**Афрыканскі страус** (*Struthio camelus*) — бяскілевая нялётная птушка, адзіны сучасны прадстаўнік сямейства Страусавыя (*Struthinodae*).

Назва
-----

Яго навуковая назва ў перакладзе з грэчаскай азначае «верабей-вярблюд».

Агульная характарыстыка
-----------------------

Афрыканскі страус — самая буйная з сучасных птушак. Яго рост дасягае 270 см, маса да 175 кг. Самец большы за самку.

Страус мае шчыльны целасклад, доўгую шыю і невялікую сплошчаную галаву. Дзюба прамая, плоская, з рагавым «кіпцюром» на наддзюб’і, даволі мяккая. Вочы вялікія — самыя буйныя сярод наземных жывёл, з густымі вейкамі на верхнім павеку. Кожнае вока памерам з мозг. Ротавая шчыліна даходзіць да вачэй.

Страусы не лятаюць. Для іх характэрна поўная адсутнасць кіля і слабаразвітая грудная мускулатура. Шкілет не пнеўматычны, за выключэннем сцегнавой косткі. Крылы ў страусаў недаразвітыя; два пальцы на іх канчаюцца кіпцюрамі, або шпорамі. Заднія канечнасці доўгія і моцныя, усяго з двума пальцамі. Адзін з пальцаў заканчваецца падабенствам рагавога капыта — на яго птушка абапіраецца пры бегу.

Апярэнне ў страуса мяккае і кучаравае. Пёры растуць па ўсім целе больш-менш раўнамерна, птэрыліі адсутнічаюць. Будова пяра прымітыўная: бародкі амаль не счэплены адна з адной, таму шчыльных пласцінак-пацерак не ўтвараюць. Не апераны галава, шыя і сцёгны. На грудзях таксама маецца голы ўчастак скуры, грудны мазоль, на які страус абапіраецца, калі кладзецца. Колер апярэння ў дарослага самца чорны; пёры хваста і крылаў белыя. Самка страуса афарбаваная аднастайна — у шаравата-бурыя колеры; пёры крылаў і хваста — брудна-белыя.

Страус — адзіная сучасная птушка, у якой ёсць мачавы пузыр.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ў Афрыцы, раней трапляўся (да 1941 года) у Сірыі і на Аравійскім паўвостраве (вынішчаны).

Жыве ў пустынях і стэпах, зрэдку з зараснікамі кустоў.

Страус утварае некалькі падвідаў, якія адрозніваюцца памерамі, колерам скуры на шыі, некаторымі біялагічнымі рысамі — лікам яек у кладцы, наяўнасцю ў гняздзе подсцілу, будовай шкарлупіны яйка.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Палігам. Трымаецца групамі да 5—6, радзей да 30—40 птушак.

3—6 самак адкладваюць 6—8 яец (самыя вялікія з птушыных) у агульнае гняздо. Дыяметр яйка афрыканскага страуса можа дасягаць 15—18 см.

Вывадкавая птушка.

Расліннаедныя.

Развядзенне
-----------

Разводзяць на фермах (дзеля пёраў для ўпрыгожанняў і мяса).

Літаратура
----------

* Стра́ус // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 202. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Ста́усы / Иванов А. И. // Т. 24А. Собаки — Струна. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — С. 555—556. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

| ⛭Прыручаныя жывёлы |
| --- |
| Свойскія | 
* Акварыумныя рыбкі
* Вожыкі
* Канарэйка
* Карлікавы трус
* ✰ Кот
* Пацук
* Марская свінка
* Папугаі
* Сабака
* Хамяк
* Чарапаха

 |
| Выставачныя | 
* Голуб
* Лебедзь-шыпун
* Паўлін

 |
| Сельскагаспадарчыя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Млекакормячыя | 
* Альпака
* Буйвал
* Вярблюд
* Каза
* Карова
* Лама
* Конь
* Лашак
* Мул
* Авечка
* Алень
* Асёл (ішак)
* Свіння
* Слон
* Трус
* Тур
* Як

 |
| Птушкі | 
* Гусак
* Індычка
* Курыца
* Мускусная качка
* Перапёлка
* Страус
* Качка
* Фазан
* Цацарка

 |
| ✰ Насякомыя | 
* Кашаніль
* Пчала
* Шаўкапрад
	+ дубовы
	+ тутавы

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13540485k · GND: 4183613-3 · Microsoft: 2911062403 · NDL: 00577154 |