**Мадонна з доўгай шыяй** (каля 1535) — карціна італьянскага мастака Парміджаніна.

Гісторыя стварэння
------------------

Карціна была замоўлена Эленай Тальяферы, сястрой блізкага сябра Парміджаніна Энрыка Баярда, 23 снежня 1534 года, неўзабаве пасля вяртання мастака ў Парму. Яна прызначалася для сямейнай капэлы ў царкве ордэна францысканцаў Санта Марыя дэі Сэрві. Карціна засталася незавершанай і да моманту смерці мастака (1540) знаходзілася ў яго майстэрні. Па словах Вазары, «праца гэтая не зусім задавальняла» Парміджаніна і таму засталася няскончанай — за спінай Мадоны бачныя калоны без капітэляў, якія сыходзяць у пустэчу, ледзь намечана галава шостага анёла. Але, па здагадцы сучасных даследчыкаў, гэта акалічнасць магла тлумачыцца тым, што мастак, захоплены алхіміяй, выказаў такім чынам Бясконцасць імкнення да дасканаласці і яе недасяжнасць.

На думку некаторых мастацтвазнаўцаў, у вобразе Мадонны з доўгай шыяй Парміджаніна, верагодна, адлюстраваў Паолу Ганзага.

Сюжэт
-----

Погляд Мадонны скіраваны на немаўля Хрыста, які спіць на яе каленях. Яго глыбокі сон можа быць вытлумачаны як намёк на смерць. Адзін з анёлаў трымае пасудзіну, так званую вазу Гермеса (Меркурыя), якая ў алхіміі сімвалізуе пачатковую стадыю, зачацце. Крыж на пасудзіне, раней чырвоны (цяпер ён ледзь бачны), азначае будучы жыццёвы шлях Хрыста. Такім чынам мастак увасабляе ідэю аб непарыўнай сувязі жыцця і смерці. На дальнім плане бачная фігура Святога Гераніма, які спявае хвалу Беззаганнаму Зачаццю. Побач з Геранімам спачатку быў намаляваны Святы Францыск. Уключэнне гэтага святога ў карціну мела пэўную сэнсавую нагрузку: ордэн францысканцаў быў адным з актыўных удзельнікаў рэлігійнай спрэчкі аб бязгрэшным зачацці Марыі. Прастора карціны пабудавана са скажэннем перспектывы: фігура Гераніма непраўдападобна малая, шэраг калон, цесна прыціснутых адна да адной, падтрымлівае пустэчу: усё ўзмацняе ўражанне нерэальнасці, ірацыянальнасці. Доўгая шыя Мадонны, гэтак жа, як і калона — атрыбут Марыі з часоў сярэднявечча, сімвалізуюць яе чысціню (лац.: collum tuum ut columna — «шыя твая і калона»).

Авал твару Марыі, абрысы яе цела паўтараюць формы пасудзіны ў руках аднаго з анёлаў, лінію яго нагі. Па словах мастацтвазнаўцы П’етра Сельватыка, Парміджаніна, «упарта веруючы ў тое, што ў саміх паняццях падоўжанае і хвалепадобнае заключаецца грацыя, дадае да намаляваных ім галоў, па праўдзе сказаць, вытанчаных, прывабных і сімпатычных, неверагодна доўгія целы, рукі з плаўна завостранымі пальцамі і нагамі, якія невядома дзе канчаюцца». У выгнутай лініі, аснове кампазіцыі, увасабляецца ідэал маньерызму — параджэнне ўяўлення мастака, квінтэсенцыя вытанчанасці, грацыі, дасканаласці. Нерэальны вобраз, «самагодная прыгажосць» звяртаецца да пачуццяў і розуму гледача.

Зноскі
------

1. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
2. ↑  Mater Gonzaga: una dama del Rinascimento ritratta nella Madonna dal collo lungo del Parmigianino. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 22 мая 2022.
3. ↑  Паводле слоў Вазары, пазней фігура Святога Францыска была прыбрана. Фігура гэтага святога прысутнічае і на шматлікіх малюнках да карціны, зробленых мастаком.

Літаратура
----------

* Ф. Дзери. Пармиджанино. Мадонна с длинной шеей. — М.: Белый город. — 48 с. — (Сто великих картин). — 5000 экз. — ISBN 5-7793-0475-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 17020015k · GND: 7705830-6 · LCCN: n2014009505 · SUDOC: 182494489 · VIAF: 219024326 |