**GNU nano** - гэта тэкставы рэдактар для Unix-падобных вылічальных сістэм або аперацыйных асяроддзяў з выкарыстаннем інтэрфейсу каманднага радка. Ён эмулюе тэкставы рэдактар Pico, частка паштовага кліента Pine, а таксама забяспечвае дадатковыя функцыі.  У адрозненне ад Pico, nano ліцэнзуецца ў адпаведнасці з GNU General Public License (GPL). Выпушчаная Крысам Алегрэтай у 1999 годзе ў якасці бясплатнага праграмнага забеспячэння, у 2001 годзе nano стала часткай праекта GNU  Лагатып нагадвае малую форму грэчаскай літары Эта (η).

Гісторыя
--------

GNU nano быў упершыню створаны ў 1999 годзе Крысам Алегрэтай пад назвай *TIP* (рэкурсіўная абрэвіятура ад *TIP Isn't Pico*). Яго матывацыяй было стварыць бясплатнае праграмнае забеспячэнне, якое заменіць Pico, якое не распаўсюджвалася па ліцэнзіі на бясплатнае праграмнае забеспячэнне. Назва была зменена на nano 10 студзеня 2000 г. каб пазбегнуць канфлікту найменняў з існуючай *утылітай* Unix. Назва паходзіць ад сістэмы прэфіксаў СІ, у якой нана ў 1000 разоў большы за піка. У лютым 2001 г. nano стаў часткай праекта GNU.

GNU nano рэалізуе некалькі функцый, якіх не хапае Pico, у тым ліку падсвятленне сінтаксісу, нумары радкоў, пошук і замену рэгулярных выразаў, пракрутку радкоў за радкамі, некалькі буфераў, водступы груп радкоў, падтрымку паўторнага прывязвання ключоў і адмену і паўторнае выкананне рэдагавання.

11 жніўня 2003 года Крыс Алегрэта афіцыйна перадаў Дэвіду Лоўрэнсу Рэмсі вядзенне зыходнага кода nano. 20 снежня 2007 года, з выхадам версіі 2.0.7, Рэмсі пакінуў пасаду суправаджальніка nano. Ліцэнзія таксама была абноўлена да GPL-3.0 або больш позняй версіі. У цяперашні час праект падтрымліваецца Бенно Шуленбергам.

У версіі 2.6.0 у чэрвені 2016 года цяперашні галоўны распрацоўшчык і іншыя актыўныя ўдзельнікі праекта nano вырашылі пакінуць праект GNU з-за іх пярэчанняў адносна палітыкі перадачы аўтарскіх правоў Фонду свабоднага праграмнага забеспячэння і перакананасці, што дэцэнтралізаванае валоданне аўтарскім правам не перашкаджае магчымасці выканання Генеральнай грамадскай ліцэнзіі GNU. Гэты крок быў прызнаны Debian і Arch Linux, у той час як праект GNU супраціўляўся гэтаму кроку і назваў яго «форкам». 19 жніўня 2016 года Крыс Алегрэта абвясціў аб вяртанні праекта ў сямейства GNU пасля саступак з боку GNU адносна перадачы аўтарскіх правоў у прыватнасці на Nano, што адбылося пры выпуску версіі 2.7.0 у верасні 2016 года.

Клавішы кіравання
-----------------

GNU nano, як і Pico, арыентаваны на клавіятуру, кіруецца з дапамогай клавіш кіравання. Напрыклад, `Ctrl`+`O` захоўвае бягучы файл; `Ctrl`+`W` пераходзіць у меню пошуку. GNU nano размяшчае ўнізе экрана двухрадковую «панэль хуткага доступу» з пералікам многіх каманд, даступных у бягучым кантэксце. Каб атрымаць поўны спіс трэба націснуць `Ctrl`+`G` , што адчыніць экран даведкі.

У адрозненне ад Pico, nano выкарыстоўвае мета-клавішы для пераключэння сваіх паводзін. Напрыклад, `Meta`+`S` уключае і выключае рэжым плаўнай пракруткі. Амаль усе функцыі, якія можна выбраць з каманднага радка, можна дынамічна пераключаць. На клавіятурах без мета-клавішы яна часта супастаўлена з клавішай `Esc`, так, што для мадэлявання, скажам, `Meta`+`S` трэба націснуць `Esc` клавішу, затым адпусціце яе, а затым націснуць клавішу `S`.

GNU nano таксама можа выкарыстоўваць такія прылады, як мыш, для актывацыі функцый, якія знаходзяцца на панэлі хуткага доступу, а таксама для размяшчэння курсора.

Глядзіце таксама
----------------

* Параўнанне тэкставых рэдактараў
* Спіс тэкставых рэдактараў
* Спіс каманд Unix
* Pico (тэкставы рэдактар)

Крыніцы
-------

1. ↑  The nano Open Source Project on Open Hub: Languages Page — 2006. Праверана 3 верасня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124688'></a>
2. 1 2 3 4  Free Software Directory Праверана 20 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2470288'></a>
3. ↑  [Info-nano [ANNOUNCE] nano-7.2 is released] — 2023. Праверана 18 студзеня 2023.
4. ↑  The nano FAQ:
5. ↑  Official website FAQ.
6. ↑  *Allegretta*. GNU nano 2.1.0 **(нявызн.)**. *Nano-devel mailing list*.  gnu.org (18 сакавіка 2008). Праверана 18 March 2008.
7. ↑  *Allegretta*. GNU nano 2.4.0 **(нявызн.)**. *Nano-devel mailing list*.  gnu.org (23 сакавіка 2015). Праверана 18 April 2015.
8. ↑  *Allegretta*. GNU nano 1.3 branch opened in CVS **(нявызн.)**. *Nano-devel mailing list*.  gnu.org (11 жніўня 2003). Праверана 25 January 2007.
9. ↑  *Ramsey*. Stepping down as the nano maintainer... **(нявызн.)**. *Nano-devel mailing list*.  gnu.org (20 снежня 2007). Праверана 20 December 2007.
10. ↑  NEWS in nano.git *"Finally, nano is now licensed under the GNU GPL version 3 or later, and its documentation is now dual-licensed under the GNU GPL version 3 or later and the GNU FDL version 1.2 or later."* (20 December 2007)
11. ↑  GNU nano: Who's who **(нявызн.)**. *www.nano-editor.org*. Праверана 8 лістапада 2020.
12. ↑  nano news on nano-editor.org *"And, with this release, we take leave of the herd... Bye! And thanks for all the grass!"* (22 June 2016)
13. ↑  remove the GNU marker from nano's name on savannah.org by Benno Schulenberg (13 June 2016)
14. ↑  Re: (Nano-devel) Should nano stay a GNU program (Was: time for a 2.5.4-p on lists.gnu.org (7 May 2016)
15. ↑  sr #109076: Request to move nano from gnu to nongnu on savannah.gnu.org by Benno Schulenberg (22 June 2016)
16. ↑  Accepted nano 2.6.0-1 (source amd64) into unstable **(нявызн.)**.
17. ↑  svntogit/packages.git - Git clone of the 'packages' repository **(нявызн.)**.
18. ↑  I'm on the GNU maintainers team; I want to clarify a couple things about this: First, Nano has \_not\_ left the GNU Project on news.ycombinator.com by Mike Gerwitz (June 2016)
19. ↑  *Chris*. [Nano-devel nano to remain in GNU] **(нявызн.)**. *lists.gnu.org* (19 жніўня 2016). Праверана 2 September 2016.
20. ↑  nano news on nano-editor.org *"With this release we return to GNU. For just a little while we dreamt we were tigers. But we are back in the herd, back to a healthy diet of fresh green free grass."* (1 September 2016)

Знешнія спасылкі
----------------

* nano-editor.org (англ.) — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Open Hub |