Памятная манета Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь
**Норка еўрапейская** для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік сямейства Куніцавыя (*Mustelidae*).

Гісторыя
--------

У 30-40-х гадах мінулага стагоддзя еўрапейская норка сустракалася на ўсёй тэрыторыі рэспублікі. Глыбокая дэпрэсія папуляцыі віду пачалася ў 50-х гадах з-за перапромысла і акліматызацыі амерыканскай норкі.

Сучасная папуляцыя
------------------

Паштовая марка стандартнай серыі
У цяперашні час ва ўсёй Еўропе арэал рэзка скараціўся, стаў разарваным і дробнамазаічным у выніку выцяснення акліматызаванай амерыканскай норкай. Распаўсюджана фрагментарна ў межах ранейшага арэалу, за выключэннем некалькіх лакальных участкаў. Распаўсюджаная на тэрыторыі Беларусі еўрапейская норка ставіцца да падвіду Mustela lutreola borealis — сярэдняруская норка.

У Беларусі ў 1980-90-х гадах былі выяўлены 3 лакальныя папуляцыі еўрапейскай норкі: у вярхоўях р. Ловаці, Лучосы і Сцвігі.

На 2013 год у Беларусі налічвалі каля 540 асобін еўрапейскай норкі.

На 2015 год з’явіліся меркаванні аб амаль поўным знішчэнні беларускай папуляцыі еўрапейскай норкі ў выніку выцяснення яе амерыканскай.

### Дынаміка здабычы

Біялогія
--------

Норка вельмі прывязаная да месца свайго пражывання, і толькі позняй восенню і на працягу зімы яна вандруе. Выклікаецца гэта недахопам корму ў вадаёме або цяжкасцю яго здабывання. Узімку яна прытрымліваецца незамярзальных участкаў невялікіх рэчак, праталін, палонак. Ранняй вясной вяртаецца на ранейшае месца пражывання, дзе і жыве да позняй восені.

Ежу здабывае ў вадзе. Ва ўмовах Беларусі асноўным кормам еўрапейскай норкі на рэках з’яўляюцца жабы, дробныя сысуны і рыба невялікіх памераў. Сярод відаў рыб звычайна спажываюцца акунь, плотка, дробны шчупак, уюн і інш. Акрамя таго, у рацыён еўрапейскай норкі ўваходзяць птушкі, рачныя ракі, малюскі.

Канкурэнцыя з іншымі відамі
---------------------------

З-за трафічнага ціску  (англ.) (бел. і экалагічнага ціску з боку амерыканскай норкі колькасць еўрапейскай норкі памяньшаецца з вялікай хуткасцю. Амерыканскі драпежнік хутка размножаецца і выцясняе еўрапейскую норку. З’явіўшыся ў біёме, амерыканская норка за 3-4 гады цалкам асвойвае ўсе прыдатныя месцы рассялення на вадаёмах. Пры гэтым еўрапейская норка цалкам знікае за 5-10 гадоў. Гэтаму спрыяюць значная экалагічная пластычнасць інтрадукаванага віду, мноства прыдатных для пражывання месцаў, а таксама канкурэнтаздольнасць у параўнанні з абарыгеннай еўрапейскай норкай. Хуткай экспансіі амерыканскай норкі таксама спрыяла наяўнасць эфектыўных рэпрадуктыўных рэгуляцый. Яны заключаюцца ва ўдзеле ў размнажэнні усіх палаваспелых самак, паспяванні ўсіх самак да канца першага года жыцця, павелічэнні пладавітасці пры нізкай шчыльнасці папуляцыі і асабліва пры наяўнасці канкурэнтнага віду — абарыгеннай еўрапейскай норкі.

Ахова
-----

У цяперашні час з’яўляецца выключна рэдкім знікаючым відам фаўны Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Ресурсы охотничьей фауны  (руск.)
2. ↑  Горностай в Беларуси практически исчез, а барсуков стало в 10 раз меньше, чем в начале 2000-х  (руск.)
3. ↑  Горностай в Беларуси практически исчез, а барсуков стало в 10 раз меньше, чем в начале 2000-х  (руск.)
4. ↑  НОРКА АМЕРИКАНСКАЯ (Mustela vision)  (руск.)
5. ↑  Норка американская (норка восточная)  (руск.)

Літаратура
----------

* Сидорович В. Е. Ставровский Д. Д. «Норка европейская»/ Звери: Популярный энциклопедический справочник (Животный мир Беларуси). Минск, 2003. С.223-227
* Сидорович В. Е. «Норки, выдра, ласка и другие куньи» Минск, 1995. −191с.
* Гричик В. В. Бурко Л. Д. «Животный мир Беларуси. Позвоночные : учеб. пособие» Минск, 2013. −399 с.
* Сержанин И. Н. «Млекопитающие Белоруссии». Издание 2-е. Минск, 1961. −321с.
* Савицкий Б. П. Кучмель С. В. Бурко Л. Д. «Млекопитающие Беларуси». Минск, 2005. −319с.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Норка еўрапейская ў Беларусі на Вікісховішчы |

* Европейская норка полностью исчезла в Беларуси, американской осталось половина от экологически потенциального значения(недаступная спасылка)  (руск.)

| Драпежнікі Беларусі |
| --- |
| 
Барсук • Буры мядзведзь • Воўк • Выдра • Гарнастай • Кот свойскі • Куніца каменная • Куніца лясная • Ласка • Ліс звычайны • Лясны кот • Норка амерыканская • Норка еўрапейская • Рысь звычайная • Сабака свойскі • Сабака янотападобны • Тхор • Шакал звычайны • Янот-паласкун
 |

| ⛭Геаграфія Беларусі |
| --- |
| Літасфера | 
* Тэктоніка
* Карысныя выкапні
* Рэльеф
* Глебы
* Крайнія пункты
* Геаграфічны цэнтр

 | легенда |
| Гідрасфера | 
* Рэкі і каналы
* Азёры
* Вадасховішчы
* Балоты

 |
| Атмасфера | 
* Клімат
* Агракліматычныя вобласці

 |
| Біясфера | 

|  |  |
| --- | --- |
| Флора | 
* Ааміцэты
* Водарасці
* Грыбы
* Дзікарослыя расліны
* Мохападобныя
* Слізевікі

 |
| Фаўна  | 
* Земнаводныя
* Імшанкі
* Калаўроткі
* Кольчатыя чэрві
* Круглыя чэрві
* Малюскі
* Мнаганожкі
* Нагахвосткі
* Насякомыя
	+ Вяснянкі
	+ Двухкрылыя
	+ Жукі
	
		- Блішчанкі
		- Божыя кароўкі
		- Вусачы
		- Жужалі
		- Златкі
		- Карапузікі
		- Лістаеды
		- Плывунцы
		- Пласцініставусыя
		- Слонікі
		- Стафілініды
		- Чарнацелкі
		- Шчаўкуны
	+ Матылі
	+ Паўцвердакрылыя
	
		- Пузыраногія
		- Цыкадавыя
	+ Перапончатакрылыя
* Плоскія чэрві
* Прамакрылыя
* Ручайнікі
* Сеткакрылыя
* Стракозы
* Несапраўдныя скарпіёны
* Павукі
* Паўзуны
* Птушкі
* Ракападобныя
* Рыбы
* Скрэбні
* Сенакосцы
* Сысуны
	+ Драпежнікі
	+ Капытныя

 |

 |
| Ахова прыроды | 
* Экалогія (Чырвоная кніга)
* Запаведнікі
* Нацыянальныя паркі
* Заказнікі
* Помнікі прыроды
* Водна-балотныя ўгоддзі

 |
| Антрапасфера | 
* Адміністрацыйны падзел
* Сталіца
* ≛ Гарады
* Час

 |