**Віялéт Ледзюк** (фр.: Violette Leduc, 7 красавіка 1907, Арас, Па-дэ-Кале, Францыя ― 28 мая 1972, Факон, Ваклюз, Францыя) ― французская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Віялет Ледзюк нарадзілася ў Арасе 7 красавіка 1907 года, пазашлюбная дачка Берты Ледзюк і Андрэ Дэбараля, сына сям’і з вышэйшай буржуазіі Валансьена, які адмоўвіўся прызнаць дзіця. З дзяцінства жыла ў сораме ад свайго нараджэння.

Віялет навучалася ў калежы Валансьена, затым у калежы Дуэ, дзе яна сустрэлася з Ізабель П. з якой у яе завязаліся гарачыя любоўныя адносіны. У каледжы Віялет Ледзюк захапілася чытаннем літаратуры: расійская класіка, Ж. Както, Ж. Дзюамель, А. Жыд, М. Пруст і А. Рэмбо.

У 1925 годзе Віялет зблізілася з школьнай наглядніцай і выдатнай музыкай Дэніз Эртжэс, маладыя жанчыны сталі палюбоўніцамі. Але пра іх адносіны даведаліся ў калежы, разгарэўся скандал, маладых жанчын выключылі з установы.

У 1926 годзе В. Ледзюк разам з маці і айчымам пераехала ў Парыж і паступіла ў ліцэй Расіна. У тым годзе яна не атрымала ступень бакалаўра і пачала працаваць прэс-сакратаркай у выдавецтве Plon. Пазней яна стала асвятляць навіны пра публікацыі выдавецтва. Яна працягвала жыць у прадмесці Парыжу з каханкай Д. Эртжэс на працягу дзевяці гадоў. Маці старалася абароніць Віялету ад пазашлюбнай цяжарнасці, а таму падтрымлівала яе гомасексуальныя стасункі.

У 1938 годзе яна пазнаёмілася з Марысам Саксам (будучым аўтарам рамана «Sabbat»). У 1942 годзе ён адвёз Віялету ў Нармандыю. Там яна напісала рукапіс кнігі «L'Asphyxie (*Удушша*). Віялета ў той час гандлявала на чорным рынку, што дазваляла ёй зарабляць на жыццё.

У 1939 годзе яна выйшла замуж за Жака Мерсье, старога сябра, вясельнага фатографа і мастака, але пара рассталася праз год. Віялет Ледзюк зацяжарыла, але зрабіла спарон на пяці з паловай месяцах цяжарнасці, яе ледзьве выратавалі. Гэты драматычны досвед падрабязна апісаны ў рамане «Ravages» (*Спусташэнні*).

У 1944 годзе Віялета Ледзюк пазнаёмілася з Сімонай дэ Бавуар і ў 1945 годзе перадала ёй копію рукапісу кнігі «L'Asphyxie» (*Удушша*). Гэты раман атрымаў высокую ацэнку ад Сімоны дэ Бавуар, Жан-Поля Сартра, Жана Както і Жана Жэне.

Сяброўства і каханне Ледзюк да Марыса Сакса падрабязна апісаныя ў іншай кнізе ― «La Bâtarde» (*Байстручка*). Поспех гэтай кнігі быў імгненны: яна разышлася шматасобнікавым тыражом (больш за 170 000 асобнікаў).

Закаханая ў Сімону дэ Бавуар, яна пачала пісаць «L'Affamée» (*Прагная*), паэму ў прозе, летуценны дзённік закаханай жанчыны, прысвечаны С. дэ Бавуар.

Пры жыцці многія раманы пісьменніцы цэнзураваліся праз дэталёвасць і смеласць апісання лесбійскага кахання. У поўнай версіі многія яе цэнзураваныя тэксты выйшлі толькі ў 2000 годзе.

Ледзюк захварэла на рак малочнай залозы і памерла пасля дзвюх аперацый у Факоне ва ўзросце 65 гадоў. Сімона дэ Бавуар была прызнана спадчынніцай яе літаратурных правоў і ў 1973 годзе апублікавала раман «La Chasse à l'amour» (*Паляванне на каханне*).

Творчасць
---------

Яна з'яўляецца аўтарй вельмі смелых, па сутнасці, аўтабіяграфічных мастацкіх тэкстаў, якія парушаюць культурныя коды, каб вылучыць розныя тыпы сексуальнай і эмацыйнай маргінальнасці, настолькі, што яе творы часта шакавалі і абражалі публіку. Нягледзячы на тое, што па паходжанні і навучанні яна не належала да літаратурных колаў, яна, тым не менш, была прызнана як адна з лепшых аўтарак свайго часу, і карысталася моцнай падтрымкай Сімоны дэ Бавуар.

Ледзюк ― адна з пачынальніцаў аўтабіяграфічнага ці сацыялагічнага раману, зрабіла сваё жыццё асноўнай тэмай сваіх кніг. Відавочная прастата стылю, асаблівая музыкальнасць твораў надаюць ім праўдзівы, асабісты і вельмі мілы тон.

Творы
-----

* *L'Asphyxie*, Gallimard, 1946, 196 p.
* *L'Affamée*, Gallimard, 1948, 196 p.
* *Ravages*, Gallimard, 1955, 477 p.
* *La Vieille Fille* *et le Mort* suivi de *Les Boutons dorés*, Gallimard, 1958, 227 p.
* *Trésors à prendre*, Gallimard, 1960, 320 p.
* *La Bâtarde*, avec une préface de Simone de Beauvoir, Gallimard, 1964, 462 p.
* *La Femme au petit renard*, Gallimard, 1965, 144 p.
* *Thérèse et Isabelle*, Gallimard 1955, 1966
* *La Folie en tête*, Gallimard, 1970, 602 p.
* *Le Taxi*, Gallimard, 1971, 92 p.

**Пасмяротныя**

* *La Chasse à l'amour*, Gallimard 1973, 407 p.
* *Thérèse et Isabelle*, texte intégral de 1954, notes et postface de Carlo Jansiti, Gallimard, 2000, 138 p.
* *Je hais les dormeurs*, illustré par Béatrice Cussol, Éditions du Chemin de fer, 2006, 57 p.
* *Correspondance 1945-1972*, lettres choisies, établies, annotées et préfacées par Carlo Jansiti, Gallimard, 2007, 512 p.
* *La Main dans le sac*, édition établie par Catherine Viollet, Éditions du Chemin de fer, 2014, 73 p.

Зноскі
------

1. 1 2  Violette Leduc // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
2. ↑
3. ↑  Alex Hughes, Violette Leduc: Mothers, Lovers, and Language, Londres, WS Maney, 1994, 169 p.
4. 1 2 3 4  Éliane Lecarme-Tabone, «VIOLETTE LEDUC», sur universalis.fr,
5. 1 2  Marine Landrot, «Violette Leduc, une écriture née du manque», sur Télérama.fr,
6. 1 2 3  Nathalie Simon, «Violette Leduc, l'amie scandaleuse de Simone de Beauvoir», sur lefigaro.fr, 6 novembre 2013,
7. ↑  Franziska Kutzick, «Pour une écriture de la douleur à l’ère du soupçon. L’Affamée de Violette Leduc», in: Daniel Bengsch, Silke Segler-Meßner, (éds.). Depuis les marges. Les années 1940-1960. Une époque charnière, Berlin, Erich Schmidt Verlag, 2016, p. 241-262.
8. ↑  Isabelle Courtivron, «Violette Leduc: L'enfermée pèlerine», Les Cahiers du GRIF «Recluses vagabondes», no 39, 1988, p. 49-53.
9. ↑  Hervé Aubron, «Bouquet de Violette», Magazine littéraire, no 537, novembre 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90068902 · BNE: XX997003 · BNF: 11912057h · CONOR: 52397155 · GND: 11857079X · ISNI: 0000 0001 1057 0048 · LCCN: n50042579 · NDL: 00447173 · NKC: xx0018018 · NTA: 068472730 · NUKAT: n2002095512 · PTBNP: 135383 · LIBRIS: 249643 · SUDOC: 027806421 · VIAF: 39379984 |

 |