**Эр́ых Дага́берт фон Дрыга́льскі** (ням.: Erich Dagobert von Drygalski); нар. 9 лютага 1865, Кёнігсберг — пам. 10 студзеня 1949, Мюнхен) — нямецкі географ, геафізік, падарожнік і палярны даследчык.

Біяграфія
---------

У 1882—1887 гадах вывучаў матэматыку і натуральныя навукі ва ўніверсітэтах Кёнігсберга, Бона, Берліна і Лейпцыга. Абараніў доктарскую дысертацыю пра прыроду лядовых шчытоў у паўночных раёнах планеты.

У 1888—1891 гадах — асістэнт геадэзічнага інстытута і Цэнтральнага бюро Міжнароднай геадэзіі ў Берліне.

У 1891 і 1892—1893 Э. Дрыгальскі ўзначаліў дзве экспедыцыі Геаграфічнага таварыства ў Берліне да берагоў Грэнландыі для даследавання мацерыковага лёду. Падчас другой экспедыцыі правёў зіму 1892—1893 гадоў у заходняй Грэнландыі.

У 1889 годзе, выкарыстоўваючы сабраныя ў экспедыцыях навуковыя дадзеныя, Э. Дрыгальскі прайшоў хабілітацыю па геаграфіі і геафізіцы. У 1898 годзе стаў дацэнтам кафедры геаграфіі і геафізікі, а ў 1899 — экстраардынарным прафесарам Берлінскага ўніверсітэта.

Экспедыцыя «Гауса»
------------------

Судна «Гаус», заціснутае ў ільдах. Фота зробленае з паветранага шара, першая аэрафатаграфія ў Антарктыдзе.
У 1901—1903 гадах прафесар Эрых фон Дрыгальскі ўзначаліў першую нямецкую экспедыцыю ў Антарктыду, адправіліся да Паўднёвага полюса на спецыяльна пабудаваным навукова-даследчым судне «Гаус», названым у гонар матэматыка, астранома і фізіка Карла Фрыдрыха Гауса.

Экіпаж складаўся з 32 чалавек, з іх: 22 пастаянныя члены экіпажа судна, 5 марскіх афіцэраў і 5 вучоных (уключаючы самога Эрыха фон Дрыгальскага). Экспедыцыя адправілася з Кіля летам 1901 года. Мэтай яе правядзення было вывучэнне невядомых абласцей Антарктыды, якія ляжаць на поўдзень ад архіпелага Кергелен. 2 студзеня 1902 года яны дасягнулі астравоў архіпелага Кергелен.

Э. Дрыгальскі падзяліў невялікі атрад экспедыцыі на 2 групы, меншая з якіх засталася на астравах Кергелен, у той час як галоўная — працягнула прасоўванне далей на поўдзень. За час кароткага знаходжання тут, прафесар змог грунтоўна вывучыць востраў Херд, правёў першае ўсёабдымнае навуковае даследаванне геалогіі, флоры і фаўны вострава. Па шляху да Антарктыкі палярны даследчык заснаваў на востраве Кергелен метэаралагічна-магнітную станцыю.

У пачатку 1902 года «Гаус» быў заціснуты льдамі у 50 мілях ад узбярэжжа і амаль 14 месяцаў знаходзіўся ў лядовым палоне. Дзякуючы круглявай форме корпуса (па аналогіі з нарвежскім палярным даследчым суднам «Фрам») «Гаус» не быў расціснуты, а толькі выціснуты на крыгу. Нягледзячы на ​​гэта, з лютага 1902 да лютага 1903 года экспедыцыя выявіла і абследавала новыя тэрыторыі ў Антарктыцы і прысвоіла ім назвы «Зямля Вільгельма II» (каардынаты 87° 43' у. д. 91° 54' у. д.) з «гарой Гауса» (Gaussberg) вышынёй 371 м.

Час вымушанай нерухомасці ў ільдах быў выкарыстаны для інтэнсіўнай навукова-даследчай дзейнасці. Да завяршэння экспедыцыі была сабрана велізарная колькасць метэаралагічных і біёлага-заалагічных дадзеных і вынікаў назіранняў.

Дрыгальскі стаў першым паветраплавальнікам у Антарктыцы, падняўшыся на паветраным шары на вышыню 1600 футаў.

Экспедыцыя вярнулася ў Кіль 23 лістапада 1903 года.

Экспедыцыя «Гауса» прынесла шмат новых навуковых адкрыццяў у практычна недаследаванай датуль вобласці Зямлі.

Кайзер Вільгельм II, аднак, не быў задаволены яе вынікамі, так як нямецкая экспедыцыя дасягнула толькі 66° 2' паўднёвай шыраты ў той час, як брытанцы падчас свайго паўднёвапалярнага паходу — 82° 11' пд. ш. У «гонках на Паўднёвы полюс» Дрыгальскі пасля свайго вяртання больш не ўдзельнічаў. Паводле яго слоў:

> 
> У палярных даследаваннях не мае значэння, хто першы пабываў на полюсе.

Пасля Эрых фон Дрыгальскі інтэнсіўна працаваў над апісальнай часткай экспедыцыі і адрэдагаваў вялікі аб’ём сабраных навуковых дадзеных. На працягу 1905—1931 гадоў ім было апублікавана 20 тамоў дакументаў антарктычнай экспедыцыі, выдадзена 2 атласы. Грунтуючыся на матэрыялах, атрыманых у ходзе сваіх палярных падарожжаў, Дрыгальскі развіў тэорыю льдоў, якія рухаюцца, якая захоўвае сваё значэнне і дагэтуль.

Наступныя гады жыцця
--------------------

З кастрычніка 1906 года да сыходу на пенсію Дрыгальскі быў прафесарам універсітэта ў Мюнхене, дзе ён таксама ўзначальваў да сваёй смерці заснаваны ім геаграфічны інстытут.

У 1910—1912 гадах Эрых фон Дрыгальскі быў членам экспедыцыі графа Фердынанда фон Цэпеліна на Шпіцберген для вывучэння магчымасці прымянення дырыжабляў у Арктыцы. Прымаў удзел у шэрагу іншых экспедыцый у Паўночную Амерыку і паўночна-ўсходнюю Азію.

Памяць
------

Імя знакамітага палярнага даследчыка прысвоена гарам на Зямлі Каралевы Мод, шэльфаваму ледавіку на Зямлі Вікторыі, востраву ў моры Дэйвіса, кратару на Месяцы.

У гонар яго названа адна з алей у паўднёвай частцы Мюнхена.

Акрамя таго, на аснове матэрыялаў, сабраных у экспедыцыі «Гауса» ў яго гонар названы адзін з відаў паўднёваафрыканскага павука *Araneus drygalskii* (Strand, 1909).

Паводле дадзеных Спіса батанікаў-сістэматыкаў стандартная абрэвіятура **Dryg** выкарыстоўваецца для абазначэння Эрыха фон Дрыгальскага ў якасці аўтара, калі спасылаюцца на батанічную назву.

Сачыненні
---------

* Die Südpolarforschung und die Probleme des Eises (Берлин, 1895);
* Grönland. Expedition der Gesellschaft für Erdkunde zu Berlin. 1891 bis 1893, Bd 1‒2, В. 1897;
* Die Ergebnisse der Sudpolarforschung und die Aufgaben der Deutschen Südpolarexpedition (Берлин, 1898);
* Plan und Aufgaben der Deutschen Südpolarexpedition (Берлин и Лейпциг, 1900);
* Deutsche Südpolar-Expedition 1901‒1903, Bd 1‒20, В. 1905‒31.

Зноскі
------

1. 1 2  Erich Dagobert von Drygalski // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Erich Drygalski // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

Літаратура
----------

* Дригальский, Эрих // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Дригальский Эрих
* Erich von Drygalski

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90295879 · BNE: XX5276428 · BNF: 134798859 · CiNii: DA05788022 · CONOR: 246606691 · GND: 118672533 · ISNI: 0000 0001 1071 6932 · LCCN: nr90009505 · NKC: mub2018996974 · NLA: 35175527 · NLP: A21782817 · NSK: 000724700 · NTA: 073671029 · NUKAT: n99032136 · SUDOC: 035332018 · VIAF: 76465354 |

 |

| ⛭≛ **Антарктычныя экспедыцыі (1819—1922)** |
| --- |
| 1819—1899 | 
* Расійская імперыя Першая руская антарктычная экспедыцыя (1819—1821) (Белінсгаўзен і Лазараў)
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1839—1843) (Рос)
* Бельгія Бельгійская антарктычная экспедыцыя (1898—1899) (Жэрлаш)
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1898—1900) (✰ Борхгрэвінк)

 |  |
| 1900—1909 | 
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1901—1904) (✯ Скот)
* Германская імперыя Германская антарктычная экспедыцыя (1901—1903) (фон Дрыгальскі)
* Швецыя Шведская антарктычная экспедыцыя (1901—1903) (Нордэншэльд)
* Вялікабрытанія Шатландская нацыянальная антарктычная экспедыцыя (1902—1904) (Брус)
* Францыя Трэцяя антарктычная экспедыцыя Шарко (1903—1905) (Шарко)
* ✰ Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1907—1909) (✯ Шэклтан)

 |
| 1910—1922 | 
* Японская імперыя Японская антарктычная экспедыцыя (1910—1912) (Сірасэ)
* ✯ Нарвегія Нарвежская антарктычная экспедыцыя (1910—1912) (✯ ✰ Амундсен)
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1910—1913) (✯ Скот†)
* Германская імперыя Другая германская антарктычная экспедыцыя (1911—1913) (Фільхнер)
* Аўстралія Аўстралійская антарктычная экспедыцыя (1911—1914) (Моўсан)
* ✯ Вялікабрытанія Імперская трансантарктычная экспедыцыя (1914—1917) (✯ Шэклтан)
* ✰ Вялікабрытанія Экспедыцыя Шэклтана — Роўэта (1921—1922) (✯ Шэклтан†)

 |
| †загінуў падчас экспедыцыі |