**Stípa pennáta** — від траў з роду кавыль (*Stipa*) сямейства метлюжковыя (*Gramineae*).

Назва
-----

Відавы эпітэт паходзіць ад лац.: pennatus — *пяро*, яго расліна атрымала за мяккія валаскі, што нагадваюць пер’е, якімі пакрыты яго доўгі асцюк.

Батанічнае апісанне
-------------------

Гемікрыптафіт. Утварае шчыльную дзярніну, з якой растуць сцёблы да 1,1 м вышынёй.

Сцёблы голыя або слаба-шурпатыя пад вузламі. Сцябловае лісце 4-16 см даўжынёй і да 1,2-3 мм шырынёй, звонку востра-поўсцевае ад шчацінак, якія адхіляюцца. Бясплодныя каласы шэра-зялёныя, 10-15 см даўжынёй, карацейшыя за сцябло; лісце знізу голае і гладкае, зверху голае або злёгку шурпатае; язычкі яйкападобна-даўгаватыя, з адтатурчанай трохкутнай верхавінай.

Венік з 8-17 каласоў; яго вось 11-18 см даўжынёй, голы, на ніжнім вузле з пэндзлікам валасінак; каласковыя лускі 5-7,5 см даўжынёй; ніжняя кветкавая луска 17-21 мм даўжынёй, дзве краявыя палоскі валасінак не даходзяць да аснавання асцюка, сярэдняя значна даўжэй бакавых; асцюк у ніжняй частцы закручаны, часткова шурпаты, у верхняй — пёрысты; голая частка асцюка жаўтлявая, пазней карычневая.

Цвіце ў маі-чэрвені. Пладаносіць у чэрвені-ліпені. Размнажаецца насеннем.

Арэал і асяроддзе пасялення
---------------------------

Месцы пасялення — Цэнтральная і Усходняя Еўропа, Перадкаўказзе, Сібір, поўнач Сярэдняй Азіі.

Расліна шырока распаўсюджаная ў стэпах Расіі і Казахстана, таксама асобныя невялікія астраўкі сустракаюцца ў лесастэпавай зоне Заходняй Сібіры на цёплых паўднёвых схілах.

На Украіне — Палессе, баравая тэраса Дняпра, Усходні лесастэп, рачныя і прыморскія пяскі стэпавай часткі краіны. Па рэгіёнах: Кіеўская, Сумская, Чаркаская, Днепрапятроўская, Харкаўская, Данецкая, Луганская, Херсонская, Запарожская вобласці, Крым. Папуляцыі сустракаюцца спарадычна, займаюць невялікую плошчу, што звязана з экалагічнымі асаблівасцямі віду. Пры спрыяльных умовах, асабліва адсутнасці значнага выпасу, дасягае ўзроўню дамінанта.

### Умовы месцапражывання

Сухія бедныя псамафітна-стэпавыя цэнозы баравінных пясчаных тэрас і прыморскіх пяскоў. У стэпавай зоне сустракаецца таксама на супясчаных глебах, па схілах бэлек. Ксерафіт, псамафіт.

Батанічная класіфікацыя
-----------------------

### Падвіды

* Stipa pennata subsp. eriocaulis
* Stipa pennata subsp. pennata

### Сінонімы

Паводле The Plant List на 2010 год, у сінаніміку віду ўваходзяць:

* Stipa anomala P.A.Smirn.
* Stipa anomala P.A.Smirn. ex Roshev.
* Stipa appendiculata Čelak.
* Stipa austriaca (Beck) Klokov
* Stipa borysthenica Prokudin
* Stipa disjuncta Klokov
* Stipa eriocaulis Borbás
* Stipa gallica (Steven) Čelak.
* Stipa germanica (Endtm.) Klokov, nom. inval.
* Stipa graniticola Klokov
* Stipa joannis Čelak.
* Stipa lejophylla P.A.Smirn.
* Stipa lithophila P.A.Smirn. ex Roshev.
* Stipa oligotricha Moraldo
* Stipa sabulosa (Pacz.) Sljuss.
* Stipa tauricola Čelak.
* Stipa vulgaris Gueldenst. nom. inval.

Выкарыстанне
------------

Гэты від часта вырошчваюць у садках ў якасці дэкаратыўнай расліны.

Пагрозы і ахова
---------------

Пагрозамі з’яўляюцца антрапагенныя фактары: перевыпас свойскай жывёлы, распрацоўка пясчаных кар’ераў, аблясенне тэрыторыі. Прыродныя: вузкая эколага-цэнатычная амплітуда, нізкая канкурэнтная здольнасць. Пры ўмове запаведнага рэжыму, пасля пашавай дэмутацыі, аднаўляецца адносна добра, але на наступных стадыях сукцэсіі знікае. Занесены ў Чырвоную кнігі Украіны, прыродаахоўны статус — «уразлівы». Ахоўваецца ў Луганскім  (руск.) (бел. (аддзяленне «Стральцоўскі стэп») і Украінскім стэпавым  (руск.) (бел. запаведніках і іншых ахоўных аб’ектах.

Сустракаецца на тэрыторыі 15 запаведнікаў, размешчаных у еўрапейскай часткі Расіі, на Каўказе і ў Сібіры, а таксама ў шэрагу стэпаў-заказнікаў. На ахоўных участках неабходны кантроль за станам папуляцый.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  Stipa pennata: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
4. ↑  *Stipa pennata* L. is an accepted name (англ.). *The Plant List (2010). Version 1. Published on the Internet;*.  Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden (29 верасня 2010). Праверана 30 лістапада 2013.
5. ↑  Stipa pennata у чырвонай кнізе Украіны (укр.).
6. ↑  Stipa pennata у Чырвонай кнізе Расіі Архівавана 14 сакавіка 2012.  (руск.)

Літаратура
----------

* *Губанов И. А. Киселёва К. В. Новиков В. С. Тихомиров В. Н.* 213. *Stipa pennata* L. (*S. joannis* Čelak.) — Ковыль перистый // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах. — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2002. — Т. 1. Папоротники, хвощи, плауны, голосеменные, покрытосеменные (однодольные). — С. 307. — ISBN 8-87317-091-6.
* *Цвелев Н. Н.* *Stipa pennata* L. — Ковыль перистый // Злаки СССР / Отв. ред. Ан. А. Фёдоров. — Л.: Наука, 1976. — С. 590—591. — 788 с. — 2 900 экз.

Спасылкі
--------

* Stipa pennata

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779824753 |