**Еўракамунізм** — тэрмін, які пазначае палітычныя змены, якія адбыліся ў камуністычных партыях Заходняй Еўропы (асабліва французскай, італьянскай, іспанскай і брытанскай) на працягу 1970-х гг. уключаючы распрацоўку нацыянальных, ліберальных і дэмакратычных стратэгій для дасягнення сацыялізму. У кнізе «Еўракамунізм і дзяржава» (1977) Сант'яга Карыльё — іспанскі камуністычны лідар — адхіліў расійскую мадэль рэвалюцыйнага сацыялістычнага развіцця як неадпаведную з часовым капіталістычным грамадствам. Адзіны шлях камуністычных партый — «дэмакратычны, шматпартыйны,

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Камунізм**

**Канцэпцыя**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксісцкая філасофія** |
|  | **Класавая барацьба** |
|  | **Інтэрнацыяналізм** |
|  | **Камуністычная партыя** |


**Ідэалогіі**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксізм** |
|  | **Марксізм-ленінізм** |
|  | **Трацкізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **Мааізм** |
|  | **Сталінізм-хаджаізм** |
|  | **Чучхэ** |
|  | **Геварызм** |
|  | **Левы камунізм** |
|  | **Камунізм рабочых саветаў** |
|  | **Анарха-камунізм** |
|  | **Рэлігійны камунізм** |
|  | **Еўракамунізм** |
|  | **Нацыянальны камунізм** |


**Інтэрнацыяналы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Міжнароднае таварыства працоўных** |
|  | **Другі Інтэрнацыянал** |
|  | **Камуністычны інтэрнацыянал** |
|  | **Чацвёрты Інтэрнацыянал** |


**Асобы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Карл Маркс** |
|  | **Фрыдрых Энгельс** |
|  | **Уладзімір Ленін** |
|  | **Роза Люксембург** |
|  | **Іосіф Сталін** |
|  | **Леў Троцкі** |
|  | **Маа Цзэдун** |


**Іншае**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Анархізм** |
|  | **Антыкапіталізм** |
|  | **Антыкамунізм** |
|  | **Камуністычныя краіны** |
|  | **Камуністычная сімволіка** |
|  | **Крытыка камунізму** |
|  | **Дэмакратычны цэнтралізм** |
|  | **Дыктатура пралетарыяту** |
|  | **Гісторыя камунізму** |
|  | **Левыя** |
|  | **Люксембургізм** |
|  | **Новы клас** |
|  | **Новыя левыя** |
|  | **Пост-камунізм** |
|  | **Прымітыўны камунізм** |
|  | **Сацыялізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Сацыяльная эканоміка** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **СССР** |

 |

парламенцкі». Еўракамуністы падкрэслівалі сваю незалежнасць ад савецкага ўрада, які крытыкаваўся за ўнутраныя рэпрэсіі ў дачыненні да дысідэнтаў і за ваеннае ўварванне ў Чэхаславакію ў 1968 г.

Тэзісы еўракамунізма
--------------------

Для еўракамунізма характэрныя тры асноўныя тэзісы:

* СССР — не адзіная мадэль сацыялістычных пераўтварэнняў. Кожная партыя дзейнічае ў спецыфічных нацыянальных умовах і павінна распрацоўваць праграмы ў адпаведнасці з гэтымі ўмовамі.
* Неабходна аб'яднанне ўсіх прагрэсіўных сіл (рабочыя, сяляне, інтэлігенцыя, студэнцтва, жанчыны, служыцелі царквы, прадстаўнікі сярэдніх класаў) «у імя дэмакратычнага і сацыялістычнага абнаўлення грамадства», для ізаляцыі рэакцыйных груп і для супрацьстаяння «няздольнасці капіталізму задаволіць агульныя патрэбы развіцця грамадства»
* Камуністычныя партыі павінны перабудавацца, дэмакратызаваць аргструктуры і ўвесці ва ўжытак унутрыпартыйныя дыскусіі. Ім варта прызнаць уплыў змяніўшыхся эканамічных адносін на структуру класаў (скарачэнне колькасці традыцыйнага працоўнага класа і з'яўленне новых груп) і трансфармавацца, інакш ёсць рызыка страціць як свой законны статус, так і выбаршчыкаў. Кампартыя Італіі спрабавала пайсці на «гістарычны кампраміс» з хрысціянскімі дэмакратамі, што, магчыма, дазволіла б ёй увайсці ва ўрад. Аднак гэтая спроба была блакаваная забойствам Альда Мора ў 1978 г.

Гісторыя еўракамунізму
----------------------

### "Пражская вясна"

Пражская вясна, а ў прыватнасці яе падаўленне савецкімі войскамі, стала паваротным момантам для камуністычнага лагеру. Лідар Румыніі, Нікалае Чаўшэску, раскрытыкаваў савецкае кіраўніцтва, тым самым падтрымаў дзеяньні Аляксандра Дубчака. Тое ж самае зрабілі камуністычныя партыі Францыі, Італіі, Іспаніі, Фінляндыі. Менавіта пасля "пражскай вясны" ў кампартыях Заходняй Еўропы і пачаліся еўракамуністычныя перамены

### Перамены ў заходнееўрапейскіх камуністычных партыях

Некаторыя камуністычныя партыі з моцнай падтрымкай насельніцтва, у прыватнасці Італьянская камуністычная партыя і Камуністычная партыя Іспаніі прыняла еўракамунізм з вялікім энтузіязмам. У Камуністычнай партыя Фінляндыі дамінавалі еўракамуністы. У 1980-я гады традыцыйная, прасавецкія фракцыя адкалолася, называючы галоўнаю частку партыі рэвізіяністамі. Па меншай меры адна масавая партыя, Французская камуністычная партыя (ФКП) і многія дробныя партыі рашуча выступалі супраць еўракамунізму да канца СССР (хоць ФКП зрабіла кароткі паварот да еўракамунізму ў сярэдзіне-канцы 1970-х гадоў).

### Далнейшае развіццё

Еўракамунізм шмат у чым быў толькі плацдармам для змены палітычнай структуры еўрапейскіх левых. Некаторыя - у асноўным італьянцы - сталі сацыял-дэмакратамі, у той час як іншыя, як галандская кампартыя, сталі "зялёнымі", а французская кампартыя вынікала савецкім указанням на працягу 1980-ых.

Ідэі еўракамунізму выйгралі па меншай меры, частковае прызнанне за межамі Заходняй Еўропы. Вядомымі рухамі за межамі Еўропы былі: Рух за сацыялізм (Венесуэла), Японская Камуністычная партыя, Камуністычная партыя Мексікі і Камуністычная партыя Аўстраліі. Міхаіл Гарбачоў у сваіх мемуарах таксама ставіцца станоўча да еўракамунізму.

Распад Савецкага Саюза і канец халоднай вайны паставіла практычна ўсе левыя партыі ў Еўропе ў цяжкае становішча. Некаторыя з іх зрабілі неаліберальныя рэформы, некаторыя еўракамуністы перажылі раскол з правымі фракцыямі, некаторыя прынялі сацыял-дэмакратыю як галоўную ідэю, але і шмат партый імкнуліся захаваць некаторыя камуністычныя пазіцыі.

Крытыка еўракамунізму
---------------------

Крытыкі еўракамунізму зыходзіць з двух бакоў - з левай і правай. Так, левыя крытыкі (трацкісты, хаджаісты і пр.) абвінавачваюць еўракамунізм у нацыяналізме і антыкамунізме. Правыя крытыкі абвінавачвалі еўракамунізм і еўракамуністаў у нежаданні спыняць супрацоўніцтва з СССР.

Еўракамуністычныя партыі
------------------------

* Французская камуністычная партыя
* Камуністычная партыя Іспаніі
* Італьянская камуністычная Партыя
* Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет»

Гл.таксама
----------

* Марксізм
* Марксізм-ленінізм
* Камунізм

Зноскі
------

1. ↑  Вызначэнне
2. ↑  Тэзісы
3. ↑  Хитченс, Крыстафер (25 жніўня 2008 года). "Слоўная рэвалюцыя. Як Пражская вясна зламаў галоўную спружыну сусветнага камунізму".
4. ↑  Бухарын Н. І. Выбраныя працы аб стане і пераходу да сацыялізму. Армонк, N.Y.: М.Е. Шарп, 1982. р. XXI
5. ↑  Энвэр Ходжа «Еўракамунізм - гэта антыкамунізм»