recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мірасла́вас** (літ.: Miroslavas, традыцыйная беларуская назва — **Міраслаў**) — вёска ў Алітускім раёне Алітускага павета Літвы. Цэнтр Міраславаскай сянюніі. Размешчана за 12 км на захад ад Алітуса. Насельніцтва на 2011 год — 382 чалавекі.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Міраслаў упамінаецца ў XVII ст. У гэты час ён уваходзіў у склад Троцкага павета Троцкага ваяводства.

У XVIII ст. Міраслаў атрымаў статус мястэчка. У 1719 годзе тут збудавалі драўляны касцёл.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Міраслаў апынуўся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Сувалкаўскай губерні.

На 1827 год у Міраславе было 33 будынкі.

### Найноўшы час

Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Міраслаў апынуўся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 328 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 382 чал.

Славутасці
----------

Капліца
* Капліца
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1847)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  Chlebowski B. Mirosław // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VI: Malczyce — Netreba (польск.). — Warszawa, 1885. S. 497.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міраславас
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **Міраслаў Шатан** |
|  |
| *Агульная інфармацыя* |
| **Нарадзіўся** | 22 кастрычніка 1974(1974-10-22) (48 гадоў)* Топальчаны, раён Топальчаны[d], Нітранскі край, Славакія
 |
| **Грамадзянства** | * Славакія
 |
| **Пазіцыя** | крайні нападнік |
| **Рост** | 191 см |
| **Вага** | 87 кг |
| **Хват** | леварукі ўдар[d] |
| **Драфт НХЛ** | 111 |
| Клубная кар’ера\* |
|   |   Бостан Бруінз  |
|   |   Бафала Сейбрз  |
|   |   Эдмантан Ойлерз  |
|   |   Пітсбург Пінгвінз  |
|   |   ХК Слован Браціслава  |
|   |   ХК Дынама Масква  |

**Мі́раслаў Ша́тан** (славацк.: Miroslav Šatan, [ˈmɪroslɑv ˈʃatan]; нарадзіўся 22 кастрычніка 1974 года) — славацкі хакейны правы нападнік.

Кар’ера
-------

Прафесійную кар’еру пачаў у клубе «Топальчаны», дзе ў 31 матчы сезона 1991—1992 закінуў 30 шайбаў і аддаў 22 перадачы. Пасля гэтага ён перайшоў у каманду вышэйшага дывізіёна «Дукла Трэнчын», дзе правёў два сезоны.

У 1993 годзе быў задрафтаваны клубам «Эдмантан Ойлерз» пад 111 нумарам. Да пераходу ў НХЛ гуляў у чэмпіянаце Чэхаславакіі, а пазней — Славакіі, правёў восем матчаў за зборную краіны і закінуў 9 шайбаў на Алімпіядзе-1994.

У 1994—1995 гуляў у ніжэйшых амерыканскіх лігах за чатыры розныя клубы, у наступным сезоне прабіўся ў асноўны склад «Эдмантану». Праз два сезоны быў абменены ў «Бафала Сейбрз», дзе выступаў да 2003 года. Падчас лакаўту 2004—2005 гуляў за браціслаўскі «Слован», пасля чаго ў «Сейбрз» ужо не вярнуўся. 3 жніўня 2005 заключыў кантракт з Нью-Ёрк Айлендэрс. У 2008 перайшоў у Пітсбург Пінгвінз, у складзе якіх упершыню выйграў Кубак Стэнлі—2009.

У 2010 заключыў кантракт з «Бостан Бруінз», а ў 2011 перайшоў у клуб Кантынентальнай хакейнай лігі «Дынама Масква». Пасля сканчэння сезона вярнуўся ў Славакію, дзе выступаў за «Слован Браціслава», у наступным сезоне стаў капітанам.

Узнагароды
----------

* Чэмпіён Славакіі 1994 і 2012 гадоў.
* Удзельнік матча ўсіх зорак НХЛ 2000 і 2003 гадоў.
* Уладальнік Кубку Стэнлі—2009 з Пітсбург Пінгвінз.
* Удзельнік матча ўсіх зорак КХЛ 2014 года.

Зноскі
------

1. ↑  Elite Prospects — 1999. Праверана 2 ліпеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10481575'></a>
2. ↑
3. ↑  Mirolav Šatan’s Profile at HockeyDraft.ca
4. ↑  Satan a free agent after Sabres decline option (англ.).  *ESPN* (1 жніўня 2005). Праверана 4 жніўня 2009.
5. ↑  Satan signs with Islanders (англ.).  *TSN* (3 жніўня 2005). Праверана 4 жніўня 2009.
6. ↑  Penguins sign Miroslav Satan (англ.)(недаступная спасылка).  *Pittsburgh Penguins* (3 ліпеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2009. Праверана 4 жніўня 2009.
7. ↑  Miro Šatan v Slovane! Zatiaľ na mesiac (англ.) (9 верасня 2011). Праверана 10 September 2011.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Хакейная база даных
* ESPN
* Легенды хакею


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Eurohockey.com · Hockey-Reference.com · hockeyDB · Olympedia · Olympic Channel · Зала хакейнай славы · НХЛ · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
Раскрапаваны антаблемент. Арка Канстанціна ў Рыме.
**Раскрапаваны ордар**, **раскрапоўка** — спосаб пластычнага тэктанічнага дзялення фасада, калі калона (пілястра) разам з часткай антаблемента, які знаходзіцца над ёй, і, калі ёсць, з п'едэсталам высунута адносна сцяны.

Выкарыстоўваецца для павышэння кампазіцыйнай выразнасці будынка. Гэты архітэктурны прыём быў характэрны для архітэктуры барока, якая пазбягала плоскіх фасадаў (да гэтага сустракалася ў архітэктуры Старажытнага Рыма).

Зноскі
------

1. ↑  Раскрапоўка Архівавана 1 студзеня 2023.

Спасылкі
--------

* РАСКРАПОЎКА(недаступная спасылка) // СЛОЎНІК ДОЙЛІДА
* Раскрапаваны ордар // Інфармацыйны партал «Гільдыя Дойлідаў»  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманчук.
**Караліна Раманчук** (13 лютага 2000 — 28 мая 2022, г. Віцебск) — беларуская футбалістка.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынала футбольны шлях у ДЮСШ СВК «Прагрэс-Верцялішкі» ў трэнера Міхаіла Харытанюка. У 2016-м годзе у складзе зборнай Беларусі U-17 згуляла ва ўсіх трох матчах кваліфікацыі ЧЕ-2017. У наступным годзе на дарослым узроўні дэбютавала ў складзе «Нёмана», за які выступала да канца 2020-га. За гэты час абаронца двойчы выйгравала бронзу чэмпіянату Беларусі (2019, 2020 гады), правёўшы за гродзенак 60 матчаў жаночай лігі і забіўшы адзін мяч.

На пачатку 2021 года падпісала кантракт з толькі створанай жаночай камандай «Віцебска». У дэбютным для сябе чэмпіянаце «Віцебск» фінішаваў сёмым з дзесяці. Стала лідаркай каманды па колькасці хвілін на полі.

Пахаваная ў Рацічах Гродзенскага раёна.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  22-летняя футболистка скончалась за день до матча. Но команду заставили выйти на поле — sportbox.ru, 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4049959'></a>
3. ↑  Раманчук Караліна Станіславаўна
4. ↑  Сталі вядомыя падрабязнасці смерці 22-гадовай футбалісткі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway |
**Раскулачванне** - (англ.:Dekulakization, руск.: раскулачивание,  укр. : розкуркулення) кампанія палітычных рэпрэсій і генацыда па класавай прыкмеце ў СССР, у тым ліку арыштаў, дэпартацыяў і пакаранняў смерцю мільёнаў заможных сялян і членаў іх сем'яў у 1929-1932 гадах. Заможныя сяляне на дзяржаўным узроўні вызначаліся словам *кулак* і лічыліся класавымі ворагамі. Больш за 1,8 мільёна сялян былі дэпартаваныя ў 1930-1931 гг.  Афіцыйнай мэтай кампаніі была барацьба з контррэвалюцыяй і пабудова сацыялізму ў сельскай мясцовасці. Гэтая палітыка была ажыццяўлена адначасова з калектывізацыяй у СССР і фактычна перавяла ўсю сельскую гаспадарку і сялян пад кантроль дзяржавы.

*Далоў кулакоў з калгасаў*
«Ліквідацыя кулацтва як класу» была абвешчаная Іосіфам Сталіным 27 снежня 1929 года  Сталін сказаў, што «цяпер у нас ёсць магчымасць ажыццявіць рашучы наступ на кулацтва, зламаць іх супраціў, ліквідаваць іх як клас і замяніць прадукцыю кулакоў прадукцыяй калгасаў і саўгасаў". Рашэнне было аформлена ў рэзалюцыі «Аб мерах па ліквідацыі кулацкіх гаспадарак у раёнах комплекснай калектывізацыі» 30 студзеня 1930 г. Усе "кулакі" былі падзеленыя на тры катэгорыі: (I) да расстрэлу або заключэння ў адпаведнасці з рашэннем мясцовага аддзела тайнай палітычнай паліцыі - ДПУ; (II), ссылка ў Сібір, на Поўнач, на Ўрал ці Казахстан, пасля канфіскацыі іх маёмасці; і (III), высылка са сваіх дамоў у працоўныя калоніі ў сваіх раёнах.  Кіраўнік тайнай паліцыі АДПУ Яфім Георгіевіч Еўдакімаў (1891-1939) арганізаваў і кіраваў аблавай на сялян і масавымі расстрэламі.

Спалучэнне раскулачвання, калектывізацыі і іншых метадаў рэпрэсіўнай палітыкі прывялі да масавага голаду ў многіх частках Савецкага Саюза і гібелі прыкладна 11 мільёнаў сялян у 1929-1933, у тым ліку 4 млн падчас самой кампаніі раскулачвання.  Раскулачванне было фактычна барацьбой дзяржавы супраць заможнага і сярэдняга сялянства ў мірны час. Вынікі раскулачвання неўзабаве сталі вядомыя за межамі Савецкага Саюза. У 1941 годзе амэрыканскі журналіст Хар Нікербокер піша «Гэта прыблізная ацэнка - 5000000 кулакоў ... загінулі адразу, або на працягу некалькіх гадоў.»

Крыніцы
-------

1. 1 2 3 4  Robert Conquest (1986) *The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine*. Oxford University Press. ISBN 0-19-505180-7.
2. ↑  Nicolas Werth, Karel Bartošek, Jean-Louis Panné, Jean-Louis Margolin, Andrzej Paczkowski, Stéphane Courtois, *The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression*, Harvard University Press, 1999, hardcover, 858 pages, ISBN 0-674-07608-7
3. ↑  Lynne Viola *The Unknown Gulag. The Lost World of Stalin's Special Settlements* Oxford University Press 2007, hardback, 320 pages ISBN 978-0-19-518769-4 ISBN 0195187695
4. ↑  *Stalin, a biography* by Robert Service, page 266
5. ↑   Knickerbocker, H.R. (1941). *Is Tomorrow Hitler's? 200 Questions On the Battle of Mankind*. Reynal & Hitchcock. pp. 133–134. .
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Акерман.

**Розмары Акерман** (народжаная **Вічас**, нар. 4 красавіка 1952 года, Лоза, Саксонія, Германія) — германская лёгкаатлетка (скачкі ў вышыню), чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 1976 года ў Манрэалі. Першая жанчына, якая скокнула ў вышыню на 2 метры (26 жніўня 1977 года, Берлін).

Спартыўная кар’ера
------------------

У 1972 годзе пад дзявочым прозвішчам Вічас выступала за зборную ГДР на мюнхенскай Алімпіядзе, дзе заняла 7-е месца з вынікам 1,85 м.

Вынікі спартоўкі хутка раслі. У жніўні 1974 года яна скокнула на 1,94 м, паўтарыўшы сусветны рэкорд Іарданкі Благоевай. Праз два тыдні, 8 верасня, на чэмпіянаце Еўропы ў Рыме яна заваявала залаты медаль з сусветным рэкордам (1,95 м).

У 1974 годзе яна выйшла замуж за гандбаліста Манфрэда Акермана і змяніла прозвішча.

Пік кар’еры Розмары Акерман прыпаў на 1976 год. 8 мая 1976 года яна чарговы раз перавысіла сусветны рэкорд, скокнуўшы на 1,96 м. На Алімпійскіх гульнях у Манрэалі 28 ліпеня 1976 года яна заваявала залаты медаль з вынікам 1,93 м.

У 1977 годзе Акерман паўтарыла свой сусветны рэкорд (1,96 м), 14 жніўня на Кубку Еўропы перавысіла яго (1,97 м), а 26 жніўня ў Заходнім Берліне пераадолела планку на вышыні 2,00 м.

У 1978 Акерман заняла другое месца на чэмпіянаце Еўропы ў Празе, прапусціўшы наперад італьянку Сару Сімеоні, якая ўстанавіла новы сусветны рэкорд (2,01 м). Акерман пераадолела планку на той жа вышыні, аднак падчас танца, які рушыў за гэтым, радасці ссунуўся адзін з матаў, стукнуў па стойцы і збіў планку. У выніку вышыня не была залічана, Акерман засталася другой з вынікам 1,99 м.

Акерман пайшла з вялікага спорту ў 1980 годзе, пасля Алімпіяды ў Маскве, дзе яна заняла 4-е месца.

Зноскі
------

1. ↑  Rosemarie Ackermann // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Rosemarie Ackermann // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

| ⛭ Алімпійскія чэмпіёнкі ў скачках у вышыню |
| --- |
| 
* **1928**: Канада Этэль Кэтэрвуд
* **1932**: Злучаныя Штаты Амерыкі Джын Шылі
* **1936**: Венгрыя Ібоя Чак
* **1948**: Злучаныя Штаты Амерыкі Эліс Коўчмэн
* **1952**: Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка Эстэр Бранд
* **1956**: Злучаныя Штаты Амерыкі Мілдрэд Мак-Дэніел
* **1960**: Румынія Іаланда Балаш
* **1964**: Румынія Іаланда Балаш
* **1968**: Чэхаславакія Міласлава Рэзкава
* **1972**: Федэратыўная Рэспубліка Германіі (1949—1990) Ульрыке Мейфарт
* **1976**: Германская Дэмакратычная Рэспубліка Розмары Акерман
* **1980**: Алімпійскі сцяг Сара Сімеоні
* **1984**: Федэратыўная Рэспубліка Германіі (1949—1990) Ульрыке Мейфарт
* **1988**: Злучаныя Штаты Амерыкі Луіза Рытэр
* **1992**: Германія Хайке Хенкель
* **1996**: Балгарыя Стэфка Кастадзінава
* **2000**: Расія Алена Ялесіна
* **2004**: Расія Алена Слесарэнка
* **2008**: Бельгія Тыя Хелебаўт
* **2012**: Расія Ганна Чычарава
* **2016**: Іспанія Рут Бейтыя
* **2020**: Алімпійскі сцяг Марыя Ласіцкенэ

 |
Дажджавыя хмары ў Індыі
**Сезон дажджоў** — перыяд на працягу года, калі выпадае непрапарцыйна вялікая колькасць ападкаў. Мае месца ў трапічных шыротах, у значна меншай ступені — ва ўмераных шыротах. Пояс дажджоў перамяшчаецца на працягу года кіруючыся зеніту сонца паміж паўночным і паўднёвым тропікам. Такім чынам, блізка ад экватара ў год бывае два сезоны дажджоў. Чым далей ад экватара, тым менш часавы разрыў паміж абодвума сезонамі дажджоў, пакуль яны не пераходзяць у адзін сезон з двума апагеямі ападкаў ці ля самых тропікаў у адзін злітны сезон дажджоў.

Паўночней і паўднёвей тропікаў сезон дажджоў бывае, як правіла, адзін раз у год. Ён становіцца тым слабей, чым далей шырата размешчана ад экватара. Ва ўмераных рэгіёнах вышэй 42-й шыраты дажджы размеркаваны даволі раўнамерна па ўсім годзе і іншыя фактары, такія як вятры, вышыня над узроўнем мора ці расліннасць, уплываюць на колькасць ападкаў мацней, чым сезоннае сонечнае ўздзеянне.

Гл. таксама
-----------

* Засуха

| ⛭Поры года |
| --- |
| Умераны пояс | Вясна · Лета · Восень · Зіма |
| Тропікі | Сезон дажджоў · Сухі сезон |
**Роза Дзмітрыеўна Шэліхава** (нар. 11 чэрвеня 1924, Тбілісі — 3 снежня 2000) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Азербайджанскі індустрыяльна-будаўнічы інстытут у 1947 годзе. Працавала ў Гарпраекце ў Кіраваградзе. З 1953 года — архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце, з 1970 па 1982 год — кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года. Член КПСС з 1950 года. Пражывала ў г. Мінск.

Творчасць
---------

У Кіраваградзе выканала праекты планіроўкі гарадскога парку і шэрагу малых формаў, у т.л. бібліятэчна-шахматнага павільёна (1949).

Асноўныя працы ў Беларусі: генпланы Барысава (1966), Івацэвічаў (1969), праекты размяшчэння жылога і культурна-бытавога будаўніцтва ў Бабруйску (1971, 1981), Слуцку (1972); у аўтарскім калектыве: генпланы Бабруйска (1966), Горак (1973), Добруша (1974), Слуцка (1978), ПДП Паўночнага жылога раёна Бабруйска (1966).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шелихова Роза Дмитриевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Сеймур Любецкі
**Сеймур (Шмар'ягу) Любецкі** (англ.: Seymour Lubetzky; 28 красавіка 1898, Зэльва — 5 красавіка 2003, Лос-Анджэлес) — адзін з найбуйнейшых каталагізатараў і бібліятэкараў ЗША.

Біяграфія
---------

Шмат гадоў ён прапрацаваў у Бібліятэцы Кангрэсу ЗША, а таксама выкладаў у Школе бібліятэчнага сэрвісу ў Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе (UCLA). Распрацаваная ім тэорыя каталагізацыі нашмат спрасціла працэс пошуку і заказу той ці іншай кнігі ў любой бібліятэцы краіны. Сеймур Любецкі свабодна валодаў шасцю мовамі, уключаючы, натуральна, ідыш і руская, а ў апошнія гады напісаў дзве кнігі пра мастацтва каталагізацыі літаратуры. Памёр Сеймур Любецкі 5 красавіка 2003 г, за тры тыдні да свайго 105-га дня нараджэння. А літаральна за месяц да гэтага дня нараджэння Амерыканская бібліятэчная асацыяцыя аказала Любецкіх вышэйшыя ўшанаванні, назваўшы яго пажыццёвым членам асацыяцыі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* newswe.com Архівавана 6 жніўня 2016.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX998033 · BNF: 13605492d · GND: 1050548973 · ISNI: 0000 0001 1029 8275 · LCCN: n83825360 · NTA: 069559465 · NUKAT: n2003004241 · SUDOC: 055303188 · VIAF: 76487961 |

 |
**Міньё** (ісп.: Miño), **Мінью** (парт.: Minho) — рака ў Іспаніі і Партугаліі. Даўжыня — 340 км, плошча басейна — 22,5 тыс. км². Вытокі Міньё знаходзяцца ў Кантабрыйскіх гарах у раёне Мейра правінцыі Луга, далей рака працякае па ўзгорыстай мясцовасці аўтаномнай супольнасці Галісія. Пасля ўпадзення галоўнага прытока, ракі Сіль, даліна робіцца шырэйшай. Апошнія 80 км да ўпадзення ў Атлантычны акіян Міньё з’яўляецца мяжой Іспаніі і Партугаліі.

На рацэ пабудавана пяць ГЭС з невялікімі вадасховішчамі. Даліна ракі мае ўрадлівыя глебы і цёплы субтрапічны клімат з доўгім цёплым летам і мяккай вільготнай зімой і з’яўляецца важным сельскагаспадарчым раёнам з вырошчваннем збожжа, вінаграда, бульбы. Таксама распаўсюджана садоўніцтва, шмат пашы для жывёлагадоўлі. Увосень і ўзімку назіраюцца паводкі, улетку — межань. За 33-40 км ад вусця рака з’яўляецца суднаходнай.

Зноскі
------

1. ↑  demarcacion/marco-fisico/descripcion — Government of Spain. Праверана 10 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194749'></a>
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7). — карта Іспаніі
Дама **Леслі Лоўсан** (англ.: Lesley Lawson, прозвішча пры нараджэнні — Хорнбі, англ.: Hornby; нар. 19 верасня 1949, Лондан) — брытанская супермадэль, актрыса і спявачка. Вядомая пад псеўданімам **Твігі** (Twiggy, літаральна — «тоненькая, далікатная», ад англ.: twig — «трасцінка»). Дама-камандор ордэна Брытанскай імперыі (DBE, 2018).

Біяграфія
---------

Леслі Хорнбі нарадзілася ў прыгарадзе Лондана ў сям’і сярэдняга дастатку. У 16 гадоў яна пазнаёмілася з модным лонданскім цырульнікам Леанарда і стала тварам яго салона прыгажосці. Першая фотасесія Леслі з кароткай стрыжкай была зроблена фатографам Бары Латэганам. Ён і прыдумаў дзяўчыне запамінальны псеўданім — Твігі.

У 1966 годзе Твігі была прызнана Тварам года па версіі «Daily Express». Неўзабаве дзяўчына стала тварам моднага Лондана 1960-х і іконай субкультуры модаў. Яе здымалі найлепшыя фатографы: Хельмут Ньютан і Сесіл Бітан. На думку некаторых гісторыкаў моды, менавіта Твігі можна назваць першай супермадэллю. Мільёны дзяўчат па ўсім свеце худнелі да змардавання («сіндром Твігі»), капіявалі макіяж і незвычайна кароткую стрыжку мадэлі. Яна стала сапраўднай візітнай карткай дзесяцігоддзя.

У 1970 годзе Твігі нечакана заяўляе, што заканчвае кар’еру мадэлі.

У 1971 годзе Твігі была ўзнагароджана дзвюма прэміямі «Залаты глобус» за ролю ў экранізацыі мюзікла «Бойфрэнд», затым выйшла на сцэну ў ролі Элізы Дулітл у «Пігмаліёне». У 1990-я агітавала супраць выкарыстання натуральнага меха ў індустрыі моды. Твігі ўвесь час выступала на тэлебачанні: напрыклад, у 1976 годзе яна была запрошаная ў якасці госці на папулярную лялечную тэлеперадачу «Мапет-шоу». Таксама яна выступала ў якасці суддзі ў папулярным тэлешоу «Топ-мадэль па-амерыканску» з 5-га па 9-ы сезон.

У 1971 годзе выйшаў першы альбом Твігі.

Зноскі
------

1. ↑  Twiggy // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. ↑  Leslie Hornby // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Deezer · Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1315870 · BNF: 13940408t · GND: 107463695 · GTAA: 160102 · ISNI: 0000 0001 1020 1226 · LCCN: n50018938 · NKC: xx0145751 · NTA: 074376330 · NUKAT: n2009702237 · SUDOC: 160130905 · VIAF: 2661164 |

 |
**Глушэ́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Глушэц.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзяражыцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Наўпліус цыклопа
**Лічынка** — фаза жыццёвага цыкла шэрагу жывёл. Звычайна аб наяўнасці лічынкі кажуць у тых выпадках, калі на працягу індывідуальнага развіцця асобіны яна перажывае ператварэнне, або метамарфоз, — значная змена будовы.

Як правіла, у лічынак не развітая палавая сістэма, хоць у некаторых групах мае месца неатэнія або педагенез (ганады пачынаюць функцыянаваць ужо ў фазе лічынкі).

Лічынкі амфібій
---------------

Постэмбрыянальная стадыя развіцця амфібій, якая характарызуецца вядзеннем самастойнага спосабу жыцця ў водным асяроддзі, актыўным харчаваннем, ростам і ператварэннем у форму, падобную па будове на дарослую жывёлу. Лічынкі бясхвостых амфібій называюцца апалонікамі. Яны адрозніваюцца ад лічынак хвастатых амфібій наяўнасцю перыяду метамарфозу. У хвастатых амфібій (трытонаў) лічынкі вельмі падобныя па будове на дарослых жывёл, таму што іх развіццё адбываецца паступова. Лічынкі амфібій заўсёды адрозніваюцца ад дарослых асобін наяўнасцю вонкавых або ўнутраных жабраў. Вонкава лічынка грабенчатага трытона адрозніваецца ад лічынкі звычайнага больш вялікімі памерамі, адносна доўгім хвастом з ніткападобным адросткам на канцы. Кормяцца лічынкі пераважна зоапланктонам.

Спіс лічынак, якія маюць самастойныя назвы
------------------------------------------

* Аксалотль
* Апалонік

Спасылкі
--------

* *Иванов Л. В.* Личинка // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)
* Земнаводныя. Паўзуны: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 1996. ISBN 985-11-0067-6

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11932188g · GND: 4166781-5 · LCCN: sh85074735 · LNB: 000270841 · Microsoft: 173758957 · NKC: ph174603 |

 |

| ⛭Этапы развіцця насякомых |
| --- |
| з няпоўным ператварэннем | яйцо → лічынка (німфа) → імага |
| з поўным ператварэннем | яйцо → лічынка (вусень, карэтра, крыска, матыль, апарыш, драцянік) → кукалка (пупарый) → імага |
| з гіперметамарфозам | яйцо → трыўнгулін → лічынка → кукалка → імага |
**Тварожныя пончыкі** — страва з тварагу папулярная ў многіх краінах. У Беларусі некаторыя гандлёвыя сеткі папулярызуюць страву пад найменнем **Дзьмухаўцы** і нават называюць стравай нацыянальнай беларускай кухні.

Склад і гатаванне
-----------------

Нязменныя складнікі стравы -- тварог, мука, яйкі, цукар. Часта дадаюць арэхі, карыцу і розныя, звычайныя ў пэўных мясцовасцях прыправы, паніруюць.

У яйкі ўзбітыя з цукрам дадаюць муку, тварог, дабаўкі і прыправы. Фармуюць з масы шарыкі, могуць паніраваць у сухарах або муцэ. Таксама ва ўнутр могуць дадаваць начынку, напрыклад шакаладную пасту, ягаднае або фруктовае варэнне або джэм. Смажаць ва фрыцюры.

Падача
------

Часта прыгатаваныя пончыкі пасыпаюць цукровай пудрай і падаюць з ягаднымі соўсамі, шакаладнай пастай і джэм.

Зноскі
------

1. ↑  Сладкие «одуванчики»: секрет приготовления белорусских пончиков (руск.).  МИР 24. Праверана 11.04.2022.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Раска гарбатая** (*Lemna gibba*) — від кветкавых раслін сямейства Ароннікавыя (*Araceae*).

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Вышыня росту: 0-1200 метраў н. у. м. Насяляе ў тропіках і ўмераных абласцях па ўсім свеце, за выключэннем Паўднёва-Усходняй Азіі і Аўстраліі. Натуралізаваны ў Японіі. Гэтая трава свабодна плавае і расце ў стаялай вадзе, сажалках і рэзервуарах.

Батанічнае апісанне
-------------------

Лісце ад шырока яйкападобнага да круглявага, спінная паверхня зеленаватая, часам чырванавата-карычневая, асіметрычная, злёгку выпуклая, 2-7 х 2-4 мм. Карані да 15 см. Сцябло белае, тонкае. Суквецці каля 0,8-1 мм. Плады 0,5-1 х 0,3-1,2 мм, з крылом каля 0,2 мм. Насенне 0,7-0,9 х 0,4-0,6 мм, з 8-16 рэбраў. 2n = 40. Распаўсюджаны ў асноўным праз вегетатыўнае размнажэнне.

Выкарыстанне
------------

Выкарыстоўваецца непасрэдна пры апрацоўцы сцёкавых вод, а таксама выкарыстоўваецца для вытворчасці біяэтанолу. Утрымліваюць вялікую колькасць вугляводаў, цэлюлозы, геміцэлюлозы ў параўнанні з іншымі воднымі раслінамі.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 73. — 160 с. — 2 350 экз.

Спасылкі
--------

* Vascular Flora (ісп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS |
**Метцгерыевыя** (*Metzgeriales*) — парадак пячоначных імхоў.

Парадак уключае каля 10 сямей, 15 родаў і болей 120 відаў.

Прадстаўнікі гэтага парадку маюць таломы, часта з рабром пасярэдзіне, іншы раз раздзелены на лістападобныя лопасці і сцябло. Лопасці цэльныя, іншы раз выемчатыя; клеткі іх буйныя, тонкасценныя, без вугалковых патаўшчэнняў сценак. Архегоніі закладваюцца ззаду верхавіннай клеткі, і пасля іх утварэння рост талома не спыняецца. Архегоніі часта размяшчаюцца ў спецыяльных утварэннях на спінным боку талома ці на спецыяльных галінках, а ў лістасцябловых відаў — уздоўж сярэдняй лініі спіннога боку сцябла. Аналагічна размяшчаюцца і антэрыдыі. Спарагон у аснове ахоплены псеўдаперыанцыем, ці каўпачком, ці тым і другім. Спарагон складаецца з каробачкі, якая мае мнагаслойную сценку, доўгай ножкі і гаўсторыі.

У каробачцы ўтвараюцца споры і элатэры, якія ў выглядзе пучка адыходзяць ад асновы каробачкі ці ад вяршыні яе сценкі. У метцгерцыевых маюцца прыватныя прыстасаванні для актыўнага паглынання вады. На ніжнім боку талома па два бакі ад жылкі размяшчаюцца дробныя шарападобныя полыя вырасты з бакавымі адтулінамі. Праз іх, як па капілярах, засмоктваецца вада. У іншых прадстаўнікоў таломы
могуць быць густа пакрыты рызоідамі. Іх бакавыя часткі аднаслойныя і глыбока рассечаны на лістападобныя лопасці, ствараецца ўраджанне
двухраднага лістаразмяшчэння ўздоўж галоўнай восі.

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4169755-8 · LCCN: sh88022280 · Microsoft: 2780442898 |
**Раскавыя** (*Lemnoideae*) — падсямейства кветкавых аднадольных раслін.

Батанічнае апісанне
-------------------

Вегетатыўнае цела расак прадстаўлена маленькай зялёнай лістападобнай сцяблінкай (лісцец), плаваючай на паверхні вады, радзей пагружанай у ваду. У некаторых расак, напрыклад, у многакарэнніка (*Spirodela*), у аснове сцябла маецца 2 вельмі маленькія рэдукаваныя плеўчатыя лісцікі. Ад лістападобнага сцябла адыходзіць уніз адзін (раска (*Lemna*)) ці некалькі (многакарэннік (*Spirodela*)) ніткападобных неразгалінаваных карэньчыкаў.

Цвітуць раскі вельмі рэдка, а размнажаюцца вельмі хутка вегетатыўна пры дапамозе бакавых парасткаў з кішэнек. Суквецце — вельмі маленькі рэдукаваны пачатак з вельмі далікатным плеўчатым покрыўным лістом. У суквецці знаходзіцца адна жаночая кветка з аднаго песціка без калякветніка і 1—2 мужчынскія кветкі без калякветніка, з адной тычынкай у кожнай.

Налічваецца 6 родаў і 30—43 віды. Распаўсюджанне касмапалітнае. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца раска гарбатая (*Lemna gibba*), раска малая (*Lemna minor*), раска трохдольная (*Lemna trisulca*); многакарэннік звычайны (*Spirodela polyrhiza*). Вольфія бескаранёвая (*Wolffia arrhiza*) з’яўляецца адным з самых маленькіх прадстаўнікоў кветкавых раслін — яе памеры ад 0,1 да 0,15 см.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 146. — 160 с. — 2 350 экз. — у крыніцы пад назвай Lemnaceae

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6
* *Иванина Л. И.* Семейство 28. Рясковые — Lemnaceae // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1935. — Т. III. — С. 491—494. — 636 + XXV с. — 5 175 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) |
| Таксанамія | APNI · iNaturalist · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779819315 |
**Механіка-тэхналагічны факультэт (МТФ ГДТУ імя П. В. Сухога)** — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

Гісторыя
--------

Факультэт створаны ў 1980 годзе на базе машынабудаўнічага факультэта. Першым дэканам з 1980 па 1981 гады быў прызначаны дацэнт Віктар Рыгоравіч Караткевіч, з сакавіка 1981 года па сакавік 2010 года — дацэнт Уладзімір Паўлавіч Русаў. З сакавіка 2010 года па цяперашні час дэканам факультэта з’яўляецца Ігар Барысавіч Адарчанка.

Навучанне вядзецца ў навучальных аўдыторыях, лабараторыях і на прадпрыемствах, дзе створана 5 філіялаў кафедраў: ААТ «Беларускі металургічны завод — кіруючая кампанія холдынгу „Беларуская металургічная кампанія"», заводы ВА «Гомсельмаш», ААТ «Навукова-тэхнічны цэнтр камбайнабудавання», ААТ «Гомельаблаграсэрвіс», ААТ «ГЛЗ „Цэнтраліт"».

На факультэце працуюць вучэбна-даследчая лабараторыя мадэлявання тэхналагічных працэсаў, сучасны камп’ютарны клас, вучэбна-даследчы і вытворчы ўчастак, абсталяваны перадавым абсталяваннем.

З 2010 года на факультэце вядзецца навучанне замежных студэнтаў.

Спецыяльнасці
-------------

На факультэце навучаецца больш за 500 студэнтаў па наступных спецыяльнасцях і спецыялізацыях:

* Машыны і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў ціскам
* Тэхнічная эксплуатацыя ліцейнага абсталявання
* Праектаванне і вытворчасць сельскагаспадарчай тэхнікі для раслінаводства
* Арганізацыя і кіраванне ліцейнай вытворчасцю
* Электраметалургія чорных і каляровых металаў
* Апрацоўка металаў ціскам

Склад факультэта
----------------

Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:

* Металургія і тэхналогіі апрацоўкі матэрыялаў
* Сельскагаспадарчыя машыны
* Матэрыялазнаўства ў машынабудаванні

Дэканы
------

* Віктар Рыгоравіч Караткевіч (1980—1981)
* Уладзімір Паўлавіч Русаў (1981—2010)
* Ігар Барысавіч Адарчанка (з 2010)

Спасылкі
--------

* Механіка-тэхналагічны факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога на сайце ГДТУ
* Механіка-тэхналагічны факультэт

| ⛭Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога |
| --- |
| Факультэты | 
* Механіка-тэхналагічны
* Аўтаматызаваных і інфармацыйных сістэм
* Энергетычны
* Гуманітарна-эканамічны
* Машынабудаўнічы
* Завочны
* Дауніверсітэцкай падрыхтоўкі

 |
| Інстытуты | Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі |
**«Расанскі кодэкс»** (лац.: Codex Rossanensis; умоўнае абазначэнне: **Σ** або **042**) — унцыяльны манускрыпт VI стагоддзя на грэчаскай мове, які змяшчае тэкст Евангелля паводле Матфея і Евангелля паводле Марка, на 188 пергаментных аркушах (31 x 26 зм) з лакунай у Марк 16,14-20. Назва рукапісу паходзіць ад горада, у якім рукапіс быў знойдзены.

Асаблівасці рукапісу
--------------------

Расанскі кодэкс напісаны сярэбранымі чарніламі на пурпурным пергаменце. Скарачэнні для слоў «Бог» і «Ісус» (nomina sacra) вылучаны залатымі літарамі. Тэкст на аркушы размешчаны ў дзвюх калонках, па 20 радкоў у кожнай.

Расанскі кодэкс, разам з Сінопскім кодэксам (О), Берацкім кодэксам (Φ) і Пецярбургскім Пурпурным кодэксам (N), належыць да групы пурпурных унцыяльных рукапісаў.

Грэчаскі тэкст рукапісу адлюстроўвае візантыйскі тып тэксту, вельмі блізкі да Пецярбургскага Пурпурнага кодэкса. Рукапіс аднесены да V катэгорыі Аланда.
Тэкст рукапісу быў выдадзены Гебхардам (О. von Gebhard) у 1883 годзе.

Гісторыя
--------

Рукапіс быў знойдзены ў 1879 годзе ў Расана на поўдні Італіі. Рукапіс належыць Архібіскупскаму музею г. Расана.

Гл. таксама
-----------

* Спіс унцыяльных рукапісаў Новага Запавету
* Пурпурныя пергаментныя рукапісы
* Пецярбургскі Пурпурны кодэкс
* Сінопскі кодэкс
* Берацкі кодэкс

Зноскі
------

1. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
2. 1 2  C. R. Gregory, «Textkritik des Neuen Testaments», Leipzig 1900, vol. 1, p. 92
3. 1 2 3  Kurt und Barbara Aland, *Der Text der Neuen Testaments. Einführung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie in Theorie und Praxis der modernen Textkritik*. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 1981, S. 123. ISBN 3-438-06011-6.
4. ↑  Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman, *The Text Of The New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration*, New York — Oxford 2005, Oxford University Press, p. 84.

Літаратура
----------

* Oscar von Gebhardt, *Die Evangelien des Matthaeus und des Marcus aus dem Codex purpureus Rossanensis*. Leipzig : Hinrichs, 1883
* Walther, Ingo F. and Norbert Wolf. *Codices Illustres: The world’s most famous illuminated manuscripts, 400 to 1600*. Köln, TASCHEN, 2005. pp 62–63.
* Kurt Weitzmann. *Late Antique and Early Christian Book Illumination*. New York: George Braziller, 1977.
* *Лихачёва В. Д.* *Искусство Византии IV - Xv веков. — М.: Искусство, 1986* — С. 78-80.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Расанскі кодэкс на Вікісховішчы |

* Ausführliche Beschreibung auf www.silagreca.de (ням.)
* Abbildungen auf der Seite des erzbischöflichen Museums in Rossano Архівавана 24 верасня 2012. (ням.)
* Online presentation with superb reproductions (італ.)
* Musei Rossano Архівавана 8 мая 2009. (італ.)
* LDAB
«**Телеком-экспресс**» — штотыднёвая беларуская грамадска-палітычная газета. Выдавалася ў 1994—2020 гадах у Оршы на рускай мове па чацвяргах.

Гістарычная даведка
-------------------

Газета выдавалася з 23 мая 1994 года. Першапачаткова выходзіла на чатырох чорна-белых палосах і прызначалася выключна для вольнага часу. Пазней «Телеком-экспресс» стаў масава-палітычнай, даведачнай, для вольнага часу, літаратурна-мастацкай газетай (тэматыка была зменена ў чэрвені 2007 года, з гэтага часу газета стала друкавацца ў Віцебскай абласной друкарні). Газета выходзіла штотыдзень па чацвяргах на 32 старонках фармату А-3 (8 з іх поўнакаляровых) на рускай і беларускай мовах.

30 снежня 2020 года выйшаў апошні нумар. Газета выдавалася дваццаць шэсць з паловай гадоў, усяго выйшлі 1342 нумары.

Узнагароды
----------

* 2009 год — лаўрэат «Залатой Ліцеры» ў намінацыі «Найлепшая гарадская газета»
* 2010 год — лаўрэат «Залатой Ліцеры» ў намінацыі «Найлепшыя матэрыялы культурнай і гісторыка-краязнаўчай тэматыкі»
* 2012 год — лаўрэат «Залатой Ліцеры» ў намінацыі «Найлепшыя матэрыялы культурнай і гісторыка-краязнаўчай тэматыкі»

Гл. таксама
-----------

* Аршанская газета
* Трыбуна тэкстыльшчыка

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Телеком-экспресс, газета, Аршанскі раён. г. Орша
Фенрыр адгрызае руку Цюру
**Фенрыр** (стар.-сканд.: Fenrir, Fenrisúlfr, Hróðvitnir) — у германа-скандынаўскай міфалогіі велізарны воўк, дзіця Локі і волаткі Ангрбоды.

Вораг багоў Фенрыр (Жудасны воўк) быў другім з дзяцей Локі. Першапачаткова багі палічылі яго недастаткова небяспечным і дазволілі жыць у Асгардзе. Воўк вырас сярод асаў і стаў настолькі вялікі і жудасны, што карміць яго адважваўся толькі Цюр, бог вайсковай адвагі. Каб засцерагчы сябе, асы вырашылі скаваць Фенрыра ланцугом, але магутны воўк лёгка рваў самыя моцныя ланцугі (Ледзінг і Дромі). У рэшце рэшт асам хітрасцю ўсё ж удалося скаваць Фенрыра чароўным ланцугом Глейпнір, якую гномы зрабілі з шуму каціных крокаў, жаночай барады, каранёў гор, мядзведжых жыл (у старажытнасці сухажыллям прыпісвалі ўласцівасці нерваў), рыбінага дыхання і птушынай сліны. Усяго гэтага больш няма ў свеце. Глейпнір была тонкая і мяккая, як шоўк. Але, каб воўк дазволіў надзець на сябе гэты ланцуг, Цюру прыйшлося ўкласці руку яму ў пашчу ў знак адсутнасці злых намераў. Калі Фенрыр не змог вызваліцца, ён адкусіў руку Цюра. Асы прыкавалі Фенрыра да скалы глыбока пад зямлёй і ўваткнулі меч паміж яго сківіцамі.

> 
> 
> Ручка (мяча) уперлася пад язык, а лязо — у паднябенне. І так распірае меч яму сківіцу. Дзіка ён вые, і бяжыць сліна з яго пашчы ракою, што клічацца Вон. І так ён будзе ляжаць, пакуль не прыйдзе канец свету.
> 
> 
> 

У дзень Рагнарока, згодна з прадраканнем Вёльвы, Фенрыр разарве свае кайданы (паводле «Старэйшай Эды»). У фінале бітвы Фенрыр заб’е Одзіна, а за свайго бацьку адпомсціць Відар — старажытнаскандынаўскі бог помсты і бязмоўя, сын Одзіна і веліканшы Грыд.

Нягледзячы на гэта прароцтва, асы не забілі Фенрыра, таму што «так шанавалі багі сваё свяцілішча і свой прытулак, што не хацелі апаганьваць іх крывёю ваўка».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Encyclopedia of Ancient Deities — 1 — Jefferson: McFarland & Company, 2000. — P. 178. — 597 p. — ISBN 0-7864-0317-9<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3303647'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111913652'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2029233'></a>
2. ↑  Большой энциклопедический словарь / Под ред. А. М. Прохорова. — СПб.: Норинт, 1998. — 1456 с. — 15 000 экз. — ISBN 5-85270-160-2, ISBN 5-7711-0004-8.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Яблык (значэнні).

**Яблык разладу** (грэч. to melon tes Eridos) — яблык, падкінуты Эрыдай на вяселлі Пелея і Фетыды.

Апісанне
--------

На яблыку быў надпіс «найпрыгожай», які і стаў прычынай сваркі Геры, Афіны і Афрадыты, якая ўскосным чынам прывяла да Траянскай вайны. Таму выраз «яблык разладу» стаў свайго роду эўфемізмам для любой малаважнай рэчы ці падзеі, якая можа прывесці да маштабных, непрадказальных і, часцяком, разбуральных наступстваў.

Гл. таксама
-----------

* Суд Парыса

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Настольны |
«**Твой первый диск — моя кассета**» (бел.: Твой першы дыск — мая касета) — дэбютны студыйны альбом беларускага спевака і рэпера Цімы Беларускіх, выдадзены 30 студзеня 2019 года.

Апісанне
--------

Па словах выканаўцы, праца над альбомам пачалася адразу пасля поспеху сінглаў «Мокрые кроссы» і «Незабудка» увосень 2018 г. і скончылася на пачатку наступнага года. Адмыслова для кружэлкі быў запісаны цалкам новы матэрыял, а вядомыя раней песні было вырашана не ўключаць у трэкліст. Ціма Беларускіх патлумачыў гэта жаданнем перайсці на новы этап, *«каб не было асацыяцыі з чалавекам аднаго хіта, двух хітоў»*. Таксама, з гэтай прычыны для дыска вырашылі не запісваць шмат трэкаў, пры гэтым выканаўца падкрэсліў, што матэрыяла на новы альбом у яго яшчэ багата.

Спіс кампазіцый
---------------

| № | Назва | Працягласць |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Я больше не напишу»  | 3:11 |
| 2. | «Витаминка»  | 2:55 |
| 3. | «Возвращаться уже поздно»  | 3:19 |
| 4. | «Цветочный сад»  | 3:01 |
| 5. | «Руферы»  | 3:11 |
| 6. | «Мальчик бабл-гам»  | 3:00 |
| 7. | «Песня-SOS»  | 3:35 |
| **22:32** |

Рэцэнзіі
--------

Аляксей Мажаеў з расійскага інфармацыйнага агенцтва «InterMedia» станоўча адзначыў альбом. Ён заўважыў, што хаця аранжыроўкі трэкаў нагадваюць *«дыскатэку 90-х»*, манера іх выканання гучыць вельмі сучасна. Крытык таксама пахваліў тэксты песень, ахарактарызаваўшы іх як *«кранальныя гісторыі кахання хлопчыка і дзяўчынкі»*, дзе адсутнічае ненарматыўная лексіка. У канцы рэцэнзіі Мажаеў назваў выканаўцу *«важным прыкладам таго, што прабіцца можна і без апявання ўсялякіх заганаў»*.

Цалкам процілеглае меркаванне пра альбом было выказана ў рэцэнзіі на сайце «Канобу», дзе ён быў апісаны як кружэлка, якая *«як мінімум не прапануе слухачу нічога новага, як максімум — яе немагчыма слухаць»*. Да недахопаў дыска былі аднесены неарыгінальнасць музыкі і слабыя тэксты, тэматыка якіх была вызначана як *«штосьці пра каханне»*. Аўтар агляда прыйшоў да высновы, што *«калі мэтай Цімы і лэйбла было жаданне зарабіць на ўжо выбудаванай папулярнасці — то зыход удалы, калі стварыць цікавы альбом — не»*.

Зноскі
------

1. ↑  Рецензия: Тима Белорусских — поп-звезда нового поколения **(нявызн.)**.  «The Village» (27 лютага 2019).
2. ↑  Рецензия: Тима Белорусских - «Твой первый диск – моя кассета» **(нявызн.)**.  «InterMedia» (7 лютага 2019).
3. ↑  Тима Белорусских и его нелепый альбом «Твой диск — моя кассета» **(нявызн.)**.  «Канобу» (26 лютага 2019).
**«Athenaeum. Pismo Poświęcone Historii, Literaturze, Sztukom, Krytyce itd.» (1841—1851)** — расійскі неперыядычны часопіс, выдаваўся ў Вільні пісьменнікам Ю. І. Крашэўскім. Дэвіз часопіса «Павольна, але трывала».

Дазвол на выданне часопіса быў атрыманы летам 1840 г. уступны праспект да часопіса Ю. І. Крашэўскі падпісаў 17 ліпеня 1840 ў Гродку пад Луцкам. Запрасіўшы да супрацоўніцтва ўсіх айчынных літаратараў і гісторыкаў, Ю. І. Крашэўскі зрабіў «Athenaeum» цэнтрам літаратурнага жыцця Беларусі, Літвы і Украіны. Пункты падпіскі, апроч галоўнага ў Вільні, былі ў Кіеве, Львове, Кракаве, Познані, Варшаве, Вроцлаве і інш. Часопіс быў па-за канкурэнцыяй, сярод тагачасных выданняў, колькасцю і якасцю матэрыялаў. Праект выдання часопіса рэалізоўваўся ва ўмовах жорсткай цэнзуры пасля падаўлення паўстання 1830—1831 г. З пачаткам ажыўленых дыскусій на тэму прыгону, «Athenaeum» быў шырока вядомы сваёй ліберальнай пазіцыяй. Нягледзячы на наступную забарону, «Athenaeum» выходзіў перыядычна: штогод 6 дзесяціаркушавых тамоў.

Ю. І. Крашэўскі, не выязджаючы са свайго маёнтка Гродак на Валыні, з дапамогаю некалькіх літаратараў рэдагаваў часопіс і дасылаў яго выдаўцу Т. Глюксбергу ў Вільню. Да Т. Глюксберга, ці радзей у Гродак, шматлікія карэспандэнты адпраўлялі свае творы, спадзяючыся ўбачыць іх апублікаванымі.

Заўсёды цікавым у «Athenaeum» быў першы раздзел — «Гісторыя». Гэта шматлікія дакументы з 13-18 ст. навуковыя працы на гістарычную тэму, рэцэнзіі. Сярод аўтараў у гэты раздзел Ю. Ярашэвіч і інш. Значную частку займаў літаратурны раздзел. Творы Ю. І. Крашэўскага, Г. Равускага, М. Грабоўскага, А. Грозы, К. Буйніцкага, Л. Штырмера, У. Сыракомлі, А. Плуга, Я. Баршчэўскага, П. Янкоўскага, М. Асорыя, І. Ходзькі, Т. Лады-Заблоцкага ды інш. малявалі айчынныя краявіды і айчынных герояў. У трэцім раздзеле — «Мастацтва» — змяшчаліся артыкулы пра кампазітараў і мастакоў, нататкі з выстаў, а ў раздзеле «Крытыка» рэцэнзаваліся новавыдадзеныя кнігі, зборнікі, альманахі, перадрукоўваліся з замежных часопісаў агляды еўрапейскіх літаратураў. Часам з’яўляўся аддзел «Філасофія», дзе эклектычна аб’ядноўваліся тлумачэнні Гегеля і кансерватыўна-пракаталіцкія працы Элеаноры Зяменцкай. Таксама быў раздзел «Рознае».

Беларускай тэматыцы ў «Athenaeum» месца адводзілася толькі зрэдку — апроч дакументаў на старабеларускай мове, беларуская мова толькі аднойчы — у артыкуле Р. Зянкевіча «Песні пінскага люду» — прагучала са старонак часопіса. Апроч Літвы і літвінскай ідэалогіі, шырока адлюстроўвалася ў часопісе хіба што Украіна: шматлікія карэспандэнты, як і сам Ю. І. Крашэўскі, жылі там. З геаграфічнай Беларусі карэспандэнтаў было вельмі мала.

Зноскі
------

1. ↑  Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэд.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.

Літаратура
----------

* Ateneum Wileńskie Czasopismo naukowe, poświecone badaniom przeszlości ziemz W. X. Łitewskiego. Wilno, 1923. Rok 1, t. 1, S. 1.
* Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэд.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.

Гл. таксама
-----------

* Athenaeum (1998)
**Athyrium flexile** — від папараці роду качадыжнік (*Athyrium*) сямейства Аспленіевыя (*Athyriaceae*).

Арэал і асяроддзе пасялення
---------------------------

Дадзеная папараць з’яўляецца эндэмікам Шатландыі і знойдзена ўсяго ў чатырох месцах Паўночна-Шатландскага нагор’я. Звычайна сустракаецца на розных узвышшах вышэй 750 метраў і расце на асыпках з такіх парод, як кварцыт і граніт.

Дадзены від досыць марозаўстойлівы, снежны полаг абараняе яго ад марозу.

Сістэматыка
-----------

Некаторыя навукоўцы мяркуюць, што *Athyrium flexile* не асобны від, а разнавіднасць Athyrium distentifolium — Athyrium distentifolium var flexile.

Лічыцца уразлівым з-за абмежаванага арэала, паколькі больш чым 75 % папуляцыі знаходзіцца ў гарах Кейрнгормс  (англ.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Shaw, Philip and Thompson, Des (eds.) (2006) The Nature of the Cairngorms: Diversity in a changing environment. Edinburgh. The Stationery Office. ISBN 0114973261. pp. 221 and 233-34
2. ↑  The Scottish Biodiversity List — Species & Habitat Detail Архівавана 23 кастрычніка 2007.
3. ↑  Species Action Plan Архівавана 31 кастрычніка 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · POWO · WFO |
**Ірты́ш** — рака ў Казахстане і Расіі, левы прыток ракі Об.

Даўжыня ракі 4248 км. Плошча вадазбору 1643 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 2,83 тыс. м³/сек. Бярэ пачатак у гарах Мангольскага Алтая на тэрыторыі Кітая (Чорны Іртыш). У вярхоўях горная рака. Ад возера Зайсан да горада Усць-Каменагорск зарэгулявана вадасховішчамі Бахтармінскай і Усць-Каменагорскай ГЭС. Ніжэй горада Сяміпалацінск да вусця цячэ па Заходне-Сібірскай раўніне. Рэчышча няўстойлівае, шмат пясчаных перакатаў, ніжэй горада Омск утварае вялікія лукавіны. Даліна шырокая (да 20 км, каля вусця 35 км). Галоўныя прытокі: Ішым, Вагай, Табол, Конда, Оша (злева), Ом, Тара, Дзям’янка. Жыўленне мяшанае. Ледастаў з лістапада да красавіка. Разводдзе ў ніжнім цячэнні з мая да верасня, у верхнім — з красавіка да кастрычніка. Суднаходная на 2784 км ад вусця. Асноўныя гарады і парты: Усць-Каменагорск, Сяміпалацінск, Паўладар, Омск, Табольск, Ханты-Мансійск.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Горб.
**Анатоль Рыгоравіч Горб** (4 сакавіка 1947, Новасібірск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1970 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Белдзяржпраекце старшым архітэктарам, з 1975 года — кіраўніком групы і брыгады архітэктараў у Белкамунпраекце, з 1977 года — кіраўнік брыгады, галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): забудова набярэжнай К. Лібкнехта ў Мазыры (1973), генплан навуковага цэнтра ў Мінску (1975), комплекс скурна-венералагічнага і супрацьтуберкулёзнага дыспансера ў Брэсце (1983, 1985), серыя жылых дамоў і блок-секцый для малых і гістарычных гарадоў Беларусі (1984, з Л. В. Маскалевічам), санаторый у курорце «Рагачоў» (1987, з С. С. Івановым).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1985), дыпломам II ступені на Усесаюзным аглядзе-конкурсе дыпломных праектаў архітэктурнай спецыяльнасці (1970), 1-я прэмія (медаль і дыплом) за лепшы праект года СА СССР (1984), 1-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за забудову комплексу ўніверсітэта ва Ульянаўску (1986, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Горб Анатолий Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)