recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Міжземнаморскі рэгіён
**Міжземнаморскі рэгіён** (турэцк.: Akdeniz Bölgesi), адзін з сямі рэгіёнаў Турцыі. Размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны, абмываецца Эгейскім морам на захадзе, Міжземным морам на поўдні, мяжуе з Эгейскім рэгіёнам на захадзе, рэгіёнам Цэнтральная Анатолія на поўначы, з рэгіёнамі Усходняя Анатолія і Паўднёва-Усходняя Анатолія на ўсходзе. 

Рэгіён складаецца з 8 правінцый:

Правінцыі Міжземнаморскага рэгіёна
* Правінцыя Адана
* Правінцыя Анталья
* Правінцыя Асманіе
* Правінцыя Бурдур
* Правінцыя Кахраманмараш
* Правінцыя Мерсін
* Правінцыя Хатай
* Правінцыя Ыспарта

| Рэгіёны Турцыі |
| --- |
|  | 
Чарнаморскі • Мармуроваморскі • Эгейскі • Міжземнаморскі • Цэнтральная Анатолія • Усходняя Анатолія • Паўднёва-Усходняя Анатолія
 |
**Апчас** (адыг.: Апкӏашъ; руск.: Апчас) — рака ў Краснадарскім краі і Рэспубліцы Адыгея. Упадае ў Краснадарскае вадасховішча. Даўжыня ракі — 65 км, плошча вадазборнага басейна — 356 км². Рака бярэ пачатак на паўночна-ўсходніх схілах хрыбта Котх і цячэ па вузкай лясістай цясніне. Пры выхадзе на раўніну рака моцна меандруе. Упадае ў Краснадарскае вадасховішча на поўнач ад пасёлка Нечарэзій. Да ўтварэння Краснадарскага вадасховішча Апчас з’яўляўся левым прытокам Марты.

Уздоўж даліны ракі размешчаны населеныя пункты: Кутаіс, Транспартны, Прамысловы, Чарнаморская, Суздальская, Панежукай і Нечарэзій.

Зноскі
------
Вусце ракі Гудзон: 1. Рака Гудзон, 2. Іст-Рывер, 3. Праліў Лонг-Айленд, 4. Бухта Ньюарк, 5. Верхняя Нью-Ёркская бухта, 6. Ніжняя Нью-Ёркская бухта, 7. Бухта Джамейка, 8. Атлантычны акіян
**Верхняя Нью-Ёркская бухта**, або **Апер-Нью-Ёрк-Бэй** (англ.: Upper New York Bay) — бухта на захадзе Атлантычнага акіяна ў дэльце ракі Гудзон, частка заліва Нью-Ёрка. Заліў атачаюць астравы Манхэтэн, Лонг-Айленд, Стэйтэн-Айленд, а таксама частка мацерыка (штат Нью-Джэрсі, ЗША).

Найбуйнейшыя астравы заліва:

* Губернатарскі востраў
* Эліс
* Свабоды, на якім размешчана статуя Свабоды.

Верхні Нью-Ёркскі заліў

Гл. таксама
-----------

* Лоўэр-Бэй, Нью-Ёрк
* Бухта Ньюарк


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4838967-5 · LCCN: sh91005249 · VIAF: 237478780 |
Медаль «Апука» з серыі «Беларускія народныя спартыўныя гульні». Аляксандр Іванавіч Зіменка. 1981
**Апу́ка** — беларуская народная гульня. Гуляюць дзве каманды. Кожная выбірае вядучага. На пляцоўцы праводзяць 2 лініі паміж камандамі на адлегласці 30 — 40 м. Удзельнікі каманды «горада» па чарзе бітой кідаюць апуку (мяч памерам з тэнісны) у бок праціўніка (у «поле»). Калі гульцы «палявой» каманды зловяць мяч з лёту, каманды мяняюцца месцамі. Калі мяч не злоўлены, «палявыя» гульцы падхопліваюць яго і ад сваёй лініі кідаюць у гульца «гарадской» каманды, які ў гэты час павінен дабегчы да чужой лініі і вярнуцца да сваіх; калі мяч пападзе ў гульца, каманды таксама мяняюцца месцамі. У залежнасці ад мясцовай назвы мяча, «горада», «поля» і інш. элементаў гульня называецца перагон, салавей, ілкі, лавец.

Літаратура
----------

* Апука // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. . — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с. — ISBN 5-85700-014-9.
Герб Верхняй Лужыцы
Карта Верхняй Лужыцы (1635)
**Ве́рхняя Лу́жыца** (ням.: Oberlausitz, в.-луж.: Hornja Łužica) — гісторыка-геаграфічная вобласць, размешчаная на тэрыторыі германскай зямлі Саксонія і паўднёва-заходняй Польшчы (Ніжнесілезскае ваяводства), частка Лужыцы.

У Верхняй Лужыцы разам з немцамі жыве малая заходнеславянская народнасць - сорбы (20 тыс. чалавек). Кажуць сорбы на горнасорбскай мове, усе валодаюць нямецкай.

Тэрыторыя Верхняй Лужыцы ў першым тысячагоддзі была населеная мільчанамі. У X стагоддзі Лужыца была заваяваная нямецкімі феадаламі. У XI-XIV стагоддзях Верхняя Лужыца належала маркграфам Мейсэнскім, Польшчы, Чэхіі і Брандэнбургу. У 1320 годзе ў Верхняя Лужыца ўвайшла ў склад чэшскіх земляў (з 1526 года ў складзе Габсбургскай манархіі), а ў 1635 годзе стала валоданнем курфюрства Саксоніі. У 1815 г. частка Верхняй Лужыцы з горадам Гёрліц стала часткай прускай правінцыі Сілезіі. 
З 1541 года ў Верхняй Лужыцы праходзіць коннае вялікоднае шэсце *Osterreiten*.

Глядзіце таксама
----------------

* Ніжняя Лужыца

Літаратура
----------

* *Шаўчэнка К. В.* Лужыцкае пытанне і Чэхаславакія: 1945—1948. — М. 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4042942-8 · LCCN: sh92005946 · NKC: ge129305 · VIAF: 247170601 |
**Гамзат-бек** (1789, аул Гацатль — 19 верасня 1834) — імам Дагестана і Чачні (1832—1834).

Паводле паходжання чанка. Сын нашчадка Мухаммад-хана Казыкумухскага, Аліскандзір-бека, везыра Разуму-хан-нуцала Аварскага (1775—1801). Найбліжэйшы паплечнік і паслядоўнік імама Газы-Магамеда. Падпарадкаваўшы шэраг аварскіх паселішчаў па берагах Аварскага і Андыйскага Койсу (Гімры, Ашыльта, Ірганай, Унцукуль, Аракані), накіраваў галоўны ўдар супраць рэзідэнцыі ханаў Аварыі — крэпасці Хунзах. Гамзат-бек запатрабаваў ад ханкі Баху-біке ўвядзення законаў шарыяту ў Аварыі, прызнання імамства Гамзат-бека і ўдзелу Аварыі ў газаваце супраць Расіі. Перамовы з ханкай не далі жаданых вынікаў, пасля чаго войскі Гамзат-бека захапілі Хунзах і вынішчылі ўсіх спадчыннікаў ханскага дому. Помсцячы за зробленае, падчас пятніцкае малітвы ў Хунзахе Гамзат-бек быў забіты сваякамі ханскай сям’і братамі Асманам і Хаджы-Муратам.

Зноскі
------

1. ↑  Гамзат-бек // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid · Rodovid · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 134193113 · VIAF: 8598311 |
**Фітацэналогія** — навука аб раслінных супольнасцях — фітацэнозах. Часта разглядаецца як сінонім геабатанікі. Згодна з іншым пунктам гледжання геабатаніка падзяляецца на фітацэналогію і геаграфію раслін. У заходнееўрапейскіх даследчыкаў больш распаўсюджаны тэрмін «фітасацыялогія», які падкрэслівае ўзаемаадносіны паміж раслінамі як аснову арганізацыі фітацэнозаў.

Тэрмін «фітацэналогія» быў прапанаваны ў 1918 годзе аўстрыйцам Х.Гамсам.

Развіццё фітацэналогіі ў ХХ стагоддзі характарызавалася наяўнасцю двух супрацьлеглых канцэпцый прыроды расліннага покрыва. Першая — канцэпцыя дыскрэтнасці расліннага покрыва — разглядае супольнасці як рэальныя, аб'ектыўна існуючыя, гістарычна абумоўленыя адзінкі, аддзеленыя адна ад адной досыць тонкімі межамі. Гэта канцэпцыя была шырока распаўсюджана на пачатковых эпапах развіцця фітацэналогіі 1910-я — 1950-я гады і звязана з імёнамі вядучых геабатанікаў таго часу — Ф. Клементса (ЗША) і У. Н. Сукачова (Расія). Супольнасць разглядаецца як нейкі аналаг арганізму с адносна жорстка дэтэрмінаванай структурай і дынамікай.

Другая канцэпцыя — канцэпцыя кантынуалізму — разглядае фітацэнозы як ўмоўнасці, штучна вылучаныя з расліннага кантынуума. Яна пачала выцясняць канцэпцыю дыскрэтнасці з 1950-х гадоў. Гэта канцэпцыя асноўваецца на індывідуалістычнай гіпотэзе, упершыню сфармуляванай рускім вучоным Л. Г. Раменскім у 1910 годзе. Сутнасць гэтай гіпотэзы ў тым, што кожны від з'яўляецца спецыфічным паводле сваіх адносін да вонкавага асяроддзя і мае экалагічную амплітуду, дастаткова розную з іншымі відамі; т. ч. кожны від размяркоўваецца «індывідуалістычна». Кожную супольнасць утвараюць віды, экалагічныя амплітуды якіх перакрываюцца ў дадзеных умовах асяроддзя. Пры змяненні нейкага фактару або іх групы адны віды паступова памяншаюць сваё багацце і знікаюць, іншыя — з'яўляюцца і павялічваюць сваё багацце. Такім чынам здзяйсняецца пераход ад аднаго тыпу раслінных супольнасцей да іншага. З прычыны спецыфічнасці (індывідуальнасці) экалагічных амплітуд відаў гэтыя змены адбываюцца не сінхронна, і пры паступовай змене асяроддзя расліннасць змяняецца таксама паступова. Таму немагчыма выдзяліць аб'ектыўна існуючыя супольнасці з дэтэрмінаванай структурай і дынамікай.

Сёння лічыцца, што раслінны покрыў з'яўляе складанае адзінства дыскрэтнасці і кантынуальнасці. У суббарэальных і барэальных лясах ступень дыскрэтнасці павялічваецца; на лугах, у стэпах, трапічных лясах яна памяншаецца і павялічваецца ступень кантынуальнасці.

Асноўнымі раздзеламі сучаснай фітацэналогіі з'яўляюцца:

* структура раслінных супольнасцей;
* дынаміка расліннасці;
* класіфікацыя расліннасці;
* геабатанічнае раянаванне і картаграфаванне;
* індыкацыйная фітацэналогія;
* спецыяльная фітацэналогія (лугазнаўства, лесазнаўства, тундразнаўства, урбафітацэналогія, аграфітацэналогія і інш.).
«Аповесць пра Гэндзі», фрагмент
Звяры займаюцца сумо на першым скрутку «Цёдзюгіга»
**Эмакімано** (яп.: 絵巻物) — гарызантальны скрутак з паперы ці шоўку, налеплены на аснову, апраўленую парчовай аблямоўкай, з двума драўлянымі валікамі на канцах. Такія скруткі ўяўлялі сабой ілюстрацыі да раманаў, аповесцей, будысцкіх сутраў, выявы звычайна спалучаліся з тэкстам. Яны былі папулярныя ў Японіі ў перыяд з XI па XVI стагоддзі.

Шырыня скрутка — пераважна каля 30 см, даўжыня магла дасягаць 9—12 метраў. Доўгія гісторыі запісваліся на некалькіх скрутках. Скруткі захоўваліся ў згорнутым стане, перавязаныя шаўковым шнуром. Чыталі скрутак справа налева, паступова перамотваючы яго і разгортваючы так, каб зручна было трымаць рукамі. Пасля прачытання яго трэба было пераматаць на пачатак.

Найбольш вядомым эмакімано з’яўляецца ілюстраваная гісторыя «Аповесці пра Гэндзі» пачатку XII стагоддзя — яна складалася з 20 скруткаў, даўжыня якіх агулам складала 137 метраў, у тым ліку больш за 100 малюнкаў і звыш 300 аркушаў каліграфіі. Да нашых дзён дайшлі толькі фрагменты, каля 15 працэнтаў першапачатковага твора. Скруткі «Аповесці пра Гэндзі» прыпісваюць мастаку Фудзівара но Такаёсі.

Эмакімано «Цёдзюгіга» — «Вясёлыя карцінкі з жыцця жывёл» — незвычайны ў сваім родзе: ён не ўтрымлівае тэксту, толькі выявы. Гэтыя скруткі датуюцца XII і XIV стагоддзямі.
**Эмануэл дэ Вітэ** (нідэрл. Emanuel de Witte або Мануэл дэ Віт, нідэрл. Manuel de Witt, каля 1617, Алкмар — 1692, Амстэрдам) — нідэрландскі мастак. У адрозненне ад Пітэра Янса Санрэдама, які падкрэсліваў архітэктурную дакладнасць, дэ Віта больш клапаціўся аб атмасферы сваіх інтэр’ераў. Хоць іх было няшмат, дэ Вітэ таксама ствараў жанравыя карціны.

Біяграфія
---------

Дэ Вітэ нарадзіўся ў Алкмары і вывучаў геаметрыю ў свайго бацькі, школьнага настаўніка. У 1636 годзе быў прыняты ў Алкмары ў гільдыю Св. Лукі. Пасля знаходжання ў Ратэрдаме ён пераехаў у Дэлфт і вучыўся ў Эверта ван Алста. У 1651 годзе пераехаў у Амстэрдам, дзе ў 1655 годзе памерла яго першая жонка, Гір’е Арэнц. Затым ён ажаніўся з 23-гадовай сіратой Лісбет ван дэр Плас. Жонка і яе дарослая дачка ад першага шлюбу былі асуджаныя ў снежні 1659 года за крадзеж. Цяжарную жонку выгналі з горада, у 1663 годзе яна памерла — як мяркуецца, ад чумы. Каля 1688 года ён пераехаў да Хендрыка ван Стрыка.

Сам Вітэ адрозніваўся крайнасцямі ў паводзінах, быў азартным гульцом, задзірай (вядома пра яго бойку з Герардам дэ Лерэсам), увесь час змяняў месца жыхарства, разрываў кантракты з гандлярамі жывапісам. Пасля разрыву з чарговым крэдыторам павесіўся зімовай ноччу на гарадскім мосце, вяроўка абарвалася, цела павалілася ў канал і было знойдзена толькі праз некалькі тыдняў, ужо вясной.

Зноскі
------

1. 1 2  *П.* Витте, Эмануил // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VIа. — С. 579–580.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892903'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24365882'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4361720'></a>
2. 1 2  *Lier H. A.* Witte, Emanuel de // *Allgemeine Deutsche Biographie* — L: 1898. — Т. 43. — S. 592.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25974178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2079'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1610573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25907501'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q590208'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
**Асада** — від феадальнай зямельнай рэнты ў грашовай форме, асноўная павіннасць асадных сялян ВКЛ у XVI ст. Узнікла з развіццём гандлёва-грашовых адносін. Паводле "Уставы на валокі" 1557 г. у велікакняжацкіх (гаспадарскіх) уладаннях складала 30 грошаў з валокі. У маёнтках іншых феадалаў памеры асада перавышалі гэту норму. У канцы XVI ст. асада паступова злілася з чыншам.

Спасылкі
--------

* "Вучэбны дапаможнік па курсу «Гісторыя Беларусі"(недаступная спасылка);
* "Курс: Гісторыя Беларусі";
* ГОЛУБЕЎ В.Ф. СЯЛЯНСКАЕ ЗЕМЛЕЎЛАДАННЕ I ЗЕМЛЕКАРЫСТАННЕ НАБЕЛАРУСІ XVI ст.

Гл. таксама
-----------

* Бенефіцыі;
* Чынш;
* Чыншавік;
* Лен;
* Феод;
* Ландграф;
* Маркграф
**Міжзо́рнае паглына́нне** — аслабленне святла пры праходжанні ў міжзорным асяроддзі.

Абумоўлена рассеяннем і паглынаннем святла пылавымі часціцамі і ў бачнай вобласці спектра залежыць ад даўжыні хвалі λ прыкладна як 1/λ.

Важная ўласцівасць міжзорнага паглынання — яго выбіральнасць (залежнасць паглынання ад даўжыні хвалі святла — паглынанне павялічваецца к сіняй частцы спектра).
Таму далёкія зоркі выглядаюць чырванейшымі.

Пылавая матэрыя размеркавана нераўнамерна: канцэнтруецца к плоскасці Галактыкі і асабліва к яе спіральным рукавам.
У галактычнай плоскасці міжзорнае паглынанне рознае ў розных напрамках і мяняецца ад некалькіх дзясяткаў да некалькіх зорных велічынь ад адлегласці ў 1 кпс.

Літаратура
----------

* Міжзорнае паглынанне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. С. 336.

Спасылкі
--------

* *Межзвёздное поглощение* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі
Бурак з бурай гніллю каранёў
**Бурая гніль каранёў** — грыбковае захворванне буракоў і морквы, выкліканае грыбам *Rhizoctonia solani*.

Апісанне
--------

Трапляецца на ўчастках з высокім узроўнем грунтавых водаў, лішкава ўвільготненых, і на глебах, схільных да забалочвання. Карані загніваюць з хваставой часткі. Пашкоджаныя тканкі бурэюць, трэскаюцца і пакрываюцца бурай грыбніцай. Лісце завядае. Псеўдасклероцыі і міцэлій грыба могуць захоўвацца некалькі гадоў.

Зноскі
------

1. 1 2  *Шуканаў А. С.* Гнілі буракоў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* *Шуканаў А. С.* Гнілі буракоў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
**Перало́м** (трансліт.: *Pieralom*, руск.: Перелом) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета. За 26 км на поўнач ад Гродна і чыгуначнай станцыі Гродна. 24 жыхароў, 10 двароў (2000).

Гісторыя
--------

Вёска ў 1920-я гады, на заднім фоне касцёл і кляштар капуцынаў
Вядома з XIV стагоддзя, калі тут быў пабудаваны драўляны замак для аховы межаў Вялікага Княства Літоўскага ад нападаў Тэўтонскага ордэна. Пазней Пералом — цэнтр староства Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. З 1569 года двор Пералом залічаны ў каралеўскія маёнткі.

З 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, з 1801 года ў Гродзенскай губерні. У жніўні 1861 года ў Пераломе адбылося выступленне сялян супраць выканання інвентарных павіннасцей, задушанае войскамі.

З 1885 года вёска Гожаўскай воласці Гродзенскага павета, 131 жыхар, 10 двароў, касцёл.

У 1921—1939 гадах y складзе Польскай Рэспублікі, y гміне Гожа Гродзенскага павета Беластоцкага ваяводства.

З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ў Плябанішкаўскім с/с Парэцкага раёна, з 25 лістапада 1940 года — Гродзенскага раёна. З 16 ліпеня 1954 года ў Гожскім сельсавеце.

Славутасці
----------

* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Мары і Святога Юрыя

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 280. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Гожскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Гожа |
| Вёскі | Агароднікі ·  Багушоўка ·  Барбарычы ·  Бержалаты ·  Буднікі ·  Гумбачы ·  Дуброва ·  Загорнікі ·  Зялёная ·  Калонія Казіміроўка ·  Камяністая ·  Крынічная ·  Лукавіца ·  Лясніца ·  Мельнікі ·  Новая Гожа ·  Падазёркі ·  Пералом ·  Плябанішкі ·  Польніца ·  Прывалкі ·  Райста ·  Русота ·  Свентаянск ·  Цідовічы ·  Чарнуха ·  Чарнушкі ·  Шабаны |
**Вы́зу** (эст.: Võsu) — пасёлак на поўначы Эстоніі ў павеце Ляэнэ-Вірумаа. Адміністрацыйны цэнтр воласці Хальяла. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года з’яўляўся адміністрацыйным цэнтрам воласці Віхула.

Адзін з найстарэйшых летніх курортаў у Паўночнай Эстоніі, заснаваны ў ХІХ стагоддзі. У Вызу ёсць школа, дзіцячы сад, крама, спартовы комплекс, пошта і пляж — адзін з самых папулярных пляжаў у Паўночнай Эстоніі, яго даўжыня каля 3 кіламетраў.

Зноскі
------

1. ↑  Land Board — 1990. Праверана 21 лістапада 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5401570'></a>
2. ↑  2021 census of Estonia Праверана 3 ліпеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97286236'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 236627757 |
**Бурая іржа жыта**, **Лісцевая іржа жыта** — захворванне, выкліканае грыбам віду *Puccinia recondita*.

Апісанне
--------

Захворванне пашкоджвае ўсходы і лісце раслін. На іх з’яўляюцца шматлікія круглыя або падоўжаныя ржава-бурыя або цагельна-чырвоныя урэдапустулы. Ва урэда- і тэлейстастадыях грыб паразітуе толькі на жыце, ацыдыяльную стадыю праходзіць на крывацвеце палявым і пакрыўцы лекавым, зімуе ў стадыі урэдапустул на пасевах азімага жыта.

Зноскі
------

1. ↑  Іржа раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 417

Літаратура
----------

* Іржа раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 417
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Зароўе.

**Зароўе** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача, за 18 км у напрамку на паўночны захад ад горада Лепель, за 0,4 км на захад ад вёскі Зароўе.

Плошча паверхні возера 0,19 км². Даўжыня 0,95 км, найбольшая шырыня 0,18 км, даўжыня берагавой лініі 2,3 км. Плошча вадазбору 3,75 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 2—5 м. На паўднёвым усходзе схілы стромкія, вышынёй да 10 м. Уздоўж усходняга берага вузкая забалочаная пойма. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. Возера ўмерана зарастае. Слабапраточнае. У заходняй частцы з возера выцякае ручай ва Ушачу.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — С. 338. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 28. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-1. (руск.)
* Озеро Заровье // Фотоэнциклопедия Беларуси
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шыцько.
**Уладзімір Уладзіміравіч Шыцько** (20 жніўня 1954, Лепель, Віцебская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 жніўня 1954 года ў г. Лепелі Віцебскай вобласці.

Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут імя С. М. Кірава, настаўнік пачатковых класаў.

Працаваў піянерважатым Лужаснянскага дзіцячага дома Віцебскага раёна; сакратаром камітэта камсамола Лужаснянскага сельскагаспадарчага тэхнікума; першым сакратаром Дубровенскага раённага камітэта ЛКСМБ; загадчыкам арганізацыйнага аддзела Дубровенскага раённага камітэта КПБ Віцебскай вобласці; дырэктарам Лужаснянскай школы-інтэрната-гімназіі для здольных і таленавітых дзяцей Віцебскай вобласці; дырэктарам Віцебскага кадэцкага вучылішча.

З'яўляўся дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў, быў старшынёй пастаяннай камісіі па рэгламенце і мясцовым самакіраванні.

Удастоены ганаровага звання «Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь».

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Пашаны, двума юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
Епітрахіль.
**Епітрахі́ль** (грэч. επιτραχηλιον — нашыйнік) — частка богаслужэбнага аблачэння праваслаўнага або ўніяцкага святара і архіерэя — доўгая стужка, якая абводзіцца вакол шыі і абодвума канцамі спускаецца на грудзі. Спераду сшыта або замацавана гузікамі, ускладаецца паверх падрызніка або расы. Без епітрахілі святар або архіерэй не могуць свяшчэннадзейнічаць. Епітрахіль з’явілася да IV ст. Архіерэй пры пасвячэнні дыякана ў сан святара абводзіць яго шыю дыяканскім арарам так, што абодва яго канцы роўна спускаюцца на грудзях уніз да падола і пры гэтым злучаюцца адзін з другім. Утвораная з арара епітрахіль азначала, што святар, не губляючы дыяканскага сану, набывае двайны арар у параўнанні з дыяканам і атрымлівае асаблівую ласку Божую, якая дае яму права і абавязак быць не толькі служыцелем, але і ажыццяўляць Святыя Таінствы Царквы.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне праваслаўнага і грэка-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Амафор
* Аналаў
* Арар
* Епітрахіль
* Камілаўка
* Клабук
* Крыж
* Куколь
* Мантыя
* Мітра
* Набедранік
* Нанедранік
* Падраснік
* Падрызнік
* Паліца
* Параман
* Поручы
* Пояс
* Раса
* Сакас
* Скуф’я
* Фелонь
* Хітон

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Праваслаўная · Britannica (онлайн) |
**Раніна** — археалагічныя помнікі каля вёскі Раніна (Віцебскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь).

Гарадзішча
----------

Знаходзіцца за 4 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Вымнянка, ва ўрочышчы Жаўнерава, на гары (вышыня 20 м), якая абкружана балотам. Пляцоўка амаль круглая памерам 46×40 м. На схілах гары 2 валы і 2 равы. Знойдзены ляпны посуд. Помнік датуецца VI—VIII стст. н. э. адносіцца да культуры тыпу верхняга пласта Банцараўшчыны.

Курганны могільнік
------------------

Знаходзіцца за 1,8 км на ўсход ад вёскі, на правым беразе ракі Вымнянка, на краі поля. Складаецца з 3 курганоў вышынёй 1,5—2 м, дыяметрам 10—12 м.

Літаратура
----------

* Археалагічныя помнікі раёна // Памяць: Віцебскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; уклад. У. І. Мезенцаў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2004. — С. 28—33.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / Рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 178—200.

Спасылкі
--------

* Раніна (археалагічны помнік) на сайце «Архіварта»
Дошка, на якой праходзіла апошняе абезгалоўліванне (абезгалоўліваемы да таго моманту быў мёртвы). З калекцыі Музея і мастацкай галерэі Дэрбі
**Ерамія Брандрэт** (англ.: Jeremiah Brandreth, 1790 — 7 лістапада 1817) — беспрацоўны панчошны майстар, які жыў у Нотынгемшыры, абезгалоўлены за здраду. Быў вядомы як «Нотынгемскі капітан». Ён і двое яго саўдзельнікаў былі двума апошнімі людзьмі, пакаранымі праз адсячэнне галавы сякерай у Вялікабрытаніі.

Ерамія нарадзіўся ў Уілфардзе, у вёсцы, якая цяпер з'яўляецца часткай Нотынгема, і пераехаў у Сатан-ін-Эшфілд, дзе ў яго была жонка і трое дзяцей. Лічыцца, што Ерамія быў залучаны ў дзейнасць луддзітаў у 1811 годзе.

Ерамія сустрэўся з Уільямам Дж. Оліверам («Шпіёнам Оліверам») у маі 1817 і дамовіўся аб супрацоўніцтве, у рамках якога было запланавана, што ён далучыцца да 50 тысяч мужчын у Лондане для штурму Таўэра. Шырока распаўсюджана меркаванне, што Брандрэт быў ахвярай лорда Сідмаўта, які прыняў жорсткія меры супраць мяцежнікаў-луддзітаў. «Рэвалюцыя» пачалася 9 чэрвеня 1817 г.. Брандрэт правёў заключнае пасяджэнне ў пабе ў Пентрыджы або Пентрычы, дзе ён і яго калегі-змоўшчыкі ўзначалілі марш на Нотынгем, дзе «яны атрымаюць 100 гінеяў, хлеб, мяса і піва, затым яны прывядуць напад на казармы, скінуты ўрад і наступіць канец беднасці — назаўжды».

Брандрэт адмовіўся плаціць фунт і восем пенсаў за піва, адзначыўшы, што неўзабаве гэта будзе бескарысна.

Змоўшчыкі сустрэлі салдат у Гілтбруке, непадалёк ад горада Іствуд у Нотынгемшры.

Трыццаць пяць чалавек былі прыцягнутыя да суду, і Брандрэт, Уільям Тэрнер і Ісаак Ладлам былі прысуджаныя да чвартавання, але прысуд быў зменены Георгам IV.

Брандрэт быў павешаны і памёр, пасля чаго яму і двум іншым адсеклі сякерай галовы. Айвар Смален казаў, што натоўп, якому паказалі галаву Брандрэта як здрадніка, не развесяліўся, і кавалерыстам, як сцвярджаецца, было загадана быць гатовымі да залпу.

Дошка, якая выкарыстоўвалася падчас абезгалоўлівання для ўтрымання цел, захоўваецца ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі.

Зноскі
------

1. 1 2  Hanging, Drawing and Quartering accessed July 2007
2. 1 2  Jeremiah Brandreth at schoolnet Архівавана 30 чэрвеня 2007. accessed July 2007
3. ↑  *Chambers Biographical Dictionary* (1990). p. 1346
4. ↑  Depositions used to convict Brandreth Архівавана 13 кастрычніка 2008. Pentrich Historical Society, accessed June 2007
**Ержан Хазеевіч Казыханаў** (каз. Ержан Хозеұлы Қазыханов) (21 жніўня 1964, Алма-Ата, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат, міністр замежных спраў Рэспублікі Казахстан (з 2011), Кандыдат гістарычных навук, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол.

Валодае англійскай і арабскай мовамі.

Біяграфія
---------

У 1987 годзе скончыў усходні факультэт Ленінградскага дзяржаўнага універсітэта па спецыяльнасці гісторык-усходазнавец.

З 1987 па 1989 год праходзіў службу ў шэрагах узброеных сілаў СССР.

У 1989—1992 гадах — Другі сакратар, Першы сакратар пратакольна-палітычнага аддзела МЗС Казахскай ССР.

У 1992—1995 гадах — загадчык аддзела, намеснік Начальніка Упраўлення Дзяржаўнага пратакола МЗС РК.

У 1995—2000 год — Першы сакратар, Дарадца Пастаяннага Прадстаўніцтва РК пры ААН (Нью-Ёрк).

У 2000—2003 гадах — Дырэктар Дэпартамента шматбаковага супрацоўніцтва МЗС РК.

З 2003 па 2007 год — Пастаянны Прадстаўнік РК пры ААН (Нью-Ёрк); Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Казахстан у Рэспубліцы Куба па сумяшчальніцтве.

З 2007 па 2008 год — Намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Казахстан.

З лютага па снежань 2008 года — Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан.

З 2009 па 2011 год — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Казахстан у Рэспубліцы Аўстрыя; Пастаянны Прадстаўнік РК пры міжнародных арганізацыях у Вене.

C лютага па красавік 2011 года — Намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Казахстан.

З 11 красавіка 2011 года — Міністр замежных спраў Рэспублікі Казахстан.

Аўтар шматлікіх артыкулаў і публікацый у казахстанскіх і замежных перыядычных выданнях па актуальных праблемах міжнародных адносін, шматбаковай дыпламатыі і дзейнасці ААН.

Жанаты, выхоўвае дачку і сына.

Дачыненні з Беларуссю
---------------------

24 мая 2011 года ў Астане адбылася сустрэча з Міністрам замежных спраў Рэспублікі Беларусь С. М. Мартынавым
**Рапа́** — насычаны саляны раствор прыродных і штучных вадаёмаў, падземных пустот і пор донных адкладаў саляных азёр.

Па хімічнаму складу рапа падзяляецца на карбанатную, сульфатную і хларыдную. Канцэнтрацыя солей у рапе можа дасягаць 300—370 г/л і вагацца ў залежнасці ад гідраметэаралагічных умоў. Рапа падземных крыніц можа мець павышаную канцэнтрацыю брому, ёду, бору і літыю і інш.

Выкарыстанне
------------

Рапа выкарыстоўваецца ў медыцынскіх мэтах (гразелячэнне) і ў прамысловасці ў якасці карыснага выкапня (напрыклад, рапа з заліва Кара-Багаз-Гол).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 307. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).
* Геологический словарь: в 2-х томах / Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др. — М.: Недра, 1978.

Спасылкі
--------

* *Рапа (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**Эдла, герцагіня вендская** (шведск.: Edla, hertiginna av Venden; X—XI стагоддзі) — наложніца славянскага паходжання шведскага караля Олафа Шатконунга, маці шведскага караля Эмунда і нарвежскай каралевы Астрыд Олафсдоцір.

Паводле легенды, Эдла была дачкой заходне-славянскага племяннога правадыра з Паўночнай Германіі. Яе прывезлі ў Швецыю як ваенны трафей каля 1000 года, трохі раней ці адначасова з Эстрыд. Кароль Олаф Шатконунг ажаніўся з Эстрыд, але кахаў Эдлу і ўзяў яе сваёй наложніцай. Яна нарадзіла яму сына Эмунда, дачку Астрыд і, меркавана, дачку Хольмфрыду. Ісландскі гісторык Сноры Стурлусан сведчыць, што яе дзеці выхоўваліся ўдалечыні ад двара з прычыны дрэннага стаўлення да іх каралевы Эстрыд. У тым ліку гэта можа азначаць, што Эдла памерла да таго, як яны выраслі.

Дзеці
-----

* Эмунд Стары, кароль Швецыі
* Астрыд Олафсдоцір, жонка Олафа II, караля Нарвегіі
* Хольмфрыда Олафсдоцір, жонка Свена Хокансана

Зноскі
------

1. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
3. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>

Літаратура
----------

* Ohlmarks, Åke *Alla Sveriges drottningar*
* Lindqkvist, Herman *Alla Sveriges drottningar*
* Lagerqvist, Lars O. *Sverige och dess regenter under 1.000 år* (Albert Bonniers Förlag AB, 1982) ISBN 91-0-075007-7.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · genealogics.org |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вярыга.

**Эдмунд Іванавіч Вярыга** (1840 — 23 верасня 1902) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-64 у Літве і Беларусі.

Біяграфія
---------

Група ўдзельнікаў віленскай рэвалюцыйнай арганізацыі. Эдмунд Вярыга сядзіць справа
Нарадзіўся каля 1840 г. у сям’і адміністратара маёнтка Веркі (паблізу Вільні). Скончыў Віленскую гімназію.

З 1857 вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце, вёў рэвалюцыйную работу сярод студэнтаў, агітацыю сярод сялян.

Як член Камітэта руху  (польск.) (бел. Літоўскага правінцыйнага камітэта ўдзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання. У лістападзе 1862 вёў перамовы з Цэнтральным нацыянальным камітэтам у Варшаве.

19 лютага (3 сакавіка) 1863 года арыштаваны (у Вільні ў до­ме М. Шкленіка, будучага цесця Ф. Багушэвіча) і пасля працяглага зняволення ў віленскіх турмах прыгавораны да 8 гадоў катаргі, якую адбываў у Кадаінскіх рудніках разам з М. Г. Чарнышэўскім. Пазней працаваў у Пецярбургу, на Украіне. Памёр у маёнтку Амнішава Барысаўскага павета.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Вериго Эдмунд Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 111. — 737 с.
2. 1 2  ВЯРЫГА Эдмунд Іванавіч(недаступная спасылка)
3. ↑  цяпер Задор’еўскі сельсавет Лагойскага раёна

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Лагойскага раёна: У 2 кн. Кн. 1. / Рэд. кал. Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск.: БелЭН, 2003. 560 с. — С. 150—151

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эдмунд Іванавіч Вярыга


| ?Эдмунд Іванавіч Вярыга — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Ян Вярыга[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Эдмунд Іванавіч Вярыга |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Барбара з Красоўскіх[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
**Дзмітрый Фролавіч Тараскоў** (20 жніўня 1915, Горліўка, Украіна — 20 студзеня 1981, Чаркасы, Украіна) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мар’іна Горка. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка
Скончыў 7 класаў, а затым школу аўтатэхнікі ў горадзе Данецку. Працаваў на шахце.

У Чырвонай Арміі з 1938 года. Да вайны быў старэйшым механікам-вадзіцелем танка Т-34. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. У 1943 годзе стаў механікам-вадзіцелем самаходнай артылерыйскай ўстаноўкі. Быў двойчы цяжка паранены.

Механік-кіроўца самаходна-артылерыйскай ўстаноўкі (САУ) 1817-га самаходна-артылерыйскага палка (52-я армія, 2-і Украінскі фронт) старшына Дзмітрый Тарасков ў ноч на 17 лістапада 1943 гады ў складзе разліку ўварваўся ў сяло Гэраныміўка Чаркаскага раёна Чаркаскай вобласці Украіны і нанёс ворагу значныя страты ў жывой сіле і тэхніцы. 20 лістапада з дэсантам аўтаматчыкаў разлік самаходкі ў ліку першых у палку дасягнуў чыгуначнай станцыі Чаркасы, а затым і цэнтра горада.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 лютага 1944 за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшыне Тараскову Дзмітрыю Фролавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаль «Залатая Зорка» (№ 8156).

Член КПСС з 1954 года. У 1960 годзе скончыў Тульскі горны тэхнікум.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Спасылкі
--------

* Дзмітрый Фролавіч Тараскоў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Дзмітрый Уладзіміравіч Нагіеў** (руск.: Дми́трий Влади́мирович Наги́ев; нар. 4 красавіка 1967, Ленінград) — расійскі шоўмен, акцёр тэатра і кіно, тэле- і радыёвядучы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 4 красавіка 1967 года ў Ленінградзе. У юнацтве займаўся самба і дзюдо (майстар спорту) пад кіраўніцтвам Віктара Горлава і Аркадзя Ратэнберга, спартыўнай гімнастыкай, у 1980-я гады заваяваў званне чэмпіёна СССР сярод юніёраў.

Студэнт Ленінградскага электратэхнічнага інстытута (факультэт аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі). Падчас вучобы працаваў, потым пачаў займацца фарцоўкай. Калі быў затрыманы праваахоўнымі органамі з валютай, ён, каб пазбегнуць крымінальнага пераследу, сышоў на ваенную службу ў Савецкай Арміі. Як спартсмен быў накіраваны ў спартыўную роту, але там не аказалася секцыі самба, таму Нагіеў адправіўся служыць у войскі СПА пад Волагду.

Пасля войска паступіў у Ленінградскі дзяржаўны інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі. Займаўся ў акцёрскай майстэрні Уладзіміра Пятрова разам з Ігарам Ліфанавым і Аляксеем Клімушкіным. У верасні 1990 года падчас рэпетыцыі выпускнога спектакля ў Нагіева здарыўся прыступ, машына «хуткай дапамогі» тэрмінова даставіла яго ў шпіталь, дзе ўрачы паставілі дыягназ параліч тваравага нерва; спатрэбілася паўгода, каб вылечыць сябе, але «фірмовыае» прыжмурванне застаўся ў Нагіева на ўсё жыццё.

Пасля заканчэння інстытута ў 1991 годзе працаваў у Франкфурце-на-Майне ў тэатры «Час», затым быў вядучым на радыё «Мадэрн» і чатыры разы прызнаваўся лепшым радыёвядучым краіны. З 1993 па 2001 год выконваў песні і маналогі ў праграме «Радыёрулетка» на радыё «Мадэрн» пад музыку Бетховена. Быў вядучым конкурсаў прыгажосці.

З 1996 па 2004 год працаваў у дуэце са сваім калегам па радыё «Мадэрн» Сяргеем Ростам: разам яны здымаліся ў гумарыстычных тэлесерыялах «Асцярожна, мадэрн!», «Поўны мадэрн!», «Асцярожна, мадэрн! 2», былі вядучымі ток-шоў «Аднойчы ўвечары» на СТС і ТНТ, у пачатку 2000-х гадоў пісалі жарты для некаторых каманд КВЗ. Таксама ў 1997 годзе яны зняліся ў фільме Аляксандра Няўзорава «Чысцец», дзе Нагіеў адыграў сваю першую галоўную ролю ў кіно — чачэнскага палявога камандзіра Дукуза Ісрапілава.

Пасля сыходу Роста працягнуў здымацца ў спін-офах «Асцярожна, Задаў!» і «Zадаў in Rэаліці». З 2000 па 2008 год граў у дэтэктыўным тэлесерыяле «Каменская». З 2012 па 2016 год выконваў ролю ўладальніка рэстарана «Клод Манэ» ў серыяле «Кухня». З 2013 па 2016 год здымаўся ў серыяле «Два бацькі і два сыны». З 2014 года грае галоўную ролю ў тэлесерыяле «Фізрук».
**Чорна-бела-чырвоны сцяг** (ням.: Schwarz-Weiß-Rot Flagge) — афіцыйны сцяг Паўночнагерманскага саюза з 1867 года і Германскай дзяржавы з 1871 па 1919 і з 1933 па 1935 год.

Апісанне
--------

Сцяг уяўляў з сябе гарызантальны трыкалор наступных колераў: чорны — наверсе, белы — у сярэдзіне і чырвоны — унізе. Палосы былі роўнавялікімі і сімвалізавалі нямецкае адзінства: чорны і белы колеру былі колерамі прускага сцяга, а чырвоны прысутнічаў на сцягах шматлікіх нямецкіх дзяржаў.

Гісторыя
--------

Гэты сцяг першапачаткова выкарыстоўваўся як сцяг Паўночнагерманскага саюза, у які ўваходзілі нямецкія дзяржавы, якія знаходзіліся да поўначы ад ракі Маас. Прусія была галоўнай дзяржавай саюза. Пасля перамогі Прусіі і яе саюзнікаў над Францыяй у 1871 годзе была абвешчаная Германская імперыя. Чорна-бела-чырвоны сцяг стаў сцягам аб'яднанай Германіі. Пасля абвяшчэння Веймарскай рэспублікі ў 1919 годзе дзяржаўным сцягам стаў сцяг Германскага саюза — чорна-чырвона-залаты. Але значная частка насельніцтва не прызнала новы сцяг, і на шматлікіх хатах дэманстратыўна вывешвалі чорна-бела-чырвоныя сцягі. Перад дзяржаўнымі ўстановамі, акрамя дзяржаўнага, вывешваўся гандлёвы сцяг — стары імперскі сцяг, у левым верхнім куце якога размяшчаўся дзяржаўны трыкалор. Уся нутрапалітычная гісторыя Веймарскай рэспублікі насычаная канкурэнцыяй двух сцягоў. У 1933 годзе Гітлер, які прыйшоў да ўлады, забараніў сцяг рэспублікі, і чорна-бела-чырвоны сцяг ізноў стаў дзяржаўным, толькі ў левую яго частку зараз быў дададзены чорны арол з чырвонымі лапамі, змешчаны на белы круглы шчыток. Але ўжо ў 1935 годзе сцяг быў афіцыйна забаронены, і выкарыстоўваўся нямецкай антынацысцкай арганізацыяй «Свабодная Германія». Пасля Другой сусветнай вайны саюзнікі забаранілі ўсе віды нямецкіх нацыянальных сцягоў, і чорна-бела-чырвоны сцяг канчаткова знік.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сяргей Іваноў.

**Сяргей Мікалаевіч Іваноў** (25 верасня 1920, Харкаў — 3 лістапада 1978) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Беластоцкай абласцях.

Біяграфія
---------

У 1938—1941 гадах у Чырвонай Арміі. У партызанах са студзеня 1942 года: камандзір групы, са жніўня 1942 года — камандзір атрада, у верасні 1942 — чэрвені 1943 гадоў — камандзір 2-й Мінскай партызанскай брыгады, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў — камандзір партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі. Пасля вайны на савецкай і гаспадарчай рабоце. Член КПСС з 1947 года. Скончыў Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага (1968).

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Таджыкі Беларусі** — дыяспара таджыкаў у Рэспубліцы Беларусь, налічвае больш за 1000 чалавек. Пры падтрымцы Пасольства Рэспублікі Таджыкістан у Рэспублікі Беларусь 22 лістапада 2011 года ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь было афіцыйна зарэгістравана Міжнароднае грамадскае аб'яднанне таджыкаў «Саманіён». На 2017 год у рамках МГАТ «Саманіён» створана і функцыянуе грамадскае аб'яднанне таджыкскіх жанчын «Махфілі бануван» і таджыкскіх студэнтаў, якія навучаюцца ў Рэспубліцы Беларусь.

Дзейнасць МГАТ «Саманіён» у Рэспубліцы Беларусь пераважна арыентавана на захаванне самабытнасці таджыкскага народа, яго культуры, звычаяў і традыцый, а таксама азнаямленне беларусаў з таджыкскай мовай і культурай.

Таджыкская дыяспара з'яўляецца ўдзельнікам розных мерапрыемстваў, якія праводзяцца Пасольствам Рэспублікі Таджыкістан у Рэспубліцы Беларусь.

| ⛭Нацыянальны склад насельніцтва Беларусі |
| --- |
| 
**Беларусы** •
Азербайджанцы •
Армяне •
Асеціны •
Грузіны •
Грэкі •
Казахі •
Латышы •
Літоўцы •
Малдаване •
Немцы •
Палякі •
Рускія (Стараверы) •
Таджыкі •
Татары •
Туркмены •
Украінцы •
Цыганы •
Чувашы •
Чэхі і славакі •
Эстонцы •
Яўрэі
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяжэвіч.
**Сяргей Лугавеевіч Мяжэвіч** (1 снежня 1939, в. Альхавец, Горацкі раён, Магілёўская вобласць — 2014) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1963 годзе. З 1966 года — старшы інжынер, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны інжынер праектаў у Магілёўграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1976 года. Пражываў у г. Магілёў.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: жылыя пасёлкі Вараніно Быхаўскага (1969), Вільчыцы саўгаса-камбіната «Узыход» Магілёўскага (1972), Вішоў калгаса «Радзіма» Бялыніцкага (1977) раёнаў, машынна-трактарны двор у калгасе імя Кірава Шклоўскага раёна (1978), комплекс па гадоўлі цялятак у саўгасе «Усход» Быхаўскага раёна (1979).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны сярэбранымі медалямі ВДНГ СССР (1978, 1980).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Межевич Сергей Лугавеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Сяргей «Шлёма» Лабандзіеўскі** (нар. 19 чэрвеня 1964, Залессе, Барысаўскі раён, Мінская вобласць, БССР, СССР) — беларускі гукарэжысёр.

Біяграфія
---------

У 1991 годзе скончыў факультэт робататэхнічных сістэм БПІ. У 1988–1992 гадах працаваў тэнікам-інжынерам пры АН БССР. У 1992–2001 гадах музычны рэдактар на Беларускім радыё. У 1995–1996 гадах музычны рэдактар і гукарэжысёр Радыё 101,2. У 1997–2001 гадах гукарэжысёр Радыё «Рокс». У 1998–2003 гадах гукарэжысёр тэлерадыёкампаніі «Мір  (руск.) (бел.».

Працаваў на студыях гуказапісу ў Беларусі, Расіі, Польшчы, таксама на беларускіх радыёстанцыях як музычны рэдактар, вядучы музычных праграм і гукарэжысёр. Аддае перавагу «жывым» кірункам музыкі — року, блюзу, джазу, рабіў запісы камернай, харавой і фальклорнай музыкі.

Браў удзел у стварэнні альбомаў і правядзенні канцэртаў žygimont VAZA, Крамбамбуля, Zet, IQ48, Новае Неба, N.R.M. Змітра Вайцюшкевіча, Pomidoroff, Экивоки, Л.О.М. Naka, Yo-Yo, Народны Альбом, Я нарадзіўся тут, Personal Depeche, і многіх іншых. Займаецца таксама мастэрынгам і рэстаўрацыяй фанаграм, гукам для дакументальнага кіно.

Працы
-----

* Personal Depeche

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі, 2008, pp. 157

Літаратура
----------

* *Д.П. фота Д.П.* ЛАБАНДЗІЕЎСКІ СЯРГЕЙ «ШЛЁМА» (Лобандиевский Сергей «Шлёма», Labandziewski Siarhiej) // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі (бел.) / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 157. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8.
Дом-музей Карла Маркса
Унутраны двор
**Дом-музей Карла Маркса** (ням.: Karl-Marx-Haus) — адзіны ў Германіі музей, прысвечаны жыццю і творчасці Карла Маркса. Музей размешчаны на вуліцы Брукенштрасэ  (ням.) (бел. (ням.: Brückenstraße) у гістарычным цэнтры горада, за 550 метраў на паўднёвы захад ад Галоўнай рыначнай плошчы.

Гісторыя
--------

Карл Маркс нарадзіўся ў гэтым доме, які служыў яго сям'і адвакацкай канторай бацькі і жылым домам (1818—1819), у 1818 годзе. Будынак пабудаваны ў 1727 годзе ў барочным стылі, у 1930—1931 гадах фасад быў рэканструяваны ў адпаведнасці з гістарычным планам.

Стварэнне музея Карла Маркса было запланавана яшчэ да пачатку Другой сусветнай вайны. Аднак пасля прыходу да ўлады нацыстаў у 1933 годзе дом быў канфіскаваны, а сабраны для музея архіў і асабістыя рэчы Маркса былі знішчаны.

Экспазіцыя музея
У 1947 годзе з дапамогай Міжнароднага камітэта салідарнасці ў доме на Брукенштрасэ быў адкрыты музей Карла Маркса. У 1983 годзе да 100-годдзя з дня смерці Маркса дом-музей быў цалкам рэканструяваны, яго выставачныя залы былі пашыраны.

З 2005 года ў 23 залах музея працуе новая пастаянная выстаўка «Карл Маркс: Жыццё — Творчасць — Уплыў», якая распавядае пра Маркса як гістарычную персону, знаёміць наведвальнікаў з яго філасофскімі і эканамічнымі ідэямі, а таксама разглядае ўплыў яго прац на ход гісторыі і сучаснасць.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом-музей Карла Маркса
* Дом-музей Карла Маркса (Karl-Marx-Haus)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даўгалёў.
**Сяргей Мікалаевіч Даўгалёў** (нар. 1982, в. Старыя Журавічы, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1982 годзе ў в. Старыя Журавічы Рагачоўскага раёна. Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Працоўную дзейнасць пачынаў вядучым ветэрынарным урачом у дапаможным гаспадарцы ААТ «Лоеўскі Агратэхсэрвіс». У 2008—2012 гадах узначальваў Лоеўскую ветэрынарную станцыю, кіраваў КСУП «Страдубка» Лоеўскага раёна і ПСУП «Лоеў Агра» ААТ «Лоеўскі Агратэхсэрвіс». З 2012 па 2016 гады працаваў гандлёвым агентам прыватнага прадпрыемства «Алнікор» г. Гродна, а таксама ветэрынарным урачом ветупраўлення ВСУП «ГРУПА-СТС» г. Рэчыца. У 2016 годзе назначаны першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Лоеўскага райвыканкама. 3 верасня 2020 года прызначаны прэзідэнтам на пасаду старшыні Акцябрскага раённага выканаўчага каммітэта. 3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Рэчыцкага райвыканкама.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Лукашенко обновил руководство в нескольких районах Гомельской области / 03.09.2020
3. ↑  Лукашенко обновил руководство в нескольких районах Гомельской области (руск.). *Правда Гомель* (3 верасня 2020).
4. ↑  Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка 3 кастрычніка разгледзеў кадравыя пытанні.