**Андрэй Аляксандравіч Уцюрын** (руск.: Андрей Александрович Втюрин; 28 ліпеня 1971, Пенза, Пензенская вобласць, РСФСР, СССР) — ваенны дзеяч Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 ліпеня 1971 года ў Пензе. Бацька — ваенны, у савецкі час быў камандзірам вайсковай часці 3214 у Мінску.

У 1992 годзе скончыў Саратаўскае вышэйшае ваеннае каманднае вучылішча  (укр.) (бел. МУС Расіі, у 2002 годзе — Акадэмію МУС Беларусі.

З 1995 года працаваў у Службе бяспекі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Шэф-рэдактар «Нашай Нівы» Андрэй Дынько ўспамінаў, што ў сакавіку 2006 года, калі яго арыштавалі пасля прэзідэнцкіх выбараў, у камеру да арыштантаў заходзіў Уцюрын:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
Уцюрын, не зняўшы норкавай шапкі, пытаўся нас, хто мы, а мы, васьмёра нас было ў камеры, стаялі перад імі і адказвалі. І, калі хто адказваў яму па-беларуску, нянавісць закіпала ў ім і аж вусны яму крывіла…
 | "|

Кіраўнік Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь з 17 ліпеня 2007 года па 11 верасня 2014 года. 11 верасня 2014 года прызначаны намеснікам Дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі.

Санкцыі ЕС
----------

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Згодна з рашэннем Савета Еўрапейскага саюза ад 15 кастрычніка 2012 года Уцюрын як начальнік атрада бяспекі прэзідэнта быў прызнаны адказным за камандаванне супрацоўнікамі яго службы, якія ўдзельнічалі ў допытах палітычных актывістаў пасля Плошчы 2010.

Крымінальная справа
-------------------

Пад канец красавіка 2019 года з’явілася інфармацыя, што КДБ Беларусі затрымаў Уцюрына, а яго катэдж у Драздах-2 апячатаны. 30 красавіка стала вядома, што ўказам ад 24 красавіка Лукашэнка звольніў Уцюрына з пасады намесніка дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі *«за ўчыненне праступкаў, якія дыскрэдытуюць званне ваеннаслужачага»*. 4 мая следчае ўпраўленне КДБ паведаміла, што Уцюрын быў затрыманы разам з доказамі злачынства пры атрыманні 148600 долараў ЗША ад прадстаўніка расійскай камерцыйнай структуры за садзейнічанне ў прасоўванні яе інтарэсаў у Беларусі.

11 мая 2019 года Лукашэнка паведаміў, што Уцюрын трапіў у поле зроку праваахоўнікаў яшчэ да пераводу ў Савет бяспекі і ўжо на працягу амаль двух гадоў знаходзіўся пад кантролем спецслужбаў, у якіх было шмат фактаў аб яго проціпраўнай дзейнасці. Паводле Лукашэнкі, Уцюрына затрымалі з доказамі злачынства, калі «*150 тысяч долараў яму чарговы раз прывезлі расіяне*».

Справу Уцюрына Вярхоўны суд Беларусі пачаў разглядаць 10 сакавіка 2020 года; у працэсе некалькі разоў абвяшчаліся працяглыя перапынкі. Агулам на лаве падсудных апынулася 16 чалавек.

27 ліпеня 2020 года Вярхоўны суд прызнаў Уцюрына вінаватым у атрыманні і падбухторванні да дачы хабару і па сукупнасці злачынстваў прызначыў 12 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Акрамя таго, прысудам суда Уцюрын быў пазбаўлены звання палкоўніка і яму было забаронена на працягу пяці гадоў займаць пэўныя пасады.

Узнагароды
----------

* медаль «За бездакорную службу»,
* ордэн «За службу Радзіме».

Зноскі
------

1. 1 2 3  100 уплывовых беларусаў **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 9 лістапада 2015.
2. ↑  nashaniva.com
3. 1 2  Указ Президента Республики Беларусь от 11 сентября 2014 года № 442 «О назначении А. А. Втюрина» Архівавана 5 кастрычніка 2021.
4. ↑  Андрэй Уцюрын назначаны Намеснікам Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі
5. ↑  Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС  (бел.).  Наша Ніва (11 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2017.
6. ↑  COUNCIL DECISION 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus
7. ↑  racyja.com **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 кастрычніка 2021. Праверана 30 красавіка 2019.
8. ↑  nashaniva.by
9. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 24 апреля 2019 года № 158 «Об А. А. Втюрине» Архівавана 4 снежня 2021.
10. 1 2  blr.belta.by
11. ↑  kgb.by
12. ↑  nashaniva.by
13. ↑  Суд приговорил Втюрина к 12 годам колонии

Спасылкі
--------

* Андрэй Уцюрын на сайце Belarus Profile

| ⛭Начальнікі Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| 
* Вячаслаў Каралёў (1994—1995)
* Юрый Бародзіч (1995—1998)
* *Уладзімір Кужанаў* (1998—1999)
* Уладзімір Навумаў (1999—2000)
* Леанід Ерын (2000)
* Генадзь Нявыглас (2000—2001)
* *Уладзімір Клімаў* (2001)
* Яўген Двярніцкі (2001—2003)
* Юрый Жадобін (2003—2007)
* Андрэй Уцюрын (2007—2014)
* Віктар Шынкевіч (2014—2016)
* Андрэй Паўлючэнка (2016—2017)
* Дзмітрый Шахраеў (з 2017)

 |
| *курсівам* пазначаныя выканаўцы абавязкаў |