У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Першамайская.

**Першама́йская** (трансліт.: *Pieršamajskaja*, руск.: Першемайская, да 1964 года — **Блу́дзень**) — аграгарадок у Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Цэнтр Першамайскага сельсавета. Размешчана за 6 км ад Бярозы, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская на лініі Брэст—Баранавічы.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

У 1563 годзе ўзгадваюцца **Вялікі Блудзень** і **Малы Блудзень** у Дабучынскай воласці Кобрынскай эканоміі, у абшары двара Блудзенскага і войтаўства Блудзенскага. Першыя звесткі пра Блудзень як уладанне адносяцца да 1590 года, калі каралева Ганна Ягелонская (удава караля Стэфана Баторыя) падаравала Блудзень канцлеру вялікаму літоўскаму Льву Сапегу. У 1645 годзе Блудаўскае (Блудзенскае) староства належала Ізабэле Хадкевіч. У XVI—XVII стст. у Берасцейскім павеце Брэсцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, дзяржаўная ўласнасць. З 1716 года ў Блудзенскім старостве.

### Пад уладай Расійскай імперыі

Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1856 годзе ўласнасць Іосіфа Здзітоўскага. 3 сакавіка 1861 года ў Блудзені адбыліся сялянския хваляванні, частка сялян была арыштавана і адпраўлена ў Пружанскую турму. У 1864 годзе сяло ў Блудзенскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні.

Пажар 10 мая 1884 года поўнасцю знішчыў 145 дамоў, 245 свірнаў і 365 хлявоў, страты склалі 36 тыс. руб. У 1886 годзе сяло, у якім працавалі вінакурны і цагельны заводы, саладзільня, праваслаўная царква, школа, крама, 3 піцейныя дамы, заезны дом. У 1890 годзе Блудзень — сяло, пасёлак, маёнтак (уласнасць Соф’і Здзіхоўскай); побач 131 дзесяцін царкоўнай зямлі. Паводле перапісу 1897 года — у Картузскабярозаўскай воласці, дзейнічаў хлебазапасны магазін, побач знаходзілася чыгуначная станцыя Бяроза. На сядзібе свяшчэнніка ў сяле былі 2 царквы. Маёнтак ва ўладанні Громніцкай, працаваў вінакурны завод.

### Найноўшы час

У 1905 годзе ў сяло, у маёнтак, дарожная будка. На працягу 1905 годзе адбываліся сялянскія хваляванні з эканамічнымі патрабаваннямі, сяляне самавольна рубілі лес. У 1915 годзе пры адыходзе расійскіх войск здарыўся пажар. Акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.

З 1921 года ў складзе Палескага ваяводства Польшчы, у Бяроза-Картузскай гміне, з 1932 года ў Сялецкай. У 1920-я гг. створаны Блудзенскі падрайкам КПЗБ (1924) у складзе Восаўскай, Ціханаўскай, Горацкай і Блудзенскай арганізацый (сакратар В. С. Васілеўскі), гурток «Грамады», камсамольская арганізацыя (1924), падпольны райком камсамола некаторы час базіраваўся ў Блудзені. Дзейнасцю Бярозаўскага падпольнага райкома кіраваў жыхар Блудзеня Васіль Ясінскі. У 1930 годзе працавала народная школа.

З 1939 года ў БССР. З 1940 года цэнтр Блудзенскага с/с. У 1940 годзе — вёска і былы маёнтак. Былі адкрыты ўрачэбны ўчастак, клуб. У сельсавеце ў той час налічваліся няпоўная сярэдняя і 3 пачатковыя школы, 2 калгасы; крэйдавая фабрыка, маслазавод, хата-чытальня, магазін, кааперацыя, чырвоны куток, пажарная ахова.

У 1941—1944 гг. акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Ад рук акупантаў загінулі 53 жыхары вёскі. З фронту не вярнуўся 31 воін-зямляк. Захопнікі часткова спалілі вёску. У гады вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года дзейнічала камсамольскае падполле (кіруючае ядро — С. П. Ручыц, У. К. Саўчук, В. М. Галёнка). Летам 1943 года ў арганізацыю ўваходзіў 21 чал. Многія патрыёты загінулі ў барацьбе з ворагам і пахаваны на чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская, дзе на ўшанаванне іх памяці ў 1967 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка. У вёсцы пахаваны 66 воінаў і партызан, якія загінулі ў 1941—1944 гг. у баях супраць ням.-фаш. захопнікаў каля вёсак Першамайская і Жычын.

З 1944 года працаваў механічны млын, з 1945 года — газагенератар, майстэрня па вырабе вазоў, у 1948 годзе — кузня.

30 ліпеня 1964 года вёска Блудзень атрымала назву Першамайская. 1 жніўня 1964 года Блудзенскі сельсавет перайменаваны ў Першамайскі.

Інфраструктура
--------------

Дзейнічаюць сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, Дом чыгуначнікаў, аптэка, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, 8 магазінаў.

Планіроўка
----------

Забудова вёскі выцягнута з паўднёвага захаду на ўсход уздоўж паўднёвага боку чыгункі.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1856 — 703 рэвізскія душы.
	+ 1886 — 73 двары, 716 жыхароў.
	+ 1897  — 137 двароў, 865 жыхароў, на сядзібе свяшчэнніка — 11 двароў, 40 жыхароў, у маёнтку — 6 двароў, 76 жыхароў, у вартавым доме побач з сялом — 1 двор, 4 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 1424 жыхары, у маёнтку — 14 жыхароў, у дарожнай будцы — 5 жыхарамі.
	+ 1940 — 324 двары, 1704 жыхары, у былым маёнтку — 2 двары, 10 жыхароў.
	+ 1959 — 41 гаспадарка, 156 жыхароў.
	+ 1970 — 2220 жыхароў.
	+ 2000 — 1842 жыхары, 832 двары.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 825 двароў, 1846 жыхароў.

Славутасці
----------

* Свята-Мікалаеўская царква (1903).
* Брацкая магіла са скульптурай салдата са схіленным сцягам (1956).

Вядомыя асобы
-------------

* Васіль Данілавіч Дружчыц (1886—1937) — беларускі савецкі гісторык, прафесар, даследчык беларускага кнігадрукавання, у гонар яго на будынку школы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
* Васіль Ясінскі — удзельнік рэвэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, у гонар яго на доме, дзе ён жыў, устаноўлена мемарыяльная дошка, адна з вуліц названа яго іменем. У 1974 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
* Аляксей Аляксеевіч Казловіч (нар. 1959) — беларускі архітэктар.
* Юрый Караль Хадкевіч (1646—1691) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
* Аляксандр Пятровіч Барушка (нар. 1939) — беларускі энергетык. Доктар тэхнічных навук, прафесар.
* Абрам Уладзіміравіч Сапір (руск.: Абрам Владимирович Сапир) (1900—1957) — супрацоўнік спецслужб.
* Віктар Рыгоравіч Ярашэвіч (нар. 1950) — беларускі педагог, спецыяліст у вобласці тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартовага трэнеравання.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксам варыянт **Блу́дзень**
2. ↑  Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.
3. ↑  Память: историко-документальная хроника Березовского района / Белорусская Советская Энциклопедия; Редкол.: И. П. Шамякин (главный редактор) и др. — Минск: Издательство «Белорусская Советская Энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1987. — 438, [1] с.: ил. цв. ил. портр. карты. — С. 116.
4. ↑  Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб перайменаванні некаторых населеных пунктаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 23 (1063).
5. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12). — С. 308.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Першамайская (Бярозаўскі раён)

| ⛭**Першамайскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Першамайская |
| Аграгарадкі | Кабакі |
| Вёскі | Вашчанка ·  Жычын ·  Карпяшы ·  Нівішчы ·  Пясчанка ·  Ціхны |