| ✰✰ Лівійскі крызіс |
| --- |
| **Першы этап**: Бенгазі (1) • Трыпалі (1) • Эз-Завія (1) • Місурата • Нафус • Брэга (1) • Рас-Лануф • Бін-Джавад (1) • Брэга (2) • Адждабія • Бенгазі (2) • Брэга (3) • Вазін •  Эз-Завія (2) • Брэга (4) • Гар’ян • Эз-Завія (3) • Бін-Джавад (2) • Трыпалі (2) • Бені-Валід (1) • Сірт (1) • Себха (1) • Гадамес**Першая інтэрвенцыя**: Харматан • Эламі • Світанак адысеі • Мабайл • Саюзны абаронца**Другі этап:** Бені-Валід (2) • Куфра**Трэці этап**: Бенгазі (3) • Аэрапорт Трыпалі • Аэрапорт Беніна • Убары • Дэрна (1) • Бенгазі (4) • Сірт (2) • Другая інтэрвенцыя • Місурата (2) • Сірт (3) • Дэрна (2) • Трыпалі (3) • Траган • Себха (2) • ✰✰ Трыпалі (4) • Таджура • Сірт (4) • Турэцкая інтэрвенцыя • Усходняя Трыпалітанія

---

**Мірны працэс**: UNSMIL • Палерма • Гадамес • Берлін • Жэнева

---

Прычыны • Рэзалюцыя 1973 • Найміты • Забойства Муамара Кадафі • Наступствы |

**Другая інтэрвенцыя ў Лівіі** — ваеннае ўмяшанне шэрагу краін блока НАТА ў лівійскі канфлікт з 2015 года, справакаванае актыўнай дзейнасцю тэрарыстычнай арганізацыі ІДІЛ у Лівіі. Папярэдняя інтэрвенцыя адбылася ў 2011 годзе і пацягнула за сабой звяржэнне і забойства лідара краіны Муамара Кадафі.

Абстаноўка
----------

У 2014 годзе ісламарадыкальная групоўка «Ісламская дзяржава Ірака і Леванта», якая ў той час хутка набірала ўплыў ва ўсім свеце, вырашыла скарыстацца двоеўладдзем і грамадзянскай вайной у Лівіі. Баевікі арганізацыі нанеслі шэраг паражэнняў прыхільнікам УНК і ППЛ, захапіўшы Сірт, ненадоўга акупаваўшы Дэрну, а таксама Бенгазі, Нафалію і шэраг іншых гарадоў краіны. Тым часам на Блізкім Усходзе Злучаныя Штаты разгарнулі ваенную аперацыю супраць групоўкі ІДІЛ.

Ход інтэрвенцыі
---------------

13 лістапада 2015 года ЗША здзейснілі паветраны ўдар па Дэрне, забіўшы лідара Ісламскай дзяржавы ў Лівіі Абу Набіля аль-Анбары[en], які з 2004 па 2010 гады ўзначальваў «Аль-Каіду» ў Іракскай вайне. Гэта была першая ваенная акцыя супраць ІДІЛ з боку ЗША на тэрыторыі Лівіі.

19 лютага 2016 года ваенныя самалёты ЗША нанеслі паветраны ўдар па некалькіх аб’ектах ІДІЛ у Лівіі, у тым ліку і па трэніровачным лагеры баевікоў. Навучальная база знаходзілася недалёка ад Сабрата, дзе на момант бамбардзіроўкі знаходзілася 60 чалавек. У выніку ўдару больш за 40 чалавек былі забіты.

30 красавіка ў СМІ з’явілася інфармацыя аб тым, што італа-брытанская калона спецпрызну НАТА трапіла ў засаду баевікоў па дарозе у Сірт. Паведамлялася таксама аб планаванні сумеснай аперацыі супраць байцоў «Ісламскага дзяржавы» ў горадзе Сірт. Прэзідэнцкі савет заклікаў усе бакі аб’яднацца і чакаць аперацыі. У той жа час Італія збіралася павялічыць колькасць свайго кантынгенту ў Лівіі з 600 да 6000 салдат, Брытанія — да 1000 вайскоўцаў.

20 ліпеня баевікі радыкальнай ісламісцкай групоўкі «Брыгада абароны Бенгазі» збілі французскі ваенны верталёт у Лівіі, падчас чаго два супрацоўніка французскага спецпрызну загінулі.

1 жніўня распачаліся ўдары з паветра ВПС ЗША па пазіцыях ісламістаў, а затым і падлучэнне да баёў за Сірт амерыканскіх і брытанскіх спецназаўцаў. Барак Абама аддаў загад аб нанясенні паветраных удараў па пазіцыях ІД у горадзе без абмеркавання і санкцыі з боку кангрэса, а працягласць паветранай аперацыі не была вызначана часовымі рамкамі. Далёка не ўсе ў Лівіі падтрымалі рашэнне ўрада ў Трыпалі запрасіць на дапамогу амерыканцаў і іх саюзнікаў. Іншы канкуруючы ўрад і іншы парламент на чале з Агіла Салах Іса (базаваўся ў Табруку), а таксама генерал Халіфа Хафтар, рашуча выступілі супраць замежнага ваеннага ўдзелу ў вырашэнні лівійскіх праблем. Пасля таго як на тэрыторыю Лівіі ўпалі першыя амерыканскія бомбы, урад у Табруку выклікаў для тлумачэнняў амерыканскага пасла.

Пачынаючы з 22 верасня інтэнсіўнасць авіяўдараў ЗША па баевіках ІДІЛ у Лівіі запаволіліся, паколькі лік паўстанцаў, якія хаваліся ў цяжкадаступнай частцы Сірта, скараціўся (амерыканцы нанеслі 50 паветраных удараў па мэтам ворага ў параўнанні з 108 у жніўні), дзе засталося каля 200 баевікоў.

2 кастрычніка ЗША здзейснілі 20 авіяўдараў (у выніку чаго агульная колькасць удараў дасягнула 201) па Лівіі. 11 кастрычніка амерыканцы правялі 51 авіяўдар па мэтам ІДІЛ у Лівіі, у прыватнасці ў Сірце і вакол яго.

4 лістапада Fox News паведаміла, што амерыканскія вайскоўцы спынілі бамбардзіроўкі пазіцый ІДІЛ у Сірце.

18 студзеня 2017 года два бамбардзіроўшчыка ВПС ЗША B-2 і адзін дрон «Reaper» нанеслі ўдар па двух лагерах ІДІЛ у 28 мілях на поўдзень ад Сірта, забіўшы больш за 80 баевікоў.

30 сакавіка 2018 здзейснены авіяўдар па АКІМ, падчас якога было забіта двое тэрарыстаў, уключаючы Мусу Абу Даўда, высокапастаўленага члена групоўкі.

З 3 па 6 лютага 2019, пасля шэрагу паразаў у раёне Себхі, баявыя групы з Нігера і Чада пачалі сыходзіць з краіны. Адзін з атрадаў чадскіх баевікоў падчас свайго адступлення падвергнуўся бамбардзіроўцы ВПС Францыі. 13 лютага, згодна з інфармацыяй УНА, ВПС ЗША нанеслі паветраны ўдар у раёне Убары па пазіцыях баевікоў Аль-Каіды. Аднак на наступны дзень Злучаныя Штаты выпусцілі заяву, што яны не праводзілі паветраных рэйдаў у дадзеным раёне.

19 верасня ВПС ЗША нанеслі паветраны ўдар па горадзе Марзук. Амерыканцы заявілі, што мэтай налёту былі баевікі тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава», аднак мясцовыя жыхары ў сацсетках паведамлялі пра ахвяры сярод мірнага насельніцтва. Згодна з інфармацыяй відавочцаў, у выніку авіяўдару загінулі трое грамадзян, якія не мелі ніякага дачынення да радыкалаў. У паведамленні прыводзілася карта з указаннем прыблізнага месца, куды трапілі амерыканскія бомбы.

27 верасня ВПС ЗША нанеслі ўдар па пазіцыях баевікоў на паўднёвым захадзе краіны, знішчыўшы 17 тэрарыстаў.

2 кастрычніка амерыканскія самалёты атакавалі баевікоў ІДІЛ у раёне Мурзука, якія адыходзілі пасля папярэдніх авіяўдараў. У выніку бамбардзіроўкі 26 тэрарыстаў загінулі.

Вывад і вяртанне кантынгента AFRICOM
------------------------------------

4 красавіка 2019 камандуючы Лівійскай нацыянальнай арміяй маршал Халіфа Хафтар загадаў войскам пачаць наступленне на сталіцу краіны Трыпалі. На гэтым фоне, 7 красавіка Афрыканскае камандаванне Узброеных сіл ЗША (AFRICOM) паведаміла, што часова выводзіць свой кантынгент з Лівіі з меркаванняў бяспекі. Аднак у канцы красавіка паведамлялася аб групе амерыканскіх вайскоўцаў у раёне Місураты. Вайскоўцы ЗША нібыта прыбылі на хуткасных катэрах з суседняга Туніса. Афіцыйнага пацверджання або абвяржэння гэтай інфармацыі не было. У той момант горад знаходзіўся пад кантролем сіл прэм’ер-міністра Ф. Сараджа.

11 лютага 2020 года, па дадзеных інфармацыйнага партала «Голас Амерыкі», амерыканскія вайскоўцы, якія знаходзяцца ў Самалі, рыхтаваліся да перакідання ў Лівію. Па словах карэспандэнта службы нацыянальнай бяспекі, Афрыканскае камандаванне ўзброеных сіл ЗША разглядала ініцыятыву па перакідцы войскаў і браніраванай тэхнікі з самалійскага кірунку на лівійскі. Заяўлялася, што перадыслакацыя сіл будзе ажыццяўляцца для барацьбы з баевікамі і зніжэння тэрарыстычнай актыўнасці ў рэгіёне. Раней камандуючы Цэнтральнага камандавання ЗША Кенэт Макензі заявіў, што замежнае ўмяшанне ў справы Лівіі ставіць крыж на намаганнях па дасягненні міру. Ён заклікаў адмовіцца ад такой палітыкі, якая прыводзіць да росту напружанасці. Разам з тым, пасол ЗША ў Лівіі Рычард Норланд звярнуўся да кіраўніцтва Урада нацыянальнай згоды з патрабаваннем раззброіць усіх баевікоў і адмовіцца ад паслуг розных бандфарміраванняў.

Гл. таксама
-----------

* Першая інтэрвенцыя ў Лівіі
* Інтэрвенцыя Турцыі ў Лівію

Заўвагі
-------

1. ↑  The Last Days of ISIS’ Libya Stronghold
2. ↑  Martin Pengelly.  Islamic State leader in Libya 'killed in US airstrike' **(нявызн.)**, *The Guardian* (14 November 2015). Праверана 14 November 2015.
3. ↑  Натовский спецназ понёс в Ливии первые потери в столкновении с ИГ Архівавана 10 кастрычніка 2018.
4. ↑  В Ливии боевики сбили вертолет, погибли двое французских военных
5. ↑  Ливия вновь становится горячей точкой / / Независимая газета
6. ↑  US airstrikes in Libya slow as targets shrink **(нявызн.)**.  Stars and Stripes (22 верасня 2016).
7. ↑  US bombing in Libya intensifies **(нявызн.)**.  Stars and Stripes (3 кастрычніка 2016).
8. ↑  US bombing picks up against Islamic State militants in Libya **(нявызн.)**.  Stars and Stripes (11 кастрычніка 2016).
9. ↑  US quietly ends Libya bombing campaign against ISIS **(нявызн.)**.  Fox News Channel (4 лістапада 2016).
10. ↑  *Ali, Idrees*. U.S. strikes in Libya kill more than 80 Islamic State fighters **(нявызн.)**.
11. ↑  *Browne, Ryan*. US conducts first airstrike against al Qaeda in Libya **(нявызн.)**.
12. ↑  Niger: reddition de plusieurs rebelles de retour du sud-libyen, *RFI*, 11 février 2019.
13. ↑  Célian Macé, Le maréchal Haftar fait des ricochets au Sahara, *Libération*, 8 février 2019.
14. ↑  Tchad: nouvelle reddition de rebelles de l’UFR, *RFI*, 9 février 2019.
15. ↑  U.S. military denies taking part in raid on al Qaeda site in Libya, *Reuters*, 14 février 2019.
16. ↑  Авиация США по наводке ПНС нанесла удар по мирным жителям Ливии Архівавана 22 верасня 2019.
17. ↑  США сообщили об уничтожении 17 террористов в результате авиаудара в Ливии
18. ↑  В армии Хафтара заявили о ликвидации более 20 боевиков после ударов ВВС США
19. ↑  Приезжавший к Шойгу ливийский маршал приказал наступать на Триполи // Лента. Ру, 4 апреля 2019
20. ↑  Declining security in Libya results in personnel relocation, agility emphasis (англ.). *US Africom in Twitter* (7 красавіка 2018).
21. ↑  СМИ: в Мисурате замечены группы военных США
22. ↑  «Голос Америки» сообщил о переброске войск США из Сомали в Ливию Архівавана 24 чэрвеня 2021.