recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Канвергенцыя і Саюз** (катал.: Convergència i Unió, CiU) — правацэнтрысцкі выбарчы альянс у Каталоніі. Тэхнічна CiU з'яўляецца аб'яднаннем дзвюх партый: большай Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) і меншай Unió Democràtica de Catalunya (UDC). Партыю ў наш час узначальвае Артур Мас, які з'яўляецца таксама главой урада Каталоніі.

CIU з'яўляецца каталонскай нацыяналістычнай партыяй. Яна, як правіла, лічыцца нацыяналістычнай умеранага толку, як у Каталоніі, так і ў астатняй частцы Іспаніі.

На выбарах 28 лістапада 2010 года партыя атрымала 38,5% і заняла 14 з 62 месцаў у Каталонскім парламенце. Пасля шматлюдных дэманстрацый у Барселоне былі праведзены датэрміновыя выбары ў парламент, на якіх партыя атрымала большасць галасоў, але іх доля склала толькі 30,68%.

Зноскі
------

1. ↑  Colomer, Josep Maria (2002). *Political institutions in Europe*. Routledge. p. 183.. Retrieved on 24 November 2011.
2. ↑  Znojek, Bartłomiej (18 November 2011). *Parliamentary Elections in Spain*. **104**. The Polish Institute of International Affairs.. Retrieved on 24 November 2011.
3. ↑  *Spain: Political structure*. 17 July 2009.. Retrieved on 24 November 2011.
4. ↑  Connor, Richard (29 November 2011). *Catalan election result deals blow to embattled Spanish government*. DW World.. Retrieved on 24 November 2011.
5. ↑  Не резать по живому **(нявызн.)**.  Российская газета (26 лістапада 2012 года).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (катал.)
Сабор Св. Іосіфа ў Асмэры
**Эрытрэйская каталіцкая царква** — адна з усходнекаталіцкіх цэркваў, якія прытрымліваюцца эфіопскага абраду, што ўзыходзіць да Александрыйскай літургічнай традыцыі. Самая маладая з усходнекаталіцкіх цэркваў, утворана ў 2015 годзе шляхам вылучэння з Эфіопскай каталіцкай царквы. Прыхільнікі пражываюць, галоўным чынам у Эрытрэі.

Гісторыя
--------

У канцы XIX стагоддзя Эрытрэя перайшла пад кантроль італьянцаў. Пасля гэтага тут рэзка актывізавалася каталіцкая місія, у выніку чаго ў Эрытрэі з'явілася істотная колькасць каталікоў эфіопскага абраду.

Пасля заканчэння другой сусветнай вайны Эрытрэя была далучана да Эфіопіі. У 1961 годзе былі заснаваны пастаянныя структуры Эфіопскай каталіцкай царквы. Была створана мітраполія ў Адыс-Абебе, якой падпарадкоўвалася суфраганная дыяцэзія ў Асмэры (суч. сталіца Эрытрэі). У 1993 годзе Эрытрэя зноў стала незалежнай, пасля чаго былі заснаваны яшчэ дзве дыяцэзіі ў гэтай краіне — Кэрэнская і Барэнтуская. У 2012 годзе ўтворана Сэгэнэйтыйская дыяцэзія.

19 студзеня 2015 года чатыры дыяцэзіі, якія размешчаны на тэрыторыі Эрытрэі, былі вылучаны ў асобную мітраполію, утварыўшы, такім чынам, новую Эрытрэйскую ўсходнекаталіцкую царкву.

Структура
---------

Царква складаецца з чатырох дыяцэзій — Асмэрскай архідыяцэзіі-мітраполіі і суфраганных ёй Кэрэнскай, Барэнтускай і Сэгэнэйтыйскай дыяцэзій. Галоўны сабор Эрытрэйскай царквы — сабор Св. Іосіфа ў Асмэры. З моманту стварэння царкву ўзначальвае біскуп Менгестэаб Тэсфамарыям.

Агульная колькасць вернікаў каля 150 тысяч, што складае прыкладна 3 % насельніцтва краіны. Характэрнай асаблівасцю каталіцтва ў Эрытрэі з'яўляецца тое, што ўсе веруючыя каталікі належаць да юрысдыкцыі ўсходняга абраду, царкоўных структур лацінскага абраду ў Эрытрэі няма.

Зноскі
------

1. ↑  Eritrean Metropolitan Archdiocese of Asmara
2. ↑  Папа Францыск заснаваў новую ўсходне-каталіцкую царкву для Эрытрэі
3. 1 2  Catholic Church in State of Eritrea (Eritrea)
4. ↑  Statistics by Country by Catholic Population

Спасылкі
--------

* The Asmara Cathedral Архівавана 13 красавіка 2020.
* Статыстыка царквы

| ⛭Усходнія каталіцкія цэрквы |
| --- |
| Александрыйская літургічная традыцыя | 
* Копцкая Каталіцкая Царква
* Эрытрэйская Каталіцкая Царква
* Эфіопская Каталіцкая Царква

 |
| Заходне-сірыйскі абрад | 
* Мараніцкая каталіцкая царква
* Сірыйская Каталіцкая Царква
* Сіра-маланкарская каталіцкая царква

 |
| Усходне-сірыйскі абрад | 
* Халдзейская каталіцкая царква
* Сіра-малабарская каталіцкая царква

 |
| Візантыйскі абрад | 
* Албанская Грэка-Каталіцкая царква
* Беларуская Грэка-Каталіцкая царква
* Балгарская каталіцкая царква
* Венгерская каталіцкая царква
* Грэчаская каталіцкая царква
* Італа-албанская каталіцкая царква
* Македонская Грэка-Каталіцкая царква
* Мелькіцкая каталіцкая царква
* Расійская Грэка-Каталіцкая царква
* Румынская Грэка-Каталіцкая Царква
* Русінская Грэка-Каталіцкая царква
* Славацкая Грэка-Каталіцкая царква
* Украінская Грэка-Каталіцкая царква
* Харвацкая Грэка-Каталіцкая царква

 |
| Армянскі абрад | Армянская Каталіцкая Царква |
**Белізскі Бар’ерны рыф** — ланцуг каралавых рыфаў даўжынёй 280 км, які пралягае ўздоўж узбярэжжа Беліза на адлегласці 13 — 24 км ад яго. З’яўляецца часткай Месаамерыканскага Бар’ернага рыфа, які працягнуўся на 900 км ад паўночнага ўскрайка Юкатана да берагоў Гватэмалы. Гэта рыфавая сістэма — найбуйнейшы бар'ерны рыф у Атлантычным акіяне і другі па велічыні ў свеце пасля аўстралійскага Вялікага Бар’ернага рыфа.

Турызм
------

Белізскі Бар’ерны рыф з’яўляецца галоўнай турыстычнай славутасцю Беліза, яго наведваюць да 130 тыс. турыстаў у год. Рыф таксама важны з рыбапрамысловага пункта гледжання. Марское дно паміж рыфам і мацерыком пясчанае, месцамі сустракаюцца астраўкі, якія пазарасталі мангравымі зараснікамі. Ва ўсходняй частцы, дзе глыбіня мора рэзка павялічваецца, размешчаны тры асобных атолы — Тэрнеф, Гловерс-Рыф і Лайтхаус-Рыф.

Тэмпература вады ў раёне рыфа слаба вагаецца на працягу года — 23—25 °C узімку, і 25—28 °C улетку. На астравах размяшчаюцца марскія курорты з дайвінг-цэнтрамі. У цэнтры Лайтхаус-Рыфа знаходзіцца знакамітая Вялікая блакітная дзіра — затопленая морам вялікая карставая варонка.

Біялагічная разнастайнасць
--------------------------

Экасістэмы прыбярэжнай зоны Беліза з 1996 года ўваходзяць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА як адны з найбольш багатых экасістэм у свеце. На сямі ўчастках аб’екта прадстаўлены працэс эвалюцыйнага развіцця рыфаў. Таксама каля рыфа сустракаюцца рэдкія віды марскіх жывёл, такія як марскія чарапахі, ламанцін і амерыканскі вастрарылы кракадзіл. Акрамя таго, рыф насяляюць:

* 70 відаў цвёрдых каралаў,
* 36 відаў мяккіх каралаў,
* 500 відаў рыб,
* сотні відаў беспазваночных.

Пры гэтым, паводле ацэнак навукоўцаў, адкрыта ўсяго 10 % відавой разнастайнасці рыфа.

Абарона навакольнага асяроддзя
------------------------------

Від з паўвострава Амбергрыс-Кае.
Рэзерваты Бар’ернага Рыфа Беліза ўключаюць сем марскіх запаведнікаў, 450 рыфаў і тры атолы. Сумарная плошча ахоўных тэрыторый дасягае 960 км². У іх уваходзяць:

* Марскі запаведнік Гловерс-Рыф
* Вялікая блакітная дзіра
* Прыродны помнік Халф-Мун-Кі
* Марскі запаведнік Хол-Чан

Нягледзячы на ахоўныя мерапрыемствы, экасістэма рыфа ўвесь час знаходзіцца пад пагрозай забруджвання і разбурэння з-за некантралюемага турызму, суднаходства і рыбалоўства. Ураганы, глабальнае пацяпленне і выкліканае гэтым павышэнне тэмпературы вады таксама нясуць у сабе пагрозы, напрыклад, — абескаляроўванне каралаў. Паводле меркавання навукоўцаў, з 1998 года было пашкоджана звыш 40 % белізскіх рыфаў.

Зноскі
------

1. ↑  WWF — Mesoamerican Reef — The Atlantic Ocean’s largest coral reef
2. 1 2  BBC News — 12 June 2006
3. ↑  Belize Barrier Reef Case Study Архівавана 5 чэрвеня 2013.
4. ↑  BBC News — 4 May, 2000

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Белізскі Бар’ерны рыф
* UNESCO: Рэзерваты Бар’ернага Рыфа Беліза Архівавана 11 красавіка 2008.
* UNEP-WCMC Belize Barrier Reef Reserve System Архівавана 29 верасня 2007.
**Грамадзянская вайна**, вайна паміж палітычнымі сіламі ў адной дзяржаве, якая ахоплівае значную частку насельніцтва з абодвух бакоў. Тэрмін ўзнік з таго факта, што варагуючыя бакі складаюцца з грамадзян адной дзяржавы. Прыкметамі грамадзянскай вайны з'яўляюцца наяўнасць элементаў ваенна-палітычнай машыны ў абодвух бакоў і агульнанацыянальны размах падзей.

### Грамадзянскія войны ХХ – ХХІ стагоддзяў

1910 – 1920 — Грамадзянская вайна ў Мексіцы  

1917 – 1923 — Грамадзянская вайна ў Расіі  

1918 — Грамадзянская вайна ў Фінляндыі  

1922 – 1923 — Грамадзянская вайна ў Ірландыі  

1927 – 1950 — Грамадзянская вайна ў Кітаі  

1934 — Грамадзянская вайна ў Аўстрыі  

1936 – 1939 — Грамадзянская вайна ў Іспаніі  

1946 – 1949 — Грамадзянская вайна ў Грэцыі  

1957 – 1975 — Вайна ў В’етнаме  

1962 – 1975 — Грамадзянская вайна ў Лаосе  

1967 – 1975 — Грамадзянская вайна ў Камбоджы  

1967 – 1970 — Грамадзянская вайна ў Нігерыі  

1970 – 1992 — Грамадзянская вайна ў Мазамбіку  

1974 – 2002 — Грамадзянская вайна ў Анголе  

1980 – 1992 — Грамадзянская вайна ў Сальвадоры  

1978 – па цяперашні час — Грамадзянская вайна ў Афганістане  

1991 – 1995 — Грамадзянская вайна ў Югаславіі  

1991 – 2002 — Грамадзянская вайна ў Алжыры  

1992 – 1997 — Грамадзянская вайна ў Таджыкістане  

1991 – 1993 — Грамадзянская вайна ў Грузіі  

1996 – 2006 — Грамадзянская вайна ў Непале  

1999 – па цяперашні час — Грамадзянская вайна ва Усходнім Тыморы  

2011 – па цяперашні час — Грамадзянская вайна ў Лівіі  

2011 – па цяперашні час — Грамадзянская вайна ў Сірыі
**Дыялектная мова** — неўнармаваная, тэрытарыяльна абмежаваная, беспісьмовая форма натуральнай мовы, якая выкарыстоўваецца галоўным чынам у бытавых зносінах пэўных груп людзей.

Дыялектная мова існуе як сістэма мясцовых гаворак, якія паводле агульнасці рыс аб'ядноўваюцца ў больш вялікія адзінствы — **дыялекты**. Тэрытарыяльныя дыялекты — гістарычная катэгорыя, іх развіццё абумоўлена развіццём грамадства.

Беларуская мова
---------------

Сучасная беларуская мова выдзяляе два дыялекты, паўночна-усходні і паўднёва-заходні, з пераходнай групай сярэднебеларускіх гаворак. Дадаткова існуе тэрытарыяльна адасобленая група брэсцка-пінскіх або заходнепалескіх гаворак.

Гістарычна, найбольш актыўнае складванне гаворак у дыялекты беларускай мовы адбывалася ў эпоху кансалідацыі беларускіх земляў у межах Тураўскага і Полацкага княстваў, сучасныя дыялекты фактычна адлюстроўваюць падзел мовы феадальнай пары. У наш час дыялекты — астаткавая, рэліктавая з'ява, новыя дыялекты не ўтвараюцца. Адначасна, дыялектныя межы разбураюцца, дыялекты страчваюць мясцовыя асаблівасці, іх роля ў працэсе зносін паніжаецца.

Літаратура
----------

* Сучасная беларуская мова: Уводзіны. Фанетыка. Фаналогія. Арфаэпія. Графіка. Арфаграфія. Лексікалогія. Лексікаграфія. Фразеалогія. Фразеаграфія: Вучэб. дапам. / Я. М. Камароўскі, В. П. Красней, У. М. Лазоўскі і інш. — 2-е выд. дапрац. і дап. — Мн. : Выш. школа, 1995. — 334 с. ISBN 985-06-0075-6.
**Дыяліз** — метад раздзялення раствораных рэчываў, малекулярныя масы якіх значна розняцца. Заснаваны на рознасці скарасцей дыфузіі такіх рэчываў праз мембрану, якая аддзяляе канцэнтраваны і разбаўлены растворы: раствораныя рэчывы з рознай скорасцю дыфудзіруюць у бок разбаўленага раствору. Раздзяленне на кампаненты з дапамогай дыялізу ўпершыню правёў шатландскі хімік Томас Грэм у 1854 годзе. Для дыялізу звычайна выкарыстоўваюць плоскія мембраны на аснове цэлюлозы (цэлафан, купрафан) ці полыя валокны з полісульфону. Выкарыстоўваюць у вытворчасці штучных валокнаў (аддзяленне шчолачы ад геміцэлюлозы) і шэрагу біяхімічных прэпаратаў. у медыцыне для лячэння атручэння, нырачнай недастатковасці (гемадыяліз) і іншых хвароб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баро.

**Марыс Баро** (20 лютага 1889, Жэнева — 11 лістапада 1954) — швейцарскі мастак.

Біяграфія
---------

Баро нарадзіўся ў 1889 годзе, сын афіцыянта. Бацька рана памёр. Баро пакінуў школу ва ўзросце 14 гадоў і скончыў навучанне мастака-графіка. Аднойчы ён вучыўся ў Школе вытанчаных мастацтваў у Жэневе. Там ён вучыўся ў П’ера Піньёла і Джэймса Вібера. Пасля завяршэння вучнёўства ён яшчэ два гады працаваў у настаўніцкай графічнай майстэрні, а затым разам са сваім братам Франсуа Баро стварыў уласны бізнес. У 1914 годзе яны заснавалі групу «Le Falot» з Гансам Бергерам, Эмілем Брэслерам і Гюставам Бюшэ. У тым жа годзе ён атрымаў стыпендыю горада Жэнева і дазволіў паехаць у Англію.

Зноскі
------

1. 1 2  Maurice Barraud<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Maurice Barraud — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Maurice Barraud — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q683543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2256716'></a>
4. ↑  Union List of Artist Names — 2018. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рыхтэр.

**Элізэ Рыхтэр** (2 сакавіка 1865 – 23 чэрвеня 1943) — аўстрыйскі філолаг.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Вене ў забяспечанай яўрэйскай сям'і. Дачка доктара Максіміліяна і Эміліе Рыхтэр, сястра Хэленэ Рыхтэр, якая пісала і перакладала англійскую літаратуру і драму. Вывучала філасофію ў Венскім універсітэце, атрымала доктарскую ступень у 1901 годзе.

У 1905 годзе стала першай жанчынай, якая атрымала хабілітацыю за сваю працу па раманскіх мовах. У 1907 годзе стала першай жанчынай-дацэнтам, а ў 1921 годзе была прызначана «экстраардынарным прафесарам». З 1920 года ўзначальвала Асацыяцыю аўстрыйскіх жанчын-акадэмікаў (*Verband der Akademikerinnen Österreichs*).

Пасля аншлюсу і ўвядзення ў Аўстрыі нацысцкай антысеміцкай палітыкі, якая выключала людзей яўрэйскага паходжання з грамадскага жыцця, Рыхтэр была звольнена са сваёй пасады. 9 кастрычніка 1942 года яна разам са сваёй сястрой Хэленэ была дэпартаваная ў канцэнтрацыйны лагер Тэрэзіенштат, дзе памерла 23 чэрвеня 1943 года.
**Элін Густаўсдотэр Стурэ** (шведск.: Elin Gustavsdotter Sture; пам. 1495) — шведская дваранка, жонка рэгента Эрыка Аксельсана Тота.

Біяграфія
---------

Элін Густаўсдотэр была дачкой шляхціца Густава Альготсана з уплывовага роду Стурэ. Яна была замужам за Эрыкам Аксельсанам Тотам, з верасня 1466 года ў шлюбным саюзе, арганізаваным для ўмацавання пазіцый і падтрымкі Аксельсана ў шведскім дваранстве; у тым жа годзе шведская шляхта абрала яго рэгентам. Такім чынам лэдзі Элін стала першай лэдзі і заняла ролю каралевы ў шведскім двары. У 1467 годзе яе муж адмовіўся ад пасады рэгента на карысць караля Карла VIII і стаў губернатарам усходніх памежных правінцый Фінляндыі. Пра дзяцей у пары няма звестак.

Зноскі
------

1. ↑  Erik Axelsson (Tott) **(нявызн.)**. *Nordisk familjebok*.

Літаратура
----------

Litet lexikon över Sveriges regenter" av Lars O. Lagerqvist och Nils Åberg
**Элізабет Дэпардзьё** (фр.: Élisabeth Depardieu; пры нараджэнні **Элізабет Дамінік Люсі Гіньё**, фр.: Élisabeth Dominique Lucie Guignot; 5 жніўня 1940) — французская актрыса. Кавалер ордэна Ганаровага легіёна (2008).

Нарадзілася ў Парыжы, паходзіць са старажытнага арыстакратычнага роду. Вучылася ў Жана-Ларана Кашэ разам з Жэрарам Дэпардзьё. Выйшла замуж за Дэпардзьё 11 красавіка 1970. У гэтым шлюбе нарадзіла дваіх дзяцей - Гіём і Жулі. Знялася з мужам у такіх фільмах, як *Тарцюф* (1984), *Жан дэ Фларэт* (1986), *Хлапчук* (1995). У 1996 годзе развялася з Дэпардзьё.

Фільмаграфія
------------

* Гэта маё цела / Ceci est mon corps (2001)
* Innocent
* Les Aveux de l'innocent
* Le Garçu
* Жан дэ Фларэт / Jean de Florette
* Манон з крыніцы / Manon des sources
* On ne meurt que deux fois
* Тарцюф / Le Tartuffe

Зноскі
------

Спасылкі
--------

Элізабет Дэпардзьё на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13929935v · ISNI: 0000 0001 1950 6739 · LCCN: no2003012612 · NKC: xx0151817 · SUDOC: 076687945 · VIAF: 66152557 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дыялог (значэнні).
**Дыялог** (грэч. Διάλογος — гутарка, размова паміж двума людзьмі) — літаратурная або тэатральная форма вуснага ці пісьмовага абмену выказваннямі (рэплікамі) паміж двума і больш людзьмі. У філасофскім і навуковых сэнсах — спецыфічная форма і арганізацыя зносін, камунікацыі. Традыцыйна супрацьпастаўляецца маналогу. Акрамя ажыццяўлення камунікацыі дыялог можа быць выкарыстаны ў мастацкіх мэтах (у літаратуры, кіно), для перадачы філасофскіх ідэй (напрыклад, дыялогі Платона — «Федан», «Пір»), для навучання замежнай мове (як практыкаванне).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12481481z · GND: 4012061-2 · LCCN: sh85037531 · LNB: 000049267, 000091785 · NKC: ph119422 |
Падзел дзяржавы Аляксандра Вялікага пасля бітвы пры Іпсе (301 да н.э.)
**Дыядо́хі** (стар.-грэч.: διάδοχος — пераемнік) — вайскаводы Аляксандра Вялікага, якія пасля яго смерці ў 323 годзе да н.э. у выніку доўгіх войн, што зацягнуліся да 301 года да н.э. падзялілі паміж сабой яго імперыю; наступствам падзелу было з’яўленне дзяржаў Сірыя, Эліністычны Егіпет, Віфінія, Пергам і Македонія.

Найбольш вядомы з дыядохаў Антыгон I Аднавокі і яго сын Дэметрый Паліяркет, Антыпатр са сваім сынам Касандрам, Пталамей, Селеўк, Лісімах і Эўмен.

Паміж імі ўзнікла крывавая барацьба, якая доўжылася 22 гады і скончылася рашучай бітвай пры Іпсе (301 год да н.э.), у якой загінуў Антыгон. Гэты час вядомы ў гісторыі пад назвай эпохі дыядохаў. Следствам гэтай барацьбы стала ўзнікненне новай сістэмы дзяржаў, у якую ўвайшлі ўсе землі ад Адрыятычнага мора да Інда.

Эліністычныя манархіі
---------------------

Эпоха дыядохаў характарызуецца пераходам ад поліснай палітычнай арганізацыі грэкаў да спадчынных манархій у заваяваных краінах, зрушэннем цэнтраў культурнай і эканамічнай актыўнасці з Грэцыі ў Малую Азію і Егіпет.

Найважнейшымі з гэтых дзяржаў, звычайна званых эліністычнымі, з’яўляліся:

* Эліністычны Егіпет пад валадарствам Пталамеяў;
* Сірыя, дзе панавала дынастыя Селеўкідаў;
* Македонія пад уладай нашчадкаў Антыгона I Аднавокага;
* Пергамскае царства, якое далучылася да іх у 282 годзе да н.э. пад уладай Аталідаў.

Усе гэтыя дзяржавы пазней былі заваяваны Рымам.

Гл. таксама
-----------

* Гелеспонцкая Фрыгія

Літаратура
----------

* *Талах В. Н.* Все, что ни пожелает царь Деметрий / Под ред. В.Н. Талаха, С.А. Куприенко. — К.: Видавець Купрієнко С.А. 2013. — 229 с. — ISBN 978-617-7085-01-9.

| ⛭Дыядохі Аляксандра Вялікага |
| --- |
| 
* Антыгон
* Антыпатр
* Эўмен
* Касандр
* Кратэр
* Лісімах
* Пердыка
* Піфон
* Паліперхон
* Пталамей
* Селеўк

 |
Схема з праекта зон аховы гісторыка-культурных каштоўнасцей у Вістычах
**Зоны аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей** — зоны, устаноўленыя ў пэўных межах для забеспячэння захавання нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей і навакольнага асяроддзя.

Паводле Кодэкса аб культуры Беларусі вылучаюцца чатыры тыпы зон аховы:

1. ахоўная зона;
2. зона рэгулявання забудовы;
3. зона аховы ландшафту;
4. зона аховы культурнага пласта (слоя).

Для нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, якія размешчаны побач або ўваходзяць у склад комплексу або ансамбля нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, могуць устанаўлівацца агульныя зоны аховы.

Ахоўныя зоны помнікаў археалогіі ўстанаўліваюцца на адлегласці не менш за пяцьдзясят метраў ад межаў тэрыторыі помнікаў археалогіі.

Межы тэрыторыі нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці, зоны аховы нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці і іх межы, рэжымы ўтрымання і выкарыстання зон аховы нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці вызначаюцца **праектам зон аховы** нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці, які зацвярджаецца Міністэрствам культуры Беларусі.

Рэжымамі ўтрымання і выкарыстання зон аховы нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці прадугледжваюцца абмежаванне або поўная забарона дзейнасці, якая стварае пагрозу захаванню гэтай гісторыка-культурнай каштоўнасці, яе навакольнаму асяроддзю ў межах зон аховы і ўмовам іх утрымання і выкарыстання.

Праект зон аховы нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці распрацоўваецца за кошт сродкаў уласніка (карыстальніка) гісторыка-культурнай каштоўнасці або землекарыстальніка, на зямельным участку якога размешчана нерухомая матэрыяльная гісторыка-культурная каштоўнасць, а таксама іншых крыніц, не забароненых заканадаўствам.

Распрацоўка горадабудаўнічай і землеўпарадкавальнай дакументацыі, а таксама іншай праектнай дакументацыі, рэалізацыя якіх можа аказаць уздзеянне на нерухомыя матэрыяльныя гісторыка-культурныя каштоўнасці, без нанясення ўстаноўленых зон аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей або без іх устанаўлення забараняецца.

Усе віды работ у зонах аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей выконваюцца ў межах патрабаванняў рэжымаў утрымання і выкарыстання гэтых зон аховы, калі іншае не прадугледжана Кодэксам аб культуры.

Спасылкі
--------

* Кодэкс аб культуры Рэспублкі Беларусь
Зорка жыцця **Зорка жыцця** (анг.: Star of Life) - эмблема службы экстранай медыцынскай дапамогі, якую сумесна кантралююць Амерыканская медыцынская асацыяцыя і Дэпартамент аховы здароўя, адукацыі і сацыяльнай дапамогі ЗША. Эмблема і яе варыяцыі выкарыстоўваюцца таксама іншымі службамі, якія аказваюць тэрміновую медыцынскую дапамогу (у прыватнасці, пошукава-выратавальныя службы і National Registry of Emergency Medical Technicians).

На малюнку - сіняя шасціканцовая зорка з белай акантоўкай, у цэнтры - белы посах Асклепія, бога медыцыны і лекавання ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

Гл.таксама
----------

* Посах Асклепія
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Грамадзянская вайна ў Вялікім Княстве Літоўскім.
Ружанскі палац, галоўная рэзідэнцыя старэйшай галіны Сапегаў, быў зруйнаваны падчас грамадзянскай вайны 1700 года
**Грамадзянская вайна ў ВКЛ у 1696—1702 гадах** — выступ літоўскіх магнацкіх родаў Вішнявецкіх, Радзівілаў, Пацаў і Агінскіх пры падтрымцы сярэдняе шляхты супраць дамінуючага ў Вялікім Княстве Літоўскім становішча роду Сапегаў.

Пад канец XVII стагоддзя Сапегі акумулявалі ў сваіх руках найістотнейшыя літоўскія кіроўныя пасады: вялікім гетманам быў Казімір Ян Сапега, вялікім маршалкам — Аляксандр Павел Сапега, вялікім падскарбіем — Бенедыкт Павел Сапега. Трымаючы фактычную ўладу на Літве, Сапегі адвольна карысталіся гэтым супраць сваіх канкурэнтаў, распараджаючыся на сваю волю на сойміках і трыбуналах, пераследуючы і знішчаючы непажаданых ім асоб.

Зняможаныя фанаберыстасцю і прыгнётам Сапегаў, шляхта склала канфедэрацыю пад кіраўніцтвам кашталяна віцебскага Коцела, які нават абвясціў паспалітае рушанне супраць Сапегаў. Абодва бакі бязлітасна вынішчалі ўладанні сваіх супернікаў. 18 лістапада 1700 года ў вырашальнай бітве пад Алькенікамі Сапегі атрымалі поўнае паражэнне і былі прысуджаныя да вечнага выгнання з дзяржавы.

Пасля паразы Сапегаў міжусобіцы іншых магнатаў за іхнія пасады і ўладанні працягнуліся. Гэта прывяло да аслаблення ВКЛ у Паўночнай вайне 1700—1721 гадоў, удзел у якой на баку Швецыі прымалі і Сапегі.

| ⛭Грамадзянскія войны Вялікага Княства Літоўскага |
| --- |
| 
* ✰ Грамадзянская вайна 1381—1384 гадоў
* ✰ Грамадзянская вайна 1389—1392 гадоў
* Грамадзянская вайна 1432—1438 гадоў
* Грамадзянская вайна 1696—1702 гадоў

 |
Зорка Садружнасці на Гербе Аўстраліі.
 **Зорка Садружнасці** (**англ.: Commonwealth Star**) (таксама вядомая, як *The Federation Star*, *The Seven Point Star* ці *Star of Federation*) — гэта сяміканцовая зорка, якая сімвалізуе Федэрацыю Аўстраліі.

Шэсць прамянёў зоркі сімвалізуюць шэсць штатаў Аўстраліі, у той час, як сёмы прамень сімвалізуе тэрыторыі і будучыя штаты.

Выкарыстоўванне
---------------

Зорка Садружнасці знаходзіцца як на гербе Аўстраліі, так і на сцягу.

Галерэя
-------

* Сцяг АўстралііСцяг Аўстраліі
* Герб Аўстраліі (1912)Герб Аўстраліі (1912)
* Герб Аўстраліі (1908)Герб Аўстраліі (1908)
* Каралеўскі аўстралійскі штандарт (1962–2022)Каралеўскі аўстралійскі штандарт (1962–2022)
* Аўстралійская манета ў шэсць пенсаў (1951)Аўстралійская манета ў шэсць пенсаў (1951)
**Бярды́чы** (трансліт.: *Biardyčy*, руск.: Бердычи) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчаны за 11 км на паўночны ўсход ад Брэста, 8 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1566 годзе ў Збірогскім войтаўстве Берасцейскага староства. У сяле налічвалася 13 жыхароў, якія мелі 15 валок зямлі. Сяляне плацілі чынш — з адной валокі 31 грош, а таксама натуральную даніну.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. У 1818 годзе ў складзе казённага маёнтка Цюхінічы.

У 1905 годзе вёска і маёнтак у Косіцкай воласці Брэсцкага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну акупанты спалілі 17 двароў, загубілі 32 мірных жыхароў; 3 вяскоўцы загінулі на фронце, 1 — у партызанах.

Насельніцтва
------------

* 68 мужчын, 82 жанчыны (1818)
* 42 двары, 283 жыхары (1897)
* 298 жыхароў (вёска) і 12 жыхароў (маёнтак) (1905)
* 20 двароў, 108 жыхароў (1921)
* 58 двароў, 318 жыхароў (1941)
* 201 жыхар (1959)
* 132 жыхары (1970)
* 29 гаспадарак, 43 жыхары (2005)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Чэрнінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Чэрні |  |
| Вёскі | Братылава ·  Бярдычы ·  Валоскі ·  Вітошкі ·  Вялікая Курніца ·  Вялікія Косічы ·  Вялюнь ·  Гутавічы ·  Забярэззе ·  Залессе ·  Збірагі ·  Карабаны ·  Клімовічы ·  Селяхі ·  Харытоны |
**Грамадзянская вайна ў Афганістане** — узброены канфлікт у Афганістане ў 1928—1929 гадах.

Перадгісторыя
-------------

У 1928 годзе кароль Афганістана Аманула-хан вярнуўся з паездкі ў Еўропу (у тым ліку СССР), прывёзшы з сабой цэлы комплекс сацыяльных і культурных зменаў для насельніцтва Афганістана. У прыватнасці, усё насельніцтва Афганістана абавязвалася насіць еўрапейскую вопратку. У гэты ж час з’явіліся фатаграфіі каралевы Сарая Тарзі без чадры і ў еўрапейскай сукенцы. Гэта сустрэла рэзкае непрыманне ў афганцаў, і пуштунскія плямёны выступілі за выгнанне Аманулы-хана з жонкай з Афганістана.

Ход канфлікту
-------------

Супраць эміра Аманулы і яго рэформаў у лістападзе 1928 года ўспыхнула паўстанне сярод племя шынвары ў Джэлалабадзе на паўднёвым усходзе Афганістана, якое ахапіла і правінцыю Лагман. Таджык Бачаі Сака (пазней памяняў імя на Хабібула Калакані), аб’яднаўшы таджыкаў і гільзаі, пачаў наступленне на Кабул з поўначы. Паўстанне ахапіла ўсю краіну, сілы паўстанцаў пачалі падыходзіць да сталіцы і з поўдня.

Армія амаль не аказвала супраціву паўстанцам, да якіх неўзабаве далучыліся басмачы. 14 студзеня 1929 года Аманула-хан абвясціў аб адмене большасці сваіх рэформаў, перадаў уладу свайму брату Інаятуле-хану і бег на поўдзень краіны. Яшчэ праз пару дзён, 17 студзеня Інаятула-хан здаў Кабул без асаблівага кровапраліцця атрадам мяцежнікаў пад камандаваннем Хабібулы. Ён стаў новым эмірам і адмяніў усе пераўтварэнні Аманулы.

Аманула-хан працягнуў барацьбу за трон, і вясной таго ж года ўзначаліў барацьбу супраць Хабібулы і яго саюзнікаў — басмачоў. У красавіку СССР, які вёў з басмацтвам бесперапынную вайну, у падтрымку Амануле накіраваў у Афганістан атрад колькасцю каля 2 тысяч чалавек пад камандаваннем В. М. Прымакова (фармальна атрад падпарадкоўваўся афганскаму генералу Гуляму Набі-хану). На працягу двух месяцаў чырвонаармейцы пры падтрымцы авіяцыі занялі поўнач Афганістана, разграміўшы ключавыя базы праціўніка.

Войскі Амунулы пачалі наступленне на Кабул, аднак у канцы мая 1929 года пацярпелі паразу і спынілі барацьбу. 22 мая Аманула-хан збег у Індыю, даслаўшы Набі-хану тэлеграму з распараджэннем таксама спыніць змагацца, і пакінуць краіну — пасля чаго савецкія войскі вярнуліся на радзіму.

Аднак грамадзянская вайна на гэтым не скончылася. Супраць Хабібулы паўстаў у канцы лета 1929 года ваенны міністр пры Амануле і яго стрыечны брат Мухамед Надзір, які ўзначаліў атрады пуштунаў супраць таджыкаў. Вайна з грамадзянскай ператварылася ў міжэтнічную. Брытанцы дазволілі Надзіру вербаваць прыхільнікаў у брытанскім Пакістане, якія і склалі большасць яго арміі.

Гэты перыяд грамадзянскай вайны ў Афганістане быў найбольш крывавым, загінула да 15 тысяч чалавек толькі сіл Хабібулы. 10 кастрычніка 1929 атрады Мухамеда Надзіра ўзялі Кабул. Хабібула Газі бег, але быў схоплены і пакараны ў горадзе Кахістан на поўначы Афганістана. Мухамед Надзір стаў кіраўніком дзяржавы.

Гл. таксама
-----------

* Афганскі паход Чырвонай Арміі (1929)

Спасылкі
--------

* Гражданская война в Афганистане (1928-1929)
* Гражданская война в Афганистане... 1929
**Бярнард Букатка** (23 верасня 1908 — 1 лістапада 1990) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся пад Лідай.

Вучыўся ў Лідскай гімназіі. У 1920-х быў карэспандэнтам газеты *Głos Wileński*. Скончыў Віленскі ўніверсітэт, па адукацыі юрыст. Жыў у Ваўкавыску.

Удзельнічаў у Польскай абарончай вайне (1939). У пачатку 1941 пасля вызвалення з лагера ваеннапалонных у Германіі прыбыў у Берлін, прымаў актыўны ўдзел у нацыянальным руху. З 1943 па 1945 кіраваў Беларускім прадстаўніцтвам у Берліне, супрацоўнічаў з германскімі спецслужбамі. 21 студзеня 1945 уведзены ў склад БЦР, прызначаны загадчыкам адміністрацыйнага аддзела, які ў перспектыве меў быць ператвораны ў Міністэрства ўнутраных спраў. Адзін з ініцыятараў склікання ў Берліне з’езда Беларускага камітэта самапомачы (23 сакавіка 1945).

Пасля вайны знаходзіўся ў лагеры для перамешчаных асоб Вэнторф, адкуль ў кастрычніку 1949 выехаў у ЗША. У 1957-1959 – сакратар Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі.

Жыў і памёр у Нью-Джэрсі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Салаўёў А.* Беларуская цэнтральная рада. — Мн. 1995.
Трамвай на Ліндэнштрасэ
**Трамвай у Франкфурце-на-Одэры** — сістэма трамвайных ліній (агульная працягласць 19,5 км.) у Франкфурце-на-Одэры. Рэгулярны рух ажыццяўляецца па 3 асноўных і 2 дапаможных маршрутах. Ідэя пабудовы конкі з 4 маршрутамі высоўвалася яшчэ ў 1894 годзе, але была адхілена з-за састарэласці тэхналогіі. 22 красавіка 1896 г. бургамістр горада Іаган Паўль Вальтэр Адольф падпісаў дагавор на будаўніцтва электрычнага трамвая з кампаніяй AEG. У 1897 годзе пачаліся будаўнічыя работы. 22 студзеня 1898 г. адбылося ўрачыстае адкрыццё руху. На наступны дзень рэгулярны рух быў адкрыты на двух лініях.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Трамвай у Франкфурце-на-Одэры
**«Трактар»** — футбольны стадыён у Мінску, Беларусь. У сезоне 2020 года з’яўляецца хатняй арэнай для футбольных клубаў «Іслач» і «Мінск», якія выступаюць у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць стадыёна складае 17 600 месцаў.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва спартыўнай арэны пачалося ў 50-я гады XX стагоддзя. Пасля ўзвядзення драўляных трыбун на стадыёне пачалі праводзіць спаборніцтвы сярод работнікаў Мінскага трактарнага завода. Пад канец 1950-х гадоў быў пабудаваны першы ярус арэны. У 1976 абласны савет «Чырвоны Сцяг» перадаў спартыўны аб’ект на баланс МТЗ. У тым жа годзе пачалася рэканструкцыя стадыёна. Над заходняй трыбунай быў надбудаваны другі ярус, па перыметры арэны былі ўзведзены земляныя трыбуны. З’явіліся асвятляльныя мачты і дрэнаж футбольнага поля.

У 1978 годзе пасля закрыцця стадыёна «Дынама» на капітальны рамонт матчы чэмпіянату СССР па футболе пачалі праводзіць на «Трактары», у тым ліку і спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы. Падчас летніх Алімпійскіх гульняў 1980 «Трактар» стаў алімпійскай рэзервовай арэнай.

З 1992 года стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. Новая рэканструкцыя спартыўнага аб’екта пачалася ў 1997 годзе і скончылася ў маі 2000, калі арэна набыла сучасны выгляд. Былі ўсталяваныя індывідуальныя пластыкавыя сядзенні, замест земляных трыбун былі ўзведзены жалезабетонныя, падтрыбунныя памяшканні сталі адпавядаць еўрапейскім стандартам. Газон на стадыёне натуральны, усталявана электроннае табло. Памеры поля — 105×68 метраў. Падагрэў і штучнае асвятленне футбольнага поля адсутнічаюць.

29 мая 2011 года на стадыёне адбыўся фінал Кубка Беларусі 2010/2011, у якім футбольны клуб «Гомель» перамог гродзенскі «Нёман». З 2013 па 2018 год спартыўная арэна з’яўлялася хатняй для мінскага «Дынама». У студзені 2019 побач з «Трактарам» пачалася падрыхтоўка тэрыторыі да будаўніцтва Нацыянальнага футбольнага стадыёна Беларусі. У сувязі з гэтым разглядаецца пытанне аб чарговай рэканструкцыі састарэлага спартыўнага аб’екта.

Заўвагі
-------

1. ↑  Афіцыйная ўмяшчальнасць стадыёна «Трактар»

Спасылкі
--------

* Футбол. Арнамент ёсць, бегавых дарожак няма. У сеціве з’явіліся фота макета нацыянальнага стадыёна з новых ракурсаў Архівавана 8 ліпеня 2019.
* Навіны стадыёна на by.tribuna.com

| ⛭Стадыёны Вышэйшай лігі чэмпіянату Беларусі па футболе |
| --- |
| 
* Барысаў-Арэна (Барысаў)
* АСК «Брэсцкі» (Брэст)
* Будаўнік (Салігорск)
* Віцебскі ЦСК (Віцебск)
* Гарадскі (Барысаў)
* Гарадскі (Маладзечна)
* Гарадскі (Слуцк)
* Дынама (Мінск)
* ЦСК «Нёман» (Гродна)
* Тарпеда (Жодзіна)
* Трактар (Мінск)
* Цэнтральны (Гомель)
* Юнацтва (Мазыр)
* Юнацтва (Смаргонь)

 |
Адысей і яго спадарожнікі. Антычная мазаіка
**Эліны** (грэч. Έλληνες) — саманазва грэкаў.

У беларускай мове ужываецца ў стаўленні да старажытных грэкаў, у паэтычнай прамове, у перакладах антычных аўтараў. Акрамя таго, можа выкарыстоўвацца і як і вузейшы унутраэтнічны этнонім для пазначэння грэкамоўнага насельніцтва еўрапейскай тэрыторыі.

Паходжанне
----------

Першапачаткова — племя ў Фесаліі. Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, адзіным продкам элінаў быў Элін, унук Праметэя. Падзяляліся на плямёны ахейцаў, іанійцаў, дарыйцаў, эалійцаў. Усе астатнія народы старажытныя грэкі называлі варварамі.

Гл. таксама
-----------

* Мінойцы
* Пеласгі
* Лелегі
* Карыйцы
* Ахейцы
* Іанійцы
* Эалійцы
* Дарыйцы
* Старажытныя македонцы

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира: Энциклопедия. - М. 2008. С. 1116
Раскопкі ў Гравісцы (універсітэт Перуджы)
**Гравіска** (сучасная назва, італ.: Gravisca або **Гравіскі** (старажытная лацінскае назва, лац.: Graviscae) — археалагічны помнік у Італіі (Лацыё). Уяўляў сабой этрускі порт, які абслугоўваў горад Тарквініі і размяшчаўся ў 8 км на захад ад цэнтра горада.

Этрускае паселішча існавала з 600 па 250 гг. да н. э. і прайшло праз 4 фазы развіцця У 181 г. на яго месцы была заснавана «калонія» для рымскіх грамадзян. Порт адначасова быў рынкам (эмпарыёнам), існуюць шматлікія сведчанні прысутнасці гандляроў, а таксама грэчаскіх рамеснікаў. Засведчана шанаванне шматлікіх грэчаскіх багоў — у тым ліку такіх, як Афрадыта, Гера, Дэметра і Апалон.

Зноскі
------

1. ↑  Mario Torelli  (англ.) (бел. *et al.*, "Gravisca, "*NSc* (1970)
2. ↑  Denise Demetriou (22 November 2012). *Negotiating Identity in the Ancient Mediterranean: The Archaic and Classical Greek Multiethnic Emporia*. Cambridge University Press. pp. 83–. ISBN 978-1-107-01944-7. .
3. ↑   Архівавана 24 лютага 2008. Gravisca.
4. ↑  Liv. 40.29.1.1
5. ↑  Benvenuto Frau (1981). *Graviscae: il porto antico di Tarquinia e le sue fortificazioni*. Gruppo Archeologico Romano. .
6. ↑  Mario Torelli  (англ.) (бел. «Il sanctuario di Hera a Gravisca» *La Parola del Passato* 136 (1971) 44-67.
**Ро́дамля** — возера ў Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Лукомка, за 33 км у напрамку на поўнач ад горада Крупкі, прыкладна за 1,2 км на ўсход ад вёскі Хальнявічы.

Плошча паверхні возера 0,42 км². Даўжыня 1,38 км, найбольшая шырыня 0,32 км, даўжыня берагавой лініі 2,95 км.  

Катлавіна возера моцна выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню да 4 м. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 80 м. Берагі нізкія, пясчаныя. Дно возера выслана сапрапелем. У возера ўпадаюць ручаі, у тым ліку ў паўночна-ўсходняй частцы каналізаваны ручай з возера Чарэйскага. У паўднёва-заходняй частцы з Радомлі выцякае ручай у раку Югна.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, язь, лінь і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-59. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1984 г. Архівавана 2 мая 2013.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 394. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Минская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2009. — С. 15. — 60 с. — 20 000 экз. — ISBN 978-985-508-174-7. (руск.)

Спасылкі
--------

* Валерий Иванов-Смоленский Все озёра Беларуси. Т. 4. (руск.)
**Оля Іваніцкі** (сербск.: Оља Ивањицки; 10 мая 1931, Панчэва — 24 чэрвеня 2009, Белград) — сербская мастачка, а таксама скульптар, архітэктар, паэт і дызайнер.

Оля Іваніцкі (сапраўднае поўнае імя *Ольга*) нарадзілася 10 мая 1931 года ў рускай бальніцы ў сям'і рускіх Васіля Васіленка-Іваніцкага і Веранікі Міхайлаўны Пятроўскай, якія з'ехалі з Расіі пасля Кастрычніцкага перавароту. Спачатку жылі ў Крагуевац пераезду ў Бялград, дзе Оля вучылася на скульптара ў акадэміі. Хоць яна і паступіла вучыцца на скульптара, аднак больш за ўсё любіла займацца жывапісам. У 1957 годзе скончыла акадэмію ў класе прафесара Срэтэна Стаянавіча. Пасля завяршэння аспірантуры, у 1962 годзе атрымала стыпендыю ад фонду Форда, каб працягнуць навучанне ў ЗША, а ў 1978 годзе ўдзельнічае ў праграме Фулбрайт «Artist in Residence - Rhode Island School of Design ».

Адзін з заснавальнікаў «Ніш Арт» у 2007 годзе стварыў фонд Олі Іваніцкі, канчатковай мэтай якога з'яўляецца стварэнне музея Олі Іваніцкі.

Памерла 24 чэрвеня 2009 года ў Бялград і пасля аперацыі на сэрцы.. Пахавана на Алеі заслужаных грамадзян на Новых могілках у Бялградзе.

Оля Іваніцкі мела 99 персанальных выставак. Яе работы знаходзяцца ў многіх музеях і галерэях па ўсім свеце. Мела ўзнагароды на радзіме і за мяжой. У прыватнасці, прызнаная лепшым мастаком XX стагоддзя на тэрыторыі Югаславіі.

Зноскі
------

1. ↑  Preminula Olja Ivanjicki  (серб.)

Літаратура
----------

* Протић, Б. Миодраг (1970). „Оља Ивањицки". Српско сликарство ХХ века, Том 2. - Библиотека Синтезе. YU-Београд: Нолит. стр. 533 страна.  (серб.)
* Žarko Domljan, Likovna enciklopedija Jugoslavije, Volume 1, Jugoslavenski leksikografski zavod "Miroslav Krleža", Zagreb, (1984.) Str. 660.  (серб.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · RKDartists |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16211360g · GND: 119394502 · ISNI: 0000 0000 7991 2125 · LCCN: n85179298 · NKC: js20191051844 · NUKAT: n2013138919 · SUDOC: 145849457 · VIAF: 37725674 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хілтан.

**Роджэр Хілтан** CBE (англ.: Roger Hilton, 1911, Мідлсекс, Лондан — 23 лютага 1975, Сент-Джаст, Карнуол) — брытанскі мастак-абстракцыяніст, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў гэтага кірунку ў жывапісе Вялікабрытаніі ў XX стагоддзі, асабліва ў перыяд перад Другой сусветнай вайной. Узнагароджаны ордэнам Брытанскай імперыі (1968).

Жыццё і творчасць
-----------------

Нарадзіўся ў англа-нямецкай сям’і. Хілтан вывучаў жывапіс у Мастацкай школе Слейда ў Лондане, дзе яго настаўнікам быў Генры Тонкс, і пазней — у парыжскай школе Біс’ер (École Bissiere, у 1930-я гады). Першапачаткова займаўся фігуратыўным мастацтвам; у 1950-я гады, аднак, пад творчым уплывам Піта Мандрыяна, пераходзіць на пазіцыі абстракцыянізму. У 1953 годзе Р.Хілтан жыве ў Нідэрландах. Пачынаючы з 1956 года мастак знаходзіцца ў цесным кантакце з арт-групай «Сэнт-Іў Груп» (англ. St-Ives Group) з Заходняга Карнуола, у тым ліку з такімі майстрамі, як Пітэр Лэньян, Тэры Фрост, Патрык Херан, Уільям Скот і Браян Уінтэр, і канчаткова перасяляецца ў Корнуол у 1965 годзе. У 1959 годзе Хілтан прымае ўдзел у міжнароднай выставе сучаснага мастацтва documenta II у заходнегерманскім горадзе Касель. У 1963 годзе ён быў удастоены мастацкай прэміі Джона Мура (з прызавым фондам у 25 000 фунтаў стэрлінгаў).

У апошнія гады жыцця мастак цяжка хварэў і быў прыкаваны да ложка.

Зноскі
------

1. ↑  Roger Hilton<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  *Lewis A.* Roger Hilton // Hilton, Roger // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T038173<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103932433'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
Рэнтгенаграма органаў грудной клеткі ў прамой праекцыі. Відаць скопішча паветра пад купаламі дыяфрагмы.
**Рэнтгенаграфія** (англ.: projection radiography, plain film radiography, X-ray imaging, roentgenography, X-ray study, X-ray filming) — даследаванне ўнутранай структуры аб’ектаў, якія праецыруюцца пры дапамозе рэнтгенаўскіх прамянёў на спецыяльную плёнку або паперу. Найбольш часта тэрмін адносіцца да медыцынскага неінвазіўнага даследавання, заснаванага на атрыманні сумацыйнай праекцыйнай выявы анатамічных структур арганізма з дапамогай праходжання праз іх рэнтгенаўскіх прамянёў і рэгістрацыі ступені паслаблення рэнтгенаўскага выпраменьвання.

Гл. таксама
-----------

* Рэнтгеналогія
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Цімафей.

**Цімафей** (стар.-грэч.: Τιμόθεος, лац.: Timotheus; каля 17, Лістра, Галатыя, Рымская імперыя — каля 80, Эфес, Рымская імперыя) — апостал ад сямідзесяці, вучань апостала Паўла, першы біскуп эфескі.

Цімафей быў, як паведамляюць Дзеянні Святых Апосталаў, сынам іўдзейкі, якая звярнулася ў хрысціянства, і грэка. У Другім пасланні да Цімафея паведамляюцца імёны яго маці — Эўніка, і бабулі, таксама хрысціянкі, — Лаіда. Цімафей жыў у горадзе Лістра ў правінцыі Лікаонія. Ён звярнуўся, верагодна, пад уплывам пропаведзі апостала Паўла ў Лістры падчас яго першага падарожжа (Дз 14:5—22), каля 48—49 гадоў.

Выява Цімафея, 1-га біскупа Эфескага з «Нюрнбергскай Хронікі» Хартмана Шэдэля, (1493)
Падчас свайго другога падарожжа Павел зноў наведаў Лістру і на гэты раз узяў Цімафея з сабой (Дзеянні. 14:1—3). Цімафей быў адным з самых верных і любімых вучняў апостала, Павел называў яго «мой любімы і верны ў Госпадзе сын». Цімафей, нягледзячы на ​​маладосць, выконваў шэраг важных даручэнняў апостала — ён прапаведаваў у Фесалоніках (1Фес. 1—6), настаўляў у веры ў Карынфе (1Кар. 4:17).

Вызваліўшыся з свайго першага зняволення ў Рыме, апостал Павел распачаў з Цімафеем паездку на Усход, і пакінуў Цімафея ў Эфесе біскупам. Калі Павел ізноў быў заключаны ў Рыме пад варту, Цімафей наведаў яго ў зняволенні. Пасля смерці Паўла ў 67 годзе Цімафей вярнуўся ў Эфес. Пра яго апошнія гады дакладнай інфармацыі няма, паданне паведамляе, што ён, як і яго настаўнік, памёр мучанікам каля 80 года.

Да Цімафея звернуты два пастырскія пасланні апостала Паўла (1-ае, 2-ое), якія ўвайшлі ў склад Новага Запавету.

Зноскі
------

1. ↑  *Никифор (Бажанов)* Тимофей // *Иллюстрированная полная популярная библейская энциклопедия в 4-х выпусках. Выпуск IV* — М.: 1892.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4319916'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22073958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21451944'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4086271'></a>
2. ↑  Eusebius, Historia Ecclesiastica 3.4; translated by G.A. Williamson, Eusebius: The History of the Church (Harmonsworth: Penguin, 1965), p. 109

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цімафей Эфескі
* St. Timothy, Bishop and Martyr
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ціванаў.
**Цімафей Пятровіч Ціванаў** (17 красавіка 1935, в. Каралёўка, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1958 годзе. Працаваў інжынерам-планіроўшчыкам, галоўным інжынерам праектаў, з 1977 года — кіраўнік майстэрні Магілёўграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года. Член КПСС з 1968 года. Пражываў у г. Магілёў.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: жылыя пасёлкі і комплексы па адкорме свіней у саўгасе «Усход» Магілёўскага (1976), буйной рагатай жывёлы ў калгасе імя Кірава Шклоўскага (1978), па гадоўлі цялушак у саўгасе «Усход» Быхаўскага (1980), маладняка і цялушак у Мілаславічах Клімаўскага (1981) раёнаў Магілёўскай вобласці, генплан і ПДП г.п. Бялынічы (1971, у аўтарскім калектыве), пасёлак шклозавода «Кастрычнік» (1970), Прыдняпроўская птушкафабрыка Магілёўскага раёна (1977).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1974), бронзавым медалём ВДНГ СССР за праект планіроўкі і добраўпарадкавання цэнтральнай сядзібы пасёлка «Крычаўскі».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Тиванов Тимофей Петрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Белае.

**Бе́лае** (руск.: Белое) — возера ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі ў басейне ракі Обаль, прыкладна за 40 км на паўднёвы захад ад Невеля, за 2 км на поўдзень ад вёскі Чорныя Стайкі.

Плошча паверхні возера 1 км². Даўжыня возера каля 1,72 км. Найбольшая глыбіня 6 м, сярэдняя каля 3 м. Плошча вадазбору 6,7 км².  

Катлавіна Белага выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Літараль выслана пяском і заіленым пяском з камянямі і галькай. У цэнтральнай частцы на дне возера заілены пясок, іл і каменне.  

Возера праточнае. У паўночна-ўсходняй частцы выцякае пратока ў возера Чорнае. У Белае ўпадаюць пратокі з азёр Воўчына (на паўднёвым захадзе) і Звярынае (на паўднёвым усходзе).

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, гусцяра, мянтуз, лінь і іншыя віды рыб. Жыве рак шыракапальцы.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-12. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. Архівавана 1 мая 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Фонд водоёмов Псковской области Архівавана 30 чэрвеня 2019.  (руск.)
3. ↑  Ліст карты N-35-11. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г. Архівавана 2 мая 2013.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 13. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Фонд водоёмов Псковской области Архівавана 30 чэрвеня 2019.  (руск.)