recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Магу́тнасць** – скалярная фізічная велічыня, якая характарызуе хуткасць выканання работы сілаю. Магутнасцю называюць фізічную велічыню, лікава роўную рабоце, выка-
нанай за адзінку часу. Больш фармальна, магутнасць сілы - гэта вытворная яе работы па часе:

{\displaystyle P={\frac {dA}{dt}}}
Для канечных адрэзкаў часу можна вызначыць **сярэднюю магутнасць** сілы як дзель работы на час, за які яна была выканана:

{\displaystyle P={\frac {A}{t}}}
З улікам азначэння работы, формулу магутнасці можна перапісаць наступным чынам:

{\displaystyle P={\frac {dA}{dt}}={\frac {\mathbf {F} d\mathbf {r} }{dt}}=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v} }
Такім чынам, магутнасць сілы, якая дзейнічае на матэрыяльны пункт, роўная скалярнаму здабытку сілы і хуткасці матэрыяльнага пункта. Велічыня магутнасці складае здабытак абсалютных велічынь сілы, хуткасці матэрыяльнага пункта і косінуса вугла паміж імі.

Адзінкай магутнасці ў СІ з'яўляецца 1 ват (1 Вт). 1 ват — гэта магутнасць, пры якой работа ў 1 джоўль выконваецца за 1 секунду. Выкарыстоўваюцца кратныя адзінкі магутнасці: кілаваты (1 кВт = 1000 Вт), 
мегаваты (1 МВт = 1 х 106 Вт).

Прыборы для вымярэння магутнасці
--------------------------------

* Ватметр
* Варметр
* Фазометр

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4167265-3 · LCCN: sh85105973 · Microsoft: 163258240 · NKC: ph333378 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чаховіч.

**Юзаф Чаховіч** (польск.: Józef Czechowicz, руск.: Иосиф Юстинович Чехович; 1818, Полацкі павет — 1888, Вільня) — фатограф.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Чаховічаў. Сын Юстына. У 1830—1838 гадах вучыўся ў Віцебскай гімназіі разам са сваім братам Аляксандрам. Працаваў фінансавым інспектарам ва ўстановах Ваеннага міністэрства Расійскай імперыі. У 1848 годзе працаваў як бухгалтар ваеннага шпіталя ў Асаўцы.

Зацікавіўся фатаграфіяй, у 1853 годзе ў Любліне дзейнічала яго фотастудыя. З пачаткам Крымскай вайны вярнуўся на ваенную службу ў якасці інспектара паставак для расійскай арміі ў Чарнігаўскай губерні. У 1856 годзе вывучаў фатаграфію ў Парыжы. Вярнуўшыся з-за мяжы, фатаграфаваў у Варшаве, Кіеве і Чарнігаве, у 1861 годзе здымкі планавала апублікаваць выданне «Светописная Русь».

У 1863—1865 гады трымаў фотаатэлье ў Віцебску. У 1865 годзе перабраўся ў Вільню. Неўзабаве атрымаў абавязковы дазвол генерал-губернатара фатаграфаваць Вільню і ўвесь Паўночна-Заходні край. У 1866 ujlpt наведаў Лондан, каб пазнаёміцца з развіццём фатаграфіі. Па вяртанні адкрыў у Вільні фотаатэлье, якое дзейнічала да 1888 года (з перапынкам у 1874—1876 гадах). З 1869 года актыўна здымаў Вільню і ваколіцы. У 1876—1885 гадах — сябра Французскага таварыства фатаграфіі.

У 1876—1888 гадах фотаатэлье Ю. Чаховіча было на вул. Батанічнай ва ўласным доме (каля ўваходу у Батанічны сад). Ю. Чаховіч быў вядомы як выдатны партрэтыст, але яго цікавілі вуліцы і плошчы Вільні і яе ваколіцы. Першым пачаў фатаграфаваць інтэр’еры касцёлаў і палацаў, з чаго пачалося дакументаванне архітэктуры Вільні.

Магіла Юзафа Чаховіча
Пахаваны на Бернардзінскіх могілках у Вільні.

> Юзаф Чаховіч, віленчук, шляхціч, быў адным з першых фатографаў у Вільні, і, здаецца бясспрэчным — першым фатографам-пейзажыстам у Польшчы, які займаўся гэтым маладым мастацтвам з замілаваннем і з пачуццём (Я. Булгак).
> 
>

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2 3  *Dainius Junevičius*. Juozapo Čechavičiaus Vilnius…
3. ↑  Bułhak Jan. O pierwszych fotografach wileńskich z XIX wieku // Fotograf Polski. 1939. No. 3.(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* *Dainius Junevičius*. Juozapo Čechavičiaus Vilnius. Parodos vadovas. — Vilnius: Lietuvos dailės muziejus, 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CONOR: 95619939 · GND: 122407792 · ISNI: 0000 0000 1547 0217 · LCCN: n2018043120 · NUKAT: n2009048193 · SUDOC: 234434325 · VIAF: 8268098 |

 |
Ватметр
**Ватметр** — прылада для вымярэння актыўнай магутнасці электрычнага току. Бывае электрадынамічны, ферадынамічны, індукцыйны. электрастатычны, тэрмаэлектрычны і тэрмарэзістыўны. Мае 2 электрычныя ланцугі: току (уключаецца паслядоўна з нагрузкай) і напружання (паралельна нагрузцы). Пашырэнне межаў вымярэння дасягаецца з дапамогай дадатковых рэзістараў, шунтоў і вымяральных трансфарматараў току і напружання.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13338427s · LCCN: sh85145774 · Microsoft: 204243069 · NDL: 00561410 |
**Вусу́ні**, або **усу́ні** (кіт.: 烏孫, літаральна "унукі крумкача") † — старажытны народ у Цэнтральнай Азіі ў 176 г. да н. э. - 938 г. н. э.

Кітайскія пісьмовыя крыніцы паведамляюць, што вусуні першапачаткова жылі на тэрыторыі правінцыі Ганьсу. У II ст. да н. э. адкачавалі на захад, дзе стварылі дзяржаву на землях сучасных Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна, Казахстана і Кыргызстана з цэнтрам каля возера Ісык-Куль. Некаторы час знаходзіліся ў ваенным саюзе з гунамі. З II ст. н. э. дзяржава вусуняў страціла свой уплыў. У апошнія разы кітайскія пісьмовыя крыніцы фіксуюць іх пад 437 г. і 938 г. н. э.

Згодна кітайскім аўтарам, вусуні мелі светлыя валасы і вочы, займаліся конегадоўляй, падпарадкоўваліся святарам і агульнаму правадыру *гуньмо*. Сучасныя даследчыкі вызначаюць вусуняў або як індаеўрапейцаў, або як цюркаў. Мяркуецца, што пазнейшыя цюркскія плямёны і роды з назвамі *асман*, *сары-усынь*, *уйсынь* і інш. маглі паходзіць ад старажытных вусуняў. З вусунямі звязваюць некаторыя археалагічныя знаходкі (ювелірныя вырабы, кераміка, магільні і інш.), зробленыя ў Сіньцзяне і Казахстане.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Вусуні на Вікісховішчы |

* Chinese History — Wusun

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85141572 |
Артыкул пра гістарычную мячэць у Слоніме. Пра сучасную гл. Слонімская мячэць (1994).

**Слонімская мячэць** — колішняя мячэць у Слоніме Гродзенскай вобласці. Размяшчалася на былой Татарскай вуліцы (цяпер вуліца Кірава). У 1994 годзе ў былой гаспадарчай пабудове XIX стагоддзя была адкрыта новая мячэць.

Гісторыя
--------

Татары ў Слоніме з’явіліся ў XVI стагоддзі. У 1897 годзе ў Слонімскім павеце пражывалі 178 татараў.

Пабудавана ў 1804 годзе з адным мінарэтам і купалам. Згарэла 25 мая 1881 года ў час вялікага гарадскога пажару і праз год адбудавана з дрэва. Грошы на будаўнічыя матэрыялы ахвяраваў граф Францішак Пуслоўскі з Альбярціна.

У верасні 1939 года заможных слонімскіх татар НКУС вывозіў у Сібір. Мячэць спаленая немцамі падчас Другой сусветнай вайны перад адступленнем ўлетку 1944 года. Пасля Другой сусветнай вайны татары актыўна сталі выязджаць на Захад, баючыся новых арыштаў НКУС. У 1946 годзе многія з іх выехалі ў Польшчу.

Архітэктура
-----------

Мячэць, збудаваная ў канцы XIX стагоддзя, па кампазіцыі ўяўляе вежава-купальны варыянт (у цэнтры і над вугламі паабапал міхрабы), вытворны ад царкоўнай архітэктуры гэтага перыяду з рэтраспектыўна-рускімі рысамі. Даследчык гісторыі польска-літоўскіх татар С. Крычынскі апісваў яе так:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Мячэць у Слоніме, з трыма цыбулепадобнымі вежачкамі, ёсць быццам бы копія праваслаўнай царквы. | "|

* Мячэць на старых здымках
* 19301930
* Інтэр'ер мячэці з міхрабам і мумібірамІнтэр'ер мячэці з міхрабам і мумібірам
* 19301930
* Задні фасад. 1916Задні фасад. 1916
* Агароджа. Студзень 1917Агароджа. Студзень 1917

Крыніцы
-------

1. 1 2 3  Слонімская мячэць, якой ужо няма
2. ↑  Лакотка 2003, с. 38.
3. ↑  Лакотка 2003, с. 42.
4. ↑  Лакотка 2003, с. 39.

Літаратура
----------

* *Лакотка А.І.* Драўлянае сакральна-манументальнае дойлідства Беларусі / А.І. Лакотка. — Мн.: Беларусь, 2003. — 224 с. — ISBN 985-01-0423-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Слонімская мячэць
* Слонімская мячэць на сайце Radzima.org

| ⛭Мячэці Беларусі |
| --- |
| 
* Відзы†
* Гомель
* Даўбучкі1
* Іўе
* Клецк†
* Лоўчыцы
* Ляхавічы†
* Мінск†
* Саборная мячэць (Мінск)
* Мір†
* Мядзел†
* Навагрудак
* Слонім†
* Слонім (1994)
* Смілавічы

 |
| 1 перавезена ў музей народнай архітэктуры і побыту † страчаныя |
**Епіскап Веніямін** (свецкае імя *Сяргей Васілевіч Навіцкі*; 30 верасня 1900, Мінская губерня — 14 кастрычніка 1976, Чэбаксары) — праваслаўны дзеяч, епіскап.

Біяграфія
---------

Пасля сканчэння Слуцкага духоўнага вучылішча ў 1914 годзе паступіў у Мінскую духоўную семінарыю, у якой вучыўся да яе закрыцця ў 1918 годзе. З 1919 года настаўнік школы в. Печураны Слуцкага павета, цяпер Капыльскі раён. З 1921 года псаломшчык Свята-Троіцкай царквы в. Дарава Навагрудскага павета, цяпер Ляхавіцкі раён.

З 1922 года вучыўся ў Віленскай духоўнай семінарыі, з 1925 года на багаслоўскім факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. 25 снежня 1928 года пастрыжаны ў іераманаха. Пасля сканчэння універсітэта (1929) член Духоўнага сабора Успенскай Пачаеўскай Лаўры. 17 мая 1934 года ўзведзены ў сан архімандрыта. З лета 1936 настаяцель Пакроўскай царквы ў Львове, благачынны праваслаўных прыходаў Галіцыі.

У снежні 1937 года абараніў дысертацыю «Об изменяемости канонов православной церкви» і атрымаў ступень магістра багаслоўя. 15 ліпеня 1941 года хіратанізаваны ў епіскапа Пінскага і Палескага, вікарыя Валынскай епархіі. Падчас Другой сусветнай вайны заставаўся на акупаванай тэрыторыі. Са жніўня 1942 года епіскап Палтаўскі і Лубненскі.

Арыштаваны ў 1944 годзе ў  Кіеве. Асуджаны да 10 гадоў. Этапаваны ў адзін з Калымскіх канцлагераў. Вызвалены ў 1956 годзе. З лістапада 1956 года епіскап Омскі і Цюменскі. 12 лютага 1958 года ўзведзены ў сан архіепіскапа. З 21 лютага 1958 года архіепіскап Іркуцкі і Чыцінскі. З 31 мая 1973 года архіепіскап Чэбаксарскі і Чувашскі.

Зноскі
------

1. ↑  Падрыхтоўка й арганізацыя БАПЦ у часе Другой Сусьветнай вайны
2. ↑  ВЕНІЯМІН (НАВІЦКІ)
Коканы тутавага шаўкапрада сабраныя для вырабу шоўку
**Шоўк** (ад стараж.-сканд. *silki*), **Ядваб** — натуральная тэкстыльная нітка жывёльнага паходжання.

Выдзяляецца спецыяльнымі залозамі вусеняў тутавага шаўкапрада пры звіванні коканаў. Складаецца з бялковых рэчываў фібраіну (70—80 %) і серыцыну (20—30 %), воскаў, тлушчаў, мінеральных рэчываў. Пры размотванні коканаў атрымліваюць шоўк-сырэц для вытворчасці шаўковых тканін.

Вызначаецца тонкасцю, вялікай гіграскапічнасцю, умераным бляскам; лёгка афарбоўваецца, устойлівы да дзеяння мінеральных кіслот, малаўстойлівы да дзеяння шчолачаў. Пад уздзеяннем святла і кіслароду паветра траціць трываласць.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С. 734

Літаратура
----------

* Шоўк // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шоўк

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX533940 · BNF: 11941507q · GND: 4054289-0 · LCCN: sh85122543 · NKC: ph120662 |
**Ізлінгтан**, англ.: Islington, ɪzlɪŋtən — раён Вялікага Лондана. З'яўляецца цэнтральным раёнам у лонданскім бора Ізлінгтан. Межы раёна — ад Ізлінгтан-Хай-стрыт да Хайберы-Філдс. Па раёне праходзіць ажыўленая аўтамабільная дарога Апер-стрыт. У шырэйшым сэнсе тэрмін Ізлінгтан ахоплівае таксама суседнія раёны Барнсберы, Кэнанберы і Дэ-Бовуар-Таўн (да 16-17 стст. і Ізлінгтан, і гэтыя раёны былі звычайнымі аграрнымі памесцямі).

З канца 20 стагоддзя ў раёне пражывае буйная турэцкая абшчына.

Саксы, якія насялялі гэту мясцовасць, назвалі яе Гізелдан, *Giseldone* (1005), затым *Gislandune* (1062), што азначае «ўзгорак Гіслы» (Гісла — старадаўняе англасаксонскае імя, дун — умацаванае паселішча на ўзгорку). Пазней назва трансфармавалася ў *Isledon*, а прыкладна ў 17 стагоддзі прыняла сваю цяперашнюю форму.

Зноскі
------

1. ↑  'Islington: Growth', A History of the County of Middlesex: Volume 8: Islington and Stoke Newington parishes (1985), pp. 9-19 Архівавана 10 чэрвеня 2007. accessed: 13 March 2007

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ізлінгтан на Вікісховішчы |

* Islington Council
* Islington Archaeology & History Society
* Islington Literary & Historical Strolls Архівавана 8 кастрычніка 2006.
* The Islington Society
* St Mary’s Church
* Freightliner’s Farm
* London Landscape TV episode (5 mins) about Islington Архівавана 13 ліпеня 2011.
* Islington Labour Party
* A History of the County of Middlesex: Volume 8 Архівавана 10 чэрвеня 2007. (Note that even this largely refers to the old parish, considerably larger than the modern district)
Горны ландшафт Падгале ў раёне вёскі Мале Цыхе (польск.: Małe Ciche)
Від на Новы-Тарг, цэнтр Падгале
**Падгале** (польск.: Podhale) — гісторыка-геаграфічная вобласць у паўднёвай Польшчы, размешчаная на мяжы са Славакіяй у паўночных адгор’ях Татр у басейнах рэк Бялы-Дунаец і Чарны-Дунаец, а таксама ў басейне верхняга цячэння ракі Дунаец  (руск.) (бел.. Падгале знаходзіцца ў межах Малапольскага ваяводства. На тэрыторыі Падгале размешчаны такія гарады, як Новы-Тарг (гістарычны цэнтр Падгале, званы мясцовымі жыхарамі проста «горад») і Закапанэ, а таксама вёскі, у іх ліку Чарны-Дунаец  (руск.) (бел. Бялы-Дунаец, Бялка-Татшаньска, Букавіна-Татшаньска і іншыя. Насельніцтва ўяўляе сабой адну з субэтнічных груп гуралей — падгалян.

Назва рэгіёну Падгале з’явілася ў сярэдзіне XIX стагоддзя, спачатку яно адносілася толькі да паўночных схілаў Татр, але затым стала распаўсюджвацца на землі, якія ляжаць на поўнач, у пачатку XX стагоддзя ў Падгале ўключалі ўжо наваколлі Новы-Тарга. Рэгіён падзяляецца на некалькі частак: Скалістае Падгале на поўдні, Сярэдняе Падгале ў раўнінным раёне Новы-Тарга, Усходняе Падгале па левабярэжжы Дунайца ўсходнее ад Новы-Тарга і Ніжняе Падгале ў ваколіцах Рабкі.

Падгале асвойвалася палякамі з XI стагоддзя, перасяленне ішло з поўначы на поўдзень з басейнаў ракі Рабы і ніжняга Дунайца.

Гл. таксама
-----------

* Падгальскія гаворкі польскай мовы  (руск.) (бел.

Зноскі
------

1. ↑  Словарь географических названий зарубежных стан / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд. перераб. и доп. — М.: Недра, 1986. — С. 284
2. ↑  Podhale // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880—1914. — Т. 3. — С. 389.
3. ↑  Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe pod redakcją Haliny Karaś (польск.). — Opis dialektów polskich. Dialekt małopolski. Podhale. Geografia regionu. Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2013.
4. ↑  Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe pod redakcją Haliny Karaś (польск.). — Opis dialektów polskich. Dialekt małopolski. Podhale. Historia regionu. Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2013. Праверана 30 красавіка 2017.(польск.) . — Opis dialektów polskich. Dialekt małopolski. Podhale. Historia regionu.  з першакрыніцы 23 студзеня 2013.

Спасылкі
--------

* Zakopiański portal internetowy (польск.). — Podhale. Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2013. Праверана 30 красавіка 2017.
* Góralzczyzna polska (польск.)(недаступная спасылка). — Карта рассялення гуралей (Уключаючы падгалян) у Польшчы. Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2013. Праверана 18 студзеня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85103665 · NKC: ge130451 |
**Адмітанс** (фр.: admittance ад лац.: аdmittere прапускаць, ўпускаць) — поўная комплексная праводнасць двухполюсніка для гарманічнага сігналу. У айчыннай літаратуры гэты тэрмін звычайна не ўжываецца — ужываецца «комплексная праводнасць» (гл. н-д: Бессонов Л. А. «Теорические основы электротехники»)

Стандартнае абазначэнне адмітанса ў формулах — **Y** або **y**, размернасць — dim Y = L−2M−1T³I², адзінка СІ — сіменс (**См**, **S**).

Матэматычны сэнс
----------------

Пад поўнай праводнасцю разумеюць велічыню, адваротную імпедансу (поўнаму супраціўленню):

{\displaystyle {\dot {Y}}=1/{\dot {Z}}={\frac {1}{R+jX}}=G+jB=\left|{\dot {Y}}\right|e^{j\arg {\dot {Y}}}}
дзе **Z** — імпеданс; **G** — сапраўдны складнік; **B** — уяўны складнік.

Сапраўдны і ўяўны складнікі адмітанса звязаны з складнікамі імпеданса наступным чынам:

{\displaystyle G={\frac {R}{R^{2}+X^{2}}}} ;    {\displaystyle B={\frac {-X}{R^{2}+X^{2}}},}
дзе **R** і **X** — адпаведна актыўны і рэактыўны складнікі імпеданса.

Абсалютнае значэнне адмітанса роўнае квадратычнай суме складнікаў:

{\displaystyle Y={\sqrt {G^{2}+B^{2}}}.}

Фізічны сэнс
------------

Эквівалентную схему двухполюсніка ў ланцугу пераменнага току можна прадставіць у выглядзе двух злучаных паралельна элементаў — ідэальнага рэзістара з чыста актыўным супраціўленнем і ідэальнага (без страт) рэактыўнага элемента (кандэнсатара або катушкі індуктыўнасці). Пры гэтым актыўная праводнасць рэзістара будзе адпавядаць сапраўднаму складніку комплекснай праводнасці, а рэактыўная праводнасць катушкі або кандэнсатара — ўяўнаму складніку.

Закон Ома пры выкарыстанні комплекснай праводнасці запісваюць у выглядзе:

{\displaystyle {\hat {I}}={\hat {U}}Y} ці {\displaystyle {\hat {I}}={\hat {U}}G-j{\hat {U}}B={\hat {I}}\_{A}+{\hat {I}}\_{R},}
дзе **I** — сіла току; **IA** і **IR** — актыўны і рэактыўны складнікі току; **U** — напружанне на ўчастку ланцуга.

Вымярэнні
---------

Для вымярэння адмітанса прымяняюцца вымяральнікі іммітанса, аналізатары імпеданса, вымяральнікі дыхтоўнасці (ускосны метад), а ў дыяпазоне ЗВЧ таксама вымяральныя лініі і вымяральнікі поўных супраціўленняў (ускосны метад).

Гл. таксама
-----------

* Электрычны імпеданс

Літаратура
----------

* Бессонов Л. А. — Теоретические основы электротехники: Электрические цепи — М.: Высш. школа, 1978.

Спасылкі
--------

* Компактные обозначения
**Павел Ніканоравіч Шалгуноў** (руск.: Павел Никанорович Шелгунов) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, губернатар Мінскі (1864—1868) і Магілёўскі (1868—1869).

Біяграфія
---------

Скончыў Канстанцінаўскае ваеннае вучылішча (Дваранскі полк) у званні фельдфебеля. У 1844 годзе ўступіў у службу прапаршчыкам. У 1847 годзе ўзведзены ў падпаручнікі, а затым у паручнікі. У 1848 годзе зацверджаны батальённым ад’ютантам. У 1850 адлічаны ў фронт палка.

У 1854 годзе ўзведзены ў штабс-капітаны і зацверджаны ротным камандзірам. У 1859 годзе зацверджаны членам палкавога гаспадарчага камітэта. У 1860 годзе зацверджаны палкавым скарбнікам і выраблены ў капітаны. У 1862 годзе адлічаны ў фронт.

У 1862 годзе прызначаны выконваючым абавязкі малодшага штаб-афіцэра і ў тым жа годзе быў узведзены ў палкоўнікі. У 1863 годзе зацверджаны камандзірам 3-га батальёна. У 1863 годзе камандзіраваны ў распараджэнне камандуючага войскамі Віленскай ваеннай акругі.

У 1864 годзе прызначаны выконваючым абавязкі Мінскага губернатара і ў тым жа годзе прыняў абавязкі па кіраванні ваеннага губернатара Мінскай губерні. У 1864 годзе зацверджаны на пасадзе мінскага губернатара. Губернатар Магілёўскай губерні Расійскай імперыі ў 1868—1870 гг.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Памятная кніжка Магілёўскай губерні за 1910 год.
Самаходная пускавая ўстаноўка 9П78-1 АТРК Іскандэр-М.
**Іскандэр** (індэкс комплексу — **9К720**) — сямейства расійскіх аператыўна-тактычных ракетных комплексаў (АТРК): «Іскандэр», «Іскандэр-М», «Іскандэр-К», «Іскандэр-Э». Распрацаваны навукова-вытворчай карпарацыяй «Канструктарскае бюро машынабудавання» (КБМ) у горадзе Каломне Маскоўскай вобласці.

Асноўнае прызначэнне ракетных комплексаў «Іскандэр» — знішчэнне сістэм СПА і СРА праціўніка, а таксама найважнейшых аб’ектаў, якія прыкрываюцца імі, на далёкасцях да 500 км.

Упершыню ракетны комплекс «Іскандэр» быў прадстаўлены ў жніўні 1999 года на міжнародным авіяцыйна-касмічным салоне (МАКС) у горадзе Жукоўскім Маскоўскай вобласці.

Зноскі
------

1. ↑  Мошкин М. «Искандер» оказался приманкой для американского спутника // Взгляд : газета. — 8.10.2016.
2. ↑  Иванов А. (2015-03-17). "Ужас по имени «Искандер»". Информационное агентство «Оружие России». Праверана 2016-10-10. Архівавана 13 кастрычніка 2016. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 кастрычніка 2016. Праверана 8 сакавіка 2022.
3. ↑  *Воронов В*. «Искандер-невидимка». — Чем на самом деле грозил российский президент Америке и Европе, или Как генералы вводят в заблуждение своего главнокомандующего.Совершенно секретно: газета. — 18.12.2008.
Заход
**Закат** або **заход** Сонца — знікненне свяціла пад гарызонтам. Заход Сонца часта больш яркі, чым узыход і з больш яркімі чырвонымі і аранжавымі адценнямі. На працягу дня Сонца награвае паверхню Зямлі, памяншаецца адносная вільготнасць і павышаецца хуткасць ветру, пыл падымаецца ў паветра. Тым не менш, адрозненні паміж узыходам і заходам Сонца могуць у некаторых выпадках залежаць ад геаграфічнай пазіцыі назіральніка.

Спасылкі
--------

* Распісанне ўзыходаў і заходаў па гарадам (англ.). Праверана 23 кастрычніка 2012.
* Геолокационный сервис для расчёта времени астрономических событий, восхода и захода Солнца.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| wikt: | Заход у Вікіслоўніку |
| commons: | Заход на Вікісховішчы |
**Бей** — цюркскі тытул і званне, ваеннае і адміністрацыйнае, ідучае першапачаткова ад цюркскага тытула **«бег»** — кіраўнік, правадыр, князь, гаспадар. Як звычайна ў цюркскіх мовах, гэты тытул мае прамы раўналежнік у тэрмінах, вызначальных сямейныя адносіны — муж, супруг, глава сям'і. Першапачаткова глава самастойнага радавога, рода-племяннога і нават палітычнага (дзяржаўнага) тэрытарыяльнага падпадзялення. У ранніх цюркскіх мовах існавала нават паняцце *«беглербегі»* («князь князёў»), якое адпавядае больш распаўсюджаным тытулам султана, шаханшаха і г. д. У буйных цюркскіх палітычных аб'яднаннях — каганатах, султанатах і г. д. **бег** (бей) займаў вызначаную іерархічную пазіцыю сярод тытулаваных адміністратараў. У Асманскай імперыі пачатковы парадак быў такім (хоць і не на ўсім працягу існавання імперыі) — паша, бей, ага, эфендзі. Тытул бея, як індывідуалізаванае званне, маглі насіць князі (гаспадары) Малдавіі, Валахіі, вострава Самос.

У сучаснай Турцыі слова бей набыла сэнс ветлівага звароту да паважанай асобы (аналаг еўрапейскіх зваротаў містар, месье, сіньёр, пан і г. д.).

| ⛭Тытулы блізкаўсходніх народаў |
| --- |
| Манархі | 
* Малік
* Падзішах
* Султан
* Халіф
* Шах
* Шахіншах
* Эмір
* Ільхан
* Каган

 |
| Правадыры | 
* Атабек
* Мелік
* Сардар
* Хан

 |
| Саноўнікі | 
* Бей
* Бейлербей
* Бек
* Бекляры-бек
* Валі
* Візір
* Інал
* Кадыяскер
* Каймакам
* Капудан-паша
* Мурза
* Наіб
* Нурадзін
* Паша
* Сю-башы
* Хедзіў

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча (значэнні).
 **Плошча** — лікавая характарыстыка двухмернай (плоскай або скрыўленай) геаметрычнай фігуры, якая, нефармальна кажучы, паказвае памер гэтай фігуры. Гістарычна вылічэнне плошчы называлася квадратурай. Канкрэтнае значэнне плошчы для простых фігур адназначна выцякае з прад'яўленых да гэтага паняцця практычна важных патрабаванняў (гл. ніжэй). Фігуры з аднолькавай плошчай называюцца роўнавялікімі.

Агульны метад вылічэння плошчы геаметрычных фігур прадаставіла інтэгральнае вылічэнне. Абагульненнем паняцці плошчы стала тэорыя меры мноства, прыдатная для больш шырокага класа геаметрычных аб'ектаў.

Для набліжанага вылічэння плошчы на практыцы выкарыстоўваюць палеткі або спецыяльны вымяральны прыбор — планіметр.

Адзінкі вымярэння
-----------------

### Метрычныя адзінкі

* Квадратны кіламетр
* Гектар
* Ар (сотка)
* Квадратны метр
* Квадратны сантыметр
* Квадратны міліметр

Зноскі
------

1. ↑  Площадь // Математическая энциклопедия (в 5 томах). — М.: Советская Энциклопедия, 1982. — Т. 4.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12172891w · GND: 4193807-0 · LCCN: sh85006984 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Косціч.
**Таццяна Фёдараўна Косціч** (нар. 15 сакавіка 1952, г. Хабараўск, РСФСР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1975 годзе БПІ, у 1998 годзе Міжнародную летнюю школу Нясвіжскай Акадэміі.

У 1975—1990 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар інстытута «Мінскпраект», у 1990—2001 гадах кіраўнік групы, начальнік аддзела Беларускага рэстаўрацыйна-праектнага інстытута, у 2001—2012 гадах начальнік аддзела у «Праектрэстаўрацыі», начальнік АГ і ЛП праектнага філіяла «Белрэстаўрацыя».

Творчасць
---------

Асноўныя працы: рэканструкцыя Цэнтральнага дзіцячага парку імя М. Горкага ў Мінску (1998—1999, будаўніцтва 2002—2003; навуковы кіраўнік Т. Ф. Косціч, мастацтвазнавец В. Р. Кукуня, гісторык У. М. Дзянісаў, архітэктары Т. Ф. Косціч,  Полех, Б. С. Косціч); праект рэстаўрацыі парку былой сядзібы М. Агінскага ў в. Залессе Смаргонскага раёна (1993; навуковы кіраўнік Л.  Іванова, мастацтвазнавец В. Р. Кукуня, дэндролаг Л. А. Дайнэка); эскізны праект рэстаўрацыі парку ў г. Высокае Камянецкага раёна (1999; навуковы кіраўнік Т. Ф. Косціч, мастацтвазнавец В. Р. Кукуня, архітэктары Т. Ф. Косціч,  Полех); эскізнае рашэнне добраўпарадкавання палацава-паркавага ансамбля ў г. Нароўля Гомельскай вобласці (2007; навуковы кіраўнік У. І. Мелех, гісторыкі С. Ф. Адамовіч, В. Р. Кукуня, архітэктары Косціч Т. Ф.  Полех); праект рэгенерацыі тэрыторыі сядзібна-паркавага комплексу «Фальварак Багуслаўскі» ў г. Гомелі (2007; навуковы кіраўнік У. І. Мелех, мастацтвазнавец В. Р. Кукуня); рэканструкцыя і добраўпарадкаванне вул. К. Маркса ад вул. Я. Купалы да вул. Свярдлова; рэканструкцыя добраўпарадкавання перад Домам афіцэраў (2003—2008, будаўніцтва ў 2007—2009, мастацтвазнавец В. Р. Кукуня, архітэктары Косціч Т. Ф.  Полех); рэканструкцыя парку палацава-паркавага комплексу ў в. Свяцк Гродзенскай вобласці (2011; навуковы кіраўнік Л.  Іванова, мастацтвазнавец В. Р. Кукуня, архітэктары Т. Ф. Косціч,  Полех).

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай інстытута «Мінскпраект» (1988), граматай Міністэрства культуры (2011).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Козырев Олег Павлович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Русецкая.
**Ванда Іванаўна Русе́цкая** (нар. 13 жніўня 1945) — беларуская сацыёлаг.

Біяграфія
---------

Скончыла Чыцінскі педагагічны істытут (1967). Кандыдат (1982), доктар сацыялагічных навук (1992; дысертацыя «Узаемадзеянне калектыўных і індывідуальных фактараў у навуковай рабоце», навуковы кіраўнік Я. М. Бабосаў). У 1974—1990 гадах старшы лабарант, малодшы, старшы, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі і права АН БССР, у 1990—1999 — вядучы, галоўны навуковы супрацоўнік, загадчыца аддзелам сацыялогіі культуры Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Сфера навуковых зацікаўленняў — сацыяльныя аспекты дзейнасці навуковых, вытворчых калектываў; развіццё нацыянальных культр, нацыянальных адносін ў Беларусі.

Аўтар болей за 70 навуковых прац, у т. л. «Роль коллективных начал социализма в формировании личности» (1983), «Коллективистская сущность общественных отношений социализма» (1984), «Трудовой коллектив — центральное звено перестройки» (1989), «Взаимодействие индивидуальных и организационных факторов в научной деятельности» (1991), «Социодинамика научного коллектива» (1993), «Особенности этнонациональной и религиозной идентификации населения в контексте социально-политической трансформации Беларуси» (1996), «О социологии пограничья» (2000) і інш.

Падрыхтавала 5 кандыдатаў навук.

Лаўрэат прэміі НАН Беларусі за лепшую калектыўную працу па грамадскіх навуках.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 456.
* Гуманитарии и обществоведы НАН Беларуси. — Минск, 1997. — С. 129.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 531.
* Русецкая Ванда Ивановна // Социология: Энциклопедия / А. А. Грицанов, В. Л. Абушенко, Г. М. Евелькин, Г. Н. Соколова, О. В. Терещенко. — Мн.: Интерпрессервис; Книжный Дом, 2003.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рэдзька.

**Алесь Дубровіч**, сапр.:**Аляксей Рыгоравіч Рэдзька** (1910, в. Галубічы Дзісенскага пав. Віленскай губ. цяпер в. Каралевічы, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць — 7 лістапада 1942, Глыбоччына) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Друкавацца пачаў у 1928 годзе (карэспандэнцыі ў газеце «Доля працы»). У 1933 годзе апублікаваны яго першы верш «Беларусь». Удзельнік 1-га нелегальнага з’езда заходнебеларускіх пісьменнікаў (Вільня, 1933). Арыштаваны польскімі ўладамі ў 1934 годзе за падпісанне і публікацыю «Дэкларацыі групы паэтаў да ўсіх пісьменнікаў Заходняй Беларусі». Два з паловай гады без суда правёў у віленскай турме на Лукішках. Палітвязні выдавалі рукапісны часопіс «Краты», дзе ён змяшчаў свае творы пад псеўданімамі Макар і Мікіта. Пасля вызвалення ў 1936 годзе узяў псеўданім «Алесь Дубровіч». Актыўна друкаваўся ў заходнебеларускіх перыядычных выданнях («Беларускі летапіс», «Калоссе»). У кастрычніку 1939 года быў дэлегатам Народнага сходу ў Беластоку. У 1940 годзе пасля з’яднання Заходняй Беларусі з БССР працаваў карэспандэнтам газеты «Вілейская праўда». У гады вайны ў антыфашысцкім падполлі. Быў арыштаваны ў канцы лістапада 1942 года акупацыйнымі ўладамі; расстраляны.

Дзед вядомага дудара, музыканта і майстра народных інструментаў Дзмітрыя Дзёміна.

Творы
-----

* У кн.: Сцягі і паходні. Мн. 1965;
* Крывёю сэрца. Мн. 1967;
* Радзіме — радок і жыццё. Мн. 1986.

Ушанаванне памяці
-----------------

* Помнік на месцы расстрэлу патрыётаў, непадалёк ад вёскі Галубічы.
* Адна з вуліц горада Глыбокае носіць імя Алеся Дубровіча.
* У 2012 годзе ў Глыбокім была адкрыта Алея гонару, на якой устаноўлены бюст паэта.

Зноскі
------

1. ↑  Да 105-гадовага юбілею паэта Алеся Дубровіча // Глыбоцкая централізаваная бібліятэчная сістэма

Спасылкі
--------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
**Камбейскі бурштын** (англ.: Cambay amber) - выкапнёвая смала, россыпы якой знаходзяць у шахтах на тэрыторыі індыйскага штата Гуджарат, дзе вядзецца здабыча бурага вугалю. Узрост бурштынаносных адкладаў складае 55-52 млн гадоў (ранні эацэн). Крыніцай смалы, з якой утварыўся бурштын, былі дрэвы з сямейства *{{bt-bellat||Dipterocarpaceae}}*. У камбейскім бурштыне было знойдзена больш за 55 сямействаў і 100 відаў членістаногіх. Дрэнна палімерызаваны, дзякуючы чаму добра раствараецца ў арганічных растваральніках, такіх як хлараформ, што дазваляе здабываць з яго насякомых для вывучэння.


1. ↑  {{{загаловак}}}(англ.). — 2017-11-01. — В. 1. — Т. 12. — P. e0169144. — ISSN 1932-6203. — DOI:10.1371/journal.pone.0169144 Архівавана з першакрыніцы 22 лістапада 2021.
2. ↑  {{{загаловак}}}(англ.). — 2010-10-26. — В. 43. — Т. 107. — P. 18360—18365. — ISSN 1091-6490 0027-8424, 1091-6490. — DOI:10.1073/pnas.1007407107 Архівавана з першакрыніцы 29 лістапада 2020.
3. ↑  The extraction of fossil arthropods from Lower Eocene Cambay amber - Acta Palaeontologica Polonica (англ.). *www.app.pan.pl*. Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2020. Праверана 27 лістапада 2020.
**Дзень незалежнасці Рэспублікі Малдова** (рум.: Ziua Independenței) — нацыянальнае свята Рэспублікі Малдова, якім адзначаецца прыняцце Дэкларацыі пра незалежнасць. Афіцыйнае дзяржаўнае свята і выходны дзень.

Гісторыя
--------

27 жніўня 1991 года ў Малдаўскай ССР быў скліканы Вялікі нацыянальны сход, у выніку якога Парламент прагаласаваў за прыняцце Дэкларацыі аб незалежнасці.

У гэты дзень Прэзідэнт Малдовы звяртаецца з віншавальнай прамовай да нацыі. У сталіцы краіны — Кішынёве і іншых гарадах рэспублікі праходзяць розныя святочныя мерапрыемствы. У Кішынёве ўрачыстасці праходзяць на плошчы Вялікага нацыянальнага сходу. Завяршае Дзень незалежнасці святочны салют.

Зноскі
------

1. ↑  День независимости Республики Молдова
2. ↑  День Независимости Республики Молдова — Фотогалерея

Спасылкі
--------

* День Независимости Молдовы  (руск.)
* 27 августа — День независимости Молдовы  (руск.)
* Moldova celebrates Independence Day Архівавана 2 красавіка 2016.  (англ.)
Тканіна шэніл
**Шэніл** — жакардавая тканіна са складаным малюнкам пляцення. У структуры мае адну або некалькі шэнілавых нітак з варсінкамі. Назва "шэніл" мае французскае паходжанне, у перакладзе азначае "вусень" (ад фр.: chenille). Назва дадзена па складзе нітак, асновай якіх з'яўляюцца начасаныя, пухнатыя валокны.

Тэхналогію атрымання пражы стварылі некалькі стагоддзяў таму ў ЗША, і на працягу доўгага часу яна лічылася эксклюзівам.

Склад абівальнай тканіны
------------------------

Ніткі
* Бавоўна
* Віскозная тканіна
* Сінтэтычны шэніл

Выкарыстанне
------------

Тканіна шэніл шчыльнага крою выкарыстоўваецца для абіўкі мэблі: крэслаў, канапаў і іншай мяккай мэблі  (руск.) (бел.. Больш лёгкі крой выкарыстоўваюць для фіранак, абіўкі сцен і іншага.

Годнасці тканіны
----------------

Шэнілавая тканіна выдатна паглынае шум і святло, таму часцей за ўсё выкарыстоўваецца для фіранак або штор. Яна з'яўляецца мяккай, эластычнай, і не мяняе свайго першапачатковага выгляду пасля мыцця або чысткі. Мае розныя расфарбоўкі, арнаменты і ўзоры, што дазваляе рэалізоўваць любыя фантазіі. Дзякуючы ўласцівасцям нітак тканіна зносаўстойлівая і даўгавечная. Экалагічная, паколькі ў складзе прысутнічае шмат бавоўны.

Літаратура
----------

* + *Жмакин М. Соколов И.* Удобная мебель для дома и дачи своими руками. — Рипол Классик, 2011. — С. 66–67. — ISBN 978-5-386-02759-9.
	+ *Володина Е.* Материаловедение для дизайнеров интерьеров. — Издательские решения. — Т. 1. — 570 с. — ISBN 978-5-4474-1592-1.

1. ↑  Володина.
2. ↑  Жмакин, Соколов 2011.
**Літр** (л, l, L, ℓ) — адзінка вымярэння аб'ёму, дапушчальная да ўжывання нараўне з адзінкамі СІ.

1 л = 10−3 м3 = 1 дм3 (**кубічны дэцыметр**) = 103 см3 (**кубічных сантыметраў**)

Вытворныя ад літра адзінкі — мілілітр (мл, ml), мікралітр і дэкалітр (dal).

1 мл = 10−3 л = 10−6 м3 = 1 см3

1 дал = 10 л = 10−2 м3

Аб'ём літра
-----------

У 1901 годзе рашэннем 3-й Генеральнай канферэнцыі па мерах і вагам літр быў вызначаны як аб'ём 1 кг чыстай вады пры нармальным атмасферным ціску (760 мм рт. сп.) і тэмпературы найбольшай шчыльнасці вады (4 °С). Такім чынам, аб'ём 1 літра быў прыняты за 1,000028 дм3. 

У 1964 годзе 12-я Генеральная канферэнцыя па мерах і вагам адмяніла гэтае азначэнне і прыняла, што 1 л = 1 дм3.
**Вячаслаў Якубавіч Лаўскі** (15 (27) лістапада 1900, в. Слачва Навагрудскага павета Мінскай губерніі, цяпер Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць — 25 верасня 1951, Інта, Комі АССР, ГУЛАГ) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог, публіцыст.

У 1916 быў у бежанстве на Бабруйшчыне. З вясны 1919 браў удзел у арганізацыі на Ігуменшчыне беларускіх школ. У 1920—1922 вучыўся ў Навагрудскай беларускай гімназіі, потым у Пражскім політэхнічным інстытуце, які скончыў у 1929. Падчас вучобы ў Празе быў адным з кіраўнікоў студэнцкай філіі Беларускага сялянскага саюза і секцыі БСРГ, сакратаром скаўцкай арганізацыі «Сокал». Адзін з заснавальнікаў у жніўні 1924 «Аб’яднання беларускіх студэнцкіх арганізацый» (АБСА). Публікаваў артыкулы па праблемах беларускага студэнцкага руху. У часопісах «Новы шлях», «Студэнцкая думка» надрукаваў рад апавяданняў. Пасля вяртання ў Заходнюю Беларусь у 1930—1934 выкладаў у Навагрудскай беларускай гімназіі. З 1939 начальнік Лідскага дарожнага аддзела. Падчас 2-й сусветнай вайны супрацоўнічаў з нямецкімі ўладамі. У 1942—1944 быў членам Лідскага беларускага нацыянальнага камітэта. Арыштаваны органамі НКУС у 1945. Памёр у зняволенні.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 132577 |
**Сцяг Мар’інай Горкі** — сцяг горада Мар’інай Горкі і Пухавіцкага раёна. Сцяг Пухавіцкага раёна і Мар’інай Горкі зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 ліпеня 2000 года № 42.

Апісанне
--------

Сцяг Пухавіцкага раёна ўзяты з герба г. Мар’іна Горка. Сцяг: прастакутнае палатно блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры якога выява Багародзіцы ў чырвона-блакітных адзеннях з белым покрывам.

Гісторыя
--------

Гарадскі стадыён г. Мар’іна Горка. Кабінка для каментатараў са сцягам горада
Паходжанне назвы горада Мар’іна Горка сыходзіць у дахрысціянскія часы. Па легендзе, на ўзвышшы, калісьці размешчанае на месцы сучаснага горада, стаяла паганская бажніца. Тут ушаноўвалі нарачонай Сонца, багіні-мацюкай, заступніцы дзіцянараджэння Мары. Праз шмат гадоў, у 1874 годзе, у Мар’інай Горцы — вёсцы Ігуменскага павета Мінскай губерні — была пабудавана царква Раства Найсвяцейшай Багародзіцы. Храм быў вядомы даўнейшым абразом «Матка Боская», асабліва ўшанаванай мясцовымі жыхарамі. Свята праваслаўнай царквы Покрыва Найсвяцейшай Багародзіцы адзначаецца 1 кастрычніка. Ён быў усталяваны ў памяць аб падзеі, якая адбылася ў Канстанцінопалі ў сярэдзіне X стагоддзя. Імперыя вяла тым часам вайну з сарацынамі, і гораду пагражала смяротная небяспека. У азначаны дзень Святы Андрэй Юродзівы і яго вучань Епiфанiй, знаходзячыся ва Улахернскім храме падчас усяночнага пільнавання, убачылі на паветры Боскую Матку з процьмай святых, якая моліцца пра свет і якая распасцерла свой покрыва (амафор) над хрысціянамі. Грэкі падбадзёрыліся, і сарацыны былі адбіты. Царкоўнаму набажэнству ў гэты дзень нададзена асаблівая веліч. У гонар Покрыва Боскай Маці існуе акафіст.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Герб города Марьина Горка // «Геральдика Беларуси»  (руск.)
* Гербы // ПУХАВIЦКIРАЁН.INFO

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
**Парламенцкія выбары** павінны былі адбыцца ў Балгарыі ў 2018 годзе пасля сканчэння чатырохгадовага тэрміна Нацыянальнага Сходу. Аднак датэрміновыя выбары адбыліся 26 сакавіка 2017 года пасля адстаўкі прэм’ер-міністра Бойка Барысава і няўдачы з фарміраваннем урада. Барысаў сышоў у адстаўку пасля паразы Цэцкі Цачавай, кандыдата ад яго партыі «Грамадзянне за еўрапейскае развіццё Балгарыі», у прэзідэнцкіх выбарах 2016 года. Афіцыйная выбарчая кампанія пачалася 24 лютага. Тым не менш, у час саміх выбараў партыя «Грамадзяне за еўрапейскае развіццё Балгарыі» (ГЕРБ) здабыла перамогу, атрымаўшы 32,65 % галасоў выбаршчыкаў і стаўшы самай вялікай сілай у новым складзе парламента.

Перадгісторыя
-------------

У час прэзідэнцкай кампаніі 2016 года прэм’ер-міністр Барысаў абяцаў сысці ў адстаўку, калі кандыдат ад яго партыі, старшыня Народнага Сходу Цэцка Цачава, прайграе выбары. 6 лістапада 2016 года Цачава заняла другое месца ў першым туры, атрымаўшы толькі 22 % галасоў у параўнанні з 25,4 % Радзева (БСП). Пасля гэтага Барысаў пацвердзіў сваё абяцанне сысці ў адстаўку, калі Цачава прайграе другі тур праз тыдзень. Па выніках другога тура ў лістападзе 2016 года Цачава набрала 36,2 % галасоў выбаршчыкаў у параўнанні з 59 % Радзева.

Барысаў стрымаў сваю абяцанне і 14 лістапада 2016 года падаў у адстаўку. Праз два дні Нацыянальны Сход прыняў яго адстаўка вынікам галасавання 218 супраць 0.

Выбарчая сістэма
----------------

На 240 чальцоў Нацыянальнай Асамблеі абіраюцца на аснове адкрытага спіса прапарцыянальнага прадстаўніцтва ад 31 шматмандатнай выбарчай акругі ў памеры ад 4 да 16 месцаў. Выбарчы парог — 4 %.

Зноскі
------

1. ↑  Bulgaria Sliding Toward Caretaker Govt, But with Same Parliament Novinite, 13 November 2016
2. ↑  Bulgarian PM Borisov resigns, snap parliamentary polls likely Reuters, 14 November 2016
3. ↑  Election Campaign Starts in Bulgaria **(нявызн.)**. *novinite.com*.  Novinite JSC (24 лютага 2017). Праверана 24 February 2017.
4. ↑  Резултати за президент и вицепрезидент на републиката-I Тур **(нявызн.)**. *cik.bg*.  Central Electoral Commission. Праверана 30 January 2017.
5. ↑  Резултати за президент и вицепрезидент на републиката-II Тур **(нявызн.)**. *cik.bg*.  Central Electoral Commission. Праверана 30 January 2017.
6. ↑  Bulgarian PM Borisov tenders his government resignation Архівавана 18 сакавіка 2017. Reuters, 14 November 2016
7. ↑  Bulgarian MPs Accept PM Borisov's Resignation **(нявызн.)**. *Novinite.com*.  Sofia News Agency (16 лістапада 2016). Праверана 17 November 2016.
8. ↑  Bulgaria IFES
**Неаімпрэсіянізм** — плынь у жывапісе, якая ўзнікла ў Францыі каля 1885 г. Яго асноўнымі прадстаўнікамі былі Ж. Сёра і П. Сіньяк. Тэрмін увёў крытык *Фелікс Фенеон* (фр.: Félix Fénéon) у артыкуле для бельгійскай газеты *«L’art Moderne»* («Сучаснае мастацтва»), каб адрозніваць творчасць Сёра ад імпрэсіяністаў. Пасля стыль Сера таксама атрымаў назву «пуантылізм».

У каталогу восьмай, апошняй, выстаўкі імпрэсіяністаў з'явіліся імёны двух маладых мастакоў — Поля Сіньяка і Жоржа Сёра. Апошні прадставіў экспазіцыю з дзевяці прац, цэнтральнае месца ў якой займала манументальнае палатно «Нядзельны дзень на востраве Гранд-Жат» (1884—1886). Па сваім памеры, тэхніцы выканання і кампазіцыі яно істотна адрознівалася ад твораў іншых удзельнікаў вернісажа — апроч імпрэсіянісцкіх тэндэнцый у ім чыталіся шматлікія адсылкі да розных крыніц (класіцызму, егіпецкага мастацтва, папулярных эстампаў і ілюстрацый модных часопісаў). У карціне Сёра выкарыстоўваў новую тэхніку пуантылізму, ці дывізіянізму. Сутнасць яе складалася ў тым, што фарба наносілася на палатно паасобнымі кропкамі чыстага колеру ў разліку на тое, што на некаторай адлегласці яны аптычна змяшаюцца ў вачах гледача і дадуць патрэбны тон.

Шматлікія імпрэсіяністы скептычна адносіліся да новага кірунку. Толькі Пісаро сустрэў яго з натхненнем — імклівае ператварэнне імпрэсіянізму ў мэйнстрым выклікала ў яго сумнеў у далейшай эфектыўнасці гэтага кірунку, і ён далучыўся да ўзначаленага Сёра руху. Неаімпрэсіянізм у той час асацыяваўся з анархізмам, што таксама магло стаць сур'ёзным аргументам для Пісаро, які ўбачыў у гэтай плыні больш «дэмакратычны» стыль жывапісу.

Гл. таксама
-----------

* Імпрэсіянізм
* Пуантылізм

Зноскі
------


| ⛭Постімпрэсіянізм |
| --- |
| Канец XIX ст. | Неаімпрэсіянізм ·  Пуантылізм ·  Клуазанізм ·  Сінтэтызм ·  «Набі» ·  Мадэрн |
| Пачатак XX ст. | Фавізм ·  «Сіні вершнік» ·  «Мост» ·  Экспрэсіянізм ·  Кубізм ·  Актывізм |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ларуса · Новы · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4126036-3 · LCCN: sh85090738 · NKC: ph524439 |
**Забайкалле** — прыродны рэгіён у азіяцкай частцы Расіі, які размешчаны паміж возерам Байкал на захадзе і зліццем рэк Шылка і Аргунь на ўсходзе, а таксама паміж Патомскім і Паўночна-Байкальскім нагор’ямі на поўначы і дзяржаўнай мяжой з Манголіяй і Кітаем на поўдні. У рэльефе рэгіёна перамяжаюцца хрыбты (Даурскі, Малханскі, Алёкмінскі Станавік) і міжгорныя катлавіны (Баргузінская, Верхнеангарская, Муйска-Куандынская і інш.). У цэнтры знаходзіцца Віцімскае пласкагор’е.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Забайкалле

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85136875 · NKC: ge1131650 |
**Карл Шміт-Ротлуф** (ням.: Karl Schmidt-Rottluff, сапраўднае імя Карл Шміт (ням.: Karl Schmidt); 1 снежня 1884, Ротлуф, Каралеўства Саксонія — 10 жніўня 1976, Заходні Берлін) — нямецкі мастак-экспрэсіяніст, адзін з тэарэтыкаў мадэрнізму ў жывапісе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў мястэчку Ротлуф каля Хемніцы (цяпер у складзе Хемніца). У 1901 годзе пачаломся сяброўства з Эрыхам Хекелем. У 1905 годзе паступіў у Вышэйшую тэхнічную школу ў Дрэздэне, 7 чэрвеня заснаваў разам з Фрыцам Блейлем, Эрнстам Людвігам Кірхнерам і Хекелем мастацкую групу «Мост» (ням.: Die Brücke). У 1906 годзе запрашае ў «Мост» Эміля Нольдэ, у Гамбургу знаёміцца з Шыфлерам і Шапірэ. У 1907—1912 гадах рабіў летнія паездкі ў Дангаст, дзе шмат маляваў. У 1911 годзе падарожнічаў па Нарвегіі. У 1912 годзе пераехаў у Берлін, знаёміцца і сябруе з Ліянелем Фейнінгерам, удзельнічаў у выставе «Зондэрбунд» у Кёльне, паездкі ў Італію, Парыж і Далмацыю. У 1913 годзе адбыўся распад групы «Мост». У 1915—1918 гадах удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, ваяваў салдатам на тэрыторыі Расійскай імперыі. У 1918 годзе пабраўся шлюбам з Эмі Фрыш. У 1918—1921 гадах — член «Рабочага савета па мастацтве», супрацоўнік часопіса «Акцыя». У 1918—1943 гадах жыў у Берліне, штогадовыя паездкі на Балтыйскае мора, дзе мастак шмат працаваў. У 1931—1933 гадах — член Прускай Акадэміі мастацтваў. У 1933 годзе быў вымушаны падаць у адстаўку. Яго працы заставаліся ў музеях да Алімпійскіх гульняў 1936 года, падчас якіх у галерэі ім. Фердынанда Мёлера (Ferdinand Möller Galerie) былі прадэманстраваны 70 яго акварэляў. У тым жа годзе ён выстаўляўся ў Галерэі Вестэрман (Westermann Gallery) у Нью-Ёрку. У лютым-сакавіку 1937 г. яшчэ 40 акварэляў былі выстаўлены ў Берліне, у галерэі ім. Карла Буххольца.

У ліпені 1937 года 25 карцін, 24 малюнкі і 2 яго акварэлі аказваюцца ў Мюнхене, на выставе «Дэгенератыўнае мастацтва».

Зноскі
------

1. 1 2  Karl Schmidt-Rottluff<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  *Itaú Cultural* Karl Schmidt-Rottluff // Enciclopédia Itaú Cultural — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q174'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10304263'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41599984'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>