recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Свята-Мікольская (зімняя) царква** — адзін з храмаў Жыровіцкага манастыра. Храм прымыкае да Свята-Успенскага сабора і мае з ім агульны ўваход.
Гэта каменная царква з арыгінальнай мазаічнай падлогай, што стварае ўражанне пячорнага раннехрысціянскага храма. Царква мае характэрную структуру трапезнай, прамавугольная ў плане (20х7 м), невысокая, з паўкруглым скляпеннем без арак, але з арачнымі праёмамі (люнетамі).

У 1847 г. быў зроблен іканастас, умешчаны пад арку скляпення (найбольшая вышыня 3,8 м); разьба і пазалота па паліменце выконваліся ў Пецярбургу, іконы («Архідыякан Стэфан», «Спас», «Божая Маці», «Святы Мікалай», «Тайная вячэра», «Святая Кацярына», чатыры абразы евангелістаў) напісаныя ў Акадэміі мастацтваў.

У 1854 годзе царква была распісана: скляпенні і сцены пакрыты алейнай сюжэтнай і арнаментальна-дэкаратыўнай размалёўкай, упрыгожаны ляпным дэкорам раслінна-геаметрычнага арнаменту; апорныя канструкцыі — фрэскавымі дэкаратыўнымі рамамі (філёнгамі) у стылі ракако. У алтары на горнім месцы знаходзіўся абраз Троіцы (100х70 см).

У 1937 годзе храм быў капітальна адрамантаваны, унутры пабелены і пафарбаваны. Сярод абразоў багатым зместам і адточанай жывапіснай манерай вылучаецца «Святы Мікалай з жыціем» пецярбургскага акадэмічнага пісьма XIX стагоддзя, падораны ў 1990-я гады свяшчэннікам з Санкт-Пецярбурга.

Прастольныя святы
-----------------

19 снежня і 22 мая — дні памяці Свяціцеля Мікалая.

Спасылкі
--------

* Мікольская царква на афіцыйным сайце Жыровіцкага манастыра

| ⛭Жыровіцкі манастыр |
| --- |
| Храмы | Успенскі сабор · Богаяўленская царква · Мікольская царква · Крыжаўзвіжанская царква · Георгіеўская царква |  |
| Будынкі | Надбрамная званіца · Семінарыя |
| Іншае | Абраз Маці Божай · Жыровіцкае Евангелле |
| Дзеячы | Іосіф Сямашка |
**Джон Артур Джарвіс** (англ.: John Arthur Jarvis; 24 лютага 1872, Лестэр — 9 мая 1933, Лондан) — брытанскі плывец, двухразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1900.

На гульнях Джарвіс удзельнічаў у двух плавальных дысцыплінах — у плаванні на 1000 і 4000 м вольным стылем. У кожнай дысцыпліне ён выйграваў і паўфінал, і фінал, атрымаўшы ў выніку два залатыя медалі.

Праз шэсць гадоў Джарвіс удзельнічаў на неафіцыйных Алімпійскіх гульнях, атрымаў срэбны медаль у гонцы на адну мілю вольным стылем, бронзу за 400 м вольным стылем і за эстафету 4х250 вольным стылем. Аднак гэтыя тры медалі не прызнаюцца Міжнародным алімпійскім камітэтам.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Джон Джарвіс на sports-reference.com Архівавана 8 жніўня 2009.  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Вяжное Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Помнік народнага дойлідства.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1799 г. з дрэва, рэканструявана ў 1864 г.

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Царква вырашана працяглым прамавугольным зрубам, які пераходзіць у вышэйшую трохгранную апсіду. Двухсхільны гонтавы дах над апсідай пры дапамозе застрэшкаў пераходзіць у вальмавы, пасярэдзіне завершаны цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане. Над галоўным фасадам у 1868 г. у дах урэзаны чацвярык званіцы, верхні васьмерыковы ярус якой накрыты шатром з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Уваход аформлены двухсхільнай навіссю.

Інтэр'ер
--------

Інтэр'ер царквы
Унутры ў малітоўную залу, перакрытую плоскай бэлечнай столлю, выступаюць хоры на 2 слупах; апсіда вылучана нізкім драўляным іканастасам. Абраз 19 ст. «Маці Божая Замілаванне».

Зноскі
------

1. ↑  НГАб у г. Гродна, ф. 849, воп. 1, спр. 6.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Вяжное)
* Свята-Мікалаеўская царква (Вяжное) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Вяжное) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Вяжное) на сайце «Архіварта»
**Процігістамінныя сродкі**, або **антыгістамінныя сродкі** — лекавыя сродкі, якія блакіруюць рэцэптары тканак, адчувальныя да гістаміну, напрыклад, пры алергічным стане, павышанай сакрэцыі салянай кіслаты страўнікавымі залозамі і інш.

Класіфікацыя
------------

Класіфікуюць у залежнасці ад рэцэптараў, з якімі яны ўзаемадзейнічаюць. Адрозніваюць H1-, H2-, H3-блакатары. Да H1-блакатараў адносяць дымедрол, супрасцін, тавегіл і інш. якія ўжываюць для лячэння алергіі; да H2-блакатараў — цыметыдзін, ранітыдзін і інш. які выкарыстоўваюць пры лячэнні язвавай хваробы страўніка і дванаццаціперснай кішкі, гіперацыдных гастрытаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNE: XX532381 · LCCN: sh85005683 · Microsoft: 2776880894, 2910827197 · NKC: ph261567 |
**Южна-Сахалінская вобласць** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка РСФСР, якая існавала з 2 лютага 1946 да 2 студзеня 1947 года. Южна-Сахалінская вобласць была арганізавана на тэрыторыі паўднёвай часткі вострава Сахалін і Курыльскіх астравах, якія адышлі ад Японіі да СССР па выніках Савецка-японскай вайны. Цэнтрам вобласці стаў горад Таёхара (з 4 ліпеня 1946 года — Южна-Сахалінск). Плошча 51,7 тыс. км².

У вобласці не было мясцовых Саветаў і іх выканкамаў. Кіраўніцтва вобласці здзяйснялася Грамадзянскім кіраваннем, якім кіраваў намеснік камандуючага Далёкаўсходняй вайсковай акругі. Выдаваліся газеты «Чырвоны сцяг» (на рускай мове) і «Новае жыццё» (на японская).

Южна-Сахалінская вобласць праіснавала меней за год і была аб’яднана з эканамічна слабай Сахалінскай вобласцю Хабараўскага краю (цэнтр — горад Аляксандраўск-Сахалінскі). Пры гэтым цэнтрам аб’яднанай Сахалінскай вобласці, якая выйшла са складу Хабараўскага края, стаў Аляксандраўск-Сахалінскі. 18 красавіка 1947 года цэнтр вобласці быў перанесены ў Южна-Сахалінск.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Пілсрундалэ** (лат.: Pilsrundāle, таксама *Рундалэ*) — сяло ў паўднёвай частцы Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Рундальскага края і Рундальскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P103 Добэлэ — Баўска. За 14 км ад Баўскі. Насельніцтва — 697 чалавек (2021).

Гісторыя
--------

Першая пісьмовая згадка пра Пілсрундалэ зафіксавана ў 1280 годзе, калі вялікі магістр Конрад пабудаваў тут замак. Галоўнай славутасцю з’яўляецца Рундальскі палац, пабудаваны Ф. Б. Растрэлі ў 1736—1768 гадах для герцага Курляндыі і Семігаліі Бірона.

Зноскі
------

1. ↑  Vietvārdu datubāze: Informācija par Pilsrundāli — 2005.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16362112'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2005040841 · LNB: 000051652 · VIAF: 130393998 |
**Процізапаленчыя сродкі** — лекавыя прэпараты для памяншэння або ліквідацыі запаленчых рэакцый. Падзяляюць на стэроідныя і нестэроідныя. 

Да стэроідных адносяць глюкакортыкастэроіды  (руск.) (бел. — гарманальныя прэпараты  (руск.) (бел. кары наднырачнікаў і іх сінтэтычных заменнікі (гідракартызон, праднізалон і інш.), яны валодаюць моцным імунадэпрэсіўным дзеяннем  (руск.) (бел.. Стэроідныя процізапаленчыя сродкі выкарыстоўваюць для лячэння міякардытаў, вострых і хранічных нефрытаў, гепатытаў і іншых запаленчых хвароб. Мясцова стэроідныя процізапаленчыя сродкі ўжываюць у дэрматалогіі, афтальмалогіі, отарыналарынгалогіі.

Да нестэроідных процізапаленчых сродкаў адносяць вытворныя карбонавых кіслот, піразалону і аксікаму. З групы карбонавых кіслот найбольш пашыраны саліцылаты (ацэтылсаліцылавая кіслата), вытворныя фенілпрапіёнавай, індалвоцатнай і іншых кіслот. Нестэроідныя процізапаленчыя сродкі, акрамя асноўнага дзеяння, часта выкарыстоўваюць як гарачкапаніжальныя сродкі  (руск.) (бел. пры галаўным болі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85005615 · Microsoft: 2779703632, 2910435114 · NDL: 00566131 · NKC: ph258169 |
**Пільніц** (ням.: Schloss Pillnitz) — загарадная рэзідэнцыя саксонскіх манархаў з дынастыі Ветынаў, размешчаная на беразе Эльбы ў межах сучаснага Дрэздэна.

У канцы XVII стагоддзя курфюрст Іаган Георг IV набыў маёнтак Пільніц для сваёй фаварыткі, графіні фон Рохліц. Пазней яго пераемнік Аўгуст Моцны даручыў архітэктарам М. Д. Пёпельману і З. Лонглюну пабудаваць на беразе Эльбы лёгкі палац у «кітайскім гусце». У 1791 г. у палацы была падпісана Пільніцкая дэкларацыя.

Палацава-паркавы ансамбль складаецца з трох асноўных будынкаў: Водны палац (*Wasserpalais*, 1721-22) на рацэ Эльба, Горны палац (*Bergpalais*, 1722-23) іНовы палац эпохі класіцызму (*Neues Palais*), які злучае іх. Ад Воднага палаца элегантныя ступені спускаюцца прама да ракі.

Будынкі атачае англійскі парк, які ў канцы XVIII стагоддзя прыйшоў на змену рэгулярнаму. У цэнтры размешчаны сажалка з вялікім фантанам. Замак гарманічна ўпісаны ў навакольны ландшафт рачной поймы, узгоркаў і вінаграднікаў. У 2004-2009 гг. Дрэздэнская даліна Эльбы з палацамі Пільніца лічылася помнікам Сусветнай спадчыны.

Пасля Лістападаўскай рэвалюцыі палацавы ансамбль быў нацыяналізаваны. Яго займаюць два музея: музей народных промыслаў (*Kunstgewerbemuseum*) і палацавы музей (*Schlossmuseum*).

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. 1 2  Corpus der barocken Deckenmalerei in Deutschland<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107174967'></a>
3. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Пільніц**
* Музей палаца-замка Пільніц Архівавана 6 студзеня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4279519-9 · LCCN: sh95005162 · VIAF: 173353325 |
**Вусач**, **мірон** (*Barbus barbus*) — рыба сямейства карпавых атрада карпападобных.

Апісанне
--------

Пашыраны ў многіх рэках Еўропы. У Беларусі ёсць у рэках басейна Нёмана, Дняпра і Буга; жыве на ўчастках рэк з галечным і камяністым грунтам і хуткай плынню; занесены ў Чырвоную кнігу. Мясцовыя назвы: на Дняпры — *мірон*, радзей *марэна*, *марона*, на Нёмане — *келб*, або *марскі келб*. Даўжыня 40 — 60, часам да 90 см, маса 2 — 3, зрэдку да 10 кг. Цела доўгае, амаль цыліндрычнае, спінка зеленавата-жаўтаватая, аліўкава-зялёная, брушка белаватае, бураватае. Спінны і хваставы плаўнікі цёмныя, астатнія чырванаватыя. На рыле 4 вусікі (адсюль назва).

Корміцца чарвямі, лічынкамі насякомых, малюскамі, ракападобнымі, воднымі раслінамі. Мяркуюць, што ікра ядавітая.

Пашырэнне
---------

Паштовая марка Беларусі
Шырока распаўсюджаны ў рэках Еўропы ад паўднёва-ўсходняй Англіі на захадзе да басейнаў рэк Нёман і Дняпро на ўсходзе. Адсутнічае ў рэках Апенінскага, Балканскага і Пірэнейскага паўвостраваў, дзе заменены блізкімі відамі; у Даніі і на Скандынаўскім паўвостраве. Жыве ў рэках, якія ўпадаюць у Балтыйскае мора — Нёман, Вілія, Заходні Буг і іх буйных прытоках (Заходняя Бярэзіна і Шчара). Дняпроўскі вусач жыве ў р. Дняпро і яго прытоках (Бярэзіна, Друць, Прыпяць, Сож).

Промысел
--------

Каштоўны прамысловы від.

Літаратура
----------

* *Белы А.* Вусач // Праект «Наша ежа»

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вусач


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX535062 · GND: 4281113-2 · LCCN: sh85011806 · Microsoft: 2779851139 · NKC: ph115682 |
**Скотэк** (дацк.: Skottek, шведск.: Skottek) — гэта ферма прыкладна ў 3 км на поўдзень ад Ульрысэгамна, Швецыя, названая так у гонар дуба, які стаяў там падчас бітвы пры Богесундзе ў 1520 годзе. Ёсць легенда, што Стэн Стурэ Малодшы узлез на дуб, каб лепш бачыць наступ датчан. Тады дачане выявілі яго месцазнаходжанне і выстралілі з гарматы ў яго — адсюль дуб і гэтая мясцовасць і атрымалі сваю назву. Гэта падзея адзначана Эдвардам Бэкстромам у вершы «Спадар Стэнс віса».

Скотэк сёння ўяўляе сабой сумязь кэмпінгу і рэстарану, які знаходзіцца ў прыватнай уласнасці. На працягу некалькіх гадоў Скотэк належаў і кіраваўся як моладзевая і лагерная ферма Шведскай місіянерскай царквой ва Ульрысэгамне. Тут адзначалася мноства святаў, як дзяржаўных, так і прыватных. Асабліва шмат гасцей прыходзіла ў сярэдзіне лета.

Мемарыял
--------

Мемарыяльны камень Скотэка
Каля фермы Скотэк, на том месцы, дзе, як лічыцца, раней стаяў вялікі дуб, зараз стаіць мемарыяльны камень, прысвечаны Бітве з дачанамі, у якой Стэн Стуре быў смяротна паранены. У ім напісана наступнае;

Riksföreståndaren  
Sten Sture d.y.  
sårades dödligt på Åsundens is  
den 19 januari 1520  
under strid mot rikets fiender  
för Sveriges själfständighet  
 - - -   
vid Skotteken restes denna vård  
år 1914  
för att hugfästa minnet af  
en bland Sveriges ädlaste män
Пераклад:

Палкаводзец  
Стэн Стурэ М.  
смяротна паранены на лёдзе Осунда  
19 студзеня 1520  
у бітве з ворагамі каралеўства  
за незалежнасць Швецыі  
 - - -   
гэты помнік узведзенны ў Скотэне  
1914 года  
каб замацаваць памяць  
аднага з самых высакародных людзей Швецыі

Зноскі
------

1. ↑  *Historiskt-geografiskt och statistiskt lexikon öfver Sverige* / Femte Bandet. M-R / Marbäck
2. ↑  Skottek.se

Літаратура
----------

* Bygden vid ridvägarna : årtusenden kring Åsunden. — Ulricehamn, 1997. — ISBN 91-971038-6-1.
* Kalmarunionens tid : från drottning Margareta till Kristian II. — Stockholm, 1997. — ISBN 91-518-3165-1.
* Friedrich Rühs: *Geschichte Schwedens, Band 2.* Johann Jakob Gebauer, Halle 1805 (online)

Спасылкі
--------

* Artikel bei www.denstoredanske.dk
* *Sten Sture d.y.* bei www.historiesajten.se
**Мікалай Васільевіч Стас** (нар. 20 мая 1944) — беларускі дызайнер і мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 мая 1944 года ў сяле Дзмітраўка, Адэская вобласць, Украіна.

У 1973 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «інтэр’ер і абсталяванне». Быў вучнем у А. В. Чарнышова і П. А. Семчанка.

У 1970-х працаваў у Навукова-даследчым інстытуце тэхнічнай эстэтыкі.

У 1982 супрацоўнічаў з ВІА «Песняры». Займаўся сцэнаграфіяй, распрацоўкай сцэнічных касцюмаў і фірменнай графікі.

У 2002 годзе перамог у конкурсе на дызайн лагатыпа тэлеканала АНТ і зрабіў для яго фірменны стыль. Аўтар фірменнага стыля завода «Гарызонт», «Беларускага цэнтра моды» і брэнда «Мілавіца».

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1987 года.

Жыве і працуе ў аграгарадку Слабодка, Беларусь.

Літаратура
----------

* *Н. В. Федасеенка.* Белорусский союз дизайнеров. — Мінск: Белорусский союз дизайнеров, 1998. — С. 316. — ISBN 985-6534-01-1.

Спасылкі
--------

* 
*
**Сярэдневяковы цёплы перыяд (СЦП)**, або **Сярэдневяковы кліматычны оптымум** — колішні перыяд цёплага клімату ў рэгіёне Паўночнай Атлантыкі, які магчыма быў звязаны і з кліматычнымі зменамі ў іншых рэгіёнах свету, у т.л. у Кітаі, Новай Зеландыі і інш.. Перыяд надзейна датуецца 800–1300 гадамі, за ім наступіў перыяд пахаладання ў Паўночнай Атлантыцы, які называюць Малым ледавіковым перыядам. Некаторыя называюць гэты перыяд пацяплення **Сярэдневяковай кліматычнай анамаліяй**, каб падкрэсліць важнае значэнне гэтага тэмпературнага эфекту.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Major wet interval in white mountains medieval warm period evidenced inδ13C of bristlecone pine tree rings California(недаступная спасылка)
4. ↑
5. ↑  The Medieval warm period By Malcolm K. Hughes, Henry F. Diaz
6. ↑  The Little Ice Age and Medieval Warm Period in the Sargasso Sea
7. ↑  Glacial geological evidence for the medieval warm period(недаступная спасылка)
8. ↑  Tree-ring reconstructed rainfall over the southeastern U.S.A. during the medieval warm period and little ice age(недаступная спасылка)
9. ↑  Raymond S. (2003) Climate of the Last Millennium. Climate System Research Center.
10. ↑  Ladurie, Emmanuel Le Roy (1971). *Times of Feast, Times of Famine: a History of Climate Since the Year 1000.* Farrar Straus & Giroux. ISBN 0-374-52122-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**До́брынскі манетна-рэчавы скарб** — скарб, знойдзены ў 1962 г. каля вёскі Добрына ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі.

Скарб ухаваны ў 1-й палове 840-х гг. і складаўся з сярэбранай шыйнай грыўні і 537 куфіцкіх дырхемаў Арабскага халіфата.

Грыўня
------

Грыўня (маса 200,8 г), мела выгляд 8-граннага дроту (даўжыня 68 см), арнаментаванага па 4 верхніх гранях 4-пялёсткавымі разеткамі з рэльефнымі кропкамі ў цэнтры. На канцах дроту кубікападобныя галоўкі з усечанымі верхнімі вугламі, арнаментаваныя востравугольнымі разеткамі (на квадратных гранях) і фігурамі. Грыўня, магчыма, паўночна-заходняга паходжання (відавочна, з вострава Готланд), тыпалагічна блізкая грыўням Парэцкага манетнага скарбу.

Дырхемы
-------

Літаратура
----------

* Добрынскі манетна-рэчавы скарб // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 264. — ISBN 985-11-0041-2.
* *Рабцэвіч, В. Н.* Добрынскі манетна-рэчавы скарб / В. Н. Рабцэвіч // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 228—229. — ISBN 5-85700-077-7.
* *Рябцевич, В. Н.* Два монетных клада XIX в. из Витебской области / В. Н. Рябцевич // Нумизматика и эпиграфика. — 1965. — Т. 5. — С. 121—160.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пацук (значэнні).
**Пацукі** (*Rattus*) — род сысуноў сямейства мышыных.

Даўжыня цела 8-30 см, хвост прыкладна той самай даўжыні, маса цела звычайна не перавышае 500 грам. Усяго існуе каля 70 відаў. Распаўсюджаны пераважна ў лясах тропікаў і субтропікаў. Шэры (R. norvegicus) і чорны (Rattus rattus) пацукі вельмі шырока распаўсюдзіліся ў месцах рассялення чалавека. Часта з’яўляюцца носьбітамі заразных хвароб (напр. чумы).

У навуковых даследаваннях часта выкарыстоўваюць лабараторных пацукоў (як правіла альбіносаў). Часта лабараторных пацукоў утрымліваюць як хатніх жывёл.

Некаторыя віды
--------------

*R. adustus*  

*Rattus andamanensis*
*R. annandalei*  

*R. argentiventer*  

*R. baluensis*  

*R. bontanus*  

*R. burrus*  

*R. colletti*  

*R. elaphinus*  

*R. enganus*  

*R. everetti*  

*R. exulans*  

*R. feliceus*  

*R. foramineus*  

*R. fuscipes*  

*R. giluwensis*  

*R. hainaldi*  

*R. hoffmani*  

*R. hoogerwerfi*  

*R. jobiensis*  

*R. koopmani*  

*R. korinchi*  

*R. leucopus*  

*R. losea*  

*R. lugens*  

*R. lutreolus*  

*R. macleari*  

*R. marmosurus*  

*R. mindorensis*  

*R. mollicomulus*  

*R. montanus*  

*R. mordax*  

*R. morotaiensis*  

*R. nativitatis*  

*R. nitidus*  

*R. norvegicus*  

*R. novaeguineae*  

*R. osgoodi*  

*R. palmarum*  

*R. pelurus*  

*R. praetor*  

*R. ranjiniae*  

*R. rattus*  

*R. sanila*  

*R. sikkimensis*  

*R. simalurensis*  

*R. sordidus*  

*R. steini*  

*R. stoicus*  

*R. tanezumi*  

*R. tawitawiensis*  

*R. timorensis*  

*R. tiomanicus*  

*R. tunneyi*  

*R. turkestanicus*  

*R. villosissimus*  

*R. xanthurus*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Конюх.

**Пётр Васілевіч Конюх** (8 сакавіка 1910, в. Турэц, цяпер Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — 14 ліпеня 1994) — вядомы беларускі оперны спявак, бас.

Біяграфія
---------

Да вайны працаваў у Баранавічах. У 1938 годзе скончыў сельскагаспадарчыя курсы ў Вілейцы.

У 1941 знаходзіўся ў Ржэве на льнаводчых курсах, дзе і заспела яго вайна. Падчас Другой сусветнай вайны ваяваў з нацызмам у другім польскім корпусе генерала Андэрса на поўначы Афрыцы і на поўдні Еўропы. Удзельнічаў у бітве пры Монтэ-Касіна (1944) і быў сур'ёзна паранены ў сцягно, узнагароджаны ордэнамі Італіі, памятным Крыжам «За Монтэ Касіна».

Застаўся ў Італіі, бо ў 1945 годзе атрымаў ваенную стыпендыю на навучанне ў Акадэміі мастацтваў. Скончыў Рымскую акадэмію мастацтваў з двума дыпломамі: спявак і маэстра. Спяваў у операх усяго свету сольна і ў якасці саліста хору, выконваў класічныя творы і народныя песні на беларускай, італьянскай, польскай, французскай, англійскай, нямецкай, рускай і ўкраінскай мовах.

У 1950 годзе пераехаў у ЗША, выступаў з канцэртамі і пачаў выкладаць вакал, класічную і народную музыку. Працягваў выконваць беларускія песні (на думку сучаснікаў, асабліва добра ў яго выходзіла песня «Палыночак»).

У 1957 годзе перамог на Міжнародным конкурсе вакалістаў у Рыме. Выкладаў спевы ва ўласных школах у Гамбургу і Нью-Ёрку. Дапамагаў ставіць голас беларускаму спеваку Данчыку.

У 1958 годзе Конюх быў запрошаны ў хор данскіх казакоў Сяргея Жарава. На працягу 27 гадоў працы ў гэтым калектыве, спяваў і беларускія песні, некаторыя з якіх былі запісаны на пласцінкі, у тым ліку і «Магутны Божа». У 1975 годзе наведаў Беларусь. Сябраваў з Рыгорам Шырмай, Янкам Брылём, А. Бажко.

Памёр 14 чэрвеня 1994 г. Пахаваны на беларускіх могілках у Іст-Брасуіку, штат Нью-Джэрсі, ЗША.

У 2009 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм» быў зняты дакументальны фільм пра спевака.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
Феерверкі ў гонар Кацярыны падчас яе вандравання ў Крым. Карціна невядомага мастака, канец XVIII стагоддзя
**Пацёмкінскія вёскі** — гістарычны міф. Па легендзе, пацёмкінскія вёскі — гэта камуфляжныя вёскі, якія нібыта былі пабудаваныя па ўказанні графа Пацёмкіна ўздоўж маршруту Кацярыны II падчас яе паездкі ў 1787 годзе ў паўднёвыя вобласці Расіі — Прычарнамор'е і Таўрыду, якія былі адваяваныя ў Асманскай Імперыі. У некалі глухой мясцовасці імператрыца ўбачыла мноства будынкаў, войскі, квітнеючае насельніцтва. Паўстаў яе позірку і Чарнаморскі флот у Севастопалі. Гэтыя дасягненні здзівілі не толькі гаспадарыню, але і прадстаўнікоў замежных двароў, якія падарожнічалі разам з ёй, а таксама аўстрыйскага імператара Іосіфа II, які далучыўся да іх інкогніта.

Аўтарства легенды прыпісваецца саксонскаму дыпламату Гельбігу. Упершыню легенда была апублікавана ананімна, пасля — у кнізе-памфлеце Г.А. Гельбіга «Пацёмкін Таўрычны». У 1811 гэта кніга (пад іншай назвай) была выдадзена на рускай мове, выклікаўшы абурэнне яшчэ жывых супрацоўнікаў Пацёмкіна. Акадэмік Панчанка (гл. літаратуру) піша, што ў дзясятках апісанняў вандраванняў тых гадоў няма ніводнага згадвання пра гэту з'яву.

Нягледзячы на тое, што «пацёмкінскія вёскі» — такі ж міф, як «Генерал Мароз», выраз «*пацёмкінскія вёскі*» трывала ўвайшоў ва ўжыванне ў значэнні паказухі, ашуканства.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дашкевіч.

**Пётр Васілевіч Дашкевіч** (7 кастрычніка 1888, Пецяргоф — 1938) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі ваенны і дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1910 годзе ўступіў у РСДРП. Супрацоўнічаў з газетамі «Зорка» і «Правда». Падчас Першай сусветнай вайны быў падпаручнікам, вёў рэвалюцыйную работу сярод салдат. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 адзін з кіраўнікоў Ваеннай арганізацыі пры Пецярбургскім камітэце і ЦК РСДРП (б). У ліпені 1917 года быў арыштаваны Часовым урадам. Яму пагражала смяротнае пакаранне. Падчас Кастрычніцкага ўзброенага паўстання быў членам Петраградскага ЧРК, удзельнічаў ва ўзяцці Зімняга палаца.

Быў членам Рэўваенсавета 9-й арміі, камісарам па ваенных справах Украіны. Член УЦВК 1-га і 3-га скліканняў. У 1918 году старшыня Петергофского гарадскога савета. У 1920-я займаў у Пецяргофе высокія гаспадарчыя і партыйныя пасады. У далейшым працаваў у банку Латвіі. Быў прадстаўніком Дзяржбанка СССР у Англіі. Працаваў у Ленаблплане. Быў дырэктарам папяровай фабрыкі імя Валадарскага. 15 лістапада 1937 года быў арыштаваны як вораг народа. У 1938 годзе згодна з Расстрэльным спісам, падпісаным 12 верасня Сталіным, Молатавым і Жданавым, быў расстраляны. Пасмяротна рэабілітаваны.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Вагон цягніка «РАСІЯ»
**Расія** — хуткі цягнік №2/1 Масква-Уладзівасток фармавання Пасажырскага вагоннага дэпо Масква-3 Дырэкцыі па абслугоўванні пасажыраў Маскоўскай чыгункі філіяла ААТ «РЧ», з'яўляецца самым працяглым чыгуначным пасажырскім маршрутам на планеце, які праходзіць па тэрыторыі адной краіны і другім у свеце наогул (першае месца займае цягнік Харкаў-Уладзівасток), перасякаючы па сушы амаль усю Еўразію. Гісторыя цягніка звязана з гісторыяй засваення Сібіры і Далёкага Усходу, з гісторыяй Транссібірскай магістралі.

Гісторыя
--------

У 1916 годзе пасля завяршэння будаўніцтва моста праз раку Амур каля Хабараўска пачаліся прамыя пасажырскія перавозкі ад Масквы да Уладзівастока. 30 верасня 1966 года адправіўся ў свой першы рэйс фірменны цягнік «РАСІЯ». Абслугоўваць пасажыраў у тым рэйсе было даверана камсамольска-моладзевай брыгадзе імя ХV з'езду УЛКСМ пад кіраўніцтвам механіка-брыгадзіра Ніны Андрэеўны Пятаковай. На працягу ўсяго гэтага часу цягнік «РАСІЯ» заўсёды заставаўся адным з самых лепшых цягнікоў не толькі Маскоўскай чыгункі, але і Чыгунак Расійскай Федэрацыі.

Знешняя афарбоўка вагонаў перыядычна змянялася. Яна была вішнёвай з вялікімі металічнымі літарамі, затым чырвонай, малінавай, зялёнай, а пачынаючы з 2002 года вагоны цягніка «РАСІЯ» афарбоўваюцца ў колер расійскага сцяга з трафарэтам герба Расіі.

Да 1993 года цягнік хадзіў штодня. З уводзінамі ў 1993 годзе летняга графіка «РАСІЯ» пачала хадзіць праз дзень па няцотных датах. Да чэрвеня 2001 года цягнік «РАСІЯ» хадзіў па галоўным ходзе Транссібірскай магістралі (праз Яраслаўль), а пачынаючы з гэтай даты і па цяперашнім часе яго рух здзяйсняецца па Горкаўскім ходзе (праз Уладзімір, Ніжні Ноўгарад).

У складзе цягніка некаторы час курсіраваў прычапны вагон "Масква-Пхен'ян".

Спасылкі
--------

* Галоўны цягнік краіны
* Віруальнае падарожжа на цягніку "Расія" з Масквы ва Уладзівасток(недаступная спасылка)
**Даўгапяты** (*Tarsius*) — род прыматаў, утварае самастойнае сямейства (*Tarsiidae*) і інфраатрад (*Tarsiiformes*). Род даўгапятаў дзеліцца як мінімум на тры віды.

Апісанне
--------

Даўгапяты — невялікія звяркі, іх рост складае ад 9 да 16 см. У дадатак у іх ёсць голы хвост, з пэндзлікам на канцы, даўжынёй ад 13 да 28 см. Маса вагаецца ад 80 да 160 грамаў. Іх асабліва вылучаюць доўгія заднія канечнасці, буйная круглявая галава, якая сядзіць на пазваночніку больш вертыкальна, чым у астатніх прадстаўнікоў роду малпаў, і здольная паварочвацца на 180° і якая дае агляд на 360°, параўнальна вялікі мозг, а таксама добры слых. Зубная формула: разцоў 2/1, іклаў 1/1, перадкарэнных 3/3, карэнных 3/3, усяго 34 зуба. Пальцы надзвычай доўгія, забяспечаныя на канцах патаўшчэннямі, як бы прысоскамі, якія палягчаюць лажанне па дрэвах, вушы круглыя і голыя. Мяккая поўсць мае карычневае або шараватае адценне. Аднак найбольш прыкметнымі з’яўляюцца вялікія вочы дыяметрам да 16 мм, якія звернутыя наперад больш, чым у астатніх прыматаў. У праекцыі на чалавечы рост вочы даўгопятаў адпавядаюць памеру яблыка. Акрамя ўсяго, велізарныя жоўтыя вочы даўгапятаў свецяцца ў цемры.

Пашырэнне
---------

Пашыраны на Вялікіх Зондскіх астравах (акрамя Явы) і ў паўднёвай час­тцы Філіпінскіх астравоў. Жывуць у трапічных лясах на дрэвах.

Усе віды зане­се­ны ў Чырвоную кнігу МСАП.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Ак­тыўныя ўначы. Здольныя далёка пе­раскокваць з дрэва на дрэва; рухаючыся па зямлі, робяць скачкі да 170 см у даўжыню і да 160 см у вы­шыню. Трымаюцца паасобку ці не­вялікімі група­мі (да 4 асобін).

У рацыёне пераважаюць казуркі, прысутнічаюць так­сама яй­кі птушак і дробныя хрыбетныя.

У прыплодзе 1 дзіцяня.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781296920 · NKC: ph569172 |
**Пацё́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Пацёсы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новаграмыцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бандарэнка.У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пётр Бандарэнка.
**Пётр Венядзі́ктавіч Бандарэ́нка** — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1905 годзе. Член КПСС.

З 1929 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1929—1946 гг. — на камсамольскай і партыйнай працы ў Беларускай ССР, 1-ы сакратар Тураўскага райкама КП(б) Беларусі, 1-ы сакратар Парыцкага райкама КПБ, 2-гі сакратар Баранавіцкага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, 1-ы сакратар Баранавіцкага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, член Баранавіцкага падпольнага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, старшыня Выканаўчага камітэта Баранавіцкага абласнога Савета, першы намеснік старшыні Маладзечанскага аблвыканкама.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 2-га, 3-га, 4-га, 5-га скліканняў.

Памёр да 1985 года.

Спасылкі
--------

* Бандарэнка

| ⛭ Першыя сакратары Баранавіцкага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Беларусі |
| --- |
| Іван Пятровіч Тур (1939—1941) • Аляксандр Іванавіч Савалаў (1941) • Пётр Венядзіктавіч Бандарэнка (1942—1944) • *(падпольны)* Васіль Яфімавіч Чарнышоў (1943—1944) • Іван Пятровіч Тур (1944—1946) • Васіль Іванавіч Закурдаеў (1946—1949) • Васіль Емяльянавіч Самуцін (1949—1950) • Мікалай Пракопавіч Пакроўскі (1950—1952) • Іван Фролавіч Клімаў (1952—1953) • Сяргей Восіпавіч Прытыцкі (1953—1954) |
**Пётр Віктаравіч Вандзілоўскі** (12 ліпеня 1954, в. Малінаўка, Чэрыкаўскі раён — 18 мая 2020) — беларускі дырыжор, педагог.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў Беларускую кансерваторыю (1982). У 1991—2001 галоўны дырыжор дзяржаўнага аркестра «Няміга», у 1992—2003 дырыжор Дзяржаўнага акадэмічнага сімфанічнага аркестра Рэспублікі Беларусь. Адначасова з 1997 загадчык кафедры, з 2000 кіраўнік камернага аркестра «Gradus ad Parnassum» Беларускай акадэміі музыкі. У 2003—2009 мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Дзяржаўнага камернага аркестра Рэспублікі Беларусь. Запісаў шэраг твораў нацыянальнай і сусветнай музыкі ў фонд Беларускага радыё.

Дыскаграфія: «QUO VADIS» (2000), канцэрт для гітары і струннага аркестра Г. Гарэлавай (2003), манаоперы «Адзінокі птах» А. Залётнева (2004), канцэрт для скрыпкі і аркестра Л. Бетховена (2006), «Казкі чароўнага дрэва», «Каліпса» А. Літвіноўскага (2009).

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

Лаўрэат рэспубліканскага конкурсу аркестравых і харавых калектываў (Мінск, 1984, 1987).

Зноскі
------

1. ↑  Памёр дырыжор Пятро Вандзілоўскі

Літаратура
----------

* Вандзілоўскі Петр Віктаравіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя: у 6 т. / гал. рэд. Т. У. Бялова. — Мн. 2010. — Т. 2. — С. 208.
Пастамент статуі Свабоды ў Нью-Ёрку

**П'едэста́л** (фр.: piédestal, ад італ.: piedistallo з piede «нога» и stallo «месца») — то ж, што і *пастамент*; мастацка аформлены падмурак, на якім устанаўліваюць творы — скульптуру (статуі, скульптурныя групы, бюсты), вазы, абеліскі, стэлы і г. д.

Старажытныя рымляне выкарыстоўвалі пастаменты як фундамент для калон на плошчах і форумах (напрыклад, калона Траяна, калона Марка Аўрэлія) для надання ім большай велічнасці, а таксама ў якасці падножжаў калон трыўмфальных арак.

У імперскім Кітаі пастаментам для стэл, якія ўвекавечвалі імператараў, традыцыйна служыла каменная чарапаха «бісі».

Формы пастаментаў разнастайныя: па-геаметрычнаму правільныя, часта з ужываннем архітэктурных ордарных элементаў, упрыгожаныя скульптурным рэльефам, арнаментам, надпісамі, або ў выглядзе натуральнага, неапрацаванага каменя, а таксама прадметаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме П’едэстал

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2007004901 · Microsoft: 2778611943 |
**Убе́жа, Убежжа** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса, за 12 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Расоны.

Плошча паверхні возера 0,34 км². Даўжыня 1,3 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 14,3 м, сярэдняя каля 6,2 м. Плошча вадазбору 8,1 км².

Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 3—10 метраў, стромкія, у паўднёвай частцы возера спадзістыя. Берагавая лінія ўтварае 2 плёсы і паўвостраў. Паўночны плёс больш глыбакаводны. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Падводная частка катлавіны возера мае стромкія схілы. Дно да глыбіні 1,2 м пясчанае, глыбей выслана апясчаненым і гліністым ілам. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 1,3 м і займае паласу 5—25 м.  

Возера Убежа эўтрофнае і слабапраточнае. Упадае ручай з Сяляўскага возера і на поўдні выцякае ручай у раку Дрыса.

Каля возера знаходзіцца вёска Барыскава.

Літаратура
----------

* *Уласаў Б. П.* Убежа // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 12. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
**Універсітэт Заходняй Джорджыі** (англ.: University of West Georgia) — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Кэралтан, штат Джорджыя.

Гісторыя
--------

Вучэльня заснавана ў 1906 годзе ў якасці чацвёртай акруговай сельскагаспадарчай і механічнай школы ў адказ на заклікі да «больш рэалістычнай адукацыйнай праграмы для сельскай моладзі» ва ўзросце ад 13 да 21 года. Месцам для школы была абраная плантацыя Бонэр. 

Назва ўстановы «Чацвёртая раённая сельскагаспадарчая і механічная школа» была зменена на «Каледж Заходняй Джорджыі» ў 1933 годзе, калі яна стала двухгадовай установай. У 1957 годзе яна стала ўжо чатырохгадовай установай. 

Да 1963 года каледж у межах палітыкі сегрэгацыі не прымаў на навучанне афраамерыканцаў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Універсітэт Заходняй Джорджыі
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2223 6696 · LCCN: n2011019619 · Microsoft: 5950314 · VIAF: 169077220 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крывец.
**Сяргей Міхайлавіч Крывец** (1909, в. Сухінічы Гродзенскага пав. цяпер Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць — 28 красавіка 1945, каля Гдыні; Псеўданімы: *С.Пастушок*, *Сярожа Пастушок*, *Сымон Табала*) — беларускі паэт.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і. Рос без бацькі, іх сям'і дапамагаў родны дзядзька Сямён Адамавіч Крывец. З 1915 па 1921 разам з роднымі быў у бежанстве ў Саратаўскай губерні, 2 гады вучыўся ў мясцовай школе, дзе выявіў здольнасці ў маляванні. Па звароце ў 1921 на радзіму быў пастухом, парабкам, цесляром. Займаўся самаадукацыяй. Некалькі разоў беспаспяхова спрабаваў перайсці польска-савецкую граніцу, трапіў у астрог. З 1925 года сакратар гуртка ТБШ, вёў культурна-асветніцкую работу на вёсцы. У 1930—1933 жыў у Гродне, працаваў цесляром. У 1933—1944 — у Беластоку. Пасля аб’яднання Усходняй і Заходняй Беларусі С. Крывец вучыўся ў Беластоцкім педагагічным інстытуце (1940—1941), падчас нямецкай акупацыі жыў і працаваў у Беластоку. У 1944 быў прызваны ў Чырвоную Армію, удзельнічаў у баях за польскія гарады. Пасля цяжкага ранення пад Гдыняй памёр.

Творчасць
---------

Кніжка вершаў «Дубок»
Друкаваўся ў прагрэсіўных заходнебеларускіх выданнях. З 1928 друкаваў вершы ў часопісе «Заранка». Пісаў на беларускай, рускай, польскай і нямецкай мовах. Публікаваўся ў «Новай дарозе» (Беласток).

Вершы змешчаны ў калектыўных зборніках «Мы іх не забудзем» (1949), «Сцягі і паходні» (1965), «Крывёю сэрца» (1967), «Ростані волі» (1990). У 1972 г. выйшла кніжка вершаў «Дубок», укладзеная Р. Шырмам (які быў знаёмы з С. Крыўцом) і М. Танкам.

Зноскі
------

1. ↑  часам даецца в. Дубна

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| s: | Сяргей Міхайлавіч Крывец у Вікікрыніцах |
| commons: | Сяргей Міхайлавіч Крывец на Вікісховішчы |

* Крывец Сяргей // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Мікуліч М. «Няма закону быць рабамі…»: паэзія Сяргея Крыўца // Тэрмапілы. Літаратурна-мастацкі і беларусазнаўчы часопіс № 8/2004.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 7610154260490924480006 |
**Сяргей Міхайлавіч Токць** (12 красавіка 1968, в. Бершты, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1997).

Біяграфія
---------

У 1992 годзе скончыў гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1995 годзе — аспірантуру пры Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Працуе на кафедры беларускай культуры Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1997 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «*Дзяржаўны апарат царызму ў Беларусі ў 30—60-х гадах ХІХ ст. (структура, функцыі, чыноўніцкі корпус)*». Даследуе праблемы этнаканфесійнай і сацыяльнай гісторыі Беларусі 19—20 стагоддзяў, праводзіць мікрагістрычныя даследаванні.

За манаграфію «*Беларуская вёска на мяжы эпох*» атрымаў Стыпендыю польскага ўрада імя Льва Сапегі, падчас якой сабраў матэрыял пра Скідзельскае паўстанне 1939 года.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Прэмію імя Сапегі атрымаў Сяргей Токць // «Наша Ніва», 7 красавіка 2008.
3. ↑  Токць, Сяргей. Скідзельскае паўстанне 1939 года: антрапалогія канфлікту // «ARCHE» № 8 (83), 2009.

Спасылкі
--------

* Беларускія аўтары Камунікату Архівавана 15 верасня 2009.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1049183150 · ISNI: 0000 0001 1725 366X · LCCN: nr2005023916 · NKC: js20221143620 · NUKAT: n2005131965 · VIAF: 166435109 |

 |
**«Сутарэнні Ромула»** — раман Людмілы Рублеўскай. Раман «Сутарэнні Ромула» ўпершыню апублікаваны ў часопісе «Дзеяслоў» (2011 год, № 47—49. Асобнай кнігай зборнік раманаў выйшаў у 2012 годзе, выдавецтва СБП «Кнігазбор» (у серыі «Кнігарня пісьменніка», выпуск 26).

У 2011 годзе Людміла Рублеўская за свой раман «Сутарэнні Ромула» стала лаўрэаткай прэміі імя Францішка Багушэвіча.

Сюжэт
-----

Два раманы Людмілы Рублеўскай — «Забіць нягодніка, альбо Гульня ў Альбарутэнію» і «Сутарэнні Ромула» звязвае тэма сталінскіх рэпрэсій супраць беларускай творчай інтэлігенцыі. Дзеянні ў раманах разгортваюцца як ў сучаснасці, так і ў мінулым. У іх зроблены акцэнт на гістарычнаю памяць. Абодвум раманам характэрна псіхалагічная глыбіня, эпічнасць падзей, і напружанасць сюжэту. У гэтых творах прасочваецца спроба сфармуляваць беларускую нацыянальную ідэю.

Сюжэт кнігі пабудаваны, як падарожжы ў часе і дэтэктыўныя расследаванні, у іх паказана гісторыя кахання герояў, дзеля якога ім не шкада і памерці, чытачу адкрываецца запаветная краіна Альбарутэнія. Кніга загадкава апавядае, якім чынам прафесар Скаловіч трапіў з засценкаў НКУС 1937-га ў дом каля Кальварыйскіх могілак 2000-га, чытач даведаецца чаму супрацоўніца выдавецтва Арсенія Вяжэвіч так падобная да графіні на партрэце XIX стагоддзя, і іншае. У кнізе паказаны неверагодны лёс герояў, якія спрабуюць захаваць чалавечую годнасць сярод найгоршых пакут і выпрабаванняў

Зноскі
------

1. ↑  Сутарэнні Ромула. Раман. (Пачатак) **(нявызн.)**. *Анонс*.  час. Дзеяслоў. Праверана 28 лютага 2013.(недаступная спасылка)
2. ↑  У кнігарні "логвінаЎ" прэзентавалі 53-ы нумар "Дзеяслова" **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (26 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 7 снежня 2013. Праверана 28 лютага 2013.
3. 1 2 3  Рублеўская Людміла. Сутарэнні Ромула **(нявызн.)**.  Knihi.by. Праверана 28 лютага 2013.
4. ↑  Людміла Рублеўская. Сутарэнні Ромула **(нявызн.)**. *Бібліятэка*.  =Саюз беларускіх пісьменнікаў. Праверана 28 лютага 2013.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Амбразевіч.
**Ю́рый Георгіевіч Амбразе́віч** (нар. 25 лютага 1975, Мінск) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 лютага 1975 года ў Мінску.

У 1997 годзе скончыў з адзнакай юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

На дыпламатычнай службе з 1997 года, працаваў у дагаворна-прававым упраўленні МЗС Беларусі. Працаваў у пасольствах Беларусі ў Бельгіі і Люксембурге, прадстаўніцтвах Беларусі пры НАТА і ЕС.

У 2012 годзе быў прызначаны начальнікам галоўнага ўпраўлення шматбаковай дыпламатыі МЗС Беларусі.

З 27 жніўня 2015 года стаў Пастаянным прадстаўніком пры аддзяленні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і іншых міжнародных арганізацыях у горадзе Жэневе, змяніўшы на гэтай пасадзе зышоўшага ў адстаўку Міхаіла Хвастова.

10 лютага 2022 года прызначаны намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Валодае беларускай, рускай, англійскай і французскай мовамі.

Сям’я
-----

Жанаты, мае двух дзяцей.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Лукашэнка абнавіў склад кіраўніцтва МЗС і назначыў новых паслоў

| ⛭Пастаянныя прадстаўнікі БССР і Рэспублікі Беларусь пры аддзяленні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе |
| --- |
| Далучэнне да арганізацыі  Адкрыццё пастаяннага прадстаўніцтва | 26 чэрвеня 1945  верасень 1969 |
| Прадстаўнікі БССР | Васіль Пяшкоў (1969—1973) • Вадзім Лук’яновіч (1974—1979) • Уладзімер Грэкаў (1979—1985) • Васіль Пяшкоў (1985—1991) |
| Прадстаўнікі Рэспублікі Беларусь | Анатоль Мардовіч (1991—1994) • Станіслаў Агурцоў (1995—1998) • Сяргей Алейнік (2002—2008) • Міхаіл Хвастоў (2009—2015) • Юрый Амбразевіч (2015—2022) • Ларыса Бельская (з 2022) |
**Сяргей Міхайлавіч Кастраміцкі** (нар. 26 лістапада 1954, г. Харкаў, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне радыёфізікі. Член-карэспандэнт (2014), доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае зенітнае ракетнае вучылішча СПА (1977).

У 1972—1998 гадах служыў ва Узброеных Сілах СССР і Рэспублікі Беларусь. З 1998 года намеснік дырэктара дзяржаўнага прадпрыемства «СКБ Камертон». З 2006 года дырэктар навукова-вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «КБ Радар». З 2016 года дырэктар Рэспубліканскага навукова-вытворчага прадпрыемства «Цэнтр радыётэхнікі НАН Беларусі».

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Пашаны (2014).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Распрацаваў тэорыю і прынцыпы пабудовы шматпрамянёвых адаптыўных антэнных рашотак, якія выкарыстоўваюцца ў сістэмах перадачы інфармацыі, радыёлакацыі і канцэнтрацыі сверхвысокочастотных (ЗВЧ) электрамагнітных палёў. Вывучыў фізічныя ўласцівасці вядомай з’явы факусоўкі ЗВЧ-энергіі з перавыпраменьваннем на аснове звароту хвалевага фронту, тэарэтычна і эксперыментальна ацаніў перспектывы і спосабы яго практычнага выкарыстання ў задачах накіраванай перадачы ЗВЧ-энергіі, радыёлакацыі і сістэмах перадачы інфармацыі. Вызначыў колькасныя характарыстыкі эфектыўнасці аўтакагерэнтнай прасторавай апрацоўкі сігналаў на вялікіх і звышвялікіх апертурах.

Аўтар больш за 500 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 75 аўтарскіх пасведчанняў.

### Бібліяграфія

* Радиационные эффекты в полупроводниковых приборах. Минск, 1978 (в соавт.).

* Проникающие излучения в технологии полупроводниковых приборов и интегральных микросхем // Вестн. АН СССР. 1982. № 11.

* Воздействие радиации на интегральные микросхемы. Минск, 1986 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  КАСТРАМІЦКІ Сяргей Міхайлавіч

Спасылкі
--------

* Момент истины
* Сяргей Міхайлавіч Кастраміцкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Серхіа Льюль Мелія** (ісп.: Sergio Llull Melià; нар. 15 лістапада 1987, Маон, Менорка, Іспанія) — іспанскі прафесійны баскетбаліст, які выступае за «Рэал Мадрыд» і зборную Іспаніі. Гуляе на пазіцыях разыгрываючага і атакуючага абаронцы.

Кар’ера
-------

### Іспанія

Гуляў за юніёрскія каманды «La Salle Maò» і «CB i Unió Manresana». У сезоне 2005/2006 гуляў за клуб ACB лігі «Манрэса». У тым жа сезон гуляў за «Finques Olesa». У наступным сезон вярнуўся ў «Манрэсу». У 2007 годзе перайшоў у «Рэал». У 2010 годзе падоўжыў кантракт з «Рэалам» да 2014 года.

### НБА

На драфце НБА 2009 года быў абраны па 34-м нумарам камандай «Дэнвер Нагетс». Правы на Льюля за 2,35 мільёна долараў выкупіў «Х’юстан Рокетс». Льюль не згуляў у НБА ніводнага матча. Усе астатнія гульцы, выбраныя раней Льюля на драфце 2009 года, выступалі ў НБА.





1. ↑  Sergio Llull // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>