**Дзмітрый Юр’евіч Шамяка** (1420—1453), князь галіцкі, сын князя Юрыя Дзмітрыевіча, вялікі князь маскоўскі ў 1446—1447 гадах.

Біяграфія
---------

Удзельнічаў у 1430-я гады разам з бацькам і сваім старэйшым братам Васілём Касым у барацьбе за княжанне ў Маскве (1425—1453) супраць Васіля Цёмнага. З 1436 узначальваў апазіцыю супраць маскоўскага вялікага князя. Пасля таго, як у 1445 годзе ў бітве пад Суздалем сыны Улу-Мухамеда разбілі маскоўскае войска і ўзялі ў палон Васіля Цёмнага, улада ў Маскве перайшла да Шамякі. Але Васіль, паабяцаўшы хану Залатой Арды выкуп, атрымаў ад яго ардынскага войска і вярнуўся ў Маскву, а Шамяка збег ва Угліч.

| **Маскоўскія князі (1276—1598)** |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Даніл Аляксандравіч

|  |
| --- |
|  |
| Юрый Данілавіч |
| Іван Каліта

|  |
| --- |
|  |
| Сямён Горды |
| Іван II Красны

|  |
| --- |
|  |
| Дзмітрый Данскі

|  |
| --- |
|  |
| Васіль I

|  |
| --- |
|  |
| Васіль II Цёмны

|  |
| --- |
|  |
| Іван III

|  |
| --- |
|  |
| Васіль III, жонка Алена Васільеўна

|  |
| --- |
|  |
| Іван IV Грозны

|  |
| --- |
|  |
| Фёдар Іванавіч |

 |

 |

 |

 |

 |
| Юрый Дзмітрыевіч Звенігародскі

|  |
| --- |
|  |
| Васіль Касы |
| Дзмітрый Юр’евіч Шамяка |

 |

 |

 |

 |

 |

 |

Але на бок Шамякі перайшлі шматлікія баяры, купцы і прадстаўнікі духавенства, абураныя «ардынскім палкаводствам» Васіля Цёмнага, і ў 1446 годзе пры іх падтрымцы Дзмітрый Шамяка стаў маскоўскім князем. Затым ён злавіў у Траецкім манастыры Васіля Цёмнага і ў адплату за асляпленне свайго брата — Васіля Касога, асляпіў яго і адправіў ва Угліч. Але ў 1447 годзе Шамяка вымушаны быў збегчы з Масквы, асцерагаючыся войска баярына Пляшчэева, якое падступала да горада. Прычынай гэтага стала тое, што Шамяка не карыстаўся падтрымкай маскоўскіх баяраў, у якіх былі адабраныя вотчыны Суздальска-Ніжагародскага княства, якому Шамяка надаў незалежнасць.

У 1448 годзе Сабор архірэеў, незалежна ад Канстанцінопальскага Патрыярхата, узвёў на кафедру мітрапаліта Маскоўскага епіскапа Разанскага Іону, і наклаў анафему на Дзмітрыя Шамяку. Пазней ён беспаспяхова працягваў спрабаваць змагацца з Васілём Цёмным, пацярпеўшы паразы пад Галічам, а затым пад Усцюгам. У 1452 годзе быў акружаны войскам Маскоўскага княства, але збег у Ноўгарад, дзе памёр (па летапісных дадзеных, атручаны) у 1453 годзе. Пахаваны быў у Юр’евым манастыры.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Васіль II** | **Вялікі князь маскоўскі**1446 – 1447 | Пераемнік**Васіль II** |


| ?Дзмітрый Юр’евіч Шамяка — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Іван Каліта |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Іван II Іванавіч Красны |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Дзмітрый Данскі |  |  |  |  | Алена[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Аляксандра Іванаўна[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Канстанцін Васілевіч[d] |  |
|  |  | Юры Дзмітрыевіч Звенігародскі |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Дзмітрый Канстанцінавіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Алена (?)[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Еўдакія Дзмітрыеўна[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Канстанцін Васілевіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Дзмітрый Юр'евіч Шамяка |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Васіліса Канстанцінаўна[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Марыя Іванаўна[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Юрый Святаславіч |  | Святаслаў Іванавіч |  | Іван Аляксандравіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Анастасія Юр'еўна |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Алёна Ольгаўна[d] |  | Алег Іванавіч |  | Іван Аляксандравіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | РДБ: 000010541 |