**Бітва за горад Дэйр-эз-Зор** — узброеныя дзеянні ў ходзе грамадзянскай вайны ў Сірыі за кантроль над горадам Дэйр-эз-Зор — стратэгічным пунктам на ўсходзе краіны, цэнтрам аднайменнай правінцыі.

Масавыя праявы незадаволенасці ў Дэйр-эз-Зоры, як і на астатняй тэрыторыі Сірыі, успыхнулі ў сакавіку 2011 года. Шырокамаштабныя сутыкненні паміж урадавымі сіламі і іх праціўнікамі пачаліся пасля таго, як пад канец ліпеня 2011 года прэзідэнт Башар Асад загадаў ўвесці ваенныя падраздзяленні ў шэраг гарадоў, уключаючы Дэйр-эз-Зор, з мэтай аднаўлення кантролю над сітуацыяй. Увод арміі і рэпрэсіі супраць удзельнікаў пратэстаў прывялі да кровапраліцця і пачатку ўзброенага супраціву праціўнікаў сірыйскага ўрада — разрозненых атрадаў Свабоднай сірыйскай арміі і мясцовых племянных фармаванняў. Летам 2012 года паўстанцы ўзялі пад свой кантроль большую частку тэрыторыі правінцыі і вялі баі з урадавымі сіламі за авалоданне асноўнымі гарадамі. У гэты перыяд таксама прыкметна ўзмацніла сваю актыўнасць экстрэмісцкая джыхадзісцкая групоўка Джэбхат ан-Нусра, афіляваная з Аль-Каідай. Яна актыўна папаўнялася добраахвотнікамі з мусульманскіх дзяржаў. Авалодаўшы тэрыторыяй правінцыі, розныя паўстанцкія групоўкі, уключаючы «Фронт ан-Нусра», пачалі ваяваць адзін з адным за кантроль над нафтавымі радовішчамі гэтай правінцыі, якія прыносілі вялікія прыбыткі.

Міжусобіцай скарысталася кіраўніцтва іракскага аддзялення «Аль-Каіды» («Ісламская дзяржава Ірака»). Пранікненне фарміраванняў ІД на тэрыторыю правінцыі пачалося ў 2013 годзе. У пачатку 2014 года канфлікт паміж групоўкамі сірыйскіх паўстанцаў і фарміраваннямі ІДІЛ за кантроль над тэрыторыяй правінцыі абвастрыўся. У красавіку узброеныя атрады ІДІЛ разгарнулі наступленне. Да пачатку ліпеня яны, выкарыстоўваючы ваенную тэхніку, адбітай у іракскай арміі, захапілі горад Абу-Кемаль на іракскіх-сірыйскай мяжы і ўзялі пад свой кантроль найбуйнейшыя нафтавыя і газавыя радовішчы правінцыі. У сярэдзіне ліпеня фарміраванні групоўкі выціснулі сваіх канкурэнтаў («Джэбхат ан-Нусра», «Ахрар аш-Шам» і іншыя арганізацыі) з тэрыторыі Дэйр-эз-Зора, які такім чынам стаў эканамічным і палітычным цэнтрам самаабвешчанай халіфата джыхадзістаў.

У наступныя тры з лішнім гадоў сірыйскі ваенны гарнізон Дэйр-эз-Зора знаходзіўся ў аблозе, атрымліваючы дапамогу і падмацаванні выключна па «паветранаму мосце». Паводле ацэнак, за пяць гадоў з пачатку ўзброеных сутыкненняў на момант 2016 года на тэрыторыі горада ўрадавыя сілы страцілі забітымі каля 2500 чалавек, антыўрадавыя фарміраванні — каля трох тысяч. Прыхільнікі Асада на той перыяд утрымлівалі пад сваім кантролем 40% тэрыторыі горада з насельніцтвам каля 100 тысяч і ваенны аэрадром, байцы ІДІЛ — астатнюю тэрыторыю горада з насельніцтвам каля 50 тысяч.

Улетку 2017 года Сірыйская арабская армія разгарнула шырокамаштабнае наступленне ў цэнтральнай частцы Сірыі. У верасні горад быў дэблакіраваны ў выніку аперацыі сірыйскіх войскаў пры падтрымцы расійскіх Паветрана-касмічных сіл, а ў пачатку лістапада — цалкам ачышчаны ад фарміраванняў ІД.

Зноскі
------

1. ↑  *Fadel, Leith*. Hezbollah sends elite forces to Deir Ezzor **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Al-Masdar News (18 чэрвеня 2016). Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2018. Праверана 29 чэрвеня 2019.
2. 1 2 3  Soldiers metres away from IS in Syria’s Deir Ezzor
3. ↑  20–60 killed (2–3 Sep 2014), Архівавана 11 красавіка 2019. 29 killed (13–15 Sep 2014), Архівавана 4 верасня 2017. 175 killed (22–25 Oct 2014), Архівавана 11 лістапада 2020. 44 killed (28 Oct 2014), Архівавана 4 ліпеня 2017. 51 killed (29–31 Oct 2014), Архівавана 12 лістапада 2020. 640 killed (17–20 Nov 2014), Архівавана 22 лютага 2017. 17 killed (24–28 Nov 2014), Архівавана 4 ліпеня 2017. 68–200 killed (3–6 Dec 2014), Архівавана 26 мая 2019. 110 killed (16–21 Jan 2016), 241–500 killed (14 Jan–14 Feb 2017), Архівавана 4 верасня 2017. total of 830–1,269 reported killed
4. 1 2  Том О’Коннор (Tom O’Connor). Как США проиграли войну в Сирии России и Ирану // Newsweek, 13.10.2017
5. ↑  ИГИШ захватило пограничный город аль Букамаль, атакует повстанцев под столицей // 01.07.2014
6. ↑  ИГИШ захватывает крупные нефтяные месторождения Сирии // 05.07.2014
7. ↑  ИГИШ берёт Дейр эз-Зор // 14.07.2014


| ⛭Вайна ў Сірыі |
| --- |
| Асноўныя ўдзельнікі | 
* Сірыя Урад Сірыі
* Сірыйская апазіцыя
* Курдскія сілы
* Ісламская дзяржава
* Авіяцыйная група ПКС Расіі
* Расія ПВК «Вагнер»
* Заходняя кааліцыя на чале з ЗША

 |
| Баявыя дзеянні | 
* Пратэстныя акцыі
* Паўстанне ў Дэр’а (2011)
* Аблога Хомса (2011—2014)
* Аблога Тэль-Калаха (2011)
* Аблога Эр-Растана і Тэль-Бісы (2011)
* Ваенная аперацыя ў Джыср-эш-Шугуры (2011)
* Аблога Латакіі (2011)
* Бітва за Дамаск (2012—2018)
* Бітва за Алепа (2012—2016)
* Першая бітва за Ідліб
* Баі за Тафтаназ (2012)
* Бітва за Дэйр-эз-Зор (2012—2017)
* Баі за Эр-Раку (2013)
* Першая бітва за Кабані (2014—2015)
* Другая бітва за Кабані (2015)
* Бітва за Ідліб (2015)
* Бітва за Пальміру (2015)
* Наступленне ў паўночна-заходняй Сірыі (2015)
* Наступленне ў Латакіі (2015—2016)
* Бітва за Шэйх-Міскін (2015—2016)
* Наступленне на Ханасер (2016)
* Бітва за Эль-Кар’ятэйн (2016)
* Бітва за Пальміру (сакавік 2016)
* Канфлікт ва Усходняй Гуце (2016)
* Наступленне ад Ітрыі ў бок Ракі (2016)
* Баі за Эль-Хасаку (2016)
* Бітва за Пальміру (снежань 2016)
* Баі за Эс-Сухнэ (2017)
* Бітва за Эр-Раку (2017)
* Бой пад Хашамам (2018)
* Наступленне на паўночным захадзе Сірыі
* Атака пад Эс-Сухнэ (2023)

Замежныя кампаніі
Інтэрвенцыя ЗША і іх саюзнікаў у Сірыі
Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі
Аперацыя «Шчыт Еўфрата»
Бамбардзіроўка авіябазы Эш-Шайрат
Аперацыя «Аліўкавая галіна»
Ракетны ўдар па Сірыі ў красавіку 2018 года
Аперацыя «Крыніца міру»
Аперацыя «Вясновы шчыт»
Аперацыя «Кіпцюр-Меч»
Працягваецца зараз
Баі за Ідліб (з 2012)
 |
| Праблематыка | 
* Бежанцы
* Ваенныя злачынствы
* Выкарыстанне хімічнай зброі
* Удзел замежных краін

 |
| Звязаныя канфлікты | 
* Канфлікт у Ліване (2011—2017)
* Грамадзянская вайна ў Іраку
* Канфлікт у Сірыйскім Курдыстане

 |