**За́масць** (польск.: Zamość, укр.: Замостя) — горад на правах павета ў Польшчы, у паўднёва-ўсходняй частцы Люблінскага ваяводства, адміністрацыйны цэнтр Замойскага павета. З'яўляецца культурным, адукацыйным і турыстычным цэнтрам ваяводства. Па колькасці насельніцтва Замасць займае трэцае месца ў ваяводстве, але па плошчы займае 10-е месца. У 1992 годзе гістарычная частка горада была ўнесена ў сціс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Замасць стаіць на рацэ Лабунька.
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Замасць — Мінск 453 км, да Варшавы — 227 км.

Насельніцтва — 65 245 жыхароў (2014 год).

Гісторыя
--------

Гарадскія правы Замасць атрымала ў 1580 годзе, згодна з прывілеем канцлера і вялікага гетмана Яна Замойскага. У XVII стагоддзі горад пачаў хутка развівацца. У 1648 годзе Замасць абложвалася казакамі Багдана Хмяльніцкага, а ў 1656 годзе шведскімі войскамі. Аднак захапіць горад не атрымалася. Пад час Паўночнай вайны Замасць была захоплена шведскімі і саксонскімі войскамі.

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Аўстрыйскай імперыі (з 1772 года). У 1809 годзе Замасць была далучана да Варшаўскага герцагства. З 1818 года Замасць знаходзілася ў складзе Расійскай імперыі, дзе стала павятовым горадам Люблінскай губерні. У 1821 годзе адбылася мадэрнізацыя гарадской крэпасці, у выніку якой значна змяніўся знешні выгляд горада. Крэпасць стала важным пунктам ваеннай абароны пад час паўстання Тадэвуша Касцюшкі, які быў узяты расійскімі войскамі адным з апошніх.

Пад час Першай сусветнай вайны праз Замасць прайшла лінія чыгункі (1916 год). Пасля абвяшчння незалежнасці Польшчы ў 1918 годзе, тут адбылася камуністычнае паўстанне пад кіраўніцтвам маёра *Ліса-Кулі*. У 1920 годзе ў наваколлі Замасці былі разбіты савецкія войскі, якімі кіраваў Міхаіл Тухачэўскі.

У верасні 1939 года горад быў акупіраваны савецкімі войскамі, якія хутка перадалі горад пад уладу фашысцкай Германіі. На працягу Другой сусветнай вайны каля Замасці быў утвораны канцэнтрацыйны лагер, дзе загінулі каля 8 тыс. чалавек, а таксама лагер для савецкіх ваеннапалонных. 11 ліпеня 1944 года Замасць бала захоплена савецкімі войскамі.

З 1975 да 1998 года Замасць была цэнтрам Замойскага ваяводства, а з 1999 года стала павятовым горадам Люблінскага ваяводства.

Славутасці
----------

Горад, які спраектаваў і пачаў будаваць архітэктар Б. Маранда ў 1579—1600 гадах, з'яўляецца прыкладам рэнесансавага горадабудаўніцтва. Быў пяцівугольны ў плане, абнесены кальцом бастыённых фартыфікацый (1587—1605; завершаны ў 1617—19, арх. А. дэль Аква; дабудаваны ў 1809—30) з брамамі, у т.л. Любельскай  (польск.) (бел. (1588) і Старой Львоўскай  (польск.) (бел. (1599). Уключае палац Замойскіх  (польск.) (бел. (1581—86, арх. Марацца; дабудаваны ў 1747—51, арх. Бэм'дэ Кавэ, і пасля 1831), ратушу  (польск.) (бел. (1591—1600, арх. Марацца; 1639—51, арх. Я. Ярашэвіч, Я. Вольф, перабудавана ў XVIII і XIX ст. рэстаўрыравана ў 1937—38 і 1967—70), будынкі Акадэміі  (руск.) (бел. (1638—48, арх. Ярашэвіч; перабудаваны ў 1752—61, арх. Бэм'дэ Кавэ, і ў XIX ст.), калегіяту (1587—98), капліцы Замойскіх (1635, арх. Дж. Б. Фальконі; цяпер кафедральны сабор  (польск.) (бел.), царкву  (польск.) (бел. (1618—31), сінагогу  (польск.) (бел. (каля 1610—20), камяніцы з аркадамі, у т.л. каля Вялікага  (польск.) (бел. і Сольнага рынкаў  (польск.) (бел. (16—17 ст.).

Гарады-пабрацімы
----------------

* Славакія Бардзеёў, Славакія
* Вялікабрытанія Лафбара, Вялікабрытанія
* Украіна Луцк, Украіна
* Германія Швебіш-Халь, Германія
* Румынія Сігішаара, Румынія
* Германія Веймар, Германія
* Украіна Жолква, Украіна

Зноскі
------

1. ↑  Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2014, stan na 01.01.2014
2. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.
3. ↑  Адлегласці паміж гарадамі
4. ↑  Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r. stan na 31.03.2014.  Архівавана 26 снежня 2018.
5. ↑  Замасць. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)

Літаратура
----------

* Замасць. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Замасць
* Афіцыйная старонка
* Kamienice ormiańskie Камяниці Вірменські Հայկական տներ

| ⛭Люблінскае ваяводства |
| --- |
| Гарады на правах павета | 
* Бяла Падляска
* Замасць
* Люблін *(цэнтр)*
* Хэлм

 |  |
| Паветы | 
* Апольскі
* Білгарайскі
* Бяльскі
* Грубяшоўскі
* Замойскі
* Краснастаўскі
* Красніцкі
* Лукоўскі
* Лэнчынскі
* Любартоўскі
* Любэльскі
* Парчэўскі
* Пулаўскі
* Радзыньскі
* Рыцкі
* Свідніцкі
* Тамашоўскі
* Уладаўскі
* Хэлмскі
* Яноўскі

 |
| Цэнтры паветаў | 
* Аполе Любэльске
* Білгорай
* Грубешаў
* Краснік
* Красныстаў
* Лукаў
* Лэнчна
* Любартаў
* Парчаў
* Пулавы
* Радзынь Падляскі
* Рыкі
* Свіднік
* Тамашаў Любэльскі
* Уладава
* Янаў Любэльскі

 |
| Іншыя гарады | 
* Аннопаль
* Быхава
* Бэлжыцы
* Горай
* Дэмблін
* Звяжынец
* Ізбіца
* Казімеж Дольны
* Камёнка
* Коцк
* Краснобруд
* Лашчаў
* Любыча Крулеўска
* Мадлібажыцы
* Мендзыжац Падляскі
* Налэнчаў
* Остраў Любэльскі
* Панятова
* Пяскі
* Рэёвец
* Рэёвец Фабрычны
* Сточак Лукоўскі
* Сядлішчэ
* Тарногруд
* Тышоўцы
* Тэрэспаль
* Ужэндаў
* Фрампаль
* Шчабжэшын
* Юзэфаў
* Юзэфаў над Віслан

 |