У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гарадзішча, значэнні.

**Гарадзі́шча** (трансліт.: *Haradzišča*, руск.: Городище) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Малейкаўскага сельсавета.

Ліквідавана 25 сакавіка 2011 года, а яе тэрыторыя далучаная да вёскі Сялец.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 7 км на ўсход ад Брагіна, 33 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 122 км ад Гомеля.

### Водная сістэма

На поўдні меліярацыйныя каналы.

Транспартная сістэма
--------------------

Побач аўтадарога, якая злучае Брагін з дарогай Лоеў — Рэчыца.

Планіроўка складаецца з 2 кароткіх паралельных паміж сабой вуліц з завулкам, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Выяўленае археолагамі гарадзішча эпохі Кіеўскай Русі (100 м на поўдзень ад вёскі) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў.

У датаваным 29 чэрвеня 1609 года фундушы ўладальнікаў часткі Брагінскага маёнтку князя Адама і княгіні Аляксандры з Хадкевічаў Вішнявецкіх ёсць запіс пра тое, што ворыўныя землі мужчынскага манастыра і Спаскай царквы ў Сяльцы: 

> 
> …*однымъ концемъ почавъши вперокъ одставу селецкого додороги которая идетъ зъсельца добрагиня. авдолжъ почавъши отсела ажъ додороги городищъское надпрудом селецкимъ*… 

Лістом ад 14 чэрвеня 1742 года ваявода віленскі, вялікі гетман ВКЛ князь Міхал Сервацы і княгіня Тэкля з Радзівілаў Вішнявецкія фундуш у чарговы раз пацвердзілі. Прычым сказана было, што ўгоддзі манастырскія распасціраліся да млыну Horodyskiego. 20 кастрычніка 1750 года гайдамацкі ватажка Іван Падаляка паведаміў у Кіеўскім гродскім судзе (у Жытоміры): 

> 
> …*ідучы да Брагіня каля млыноў, што завуцца Гарадзішчам, здыбалі аднаго чалавека, з імя і прозвішча невядомага, які таксама ўзяўся дабраахвотна праводзіць, і пайшлі да Брагіня*… 

 З тарыфа Кіеўскага ваяводства 1754 года вядома, што ў вёсцы Гарадзішча было 2 халупы (хаты млынароў?), з якіх «do grodu» (Оўруцкага замка) выплачвалася 9 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 1 злоты і 6 грошаў.

Паводле перапісаў яўрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў у Гарадзішчы пражывалі адпаведна 6, 4 і 4 чалавекі (głowy), якія належалі да Брагінскага кагалу.

Фальварак і слабада Гарадзішча на схематычным плане Рэчыцкага павета 1800 г.У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) паселішча апынулася ў межах Чарнігаўскага намесніцтва, з 1796 года ў складзе адноўленага Рэчыцкага павета спачатку Чарнігаўскай, потым Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, даведваемся, што вёскі Гарадзішча, Углы, Каманоў, Сялец, хутар Малейкі, якія належалі Людвіку і Алаізію Ракіцкім, у «оренду поступлено капитану Сандеру».. На плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павета 1797 года пазначана як слабада.

У 1811 годзе валоданне графа Людвіка Ракіцкага. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 90 жыхароў вёскі Гарадзішча належалі да прыходу Сялецкай Праабражэнскай царквы.

У парэформенны перыяд Гарадзішча належала да Брагінскай воласці. Абшарнік Канстанцін Прозар і яго сёстры ў 1876 годзе тут і ў аднаіменным маёнтку (гл.: Тэльман) мелі 2 вадзяныя, 1 конны млын, 1 вятрак, сукнавальню, завод па вытворчасці жалеза. У 1897 годзе дзейнічала крама. На 1909 год у вёсцы Гарад*ы*шча (Город*ы*ще) налічвалася 26 двароў, 233 жыхары..

9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Гарадзішча, аднак, апынулася ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губернатарам) гетман Украінскай Дзяржавы Павел Скарападскі прызначыў уладальніка суседняга з вёскай аднаіменнага двара (маёнтка), галаву Рэчыцкай павятовай управы Пятра Аскаравіча Патона. Ад 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы».

1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі Брагінская воласць увайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня яна разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад РСФСР.

8 снежня 1926 года Брагін і яго значна пашыраную тэрытарыяльна воласць вярнулі БССР.

У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвонае Гарадзішча», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 года да 23 лістапада 1943 года вёска была акупавана.

У складзе калгаса імя Э. Тельмана (цэнтр — пасёлак Тэльман).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 31 гаспадарка, 85 жыхароў.

### Дынаміка

* 1850 год — 50 двароў.
* 1897 год — 28 двароў, 145 жыхароў (паводле перапісу).
* 1959 год — 233 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 31 гаспадарка, 85 жыхароў.
* 2006 год (01.01.2006) — 31 гаспадарка, 89 чалавек, з якіх 20 ва ўзросце да 16 гадоў, 47 — у працаздольным і 22 — старэйшым за працаздольны.

Вядомыя асобы
-------------

* Павел Рыгоравіч Жураў (нар. 1934) — беларускі архітэктар.
* Валерый Мікалаевіч Новікаў (нар. 1949) — беларускі архітэктар.

Заўвагі
-------

1. ↑  Фальварак у Гарадзішчы на той час ужо існаваў, але гэта, падобна, яшчэ не той шыкоўны панскі двор, пра які маюцца звесткі для XIX ст.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «О некоторых вопросах административно-территориального устройства Малейковского сельсовета». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 25.03.2011 г. № 46(недаступная спасылка) (руск.)
3. ↑  Собрание древних грамот и актов городов Минской губернии, православных монастырей, церквей и по разным предметам. – Минск, 1848. С. 69
4. ↑  НГАБ у Мінску. Ф. 694. Воп. 5. Спр. 140. А. 131адв, 132
5. ↑  Архив Юго-Западной России. Ч. 3. Т. 3. Акты о гайдамаках (1700–1768). – Киев, 1876. С. 529
6. ↑  Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 178; гл. таксама: С. 13—15, 20—22
7. ↑  Архив Юго-Западной России. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710
8. ↑  Насевіч В. Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182
9. ↑  Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г. г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72, 74
10. ↑  Расійскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 720
11. ↑  Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 43
12. ↑  Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх