**Магілёўская хроніка** — летапіс з ліку беларуска-літоўскіх летапісаў, адзін з гарадскіх летапісаў ВКЛ.

Твор быў складзены ў Магілёве на працягу 17—19 ст. купецкім старастам і лаўнікам Трафімам Раманавічам Суртам (першы летапіс напісаў у 1693 годзе, дапоўніў яго да 1701 года, звесткі за 1526—1701 гады) і рэгентам канцылярыі Юрыем Трубніцкім (звесткі за 1701—1746 гады), прадоўжаны яго сынам Аляксандрам (да 1788 года) і ўнукам Міхаілам (да 1856 года).

Твор апісвае падзеі гісторыі Магілёва, найперш дзеі і праблемы яго гараджанаў у сувязі са знешнімі падзеямі. Ёсць запісы аб Паўночнай вайне (1700—1721), аб асобах Пятра I, Карла XII, А. Меншыкава, І. Мазепы і інш. Улучаныя літаратурныя творы 1-й пал. 18 ст.(вершаваны пасквіль на кардынала М. Радзяёўскага і караля Аўгуста Моцнага, алегарычная сатыра «*Карнавал іншаземцаў у Польшчы*» і інш.).

Магілёўская хроніка напісана на польскай і рускай мовах. Найбольшую навуковую і гістарычна-літаратурную каштоўнасць мае частка, напісаная першымі двума храністамі (звесткі за 1526—1746 гады), якая захавалася ў рукапісе, датаваным 1747 годам (лісты запісаў за 1705 і 1710—1744 гады страчаны).

Крыніцамі твору былі запісы і ўспаміны сучаснікаў, матэрыялы магілёўскага архіва, хронікі Гваньіні і Стрыйкоўскага, Кіеўскі сінопсіс, асабістыя назіранні аўтараў.

Запісы хронікі адлюстроўваюць высокі ўзровень развіцця беларускага горада ва ўмовах гарадскога самакіравання, цяжкае становішча горада і яго жыхароў у перыяд Паўночнай вайны 1700-21 гадоў. Апісанне многіх падзей мае сацыяльны падтэкст, прасякнута крытычным стаўленнем да феадалаў і гарадской буржуазіі, спагадай да простага чалавека, нянавісцю да іншаземных захопнікаў (асабліва ў хроніцы Юрыя Трубніцкага). Аўтары, у значнай ступені паланізаваныя беларускія мяшчане, не страцілі сувязі з народнымі традыцыямі і беларускай культурнай спадчынай.

Па жанру Магілёўская хроніка — летапіс, які пераходзіць у некаторых месцах у дзённік горада. Складзена з кароткіх штогадовых запісаў і разгорнутых апісанняў значных гістарычных падзей і асобных момантаў жыцця герояў. У ёй шмат бытавых замалёвак, апісанняў анамальных з'яў, таямнічых чутак, учынкаў магіляўчан.

Зноскі
------

1. ↑  Белазаровіч, С.55.

Літаратура
----------

* *Белазаровіч В. А.* Гістарыяграфія гісторыі Беларусі: вучэб. дапаможнік; Установа Адукацыі «Гродзенскі Дзярж. Ун-т імя Я. Купалы». — Гродна : ГрДУ, 2006. — 345 с. — ISBN 985-417-858-7.

| ⛭Беларускія летапісы і хронікі |
| --- |
| XII—XIV стст. | 

|  |  |
| --- | --- |
| Старажытнарускія летапісы | 
* Аповесць мінулых часоў
* Галіцка-Валынскі летапіс
* Іпацьеўскі летапіс
* Летапіс Аўрамкі
* Радзівілаўскі летапіс
* Смаленскі летапіс
* Полацкі летапіс

 |

 |  |
| XV—XVIII стст. | 

|  |  |
| --- | --- |
| Беларуска-літоўскія летапісы | 
1-ы летапісны звод
Беларуска-літоўскі летапіс 1446 года
Акадэмічны летапіс
Нікіфараўскі летапіс
Слуцкі летапіс
Супрасльскі летапіс
2-і летапісны звод
Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага
Альшэўскі летапіс
Еўраінаўскі летапіс
Летапіс Археалагічнага таварыства
летапіс Красінскага
летапіс Рачынскага[ru]
Патрыяршы рукапіс
Румянцаўскі летапіс
3-і летапісны звод
Хроніка Быхаўца
Іншыя
Летапісец вялікіх князёў літоўскіх
Віленскі зборнік
Віленскі летапіс
Origo regis
Аповесць пра Падолле
 |
| Хранографы імясцовыя летапісы | 
* Баркулабаўскі летапіс
* Віцебскі летапіс
* Вялікая хроніка
* Густынскі летапіс
* Магілёўская хроніка

 |
| Польскія хронікі па гісторыі ВКЛ | 
* Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсяе Русі
* Хроніка ўсяго свету
* Хроніка Еўрапейскай Сарматыі

 |

 |
| Гл. таксама {{Беларускія рукапісы}} |