**Сэр Грэгары Пол Уінтэр** (*Gregory Paul Winter*; нар. 14 красавіка 1951, Лестэр, Англія) — брытанскі малекулярны біёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі, найбольш вядомы сваёй працай па тэрапеўтычным выкарыстанні монакланальных антыцелаў. Яго даследчая кар’ера была амаль цалкам заснавана ў Лабараторыі малекулярнай біялогіі Савета медыцынскіх даследаванняў (СМД) і Цэнтры бялковай інжынерыі у Кембрыджы, Англія.

Яму прыпісваюць як вынайдзеныя метады гуманізацыі (1986), так і, пазней, поўнай гуманізацыі з дапамогай фагавага дысплея, антыцелаў для тэрапеўтычных мэтаў. Раней антыцелы атрымлівалі ад мышэй, што рабіла іх цяжкімі для выкарыстання ў тэрапіі чалавека, таму што імунная сістэма чалавека мела супрацьмышыныя рэакцыі на іх. За гэтыя распрацоўкі Уінтэр быў ганараваны Нобелеўскай прэміяй па хіміі ў 2018 годзе разам з Джорджам Смітам і Фрэнсіс Арнольд.

Ён з’яўляецца членам Трыніці-каледжа ў Кембрыджы і быў прызначаны магістрам Трыніці-каледжа ў Кембрыджы 2 кастрычніка 2012 года. З 2006 па 2011 год ён быў намеснікам дырэктара лабараторыі малекулярнай біялогіі, медыцынскім даследчым саветам, выконваючым абавязкі дырэктара з 2007 па 2008 год і начальнікам аддзела хіміі бялкоў і нуклеінавых кіслот з 1994 па 2006 год. Ён таксама быў намеснікам дырэктара Цэнтра бялковай інжынерыі СМД з 1990 года да яго закрыцця ў 2010 годзе.

Адукацыя
--------

Уінтэр атрымаў адукацыю ў Каралеўскай гімназіі ў Ньюкасл-апон-Тайн. Ён працягваў вывучаць прыродазнаўчыя навукі ў Кембрыджскім універсітэце, скончыўшы Трыніці-каледж у Кембрыджы ў 1973 годзе. Ён атрымаў ступень доктара філасофіі ў Лабараторыі малекулярнай біялогіі СМД за даследаванні паслядоўнасці амінакіслот трыптафаніл-тРНК- сінтэтазы бактэрыі *Bacillus stearothermophilus* у 1977 годзе пад кіраўніцтвам Браяна С. Хартлі. Пазней Уінтэр скончыў аспірантуру ў Імперскім каледжы Лондана і яшчэ ў Інстытуце генетыкі ў Кембрыджскім універсітэце.

Кар’ера і даследаванні
----------------------

Пасля атрымання ступені доктара філасофіі Уінтэр скончыў аспірантуру ў Лабараторыі малекулярнай біялогіі ў Кембрыджы. Ён працягваў спецыялізавацца на секвеніраванні бялкоў і нуклеінавых кіслот і ў 1981 годзе стаў кіраўніком групы ў Лабараторыі малекулярнай біялогіі СМД. Яго зацікавіла ідэя, што ўсе антыцелы маюць аднолькавую асноўную структуру, толькі невялікія змены робяць іх спецыфічнымі для адной мэты. Георг Кёлер і Сезар Мільштэйн атрымалі Нобелеўскую прэмію ў 1984 годзе за адкрыццё метаду вылучэння і размнажэння індывідуальных або монакланальных антыцелаў з мноства розных бялкоў антыцелаў, якія імунная сістэма выпрацоўвае і, якія знішчаюць іншародныя целы, якія атакуюць арганізм. Аднак гэтыя монакланальныя антыцелы мелі абмежаванае прымяненне ў медыцыне чалавека, таму што мышыныя монакланальныя антыцелы хутка інактывууюцца імунным адказам чалавека, што не дазваляе ім аказваць доўгатэрміновую карысць.

Затым Уінтэр адкрыў тэхналогію «ачалавечвання» мышыных монакланальных антыцелаў; метад, які быў выкарыстаны пры распрацоўцы Campath-1H навукоўцамі Лабараторыі малекулярнай біялогіі і Кембрыджскага ўніверсітэта. Цяпер гэтыя антыцелы выглядаюць перспектыўнымі для лячэння рассеянага склерозу. Гуманізаваныя монакланальныя антыцелы складаюць большасць лекаў на аснове антыцелаў, прадстаўленых на рынку сёння, і ўключаюць у сябе некалькі блокбастэр-антыцелаў, такіх як Кітруда, якія працуюць з чалавечай імуннай сістэмай, каб дапамагчы змагацца з некаторымі відамі раку.

Уінтэр заснаваў Cambridge Antibody Technology ў 1989 годзе і Bicycle Therapeutics. Ён працаваў у Навукова-кансультатыўным савеце кампаніі *Covagen* (цяпер частка Cilag), а таксама з’яўляецца старшынёй Навукова-кансультатыўнага савета кампаніі Biosceptre International Limited.

У 1989 годзе Уінтэр быў заснавальнікам Cambridge Antibody Technology, адной з першых камерцыйных біятэхналагічных кампаній, якія займаліся распрацоўкай антыцелаў. Адным з найбольш паспяховых распрацаваных прэпаратаў для антыцелаў стаў HUMIRA (адалімумаб), які быў адкрыты Cambridge Antibody Technology як D2E7 і распрацаваны і прададзены Abbott Laboratories. HUMIRA, антыцелы да TNF альфа, было першым у свеце цалкам чалавечым антыцелам, якое ў далейшым стала самым прадаваным фармацэўтычным прэпаратам у свеце з аб’ёмам продажаў больш за 18 мільярдаў долараў у 2017 годзе. Cambridge Antibody Technology была набыта AstraZeneca ў 2006 годзе за 702 мільёны фунтаў стэрлінгаў.

У 2000 годзе Уінтэр заснаваў Domantis, каб стаць першапраходцам у выкарыстанні даменных антыцелаў, якія выкарыстоўваюць толькі актыўную частку поўнапамерных антыцелаў. Domantis быў набыты фармацэўтычнай кампаніяй GlaxoSmithKline ў снежні 2006 года за 230 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў.

Пасля Уінтэр заснаваў іншую кампанію, Bicycle Therapeutics Limited, як стартавую кампанію, якая распрацоўвае вельмі маленькія імітацыі бялку на аснове кавалентна звязанага гідрафобнага ядра.

### Узнагароды

 Грэг Уінтэр падчас Нобелеўскай прэс-канферэнцыі ў Стакгольме, снежань 2018 года
* Colworth Medal[en] Біяхімічнага таварыства (1986)
* Louis-Jeantet Prize for Medicine[en] (1989)
* Emil-von-Behring-Preis[de] Марбургскага ўніверсітэта (1990)
* Прэмія Шэеле Шведскай акадэміі фармацэўтычных навук (1994)
* Міжнародная прэмія караля Фейсала (1995)
* Камандор ордэна Брытанскай імперыі (1997)
* Прэмія Вільяма Колі Інстытута даследаванняў раку (1999)
* Gabbay Award[en] (2002)
* Каралеўскі медаль Лонданскага каралеўскага таварыства (2011)
* Прэмія прынцэсы Астурыйскай (2012)
* Millennium Medal (2013), ўзнагарода Савета па медычных даследаваннях (MRC[en])
* Міжнародная прэмія Гайрднера (2013)
* Медаль Вільгельма Экснера (2015)
* Prince Mahidol Award[en] (2016)
* Нобелеўская прэмія па хіміі (2018)

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 19 лістапада 2020.
2. ↑  Sir Gregory P. Winter // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑
4. ↑  Sir Gregory P. Winter – Facts – 2018 **(нявызн.)**. *NobelPrize.org*.  Nobel Media AB (6 кастрычніка 2018).
5. ↑  The Scientific Founders Архівавана {{{2}}}. of Bicycle Therapeutics Ltd. — Christian Heinis and Sir Greg Winter, FRS.
6. ↑  *Phage antibodies: filamentous phage displaying antibody variable domains*.
7. ↑  Trinity College Cambridge **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 6 March 2012.
8. ↑  *Making antibodies by phage display technology*.
9. ↑  *Isolation of high affinity human antibodies directly from large synthetic repertoires*.
10. ↑  *Multi-subunit proteins on the surface of filamentous phage: Methodologies for displaying antibody (Fab) heavy and light chains*.
11. ↑  *The inventor of humanized monoclonal antibodies and cofounder of Cambridge Antibody Technology, Greg Winter, muses on the future of antibody therapeutics and UK life science innovation*.
12. ↑  Live blog: direction evolution takes chemistry Nobel prize **(нявызн.)**.
13. ↑  Nobel Prize in Chemistry 2018 – live **(нявызн.)** .
14. ↑  Sir Gregory Winter Chairman **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 студзеня 2012. Праверана 6 снежня 2021.
15. ↑  Greg Winter wins 2018 Nobel Prize for Chemistry - MRC Laboratory of Molecular Biology **(нявызн.)**.
16. ↑  *The amino acid sequence of tryptophanyl tRNA Synthetase fromBacillus stearothermophilus*.
17. ↑  King Faisal Prize | Professor Sir Gregory P. Winter (англ.)  **(нявызн.)**?(недаступная спасылка). *kingfaisalprize.org*. Архівавана з першакрыніцы 21 кастрычніка 2018. Праверана 6 снежня 2021.
18. ↑  Scientific Advisory Board **(нявызн.)**.  Heptares.
19. ↑  The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 **(нявызн.)**. *NobelPrize.org*.
20. ↑  Therapeutic Antibodies - MRC Laboratory of Molecular Biology **(нявызн.)**.
21. ↑  Greg Winter **(нявызн.)**. *MRC Laboratory of Molecular Biology*.
22. ↑  Sir Gregory Winter | Royal Society **(нявызн.)**.
23. ↑  Gregory Winter: Executive Profile & Biography – Businessweek **(нявызн.)**. *Bloomberg BusinessWeek*.
24. ↑  www.bicycletherapeutics.com **(нявызн.)**.
25. ↑  Covagen AG | September 2011: Sir Gregory Winter joins Covagen's Scientific Advisory Board **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 красавіка 2012. Праверана 6 снежня 2021.
26. ↑  Covagen AG | Scientific Advisory Board **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 красавіка 2012. Праверана 6 снежня 2021.
27. ↑  Global Pharmaceutical 2017 Industry Statistics **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 кастрычніка 2018. Праверана 6 снежня 2021.
28. ↑   Архівавана {{{2}}}.
29. ↑  GSK snaps up Domantis to move into biotech field **(нявызн.)**. *The Independent* (9 снежня 2006).
30. ↑  GSK is to buy Domantis — a company based on discoveries by MRC scientists Архівавана 16 студзеня 2014 года. LMB webpage

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 2001—2025 гадах |
| --- |
| 
* Уільям Ноўлс / Рыёдзі Наёры / Бары Шарплес (2001)
* Джон Фен / Каіці Танака / Курт Вютрых (2002)
* Пітэр Эгр / Родэрык Мак-Кінан (2003)
* Аарон Чэхановер / Аўрам Гершко / Ірвін Роўз (2004)
* Роберт Грабс / Рычард Шрок / Іў Шавэн (2005)
* Роджэр Корнберг (2006)
* Герхард Эртль (2007)
* Асаму Сімамура / Марцін Чалфі / Роджэр Цьсен (2008)
* Венкатраман Рамакрышнан / Томас Стэйц / Ада Ёнат (2009)
* Рычард Хек / Эйіці Нэгісі / Акіра Судзукі (2010)
* Дан Шэхтман (2011)
* Роберт Лефкавіц / Браян Кабылка (2012)
* Марцін Карплюс / Майкл Левіт / Ары Варшэль (2013)
* Эрык Бецыг / Уільям Мёрнер / Штэфан Гель (2014)
* Томас Ліндаль / Пол Модрыч / Азіз Санджар (2015)
* Жан-П’ер Саваж / Фрэйзер Стодарт / Бернард Ферынга (2016)
* Рычард Хендэрсан / Жак Дзюбашэ / Ёахім Франк (2017)
* Фрэнсіс Арнольд / Грэг Уінтэр / Джордж Сміт (2018)
* Джон Гудэнаф / Стэнлі Уітынгем / Акіра Ёсіна (2019)
* Эманюэль Шарпанцье / Джэніфер Даўдна (2020)
* Дэвід Мак-Мілан / Бенджамін Ліст (2021)
* Бары Шарплес / Мортэн Мельдаль / Каралін Бертоцы (2022)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* (1976—2000)
* **(2001—2025)**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · ORCID · Scopus |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1168346126 · ISNI: 0000 0001 3570 9333 · LCCN: n2007089024 · VIAF: 70848890 |