**Казахі ў Туркменіі** (каз.: Түрікменстан қазақтарыТүрікменстан қазақтары) — жыхары Туркменіі казахскага паходжання. Адно з буйных нацыянальных меншасцяў Туркменістана. Кампактна пражываюць на поўначы краіны.

Гісторыя
--------

Казахі здаўна засялялі тэрыторыю Закаспия. Сюды яны перавандроўвалі пасля падаўлення нацыянальна-вызваленчых паўстанняў. Яны ратаваліся тут ад бясчынстваў карнікаў. Так, у 1869-1870 гадах значная частка казахаў Малодшага жуза знайшла тут прытулак У XIX стагоддзі казахі Туркменіі (яны ставіліся да племя адай) пражывалі пераважна на поўначы Мангышлакского і Красноводского паветаў, месцам зімоўкі служыў Краснаводск.

Адносіны качэўнікаў-казахаў з туркменамі не заўсёды насілі мірны характар - у Пастанове камісіі Турцыка і Туркамісіі УЦВК ад 9 снежня 1921 года гаворыцца аб тым, што казахі ўжо некалькі дзясяткаў гадоў ўступалі ў сутыкненні з туркменамі, захопліваючы і угоняя ў іх быдла і палонных. Гэта ж Пастанова дазволіла казахам вандраваць на тэрыторыю Туркменіі, абавязаўшы іх на яе тэрыторыі захоўваць ўласнае кіраванне.

Колькасць
---------

Паводле перапісу 1897 года з 382487 жыхароў Закаспийской вобласці казахамі былі 66700 чалавек.

Па перапісу 1989 года колькасць казахаў складала 2,49 % насельніцтва краіны або 87 802. чал.

Паводле афіцыйных выніках праведзенай у Туркменіі перапісу насельніцтва 1995 года колькасць казахаў складала 86 987 чал.  або 1,94 % насельніцтва. Статыстычныя органы ААН не выкарыстоўваюць дадзеныя гэтага перапісу і публікуюць ўласныя ацэнкі колькасці насельніцтва Туркменіі, якія ніжэй тых значэнняў, што былі ўстаноўлены ў афіцыйных выніках перапісу насельніцтва 1995 года.

У снежні 2012 года ў Туркменіі была праведзена ўсеагульны перапіс насельніцтва, аднак яе звесткі так і не былі апублікаваныя. Некаторыя звесткі былі апублікаваныя намеснікам Туркменстата на пасяджэнні ЮНІСЕФ у Жэневе 15 студзеня 2015 года, так доля казахаў паводле перапісу 2012 года склала 0,4 % насельніцтва краіны, што складае каля 20 тыс. чалавек.

Рэпатрыяцыя ў Казахстан
-----------------------

Пачынаючы з 1990-х гадоў назіраецца актыўная реппатриация ў Казахстан. Паводле перапісу насельніцтва Казахстана 2009 года з 58 158 казахаў ураджэнцаў Туркменіі, якія перасяліліся ў Казахстан у перыяд 1999-2009 гг. 49 237 чалавек (85%) абралі месцам жыхарства Мангистаускую вобласць Казахстана. Агульны аб'ём рэпатрыяцыі казахаў Туркменістана ў Казахстан за перыяд 1991-2014 гг. па афіцыйных дадзеных казахстанскай боку, склаў каля 65 тысяч чалавек, што можа азначаць, што значная, калі ня большая, частка казахаў Туркменіі пакінула краіну, што прывяло да падзення колькасці казахскай абшчыны да ўзроўню каля 20 тыс. чал.

Заўвагі
-------

1. ↑  Казахі ў Туркменіі(недаступная спасылка)
2. ↑  Калшабаева Б. К. Радавой склад і рассяленне казахаў Туркменістана // Веснік Прикаспия: археалогія, гісторыя, этналогія. - 2010. - № 2. - С. 144
3. 1 2 3  Калшабаева Б. К. Радавой склад і рассяленне казахаў Туркменістана // Веснік Прикаспия: археалогія, гісторыя, этналогія. - 2010. - № 2. - С. 145
4. ↑  Дэмаскоп Weekly — Дадатак.
5. ↑  People Population census of Turkmenistan 1995, Vol. 1, State Statistical Committee of Turkmenistan, Ashgabat, 1996
6. ↑  Вынікі перапісу насельніцтва ў Туркменістане Архівавана 26 лютага 2015.
7. ↑  Вынікі Нацыянальнай перапісу насельніцтва Рэспублікі Казахстан 2009 года. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 30 лістапада 2016.
8. ↑  За 24 гады ў Казахстан прыбытку 952,8 тыс. Архівавана 10 лютага 2015.