recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Берберскі карсар, мал. 1650 г.
**Бербе́рскія карса́ры** - піраты і капёры Паўночнай Афрыкі. Назва паходзіць ад берберскіх народаў, якія насяляюць гэты рэгіён.

Гісторыя
--------

Дзейнасць мусульманскіх піратаў у Міжземным моры назіраецца з IX ст. Аднак у сярэднявеччы пірацтвам таксама займаліся многія хрысціяне, асабліва выхадцы з міжземнаморскіх астравоў, Каталоніі, Далмацыі. У перыяд Крыжовых паходаў хрысціянскія піраты дзейнічалі нават у Чырвоным моры. 

У XV ст. актыўнасць мусульманскіх піратаў значна пашырылася дзякуючы палітычнаму бязладдзю на поўначы Афрыкі і падтрымцы Асманскай Порты. У XVI ст. галоўнымі цэнтрамі піратаў сталі Туніс, Алжыр, Трыпалі, узбярэжжа Марока. Фармальна яны ўваходзілі ў склад Асманскай Порты, але ў рэчаіснасці там паступова склаліся паўнезалежныя пірацкія дзяржавы. 

У XVI ст. дзейнасць піратаў мела важнае значэнне для ўсталявання эфектыўнага кантролю над Міжземным морам. Часам яны суправажалі флот султана і ўдзельнічалі ў ваенных аперацыях. Многія пірацкія рэйды ўзначальвалі самі *берлібеі* - прадстаўнікі Асманскай адміністрацыі. Спробы еўрапейскіх дзяржаў умацавацца ў Паўночнай Афрыцы суправаджаліся гучнымі паразамі. 

У шэрагах берберскіх карсараў таксама аказваліся марыскі, выхадцы з астравоў Эгейскага мора і Леванта. Многія з іх пазней пераходзілі непасрэдна на дзяржаўную службу. Так, Хайрадзін Барбароса (1478 - 1546 гг.) нарадзіўся на востраве Лесбас, займаўся гандлем, ваяваў супраць хрысціян, быў у палоне, пасля чаго пачаў кар'еру карсара першапачаткова ва Ўсходнім Міжземнамор'і, але ў 1503 г. разам з братамі стварыў асноўную базу на Джэрбе. Дзякуючы сваім смелым рэйдам ён праславіўся сярод асманаў і еўрапейцаў, атрымаў некалькі мянушак. У 1516 г. Хайрадзін вызваліў Алжыр, далучыў яго да Порты і атрымаў тытул губернатара. 

Берберскія карсары рабілі напады на еўрапейскія гандлёвыя судны, але часцей на ўзбярэжныя парты і паселішчы для захопу палонных. Частка палонных выкуплялася, але большасць прадавалася ў рабства. Па прыкладных падліках, з XVI ст. да XIX ст. было захоплена ад 800 тыс. да 1,25 млн. рабоў. Карсары таксама дзейнічалі ў Атлантычным акіяне, у асноўным уздоўж узбярэжжа Афрыкі, але таксама дасягалі Паўднёвай Амерыкі і на поўначы - Ісландыі. 

XVII ст. стала пікам дзейнасці берберскіх піратаў. Гэтаму спрыяла тое, што еўрапейскія дзяржавы самі імкнуліся выкарыстоўваць карсараў у сваіх мэтах для аслаблення ўзаемнай канкурэнцыі. У XVI - XVII стст. склалася пэўная сістэма кіравання пірацкім промыслам. На чале каманд піратаў стаялі капітаны, якія маглі аб'ядноўвацца пад уладай аднаго правадыра *рэзія*. 10% ад кошту трафеяў выплочвалася асманскаму (пазней мясцоваму) бею. 

Але з друг. пал. XVII ст. еўрапейскія дзяржавы перайшлі ў наступ. Дзякуючы лепшым вялікім суднам і ўзбраенню яны праводзілі карныя акцыі і вымушалі кіраўнікоў паўночнаафрыканскіх дзяржаў заключаць дамовы аб ненападзе. Пірацкі промысел канчаткова прыйшоў у заняпад у XIX ст. пасля захопу Алжыра Францыяй.

Гл. таксама
-----------

* Капёры
* Карсары
* Флібусцьеры
* Буканьеры

Спасылкі
--------

* Сінды Валар, Берберскія карсары
* Берберскія піраты ў XVI - XIX стст.
* Брытанскія рабы на берберскім беразе
* Папулярная літаратура
**Сцяг Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі** — гарызантальна выцягнутае (3:5) прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з трох палос роўнай шырыні: чорнай наверсе, чырвонай у сярэдзіне і залатой унізе, з гербам ГДР у цэнтры. З моманту ўтварэння ГДР у 1949 годзе да 1959 года, сцяг ГДР выглядаў гэтак жа, як і сцяг ФРГ. Герб быў распрацаваны ў 1955 годзе і дададзены да сцяга ГДР толькі ў 1959 годзе. У такім выглядзе сцяг выкарыстоўваўся як нацыянальны сцяг ГДР да 1990 года.

На гербе намаляваны молат, які сімвалізуе рабочы клас, цыркуль, які сімвалізуе працоўную інтэлігенцыю, і вянок з каласоў пшаніцы, які сімвалізуе сялянства.

Дэманстрацыя гэтага сцяга супярэчыла канстытуцыі ў ФРГ і ў Заходнім Берліне, аднак у 1969 годзе ўрад ФРГ змяніў гэту палітыку.

З чэрвеня па кастрычнік 1990 года, калі адбылося аб’яднанне Германіі, у якасці нацыянальнага сцяга ГДР выкарыстоўваўся сучасны сцяг Германіі.

У наш час сцяг ГДР выкарыстоўваюць заўзятары некаторых футбольных клубаў з усходняй Германіі, дэманструючы яго падчас матчаў на стадыёнах. У сувязі з тым, што заходнегерманскія заўзятары нярэдка вельмі адмоўна рэагуюць на гэту практыку, на некаторых стадыёнах дэманстрацыя сцяга ГДР забаронена.

Ваенна-марскія сцягі
--------------------

* Сцяг ВМС 1960—1990 Маленькі чорна-белы вексілалагічны сімвал або піктаграма, якае паказвае розныя выкарыстанні сцяга Сцяг ВМС 1960—1990
* Сцяг караблёў памежных войскаў Сцяг караблёў памежных войскаў
* Сцяг караблёў берагавой аховы Сцяг караблёў берагавой аховы
* Сцяг дапаможных караблёў ВМС Сцяг дапаможных караблёў ВМС
* Сцяг міністра абароны Сцяг міністра абароны
* Сцяг намесніка міністра абароны Сцяг намесніка міністра абароны
* Сцяг камандуючага ВМС Сцяг камандуючага ВМС
* Сцяг адмірала Сцяг адмірала
* Сцяг віцэ-адмірала Сцяг віцэ-адмірала
* Сцяг контр-адмірала Сцяг контр-адмірала

Іншыя сцягі
-----------

Першы варыянт сцяга ГДР на камбайне «Сталінец-4», 1954 год

* Сцяг гандлёвага флоту 1959—1973 Маленькі чорна-белы вексілалагічны сімвал або піктаграма, якае паказвае розныя выкарыстанні сцяга Сцяг гандлёвага флоту 1959—1973
* Паштовы сцяг Паштовы сцяг
* Штандар Прэзідэнта ГДРШтандар Прэзідэнта ГДР

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі

| Сцягі Германіі |
| --- |
| Сцягі зямель Германіі | 
* Баварыя
* Бадэн-Вюртэмберг
* Берлін
* Брандэнбург
* Брэмен
* Гамбург
* Гесэн
* Мекленбург-Пярэдняя Памеранія
* Ніжняя Саксонія
* Рэйнланд-Пфальц
* Саар
* Саксонія
* Саксонія-Ангальт
* Паўночны Рэйн-Вестфалія
* Цюрынгія
* Шлезвіг-Гольштэйн

 | Сцяг Германіі |
| Гістарычныя сцягі | 
* Германская імперыя
* Веймарская рэспубліка
* Трэці рэйх
* Германская Дэмакратычная Рэспубліка

 |
**Сексуальныя партнёры** — людзі, якія ўступалі ў сексуальныя адносіны паміж сабой. Могуць быць любога полу ці сексуальнай арыентацыі. Сексуальныя партнёры могуць быць у пастаянных любоўных адносінах ці неафіцыйных (напрыклад у палюбоўнікаў, свінгераў, таксама пры пікапе ці выпадковай палавой сувязі, у выпадку згвалтавання). Чалавек можа мець больш аднаго сексуальнага партнёра ў любы момант часу (але звычайна гэта асуджаецца грамадствам).

Тэрмін звычайна ўжываецца да добраахвотных сексуальных адносін, якія адбываюцца па ўзаемным жаданні, гэта значыць без ужывання фізічнай сілы ці прымусу (як у выпадку з згвалтаваннем).

У цэлым, сексуальным партнёрам лічыцца чалавек, з якім у гэты момант здзяйсняецца сексуальны кантакт, або той чалавек, з якім ён адбываецца рэгулярна (і чакаецца што так будзе і далей).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4311454-4 · Microsoft: 2780742699 |
**Жудзе́ц** (рум.: judeţ [ʒuˈdet͡s] — павет) — традыцыйная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Румыніі, якая выкарыстоўваецца да цяперашняга часу, а таксама ў Малдове ў 1993—2003 гадах, дзе на змену жудзецам зноў вярнуліся раёны, што выкарыстоўваліся ў Малдаўскай ССР.

Гісторыя
--------

Назва жудзец (у літаральным сэнсе вобласць, размешчаная ў падначаленні суддзі) — вытворнае ад румынскага слова «жудэ» (лацінка: «jude», літаральна «суддзя»), якое ў сваю чаргу ўтворана ад лацінскага «iūdex» з тым жа значэннем. Жу́ды, якія выконвалі адміністрацыйныя і судовыя функцыі, кіравалі жудзецамі ў сярэднявечнай Валахіі. У Малдаўскім княстве слова «жудэ» (менавіта на кірыліцы) упершыню фіксуецца ў 1409 годзе. У Мунетыі слова выкарыстоўвалася для абазначэння свабодных сялян. У сучаснай Малдове жудзецы як назва выкарыстоўваліся пасля атрымання незалежнасці, аднак пасля адыходу ад палітыкі ўз'яднання з Румыніяй, былі зноў заменены на аналагічныя раёны.

Гл. таксама
-----------

* Жудзецы Румыніі
* Адміністрацыйны падзел Малдовы

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 
* Herb, Guntram Henrik; David H. Kaplan (1999). "Transylvania:Hungarian, Romanian, or Neither?". *Nested Identities: Nationalism, Territory, and Scale*. George W. White. Rowman & Littlefield. p. 275. ISBN 0-8476-8467-9.. Retrieved on 2008-05-26.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Секстант (значэнні).
Секстант
**Секстант** (лац.: sextans (sextantis) — шостая частка), у марской справе часцей **секстан** — вугламерны адбівальны інструмент, асноўная частка якога — дуга памерам у 1/6 частку акружнасці (60°), падзеленая на градусы і долі градуса (лімб). Вымярае вуглы да 120°. Выкарыстоўваецца ў мараходнай і авіяцыйнай астраноміі для вымярэння вышынь нябесных свяціл і берагавых прадметаў над гарызонтам, а таксама вуглоў паміж бачнымі з карабля прадметамі.

Выявы аб’ектаў, напрыклад нябеснага свяціла і марскога гарызонту, паміж якімі вымяраецца вуглавая адлегласць, сумяшчаецца ў трубе секстанта. Гэта дае магчымасць не замацоўваць секстант на нерухомай аснове, рабіць вымярэнні, трымаючы яго ў руках. Для астранамічнага вызначэння месца карабля ці самалёта секстантам вымяраюць вышыні некалькіх нябесных свяціл, а потым будуюць вышынныя лініі становішча з улікам папраўкі на паніжэнне гарызонту з прычыны шарападобнасці Зямлі.

Літаратура
----------

* Секстант // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 302. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119667354 · GND: 4181103-3 · LCCN: sh85120694 · Microsoft: 157083588 |
**Сцяг Вілейкі** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Вілейка Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 лістапада 2008 года № 625 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 1 снежня 2010 года № Б-177.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру, у цэнтры правага боку якога размешчаны герб г. Вілейкі і Вілейскага раёна.

Сцяг ухвалены рашэннем Вілейскага раённага Савета дэпутатаў ад 24 чэрвеня 2008 года № 69.

Гл. таксама
-----------

* Герб Вілейкі

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Вілейкі

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
**Гаё** (саманазва: *Urang Gayo*) — аўстранезійскі народ, карэнныя жыхары горных раёнаў паўночнага захаду Суматры ў Інданезіі. Агульная колькасць (2023 г.) — 345 000 чалавек.

Гісторыя
--------

Гаё жывуць пераважна ў правінцыі Ачэх. Іх радзіма ўяўляе 4 горных плато вышынёй ад 500 м да 1500 м. Ачэхцы лічаць іх нашчадкамі насельнікаў сярэднявечнай дзяржавы Лінгэ. Па мове яны блізкія да батакаў. Гаё былі амаль не вядомы ў вонкавым свеце да пачатку заваявання Ачэха галандцамі ў 1873 г. У той час гаё былі падданымі Ачэхскага султана, хаця адрознівалі сябе ад ачэхцаў. Супраціўленне галандцам працягвалася да 1904 г. З 1945 г. землі гаё ў складзе Інданезіі.

Культура
--------

Даўні занятак гаё — сельская гаспадарка. Землі, населеныя імі, — раён, дзе квітнее камерцыйная вытворчасць кавы і цытрусавых. У мінулым больш важную ролю адыгрывала вырошчванне рысу і гародніны. Палеткі апрацоўвалі драўляным плугам, запрэжаным буйваламі. Традыцыйныя рамёствы: шыццё вопраткі, вытворчасць снасцей. З другой паловы XX ст. недахоп зямлі вымусіў гаё пераязджаць у гарады або сезонна наймацца на прамысловыя прадпрыемствы.

У старажытнасці гаё будавалі свае вёскі на пагорках каля рэк або азёр. Яны ўяўлялі сабою некалькі доўгіх хацін, што ўмяшчалі буйныя пашыраныя сем'і або некалькі малых нуклеарных сем'яў. Аднак ужо пасля I Сусветнай вайны сітуацыя моцна змянілася. Замест доўгіх супольных хацін з'явіліся індывідуальныя сямейныя. Асобныя сем'і аб'ядноўваюцца ў буйныя роды *марга*, але ўплыў родавых арганізацый у нашы дні не істотны. 

На чале сям'і заўсёды стаіць мужчына, хаця жанчыны маюць адносную незалежнасць, часцяком рэчаісна кіруюць гаспадаркай, трымаюць крамы і майстэрні. Шлюбу звычайна папярэднічаюць сустрэчы паміж жаніхом і нявестай, а потым выкуп апошняй. Жаніх можа пазбегнуць выкупу, калі абавязваецца ў далейшым падтрымліваць бацькоў будучай жонкі. Палігінія не забаронена, але сустракаецца рэдка. 

Фальклор адметны танцавальным мастацтвам, а таксама аратарскімі спаборніцтвамі.

Рэлігія
-------

У гаё захаваліся некаторыя анімістычныя звычаі, але большасць вернікаў — мусульмане.

Зноскі
------

1. ↑  Gayo in Indonesia

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гаё на Вікісховішчы |

* Gayo — Encyclopedia.com
* Gayo: World Cultural Encyclopedia
* Gayo (Basa Gayo)
* A grammar of Gayo
Секрэтэр (каля 1775, Францыя)
**Секрэтэр**, нар. **сакрэтнік** (ням.: Schreibschrank (Sekretär), англ.: Secretaire) — шафа з адкідной дзверкай альбо з высоўнай дошкай для пісьмовых работ.

Гісторыя
--------

Гэты тып мэблі з’явіўся ў Францыі ў сярэдзіне XVIII стагоддзя, а затым атрымаў распаўсюджанне ў Англіі, Германіі, Расіі і іншых краінах. У секрэтэры злучаюцца адкідная дошка, накшталт бюро, якая служыла пісьмовым сталом, і мініяцюрная шафа тыпу кабінета з мноствам патаемных скрынь і сакрэтных механізмаў для захоўвання таемных лістоў, каштоўнасцяў і важных дзелавых папер.

Першыя секрэтэры лічылі «жаночай мэбляй», яны ўяўлялі сабой столікі з шафкай для папер і адкідной дошкай для напісання лістоў. Пазней секрэтэры павялічыліся ў памерах, атрымалі большую колькасць скрыначак і сталі выкарыстоўвацца ў асноўным для захоўвання дзелавых папер. Вялікая колькасць скрыначак дазваляла зручна сістэматызаваць паперы, а мудрагелістыя замкі, складаныя сістэмы замыкання, патаемныя аддзяленні забяспечвалі дастатковую надзейнасць секрэтэра. Асобай папулярнасцю карысталіся секрэтэры з рознымі сакрэтнымі замкамі і механізмамі, якія выконваў механік і гадзіннікавы майстар Петэр Кінцынг (1745—1816).

Секрэтэры бываюць буйнымі і мініяцюрнымі. У прыватнасці, захаваліся згадкі пра дарожны секрэтэр Напалеона Банапарта. Невялікі секрэтэр у складзеным выглядзе мог лёгка разгортвацца, а дзякуючы вялікай колькасці высоўных скрыначак быў вельмі ёмісты і зручны — па ўспамінах, нават у паходным возе імператар працаваў за ім амаль з такім жа камфортам, як у сваім парыжскім кабінеце.

Зноскі
------

1. ↑  Этнаграфія Беларусі, Мн. 1989.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Секрэтэр
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лукашоў.
**Анатоль Іванавіч Лукашоў** (нар. 14 жніўня 1960, с. Вялікі Бор, Гардзееўскі раён, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1982 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут па спецыяльнасці «Ветэрынарыя». У 1982—1984 гадах служыў у Групе Савецкіх войскаў у Германіі.

З 1984 года звязаў сваё жыццё з сельскай гаспадаркай. Працаваў галоўным ветэрынарным урачом саўгаса «Гардзееўскі» Клінцоўскага раёна Бранскай вобласці і саўгаса «Арловічы» Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці; з 1996 года старшынёй калгаса «Герой працы» Дубровенскага раёна.

У 2002 годзе прызначаны першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Дубровенскага райвыканкама. З лютага 2005 года старшынёй Дубровенскага райвыканкама.

У 2006 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Кіраванне прадпрыемствамі аграпрамысловага комплексу».

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання ад Сенненскай выбарчай акругі № 30.

15 кастрычніка 2019 года зноў прызначаны старшынёй Дубровенскага райвыканкама.

Беспартыйны.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ордэнам Пашаны. У 2014 годзе прысвоена званне «Чалавек года Віцебшчыны».

Сям’я
-----

Жанаты, мае дачку і сына.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  ЛУКАШОВ АНАТОЛИЙ ИВАНОВИЧ (Сенненский избирательный округ № 30)
2. ↑  Местное управление и самоуправление. Лукашов Анатолий Иванович
3. ↑  Лукашэнка зладзіў невялікі кадравы аўторак

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  (бел.)
**Сцяг Ваўкавыска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Ваўкавыск Гродзенскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 13 кастрычніка 2001 года № 58.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога гербавая эмблема — белы воўк.

Сённяшні афіцыйны геральдычны сімвал Ваўкавыска створаны на аснове гістарычнага герба 1845 года мастаком У. Б. Сушкевічам, членам Саюза мастакоў Рэспублікі Беларусь.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта ад 12 красавiка 2001 года № 225.

Гл. таксама
-----------

* Герб Ваўкавыска

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Ваўкавыска

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гродзенскай вобласці |
| --- |
| Гарады | Астравец ·  Ашмяны ·  Бярозаўка ·  Ваўкавыск ·  Гродна ·  Дзятлава ·  Іўе ·  Ліда ·  Масты ·  Навагрудак ·  Свіслач ·  Скідзель ·  Слонім ·  Смаргонь ·  Шчучын |  |
| Гарадскія пасёлкі | Астрына ·  Воранава ·  Вялікая Бераставіца ·  Жалудок ·  Зэльва ·  Карэлічы ·  Краснасельскі ·  Мір ·  Поразава ·  Радунь |
| Вёскі/Аграгарадкі | Гальшаны ·  Цырын |
| Раёны | Гродзенскі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кудраўцаў.
**Анатоль Іванавіч Кудраўцаў** (1 студзеня 1947, в. Усць-Дзёміна, Ельнінскі раён, Смаленская вобласць) — беларускі пісьменнік. Піша на рускай і беларускай мовах.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Мархоткінскай дзесяцігодкі (1963) працаваў настаўнікам Чашчоўскай пачатковай школы, інструктарам Ельнінскага райкама камсамола, карэспандэнтам раённай газеты «Знамя». У 1965—1971 гг. вучыўся на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Адначасова працаваў спецыяльным карэспандэнтам смаленскай абласной маладзёжнай газеты «Смена» (1967—1968), літсупрацоўнікам газеты «Вячэрні Мінск» (1968—1972). З 1972 г. — адказны сакратар газеты «Вячэрні Мінск», з 1977 г. — галоўны рэдактар творчага аб’яднання «Летапіс» кінастудыі «Беларусьфільм», у 1982—1985 гг. — член сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі кінастудыі «Беларусьфільм». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1986 г.

Творчасць
---------

Літаратурнай працай займаецца з 1965 г. Аўтар зборніка «Минск и минчане» (1973), кнігі апавяданняў і аповесцей «Бессонница» (1990), п’ес «Иван» (1985, пад назвай «Иван и Мадонна» апублікавана ў зборніку п’ес «Вдоль деревни», Масква, 1986, пастаўлена ў 1986), «Мар’я» (урывак апублікаваны ў 1987, пастаўлена ў 1986), «Как цари жили» (1988, пастаўлена ў 1989), «Суд» (1989, пастаўлена ў 1990), «Донати промазала» (1990), сцэцарыяў мастацкіх фільмаў «Зачем человеку крылья»[ru] (1984), «Затянувшийся экзамен» (1985), «Іван» (1982), «З юбілеем пачакаем» (1985), «Чалавек, які браў інтэрв’ю» (1986) і некалькіх дакументальных фільмаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). — С. 558.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Радкевіч.
**Анатоль Іванавіч Радке́віч** (13 лістапада 1898, Віцебск — 8 мая 1977) — беларускі энтамолаг, дацэнт (1961). Удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў. Бацька Усевалада Анатолевіча Радкевіча.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі інстытут народнай адукацыі ў 1923 годзе. Выкладаў заалогію і сельскагаспадарчую энтамалогію ў Віцебскім сельскагаспадарчым тэхнікуме ў 1922—1924 гадах, заалогію ў Віцебскім педагагічным тэхнікуме ў 1924—1930 гадах. Адначасова ў 1922—1923 гадах займаў пасаду начальніка Віцебскага губернскага энтамалагічнага бюро. У 1930—1933 гадах працаваў у Віцебскім ветэрынарным інстытуце (з лістапада 1930 года асістэнт, з верасня 1933 па ліпень 1934 года выконваючы абавязкі дацэнта кафедры заалогіі), у 1935—1971 — у Віцебскім педагагічным інстытуце імя С. М. Кірава: у 1933—1941 гадах і з 1946 года дацэнт кафедры заалогіі, у 1937—1941 — намеснік дырэктара інстытута па завочным навучанні, у 1946—1971 — загадчык кафедры.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па тэарэтычных і практычных асновах шаўкаводства на Беларусі, па вывучэнні фаўны стракоз, цвёрдакрылых і лускакрылых, селекцыі і міжпародным скрыжаванні трусоў, методыцы выкладання біялогіі.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2001
2. 1 2  ВДАВМ

Літаратура
----------

* Радкевіч Анатоль Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 222. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Радкевіч Анатоль Іванавіч // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Радкевіч Анатоль Іванавіч, энтамалогія на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Вучоныя Беларусі. Радкевіч, Анатоль Іванавіч (энтамалогія; 1898—1977) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Кафедра заалогіі і батанікі ВДУ імя С. М. Машэрава (руск.)
* Беларусь помнит: Радкевич Анатолий Иванович (1898—1977) Архівавана 27 верасня 2020. (руск.)
* История кафедры зоологии (руск.). // ВДАВМ
**Сцяг Уругвая** — адзін з дзяржаўных сімвалаў Уругвая, шмат у чым падобны да ​​сцяга Аргенціны, бо Уругвай уваходзіў у склад Аргенціны да набыцця незалежнасці. Першапачатковы варыянт сцяга быў заснаваны ў 1828 годзе з дзевяццю блакітнымі і дзесяццю белымі палосамі. У 1830 годзе колькасць палос была паменшана да дзевяці (чатыры сінія і пяць белых). Дзевяць палос з дзевяці першапачатковых рэгіёнаў (дэпартаментаў) Уругвая. У 1826 годзе ў кантон сцяга было змешчана жоўтае «сонца Мая» (ісп.: Sol de Mayo), якое сімвалізуе інкскага бога сонца і названае так у гонар Майскай рэвалюцыі 1810 у Буэнас-Айрэсе.

Іншыя сцягі
-----------

* Сцяг АртыгасаСцяг Артыгаса
* Сцяг «трыццаці трох»Сцяг «трыццаці трох»
* Сцяг Уругвая (1828—1830)Сцяг Уругвая (1828—1830)

Гл. таксама
-----------

Герб Уругвая

Зноскі
------

1. ↑  Уругвайскі палітычны дзеяч, першы прэзідэнт рэспублікі.

Спасылкі
--------

* Апісанне сцяга Уругвая на старонцы сухапутных войскаў Архівавана 11 ліпеня 2010.  (ісп.)

| Краіны Паўднёвай Амерыкі: Сцягі |
| --- |
| 
Аргенціна ·  Балівія ·  Бразілія ·  Венесуэла ·  Гаяна ·  Калумбія ·  Парагвай ·  Перу ·  Сурынам ·  Уругвай ·  Чылі ·  Эквадор
 |
| 
Фалклендскія астравы ·  Французская Гвіяна ·  Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
 |
**Анатоль Іванавіч Спрынчак** (нар. 5 кастрычніка 1957 года, в. Міхайлаўшчына Талачынскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі навуковец, педагог, кандыдат сельскагаспадарчых навук (1992), дацэнт (2004).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію ў 1979 годзе па спецыяльнасці «Аграхімія». У 1989 годзе скончыў аспірантуру Навукова-даследчага інстытуту механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі ў Мінску. Таксама прайшоў перападрыхтоўку па спецыяльнасці «Педагогіка» ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце ў 2001 годзе і перападрыхтоўку па спецыяльнасці «Інавацыйны менеджмент» у Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь ў 2006 годзе.

З 1979 па 1986 гады працаваў аграномам-насенневодам, галоўным аграномам сельскагаспадарчых прадпрыемстваў. З 1986 па 1990 гады з’яўляўся інструктарам Любанскага райкама КПБ у Мінскай вобласці. У 1990—1999 гадах займаў пасаду намесніка старшыні сельскагаспадарчага кааператыва ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці, з’яўляўся кіраўніком сельскагаспадарчага кааператыва. З’яўляўся фермерам, прадпрымальнікам у сферы аграбізнеса.

З 1999 года выкладае ў вышэйшых навучальных установах Мінска: у Беларускім дзяржаўным аграрным тэхнічным універсітэце, Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 2012 года працуе ў Інстытуце прадпрымальніцкай дзейнасці: займаў пасады загадчыка кафедры эканомікі і турызму, кафедры эканомікі і кіравання. З верасня 2017 года з’яўляецца дацэнтам кафедры эканомікі і кіравання Інстытуту прадпрымальніцкай дзейнасці.

Дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата сельскагаспадарчых навук па спецыяльнасці «Аграхімія» абараніў у 1992 годзе ў Інстытуце глебазнаўства і аграхіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Тэма дысертацыі: «Уплыў угнаенняў і арашэння на прадуктыўнасць аднагадовых бабовых культур на дзярнова-падзолістых супяшчаных глебах».

У 2004 годзе Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў яму навуковае званне дацэнта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Займаецца даследаваннем пытанняў аптымізацыі аграэкалагічных рызыкаў у прамысловай эксплуатацыі зямель сельскагаспадарчага прызначэння, зніжэння аграэкалагічных рызыкаў у сістэме харчовай бяспекі, пытанняў сацыяльнага капіталу і ягонага месца ў развіцці аграрнай галіны, кіравання рызыкамі ў аграбізнесе, развіцця інавацыйных навыкаў кіраўнікоў у стратэгічным кіраванні аграпрамысловым комплексам, холдынгаў у сістэме аграпрамысловага комплексу, умоў і фактараў развіцця прадпрымальніцкай ініцыятывы ў аграбізнесе і інш.

Узнагароды
----------

* Ганаровая грамата Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
* Ганаровая грамата Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці

Спасылкі
--------

* База дадзеных «Навукоўцы Беларусі»
* Біяграфія на сайце ІПД
* Google Scholar
* Спрынчак Анатолій Іванавіч, кандыдат сельскагаспадарчых навук, аграхімія, эканоміка на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 168193 |
**Сцяг Усходняга Тымора (Тымор-Лешці)** афіцыйна зацверджаны ў 2002 годзе, аднак неафіцыйна існуе з 1975 года, калі незалежнасць Усходняга Тымора яшчэ не была прызнана.

Апоўначы 20 мая 2002 года, сцяг ААН быў спушчаны, і замест яго падняты сцяг незалежнага Усходняга Тымора.

Сімволіка
---------

Паводле канстытуцыі Рэспублікі Тымор-Лешці жоўты трохвугольнік азначае сляды каланіялізму ў гісторыі краіны. Чорны трохвугольнік азначае цяжкасці, якія трэба пераадолець. Чырвоны колер азначае барацьбу за свабоду. Зорка — пуцяводнае святло, белы колер зоркі — мір.

Суадносіны шырыні да даўжыні — 1:2.

Афіцыйнае апісанне
------------------

«Дзяржаўны сцяг прамавугольны, сфарміраваны двума роўнабаковымі трохвугольнікамі, большы з якіх прыкрыты меншым. Адзін трохвугольнік чорны, яго вышыня роўная адной трэці даўжыні сцяга, ён ляжыць на жоўтым трохвугольніку, вышыня якога роўная палове даўжыні сцяга. У цэнтры чорнага трохвугольніка размешчана белая пяціканцовая зорка, якая азначае пуцяводнае святло. Адзін з канцоў зоркі звернуты да верхняга левага вугла сцяга. Астатняя частка сцяга чырвонага колеру».

*- Канстытуцыя Рэспублікі Тымор-Лешці (Усходні Тымор), частка 1, раздзел 15.*(Пераклад на беларускую мову неафіцыйны.)

Спасылкі
--------

* Сцяг Усходняга Тымора на сайце FOTW

| ⛭Усходні Тымор паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Усходні Тымор»**
 |

| ⛭Краіны Азіі: сцяг |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |
**Бервяно** — круглы сартымент лесаматэрыялу для выкарыстоўвання ў круглым выглядзе, за выключэннем танкамернай руднай стойкі, жэрдак і колля, або ў якасці сыравіна для атрымання піламатэрыялаў агульнага прызначэння і адмысловых відаў лесапрадукцыі.

Пры разлічэнні бервяна і кража пад бервяном разумеюць адрэзак з верхняй і сярэдняй частак хлыста, у той час як краж бярэцца з ніжняй частцы ствала і служыць для выпрацоўкі адмысловых відаў лесапрадукцыі.

Зноскі
------

1. ↑  ГОСТ 17462-84 Продукция лесозаготовительной промышленности. Термины и определения
2. ↑  *Шепелев А. М.* Столярные работы в сельском доме. — М.: Россельхозиздат, 1987. — С. 12—13.
Брытанская Малая каля 1922 года. Жоўтым паказана тэрыторыя Федэратыўных Штатаў Малаі, сінім фармальна незалежныя (нефедэраваныя) княствы, чырвоным паказаны тэрыторыі, якія ўваходзілі ў Стрэйтс-Сетлментс
Умоўная абагульненая назва сукупнасці Стрэйтс-Сетлментса, Федэраваных Штатаў Малаі і нефедэраваных штатаў (дзяржаў), якія знаходзіліся пад пратэкцыяй Вялікабрытаніі. У афіцыйных дакументах назва не выкарыстоўвалася, бо тэрыторыі, якія яе складалі, не ўтваралі адзінага цэлага.

Перад Другой сусветнай вайной Брытанская Малая падраздзялялася на наступныя адміністрацыйныя адзінкі:

* Стрэйтс-Сетлментс — англійскую калонію, якая ўключала в. Сінгапур, в.Пінанг, правінцыю Уэлслі і Малаку;
* Малайскую федэрацыю (Федэраваныя Штаты Малаі), у якую ўваходзілі дзяржавы Перак, Селангор, Негры-Сембілан і Паханг; кантроль над гэтымі дзяржавамі ажыццяўлялі англійскія рэзідэнты, што знаходзіліся пры дварах кіраўнікоў дзяржаў;
* чатыры паўночныя малайскія дзяржавы, якія не ўвайшлі ў федэрацыю — Кедах, Перліс, Келантан і Трэнгану — і Джахор, які знаходзіўся на поўдні; у гэтых дзяржавах брытанскую карону прадстаўлялі саветнікі, якія фактычна карысталіся такой жа уладай, як і рэзідэнты.

Пасля Другой сусветнай вайны, у 1946 г. тэрыторыі, якія складалі «Брытанскую Малаю», аб'ядналіся ў Малайскі Саюз.

Гл. таксама
-----------

* Гісторыя Малайзіі
**Жу́жма** — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана).

Назва
-----

Назва Жужма другаснага ўтварэння, ад назвы ракі Жыжма (па іншы бок ад Ліды). У асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў рэгіёна назвы вядомыя як *Žiužmà, Žižmà*.

У літоўскай гаворцы гэтага рэгіёну вядомы пераход *ži-* > *žiu-* (*žibėti* > *žiubėti* «ззяць»).

Назва Жыжма (> Жужма) балцкага паходжання.

Найбліжэйшыя гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы *Žižma* (тры ракі на тэрыторыі Літвы), латышская *Zizma*. Далей літоўскія *Žiežmuo, Žiežmojus, Žiežmara*.

Корань ад літоўскага *žižti, žiežti* «злаваць, ятрыцца».

З шэрагу назваў «злых» водаў, як назва вілейскай ракі Піктуша, ад *piktas* «злы; моцны».

На Падняпроўі такія назвы маглі быць крыніцамі для пазнейшых перакладных назваў тыпу «Люць», «Лютаўка» (< *люты* «злы»).

У назве Жыжма корань *Žiž- / Žiež-* пашыраны пашыральнікам *-m-*, які вядомы ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (*tar-ti* «мовіць» — *tar-m-ė* «гаворка», *ner-ti* «ныраць» — *Ner-em-a* «Глыбокая (рака)»).

Назва Жужма (< Жыжма) значыла «Моцная (цячэннем), хуткаплынная (рака)».

Гідраграфія
-----------

Даўжыня ракі 11 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Шоркіна, упадае ў Лебяду на поўдзень ад вёскі Збражкі. Каля вёскі Трудавая на рацэ створана сажалка. На працягу 4,5 км каналізаваная (ад вёскі Шайбакі да вусця).

Заўвагі
-------

1. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 405.
2. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 402, 405.
3. ↑  П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейне. С.-Петербург, 1913. С. 261.
4. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 202—207.
5. ↑  Агульная характарыстыка рачной сеткі Гродзенскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лібярполь.

**Лібярполь**, **Гута** — вадасховішча ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана за 28 км на паўночны ўсход ад г. Пружаны, за 0,5 км на захад ад в. Лібярполь, на каналізаваным участку р. Цемра. Створана ў 1979 г. паводле праекта Белгіправодхоза для арашэння зямель і рыбагадоўлі. Рэчышчавае, сезоннага рэгулявання.

Плошча воднага люстэрка — 2,9 км², даўжыня — 3,1 км, шырыня: найбольшая — 2,2 км, сярэдняя — 0,94 км; глыбіня: найбольшая — 2,4 м, сярэдняя — 1,42 м. Даўжыня берагавой лініі — 4,8 км. Аб’ём: поўны — 4,2 млн м³, карысны — 3,1 млн м³. Ваганні ўзроўня да 1,5 м.

Плошча вадазбору р. Цемра ў створы гідравузла — 97,7 км², адлегласць ад вусця — 10,2 км. Вадазбор раўнінны, разаранасць — 15%, лясістасць — 35%, забалочанасць — 30%.  

Сярэдні гадавы сцёк за шматгадовы перыяд у створы падводзячага канала — 4,4 млн м³. Жыўленне ракі — змешанае з перавагай снегавога.

У склад збудаванняў гідравузла ўваходзяць дамба і плаціна.
Плаціна земляная, даўжынёй 2056 м, аднародная, верхавы адхон пакатага залажэння, умацаванне за кошт травянога полага, у раёне вадазброса — жалезабятоннымі плітамі, максімальная вышыня плаціны — 1,7 м, сярэдняя — 1,5 м, шырыня плаціны па грэбні — 6,6 м. Прапускная здольнасць плаціны — 4 м³/с.
Загараджальная дамба земляная, даўжынёй 1870 м, умацаванне верхавога адхону — за кошт травянога полага, максімальная вышыня плаціны — 10,7 м, шырыня плаціны па грэбні — 6,5 м.
Дамба абвалавання — земляная.

Вадасховішча выкарыстоўваецца для ўвільгатнення сельскагаспадарчых угоддзяў, а таксама ў якасці месца адпачынку і аматарскага рыболоўства.
Эксплуатуе вадасховішча УП «Пружанскае ПМС».

Зноскі
------

1. ↑  Морфаметрычныя паказчыкі і характэрныя ўзроўні вадасховішч Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 13 студзеня 2018.
2. ↑  Апісанне гідратэхнічных збудаванняў вадасховішч Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 13 студзеня 2018.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Вадасховішчы Беларусі (дапаможнік) / Калінін М.Ю. і інш. – Мінск: Паліграфкамбінат імя Я. Коласа, 2005. – 182 с.  (руск.)
* Республика Беларусь. Брестская область. Пружанский район: карта. Пружаны: план. Ружаны: план. Шерешево: план / Ред. В.А. Змачинская.. — Минск: РУП «Белкартография», 2008. — 3 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лазоўскі.

**Мікіта Лазоўскі** (нар. 16 жніўня 1999, Мінск) — беларускі футбаліст, брамнік.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў займацца футболам у мінскім РЦАР-БДУ, у юнацкім узросце трапіў у структуру мінскага «Дынама», з 2017 года пачаў гуляць за дубль клуба, тады ж стаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды мінчан. У красавіку 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў клуб Другой лігі «Ашмяны-БДУФК», дзе быў другім брамнікам, дапамог камандзе выйсці ў Першую лігу.

У сакавіку 2020 года пасля прагляду стаў іграком «Смалявічаў». Сезон 2020 пачынаў у дублі. 3 ліпеня 2020 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы з брэсцкім «Дынама» (3:3). У снежні 2020 года пакінуў «Смалявічы».

У пачатку 2021 года засярэдзіўся на выступленні ў пляжным футболе, пазней вярнуўся ў дубль мінскага «Дынама». Пакінуў сталічны клуб па заканчэнні сезона 2022.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | дубль | Дынама | Беларусь | 5 | -2 |
| 2018 | дубль | Дынама | Беларусь | 16 | -6 |
| 2019 | Д3 | Ашмяны-БДУФК | Беларусь | 8 | -4 |
| 2020 | Д1 | Смалявічы | Беларусь | 6 | -21 |
| 2021 | дубль | Дынама | Беларусь | 5 | -5 |
| 2022 | дубль | Дынама | Беларусь | 0 | 0 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Nikita Lazovskiy // Transfermarkt — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑
3. ↑  Лазовский и Александрович перешли в «Смолевичи»
4. ↑  10 футболистов покинули "Смолевичи"
Гавот у Брэтані, Францыя, 1878
**Гавот** (фр.: gavotte, ад праванс. Gavoto, літаральна - танец гавотаў, жыхароў рэгіёна Авернь) — старадаўні французскі танец народнага паходжання. Музычны памер 4/4 або 2/2, тэмп ўмераны, танцу ўласцівы пачатак з затакта у 2/4 або 1/2, выразнасць рытмічнай пульсацыі. Музыка гавота —светлая, вытанчаная, часам з пастаральным, часам з урачыстым адценнем. Вядомы з 16 ст. У 17 ст. стаў прыдворным танцам, грацыёзным і нярэдка манерным. З часам гавот ўводзіцца ў балет і оперу (Ж.-Б. Люлі, Ж.-Ф. Рамо), становіцца пастаяннай складовай часткай інструментальнай сюіты (І. С. Бах, Г. Ф. Гендэль і інш.).
**Гусан Айказун** (нар. 20 красавіка 1951, Арташат, Армянская ССР; арм.: Գուսան Հայկազուն), сапраўднае імя **Гагік Сцяпанавіч Назаран** (арм.: Գագիկ Ստեփանի Նազարյան) — армянскі гусан, кампазітар, аўтар песень, мастацкі кіраўнік музычнага ансамбля «Айказунк», заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Арменія (17 верасня 2010 года), член саюза добраахвотнікаў «Еркрапа».

Біяграфія
---------

### Раннія гады

Нарадзіўся 20 красавіка 1951 года ў горадзе Арташат, Армянская ССР. У сям'і, апроч яго, былі яшчэ тры сястры. Карані з горада Хой. У раннім узросце страціў бацьку. Адзінае, па словах гусана Айказуна, што захавалася ад яго — бацькаўская паляўнічая стрэльба, з якой будучы гусан ніколі не расставаўся.

Ужо ў школьныя гады пісаў патрыятычныя і любоўныя песні. Па словах гусана, школьны настаўнік Рафік Аруцюнян зрабіў на яго вырашальны ўплыў, дзякую чаму ён пазней пачаў пісаць патрыятычныя песні. Скончыў школу ў 1967 годзе, пасля чаго паступіў у Ерэванскі будаўнічы тэхнікум. Па прафесіі будаўнік-інжынер. У маладосці натхняўся вершамі Аванеса Шыраза.

Выбраўшы псеўданім *гусан Айказун*, тым самым падкрэслівае, што з'яўляецца нашчадкам Айка Наапета. Па словах гусана Айказуна, яго творы з'яўляюцца заклікам да змагання і сярод іх няма сумных, слязлівых матываў. 

Разам са сваім ансамблем «Айказунк» кожны год дае канцэрты ў больш за 40 школах Арменіі і Арцаха, а таксама мноства канцэртаў у дыяспары.

### Карабахскі рух

Браў удзел у Карабахскай вайне у арташатском атрадзе «Еркрапа» пад камандаваннем Мгер Сагатэляна. Ваенныя дзеянні пачаў з сяла Ерасх, быў таксама ў Геташэне, Капане, Гарысе, Бердзоры. У найцяжэйшых баях не браў удзел, бо камандзір атрада аддаў перавагу, каб гусан працягваў складаць новыя песні. Большую частку песень напісаў на полі бою. Па цверджанні гусана, адзін раз бачыў Мантэ Мелканяна. Пазней, пасля яго смерці блізка меў зносіны з яго жонкай Седай і дагэтуль падтрымвае сувязь з яго сябрам Алекам Енігамшанам. Уступіўшы з першых жа дзён уступіў у Карабахскі рух, цягам тыдня напісаў сваю першую песню — *Hayer, miatseq* (арм.: Հայեր, միացեք). Першы раз асабіста выканаў яе 17 мая 1988 года (у дзень нараджэння сваёй дачкі) на плошчы Оперы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Гусан Айказун в программе Степана Киремиджяна «Луйс Ашхар»
2. 1 2 3 4 5 6 7  Гусан Айказун: «50 лет просыпался и перед глазами возвышался родной Масис…» Архівавана 16 студзеня 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васільеў.
**Мікіта Васільеў** (руск.: Никита Валерьевич Васильев; нар. 22 сакавіка 1992, г. Пскоў, Расія) — расійскі футбаліст, паўабаронца .

Біяграфія
---------

Выхаванец футбольнай школы маскоўскага «Спартака» ў студзені 2012 года ў складзе моладзевай зборнай Расіі U-21 стаў уладальнікам Кубка Садружнасці. Фінальны матч супраць моладзевай зборнай Беларусі U-20 яму давялося прапусціць з-за двух папярэджанняў, якія ён атрымаў у матчах плэй-оф супраць Малдовы і Латвіі. Яго гол латышам быў пераможным і вывеў расіянаў у фінал турніру, аднак жоўтая картка, атрыманая на першай дададзенай арбітрам хвіліне сустрэчы, закрыла паўабаронцу магчымасць згуляць у галоўным матчы турніру. Тым не менш, гэта не перашкодзіла Васільеву стаць лепшым паўабаронцам турніру.

Выступаў за маладзёжную каманду маскоўскага «Спартака», наварасійскі «Чарнаморац», маскоўскае «Тарпеда», «Растоў», «Калугу», навачаркаскі МІТОС, «Алімпіец» з Ніжняга Ноўгарада і іжэўска «Зеніт-Іжэўск». За асноўны склад «Растова» сыграў тры гульні.

У ліпені 2016 года быў на праглядзе ў гродненскім «Нёмане», але ў выніку кантрак не быў падпісаны.

Зноскі
------

1. ↑  Nikita Vasiljev // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Nikita Vasilyev // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Паўабаронца іжэўскага «Зеніта» Мікіта Васільеў (23.03.1992; рост — 191 см, вага — 85 кг) у абед прыбыў у Гродна і ў другой палове дня разам з камандай выйдзе на вячэрнюю трэніроўку

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FBref.com · FootballFacts.ru · Sportbox.ru · Transfermarkt (ігрок) · Зборная Расіі па футболе |
| * Г
* Р
* П
*Ленінская лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Заяльцоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | ЭД-1 «Яльцоўскае»  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 
 | 
 |  |

 |  | Красны праспект  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Леніна  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Акцябрская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Рачны вакзал  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | р. Об |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | *Спартыўная* (буд.)  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Студэнцкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Маркса  |

 |

**«Гагарынская»** (руск.: Гагаринская) — станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Адкрыта 2 красавіка 1992 года.

Архітэктура
-----------

Сцены абліцаваныя гранітам і мармурам са ўстаўкамі з нержавейнай сталі. На станцыі маюцца калоны, пакрытыя шліфаванымі лістамі з нержавейнай сталі. Столь над платформай афарбавана ў сіні колер, на ёй падвешаная прасторавая канструкцыя з труб, у якую ўманціраваны кропкавыя свяцільні з мэтай стварэння «ілюзіі касмічнай прасторы».

Зноскі
------
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча Калініна.

**Плошча Калініна** — плошча ў Калінінскім раёне Санкт-Пецярбурга. Утворана перасячэннем Кандрацьеўскага і Палюстраўскага праспектаў, Лабараторнай вуліцы і завулка Усыскіна.

Архітэктурнай дамінантай плошчы з’яўляецца пабудаваны ў 1933—1935 гг. па праекце архітэктараў А. І. Гегела і Д. Л. Крычаўскага найбуйнейшы на той час у горадзе кінатэатр «Гігант». У 1990-я гады ў будынку было размешчана казіно сеткі «Джэкпот», а пасля забароны ігральнага бізнесу канцэртная зала «Гігант-Хол» і іншыя арганізацыі. У другой палове другога дзесяцігоддзя XXI стагоддзя там знаходзіцца супермаркет сеткі «Перекрёсток».

5 студзеня 1946 года на плошчы, перад кінатэатрам «Гігант», былі пакараныя праз павешанне нямецкія ваеннапалонныя, асуджаныя за знішчэнне мірнага насельніцтва ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

У 1947—1955 гадах па абодвух баках ад кінатэатра па праекце архітэктараў А. К. Барутчава, Л. Н. Ліндрота і Н. І. Іофэ былі пабудаваны два пяціпавярховыя дамы з каланадамі ў верхніх паверхах (Кандрацьеўскі прасп. 31 і 42).

27 снежня 2017 года ў камеры захоўвання рэчаў крамы сеткі «Перекрёсток» у будынку былога кінатэатра «Гігант» быў здзейснены выбух.

З 1916 па 2002 год на плошчы размяшчалася трамвайнае кольца.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Маніфест 22 студзеня
**Маніфест 22 студзеня** (польск.: Manifest Tymczasowego Rządu Narodowego) выдадзены 22 студзеня 1863 ў Варшаве Цэнтральным нацыянальным камітэтам, які абвясціў пачатак паўстання 1863—1864 гадоў.

Тэкст дакумента быў напісаны паэтэсай Марыяй Ільніцкай (1825—1897) і прыняты на паседжанні Цэнтральнага камітэта ў Варшаве 17 студзеня 1863 г.

Змест
-----

Маніфест абвяшчаў, што Цэнтральны нацыянальны камітэт прымае на сябе паўнамоцтвы Часовага Нацыянальнага Урада. Заклікае грамадзян былой Рэчы Паспалітай (палякаў, украінцаў, беларусаў, літоўцаў і яўрэяў) ўзняцца на барацьбу за аднаўленне дзяржавы ў межах 1772, і ўзброенаму супрацьстаянню Расійскай імперыі.
Было задэкларавана абяцанне надзяліць 3 моргамі (каля 2 дзесяцін) зямлі беззямельных сялян, якія са зброяй у руках падтрымаюць паўстанне.

Ацэнкі ў гістарыяграфіі
-----------------------

У навуковай літаратуры замацаваліся высновы пра тое, што паўстанне 1863 г. па складу ўдзельнікаў было пераважна шляхецкім, а па зместу праграмы — буржуазна-дэмакратычным, што рэвалюцыйныя дэмакраты з прычыны сваёй слабасці не змаглі павесці за сабою сялянскія масы і вымушаныя былі падпарадкоўвацца шляхецкім рэвалюцыянерам.

Літаратура
----------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Маніфест 22 студзеня**

* Stefan Kieniewicz Powstanie styczniowe, Warszawa 1972; ISBN 83-01-03652-4.
* Біч М. Паўстанне 1863—1864 гг. Кастусь Каліноўскі.//Гістарычны Альманах. — 2002. — № 6 Архівавана 7 верасня 2008.
* Невядомае паўстанне 1863. Частка 8. Маніфест аб пачатку паўстання ад 22 студзеня
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча Леніна.

**Плошча Леніна** (**Кірмашовая плошча**) — цэнтральная плошча горада Гомеля, асноўны архітэктурны ансамбль, фарміруе прасторавую кампазіцыю адміністрацыйна-грамадскага цэнтра горада.

Гісторыя
--------

Саборная плошча, капліца ў памяць імператара Аляксандра II і гасцінны двор з гандлёвымі радамі. Сучасная плошча Леніна. Будынкі не захаваліся.
Плошча створана ў канцы XVIII[*крыніца?*] — пачатку XIX стагоддзя. Раней звалася Кірмашовай[*крыніца?*], была вядома таксама пад назвай Гандаль[*крыніца?*], бо тут тры разы на тыдзень праходзіў вялікі гандаль. Сяляне прывозілі сюды жыўнасць, сельскагаспадарчыя прадукты, розныя саматужныя вырабы. Ад яе 3 накірунках адыходзілі вуліцы Румянцаўская (цяпер Савецкая), Замкавая (цяпер праспект Леніна) і Фельдмаршальская (цяпер Пралетарская). Дамінантай кампазіцыі быў палац князя Паскевіча, які разам з Петрапаўлаўскім саборам вызначаў сілуэт забудовы цэнтра горада.

У сучасны момант памеры плошчы скарацілася.

Перасякае вуліцы
----------------

* Савецкую
* Праспект Леніна
* Пралетарскую

Забудова
--------

* (*пр. Леніна, 2а*) — Дом спорту
* (*пр. Леніна, 1*) — 12-павярховы будынак Белтэлекама
* № 1 — Будынак абласнога драматычнага тэатра (1956) — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 313Г000045шыфр 313Г000045

Палацава-паркавы ансамбль:

* № 4 — Палац Румянцавых — Паскевічаў (канец XVIII—XIX стагоддзе) — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 310Г000044шыфр 310Г000044
* № 6 — Петрапаўлаўскі сабор — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 310Г000044шыфр 310Г000044

Славутасці
----------

Помнік У. І. Леніну
* Помнік У. І. Леніну (1958) — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 313Ж000046шыфр 313Ж000046

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Леніна (Гомель)

| Плошчы Гомеля |
| --- |
| 
Леніна · 
Паўстання · 
Перамогі · 
Пляханава · 
Працы · 
Прывакзальная
 |
**Гуса́н** (арм.: Գուսան) — народны спявак у Арменіі, які выконвае песні і паданні пад акампанемент музычнага інструмента. Таксама гусаны былі акторамі і мімамі. Першапачаткова гусанамі называлі служкаў у храме бога Гісанэ, а ў эпоху элінізму — удзельнікаў фарсавых і сатырычных спектакляў. Хрысціянская царква пераследвала спевакоў, бо яны выконвалі творы пра зямное каханне, міфічныя паданні пра народных герояў і высмейвалі царкоўныя абрады і звычаі.

Гл. таксама
-----------

* Гусан Айказун

Зноскі
------

1. ↑  Квятковский А. П. Поэтический словарь / Науч. ред. И. Роднянская. — М.: Сов. Энцикл. 1966.