recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Малік Дзіав** (фр.: Malick Diaw, нар. 1979, Сегу) — малійскі ваенны і палітычны дзеяч. Адзін з лідараў ваеннай хунты, якая арганізавала дзяржаўны пераварот у жніўні 2020 года.

Біяграфія
---------

У 1998 годзе скончыў Нацыянальнае ваеннае вучылішча акадэміі ў Каці, а крыху пазней — Агульнавайскавую ваенную школу ў Кулікора. Пасля стаў намеснікам дырэктара нацыянальнага ваеннага вучылішча Каці і адначасова падначаленым Генеральнага штаба Нацыянальнай гвардыі ў 3-й ваеннай акрузе.

У якасці артылерыйскага афіцэра з 2013 да 2017 год удзельнічаў у баявых дзеяннях супраць ісламарадыкалаў і туэргскіх паўстанцаў.

18 жніўня 2020 года ў вайсковых падраздзяленнях пачаліся ўзброеныя выступленні, якія прывялі да звяржэння прэзідэнта Ібрагіма Бубакара Кейта. Дзіав быў адным з арганізатараў і кіраўнікоў бунту. Пасля яго прызначаіл часовым віцэ-прэзідэнтам. У кастрычніку таго ж года Дзіав адыграў ключавую ролю ў перамовах з Эканамічнай супольнасцю заходнеафрыканскай дзяржаў аб адмене санкцый.

5 снежня 2020 года ён быў абраны старшынёй Нацыянальнага пераходнага савета, часовага заканадаўчага органа.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2  Mali's Malick Diaw to head National Transition Council **(нявызн.)**.  BBC News (5 снежня 2020). Праверана 19 December 2020.
3. 1 2  *Aïssatou Diallo*. Mali : ce qu’il faut savoir sur Malick Diaw, pièce maîtresse de la junte à la tête du CNT (фр.).  Jeune Afrique (9 снежня 2020). Праверана 19 December 2020.
4. ↑  Mali Coup d’État: The soldiers who brought down IBK **(нявызн.)**.  The Africa Report (20 жніўня 2020). Праверана 19 December 2020.
5. ↑  Mali's interim legislature elects Malick Diaw as president **(нявызн.)**.  Africanews (5 снежня 2020). Праверана 19 December 2020.
6. 1 2  Au Mali, le colonel Malick Diaw élu à la tête du Conseil national de transition (фр.).  France 24 (5 снежня 2020). Праверана 19 December 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Асіннікі.
**Асі́навыя лясы́**, **асі́ннікі** — драбналістыя лясы, аснову дрэвастою ў якіх складае асіна. Пашыраны ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар'я, галоўным чынам у Еўропе і Азіі.

На Беларусі сустракаюцца часцей на паўночным усходзе, радзей на паўднёвым захадзе; агульная плошча 151,7 тыс. га (1,96 % лесапакрытай плошчы, 1994). Тут яны з'яўляюцца вытворнымі лясамі, якія растуць на месцы высечак дубовых, радзей ялова-хваёвых і хваёвых лясоў. Займаюць пераважна багатыя супясчаныя і сугліністыя глебы нармальнага ўвільгатнення.

Вылучаюць асіннікі: бруснічны, імшысты, арляковы, кіслічны, сеткавы, крапіўны, папарацевы, прыручайна-травяны, чарнічны, даўгамошны. Асінавыя лясы спрыяюць павышэнню ўрадлівасці глебы. Пасля высечак асінавых лясоў выкарыстоўваюць для аднаўлення хваёвых, яловых і дубовых лясоў. Асіннікі — кармавыя ўгоддзі для лася, аленя, зубра.

Літаратура
----------

* Асінавыя лясы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
**Станіслаў Адамавіч Любіч-Маеўскі** (27 красавіка 1878, Полацкі павет — снежань 1941, Мінск) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч, педагог.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскую гімназію (1895), Кракаўскі ўніверсітэт (1903). У 1900 ініцыіраваў стварэнне і ўзначаліў Кола беларускіх студэнтаў у Кракаве. У 1903-41 выкладаў гісторыю і геаграфію ў навуковых установах Польшчы, дырэктар гімназій у Замбраве, Львове, Калішы, Янаве Любельскім, Вілейцы, Новым Месце, Лежайску.

Выдаў больш за 13 падручнікаў па гісторыі, геаграфіі, беларускай і польскай мове, але найбольшую вядомасць набыў яго беларускі буквар «Лемантар» (Львоў, 1929), які крытыкаваўся беларускімі мовазнаўцамі (Я. Станкевічам, С. Паўловічам, У. Самойлам і інш.) за шматлікія паланізмы і русізмы. Абодва беларускіх дапаможніка прызначаліся для ўтраквістычных, беларуска-польскіх, школ і былі падрыхтаваны пад непасрэднай апекай польскіх школьных уладаў. У чэрвені 1940, пасля стварэння Літоўскай ССР, увайшоў у склад гарадской адміністрацыі Вільні, курыраваў школьны сектар, працаваў у Беларускім нацыянальным цэнтры. У ліпені-жніўні 1940 ініцыіраваў гарадскі школьны плебісцыт, на якім 12 % жыхароў выказаліся за беларускую нацыянальную школу. У верасні 1941 пераехаў у Мінск, працаваў у Інспектарыяце беларускіх школ, супрацоўнічаў з беларускай незалежніцкай групай Я. Станкевіча і польскім антыфашысцкім падполлем. У снежні 1941, па даносе правакатара, схоплены і расстраляны нацыстамі.

Публікацыі
----------

* Geografja powszechne. Cz. I Wiadomości ogólne. Łódź — Warszawa, 1917.
* Lemantar / St. Lubicz-Majeǔski. — Lwoǔ: Dziarżaǔnae Wydaǔnictwa Szkołnych Kniżak, 1929. — 108 s.
* Pierszy pramień / St. Lubicz-Majeǔski. — Lwoǔ: Nakł. Dziarżaǔnaho Wydaǔiectwa Szkołnych Kniżak, 1929. — 118 s.
* Nauka pisowni polskiej. Podręcznik dla szkół początkowych i niższych klas szkół średnich. Cz. 1. — Łódź — Warszawa, 1917.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Samojła, Wł. Skandaliczny elementarz / Wł. Samojła // Przegląd Wileński. — 1929. — № 14-15. — S. 4-6.
* Ляхоўскі У. Жыццяпіс Любіч-Маеўскага // Спадчына. — 1994. — № 1. — с. 75-78.
* Народная адукацыя і педагагічная навука ў Беларусі (1917—1945) / Г. Р. Сянькевіч [ і інш.]; пад рэд. Г. Р. Сянькевіч. — Мінск: «Народная асвета», 1993. — 494 s.
* Паляшук. Некалькі ўваг аб «беларускім» «Лемантары» Ст. Любіч-Маеўскага / Паляшук. — Вільня: Беларуская друкарня ім. Ф.Скарыны, 1929. — 16 с.
* Сендзер, С. А. «Лемантар» Станіслава Любіч-Маеўскага / С. А. Сендзер // Беларускі гістарычны часопіс. — 2006. — № 10. — С. 30-35.
* Станкевіч, Я. Урадовае выданьне «Lemantara» Станіслава Любіч-Маеўскага / Я. Станкевіч // Збор твораў: у двух тамах.- Мн.: Выдавецтва «Энцыклапедыка», 2002. — Т. 1. — C. 107—111.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Молат.
**«Молот»** — газета, орган Магілёўскага Савета сялянскіх, рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Выдавалася з канца мая 1917 да пачатку студзеня 1918 гг. у Магілёве на рускай мове. Мела эсэра-меншавіцкі кірунак, таму што большасць дэпутацкіх месцаў у Савеце належала прадстаўнікам гэтых партый. Публікавала матэрыялы з пасяджэнняў Савета, афіцыйныя дакументы, хроніку мясцовага жыцця. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі трапіла пад уплыў бальшавікоў і левых эсэраў. З 10 студзеня 1918 г. выдавалася пад назвай «Известия Могилевского Совета рабочих и солдатских депутатов».

Літаратура
----------

* Вараб’ёў, А. «Молот» / Аляксандр Вараб’ёў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С. 221.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Асілак (значэнні).

**Асі́лак**, або **Вялі́кі камень** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння на Беларусі. За 200 м на ўсход ад в. Белая Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Ледавіковы валун ружовага граніту з авоідамі палявога шпату (выбаргіт). Даўжыня валуна складае 3,7 м, шырыня 3,5 м, вышыня 2,7 м, у абводзе 12,5 м, аб'ём 35 м, вага каля 90 т. Прынесены ледавіком з паўднёвай часткі Балтыйскага шчыта, ваколіц Выбарга (Ленінградская вобласць), каля 300 тысяч гадоў таму. У язычніцкія часы — культавы валун.

Літаратура
----------

* Асілак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Асілак (валун)
* Асілак (валун) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Крстэ Петкаў Місіркаў** (макед.: Крсте Петков Мисирков; 1874—1926) — македонскі філолаг, фалькларыст, публіцыст, гісторык, палітык, дыпламат і перакладчык, адна з найвыбітных асоб македонскага нацыянальнага адраджэння. Быў тыповым прадстаўніком македонскага сепаратызму.

Вучыўся ў Шабацы (Сербія), потым жыў у Сафіі (Балгарыя). Вышэйшую адукацыю атрымаў у Расійскай імперыі, скончыў гістарычна-філалагічны факультэт у Петраградзе. Пасля вяртання з Расіі з 1879 года працуе настаўнікам у Бітале, пазней зноў за мяжой — у Адэсе і Кішынёве. У гэты перыяд умацаваўся ў сваіх поглядах на македонскую культурную і нацыянальную самабытнасць. Да інтэлектуальнага сталення К. П. Місіркава спрычыніліся таксама гады навучання ў грэчаскіх школах, у Сербіі, Балгарыі, Расіі, дзякуючы якім ён мог убачыць балканскія моўныя і сацыякультурныя пытанні ў розных кантэкстах. Падчас навучання ў Расіі заснаваў студэнцкую суполку «Вардар», якая пазней ператварылася ў навуковую і літаратурную Асацыяцыю Святога Клімента і праіснавала з 1902 да 1905 года. За сваё жыццё К. П. Місіркаў напісаў больш за шэсцьдзясят прац, якія маюць вялізнае значэнне ў фарміраванні македонскай літаратурнай мовы. На базе трох рэфератаў, якія былі падрыхтаваныя для паседжанняў суполкі Святога Клімента, узнік яго найбуйнейшы твор «За македонцките работи» («Аб македонскім пытанні»). У пяці раздзелах кнігі К. П. Місіркаў разважае пра гісторыю мовы македонскіх славян, даводзіць іх права на самастойную літаратурную мову, канцэпцыю якой выкладае ў пятым раздзеле. Такім чынам, К. П. Місіркаў быў першым, хто навукова падыйшоў да вызначэння спецыфічнасці македонскага моўнага пытання.

К. П. Місіркаў падтрымліваў ідэю рэвалюцыйнай барацьбы за аўтаномную Македонію і ўхваляў шлях агульнамакедонскага паўстання. Кніга «Аб македонскім пытанні» была выдадзеная ў 1903 годзе ў Сафіі, аднак неўзабаве амаль увесь тыраж быў ліквідаваны балгарскімі ўладамі.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 8 лютага 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
4. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крстэ Петкаў Місіркаў
* Крстэ Місіркаў Архівавана 20 снежня 2014. — біяграфія (макед.) (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5116892, XX1705015 · BNF: 12769080j · CONOR: 35527523 · GND: 119254255 · ISNI: 0000 0001 2098 181X · LCCN: n88258978 · NKC: jn19990005757 · NLA: 35355557 · NLG: 193935 · NTA: 213157926 · NUKAT: n00050483 · SUDOC: 063053667 · VIAF: 137172 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Замараеў.
**Станіслаў Мацвеевіч Замараеў** (29 верасня 1939, Салехард, Цюменская вобласць — 10 красавіка 2001, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і Мацвея Ягоравіча Замараева і Пелагеі Паўлаўны Мінінай. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1963 годзе. З 1963 года — архітэктар, старшы архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у «Мінскпраекце».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1986 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Дом мадэляў
Будынак Мінскпраекта па вуліцы Берсана
Асноўныя працы: 9-павярховы жылы дом з крамай і кафэ па праспекце Ракасоўскага, кінатэатр «Электрон» (1981), 7-павярховы жылы дом па вуліцы Рыбалкі (1982); у аўтарскім калектыве: Дом мадэляў па праспекце Машэрава (1970), будынак «Мінскпраекта» (1975), 9-, 12-павярховыя жылыя дамы па вул. Танкавай (1974—1979), Енісейскай (1984), дзіцячая музычная школа ў мікрараёне Ангарская (1985) у Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам Усесаюзнага агляду дасягненняў савецкай архітэктуры (1980).

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Наталляй Рыгораўнай Якушкавай (нар. 1946) меў сыноў Ягора і Івана.

Зноскі
------

1. 1 2  Замараев Станислав Матвеевич

Літаратура
----------

* Замараев Станислав Матвеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Залман Ліф**  (1900 Мар’іна Горка, Ігуменскі павет, Мінская губерня — 7 кастрычніка 1950, Іерусалім) — ізраільскі картограф-фатограф беларускага яўрэйскага пахождання. Адзін з заснавальнікаў ізраільскай картаграфіі і фотаграмметрыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў г. Мар’іна Горка. У маладосці быў актывістам сіянісцкага руху. Вывучаў агратэхніку ў Маскоўскім універсітэце. У 1924 годзе эміграваў у Эрэц-Ісраэль. Некалькі гадоў пазней быў прызначаны галоўным інжынерам Палестынскай землеўпарадкавальнай кампаніі.

Быў дарадцам Д. Бэн-Гурыёна і кансультантам у міністэрстве замежных спраў Ізраіля па пытаннях дзяржаўных меж. Быў чальцом дэлегацый Ізраіля на паседжаннях Генеральнай Асамблеі ААН, а таксама на Лазанскай канферэнцыі 1949 года.

У 1948 заснаваў Інстытут фотаметрыі ў Ерусаліме. Ім былі падрыхтаваны карты Эрэц-Ісраэль.

Сям’я
-----

Яго ўнук Інам Ліф  (дацк.) (бел. — вядомы ізраільскі кампазітар і дырыжор, а праўнучка Дафні Ліф  (англ.) (бел. — ізраільская артыстка і палітычная актывістка.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* ЛИФ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 15646650c · GND: 1127669656 · ISNI: 0000 0000 6905 8711 · NTA: 299352919 · VIAF: 283024859 |
**Залман Еўнавіч Абезгаўз** (10 красавіка 1920, Лепель, Віцебская вобласць — 26 верасня 1988) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1956).

Біяграфія
---------

Удзельнік Другой сусветнай вайны. У 1945 скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна. З 1945 супрацоўнік Архіўнага ўпраўлення БССР. З 1948 па 1956 малодшы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі перыяду капіталізму Інстытута гісторыі АН БССР. У 1956 абараніў кандыдацкую працу на тэму «Исторические предпосылки формирования пролетариата в Белоруссии (вторая половина XIX века)». З 1956 па 1988 працаваў старшым навуковым супрацоўнікам аддзела гісторыі Беларусі перыяду капіталізму Інстытута гісторыі АН БССР.

Навуковыя інтарэсы
------------------

Даследаваў гісторыю рабочага класа Беларусі дарэвалюцыйнага перыяду.

Творы
-----

* Рабочий класс Белоруссии в начале XX в. (1900—1913 гг.) / З. Е. Абезгауз; АН БССР, Ин-т истории. — Мн.: Наука и техника, 1977. — 168 с.: диагр.
* Развитие промышленности и формирование пролетариата Белоруссии во второй половине XIX века / З. Е. Абезгауз ; АН БССР, Ин-т истории. — Мн.: Наука и техника, 1971. — 179 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Глебаў.
**Іван Аляксандравіч Глебаў** (21 чэрвеня 1864, Віцебск — ?) — беларускі гісторык, педагог.

Біяграфія
---------

У 1886 г. скончыў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт, выкладаў гісторыю і геаграфію ў Магілёўскім рэальным вучылішчы. У 1890 г. пераведзены ў Слуцкую мужчынскую гімназію. З 1902 г. працаваў у Віленскім настаўніцкім інстытуце. У 1907—1917 гг. дырэктар Гродзенскай мужчынскай гімназіі. Выступаў за перабудову і дэмакратызацыю школьнай справы, працаваў над удасканаленнем вучэбна-выхаваўчага працэсу ў сярэдняй школе. Удзельнік з’езда дырэктараў сярэдніх навучальных устаноў і начальнікаў народных вучылішчаў Віленскай навучальнай акругі (Магілёў, 1917). Аўтар «Гістарычнай запіскі аб Слуцкай гімназіі з 1617—1630 — 1901 гг.» (1903, на рускай мове). Звестак пра лёс Глебава пасля 1917 г. няма.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Снапкоўская, С. Глебаў Іван Аляксандравіч / Святлана Снапкоўская // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 44. — ISBN 985-11-0041-2.
Асяродкі на Міяве
Асяродак на Ацы ніжэй Мызінскага моста  (руск.) (бел.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Асяродак (значэнні).
**Асяродак** — намнажэнне (падводнае ці надводнае) алювіяльных наносаў ў рэчышчы ракі, якое не мае расліннасці (бліжэй да берага называецца побачэнь, а ля выпуклых берагоў пры меандраванні — пляж). Звычайна мае выгляд невысокіх затопленых або часткова аголеных астравоў. Месца гнездавання птушак.

Фарміраванне
------------

Накапленне наносаў адбываецца пры малой транспартуючай здольнасці патоку  (руск.) (бел. і вялікім паступленні наносаў.

Форма асяродка падоўжаная, выцягнутая па цячэнні, плошча да некалькіх дзесяткаў, радзей соцень квадратных метраў. Падзяляюць рэчышча на рукавы, за кошт перамяшчэння наносаў паступова рухаюцца ўніз па цячэнні ракі (ніжняя частка намываецца, верхняя размываецца). Замацаванне асяродка расліннасцю або па іншым прычынам прыводзіць да ператварэння яго ва ўстойлівы востраў  (руск.) (бел.. У межань  (руск.) (бел. асяродкі выходзяць з вады і ператвараюцца ў выспы.

Тып рэчышчавых працэсаў  (руск.) (бел. вызначаны асяродкамі — асяродкавы або асяродкавая шматрукаўнасць. Пры ўтварэнні рэчышчавых астравоў асяродкавая шматрукаўнасць трансфармуецца ў рэчышчавую  (руск.) (бел..

У Беларусі
----------

У Беларусі трапляюцца пераважна на рэках паўднёвай часткі краіны (на Прыпяці, Дняпры, Сажы, Іпуці і інш.).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* Кондратьев Н. Е. Попов И. В. Снищенко Б. Ф. Основы гидроморфологической теории руслового процесса. Л.: Гидрометеоиздат, 1982, 272 с.
Надмагілле Станіслава Нагорскага на фарных могілках у Гродна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нагорскі.
**Станісла́ў Наго́рскі** (1826 — 12 снежня (30 лістапада) 1896) — польскі адвакат і грамадскі дзеяч. Другі муж Элізы Ажэшкі.

Біяграфія
---------

Атрымаў юрыдычную адукацыю, працаваў адвакатам. Да 1866 года кіраваў referatem гарадзенскай ізбы грамадзянскага суда. У 1883 стаў старшынёй Гродзенскага таварыства дабрачыннасці. У 80-х гадах з'яўляўся адным з заснавальнікаў і кіраўнікоў польскіх грамадскіх арганізацый у месце.

Набыў дом на вул. Мураўёўскай, дзе пражываў разам з першай жонкай Леакадзіяй (пам. 1894), пасля яе смерці — з Элізай Ажэшкай. Разам пахаваныя на фарных могілках Гародні.
**Hovenia dulcis** — лістападнае дрэва сямейства Крушынавыя (*Rhamnaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Пладаножкі *Hovenia dulcis*
Дрэва можа вырастаць да 10-20 м у вышыню. Яно даволі дэкаратыўна на выгляд: разгалістая крона, вялікае глянцавае цёмна-зялёнае лісце, гронкі маленькіх крэмавых кветак, квітнеючых у ліпені. Сухія костачкавыя плады вырастаюць на канцах мясістых пладаножак.

Салодкія духмяныя пладаножкі ядомыя ў неапрацаваным відзе і па смаку нагадваюць кіславатыя разынкі. У засушаным выглядзе пладаножкі могуць выкарыстоўвацца падобна разынкам.

Арэал і экалогія
----------------

Паходзіць з Японіі, Усходняга Кітая, Карэі і перадгор’яў Гімалаяў, дзе яно можа расці на вышынях да 2000 м над узроўнем мора, на суглінкавых або вільготных пясчаных глебах.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Спасылкі
--------

* Говения сладкая: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779965819 |
**Асятровыя** (*Acipenseridae*) — сямейства рыб, атрада асетрападобных.

Апісанне
--------

Асятровыя маюць падоўжанае верацёнападобнае цела, пакрытае пяццю радамі касцяных жучак: адным спінным, двума бакавымі і двума брушнымі. Паміж радамі жучак рассеяны дробныя касцяныя зярняткі і пласцінкі. Рыла падоўжанае, канічнае ці лапатападобнае. Рот размешчаны на ніжнім боку галавы, у некаторых краі яго заходзяць на бакі галавы, з мясістымі губамі. На ніжнім боку рыла спераду ад рота маюцца 4 вусікі ў папярочным радзе. Рот высоўны, бяззубы, але ў малявак маюцца слабыя зубы. Жаберных тычынак менш за 50.

Пярэдні прамень груднога плаўніка моцна патоўшчаны і пераўтвораны ў калючку, якая складаецца са злітых між сабой прамянёў. Спінны плаўнік адсунуты назад. Плавальны пузыр звычайна добра развіты (у некаторых асятровых рудыментарны, напрыклад, у несапраўднага лапатаноса), злучаны са страўнікам ці страваводам.

Унутраны шкілет храстковы, хорда захоўваецца, пазванкоў няма.

Пашырэнне
---------

Прахадныя, паўпрахадныя і прэснаводныя рыбы. Насяляюць воды Паўночнага паўшар’я — Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Адрозніваюць 4 роды (бялугі, асятры, лапатаносы і несапраўдныя лапатаносы), да якіх належыць 25 сучасных відаў.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Належаць да доўгажывучых рыб. Ікру адкладваюць не кожны год, у рэках (у марской вадзе не нерастуюць).

Літаратура
----------

* Жизнь животных. В 7-ми тт. Т. 4. Рыбы / Под ред. Т. С. Расса. — М.: Просвещение, 1983.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Канадская · Канадская · Новы · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11944433q · GND: 4183395-8 · LCCN: sh85129354 · Microsoft: 2777784394 · NDL: 00577358 · NKC: ph631050 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятровіч.
**Станіслаў Пятровіч** (польск.: Stanisław Piotrowicz, лац.: Stanislaus Piotrowicz; 14 лістапада 1780, Латвія — 26 лістапада 1826, Тухаў, Малая Польшча) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, доктар тэалогіі, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.

30 верасня 1795 г. уступіў у Таварыства Ісуса і да 1797 г. праходзіў выпрабаванні у полацкім навіцыяце. Потым вывучаў рыторыку ў Оршы (1797—1798) і філасофію і нямецкую мову ў Полацку (1798—1800). З 1800 па 1801 гг. — выкладчык нямецкай мовы і рэгент канвікта ў Віцебску.

У 1801 г. вярнуўся ў Полацк, дзе спачатку вывучаў матэматыку (1801—1802), а потым выкладаў паэтыку (1802—1803) і рыторыку (1803—1804). Пасля сканчэння курса тэалогіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1804—1808) шмат гадоў займаў пасаду прафесара філасофіі і матэматыкі ў Віцебску (1808—1809) і Полацку (1809—1816). Выкладаючы фізіку ў Полацкай езуіцкай акадэміі, браў чынны ўдзел у папаўненні калекцый музея. 2 лютага 1814 г. склаў апошнія зарокі.

З 1816 па 1817 гг. — прафесар нямецкай мовы і рэгент канвікта ў Віцебску. Апошнія гады на Беларусі займае пасады прафесара дагматычнай філасофіі (1817—1818) і прафесара маральнай тэалогіі і Свяшчэннага Пісання (1818—1820) ў Полацкай езуіцкай акадэміі. Публікаваўся ў «Полацкім штомесячніку».

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) з’ехаў у Аўстрыйскую дзяржаву, дзе як храмавы святар (лац.: operarius) займаўся місіянерскай дзейнасцю ў Тухаўскай дыяцэзіі. Памёр у Тухаве 26 лістапада 1826 г.

Зноскі
------

1. 1 2  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. 1 2  Catalogs SJ 1774—1829. Russiae. Архівавана 13 ліпеня 2020.
3. ↑  Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 1184, 1194.
4. ↑  Catalogs SJ 1774—1829. Galicianae. Архівавана 13 ліпеня 2020.

Літаратура
----------

* *Блинова, Т. Б.* Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 427 с.
* *Инглот, М.* Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А .Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* *Giżycki, J. M.* Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* *Załęski, S.* Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.
**«House Hunters»** (бел.: Паляўнічыя за дамамі) ― амерыканскі тэлесерыял без сцэнарыя[en], які выходзіць на HGTV[en] і вырабляецца «Pie Town Productions». Кожны эпізод распавядае пра тое, як людзі прымаюць рашэнне аб куплі або арэндзе новага жылля.

Фармат
------

«House Hunters» сочыць за асобнымі людзьмі, парамі ці сем’ямі, якія пераязджаюць у новую краіну і шукаюць новы дом з дапамогай мясцовага агента па нерухомасці[en]. У кожным эпізодзе пакупнікі павінны выбраць адзін з трох патэнцыйных дамоў або кватэр для пакупкі або здачы ў арэнду, у канчатковым выніку выбіраючы адзін да канца эпізоду. Шоу завяршаецца паўторным наведваннем пакупнікоў у іх новым доме праз некалькі тыдняў ці месяцаў, дзе яны апісваюць змены, якія яны ўнеслі, і ўплыў новага дома на іх жыццё.

Зноскі
------

1. ↑  fernsehserien.de Праверана 2 ліпеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54871129'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт «House Hunters»
* Афіцыйны сайт «House Hunters International»
* Афіцыйны сайт «House Hunters on Vacation»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Асінавік** — археалагічны помнік каля вёскі Асінавік Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

Гарадзішчы
----------

Знаходзіцца за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Асінавік (Бярозкаўскі сельсавет), ва ўрочышчы Гарадок, або Замак. Пляцоўка памерам 56×52,5 м умацавана двума кальцавымі валамі і равамі, з напольнага (паўночнага) боку — трэцім валам. Упершыню ўпамінаецца ў 1879 годзе ў кнізе «Апісанне цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі. Вып. 2. Барысаўскі павет». У 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў зрабіў шурф. Культурны пласт 0,7-0,8 м. Знойдзены абломкі глінянага штрыхаванага посуду, абпаленыя камяні, косці жывёл, кавалкі шлаку. Адносіцца да штрыхаванай керамікі культуры (III—IV ст.).

Могільнік
---------

Знаходзіцца каля вёскі Асінавік. Могільнік (магілы-жальнікі) адносіцца да позняга сярэдневякоўя (XVI—XVII стагоддзе).

Літаратура
----------

* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

Спасылкі
--------

* Асінавік (археалагічны помнік) на сайце «Архіварта»
**Rise Against** — амерыканскі панк-рок-гурт, заснаваны ў снежні 1999 года ў Чыкага, Ілінойс. У цяперашні час гурт складаюць вакаліст/рытм-гітарыст Цім Макілрат, гітарыст/бэк-вакаліст Зак Блэр, басіст Джо Прынсайп, барабаншчык Брэндан Бэрнс.

Першыя пяць гадоў гурт супрацоўнічаў з незалежным лэйблам Fat Wreck Chords, на якім выпусціў два студыйныя альбомы, *The Unraveling* (2001) і *Revolutions per Minute* (2003). Абодва альбомы мелі значны поспех на андэрграўнд-сцэне, і ў 2003 годзе гурт падпісаў кантракт з буйным лэйблам Geffen Records. Дэбютны альбом *Siren Song of the Counter Culture* на новым лэйбле прынёс гурту вялікі поспех на мэйнстрым-сцэне, былі выпушчаныя некалькі сінглаў. Наступныя два альбомы, *The Sufferer & the Witness* і *Appeal to Reason*, таксама былі паспяховымі і трымаліся на 10 і 3 месцы ў чарце Billboard 200 адпаведна. Праз 3 гады пасля *Appeal to Reason* быў выпушчаны альбом *Endgame*. Усе чатыры альбомы, выпушчаныя Geffen Records, былі плацінавымі ў Канадзе, у той час як *The Sufferer & the Witness* і *Appeal to Reason* былі залатымі ў ЗША.

Rise Against таксама вядомыя сваёй прапагандай прагрэсіўных арганізацый, такіх як Amnesty International і It Gets Better Project. Гурт актыўна прапагандуе правы жывёл, бальшыня ўдзельнікаў з’яўляюцца сябрамі straight edge (апроч Бэрнса), прыхільнікамі PETA, і вегетарыянцамі.

Дыскаграфія
-----------

* *The Unraveling* (2001)
* *Revolutions per Minute* (2003)
* *Siren Song of the Counter Culture* (2004)
* *The Sufferer & the Witness* (2006)
* *Appeal to Reason* (2008)
* *Endgame* (2011)
* *The Black Market* (2014)
* *Wolves* (2017)
* *Nowhere Generation* (2021)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Rise Against
* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Bandcamp · Deezer · Instagram · Last.fm · Spotify · Tidal · YouTube · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14630692h · GND: 10328222-1 · ISNI: 0000 0000 9021 5531 · LCCN: no2004117492 · NKC: xx0155255 · SUDOC: 15816704X · VIAF: 131683325 |

 |
**Іван Аляксандравіч Басюк** (нар. 1 верасня 1942, в. Гаравічы, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык.

Біяграфія
---------

Скончыў гістарычны факультэт Архангельскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. В. Ламаносава (1972), аспірантуру Інстытута гісторыі, філалогіі і філасофіі Сібірскага аддзялення АН СССР (1981, г. Новасібірск), у 1982 г. тамжа абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Станаўленне і развіццё сацыялістычнага быту рабочых Заходняй Сібіры ў завершальны перыяд сацыялістычнай рэканструкцыі народнай гаспадаркі СССР 1933—1937 гг.». Служыў у сістэме ВНУ Узроеных сіл СССР. З 1987 г. працуе ў ГрДУ. Дацэнт (2005). У 2005 г. абараніў у ІГ НАНБ доктарскую дысертацыю па тэме «Заходняя асобая ваенная акруга — Заходні фронт напярэдадні і ў пачатковы перыяд Вялікай Айчыннай вайны». Прафесар (2007) па спецыяльнасці «Гісторыя». З 2008 г. — на кафедры гісторыі дзяржавы і права.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Кірункі навуковай дзейнасці: пачатковы перыяд Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Беларусі; гісторыя беларускай дзяржаўнасці; гісторыя палітычнай і прававой думкі на Беларусі.

Аўтар каля 100 навуковых прац, у т.л. 3 манаграфіі (1 у суаўтарстве), 6 вучэбных дапаможнікаў (4 у суаўтарстве).

Узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства адкукацыі Рэспублікі Беларусь (2008).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Заходняя Асобая ваенная акруга — Заходні фронт напярэдадні і ў пачатковым перыядзе Вялікай Айчыннай вайны: аўтарэферат дысертацыі на суісканне вучонай ступені доктара гістарычных навук: 07.00.02 / Басюк Іван Аляксандравіч. — Мн. 2004.
* Республика Беларусь: энциклопедия. В 6 т. Т. 2. — Минск, 2006.
**«Razorblade Romance»** ― другі паўнафарматны студыйны альбом фінскага гурта HIM, выпушчаны лэйблам BMG[en]. У Фінляндыі альбом быў выдадзены 19 снежня 1999 года, у Еўропе — 20 студзеня 2000 года (за выключэннем Вялікабрытаніі, дзе ён выйшаў 5 мая 2000 года). Усе кампазіцыі, а таксама лірыка, за выключэннем «Wicked Game[en]», аўтарства якой належыць Крысу Айзеку[en], былі напісаны Віле Вало[fi]. Напярэдадні выхаду альбома 2 лістапада 1999 года выйшаў сінгл «Join Me in Death[fi]».

Спіс песень
-----------

Аўтарства ўсіх тэкстаў: Віле Вало, аўтарства ўсёй музыкі: Віле Вало.

| № | Назва | Працягласць |
| --- | --- | --- |
| 1. | «I Love You (Prelude to Tragedy)»  | 3:09 |
| 2. | «Poison Girl»  | 3:51 |
| 3. | «Join Me in Death»  | 3:36 |
| 4. | «Right Here in My Arms»  | 4:03 |
| 5. | «Gone With the Sin»  | 4:22 |
| 6. | «Razorblade Kiss»  | 4:18 |
| 7. | «Bury Me Deep Inside Your Heart»  | 4:16 |
| 8. | «Heaven Tonight»  | 3:18 |
| 9. | «Death Is In Love With Us»  | 2:58 |
| 10. | «Resurrection»  | 3:39 |
| 11. | «One Last Time»  | 5:10 |

Зноскі
------

1. ↑  *Razorblade Romance* Review **(нявызн.)**.  AllMusic. Архівавана з першакрыніцы 21 July 2016. Праверана 15 June 2016.

Спасылкі
--------



* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
Ravon GentraRavon GentraRavon Gentra на ВікісховішчыRavon Gentra на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | UzDaewooRavon |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 2015—цяперашні час |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: | Узбекістан Асака (Узбекістан), Узбекістан |

На рынку

|  |  |
| --- | --- |
| Папярэднік**Папярэднік**Daewoo Gentra |   |

**Ravon Gentra** — чатырохдзверны седан класа C. Выпускаецца сумесным прадпрыемствам GM-Uzbekistan з 2013 года спачатку як **Daewoo Gentra**, а з восені 2015 года вырабляецца пад маркай Ravon.

У 2017 годзе аўтамабіль зведаў невялікую мадэрнізацыю. З'явілася новая панэль прыбораў (шкалы спідометра і тахометра сталі аднаго памеру, а паміж імі размешчаны паказальнік тэмпературы ахалоджвальнай вадкасці, палівамер і экран маршрутнага кампутара). Устаноўлена іншая аўдыёсістэма з большым дысплеем, з'явілася сістэма экстранага рэагавання пры аварыях. Памянялася абіўка сядзенняў.

Машыны абсталёўваюцца бензінавым рухавіком аб'ёмам 1,5 л (107 к.с.), каробка перадач — пяціступеньчатая механічная або шасціступеньчатая аўтаматычная.

Зноскі
------

1. ↑  Седан Ravon Gentra перенес легкую модернизацию (руск.).  autoreview.ru (19 чэрвеня 2017). Праверана 9 снежня 2019.

Гл. таксама
-----------

* Chevrolet Lacetti
* Daewoo Gentra
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юшчанка.
**Алекс Юшчанка**, сапр. **Аляксей Якаўлевіч Юшчанка** (2 жніўня 1917, с. Харужаўка, Недрыгайлаўскі раён, Сумская вобласць, Украіна — 27 снежня 2008) — украінскі паэт. Заслужаны работнік культуры БССР (1980).

Біяграфія
---------

Скончыў Нежынскі настаўніцкі інстытут (1939).

Творчасць
---------

Дэбютаваў у друку ў 1935 годзе. Аўтар паэтычных зборнікаў «Да роднай зямлі» (1945), «Мая вясна» (1949), «Над шырокім Дняпром» (1951), «Людзі і кветкі» (1959), «Шаўчэнка ідзе па свеце» (1964), «Споведзь» (1971), «Родныя зоры» (1972), «Слова пра сяброў» (1976), «Цішыня ў росным вянку» (1981), «Высокая хваля» (1984) на тэмы дружбы народаў, працоўных будняў, Вялікай Айчыннай вайны. Аўтар гумарыстычнага зборніка «Дружным пяром» (1973), кніг нарысаў і ўспамінаў «Бяссмертнікі» (кн. 1—3, 1974—1982), «У памяці маёй» (1986). Аўтар вершаў пра Беларусь, артыкулаў пра творчасць В. Быкава, А. Зарыцкага, Я. Коласа, І. Мележа, Р. Няхая, М.Танка. Прысвяціў вершы Я. Купалу, Я. Коласу, М. Танку, баладу «Абеліск у стэпе» В. Быкаву. Перакладаў на ўкраінскую мову творы беларускіх пісьменнікаў. На беларускую мову яго асобныя творы пераклалі Р. Барадулін, Х. Жычка, А. Зарыцкі, Г. Каржанеўская, Г. Кляўко, М. Маляўка, М. Міровіч, В. Рагойша, М. Танк, М. Чарняўскі, У. Шахавец.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Юшчанка, А. Калі ласка!. — Мн. 1963.
* Ющенко, А. Радуюсь каждому дню. — М. 1977.
* Ющенко, А. Сердце матери. — М. 1981.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Юшчэнка Алекс // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і іншыя]. Том 18. Кніга 1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2004. — С. 223.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1055808345 · LCCN: n82158249 · NKC: js2008469436 · VIAF: 161847836, 118687904 |
**Прэзідэнцкі Медаль Свабоды** (англ.: Presidential Medal of Freedom) — адна з дзвюх вышэйшых узнагарод ЗША для грамадзянскіх асоб, якая ўручаецца па рашэнні прэзідэнта ЗША. Медалём свабоды ўзнагароджваюцца людзі, «якія ўнеслі істотны ўклад у бяспеку і абарону нацыянальных інтарэсаў ЗША, у падтрыманне міру ва ўсім свеце, а таксама ў грамадскае і культурнае жыццё ЗША і свету».

Гісторыя
--------

Медаль быў заснавана Гары Трумэнам у 1945 годзе для ўзнагароджання за заслугі ў час Другой сусветнай вайны. У 1963 годзе прэзідэнт Кенэдзі пашырыў сферу тых, каго ўзнагараджваюць медалём. Звычайна ўзнагароджанне адбываецца 4 ліпеня, у Дзень незалежнасці ЗША. Медаль можа ўручацца аднаму чалавеку больш аднаго разу, а таксама пасмяротна.

Галерэя
-------

* Jack NicklausJack Nicklaus
* Frank RobinsonFrank Robinson
* Уручэнне медаля Рональду Рэйгану (1993) Уручэнне медаля Рональду Рэйгану (1993)
* Прэзідэнт Рональд Рэйган узнагароджвае  маці Тэрэзу (1985) Прэзідэнт Рональд Рэйган узнагароджвае   
маці Тэрэзу (1985)
* Барак Абама ўручае медаль пляменніку Харві Мілка. (Жнівень 2009)Барак Абама ўручае медаль пляменніку Харві Мілка. (Жнівень 2009)
* Фрачны знак медаляФрачны знак медаля
* Уручэнне медаля Арэце Франклін (9 лістапада 2005 года)Уручэнне медаля Арэце Франклін (9 лістапада 2005 года)

Гл. таксама
-----------

* Залаты медаль Кангрэса ЗША

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прэзідэнцкі медаль Свабоды
Александрыйскі маяк, гравюра 19 стагоддзя
**Александрыйскі маяк** — адно з «Сямі цудаў свету».

У III стагоддзі да н.э. быў пабудаваны маяк, каб караблі маглі шчасна абмінуць рыфы на шляху ў александрыйскую бухту. Уначы ім дапамагала ў гэтым адлюстраванне полымя, а ўдзень — слуп дыму. Гэта быў першы ў свеце маяк, і прастаяў ён 1500 гадоў.

Востраў і маяк
--------------

Маяк быў пабудаваны на маленькім востраве Фарос у Міжземным моры, каля берагоў Александрыі. Гэты ажыўлены порт заснаваў Аляксандр Вялікі падчас наведвання Егіпту ў 332 да н.э. Будынак назвалі па імю вострава. На яго будаўніцтва, напэўна, спатрэбілася 20 гадоў, а завершаны ён быў каля 280 г. да н.э. у часы кіравання Пталамея II, цара Егіпту.

Тры вежы
--------

Фароскі маяк складаўся з трох мармурных веж, якія стаялі на аснове з масіўных каменных блокаў. Першая вежа была прастакутнай, у ёй знаходзіліся пакоі, у якіх жылі працоўныя і салдаты. Над гэтай вежай размяшчалася малодшая, восьмікутавая вежа са спіральным пандусам, накіраваным у верхнюю вежу.

Накіраванне святла
------------------

Верхняя вежа формай нагадвала цыліндр, у якім гарэў агонь, які дапамагаў караблям шчасна дасягнуць бухты.

Агульная вышыня маяка — 115—135 метраў, яго святло было відаць на адлегласці 60 км (па іншых сведчаннях, да 100 км). Ніжняя частка ўяўляла сабой чатырохгранную прызму 60-метровай вышыні з квадратнай асновай, даўжыня боку складала 30 м. Ва ўнутраных памяшканнях захоўваўся розны інвентар, а плоскі дах, упрыгожаная па кутках велізарнымі статуямі Трытона, служыла асновай сярэдняй часткі. Гэта была 40-мятровая васьмігранная прызма-вежа, абліцаваная белым мармурам. Верхняя (трэцяя) частка маяка была збудаваная ў форме цыліндрычнай каланады — 8 калон неслі купал, увянчаны 7-мятровай бронзавай постаццю ўладара мораў Пасейдона (або статуя Зеўса Выратавальніка).

Адпаліраваныя бронзавыя люстэркі
--------------------------------

Каб падтрымліваць полымя, патрабавалася вялікая колькасць паліва. Дрэва прывозілі па спіральным пандусу на калёсах, запрэжанымі коньмі або муламі. За полымем стаялі бронзавыя пласціны, якія накіроўвалі святло ў мора. З караблёў можна было бачыць гэты маяк на адлегласці да 50 км.

Згуба маяка
-----------

Да XII ст. н.э. александрыйская бухта настолькі запоўнілася глеем, што караблі больш не маглі ёю карыстацца. Маяк прыйшоў у заняпад. Бронзавыя пласціны, якія служылі люстэркамі, верагодна, пераплавілі на манеты. У XIV ст. маяк быў знішчаны землятрусам. Некалькімі гадамі пазней мусульмане выкарысталі яго абломкі, каб пабудаваць ваенны форт. Форт пасля не раз перабудоўваўся і дагэтуль стаіць на месцы першага ў свеце маяка.

* 
* 
*

Зноскі
------


| Сем цудаў свету |
| --- |
| 
* Піраміда Хеопса
* Вісячыя сады Семіраміды
* Храм Артэміды Эфескай
* Статуя Зеўса
* Александрыйскі маяк
* Калос Радоскі
* Галікарнаскі маўзалей

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119496177 · LCCN: sh2009004816 · SUDOC: 02746007X · VIAF: 316597654 |
Маўр у кашулі
**«Маўр ў кашулі»** (ням.: Mohr im Hemd)  — дэсерт аўстрыйскай кухні ў форме маленькага гугельхупфа. Асноўнымі інгрэдыентамі з'яўляюцца шакалад, хлебная дробка, цукар, яечны жаўток, мігдал і чырвонае віно. Як і англійскі калядны пудынг, «маўр ў кашулі» гатуецца на вадзяной лазні. У заключэнне дэсерт абліваюць шакаладным соусам і ўпрыгожваюць узбітымі вяршкамі. Часам «маўр ў кашулі» падаецца разам з марожаным. Акрамя Аўстрыі, «маўра ў кашулі» можна пакаштаваць і ў баварскіх кандытарскіх.

Літаратура
----------

* Dr. Susan Arndt: *"Mohr/Mohrin"*, in: Susan Arndt, Antje Hornscheidt (Hg.): *Afrika und die deutsche Sprache*. Ein kritisches Nachschlagewerk, Münster (2004), ISBN 3-89771-424-8 S. 172
* Peter J. Bräunlein: *Magier, Märtyrer, Markenzeichen.* Tucherbräu und Mohren-Apotheken, in: Marie Lorbeer, Beate Wild (Hg.): *Menschenfresser - Negerküsse*. Das Bild vom Fremden im deutschen Alltag, Berlin (1991), ISBN 3-88520-394-4

Спасылкі
--------

* The chef’s companion: a culinary dictionary  (англ.)
* Архівавана 31 мая 2012.
Скульптура «Меланхолік» Іагана Готфрыда Кнёфлера  (ням.) (бел. (1715—1779).
**Меланхо́лік** (грэч. μέλαινα χολή, *mélaina chole*, *мелэна холе*, «чорная жоўць») — адзін з чатырох тыпаў тэмпераменту ў класіфікацыі Гіпакрата. Чалавека меланхалічнага тэмпераменту можна ахарактарызаваць як лёгка ранімага, схільнага глыбока перажываць нават нязначныя няўдачы, але вонкава млява рэагавальнага на навакольнае. Сярод меланхолікаў сустракаюцца такія выдатныя асобы, як французскі філосаф Рэнэ Дэкарт, англічанін Чарлз Дарвін, рускі пісьменнік Мікалай Васільевіч Гогаль, польскі кампазітар Фрэдэрык Шапэн, рускі кампазітар Пётр Ільіч Чайкоўскі. Яны здолелі пераадолець недахопы дадзенага тэмпераменту і творча выкарыстоўваць перавагі: высокую адчувальнасць нервовай сістэмы, тонкую рэакцыю на найменшыя адценні пачуццяў, глыбокія эмацыйныя перажыванні, якія адрозніваюцца вялікай устойлівасцю. Арыстоцель і зусім сцвярджаў, што ўсе знакамітыя і выбітныя людзі былі меланхолікамі.

Зноскі
------

1. ↑  Большая советская энциклопедия: В 30 т. — М.: «Советская энциклопедия», 1969—1978.
2. 1 2  Словарь практического психолога. — М.: АСТ, Харвест. С. Ю. Головин, 1998.
3. 1 2  *И. М. Кондаков*. Психологический словарь. — 2000.
4. ↑  Артур Шопенгауэр. Афоризмы житейской мудрости.

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия: В 30 т. — М.: «Советская энциклопедия», 1969—1978.
* *И. М. Кондаков*. Психологический словарь. — 2000.
* Краткий психологический словарь. — Ростов-на-Дону: «ФЕНИКС». Л. А. Карпенко, А. В. Петровский, М. Г. Ярошевский, 1998.
* Словарь практического психолога. — М.: АСТ, Харвест. С. Ю. Головин, 1998.
* Современная энциклопедия. — 2000.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Відзіч.

**Алекса Відзіч** (нар. 29 верасня 1994, Ужыцэ, Сербія) — сербскі футбаліст, абаронца армянскага клуба «Шырак» з Гюмры.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Слабада» з роднага горада Ужыцэ. У сезоне 2013/14 выступаў на правах арэнды ў клубе «Мачва», пасля вярнуўся ў «Слабаду», якая на той час выбыла ў Першую лігу з Суперлігі. На працягу трох з паловай сезонаў абараняў колеры роднага клуба ў Першай лізе, за гэты час стаў адным з лідараў каманды і яе капітанам.

У студзені 2018 года далучыўся да складу дэбютанта беларускай Вышэйшай лігі — клуба «Смалявічы» — і ў сакавіку падпісаў з ім кантракт. У складзе каманды стаў іграком стартавага складу. Па выніках сезона 2018 «Смалявічы» выбылі ў Першую лігу, і Алекса пакінуў клуб.

У сакавіку 2019 года праходзіў прагляд у «Мінску» і ў выніку падпісаў кантракт з клубам. У сталічным клубе таксама стаў адным з асноўных ігракоў. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск».

У лютым 2020 года стаў іграком чарнагорскай «Будучнасці», а ў ліпені вярнуўся ў Сербію, папоўніўшы склад «Злацібар», аднак пераважна заставаўся на лаўцы запасных і ў канцы года пакінуў каманду. У жніўні 2021 года далучыўся да «Раднічкаў» са Срэмскай-Мітравіцы.

У ліпені 2022 года перайшоў у армянскі «Шырак».

Зноскі
------

1. ↑  Aleksa Vidic // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Три украинца и серб стали игроками "Смолевичей" (руск.).  football.by (2 сакавіка 2018). Праверана 23 сакавіка 2018.
3. ↑  Видич сменил "Смолевичи" на "Минск" (руск.).  football.by (21 сакавіка 2019). Праверана 21 сакавіка 2019.
4. ↑  Видич покинул "Минск" (руск.).  football.by (9 студзеня 2020). Праверана 9 студзеня 2020.
5. ↑  Алекса Видич перешел в «Будучность» (руск.).  by.tribuna.com (18 лютага 2020). Праверана 18 лютага 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уокер.

**Мелані Уокер** (нар. 1 сакавіка 1983) — ямайская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бар’ерным бегу, алімпійская чэмпіёнка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў ямайскай сталіцы Кінгстане. Адукацыю атрымала ва ўніверсітэце Тэхаса. На міжнароднай арэне дэбютавала ў 1998 годзе на юніёрскім чэмпіянаце свету, дзе выйграла бронзавы медаль у эстафеце 4 × 400 метраў. У 2006 і 2007 гадах станавілася чэмпіёнкай Ямайкі ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі. У 2008 і 2009 гадах валодала найлепшым вынікам сезона ў свеце на 400 метраў з/б. На Алімпійскіх гульнях у Пекіне ўсталявала алімпійскі рэкорд. На сусветным першынстве ў Берліне паказала вынік 52,42 — гэта 4-ы час за ўсю гісторыю.

Валодае рэкордам Ямайкі ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Track and Field Statistics · World Athletics · Гульні Садружнасці · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
Александрыйскі трамвай **Александрыйскі трамвай** — трамвай у Александрыі, Егіпет. 

Трамвай у Александрыі пачаў дзейнічаць як конка ў 1860 годзе. 

Вядомы як адна з трох трамвайных сістэм у свеце, на якой працуюць двухпавярховыя трамваі (таксама ў Ганконгу і Блэкпуле).

Гісторыя
--------

Трамвай у Александрыі адзін з самых старыйшых у свеце і самы стары ў Афрыцы. У 1902 годзе сістэма электрыфіцыравана. На сённяшні дзень у Александрыі дзейнічаюць 2 лініі і 38 прыпынкаў трамвая.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Александрыйскі трамвай
* Alexandria trams and streetcars (англ.)
**Прэзідэнт Рэспублікі Татарстан** (татар.: Татарстан Республикасы Президенты) — кіраўнік рэспублікі (суб’екта, дзяржавы) і вышэйшая службовая асоба, якая ўзначальвае сістэму выканаўчых органаў дзяржаўнай улады суб'екта Расійскай Федэрацыі — Рэспублікі Татарстан.

Яго паўнамоцтвы вызначаюцца главой другой часткі IV Канстытуцыі Рэспублікі Татарстан. Тэрмін паўнамоцтваў — пяць гадоў. Прэзідэнт рэспублікі абавязаны валодаць дзяржаўнымі мовамі Рэспублікі Татарстан (татарскай або рускай). Прэзідэнтам не можа быць асоба маладзейшая за 35 гадоў.

Прэзідэнцкі палац у Казанскім крамлі
Рэзідэнцыяй прэзідэнта Татарстана з’яўляецца Прэзідэнцкі палац у Казанскім крамлі ў сталіцы Рэспублікі Татарстан горадзе Казані. Другой рэзідэнцыяй прэзідэнта Татарстана з’яўляецца загарадная летняя рэзідэнцыя ў пас. Баравое Мацюшына.

Сімвалам прэзідэнцкай улады ў Рэспубліцы Татарстан з’яўляецца штандар прэзідэнта Рэспублікі Татарстан, які знаходзіцца ў службовым кабінэце і падымацца над рэзідэнцыямі. Штандар уяўляе сабой дзяржаўны сцяг Рэспублікі Татарстан з намаляваным па цэнтры дзяржаўным гербам Рэспублікі Татарстан.

Чакаецца, што з 2020 года пасада прэзідэнта рэспублікі Татарстан будзе пераназваная.

Спіс прэзідэнтаў Рэспублікі Татарстан
-------------------------------------

| № | Партрэт | Імя, прозвішча (гады жыцця) | Колькасць прэзідэнцкіх тэрмінаў | Тэрмін паўнамоцтваў | Партыя |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Мінцімер Шайміеў (нар. 1937) | 4 | 12 чэрвеня 1991 года | 25 сакавіка 2010 года | КПСС, «Наш дом — Расія»,«Уся Расія» («Айчына — Уся Расія»), «Адзіная Расія» |
| 2 |  | Рустам Мініханаў (нар. 1957) | 2 | 25 сакавіка 2010 года | **дзеючы прэзідэнт** | УПП «Адзіная Расія» |

Заўвагі
-------

1. ↑  Па сэнсе ар. 5 Канстытуцыі Расійскай Федэрацыі рэспубліка атаясамліваецца з дзяржавай, пры гэтым выраз «дзяржава» выводзіцца ў дужках

Зноскі
------

1. ↑  Статья 89 Конституции Республики Татарстан
2. ↑  Глава 2. Президент Республики Татарстан // Конституция Республики Татарстан от 6 ноября 1992 г. (с изменениями и дополнениями)
3. ↑  Постановление Конституционного суда РТ от 30 мая 2003 г. N 9-П «По делу о толковании отдельных положений статей 5, 21, 91 Конституции Республики Татарстан»
4. ↑  Козлов П.Кремль не продлит договор с Татарстаном. Изменит ли это что-то? // Русская служба Би-би-си, 11.08.2017

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прэзідэнт Татарстана