У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпеза.

**Эжэн Луі Карпеза** (фр.: Eugène Louis Carpezat, 4 лістапада 1833, Парыж — 26 лютага 1912, Парыж) — французскі сцэнограф Прыгожай эпохі (фр.: Belle Époque).

Біяграфія
---------

Карпеза быў сынам вытворцаў ліманаду Клода Франсуа Карпеза і Жаклін Каню. Вырашыўшы зрабіць кар’еру ў выяўленчым і дэкаратыўным мастацтве, Карпеза вучыўся ў вядомага мастака-сцэнографа Шарля-Антуана Камбона  (англ.) (бел..

Squarish painting of an elaborate interior; the vestibule of the ducal palace, opening out onto a terraced garden.Дэкарацыі для лірычнай драмы «Арсола» Поля і Люсьена Хілемахераў  (англ.) (бел. (1902)
У 1871 годзе Эжэн Карпеза ўдзельнічаў у распрацоўцы *«Сюіты Бінанта  (фр.) (бел.»*, серыі карцін са сцэнамі цывільнага і ваеннага жыцця Парыжа.

У 1875 годзе Карпеза стварыў прафесійную асацыяцыю з калегам-сцэнографам Жазефам-Антуанам Лавастрам, каб пераняць майстэрню Камбона  (англ.) (бел.пасля яго смерці. Разам, Карпеза і Лавастр распрацавалі некаторыя з вызначальных парыжскіх пастановак, або іх часткі, як гэта было прынята ў канцы 1870-х і пачатку 1880-х гадоў: сусветныя прэм’еры опер «Лакмэ» Л. Дэліба (1883), «Паліёкт  (англ.) (бел.» (1878) і «Даніна Заморы  (англ.) (бел.» (1881) Ш. Гуно, «Кароль Лахорскі  (руск.) (бел.» Ж. Маснэ (1877), «Генрых VIII  (англ.) (бел.» К. Сен-Санса (1883), «Аіда» Дж. Вердзі (прэм’ера оперы, 1880), і «Міхаіл Строгаў  (руск.) (бел.» Ж. Верна (тэатральная экранізацыя, 1880).

З 1876 па 1909 год Эжэн Карпеза быў адным з афіцыйных дэкаратараў Оперы, працуючы самастойна або ў супрацоўніцтве з Ж.-Б. Лавастрам , А. Рубэ і Ф. Шаперонам. Ён таксама рабіў дэкарацыі для іншых парыжскіх тэатраў, у прыватнасці для Апера-Камік («Мірэйль  (англ.) (бел.» Ш. Гуно, «Манон» і «Вертэр» Ж. Маснэ), тэатра ле Варыет, тэатра дэ ла Порт Сен-Мартэн, тэатра ла Гетэ («Ірадыяда» Ж. Маснэ), тэатра ле Буф-Парыж, тэатра Athénée, тэатра Франсез.

У Мадрыдзе Эжэн Карпеза упрыгожваў залы Сарсуэлы, а для тэатра гэтага горада зрабіў дэкарацыі да опер «Прарок  (руск.) (бел.», «Гугеноты  (руск.) (бел.», «Норма  (руск.) (бел.» і інш.

Пасля смерці Жазефа-Антуана Лавастра ў 1883 годзе Карпеза і малодшы Лавастр (Жан-Батыст) зноў аб’ядналі дзве майстэрні, і гэтае аб’яднанне працягвалася да смерці Лавастра.

Эжэн Карпеза атрымаў ганаровы дыплом на Сусветнай выстаўцы 1878 года. На Сусветнай выстаўцы 1889 года быў узнагароджаны Гран-пры і названы кавалерам Ганаровага легіёна. Быў членам камісіі па арганізацыі канферэнцыі тэатральнага мастацтва на Сусветнай выстаўцы 1900 года.

У сваёй майстэрні на бульвары дэ ла Вілет, 50, Карпеза навучаў многіх вядомых сцэнічных дызайнераў: Амбруаз Белюа, Леон Бушэ, Франсуа Карпеза (яго сын і пераемнік), Дэмажэ, Альбер Дзюбоск  (англ.) (бел. Алегер Жуньент-і-Санс, Люсьен Жусам  (англ.) (бел. Аліўе Марэшаль, Жорж Мува  (фр.) (бел. Эжэн Марсіяль Сімас  (фр.) (бел. і Віктор Ламорт.

Эжэн Карпеза памёр на 79-м годзе жыцця, як паведамляецца, «састарэлы, самотны і прыгнечаны з-за таго, што больш не атрымліваў камісій ад вялікіх тэатраў». Пахаваны ў сямейнам склепе на могілках Манпарнас.

Творы, якія захаваліся
----------------------

Захаваная сцэнічная заслона Карпеза ў тэатры да Пас у Белене (Бразілія), 1889 год.
Карпеза працаваў пераважна на незалежнай камерцыйнай аснове і да нас дайшло адносна няшмат яго арыгінальных дэкарацый і мадэляў. Напрыклад, усе макеты Карпеза для тэатра Оперы захоўваюцца ў Бібліятэцы-музеі оперы  (англ.) (бел.; наадварот, практычна ніякія матэрыялы не сведчаць аб багатай дзейнасці Карпеза ў іншых месцах у Францыі і за яе межамі. Тым не менш, шматлікія фатаграфіі работ Карпеза даступныя ў ілюстраваных перыядычных выданнях, такіх як *Le théâtre  (фр.) (бел.*, *L’Art du théâtre  (фр.) (бел.* і *Comœdia illustré  (фр.) (бел.*, а маштабны артэфакт творчасці Карпеза захаваўся ў якасці намаляванага спектакля ў тэатры да Пас  (англ.) (бел. (Theatro da Paz) у Белене.

Бібліяграфія
------------

* Germain Bapst, *Essai sur l’histoire du théâtre: la mise en scène, le décor, le costume, l’architecture, l’éclairage, l’hygiène* (Paris: Hachette, 1893), 617—618.
* Silvio D’Amico and Francesco Savio, eds. *Enciclopedia dello spettacolo* (Rome: Le Maschere, 1954-68), III, 94.
* Bruno Forment, *Zwanenzang van een illusie: de historische toneeldecors van de Schouwburg Kortrijk* (Kortrijk: Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring Kortrijk, 2015), 13-14.
* Pauline Girard, ‘L’évolution stylistique des décors à l’Opéra de Paris de 1863 à 1907’, in *L’envers du décor à la Comédie-Française et à l’Opéra de Paris au XIXe siècle*, ed. Catherine Join-Diéterle et al. (Montreuil: Gourcuff Gradenigo, 2012), 156—167.
* Arthur Pougin, ‘Décors et décorateurs’, *Revue d’art dramatique* 33 (1894), 65-84: 80.
* Various Authors, *L’art théâtral. Congrès international de 1900 tenu à l’Exposition universelle au Palais des Congrès du 27 au 31 juillet 1900* (Paris: Pariset, 1901).
* Nicole Wild, *Décors et costumes du XIXe siècle. Tome II: théâtres et décorateurs* (Paris: Bibliothèque nationale de France-Département de la Musique, 1993), 291.

Зноскі
------

1. ↑  Eugène Louis Carpezat // Léonore database — ministère de la Culture. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
2. 1 2  , Eugène Louis Carpezat // Annuaire prosopographique : la France savante Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543'></a>
3. 1 2
4. ↑
5. ↑  "36 épisodes du siège de Paris : l'énigme de la suite Binant ", In: *Le Bulletin de l’antiquaire, du brocanteur et des galeries*, n° 698, janvier 2020, pp.16-18.
6. 1 2 3  Décors et costumes du XIXe de Nicole Wild
7. ↑  Adrien Bernheim, ‘Un grand décorateur’, *Le Figaro*, 4 March 1912.

Спасылкі
--------

* Макеты Карпеза для тэатра на сайце Gallica


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 14820812q · GND: 132980819 · ISNI: 0000 0001 2136 8021 · SUDOC: 148460240 · VIAF: 64272555 |