| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Бітва пры Хараме**, **Бітва на Хараме**, **Харамская аперацыя** (ісп.: Batalla del Jarama) — ваенная аперацыя Іспанскай грамадзянскай вайны, падчас якой нацыяналісты генерала Франка спрабавалі выбіць рэспубліканцаў, што знаходзіліся ўздоўж ракі Харама на ўсход ад Мадрыда. У выніку баёў ні адзін з бакоў не атрымаў перамогу.

Гісторыя
--------

Да лютага 1937 года, у выніку грамадзянскай вайны ў Іспаніі і абароны Мадрыда, супрацьстаялыя бакі дасягнулі некаторага парытэту, зразумеўшы, што канфлікт будзе вельмі працяглым. У гэтых умовах камандаванне мяцежнікаў генерала Франка вырашыла нанесці ўдар у 30 км на поўдзень ад сталіцы, перарэзаць шашы Мадрыд—Валенсія і акружыць горад, спадзеючыся, што ён не зможа доўга супраціўляцца. Асноўная задача рэспубліканскага камандавання складалася ў тым, каб апярэдзіць удар праціўніка і разграміць яго раней, чым ён зможа распачаць сваю аперацыю.

Планы рэспубліканцаў пачалі распрацоўвацца яшчэ ў снежні 1936 года. У рэшце рэшт яны сталі вядомы нацыяналістам. Па плане галоўны ўдар наносіўся з усходу ад ракі Харама ў тыл асноўнага размяшчэння праціўніка пад Мадрыдам. У першыя ж дні баёў планавалася перарэзаць шашы на Таледа. Далейшае наступленне павінна было развівацца на Хетафэ—Алькаркон і на Брунетэ. Кіраваць бітвай павінен быў камандуючы Цэнтральным фронтам генерал Посас. Яго галоўным саветнікам стаў «Генерал Купер» — савецкі ваенспец Рыгор Кулік. Рыхтавалася аперацыя павольна, чаму перашкаджалі цяжкасці на чыгунках і дрэннае засваенне навабранцамі савецкай зброі, а таксама некаторая бесклапотнасць. Да таго ж няправільна была арганізавана сістэма камандавання войскамі. У выніку лёс рэспубліканскага наступлення вырашыла не ваеннае камандаванне Рэспублікі, а нацыяналісты, якім былі вядомы падрабязнасці плана, і яны распачалі папераджальныя дзеянні.

Бітва пачалася раніцай 6 лютага ўдарам сіл нацыяналістаў Франка.

У ходзе баявых дзеянняў непасрэдна была задзейнічана 1-я бранятанкавая брыгада Рэспублікі, касцяк якой склалі байцы 4-й механізаванай брыгады з Бабруйска. Камандаванне групай савецкіх танкістаў ажыццяўляў камбрыг Дзмітрый Паўлаў («Пабла»).

Баі з пераменным поспехам працягваліся па 27 лютага, калі абодва бакі выдыхліся. Галоўным вынікам стаў правал трэцяга паходу на Мадрыд. Нацыяналістам так і не ўдалося акружыць горад, але адзіная аўтастрада, якая звязвала сталіцу з астатняй часткай Рэспублікі, апынулася пад агнём іх артылерыі. Рэспубліканцы па выніках бітвы зрабілі некаторыя аргвысновы, у прыватнасці, быў зняты з пасады генерал Посас і на месца камандуючага Цэнтральным фронтам прызначылі генерала Міяху.

У культуры
----------

Бітве пры Хараме і ўдзелу ў ёй інтэрбрыгад прысвечана песня «Jarama Valley». Першая версія згадвала Брытанскі батальён інтэрбрыгад, наступныя (як і рускі пераклад) — амерыканскі батальён Лінкальна.

Зноскі
------

1. ↑  Arévalo Molina, Jacinto M.; Gónzalez Fraile, Julián: La batalla del Jarama, en: Frente de Madrid (Revista de GEFREMA), n° 9/marzo de 2007.
2. ↑  Харамская операция // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1961—1976.
3. ↑  Испанская революция 1931-1939 // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
4. ↑  *Ирина Воронкова.* Первая схватка с фашизмом // *Беларуская думка* : журнал. — 2016. — № 6. — С. 82—89.
5. ↑  *Юрий Лобач.* Ровно 80 лет назад бобруйские танкисты отправились в сражающуюся Испанию Архівавана 31 ліпеня 2022. // Вечерний Бобруйск : газета. — 1 сентября 2016.
6. ↑  *Юрий Глушаков.* И наши люди мужества полны... — IMHOclub : интерактивный портал. — 1 апреля 2017.

Літаратура
----------

* *Данилов С. Ю.* Гражданская война в Испании (1936—1939). «Вече», 2004.
* *Хью Томас.* Гражданская война в Испании. 1931—1939 гг. «Центрполиграф», 2003.

Спасылкі
--------

* Харамская битва 1937 (руск.)
* Valle del Jarama (ісп.)
* La batalla de Goyo por el Jarama (ісп.)