**Яша Бурш**, сапр.: **Янка Анісеровіч** (12 верасня 1929, Баранавічы — 29 студзеня 2007, Варшава; Псеўданімы: *Ян Станіслаў*; Крыптанімы: *Я. С.*) — мастак, беларускі паэт-мадэрніст у Польшчы.

Біяграфія
---------

Пасля вайны, у 1950 годзе з бацькамі пераехаў на сталае жыхарства ў Варшаву. Скончыў Варшаўскую акадэмію мастацтваў (1957), удасканальваў свае веды і ўменні на стажыроўках у Ленінградзе і Рыме (стыпендыят ураду Італіі), працаваў у варшаўскіх школах настаўнікам жывапісу. Адзін з першых суарганізатараў беларускага літаратурна-мастацкага руху ў Польшчы і член Беларускага літаратурнага аб'яднання «Белавежа».

Дэбютаваў артыкулам пад крыптанімам *Я. С.* у «Ніве» (9.2.1957), дзе даводзіў неабходнасць аб’яднання беларускіх творцаў у Польшчы. Таксама ў «Ніве» (9.8.1958) пад псеўданімам *Ян Станіслаў* ён дэбютаваў як паэт 2 адназвароткавымі катрэнамі: *«Прыляж ля мяне, вецярок»* і *«Сонейка свеціць, смяецца і грэе»*, але гэтыя вершы нетыповыя для творчасці Я. Бурша, яны належаць да сілаба-тонікі, сістэмы вершаскладання, якою паэт не карыстаўся. Магчыма, дэбютныя творы Я. Бурша былі рэдагаваны Г. Валкавыцкім, галоўным рэдактарам «Нівы».

Усе наступныя вершы Я. Бурша, у літаратурных альманахах: Рунь (1959, 4 вершы), Мой родны кут (1963, 5 вершаў), Белавежа № 1 (1965, 42 вершы), Белавежа № 2 (1971, 28 вершаў), Літаратурная Беласточчына (1973, 3 вершы), Беларускіх календарах (1961 — 1 верш, 1962 — 1 верш, 1963 — 3 вершы, 1964 — 3 вершы, 1974 — 1 верш), якія Я. Бурш пазней публікаваў і ў «Ніве» (да сяр. 1971), друкаваліся ў першапачатковай аўтарскай форме дысметрычнага, свабоднага верша. Частка напісаных паэтам верлібраў была сабрана Г. Валкавыцкім у зборнік «Прамень думкі» і выдадзена як дадатак да «Нівы» (1964). 4 вершы Я. Бурша апублікаваны ў зборніку «Краса і сіла» (Мінск, 2003).

Таксама выступаў на аўтарскіх вечарах «белавежцаў», але, паводле В. Шведа, свабодныя вершы Я. Бурша не ўспрымаліся слухачамі як вершы, яны іх не разумелі. З пачатку 1970-х Я. Бурш знікае з публічнага літаратурнага жыцця.

Паэта не цікавілі праблемы чалавека як сацыяльнай істоты і ўзаемаадносіны асобы з грамадствам. Так у зборніку «Прамень думкі» бачнае дэманстратыўнае адмаўленне сферы соцыюму, Я. Бурш быў паэтам, які літаратурнай творчасцю ў форме і змесце, ужо ў канцы 1950-х маніфеставаў права на рост і станаўленне аўтаноміі чалавечага «Я», права на абжыванне — смакуючы — свайго існавання, сваёй біялагічна-псіхічнай экзістэнцыі.

Стаў вядомым мастаком у Польшчы, лаўрэатам многіх польскіх ды міжнародных прэмій, меў больш за 50 ўласных і больш за 100 калектыўных выставак жывапісу (польскіх і міжнародных). Яго карціны знаходзяцца ў фондах многіх музеяў, у тым ліку ў Нацыянальным музеі ў Варшаве і музеі Эрмітаж у Санкт-Пецярбургу.

Памёр 29 студзеня 2007 года ў Варшаве, пахаваны на варшаўскіх Паўночных могілках (поле S-II-18, шэраг 6, магіла 16).

Зноскі
------

1. ↑  **Заўвага Я. Чыквіна**: Усе змешчаныя ў гэтым альманаху для дзяцей вершы Яшы Бурша падагнаны, праўдападобна, рэдактарамі выдання пад сілаба-тоніку. Вершы, аднак, там-сям захавалі сваю першасную разняволенасць.
2. ↑  *Швед В.* Беларускі парнас… С. 75.
3. ↑  *Чыквін Я.* Пад двума ветразямі…

Літаратура
----------

* Букет Белавежжа / Рэд. Г. Валкавыцкі. — Białystok: «Prymat», 2001. ISBN 83-85918-28-0
* *Чыквін Я.* Пад двума ветразямі // Далёкія і блізкія. Беларускія пісьменнікі замежжа / Чыквін Я. — Беласток, 1997.
* *Швед В.* Беларускі парнас у Народнай Польшчы // Беларускі каляндар. Беласток, 1978.