recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Від на палацца Карсіні з боку Батанічнага саду.
**Нацыянальная акадэмія дэі Лінчэі** (італ.: Accademia Nazionale dei Lincei, часта скарочана італ.: Accademia dei Lincei — «Акадэмія рысьевокіх») — найстарэйшая акадэмія навук Італьянскай рэспублікі. Размяшчаецца ў Рыме, у палацца Карсіні.

Акадэмікі называюць сябе «рысьевокімі» (lincei) у знак прызнання асаблівай зоркасці, якая неабходна для навуковага пазнання, і якая асабліва ўласцівая рысі (іт. lince, лац. Lynx) - дзікай лясной кошцы. Эпітэт нарадзіўся з пераасэнсавання класічнага абароту «Лінкеевы вочы» - намёк на вастрыню зроку Лінкея, наперадгледчага ў арганаўтаў, і адначасова на зоркасць рысі.

Найстарэйшая навуковая акадэмія Італіі была заснавана ў 1603 годзе умбрыйскім арыстакратам Федэрыка Чэзі і на працягу трохсот гадоў заставалася інтэлектуальным цэнтрам італьянскай навукі. Першапачаткова членаў акадэміі было ўсяго чацвёра. Шостым і найбольш аўтарытэтным сябрам акадэміі стаў у 1611 Галілей. Пасля смерці графа Чэзі ў 1630 годзе дзейнасць акадэміі паступова спынілася. Апошняя кніга акадэмічных прац выйшла ў свет у 1651 годзе.

У сярэдзіне XIX стагоддзя як клерыкальныя, так і свецкія ўлады паставілі задачу адрадзіць акадэмію пад уласнай эгідай. У 1847 г. Ватыканам была заснавана Папская акадэмія навук; яе сябры называлі сябе «новымі рысьевокімі» (Нуові Лінчэі). Пасля аб'яднання Італіі кароль Віктор Эмануіл II выдаў у 1871 годзе ўказ аб стварэнні Акадэміі дэі Лінчэі як нацыянальнай акадэміі навук.

Пры Мусаліні свецкая акадэмія ўлілася ў склад новастворанай Каралеўскай акадэміі Італіі. Пасля Другой сусветнай вайны па патрабаванні Бенедэта Крочэ акадэмія была адноўлена ў ранейшым выглядзе.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт акадэміі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15373443x · CiNii: DA01033683 · GND: 35038-2 · ICCU: CFIV002279 · ISNI: 0000 0001 2195 4282, 0000 0001 0658 0024 · LCCN: n79033013 · Microsoft: 2801187332 · NKC: ko2005275878, kn20050315010 · VIAF: 126646324, 159293044, 122391212 |

 |
**Кубань** — рака ў Расіі на Паўночным Каўказе. Працякае па тэрыторыі Карачаева-Чаркесіі, Стаўрапольскага края, Краснадарскага края і Адыгеі.

Кубань бярэ пачатак у раёне гары Эльбрус і ўпадае ў Азоўскае мора (да XIX стагоддзя ўпадала ў Чорнае мора). Працягласць ракі складае 870 км, а плошча басейна — 58 тыс. км². Пачынаючы ад горада Усць-Лабінска, Кубань з'яўляецца суднаходнай.

На рацэ Кубань размешчаныя гарады Карачаеўск, Усць-Джэгута, Чаркеск, Нявіннамыск, Армавір, Новакубанск, Крапоткін, Усць-Лабінск, Краснадар, Славянск-на-Кубані і Тэмрук.

На рацэ размешчана Краснадарскае вадасховішча. Прытокі: Лаба, Уруп.

Акрамя таго рака выкарыстоўваецца для назапашвання і выпрацоўкі электраэнергіі на Кубанскім каскадзе (Зелянчукскія, Куршаўскія, Барсучкоўскія і Сенгялееўскія ГЭС) сумарнай магутнасцю больш за 620 МВт з перспектывамі павелічэння на 220 МВт.

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.551
Нацыянальны сход займае перабудаваны Бурбонскі палац — праз мост ад Плошчы Згоды
**Нацыянальная Асамблея Францыі** (фр.: Assemblée nationale) — ніжняя палата Парламента Францыі, у той час як верхняя палата — Сенат. Засядае Нацыянальная Асамблея у Бурбонскім палацы Парыжа, размешчаным на левым беразе Сены насупраць плошчы Згоды. Пале-Бурбон пабудаваны ў 1728 г. дэпутаты засядаюць у ім з 1798.

Асамблея складаецца з 577 дэпутатаў, абіраных на 5 гадоў у ходзе прамых усеагульных выбараў, якія праходзяць у два туры. Падобна сенатарам, дэпутаты выконваюць двайную ролю: назіраюць за дзеяннямі ўрада, даюць справаздачу перад Асамблеяй ў пісьмовай або вуснай форме, і прымаюць новыя законы.

Прэзідэнт Нацыянальнай Асамблеі Францыі — гэта, як правіла, прадстаўнік лідзіруючай партыі. Яму асістыруе віцэ-прэзідэнт, як правіла, прадстаўнік іншай партыі. Тэрмін мандата Нацыянальнай Асамблеі — 5 гадоў, аднак Прэзідэнт Францыі можа яго распусціць і аб’явіць датэрміновыя выбары, калі ён ужо не распускаў яго ў мінулым годзе.

Гл. таксама
-----------

* Сенат Францыі

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нацыянальная Асамблея Францыі на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
* Нацыянальная Асамблея на Палітычным атласе Архівавана 26 верасня 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Ларуса |
| Нарматыўны кантроль | GND: 35991-9 · ISNI: 0000 0001 2165 5389 · LCCN: n80004125 · NKC: kn20041006006 · VIAF: 200622476, 136786835 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крупенка.
**Юлія Вячаславаўна Крупенка** (нар. у 1984 годзе) — беларускі эканаміст, кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыла ў 2006 годзе факультэт эканомікі і менеджменту Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы па спецыяльнасці «Сусветная эканоміка і міжнародныя эканамічныя адносіны». У 2008 годзе там жа абараніла магістарскую дысертацыю па спецыяльнасці «Фінансы, грашовае абарачэнне і крэдыт». У 2010-2014 гадах навучалася ў аспірантуры Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Фінансы, грашовае абарачэнне і крэдыт».

Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата эканамічных навук па спецыяльнасці «Фінансы, грашовае абарачэнне і крэдыт» абараніла 24 кастрычніка 2018 года ў Савеце па абароне дысертацый пры Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Фінансавая ўстойлівасць перастрахоўшчыкаў як фактар стабілізацыі рынку страхавых паслуг». Навуковы кіраўнік - Марына Яўгеньеўна Карпіцкая.

23 студзеня 2019 года Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў ёй навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Эканоміка».

З 2006 года працуе ў Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы, з 2009 года па цяперашні час на пасадзе дацэнта кафедры фінансаў і бухгалтарскага ўліку.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя навуковыя даследаванні прысвечаны даследаванню рынку страхавых паслуг, фінансавай устойлівасці перастрахоўшчыкаў як фактару стабілізацыі рынку страхавых паслуг, праблемам і перспектывам развіцця перастрахавання жыцця, аналізу напрамкаў росту фінансавых рэсурсаў страхоўшчыка для павышэння яго канкурэнтаздольнасці, пытанням канкурэнтаздольнасці перастраховачнай арганізацыі ва ўмовах эканамічнай турбулентнасці, удасканалення інвестыцыйнай дзейнасці суб'ектаў страхавога рынку, рэгулявання нацыянальнай рэйтынгавай сістэмы ў кантэксце ўстойлівага развіцця эканомікі, аналізу фактараў канкурэнтаздольнасці страхавой арганізацыі ва ўмовах цыфравізацыі эканомікі, цыфравізацыі страхавога рынку як фактару павышэння яго канкурэнтаздольнасці і інш.

Спасылкі
--------

* Біяграфія на сайце факультэта эканомікі і менеджменту ГрДУ імя Янкі Купалы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · ResearcherID |
Кубанскія казакі на марцы Расіі
**Кубанскія казакі** (руск.: Кубанскія кaзаки, укр.: Кубанські казакі) або кубанцы — казакі, якія жывуць у Кубанскай вобласці Расіі. Большасць кубанскіх казакоў — нашчадкі двух асноўных груп, якія пасяліліся ў заходняй частцы Паўночнага Каўказа падчас Каўказскіх войн ў канцы 18 стагоддзя. Заходняя частка тэрыторыі (Таманскі паўвостраў і прылеглая вобласць на паўночны ўсход) з 1792 года была занята Чарнаморскім казацкім войскам, якія першапачаткова былі запарожскімі казакамі Украіны. Усходняя і паўднёва-ўсходняя частка войска раней у вядзенні хаперскіх і кубанскіх палкоў Каўказкага лінейнага казацкага войска, якія перасяліўся з Дона ў 1777 годзе.

Кубанскае казацкае войска — адміністрацыйная і ваенная адзінка кубанскіх казакоў, была ўтворана ў 1860 годзе і праіснавала да 1918 года. Падчас Грамадзянскай вайны ў Расіі, Кубанскія казакі абвясцілі Кубанскую Народную Рэспубліку, і гралі вядучую ролю ў паўднёвым тэатры канфлікту. Падчас Другой сусветнай вайна, казакі ваявалі як на баку Чырвонай Арміі, дык і вермахта. Сучаснае Кубанскае казацкае войска было адноўлена ў 1990 годзе.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кубанскія казакі
**Ключаўская Сопка**, **Ключаўскі вулкан** (руск.: Ключевская Сопка, Вулкан Ключевской) — дзеючы стратавулкан на ўсходзе Камчаткі. Маючы вышыню 4850 м, з’яўляецца самым высокім актыўным вулканам на Еўразійскім кантыненце. Узрост вулкана прыблізна 7000 гадоў.

Асноўныя звесткі
----------------

Размешчаны ў Ключаўской групе вулканаў, на адлегласці 60 км ад узбярэжжа Камчацкага заліва Ціхага акіяна, паблізу ад вулканаў Камень і Безыменны. Абсалютная вышыня вулкана складае 4850 метраў. Уяўляе сабой правільны конус з 70 пабочнымі конусамі, купаламі і кратарамі. Складзены патокамі базальтавай, збольшага андэзітавай лавы, у верхняй частцы пераважна друзлым матэрыялам. Нягледзячы на вялікую вышыню вулкана на ім няма снегу і ледавікоў. Гэта выклікана актыўнай вулканічнай дзейнасцю. Імя яму даў Уладзімір Атласаў.

З’яўляецца актыўным вулканам, за 270 гадоў адбылося больш за 50 моцных вывяржэнняў; актыўныя фумаролы і сальфатары. У кратары частыя выбухі з выкідамі вулканічных бомбаў і попелу. У ходзе вывяржэння 2004—2005 гг слуп попелу дасягнуў рэкорднай вышыні ў 8000 м. Апошняе вывяржэнне адбылося ў 2009 годзе — да яго вышыня вулкана складала 4850 м, цяпер яна набліжаецца да 5000 метрам, бо вулкан працягвае вывяргацца. З канца XVII стагоддзя да 1932 года Ключаўскі вулкан фарміраваўся толькі за кошт тэрмінальных (вяршынных) вывяржэнняў. У непасрэднай блізкасці ад вулкана знаходзіцца патухлы вулкан Камень вышынёй 4579 м.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 352. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

* Бягучая актыўнасць вулкана Ключаўскі Архівавана 9 лістапада 2010.  (руск.)
* Буйнамаштабная выява вулкана ў рэжыме On-line Архівавана 31 кастрычніка 2010.  (руск.)
* Выява вулкана ў рэжыме On-line Архівавана 15 красавіка 2012.  (руск.)
* Падрабязная інфармацыя пра вулкан  (руск.)
* Kliuchevskoi at Global Volcanism Program Архівавана 10 снежня 2020.  (англ.)
* Попелапад у райцэнтры на Камчатцы не небяспечны для жыцця людзей

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315129650 |
**Нацыянальная бібліятэка Пакістана** (англ.: National Library of Pakistan) — нацыянальная і навукова-тэхнічная бібліятэка Пакістана, знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці ад Канстытуцыйнага праспекта, Ісламабад.

Заснавана ў 1951 годзе, першапачаткова размяшчалася ў сакратарыяце Міністэрства адукацыі, аб’яднана з Ліякацкай Нацыянальнай бібліятэкай. У 1962 годзе бібліятэка атрымала права пераносу і захоўвання (у 2 асобніках) усіх абароненых аўтарскім правам работ: кніг, карт, ілюстрацый і дыяграм, надрукаваных у Пакістане. Пасля вайны 1971 года частка фонду была перадзенна Бангладэшу.

Бібліятэка мае чытальную залу 500 месц, 15 навуковых залаў, глядзельную залу на 450 месц, таксама камп’ютарны кабінет і для прагляду мікрафільмаў. У 1993 годзе бібліятэка мела 130000 тамоў і 600 рукапісаў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2157 0959 · LCCN: n81074843 · VIAF: 130195574 |
Замчышча Свіслач. План 1927 г.
**Свіслацкае княства** — удзельнае княства ў нізоўі р. Свіслач і ніжнім цячэнні р. Бярэзіны. Узгадваецца ў дакументах з XIV ст. але аформілася, відаць, у XII—XIII ст. Цэнтр — замак Свіслач (цяпер в. Свіслач у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобл. гл. Свіслацкае гарадзішча).

Геаграфія
---------

Займала тэрыторыю сучасных Асіповіцкага, Бабруйскага, Клічаўскага раёнаў Магілёўскай вобл. а таксама значную частку Бярэзінскага, Пухавіцкага, Старадарожскага і Чэрвеньскага раёнаў Мінскай вобл. Кіраўскага раёна Магілёўскай вобл. Акцябрскага і Светлагорскага раёнаў Гомельскай вобл.

Гісторыя
--------

Свіслацкі ўдзел вылучыўся са складу Менскага княства. Мяжа Свіслацкага ўдзелу з уласна Менскім ўдзелам праходзіла па ўмоўнай лініі в. Суцін — Арэшкавічы — Балоча.

Увайшло ў склад ВКЛ у 1350-я, пасля смерці апошняга свіслацкага кн. Сямёна, які не меў нашчадкаў. У 1360-я свіслацкім князем быў унук Гедзіміна Сямён Яўнутавіч, які ўзяў бок Ягайлы ў барацьбе таго з Вітаўтам. У 1387 вялікі князь Ягайла перадаў Свіслацкую воласць разам з іншымі землямі ў пажыццёвае ўладанне Скіргайлу. Пасля Свіслач — дзяржаўнае ўладанне.

З XV ст. існавала як невялікая воласць пад кіраўніцтвам вялікакняскага намесніка.

Літаратура
----------

* *Э. М. Загарульскі*. Свіслацкае княства // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 9. Рабкор — Сочы / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1973. — 640 с.: іл. карты.. С. 446.
* *З. І. Даўгяла*. Свіслацкая воласць у 1560 г. // Наш край № 12, 1927. — С. 21—37.
* *Пазднякоў В. С.* Свіслацкае княства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 263. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
**Пры́сынкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уздзенскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Прысынак.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як Прысынкаўскі (Прысынацкі) сельсавет у складзе Уздзенскага раёна Мінскай акругі БССР з цэнтрам у вёсцы Прысынак. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уздзенскім раёне БССР. 26 лютага 1932 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Мангалінова. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Прысынак. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Уздзенскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Минской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Кублішчынскі вялікі камень** — валун, знаходзіцца за 0,1 км на паўночны захад ад вёскі і за 80 м на поўнач ад шашы Новы Пагост— Мёры на вышыні 165 м над узроўнем мора за 6 км на паўночны ўсход ад Новага Пагоста і за 10 км на паўднёвы захад ад Мёраў.

Прынесены ледавіком 18–20 тыс. гадоў таму са Скандынавіі. Светла–шэры з ружовым адценнем граніт, дробназярністы, разгнейсаваны, з уключэннямі крышталёў ружовага палявога шпату асобнымі гнёздамі памерам да 4 см і вялікай колькасці цёмнаколерных мінералаў (біятыту). Даўжыня 3,85 м, шырыня і 2,95 м, вышыня 0,9 м, абвод 10,2 м, аб'ём 5,5 м³, вага 14,3 т. Цэглападобны.

Літаратура
----------

* Памяць: гісторыка–дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г.М. Маняк [і інш.]. – Мн. 1998. – С. 39 – 40.
**Свіслацкая пушча** — паўночная частка Белавежскай пушчы на правым беразе ракі Нараў, у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Плошча 25 тыс. га. 

Паўночную ўскраіну займаюць чарнічныя і мшыстыя боры і суборы. У цэнтральнай частцы ў даліне ракі Рудаўка і ўздоўж Нарава на нізінных праточных балотах растуць чорнаалешнікі з дзялянкамі ельнікаў і шыракалістых лясоў. У паўднёвай частцы масівы верхавых (хваёвых), пераходных і нізінных (пухнатабярозавых), а таксама бязлесных гіпнава-асотавых балатоў.

Літаратура
----------

* Свислочская пуща // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн. 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
**Расамаха** (*Gulo gulo*) — драпежнае млекакормячае сямейства куніцавых. Адзіны прадстаўнік роду *Gulo*.

Назва
-----

*Gulo* ў перакладзе з лацінскай — «абжора».

Апісанне
--------

Даўжыня цела да 105 см, хваста да 23 см, маса да 32 кг. Поўсць грубая, доўгая, рыжа- ці карычнева-бурая. Ад асновы хваста па баках цела шырокая рыжаватая ці жоўтая паласа. На лбе, шыі, грудэях белаватыя плямы. Ногі кароткія, масіўныя, хвост кудлаты. Мае каля хваста парныя спецыфічныя скурныя залозы, сакрэт якіх выпырсквае на адлегласць да 3 м.

Пашырэнне
---------

Пашырана ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Выдзяляюць 6 падвідаў.

Жыве ў тайзе, лесатундры, трапляецца ў тундры. У XVII—XIX ст. адзначаліся заходы расамахі ў лясную зону Еўропы (Беларусь, Украіна, Польшча) і лесастэпавую зону Заходняй Сібіры. З сярэдзіны XIX ст. на тэрыторыі Беларусі не рэгістравалася.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Драпежнік. У межах усяго арэалу вядзе адзіночны вандроўны спосаб жыцця. Індывідуальныя ўчасткі займаюць плошчу 1,5—2,0 тыс. км². Аснову харчавання складае падаль, у прыватнасці астаткі здабычы ваўкоў і мядзведзяў — ласі, алені і інш. радзей нападае на капытных звяроў самастойна, ды і то на хворых, параненых або маладых жывёл; частку здабычы хавае ў запас.

Нараджае 2—3 (зрэдку да 5) дэіцянят двойчы эа год. Гон расцянуты з красавіка да кастрычніка. Цяжарнасць 8—10 месяцаў.

Промысел
--------

Аб’ект палявання.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Расамаха** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.13. Мн. 2001, С.310

Літаратура
----------

* Расамаха // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
**Кай** (індан.: Kei) — архіпелаг на захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Малуку. Плошча — 1438 км².

Геаграфія
---------

Архіпелаг Кай месціцца на мяжы Арафурскага мора і мора Банда. Усяго налічвае 77 астравоў, аднак населены толькі 13. Найбуйнейшы востраў Кай-Бесар займае плошчу каля 550 км². 

Архіпелаг мае складаную геалагічную пабудову. Аснова буйных астравоў складаецца з метамарфічных горных парод. Назіраюцца шырокія пласты мергелю і гліны. Для ўзбярэжжаў і малых астравоў характэрны вапняковыя глебы каралавага паходжання. Астравы знакаміты сваімі белымі пляжамі. Архіпелаг знаходзіцца ў зоне частых землятрусаў.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература на працягу года вагаецца ад +23°C да +31°C. Найбольш вільготны месяц — студзень, калі колькасць ападкаў дасягае 373 мм.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кай
* Indonesia: The Kai Islands (Kei Islands)
* The Kei Islands: Perfect Paradise?
* BAB I PENDAHULUAN Архівавана 29 сакавіка 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2001007652 · VIAF: 145745917 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бекман.

**Карын (Кай) Бекман**, народжаная Тэландэр (швед. Karin (Kaj) Beckman, 2 лютага 1913, Энчэпінг — 15 жніўня 2002, Экерэ) — шведская дзіцячая пісьменніца і кніжны ілюстратар.

Біяграфія і творчасць
---------------------

Карын Тэландэр нарадзілася ў 1913 годзе ў Энчэпінгу. Яе бацька быў дырэктарам банка, а маці — мастачкай. Дзяцінства Кай прайшло ў Энчэпінгу. Скончыўшы школу для дзяўчынак у Еўле, яна паступіла ў Тэхнічную школу ў Стакгольме, а затым у Акадэмію мастацтваў. Там яна пазнаёмілася з Перам Бекманам, за якога выйшла замуж у 1939 годзе і з якім пасля стварыла мноства сумесных работ.

Кай Бекмана ілюстравала як уласныя дзіцячыя кнігі, так і кнігі іншых аўтараў. Крыніцамі натхнення для яе служылі прырода, вандроўкі і карціны такіх мастакоў, як Джота і Фра Анджэліка. У 1942 годзе яна, разам з Перам Бекманам, стварыла ілюстрацыі да кнігі Яльмара Бергмана «Lasse i Rosengård». Яна таксама ілюстравала казкі Андэрсана і першыя пяць выпускаў анталогіі дзіцячай літаратуры «Min skattkammare».

У 1969 году Кай Бекмана апублікавала кнігу для дзяцей «Lisen kan inte sova». Аднак самым яе вядомым творам стала серыя кніг пра Монса і Мары, створаная ў 1970-х гадах. Сумесна з мужам Бекман стварыла камплект лялек і масак, прызначаны для дзіцячых гульняў, а таксама складное дрэва з адтулінамі, на якім дзеці маглі размясціцца падчас чытання або адпачынку. Некаторыя з кніг Кай Бекмана створаны ў суаўтарстве з сынам Мікаэлем: яна пісала вершы, а ён рабіў да іх фотаілюстрацыі. Акрамя кніжных ілюстрацый, мастачка стварала калажы, аплікацыі і гравюры з расліннымі і казачнымі матывамі. У 1973 годзе яна стала лаўрэатам прэміі Эльсы Бескаў. Некаторыя творы мастачкі прадстаўленых у зборы Нацыянальнага музея Швецыі.

Кай Бекман памерла ў 2002 годзе на востраве Экерэ.

Зноскі
------

1. ↑  Kaj Beckman // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Kaj Beckman // The Fine Art Archive — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. 1 2 3 4 5  Karin (Kaj) Beckman 1913-02-02 — 2002-08-15 Konstnär, illustratör, författare Праверана 1 верасня 2020.
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
5. 1 2  RKDartists Праверана 11 сакавіка 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90405652 · GND: 1064987494 · ISNI: 0000 0000 8393 3180 · LCCN: n78090489 · NDL: 00432698 · NTA: 068731388 · LIBRIS: 39409 · SUDOC: 170104567 · VIAF: 71934591 |

 |
**Сяхно́віцкі крухмальны завод** — прадпрыемства, якое дзейнічала з 1903 па 1920-я гады ў вёсцы Сяхновічы Кобрынскага павета (цяпер Вялікія Сяхновічы ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі).

У 1908—1920 гадах меў паравы лакамабіль. У 1913 годзе працавала 12 рабочых, выраблена 25 тысяч пудоў крухмалу. Пры заводзе была сыраварня. Сыравіна пастаўлялася з маёнтка памешчыка.

Літаратура
----------

* Сяхно́віцкі крухма́льны заво́д / 364 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Муравейка.

**Павел Мікалаевіч Муравейка** (нар. 26 верасня 1971, Мар’іна Горка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі ваенны. Генерал-маёр. Першы намеснік Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь (з 2022).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 верасня 1971 года ў Мар’інай Горцы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці, беларус.

У 1992 годзе скончыў Мінскае вышэйшае ваенна-палітычнае агульнавайсковае вучылішча з дыпломам з адзнакай і з залатым медалём і ў далейшым ваенную службу праходзіў ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь на пасадах камандзіра мотастралковага ўзвода, роты, начальніка штаба — намесніка камандзіра мотастралковага батальёна, камандзіра мотастралковага батальёна.

Пасля заканчэння ў 2001 годзе камандна-штабнога факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь з дыпломам з адзнакай і з залатым медалём ваенную службу праходзіў на пасадах старшага афіцэра аддзела (планавання) аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, старшага афіцэра, начальніка групы, начальніка арганізацыйна-аналітычнай групы галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, начальніка аддзела галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

У 2008 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі з дыпломам з адзнакай і з залатым медалём і ў далейшым ваенную службу праходзіў на пасадах начальніка ўпраўлення, намесніка начальніка галоўнага ўпраўлення — начальніка ўпраўлення, першага намесніка начальніка галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных Сіл.

20 чэрвеня 2013 года прызначаны намеснікам начальніка Генеральнага штаба Узброеных Сіл — начальнікам галоўнага аператыўнага ўпраўлення Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

10 лютага 2022 года прызначаны першым намеснікам Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь.

У верасні 2023 года Муравейка заявіў: «У першую чаргу хацеў бы зберагчы ад тых вар'яцкіх думак і шалёных ідэй праверыць на практыцы, ці ўмеюць беларусы прымяняць гэту зброю. У нас ёсць дух, воля і гатоўнасць у выпадку неабходнасці ўсімі сродкамі абараняць нашу краіну», а ў кастрычнку таго ж года сказаў, што Беларусь мае права прасячы калідор у Літву сілай зброі ў адказ на санкцыі.

Узнагароды
----------

* ордэн «За службу Радзіме» ІІІ ступені (2016).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Главное оперативное управление Генерального штаба Вооруженных Сил Архівавана 10 лютага 2022.
2. ↑  Муравейка: цяпер як ніколі актуальна падтрыманне і развіццё ваеннай арганізацыі дзяржавы
3. ↑  Хто такі генерал Муравейка, які хоча прарубіць калідор да мора «сілай зброі» **(нявызн.)**. *Наша Ніва* (30 кастрычніка 2023).
4. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 чэрвеня 2016 года № 187 «Аб узнагароджанні»
**Класічная філалогія** — комплекс навук пра старажытную Грэцыю і Рым. Непасрэдны прадмет вывучэння класічнай філалогіі — класічныя мовы, старажытнагрэчаская і лацінская, а таксама ўсё, што на іх напісана: сачыненні старажытных паэтаў, пісьменнікаў, філосафаў, гісторыкаў, юрыстаў, палітыкаў, вучоных і г.д. Класічная філалогія — не проста адна з філалагічных дысцыплін; яна працягвае традыцыі антычнай вучонасці, злучаючы дасягненні апошняй з найноўшымі філалагічнымі метадамі.

Гл. таксама
-----------

* Антыказнаўства

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Классическая филология // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX528164 · BNF: 11933097d · GND: 4164044-5 · LCCN: sh85026710 · NKC: ph121598 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыневіч.
**Таццяна Віктараўна Грыневіч** (нар. 1980, г. Маладзечна) — беларуская мастачка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1980 годзе ў Маладзечне. Скончыла ў 1999 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава, у 2005 годзе Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2005 года.

Творчасць
---------

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў Рэспублікі Беларусь, Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічным музеі, галерэі «Саюз Творчасць», у прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Польшчы, Літвы, Латвіі, Францыі, Германіі, Італіі, ЗША, Кітая.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Салікаў.
**Андрэй Эдуардавіч Салікаў** (нар. 24 красавіка 1977 года ў Віцебску) — беларускі навуковец, педагог, кандыдат культуралогіі, дацэнт.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў ў 2001 годзе Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў па спецыяльнасці «Народная творчасць, інструментальная музыка (народная)». У 2002 годзе там жа абараніў магістарскую дысертацыю па спецыяльнасці «Культуралогія». У 2002-2005 гадах навучаўся ў аспірантуры. У 2009 годзе таксама прайшоў перападрыхтоўку ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы па спецыяльнасці «Арганізацыя работы з моладдзю». У цяперашні час навучаецца ў дактарантуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў.

Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата культуралогіі па спецыяльнасці «Тэорыя і гісторыя культуры» абараніў 25 лютага 2010 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Беларуская нацыянальная культура ва ўмовах глабалізацыі: захаванне і развіццё (тэарэтыка-культуралагічны аспект)». У 2013 годзе Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў яму навуковае званне дацэнта.

З 2007 года працуе ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы. З'яўляўся старэйшым выкладчыкам і дацэнтам кафедры моладзевай палітыкі. У цяперашні час займае пасаду прафесара кафедры моладзевай палітыкі і сацыякультурных камунікацый Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы. 

Намеснік старшыні праўлення грамадскага аб'яднання спецыялістаў па рабоце з моладдзю. Член рэдакцыйнай калегіі зборніка навуковых прац «Сучасная моладзь і грамадства».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя навуковыя даследаванні прысвечаны пытанням тэорыі і практыкі рэалізацыі маладзёжнай палітыкі, сацыякультурнай творчасці моладзі, пытанням працы з моладдзю, міжнароднага маладзёжнага супрацоўніцтва, якасці жыцця беларускай моладзі, прафесійнай культуры спецыяліста па працы з моладдзю, творчай самарэалізацыі моладзі і інавацыйнага праектавання, фінансавай граматнасці моладзі, праблемам самабытнага развіцця беларускай нацыянальнай культуры.

Спасылкі
--------

* База дадзеных «Вучоныя Беларусі»
* Біяграфія на сайце РІВШ Архівавана 28 кастрычніка 2021.
* Салікаў Андрэй Эдуардавіч, кандыдат культуралогіі на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 167986 |
Адна з частак механізму
Схема механізму
**Антыкітэрскі механізм** (грэч. Μηχανισμός των Αντικυθήρων) — механічная прылада, знойдзеная ў 1902 годзе на затанулым старажытным судне недалёка ад грэчаскага вострава Антыкітэра (грэч. Αντικύθηρα). Датуецца прыблізна 100 годам да н.э. (магчыма, да 150 гады да н.э.) Захоўваецца ў Нацыянальным археалагічным музеі ў Афінах.

Механізм змяшчаў вялікую колькасць бронзавых шасцярняў у драўляным корпусе (які амаль адразу рассохся і разваліўся пасля уздыму на паверхню), на якім былі размешчаны цыферблаты са стрэлкамі і, паводле рэканструкцыі гама-тамаграфіяй, выкарыстоўваўся для разліку руху нябесных целаў. Іншыя прылады падобнай складанасці невядомыя ў эліністычнай культуры. У ім выкарыстоўваецца дыферэнцыяльная перадача, якая была вынайдзена не раней за XVI ст. а ўзровень мініятурызацыі і складанасць супастаўныя з механічнымі гадзіннікамі XVIII ст. Прыблізныя памеры механізму ў зборы 33×18×10 см.

Гл. таксама
-----------

* Астраномія Старажытнай Грэцыі
* Нябесны дыск з Небры
* Недарэчны артэфакт
* Экселігмас
* Эфеб з Антыкітэры

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Антыкітэрскі механізм
* The Antikythera Mechanism Research Project Праект па Даследаванні Антыкітэрскага Механізму (з 2005) Архівавана 5 кастрычніка 2012. (англ.) (фр.) (ісп.)
* American Mathematical Society’s The Antikythera Mechanism I Архівавана 27 красавіка 2006. The Antikythera Mechanism II Архівавана 8 красавіка 2005. (англ.) з Java-анімацыяй
* The Antikythera Calculator (Italian and English versions)
* YAAS-Yet Another Antikythera Simulator. A 3D Simulator in VRML
* Бег са старажытнай скрынкі ў нашу эру скончаны машынай Архівавана 10 снежня 2006.
* *Pastore, Giovanni* Antikythera E I Regoli Calcolatori, Rome, 2006, privately published
* *Pastore, Giovanni* The Discovery of Archimedes' Orrery
* Did gearwheels inspire epicycles? Архівавана 17 сакавіка 2013.
* Professors Alan Thorndike and James Evans: The meaning of the mechanism Архівавана 16 лютага 2012.
* Planets and Anomalies in the Antikythera Mechanism Архівавана 25 снежня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 17140696n · GND: 7738934-7 · LCCN: sh2009003044 · Microsoft: 2777616126 · NKC: ph1088794 · VIAF: 196750699 |

 |
**«Наргі́з»** (азерб.: Nərgiz) — другая опера азербайджанскага кампазітара, заслужанага дзеяча мастацтваў Азербайджанскай ССР Мусліма Магамаева  (руск.) (бел. складзеная ў 1935 годзе. Лібрэта складзена пісьменнікам Мамедам Ардубадзі  (руск.) (бел.. Лічыцца найбольш значным творам Магамаева. Музыка оперы прасякнута інтанацыямі народных песень. У 1938 годзе ў рэдакцыі Рэйнгальда Гліэра  (руск.) (бел. опера была паказана ў дні Дэкады азербайджанскага мастацтва ў Маскве. Гэта першая опера, прысвечаная барацьбе сялян Азербайджана пад кіраўніцтвам бакінскага пралетарыяту за Савецкую ўладу. «Наргіз» з'яўляецца першай азербайджанскай операй на сучасную тэму.

Зноскі
------

1. 1 2  *Э. Г. Абасова*. Магомаев А. М. Музыкальная энциклопедия  (руск.) (бел.. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор. Под ред. Ю. В. Келдыша. 1973—1982.
2. ↑  История Азербайджана. — Баку: Изд-во АН Азербайджанской ССР, 1963. — Т. 3, часть 2. — С. 71-72.
3. ↑  *Г. Кулиева, Д. Мамедов, А. Мамедова.* Бюль-Бюль. — Ишиг, 1983. — С. 41. — 134 с.
«**Інтэрфакс**» — расійскае прыватнае інфармацыйнае агенцтва, заснаванае ў часы СССР у ліпені 1989 года. У 1994—2021 гадах мела падраздзяленне ў Беларусі.

Структура
---------

У склад агенцтва ўваходзяць галіновыя службы «Інтэрфакс-АВН», «Інтэрфакс-АГІ», «Інтэрфакс-АКІ», «Інтэрфакс-АНІ», «Інтэрфакс-АФІ», «Інтэрфакс-Дылінг», «Інтэрфакс-Тэлеком». Агенцтва мае падраздзяленні ў 7 з 8 федэральных акруг Расіі, акрамя Паўночна-Каўказскай. Таксама мае падраздзяленні ў такіх краінах, як Азербайджан, Англія, Беларусь, ЗША, Казахстан, Кітай, Германія, Польшча, Украіна.

Паводле паведамленняў СМІ ў красавіку 2007 года інфармацыйная група «Interfax» набыла 90 % акцый інфармагенцтва «Финмаркет». Па інфармацыі «Газета. Ru», кампанію пачалі рыхтаваць да продажу яшчэ ў 2006 годзе, для чаго была праведзена ацэнка бізнесу. Па выніках гэтай ацэнкі кошт «Финмаркет» склаў парадку 7 мільёнаў долараў ЗША. Аднак і «Interfax», і «Финмаркет» сцвярджаюць, што сума пагаднення амаль у два разы менш за гэтую лічбу.

Беларусь
--------

10 красавіка 1994 года агенцтва стварыла падраздзяленне ў Беларусі, што ў 2009 годзе налічвала больш за 70 супрацоўнікаў. 1 студзеня 2022 года інфармацыйнае агенцтва «Інтэрфакс-Захад» спыніла сваю дзейнасць у Беларусі «ў сувязі са зменамі, унесенымі ў Закон аб сродках масавай інфармацыі Рэспублікі Беларусь у маі 2021 года». Пасля адпаведных паправак у Закон заснавальнікам СМІ ў Беларусі не можа выступаць замежная юрыдычная асоба, а таксама замежны грамадзянін або асоба без грамадзянства. Акрамя гэтага, ім не можа быць юрыдычная асоба, у якой 20 або больш % паёў валодаюць замежная дзяржава або замежныя грамадзяне. Супрацоўнікі «Інтэрфакса-Захад» пры закрыцці пераўладкаваліся ў камунікацыйнае агенцтва «Драйв-медыя» і на партал «Смарт Прэса».

Крыніцы
-------

1. ↑  Навіны Архівавана 30 лістапада 2015.. — Афіцыйны сайт Групы «Інтэрфакс». (руск.)
2. ↑  «Газета. Ru», «Интерфакс» по дешевке прикупил интернета", 3 красавіка 2007 Архівавана 19 кастрычніка 2008.
3. ↑  Сяргей Воляк (10 красавіка 2009). "Нашыя калегі з аднаго з вядучых на беларускім медыярынку агенцтва «Інтэрфакс» святкуюць 15-гадовы юбілей". Белтэлерадыёкампанія. Праверана 23 красавіка 2013. `{{cite news}}`: Шаблон цытавання мае пустыя невядомыя параметры: `|trans_title=`, `|separator=`, `|month=`, і `|coauthors=` (даведка)
4. ↑  "«Дачка» расійскага «Інтэрфакса» сыходзіць з Беларусі". Партал «Наша Ніва». 31 снежня 2021. Праверана 9 студзеня 2022. `{{cite news}}`: Шаблон цытавання мае пустыя невядомыя параметры: `|trans_title=`, `|separator=`, `|month=`, і `|coauthors=` (даведка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Інтэрфакс
* Падраздзяленне ў Беларусі (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · Одноклассники · Facebook · Telegram · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 6134110-1 · VIAF: 143819520 |
**Траншэлія** (*Tranzschelia*) — род іржаўных грыбоў сямейства пукцыніевых.

Адрозніваецца 10 відаў. Пашыраны ўсюды. Выклікаюць іржу раслін. На Беларусі найбольш вядомая траншэлія слівовая (*Tranzschelia pruni-spinosae*) — рознагаспадаровы паразіт, узбуджальнік пераважна іржы слівы.

Міцэлій міжклетачны з гаўсторыямі, праз якія грыб паглынае пажыўныя рэчывы з клетак расліны-гаспадара. Спермагоніі (пікніды) амаль шарападобныя, ад карычневых да чорных. Эцыдыі (умяшчальня для двух’ядзерных спор — эцыдыяспор) адзіночныя, чашападобныя, ярка-жоўтыя. Эцыдыяспоры ў ланцужках, пакрытыя бародаўчатай абалонкай, пры пападанні на лісце з іх развіваюцца парошыстыя пустулы, дзе знаходзяцца летнія споры (урэдаспоры). За лета адбываецца некалькі такіх споранашэнняў. У канцы лета на іх месцы развіваюцца новыя пустулы, што маюць двухклетачныя, з глыбокай перацяжкай пасярэдзіне тэлейтаспоры, якія распадаюцца на 2 клеткі (характэрная адзнака роду). Служаць для перазімоўкі грыба.

Літаратура
----------

*Бельская С. І.* Траншэлія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
**Шверы́нскі замак** (ням.: Schweriner Schloss) — палац з тысячагадовай гісторыяй у горадзе Шверын у Германіі, зямля Мекленбург — Пярэдняя Памеранія. Размяшчаецца ў цэнтры горада на Палацавым востраве, які злучаны двума мастамі з горадам і палацавым садам. Працяглы час служыў рэзідэнцыяй мекленбургскіх герцагаў, а ў наш час у палацы засядае ландтаг Мекленбурга — Пярэдняй Памераніі.

Раней на месцы палаца на маленькім востраве ў Шверынскім возеры ў 965 годзе была пабудавана славянская крэпасць.
Сучасны палац, які эклектычна змяшаў некалькі архітэктурных стыляў, пабудаваны ў 1845-1857 гадах па заказе вялікага герцага Мекленбург-Шверынскага ў сярэдзіне XIX стагоддзі архітэктарам Георгам Адольфам Дэмлерам.

Гл. таксама
-----------

* Замкі Мекленбурга — Пярэдняй Памераніі

* 
* Від на замак з паўднёвага боку. 2009 годВід на замак з паўднёвага боку. 2009 год
* Замак у маі 2011 годаЗамак у маі 2011 года
* Від з паўднёвага ўсходуВід з паўднёвага ўсходу
* 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4244878-5 · LCCN: sh88007366 · VIAF: 234681829 |
**Польскі нацыяналізм** (польск.: Nacjonalizm polski) — грамадска-палітычная плынь у Польшчы, заснаваная на нацыяналістычных перакананнях. 

З пункту бачання гістарычнай рэтраспектывы, польскі нацыяналізм адносіцца да нацыяналізмаў «сепаратыўнага» тыпу, паколькі яго станаўленне звязана з пошукам шляхом аб’яднання польскіх зямель, падзеленых у XVIII стагоддзі паміж Расіяй, Прусіяй і Аўстрыяй. Прадстаўнікі плыні падкрэсліваюць сваю прыхільнасць каталіцкім нормам, прадстаўляючы сваю краіну як аплот хрысціянства. Польскі нацыяналізм увабраў у сябе антынямецкія, антырускія, антыўкраінскія і антыяўрэйскія матывы.

У сучаснай Польшчы найбольш уплывовай нацыяналістычнай партыяй лічыцца Ліга польскіх сямей.

Спасылкі
--------

* Польский национализм
**Іва́н Канстанцінавіч Ка́бушкін** (15 (2) лютага 1915, вёска Малахоўцы Баранавіцкага раёна — 1943) — удзельнік мінскага камуністычнага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

У Чырвонай Арміі з 1935 года. У 1939—1940 удзельнічаў у савецка-фінскай вайне.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны трапіў у палон, у Мінску здзейсніў пабег і ўключыўся ў антыфашысцкую барацьбу.

Увосень 1941 года на чале невялікай баявой групы выконваў выведныя і дыверсійныя аперацыі, здзяйсняў налёты на варожыя аўтамашыны; па заданні кіраўніцтва мінскага падполля і камандавання партызанскіх атрадаў і брыгад здабываў зброю, боепрыпасы, медыкаменты, ратаваў людзей з лагераў смерці. Меў падпольныя клічкі *Жан*, *Бабушкін*, *Сашка*, *Назараў*. З мая 1942 года з’яўляўся кіраўніком аператыўнай групы мінскага падпольнага гаркама партыі па барацьбе з варожымі агентамі і правакатарамі. Удзельнічаў у выданні і распаўсюдзе нелегальнай літаратуры.

4 лютага 1943 года пры выкананні баявое задачы быў схоплены гітлераўцамі. Загінуў у фашысцкіх засценках.

Ушанаванне памяці
-----------------

У 1965 годзе Івану Кабушкіну пасмяротна было нададзена званне Героя Савецкага Саюза.

Яго імем названая вуліца і школа ў Мінску, а таксама пасёлак у Баранавіцкім раёне.

На будынку трамвайнага дэпо ў Казані, дзе ён працаваў, усталяваная мемарыяльная дошка. На радзіме героя і ў пасёлку Мірны Баранавіцкага раёна ўсталяваныя помнікі.

Зноскі
------

1. ↑  Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X

Спасылкі
--------

* Іван Канстанцінавіч Кабушкін на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рабец.
**Таццяна Дзмітрыеўна Рабец** (нар. 1972) — беларускі этнолаг, фалькларыст. Кандыдат філалагічных навук (2013), дацэнт (2017).

Біяграфія
---------

У 1996 годзе скончыла факультэт беларускай філалогіі і культуры Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка па спецыяльнасці «настаўнік беларускай мовы і літаратуры», у 2004 годзе — аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У 2005-2018 гадах навуковы супрацоўнік Цэнтра даследавання беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У 2013 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Сістэма вобразаў усходнеславянскіх замоў». У 2017 г. прысвоена званне дацэнта па спецыяльнасці «Літаратуразнаўства».

Прайшла курсы павышэння кваліфікацыі ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы па навучальных праграмах «Інтэрактыўныя тэхналогіі працы з моладдзю падчас удасканаленні ідэалагічнай і выхаваўчай працы ва ўстанове вышэйшай адукацыі», «Адукацыйны працэс ва ўмовах мадэрнізацыі сістэмы вышэйшай адукацыі».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўны кірунак навуковай дзейнасці — традыцыйная і сучасная духоўная культура ўсходніх славян.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клышка.
**Міхась Канстанцінавіч Клышка** (8 ліпеня 1925, вёска Данейкі, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 10 студзеня 1984) — беларускі мовазнавец.

Біяграфія
---------

Брат А. Клышкі. Скончыў БДУ (1958). Працаваў журналістам, у 1967—81 у выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя».

Аўтар першага ў беларускай лексікаграфіі «Слоўніка сінонімаў і блізказначных слоў» (1976, 2-е выд. 1993), праілюстраванага матэрыяламі з твораў беларускіх пісьменнікаў, фальклору, навуковых, навукова-папулярных, даведачных і перыядычных выданняў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Саламевіч І. Клышка // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн. 1999.
* Сцяпко П. Беларускі сінанімічны... // Полымя. 1997. № 4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CONOR: 129193571 · GND: 1028777981 · ISNI: 0000000114340485 · NUKAT: n95019393 · SUDOC: 160310458 · VIAF: 167354425 |

 |
Шаблон:Падобныя сімвалы
Шаблон:Друкарскі знак
**Æ**, **æ** (**эш**; Шаблон:Курсіў) — літара пашыранай лацінкі; графема, якая складаецца з літар **A** і **E**. Пачаткова лігатура, якая пазначае лацінская дыфтонг, пазней стала поўнай літарай алфавіту некаторых моў, такіх як дацкая, фарэрская, нарвежская і ісландская.

Выкарыстанне
------------

Выкарыстоўваецца ва англійскай мове, лацінскай, французскай, ва германскіх мовах; ва асецінскай мове.

Сімвал [æ] выкарыстоўваецца ў МФА для абазначэння ненапружанага неагубленага галоснага пярэдняга шэрагу нізкага ўзвышэння, як у англійскам слове *cat* (бел.: кот), хутчэй за ўсё, гэты гук у старажытнаанглійскай і пазначаўся адпаведнай літарай.

Кадаванне
---------

| Графема
  | HTML
  | Юнікод
  | TeX
  |
| --- | --- | --- | --- |
| Æ
  | Æ
  | U+00C6
  | \AE
  |
| æ
  | æ
  | U+00E6
  | \ae |

Варыянты літары
---------------

Варыянты літары з рознымі дыякрытычнымі знакамі:

* Ǣ ǣ
* Ǽ ǽ
* Æ̀ æ̀
* Æ̂ æ̂
* Æ̃ æ̃

Кірыліца
--------

Асноўны артыкул: **Ӕ**
У кірылічным алфавіце ёсць ідэнтычная літара — **Ӕ**, **ӕ**.

Гл. таксама
-----------

* Ch · ch
* Ł · ł

Зноскі
------

1. ↑  L2/20-252R: Unicode request for IPA modifier-letters (a), pulmonic **(нявызн.)** (8 лістапада 2020).
2. ↑  Больш падрабязную інфармацыю можна знайсці ў іх запісах на Вікіслоўніку ( ǣ,  ᴂ, etc.), і на старонцы прыкладання:  Variations of *ae*.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| Шаблон:Вытворныя літары | Шаблон:Вытворныя літары |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Камінскі.
**Анджэй Суліма Камінскі** (польск.: Andrzej Sulima Kamiński) (1935, Кракаў, Польшча) — польскі гісторык, заснавальнік і дырэктар Інстытут грамадзянскай прасторы і публічнай палітыкі універсітэта Лазарскага. Dr. habil. прафесар, замежны член Польскай акадэміі ведаў  (польск.) (бел. (з 1997).

Біяграфія
---------

У 1953 скончыў Новадворскій ліцэй (Кракаў). У 1958 скончыў факултэт філасофіі і права Ягелонскага ўніверсітэта, і ў 1966 атрымаў ступень доктара філасофіі (Ph.D.). Скончыў дактарантуру ва ўніверсітэтах Стэнфарда і Оксфарда.

У 1970—1982 працаваў выкладчыкам у Калумбійскім універсітэце, а з 1982 у выкладаў гісторыю у Джорджтаўнскім універсітэце. У якасці запрошанага выкладчыка чытаў лекцыі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі, Фордхемскім універсітэце, Яўрэйскім універсітэце у Іерусаліме, Пітсбургскім універстэце і Варшаўскім універсітэце.

У чэрвені 2006 заснаваў Інстытут грамадзянскай прасторы і публічнай палітыкі пры Школе Высшай школе камерцыі і права.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Спецыялізуецца на гісторыі Рэчы Паспалітай, цэнтральнай і ўсходняй Еўропы і Расіі XVI—XVIII стст. У сваіх працах зходзіць з разумення Рэчы Паспалітай як шматнацыянальнай дзяржавы. Падкрэслівае ўзаемасувязь паміж грамадзянскай традыцыяй і сістэмай каштоўнасцяў Рэчы Паспалітай і ідэямі, якія вызначаюць фундамент і развіццё сучаснай інтэграцыі еўрапейскіх народаў.

Узнагароды
----------

3 сакавіка 2008 праф. Камінскі ўзнагароджаны Ордэнам Адраджэння Польшчы 5 ступені.

Працы
-----

* Historia Rzeczypospolitej Wielu Narodów 1505—1795: obywatele, ich państwa, społeczeństwo, kultura / Andrzej Sulima Kamiński. — Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000. — 264 s.: 3 mapy. — ISBN 8385854606.
* Republic vs. Autocracy: Poland-Lithuania and Russia, 1686—1697 / Kaminski Andrzej Sulima Kaminski; Harvard Ukr. Research Inst. — Cambridge, 1993. — X, 312 p. — (Harvard ser. in Ukrainian Studies). — ISBN 0-916458-49-0.
* Рэспубліка супраць Аўтакратыі: Рэч Паспалітая і Расія ў 1686―1697 гадах / Анджэй Суліма Камінскі; [пер. з англ. А. Мартынаў]. — Мн.: І. П. Логвінаў, 2009. — 348, [1] c.: табл. — (Кнігарня «Наша Ніва»). — ISBN 978-985-6901-44-0.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Prof. Andrzej Sulima Kamiński doktorem honoris causa Akademii Kaliskiej(нявызн.). *Uniwersytet Kaliski* (25 кастрычніка 2022). Праверана 20 сакавіка 2024.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 144043602 · CiNii: DA10277758 · ISNI: 0000000117632125 · LCCN: nr94006700 · LNB: 000225703 · NKC: js2011649972 · NTA: 071452133 · NUKAT: n94209531 · SUDOC: 091553415 · VIAF: 51903251 |

 |
**Кінатэатр «Перамога»** (руск.: Кинотеатр «Победа») — кінакомплекс, размешчаны на вуліцы Леніна Новасібірска. Адкрыўся ў 1926 годзе, у складзе комплексу «Палац працы» (цяпер Сібірскі дзяржаўны ўніверсітэт воднага транспарту), пад назвай «Пралеткіно» і стаў не толькі самым буйным кінатэатрам у горадзе (800 месцаў для гледачоў), але і самым перадавым: у 1932 годзе тут пачалі паказваць гукавыя фільмы. У 1932 годзе быў перайменаваны ў «Кастрычнік», падчас Вялікай Айчыннай вайны ў будынку размяшчаўся завод ім. Камінтэрна, эвакуіраваны з Ленінграда. У 1952 годзе пасля рэканструкцыі кінатэатр быў адкрыты пад сённяшняй назвай «Перамога». Пасля некалькіх гадоў забыцця і маштабнай рэканструкцыі, праведзенай інтэрнацыянальнай камандай архітэктараў, дызайнераў і будаўнікоў, кінатэатр адкрыўся ў 2006 годзе. Цяпер гэта сучасны культурны цэнтр, тут размешчана 7 кіназалаў агульнай умяшчальнасцю 1101 месцаў, канферэнц-зала, галерэйная прастора, кавярня «Утровечера», кіна-кафэ «Прэм’ера», начны клуб і летняя канцэртная пляцоўка.