У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грашчанкаў.

**Мікалай Іванавіч Грашчанкаў** (26 сакавіка 1901, в. Забор’е, Хіславіцкая воласць, Мсціслаўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 8 кастрычніка 1965) — беларускі і савецкі фізіёлаг і неўролаг, член–карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1939), акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944), акадэмік АН БССР (1947), доктар медыцынскіх навук (1935), прафесар. Прэзідэнт Акадэміі навук БССР з лістапада 1947 па люты 1951.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства і маладыя гады

Нарадзіўся ў рускай сялянскай сям’і. Са снежня 1912 года працаваў у памешчыка ў маёнтку Копцеўка Магілёўскай губерні.

У кастрычніку 1915 — маі 1917 года служыў у Імператарскай рускай арміі — радавым, затым унтэр-афіцэрам 204-га Ардагана-Міхайлаўскага палка  (руск.) (бел. Заходняга фронту.

C мая 1917 года сакратар валаснога выканкама с. Піраны Мсціслаўскага павета (Магілёўская губерня), са снежня 1917 года — участковы наглядчык 1-й раённай гарадской міліцыі (Магілёўская губерня). У маі-жніўні 1918 года загадваў аддзелам Магілёўскага губернскага прадкама ў Мсціславе. Са жніўня 1918 года — начальнік раённай міліцыі ў Мсціслаўскім павеце. У кастрычніку 1918 года ўступіў у РКП (б). З красавіка 1920 года — начальнік Упраўлення губернскай міліцыі ў Смаленску.

### Адукацыя і прафесійная дзейнасць

У верасні 1921 года паступіў у Смаленскі ўніверсітэт. З чэрвеня 1922 года навучаўся на медыцынскім факультэце 1-га Маскоўскага ўніверсітэта  (руск.) (бел. скончыў яго ў 1926 годзе па спецыяльнасці «урач-неўрапатолаг».

З 1926 па 1929 год — ардынатар, асістэнт нервовай клінікі медыцынскага факультэта 1-га Маскоўскага медыцынскага інстытута, з 1930 года — дэкан медыцынскага факультэта.

З лютага 1931 па лістапад 1932 года — слухач Інстытута чырвонай прафесуры  (руск.) (бел.. З лістапада 1932 года — дырэктар Інстытута вышэйшай нервовай дзейнасці Камуністычнай акадэміі  (руск.) (бел..

З 1933 года — загадчык аддзела фізіялогіі органаў пачуццяў Усесаюзнага інстытута эксперыментальнай медыцыны  (руск.) (бел. ў Маскве (УІЭМ). У 1935—1937 гадах знаходзіўся ў навуковай камандзіроўцы за мяжой і працаваў у лабараторыях Англіі і ЗША па даследванні органаў пачуццяў і фізіялогіі нервовай сістэмы.

З 1937 года зноў загадчык аддзела фізіялогіі органаў пачуццяў. З ліпеня 1937 прызначаны першым намеснікам наркама аховы здароўя СССР  (руск.) (бел. з ліпеня 1938 па верасень 1939 года выконваў абавязкі наркама аховы здароўя СССР.

З кастрычніка 1939 года — дырэктар інстытута і загадчык першай клінікай Усесаюзнага інстытута эксперыментальнай медыцыны. У гады Вялікай Айчыннай вайны быў кансультантам па неўралогіі і нейрахірургіі 33-й арміі  (руск.) (бел. перыядычна выязджаў на фронт.

З 1944 года — дырэктар Інстытута неўралогіі АМН СССР. З 1947 па 1951 год — прэзідэнт Акадэміі навук БССР.

З 1951 года — у Маскве: загадчык кафедры нервовых захворванняў, з 1958 года — дырэктар клінікі нервовых захворванняў медінстытута імя І. М. Сечанава. Адначасова з 1954 года працаваў у лабараторыі па вывучэнні нервовых і гумаральных рэгуляцый, з 1959 г. — намеснік Генеральнага дырэктара Сусветнай арганізацыі аховы здароўя.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Працы па фізіялогіі і паталогіі органаў пачуццяў, дызэнцэфальнай паталогіі, электрафізіялогіі, траўматычных  (руск.) (бел. і інфекцыйных захворваннях нервовай сістэмы. Вывучыў і апісаў газавую гангрэну мозгу, прапанаваў комплексныя метады тэрапіі агнястрэльных ран пазваночніка. Заклаў асновы нейрахірургіі ў Беларусі. Заснаваў нейрахірургічны цэнтр у Інстытуце неўралогіі, фізіятэрапіі і нейрахірургіі Наркамата аховы здароўя БССР.

Быў старшынёй Вучонага Медыцынскага Савета Міністэрства аховы здароўя СССР, членам ВАК  (руск.) (бел. адказным рэдактарам і намеснікам галоўнага рэдактара Вялікай медыцынскай энцыклапедыі  (руск.) (бел. з’яўляўся членам Уругвайскага навуковага таварыства імя прафесара Фултана.

У 1947 годзе аднавіў дзейнасць Інстытута тэарэтычнай медыцыны АН БССР, фактычна стварыўшы новую навукова-даследчую ўстанову у складзе *Аддзялення біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук*.

Апублікаваў больш за 270 навуковых прац і 5 манаграфій.

Асноўныя працы
--------------

* Анаэробная инфекция мозга. — М.: Медгиз, 1944.
* Черепно-мозговые ранения и методы их лечения. — М.: Медгиз, 1947.
* Межнейронные аппараты связи — синапсы и их роль в физиологии и патологии. — Мн.: АН БССР, 1948.
* Гипоталамус: его роль в физиологии и патологии. — М.: Наука, 1964.
* Achievements of Soviet Medicine: A Brief Outline. University Press of the Pacific. — Moscow, 2003 (with Yu.P. Lisitsyn).

Узнагароды
----------

Ордэн Леніна (1945), Ордэн Чырвонага Сцяга (1943), ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1945, 1949), медалі.

Зноскі
------

1. ↑  Цяпер — у Хіславіцкім раёне, Смаленская вобласць, Расія.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Гращенков Николай Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 169. — 737 с.

Літаратура
----------

* Грашчанкаў Мікалай Іванавіч: Знакамітыя людзі // Памяць: Мсціслаўскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі. — Мн. 1999. — С. 525.
* Гра́шчанкаў Мікалай Іванавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 243. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* ГРАШЧАНКАЎ Мікалай Іванавіч 6-й прэзідэнт НАН Беларусі
* Мікалай Іванавіч Грашчанкаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Біябібліаграфічны паказальнік у рэпазіторыі Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Грашчанкаў Мікалай Іванавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

| ⛭Кіраўнікі НАН Беларусі |
| --- |
| Прэзідэнты БелАН | 
* Усевалад Ігнатоўскі (1928—1931)
* Павел Горын (Каляда) (1931—1936)

 |
| Прэзідэнты АН БССР | 
* Іван Сурта (1936—1937)
* Канстанцін Гораў (1938—1947)
* Антон Жэбрак (1947)
* Мікалай Грашчанкаў (1947—1951)
* Іван Лупіновіч (в.а.; 1951—1952)
* Васіль Купрэвіч (1952—1969)
* Мікалай Барысевіч (1969—1987)
* Уладзімір Платонаў (1987—1992)

 |
| Прэзідэнты АН Беларусі | 
* Аляксандр Сцепаненка (в.а.; 1992)
* Леанід Сушчэня (1992—1997)

 |
| Прэзідэнты НАН Беларусі | 
* Аляксандр Вайтовіч (1997—2000)
* Віктар Іпацьеў (в.а.; 2000—2001)
* Ігар Валатоўскі (в.а.; 2001)
* Міхаіл Мясніковіч (2001—2004)

 |
| Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі | 
* Міхаіл Мясніковіч (2004—2010)
* Анатоль Русецкі (2010—2012)
* Уладзімір Гусакоў (в.а. у 2012—2013; з 2013)

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 13028965 · GND: 1045121452 · ISNI: 0000 0001 2212 132X · LCCN: n83826836 · NKC: nlk20000086834 · NLA: 35493522 · SUDOC: 095233245 · VIAF: 67855272 · БАП: 128426 |

 |