**Кні́га праро́ка Захарыі** (іўр.: ספר זכריה‬‬ **Сефер Зехар’я**; лац.: Prophetia Zachariae; стар.-грэч.: Ζαχαρίας) — 38-я кніга кананічнага Старога Запавету, дваццаць пятая частка Танаху. Адзінаццатая з кніг г. зв. малых прарокаў.

Гістарычны кантэкст
-------------------

Служэнне Захарыі адбылося падчас праўлення Дарыя Вялікага *(Зах. 1:1)*, адначасова са служэннем Агея пасля падзення Іерусаліма ў 587/586 г. да н.э. Езекііль і Ерамія пісалі пераважна пра падзенне Іерусаліма, працягваючы прарочыць у ранні перыяд выгнання. Навукоўцы мяркуюць, што Езекііль, з яго змешваннем цырымоніі і бачання, у значнай ступені паўплываў на прарочы дар у Захарыі. Час напісання кнігі Захарыі адносіцца да 520—518 гг. да н.э.

Падчас выгнання многія іўдзеі былі ўведзены ў Вавілон, дзе прарокі казалі ім будаваць свае дамы (Ерамія 29), бо яны будуць знаходзіцца там працяглы час. У рэшце рэшт пасяленцы атрымалі свабоду, калі Кір Вялікі ўзяў Вавілон у 539 годзе да нашай эры. У 538 г. да н.э. ён выдаў вядомы Указ, які дазваляў іўдзеям вярнуцца на радзіму, першае вяртанне адбылося пры Шэшбацары. Пасля смерці Кіра ў 530 г. да н.э. Дарый I кансалідаваў уладу і ўступіў у пасаду ў 522 г. да н. э. Ён падзяліў на розныя часткі імперыю ў лёгка кіраваных раёнах, якія знаходзіліся пад кантролем губернатараў. Зарававель увайшоў у гісторыю, як прызначаны Дарыем губернатарам правінцыі Ехуд Медыната.

Падчас праўлення Дарыя прыйшлося служэнне Захарыі, сканцэнтраванае вакол аднаўлення Храма. У адрозненне ад вавіланян, Персідская імперыя пайшла на многае, каб захаваць «цёплыя адносіны» паміж васалам і панам. Аднаўленне Іерусалімскага храма было прапанавана кіраўнікамі імперыі ў надзеі, што гэта ўмацуе ўладу ў мясцовых умовах. Гэтая палітыка была добрай палітыкай з боку персаў, і яўрэі разглядалі яе як дабраславенне ад Бога.

Прарок
------

Асноўны артыкул: **Захарыя, прарок**
Імя «Захарыя» азначае *«Гасподзь успомніў»*. Не так шмат вядома пра жыццё Захарыя акрамя таго, што можа быць выведзена з кнігі. Была здагадка, што яго продак Іда быў кіраўніком святарскага сямейства, які вярнуўся з Зарававелем (Неямія 12:4), і што Захарыя сам мог быць святаром, а таксама прарокам. Гэта пацвярджаецца дзейнасцю Захарыі ў храме і святарстве.

Змест
-----

Змест гэтай кнігі не з’яўляецца строга гістарычным, а хутчэй тэалагічным і пастырскім. Асноўны акцэнт у тым, што Бог знаходзіцца каля Ізраіля і плануе зноў жыць са Сваім народам у Іерусаліме. Ён ратуе іх ад ворагаў і ачысціць іх ад граху.

Клопат Захара аб чысціні відавочны наконт храма, святарства і ўсіх абласцях жыцця, прароцтва паступова ліквідуе ўплыў губернатара на карысць першасвятара, і свяцілішча ўсё больш становіцца цэнтрам месіянскага чакання. Большасць хрысціянскіх каментатараў прама ці ўскосна лічаць серыю прадказанняў у раздзелах з 7 да 14 як месіянскія прароцтвы. Гэтыя раздзелы дапамаглі аўтарам Евангелляў зразумець пакуты, смерць і ўваскрасенне Ісуса, які яны цытавалі пішучы пра астатнія дні Ісуса. Вялікая частка кнігі Адкрыцця, які апавядае развязку гісторыі, таксама афарбаваная малюнкамі кнігі Захарыі.

Літаратура
----------

* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, — 2007. — 1504 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кніга прарока Захарыі
* Кніга Захарыі ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Захары Архівавана 29 чэрвеня 2021. ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Захарыі ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Захарыі ў перакладзе Антонія Бокуна

| ⛭Кнігі Старога Запавету |
| --- |
| Пяцікніжжа | 
Быццё •
Зыход •
Левіт •
Лічбы •
Другі закон
 |
| Гістарычныя | 
Ісуса Навіна •
Суддзяў •
Руф •
Царстваў (Самуіла (1-я Царстваў •
2-я Царстваў) •
Цароў (3-я Царстваў •
4-я Царстваў)) •
Параліпаменан (1-я • 2-я) •
Ездры
(1-я •
2-я\* •
3-я\*) •
Неяміі •
Тавіта\* •
Юдзіф\* •
Эсфір
 |
| Вучыцельныя | 
Іова •
Псалтыр •
Прытчы Саламонавы •
Эклезіяст •
Песня Песень •
Прамудрасць Саламона\* •
Прамудрасць Ісуса Сірахава\*
 |
| Прарокаў | 
Ісаі •
Ераміі •
Плач Ераміі •
Ліст Ераміі\* •
Баруха\* •
Езекііля •
Данііла •
Асіі •
Ёіля •
Амоса •
Аўдзея •
Ёны •
Міхея •
Навума •
Абакума •
Сафонія •
Агея •
Захарыі •
Малахіі •
Макавеяў\*
(1-я\* •
2-я\* •
3-я\*)
 |
| Знакам \* адзначаны другакананічныя кнігі |

| ⛭Кнігі Танаха |
| --- |
| Тора | 
* Бэ-рэшыт
* Шмот
* Ва-ікра
* Бэ-мідбар
* Дварым

 |
| Нэвіім | 
* Сефер Егошуа
* Сефер Шафтым
* Сефер Шмуэль
	+ Сефер Шмуэль Алеф
	+ Сефер Шмуэль Бэт
* Сефер Млахім
	+ Сефер Млахім Алеф
	+ Сефер Млахім Бэт
* Сефер Ешаягу
* Сефер Ірміягу
* Сефер Ехэзкель
* 12 меншых прарокаў, або Трэй Асар
	+ Гашэа
	+ Ёэль
	+ Амос
	+ Авад'я
	+ Ёна
	+ Міха
	+ Нахум
	+ Габакук
	+ Цфанія
	+ Хагай
	+ Зехар'я
	+ Малахі

 |
| Ктувім | 
* Паэтычныя кнігі, або Сіфрэй Эмет
	+ Тэгілім
	+ Мішлей
	+ Сефер Ёў
* Пяць скруткаў, або Мэгілот
	+ Шыр га-Шырым
	+ Мэгілат Рут
	+ Эйха
	+ Кагэлет
	+ Мэгілат Эстэр
* Сефер Даніэль
* Сефер Эзра
* Сефер Нэгэмія
* Дзіўрэй га-Ямім
	+ Дзіўрэй га-Ямім Алеф
	+ Дзіўрэй га-Ямім Бэт

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12065840b · GND: 4076927-6 · LCCN: n80145877 · SUDOC: 028923014 · VIAF: 316751461, 195940988 |