**Март Лаар** (нар. 22 красавіка 1960, Вільяндзі, Эстонская ССР, СССР) — эстонскі палітык і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Эстоніі з 1992 па 1994 і з 1999 па 2002 гады, міністр абароны Эстоніі з 2011 па 2012, былы старшыня правай кансерватыўна-нацыяналістычнай партыі Саюз Айчыны і Res Publica.

Палітычная дзейнасць
--------------------

Быўшы палітыкам, Лаар напісаў некалькі кніг па гісторыі Эстоніі і Расіі. Акрамя таго, быў настаўнікам гісторыі ў Таліне, а таксама старшынёй Савета гісторыкаў пры Фондзе Эстонскай Спадчыны, Таварыства за захаванне эстонскай гісторыі і Таварыства эстонскіх студэнтаў. У 1983 годзе Лаар скончыў Тартускі ўніверсітэт, у 1995 годзе ў тым жа ўніверсітэце атрымаў ступень магістра гісторыі, а ў 2005 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У перыяд навучання ва ўніверсітэце актыўна ўдзельнічаў у працы камсамольскай арганізацыі ўніверсітэта.

Рашэннем Рыйгікогу (парламент Эстоніі) ад 21 кастрычніка 1992 года Лаар быў зацверджаны прэм’ер-міністрам, пасля таго, як быў прызначаны на гэту пасаду прэзідэнтам Ленартам Меры. У 1994 у выніку адкрытага галасавання Парламент Эстоніі пазбавіў Лаара пасады прэм’ер-міністра. Адстаўка суправаджалася абвінавачваннямі ў хлусні, што было следствам сумніўных здзелак, звязаных са знікненнем 2,3 мільярдаў савецкіх рублёў (атрыманых у выніку абмену на эстонскія кроны падчас грашовай рэформы. Паводле адпаведнага пагаднення, грошы павінны былі быць перададзены Расійскаму Цэнтрабанку, аднак замест гэтага апынуліся ў руках двух эстонскіх бізнесменаў, і прададзены затым рэжыму рэспублікі Ічкерыя) і «зброевай афёрай» (урадам Эстоніі быў складзены дагавор на куплю ў ізраільскай ваеннай дзяржаўнай карпарацыі Israel Military Industries зброі на суму $50 млн. У выніку гэтай здзелкі пацярпела таксама рэпутацыя Сійма Каласа, які быў у той перыяд дырэктарам Банка Эстоніі).

За час свайго першага знаходжання ва ўладзе здолеў заслужыць рэпутацыю буйнога эканаміста і паспяховага рэфарматара. Рэформы, праведзеныя *Лаарам* у 1992—94 гадах пад лозунгам *plats puhtaks!* (*ачысцім месца!*), паводле заходніх ацэнак, заклалі аснову для хуткага эканамічнага росту і прывялі да прыёму Эстоніі ў ЕС. Зрабіў істотны ўнёсак у фарміраванне палітыкі Эстонскай Рэспублікі ў дачыненні да нацыянальных меншасцей.

Праз пяць гадоў, у 1999 годзе, ён вярнуўся на тую ж пасаду, дэкларуючы наступныя палітычныя мэты: выцягнуць эканоміку з балота і прывесці краіну ў ЕС. Заставаўся на пасадзе да адстаўкі ў 2002 годзе.

У 2006 годзе Лаар быў ганараваны прэміяй Мілтана Фрыдмана ($0,5 млн), што прысуджаецца раз у два гады «чалавеку, які зрабіў значны ўнёсак у развіццё чалавечых свабод».

З’яўляецца адной з самых скандальных фігур эстонскай палітыкі. Акрамя «зброевай» і «рублёвай» афёры, шырокую агалоску атрымалі некаторыя выказванні Лаара, а таксама выпадак, калі ён, быўшы прэм’ер-міністрам, практыкаваўся ў стральбе з пісталета па партрэце свайго палітычнага праціўніка Эдгара Савісаара. Вядомы сваім нацыянал-радыкалізмам, рэзкімі заявамі ў адрас Расіі.

З 2006 года быў саветнікам прэзідэнта Грузіі Саакашвілі .
Па словах міністра замежных спраў Эстоніі Урмаса Паэта, адна з частак дзейнасці Лаара (апроч кансультавання) «растлумачыць прэзідэнту і ўраду Грузіі, якія настроі пануюць цяпер у ЕС і НАТА, каб Тбілісі паводзіў сябе як мага рэалістычней».
Выконваў гэтыя абавязкі да вайны жніўня 2008 года.

У 2010 годзе запрошаны на пасаду саветніка Урада Малдовы.

У ліпені 2011 года Лаар выступіў з заявай пра тое, што ў выпадку ваеннага канфлікту з Расіяй часці Арміі абароны Эстоніі змогуць спыніць да падыходу сіл НАТА расійскія танкі, а таксама заявіў, што ў Эстоніі ўжо пачалася падрыхтоўка партызанскіх атрадаў для аналагічных мэт. Пастаянны прадстаўнік Расіі пры НАТА Дзмітрый Рагозін ахарактарызаваў Лаара як «фантазёра» і параіў яму «часцей прымаць антыдэпрэсанты». Крыху пазней міністр абароны Эстоніі заяўляў пра разгляд планаў па стварэнні танкавых падраздзяленняў у краіне.

Зноскі
------

1. ↑  Mart Laar // Eesti biograafiline andmebaas ISIK Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25504413'></a>
2. ↑  Mart Laar // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  COURAGE Registry<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64784883'></a>
4. ↑  Smith, David James (2002). *The Baltic States*. Routledge. p. 91. ISBN 0415285801. .   (англ.)
5. ↑  Чачэнскі след эстонскіх рублёў
6. ↑  Эстонія правяла ў Расіі незаконную грашовую эмісію
7. ↑  Eesti Paevaleht 3 студзеня 2005: «Kovemad mehed kui Leedo: Marcel ja Tiit»  (эст.)
8. ↑  МФИТ / РЕФОРМА ОБОРОННОГО КОМПЛЕКСА / АНАЛИТИЧЕСКИЕ ОБЗОРЫ / НОВОСТИ ВПК И ВОЕННО-ТЕХНИЧЕСКОГО СОТРУДНИЧЕСТВА Архівавана 8 сакавіка 2008.
9. ↑  Эстонскі парламентарый пазбаўлены дэпутацкай недатыкальнасці
10. ↑  Development and Transition: Interview with Mart Laar on flat taxes Архівавана 28 верасня 2010.
11. ↑  Baltischer Spitzenpolitiker Mart Laar spricht am 29. Juni über das estnische Wirtschaftswunder Архівавана 9 красавіка 2016.  (ням.)
12. ↑  Інтэрв’ю з Мартам Лаарам Архівавана 29 лістапада 2014. Гватэмала, верасень 2006.  (англ.),  (ісп.)
13. ↑  Прэзідэнт Эстоніі расследуе стральбу па партрэце палітыка
14. ↑  Intervjuu Mart Laariga: Eesti päästmiseks on vaja vaid toatäit inimesi(недаступная спасылка)  (эст.)
15. 1 2  Лаар стане кансультантам Саакашвілі (2006)
16. 1 2 3 4  Эстония готовит ловушку для русского «Мистраля» — Свободная Пресса, 25 октября 2011 года
17. ↑  Март Лаар запрошаны на пасаду саветніка Урада Малдовы.
18. 1 2  news.mail.ru: Рогозин назвал министра обороны Эстонии фантазёром Архівавана 10 ліпеня 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Еўрапарламент |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 123537715 · CONOR: 15165539 · GND: 128347570 · ISNI: 0000 0001 1061 5007 · LCCN: n90668416 · NKC: jn20030904005 · NLP: A16294518 · NTA: 112692591 · NUKAT: n99010179 · SUDOC: 032524072 · VIAF: 49299994 |

 |