**Удзельнае электрычнае супраціўленне**, ці проста **удзельнае супраціўленне** рэчывы характарызуе яго здольнасць перашкаджаць праходжанню электрычнага току.

Адзінка вымярэння ўдзельнага супраціўлення ў Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) — Ом·м; таксама вымяраецца ў Ом·см і Ом·мм²/м. Фізічны сэнс удзельнага супраціўлення ў СІ: супраціўленне аднастайнага кавалка правадніка даўжынёй 1 м і плошчай папярочнага сячэння 1 м².

У тэхніцы часта ўжываецца ў мільён разоў меншая вытворная адзінка: Ом·мм²/м, роўная 10−6 ад 1 Ом·м: 1 Ом·м = 1·106 Ом·мм²/м. Фізічны сэнс удзельнага супраціўлення ў тэхніцы: супраціўленне аднастайнага кавалка правадніка даўжынёй 1 м і плошчай токаводнага сячэння 1 кв.мм.

Велічыня ўдзельнага супраціўлення абазначаецца грэчаскай літарай {\displaystyle \rho }.

Супраціўленне правадніка з удзельным супраціўленнем {\displaystyle \rho }, даўжынёй {\displaystyle l} і плошчай сячэння {\displaystyle S} можа быць разлічана па формуле {\displaystyle R={\frac {\rho \cdot l}{S}}}.

Абагульненне паняцці ўдзельнага супраціўлення
---------------------------------------------

Удзельнае супраціўленне можна вызначыць таксама для неаднароднага матэрыялу, уласцівасці якога змяняюцца ад кропкі да кропкі. У гэтым выпадку яно з'яўляецца не канстантай, а скалярнай функцыяй - каэфіцыентам, што звязвае напружанасць электрычнага поля {\displaystyle {\vec {E}}({\vec {r}})} і шчыльнасць току {\displaystyle {\vec {J}}({\vec {r}})} у дадзенай кропцы {\displaystyle {\vec {r}}:}

{\displaystyle {\vec {E}}({\vec {r}})=\rho ({\vec {r}}){\vec {J}}({\vec {r}}).}
Гэтая формула справядлівая для неаднароднага, але ізатропнага рэчывы. Рэчыва можа быць і анізатропным (большасць крышталёў, намагнічаныя плазма і г. д.), гэта значыць яго ўласцівасці залежаць ад кірунку (наогул кажучы, у ім вектары току і напружанасці электрычнага поля ў дадзенай кропцы не сунаеіравана​​). У гэтым выпадку ўдзельнае супраціўленне з'яўляецца залежаць ад каардынат тэнзара другога рангу:

{\displaystyle E\_{j}({\vec {r}})=\sum \_{i=1}^{3}\rho \_{ij}({\vec {r}})J\_{i}({\vec {r}}).}

Удзельнае электрычнае супраціўленне металаў і сплаваў, якія прымяняюцца ў электратэхніцы
----------------------------------------------------------------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Метал | ρ, Ом·мм2/м |
| --- | --- |
| Серабро | 0,015..0,0162 |
| Медзь | 0,01724..0,018 |
| Золата | 0,023 |
| Алюміній | 0,0262..0,0295 |
| Ірыдый | 0,0474 |
| Малібдэн | 0,054 |
| Вальфрам | 0,053..0,055 |
| Цынк | 0,059 |
| Нікель | 0,087 |
| Жалеза | 0,098 |
| Плаціна | 0,107 |
| Волава | 0,12 |
| Свінец | 0,217..0,227 |
| Тытан | 0,5562 - 0,7837 |
| Вісмут | 1,2 |
|

 |  |  | 

| Сплаў | ρ, Ом·мм2/м |
| --- | --- |
| Сталь | 0,103..0,137 |
| Нікелін | 0,42 |
| Канстантан | 0,5 |
| Манганін | 0,43…0,51 |
| Ніхром | 1,05…1,4 |
| Фехраль | 1,15…1,35 |
| Храмаль | 1,3…1,5 |
| Латунь | 0,043..0,108 |
| Бронза | 0,095..0,1 |
|

 |  |  | 

| Іншыя рэчывы | ρ, Ом·мм2/м |
| --- | --- |
| Звадкаваныя вуглевадародныя газы | 0,84×1010 |

 |

Значэнні дадзеныя пры тэмпературы t = 20 °C. Супраціўленне сплаваў залежаць ад іх дакладнага складу і могуць вар'іравацца.

Тонкія плёнкі
-------------

Удзельнае супраціўленне ў тонкіх плёнках (калі таўшчыня ўзору шмат менш адлегласці паміж кантактамі) характарызуецца «удзельным супраціўленнем на квадрат», {\displaystyle R\_{Sq}}. У гэтым выпадку ўдзельнае супраціўленне не залежыць ад лінейных памераў узору, калі ён мае форму прамавугольніка, а толькі ад стаўлення (даўжыні да шырыні) L / W: {\displaystyle R\_{Sq}=RW/L}, дзе R - вымеранае супраціўленне. У выпадку, калі форма ўзору адрозніваецца ад прамавугольнай, выкарыстоўваюць метад ван дэр Паў.

Гл. таксама
-----------

* Электрычнае супраціўленне
* Звышправоднасць
* Закон Ома
* Удзельная праводнасць
* Электрычны імпеданс

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4359580-7 · NKC: ph571527 |