**Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы** (англ.: Potato spindle tuber viroid, PSTVd) — першы выяўлены віроід. PSTVd прадстаўляе сабой маленькую, кольцавую РНК малекулу. У прыродзе паражае бульбу (*Solanum tuberosum*) і таматы (*Solanum lycopersicum*), усе віды якіх схільныя да PSTVd і не маюць ніякай формы натуральнага імунітэту. У прыродзе таксама выяўлена інфікаванне авакада (*Persea americana*), а магчымае інфікаванне іншых паслёнавых было выклікана ў лабараторных умовах.

Штамы і выкліканыя імі змены
----------------------------

Існуюць розныя штамы PSTVd і выкліканыя імі змены вар’іруюцца ад лёгкіх да цяжкіх. Лёгкія штамы не выклікаюць бачных змен. Змены, выкліканыя цяжкімі штамамі, залежаць ад умоў навакольнага асяроддзя і найбольш цяжка выяўляюцца пры падвышанай тэмпературы. Змены звычайна лёгкія пры першасным заражэнні, але становяцца прагрэсіўна цяжэй у наступных пакаленнях раслін. Агульныя сімптомы цяжкага працякання інфекцыі ўключаюць у сябе: змяненне колеру лісця, памяншэнне памеру клубняў і іх верацёнападобнае падаўжэнне. Прарошчванне  (руск.) (бел. таксама адбываецца павольней, чым у непаражанай бульбы. Павольныя змены выяўляюцца ў інфіцыраваных таматаў і ўключаюць чэзлы рост і кусцістасць верхавіны, выкліканыя скарочанымі міжвузеллі. Лісце становіцца жоўтым або фіялетавым і часта — скручаным. У канчатковым рахунку адбываецца некроз  (руск.) (бел. сасудаў ніжняга і сярэдняга лісця, але верхняе лісце не памірае, а памяншаецца. Працэс паспявання пладоў таксама пакутуе, прыводзячы да маленькіх, цвёрдых, цёмна-зялёных пладоў.

Распаўсюджанне PSTVd на вялікія адлегласці звычайна адбываецца праз заражанае насенне, хоць здараецца перанос праз тлю віду *Myzus persicae*, але толькі ў прысутнасці віруса скручвання лісця бульбы (PLRV). Механічны перанос таксама магчымы, але толькі на пэўнай тэрыторыі заражэння.

Першасная і другасная структура PSTVd
-------------------------------------

PSTVd складаецца з 359 нуклеатыдаў.

|  |
| --- |
| **Першасная структура** |
| 

```
 1 CGGAACUAAA CUCGUGGUUC CUGUGGUUCA CACCUGACCU CCUGAGCAGA AAAGAAAAAA
 61 GAAGGCGGCU CGGAGGAGCG CUUCAGGGAU CCCCGGG**GAA AC**CUGGAGCG AACUGGCAAA
121 AAAGGACGGU GGGGAGUGCC CAGCGGCCGA CAGGAGUAAU UCCCGCCGAA ACAGGGUUUU
181 CACCCUUCCU UUCUUCGGGU GUCCUUCCUC GCGCCCGCAG GACCACCCCU CGCCCCCUUU
241 GCGCUGUCGC UUCGGCUACU ACCCGGUGGA AACAACUGAA GCUCCCGAGA ACCGCUUUUU
301 CUCUAUCUUA CUUGCUUCGG GGCGAGGGUG UUUAGCCCUU GGAACCGCAG UUGGUUCCU
```
 |
| **Другасная структура** |
| 
Меркаваная другасная структура віроіда PSTVd |
|

Выдзеленыя нуклеатыды таксама знойдзены ў большасці іншых віроідаў.

Гісторыя вывучэння
------------------

Тэадор Дзінер  (руск.) (бел. першаадкрывальнік віроідаў
У 1920-х гадах фермеры Нью-Ёрка і Нью-Джэрсі заўважылі ў бульбы сімптомы невядомага захворвання. Клубні паражаных раслін гублялі звыклую форму і станавіліся верацёнападобнымі, з-за чаго гэтая хвароба была названая верацёнападобнасцю клубняў бульбы. Сімптомы захворвання з’яўляліся ў раслін, якія кантактавалі з фрагментамі заражаных каліў, такім чынам, хвароба выклікалася агентам, які мог перадавацца ад аднаго расліны да іншага. Аднак у здзіўленых раслін не выяўлялася незвычайнага грыбка або бактэрыі, таму быў зроблены выснова, што хвароба выклікаецца вірусам. Нягледзячы на шматлікія спробы ізаляваць і ачысціць гэты вірус з экстракту верацёнападобнай бульбы з выкарыстаннем усё больш ускладненых метадаў, вылучыць яго так і не атрымалася.

У 1971 годзе Тэадор Дзінер  (руск.) (бел. паказаў, што гэты інфекцыйны агент быў не вірусам, а патагенам цалкам новага тыпу, памер якога складаў адну васьмідзясятую ад памеру тыповага віруса, і прапанаваў для яго тэрмін «віроід» (што значыць «вірусападобны»). Паралельна вяліся і сельскагаспадарчыя даследаванні асаблівасцяў віроідаў, і фундаментальныя навуковыя даследаванні, накіраваныя на вывучэнне іх фізічных, хімічных і макрамалекулярных уласцівасцяў. У 1976 годзе Хайнц Зенгер  (ням.) (бел. і калегі даказалі, што патаген, які выклікае верацёнападобнасць клубняў бульбы, прадстаўляе сабой «адналанцуговую, кавалентна замкнёную, кольцавую малекулу РНК, якая з-за спарвання аснаванняў набывае шчыльную палачкападобную структуру». Гэта было першае апісанне прыроды віроідаў.

Кольцавая форма і адналанцуговая структура малекулы РНК віроідаў была пацверджана электроннай мікраскапіяй, а поўная паслядоўнасць геному віроіду верацёнападобнасці клубняў бульбы (PSTVd) была вызначана ў 1978 годзе Хансам Гросам  (ням.) (бел. і яго калегамі. Гэты віроід стаў першым патагенам эукарыёт, для якога была вызначана поўная малекулярная структура.

Захворванні
-----------

* Готыка, або верацёнападобнасць клубняў

Зноскі
------

1. ↑  Таксанамія вірусаў на сайце Міжнароднага камітэта па таксанаміі вірусаў (ICTV).
2. ↑  З 1998 года *Viroids* не з’яўляецца дапушчальным таксонам паводле ICTV, але выкарыстоўваецца ім для агульнай назвы групы субвірусных частіц [пункты 3.26 и 3.27 Міжнароднага кодэкса класіфікацыі і наменклатуры вірусаў (англ.)].
3. ↑  ICTV Master Species List 2013 v2 / пад рэд. International Committee on Taxonomy of Viruses — 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q580606'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18810383'></a>
4. ↑  ICTV Master Species List 2014 v4 / пад рэд. International Committee on Taxonomy of Viruses — 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24716610'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q580606'></a>
5. ↑  *Пиневич А. В. Сироткин А. К. Гаврилова О. В. Потехин А. А.* Вирусология. — СПб.: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2012. — С. 265. — ISBN 978-5-288-05328-3.
6. ↑  DOI:10.1094/PHI-I-2009-0804-01  
Вы можаце падставіць цытату уручную ці з дапамогай бота.

Літаратура
----------

* Pathogen and plant damage (potato spindle tuber). Retrieved November 15, 2007, from George N. Agrois, Plant Pathology (3rd Ed) San Diego: Academic Press, (1988).

Спасылкі
--------

* Міжнародныя стандарты па фітасанітарных мерах МСФМ 27 Дыягнастычныя пратаколы ДП 7: Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы. — Прыняты ў 2016 годзе, апублікаваныя ў 2016 годзе.
* Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы : Дыягностыка, захаванне інфекцыйнасці і асаблівасці перадачы патагену. Тэма дысертацыі і аўтарэферата па ВАК 06.01.11, кандыдат біялагічных навук Наталля Віктараўна Гірсава
* Agrois, George N. 1936. *Plant pathology* (3rd edition) San Diego: Academic Press, 1988.
* Singh R. P. Fletcher J. D. 2007. Background of disease (potato spindle tuber) and method of control. *Agriculture and Agri food Canada, Crop & Food Research New Zealand* Retrieved November 15, 2007.
* DEFRA Plant Health.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780757758 |