**Чалябінская вобласць** — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на Паўднёвым Урале. Адміністрацыйны цэнтр — Чалябінск. Утворана 17 студзеня 1934 годзе. Чалябінская вобласць мяжуе са Свярдлоўскай, Арэнбургскай і Курганскай абласцямі, Башкартастанам і Казахстанам.

Насельніцтва 3 603 339 чалавек (2002), з якіх бальшыню складаюць рускія (82,3 %).

Падзяляецца на 27 раёнаў. Буйнейшыя гарады: Чалябінск, Магнітагорск, Златавуст, Міяс, Капейск.

Геаграфія
---------

Чалябінская вобласць ёсць адна з паўднёвых частак Урала. Умоўная мяжа паміж Еўропай і Азіяй праводзіцца ў асноўным па межавым хрыбтам Уральскіх гор. Недалёка ад станцыі Уржумка Паўднёва-Уральскай чыгунцы, 8 км ад Златавуста, на перавале Уралтаў, стаіць каменны слуп, на адным з яго бакоў напісана «Еўропа», на іншым — «Азія». Гарады Златавуст, Катаў-Іванаўск, Сатка знаходзяцца ў Еўропе. Чалябінск, Троіцк, Міяс — у Азіі, Магнітагорск — у абедзвюх частках света.

Плошча Чалябінскай вобласці роўная 88,5 тысячы км². Працягласць вобласці з поўначы на ​​поўдзень складае 490 км, з захаду на ўсход — 400 км. Геаграфічны цэнтр вобласці размяшчаецца на правым беразе ракі Уй, за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ніжнеўсцэлемава Уйскага раёна. Чалябінская вобласць па тэрыторыі займае 5 месца з 8 рэгіёнаў Урала і 39 месца па Расіі. Агульная працягласць меж складае 2750 км.

Насельніцтва
------------

Чалябінская вобласць па колькасці насельніцтва займае 3 месца з 8 рэгіёнаў Урала і 9-е месца ў Расійскай Федэрацыі (на 2005 год). Вобласць ёсць найбольш шчыльна населеная на і другая пасля Свярдлоўскай вобласці па ўзроўні ўрбанізацыі, бо ўдзельная вага гарадскога насельніцтва складае 81,4 %. Па шчыльнасці насельніцтва Чалябінская вобласць ― 24-ы рэгіён у Расіі без уліку Масквы і Санкт-Пецярбурга, а па ўзроўні ўрбанізацыі ― 9-ы, без уліку аўтаномных акруг.

Большасць насельніцтва складаюць рускія (82,3 %). Другой па велічыні нацыянальнай групай з’яўляюцца татары (5,7 %), потым башкіры (4,6 %), украінцы (2,14 %), казахі (1,01 %). Беларусы з’яўляюцца сёмай па колькасці нацыянальнай групай налічваючы на 2002 год 17 355 чалавек.

Эканоміка
---------

Па аб’ёму прамысловай вытворчасці на Урале Чалябінская вобласць саступае толькі Свярдлоўскай. У структуры яе прамысловасці рэзка вылучаецца чорная металургія, на якую прыпадае каля паловы выпускаемай прадукцыі. Доля чорнай металургіі ў 1991 годзе складала толькі 37,8 %, а ў 2003 годзе ― 59,3 %. На другім месцы стаіць машынабудаванне. Доля машынабудавання і металаапрацоўкі ў 1991 годзе складала 30,0 %, а ў 2003 годзе ― 15,2 %. Гэтыя галіны разам з каляровай металургіяй даюць амаль 50 % усёй прамысловай прадукцыі.

Чорная металургія, па маштабах якой вобласць не мае сабе роўных у краіне, прадстаўлена аднымі з найбуйнейшых металургічных камбінатаў у Магнітагорску і Чалябінску, пераробныя заводамі, прадпрыемствамі па вытворчасці ферасплаваў і стальных труб. У каляровай металургіі маецца вытворчасць медзі, цынку і нікеля. Металургіі спадарожнічае вытворчасць вогнеўпораў з магнезіта.

Машынабудаванне абапіраецца на ўласную металургічную базу, што абумоўлівае яго металаёмістасць, хоць і менш значную, чым у Свярдлоўскай вобласці. Тут выпускаюцца трактары, грузавыя аўтамабілі, трамвайныя вагоны, тэхналагічнае абсталяванне, ракетна-касмічная тэхніка, электратэхнічныя вырабы.

Энергетычная база вобласці раней уключала здабычу бурага вугалю, аднак у сувязі з нізкай якасцю вугалю ўсе шахты сёння зачыненыя, і некалькі магутных цеплавых электрастанцый. Доля электраэнергетыкі ў 1991 годзе складала 2,4 %, а ў 2003 годзе ― 7,1 %. Плануецца будаўніцтва Паўднёва-Уральскай АЭС.

Цікавыя факты
-------------

У Чалябінскай вобласці маецца сяло Парыж, у якім стаіць копія Эйфелевай вежы.

Вядомыя асобы
-------------

* Мікалай Усцімавіч Чурсін (нар. 1947) — беларускі палітык.

Зноскі
------

1. ↑  Предварительные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года.
2. ↑  «В России построят четыре АЭС»(недаступная спасылка). Деловой Петербург ISSN 1606—1829 (Online)
3. ↑  Село Париж в Челябинской области(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Чалябінская вобласць на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт губернатара Архівавана 1 снежня 2015.

| ⛭Чалябінская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Агапаўскі
* Акцябрскі
* Аргаяшскі
* Ашынскі
* Брэдзінскі
* Варненскі
* Верхнеўральскі
* Еманжалінскі
* Еткульскі
* Карталінскі
* Каслінскі
* Катаў-Іванаўскі
* Кізільскі
* Коркінскі
* Краснаармейскі
* Кунашацкі
* Кусінскі
* Нагайбацкі
* Нязепятроўскі
* Пластаўскі
* Сасноўскі
* Саткінскі
* Троіцкі
* Увельскі
* Уйскі
* Чабаркульскі
* Часменскі

 |  |
| Гарады | 
* Азёрск
* Аша
* Бакал
* Верхнеўральск
* Верхні Уфалей
* Еманжалінск
* Златавуст
* Капейск
* Карабаш
* Карталы
* Каслі
* Катаў-Іванаўск
* Коркіна
* Куса
* Кыштым
* Магнітагорск
* Міньяр
* Міяс
* Нязепятроўск
* Пласт
* Сатка
* Сім
* Снежынск
* Троіцк
* Трохгорны
* Усць-Катаў
* Чабаркуль
* **Чалябінск**
* Южнаўральск
* Юрузань

 |
| Пгт | 
* Бярдзяуш
* Вішневагорск
* Заўральскі
* Крапачова
* Краснагорскі
* Лакаматыўны
* Магнітка
* Межавой
* Міжазерны
* Первамайскі
* Роза
* Сулея
* Южны

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Агапаўка
* Акцябрскае
* Аргаяш
* Брэды
* Варна
* Доўгадзеравенскае
* Еткуль
* Кізільскае
* Кунашак
* Міяскае
* Увельскі
* Уйскае
* Фершампенуаз
* Часма

 |

| ⛭Адміністрацыйны падзел Расіі   Сцяг Расіі |
| --- |
| Рэспублікі | 
* Адыгея
* Алтай
* Башкартастан
* Бурація
* Дагестан
* *ДНР*1
* Інгушэція
* Кабардзіна-Балкарыя
* Калмыкія
* Карачаева-Чаркесія
* Карэлія
* Комі
* *Крым*1
* *ЛНР*1
* Мардовія
* Марый Эл
* Паўночная Асеція
* Татарстан
* Тува
* Удмурція
* Хакасія
* Чачня
* Чувашыя
* Якуція

 | Герб Расіі |
| Краі | 
* Алтайскі
* Забайкальскі
* Камчацкі
* Краснадарскі
* Краснаярскі
* Пермскі
* Прыморскі
* Стаўрапольскі
* Хабараўскі

 |
| Вобласці | 
* Амурская
* Арлоўская
* Архангельская
* Арэнбургская
* Астраханская
* Белгародская
* Бранская
* Валагодская
* Валгаградская
* Варонежская
* *Запарожская*1
* Іванаўская
* Іркуцкая
* Калінінградская
* Калужская
* Кастрамская
* Кемераўская
* Кіраўская
* Курганская
* Курская
* Ленінградская
* Ліпецкая
* Магаданская
* Маскоўская
* Мурманская
* Наўгародская
* Ніжагародская
* Новасібірская
* Омская
* Пензенская
* Пскоўская
* Разанская
* Растоўская
* Самарская
* Саратаўская
* Сахалінская
* Смаленская
* Свярдлоўская
* Тамбоўская
* Томская
* Тульская
* Уладзімірская
* Ульянаўская
* *Херсонская*1
* Цвярская
* Цюменская
* Чалябінская
* Яраслаўская

 |
| Гарады федэральнага значэння | 
* Масква
* Санкт-Пецярбург
* *Севастопаль*1

 |
| Аўтаномная вобласць | 
* Яўрэйская

 |
| Аўтаномныя акругі | 
* Ненецкая
* Ханты-Мансійская
* Чукоцкая
* Ямала-Ненецкая

 |
| Скасаваныя | 
* Агінская Бурацкая аўтаномная акруга
* Камчацкая вобласць
* Карацкая аўтаномная акруга
* Комі-Пярмяцкая аўтаномная акруга
* Пермская вобласць
* Таймырская (Далгана-Ненецкая) аўтаномная акруга
* Усць-Ардынская Бурацкая аўтаномная акруга
* Чыцінская вобласць
* Эвенкійская аўтаномная акруга

 |
| **Федэральныя акругі** | 
* Далёкаўсходняя
* Паўднёвая
* Паўночна-Заходняя
* Прыволжская
* Сібірская
* Уральская
* Цэнтральная

 |
| 1 — на міжнародна прызнаных тэрыторыях Украіны, анексаваных Расіяй у 2014 і 2022 гадах. |