recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхаіл Барысаў.
**Міхаіл Фёдаравіч Барысаў** (22 сакавіка 1924, в. Міхайлаўскае, Алтайская губерня — 9 сакавіка 2010, Масква) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мар’іна Горка. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка
З 1930 года жыў у горадзе Камень (цяпер горад Камень-на-Обі Алтайскага краю). Скончыў 9 класаў школы.

У войску са жніўня 1941 года. Да лістапада 1941 года навучаўся ў 2-м Томскам артылерыйскай вучэльні.

Ваяваў на Закаўказскім, Каўказскім і Крымскім. Удзельнічаў у Керчанска-Феадасійскай аперацыі і абароне Крыма. 22 сакавіка 1942 году быў цяжка паранены ў раёне Керчы і да мая 1942 году знаходзіўся ў шпіталі ў горадзе Есентукі (Стаўрапольскі край).

Асабліва вызначыўся ў ходзе Курскай бітвы. 11 ліпеня 1943 гады ў раёне станцыі Прохараўка (цяпер пасёлак Белгародскай вобласці) адна з батарэй артылерыйскага дывізіёна 58-й мотастралковай брыгады была атакаваная 19 танкамі праціўніка. Калі гарматны разьлік выйшаў з ладу, ён устаў да гармат і прамой наводкай падбіў 7 танкаў. У гэтым баі быў паранены.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старэйшаму сяржанту Міхаілу Фёдаравічу Барысаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 2358).

У 1954 годзе скончыў Алма-атынскай юрыдычны інстытут. У 1960 годзе скончыў Кузнецкі горны тэхнікум.

З 1962 гады займаўся літаратурнай дзейнасцю, аўтар некалькіх паэтычных зборнікаў. Член Саюза пісьменнікаў СССР (Расіі) з 1976 года.

Памёр 9 сакавіка 2010 года. Пахаваны на Траякураўскіх могілках у Маскве.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

* Міхаіл Фёдаравіч Барысаў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1056120150 · ISNI: 0000 0004 2541 0954 · LCCN: n95077776 · VIAF: 306088130 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Анёльскай і кляштар бернардзінцаў** — колішні рымска-каталіцкі кляштарны комплекс у Мсціславе. Дзейнічаў у XVIII—XIX стагоддзях. Знаходзіўся ў цэнтры места. Складаўся з драўлянага (з 1775 — мураванага) касцёла, а таксама драўляных і мураваных кляштарных карпусоў.

Гісторыя
--------

Сілуэт касцёла (з правага края)
У 1727 або 1729 харунжы віцебскі Я. Рамейка-Гуткоўскі разам з жонкай Крыстынай з Галынскіх фундаваў у Мсціславе кляштар бернардзінцаў. Манахі ўтрымлівалі 6-класную гімназію (праіснавала да 1831). Па здушэнні вызваленчага паўстання (1830—1831) царскім указам ад 19 ліпеня 1832 кляштар ліквідавалі.

У 1858 адбыўся пажар, які пашкодзіў будынкі. Па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання (1863—1864) расійскія ўлады ў 1870 гвалтоўна перарабілі касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату. У перапісцы Сіноду і магілёўскага губернатара зазначаецца: «перабудаваць б. бернардзінскі касцёл выгадна, бо ён займае месца пры найгалаўнейшым бульварным пляцы».

Сучаснасць
----------

Асноўны артыкул: **Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Мсціслаў)**
У наш час у значна перабудаваным будынку касцёла размяшчаецца царква БЭМП[*крыніца?*]. Кляштарны корпус не захаваўся.

Архітэктура
-----------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Абмерны чарцёж касцёла бернардзінцаў да перабудовы пад царкву Маскоўскага патрыярхату (злева) і яго сучасны стан (справа) |

Касцёл — помнік архітэктуры барока. Прамавугольны ў плане 1-нефны будынак пад двухсхільным дахам, з трохвугольным франтонам у цэнтры і дзвюма 3-яруснымі купальнымі вежамі. Над алтаром размяшчалася невялікая вежка-сігнатурка.

1-павярховы кляштарны корпус размяшчаўся злева ад галоўнага фасада касцёла і фланкіраваўся з тарцу абарончай вежай.

Зноскі
------

1. ↑  к // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. С. 440.
2. ↑  Р. Баравы, Ю. Якімовіч. Каштоўны дакумент па гісторыі беларускай графікі і архітэктуры XVIII ст. // Помнікі культуры. — Менск, Навука і тэхніка, 1985.

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. - 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Анёльскай і кляштар бернардзінцаў (Мсціслаў) на Вікісховішчы |

* Касцёл і кляштар на Radzima.org
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Анёльскай і кляштар бернардзінцаў (Мсціслаў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы.
**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Палянчык Лескага павета Падкарпацкага ваяводства.

Гісторыя
--------

Будынак касцёла гэта былая грэка-каталіцкая царква пабудованая ў XVIII стагоддзі з дрэва, якую ў 1909 годзе замяніў мураваны храм і дадаткова пашыраны ў 2007 годзе.

Пасля аперацыі «Вісла» у 1947 годзе, мясцовая парафія перастала існавайць і царква была закінута.

У 1948 годзе Пшамыскі ардынарый біскуп Францішак Барда па просьбе мясцовых каталікоў заснаваў у Паляньчыку рымска-каталіцкую парафію, а яе першым парафіяльным святаром прызначыў ксяндза Францішака Стопу (Franciszek Stopa). Паколькі прыдворная капліца аказалася занадта маленькай для мясцовых вернікаў, біскуп са згоды дзяржаўных уладаў, дазволіў пераняць закінутую грэка-каталіцкую царкву і прыстасаваць яе да патрэбаў каталіцкай канфесіі. З гэтага часу царква стала функцыянаваць, як рымска-каталіцкі касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі Каралевы Польшчы.

У 1949 годзе дзякуючы намаганням першага пробашча мясцовай парафіі ў касцёл з царквы ў навакольнай вёсцы Лапенка пераехала цудадзейная ікона Маці Божай з Дзіцяткам, званая Маці Божая Лапенская. Ікона датуецца першай паловай XVII стагоддзя. Ейны аўтар невядомы. Апрача іконы з Лапенкі былі прывезеныя таксама іншыя элементы гістарычнага ўбранства царквы (распяцце з XVIII стагоддзя).

Побач з санктуарыем знаходзіцца званіца 1863 года, якая мае характэрны кшталт аркады, а таксама былыя прыцаркоўныя могілкі, з якіх па сённяшні дзень захаваліся толькі два надмагіллі. Вакол царквы ў 1970-х гадах быў пабудаваны Крыжовы шлях. Адсюль можна спусціцца да цудадзейнай крыніцы.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Санктуарый Маці Божай Прыгожай Любові ў Паляньчыку (ФОТА)
**Дзямідаўскія правіянцкія склады** — комплекс будынкаў пабудовы сярэдзіны XVIII стагоддзя ў гістарычным цэнтры горада Ніжняга Тагіла (Свярдлоўская вобласць, Расія). Комплекс складаецца з двух звонку падобных будынкаў: Верхняга правіянцкага і Ніжняга правіянцкага складоў. Абодва будынкі пабудаваны ў папулярным тады архітэктурным стылі Пятроўскае барока. Будынак Верхняга правіянцкага склада знаходзяцца на праспекце Леніна, 1а; будынак Ніжняга правіянцкага склада знаходзіцца па вуліцы Уральскай, 2а. Абодва будынкі знаходзяцца паміж двума найбуйнейшымі музеямі горада — Гісторыка-краязнаўчым і Выяўленчых мастацтваў. Найстарэйшыя будынкі горада.

Гісторыя
--------

Склады былі пабудаваны па ўказанні Акінфа Дзямідава для захоўвання запасаў правіянту для тагільскіх заводаў у пачатку XVIII стагоддзя. Будынак Верхняга склада быў закладзены ў 1726 годзе і скончаны ў 1730-м; Ніжні склад быў пабудаваны ў 1750 годзе. У наш час будынкі ў якасці музеяў Ніжнетагільскага музея-запаведніка «Горназаводскі Урал».

Верхні правіянцкі склад
-----------------------

Верхні правіянцкі склад
Будынак Верхняга склада аднапавярховы, пабудаваны з цэглы, мае круглыя вокны-ілюмінатары, руставаныя «церамныя» калоны і куты, высокую чатырохсхільны (чатырохкантовы) дах «на галандскі манір» з вокнамі-мансардамі. Дах з двух бакоў пераходзіць у паветкі, якія абапіраюцца на два шэрагі цагляных калон па абодва бакі будынка. Сцены і калоны складзены з чырвонай цэглы з белымі палосамі на выступах. Усярэдзіне ў якасці перакрыццяў скарыстаны драўляныя бэлькі і драўляныя апорныя слупы. Дзверы і рашоткі на вокнах даўнейшыя каваныя. Пад будынкам Верхняга склада ёсць сутарэннае памяшканне. У 2005 годзе склад быў цалкам адрэстаўраваны, улучаючы і інтэр'ер. Цяпер у будынку размяшчаецца Музей прыроды і аховы навакольнага асяроддзя.

Ніжні правіянцкі склад
----------------------

Ніжні правіянцкі склад
Ніжні правіянцкі склад размешчаны бліжэй да Тагільскай сажалцы, таму знаходзіцца значна ніжэй Верхняга. Будынак двухпавярховы, першы паверх размешчаны ніжэй узроўню ходніка, да ўваходу з паркоўкі ўніз вядуць старыя ўсходы. Ніжні склад па сваёй архітэктуры вельмі падобны на Верхні: ён таксама пабудаваны з цэглы, з галоўнага фасада мае шэраг руставаных цагляных калон, на абодвух паверхах вокны-ілюмінатары, дах, таксама, як і ў Верхняга, чатырохсхільны, з галоўнага фасада пераходзіць у паветку, якую падтрымліваюць калоны. Сцены і калоны маюць шаравата-бэжавы колер. З боку Гісторыка-краязнаўчага музея ў нізіне, каля склада размяшчаецца экспазіцыя горназаводскага абсталявання пад адкрытым небам. У будынку Ніжняга склада цяпер размешчаны музей «Фондасховішча».

Зноскі
------

1. ↑  Начало строительства Верхнего провиантского склада
2. ↑  Окончание строительства Верхнего провиантского склада
3. ↑  Окончание строительства Нижнего провиантского склада

Спасылкі
--------

* 
* 
* Архівавана 28 лістапада 2016.
**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Анёльскай** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Лясная Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў канцы 20 ст. з цэглы. Асвячоны 19 траўня 2000 г. кардыналам Казімірам Свёнтакам.

Архітэктура
-----------

Архітэктурная стылістыка храма навеяна раманскім касцёльным дойлідствам 10—12 ст. Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Да фасада далучана двух’ярусная чатырохгранная шатровая званіца, з тыльнага боку — прамавугольная апсіда з бакавымі нізкімі сакрысціямі пад аднасхільным пакрыццём. Дынамічнае нарастанне аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі да званіцы дасягаецца перападам пакрыццяў аб’ёмаў. Уваход вырашаны арачным перспектыўным парталам, над якім арачная ніша-экседра з паліхромнай скульптурай Хрыста. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі вокнамі-біфорыумамі і пілонамі ў прасценках..

Зноскі
------

1. ↑  ЛЯСНЯНСКІ КАСЦЁЛ БОЖАЙ МАЦІ АНЁЛЬСКАЙ

Літаратура
----------

* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін

Спасылкі
--------

* Лясная — парафія Найсвяцейшай Панны Марыі Анёльскай —
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Анёльскай (Лясная) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Цытадэль** — аснова бастыённай часткі Брэсцкай крэпасці, размешчаная на цэнтральным востраве, сфарміраваным шляхам выпроствання рэчышчаў і праток рэк Буг і Мухавец у час будаўніцтва крэпасці на месцы галоўнага вострава горада Брэст-Літоўска (летапісны Берасце).

Праектаванне крапасных пабудоў Цытадэлі на месцы гістарычнага Берасця
Да пачатку крапаснога будаўніцтва на галоўным востраве знаходзіліся вуліцы і пабудовы старога горада. Станам на 1810 год на галоўным востраве знаходзіліся 3 манастыры, 1 царква, разваліны былой «фары» (каталіцкага прыходу), 2 школы, 1 мытны дом, рынак; на сямі вуліцах было 8 камяніц (не лічачы манастыроў) і 130 драўляных. У 1831 годзе, калі вакол Брэста ўзводзіліся часовыя ўмацаванні супраць паўстанцаў, фартыфікацыйныя працы на гэтым востраве не праводзіліся. Першыя фартыфікацыйныя працы па зацверджаным у 1833 годзе плане таксама пачаліся за межамі цытадэльнага вострава, у той год для крапасных патрэб перабудоўваліся размешчаныя тут будынкі цэркваў і манастыроў. З 1835 года пачынаецца працэс перасялення жыхароў і зносу гарадскіх пабудоў, не запатрабаваных для патрэб крэпасці.

Марцін Залескі. Будаўніцтва крэпасці Брэст-Літоўск, 1840
Фартыфікацыйныя працы на цытадэльным востраве пачынаюцца ў 1836 годзе — з узвядзення кальцавой абарончай казармы. На закрытай ад абстрэлу кальцавой казармай унутранай плошчы вострава на базе былых каталіцкіх пабудоў ствараецца комплекс адміністрацыйных устаноў крэпасці — каменданцкі дом, крапасны сход, упраўленне крапасной артылерыі (арсенал), а таксама складскія і дапаможныя будынкі, праваслаўны сабор. З усіх збудаваных на цытадэльным востраве будынкаў толькі абарончая казарма і арсенал з’яўляліся казематаванымі.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Цытадэль Брэсцкай крэпасці на Вікісховішчы |

* Уладзімір Арлоў. Крэпасць Брэст-Літоўск у межах бастыёнаў. 23.03.2018 Архівавана 17 мая 2019.
Шарападобная амфара
**Культура шарападобных амфар** – археалагічная культура познанеалітычных плямён, якія ў III-м тысячагоддзі да н.э. жылі ў цэнтральнай і ўсходняй Германіі, Польшчы, Чэхіі, на паўночным усходзе Румыніі, у лесастэпавай частцы Правабярэжнай Украіны, на захадзе Беларусі. Падзяляліся на групы і варыянты. Насельніцтва займалася сельскай гаспадаркай і паляваннем. Іх селішчы размяшчаліся на пясчаных берагах рэк. Жытлы былі наземнымі, слупавой канструкцыі, часам шматкамерныя з каменнымі або глінянымі агнішчамі; месцамі былі паўзямлянскі. Побач з жытламі размяшчаліся гаспадарчыя ямы. Пахавальны абрад – трупапалажэнне ў неглыбокіх ямах, абкладзеных каменнымі плітамі або валунамі, часам – няпоўнае трупаспаленне. У могільных ямах выяўлены каменныя і касцяныя прылады працы, кераміка, упрыгожанні. Месцамі над пахаваннямі насыпалі курганы. Былі пахаванні індывідуальныя і групавыя, часам у іх знаходзяць рэшткі буйных рагатых жывёл. Сустракаюцца і асобныя рытуальныя пахаванні жывёл. Для керамікі характэрны амфары з шарападобным корпусам і вертыкальным венчыкам, разнастайныя гаршкі, кубкі, міскі, арнаментаваныя, пераважна ў верхняй частцы, адбіткамі лінейнага штампа, шнура, насечкамі, наколамі. Сярод прылад працыі зброі – крамянёвыя сякеры-кліны і долаты, касцяныя нажы і долаты, верацёнападобныя наканечнікі стрэл. Для ўпрыгожанняў характэрны бурштынавыя вырабы, фігурныя каменныя пласціны. На тэрыторыі Беларусі носьбіты гэтай культуры праніклі на познім этапе яе развіцця. Найбольш вядомыя іх помнікі – могільнікі Краснасельскі і Малыя Ёдкавічы.

Літаратура
----------

* Археология СССР. Свод археологических источников. Выпуск В 1 – 27. Свешников И.К. Культура шаровидных амфор. – М. 1983.

| ⛭Археалагічныя культуры Беларусі |
| --- |
| Палеаліт | 
* Арэнсбургская
* Арыньякская
* Валкушанская
* Грэнская
* Ліпская
* Расецінская
* Свідэрская

 |
| Мезаліт | 
* Бутаўская
* Днепра-дзяснінская
* Каморніцкая
* Кудлаеўская
* Кундская
* Лінгбі
* Сожская
* Пясочнароўская
* Яніславіцкая

 |
| Неаліт | 
* Верхнедняпроўская
* Тыповай грабеньчата-ямкавай керамікі
* Дзяснінская
* Нарвенская
* Днепра-данецкая
* Нёманская
* Паўночнабеларуская
* Прыпяцка-нёманская
* Усвяцкая

 |
| Энеаліт | 
* Лейкападобных кубкаў
* Шарападобных амфар
* Шнуравой керамікі

 |
| Бронзавы век | 
* Сосніцкая
* Стшыжоўская
* Сярэднедняпроўская
* Тшцінецкая
* Шматвалікавай керамікі

 |
| Жалезны век | 
* Банцараўская
* Вельбарская
* Дзякоўская
* Днепра-дзвінская
* Зарубінецкая
* Заходнябалцкая
* Заходнябалцкіх курганоў
* Кіеўская
* Лужыцкая
* Мілаградская
* Паморская
* Пшэворская
* Штрыхаванай керамікі
* Юхнаўская

 |
| Ранняе сярэднявечча | 
* Калочынская
* Лука-райкавецкая
* Полацка-смаленскіх доўгіх курганоў
* Пражская
* Ранніх доўгіх курганоў
* Роменская
* Усходнелітоўскіх курганоў

 |
| **Заўвага:** археалагічныя культуры ніжэй сістэматызаваны паводле *пачатку існавання* на тэрыторыі Беларусі. Больш поўную храналогію глядзіце ў адпаведных артыкулах ці ў артыкуле Старажытная гісторыя Беларусі |
Літоўская паштовая марка 1993 года з выявай карціны «Стары майстар» (1933) Антанаса Гудайціса
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Антанас.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гудайціс.
**Антанас Гуда́йціс** (літ.: Antanas Gudaitis; 29 ліпеня 1904, г. Шаўляй, цяпер Літва — 20 красавіка 1989, Вільнюс, ЛітССР) — літоўскі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Літвы (1961). Народны мастак Літвы (1964). Народны мастак СССР (1985). У 1965 годзе ўзнагароджаны Дзяржаўнай прэміяй Літвы.

У 1926—1929 гг. вучыўся ў Каўнаскім універсітэце і ў Каўнаскай мастацкай школе, у 1929—1933 гг. — у Нацыянальнай школе прыкладнога мастацтва ў Парыжы.

Аўтар экспрэсіўных тэматычных кампазіцый, прасякнутых дынамікай жыцця: «Праца» (1929), «Рута адпачывае» (1962), «Па дарогах вайны» (1965—1967), «Нявесты» (1981). Піша таксама пейзажы (трыпціх «Літоўскі пейзаж», 1937; «Вечар», 1963), партрэты, тэатральныя дэкарацыі і інш. У творах Гудайціса паглыблены драматызм вобраза, псіхалагізм, узмоцненая роля фактуры жывапісу, колеру, сімволікі.

Зноскі
------

1. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

Літаратура
----------

* Гудайціс Антанас // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX903397 · BNF: 15077437f · CONOR: 29989731 · GND: 119053276 · ISNI: 0000 0001 1578 7756 · LCCN: nr89008776 · NUKAT: n97700234 · VIAF: 96089549 · ULAN: 500060540 |

 |
Сасуд культуры тэкстыльнай керамікі
**Культура сеткаватай керамікі**, **культура тэкстыльнай керамікі** - археалагічная культура позняга бронзавага веку (другая палова II - першая палова I тыс. да н.э.), якая займала шырокую паласу ад сярэдняга Паволжа да ўсходу і поўначы Фенаскандыі (уключаючы Карэлію). Характарызуюцца керамікай, упрыгожанай адбіткамі грубых тканін і рыбалоўных сетак. Склалася на аснове элементаў ямачна-грабеньчатай керамікі, фацьянаўскай і пазнякоўскай, прычым апошняя збольшага з'яўляецца сінхроннай сеткаватай культуры. Паслужыла магутным субстратам для складання розных фіна-ўгорскіх археалагічных культур ананьінскага кола старажытнасцяў, аднак прыналежнасць уласна сеткаватай керамікі фіна-ўграў апошні час аспрэчваецца шэрагам даследчыкаў.

Літаратура
----------

* Косменко М. Г. Кочкуркина С. И. Археология Карелии(недаступная спасылка). Петрозаводск, 1996.
* Юшкова М. А. Эпоха бронзы и ранний железный век на Северо-Западе России(недаступная спасылка) — автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата исторических наук, Санкт-Петербург, 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Астравы Лінга** (індан.: Lingga) — архіпелаг у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Інданезіі. Агульная плошча - 2206 км². Насельніцтва (2010 г.) - 86230 чал.

Геаграфія
---------

Архіпелаг Лінга размяшчаецца на захадзе Інданезіі ў 54 км на ўсход ад Суматры, у 126 км на паўднёвы ўсход ад Сінгапура, у 673 км на паўночны захад ад Джакарты, у 9135 на паўднёвы ўсход ад Мінска. Усяго налічвае 15 буйных астравоў, якія ўяўляюць сабою паверхню падводнага вулканічнага ўзняцця. Найвышэйшы пункт — гара Лінга (1 163 м), найменне якой, як мяркуюць, паходзіць ад слова "лінгам", і якая дала назву найбуйнейшаму востраву і цалкам усяму архіпелагу. Клімат вільготны экватарыяльны.

Дзякуючы адносна малой шчыльнасці насельніцтва і аддаленасці ад буйных прамысловых цэнтраў на Лінга захавалася першародная прырода — горныя экватарыяльныя лясы з мноствам птушак, яшчарак і насякомых, а таксама некрануты каралавы рыф. Астравы і навакольныя воды насяляюць марскія чарапахі, шматлікія рыбы, у тым ліку акулы.

Інфраструктура
--------------

Большасць насельніцтва Лінга — выхадцы з суседняй Суматры, якія займаюцца земляробствам і рыбалоўствам. Яны жывуць пераважна на марскім узбярэжжы ў невялікіх вёсках і захоўваюць традыцыйны лад жыцця. Паступова развіваецца экалагічны турызм.

На астравах 2 марскіх порта, сталы паромны транзіт у кірунку Суматры і вострава Бангка.

Спасылкі
--------

* The Ruia and Lingga Islands, Northern Indonesia
* Riau Archipelago / Lingga Islands Архівавана 16 верасня 2013.
* Sediments Around the Riau Islands, Indonesia Архівавана 11 мая 2015.
* Pulau Lingga Travel Guide Архівавана 8 чэрвеня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
**Культура Грэцыі** развівалася на працягу тысяч гадоў, пачынаючы ад Эгейскай культуры, працягваючы асабліва бурна развівацца ў класічны час, а пазней пад уплывам Старажытнага Рыма і культуры Візантыйскай імперыі. Часы асманскага валадарства істотна паўплывалі на сучасную грэчаскую культуру, аднак гісторыкі вядучую ролю ў ажыўленні грэцкай нацыянальнай культуры аддаюць Грэчаскай вайне за незалежнасць 1821-1829 гадоў.

Сучасная Грэцыя — спадчынніца культуры Старажытнай Грэцыі і лічыцца калыскай заходняй цывілізацыі, радзімай сусветнай дэмакратыі, заходняй філасофіі, асноўных прынцыпаў фізіка-матэматычных навук, мастацтва тэатра і сучасных Алімпійскіх гульняў. Грэчаская мова мае самую доўгую гісторыю сярод усіх моў індаеўрапейскай групы, бо налічвае 34 стагоддзя толькі пісьмовага перыяду. На аснове грэчаскай азбукі паўсталі лацінка і кірыліца.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацкявічус.

**Антанас Мацкя́вічус**, або **Антоній Мацке́віч** (літ.: Antanas Mackevičius; 26 чэрвеня 1828, в. Маркей, Шаўляйскі павет, Літва — 28 снежня 1863) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў у Літве.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Кіеўскім універсітэце; у 1853 годзе скончыў духоўную семінарыю, быў ксяндзом у Панявежскім павеце. Прыйшоў да думкі аб неабходнасці ўзброенай барацьбы супраць царызму, за ліквідацыю прыгонніцтва і перадачу зямлі сялянам. Вёў асветніцкую работу сярод сялян, прапаведаваў свае погляды. У жніўні 1862 года звязаўся з К. Каліноўскім і З. Серакоўскім. З пачаткам паўстання ў студзені 1863 года арганізаваў з сялян атрад у 250 чалавек, у сакавіку—маі ўдзельнічаў з ім у баях у цэнтральнай Літве самастойна, потым у складзе злучэння Серакоўскага. Пасля разгрому злучэння 7—9 мая і пакарання смерцю Серакоўскага атрады паўстанцаў пад камандаваннем Мацкявічуса працягвалі дзейнічаць у цэнтры і на захадзе Літвы. З лістападзе 1863 года ўзначальваў паўстанцкія сілы Ковенскай губерні. 17 снежня схоплены і павешаны ў Коўне.

Зноскі
------

1. ↑  Мацкявичюс Антанас // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Антанас Мацкявічус

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 156689921 · GND: 119050978 · ISNI: 0000 0000 4474 6104 · LCCN: no90018100 · NUKAT: n01017035 · VIAF: 69730820 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сван.

**Лін Марыя Сван** (швед. Linn Maria Svahn; нар. 9 снежня 1999 года, Люкселе, Вестэрботэн, Швецыя) — шведская лыжніца, пераможца этапаў Кубка Свету, уладальніца Малога хрустальнага глобуса ў спрынтарскіх гонках, бронзавы прызёр Чэмпіянату свету сярод юніёраў у эстафеце (2019). Спецыялізуецца на спрынтарскіх дысцыплінах.

Біяграфія
---------

Першыя поспехі ў лыжах на міжнародным узроўні прыйшлі да Лін Сван яшчэ на юніёрскім этапе кар’еры. На Чэмпіянаце свету сярод юніёраў-2019 у Лахці яна выйграла бронзавы медаль у эстафеце. А праз пару тыдняў маладая спартсменка дэбютавала ў Кубку свету, гэта адбылося 16 сакавіка 2019 года ў шведскім Фалуне, у спрынтарскай гонцы, дзе яна заняла 21 месца.

У наступным сезоне да Лін прыйшлі першыя сур’ёзныя поспехі. 14 снежня 2019 года яна атрымала першую перамогу на этапе Кубка Свету, гэта адбылося ў швейцарскім Давосе. Далей былі асабістыя перамогі ў спрынтарскіх гонках у Дрэздэне і Фалуне.
**Біяартаганальная хімія** — канцэпцыя ў біяхіміі, якая датычыцца любой хімічнай рэакцыі, якая можа адбывацца ўнутры жывых сістэм, не ўмешваючыся ў натуральныя біяхімічныя працэсы. Тэрмін быў прыдуманы Каралін Бертоцы ў 2003 годзе. Выкарыстоўваючы метады клік-хіміі, Бертоцы пашырыла і адаптавала іх для прымянення ў біяхіміі і малекулярнай біялогіі, за што ў 2022 годзе атрымала Нобелеўскую прэмію па хіміі. З моманту свайго з’яўлення канцэпцыя біяартаганальных рэакцый дазволіла вывучаць біямалекулы, напрыклад гліканы, бялкі і ліпіды, у рэальным часе ў жывых сістэмах без клетачнай таксічнасці.

Зноскі
------

1. ↑  *Prescher J. A. Dube D. H. Bertozzi C. R.* Chemical remodelling of cell surfaces in living animals  (англ.) // Nature. — 2004. — Vol. 430. — P. 873—877. — doi:10.1038/nature02791

Літаратура
----------

* *Prescher J. A. Bertozzi C. R.* Chemistry in living systems // Nature Chemical Biology. — 2005. — Т. 1, № 1. — С. 13—21. — doi:10.1038/nchembio0605-13
* *Sletten E. M. Bertozzi C. R.* Bioorthogonal Chemistry: Fishing for Selectivity in a Sea of Functionality // Angew. Chem. Int. Ed. — 2009. — Т. 48, № 38. — С. 6974—6998. — doi:10.1002/anie.200900942
* *Boyce M. Bertozzi C. R.* Bringing chemistry to life // Nature Methods. — 2011. — Т. 8, № 8. — С. 638—642. — doi:10.1038/nmeth.1657
Свінаматка, фота 1909 года.
**Ландрас** — беконная парода свіней. Выведзена ў Даніі ў канцы 19 стагоддзя скрыжаваннем мясцовых свіней з буйной белай пародай шляхам працяглай паглыбленай селекцыі.

Разводзяць у Скандынавіі, Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Новай Зеландыі, Бразіліі.

Апісанне
--------

Даўжыня самцоў да 185 см, свінаматак да 170 см, маса адпаведна да 350 і 230 кг. Масць белая. Тулава выцягнутае, галава невялікая, вушы доўгія. Сцёгны добра развітыя. Мяса ў тушы да 58 %. Якасць бекону высокая. Плоднасць да 12 парасят за апарос.

На Беларусі
-----------

На Беларусь ландрас завезены са Швецыі ў 1948 годзе.

Выкарыстоўваюць для прамысловага скрыжавання (буйная белая + беларуская чорна-пярэстая парода + ландрас). Асноўныя лініі: Атлас, Бром, Байкал, Элегант.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
**Лінас Антанас Лінкявічус** (літ.: Linas Antanas Linkevičius; нар. 6 студзеня 1961, Вільнюс, Літоўская ССР) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, палітык, дыпламат, міністр замежных спраў Літоўскай Рэспублікі.

Біяграфія
---------

У 1978—1983 гадах навучаўся ў Каўнаскім палітэхнічным інстытуце, які скончыў з дыпломам інжынера. З 1990 года — карэспандэнт газеты «Tiesa» і кансультант парламенцкай фракцыі Літоўскай дэмакратычнай партыі працы.

У 1991—1996 гадах — член Савета Дэмакратычнай партыі працы Літвы. У 1992—1996 гадах — дэпутат Сейма Літоўскай Рэспублікі.

У 1992—1993 гадах — кіраўнік літоўскай парламенцкай дэлегацыі ў Паўночнаатлантычны Асамблеі, намеснік старшыні парламенцкай камісіі па замежных справах, старшыня Моладзевага саюза працы і аглядальнік газеты «Tiesa».

У 1993—1996 гадах — Міністр абароны Літоўскай Рэспублікі. У 1997—2000 гадах — Пасол, кіраўнік прадстаўніцтва Літвы ў НАТА і Заходне-Еўрапейскім саюзе.

У 2000—2004 гадах — Міністр абароны Літоўскай Рэспублікі. У 2004—2005 гадах — Пасол па асобых даручэннях МЗС Літвы. З 2005 года па 2011 год — Пастаянны прадстаўнік Літвы ў НАТА і Паўночнаатлантычным савеце.

З 2011 года — пасол па асобых даручэннях МЗС Літвы, адначасова, з 13 верасня 2011 года па 13 верасня 2012 года — кансультант (на грамадскіх пачатках) прэм’ер-міністра Літвы Андруса Кубілюса.

25 чэрвеня 2012 годзе Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі падпісала ўказ аб яго прызначэнні Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Літвы ў Беларусі з 24 ліпеня 2012 года. 7 снежня 2012 года вызвалены ад пасады пасла.

З 7 снежня 2012 года — міністр замежных спраў Літвы.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Літоўскай Рэспублікі ў Беларусі |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 30 снежня 1992  1993 |
| Паслы | Віктарас Баўбліс (1994—1998) · Ёнас Паслаўскас (1999—2005) · Пятрас Вайцекунас (2005—2006) · Эдмінас Багдонас (2007—2012) · Лінас Антанас Лінкявічус (2012) · Эвалдас Ігнатавічус (2013—2016) · Андрус Пулокас (з 2016) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | NLP: A35226602 · VIAF: 2329147665862860670007 |
Плошча Народнага Сходу ў Сафіі
**Плошча Народнага Сходу** (балг.: площад „Народно събрание") — паўкруглая плошча ў Сафіі, размешчаная ва ўсходняй частцы бульвара Цара-Вызваліцеля.

Названа ў гонар будынка Народнага Сходу, які стаіць на паўночным баку плошчы. У цэнтры плошчы Народнага Сходу ўзвышаецца конная статуя Аляксандра II — помнік Цару-Вызваліцелю, які быў пастаўлены рускаму цару за дапамогу, аказаную Балгарыі ў барацьбе за незалежнасць ад Асманскай імперыяй.

Плошча выбрукавана жоўтай цэглай. У Сафію яе даставілі ў якасці падарунку ад аўстра-венгерскага імператара да вяселля балгарскага цара.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Народнага Сходу
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Георгіева.
**Эльвіра Мікалаеўна Георгіева** (нар. 29 сакавіка 1946, г. Нікапаль, Днепрапятроўская вобласць, Украіна) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1969 годзе архітэктурнае аддзяленне БПІ па спецыяльнасці «Горадабудаўніцтва» (кіраўнік Яўген Львовіч Заслаўскі).

У 1969—1972 гадах у Віцебскім філіяле «Белдзяржпраекта», у 1972—1987 гадах у інстытуце «Мінскпраект», у 1987—1988 гадах у інстытуце «Мінсксельбудпраект», у 1988—1997 гадах у інстытуце «Мінскпраект», з 1997 года УП «Мінскграда».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: у аўтарскім калектыве; праект планіроўкі Новалукомля (1970); ПДП лесапаркаў на заходнім і паўднёвым берагах Заслаўскага вадасховішча (1973, 1983); праект забудовы цэнтра Віцебска і раёна «Паўднёвы» (1971), ПДП жылога раёна па пр. Машэрава (1980), Лошыцкай водна-зялёнай сістэмы (1982), схема размяшчэння ўстаноў кароткачасовага адпачынку насельніцтва Мінска (1974), генеральная схема азелянення горада і лесапаркавага пояса (1975) у Мінску, галоўным архітэктарам горадабудаўнічых праектаў дэталёвага планавання: жылы раён «Каменная Горка» (2004, карэктура 2008); тэрыторыя парка «Цівалі» ў граніцах вул. Прытыцкага — П. Глебкі — Матусевіча — Цімашэнкі (2006); рэканструкцыя тэрыторыі ў граніцах вуліц Р. Люксембург — пр. Жукава — Харкаўская — паласа адводу чыгункі (2006); тэрыторыя ў граніцах вуліц Маскоўская — К. Цэткін — Кальварыйская — чыгунка «Мінск-Маладзечна» (2006); Севастопальскі парк (2006).

Узнагароды
----------

1-я прэмія на рэспубліканскім конкурсе за праект забудовы цэнтра Віцебска і раёна Паўднёвы (1971, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

1. 1 2  Георгиева Эльвира Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Георгиева Эльвира Николаевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Георгиева Эльвира Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча Перамогі.

**Плошча Перамогі** — адна з плошчаў Гомеля. Названая ў 1960 годзе ў гонар перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.

Гісторыя
--------

Пачала фармавацца ў канцы 1950-х гадоў, з узвядзеннем будынка Гомельскай абласной бібліятэкі, які займае паўднёвы бок плошчы і з'яўляецца яе кампазіцыйным акцэнтам. На усходнім і заходнім боку размешчаны два 5-павярховых жылых дома, на першым паверсе аднаго з якіх размешчана крама. У цэнтры - сквер партэрнага тыпу. У 1970-я гады на скрыжаванні вуліц Камсамольскай і Чырвонаармейскай пабудаваны інтэрнат Беларускага ўніверсітэта інжынераў чыгуначнага транспарту.

Перасякае вуліцы
----------------

* праспект Перамогі
* Чырвонаармейскую

Літаратура
----------

* Гомель. Энциклопедический справочник. Мн.:БелСэ, 1991. — 527 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Перамогі (Гомель)

| Плошчы Гомеля |
| --- |
| 
Леніна · 
Паўстання · 
Перамогі · 
Пляханава · 
Працы · 
Прывакзальная
 |
**Эльген** (з якуцкай: возера падоўжанай, авальнай формы) — адзін з буйнейшых колішніх жаночых папраўча-працоўных лагераў Калымы, створаны ў 1934 годзе ў трэсце «Дальстрой» Упраўлення паўночна-усходніх папраўча-працоўных лагераў (руск.: Управление северо-восточных исправительно-трудовых лагерей, УСВИТЛ). Ліквідаваны ў 2-й палове 1950-х гадоў.

Створаны як мужчынскі лагер, пасля рэарганізаваны ў жаночы. У асобныя гады колькасць зняволеных дасягала 5 тысяч чалавек. Пры лагеры створаны саўгас «Эльген» на жывёлагадоўчых фермах і палях якога выкарыстоўвалі працу зняволеных, штрафнікоў адпраўлялі на асабліва цяжкія працы — лесапавал, сенакос, здабыча вапняку. У 1930-1950-я гады ў саўгасе, нягледзячы на кароткае лета (2—2,5 месяцы), вырошчвалі на адкрытай глебе бульбу, капусту, авёс, ячмень і кармавыя культуры для быдла, у цяпліцах (іх было 30) — таматы, агуркі, зеляніну, на вопытных участках спрабавалі вырошчваць пшаніцу і сланечнік. У саўгасе гадавалі быдла, коней, свіней, таксама былі які і аслы, якіх у асноўным выкарыстоўвалі як цяглавае быдла, пазней ў саўгасе з’явіліся і куры. Цяпер на месцы лагера, на ўскрайку сяла Эльген, захаваўся адзін барак перабудаваны ў саўгасны будаўнічы цэх, напаўразбураны адміністрацыйны будынак і частка агароджы з калючага дроту. Саўгас існаваў да 2007 года, у 1990-х гадах меў 200 галоў быдла, 50 коней, 2 цяпліцы, пасяўныя плошчы ў параўнанні з часамі ГУЛАГа скараціліся на больш за 5 разоў.

Пры лагеры існаваў г. зв. «дзіцячы камбінат» — дзіцячы дом для дзяцей, народжаных у лагеры. Дзяцей адбіралі ў зняволеных і трымалі ў «дзіцячы камбінаце» да двухгадовага ўзросту, затым адпраўлялі ў дзіцячыя дамы ў іншыя мясціны СССР, не паведамлялі зняволеным іх адрасоў. Двухпавярховы будынак «дзіцячага камбінату» пасля ліквідацыі лагера ў сярэдзіне 1950-х гадоў пераабсталявалі пад жылы дом, які праіснаваў да канца 1980-х гадоў, калі згарэў. За 1,5 км ад колішняга «дзіцячага камбінату» захавалася частка дзіцячых могілак.

Некаторыя зняволеныя пакінулі пра Эльген успаміны: Яўгенія Гінзбург («Крутой маршрут»), Вольга Адамава-Сліозберг («Путь»), Зінаіда Ліхачова («Деталь монумента»). Таксама сярод зняволеных Галіна Варонская, Надзея Сураўцава. Пасля вызвалення з лагераў у саўгасе «Эльген» працаваў аграномам Вячаслаў Пальман («Кратер Эршота», «За линией Габерланда» і інш.).

Зноскі
------

1. ↑  Яўгенія Гінзбург у «Крутом маршруте» згадвае, быццам з якуцкай гэта «мёртвы», але невядома на чым грунтуецца такое сцвярджэнне.

Літаратура
----------

* Колыма: События и люди. — М.: Пента, 2010. С. 234—236
* Дальстрой и Севвостлаг НКВД СССР в цифрах и документах… / И. Д. Бацаев, А. Г. Козлов; Отв. ред. А. И. Лебединцев; РАН. Дальневост. отд-ние. Сев.-вост. науч. центр. Сев.-вост. комплекс. науч.-исслед. ин-т. — Магадан, 2002. — Ч. 1. — С. 212
**Moma alpium** — дзённы матылёк з сямейства совак, насяляе ў Палеарктыцы.

Апісанне
--------

Даўжыня пярэдняга крыла 16-18 мм Размах крылаў 34-42 мм. Пярэднія крылы шаравата-зялёнага колеру з чорнымі ламанымі лініямі, якія нагадваюць накіпны лішайнік. Пярэднія крылы з трыма белымі падоўжнымі палоскамі, трыма чорнымі папярочнымі лініямі і чорнымі кропкамі. Заднія крылы шэра-бурага колеру, у заднім вуглу маюць два белых вочка.

Спосаб жыцця
------------

Актыўны ў цёмны час сутак. Насяляе змешаныя і лісцяныя лясы, ускрайкі лясоў, паркі, багністыя бязлесныя прасторы. Лёт з мая па верасень у залежнасці ад месцазнаходжання.

Вусені цёмна-шэрага, амаль чорнага колеру, з трыма шырокімі чырвона-жоўтымі плямамі на спіне і са шматлікімі чырвонымі бародаўкамі, пакрытымі жоўтымі палоскамі. Харчуюцца лісцем дуба, еўрапейскага бука, асіны, рабіны, чорнай таполі, бярозы і іншых лісцяных дрэў, сустракаюцца з чэрвеня да верасня. Кукалка цёмна-бурая, у светлым кокане.

Зноскі
------

1. ↑  Michael Fibiger, László Ronkay, Axel Steiner, Alberto Zilli: Саўкі Europaeae Volume 11 Pantheinae, Dilobinae, Acronictinae, Eustrotiinae, Nolinae, Bagisarinae, Acontiinae, Metoponiinae, Heliothinae and Bryophilinae. 504 S. Entomological Press, Sorø 2009 ISBN 978-87-89430-14-0

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778571809 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дунаеў.
**Уладзімір Дунаеў** — беларускі вучоны, спецыялізуецца ў вобласці энергетычнай і рэгіянальнай палітыкі, праблем вышэйшай адукацыі. Доктар філасофскіх навук, прафесар. Сузаснавальнік Агенцтва сацыяльнай і палітычнай экспертызы (Вільнюс). Рэцэнзент і аўтар «Беларускага штогодніка». Сябра і эксперт Грамадскага Балонскага камітэта.

Біяграфія
---------

Адзін са стваральнікаў і першы прарэктар Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (1992—2008).

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года ўвайшоў у склад Каардынацыйнай рады па забеспячэнні трансферу ўлады.

Зноскі
------

1. ↑  Владимир Дунаев
2. ↑  Уладзімір Дунаеў
3. ↑  Што дае беларусам адукацыя, атрыманая ў Еўразвязе
4. ↑  Опубликован предварительный состав Координационного совета, который может стать частью процесса передачи власти

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2714354 |
**Monato** (у перакладзе з эсперанта — «Месяц») — Міжнародны часопіс на мове эсперанта аб палітыцы, культуры, навуцы, сучасным жыцці. Часопіс друкуецца ў Бельгіі, яго чытаюць у 65 краінах. Асаблівасцю часопіса з’яўляецца тое, што артыкулы напісаныя жыхарамі менавіта тых краін, аб якіх ідзе гаворка.

Часопіс быў заснаваны Штэфанам Маўлем у 1979 годзе. першы нумар з’явіўся 15 студзеня 1980 года, з таго часу звычайна выходзіць адзін нумар у месяц. Папярэднікам «Monato» быў часопіс «Semajno» (у перакладзе з эсперанта «тыдзень»), але ён выйшаў усяго адзін раз — 1 верасня 1978 г.

Існуе пяць розных версій часопіса. Першая і самая папулярная — друкаваная. Для сляпых выдаецца аўдыёверсія часопіса на касетах, але яна ўтрымлівае не ўсе артыкулы. З 2001 г. падпісчыкі могуць атрымліваць усе тэксты часопіса па электроннай пошце ў фармаце XHTML (у Унікодзе) ці як тэкставыя файлы ASCII (у X-сістэме). У 2003 годзе дадалася пятая версія часопіса — у фармаце PDF. Падпісчыкам часопіса ўсе тэксты артыкулаў даступныя таксама ў інтэрнэце.

Спасылкі
--------

* Сайт часопіса

1. ↑  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0772-456X<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>
**Плошча Перу** (ісп.: Plaza Perú) — невялікая плошча ў цэнтры фінансавага раёна Барыё эль Гольф горада Сант’яга, у камуне Лас-Кандэс. Размешчана на праспекце Ісідора Гаенэчэа, у некалькіх сот метраў ад станцыі «Эль Гольф» першай лініі метрапалітэна, побач з раёнам амбасадаў.

Яе стварэнне ўзыходзіць да 1940-х гадоў, калі пачаў фарміравацца Барыё эль Гольф — самы прэстыжны раён горада. З 2000 года раён, прылягаючы да плошчы, актыўна забудоўваецца высотнымі будынкамі, што рэзка змяніла гістарычны выгляд плошчы. Пад плошчай быў таксама пабудаваны падземны паркінг.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Перу
**Proprio motu** — лац.: па ўласнай ініцыятыве. Адмысловы папскі рэскрыпт. Гэта формула ўжывалася ў практыцы папскіх зносін з замежнымі дзяржавамі, калі Папа Рымскі не адказваў на зробленую яму прапанову, але вырашаў справу як бы зусім нанова — так, быццам датуль ніякіх праектаў і прапаноў па дадзеным пытанні ніхто яму не прадстаўляў.

Першы **proprio motu** быў выпушчаны Папам Рымскім Інакенціем VIII у 1484 годзе.

Прыклады Motu proprio
---------------------

* «Ingravescentem Aetatem» — апостальскае пасланне Паўла VI аб тым, што кардыналы, якія дасягнулі 80 гадоў, страчваюць права на ўдзел у Канклаве і перастаюць быць кардыналамі-выбаршчыкамі;
* «Summorum Pontificum» — апостальскае пасланне Бенедыкта XVI аб ўжыванні ў набажэнствах сучаснай рымска-каталіцкай царквы трыдэнцкай («традыцыйнай») літургіі.
**Плошча Ліваў** (лат.: Līvu laukums) — плошча ў Рызе, размешчана паміж вуліцамі Зіргу, Мейстару і Калькю. 

Была створана ў 1950 годзе пасля зносу разбуранай падчас Другой сусветнай вайны гарадской забудовы. Называлася «Скверам ля філармоніі», паколькі будынак Вялікай гільдыі, які выходзіў на плошчу, з 1941 года займала канцэртная зала Латвійскай філармоніі.

Сучасную назву атрымала 29 лютага 2000 года. 

Славутасці — Малая гільдыя, Вялікая гільдыя, «Дом з чорнымі катамі».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Энциклопедия «Рига». Рига: Главная редакция энциклопедий, 1989. ISBN 5-89960-002-0 Стр. 597

Спасылкі
--------

* Плошча Ліваў
* Плошча Ліваў (Вялікая і Малая Гільдыі, дом з катамі) Архівавана 19 лістапада 2013.
* Плошча Ліваў (латыш. Līvu laukums) Архівавана 23 снежня 2013.
**Mk.48 mod.0 (Mark 48)** — ручны кулямёт пад патрон 7,62 × 51 мм НАТА, які выпускаецца Fabrique Nationale de Herstal.

Гісторыя
--------

Жаўнеры ЗША з Mk 48 Mod 0 Аўганістане, 2010.
Распрацоўка новага ручнога кулямёта калібра 7.62 мм НАТА для сіл спецыяльных аперацый ЗША была пачата ў 2001 годзе. Прычынай таму стала неабходнасць у высокамабільнай, лёгкай і ў той жа час магутнай зброі падтрымкі для сіл спецыяльных аперацый. Узоры кулямётаў, якія былі ў наяўнасці, па тых ці іншых прычынах не задавальнялі амерыканцаў — у прыватнасці, кулямёты Mk.46 mod.0 калібра 5.56 мм НАТА, створаныя на базе FN Minimi / M249, мелі абмежаваную далёкасць стральбы і недастатковую эфектыўнасць ; 7,62 мм кулямёты Mk.43 mod.0, створаныя на базе састарэлых кулямётаў М60 былі недастаткова надзейныя, а адзіныя 7.62 -мм кулямёты М240C / D (FN MAG) былі занадта цяжкія. Таму амерыканскае падраздзяленне бельгійскай кампаніі FN Herstal атрымала кантракт на распрацоўку новага 7,62 -мм ручнога кулямёта на базе 5,56 -мм кулямёта Mk.46 mod.0. Новы кулямёт атрымаў пазначэнне Mk.48 mod. 0 і быў прыняты на ўзбраенне арміі ЗША ў 2003 годзе.

Апісанне
--------

Mk.48 mod. 0 атрымаў у спадчыну прыстасаванне аўтаматыкі ад 5,56 -мм кулямёта Mk.46 mod. 0 , які, у сваю чаргу, з'яўляецца далейшым развіццём кулямётаў FN Minimi / M249 SAW ў бок спрашчэння і палягчэння канструкцыі.
Mk.48 mod. 0 мае газаадводную аўтаматыку з газавым поршнем, размешчаным пад ствалом. Замыканне ствала ажыццяўляецца паваротнай засаўкай. Ствалы хутказ'ёмныя, абсталяваны складнай дзяржальняй для пераноскі, якая спрашчае зняцце гарачага ствала. Боезабеспячэнне складаецца са стандартных металічных рассыпных стужак, падача стужкі злева направа. Стужка можа падавацца з асобных каробак ёмістасцю ў 200 патронаў або з далучаных да кулямёта падсумкаў на 100 патронаў.
Кулямёт абсталяваны складнай двуногай сошкай, усталяванай пад газавым блокам. Акрамя таго, кулямёт захаваў і мацаванне для ўсталёўкі на стандартную пяхотную трыногу — станок. Прыклад і пісталетная дзяржальня — пластыкавыя .

Мадыфікацыі
-----------

* **Mk 48 Mod 0** — гэта 7,62 × 51 mm НАТА версия Mk 46. Афіцыяльна класіфікуецца як LWMG (Light Weight Machine Gun — лёгкі кулямёт). Быў распрацаваны як замена Mk 43 Mod 0/1.

* **Mk 48 Mod 1** — з'яўляецца абнаўленнем Mk 48 Mod 0. Як і Mod 0, гэта, па сутнасці M249 пад патроны 7,62 × 51 мм НАТА. Mod 1 выкарыстоўвае ствол 19,75", важыць 18,37 фунтаў (без патронаў), і мае тэмп стральбы 500—625 стрэлаў у хвіліну.

Старэйшы сяржант ВПС ЗША з Mk 48 Mod 1 у Аўганістане, 2011.

Спасылкі
--------

* FNH USA — MK 48 Архівавана 16 сакавіка 2013.
* Modern Firearms — Mk 48 Mod 0 Архівавана 23 сакавіка 2009.
* Military.com article on Mk 48
* GlobalSecurity.org production info on Mk 48
* Small Arms Review article on the MK48 Архівавана 31 студзеня 2007.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філатаў.
**Уладзімір Канстанцінавіч Філатаў** (23 лютага 1947, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працаваў у Брэсцкім інжынерна-будаўнічым, Беларускім політэхнічным інстытутах, старшым мастаком-канструктарам у Беларускім філіяле УНДІТЭ, з 1980 года — галоўны архітэктар праектаў у Белкааппраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Індустрыяльны тэхнікум у Светлагорску 
Асноўныя працы: рэканструкцыя завода зборнага жалезабетону ў Гродне (1980), распрацоўка тэхналогіі безапалубнага вырабу папярэдне напружаных жалезабетонных вырабаў на комплексным імпартным абсталяванні (1981), індустрыяльны тэхнікум у Светлагорску (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Филатов Владимир Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
| * Г
* Р
* П
*Ленінская лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Заяльцоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | ЭД-1 «Яльцоўскае»  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 
 | 
 |  |

 |  | Красны праспект  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Леніна  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Акцябрская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Рачны вакзал  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | р. Об |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | *Спартыўная* (буд.)  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Студэнцкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Маркса  |

 |

**«Плошча Маркса»** (руск.: Площадь Маркса) — станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. З’яўляецца восьмай на Ленінскай лініі і ў сістэме Новасібірскага метрапалітэна. Размешчана паміж станцыяй «Студэнцкая» і запраектаванай «Плошча Станіслаўскага».

Знаходзіцца ў Ленінскім раёне Новасібірска, у цэнтры найбуйнейшага на левым беразе горада вузла наземнага транспарту, пад плошчай Карла Маркса. Адкрыта для пасажыраў 28 ліпеня 1991 года.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хлябцэвіч.
**Іван Андрэевіч Хлябцэ́віч** (1857, в. Сядзельнікі, цяпер Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць — 25 ліпеня 1919) — беларускі гісторык. Бацька Я. І. Хлябцэвіча.

Біяграфія
---------

Скончыў праваслаўную Літоўскую духоўную семінарыю ў Вільні, вучыўся ў Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Выкладаў у Жыровіцкім духоўным вучылішчы, адначасова загадваў бібліятэкай Жыровіцкага Свята-Успенскага мужчынскага манастыра, дзе ўпарадкаваў старажытныя рукапісы. З 1897 года святар у в. Кленікі  (бел. (тар.)) (бел. Бельскага павета. У Першую сусветную вайну з 1915 года ў бежанстве у г. Сызрань (Расія).

Аўтар публікацый па гісторыі Жыровіцкага манастыра, нарыса пра сына Уладзіміра.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).