| Грамадзянскі канфлікт у Эфіопіі |
| --- |
| Аромія • Аромія і Самалі • Гуджы і Гідэо • Бахр-Дар • Бенішангуль-Гумуз • Тыграй • Афар і Самалі • Атае • САТ і ВАА |

22 чэрвеня 2019 года амхарскія нацыяналістычна настроеныя сілавікі паспрабавалі здзейсніць гвалтоўны захоп улады ў эфіопскім штаце Амхара. Падзеі разгортваліся ў рэгіянальнай сталіцы Бахр-Дар, дзе падчас путчу загінулі некалькі дзясяткаў чалавек, у тым ліку лідар змоўшчыкаў, прэзідэнт штата і члены Генеральнага штаба Узброеных Сіл Эфіопіі.

Перадгісторыя
-------------

У сваёй гісторыі Эфіопія перажыла мноства міжэтнічных канфліктаў. Пасля грамадзянскай вайны 1974—1991 гг. у краіне ўсталявалася сістэма «этнічнага федэралізму». Дзяржаву падзялілі на штаты (таксама называюцца рэгіёнамі), у кожным дамінавала свая народнасць. Адным з такіх штатаў быў Амхара, дзе пражывае аднайменная этнічная група.

Кіруючы блок «Рэвалюцыйна-дэмакратычны фронт эфіопскіх народаў» і рэгіянальная партыя «Дэмакратычная партыя Амхара» праводзілі палітыку, якая не падабалася значнай часткі этнічных амхара. У прыватнасці, яны перадалі амхарскія зоны Валькаіт і Рая Азэбо рэгіёну Тыграй. Палітычныя эліты народнасці рабілі стаўку на шматкультурны панэфіопскі нацыяналізм і адпрэчвалі этнічную самаідэнтыфікацыю на карысць чыста эфіопскай шматэтнічнай нацыянальнай ідэнтычнасці. 

Як следства, у 2005 годзе вялікая частка рэгіёну прагаласавала за апазіцыйныя партыі «Кааліцыя за адзінства і дэмакратыю» і «Аб’яднаныя эфіопскія дэмакратычныя сілы, якія стаяць на панэфіопскіх пазіцыях. У 2018 годзе, у сувязі з прыходам да ўлады Абія Ахмеда Алі, што выступаў за ліквідацыю этнічнага федэралізму, амхарскія нацыяналісты вырашалі вярнуць страчаныя тэрыторыі ў Тыграя.

У сакавіку 2019 года прэзідэнт рэгіёну Амхара Геду Андаргачу падаў у адстаўку. У сваёй развітальнай прамове палітык папярэдзіў аб небяспецы нацыяналізму. Яго змяніў Абачу Меканен. З гэтай мэтай ён прызначыў генерала ў адстаўцы і былога палітвязня Асаміню Цыге кіраўніком рэгіянальных сілавых структур. Асамінеў выступіў у чэрвені з прамовай на выпуску вучылішча супрацоўнікаў сіл бяспекі, якая, як паведамляецца, была поўнай амхарскіх нацыяналістычных выказванняў.

Падзеі
------

Раннім вечарам 22 чэрвеня ў горадзе Бахр-Дар адбыліся выбухі ў штаб-кватэры рэгіянальнай паліцыі, у офісах рэгіянальнага заканадаўчага сходу і рэзідэнцыі рэгіянальнай адміністрацыі. Неўзабаве пасля гэтага назіральнікі, у тым ліку пасольства ЗША, паведамілі аб перастрэлцы ў Адыс-Абебе. Канцылярыя прэм’ер-міністра паведаміла, што «баявая група», якая падпарадкоўваецца брыгаднаму генералу Гененалу Асаміню Цыге, начальніку бюро міру і бяспекі рэгіёну Амхара (упраўленне па справах сіл бяспекі), уварвалася на пасяджэнне рэгіянальнага кабінета міністраў і адкрыла агонь. Па даных Reuters, тэма сустрэчы тычылася спробаў Асаміню стварыць этнічнае апалчэнне.

У заяве, зробленым неўзабаве пасля паўночы 23 чэрвеня, прэм’ер-міністр Абій Ахмед абвясціў, што генерал Сэарэ Меканен, начальнік генштаба, трапіў пад атаку з боку «людзей з яго бліжэйшага круга», якія былі падкуплены змоўшчыкамі (згодна з першапачатковымі паведамленнямі, падазраваны ў забойстве генерала Сэары целаахоўнікіў арыштаваны; аднак 24 чэрвеня паліцыя заявіла, што ён скончыў жыццё самагубствам яшчэ да арышту). На наступную раніцу радыё «Dimtsi Weyane» паведаміла, што Сэары і яго памочнік генерал-маёр Гізэ Абера памерлі ад ран. Як паведаміла агенцтва СМІ Амхара, таксама забіты прэзідэнт рэгіёну Абачу Меканен і яго саветнік Эзэзам Васі. Генеральны пракурор штата Мегбару Кебедзе быў сур’ёзна паранены і памёр ад ран 24 чэрвеня.

Пасля замаху Асаміну заставаўся на волі на працягу 36 гадзін. Дзяржаўныя СМІ пацвердзілі, што ён быў застрэлены паліцыяй каля Бахр-Дара 24 чэрвеня, у той час як некалькі яго меркаваных саўдзельнікаў былі затрыманы.

Наступствы
----------

Пасля спробы перавароту па ўсёй краіне доступ у Інтэрнэт быў адключаны. Два дні Эфіопія заставалася афлайн без якіх-небудзь афіцыйных тлумачэнняў. Прэм’ер-міністр Абій заклікаў да адзінства супраць «сіл зла». 24 чэрвеня ўрад абвясціў нацыянальны дзень жалобы. Пасольства Злучаных Штатаў параіла суайчыннікам схавацца на месцы, а шэраг міжнародных лідараў асудзіў спробу перавароту.

Заўвагі
-------

1. ↑  'Dozens' killed in foiled Ethiopia coup attempt: regional government **(нявызн.)**, *Reuters* (26 June 2019). Праверана 26 June 2019.
2. ↑  The Birth of Amhara Nationalism **(нявызн.)**, *Addis Standard* (4 May 2018). Праверана 23 June 2019.
3. ↑  ANDM and OPDO turned against their master but both follow diverging paths **(нявызн.)**, *Addis Standard* (10 April 2018). Праверана 23 June 2019.
4. ↑  What is the point in Amhara nationalism? **(нявызн.)**, *Ethiopia Insight* (10 December 2018). Праверана 23 June 2019.
5. ↑  Michael, Mackonen (November 2008). "Who is Amhara?". *African Identities* **6** (4): 393–404. doi:10.1080/14725840802417943.
6. ↑  Ethiopian ethnic rivalries threaten Abiy Ahmed's reform agenda **(нявызн.)**, *Financial Times* (27 March 2019). Праверана 23 June 2019.
7. ↑  Gedu Andargachew resigns; replaced by Ambachew Mekonen
8. ↑  Gedu Andargachew Resigns; Ambachew Mekonnen Elected Chief Administrator of Amhara Region **(нявызн.)**, *Ezega* (8 March 2019). Праверана 23 June 2019.
9. 1 2 3 4  Ethiopia army chief shot dead in 'coup bid' attacks **(нявызн.)**, *BBC World News* (23 June 2019). Праверана 23 June 2019.
10. 1 2  A coup plot in Bahir Dar? What we know now **(нявызн.)**, *Ethiopia Observer* (22 June 2019). Праверана 23 June 2019.
11. 1 2  Ethiopia's military chief of staff attacked: Abiy Ahmed **(нявызн.)**, *Ethiopia Observer* (23 June 2019). Праверана 23 June 2019.
12. ↑  Ethiopia hit by assassinations and 'coup' attempt **(нявызн.)**, *Financial Times* (23 June 2019). Праверана 23 June 2019.
13. ↑  Ethiopia 'coup ringleader killed'(англ.)  **(нявызн.)**?, *BBC* (25 June 2019).
14. ↑  President of the Amhara region killed **(нявызн.)**, *Ethiopia Observer* (23 June 2019). Праверана 23 June 2019.
15. ↑  Ethiopia: Amhara attorney general dies after coup effort (англ.)  **(нявызн.)**?. *DW* (24 чэрвеня 2019). Праверана 24 June 2019.
16. ↑  Alleged Ethiopian coup mastermind shot dead after 36-hour manhunt **(нявызн.)**. *i24 News*. Праверана 24 June 2019.
17. ↑  Internet shutdown in Ethiopia amid reports of attempted coup (англ.)  **(нявызн.)**?. *NetBlocks* (22 чэрвеня 2019).
18. ↑  Ethiopia army chief killed amid failed coup attempt (англ.)  **(нявызн.)**?. *Deutsche Welle* (23 чэрвеня 2019).
19. ↑  Ethiopia cuts internet after army chief of staff shot **(нявызн.)**, *News 24* (23 June 2019). Праверана 23 June 2019.
20. ↑  Ethiopia internet shutdown continues following reported coup attempt (англ.)  **(нявызн.)**?. *NetBlocks* (24 чэрвеня 2019).
21. ↑  Assassinations Challenge Ethiopian Premier's Reform Agenda: Q&A(англ.), *Bloomberg News* (24 June 2019).
22. ↑  Ethiopia failed coup: Fifth death, national mourning, mastermind killed" **(нявызн.)**, *Africanews* (24 June 2019).
23. ↑  Assassinations in Ethiopia amidst regional 'coup' attempt, condemned by UN chief **(нявызн.)**, *UN News* (23 June 2019). Праверана 23 June 2019.