recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бэнджамін-Павел Дуду** (нар. 29 красавіка 1991, г. Светлагорск) — беларускі баскетбаліст.

Кар’ера
-------

У сезоне 2013/2014 у складзе моладзевай каманды «Хімкі» стаў чэмпіёнам Адзінай моладзевай Лігі ВТБ.

Наступным этапам яго кар’еры стала маскоўскае «Дынама», з якім ён выйграў бронзавыя медалі Суперлігі і стаў фіналістам Кубка Расіі.
У сакавіку 2016 года далучыўся да «Буравесніка». У Яраслаўлі ён павінен быў правесці прынамсі 2 сезона, але ўжо ў лістападзе 2016 года ён і клуб скасавалі кантракт. Ігрок адправіўся ў «Дынама-МДТУ», дзе і завяршыў гульнявы год. З 2017 года па 2020 год правёў у магілёўскім «Барысфене», якому двойчы дапамог заваяваць срэбра чэмпіянату Беларусі і бронзу Еўразійскай Лігі.

У ліпені 2020 года падпісаў кантракт з клубам «Цмокі-Мінск».

Зборнай Беларусі
----------------

У нацыянальным першынстве форвард правёў 21 сустрэчу з сярэднімі паказчыкамі ў 9.2 ачкі і 3.2 падборы. У Еўразійскай Лізе — 12 гульняў з паказчыкамі ў 10.4 ачкі, 3.4 падборы і 1.7 асісты.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Basketball-Reference.com (Еўропа) · Eurobasket.com (ігрок) · EuroLeague (ігрок) · RealGM (ігрок) · Адзіная ліга ВТБ · РФБ · ФІБА |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нільсен.

**Кірстэн Мішэль Нільсен** (англ.: Kirstjen Michele Nielsen; нар. 14 мая 1972) — амерыканскі эксперт па кібернетычнай бяспецы, міністр унутранай бяспекі ЗША (2017—2019).

Біяграфія
---------

Атрымала ступень бакалаўра навук на факультэце дыпламатыі Джорджтаўнскага ўніверсітэта. У 1999 годзе скончыла юрыдычны факультэт Віргінскага ўніверсітэта. Будучы экспертам па кібербяспецы, працавала ў Цэнтры кібернетычнай і ўнутранай бяспекі пры ўніверсітэце Джорджа Вашынгтона і ў Кансультатыўнай радзе па глабальных рызыках пры Сусветным эканамічным форуме.

Заснавальніца і былы прэзідэнт кампаніі Sunesis Consulting. Стварыла і ўзначальвала ўпраўленні заканадаўчай палітыкі і па справах урада ў Адміністрацыі транспартнай бяспекі ЗША.

У адміністрацыі Джорджа Буша-малодшага займала пасаду дарадцы прэзідэнта па прадухіленні, падрыхтоўцы і рэагаванні ў Савеце па ўнутранай бяспецы Злучаных Штатаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Kirstjen Nielsen // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1183003374 · LCCN: no2019000622 · VIAF: 19154739810152990374 |
**Кухонная пліта** — награвальная ўстаноўка для прыгатавання ежы. Акрамя варачнай паверхні з канфоркамі кухонная пліта часта мае ўбудаваную духавую шафу і дадатковыя аддзяленні.

Разнавіднасці
-------------

### Пліта на цвёрдым паліве

Уяўляе сабой чыгунную ці цагляную печ, абсталяваную чыгуннай варачнай паверхняй. У хатах цагляная печ з плітой выкарыстоўвалася як дадатак да рускай печы, прыбудоўвалася побач або складала з ёй адзіную канструкцыю (напрыклад, чыгунная паверхня ўбудоўвалася на месцы шастка). Як самастойная прылада цагляная печ з плітой часта выкладваецца такім чынам, каб у дастатковай меры выконваць таксама і функцыю абагравання памяшкання (варачная печ са шчытком, шведская печ). Пліта на цвёрдым паліве можа быць з духавай шафай.

### Газавая пліта

Асноўны артыкул: **Газавая пліта**
### Электрычная пліта

Асноўны артыкул: **Электрычная пліта**
* Індукцыйная пліта
* Пліта з рэзістыўным награвальнікам (ТЭН, галагенавая лямпа, стужачны награвальнік)

### Камбінаваная пліта

Уяўляе сабой устаноўку, якая сумяшчае газавыя і электрычныя канфоркі на адным стале, альбо газавыя канфоркі і электрычную духавую шафу. Выкарыстоўваюцца там, дзе няма стабільнай падачы газу, у сельскай мясцовасці, дзе газ пастаўляецца ў балонах, а таксама ў тых выпадках, калі пры наяўнасці газазабеспячэння карыстальнік жадае выкарыстоўваць электрычную духавую шафу.

Літаратура
----------

* Похлёбкин В. В. От русской печи к микроволновой кухне // Кухня века. — М.: Полифакт, 2000. — 616 с.
* Плиты кухонные // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. Том 2. — М.: Большая советская энциклопедия, 1959. — С. 470—471. — 772 с.
* Плиты кухонные // Плата — Проб. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 20).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кухонная пліта

| ⛭Кухонная тэхніка |
| --- |
| Цеплавая апрацоўка ежы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Пліты і печы | Газавая пліта · Індукцыйная пліта · Мікрахвалевая печ · Хлебапечка · Электрычная пліта |
| Аэрагрыль · Барбекю · Вафельніца · Грыль · Кававарка · Рысаварка · Мультыварка · Параварка · Тостар · Фрыцюрніца |

 |
| Механічная апрацоўка ежы | Блэндар · Кавамолка · Кухонны камбайн · Міксер · Мясарубка · Сокавыціскалка |
| Нагрэў і астуджэнне вады | Кіпяцільнік · Кулер · Тэрмапот · Чайнік · Электрычны чайнік |
| Халадзільнае абсталяванне | Інтэрнэт-халадзільнік · Маразільнік · Сумка-халадзільнік · Халадзільнік |
| Дадатковае абсталяванне | Посудамыйная машына |
**Цэнтральна-Фларыдскі ўніверсітэт** (англ.: University of Central Florida) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Арланда, штат Фларыда.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны ў 1963 годзе і адкрыў набор у 1968 годзе як Фларыдскі тэхналагічны ўніверсітэт з місіяй падрыхтоўкі персаналу для растучай касмічнай праграмы ЗША ў Касмічным цэнтры Кенэдзі і на станцыі касмічных сіл на мысе Канаверал.

Паколькі яго акадэмічная спецыялізацыя пашырылася за межы тэхнікі і тэхналогій, універсітэт быў перайменаваны ў 1978 годзе. Сёння ён працягвае мець моцную сувязь са сваімі касмічнымі каранямі, паколькі ён узначальвае Кансорцыум NASA Space Grant, а таксама заснаваў і кіруе Фларыдскім касмічным інстытутам.

Першапачатковы набор у канцы 1960-х гадоў склаў трохі менш 2 тысяч студэнтаў. У 2022 годзе колькасць студэнтаў перавысіла 68 тысяч з больш чым 150 краін, усіх 50 штатаў ЗША і акругі Калумбія. Універсітэт з’яўляецца другім па велічыні студэнцкім асяродкам сярод усіх дзяржаўных універсітэтаў ЗША.

Каледжы і школы
---------------

* Мастацтваў і гуманітарных навук
* Бізнес-адміністравання
* Адукацыі і чалавечай дзейнасці
* Інжынерныі і камп'ютарных навук
* Аспірантуры
* Хдароўя і грамадскі спраў
* Медыцыны
* Сястрынскай справы
* Оптыкі і фатонікі
* Менеджмента гасцінасці
* Дакладных навук
* Ганаровы каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Фларыда

Заўвагі
-------

1. ↑
2. ↑  U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023. Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цэнтральна-Фларыдскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90934859 · GND: 5101044-6 · ISNI: 0000 0001 2159 2859 · LCCN: n79003786 · Microsoft: 106165777 · NKC: ko2008480938 · SUDOC: 099050080 · VIAF: 131843503 |

 |
Польскі корпус-вайсковая адзінка войска Расійскай дзяржавы, потым Польскага Каралеўства.

Вайсковая гісторыя
------------------

Польскі корпус створаны 24 ліпеня 1917 года. 6 жніўня 1917 года камандзірам корпуса прызначаны расійскі генерал Юзаф Доўбар-Мусніцкі.

Ядром корпуса стала Першая польская стралецкая дывізія расійскага войска, якая камплектавалася з салдатаў і афіцэраў польскага паходжання.

Камандзір корпуса прыклаў моцныя намаганні, каб утрамаць корпус у тылу і не даць накіраваць яго на фронт.

Пасля бальшавіцкага перавароту ў Расіі, кіраўніцтва корпуса адмовілася падпарадкоўвацца ўладам РСФСР і з баямі адвяло войска ў Бабруйскую крэпасць, якую заняла 29 студзеня 1918 года.

Нямецкія акупацыйныя ўлады Польскі корпус лічылі хаўрысным па Польскаму Каралеўству, таму пэўны час цярпелі знаходжанне польскіх войскаў на сваёй тэрыторыі. Але ў той жа час немцамі былі абязброены вайсковыя адзінкі летувісаў і беларусаў.

21 траўня 1918 года корпус быў абязброяны немцамі ў Бабруйску, салдаты накіраваны ў Варшаву ў Польскае Каралеўства.

Гл. таксама
-----------

* Беларускі корпус расійскага войска
**SM-9** — гватэмальскі пісталет-кулямёт, распрацаваны для сіл спецыяльных аперацый.

Характарыстыка
--------------

SM-9 мае высокі тэмп стральбы — 1200 стрэлаў у хвіліну. Ёмістасць магазіна складае 25,32 і 36 патронаў. Пярэдняя дзяржальня можа складацца альбо дэмантавацца. Пісталет-кулямёт працуе ў паўаўтаматычным рэжыме. Магчыма выкарыстанне глушыцеля. Зброя вельмі проста ва ўладкаванні і вельмі надзейна. Ствол, ствольная гайка і дульны тормаз прадугледжаны ў выглядзе інтэгральнай суцэльнай зборкі, дзякуючы чаму ствол можа быць лёгка заменены без выкарыстання розных інструментаў.

У культуры
----------

* выкарыстоўваўся ў фільме «Raw Deal» (ЗША, 1986)

Зноскі
------

1. ↑  Пистолет-пулемёт SM-9 Cellini Dunn (Гватемала. 1985 год) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 студзеня 2018. Праверана 20 студзеня 2018.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. 25 сакавіка.
**«25 сакавіка»** — часопіс студэнцкай моладзі Універсітэта Стэфана Баторыя. Выдаваўся ў 1936 — 1939 гг. у Вільні на беларускай мове. Выйшла 5 нумароў.

Прытрымліваўся ідэйна-палітычнай праграмы групоўкі моладзі, якая імкнулася спалучыць ідэал суверэннай Беларусі з хрысціянствам і элементамі сацыялізму. Апублікаваў «Ідэйную дэкларацыю маладых адраджэнцаў», дзе выказваўся за кааператыўна-карпарацыйны ўклад як аснову дзяржаўнага ладу. Канчатковую мэту сваёй дзейнасці рэдакцыя бачыла ў садзейнічанні фарміраванню «новага тыпу беларуса, вольнага ад сервілізму і нацыянальнага дэкадансу, свядомага ідэалаў 25 сакавіка». У адпаведнасці з задачай «адрадзіць беларускае жыцце знутры і прыспасобіць народ да лепшай будучыні» часопіс прапагандаваў ідэю суверэннасці Беларусі (артыкулы: «Акт 25 сакавіка — вяршыня беларускай палітычнай думкі» С. Глякоўскага, «Беларускае народнае свята»), арыентаваў чытачоў у тагачасных палітычных плынях, выкрываў фашызм (артыкул «Расізм: Гітлераўскі светапогляд» В. Пануцэвіча), крытыкаваў практыку камуністычнага будаўніцтва (арт. «Пра стаханаўшчыну» В. Пануцэвіча), аддаваў увагу праблемам духоўнага жыцця народа і ролі народнай культуры ў сучаснасці (артыкулы М. Пецюкевіча), высвятленню рэлігійнага індыферэнтызму сярод моладзі (артыкулы А. Кумшы), пытанням маральна-этычнага характару (артыкулы: «Алкаголь — наш вораг» пад псеўд. Ст. з-над Немна, «Чалавек як жывёліна разумная, грамадская, рэлігійная» С. Глякоўскага). На старонках часопіса змешчаны гістарычныя эцюды «Каліноўскі — першы змагар за Беларусь», «Васемнаццатыя ўгодкі Слуцкага паўстання» (абодва пад крыптанімам «М»), «Забытая гадаўшчына» (пад крыптанімам «Ш», пра 350-годдзе (Статута ВКЛ 1588). У рубрыках «Вольная трыбуна» і «Хроніка» асвятляў дыскусійныя пытанні, падзеі ў культурным і грамадскім жыцці Заходняй Беларусі і Вільні.

Зноскі
------

1. ↑  25 сакавіка 1918 г. была абвешчана незалежнасць Беларускай Народнай Рэспублікі

Літаратура
----------

* Ліс, А. «25 сакавіка» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.

Спасылкі
--------

"25 Сакавіка" — выданьне маладых беларускіх патрыётаў(бел. (тар.)) // *Беларускі Рэзыстанс*. — 2015. — № 1 (16). — С. 46 — 63.
**Ізацыяніды** (**ізанітрылы**, **карбіламіны**) — арганічныя злучэнні агульнай формулы, ізамерныя нітрылам R-C ≡ N. IUPAC рэкамендуе выкарыстоўваць назву «ізацыяніды». Ізацыяніды таксічныя і маюць моцны агідны пах, ніжэйшыя ізацыяніды ўяўляюць сабой вадкасці.

Уласцівасці
-----------

Структуру ізацыяніднай групы можна прадставіць як рэзанансны гібрыд дзвюх кананічных формаў - біпалярнай з адмоўным зарадам на атаме вугляроду і карбенавай з двухвалентным вугляродам:

Ізацыянідная група, падобная нітрыльнай, з'яўляецца лінейнай (вугал *CN-C* складае 180°), даўжыня сувязі C=N у ізацыянідах - 0,117 нм таксама блізкая даўжыні нітрыльнай сувязі - 0,116 нм, блізкія і параметры ВК-спектраў у ізанітрылаў характарыстычная паласа пры 2100-2200 см-1, у нітрылаў - пры 2200-2250 см-1, што сведчыць аб большым укладзе біпалярнай структуры.

У ЯМР-спектрах 13C ізацыянідны атам вугляроду дае сігнал пры 150-160 м.д.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777010268 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лепаж.

**Пірс Лепаж** (фр. Pierce LePage; нар. 22 студзеня 1996 года, Уітбі, Антарыа) — канадскі лёгкаатлет, спецыяліст па мнагабор’ях, чэмпіён свету 2023 года, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2022 года, сярэбраны прызёр Гульняў Садружнасці ў Голд-Косце, бронзавы прызёр Панамерыканскіх гульняў у Ліме.

Біяграфія
---------

Пірс Лепаж нарадзіўся 22 студзеня 1996 года ў горадзе Уітбі правінцыі Антарыа.

Пачаў займацца лёгкай атлетыкай ва ўзросце 12 гадоў, з 17 гадоў спецыялізаваўся на дзесяціборстве. Упершыню прыцягнуў да сябе ўвагу ў сезоне 2015 года, устанавіўшы нацыянальны рэкорд Канады сярод юніёраў.

У 2016 годзе прайшоў праграму падрыхтоўкі таленавітых атлетаў RBC Training Ground, а ў 2017 годзе ў адсутнасць наймацнейшага дзесяціборца краіны Даміяна Уорнера атрымаў перамогу на чэмпіянаце Канады.

Першага сур’ёзнага поспеху на міжнароднай арэне дабіўся ў сезоне 2018 года, калі ўвайшоў у асноўны склад канадскай нацыянальнай зборнай і пабываў на Гульнях Садружнасці ў Голд-Косце, адкуль прывёз сярэбраную ўзнагароду, выйграную ў дзесяцібор’і, саступіў Ліндану Віктару.

У 2019 годзе з асабістым рэкордам у 8453 ачкоў атрымаў перамогу на буйным міжнародным турніры Décastar у Францыі, узяў бронзу на Панамерыканскіх гульнях у Ліме — тут прапусціў наперад Даміяна Уорнера і Ліндана Віктара. Дзякуючы чарадзе ўдалых выступленняў удастоіўся права абараняць гонар краіны на чэмпіянаце свету ў горадзе Доха — набраў у суме ўсіх дысцыплін дзесяціборства 8445 ачкоў і размясціўся ў выніковым пратаколе спаборніцтваў на пятым радку.

На Алімпійскіх гульнях 2020 года заняў пятае месца з асабістым рэкордам 8604 ачкі. Па ходзе спаборніцтваў Лепаж устанавіў асабістыя рэкорды ў штурханні ядра (15,31 м), бегу на 400 метраў (46,92), бегу на 1500 метраў (4:31,85). Лепаж доўгі час ішоў на трэцім месцы, але няўдала выступіў у кіданні дзіды (57,24 м, 16-ы вынік) і выпаў з тройкі прызёраў.

На чэмпіянаце свету 2022 года Лепаж заняў другое месца з асабістым рэкордам (8701 ачко). Чэмпіёнам стаў Кевін Маер (8816 ачкоў). Лепаж па ходзе турніру ўстанавіў асабістыя рэкорды ў бегу на 400 метраў (46,84), бегу на 110 метраў з бар’ерамі (13,78) і кіданні дыска (53,26 м). Лепаж лідыраваў перад кіданнем дзіды (перадапошні выгляд), але зноў не здолеў паказаць высокі вынік (57,52 м), Маер у гэтай дысцыпліне апярэдзіў Лепажа адразу на 193 ачкі, кінуўшы на 70,31 м.

Зноскі
------

1. ↑  Pierce LePage // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · TheSports.org · Tilastopaja · World Athletics |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Паплаўская.

**Ядвіга Канстанцінаўна Паплаўская** (нар. 25 красавіка 1949, дэ-юрэ 1 мая, в. Далідавічы, Валожынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі кампазітар, эстрадная спявачка. Заслужаны артыст Беларусі (1991). Народны артыст Беларусі (2006).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 25 красавіка 1949 года ў в. Далідавічы Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Бацька — Канстанцін Паплаўскі. Скончыла Беларускую кансерваторыю па класах фартэпіяна (1972) і кампазіцыі (1988). З 1971 года — артыстка ВІА «Верасы», з 1987 года — салістка-вакалістка Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Беларусі. Стваральнік і кіраўнік (разам з мужам Аляксандрам Ціхановічам) першага ў Беларусі Тэатра песні (1988) і творчай студыі пры ім. Выступае (з Ціхановічам) у складзе эстрадна-вакальнага дуэта. Аўтар кантаты «Сын зямлі», сімфанічнай паэмы, цыкла прэлюдый, санаты, дзіцячых п'ес для фартэпіяна, хароў, рамансаў, эстрадных песень, шматлікіх апрацовак і аранжыровак беларускага песеннага фальклору.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 30 сакавіка 2006 года № 185 за значны асабісты ўклад у развіццё нацыянальнай культуры, захаванне і прапаганду лепшых музычных традыцый Ядвізе Паплаўскай і яе мужу Аляксандру Ціхановічу прысвоены званні «Народны артыст Беларусі».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Будкін, Сяргей*. 25 жанчын, без якіх не было б беларускай музыкі (+ аўдыё)  (бел.).  Будзьма беларусамі! (2 мая 2013). Архівавана з першакрыніцы 4 красавіка 2020. Праверана 4 красавіка 2020.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 66. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2797035 |
**Алесь Адамовіч** (1928 (?)) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП), сакратар постаўскай групы СБП.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся прыкладна ў 1928 г. недзе на пастаўшчыне Дзісненскага павета Віленскага ваяводства (цяпер Пастаўскі раён Віцебскай вобласці).

Пасля адкрыцця ў Паставах педагагічнай навучальні пачаў вучыцца ў гэтай установе. З восені 1945 быў адным з ініцыятараў стварэння нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, стаў сакратаром пастаўскай групы. 25 сакавіка 1946 г. удзельнічаў у прыняцці арганізацыяй прысягі на вернасць Беларусі, прымеркаванай да 28-х угодкаў абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі. Прысяга прымалася не адначасова, але групамі па некалькі чалавек.

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Пасля судовага працэсу ў Мінску атрымаў 10 гадоў пазбаўлення волі.

Этапаваны быў, верагодна, у Багаслаўскі канцлагер МДБ Свярдлоўскай вобласці (каля Чырвонатурыйска), які ўваходзіў у аб'яднаньне «Восток-Ураллаг». Падчас зняволеньня рабіў няўдалую спробу ўцёкаў. Пасля гэтага быў пераведзены ў адзін з штрафных лагерных пунктаў. Антон Фурс прыгадваў: «Алесь падшукаў сабе супольніка, маладога, такога ж зуха-хлопца, як сам. Будучы на працы за зонай, яны падлавілі-такі момант, перапаўзлі забараняльную паласу… Але праз колькі дзён абодваіх прывезлі на вахту, збітых да паўсмерці. Далёка яны не адышлі, папаліся. Дзіва што: ва ўсе бакі непраходная тайга, лагеры, вайсковыя заставы. Ды і мясцовае насельніцтва было зацікаўленае высачыць і злавіць збеглых зэкаў — за кожную галаву тады плацілі мукой, цукрам і іншымі дэфіцытнымі прадуктамі».

Пасля вызвалення жыў у Туле (на вуліцы Луначарскага), працаваў у ЦКІБе (Цэнтральнае канструктарскае даследчае бюро - абароннае прадпрыемства па вытворчасці зброі). На 1994 год быў яшчэ жывы.

Рэабілітаваны ў 1990-я гады. У часы дэмакратызацыі выступаў у друку на тэму ўспамінаў пра беларускі паваенны моладзевы антысавецкі рух.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Алеся Адамовіча

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 71, 77, 89, 112, 165, 252, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Спасылкі
--------

* Біяграфія Алеся Адамовіча на старонцы Леаніда Маракова

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў
**Нантэр** (фр.: Nanterre) — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента О-дэ-Сен, адзін з найбуйнейшых прыгарадаў Парыжа, знаходзіцца за 11 км ад цэнтра французскай сталіцы. Насельніцтва горада — каля 90 тыс. жыхароў.

На яго тэрыторыі размешчаны ўстановы і арганізацыі рэгіянальнага, сталічнага, агульнадзяржаўнага і міжнароднага значэння: прэфектура дэпартамента Верхняя Сена, Гандлёва-прамысловая Палата Парыжа, Танцавальная школа Парыжскай Оперы, Універсітэт Парыж X — Нантэр (33 000 студэнтаў), Архітэктурная школа, консульствы замежных дзяржаў (Марока, Туніс, Алжыр), штаб-кватэры шэрагу буйных кампаній і фірмаў.

Размяшчэнне на карце Парыжа
Прамысловасць прадстаўлена такімі галінамі як электроніка, электратэхніка, металургія, аўтаматыка.

У маі 1968 года ў Нантэры прайшлі студэнцкія хваляванні, якія прывялі да ўсеагульнай забастоўкі, якая стала самай буйнай забастоўкай у гісторыі працоўных рухаў Францыі, а таксама да крызісу грамадства і, як выказаўся ў той час дэ Голь, да «крызісу цывілізацыі».

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Вялікабрытаніі Уотфард (англ.: Watford), Вялікабрытанія (1960)
* Сцяг Расіі Вялікі Ноўгарад, Расія (1974)

Крыніцы
-------

1. ↑  Sandre<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520862'></a>
2. ↑  Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X |
| Тэматычныя сайты | GitHub · INSEE |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 152802681 · GND: 4117767-8 · ISNI: 0000 0001 2151 5570 · LCCN: n79065306 · NKC: ge964084 · SUDOC: 030074975 · VIAF: 125209978 |

 |
**Канстанцін Мікалаевіч Лаўраненка** (руск.: Константин Николаевич Лавроненко), (нар. 20 красавіка 1961) — расійскі акцёр тэатра і кіно, заслужаны артыст Расіі (2009). Найбольш вядомы па сваіх ролях у карцінах кінарэжысёра Андрэя Звягінцава.

Біяграфія
---------

Канстанцін Лаўраненка нарадзіўся 20 красавіка 1961 г. ў Растове-на-Доне. Скончыў акцёрскі факультэт Растоўскага вучылішча мастацтваў. У 1979—1981 гадах праходзіў службу ў арміі, дзе трапіў у ансамбль песні і танца Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі. У ансамблі ён спачатку спяваў, потым замяніў папярэдняга канферансье, прычым сам прыдумляў свае рэпрызы. У 1981—1985 гадах Лаўраненка вучыўся ў школе-студыі МХАТ (на курсе Васіля Пятровіча Маркава). Працаваў у тэатрах «Сатырыкон», «Майстэрні Кліма».

Дэбют Канстанціна Лаўраненка ў кінематографе адбыўся яшчэ ў 1985 годзе. Аднак сваёй першай галоўнай кінаролі акцёру прыйшлося чакаць яшчэ амаль 20 гадоў. Пачынаючы рэжысёр Андрэй Звягінцаў заўважыў Лаўраненка ў адным з тэатральных спектакляў, дзе той гуляў, і запрасіў акцёра ў свой фільм «Вяртанне» (2003). Карціну чакаў фенаменальны поспех — галоўны прыз Венецыянскага кінафестывалю «Залаты леў» і пракат у 70 краінах свету, дзякуючы чаму Лаўраненка набыў міжнародную вядомасць. Творчы тандэм са Звягінцавым не распаўся, акцёр і рэжысёр зноў сустрэліся на здымачнай пляцоўцы стужкі «Выгнанне» (2007). Фільм прадстаўляў Расію ў конкурсе 60-га Канскага кінафестывалю, па выніках якога Лаўраненка заваяваў прыз за лепшае выкананне мужчынскай ролі.

Фільмаграфія
------------

* 1985 — Яшчэ люблю, яшчэ спадзяюся…
* 1992 — Андруша — Косця
* 1998 — Сачыненне да Дня Перамогі
* 2003 — Вяртанне — бацька
* 2003 — Няма выратавання ад кахання — Выратавальнік Сямён, ён жа бізнесмен
* 2005 — Майстар / Mistrz — Master Aleksandr Sapalov
* 2005 — Архангел / Archangel — Іосіф
* 2006 — Нанкінскі пейзаж — Аляксандр
* 2007 — Выгнанне — Алекс
* 2010 — Кaйінeк — Йіжы Кaйінeк

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 14 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

Спасылкі
--------

* Канстанцін Лаўраненка на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Расія-Культура |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15914596t · GND: 140639950 · ISNI: 0000 0001 1441 5643 · LCCN: no2005028130 · NKC: js20100729002 · NLA: 42441668 · NTA: 314951830 · NUKAT: n2009143367 · SUDOC: 083163786 · VIAF: 34792640 |

 |
**Сіенскі сабор** (італ.: Duomo di Siena) у гонар Узнясення Найсвяцейшай Дзевы Марыі (італ.: Cattedrale di Santa Maria Assunta) — галоўная царква Сіенскай рэспублікі, найважнейшы помнік італьянскай готыкі. Размешчаны ў горадзе Сіена.

Сабор быў спраектаваны і пабудаваны ў перыяд з 1215 года па 1263 год на месцы больш ранняга будынка. Сабор мае форму лацінскага крыжа з трансептам, які злёгку выступае, таксама сабор мае купал і званіцу. Купал на васьмівугольным падмурку пры падтрымцы калон. Купальны ліхтар быў дададзены Джавані Ларэнца Берніні. Неф аддзелены ад двух праходаў паўкруглымі аркамі.

Знадворку і знутры сабор аздоблены белым і зелянява-чорным мармурам з даданнем чырвонага мармуру на фасадзе. Чорны і белы — геральдычныя колеры Сіены, іх паходжанне звязана з белым і чорным коньмі заснавальнікаў горада, Сенія і Аскія.

У інтэр’еры сабора характэрны выключны па мастацкай выразнасці мазаічны пол, пышна дэкараваная кафедра працы Нікола Пізана і статуя Іаана Хрысціцеля, вылепленая Данатэла. Некаторыя з мастацкіх скарбаў Дуома — як, напрыклад, знакамітая «Маэста» Дуча і вітражы па эскізах Чымабуэ — цяпер упрыгожваюць саборны музей.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Сіенскі сабор**
* Сіенскі сабор Архівавана 1 красавіка 2014. на allcastle.info

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4245259-4 · LCCN: n79063201 · NKC: xx0214519 · SUDOC: 139927832 · VIAF: 131336027 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Турку (значэнні).

**Аэрапорт Турку** (фінск.: Turun lentoasema, шведск.: Åbo flygplats) — адзін з трох буйных міжнародных аэрапортаў Фінляндыі, які знаходзіцца ў горадзе Турку. Рэгулярныя зносіны з аэрапортам ажыццяўляюцца аўтобусам № 1, па маршруце Порт — Гандлёвая плошча — Аэрапорт.

У 2014 годзе кампаніяй Finavia праводзіліся працы па мадэрнізацыі аэрапорта.

Гісторыя
--------

Будынак аэрапорта пабудаваны ў 1956 годзе за 8 км на поўнач ад цэнтральнай часткі горада Турку, у раёне з аднайменнай назвай.

У адпаведнасці з новым генпланам горада Турку (2000) для пашырэння плошчы аэрапорта Упраўленне паветранага транспарту Фінляндыі стварыла праект, які даў магчымасць значна павялічыць аб’ём новага будаўніцтва. У 2008 годзе паток пасажыраў быў 318097 чалавек, а грузаперавозкі — 4695 тон.

Авіякампаніі і пункты прызначэння
---------------------------------

Аэрапорт Турку мае два пасажырскія, а таксама два грузавыя тэрміналы, якія абслугоўваюць каля дзясятка кампаній.

Ірландская бюджэтная кампанія Ryanair, якая ажыццяўляла рэгулярныя палёты ў Брусель (Шарлеруа), Лондан (Станстэд) і сезонныя ў Жырона (Costa Brava) і Малага, на зіму 2012—2013 гадоў спыніла свае палёты з Турку, а ў канцы 2013 года поўнасцю скасавала сваё прадстаўніцтва.

З кастрычніка 2013 года нарвежская кампанія Norwegian адкрыла пробныя рэйсы па маршруце Турку — Алікантэ.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
3. ↑
4. 1 2 3
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
6. ↑
7. ↑
|  |
| --- |
|  |
| **Культура Арменіі** |
| **Літаратура** |
| **Архітэктура** |
| **Музыка** |
| **Тэатр** |
| **Танец** |
| **Адзенне** |
| **Дыван** |
| **Мініяцюра** |
| **Выяўленчае  мастацтва** |
| **Міфалогія** |
| **Кнігадрукаванне** |
| **Адукацыя** |
| **Кіно** |
| **Каляндар** |
| **Сістэма злічэння** |
| **Права** |
| **Кулінарыя** |

**Армянская музыка** — шматвяковая музычная культура армянскага народа. У артыкуле разглядаюцца гісторыя, жанры і музычныя асаблівасці старажытнай, сярэднявечнай і сучаснай армянскай музыкі (як народнай так і прафесійнай). Фармаванне армянскай музыкі пачынаецца з II тыс. да н.э. ва ўзаемадзеянні з музычнымі культурамі старажытных народаў Пярэдняй і Малой Азіі.

Гістарычны нарыс
----------------

### Антычнасць і Сярэднявечча

Музыкант. Сярэднявечны рукапіс.
У III у. да н.э. ўжо была фармавана якасная своеасаблівасць армянскай музыкі.. Гістарычныя звесткі пра паганскія абрады старажытных армянаў, у прыватнасці пра мастацтва гохтанскіх спевакоў, гусанаў і віпасанаў (казачнікаў) прыведзены ў працах старажытны армянскіх гісторыкаў V стагоддзі Маўсеса Харынацы і Фаўстаса Бузанда. З песень дахрысціянскай Арменіі захаваліся ўрыўкі вершаваных тэкстаў песень, што апавядаюць пра Ара Выдатным і асірыйскай царыцы Шамірам, пра цара Арташэсу і г.д. якія выконваліся пад музычнае суправаджэнне.. Харынацы, апісваючы гісторыі са старажытнаармянскай міфалогіі піша: «*То ж у дакладнасці гаворыцца і ў песнях годных пераліку, якія клапатліва захоўваюцца, як я чуў, жыхарамі багатай віном вобласці Голтн. Сярод іх ёсць песні, што расказваюць пра Арташэса і яго сыноў і згадвалыя таксама нашчадкаў Аждахака, завучы іх іншасказальна цмокароднымі, бо Аждахак на нашай мове азначае цмока…*». Адна з гэтых найстаражытнейшых песень, якая адносіцца да II стагоддзя да н.э. расказвала пра армянскага цара Арташэсу і аланскую царыцу Сатэнік.

Зноскі
------

1. ↑  Музыкальный энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия, 1990.
2. ↑  *[Армянская Советская Социалистическая Республика Армянская музыка]* — артыкул з БСЭ
3. ↑  *Vahan M. Kurkjian.* Chapter XLV // A History of Armenia. — 1958.
4. ↑  *[Гусаны Армянская музыка]* — артыкул з БСЭ
5. ↑  Мовсес Хоренаци, «Истории Армении», кн. I, гл. 30
6. ↑  Мовсес Хоренаци, «Истории Армении», кн. II, гл. 50

Гл. таксама
-----------

* Тыгран Геворгавіч Чухаджан
* The Deenjes

Спасылкі
--------

* Собрание древнеармянских народных песень Архівавана 6 лістапада 2015.
* А. Меружанян. Церковные песнопения Архівавана 7 мая 2010.
* Музыкальное искусство Западных армян до геноцида

| ⛭Арменія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Арменія»**
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарсія.

**Кімберлі Гарсія** (ісп.: Kimberly García; нар. 19 кастрычніка 1993, Гуанкаё) — перуанская лёгкаатлетка, двухразовая чэмпіёнка свету 2022 года, прызёр чэмпіянату свету 2023 года, Панамерыканскіх гульняў 2019 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2016 і 2020 гадоў.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 19 кастрычніка 1993 года ва Гуанкаё. Яе сям’я заўсёды была звязана са спартыўнай хадзьбой, пачала трэніравацца ва ўзросце пяці гадоў, ідучы па шляху сваёй стрыечнай сястры.

У 2016 годзе на летніх Алімпійскіх гульнях у Бразіліі, на дыстанцыі 20 кіламетраў перуанка заняла выніковае 14-е месца з рэзультатам 1:32:09. Пасля Гульняў яна разглядала магчымасць сыходу з прафесійнай лёгкай атлетыкі з-за адсутнасці фундатараў.

У 2017 годзе яна заняла сёмае месца ў хадзьбе на 20 км на чэмпіянаце свету ў Лондане.

У 2019 годзе заваяваў сярэбраны медаль на Панамерыканскіх гульнях, якія праходзілі ў Ліме. У снежні таго ж года была названа спартсменкай года Перуанскай федэрацыяй лёгкай атлетыкі.

На Алімпійскіх гульнях 2020 у Токіа на дыстанцыі 20 км яна не змагла фінішаваць.

У ЗША на чэмпіянаце свету 2022 года, у Юджыне, Кімберлі і на дыстанцыі 20 кіламетраў, і на дыстанцыі 35 кіламетраў змагла атрымаць упэўненыя перамогі, стаўшы падчас аднаго чэмпіянату двухразовай чэмпіёнкай свету.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, перуанская спартсменка, у спартыўнай хадзьбе на 35 кіламетраў з вынікам 2:40:52 стала сярэбранай медалісткай чэмпіянату свету.

Зноскі
------

1. ↑  Kimberly Garcia // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
2. ↑   Праверана 1 жніўня 2022.
3. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · МАК |
**Ксаверый Тадэвушавіч Ліпскі** (польск.: Ksawery Lipski; 1764 — пасля 1820) — каталіцкі шляхціц, землеўласнік, дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, мэр Мінска (1812).

Біяграфія
---------

Належаў да шляхецкага (дваранскага) роду Ліпскіх. Нарадзіўся ў 1764 г. у сям’і Тадэвуша Ліпскага, ленчыцкага кашталяна і шамбяляна.

Ажаніўся з дваранкай-каталічкай Барбарай Юзафаўнай Прозар, дачкой Юзафа Станіслававіча Прозара (1723—1788), маёра войск ВКЛ, і яго жонкі Аляксандры Заранак. У шлюбе меў тры сына і дзве дачкі.

У 1782—1786 гг. служыў пры канцылярыі каралеўскага двара Рэчы Паспалітай. У 1791—1792 гг. быў выбраны шляхтай Мінскага ваяводства дэпутатам у Галоўны Трыбунал ВКЛ. У 1793 г. быў выбраны шляхтай Мінскага ваяводства на пасаду межавага суддзі Мінскага ваяводства.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай і ўваходжання мінскіх зямель ВКЛ у склад Расійскай імперыі, у 1796 г. атрымаў расійскі чын надворнага саветніка.

Валодаў фальваркам Юрчаў у Ігуменскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1811—1813 гг. па выбару дваран Мінскай губерні быў старшынёй ІІ Дэпартамента Галоўнага суда Мінскай губерні.

У часы франка-расійскай вайны 1812 г. быў прызначаны французскімі ваеннымі ўладамі 27 ліпеня 1812 г. на пасаду мэра Мінска — займаў пасаду да 16 лістапада 1812 г.

У 1814 г. з’яўляўся апекуном дваранак Сафіі (графіні) і Валерыі (генеральшы) Завіш у адносінах да фальваркаў Абелькавічы і Пласкаўшчына ў Навагрудскім павеце.

У 1818—1820 гг. па выбару дваран Мінскай губерні быў старшынёй І Дэпартамента Галоўнага суда Мінскай губерні.

Літаратура
----------

* Часовая мінская газета. 1812 год / агульн. рэд. перакл. з польск. персаналіі і паслясл. Я. Анішчанкі. — Мінск : Хурсік, 2008. — 181 с.


| ?Ксаверый Тадэвушавіч Ліпскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Ян Ліпскі[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Самуэль Ян Ліпскі[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Альжбета Алена з Багускіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Юзаф Антоній Ліпскі[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Віктарын Стадніцкі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ганна са Стадніцкіх[d] |  |  |  |
|  |  | Тадэвуш Ліпскі[d] |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Тэрэза Таміслаўская[d] |  |
|  | Ксаверый Тадэвушавіч Ліпскі |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Дамінік Ланткоўскі[d] |  |  |
|  |  |  | Яана з Сяменскіх[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ганна з Ланткоўскіх[d] |  |  |  | Стэфан Гамбіцкі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Марыяна Элеанора з Гамбіцкіх[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ганна Кацярына з Корвін-Красінскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Старажытнанідэрландская мова** (нідэрл.: Oudnederlands) — гістарычная форма існавання нідэрландскай мовы, якая развівалася з прагерманскай мовы. Старажытнанідэрландская існавала з VII стагоддзя па 1150 год. Наступнай гістарычнай формай стала сярэдненідэрландская мова.

Мова ўяўляла сабой групу роднасных старажытнаніжнефранкскіх дыялектаў, якія не мелі пісьмовых нормаў. У процівагу старажытнаверхненямецкай мове, якая насоўвалася з поўдня, у старажытнанідэрландскай не адбываллся другога перамяшчэння зычных. Паняцці «старажытнанідэрландская» і «старажытнаніжнефранкская» ў цэлым ідэнтычныя.

Існуюць некаторыя адрозненні паміж старажытнаніжнефранкскімі і іншымі старажытнаніжненямецкімі дыялектамі: у ніжнефранкскіх адбылося спрашчэнне германскага *hl* (*chl*) у пачатку слоў, формы прэзентных дзеясловаў у множным ліку яшчэ мелі канчаткі *-on, -et, -unt*, доўгае германскае *ō* дыфтангавалася ў *uo*, сфарміраваўся ўласны канчатак назоўнікаў множнага ліку *-a*.

Зноскі
------

1. ↑  *A. Quak, J. M. van der Horst*, Inleiding Oudnederlands, Leuven 2002, ISBN 90-5867-207-7

Літаратура
----------

* *A. Quak und J. M. van der Horst*, Inleiding Oudnederlands. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2002.
* *M. Gysseling*, «Prae-Nederlands, Oudnederlands, Vroegmiddelnederlands», in: Vierde Colloquium van hoogleraren en lectoren in de neerlandistiek aan buitenlandse universiteiten. Gent, 1970, S. 78-89.

Спасылкі
--------

* Тэксты на старажытна- і сярэдненідэрландскай мове

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4120125-5 |
**Іліндэн**, вядомы таксама як **Македоніум** (макед.: Споменик «Илиндэн») мемарыяльны комплекс у Крушава, Паўночная Македонія.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва мемарыяла пачалося ў 1972 годзе. цалкам мемарыяльны комплекс Іліндэн быў афіцыйна адкрыты 2 жніўня 1974 года да 30-й гадавіны другой сесіі Антыфашыстскага сабрання народнага асвабаджэння Македонііі 71-й гадавіне паўстання ў Іліндэне супраць Асманскай імперыі. Аўтарамі помніка з'яўляюцца Джордан Грабулоўскі і Іскра Грабулоўская. Помнік выкананы ў футурыстычным стылі.

Мазаічныя творы выкананы вядомым мастаком Борка Лазеўскім, кераміка - Ярэ Петара Мазева.

Мемарыял прысвечаны барацьбітам і рэвалюцыянерам, якія прыймалі ўдзел у паўстанні ў іліндэн у 1903 годзе, а таксама памяці воінаў-партызан Македонскага Нацыянальнага асвабаджэння 1941-1944 гадоў.

Апісанне
--------

Агульная плошча мемарыяла — каля 16 гектараў. помнік мае форму круглага купала з авальнымі вокнамі. Верхнія вокны зроблены з каляровага шкла. Унутры купала знаходзіцца магіла Ніколы Карэва, балгарска-македонскага рэвалюцыянера, дзеяча македонска-одрынскай рэвалюцыйнай арганізацыі, удзельніка іліндэнскага паўстання, кіраўніка Крушэўскай рэспублікі і бюст пявіцы Тозэ Праэскі. Унутранная частка купалу мае чатыры вакна, кожнае з якіх выходзіць на напрамак, звязаны з Іліндэнскімі падзеямі.

У склад Мемарыяльнага комплекса таксама уваходзіць плошча з серыяй скульптур пад назвай «Паразрываць ланцугі», якія сімвалізуюць свабоду, перамогу ў асвабаджальных войнах; тут таксама размешчана каменная пліта з выгравіраванымі на ёй імёнамі і важнымі падзеямі, звязанымі з перыядам да, падчас і пасля паўстання ў Іліндэн; верхні сегмент афітэатра упрыгожаны маляўнічымі мазаікамі.

Галерэя
-------

* "Паразрываць ланцугі", сімвал свабоды"Паразрываць ланцугі", сімвал свабоды
* СклепСклеп
* АмфітэатрАмфітэатр
* Выгляд на магілу ў помнікеВыгляд на магілу ў помніке
* Помнік знутрыПомнік знутры

Зноскі
------

1. ↑  Visitpelagonia.mk(недаступная спасылка), acessed 7-9-2014
2. ↑  Memorials and museums(недаступная спасылка), accesed on 7-9-2014

Спасылкі
--------

* The Krusevo Makedonium
Разнавіднасць спружыннага кападастра.
Разнавіднасць спружыннага кападастра.
Замкавы кападастр на грыфе гітары.
**Кападастр** (італ.: capo — галоўка, верх; і tasto — лад; даслоўна: верхні парожак) — заціск, які выкарыстоўваецца ў струнна-шчыпковых інструментах (гітара, балалайка, мандаліна), для вышыннай транспазіцыі шляхам штучнага пакарочвання якая гучыць часткі струн. Кападастр — прыватны выпадак скардатуры, здаўна ўжывальнай на многіх струнных інструментах.

Кападастр мяняе вышынны строй гітары за кошт устаноўкі яго на адным з ладоў грыф. Прыклад (для класічнай шасціструннай гітары):

Нармальны (стандартны) строй: E B(H) G D A E.

Строй пры ўсталёўцы каподастра на першым ладу: F C G# D# A# F.

У фартэпіяна і раялі кападастрам называюць металічную планку (прышрубоўваецца да вірбельбанку або чыгуннай рамы), якая прыціскае струны да струннага штабіку.

Характэрныя факты
-----------------

* У італьянскай мове «*capotasto*», ад якога і з’явіўся тэрмін «кападастр», пазначае верхні парожак (нулявы лад) на струнным інструменце.

Зноскі
------

1. ↑  Словарь терминов фортепиано. Настройка пианино в Москве **(нявызн.)**. *pianomax.ru*. Архівавана з першакрыніцы 12 студзеня 2021. Праверана 10 студзеня 2021.
2. ↑  Capotatso // James Franklin Warner. A Universal Dictionary of Musical Terms. J. H. Wilkins & R. B. Carter, 1842. С. XIX. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Музычны Рымана |
Сцяг сербскіх Балгар
**Заходнія ўскраіны** (балг.: Западни покрайнини) — палітыка-геаграфічны і гістарычны тэрмін, які з’явіўся ў Балгарыі пасля Першай сусветнай вайны для пазначэння тэрыторый, саступленых Балгарыяй на карысць Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў паводле Нёіскага міру.

Большая частка тэрыторыі (1545 км²) цяпер уваходзіць у склад Сербіі і менавіта яна называецца «Заходнія ўскраіны», тады як меншую частку (1028 км² — раён Струміцы) набыла Македонія.

Сёння тэрмін не выкарыстоўваецца ў Сербіі, хаця яго выкарысанне зафіксавана ў міжнародных дакументах, у тым ліку ў Бледскім пагадненні 1947 года.

Зноскі
------

1. ↑  Национален съвет на българскогто малцинство в Сърбия Архівавана 15 лістапада 2010.

Спасылкі
--------

* Джонев, Ангел. Западнопокраинският въпрос в българската историопис.
* Йотев, бранко. Създаване и характеристика на българската литература в Югославия.
* Даклад ААН аб становішчы балгар ў Заходніх ускраінах Архівавана 4 верасня 2003.
**Юрый Мікалаевіч Горлаў** (нар. 1977, Бранская вобласць, СССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, памочнік прэзідэнта — інспектар па Гомельскай вобласці (з верасня 2023 года).

Біяграфія
---------

Скончыў Бранскую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачынаў заатэхнікам у адной з гаспадарак Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Працаваў у Валожынскім раёне галоўным заатэхнікам у калгасе «Бальшавік». Затым — у камітэце па сельскай гаспадарцы і харчаванні Мінскага аблвыканкама: прайшоў шлях ад галоўнага спецыяліста да начальніка ўпраўлення. У 2010 годзе прызначаны на пасаду першага намесніка старшыні Уздзенскага райвыканкама Мінскай вобласці. Праз два гады быў пераведзены ў Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, пасля працаваў у Мінскім аблвыканкаме.

У 2014 годзе ўзначаліў Стаўбцоўскі райвыканкам, у 2018 годзе прызначаны старшынёй Маладзечанскага райвыканкама Мінскай вобласці.

25 верасня 2023 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Беларусі — інспектарам па Гомельскай вобласці.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» III ступені (19 мая 2023).

Крыніцы
-------

1. 1 2
2. ↑  Юрый Горлаў назначаны памочнікам Прэзідэнта Беларусі — інспектарам па Гомельскай вобласці
3. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 19 мая 2023 г. № 147 **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* Юрий Горлов назначен помощником Президента Беларуси — инспектором по Гомельской области. Кормянский райисполком возглавит Дмитрий Шинкаренко
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бэкан.

**Чарлз Джозеф Бэкан малодшы** (англ.: Charles Joseph Bacon, Jr .; 9 студзеня 1885, Бруклін — 15 лістапада 1968, Форт-Лодэрдэйл) — амерыканскі лёгкаатлет, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года ў Сент-Луісе Бэкан удзельнічаў толькі ў забегу на 1500 м, у якім заняў апошняе дзевятае месца. На неафіцыйных пазачарговых Алімпійскіх гульнях 1906 года ў Афінах ён стаў пятым на дыстанцыі 400 м і 6-м у 800 м.

На Гульнях 1908 года ў Лондане Бэкан удзельнічаў толькі ў бегу на 400 м з бар’ерамі. Ён выйграў спаборніцтва, усталяваўшы пры гэтым першы афіцыйны сусветны рэкорд.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
**Усебеларускае таварыства бібліяфілаў**. Існавала ў 1927 — 1929 гг. у Менску. Арганізацыйны сход членаў таварыства адбыўся 25 сакавіка 1927 г. статут зарэгістраваны ў НКУС БССР у маі 1927 г. Заснавальнікі: В. Ф. Вольскі (работнік Галоўліта БССР), мастацтвазнаўца М. М. Шчакаціхін, этнограф А. А. Шлюбскі (члены Інбелкульта), краязнаўца М. І. Каспяровіч, А. А. Шашалевіч (члены Цэнтральнага бюро краязнаўства), мастак М. П. Станюта. Пазней у склад праўлення таварыства увайшлі А. В. Грубэ (будучы народны мастак БССР) і А. М. Бразер (будучы заслужаны дзеяч мастацтваў БССР). Старшынёй таварыства быў мастак А. М. Тычына. 

13 кастрычніка 1929 г. сакратар праўлення таварыства Шашалевіч паведаміў у НКУС БССР, што «ў сучасны момант таварыства не існуе».

Мэты і задачы
-------------

Аб'ядноўвала аматараў і збіральнікаў кніг, калекцыянераў кніжнай графікі і экслібрысаў. Паводле статута мела на мэце збор і вывучэнне экслібрысаў, вывучэнне пытанняў культуры кнігі наогул, абуджэнне зацікаўленасці шырокіх колаў грамадства да кнігі і кніжных знакаў. Члены таварыства збіралі калекцыі экслібрысаў і матэрыялы да іх, арганізоўвалі выстаўкі, прапагандавалі кніжныя знакі, імкнуліся стварыць бібліятэку. На сходах заслухоўваліся і абмяркоўваліся даклады пра творчасць мастакоў-экслібрысістаў. Спыніла дзейнасць у сувязі з узмацненнем палітычнага кантролю і адміністрацыйнага ціску на творчыя і грамадскія аб'яднанні.

Літаратура
----------

* Платонаў, Р. Усебеларускае таварыства бібліяфілаў / Расціслаў Платонаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. Т. 6, кн. 2: Усвея — Яшын. Дадатак — Мн.: БелЭн, 2003. — 612, [1] с. — С. 5. — ISBN 985-11-0276-8.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Заброддзе.
**Забро́ддзе** (трансліт.: *Zabroddzie*, руск.: Забродье) — былая вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Жыткавіцкага гарсавета.

У 2014 годзе тэрыторыя вёскі ўвайшла ў склад горада Жыткавічы.

Вакол лес.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

7 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 228 км ад Гомелю.

Транспартная сетка
------------------

Паблізу аўтадарога Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з кароткай, плыўна выгнутай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, да якой з захаду і ўсходу далучаюцца завулкі. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як паселішча ў Жыткавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1845 годзе 1293 дзесяціны зямельных угоддзяў. Паводле перапісу 1897 года знаходзілася смалярня. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 9 жыхароў загінулі на фронце. У складзе саўгаса «Жыткавічы» (цэнтр — пасёлак Грабянёўскі).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 32 гаспадаркі, 77 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 13 двароў 89 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 32 гаспадаркі, 77 жыхароў.

Вядомыя асобы
-------------

* Віктар Францавіч Кучынскі (нар. 1958) — беларускі палітык.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Решение Гомельского областного совета депутатов от 14 мая 2014 г. № 13 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Житковичского района Гомельской области(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх