У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бітва за Трыпалі (значэнні).

| ✰✰ Лівійскі крызіс |
| --- |
| **Першы этап**: Бенгазі (1) • Трыпалі (1) • Эз-Завія (1) • Місурата • Нафус • Брэга (1) • Рас-Лануф • Бін-Джавад (1) • Брэга (2) • Адждабія • Бенгазі (2) • Заліў Сідра • Брэга (3) • Вазін •  Эз-Завія (2) • Брэга (4) • Гар’ян • Эз-Завія (3) • Бін-Джавад (2) • Трыпалі (2) • Бені-Валід (1) • Сірт (1) • Себха (1) • Гадамес**Першая інтэрвенцыя**: Харматан • Эламі • Світанак адысеі • Мабайл • Саюзны абаронца**Другі этап:** Бені-Валід (2) • Куфра**Трэці этап**: Бенгазі (3) • Аэрапорт Трыпалі • Аэрапорт Беніна • Убары • Дэрна (1) • Бенгазі (4) • Сірт (2) • Другая інтэрвенцыя • Місурата (2) • Сірт (3) • Дэрна (2) • Трыпалі (3) • Траган • Себха (2) • ✰✰ Трыпалі (4) • Таджура • Сірт (4) • Турэцкая інтэрвенцыя • Усходняя Трыпалітанія

---

**Мірны працэс**: UNSMIL • Палерма • Гадамес • Берлін • Жэнева

---

Прычыны • Рэзалюцыя 1973 • Найміты • Забойства Муамара Кадафі • Наступствы |

Анты- і пра-ўрадавыя сілы вакол Трыпалі напярэдадні бою
**Бітва за Трыпалі** (араб.  *معركة طرابلس* ‎‎ *maʼarikat Ṭarābulus*) — узброенае супрацьстаянне грамадзянскай вайны ў Лівіі паміж прыхільнікамі лівійскага лідара Муамара Кадафі і яго праціўнікамі з Нацыянальнага пераходнага савета. Бітва пачалася 20 жніўня 2011 года з наступлення паўстанцкіх сіл звонку горада.

Мяцежнікі назвалі аперацыю «Аперацыя „Світанак русалкі"» (араб.  *عملية فجر عروسة البحر*‎‎ *ʼamaliyyat fajr 'arūsat el-baḥr*). Пад «русалкай» у гэтай аперацыі маецца на ўвазе «свабода» (араб.  *عروسة البحر*‎‎ *ʼarūsat el-baḥr*) (lit: «bride of the sea»).

Ход бітвы
---------

Анты- і пра-ўрадавыя сілы ў Трыпалі на 22 жніўня 2011
20 жніўня паўстанцы бяруць раён Таджура на ўсходніх ускраінах Трыпалі, а 21 жніўня фіксаваліся баі ў Джанзуры і Таджуры. Таксама прайшла высадка дэсанту з паўстанцамі з Місураты ў порце Трыпалі.

У ноч на 22 жніўня апазіцыянеры ўзялі пад кантроль Зялёную плошчу ў цэнтры Трыпалі. Асобныя вайсковыя падраздзяленні і асабістая гвардыя Кадафі склалі зброю. Тым часам праціўнікам урада атрымалася ўварвацца ў цэнтр лівійскай сталіцы і стварыць уражанне, што горад знаходзіцца пад іх кантролем. Тым не менш, апорай кадафістаў застаўся квартал *Баб-аль-Азізія*, дзе размяшчалася рэзідэнцыя лівійскага лідара. Па інфармацыі Мусы Ібрагіма ў бітве за Трыпалі загінула звыш за тысячы чалавек. З’явіліся звесткі пра выпадкі марадзёрства ў ахопленай баямі сталіцы.

У ноч з 22-га на 23-га атрад з 17 байцоў брытанскага SAS сутыкнуўся з элітнай 32-й брыгадай лівійскай арміі. Як паведамлялася, інтэрвенты, якія збіраліся ажыццявіць дыверсію ў тыле праціўніка, разам з мясцовым правадыром і нейкімі арабскімі наймітамі трапілі ў засаду прыхільнікаў Кадафі і іх саюзнікаў, у выніку чаго загінула некалькі брытанскіх спецназаўцаў, а жыхар сталіцы, што дапамагаў групе, трапіў у палон.

23 жніўня праціўнікаў Кадафі атрымалася выбіць з Трыпалі. Тэлеканал «Аль-Джазіра» паведамляў, што паўстанцы знаходзіліся ў 500 метрах ад урадавай рэзідэнцыі Баб-эль-Азізія. Наступленне паўстанцаў спрыялі налёты авіяцыі НАТА. Да вечара з’явілася інфармацыя, што рэвалюцыянерам атрымалася пракрасціся ўнутр рэзідэнцыі Кадафі, аднак лівійскага лідара яны там не выявілі. Кадафі назваў адступленне «тактычным ходам». Тым часам авіяцыя НАТА ажыццявіла удар па Баб-эль-Азізу, уразіўшы як мінімум 40 мэтаў.

24 жніўня па жылых раёнах горада было выпушчана 7 ракет «Град», а ў раёне аэрапорта Мітыга часам чуўся мінамётных агонь. Урад адкрыў артылерыйскі агонь, працавалі таксама снайперы. Баі вяліся і на поўдні горада.

25 жніўня актыўныя баявыя дзеянні праходзілі па перыметры захопленай напярэдадні сіламі рэвалюцыянераў Баб-эль-Азіза, а таксама ў суседнім раёне Абу-Салім. 26 жніўня працягнулася наступленне сіл мяцежнікаў на поўдні Трыпалі, у раёнах Абу-Салім і Хатба Шаркія, якія заставаліся галоўнымі агменямі супраціву сіл Кадафі ў сталіцы. Разам з тым войскі Кадафі здзейснілі напад на аэрапорт Мітыга.

27 жніўня супраціў з цэнтральнай частцы горада канчаткова перамясціўся на яго паўднёвыя ўскраіны. Баі вяліся ў раёне Паўднёвага аэрапорта, які, па некаторых дадзеных, ужо захапілі паўстанцы. Пад кантроль ПНС перайшлі раёны Каср ібн Гашыр і Абу Салім. 28 жніўня было абвешчана аб поўным захопе горада.

Замежны ўдзел
-------------

Пасля захопу Трыпалі паўстанцамі з’явілася інфармацыя, што іх ударнай сілай быў спецпрызн Катара і ААЭ. Па версіі прыхільнікаў Кадафі, у штурме бралі ўдзел тры дыверсійныя падраздзяленні: брытанскі SAS, Французскі замежны легіён і GIGN. Пры гэтым штурм адбываўся не з боку Бенгазі, дзе знаходзіцца штаб-кватэра паўстанцаў, а з процілеглага боку, пераважна з мора. Колькасць брытанскага атрада складала каля 17 чалавек, але большасць дыверсантаў была арабскай нацыянальнасці. Колькасць французскіх дэсантных падраздзяленняў была на парадак вышэй. Больш таго, інфармацыя пра вядучую ролю 22-га палка SAS у штурме Трыпалі была афіцыйна пацверджана Мінабароны Вялікабрытаніі  (англ.) (бел..

На баку ўрада Муамара Кадафі ў баях за сталіцу краіны прымалі ўдзелу найміты і добраахвотнікі з Сербіі і Украіны. Таксама паведамлялася пра беларускіх снайпераў і ваенных саветнікаў, меркавана, з былога 334-га асобнага атрада, якія змагаліся на баку лаялістаў. Аднак МЗС Беларусі афіцыйна адмаўляў дадзенную інфармацыю. Паводле інфармацыі ад НПС, замежныя камбатанты патрапілі ў раён Трыпалі з туніскага партовага горада Нуфейда. Парадку 30 замежнікаў былі арыштаваны па падазрэнні ў супрацоўніцтве з урадам Кадафі. Сярод іх былі дзевятнаццаць украінцаў, пяць сербаў, чацвёра беларусаў і двое расіян.

Наступствы
----------

Верныя Кадафі атрады разгарнулі актыўную дыверсійную дзейнасць. Паводле інфармацыі расійскага вэб-сайта Аргументы.ру, які спасылаецца на неназваную расійскую ваенна-дыпламатычную крыніцу, у ноч на 4 верасня вайскоўцы брыгады спецыяльнага прызначэння, якой камандаваў Хаміс Кадафі, заняўшы паўднёвыя раёны Трыпалі, правялі некалькі буйных спецыяльных аперацый у сталіцы Лівіі: была падарвана гасцініца «Аль Фатэх», у якой жылі прадстаўнікі паўстанцаў з Місураты (было забіта некалькі дзясяткаў чалавек); лівійская СПА працягвала кантраляваць паветраную прастору над сталіцай; усяго было забіта больш за 100 прыхільнікаў ПНС, але і спецназ Кадафі таксама панёс значныя страты (крыніца не ўдакладніла іх колькасць)..

У той жа час у пачатку верасня жыццё ў горадзе паступова нармалізавалася. Магістралі і тэрыторыі жылых кварталаў сталіцы паступова вызваляліся ад рэшткаў машын, спаленых падчас баёў. Большасць аўтазаправачных станцый адкрыліся, цэны на бензін вярнуліся на звыклы ўзровень. Паступова адкрываліся крамы. У асноўным аднавіліся водазабеспячэнне і падача электраэнергіі; адключэнні электрычнасці ў раёнах Трыпалі працягваліся, аднак доўжыліся ўсяго некалькі гадзін. На вуліцах яшчэ заставаліся пункты праверкі дакументаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Источник: освобожденный из плена в Ливии белорусский военный прибыл в Минск
2. 1 2  Белорусские снайперы защищали Каддафи в Ливии? Архівавана 24 ліпеня 2020.
3. 1 2  Трыпалі штурмаваў спецпрызн НАТА і наёмнікі(недаступная спасылка)
4. ↑  .(недаступная спасылка)
5. 1 2  Суд над русскими «наемниками» в Ливии возмутил Москву // RT, 5 июня 2012
6. 1 2 3  Пятерых сербов в Ливии повстанцы объявили снайперами-наемниками(недаступная спасылка)
7. 1 2  В Минск вернулся белорус, который провел в ливийском плену больше шести лет // Комсомольская правда, 2 февраля 2018(недаступная спасылка)
8. ↑  BBC News - Scenes of joy as Libya rebels enter central Tripoli
9. ↑  Libya — Aug 24, 2011 — 02:00 | Al Jazeera Blogs Архівавана 25 жніўня 2011.
10. 1 2 3  Па даных з Трыпалі, сур’ёзныя страты панесла тут група брытанскага спецпрызна Архівавана 18 красавіка 2012.
11. ↑  Інтэрфакс: Сцяг паўстанцаў над рэзідэнцыяй Кадафі
12. ↑  «Gunfire, Blasts Intensify in Tripoli — Reuters Witness» Архівавана 26 верасня 2012.. Reuters. Retrieved 21 August 2011.
13. ↑  
Libyan Rebels in 'Final Push' for Capital **(нявызн.)**.  Al Jazeera English. Праверана 21 August.
14. ↑  Трыпалі апынуўся ў руках паўстанцаў
15. ↑  У Трыпалі пачаліся баі за рэзідэнцыю Кадафі
16. ↑  Пры штурме Трыпалі забіты 1300 чалавек
17. ↑  Жыхары Трыпалі жаліцца на марадзёраў з ліку паўстанцаў
18. ↑  Паўстанцы сышлі з Трыпалі
19. ↑  Tuesday, August 23, 2011 — 11:05 GMT+3 — Libya Архівавана 25 жніўня 2011.
20. ↑  Авіяцыя НАТА зноў бамбіць рэзідэнцыю Кадафі
21. ↑  СМІ: Паўстанцы ўварваліся ў дом Кадафі, але яго там не знайшлі
22. ↑  Кадафі назваў свой адступ тактычным ходам
23. ↑  У баях за Трыпалі прыняў удзел замежны спецпрызн
24. ↑  Другі штурм Трыпалі — уначы высаджаны французскі дэсант. Вялікая частка горада захоплена
25. ↑  Весці.Ru: Галоўную ролю ў штурме Трыпалі адыграў брытанскі спецпрызн
26. ↑  В Триполи задержаны 19 якобы украинских снайперов Каддафи
27. ↑  Белорусских снайперов в Ливии не было, заявил МИД
28. ↑  Александр Григорьев Спецназ сил Каддафи провел успешную операцию в ливийской столице Архівавана 22 лістапада 2011. // Аргументы недели, 04.09. 2011 г.
29. ↑  Авиация НАТО нанесла удар по позициям сторонников Каддафи Архівавана 30 снежня 2011.  (Праверана 16 верасня 2011)
30. ↑  В Триполи открылось большинство автозаправочных станций, цены на бензин вернулись на докризисный уровень  (Праверана 16 верасня 2011)