recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ізабела Габсбургская (Ізабела Аўстрыйская)** (ням.: Isabella von Österreich, дацк.: Isabella af Østrig, 18 ліпеня 1501, Брусель — 19 студзеня 1526, Гент) — эрцгерцагіня Аўстрыі, інфанта Іспаніі і прынцэса Бургундыі, каралева Даніі, Нарвегіі і Швецыі.

Дачка караля Кастыліі Філіпа I і Хуаны Вар'яткі, сястра імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V. Таксама вядомая пад імёнамі *Ізабела Бургундская*, *Ізабела Аўстрыйская* і *Ізабела Кастыльская*.

11 ліпеня 1514 года ў адсутнасць на цырымоніі самага жаніха выйшла замуж за дацкага караля Крысціяна II. Замест жаніха на шлюбе быў яе дзядуля, імператар Максіміліян I. Праз год прыбыў архібіскуп Нарвегіі, каб суправадзіць яе ў Капенгаген. 12 жніўня 1515 года быў заключаны афіцыйны шлюб.

Ізабелу каранавалі і далі імя Елізавета (дацк.: Elisabet). Першы год шлюбу адносіны паміж сям'ёй Ізабелы і каралём Крысціянам II былі вельмі халаднаватыя. Палюбоўніца караля Дзівіке (дачка галандскай мяшчанкі Сігбрыты, дацк.: Dyveke Sigbritsdatter) была з ім у адносінах з 1507 года, і ён не збіраўся кідаць яе з-за малалетняй жонкі.

Раззлаваны імператар пачаў было дыпламатычную барацьбу з Крысціянам II, але пытанне вырашылася сам сабой у 1517 годзе, калі Дзівіке памерла (верагодна, была атручана). У наступныя гады адносіны Ізабелы з мужам значна палепшыліся.

Ізабела нарадзіла траіх дзяцей:

* Ганс (1518—1531),
* Даратэя (1520—1580), выйшла замуж за курфюрста Пфальцкага Фрыдрыха II,
* Крысціна (1521—1590), герцагіня Міланская, атрымала вядомасць дзякуючы партрэту, напісанаму Гансам Гальбейнам малодшым, калі англійскі кароль Генрых VIII шукаў сабе нявесту.

У немалой ступені дзякуючы хадайніцтву каралевы Ізабелы Дацкай, з Дылінгенскай турмы быў вызвалены Іаган-Каспар Аквіла, найбліжэйшы паплечнік Марціна Лютэра, які быў пасаджаны туды па ўказанні біскупа аўгсбургскага.

Калі Крысціян II быў зрынуты ў 1523 годзе дваранамі, якія падтрымлівалі яго дзядзьку Фрыдэрыка, новы кароль вырашыў захаваць добрыя адносіны з сям'ёй Ізабелы. Ён асабіста напісаў ліст у Германію, прапанаваўшы ёй пенсію як каралеве-ўдаве і дазволіў застацца ў Даніі пад яго абаронай, у той час як Крысціян II бег у Галандыю.
Аднак Ізабела паслала яму ліст у адказ, які пачынаўся словамі *«ubi rex meus, ibi regna mea»* (лат. *«дзе мой кароль, там маё каралеўства»*). Яна пакінула Данію разам з мужам і дзецьмі. Ізабела памерла ва ўзросце 24 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  ЭСБЕ/Аквила, Иоанн Каспар

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны Аўстрыйскай імперыі · Вялікая нарвежская · Іспанскі біяграфічны · Нацыянальная біяграфія Фінляндыя · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 137068956 · ISNI: 0000 0003 8682 0765 · LCCN: no2006016741 · NKC: jo20191055705 · NTA: 183034368 · LIBRIS: 274985 · SUDOC: 110296419 · VIAF: 266221196 |

 |
**Скрытажабравыя**, **скрытажабернікі**, **гіганцкія саламандры** (*Cryptobranchidae*) — сямейства хвастатых земнаводных.

Уключае найбольш прымітыўных хвастатых амфібій, што паўторна цалкам перайшлі да воднага спосабу жыцця. Прадстаўляе самых буйных сучасных земнаводных.

Апісанне
--------

Даўжыня да 1,8 м, маса да 70 кг. Цела пляскатае, галава вялікая, плазаватая, рот шырокі. Кароткія тоўстыя пярэднія ногі маюць па 4 пальцы, заднія — па 5. Хвост веслападобны, сціснуты з бакоў, складае крыху менш за палову даўжыні. Бародаўчатая мяккая скура ўтварае падоўжныя складкі па баках тулава; такія ж складкі аблямоўваюць заднія краі ног. Маленткія пазбаўленыя павек вочы шырока расстаўлены, наадварот, ноздры, якія ляжаць спераду, моцна збліжаныя. Афарбоўка верхняга боку цела шэра-бураватая з больш цёмнымі расплывістымі плямамі, ніжні бок светла-шэры з цёмнымі плямамі. У дарослых захоўваюцца 2—4 жабравыя дугі.

Пашырэнне
---------

Вядомы з міяцэну (25—7 млн гадоў назад). Падзяляюцца на 2 роды, 3 віды.

Трапляюцца ва Усходнім Кітаі (*Andrias davidianus*) і Японіі (*Andrias japonicus*), больш дробны від (*Cryptobranchus alleganiensis*) — на паўднёвым усходзе Паўночнай Амерыкі. Жывуць у сярэднім цячэнні хуткіх горных рэк і ручаёў.

Азіяцкія віды амаль вынішчаны.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца рыбай, земнаводнымі, воднымі беспазваночнымі. Пад буйнымі камянямі ці падмытымі навіслымі берагамі яны праводзяць светлы час сутак. Кормяцца ўначы, пажыву адшукваюць пры дапамозе нюху, паволі перасоўваючыся па дне. Затаіўшыся, яны часта падпільноўваюць здабычу і хапаюць яе хуткім бакавым рухам галавы, пасля чаго ўтрымліваюць ахвяру сківіцамі, узброенымі дробнымі зубамі.

У жніўні — верасні самка адкладае некалькі соцень адносна дробных яец дыяметрам 6—7 мм. Кладка у выглядзе ружанцападобных шнуроў змяшчаецца пад вадой, на глыбіні 1—3 м у гарызантальнай нары берага. Ікру сцеражэ самец, ствараючы рухам хваста лепшыя ўмовы аэрацыі. Развіццё ікры пры тэмпературы каля 12 °С доўжыцца 60—70 сутак. Лічынкі вылупіляюцца даўжынёй каля 30 мм, маюць тры пары вонкавых жабраў, зародкі канечнасцяў і доўгі хвост з шырокай ніжняй плаўніковай складкай. Лічынкі губляюць вонкавыя жабры пры даўжыні цела каля 20 см, якой дасягаюць прыкладна цераз год.

Промысел і ахова
----------------

Мяса ядомае. Кітайская гіганцкая саламандра *Andrias davidianus* знаходзіцца пад пагрозай знікненнія, від уключаны ў Чырвоную кнігу МСАП.

Літаратура
----------

* Земнаводныя. Паўзуны: Энцыклапедычны даведнік. — Мн. 1996. — ISBN 985-11-0067-6
* Скрытажа́бравыя, гіганцкія саламандры // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 475. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | ASW · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777474732 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кімберлі.
Нацыянальны парк Пурнулулу
**Кімберлі** (англ.: Kimberley) — плато на паўночным захадзе Аўстраліі. Вышэйшая кропка — гара Орд (936 м).

Плато складзена пераважна старажытнымі крышталічнымі пародамі і пясчанікамі, на ўсходзе — базальтам. Рассечана эрозіяй на асобныя плато і хрыбты. Пераважае субэкватарыяльны клімат. Расліннасць на поўначы плато прадстаўлена вечназялёным эўкаліптавым рэдкалессем, у далінах рэк пераважаюць лясы, на поўдні — арыднае рэдкалессе, на пясчанікавых плато — збожжавыя і хмызнякі.

Літаратура
----------

* Кімберлі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 261. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
**Дзін Гуаньпэн** (кіт.: 丁觀鵬; каля 1708 - каля 1771) — кітайскі мастак часоў дынастыі Цын. Лічыцца адным з лепшых мастакоў Акадэміі прыдворнага жывапісу разам з {{нп3|Тан Дай|Тан Даем|fr|Tang Dai}}, Лан Шынінам, {{нп3|нп3|Чжан Цзунцан|Чжан Цзунцанам|Zhang Zongcang}} і {{нп3|Цзінь Цінбяа|||Jin Tingbiao}}.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў мястэчку Шуньцянь (зараз частка Пекіну). У маладосці разам з малодшым братам Гуаньхэ адданы да настаўніка малявання. Вучыўся ў французскага езуіта {{нп3|Жан-Дэні Атырэ|Жана-Дэні Атырэ||Jean Denis Attiret}} (у кітайцаў вядомага як Ван Чжычэн). Азнаёміўся з заходнімі тэхнікамі малявання дзякуючы Джузэпэ Кастыльёнэ. У 1726 годзе ўвайшоў у Акадэмію прыдворнага жывапісу. З тых часоў працаваў тут да самай смерці. У 1741 годзе атрымаў званне хуахуажэня (прыдворнага мастака) 1-га разраду з заробкам 11 лян срэбра штомесяц.

Творчасць
---------

У яго актыве каля 200 скруткаў. Пераважна маляваў партрэты - будысцкіх манахаў, даосаў, бачных чыноўнікаў, членаў імператарскай сям'і. Таксама быў пейзажыстам. Яго працы адзначаюцца каларытам, майстэрствам выкарыстання святла і цені, выкарыстоўваў пярэдні, сярэдні і далёкі планы, спалучаючы кітайскую і еўрапейскую тэхнікі жывапісу. Рабіў копіі вядомых кітайскіх мастакоў.

Вядомыя працы: "Буды несмяротнага жыццё» (1761), «Пропаведзь Буды» (1770), «Словы кахання сярэдняй наложніцы», «Свет пачынаецца з Новага года», «Малюнкі паходжання царства Дхармы» (1767), копія скрутка "Німфы ракі Луо" (1754).

Спасылкі
--------

* Дін Гуаньпен
**«Барымак»** — прадпрыемства ў Барысаве. Размешчана па адрасе вуліца Заводская, 4.

Гісторыя
--------

Створана ў 1931 годзе на базе дражджавога завода як макаронна-мукамольны камбінат. У Вялікую Айчынную вайну разбурана, адноўлена ў 1944 годзе. З 1949 года — макаронная фабрыка імя У. І Леніна. У 1955, 1985 і 1991 гадах рэканструявана і расшырана. У 1971—1993 гадах у складзе ВА «Барысаўмакаронпрам» (галаўное прадпрыемства), у 1993—1994 гадах арэнднае прадпрыемства, з 1994 адкрытае акцыянернае таварыства «Барымак».

У чэрвені 2006 года ААТ «Барымак» рэарганізавана ў філіял УП «Барысаўскі камбінат хлебапрадуктаў» ААТ «Мінскаблхлебапрадукт».

Прадукцыя
---------

Вытворчая магутнасць 13,21 тыс. т макаронных вырабаў у год. Выпускае (2005) каля 20 найменняў макаронных вырабаў якія рэалізуюцца на тэрыторыі Беларусі, у Латвіі, Літве, Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Филиал «Боримак» **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2018. Праверана 20 чэрвеня 2018.

Літаратура
----------

* Борисовская макаронная фабрика // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).
**Барбад** (перс.: باربدباربد) — персідскі музыкант, родам з Мерва (цяпер гарадзішча Гяўры-кала ў Туркменістане), славіўся як выдатны кампазітар, спявак і выканаўца на лютневым інструменце, пад назвай вуд, руд, а па яго імені таксама барбад. Барбад быў знаўцам музычнай спадчыны, стваральнікам мноства песень, імправізатарам, які адгукаўся новымі творамі з розных нагодаў.

Спявак праславіўся сваімі цудоўнымі спевамі, сістэматыка якіх адлюстроўвала зараастрыйскія традыцыі і адпавядала старажытнаперсідскаму календару: 360 мелодый (нава), 30 песень (араб. «сі лахн») і 7 ладовых мадэляў або «царскіх хадоў» (араб. «ат-турук ал-мулукія») — на кожны дзень года, месяца і тыдня. У персаў спевы гэтыя называліся «хусраванія», паколькі прызначаліся шаху Хасрову.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іраніка · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 128601701 · ISNI: 0000 0003 8201 6761 · LCCN: n91087155 · VIAF: 262864698 |
**Лысы — валасаты** — распаўсюджаны палітычны жарт, заснаваны на парадаксальнай заканамернасці чаргавання кіраўнікоў Расіі і СССР на працягу апошніх 184-х гадоў, са снежня 1825 года, калі на царскі трон узышоў валодаючы не вельмі пышнай шавялюрай Мікалай I.

Асноўны змест
-------------

Жарт уяўляе сабою ланцужок разваг, якая падносіцца як вывядзенне асноватворнага паліталагічнага прынцыпу расійскай гісторыі. Аб’яўляецца, што існуе заканамернасць, паводле якой кіраўнікі краіны змяняюць адзін аднаго, строга чаргуючыся паміж лысымі (альбо відавочна маючымі працэс лысення) і нелысымі («валасатымі») мужчынамі. Чаргаванне прасочваецца з імператара Мікалая I і ў значнай ступені з’яўляецца праўдай, калі абстрагавацца ад некаторых умоўнасцяў падліку.

Самой яркай асаблівасцю гэтага «паліталагічнага прынцыпу» з’яўляецца тое, што ў якасці фундаментальнага прызнака ўзяты чыста фармальны, знешняе адрозненне дзяржаўных дзеячаў адзін ад аднаго. Уплыў гэтай прыкметы на палітычныя працэсы ў краіне ніяк не даказаны, але пры гэтым дадзеная ўмова заўсёды выконваецца, а яго выкананне ніяк не залежыць ад аўтараў жарту. Такім чынам, чыстая выпадковасць аказваецца заканамернасцю, што ўяўляе сабою ўнікальны гістарычны парадокс.

| Лысы кіраўнік | Партрэт | Валасаты кіраўнік | Партрэт |
| --- | --- | --- | --- |
| Мікалай I(1825—1855) |  | Аляксандр II (1855—1881) |  |
| Аляксандр III(1881—1894) |  | Мікалай II (1894—1917) |  |
| Георгій Львоў(1917) |  | Аляксандр Фёдаравіч Керанскі(1917) |  |
| Уладзімір Ільіч Ленін(1917—1924) |  | Іосіф Вісарыёнавіч Сталін(1924—1953) |  |
| Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў(1953—1964) |  | Леанід Ілліч Брэжнеў(1964—1982) |  |
| Юрый Уладзіміравіч Андропаў(1982—1984) |  | Канстанцін Усцінавіч Чарненка(1984—1985) |  |
| Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў(1985—1991) |  | Барыс Мікалаевіч Ельцын(1991—1999) |  |
| Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін(2000—2008) |  | Дзмітрый Анатольевіч Мядзведзеў(2008—2012) |  |
| Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін(з 2012) |  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кручкова.

**Марыя Яўгенаўна Кручкова** (руск.: Мария Евгеньевна Крючкова; 7 ліпеня 1988, Растоў-на-Доне — 8 сакавіка 2015) — расійская гімнастка. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў у камандным першынстве (2004), чэмпіёнка Еўропы сярод юніёраў (2004) у камандным першынстве. Майстар спорту Расіі міжнароднага класа.

Спартыўная кар’ера
------------------

Пачала займацца спартыўнай гімнастыкай з 5 гадоў. Дэбютавала за зборную Расіі на Чэмпіянаце свету 2003 года ў камандным першынстве, у якім разам з камандай заняла 5 месца.

Выйграла Чэмпіянат Еўропы сярод юніёраў 2004 года ў камандным першынстве. У складзе зборнай Расіі выйграла «бронзу» летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года ў камандным першынстве. У асабістым першынстве і на асобных снарадах у фіналы прайсці не ўдалося.

Пасля Алімпіяды ў Афінах завяршыла кар’еру і перайшла на трэнерскую працу. Памерла 8 сакавіка 2015 года ад эмбаліі — закаркавання сасудаў.

Зноскі
------

1. ↑  Russians Mourns Loss of Bobrova, Kryuchkova
2. ↑
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пакахонтас (значэнні).

**Покахонтас** (каля 1595, Вірджынія — 21 сакавіка 1617, Грэйвсенд) — мянушка індзейскай прынцэсы **Матаака**, дадзеная ёй бацькам Паўхатанам — правадыром індзейскага племя паўхатанаў, якое жыло на тэрыторыі сучаснай Віргініі. Мянушка перакладаецца як «маленькая гарэза» (англ.: Little Wanton).

Біяграфія
---------

У 1607 г. Пакахонтас выратавала англійскага капітана Джона Сміта ад смерці (ён быў захоплены індзейцамі ў час пошукаў крыніц пражытка для Джэймстаўна — калоніі ў Чэсапікскім заліве). Паводле легенды, калі індзейцы збіраліся раздрабніць Сміту чэрап, яна закрыла яго галаву сваёй, і тыя адступілі, не асмеліўшыся нашкодзіць дачцэ правадыра. Сярод сучасных гісторыкаў існуе кансэнсус, што гэта гісторыя, расказаная самім Джонам Смітам, не адпавядае рэчаіснасці.

Хрышчэнне Пакахонтас
Пазней яна выйшла замуж за пасяленца Джона Рольфа, што гарантавала мірнае суіснаванне паміж індзейцамі і каланістамі. У 1616 г. Пакахонтас пераехала з мужам у Англію. У Англіі яна стала знакамітасцю, была нават прадстаўлена да двара. Неўзабаве заразілася воспай і сканала 21 сакавіка 1617 г. ва ўзросце 22 гадоў. Пакахонтас пахавалі ў капліцы прыхадской царквы гарадка Грэйвсенд, Англія.

Ад Томаса Рольфа, сына Джона Рольфа і Пакахонтас, паходзіць шэраг знатных сямействаў Вірджыніі.

У кіно
------

* «Пакахонтас» — амерыканскі мультфільм 1995 года.
* «Пакахонтас 2: Падарожжа ў Новы Свет» — амерыканскі мультфільм 1998 года.
* «Новы Свет» — фільм 2005 года.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 14 сакавіка 2018.
2. ↑  Encyclopædia Britannica Праверана 5 сакавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  *Library of Congress* Library of Congress Name Authority File Праверана 5 сакавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18912790'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17109002'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>

Літаратура
----------

* *Barbour, Philip L.* Pocahontas and Her World. — Boston: Houghton Mifflin Company, 1970. — ISBN 0-7091-2188-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пакахонтас
* Рэальная Пакахонтас
* Chief Roy Crazy Horse. 'The Pocahontas Myth'. *Ranokus Indian Reservation.* Архівавана 5 ліпеня 2013.
* 'Pocahontas'. *Virginia Places*.
* Pocohantas *Encyclopaedia Britannica*
* Virginia Historical Society. 'Contact and Conflict'. *The Story of Virginia: An American Experience.* Архівавана 18 лістапада 2005.
* Virginia Historical Society. 'The Anglo-Powhatan Wars'. *The Story of Virginia: An American Experience.*
**Лукені луа Німі** (*Lukeni lua Nimi*, або *Ntinu Nimi a Lukeni*; меркавана 1380 — 1420 гг.) — легендарны заснавальнік Каралеўства Конга, першы *маніконга*.

Згодна паведамленням еўрапейскіх місіянераў XVI - XVIII стст. Лукені луа Німі нарадзіўся ў вобласці Мпембаказі ў міжрэччы Конга і Лувуа. Пазней міжрэчча часцяком называлі "маці манархаў Конга". У паданнях Лукені луа Німі малюецца то правадыром атрада воінаў, то рамеснікам, што меў вялікі аўтарытэт сярод суайчыннікаў і судзіў спрэчкі. Яму прыпісваецца заваяванне буйной вобласці ўздоўж ракі Конга (пазней трансфармавана ў правінцыю Нсунды). 

Лукені луа Німі ажаніўся з дачкой Мані Кабунга, правадыра і вярхоўнага святара вобласці Мпемба. Гэта дало яму магчымасць абвясціць свой род каралеўскім (улада перадавалася толькі па лініі маці). Лукені луа Німі заснаваў горад Мбанза-Конга і стварыў першыя законы.

Літаратура
----------

* *LaGamma, А.* Kongo: Power and Majesty. / Alisa LaGamma and contributors. — New York: The Metropolitan Museum of Art, 2015 ISBN 978-1-58839-575-7
**Замак у Мошне** — палац у вёсцы ў Мошна, Апольскае ваяводства. Размешчаны на поўдні краіны, за 30 км на поўдзень ад гораду Аполе. У будынку дзейнічае гатэль і рэстаран.

Гісторыя
--------

Замак быў пабудаваны ў сярэдзіне XVII стагоддзя. Эклектычны комплекс складаецца з перабудаванай пасля пажару ў 1896 годзе барокавай цэнтральнай часткі, неагатычнай усходняй і неарэнесанснай заходняй частак.

З 1866 па 1945 гады аб’ект быў рэзыдэнцыяй сілезскай сям’і Ціле-Вінклер. Яе прадстаўнікі аказалі найбольшы ўплыў на цяперашні выягляд аб’екту. Галоўны фундатар замка быў Франс Губерт Ціле-Вінклер. Вясной 1945 года сям’я Ціле-Вінклер пакінула замак, уцякаючы ў Нямеччыну.

У 1945 годзе ў замку дыслякаваліся жаўнеры Чырвонай арміі, якія спустошылі аб’ект, раскраўшы мэблю і іншыя рэчы. Пасля вайны ў замку размяшчаліся розныя ўстановы. З 1972 па 2013 гады тут дзейнічаў Цэнтр лячэння неўрозаў, які пазней пераехаў у новы будынак.

У частцы мясцовага парку ў 1948 годзе быў створаны дзяржаўны конезавод. У цяперашні час ён знаходзіцца ў прыватнай уласнасці.

Архітэктура
-----------

Вышыня замка і яго шматлікія вежы робяць уражанне вертыкалізму. Паверхня аб’екту налічвае агулам 8 тысяч квадратных метраў, на якіх размешчаныя 365 пакояў, а агульная кубатура будынка складае 65 тысяч кубічных метраў.

Зноскі
------

1. ↑  Вандроўкі па Польшчы: замак у Мошне з 99 вежамі (ФОТА)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
**Міхаіл Сцяпанавіч Хама** (псеўданім *Дзідзья*) (укр.: Хома Михайло Степанович; нар. 20 лістапада 1983, Бортныкы, Львоўская вобл.) — украінскі спявак, тэлевядучы, акцёр

, гумарыст, рэжысёр, фронтмэн гурту «DZIDZIO».

Біяграфія
---------

Міхаіл Хама скончыў Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. У 1999 г. стаў лаўрэатам гран-пры фестывалю «Маладая Галічына». Быў салістам групы «Міхаіл Хама і сябры», з якім выступаў на вяселлях і забаўляльных праграмах ў Заходняй Украіне. Акрамя традыцыйнага рэстараннага рэпертуару, група выконвала ўласныя песні, сярод якіх самая вядомая — песня «Нявеста».

9 верасня 2009 г. па ініцыятыве Кузьмы, саліста групы «Скрабін», у Наваяварыўску быў заснаваны гурт «DZIDZIO», салістам якога стаў Міхаіл Хама. Дзідзья — дыялектнае, размоўнае слова паднястроўска-пасанскага дыялекта украінскай мовы, якое значыць «дзядуля» — назва гурту паходзіць ад мянушкі дзеда Міхаіла Хамы.

У 2013 г. разам з Аленай Мусіенка быў вядучым шоу «Спявай, калі зможаш» на Новым канале.

У ліпені 2013 г. Міхаіл Хома ажаніўся. З будучай жонкай Міхаіл пазнаёміўся падчас вучобы ў музычным вучылішчы, пасля яны спявалі разам у гурце «Міхаіл Хама і сябры».

У 2021 годзе Міхаіл Хома пачаў актыўна супрацоўнічаць з іншым вядомым артыстам Аляксандрам Панамаровым. Разам яны запісалі некалькі песень, самая вядомая з іх «Пазлы».

Фільмаграфія
------------

### Паўнаметражныя

* 2017 — DZIDZIO Контрабас.
* 2018 — DZIDZIO Перший раз.

### Караткаметражныя

* Ангели чудяться (рэжысёр М. Хама, Т. Дронь)
* Лист до Миколая (рэжысёр М. Хама)
* Дзідзьо в селі (рэжысёр У. Шурубура)
* Каділак (рэжысёр У. Шурубура)
* MARSIK (рэжысёр М. Хама, Т. Дронь)
* Я їду до мами (рэжысёр М. Хама)
* Павук (рэжысёр М. Хама, Т. Дронь)
* Повна срака (рэжысёр У. Шурубура)
* Xа-ха-ха (рэжысёр У. Шурубура)

Гл. таксама
-----------

* DZIDZIO

Зноскі
------

1. ↑  Mychajlo Choma //
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Instagram |
| Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
**PubMed** — англамоўная тэкставая база дадзеных медыцынскіх і біялагічных публікацый, створаная Нацыянальным цэнтрам біятэхналагічнай інфармацыі (NCBI) на аснове раздзела «біятэхналогія» Нацыянальнай медыцынскай бібліятэкі ЗША  (англ.) (бел. (NLM). З'яўляецца бясплатнай версіяй базы даных MEDLINE. Была ўпершыню прадстаўлена ў студзені 1996 года. Даступная праз NCBI-Entrez  (англ.) (бел. — цэнтральную пошукавую сістэму, якая ўключае PubMed, PubChem і іншыя найважнейшыя медыцынскія базы даных.

PubMed дакументуе медыцынскія і біялагічныя артыкулы з адмысловай літаратуры, а таксама дае спасылкі на паўнатэкставыя артыкулы. PubMed складаецца з даных з наступных абласцей: медыцына, стаматалогія, ветэрынарыя, агульнае ахова здароўя, псіхалогія, біялогія, генетыка, біяхімія, цыталогія, біятэхналогія, біямедыцына і г.д. Дакументавана каля 3800 біямедыцынскіх выданняў. Штогод база даных PubMed павялічваецца на 500 000 дакументаў. Пошук адбываецца па прынцыпе Medical Subject Headings (MeSH).

Кожнаму артыкулу прысвойваецца ўнікальны ідэнтыфікацыйны нумар PMID (англ.: PubMed Identifier — ідэнтыфікатар PubMed).

Гл. таксама
-----------

* PubSCIENCE
* GoPubMed
* HubMed

Зноскі
------

1. ↑  McEntyre, J. & Lipman D. (2001): *PubMed: bridging the information gap*. In: *CMAJ*. Bd. 164, S. 1317—1319. PMID 11341144 PDF
2. ↑  PubMed Celebrates its 10th Anniversary **(нявызн.)**. *Technical Bulletin*.  United States National Library of Medicine (5 кастрычніка 2006). Архівавана з першакрыніцы 2 сакавіка 2012. Праверана 22 сакавіка 2011.
3. ↑  PubMed Help. PMID [PMID] **(нявызн.)**.  National Center for Biotechnology Information. Праверана 23 ліпеня 2013.

Літаратура
----------

* Навучальна-інструктыўны дапаможнік па пошуку ў PubMed Архівавана 13 мая 2014.

Спасылкі
--------

* PubMed
**Морыс Вінчэўскі** (ідыш: מאָריס װינטשעװסקי, англ.: Morris Winchevsky; першапачатковае імя *Бенцыён-Ліпа Зусевіч Навяховіч*, пазней *Бенцэль Зусманавіч Наваховіч*, у эміграцыі — *Леапольд Бенедыкт Наваховіч*, 27 чэрвеня 1855, Ёнава — 18 сакавіка 1932, Нью-Ёрк, ЗША) — яўрэйскі пралетарскі паэт і сацыялістычны лідар у Лондане і Нью-Ёрку.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся пад імем Бенцыён-Ліпа (Бенцлі-Ліпэ) Навяховіч ў мястэчку Ёнава Ковенскай губерні, старэйшае дзіця ў сям’і фарбавальшчыка (пасля меламеда) Зусмана (Зюсі) Іцыкавіча Навяховіча (1826—1888) і яго жонкі Голды Лейбаўны (1827—1887). У бацькі была невялікая крама на Базарнай вуліцы.

З 1870 годзе працаваў банкаўскім служачым у Вільні, дзе ў 1873 годзе дэбютаваў вершамі і прозай на іўрыце пад псеўданімамі «Бэн Нец» і «Ігал іш ха-Руах». У 1877 годзе пераехаў у Кёнігсберг, дзе захапіўся сацыялістычнымі ідэямі і пачаў супрацоўнічаць з газетамі на ідышы і рускай мове; уступіў у шэрагі нямецкай сацыял-дэмакратыі. З 1879 года публікаваў артыкулы з крытыкай яўрэйскага асветніцтва (Хаскала). Пераехаўшы ў Лондан, арганізаваў там ў 1884 годзе адну з першых яўрэйскіх сацыялістычных газет «Дос пойлішэ ідл» («Польскі яўрэй») і першую анархісцкую газету на мове ідыш «Дэр арбетэр Фрайнд» («Сябар рабочых»).

Пасля пераезду ў Нью-Ёрк ў 1894 годзе Вінчэўскі з Аўраамам Каганам і Луі Мілерам, нью-ёркскімі яўрэйскімі сацыялістычнымі аўтарамі, удзельнічаў ў 1897 годзе ў стварэнні сацыял-дэмакратычнай газеты «Форвертс» («Наперад»), якая стала найбуйнейшай у свеце газетай на ідыш. Паслядоўна быў членам Сацыялістычнай працоўнай партыі, Сацыял-дэмакратычнай партыі Амерыкі і Сацыялістычнай партыі Амерыкі.

У 1921 годзе ўступіў у Камуністычную партыю ЗША. У 1920 выйшлі два тамы публіцыстычнай і сатырычнай прозы («Думкі звар’яцелага філосафа»), а таксама пісаў драмы і вершы. У 1924 годзе прыязджаў у СССР, дзе ў тым жа годзе быў выдадзены зборнік яго паэзіі «Песні барацьбы».

У Віцебску з 1924 года да 1930-40-х гадоў яго імем называўся праспект.

Зноскі
------

1. 1 2  Find a Grave — 1996. Праверана 22 верасня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
2. 1 2  Прабук — 2018. Праверана 22 верасня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25328680'></a>
3. ↑
4. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 16 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ганчароў.
**Павел Палікарпавіч Ганчароў** (1900, в. Цяцерына Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці — 6 верасня 1970) — патафізіёлаг, прафесар медыцынскіх навук, генерал-палкоўнік медыцынскай службы, начальнік Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава  (руск.) (бел. (1953—1968).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1900 годзе. У 1919 г. уступіў у рады Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у савецка-польскай вайне 1920 года, разгроме войск Булак-Балаховіча каля г. Мазыр.

Пасля тэрміновай службы закончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію  (руск.) (бел.. Працаваў урачом палка, праз год стаў ад’ютантам кафедры паталагічнай анатоміі і паталагічнай фізіялогіі Ваенна-медыцынскай акадэміі.

З 1934 года выкладчык, начальнік кафедры, намеснік начальніка акадэміі па навуковай і навучальнай рабоце Ваенна-медыцынскай акадэміі імя Кірава. У 1941 годзе начальнік кафедры Куйбышаўскай Ваенна-медыцынскай акадэміі  (руск.) (бел.. Доктар медыцынскіх навук з 1942 года, генерал-палкоўнік медыцынскай службы з 1943 года, прафесар з 1947 года. З 1953 па 1968 гады — начальнік Ваенна-медыцынскай акадэміі імя Кірава.

Навуковая дзейнасць
-------------------

У пачатку 30-х гадоў сумесна з І. Р. Пятровым ён вывучаў ва ўмовах палётаў на баявых машынах уплыў разрэджанай атмасферы на жывёл з раненнямі чэрапа, грудзей, жывата, а таксама страты крыві  (руск.) (бел.. Правераныя ў лабараторных умовах, гэтыя работы паслужылі падставай да ўстанаўлення паказанняў і проціпаказанняў для эвакуацыі авіятранспартам  (англ.) (бел. параненых.

Прапанаваў і ўпершыню выкарыстаў пры вывучэнні тампанады сэрца  (руск.) (бел. новы метад рэгістрацыі яго работы.

Унёс значны ўклад у рашэнне шэрагу навуковых праблем. Многія яго работы маюць не толькі тэарэтычнае, а і практычнае значэнне. П. П. Ганчароў вёў даследаванні, звязаныя з цячэннем працэсаў пасля ранення, займаўся праблемамі ўплыву на арганізм аператыўных умяшанняў  (руск.) (бел. на лёгкіх і плеўры, пытаннямі прафесіянальнай паталогіі, прымаў удзел у работах па вывучэнню электратраўм  (руск.) (бел. высвятляў механізмы іх дзеяння на арганізм.

Арганізаваў дзейнасць медыкабіялагічнай лабараторыі па вывучэнню радыяцыйных паражэнняў, займаўся даследваннямі па радыяцыйных паражэннях, агульнай паталогіі, прамянёвай хваробе, лячэбна-прафілактычных мерапрыемствах пры ёй. Аўтар навуковых прац па медыцыне, буйны ваенны патолаг. Ініцыятар стварэння і галоўны рэдактар працы «Развіццё навукі ў Ваенна-медыцынскай акадэміі за 50 гадоў Савецкай улады». Прадстаўляў савецкую медыцынскую навуку на міжнародных канферэнцыях.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі: Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Гончаров Павел Поликарпович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 158. — 737 с.

Літаратура
----------

* Ганчароў Павел Палікарпавіч//БелСЭ.-Мн. 1971.-Т. 3.-С. 341—342.
* Ганчароў Павел Палікарпавіч//Памяць: Гіст.-дак. хроніка Круглянскага р-на.-Мн. 1996.-С. 502.
* Дарашэнка Н. Застаецца назаўсёды//Сельскае жыццё.-1991.-23 кастрычніка.
Сцяг Бенілюкса
Бенілюкс
**Бенілю́кс** — мытна-эканамічны саюз трох краін: Бельгіі, Нідэрландаў і Люксембурга. Быў пачаткова аформлены ў 1943—1944 як мытны саюз, з 1958 ператвораны ў мытна-эканамічны.

Вышэйшы орган — кабінет міністраў, у якім па адным прадстаўніку ад кожнай краіны. Генеральны сакратарыят у Бруселі.

Гісторыя
--------

25 ліпеня 1921 года быў падпісаны дагавор, які засноўвае эканамічны саюз Бельгіі і Люксембурга. Ён з'яўляецца свайго роду папярэднікам Бенілюкса. 5 верасня 1944 года быў падпісаны дагавор, які засноўвае мытны саюз Бенілюкс. З-за падзей, звязаных з Другой сусветнай вайной, у сілу дагавор уступіў у 1948 годзе, але існаваў нядоўга, бо 1 лістапада 1960 года набыў моц дагавор аб эканамічным саюзе Бенілюкс. Сам дагавор быў падпісаны ў Гаазе 3 лютага 1958 года. Ён страціў сваю сілу ў 2010 годзе, калі пачаў дзейнічаць дагавор, падпісаны 17 ліпеня 2008 года. Яго галоўнымі мэтамі з'яўляюцца працяг і ўмацаванне супрацоўніцтва ў шырэйшым еўрапейскім кантэксце. Таксама была зменена і назва: эканамічны саюз Бенілюкс стаў проста саюз Бенілюкс для таго, каб падкрэсліць узрослы аб'ём супрацоўніцтва. У 1955 годзе быў створаны парламент Бенілюкса, які дзейнічае дагэтуль. У 1965 годзе быў падпісаны дагавор, які засноўвае Суд Бенілюкса. Ён набыў моц у 1975 годзе. Суд, у які ўваходзяць суддзі з Вярхоўных Судоў трох дзяржаў, павінен забяспечваць адзінае тлумачэнне агульных законаў. Ён размяшчаецца ў Бруселі.

Геаграфія, дэмаграфія і мовы
----------------------------

Нідэрландская і французская з'яўляюцца афіцыйнымі мовамі Бенілюкса і яго інстытутаў.
З агульнага насельніцтва 27,6 мільёнаў чалавек дзяржаў-членаў 22,6 мільёнаў (82 %) жывуць у Нідэрландах ці Фландрыі, дзе нідэрландская з'яўляецца дзяржаўнай мовай. У франкамоўнай Валоніі пражываюць 3,5 мільёнаў (12,5 %), у той час як большасць Брусельскага сталічнага рэгіёна (яго насельніцтва складае 3,8 %) размаўляе на французскай, хоць фармальна рэгіён лічыцца дзвюхмоўным. У Люксембургу (1,74 %) тры афіцыйныя мовы: французская, нямецкая і люксембургская (заходнегерманскі, сярэдненямецкі культурны дыялект, які адносіцца да мазельска-франкскіх). Разам з нямецкай супольнасцю Бельгіі гэта складае каля 2 % нямецкамоўных жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Бенілюкс — Эканамічны саюз у Заходняй Еўропе **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 кастрычніка 2011. Праверана 30 жніўня 2011.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бенілюкс на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт  (гал.)  (фр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX456359 · BNF: 11938092w · GND: 4005490-1 · LCCN: sh85013135 · NDL: 00560588 · NKC: ge128394 · NSK: 000738252 · SUDOC: 027311058 · VIAF: 171985634 |

 |
**Індыянскі дзяжаўны ўніверсітэт** (англ.: Indiana State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Тэрэ-Хот ў штаце Індыяна, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Індыянскі дзяжаўны ўніверсітэт быў заснаваны заканадаўчым сходам штата Індыяна 20 снежня 1865 года як Індыянская дзяжаўная нармальная школа ў Тэрэ-Хот. Яго размяшчэнне ў гэтым горадзе было забяспечана прыватным ахвяраваннем мясцовага мецэната. Яе асноўнай задачай была падрыхтоўка настаўнікаў пачатковай і сярэдняй школы.

Вучэльня прысудзіла сваю першую ступень бакалаўра ў 1908 годзе і першую ступень магістра ў 1928 годзе. У 1929 годзе Індыянская дзяжаўная нармальная школа была перайменавана ў Індыянскі дзяжаўны педагагічны каледж, а ў 1961 годзе была перайменавана ў Індыянскі дзяжаўны каледж у сувязі з пашырэннем місіі вучэльні. У 1965 годзе заканадаўчы сход штата Індыяна перайменаваў каледж у Індыянскі дзяжаўны ўніверсітэт як знак прызнання павелічэння колькасці студэнтаў і пашырэння колькасці прапанаваных праграм навучання.

Структура
---------

* Каледж адукацыі
* Каледж бізнесу
* Каледж паслядыпломнай і прафесійнай адукацыі
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж інжынерыі і тэхналогій
* Каледж здароўя і навук аб чалавеку

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Індыяна

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Паўднёва-Індыянскі ўніверсітэт** (англ.: University of Southern Indiana) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў ваколіцах горада Эвансвіл у штаце Індыяна, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Паўднёва-Індыянскі ўніверсітэт пачынаўся як рэгіянальны кампус Індыянскага дзяржаўнага ўніверсітэта, які адкрыўся 15 верасня 1965 года. 16 красавіка 1985 года вучэльня стала незалежнай чатырохгадовай установай адукацыі і атрымала сучасную назву. З моманту здабыцця незалежнасці рост вучэльні працягваўся такімі тэмпамі, што цяпер універсітэт з'яўляецца самым хуткарослым універсітэтам штата.

Структура
---------

* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж прыродазнаўчых навук, інжынерыі і адукацыі
* Каледж бізнесу
* Каледж медсястрынства і прафесій у галіне здароўя
* Школа паслядыпломных студый

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Індыяна

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Валянціна Іванаўна Цыбульская** (нар. 9 лютага 1968, Растоў-на-Доне) — беларуская лёгкаатлетка. Майстар спорту міжнароднага класа.

Дасягненні
----------

Скончыла вучылішча алімпійскага рэзерву ў г. Магілёў. У 1996 годзе на Летніх Алімпійскіх гульнях у Атланце (ЗША) заняла 8-е месца ў спартыўнай хадзьбе на 10 км. У 1997 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы ў Афінах (Грэцыя) заняла 3-е месца ў спартыўнай хадзьбе на 10 км і атрымала бронзавы медаль. Працуе спартсменам-інструктарам Міністэрства спорту і турызму РБ.

Палітычныя погляды
------------------

Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Гісторыя Бялыніцкага дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы
2. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
3. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · МАК |
**«Вестник Нафтана»** (бел.: «Веснік Нафтана») — карпаратыўная штотыднёвая газета ААТ «Нафтан». Выдаецца ў Наваполацку і распаўсюджваецца па падпісцы на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. Выходзіць на двух мовах — рускай і беларускай.

Гісторыя
--------

Газета створана па ініцыятыве Вячаслава Якушава, генеральнага дырэктара ААТ «Нафтан» (2005—2011). Першы нумар «Вестника Нафтана» выйшаў у свет 15 снежня 2007 года. У сувязі з далучэннем да ААТ «Нафтан» ААТ «Палімір» у 2008 годзе «Вестник Нафтана» прыняў у свой склад супрацоўнікаў рэдакцыі газеты «Полимировец» (2002—2008).

«Веснік Нафтана» ў 2010 годзе абзавёўся сайтам. З 2018 года артыкулы пра галоўныя падзеі вытворчага жыцця буйнейшага нафтахімічнага комплексу Беларусі перакладаюца на англійскую мову.

На радыё «Нафтан» (98,1 FM) з верасня 2018 года рэгулярна выходзяць у эфір выпускі інфармацыйнай праграмы і перадачы «Добро пожаловать», якія рыхтуе рэдакцыйны калектыў. Газета актыўна працуе ў сацыяльных сетках: ВКонтакте, Одноклассники, Facebook, Instagram и Telegram. Відэарэпартажы аб усіх значных для прадпрыемства падзеях размяшчаюцца на YouTube-канале газеты.

Змест
-----

Газета прапануе чытачам аб’ектыўную і дакладную інфармацыю пра жыццё ААТ «Нафтан» (у тым ліку завод «Палімір»), а таксама канцэрна «Белнафтахім». Асвятляюцца навіны вытворчасці, грамадска-палітычнага, сацыяльна-культурнага і спартыўнага жыцця. Публікуюцца матэрыялы, прысвечаныя лепшым работнікам прадпрыемства і яго гісторыі. Кожны нумар газеты змяшчае каля 20 аўтарскіх артыкулаў.

Узнагароды
----------

У Нацыянальным конкурсе друкаваных СМІ «Залатая літара» у 2008 і 2009 гадах «Веснік Нафтана» увайшоў у тройку прызёраў у намінацыі «Найлепшая шматтыражная газета».

Неаднаразова «Веснік Нафтана» называўся ў ліку лепшых выданняў па выніках творчых конкурсаў, якія ладзяцца канцэрнам «Белнафтахім» і Рэспубліканскім камітэтам Белхімпрафсаюза.

Фармат газеты
-------------

Выходзіць на крэйдаванай паперы ў поўнакаляровым адлюстраванні на 8 палосах. Фармат — А3.

Галоўныя рэдактары
------------------

* Марына Касцючэнка (2007—2008)
* Юрый Паўлюк (2008—2017)
* Таццяна Зянько (з 2017)

Зноскі
------

1. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 кастрычніка 2019. Праверана 24 кастрычніка 2019.
2. ↑
3. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 кастрычніка 2019. Праверана 24 кастрычніка 2019.
4. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 кастрычніка 2019. Праверана 24 кастрычніка 2019.
5. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 кастрычніка 2019. Праверана 24 кастрычніка 2019.
6. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 кастрычніка 2019. Праверана 24 кастрычніка 2019.
7. ↑   Архівавана 24 кастрычніка 2019.
8. ↑

Спасылкі
--------

* Онлайн-версія «Вестника Нафтана» Архівавана 24 кастрычніка 2019.
* Старонка ВКонтакте
* Старонка ў Facebook
* Профіль у Instagram
* YouTube-канал газеты
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бекер.
**Сага Бекер** (шведск.: Saga Becker; нар. 1988, Эрынгсбада, Швецыя) — шведская актрыса і сацыяльная актывістка, уладальніца прэміі «Залаты жук» за лепшую жаночую ролю ў 2014 годзе.

Біяграфія
---------

Бекер вырасла ў Эрынгсбадзе, Швецыя. Сага з’яўляецца старэйшым дзіцем сваіх бацькоў — у яе таксама два малодшых брата. У дзяцінстве яна ведала, што непадобная на іншых, і спрабавала стварыць свет мары, дзе яна бачыла сябе дзяўчынай, закаханай у мужчыну. У школе над ёй здзекаваліся, яна нярэдка атрымлівала пагрозы аб расправе, у выніку чаго стала піць алкаголь і галадаць. Пасля барацьбы з дэпрэсіяй і аперацыі па змене полу яна цяпер адкрыта выказвае сваё меркаванне на актуальныя тэмы і працуе над стварэннем лепшага асяроддзя для трансгендарнай супольнасці.

Жыве ў Стакгольме.

Кар’ера
-------

Сага дэбютавала ў мастацкім фільме рэжысёра Эстэра Марціна Бергсмарка «Нешта павінна зламацца» (шведск.: Nånting måste gå sönder, за гэтую працу яна была намінаваная на прэмію «Узыходзячая зорка» (англ.: Rising Star Award) на міжнародным кінафестывалі ў Стакгольме і атрымала прэмію «Залаты жук» за лепшую жаночую ролю ў 2014 годзе.

Фільм заснаваны на рамане Элі Левена (шведск.: Du är rötterna som sover vid mina fötter och håller jorden på plats), які распавядае пра каханне паміж двума маладымі людзьмі, адзін з якіх — андрагін Себасцьян, эксцэнтрычны персанаж, летуценнік, а другі, Андрэас, усяляк не хоча прызнаваць сваю гомасексуальную арыентацыю, але ўсё ж не можа выстаяць перад абаяннем Себасцьяна.

Сага Бекер выклікала сенсацыю на ўручэнні нацыянальнай кінаўзнагароды Швецыі «Залаты жук», таму што яна стала першай у гісторыі прэміі трансгендарнай жанчынай, якая была намінаваная і атрымала галоўны прыз у катэгорыі «Лепшая жаночая роля».

У 2016 годзе Бекер прыняла ўдзел у шведскім тэлевізійным праекце «Дзяўчыны, якія мы ёсць» (шведск.: Tjejer som oss), у ім пяць трансгендарных чалавек распавядаюць пра сваё жыццё.

Удзел у сацыяльных праектах
---------------------------

Будучы паспяховай і запатрабаванай актрысай, Сага Бекер таксама актыўна цікавіцца важнымі сацыяльнымі праграмамі. Яна рэгулярна прымае ўдзел у кампаніях, дзе заклікае шведскую кінаіндустрыю больш задзейнічаць у здымках трансгендарных акцёраў і актрыс.

Акрамя гэтага, Сага Бекер з’яўляецца афіцыйным паслом *Suicide Zero*, шведскай некамерцыйнай арганізацыі, заснаванай у красавіку 2013 года, галоўнай мэтай якой з’яўляецца прадухіленне самагубстваў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Saga Becker — Guldbaggen 2018 (швед.), *Guldbaggen 2018*.
2. 1 2 3  Saga Becker — Sommar & Vinter i P1 (швед.). Sveriges Radio.
3. ↑  Nånting måste gå sönder (швед.) // Wikipedia. — 2016-12-31.
4. ↑  *Sveriges Television AB, Stockholm, Sweden.* Tjejer som oss (швед.). svt.se.
5. ↑  Saga Becker (швед.), *SuicideZero.se*. Archieved.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AlloCiné · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Нарматыўны кантроль | GND: 107833966X · ISNI: 0000 0004 5556 6933 · VIAF: 249144782961422184442 |
**Нюэнсканс** (шведск.: Nyenskans, «Неўскае ўмацаванне», руск.: Ниеншанц) — крэпасць, што была заснавана ў 1611 годзе і з’яўлялася галоўным умацаваннем шведскага горада **Нюэн** (шведск.: Nyen), або **Нюэнштата**. Горад, і крэпасць, што яго абараняла, месціліся па берагах ракі Охты, у месцы яе злучэння з ракой Нява Альтэрнатыўныя варыянты назвы крэпасці — **Нюэшанц**, **Шлотбург**, **Канец**. Крэпасць Нюэншанц на Охцінскім мысе і горад Нюэн на Вялікай Охце з’яўляліся найбуйнейшымі гарадскімі паселішчамі, што існавалі на тэрыторыі цяперашняга Санкт-Пецярбурга на момант яго заснавання.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы |
Апапластычны (чырвоныя стрэлкі) і сімпластычны (зялёныя) транспарт
**Апапла́ст** — пазаклетачная структура ў вышэйшых раслін, складзеная клетачнымі сценкамі і міжклетнікамі. Па апапласце за кошт капілярных сіл, якія ўзнікаюць паміж элементамі клетачнай сценкі, ажыццяўляецца транспарт глебавай і ападкавай вільгаці і ўсіх раствораных у ёй рэчываў (напрыклад, мінеральных солей і гумінавых кіслот). Апапластычны транспарт блакіруецца ў гідрафобных частках клетачных сценак: паясках Каспары, паветраносных поласцях і кутыкуле. У адрозненне ад сімпластычнага транспарту, пры *апапластычным транспарце* энергія расліны наўпрост не расходуецца.

Гл. таксама
-----------

* Сімпласт
* Плазмадэсмы
* Флаэма

Літаратура
----------

* Большой энциклопедический словарь «Биология» / под ред. М. С. Гилярова. — М.: Большая российская энциклопедия, 1998. ISBN 5-85270-252-8.
Пафлагонія на карце 1903 г.
**Пафлагонія** (стар.-грэч.: Παφλαγονία) — старажытная гістарычная вобласць на поўначы Малой Азіі.

Геаграфія
---------

Гамер у апісанні энетаў, першасных насельнікаў Пафлагоніі, кажа, што яны — "*племя народаў, якія жывуць ў Кіторы, Сесамі, каля ракі Парфенія, Кромны, Эгіяла, гары Эрыфін*". Страбон вызначаў ўсходнюю мяжу Пафлагоніі ракою Галіс, адкуль пачыналася Кападокія. На поўдні мяжа праходзіла з Фрыгіяй, на захадзе — з Віфініяй. На поўначы Пафлагонія межавала з Чорным морам. Такім чынам, гэта вобласць займала частку тэрыторыі сучасных паўднёвага прычарнаморскай і горнай Анатоліі.

Гісторыя
--------

Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, назва Пафлагоніі паходзіць ад імя Пафлагона, унука Лікаона. Гамер у "Іліядзе" ўзгадвае, што элінскаму насельніцтву Пафлагоніі папярэднічалі энеты, якія на чале свайго мужнага правадыра Пілемена падтрымалі траянцаў у вайне з ахейцамі. 

У VII ст. да н. э. Пафлагонія была каланізавана элінамі-іанійцамі. Найбольш багатай калоніяй лічыўся горад Сіноп. Герадот узгадваў пафлаганійцаў як саюзнікаў або падданых персаў ў вайне з Грэцыяй. Але пасля грэка-персідскіх войн Пафлагонія фактычна стала незалежнай. У III ст. да н. э. гэта вобласць была уключана ў склад Пантыйскай дзяржавы, а ў I ст. н. э. у склад Рымскай імперыі. 

У еўрапейскіх геаграфічных сачыненнях назва Пафлагоніі традыцыйна выкарыстоўвалася да пачатку XX ст.

Зноскі
------

1. ↑  Гамер, Іліяда, 2:852
2. ↑  Страбон. Кніга 12, III:9
3. ↑  Герадот, Палігімнія:72

Спасылкі
--------

* Paphlagonia
* At Empires' Edge. Project Paphlagonia archaeological and historical survey in north-central Turkey Архівавана 7 сакавіка 2014.
**Імпера́тар**, ж.р. **імператры́ца** (лац.: imperator — уладар) — арыстакратычны тытул.

Спачатку — ганаровы тытул галоўнакамандуючага рымскай арміі, над якой ён меў *imperium* — камандаванне. З часу Другой Пунічнай вайны тытул імператара сталі даваць пасля першай вялікай перамогі, першым яго атрымаў Сцыпіён Афрыканскі.

Юлій Цэзар насіў тытул імператара, не аддзяляючы яго ад афіцыйных тытулаў. Ад праўлення Аўгуста тытул імператара набыў манархічны характар, як найменне кіраўніка дзяржавы. З уладарства Дыяклетыяна, на чале Рымскай імперыі стаялі два імператары з тытуламі *аўгустаў*.

З падзеннем Заходняй Рымскай імперыі (476) тытул імператара захаваўся ва Усходняй Рымскай імперыі (Візантыі). Усходнерымскія імператары заўсёды лічылі толькі сябе сапраўднымі спадкаемцамі імператарскага тытула.

У Заходняй Еўропе тытул імператара адноўлены Карлам Вялікім (800), у выглядзе Imperator Augustus. Кароль германскі Атон I (962) абвясціў сябе імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Пазней тытул імператара атрымлівалі манархі іншых дзяржаў.

Першым у Новы час тытул імператара ўзяў маскоўскі цар Пётр І (1721) пасля Ніштацкага міру. Напалеон I, узяў тытул імператара Францыі ў 1804 годзе, пазней тытул ужываў Напалеон III. У 1808 годзе з’явіўся імператар Бразіліі, у 1811 — Гаіці, у 1864 годзе аўстрыйскі эрцгерцаг Максіміліян стаў імператарам Мексікі, у 1871 годзе, пасля аб’яднання Германіі, прускі кароль узяў тытул германскага імператара. У 1876 годзе каралева Вялікабрытаніі атрымала тытул імператрыцы Індыі. У 1877 годзе асманскі султан узяў тытул імператара Асманскай імперыі.

У еўрапейскай літаратуры імператарамі называюць манархаў шэрагу нееўрапейскіх краін — Кітая, Японіі, Эфіопіі і іншых.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11954086d · GND: 4114123-4 · LCCN: sh85042835 |