recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Работа цыліндрычнай зубчастай перадачы
**Зубчастая перадача** — механізм перадачы руху з дапамогаю зубчастых колаў. Выкарыстоўваецца звычайна для перадачы вярчэння ад аднаго вала да другога з зададзеным перадатачным лікам (звычайна 2—4, у асобным выпадках 8—10).

Адрозніваюць зубчастыя перадачы: з паралельнымі восямі — цыліндрычныя прамазубыя, касазубыя і шаўронныя; з перасякальнымі восямі — канічныя з прамымі, косымі і кругавымі зубцамі; з перакрыжаванымі восямі — вінтавыя і гіпоідныя; перадачы шасцярня—рэйка. Да зубчастых перадач адносяцца таксама: кругавінтавая перадача сістэмы М. Л. Новікава і хвалевая перадача.

Таксама зубчастыя перадачы адрозніваюцца паводле канструкцыйнага выканання: унутранага і вонкавага счаплення; планетарныя і радавыя; адкрытыя, паўадкрытыя і закрытыя.

Гл. таксама
-----------

* Дыферэнцыял

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 4. Графік — Зуйка / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1971. — С. 432. — 608 с.: іл. карты.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 22486285 |
**«Насу́страч»** — кніга публіцыстычных артыкулаў Сяргея Законнікава, беларускага паэта, журналіста і грамадскага дзеяча.

Тэма і асноўная ідэя
--------------------

У аснову зборніка нарысаў і эсэ пакладзены роздумы аўтара над айчыннай гісторыяй і рэаліямі сучаснага жыцця, якія публікаваліся ў перыядычным друку, выклікалі вялікую пошту, станоўчую ацэнку чытачоў.

Выкарыстоўваючы багаты фактычны матэрыял, аўтар асэнсоўвае важныя праблемы беларускага жыцця, прапагандуе станоўчы вопыт развіцця дэмакратычных еўрапейскіх дзяржаў, дзе яму даводзілася быць.

Кніга мае асветніцкую мэту — спрыяць нацыянальнаму яднанню, павышэнню агульнай і палітычнай культуры, грамадзянскай салідарнасці і актыўнасці насельніцтва Беларусі.

Кампазіцыя
----------

Прадмову да кнігі напісаў акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Радзім Гарэцкі.

Змест зборніка складаецца з трох частак:

* Шлях да свабоды
* Васількі — у вянок памяці
* Роздумы

Першая частка аб'ядноўвае некалькі артыкулаў, напісаных у 1996—2007 гг. яны публікаваліся ў «Абажуры», «Народнай волі», «Свабодных новостях плюс».

Другая частка змяшчае два артыкулы, прысвечаныя асобе і творчасці беларускага пісьменніка Васіля Быкава. Абадва былі апублікаваны ў газеце «Народная воля».

Трэцяя частка змяшчае шмат артыкулаў і эсэ, пераважная большасць з каторых публікавалася ў аўтарскай рубрыцы С. Законнікава «Пункт гледжання» ў газеце «Свободные новости плюс».

Выдавецкія звесткі
------------------

Першае выданне кнігі адбылося ў Мінску ў 2008 годзе, выдавец — Зміцер Колас. Кніга аднесена да катэгорыі мастацкай літаратуры. Наклад — 1 тыс. асобнікаў.

У Сеціве
--------

* "Насустрач" на Kamunikat.org
**«Ягуар»** (фр.: Le Jaguar) — французскі мастацкі фільм 1996 года рэжысёра Франсіса Вебера, сёмы, апошні з серыі фільмаў пра Франсуа Перэна і другі, у якім прысутнічае яго кампаньён Жан Кампала. Другі з фільмаў Вебера, у якім Перэна грае не П’ер Рышар (першым быў «Удар галавой»).

Сюжэт
-----

Аднойчы ўвечары ў ліфце фешэнебельнага парыжскага гатэля апынуліся разам тры чалавекі: індзеец Вану (Харысан Лоў), які прыехаў з Амазоніі з гуманітарным турнэ, яго перакладчык — француз Жан Кампала (Жан Рэно), які вырас сярод індзейцаў, і яшчэ адзін забаўны тып — лайдак і махляр Франсуа Перэн (Патрык Бруэль), за якім сочаць бандыты ўсіх масцяў за ігральныя даўгі. Індзеец Вану нечакана ўпадае ў кому, яго шпіталізуюць у аддзяленне рэанімацыі. Перад гэтым ён паспявае паведаміць, што нехта выкраў яго душу, і патрабуецца герой, «абраны», які адправіцца на яе пошукі. Па незразумелых прычынах пры першай сустрэчы з Перэнам Вану вырашае, што ён — абраны. Ратуючыся ад праследавацеляў, Перэн згаджаецца адправіцца ў лясы Амазонкі на пошукі душы Вану разам з Кампала, спадзеючыся збегчы ад яго пры першай жа магчымасці. Па прыбыцці ён увязваецца ў настолькі неверагодныя прыгоды, што ўсё мінулае жыццё здаецца яму пусцяковіным.

У ролях
-------

* Жан Рэно — Жан Кампала
* Патрык Бруэль — Франсуа Перэн
* Харысан Лоў (Harrison Lowe) — Вану
* Патрысія Веласкес — Мая
* Дэні Трэха — Кумарэ
* Ралан Бланш — Мулін
* Франсуа Перо — Матэлака
* Франсіс Лемэр — Стывенс
* Аляксандра Вандэрнот — Ганна

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 8 мая 2016.
2. 1 2 3   Праверана 8 мая 2016.
3. ↑   Праверана 18 лютага 2018.
Зубцамер.
**Зубцаме́р** — спецыяльная лінейка для вымярэння памеру зубцоўкі на паштовых марках. Шырока выкарыстоўваецца ў філатэліі пры апісанні і ідэнтыфікацыі паштовых марак і іх разнавіднасцей.

Гісторыя
--------

Вымяраць зубцоўку (перфарацыю) паштовых марак па колькасці адтулін на адрэзку даўжынёй 2 см па краі маркі прапанаваў ў 1866 годзе французскі філатэліст Жак Амабль Легран, які ў 1880 годзе вынайшаў і сам зубцамер.

Апісанне
--------

Зубцамер уяўляе сабой пласцінку з кардона, металу або празрыстых матэрыялаў (шчыльнай плёнкі, шкла), на якую нанесеныя шаблоны розных зубцовак. Шаблоны зубцоўкі наносяцца на зубцамер звычайна ў выглядзе зубцоў, шэрагу чорных кропак ці рысачак на белым фоне (альбо белых — на цёмным) або тонкіх прамых ліній.

Каб вызначыць памер перфарацыі маркі, яе прыкладваюць да зубцамера і рухаюць уверх ці ўніз да таго часу, пакуль не будзе знойдзены шэраг, у якім зубцы або кропкі дакладна супадаюць з адтулінамі перфарацыі. Лічба, надрукаваная ў гэтым шэрагу, паказвае памер зубцоўкі. Звычайна на зубцамеры размяшчаецца шкала розных зубцовак ад 7 да 16 ½ мм, гэта значыць ад самай буйной да самай дробнай. Існуюць зубцамеры з дакладнасцю да ¼ зубца. На зубцамерах часта сустракаецца і мерная шкала з дакладнасцю да 0,5 мм.

| ⛭Філатэлія |
| --- |
| Асноўныяпаняцці | 
* Амнібусны выпуск
* Аркуш узгаднення
* Выразка
* Знак паштовай аплаты

	+ ✰ Міжнародны адказны купон
	+ Паштовы блок
	+ Паштовая марка
	+ Правізорый
	+ Франкатып
* Класіфікацыя
* Купон
* Манкаліст
* Маркафілія
* Марачны аркуш
* Наддрукоўка
* Разнавіднасць
* Рарытэт (Ферарытэт)
* Спецыяльнае гашэнне
* Спецыяльны паштовы штэмпель
* Сувенірны аркуш
* Сумесны выпуск
* Філакартыя
* Філатэліст
* Філатэлістычная выстаўка
* Філатэлістычная геаграфія
* ✰ Філатэлістычная сумесь
* Філатэлістычная экспертыза
* Экспертны знак
* Філатэлістычны дылер

 |  |
| Суцэльныя іцэлыя рэчы | 
* Аднабаковая паштовая картка з арыгінальнай маркай
* Канверт
* Канверт першага дня
* Канверт з арыгінальнай маркай
* Картмаксімум
* Катастрофная пошта
* Маркіраваная паштовая картка
* Маркіраваны канверт
* Маркіраваны паштовы сувенір
* Мастацкі маркіраваны канверт
* Паштовая картка
* Паштовы аркуш
* Паштоўка
* Пісьмо апошняга дня
* Службовы канверт
* Суправаджальны адрас
* Суцэльная рэч
* Цэлая рэч

 |
| Аксесуары | 
* Альбом для марак
* Зубцамер
* Клемташ
* Клясер
* Лупа
* Марачная налепка
* Пінцэт

 |
| Звязаныятэмы | 
* Паштовыя маркі
* Пошта
* Паліграфія

 |
| 
* **Выстаўкі**
* **Гісторыя пошты**
* ***Партал:Філатэлія***

 |
Байцы Чырвонай Арміі ідуць у наступ, Вялікая Айчынная вайна, 1941.
**Наступ** — асноўны від ваенных (баявых) дзеянняў, заснаваны на атакуючых дзеяннях, у форме баёў, аперацый і бітваў. Ужываецца для разгрому фарміраванняў праціўніка (знішчэння (паланення) яго жывой сілы, знішчэння (захопу) узбраення і ваеннай тэхнікі) і авалодання важнымі раёнамі, рубяжамі і аб'ектамі на сваёй тэрыторыі і тэрыторыі праціўніка.

У адпаведнасці з ваеннымі дактрынамі большасці дзяржаў і ваенных блокаў, наступу, як віду ваенных (баявых) дзеянняў, аддаецца перавага, у адносінах да абарончых ваенных (баявых) дзеяннях.

Наступ складаецца з нанясення па праціўніку ўдараў рознымі баявымі сродкамі на сушы, у паветры (космасе), у акіяне (на моры) і ў інфармацыйнай прасторы, знішчэння асноўных груповак яго войскаў (сіл) і рашучага выкарыстання дасягнутага поспеху шляхам імклівага прасоўвання сваіх войскаў (сіл), абыходу, ахопу ці акружэння праціўніка. Маштаб наступу можа быць стратэгічным, аператыўным, аператыўна-тактычным і тактычным.

Наступ вядзецца з поўным напружаннем сіл, у высокім тэмпе, безупынна днём і ўначы, у любое надвор'е і на любой мясцовасці пры цесным узаемадзеянні ўсіх фарміраванняў (падраздзяленняў, часцей, злучэнняў і аб'яднанняў).

Падчас наступы войскі (сілы) захопліваюць ініцыятыву і навязваюць сваю волю праціўніку. Мэтай наступу з'яўляецца дасягненне пэўнага поспеху, для замацавання якога магчымы пераход да абароны або наступ на іншых участках фронту.

Віды наступаў
-------------

Наступ прускіх грэнадзёраў у бітве пры Гогенфрыдбергу 4 чэрвеня 1745 года.
Разнавіднасцямі наступу ў аператыўным і тактычным маштабах з'яўляюцца пераследаванне, а ў стратэгічным і аператыўна-стратэгічным маштабах — контрнаступленне, паветраны наступ, артылерыйскі наступ.

Наступ можа весціся на праціўніка, які абараняецца, наступае, контрнаступае або адыходзіць.
Пры наступе на праціўніка, які абараняецца, існуе два спосабу наступу: са становішча непасрэднага судотыку з праціўнікам і з ходу.

Наступ на праціўніка, які адыходзіць, ажыццяўляецца шляхам пераследавання, калі ж праціўнік наступае, тое ён ажыццяўляецца з ходу.

Зноскі
------
**Міжнародны жаночы прафсаюз работнікаў швейнай прамысловасці** (англ.: International Ladies Garment Workers Union (ILGWU)) — амерыканскі прафсаюз, які аб’ядноўваў работнікаў вытворчасці жаночага адзення і быў адным з першых прафсаюзаў, у склад якога ўваходзілі пераважна жанчыны.

Важную ролю ў развіцці прафсаюза адыграў ураджэнец Беларусі Давід Ісаак Дубінскі. Пры прэзідэнцтве Дубінскага ў прафсаюзе, быў заключаны першы пакт у швейнай прамысловасці аб 35-гадзінным рабочым тыдні, створаны першы фінансуемы працадаўцам фонд водпускаў рабочых, фонды аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння і пенсійныя фонды.

Прафсаюз завяршыў сваю дзейнасць у 1995 годзе, аб’яднаўшыся з прафсаюзам рабочых швейнай і тэкстыльнай прамысловасці ў новую арганізацыю - UNITE, якая ў 2004 годзе аб’ядналася з прафсаюзам работнікаў гасцініц і рэстаранаў і ўтварыла UNITE HERE  (англ.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  *Andrew, Ruppenstein*. David Dubinsky Historical Marker **(нявызн.)**. *The Historical Marker Database* (26 лютага 2020). Праверана 11 April 2022.
2. ↑  David Dubinsky, Prominent Jewish Labor Leader Announces Retirement **(нявызн.)**, *Jewish Telegraphic Agency* (18 сакавіка 1966).
3. ↑  History **(нявызн.)**. *UNITEHERE!*.  UNITE HERE. Праверана 18 January 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n50060238 · NLA: 35724846 · SUDOC: 157363112 · VIAF: 140141469 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сідаравічы (значэнні).
**Сі́даравічы** — зона адпачынку мясцовага значэння на тэрыторыі Магілёўскага і Быхаўскага раёнаў, за 20 км на поўдзень ад Магілёва, уздоўж ракі Дняпро. Устаноўлена ў 1981 годзе. Плошча складае 7,5 тыс. га. Разлічана на адначасовы адпачынак 17,7 тыс. чал. Прадугледжана размяшчэнне ўстаноў кароткачасовага адпачынку для насельніцтва Магілёва і Быхава.

Літаратура
----------

* Сідаравічы // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
**Міжнародны савет па кнігах для моладзі** (англ.: International Board on Books for Young People, або англ.: IBBY) — міжнародная некамерцыйная арганізацыя, якая займаецца літаратурай для дзяцей і юнацтва.

Заснавана ў Цюрыху (Швейцарыя) у 1953 годзе Міжнародным саветам па дзіцячай і юнацкай літаратуры ЮНЕСКА. У цяперашні час складаецца з 76 нацыянальных секцый, якія дзейнічаюць у розных краінах свету.

З 1956 года IBBY прысуджае адзін раз у два гады аўтарам, а з 1966 года і ілюстратарам твораў для дзяцей і юнацтва прэмію імя Ханса Крысціяна Андэрсена, якая ўручаецца 2 красавіка — у дзень нараджэння Ханса Крысціяна Андэрсана.

Штогод адна з нацыянальных секцый IBBY з’яўляецца арганізатарам гэтага свята.

Заступнікам IBBY прызнана каралева Даніі Маргрэтэ II.

Гісторыя
--------

У 1952 годзе Ела Лепман арганізавала сустрэчу ў Мюнхене, Германія, пад назвай *«Міжнароднае разуменне праз дзіцячыя кнігі»*. Шмат аўтараў, выдаўцоў, выкладчыкаў і філосафаў таго часу прысутнічала на сустрэчы, і ў выніку быў прызначаны камітэт па стварэнні Міжнароднага савета па кнігах для моладзі — IBBY.

Праз год у 1953 годзе IBBY была зарэгістравана як некамерцыйная арганізацыя ў Цюрыху, Швейцарыя. Сярод заснавальнікаў былі: Эрых Кестнер, Ліза Тэцнер, Астрыд Ліндгрэн, Джо Тэнф’ёрд, Фрыц Брунер, Беціна Хюрліман і Рычард Бамбергер. IBBY заснавала міжнародную прэмію ў 1956 годзе, і з таго часу прэмію імя Ханса Крысціяна Андэрсена ўручаюць раз у два гады.

Шэсць галоўных мэтаў IBBY:

* прасоўваць міжнароднае паразуменне праз дзіцячыя кнігі;
* даць дзецям магчымасць атрымаць доступ да кніг з высокімі літаратурнымі і мастацкімі якасцямі;
* заахвочваць выданне і распаўсюджванне якасных дзіцячых кніг, асабліва ў краінах, якія развіваюцца;
* забяспечыць падтрымку і навучанне тых, хто займаецца дзецьмі і дзіцячай літаратурай;
* стымуляваць даследчыя і навуковыя працы ў галіне дзіцячай літаратуры;
* абараняць і падтрымліваць правы дзіцяці ў адпаведнасці з Канвенцыяй ААН аб правах дзіцяці.

Зноскі
------

1. 1 2  Премії-нагороди Г. К. Андерсена **(нявызн.)**.  www.chl.kiev.ua. Праверана 10 сакавіка 2019.
2. ↑  Ивановская областная библиотека для детей и юношества **(нявызн.)**.  iv-obdu.ru. Праверана 10 сакавіка 2019.
3. ↑  Хансу Кристиану Андерсену посвящается **(нявызн.)**.  web.archive.org (1 красавіка 2010). Архівавана з першакрыніцы 1 красавіка 2010. Праверана 10 сакавіка 2019.
4. ↑  Лента новостей «РИА Новости» — День в истории — 2 апреля
5. ↑  Национальная литературная премия «Большая книга»: Литературные премии мира / Международная премия имени Г.-Х. Андерсена **(нявызн.)**.  www.bigbook.ru. Праверана 10 сакавіка 2019.

Спасылкі
--------

* Афіцйны сайт IBBY  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыгаровіч.
**Ядвіга Дамінікаўна Грыгаровіч** (24 жніўня 1946, в. Даманова, Бабруйскі раён Магілёўскай вобл. — 31 ліпеня 2011) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі, дзяржаўны дзеяч. Доктар педагагічных навук (2003), прафесар (1995). Заслужаны работнік адукацыі Беларусі (1999). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі адукацыі (1995). Ганаровы прафесар Сілезскага ўніверсітэта (1994).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыла Мінскі педагагічны інстытут (1969) і Мінскі лінгвістычны ўніверсітэт (1994). 3 1969 у НДІ педагогікі (у 1977—52 загадчык лабараторыі, загадчык аддзела). 3 1982 у Беларускім універсітэце культуры (у 1988—92 загадчык кафедры педагогікі сацыяльна-культурнай дзейнасці, прарэктар, з 1992 рэктар). Намеснік старшыні Камісіі па сацыяльных пытаннях Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (з 2000). Член Каардынацыйнага камітэта жанчын-парламентарыяў Міжнароднага парламенцкага саюза (з 2001).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па тэорыі і методыцы эстэтычнага выхавання моладзі, сацыяльнай педагогіцы, культуралогіі, псіхолага-педагагічных асновах прафесійнай падрыхтоўкі студэнтаў да сацыякультурнай дзейнасці, праблемах культуралагічнай універсітэцкай адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь.

Бібліяграфія
------------

* Падрыхтоўка кадраў культуры ў Рэспубліцы Беларусь: сучасны стан і перспектывы. Мн. 2001 (разам з А. Смолікам, Л. Рагачовай).
* Сацыякультурная дзейнасць: сутнасць, прынцыпы, функцыі // Сац.-пед. работа. 2001. № 6.
* Эстэтычная накіраванасць асобы студэнта: педагагічны аспект. Мн. 2002.
* Псіхолага-педагагічная сутнасць сацыякультурнай дзейнасці // Весн. БДУ культуры. 2003. № 2.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Грыгаровіч // БЭ ў 18 т. Т. 18. Кн. І. Мн. 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n01195682 · VIAF: 163201125 |

| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў |
| --- |
| 
* Алесь Петрашкевіч (1975—1976)
* Нічыпар Пашкевіч (1976—1979)
* Віктар Пузікаў (1979—1987)
* Мікалай Заранок (1988—1992)
* Ядвіга Грыгаровіч (1992—2007)
* Мікалай Кузьмініч (2007—2008)
* Барыс Святлоў (2008—2012)
* Юрый Бондар (2013—2017)
* Аліна Корбут (2017—2020)
* Наталля Карчэўская (з 2020)

 |
**Міжнародны дзень пісьменнасці** (на афіцыйных мовах ААН: англ.: International Literacy Day,ісп.: Dia Internacional de la Alfabetización,руск.: Международный день грамотности,фр.: la Journée internationale de l'alphabétisation ) — адзначаецца 8 верасня. Штогадовы Міжнародны дзень пісьменнасці абвешчаны ЮНЕСКА ў 1966 годзе па рэкамендацыі «Сусветнай канферэнцыі міністраў адукацыі па ліквідацыі непісьменнасці», якая адбылася ў Тэгеране ў верасні 1965 года. 8 верасня — дзень урачыстага адкрыцця гэтай канферэнцыі.

Гэты дзень закліканы актывізаваць высілкі грамадства па распаўсюджванні пісьменнасці, адной з галоўных сфер дзейнасці ЮНЕСКА.

У 2002 годзе Генеральная Асамблея ААН (рэзалюцыя № A/RES/56/116) абвясціла «Дзесяцігоддзе пісьменнасці Арганізацыі Аб'яднаных нацый».
У наступным годзе Генеральная Асамблея (рэзалюцыя № A/RES/57/166) зацвердзіла прадстаўлены Генеральным сакратаром ААН «План дзеянняў ААН для Дзесяцігоддзя пісьменнасці» і абвясціла ЮНЕСКА каардынатарам для стымулявання і актывізацыі на міжнародным узроўні мерапрыемстваў, якія праводзяцца ў рамках Дзесяцігоддзя.

Статыстычныя звесткі
--------------------

У 2005 годзе менш за 50 краін забяспечвалі ўсеагульны доступ да пачатковай адукацыі, і толькі каля 20 % дарослага насельніцтва свету былі непісьменныя.

Штогадовыя тэмы Міжнароднага дня
--------------------------------

* 2006 год — «Пісьменнасць забяспечвае ўстойлівае развіццё»
* 2007 год — «Здароўе і пісьменнасць»
* 2008 год — «Пісьменнасць і здароўе»
* 2009 год — «Пісьменнасць пашырае асабістыя магчымасці»
* 2010 год — «Значэнне пісьменнасці для жанчын»

Спасылкі
--------

* Рэзалюцыя № 1. 141 14-й сесіі ЮНЕСКА
* Рэзалюцыя № A/RES/56/116(недаступная спасылка)
* Рэзалюцыя № A/RES/57/166(недаступная спасылка)
* Адукацыя сёння. Інфармацыйны бюлетэнь ЮНЕСКА, 2006 г. Архівавана 30 верасня 2007.
* Пасланне Генеральнага сакратара ААН у 2007 г.
* Пасланне Генеральнага сакратара ААН у 2008 г.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярушын.
**Артур Іванавіч Яру́шын** (2 сакавіка 1934, г. Хаджэнт, Таджыкская ССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут у 1960 годзе. Працаваў у Таджыкдзіпрабудзе, Мінскпраекце, з 1971 года — кіраўніком аддзела аб'ёмнага праектавання БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1973-га — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскграмадзянпраекце, з 1981 года — галоўны спецыяліст па архітэктуры Белкааппраекта. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Гандлёвы цэнтр у Салігорску
Асноўныя працы: комплекс праектных інстытутаў па вул. Варвашэні (у аўтарскім калектыве), індустрыяльны тэхнікум, распрацоўка блок-секцый 9-, 12-павярховых дамоў серыі 335, 464 для гнуткай забудовы мікрараёнаў дамамі рознай канфігурацыі (Ракаўская шаша, вул. Харкаўская, Пушкіна, Сурганава), эксперыментальны 16-павярховы жылы дом з маналітнага жалезабетону ў зборна-перастаўной апалубцы ў мікрараёне № 1 у Мінску, прафілакторый Мінскага завода халадзільнікаў у пас. Зялёнае (у аўтарскім калектыве), аперацыйны блок Рэспубліканскай анкалагічнай бальніцы ў г.п. Бараўляны Мінскай вобласці.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ярушин Артур Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Мінамота-но Санэтома** (яп.: 源実朝, 17 верасня 1192 — 13 лютага 1219) — трэці сёгун Камакурскага сёгуната і апошні глава роду Мінамота. Ён быў другім сынам Мінамота-но Ёрытома, заснавальніка Камакурскага сёгуната, а таксама малодшым братам другога сёгуна Камакурскага сёгуната — Мінамота-но Ёрыіэ.

Пасля таго, як Мінамота-но Ёрыіэ быў пазбаўлены тытула і пасаджаны пад хатні арышт з-за інтрыг супраць клана Ходзё, Мінамота-но Санэтома стаў главой Мінамота і атрымаў тытул *сэі-тайсёгун*. У 1204 годзе старэйшы брат быў забіты, і ён стаў паслухмянай марыянеткай у руках сваёй маці, Ходзё Масака, якая выкарыстоўвала сына для барацьбы з Ходзё Такімасам (яп.: 北条時政), дзядулем Санэтома. Ходзё Такімаса арганізаваў некалькі замахаў на Санэтома, у выніку чаго той усё астатняе жыццё баяўся забойства. Параноя давяла яго да алкагалізму, не выратавала нават увядзенне традыцыі чаявання пры двары.

Санэтома заставаўся сёгунам з 1203 па 1219 год. Ён таксама займаўся паэзіяй, навучаючыся гэтаму мастацтву ў Фудзівары-але Тэйка, і напісаў больш 700 паэм.

У 1219 годзе на ступенях храма Цуругаока Хатыман ён быў забіты сваім пляменнікам Кіё Мінамота (1200—1219), сынам Мінамота-но Ёрыіэ.

Чацвёртым сёгунам Камакурскага сёгуната пасля Санэтома стаў Фудзівара-но Ёрыцунэ.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Фатаграфія храма Цуругаока Хатыман, дзе быў забіты Мінамота-но Санэтома (англ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Мінамота-но Ёрыіэ** | **Камакурскі сёгун: Мінамота-но Санэтома**1203—1219 | Пераемнік**Фудзівара-но Ёрыцунэ** |


| ?Мінамота-но Санэтома — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Minamoto no Yoshiie[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Minamoto no Tameyoshi[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Minamoto no Yoshichika[d] |  |
|  |  | Minamoto no Yoshitomo[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Q110407439? |  | Q109955193? |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Мінамота-но Ёрытома |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Fujiwara no Suekane[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Мінамота-но Санэтома |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Yura Gozen[d] |  | Fujiwara no Suenori[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Q106520340? |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ходзё Масака[d] |  | Ходзё Такімаса[d] |  | Q108057081? |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 167640054 · GND: 137022980 · ISNI: 0000 0000 8266 9824 · LCCN: n81055231 · NDL: 00270829 · NTA: 252198697 · VIAF: 75171941 |

 |
Бледная паганка — грыб, які, паводле сусветнай статыстыкі, выклікае найбольшую колькасць смяротных атручванняў
**Ядавітыя грыбы** (**атрутныя грыбы**) — грыбы, якія змяшчаюць атрутныя рэчывы — таксіны. Па характары атрутныя грыбы дзеляць на тры групы: якія выклікаюць харчовыя атручванні, якія выклікаюць парушэнне дзейнасці нервовай сістэмы і смяротна атрутныя.

З вядомых у Еўропе каля 5000 відаў грыбоў атрутныя каля 150. З іх толькі некалькі смяротна атрутныя. Адзін з самых атрутных — бледная паганка.

Вялікая колькасць відаў грыбоў утрымлівае гемалізіны (разбуральныя кроў рэчывы) і іншыя атрутныя субстанцыі, якія раскладаюцца пад уздзеяннем тэрмічнай апрацоўкі. Таму яны больш-менш атрутныя ў сырым стане. Гэтыя віды традыцыйна не адносяць да атрутных грыбоў, паколькі большасць грыбоў ужываюць у смажаным або вараным стане.

Атручванне грыбамі
------------------

Асноўныя прыкметы атручэння грыбамі з'яўляюцца ўжо праз 1,5—2 гадзіны пасля іх ужывання, але можа прайсці і больш часу — да 24 гадзін. Гэта млоснасць, ірвота, моцны боль у жываце з дыярэяй да 10—15 разоў на суткі, павышаная тэмпература цела, слабы пульс, халодныя рукі і ногі, запаленне страўніка і тонкага кішэчніка (востры гастраэнтэрыт). Могуць пашырыцца ці звузіцца зрэнкі, з'явіцца слінацячэнне. Пры атручэнні мухаморамі, сатанінскім грыбам, несапраўднымі апенькамі магчыма з'яўленне трызнення, галюцынацый, чалавек можа знаходзіцца ў стане, блізкім да вар'яцтва.

Вострае атручэнне — цяжкае выпрабаванне для арганізма. У хворых адзначаюцца парушэнні артэрыяльнага ціску і частаты сардэчных скарачэнняў (аж да развіцця сардэчных блакад і спынення сэрца) і нават стан комы. Таму патрэбна без тэрміновая медыцынская дапамога. 

Да прыезду ўрачоў неабходна выпіць 400—500 г вады пакаёвай тэмпературы, выклікаць рвоту (пажадана некалькі разоў, да чыстай вады), а затым прыняць актываваны вугаль (чым больш, тым лепш).

Галерэя
-------

* Мухамор чырвоныМухамор чырвоны
* Бледная паганкаБледная паганка
* Ілжэдажджавік звычайныІлжэдажджавік звычайны
* Мухамор пантэрныМухамор пантэрны
* Сатанінскі грыбСатанінскі грыб

Зноскі
------

1. ↑  zviazda.by
**Віктар Канстанцінавіч Бабіч** (22 лістапада 1935, в. Зальхоўе, Докшыцкі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

З 1962 шафёр аўтабазы ​​№ 5, з 1965 праходчык, машыніст самаходнага вагона, памочнік машыніста камбайна, брыгадзір камбайнавай брыгады, з 1976 электраслесары, дзяжурны па рамонце абсталявання камбіната Беларуськалій у Салігорску.

Званне Героя прысвоена за паспяховае выкананне заданняў 5-гадовага плана, укараненне перадавых метадаў працы і дасягненне высокіх вытворчых і тэхнічных паказчыкаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1974-79 ад Слуцкай выбарчай акругі № 96 Мінскай вобласці. Член Камісіі па прамысловасці Савета Саюза.

Жыў у Салігорску. Пахаваны на гарадскіх могілках каля вёскі Дубеі Краснадворскага сельсавета.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Бабич Виктор Константинович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 36. — 737 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Віктар Леанідавіч Сонца**  (14 сакавіка 1951 Мінск — 12 верасня 2019, Мінск) — беларускі дызайнер.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся у Мінску, у 1974 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Спецыялізацыя: індустрыяльны дызайн. Удзельнік творчага тандэму «Паланевіч і Сонца». Член Беларускага саюза дызайнераў з 1991 года. Мае больш за 60 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на прамысловыя ўзоры.

Выстаўкі
--------

* 1979 — Кракаў, Варшава (Польшча)
* 1981 — Бамбей (Індыя)
* 1983 — Масква (Расія)

Асноўныя аб’екты распрацовак
----------------------------

Трактары, сельгасмашыны, кабіны, пульты кіравання, панэлі прыбораў, дзяржальні, сядзенні, аўтобусы (ПАЗ, КАвз, «Нёман»), перспектыўныя кабіны для Мінскага аўтамабільнага завода, у тым ліку аўтацягнік МАЗ «Перабудова».

У перыяд 2004—2015 гадоў — распрацоўка дарожна-будаўнічай тэхнікі аб’яднання «Амкадор».

Літаратура
----------

* Артыкулы ў часопісе «Тэхнічная эстэтыка».

Спасылкі
--------

* Архівавана 3 лютага 2021.
**Віктар Канстанцінавіч Гардзей** (19 жніўня 1946, в. Малыя Круговічы, Ганцавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі паэт, празаік, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Закончыў Круговіцкую сярэднюю школу (1964) і (завочна) факультэт журналістыкі БДУ (1984). Пасля школы працаваў у калгасе, у 1965—1966 гадах быў літсупрацоўнікам ляхавіцкай раённай газеты «Будаўнік камунізму». З 1966 года — у ганцавіцкай раённай газеце «Савецкае Палессе» (загадчык аддзела пісем, адказны сакратар, намеснік рэдактара).

З пераездам у Мінск (1983) працаваў у рэдакцыях часопісаў «Беларусь», «Родная прырода», з 1989 года — старшы літсупрацоўнік аддзела прозы часопіса «Маладосць». Таксама працаваў у часопісах «Полымя» і «Вожык». Пазней зноў у часопісе «Маладосць» (намеснік галоўнага рэдактара). Да 2010 года працаваў у выдавецтве «Мастацкая літаратура». У 2010—2015 гадах — загадчык аддзела прозы і паэзіі газеты «Літаратура і мастацтва».

Творчасць
---------

Літаратурную працу пачаў у 1963 годзе.

Паэзія
Аўтар зборнікаў паэзіі «Касавіца» (1975), «Верасное палясоўе» (1978), «Засевак Радзімы» (1983), «Незабудкі азёр» (1985), «Узрушэнне» (1988), «Дзікая пчала» (1994) і кніжак вершаў для дзяцей «Чырвоны грабеньчык» (1976), «На арэхавай палянцы» (1982), «Коцікі на вярбе» (1988), «Мой тата — трактарыст» (1989) і інш.

Проза
Выдаў кнігі прозы «Дом з блакітнымі аканіцамі» (1984), «Карані вечнага дрэва» (1988), «Уратуй ад нячыстага» (1995), «Ці то грэбля, ці то гаць» (1996) і інш.

Пераклады
Пераклаў на беларускую мову раманы Г. Флабера «Саламбо» і Р. Стывенсана «Чорная страла», аповесць-казку Э. Гофмана «Шчаўкунчык і мышыны кароль», кнігу казак народаў Еўропы «Хрустальны калодзеж» і інш.

Прызнанне
---------

* Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (1979).
* Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Івана Мележа.
* Лаўрэат літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2007)
* У вёсцы Малыя Круговічы да 50-годдзя пісьменніка імем Віктара Гардзея названа вуліца, на якой ён нарадзіўся і жыў, а на месцы дома, дзе ён жыў, у 2017 годзе ўсталявалі памятны знак.

Зноскі
------

1. ↑  Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал. Малыя Круговічы
2. ↑  Віктар Канстанцінавіч Гардзей належыць да пакалення паэтаў, што нарадзіліся ў пасляваенны час Архівавана 7 красавіка 2016.
3. ↑  «Касавіца»
4. ↑  «Верасное палясоўе»
5. ↑  «Засевак Радзімы»
6. ↑  «Чырвоны грабеньчык»
7. ↑  «Мой тата — трактарыст»
8. ↑  памятны знак
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ласкавы.
**Віктар Мікалаевіч Ласкавы** (7 лютага 1936, Гомель) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працаваў ва Упраўленні па будаўніцтве і архітэктуры Омскага аблвыканкама, з 1963 года — галоўны архітэктар праектаў, аддзела ў Белдзіпрагандлі, Аўтарампраекце, з 1982 года — галоўны архітэктар Спецмайстэрні СА БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Лендзіпрамясамалпрама ў Мінску (1974), рэстаран «Прыпяць» у Мазыры (1972), экспазіцыі БССР на міжнародных кірмашах-выстаўках у Заграбе, Дзюсельдорфе, Лейпцыгу, Плоўдзіве (1967— 74).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971).

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Галінай Ласкавай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ласкавый Виктор Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Будай.
**Ядвіга Іосіфаўна Будай** (15 мая 1922, в. Арэхаўская, Мінскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1958).

З 1937 года ў калгасе «Чырвоны агароднік», у 1952—1977 гадах даярка калгаса «Савецкая Беларусь», з 1972 года — саўгаса «Азёрны» Мінскага раёна. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў развіцці вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі і ўкараненне дасягненняў навукі і перадавога вопыту.

Зноскі
------

1. 1 2  Будай Ядвига Иосифовна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 85. — 737 с.
Фестываль хулы
**Ху́ла** (гавай. *hula*) — палінезійскі народны танец. У сусветную культуру трапіў з Гавайскіх астравоў.

Гісторыя
--------

Паводле легенд гавайцаў, першую хулу выканаў бог Лака. Вынаходніцтва танца таксама прыпісваецца Пеле і іншым звышнатуральным істотам. Хула звычайна суправаджала рэлігійныя цырымоніі і свецкія святы. 

Пад час хрысціянізацыі ў XIX ст. місіянеры-пратэстанты імкнуліся забараніць хулу як юрлівы звычай. Хрысціянам з вышэйшага саслоўя забаранялася танцаваць яе. Астатнія астравіцяне маглі арганізоўваць публічныя выступы толькі згодна спецыяльнаму дазволу. Аднак у друг. пал. XIX ст. забароны былі знятыя гавайскімі каралямі, якія разглядаў традыцыйныя формы мастацтва як важную частку сваёй палітыкі. 

У XX ст. хула стала абавязковым атрыбутам забаў для турыстаў. Дзякуючы Галівуду адбылася папулярызацыя танца ў іншых краінах свету. Зараз у свеце праводзіцца 10 буйных фестываляў хулы. Найбольш вядомы фестываль World Invitational Hula Festival праводзіцца ў лістападзе на востраве Оаху.

Асаблівасці
-----------

Як і іншыя палінезійскія танцы, хула выконваецца на адным месцы. Дазваляюцца толькі рухі *каола* на напаўсагнутых нагах на некалькі крокаў убок. Асноўныя жа рухі выконваюцца сцягном (убакі - *као* і колавыя - *амі*) і рукамі (выцягнутыя рукі з адкрытымі далонямі - *пуа*, рукі ўніз з павольным рухам пальцаў - *уа* і развядзенне рукамі ад галавы - *хаалоэ*).

Хула суправаджаецца працяглымі спевамі і прыпеўкамі.

Асноўныя напрамкі
-----------------

У нашыя дні на Гаваях існуе мноства школ і напрамкаў хулы. Найбольш вядомыя - Хула Каіка (*Hula Kahiko*), якая арыентуецца на арыгінальныя старажытныя формы танца, і Хула Аўана (*Hula 'auana*), што ўключае сучасныя стылі.

* Жаночы танец на Гавайскіх астравах (малюнак 1822 г.)Жаночы танец на Гавайскіх астравах (малюнак 1822 г.)
* Сучаснае выкананнеСучаснае выкананне
* Рух пуаРух *пуа*
* Рухі хаолоэ і амі Рухі *хаолоэ* і *амі*

Спасылкі
--------

* Як танцаваць хулу
* Афіцыйны сайт World Invitational Hula Festival
* Гісторыя хулы Архівавана 1 мая 2012.
**Круглы дом** (англ.: Round House) — найстарэйшы з захаваных будынкаў у Заходняй Аўстраліі.

Будынак размешчаны ў горадзе Фрымантл на тэрыторыі Артур-Хед, гістарычнай частцы паселішча.

Круглы дом быў пабудаваны ў 1830 годзе, пасля стварэння калоніі ракі Суон. Доўгі час ён служыў у якасці турмы, а пасля стаў участкам паліцыі. У 1929 годзе Круглы дом быў прызнаны гістарычным помнікам Заходняй Аўстраліі.

З 1982 года аб’ект даступны для публікі штодзень за невялікую плату.

Зноскі
------

1. ↑  Heritage Council of Western Australia :: Round House and Arthur Head Reserve Архівавана 3 чэрвеня 2012.
2. ↑  Arthur Head, Fremantle Western Australia Архівавана 5 мая 2012.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гельтман.
**Ядвіга Уладзіславаўна Машынская-Гельтман** (польск.: Jadwiga Moszyńska-Heltman; 1886, Глуск — 1946) — савецкая і беларуская паэтэса-перакладчык, левы грамадскі дзеяч і педагог; звязана з асяроддзем палякаў на Беларусі, тварыла на польскай мове. Жонка Стэфана Гельтмана, маці Віктара Гельтмана.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1886 годзе ў Глуску, ў Мінскай губерні Расійскай імперыі ў сям’і аптэкара. Вучылася ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве (1904—1907). Студэнткай прымала ўдзел у маладзёжным рэвалюцыйна-дэмакратычным руху. Да гэтага часу адносяцца і яе першыя вершы, прысвечаныя рэвалюцыйнай барацьбе моладзі («Адозва», 1906 г.). З 1917 г. працавала ў Мінску, стала членам «Польскага сацыялістычнага аб’яднання». У 1921—1931 гг. выкладала ў польскім педтэхнікуме імя Людвіка Варынскага і ў педагагічным інстытуце ў Мінску, прымала ўдзел у рабоце польскага сектара Акадэміі навук БССР. У 1932—1937 гг. выкладала польскую мову ў Ваеннай Акадэміі імя Фрунзэ ў Маскве. У 1937 г. рэпрэсіравана савецкай уладай і выслана ў Казахскую ССР.

У 1920-я гады стала першым складальнікам падручнікаў і буквара для польскіх школ у Беларусі, часта выступала ў перыядычным друку з апавяданнямі, нарысамі — «Першая кніга для чытання», «Другая частка лемантара» (1926), «Другая кніга для чытання» (1928). Супрацоўнічала з польскамоўным прэсавым арганам Камуністычнай Партыі Беларусі — часопісам «Орка». Пераклала на польскую мову асобныя вершы і паэму Я. Купалы «Над ракой Арэсай», «Выбраныя апавяданні» Ц. Гартнага (1929), «Выбраныя вершы» А. Александровіча (1932), аповесці «Салавей» З. Бядулі (1931), «Дрыгва» Я. Коласа (1936), урыўкі з паэмы Я. Коласа «Сымон-музыка». Член польскай секцыі Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў, член Саюза пісьменнікаў СССР.

Зноскі
------

1. ↑  Jadwiga Moszyńska-Heltmanowa // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  Виктор Степанович ГЕЛЬТМАН. Воспоминания современников  (руск.)
3. 1 2 3  Машынская-Гельтман Ядвіга Уладзіславаўна // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Глускага р-на. — Мн.: 1999. — с.570
4. ↑  пад рэд. Г. Пашкова: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 5: М — пуд. Мінск: «Беларуская энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1999, с. 357. ISBN 985-11-0141-9

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 302500564 |
**Круглянская ваенна-аператыўная група** (**Круглянская ВАГ**, **Ваенна-аператыўная група пры Круглянскім падпольным райкоме КП(б)Б**) — партызанскае злучэнне, якое дзейнічала на тэрыторыі Круглянскага, Бярэзінскага, Шклоўскага раёнаў Магілёўскай, Крупскага раёна Мінскай, Талачынскага раёна Віцебскай абласцей; таксама назва органа кіраўніцтва гэтым злучэннем. Уваходзіла ў Магілёўскае партызанскае злучэнне.

Створана ў жніўні 1943 года ў адпаведнасці з пастановай Магілёўскага падпольнага абкома КП(б)Б і загадам Магілёўскай (абласной) ВАГ на базе 36-га, 8-га, 24-га, 28-га, 12-га,30-га партызанскіх атрадаў расфарміраванай 8-й Круглянскай партызанскай брыгады. У снежні 1943 года 36-ы і 12-ы атрады былі перададзены 8-й партызанскай брыгадзе Брэсцкага партызанскага злучэння.

29 чэрвеня 1944 ваенна-аператыўная група (1753 партызаны) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Камандзіру ваенна-аператыўнай групы Жуніну прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Камандаванне
------------

Кіраўніцтва ваенна-аператыўнай групы ажыццяўляў сакратар падпольнага РК КП(б)Б Піліп Сідаравіч Новікаў.

### Камандзіры

* Сяргей Георгіевіч Жунін (жнівень — снежань 1943);
* Іван Гаўрылавіч Ільін (снежань 1943 — чэрвень 1944).

### Начальнікі штаба

* К. І. Мацеж (жнівень — снежань 1943);
* Ц. М. Лупека (снежань 1943 — чэрвень 1944).

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.:І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Каласоўнік мяккі, Кацец** (*Bromus hordeaceus* L.) — від раслін сямейства Метлюжковыя.

Назва
-----

Батанічная назва віду ад лац.: hordeaceus — «які нагадвае ячмень». Сінонім *Bromus mollis* L.

Апісанне
--------

Адна — або двухгадовыя расліны. Сцябло да 70 см, звычайна узыходзячае. Лісце круглявае, нераўнамерна зубчастае, ліставыя пласцінкі 16 х 0,8 см, плоскія, апушаныя. Мяцёлка шчыльная, ад (2) 4 да 15 см. Каласкі да 16 мм, ад яйкападобных да лінейна-эліптычных. Зярняўкі ад 6 да 7 мм у даўжыню. Цвіценне і плоданашэнне з сакавіка па чэрвень.

Распаўсюджанне
--------------

Паўночная Афрыка: Алжыр; Марока; Туніс. Азія: Кіпр; Сірыя; Турцыя; Кітай; Тайвань; Пакістан. Каўказ: Азербайджан; Грузія; Расія — Перадкаўказзе, Дагестан, еўрапейская частка [зах.]. Еўропа: Данія; Фінляндыя; Ірландыя; Нарвегія; Швецыя; Вялікабрытанія; Аўстрыя; Бельгія; Чэшская Рэспубліка; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Германія; Беларусь, Эстонія, Латвія; Літва; Малдова. Украіна [у тым ліку Крым]; Індыя; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя [у тым ліку Крыт]; Італія [у тым ліку Сардзінія, Сіцылія]; Румынія, Сербія; Славенія; Францыя [у тым ліку Корсіка]; Партугалія [у тым ліку Мадэйра]; Гібралтар; Іспанія [у тым ліку Балеарскія астравы, Канарскія астравы]. Натуралізаваны і культывуецца ў некаторых іншых краінах. Насяляе на лугах.

Практычнае выкарыстанне
-----------------------

Насенне каласоўніка мяккага збіралі і рыхтавалі кісялі, кашы, калатушы, поліўкі.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 26. — 160 с. — 2 350 экз. — у крыніцы пад назвай Bromus mollis L.
4. ↑  М.  Л.  Рэва, Н.  Н.  Рэва. Дзікія ядомыя расліны Украіны / Кіеў. Навуковая думка, 1976 — 168 с.  — С. 87

Спасылкі
--------

* Vascular Flora (ісп.)
* United States Department of Agriculture Архівавана 17 лістапада 2004.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779851631 |
Рачны паром у Германіі
**Паром** — плывучае збудаванне (судна, плыт і інш.) для рэгулярнай перавозкі сухапутных транспартных сродкаў (аўтамабіляў, чыгуначных вагонаў), грузаў і пасажыраў цераз водную перашкоду паміж пэўнымі берагавымі пунктамі. Буваюць *самаходныя* і *несамаходныя*.

Па вялікіх суднаходных рэках паром перамяшчаецца па кабелі, пракладзеным па дне, або буксірным суднам; не невялікіх рэках перацягваецца з дапамогай троса, замацаванага на процілеглых берагах; для паромнай пераправы праз пралівы, азёры звычайна выкарыстоўваюць спецыяльна абсталяваныя судны. Водазмяшчэннне іх да 20000 тон і больш, умяшчальнасць каля 100 чыгуначных вагонаў, пасажыраўмяшчальнасць да 2000 чалавек. Паромныя зносіны найбольш развіты ў Японіі, Заходняй Еўропе.

Орша. Паром на Дняпры, 1914
У ваенных мэтах выкарыстоўваюцца пры фарсіраванні водных перашкод; робяцца з штатных пантонных паркаў і мясцовых плывучых сродкаў (баржы, лодкі), на якіх замацоўваецца грузавая платформа.

У Беларусі паромы дзейнічаюць на Дзвіне (Бешанковічы, Сураж).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 101. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Паром

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Канадская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11978911c · GND: 4127897-5 · LCCN: sh85047856 · LNB: 000128271 · NDL: 00563125 · NKC: ph929103 |

 |
**Капыльскае княства** — феадальнае ўдзельнае княства Вялікага Княства Літоўскага з цэнтрам y г. Капыль. Утворана ў 1395 годзе. У канцы XIV— 1-й палове XV стагоддзя княства называлася таксама Капыльска-Слуцкім ці Слуцка-Капыльскім, з 2-й паловы XV стагоддзя — Слуцкім, бо ў сярэдзіне 15 стагоддзя Алелькавічы перанеслі сваю сталіцу ў г. Слуцк.

У 1494 годзе тэрыторыя княства ўключала г. Капыль з яго дварамі (цэнтрамі маёнткаў) і дварцамі (цэнтрамі невялікіх маёнткаў) — Байлаўцы (Баелаўцы), Сыраватчычы, Старыца, Скеп'ева, Старое Сяло; пазней згадваецца мястэчка Цімкавічы. Такі адміністрацыйны ўклад захоўваўся да 1791 г. i Капыльскае княства было адной з адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Слуцкага княства са сваім намеснікам, або губернатарам.

У 1791 годзе сейм Рэчы Паспалітай скасаваў Капыльскае княства (разам са Слуцкім) і ўтварыў на іх тэрыторыі Случарэцкі павет, але памешчыцкая адміністрацыя Капыльскага княства ў княжацкай адміністрацыі Радзівілаў, a потым Вітгенштэйна захоўвалася яшчэ ў 1-й палове XIX стагоддзя.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1999. ISBN 985-11-0144-3, С. 34.
**Каларыметры ў фізіцы высокіх энергій** — існуе дзве асноўныя сістэмы класіфікацыі каларыметраў: *па геаметрыі асяроддзя дэтэктавання* і *па відзе дэтэктуемых элементарных часціц*. Паводле класіфікацыі, па геаметрыі асяроддзя каларыметры бываюць гамагенныя (аднастайныя) і гетэрагенныя (самплінг-каларыметры). Па відзе дэтэктуемых часціц каларыметры бываюць электрамагнітныя і адронныя.

Адронныя каларыметры амаль без выключэння гетэрагенныя. Гэта звязана з тым, што немагчыма зрабіць аднастайныя цвёрдацельныя дэтэктары (сцынтылятары, паўправаднікі і іншае) такіх памераў, каб забяспечвалі поўнае паглынанне энергіі часціц адроннага каскаду. Праблема вырашаецца з дапамогай выкарыстання «сэндвічаў», дзе чаргуюцца пласты паглынальных і дэтэктуючых асяроддзяў. Ролю паглынальнікаў могуць выконваць такія шчыльныя і моцна паглынальныя матэрыялы як жалеза (Fe), свінец (Pb), медзь (Cu), уран (U). У якасці дэтэктараў — цвёрдыя сцынтылятары або свінцовае шкло, якое эфектыўна генеруе чаранкоўскае выпраменьванне. Трапляючы ў такі самплінг-каларыметр, часціца ўтварае лівень другасных часціц, якія з прасоўваннем углыб хутка памнажаюцца.

Энергія першаснай часціцы трансфармуецца ў энергіі часціцаў каскаду, а таксама ва ўзрушанасць і іанізацыю асяроддзя. Калі забяспечыць дастатковыя для прыпынку і паглынання ўсіх другасных часціцаў памеры каларыметра, то задача будзе вырашана зборам і сумаваннем усіх сігналаў з дэтэктуемых пластоў. Электрамагнітныя каларыметры найчасцей гамагенныя. Гэта звязана з тым, што электроны, пазітроны і гама-кванты, якія складаюць аснову электрамагнітнага каскаду, добра губляюць энергію ў дэтэктуючых асяроддзях каларыметраў — крышталях сцынтылятараў і  чаранкоўскіх радыятарах — разумных памераў. Апроч гэтага, выкарыстанне гамагенных каларыметраў прыводзіць да лепшага энергетычнага распазнавання ў параўнанні з самплінг-каларыметрамі.

Часта для рэгістрацыі электрамагнітных і адронных кампанентаў ліўняў выкарыстоўваюць адзіныя каларыметрычныя комплексы. У гэткім разе, першым пластом, на які трапляе бамбардзіруючая часціца, з'яўляецца пласт дэтэктараў электрамагнітнага каларыметра, які дэтэктуе электрамагнітную кампаненту ліўня. Адронная кампанента слаба паглынаецца ў ім, таму адронны каларыметр заўсёды размяшчаецца пасля электрамагнітнага. Ззаду адроннага каларыметра звычайна ставяць мюонныя камеры для рэгістрацыі мюонаў.
Пітэр Паўль Рубенс.
«Партрэт камерысткі інфанты Ізабелы», каля 1625, Эрмітаж
**Партрэт** (фр.: portrait, ад старофранц. Portraire — «перадаваць што-небудзь рыса ў рысу», састар. Парсуна — ад лац. Persona — «асоба») — малюнак або апісанне якога-небудзь чалавека або групы людзей, якія існуюць ці існавалі ў рэальнай рэчаіснасці ў тым ліку мастацкімі сродкамі (жывапісу, графікі, гравюры, скульптуры, фатаграфіі, паліграфіі), а таксама ў літаратуры і крыміналістыцы (славесны партрэт).

Партрэт у літаратуры — адзін са сродкаў мастацкай характарыстыкі, які складаецца ў тым, што пісьменнік раскрывае тыпічны характар сваіх герояў і выказвае сваё ідэйнае стаўленне да іх праз малюнак знешнасці герояў: іх постаці, асобы, адзення, рухаў, жэстаў і манер.

Гл. таксама
-----------

* Мона Ліза

Літаратура
----------

* Партрэ́т // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 559. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Партрэт
* 10 найвялікшых партрэтаў у сусветным мастацтве The Portrait Institute, New York) (пераклад на рускую)(недаступная спасылка)
* 10 лепшых партрэтыстаў
* Famous portraits Архівавана 21 лістапада 2010. — некалькі знакамітых сучасных партрэтаў
* Visual lessons Архівавана 26 верасня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Universalis · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11932843f · GND: 4006627-7 · LCCN: sh99001681 · Microsoft: 162462552 · NDL: 00572338 · NKC: ph124369, ph124374 |

 |