**В’етнамізацыя** (англ.: Vietnamization) — назва палітыкі адміністрацыі Ніксана ў дачыненні вайны ў В’етнаме, сфармуляванай у 1969 годзе.

Дактрына
--------

Дактрына «в’етнамізацыі» была вылучана міністрам абароны ЗША Мелвінам Лэйрдам вясной 1969 года пасля яго візіту ў Паўднёвы В’етнам. Яна стала адказам на пошукі адміністрацыяй Ніксана новай канцэпцыі амерыканскай палітыкі ў дачыненні да В’етнамскай вайны. Ніксан перамог на прэзідэнцкіх выбарах 1968 года пад лозунгам «ганаровага міру» ў В’етнаме. Да гэтага моманту вайна была вельмі непапулярнай у амерыканскім грамадстве; для стрымлівання грамадскай незадаволенасці Ніксану патрабавалася перш за ўсё паменшыць людскія страты Узброеных сіл ЗША ў гэтай краіне.

Канчаткова дактрына «в’етнамізацыі» была сфармулявана падчас сустрэчы Ніксана з паўднёвав’етнамскім прэзідэнтам Нгуен Ван Цхьеу на востраве Мідуэй (8 чэрвеня 1969 года). Яна прадугледжвала колькаснае (стварэнне новых падраздзяленняў, дадатковыя пастаўкі ваеннай тэхнікі) і якаснае (паляпшэнне падрыхтоўкі салдат, пераўзбраенне сучаснай зброяй і тэхнікай) развіццё арміі Паўднёвага В’етнама з тым, каб яна паступова здабыла магчымасць самастойна весці вайну супраць камуністычных сіл. Адначасова было абвешчана аб пачатку паступовага вываду амерыканскіх войскаў з краіны, разлічанага на некалькі гадоў. Далейшае развіццё «в’етнамізацыі» было сфармулявана Ніксанам на востраве Гуам 25 ліпеня і атрымала назву **Гуамская дактрына** або **дактрына Ніксана**. Згодна з ёй, ЗША гарантавалі сваім саюзнікам значную эканамічную і ваенную дапамогу ў выпадку неабходнасці адлюстравання камуністычнай агрэсіі, аднак адмаўляліся ад удзела ўласнага вайсковага кантынгенту.

Вынікі
------

Характэрна, што паўднёвав’етнамскае кіраўніцтва ніколі не ўжывала тэрмін «в’етнамізацыя», лічачы, што ён стварае ілжывае ўражанне, быццам бы да 1969 года вайна вялася выключна сіламі ЗША без якога-небудзь удзелу Паўднёвага В’етнама. У цэлым дактрына мела пэўны станоўчы вынік, што было прадэманстравана поспехамі паўднёвав’етнамскай арміі падчас Велікоднага наступлення 1972 года. Аднак істотным яе недахопам было тое, што амерыканскае кіраўніцтва ставілася да яе ў першую чаргу як да падставы для згортвання свайго ўдзелу ў вайне, а не як да сродку павелічэння эфектыўнасці паўднёвав’етнамскай арміі. Падзеі вясновага наступлення 1975 года паказалі, што рэжым Паўднёвага В’етнама на той момант быў няздольны супрацьстаяць ворагу ў поўнай ізаляцыі ад ЗША, што і абумовіла яго паразу.

Сучаснае выкарыстанне тэрміна
-----------------------------

У сучаснай палітычнай мове тэрмін «в’етнамізацыя» звычайна азначае палітыку, накіраваную на перанясенне асноўнай адказнасці за вядзенне баявых дзеянняў з замежных узброеных сіл на мясцовыя. З’явіліся і падобныя тэрміны (напрыклад, «Чачэнізацыя»).

Часам тэрмін «в’етнамізацыя» ў адносінах да якога-небудзь ваеннага канфлікту памылкова выкарыстоўваецца ў сэнсе «ператварэння ў другі В’етнам».

Зноскі
------

1. ↑  Вьетнамизация Ирака началась / В мире / Независимая газета
2. ↑  Татьяна Локшина: Россия: чеченизация и дечеченизация - ПОЛИТ.РУ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 30 верасня 2007. Праверана 8 снежня 2020.
3. ↑  Фаллуджа и "вьетнамизация" Ирака

Літаратура
----------

* Дэвидсон Ф. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946-1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.

Спасылкі
--------

* Текст телевизионного выступления Никсона о «вьетнамизации» 3 ноября 1969 года (сайт coldwar.ru)

| ⛭Вайна ў В’етнаме |
| --- |
| Падзеі | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1955—1965 | Апбак • Танкінскі заліў • Танкінская рэзалюцыя • «Пранізлівая страла» • Гатэль Brinks • Біньзя • «Палаючае дзіда» |
| 1965—1973 | «Дугавая лямпа» • «Грымоты» • «Зорнае святло» • Я-Дранг • Лангтан • «Этлбара» • «Бола» • «Сідар-Фолс» • «Джанкшэн-Сіці» • «Папай» • База «Голд» • Вышыні • Кантхіен • Дакто • База «Бёрт» • Кхешань • Тэт (1) • Кхамдык • Міні-Тэт • Анбаа • Хюэ • Тэт (2) • «Меню» • Вышыня «Гамбургер» • Камбоджа • «Lam Son 719» • База «Мэры-Эн» • Вялікдзень • «Кішэнныя грошы» • «Індывідуальны кравец» • «Паўабаронца» • «Паўабаронца II» • Парыжскае пагадненне |
| 1973—1975 | «Вяртанне дадому» • Вясна • «Дзіцячы пад’ёмнік» • Таншанят • «Парывісты вецер» • Сайгон |

 |
| Бакі | Злучаныя Штаты Амерыкі Узброеныя Сілы ЗША (MACV • MACV-SOG • Tiger Force • Праект 100 000) • Сцяг Паўднёвага В'етнама Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам • Паўднёвая Карэя Паўднёвакарэйскі кантынгент • Сцяг Камбоджы Свабодныя кхмеры • Сцяг В'етнама В’етнамская народная армія (ЦУПВ) • Сцяг В'етконга В’етконг (ЧРУРПВ) • Сцяг СССР Савецкі кантынгент • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Паўночнакарэйскія лётчыкі • Сцяг Кампучыі (1975-1979) Чырвоныя кхмеры • Сцяг Лаоса Патэт Лаа •  АФВПН |
| Тактыка і стратэгія | Партызанская вайна • Праграма «Фенікс» • Экалагічная вайна (Блю • Оранж • Грын • Пінк • Пурпур • Уайт) • Знайсці і знішчыць • Дывановыя бамбардзіроўкі • В’етнамізацыя |
| Ваенныя злачынствы | Аперацыя «Работнік ранча» • Інцыдэнт на вышыні 192 • Масавае забойства ў Біньхоа • Масавае забойства ў Дакшон • Масавае забойства ў Хюэ • ✰ ✰ Масавае забойства ў Сангмі • Масавае забойства ў Хамі • Катаванні амерыканскіх ваеннапалонных у Паўночным В’етнаме • Праблема пакінутых амерыканскіх ваеннапалонных у В’етнаме • Палёты смерці • Лай Дайхан |
| Лакацыі | Сцежка Ха Шы Міна • Пашча Дракона • Ваенная зона C • Ваенная зона D • Кандаа • Ханой Хілтан • Тунэлі Куці • Жалезны трохвугольнік • Дэмілітарызаваная зона • Лінія Макнамары |
| Транспартныя здарэнні | Катастрофа C-130 у Кхамдыку • Катастрофа Convair 880 пад Плейку • Катастрофа C-5 пад Таншанятам • Інцыдэнт з «Маягуэс» |
| Гл. таксама | Людскія страты • Амерыканскія ваеннапалонныя • Палкоўнік Тун • Грамадзянская вайна ў Лаосе • Грамадзянская вайна ў Камбоджы • Знішчыць горад, каб выратаваць яго |