У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рэйтан.
**Дамінік Рэйтан** (польск.: Dominik Reyten, Dominik Rejtan; 20 чэрвеня 1783 — 1 лістапада 1851) — вайсковы дзеяч, удзельнік франка-расійскай вайны 1812 года, пляменнік славутага Тадэвуша Рэйтана.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства

Дамінік Рэйтан нарадзіўся 20 чэрвеня 1783 года ў сям’і наваградскага земскага пісара Міхала Ксаверыя Рэйтана і Ганараты з Багдановічаў, старасцянкі Кавалеўскай. Быў наймалодшым з чатырох сыноў. Па смерці жонкі бацька ажаніўся другім разам з Людавікай з Касінскіх, удавой свайго брата Юзафа. Міхал Ксаверый за жыццё зрабіў паспяховую кар’еру і меў пасаду Слуцкага павятога маршалка. Не раз рабіўся героем
літаратурных твораў. Яго імя фігуруе ў творах Юзафа Крашэўскага, Генрыка Жавускага, Станіслава Рэйтана.

Дзяцінства Дамінік Рэйтан правёў у маёнтку Доктаравічы Капыльскага павета, дзе жылі яго бацькі. Вучыўся спачатку, відаць, у Слуцку, які знаходзіўся непадалёк. Пазней у Віленскай акадэміі.

### Служба ў войску

На час маладосці прыпадае крах радзімы Дамініка — Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў. Адбіваецца ў памяці і параза нацыянальна-вызваленчага паўстання Тадэвуша Касцюшкі. У той жа час у выніку рэвалюцыйных падзей у Францыі да ўлады прыходзіць Напалеон Банапарт. Ім распачынаюцца ваенныя дзеянні на ўсход. І ўжо 22 ліпеня 1807 года Напалеонам на колішніх землях Кароны
Польскай ствараецца Варшаўскае княства. Дамінік, у спадзеве на аднаўленне Вялікага Княства Літоўскага, не марнуючы часу ўступае добраахвотнікам у войска новай дзяржавы. Імаверна спачатку адбывае службу ў 6-м уланскім палку, з якога ў 1809
годзе фармуецца 9-ы ўланскі полк і сярод афіцэраў якога знаходзім і Дамініка Рэйтана. За час Аўстрыйскай кампаніі праз сваю мужнасць Дамінік дастае пагоны капітана і залаты крыж.

У час падрыхтоўкі да кампаніі 1812 года Напалеонам выдаецца загад князю Юзафу Панятоўскаму аб падборы шасці найбольш здольных афіцэраў для службы ў Генеральным штабе Вялікай арміі, якія ведалі б замежныя мовы, мелі добрыя манеры і паходжанне. Сярод прэтэндэнтаў на высокую пасаду быў абраны і Дамінік Рэйтан, што сведчыць пра яго выключныя вайсковыя здольнасці і адукаванасць. Такім чынам, знаходзячыся пры стаўцы Генштаба Дамінік Рэйтан становіцца відавочцай і ўдзельнікам усіх значных бітваў франка-расійскай вайны. Пасля паразы расійскай кампаніі разам з Напалеонам адступае на Захад. Увосень 1813 года Дамінік ледзь не становіцца ахвярай варожай артылерыі: гарматнае ядро, праламаўшы галіны дрэва, праляцела над галовамі вайскоўцаў. Годам пазней ледзь не трапляе ў палон да расійскіх казакоў, праз атрад якіх прыйшлося прабівацца боем. Тады ж, вясной 1814 года, у наваколлі Фантэнбло адбываецца сусрэча Дамініка Рэйтана з Тадэвушам Касцюшкам. З канчатковым разгромам напалеонаўскай арміі перапыняецца і вайсковая кар’ера Дамініка Рэйтана, якую закончыў у чыне падпалкоўніка.

### Вяртанне на радзіму

Капліца Дамініка Рэйтана ў Ляхавічах
Знаходзячыся ў Парыжы Дамінік піша ліст з прашэннем да расійскага імператара Аляксандра І на дазвол аб вяртанні на радзіму. На які атрымлівае станоўчы адказ. Вяртаецца яму і секвестараваны маёнтак. У выніку Дамінік атабарваецца ў родных Доктаравічах, займаецца ўжо грамадска-сацыяльным жыццём і сямейнымі справамі. У 1818—1820-я гады ўваходзіць у склад масонскіх ложаў «Святога Уладзіслава Ягайлы» Слуцка, «Шчаслівага вызвалення» і «Святыня спакою» Нясвіжа, Мінска. З 1823 па 1829 гады Дамінік Рэйтан уваходзіць у склад слуцкага
«Попечительского комитета о бедных», а ў 1830—1835 гадах становіцца адным з галоўных фундатараў новага мураванага будынку Слуцкай гімназіі.

На пачатку 1820-х Дамінік жэніцца з Сафіяй Феліцыяй Камінскай, дачкой мінскага віцэ-губернатара Людвіка Камінскага. Ад гэтага шлюбу ў іх нарадзіліся дочкі Барбара Людавіка Ізабэла Бенедыкта (1822—?) і Алена, сыны Аляксандр Адам Станіслаў (1823—1824) і Стэфан Міхал Ян (1824—1863). Але шлюб аказаўся не надта трывалым. Пазней (па інфармацыі Я. Янушкевіча і З. Дразда) Людвіка выходзіць замуж за Рудольфа Пішчалу, які спрычыніўся да ўзнікнення ў Мінску знакамітага «Пішчалаўскага замка» (таксама вядомага як «Валадарка»).

Памёр Дамінік Рэйтан 1 лістапада 1851 года. Пахаваны на Ляхавіцкіх могілках. Да вясны 2014 года захоўвалася так званая капліца Дамініка Рэйтана. Па нявысветленых прычынах разбурана. Захаваўся металёвы надгробак.

Зноскі
------

1. ↑  Stanislaw Reyten «Tak bylo u nas» // Warszawa −1858 — S. 370
2. ↑  Wanda Konczynska «Pamiatki po Tadeuszu Rejtanie w Krakowie» // Czas, № 183—1935.
3. ↑  R.Bielecki Berezyna 1812 // Bellona-Warszawa — 1990.
4. ↑  Bronislaw Gembarzewski Wojsko polskie: Księstwo Warszawskie: 1807—1814 // Warszawa — 1905.
5. ↑  Сборник исторических материалов извлеченных из архива собственной его императорской величества канцелярии, вып. 4 // С.-Петербург — 1891 — С. 493

Спасылкі
--------

* З.Юркевіч «Дамінік Рэйтан, пляменнік славутага Тадэвуша Рэйтана»
* Юркевіч З. Ю. Пляменнікі Тадэвуша Рэйтана ў 1812 годзе: Дамінік Рэйтан


| ?Дамінік Рэйтан — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Дамінік Рэйтан[d] |  | Міхал Рэйтан[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Дамінік Алойзы Валадковіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Дамінік Рэйтан |  | Міхал Ксаверы Рэйтан[d] |  |  |  | Лявон Павел Валадковіч |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Тэрэза з Янішэўскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Тэрэза з Валадковічаў[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Іпаліт Канстанцін Цеханавецкі |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Канстанцыя з Цеханавецкіх[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Феліцыяна з Падбярэзскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |