recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Азербайджанскі Інтэрнэт**, або **Інтэрнэт у Азербайджане** (у адным са значэнняў гэтага шматзначнае тэрміна) — частка Інтэрнэту на тэрыторыі Азербайджана і звязаныя з ім прадпрымальніцкая дзейнасць, грамадская дзейнасць, культура, палітычная і злачынная дзейнасць. У асноўным на азербайджанскай мове, але таксама на англійскай і рускай мовах. Многія азербайджанскія сайты маюць версіі на розных мовах, асабліва ў англійскай і рускай мовах.

Азербайджан адным з першых з краін былога СССР увайшоў у інтэрнэт-супольнасць (у 1991 годзе, правайдэр — Intrans). Першыя азербайджанскія сайты з'явіліся ў канцы XX стагоддзя, на сённяшні дзень іх лік перавышае дзесяткі тысяч. Па апошніх дадзеных колькасць сайтаў, якія карыстаюцца даменам .az дасягае 8921. Улічваючы, што кошт нацыянальнага дамена з кастрычніка 2006 года зніжана на 33 % (кошт 20 AZN), ёсць усе перадумовы да далейшага росту іх колькасці. З 2005 года ў Азербайджане вялікім попытам карыстаецца высакахуткасны інтэрнэт (512 кбіт/з да 24000 кбіт/с). На ўсіх тэлефонных станцыях ўстаноўлена абсталяванне для падлучэння высакахуткаснага інтэрнэту. У 2009 годзе ў Азербайджане пачалося выкарыстанне новых пакаленняў сетак 3G Архівавана 1 студзеня 2011. 4G (WiMAX) Архівавана 16 кастрычніка 2011.. У іншых раёнах Азербайджана таксама даступны высакахуткасны інтэрнэт.

Па дадзеных дакладу «IFAP Annual World Report 2009», падрыхтаваным ЮНЕСКА, узровень ўкаранення інтэрнэт-тэхналогій у Азербайджане складае 50 % ад усяго насельніцтва. На сённяшні дзень Інтэрнэтам карыстаюцца 4.485.100 грамадзян Азербайджана.

Інтэрнэт правайдэры Азербайджана
--------------------------------

* Аlfanet (AzDataNet)
* Avirtel
* Az.StarNet
* AzEduNet
* Azeronline
* Azertelecom
* Azeurotel
* АzQtel (Sazz)
* Aztelekom
* Bakinternet
* Caspel LTD (Caspel LTD)
* Connect (Connect)
* Eurosel (Eurosel)
* DataPlus
* Delta Telecom
* Intrans
* LiderKart
* Oxygen (Azerin)
* Seabak (Seanet(недаступная спасылка))
* Smart
* SuperOnline
* Ultel
* Uninet (Stream)

Зноскі
------

1. ↑  Обнародовано число пользователей Интернета в Азербайджане(недаступная спасылка)  (руск.)

Спасылкі
--------

* Delta Telecom Statistics — AZ-IX Summary, Azerbaijan Providers Архівавана 4 кастрычніка 2014.  (англ.)
* Local Internet Registries offering service in Azerbaijan  (англ.)

| ⛭Азербайджан паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Азербайджан»**
 |
**Тошыцкі бой** — бой партызанскіх фарміраванняў Быхаўскай ваенна-аператыўнай групы супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на чыгуначнай станцыі Тошчыца на лініі Магілёў — Жлобін 5 верасня 1943 года.

Перадумовы
----------

Буйны нямецкі гарнізон на станцыі Тошчыца ахоўваў важны ўчастак ракаднай чыгункі ў аператыўным тыле групы нямецкіх армій «Цэнтр», актыўна перашкаджаў узаемадзеянню партызанскіх сіл Быхаўскай ВАГ, якія дыслацыраваліся абапал чыгункі ў Быхаўскім і Журавіцкім раёнах. Падыходы да гарнізона прыкрывалі дзоты, драцяныя загароды, кулямётная вышка. Камандаванне ВАГ прыняло рашэнне правесці аперацыю ў светлы час сутак, калі гітлераўцы (паводле звестак партызанскай разведкі) адпачывалі пасля начной аховы дарогі і менш за ўсё чакалі нападу. Ажыццяўленню аперацыі перашкаджала адсутнасць сувязі паміж усходняй і заходняй групоўкамі Быхаўскай ВАГ. Некалькі сувязных загінулі пры спробе пераходу чыгункі. Толькі 2—3 верасня чатырнаццацігадовай Н. Гадунцовай удалося двойчы перайсці праз паліцэйскія пасты і ўстанавіць сувязь паміж атрадамі.

Бой
---

Да чатырох гадзін раніцы 5 верасня партызаны акружылі станцыю Тошыца. У 9 гадзін раптоўным ударам з захаду 152-га, 425-га, 435-га партызанскіх атрадаў і з усходу 225-га, 820-га, і 830-га атрадаў, 810-га пад кіраўніцтвам камандзіра злучэння Ф. П. Падаляна і начальніка штаба І. П. Федзячэнкі партызаны падавілі агнявыя кропкі праціўніка, падарвалі вышку з кулямётам. У ходзе бою яны разбурылі пераводныя стрэлкі, узарвалі вадакачку, рэльсы, лесапільны завод, спалілі на станцыі эшалон, забралі трафеі і арганізавана адышлі. Праціўнік страціў больш за 120 салдат і афіцэраў забітымі і параненымі. Чыгунка на ўчастку бою была выведзена са строю на 72 гадзіны.

Памяць
------

У 1973 годзе на будынку станцыі Тошчыца ў гонар партызан, якія разграмілі тут 5 верасня 1943 года нямецкі гарнізон, была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* У. С. Пасэ // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 590. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Судна SS America, якое пацярпела караблекрушэнне
**Караблекрушэнне** — катастрофа, якая адбылася з суднам, што звычайна прыводзіць да яго моцнага разбурэння або гібелі. Пад караблекрушэннем разумеюць поўнае або частковае затапленне судна, пашкоджанне значных частак судна або парушэнне плывучасці, якія адбыліся ў выніку ўздзеяння знешніх і ўнутраных фактараў ці аб’ектаў.

У выніку караблекрушэння судна не можа выкарыстоўвацца па прызначэнні без істотных рамонтных прац.

ААН прыводзіць статыстыку аб больш за тры мільёны караблекрушэнняў, якія адбыліся на працягу гісторыі развіцця нашай цывілізацыі.

Прычыны караблекрушэнняў
------------------------

* Парушэнне ППСС
* Сутыкненне з іншым суднам ці аб’ектам
* Стыхійнае бедства і дрэнныя пагодныя ўмовы
* Канструкцыйныя памылкі
* Выхад з строю абсталявання
* Дрэнная астойлівасць судна
* Узгаранне на судне
* Навігацыйныя памылкі
* Разбурэнне корпуса ціскам лёду (у высокіх шыротах)
* Адзіночныя «Хвалі забойцы»
* Чалавечы фактар, грэбаванне правіламі «добрай марской практыкі»
* Ваенныя дзеянні

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Караблекрушэнне
* Канвенцыя аб ахове падводнай культурнай спадчыны.
**Ру́дня-Гу́леўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рудня-Гулева.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Рудня-Шлягінскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Міхаіл Гіціх** (? — 1654) — літаратар, палеміст.

Нарадзіўся на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Выхоўваўся ў духу арыянства. 3 1607 года вучыўся ў Альтдорфскай гімназіі (Германія), адкуль выключаны за прапаганду прагрэсіўных ідэй. У 1611 годзе вярнуўся на Беларусь i жыў у Навагрудку. Паслядоўнік С.Буднага. Вядомы філасофскімі трактатами палемікай i перапіскай з сябрамі. Пісаў на лацінскай мове. У 1612 годзе напісаў трактат «Аб задавальненні Хрыста». Палеміка Гіціха з альтдорфскім прафесарам Л.Люцыусам надрукавана пад назвай «Аб задавальненні… паміж М.Гіціхам, сацыніянам, i Л.Люцыусам, артадоксам» (Базель, 1628). У 1649 годзе склаў алфавітны даведнік «Багаслоўскія зборнікі». У перапісцы з польскімі мысліцелямі Я.Крэлем, І.Маскажэўскім, М.Руарам выказаў думкі пра сілу чалавечага розуму i законы прыроды (апублікавана ў Амстэрдаме, 1677).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
**Ван Січжы** (кіт. трад. 王羲之, піньінь *Wáng Xīzhī*, 303—361) — кітайскі каліграф, стваральнік васьмі прынцыпаў юн.

Цянь Сюань, XIII ст. *Ван Січжы, які любуецца гусямі*

Біяграфія
---------

Навучаўся ў знакамітай гаспадыні Вэй (Вэй Шо). Служыў пры двары, дайшоўшы да пасады палкаводца. Яго арыгінальныя працы не захаваліся, але дайшлі ў найпозніх копіях. Быў празваны «Богам каліграфіі», ператварыўся ў героя папулярных апавяданняў. Каліграфамі сталі і сем яго сыноў, з якіх найбольш вядомы малодшы, Ван Сянчжы, пазней іх з бацькам называлі «Два Ваны». Шытаа пісаў:

> 
> 
> Як ні шкада, я не прытрымваюся метадаў двух Ванаў, зрэшты два Ваны таксама не прытрымліваліся маіх метадаў.
> 
> 
> 

Прадмова да «Вершаў, складзеных у Павільёне архідэй»

Творы
-----

Найбольш знакаміты твор Ван Січжы — прадмова да анталогіі «Вершы, складзеныя ў павільёне архідэй» («Ланьцінцзі сюй» 蘭亭集序), напісанай у 353 годзе. Акрамя каліграфічных вартасцяў, яно праславілася дзякуючы цікавасці, выяўленай да яго другім імператарам эпохі Тан Лі Шымінем  (укр.) (бел. вялікім прыхільнікам Ван Січжы: у пошуках арыгінала «Ланьцінцзі» ён арганізаваў серыю вышуковых кампаній, якая стала асновай карцін, навэл і п’ес.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 11 ліпеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>

Спасылкі
--------

* Узоры каліграфіі


| ?Ван Січжы — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ван Січжы |  | Wang Guang[d] |  | Wang Zheng[d] |  | Wang Lan[d] |  | Wang Rong[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1592544499699 · BNF: 17179302f · CBDB: 0025793 · GND: 135789273 · ISNI: 0000 0001 1697 748X · LCCN: n81054128 · LNB: 000201062 · NDL: 00315391 · NKC: jo20221155604 · NLA: 36604873 · NTA: 146131061 · LIBRIS: 300301 · SUDOC: 119291479 · VIAF: 108705028 · ULAN: 500336131 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Старавойтаў.
**Аляксандр Генадзьевіч Старавойтаў** (нар. 23 лістапада 1973, Магілёў) — беларускі ўрач і палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі дзяржаўны ордэна Дружбы народаў медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбна-прафілактычная справа», клінічную ардынатуру ў Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі па спецыяльнасці «Анкалогія», Беларускую медыцынскую акадэмію паслядыпломнай адукацыі па спецыяльнасці «Кіраванне аховай здароўя», Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай».

Працаваў урачом-акушэрам-гінеколагам медыка-санітарнай часткі Магілёўскага вытворчага аб’яднання «Хімвалакно», урачом-анколагам Магілёўскага абласнога анкалагічнага дыспансера, галоўным спецыялістам па акушэрстве і гінекалогіі ўпраўлення аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама, галоўным урачом установы аховы здароўя «Магілёўская цэнтральная паліклініка».

З’яўляўся дэпутатам Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць шостага і дваццаць сёмага скліканняў. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровымі граматамі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў, Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў, Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта.

Зноскі
------

1. ↑  Старавойтаў Аляксандр Генадзевіч
| Усходні фронт Першай сусветнай вайны |
| --- |
| 
* Усходняя Прусія
* Галіцыя
* Варшава-Івангарад
* Перамышль
* Лодзь
* Мазурыя
* Карпаты
* Прасныш
* Горліцы
* Вялікае адступленне
* Свянцяны
* Нарач
* Баранавічы
* Брусілаўскі прарыў
* Румынія
* Мітава
* Чэрвеньскае наступленне
* Рыга
* Маанзунд

 |

 

| Усходне-Пруская аперацыя |
| --- |
| 
Шталупёнен •
Гумбінен •
Таненберг •
Мазурыя
 |

**Бой каля Шталупё́нена** (17 жніўня 1914 года) — першы бой расійскай арміі ў ходзе Усходне-Прускай аперацыі супраць войскаў нямецкай арміі на Усходнім фронце Першай сусветнай вайны. Нягледзячы на 5-ці кратную перавагу ў сілах (84 000 расiйскiх ваеннаслужачых супраць 16 000 нямецкіх), руская армія пацярпела паражэнне, аднак працягнула далейшае наступленне, а нямецкія войскі адступілі да Гумбінена. Першая перамога немцаў на ўсходнім фронце ў Першай сусветнай вайне. Аднак адступленне звычайна расцэньваецца як паражэнне, таму факт адступлення нямецкай арміі можна разглядаць як перамогу расійскай арміі.

Вынікі
------

У баі каля Шталупёнена германскі 1-ы армейскі корпус дасягнуў значнага тактычнага поспеху з адносна невялікімі стратамі — каля 1 200 забітых і параненых, 84 з якіх патрапілі ў рускі палон. Расійскія сілы зведалі значныя страты — 619 забітыя, 2 382 параненыя, 4 466 зніклых без вестак (большасць з іх трапілі ў нямецкі палон). Найбольшая частка страт прыпадае на рускую 27-ю пяхотную дывізію, якая страціла 6 664 салдата. Амаль цалкам быў разбіты 105-ы Арэнбургскі полк.

Нягледзячы на свой поспех, 1-ы нямецкі корпус застаўся ў цяжкім становішчы — расійскія сілы, хоць і панеслі значныя страты, па-ранейшаму мелі значную і пастаянна нарастаючую колькасную перавагу. У гэтай абстаноўцы Франсуа быў вымушаны адступіць, але, падбадзёраны сваім поспехам, ён пераканаў Прытвіца даць праз некалькі дзён новую бітву пры Гумбінене.

Зноскі
------

1. ↑  Otto, Helmut, Schmiedel, Karl, Der erste Weltkrieg. Militärhistorischer Abriß, 3. völlig überarbeitete und ergänzte Auflage, Berlin 1977, S. 62.
2. ↑  Reichsarchiv (Hrsg.), Die Befreiung Ostpreußens (Der Weltkrieg, Band 2), Berlin 1925, S. 76 sowie Anlage 2.
3. ↑  Tannenberg 1914, Warszawa, 2005; p. 18.
4. ↑  Tannenberg 1914, p. 18.

Літаратура
----------

* *Jacek Domański, Włodzimierz Wilczek*, Tannenberg 1914, Warszawa, Wydawnictwo „Militaria", 2005
* *Зайончковский А.М.* Первая мировая война. — СПб.: Полигон, 2000. — 878 с. — ISBN 5-89173-082-0.
* История Первой мировой войны 1914—1918 гг. / под редакцией И. И. Ростунова. — в 2-х томах. — М.: Наука, 1975. — 25 500 экз.
**Жужуй** (ісп.: Jujuy) — правінцыя ў паўночна-заходняй частцы Аргенціны, на мяжы з Чылі і Балівіяй. На ўсходзе і поўдні мяжуе з другога аргенцінскай правінцыяй Сальта.

Эканоміка
---------

Сельская гаспадарка рэгіёну займаецца ў асноўным вырошчваннем цукровага трыснягу. Гэтая культура дае больш за палову валавога ўнутранага прадукту правінцыі, а ў цэлым правінцыя дае 30% нацыянальнай вытворчасці цукровага трыснягу. Другая па значнасці культура - тытунь. У асноўным ён культывуецца на паўднёвым-захадзе рэгіёна. Сярод іншых культур распаўсюджаныя фасоля, цытрусавыя і памідоры. 

У правінцыі развіта сталеліцейная прамысловасць. Акрамя таго, вырабляюцца будаўнічыя матэрыялы, здабываецца нафта і соль. Значнае месца (20%) у рэгіянальным ВУП займае і цэлюлозна-папяровая вытворчасць на мясцовых лесаматэрыялых.

* 
* 
* 
* 

| ⛭Адміністрацыйны падзел Аргенціны |
| --- |
| Аўтаномны горад | Буэнас-Айрэс | Аргенціна |
| Правінцыі | 
* Буэнас-Айрэс
* Вогненная Зямля
* Жужуй
* Карыентэс
* Катамарка
* Кордава
* Ла-Пампа
* Ла-Рыёха
* Мендоса
* Місьёнес
* Неўкен
* Рыа-Негра
* Сальта
* Сан-Луіс
* Сан-Хуан
* Санта-Крус
* Санта-Фэ
* Сант'яга-дэль-Эстэра
* Тукуман
* Фармоса
* Чака
* Чубут
* Энтрэ-Рыас

 |

1. ↑
**Слівенская вобласць** — вобласць, з'яўляецца адной з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў *СН*. Вобласць займае плошчу 3 544 км² і мае насельніцтва 218 474 тыс. жыхароў.

Насельніцтва
------------

У вобласці пражывае 218 474 тыс. жыхароў, з усяго ліку балгары складаюць 163 188, туркі 22 971, 26 777 цыгане, і 5 538. жыхароў іншых нацыянальнасцей.

Абшчыны
-------

### Абшчына Коцел

Мокран,
Барынцы,
Братан,
Градзец,
Дыбова,
Жэраўна,
Катуніщы,
Кіпілава,
**Коцел**,
Малка село,
Медвен,
Нейкава,
Арлова,
Остра магіла,
Пыдарэва,
Седларова,
Сокаларцы,
Стрэльцы,
ТычаТыча,
Тапузева,
Філарэтава,
Ябланава

### Абшчына Нова Загора

Азера,
Аленова,
Асеновец,
Баня,
Богданава,
Брастава,
Бял кладзенец,
Графітіві,
Дзядовы,
Загорцы,
Каменава,
Каранава,
Каньёва,
Картэн,
Крыва круша,
Любенец,
Любенава махала,
Млекарова,
Научэне,
**Нова Загора**,
Новаселец,
Омарчова,
Пет магілы,
Пітава,
Польска Пыдарова,
Прохарава,
Радзёва,
Радзецкі,
Сокал,
Стоіл вайвода,
Сыбрана,
Сідыева,
Сідыйска поле,
Цэніно

### Абшчына Слівен

Бікава,
Бінкас,
Блацец,
Бажоўцы,
Бозаджыі,
Бяла,
Выглен,
Гаўраілава,
Гергевец,
Глуфішава,
Глушнік,
Галяма Чачовены,
Горна Александрава,
Градска,
Драгоданава,
Жалю вайвода,
Зайчары,
Златы вайвода,
Ізграў,
Ічэра,
Каляянава,
Камен,
**Кермен**,
Кавачыце,
Крушары,
Малка Чачовены,
Мечкарова,
Младова,
Мікалаева,
Новачова,
Панаратоўцы,
Ракава,
Самуілава,
Селімінава,
Скабелева,
**Слівен**,
Сатыра,
Срадорэк,
Стара рака,
Стара село,
Струпец,
Тапалчане,
Трапоклава,
Чынтулава,
Чакоба

### Абшчына Твырдзіца

Блізнец,
Бораў дол,
Бяла паланка,
Жылт браг,
Арызары,
Сборышча,
Сырцава,
**Твырдзіца**,
Чарвенакова,
**Шывачова**

Зноскі
------

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
2. ↑

Спасылкі
--------

* Рэгіянальны партал  (балг.)

| ⛭Вобласці Балгарыі |
| --- |
| Гарадская вобласць | 
* Сафія

 |  |
| Вобласці | 
* Благоеўградская
* Бургаская
* Варненская
* Велікатырнаўская
* Відынская
* Врацкая
* Габраўская
* Дабрыцкая
* Кырджалійская
* Кюстэндзілская
* Ловецкая
* Мантанская
* Пазарджыкская
* Пернікская
* Плевенская
* Плоўдзіўская
* Разградская
* Русэнская
* Сафійская
* Сілістранская
* Слівенская
* Смалянская
* Старазагорская
* Тырговішцкая
* Хаскаўская
* Шуменская
* Ямбальская

 |
**Васіль Кендыш** (16 сакавіка 1908, в. Чарапы, Слуцкі павет, злілася з в. Лецяшын — 1 кастрычніка 2003, Спрынгфілд, ЗША) — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сям’і Юстыны і Мікалая Кендышаў. З дзяцінства спяваў у царкоўным хоры. Скончыў чатыры класы расійскае школы. У 1924—1929 гадах вучыўся ў Клецкай беларускай гімназіяй. Вучыўся ў Вышэйшай тэхнічнай школе ў Вільні. Пэўны час працаваў у Слонімскім павеце. Працаваў меліяратарам, арганізоўваў беларускія драматычныя гурткі па вёсках, за што трапіў пад нагляд польскай дэфензівы і ў хуткім часе страціў працу.
З 1936 года жыў у сваякоў.

У 1939—1941 гг. настаўнічаў. Скончыў Настаўніцкі інстытут у Беластоку. У час нямецкай акупацыі працаваў у беларускай адміністрацыі ў Баранавічах, Нясвіжы, Клецку. Браў удзел у беларускім незалежніцкім руху. Належаў да Беларускай народнай самапомачы. У гэтым часе ажаніўся з Марыяй Яцкевіч.

З лета 1944 года ў эміграцыі. Жыў у лагерах DP у Германіі, дзе працаваў настаўнікам. Быў адным з заснавальнікаў газеты «Бацькаўшчына», сябрам Беларускага нацыянальнага камітэта на амерыканскую зону акупацыі. Актыўны ўдзельнік аднаўлення БАПЦ.

У верасні 1949 г. выехаў у ЗША, жыў у Спрынгфілдзе. Браў актыўны ўдзел у беларускім грамадскім і царкоўным жыцці. Радны БНР. Сябра БАЗА, ад 1953 г. — старшыня Спрынгфілдскага аддзела арганізацыі.

10 студзеня 1968 г. у Хайленд-Парку (Нью-Джэрсі) прыняў святарскі сан. Служыў у 1968—1973 служыў настаяцелем парафіі Жыровіцкай Божай Маці ў Хайленд-Парку. На 2-м Саборы БАПЦ у 1972 г. быў абраны сакратаром Кансісторыі. Да 1981 года ўзначальваў парафію Св. Кірылы Тураўскага ў Брукліне. За самаахвярную святарскую працу быў адзначаны царкоўнымі ўзнагародамі.

У 1990 г. выйшаў на заслужаны адпачынак. Аўтар шэрагу публікацый у перыядычным друку на эміграцыі, прысвечаным гісторыі БАПЦ.

Памёр 1 кастрычніка 2003 года. Абрад пахавання адслужыў а. Якіў (УПЦ у ЗША) і а. Вячаслава (БАПЦ) ва ўкраінскай царкве г. Хартфард (штат Канектыкут). Пахаваны на могілках г. Спрынгфілд (штат Масачусетс).

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.

Спасылкі
--------

* Пратапрэсьвіцер Васіль КЕНДЫШ (16.03.1908 — 01.10.2003)
**Эгрэ́гар** (ад стар.-грэч.: ἐγρήγορος «які не спіць») — у акультных і новых (нетрадыцыйных) рэлігійных рухах — душа рэчы, анёл, «ментальны кандэнсат», які спараджаецца думкамі і эмоцыямі людзей і атрымлівае самастойнае быццё.

Паводле меркавання прыхільнікаў, эгрэгарамі валодаюць рэліквіі, памятныя рэчы і іншыя прадметы, якія, на іх думку, дапамагаюць ім або, наадварот, нясуць праклён. Сіла і даўгавечнасць эгрэгара залежыць ад узгодненасці і колькасці групы. Сучасная навука не прызнае існавання эгрэгараў.

Паходжанне тэрміна
------------------

Першы аўтар, які выкарыстаў гэта слова ў сучасных мовах — Віктор Гюго. Слова з'яўляецца ў першым выпуску паэтычнага зборніка «Легенды стагоддзяў» (фр.: La Légende des siècles), спачатку як прыметнік, затым як назоўнік, з невыразным значэннем. Спатрэбілася, відаць, аўтару для рыфмы з *-or*. Французскае *égrégore* — стандартная перадача стар.-грэч.: ἑγρήγορος, літаральна «які не спіць». Старажытнагрэчаскім словам часам пазначалі біблейскіх анёлаў ці анёлападобных духоў. Сустракаецца ў Кнізе прарока Данііла і ў кнігах Еноха (апокрыфы).

Французскі акультыст Эліфас Леві атаясамляў эгрэгараў з традыцыяй, якая тычыцца бацькоў гігантаў, «якія не спяць». Леві апісваў эгрэгараў як жудасных істот, якія «душаць нас без жалю, паколькі не ведаюць пра наша існаванне».

Канцэпцыя эгрэгараў як ментальнага кандэнсату была развіта Ордэнам розенкрэйцараў і Герметычным Ордэнам Залаты Світанак.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Bernstein, L.S. (1998). «Egregor». The Rosicrucian Archive. Confraternity of the Rose Cross. Retrieved November 22, 2011.
* Butler, Walter Ernest (1970). «The Egregore of a School». Servantsofthelight.org. The Servants of the Light. Retrieved November 22, 2011.
* Flowers, S. Edred (1995). Fire & Ice: Magical Teachings of Germany's Greatest Secret Occult Order. Llewellyn's Teutonic Magick Series (2nd ed.). Llewellyn Publications. ISBN 0-87542-776-6.
* Верищагин Д. С. «Эгрегоры человеческого мира. Логика и навыки взаимодействия» СПб, ИД Афина 2008,
* Анатолий Некрасов «Эгрегоры» (4-е изд. — Москва, ИД Амрита-Русь 2010).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бокаў.
**Васіль Логінавіч Бокаў** (1855 — ?) — інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства і адукацыя

Нарадзіўся ў 1855 годзе. Пачатковую адукацыю атрымаў у Гатчынскім мікалаеўскім сіроцкім інстытуце. У Інстытут грамадзянскіх інжынераў паступіў у 1876 годзе і скончыў курс у 1881 годзе са званнем грамадзянскага інжынера.

### Прафесійная дзейнасць

У маі 1881 года прызначаны малодшым інжынерам у Віцебск, а потым пераведзены ў Харкаў звышштатным тэхнікам пры будаўнічым аддзяленні, дзе адначасова займаў пасаду земскага тэхніка (да 1884 года). З гэтага года В. Бокаў быў паслядоўна: гарадскім архітэктарам у Сумах Харкаўскай губерні, малодшым інжынерам у Петразаводску (з 1886), а на 1892 год складаўся малодшым архітэктарам у архангельскім будаўнічым аддзяленні.

Творчасць
---------

В. Бокаў пабудаваў некалькі мастоў бэлечнай сістэмы ў Харкаўскай губерні. У Петразаводску займаўся капітальным рамонтам некалькіх казённых будынкаў і пабудаваў дом начальніка турмы. У Архангельскай губерні па яго праектах пабудавана некалькі цэркваў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 41
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Слідзец.
**Слі́дзец** — возера ў Беларусі, у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лукомка, за 11 км у напрамку на поўдзень ад горада Чашнікі, за 1 км на поўдзень ад вёскі Слідцы.

Плошча паверхні 0,55 км². Даўжыня 1,91 км, найбольшая шырыня 0,48 км. Даўжыня берагавой лініі 6,3 км. Найбольшая глыбіня 19,1 м, сярэдняя 6,8 м. Аб’ём вады 3,75 млн м³. Плошча вадазбору 8 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 10—25 м, пад хмызняком. Берагавая лінія ўмерана звілістая. У паўднёвай частцы возера ёсць вялікі заліў. Берагі ў асноўным зліваюцца са схіламі катлавіны, на поўначы, поўдні і захадзе невялікія ўчасткі сплавіны і забалочанай поймы шырынёй да 80 м. Дно да глыбіні 4 м пясчанае, ніжэй выслана гліністым ілам. Возера мезатрофнае, слаба зарастае. Шырыня паласы расліннасці да 40 м, пашырана да глыбіні 3—4 м.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, акунь, краснапёрка, лінь і іншыя рыбы.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-47. (руск.)
2. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Слідзец // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Слідзец // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 30. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Падваявода** (польск.: Podwojewodzi, лац.: vicepalatinus) — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. Прызначаўся на пасаду ваяводай і сачыў за надзейнасцю мер і вагаў у ваяводстве, устанаўліваў афіцыйныя максімальныя цэны, усталёўваў падваяводскія падаткі. Ажыццяўляў суд над яўрэямі (з 1633 года, за выключэннем Кракаўскага ваяводства) і над хрысціянамі, якія жылі ў замкавых юрыдыках. 

У Вялікім Княстве Літоўскім і Каралеўстве Прусія — пасада ўрадніка, створана ў пачатку XVII ст.[*крыніца?*] У XVI ст. падваяводы ў Вялікім Княстве Літоўскім называліся **намеснікамі**. Часам у гэтых дзяржавах падваяводы выконвалі некаторыя функцыі старост.

Літаратура
----------

* *Грыцкевіч А.* Падваявода // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 383. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крылоў.
**Васіль Мікалаевіч Крылоў** (руск.: Василий Николаевич Крылов; нар. 2 студзеня 1947) — расійскі вучоны, доктар біялагічных навук, заслужаны прафесар Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Кіраўнік расійскага Міжведамаснага каардынацыйнага савета па апітэрапіі (з 1997 года). Заслужаны дзеяч навукі Расіі (2007). Мае h-index = 2.

Скончыў біялагічны факультэт Горкаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1970). У 1991—2016 гг. загадчык кафедры фізіялогіі і біяхіміі чалавека і жывёл Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Аўтар манаграфіі «Теория и средства апитерапии» (2007, суаўтары: М. І. Крыўцоў, В. І. Лебедзеў і іншыя).

Ганаровы работнік вышэйшай прафесійнай адукацыі РФ.

Спасылкі
--------

* Крылов Василий Николаевич Архівавана 8 снежня 2017.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | OCLC |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 628144647699969130751 |
**Васіль Прыйма** (нар. 10 чэрвеня 1991, Наваяварыўск, Украіна) — украінскі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў займацца футболам у родным горадзе Наваяварыўску, у 11-гадовым узросце быў запрошаны ў кіеўскую ДЮСШ-15. Пазней у Дзіцяча-юнацкай футбольнай лізе Украіны выступаў і за іншыя каманды з Кіева.

У пачатку 2008 года далучыўся да данецкага «Металурга». Спачатку выступаў за дубль, але ў тым жа годзе дэбютаваў у асноўнай камандзе ў Прэм’ер-лізе. Гуляў за «Металург» да лета 2015 года, калі клуб спыніў сваё існаванне.

У кастрычніку 2015 года падпісаў кантракт з італьянскі клубам «Тарына» да чэрвеня 2016 года з магчымасцю падаўжэння яшчэ на два гады. Дэбютаваў за «Тарына» 1 снежня 2015 года ў матчы Кубка Італіі супраць «Чэзены» (4:1), аднак у Серыі A так і не згуляў. У лютым 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Фразінонэ», у складзе якога дэбютаваў у Серыі A. У чэрвені 2016 года перайшоў у «Фразінонэ» на трывалай аснове, падпісаўшы трохгадовы кантракт. У 2017 годзе вярнуўся на радзіму, стаўшы іграком луганскай «Зары», аднак не меў трывалага месца ў складзе.

У лютым 2019 года падпісаў двухгадовы кантракт з беларускім клубам «Шахцёр» з Салігорска. У салігорскай камандзе стаў іграком ратацыі, рэдка з’яўляючыся на полі, у чэрвені атрымаў траўму, пасля аднаўлення ў верасні выступаў за дубль. У студзені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў «Шахцёр».

У лютым 2020 года стаў трэніравацца з львоўскімі «Карпатамі» і неўзабаве падпісаў кантракт. Гуляў у камандзе да канца сезона 2019/20. У верасні 2020 года далучыўся да адэскага «Чарнаморца», пакінуў клуб у лютым 2021 года.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юніёрскія і моладзевыя зборныя Украіны розных узростаў.

Дасягненні
----------

* Беларусь 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2019
* Беларусь Уладальнік Кубка Беларусі: 2019

Зноскі
------

1. ↑  Vasyl Pryjma // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Vasyl Pryima // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
4. ↑  "Шахтер" подписал украинца Прийму
5. ↑  "Шахтер" сообщий о расставании с Приймой
6. ↑  Прийма перешел в "Карпаты"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УАФ · УПЛ |
**Вялі́кая Курні́ца** (трансліт.: *Vialikaja Kurnica*, руск.: Великая Курница) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчана за 13 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

Гісторыя
--------

У пісьмовых крыніцах XVII стагоддзя вёска ўпамінаецца ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. З 1698 года ўладанне Чартарыйскіх.

У XVIII стагоддзі згадваецца ў сувязі з вызначэннем межаў з суседнімі сёламі.

У XIX стагоддзі маёнтак — дзяржаўная ўласнасць у Косіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. У склад маёнтка ўваходзілі вёскі Вялікая і Малая Курніца, Чарнакі. У 1897 годзе дзейнічалі школа граматы і хлебазапасны магазін.

У 1905 годзе вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 18 вяскоўцаў загінулі, 6 прапалі без вестак.

Насельніцтва
------------

* 286 сялянскіх душ (1858)
* 86 двароў, 497 жыхароў (1897)
* 592 жыхары (1905)
* 52 двары, 272 жыхары (1921)
* 363 жыхары (1959)
* 248 жыхароў (1970)
* 79 гаспадарак, 202 жыхары (2005)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Чэрнінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Чэрні |  |
| Вёскі | Братылава ·  Бярдычы ·  Валоскі ·  Вітошкі ·  Вялікая Курніца ·  Вялікія Косічы ·  Вялюнь ·  Гутавічы ·  Забярэззе ·  Залессе ·  Збірагі ·  Карабаны ·  Клімовічы ·  Селяхі ·  Харытоны |
**Грэгуар Мэртэнс** (Grégoire Maertens, 1 студзеня 1924, Бельгія) — Заходне-Фламандскі эсперантыст. Быў членам кіроўнага камітэта (Estraro) Сусветнай асацыяцыі эсперантыстаў UEA (Universala Esperanto-Asocio ці World Esperanto Association) з 1977 да 1992 года. З 1980 да 1986 года ён быў прэзідэнтам UEA і яго ганаровым членам з 1993 года.

Біяграфія
---------

Грэгуар Мэртенс нарадзіўся ў Бругэ, дзе і стаў актыўным удзельнікам мясцовага эсперанта-руху 1940-х гадоў, стаў членам БЭФ (*Belga Esperanto-Federacio* ці бельгійская федэрацыя эсперанта).

Мэртенс стаў вывучаць эсперанта ў 16 гадоў у 1940 годзе ў клубе «Свет і справядлівасць» свайго роднага горада Бруге ў Бельгіі. Клуб у гады Другой Сусветнай вайны працаваў у падземным памяшканні. Пасля вайны ён, па даручэнні фламандскіх і бельгійскіх эсперанта арганізацый, выконваў розныя адміністрацыйныя заданні. З 1960 па 2004 год ён быў членам камітэта, а з 1977 па 1992 членам савета Сусветнай эсперанта-асацыяцыі UEA. Яго праца ў UEA працягвалася з 1980 па 1986 год, калі ён узначальваў Асацыяцыю ў якасці прэзідэнта, быўшы абраны на два тэрміны. Мэртенс доўгі час таксама з'яўляецца прэзідэнтам установы «Ходлер 68». Апроч таго, ён прымаў актыўны ўдзел у Еўрапейскім Саюзе эсперанта і Еўрапейскім цэнтры эсперанта ў Брусэлі.

Працаваў Мэртенс выкладнікам у AIS (*Akademio Internacia de la Sciencoj* ці Міжнароднай Акадэміі навук у Сан-Марына), дзе ён быў таксама скарбнікам з 1992 да 1995 год.

У 1993 годзе Мэртенс стаў ганаровым членам Асацыяцыі, а ў 2013 годзе абраны ганаровым прэзідэнтам установы Ходлер '68.

Літаратура
----------

El la historio de la Esperanto-movado. Represo el la revuo iSPEGULOi, autuno 2008, pp. 134—158.

Заўвагі
-------

1. ↑  Esperanto lacks wide support
2. ↑  Esperanto en Antverpeno 1907—2007, p.96
3. ↑  *Eventoj n-ro 0036, 2/auxgusto — '93, retposxta versio*, see paragraph *La nuna situacio* (The current situation)
4. ↑  reference to *Maertens, Grégoire. 2006.*  Архівавана 1 студзеня 2014.

| ⛭Прэзідэнты Сусветнай эсперанта-асацыяцыі |
| --- |
| Прэзідэнты UEA | Г. Мудзі ·  Г. Ходлер ·  Э. Прыва ·  Э. Штэтлер ·  Луі Басцьен ·  К. М. Лінігер1 ·  Х. Г. Кюрнштайер1 ·  Л. Басцьен2 ·  Э. Мальмгрэн ·  Д. Канута ·  Г. Холмс (в. а.) ·  Хідэа Ягі ·  Г. Холмс (в. а.) ·  І. Лапена ·  Х. Тонкін ·  Г. Мартэнс ·  Х. Тонкін ·  Д. Уэлс ·  Лі Чон Ён ·  К. Эндэрбі ·  Р. Карсэці ·  П. Дасгупта ·  М. Фетэс |  |
| Ганаровыя прэзідэнты UEA | Л. Л. Заменгоф ·  Э. Штэтлер ·  Луі Басцьен ·  Х. Г. Кюрнштайер ·  Э. Прыва ·  Э. Мальмгрэн ·  Гары Холмс |
| 1 Як прэзідэнт «Жэнеўскай UEA»  **·**  2 Як прэзідэнт міжнароднай эсперанта-лігі |
**Радыеімуналагічны метад** *(РІА)*, таксама **ізатопны імуналагічны аналіз**, (англ.: Radioimmunoassay, RIA) - метад колькаснага вызначэння біялагічна актыўных рэчываў у біялагічных вадкасцях, заснаваны на канкурэнтным злучэнні шуканых стабільных і аналагічных ім маркіраваных радыенуклідам рэчываў са спецыфічна злучаемымі сістэмамі, з наступнай дэтэкцыяй на спецыяльных лічыльніках - радыеспектраметрах.

Упершыню метад быў распрацаваны Саламонам Берсанам і Разалін Сасмэн Ялаў ў 1950-х гадах. З дапамогай гэтага метаду яны вывучалі кліранс інсуліну ў хворых дыябетам. Р. Ялаў атрымала за гэта Нобелеўскую прэмію ў 1977 годзе. Для маркіроўкі антыцелаў або антыгенаў часцей за ўсё выкарыстоўваецца ізатоп ёду 125I, які мае перыяд паўраспаду 60 дзён і высокую ўдзельную радыеактыўнасць.

Спасылкі
--------

* Метады імуналагічнага аналізу, якія заснаваныя на выкарыстанні спецыфічнага маркера
* Раздзел пра радыеімуналагічны аналіз з вучэбнага дапаможніка «Асновы імуналогіі» на сайце Медыцынскага інстытута Джорджыі Архівавана 13 верасня 2008.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119529016 · LCCN: sh85110708 · Microsoft: 176685330 |
**Радыкальны грамадзянскі саюз** (ісп.: Unión Cívica Radical, UCR) — сацыял-ліберальная палітычная партыя ў Аргенціне. Пазіцыя партыі па коле пытанняў, ад ліберальнай да сацыял-дэмакратычнай. UCR з'яўляецца членам Сацыялістычнага інтэрнацыяналу. Заснавана ў 1891 радыкальнымі лібераламі, яна з'яўляецца найстарэйшай палітычнай партыяй сярод дзеючых у Аргенціне. На працягу многіх гадоў партыя была альбо ў апазіцыі да ўрадаў пераністаў або па-за законам у перыяд ваеннага рэжыму.

Гісторыя
--------

Партыя была заснавана ў 1891 часткай членаў Грамадзянскага саюза (назва была абрана пад уплывам фракцыі радыкалаў у парламенце III Рэспублікі ў Францыі). Пасля прыняцця ў 1912 годзе закона 8871 аб усеагульным абавязковым выбарчым праве для мужчын партыя рэзка павялічыла сваё прадстаўніцтва ў выбарных органах. У 1916 году лідар (з 1893) партыі Іполіта Ірыгоен быў абраны прэзідэнтам Аргенціны і заставаўся на гэтай пасадзе да 1922 года. У 1922—1928 прэзідэнтам быў яшчэ адзін прадстаўнік РГС Марсела Таркуата дэ Альвеар, які прадстаўляў іншую фракцыю. У 1928 Ірыгоен ізноў стаў прэзідэнтам, але ў 1930 годзе быў зрушаны ў выніку вайсковага перавароту. У 1930—1958 РГС быў найбуйнейшай апазіцыйнай партыяй у краіне. У 1957 у партыі адбыўся раскол. Вяртанне партыі да ўлады адбылося ў 1958 годзе пасля забароны перанісцкай арганізацыі і спынення праўлення вайскоўцаў. У 1958—1966 два прадстаўнікі дзвюх фракцый РГС, Артура Франдзісі (ад «непрымірымых») і Артура Умберта Льіа (ад «Народнага РГС»), паслядоўна былі прэзідэнтамі Аргенціны. У 1966—1983 партыя знаходзілася ў апазіцыі да пераністаў і вайскоўцаў, некаторы час была забароненая. У 1983 прадстаўнік партыі Рауль Альфансін быў абраны прэзідэнтам Аргенціны, але ў 1989 годзе ён сышоў у адстаўку пасля правалу яго эканамічнай рэформы, які выліўся ў гіперінфляцыю і, як следства, масавыя беспарадкі ў буйных гарадах. У 1999—2001 прэзідэнтам быў прадстаўнік партыі Фернанда дэ ла Руа, але і ён сышоў у адстаўку з-за эканамічнага крызісу, які пачаўся ў 2001 годзе.

У цяперашні час партыя з'яўляецца найбуйнейшай апазіцыйнай арганізацыяй, аднак яна расколатая па пытанні аб падтрымцы Хустысіялісцкай партыі і Фронту за перамогу прэзідэнта Крысціны Кіршнер, якія належаць да правячага блоку, і яе мужа і папярэдніка Нестара Кіршнера. Так, на прэзідэнцкіх выбарах 2007 года член РГС Хуліа Кобос высунуўся віцэ-прэзідэнтам разам з Крысцінай Кіршнер, хоць на гэтых жа выбарах ад РГС на пасаду прэзідэнта вылучаўся Раберта Лаванам.

1 красавіка 2011 г кандыдатам на пасаду прэзідэнта Аргенціны ад партыі Грамадзянскі радыкальны саюз быў абраны Рыкарда Альфансін, сын Рауля Альфансіна, які займаў пасаду прэзідэнта Аргенціны з 1983 па 1989.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт


1. ↑   Праверана 15 сакавіка 2019.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Унціт.
**Васіль (Вільгельм) Мікалаевіч Унціт** (12 сакавіка (28 лютага) 1834 — ?) — беларускі і расійскі медык. Доктар медыцыны.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства і адукацыя

Ва ўзросце 13 гадоў у 1847 годзе быў адпраўлены бацькам у Любек, дзе вучыўся ў Любецкай гімназіі (1847—1851), пасля чаго вывучаў медыцыну ў Дэрпцкім універсітэце (1852—1857), скончыўшы адукацыю са званнем доктар медыцыны.

### Прафесійная дзейнасць

Працаваў урачом у межах Расійскай імперыі. З 1856 па 1861 год працаваў у Кастрамской губерні ў маёнтках Гагарына, у 1862 годзе — урачом у Тульскай губерні, а з 1863 года — ардынатарам у гарадской бальніцы Курска  (руск.) (бел..

У 1865 годзе быў абраны старшым урачом бальніцы на 150 коек  (руск.) (бел. у Курску.

Урач В. М. Унціт пісаў пра дом псіхічнахворых:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Душэўна хворыя, занураныя, бледныя, панурыя, з падбітымі тварамі, у абадраных і запэцканых халатах, пашытых з шэрага салдацкага сукна, вялі сваё сумнае існаванне без усялякай надзеі на лепшую долю, цэлыя гады заставаліся на завалах і змяшчаліся у нізкіх, паўцёмных, сырых пакоях не з лячэбнымі, з чыста паліцэйскімі мэтамі. Бруд, беспарадак, цяжкае паветра і жахлівая колькасць розных насякомых як на вопратцы, так і на сценах панавалі паўсюль | "|

Першая рэвізійная камісія губернскага земства, ацэньваючы стан дома псіхічнахворых у 1866 годзе, запісала, што «з-за цеснаты і адсутнасці прыбіральні ён паходзіць больш на дрэннадагляданую турму, чым бальніцу».

У Курску Васіль Мікалаевіч Унціт заставаўся да 1889 года, пасля чаго на працягу дзесяці гадоў — да 1899 года — з’яўляўся памочнікам медыцынскага інспектара ў Мінску, а з 1899 да сваёй смерці 26 лістапада 1902 года працаваў там жа практыкуючым урачом.

Сям’я
-----

Быў жанаты з Любоўю Міхайлаўнай Варніцкай. Сваіх дзяцей у сужэнцаў не было і яны ўдачарылі падкінутую дзяўчынку Веру, якая пазней ў 1894 годзе абвянчалася ў Мінску з Анатолем Паўлавым.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Wilhelm  (руск.)
2. 1 2 3  «Поколенные росписи и другие генеалогические материалы из собрания Эрика Амбургера, относящиеся к выходцам из-за границы и их российским потомкам». Литера О, стр. 32; Литера U, стр. 24
3. 1 2 3 4  Dr. Erik Amburger «Die van Brienen und ihre Sippe in Archangel. (Aus dem Leben einer Kolonie)» — Д-р Эрик Амбургер. «Ван Бринены и их род в Архангельске. (Из жизни одной колонии)». Перевод выполнен Калимовой З. Р. (урожд. Бергман), Архангельск, 22.04. — 03.08.2011
4. ↑  В. Степанов «Путеводитель по городу Курску. Исторический квартал» — «Курск дореволюционный»
**Позні кажа́н** (*Eptesicus serotinus*) — млекакормячая жывёла сямейства гладканосых лятучых мышэй.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 62—75, перадплечча 48—51 мм. Крылы адносна шырокія. Вушы нагадваюць вушы начніц. Поўсць высокая, шаўкавістая, рэдкая, зверху цёмна-карычневая з бляскам, энізу святлейшая.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы, у тым ліку ў Еўрапейскай частцы Расіі, Казахстане, Сярэдняй Азіі, на Каўказ. На тэрыторыі Беларусі адносна рэдкі аселы від, адзначаны ў Брэсцкай і Мінскай абласцях.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корміцца ўсю ноч у парках, садах, на ўзлесках, лясных прасеках, уздоўж вуліц паблізу сховішчаў. Знішчае совак, пядзенікаў, вусачоў, хрушчоў, ліставёртак і іншых шкодных насякомых.

Жыве калоніямі. У летніх сховішчах (на гарышчах, у шчылінах драўляных сцен, за аканіцамі) паяўляецца з сярэдзіны красавіка. У 2-й пал. чэрвеня—ліпені самка нараджае адно дзіцянё. Зімуе ў падвалах, склепах.

Літаратура
----------

* Кажан позні // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | CMS · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
Падвал
**Падвал** — паверх будынка з узроўнем падлогі ніжэй узроўня зямлі больш чым на палову вышыні памяшканняў або першы падземны паверх Служыць для размяшчэння рознага абсталявання, харчоў. Характарызуецца стабільнасцю сутачных і гадавых тэмператур за кошт цеплаізалюючых уласцівасцяў зямлі і адсутнасці натуральнага сонечнага асвятлення.

Назва паходзіць ад памяшканняў, якія ў даўніну размяшчаліся ў крэпасцях пад іх ахоўным земляным валам ніжэй узроўню фартыфікацыйных збудаванняў. Вышыня падвалаў больш двух метраў, пры меншай вышыні прастору называецца тэхнічным падполлем і фактычна ўжо не з'яўляецца памяшканнем. У высокіх будынках падвалы звычайна больш развітыя (для ўстойлівасці будынка) і бываюць нават уключаюць некалькі паверхаў. У малапавярховых будынках часцей мае невялікую глыбіню. У апошняй траціне XX стагоддзя колькасць жылых будынкаў з падвалам стала скарачацца ў сувязі з распаўсюджваннем цэнтральнага цеплазабеспячэння і з заканчэннем практыкі абарудавання ў іх бамбасховішчаў. Пры ўзвядзенні будынкаў без падвалаў значна памяншаецца кошт падземнай часткі. Вонкавыя падвальныя сцены разлічваюць на ўспрыманне актыўнага ціску грунту, а таксама на часовыя нагрузкі, якія знаходзяцца на прызме абвальвання (напрыклад, ад вежавых кранаў, грузавых аўтамашын), што перадаюцца на іх грунтам. Каб пазбегнуць затаплення падвалаў пры будаўніцтве пракладваецца дрэнажная сістэма, вырабляецца гідраізаляцыя знешніх сцен і падлогі; для памяншэння вільготнасці паветра ўладкоўваецца вентыляцыя.

Невялікія падвалы звычайна выкарыстоўваюцца для гаспадарчых патрэб і размяшчэння часткі абсталявання і камунікацый будынка, у больш прасторных часта размяшчаюцца склады, невялікія офісы, невялікія вытворчасці і крамы, у вялікіх комплексах падвалы часта выкарыстоўваюцца для размяшчэння падземнай автопарковки. Невыкарыстоўваныя падвалы і гарышчы часта становяцца прытулкам бяздомных.

Прызначэнне
-----------

Падвалы ў індывідуальных жылых дамах, прызначаныя для захоўвання запасаў ежы.

Зноскі
------

1. ↑  СНиП I-2 «Строительная терминология» **(нявызн.)**.  www.norm-load.ru. Праверана 8 чэрвеня 2016.
Вімперг партала царквы ў Бад-Херсфельдзе (ранняя готыка)
Вімперг партала царквы абацтва ў Вандоме (палымяная готыка)
**Ві́мперг** (ням.: Wimperg) — высокі востраканечны дэкаратыўны франтон, які завяршае парталы і аконныя праёмы гатычных будынкаў. Поле вімперга звычайна упрыгожвалася ажурнай або рэльефнай разьбой, вяршыню — выявай крыжакветнай расліны; па краях вімперга аздабляецца каменнымі пластычнымі дэталямі.

Шырока выкарыстоўваўся ў архітэктуры Заходняй Еўропы ў XII — пач. XVI ст. На Беларусі пашыраны ў архітэктурных стылях рэнесансу і неаготыкі (канец XVIII— пач. XX ст.). У афармленні парталаў выкарыстоўваўся ў спрошчаным выглядзе: поле заставалася плоскае або аздаблялася накладной дэкаратыўнай аркатурай ці разеткай у цэнтры, як, напрыклад, у Троіцкім касцёле ў Гервятах. Стылізаваныя вімпергі завяршаюць парталы Лагішынскага Петрапаўлаўскага касцёла і інш.

Гл. таксама
-----------

* Франтон
* Шчыпец

Літаратура
----------

* Вімперг. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вімперг

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Universalis |
*Вялікае даручэнне*, вітраж у саборы Эль Пасо, Тэхас
**Вялікае даручэнне** — даручэнне, якое даў уваскрослы Ісус Хрыстос Сваім вучням, каб яны распаўсюдзілі Яго вучэнне ўсім народам свету. Вялікае даручэнне стала важкім прынцыпам хрысціянскай тэалогіі натхняючы на служэнне, місіянерскую працу, евангелізацыю і хрышчэнне. Апосталам было сказана разыйсціся з Іерусаліма і заснаваць Апостальскія цэрквы. Адны групы даследчыкаў лічаць, што Вялікае даручэнне споўніліся ў першым стагоддзі, тады як другія даследчыкі перакананы, што біблейскае прароцтва будзе выканана толькі падчас другога прышэсця Хрыста.

Вялікае даручэнне вядома па ўрыўку з Евангелля ад Матфея 28:16-20, дзе на гары ў Галілеі Ісус заклікае Сваіх паслядоўнікаў, каб хрысціць ўсе народы ў імя Айца, і Сына, і Духа Святога. У Матф. 10:1-42 згадваецца *Меншае даручэнне* для Дванаццаці Апосталаў для сыноў Ізраілевых. Вялікае даручэнне размешчана і ў іншых сінаптычных Евангеллях. У Евангеллі ад Лукі Ісус кажа, што ўсе людзі будуць прызваныя да пакаяння, і кажа Сваім вучням чакаць у Іерусаліме, пакуль яны не будуць надзеленыя уладай, што, як лічыцца, адбылося ў дзень Пяцідзесятніцы. У Лукі ж таксама запісана, як Ісус дасылае вучняў, адпраўляючы іх да ўсім народаў і даючы ім уладу над дэманамі, у тым ліку і семідзесяці вучняў. У Евангеллі ад Яна, Ісус абяцае даслаць Суцяшальніка вучням, што, магчыма, ужо адбылося ў Яна 20:21-23. Вялікім Даручэннем заканчваецца Евангелле паводле Марка.

Біблейскае апавяданне
---------------------

Найбольш вядомы варыянт Вялікага даручэння запісаны ў Евангеллі ад Матфея 28:16-20:

*Адзінаццаць жа вучняў пайшлі ў Галілею, на гару, куды загадаў ім Ісус; і, убачыўшы Яго, пакланіліся Яму; а другія засумняваліся. І, прыступіўшы, Ісус сказаў ім: дадзена Мне ўсякая ўлада на небе і на зямлі: дык ідзеце, навучайце ўсе народы, хрысцячы іх у імя Айца і Сына і Святога Духа, вучачы іх выконваць усё, што Я запаведаў вам; і вось, Я з вамі ва ўсе дні да сканчэння веку. Амін.*

Іншыя версіі Вялікага даручэння дадзены Марк. 16:14-18, Лук. 24:44-49; Дз. 1:4-8 і Ян. 20:19-23. У Евангеллі ад Лукі Ісус кажа вучням прапаведаваць пакаянне і прабачэнне і абяцае, што яны будуць мець Боскую сілу. У Евангеллі ад Яна Ісус кажа, што вучні атрымаюць Святога Духа і ўладу дараваць грахі і ўтрымліваць прабачэнне. У Дзеях Ісус абяцае вучням, што Святы Дух будзе натхняць іх.

Усе гэтыя ўрыўкі з'яўляюцца словамі Хрыста, сказанымі пасля Яго ўваскрасення. На думку некаторых крытыкаў, у Евангеллі ад Марка Ісус ніколі не гаворыць з вучнямі пасля Свайго ўваскрасення, а арыгінальнае Евангелле ад Марка заканчваецца на вершы Марка 16:8 з жанчынамі, якія пакідаюць магілу.

Звароту ісці ў свет у Евангеллі ад Матфея 28 папярэднічае чатыры раздзела раней, калі Ісус сцвярджае, што пасланне Евангелле будзе пачутае прадстаўнікамі ўсіх народаў, і насля гэтага прыйдзе канец. Гэтае прароцтва паўтараецца ў Адкрыцці, калі апостал Ян бачыць прадстаўнікоў ўсіх народаў і нацыі, якія сабраліся вакол Божага трона.