**Стэ́ндавая стральба́** — від стралковага спорту, спартыўная стральба з гладкаствольнай зброі 12-га калібру шротам на траншэйным або круглым стралковым стэндзе па выкіданым кідальнымі прыладамі мішэням-талерачкам. Да 1940 года від спорту меў назву *«стралкова-паляўнічы спорт»*.

Схема стэндавай стральбы
Від з вышыні птушынага палёту на стрэльбішча ў Куксгафене, Германія
Машына для запуску мішэней на чэмпіянаце свету па стральбе на паляўнічых трасах на стрэльбішчы Дорнсберг, Бадэн-Вюртэмберг, Германія

Гісторыя
--------

Стэндавая стральба бярэ свой пачатак з далёкага мінулага (з сярэдневяковай Англіі), калі знаць забаўлялася стральбой па лятаючым мішэням. У сярэднія вякі ў якасці мішэняў ужываліся жывыя птушкі, часцей за ўсё галубы, якіх выкідвалі з-за хованак. Пазней іх сталі саджаць у лункі, прыкрытыя каўпаком, які знімаўся з дапамогай вяроўкі, і голуб атрымліваў магчымасць узляцець. З часам каўпакі былі заменены адмысловымі скрынямі-садкамі і стральба стала называцца *«садковай»*. У сярэдзіне XIX стагоддзя з’явілася стральба па штучных мішэнях, якія закідваліся спецыяльным прыстасаваннем. У якасці мішэняў выкарыстоўваліся шкляныя шарыкі, запоўненыя дымам, пылам або пер’ямі. У 1880 годзе спачатку ў ЗША, а затым у Германіі і Францыі з’явіліся кідальныя машынкі і мішэні ў выглядзе сучасных талерачак.

Як від спорту, стэндавая стральба існуе з канца XIX стагоддзя. У Расіі першы спецыяльны стэнд для стральбы быў абсталяваны ў 1887 годзе ў Санкт-Пецярбургу на Крастоўскім востраве. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя стэндавая стральба распаўсюдзілася амаль па ўсім губернскім гарадам Расійскай імперыі. Мішэні вырабляліся на месцах з гліны і пяску.

У праграму Алімпійскіх гульняў спаборніцтвы па стральбе на траншэйным стэндзе ўключаны ў 1900 годзе на Летніх Алімпійскіх гульнях у Парыжы. Мужчынскія чэмпіянаты свету на траншэйным стэндзе праводзяцца з 1935 года, на круглым — з 1947 года, жаночыя чэмпіянаты на абодвух стэндах — з 1962 года. Чэмпіянаты Еўропы для мужчын праводзяцца з 1955 года, жаночыя — з 1964 года. У алімпійскую праграму ўваходзяць тры дысцыпліны стэндавай стральбы: круглы стэнд («скіт», з 1968 года), траншэйны стэнд («трап») і «дубль-трап» (з 1996 года).

Спаборніцтвы праходзяць пад эгідай Міжнароднай федэрацыі спартыўнай стральбы[ru] (ISSF).

Стэндавая стральба ў Беларусі
-----------------------------

Асноўны артыкул: **Стэндавая стральба ў Беларусі**
У Беларусі стэндавая стральба стала развівацца ў пачатку 1920-х гадоў. Першы чэмпіянат БССР адбыўся ў 1927 годзе. Сярод вядомых беларускіх стралкоў: Г. Галкін, В. Вятохін (чэмпіён СССР, 1967), Ш. Ляцьен (чэмпіён СССР, 1971), А. Герашчанка, А. Каваленка і інш.

Дзейнічае грамадскае аб’яднанне «Беларуская федэрацыя стэндавай стральбы[ru]».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4 5  Разновидности стендовой стрельбы // Чемпионат.com  (руск.)
3. ↑  Федэрацыі, саюзы, асацыяцыі па відах спорту, уключаных у праграму летніх Алімпійскіх гульняў (Праверана 18 мая 2023) // Сайт Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь

Літаратура
----------

* Стральба́ стэ́ндавая // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 197. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Стендовая стрельба // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стэндавая стральба
* О стрельбе  (руск.)(Праверана 18 мая 2023) // Сайт Беларускай федэрацыі стралковага спорту
* *Самерханов Р. М. Ильенко Д.* Обучающий материал по стендовой стрельбе // Нижегородская федерация стендовой стрельбы  (руск.)(Праверана 17 мая 2023)
* История стендовой стрельбы // История видов спорта  (руск.)(Праверана 17 мая 2023)
* Разновидности стендовой стрельбы // Чемпионат.com  (руск.)(Праверана 17 мая 2023)
* Стрельба стендовая // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru  (руск.)(Праверана 17 мая 2023)
* *Комашко Д.* Рассказываем о видах спорта, которые вошли в программу II Европейских игр: стрельба стендовая  (руск.)(Праверана 18 мая 2023) // «СБ. Беларусь сегодня»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Спартыўная каталанская · Спартыўная каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000318719 |