**Манахамусы** (*Monochamus*) — род разнаедных цвёрдакрылых з падсямейства *Lamiinae* унутры сямейства жукоў-вусачоў (*Cerambycidae*). Гэтыя жукі адыгрываюць істотную ролю ў дынаміцы біяцэнозаў і ў лясной гаспадарцы. Некаторыя прадстаўнікі гэтага роду наносяць сур’ёзную шкоду іглічным дрэвам. Некаторыя вусачы з’яўляюцца пераносчыкамі некаторых відаў драўняных нематод роду *Bursaphelenchus*.

Цела дарослых жукоў вялікае або сярэдніх памераў, радзей даволі дробнае; у даўжыню дасягаюць ад 15 да 40 мм.

Марфалогія
----------

### Імага

Цела заўсёды больш-менш выцягнутае. Галава імага вялікая. Паміж вусікавымі грудкамі маецца вельмі глыбокі уціск, асабліва рэзка гэта выказана ў самцоў, у якіх уціск вельмі вузкі і глыбокі. Шчокі доўгія і звычайна трохі выступаўюць на вяршыні. Мандыбулы моцна развітыя. Вочы моцна выемкавыя; ніжняя доля вачэй прыкметна шырэй верхняй долі.

Вусікі больш ці менш тонкія, у самцоў значна даўжэй цела, у самак роўныя даўжыні цела альбо ледзь заступаюць за вяршыню надкрылляў. Першы членік вусікаў моцна патоўшчаны. Трэці членік вельмі доўгі; значна даўжэйшы за чацвёрты ці першы. Чацвёрты членік трохі даўжэйшы за пяты. Пачынаючы з шостага членіка ўсе наступныя членікі па даўжыні роўныя або амаль роўныя адзін аднаму, але 11-ы членік у самцоў вельмі доўгі, з больш ці менш ясна выяўленым прыдаткам, у самак звычайна толькі крыху даўжэйшы за 10-ы членік.

Пярэднеспінка злёгку або умерана папярочная, з добра намечанымі перацяжкамі, з вялікімі бакавымі грудкамі, выцягнутымі ў вострыя або вельмі тупыя шыпы, без грудоў на дыску. Шчыток вялікі паўкруглай формы або шырока закруглены.

Надкрыллі доўгія, у большасці выпадкаў моцна выцягнутыя, злёгку звужаныя да канца або амаль паралельныя, цыліндрычныя, на вяршыні без зубцоў, звычайна закругленыя, амаль заўсёды ў грубай скульптуры і асноўнай частцы, але без вялікіх, вострых грудкоў або шыпоў.

Ногі доўгія, сцёгны лінейныя, лапкі кароткія, кіпцікі супрацьпастаўленыя. Пярэднія ногі самца моцна падоўжаныя, даўжэй задніх ног, з больш ці менш прыкметна скрыўленымі галёнкамі і пашыранымі лапкамі.

### Яйцо

Яйцо белага колеру, выцягнутае. На канцавоссях яйцо закругленае. Харыён яйца ў дробнай ячэістай скульптуры.

### Лічынка

Лічынкі белыя. Галава плоская, напалову ўцягнутая ў пярэднегрудзі. Вусікі кароткія і конусападобныя. Збоку ад вусікаў з вентральнага боку маецца па адным выпуклым вочку.

На пярэднім краі перэднеспінкі маецца шырокая белая аблямоўка; на задняй абзе гэтай аблямоўкі размяшчаецца папярочная валасістая палоска.

Грудных ног у лічынак няма. Рухальныя мазалі развіты на 1-7 сегментах брушка; рухальныя мазалі пакрытыя ампулападобнымі грануламі, якія на дарсальным баку ўтвараюць чатыры папярочных шэрагі і адзін падоўжны бакавы шэраг. Анальная адтуліна складаецца з трох прамянёў: ніжні прамень кароткі, у два-тры разы карацейшы за два бакавыя (*Monochamus urussovi*) або доўгі, толькі трохі карацей бакавых (*Monochamus saltuarius*, *Monochamus guttulatus*).

### Кукалка

Экалогія
--------

Лічынкі развіваюцца ў ствалах іглічных дрэў.

### Прадстаўнікі роду і нематоды

Некаторыя вусачы з’яўляюцца пераносчыкамі некаторых відаў драўняных нематод з роду *Bursaphelenchus*, якія выклікаюць вілт  (руск.) (бел.. Жук *Monochamus alternatus*, *Monochamus carolinensis* і некаторыя іншыя віды пераносчыкі нематод віду *Bursaphelenchus xylophilus*; від *Monochamu urussovi* і *Monochamus sutor* пераносчыкі нематод *Bursaphelenchus mucronatus*.

Таксанамія
----------

У складзе роду ўваходзяць каля 150 відаў. Некаторыя з іх:

* Monochamus alternatus Hope, 1842
* Monochamus carolinensis Olivier, 1792
* Monochamus clamator LeConte, 1852
* Monochamus galloprovincialis Olivier, 1795
* Monochamus grandis Waterhouse, 1881
* Monochamus guttulatus Gressitt, 1951
* Monochamus impluviatus Motschulsky, 1859
* Monochamus marmorator Kirby in Richardson, 1837
* Monochamus maruokai Hayashi, 1962
* Monochamus mutator LeConte, 1850
* Monochamus nitens Bates, 1884
* Monochamus notatus Drury, 1773
* Monochamus obtusus Casey, 1891
* Monochamus saltuarius Fabricius, 1792
* Monochamus sartor Fabricius, 1787
* Monochamus scutellatus Say, 1824
* Monochamus sutor Linnaeus, 1758
* Monochamus titillator Fabricius, 1775
* Monochamus urussovi Fischer-Waldheim, 1806

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Francesco Vitali*. Таксономия, систематика и синонимия (англ.).  BioLib. Праверана 10 лютага 2011.
2. ↑  *Плавильщиков Н. Н.* Фауна СССР. Жесткокрылые. Жуки-дровосеки. Подсемейство Lamiinae ч. 1. Часть 3. — Москва, Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1958. — Т. XXII, вып. 1. — С. 506—508. — 575 с. — 2 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779658209 |