**«Requiem for my friend»** або **«Requiem dla mojego przyjaciela»** (па-беларуску: Рэквіем па маім сябру) — альбом Збігнева Прайснера, першая буйнамаштабная праца кампазітара, створаная адмыслова для студыйнага запісу і публічнага выканання. Паводле першапачатковай задумы твор мусіў быць тэатралізаваным канцэртам на музыку Прайснера, сцэнарый да якога напіша Кшыштаф Пясевіч, а зрэжысіруе Кшыштаф Кеслёўскі. Аднак пасля заўчаснай смерці апошняга ў 1996 годзе, задуманы твор пераўтварыўся ў рэквіем, прысвечаны памяці рэжысёра.

Прэм’ера «*Рэквіема*» адбылася 1 кастрычніка 1998 года ў Вялікім тэатры Варшавы. 19 сакавіка 1999 года ў Лондане прайшла вялікая брытанская прэм’ера твора, якую наведалі каля трох тысяч слухачоў. Перайсці да раздзела «Канцэрты»

Альбом быў выпушчаны лэйблам «*Erato Disques*» адначасова з канцэртнай прэм’ерай у кастрычніку 1998 года. Адразу пасля рэлізу альбом атрымаў у Польшчы высокую папулярнасць і ўжо 14 кастрычніка атрымаў статус залатога, а 4 лістапада — плацінавага дыска. Пазней, у 2011 годзе твор быў перавыдадзены на CD і вініле лэйблам «*Sony Poland*». Агульная колькасць прададзеных копій твору перавысіла 180 тысяч. Перайсці да раздзела «Выпуск альбома»

Музычныя кампазіцыі з «*Рэквіема па маім сябру*» неаднаразова выкарыстоўваліся ў якасці саўндтрэка ў кіно. Сярод найбольш вядомых выкарыстанняў: «*Дрэва жыцця*» Тэрэнса Маліка, «*Вялікая прыгажосць*» Паала Сарэнціна, тэлесерыял «*Карона*». Перайсці да раздзела «Выкарыстанне музыкі»

Спіс кампазіцый
---------------

«*Рэквіем па маім сябру*» складаецца з 18 музычных кампазіцый, выстраеных у своеасаблівую структуру. На першым структурным узроўні твор разбіты на дзве часткі — «*Рэквіем*» і «*Жыццё*» — па 9 кампазіцый у кожнай частцы. Другая частка ў сваю чаргу разбіта яшчэ на чатыры падчасткі — «*Пачатак*», «*Лёс*», «*Апакаліпсіс*» і «*Пастскрыптум*». Адна з музычных кампазіцый — «*Lacrimosa*» — паўтараецца ў творы двойчы ў розных варыяцыях. Яна з’яўляецца перадапошняй музычнай тэмай у кожнай з двух частак «*Рэквіема па маім сябру*» і служыць аб’яднаўчым і кульмінацыйным элементам твора.

### Частка 1. Рэквіем

| № | Назва | Працягласць |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Officium»  | 03:46 |
| 2. | «Kyrie Eleison»  | 06:12 |
| 3. | «Dies Irae»  | 04:51 |
| 4. | «Offertorium»  | 03:19 |
| 5. | «Sanctus»  | 02:51 |
| 6. | «Agnus Dei»  | 01:49 |
| 7. | «Lux Aeterna»  | 01:56 |
| 8. | «Lacrimosa»  | 03:24 |
| 9. | «Epitaphium»  | 03:03 |

### Частка 2. Жыццё

| 
The Beginning |
| --- |
| № | Назва | Па-беларуску | Працягласць |
| 10. | «Meeting» (польск.: Spotkanie) | па-беларуску: «Сустрэча» | 05:18 |
| 11. | «Discovering the World» (польск.: Odkrywanie świata) | па-беларуску: «Адкрыццё свету» | 02:50 |
| 12. | «Love» (польск.: Miłość) | па-беларуску: «Любоў» | 02:24 |

| 
Destiny |
| --- |
| № | Назва | Па-беларуску | Працягласць |
| 13. | «Kai Kairos» (польск.: Jest Czas) | па-беларуску: «Ёсць час» | 09:43 |

| 
Apocalypse |
| --- |
| № | Назва | Па-беларуску | Працягласць |
| 14. | «Ascende Huc» (польск.: Wstąp tutaj) | па-беларуску: «Узыдзі сюды» | 02:18 |
| 15. | «Veni Et Vidi» (польск.: Przyszedłem i ujrzałem) | па-беларуску: «Прыйшоў і ўбачыў» | 02:45 |
| 16. | «Qui Erat Et Qui Est» (польск.: Który był, który jest) | па-беларуску: «Які быў і які ёсць» | 04:26 |
| 17. | «Lacrimosa – Day Of Tears» (польск.: Lacrimosa — Czas Płaczu) | па-беларуску: «Lacrimosa — Дзень плачу» | 04:03 |

| 
Postscriptum |
| --- |
| № | Назва | Па-беларуску | Працягласць |
| 18. | «Prayer» (польск.: Modlitwa) | па-беларуску: «Малітва» | 03:16 |

Выканаўцы
---------

| Выканаўца 
  |  | Роля ў выкананні 
  |
| --- | --- | --- |
| **Частка 1.** |  | **Рэквіем** |
| Эльжбета Таварніцка |  | сапрана
  |
| Дарыюш Парадоўскі[pl] |  | контртэнар I
  |
| Пётр Лыкоўскі |  | контртэнар II
  |
| Пётр Кусевіч[pl] |  | тэнар
  |
| Гжэгаж Зыховіч |  | бас
  |
| Марыюш Колух |  | дадатковы тэнар
  |
| Марэк Мось[pl] |  | першая скрыпка
  |
| Аркадыюш Кубіца |  | другая скрыпка
  |
| Лукаш Сырніцкі |  | альт
  |
| Пётр Яносік |  | віяланчэль
  |
| Багуслаў Пстрась |  | кантрабас
  |
| Ян Шыпоўскі |  | арган
  |
| Ян Пілх[pl] |  | барабаншчык
  |
| Роман Рэваковіч[pl] |  | дырыжор |

| Выканаўца 
  |  | Роля ў выкананні 
  |
| --- | --- | --- |
| **Частка 2.** |  | **Жыццё** |
| Яцак Каспшык[pl] |  | дырыжор
  |
| Sinfonia Varsovia[pl] |  | аркестр
  |
| Варшаўскі камерны хорпад кіраўніцтвам Рышарда Зімака |  | хор
  |
| Эльжбета Таварніцка |  | сапрана
  |
| Дарота Слензак[pl] |  | голас сола
  |
| Пётр Лыкоўскі |  | контртэнар
  |
| Яцак Асташэўскі |  | флейта
  |
| Лешак Можджар |  | фартэпіяна
  |
| Ежы Глуўчэўскі |  | альт-саксафон
  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

Стварэнне
---------

### Перадгісторыя і стварэнне твора


Рэжысёр Кшыштаф Кеслёўскі (злева), сцэнарыст Кшыштаф Пясевіч (пасярэдзіне), кампазітар Збігнеў Прайснер (справа).
У пачатку 1980-х гадоў Прайснер пазнаёміўся з кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Гэтае знаёмства значна паўплывала на далейшы лёс кампазітара, які з тых пор пісаў музыку да кожнага фільма рэжысёра. Шчыльнае супрацоўніцтва Кеслёўскага і Прайснера, а таксама сцэнарыста Кшыштафа Пясевіча аказалася надзвычай плённым: у перыяд з 1985 па 1994 год на экраны выйшла 17 фільмаў, над кожным з якіх яны працавалі сумесна. У маі 1994 года, пасля прэм’еры карціны «*Тры колеры: Чырвоны*», Кеслёўскі заявіў, што заканчвае сваю кар’еру ў кіно.

Тым не менш, у рэжысёра і яго калег існавала шмат іншых нерэалізаваных ідэй. Адной з іх было стварэнне нечага накшталт тэатралізаванага канцэрта. Музыку мусіў напісаць Прайснер, за сцэнарый павінен быў адказваць Пясевіч, Кеслёўскі збіраўся заняцца рэжысурай праекта. Пазней, у інтэрв’ю рэжысёру Эдаарда Понці[en], Прайснер так апісваў іх задуму: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Калі Кеслёўскі быў яшчэ жывы, мы мелі ідэю зрабіць мноства канцэртаў, ведаеце, нешта асаблівае, на падабенства містэрыі, нешта паміж класічнай музыкай, операй і рок-канцэртам. Яго ідэя заключалася ў тым, каб крыху відазмяніць класічны канцэрт у філарманічным тэатры: даць больш прасторы, больш тэатральнасці, можа, больш жыцця, чым у звычайным тэатры, чым у оперы. І першы праект планаваўся ў Акропалі — назва канцэрта была «Жыццё». | "|

Аднак планы творцаў не здзейсніліся. 13 сакавіка 1996 года пасля сардэчнага прыступу, падчас аперацыі на сэрцы памёр Кшыштаф Кеслёўскі. Акрамя прафесійных адносін, Прайснера і Кеслёўскага звязвала блізкае сяброўства, і смерць апошняга стала для кампазітара моцным ударам. Адразу пасля смерці сябра Прайснер за тры ночы напісаў рэквіем у яго памяць. Гэты рэквіем стаў першай часткай будучага твору. Пазней кампазітар напісаў другую частку — «*Жыццё*» — трымаючы ў розуме тую ідэю, якую яны задумвалі ўтрох з Пясевічам і Кеслёўскім.

### Выбар тэкстаў

Пры напісанні твору Прайснер выкарыстоўваў тэксты на лацінскай, грэчаскай і польскай мовах.

Першая частка пабудавана на тэкстах лацінскай памінальнай імшы[en] (лац.: Missa pro defunctis). Тэксты кампазіцый №2, №5 і №6 адпавядаюць аднайменным часткам звычайнай каталіцкай імшы — «*Kyrie Eleison[en]*», «*Sanctus[en]*», «*Agnus Dei[en]*»; адзінае адрозненне — у тэксце «*Agnus Dei*» прысутнічаюць змены, характэрныя для памінальнай імшы. Астатнія кампазіцыі з’яўляюцца ўласцівымі менавіта для рэквіемаў. Тэкст кампазіцыі №1 «*Officium*» узыходзіць да апакрыфічнай 4-й кнігі Ездры і кнігі Псалтыр (4 Езд 2:34—35; Пс 65:1—2). Кампазіцыя №4 адпавядае аферторыю класічнага рэквіема, які звычайна складаецца з дзвюх частак: «*Domine Jesu Christe*» («*Пане Езу Хрыстэ*») і «*Hostias*» («*Ахвяра*»); у сваім творы Прайснер выкарыстаў тэкст толькі другой часткі. Кампазіцыя №7 тэкстуальна адпавядае «*Lux aeterna[nl]*» класічнага рэквіема; у творы Прайснера яна выконваецца на польскай мове. Тэксты кампазіцый №3 і №8 узяты з каталіцкай секвенцыі «*Dies irae[en]*» (каля XIII ст.), якая складаецца з 19 стансаў. Для кампазіцыі «*Dies Irae*» Прайснер выбраў 8-ю, 12-ю і 1-ю стансы секвенцыі, у кампазіцыі «*Lacrimosa*» на музыку пакладзены 18-я і 19-я стансы. Завяршальная кампазіцыя «*Epitaphium*» чыста інструментальная.

У другой частцы на музыку пакладзены тэксты з розных кніг Бібліі. У кампазіцыі «*Kai Kairos*» гэта ўрывак з кнігі Эклезіяст (Экл 3:1—8); яшчэ ў дзвюх — урыўкі з кнігі Апакаліпсіс: «*Ascende Huc*» — Ап 4:1, «*Veni Et Vidi*» — Ап 6:7—8.

### Запіс альбома

Запіс альбома адбываўся ў канцы 1997 — пачатку 1998 года. Частка «*Рэквіем*» запісвалася ў Варшаўскай катэдры і ў Касцёле Эмаўс у Кракаве[pl] ў снежні 1997 года. Запіс часткі «*Жыццё*» адбываўся ў снежні 1997 года і ў лютым 1998 года ў Касцёле Эмаўс у Кракаве. Акрамя таго, «*Жыццё*» часткова запісвалася на студыі «*Studio S2/S4*» у Варшаве.

Выхад
-----

### Канцэрты

Сусветная прэм’ера «*Рэквіема па маім сябру*» адбылася 1 кастрычніка 1998 года ў Вялікім тэатры Варшавы. Твор выконвалі музыканты, задзейнічаныя пры запісе альбома. Іграў аркестр «*Sinfonia Varsovia[pl]*», дырыжыраваў Яцак Каспшык[pl], спяваў Варшаўскі камерны хор, сярод салістаў былі Эльжбета Таварніцка, Дарыюш Парадоўскі[pl], Пётр Лыкоўскі і іншыя. Для салісткі Дароты Слензак[pl] канцэрт стаў дэбютам на вялікай сцэне. Над пастаноўкай канцэрта працавалі прафесіяналы з розных краін Еўропы: рэжысёрам выступіў італьянец Эдаарда Понці[en] (сын Сафі Ларэн), сцэнаграфіяй займаўся паляк Анджэй Кройц Маеўскі[pl], за гук адказвалі адмыслоўцы з Англіі, за святло — спецыялісты з Нідэрландаў. Эдаарда Понці, які працаваў над стварэннем канцэпцыі сцэнічнай версіі «*Рэквіема…*», апісаў сваю задуму наступным чынам: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Рэквіем — гэта цырымонія як для Жывых, так і для Мёртвых. Відовішча мусіла стаць дыялогам між тымі, хто пакінуў гэты свет, і тымі, хто застаўся тут. Я жадаў, каб яно было простым, чалавечым, непасрэдным, натхнёным цэльнасцю і чысцінёю рэквіема. Мне хацелася атмасферы святла і ценю, але таксама мужнасці і надзеі. | "|

 Прэм’ерны канцэрт адбыўся пры падтрымцы польскай кампаніі сотавай сувязі «*Plus GSM[pl]*».

Першым жывым выкананнем «*Рэквіема…*» за мяжой Польшчы стала брытанская прэм’ера твору, якая адбылася 19 сакавіка 1999 года ў Royal Festival Hall[en] у Лондане. У выкананні твору прымалі ўдзел Фестывальны хор Солсберы з 40 удзельнікаў, Канцэртны аркестр BBC[en] з 60 выканаўцаў, а таксама салісты, якія ўдзельнічалі ў запісе арыгінальнага альбома — сапрана Эльжбета Таварніцка, мужчынскае сапрана Дарыюш Парадоўскі[pl], контртэнар Пётр Лыкоўскі, тэнар Пётр Кусевіч[pl], бас Гжэгаж Зыховіч, а таксама вакалістка Дарота Слензак[pl]. Аркестр быў узбагачаны венгерскімі цымбаламі, трыма гонгамі і вялікім царкоўным арганам. Сярод інструменталістаў саліравалі саксафаніст Ежы Глуўчэўскі і флейтыст Яцак Асташэўскі. Канцэрт сабраў каля трох тысяч слухачоў. Аглядальнікі з інтэрнэт-рэсурса «*Movie Music UK*» наступным чынам апісалі свае ўражанні ад канцэрту: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Сама зала была масіўнай, і акустыка ў ёй сапраўды ўражвала. Музыка Прайснера, якая ўключае ў сябе мноства паўз і працяглых момантаў цішыні — фірменны стыль, які ён выпрацаваў на працягу шматлікіх гадоў, — гучала асабліва ўражліва, з раптоўнымі прыпынкамі, якія прымушаюць ноты затрымлівацца ў паветры, нібыта назаўжды. Яшчэ адным выдатным штрыхом было выкарыстанне рознакаляровага асвятлення падчас канцэрта. Па меры таго, як выступ працягваўся, аркестр пастаянна акунаўся ў адценні цёмна-фіялетавага, акіянічна-сіняга і неверагоднага спалучэння чырвонага і жоўтага, якія нейкім дзіўным чынам, здавалася, выяўлялі некаторыя ўнутраныя сэнсы музыкі і дадавалі аб’ёмнасці ўражанню ў цэлым. | "|

27 сакавіка 2002 года першая частка асобна была выканана салістамі з Інстытута духоўнай музыкі Ліёна ў Базіліцы Сен-Мартэн[en] у Ліёне.

Восенню 2004 года тры выканнанні адбыліся ў Скандынавіі. Аркестр і хор Мальмеўскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам дырыжора Даніэля Хансана[sv] пры ўдзеле салісткі Эліяны Прэторыян прадставілі прэм’еры ў Швецыі і Даніі. 5 лістапада 2004 года «*Рэквіем…*» быў выкананы ў Царкве святога Паўла ў Мальмведэне; 6 лістапада 2004 года — у Царкве Густава Адольфа[en] ў Хельсінгбаргу; 7 лістапада 2004 года — у Царкве Фрэдэрыка у Капенгагене.

23 кастрычніка 2005 года «*Рэквіем…*» быў прадстаўлены на Кінафестывалі ў Хайфе[en]. Твор выконваўся Хайфскім сімфанічным аркестрам пад кіраўніцтвам дырыжора Оры Лешмана[he]. Нідэрландская прэм’ера адбылася 31 кастрычніка 2005 года ў царкве Вестэркерк[en] у Амстэрдаме. Дадатковы канцэрт у Амстэрдаме адбыўся на наступны дзень, 1 лістапада 2005 года, у канцэртнай зале Кансертгебау. Абодва амстэрдамскія канцэрты былі выкананы польскім філарманічным аркестрам «*Sinfonia Baltica[pl]*» са Слупску і камерным ансамблем «*Camerata Silesia[pl]*» з Катавіц пад кіраўніцтвам дырыжора Багдана Ярмаловіча. У канцэртах узялі ўдзел польскія салісты з арыгінальнага альбома.

28 лістапада 2021 года «*Рэквіем…*» быў прадстаўлены на закрыцці 24-га Міжнароднага фестывалю сучаснага мастацтва ў Леон-дэ-лос-Альдама, Мексіка. Сярод выканаўцаў, якія ўзялі ўдзел у канцэрце, былі сапрана Эдыта Кшэмень[pl] і скрыпач Збігнеў Палета[pl].

### Выпуск альбома

У выглядзе альбома «*Рэквіем па маім сябру*» быў выпушчаны ў кастрычніку 1998 года лэйблам «*Erato Disques[en]*» («*Warner Classics*»). Адметна, што творам польскага кампазітара, перш за ўсё вядомага музыкай для кіно, зацікавіўся лэйбл, які спецыялізуецца на класіцы. Крысціян Холвіг, прадстаўнік «*Erato Disques*», адзначыў: «*Мы ўзяліся супрацоўнічаць з ім, бо лічым, што праца Прайснера закранае класічную сферу больш, чым праца любога іншага кінакампазітара*».

Адразу пасля рэлізу альбом атрымаў у Польшчы высокую папулярнасць і ўжо 14 кастрычніка «*Саюз вытворцаў аўдыя-відэа[pl]*» прысудзіў альбому статус залатога дыска, а 4 лістапада — плацінавага дыска. 4 красавіка 2011 года альбом быў перавыдадзены на CD і вініле лэйблам «*Sony Music Poland*». У першы тыдзень пасля выпуску перавыданне альбома заняло ў Польшчы 36 месца па продажы. Агулам колькасць прададзеных копій твору перавысіла 180 тысяч.

Крытыка
-------

На сайце часопіса «*BBC Music Magazine[en]*» Нікалас Уільямс дае станоўчую ацэнку твору, сцвярджаючы яго перавагу над іншымі сучаснымі рэквіемамі. У аглядзе для сайта «*Gramophone*» «*Рэквіем па маім сябру*» названы «*бескампраміснай і ў той жа час даступнай працай*». Аглядальнік з «*El País[en]*» адзначае, што «*першы некінематаграфічны твор Прайснера атрымаўся змрочным і глыбока меланхалічным, але ў другой яго частцы пад назвай „Жыццё" нясмела ўсплывае прымірэнне з жорсткім светам*». Інтэрнэт-рэсурс «*Сlassic FM*» акцэнтуе ўвагу на нетыповым наборы інструментаў, якія выкарыстоўвае ў сваім творы Прайснер. Тым не менш, гэта ставіцца твору ў заслугу: «*Выбар інструментаў Прайснерам, безумоўна, дзіўны. Побач з аркестрам з шасцідзесяці музыкантаў ёсць саксафон, арган і пару контртэнараў, але эфект такі, што прабірае да мурашак*». Хвалебных водгукаў удастоілася салістка Эльжбета Таварніцка.

Ацэньваючы твор у цэлым, многія крытыкі засяроджваюць увагу на перавагах адной часткі над іншай. Так, рэцэнзент сайта «*Gramophone*» сярод двух частак твору аддае перавагу першай, сцвярджаючы, што ў ёй «*адносна абмежаваныя рэсурсы выкарыстоўваюцца вельмі эфектна*». Другую частку аглядальнік ацэньвае ніжэй, бо ў ёй менш цэльнасці і самабытнага музычнага матэрыялу. Паводле яго меркавання, падобная да сімфанічнай кінамузыкі, гэтая частка магла б добра працаваць у кантэксце, але не ўспрымаецца як канцэртная. У рэцэнзіі на сайце «*Filmtracks[en]*» перавага наадварот аддаецца другой частцы. Аглядальнік сцвярджае, што эмацыйнае ўздзеянне часткі «*Рэквіем*» не так ярка выражана, як у частцы «*Жыццё*». Ён адзначае, што «*ад вельмі доўгіх паслядоўнасцяў амаль поўнай цішыні і ўрачыстага сольнага аргана можа быць складана атрымоўваць задавальненне, калі гэта не жывое выкананне*».

У аглядзе для газеты «*The Times*» выказвалася сумненне наконт вялікай колькасці малых тэрцый[en], якія яднаюць дзве часткі твора. Тэс Джэймс, аглядальніца з Таварыства тэорыі музыкі[en], адзначыла шэраг больш спецыфічных асаблівасцяў, сярод якіх сола на альт-саксафоне на мяжы двух частак.

Шырокае прызнанне атрымаў вакал Эльжбеты Таварніцкай. Па меркаванні крытыкаў, яе выкананне кампазіцыі «*Lacrimosa*» у абедзвюх частках твора сведчыць пра вакальны дыяпазон у сем або нават васем актаў.

Альбом атрымаў станоўчыя рэйтынгі на шэрагу музычных інтэрнэт-рэсурсаў: «*Best Ever Albums*» — 78/100, «*Filmtracks[en]*» — 3/5, «*Rate Your Music[en]*» — 3,79/5, «*SensCritique[fr]*» — 8,4/10.

Музычныя асаблівасці
--------------------

Першая частка («*Рэквіем*») напісана для малога мужчынскага хора, аргана, струннага квінтэта і ўдарных. Яна вызначаецца характэрнымі для Прайснера асаблівасцямі: доўгімі рэверберацыямі і экспрэсіўным вібрата. Як у першай, так і ў другой частцы дамініруючую ролю адыгрывае сольная партыя сапрана, выкананая польскай вакалісткай Эльжбетай Таварніцкай. У другой частцы («*Жыццё*») твор узбагачаецца поўным хорам і аркестрам з 60 выканаўцаў, у які таксама ўваходзяць саксафон і блок-флейта.

Выкарыстанне музыкі
-------------------

### Уключэнні ў альбомы Прайснера

Асобныя кампазіцыі «*Рэквіема…*» сталі неад’емнай часткай канцэртных праграм Прайснера, а таксама ўваходзілі ў канцэртныя і кампіляцыйныя альбомы кампазітара.

| Год | Альбом | Кампазіцыі | Сп. |
| --- | --- | --- | --- |
| 2003 | «*Kieślowski*» | «*Lacrimosa — Day Of Tears*» |  |
| 2010 | «*Preisner’s Voices*» | «*Offertorium*», «*Sanctus*», «*Agnus Dei*», «*Lux Aeterna*», «*Lacrimosa*», «*Kai Kairos*», «*Lacrimosa - Day Of Tears*» |  |
| 2014 | «*The Four Colors of Łódź*» | «*Discovering The World*», «*Lacrimosa*» |  |

### Уключэнні ў іншыя альбомы

Пачынаючы з самога году выпуску альбома, асобныя яго трэкі перыядычна траплялі ў разнастайныя альбомы-кампіляцыі. Акрамя таго, бывалі выпадкі, калі кампазіцыі «*Рэквіема…*» выконваліся і запісваліся нанава адмыслова для пэўнага альбома. Так, у 2000 годзе карэйская оперная спявачка Сумі Ё[en] выканала кампазіцыю «*Lacrimosa*» для свайго сольнага альбома «*Prayers*».

| Год | Альбом | Кампазіцыі | Сп. |
| --- | --- | --- | --- |
| 1998 | Various — «*Classic CD — Issue 105 — Music From The Heavens*» | «*Lacrimosa*» |  |
| 1999 | Various — «*High Fidelity Reference — CD No. 39*» | «*Lacrimosa, Days of Tears (I)*», «*Love*», «*Veni Et Vidi*», «*Discovering The World*», «*Lacrimosa, Days Of Tears (II)*» |  |
| 2000 | Various — «*Aangenaam Klassiek, Editie 2000*» | «*Meeting*» |  |
| 2000 | Sumi Jo[en] — «*Prayers*» | «*Lacrimosa*» |  |
| 2004 | Various — «*Classic FM Hall of Fame — The Great Composers*» | «*Lacrimosa*» |  |
| 2005 | Various — «*Choral Expressions: A music sampler from G.Schirmer/AMP & the Music Sales Group*» | Part Two: Life [excerpt] |  |
| 2012 | Kreng[en] — «*Secret Thirteen Mix 038*» | «*The Beginning*» |  |
| 2012 | Hanan Townshend[en] — «*Various*» | «*Lacrimosa*» |  |
| 2014 | Henry Saiz[en] — «*El Laberinto De Henry Saiz. Cap.9 "La Muerte"*» | «*Meeting*» |  |
| 2015 | Antonymes — «*The Space Between Seconds*» | «*Kyrie Eleison*» |  |
| — | Various — «*Voices*» | «*Veni Et Vidi*», «*Lacrimosa*» |  |

### Выкарыстанне ў кіно

Музычныя кампазіцыі з «*Рэквіема па маім сябру*» неаднаразова выкарыстоўваліся ў якасці саўндтрэка ў кіно. У 2011 годзе адна з найбольш вядомых мелодый «*Рэквіема…*» — «*Lacrimosa*» — была выкарыстана ў фільме Тэрэнса Маліка «*Дрэва жыцця*». Фільм удастоіўся Залатой пальмавай галіны Канскага кінафестывалю і набыў шырокую вядомасць. Двума гадамі пазней, у 2013 годзе Паала Сарэнціна выкарыстаў кампазіцыю «*Dies Irae*» у сваім фільме «*Вялікая прыгажосць*». Наконт гэтых двух кінастужак Прайснер адзначыў: «*Я бачыў гэтыя фільмы і задаволены тым, як рэжысёры выкарысталі маю музыку. Найбольш захапляе тое, што зрабіў Тэрэнс Малік у „Дрэве жыцця" — „Lacrimosa" гучыць так, быццам была адмыслова напісана для гэтага фільма*».

У верасні 2011 года ў онлайн-часопісе «*Guernica[en]*» быў апублікаваны артыкул, дзе аглядалася музычнае суправаджэнне фільма «*Дрэва жыцця*». Аўтар артыкула адзначыў, што пры ўсёй шырыні ахопу заходнееўрапейскай музыкі ў карціне, вядучым музычным творам фільма з’яўляецца «*Lacrimosa*» Прайснера.

| Год | Фільм | Арыгінальная назва | Рэжысёр | Выкарыстаная кампазіцыя | Сп. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 | «*Мой мужчына*» (кароткаметражны фільм) | фр.: Mon homme | Стэфані Тчоў-Ката[fr] | «*Love*» |  |
| 2005 | «*Дочкі Гары[sv]*» | шведск.: Harrys döttrar | Рычард Хоберт[en] |  |  |
| 2009 | «*Упэўненасць*» (дакументальны фільм) | англ.: Certainty | Давід Хаўка | «*Prayer*» |  |
| 2011 | «*Дрэва жыцця*» | англ.: The Tree of Life | Тэрэнс Малік | «*Lacrimosa 2*» |  |
| 2013 | «*Вялікая прыгажосць*» | італ.: La grande bellezza | Паала Сарэнціна | «*Dies Irae*» |  |
| 2017 | «*Карона*» (тэлесерыял) | англ.: The Crown | Пітэр Морган[en] | «*Dies Irae*» |  |
| 2018 | «*Србенка[d]*» (дакументальны фільм) | харв.: Srbenka | Нябойша Сліепчэвіч | «*Lacrimosa — Day of Tears*» |  |

Зноскі
------

1. ↑  Preisner: Requiem for my friend — Jacek Kaspszyk, Sinfonia Varsovia (англ.).  Сайт «*AllMusic*». Праверана 25 ліпеня 2019.
2. 1 2  Requiem Dla Mojego Przyjaciela (Album) by Zbigniew Preisner (англ.).  Сайт «*Best Ever Albums*». Праверана 30 лістапада 2021.
3. 1 2 3 4  Zbigniew Preisner: Requiem for my Friend (англ.).  Сайт «*Filmtracks.com[en]*» (11 сакавіка 1999). Праверана 15 лютага 2020.
4. ↑   // *Machina[en]*. — Listopad 1998. — № 11 (32). — P. 105.
5. 1 2 3 4  Requiem dla mojego przyjaciela (англ.).  Сайт «*Rate Your Music[en]*». Праверана 1 снежня 2021.
6. 1 2  Requiem Dla Mojego Przyjaciela (фр.).  Сайт «*SensCritique[fr]*». Праверана 30 лістапада 2021.
7. 1 2 3  Biography (англ.).  Сайт Збігнева Прайснера. Праверана 1 снежня 2021.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  *Tess James.* Review of Zbigniew Preisner, Requiem for my Friend(англ.) // *Society for Music Theory[en].* Music Theory Online. — September 1999. — Vol. 5. — № 4.
9. 1 2 3 4 5 6  *Jonathan Broxton, James Southall.*. Zbigniew Preisner: Requiem For My Friend, 1999 (англ.).  Сайт «*Movie Music UK*». Праверана 6 снежня 2021.
10. 1 2  Zbigniew Preisner **(нявызн.)**.  Сайт «*Warner Classics & Erato*». Праверана 15 жніўня 2019.
11. 1 2  Złote płyty CD — Archiwum (польск.).  Związek Producentów Audio-Video. Праверана 19 жніўня 2019.
12. 1 2  Platynowe płyty CD — Archiwum (польск.).  Związek Producentów Audio-Video. Праверана 19 жніўня 2019.
13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Albums: Requiem for my friend (англ.).  Сайт Збігнева Прайснера. Архівавана з першакрыніцы 17 верасня 2019. Праверана 23 ліпеня 2019.
14. 1 2  Zbigniew Preisner — Requiem For My Friend (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 9 жніўня 2019.
15. 1 2  Zbigniew Preisner — Short Biography (англ.)(недаступная спасылка).  Сайт «*Music Sales Classical*». Архівавана з першакрыніцы 19 жніўня 2019. Праверана 19 жніўня 2019.
16. ↑  Інтэрв’ю з кампазітарам Збігневам Прайснерам. «*Double Life of Veronique*», Criterion Collection DVD, 2006. Тэкст паводле:  Архівавана 11 жніўня 2017.
17. 1 2  *Edoardo Ponti.*. Edoardo Ponti's interview with Zbigniew Preisner (англ.).  Сайт «*Musicolog.com*». Праверана 23 ліпеня 2019.
18. 1 2 3 4  Preisner Requiem (англ.).  Сайт «*Gramophone.co.uk*». Праверана 1 снежня 2021.
19. 1 2 3  *Wiesław Kot.*. Kompozytor multimedialny (польск.).  Сайт часопіса «*Wprost[pl]*» (27 верасня 1998). Архівавана з першакрыніцы 7 студзеня 2019. Праверана 23 лютага 2022.
20. ↑  *Nick Kimberley.*. Film: Requiem for my friend the director (англ.).  Сайт газеты «*The Independent*» (18 сакавіка 1999). Праверана 30 лістапада 2021.
21. ↑  Requiem for My Friend - Concert (англ.).  Сайт Збігнева Прайснера. Праверана 30 лістапада 2021.
22. ↑  Zbigniew Preisner en Concierto en León – Requiem para mi amigo – Teatro Manuel Doblado – Domingo 28 de Noviembre – 18:00 hrs. (ісп.).  Сайт «*LeonGuanajuato.com*». Праверана 30 лістапада 2021.
23. ↑  Zbigniew Preisner — Requiem dla mojego przyjaciela (польск.).  Oficjalna lista sprzedaży. Праверана 19 жніўня 2019.
24. ↑  Oficjalna lista sprzedaży: sprzedaż w okresie 04.04.2011 — 10.04.2011 (польск.).  Oficjalna lista sprzedaży (18 красавіка 2011). Праверана 19 жніўня 2019.
25. ↑  *Nicholas Williams.*. Preisner: Requiem for my Friend (англ.).  Сайт «*Сlassical-music.com*» (20 студзеня 2012). Праверана 15 лютага 2020.
26. ↑  *Fernando Neira.*. Réquiem para el amigo Kieslowski (ісп.).  Сайт газеты «*El País[en]*» (7 лістапада 1998). Праверана 30 лістапада 2021.
27. 1 2  Zbigniew Preisner: Requiem for My Friend (англ.).  Сайт «*Сlassic FM*». Праверана 21 чэрвеня 2020.
28. ↑  Zbigniew Preisner – Kieślowski (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 5 снежня 2021.
29. ↑  Zbigniew Preisner – Preisner's Voices (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 5 снежня 2021.
30. ↑  Zbigniew Preisner – The Four Colors Of Łódź (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 5 снежня 2021.
31. 1 2  Sumi Jo, James Conlon, Gürzenich-Orchester Kölner Philharmoniker – Prayers (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
32. ↑  Various – Classic CD - Issue 105 - Music From The Heavens (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
33. ↑  Various – High Fidelity Reference CD No. 39 (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
34. ↑  Various – Aangenaam... Klassiek - Editie 2000 (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
35. ↑  Various – Classic FM Hall Of Fame - The Great Composers (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
36. ↑  Various – Choral Expressions: A Music Sampler from G.Schirmer / AMP & The Music Sales Group (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
37. ↑  Kreng – Secret Thirteen Mix 038 (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
38. ↑  Hanan Townshend – Various (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 10 сакавіка 2022.
39. ↑  Henry Saiz – El Laberinto (Cap.9 "La Muerte") (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
40. ↑  Antonymes – The Space Between Seconds (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
41. ↑  Various – Voices (англ.).  Сайт «*Discogs*». Праверана 23 ліпеня 2020.
42. ↑  Contemporary Film Music 2017, с. 62.
43. ↑  *Sam Kerbel.*. The Tree of Lacrimosa (англ.).  Сайт «*Guernica*» (19 верасня 2011). Праверана 21 чэрвеня 2020.
44. ↑  Mon homme (2004) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.
45. ↑  Harrys döttrar (2005) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.
46. ↑  Certainty (2009) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.
47. ↑  The Tree of Life (2011) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.
48. ↑  The Great Beauty (2013) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.
49. ↑  «The Crown» Matrimonium (TV Episode 2017) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.
50. ↑  Srbenka (2018) — Soundtracks — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 25 ліпеня 2019.

Літаратура
----------

* *Lindsay Coleman, Joakim Tillman.* Contemporary Film Music: Investigating Cinema Narratives and Composition. — Palgrave Macmillan UK, 2017. — XVI, 272 p. — ISBN 978-1-137-57374-2.
* *Tess James.* Review of Zbigniew Preisner, Requiem for my Friend(англ.) // *Society for Music Theory.* Music Theory Online. — September 1999. — Vol. 5. — № 4.
* *Wiesław Kot[pl].* Kompozytor multimedialny(польск.) // *Wprost[pl]*. — 1998. — № 39 (826).

Спасылкі
--------

* Альбом «Requiem for my friend» на YouTube
* Фільм пра запіс альбома «Requiem for my friend» на YouTube
* «Requiem for my friend»  (англ.) на сайце «*AllMusic*»
* «Requiem for my friend»  (англ.) на сайце «*Discogs*»
* Агляд «Requiem for my friend»  (англ.) на сайце «*Filmtracks.com[en]*»
* Агляд «Requiem for my friend»  (англ.) на сайце «*Music Theory Online[en]*»
* Спіс канцэртных выкананняў «Requiem for my friend»  (англ.) на сайце «*Wise Music Classical*»


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 38453995x · VIAF: 182534867 |

| ⛭✯✰ Збігнеў Прайснер |
| --- |
| Спіс саўндтрэкаў Збігнева Прайснера |
| Дыскаграфія саўндтрэкаў | 
* Дэкалог (1991)
* Падвойнае жыццё Веранікі (1991)
* Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа (1992)
* Шкода (1992)
* Гульні ў палях Госпада (1992)
* Патаемны сад (1993)
* Тры колеры: Сіні (1993)
* Тры колеры: Белы (1994)
* Тры колеры: Чырвоны (1994)
* Калі мужчына кахае жанчыну (1994)
* Квартэт у 4 частках (1994)
* Ліпеньскае свята (1995)
* Эліза (1995)
* Казка: Праўдзівая гісторыя (1997)
* Парывы жадання (1997)
* Апошні верасень (2000)
* Абердзін (2000)
* Вайзер (2001)
* Між незнаёмцамі (2002)
* Дзіўныя сады (2003)
* Гэта ўсё пра любоў (2004)
* Прыгожая краіна (2005)
* Ананімка — Жанчына ў Берліне (2008)
* Сакрэт / Менахем і Фрэд (2013)
* Аглая (2013)
* Анжэліка (2015)
* Каралева Іспаніі (2016)
* Даліна ценяў (2018)
* Гісторыя вечнасці (2019)
* Страта і любоў (2019)
* Мама нічога не ведала (2020)
* Чалавек Божы (2021)
* Будучая няпамятлівасць (2021)

 |
| Самастойныя творы | 
* ✰✰ Рэквіем па маім сябры (1998)
* 10 простых п’ес для фартэпіяна (1999)
* Мае калядкі на канец стагоддзя (1999)
* Галасы (2001)
* Ціша, ноч і мроі (2007)
* Дзённікі надзеі (2013)
* 10 п’ес для аркестра (2015)
* У пошуку шляхоў. Новыя і старыя калядкі (2015)
* 2016 Куды? (2017)
* Змярканне (2019)
* Мелодыі маёй маладосці (2019)
* Яшчэ не позна (2022)

 |
| Канцэртныя альбомы | 
* Музыка Прайснера (1995)
* Чатыры колеры Лодзі (2014)
* Найлепшае са Збігнева Прайснера (2020)

 |
| Кампіляцыі | 
* Кеслёўскі (2003)
* Галасы Прайснера (2010)
* Прайснер: Фартэпіянная музыка (2018)

 |
| Аранжыроўкі | 
* На выспе (2006)
* Грымі замком (2015)

 |