**Сярэднячэшскі край** (чэшск.: Středočeský kraj) — адміністрацыйная адзінка Чэшскай рэспублікі, размешчаная ў цэнтральнай часткі гістарычнай вобласці Багемія, не ўключаючы сталіцу Прагу. Тым не менш, органы кіравання Сярэднячэшскага края знаходзяцца ў Празе. Мяжуе на поўначы з Ліберацкім краем, на паўночным усходзе з Кралавеградзецкім краем, на ўсходзе з Пардубіцкім краем, на паўднёвым усходзе з краем Высачына, на поўдні з Паўднёвачэшскім краем, на паўднёвым захадзе з Пльзенскім краем і на паўночным захадзе з Усцецкім краем.

Геаграфія
---------

Сярэднячэшскі край размешчаны ў так званым «Багемскім катле». На поўначы і ўсходзе края мясцовасць раўнінная, на поўдні і паўднёвым захадзе распасціраюцца ўзгоркі. Самы высокі пункт — Ток (Tok) — 864 метраў над узроўнем мора, самы нізкі пункт знаходзіцца на беразе Лабы (Эльбы) у раёне Мельнік з вышынёй 153 метра над узроўнем мора. 61 % плошчы края заняты сельскагаспадарчымі ўгоддзямі. На большай частцы тэрыторыі края, за выключэннем гарыстай мясцовасці на поўдні, урадлівыя чарназёмныя глебы з высокім утрыманнем перагною. У пагорыстай мясцовасці пераважаюць пясчаныя глебы. 28 % тэрыторыі края займаюць лясы. У той час як у паўночнай частцы рэгіёна лясы галоўным чынам былі высечаны, каб выкарыстаць зямлю для патрэб сельскай гаспадаркі, у даліне ракі Сазавы і ў Рожміталі захаваліся лясныя масівы.

Па тэрыторыі края працякаюць наступныя рэкі:

* Лаба (Эльба)
* Влтава
* Сазава
* Бераўнка
* Ізера

У Сярэднячэшскім краі, асабліва ў далінах рэк Влтавы і Лабы, досыць цёплы і спрыяльны для сельскай гаспадаркі клімат.

Гісторыя
--------

Край утвораны 1 ліпеня 1960 года законам рэспублікі Чэхаславакія № 36/1960 СЗ «Аб тэрытарыяльным падзеле дзяржавы», прынятым 11 красавіка 1960 года. З 1 студзеня 2000 года паралельна існуе аўтаномная адміністрацыйная адзінка з тымі ж назвай і тэрыторыяй. Сярэднячэшскі край пакрывае значную частку тэрыторыі Пражскага края, які існаваў у 1949—1960 гадах.

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Адміністрацыйная карта края
Край падзяляецца на 12 раёнаў.

| Раён | Насельніцтва,чал. (2011) | Плошча,км² |
| --- | --- | --- |
| Бенешаў | 95 459 | 1474,71 |
| Бераўн | 86 160 | 661,91 |
| Кладна | 158 799 | 719,61 |
| Колін | 96 001 | 743,57 |
| Кутна-Гора | 73 404 | 916,93 |
| Мельнік | 104 659 | 701,08 |
| Млада-Болеслаў | 123 659 | 1022,83 |
| Німбурк | 94 884 | 850,07 |
| Прага-ўсход | 157 146 | 754,91 |
| Прага-захад | 131 231 | 580,63 |
| Пршыбрам | 112 816 | 1692,05 |
| Ракаўнік | 54 993 | 896,3 |
|

Паводле перапісу насельніцтва 2011 года:

| Усяго | Жанчын | Мужчын |
| --- | --- | --- |
| 1 289 211(100 %) | 651 959(50,57 %) | 637 252(49,43 %) |
|

Найбольшую плошчу займае раён Пршыбрам (15 % ад плошчы края), меншы па плошчы — Прага-захад (5 % ад плошчы). Паводле даных за 2005 год у краі знаходзілася 1146 населеных пунктаў, большая частка з якіх — на тэрыторыі раёна Млада-Болеслаў (123), меншая — у раёне Мельнік (70).

У Сярэднячэшскім краі няма буйных мегаполісаў. 43 % усяго насельніцтва рэгіёна пражывае ў населеных пунктах з колькасцю жыхароў меней 2000.

Эканоміка
---------

У краі развіта як сельская гаспадарка, так і прамысловая вытворчасць. Асноўным сельскагаспадарчым раёнам з’яўляецца даліна ракі Лабы, у якой вырошчваюць пшаніцу, цукровы бурак, гародніну, садавіну.

У Млада-Болеславе знаходзіцца завод па вытворчасці аўтамабіляў «Шкода» (чэшск.: Škoda). Акрамя таго, у краі маецца яшчэ некалькі буйных машынабудаўнічых прадпрыемстваў, прадпрыемствы хімічнай прамысловасці (чэшск.: Spolana), харчовая, паліграфічная прамысловасць, вытворчасць шкла і керамікі. У раёне Кладна ажыццяўляецца здабыча вуглю і вытворчасць сталі.

У рэгіёне таксама развіта сфера паслуг, гандаль, культура і спорт.

Транспарт
---------

Сярэднячэшскі край нароўні з Прагай мае самую шчыльную транспартную сетку ў Чэхіі. Нароўні з аўтамабільным і чыгуначным транспартам вялікае значэнне мае рачное суднаходства. Прыкладна тры чвэрці ўсіх перавозак водным транспартам у краіне даводзяцца на долю Сярэднячэшскага края.

У наваколлях Прагі пасажырскія перавозкі ажыццяўляюцца прыгараднымі цягнікамі.

Турызм
------

На тэрыторыі Сярэднячэшскага края размешчаны шэраг турыстычных славутасцей, у тым ліку помнікі культуры, прызнаныя сусветнай спадчынай ЮНЕСКА (у горадзе Кутна-Гора — Касцёл Святой Барбары, Влашскі Двор і Седлец). Папулярны сярод турыстаў таксама каралеўскі замак Карлштэйн, заснаваны чэшскім каралём і імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Карлам IV. Акрамя таго, на тэрыторыі края знаходзяцца сярэдневяковыя замкі Кршываклат у наваколлях Ракаўніка, Чэскі-Штэрнберк, Конапіштэ (былая рэзідэнцыя эрцгерцага і спадчынніка аўстра-венгерскага прастола Франца Фердынанда), крэпасць Кокаржын каля горада Мельнік, замак Ланы.

У наваколлях Кршываклата размешчаны прыродны парк і біясферны запаведнік, ахоўнымі прыроднымі тэрыторыямі з’яўляюцца таксама прыродныя паркі Кокаржын, Чэскі-Крас і Чэскі-Рай.

На рэках Сазава, Бераўнка і Влтава размешчаны цэнтры воднага турызму.

Зноскі
------

1. ↑  Перапіс насельніцтва Чэхіі (2011)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сярэднячэшскі край
* Афіцыйны сайт адміністрацыі края Архівавана 5 лютага 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12143035t · GND: 4226985-4 · ISNI: 0000 0004 0575 2201 · LCCN: n80149710 · NKC: ge135815 · SUDOC: 029903300 · VIAF: 157109647 |

 |

| Адміністрацыйны падзел Чэхіі |
| --- |
| Сцяг Чэхіі | 
Высачына · Злінскі · Карлаварскі  · Кралавеградзецкі · Ліберэцкі  · Мараўскасілезскі · Оламаўцкі · Пардубіцкі · Пльзенскі · Сярэднечэшскі · Усцецкі · Паўднёвамараўскі · Паўднёвачэшскі · Сталіца
 |

| ⛭Гарады Сярэднячэшскага края |
| --- |
| Бенешаў | Бенешаў ·  Бістршыцы ·  Влашым ·  Воціцы ·  Невеклаў ·  Пішалі ·  Сазава ·  Тргові-Штэпанаў ·  Тынец-над-Сазавау |  |
| Бераўн | Бераўн ·  Горжавіцы ·  Гостаміцы ·  Жэбрак ·  Здзіцы ·  Кралаў-Двур |
| Кладна | Бушцеград ·  Вельвары ·  Кладна ·  Лібушын ·  Слані ·  Смечна ·  Стохаў ·  Унгашць |
| Колін | Засмукі ·  Колін ·  Коўржым ·  Печкі ·  Тынец-над-Лабем ·  Чэскі-Брод |
| Кутна-Гора | Зруч-над-Сазавау ·  Кутна-Гора ·  Часлаў ·  Угліржске-Янавіцы |
| Мельнік | Вельтрусы ·  Косцелец-над-Лабем ·  Кралупі-над-Влтавау ·  Лібехаў ·  Мельнік ·  Мшэна ·  Нератавіцы |
| Млада-Болеслаў | Бакаў-над-Йізерау ·  Бела-пад-Бездзезем ·  Бенаткі-над-Йізерау ·  Добравіцы ·  Дольні-Боўсаў ·  Косманасі ·  Млада-Баляслаў ·  Мніхава-Градзіштэ |
| Німбурк | Ліса-над-Лабем ·  Местац-Кралавэ ·  Мілавіцы ·  Німбурк ·  Подзебрады ·  Рождзялавіцы ·  Садска |
| Прага-ўсход | Брандыс-над-Лабем-Стара-Болеслаў ·  Клецані ·  Косцелец-над-Чэрнімі-Лесі ·  Мніхавіцы ·  Здужана-Вода ·  Ржычані ·  Завалі ·  Чэлакавіцы |
| Прага-захад | Чэрнашыцы ·  Добржыхавіцы ·  Госцівіцы ·  Йілавэ-ў-Прагі ·  Лібчыцы-над-Влтавау ·  Мнішак-пад-Брды ·  Розтакі ·  Рудна ·  Ржэўніцы |
| Пршыбрам | Бржэзніцы ·  Добржыш ·  Чырвоная-Гора-над-Влтавау ·  Нові-Кнін ·  Пршыбрам ·  Рожмітал-пад-Тршэмшынем ·  Седльчані ·  Седлец-Прчыцы |
| Ракаўнік | Есеніцы ·  Нове-Страшаці ·  Ракаўнік |