Кінатэатр «Беларусь»
**Кінатэатры ў Брэсце** існуюць з 1909 года. На 2022 год у Брэсце працуюць 2 кінатэатры, абодва падкантрольныя дзяржаўнай структуры КУП «Брэстаблкінавідэапракат».

Гісторыя
--------

**Колькасць  
кінатэатраў  
у розныя гады:**

|  |  |
| --- | --- |
| 1911 | 3 |
| 1933 | 4 |
| 1986 | 7 |
| 2011 | 3 |
| 2021 | 2 |

Паводле выдання «Ад Бярэсця да Брэста: з стагоддзя ў стагоддзе» В. Мароза, В. Яжэлава, першы кінатэатр у Брэсце з'явіўся ў 1909 годзе. Па ўспамінах штабс-капітана Дагадзіна, які служыў у Брэсцкай крэпасці, у 1911 годзе ў Брэсце на Шасэйнай вуліцы (цяпер - праспект Машэрава) *«дзейнічалі два кінематографа, ды ў крэпасці яшчэ адзін, то пры звычайнай змене карцін праз тры дні пры жаданні можна было глядзець кожны дзень новую карціну»*. З высокай ступенню верагоднасці гэта былі «Ілюзіён», які размяшчаўся ў доме Кобрынца, і «Фантазія» - у доме Бірштэйна.

У 1913 годзе ў доме А. Сарвера па зав. Паштоваму (зараз – вул. Свярдлова) працаваў кінатэатр «Лотас».

Кінатэатр «Адрыя» (па некаторых дадзеных першапачаткова называўся «Кааліцыя») пачаў працаваць у 1919 годзе ў будынку былой жаночай гімназіі на вуліцы Дамброўскай (зараз – вул. Савецкая). Падчас Другой сусветнай вайны ў кінатэатры паказвалі фільмы для нямецкіх афіцэраў. Таксама ў 1919 годзе працаваў кінатэатр на сучаснай Пушкінскай вуліцы, у якім паказвалі нямыя фільмы пад музычны акампанемент.

У 1925 годзе на базе кінатэатра чыгуначнікаў быў адкрыты школьны кінатэатр.

На 1933 год у Брэсце працавала 4 кінатэатры: «Адрыя», кінатэатр Сарвера (зараз – вул. Свярдлова, 4), «Міраж» па вул. 3 Мая, 14 (сучасная вул. Пушкінская), «Світ» па вул. Уніі Любельскай, 21 (сучасная вул. Леніна).

З прыходам савецкай улады ўсе кінатэатры былі нацыяналізаваны і перайшлі ў распараджэнне абласнога кінатрэсту. У студзені [1940]] года кінатэатры былі перайменаваны: кінатэатр Сарвера стала кінатэатрам імя Горкага, «Адрыя» - «1 Мая», а «Міраж» - у «КІМ».

Падчас Другой сусветнай вайны фільмы транслявалі ў Вялікай сінагозе (на гэтым месцы ў будучыні быў пабудаваны кінатэатр «Беларусь»). Пасля вайны кінатэатр працаваў да канца 1960-х гадоў.

У 1946-м адкрыўся дзіцячы спецыялізаваны кінатэатр «Змена».

У 1958 годзе ў гарадскім парку культуры і адпачынку імя 1 Мая адкрыўся кінатэатр «Летні». У 1959 годзе на Пушкінскай вуліцы пабудаваны кінатэатр «Мір» па тыпавому праекту. У 1961 годзе ў парку імя 1 Мая адкрыўся дзіцячы кінатэатр «Зорка».

У 1977 годзе пасля рэканструкцыі будынка адкрыўся кінатэатр «Беларусь» (вул. Савецкая, 62).

На 1 студзеня 1986 года ў Брэсце працавала 7 кінатэатраў: «1 Мая», «Беларусь», «Мір», «Змена», «Зорка», «Летні», «Юнацтва». 

У 1990-я гады кінавідэацэнтр «1 Мая» адзіны ў гарадской сетцы работаў на самаакупнасці.

Узімку 2001 года завяршылася рэканструкцыя кінатэатра «Беларусь». У снежні 2010 года ў кінатэатры «Мір» была усталявана сістэма для паказу 3D-фільмаў.

У 2012 быў зачынены найстарэйшы кінатэатр Брэста «1 Мая». 15 чэрвеня 2012 года пасля рэканструкцыі адкрылася 3D-кіназала Палаца культуры прафсаюзаў (вул. Маскоўская, 275). На 2021 год кіназала не працуе.

18 мая 2013 года на тэрыторыі стаянкі гарадскога парку культуры і адпачынку адкрыўся першы ў Брэсце аўтакінатэатр «Рандэву». Ён быў разлічаны на 50 аўтамабіляў. Закрыты 1 мая 2017 года

Спіс кінатэатраў Брэста
-----------------------

У спісе прадстаўлены зачыненыя, існуючыя і будучыя кінатэатры Брэста. Яны размешчаныя ў алфавітным парадку.

Табліца:

* **Назва** — назва кінатэатра;
* **Адкрыты** — дата адкрыцця кінатэатра;
* **Закрыты** — дата закрыцця для неіснуючых кінатэатраў;
* **Архітэктары** — імя і прозвішча архітэктараў;
* **Адрас** — адрас, дзе знаходзіцца кінатэатр;
* **Нататкі** — дадатковыя тлумачэнні;
* **Спасылкі** — крыніцы;

### Існуючыя

*Колерам вылучаныя часова зачыненыя кінатэатры*

| Назва | Адкрыты | Архітэктары | Адрас | Выява | Нататкі | Спасылкі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Беларусь | 1977 | Расціслаў Шылай | вул. Савецкая, 62 |  | 3D-кінатэатр з трыма заламі на 1021 гледача. |  |
| Мір | 1959 |  | вул. Пушкінская, 7 |  | 1-зальны 3D-кінатэатр на 378 гледачоў. |  |
|

### Закрытыя

| Назва | Адкрыты | Закрыты | Архітэктары | Адрас | Нататкі | Спасылкі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 мая | 1919 | 2012 |  | вул. Савецкая, 31 | Шырокаэкранны кінатэатр з залай на 240 гледачоў. Да студзеня 1940 – «Адрыя» на 260 гледачоў. |  |
| 3D-кіназала ПК прафсаюзаў | 2012 | Н/Д |  | вул. Маскоўская, 275 | 3D-кіназала на 160 гледачоў. |  |  |
| Аўтакінатэатр «Рандэву» | 2013 | 2017 |  | Стаянка гарадскога парку культуры і адпачынку | Аўтакінатэатр на 50 аўтамабіляў з экранам 5 на 10 метраў. Гук трансляваўся на радыёчастаце 93,7 FM. |  |
| Зорка | 1961 | Н/Д |  | Парк імя 1 Мая | Шырокаэкранны дзіцячы кінатэатр з залай на 105 гледачоў. |  |
| Змена | 1946 | 1990-я |  | вул. К. Маркса, 37 | Кіназала на 130 гледачоў. |  |
| Ілюзіён | Н/Д | Н/Д |  | вул. Шасэйная |  |  |  |
| Кінатэатр Сарвера | Н/Д | Н/Д |  | вул. Свярдлова, 4 | Зала на 495 гледачоў. Раней – «Лотас». З 1940 – кінатэатр імя Горкага. |  |
| Летні | 1958 | Н/Д |  | Парк імя 1 Мая | Шырокаэкранны кінатэатр з залай на 470 гледачоў. |  |
| Маяк | 1964 | Н/Д | М. Пак | вул. Сікорскага, 76 | Кіназала на 392 гледача. Спецыялізаваўся на паказе кінафільмаў мінулых гадоў. Пазней – кінатэатр «Юнацтва». |  |
| Міраж | Н/Д | 1944 |  | вул. 3 Мая, 14 | Зала на 181 гледача. З 1940 – «КІМ». |  |
| Світ | Н/Д | Н/Д |  | вул. Уніі Любельскай, 21 | Кіназала на 398 гледачоў. |  |
| Фантазія | Н/Д | Н/Д |  | вул. Шосэйная |  |  |
| Школьны кінатэатр | 1925 | Н/Д |  |  | Адкрыты на базе кінатэатра чыгуначнікаў. |  |

Зноскі
------

1. ↑  Кинотеатры Бреста: когда в городе началась эра кинематографа? (руск.).  brestcity.com. Праверана 11 верасня 2021.
2. 1 2 3  Кинотеатры довоенного Бреста (руск.).  Реальный Брест. Праверана 11 верасня 2021.
3. 1 2 3 4  Прерываем связь времен?.. Старейший кинотеатр Беларуси «1 Мая» закрыли в Бресте (руск.)(недаступная спасылка).  Брестский курьер. Архівавана з першакрыніцы 11 верасня 2021. Праверана 11 верасня 2021.
4. ↑  Чем жил Брест за месяц до победы 1945-го (руск.).  Реальный Брест. Праверана 11 верасня 2021.
5. 1 2 3 4 5 6  Кинотеатры Бреста: когда в городе началась эра кинематографа (руск.).  brestcity.com. Праверана 11 верасня 2021.
6. ↑  Кино в Бресте. 3D-кинозал ДК профсоюзов (руск.).  tomin.by. Праверана 11 верасня 2021.
7. ↑  Кино в Бресте. Автокинотеатр «Рандеву» (руск.).  tomin.by. Праверана 11 верасня 2021.
8. ↑  «Беларусь» (руск.). Праверана 11 верасня 2021.
9. ↑  Кино в Бресте. Кинотеатр «Беларусь» (руск.).  tomin.by. Праверана 11 верасня 2021.
10. ↑  «Мир» (руск.). Праверана 11 верасня 2021.
11. ↑  Кино в Бресте. Кинотеатр «Мир» (руск.).  tomin.by. Праверана 11 верасня 2021.
12. ↑  История кинотеатров Бреста (руск.)(недаступная спасылка).  brestintourist.com. Архівавана з першакрыніцы 11 верасня 2021. Праверана 11 верасня 2021.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кінатэатры Брэста на Вікісховішчы |