**Андрэевыя** (*Andreaeaceae*) — сямейства імхоў, адзінае сямейства парадку **Андрэевыя** (*Andreaeales*) і класу **Андрэевыя імхі** (*Andreaeopsida*). Змяшчае адзін ці два роды і ад 100 да 120 відаў, распаўсюджаных у халодным клімаце, якія жывуць на камянях і скалах.

Батанічнае апісанне
-------------------

Даволі дробныя лістасцябловыя імхі, далікатныя і жорсткія, утвараюць падушачкі на скалах і камянях. Сцёблы шматгадовыя, прамыя, з сімпадыяльным галінаваннем, пазбаўленыя праводзячых пучкоў і нясуць некалькі паралельных шэрагаў лісця разнастайнай формы. Сцёблы і лісце складзеныя аднароднымі клеткамі з тоўстымі сценкамі, якія здольныя да працяглага росту, так што на лісці ўтвараюцца бясколерныя гіграскапічныя валасінкі, якія здольныя паглынаць вільгаць з атмасферы.

Рызоіды шматклеткавыя, двух тыпаў: пласціністыя, сцелюцца па паверхні камянёў, і цыліндрычныя, укараняюцца ў субстрат.

Расліны аднадомныя або двухдомныя. Спарагон адзіночны, верхавінны, не мае ножкі і складаецца толькі з каробачкі і ступні. Перад паспяваннем споры развіваецца лажнаножка, якая прыўздымае каробачку ўверх. Каробачка без вечкі, не мае вусцеек і рэпаецца 4-8 падоўжнымі шчылінамі; пры падсыханні яе сценкі дугападобна выгінаюцца, павялічваючы прасвет шчылін, праз якія высыпаюцца споры. Споры круглява-тетраэдрычныя, у дыяметры 15-40 мкм.

Андрэевыя імхі адрозніваюцца ад іншых груп аддзелу ўнікальнасцю працэсу прарастання споры і ўтварэння пратанемы. Пратапласт пачынае дзяліцца яшчэ ўнутры споры, ўтвараючы шарападобнае воблака або клубнепадобнае мнагаклетачнае цельца. Споры не прарастаюць, пакуль не выпадуць з каробачкі; толькі пасля гэтага экзіна прарываецца, і вонкі выходзіць стужкападобная зялёная пратанема. Яе павярхоўныя клеткі могуць утвараць свабодна галінаваныя тонкія ніткі, якія ўтвараюць пласцінкі на паверхні каменя, а частка клетак дае ніткі іншага тыпу (бясколерныя, з касымі сценкамі), якія пранікаюць у шчыліны камянёў і дзейнічаюць як рызоіды, прымацоўваючыся да субстрату. Пры надыходзе неспрыяльных умоў пратанема здольная хутка пераходзіць у стан спакою, утвараючы разгалінаваныя прамыя «дрэўцы», паверхневыя клеткі якіх маюць тоўстую кутыкулу.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Андрэевыя імхі распаўсюджаныя ва ўмераных і халодных абласцях зямнога шара, жывучы ў адкрытых камяністых субстратах. Аддаюць перавагу сухім кіслым пародам (у асноўным, гранітам). У тропіках сустракаюцца толькі па высакагор'ях.

З’яўляюцца піянерамі зарастання камянёў і скал, таму часцей за ўсё падушачкі ўтрымліваюць толькі адзін від.

Класіфікацыя
------------

Склад сямейства вывучаны недастаткова. Розныя даследчыкі вылучаюць адзін або два роды, сярод якіх заўсёды прысутнічае Андрэя (*Andreaea*) (тыпавы род сямейства), а назвы другога роду ў розных працах адрозніваюцца.

У. Бак і Б. Гафінэ вылучаюць наступныя два роды:

* Acroschisma, манатыпны род.
* Andreaea — Андрэя, уключае каля ста відаў. Род, ад назвы якога ўтвораны адпаведныя назвы сямейства, парадку і класа, быў названы ў гонар нямецкага фармацэўта, хіміка і натураліста Іагана Герхарда Райнгарда Андрээ  (руск.) (бел. (1724—1793).

«Жизнь растений  (руск.) (бел.» прыводзіць, нароўні з Андрэяй (у якой згадваецца каля 120 відаў), манатыпны род *Neuroloma*, які насяляе толькі на Вогненнай Зямлі.

М. П. Салаўёва вылучае ў падклас адну сям'ю, з адзіным родам *Andreaea* (120 відаў).

В. Р. Філін паказвае для класу Андрэевыя імхі два роды — *Andreaea* с 70 відамі і манатыпны род *Andreaeobryum* з Аляскі, узводзячы яго ў самастойны падклас.

Зноскі
------

1. ↑  Buck, William R. & Bernard Goffinet. 2000. «Morphology and classification of mosses», pages 71-123 in A. Jonathan Shaw & Bernard Goffinet (Eds.), Bryophyte Biology. (Cambridge: Cambridge University Press). ISBN 0-521-66097-1
2. ↑  *William A. Weber*. Guide to the Bryophytes of Colorado (англ.) (Праверана 7 мая 2010)
3. ↑  Гл. раздзел «Літаратура»
4. ↑  *Еленевский и др.*, 2006; гл. раздзел «Літаратура»
5. ↑  *Тимонин А. К. Филин Р. В.*, 2009; гл. раздзел «Литература»

Літаратура
----------

* Лиственные мхи // Куна — Ломами. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 14).
* *Абрамов И. И. Абрамова А. Л.* Подкласс андреевые, или андреиды (Andreaeidae) // Жизнь растений: в 6 тт. Т. 4. Мхи. Плауны. Хвощи. Папоротники. Голосеменные растения. / под ред. И. В. Грушвицкого и С. Г. Жилина. — М.: Просвещение, 1978. — С. 90.
* *Еленевский А. Г.  (руск.) (бел. Соловьёва М. П. Тихомиров В. Н.* Ботаника. Систематика высших, или наземных растений: учебник. — 4-е изд. испр. — М.: Издательский центр «Академия», 2006. — 464 с. — ISBN 5-7695-2141-4
* *Филин В. Р.* Семейство Андреэевые — Andreaeaceae // Водоросли, лишайники и мохообразные СССР / отв. ред. М. В. Горленко  (руск.) (бел.. — М.: Мысль, 1978. — С. 230—232.

Спасылкі
--------

* *Andreaeaceae* // *Moss Flora of Chine* на сайте *eFloras* (англ.) (Праверана 14 мая 2010)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779131581 |