У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кафка.

**Франц Ка́фка** (ням.: Franz Kafka, 3 ліпеня 1883, Прага, Аўстра-Венгрыя — 3 чэрвеня 1924, Клостэрнойбург, Аўстрыя) — нямецкамоўны пісьменнік, навеліст, лічыцца адным з самых уплывовых літаратараў XX стагоддзя.

Жыццё
-----

Франц Кафка нарадзіўся ў яўрэйскай нямецкамоўнай сям’і, якая жыла ў пражскім раёне Юзэфаў (былое гета горада Прагі – тады ў складзе Аўстра-Венгерскай Імперыі). Франц быў першым дзіцём у сям’і Германа і Юліі Кафкаў (у дзявоцтве Леві). Сям’я Кафкі належала да сярэдняга класа: бацька, сам будучы чацвёртым дзіцём у беднай правінцыйнай сям’і, пасля прыезду ў Прагу адкрыў галантарэйную краму, маці была родам з забяспечанай сям’і півавараў з Подзебрадаў. Сына, народжанага меней чым год пасля шлюбу, назвалі Францам у гонар Імператара Франца Іосіфа. Франц Кафка меў двух братоў, Георга і Гайнрыха – яны памерлі ў год пасля нараджэння, а таксама тры сястры: Элі, Валі і Отлу (загінулі ў часе Другой сусветнай вайны). Прозвішча «Кафка» па-чэшску (kavka) азначае літаральна птушку каўку. Выява гэтай птушкі была эмблемай фірмы Германа Кафкі.

З 1889 да 1893 года Франц наведваў нямецкую (*Deutsche Knabenschule*), а не чэшскую, пачатковую школу, што адлюстроўвала жаданне яго бацькі пасунуцца вышэй па сацыяльнай лесвіцы. Хаця большасць насельніцтва Прагі ў тыя часы размаўляла па-чэшску, мовай эліты была нямецкая. Франц свабодна валодаў чэшскай, а таксама няблага ведаў французскую (адным з яго ўлюбёных пісьменнікаў быў Гюстаў Флабер). Будучы яўрэем, ён аднак амаль не ведаў ідыш і стаў цікавіцца традыцыйнай культурай свайго народу толькі ў дваццаць гадоў, а іўрыт пачаў вывучаць толькі ў канцы жыцця.

У 1901 годзе Кафка скончыў гуманітарную гімназію (*Altstädter Gymnasium*). У жніўні таго ж года распачаў навучанне ў Карлавым універсітэце Прагі. Прысвяціўшы два тыдні хіміі, ён аднак перавёўся на факультэт права. У 1906 годзе атрымаў ступень доктара права і распачаў стажыроўку ў судзе. Менавіта ў часе навучання ва ўніверсітэце Кафка пазнаёміўся са сваім лепшым сябрам, вядомым тады пражскім пісьменнікам жыдоўскага паходжання, Максам Бродам. Дзякуючы Броду большасць твораў Кафкі і пабачыла свет.

Музей Франца Кафкі ў Празе
З 1908 да 1922 года Кафка працаваў у страхавой фірме ў Празе і меў шмат службовых падарожжаў па Чэхіі. У час, калі ён сышоў з працы, ён займаў пасаду старэйшага інспектара з добрай аплатай.

Да 35 гадоў Кафка жыў разам з бацькамі. Ён меў складаныя адносіны са сваім дэспатычным айцом і да канца жыцця застаўся кавалерам. У перыяд паміж 1912 і 1917 годам ён заляцаўся да берлінскай сакратаркі Феліцыі Баўэр, двойчы быў з ёй заручаны і двойчы зрываў шлюб. Істотнай жанчынай у жыцці Кафкі была Мілена Есэнская – чэшская журналістка, пісьменніца і перакладчыца яго твораў. Апошняй жанчынай Кафкі была Дора Дымант, жыдоўка з артадаксальнай сям'і з Паб’яніцаў, якая зацікавіла яго вывучэннем Талмуда.

Магіла Франца Кафкі ў Празе
У 1922 годзе праз прагрэсуючыя сухоты Кафка быў вымушаны сысці з працы. У 1923 годзе ён перабраўся ў Берлін, каб жыць разам з Дорай Дымант. У той час ён імкнуўся займацца толькі творчасцю. Праз год Франц Кафка памёр у санаторыі Кірлінг каля Вены, верагодна праз знясіленне — болі ў горле не дазвалялі яму прымаць ежу, а ўнутраная тэрапія была ў той час дрэнна развітая. Яму было 40 гадоў.

Творчасць
---------

Першы зборнік апавяданняў і фрагментаў прозы Кафкі быў выдадзены ў 1913 годзе пад назвай *Сузіранне* (*Betrachtung*). У той жа час паўстала першая глава няскончанага рамана *Амерыка*. Агулам, у часе жыцця Кафка апублікаваў толькі чатыры зборнікі: вышэйзгаданае *Сузіранне*, *Вясковы доктар*, *Кары* і *Мастак голаду*. Галоўныя яго творы – *Зніклы*, *Працэс* і *Замак* – выйшлі з друку ўжо пасля яго смерці і насуперак апошняму жаданню (Кафка прасіў Макса Брода знішчыць рукапісы). Таксама пасля смерці былі выдадзеныя дзённікі і ліставанні Кафкі з Бродам, Феліцыяй Баўэр і некаторымі іншымі асобамі. Броду ўдалося папулярызаваць творчасць Кафкі на хвалі захаплення экзістэнцыялізмам у 1940-ых —1950-ых гадах.

У сваіх аповесцях Кафка стварыў мадэль сітуацыі, якую называюць кафкаўскай (у нямецкай мове існуе нават адмысловы прыметнік *kafkaesk*). Сутнасцю кафкаўскай сітуацыі ёсць канфлікт паняволенай самотнай адзінкі з вышэйшай інстанцыяй, ананімнай і недасяжнай.

Помнік Францу Кафку ў Празе
### Выбраныя творы

#### Апавяданні і фрагменты

* 1913 – *Прысуд* (*Das Urteil*)
* 1914 – *У калоніі для зняволеных* (*In der Strafkolonie*)
* 1914 – *Перад законам* (*Vor dem Gesetz*)
* 1915 – *Ператварэнне* (*Die Verwandlung*)
* 1917 – *Даклад у Акадэміі* (*Ein Bericht für eine Akademie*)
* 1922 – *Доследы сабакі* (*Forschungen eines Hundes*)

#### Раманы

* 1925 – *Працэс* (*Der Prozess*); няскончаны раман, паўставаў 1914-1915, выдадзены пасля смерці
* 1926 – *Замак* (*Das Schloß*); няскончаны раман, пачаў паўставаць у 1922, выдадзены пасля смерці
* 1927 – *Зніклы* (*Der Verschollene*); няскончаны раман, пачаў паўставаць у 1912, выдадзены пасля смерці

Беларускія пераклады
--------------------

* Прысуд: Апавяданні і мініяцюры / Франц Кафка. Пераклад з нямецк. Л.Баршчэўскага, прадмова П.Васючэнкі. — Мн.: Маст. літ. 1996. — 246 с. — (Бібліятэка замежнай прозы).
* Апавяданні. Пераклад з нямецк. Л.Баршчэўскага // Крыніца, 1995, № 6 (11).
* Не спадзявайся! (Апавяданні). Пераклад з нямецк. Л.Баршчэўскага // Arche, 2011, № 9.
* Выбраныя творы. У 2 тамах. Т. 1: раман «Працэс»; т. 2: апавяданні. Пераклад з нямецк. Л.Баршчэўскага. — Мн.: Выд. Зміцер Колас, 2020.  — 284+308 с.
* Замак: раман. Пераклад з нямецк. Л.Баршчэўскага. — Мн.: Выд. Зміцер Колас, 2022.  — 420 с.
* Зніклы: раман; Восем сшыткаў in octavo. Пераклад з нямецк. Л.Баршчэўскага. — Мн.: Выд. Зміцер Колас, 2022.  — 368 с.

Зноскі
------

1. 1 2  *Robertson R.* Kafka: A Very Short Introduction — University of Oxford, 2004. — P. 1. — ISBN 978-0-19-280455-6<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15623602'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34433'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7336683'></a>
2. 1 2  *Kafka F.* The Metamorphosis: The Translation, Backgrounds and Contexts, Criticism / S. Corngold — 1 — W. W. Norton & Company, 1996. — P. 211. — ISBN 978-0-393-96797-5<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q905'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18916287'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1282208'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18916411'></a>
3. 1 2  *Kafka F.* The Metamorphosis: The Translation, Backgrounds and Contexts, Criticism / S. Corngold — 1 — W. W. Norton & Company, 1996. — P. 213. — ISBN 978-0-393-96797-5<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q905'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18916287'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1282208'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18916411'></a>
4. ↑  Кафка Франц // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
5. ↑  *Trenkler T.* Kafka in Kierling: Siechtum prolongiert / Hrsg.: O. Bronner — 2011. Праверана 22 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q128660'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q876859'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2427728'></a>
6. 1 2  Studenti pražských univerzit 1882–1945<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q102399391'></a>
7. ↑  >Мілан(недаступная спасылка) Кундэра, Недзе па-за

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Франц Кафка
* Англамоўны сайт пра Кафку
* Прысуд
* Тэстаменты

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (англ.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Spotify · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · КиноПоиск · MusicBrainz · Project Gutenberg · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · Лабараторыя Фантастыкі |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кароткая яўрэйская · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10243396 · BIBSYS: 90051900 · BNC: a10430088 · BNE: XX907590 · BNF: 119093016 · CiNii: DA00322776 · CONOR: 8789347 · EGAXA: vtls000853107 · GND: 118559230 · GTAA: 116357 · ICCU: CFIV005851 · ISNI: 0000 0001 2280 370X · LCCN: n81063091 · LNB: 000029151 · NDL: 00445030 · NLC: 000160303 · NKC: jn19990218037 · NLA: 35256821 · NLG: 66001 · NLR: 000116890 · NLP: A11797939 · NSK: 000002427 · NTA: 068494157 · NUKAT: n93081138 · PTBNP: 50086 · LIBRIS: 205422 · SUDOC: 027325822 · VIAF: 56611857 · ULAN: 500239670 |

 |