recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Міку́ль-Гарадо́к** (трансліт.: *Mikuĺ-Haradok*, руск.: Микуль-Городок) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 20 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 244 км ад Гомеля, 24 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з просталінейнай шыротнай вуліцы, да якой на захадзе далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу. Крама.
  
Абеліск на месцы «Рудабельскіх варот», за 2 км на паўночны захад ад вёскі. Устаноўлены ў 1976 годзе.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя. На 1870 год — засценак у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Ударнік», працавала гамарня.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 67 жыхароў. Падчас Гомельска-Рэчыцкай аперацыі 1943 года, калі войскі Беларускага фронта наблізіліся да Акцябрскага раёна, партызаны 123-й брыгады імя 25-годдзя БССР прарвалі каля вёскі абарону нямецкіх войскаў і ўстанавілі непасрэдную сувязь з 37-й і 60-й стралковымі дывізіямі 65-й арміі — утварыліся так званыя «Рудабельскія вароты», якія існавалі з 28 лістапада да 21 снежня 1943 года. У 1944 годзе акупанты стварылі паблізу ад вёскі, на балоце, канцлагер для грамадзянскага насельніцтва. 10 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 8 двароў, 13 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 3 двары, 46 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 4 двары.
* 1925 год — 29 двароў.
* 1940 год — 75 двароў, 302 жыхары.
* 1959 год — 142 жыхары (паводле перапісу).
* 1997 год — 21 двор, 42 жыхары.
* 2004 год — 22 двары, 28 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Любанскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Любань |
| Вёскі | Гадуні ·  Гарохавішчы ·  Іванішчавічы ·  Карма ·  Мікуль-Гарадок ·  Падветка ·  Пружынішчы ·  Чарняўка |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кузьмін.
**Арцём Дзмітрыевіч Кузьмін** — беларускі баскетбаліст. Сын баскетбаліста і трэнера Дзмітрыя Кузьміна

Кар’ера
-------

Выхаванец мінскай школы Цмокі-Мінск, першы трэнер — Сяргей Крукаў.

У юным узросце вучыўся ў Маскве ў школе ЦСКА, дзе выступаў на чэмпіянаце Еўропы U-18 за зборную Расіі. Пасля заканчэння армейскай школы быў запрошаны ў маладзёжную каманду краснадарскага «Лакаматыва-Кубань», пасля ў Суперлігі-2.

У 2020 годзе перашоў у БК «Барнаул» (Алтайскі край) потым быў у камандзе БАРС—ГРЭУ (Растоў-на-Доне), якая фінішавала ў Суперлізе-2 на дзевятым месцы. У растоўскай камандзе быў лідарам: адыграў усе 25 матчаў, у сярэднім за гульню праводзіў на пляцоўцы 29.4 хвіліны, набраў 16.9 ачкі, зрабіў 6.8 падбору, 2.4 выніковых пасы і 2.0 перахопу.

У чэрвене 2021 года падпісаў кантракт з Цмокі-Мінск.

Зноскі
------

1. ↑  Арцём Кузьмін — новы ігрок «Цмокi-Мiнск» Архівавана 13 ліпеня 2021.
**Мытны кодэкс Рэспублікі Беларусь (2007)** — трэці па ліку сістэматызаваны заканадаўчы акт, які вызначаў прававыя, эканамічныя і арганізацыйныя асновы мытнай справы, накіраваныя на абарону эканамічнага суверэнітэту і эканамічнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і развіццё яе знешнеэканамічных сувязей. Быў прыняты Нацыянальным сходам Рэспублікі Беларусь у 2006 годзе і ўведзены ў дзеянне 4 студзеня 2007 года. Складаўся з 9 раздзелаў, 36 глаў і 350 артыкулаў.

Дзейнічаў да 23 красавіка 2014 года, пасля прыняцця Закона № 129-З «Аб мытным рэгуляванні ў Рэспубліцы Беларусь» ад 10 студзеня 2014 года.

Змест
-----

Апрача агульных палажэнняў змяшчаў і рэгламентаваў арганізацыйныя пытанні кіравання мытнай справы. Вызначаў мытныя органы дзяржавы і іх кампетэнцыю. Замацоўваў асноўныя прынцыпы перамяшчэння тавараў і транспартных сродкаў праз мытную граніцу. Устанаўліваў мытныя рэжымы, мытныя плацяжы, мытнае афармленне тавараў, мытны і валютны кантроль. Мытны кодэкс вызначаў асоб, якім давалася права на мытныя льготы, а таксама рэгуляваў пытанні вядзення мытнай статыстыкі і таварнай наменклатуры знешнеэканамічнай дзейнасці. Шэраг норм кодэксу было прысвечана злачынствам і адміністрацыйным правапарушэнням у сферы мытнай справы, прававому статусу службовых асоб мытных органаў, іх правам і абавязкам.

Кодэкс, грунтуючыся на палажэннях міжнародна-прававых актаў, вызначыў механізм абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці пры мытным афармленні тавараў.

У Кодэксе былі прапісаны найбольш прынцыповыя ідэі і палажэнні Міжнароднай канвенцыі ад 18 мая 1973 года пра спрошчэнне і гарманізацыю мытных працэдур (т.зв. Кіёцкая канвенцыя). Абапіраючыся на палажэнні Канвенцыі, Кодэкс істотна абнавіў прававую аснову мытнай дзейнасці, выказаў новую ідэалогію мытнага рэгулявання. У абсалютнай большасці артыкулаў змяшчаюцца нормы прамога дзеяння, якія дазваляюць і мытні, і ўдзельнікам знешнеэканамічнай дзейнасці на падставе гэтага заканадаўчага акта дакладна выконваць свае абавязкі і адстойваць свае правы.

Крыніцы
-------

1. ↑  Закон Республики Беларусь О таможенном регулировании в Республике Беларусь 129-З от 10.01.2014  (руск.)
2. 1 2  Сиротский, Анатолий. Трансформация таможенного законодательства Республики Беларусь под влиянием международных факторов / Анатолий Сиротский // Актуальныя пытанні мытнай справы: зборнік навуковых артыкулаў / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Факультэт міжнародных адносін, Кафедра мытнай справы. — Мінск, 2010. — С. 23—32. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2022. Праверана 30 ліпеня 2023.
**Мытны кодэкс Рэспублікі Беларусь (1998)** — другі па ліку сістэматызаваны заканадаўчы акт, які вызначаў прававыя, эканамічныя і арганізацыйныя асновы мытнай справы, накіраваныя на абарону эканамічнага суверэнітэту і эканамічнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і развіццё яе знешнеэканамічных сувязей. Быў прыняты Нацыянальным сходам Рэспублікі Беларусь у 1997 годзе і ўведзены ў дзеянне ў другой палове 1998 года. Складаўся з 15 раздзелаў, 45 глаў і 273 артыкулаў.

Мытны кодэкс базаваўся на «Асновах мытных заканадаўств Садружнасці Незалежных Дзяржаў» 1995 года і практычна капіраваў Мытны кодэкс Расійскай Федэрацыі. Дзейнічаў да прыняцця Мытнага кодэксу 2007 года.

15 студзеня 2004 года быў прыняты Закон Рэспублікі Беларусь «Аб унясенні змен і дапаўненняў у Мытны кодэкс Рэспублікі Беларусь», якім была ўсталявана практыка збірання мытнымі органамі Беларусі збораў за мытнае афармленне тавараў, што адпавядала патрабаванням Сусветнай гандлёвай арганізацыі.

Змест
-----

Апрача агульных палажэнняў змяшчаў і рэгламентаваў арганізацыйныя пытанні кіравання мытнай справы. Вызначаў мытныя органы дзяржавы і іх кампетэнцыю. Замацоўваў асноўныя прынцыпы перамяшчэння тавараў і транспартных сродкаў праз мытную граніцу. Устанаўліваў мытныя рэжымы, мытныя плацяжы, мытнае афармленне тавараў, мытны і валютны кантроль. Мытны кодэкс вызначаў асоб, якім давалася права на мытныя льготы, а таксама рэгуляваў пытанні вядзення мытнай статыстыкі і таварнай наменклатуры знешнеэканамічнай дзейнасці. Шэраг норм кодэксу было прысвечана злачынствам і адміністрацыйным правапарушэнням у сферы мытнай справы, прававому статусу службовых асоб мытных органаў, іх правам і абавязкам.

Крыніцы
-------

1. 1 2  Сиротский, Анатолий. Трансформация таможенного законодательства Республики Беларусь под влиянием международных факторов / Анатолий Сиротский // Актуальныя пытанні мытнай справы: зборнік навуковых артыкулаў / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Факультэт міжнародных адносін, Кафедра мытнай справы. — Мінск, 2010. — С. 23—32. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2022. Праверана 30 ліпеня 2023.

Літаратура
----------

* *Маслыка, Г. А.* Мытны кодэкс Рэспублікі Беларусь / Г. А. Маслыка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 52. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Харытончык.
**Дзмітрый Іванавіч Харытончык** (2 верасня 1975, Жодзіна, Мінская вобласць, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 верасня 1975 года ў Жодзіне.

Скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, інжынер-металург, эканаміст-менеджар; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання.

Працаваў аператарам станкоў з праграмным кіраваннем, інжынерам-тэхнолагам, старшым майстрам, намеснікам начальніка тэрмагальванічнага цэха, начальнікам цэха гідрамеханічных трансмісій, намеснікам генеральнага дырэктара па якасці ААТ «Беларускі аўтамабільны завод» — ВА «Беларускі аўтамабільны завод».

З’яўляўся дэпутатам Жодзінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць шостага склікання.

У 2012—2015 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

На пасяджэнні Палаты прадстаўнікоў 6 мая 2015 года, на якім абмяркоўваўся Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», Харытончык заявіў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Згодна з пунктам 7 дэкрэта, яго дзеянне не распаўсюджваецца на грамадзян, свабода якіх абмежаваная ў адпаведнасці з крымінальным і адміністрацыйным заканадаўствам. Гэта значыць, яны не вядуць працоўнае жыццё ў сувязі з учыненымі крымінальнымі дзеяннямі. І пры гэтым патрабаванні для фінансавання дзяржвыдаткаў да іх не выстаўляюцца. Зразумела, што ў такіх асоб асобы прававы статус. Але з пункту гледжання гэтага дэкрэта, чым яны лепшыя за асоб, якія з розных прычын адпрацавалі менш за 183 дні. Ці не будзе такі падыход несправядлівым? | "|

У 2015—2018 гадах працаваў намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама, а ў лютым 2018 года быў абраны старшынёй Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў.

З 4 лютага 2020 года — намеснік Міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты.

Узнагароды
----------

* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» III ступені (2015).

Зноскі
------

1. ↑  «Дэпутаты» прапанавалі стварыць рэзервацыі для «дармаедаў». Хартыя’97
2. ↑  Решение Высшего Евразийского Экономического Совета от 8 мая 2015 года № 4 «О награждении медалью „За вклад в создание Евразийского экономического союза"» Архівавана 25 лютага 2021.

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
**Ста́сенкі** (трансліт.: *Stasienki*, руск.: Стасенки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Суражскага сельсавета.

Гісторыя
--------

У 1770 годзе Стасенкі ў складзе маёнтка Брыгітполле Віцебскага ваяводства ВКЛ, уладальнік Гурко. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай далучана ў 1772 годзе да Расійскай імперыі ў складзе Суражскага павета (12 снежня 1796 года Суражскі павет скасаваны, Стасенкі ў складзе Веліжскага павета, з 1802 года зноў у Суражскім павеце), Віцебскай губерні.

Вёска ўваходзіла ў склад фальварку Антонаўка, які належаў маёнтку Брыгітполле. Паводле інвентара 1846 года ўласнасць Рафаіла Багдановіча. У пачатку XX стагоддзя вёска Стасенкі ў Казакоўскай воласці Веліжскага павета Віцебскай губерні. У 1905 годзе вёска ў Пярноўскай сельскай грамадзе. Пасля вяртання ў склад БССР вёска з 20 жніўня 1924 года ў Марчонкаўскім сельсавеце Суражскага раёна Віцебскай акругі.

20 лютага 1938 года была ўтворана Віцебская вобласць у якую ўвайшоў Суражскі раён. У часы Другой сусветнай вайны ў вёсцы было забіта 11 жыхароў.

16 ліпеня 1954 года цэнтр Марчонкаўскага сельсавета быў перанесены ў в. Балашы і сельсавет стаў называцца Балашоўскім. Пасля скасавання Суражскага раёна 20 лютага 1960 года, Балашоўскі сельсавет у складзе Віцебскага раёна. З 1962 года ў Лёзненскім раёне, з 1965 года зноў у Віцебскім раёне. 22 снежня 1960 года Балашоўскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя была перададзена Суражскаму пассавету.

Вёска ў складзе калгаса «Чырвоны сцяг» (цэнтр — вёска Рабава).

Насельніцтва
------------

* 5 двароў, 73 жыхары (1846)
* 9 двароў, 29 мужчын, 35 жанчын (1905)
* 17 двароў, 103 жыхары (1926)
* 25 двароў, 100 чалавек (1941)
* 12 двароў, 22 жыхары (2000)
* 4 жыхары (2009)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 10: Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. — 728 с.: іл. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-11-1126-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Суражскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Сураж |
| Аграгарадкі | Шапурова |
| Вёскі | 
* Антонаўка
* Арэхі
* Балашы
* Брыгітполле
* Будзянка
* Дзятлы
* Каспляны
* Кісялёва
* Кузняцоўка
* Курушчані
* Маісеенкі
* Марчонкі
* Пранікі
* Пярно
* Рабава
* Слабада
* Стайкі
* Стасенкі
* Уласава
* Хадорына

 |
**Ілірыйскае каралеўства** — адміністрацыйная адзінка Аўстрыйскай імперыі з 1816 да 1849 год.

Адміністрацыйным цэнтрам каралеўства быў Лайбах (нямецкая назва Любляны). Яно ўключала заходнюю і цэнтральную частку сучаснай Славеніі, цяперашнюю аўстрыйскую федэральную зямлю Карынтыю і некаторыя тэрыторыі ў паўночна-заходняй Харватыі і паўночна-ўсходняй Італіі (вобласці Трыест і Гарыцыя).

Гісторыя
--------

Ілірыйскае каралеўства было ўтворана пасля заканчэння Напалеонаўскіх войнаў, калі тэрыторыя ранейшых Ілірыйскіх правінцый, якія ў 1809—1813 гадах належалі Першай Французскай імперыі, ізноў увайшла ў склад Аўстрыйскай імперыі. Юрыдычныя і адміністрацыйныя рэформы, праведзеныя французскімі ўладамі, значна змянілі адміністрацыйную структуру гэтых тэрыторый, і аўстрыйскія ўлады вырашылі, што будзе лепш пакінуць большасць з іх асобнымі адміністрацыйнымі адзінкамі, робячы магчымым іх паступовае ўваходжанне ў аўстрыйскія юрыдычную, судовую і адміністрацыйную сістэмы.

Ілірыйскае каралеўства было афіцыйна ўтворана ў 1816 годзе. У першыя часы яно ўключала як тэрыторыю ў Славенскіх землях, так і тэрыторыю Каралеўства Харватыя. Аднак ужо напачатку 20-х гадоў XIX стагоддзя пераднапалеонаўскае Каралеўства Харватыі і Славоніі было адноўлена. У яго таксама былі ўключаны тэрыторыі, якія з'яўляліся часткай Ілірыйскага Каралеўства. Такім чынам, з гэтага часу ў Ілірыйскае Каралеўства ўваходзілі наступныя вобласці: герцагства Карынтыя, герцагства Карніёла і Аўстрыйскае Прымор’е.

У 1848 годзе падчас «Вясны Народаў» славенцы высунулі прапанову ўключыць Ніжнюю Штырыю ў склад Ілірыйскага каралеўства, каб аб'яднаць большасць славенскіх земляў у адзіную адміністрацыйную адзінку і ўвасобіць у жыццё ідэю аб'яднанай Славеніі. Пітэр Козлер стварыў карту павялічанага Ілірыйскага каралеўства, якая пазней стала важным нацыянальным сімвалам славенскага нацыянальнага абуджэння. Прапанова, аднак, была адхілена. У 1849 годзе Ілірыйскае каралеўства спыніла існаванне як асобная адміністрацыйная адзінка і старыя тэрыторыі Карынтыі, Карніёлы і Аўстрыйскага Прымор'я былі зноў адноўлены. Падобны адміністрацыйны лад праіснаваў аж да 1918 года.

Гл. таксама
-----------

* Ілірыйскія правінцыі
* Ілірыя
* Ілірызм

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ілірыйскае каралеўства
* Карта Еўропы
**Зялёны агонь** (шведск.: Grön eld) — шкляная скульптура аўтарства Віке Ліндстранда ў Жэрнвэгторгет, які размешчаны насупраць цэнтральнага вакзала Умеа ва Умеа, Швецыя. Гэта дзевяціметровая самая высокая шкляная скульптура ў свеце на момант свайго адкрыцця ў 1970 годзе.

Гісторыя
--------

Свен Уоландер, кіраўнік HSB, замовіў скульптуру пасля таго, як ён убачыў шкляную скульптуру Prisma Віке Ліндстранда ў Норчэпінгу. HSB ахвяраваў Зялёны агонь муніцыпалітэту Умеа, які заплаціў за аснову.

Ленарт Юхансан, які сабраў скульптуру ў 1970 годзе, паведаміў прэсе ў снежні 2013 года, што ён схаваў вобраз Маа Цзэдуна ў адным з шкляных агнёў скульптуры.

Скульптура
----------

Зялёны агонь складаецца з трох вітых шкляных калон, якія становяцца танчэй у верхняй частцы. Шкляныя слупы выраблены з дзевяціміліметровай тонкай пласціны са шкла, зробленага Emmaboda glasverk у Швецыі. Шкляныя часткі склейваюцца эпаксідным клеем, каб справіцца з суровым кліматам. Дзевяціметровая скульптура важыць 45 тон і стаіць на цяжкім бетонным пастаменце.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Skulptören Vicke Lindstrand **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 мая 2012. Праверана 20 March 2011.
2. ↑  Mao Zedong gömd i svenskt konstverk **(нявызн.)** (5 December 2013). Праверана 30 April 2014.
3. ↑  Sindra Grahn.  Mao gömd i känd Umeå-skulptur **(нявызн.)** (5 December 2013). Праверана 30 April 2014.
**Аніхафоры** (*Onychophora*) — тып наземных беспазваночных жывёл.

Апісанне
--------

Цела двухбаковысіметрычнае, сегментаванае, даўжынёй да 15 см, пакрыта тонкай эластычнай кутыкулай. Сегменты тулава вонкава не выражаны, а канцавіны не маюць сапраўдных членікаў. Склератызаваны толькі ротавыя кручкі і кіпцюрыкі ног. Трываласць і пругкасць покрываў забяспечваецца не столькі кутыкулай, сколькі тоўстым калагенавым слоем, які ляжыць пад эпітэліем (як у кольчатых чарвей). Паверхня цела пакрыта мноствам бугаркоў, якія нясуць сенсарныя конусы.

На галаве размешчаны дзве доўгія нечленістыя антэны, пара простых вачэй (у некалькіх відаў вочы страчаны), два ротавых вырасты, на вяршыні якіх адкрываюцца пратокі залоз, што выдзяляюць клейкі сакрэт, які хутка застывае на паветры. Ротавая поласць з дзвюма хіцінавымі сківіцамі. Па ўсёй даўжыні цела размешчаны 13-43 пары кароткіх нераздзеленых ножак, якія нясуць па два кіпцюрыкі.

Сценка цела — скурна-мускульны мяшок, поласць сфарміравана з цэлома і рэшткаў першаснай паражніны цела (як у членістаногіх). Органы дыхання — пучкі трахейных трубачак (да 70 у адным сегменце), дыхальцы шматлікія. Сэрца ў выглядзе трубкі з адтулінай на спінным баку, крывяносная сістэма незамкнёная. Органы выдзялення — цэламадукты, пара ў кожным сегменце. Цэнтральная нервовая сістэма прадстаўлена парным надглоточным гангліем і двума брушнымі тулаўнымі стваламі, злучанымі шматлікімі папярочнымі перамычкамі.

Пашырэнне
---------

Адзіны сучасны клас (Першаснатрахейныя, *Protracheata*) падзяляецца на 2 сямействы, каля 200 відаў.

Выкапнёвыя рэшткі вядомыя з адкладаў кембрыйскага перыяду. Выкапнёвыя віды жылі ў морах, сучасныя віды жывуць у подсцілцы вільготных трапічных і субтрапічных лясоў Амерыкі, Афрыкі, Азіі, Аўстраліі, больш шматлікія ў Паўднёвым паўшар’і.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Жывуць у вільготных мясцінах, у лясным подсціле. Актыўныя ў прыцемках і ноччу. Драпежнікі, палююць на казурак, выкарыстоўваючы ў якасці пасткі струменьчыкі сакрэту, які выстрэльваецца з ротавых вырастаў. У спакоі ротавая вобласць знаходзіцца ўнутры цела, але можа выварочвацца вонкі.

Раздзельнаполыя. Палавая адтуліна ў самца і самкі няпарная, знаходзіцца на перадапошнім сегменце тулава.

У розных анікафор эмбрыягенез праходзіць або ў яйцы, багатым жаўтком, або ў целе самкі. Пераважна жывародныя. Развіццё без пераўтварэння.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Universalis |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4183868-3 · LCCN: sh85094841 · Microsoft: 2776587649 · NKC: ph849174 |
**«Сальера»** (італ.: Saliera — «сальніца») — часткова пакрытая эмалью залатая настольная статуэтка, якая была выканана ў 1543 годзе фларэнційскім залатых спраў майстрам Бенвенута Чэліні для французскага караля Францыска I і ўяўляла сабой вяршыню дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва эпохі маньерызму. Вышыня скульптуры — 26 см, шырыня заснавання са слановай косці — 33,5 см.

Першапачатковым замоўцам сальніцы выступаў кардынал Іпаліта д’Эстэ. Тады ў Чэліні нарадзілася задума выканаць сальніцу як алегорыю саюза зямлі (фігура Цэрэры) і мора (фігура Нептуна), дзякуючы якому і нараджаецца соль. Гэту задуму, згаданую Чэліні ў аўтабіяграфіі, атрымалася ажыццявіць толькі напачатку 1540-х у сувязі з паступленнем замовы французскага манарха.

Сальера неацэнная ўжо таму, што гэта адзіная ювелірная праца Чэліні, атрыбуцыя якой не выклікае ніякіх сумневаў. Кароль Карл IX паднёс яе Фердынанду Цірольскаму, пасля чаго да XIX стагоддзя «Сальера» заставалася жамчужынай інсбрукскага замка Амбрас. Толькі з заснаваннем венскага Музея гісторыі мастацтваў сальніца была перамешчана ў сталіцу Аўстрыі.

11 мая 2003 года Сальера была выкрадзена з Музея гісторыі мастацтваў, які ў той час знаходзіўся на рамонце. Хоць кошт скульптуры ацэньваўся не менш чым ў 50 млн еўра, аўстрыйскі ўрад прапанаваў за вяртанне сальніцы параўнальна сціплую ўзнагароду ў 70 000 еўра. Тлумачылася гэта тым, што збыць твор такога ўзроўню папросту немагчыма. Пры гэтым застрахавана Сальера была толькі на палову рыначнага кошту, з прычыны таго, што магчымасць выкрадання такога шэдэўра проста не разглядалася сур'ёзна.

Разлік адміністрацыі музея апраўдаўся: 21 студзеня 2006 года паліцыя выявіла Сальеру закапанай у свінцовай скрынцы ў лесе ля горада Цветль.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  The world’s dearest pinch of salt taken in 54 seconds | World news | The Guardian
3. ↑  Statement of Vienna’s Museum of Art History Regarding Theft of Cellini’s saliera | Market Wire | Find Articles at BNET
4. ↑  Украденная скульптура «Сальера» была застрахована только на половину стоимости | Новости. Новости дня на сайте Подробности Архівавана 19 красавіка 2008.
**Герцберг-ам-Гарц** (ням.: Herzberg am Harz) — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія.
Уваходзіць у склад раёна Остэродэ. Насельніцтва складае 14 016 чалавек (на 31 снежня 2009 года). Займае плошчу 71,88 км². Афіцыйны код — *03 1 56 009*.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

Эсперанта ў Герцбергу
---------------------

11-га ліпеня 2006 года, згодна з рашэннем гарадскіх дэпутатаў горад атрымаў наступрае поўнае імя: "Герцберг — эсперанта-горад" ("Herzberg — die Esperanto-Stadt"), стаўшы такім чынам першым у сусветнай гісторыі паселішчам, якое атрымала такі статус. Горад выкарыстоўвае для міжнародных сувязяў мову эсперанта, у прыватнасці дзяля зносінаў з жыхарамі горада-пабраціма Гура, Польшча. У Герцберге дзейнічае культурны цэнтр нямецкіх эсперантыстаў і Сусветнай арганізацыі эсперанта. Усе прывітальныя шыльды, усталяваныя на ўезде ў горад, і таксама многія з надпісаў, шыльд у самім горадзе таксама напісаны на двух мовах — нямецкай і эсперанта.

У мясцовай школе арганізавана выкладанне эсперанта, а ў бібліятэке маецца вялікі збор кніг на гэтай мове. Згодна з планамі аўтараў праекта, Герцберг павінен стаць узорам двухмоўнага горада, ў якім моўная камунікацыя адбываецца на двух узроўнях - нацыянальным (нямецкая мова) і інтэрнацыянальным (эсперанта).

У рэстаране *Großer Knollen*, які знаходзіцца на аднаіменнай гары (вышынёй 687 метраў), пачынаючы са студзеня 2007 года наведвальнікам прапаноўваецца двухмоўнае меню. Неўзабаве гэтаму прыкладу паследвалі два іншых рэстарана. Пачынаючы са снежня 2008 года дзейнічае "Жэньшэнь-буцік" (эсперанта *Ginsengo-butiko*) з двухмоўным меню. У 2011 годзе у дворыку буціка адчынілася Эсперанта-кавярня (*Esperant-kavejo*). Уладарнік кавярні і буціка Харальд Шыке з’яўляецца спецыялістам ў галіне прыроднай медыцыны, прэзідэнтам Міжнароднай асацыяцыі прыроднай медыцыны (эсперанта *Internacia Naturkuraca Asocio*) і таксама вядзе прыём пацыентаў на дзвюх мовах — нямецкай і эсперанта. Увогуле у 2012 годзе мяню на эсперанта прапаноўвалі 8 рэстаранаў і кавярань горада.

Летам 2011 года, сям’я эсперантыстаў з Польшчы набыла з вёсцы Зібер, якая ўваходзіць у склад Герцберга, трохзорачны атэль *Zum Pass*. У той жа час аўстрыскі эсперантыст Амір Явадзі пераехаў у Герцберг, дзе набыў стары атэль *Golden Hirsch* і пачаў яго рэканструкцыю

Насельніцтва
------------

| **Год** | Насельніцтва |
| --- | --- |
| 1990 | 16 180 |
| 1995 | 16 409 |
| 2000 | 15 568 |
| 2005 | 14 852 |
| 2010 | 14 016 |

Гарады-пабратымы
----------------

* Сцяг Польшчы Гура, Польшча

Зноскі
------

1. ↑  Esperanto-kafejo en la esperanto-urbo Herzberg  (эсп.)
2. ↑  Hotels in andren Händen газетны артыкул: *Атэль у іншыя рукі*(недаступная спасылка)  (ням.)
3. 1 2  Esperanto-urbo: Juniaj-juliaj eventoj  (эсп.)
4. ↑  Kulturzentum für den Weltfrieden газетны артыкул "культурны цэнтр для сяброў з усяго света  (ням.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка  (ням.)  (эсп.)
* Эсперанта-горад(недаступная спасылка) *на 18 мовах*
* Міжкультурны цэнтр Герцберга  (эсп.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хал.

**Роберт Марвін (Бобі) Хал** (англ.: Robert Marvin "Bobby" Hull; 3 студзеня 1939, Антарыа — 30 студзеня 2023) — канадскі хакеіст, левы нападаючы.

Спартыўная кар’ера
------------------

Правёў больш за 20 сезонаў у НХЛ і СХА, выйграўшы Кубак Стэнлі ў складзе клуба «Чыкага Блэкхокс» у сезоне 1960/1961 і чэмпіён СХА ў сезонах 1975/1976 і 1977/1978 з клубам «Вініпег Джэтс». Удзельнік 12 матчаў усіх зорак НХЛ з 1960 па 1972 год, гулец зборнай Канады ў Суперсерыі 1974 года, уладальнік Кубка Канады 1976 года. Трохразовы ўладальнік Арт Рос Трофі (1960, 1962, 1966), двухразовы ўладальнік Харт Мемарыял Трофі (1965, 1966) і Гэры Дэвідсан Эворд (1973, 1975), уладальнік Лэдзі Бінг Трофі (1965) і Прыза Лестэра Патрыка (1969), член Залы хакейнай славы (1983) і Залы спартыўнай славы Канады (1988), афіцэр ордэна Канады (1978). Уключаны ў спісы 100 лепшых гульцоў НХЛ па версіі часопіса Hockey News (1998) і па версіі НХЛ (2017). Бацька Брэта Хала.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Bobby Hull // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  HockeyDB<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19385775'></a>
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Eurohockey.com · Hockey-Reference.com · hockeyDB · НХЛ · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Канадская · Britannica (онлайн) · Munzinger · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 8480 2596 · LCCN: n50029445 · NKC: jo20231176206 · NTA: 32236874X · VIAF: 117618007 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партызанская брыгада «Жалязняк».

**Партызанская брыгада «Жалязняк»** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1942 года на базе атрада *«Рамана»* (Р. А. Дзякава, арганізаваны ў снежні 1941 года). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бягомльскага і Лагойскага раёнаў. 28 чэрвеня 1944 года брыгада (2137 партызан, 8 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады І. П. Ціткову і камісару С. С. Манковічу было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

* 1-ы атрад;
* 2-і атрад;
* 3-і атрад;
* 4-ы атрад;
* 5-ы атрад;
* 6-ы атрад;
* 7-ы атрад;
* вучэбна-рэзервовы атрад.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* Р. А. Дзякаў;
* І. П. Ціткоў;
* Л. П. Бірукоў (выконваў абавязкі).

### Камісары

* С. С. Манковіч;
* Ф. І. Дзернушкоў.

Начальнік штаба
---------------

* Л. П. Бірукоў

Гісторыя
--------

Партызаны ў снежні 1942 года разбілі гарнізон у Бягомлі, Бягомльскі раён стаў партызанскай зонай. Нападалі на гарнізон у Докшыцах, разграмілі станцыю Параф'янава. У сакавіку 1943 года напалі на гарнізоны ў вёсцы Даўгінава Крывіцкага і вёсцы Юхнаўка Бягомльскага раёнаў. У маі—чэрвені 1943 года вялі баі супраць карнікаў, якія праводзілі аперацыю «Котбус». 12 снежня 1942 года знішчылі 2 масты цераз Бярэзіну. У «рэйкавай вайне» падарвалі больш за 5,5 тыс. рэек, 5 чыгуначных мастоў. У жніўні 1943 года ўдзельнічалі ў Докшыцка-Крулеўшчынскай аперацыі. У чэрвені 1944 года ўтрымлівалі да падыходу Чырвонай Арміі пераправу цераз Бярэзіну, пабудавалі там 2 масты.

Гл. таксама
-----------

* Даўгінаўскі бой
* Докшыцкі бой
* Параф’янаўскі бой
* Юхнаўскі бой

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Афрын** (араб. عفرين‎‎, курд.: Efrîn) — горад на паўночным захадзе Сірыі, размешчаны на тэрыторыі мухафазы Халеб. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна.

Геаграфія
---------

Горад знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы мухафазы, на абодвух берагах ракі Афрын, на вышыні 215 метраў над узроўнем мора.

Афрын размешчаны прыблізна за 38 кіламетраў на паўночны захад ад Халеба, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі, і за 332 кіламетраў на поўнач ад Дамаска, сталіцы краіны. Бліжэйшы аэрапорт размешчаны ў горадзе Аазаз.

Насельніцтва
------------

Па даных апошняга афіцыйнага перапісу 1981 года, насельніцтва складала 11 914 чалавек. Дынаміка колькасці насельніцтва горада па гадах:

| 1960 | 1970 | 1981 | 2003 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 6330 | 10 074 | 11 914 | 44 121 | 54 451 |

У нацыянальным складзе насельніцтва пераважаюць курды, у канфесійным — мусульмане-суніты.

Гісторыя
--------

У перыяд рымскага панавання ў рэгіёне праз горад была пракладзена дарога. Падчас асманскага валадарства над Сірыяй у Афрыне размяшчаўся заезны двор.

У 1922 годзе горад перайшоў пад кантроль Францыі, а ў 1946 годзе стаў часткай незалежнай Сірыі.

З-за распачатай сірыйскай рэвалюцыі з 11 ліпеня 2012 года Афрын кантраляваўся курдскім апалчэннем YPG і ўваходзіў у склад Сірыйскага Курдыстана (Ражавы). У пачатку верасня 2017 года там абвешчаная «зона дэканфліктацыі». Студзень 2018 года — пачатак турэцкай аперацыі «Аліўкавая галіна». 18 сакавіка 2018 года Афрын перайшоў пад кантроль турэцкіх узброеных сіл і атрадаў «Свабоднай сірыйскай арміі». 13 кастрычніка 2022 года горад быў захоплены групоўкай Хаят Тахрыр аш-Шам пасля сутыкненняў з Сірыйскай нацыянальнай арміяй.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  World Gazetteer (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 лютага 2013.
3. ↑  ацэнкавае
4. ↑  разліковае
5. ↑  The Name and the History of Afrin (англ.). Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2010.
6. ↑  Война в Африне повторяет сценарий Донбасса-2014. Курды стали разменной монетой в российско-турецкой газовой сделке Архівавана 17 жніўня 2022. // НГ, 22 янв 2018
7. ↑  *Wladimir van Wilgenburg*. HTS enters Afrin for first time: SOHRA **(нявызн.)**. *Kurdistan 24* (13 кастрычніка 2022).

Спасылкі
--------

* Афрын на тапаграфічнай карце ГенштабаАрхівавана 8 снежня 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1059928590 · LCCN: n2006014195 · VIAF: 140934074 |
**Міхаіл Васілевіч Зюзянкоў** (нар. 4 снежня 1936) — беларускі ўрач-тэрапеўт і спецыяліст у галіне кардыярэўматалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1996), прафесар (1998).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 4 снежня 1936 года ў в. Гаўлі Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці ў сям’і сялян.

У 1954 годзе скончыў Пірэвіцкую сярэднюю школу Жлобінскага раёна з сярэбраным медалём і паступіў у Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, які скончыў у 1960 годзе. Па размеркаванні працаваў тэрапеўтам у Мазырскай 2-й абласной бальніцы Гомельскай вобласці, затым у Смалявіцкай цэнтральнай раённай бальніцы. З верасня 1963 года па сакавік 1968 года — цэхавы ўрач-тэрапеўт абутковага вытворчага аб’яднання «Прамень» г. Мінска, з мая 1968 года пераведзены ўрачом-ардынатарам кардыярэўматалагічнага аддзялення 2-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска, з 1971 года па лістапад 1976 года — загадчык гэтага ж аддзялення.

26 лістапада 1976 года абраны па конкурсе асістэнтам 2-й кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўнага медыцынскага інстытута, з красавіка 1991 года — дацэнт 2-й кафедры шпітальнай тэрапіі і па сумяшчальніцтве загадчык аддзела інтэрнатуры інстытута. З 1 верасня 1994 года па жнівень 2002 года — загадчык новай кафедры поліклінічнай падрыхтоўкі (з 2002 года кафедра поліклінічнай тэрапіі). З верасня 2002 года прафесар кафедры поліклінічнай тэрапіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Галіна навуковых інтарэсаў: праблемы лячэння захворванняў сэрца.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Зюзенков Михаил Васильевич Архівавана 11 кастрычніка 2022.  (руск.)
3. ↑  Зюзенков, Михаил Васильевич (род. 1936)  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Республика Беларусь : энциклопедия. Т. 3. — Минск, 2006.

Спасылкі
--------

* Зюзенков Михаил Васильевич Архівавана 11 кастрычніка 2022.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
Ахоўны знак усталяваны ў 2023 годзе
**Любенскае гарадзішча** (**Шведская горка**, **Шведская гара**) — гарадзішча мілаградскай культуры (6-3 ст.ст. да н.э.). Першапачаткова мысавае гарадзішча (памеры прыкладна 102 на 108 м) было ўмацавана 3 валамі (захаваўся толькі 1). Размешчана на ўскраіне Гомеля.

Гісторыя даследавання
---------------------

Схіл гарадзішча
Гарадзішча вядома з канца 19 ст. Даследвалася ў 1928 (К. М. Палікарповіч) і ў 1936 гадах (А. М. Ляўданскі і А. Д. Каваленя). Раскопкі праводзілі: у 1926 годзе І. Х. Юшчанка і ў 1977—1978 гадах В. І. Сычоў. Падчас раскопак знойдзена ляпная кераміка, у т.л. гліняная прасліца і грузікі, жалезныя прылады працы, зброя і прадметы быта, бронзавыя ўпрыгожваньні. Знаходкі (на 1990 год) захоўваліся часткова ў Інстытуце гісторыі АН Беларусі і Гомельскім краязнаўчым музеі.

На краю пляцоўкі гарадзішча археолаг І. Юшчанка выявіў рэшткі бескурганнага могільніка мілаградскай эпохі. Пахавальныя абрады таго часу патрабавалі спалення трупа на спецыяльным вогнішчы. Парэшткі спаленага трупа хавалі ў невялікай яме побач з вогнішчам.

Сучасны стан
------------

Гарадскі мікрараён, выгляд з боку гарадзішча
Частку тэрыторыі гарадзішча ў наш час займае лодачная база. У 2003 годзе гарадзішча было ўзята пад ахову дзяржавы — «Навукова-метадычнай радай па пытанням гісторыка-культурнай спадчыны» ўнесена ў спіс матэрыяльных нерухомых каштоўнасцяў Гомельскай вобласці пад шыфрам 1a1P703119 (пратакол №81 ад 22 студзеня 2003 года). У пачатку нашага стагоддзя тут некалькі гадоў запар праводзіліся аўтамабільныя гонкі «Джып-трыял», што пагражала пашкоджаннем культурнаму слою. У наш час у наваколлях старажытнага паселішча быў пабудаваны сучасны мікрараён.

Зноскі
------

1. ↑  Гомель. Энцыклапедычны даведнік. 1991 год. ст 289
2. ↑  Гомель в доисторический период и раннее средневековье **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 18 кастрычніка 2019. Праверана 18 кастрычніка 2019.
3. ↑  Древнее городище в урочище «Шведская горка». Гомель.
4. ↑  Гонкі по... Любенскому городищу
5. ↑  59-й микрорайон - Шведская Горка в Гомеле Архівавана 24 кастрычніка 2019.

Літаратура
----------

* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Любенскае гарадзішча на Вікісховішчы |

* Шведская горка и улица Батарейная в Гомеле Архівавана 12 кастрычніка 2019.
* Гомель в доисторический период и раннее средневековье Архівавана 18 кастрычніка 2019.
**Тэхналогія** (ад грэч. téchne — мастацтва, майстэрства, уменне і грэч. logos — вывучэнне) — сукупнасць метадаў і інструментаў для дасягнення пажаданага выніку; метад пераўтварэння дадзенага ў неабходнае; спосаб вытворчасці.

Сучасныя тэхналогіі заснаваныя на дасягненнях навукова-тэхнічнага прагрэсу і арыентаваныя на вытворчасць прадукту: матэрыяльная тэхналогія стварае матэрыяльны прадукт, інфармацыйная тэхналогія — інфармацыйны прадукт.

Тэхналогіяй ці тэхналагічным працэсам часта называюць таксама самі аперацыі здабычы, транспарціроўкі і перапрацоўкі, якія з’яўляюцца асновай вытворчага працэсу.

Паводле метадалогіі ААН тэхналогія можа быць *у чыстым выглядзе* — метады і тэхніка вытворчасці тавараў і паслуг (англ.: dissembled technology), альбо *ўвасобленай* — ахопліваць машыны, абсталяванне, збудаванні, вытворчыя сістэмы і прадукцыю з высокімі тэхніка-эканамічнымі параметрамі (англ.: embodied technology).

Гл. таксама
-----------

* Гідраформінг
* Стэлс
* Ханінгаванне


| ⛭Чалавек разумны |
| --- |
| 
Анатомія •
Біялогія •
Знешні выгляд •
Гендар •
Генетыка •
Здароўе •
Мастацтва •
Гісторыя •
Культура •
Навука •
Зносіны •
Грамадства (тыпы) •
Паводзіны •
Правы •
Прырода •
Развіццё •
Розум •
Сексуальнасць •
Спорт •
Тэхналогія •
Цывілізацыя •
Чалавецтва •
Эвалюцыя •
Этыка
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119338890 · GND: 4059276-5 · LCCN: sh85133147 · LNB: 000051867 · NKC: ph126489 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пярэспа, значэнні.

**Пярэспа** — рака, левы прыток ракі Свіслач, які даў назву гістарычнаму раёну Мінска.

Гісторыя
--------

Па легендзе на вадаспадзе ў месцы ўпадзення Пярэспы ў Свіслач быў пабудаваны млын волата Менска, з чаго пачаў сваё існаванне горад Мінск. У 1922 годзе ў раку ўпадаў магістральны канал асушальнай сеткі Камароўскага балота. У Пярэспу ўпадала рака Віранка, якая цяпер не існуе. У 1975 годзе рака была заключана ў падземны ліўневы калектар, які ў асяроддзі мінскіх дзігераў завецца Фарфоравым, а афіцыйна Камароўскім.

Геаграфія
---------

Выток Пярэспы знаходзіўся на тэрыторыі былога Камароўскага балота (цяпер Парку Дружбы народаў), поруч месца скрыжавання вуліц Кахоўскай і Карастаянавай. Ручай працякаў па тэрыторыі, дзе цяпер размяшчаецца кацельня Цэнтральнага раёна, затым уздоўж вуліцы Гая, і па тэрыторыі фарфора-фаянсавага заводу ў бок скрыжавання вуліц Машэрава, Даўмана і Старажоўскай. Вусце размяшчаецца паміж спорткомплексам Дынама і праспектам Машэрава, рака ўпадала ў Свіслач невялікім вадаспадам. Побач з вусцем знаходзіцца 150 мятровы вадасцёк, які канчаецца ўваходам у калектар.

Спасылкі
--------

* Пярэспа на аэрафотаздымках 1941-1944 г. Архівавана 2 красавіка 2015.
* Пярэспа. Вячэрні Мінск 3.07.1997г. Архівавана 15 красавіка 2009.
* Калектар пад Парцалянавым заводам
* Пярэспа: 200 метраў і 200 гадоў
* Падземныя камунікацыі / Камароўскі калектар Архівавана 19 кастрычніка 2011.

| Рэкі Мінска |
| --- |
| 
* Дражня
* Качынка
* Лошыца
* Мышка
* Няміга
* Пярэспа
* Свіслач
* Сенніца
* Слепня
* Трасцянка
* Цна

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тэйлар.

**Энджэла Ф. Тэйлар** (англ.: Angelo F. Taylor, нар. 29 снежня 1978) — амерыканскі спрынтар, трохразовы алімпійскі чэмпіён і трохразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі і ў эстафеце 4 × 400 метраў.

Нарадзіўся ў горадзе Олбані. Вучыўся ў тэхналагічным інстытуце Джорджыі. Чэмпіён нацыянальнай студэнцкай асацыяцыі 1998 года на 400 метраў з/б. У 2010 годзе заняў другое месца на гран-пры Рыеці ў бегу на 200 метраў з асабістым рэкордам 20:23.

Зноскі
------

1. ↑  Angelo Taylor // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · МАК · Алімпійскі камітэт ЗША |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Munzinger |
**Ра́ду IV Вялікі** (рум.: Radu cel Mare; 1467 — 1508) — гаспадар Валахіі (верасень 1495 — красавік 1508) з дынастыі Басарабаў-Дракулешці.

Біяграфія
---------

У верасні 1495 г. пасля смерці свайго бацькі Улада IV Манаха (Кэлугэрула) заняў валашскі гаспадарскі прастол. Быў жанаты з прынцэсай Каталінай Чарноевіч (*Catalina Crnojević*) з Зэты (Чарнагорыя). Супрацоўнічаў з буйнымі баярамі Алтэніі з роду Краявеску, стварыўшы для іх пасаду бана Краёвы. Дамогся цэнтралізацыі дзяржаўнага апарату. Падпарадкаваў царкву дзяржаве. Быў васалам Порты, штогод ездзіў у Стамбул для прынясення прысягі і выплаты даніны. Падтрымліваў сяброўскія адносіны з Малдаўскім княствам, Польшчай і Венгрыяй. Пачаў кнігадрукаванне ў Валахіі (1508), за што прызнаны Вялікім.

У красавіку 1508 г. пасля смерці Раду Вялікага валашскі прастол заняў яго стрыечны брат Міхня Злы (Рэу) — сын яго дзядзькі Улада III Цэпеша.

Зноскі
------

1. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326'></a>

Літаратура
----------

* Раду Вялікі // БЭ ў 18 т. Т. 13. Мн. 2001.
* Раду Великий // БСЭ, 3-е издание.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Раду IV Вялікі


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Улад IV Манах** | **Гаспадар Валахіі** 1495 — 1508 | Пераемнік**Міхня I Злы** |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікалаеў.
**Мікалай Емяльянавіч Нікалаеў** — беларускі урач-хірург вышэйшай кваліфікацыі. Кандыдат медыцынскіх навук (1981), дацэнт.

Біяграфія
---------

Працуе па спецыяльнасці з 1964 года.

У 1981 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Пасляаперацыйная раневая інфекцыя ў хірургічным аддзяленні і шляхі яе прафілактыкі».

У 1986 г. ім арганізавана практалагічная служба ў г. Мінску (быў галоўным практолагам сталіцы). Па сумяшчальніцтве працаваў галоўным пазаштатным хірургам г. Мінска (1987—1990 гг.).

Ім былі адкрыты два апёкавыя аддзяленні ў БХМД; у 4 ГКБ — аддзяленне парушэння рытму і праводнасці; у 4 ГКБ арганізаваны гарадскі цэнтр па аказанні экстранай дапамогі хворым з сасудзістай паталогіяй у г. Мінску; эндаскапічны цэнтр пры МДЦ, які абслугоўваў таксама БХМД, а пазней стаў агульнагарадскім.

З’яўляецца ініцыятарам адкрыцця цэнтраў па лячэнні астэаміэлітаў у 3 ГКБ і дыябетычнай ступні ў 10 ГКБ, і ініцыятарам рэарганізацыі аддзялення гепаталогіі ў 9 ГКБ. Арганізаваў кругласутачныя дзяжурствы хірургаў у таракальным, практалагічным і апёкавым аддзяленнях.

Дацэнт М. Я. Мікалаеў выкладае агульную хірургію з 1979 года на базах кафедры 3 ГКБ імя М. Я. Клумава і 5 ГКБ.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Галіна навуковых інтарэсаў: абдамінальная хірургія, хуткія хваробы органаў брушнай поласці.

### Бібліяграфія

* Схема гісторыі хваробы хірургічнага хворага : метадычныя рэкамендацыі / Р. П. Рычагоў, М. Е. Нікалаеў, Г. У. Мядзведзь. — Мінск, 2007.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Нікалаеў, Мікалай Емельянавіч (кандыдат медыцынскіх навук)
3. 1 2 3 4 5  Николаев Николай Емельянович Архівавана 22 кастрычніка 2022.  (руск.)
4. ↑  Николаев Николай Емельянович

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 757383 |
**«Палессе»** — шматфункцыянальны стадыён у горадзе Лунінец Брэсцкай вобласці Беларусі. Максімальная ўмяшчальнасць — 3090 чалавек. З’яўляецца хатнім стадыёнам футбольных клубаў «Граніт» (Мікашэвічы) і «Лунінец».

Гісторыя
--------

Пасля капітальнай рэканструкцыі 2007—2009 гадоў дзве трыбуны стадыёна ўмяшчаюць 3090 гледачоў. Заходняя трыбуна абсталявана казырком. Падчас рэканструкцыі ўсталявана ЖК-табло, адрамантаваны прэс-цэнтр, распранальні і дапаможныя памяшканні. Вакол футбольнага поля са штучным пакрыццём зроблены бегавыя дарожкі.

Зноскі
------

1. ↑  Стадыён «Палессе» **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2017. Праверана 25 верасня 2015.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя пра стадыён на сайце ФК «Граніт» Архівавана 29 мая 2017.
* Футбол. Першая ліга. Гранітны палац
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Салавей.

**Мікіта Уладзіміравіч Салавей** — беларускі урач-інфекцыяніст і неўролаг. Кандыдат медыцынскіх навук (2014), дацэнт.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт у 2008 годзе, у 2008—2009 гадах праходзіў інтэрнатуру па спецыяльнасці «Інфекцыйныя хваробы» ў Гарадской клінічнай інфекцыйнай бальніцы г. Мінска, затым у 2009—2010 гадах працаваў урачом-інфекцыяністам інфекцыйнага аддзялення Слуцкай ЦРБ.

У 2010—2013 гадах — аспірант кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ. З 2013 года асістэнт, з 2016 года — дацэнт той жа кафедры. У 2014 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці інфекцыйныя хваробы («Тактыка рацыянальнай антыбактэрыйнай тэрапіі інфекцый, выкліканых Pseudomonas aeruginosa», навуковы кіраўнік — прафесар І. А. Карпаў). Мае вышэйшую ўрачэбную катэгорыю. Са снежня 2016 года — галоўны пазаштатны спецыяліст Камітэта па ахове здароўя Мінгарвыканкама па інфекцыйных і паразітарных захворваннях, з верасня 2017 года — рэзервовы спецыяліст Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь па інфекцыйных захворваннях. У 2018 годзе скончыў спецыялізацыю па неўралогіі з прысваеннем кваліфікацыі «урач-неўролаг».

У час пандэміі каранавіруса ён шмат разоў даваў каментарыі і інтэрв’ю СМІ, праводзіў анлайн-стрымы па тэмах прафілактыкі, лячэння і вакцынацыі ад COVID-19.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў Мікіта Салавей адкрыта выступаў у акцыях салідарнасці медыкаў, падпісаў «Зварот беларускіх навукоўцаў супраць гвалту», крытыкаваў дзеянні ўладаў, а ў лістападзе далучыўся да Кардынацыйнай рады. 25 студзеня 2020 года на сваёй старонцы ў Facebook рэзка выступіў супраць палітычнага ціску і затрыманняў урачоў і медпрацаўнікоў, якія так патрэбныя на сваіх рабочых месцах у час эпідэміі. На наступны дзень быў зняты з пасады галоўнага пазаштатнага спецыяліста камітэта па ахове здароўя Мінгарвыканкама па інфекцыйных і паразітарных захворваннях.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровымі Граматамі Камітэта па ахове здароўя Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (2015, 2019), Ганаровай Граматай Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2018). Стыпендыят Спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2019).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Сфера навуковых інтарэсаў: антыбактэрыйная тэрапія полірэзістэнтных інфекцый, інфекцыйныя і аўтаімунныя паражэнні нервовай сістэмы. Аўтар больш як 80 навуковых публікацый.

Член Еўрапейскага таварыства па клінічнай мікрабіялогіі і інфекцыйных хваробах (ECSMID), Еўрапейскай акадэміі неўралогіі (EAN), Міжрэгіянальнай асацыяцыі па клінічнай мікрабіялогіі і антымікробнай тэрапіі (МАКМАХ), Балтыйскай сеткі па пераадоленні антыбіётыкарэзістэнтнасці (BARN).

Зноскі
------

1. 1 2  Главный инфекционист Минска снят с должности после критики властей

Спасылкі
--------

* Соловей Никита Владимирович. доцент, к.м.н. (Кафедра инфекционных болезней) Архівавана 10 кастрычніка 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-ar7593907 |