recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Іван Максімавіч Ястрабцоў** (руск.: Иван Максимович Ястребцов; 1797 — 5 студзеня 1869) — рускі філосаф і педагог.

Біяграфія
---------

Атрымаў духоўную адукацыю, але ад духоўнай кар'еры адмовіўся ў карысць медыцыны. У 1825 абараніў у Маскоўскім універсітэце доктарскую дысертацыю па фізіялогіі чалавека. Займаўся навукова-літаратурнай дзейнасцю. Служыў па ведамстве народнай асветы. Аўтар прац па гісторыі, геаграфіі, геалогіі.

Асобнае месца ў творчай спадчыне Ястребцова займаюць артыкулы і кнігі па педагогіцы і народнай адукацыі: «Аб разумовым выхаванні дзіцячага ўзросту» (1831), «Аб органах душы» (1832). Лічыў, што преподаваемые дзецям звесткі не павінны перавышаць меж іх разумення, а навучанне павінна спрыяць гарманічнаму разумоваму і фізічнаму развіццю дзіцяці.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Святая Русь: Энциклопедический словарь русской цивилизации / сост. О.А. Платонов. — М, 2000. — 1040 с. ISBN 5-901364-01-5
Экспансія еўрапейскіх дзяржаў у Індакітаі
**Сайгонскі дагавор**, таксама **В'етнама-франка-іспанскі дагавор 1862 года** — мірны дагавор, падпісаны 5 чэрвеня 1862 года ў Сайгоне. Завяршыў першы этап (1858-1862) ваеннага канфлікту паміж В'етнамам і Францыяй, якую таксама падтрымала Іспанія.

Змест
-----

Дагавор фактычна ўяўляў сабой першае кабальнае пагадненне, якое Францыя змагла навязаць кіруючай дынастыі В'етнама - Нгуен. Згодна з ім, Францыя анексавала тры паўднёвыя правінцыі Зядзінь, Дзіньтыонг, Б'енхоа, архіпелаг Кандаа, якія склалі французскую калонію Кахінхіна; атрымала кантрыбуцыі ў памеры 20 млн. франкаў, дамаглася права свабоднага гандлю ў партах Дананг, Балакая, Куанган на рацэ Меконг, а таксама істотна пашырыла доступ каталіцкіх місіянераў у краіну. Акрамя іншага, Анам саступіў Францыі свае правы на Камбоджу. Францыя тут жа пачала будаваць Сайгонскі порт. Такім чынам, Сайгонскі дагавор стварыў максімальна спрыяльныя ўмовы для далейшага закабалення краіны, бо новы віток франка-в'етнамскай вайны пачаўся ўжо ў 1867 годзе. Завяршыў яго другі Сайгонскі дагавор (1874) года. Ва ўмовах нявызначанасці вярхоўнай в'етнамскай ўлады, асноўным народным метадам барацьбы з французамі было партызанскі рух.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пяшко.

**Валянцін Валянцінавіч Пяшко** (нар. 13 красавіка 1983, Гродна, Гродзенская вобласць, БССР) — беларускі вучоны, кандыдат сельскагаспадарчых навук (2009), дацэнт (2015). Рэктар Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта (з 2023 года).

Біяграфія
---------

У 2000 годзе скончыў сярэднюю школу № 21 горада Гродна, у 2005 годзе — установу адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт» па спецыяльнасці «Заатэхнія». Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў заатэхнікам-селекцыянерам у РУСП «Эксперыментальная база „Натальеўск"» Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. У 2006 годзе скончыў магістратуру, а ў 2009 годзе аспірантуру Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта. З 2009 года працаваў у Гродзенскім дзяржаўным аграрным ўніверсітэце вядучым інжынерам навуковага аддзела, начальнікам навуковага аддзела, прарэктарам па навуковай рабоце з 2019 па 2021 год, першым прарэктарам з 2021 па 2023 год .

17 студзеня 2023 года прызначаны рэктарам Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Галіна навуковых інтарэсаў — развядзенне, селекцыя, генетыка сельскагаспадарчых жывёл. Па выніках навуковых даследаванняў апублікавана 115 навуковых і метадычных работ, у тым ліку 9 манаграфій, 89 навуковых артыкулаў, 9 рэкамендацый вытворчасці, 6 вучэбна-метадычных дапаможнікаў, атрымана 2 патэнты на вынаходства.

Зноскі
------

1. ↑  Коллективу Гродненского аграрного университета представили нового ректора
2. ↑  Лукашэнка ўзгадніў назначэнне рэктараў трох ВНУ

Спасылкі
--------

* Ректором Гродненского государственного аграрного университета назначен Пешко Валентин Валентинович

| ⛭Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Іван Качура (1951—1956)
* Пётр Арацкаў (1956—1959)
* Валянцін Цімашынін (1959—1965)
* Юрый Ягораў (1965—1990)
* Емяльян Вітун (1990—1995)
* Вітольд Песціс (1995—2023)
* Валянцін Пяшко (з 2023)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Утарушын.
**Іван Кірылавіч Утарушын** (8 кастрычніка 1921, с. Вязжыліна, Чыцінская вобласць, РСФСР — 8 жніўня 1978) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1951 годзе Маскоўскі тэкстыльны інстытут. Вучыўся ў Р. Пашкова, В. Пачымайлава, Б. Заказнова. Дыпломная праца — комплекс дэкаратыўных тканін бытавога прызначэння.

З 1952 года выкладаў у Львоўскім дзяржаўным інстытуце дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. ​Удзельнік мастацкіх выставак з 1952.

Выкладаў у 1962—1978 гадах у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Член БСМ з 1967 года.

Творчасць
---------

Дэкаратыўная тканіна
Працаваў у дэкаратыўна-прыкладным мастацтве (тэкстыльны малюнак), а таксама ў жывапісе.

Асноўныя творы: комплекс дэкаратыўных тканін бытавога прызначэння, узоры тканін для абіўкі мэблі «Лета», «Восеньскія лісты», «Палоскі», «Елачка», «Бяроз-ка», эскізы сукеначных набіўных тканін «Вясеннія ручаі», «Зімовая казка» і дэкаратыўных дываноў «Белая вежа» і «Лясная быль»; пейзажны цыкл «Закарпацце».

Зноскі
------

1. 1 2  Минский художник Вторушин Иван Кириллович

Літаратура
----------

* Утарушын Іван Кірылавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
**Царыца Саўская** (іўр.: מלכת שְׁבָא, *Малка́т Шва́*, перс.: ملكة سبأ, *Маліка́т Са́ба*), X стагоддзе да н. э. — легендарная кіраўніца Аравійскага царства Саба (Шэба), чый візіт у Іерусалім да ізраільскага цара Саламона апісаны ў Бібліі.

Імя гэтай кіраўніцы ў Бібліі не згадваецца. У больш позніх арабскіх тэкстах яна завецца *Балкіс* (Білкіс, еўрапеізір. — *Балкіда*), а ў эфіёпскіх легендах — *Македа*. У масавай англамоўнай культуры назва яе краіны, Шэба, часам памылкова прымаецца за асабістае імя.

Хоць гістарычнае існаванне царыцы не даказана, яе вобраз аказаў значны ўплыў на фальклор і літаратуру многіх народаў Еўропы, Паўночнай Афрыкі і Блізкага Усходу.
Канчатковыя секунды тэставання дзвюх мадэлей 12-павярховых будынкаў: левая мадэль з’яўляецца звычайным будынкам, правая мадэль знаходзіцца на рухомым фундаменце .
**Сейсматрываласць** ці **сейсмічная прыстасаванасць** — характарыстыка будынкаў і  збудаванняў, якая апісвае ступень іх устойлівасці да землятрусаў у межах дапушчальнай рызыкі. Яна з’яўляецца важным параметрам у сейсматрываласці будаўніцтве, раздзеле грамадзянскай будаўніцтва, якое спецыялізуецца ў галіне паводзінаў будынкаў і збудаванняў пад сейсмічным уздзеяннем.

Зноскі
------

1. ↑  Сейсмічная прыстасаванасць (англ.)
2. ↑  Valentin Shustov (2012), «Seismic fitness: on some features of earthquake engineering»,  Архівавана 29 лістапада 2014..
3. ↑  Valentin Shustov (2012), «Introduction to seismic fitness»,  Архівавана 29 лістапада 2014..
**Сейду Яхая** (англ.: Seidu Yahaya; нар. 31 снежня 1989, Акра) — ганскі футбаліст, паўабаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў прафесійную кар’еру ў ганскім клубе «Тэма Ют» у 2006 годзе. У сезоне 2008/09 на правах арэнды выступаў за грэчаскі клуб «Анагенісі» (Кардыца), дзе замацаваўся ў стартавым складзе, правёўшы 29 матчаў. Улетку 2009 года перайшоў у афінскі АЕК, гуляў за каманду ў Лізе Еўропы, аднак хутка страціў давер з боку трэнера Душана Баевіча, усяго правёўшы за клуб 5 матчаў у сезоне 2009/10.

У 2010 годзе перайшоў у «Макабі» з Хайфы, з якім у першым жа сезоне стаў чэмпіёнам краіны і дайшоў да фіналу Кубка Ізраіля. У чэрвені 2012 года падпісаў трохгадовы кантракт з румынскім клубам «Астра», з якім у сезоне 2013/14 стаў срэбраным прызёрам чэмпіянату і выйграў Кубак, а пазней удзельнічаў у групавым раўндзе Лігі Еўропы. У чэрвені 2015 года стаў іграком малдаўскага «Шэрыфа», з якім адразу стаў уладальнікам Суперкубка Малдовы, а пазней двухразовым чэмпіёнам краіны. Улетку 2017 года пакінуў ціраспальскі клуб.

У лістападзе 2017 года быў на праглядзе ў мінскім «Дынама» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. У складзе беларускай каманды стаў трывалым іграком стартавага складу.

У студзені 2019 года было абвешчана аб пераходзе Ятая ў клуб «Аль-Фейха» з Саудаўскай Аравіі. Аднак, паўабаронца паспеў згуляць на новую каманду ў трох мачтах, пасля чаго ў лютым услед за галоўным трэнерам Славалюбам Мусліным пакінуў клуб і неўзабаве вярнуўся ў мінскае «Дынама». Пачынаў сезон 2019 у стартавым складзе, у красавіку стаў звычайна заставацца на лаўцы запасных, з чэрвеня вярнуў месца ў аснове. У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У студзені 2020 года далучыўся да латвійскага клуба «Ліепая». Пакінуў «Ліепаю» па заканчэнні сезона 2020.

Дасягненні
----------

* Грэцыя 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Грэцыі: 2009/10
* Ізраіль 01Чэмпіён Чэмпіён Ізраіля: 2010/11
* Румынія 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Румыніі: 2013/14
* Румынія Уладальнік Кубка Румыніі: 2014
* Румынія Уладальнік Суперкубка Румыніі: 2014
* Малдова 01Чэмпіён Чэмпіён Малдовы (2): 2015/16, 2016/17
* Малдова Уладальнік Кубка Малдовы: 2017
* Малдова Уладальнік Суперкубка Малдовы: 2015
* Беларусь 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2018
* Беларусь У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2018
* Латвія Уладальнік Кубка Латвіі: 2020

Зноскі
------

1. ↑  Seidu Yahaya // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Ганец Сейду Яхая стал игроком минского "Динамо"
3. ↑  Саудовский клуб Аль-Фейха" объявил о подписании контракт с Яхая
4. ↑  Минское "Динамо" сообщило о возвращении Яхая
5. ↑  Галович, Яхая, Ятченко и еще три игрока покинули минское "Динамо"
6. ↑  Экс-хавбек минского "Динамо" Яхая перешел в латвийский клуб

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | BDFA · by.tribuna.com · FBref.com · FlashScore.com · FootballFacts.ru · Romanian Soccer · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
Цаўё паляўнічай стрэльбы, як правіла, выканана асобна ад прыклада
Суцэльнае ложа — прыклад з цаўём складаюць адно цэлае
Стральба з помпавай стрэльбы з рухомым цаўём
Цаўё аўтамата Калашнікава
**Цаўё** — пярэдняя частка ложы стрэльбы, якая закрывае ствол цалкам ці часткова. Можа быць выканана як элемент суцэльнага ложа ці як асобная дэталь. Вырабляецца з дрэва, пластмасы, радзей — з металу.

Пры стральбе са стрэльбаў, вінтовак і карабінаў цаўё служыць для зручнасці дзеянняў са зброяй і засцярогі рук стралка ад апёкаў пры судотыку з разагрэтым ствалом. У помпавых стрэльбах слізготнае цаўё з'яўляецца таксама органам перазарадкі.

Зноскі
------

1. ↑  Посудин А. «Теория правильной ложи»

Літаратура
----------

* Ожегов С. И. Словарь русского языка, изд. 18-е — М. «Русский язык», 1986, с.757
**«Паліты палівальшчык»** (фр.: L'Arroseur arrosé) — французскі кароткаметражны нямы фільм 1895 года. Адзін з першых фільмаў, знятых братамі Люм’ер, першая пастановачная кінакамедыя. Для прасоўвання фільма быў створаны першы ў гісторыі кінаплакат. «Паліты палівальшчык» меў вялікі поспех у публікі, быў зняты ў трох варыянтах і выклікаў цэлы шэраг перайманняў.

Сюжэт
-----

Карціна складаецца з аднаго кадра без інтэртытраў. Садоўнік палівае расліны з вадаправоднага шланга. Хлопчык незаўважна для садоўніка наступае на шланг, і вада перастае цячы. Садоўнік здзіўлена зазірае ў наканечнік, хлопчык вызваляе шланг, і вада пад ціскам ударае садоўніку ў твар. Ён губляе шланг, у лютасці азіраецца, бачыць хулігана, кідаецца за ім, даганяе і карае яго.

Ацэнкі
------

Кіназнаўцы неаднаразова падкрэслівалі, што гэты фільм вылучаецца сярод прадукцыі «родапачынальнікаў кінематографа» і мае асаблівае значэнне ў яго гісторыі. Гісторык кіно Ежы Цёпліц  (польск.) (бел. характарызуючы фільмы Люм’ераў як рэпартажныя, пісаў, што сярод іх быў і адзін інсцэніраваны — «Паліты палівальшчык», які з’яўляецца прадвеснікам усіх мастацкіх фільмаў: *«Нескладаная гісторыя пра хлопчыка, які наступіў на водаправодны шланг, стала тэмай першай мастацкай карціны са сцэнаром і акторамі (хоць і аматарамі)»*.

На думку гісторыка кіно Жоржа Садуля  (фр.) (бел. «Паліты палівальшчык» разам з фільмам «Прыбыццё цягніка на вакзал Ла-Сьёта» — самы папулярны фільм братоў Люм’ер, які, не валодаючы тэхнічнымі вартасцямі першага, дзякуючы наяўнасці сцэнара набыў вядомасць і значнасць: *«Поспех сюжэту ў фільме адкрыў дарогу кінамастацтву»*.

Зноскі
------

1. ↑   *Разлогаў К. Э.* Луна і Палівальшчык // Планета кіно. — М.: Эксмо, 2015. — С. 16—20. — 408 с. — ISBN 978-5-699-69079-4.
2. ↑  *Цёпліц Ежы*. Гісторыя кінамастацтва. — М. 1968. — Т. 1. 1895—1927. — С. 29. — 338 с.
3. ↑  *Садуль Жорж*. Гісторыя кінамастацтва. Ад яго зараджэння да нашых дзён. — М.: Иностранная литература, 1957. — С. 31. — 464 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database |
**Твары́чаўскі нацыянальны польскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мазырскага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Тварычаў.

Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Мазырскага раёна Мазырскай акругі БССР. З 5 кастрычніка 1926 года ў складзе Слабадскога раёна, з 4 жніўня 1927 года — у складзе Нараўлянскага раёна той жа акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Нараўлянскім раёне БССР. З 1930 года ў складзе Мазырскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі. 23 жніўня 1937 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Баброўскага і Бібікаўскага сельсаветаў.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**MycoBank** — праект, мэтай якога з'яўляецца рэгістрацыя і захоўванне звестак пра мікалагічныя наменклатуры грыбоў, а таксама звязаных з ёю даных, напрыклад, апісанняў і ілюстрацый новых таксонаў. Пры рэгістрацыі назвы новага таксона эксперты правяраюць яго адпаведнасць патрабаванням Міжнароднага кодэкса батанічнай наменклатуры каб пазбегнуць наменклатурных памылак, пры гэтым усе паданыя аўтарамі звесткі застаюцца канфідэнцыйнымі да моманту афіцыйнага апублікавання назвы.

Анлайнавая база даных MycoBank дазваляе таксама атрымаць інфармацыю аб усіх раней апублікаваных назвах таксонаў грыбоў рангам ад царства да віду і ніжэй.

Гл. таксама
-----------

* {{MycoBank}}

Літаратура
----------

* *Crous, P.W.; Gams, W.; Stalpers, J.A.; Robert, V.; Stegehuis, G.* MycoBank: an online initiative to launch mycology into the 21st century(англ.) // *Studies in Mycology* : часопіс. — 2004. — Т. 50. — С. 19—22. — ISSN 0166-0616. Архівавана з першакрыніцы 21 ліпеня 2013.

Спасылкі
--------

* Архівавана 3 снежня 2010.

| Электронныя біялагічныя рэсурсы |
| --- |
| 
* *Angiosperm Phylogeny Website* (*APWeb*)
* *Germplasm Resources Information Network* (*GRIN*)
* *International Plant Names Index* (*IPNI*)
* *MycoBank*
* *The Plant List*
* Віківіды
* Нацыянальны цэнтр біятэхналагічнай інфармацыі ЗША (*NCBI*)
* Аб’яднаная таксанамічная інфармацыйная служба (*ITIS*)
* Энцыклапедыя жыцця (*EOL*)

 |
**NASAMS**, **Нарвежскі ўдасканалены зенітна-ракетны комплекс**, таксама вядомая як **Нацыянальная ўдасканаленая зенітна-ракетная сістэма** (англ.: Norwegian (or National) Advanced Surface-to-Air Missile System) — мабільны нарвежскі зенітны ракетны комплекс, прызначаны для барацьбы з манеўруючымі аэрадынамічнымі цэлямі на малых і сярэдніх вышынях. Сістэма абараняе ад беспілотных лятальных апаратаў (БПЛА), верталётаў, крылатых ракет, беспілотных баявых лятальных апаратаў (БПЛА) і пілатуемых самалётаў з нерухомым крылом.

Комплекс распрацаваны нарвежскай фірмай Kongsberg Defence & Aerospace сумесна з амерыканскай фірмай Raytheon і прызначаны для замены комплексаў Improved Hawk узброеных сіл Нарвегіі.

NASAMS стала першым ужываннем ракеты AIM-120 AMRAAM (удасканаленая ракета класа паветра-паветра сярэдняй далёкасці) наземнага базавання. NASAMS 2 — гэта абноўленая версія сістэмы, здольная выкарыстоўваць Link 16, якая выкарыстоўваецца з 2007 года. Па стане на 2022 год, NASAMS 3 з'яўляецца апошняй мадыфікацыяй, прынятай на ўзбраенне ў 2019 годзе. Яна дадае магчымасць запускаць ракеты малой далёкасці AIM-9 Sidewinder і IRIS-T SLS і ракеты павялічанай далёкасці AIM-120 AMRAAM-ER, а таксама прадстаўляе мабільныя пераносныя пускавыя ўстаноўкі. NASAMS даказала сумяшчальнасць з сістэмамі большай далёкасці, такімі як Patriot.
**Старое і новае**, або **Старое і маладое**  — карціна беларускага мастака Гаўрылы Віера, напісаная ў 1927 годзе.

Апісанне
--------

На карціне адлюстраваны новыя з'явы ў жыцці беларускай вёскі, працэсы, якія адбываліся ў свядомасці людзей савецкай вёскі, духоўны канфлікт селяніна 1920-х гадоў напярэдадні сацыялістычных пераўтварэнняў. Бачна супрацьпастаўленне двух укладаў духоўнага жыцця сялянства — кансерватыўнае мінулае і народжаную савецкай рэчаіснасцю сучаснасць.

У нізкай хаце за сталом перад бажніцай за раскрытай Бібліяй сядзіць у глыбокім роздуме прыстойны селянін. У такі змрочны стан яго прывялі рэвалюцыйныя песні, якія спявае за акном вясёлая моладзь. Не царква, а маніфестацыя, не малітвы, а задорныя песні завалодалі сялянскай моладдзю і ляглі цяжарам на душу багамольнага старога. Пажылая гаспадыня, што стаіць побач, глядзіць асуджальным позіркам, не падзяляючы яго нецярпімасці да новага жыцця.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
2. 1 2 3 4  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 4: 1917-1941 гг. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, В. Ф. Шматаў] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1990. — 352 с. : іл. ISBN 5-343-00157-2

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 4: 1917-1941 гг. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, В. Ф. Шматаў] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1990. — 352 с. : іл. ISBN 5-343-00157-2
**Творны склон**, званы таксама **інструментатыў**, **інструменталіс** (лац. casus instrumentalis), (не зусім дакладна) аблатыў — склон, якім у шэрагу моў пазначаецца прылада, інструмент, якім агенс ўздзейнічае на іншыя аб'екты або робіць пэўнае дзеянне. Часам творны склон можа выказваць ролю агенса ў пасіўных канструкцыях. Слова ў творным склоне адказвае на пытанне кім/чым?

**Склоны беларускай мовы**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Беларуская назва | Лацінская назва | Характарызавалае пытанне |
| Назоўны | Намінатыў | Хто? Што? |
| Родны | Генітыў | Каго? Чаго? |
| Давальны | Датыў | Каму? Чаму? |
| Вінавальны | Акузатыў | Каго? Што? |
| Творны | Інструментатыў, (не зусім дакладна) аблатыў | Кім? Чым? |
| Месны | Прэпазітыў, (не зусім дакладна) лакатыў | Пра каго? Пра што? |
**Тврдо́шын** (славацк.: Tvrdošín, венг.: Turdossin) — горад у паўночнай Славакіі ля падножжа Ораўскай Магуры. Насельніцтва каля 9 тыс. чалавек.

Гісторыя
--------

Ваколіцы Тврдошына былі заселеныя людзьмі яшчэ ў антычнасці. У мястэчку былі знойдзеныя рэшткі шматлікіх славянскіх паселішчаў IX ст. Ужо ў тых часах па рацэ Орава быў усталяваны гандлёвы шлях з Венгрыі ў Польшчу. Імаверна, што ўжо Андраш II на месцы сучаснага горада заснаваў нешта накшталт венгерскай мытні. З 1111 года даходзяць згадкі пра вёскі Тоарсін і Доардзі, а ў 1183 — пра вёску Тура, якая, верагодна, і з’яўлялася Тврдошынам. У XII ст. Тврдошын меў 100—200 пасяленцаў. Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 1265 годам. Пазней Тврдошын уваходзіў у навакольную тэрыторыю Ораўскага замка. Прывілеем ад 15 ліпеня 1369 года кароль Людовік I Анжуйскі надаў гораду магдэбургскае права. Мястэчка стала цэнтрам рамёстваў, дзе вырабляліся палотны, гаршкі і скураныя вырабы. Палітычныя ўзрушэнні XVI ст. спрычынілі гарадскую мытню да ўпадку. У XVII ст. мястэчка прыйшло ў заняпад у выніку турэцкіх войнаў і антыгабсбургскіх паўстанняў. У XVIII ст. мястэчка было адноўлена і ў 1777 годзе стала нават адміністрацыйным цэнтрам. У 1910 годзе насельніцтва Тврдошына складала 1 600 чалавек, з якіх 1 300 былі славакамі, 200 — венграмі і 100 чалавек — немцамі. У XX ст. Тврдошын стаў найважнейшым цэнтрам рэгіёна Ораўскай Магуры. У 1965 горад вярнуў сабе гарадскія правы, скасаваныя ў 1922 годзе. Цяпер у Тврдошыне працуе малочны, мясны і некаторыя іншыя аб’екты харчовай прамысловасці.

Выбітныя мясціны
----------------

 Драўляны гатычны касцёл у Тврдошыне
### Драўляны касцёл Усіх Святых

Найстарэйшым гарадскім збудаваннем з’яўляецца драўляны гатычны касцёл другой паловы XV ст. з барочным алтаром XVIII ст. які ў 2008 годзе разам з іншымі драўлянымі цэрквамі славацкіх Карпатаў быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

### Галерэя Марыі Медзьвецкай

У Твердоўшчыне размяшчаецца галерэя Марыі Медзьвецкай — карцінная выстаўка мясцовага мастака са знатнай сям’і.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тврдошын

| ⛭Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Славакіі |
| --- |
| Культурная спадчына | Гістарычны цэнтр **Банскай Шцьяўніцы** і прамысловыя помнікі ў яго ваколіцах ·  Левача, Спішскі замак і звязаныя культурныя помнікі (Левача ·  Спішскі замак ·  Спішская капітула і сабор Св. Марціна ·  Спішске-Подграддзе ·  Дрэвэнік ·  Жэгра) ·  **Влколінец** ·  Гістарычны цэнтр **Бардзеёва** ·  Драўляныя цэрквы славацкіх Карпатаў (Гервартаў ·  Тврдошын ·  Кежмарак ·  Лешціны ·  Гронсек ·  Бодружал ·  Ладамірава ·  Руска Бістра) |  |
| Прыроднаяспадчына | Пячоры Агтэлекскага і Славацкага карстаў1 (Доміца ·  Гомбасецкая пячора ·  Ясаўская пячора ·  Краснагорская пячора ·  Охцінская араганітавая пячора ·  Добшынская лядовая пячора) Некранутыя букавыя лясы Карпатаў2 (Гавешава ·  Стужыца ·  Рожак ·  Вігарлат) |
| 1 з Венгрыяй  2 з Украінай і Германіяй |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: no2006071617 · NKC: ge131158 · VIAF: 155140492 |
Для тэрміна «Atlantic» гл. таксама іншыя значэнні.

**Atlantic Records** (**Atlantic Recording Corporation** — «Атлантычная гуказапісная карпарацыя») — амерыканскі лэйбл гуказапісу, належыць кампаніі Warner Music Group. Заснаваны ў 1947 годзе Ахметам Эртэгюнам і Хербам Абрамсанам.

Першапачаткова лэйбл быў арыентаваны на джаз і рытм-энд-блюз. Напачатку 1950-х да Ахмета далучыліся Джэры Уэкслер, а затым Несухі Эртэгюн. У 1950-х гадах з-за шалёнай папулярнасці Рут Браўн, якая запісвала там, кампанія атрымала мянушку *«Дом, які пабудавала Рут»*. З 1955 года Несухі ўзначальваў джазавае падраздзяленне, і на яго рахунку важныя кантракты з Чарлзам Мінгусам і Джонам Колтрэйнам. Пазней гэты пост заняў Джоэл Дорн. Хоць кампанія пачынала як незалежны рэкорд-лэйбл, яна стала адным з асноўных ігракоў на музычным рынку ў 1960-х з такімі мэйнстрымавымі партнёрамі, як Соні і Шэр. Сярод асноўных канкурэнтаў былі Columbia Records і RCA Records.

Музыканты і калектывы лэйбла
----------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * AC/DC
* Bad Religion
* Billy Talent
* Cream
* Marina And The Diamonds
* Б'ёрк
* Рэй Чарлз
* Рут Браўн
* Філ Колінз
* Джон Колтрэйн
* Dream Theater
 | * Emerson, Lake & Palmer
* Арэта Франклін
* Genesis
* King Crimson
* Led Zeppelin
* Lupe Fiasco
* The Velvet Underground
* Yes
* Fountains Of Wayne
* P.O.D.
 | * Шэр
* Death Cab for Cutie
* The Manhattan Transfer
* Foreigner
* Pendulum
* Rush
* Skid Row
* Тоні Брэкстан
* Skillet
* T.I.
* Sean Paul
* Simple Plan
* Shinedown
* Wiz Khalifa
 |

Гл. таксама
-----------

* Катэгорыя:Альбомы Atlantic Records
* Спіс лэйблаў гуказапісу

Зноскі
------

1. ↑  The Greatest Record Man Of All Time by Robert Greenfield — Rolling Stone issue 1018, January 25, 2007M
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Петэрсан.

**Фрэдрык Петэрсан** (шведск.: Fredrik Pettersson; 10 чэрвеня 1987 г. Гётэбарг, Швецыя) — шведскі хакеіст, правы нападнік. У цяперашні час з'яўляецца гульцом украінскага клуба «Данбас», які выступае ў КХЛ.

Кар'ера
-------

Фрэдрык Петэрсан пачаў сваю кар'еру хакеіста ў сваім родным горадзе ў юніёрскім клубе «ХК Фрэлунда». Разам з імі Петэрсан выйграў чэмпіянат у 2003, 2004 і 2005 гадах. На драфце НХЛ 2005 года быў абраны ў 5 раўндзе пад агульным 157-м нумарам клубам «Эдмантан Ойлерз». З 2005 па 2007 гады гуляў у Заходняй хакейнай лізе (WHL) за канадскі клуб «Калгары Хітмен».

15 чэрвеня 2010 года ў якасці вольнага агента падпісаў кантракт з клубам «Чыкага Вулвз», якая выступае ў АХЛ. У ліпені 2011 года Петэрсан вярнуўся назад у Фрелунду, дзе ён да 2012 года.

З 2012 года выступае за клуб КХЛ «Данбас» з Данецка.

Міжнародная
-----------

Фрэдрык Петэрсан выступаў за маладзёжную зборную Швецыі на чэмпіянаце свету 2005 года, дзе Швецыя заняла трэцяе месца. Таксама прымаў удзел на моладзевых чэмпіянатах свету 2006 і 2007 гадах. На дарослым узроўні, ён дэбютаваў на чэмпіянаце свету 2010 года ў Германіі, дзе ён заваяваў бронзавы медаль са Швецыяй.

Зноскі
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  Eurohockey.com Праверана 25 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q108208521'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Eurohockey.com · hockeyDB · Olympedia · КХЛ · Алімпійскі камітэт Швецыі |
«**Уільямс**» (англ.: Williams, поўная назва **Williams Martini Racing**)(FWB: **WGF1**) — брытанская каманда «Формулы-1». Дзевяціразовы ўладальнік Кубка канструктараў «Формулы-1». Каманда была заснавана Фрэнкам Уільямсам і Патрыкам Хэдам у 1977 годзе, пасля двух папярэдніх праектаў Уільямса — Frank Williams Racing Cars і Walter Wolf Racing, якія скончыліся няўдала.

На Гран-пры Вялікабрытаніі 1997 года Жак Вільнёў здабыў сотую перамогу ў складзе каманды Williams. Тым самым каманда стала трэцяй камандай у гісторыі (пасля італьянскай Ferrari і англійскай McLaren), якая атрымала сто перамог у Гран-пры.

Усе шасі каманды ўтрымваюць прыстаўку FW — ініцыялы заснавальніка каманды Фрэнка Уільямса (англ.: Frank Williams).

Зноскі
------

1. ↑  Formula 1™ - The Official F1™ Website
2. ↑  Williams в цифрах | Формула 1 новости | Motorsport.com
3. ↑
Падзеі
------

### Дарослыя

#### Мужчынскі адзіночны разрад

Асноўны артыкул: **Уімблданскі турнір 2013 у мужчынскім адзіночным разрадзе**
#### Жаночы адзіночны разрад

Асноўны артыкул: **Уімблданскі турнір 2013 у жаночым адзіночным разрадзе**
#### Мужчынскі парны разрад

Асноўны артыкул: **Уімблданскі турнір 2013 у мужчынскім парным разрадзе**
#### Жаночы парны разрад

Асноўны артыкул: **Уімблданскі турнір 2013 у жаночым парным разрадзе**
#### Змешаны парны разрад

Асноўны артыкул: **Уімблданскі турнір 2013 у змешаным парным разрадзе**
### Юнакі

#### Boys' Singles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Boys' Singles**
#### Girls' Singles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Girls' Singles**
#### Boys' Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Boys' Doubles**
#### Girls' Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Girls' Doubles**
### Invitation

#### Gentlemen's Invitation Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Gentlemen's Invitation Doubles**
#### Ladies' Invitation Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Ladies' Invitation Doubles**
#### Senior Gentlemen's Invitation Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Senior Gentlemen's Invitation Doubles**
### Wheelchair

#### Wheelchair Gentlemen's Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Wheelchair Men's Doubles**
#### Wheelchair Ladies' Doubles

Асноўны артыкул: **2013 Wimbledon Championships – Wheelchair Women's Doubles**

| Уімблданскі турнір |
| --- |
| 
* 0000000000000000000000000000000000000000000
* 1968
* 1969

* 1970
* 1971
* 1972
* 1973
* 1974
* 1975
* 1976
* 1977
* 1978
* 1979

* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989

* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999

* 1990
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009

* 2010
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018
* 2019

* ~~2020~~
* 2021
* 0000000000000000000000000000000000000000000

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам ван дэн Бергэ.

**Фрыц ван дэн Бергэ** (нідэрл.: Frits van den Berghe; 3 красавіка 1883, Гент — 23 верасня 1939, там жа) — бельгійскі мастак, які пісаў свае працы пераважна ў імпрэсіянісцкім і экспрэсіянісцкім стылях.

Жыццё і творчасць
-----------------

Яго бацька быў бібліятэкарам у Генцкім універсітэце. Фрыц ван дэн Бергэ вывучаў жывапіс у Мастацкай акадэміі роднага горада. Пасля яе заканчэння ў 1904 годзе ён прыязджае ў невялікае фламандскае мястэчка Сінт-Мартэнс-Латэм, дзе ўтварылася калонія жывапісцаў і склалася свая, мастацкая Латэмская школа. У ранні перыяд сваёй творчасці Ф. ван дэн Бергэ ствараў творы ў імпрэсіянісцкай манеры. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны ён, як і многія іншыя мастакі з Сінт-Мартэнс-Латэма, перасяляецца ў Нідэрланды. Пад уплывам свайго старэйшага сябра Густава дэ Смета ван дэн Бергэ пачаў маляваць экспрэсіянісцкія карціны. У гэты творчы перыяд (пачынаючы з 1916 года) мастак піша змрочныя, песімістычныя палотны.

У 1922 годзе, пасля вяртання ў Брусель, мастак для сваіх карцін выбірае больш светлыя фарбы, іх настрой робіцца больш вясёлым і радасным. Асноўнай тэмай яго творчасці ў гэты перыяд становіцца аголенае жаночае цела. У 1925 годзе ван дэн Бергэ пераязджае ў Гент, дзе падпадае пад мастацкі ўплыў сюррэалізму. Яго працы ў канцы жыцця напісаны ў фантастычных і трагічных танах.

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Frits Van Den Berghe // Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q51343652'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2714676'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
4. ↑  Mu.ZEE - Kunstmuseum aan Zee — 2008. Праверана 18 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1928672'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзяменцьева.

**Лізавета Рыгораўна Дзяменцьева (Кіслава)** (15 лістапада 1928, в. Васільева, Палеская вобласць, БССР — 27 ліпеня 2022, Санкт-Пецярбург) — савецкая спартсменка (веславанне на байдарках), алімпійская чэмпіёнка 1956 года, чэмпіёнка свету. Заслужаны майстар спорту СССР (1957).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 15 лістапада 1928 года ў вёсцы Васільева Палескай вобласці.

У 1943 годзе пераехала ў Кастраму з Ржэва. Пасля пераезду пачала сур’ёзна займацца лыжным спортам і народным веславаннем, затым працягнула заняткі веславаннем у Ленінградзе. У 1952 годзе яна засяродзілася на выступах на байдарках. Трэнер — Н. В. Смірнова.

У 1959 годзе скончыла Інстытут фізкультуры імя Лесгафта, працавала трэнерам; з 1968 года да выхаду на пенсію выкладала ў Ленінградскім індустрыяльным тэхнікуме будаўнічых матэрыялаў і дэталяў.

Памерла 27 ліпеня 2022 года ў Санкт-Пецярбургу.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
**Травесція**, *травесці* — камічны жанр, кшталт бурлеску, заснаваны на зніжэнні высокіх хрэстаматыйных узораў класічнай паэзіі, міфалагічных або біблейскіх сюжэтаў. Узнікла ў новы час як рэакцыя на класіцызм з яго культам антычнасці і пагардай да народнай культуры. Характэрныя рысы травесці: агрубленне класічнага сюжэта, напаўненне яго бытавымі рэаліямі свайго часу, выкарыстанне самых нізкіх моўных пластоў, у тым ліку дыялектаў.

Асабліва часта травесціравалася «Энеіда» Вергілія: у Францыі — П.Скарон (XVII ст.), у Аўстрыі — А.Блумаўэр (XVIII ст.), у Расіі — М.Осіпаў (канец XVIII ст.), на Украіне — І.Катлярэўскі (канец XVIII — пачатак XIX стст.); у Расіі мела таксама поспех травесційная паэма В.Майкава «Елісей, або Раздражнёны Вакх» (XVIII ст.).

У беларускай літаратуры прыёмам зніжэння карысталіся аўтары сатырычных твораў XVII—XVIII стст. («Прамова Мялешкі», «Казанне руске», «Уваскрэсенне Хрыстова» і інш.). Лінію травесційных «Энеід» працягвае «Энеіда навыварат». Рысы травесці мае таксама паэма «Тарас на Парнасе».

Гл. таксама
-----------

* Іраікамічная паэма

Літаратура
----------

* Кісялёў, Г. Загадка беларускай «Энеіды». — Мн. 1971.
* Лазарук, М. Станаўленне беларускай паэмы. — Мн. 1968.
**Анн-Луі Жырадэ-Трыязон** (фр. Anne-Louis Girodet de Roucy-Trioson; 29 студзеня 1767, Мантаржы, Францыя — 9 снежня 1824, Парыж) — французскі гістарычны жывапісец, партрэтыст, малявальшчык літаграфій і пісьменнік.

Біяграфія
---------

Вучань Жака-Луі Давіда. Спачатку захапляўся грэчаскай міфалогіяй, але ад класіцызму, які панаваў у той час у французскім мастацтве, перайшоў да пошуку новых форм і стаў папярэднікам новага напрамку — рамантызму.

Атрымаўшы ў 1789 годзе вялікую Рымскую прэмію за карціну «Сыны Якава пазнаюць свайго брата Іосіфа», ён правёў пяць гадоў у Рыме, адкуль даслаў у Парыж «Эндыміён» (Луўр) — твор некалькі саладжавы і манерны, але, нягледзячы на ​​гэта, сустрэты, як нейкая навінка, ухвалёная публікай і мастацкай крытыкай.

Наватарства Жырадэ-Трыязона яшчэ ясней выявіліся ў іншай, таксама рымскай, працы: «Гіпакрат адмаўляецца ад падарункаў Артаксэркса» (1792). З нешматлікіх карцін Жырадэ-Трыязона заслугоўваюць увагі: «Даная і Аўрора, якая падае ёй люстэрка», «Цені французскіх генералаў, якія сустракаюцца ў Елісейскіх палях Асіянам» (1801); «Пахаванне Аталы» (на сюжэт з аповесці Шатабрыяна, 1808; Луўр), «Напалеон I прымае ключы горада Вены» (1808, Версаль), знакамітая «Сцэна падчас Сусветнага патопу» (1810, Луўр) і «Пігмаліён і Галатэя» (1819).

Пасля 1810 года з-пад пэндзля Жырадэ-Трыязона выйшла вельмі мала карцін — ён займаўся пераважна маляваннем ілюстрацый да твораў Анакрэона, Сафо, Вергілія, Расіна і іншых паэтаў і драматургаў. Спрабуючы свае сілы на літаратурнай ніве, ён сачыніў паэму пра жывапіс, напісаў некалькі разваг пра гэтую галіну мастацтва і практыкаваўся ў перакладах старажытнагрэчаскіх паэтаў і ў перайманнях ім.

Анн-Луі Жырадэ-Трыязон памёр 9 снежня 1824 года ў горадзе Парыжы і быў пахаваны на могілках Пер-Лашэз.

Сярод найбольш вядомых вучняў — П’ер-Луі Дэлаваль і Эцьен Ашыль Рэвейль.

Зноскі
------

1. ↑  Léonore database — ministère de la Culture.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
2. 1 2  Anne Louis Girodet-Trioson<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. 1 2 3 4 5 6
4. 1 2
5. ↑  Anne Louis Girodet de Roucy Trioson — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
6. ↑  *Moiroux J.* Le cimetière du Père-Lachaise — Paris: 1908. — P. 176.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13413655'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13413705'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a>
7. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
8. ↑
9. 1 2
10. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лапцеў.
**Харытон Пракопавіч Лапцеў** (руск.: Харито́н Проко́фьевич Ла́птев, 1700 — 1763) — расійскі даследчык Арктыкі. Капітан 1-га рангу. Стрыечны брат Дз. Я.Лапцева.

На флоце з 1718 года. У 1739-42 гадах кіраваў адным з паўночных атрадаў Другой Камчацкай экспедыцыі, правёў пры ўдзеле С. І. Чэлюскіна, Н.Чэкіна і Г.Мядзведзева апісанне паўвострава Таймыр паміж вусцямі рэк Хатанга і Пясіна, адкрыў і апісаў некаторыя бліжэйшыя астравы. Па заканчэнні экспедыцыі служыў на Балтыйскім флоце. Імем Лапцева названы: марскі бераг на паўвостраве Таймыр, мыс на паўвостраве Чэлюскін і інш.; у гонар Х. П. і Дз. Я.Лапцевых названа мора Лапцевых.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).



1. ↑  Hariton Prokof'evič Láptev // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
Герб Аргенціны **Герб Рэспублікі Аргенціна** (ісп.: Escudo de la República Argentina) — афіцыйна прыняты ў 1944 годзе і заснаваны на знаках, якія прысутнічаюць у гісторыі Аргенціны з пачатку XIX стагоддзя.

Апісанне
--------

На авальным бела-блакітным геральдычным шчыце (колеры аргенцінскага сцяга) намаляваны поціск рукі на фоне фрыгійскага каўпака, што сімвалізуе нацыянальны дэвіз Аргенціны: «Саюз і свабода» (ісп.: En unión y libertad). Узыходзячае над шчытом сонца — сімвал, які ілюструе словы з дзяржаўнага гімна: «Узыходзіць над абліччам зямлі новая і слаўная нацыя» (ісп.: Se levanta a la faz de la tierra una nueva y gloriosa nación). Шчыт апраўлены галінкамі лаўра, змацаваных бела-блакітнай стужкай.

| ⛭Аргенціна паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Аргенціна»**
 |
**Тарноўская воласць** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Лідскага павета Расійскай імперыі.

Утворана ў 1861 г. пасля скасавання прыгону, з прыгонных зямель Тарноўшчыны, Радзівонішак, Малога Ольжава, Вялікага Ольжава, Кульбакаў і Дзітвы Шамятоўскай з сядзібай у маёнтку Тарноўшчына. У склад Тарноўскай воласці спачатку ўваходзілі вёскі Парачаны, Масявічы, Хадзюкі, Гарняты, Рэпнікі, Бабоўцы, Палубнікі, Далекія, Дудары, Раклёўцы, Банцавічы, Ольжава, Кульбакі, Монькаўцы, Цвербуты і Більтаўцы, разам вёсак 16, душ 848. У 1866 г. да Тарноўскай воласці далучылі са скасаванай Голдаўскай воласці вёску Дзітрыкі, а з Лідскай воласці дадалі вёскі Мохавічы, Янаўляны, Дубчаны і Цыбары, прычым Тарноўская воласць была падзелена на тры вясковыя грамады — Тарноўскую, Ольжаўскую і Радзівонішкаўскую. Пасля гэтага Тарноўская воласць налічвала 20 вёсак, сялянскіх душ паводле рэвізіі 1857 г. — 1166.

У 1906 г. у Тарноўскай воласці налічвалася 20 вёсак, сялянскіх гаспадарак — 680, мужчын — 3 501, жанчын — 2 406, разам — 4 907; рольнай зямлі — 5 227 дзесяцін: коней — 652, кароў — 1 632 і іншага быдла — 2 050 штук. Кожная вясковая грамада мела ўласныя запасы збожжа.

У міжваеннай Польшчы Тарноўскай гміне была прысвоена назва Белагрудская.

Зноскі
------

1. ↑  Міхал Шымялевіч. Збор твораў. С. 41. 45
**Герб горада Бабруйска** ўяўляе сабой выяву на срэбным полі французскага шчыта вертыкальнай карабельнай шчоглы з двума складзенымі накрыж дрэвамі натуральнага колеру. Сімволіка герба шчыльна звязана з будаўніцтвам у XVIII стагоддзі флоту на Чорным і Балтыйскім морах, для чаго патрабавалася шмат шчоглавага лесу. Герб быў прыняты 22 студзеня 1796 года і напачатку змяшчаў у верхняй частцы выяву двухгаловага арла Расійскае імперыі. Сучасны герб зацверджаны разам са сцягам горада 3 студзеня 2005 года.

| ⛭Гербы адзінак Магілёўскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Асіповічы
* Бабруйск
* Быхаў
* Бялынічы
* Горкі
* Касцюковічы
* Кіраўск
* Клімавічы
* Клічаў
* Круглае
* Крычаў
* Магілёў
* Мсціслаў
* Слаўгарад
* Чавусы
* Чэрыкаў
* Шклоў

 |
| ПГТ | 
* Глуск
* Дрыбін
* Краснаполле
* Хоцімск

 |
| Раёны | 
* Асіповіцкі
* Бабруйскі
* Быхаўскі
* Бялыніцкі
* Глускі
* Горацкі
* Дрыбінскі
* Касцюковіцкі
* Кіраўскі
* Клімавіцкі
* Клічаўскі
* Краснапольскі
* Круглянскі
* Крычаўскі
* Круглянскі
* Магілёўскі
* Мсціслаўскі
* Слаўгарадскі
* Хоцімскі
* Чавускі
* Чэрыкаўскі
* Шклоўскі

 |
**Герб Іспаніі** — вядомы на працягу ўсёй гісторыі краіны. На ім прадстаўленыя ўсе каралеўствы, якія аб'ядналіся ў сучаснай Іспаніі: Кастылія прадстаўленая замкам; Леон, Астурыя і Галісія — львом; Арагон, Каталонія і Балеарскія астравы — чатырма чырвонымі палосамі на залатым фоне; Навара — у выглядзе ланцугоў; Андалусія намаляваная ў выглядзе граната, бо ў Іспаніі ён расце ў асноўным толькі на землях Гранады — апошняй мусульманскай дзяржавы, захопленай хрысціянскімі каралямі падчас Рэканкісты; гербавая лілія ўяўляе караля і яго сям'ю, а карона, вянчаючая герб, — знак таго, што Іспанія — каралеўства; калоны сімвалізуюць Гераклавы Слупы, так раней звалі Гібралтар, які ў свой час лічыўся краям свету. Цікава адзначыць, што ўсім вядомы знак долара — гэта тыя самыя Гераклавы Слупы, абвітыя стужкай.

Дэвіз «Plvs Vltra» — лац.: далей мяжы (Да адкрыцця Амерыкі Калумбам: Non Plvs Vltra — лац.: далей няма куды, таму што Гераклавы слупы лічыліся канцом свету).

| ⛭Краіны Еўропы: Гербы |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |
**Тарніца** — найвышэйшы горны пік польскіх Бяшчадаў, які знаходзіцца на канцы хрыбта паланінаў, у групе так званага «гнязда» Тарніцы і Галіччы. Належыць да Кароны польскіх гор. Пік Тарніцы узносіцца на 500 м над далінай Валасаткі і мае асаблівы сілуэт. Ад суседняга масіва Крэменя хрыбет аддзелены глыбокім Гапроўскім перавалам, а з Шырокім верхам злучаецца востра вырэзаным перавалам, вышынёй 1275 м над узроўнем мора, ад якога паходзіць назва гары (на румынскай мове слова «tarniţa» значыць «сядло», «перавал»). Вузкі, востры, крыху падоўжаны хрыбет гары, з двума выразнымі пікамі (1346 і 1339 м), поўны валуноў і натуральных заглубенняў, а таксама парэшткаў ваенных акопаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тарніца
**Манселькя** (фінск.: Maanselkä) — група ўзвышшаў і нізкагор’яў. Града цягнецца на 750 км цераз поўнач Фінляндыі, ад граніцы з Нарвегіяй на паўднёвы ўсход, у межы Расіі. Абсалютная вышыня дасягае 718 м (гара Сокусты).

Манселькя адпавядае тэктанічнаму валу Балтыйскага шчыта і ўтварае вадападзел паміж Балтыйскім, Белым і Баранцавым морамі. Вяршыні часцей за ўсё маюць купалападобную форму, узвышаныя ўчасткі падвяргаліся ледавіковай экзарацыі, для іх характэрны адшліфаваныя паверхні, акругленыя ўзгоркі, паглыбленыя ледавіком даліны. Шмат азёр, парожыстых рэчак. Распаўсюджаны забалочаныя таежныя лясы, на ўзвышаных участках тундравая расліннасць.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
Свецкае імя не вядома, у інацтве **Харыціна** (магчыма 1221 — 5 кастрычніка 1287, Ноўгарад) — князёўна літоўская, святая праваслаўнай царквы ў ліку прыпабодных. Памяць 5 кастрычніка.

Паходзіла з роду літоўскіх князёў, сваякоў Міндоўга, які вымушаны былі збегчы з Літвы, на думку Аляксея Мельнікава, у Полацк. У 12-гадовым узросце мусіла выйсці замуж за наўгародскага княжыча Фёдара Яраславіч, але жаніх памёр у дзень вяселля (10.6.1233). Паводле падання, бацька жаніха вярнуў нявесце пасаг і адправіў да дому, але яна замест гэтага прыняла пострыг у наўгародскім Петрапаўлаўскім манастыры на Сінічай гары. На думку Мельнікава, манастыр збудаваны полацкімі майстрамі ў XII ст. і магчыма быў полацкім падвор’ем у Ноўгарадзе. Пазней была абрана настаяцельніцай, потым ігуменняй манастыра.

Шанаванне Харыціны ў манастыры пачалося адразу па яе смерці, пазней было выяўлена і нятленне рэшткаў.

Зноскі
------

1. ↑  Харитина, преподобная // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1903. — Т. XXXVII. — С. 76.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892985'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24499530'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a>
2. 1 2  Мельнікаў, 2005, с. 115.
3. ↑  Мельнікаў, 2005, c. 114.

Літаратура
----------

* *Мельнікаў А. А.* З неапублікаванай спадчыны: Манаграфіі, артыкулы, вершы, матэрыялы навуковай канферэнцыі, успаміны сучаснікаў / Аляксей Мельнікаў. — Мн.: Выд-ва «Чатыры чвэрці», 2005. — 592 с.: іл. ISBN 985-6734-28-2. — С.114, 115.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зігзаг (значэнні).
Арнамент у форме зігзага
**Зігза́г** — ламана лінія, чарговасць кароткіх ліній, якія ідуць адна за адной пад аднолькавымі вугламі і ў якой кожная другая лінія з'яўляецца паралельнай. Зігзаг здаўна з'яўляецца асноўным элементам шматлікіх арнаментаў і ўзораў керамікі і фарфору. Швейныя машыны ў стане вельмі хутка накладваць зігзагападобныя швы. Форму зігзагу мае лязо пілы. Зігзагавымі элементамі адрозніваюцца сцягі Катара і Бахрэйна.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Зігзаг
**Панаітан** (індан.: Panaitan) — найбуйнейшы востраў у Зондскага праліва. Уваходзіць у склад Інданезіі. З'яўляецца часткай нацыянальнага парка Уджунг-Кулон. Плошча — 170 км². Сезонна наведваецца турыстамі. Сталага насельніцтва няма.

Панаітан знаходзіцца на поўдні Зондскага праліва ў 8,2 км ад паўвострава Уджунг-Кулон на востраве Ява. Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт дасягае 329 м. На паўднёвым захадзе ўдаецца прасторны заліў Касуарыс (каля 40 км²) — рэшта старажытнай кальдэры. На поўначы і поўдні вострава вялікія пясчаныя пляжы. 

Значная частка паверхні пакрыта лясамі. Востраў насяляюць рэдкія жывёлы — леапарды, малпы і алені.

Спасылкі
--------

* Panaitan Island as Part of Ujung Kulon National Park, Banten Province
* PANAITAN ISLAND: ONE PALM, ONE CAMP
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Старое Сяло.

**Старо́е Сяло́** (трансліт.: *Staroje Sialo*, руск.: Старое Село) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Азяцкага сельсавета.

Гісторыя
--------

У дакументах Старое Сяло сустракаецца з сярэдзіны XVI ст. Верагодны час заснавання — XV ст.

Згодна рэвізіі 1566 г. вёска з'яўлялася цэнтрам Старасельскага войтаўства Палескай воласці Берасцейскага староства.

У 1940—1954 гадах цэнтр Старасельскага сельсавета.

Насельніцтва
------------

У 1816 г. у вёсцы жылі 52 чалавекі.

У 1857 г. тут 90 двароў, 326 чалавек. У 1866 г. вёска стала цэнтрам аднайменнага сялянскага таварыства Азяцкай воласці (жылі 547 сялян).

У 1897 г. налічвалася 137 двароў, дзе жыў 921 чалавек.

У 1914 г. — 183 двары і 1059 жыхароў — найбольшая колькасць насельніцтва за ўсю гісторыю.

У 1935 г. насельніцтва зменшылася да 892 чалавек.

У 1999 г. у вёсцы 244 двары, дзе жывуць 535 чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Ста́ра Весь, ж.**

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Азяцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Азяты |
| Вёскі | Баранцы ·  Бараны ·  Гатча ·  Пералум'е ·  Старое Сяло ·  Сычова ·  Тамашкі ·  Целякі |
| Хутары | Ліскі ·  Мельнікі |