recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прахарэнка.

**Жанна (Жанэта) Трафімаўна Прахарэнка** (руск.: Жа́нна (Жаннета) Трофи́мовна Прохоре́нко; 11 мая 1940, Палтава — 1 жніўня 2011, Масква) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно. Народная артыстка РСФСР (1988).

Біяграфія
---------

Жанна Прахарэнка нарадзілася 11 мая 1940 года ў Палтаве. Сапраўднае імя — Жанэта. Бацька родам з Віцебска. Пасля пераезду сям’і ў Ленінград першыя ўрокі акцёрскага майстэрства атрымала ў Ленінградскім гарадскім палацы піянераў ім. Жданава.

У 1964 годзе скончыла Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (майстры С. А. Герасімаў і Т. Ф. Макарава). Яе аднакурснікамі былі будучыя зоркі савецкага і расійскага кіно — Галіна Польскіх, Лідзія Федасеева-Шукшына, Ларыса Лужына. Жанна Прахарэнка яшчэ студэнткай дэбютавала ў адной з лепшых карцін пра Вялікую Айчынную вайну — «Балада пра салдата» Рыгора Чухрая. Велізарны глядацкі поспех меў і фільм Юлія Райзмана «А калі гэта каханне?», дзе Жанна сыграла ролю старшакласніцы Ксеніі.

Актрыса Тэатра-студыі кінаакцёра.

Жанна Прахарэнка памерла ў Маскве 1 жніўня 2011 года пасля цяжкай і працяглай хваробы. Актрысу пахавалі 4 жніўня на Хаванскіх могілках у Маскве.

Зноскі
------

1. ↑
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тхо.
**Ле Дык Тхо** (в’етн.: Lê Ðức Thọ, сапраўднае імя – **Фан Дзінь Кхай**, в’етн.: Phan Đình Khải; 1911 — 13 кастрычніка 1990) — в'етнамскі палітык, дыпламат, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1973).

Біяграфія
---------

З маладосці ўдзельнічаў у дзейнасці в'етнамскага камуністычнага руху. Правёў некалькі гадоў у французскай турме. Быў адным з заснавальнікаў Камуністычнай партыі Індакітая (1930). У перыяд Індакітайскага вайны працаваў у цэнтральным камітэце партыі на поўдні В'етнама. У 1955-1986 гадах быў членам Палітбюро Партыі працоўных В'етнама (з 1976 - Камуністычнай партыі В'етнама).

Падчас В'етнамскай вайны Ле Дык Тхо ўзначальваў паўночнав'етнамскую дэлегацыю на мірных перамовах у Парыжы; на гэтай пасадзе ён вёў і таемныя перамовы з Генры Кісінджэрам. Пасля некалькіх гадоў цяжкіх перамоў 27 студзеня 1973 быў падпісаны Парыжскі дагавор аб спыненні агню і аднаўленні міру ў В'етнаме. За свае намаганні ў дасягненні пагаднення Ле Дык Тхо сумесна з Кісінджэрам атрымаў Нобелеўскую прэмію міру за 1973, але адмовіўся ад яе, заявіўшы, што пагадненне не паклала канец вайне. Сапраўды, грамадзянская вайна ў В'етнаме працягвалася і скончылася перамогай паўночнав'етнамскіх войскаў у 1975.

Паведамлялася, што Ле Дык Тхо кіраваў (не зусім зразумела, на якой пасадзе) в'етнамскім уварваннем у Камбоджу ў 1978–1979 гадах.

Зноскі
------

1. 1 2  Le Duc Tho // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Le Duc Tho // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

| ⛭Нобелеўская прэмія міру |
| --- |
| 
* Ліён Жуо (1951)
* Альберт Швейцэр (1952)
* Джордж Маршал (1953)
* УВКААНСБ (1954)
* Лестэр Боўлс Пірсан (1957)
* Жорж Пір (1958)
* Філіп Ноэль-Бэйкер (1959)
* Альберт Лутулі (1960)
* Даг Хамаршэльд (1961)
* Лайнус Полінг (1962)
* МКЧК (1963)
* Марцін Лютэр Кінг (1964)
* ЮНІСЕФ (1965)
* Рэнэ Касэн (1968)
* МАП (1969)
* Норман Эрнэст Барлоўг (1970)
* Вілі Брант (1971)
* Генры Кісінджэр / Ле Дык Тхо (1973)
* Шон Мак-Брайд / Эйсаку Сато (1974)
* Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў (1975)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* **(1951—1975)**
* (1976—2000)
* (2001—2025)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12127370q · GND: 127005390 · GTAA: 124640 · ISNI: 0000 0001 0606 5583 · LCCN: n82126806 · NKC: xx0302388 · SUDOC: 031701124 · VIAF: 30889714 |

 |
**Юрый Малееў** (нар. 20 сакавіка 1968, Быхаў) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час з’яўляецца галоўным трэнерам жаночай зборнай Беларусі і жаночага клуба «Дынама-БДУФК».

Кар’ера
-------

### Ігравая

У савецкі час гуляў за магілёўскі «Дняпро», пасля выступаў у Польшчы. У 1995 годзе вярнуўся ў Беларусь, выступаў за розныя клубы. У 1996 годзе ў складзе мазырскага МПКЦ стаў чэмпіёнам Беларусі. З 2001 года гуляў за жодзінскае «Тарпеда», у складзе якога завяршыў кар’еру ў 2003 годзе.

У 1995—1996 гадах гуляў за нацыянальную зборную Беларусі.

### Трэнерская

У 2003 годзе пачаў трэнерскую кар’еру ў жодзінскім «Тарпеда». Спачатку быў гуляючым трэнерам, а з 2004 годзе па сярэдзіну 2006 года — галоўным трэнерам жодзінцаў. У другой палове 2006 года ўзначальваў мінскі «Лакаматыў», пазней — юнацкую зборную Беларусі (1993 года нараджэння).

У сакавіку 2010 года прызначаны галоўным трэнерам мазырскай «Славіі». Прывёў мазырскі клуб да перамогі ў Першай лізе 2011 і вяртання ў Вышэйшую лігу. У Вышэйшай лізе «Славія» пад кіраўніцтвам Малеева не здолела замацавацца: у сезоне 2012 перадапошняе месца, а ў 2013 апошняе і зноў вылет у Першую лігу.

У студзені 2014 года, пасля вылету «Славіі», перайшоў у «Мінск» на пасаду старшага трэнера. Застаўся ў трэнерскім штабе і пасля звальнення ўлетку 2014 года Андрэя Скорабагацькі і прызначэння галоўным трэнерам Андрэя Пышніка.

У студзені 2016 года, пасля таго як каманду ўзначаліў Георгій Кандрацьеў, Малееў перайшоў на пасаду галоўнага трэнера жаночай каманды. Разам з жаночай камандай тройчы стаў чэмпіёнам Беларусі і выйграў Кубак Беларусі, двойчы перамог у Суперкубку Беларусі. У студзені 2019 года пакінуў пасаду.

У чэрвені 2019 года быў прызначаны галоўным трэнерам жаночай зборнай Беларусі. У пачатку 2020 года таксама ўзначаліў новаўтвораны клуб «Дынама-БДУФК», які ў першым жа сезоне перывёў да перамогі ў жаночым чэмпіянаце Беларусі.

Мае трэнерскую ліцэнзію катэгорыі PRO.

Дасягненні
----------

### Ігравыя

* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі: 1996
* Беларусь Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2001

### Трэнерскія

* Беларусь Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2011
* Беларусь Пераможца жаночага чэмпіянату Беларусі: 2020

Зноскі
------

1. ↑  90minut.pl — 2003. Праверана 23 верасня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818677'></a>
2. ↑  Юрий Малеев вошел в тренерский штаб «Минска»
3. ↑  Малеев возглавил женскую команду «Минска»
4. ↑  Малеев покинул пост главного тренера женской команды «Минска»
5. ↑  Малеев назначен главным тренером женской сборной Беларуси

Спасылкі
--------

* 

* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *National Football Teams* (англ.)

* Статыстыка на сайце *footballfacts.ru* (руск.)

* Профіль на сайце *pressball.by* (руск.)
**Рыжскі міжнародны кінафестываль** (RigaIFF) праводзіцца з 2014 года. На кінафестывалі дэманструюцца як латвійскія, так і замежныя фільмы. У 2014 годзе мерапрыемства адбылося ў рамках праекта Культурнай сталіцы Еўропы «Рыга 2014[lv]». З 2015 года фестываль праходзіць кожны год увосень — кастрычніку.

З 2015 года на фестывалі створана міжнародная конкурсная праграма, якую ацэньвае міжнароднае журы з кінапрафесіяналаў. Пераможца конкурснай праграмы атрымлівае галоўны прыз фестывалю — бронзавыя скульптуры рыжскага пеўня ў васьмі частках. Аўтар прэміі — мастак Эрвінс Брокс.

Зноскі
------

1. ↑  Riga international film festival (англ.).  littlewhitelies.co.uk (29 сакавіка 2012). Архівавана з першакрыніцы 12 December 2011. Праверана 29 march 2012.

Спасылкі
--------

* rigaiff.lv — афіцыйны сайт Рыжскага міжнароднага кінафестываля

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LNB: 000281921 · VIAF: 179158070663608780000 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сляпнёў.
**Юрый Ільіч Сляпнёў** (22 мая 1926, Масква — 23 ліпеня 1965) — беларускі танцоўшчык, Заслужаны артыст БССР (1955).

Біяграфія
---------

Вучыўся ў харэаграфічнай студыі пры Маскоўскі Палацы культуры чыгуначнікаў (1943), скончыў Мінскі інстытут фізічнай культуры ў 1961 годзе. З 1949 года ў Беларускі ансамблі песні і танца пад кіраўніцтвам Рыгора Шырмы, з 1950 года ў Ансамблі песні і танца БВА, з 1952 года ў Дзяржаўным народным хоры пад кіраўніцтвам Г. Цітовіча, з 1964 года ў Беларускай філармоніі. 

Танцоўшчык характэрнага плана, стварыў яркія вобразы ў беларускіх народных танцах, паставіў танцы «Падушачка», «Ланская кадрыля».

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Сляпнёў Юрый Ільіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кароўнікі.

**Кароўнікі** — мясцовасць у Полацку.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Мясцовасць знаходзіцца на левым беразе Заходняй Дзвіны ў паўднёва-ўсходняй частцы горада. На захадзе мясцовасць абмяжоўвае чыгунка Полацк — Маладзечна. На поўначы натуральнай мяжой мясцовасці выступае рака Заходняя Дзвіна, а на ўсходзе аднайменная рака (упадае тут у Дзвіну), за якой пачынаецца ўжо вёска Каз’янкі. На паўднёвым захадзе да мясцовасці прылягае вёска Южная і тэрыторыя Полацкай птушкафабрыкі. Асноўнай транспартнай магістраллю мясцовасці з’яўляецца вуліца Бабушкіна. Забудова мясоцвасці ў асноўным малапавярховая сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

22 снежня 1959 года вёска Кароўнікі Экіманскага сельсавета Полацкага раёна ўключана ў гарадскую мяжу горада Полацк.

Сацыяльныя аб’екты
------------------

* Царква Святой Параскевы Полацкай Беларускай Грэка-Каталіцкай Царквы (1996)

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 22 снежня 1959 г. Аб уключэнні ў гарадскую мяжу горада Полацка вёскі Кароўнікі Экіманскага сельскага Савета Полацкага раёна // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 18.

| ⛭Мясцовасці Полацка |
| --- |
| Правы бераг Дзвіны | 
* Аэрадром
* Баравуха
* Верхні замак
* Грамы
* Запалоцце
* Лазоўка
* Ніжні замак
* Ноўка
* Спас-Слабада
* Цэнтр

 | Герб Полацка |
| Левы бераг Дзвіны | 
* Востраў
* Задзвінне
* Кароўнікі
* Ксты
* Марыненка

 |
Рыжская ГЭС **Рыжская ГЭС** (лат.: Rīgas hidroelektrostacija, скар. Rīgas HES) — гідраэлектрастанцыя на рацэ Заходняя Дзвіна, размешчаная ў горадзе Саласпілс адразу за паўднёвай мяжой Рыгі.

Асноўныя звесткі
----------------

Праекціроўшчык станцыі — інстытут Гідрапраекта.

Рыжская ГЭС была ўведзена ў эксплуатацыю ў 1974 годзе. Будаўніцтва плаціны было скончана ў канцы 1970-х.

Агульная устаноўленая магутнасць станцыі — 402 МВт. Устаноўлена шэсць генератараў, трансфарматараў і дзве лініі электраперадачы 330 кВ (у Саласпілс і Бішуцыемс).

Для ўзвядзення ГЭС, была пабудавана плаціна на Заходняй Дзвіне да сярэдзіны вострава Долес, палова якога, разам з іншымі дробнымі астравамі, была затопленая Рыжскім вадасховішчам.

На яе грэбенi пракладзена аўтамабільная шаша. Былі пабудаваны і чыгуначныя пуці, якія выкарыстоўваліся ў ходзе будаўніцтва, пачыналіся яны на чыгуначнай станцыі Саласпілс і сканчаліся ў сярэдзіне вострава, у пачатку 21-га стагоддзя яны былі разабраныя, бо на левым беразе чыгунка адсутнічае.

У сярэдзіне вадасховішча ўстаноўлена апора ліній электраперадачы, яна падтрымлівае дзве лініі па 330 кВ з Саласпілса ў Елгаву і да станцыі. Адлегласць паміж берагамі прыблізна 1 км.

| ⛭Заходняя Дзвіна |
| --- |
| Левыя прытокі | 

|  |  |
| --- | --- |
| У Расіі | Нятэсьма ·  Вялеса ·  Межа ·  Сяртэйка |
| У Беларусі | Каспля ·  Бярозавы Масток ·  Бязуння ·  Віцьба ·  Лучоса ·  Чарнагосніца ·  Бікложа ·  Крывінка ·  Ула ·  Тураўлянка ·  Ушача ·  Нача ·  Дзісна ·  Вянужка ·  Каменка ·  Волта ·  Мёрыца ·  Вята ·  Друйка ·  Сомніца ·  Бельчыца |
| У Латвіі | Лауцэ ·  Ілукстэ ·  Эглайне ·  Паўночная Сусея |

 |
| Правыя прытокі | 

|  |  |
| --- | --- |
| У Расіі | Валкота ·  Окча ·  Таропа ·  Чарнагузка |
| У Беларусі | Усвяча ·  Валынка ·  Лужаснянка ·  Шэвінка ·  Язвінка ·  Сечна ·  Прудок ·  Обаль ·  Сосніца ·  Струнка ·  Тросніца ·  Палата ·  Перамерка ·  Бярэзіна ·  Дрыса ·  Змейка ·  Вужыца ·  Сар’янка |
| У Латвіі | Росіца ·  Індрыца ·  Рудня ·  Ліксна ·  Дубна ·  Нярэта · Айвіекстэ ·  Персэ ·  Огрэ |

 |
| ГЭС | Віцебская ·  Полацкая · Даўгаўпілская ·  Плявіньская ·  Кегумская ·  Рыжская |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панчук.
**Юрый Іванавіч Панчук** (нар. 31 мая 1943, г. Краснадар, Расія) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Служыў у 1962—1965 гадах у Савецкай Арміі. Ветэран баявых дзеянняў, ветэран ваеннай разведкі (падпалкоўнік). Скончыў у 1967 годзе вячэрні факультэт Львоўскага політэхнічнага інстытута, адначасова працуючы ў Львоўскім інстытуце «Дзіпраград».

У 1970—1973 гадах галоўны архітэктар г. Роўна (Украіна), у 1974—1984 гадах галоўны архітэктар Ровенскага «Дзіпраграда», у 1984—1992 гадах галоўны архітэктар г. Жлобіна, у 1993—1995 гадах дырэктар праектнага філіяла «Белбудэкспарт» у Маскве. У 1995—2013 гадах кіраўнік персанальнай творчай майстэрні ў г. Жлобіне.

Член Саюза архітэктараў з 1982 года.

Пражывае ў Жлобіне па вул. Карпілаўскай, 33.

Творчасць
---------

Аўтар праектаў будынкаў і збудаванняў у г. Львове, Трускаўцы, Роўне, Кузнэцоўску, Жлобіне, Маскве, Кіеве, Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета Украіны, медалём да 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна, ордэнамі Баявога Чырвонага Сцяга, Мужнасці II ступені (Украіны) і інш. урадавымі ўзнагародамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Панчук Юрий Иванович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
Рыжскае вадасховішча
**Рыжскае вадасховішча** (лат.: Rīgas ūdenskrātuve, лат.: Rīgas HES ūdenskrātuve) — вадасховішча ў цэнтральнай частцы Латвіі, на рацэ Даўгава, утворанае ў 1974 годзе ў сувязі з будаўніцтвам Рыжскай ГЭС. Выкарыстоўваецца таксама для водазабеспячэння Рыгі, ля паўднёва-ўсходняй ускраіны якой размешчана.

Плаціна ГЭС і дамба перакрываюць таксама рукаў Саўса-Даўгава і востраў Долес. Шырыня вадасховішча каля плаціны — 3—4 км, далей скарачаецца да 1 км. Працягласць — 34 км (да плаціны Кегумскай ГЭС).

Будаўніцтва вадасховішча прывяло да затаплення шэрагу астравоў і парогаў на Даўгаве і ўтварэння новага вострава, на якім знаходзяцца руіны сярэднявечнага Ікшкільскага замка. Ніжні ўчастак вадасховішча атачаюць дамбы агульнай працягласцю 15 км.

Праз плаціну Рыжскага вадасховішча праходзіць аўтадарога A5, якая з’яўляецца на гэтым участку таксама часткай еўрапейскага маршруту E 67.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рыжскае вадасховішча
**Джабар (Джабор) Расулаў** (тадж. Ҷаббор Расулович Расул: 10 ліпеня 1913, Худжанд — 4 красавіка 1982, Душанбэ) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, вучоны-аграном, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар. Вядомы як першы сакратар ЦК Кампартыі Таджыкскай ССР (кіраўнік рэспублікі) з 12 красавіка 1961 года па 4 красавіка 1982 года.

Старшыня Савета міністраў Таджыкскай ССР (гэта значыць кіраўнік урада) у 1946—1956 гадах, народны камісар (міністр) замежных спраў Таджыкскай ССР у 1946—1955 гадах, першы намеснік міністра сельскай гаспадаркі СССР у 1955—1958 гадах, пасол СССР у Рэспубліцы Тога як 1960—1961 гадах. Герой Сацыялістычнай Працы, дзевяціразовы кавалер ордэна Леніна, кавалер ордэна Кастрычніцкай Рэвалюцыі, кавалер ордэна Айчыннай вайны 2-й ступені, трохразовы кавалер ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга, уладальнік шматлікіх медалёў. Садзейнічаў індустрыялізацыі Таджыкістана, таксама ўзняў сельскую гаспадарку Таджыкістана на новы ўзровень.
**Рыжская мітраполія** — мітраполія Рымска-Каталіцкага Касцёла ў Латвіі.

Гісторыя
--------

У 1186 годзе Святы Прастол заснаваў дыяцэзію Лівоніі. У 1253 годзе Святы Прастол заснаваў у Лівоніі новыя дыяцэзіі і ўтварыў асобную Рыжскую архідыяцэзію. 20 студзеня 1255 года Рымскі Папа Аляксандр IV выдаў булу «Primatuum cathedras», якой пацвердзіў статус Рыжскай мітраполіі.

У 1561 годзе дзяржаўнай рэлігіяй у Лівоніі стала лютэранства, і Рыжская архідыяцэзія ў 1563 годзе была скасавана.

22 верасня 1918 года Рыжская дыяцэзія была адноўлена. Мітраполія ўтворана Папам Піем XI 8 мая 1937 года. Юрысдыкцыя мітраполіі абмяжоўваецца тэрыторыяй Латвіі.

У яе склад уваходзяць:

* Рыжская архідыяцэзія
* Елгаўская дыяцэзія
* Ліепайская дыяцэзія
* Рэзэкнэнска-Аглонская дыяцэзія

Зноскі
------

1. ↑  ИСТОРИЯ ЦЕРКВИ В ЛАТВИИ Архівавана 23 студзеня 2020.

Спасылкі
--------

* інфармацыя аб мітраполіі
**Джабалпур** (хіндзі: जबलपुर, англ.: Jabalpur) — горад у індыйскім штаце Мадх’я-Прадэш, адміністрацыйны цэнтр акругі Джабалпур.

Геаграфія
---------

Размешчаны на поўнач ад ракі Нармада, у мясцовасці, акружанай невысокімі ўзгоркамі. Знаходзіцца ў рэгіёне Махакашал, у геаграфічным цэнтры Індыі. Вышыня горада над узроўнем мора — 410 м.

Паблізу горада — некалькі азёраў. Лета пачынаецца ў сакавіку і заканчваецца ў чэрвені. Самы гарачы месяц года — май; яго сярэдні максімум складае 42 °C. Сезон дажджоў працягваецца з чэрвеня па пачатак кастрычніка, а зіма — з лістапада па сакавік. Самы халодны месяц — студзень з сярэднім мінімумам 8 °C. Гадавая норма ападкаў — каля 1325 мм.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
UTC-11 на карце часавых паясоў свету:   
 **блакітны** — зона UTC-11 у акіянах;   
 **ярка-жоўты** — Амерыканскае Самоа, Ніуэ, атол Мідуэй — зона UTC-11 круглы год;   
 **аранжавы** — Самоа — зона UTC-11 зімовы час (красавік-кастрычнік) у Паўднёвым паўшар'і
**UTC-11** — часавы пояс, выкарыстоўваецца ў Амерыканскім Самоа, Мідуэе, Ніуэ, Самоа, рыф Кінгмен.

  


| ⛭Часавыя паясы адносна ўніверсальнага каардынаванага часу (UTC) |
| --- |
| 
* -12
* -11
* -10:30
* -10
* -9:30
* -9
* -8:30
* -8
* -7
* -6
* -5
* -4:30
* -4
* -3:30
* -3
* -2:30
* -2
* -1
* -0:44
* -0:25
* UTC±0
* +0:20
* +0:30
* +1
* +2
* +3
* +3:30
* +4
* +4:30
* +4:51
* +5
* +5:30
* +5:40
* +5:45
* +6
* +6:30
* +7
* +7:20
* +7:30
* +8
* +8:30
* +8:45
* +9
* +9:30
* +9:45
* +10
* +10:30
* +11
* +11:30
* +12
* +12:45
* +13
* +13:45
* +14

 |
| У некаторых краінах паўночнага і паўднёвага паўшар’яў выкарыстоўваецца летні час (DST) |
**Джавані Батыста Карлонэ** (іт. Giovanni Battista Carlone; 1580-я ці 1590-я, Ровіа — 28 снежня 1645, Вена) — архітэктар італьянскага паходжання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1580-1590-х гадах, верагодна, у Ровіа. Паходзіў з вялікай італьянска-швейцарскай сям’і мастакоў і архітэктараў з кантона Тычына, які ўваходзіў у склад Італьянскай Швейцарыі. Дакладных звестак аб яго юнацтве няма.

Ужо ў 1614 годзе ён быў на службе ў прынца Карла фон Ліхтэнштэйна. Сярод экспазіцыі галерэі Альберціна ёсць чарцёж непабудаванай трыўмфальнай брамы яго аўтарства, якая была замоўлена ў гонар імператара Фердынанда II і павінна была размяшчацца ў Прагу на Плошчы крыжакоў, насупраць езуіцкага касцёла Cвятага Сальватара.

З 1620 па 1637 гады быў імператарскім прыдворным архітэктарам Фердынанда ІІ. У 1626 годзе ўдзельнічаў у рэканструкцыі венскага Хофбурга. У тым жа годзе, магчыма, удзельнічаў у рэканструкцыі і баракізацыі бакавых капел царквы Святога Міхаіла. Рэканструяваў замак Прэсбург, некалькі замкаў у Маравіі. З 1632 года Карлонэ працаваў на венгерскіх дваран Бацьяні і Эстэрхазі. З 1634 года і да сваёй смерці ён удзельнічаў у рэканструкцыі Клостэрнойбургскага абацтва.

З 1637 года працаваў у Венгрыі ў графа Пала Палфі. Верагодна, ён таксама працаваў у кардынала Эрнста Адальберта фон Гараха ў Вене. Альбрэхт фон Валенштэйн спрабаваў пасля смерці Андрэа Спецы наняць Карлонэ, але пацярпеў няўдачу.

Пасля смерці Фердынанда II у 1637 годзе ён быў прадстаўлены да двара ўдаваючай імператрыцы Элеаноры. Карлоне валодаў домам па адрасе Judengasse 11 з 1637 года.

З 1638 па 1644 год працаваў у графа Джавані Батыста фон Вердэнберга.

У 1641 годзе працаваў у Брно, сумесна з архітэктарам Джавані Батыста Эрна, верагодней за ўсё над фартыфікацыйнымі збудаваннямі горада.

Памёр 28 снежня 1645 года ў Вене. Пахаваны ў царкве Святога Міхаіла.

Зноскі
------

1. ↑  Giovanni Battista Carlone //  Праверана 9 кастрычніка 2017.
2. ↑  Union List of Artist Names — 2004. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 14 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сарокі.

**Саро́кі** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ла́сіца, прыкладна за 9 км у напрамку на ўсход ад гарадскога пасёлка Варапаева, за 0,2 км ад вёскі Сарокі.

Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня возера 0,54 км, найбольшая шырыня 0,24 км. Даўжыня берагавой лініі 1,35 км. Плошча вадазбору 2,5 км².  

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 6 м. Берагавая лінія слаба звілістая. Усходнія і паўднёвыя берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. У паўночнай частцы возера пойма шырынёй 10—30 м.

Возера бяссцёкавае.

Зноскі
------

1. ↑  ЭПБ, 1985

Літаратура
----------

* Сарокі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 455. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Витебская область. Поставский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2011. — 3 000 экз. (руск.)
* Ліст карты N-35-31. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1983 г. (руск.)
**Джавані Амброзіа** (італ.: Giovanni Ambrosio), да прыняцця каталіцтва **Гульельма Эбрэа да Пезара** (італ.: Guglielmo Ebreo da Pesaro, літаральна «Гульельма Яўрэй з Пезара»; каля 1420, Пезара — 1484, Фларэнцыя) — італьянскі харэограф, майстар танца і кампазітар эпохі Адраджэння. Належаў да рыцарскага ордэна Залатой Шпоры, або «Залатога воінства» (лац.: Ordo Militia Aurata).

Біяграфія
---------

У 1440-х гадах вучыўся ў Даменіка з П’ячэнцы (ён жа Даменіка з Ферары), згаданы ў кнізе апошняга Liber ballorum (1460).

У перыяд паміж кастрычнікам 1463 года і маем 1465 года Гульельма, відаць, звярнуўся з іудаізму ў каталіцызм і прыняў імя Джавані Амброзіа. Гульельма зрабіў гэта пад уплывам свайго заступніка, які адрозніваўся пабожнасцю, кандацьера Алесандра Сфорцы (кіраўніка горада Пезара і брата Франчэска Сфорцы). У гонар Джынеўры Сфорцы, дачкі Алесандра, Джавані Амброзія склаў бас-данс.

У 1465 годзе пераехаў у Мілан, дзе займаўся падрыхтоўкай урачыстасцей да намечанага вяселля Элеаноры Арагонскай і герцага Бары (трэцяга сына Франчэска Сфорцы).

Верагодна, Алесандра Сфорца таксама спрыяў таму, каб Джавані Амброзіа атрымаў ад імператара Фрыдрыха III пасвячэнне ў рыцары ў 1469 годзе і стаў, як і яго настаўнік Даменіка з П’ячэнцы, кавалерам ордэна Залатой Шпоры.

Служыў пры дварах найбольш уплывовых манархаў у Італіі эпохі Адраджэння (такіх як Ларэнца Медычы) — у Неапалі, Урбіна, Мілане і Ферары.

Зноскі
------

1. ↑  Ebreo Guglielmo // CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60909659'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1127581'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Музычны Рымана · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 3063975 · BNE: XX5029051, XX1790153 · CONOR: 75845475 · GND: 119173972 · ISNI: 0000 0000 6221 8524 · LCCN: n88069045 · NKC: xx0020151 · NLA: 35191902 · NTA: 124688500 · NUKAT: n2020212528 · LIBRIS: 188848 · SUDOC: 033471177 · VIAF: 40182551 |

 |
**Джаванні Д’Аньела** (5 студзеня 1955, Аверса, Кампанія, Італія) — каталіцкі арцыбіскуп.

Біяграфія
---------

Святарскае пасвячэнне прыняў 8 снежня 1978 года. 1 чэрвеня 1983 года як спецыяліст у галіне кананічнага права распачаў дзейнасць на дыпламатычнай службе Святога Пасаду. Працаваў у Апостальскіх нунцыятурах у Бурундзі, Тайландзе, Ліване і Бразіліі. Вярнуўшыся ў Ватыкан, займаў пасаду ў аддзеле па адносінах з дзяржавамі Дзяржаўнага сакратарыята.

15 снежня 2001 года Папа Ян Павел II прызначыў Джаванні Д’Аньела Апостальскім нунцыем у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, менаваўшы яго тытулярным арцыбіскупам Пэста.

22 верасня 2010 года Папа Бенедыкт XVI прызначыў Апостальскім нунцыем у Тайландзе і Камбоджы, а таксама Апостальскім дэлегатам у М’янме і Лаосе. 10 лютага 2012 года Бенедыкт XVI прызначыў яго сваім прадстаўніком у Бразіліі — самай вялікай і густанаселенай каталіцкай краіне ў свеце, дзе арцыбіскуп Джаванні Д’Аньела да гэтага часу быў Апостальскім нунцыем.

1 чэрвеня 2020 Папа Францішак прызначыў новым Апостальскім нунцыем у Расійскай Федэрацыі.

Зноскі
------

1. ↑  Папа Францішак прызначыў новага Нунцыя ў Расіі
**Горныя казлы** (*Capra*) — род млекакормячых сямейства пустарогіх атрада парнакапытных.

8 відаў, паводле будовы рагоў падзяляюцца на 4 групы. Даўжыня да 180 см, вышыня ў карку да 115 см, маса да 155 кг. У самцоў вялікія рогі рознай формы (у самак маленькія) і доўгая барада. Поўсць кароткая, густая, амаль аднатоннага карычневага ці шэрага колеру.

Пашыраны ў Еўразіі і на паўночным захадзе Афрыкі. Жывуць у гарах на вышыні да 5500 м, трапляюцца статкамі. Траваедныя.

Палігамы. Нараджаюць звычайна 2 казлянят.

Безааравы казёл, вінтарогі казёл і альпійскі казёл — продкі свойскай казы. Нубійскі горны казёл — самы маленькі з усіх горных казлоў.
**Лдзаа** (абх.: Лӡаа, груз. ლიძავა) — буйнае сяло ў Гаграўскім раёне часткова прызнанай Рэспублікі Абхазія, знаходзіцца на чарнаморскім узбярэжжы паміж горадам Піцунда і мяжой Гудауцкага раёна.

Лдзаа — досыць папулярны курорт, у сяле ёсць добраўпарадкаваны пляж, парк з летнім кінатэатрам пад адкрытым небам і некалькі кафэ. Некаторыя з мясцовых жыхароў здаюць пакоі і дамы турыстам. Большасць адпачывальнікаў прыязджае з Расіі.

Насельніцтва
------------

**Нацыянальны склад сяла па перапісе насельніцтва 2011 г.**

| Народ
  | 2011 г. чал
  | %
  |
| --- | --- | --- |
| абхазы | 913
  | 47,3 %
  |
| армяне | 707
  | 36,6 %
  |
| рускія | 210
  | 10,9 %
  |
| грузіны | 47
  | 2,4 %
  |
| украінцы | 18
  | 0,9 %
  |
| грэкі | 4
  | 0,2 %
  |
| іншыя
  | 31
  | 1,6 %
  |
| **усяго** | 1930
  | 100 %
  |

Вядомыя ўраджэнцы
-----------------

* Аляксей Сяргеевіч Агрба — дзяржаўны і палітычны дзеяч Абхазіі, Грузіі, Азербайджана, Закаўказскай Федэрацыі.

Зноскі
------

1. ↑  Перепись населения Абхазии 2011. Гагрский район — ethno-kavkaz.narod.ru (на рускай мове)
**Джавані Батыста Брачэлі** (іт. Giovanni Battista Bracelli; 1584?, Фларэнцыя — 1650?) — італьянскі гравёр і мастак-маньерыст, які аказаў вялікі ўплыў на сюррэалізм у XX стагоддзі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Фларэнцыі. Вучань Джуліа Парыджы, паводле іншых звестак — Джавані Батыста Паджы, які ў сваю чаргу з’яўляўся вучнем Лукі Камб’яза. З 1626 г. жыў у Рыме. Апошняя праца датавана 1649 годам.

Найбольш вядомы па зборніку з 50 гравюр «Bizzarie di Varie Figure» (Дзіўныя ўзоры), які быў выдадзены ў 1624 годзе ў Ліворна і быў прысвечаны дону П’етра Медычы. На гравюрах намаляваны чалавечыя фігуры, складзеныя з розных прадметаў і геаметрычных формаў (скрынкі, завітушкі і інш.), апярэджваючы эксперыменты сучаснага кубізму і нагадваючы партрэты Джузэпэ Арчымбальда. Выявы ўнікальныя ў гісторыі кніжнай ілюстрацыі і ўяўляюць сабой пік росквіту маньерызму. Яны ўслаўляюць прыгажосць цела ў геаметрычных формах і ўяўляюць яго з абсалютна новага і ўнікальнага пункта гледжання. Гравюры аказалі вялікі ўплыў на пакаленні мастакоў, у прыватнасці на сюррэалістаў сярэдзіны XX стагоддзя, якія ўзнімалі яго ўменне перадаваць грацыю чалавечага цела ў геаметрычных формах і нежывых аб’ектах. Некаторыя з гравюр малююць чалавечыя эмоцыі, напрыклад, гравюры з танцуючымі або змагаючыміся фігурамі. Копія зборніка з Калекцыі Розенвальда, якая захоўваецца ў Бібліятэцы Кангрэса, з’яўляецца самай поўнай з усіх існуючых копій.

Не менш дзіўнай з’яўляецца яго іншая праца «Alfabeto figurato» — літары алфавіту складзеныя з фігурак людзей. Падобны алфавіт таксама быў выгравіраваны Джузэпэ Мітэлі.

Пісаў ведуты Рыма і старажытнарымскага мастацтва. Выдаў калекцыю гравюр, якія паказваюць людзей за ігрой на музычных інструментах «Figure Con Instrumenti Musicali E Boscarecci».

Працы Брачэлі ў цяперашні час — вялікая рэдкасць.
*нарукаўныя знакі адрознення лейтэнант-адмірала ВМС Нідэрландаў*
**Лейтэнант-адмірал** (нідэрл.: Luitenant-Admiraal, англ.: Lieutenant Admiral) — вышэйшае ваенна-марское званне ў некаторых краінах свету. У Каралеўскіх ваенна-марскіх сілах Нідэрландаў з’яўляецца званнем вышэй за віцэ-адмірала, але ніжэй за званне адмірала, якое было скасавана ў 1956 годзе, т.б. гэта званне з’яўляецца найвышэйшым ваенна-марскім званнем у ВМС Нідэрландаў. У некаторых іншых флотах свету гэта званне адпавядае званню поўнага адмірала.

У XVII стагоддзі кожны лейтэнант-адмірал галандскага флоту ўзначальваў адно з сямі адміралцействаў Нідэрландаў і ў перыяды войнаў на моры кіраваў баявой эскадрай, якая складалася з парусных караблёў, прыпісаных да адпаведнага адміралцейства.

За ваенныя заслугі знакамітым флатаводцам Нідэрландаў XVII стагоддзя — Міхілу Адрыянсану дэ Руйтэру (чын прысвоены ў лютым 1673; штатгальтар Нідэрландаў Вільгельм III меў у той час вышэйшы ваенна-марскі чын Нідэрландаў — адмірал-генерал — чын (званне) Вярхоўнага галоўнакамандуючага Флотам Нідэрландаў) і Карнелісу Тромпу (чын прысвоены 6 лютага 1679 года, у 1665 годзе часова выконваў абавязкі Вярхоўнага галоўнакамандуючага флотам Нідэрландаў, з 8 мая 1678 года быў адмірал-генералам Даніі) было прысвоена ваенна-марское званне (чын) лейтэнант-адмірал-генерал (нідэрл.: luitenant-admiraal-generaal).

Зноскі
------

1. ↑  Online Encyclopedia and Dictionary — Lieutenant Admiral Архівавана 29 студзеня 2019.

Спасылкі
--------

*
**Леа Гестэл** (нідэрл. Leo Gestel; 22 лістапада 1881, Вурдэн — 26 лістапада 1941, Хілверсюм) — нідэрландскі жывапісец, ключавая фігура галандскага мадэрнізму. Мастак ствараў партрэты, краявіды правінцыйных гарадоў Галандыі, краявіды. Працаваў карыкатурыстам і мастаком перыядычных выданняў. У сваёй творчасці выкарыстоўваў мастацкія магчымасці розных стылістычных сістэм, сярод якіх кубізм, рэалізм, мадэрнізм, постымпрэсіянізм. Аўтар мастацкага стылю лумінізм.

Біяграфія
---------

Леа Гестэл нарадзіўся 11 лістапада 1881 года ў Вурдэне. Яго бацька Віллем Гестэл таксама быў мастаком. Леа Гестэл у сваіх працах, як мастак, эксперыментаваў з рознымі мастацкімі стылямі — кубізмам, экспрэсіянізмам, футурызмам і постімпрэсіянізмам. Разам з мастаком Пітам Мандрыянам ён быў адным з вядучых мастакоў стылю галандскага мадэрнізму.

Гестэл атрымаў першыя ўрокі ў мастацтве жывапісу ад свайго бацькі, Віллема Гестэла — дырэктара мастацкай школы, і свайго дзядзькі, Дзімера Гестэла. Маючы фінансавыя праблемы Геслел займаўся маляваннем рэкламных аб’яў, ілюстраваннем кніг. Наведваў ён таксама вечаровыя класы ў Нацыянальнай акадэміі выяўленчага мастацтва.

У свой час у Парыжы ён зацікавіўся авангардным рухам. У 1913 годзе Герварт Вальдэн прапанаваў яму выставіць свае працы ў «Erster Deutscher Herbstsalon» у Берліне.

У 1914 годзе Гестэл правёў некаторы час на Маёрцы. Там ён у працаваў у асноўным у стылі кубізму.

Леа Гестэл звычайна праводзіў лета ў Паўночнай Галандыі ў Бергене (Buerweg), дзе ён пасяліўся ў 1921 годзе ў будынку, спраектаваным яго сябрам Streefkerk, якое да гэтага часу існуе. Тут ён далучыўся да мастацкай школы Бергена. Разам з Матэусам Вігманам стаў кіраўніком «Бергенскай групы» (С. Шварц, Я. Слэйтэрс, Піт Вігман, Філарсі і іншыя). У 1929 годзе большасць яго прац загінула падчас пажару, які знішчыў яго майстэрню. Пасля гэтага мастак жыў у Бларыкюме.

Некаторы час мастак працаваў у сваёй студыі ў Бларыкюме, дзе ў яго стыль працы ўсё больш набліжаўся да абстракцыі. У 1939 годзе ён распісаў паштамт у Хілверсуме.

Памёр Леа Гестэл 26 лістапада 1941 года ў Хілверсюме (Паўночная Галандыя, Нідэрланды).

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Leo Gestel — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
3. ↑  Leo Gestel // Online Begraafplaatsen Праверана 21 верасня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107622574'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кёніг.

**Леа фон Кёніг** (ням.: Leo von König; 28 лютага 1871, Браўншвайг — 9 красавіка 1944, Туцынг) — нямецкі мастак, прадстаўнік руху Берлінскі сецэсіён, барон.

Жыццё і творчасць
-----------------

Л. фон Кёніг нарадзіўся ў арыстакратычнай прускай сям’і. Яго бацька быў генералам кавалерыі, маці — народжанай баранэсай фон Крам. Вывучаў жывапіс і скульптуру спачатку ў Гамбургу, затым у Берлінскай мастацкай акадэміі і ў парыжскай акадэміі Жуліяна. Пазней жыў і працаваў у Саарбрукене і ў Каселі, пасля чаго вярнуўся ў Берлін. У 1896 годзе ўпершыню выстаўляе свае работы на Вялікай берлінскай мастацкай экспазіцыі. Нараўне з Максам Слефогтам, Максам Ліберманам і Ловісам Карынтам, Леа фон Кёніг з’яўляецца адным з найважнейшых прадстаўнікоў мастацкага напрамку Берлінскі сецэсіён. Жывапіс (у першую чаргу — імпрэсіянізм) майстар вывучаў у Акадэміях прыгожых мастацтваў Парыжа і Берліна. Займаўся таксама выкладчыцкай працай, кіраваў класам майстроў у школе пры берлінскім Музеі прыкладнога мастацтва. Быў майстрам партрэтнага жывапісу.

Пэндзлю мастака належаць партрэты Э. Барлаха, Э. Нольдэ, К. Кольвіц, Г. Гаўптмана, а таксама Ё. Гебельса (1935). Значную колькасць палотнаў Леа фон Кёніга можна ўбачыць у Мастацкіх музеях Браўншвейга і Дзюсельдорфа.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Leo von König — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
4. ↑   Праверана 26 ліпеня 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15044412r · GND: 11877767X · ISNI: 0000 0001 0980 6092 · LCCN: nr2002006863 · NKC: xx0225468 · NUKAT: n2007033909 · SUDOC: 066868092 · VIAF: 64803458 · ULAN: 500007527 |

 |
**Лексікалогія** — раздзел мовазнаўства, які вывучае лексіку як сукупнасць слоў мовы.

Падзяляецца на **агульную**, якая вывучае заканамернасці функцыянавання слоў, уласцівых усім мовам, і **прыватную**, якая вывучае заканамернасці, уласцівыя якой-небудзь мове.

У межах прыватнай лексікалогіі вылучаюцца лексікалогіі: **апісальная** або **сінхронная** (ад грэч. syn разам і грэч. chronos час), якая даследуе слоўнікавы склад мовы ў яго сучасным стане; **гістарычная** або **дыяхранічная** (ад грэч. dia праз і грэч. chronos час), якая даследуе гісторыю слоўнікавага складу мовы; **параўнальная**, якая вывучае лексіку пэўнай мовы шляхам параўнання яе з лексікай іншых моў.

Лексікалогія даследуе функцыянаванне слоў як асобных адзінак мовы; выяўляе разнастайныя міжслоўныя сувязі: паводле гукавой формы (аманімія, паранімія), тоеснасці значэнняў (антанімія), паводле сувязі словаў з пазамоўнымі фактарамі (утварэнне лексіка-семантычных, тэматычных груп), паводле здольнасці ўступаць у свабодныя і звязаныя спалучэнні; раскрывае суаднесенасць слова са стылямі мовы (агульнаўжывальнасць і стылістычная дыферэнцыяцыя), вывучае шляхі ўзнікнення і суіснаванне ў мове слоў рознага паходжання; распрацоўвае нормы словаўжывання.

Лексікалогія непасрэдна звязаная з іншымі раздзеламі мовазнаўства: семасіялогіяй, анамасіялогіяй, анамастыкай, стылістыкай, дыялекталогіяй, фразеалогіяй, этымалогіяй, лексікаграфіяй.

Літаратура
----------

* Сучасная беларуская мова: Уводзіны. Фанетыка. Фаналогія. Арфаэпія. Графіка. Арфаграфія. Лексікалогія. Лексікаграфія. Фразеалогія. Фразеаграфія: Вучэб. дапам. / Я. М. Камароўскі, В. П. Красней, У. М. Лазоўскі і інш. — 2-е выд. дапрац. і дап. — Мн. : Выш. школа, 1995. — 334 с. ISBN 985-06-0075-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11935385q · GND: 4114409-0 · LCCN: sh85076359 · LNB: 000060286 · Microsoft: 110830959 · NDL: 00575220 · NKC: ph122286 |

 |
Шаман-скала на востраве Ольхон, возера Байкал
На тэрыторыі Расіі — звыш двух мільёнаў азёр агульнай плошчай больш за 350 тыс. км2 (без уліку Каспійскага мора-возера). Агульныя запасы азёрных вод дасягаюць 26 тыс. км³. Большая частка азёр мае ледніковае паходжанне. 

Найбуйнейшыя азёры Еўрапейскай часткі Расіі (размешчаныя ў асноўным на яе паўночным захадзе) — Ладажскае і Анежскае (плошчай 17 680 і 9720 км² адпаведна); Чудска-Пскоўскае возера на мяжы з Эстоніі (3550 км²); Ільмень (каля 1000 км², плошча змяняецца ў залежнасці ад ўзроўню вады), а таксама Тапозера, Выгозера і іншыя «азёрнага краю» Карэлія. 

Найбуйнейшае возера Сібіры і Расіі (без уліку Каспія) — Байкал — з'яўляецца і самым глыбокім у свеце; у Байкале змяшчаецца 85 % прэснай азёрнай вады Расіі і 22 % сусветных запасаў прэснай вады. Даўжыня возера — 636 км, сярэдняя шырыня — 48 км; агульная плошча — 31,7 тыс. км²; найбольшая глыбіня — 1620 м (вялікай глыбінёй адрозніваецца таксама Целецкае возера (325 м) на Алтаі і Хантайскае возера (520 м) у Прэдтаймыр'і). Байкал размешчаны ў рыфтавай западзіне і мае ўзрост прыблізна 25-30 млн гадоў.

Аднак пераважная большасць расійскіх азёр адносіцца да невялікіх; шматлікія азёры на паўночна-захадзе Еўрапейскай часткі Расіі (асабліва ў Карэліі) і Заходне-Сібірскай раўніне. Сярод азёр пераважаюць прэсныя, але маюцца і салёныя, найбуйнейшае з якіх (1990 км²) — Чаны ў паўднёва-заходняй Сібіры:65-80

Зноскі
------

1. ↑  *А. Д. Некипелов и др.* Новая Российская Энциклопедия, т. 1. — М.: Энциклопедия, 2003. — 969 с. — ISBN 5-94802-003-7.
**Аўгій** (грэч. Αὐγέᾱς, «бліскучы») — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар племя эпеяў у Элідзе, сын Геліяса і Гірміны, уладальнік шматлікіх статкаў, якія змяшчаліся на велічэзным жывёльным двары у вялікіх стайнях («Аўгіевы стайні»). Згаданы ў «Іліядзе» (XI 701).

Сын Геліяса (альбо Пасейдона, альбо Форбанта). альбо Геліяса і Наўсідамы. Альбо сын Элея і ўнук Пасейдона. 

Праводзіў Алімпійскія гульні. Арганаўт.

Аўгіевы стайні
--------------

Па падданню, гной гадамі не вывозіўся адгэтуль; ачыстка Аўгіевых стайняў за адзін дзень стала адным з подзвігаў Геракла - Геракл перагарадзіў плацінай раку Алфей і накіраваў яе воды на жывёльны двор. Па ўмове, ён павінен быў атрымаць за гэта ад Аўгія ва ўзнагароду дзясятую частку яго статкаў, але Аўгій не аддаў абяцанага, і паміж імі разгарэлася вайна. Другі паход Геракла на Эліду скончыўся забойствам Гераклам Аўгія і яго дзяцей (акрамя Філея). Аўгію ўспадкоўваў царства з згоды Геракла сын яго Філей.

Па меркаванню навукоўцаў XIX стагоддзі, з імем Аўгія злучалася першапачаткова паняцце аб сонечным бажастве, гной стайняў — гэта смуга і хмары, рассейваныя вясновым днём.

| ⛭Геракл |
| --- |
| Старажытнагрэчаская міфалогія |
| 12 подзвігаў | Нямейскі леў • Лярнейская гідра • Керынейская лань • Стымфалійскія птушкі • Эрыманфскі вепр • Аўгіевы стайні • Крыцкі бык • Коні Дыямеда • Пояс Іпаліты • Каровы Герыёна • Яблыкі Гесперыдаў • Цэрбер | Геракл |
| Іншыя подзвігі | Алкіяней • Антэй • Ахелой • Бусірыс • Гіпакоант • Еўрыпіл • Яўрыт • Как • Керкопы • Ліціерс • Маліяніды • Нес • Сілей • Феадамант • Эрык |
| Сваякі | Зеўс • Амфітрыён • Алкмена • Дзеяніра • Амфала • Геба • Геракліды |
| Паплечнікі Геракла | Абдзер • Адмет • Гілас • Іалай • Кеік • Кратон • Маларха • Теламон • Фол • Эгімій • Эан |
| Героі старажытнагрэчаскіх міфаў |
**На́блус**, або **Шхем** (араб. نابلس‎‎; іўр.: שְׁכֶם — *Шхем*, у беларускай традыцыі *Сіхе́м*, у антычнасці **Флавія Неапаліс**, лац.: Flavia Neapolis) — горад на Заходнім беразе ракі Іардан, у Палесцінскай аўтаноміі, у гістарычнай вобласці Самарыя, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Наблус.

Насельніцтва каля 130 000 чалавек, галоўным чынам палестынцы. Большасць вернікаў — мусульмане. Каля 350 самарыцян пражываюць у асобным раёне на гары Гарызім.

У Бібліі
--------

Горад Шхем вядомы з біблейскіх часоў (1200 да н.э.) як буйны цэнтр племя хівійцаў. Сын сіхемскага кіраўніка згвалтаваў Дзіну, адзіную дачку Якава, згаданую ў Бібліі па імі, і за гэта горад быў выразаны яе братамі Сімяонам і Левіем. У Шхеме знаходзіцца грабніца яе брата Іосіфа. Пасля падзелу зямлі паміж каленамі Ізраіля трапіў у надзел калена Манасіі (Менашэ). Шхем атачаюць горы Гарызім і Гевал, на якіх па загадзе Майсея неўзабаве пасля пераходу яўрэяў цераз Іардан быў заключаны запавет паміж Богам і яўрэйскім народам. У Шхеме быў абвешчаны царом Ізраіля Авімелех сын Гедэона (Суд. 9:6; 9:22). Пасля падзелу царства — цэнтр паўночных каленаў і першая сталіца Ераваама.

### Гісторыя

У 400 годзе да н.э. ператварыўся ў культурны цэнтр і свяшчэнны горад самарыцян. Захоплены рымлянамі ў пачатку нашай эры і пераназваны імі ў гонар імператара Веспасіяна ў *Флавія Неапаліс*, гэта назва ў арабскай мове была перайначаная на Наблус. У горадзе захаваліся руіны старажытнага храма гіксосаў. Не меней цікавыя царква Св. Ганны і Сідонскія грабніцы. У 1120 годзе крыжакі склікалі ў горадзе Наблускі сабор.

Славутасці і культура
---------------------

* Мячэць Ан-Наср
* Магіла Іосіфа
* Наблуская саборная мячэць

Гарады-пабрацімы
----------------

* Данды, Вялікабрытанія
* Кома, Італія
* Ліль, Францыя
* Неапаль, Італія
* Познань, Польшча
* Рабат, Марока
* Ставангер, Нарвегія
* Таскана, Італія
* Фес, Марока (1990)
* Фларэнцыя, Італія
* Хасавюрт, Расія

Панарама
--------

Панарама НаблусаПанарама Наблуса

Гл. таксама
-----------

* Навамучанік Філумен (Хасапіс)

Зноскі
------

1. ↑  Сихем, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Наблус**
* Сихем // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
* Артыкул «*Шхем*» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4102328-6 · LCCN: n83048641 · VIAF: 262282354 |
**Соня Акесан** (швед. *Sonja Åkesson*; 19 красавіка 1926 — 5 мая 1977) — шведская паэтэса, пісьменніца і мастачка, якая нарадзілася ў Батле, Готланд.

Біяграфія
---------

Упершыню свой талент пісаць Соня Акесан адкрыла ў 28 гадоў пасля пераезду ў Стакгольм, пасля разводу з цесляром Нілсам Вестбергам. На момант разводу ў іх было двое дзяцей, і Соня чакала дзіцяці (не ад мужа). Дзіця памерла ад лейкеміі ва ўзросце двух гадоў.

У 1956 годзе Соня выйшла замуж за Бо Холмберга і нарадзіла чацвёртае дзіця Мікаэля. У наступным годзе яна апублікавала сваю першую калекцыю вершаў: *Situationer* (Сітуацыі). У 1963 годзе яна стала агульнавядома ў Швецыі пасля публікацыі *Husfrid*. Яна стала вядомай дзякуючы выразнаму стылю пісьма, апісання паўсядзённага жыцця і каментавання грамадства. Феміністычны рух прыняў працу Акесан і часта цытаваў яе. Самы вядомы з яе вершаў, напэўна, «äktenskapsfrågan» (пытанне шлюбу). Яго часта называюць «vara vit mans slav» (быць рабом белага чалавека), бо гэта паўтараецца на працягу ўсяго верша.

Пасля дзевяці гадоў шлюбу яна развялася з Бо Холмбергам у 1965 годзе. Яна выйшла замуж за Ярла Хамарберга, шведскага мастака і паэта, і нарадзіла сваё пятае дзіця Герці. Соня Акесан пераехала ў Хальмстад у 1970-я гады пасля псіхічных захворванняў, а ў 1977 годзе памерла ад раку печані.

Працы
-----

Яе працы ўключаюць:

### Паэзія

* *Situationer* (1957)
* *Glasveranda* (1959)
* *Husfrid* (1963)
* *Pris* (1968)
* *Sagan om Siv* (1974)

### Проза

* *Skvallerspegel* (1960)
* *Leva livet* (1961)
* *Efter balen* (1962)

Яе рукапісы і іншыя працы захоўваюцца ў Калекцыях гісторыі жанчын Гётэбаргскага ўніверсітэта ў Швецыі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  19260419-3207 Hammarberg Åkesson, Sonja Bertha M // Swedish death index Праверана 29 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
2. 1 2  Sonja Åkesson // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. ↑  Sonja Bertha Maria, f. 1926 i Buttle Gotlands län // Swedish Census 1930 — Riksarkivet. Праверана 29 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q50798414'></a>
4. ↑  Hammarberg, SONJA BERTHA M //  — Svenskagravar.se. Праверана 29 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
5. 1 2 3 4 5   Архівавана 3 сакавіка 2016.
6. 1 2 3
7. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90178270 · BNE: XX5549428 · BNF: 128648634 · GND: 122667735 · ISNI: 0000 0000 6306 3851 · LCCN: n80138573 · LNB: 000022972 · NLA: 35814028 · NTA: 073733695 · NUKAT: n2011066989 · LIBRIS: 219134 · SUDOC: 085718203 · VIAF: 5059913 |

 |