**Гісторыя Берліна** пачалася ў Высокім Сярэднявеччы з заснавання двух гандлёвых гарадоў. Берлін упершыню згадваецца ў дакуменце ў 1244 годзе, а суседні Кёльн — у 1237 годзе. Абодва месцы, верагодна, на некалькі дзесяцігоддзяў старэйшыя.

У 1309 г. Кёльн і Берлін стварылі гарадскі саюз, каб гарантаваць узаемнае ваеннае і юрыдычнае супрацоўніцтва. У 1432 годзе абодва месцы аб’ядналіся ў двайны горад Кёльн-Берлін, хоць афіцыйнае аб’яднанне ў горад Берлін не павінна было адбыцца да 1709 года. У 1486 годзе Кёльн-Берлін канчаткова стаў рэзідэнцыяй маркграфаў і курфюрстаў Брандэнбурга з дому Гогенцолернаў. Курфюрст Іаахім II увёў Рэфармацыю ў Берліне ў 1539 годзе. Пераход курфюрста Ёган Сігізмунд і яго двара ў кальвінісцкую веру, завершаны ў 1613 г. прывёў да доўгатэрміновай канфесійнай напружанасці з лютэранскім насельніцтвам Берліна.

Трыццацігадовая вайна (1618—1648) спыніла культурны і эканамічны бум Берліна як жылога горада. Эпідэміі і пераходы войскаў скарацілі насельніцтва ўдвая. Толькі пры Вялікім курфюрсце горад змог паступова аднавіцца ад наступстваў вайны. Вялікі курфюрст загадаў пабудаваць крэпасць вакол Берліна і Кёльна і дазволіў іміграваць французскім рэлігійным бежанцам. У пачатку XVIII ст. у выніку каранацыі Фрыдрыха I, яго пераемнік спрыяў будаўніцтву цэркваў, гарадскіх палацаў і гарадскіх дамоў і стварыў парадныя пляцоўкі. На працягу XVIII ст. Берлін абагнаў па колькасці насельніцтва і памерах усе нямецкія гарады, акрамя імперскай Вены.

Нягледзячы на ​​тое, што Фрыдрых Вялікі жыў у Патсдаме, ён прасунуў далейшае пашырэнне Берліна на Унтэр-дэн-Ліндэн з Форумам Фрэдэрыка і новым будаўніцтвам рэпрэзентатыўных непасрэдных будынкаў і заснаваў дзяржаўныя мануфактуры, такія як Каралеўская парцалянавая мануфактура ў Берліне. Пры яго пераемніку Фрыдрыху Вільгельму II горад зведаў класіцыстычную трансфармацыю. Рэлігійная і сацыяльная талерантнасць у часы берлінскага класіцызму зрабіла яго адным з найважнейшых гарадоў эпохі Асветніцтва ў Еўропе. Пасля двухгадовага перыяду французскай акупацыі (1806—1808) Берлін перажыў велізарны бум у XIX ст. асабліва з 1860 года, і стаў адным з самых густанаселеных мегаполісаў у свеце (чацвёрты па велічыні горад каля 1920 г.), прамысловы і навуковы цэнтр, а таксама важны транспартны вузел чыгуначнай сеткі. У 1871 годзе горад стаў сталіцай Германскай імперыі.

З 1919 г. Берлін быў сталіцай дэмакратычнай Веймарскай рэспублікі, таксама пасля захопу ўлады нацыстамі ў 1933 г. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны горад моцна пацярпеў і з 1945 г. быў падзелены на 4 акупацыйныя зоны, а пасля на 2. Усходні Берлін функцыянаваў як сталіца Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі з 1949 года, у той час як Заходні Берлін быў цесна звязаны з Федэратыўнай Рэспублікай Германія. Пасля падзення Берлінскай сцяны ў 1989 годзе і аб’яднання Германіі ў 1990 годзе абедзве палавіны горада аб’ядналіся, і Берлін вярнуў сабе ролю агульнанямецкай сталіцы. З 1999 г. гэта рэзідэнцыя федэральнага ўрада, федэральнага прэзідэнта, Бундэстага Германіі, Бундэсрата і шматлікіх федэральных міністэрстваў, федэральных органаў улады і амбасадаў.

Этымалогія
----------

Назва Берлін спрадвечна славянская. Яно ўзыходзіць да Палабскага *Бірліна, Берліна*, і азначае «месца на балоце». У яго аснове — палабскае бірл-, берл- ‘балота, багна’, дапоўненае славянскім суфіксам -ін, які паказвае на месцазнаходжанне. Дакументальная традыцыя з артыкулам («Берлін») гаворыць аб арыгінальнай назве урочышча, якую перанялі пасяленцы.

Назва Кёльн, верагодна, з’яўляецца пераносам назвы з Кёльна на Рэйне, якая ўзыходзіць да лацінскага colonia 'горад на заваёванай зямле, калонія'. Аднак нельга цалкам выключаць паходжанне ад палабскай назвы \*kol’no, якая ўтварылася б ад kol 'пост'.

Назва горада не можа быць аднесена ні да меркаванага заснавальніка горада, Альбрэхт Мядзведзь (ням.: Albrecht der **Bär**), які памёр у 1170 годзе, ні да геральдычнай жывёлы, мядзведзя. Геральдычная жывёла паходзіць ад назвы горада, а не наадварот (ням.: Berlin — «Bärlein», «маленькі мядзведзь»).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNE: XX463929 · LCCN: sh85013347 |