recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lonicera implexa** — паўкуст сямейства бружмелевыя (*Caprifoliaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Шматгадовы вечназялёны паўкуст з голымі сіне-зялёнымі галінамі, вышынёй ад 1 да 3, у выключных выпадках да 7 метраў. Кветкі спачатку жаўтлявыя, затым чырванаватыя. Цвіце з лютага па май. Плады — яйкападобныя ягады, чырванавата-аранжавыя ў канцы тэрміну паспявання. Скурыстае лісце знаходзяцца на процілеглых баках, ад 2 да 8 сантыметраў у даўжыню і ад 2 да 4 см, радзей за ўсё 0, 5 сантыметраў у шырыню. Верх цёмна-зялёны і глянцавы, ніз сіне-зялёны, краі празрыстыя.

Арэал
-----

Расліна распаўсюдзілася на ўсе краіны, якія мяжуюць з Міжземным морам на ўсход у Грэцыю. Расце ў лясах, маквісах, жывых агароджах, а таксама як дэкаратыўная расліна.

* КветкіКветкі
* ПладыПлады

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Ingrid Schönfelder, Peter Schönfelder: Die Kosmos-Mittelmeerflora. Franckh, Stuttgart 1999, ISBN 3-440-07803-5

Спасылкі
--------

* United States Department of Agriculture Архівавана 24 верасня 2015.
**Lysichiton americanus** — від шматгадовых кветкавых раслін сямейства Ароннікавыя (*Araceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Расліна вырастае з карэнішча, якое можа быць даўжэй 30 см і таўшчынёй ад 2,5 да 5 см у дыяметры. Лісце самае буйное з усіх раслін у рэгіёне, 50-135 см у даўжыню і 30-80 см у шырыню. Кветкі ў выглядзе пачаткаў, загорнуты ў крыючы ліст, ярка-жоўтыя або жаўтлява-зялёныя, вырастаюць на сцябле да 30-40 см вышынёй. Яны з'яўляюцца аднымі з першых вясновых кветак.

Дадзеная расліна вылучае цяпло, якое растоплівае зімой снег вакол яе, што дазваляе яму выжыць.

Арэал
-----

*Lysichiton americanus* — гэта расліна, якая расце ў балотах і мокрых лясах, уздоўж рэк і ў іншых вільготных абласцях на захадзе ціхаакіянскага ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі, дзе яна з'яўляецца адным з нешматлікіх мясцовых відаў сямейства Ароідныя разам з раскай (*Lemna*).

Значэнне
--------

Від выкарыстоўваюць як дэкаратыўную расліну ў ландшафтным дызайне.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».

Спасылкі
--------

* Lysichiton americanus
* Lysichiton americanus: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)(Праверана 27 сакавіка 2012)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Качура.
**Іва́н Міха́йлавіч Качу́ра** (24 ліпеня 1902, мястэчка Турын, цяпер аграгарадок Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — 1 ліпеня 1988) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканомікі сельскай гаспадаркі. Член-карэспандэнт АН БССР (1950), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959—1961). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1972).

Біяграфія
---------

Закончыў Мар’інагорскі аграрна-тэхнічны каледж (1930). У 1930 годзе Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, аспірантуру Усесаюзнага навукова-даследчага калгаснага інстытута (1933). У 1935—1937 гадах на пасадзе намесніка дырэктара Беларускага навукова-даследчага інстытута рэканструкцыі сельскай гаспадаркі.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1947 года — дырэктар Інстытута эканомікі АН БССР, у 1951—1956 гадах — Гродзенскага сельскагаспадарчага інстытута, з 1956 года — Беларускага навукова-даследчага інстытута эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці.

З 1971 года старшы навуковы супрацоўнік-кансультант БелНДІ эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар больш за 100 навуковых прац па арганізацыі і аплаце працы ў калгасах, укараненні гаспадарчага разліку, павышэнні прадукцыйнасці працы і эфектыўнасці выкарыстання тэхнікі ў сельскай гаспадарцы.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966 г.), «Знак Пашаны» (1971 г.), медалямі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Беларусь, 1995
3. ↑

Літаратура
----------

* Качура Іван Міхайлавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 380. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* Весцi АН БССР. Сер. с.-г. навук. 1977. № 2; 1982. № 2.

Спасылкі
--------

* Качура, Іван Міхайлавіч (эканаміст ; 1902—1988)
* Член-карэспандэнт КАЧУРА Іван Міхайлавіч
* Іван Міхайлавіч Качура ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-319850 |

| ⛭Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Іван Качура (1951—1956)
* Пётр Арацкаў (1956—1959)
* Валянцін Цімашынін (1959—1965)
* Юрый Ягораў (1965—1990)
* Емяльян Вітун (1990—1995)
* Вітольд Песціс (1995—2023)
* Валянцін Пяшко (з 2023)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.
**Дзмітрый Іванавіч Смірно́ў** (руск.: Дмитрий Иванович Смирнов; 26 чэрвеня 1901 — 17 сакавіка 1975) — камандзір 121-га стралковага (50-я армія, 2-і Беларускі фронт), генерал-маёр. Герой Савецкага Саюза (1944).

У Чырвонай Арміі з 1920 года. У 1922 годзе скончыў 12-я Уладзікаўказскія пяхотныя камандныя курсы, у 1929 г. курсы «Выстрал». У 1936 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ. Са снежня 1937 г. у Генштабе РСЧА. У 1940—1941 гадах на тэрыторыі Манголіі (у Харбіне) са спецыяльным заданнем. У снежні прызначаны камандзірам 122-й асобнай стралковай брыгады ў Прыволжскай ваеннай акрузе.  
Падчас Вялікай Айчыннай вайны на фронце з красавіка 1942 года на пасадзе камандзіра 122-й асобнай стралковай брыгады (Бранскі фронт), з чэрвеня 1942 года — камандзір 73-й стралковай дывізіі (Паўднёвы, Паўночна-Каўказскі, Бранскі, Цэнтральны франты). Са снежня1943 года камандзір 121-га стралковага корпуса (Беларускі, 1-ы і 2-і Беларускі франты).

Корпус пад камандаваннем генерал-маёра Д. І. Смірнова вызначыўся 24 чэрвеня 1944 года пры фарсіраванні ракі Проня. Прарваў абарону праціўніка паўночна-заходней Чавусаў, захапіў плацдарм, вызваліў горад Чавусы і з баямі прайшоў каля 50 км, фарсіраваў Дняпро. 8 чэрвеня корпус удзельнічаў у вызваленні Магілёва.

Пасля вайны Д. І. Смірноў на пасадах у Савецкай Арміі (намеснік каменданта і камендант савецкага сектара Берліна, на пасадах у Галоўнай Інспекцыі Сухапутных войскаў, у ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ). З 1953 г. начальнік штаба Беларускай ваеннай акругі, у 1953—1957 гадах ваенны саветнік у арміі Румыніі. У 1957—1960 гг. Д. І Смірноў на пасадзе начальніка асноўнага факультэта акадэміі імя М. В. Фрунзэ.

З 1960 года генерал-маёр Д. І. Смірноў у адстаўцы. Жыў у Маскве.

Узнагароды
----------

* медаль «Залатая Зорка»
* ордэн Леніна
* 4 ордэны Чырвонага Сцяга,
* ордэн Багдана Хмяльніцкага II ступені,
* ордэн Суворава II ступені,
* ордэн Кутузава II ступені,
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі,
* медалі,
* замежныя ўзнагароды.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Смірноў Дзмітрый Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 56. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Долготович Б. Д.* Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник / Б. Д. Долготович. — Мн.: Беларусь, 2008. — С. 329. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-01-0784-8. (руск.)

Спасылкі
--------

* Смирнов Дмитрий Иванович на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брач.

|  |
| --- |
| **Аэрапорт Брач** |
| Краіна:  Рэгіён: | Харватыя Брач |
| Тып: | грамадзянскі |
| Код ІКАА: Код ІАТА: |  **LDSB**    **BWK**  |
| Вышыня: Каардынаты: | 541 м  43°17′09″ пн. ш. 016°40′47″ у. д.HGЯO |
| Мясцовы час: | UTC +1.0 GMT |
| Сайт: | airport-brac.hr

 |
| Узлётна-пасадачныя палосы (УПП) |
| Нумар | Памеры | Пакрыццё |
|  | 1440 м | асфальт |
|
| **Спіс аэрапортаў** |

**Аэрапорт Брач** (IATA: **BWK**, ICAO: **LDSB**) — грамадзянскі аэрапорт у Харватыі, размешчаны на востраве Брач. Аэрапорт знаходзіцца за 14 км ад горада Бол і за 32 км ад горада Супетар. Аэрапорт размешчаны на пласкагор’і на вышыні 541 м над узроўнем мора. Да горада Бол ад аэрапорта вядзе дарожны серпанцін.

Аэрапорт прызначаны ў першую чаргу для абслугоўвання чартарных рэйсаў, якія выконваюцца ў курортны сезон з Цэнтральнай Еўропы. Падчас летніх месяцаў рэйсы ў аэрапорт выконваюць Croatia Airlines, Austrian Airlines і прыватная кампанія Wings Flugcharter. Большая частка палётаў на Брач ажыццяўляецца з аўстрыйскіх аэрапортаў. Croatia Airlines выконвае рэйсы з Заграба і Граца.

Аэрапорт мае адну асфальтавую ўзлётна-пасадачную паласу даўжынёй 3 300 метраў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брач (аэрапорт)
* Афіцыйны сайт аэрапорта
**Luidia** — род марскіх зорак з атрада Paxillosida. Вылучаецца ў манатыпнае сямейства *Luidiidae*. Адны з найбольш прымітыўных сучасных марскіх зорак.

Апісанне
--------

Прамяні доўгія і гнуткія, абрамлены шматлікімі іголачкамі, іх колькасць у розных відаў вар'іруе ад 5 да 11. Афарбоўка звычайна няяркая шаравата- або зелянява-бурая. Амбулакральныя ножкі без прысосак. Папулы маюць выгляд галінаваных вырастаў, а не простых выгнутасцяў скуры, як у ва ўсіх астатніх марскіх зорак.

Арэал і месца пражывання
------------------------

Жывуць на невялікіх глыбінях цёплых і трапічных мораў. Насяляюць пясчанае дно, па якому поўзаюць не толькі па яго паверхні, але і закапаўшыся ў тоўшчу пяску.

Зноскі
------

1. ↑  Mah, C. L. (2013).
Халва на аснове тахіні з фісташкамі
**Халва́** — цукрысты кандытарскі выраб слаіста-валакністай будовы; від усходніх прысмакаў.

Вырабляюць вымешваннем гарачай карамелістай масы, узбітай з пенаўтваральнікам (адвар мыльнага кораня ці салодкі), з масай абсмажаных і расцёртых ядзер алейных зерняў ці арэхаў.

У залежнасці ад выкарыстаных алейных зерняў бывае *кунжутная, арахісавая, арэхавая, сланечнікавая* і інш. Выпускаюць халву з дабаўкамі ваніліну, какосавай стружкі, какава-парашку, разынак, глазураваную шакаладам.

Мае вялікую колькасць тлушчу (25—30 %), цукру (25—45 %), бялку (8—10 %) і нізкую вільготнасць. Энергетычная каштоўнасць 100 г халвы — 545 ккал.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85058523 |
Брацлаўшчына на карце Украіны
**Брацлаўшчына** (укр.: Брацлавщина) — гістарычная вобласць ва ўсходнім Падоллі ў XIV—XVIII стст. Займала тэрыторыю сучаснай Вінніцкай вобласці Украіны, а таксама часткова Чаркаскай, Кіраваградскай і Адэскай абласцей. Назва паходзіць ад горада Брацлаў — яе адміністрацыйнага цэнтра.

У 1362 годзе землі Брацлаўшчыны былі захоплены вялікім князем літоўскім Альгердам. У 1460-х гадах на тэрытарыяльнай аснове Брацлаўшчыны было створана Брацлаўскае ваяводства, якое пасля заключэння Люблінскай уніі адышло да Кароны Польскай. Насельніцтва Брацлаўшчыны актыўна ўдзельнічала ў вызваленчых паўстаннях супраць польскага панавання. Сярод іх варта адзначыць Брацлаўска-Вінніцкае паўстанне, паўстанні Касінскага, Налівайкі, Жмайлы, Федаровіча і Паўлюка. У 1648 годзе на вызваленай ад польскай шляхты Брацлаўшчыне была створана новая адміністрацыйная адзінка — Брацлаўскі полк, казакі якога бралі ўдзел у бітвах паўстання Хмяльніцкага.

Герб Брацлаўшчыны
Пасля заключэння Андросаўскага перамір'я 1667 года, па ўмовах якога Украіна была падзелена паміж Рускім царствам і Рэччу Паспалітай, Брацлаўшчына, як і ўся Правабярэжная Украіна, адышла да апошняй. Аднак антыпольскія паўстанні не цішэлі. Іх узначальвалі гетман Пётр Дарашэнка, палкоўнікі Андрэй Абазін і Сямён Палій. Апошні быў правадыром буйнога паўстання супраць польскай шляхты. У 1712 годзе пасля падпісання Пруцкага мірнага дагавора Брацлаўскі полк быў скасаваны.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ў 1793 годзе Брацлаўшчына ўвайшла ў склад Расійскай імперыі і на яе тэрытарыяльнай аснове было створана Брацлаўскае намесніцтва (Брацлаўскі, Вінніцкі, Гайсінскі, Тульчынскі, Ямпальскі, Магілёўскі, Махноўскі, Ліпавецкі, Пяцігорскі, Бершадскі, Літынскі, Хмяльніцкі, Сквірскі паветы). У 1796 годзе (1797) пасля ліквідацыі намесніцтваў у Расіі тэрыторыя Брацлаўшчыны (разам з Падольскім намесніцтвам) увайшла ў склад Падольскай (большай часткай) і Кіеўскай губерняў (Пяцігорскі, Сквірскі, Махноўскі, Ліпавецкі паветы; апошнія — цяпер Вінніцкая вобл.).

Зноскі
------

1. ↑  Украінскі Савецкі Энцыклапедычны слоўнік = Український Радянський Енциклопедичний Словник. — К.: Головна редакція Української Радянської енциклопедії АН УРСР, 1966. — Т. 1. — С. 231.  (укр.)

Літаратура
----------

* *Малахов Д. В*. По Брацлавщине. — М.: Искусство, 1982. — 174 с.

Спасылкі
--------

* *И. Дорош*. Землевладения украинской (литовской, польской) шляхты на БРАЦЛАВЩИНЕ с конца XIV до середины XVII ст. — на стр. Винницкого краеведческого музея Архівавана 25 лютага 2012.  (укр.)
**Апатаза́ўр** (*Apatosaurus*, «падманлівы яшчар»), шырэй вядомы як **брантазаўр** — вымерлы род яшчаратазавых дыназаўраў, якія жылі ў познаюрскім перыядзе (каля 157—146 мільёнаў гадоў назад) на тэрыторыі цяперашняй Паўночнай Амерыкі. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў заўрапод

Этымалогія
----------

Назва *апатазаўр* паходзіць ад грэчаскіх слоў грэч. ἀπάτη — обман і грэч. σαυρος — яшчарка. Таксама вядомы як **Брантаза́ўр** (лац.: Brontosaurus, што азначае «грымотны яшчар», ад бронтэ ці уронці/грэч. βροντη — *гром* і саўрас/грэч. σαυρος — *яшчарка*).

Апісанне
--------

*Brontosaurus excelsus* быў апісаны Гафаніілам Маршам у 1879 г. па добра захаваных рэштках; пасля высвятлілася[*крыніца?*], што ён павінен складаць адзін род з апісаным тым жа Маршам у 1877 годзе *Apatosaurus ajax* і па правілах ICZN радавая назва *Apatosaurus* павінна выкарыстоўвацца для абодвух відаў, бо мае прыярытэт. Тым не менш, назва «брантазаўр» шырока ўкаранілася ў навукова-папулярнай літаратуры. Некаторыя даследчыкі (напрыклад, Роберт Бэкер) не прызнаюць аднясенне гэтых відаў да аднаго роду.

Брантазаўр (апатазаўр) — адзін з найбуйнейшых дыназаўраў: яго даўжыня магла дасягаць 20—23 метраў, а маса, па розных даных, да 24—32 тон, аднак некаторыя вучоныя ўказваюць на тое, што іх маса не перавышала 18 тон. Доўгія хвост і шыя, масіўныя ногі, на канцы шыі — адносна маленькая галава, мозг у якой важыў усяго 400 грамаў.

Галерэя
-------

* Карціна Чарльза Найта 1902 г, якая адлюстроўвае брантазаўра (цяпер апатазаўра)Карціна Чарльза Найта 1902 г, якая адлюстроўвае брантазаўра (цяпер апатазаўра)
* Шкілет апатазаўраШкілет апатазаўра
* Шкілет апатазаўраШкілет апатазаўра

  

 Апатазаўр

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дк | Кембрый | Ардовік | Сіл. | Дэвон | Карбон | Пер. | Трыяс | Юра | Мел | Палеаг. | Нг | Чц |
| ◄ | 542 | 488 | 443 | 416 | 359 | 299 | 251 | 200 | 146 | 66 | 23 | 2 |
|  ◄ млн. гадоў назад  |

▲▲▲▲▲

Зноскі
------

1. 1 2 3  Массы динозавров оказались переоцененными **(нявызн.)**.  Lenta.ru (22 чэрвеня 2009 года). Праверана 12 жніўня 2010.

Спасылкі
--------

* Апатозавр Архівавана 12 жніўня 2015. на dinozavr-vernis.com
**Хаце́таўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Гарбавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Антонаўскі сельсавет** у складзе Лупалаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — хутар Антонаўка. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Хацетава. 5 жніўня 1929 года сельсавет перайменаваны ў Хацетаўскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Чавускага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. Пасля вайны цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Гарбавічы. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гарбавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Львоўская гарадская грамада** (укр.: Льві́вська міська́ грома́да) — тэрытарыяльная грамада Украіны, у Львоўскім раёне Львоўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — г. Львоў. Плошча грамады — 315,6 км², насельніцтва — 783 065 чалавек (2020 г.).

Гісторыя
--------

Створана 17 ліпеня 2020 года шляхам аб’яднання Львоўскага гарадскога савета, Вынныкаўскага гарадскога савета Лычакіўскага раёна г. Львова, Брухавыцкага пасялковага савета Шаўчэнкаўскага раёна г. Львова, Рудэнскага пасялковага савета Чыгуначнага раёна г. Львова, Лысынычыўскага сельскага савета Пустамытыўскага раёна, некалькіх сельскіх саветаў Жоўкіўскага раёна, Раснэ-Рускага сельскага савета Яварыўскага раёна.

Населеныя пункты
----------------

У склад грамады ўваходзяць 3 гарады (Львоў, Вынныкы, Дубляны), 2 мястэчкі (Брухавычы і Рудна) і 15 сельскіх населеных пунктаў:

* Вэлыкі Грыбовычы
* Воля-Гамулэцка
* Града
* Завадзіў
* Зарудці
* Зашкіў
* Збыранка
* Лысынычы
* Малі Грыбовычы
* Малі Підліскы
* Малэхіў
* Підбірці
* Підраснэ
* Раснэ-Рускэ
* Сытыхіў

Старасцінскія акругі
--------------------

* Брухавыцкая
* Вынныкаўская
* Дублянская
* Лысынычыўская
* Паўночная
* Руднэнская

Заўвагі
-------

1. ↑
2. ↑  Рада прийняла ухвалу «Про припинення місцевих рад шляхом приєднання до Львівської міської ради» // Інформаційний портал депутатів Львівської міської ради

Спасылкі
--------

* Львоўская тэрытарыяльная грамада Архівавана 29 жовтня 2020. Архівавана 29 жовтня 2020. // Дэцэнтралізацыя дае магчымасці
* Розпорядження Кабінету Міністрів України від 12 червня 2020 року № 718-р
**«Апантаныя»** — цыкл відэарэпартажаў пра грамадзянскую супольнасць у Беларусі, створаны беларуска-польскай здымачнай камандай у 2011—2013 гадах. У цыкл уваходзіць 18 рэпартажаў, якія даступныя на сайце YouTube.

Цыкл накіраваны на падтрымку і развіццё грамадзянскай супольнасці ў Беларусі з дапамогай відэаматэрыялаў. Яго назва — «Апантаныя» — азначае людзей адданых сваёй справе. Апантаных культурай, экалогіяй, сацыяльнай дапамогай і г.д. Цыкл паказвае грамадскіх актывістаў з розных гарадоў, рознага полу і ўзросту, людзей, якія хочуць зрабіць штосьці карыснае для грамадства. У яго межах быў таксама арганізаваны конкурс відэагісторый пра грамадска актыўных жыхароў Беларусі: «Апантаныя грамадскай актыўнасцю».

### Спіс рэпартажаў

1. «Апантаныя» нашым домам
2. «Апантаныя» стрыт-артам
3. «Апантаныя» традыцыяй
4. «Апантаныя» птушкамі
5. «Апантаныя» анёлы-ахоўнікі
6. «Апантаныя» мастацтвам
7. «Апантаныя» мы — дзецям
8. «Апантаныя» Дзедзіч
9. «Апантаныя» Мае сэнс
10. «Апантаныя» пра катоў і сабак
11. «Апантаныя» турнір нефармалаў
12. «Апантаныя» Velogrodno
13. «Апантаныя» Шаблі
14. «Апантаныя» супраць смяротнага пакарання
15. Апантаныя. Вікіпедысты

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 5 лістапада 2013.
2. ↑   Архівавана 24 студзеня 2013.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны канал праекту
* Афіцыйны рахунак на Facebook
1 карбованец 1991 года. Аверс
**Карбо́ванец** (укр. карбо́ванець) — грашовая адзінка Украінскай дзяржавы ды Украінскай Народнай Рэспублікі ў 1918—1920, Рэйхскамісарыята Украіна ў 1942—1944, Украіны ў 1992—1996 гадах. Таксама украінская назва імперскага ды савецкага рублёў.

Этымалогія
----------

Назва «карбованец», па адным меркаванням, узнікла ва Украіне ад укр. карбувати — рабіць зарубкі (На дрэве) — старога, прымітыўнага спосаба запісваць даўгі і гаспадарскія разлікі з выкарыстоўваннем зарубак на палках.

Ва Украіне больш распаўсюджана версія, што назва бярэ пачатак ад слова укр. карбувати — «чаканіць», як указанне на працэс выраба манет ды медалёў.

У сусветным стандарце ISO 4217 назва карбованца на англійскай мове — *Karbovanet, у англамоўнай версіі сайта Нацыянальнага банка Украіны, а таксама ў радзе каталогаў — Karbovanets.*
Меркаваны выгляд храма ў антычны перыяд. Малюнак 1912 года.
**Юпітэраў храм** (харв.: Jupiterov hram) — захаваны рымскі храм, частка палаца ў Спліце, аб'ект Сусветнай спадчыны.

Храм быў пабудаваны ў 295—305 гг. н. э. імператарам Дыяклетыянам і прысвечаны Юпітэру. Уваход у храм упрыгожвалі два сфінксы, зробленыя па спецыяльным заказе. Будынак быў размешчаны ў заходняй частцы комплексу побач з перыстылем. У 305 годзе Дыяклетыян пакінуў пасаду імператара і будаўніцтва храма было спынена.

Пазней, з прыходам хрысціянства ў Далматыю, храм быў ператвораны ў баптыстэрый, а крыпта атрымала імя Святога Фамы. У XI стагоддзі была ўзведзена званіца, разабраная ў 1840-х гг. Унутры храма знаходзяцца грабніцы, дзе былі пахаваныя мясцовыя архіепіскапы Іаан і Лаўр (Лоўра); таксама захавалася статуя Святога Іаана.

Зноскі
------

1. ↑  Temple of Jupiter (Baptistry) — Split Attractions Архівавана 7 жніўня 2009.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Храм Юпітэра (Спліт)**
* Роберт Адам *Ruins of the Palace of the Emperor Diocletian at Spalatro in Dalmatia*
* Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian
**Рычард Брэнт Талі** (англ.: Richard Brent Tully; нарадзіўся ў 1943) — астраном з Астранамічнага інстытута[en] ў Ганалулу (Гаваі, ЗША).

Спецыялізацыя Талі — астрафізіка галактык. Разам з Дж. Рычардам Фішэрам[en], у працы *Новы метад вызначэння адлегласцей да галактык*, ён увёў вядомую залежнасць Талі-Фішэра[en] паміж яркасцю спіральных галактык (прапарцыйнай масе іх зорак) і амплітудай іх ратацыйных крывых. Гэта залежнасць дала магчымасць рабіць даволі дакладныя ацэнкі адлегласцей да галактык. Складзены ім у 1988 годзе *Каталог блізкіх галактык* (англ.: The Nearby Galaxies Catalog) утрымлівае трохмерныя каардынаты 68 тысяч найбліжэйшых да Зямлі галактык. На аснове гэтых даных была пабудавана мадэль размяшчэння галактык у кубе з бокам у 700 мільёнаў светлавых гадоў і з цэнтрам у Зямлі. Візуалізацыя гэтых даных была аформлена ў выглядзе камп'ютарнай праграмы-планетарыя «Starry Night Pro[en]», даныя ў якой называюцца *Базай Талі* (англ.: Tully Database). У гэтай базе знаходзіцца гіперструктура, якой Талі даў назву «комплекс звышскопішчаў Рыб-Кіта».

У 2014 годзе Талі склаў трохмерную карту гравітацыйна звязанага звышскопішча, якое змяшчае наша Звышскопішча Дзевы, і назваў яго Ланіякея.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  The Academic Family Tree — 2005.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21585670'></a>
4. ↑  «A New Method of Determining Distances to Galaxies» // Astronomy and Astrophysics, Vol. 54, No. 3, February, 1977 (англ.)
5. ↑  Massive Clusters of Galaxies Defy Concepts of the Universe N.Y. Times Tue. November 10, 1987 (англ.)
6. ↑  Map of the Pisces-Cetus Supercluster Complex Архівавана 30 снежня 2008. (англ.)

Спасылкі
--------

* Хатняя старонка Талі (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ORCID |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90296090 · BNF: 12371009r · CiNii: DA00780919 · GND: 1157236804 · ISNI: 0000 0000 2797 8069 · LCCN: n85377697 · NTA: 071942718 · NUKAT: n02728216 · SUDOC: 032737297 · VIAF: 5010268, 76152636063420050814, 264152561505915441585 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дашук.
**Леані́д Андрэевіч Дашу́к** (нар. 22 чэрвеня 1932, г. Слуцк, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы міністр юстыцыі Рэспублікі Беларусь (1991—1994).

Біяграфія
---------

У 1964 г. скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства», заслужаны юрыст БССР.

У 1964-1965 гадах — следчы пракуратуры Барысаўскага раёна, пасля следчы пракуратуры Мядзельскага раёна Мінскай вобласці.

У 1965—1968 — суддзя Мядзельскага раёна Мінскай вобласці.

У 1968—1976 — суддзя Слуцкага раёна Мінскай вобласці.

У 1976—1990 — член Вярхоўнага Суда БССР.

21 лютага 1991 года быў прызначаны Міністрам юстыцыі БССР.

4 лютага 1994 года быў вызвалены ад пасады Міністра юстыцыі.

З 23 верасня 1992 года быў прызначаны суддзёй Эканамічнага Суда СНД, дзе займаў пасады Старшыні Суда і Старшыні Пленума Эканамічнага Суда СНД.

У 1997 годзе выйшаў на пенсію.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

24 кастрычніка 2000 года узнагароджаны Ганаровай граматай Эканамічнага Суда Садружнасці Незалежных Дзяржаў.

5 ліпеня 2012 года прысвоена званне «Ганаровы работнік Эканамічнага Суда Садружнасці Незалежных Дзяржаў».

Зноскі
------

1. ↑  Архівавана 25 снежня 2015. Архівавана 25 снежня 2015. Архівавана 25 снежня 2015. Архівавана 25 снежня 2015. Пастанова Вярхоўнага Савета БССР ад 21 лютага 1991 № 624-ХІІ «Аб прызначэнні міністра юстыцыі БССР» (руск.) Архівавана 25 снежня 2015.
2. ↑  Пастанова Вярхоунага Савета Рэспублікі Беларусь ад 4 лютага 1994 года № 2748-XII «Аб вызваленні ад пасады Міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь Дашука Л. А.» (руск.)
3. ↑  Пастанова Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь ад 23 верасня 1992 г. № 1835-XII «Аб прызначэнні суддзяў Эканамічнага Суда Садружнасці Незалежных Дзяржаў»

Літаратура
----------

* Біяграфія на сайце Эканамічнага Суда СНД (руск.)

  


| Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь |
| --- |
|  | 
Леанід Дашук (1991—1994) •
Валянцін Сукала (1994—1997) •
Генадзь Варанцоў (1997—2001) •
Віктар Галаванаў (2001—2011) •
Алег Сліжэўскі (2011—2021) •
Сяргей Хаменка (з 2021)
 |
**Гельмут фон Панвіц** (ням.: Helmuth von Pannwitz; 14 кастрычніка 1898 — 16 студзеня 1947) — нямецкі вайсковы дзеяч, кавалерыст, удзельнік Першай і Другой сусветных войнаў. Генерал-лейтэнант Вермахта.

Біяграфія
=========

Гельмут фон Панвіц нарадзіўся ў Бацанавіцах, Сілезія (зараз Бадзанавіцы ў Апольскім ваяводстве, Польшча). Пачатковае навучанне атрымаў у падрыхтоўчай школе для хлопчыкаў, пасля чаго атрымаў магчымасць патрапіць ў прускі кадэцкі корпус. У сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны, у 16 гадоў добраахвотнікам пайшоў у войска. Быў адзначаны ўзнагародамі, у тым ліку жалезнымі крыжамі першай і другой ступені.

У пачатку Другой сусветнай вайны кіраваў разведчым батальёнам 45-й пехотнай дывізіі. У чэрвені 1941 года прымаў удзел у штурме Брэсцскай крэпасці. Пазней удзельнічаў у стварэнні казацкіх добраахвотніцкіх сіл у складзе Вермахта. Валодаў аўтарытэтам сярод казацтва, што яны нават абралі яго атаманам (найвышэйшы чын у казацкай іерархіі).

Панвіц здаўся брытанскім войскам 11 мая 1945 года. У выніку спецыяльнай дамоўленасці паміж саюзнікамі, казакі былі перададзены савецкаму боку, што пазней ўвайшло ў гісторыяграфію як «Выдача казакоў у Ліенцы». Згодна з савецкім заканадаўствам, большасць казацкіх вайскоўцаў падлягалі доўгаму турэмнаму зняволенню альбо вышэйшай меры пакарання. Паколькі Панвіц з’яўляўся грамадзянінам Германіі, брытанцы згадзіліся, што ён не падлягае рэпатрыяцыі ў СССР. Тым не менш, Панвіц вырашыў падзяліць лёс сваіх падначаленых і добраахвотна адмовіўся ад магчымасці павяртання ў Германію. Быў пакараны смерцю 16 студзеня 1947 года ў турме Лефортава па абвінавачванні ў тэрарыстычных дзеяннях супраць СССР.

Зноскі
------

1. 1 2  von, Helmuth Pannwitz // TracesOfWar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98839586'></a>
2. ↑  *Алиев* *Р. В.* Штурм Брестской крепости — Яуза, 2012, ISBN: 978-5-699-41287-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 11859155X · ISNI: 0000 0000 1368 4334 · VIAF: 30329166 |
**Храм у гонар мучаніка немаўляці Гаўрыіла Беластоцкага** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Іўе Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. 1 мая, 67.

Гісторыя
--------

У 1993 годзе была зарэгістравана праваслаўная грамада. У 1992 годзе будынак дзіцсада быў перададзены праваслаўнай грамадзе. Будаўніцтва храма было распачата ў 1994 годзе. Да 1995 года будынак быў перабудаваны пад храм. 18 чэрвеня 1995 года епіскапам Канстанцінам храм быў асвячоны. У 2008 годзе на храме былі перароблены купалы і збудавана новая званіца.

Архітэктура
-----------

Узведзена паводле канона старажытнарускага праваслаўнага 3-часткавага храма: кубападобны асноўны аб’ём пад 4-схільным дахам, 2-ярусная шатровая званіца над прытворам, гранёная апсіда; над усімі часткамі пастаўлены цыбулепадобныя купалы на 8-гранных барабанах. Прамавугольны ўваходны праём абрамлены арачным парталам. Фасады крапаваны лапаткамі, фігурнымі нішамі. У інтэр’еры на 3-ступенчатай салее пастаўлены драўляны 2-ярусны іканастас.

Зноскі
------

1. ↑  ИВЬЕ
2. ↑  Царква ў імя святога пакутніка немаўляткі Гаўрыіла Беластоцкага Архівавана 31 снежня 2022.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Храм у гонар мучаніка немаўляці Гаўрыіла Беластоцкага (Іўе) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Рычард Дайч** (англ.: Richard Deitsch) — амерыканскі спартыўны журналіст. Ён пісаў для часопіса Sports Illustrated  (руск.) (бел. з 1997 па 2018 годы. Цяпер ён піша для сайта *The Athletic*, а таксама з’яўляецца рыдыёвядучым у Таронта.

Дайч мае ступень бакалаўра ў вобласці камунікацый і паліталогіі Універсітэта штата Нью-Ёрк у Бафала і магістарскую ступень Школы журналістыкі Калумбійскага ўніверсітэта, займая пасаду ад’юнкт-прафесара ў ёй.

На працягу 2008—2009 вучэбнага года ён стажыраваўся ў Мічыганскім універсітэце ў рамках грантавай праграмы «Knight-Wallace Fellowship  (англ.) (бел.», распрацоўвая тэму перасячэння людзей ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў са спартыўнай блогасферай.

22 лютага 2018 года было аб’яўлена, што Дайч стане пастаянным сувядучым пасляабедзеннага шоу «Prime Time Sports  (англ.) (бел.» таронцкай радыёстанцыі «CJCL  (англ.) (бел.».

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  Richard Deitsch **(нявызн.)**. *Columbia Journalism School*. Архівавана з першакрыніцы 13 April 2014. Праверана 18 April 2014.
2. 1 2   Архівавана 4 ліпеня 2018.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бухарэсцкі мірны дагавор.
Румынія (07.05.1918-10.11.1918)  
Фіялетавым: тэрыторыя перададзеная Аўстра-Венгрыі; сінім: тэрыторыя перададзеная Балгарыі; зялёным: кандамініум Цэнтральных дзяржаў; шэрым: тэрыторыя пад акупацыяй Цэнтральных дзяржаў; аранжавым: Бесарабія, якая аб'ядналася з Румыніяй 9 красавіка 1918 г.
**Бухарэсцкі мірны дагавор 1918 года** (ням. *Friede von Bukarest*, венг. *Bukaresti béke*, балг. *Букурещки договор*, рум. *Tratatul de la București*) — сепаратны мірны дагавор, заключаны 7 мая 1918 года паміж Румыніяй і Цэнтральнымі дзяржавамі. Завяршыў вайну паміж Германіяй, Аўстра-Венгрыяй, Балгарыяй і Турцыяй з аднаго боку, і Румыніяй — з іншага.

Пасля падпісання Украінай і Расіяй сепаратных мірных дагавораў з Цэнтральнымі дзяржавамі ў Брэсце адпаведна 9 лютага і 3 сакавіка 1918 года (гл. Брэсцкі мір, Украіна-Цэнтральныя дзяржавы і Брэсцкі мір), адзінай дзяржавай, якая заставалася ў стане вайны супраць Цэнтральных дзяржаў на Усходнім фронце, заставалася Румынія. Асноўная тэрыторыя краіны была акупавана праціўнікам яшчэ ў 1916 годзе, адразу па ўступлення Румыніі ў вайну.

16 лютага (1 сакавіка)  1918 Румынія ўступіла ў Бухарэсце ў перамовы з міністрамі замежных спраў Цэнтральных дзяржаў аб сепаратным міры.  Паводле заключанага дагавора Румынія вяртала Балгарыі атрыманую па дагаворы 1913 года Паўднёвую Дабруджу з дадатковыя­мі выпраўленнямі мяжы на карысць Балгарыі. Над Паўночнай Дабруджай усталёўваўся кандамініум дзяржаў Чацвярнога саюза, якія абавязваліся забяспечыць Румыніі гандлёвы шлях да Чорнага мора па лініі Чернаводэ — Канстанца. Румыніі таксама прыйшлося аддаць Аўстра-Венгрыі кантроль над праходамі ў Карпатах. Акрамя таго, Румынія перадавала Германіі ў канцэсію на 90 гадоў нафтапромыслы.

Як следства дагавора, Цэнтральныя дзяржавы пагадзіліся не выступаць супраць аб'яднання Бесарабіі з Румыніяй.

Дагавор не быў ратыфікаваны румынскім каралём Фердынандам I і пасля паражэння дзяржаў германскага блока быў адменены.

Гл. таксама
-----------

* Брэсцкі мір
* Румынская кампанія, 1916-1917

Зноскі
------

1. ↑   История дипломатии под ред. акад. В. П. Потёмкина. Т. 2, Дипломатия в новое время (1872—1919 гг.). ОГИЗ, М. — Л. 1945. Гл. 15, Брестский мир. Стр. 352—357.

Спасылкі
--------

* Поўны тэкст Бухарэсцкага мірнага дагавора 1918 года (на англ.) Архівавана 23 лютага 2013.

| ⛭Перадумовы і наступствы Першай сусветнай вайны |
| --- |
| Перадумовы | 
* Англа-германскае супрацьстаянне
* Крызісы
	+ танжэрскі
	+ баснійскі
	+ агадзірскі
* Сараеўскае забойства
* Ліпеньскі крызіс

 |
| Наступствы | 
* Людскія страты
* Грамадзянская вайна ў Расіі
* Распад Расійскай імперыі
* Брэсцкі мір
	+ Дагавор з УНР
	+ Дагавор з РСФСР
* Бухарэсцкі мір
* Расстрэл царскай сям’і ў Расіі
* Паўстанне левых эсэраў
* Парыжская канферэнцыя
* Распад Аўстра-Венгерскай імперыі
	+ Польска-ўкраінская вайна
	+ Фіумскі канфлікт
	+ Чэхаславацка-венгерская вайна
* Распад Асманскай імперыі
* Вайна за незалежнасць Турцыі
* Стварэнне Югаславіі
* Дагаворы
	+ Версальскі
	+ Сен-Жэрменскі
	+ Нёіскі
	+ Трыянонскі
	+ Сеўрскі
	+ Лазанскі
* Ліга Нацый
* Вялікая дэпрэсія

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманоўскі.
**Леанід (Лявон) Віктаравіч Раманоўскі** (1 мая 1943, в. Харошкі, Магілёўская вобласць — 24 ліпеня 2002) — беларускі мастак, педагог.

Біяграфія
---------

Скончыў аддзяленне жывапісу Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута ў 1975 годзе. Вучыўся ў А. Бараноўскага, I. Стасевіча. Працаваў у газеце «Звязда», з 1978 года выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы. Удзельнік мастацкіх выставак з 1979 года.

У 1994 годзе ўступіў у творчую суполку «Пагоня» і БСМ.

Памёр 24 ліпеня 2002 года. Пахаваны на Каладзішчанскіх могілках у Мінску.

Творчасць
---------

Працуе ў станковым жывапісе ў жанрах пейзажа, нацюрморта, тэматычнай карціны. Творы вызначаюцца экспрэсіўнасцю, каларыстычнай згарманізаванасцю, манументальнасцю. Аўтар карцін «Свежы вецер», «Нарачанскі краявід», «Вясковая дарога», «Ля мёртвага возера», «Стары парк», «Наваградак», «Свята», «Раўбічы», «Вечар», «Наваградскі краявід», «Успаміны», «Кветкі» і інш. напісаных у 1980—1990-я гг.

Сям’я
-----

У шлюбе з Вольгай Раманоўскай меў дачку Ганну (нар. 1979), таксама мастачку.

Літаратура
----------

* *Купава М. М.* Раманоўскі Леанід Віктаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Раманоўскі Леанід Віктаравіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
* Строгіна, С. Сучаснае выяўленчае мастацтва Магілёўшчыны : зборнік артыкулаў / Святлана Строгіна. — Мінск, 2009. — С. 139.
**Бу́хта** (ням.:Bucht) — невялікая частка мора, заліва, возера, вадасховішча, адасобленая ад вод часткамі сушы (выступамі берагоў, скаламі і бліжэйшымі астравамі) і абароненая імі ад хваль і ветру.

Мясцовыя ўмовы вызначаюць гідралагічны рэжым бухты, які некалькі адрозніваецца ад рэжыму прылеглых да яе вод.

Як правіла, бухты служаць зручным месцам стаянкі суднаў— напрыклад, Геленджыкская і Цэмеская бухты ў Чорным моры, Залаты Рог у праліве Басфор.

Балаклаўская бухта

Спасылкі
--------

* Самые красивые бухты мира  (руск.)

| Тыпы заліваў |
| --- |
| 
Бухта • Гавань • Губа • Заліў • Лагуна • Ліман • Рыяс • Фіёрд • Эстуарый
 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 168074166 |
**Леанід Аркадзьевіч Кастандаў** (14 (27) лістапада 1915, Керкі Туркменскай ССР — 5 верасня 1984, Лейпцыг, ГДР) — савецкі дзяржаўны дзеяч, лаурэат Ленінскай і Дзяржаўнай прэмій СССР.

Біяграфія
---------

У 1940 годзе скончыў Маскоўскі інстытут хімічнага машынабудавання.

У 1940—1953 гадах працаваў на Чырчыкскім электрахімічным камбінаце. У 1953—1958 гадах — ва ўпраўленні Міністэрства хімічнай прамысловасці, упраўленні Дзяржкамітэта Савета Міністраў СССР па хіміі. У 1958—1961 гадах намеснік старшыні, а ў 1961—1963 гадах — першы намеснік старшыні Дзяржкамітэта па хіміі пры Дзяржплане СССР. З 1963 года па 1964 год — старшыня Дзяржкамітэта хімічнага і нафтавага машынабудавання пры Джяржплане СССР — міністр СССР, у 1964—1965 гадах — старшыня Дзяржкамітэта хімічнай прамысловасці пры Дзяржплане СССР — міністр СССР, з верасня 1965 года — міністр хімічнай прамысловасці СССР. З 1980 года — намеснік старшыні Савета Міністраў СССР.

Член ЦК КПСС, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР з 1966 года.

Узнагароды
----------

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі (1951), Ленінскай прэміі (1960). Узнагароджаны трыма ордэнамі Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі «Знак Пашаны».

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены 29 лістапада 1978 года.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Армянская савецкая энцыклапедыя / пад рэд. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. ↑  Кастандаў Леанід Аркадзьевіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n82036320 · NKC: jo2016931328 · NUKAT: n2019201280 · VIAF: 305071133 |
**Бухалі́** (трансліт.: *Buchali*, руск.: Бухали) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малецкага сельсавета. Размешчана за 28 км ад Бярозы, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

Узгадваецца ў 1856 годзе як в. **Бухалы** ў Сашыцкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Памешчыкам Васілеўскім у вёсцы належалі 11 душ. Паводле перапісу 1897 года — вёска Сялецкай воласці, дзейнічаў хлебазапасны магазін. Каля вёскі знаходзіліся аднайменныя маёнткі ва ўладанні Адама Барысаўскага (1 двор, 6 жыхароў), Леакадзіі Барысаўскай (1 двор, 9 жыхароў), Антона Андронаўскага (1 двор, 11 жыхароў) і Уладзіміра Фядота (2 двары, 7 жыхароў).

У 1905 годзе — вёска, маёнтак, аколіца. З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і са жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 года на кароткі час была ўстаноўлена савецкая ўлада.

З 1921 года ў складзе Сялянскай гміны Палескага ваяводства Польшчы, з 5 лютага 1932 года ў Малесцкай гміне.

З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Малецкім сельсавеце Пружанскага раёна.

У 1941—1944 гадах акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. За гады вайны расстраляны 1 жыхар вёскі ў г. Бяроза. З 14 красавіка 1960 года ў Бярозаўскім раёне.

У 2002 годзе ўваходзіла ў саўгас імя 60-годдзя Кампартыі Беларусі.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 4 двары і 20 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 75 жыхароў, у маёнтку — 4 жыхары, у аколіцы — 10 жыхароў.
	+ 1970 — 27 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 2 двары, 3 жыхары.

Вядомыя асобы
-------------

* Аляксей Аляксандравіч Цабрук (1924—2005) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Буха́лi**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Малецкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Малеч |
| Аграгарадкі | Падкраічы |
| Вёскі | Алёхнавічы ·  Бухалі ·  Віснявічы ·  Горск ·  Грыцавічы ·  Давыдавічы ·  Залужжа ·  Лукомер ·  Пасталова ·  Паўлавічы ·  Рыгалі ·  Сасноўка ·  Хойнікі ·  Чарнічнае |
**Гемарагі́чныя ліхама́нкі** — трансмісійныя прыродна-ачаговыя вірусныя захворванні з гемарагічным сіндромам.

Вядомы гемарагічныя ліхаманкі з ныркавым сіндромам, омская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца флавівірусам, балівійская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца арэнавірусам Мачупа, крымская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца буньявірусам, аргентынская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца арэнавірусам Хунін. З гемарагічным сіндромам працякаюць жоўтая ліхаманка, ліхаманка Дэнге, ліхаманка Ласа, ліхаманка Эбола.

Літаратура
----------

* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад. А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85060231 · Microsoft: 2776430180 · NKC: ph221311 |
Межы балканскіх дзяржаў пасля Бухарэсцкага мірнага дагавора (ніжняя карта)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бухарэсцкі мірны дагавор.
**Бухарэсцкі мірны дагавор** — дагавор, які быў падпісаны ў 1913 годзе ў Бухарэсце прадстаўнікамі Сербіі, Чарнагорыі, Румыніі і Грэцыі з аднаго боку і Балгарыі з іншага боку і завяршыў Другую Балканскую вайну. Балгарыя, якая прайграла ў вайне, вымушана была саступіць значную частку захопленых у Першую Балканскую вайну тэрыторый пераможцам, а таксама Паўднёвую Дабруджу Румыніі, але захавала выхад да Эгейскага мора. Турцыя, якая таксама сярод пераможцаў, не ўдзельнічала ў падпісанні дагавора і пазней заключыла з Балгарыяй асобны Канстанцінопальскі дагавор. Усе палажэнні дагавора былі абмеркаваны на пасяджэннях камітэтаў і затым зацверджаны агульнай асамблеяй дэлегатаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бухарэсцкі мірны дагавор (1913)

| Тэрытарыяльная экспансія Румыніі |
| --- |
| 
Узнікненне Румыніі (1859) · далучэнне Паўночнай Дабруджы, страта Буджака (1878) · далучэнне Паўднёвай Дабруджы (1913) · далучэнне Бесарабіі (1918) · далучэнне Трансільваніі, Баната і Букавіны (1918) · страта Бесарабіі і Паўночнай Букавіны (1940) · страта Паўночнай Трансільваніі (1940) · страта Паўднёвай Дабруджы (1940) · утварэнне губернатарства Бесарабія (1941) · утварэнне губернатарства Букавіна (1941) · утварэнне Трансністрыі (1941) · аднаўленне кантролю над Паўночнай Трансільваніяй (1944) · страта раёна Герца (1947) · страта вострава Змяіны, часткі дэльты Дуная і часткі тэрытарыяльных вод (1948) · пашырэнне тэрытарыяльных вод каля вострава Змяіны (2009)
 |
**Караі** (венг.: Károlyi de Nagykároly) — адзін з найбольш старадаўніх дваранскіх родаў Венгерскага каралеўства. Па дакументах вядомы з пачатку XIII стагоддзя.

Радавы замак Караі — у горадзе Карэй у Парцыуме (сучасная тэрыторыя Румыніі). Графы Караі валодалі і іншымі маёнткамі ў гэтай вобласці, як, напрыклад, Ардудам.

Графскую годнасць атрымаў у 1712 годзе Шандар Караі, які быў падчас войнаў за незалежнасць пры Ракацы генералам куруцаў, затым галоўнакамандуючым і ў 1741 — фельдмаршалам.

Граф Алаіз Караі (1825—1889) быў аўстрыйскім пасланцам у Берліне, у 1866 удзельнічаў у мірных перамовах у Нікальсбургу, быў другім аўстрыйскім упаўнаважаным на Берлінскім кангрэсе, пазней паслом у Лондане.

Вядомымі прадстаўнікамі роду ў XX стагоддзі былі Міхай Караі, прэм'ер-міністр і прэзідэнт Венгрыі ў 1918—1919, а таксама Дзьюла Караі, прэм'ер-міністр у 1919 і 1931-32.

Літаратура
----------

* Карольи // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Радаводны роспіс роду Караі

| ⛭Вышэйшая арыстакратыя Венгерскага каралеўства |
| --- |
| Магнаты | 
* Другеты†
* Цылеі†
* Хуньядзі†
* Запальяі†
* Батары†
* Ракацы†

 |
| Баны | 
* Драшкавічы
* Зрыні†
* Франкапаны†
* Эрдзёдзі

 |
| Князі | 
* Бацьяні
* Грасалкавічы†
* Пальфі
* Эстэрхазі
* Фештэцічы

 |
| Графы | 
* Апані
* Банфі
* Зічы
* Караі
* Перэні
* Сечэні

 |
Завершаны ў 1930 годзе, дом Карл-Маркс-Хоф (ням.: Karl-Marx-Hof) у Дёблінга, 19-й раён Вены, лічыцца «іконай» Чырвонай Вены
**Gemeindebau** (множны лік: **Gemeindebauten**) — нямецкі тэрмін для жылога дома, які належыць абшчыне. Ён адносіцца да жылых дамоў, збудаваных муніцыпалітэтам — як правіла, для забеспячэння жыхароў недарагім дзяржаўным жыллём. Кватэры ў такім будынку можна арандаваць у адпаведнага муніцыпалітэта.

Вена
----

### Гісторыя

Гемайндэбау сталі важнай часткай архітэктуры і нават культуры Вены з 20-х гадоў XX стагоддзя. Да 1918 года жыллёвыя ўмовы, у якіх знаходзіўся расце рабочы клас горада, былі «жахлівымі» па сучасным стандартам. Калі Сацыял-дэмакратычная партыя Аўстрыі атрымала кантроль над муніцыпальнай адміністрацыяй падчас Першай Рэспублікі Аўстрыі (1918-1934 гады, так званая «Чырвоная Вена»), яна прыступіла да рэалізацыі праекта па паляпшэнню ўмоў жыцця працоўных. На працягу гэтага часу было пабудавана вялікая колькасць гемайндэбау — звычайна буйных жылых комплексаў. Калі лічыць і тыя будынкі, будаўніцтва якіх было завершана ўжо пасля лютага 1934 года, гораду ўдалося пабудаваць 64 000 кватэр у якіх пасяліліся 220 000 чалавек. Кватэры размяркоўваліся на аснове сістэмы спецыяльных балаў, паскараюць перадачу жылля сем'ям і малазабяспечаным грамадзянам.

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* *Harald A. Jahn.* Das Wunder des Roten wien: Aus den Mitteln der Wohnbausteuer. — Wien, 2015. — Т. 2. — ISBN 978-3-85161-076-5.
* *Hans Hautmann, Rudolf Hautmann.* Die Gemeindebauten des Roten Wien. — Wien: Schönbrunn Verlag, 1980.
* *Albert Lichtblau.* Wiener Wohngspolitik 1892—1919. — Wien: Verlag für Gesellschaftskritik, 1984. — ISBN 3-900351-33-3.
**Хіда** — горны хрыбет у цэнтральнай частцы вострава Хонсю, у Японіі. Даўжыня каля 140 км. Вышыня да 3190 м (гара Ярыгатаке). Складзены з кварцытаў, сланцаў, вапнякоў, гранітаў і вулканічных парод. Грэбень альпійскага тыпу з карамі і цыркамі. Вулканы Онтаке, Нарыкура і іншыя. На схілах у ніжняй частцы — шыракалістыя і мяшаныя лясы, вышэй — хвойныя. Нацыянальны парк Цюбу-Сангаку. Радовішчы свінцова-цынкавых руд.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 001166739 · VIAF: 308250644 |
Сцяг карбанарыяў
**Карбанарыі** (італ.: carbonaro) — члены строга заканспіраванага таварыства ў Італіі ў 1807—1832 гадоў.

Карбанарый па-італьянску «вугальшчык», ад аднаго з абрадаў таварыства — спалення драўнянага вугалю, што сімвалізавала духоўнае ачышчэнне яго членаў.

Палітычная праграма карбанарыяў уключала барацьбу за канстытуцыйныя пераўтварэнні. Найважнейшым пунктам гэтай праграмы было патрабаванне нацыянальнай незалежнасці і адзінства Італіі. Выразнай праграмы аб’яднання краіны ў карбанарыяў не было. Адны з іх намерваліся захапіць уладу ваенным пераваротам. Іншыя бачылі асноўную перашкоду аб’яднанню краіны ў аўстрыйскім панаванні і прапанавалі засяродзіць намаганні на барацьбе з ім. У гады напалеонаўскага панавання карбанарыям дапамагалі англічане, якія забяспечвалі іх зброяй. Аднак у першы час рух карбанарыяў не меў шырокай падтрымкі насельніцтва. Рух карбанарыяў актывізаваўся ў 1820-я гады. Карбанарыі ўзначальвалі рэвалюцыю 1820—1821 гадоў, у паўстанні праславіліся Браты Капацолі ў Каралеўстве абедзвюх Сіцылій і П’емонце. Удзельнічалі ў рэвалюцыі 1831 года ў дзяржавах Цэнтральнай Італіі.

Арганізацыі карбанарыяў (са сваімі спецыфічнымі мэтамі) былі таксама у Францыі, Швейцарыі і на Балканах.

Цікавыя факты
-------------

У 1820 годзе, па лжывым абвінавачванні ва ўдзеле ў змове карбанарыяў, у турме на востраве Мурана сем месяцаў быў зняволены будучы італьянскі сенатар Джавані Арывабенэ.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4415753-8 · NKC: ph281874 · VIAF: 242720822 |