**Центурыён, A41** (англ.: Centurion, A41) — брытанскі сярэдні танк. Па заходняй класіфікацыі належыць да АБВ першага пакалення.

Гісторыя
--------

Распрацаваны ў 1943—1945 гадах для супрацьстаяння германскім цяжкім танкам у рамках канцэпцыі «ўніверсальнага танка», які павінен быў замяніць сабой існуючыя раней пяхотныя і крэйсерскія танкі. Першыя серыйныя «Цэнтурыёны» паступілі ў армію ў 1945 годзе, ужо пасля заканчэння баявых дзеянняў у Еўропе. Неаднаразова мадэрнізуемы, «Цэнтурыён» знаходзіўся ў серыйнай вытворчасці з 1945 па 1962 год. Усяго было выпушчана 4423 танкі гэтага тыпу, не лічачы машын на яго базе.

«Цэнтурыён» складаў аснову танкавага парку Вялікабрытаніі аж да сярэдзіны 1960-х, калі быў заменены асноўным баявым танкам «Чыфтэн». Большая частка выпушчаных танкаў была, у асноўным пасля зняцця з узбраення, пастаўлена шэрагу іншых краін. Першае баявое прымяненне «Цэнтурыёна» адбылося ў Карэйскай вайне, з тых часоў ён прымаў удзел у многіх іншых канфліктах, у прыватнасці у В’етнамскай вайне і шэрагу блізкаўсходніх войнаў. Па стане на 2007 год у асноўным зняты з узбраення ў большасці краін, але ўсё яшчэ застаецца ў страі ў Ізраілі, Іарданіі, ПАР і Сінгапуры.

Апісанне
--------

Сярэдні танк Centurion выкананы па класічнай кампанавальнай схеме з кармавым размяшчэннем маторна-трансмісійнага аддзялення. У пярэдняй частцы корпуса танка найбольш распаўсюджанай мадыфікацыі Centurion Mk.3 справа размешчана аддзяленне кіравання, у якім знаходзіцца кіроўца, а з левага боку размешены боепрыпасы, скрыня для захоўвання маёмасці і бак для пітной вады. У даху аддзялення ўпраўлення маецца люк механіка-кіроўцы, у вечках якога ўстаноўлены два перыскапічных прыбора назірання. У баявым аддзяленні, размешчаным у сярэдняй частцы танка, размяшаюцца справа ад гарматы наводчык і камандзір танка, злева — зараджаючы.

На даху вежы справа знаходзіцца камандзірская вежка з люкам, па перыметры якой устаноўлены скошаныя блокі трыплекс. У даху вежкі ўсталёўваецца перыскоп, лявей камандзірскай вежкі размешчаны люк зараджалага. Для назірання за мясцовасцю зараджаючы карыстаецца перыскапічным назіральным прыборам. У наводчыка ўсталяваны перыскапічны прыцэл. У кармавой частцы вежы прадугледжаны круглы люк, закрываемый вечкам. Пад падлогай баявога аддзялення ўстаноўлены акумулятарныя батарэі.

Радыёстанцыя размешчана ў кармавой частцы вежы, на даху якой устаноўлены тры антэны. У пярэдняй частцы вежы звонку злева і справа ад рухомай браніроўкі ўстаноўлена па адным шасціствольным гранатамётаў калібра 51 мм для пастаноўкі дымавых завес. На бартах вежы замацаваны скрыні, у якіх укладваюцца чахлы, маскіровачныя сеткі, палатка, коўдры і іншае. На карме вежы замацаваны запасны бачок з вадой ёмістасцю 20,5 л і шпулькі з кабелем.

Узбраенне
---------

У вежы танка ўстаноўлена 83,8-мм (20-фунтовая) наразная гармата з пачатковай хуткасцю бранябойнага снарада 1020 м/сек. З гарматай спараваны кулямёт калібра 7,92 мм. Гармата танка выканана без дульнага тормазу. Зенітны кулямёт на танку не ўстанаўліваецца. Трапнасць стральбы з танка з ходу забяспечваецца ўстаноўкай стабілізатара ўзбраення ў двух плоскасцях навядзення. Механізмы вертыкальнай і гарызантальнай наводкі гарматы маюць электрычны прывад. Боекамплект складае 65 стрэлаў да гарматы і 3600 патронаў да кулямёта.

Машыны на базе
--------------

* FV 3802 — самаходная артылерыя, узброеная 87,6 мм гарматай, з рухавіком ў задняй часткі як і гармата танка, але з пяццю апорнымі коўзанкамі на кожным боку.
* FV 3805 — прататып САУ з 140 мм гарматай, з рухавіком спераду. Праект замарожаны ў 1960 годзе на карысць FV433. Адзіны прататып FV3805, як вядома, знаходзіцца на востраве Уайт на паўднёвым узбярэжжы Англіі. Гэты прататып быў ператвораны ў транспартны сродак артылерыйскага назірання.
* FV 4004 Conway — прататып самаходкі на базе корпуса Цэнтурыёна Mk. 3, з гарматай 120 мм L1 і кулямётам у вежы. Адна машына была пабудавана да таго, як праект быў адменены ў 1951 годзе.
* FV 4005 Stage 2 — эксперыментальны знішчальнік танкаў з 183-мм гарматай, які быў мадыфікаванай версіяй BL 7.2-цалевай гаўбіцы. Праект пачаўся ў 1951/52 годзе, і развіты ў ліпені 1955 года. У жніўні 1957 года знішчальнік танкаў быў дэмантаваны.
* FV 4010 — цяжкі знішчальнік танкаў з супрацьтанкавай кіраванай ракетай.
* FV 4202 — 40-тонны Цэнтурыён. Выкарыстоўваўся для адкрыццяў розных канцэпцый, якія ў далейшым выкарыстоўваліся на Чыфтэне.
* Centurion AVRE 105 — версія для інжынерных войскаў са 105 мм гарматай L7.
* Centurion AVRE 165 — версія для інжынерных войскаў з 165 мм кароткаствольнай гарматай L9A1.

Камп’ютарныя гульні
-------------------

Танк «Цэнтурыён» з’яўляецца ў шэрагу камп’ютарных гульняў:

* World of Tanks
* War Thunder
* Tanktastic
* Wargame: European Escalation

Зноскі
------

1. ↑  У краінах НАТА яго класіфікуюць як асноўны баявы.

Спасылкі
--------

* Средний танк Centurion (Великобритания)
* Видеообзор танка от Николаса Морана, часть 1
* Видеообзор танка от Николаса Морана, часть 2
* Средний танк «Центурион» (A41 Centurion) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Броне-сайт Чобитка Василия*. Архівавана з першакрыніцы 27 кастрычніка 2012. Праверана 21 сакавіка 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85021962 · NKC: ph561208 |

| Серыйныя сярэднія і асноўныя баявыя танкі перыяду халоднай вайны |
| --- |
| Танкі савецкайшколы танкабудавання | Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Т-44 ·  Т-54  ·  Т-55  ·  Т-62 ·  Т-64 ·  Т-72 ·  Т-80 ·  Кітай Тып 59 ·  Тып 69 ·  Тып 79 ·  Тып 80 ·  Тып 85 ·  Тып 88 ·  Румынія TR-580 ·  Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія M84  ·  Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Чханмахо |  |
| Танкі краін НАТА | Вялікабрытанія «Цэнтурыён» ·  «Чыфтэн» ·  «Вікерс» ·  «Чэленджэр» ·  Германія «Леапард» ·  «Леапард 2» ·  Італія OF-40 ·  Злучаныя Штаты Амерыкі M46 «Патан» ·  M47 «Патан II» ·  M48 «Патан III» ·  M60 ·  M1 «Абрамс» ·  Францыя AMX-30 |
| Танкі трэціх краін | Аргенціна TAM ·  Ізраіль «Меркава» ·  Індыя «Віджаянта» ·  Паўднёвая Карэя Тып 88 K1 ·  Швейцарыя Pz.61 ·  Pz.68 ·  Швецыя Strv-74 ·  Strv-103 ·  Японія Тып 61 ·  Тып 74 |