Разбурэнне Сусвету згодна з тэорыяй Вялікага разрыву
**Вялікі разрыў** (англ.: Big Rip) — касмалагічныя гіпотэза пра лёс Сусвету, якая прадказвае развал (разрыў) усёй матэрыі за канечны час.

Апісанне
--------

Справядлівасць гэтай гіпотэзы моцна залежыць ад прыроды цёмнай энергіі, а менавіта, ад параметра *w*, роўнага адносінам ціску цёмнай энергіі да яе шчыльнасці (гл. ураўненне стану). Калі *w<-1*, то Сусвет будзе паскорана пашырацца, і велічыня маштабнага фактара стане роўнай бесканечнасці за канечны час.

Калі гіпотэза «Вялікага разрыву» слушная, то, па меры павелічэння хуткасці пашырэння, адлегласць да гарызонту падзей, — г. зн. той часткі Сусвету, якая аддаляецца ад назіральніка з хуткасцю святла — будзе памяншацца. Усё, што знаходзіцца за гарызонтам, недаступна назіранню, таму што хуткасць святла з'яўляецца граніцай для любых узаемадзеянняў. Аб'ект, размешчаны ў цэнтры назіранага сусвету, не ўзаемадзейнічае ні з чым, што знаходзіцца за гарызонтам. Калі памер гарызонту падзей становіцца меншым за памеры якога-небудзь аб'екта, то паміж часткамі гэтага аб'екта немагчымыя ніякія ўзаемадзеянні — ні гравітацыйнае, ні электрамагнітнае, ні моцнае, ні слабае.

Аўтары гэтай гіпотэзы вылічылі час, які застаўся да канца існавання Сусвету такога, якім мы яго ведаем.

{\displaystyle t\_{rip}-t\_{0}\approx {\frac {2}{3|1+w|H\_{0}{\sqrt {1-\Omega \_{m}}}}},}

дзе {\displaystyle w} — адносіны ціску цёмнай энергіі да яе шчыльнасці, {\displaystyle w} — пастаянная Хабла і Ωm — бягучае значэнне шчыльнасці ўсёй матэрыі ў Сусвеце.

У сваёй працы аўтары разгледзелі прыклад, дзе {\displaystyle w} = −1.5, H0 = 70 (км/с)/Мпк и Ωm = 0.3, і ў гэтым выпадку канец Сусвету (Вялікі разрыў) наступіць прыблізна праз 22 млрд гадоў.

* За мільярд гадоў да Вялікага разрыву распадуцца сукупнасці галактык.
* Прыкладна за 60 млн гадоў да Вялікага разрыву гравітацыя стане вельмі слабай, каб утрымліваць галактыкі. Распадзецца і наша галактыка.
* За 3 месяцы да Вялікага разрыву Сонечная сістэма стане гравітацыйна незвязанай.
* За 30 хвілін да Вялікага разрыву разбурыцца Зямля.
* За 10−9 с да канца — разбурацца атамы.

У гэты момант, як і ў момант Вялікага выбуху, перастаюць працаваць вядомыя нам законы фізікі і далейшы лёс Сусвету прадказаць немагчыма.

На сённяшні дзень невядома, ці валодае цёмная энергія такімі ўласцівасцямі, пры якіх можа рэалізавацца гэты сцэнарый.

### Эксперыментальныя дадзеныя

Паводле апошніх касмалагічных дадзеных, імавернасць памылкі ўсё яшчэ ёсць, і невядома, які з трох выпадкаў з'яўляецца верным {\displaystyle w} < −1, {\displaystyle w} = −1, и {\displaystyle w} > −1.

Зноскі
------

1. ↑  *Caldwell, Robert R. Kamionkowski, Marc and Weinberg, Nevin N.* Phantom Energy and Cosmic Doomsday(англ.) // *Physical Review Letters*. — 2003. — В. 7. — Т. 91. — С. 071301. — DOI:10.1103/PhysRevLett.91.071301 — Bibcode: 2003PhRvL..91g1301C — arΧiv:astro-ph/0302506 — PMID 12935004.
2. ↑  WMAP 9 Year Mission Results
3. ↑  Allen, S. W.; Rapetti, D. A.; Schmidt, R. W.; Ebeling, H.; Morris, R. G.; Fabian, A. C. (2008). "Improved constraints on dark energy from Chandra X-ray observations of the largest relaxed galaxy clusters". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **383** (3): 879. doi:10.1111/j.1365-2966.2007.12610.x. Bibcode: 2008MNRAS.383..879A.

Спасылкі
--------

* Phantom Energy and Cosmic Doomsday(недаступная спасылка). Robert R. Caldwell, Marc Kamionkowski, Nevin N. Weinberg.
* Разрыв Вселенной

| ⛭Канец свету і гібель чалавецтва |
| --- |
| Асноўныя тэмы | 
Тэарэма пра канец свету •
Культ канца свету •
Гібель чалавецтва •
Пагрозы для цывілізацыі, людзей і Зямлі •
Машына Суднага дня •
Гадзіннік Суднага дня •
Спіс дат канца свету •
Будучыня Зямлі •
Будучыня Сусвету
 |
| У рэлігіі і міфалогіі | 
Апакаліпсіс •
Армагедон •
Страшны суд •
Канец свету •
Эсхаталогія •
Рагнарок
 |
| У сацыялогіі | 
Мальтузіянская пастка •
Трэцяя сусветная вайна •
Ядзерны халакост
 |
| У фізіцы | 
Вялікі сціск •
Вялікі разрыў •
Цеплавая смерць Сусвету •
Шэрая слізь
 |
| У масавай культуры | 
Апакаліптыка •
Постапакаліптыка
 |