**АМАП** (Атрад міліцыі асобага прызначэння; руск.: Отряд милиции особого назначения, ОМОН) — спецыяльнае падраздзяленне міліцыі палка Патрульна-паставой службы Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое прыцягваецца для рашэння задач забеспячэння правапарадку, у тым ліку на масавых акцыях і мерапрыемствах, задушэнні масавых беспарадкаў, аховы аб’ектаў, таксама адной з задач АМАПа з’яўляецца забеспячэнне сілавой падтрымкі органаў следства, унутраных спраў, дзяржаўнай бяспекі.

У сучаснай Беларусі АМАП часта выкарыстоўваюць як інструмент рэпрэсій. У лістападзе 2020 года Святлана Ціханоўская абвясціла пра запуск працэсу міжнароднага прызнання структур ГУБАЗіК і АМАП тэрарыстычнымі арганізацыямі ў сувязі з учыненымі імі злачынствамі ў час задушэння пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў і гвалту з боку рэжыму Лукашэнкі.

Гісторыя спецпадраздзялення
---------------------------

Першае падраздзяленне было створана ў Мінску ў 1988 годзе, а ў абласных цэнтрах былі ўтвораны роты і ўзводы АМАПа.

Праспект Незалежнасці ў Мінску, перакрыты АМАП, 25 сакавіка 2017 г.
Ва УУС Мінска з лютага 1995 года таксама пачаў дзейнічаць атрад міліцыі асобага прызначэння, які дыслакаваўся ў Мачулішчах. Узімку 2002 года, з улікам набліжанасці да сталіцы, рэгіянальны АМАП быў перададзены ў падраздзяленне ГУУС Мінгарвыканкама.

Але праз тое, што ў Мінскай вобласці праводзіцца вялікая колькасць масавых мерапрыемстваў, забеспячэнне правапарадку на дзевяць гадоў стала абавязкам асабовага склада тэрытарыяльных падраздзяленняў унутраных спраў — участковых інспектараў, аператыўнікаў, супрацоўнікаў іншых службаў. 17 студзеня 2011 года быў падпісаны загад аб стварэнні падраздзялення АМАП Мінаблвыканкама. Камандзірам атрада прызначылі Мікалая Максімовіча.

На запыт «Радыё Свабода» ў 2014 годзе пасля публікацыі сайту газеты «Салідарнасць» пра тое, што ў беларускім АМАПе працаўладковаюцца былыя супрацоўнікі ўкраінскага «Беркуту», прэс-сакратар МУС Канстанцін Шалкевіч адказаў адмоўна, бо *«МУС не каментуе нізкаякасныя сачыненні на вольную тэму, размешчаныя ў інтэрнэце»*. Тым не менш у 2020 годзе былі апазнаныя экс-супрацоўнікі расфармаванага «Беркута» ў радах АМАПа. Выданне «Новы Час» працягнула журналісцкі цыкл расследаванняў і ў 2021 годзе, выявіла яшчэ больш такіх асоб.

Міжнародныя санкцыі
-------------------

Супрацоўнікі АМАП неаднаразова траплялі пад міжнародныя санкцыі. Так, 2 кастрычніка 2020 года Еўрапейскі Саюз унёс у Чорны спіс Еўрасаюза Дзмітрыя Балабу, Леаніда Жураўскага, Міхаіла Дамарнацкага, Максіма Міховіча — камандзіраў адпаведна мінскага, віцебскага, гомельскага і брэсцкага АМАП. Гэтыя ж супрацоўнікі былі ўключаныя ў санкцыйныя спісы Вялікабрытаніі, Канады і Швейцарыі. ЗША ўнеслі Дзмітрыя Балабу ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб 2 кастрычніка, а 23 снежня пад амерыканскія санкцыі трапіў і мінскі АМАП.

Патрабаванні да кандыдатаў
--------------------------

АМАП затрымлівае ўдзельнікаў «несанкцыяванага» мерапрыемства на Дзень Волі, 2017 год.
Атрад камплектуецца з ліку супрацоўнікаў МУС, КДБ, ваеннаслужачых унутраных войскаў МУС Рэспублікі Беларусь, а таксама асоб, звольненых у запас з узброеных сіл, унутраных войскаў МУС і пагранічныя службы. Прыём на службу ў атрад міліцыі асобага прызначэння ажыццяўляецца на конкурснай аснове.

Асноўныя патрабаванні да кандыдатаў:

* грамадзянства Рэспублікі Беларусь;
* узрост да 25 гадоў;
* наяўнасць поўнай сярэдняй, сярэдняй спецыяльнай ці вышэйшай адукацыі ;
* добрая фізічная падрыхтоўка адсутнасць судзімасці і адміністрацыйных спагнанняў у кандыдата і яго блізкіх сваякоў, а таксама звестак у тэрытарыяльных органаў унутраных спраў па месцы жыхарства кандыдата, якія кампраметуюць яго;
* станоўчыя характарыстыкі кандыдата з усіх месцаў яго службы, вучобы і працы;
* прыдатнасць па стане здароўя.

Камандзіры
----------

* Уладзімір Іванавіч Арцёмаў (лістапад 1988 — чэрвень 1990)
* Аляксандр Аркадзьевіч Кудзін (чэрвень 1990 — студзень 1999)
* Аляксандр Мікалаевіч Французаў (студзень — лістапад 1999)
* Юрый Мікалаевіч Падабед (лістапад 1999 — ліпень 2008)
* Юрый Хаджымуратавіч Караеў (ліпень — кастрычнік 2008)
* Аляксандр Валянцінавіч Лукомскі (з кастрычніка 2008)
* Дзмітрый Уладзіміравіч Балаба (з мая 2016)

Аналагі
-------

### Беларусь

* Алмаз
* Альфа
* САХР
* АСАМ

Зноскі
------

1. ↑   — 2020. Праверана 12 чэрвеня 2023.
2. ↑  Беларусь: Репрессии на День Воли— Human Rights Watch
3. ↑  Сьвятлана Ціханоўская запускае працэс прызнаньня ГУБАЗіК і АМАП тэрарыстычнымі арганізацыямі, Радыё Свабода, 20 лістапада 2020 г.
4. ↑  *Грузьдзіловіч, Алег*. МУС не камэнтуе зьвесткі пра ўладкаваньне беркутаўцаў у АМАП  (бел.).  Беларуская служба Радыё «Свабода» (6 чэрвеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 7 сакавіка 2021. Праверана 7 сакавіка 2021.
5. ↑  *Івашын, Дзяніс*. Спецрасследаванне: што абараняе «Беркут» у Беларусі. Частка І  (бел.).  Новы Час (2 снежня 2020). Архівавана з першакрыніцы 3 снежня 2020. Праверана 3 снежня 2020.
6. ↑  Івашын, Дзяніс (2021-02-26). "Спецрасследаванне: каго ці што абараняе «Беркут» у Беларусі. Частка III". *Новы Час* (8 (716)): 6, 19.
7. ↑  Council Implementing Regulation (EU) 2020/1387 of 2 October 2020 implementing Article 8a(1) of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in respect of Belarus // Official Journal of the European Union L 319 I
8. ↑  Consolidated List of Financial Sanctions Targets in the UK (англ.).  Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury (25 чэрвеня 2021).
9. ↑  Belarus sanctions (англ.).  Міністэрства міжнародных спраў Канады  (англ.) (бел. (15 кастрычніка 2020). Праверана 19 верасня 2021.
10. ↑  Searching for subjects of sanctions
11. ↑  Treasury Sanctions Belarus Officials for Undermining Democracy (англ.).  Міністэрства фінансаў ЗША (2 кастрычніка 2020). Праверана 19 верасня 2021.
12. ↑  Treasury Sanctions Additional Belarusian Regime Actors for Undermining Democracy (англ.).  Міністэрства фінансаў ЗША (23 снежня 2020). Праверана 19 верасня 2021.
13. ↑  Что за человек возглавил ОМОН

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 121739267X |