**«Краёвы слоўнік усходняй Магілёўшчыны»** — слоўнік, складзены I. Бялькевічам. Матэрыял для слоўніка збіраўся і апрацоўваўся ў 1925 — 1930-я гг. першапачатковая назва — **«Краёвы слоўнік Калініншчыны»**. Аднак сам слоўнік быў апублікаваны толькі ў 1970 годзе ў Мінску. Змяшчае больш за 20 тысяч слоўнікавых артыкулаў.

Адлюстроўвае лексіку гаворак жыхароў Мсціслаўскага, Крычаўскага, Клімавіцкага, Касцюковіцкага, Хоцімскага, Краснапольскага, Быхаўскага, Чэрыкаўскага, Чавускага і іншых раёнаў.

Словы і фразеалагізмы падаюцца ў алфавітным парадку з захаваннем іх гучання ў мясцовых гаворках. Пры тлумачэнні дыялектных слоў выкарыстоўваюцца звычайна літаратурныя адпаведнікі. Спецыфічна мясцовыя назвы прадметаў і з’яў тлумачацца апісальна. Пасля дэфініцыі падаюцца ілюстрацыі.

> 
> 
> КВАСЕ́Ц, -сца, *м. бат.* Кісліца, заячая капуста. *Які смачны квасец, мо таму і зайцы яго любяць есьці.* Ушакі Чэрык.
> КЫБЫЗОМ, *прысл.* Вытыркнуўшыся. *Ні ў голавы, ні пад бок — тырчыць кыбызом.* Палуж Краснап.
> МАКЫЎКУ ЗЬДЗЕ́ЛЫЦЬ. Акунуцца ў ваду. *Макыўку зьдзелый і вылазь з рэчкі.* Хвёдараўка Краснап.
> 

Слоўнік I. Бялькевіча добра адлюстроўвае лексічнае багацце беларускай мовы. Напрыклад, толькі на літару А ў ім зафіксавана некалькі дзясяткаў слоў з семай «пабіць»: *аббізу́ніць, абдзяўжу́ліць, абжарыць, абсцёбаць, адбізу́ніць, адбуксы́рыць, аддубас́іць, аджву́чыць, аддзя́жыць, адпе́таваць, адпра́жыць, адпаласава́ць, адсцяга́ць, адшабасава́ць, адвазі́ць, адваля́ць, адкалату́шыць, адлупцава́ць, адпе́таць, адпру́дзіць, адпу́дзіць, адсвіста́ць, адсцёбаць, адсцяга́ць, адту́заць, адтусава́ць, адхлёпаць, адхлопаць, адхламазда́ць, адхляста́ць, адцяга́ць, адчуба́сіць, адчаса́ць, адшколіць, адшпа́рыць, атадра́ць, адця́ць.*

Бібліяграфія
------------

* Краёвы слоўнік усходняй Магілёўшчыны : [больш 20 тысяч слоў з тлумачэннем іх значэння і ілюстрацыямі] / І. К. Бялькевіч ; [рэдактары, аўтары прадмовы: М. В. Бірыла, А. А. Крывіцкі ; уступны артыкул: І. К. Германовіч, Б. С. Лапаў] ; Акадэмія навук Беларускай ССР, Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа. — Мінск : Навука і тэхніка, 1970. — 509, [2] с. : карта ; 27 см.

Зноскі
------


| ⛭Беларускія слоўнікі канца XIX — пачатку XX стагоддзяў |
| --- |
| Слоўнік беларускай гаворкі (1870) ·  *Беларуска-польска-расійскі слоўнік* ·  *Беларускі слоўнік* (1910) ·  Сямімоўны слоўнік (1918) ·  Маскоўска-беларускі слоўнік (1918, 1921) ·  Руска-беларускі слоўнік (1918) ·  Невялікі беларуска-маскоўскі слоўнік (1919, 1921) ·  Слоўнік геамэтрычных і трыганамэтрычных тэрмінаў і сказаў (расійска-беларускі і беларуска-расійскі) (1923) ·  Беларуска-польска-расейска-лацінскі ботанічны слоўнік (1924) ·  Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (1924) ·  Практычны расійска-беларускі слоўнік (1924, 1926) ·  Беларуска-расійскі слоўнічак (1925, Каспяровіч) ·  Беларуска-расійскі слоўнічак (1925, Гарэцкі) ·  Слоўнік лясных тэрмінаў (1926) ·  Беларуска-расійскі слоўнік (1926) ·  Віцебскі краёвы слоўнік (1927) ·  *Краёвы слоўнік Мазырскай акругі* (1927) ·  Расійска-беларускі слоўнік (1928) ·  Падручны беларуска-польскі слоўнік (1929) ·  Краёвы слоўнік Чэрвеншчыны (1929) ·  *Краёвы слоўнік Калініншчыны (усходняй Магілёўшчыны)* (1925 — 1930-я) |
| *неапублікаваныя слоўнікі* |