recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Белорусская лесная газета»** (бел.: Беларуская лясная газета) — беларуская газета па лясной гаспадарцы. Заснавана Міністэрствам лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь. Выдаецца з 1994 года. Выходзіць штотыдзень у чацвер.

Выдаецца на 16-ці палосах фармату А-3, а двойчы на месяц — на 24 поўнакаляровых палосах. Тыраж газеты — больш за 28 тысяч асобнікаў. З’яўляецца адзіным у краіне перыядычным штотыднёвым выданнем, якое працуе па ўсёй праблематыцы лесагаспадарчага і дрэваапрацоўчага комплексаў Беларусі.

Сярод пастаянных падпісчыкаў «Белорусской лесной газеты» — усе без выключэння прадпрыемствы і ўстановы сістэмы Міністэрства лясной гаспадаркі краіны, лесапрамысловыя, дрэваапрацоўчыя вытворчасці, гандлёва-закупачныя арганізацыі, мэблевыя фабрыкі і іншыя прадпрыемствы розных формаў уласнасці. Значнае месца ў яе публікацыях адводзіцца Беларускаму вытворча-гандлёваму канцэрну лясной, дрэваапрацоўчай і цэлюлозна-папяровай прамысловасці «Беллеспаперапрам».

На старонках «БЛГ» пастаянна прысутнічаюць адмысловыя падборкі і тэматычныя палосы, прысвечаныя развіццю паляўнічай гаспадаркі і рыбалоўства ў краіне. Дзейнічаюць і карыстаюцца вялікай папулярнасцю ў чытачоў прэс-клубы «Паляўнічы рог», «Поклевка». У іх, акрамя шырокай прапаганды гэтых відаў адпачынку, значнае месца адведзена апісанню рынку рыштунку, зброі і начыння, а таксама прапаноў па рыбалоўна-паляўнічым турызме і сэрвісе.

Спасылкі
--------

* Сайт газеты Архівавана 4 жніўня 2018.
**Сядзіба Міцкевічаў** — сядзіба каля вёскі Завоссе (Баранавіцкі раён). У 1798 г. у сядзібе нарадзіўся выдатны паэт Адам Міцкевіч. Функцыянуе як мемарыял «Музей-сядзіба Міцкевічаў «Завоссе». Пабудовы адноўлены на старых падмурках. З часоў паэта захаваліся толькі старая ліпа і невялікая сажалка.

Гісторыя
--------

Напалеон Орда, Двор Міцкевічаў у Завоссі
Двор і фальварак, якія належалі сям'і Міцкевічаў, існавалі ў 2-й палове XVIII — пачатку XX ст. каля хутара Завоссе (Баранавіцкі р-н). Комплекс вядомы паводле малюнкаў Н. Орды і Э. Паўловіча.

Пасля 1880 г. на месцы сядзібы застаўся толькі некрануты часам лямус, які раней падчас вакацый служыў кватэрай Адаму Міцкевічу і яго брату. Лямус быў разбураны пазней, а пасля Першай сусветнай вайны ад сядзібы не засталося ніякіх слядоў.

У 1927 г. на месцы колішняга фальварка Завоссе вайсковым падраздзяленнем з Баранавіч устаноўлены помнік паэту (адноўлены ў 1955 г.).

У 1996 годзе сядзіба і прылеглыя тэрыторыі былі адноўлены. Пры рэканструкцыі музея-сядзібы Адама Міцкевіча помнік паэту быў знесены.

Архітэктура
-----------

Гумно
Вырашана ў традыцыях народнага дойлідства. Уключае гасподу, афіцыны, гаспадарчыя пабудовы.

### Гаспода

Гаспода
Гаспода — аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак, накрыты высокім паўвальмавым саламяным дахам, які на тарцах утвараў невысокія трапецападобныя ашаляваныя шчыты. Вокны прамавугольныя. Галоўны ўваход быў аформлены ганкам пад двухсхільным дахам з трохвугольным шчытом на двух слупах.

### Лямус

Лямус
Лазня
Насупраць гасподы знаходзіцца лямус — двухпавярховы прастакутны ў плане будынак (на першым паверсе была камора, на другім — летні жылы пакой), завершаны вальмавым саламяным дахам. Галоўны фасад быў аформлены двух'яруснай галерэйкай.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе) на сайце Radzima.org
* Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сядзіба Міцкевічаў (Завоссе) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сігурдсан.
Загаловак гэтага артыкула — ісландскае асабістае імя. У ісландцаў, за рэдкімі выключэннямі, няма прозвішчаў; частка імя, якая сканчаецца на «-сан» або «-доўцір», з’яўляецца не прозвішчам, а іменем па бацьку. Па імені па бацьку звяртацца да ісландцаў не прынята; чалавека, апісанага ў гэтым артыкуле, правільна зваць *Ёўн*.
**Ёўн Сігюрдсан** (ісл.: Jón Sigurðsson; 17 чэрвеня 1811, мыс Пафсейры, Заходняя Ісландыя — 7 снежня 1879, Капенгаген) — ісландскі вучоны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт ісландскага літаратурнага таварыства.

Нарадзіўся ў сям'і пастара. Надрукаваў: «Diplomatarium islandicum», статыстычны агляд Ісландыі («Skyrslur um Landshagi») і шмат артыкулаў для часопісаў. З 1840 Сігурдссан стаяў на чале руху, які ставіў сваёй мэтай аднаўленне аўтаноміі Ісландыі і яе заканадаўчага сходу — альтынга; таксама ж ён быў галоўным дзеячом ісландскага альтынга, арганізаванага дацкім кіраўніцтвам у 1845 у якасці дарадчай установы. Свае палітычныя ідэі Сігюрдсан прапагандаваў у заснаванай ім газеце «Ny Felagsrit» (1841—1873). Высілкі Сігюрдсана завершыліся поўным поспехам.

Пахаваны ў Рэйк’явіку.

Зноскі
------

1. 1 2  Jon Sigurdsson // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* *К. Maurer.* Zur politischen Geschichte Islands. Leipzig, 1880).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12461180c · GND: 104210001 · ISNI: 0000 0000 8153 9024 · LCCN: n80113794 · NLG: 169998 · NLP: A20343917 · NTA: 128488468 · NUKAT: n2015093348 · LIBRIS: 65678 · SUDOC: 033784035 · VIAF: 73950487 |

 |
**«Архіпелаг ГУЛАГ»** (руск.: Архипелаг ГУЛАГ) — нарыс расійскага пісьменніка Аляксандра Салжаніцына пра прымусовую працу ў Савецкім Саюзе і сетку канцэнтрацыйных лагераў. Трохтомная кніга складаецца ў асноўным з наратыву, сабранага са сведчанняў відавочцаў і даследчага матэрыялу, а таксама з уласнага вопыту аўтара, які быў вязнем такіх рабочых лагераў.

Кніга напісаная, як паказана пры яе сканчэнні, у 1958—1968 гадах. Упершыню была апублікавана ў арыгінале па-руску ў Францыі ў 1973 годзе. У Савецкім саюзе існавала ў фармаце самвыдату, да афіцыйнага выдання ў 1989 годзе.

Назва кнігі хавае ў сабе метафару, якая прасочваецца ва ўсёй працы. Словам архіпелаг малюецца метад і сістэма канцэнтрацыйных лагераў, якія былі раскіданы па ўсім СССР, параўноўваючы яе з бязмежных «ланцужком астравоў», якія вядомыя тым, хто меў няшчасце на іх трапіць.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Трохтомны збор кнігі на сайце прысвечаным Салжаніцыну

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | LibraryThing |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 120051289 · GND: 4739174-1 · VIAF: 293372064 |
**Кім Гю Сік** (28 лютага 1881 — 10 снежня 1950) — паўднёвакарэйскі палітык і навуковец, удзельнік руху за незалежнасць краіны. Займаў розныя пасады ў часовым урадзе, у тым ліку пасаду міністра замежных спраў, пасла, міністра адукацыі; з 1 жніўня 1940 года па 3 сакавіка 1947 года — віцэ-прэзідэнт Часовага ўрада Карэі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў прыгарадзе сучаснага Пусана; застаўся сіратой у раннім узросце і пачатковую адукацыю атрымаў у амерыканскай місіі. Затым адправіўся ў Злучаныя Штаты, дзе ў 1903 годзе атрымаў ступень бакалаўра ў каледжы Рыянак, а затым ступень магістра англійскай літаратуры ў Прынстанскім універсітэце. У 1905 годзе вярнуўся ў Карэю, у 1913 годзе збег з акупаванай японцамі краіны ў Кітай. У 1919 годзе дарэмна лабіяваў ідэю аднаўлення незалежнасці Карэі ў ходзе Парыжскай мірнай канферэнцыі. Пасля стаў адным з самых актыўных дзеячаў Часовага ўрада Карэі, які размяшчаўся ў Шанхаі, і выкладаў сваім калегам англійскую мову.

У 1945 годзе вярнуўся ў Карэю, каб удзельнічаць у аднаўленні яе незалежнасці; знаходзіўся на поўдні краіны, супрацоўнічаючы з амерыканскімі акупацыйнымі ўладамі. У 1947 годзе пасля няўдачы аб’яднання поўначы і поўдня Карэі сышоў з палітыкі. У 1950 годзе, калі пачалася Карэйская вайна, быў выкрадзены і дастаўлены ў Паўночную Карэю, дзе і памёр 10 снежня таго ж года. У 1989 годзе ўзнагароджаны (пасмяротна) ордэнам «За заслугі ў стварэнні дзяржавы» Паўднёвай Карэі.

Зноскі
------

1. ↑  Kim Kyu-sik //  Праверана 9 кастрычніка 2017.
2. ↑

Спасылкі
--------

* Kim Gyusik (кар.). Архівавана з першакрыніцы 13 снежня 2012. Праверана 30 чэрвеня 2012.
* Kim Gyusik (кар.). Архівавана з першакрыніцы 13 снежня 2012. Праверана 30 чэрвеня 2012.
* 광복 60년 특집 3부작 좌우를 넘어 민족을 하나로- 제 3편 김규식 (кар.). Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2016. Праверана 10 кастрычніка 2012.
* Kim Gyusik (кар.). Архівавана з першакрыніцы 4 верасня 2004. Праверана 30 чэрвеня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 8240 3970 · LCCN: n81007220 · SUDOC: 234299282 · VIAF: 57927718 |
Над ракой Іравадзі
**Іравадзійская раўніна** размешчана ў цэнтральных і паўднёвых раёнах М'янмы, у басейне ракі Іравадзі, на паўвостраве Індакітай.

Даўжыня каля 800 км. Вышыня каля 100 м. Паверхня пераважна плоская, паніжаецца на поўдзень да Андаманскага мора, на поўначы — узгоркі, участкі бедленда. Размешчана паміж Араканскімі гарамі на захадзе і Шанскім нагор'ем на ўсходзе, у міжгорным прагіне, запоўненым марскімі і алювіяльнымі адкладамі. Радовішчы нафты, газу, каменнага вугалю. Клімат субэкватарыяльцы, мусонны. Сярэдняя тэмпература студзеня 20-23 °С, мая — больш за 30 °С. Ападкі 600-1000 мм на поўначы, больш за 2000 мм на поўдні (каля 90% ападкаў з чэрвеня да кастрычніка ў перыяд паўднёва-заходняга мусону). Характэрныя сухія саванны, мусонныя лістападныя лясы, у дэльце Іравадзі мангравыя лясы.

Іравадзійская раўніна — галоўны сельскагаспадарчы раён М'янмы, каля 2/3 тэрыторыі ўзарана (рыс, проса, пшаніца, бавоўнік). Густа населена. Найбольшыя гарады Янгон і Мандалай.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
**Джон Мак-Афі** (англ.: John McAfee; 18 верасня 1945 — 23 чэрвеня 2021) — брытанска-амерыканскі праграміст і бізнесмен.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Заснаваў кампанію, якая распрацавала адну з першых антывірусных праграм у 1987 годзе. Кампанія стала адной з найбуйнейшых у свеце вытворцаў антывіруснага праграмнага забеспячэння.

Займаўся крыптавалютамі. Двойчы спрабаваў вылучыцца кандыдатам на пасаду прэзідэнта ЗША ад Лібертарыянскай партыі (у 2016 і 2020 гадах).

У ЗША Джона Мак-Афі абвінавацілі ў тым, што з 2014 да 2018 года ён не падаваў падаткавыя дэкларацыі і пазбягаў выплаты падаткаў, называючы іншых людзей уладальнікамі яго актываў. Затым яго абвінавацілі ў махлярстве на крыптавалютах. Па звестках пракуратуры, Мак-Афі падманлівым шляхам прасоўваў крыптавалюты праз свой акаўнт і разам з партнёрамі зарабіў на гэтым больш за два мільёны долараў.

Джона Мак-Афі затрымалі ў кастрычніку 2020 года ў Барселоне па запыце міністэрства юстыцыі ЗША. Па версіі пракуратуры, Мак-Афі не заплаціў падатак у памеры 23 мільёнаў долараў за некалькі гадоў. У ЗША бізнесмену за гэта пагражала да 30 гадоў арышту, а за махлярства на крыптавалютах пажыццёвы тэрмін. Сам ён сцвярджаў, што супраць яго існуе змова, а амерыканскія ўлады здзяйсняюць пераслед па палітычных матывах. Джона Мак-Афі знайшлі мёртвым праз некалькі гадзін пасля таго, як іспанскі суд вырашыў выдаць яго ЗША.

Зноскі
------

1. ↑  FEC FORM 2
2. ↑
3. ↑
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑  wsj.com
8. ↑  nn.by

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90562327 · ISNI: 0000 0000 6756 0687 · LCCN: n88194564 · NLA: 35546966 · SUDOC: 175972834 · VIAF: 65567437 |

 |
Дэльта Дуная. Добра бачныя тры асноўных рукавы. Кілійская гарлавіна — самы паўночны з іх.
**Кілійскае гірла** — паўночны, найбольш шматводны рукаў дэльты Дуная.

Праз Кілійскае гірла праходзіць каля 70 % агульнага сцёку ракі. Даўжыня 116 км, шырыня ад 0,6 да 1,2 км. У ніжняй частцы Кілійскае гірла разбіваецца на 25 галоўных і некалькі дзясяткаў другарадных рукавоў і праток. Вяснова-летняя паводка, восеньская межань. Ветравы нагон вады да Ізмаіла.

На Кілійскім гірле размешчаны парты Ізмаіл, Кілія, Вілкава (Украіна). Рэчышча абвалаванае для абароны сельскагаспадарчых угоддзяў ад затаплення падчас паводкі. З 2007 года з’яўляецца часткай глыбакаводнага суднаходнага ходу украінскага канала Дунай — Чорнае мора.

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кілійскае гірла на Вікісховішчы |

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 257. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
**Кім Ён Нам** (кар.: 김영남, 4 лютага 1928, Пхеньян) — паўночнакарэйскі дзяржаўны дзеяч, Старшыня прэзідыўма Вярхоўнага народнага сходу КНДР з 1998 года. З’яўляецца намінальным кіраўніком дзяржавы і лічыцца «чалавекам нумар два» у дзяржаўнай іерархіі Паўночнай Карэі.

Біяграфія
---------

Член Працоўнай партыі Карэі з 1946 года. У 1944—1945 гадах — настаўнік сельскай школы. У 1946—1952 гадах — студэнт гістарычнага факультэта Томскага ўніверсітэта, затым універсітэта ў Растове-на-Дану. У 1957—1959 гадах — аспірант Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1963—1967 гадах — першы намеснік міністра замежных спраў КНДР. З 1970 — член ЦК ТПК, з 1974 кіраўнік партыйнага сакратарыята, з кастрычніка 1980 член Палітбюро ТПК.

Са снежня 1983 г. па верасень 1998 г. — намеснік прэм’ера Адміністрацыйнага савета КНДР, міністр замежных спраў КНДР. З 5 верасня 1998 года займае пост Старшыні Прэзідыўма Вярхоўнага народнага сходу КНДР, з’яўляючыся паводле Канстытуцыі вышэйшай службовай асобай дзяржавы. На выбарах у Вярхоўны народны сход 12-га склікання, якія адбыліся 8 сакавіка 2009 года, перавыбраны дэпутатам ВНС.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Лентапедыя · OpenSanctions |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чаротніца (значэнні).
**Чаротніца** (*Gallinula chloropus*) — невялікая, памерам з голуба, вадаплаўная птушка з сямейства Пастушковыя (*Rallidae*).

Назва
-----

Навуковую назву птушкі можна перакласці з лацінскай як «зялёнаногая курачка», што паказвае на знешняе падабенства з хатнімі курамі.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 32—35 см, размах крылаў 49—56 см. Аліўкава-бурая з белым падхвосцем і з чырвонай плямай голай скуры над дзюбай. У маладых чырвоны колер адсутнічае, дзюба карычнева-зялёная). Птушаняты чорныя, верх галавы і горла чырвона-блакітныя.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны. Чаротніца шырока распаўсюджаная на ўсіх мацерыках, за выключэннем Аўстраліі і Антарктыды. Тыповы жыхар разнастайных вадаёмаў са стаялай або праточнай вадой і забалочанымі, зарослымі берагамі. Звычайна вядзе скрытны спосаб жыцця — нягледзячы на вялікую распаўсюджанасць, гэтую птушку бывае цяжка ўбачыць у дзікай прыродзе. Тым не менш, у густанаселеных раёнах Еўропы птушкі часта прывыкаюць да прысутнасці чалавека.

Тыпова пералётныя толькі папуляцыі з паўночных раёнаў арэала. Месцы зімовак: часткова ў межах гнездавога арэала, а таксама Паўднёвая Еўропа, Паўднёвая i Усходняя Азія, Паўночная Афрыка, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо робіць сярод воднай плаваючай расліннасці або на купіне, каля самай вады, так, што птушка падплывае да гнязда, часам гняздо плаваючае або на беразе сярод раслін у кусце, заўсёды паблізу вады. У выключных выпадках — на кусце або на дрэвах і нават у старых гнёздах іншых відаў да 8 м над зямлёй. Гняздо падоўжанае, чашападобнае амаль выключна з лістоў аеру альбо трыснягу, укладзеных крыж-накрыж (сцёблы толькі ў аснове); высцілка — з дробных лістоў аеру і траў.

Яйкі (звычайна 5—10, можа быць 2—13 і больш — магчыма, знесеныя 2 самкамі) крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, жаўтаватыя або зеленаватыя. Глыбокія плямы — шэрыя з фіялетавым адценнем, больш дробныя і густыя; паверхневыя — карычневыя, чырванаватыя або бурыя.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* *Шкляроў Л. П.* Чаротніца // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз. — С. 327.

Гл. таксама
-----------

* Спіс птушак Беларусі

Спасылкі
--------

* Animal Diversity Web: Gallinula chloropus Common moorhen (англ.)
* Карта распаўсюджвання чаротніцы ў свеце Архівавана 27 лістапада 2007. (англ.)
* Illinois Natural History Survey. Common Moorhen Gallinula chloropus Архівавана 6 верасня 2007. (англ.)
* All About Birds: Common Moorhen (англ.)
* Birds of Britain: Moorhen, Gallinula chloropus Архівавана 22 лістапада 2017. (англ.)
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **Джон Мішук** |
| *Агульная інфармацыя* |
| **Нарадзіўся** | 29 верасня 1940(1940-09-29) (82 гады)* Налібакі, Стаўбцоўскі раён, Беларусь
 |
| **Грамадзянства** | * Канада
 |
| **Пазіцыя** | Абаронца |
| **Рост** | 185 см |
| **Вага** | 87 кг |
| **Хват** | леварукі ўдар[d] |
| Клубная кар’ера\* |
| 1958—1960  |   Гамільтан Тайгер Кабс[d]  |
| 1960—1961  |   Гамільтан Рэд Уінгс[d]  |
| 1961—1963  |   Эдмантан Флаерз[d]  |
| 1963  |   Пітсбург Хорнетс[d]  |
| 1963—1964  |   Дэтройт Рэд Уінгз  |
| 1964  |   Пітсбург Хорнетс[d]  |
| 1965  |   Чыкага Блэкхокс  |
| 1965—1967  |   Сент-Луіс Брэйвс[d]  |
| 1967—1969  |   Філадэльфія Флаерз  |
| 1969—1970  |   Мінесота Норд Старз[d]  |
| 1969—1970  |   Аява Старз[d]  |
| 1970—1974  |   Сан-Дыега Галз[d]  |
| 1974—1975  |   Мічыган Стэгс[d]  |
| 1975—1977  |   Калгары Каўбойз[d]  |
| 1977—1978  |   Сан-Францыска Шэмракс[d]  |
| 1978—1979  |   Сан-Дыега Хоўкс[d]  |

**Джон Мішук**, **Ян Мішук** (англ.: John Miszuk; нар. 29 верасня 1940, в. Налібакі, цяпер Стаўбцоўскі раён, Беларусь) — канадскі хакеіст беларускага паходжання. Першы хакеіст з Беларусі ў НХЛ.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Налібакі ў 1940 годзе. У 1943 годзе нацысты вёску спалілі, а жыхароў вывезлі на прымусовыя працы ў Нямеччыну. Пасля вайны сям’я з нямецкіх лагераў пераязджае ў Канаду. У 1950 годзе туды пераехаў бацька Джона, які неўзабаве знайшоў працу на грыбной ферме. Пасля ён вярнуўся па астатнюю сям’ю і перавёз усіх у Гамільтан (Антарыа). Па вайне ў Гамільтан пераехала і шмат іхніх знаёмых з Налібак.

Джон пачаў гуляць у хакей ва ўзросце 10 год. У 13 год ён стаў гуляць за мясцовыя юніёрскія клубы, а яшчэ праз 7 год дэбютаваў у наймацнейшай хакейнай лізе свету — НХЛ — у складзе амерыканскай каманды «Дэтройт Рэд Уінгз». У наступныя 7 год абаронца Мішук правёў 237 гульняў (7 галоў, 39 перадач) у складзе чатырох каманд Нацыянальнай хакейнай лігі — апроч «Дэтройта», гэта «Чыкага Блэкхокс», «Філадэльфія Флаерз» і «Мінесота Норд Старз». Ён таксама згуляў больш за 200 матчаў у іншай прафесійнай хакейнай лізе WHA, якая ў 1970-я гады канкурыравала з НХЛ. У 37 гадоў Джон Мішук сышоў з прафесіянальнага хакею. Пасля выступаў у клубе ветэранаў.

У пасляспартовым жыцці пайшоў у бізнэс. Спачатку працаваў у Сан-Дыега ў рэстаране. А ў 1980 годзе вярнуўся ў Канаду і сам адкрыў па франшызе рэстаран хуткага абслугоўвання.

У 2019 годзе наведаў родную вёску праз 76 год пасля ад’езду. У чэрвені ён разам з дочкамі Кэтлін і Мэры і ўнучкай Гэйлі прыехаў у Беларусь на тры дні.

Зноскі
------

1. ↑  svaboda.org
2. ↑  svaboda.org
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асоцкі.
**Мікалай Міхайлавіч Асоцкі** (1840 — пасля 1840) — беларускі медык, доктар медыцыны, стацкі саветнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 4 снежня 1840 года. Скончыў медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта.

У 1865 годзе служыў лекарам у Бабруйскім крапасным батальёне.

Абараніў у Маскоўскай хірургічнай акадэміі ў 1870 годзе доктарскую дысертацыю «Пра ўплыў спарыньі на якасць і колькасць малака».

Галоўны ўрач ваеннага шпіталя № 61. Выйшаў у адстаўку ў 1898 годзе.

Пахаваны на Кавалеўскіх могілках у Крапыўныцкым.

Узнагароды
----------

Меў ордэн Святога Уладзіміра 4-й ступені.

Аўтар артыкулаў у медыцынскіх выданнях.

Час смерці дакладна невядомы. У розных выданнях пазначаецца па-рознаму — 1 лютага 1898 года або 13 кастрычніка 1903 года.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Асотский, Николай Михайлович  (руск.)
3. ↑  А. Крылов-Толстикович «Русские врачи XIX-начала XX вв.»
**Чаротаўка звычайная**, **чарацянка-барсучок** (*Acrocephalus schoenobaenus*) — пеўчая птушка сямейства чаротаўкавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 13 см, размах крылаў 17-21 см. Карычневая галава з цёмнымі палоскамі і белым брывом. Верх цела карычнева-аліўкавы, таксама ў палоскі, надхвосце аднакаляровае. Ніз цела белаваты, бакі цела трошкі карычняватыя. Маладыя больш жаўтаватыя, асабліва на надхвосці і версе галавы.

Рухавыя і шумлівыя птушкі. Песня — набор трыскучых і скрыпучых гукаў у выглядзе скорагаворкі з паўзамі. Часта спявае пад час шлюбнага палёту хрыплым і рваным голасам з трэлямі, якія часам падобныя на галасы іншых птушак. Позыў «цек», асцерагае хрыплым «чэрр» (вельмі падобна, як трысняговая чаротаўка).

Пашырэнне
---------

Арэал: Еўропа, Каўказ, Заходняя Сібір. На Беларусі найбольш масавы на гнездаванні з усіх чаротавак пералётны і транзітна мігрыруючы від. Месца зімовак: трапічная Афрыка на поўдзень ад Сахары.

Насяляе вільготныя і добра праграваемыя сонцам адкрытыя тэрыторыі з высокай расліннасцю (тарфянікі, якія параслі асакой і невялікімі кустамі); высокія асокі на забалочаных або абалонных мясцінах, ускрайкі надводных зараснікаў трыснягу і рагозу з боку сушы, нізкі надрэчны вярбняк з буйна развітай кронай. Пазбягае дрэў, густых і высокіх кустоў, скал і адкрытых мясцін; корміцца звычайна ад 10-150 см над зямлёй. Сустракаецца таксама на сухіх тэрыторыях, якія гарантуюць стабільнае развіццё раслін, напр. запушчаныя сады, жывая агароджа вакол ферм, рысавыя, ячменныя палі і іншыя збожжавыя, пасевы гароху, канюшыны і рапсу, і нават у маладых лесапасадках сасны, калі вышыня дрэў не перавышае 2 м.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Спрытна лазіць у зарасніках прыбярэжных раслін. Корміцца дробнымі насякомымі, іх лічынкамі, чарвякамі.

Гняздо «ўціснутае» ў ніжнюю частку куста, праз які расце густая травяністая расліннасць або ў купіне асакі на зямлі ці да 50 см над ёй. Яно глыбокае, у выглядзе куля без верху ці эліптычнае (над вадой). Знешняя частка з шырокіх, выгнутых лістоў травы або асакі, сцёблаў, моху (у ніжняй частцы), часта з павуцінай; высцілка з сухіх травінак, часта з прымессю суквецця трыснягу, шэрсці або расліннага пуху.

Яйкі (4-6, часам 3-8), крыху падоўжаныя, светла-аліўкава-зялёныя, аліўкава-жаўтаватыя або аліўкава-шэрыя, пакрытыя вельмі дробнымі і густымі, карычнева-аліўкавымі плямкамі, якія могуць маскіраваць колер фону. Памеры: 18 × 13,5 мм.

Зноскі
------

1. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
**Мікалай Міхайлавіч Алданаў** (нар. 12 мая 1959, в. Савеленкі Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці) — заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Магілёўскае музычнае вучылішча, Беларускую дзяржаўную кансерваторыю імя А. В. Луначарскага, магістратуру Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

Працаваў выкладчыкам, намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце Брэсцкага музычнага вучылішча, выкладчыкам Брэсцкага музычнага каледжа, дацэнтам філіяла ўстановы адукацыі «Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі» г. Магілёва.

Дырэктар Магілёўскага філіяла ўстановы адукацыі «Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі», мастацкі кіраўнік аркестра народных інструментаў імя народнага артыста Беларусі Л. Л. Іванова ўстановы культуры «Магілёўская абласная філармонія».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём Францыска Скарыны.

Зноскі
------

1. ↑  Алданаў Мікалай Міхайлавіч Архівавана 18 жніўня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жылінскі.

**Мікалай Міхайлавіч (Мікола) Жылінскі** (5 лютага 1942, в. Камяніца — 2016) — беларускі журналіст, гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1980). Член Беларускага Саюза журналістаў (1970).

Біяграфія
---------

З сялянскай сям’і. Скончыў Малалапеніцкую СШ Ваўкавыскага раёна ў 1959 годзе. Працаваў карэктарам у Поразаўскай райгазеце «Ленінскі шлях», загадчыкам Лапеніцкай сельскай бібліятэкі (1959—1960), літсупрацоўнікам Бераставіцкай райгазеты «Знамя Советов» (1960—1962), інструктарам Бераставіцкага райкама ЛКСМБ (1962—1963), загадчыкам кабінета палітасветы саўгаса «Поразаўскі» Свіслацкага раёна (1963—1965), у апараце Свіслацкага райкама КПБ (1965—1968).

У 1967 годзе завочна скончыў аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філфака Гродзенскага педінстытута. Быў памочнікам сакратара Гродзенскага абкама КПБ (1968—1973), намеснікам рэдактара і загадчыкам аддзела партыйнага жыцця газеты «Гродненская правда» (1973—1975). Вучыўся ў Вышэйшай партшколе пры ЦК КПСС (1975—1977). Працаваў інструктарам аддзела прапаганды і агітацыі, загадчыкам сектара друку гэтага аддзела ЦК КПБ (1977—1982). У 1982—1991 гадах — загадчык сектара Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ.

Потым быў загадчыкам аддзела часопіса «Гаспадыня» (1992—1994). З 1994 года — галоўны рэдактар ТК «Міласэрнасць-90».

Вывучаў праблемы сацыяльна-эканамічнага развіцця БССР. Выдаў кнігі: «Сацыялістычнае спаборніцтва на вёсцы» (1982), «Развіццё прадукцыйных сіл вёскі» (1984), брашуры.

Складальнік і навуковы рэдактар зборнікаў работ па гісторыі і паліталогіі. Аўтар нарысаў, апавяданняў, гумарэсак, дакументальнай аповесці. Выдаў зборнік нарысаў «Жывыя крыніцы» (1985).

Член Мінскага гарадскога аддзяленне ГА «Саюз пісьменнікаў Беларусі». Памёр у 2016 годзе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Жылінскі Мікалай Міхайлавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* Мікалай Міхайлавіч Жылінскі на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 136172 |
**Пішча́ль** (магчыма, усходнесл. *пишталь*, *пищаль*): *агульная назва*, якой на землях Русі азначалі ранейшыя ўзоры агнястрэльнай зброі — стрэльбы і гарматы; вядомая і ў іншых мовах.

Назва, за зброяй, з’явілася ў канцы 14 ст. і ўжывалася да 18 ст. (кнотавыя і крамянёвыя ручныя пішчалі; назва гармат ужывалася да 17 ст.). У старабеларускіх дакументах назва ўжывалася, напрыклад, у 1490-х гг. Падобная назва вядомая ў польскіх крыніцах: так, польская пяхота мела ў кан. 14 — пач. 15 ст. лёгкія гакаўніцы і пішчалі (*piszczel*), якія апісваюцца як «зброя, лягчэйшая за гакаўніцу».

Зараджанная пішчаль у разрэзе: 1 — запальная адтуліна, 2 — парахавы зарад, 3 — ушчыльнікавы клак (пакулле), 4 — куля, 5 — фіксавальны клак.
Назва, відаць, паходзіць ад усходнесл. і старабел. *пишталь*, *пищаль*, *пищалка*, *писчалка* «духавы музычны інструмент з высокім гучаннем, дудачка». Падобныя назвы муз. інструментаў сустракаюцца і ў іншых славянскіх мовах: у славенскай, харвацкай, польскай, украінскай і інш.

Такой назвай азначаліся, напрыклад:

* ручніца;
* **самапал** — стрэльба з замком, напрыклад, кнотавым;
* «**недамерак**» — скарочаная стрэльба;
* завесная пішчаль;
* зацінная пішчаль — лёгкая гармата ці цяжкая (крапасная) стрэльба з крукам.
* вінтавальная пішчаль — стрэльба з нарэзным ствалом.
* крапасная, абложная, палявая, палкавая гармата.

Зноскі
------

1. ↑  Кабельскі, С.32,33.
2. ↑  Гл. Этымалагічны і Гістарычны (Т.24, С.337) слоўнікі бел. мовы.

Літаратура
----------

* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил. С.558.
* Stanisław Kobielski. Polska broń palna, 1975. — 201 с.: іл.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Пішчаль на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Бялуга** (*Huso huso*) — рыба роду Бялугі (*Huso*) сямейства Асятровыя (*Acipenseridae*).

Апісанне
--------

У натуральных умовах дасягае даўжыні да 9 м і болей, вагі да 1,5 т. і болей. Цела масіўнае, верацёнападобнае. Спінных пласцінак — 11—14, бакавых — 41—52, брушных — 9—11. У спінным плаўніку ад 60 лучын. Рот ніжні. Зубы адсутнічаюць. Пярэдняя лучына добра развітая (па колькасці кольцаў на яе спіле вызначаюць узрост рыбін).

Арэал
-----

Паштовая марка Румыніі, 2010
Сярэбраная манета Банка Расіі
Бялуга — прахадная рыба, якая насяляе Каспійскае, Чорнае, Азоўскае моры, адкуль заплывае ў рэкі для нераставання. Да другой паловы XX стагоддзя адзінкавыя экземпляры лавіліся ў Адрыятычным моры. Найбуйнейшы сучасны статак насяляе Каспійскае мора. У Чорным моры сустракаецца на глыбіні да 180 м. Да будаўніцтва плацін на рацэ Дняпро адзінкавыя рыбіны заходзілі ў паўднёвыя рэкі Беларусі. У 1870-ыя гады бялуга вагай 295 кг была вылаўлена на рацэ Сож каля Гомеля. У 1907 годзе каля Рэчыцы рыбакі вылавілі бялугу больш за 250 кг.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Бялуга — доўгажыхар. Некаторыя рыбіны дажываюць да 100 гадоў. У 1970 годзе ў дэльце ракі Волга была вылаўлена бялуга вагай 800 кг, з якой вынялі 112 кг чорнай ікры. Сярэдняя вага дарослых рыбін — 60—80 кг.

Бялуга — драпежнік, які спажывае рыбу; ахвотна паядае ўласную моладзь і малявак іншых асятровых. У страўніках каспійскай бялугі знаходзілі дзіцянят ластаногіх сысуноў.

Самцы дасягаюць сталасці на 13—18-м, самкі — на 22—27-м годзе. Пладавітасць ад 0,5 да 5 мільёнаў ікрынак. У прыродных умовах утварае гібрыдныя формы з асятром, сцерляддзю і сяўругай.

Промысел і развядзенне
----------------------

Вельмі каштоўная прамысловая рыба. Разводзіцца гібрыд бялугі і сцерлядзі — бесцер.

Ахова
-----

Ахоўваецца МСАП.

Літаратура
----------

* Рыбы. Популярный энциклопедический справочник. / Под ред. профессора П. Жукова. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия им. П. Бровки, 1989. (руск.)
* Белуга // Жизнь и ловля пресноводных рыб. / Л. П. Сабанеев. — Киев: Государственное издательство сельскохозяйственной литературы Украинской ССР, 1959. (руск.)
* Белуга // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. / Под ред. А. Ф. Ахабадзе, А. Л. Грекулова — М.: Большая Советская Энциклопедия, 1976. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бялуга
* Белуга // ФГБНУ «Всеросийский научно-исследовательский институт рыбного хозяйства и океанографии» (руск.)
* Белуга — Huso huso (Linnaeus,1758) // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Таксанамія | CMS · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777510941 |
Таці работы бідзэнскага каваля Асафунэ Сукэсады (1515)
**Та́ці** (яп.: 太刀, たち — «вялікі меч») — доўгі, вялікі, двухручны японскі меч. Таксама — агульная назва ўсіх разнавіднасцей доўгіх і вялікіх японскіх мячоў, якія супрацьпастаўляліся больш кароткім і меншым мячам тыпу катана.

Апісанне
--------

Даўжыня ляза — больш 60,6 см (звыш 2 шаку). Насіўся на поясе на падвесках, паралельна зямлі, лязом (выгінам) уніз у адрозненне ад катаны, якую насілі за поясам, лязом (выгінам) угору. Да Х стагоддзя быў прамым двухбаковавострым мячом, пасля стаў выгнутым аднабаковым. Дзяліўся на цырыманіяльныя і баявыя падвіды. Першыя мелі вытанчана аздобленыя дзяржальні і похвы, з накладнымі стужкамі, інкрустацыямі ці малюнкамі. У залежнасці ад металу ўпрыгажэнняў, адрознівалі залатыя, сярэбраныя, варанёныя (стальныя) таці. З ХІІІ стагоддзя дзяржальні і похвы пакрываліся, як правіла, каляровай шнуроўкай ці скурай жывёл. Насіўся імператарам, членамі імператарскага дома, прыдворнымі арыстакратамі, заможнымі самураямі ўзроўню магнатаў ці старшын. Часта выкарыстоўваўся ў пары з малым мячом вакідзасі, або кароткім мячом танто.

«Дайкатана»
-----------

Іншую назву гэтай зброі — дайто (яп.: 大刀, літаральна «вялікі меч») — у заходніх крыніцах калісьці памылкова чытаюць як «дайкатана». Памылка паходзіць ад няведання аб розніцы паміж дыялектамі японскай мовы; чытанне іерогліфа 刀 — «катана», але ёсць і іншае — «то:». Сярод іншага, гэта неправільнае чытанне выкарыстоўваецца ў назве кампьютарнай гульні *Daikatana*.

Галерэя
-------

* Гвардзейскі таціГвардзейскі таці
* Таці ХІІІ ст.Таці ХІІІ ст.
* Таці ХІV ст.Таці ХІV ст.
* Таці ў «тыгровых» похвах.Таці ў «тыгровых» похвах.
* Ода Набунага з таці.Ода Набунага з таці.
* Моры Нарытошы з таці і вакідзасі.Моры Нарытошы з таці і вакідзасі.
* Като Кіёмаса з таці.Като Кіёмаса з таці.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Коваленко О. *Самурайські хроніки. Ода Нобунаґа*. — К.: Дух і Літера, 2013. — C. 544.
2. ↑  *Вялікі слоўнік японскай мовы* (VIII:944).

Літаратура
----------

* Тачі // Коваленко О. *Самурайські хроніки. Ода Нобунаґа Архівавана 6 кастрычніка 2014.*. — К.: Дух і Літера, 2013. — 960 с. з іл. ISBN 978-966-378-293-5. — C. 544.

| ⛭Тыпы японскіх мячоў |
| --- |
| Вялікія мячы | Нагамакі · Надаці · Одаці · Акатана |
| Доўгія мячы | Цёкуто · Дотанукі · Катана · Сін-гунто · Таці · Цуругі · Учыгатана |
| Кароткія мячы | Цідзакатана · Кадаці · Сікамідзуе · Вакідзасі · Ніндзято |
| Нажы/кінжалы | Айкуці · Хатывара · Танто · Кайкэн · Ёраі тосі · Кусунгобу |
| Трэніравальная зброя | Бокэн · Іяйто · Шынай · Субурыта · Танрэн бо |
| Выдуманыя мячы | Дайкатана · Дзамбата |
| Іншае | Нагамакі · Нагіната · Бісэнто |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Арнольд.
**Мікалай Міхайлавіч Арнольд** (1832, Юр’евец, Кастрамская губерня — 1899, Вісбадэн) — энтамолаг Расійскай імперыі, які працаваў на тэрыторыі сучасных Беларусі і Расіі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Юр'еўцы Кастрамской губерні. Вучыўся спачатку ў Кастрамской гімназіі  (руск.) (бел. потым у Санкт-Пецярбургскім універсітэце Пасля яго заканчэння, па разраду камеральных навук, заняў па прапанове апекуна Санкт-Пецярбургскай акругі графа І. А. Мусіна-Пушкіна месца выкладчыка натуральнай гісторыі ў Магілёўскай класічнай гімназіі (1853). Потым паслядоўна займаў пасады інспектара Магілёўскай гімназіі (1862), дырэктара Віцебскай гімназіі, дырэктара Магілёўскай гімназіі, дырэктара Курскага рэальнага вучылішча (1875), а з 1876 па 1899 год быў дырэктарам Горы-Горацкіх навучальных устаноў. В 1899 годзе па стане здароўя выйшаў у адстаўку і паехаў на лячэнне ў г. Вісбадэн, дзе ў ноч на 17 мая памёр ад кровазліцця ў мозг.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Укладальнік каталогаў насякомых якія жывуць на тэрыторыі Беларусі і Расіі. Найбуйнейшая калекцыя М. М. Арнольда, якая прадстаўляе цвердакрылых паўднёвага ўсходу Беларусі ў другой палове XIX стагоддзя, добра захавалася і знаходзіцца ў ЗІН РАН  (руск.) (бел..

Працы
-----

* Каталог насекомых Могилевской губернии [Микроформа] = Catalogus insectorum provinciae Mohileviensis / составлен Н. Арнольдом. — Минск, 1976

Зноскі
------

1. 1 2  Александр Шляхтенок. Путешествие в удивительный мир ос. С. 13-17
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Альшэўскі.

**Мікалай Міхайлавіч Альшэ́ўскі** (27 студзеня 1919 — 22 жніўня 1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір танка, малодшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

М. М. Альшэўскі нарадзіўся ў горадзе Сквіра (зараз у Кіеўскай вобласці Украіны). Скончыў школу. У 1940 годзе прызваны на службу ў Чырвоную Армію. З 1941 года ўдзельнік баёў на Заходнім, Ленінградскім і 2-м Беларускім франтах.

Камандзір танка 26-й гвардзейскай танкавай брыгады (2-і танкавы корпус, 2-і Беларускі фронт) гвардыі малодшы лейтэнант Мікалай Міхайлавіч Альшэўскі асабліва вызначыўся пры вызваленні Віцебскай і Мінскай абласцей. Экіпаж пад яго камандаваннем 26 чэрвеня 1944 г. у баі каля вёскі Кісялі Талачынскага раёна знішчыў танк «тыгр», 4 гарматы і 8 аўтамашын з пяхотай праціўніка. На чыгуначнай станцыі Коханава Талачынскага раёна вызваліў больш за 150 савецкіх грамадзян. У ліпені 1944 года пры ліквідацыі варожай групоўкі ў мінскім «катле» экіпаж пад камандаваннем М. Альшэўскага знішчыў 2 танкі, 20 аўтамашын, 70 гітлераўцаў, узяў у палон больш за 200 салдат і афіцэраў праціўніка. У жніўні 1944 г. М. М. Альшэўскі быў цяжка паранены ў баі на тэрыторыі Літвы і памёр ад ран 22 жніўня. Пахаваны ў горадзе Вільнюс на Антакальніскіх могілках.

Званне Героя Савецкага Саюза М. М. Альшэўскаму прысвоена Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года пасмяротна.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна

Памяць
------

* У гонар М. М. Альшэўскага названа вуліца ў Фрунзенскім раёне горада Мінска.
* Мемарыяльная дошка на доме № 1/4 па вуліцы Альшэўскага ў Мінску.

Зноскі
------

1. ↑  Іх імёнах названы вуліцы — Альшэўскі Мікалай Міхайлавіч (1919—1944)(недаступная спасылка) // Офіцыйны сайт Фрунзенскага раёна горада Мінска
2. ↑  Инфомация об улицах города Минска — Ольшевского улица(недаступная спасылка) (руск.) // Сайт Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта

Літаратура
----------

* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1988. — С. 278. — 654 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-007-6.
* Навечно в сердце народном: Справочник / Главный ред. И. П. Шамякин. — 3-е изд. испр. и доп. — Мн.: БелСЭ, 1984. — 607 с. — 65 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Этот день в истории 27 января // Газета «Советская Белоруссия»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Мікалай Міхайлавіч Гвай** (нар. 14 мая 1931, в. Парасляны Пружанскага раёна, Брэсцкая вобласць) — дзеяч мясцовага кіравання, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

Біяграфія
---------

Скончыў Брэсцкі педінстытут. Працаваў у калгасе «Усход», настаўнікам. У 1955—1959 гадах 2-і сакратар Шарашоўскага, а потым 1-ы сакратар Пружанскага райкамаў ЛКСМБ. Пасля заканчэння ў 1963 годзе Мінскай ВПШ працаваў у апараце абласнога камітэта КПБ. З 1966 года 1-ы сакратар Ганцавіцкага РК КПБ, а ў 1977—1985 гадах — Кобрынскага гаркама КПБ. У 1985—1991 гадах старшыня Брэсцкага абласнога савета прафсаюзаў. У 1991—1994 гадах у апараце абласнога Савета народных дэпутатаў. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Кастрычніцкай рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», медалямі.

Зноскі
------

1. ↑  Яны кіравалі горадам і раёнам
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гусеў.

**Дзмі́трый Сцяпа́навіч Гу́сеў** — савецкі беларускі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1902 годзе ў вёсцы Жукава Таропецкага павета Пскоўскай губерні. Член КПСС з 1927 года.

З 1924 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1924—1955 гг. — на калгаснай і партыйнай працы ў Пскоўскай губерні, загадчык Агітацыйна-масавым аддзелам Себежскага раённага камітэта УКП(б), сакратар калектыва УКП(б) ст. Себеж, партыйны арганізатар УКП(б) куставай арганізацыі ст. Сушчава, намеснік сакратара камітэта КП(б) Беларусі вузла ст. Віцебск, 1-ы сакратар Віцебскага гарадскога камітэта КП(б) Беларусі, 2-гі сакратар Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, начальнік палітычнага аддзела Упраўлення рабоча-сялянскай міліцыі НКУС Беларускай ССР, начальнік Упраўлення НКУС па Гомельскай вобласці, начальнік Упраўлення НКДБ па Гомельскай вобласці, начальнік Упраўлення НКУС па Гармскай вобласці Таджыкскай ССР, намеснік народнага камісара ўнутраных спраў Беларускай ССР па кадрах, намеснік начальніка Упраўлення працоўных рэзерваў Беларускай ССР, начальнік Упраўлення арганізаванага набору рабочых пры СМ Беларускай ССР.

Дэлегат XVIII з’езда УКП(б).

Памёр пасля 1985 года.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Гусев, Дмитрий Степанович  (руск.)

Спасылкі
--------

* Гусеў
| **Кірылічны алфавіт** |
| --- |
|  |
| **Кірыліца** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | (Ѐ) | Ё | Є | Ж | З |
| Ѕ | И | (Ѝ) | І | Ї | Й | Ј |
| К | Л | Љ | М | Н | Њ | О |
| П | Р | С | Т | Ћ | Ќ | У |
| Ў | Ф | Х | Ц | Ч | Џ | Ш |
| Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| Гістарычныя літары |
| (Ҁ) | (Ѹ) | Ѡ | (Ѿ) | (Ѻ) | Ѣ | Ꙗ |
| Ѥ | Ꙉ | ІѢ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ |
| Ѯ | Ѱ | Ѳ | Ѵ | (Ѷ) | Ын | Ꚉ |  |
| Літары неславянскіх моў |
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ӷ |
| Ҕ | Ӗ | Ҽ | Ҿ | Ӂ | Җ | Ӝ |
| Ҙ | Ӟ | Ӡ | Ӥ | Ӣ | Ӏ | Ҋ |
| Қ | Ҟ | Ҡ | Ӄ | Ҝ | Ԟ | Ӆ |
| Ӎ | Ҥ | Ң | Ӊ | Ӈ | Ӧ | Ө |
| Ӫ | Ҩ | Ҧ | Ҏ | Ҫ | Ҭ | Ӳ |
| Ӱ | Ӯ | Ү | Ұ | Ҳ | Һ | Ҵ |
| Ӵ | Ҷ | Ӌ | Ҹ | Ӹ | Ҍ | Ӭ |  |
| **Заўвага.** Знакі у дужках не маюць статусу (самастойных) літар. |

**І і** (т.зв. **І дзесяцяры́чнае**) — дзясятая літара беларускага і дванаццатая украінскага кірылічных алфавітаў. Можа быць маленькай і вялікай. Мае рукапісную і друкаваную формы.

Вымаўленне
----------

Літара **І** часцей за ўсё абазначае нелабіялізаваны галосны гук [*і*]: *ліпень, спіна, мір*.
Пасля галосных, **Ў**, **Ь** і апострафа абазначае ётаваны гук [*йі*]: *краіна, гаі, у Прыднястроўі*.

Гісторыя літары
---------------

**І** паходзіць з кірылічнай  (*І дзесяцярычнае*), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай  (*ёта*).
У старабеларускае пісьмо перайшла са старажытнарускага, дзе абазначала гук [*і*] і мела лікавае значэнне *10*

У рукапісах XIV—XVII стст. у сувязі з функцыяніраваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія дапамагаюць вызначаць час і месца напісання тэкставага помніка.

***І*** ў рускім алфавіце
-------------------------

Літара **І** выкарыстоўвалася ў рускім дарэформенным правапісе, але затым, у 1918 годзе, была канчаткова скасавана.

Табліца кодаў
-------------

| Кадзіроўка | Рэгістр | Дзесятковы код | Шаснаццатковы код | Васмярковы код | Двайковы код |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Юнікод | Вялікая | 1030 | 0406 | 002006 | 00000100 00000110 |
| Маленькая | 1110 | 0456 | 002126 | 00000100 01010110 |
| ISO 8859-5 | Вялікая | 166 | A6 | 246 | 10100110 |
| Маленькая | 246 | F6 | 366 | 11110110 |
| KOI-8 | Вялікая | 182 | B6 | 266 | 10110110 |
| Маленькая | 166 | A6 | 246 | 10100110 |
| Windows-1251 | Вялікая | 178 | B2 | 262 | 10110010 |
| Маленькая | 179 | B3 | 263 | 10110011 |

У HTML вялікую **І** можна запісаць як &#1030; ці &#x406;, а маленькую **і** — як &#1110; ці &#x456;.

Гл. таксама
-----------

* I лацінскае
* **Ї** — ётаваны варыянт **І**, які прысутнічае ва ўкраінскім алфавіце.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Сучаснай Украіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арад.
 
**Арад** (рум.: Județul Arad) — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія (гістарычная вобласць Крышана).

Геаграфія
---------

Плошча — 7754 км² (3,6 % ад тэрыторыі Румыніі). Арад мяжуе з жудзецам Біхор на поўначы і паўночным усходзе, з жудзецом Алба на ўсходзе, з жудзецам Хунедаара на паўднёвым усходзе, з жудзецам Тыміш на поўдні і з Венгрыяй на захадзе. Тэрыторыю жудзеца Арад можна падзяліць на 2 геаграфічныя рэгіёны: горы — на ўсходзе і раўніна — на захадзе. Кожны з іх займае прыкладна палову ад плошчы Арада. Вышыня рэгіёна над узроўнем мора мяняецца ад 1489 м (на ўсходзе) да 100 м (на захадзе).

Арад мае тыповы ўмераны кантынентальны клімат. Сярэднегадавая тэмпература мяняецца ад 10 °C (на раўнінах) да 6-8 °C (ва ўзгорыстых і гарыстых раёнах). Сярэднегадавы ўзровень ападкаў змяняецца ад 565—600 мм (на раўнінах) і 700—800 мм (ва ўзгорыстай мясцовасці) да 800—1200 мм (у гарах).

Асноўныя рэкі — Мурэш і Крышул-Алб, рачная сетка прадстаўлена іх прытокамі.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Primele date provizorii pentru Recensământul Populației și Locuințelor, runda 2021
3. ↑  2021 Romanian census — National Institute of Statistics.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106566382'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6973708'></a>

| Жудзецы Румыніі |
| --- |
| 
* Алба
* Арад
* Арджэш
* Бакэў
* Баташані
* Бістрыца-Нэсэуд
* Біхор
* Брашоў
* Брэіла
* Бузэў
* Васлуй
* Вранча
* Вылча
* Галац
* Горж
* Джурджу
* Долж
* Дымбавіца
* Ілфаў
* Кавасна
* Канстанца
* Караш-Северын
* Клуж
* Кэлэрашы
* Марамурэш
* Мехедынцы
* Мурэш
* Нямц
* Олт
* Прахава
* Сату-Марэ
* Сібіу
* Сучава
* Сэлаж
* Тулча
* Тыміш
* Тэлеарман
* Харгіта
* Хунедаара
* Яламіца
* Ясы

 | Flag of Romania |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 123969671 · GND: 10009961-0 |
**«Нансі»** (фр.: AS Nancy) — французскі футбольны клуб, які базуецца ў горадзе Нансі. Клуб быў заснаваны ў 1967 годзе. Свае хатнія матчы «Нансі» праводзіць на стадыёне «Марсель Піко», які месціцца ў камуне Тамблен, якая ўваходзіць у акругу Нансі.

Клуб «Нансі» быў заснаваны як пераемнік папярэдняй каманды ФК «Нансі», якая былі ліквідавана ў 1965 годзе. Клуб ніколі ў сваёй гісторыі не перамагаў у нацыянальным чэмпіянаце, гуляючы ў асноўным у Лізе 1 і Лізе 2. Адзіным значным дасягненнем клуба з’яўляецца перамога ў 1978 годзе ў Кубку Францыі, калі ў фінале «Нансі» быў мацнейшы за «Ніцу». Клуб таксама мае на сваім рахунку перамогу ў Кубку французскай лігі ў 2006 годзе.

Самым вядомым іграком клуба за яго гісторыю з’яўляецца Мішэль Плаціні, які распачаў сваю кар’еру ў клубе ў 1972 годзе і правёў у «Нансі» ў агульнай складанасці восем сезонаў. Ён забіў адзіны гол у вышэйзгаданым фінале Кубка Францыі, а таксама двойчы станавіўся іграком года, гуляючы ў клубе. Плаціні таксама добра зарэкамэндаваў сябе як ігрок нацыянальнай зборнай Францыі і ў іншых клубных камандах пасля свайго сыходу з «Нансі». Ён лічыцца найлепшым іграком клуба за ўсю яго гісторыю.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Нансі
* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | FootballDatabase.eu · Soccerbase · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11949267p · SUDOC: 027455378 · VIAF: 156728713 |
**До́ргішкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Доргішкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ашмянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года — Гродзенскай вобласці. 23 сакавіка 1964 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гальшанскага сельсавета.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.