**Спораўскі заказнік** — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння, які рамяшчаецца на тэрыторыі чатырох раёнаў Брэсцкай вобласці — Бярозаўскім, Драгічынскім, Івацэвіцкім і Іванаўскім. Заказнік быў утвораны пастановай Савету Міністраў БССР ад 15.08.91 № 315.

З 2006 г. біялагічны заказнік «Спораўскі» стаў пілотнай тэрыторыяфй праекта ЕС/ПРААН «Clima East: захаванне і ўстойлівае кіраванне тарфянікамі ў Беларусі для скарачэння выкідаў вугляроду і адаптацыі балотных экасістэм да змены клімату». Мэтамі праекта ў цэлым з’яўляюцца садзейнічанне скарачэнню выкідаў парніковых газаў і фармаванні сучасных падыходаў у галіне кліматычнай палітыкі ў краінах-партнёрах, а таксама наладжванне дыялогу паміж Еўрапейскім саюзам і ўдзельнікамі праекта, умацаванне рэгіянальнага супрацоўніцтва.

Статус
------

Спораўскі заказнік першым у Беларусі атрымаў статус водна-балотнага ўгодзя міжнароднага значэння з 22.11.99 (крытэрыі 1а, 2а) і ахоўваецца Рамсарскай канвенцыяй.. Таксама заказнік уключаны ў пералік тэрыторый, важных для птушак з 1998 года (код — BY002-003, крытэрыі А1, В2, В3).

Геаграфія
---------

Плошча заказніка складае 19384 гектараў, з якіх 4282 га прыпадае на Драгічынскі раён. Да заказніку далучана частка поймы ракі Ясельда агульнай плошчай 2800 гектараў.

Асноўная частка тэрыторыі заказніка занятая адкрытымі нізіннымі балотамі (43,2 %), нізіннымі балотамі з мазаічна размешчанымі хмызнякамі (17,9 %), балотамі, парослымі хмызнякамі (4,1 %).

### Гідраграфія

На тэрыторыі заказніка знаходзіцца Спораўскае балота — адно з самых вялікіх натуральных нізінных балотаў у Еўропе з унікальнай флорай і фаўнай. У цэнтры заказніка працякае рака Ясельда з вельмі звілістым і зарослым воднай расліннасцю рэчышчам. Пойма шырынёй ад 0,5 да 2 кіламетраў з абодвух бакоў рэчышча ўяўляе сабой тыповае нізіннае балота. У цэнтры заказніка знаходзіцца Спораўскае возера.

Фаўна
-----

Тэрыторыя з’яўляецца вызначальным месцам гнездавання вяртлявай чаротаўкі (*Acrocephalus paludicola*), папуляцыя якой знаходзіцца пад пагрозай глабальнага знікнення. Тут гняздуецца каля 9 % сусветнай папуляцыі і адзначана самая высокая ў свеце шчыльнасць гэтага віду. Заказнік забяспечвае існаванне папуляцый цэлага шэрагу рэдкіх і знікаючых відаў птушак, сярод якіх два віды (драч (*Crex crex*) і дупель (*Gallinago media*)) таксама знаходзяцца пад глабальнай пагрозай знікнення, а 20 занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Акрамя гэтага, тэрыторыя заказніка падтрымлівае папуляцыю чаплі-бугая (*Botaurus stellaris*), якая мае міжнародную значнасць, і папуляцыі чорнага бусла (*Ciconia nigra*) і рыбачкі чорнай (*Chlidonias niger*) нацыянальнай значнасці. Усяго на гнездаванні ў заказніку адзначана 123 віды птушак. Таксама ўвагі заслугоўваюць кулон вялікі (*Numenius arquata*) і сава балотная (*Asio flammeus*).

З іншых рэдкіх прадстаўнікоў нашай фаўны, якія занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, у заказніку адзначаны 1 від паўзуноў (балотная чарапаха еўрапейская (*Emys orbicularis*)) і 18 відаў насякомых, 2 з якіх уключаны яшчэ і ў Еўрапейскую Чырвоную кнігу.

Сысуны прадстаўлены сярод іншых такімі відамі: бабёр еўрапейскі (*Castor fiber*), выдра (*Lutra lutra*), тхор лясны (*Mustela putorius*) і амерыканская норка (*Neovison vison*).

Флора
-----

Заказнік «Спораўскі» адзначаецца разнастайнасцю і багаццем вырастання лекавых раслін. На тэрыторыі заказніка налічваецца 18 відаў раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, і 13 відаў, якія маюць рэгіянальную значнасць, у тым ліку венерын чаравічак (*Cypripedium calceolus*), пылкагалоўнік чырвоны (*Cephalanthera rubra*), тайнік яйкападобны (*Listera ovata*), чараўнік зеленакветкавы (*Platanthera chlorantha*), гарачаўка крыжападобная (*Gentiana cruciata*), *Dianthus carthusinorum*, касач сібірскі (*Iris sibirica*), гарлачык белы (*Nymphaea alba*) і іншыя. Акрамя гэтага, тут адзначаны ўнікальныя супольнасці травяністай расліны булаваносца сівога (*Corynephoretum canescentis*), якія прыстасаваліся да росту на сухіх пясчаных выспах ва ўмовах, неспрыяльных для выжывання іншых відаў раслін. На ўчастках на ўсход ад Спораўскага возера растуць рэдкія ахоўныя віды архідэй.

Лугава-балотная расліннасць займае каля 74 % тэрыторыі. У флоры 543 віды сасудзістых раслін.

Выкарыстанне
------------

30 % тэрыторыі выкарыстоўваецца для касьбы, яшчэ 10 % для выпасу жывёлы. Астатнія плошчы не выкарыстоўваюцца. Вышэй па цячэнні ракі Ясельда размешчаны рыбгас «Сялец».

Інфраструктура
--------------

З 25 чэрвеня 2009 года ў в. Высокае Бярозаўскага раёна функцыянуе эколага-асветніцкі цэнтр заказніка. Ён размешчаны ў маляўнічым месцы, у 500 м ад р. Ясельда. Там жа на беразе Ясельды добраўпарадкавана зона адпачынку (маецца лодкавы прычал, 6-мятровая назіральная вышка, альтанкі з мангаламі і вогнішчамі).

Населеныя пункты
----------------

* Спорава
* Высокае
* Здзітава

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Споровский Архівавана 30 красавіка 2011.  (руск.)
2. ↑  Биологический заказник республиканского значения Споровский
3. ↑  Belarus: «Sporaŭskae» project improves sustainable management of peatlands (англ.)
4. ↑  Пералік водна-балотных угоддзяў міжнароднага значэння (англ.)
5. 1 2  Государственное природоохранное учреждение "Республиканский биологический заказник «Споровский» Архівавана 14 красавіка 2012.  (руск.)
6. 1 2  БИОЛОГИЧЕСКИЙ ЗАКАЗНИК СПОРОВСКИЙ  (руск.)
7. ↑  Государственное природоохранное учреждение "Республиканский биологический заказник «Споровский» Архівавана 13 лістапада 2011.

Літаратура
----------

* *Лабанок П. І.* Спораўскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 119. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).