recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Аляксандр Скірмунт.
**Аляксандр Скірмунт** (? — памёр да сакавіка 1746 г.) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Скірмунтаў. Нарадзіўся ў сям’і Яна Скірмунта, войскага жытомірскага, меў пяцярых братоў. Аляксандр займаў пасады вознага пінскага (1704), гараднічага пінскага (1726) і старасты вечыкоўскага (1710—1740).

Зямельныя ўладанні Аляксандра Скірмунта знаходзіліся ў Пінскім, Вількамірскім, Ашмянскім, Менскім і Кіеўскім паветах, а таксама на Віленшчыне і Ковеншчыне. У. Вяроўкін-Шэлюта сцвярджаў, што Аляксандр Скірмунт валодаў маёнткамі Сушыцк, Выласкія Увалокі, Кашэвічы, Цмень, Ругаз, Лугаж, Плотніца ў Пінскім павеце. Паводле маёмаснага падзелу 1728 г. Плотніца перайшла да ягонага сына Франца, а ў 1746 г. — да двух сыноў ягонага брата старасты васількаўскага Міхала Скірмунта — харунжага пінскага Тамаша і Адама.

Сям’я
-----

Ажаніўся з Карнеліяй з Ордаў, ад якой меў сямёра сыноў:

* Франц;
* Станіслаў;
* Ігнацый;
* Баніфацый;
* Міхал;
* Ян;
* Карл, стараста інтурскі.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* *Смалянчук, А.* Раман Скірмунт (1868–1939): жыццяпіс грамадзяніна Краю / Смалянчук Аляксандр Фёдаравіч. — Мінск: Выдавец Зміцер Колас, 2018. — С. 43. — 700 с. — ISBN 978-985-23-0016-2.


| ?Аляксандр Янавіч Скірмунт — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Аляксандр Скірмунт |  | Ян Скірмунт[d] |  | Дзмітрый Скірмунт[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Аляксандр Ян Масевіч** (? — 12 сакавіка 1697) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, мсціслаўскі ваявода (з 1690).

Паходзіў з незаможнага шляхецкага роду герба «Копач» (зменены). У маладосці на вайсковай службе ў Сапегаў. Ваяваў супраць украінскіх казакоў, супраць шведаў пад Варшавай (1656). У 1658 у якасці камісара гетмана Паўла Яна Сапегі ўдзельнічаў у складанні інвентара Ляхавіцкага замка.

У 1659—1661 падстараста Рэтаўскага цівунства, што належала Сапегу. Лідскі пісар гродскі ў 1660-х гадах, пісар земскі з 1671, харунжы з 1680, маршалак з 1684, мсціслаўскі ваявода з 1690; цівун шадаўскі з 1674, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1667, пасол на соймы 1668, 1677, 1683, 1685 (на трох апошніх абіраўся ў склад Скарбовага Трыбунала ВКЛ), 1688, 1689, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1691.

У 1669 удзельнічаў у выбарах караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Вішнявецкага, у 1674 — Яна III Сабескага.

У пачатку 1670-х гадоў маршалак двара Казіміра Яна Сапегі. Удзельнічаў у Хоцінскай бітве 1673. На сойме 1683 абраны ў склад камісіі па перагаворах з Расіяй (пасяджэнні праходзілі ў Кадзіне). З пераходам у 1680-х гадах Сапегаў у апазіцыю да каралеўскага двара Масевіч стаў адным з лідараў сапегаўскага лагера на соймах Рэчы Паспалітай.

Меў маёнткі ў Лідскім павеце.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Масевіч Аляксандр Ян // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 342. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Машко.
**Іван Рыгоравіч Машко** (нар. 1935, в. Сыраежкі, цяпер Бераставіцкі раён) — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1935 годзе ў вёсцы Сыраежкі. Член КПСС з 1958 года.

З 1962 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. Ў 1962—1992 гг. — галоўны аграном Гродзенскага раённага ўпраўлення сельскай гаспадаркі, дырэктар саўгаса «Гродзенскі», начальнік упраўлення сельскай гаспадаркі — намеснік старшыні выканкама, старшыня выканкама Астравецкага раённага Савета дэпутатаў працоўных, першы сакратар Шчучынскага райкама Кампартыі Беларусі, першы намеснік старшыні выканкама Гродзенскага абласнога Савета народных дэпутатаў, сакратар, другі сакратар Гродзенскага абкама Кампартыі Беларусі, намеснік старшыні выканкама Гродзенскага абласнога Савета народных дэпутатаў, начальнік аддзела маркетынгу «Гроднанафтапрадукту».

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 9-га, 11-га склікання, народным дэпутатам Беларусі (1990—1993). Дэлегат XXVI і XXVII з’ездаў КПСС, XIX партканферэнцыі.

Жыве ў Беларусі.

Спасылкі
--------

* Депутаты Верховного Совета Белорусской ССР 11-го созыва — Минск, 1986.
* Машко
**Іван Сцяпанавіч Асаёнак** (нар. 25 студзеня 1937, в. Сяменькавічы, Барысаўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя, спецыяліст у галіне сацыяльнай гігіены. Доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1995).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1963).

Працаваў у Забашэвіцкай участковай бальніцы Барысаўскага раёна (1963—1965, галоўны ўрач); Беларускім НДІ гематалогіі і пералівання крыві (1965—1969, урач); Камітэце дзяржаўнай бяспекі пры Савеце Міністраў БССР (1969—1972, начальнік медыцынскай службы); Інстытуце фізіялогіі АН БССР (1972—1974, навуковы супрацоўнік); Цэнтральным навукова-даследчым інстытуце працы, Беларускі філіял (1974—1983); Беларускім дзяржаўным інстытуце удасканалення ўрачоў (1987—1994; з 1987 — загадчык кафедры медыцыны катастроф, з 1992 — загадчык аддзела комплексных праблем кіравання ўмовамі і аховай працы); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (1983—1986 і з 1994, загадчык кафедры вытворчай і экалагічнай бяспекі).

Навуковыя інтарэсы: вывучэнне ўздзеяння на здароўе чалавека навакольнага асяроддзя; распрацоўка метадалогіі прагназавання ацэнкі здароўя насельніцтва Беларусі; прафесійныя і экалагічныя рызыкі на патэнцыйна небяспечных прамысловых аб’ектах, прагназаванне небяспек і кіраванне рызыкамі.

Узнагароды
----------

Медаль «За воинскую доблесть» і інш.

Бібліяграфія
------------

* Среда обитания: риск, здоровье, экономика / И. С. Асаёнок. — Минск, 2006.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Асаенок Иван Степанович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 233—235.
* Асаенок Иван Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2005. — Т. 1. — С. 150.
* Асаёнак Іван Сцяпанавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 337.
**Немцы** — былая вёска на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Была знішчаная гітлераўскімі акупантамі разам з жыхарамі. Знаходзілася за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Ворзава Бігосаўскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы жыло 49 чалавек у 11 дварах.

16 лютага 1943 г. ў час карнай аперацыі Winterzauber гітлераўцамі было спалена 11 дамоў, забіта 22 чалавекі.

Пасля вайны не адрадзілася.

Памяць
------

У 1975 г. на месцы былой вёскі насыпаны курган, пастаўлена стэла. Увекавечана ў мемарыяльным комплексе Хатынь.

Зноскі
------

1. 1 2  Немцы  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай Вайне 1941—1945, Мн. «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1990, ISBN 5-85700-012-2, С.382
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карбанаты.
Карбанаты ў прыродзе
**Карбанаты** — прыродныя мінералы, якія складаюцца з солей вугальнай кіслаты H2CO3.

Склад
-----

Вылучаюцца бікарбанаты — кіслыя солі, бязводныя і водныя звычайныя карбанаты, а таксама карбанаты, якія маюць дадатковыя аніёны [OH]−, F− ці Сl−, а таксама складаныя карбанаты, якія маюць аніёны [SO4]2− ці [PO4]3−. Найбольш распаўсюджаны карбанаты з двухвалентнымі катыёнамі: Ca, Mg, Fe, Mn, Ba, Sr, Pb, Zn, Cu і інш. Na+ і K+, а таксама катыён (NH4)+ могуць утвараць толькі бікарбанаты ці ўваходзіць у склад двайных солей. Зрэдку ў лік катыёнаў уваходзяць Ni3+, Аl3+, Bi3+. Вядомы шэраг карбанатаў з U4+ , Ce3+, La3+ і іншымі элементамі. Для карбанатаў характэрны шматлікія ізаморфныя рады з поўнай ці абмежаванай змяшальнасцю. Шырока распаўсюджаны двайныя солі.

Будова і ўласцівасці
--------------------

Асноўнай структурнай адзінкай карбанатаў з’яўляецца радыкал [CO3]2−. У ім атам вугляроду знаходзіцца ў цэнтры роўнабаковага трохвугольніка з атамамі кіслароду ў вяршынях. Сувязі паміж C і O галоўным чынам кавалентныя, а паміж радыкаламі і катыёнамі — іонныя.

Большая частка карбанатаў крышталізуецца ў трыганальнай і рамбічнай, радзей — у гексаганальнай, манакліннай і іншых сінгоніях. Шырока распаўсюджана з’ява палімарфізму. Большая частка карбанатаў бясколерная; змяшчаюць таксама моцныя храмафорныя іоны Fe, Mn, Cu, афарбаваны ў бурыя, ружовыя, жоўтыя, зялёныя і іншыя колеры. Цвёрдасць 3—5. Удзельная вага ад 1,5 да 8,1 (карбанаты з Bi). Для іх вельмі характэрна высокае двухпераламленне, абумоўленае плоскай формай трохвугольных радыкалаў [CO3]2− і паралельным размяшчэннем апошніх.

Генезіс
-------

Многія карбанаты, напрыклад, кальцыт, даламіт і іншыя, утвараюцца пры экзагенных працэсах. Яны складаюць тоўшчы асадкавых і метамарфічных горных парод. Шэраг карбанатаў утвараецца біяхімічным шляхам. Шырока распаўсюджаны ў гідратэрмальных радовішчах, фарміруючыся ў іх пры сярэдніх і нізкіх тэмпературах. У зонах акіслення рудных радовішчаў накопліваюцца карбанаты Pb, Zn, Cu і іншых цяжкіх металаў.

Выкарыстанне
------------

Яны выкарыстоўваюцца ў многіх галінах прамысловасці: у будаўнічай пры вытворчасці цэменту і іншых будматэрыялаў, металургічнай — пры вырабе вогнеўпораў, аптычнай, хімічнай, папяровай, шкляной і іншых. Многія карбанаты з’яўляюцца рудамі металаў: Pb, Zn, Cu, Fe, Mn і іншыя.

Літаратура
----------

* Геологический словарь, Т.1. — М.: Недра, 1978.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карбанаты (мінералы)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779002002 · NKC: ph121456 |
Апазнавальны знак ВПС Азербайджана
**Ваенна-паветраныя сілы Азербайджана** (азерб.: Azərbaycan hərbi hava qüvvələri) — від Узброеных сіл Азербайджана.

Па стане на 2006 год, колькасць ВПC Азербайджана складала 7 900 ваенных .

Гісторыя
--------

Сучасная гісторыя ВПС Азербайджана пачалася 8 красавіка 1992 года, калі азербайджанскі лётчык старшы лейтэнант Вагіф Курбанаў, які служыў на авіяцыйнай базе Сіталчай, дзе базаваўся 80-ы асобны штурмавы авіяполк, сагнаў самалёт Су-25 і пасадзіў яго на грамадзянскім аэрадроме ў горадзе Еўлах. У далейшым колькасць баявых самалётаў пастаянна расла. Павялічылася таксама колькасць пілотаў і палепшыўся іх узровень баявой падрыхтоўкі. У 1995 годзе ў ВПС было ўсяго некалькі лётчыкаў, зараз у шэрагах узброеных сіл Азербайджана налічваецца некалькі сотняў добра навучаных пілотаў. Большасць пілотаў ВПС Азербайджана праходзілі курсы і стажыроўкі ў Турцыі, Германіі, ЗША і іншых краінах.

Якасць баявых самалётаў таксама палепшылася — на месца старых мадэляў закупляюцца новыя, пераважна ва Украіне і Расіі. Вялікая ўвага надаецца сацыяльнай забяспечанасці афіцэраў ВПС.

З нядаўніх часоў войскі супрацьпаветранай абароны далучаны да ВПС Азербайджана. У страі застаюцца зенітна-ракетныя комплексы С-75 і С-125 класа «зямля-паветра», ваенныя зенітна-ракетныя комплексы «Круг» і «Аса». З радарных станцый СПА краіны здольна адсочваць не толькі ўласна паветраную прастору, але і дзяржаў у памежнай паласе.

Пункты базавання
----------------

Асноўныя ваенна-паветраныя базы Азербайджана

| Месцазнаходжанне | Каардынаты | Найменне авіябазы | ВПП (даўжыня, пакрыццё) | Тэхнічнае аснашчэнне |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| Кюрдамір | 40°16′25″ пн. ш. 48°09′49″ у. д.HGЯO | АБ Кюрдамір | 2500 м, бетон |  |
| Гянджа | 40°44′18″ пн. ш. 46°19′02″ у. д.HGЯO | АБ Гянджа |  ? |  |
| Баку | 40°24′28″ пн. ш. 50°11′49″ у. д.HGЯO | АБ Кала | 3000 м, бетон3000 м, грунт |  |
| Шамкір | 40°53′24″ пн. ш. 45°57′45″ у. д.HGЯO | АБ Даляр | 2500 м, бетон |  |
| Сумгаіт | 40°35′27″ пн. ш. 49°33′15″ у. д.HGЯO | АБ Помпавы | 2500 м, бетон |  |
| Ленкарань | 38°45′06″ пн. ш. 48°48′39″ у. д.HGЯO | Аэрапорт Ленкарань | 3200 м, бетон (часткова разабраная) |  |

Зноскі
------

1. ↑  IISS Military Balance 2005/2006  (англ.)

У Сеціве
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ваенна-паветраныя сілы Азербайджана на Вікісховішчы |

* Можливості військової авіації Азербайджану, 15.02.2009 Архівавана 25 сакавіка 2014.  (руск.)
**Венскі ваенна-гістарычны музей** (ням.: Heeresgeschichtliches Museum) — аўстрыйскі музей ваеннай гісторыі, які знаходзіцца ў Вене. Музей быў спраектаваны дацкім архітэктарам Тэафіл фон Хансена. Гэты музей прэтэндуе на званне найстарэйшага і найвялікага ваенна-гістарычнага музея ў свеце. Яго калекцыя ўключае адзін з найбольш буйных збораў бронзавых гармат і прысвечана ваеннай гісторыі Аўстрыі з XVI стагоддзя да 1945 года.

Музей знаходзіцца ў межах венскага Арсенала ў раёне Ландштрасэ, недалёка ад палацавага комплексу Бельведэр. Ён быў пабудаваны паміж 1850 і 1856 гадамі па загаду імператара Франца Іосіфа I, бо стары гарадскі гарнізон быў разбураны падчас рэвалюцыі 1848 года. Музей, знаходзячыся ў цэнтры Арсенала, павінен быў захоўваць інфармацыю пра перамогі Аўстрыі і яе правадырах. Будынак складаюць 5 галоўных частак: галоўная зала, прысвечаны памяці военачальнікаў, і 4 залы для правядзення выставак. Бронзавыя гарматы выстаўлены знадворку музея.

Выстаўкі
--------

* Трыццацігадовая вайна
* Аўстра-турэцкія войны 16—18 стагоддзяў
* Яўгеній Савойскі
* Марыя-Тэрэзія
* Напалеонаўскія войны
* Ёзэф Радэцкі
* Франц Іосіф I
* Сараеўскае забойства
* Першая сусветная вайна
* Рэспубліка і дыктатура. Аўстрыя паміж 1918 і 1945 гадамі.
* Ваенна-марская моц Аўстрыі.
* На гусеніцах і на колах (выстаўка ваеннай тэхнікі).

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 12 мая 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Ваенна-гістарычны музей Вены**
* Афіцыйны сайт музея (англ.) (ням.) (Праверана 11 ліпеня 2008)
Блізкія пячоры. Аўтар Абрахам ван Вестэрвельд, 1651 год.
Нятленныя мошчы Ільі Мурамца у Бліжніх пячорах
**Блізкія пячоры**, або **Антоніевы пячоры** — комплекс падземных пячор у Кіева-Пячэрскай Лаўры, дзе спачываюць мошчы пячэрскіх падзвіжнікаў.

Заснаваныя ў 1057 годзе, калі Святы Антоній назваў Святога Варлаама першым ігуменам Кіева-Пячэрскага манастыра. Манах Антоній вывеў сябе з манастыра і пазней пасяліўся на новым узгорку, дзе ён выкапаў новае падземнае памяшканне, і на гэтым месцы цяпер размешчаны Блізкія пячоры.

У гэтых пячорах знаходзіцца пахаванне заснавальніка Пячэрскага манастыра прападобнага Антонія. З трох існуючых уваходаў ў Блізкія пячоры першапачатковым быў, верагодна, заходні, у які можна было патрапіць з бабінца Крыжаўзвіжанскай царквы. Блізкія пячоры адвеку стагоддзяў складаліся з трох вуліц, звязаных паміж сабой пераходамі. Галоўнай з'яўляецца Пячэрская вуліца, да якой прымыкае царква Увядзення Багародзіцы ў Храм — самая вялікая ў Бліжніх пячорах.

Яшчэ адно з самых старажытных аддзяленняў у Блізкіх пячорах вядзе да так званай «агульнай трапезы» пячэрскіх айцоў, дзе пры прападобным Антоніі браты збіралася на сумесную трапезу.

Пахаванне прападобнага Антонія размешчана ў адгароджаным завалам аддзяленні пячор. Насупраць — царква ў яго гонар, пабудаваная ў канцы XVI — пачатку XVII стагоддзяў. Бакавое аддзяленне ад яе вядзе да крыпты «Батыем забітых». У 1696 годзе Кіеўскі мітрапаліт Варлаам (Ясінскі) пабудаваў трэцюю царкву ў Бліжніх пячорах у гонар прападобнага Варлаама, першага ігумена Пячэрскага. Гэтая царква была добраўпарадкавана ў былой келлі. У 1830 годзе падлога ў пячорах была выкладзена чыгуннымі плітамі, вырабленымі ў Туле.

У пячорным калідоры прыцягваюць увагу ўмураваныя ў тоўшчу сцяны акенцы пустэльнікаў. У выніку больш позніх пераробак хады Блізкі пячор страцілі першасныя габарыты. Цяпер іх шырыня дасягае 1,5 м, вышыня — 2,5 м. Агульная даўжыня падземных калідораў Блізкіх пячор складае 383 м.

У Блізкіх пячорах спачываюць мошчы 79 святых, сярод якіх Нестар Летапісец, іканапісцы Аліпій Пячэрскі і Рыгор, таксама як і парэшткі эпічнага героя Ільі Мурамца. Даследаванні яго парэшткаў паказалі, што Ілья Мурамец памёр ад колатага раненні. Паводле легенды, анёлы перанеслі цела Іллі Мурамца з месца яго смерці ў памяшканні Лаўры.

У гонар святых, пахаваных у Бліжніх пячорах ўстаноўлена святкаванне — Сабор прападобных айцоў Кіева-Пячэрскіх Блізкіх пячор.

Зноскі
------

1. ↑  Malikenaite, Ruta (2003).

Гл. таксама
-----------

* Далёкія пячоры
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астрэйка.

**Сяргей Адамавіч Астрэйка** (25 ліпеня 1913 (паводле іншых звестак 9 ліпеня 1912), в. Каласоўшчына, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер Капыльскі раён, Мінская вобласць — 14 верасня 1937, Чалябінская вобласць, НКУС) — беларускі паэт, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Капыльскую сямігодку. У 1928 годзе паступіў у Мінскі беларускі педагагічны тэхнікум. Восенню 1931 года разам з З. Астапенкам, У. Дудзіцкім, Л. Калюгам, С. Русаковічам, У. Сядурам і некаторымі іншымі «забастоўшчыкамі» за ўцёкі «з прарыву» па збіранні мерзлай бульбы ў калгасе «Сцяпянка» выключаны з тэхнікума з «воўчым білетам» як «нацдэм». Працаваў літрэдактарам выданняў Беларускага НДІ прамысловасці. З 1932 года навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры і мастацтва БелАН, працаваў у Камісіі па складанні слоўнікаў. Арыштаваны ДПУ БССР 23.2.1933 года па справе «Беларускай народнай Грамады». Высланы ў Ірбіт Свярдлоўскай вобласці. Працаваў бухгалтарам матэрыяльнага аддзела Ірбіцкага падшыпнікавага завода. Тэрмін ссылкі яшчэ не скончыўся, калі 14.8.1937 года паэта зноў арыштавалі. 13.9.1937 быў вынесены смяротны прысуд, на наступны дзень (14.9.1937) С. Астрэйку расстралялі. Рэабілітаваны ў 1956 годзе.

Творчасць
---------

Вершы пачаў пісаць у час вучобы ў сямігодцы. У 1928 годзе па рэкамендацыі Ц. Гартнага вершы С. Астрэйкі з’явіліся ў газеце «Чырвоная змена». Паэму С. Астрэйкі «Бенгалія» ўхваліў Я. Купала. У свае часы яе называлі «антысавецкай», бо меркавалася, што, апісваючы змаганне бенгальцаў з брытанскімі каланізатарамі, Астрэйка меў на ўвазе непасрэдна Беларусь. Кавалак з паэмы «Бенгалія», якая лічылася страчанай, быў знойдзены ў сямейным архіве Аліны Алексенкі ў 2018 годзе. Рыхтаваўся да выдання паэтычны зборнік «Смарагды кроз», які так і не выйшаў. Рамантычная паэма «Смарагды кроз» — роздум пра шляхі развіцця роднага краю — апублікавана ў 1990 годзе. У ссылцы зрабіў пераклад «Яўгенія Анегіна» А. Пушкіна, рукапіс не збярогся.

Творы
-----

* [Вершы] // Полымя. 1965, № 8;
* [Вершы] // Дзень паэзіі. Мн. 1965;
* Смарагды кроз: (Паэма) // Шляхам гадоў. Мн. 1990.

Зноскі
------

1. ↑  svaboda.org

Літаратура
----------

* *Салаўёва А.* Недапетая песня // Дзень паэзіі. — Мн. 1965.
* 1 // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кірылаў.
**Валерый Віктаравіч Кірылаў** (23 чэрвеня 1946, Брэст) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1974 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1974 года — архітэктар, кіраўнік майстэрні Віцебскграмадзянпраекта. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1979 года. Пражывае ў г. Віцебск.

Творчасць
---------

Будынак райвыканкама ў Верхнядзвінску
Асноўныя працы: Дом культуры (1978), жылы дом па вул. Горкага, будынак райкама КПБ (1980) у Віцебску, будынак райвыканкама  (ВД) (бел. ў Верхнядзвінску (1979), праекты забудовы жылых кварталаў у райцэнтрах Віцебскай вобласці.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кириллов Валерий Викторович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лукашанец.
**Сяргей Аляксандравіч Лукашане́ц** (нар. 1982, г. Мінск) — беларускі гісторык, спецыяліст па ўсеагульнай гісторыі. Кандыдат гістарычных навук (2008).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1982 годзе ў сям’і беларускіх мовазнаўцаў Аляксандра і Алены Лукашанцоў.

Скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Вучыўся ў аспірантуры. Дацэнт кафедра дыпламатычнай і консульскай службы факультэта міжнародных адносін Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Жыве ў Мінску.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: гісторыя міжнародных адносін, польская палітыка ў адносінах да нямецкага насельніцтва ў 1945—1950 гг. культурная дыпламатыя. Аўтар шэрагу публікацый па гісторыі польска-нямецкіх адносін.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2724211 |
**Валерый Генрых Камёнка** (польск.: Walery Henryk Kamionko; 14 лютага 1767 — 26 жніўня 1840) — расійскі каталіцкі дзеяч. Двойчы займаў пасаду апостальскага адміністратара Магілёўскай мітраполіі, у 1826—1828 гадах пасля смерці архібіскупа Станіслава Богуш-Сестранцэвіча і ў 1833—1839 гадах пасля таго, як адміністратар Ян Шчыт быў зняты з пасады.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкай сям’і. Скончыў Магілёўскую семінарыю, пасля чаго 5 жніўня 1789 года быў пасвечаны ў святары. Служыў у некалькіх беларускіх парафіях, пакуль у 1802 годзе не быў прызначаны архібіскупам Богуш-Сестранцэвічам сваім сакратаром. Быў членам Магілёўскага капітула, у 1807 годзе атрымаў ступень доктара багаслоўя Віленскага ўніверсітэта.

10 ліпеня 1815 года быў прызначаны дапаможным біскупам Львоўскай дыяцэзіі. Атрымаў тытул біскупа Абдэры, аднак біскупская хіратонія адбылася толькі праз два гады, 24 чэрвеня 1817 года.

У 1826 годзе пасля смерці архібіскупа Станіслава Богуш-Сестранцэвіча ён стаў апостальскім адміністратарам мітраполіі. Кіраваў дыяцэзіяй два гады, пакуль у 1828 годзе новым мітрапалітам не быў прызначаны Каспер Цецішоўскі. Аднак старэчы ўзрост і дрэнны стан здароўя не дазвалялі мітрапаліту Цецішоўскаму паўнавартасна выконваць свае абавязкі. Дэ-факта гловай мітраполіі былі адміністратары: І. І. Грабоўскі (1828—1829) і Я. Шчыт (1829—1833). Пасля таго, як Я. Шчыт у 1833 годзе быў зняты ўладамі з пасады, яе зноў заняў В. Г. Камёнка. У гэты перыяд у сувязі зса здушэннем паўстання 1830 года становішча каталікоў у Расійскай імперыі рэзка пагоршылася, масава закрываліся каталіцкія кляштары і храмы, уніяты прымушаліся да пераходу ў праваслаўе. Не жадаючы ісці на кампраміс з уладамі, у 1839 годзе Камёнка падаў у адстаўку, якая была прынята. У тым жа 1839 годзе новым архібіскупам-мітрапалітам Магілёва быў выбраны І. Л. Паўлоўскі. Камёнка памёр у Магілёве праз год.

Магіла каля капліцы
Пахаваны на каталіцкіх могілках у Магілёве.

Зноскі
------

1. 1 2  Bishop Valery Henryk Kamionko
2. 1 2  «Камёнко» // Католическая энциклопедия. Т.2, Изд. францисканцев, М.:2005. Ст.716

Літаратура
----------

* «Камёнко» // Католическая энциклопедия. Т.2, Изд. францисканцев, М.:2005. Ст.716

Спасылкі
--------

* Bishop Valery Henryk Kamionko

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рускі біяграфічны |
**Ваенна-марскія сілы Лівійскай Рэспублікі** — від войск Узброеных сіл Лівіі, які ўключае флот, авіяцыю ВМС і берагавую ахову.

Флот Лівіі (на 2008 год) складаўся з адзінаццаці баявых караблёў (у тым ліку двух падводных лодак праекта 641, двух фрэгатаў праекта 1159), аднаго карвета праекта 1234, аднаго дэсантнага карабля тыпу «PS-700», пяці тральшчыкаў праекта 266МЭ) і чатырнаццаці ракетных катэраў (шасці праекта 205 і васьмі тыпу «камбатантаў-2G»), а таксама да дваццаці дапаможных судоў і больш за пяцьдзесят хуткаходных дыстанцыйна кіраваных апаратаў.

Авіяцыя ВМС абслугоўвалася асабовым складам ВПС і налічвае 24 боегатовых верталётаў (у тым ліку 12 супрацьлодкавых) і 5 няспраўных. Яшчэ 6 няспраўных машын фармальна лічацца ў ВМС, але выкарыстоўваюцца паліцыяй.

У склад берагавой аховы Лівіі ўваходзіла да 70 патрульных катэраў рознага водазьмяшчэння.

Караблі лівійскага флоту грунтаваліся ў ваенна-марскіх базах Аль-Хурна (штаб ВМС), Аль-Хум і Табрук, у якасці манеўранасць выкарыстоўваліся таксама базы ў Бенгазі, Дэрне, Трыпалі, Тарабелусе, Даруа. Падводныя лодкі грунтаваліся ў Рос-Хілалем, а авіяцыя ВМС месцілася ў Аль-Гідрабіяла.

Мабільныя батарэі супрацькарабельных ракет SS-C-3 з складу берагавой абароны размяшчаліся на аўтамабільных пускавых устаноўках ў раёнах Табрук, Бенгазі і Аль-Данія.

Літаратура
----------

* *Мосалёв В.* Военно-морские силы арабских стран Северной Африки и восточного Средиземноморья // Зарубежное военное обозрение : журнал. — 2008. — № 6. — С. 60—72.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Курдзюкоў.
**Валерый Мікалаевіч Курдзюкоў** (28 мая 1962, Ліда, Гродзенская вобласць) — беларускі палітык і дыпламат. Член КПСС.

Біяграфія
---------

У 1979—1983 гадах вучыўся ў Кіеўскім вышэйшым агульнавайсковым камандным вучылішчы імя М. В. Фрунзэ, у 1991—1993 гадах — у Дыпламатычнай акадэміі МЗС Расійскай Федэрацыі па спецыяльнасці «Гісторыя знешняй палітыкі і міжнародных адносін». У 1998 годзе скончыў Егіпецкі інстытут міжнародных адносін. 2005 годзе — Рымскі каледж НАТА для старэйшых службовых асоб краін-удзельніц Савета еўраатлантычнага партнёрства і Міжземнаморскага дыялогу, у 2007 годзе — Дыпламатычную акадэмію МЗС Расійскай Федэрацыі.

Працаваў інструктарам ЦК ЛКСМБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання (1990—1995) па Лідзкай-Камсамольскай выбарчай акрузе № 258.

У 2003—2005 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення знешнепалітычнага аналізу Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. У 2005—2008 гадах — намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення — начальнік упраўлення двухбаковага супрацоўніцтва галоўнага ўпраўлення Еўропы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2008—2012 гадах — саветнік-пасланнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Злучаным Каралеўстве Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.

У 2012—2013 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення Еўропы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. У 2013—2015 гадах — начальнік упраўлення Еўропы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

25 чэрвеня 2015 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Чэшскай Рэспубліцы. 22 кастрычніка 2015 года уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Чэскай Рэспублікі М. Земану.

20 верасня 2021 года указам Прэзідэнта вызвалены быў вызвалены ад пасады Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Рэспублікі Беларусь у Чэшскай Рэспубліцы.

Зноскі
------

1. ↑

| ⛭Надзвычайныя i Паўнамоцныя Паслы Рэспублiкi Беларусь у Чэшскай Рэспубліцы |
| --- |
| Пачатак дыпадносінаўАдкрыццё пасольства | 5 студзеня 1993  1994 |
| Паслы | Міхаіл Марыніч (1994) • Мікалай Вайцянкоў (1995-1997) • Уладзімір Бельскі (1997-2002) |
| Часовыя павераныя | Мікалай Барысевіч (2002-?) • Васіль Марковіч (2006-2010) |
| Паслы | Васіль Марковіч (2010-2015) • Валерый Курдзюкоў (з 2015) |
Паўночна-ўсходні бок ратушы ў Вадуцы
Паўднёва-ўсходні бок ратушы з гаўбечнай фрэскай
**Ратуша Вадуца** (ням. *Rathaus zu Vaduz*) — будынак паседжанняў гарадскога і камунальнага савета сталіцы Ліхтэнштэйна - Вадуца.

Гісторыя
--------

У 1931 годзе камунальны савет Вадуца прыняў рашэнне аб будаўніцтве новага будынка ратушы. У выніку праведзенага конкурса ў лютым 1932 года быў прыняты (пасля пэўнай колькасці перапрацовак) праект ліхтэнштэйнскага архітэктара Франца Рокле, а ў верасні таго ж года ён быў зацверджаны камунальным саветам горада. Будаўніцтва ажыццяўлялася ў 1932-1933 гадах, а сам будынак быў адкрыты 19 лістапада 1933 года. Па прычыне шматкратнага перавышэння выдаткаў на будаўніцтва (яны перавышалі гадавы бюджэт камуны ў тры разы), савет прыняў рашэнне здаваць пэўную частку будынка ў арэнду. У 1984 годзе была спынена дзейнасць апошняй дамовы аб арэндзе - з Ліхтэнштэйнскім пазямельным банкам (*Liechtensteinische Landesbank*), які трымаў тут пункт абмену валюты. З гэтага часу увесь будынак знаходзіцца ў распараджэнні гарадской камуны горада Вадуц.

Архітэктура
-----------

Будынак ратушы прамавугольнай формы з прыбудаванай вежай выкананы і стылізаваны як архітэктурны помнік заходнееўрапейскага Сярэднявечча. Ратушу пакрывае высокі двухсхільны дах. На ўсходнім баку ратушы знаходзіцца высечаны з каменя герб камуны Вадуц, усталяваны тут у 1983 годзе. Выраблены ў 1932 годзе і падараваны камуне князем Ліхтэнштайна герб быў у 1980-я гады перанесены на сцяну паўночна-заходняга фасада ратушы. Сцены залы паседжанняў ўпрыгожаны Ёзэфам Зегерам стылізаванымі выявамі князёў Ліхтэнштайна з розных дынастый, пачынаючы з часоў Сярэднявечча. Тут таксама знаходзяцца партрэты кіраўнікоў княства (пачынаючы з 1712) і бургамістраў Вадуца.

На паўднёва-ўсходняй частцы сцяны будынка, вакол балкона ў 1937 годзе была створана фрэска, на якой адлюстравана выява святога Урбана, апекуна вінаградараў і вінаробаў, з вінаграднай лазой ў руках. Гэтая карціна адлюстроўвала вялікае значэнне вінаградарства для жыхароў Вадуца ў мінулым. Па непаразуменні св. Урбан на фрэсцы намаляваны папам Рымскім.
З паўднёва-ўсходняга боку ад ратушы знаходзіцца Ратушная плошча ( *Rathausplatz*), якая цалкам змяніла сваё аблічча пасля касметычных работ у 2006 годзе. Так, напрыклад, цяпер яна выкладзеная чырвонымі плітамі з пластыка.

Літаратура
----------

* Cornelia Herrmann: *Die Kunstdenkmäler des Fürstentums Liechtenstein. Das Oberland.* In: Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK: *Die Kunstdenkmäler der Schweiz.* Bern 2007, ISBN 978-3-906131-85-6.
**Вадэвіль** (фр.: vaudeville) — лёгкая камедыйная п'еса з песенькамі-куплетамі і танцамі. Радзіма вадэвілю — Францыя. Назва паходзіць ад даліны р. Вір (Vau de Vire), дзе жыў у 15 ст. песеннік А. Баслен. Спачатку вадэвілем называлі песенькі ў кірмашовых камедыях 1-й паловы 18 ст. Як самастойны тэатральны жанр вадэвіль склаўся ў гады Вялікай французскай рэвалюцыі і неўзабаве атрымаў агульнаеўрапейскае распаўсюджванне.

Гульня акцёраў у лепшых узорах вадэвілю адрознівалася натуральнасцю, непасрэднасцю, імправізацыйнай лёгкасцю дыялогу, пачуццём гумару; яна патрабавала ад выканаўцы музычнасці, умення спяваць і танцаваць. Акцёры вадэвілю валодалі мастацтвам знешняга пераўвасаблення, трансфармацыі, гуляючы па некалькі роляў у адной невялікай п'есе.

У беларускім тэатры першым вадэвілем была «Пінская шляхта» В.Дуніна-Марцінкевіча.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Кутубія** (араб. جامع الكتبية‎‎ jaːmiʕu‿ lkutubijːa(h) «мячэць кнігагандляроў») — самая вялікая мячэць мараканскага горада Маракеш, вядомая цудоўным 69-мятровым мінарэтам, які паслужыў прататыпам такіх пабудоў альмахадскага перыяду, як вежа Хасана ў Рабаце і севільская Хіральда. Замовіў будаўніцтва мячэці эмір Якуб аль-Мансур (кіраваў у 1184-99 гг.) Назва мячэці паходзіць ці то ад бібліятэкі пры ёй, ці то ад кнігагандляроў, латкі якіх раней займалі пляцоўку ў мячэці. Вянчаюць мінарэт чатыры медныя шары. Унутры зроблена лесвіца такой шырыні, каб муэдзін мог заязджаць па ёй на жарабцу.

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑
3. ↑

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Кутубія**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n98010730 · VIAF: 126844895 |
**Валерый Мікалаевіч Лектараў** (нар. 25 студзеня 1947, Бійск, Алтайскі край, РСФСР) — беларускі медык і палітык. Кандыдат медыцынскіх навук. Старшыня Беларускай асацыяцыі ўрачоў.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, урач-хірург. Працоўную дзейнасць пачаў урачом бальніцы станцыі Віцебск Беларускай чыгункі. Працаваў клінічным ардынатарам, старшым лабарантам кафедры агульнай хірургіі Віцебскага медыцынскага інстытута, урачом-хірургам клінічнай бальніцы чыгуначнай станцыі Віцебск, намеснікам галоўнага ўрача па лячэбнай рабоце бальніцы № 3 горада Віцебска. Займаў пасады намесніка начальніка ўпраўлення, начальніка ўпраўлення аховы здароўя Віцебскага аблвыканкама.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, знакам «Выдатнік аховы здароўя» .

Зноскі
------

1. ↑  ЛЕКТОРОВ ВАЛЕРИЙ НИКОЛАЕВИЧ Архівавана 2 верасня 2019.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гарадзец.

**Гарадзе́ц** (трансліт.: *Haradziec*, руск.: Городец) — аграгарадок у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Гарадзецкага сельсавета.

Стаіць на рацэ Ржаўка. За 28 км на паўднёвы ўсход ад Рагачова, 1194 жыхары, 502 двары.

Гісторыя
--------

У пісьмовых крыніцах упамінаецца ў 18 ст. У 1880 г. мястэчка, цэнтр воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні, 820 жыхароў, у тым ліку 615 праваслаўных, 205 іудзеяў, 130 дамоў, яўрэйская малітоўная школа, царква, валасная ўправа, народнае вучылішча, 3 крамы. Праводзіліся штогод 2 кірмашы (9 мая і 15 жн.) з гандлёвым абаротам з 3 да 10 тыс. рублёў. Вёска належала Драбышэўскім затым Дашкевічам і Судзілоўскім. Жыхары займаліся нарыхтоўкай і вывазам лесу, сельскай гаспадаркай. З 17.7.1924 цэнтр Гарадзецкага раёна, з 20.8.1924 цэнтр сельсавета, з 4.8.1927 у Рагачоўскім раёне. Перад Вялікай Аўчыннай вайной 1319 жыхароў, 240 двароў. У снежні 1943 вёску часткова спалілі (183 двары) і 181 жыхара знішчылі нямецкія захопнікі.

У 1970 1046 жыхароў, 331 гаспадарка. Цэнтр калгаса «Світанак». У вёсцы сярэдняя школа, дапаможная школа інтэрнат, бібліятэка, Дом культуры, дзіцячая дашкольная ўстанова, бальніца, аптэка, аддзяленне хуткай медыцынскай дапамогі, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання, спажывецкае таварыства. У вёсцы брацкія магілы савецкіх воінаў і партызанаў.

Вядомыя асобы
-------------

* Мікалай Мікітавіч Слюнькоў (нар. 1929) — савецкі партыйны дзеяч.
* Соф’я Георгіеўна Майсеева (нар. 1919) — беларускі інжынер-будаўнік.
* Іехошуа Марголін[he]

Славутасці
----------

* Свята-Успенская царква 1869 г.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. 1 2  1993 год

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Гарадзецкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Гарадзец |
| Вёскі | 
* Буда
* Ветачка
* Вішанька
* Высокае
* Вялікія Стралкі
* Замокраўе
* Каменка
* Малыя Стралкі

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фралоў.
**Валерый Дзмітрыевіч Фралоў** (14 жніўня 1947, Мінск — 9 лістапада 2014) — беларускі палітычны дзеяч. Генерал-маёр.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі аўтамеханічны тэхнікум, Харкаўскае гвардзейскае вышэйшае танкавае каманднае вучылішча, Ваенную акадэмію бранятанкавых войскаў, Акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 1964—66 працаваў зубарэзчыкам на Мінскім аўтамабільным заводзе, у 1970—93 служыў ва Узброеных Сілах СССР камандзірам танкавых узвода, роты, батальёна, начальнікам штаба і камандзірам танкавага палка, начальнікам штаба мотастралковай дывізіі і камандзірам дывізіі. У 1993—2000 ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь: начальнік штаба армейскага корпуса, камандзір армейскага корпуса.

У 2000-04 дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, член Камісіі па нацыянальнай бяспецы, узначальваў апазіцыйную групу «Рэспубліка».

У БСДП уступіў у 2004. У 2006-09 быў старшынёй Мінскай гарадской арганізацыі БСДП. У сакавіку 2007 — кастрычніку 2010 і з 5 чэрвеня 2011 намеснік старшыні БСДП.

Быў жанаты, меў трое дзяцей.

Узнагароджаны ордэнамі «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» ІІІ ступені, Прападобнага Сергія Раданежскага і 11 медалямі.

Пахаваны ў Гродне.

Зноскі
------

1. ↑  Депутатский корпус - Фролов Валерий Дмитриевич
2. ↑  Памёр Валеры Фралоў
3. ↑  Ушел из жизни генерал Валерий Фролов
4. ↑

Спасылкі
--------

* bsdp.org(недаступная спасылка)
* nashaniva.by
*Аб другім Нямым сойме гл. Гарадзенскі сойм, 1793*
**«Нямы» сойм** (1 лютага 1717) — сойм Рэчы Паспалітай, скліканы для вылучэньня умоў каралю Аўгусту II. Нямы сойм з'явіўся непасрэдным вынікам дзейнасці Тарнагродскай канфедэрацыі 1715—1717 гадоў, якая ўяўляла сабой магнацка-шляхецкі саюз, які бараніў свае саслоўныя і нацыянальныя інтарэсы. Сойм атрымаў вядомасць дзякуючы таму, што доўжыўся ўсяго адзін дзень. Ён увайшоў у гісторыю як «нямы» таму, што кароль прыняў патрабаванні, якія яму выстаўляліся (вывад саксонскіх войскаў, пашырэнне паўнамоцтваў Сойма і Сената, абмежаванне асабістай улады караля) практычна без адзінага слова. Да такога рашэння яго схіліў расейскі цар Пётр I. У выніку шляхта ўмацавала прадстаўнічыя органы ўлады ў краіне, а па абсалютызму быў нанесены адчувальны ўдар. Сойм зацвердзіў пратэкцыю рускага цара над Рэччу Паспалітай.
**Валерый Віктаравіч Люкін** (нар.17 снежня 1966, Актабэ, Казахская ССР) — савецкі гімнаст, двухразовы алімпійскі чэмпіён. Заслужаны майстар спорту СССР (1987). Выступаў за спартыўнае таварыства «Дынама» (Алматы).

Біяграфія
---------

Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1988 года ў камандным першынстве і ў практыкаваннях на перакладзіне (1988), сярэбраны прызёр у мнагабор’і (1988) і ў практыкаваннях на брусах (1988). Чэмпіён свету ў камандным першынстве (1987, 1991), бронзавы прызёр у мнагабор’і (1991). Абсалютны чэмпіён Еўропы (1987). Абсалютны чэмпіён СССР (1987). Чэмпіён СССР у практыкаваннях на кані (1991), кольцах (1989), брусах (1991), перакладзіне (1988) і ў апорных скачках (1987). Першы выканаўца трайнога сальта назад у вольных практыкаваннях на міжнародных спаборніцтвах у 1987 годзе, якое ставіў яму Генадзь Анатолевіч Трэгубенка.

У 1992 годзе разам з сям’ёй пераехаў у ЗША, працаваў у Новым Арлеане ў дзіцячай спартыўнай школе. Пазней у ЗША разам з сябрам Яўгенам Марчанка арганізаваў Міжнародную Алімпійскую гімнастычную акадэмію (англ. World Olympic Gymnastics Academy). У 1993 годзе выступаў за зборную Казахстана на чэмпіянаце свету ў Бірмінгеме.
**Лена Нюман** (шведск.: Lena Nyman; 23 мая 1944, Стакгольм — 4 лютага 2011, там жа) — шведская актрыса, першую вядомасць атрымала ў фільмах Вільгата Шомана.

Біяграфія
---------

Лена Нюман пачала здымацца ў 1955 годзе, сыграла Грэту ў экранізацыі рамана Астрыд Ліндгрэн «Расмус-валацуга» і Хелену Томасан у крымінальнай драме «Небяспечныя абяцанні».

У 1964 годзе яна атрымала сваю першую ролю ў Вільгата Шомана, зняўшыся ў фільме «491». Вядомасць ёй прынеслі фільмы «Я цікаўная — жоўты» (1967) і яго працяг «Я цікаўная — сіні» (1968), якія атрымалі скандальную (з-за натуральнасці некаторых сцэн) папулярнасць псеўда-дакументальныя стужкі, у якіх, пад уласным імем, яна брала інтэрв’ю ў вядомых дзеячаў палітыкі і культуры. Фільмы (першы з якіх прынёс актрысе прэмію «Залаты жук», 1968) зрабілі яе «знакавай фігурай шведскага кіно». З 1969 гады Лена Нюман — актрыса Каралеўскага драматычнага тэатра і гарадскога тэатра Стакгольма.

Пазней Лена Нюман здымалася ў многіх фільмах Ханса Альфрэдсана і Тага Даніелсана («Release the Prisoners to Spring», 1975; «The Adventures of Picasso», 1978) і інш. Разам з імі выступала ў многіх рэвю на Стакгольмскіх сцэнах. У 1978 годзе Нюман разам з Інгрыд Бергман і Ліў Ульман знялася ў фільме «Восеньская саната»; яе праца над псіхалагічна складанай роляй (без слоў) Хелены, псіхічна хворай дачкі галоўнай гераіні, атрымала высокую ацэнку крытыкаў.

У ліку лепшых роляў актрысы адзначаліся каралева ў тэлефільме «Каралева Крысціна» (1981), Ловіса ў фільме «Роння — дачка разбойніка» (1984, па аднайменнай аповесці Астрыд Ліндгрэн) і Буэль у камедыі «Вусы і гарох» (1986). У 2007 годзе Нюман была намінаваная на прэмію «Залаты жук» за ролю Эдыт ў камедыі Анет Вінблад «Стварыць пудзеля» (2006).

Памерла 4 лютага 2011 года. Пахавана ў Стакгольме на Паўночных могілках.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   — Norra begravningsplatsen.se. Праверана 28 сакавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28003261'></a>
3. ↑  Nyman, Anna Lena Elisabet — Svenskagravar.se. Праверана 28 сакавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90525137 · BNE: XX1558827 · BNF: 12457317d, 140334365 · CONOR: 160014947 · GND: 172288495 · ISNI: 0000 0001 1445 3666 · LCCN: nr91042872 · NKC: xx0183098 · NLP: A23303001 · NTA: 133247627 · NUKAT: n2009083978 · LIBRIS: 341306 · SUDOC: 033736154 · VIAF: 59283991 |

 |
**Тафеа** — правінцыя дзяржавы Вануату, якая займае тэрыторыю астравоў Тана, Аніва, Футуна, Эраманга, Анейцюм, па першых літарах назвы якіх правінцыя і атрымала сваю назву. Насельніцтва 27530 чалавек, плошча 1628 км ². Сталіца правінцыі — горад Ісангел (на востраве Тана). Усе астравы правінцыі, за выключэннем астравоў Аніва, Футуна адносяцца да Меланезіі, аднак гэтыя апошнія - да Палінезіі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тафеа (правінцыя)


| Правінцыі Вануату |
| --- |
| Сцяг Самоа | 
Малампа | Пенама | Санма | Тафеа | Торба | Шэфа
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
**Тафрынальныя** (*Taphrinales*) — парадак грыбоў-аскаміцэтаў, уваходзіць у монатыпны клас тафрынаміцэты (*Taphrinomycetes*), або архіяскаміцэты (*Archiascomycetes* Nishida & Sugiy. 1994).

Усе вядомыя прадстаўнікі — паразіты вышэйшых раслін, якія выклікаюць розныя паталагічныя змены: утварэнне галаў і іншых дэфармацый лісця і пабегаў, плямістасць, «вядзьмарскія венікі», паразы пладоў, званыя «кішэнькамі» або «дутымі пладамі» (насенне не развіваецца, у яблыку утвараецца паражніна). Могуць існаваць у міцэліяльнай або дражджавой форме, прычым міцэліяльныя формы з’яўляюцца аблігатнымі біятрофамі і развіваюцца толькі ў тканках пашкоджанай расліны, а тафрынавыя дрожджы вядуць сапратрофны лад жыцця і размножваюцца бясполым спосабам (пачкаванне).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
* *Kirk P. M. Cannon P. F. Minter D. W. Stalpers J. A. et al.* Ainsworth & Bisby's Dictionary of the Fungi. — CAB International, 2008. — P. 678. — ISBN 978-0-85199-826-8.
**Сенестапатыя** (стар.-грэч.: συν- — со-, αἴσθησις — пачуццё, адчуванне, πάθος — пакута, хвароба) - цяжкое, непрыемнае цялеснае адчуванне, якое лакалізуецца на паверхні цела або ва ўнутраных органах, пазбаўленае прадметна (чым адрозніваецца ад вісцэральных галюцынацый), ўзнікае ў адсутнасці аб'ектыўнага паталагічнага працэсу ў месцы яе лакалізацыі. Сенестапатая - часты сімптом псіхічных захворванняў, уваходзяць у структуру іпахандрычнага трызнення, дэпрэсіўнага сіндрому, сіндрому псіхічнага аўтаматызма і інш.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Успенскі.
Першыя прафесары БДУ, 1922 год (злева направа):   
Ніжні рад: С. З. Кацэнбоген, А. М. Вазнясенскі, М. М. Нікольскі, У. І. Пічэта, У. М. Ігнатоўскі, Я. Ю. Лёсік, А. А. Міхайлоўскі;   
Сярэдні рад: І. М. Салаўёў, С. Я. Вальфсон, Я. І. Барычэўскі, А. А. Савіч, Д. А. Жарынаў, **Я. К. Успенскі**, І. Я. Герцык;   
Верхні рад: У. М. Перцаў, М. М. Шчакаціхін, В. В. Якунін, М. М. Піятуховіч.
**Яўген Канстанцінавіч Успенскі** (18 кастрычніка 1891, Вільня — 29 кастрычніка 1937, Мінск, турма НКВД) — беларускі фізік, грамадскі дзеяч і педагог.

Біяграфія
---------

З сям'і службоўца. Скончыў Віленскую гімназію (1910), фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта (1915). З беларускім нацыянальна-вызваленчым рухам пазнаёміўся ў студэнцкія гады (з 1911) у Віленскім зямляцтве пры Маскоўскім універсітэце. Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў у Бабруйску і Глуску: у гімназіях, школах, палітэхнікуме і педтэхнікуме, вёў фізіку і матэматыку. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі абраны ў бюро Настаўніцкага саюза.

Падчас нямецкай і польскай акупацыі ўваходзіў у Бабруйскую беларускую раду. Летам 1918 быў ініцыятарам першых настаўніцкіх курсаў у Бабруйску. У час польскай акупацыі — адзін са стваральнікаў Беларускага нацыянальнага камітэта. У 1921 уступіў у ВКП(б). Быў намеснікам, потым загадчыкам Бабруйскай палітасветы. Працаваў разам з Алесем Адамовічам, прымаў удзел у правядзенні беларусізацыі. У верасні 1922 па запрашэнні У. Ігнатоўскага пераехаў у Мінск. Прызначаны загадчыкам Галоўпалітасветы і Галоўпрафасветы пры наркаме асветы БССР.

Са студзеня 1923 — асістэнт, потым дацэнт кафедры фізікі педагагічнага факультэта БДУ. З мая 1924 — намеснік дэкана педагагічнага факультэта, загадчык фізіка-матэматычнага і прыродазнаўчага аддзяленняў. Увосень 1924 арганізаваў таварыства «Прэч непісьменнасць». З 1929 — дэкан фізіка-матэматычнага факультэта. У 1925-36 прафесар БДУ. Першы ў Беларусі пачаў выкладаць фізіку на беларускай мове. Быў дэлегатам навуковых з'ездаў у Маскве, Ленінградзе, Берліне. У 1931-36 супрацоўнік Фізіка-тэхнічнага інстытута БелАН. У кастрычніку 1935 выключаны з ВКП(б) за «прытупленне класавай пільнасці і адрыў ад партыйнага жыцця». З 1936 — прафесар і загадчык кафедры фізікі Гомельскага педінстытута. Асноўныя працы Успенскага прысвечаны квантавай тэорыі ядра атама, гісторыі і метадалогіі фізікі.

Арыштаваны 20.6.1937 у Мінску. Асуджаны пазасудовым органам НКВД 28.10.1937 як «актыўны член контррэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай шпіёнска-тэрарыстычнай арганізацыі» да ВМП з канфіскацыяй маёмасці. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 25.7.1957. Асабовая справа У. № 10764-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.