**Народная Рэспубліка Албанія** была абвешчана 11 студзеня 1946 года; з 1976 года — **Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія**.

Гісторыя
--------

Абапіраючыся на палітычную, ваенную і эканамічную падтрымку СССР, албанскі камуністычны ўрад пад кіраўніцтвам Энвера Ходжы прыступіў да будаўніцтва сацыялізму ў адсталай аграрнай краіне. У 1949 годзе Албанія стала членам СЭВ, у 1955 годзе — Арганізацыі Варшаўскага дагавора.

Камуністычная партыя Албаніі была створана ў 1941 годзе пры падтрымцы Камінтэрна. Праціўнікі рэжыму падвяргаліся знішчэнню. Лідар партыі Энвер Ходжа на працягу доўгіх дзесяцігоддзяў то ствараў, то разрываў адносіны з Бялградам, Масквой і Пекінам. З Югаславіяй адносіны практычна ніколі не нармалізоўваліся і з часам перараслі ў адкрытую варожасць з-за аўтаномнага края Косава і намераў Ціта стварыць Балканскую Федэрацыю, у якую ўвайшла б Балгарыя, што Ходжа разглядаў як пагрозу суверэнітэту Албаніі.

Рознагалоссі з КПСС і Савецкім Саюзам сталі нарастаць пасля смерці Сталіна і дасягнулі піка пасля вядомага дакладу Хрушчова на XX з'ездзе ў 1956 годзе. Крытыку Албаніі выклікала збліжэнне СССР з Югаславіяй. Адначасова пагоршыліся адносіны Албаніі з астатнімі краінамі Усходняй Еўропы. Албанія ўсё больш схілялася да супрацоўніцтва з КНР, у сувязі з чым СССР звярнуўся да эканамічнага ціску на албанскае кіраўніцтва. На Маскоўскай нарадзе камуністычных і рабочых партый справа дайшла да вострай канфрантацыі паміж Албанскай партыяй працы і КПСС і яе саюзнікамі, пасля чаго эканамічная дапамога СССР цалкам спынілася. У адказ Албанія ва ўльтыматыўнай форме запатрабавала ад яго ў найкарацейшыя тэрміны вывесці ваеннаслужачых з ваенна-марской базы Влёра, у выніку чаго некалькі савецкіх падводных лодак, узбраенне і боепрыпасы дасталіся Албаніі.

З 1962 года Албанія выйшла з СЭУ, што адмоўна адбілася на яе гандлёвым балансе і эканамічнай сітуацыі. У 1968 годзе Албанія падвергла рэзкай крытыцы ўвядзенне войскаў краін Варшаўскага дагавора ў Чэхаславакію і выйшла з АВД. З гэтага часу албанскае кіраўніцтва і СМІ называлі савецкае кіраўніцтва няйначай, як сацыял-імперыялістамі і рэвізіяністамі. Знешняя палітыка Албаніі ў наступнае дзесяцігоддзе грунтавалася на супрацоўніцтве з КНР і максімальнай ізаляцыі ад еўрапейскіх дзяржаў. Албанія стала адзінай дзяржавай Еўропы, якая не падпісала Заключны акт НБСЕ. Албанія абвясціла сябе першай у свеце атэістычнай дзяржавай, што выказалася ў дыскрымінацыі рэлігіі і маштабных праследаваннях вернікаў (як мусульман, так і хрысціян).

На тры дзесяцігоддзі Албанія спынілася ў развіцці і практычна закрылася ад навакольнага свету — не толькі заходняга, але і камуністычнага, — закансерваваўшы ў сябе парадкі, атрыманыя ў спадчыну ад сталінскай камуністычнай сістэмы. У сярэдзіне 1970-х гадоў, пасля смерці Маа Цзэдуна і пачатку рэформаў Дэн Сяапіна, Ходжа абвясціў рэвізіянісцкім таксама і рэжым КНР. Такім чынам, ізаляцыя сталінісцкай Албаніі ў свеце стала абсалютнай.

### Найноўшая гісторыя

У 1985 годзе, пасля смерці Энвера Ходжы, яго месца заняў Раміз Алія. Спачатку ён спрабаваў працягваць ранейшую палітыку, але ва Усходняй Еўропе да таго часу ўжо пачаліся змены, выкліканыя гарбачоўскай палітыкай — галоснасцю і перабудовай. Урад Албаніі апынуўся пад двайным ціскам з боку ЗША, еўрапейскіх дзяржаў і свайго ўласнага народа. Пасля таго, як быў расстраляны румынскі камуністычны лідар Нікалае Чаўшэску, Алія зразумеў, што ён можа апынуцца наступным, калі нічога не зробіць. Алія, апошнім у Еўропе, падпісаў Хельсінкскія пагадненні і абавязаўся выконваць правы чалавека, дазволіў палітычныя партыі, і хоць яго ўласная партыя перамагла на выбарах у 1991 годзе, усім стала ясна, што змены не спыніць. У 1992 годзе на ўсеагульных выбарах перамогу атрымала ўжо Дэмакратычная партыя Албаніі, якая набрала 62 % галасоў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія
* Канстытуцыя Албаніі 1976 года Архівавана 20 верасня 2016.

| Сацыялістычныя краіны |
| --- |
| 
Сцяг В'етнама В’етнам | Сцяг Кітая Кітай | Сцяг Кубы Куба | Сцяг Лаоса Лаос | Сцяг КНДР Паўночная Карэя
 |


| Арганізацыя Варшаўскага дагавора |
| --- |
| 
Сцяг Албаніі (1946-1992) Албанія (да 1968) | Сцяг Балгарыі (1971-1991) Балгарыя | Сцяг Венгрыі Венгрыя | Сцяг ГДР ГДР (з 1956) | Сцяг Польшчы Польшча | Сцяг Румыніі (1965-1989) Румынія | Сцяг СССР СССР | Сцяг Чэхіі Чэхаславакія
 |


| ⛭ Савет эканамічнай узаемадапамогі (1949—1991) |
| --- |
| Краіны-члены | Албанія Албанія (да 1964) • Балгарыя Балгарыя • Венгрыя Венгрыя • В’етнам В'етнам (з 1978) • Германская Дэмакратычная Рэспубліка ГДР (1950—1990) • Куба Куба (з 1970) • Мангольская Народная Рэспубліка Манголія (з 1960) • Польшча Польшча • Румынія Румынія • Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік СССР • Чэхаславакія Чэхаславакія |
| Асацыяваны член | Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія Югаславія (з 1964) |
| Краіны-назіральніцы | Ангола Ангола (з 1976) • Афганістан  Афганістан (з 1986) •  Ірак (з 1975) • Народная Дэмакратычная Рэспубліка Емен НДРЕмен (з 1986) •  КНР (да 1961) • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка КНДР (з 1956) •  Мексіка (з 1975) •  Нікарагуа (з 1984) • Лаос Лаос (з 1986) • Мазамбік Мазамбік (з 1985) •  Фінляндыя (з 1973) • Эфіопія Эфіопія (з 1986) |
| Апарат і дакументы | Нарада праўдстаўнікоў краін • Выканаўчы камітэт • Статут • «Асноўныя прынцыпы міжнароднага сацыялістычнага падзелу працы» • «Комплексная праграма развіцця сацыялістычнай эканамічнай інтэграцыі краін — членаў СЭУ» |
| Субарганізацыі | Інтэрметал • Арганізацыя па супрацоўніцтву ў шарыкападшыпнікавай прамысловасці • Інтэрхім • Міжнародны банк эканамічнага супрацоўніцтва • Арганізацыя супрацоўніцтва чыгунак |