У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шкода.

«**Шкода**» (чэшск.: Škoda) — назва кампаніі (Škoda Auto) і марка аўтамабіляў, якія выпускаюцца ў Чэхіі (раней у Чэхаславакіі). Штаб-кватэра — у горадзе Млада-Болеслаў.

Гісторыя
--------

Гісторыя вытворчасці аўтамабіляў, якія носяць у цяперашні час марку «Шкода», пачалася з канца 1895 года ў чэшскім горадзе Млада-Болеслаў. Кнігагандляр Вацлаў Лаўрын і механік Вацлаў Клемент, абодва аматары-веласіпедысты, пачалі выпускаць веласіпеды ўласнай канструкцыі, назваўшы іх патрыятычна — Славія.

Іх справы ішлі шчасна. Да 1899 г. фірма Laurin & Klement Co. пачала вытворчасць матацыклаў. Гоншчыкі атрымалі першыя перамогі ў міжнародных спаборніцтвах.

На мяжы стагоддзяў кампанія ўзяла курс на вытворчасць аўтамабіляў.

Першы аўтамабіль, Voiturette A, выпушчаны ў 1905, меў камерцыйны поспех і стаў знакавым у гісторыі чэшскага аўтамабілебудавання. Дзякуючы сваім ноў-хаў і досведу, кампанія вельмі хутка заняла трывалае становішча на сусветных рынках. Laurin & Klement спрыяла сцвярджэнню пазіцый Багемскага каралеўства як найбольш прамыслова развітога рэгіёна Аўстра-Венгерскай манархіі.

У 1907 г. заснавальнікі пераўтварылі некалі сямейнае прадпрыемства L & K у акцыянернае таварыства. Прагрэс прывёў да стварэння новай мадэлі — Faeton. Пасля 1914 г. кампанія прымала ўдзел у вытворчасці ваеннай прадукцыі.

Для ўмацавання і захавання сваіх пазіцый, а таксама мадэрнізацыі вытворчасці, L & K шукалі моцнага партнёра.

27 чэрвеня 1925 года L & K увайшла ў склад найбуйнейшага прамысловага прадпрыемства рэгіёна, «Шкода-Пльзень» (Škoda Plzeň), уладальнікам якой з’яўляўся Эміль Шкода. На гэтым скончылася гісторыя маркі Laurin & Klement і з’явілася новая кампанія — Škoda.

### Гады Другой Сусветнай вайны

У гады Другой Сусветнай вайны Skoda стала часткай эканамічнай сістэмы Трэцяга Рэйха і практычна цалкам пераключылася на выпуск ваеннай прадукцыі. Заводы выпускалі газагенератарныя грузавікі, гусенічныя цягачы, а на базе распрацаванай у 1936 г. вытанчанай мадэлі Skoda Superb выпускаліся ваенныя пазадарожнікі. Завод выпускаў узбраенне для фашысцкіх войскаў і таму ў 1945 да 70 % завадскіх магутнасцей былі знішчаны англа-амерыканскімі бамбаваннямі.

### Сацыялістычны перыяд

Пасля Другой сусветнай вайны прадпрыемства было нацыяналізавана, аддзелена ад машынабудаўнічай вытворчасці Škoda ў Пльзені і пашырана за кошт далучэння фабрык у Квасінах і Врхлабі. Першая пасляваенная мадэль 1101 Tudor сышла з канвеера завода ў Млада Болеславе ў маі 1946 года.

* Škoda 1202 (1961)Škoda 1202 (1961)
* Škoda Felicia (1962)Škoda Felicia (1962)
* Škoda 1000 MB (1964–1969)Škoda 1000 MB (1964–1969)
* Škoda 100 (1969)Škoda 100 (1969)
* Škoda 110 R (1970)Škoda 110 R (1970)
* Škoda 1203Škoda 1203
* Škoda 105S (1976)Škoda 105S (1976)
* Škoda 120L (1984–1990)Škoda 120L (1984–1990)
* Škoda 130 (1984)Škoda 130 (1984)
* Škoda 136 (1988)Škoda 136 (1988)
* Škoda Favorit (1991)Škoda Favorit (1991)

### Пасля аксамітнай рэвалюцыі

Пасля «аксамітнай рэвалюцыі» 1989 года стала ясна, што заводу будзе нялёгка на адкрытым рынку. Гадавая магутнасць складала каля 200 000 аўтамабіляў, пры гэтым акрамя машын састарэлай канструкцыі з рухавіком у задняй частцы, адзінымі сучаснымі мадэлямі былі хэтчбек Favorit і ўніверсал Forman. Škoda быў патрэбен моцны партнёр. Першапачаткова ў якасці патэнцыйных партнёраў чэшскі ўрад разглядаў спіс з 24 вытворцаў аўтамабіляў, летам 1990 года гэтая колькасць скарацілася да васьмі. Толькі чатыры з іх падалі заяўкі, і ў выніку толькі дзве кампаніі ўвайшлі ў канчатковы спіс у жніўні 1990 года: альянс Renault-Volvo і Volkswagen Group. 9 і 10 снежня адбыліся паседжанні ўрада, на аснове якіх 21 снежня 1990 года было падпісана пагадненне аб супрацоўніцтве з канцэрнам Volkswagen.

28 сакавіка 1991 года міністр прамысловасці чэшскага ўрада Ян Врба[cs] і старшыня савета дырэктараў Volkswagen AG Карл Хорст Хан[de] заключылі асноўнае пагадненне аб стварэнні сумеснага прадпрыемства Škoda Auto. Пасля выканання адпаведных пунктаў пагаднення 16 красавіка Volkswagen набыў 31 % акцый за 620 мільёнаў марак. У наступныя гады група павялічыла сваю долю да 100 %.

### У складзе канцэрна Фальксваген

Дзякуючы ўзаемадзеянню з заходнімі партнёрамі і новаму эканамічнаму мысленню Skoda правяла мерапрыемствы па мадэрнізацыі тэхнічна-вытворчай базы. У выніку гэтага з’явілася канкурэнтаздольная мадэль — Felicia. За ёй рушылі ўслед і больш паспяховыя мадэлі — Octavia, Fabia і Superb.

* Skoda Felicia (1994)Skoda Felicia (1994)
* Skoda Felicia (1998)Skoda Felicia (1998)
* Skoda Octavia (1999)Skoda Octavia (1999)
* Skoda Fabia (2001)Skoda Fabia (2001)
* Skoda Fabia Combi (2000)Skoda Fabia Combi (2000)
* Skoda Superb (2001)Skoda Superb (2001)
* Skoda Octavia II (2004)Skoda Octavia II (2004)
* Skoda Octavia Combi II (2004)Skoda Octavia Combi II (2004)
* Skoda Fabia (2007)Skoda Fabia (2007)

### Сучаснасць

* Сучасны мадэльны шэраг
* CitigoCitigo
* FabiaFabia
* RapidRapid
* ScalaScala
* SlaviaSlavia
* OctaviaOctavia
* SuperbSuperb
* KamiqKamiq
* KaroqKaroq
* KodiaqKodiaq
* Enyaq iVEnyaq iV

Вытворчасць
-----------

Škoda Auto мае вытворчыя прадпрыемствы ў Чэхіі (Млада Болеслаў, Квасіны, Врхлабі), Славакіі, Украіне, Кітаі, Індыі і Расіі.

### У Чэхіі

#### Млада Болеслаў

У Млада Болеславе знаходзіцца галаўны завод маркі. Вытворчасць аўтамабіляў тут стартавала ў 1905 годзе разам з пачаткам дзейнасці кампаніі Laurin & Klement. Цяпер у тых гістарычных завадскіх залах размяшчаецца музей маркі Škoda. Цяперашняя вытворчая пляцоўка знаходзіцца побач. На заводзе вырабляюць аўтамабілі шасці мадэляў: Fabia, Scala, Octavia, Kamiq, Karoq і Enyaq. Апроч аўтамабіляў, тут таксама вырабляюцца рухавікі, механічныя каробкі перадач MQ 200 і MQ 100, восі і акумулятары для гібрыдных мадэляў.

У сакавіку 2021 года з канвеера ў Млада Болеславе сышоў 15 мільённы аўтамабіль.

#### Врхлабі

Вытворчасць у Врхлабі пачалася ў 1864 годзе, калі Тэадор Петэра разам з сынамі заснаваў фабрыку па выпуску конскіх сёдлаў, экіпажаў і саней. З 1908 года пачалася вытворчасць аўтамабільных кузаваў. У 1946 годзе прадпрыемства было нацыяналізавана і ўключана ў склад Škoda.

На заводзе выпускаліся мадэлі:

* 1101 «Tudor» і STW,
* 1200, 1201, 1202 і 1203
* 105/120
* Favorit і Forman
* Felicia, у тым ліку версіі Combi і Fun
* Octavia для экспарту ў Польшчу
* Octavia версій Laurin & Klement, RS, 4x4 і Scout.

У 2012 годзе вытворчасць аўтамабіляў тут была завершана, а фабрыка перайшла на вытворчасць трансмісій.

Завод выпускае каля 2300 каробак перадач у дзень. Прыкладна дзве пятыя ад вырабленых трансмісій усталёўваюцца на мадэлях маркі Škoda, астатняя частка ідзе на іншыя аўтамабілі канцэрна Volkswagen Group.

У 2021 годзе завяршыўся пераход на ўзнаўляльныя крыніцы энергіі і фабрыка стала вугляродна-нейтральнай, першай з усіх заводаў Škoda. Каля 90 працэнтаў электраэнергіі атрымана з узнаўляльных крыніц. Завод скараціў выкіды вуглякіслага газу з ранейшых 45000 тон у год да 3000 тон. Астатнія выкіды завод пакрывае за кошт кампенсацыйных мер. Акрамя пераходу на ўзнаўляльныя крыніцы энергіі і эканоміі, таксама скарацілі да нуля колькасць адкідаў, што вывозяцца на звалку. З пачатку 2019 года ўсе адкіды выкарыстоўваюцца паўторна для вытворчасці іншых матэрыялаў або энергіі.

### У Кітаі

Škoda выпускае аўтамабілі ў Кітаі з 2007 года. Вытворчасць ажыццяўляецца на чатырох заводах сумеснага прадпрыемства SAIC-Volkswagen (Kodiaq і Kodiaq GT выпускаюцца ў Чаншы, Octavia і Karoq у Нінбо, Rapid і Rapid Spaceback у Ічжэне, Superb, Kamiq і Kamiq GT у Нанкіне).

У ліпені 2020 года ў Кітаі быў выраблены трохмільённы аўтамабіль Škoda.

### У Індыі

У 1999 годзе першае пакаленне Octavia пачалі пастаўляць у Індыю ў выглядзе камплектаў SKD0. Увозіліся практычна цэлыя аўтамабілі ў зборы, на іх на месцы мантаваліся толькі колы і фары. Пасля Індыя змяніла мытныя правілы, што вымусіла Škoda пашыраць зборку з паступовым павелічэннем долі лакальных кампанентаў, а пасля быў пабудаваны новы завод у горадзе Аурангабад. Акрамя таго, у Пуне створаны цэнтр распрацоўкі і мясцовая студыя дызайну.

### У Расіі

Вытворчасць у Расіі пачалася ў кастрычніку 2009 года на заводзе групы Volkswagen у Калузе. Першай мадэллю стала «Актавія» другога пакалення. У 2012 годзе кантрактную зборку наладзілі на Горкаўскім аўтазаводзе ў Ніжнім Ноўгарадзе. У 2012 годзе была выраблена 100-тысячная Шкода, у 2018 годзе 500-тысячная, у красавіку 2021 года 750-тысячная Шкода расійскай вытворчасці.

Да 2022 года ў Расіі выраблялі чатыры мадэлі: у Калузе выпускаўся Rapid, а ў Ніжнім Ноўгарадзе Karoq, Kodiaq і Octavia. 3 сакавіка 2022 года канцэрн Volkswagen прыняў рашэнне аб спыненні выпуску машын.

Спонсарства і дабрачыннасць
---------------------------

Чэшскі аўтавытворца мае доўгую гісторыю падтрымкі турніраў па хакеі з шайбай. Škoda з 1993 года бесперапынна з’яўляецца генеральным спонсарам чэмпіянату свету.

У Беларусі
----------

Станам на канец 2019 года ў Беларусі зарэгістравана 48 775 аўтамабіляў Шкода.

З 11 сакавіка 2021 года продаж новых аўтамабіляў «Шкода Рапід» у Беларусі быў прыпынены наказам Дзяржстандарту аб неабходнасці ўдакладнення фармулёвак у Адабрэнні тыпа транспартнага сродку (АТТС). Камітэт заявіў, што падчас правядзення праверкі ў дачыненні да ТАА «ФелОкт-Сэрвіс» (дыстрыб’ютар маркі Škoda ў Беларусі), выяўлены неадпаведнасці машын звесткам у дакуменце. У прыватнасці, у ім згадвалася, што гэтая мадэль выпрабоўвалася з сістэмай дапаможнага тармажэння (BAS), але на рынку аўтамабіль рэалізуецца без яе. Усталяваныя на машынах фары дзённага святла нібыта не такія, якія былі ўнесеныя ў АТТС. Заяўлялася таксама аб разыходжаннях у звестках аб колькасці дзвярэй, экалагічным класе ды іншых паказчыках.

23 красавіка 2021 года пастановай Савета Міністраў прадукцыя маркі Шкода была ўнесеная ў пералік тавараў, якія забаронены да ўвозу і рэалізацыі на тэрыторыі Беларусі, у выніку чаго з 5 мая 2021 года продажы аўтамабіляў былі спыненыя на 6 месяцаў. Забарона неаднаразова працягвалася і на бягучы момант дзейнічае да 31 снежня 2024 года.

Зноскі
------

1. 1 2  annual report<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q699735'></a>
2. 1 2 3  *ČTK* «Škodě Auto loni klesl zisk o 68 procent» // «E15.cz», 22.03.2010.(недаступная спасылка) (чэшск.)
3. ↑  *ČTK* «Provozní zisk Škody Auto klesl o dvě třetiny» // «E15», 12.03.2010. Архівавана 4 сакавіка 2016. (чэшск.)
4. ↑  ŠKODA Výroční zpráva 2016, ŠKODA Annual Report 2016 — 2017. — 116 с.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29456204'></a>
5. ↑  Первая после войны. Как Skoda Tudor поднимала чешский автопром с колен (руск.).  abw.by (30 снежня 2021). Праверана 30 снежня 2021.
6. ↑  Škoda letos slaví významné jubileum, 30 let od vstupu do koncernu Volkswagen (чэшск.).  auto.cz (23 сакавіка 2021). Праверана 23 сакавіка 2021.
7. ↑  Škoda v Mladé Boleslavi vyrobila už 15 milionů aut. Tím jubilejním je Enyaq (чэшск.).  auto.cz (7 сакавіка 2021). Праверана 11 красавіка 2021.
8. ↑  Jak ve Vrchlabí vyrábějí převodovky: Roboty tady lidi nikdy nenahradí (чэшск.).  auto.cz (28 кастрычніка 2019). Праверана 15 красавіка 2021.
9. ↑  Závod Škody Auto Vrchlabí přešel na obnovitelné zdroje, je uhlíkově neutrální (чэшск.).  auto.cz (7 кастрычніка 2021). Праверана 30 снежня 2021.
10. ↑  Škoda slaví tři miliony vyrobených aut v Číně. Může za to Octavia a bohatá paleta SUV (чэшск.).  auto.cz (23 ліпеня 2020). Праверана 15 красавіка 2021.
11. ↑  Podívejte se, jak Škodovka kdysi začínala v Indii. Bylo to s jedničkovou Octavií (чэшск.).  auto.cz (10 лютага 2021). Праверана 11 красавіка 2021.
12. ↑  В России выпустили три четверти миллиона «Шкод» (руск.).  motor1.com (9 красавіка 2021). Праверана 11 красавіка 2021.
13. ↑  Volkswagen и Skoda прекратили выпуск автомобилей в России(руск.), *autonews.ru* (3 сакавіка 2022). Праверана 8 мая 2023.
14. ↑  IIHF ICE HOCKEY WORLD CHAMPIONSHIP. History of the ŠKODA Sponsorship (англ.)(недаступная спасылка). *Škoda Auto* (21 мая 2017). Архівавана з першакрыніцы 22 студзеня 2021.
15. ↑  Автостатистика ГАИ: сколько у белорусов Geely, а сколько — Ferrari (руск.)(недаступная спасылка).  news.21.by (31 кастрычніка 2020). Архівавана з першакрыніцы 13 жніўня 2021. Праверана 13 жніўня 2021.
16. ↑  О временной приостановке продаж ŠKODA RAPID (руск.)(недаступная спасылка).  skoda-auto.by (10 сакавіка 2021). Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2021. Праверана 23 красавіка 2021.
17. ↑  Госстандарт объяснил, почему в Беларуси приостановлены продажи Skoda Rapid (руск.).  abw.by (11 сакавіка 2021). Праверана 4 лістапада 2021.
18. ↑  Официальные дилеры ŠKODA на территории Республики Беларусь временно приостанавливают продажу любых новых автомобилей ŠKODA (руск.).  skoda-auto.by (4 мая 2021). Праверана 4 лістапада 2021.
19. ↑  В Беларуси не будут продавать Skoda ещё полгода(руск.), *av.by* (4 лістапада 2021). Праверана 4 лістапада 2021.
20. ↑  Запрет на ввоз Skoda в Беларусь продлили. Но машины купить в салоне всё же можно(руск.), *av.by* (5 мая 2022). Праверана 17 мая 2022.
21. ↑  Запрет на ввоз и реализацию Skoda, Liqui Moly и Nivea в Беларуси продлен еще на полгода(руск.), *abw.by* (4 лістапада 2022). Праверана 4 лістапада 2022.
22. ↑  Беларусь прадоўжыла забарону на ўвоз у краіну прадукцыі Skoda Auto, Liqui Moly і Beiersdorf **(нявызн.)**, *БелТА* (4 мая 2023). Праверана 8 мая 2023.
23. ↑  Урад Беларусі прадоўжыў забарону на ўвоз і рэалізацыю некаторых тавараў **(нявызн.)**, *БелТА* (31 кастрычніка 2023). Праверана 31 кастрычніка 2023.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Skoda Auto Архівавана 12 лютага 2007. (англ.)
* Гісторыі марак (руск.)
* Сайт прадстаўніцтва ў Беларусі (руск.)

| Volkswagen Group |
| --- |
| 
* Audi
* Bentley
* Bugatti
* Lamborghini
* MAN
* Scania
* SEAT
* Škoda
* Volkswagen

 |

| ⛭Škoda Auto — брэнд Volkswagen Group |
| --- |
| Volkswagen Group | Audi  ·  Bentley  ·  Bugatti  ·  Lamborghini  ·  MAN  ·  Scania  ·  SEAT  ·  Škoda  ·  Volkswagen |
| Сучасны мадэльны шэраг Škoda | Citigo  ·  Fabia  ·  Rapid  ·  Scala  ·  Octavia  ·  Superb  ·  Enyaq iV  ·  Kamiq  ·  Karoq  ·  Kodiaq |
| Папярэднія мадэлі | Škoda Superb (1934–1942)  ·  105 / 120 / 125  ·  S100 / 110  ·  110R Coupé  ·  120S Rallye  ·  130 RS  ·  130 / 135 / 136  ·  440 / 445  ·  1100 GT  ·  Garde  ·  MB1000 / 1100  ·  Octavia (1959-1971)  ·  Rapid  ·  Favorit  ·  Felicia  ·  Roomster  ·  Praktik  ·  Yeti |
| Тралейбусы Škoda | ŠEAL 100  ·  Škoda 10Tr  ·  Škoda 12Tr  ·  Škoda 13Tr  ·  Škoda 14Tr  ·  Škoda 14TrE  ·  Škoda 14TrM  ·  Škoda 14TrR  ·  Škoda 14TrSF  ·  Škoda 15Tr  ·  Škoda 15TrM  ·  Škoda 15TrR  ·  Škoda 15TrSF  ·  Škoda 16Tr  ·  Škoda 17Tr  ·  Škoda 18Tr  ·  Škoda 19Tr  ·  Škoda 1Tr  ·  Škoda 20Tr  ·  Škoda 21Tr  ·  Škoda 22Tr  ·  Škoda 23Tr  ·  Škoda 24Tr Irisbus  ·  Škoda 25Tr Irisbus  ·  Škoda 26Tr  ·  Škoda 28Tr Solaris  ·  Škoda 2Tr  ·  Škoda 3Tr  ·  Škoda 4Tr  ·  Škoda 5Tr  ·  Škoda 6Tr  ·  Škoda 7Tr  ·  Škoda 8Tr  ·  Škoda 9Tr  ·  Škoda T 11  ·  Škoda Venezuela  ·  Škoda-Sanos S 115Tr  ·  Škoda-Sanos S 200Tr |
| Іншая тэхніка Škoda | Škoda M.28 (горная пушка)  ·  Škoda 14T (трамвай) |
| Глядзі таксама | Škoda Holding  ·  Škoda Works  ·  GreenLine  · Laurin & Klement (заснавальнік кампаніі) |
| Škoda Auto corporate website  ·  *A marque of the Volkswagen Group*  ·  Рухавікі Škoda Auto  ·  Škoda Auto India |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Weibo · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 98006691 · GND: 4381830-4, 6139462-2 · ISNI: 0000 0004 0403 251X · LCCN: n87845094 · NKC: kn20020409007, ph127770, ko2009542919 · VIAF: 292828003 |

 |