**Аскаміцэты**, **сумчатыя грыбы** (*Ascomycota*) — аддзел грыбоў, які адрозніваецца асобнымі органамі размнажэння — сумкамі (аскамі).

Біялагічныя асаблівасці
-----------------------

Налічваецца каля 30 тыс. відаў; на Беларусі больш за 10 парадкаў, каля 200 родаў, каля 500 відаў. Трапляюцца ў глебе і на арганічных субстратах. Да аскаміцэтаў адносяць амаль усе грыбы, што ўваходзяць у склад лішайнікаў.

Маюць добра развіты септаваны гаплоідны міцэлій, галінасты, шматклетачны, што складаецца са шмат'ядзерных або аднаядзерных клетак. У некаторых (напр. дражджэй) сапраўдны міцэлій адсутнічае, ёсць толькі асобныя клеткі, здольныя пачкавацца. Размнажэнне вегетатыўнае (часткамі міцэлію), бясполае (канідыямі) і палавое (сумкаспорамі). У выніку палавога працэсу ўтвараюцца сумкі (адсюль назва) у выглядзе мяшочка з адтулінай, звычайна 8-споравыя, аднаклетачныя. У ніжэйшых аскаміцэтаў сумкі знаходзяцца непасрэдна на міцэліі, у вышэйшых — размешчаны ў пладовых целах (апатэцыях, клейстатэцыях і перытэцыях). У цыкле развіцця многіх сумчатых грыбоў адзначана канідыяльнае споранашэнне, якое мае выгляд плям, бугаркоў, налётаў. Канідыяносцы ўзнікаюць адзіночна, кучкамі або суцальным слоем на шчыльным спляценні міцэлію ці ў пікнідах.

Вегетатыўнае размнажэнне ажыццяўляецца ўчасткамі міцэлію, пачкаваннем ці шляхам рассячэння гіфы на асобныя клеткі і фармавання аідый, хламідыяспор і г.д. Важнае месца ў цыкле развіцця аскаміцэтаў адыгрывае бясполае размнажэнне пры дапамозе канідыяў. Асобныя групы грыбоў могуць развіваць некалькі відаў канідыяльнага споранашэння.

Класіфікацыя
------------

Клас Археаскаміцеты (*Archiascomycetes*)
Клас Геміаскаміцэты, або голасумчатыя (*Hemiascomycetes*)
Клас Эўаскаміцэты, або сапраўдныя сумчатыя (*Euascomycetes*)
Клас Локулааскаміцэты (*Loculoascomycetes*)

Значэнне ў прыродзе і для чалавека
----------------------------------

Сапратрофы, раскладаюць раслінныя і жывёльныя рэшткі, утвараюць плесні на прадуктах харчавання, прамысловых матэрыялах і вырабах. Многія паразіты, узбуджальнікі хвароб жывёл і чалавека (напр. мікозы), раслін (мучністай расы, паршы, плямістасцей і інш.).

Выкарыстоўваюцца ў сыраварэнні, хлебапячэнні і ў мікрабіялагічнай прамысловасці як прадуцэнты ферментаў, антыбіётыкаў і інш. Есць ядомыя (смаржкі, страчкі, труфелі).

Гл. таксама
-----------

* Пармелія адагнутая
* Менегацыя прадзіраўленая
* Claviceps purpurea
* Умбілікарыя апаленая
* Эвернія распасцёртая
* Труфля летняя
* Меланелія сарэдыёзная
* Хенатэка зеленаватая
* Каліцыум усыпаны
* Пецыца ярка-чырвоная
* Плеяспора (*Pleospora*)
* Стэмфіліум
* Тафрынальныя
* Сфератэка
* Сфінктрына
* Cetraria islandica
* Катылярыя
* Мікрастома выцягнутая
* Пунктэлія

Зноскі
------

1. ↑  С. Бельская (2002)

Літаратура
----------

* *Бельская С. І.* Сумчатыя грыбы // *Бельская С. І.* Сумчатыя грыбы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 268. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Гарибова Л. В. Лекомцева С. Н.* Основы микологии: Морфология и систематика грибов и грибоподобных организмов. Учебное пособие. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2005.
* Аскомице́ты, или су́мчатые грибы́ // Краткий словарь ботанических терминов / Сост. М. В. Буланая и др.; Под ред. А. Г. Еленевского. — Саратов: Изд-во Сарат. пед. ин-та, 1993. — С. 16. — 151 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-87077-064-5. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · Mycobank · NCBI · Tropicos · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11946056r · GND: 4179699-8 · LCCN: sh85008564 · Microsoft: 2781212518 · NKC: ph116689 |