Ахеменідскія правінцыі ў эпоху кіравання Дарыя I.
**Зарэчча** (акад.: *Эбер-Нары*; арам.: עבר-נהרה, *Abar-Nahara*, *Авар-Наара*; іўр.: עֵבֶר הַנָּהָר, *эвер а-наар*; стар.-грэч.: Πέραν τοῦ ποταμοῦ; лац.: Regio trans flumen) — назва рэгіёна ў Пярэдняй Азіі, а таксама правінцыі ў складзе Новаасірыйскай, Новававілонскай і Ахеменідскай імперый, тэрыторыя якога прыкладна супадае з цяперашнім Левантам. Сам тэрмін і ў акадскай і ў арамейскай мовах азначае адно і тое ж — «*за ракой*» ці «*цераз раку*», і мае на ўвазе тэрыторыі на заходнім беразе Еўфрата з месапатамскага і персідскага пунктаў гледжання, і шырока выкарыстоўваецца ў біблейскіх кнігах Ездры і Неяміі. У працах сучасных навукоўцаў таксама згадваецца як **Трансеўфратыя** ці **Трансеўфратэна** (англ.: Transeuphratia фр.: Transeuphratène).

Упершыню тапонім з'яўляецца ў надпісе асірыйскага цара Асархадона, які датуецца VII стагоддзем да нашай эры.

У 535 годзе да нашай эры персідскі цар Кір Вялікі рэарганізаваў большую частку зямель заваяванага Новававілонскага царства ў адзіную сатрапію «Вавілонія і Зарэчча». Царскія намеснікі мелі рэзідэнцыю ў Вавілоне, але ў Зарэччы меліся свае вобласценачальнікі (*пеха*, яўр. *паках*), якія падпарадкоўваліся намеснікам. Адным з іх быў Татэнай, згаданы ў Бібліі і вавілонскіх клінапісных дакументах. Такі падзел заставаўся некранутым, прынамсі, да 486 года да н.э. (пачатак кіравання Ксеркса), але з 450 гады да н.э. «мега-сатрапія» была падзелена на дзве меншыя — Вавілонію[de] і, уласна, **Зарэчча**.

Заходняя і ўсходняя часткі вельмі неаднастайнай дзяржавы персаў, падзеленыя ракой Еўфрат, былі розныя ў культурным і эканамічным планах: заходнія тэрыторыі, Зарэчча, больш залежалі ад сувязяў з Міжземнамор’ем, чым ад унутраных абласцей Азіі і самой Персіі.

Герадотаўскі V-я падатковая акруга дзяржавы Ахеменідаў («ад горада Пасідыума[en] (на кілікійска-сірыйскай граніцы) да старажытнаегіпецкай граніцы») адпавядала Эбер-Нары. Яна складалася з гістарычнай Сірыі[en], Фінікіі і Кіпра, які таксама ўключаўся ў склад акругі. Герадот у сваіх апісаннях не ўключае ў спіс падатковых зямель арабскія плямёны, ідэнтыфікаваныя з кедарытамі, якія не плацілі падаткі золатам, але выплачвалі натуральную даніну ладанам.

Вядомыя сатрапы
---------------

* Гістан[de] у часы кіравання Дарыя I (як намеснік падвойнай сатрапіі Вавілон—Зарэчча)
* Адэй (Addaios) у часы кіравання Ксеркса
* Мегабіз у часы кіравання Артаксеркса I
* Белес I[de] (Белезіс, Белесіс) у часы кіравання Дарыя II і Артаксеркса II
* Белес II[de] у часы кіравання Артаксеркса II і Артаксеркса III
* Мазей у часы кіравання Дарыя III
* Арымас[ru](Αρίμμας, Arimmas) у часы кіравання Аляксандра Македонскага

Заўвагі
-------

1. ↑
2. ↑  «Але Я ўзяў бацьку вашага Абрагама з-**за ракі** і вадзіў яго па ўсёй зямлі Ханаанскай, і памножыў семя ягонае і даў яму Ісаака». — Нав. 24:3
3. ↑  У Септуагінце, у супрацьлегласць ἡ ἐντὸς Εὐφράτου χώρα — «землям на гэтым баку Еўфрата».
4. ↑  Tuell 1991, стар. 51.
5. 1 2  Dandamaev 1994.
6. ↑  Olmstead 1944.
7. ↑  Stolper 1989; Dandamaev 1994.
8. ↑  Беляев, Л. А. Мерперт Н. Я. *От библейских древностей к христианским: очерки археологии эпохи формирования иудаизма и христианства*. — М.: Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2007. ISBN 978-5-94242-036-9 — стр.27.
9. ↑  Dumbrell 1971; Tuell 1991.

Літаратура
----------

* Dandamaev, M (1994): «Eber-Nari», in E. Yarshater (ed.) *Encyclopaedia Iranica* vol. 7. (англ.)
* Drumbrell, WJ (1971): «The Tell el-Maskuta Bowls and the 'Kingdom' of Qedar in the Persian Period», *BASOR* 203, стр. 33-44. (англ.)
* Olmstead, AT (1944): «Tettenai, Governor of Across the River», *JNES* 3 n. 1, стр. 46. (англ.)
* Stolper, MW (1989): «The Governor of Babylon and Across-the-River in 486 B.C.», *JNES* 48 n. 4, стр. 283—305. (англ.)
* Tuell (1991): «The Southern and Eastern Borders of Abar-Nahara», *BASOR* n. 284, стр. 51-57. (англ.)
* Parpola, S (1970): «Neo-Assyrian Toponyms, Alter Orient und Altes Testament». Veröffentlichungen zur Kultur und Geschichte des Alten Orients und des Alten Testaments 6, Neukirchen-Vluyn, стр. 116 (англ.)
* Zadok, R (1985): «Geographical Names According to New and Late-Babylonian Texts», Beihefte zum Tübinger Atlas des Vorderen Orients, Répertoire Géographique des Textes Cunéiformes 8, Wiesbaden, стр. 129 (англ.)
* Dietz-Otto Edzard u. a.: Reallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen Archäologie, Bd. 4. de Gruyter, Berlin 1975, ISBN 3-1100-6772-2, S. 155—156.
* Hilmar Klinkott: Der Satrap. Ein achaimenidischer Amtsträger und seine Handlungsspielräume (= Oikumene. Studien zur antiken Weltgeschichte; Bd. 1), Verlag Antike, Berlin 2005, ISBN 978-3-938032-02-2, S. 117, 483, 507—508.
* Anson F. Rainey: The Satrapy ‘Beyond the River’. In: Australian Journal of Biblical Archaeology 1.2, 1969, S. 51-78.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх