recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Капылоў.
**Ігар Лявонавіч Капылоў** (нар. 16 ліпеня 1967) — беларускі мовазнаўца, кандыдат філалагічных навук, спецыяліст у галіне анамастыкі.

Дырэктар філіяла «Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа» дзяржаўнай навуковай установы «Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі». Старшыня Рэспубліканскай тапанімічнай камісіі пры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Узнагароды
----------

* Медаль Францыска Скарыны

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Беларуская мова ў табліцах і схемах : дапаможнік для школьнікаў і абітурыентаў / І. Л. Капылоў, С. Я. Рапацэвіч. — 3-е выданне. — Мінск: Современное слово, 2005. — 223 с. ISBN 985-443-536-9

Зноскі
------
**Жаўтушка лугавая** (*Colias hyale*) — дзённы матылёк з падсямейства жаўтушкі (*Coliadinae*).

Апісанне
--------

Даўжыня пярэдняга крыла самца 23-25 ​​мм. Вусікі паступова патаўшчаюцца да вяршыні, без рэзка адасобленай булавы, знізу ружовыя, зверху цёмныя. Крылы зверху бледныя, жаўтлява-зялёныя, часам з цёмным налётам ля кораня. Пярэдняе крыло зверху з цёмнай аблямоўкай, не дасягае анальнага краю; аблямоўка мае расплывістую пляму колеру фону, дыскавая пляма чорная, суцэльная, авальная. Задняе крыло зверху са слабым цёмным апыленнем па краі і двайной аранжавай дыскальнай плямай. Махра ружовая. Фон ніжняй паверхні жоўты.

Даўжыня пярэднега крыла самкі 23-28 мм. Малюнак, як у самца, фон крылаў зверху амаль белы, з лёгкім жаўтлявым або крыху зялёным адценнем. Цёмная краёвая аблямоўка на заднім крыле слаба развітая, часам адсутнічае.

* Colias hyale ♂*Colias hyale* ♂
* Colias hyale ♂ △*Colias hyale* ♂ △
* Colias hyale ♀*Colias hyale* ♀
* Colias hyale ♀ △*Colias hyale* ♀ △

Вусені зялёныя, з чатырма падоўжнымі жоўтымі палосамі, з двума шэрагамі чорных кропак на спінны баку цела.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Жаўтушка лугавая** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.6. Мн. 1998, С.429
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кліменка.

**Мікалай Мікалаевіч Кліменка** (1923—1944) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мікалай Кліменка нарадзіўся 19 снежня 1923 года ў вёсцы Лушнікоўка (цяпер — у межах горада Астрагожск Варонежскай вобласці). Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. У пачатку 1942 года Кліменка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве, вызваленні Калінінскай і Пскоўскай абласцей, Украінскай і Беларускай ССР. Да чэрвеня 1944 года старшы сяржант Мікалай Кліменка быў механікам-вадзіцелем самаходнай артылерыйскай ўстаноўкі 713-га самаходна-артылерыйскага палка 29-га стралковага корпусу 48-й арміі 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Беларускай ССР.

25 чэрвеня 1944 года ў раёне вёскі Забалоцце Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Кліменка гусеніцамі сваёй самаходкі знішчыў 6 цяжкіх кулямётаў, экіпаж штурмавой гарматы і 88-міліметровую супрацьтанкавую гармату, пасля чаго першым уварваўся ў вёску. На вуліцах Забалоцця ён знішчыў 2 аўтамашыны з грузам, мінімётную батарэю, 30 салдат і афіцэраў праціўніка. У тым баі Кліменка загінуў. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Побалава Рагачоўскага раёна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшы сяржант Мікалай Кліменка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Айчыннай вайны 2-й ступені, двума медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Мікалай Мікалаевіч Кліменка на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Гринько А. И. Улаев Г. Ф.* Богатыри земли Воронежской. — Воронеж, 1965.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд. доп. и испр. — Минск, 1984.
**Bibos gaurus** — парнакапытная жывёла роду быкоў сямейства пустарогія (Bovidae).

Апісанне
--------

Даўжыня цела дарослага самца каля 3 м, вышыня ў карку да 2,2 м. Самкі крыху драбнейшая. Афарбоўка спіны і бакоў карычнева-чорная, бруха — жаўтлява-бурая; ногі бруднавата-белыя. Рогі вельмі масіўныя (даўжыня іх па прамой лініі дасягае 83 см). Распаўсюджаны ў Індыі, Бірме і на Малакскім паўвостраве. Статкавая палігамная жывёла.

Лад жыцця
---------

Жыве невялікімі статкамі (па 5-12, рэдка 30-40 галоў) у шырокіх горных лясах, пераважна на вышыні 600-1700 м над узроўнем мора. Вядзе начны лад жыцця. Сілкуецца травяністай расліннасцю, лісцем і парасткамі дрэў і хмызнякоў. Цяжарнасць 8-9 месяцаў. З ліпеня па кастрычнік самкі нараджаюць адно цяля рудавата-бурай афарбоўкі. Хатняя форма Bibos gaurus — гаял.

Літаратура
----------

* Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
* Helmut Lingen Großes Lexikon der Tiere. Lingen Verlag, 1989, Köln.
* K K Gurung & Raj Singh: Field Guide to the Mammals of the Indian Subcontinent, Academic Press, San Diego, ISBN 0-12-309350-3
**Дом па Савецкай вуліцы, 20** — будынак у Гродне, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада, на рагу вуліц Савецкай і Віленскай (№ 2).

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1897 годзе (па іншых звестках у 1900).

У XIX ст. на месцы дома стаялі два старыя драўляныя дамы Людзежа Садоўскага. Згодна ацэнцы 1886 дамы былі самыя танныя на ўсёй вуліцы Саборнай. Мураваныя дамы былі пабудаваны новым уладальнікам Шэвелем Лейбай Федэрам у 1901, у тым жа годзе адчынена гасцініца «Камерцыйная» з рэстаранам. З 1907 працавала кавярня Алтэра Хазана. Пасля дабудовы ў 1912 трэцяга паверху колькасць нумароў гатэля павялічылася з 13 да 24. У 1920-я гатэль пачаў называцца «Гандлёвым», у пакоях № 2-3 якога з 19 кастрычніка 1920 года працавала бюро Беларускай ваеннай камісіі па запісу ў беларускі клас Варшаўскай школы падхарунжых; а ў 1926 у гатэлі спыняўся пасол В. Рагуля. У тым жа годзе ў будынку працавала фотамайстэрня Рубінштэйна. 3 пачатку 1930-х гг. у доме працаваў «Паморскі Базар» («Bazar Pomorski», уласнік Алаіз Хэйк), у якім прадаваліся тканіны і сукно. У пачатку 1930-х гг. будынак быў атынкаваны і набыў сённяшні выгляд.

У пасляваенны час працаваў рэстаран «Белоруссия», замест якога ў жніўні 1951 пачала працаваць узорная сталоўка. 11 верасня 1953 гатэль № 2 атрымаў назву «Белоруссия», аднак жа да снежня 1969 насіў назву «Беларусь», пасля — гатэль «Гродно». У 1964 у будынку адчынілася кафэ, а з лістапада 1974 рэстаран «Беласток». Рэстаран быў шырока вядомы ў горадзе тым, што ў ім на прафесійнай аснове выступалі творчыя калектывы, а таму ўстанова карысталася вялікай папулярнасцю. Пасля закрыцця будынка на рэканструкцыю ў сярэдзіне 1980-ых, назва «Беласток» перайшла да рэстарана «Гродна» на скрыжаванні вуліц Тэльмана і Гараднічанскай.

Архітэктура
-----------

Трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак з аднасхільным дахам. Кампазіцыя галоўнага фасада асіметрычная. У левай частцы, вылучанай рызалітам, знаходзіцца галоўны ўваход і лесвічны блок. 1-ы паверх аддзелены ад 2-га карнізам. Здвоеныя аконныя праёмы 1-га паверха лучковыя, 2-га і 3-га — прамавугольныя. Завяршальны карніз непрафіляваны, з невялікім вынасам. У архітэктуры будынка выкарыстаны элементы стылю мадэрн.

Зноскі
------

1. ↑  Паводле інфармацыі на ахоўнай шыльдзе
2. 1 2  *Калектыў аўтараў: А. Вашкевіч, А. Госцеў, В. Саяпін і інш.* Біяграфія гарадзенскіх вуліц. Ад Фартоў да Каложы.. — Гродна-Вроцлаў: Вроцлаўская навуковая друкарня, 2012. — С. 297-298. — 370 с. — ISBN 978-93-61617-77-8.
3. ↑  *I. С. Мельнік.* 29. Забудова вуліцы Савецкай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл.

Літаратура
----------

* *I. С. Мельнік.* 29. Забудова вуліцы Савецкай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Савецкай вуліцы, 20 (Гродна)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлоўскі.

**Мікалай Мікалаевіч Паўлоўскі** (руск.: Никола́й Никола́евич Павло́вский; 6 (18) снежня 1884, Арол, Расійская імперыя — 12 мая 1937, Ленінград, СССР) — навуковец у галіне гідраўлікі і гідратэхнікі, акадэмік Акадэміі навук СССР (1932), спецыяліст у галіне гідраўлікі грунтовых вод, адкрытых патокаў, фільтрацыі і гідратэхнічнага будаўніцтва. Заснавальнік навуковай гідраўлічнай школы.

М. М. Паўлоўскі прымаў удзел у стварэнні буйных гідратэхнічных збудаванняў у СССР — Волхаўскай, Дняпроўскай і Свірскай гідраэлектрастанцый, у будаўніцтве Маскоўскага метрапалітэна, удзельнічаў ва ўрадавых экспертызах па праблеме Вялікай Волгі і па праекце абароны Ленінграда ад паводак.

Мікалай Мікалаевіч Паўлоўскі загінуў 12 мая 1937 года ў Ленінградзе ў выніку няшчаснага выпадку, патрапіўшы пад грузавы аўтамабіль. Пахаваны на Багаслоўскіх могілках.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Павловский Николай Николаевич (государств. деятель) // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 26 лютага 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1  (руск.)
**Дом па Першамайскай вуліцы, 8** — жылы дом у гістарычным цэнтры Магілёва. 9-павярховы дом, да якога далучаны 2-павярховы будынак музея этнаграфіі, пабудаваны ў 1985 годзе на месцы, дзе знаходзіліся былі мураваныя будынкі езуіцкага калегіума: касцёл Святога Ксаверыя і двухпавярховы корпус (1725 г.). Касцёл і часткова корпус калегіума разбураны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Пры будаўніцтве прыбудовы музея выкарыстаны рэшткі калегіума (падвалы, паўднёва-заходні дваровы фасад).

Аўтэнтычная сцяна езуіцкага калегіума ў двары этнаграфічнага музея

Мемарыяльная дошка дзекабрыстам
-------------------------------

Устаноўлена ў 1980 г. У студзені 1826 г. у будынку былога калегіума следчая камісія вяла допыт дзекабрыстаў — членаў «Паўднёвага таварыства», удзельнікаў паўстання Чарнігаўскага палка, якое адбылося 29 снежня 1825 г. Сярод афіцэраў былі 3 галоўныя кіраўнікі паўстання: падпаручнік М. П. Бястужаў-Румін, падпалкоўнік С. I. Мураўёў-Апостал і падпалкоўнік у адстаўцы М. I. Мураўёў-Апостал, а таксама падпалкоўнік А. 3. Мураўёў, прапаршчык Ф. Ф. Вадкоўскі, капітан А. Ф. Фурман, падпаручнік Д. А. Малчанаў, прапаршчык Я. А. Драгаманаў, афіцэр А. А. Лебедзеў і інш. Усяго праз следчую камісію ў Магілёве прайшло каля 70 дзекабрыстаў. Для далейшага следства яны былі вывезены ў Пецярбург.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каржанеўскі.
**Мікалай Мікалаевіч Каржанеўскі** (6 снежня 1906 — 5 студзеня 1944) — савецкі ваенны дзеяч, удзельнік вызвалення Беларусі ад нямецкіх захопнікаў ў гады Вялікай Айчыннай вайны, генерал-маёр (1942), камандзір 26-й гвардзейскай стралковай дывізіі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 снежня 1906 года ў горадзе Фастаў Кіеўскай губерні (сучасная Кіеўская вобласць Украіны).

У 1924 годзе па камсамольскай пуцёўцы быў накіраваны ў Адэскую ваенную школу. У 1937 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ і служыў начальнікам штаба дывізіі ў Забайкальскай ваеннай акрузе.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны удзельнічаў у бітве пад Масквой. З сакавіка 1942 года — камандзір 26-й гвардейскай Усходне-Сібірскай стралковай дывізіі. Дывізія пад яго камандаваннем вызначылася ў снежні 1943 года пры вызваленні горада Гарадок (Віцебская вобласць) у ходзе Гарадоцкай аперацыі і атрымала ганаровае найменне «Гарадоцкая».

Загінуў 5 студзеня 1944 года ад выбуху снарада пры руху ў напрамку Віцебска. Пахаваны ў Гарадку на Ваенных могілках. На яго магіле ўстаноўлены бюст.

Ушанаванне памяці
-----------------

Імем М. М. Каржанеўскага названа адна з вуліц горада Гарадок.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Их именами названы...: Энциклопедический справочник / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1987. — 711 с. — 30 000 экз. (руск.)
* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941-1945: Энцыклапедыя / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 153, 154. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Мемарыяльная дошка на спальным корпусе ў палацы Бардзі ў Фларэнцыі.
**Фларэнтыйская камера́та** (італ.: camerata — кампанія, гурток), садружнасць музыкантаў (таксама тэарэтыкаў музыкі) і літаратараў, створаная ў Фларэнцыі ў 1573 годзе з мэтай сумеснага абмеркавання старажытнагрэчаскай музыкі і спосабу яе ўвасаблення ў сучаснай італьянскай музыцы. Сустрэчы адбываліся пад заступніцтвам і ў доме графа Джавані Брага, пасля яго ад’езду ў Рым (у 1592 г.) да канца 90-х гадоў у Якопа Корсі. Актыўнымі членамі гуртка былі музыканты Вінчэнца Галілей, Джуліа Качыні, П’етра Строцы. Вялікі ўплыў на фарміраванне эстэтыкі камераты аказаў знаўца грэчаскай мовы і антычнай культуры ў цэлым рымлянін Джыралама Меі, з якім Галілей састаяў у перапісцы. Паэт і лібрэціст Атава Рынучыні таксама прымаў удзел у абмеркаваннях. Апагеем творчай дзейнасці камераты сталі (першая ў гісторыі) опера Якопа Перы на тэкст Рынучыні «Дафна» (1598, захавалася ў фрагментах).

Літаратура
----------

* *Palisca C.V.* The Florentine Camerata: Documentary Studies and Translations. New Haven, 1989
*Флатылія* Хасэ дэ Бустамантэ-і-Гер перахопленая чатырма брытанскімі фрэгатамі.
Вымпел (прапорац) камандуючага *флатыліяй* УС Польскай Народнай Рэспублікі, 1990 год.
**Флатылія** — фарміраванне (аператыўнае аб'яднанне) ваенных караблёў, якія могуць быць часткай большага ваенна-марскога флоту (сіл).

Прызначана для выканання задач у пэўным раёне (рака, возера, мора, акіян).

Віды флатылій
-------------

Адрозніваюць:

* марскія флатыліі
* рачныя флатыліі
* азёрныя флатыліі
* флатыліі падводных лодак

Тыпы
----

Адрозніваюць:

* асобныя флатыліі
* флатыліі ў складзе флатоў (ваенных акругаў, франтоў)

Другая сусветная вайна
----------------------

Падчас Другой сусветнай вайны марскія флатыліі былі як самастойныя (напрыклад, Каспійская ваенная флатылія), так і ўваходзілі ў склад флоту (напрыклад, Беламорская ваенная флатылія). Складаліся з некалькіх злучэнняў і часцей аднатыпных або розных надводных караблёў (брыгада тралення, дывізіён эсмінцаў і вартавых караблёў, дывізіён тарпедных катараў, дывізіён тральшчыкаў), падводных лодак, авіяцыі, частак марской пяхоты і берагавой артылерыі, а таксама розных службаў, якія забяспечваюць яе дзейнасць. Прызначаліся для выканання задач на адным з аперацыйных напрамкаў як самастойна, так і ва ўзаемадзеянні з злучэннямі ВМФ і іншымі відамі Узброеных Сіл.

Рачныя і азёрныя флатыліі садзейнічалі Сухапутным войскам пры вядзенні баявых дзеянняў у басейнах рэк і прыазёрных раёнах, знішчэнні караблёў праціўніка, забеспячэнні воінскіх перавозак і выкананні іншых задач. У склад рачных і азёрных флатылій уваходзілі злучэнні рачных караблёў розных класаў, часткі авіяцыі, артылерыі і марской пяхоты, а таксама службы забеспячэння і абслугоўвання.

Флатыліі СССР
-------------

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў складзе ВМФ ВС СССР дзейнічалі наступныя флатыліі:

* Азоўская ваенная флатылія
* Амурская ваенная флатылія
* Беламорская ваенная флатылія
* Волжская ваенная флатылія
* Дняпроўская ваенная флатылія
* Дунайская ваенная флатылія
* Ільменская ваенная флатылія
* Каспійская ваенная флатылія
* Ладажская ваенная флатылія
* Анежская ваенная флатылія
* Пінская ваенная флатылія
* Паўночная Ціхаакіянская ваенная флатылія
* Чудская ваенная флатылія

У 1960-х — 1980-х гадах былі створаны пяць флатылій падводных лодак, прасінаваўшыя да пачатку 21-га стагоддзя. 1-я, 3-я і 11-я флатыліі ПЛ ўваходзілі ў склад Паўночнага Флоту, 2-я і 4-я — у склад Ціхаакіянскага флоту.

ВМС ЗША
-------

Флатылія звычайна кіруецца контр-адміралам, камадорам або капітанам, у залежнасці ад важнасці місіі.

Літаратура
----------

* Советская военная энциклопедия, Маршал Советского Союза Н. В. Огарков — председатель, Москва, Воениздат, 1981 год.
* Великая Отечественная война 1941—1945. Энциклопедия / под ред. М. М. Козлова. — М.: Советская энциклопедия, 1985. — 832 с. — 500 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4354412-5 |
**Сімон-чараўнік**, паводле біблейскага падання, паходзіў з Палесціны, вучыўся ў Александрыі філасофіі, пасля займаўся магіяй. Сустрэўшыся з апосталам Філіпам, захапіўся пропаведзямі і верай у Хрыста і прыняў хрышчэнне з мэтай авалодання апостальскім майстэрствам. Каб задаволіць сваго прагу, Сімон-чараўнік нават прапанаваў Пятру і Іаану грошы за такую навуку, але яны адмовіліся ад такой платы і падверглі яго публічнаму выкрыццю. Пасля правалу Сімон з новым запалам вярнуўся да свайго чараўніцтва, здзіўляў усіх у Малой Азіі, Грэцыі і Рыме сваім вядзьмарствам, выдаваў сябе за бога, які нібы зыйшоў з неба на зямлю. Будучы выкрыты апосталам Пятром у Рыме, Сімон, імкнучыся даказаць сваю магутнасць, пры спробе ўзнесціся на неба трагічна загінуў.

Зноскі
------

1. ↑  Скарына Ф.: Творы… С. 184.

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 184. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Infernal (6e éd.) · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX943270 · GND: 118765450 · ISNI: 0000 0003 5923 1156 · LCCN: no99030629 · NKC: uk2005277683 · SUDOC: 030728789 · VIAF: 215995336 |

 |
Невядомы мастак. Алегорыя, што выяўляе месяц **фларэаль**
**Фларэа́ль** (фр.: floréal, паводле лац.: floreus — квяцісты) — 8-ы месяц (20/21 красавіка — 19/20 мая) французскага рэспубліканскага календара, які дзейнічаў з кастрычніка 1793 па 1 студзеня 1806.

Як і ўсе месяцы французскага рэспубліканскага календара, складаўся з 30 дзён, якія падзяляліся на 3 дэкады. Кожны дзень меў назву сельскагаспадарчай расліны, акрамя пятага і дзясятага дзён, якія мелі назву свойскай жывёлы і сельскагаспадарчай прылады адпаведна.

| Французскі рэспубліканскі каляндар |
| --- |
| 
* Вандэм’ер
* Брумер
* Фрымер
* Нівоз
* Плювіёз
* Вантоз
* Жэрміналь
* Фларэаль
* Прэрыяль
* Месідор
* Тэрмідор
* Фрукцідор

 |
**Флегмона** (ад ст.-грэч. Φλεγμονή - жар, запаленне) — вострае разлітае гнойнае запаленне тлушчавай клятчаткі; у адрозненне ад абсцэсу не мае дакладных межаў.

Віды флегмоны
-------------

Па размяшчэнні адрозніваюць флегмоны падскурную, падфасцыяльную, міжмышачную, забрушынную, каляныркавую (паранефрыт), каляпрамакішэчную (парапрактыт), клятчаткі міжсцення, флегмоны ступні, кісці і інш.

Узбуджальнікі
-------------

Пераважна стафілакок і інш. гноеродныя мікраарганізмы, радзей - кішачная палачка і анаэробы; адпаведна асаблівасцям ўзбуджальніка флегмоны падзяляюць на гнойныя, гніласныя і анаэробныя (газавыя).

Прыкметы флегмоны
-----------------

Прыкметы флегмоны - боль, ацёк; пры падскурнай флегмоне - гіперэмія скуры, павышэнне тэмпературы цела, дрыжыкі і інш. Магчымы пераход запаленчага працэсу на суседнія органы, развіццё сепсісу.

Лячэнне
-------

Раскрыццё і дрэнаванне гнойнага ачага, антыбіётыкі.

Гл. таксама
-----------

* Абсцэс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4174298-9 · LCCN: sh85101012 · Microsoft: 2777154197 |
Спадарожнікавы здымак паўвострава Пелапанес
**Карынфскі заліў** (грэч. Κορινθιακός κόλπος) — глыбокі вузкі заліў Іанічнага мора паміж паўвостравам Пелапанес і мацерыковай часткай Грэцыі. На ўсходзе абмежаваны Істмійскім перашыйкам, праз які пракапаны канал у Эгейскае мора, а на захадзе аддзелены ад Патраскага заліва мысамі Рыён і Антырыён, злучанымі мостам Рыа-Антырыа. Карынфскі заліў атачаюць номы Этолія і Акарнанія і Факіда на поўначы, Беотыя на паўночным усходзе, Атыка на ўсходзе, Карынфія на паўднёвым усходзе і поўдні і Ахея на паўднёвым захадзе. Заліў размешчаны ў адной з самых сейсмічна небяспечных абласцей Еўропы.

Спасылкі
--------

* Карта Карынфскага заліва Архівавана 24 верасня 2015.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ваенная Сыціна |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4313322-8 · LCCN: sh96008201 · NKC: ge494940 · VIAF: 248686838 |
Выгляд на луг Тэрэзы падчас Актобэрфэста
**Луг Тэрэзы** (ням.: Theresienwiese) — плошча або, дакладней, спецыяльная тэрыторыя ў Мюнхене. На тэрыторыі лугі Тэрэзы праводзіцца мюнхенскі Актобэрфэст, а таксама іншыя святы, блышыныя рынкі і іншыя падобныя мерапрыемствы. Луг Тэрэзы знаходзіцца ў цэнтры Мюнхена, непадалёк ад Галоўнага вакзала. У паўночным ускрайку луга размешчана аднайменная станцыя мюнхенскага метро. Сваю назву луг атрымаў у гонар прынцэсы Тэрэзы Саксонскай-Хільдбургхаўзскай, жонкі Людвіга I. На ўскрайку луга размешчана Статуя Баварыі. Вясной на лузе Тэрэзы праводзіцца таксама менш вядомы аналаг Актобэрфэста, Вясновая свята, (ням.: Frühlingsgfest), званы мюнхенцам «маленькі луг» (ням.: die kleine Wiesn), а таксама зімовы фестываль «Tollwood», раз у чатыры гады сельскагаспадарчая выстава і нерэгулярныя цыркавыя прадстаўлення перасоўных цыркаў.

Спасылкі
--------

* Гісторыя луга на афіцыйным сайце АктобэрфэстаАрхівавана 22 красавіка 2009.
**Лугавая вуліца** (трансліт.: *Luhavaha vulica*, руск.: Луговая улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад вуліцы Маладзёжнай (фактычна гэта ўжо мясцовая дарога, якая спалучае Наваполацк з Экіманню і Полацкам) у бок берага ракі да вуліцы Прыбярэжнай. Працягласць вуліцы складае 380 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. На процілеглым беразе Заходняй Дзвіны знаходзіцца вёска Чарнешчына.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Плаката да сарсуэлы *Дона Францыскіта  (англ.) (бел.*
**Сарсуэла** (ісп.: Zarzuela) — іспанскі музычна-драматычны жанр, які спалучае вакальныя выступленні, гутарковыя дыялогі і танцы, блізкі да аперэты. Сваю назву атрымаў ад аднайменнай каралеўскай рэзідэнцыі  (руск.) (бел. размешчанай непадалёк ад Мадрыда, у якой у XVII стагоддзі прайшоў першы спектакль такога тыпу.

Выконвалі сарсуэлу звычайна на святах — вяселле, нараджэнне, каранацыі і іншых, таму першапачаткова гэтыя спектаклі называліся *«Святамі Сарсуэлы»* (ісп.: Fiestas de Zarzuela).

Існуе дзве асноўныя формы сарсуэлы: сарсуэла ў стылі барока  (англ.) (бел. (каля 1630—1750), самы ранні стыль, і рамантычная  (англ.) (бел. сарсуэла (каля 1850—1950), якія можна падзяліць на два паджанры:

* **вялікая сарсуэла** (*género grande*), у двух і болей актах,
* **малая сарсуэла  (англ.) (бел.** (*género chico*), аднаактовая, з рысамі вадэвіля.

Сарсуэла распаўсюдзілася на іспанскія ўладанні, і многія іспанамоўныя краіны, асабліва Куба, развілі свае ўласныя традыцыі. Існуе таксама моцная традыцыя на Філіпінах, дзе яна таксама вядомая як сарсвела (*sarswela/sarsuela*). Іншыя рэгіянальныя і моўныя варыянты ў Іспаніі ўключаюць баскскую сарсуэлу і каталонскую сарсуэлу.

Музычны тэатр, падобны да жанру маскі  (англ.) (бел. існаваў у Іспаніі з часоў Хуана дэль Энсіны  (англ.) (бел.. Жанр *сарсуэлы* быў наватарскім у наданні драматычнай функцыі музычным нумарам, інтэграваным у сюжэт твора. Былі ўключаны танцы і хор, а таксама сольныя і ансамблевыя нумары, усё пад аркестравае суправаджэнне.

Сярод аўтара музыкі сарсуэлы ў XVII — XVIII стагоддзях — С. Дуран, Г. Брунеці, Л. Бакерыні; у XIX стагоддзі — Ф. Барб’еры  (ісп.) (бел. Ф. Чуэка  (ісп.) (бел. Т. Брэтон  (ісп.) (бел. Э. Гранадас; у XX стагоддзі — А. Вівес  (ісп.) (бел. М. Тароба  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С.352
2. ↑  Corominas, Joan (1980) (in es). *Breve diccionario etimológico de la lengua castellana* (3rd ed.). Madrid: Editorial Gredos.  "Zarzuela, princ. S. XVII: el nombre de esta representación lírico-dramática viene, según algunos, del Real Sitio de la Zarzuela, donde se representaría la primera, pero la historia del vocablo no se ha averiguado bien y en su primera aparición es nombre de una danza."
3. ↑  Сарсуэла | Belcanto.ru **(нявызн.)**. *www.belcanto.ru*. Праверана 16 снежня 2021.
4. ↑  *Antonio, Edwin*. Zarzuela Ilocana in Competition **(нявызн.)**. *Treasures of Ilocandia and the World* (7 лютага 2009). Архівавана з першакрыніцы 24 June 2010. Праверана 30 June 2010.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Музычны Рымана · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12238085j · GND: 4190539-8 · GTAA: 256727 · LCCN: sh85149682 · NKC: ph692629, ph692630 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пакланенне вешчуноў (значэнні).
**Пакланенне вешчуноў** — абраз сярэдзіны XVIII стагоддзя са Свята-Успенскай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

Сюжэт
-----

Справа на фоне драўляных крокваў хлява, галавы вала і зялёнай драпіроўкі на карычневым поземе стаяць Іаакім у ружова-карычневым адзенні і Марыя ў чырвоным хітоне і сінім плашчы, з белай хусткай на галаве. Яна на руках трымае голае дзіця. Злева з падарункамі вешчуны ў зялёным, карычневым, сінім, чырвоным адзенні, якія прыйшлі пакланіцца дзіцяці. За імі відаць зялёныя горы, лясы, рэчка, мост і горад заходнеееўрапейскага тыпу, апазнаць які пакуль не ўдалося. Над светла-шэрымі воблакамі — пазалочаны ляпны арнамент з раслінным малюнкам.

Паходжанне
----------

Абраз выяўлены ў 1920 годзе ва Успенскай царкве в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

Ікона раскрыта ў Дзяржаўнай цэнтральнай мастацкай рэстаўрацыйнай майстэрні І. М. Громавай, В. О. Кірыкавым, В. В. Філатавым  (руск.) (бел. Ф. А. Мадоравым, Л. І. Пятрэнкам, М. М. Памяранцавым у 1954—1956 гадах (Масква). Сталярная работа выканана А. П. Ягоравым.

Выстаўкі
--------

* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Мастацтва Магілёўшчыны XVII—XVIII стст. Мінск. 1998
* Датаваныя помнікі мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Мінск. 1999
* Мясцовашанаваныя на Беларусі абразы Божай Маці XIII—XVIII стст. Мінск. 1999
* Іканапіс і разьба Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2000

Зноскі
------

1. ↑  Балыкина Е. Н. ШЕДЕВРЫ ИКОНОПИСИ БЕЛАРУСИ XII—XVIII ВВ. Архівавана 28 лютага 2021.  (руск.)
2. 1 2  Жывапіс барока Беларусі / Аўт.-склад. Н. Ф. Высоцкая. — Мн.: БелЭН; МФКД.2003. — 304 с.:іл. С. 41-42.

Літаратура
----------

* Высоцкая Н. Ф. Станковая живопись Белоруссии второй половины XVI—XVIII веков : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата искусствоведения : специальность 17.00.04 Изобразительное искусство
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каранаў.

**Сары Каранавіч Каранаў** (1909—1988) — савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач-афтальмолаг. Доктар медыцынскіх навук, акадэмік АН Туркменскай ССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1909 годзе ў сяле Бахердэн  (руск.) (бел.. Член КПСС.

З 1936 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1936—1970 гг. — ардынатар, малодшы навуковы супрацоўнік Туркменскага навукова-даследчага трахаматознага інстытута, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, аспірант, загадчык кафедры, выканаўца абавязкаў дырэктара, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Туркменскага навукова-даследчага трахаматознага інстытута.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Туркменскай ССР.

Памёр у Ашхабадзе ў 1988 годзе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* КаранаўАрхівавана 4 верасня 2018.
* Корифеи отечественной науки: к 110-летию со дня рождения Сары Каранова  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Янг.

**Кевін Кёртыс Янг** (нар.16 верасня 1966) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі. У 1992 годзе стаў алімпійскім чэмпіёнам з сусветным рэкордам — ​​46,78.

Нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе. Вучыўся ў Каліфарнійскім універсітэце, за які стаў двухразовым пераможцам нацыянальнай асацыяцыі. Дэбют на міжнароднай арэне пачаўся ў 1987 годзе на Панамерыканскіх гульнях, калі ён стаў сярэбраным прызёрам на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі. На Алімпійскіх гульнях 1988 года заняў чацвёртае месца. На чэмпіянаце свету 1991 года ў Токіа заняў чацвёртае месца.

Галоўная перамога прыйшла да яго ў 1992 годзе на Алімпійскіх гульнях у Барселоне. У фінальным забегу на 400 метраў з/б 6 жніўня ён усталяваў новы сусветны рэкорд, які застаецца неперасягненым да цяперашняга часу. Янг пабіў рэкорд Эдвіна Мозеса.

Пасля трыумфу ў Барселоне ён выйграў чэмпіянат свету ў 1993 годзе. Больш поспехаў не дабіўся. У 2006 годзе быў залічаны ў залу славы лёгкаатлетаў ЗША.

Зноскі
------

1. ↑  Kevin Young // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
Бардзюры па краях сцежак у кветкавым садзе
**Бардзюр** — вузкая паласа з нізкарослых (вышынёй да 1 м) драўняных або травяністых раслін, якая аблямоўвае дарожкі, кветнікі і партэры ў парках і садах; варыянт жывой агароджы.

Бардзюр — адзін з прыёмаў садова-паркавага мастацтва. Для бардзюраў з кустоў выкарыстоўваюць расліны з густым лісцем, якія добра пераносяць стрыжку (самшыт (*Buxus*), кізільнік (*Cotoneaster*), брызгліну (*Euonymus*), тую (*Thuja*), біручыну (*Ligustrum*)); невысокія расліны, напрыклад, магонію падубалістую (*Mahonia aquifolium*); прыгожа квітнеючыя нізкарослыя сарты спірэі (*Spiraea*), жасміну (*Philadelphus*), ружы (*Rosa*), з травяністых — невысокія сарты аксамітак (*Tagetes*), фіялак (*Viola*), касачоў (*Iris*).

Зноскі
------

1. ↑  БСЭ Бордюр Архівавана 8 студзеня 2010.

Літаратура
----------

* Лесная энциклопедия / Гл. редактор Г. И. Воробьёв. — М.: Советская энциклопедия, 1985. — Т. 1. — 563 с. — 100 000 экз.
**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у горадзе Свіслач Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на гарадскіх могілках па вул. Камсамольская, 20.

Гісторыя
--------

Першапачаткова пабудавана ў 1782 годзе як могілкавая каталіцкая капліца Юзэфы Тышкевіч.

Падчас рэканструкцыі Свіслачы ў 1782 годзе Вінцэнтам Тышкевічам была перанесена на іншае месца. Будавалася яна некалькі гадоў, і ўрачыстае адкрыццё адбылося 8 верасня 1788 года. У чэрвеньскім пажары 1941 года храм згарэў разам з архівам, які вёўся з 1775 года.

Капліца была перабудавана ў парафіяльны храм, дабудаваная сярэдняя частка храма з дрэва, а ў 1980-я гады быў дабудаваны бабінец са званіцай, храм быў абкладзены цэглай, дабудаваныя рызніца і панамарка з бакавым выхадам, унутры сцяны абабітыя фанерай. Падведзена цэнтральнае атапленне.

Зноскі
------

1. ↑  Свислочь. Церковь Воздвижения Креста Господня.
2. ↑  Храм Узвышэння Святога Крыжа г. Свіслач Архівавана 25 снежня 2019.

Спасылкі
--------

* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач, Свіслацкі раён) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Białoruskie Zeszyty Historyczne**, **Беларускія гістарычныя сшыткі** — друкаваны орган Беларускага гістарычнага таварыства, які выдаецца з 1994 ў Беластоку 2 разы на год на польскай, беларускай і рускай мовах.

Публікуе навуковыя артыкулы, агляды, рэфераты, біяграфічныя і архіўныя матэрыялы, рэцэнзіі. Публікацыі асвятляюць палітычную, сацыяльную і гаспадарчую гісторыю Беларусі, пытанні культуры, дэмаграфіі, гістарычнай геаграфіі Беларусі, а таксама беларускі грамадска-палітычны рух у Польшчы.

Першыя чатыры сшыткі адрэдагаваў Юрка Каліна, рэдактар наступных нумароў Яўген Мірановіч.

Спасылкі
--------

* «Białoruskie Zeszyty Historyczne» у Інтэрнеце Архівавана 26 мая 2022. — эл. рэсурс kamunikat.org



1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 1232-7468<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>
**Betfair Group plc** — найбуйнейшая ў свеце біржа ставак. Кампанія заснавана ў 2000 годзе. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Заходнім Лондане, у раёне Хамерсміт.

Апроч уласна біржы ставак, Betfair прапануе і іншыя паслугі, напрыклад, казіно і покер. Betfair мае адпаведныя гульнявыя ліцэнзіі ў Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Германіі, Італіі, Аўстрыі і на Мальце. З’яўляецца спонсарам футбольнага клуба Манчэстэр Юнайтэд. Першапачаткова покерны-рум уваходзіў у сетку Ongame, але ў 2013 годзе далучыўся да папулярнай сеткі iPoker. Кампанія зарэгістравана на Лонданскай біржы да 2 лютага 2016 года, калі аб’ядналася з Paddy Power у адзіную кампанію Paddy Power Betfair (LSE: PPB).

Узнагароды
----------

* Прыз Каралевы за 2003 год у катэгорыі «Інавацыі»
* Прыз Каралевы за 2008 год у катэгорыі «Міжнародны гандаль»

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑   Архівавана 23 лютага 2009.
6. ↑   Архівавана 21 лютага 2010.
**Маніпур** (англ.: Manipur) — штат на паўночным усходзе Індыі. Гранічыць са штатамі Нагаленд на поўначы, Мізарам на поўдні і Асам на захадзе, а таксама з М’янмай на ўсходзе. Займае 23-е месца сярод штатаў па плошчы (22 327 км²) і 22-е па насельніцтву (2,4 млн чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Імпхал.

Знаходжанне іншаземцаў на тэрыторыі штата абмежавана. Індыйскія ўлады вядуць барацьбу з Аб'яднаным фронтам нацыянальнага вызвалення, які змагаецца за незалежнасць Маніпура.

Геаграфія
---------

Рэльеф Маніпура — чаргаванне мерадыянальна выцягнутых хрыбтоў вышынёй 2—2,5 тыс. м і шырокіх міжгорных далін на вышыні 800—1000 м. Клімат умерана цёплы.

Гісторыя
--------

Першыя ўпамінанні аб Маніпуры з'яўляюцца ў старажытнаіндыйскім эпасе «Махабхарата», дзе некаторыя героі называюцца «маніпурамі».

Эканоміка
---------

Адсталы сельскагаспадарчы рэгіён (рыс, тытунь, бавоўна, садавіна). Развіта ручное ткацтва (тканіны з нацыянальным арнаментам).

ВУП штата — 1,2 млрд долараў ЗША (2004).

Насельніцтва
------------

Асноўная этнічная група — маніпуры (мейтхеі), гавораць на мове маніпуры (мейтхелон) тыбета-бірманскай групы. Гэтая мова з'яўляецца лінгва-франка ў штаце і прызнана ў 1992 адной з нацыянальных моваў Індыі. Па рэлігіі маніпуры — пераважна індуісты (звыш 60 %), астатнія — хрысціяне і прыхільнікі старажытных анімістычных вераванняў. У горных раёнах жывуць народнасці кукі і нага.

Зноскі
------

1. ↑  2011 census of India<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1861882'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

У Сеціве
--------

* Урад штата

| ⛭Штаты і тэрыторыі Індыі |
| --- |
| Штаты | 
* Андхра-Прадэш
* Аруначал-Прадэш
* Адыша
* Асам
* Біхар
* Гоа
* Гуджарат
* Джаму і Кашмір
* Джхаркханд
* Заходняя Бенгалія
* Карнатака
* Керала
* Мадх’я-Прадэш
* Маніпур
* Махараштра
* Мегхалая
* Мізарам
* Нагаленд
* Пенджаб
* Раджастхан
* Сікім
* Тамілнад
* Трыпура
* Утар-Прадэш
* Утаракханд
* Хар’яна
* Хімачал-Прадэш
* Чхатысгарх

 | Сцяг Індыі |
| Саюзныя тэрыторыі | 
* Андаманскія і Нікабарскія астравы
* Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу
* Ладакх
* Лакшадвіп
* Нацыянальная сталічная тэрыторыя Дэлі
* Пандышэры
* Чандыгарх

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11940857v · GND: 4277787-2 · NKC: ge291104 · VIAF: 157093435 |
**Ваўн-Маўн** (на валійскай мове «тарфяная пустка») — археалагічны помнік у Пембрукшыры на захадзе Уэльса. Прыкладна за 1,5 км на паўднёвы захад ад Брынберыяна. Займае ўчастак верасовай пусткі на паўднёвых схілах 339-метровага пагорка Кнук-ыр-Хыд (Cnwc yr Hŷdd), на поўнач ад шырокага паўночна-заходняга грэбня хрыбта Прэселі.

Археолаг Майк Паркер Пірсан сцвярджае, што каля 3400—3200 гадоў да н. э. тут стварылі неалітычны каменны круг, які да 2120 года да н. э. разабралі, перамясцілі і сабралі ў Стоўнхенджы. Дыяметр круга каля 360 футаў (110 м), ён трэці паводле дыяметра каменны круг у Вялікабрытаніі. Быў складзены з далерытавых блакітных камянёў, верагодна, здабытых у суседнім Карн-Менін.

На месцы былога каменнага круга засталося чатыры менгіры (вертыкальных каменя), два стаячых і два ўпалых. Паблізу знаходзяцца менгіры Troed y Rhiw. Побач, на захад ад асноўнай групы, адзіночны менгір — «Камень Ваўн-Маўн», вышынёй каля 2,3 метры.

Помнік і яго сувязь са Стоўнхенджам былі тэмай перадачы BBC Two «*Стоўнхэндж: страчаны круг»* з прафесарам Эліс Робертс, трансліраванай 12 лютага 2021 года.

Зноскі
------

1. ↑  Coflein: Waun Mawn **(нявызн.)**. Праверана 12 February 2021.
2. ↑  Pearson, M. Pollard, J. Richards, C. Welham, K. Kinnaird, T. Shaw, D. Simmons, E. Stanford, A. Bevins, R. Ixer, R. Ruggles. C. Rylatt, J. and Edinborough, K. (2021). The original Stonehenge? A dismantled stone circle in the Preseli Hills of west Wales. *Antiquity*, 95(379), 85-103. doi:10.15184/aqy.2020.239
3. ↑  Stonehenge: Did the stone circle originally stand in Wales? **(нявызн.)**. Праверана 12 February 2021.
4. ↑  Waun Mawn Standing Stones, Pembrokeshire: Photos & Visiting Information **(нявызн.)**. Праверана 13 February 2021.
5. ↑  Stonehenge: The Lost Circle Revealed **(нявызн.)**. Праверана 13 February 2021.

Спасылкі
--------

* Адкуль узяўся Стоўнхэндж? Сляды англійскага мегаліта вядуць у Уэльс
* Менгір Ваўн-Маўн — geograph.org.uk
* Waun Mawn (Tafarn y Bwlch) на megalithic.co.uk, абноўлена 2018
Алькор і Міцар у сузор’і Вялікай Мядзведзіцы
**Міцар** (ζ UMa) — аптычна падвойная зорка ў сузор’і Вялікай Мядзведзіцы, другая ад канца ручкі вялікага «каўша».

Бачная зорная велічыня 2,40, спектральны клас A1V, адлегласць каля 78 светлавых гадоў. Для эпохі 2000, прамое ўзыходжанне складае 13h23m55.51s, скланенне 54°55’31.4 ".

Дзве зоркі Міцар і Алькор ўваходзяць у парны астэрызм «Конь і вершнік». Міцар і Алькор — самая вядомая падвойная сістэма зорак.

Лічылася, асабліва ва ўкраінскіх вераваннях, што Алькор — гэта сабака, які прывязаны да Міцара. І, калі ён перагрызе вяроўку, будзе канец свету. Такі матыў сустракаецца і ў іншых міфалогіях. А ў палякаў Алькор называюць Фурманам. У эстонцаў выкарыстаны іншы вобраз: нібыта воўк хацеў з’есці ўсіх валоў, але пастух яго заўважыў і прывязаў вяроўкай да суседняй зоркі.

Зноскі
------

1. ↑  zviazda.by

Літаратура
----------

* Міцар // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.10: Малайзія — Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 487-488. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0169-9 (Т. 10).
**«Bieły Son»** — гурт з Беласточчыны.

Гісторыя
--------

Гурт выконваў песні на беларускай мове. Прымаў удзел у фестывалі «Басовішча». У 1997 годзе ў Беластоку Беларускім Аб'яднаннем Студэнтаў (пры фінансавай падтрымцы Міністэрства культуры і мастацтва Польшчы і Польскага Радыё «Беласток») быў выдадзены аднайменны з назвай гурта альбом, песні ў ім напісаны на словы Ларысы Геніюш, Янкі Купалы, беластоцкіх паэтаў Віктара Шведа і Віктара Стахвюка. Анатоль Мяльгуй характыразаваў гурт як прадстаўнікоў рамантычна-патрыятычнай плыні выканаўцаў.

У цяперашні час гурт спыніў сваё існаванне.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* Bieły Son (МС, 1997)

### Удзел у зборніках

* Сэрца Эўропы in rock — «Зорка» (2001)
* Жыць для Беларусі — «У песьнях ёсьць хлеб» (2005)

Склад
-----

* Ян Хоха (Jan Chocha): спеў, акустычная гітара
* Марта Драль (Marta Dral): спеў
* Яўген Маліноўскі (Eugeniusz Malinowski): гітара
* Даніэль Матысюк (Daniel Matysiuk): ударныя
* Тадэвуш Дарошка (Tadeusz Doroszko): бас-гітара

Зноскі
------

1. ↑  Мартыненка В. Мяльгуй А. 222 альбомы беларускага року і ня толькі... — Мн.: БМАgroup, 2005. С. 111-112.
2. ↑  Bieły son (Bieły son (1995)) (руск.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2012. Праверана 25 красавіка 2017. / Музыкальный блог
**«Przegląd Wschodni»** («Усходні агляд») — польскі гістарычны часопіс. Выходзіць у Варшаве з 1991 г. 4 разы на год (нерэгулярна). Галоўны рэдактар Ян Маліцкі  (польск.) (бел.

Ставіць на мэце асвятленне гісторыі і сённяшняга становішча польскай меншасці на «Усходзе» — землях на усход ад цяперашняй дзяржаўнай мяжы Польшчы і ўзаемаадносін палякаў з іншымі народамі рэгіёна, пачынаючы з XIV ст. Змяшчае артыкулы па гісторыі і культуры Беларусі. Часопіс змяшчае рэцэнзіі, хроніку навуковага жыцця.

Літаратура
----------

* Пшэглёнд всходні // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 13. — ISBN 985-11-0214-8.
**Праваразуменне** — зыходная ступень у пазнанні прававой рэчаіснасці. Разуменне, асэнсаванне права фармуе асновы прававой культуры. Прававая культура грамадства, як і культура ў цэлым, служыць адным з паказчыкаў яго цывілізаванасці: працэс ўзнікнення і развіцця права працякае ў кантэксце развіцця прыроды грамадства.

Праваразуменне ў сучаснай навуцы
--------------------------------

Сучасная дыскусія пра праблемы праваразумення ў юрыдычнай навуцы постсавецкай прасторы характарызуецца пераходам ад **маністынага падыходу** да тэарэтычнага даследавання, які патрабуе прызнання праўдзівасці і ўніверсальнасці агульнага метаду пазнання рэчаіснасці (матэрыялістычнай дыялектыкі), да **плюралістычнага**, які дапускае разнастайнасць пазнавальных сістэм адпаведна светапоглядным устаноўкам даследчыка. Таму ў абставінах своеасаблівай творчай свабоды ў прававой навуцы склаліся *розныя напрамкі ў тэорыі праваразумення (маральнае, нарматыўнае, сацыялагічнае, інтэгратыўнае і інш.)*, замяніўшыя традыцыйнае для савецкай дактрыны «вузканарматыўнае» ўяўленне пра права.

Суб'екты і аб'екты праваразумення
---------------------------------

**Суб'ектам** праваразумення заўсёды выступае канкрэтны чалавек, напрыклад: а) грамадзянін, які валодае мінімальным прававым кругаглядам, альбо грамадзянін, які наўпрост сутыкнуўся з праблемамі правы; б) юрыст-прафесіянал, які мае дастатковыя веды аб праве, здольны ўжываць і тлумачыць прававыя нормы; в) вучоны, чалавек з абстрактным мысленнем, які займаецца вывучэннем права, валодае сумай гістарычных і сучасных ведаў, здольны да інтэрпрэтацыі не толькі нормаў, але і прынцыпаў права, які валодае пэўнай метадалогіяй даследавання. Таму праваразуменне заўсёды з'яўляецца суб'ектыўным, арыгінальным, хоць ўяўленні аб праве могуць супадаць у асобных людзей і розных катэгорый грамадства.

**Аб'ектам** праваразумення можа быць права ў планетарным маштабе, права канкрэтнага грамадства, галіна ці інстытут права, асобныя прававыя нормы. Пры гэтым веды аб асобных структурных элементах экстрапалююцца на права ў цэлым. Важную пазнавальную нагрузку тут нясуць навакольнае асяроддзе і грамадскія з'явы, якія ўзаемадзейнічаюць з правам.

Літаратура
----------

* Соколова А. А. Социальные аспекты правообразования Архівавана 5 сакавіка 2016..
* Таранченко Е. Ю. Правопонимание в постсоветскую эпоху: Обзор основных концепций / Е. Ю. Таранченко. // Кодекс info. — 2003.
Піраміда Мікерына
**Піраміда Мікерына**, таксама **Піраміда Менкаура** — самая паўднёвая, позняя і нізкая з трох егіпецкіх пірамід у Гізе. Насуперак мянушцы «Херу» (высокая), яна ледзь дасягае 66 м у вышыню, а даўжыня боку яе заснавання складае 108,4 м. Яе аб'ём у 260 тыс. м ³ складае толькі дзесятую частку аб'ёму піраміды Хуфу: гэта быў канец эпохі вялікіх пірамід. Нутро піраміды выяўляе адсутнасць адзінства плана: верагодна, першапачатковыя сціплыя памеры, разлічаныя не на спадчынніка прастола, былі павялічаны з яго узыходжаннем. Піраміда Мікерына крыху выбіваецца з агульнай карціны пабудоў у Гізе, і ў антычнасці яе пабудову часам прыпісвалі не Мікерыну, а гетэры Радопіс, якая жыла ў часы Амасіса II.

Прыкладна на траціну сваёй вышыні піраміда была абліцаваная чырвоным асуанскім гранітам, далей яго змянялі белыя пліты з турскага вапняка, а вяршыня, па ўсёй верагоднасці, таксама была чырвоная гранітная. Такой піраміда заставалася на працягу чатырох тысячагоддзяў, пакуль у пачатку XVI стагоддзя мамлюкам не знялі абліцоўку.


| ⛭Плато Гіза |
| --- |
| Піраміды | Піраміда Хеопса ·  Піраміда Хефрэна ·  Піраміда Мікерына ·  Грабніца Хенткаус I[de] |
| Скульптуры | Вялікі Сфінкс |
Сучасны піранометр
**Піранометр** (ад грэч. πῦρ + άνω + μέτρον) — прылада для вымярэння сумарнай і рассеянай сонечнай радыяцыі.

Пабудаваны на тэрмаэлектрычным прынцыпе. Прыёмнай паверхняй піранометра з'яўляецца тэрмабатарэя. Рознасць тэмператур спаяў тэрмабатарэі, якая прыводзіць да ўзнікнення электра-рухаючай сілы, ствараецца розным па радыяцыйных уласцівасцях пакрыццём цотных і няцотных спаяў тэрмабатарэі. Сіла току, якая ў ёй узнікае, прапарцыянальная інтэнсіўнасці радыяцыі і вымяраецца гальванометрам. Тэрмабатарэя ахавана ад дзеяння даўгахвалевай радыяцыі, ветру і ападкаў шкляным каўпаком. Для вымярэння рассеянай радыяцыі выкарыстоўваецца экран, які зацяняе піранометр ад уздзеяння прамой радыяцыі.

Гл. таксама
-----------

* Актынометр
**Праваахоўныя органы**, **органы правапарадку** — адасобленая група дзяржаўных органаў, якая ажыццяўляе дзейнасць па абароне правоў і свабод чалавека і грамадзяніна, ахове грамадскага парадку, правапарадку і законнасці ў грамадстве і дзяржаве. Пры пэўных умовах праваахоўныя органы могуць выкарыстоўвацца ў якасці прылады супраць іншай групы або кола асоб, каб дамагчыся палітычных, эканамічных ці сацыяльных мэт шляхам ажыццяўлення калектыўнага (дзяржаўнага) гвалту (у выглядзе генацыду, рэпрэсій, знікненняў людзей, катаванняў, прызыву ў войска ці на альтэрнатыўную грамадзянскую службу і іншых парушэнняў правоў чалавека).

Паняцце праваахоўнай дзейнасці
------------------------------

Праваахоўная дзейнасць — від дзяржаўнай дзейнасці, якая ажыццяўляецца з мэтай аховы права шляхам прымянення юрыдычных мер уздзеяння ў строгай адпаведнасці з законам і пры няўхільным выкананні ўстаноўленага ім парадку.

Функцыі праваахоўных органаў
----------------------------

Усе праваахоўныя органы ажыццяўляюць адну ці некалькі з наступных функцый:

1. Канстытуцыйны кантроль
2. Пракурорскі нагляд
3. Ажыццяўленне правасуддзя
4. Расследаванне правапарушэнняў
5. Забеспячэнне бяспекі
6. Выкананне судовых рашэнняў
7. Аператыўна-вышуковая дзейнасць
8. Ахова грамадскага парадку
9. Аказанне юрыдычнай дапамогі
10. Прафілактычная дзейнасць па папярэджанні злачыннасці і яе прафілактыкі

Віды праваахоўных органаў
-------------------------

* Органы выяўлення і расследавання злачынстваў
* Органы юрыдычнай дапамогі
* Органы забеспячэння правапарадку і бяспекі

Зноскі
------

1. ↑  Сусветная Арганізацыя Аховы здароўя. Гвалт і яго ўплыў на здароўі. Даклад пра сітуацыю ў свеце. 2002.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4132290-3 · NKC: kv2009543152 |