Дайсё на падстаўцы, перыяд Эда
**Дайсё** (яп.: 大小, *дайсё:*, літ. «вялікі-малы») — пара мячоў самурая, якая складаецца з *дайто* (доўгага мяча) і *сёто* (кароткага мяча). Даўжыня *дайто* — больш 60,6 см, даўжыня *сёто* — 30,3-60,6 см. Таксама ў якасці *сёто* мог выкарыстоўвацца кінжал-танто, даўжыня клінка якога не перасягала 30,3 см. Так часта рабілі, калі ў ролі доўгага мяча выступаў *таці*.

Дайсё выкарыстоўвалася выключна самурайскім класам. Дайсё была найважнейшым складнікам касцюма самурая, яго саслоўным пасведчаннем. Воіны ставіліся да сваёй зброі адпаведным чынам — беражліва сачылі за яе станам, трымалі каля сябе нават у час сну. Іншыя сацыяльныя класы маглі выкарыстоўваць для нашэння толькі вакідзасі або танто.

Самурайскі этыкет патрабаваў здымаць доўгі меч пры ўваходзе ў дом (як правіла, яго пакідалі ў слугі альбо на адмысловай падстаўцы), кароткі меч самураі заўсёды насілі пры сабе і выкарыстоўвалі ў якасці асабістай зброі.

Дайто і сёто. Гістарычная даведка
---------------------------------

Да XIV ст. *катанай* называўся доўгі кінжал або кароткі меч, заткнуты за пояс. У гэты час катана выконвала ролю *сёто*, а ў якасці *дайто* выкарыстоўваўся меч таці.

У XIV—XV ст. *катанай* пачаў звацца доўгі меч (адпаведна, *катана* пачала выконваць функцыю 'дайто*). У якасці* сёто *з ім стаў выкарыстоўвацца кароткі меч вакідзасі.*

Такім чынам, *дайто* і *сёто* з’яўляюцца класамі мячоў, але не назвай пэўнай зброі. Гэтая акалічнасць стала прычыный няслушнага ўжывання гэтых тэрмінаў. Напрыклад, у еўрапейскай літаратуры *катанай* **памылкова** называецца толькі доўгі меч (*дайто*).

Звычайна ў баі прымяняўся толькі адзін з мячоў дайсё. Бой двума мячамі адначасова адносіўся да экзатычнай тэхнікі *Рёто* (両刀術), якая была часткай школы Тэнсін Сёдэн Каторы Сінто-ру. Падобная тэхніка з’яўляецца таксама часткай школы Нітэн Іці-ру (яп.: 兵法二天一流), якую стварыў Міямота Мусасі.

Цікавыя факты
-------------

* Паводле легенды першы самурайскі меч (выгнутай формы) выкавалі Амакуні і яго сын Амакура.
* Звычайны каваль за сваё жыццё ў сярэднім выкоўваў каля сотні мячоў.
* Нягледзячы на тое, што большая частка кавалёў адносілася да саслоўя рамеснікаў, ім дазвалялася для працэсу кавання мячоў апранаць вопратку прыдворнай арыстакратыі — кугэ.
* Некаторыя кавалі належалі да вышэйшых саслоўяў, найбольш вядомы з іх імператар Го-тоба, які ўласнаручна выкаваў некалькі мячоў.
* Знакамітыя кавалі атрымлівалі тытулы, часам — прыдворныя званні.
* У Германіі двухручны меч часта насіўся ў пары з кароткім мячом, які называўся кацбальгер.

Гл. таксама
-----------

* Тэхналогія вырабу японскіх клінкоў
* Вакідзасі
* Айкуці
* Катана
* Кусунгобу
* Тантодзюцу
* Ру (школа)
* Кэндзюцу
* Танто
* Таці
* Цуругі
* Одаці
* Японскі меч

Зноскі
------

1. ↑  *БАЖЕНОВ А. Г.* ИСТОРИЯ ЯПОНСКОГО МЕЧА. — СПб: «Издательский дом „Балтика"», 2001. — С. 124. — ISBN 5901555015.
2. 1 2 3 4 5  К. С. Носов «Вооружение Самураев»

Спасылкі
--------

* Японскі самурайскі меч Архівавана 9 красавіка 2006.
* Гісторыя і тэхналогія вырабу японскіх клінкоў Архівавана 15 красавіка 2006.

| ⛭Тыпы японскіх мячоў |
| --- |
| Вялікія мячы | Нагамакі · Надаці · Одаці · Акатана |
| Доўгія мячы | Цёкуто · Дотанукі · Катана · Сін-гунто · Таці · Цуругі · Учыгатана |
| Кароткія мячы | Цідзакатана · Кадаці · Сікамідзуе · Вакідзасі · Ніндзято |
| Нажы/кінжалы | Айкуці · Хатывара · Танто · Кайкэн · Ёраі тосі · Кусунгобу |
| Трэніравальная зброя | Бокэн · Іяйто · Шынай · Субурыта · Танрэн бо |
| Выдуманыя мячы | Дайкатана · Дзамбата |
| Іншае | Нагамакі · Нагіната · Бісэнто |