**Данскі́ фронт** — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ў узброеных сілах СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны. Фронт адыграў адну з найважнейшых роляў у Сталінградскай бітве.

Сталінградская бітва
--------------------

Фронт практычна пачаў сваё існаванне 1 кастрычніка 1942 года. На момант стварэння Данскога фронту яго войскі трывала замацаваліся на рубяжы ў міжрэччы Волгі і Дона і вялі актыўную абарону. Асноўная дырэктыва стаўкі патрабавала ад войскаў фронту ўтрымліваць мяжу па рацэ Дон, два важных плацдарма на паўднёвым беразе ракі і контрударамі у міжрэччы аказваць падтрымку Сталінградскаму фронту ў яго задачы па ўтрыманню Сталінграда. У кастрычніку 1942 года фронт сіламі 24-й і 66-й армій праводзіць наступальную аперацыю па скоўванню ў міжрэччы групоўкі войскаў праціўніка.

Каб палегчыць становішча 62-й арміі, 19 кастрычніка 1942 года (панядзелак) з раёна паўночней горада перайшлі ў наступ войскі Данскога фронту. Генералу Ракасоўскаму ставіліся рашучыя задачы: прарваць абарону праціўніка, злучыцца з войскамі Сталінградскага фронту, „вынішчыць варожую групоўку, прарваўшуюся да ракі Волга".

Дадзеная аперацыя дазволіла перагрупаваць і засяродзіць войскі для аперацыі «Уран». У канцы кастрычніка з падпарадкавання Данскога фронту выведзеныя 63-я і 21-я арміі, якія размяшчаліся на яго правым крыле, і перападпарадкаваныя Паўднёва-Заходняму фронту.

4 лістапада камандаванне фронту атрымала задачы па маючай адбыцца аперацыі. Войскі Данскога фронту 19 лістапада павінны наступаць з плацдарма ў Клецкай і з раёна Качалінскай. Разграміўшы супрацьстаяўшыя нямецкія войскі, прасоўвацца ў агульным кірунку на Верцячы і ва ўзаемадзеянні з войскамі Паўднёва-Заходняга фронту акружыць і знішчыць праціўніка ў малой лукавіне Дона. Пасля гэтага, сумесна з войскамі Сталінградскага фронту, прыступіць да знішчэння асноўнай варожай групоўкі, акружанай у раёне Сталінграда. Да гэтага часу ў распараджэнне камандавання фронту з складу Паўднёва-Заходняга фронту вяртаецца 21-я армія. Асаблівая роля адводзілася прымыкаючай да пазіцый Паўднёва-Заходняга 65-й арміі генерал-лейтэнанта Паўла Іванавіча Батава, якая сумесна з сіламі суседняй 21-й арміі павінна была, прарваўшы фронт, наступаць у паўднёва-ўсходнім напрамку на хутар Верцячы. На часці 24-й арміі генерал-маёра І. В. Галаніна ўскладалася складаная задача па прарыву фронту ў раён, які прымыкае да ўсходняга берага Дона, і, па меры магчымасцяў, прасоўвання ў напрамку хутара Верцячы, з мэтай перашкодзіць адыходу на гэты бераг ракі варожых войскаў, якія дзейнічалі супраць 65-й і 21-й армій. Камандуючаму 66-й арміяй Аляксею Сямёнавічу Жадаву ставілася задача па скоўванню войскаў праціўніка ў раёне міжрэччы. У працэсе наступлення 24-я армія, з прычыны сваёй агульнай слабасці, асаблівага поспеху ў ажыццяўленні пастаўленых задач не дасягнула. 65-я армія з пастаўленымі перад ёй задачамі ў цэлым справілася. У выніку наступлення шматтысячная групоўка праціўніка ў раёне Сталінграда апынулася блакаваная ў кальцы, паўночна-заходнюю палову якога ўяўлялі войскі Данскога фронту.

З моманту стварэння Сталінградскага катла Данскі фронт, стымуліруемы патрабаваннямі Стаўкі, праводзіць мерапрыемствы па ліквідацыі сіл акружанага праціўніка. 9 снежня 1942 года генерал-палкоўнік А. М. Васілеўскі зацвярджае ў Стаўцы план аперацыі па ліквідацыі абараняючайся нямецкай групоўкі, распрацаваны пры непасрэдным удзеле кіруючага складу Данскога фронту. Але 12 снежня войскі Эрых фон Манштэйна разгарнулі наступленне супраць войскаў Сталінградскага фронту і падрыхтоўка Данскога фронту да правядзення маючай адбыцца аперацыі была прыпыненая. 19 снежня для аказання дапамогі ва ўзмацненні артылерыяй і боепрыпасамі ў размяшчэнне фронту прыбыў камандуючы артылерыяй Чырвонай Арміі генерал-палкоўнік Мікалай Мікалаевіч Воранаў, які прыняў найактыўны ўдзел у перапрацоўцы плана «Кальцо». Істотную дапамогу ў падрыхтоўцы аперацыі аказвалі гэтак жа знаходзячыяся ў штабе фронту прадстаўнікі Стаўкі Аляксандр Аляксандравіч Новікаў і Аляксандр Яўгенавіч Галаванаў. 27 снежня абноўленая версія плана была прадстаўлена ў Стаўку. Данскі фронт павінен быў знішчыць дваццаць дзве варожыя дывізіі, агульная колькасць якіх да канца снежня складала 250 тысяч чалавек. Акружаны праціўнік не толькі меў значныя сілы, але і абапіраўся на добра падрыхтаваныя ў інжынерным дачыненні пазіцыі, значна развітыя ў глыбіню. 30 снежня, згодна з дырэктывай Стаўкі аб перадачы ўсіх войскаў, задзейнічаных пад Сталінградам, у склад Данскога фронту ўліліся 57-я, 64-я і 62-я арміі. Дата пачатку наступлення была прызначана на 10 студзеня 1943 года. У выніку баёў войскі праціўніка былі рассечаны на паўночную і паўднёвую групоўкі. Паўднёвая спыніла сваё існаванне 31 студзеня, з паланеннем штаба фельдмаршала Паўлюса, паўночная — 2 лютага. У ходзе разлютаваных баёў войскі Данскога фронту панеслі істотныя страты ў людзях, таксама частка фарміраванняў была пакінута ў раёне Сталінграда для аднаўлення разбуранай інфраструктуры. На падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 5 лютага 1943 года Данскі фронт 15 лютага 1943 года пераўтвараўся ў Цэнтральны.

Камандаванне фронту
-------------------

Канстанцін Ксавер’евіч Ракасоўскі
Паштовая марка СССР (1976)
**Камандуючы:**

* Канстанцін Ксавер’евіч Ракасоўскі (верасень 1942 — люты 1943), генерал-лейтэнант, з студзеня 1943 г. — генерал—палкоўнік;

**Члены Ваеннага Савета:**

* Аляксей Сяргеевіч Жалтоў (верасень — кастрычнік 1942), карпусны камісар;
* Аляксей Іларыёнавіч Кірычэнка (кастрычнік — снежань 1942), брыгадны камісар;
* Канстанцін Фёдаравіч Цялегін (снежань 1942 — люты 1943), генерал-маёр;

**Начальнік штаба:**

* М. С. Малінін (верасень 1942 — люты 1943), ген.-маёр, з снежня 1942 генерал-лейтэнант.

Склад фронту
------------

* 1-я гвардзейская армія (30 верасня — 16 кастрычніка 1942 года)
* 21-я армія (30 верасня — 28 кастрычніка 1942 года; 28 лістапада 1942 года — 3 лютага 1943 года)
* 24-я армія (30 верасня 1942 года — 1 лютага 1943 года)
* 63-я армія (30 верасня — 29 кастрычніка 1942 года)
* 66-я армія (30 верасня 1942 года — 6 лютага 1943 года)
* 4-я танкавая армія (з 22 кастрычніка 65-я армія) (30 верасня 1942 года — 15 лютага 1943 года)
* 16-я паветраная армія (30 верасня — 15 лютага 1943 года)
* 57-я армія (1 студзеня — 1 лютага 1943 года)
* 62-я армія (1 студзеня — 6 лютага 1943 года)
* 64-я армія (1 студзеня — 6 лютага 1943 года)

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Данскі фронт**

* *К. К. Рокоссовский* «Солдатский долг» (издательство «Олма-пресс», 2002, ISBN 5-94850-001-2)
* 60 гадоў Перамогі. Архівавана 29 чэрвеня 2009. Дадатак да афіцыйнага сайту МА Расіі.
* Фронт
* Данскі фронт

| ⛭Узброеныя Сілы СССР у Вялікай Айчыннай вайне |
| --- |
| Франты (камандуючыя) | 
* Арлоўскі
* Беларускі
* 1-ы Беларускі
* 2-і Беларускі
* 3-і Беларускі
* Бранскі
* Варонежскі
* Волхаўскі
* Далёкаўсходні
* 1-ы Далёкаўсходні
* 2-і Далёкаўсходні
* Данскі
* Забайкальскі
* Закаўказскі
* Заходні
* Калінінскі
* Карэльскі
* Каўказскі
* Крымскі
* Курскі
* Ленінградскі
* Мажайскай лініі абароны
* Маскоўская зона абароны
* Маскоўскі рэзервовы
* Паўднёвы
* Паўднёва-Заходні
* Паўднёва-Усходні
* Паўночны
* Паўночна-Заходні
* Паўночна-Каўказскі
* Прыбалтыйскі
* 1-ы Прыбалтыйскі
* 2-і Прыбалтыйскі
* 3-і Прыбалтыйскі
* Прыморская група войскаў
* Рэзервовы
* Рэзервовых армій
* Сталінградскі
* Стэпавы
* 1-ы Украінскі
* 2-і Украінскі
* 3-і Украінскі
* 4-ы Украінскі
* Цэнтральны

 |
| Франты СПА | 
* Закаўказскі
* Заходні
* Маскоўскі
* Паўднёвы
* Паўднёва-заходні
* Паўночны
* Усходні
* Цэнтральны

 |
| Флоты | 
* Балтыйскі
* Паўночны
* Ціхаакіянскі
* Чарнаморскі

 |
| Флатыліі | 
* Азоўская
* Амурская
* Анежская
* Беламорская
* Волжская
* Дняпроўская
* Дунайская
* Ільменская
* Каспійская
* Ладажская
* Паўночная Ціхаакіянская
* Пінская
* Чудская

 |
| 

| Арміі (камандуючыя) |
| --- |
| Агульнавайсковыя | 
* Прыморская
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5 (1, 2)
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* **Ударныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5

 |
| Танкавыя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6

 |
| Паветраныя | 
* 1-я бамбардзіравальная
* 1-я знішчальная
* 2-я знішчальная
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* **Асобыя прызначэнні:** ААП-1
* ААП-2
* ААП-3

 |
| Арміі ППА | 
* 1-я знішчальная
* Бакінская
* Забайкальская
* Ленінградская
* Маскоўская
* Прыамурская
* Прыморская

 |
| Сапёрныя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10

 |

 |
| 

| Карпусы |
| --- |
| Стралковыя | 
* Асобны
* 1
* 2 (1, 2)
* 3
* 4 (1, 2)
* 5
* 6 (1, 2, 3)
* 7
* 8 (1, 2)
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17 (1, 2)
* 18
* 19
* 20
* 21 (1, 2)
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37 (1, 2)
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
* 76
* 77
* 78
* 79
* 80
* 81
* 82
* 83
* 84
* 85
* 86
* 87
* 88
* 89
* 90
* 91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99
* 100
* 101
* 102
* 103
* 104
* 105
* 106
* 107
* 108
* 109
* 110
* 111
* 112
* 113
* 114
* 115
* 116
* 117
* 118
* 119
* 120
* 121
* 122
* 123
* 124
* 125
* 126
* 127
* 128
* 129
* 130
* 131
* 132
* 133
* 134
* 135
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* **Лёгка-стралковыя:** 1
* 2
* **Горнастралковы:** 3
* **Лёгкія горнастралковыя:** 126
* 127

 |
| Танкавыя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12

 |
| Механізаваныя | 
* 1 (1, 2)
* 2 (1, 2)
* 3 (1, 2)
* 4
* 5
* 6 (1, 2)
* 7 (1, 2)
* 8
* 9 (1, 2)
* 10 (1, 2)
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29 (1, 2)
* 30
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9

 |
| Кавалерыйскія | 
* Асобны
* 1
* 2 (1, 2)
* 3
* 4
* 5 (1, 2)
* 6 (1, 2)
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7

 |
| Артылерыйскія | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10

 |
| Паветрана-дэсантныя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 8

 |
| Авіяцыйныя | 
* **Знішчальныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 1
* **Штурмавыя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 1
* **Бамбардзіравальныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 6

 |
| Карпусы ППА | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* **Гвардзейскі:** 8

 |

 |