**Чэске-Будзеёвіцы** (чэшск.: České Budějovice, ням.: Böhmisch Budweis; у літаратуры сустракаецца таксама **Чэшскія Будзеёвіцы**) — горад на поўдні Чэхіі, адміністрацыйны цэнтр Паўднёвачэшскага края чэшск.: Jihočeský kraj).

Размешчаны ў зліцця рэк Влтава і Малшэ. Насельніцтва — 95245 (2004).

Гісторыя горада
---------------

Горад Будзеёвіцы заснаваны ў 1265 годзе чэшскім каралём Пржэмысл Отакара II (чэшск.: Přemysl Otakar II). Горад хутка будаваўся і эканамічна развіваўся дзякуючы свайму статусу каралеўскага горада і размяшчэнню на скрыжаванні гандлёвых шляхоў. Каб умацаваць вернасць жыхароў горада Каралеўскай улады, Будзеёвіцы надзяляліся каралём рознымі прывілеямі.

У канцы XIII — пачатку XIV стагоддзя ў горадзе Былі ўзведзены 2 каталіцкіх храма, а сам горад акружаны прыгоннай сцяной. На працягу наступнага XV стагоддзя Будзеёвіцы, у якіх былі моцныя пазіцыі каталіцкай царквы, з'яўляўся апорай барацьбы супраць гусітаў. У горадзе налічвалася 4000 жыхароў, і ён быў адным з найбольш буйных і значных гарадоў чэшскага каралеўства.

У XVI стагоддзі горад перажывае моцны эканамічны пад'ём, звязаны, перш за ўсё, з здабычай срэбра, а таксама з развіццём рыбалоўства і гандлю соллю. Будаўніцтва будынкаў у Будзеёвіцах у гэты перыяд падпарадкавана канонах архітэктуры Рэнесансу. У 1569 ў Будзеёвіцах заснаваны манетны двор, дзе чаканіліся манеты з срэбра, які здабываецца ў ваколіцах горада.

Трыццацігадовая вайна не прыкрыла вялікай шкоды горадзе, аднак у ліпені 1641 адбыўся буйны пажар, які знішчыў больш за палову дамоў. Аднаўленне горада працягвалася некалькі дзесяцігоддзяў. Эпоха барока значна змяніў выгляд горада, у цей перыяд быў пабудаваны шэраг рэлігійных аб'ектаў, а таксама фантан Самсона на цэнтральнай плошчы, які з'яўляецца адным з сімвалаў горада.

У XVIII стагоддзі росту культурнага значэння горада спрыяла падставу тут лацінскай гімназіі, гарадскога тэатра і філасофскага інстытута. Пры імператары Іосіфe II у 1785 годзе было заснавана Будвайзерское біскупства.

У XIX стагоддзі тэхнічны прагрэс закрануў многія бакі жыцця горада. Чыгунка, якая была пабудавана ў перыяд паміж 1825 і 1832 гадамі і звязала Чэске-Будзеёвіцы з Лінцам, і была першым такім будынкам у Еўропе. У цей ж перыяд на рацэ Влтава развівалася гандлёвае суднаходства. Развіццё транспарту цесна было звязана з ростам прамысловасці і гандлю. У 1847 годзе кампанія «Хардтмут» (вытворца канцылярскіх тавараў маркі «Кох-і-Hoop») з Вены перанесла ў Будзеёвіцы вытворчасць алоўкаў і керамічных вырабаў, у сувязі з чым у горадзе з'явілася першая вялікая фабрыка. У 1895 была заснавана Чэшская акцыянерная бровар, вядомая цяпер бровар «Budweiser Budvar» («Будвайзер Будвар»).

Да канца XIX стагоддзя насельніцтва горада і навакольных сёлаў у асноўным, складалі немцы, аднак паступова чэшскае насельніцтва стала преоблада. Тым не менш, у 1918 бургамістрамі горада былі немцы. У 1945 годзе, пасля заканчэння Другой сусветнай вайны, будвайзерские немцы былі дэпартаваныя ў Заходнюю Германію і Аўстрыю.

У ХХ стагоддзі Чэске-Будзеёвіцы сталі эканамічнай і культурнай сталіцай Паўднёвай Чэхіі.
З 1991 года ў Чэске-Будзеёвіцах дзейнічае Паўднёвачэшскі ўніверсітэт, а з 2000 ў горадзе размяшчаецца Адміністрацыя Паўднёвачэшскага края Чэхіі.

Транспарт
---------

Горад Чэске-Будзеёвіцы размешчаны на скрыжаванні транспартных восяў Прага — Лінц і Вена — Чэске-Будзеёвіцы — Плзень. З поўначы на поўдзень праз горад праходзіць хуткасная траса R 3/E 55, злучае сталіцу Чэхіі Прагу з горадам Лінц у паўднёвай Аўстрыі. Іншая значная транспартная магістраль праходзіць з захаду на ўсход і злучае Вену з горадам Пльзень (хуткасная траса R 20/E 49). Акрамя аўтамабільных дарог абодва гэтых напрамкі звязваюць таксама чыгуначныя магістралі.
У пачатку 2006 года гораду перададзены для грамадзянскага выкарыстання былы ваенны аэрадром Плана (Planá) на паўднёва-заходняй ускраіне Чэске-Будзеёвіцаў. Паводле існуючага праекта развіцця да 2011 года на базе гэтага аэрадрома будзе створаны міжнародны аэрапорт Чэске-Будзеёвіцаў, здольны прымаць самалёты тыпу «Боінг 737» і «аэробуса 318» і штогод абслугоўваць прыкладна 600 000 пасажыраў.

Спорт
-----

У горадзе існуе прафесійны Хакейны клуб «Маўнтфілд Чэске Будзеёвіцы». Стадыён клуба — Budvar Arena.

Таксама маецца футбольны клуб «Дынама Чэске-Будзеёвіцы». Стадыён клуба — Střelecký ostrov.

Інфармацыя для турыстаў
-----------------------

* Квадратная гарадская плошча са статуяй Самсона (фантан Самсона) у стылі барока
* Ратуша на гарадской плошчы пабудовы ў 1727—1730 гг. з трыма вежкамі і статуямі, якія ўвасабляюць чатыры грамадзянскія цноты: Справядлівасць, Мужнасць, Мудрасць і Абачлівасць
* Чорная Вежа (чэшск.: Černou Věž) — 72 метровая вежа ў цэнтры горада
* Сабор Святога Мікулаша (чэшск.: katedrál Sv.Mikuláš) у гістарычным цэнтры горада
* Дамініканскі манастыр (чэшск.: Dominikánský klášter
* Вежа Жалезная Дзева (чэшск.: Železná panna) з часткай захаваліся гарадскім умацаванняў (прыгоннай сцяны)

У Чэске-Будзеёвіцах размешчаны Паўднёвачэшскі тэатр оперы і балета, сучасная канцэртная зала, музей Паўднёвай Чэхіі, музей матацыклаў, музей энергетыкі.
Недалёка ад горада размешчаны папулярны сярод турыстаў замак у неагатычным стылі Глубока-над-Влтавай.

Горад згадваецца ў рамане Яраслава Гашака прыгоды бравага салдата Швейка падчас сусветнай вайны, як месца лакалізацыі маршавага батальёна, у які герой рамана ішоў не самай кароткай дарогай.

Сярод ганаровых грамадзян горада — Іосіф Сталін .

Галерэя
-------

* Цэнтр горадаЦэнтр горада
* Плошча Пржэмысл Отакара II з Чорнай ВежыПлошча Пржэмысл Отакара II з Чорнай Вежы
* Чорная Вежа, фантан Самсона і Сабор Святога МікулашЧорная Вежа, фантан Самсона і Сабор Святога Мікулаш
* фантан Самсона і ратушафантан Самсона і ратуша
* РатушаРатуша
* Рабенштэйнская ВежаРабенштэйнская Вежа
* Вежа «Жалезная Дзева»Вежа «Жалезная Дзева»
* Музей конна-чыгункі Чэске-Будзеёвіцы - ЛінцМузей конна-чыгункі Чэске-Будзеёвіцы - Лінц
* Вакзал Вакзал
* Будынак Крайскага судаБудынак Крайскага суда
* Паўднёвачэшскі тэатрПаўднёвачэшскі тэатр
* Пешаходная зона - Вуліца ЛаныПешаходная зона - Вуліца Ланы
* Гасцініца «Гомель»Гасцініца «Гомель»
* мікрараён «Влтава»мікрараён «Влтава»
* Піва «Будзеёвіцкі Будвар»Піва «Будзеёвіцкі Будвар»
* Алоўкі «Кахінур Хардмут»Алоўкі «Кахінур Хардмут»

Вядомыя асобы
-------------

* Уладзімір Рэмек

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Нідэрландаў Алмерэ, Нідэрланды
* Сцяг Беларусі Гомель, Беларусь
* Сцяг Германіі Зуль, Цюрынгія, Германія
* Сцяг Аўстрыі Лінц, Аўстрыя
* Сцяг Францыі Лар’ян, Францыя
* Сцяг Славакіі Нітра, Славакія
* Сцяг Германіі Пасау, Баварыя, Германія
* Сцяг Расіі Варонеж, Расія

Зноскі
------

1. ↑  *Jakl L.* Jak stará jsou česká města? Legendy a fakta. // *iDNES.cz* — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31271037'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12021344'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12032511'></a>
2. ↑  Паўднёвая Чэхія. Чэске-Будзеёвіцы, 2002. с.9. ISBN 80-86141-71-3
3. ↑  АПН-НН:: Кантэкст:: 2007/04/06:: Гітлер, Сталін і складанасці з гісторыяй <! — Загаловак дададзены ботам --> Архівавана 20 красавіка 2013.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чэске-Будзеёвіцы
* Virtual show