-Франкоўскай абласной арганізацыі Кангрэсу ўкраінскай інтэлігенцыі (КУІн), рэдактар ​​навуковага і культурна-асветніцкага часопіса «Галічына».

З сакавіка 1998 года — кандыдат у народныя дэпутаты Украіны. На час выбараў: загадчык кафедры новай і найноўшай гісторыі Прыкарпацкага ўніверсітэта. 

Размаўляе па-польску. Захапленні: нумізматыка.

Даследчая дзейнасць
-------------------

Навуковая школа гістарычнай этналогіі пад кіраўніцтвам прафесара М. В. Кугуцяка займаецца вывучэннем этнакультурных працэсаў у Карпацкім рэгіёне са старажытных часоў да нашых дзён. У 2008 г. навуковая этнолага-археалагічная экспедыцыя «Карпаты-Днястроўскія» пад кіраўніцтвам прафесара М. В. Кугуцяка зрабіла ў Прыкарпацці шэраг важных адкрыццяў — унікальных помнікаў гісторыі і культуры старажытнага насельніцтва краю: Тэрнашорскае, Касмацкае, Завоельскае, Татараўскае і іншыя свяцілішчы з рэдкімі ў сусветнай практыцы ўзорамі манументальнай каменнай скульптуры неаліту і бронзавага веку.

Агулам аб’екты абследаваны і археалагічныя разведкі праводзіліся ў горных раёнах Івана-Франкоўскай вобласці (Косаўскі, Верхавінскі, Надвірнянскі, Ражняўскі, Далінскі, Багародчанскі раёны і г. Ярэмча).

Прафесар М. В. Кугуцяк з’яўляецца заснавальнікам новага кірунку ва ўкраінскай гістарычнай навуцы — археапетралогіі, навукі, якая вывучае старажытныя мегалітычныя помнікі. Па выніках навуковых даследаванняў прадстаўнікамі школы гістарычнай этналогіі апублікавана 1 манаграфія (Кугутяк М. В. Скальныя святыні гор Сакіла. — Івана-Франкоўск, 2008. — 127 с.) і 15 артыкулаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑
3. ↑
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сноўка.

**Сноўка** — рака ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Даколька. Даўжыня 11 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Глядавічы, вусце за 0,5 км на ўсход ад вёскі Стражы. Рэчышча каналізаванае.

Назва
-----

Назва старабалцкага паходжання. Пярвейшая назоўная форма — Сноў.

Прамыя гідранімічныя адпаведнікі — назвы буйной дзесенскай ракі Сноў[ru], малой ракі Сноўка (< Сноў) у басейне Нёмана.

Ад індаеўрапейскага *\*(s)nā- / \*(s)nāu- / (s)neu-* «цячы». Ад яго з дапамогай пашыральніка *-l-* назва рэк Нальша (двойчы на Павоччы, таксама меркавана на цяперашнім беларуска-літоўскім памежжы), літоўская *Nalija*, пскоўская Наліца (< *\*Nālia*). З дапамогай пашыральніка *-t-* назва рэк Нача, пруская *\*Nātangā*, літоўскія водныя назвы *Nota, Notė, Notija, Notera*.

Назва ракі Сноў значыць «Плыткая (рака)».

Старабалцкае *\*Snāvas* «цячэнне» (< індаеўрапейскае \**sna-ṷo-s*) захавалася на сёння толькі ў гідраніміі. Фанетычна падобная структура ў старабалцкага *\*Drāvas* (таксама захавалася толькі ў гідраніміі), ад індаеўрапейскага *\*dreu*- «бегчы, імкнуцца», ад якога рачныя назвы тыпу Адроў, Сухадроўка.

Заўвагі
-------

1. ↑  Агульная характарыстыка рачной сеткі Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 20 кастрычніка 2016.
2. ↑  Г. П. Смолицкая. Гидронимия бассейна Оки. Москва, 1976. С. 195, 228.
3. 1 2  Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 223.
4. ↑  V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 649.
5. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 971—972.
6. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 231—232.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь. Минская область. Стародорожский район: карта. Старые Дороги: план / Ред. И.И. Шилай.. — Минск: РУП «Белкартография», 2013. — 3 000 экз.

Спасылкі
--------

* Рэкі Старадарожчыны
**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Кінгсвіле** (англ.: Texas Agricultural and Mechanical University–Kingsville), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт—Кінгсвіл** (англ.: Texas A&M University–Kingsville) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Кінгсвіл у штаце Тэхас.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт з'яўляецца старэйшай пастаянна дзеючай дзяржаўнай вышэйшай навучальнай установай у Паўднёвым Тэхасе. Вучэльня была заснавана як Паўднёва-Тэхаская нармальная школа ў 1917 годзе, аднак яе адкрыццё было адкладзена з-за Першай сусветнай вайны. Зноў заснаваны ў 1925 годзе як Паўднёва-Тэхаскі дзяржаўны педагагічны каледж. Назва каледжа была зменена ў 1929 годзе на Тэхаскі мастацка-прамысловы каледж. Змена назвы і статуса ў 1967 годзе на Тэхаскі мастацка-прамысловы ўніверсітэт адзначыла яшчэ адзін этап развіцця. Універсітэт стаў членам універсітэцкай сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта ў 1989 годзе і змяніў сваю назву на сучасную ў 1993 годзе. Гэта самы паўднёвы кампус гэтай універсітэцкай сістэмы. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж адукацыі і чалавечай дзейнасці
* Каледж інжынерыі
* Каледж бізнес-адміністравання

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы