У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Масачусетс (значэнні).
 
Бостан
**Масачусетс** (англ.: Commonwealth of Massachusetts) — самы населены штат Новай Англіі на паўночным усходзе Злучаных Штатаў. Мяжуе з Атлантычным акіянам на ўсходзе, штатамі Канектыкут і Род-Айленд на поўдні, Нью-Гэмпшыр і Вермонт на поўначы і Нью-Ёрк на захадзе.

Сталіца Масачусетса і найбольш населены горад у Новай Англіі — Бостан, горад значнага уплыву на амерыканскую гісторыю, навуку і прамысловасць рэгіёну. Самы ўсходні пункт садружнасці — паўвостраў Кейп-Код.

Назва
-----

Назва садружнасці паходзіць ад наймення зніклага індзейскага племені масачусет, якое насяляла тэрыторыю Масачусетса да XVII стагоддзя.

Гісторыя
--------

Горад Плімут быў месцам першай калоніі ў Новай Англіі, заснаванай у 1620 годзе «Айцамі-пілігрымамі», пасажырамі Мейфлаўэр. У 1692 годзе мястэчка Сейлем і навакольныя тэрыторыі зазналі адзін з самым ганебных амерыканскіх выпадкаў масавай істэрыі — «Паляванне на сейлемскіх ведзьмаў». У 1777 годзе генерал Генры Нокс заснаваў «Спрынгфілдскі арсенал», які падчас Прамысловай рэвалюцыі каталізаваў шматлікія важныя тэхналагічныя дасягненні, у тым ліку узаемазаменныя дэталі. У 1786 годзе адбылося «Непадпарадкаванне Шэйса», паўстанне ветэранаў Вайны за незалежнасць ЗША, якое прычынілася да Філадэльфійскага канвента. У XVIII стагоддзі пратэстанцкае Першае вялікае абуджэнне, што пракацілася па Атлантычным свеце, спарадзілася дзейнасцю Нортгемптанскага прапаведніка Джонатана Эдвардса. У канцы XVIII стагоддзя Бостан стаў вядомы як «Калыска Свабоды» за агітацыю, што прывяла да Амерыканскай рэвалюцыі. Хартыя Калоніі Масачусецкага заліва.

Эканоміка
---------

Спачатку залежны ад сельскай гаспадаркі, рыбалоўства і гандлю, Масачусетс ператварыўся ў вытворчы цэнтр падчас Прамысловай рэвалюцыі. У XX стагоддзі гаспадарка Масачусетса пераключылася з прамысловасці на сферу паслуг. Сучасны Масачусетс — сусветны лідар у біятэхналогіі, інжынерыі, вышэйшай адукацыі, фінансах і марскім гандлі.

Валавы прадукт садружнасці за 1999 год склаў 262 млрд долараў, 11-ы па ЗША. У 2002 годзе асабісты даход на чалавека ў штаце складаў каля 40 тысяч долараў, трэці па краіне.

Асноўная сельскагаспадарчая прадукцыя садружнасці — морапрадукты, высадкі, малочныя прадукты, журавіны і гародніна. Асноўная прамысловая прадукцыя — станкі, электрычнае абсталяванне, навуковыя прылады, друк і выдавецтва, а таксама турызм. Таксама важную эканамічную ролю граюць вышэйшая адукацыя, ахова здароўя і фінансавыя службы.

Судовая сістэма і злачыннасць
-----------------------------

Судовая сістэма штата Масачусетс складаецца з Вярхоўнага суда, Апеляцыйнага суда, Выканаўчага апарата суда першай інстанцыі, сямі дэпартаментаў суда першай інстанцыі, Службы прабацыі Масачусетса і Упраўлення камісара прысяжных.

Агулам у 2019 годзе ў штаце зарэгістравана 200 523 злачынствы, што на 0,51% больш за 2018 год. Арыштавана было 97 031 чалавек.

Дэмаграфічная інфармацыя
------------------------

Насельніцтва садружнасці (у 2003 годзе) складала 6,4 мільёна чалавек.

Больш за 80 % насельніцтва Масачусетса жыве ў агламерацыі Вялікі Бостан.

Рэлігійная прыналежнасць насельніцтва:

* Каталікі — 54 %
* Пратэстанты — 27 %
* Іншыя хрысціяне — 1 %
* Іншыя рэлігіі (у асноўным іўдзеі) — 5 %
* Атэісты — 8 %

Асноўныя пратэстанцкія групы: баптысты — 4 % ад насельніцтва садружнасці, Епіскапальная царква ЗША — 3 %, мэтадысты і кангрэгацыяністы — па 2 %

Вядомыя асобы
-------------

* Уітні Сміт
* Леанард Бернштэйн
* Натаніэль Готарн
* Эмілі Дзікінсан
* Сільвія Плат
* Эдвард Лі Торндайк
* Фрэд Ален
* Грэнвіл Стэнлі Хол
* Уільям Лойд Гарысан

Заўвагі
-------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 20 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>
3. ↑  https://massachusetts.courtrecords.org/criminal-court-records/
4. ↑   Архівавана 22 студзеня 2021.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Эканоміка
* Гісторыя
* Геаграфія Архівавана 12 ліпеня 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11941588j · GND: 4037858-5 · ISNI: 0000 0004 0434 8629 · LCCN: n79007084 · NDL: 00629272 · NKC: ge129979 · SUDOC: 176565507 · VIAF: 130169058 |

 |

| Новая Англія |
| --- |
|  | 
* Вермонт
* Канектыкут
* Масачусетс
* Мэн
* Нью-Гэмпшыр
* Род-Айленд

 |  |

| ⛭ Адміністрацыйныя адзінкі ЗША |
| --- |
| Штаты (≛ спіс, ≛ сцягі) | 
* Агая
* Айдаха
* Аклахома
* Алабама
* Аляска
* Арканзас
* Арызона
* Арэгон
* Аява
* Ваёмінг
* Вашынгтон
* Вермонт
* Вірджынія
* Вісконсін
* Гаваі
* Джорджыя
* Дэлавэр
* Заходняя Віргінія
* Ілінойс
* Індыяна
* Каларада
* Каліфорнія
* Канектыкут
* Канзас
* Кентукі
* Луізіяна
* Мантана
* Масачусетс
* Мінесота
* Місісіпі
* Місуры
* Мічыган
* Мэн
* Мэрыленд
* Небраска
* Невада
* Нью-Гэмпшыр
* Нью-Джэрсі
* Нью-Ёрк
* Нью-Мексіка
* Паўднёвая Дакота
* Паўднёвая Караліна
* Паўночная Дакота
* Паўночная Караліна
* Пенсільванія
* Род-Айленд
* Тэнесі
* Тэхас
* Фларыда
* Юта

 | Злучаныя Штаты Амерыкі |
| Федэральная акруга | 
* ✰ Калумбія

 |
| Астраўныя тэрыторыі | 
* Амерыканскае Самоа
* Бэйкер
* Гуам
* Хаўленд
* Джарвіс
* Джонстан
* Кінгмэн
* Мідуэй
* Наваса
* Паўночныя Марыянскія астравы
* Пальміра
* Пуэрта-Рыка
* Віргінскія астравы
* Уэйк

 |