**Ёса Бусон**, або **Еса**, **Эса**, **Тэсо**, **Танігуці** і інш. псеўданімы (яп.: 与謝蕪村; 1716, Кэма, правінцыя Сэтцу (цяпер Міякадзіма — адзін 24-х раёнаў Осакі), Японія — 17 студзеня 1784, Кіёта) — японскі паэт, майстар жанру «хайку», таксама вядомы як пісьменнік, эсэіст і мастак. Разам з Мацуа Басё і Кабаясі Іса, Бусон лічыцца адным з найвялікшых японскіх паэтаў перыяду Эда.

Біяграфія
---------

Бусон: Крумкачы і сокал
Бусон — псеўданім, якім паэт падпісваў свае творы ў сталыя гады. Да гэтага ён выкарыстаў іншыя псеўданімы. Бусон нарадзіўся ў вёсцы Кэма правінцыі Сэтцу. Сапраўднае імя яго невядома. Лічыцца, што ён быў сынам вясковага старасты, якога звалі Танігуці (адсюль псеўданім Танігуці). Маці была родам з мястэчка Ёса, па гэтай прычыне паэт часта называў сябе Ёса Бусон. Бусон атрымаў добрую адукацыю, чытаў кітайскіх і японскіх класікаў, вучыўся жывапісу. Рана страціўшы бацькоў, у дваццацігадовым узросце з'ехаў у Эда (цяпер Токіа), дзе вывучаў паэзію і жывапіс пад кіраўніцтвам Хаяна Хадзіна (1676—1742) — аднаго з найбуйнейшых майстроў хайкай таго часу, працягваў лінію Басё. У 1751 годзе перасяліўся ў Кіёта. Бусон ніколі, нават дамогшыся пэўных поспехаў, прызнання і матэрыяльнага дабрабыту, не вяртаўся на радзіму. Прычыны гэтага невядомыя. Між тым у паэтычнай творчасці Бусона вельмі моцны настрой настальгіі. Ёсць нават цэлы настальгічны цыкл «Вясновы ветрык над дамбай Кэма».

Бусон шмат падарожнічаў па Японіі, у прыватнасці, па паўночным Хонсю. Бусон жыў у свайго сябра паэта Ганто ў мястэчку Юкі. У адрозненне ад Басё, Бусон не пакінуў суцэльных празаічных твораў. У 1744 годзе ён апублікаваў нататкі («хайбун» — японская форма эсэ) аб сваіх падарожжах, упершыню выкарыстаўшы імя Бусон ў якасці свайго псеўданіма. У далейшым Бусон стане яго асноўным паэтычным псеўданімам; як мастак ён быў вядомы пад імем Тэсо.

Ва ўзросце 45 гадоў Бусон ажаніўся, у яго нарадзілася дачка Куно. Пасяліўшыся ў Кіёта, Бусон выкладаў і пісаў паэзію ў Сумія. У 1770 годзе Бусон быў абвешчаны кіраўніком школы паэтаў «Паўночная альтанка», як пераемнік Хадзіна. Бусон прыняў псеўданім свайго настаўніка Хадзіна, і пачаў пісаць пад імем Яхантэй (яп. 夜半 亭). Бусон атрымаў званне «тэндзя», якое давала права быць суддзём на паэтычных турнірах. З гэтага часу Бусон змог значна больш увагі надае паэзіі, цяпер ён мог зарабляць і ў гэтай галіне, а не толькі, як мастак. Менавіта ў апошнія 15 гадоў жыцця Бусон і напісаў лепшыя з сваіх вершаў, стаўшы з 1770 прафесійным паэтам.

Бусон памёр ва ўзросце 68 гадоў і быў пахаваны ў Кіёта.

Зноскі
------

1. ↑  Yosa Buson // Digital Library for Dutch Literature — 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2451336'></a>
2. ↑  Buson // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Find a Grave — 1996. Праверана 30 жніўня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
4. ↑  1716 - 1783 // NMVW-collection website Праверана 16 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80851728'></a>
5. ↑  Yosa Buson // The LiederNet Archive — 1995.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16169166'></a>
6. ↑   Праверана 21 студзеня 2020.
7. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
8. ↑  Encyclopædia Britannica: *Buson*

Літаратура
----------

* Cheryl A. Crowley: Haikai poet Yosa Buson and the Basho revival. Brill Publ. Leiden 2007, ISBN 978-90-04-15709-5 (Brills Japanese studies library; 27).
* Yukio Sawa: Haiku master Buson. Translations from the writings of Yosa Buson with related materials. White Pine Press, Buffalo, N.Y. 2007, ISBN 978-1-893996-81-6.
* Makoto Ueda: The path of flowering thorn. The life and poetry of Yosa Buson. University Press, Stanford, Calif. 1998, ISBN 0-8047-3042-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1118675 · BNF: 119259975 · CONOR: 172637795 · GND: 119045877 · ICCU: UFIV084164 · ISNI: 0000 0000 8416 1338 · LCCN: n80038349 · NDL: 00272141 · NKC: jx20070130003 · NLA: 35261156 · NLP: A30008839 · NTA: 072971177 · NUKAT: n2018049174 · PTBNP: 1562792 · LIBRIS: 282473, 103089 · SUDOC: 027154637 · VIAF: 120725614 · ULAN: 500121069 |

 |