| **Ł** |
| --- |
|  |
| **Лацінскі алфавіт** |
| A | B | C | D | E | F | G |
| H | I | J | K | L | M | N |
| O | P | Q | R | S | T | U |
| V | W | X | Y | Z |
| Дадатковыяі варыянтныя знакі |
| À | Á | Â | Ã | Ä | Å | Æ |
| Ā | Ă | Ą | Ç | Ć | Ĉ | Ċ |
| Č | Ð,ð | Ď,ď | Đ,đ | È | É | Ê |
| Ë | Ē | Ė | Ę | Ě | Ə | Ĝ |
| Ğ | Ġ | Ģ | Ƣ | Ĥ | Ħ | Ì |
| Í | Î | Ï | Ī | Į | İ,i | I,ı |
| Ĳ | Ĵ | Ķ | Ĺ | Ļ | Ľ | Ł |
| Ñ | Ń | Ņ | Ň | Ò | Ó | Ô |
| Õ | Ö | Ø | Ő | Œ | Ơ | Ŕ |
| Ř | ß | ſ | Ś | Ŝ | Ş | Š |
| Þ | Ţ | Ť | Ù | Ú | Û | Ü |
| Ū | Ŭ | Ů | Ű | Ų | Ư | Ŵ |
| Ý | Ŷ | Ÿ | Ź | Ż | Ž | Ƶ |

**Ł**, **ł** — літара лацінскага алфавіта, што выкарыстоўваецца ў польскай, кашубскай, лужыцкіх мовах, у беларускай лацінцы, а з неславянскіх моў — у венецыянскай, вілямовіцкай мове, у мовах наваха, інупіяк, дэнэ сулінэ, догрыб.

У славянскіх мовах **Ł** пазначае гук, што ўзыходзіць да агульнаславянскага непалаталізаванага [l].

Упершыню пазначэнне цвёрдага і мяккага польскіх гукаў [l]/[l'] рознымі літарамі сустракаецца ў арфаграфічным трактаце Якуба Паркашовіца, напісаным каля 1440 года (захаваўся ў спісах 1460—1470-х): для мяккага гуку ён прапанаваў літару ў выглядзе рукапіснага {\displaystyle \ \ell }, а для цвёрдага — **l** з рыскай, што йдзе налева дагары (нешта падобнае да **Ч**); зрэшты, прыкладаў ужывання такое арфаграфіі не захавалася.

Пазначаць мяккі гук літарай **L**, а цвёрды — перакрэсленай **Ł** упершыню прапанаваў Станіслаў Забароўскі, які ў 1514—1515 надрукаваў у Кракаве кнігу «*Orthographia seu modus recte scribendi et legendi Polonicum idioma quam ultissimus*»; ён жа лічыцца «бацькам» польскае літары **Ż**, астатнія ж прапанаваныя ім напісанні не прыжыліся, хоць сама ідэя выкарыстання для польскага пісьменства дыякрытычных знакаў замест змены формы ўласна літар таксама належыць яму. Першапачаткова Ł абазначала велярызаваны (цвёрды) гук [ɫ], і такое вымаўленне захавалася і ў цяперашні час на ўсходзе Польшчы і ў мове польскай меншасці ў Літве, Беларусі, Украіне. Вымаўленне гэтага гуку падобнае да вымаўлення беларускага цвёрдага **Л**. Да сярэдзіны XX ст. вымаўленне цвёрдага **Ł** з’яўлялася абавязковым для работнікаў радыё і тэлебачання, а таксама ў сцэнічнай мове, з-за чаго атрымала назву «ł aktorskie». У сучаснасці ж польскае **Ł** пераважна пазначае гук /w/, блізкі да беларускага **Ў** або англійскага **W**. Гэтак *ładny* («прыгожы, ладны») вымаўляецца як /ˈўадны/, *słowo* («слова») — /ˈсўова/, і *ciało* («цела») — /ˈч’аўа/. Разам з тым, старое вымаўленне літары Ł (як беларускага [л]) у Польшчы з’яўляецца цалкам зразумелым, але ў большасці рэгіёнаў лічыцца штучным.

Пры пісьме ад рукі перакрэсліванне літары **Ł**/**ł** замяняецца тыльдай над літарай.

У беларускай лацінцы літара **Ł** замяняе звычайную кірылічную **Л**.

У мове наваха **Ł** выкарыстоўваецца для пазначэння безгалосага альвеалярнага латэральнага фрыкатыўнага гуку [ɬ], падобнага да гуку валійскай мовы, які пазначаецца **Ll**.

У венецыянскай **Ł** пазначае слабое (якое пераходзіць у [e] і нават цалкам выпадае ў вымаўленні) інтэрвакальнае [l]. Напрыклад, "la gondoła "можа вымаўляцца як «la gondola», «la gòndoa» ці «la gòndoea».

Літару **Ł** ужываюць таксама для запісу некаторых скандынаўскіх дыялектаў.

Камп’ютарны ўжытак
------------------

Паводле Юнікода, ł адпавядае U+0142, Ł — U+0141. У сістэме LaTeX уводзіцца камандай \l.

Зноскі
------

1. ↑  Joseph Andrew Teslar & Jadwiga Teslar, *A New Polish Grammar* 8th Edition, Revised. Edinburgh: Oliver & Boyd, Ltd. (1962)
2. ↑  Oscar E. Swan, *First Year Polish* 2nd Edition, Revised and Expanded. Columbus: Slavica Publishers (1983)
3. ↑  B. W. Mazur, *Colloquial Polish*. London: Routledge (1983)

Літаратура
----------

* Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, *Chrestomatia staropolska: Teksty do roku 1543*. Wrocław — Warszawa — Kraków — Gdańsk — Łódź: Zakład narodowy im. Ossolińskich, 1984, стар. 298—300 і 315—317, здымак 38.

| ⛭Беларускі лацінскі алфавіт |
| --- |
| Aa  Bb  Cc  Ćć  Čč  Dd  DZdz  DŽdž  Ee  Ff  Gg  Hh  CHch  Ii  Jj  Kk  Ll  Łł  Mm  Nn  Ńń  Oo  Pp  Rr  Ss  Śś  Šš  Tt  Uu  Ŭŭ  Vv  Yy  Zz  Źź  Žž  |

| ⛭Лацінскі алфавіт |
| --- |
| 
* Aa
* Bb
* Cc
* Dd
* Ee
* Ff
* Gg
* Hh
* Ii
* Jj
* Kk
* Ll
* Mm
* Nn
* Oo
* Pp
* Qq
* Rr
* Ss
* Tt
* Uu
* Vv
* Ww
* Xx
* Yy
* Zz

 |
| 

| Дыякрытычныя літары |
| --- |
| 
* Áá
* Àà
* Ăă
* Ắắ
* Ằằ
* Ẵẵ
* Ẳẳ
* Ââ
* Ấấ
* Ầầ
* Ẫẫ
* Ẩẩ
* Ǎǎ
* Åå
* Ǻǻ
* Ää
* Ǟǟ
* Ãã
* Ȧȧ
* Ǡǡ
* Ąą
* Āā
* Ảả
* Ȁȁ
* Ȃȃ
* Ạạ
* Ặặ
* Ậậ
* Ḁḁ
* Ⱥⱥ
* ᶏ
* Ḃḃ
* Ḅḅ
* Ḇḇ
* Ƀƀ
* ᵬ
* ᶀ
* Ɓɓ
* Ƃƃ
* Ćć
* Ĉĉ
* Čč
* Ċċ
* Çç
* Ḉḉ
* Ȼȼ
* Ƈƈ
* ɕ
* Ďď
* Ḋḋ
* Ḑḑ
* Ḍḍ
* Ḓḓ
* Ḏḏ
* Đđ
* ᵭ
* ᶁ
* Ɖɖ
* Ɗɗ
* ᶑ
* Ƌƌ
* ȡ
* Éé
* Èè
* Ĕĕ
* Êê
* Ếế
* Ềề
* Ễễ
* Ểể
* Ěě
* Ëë
* Ẽẽ
* Ėė
* Ȩȩ
* Ḝḝ
* Ęę
* Ēē
* Ḗḗ
* Ḕḕ
* Ẻẻ
* Ȅȅ
* Ȇȇ
* Ẹẹ
* Ệệ
* Ḙḙ
* Ḛḛ
* Ɇɇ
* ᶒ
* Ḟḟ
* ᵮ
* ᶂ
* Ƒƒ
* Ǵǵ
* Ğğ
* Ĝĝ
* Ǧǧ
* Ġġ
* Ģģ
* Ḡḡ
* Ǥǥ
* ᶃ
* Ɠɠ
* Ĥĥ
* Ȟȟ
* Ḧḧ
* Ḣḣ
* Ḩḩ
* Ḥḥ
* Ḫḫ
* H̱ẖ
* Ħħ
* Ⱨⱨ
* Íí
* Ìì
* Ĭĭ
* Îî
* Ǐǐ
* Ïï
* Ḯḯ
* Ĩĩ
* İi
* Įį
* Īī
* Ỉỉ
* Ȉȉ
* Ȋȋ
* Ịị
* Ḭḭ
* Iı
* Ɨɨ
* ᵻ
* ᶖ
* Ĵĵ
* J̌ǰ
* ȷ
* Ɉɉ
* ʝ
* ɟ
* ʄ
* Ḱḱ
* Ǩǩ
* Ķķ
* Ḳḳ
* Ḵḵ
* ᶄ
* Ƙƙ
* Ⱪⱪ
* Ĺĺ
* Ľľ
* Ļļ
* Ḷḷ
* Ḹḹ
* Ḽḽ
* Ḻḻ
* Łł
* Ŀŀ
* Ƚƚ
* Ⱡⱡ
* Ɫɫ
* ɬ
* ᶅ
* ɭ
* ȴ
* Ḿḿ
* Ṁṁ
* Ṃṃ
* ᵯ
* ᶆ
* ɱ
* Ńń
* Ǹǹ
* Ňň
* Ññ
* Ṅṅ
* Ņņ
* Ṇṇ
* Ṋṋ
* Ṉṉ
* ᵰ
* Ɲɲ
* Ƞƞ
* ᶇ
* ɳ
* ȵ
* Óó
* Òò
* Ŏŏ
* Ôô
* Ốố
* Ồồ
* Ỗỗ
* Ổổ
* Ǒǒ
* Öö
* Ȫȫ
* Őő
* Õõ
* Ṍṍ
* Ṏṏ
* Ȭȭ
* Ȯȯ
* Ȱȱ
* Øø
* Ǿǿ
* Ǫǫ
* Ǭǭ
* Ōō
* Ṓṓ
* Ṑṑ
* Ỏỏ
* Ȍȍ
* Ȏȏ
* Ơơ
* Ớớ
* Ờờ
* Ỡỡ
* Ởở
* Ợợ
* Ọọ
* Ộộ
* ᶗ
* Ɵɵ
* Ṕṕ
* Ṗṗ
* Ᵽᵽ
* ᵱ
* ᶈ
* Ƥƥ
* ʠ
* Ɋɋ
* Ŕŕ
* Řř
* Ṙṙ
* Ŗŗ
* Ȑȑ
* Ȓȓ
* Ṛṛ
* Ṝṝ
* Ṟṟ
* Ɍɍ
* ᵲ
* ᶉ
* ɼ
* Ɽɽ
* ɾ
* ᵳ
* Śś
* Ṥṥ
* Ŝŝ
* Šš
* Ṧṧ
* Ṡṡẛ
* Şş
* Ṣṣ
* Ṩṩ
* Șș
* ᵴ
* ᶊ
* ʂ
* ȿ
* S̩s̩
* Ťť
* Tẗ
* Ṫṫ
* Ţţ
* Ṭṭ
* Țț
* Ṱṱ
* Ṯṯ
* Ŧŧ
* Ⱦⱦ
* ᵵ
* ƫ
* Ƭƭ
* Ʈʈ
* ȶ
* Úú
* Ùù
* Ŭŭ
* Ûû
* Ǔǔ
* Ůů
* Üü
* Ǘǘ
* Ǜǜ
* Ǚǚ
* Ǖǖ
* Űű
* Ũũ
* Ṹṹ
* Ųų
* Ūū
* Ṻṻ
* Ủủ
* Ȕȕ
* Ȗȗ
* Ưư
* Ứứ
* Ừừ
* Ữữ
* Ửử
* Ựự
* Ụụ
* Ṳṳ
* Ṷṷ
* Ṵṵ
* Ʉʉ
* ᵾ
* ᶙ
* Ṽṽ
* Ṿṿ
* ᶌ
* Ʋʋ
* ⱴ
* Ẃẃ
* Ẁẁ
* Ŵŵ
* Wẘ
* Ẅẅ
* Ẇẇ
* Ẉẉ
* Ẍẍ
* Ẋẋ
* ᶍ
* Ýý
* Ỳỳ
* Ŷŷ
* Yẙ
* Ÿÿ
* Ỹỹ
* Ẏẏ
* Ȳȳ
* Ỷỷ
* Ỵỵ
* ʏ
* Ɏɏ
* Ƴƴ
* Źź
* Ẑẑ
* Žž
* Żż
* Ẓẓ
* Ẕẕ
* Ƶƶ
* ᵶ
* ᶎ
* Ȥȥ
* ʐ
* ʑ
* ɀ
* Ⱬⱬ

 |

 |
| 

| Іншыя літары |
| --- |
| 
* ɐ
* Ɑɑ
* ᶐ
* ɒ
* ẚ
* Ææ
* Ǽǽ
* Ǣǣ
* ʙ
* Ↄↄ
* Ðð
* ȸ
* ʣ
* ʥ
* ʤ
* Ǝǝ
* Əə
* ᶕ
* Ɛɛ
* ᶓ
* ɘ
* ɚ
* ɜ
* ᶔ
* ɝ
* ɞ
* ʚ
* ɤ
* ʩ
* Ⅎⅎ
* ɡ
* ᵹ
* ɢ
* ʛ
* ᵷ
* Ɣɣ
* Ƣƣ
* ʜ
* Ƕƕ
* ɦ
* Ⱶⱶ
* ɧ
* ɪ
* Ɩɩ
* ᵼ
* ʞ
* ʪ
* ʫ
* ʟ
* ɮ
* ƛ
* ʎ
* ɴ
* Ŋŋ
* Œœ
* ɶ
* Ɔɔ
* ɷ
* Ȣȣ
* ɸ
* ⱷ
* ȹ
* Kʻĸ
* Ʀʀ
* ɹ
* ɺ
* ɻ
* ɿ
* ʁ
* ß
* Ʃʃ
* ᶋ
* ƪ
* ʅ
* ᶘ
* ʆ
* ʨ
* ᵺ
* ƾ
* ʦ
* ʧ
* ʇ
* ᵫ
* Ʉʉ
* ɥ
* ʮ
* ʯ
* Ɯɯ
* ɰ
* Ʊʊ
* ᵿ
* Ʌʌ
* ʍ
* ƍ
* Ʒʒ
* Ǯǯ
* Ƹƹ
* ᶚ
* ƺ
* ʓ
* Ȝȝ
* Þþ
* Ƿƿ
* ƻ
* Ƨƨ
* Ƽƽ
* Ƅƅ
* Ɂɂ
* ʔ
* ʕ
* ʡ
* ʢ
* ʖ
* ǀ
* ǁ
* ǂ
* ǃ
* ʗ
* ʘ
* ʬ
* ʭ
* Зз
* Чч

 |

 |
| 

| Дыграфы |
| --- |
| 
* Aa aa
* Ae ae
* Ai ai
* Ao ao
* Au au
* Aw aw
* Ay ay
* Bh bh
* Ch ch
* C̱h c̱h
* Ck ck
* CÖ cö
* Cs cs
* Cu cu
* Cx cx
* Cz cz
* Dd dd
* Dh dh
* Dj dj
* Dx dx
* Dz dz
* Dž dž
* Dź dź
* Dż dż
* Ea ea
* Ee ee
* Ei ei
* Eu eu
* Ew ew
* Ey ey
* Ff ff
* Fh fh
* Gb gb
* Gh gh
* Għ għ
* Gi gi
* Gj gj
* Gl gl
* Gn gn
* Gx gx
* Gy gy
* Hs hs
* Hu hu
* Hx hx
* Ie ie
* IJ ij
* Jö jö
* Jx jx
* Kh kh
* Kn kn
* Kp kp
* Ku ku
* Lh lh
* Lj lj
* Ll ll
* Ly ly
* Mb mb
* Mh mh
* Mp mp
* Nd nd
* Ng ng
* Nh nh
* Nj nj
* Nk nk
* Ns ns
* Nt nt
* Ny ny
* Nz nz
* Oa oa
* Oe oe
* Oi oi
* Oo oo
* Ou ou
* Ow ow
* Oy oy
* Ph ph
* Qu qu
* Rd rd
* Rh rh
* Rl rl
* Rn rn
* Rr rr
* Rt rt
* Rz rz
* Sh sh
* Sv sv
* Sx sx
* Sy sy
* Sz sz
* Th th
* Tj tj
* Tr tr
* Ts ts
* Tx tx
* Ty ty
* Tz tz
* Ue ue
* Ui ui
* Ux ux
* Wh wh
* Xh xh
* Xö xö
* Yh yh
* Yk yk
* Zh zh
* Zs zs
* Zv zv

 |

 |
| 

| Трыграфы |
| --- |
| 
* Dzs dzs
* Ngb ngb
* Ngh ngh
* Ngk ngk
* Nkp nkp
* Nth nth
* Nyk nyk
* Rnd rnd
* Sch sch
* Tsj tsj

 |

 |
| 

| Тэтраграфы |
| --- |
| 
* Dsch dsch
* Tsch tsch
* Zsch

 |

 |
| 

| Пентаграфы |
| --- |
| Tzsch tzsch |

 |
| 

| Гексаграфы |
| --- |
| 
* Eabhai eabhai
* Eadhai eadhai
* Eamhai eamhai
* Eidhea eidhea
* Eighea eighea
* Oidhea oidhea
* Oighea oighea

 |

 |

| ⛭Вытворныя лацінскай літары L, l |
| --- |
| Літары | Ĺĺ • Ľľ • Ļļ • Ḷḷ • Ḹḹ • Ḽḽ • Ḻḻ • Łł • Ŀŀ • Ƚƚ • Ⱡⱡ • Ɫɫ • ɬ • ᶅ • ɭ • ȴ • ʪ • ʫ • ʟ • ɮ • ƛ • Lj lj |
| Сімвалы | £ • ₤ • ℒ • ℔ • ₶ • ₺ • ₾ • ℓ • ♇ • Ⓛⓛ • ⒧ |

| ⛭Літары са штрыхом |
| --- |
| Лацініца | Ⱥⱥ • Ƀƀ • Ƃƃ • Ȼȼ • Đđ • Ɇɇ • Ǥǥ • Ħħ • Ɨɨ • ᵼ • Ɉɉ • ɟ • ʄ • Łł • Ƚƚ • Ⱡⱡ • ƛ • Øø • Ǿǿ • Ᵽᵽ • Ɍɍ • Ŧŧ • ᵺ • Ⱦⱦ • ƾ • Ʉʉ • ᵾ • ᵿ • Ɏɏ • Ƶƶ • ƻ • ʡ • ʢ |