**Епіскап Петрас са святым Апосталам Пятром** – нубійская фрэска, якая датуецца апошняй чвэрцю X стагоддзя, выкананая тэмперай па глейкай тынкоўцы ў тэхніцы *al secco*. Аўтар невядомы. На фрэсцы намаляваны Петрас, епіскап Фараса ў 974–997 гадах.

Археалагічны кантэкст
---------------------

Праца была знойдзена ў саборы Фараса на тэрыторыі старажытнай Нубіі (сучасны Судан), з 1964 года знаходзіцца ў калекцыі Нацыянальнага музея ў Варшаве. Пасля правядзення рэстаўрацыйных работ была выстаўлена ў VI зале Галерэі Фарас імя прафесара Казімежа Міхалоўскага.

Фрэска з'яўляецца часткай большай кампазіцыі, на якой прысутнічаюць таксама макурыйскі кароль Георгій II і Святая Марыя і немаўлём, была напісана на заходняй сцяне капліцы, якая знаходзіцца ў паўднёвым нефе сабора. Партрэт епіскапа размяшчаўся справа ад партрэта караля. Выява двух вярхоўных іерархаў разам са святымі заступнікамі паказвала на звышнатуральнае паходжанне ўлады вяльможаў і сімвалізавала адзінства духоўнай і свецкай улады.

Фрэска была створана пры жыцці епіскапа Петраса, на што паказвае грэчаскі надпіс з пажаданнямі *многіх гадоў* [жыцця]. Карціна з'яўляецца адной з самых прыгожых выяваў нубійскіх вяльможаў ў саборы ў Фарасе і адным з шасці партрэтаў епіскапаў Фараса, якія лепш за ўсё захаваліся.

Апісанне
--------

Цемнаскуры епіскап намаляваны ў прызначанай для здзяйснення літургіі вопратцы, элементам якой была вузкая, белая сурвэтка (*encheiron*), наматаная вакол паказальнага пальца правай рукі. Ён паказвае ёю на Евангелле, якое трымае ў левай руцэ.

Петрас апрануты ў доўгі, белы адзежу стыхар з зялёнымі вертыкальнымі палоскамі. Яго жоўтая фелонь у форме падоўжанага эліпса, ўпрыгожана ўзорам у выглядзе чырвонай сеткі і каштоўнымі камянямі, ушытымі ў тканіну. Краі арната аздобленыя стужкай з зялёнымі і чырвонымі каштоўнымі камянямі. Епітрахіль ўпрыгожана чырвонымі прастакутнікамі і жоўтымі коламі з зялёным контурам. Белы aмафор, які сімвалізуе годнасць епіскапа, ўпрыгожаны малюнкам з паслядоўных колаў і прастакутнікаў. Галава іерарха абгорнута цюрбанам, характэрным для копцкай царквы, што можа сведчыць аб тым, што Петрас быў монафізітам.

За спіной епіскапа стаіць святы апостал Пётр у кароне, якая з'яўляецца сімвалам пакутніцтва. Абедзве рукі святога пакладзены на плечы епіскапа. Гэтая пастава, распаўсюджаная ў нубійскім жывапісе той эпохі, азначае абарону і заступніцтва і паказвае на звышнатуральную прыроду духоўнай улады епіскапа.

Вакол галавы святога Пятра знаходзіцца напісаны чорнай фарбай грэчаскі надпіс наступнага зместу: *Святы апостал Пётр пакутнік крыжа абба Петрас епіскап і мітрапаліт Пахораса* [хай жыве] *шмат гадоў*.

Зноскі
------

1. 1 2  B. Mierzejewska, **Malowidło ścienne - Biskup Petros pod opieką Św. Piotra*, Muzeum Narodowe w Warszawie.*
2. 1 2 3 4 5 6  B. Mierzejewska, *Biskup Petros ze świętym Piotrem Apostołem*, у: *Galeria Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego. Przewodnik*, рэд. B. Mierzejewska, с. 180–181.
3. ↑  B. Mierzejewska, *Król Georgios II z Matką Boską z Dzieciątkiem*, у: *Galeria Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego. Przewodnik*, рэд. B. Mierzejewska, с. 182.
4. ↑  T. Gołgowski, *Z problematyki ikonografii biskupów Pachoras*, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie", 11 (1967), с. 176.
5. ↑  T. Gołgowski, *Z problematyki ikonografii biskupów Pachoras*, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie", 11 (1967), с. 178.
6. ↑  T. Gołgowski, *Z problematyki ikonografii biskupów Pachoras*, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie", 11 (1967), с. 182.
7. ↑  T. Gołgowski, *Z problematyki ikonografii biskupów Pachoras*, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie", 11 (1967), с. 186–188.
8. ↑  M. Martens-Czarnecka, *Malowidła z Dongoli*, у: M. Martens-Czarnecka, S. Jakobielski, *Polskie wykopaliska w Starej Dongoli. 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem*, s. 35.

Літаратура
----------

* *Galeria Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego. Przewodnik*, рэд. B. Mierzejewska, Warszawa 2014. ISBN 978-83-7100-916-7.
* Gołgowski T. *Z problematyki ikonografii biskupów Pachoras*, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie", 11 (1967), с. 175–191.
* Martens-Czarnecka M. Jakobielski S. *Polskie wykopaliska w Starej Dongoli. 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem*, Warszawa 2006.
* Mierzejewska B. **Malowidło ścienne - Biskup Petros pod opieką Św. Piotra*, Muzeum Narodowe w Warszawie.*