Пажары ў Сібіры (29 ліпеня 2021 году)
**Лясныя пажары ў Расіі (2021)** — з чэрвеня 2021 года ахапілі таежныя лясы ў Сібіры і на Далёкім Усходзе. Лясныя пажары пачаліся ўслед за рэкорднай спякотай 2021 года[en] і засухай. Да 16 жніўня 2021 года выгарэла больш за 17 млн гектараў — гэта больш чым усе іншыя пажары ў свеце разам узятыя, як мінімум з часоў з’яўлення першых спадарожнікавых назіранняў за Зямлёй (з канца XX стагоддзя). Упершыню ў гісторыі чалавецтва (як мінімум са з’яўлення спадарожнікавага назірання) дым ад лясных пажараў дасягнуў Паўночнага полюса.

Падзеі
------

### Якуція

У Якуціі, па дадзеных Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Саха, 5 ліпеня на тэрыторыі плошчай прыкладна 5720 квадратных кіламетраў гарэла больш за 250 пажараў. 29 ліпеня ў Якуціі пажар ахапіў 3 млн га лесу, задымленне назіралася ў 100 населеных пунктах. Спадарожнік Aqua НАСА таксама зрабіў здымкі буйных пажараў, якія бушуюць на Камчатцы. У горадзе Якуцк таксічны дым, які ўтварыўся ў выніку пажараў, ахутаў горад, знізіўшы якасць паветра да узроўняў, апісваных як «паветраны апакаліпсіс». Аэрапорт Якуцка адмяняе рэйсы. Пажары і дым вымусілі закрыць Калымскую аўтамагістраль. Было абвешчана надзвычайнае становішча, ваенныя самалёты і верталёты выкарыстоўваліся для тушэння пажараў і стварэння аблокаў, каб выклікаць дождж. Суднаходнай паведамленне ўздоўж Лены было прыпынена. 17 ліпеня Расспажыўнагляд фіксуе ў Якуцку забруджванне паветра, якое перавышае норму па канцэнтрацыі ўзважаных часціц РМ2.5 ў дзевяць разоў. Айсен Нікалаеў[ru], кіраўнік рэспублікі, сказаў, што пажары былі ў асноўным наступствамі змены клімату, да чаго дадалося незвычайна малая колькасць ападкаў у гэтым годзе. Служба паветранай аховы лясоў Расіі ў ліпені паведаміла, што больш паловы пажараў не было патушана. Лясныя пажары ахапілі таксама лесу ў Амурскай вобласці.

7 жніўня ў Якуціі згарэла сяло Бясь-Кюёль[ru] Горнага улуса. З-за моцнага ветру верхавыя пажары пагражаюць яшчэ 12 населеных пунктах. З 8 жніўня 2021 года ў Якуціі ўведзены рэжым надзвычайнай сітуацыі па прычыне набліжэння лясных пажараў да населеных пунктаў і эканамічных аб’ектаў. На тэрыторыі нацыянальнага парку «Ленскія слупы» перыядычна ўспыхваюць пажары.

11 жніўня СМІ паведамілі пра першую ахвяру лясных пажараў і пра тое, што плошча лясных пажараў у Якуціі можа перавысіць 6 млн га.

Анамалія прыземнай тэмпературы (°C) 18-25 чэрвеня 2021 года ў параўнанні з сярэднімі тэмпературамі таго ж перыяду часу 2003—2013 гг.
### Карэлія

19 ліпеня ў Карэліі быў часткова перакрыты рух на федэральнай трасе "Р-21 «Кола». Цалкам эвакуіраваны пасёлак Найстен’ярві. Агонь ўшчыльную падышоў да пасёлка Суоёкі. Пажары былі названыя нечаканымі, было абвешчана надзвычайнае становішча.

### Чэлябінская вобласць

9 ліпеня ў Чэлябінскай вобласці з-за лясных пажараў былі эвакуіраваны жыхары двух населеных пунктаў — пасёлкаў Запасное і Джабык Карталінскага раёна.

### Іншыя рэгіёны

Буйныя лясныя пажары былі зафіксаваныя таксама ў Валагодскай, Арэнбургскай і іншых абласцях. У Ліпецкай вобласці і ў Мардовіі гарэў Варонежскі запаведнік. У рэспубліцы Бурація ў паветры было перавышана ўтрыманне шкодных для здароўя кампанентаў..

9 жніўня ў 4 раёнах Башкартастана працягвалі гарэць лясы на агульнай плошчы 1,9 тыс. га. Рэспубліканскія ўлады запэўнівалі, што сіл і сродкаў для барацьбы з агнём дастаткова. Аднак валанцёры, якія дапамагалі тушыць узгарання, настойвалі на тым, што для эфектыўнага супрацьстаяння агню патрабавалася яшчэ больш людзей, тэхнікі і абсталявання.

20 жніўня ў Рэспубліцы Марый Эл увялі рэжым надзвычайнай сітуацыі з-за лясных пажараў. У дачным пасёлку Стеклянны ў горадзе Первамайск Ніжагародскай вобласці пажарам было знішчана 11 будынкаў. Рэжым надзвычайнай сітуацыі ўведзены ў закрытым горадзе Сароў.

22 жніўня плошча пажару ў нацыянальным парку Бузулуцкі бор у Самарскай вобласці дасягнула 100 га. у сяле Нямчанка агонь знішчыў 16 будынкаў, у сяле Канавалаўка − 2. З-за ляснога пажару ў Самарскай вобласці на Паўднёва-Уральскай чыгунцы паміж Масквой, Арэнбургам і Орскам спыненыя тры пасажырскія цягнікі далёкіх зносін.

У Ніжагародскай вобласці і Рэспубліцы Мардовія з 24 жніўня 2021 года ўведзены рэжым надзвычайнай сітуацыі з-за хуткага распаўсюджвання агню. Спынена чыгуначнае і аўтамабільнае паведамленне паміж Саровым і Арзамасам. Плошчу пажараў у Ніжагародскай вобласці на 24 жніўня складае 300 гектараў.

Ацэнка маштабаў пажараў
-----------------------

Па дадзеных Раслегаса з пачатку года па 29 ліпеня пажары закранулі 11,5 млн гектараў (115 тыс. квадратных кіламетраў). 70 % гэтай плошчы прыпадае на Цюменскую, Омскую, Новасібірскую вобласці і Якуцію.

Згодна з артыкулам The Washington Post ад 11 жніўня 2021 года маштаб пажараў у Сібіры больш, чым усе іншыя пажары ў свеце разам узятыя. Дадзеныя Мінпрыроды сведчаць, што ў 2021 годзе згарэла больш 77 тыс. км² лесу, аднак паводле дадзеных Greenpeace гэтыя лічбы Мінпрыроды ў два разы менш лічбаў шкоды Greenpeace, так як ўлічваюць толькі шкоду лясах у запаведніках і паблізу населеных пунктаў.

10 жніўня 2021 года Greenpeace апублікаваў дадзеныя, што з 1 студзеня па 10 жніўня пажарамі знішчана 16 млн гектараў (160 тыс. км²) лесу.

Да 16 жніўня выгарала больш за 17 млн гектараў. Гэта максімум за ўсе гады спадарожнікавых назіранняў.

Наступствы
----------

### Кароткатэрміновыя наступствы

У жніўні 2021 года сібірскія пажары сталі прычынай смогу і пагаршэння бачнасці ў Чэлябінскай вобласці, Свярдлоўскай вобласці, ХМАО, Цюменскай вобласці, Пермскім краі, Іркуцкай вобласці, Краснаярскім краі, Рэспубліцы Тыва, на Ямале.

### Доўгатэрміновыя наступствы

Пры пажарах вялікая колькасць вугляроду можа быць выкінута ў атмасферу з раней прамерзлай глебы, асабліва тарфянікаў, якія працягвалі гарэць з мінулага года.

Прычыны
-------

Вызначэнне прычын пажараў абцяжарваюць цяжкасці з маніторынгам заканамернасцяў змены вышыннага струйного плыні і змены клімату ў Расіі. Пажары былі адным з некалькіх экстрэмальных пагодных з’яў, якія адбыліся ў глабальным маштабе ў 2021 годзе[en].

Іншаю прычынай пажараў, па дадзеных Грынпіс, з’яўляецца парушэнне правілаў супрацьпажарнай бяспекі на лесанарыхтоўках.

Гл. таксама
-----------

* Лясныя пажары ў Турцыі (2021)
* Спіс лясных пажараў[en]
* Спіс цеплавых хваляў[en]

Зноскі
------

1. 1 2  Fires Scorch the Sakha Republic
2. ↑  Greenpeace 16.08.21 2021 год стал рекордным по площади пожаров Архівавана 26 жніўня 2021.
3. ↑  Dixon, Robyn.  Siberia’s wildfires are bigger than all the world’s other blazes combined(англ.)  **(нявызн.)**?, *Washington Post* (10 жніўня 2021).
4. ↑  *Hayes, Kelly*. Wildfire smoke reaches North Pole for 1st time in recorded history (англ.)  **(нявызн.)**?. *FOX TV Digital Team* (13 жніўня 2021). Праверана 15 жніўня 2021.
5. ↑  August 7, 2021 - Smoke from Siberian Wildfires **(нявызн.)**, *NASA* (August 7, 2021).
6. 1 2 3 4  *Владимир Омелин, Катя Бонч-Осмоловская, Артем Щенников, Антон Митин* «Если государство жжет, то и люди будут жечь» // *Новая газета*. — 2021. — № 84. — С. 10.
7. 1 2  'Airpocalypse' hits Siberian city as heatwave sparks forest fires **(нявызн.)**, *Guardian* (20 July 2021).
8. 1 2  Extreme weather takes climate change models 'off the scale' **(нявызн.)**. *www.ft.com*. Праверана 24 ліпеня 2021.
9. ↑  Russia deploys military to help contain raging Siberian wildfires (англ.). *euronews* (23 ліпеня 2021). Праверана 26 ліпеня 2021.
10. ↑  Russian planes seed clouds as raging wildfires near Siberian power plant **(нявызн.)**. *Reuters* (19 ліпеня 2021). Праверана 11 жніўня 2021.
11. ↑   В Якутске закрыли аэропорт в связи с лесными пожарами (руск.). *newizv.ru*. Праверана 11 жніўня 2021.
12. ↑  Роспотребнадзор зафиксировал в Якутске загрязнение воздуха, превышающее норму в девять раз. (руск.). *News.Ykt.Ru*. Праверана 11 жніўня 2021.
13. ↑  Wildfires Rage Across Russia, Engulfing Dozens Of Towns And Villages In Haze (англ.). *RadioFreeEurope/RadioLiberty*. Праверана 26 ліпеня 2021.
14. 1 2  In Siberia, volunteers wage war on wildfires with shovels and saws **(нявызн.)**. *euronews* (27 ліпеня 2021). Праверана 28 ліпеня 2021.
15. ↑  Площадь пожаров в Амурской области за четыре года снизилась почти в 30 раз **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 9 жніўня 2021.
16. ↑  В якутском селе Бясь-Кюэль лесной пожар уничтожил несколько десятков зданий. Видео очевидцев (руск.). *Meduza*. Праверана 11 жніўня 2021.
17. ↑  *Екатерина Призова.* В Якутии лесные пожары перешли на населённые пункты, введен режим ЧС. — Российская газета.
18. ↑  В нацпарке "Ленские столбы" в Якутии потушили семь пожаров. — INTERFAX.RU.
19. ↑  В Якутии начался пожар в национальном парке «Ленские столбы». — ИА REGNUM.
20. ↑  СМИ сообщили о первой жертве лесных пожаров в Якутии (руск.). *Life.ru* (11 жніўня 2021). Праверана 11 жніўня 2021.
21. ↑  Мужчина погиб в якутском лесу, где разгорелся природный пожар (руск.). *Interfax.ru*. Праверана 11 жніўня 2021.
22. ↑  Якутским пожарам подсчитали цену (руск.). *www.kommersant.ru* (11 жніўня 2021). Праверана 11 жніўня 2021.
23. ↑  В охваченной лесными пожарами Карелии началась эвакуация жителей
24. ↑  Из-за пожаров в Челябинской области 18 человек обратились за медпомощью (руск.). *Interfax.ru*. Праверана 11 жніўня 2021.
25. ↑  Лесной пожар в Вологодской области ликвидирован на площади 400 га **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 9 жніўня 2021.
26. ↑  Группировка на тушении пожара в Оренбургской области увеличилась почти до 200 человек **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 9 жніўня 2021.
27. ↑  В Усманском районе на территории заповедника горит лес (руск.). *vesti-lipetsk.ru*. Праверана 9 жніўня 2021.
28. ↑  МЧС рассказало о ситуации с пожаром в Мордовском заповеднике (руск.). *РИА Новости*. Праверана 9 жніўня 2021.
29. ↑  Чатно-государственное партнерство (руск.). *www.kommersant.ru* (9 жніўня 2021). Праверана 11 жніўня 2021.
30. ↑  В Марий Эл ввели режим ЧС из-за лесных пожаров, 20 августа 2021
31. ↑  Лесной пожар из Мордовского заповедника спалил дома в Нижегородской области, 21 августа 2021
32. ↑  Площадь пожара в национальном парке Бузулукский бор под Самарой достигла 100 га, 22 августа 2021
33. ↑  Из-за лесного пожара в Самарской области остановлены три пассажирских поезда дальнего сообщения, 22 августа 2021
34. ↑  В Нижегородской области и Мордовии ввели межрегиональный режим ЧС из-за пожаров **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 24 жніўня 2021.
35. ↑  Из-за лесных пожаров остановлено железнодорожное сообщение с Саровом (руск.). *Российская газета*. Праверана 24 жніўня 2021.
36. ↑  Площадь пожара в лесах Нижегородской области достигла 300 гектаров (руск.). *ИА REGNUM*. Праверана 24 жніўня 2021.
37. ↑  Лесные пожары в России оказались масштабнее всех остальных в мире **(нявызн.)**. *lenta.ru* (11 жніўня 2021).
38. ↑  *Robyn Dixon*. Siberia’s wildfires are bigger than all the world’s other blazes combined **(нявызн.)**. *The Washington Post* (11 жніўня 2021).
39. ↑  Greenpeace получил первые результаты исследования причин лесных пожаров **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Greenpeace России* (10 жніўня 2021). — «всего с 1 января по 10 августа огнём пройдено 16 млн га.»  Архівавана з першакрыніцы 14 жніўня 2021. Праверана 18 жніўня 2021.
40. ↑  Greenpeace 16.08.21 2021 год стал рекордным по площади пожаров Архівавана 26 жніўня 2021.
41. ↑  Из-за пожаров в Якутии над Южным Уралом навис смог (руск.). *Российская газета*. Праверана 11 жніўня 2021.
42. ↑  Свердловскую область накрыл смог от пожаров в Якутии (руск.). *РИА Новости*. Праверана 11 жніўня 2021.
43. ↑  Сотни населённых пунктов Приангарья окутал дым лесных пожаров (руск.). *ИА REGNUM*. Праверана 11 жніўня 2021.
44. ↑  *СЕРГЕЙ ГРИГОРЬЕВ.* Смог от пожаров в Якутии дошел до Красноярска: с какими последствиями столкнулись горожане. — Сетевое издание «ТВК Красноярск».
45. ↑  *Елена Плавская*. В Туву пришел смог от лесных пожаров в соседних регионах (руск.). *Известия* (8 жніўня 2021). Праверана 11 жніўня 2021.
46. ↑  Гарь от лесных пожаров в Якутии почувствовали на арктических станциях (руск.). *Радио Sputnik*. Праверана 11 жніўня 2021.
47. ↑  Siberia battles wildfires after hottest and driest June for 133 years - releasing high amounts of carbon into the atmosphere (англ.). *Sky News*. Праверана 25 ліпеня 2021.
48. ↑  *The Moscow Times*. Peat Fires Smolder in Siberia Despite Bone-Chilling Temperatures (англ.). *The Moscow Times* (27 студзеня 2021). Праверана 11 жніўня 2021.
49. ↑  What's Fueling Russia's 'Unprecedented' Fires? | Voice of America - English (англ.). *www.voanews.com*. Праверана 25 ліпеня 2021.
50. ↑  Amid summer of fire and floods, a moment of truth for climate action(англ.)  **(нявызн.)**?, *Washington Post* .
51. ↑  Greenpeace 10.08.21 Greenpeace получил первые результаты исследования причин лесных пожаров Архівавана 14 жніўня 2021.