**Даўле́т IV Гірэ́й** (крым. *III Devlet Geray*, ٣ دولت كراى‎; 1730—1780) — крымскі хан з дынастыі Гірэяў (1769—1770, 1775—1777), сын хана Арслана Гірэя, унук хана Даўлета II Гірэя.

Біяграфія
---------

З 1750 па 1756 года Даўлет Гірэй быў сераскірам Буджацкай арды. У 1767 годзе Даўлет Гірэй быў прызначаны калгой. Заняўшы ў першы раз ханскі прастол у 1769 годзе, Даўлет IV Гірэя прызначыў калгой і нурэдзінам сваіх братоў Шахбаза Гірэя і Мубарэка Гірэя. У 1775 годзе Даўлет IV Гірэй, другасна абраны ханам, прызначыў калгой і нурэдзінам сваіх малодшых братоў Шахбаза Гірэя і Мубарэка Гірэя.

Галоўнай задачай, пастаўленай асманскім султанам перад Даўлетам IV Гірэем у яго першае кіраванне, быў удзел хана ў распачатай нядаўна руска-турэцкай вайне (1768—1774). Даўлет IV Гірэй стаў збіраць войска, але, як апынулася, далёка не ўсё ў Крыме былі зацікаўлены ў поспеху кампаніі. Некаторыя беі вырашылі атрымаць выгаду ў сітуацыі, у якой рускія атрымлівалі верх над асманамі. Гэтыя людзі ўступілі ў тайныя перамовы з Расіяй і фактычна сарвалі мабілізацыю войска. У выніку ханскі ўдзел у вайне апынулася маларэзультатыўным для туркаў і кіраўнік пазбавіўся трона па абвінавачванні ў бяздзейнасці. У 1773 годзе быў пасланы султанам для вызвалення Крыма, занятага Далгарукавым. Праз Каўказ і Керч Даўлет Гірэй увайшоў у Крым і запанаваў там замест Сахіба II Гірэя, якога падтрымлівалі рускія войскі. Патрабаваў ад асманскага султана, каб той скасаваў заключаны з Расіяй дагавор аб незалежнасці Крыма, вярнуў паўвостраў пад сваё вяршэнства і ўзяў Крым пад сваю абарону. Стамбул, асцерагаючыся новай вайны з Пецярбургам, не вырашыўся на гэта.

У 1777 годзе расійскі стаўленік, калга-султан Шахін Гірэй, на чале нагайскіх войскаў і пры садзейнічанні рускай арміі заняў Крым. Да яго схіліліся таксама крымскія беі, сярод якіх ранейшы хан Даўлет IV Гірэй быў непапулярны з-за свайго намеру пакараць іх за падтрымку Сахіба II Гірэя. Пакінуў Крым і пасяліўся ў горадзе Візэ, дзе пасля і памёр.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

| ⛭Крымскія ханы |
| --- |
| XV стагоддзе | Хаджы I Гірэй • Нур-Даўлет • Айдар • Менглі I Гірэй |
| XVI стагоддзе | Мехмед I Гірэй • Газы I Гірэй • Саадэт I Гірэй • Іслям I Гірэй • Сахіб I Гірэй • Даўлет I Гірэй • Мехмед II Гірэй • Іслям II Гірэй • Саадэт II Гірэй • Газы II Гірэй • Феціх I Гірэй |
| XVII стагоддзе | Тахтамыш Гірэй • Селямет I Гірэй • Джанібек Гірэй • Мехмед III Гірэй • Інает Гірэй • Бахадыр I Гірэй • Мехмед IV Гірэй • Іслям III Гірэй • Адыль Гірэй • Селім I Гірэй • Мурад Гірэй • Хаджы II Гірэй • Саадэт III Гірэй • Сафа Гірэй • Даўлет II Гірэй |
| XVIII стагоддзе | Газы III Гірэй • Каплан I Гірэй • Даўлет III Гірэй • Саадэт IV Гірэй • Менглі II Гірэй • Феціх II Гірэй • Селямет II Гірэй • Селім II Гірэй • Арслан Гірэй • Халім Гірэй • Кырым Гірэй • Селім III Гірэй • Максуд Гірэй • Даўлет IV Гірэй • Каплан II Гірэй • Сахіб II Гірэй • Шахін Гірэй • Бахадыр II Гірэй |


| ?Даўлет IV Гірэй — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Даўлет IV Гірэй |  | Arslan Giray[d] |  | Devlet II Giray[d] |  | Selim I Giray[d] |  | Bahadır I Giray[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |