**Ле́йпцыг** (ням.: Leipzig (i), лац.: Lipsia в.-луж.: Lipsk) — буйнейшы горад у Саксоніі, Германія. Да 1990 года ўваходзіў у склад ГДР. Па дадзеных на 30 верасня 2006 года, у Лейпцыгу пражывае каля 505 тысяч чалавек. Назва горада паходзіць ад славянскай назвы *Ліпск* (месца, дзе растуць ліпы). Горад знакаміты сваімі кірмашамі, якія адбываюцца тут кожныя 2 гады і збіраюць тысячы наведвальнікаў.

Гісторыя
--------

Першыя славянскія пасяленні на тэрыторыі Лейпцыга пачалі з'яўляцца ў VII — IX ст. У 1015 годзе пасяленне *Лібзі* было ўзгадана ў хроніках Біскупа Тэтмара фон Мерсебурга. Каля 1165 года горад атрымаў грамату "Імперскага кірмашовага горада".

У 1409 годзе быў заснаваны Лейпцыгскі ўніверсітэт — 2-гі па старасці ў Германіі. Гэта вызначыла развіццё горада як цэнтра культуры. У горадзе жылі і працавалі такія людзі, як Іаган Себасцьян Бах, Роберт Шуман, Фрыдрых Шылер. Нарадзіліся кампазітар Рыхард Вагнер і Готфрыд Лейбніц.

Царква Св. Мікалая У 1650 годзе ў Лейпцыгу была выдадзена першая штодзённая газета ў свеце. Лейпцыг стаў цэнтрам кнігадрукавання Германіі.

У 1813 годзе каля горада адбылася Бітва Народаў, у гонар якой быў усталяваны мемарыял.

У 1839 годзе з Лейпцыга ў Дрэздэн была адчыненая першая "доўгая" чыгунка. З таго часу Лейпцыг стаў важным транспартным вузлом. У Лейпцыгу зараз знаходзіцца самы вялікі па плошчы чыгуначны тэрмінал у Еўропе.

23 мая 1863 года Фердынанд Ласаль заснаваў у Лейпцыгу першую працоўную партыю Германіі.

У канцы Другой сусветнай вайны большая частка горада была знішчана англійскай авіяцыяй падчас бамбардзіровак. 18 красавіка 1945 года, горад быў заняты амерыканскімі войскамі, а 2 ліпеня быў аддадзены пад кантроль савецкай Чырвонай Арміі. Пасля вайны горад стаў адным з найбуйнейшых гарадоў Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі.

У 1900 годзе ў Лейпцыгу была заснавана Футбольная Асацыяцыя Германіі, а ў 2006 годзе ў горадзе адбылося некалькі футбольных матчаў у рамках Кубка Свету па футболу 2006.

Эканоміка
---------

Лейпцыг з’яўляецца важным прамысловым цэнтрам. Горад мае развітыя машынабудаўнічую, электратэхнічную, паліграфічную, тэкстыльную і інш. прамысловасць. З’яўляецца буйным міжнародным гандлёвым цэнтрам.

Буйныя кампаніі, якія размешчаны ў горадзе і вакол яго:

* Amazon.com
* BMW
* Porsche
* Siemens

Транспарт
---------

Гарадскі трамвайГарадскі трамвай Гарадскі транспарт у Лейпцыгу складаецца з 14 трамвайных і 62 аўтобусных маршрутаў. Працягласць дарог - 1673 кіламетра.

Лейпцыг знаходзіцца на перакрыжаванні важных чыгуначных шляхоў з поўдня на поўнач і з усходу на захад. Каля горада знаходзяцца 2 аэрапорта: Leipzig/Halle Airport і Altenburg-Nobitz Airport.

Адукацыя
--------

У Лейпцыгу знаходзіцца адзін са старэйшых еўрапейскіх універсітэтаў — Лейпцыгскі ўніверсітэт, заснаваны ў 1409 годзе. Сярод знакамітых выпускнікоў можна назваць Іагана Вольфганга Гётэ, Готфрыда Лейбніца, Фрыдрыха Ніцшэ, Карла Лібкнехта, Рыхарда Вагнера.

У Лейпцыгу ў 1843 годзе была заснавана музычная кансерваторыя, пасля пераўтвораная ва Універсітэт Музыкі і Тэатра. Адным з яе заснавальнікаў быў Фелікс Мендэльсон.

Акадэмія выяўленчага мастацтва была заснавана ў 1764 годзе.

Культурныя помнікі
------------------

Касцёл Св. Томаса
* *Thomaskirche* (Касцёл Св. Томаса) — найбольш знакаміта тым, што менавіта ў ёй Іаган Себасцьян Бах працаваў кантарам, і як дом знакамітага хора *Thomaner*;
* *Völkerschlachtdenkmal* (мемарыял Бітвы Народаў) — самы вялікі помнік у Еўропе, пабудаваны ў гонар перамогі над Напалеонаўскімі войскамі;
* *Gewandhaus* — дом знакамітага Gewandhaus Orchestra, гэта трэці будынак з такой назвай;
* *Altes Rathaus* — старая ратуша была пабудавана ў 1556 годзе. Зараз там знаходзіцца музей гісторыі горада;
* *Neues Rathaus* — новая ратуша, пабудаваная на рэштках замка Pleißenburg, у якім праходзілі дэбаты паміж Іаган Экам і Марцінам Лютэрам у 1519 годзе;
* *City-Hochhaus Leipzig* (гарадскі небаскроб Лейпцыга) — пабудаваны ў 1972 годзе. З'яўляецца часткай універсітэта. Гэта самы высокі будынак у Лейпцыгу;
* *Auerbach's Keller* (склеп Аўэрбаха) — малады Гётэ еў і піў тут, калі вучыўся ў Лейпцыгу. Гэта адно з месц дзеі Фауста, прычым адзінае рэальна існуючае;

Помнік Бітвы Народаў
* *Städtisches Kaufhaus* (гарадскі ўнівермаг) — першы будынак для кірмашоў у свеце. Зараз з’яўляецца домам для офісаў, невялікіх крамак і рэстаранаў. Нягледзячы на назву, знаходзіцца ў прыватнай уласнасці;
* *Bundesverwaltungsgericht* — Нямецкі федэральны адміністрацыйны суд. Быў найвышэйшым дзяржаўным судом паміж 1888 і 1945 гадамі.

Сярод месцаў, на якія варта звярнуць увагу, можна таксама вылучыць оперу і лейпцыгскі заапарк, у якім знаходзіцца самая вялікая калекцыя прыматаў у свеце. *Nikolaikirche* (Касцёл Св. Мікалая) быў месцам з якога пачаліся мірныя дэманстрацыі за ўз’яднанне Германіі. У Лейпцыгу таксама знаходзіцца музей «Дом Шылера»[de].

Міжнародныя сувязі
------------------

Адміністрацыя Лейпцыга падпісала пагадненні пра братэрства з наступнымі гарадамі:

* Кіеў, Украіна (1961)
* Балоння, Італія (1962)
* Кракаў, Польшча (1973)
* Брно, Чэхія (1973)
* Ліён, Францыя (1981)
* Фесалонікі, Грэцыя (1984)
* Гановер, Германія (1987)
* Ханджын, Кітай (1988)
* Франкфурт-на-Майне, Германія (1990)
* Бірмінгем, Вялікабрытанія (1992)
* Х'юстан, ЗША (1993)
* Траўнік, Боснія і Герцагавіна (2003)

Лейпцыг уваходзіць у сетку еўрапейскіх гарадоў Eurocities.

Вядомыя асобы
-------------

* Вальтэр Ульбрыхт
* Карл Густаў Карус
* Макс Клінгер
* Вячаслаў Іванавіч Мянькоўскі (нар. 1959) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2003), прафесар (2009).

Заўвагі
-------

1. ↑  (Chronicle's of Bishop Thietmar von Merseburg)
2. ↑  Звесткі з афіцыйнай старонкі горада за 2005 год

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лейпцыг
* Афіцыйная старонка горада

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119455426 · GND: 4035206-7 · LCCN: n79125883 · NDL: 00629393 · NKC: ge129837 · SUDOC: 026391023 · VIAF: 155929994 |

 |