**USS Constitution** (**«Канстыт'юшан»**), **Old Ironsides** (**«Жалезабетонная даўніна»**) — найстарэйшы парусны карабель у свеце з тых, што маюцца на плаву. Усё яшчэ лічыцца ў баявым складзе амерыканскага флоту.

Вядомы як «Old Ironsides» (Жалезабетонная даўніна»). Гэтая мянушка была дадзена караблю пасля таго, як падчас Англа-амерыканскай вайны 1812—1814 гг. было адзначана, што ядры брытанскага карабля HMS Guerriere адскоквалі ад яго бартоў, якія былі зроблены з віргінскага дуба.

Гісторыя
--------

Спушчаны на ваду 21 кастрычніка 1797 года. 23 ліпеня 1798 года здзейсніў першае вандраванне, у 1798—1800 гадах удзельнічаў у «Квазі-вайне» ЗША і Францыі, трыпалійскай вайне, англа-амерыканскай вайне 1812—1814 гадоў. У 1830 годзе карабель, 31-гадовы ўзрост якога выклікаў пашану для таго часу, ледзь было не адправілі на злом. Аднак апублікаваная ў гэты ж час прысвечаная караблю паэма «Old Ironsides» мела вялікі поспех у грамадзян, якія настаялі на захаванні фрэгата. Замест злому карабель прайшоў першы са сваіх шматлікіх аднаўленчых рамонтаў. Падчас амерыканскай грамадзянскай вайны «Канстыт'юшан» служыў у якасці навучальнага карабля, яго ўзбраенне было паменшана да 16 гармат і ён быў перакласіфіцыраваны ў карабель 2-га рангу. У 1878 годзе «Канстыт'юшан» прыняў удзел у Сусветнай выставе у Парыжы.

У 1900 годзе Кангрэс зацвердзіў праект захавання «Канстыт'юшан» у якасці музейнага карабля, аднак фінансаванне з дзяржбюджэту прадугледжана не было. У 1905 годзе было прапанавана вывесці карабель у мора і выкарыстоўваць у якасці мішэні для артылерыйскіх стрэльб, аднак магутная хваля пратэсту прывяла да таго, што ў 1906 годзе з бюджэту было вылучана $100 000 на ўтрыманне і бягучы рамонт карабля, а ў 1907 годзе ён быў адкрыты для наведвання.

1 снежня 1917 года карабель атрымаў імя «Old Constitution» для таго, каб імя «Constitution» мог атрымаць новы лінкар класа «Лексінгтан». 24 ліпеня 1925 года, пасля таго як у адпаведнасці з Вашынгтонскім марскім дагаворам 1923 года пабудову караблёў класа «Лексінгтан» адмянілі (а два недабудаваныя карпусы пераабсталёўвалі ў авіяносцы), «Канстыт'юшан» атрымаў назад сваё імя.

У перыяд з 1927 па 1930 год судна было на рамонце, пасля чаго яго адправілі на буксіры ў турнэ па ЗША, якое доўжылася 3 гады. За гэты час карабель наведаў каля 90 гарадоў, на борт фрэгата паднялося больш за 4,5 млн. чалавек.

Паводле Класіфікацыі караблёў ВМС ЗША 1 верасня 1975 года, каб падкрэсліць яго ўнікальны гістарычны статус, USS Constitution (былы IX 21) быў перакласіфіцыраваны ў клас «none» (нулявы).

Апошні раз «Канстыт'юшан» праходзіў рамонт у 1995 годзе. У 1997 годзе ў гонар імпрэзы да 200-х угодак сваёй пабудовы фрэгат здзейсніў выхад у мора пад парусамі. Да гэтага карабель самастойна не выходзіў у мора на працягу 116 гадоў.

З 5 мая 2016 года судна было пастаўлена ў сухі док ваенна-марской верфі Бостана для рэстаўрацыі і рамонту. Агульная сума ўсіх прац склала каля 15 мільёнаў долараў ЗША. Абноўленае судна было спушчана назад на ваду 23 ліпеня 2017 года.

Сёння знаходзіцца ў гавані горада Бостан, штат Масачусец, па ім праводзяцца экскурсіі, з'яўляецца апошняй з шаснаццаці кропак на гістарычнай Сцежцы Волі. Карабель уключаны ў спіс найважнейшых выбітнасцей ЗША.

Галерэя
-------

* Спуск на ваду, 1797 годСпуск на ваду, 1797 год
* Бітва з «Гер'ерам», 1812 годБітва з «Гер'ерам», 1812 год
* У доку пасля чарговага рамонту, 1858 годУ доку пасля чарговага рамонту, 1858 год
* У доку, 1995 годУ доку, 1995 год
* USS Constitution пад парусамі, 1997 годUSS Constitution пад парусамі, 1997 год
* 1997 год1997 год
* У гавані Бостана, 2005 годУ гавані Бостана, 2005 год
* Constitution салютуе караблю USS Bataan (LHD-5)Constitution салютуе караблю USS Bataan (LHD-5)
* Гарматны салют, выгляд з грот-шчоглы, 2006 годГарматны салют, выгляд з грот-шчоглы, 2006 год

Гл. таксама
-----------

* Спіс караблёў-музеяў
* Джордж Сірыян

Крыніцы
-------

1. 1 2  USS CONSTITUTION **(нявызн.)**. *Naval Vessel Register*. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2012. Праверана 24 мая 2008. (англ.)
2. ↑  *Story by JO1 Lorraine Ramsdell, Naval Reserve Office of Information Det. 206 Washington, D.C.*. USS Constitution, The History (англ.)(недаступная спасылка).  Navy.mil — Official Site of the US Navy (Reviewed: 16 September 2009). Архівавана з першакрыніцы 25 жніўня 2011. Праверана 18 верасня 2010.
3. ↑  Гісторыя стварэння і баявы шлях фрэгата «Constitution» **(нявызн.)**.  proboating.ru. Праверана 3 лістапада 2016.
4. ↑  Паездка ў горад Бостан (ЗША). Экскурсія на самы стары баявы паруснік у свеце — «U.S.S.Constitution». Водгукі. Фота Архівавана 21 ліпеня 2013.

Спасылкі
--------

* Фатаграфіі
* Old Ironsides: USS Constitution Museum, Charlestown, Massachusetts