Востраў Мэн размяшчаецца ў Ірландскім моры паміж Вялікабрытаніяй і Ірландыяй, а бейлівікі Джэрсі і Гернсі знаходзяцца ў Ла-Манше на захад ад паўвострава Катантэн (Нармандыя)
**Каронныя землі**, або **каронныя ўладанні** (англ.: Crown Dependencies) — уладанні брытанскай кароны, якія не ўваходзяць у склад Злучанага Каралеўства, але не з'яўляюцца пры гэтым заморскімі тэрыторыямі. Каронныя землі ніколі не мелі статусу калоній. У іх лік уваходзяць: бейлівікі Джэрсі і Гернсі (Нармандскія астравы), а таксама востраў Мэн у Ірландскім моры. Агульная плошча — 766 км², насельніцтва — 245 269 чал. (2011).

Кожная каронная тэрыторыя мае ўласныя нумарныя знакі (GBG — Гернсі, GBA — Олдэрні, GBJ — Джэрсі, GBM — Мэн), даменнае імя (.gg — Гернсі, .je — Джэрсі, .im — Мэн), а таксама код Alpha3 па ISO 3166-1 (GGY — Гернсі, JEY — Джэрсі, IMN — Мэн), зарэзерваваныя спачатку для Сусветнага паштовага саюза, а затым афіцыйна прызнаныя Міжнароднай арганізацыяй па стандартызацыі 29 сакавіка 2006 года.

Пошта вострава Мэн выпускае ўласныя паштовыя маркі, атрымліваючы істотны даход ад продажу спецыяльных выпускаў калекцыянерам.

Гернсі, Джэрсі і Мэн выпускаюць банкноты і чаканяць манету. Гэтыя банкноты звяртаюцца на тэрыторыі абодвух бейлівікаў нароўні з англійскімі фунтамі і шатландскімі банкнотамі. Яны не з'яўляюцца афіцыйным плацёжным сродкам у Вялікабрытаніі, аднак часта іх усё адно прымаюць.

Палітычны статус
----------------

Ніводная з каронных земляў не ўваходзіць у склад Злучанага Каралеўства — кожная з іх з'яўляецца самастойна кіраванай тэрыторыяй. Не ўваходзяць каронныя землі і ў Еўрапейскі саюз. Усе тры каронныя землі з'яўляюцца членамі Брытанска-Ірландскага Савета. З 2005 года на чале ўрада кожнай з каронных земляў стаіць галоўны міністр. Каронныя землі не з'яўляюцца незалежнымі дзяржавамі, заканадаўчая ўлада на гэтых тэрыторыях належыць выключна брытанскаму парламенту. Брытанскі манарх у кожным з уладанняў прадстаўлены лейтэнант-губернатарам (цяпер гэта галоўным чынам цырыманіяльная пасада).

Каронныя землі разам са Злучаным Каралеўствам складаюць Брытанскія астравы. З пункту гледжання брытанскага заканадаўства пра грамадзянства іх разглядаюць як частка Злучанага Каралеўства. Аднак яны маюць права самастойна вырашаць пытанні забеспячэння жыллём і працаўладкавання (у гэтым стаўленні жыхары Вялікабрытаніі разглядаюцца тут нароўні з замежнымі грамадзянамі).

У каронных землях ёсць некалькі палітычных партый, аднак большасць кандыдатаў балатуюцца як незалежныя.

| № | Назва | Адміністрацыйны падзел | Назва парламента | Афіцыйная мова | Сталіца | Рэгіён | Насельніцтва,чал. (2011) | Плошча,км² |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Бейлівік Гернсі | Прыходы | Штаты Гернсі | Англійская, французская | Сент-Пітэр-Порт | Праліў Ла-Манш | 62 915 | 78 |
| 2 | Бейлівік Джэрсі | Прыходы | Штаты Джэрсі | Англійская, французская | Сент-Хельер | Праліў Ла-Манш | 97 857 | 116 |
| 3 | Востраў Мэн | Раёны | Тынвальд | Англійская, мэнская | Дуглас | Ірландскае мора | 84 497 | 572 |
|  | Усяго |  |  |  |  |  | 245 269 | 766 |

### Гернсі

Асноўны артыкул: **Гернсі**
Бейлівік (тэрыторыя пад юрысдыкцыяй бейліфа) Гернсі (англ.: The Bailiwick of Guernsey) уключае астравы Гернсі, Сарк, Олдэрні і Херм. Мясцовы парламент завецца *Штаты Гернсі* (англ.: States Guernsey ці *States of Deliberation*).

Некаторыя з астравоў нададзены адноснай аўтаноміяй. Востраў Сарк уяўляе сабой рэшткк феадальнага ўладання, які кіруецца *Кіраўніком* (англ.: Seigneur of Sark), мае парламент (*Галоўныя палаты*, англ.: Chief Pleas). На востраве Олдэрні таксама ёсць парламент (*Штаты*) і выбарны прэзідэнт.

### Джэрсі

Асноўны артыкул: **Джэрсі**
Бейлівік Джэрсі складаецца з вострава Джэрсі і малых незаселеных астраўкоў вакол яго.

Мясцовы парламент называецца *Штаты Джэрсі* (англ.: States of Jersey). Паводле Закона аб штатах 2005 года ў Джэрсі з'явілася пасада галоўнага міністра, скасаваны паўнамоцтвы бейліфа заяўляць асобную думку з нагоды пастаноў штатаў, а таксама права вета лейтэнант-губернатара (які прадстаўляе каралеву). Акрамя таго, новы закон прадугледжвае, што ніводны акт брытанскага Парламента ці каралеўскі ўказ, які тычыцца Джэрсі, не будзе ўжывацца без абмеркавання штатамі.

### Востраў Мэн

Асноўны артыкул: **Востраў Мэн**
Парламент вострава Мэн — *Тынвальд* (англ.: Tynwald) прэтэндуе на званне найстарэйшага з цяпер дзеючых — першы раз ён быў скліканы ў 979 годзе (ісландскі Альтынг з'явіўся ў 930 годзе, аднак не склікаўся ў 1799—1844 гадах). Тынвальд складаецца з *Палаты каманераў* (англ.: The House of Keys), якая абіраецца ўсенародна, і *Заканадаўчага савета* (англ.: Legislative Council), які абіраецца шляхам ускоснага галасавання; якія могуць засядаць паасобку ці сумесна. Законы, якія выдаюцца парламентам, называюцца *актамі тынвальда*. На востраве фарміруецца савет міністраў, які ўзначальваецца галоўным міністрам.

Гл. таксама
-----------

* Калоніі Вялікабрытаніі
* Гісторыя Вялікабрытаніі
* Брытанскія заморскія тэрыторыі

Зноскі
------

1. ↑  Насельніцтва Гернсі (2011 год)
2. ↑  Jersey Census 2011 Bulletin no 1 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  States of Jersey (1 снежня 2011). Архівавана з першакрыніцы 18 верасня 2012. Праверана 27 чэрвеня 2014.
3. ↑  Насельніцтва вострава Мэн (2011 год)

| ⛭Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі |
| --- |
| Краіны | 
* Англія Англія
* Шатландыя Шатландыя
* Уэльс Уэльс
* Паўночная Ірландыя Паўночная Ірландыя

 |  |
| Каронныя ўладанні | 
* Гернсі Гернсі
* Джэрсі Джэрсі
* Востраў Мэн Востраў Мэн

 |
| Заморскія тэрыторыі | 
* Ангілья
* Бермуды
* Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне
* Брытанскія Віргінскія астравы
* Гібралтар
* Кайманавы астравы
* Мантсерат
* Піткэрн
* Астравы Святой Алены, Узнясення і Трыстан-да-Кунья
* Цёркс і Кайкас
* Фалклендскія астравы¹
* Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы¹

 |
| Суверэнныя ваенныя базы | Акратыры і Дэкелія |
| 
* Калоніі Вялікабрытаніі ў мінулым
* Брытанская імперыя¹ прыналежнасць аспрэчваецца Аргенцінай

 |