***Puya raimondii*** — ві аднадольных кветкавых роду *Puya* сямейства брамеліевыя (*Bromeliaceae*). Упершыню апісаны {{нп3|Антоніа Раймондзі||ru|Раймонди, Антонио}} у 1874 годзе ў складзе роду *Pourretia*, пасля перайменаваны ў яго гонар.

Сінанімічная назва — Pourretia gigantea Raimondi, 1874, nom. inval.

Від называюць «Каралева Андаў", таму што ён з'яўляецца найбуйнейшай раслінай сямейства брамеліевых і адрозніваецца незвычайным суквеццем вышынёй да 10 м.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

Сустракаецца на тэрыторыі Перу і Балівіі, у Андскіх гарах.

Раймондзі не сабраў гербарнага ўзору гэтай расліны. Лектатып захоўваецца ў Батанічным музеі Берлін-Далем і быў сабраны ў 1903 годзе Аўгуста Вебербаўэрам у раёне Кахамаркілья ў перадгор'ях Кардыльеры-Негры.

Батанічнае апісанне
-------------------

Адна са шматлікіх кветак гіганцкага суквецця *Puya raimondii*
Супастаўленне памераў асобніка прадстаўніка віду і чалавека
Лісце завостранае, расце шчыльнай групай. Шыпы, служачыя абаронай ад жывёл, размешчаны сярод лісця.

Кветканос вышынёй да 10 м мае больш за 8 тысяч бялёса-зялёных кветак; калі кветкі адцвітаюць, яны афарбоўваюцца ў пурпурнае адценне. Расліна пачынае квітнець толькі на 80-150 гадах жыцця.

Від з'яўляецца манакарпікам, гінуць пасля цвіцення і плоданашэння. Расліна вырабляе 8-12 млн пераносных ветрам насенін, але звычайна толькі некалькі з іх прарастаюць, паколькі у сырой глебе час жыцця насення складае ўсяго некалькі месяцаў.

Від расце на вышынях 3000-4800 м, дзе звычайна вельмі холадна, а глебы дрэнаваныя і камяністыя. Аднак расліна добра прыстасавана да росту ў гэтак неспрыяльных умовах: у яе соках змяшчаецца асаблівае хімічнае рэчыва, дзеючае як антыфрыз, што дазваляе яму перажываць істотныя перапады тэмператур у розны час сутак.

Значэнне
--------

Сарцавіна часам збіраецца мясцовымі жыхарамі на корм жывёле. Дрэвападобныя часткі прымяняюцца для вырабу простай мэблі і ў якасці паліва. У асобных балівійскіх вёсках лісце выкарыстоўваюць для ўладкавання загарод; у Перу ж лісце зрэдку выкарыстоўваецца таксама для абароны сырцовых сцен дамоў ад дажджу.

У некаторых населеных пунктах правінцый Пуна і Куска (Перу) вырошчваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны.

Прыродаахоўная сітуацыя
-----------------------

Колькасць асобнікаў зніжаецца і складае каля 800 тысяч у Перу і 30-35 тысяч у Балівіі. Субпапуляцыі расліны моцна ізаляваныя адна ад адной, і прычынай іх змяншэння з'яўляюцца як натуральныя, так і антрапагенныя (пажары, выкарыстанне раслін у якасці паліва і будматэрыялаў) фактары. Па дадзеных Міжнароднага саюза аховы прыроды, від лічыцца выміраючым («endangered»).

Ахоўваецца на дзяржаўным узроўні ў Перу.


1. 1 2 3 4 5 6  Queen of the Andes videos, photos and facts — Puya raimondii | ARKive **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2015. Праверана 28 студзеня 2015.
2. ↑  World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew
3. 1 2 3 4 5  Puya raimondii (Queen of the Andes, Queen of the Puna) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 студзеня 2015. Праверана 28 студзеня 2015.
4. ↑  Lectotype of Puya raimondii Harms **(нявызн.)**.  JSTOR. Архівавана з першакрыніцы 6 лютага 2015. Праверана 6 лютага 2015.