Гродзенскае ўзвышша на карце Беларусі
Саколкаўскае ўзвышша на карце Польшчы
**Гродзенскае ўзвышша** — заходняя частка Паўднёва-Заходняга адгалінавання Беларускай грады.

Геаграфія
---------

Узвышша займае частку Гродзенскай вобласці Беларусі з г. Гродна. Мяжуе на поўначы і ўсходзе з Нёманскай нізінай, на поўдні — з Ваўкавыскім узвышшам. На захадзе адгор’і Гродзенскага ўзвышша заходзяць на тэрыторыю Польшчы, дзе вядомы пад назвай **Саколкаўскае ўзвышша** (польск.: Wzgórza Sokólskie). На ўсходе мяжуе са Скідзельскай нізінай. Плошча 1,4 тыс. км². Максімальная вышыня 247 м над узроўнем мора. Працягласць з поўначы на поўдзень 70 км, з захаду на ўсход — каля 40 км.

Геалогія
--------

У фарміраванні ўзвышша ўдзельнічалі ледавікі не менш як чатырох зледзяненняў. Уздзеянне бярэзінскага ледавіка на подсцільныя пароды прывяло да ўзнікнення каля Гродна вялікіх ледавіковых лагчын з адзнакамі днішча да −167,5 м, магутных мелавых гляцыядыяліраў і буйных адорвеняў. Канчатковае фарміраванне канцова-марэнных град (Капцёўскай, Магілянскай, Кулеўскай, Дуброўскай і інш.) адбылося ў сярэднім антрапагене ў час дняпроўскага і сожскага зледзяненняў. Паўночная і паўночна-заходняя часткі ўзвышша — маламагутныя краявыя ўтварэнні (камы) паазерскага ледавіка.

Рэльеф
------

Саколкаўскае ўзвышша ў гміне Крынкі
Вылучаюцца асобныя канцова-марэнныя грады — Капцёўская, Магілянская, Кулеўская, Дуброўская і іншыя. Сустракаюцца марэнныя раўніны (Індурская і Раціцкая, вышыня 180—210 м) і плато. На ўсходзе ўзвышша праходзіць даліна прарыву Нёмана.

Гродзенскае ўзвышша мае пераважна хвалістую паверхню з невялікімі ўзгоркамі-астанцамі. Найбольшая вышыня 247 м (за 12 км на поўдзень ад Гродна), над урэзам Нёмана прыўзнята на 157 м. На ўскраінах пашыраны буйны ўзгорыста-ўвалісты рэльеф з амплітудай вышынь да 20—25 м. Града прарэзана шырокай далінай Нёмана і яго прытока Ласосны, да якой з усходу каля Гродна падыходзіць больш вузкая даліна прарыву Нёмана (шырыня рэчышча 50—100 м), што ўтварылася на ўчастку марэннага завалу ледавіковай лагчыны і прадаліны Нёмана старажытнымі ледавікамі. Па берагах даліны глыбокія яры (равы), адзін з якіх — Калодзежны Роў аб’яўлены помнікам прыроды. Будова даліны Нёмана складаная, вылучаюцца верхняя і 8 лакальных тэрас, 3 поймавыя ўзроўні.

Флора
-----

Лясы хваёвыя са значнай прымешкай дубу, клёну, ясеню, ліпы. У даліне Нёмана на схілах буйных яраў растуць барбарыс, глог, шыпшыннік, у поймах рэчак — вярба, бяроза, вольха.

Гаспадарчае асваенне
--------------------

Глебы на ўзвышшы пераважна дзярнова-падзолістыя. Пад раллёй каля 40 %, пад лесам 9 % тэрыторыі. Маляўнічыя ўзгоркі Гарадзенскага ўзвышша — папулярныя месцы паходаў выходнага дня.

Зноскі
------

1. 1 2  Гродненская краевая ледниковая возвышенность(недаступная спасылка)  (руск.)
2. 1 2  Беларусь: Энцыкл. даведнік / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 243. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Літаратура
----------

* Геаграфія Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1992. — С. 56—57.
* Беларусь: Энцыкл. даведнік / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 243. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Гродненская краевая ледниковая возвышенность(недаступная спасылка)  (руск.)

| ⛭Рэльеф Беларусі |
| --- |
| Узвышшы | 
* Аляхновіцкае
* Аршанскае
* Асвейская града
* Ашмянскае
* Барысаўская града
* Браслаўская града
* Валожынскае
* Ваўкавыскае
* Віцебскае
* Гарадоцкае
* Горацка-Мсціслаўскае
* Гродзенскае
* Докшыцкае
* Івянецкае
* Канстанцінаўская града
* Капыльская града
* Лагойскае
* Лукомскае
* Мазырская града
* Мінскае
* Навагрудскае
* Нешчардаўскае
* Плешчаніцкае
* Пышнагорскае
* Радашковіцкае
* Свірская града
* Свянцянскія грады
* Слонімскае
* Ушацка-Лепельскае
* Юравіцкае

 |
| Раўніны | 
* Алаўская
* Аршанска-Магілёўская
* Бабруйская
* Баранавіцкая
* Вілейская
* Воранаўская
* Высокаўская
* Заборская
* Загароддзе
* Капаткевіцкая
* Касцюковіцкая
* Косаўская
* Крывіцкая
* Лагішынская
* Лідская
* Люсінаўская
* Мазырска-Лельчыцкая
* Маларыцкая
* Нараўска-Ясельдзінская
* Нарачанская
* Пружанская
* Прыбужская
* Пухавіцкая
* Салігорская
* Свяцілавіцкая
* Сенненская
* Слаўгарадская
* Стаўбцоўская
* Столінская
* Хойніцка-Брагінскія вышыні
* Церахоўская
* Цэнтральнабярэзінская
* Чашніцкая
* Чачорская
* Шумілінская

 |
| Нізіны | 
* Азарыцкая
* Брэсцкая
* Васілевіцкая
* Верхнебярэзінская
* Верхнянёманская
* Верхняпрыпяцкая
* Вятчынская
* Дзісненская
* Жыткавіцкая
* Камарынская
* Лунінецкая
* Лучоская
* Полацкая
* Прыдняпроўская
* Рэчыцка-Сожская
* Светлагорская
* Скідальская
* Слуцка-Арэская
* Стрэшынская
* Суражская
* Сярэднянёманская
* Сярэдняпрыпяцкая
* Убарць-Славечанская
* Хойніцкая
* Ясельдзінска-Слуцкая

 |