У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гардэль.

**П’ер-Габрыэль Гардэ́ль** (фр.: Pierre-Gabriel Gardel, 4 лютага 1758, Нансі — 18 кастрычніка 1840, Парыж) — французскі артыст балета і балетмайстар. Брат і вучань Максіміліяна Гардэля.

Біяграфія
---------

У 1772 годзе паступіў у школу танца пры Парыжскай оперы, дзе навучаўся пад наглядам свайго брата. Яшчэ вучнем выконваў танцавальныя выхады ў операх К. В. Глюка, А. Грэтры, Ф. Гасека  (руск.) (бел.. У 1780 годзе стаў першым танцошўчыкам, але быў вымушаны адмовіцца ад сваёй выканаўчай кар’еры па стану здароўя. Пасля смерці брата Максіміліяна ў 1787 годзе П’ер заняў пасаду балетмайстра Оперы, а яго асістэнтам стаў Луі Мілон  (руск.) (бел..

У 1781—1782 гадах выступаў на сцэне лонданскага Каралеўскага балета ў трупе Ж. Ж. Навера, затым вярнуўся ў Парыж.

Творчасць
---------

Выконваў партыі Ліндора («Мірза і Ліндор»), Дэзертыра («Дэзертыр») і ў пастаноўках Ж. Ж. Навера — Рынальда, Язона («Рынальда і Арміда  (фр.) (бел.», «Ясон і Медэя  (руск.) (бел.» Ж. Ж. Радольфа  (руск.) (бел.), Альфонса («Адэль дэ Понцье») і інш.

Першыя тры балеты Гардэля *«Суд Парыса  (фр.) (бел.»* (фр.: Le Jugement de Pâris, 1787), *«Псіхея»* (фр.: Psyché, 1790), *«Тэлемак на востраве Каліпса  (фр.) (бел.»* (фр.: Télémaque, 1790) абапіраліся на класічныя міфы і лічыліся сумяшчальнымі са старым рэжымам. Паколькі Французская рэвалюцыя выклікала палітычны пераварот, Гардэль стварыў патрыятычныя танцы, якія спалучалі палітычны змест з неакласічнымі ідэямі. Ён супрацоўнічаў з Жакам-Луі Давідам, мастаком, які падзяляў погляды Гардэля на дэманстрацыю ідэй рэвалюцыі ў творах мастацтва. У *«L’Offrande à la Liberté»* (1792) Гардэль прадставіў падзеі рэвалюцыі як оперу з музыкай, напісан Франсуа-Жазефам Гасекам  (руск.) (бел..

Сярод іншых пастановак Гардэля найбольш вядомыя балеты: *«Танцаманія»* Э. Мегюля  (руск.) (бел. (1800), *«Ахіл на востраве Скірас»* Л. Керубіні, *«Поль і Віргінія»* Р. Крэйцэра (абодва — 1804), *«Апраўданая служанка»* Крэйцара, *«Блудны сын»* А. М. Бертона  (руск.) (бел. (абодва — 1818).

П’ер Гардэль сцвярджаў, што моцны тэхнічны танец аднолькава важны для сюжэту і тэатральнасці балета. На яго паўплывалі рэформы Ж. Ж. Навера, хоць Гардэль не бачыў неабходнасці абмяжоўваць тэхніку пры ўключэнні пантамімы. Ён звёў пантаміму да мінімуму і адабраў тых, хто валодаў прыроднымі драматычнымі здольнасцямі. Яго харэаграфія прапанавала танцорам тое, што ён лічыў складанай і драматычнай працай. Па-за операй балетмайстры засяродзіліся на пантаміме. Менавіта ў гэты час Гардэль унёс змены ў трэніроўкі, каб адлюстраваць яго ўвагу да пашырэння тэхнікі. Гардэль дазваляў і заахвочваў стварэнне дывертысментаў для танцораў. Агюст Вестрыс  (руск.) (бел. быў галоўным танцорам у той час і добра вядомы тым, што пашыраў межы паваротаў і скачкоў. Тое, што выклікала дыскамфорт у Гардэля як танцора, стала каштоўным, калі Гардэль стаў балетмайстрам Оперы.

Асноўныя працы
--------------

Усе былі пастаўленыя ў Парыжскай оперы.

* (1784) *Dardanus  (англ.) (бел.*
* (1786) *Les Sauvages*
* (1790) *Télémaque dans l'île de Calypso*
* (1790) *Psyché*
* (1791) *Bacchus et Ariane*
* (1793) *Le Jugement de Pâris*
* (1800) *La Dansomanie*
* (1802) *Le Retour de Zéphire*
* (1803) *Daphnis et Pandore*
* (1804) *Une demi-heure de caprice*
* (1804) *Achille à Scyros*
* (1806) *Paul et Virginie*
* (1808) *Vénus et Adonis*
* (1808) *Alexandre chez Apelles*
* (1809) *La Fête de Mars*
* (1810) *Vertumne et Pomone*
* (1810) *Persée et Andromède*
* (1812) *L’Enfant prodigue*
* (1814) *Le Retour des lys*
* (1815) *L’Heureux Retour*
* (1817) *Les Fiancé de Caserte*
* (1818) *Proserpine*
* (1818) *Zirphile*
* (1818) *La Servante justifiée*

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Chapman, John V. «Forgotten Giant: Pierre Gardel.» Dance Research: The Journal of the Society for Dance Research 5.1 (1987): 3-20.
2. 1 2 3  Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.
3. ↑  Giza, Brian H. «PIERRE GARDEL AND HIS RELATIONSHIP TO THE RISE OF THE ROMANTIC BALLET.»
4. ↑  Kant, Marion, ed. *The Cambridge Companion to Ballet*. Cambridge Companions to Music. Cambridge University Press. , 2007.

Літаратура
----------

* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | International Music Score Library Project |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4660739 · BNF: 12607792k · GND: 116423013 · ISNI: 0000 0000 8395 5216 · LCCN: n97858354 · NTA: 071894802 · SUDOC: 026881519 · VIAF: 76435451 |

 |