Вежа мінарэта
Няскончаны мінарэт Алай-Мінар
У комплексе Кутб-Мінар захавалася шмат будынкаў
Жалезная калона
Надпісы на калоне
аркі Кутб-Мінара
**Кутб-Мінар** (таксама **Кутуб-Мінар** ці **Кутаб-Мінар**, хіндзі: क़ुतुब मीगार — самы высокі ў свеце цагляны мінарэт. Пабудаваны ў Дэлі (раён Мехраулі) некалькімі пакаленнямі ўладароў Дэлійскага султаната. Мінарэт з’яўляецца цэнтрам комплекса гістарычных помнікаў розных эпох.

Мінарэт Ала-і-Мінар
-------------------

Мінарэт Ала-і-Мінар пачаў будаваць Алаудзін Хільджы, які збіраўся зрабіць яго ў два разы вышэй, чым Кутб-Мінар. Але будаўніцтва было спынена, калі канструкцыя дасягнула 24,5 метраў і быў пабудаваны толькі адзін ярус пасля смерці Алаудзіна. Першы ярус будынка захаваўся да нашых дзён.

Мячэць Куват-уль-Іслам
----------------------

Мячэць Куват-уль-Іслам (што значыць *Моц Іслама*) вядомая таксама як мячэць Кутб, ці вялікая мячэць Дэлі, была пабудавана Кутб-уд-Дзінам Айбекам  (руск.) (бел. заснавальнікам мамлюкскай дынастыі  (руск.) (бел. ці Дынастыі Рабоў. Будаўніцтва мяэці пачалось у 1190 годзе. У якасці будаўнічых матэрыялаў выкарысталі дваццаць сем разбураных індуісцкіх і джайнісцкіх храмаў. Гэта была першая мячэць, пабудаваная ў Дэлі пасля заваявання.

Потым мячэць пашыралася и дабудоўвалася.

Цяпер мячэць разбурана, але маштабныя руіны дазваляюць судзіць аб ісламскай архітэктуры.

На захад ад мячэці знаходзіцца магіла Ілтутміша  (руск.) (бел. пабудаваная ў 1235 годзе. Будаўніцтва маўзалея паказвае адыход ад індыйскіх звычаяў крэмацыі.

Вароты Ала-і-Дарваза
--------------------

Пышныя вароты Ала-і-Дарваза былі пабудаваны першым султанам Дэлі з дынастыі Хільджы Алаудзінам.

Калона з унікальнага жалеза
---------------------------

Асноўны артыкул: **Жалезная калона ў Дэлі**
Вялікай загадкай з'яўляецца жалезная калона вышынёй 7 метрай і весам у 6 тон. Калона была ўведзена царом Кумарагуптай I з дынастыі Гупта, якая правіла ў Паўночнай Індыі ў перыяд 320—540 гадоў. Першапачаткова калона знаходзілася у храме Вішну горада Матхура  (руск.) (бел. а на калоне быў размешчаны Гаруда  (руск.) (бел.. Калона была перанесена на гэта месца і увайшла ў склад індуісцкага храма. Усе астатнія пабудовы храма былі разбураны і выкарыстаны як будаўнічыя матэрыялы для мінарэта Кутб-мінар і мячэці Куваі-ул-Іслам.

На калоне застаўся надпіс, прысвечаны Вішну і цару Чандрагупце II  (руск.) (бел. (375—413 гады). За 1600 гадоў калона амаль не падверглася карозіі, аб прычыне гэтага вядуцца спрэчкі. Існавала тэорыя, што калона зроблена з метэарытнага жалеза (супраць якой сведчыла адсутнаць нікеля). Згодна з іншымі меркаваннямі, у калоне выкарыстоўваўся асаблівы сплаў, вынайдзены індыйскімі металургамі. У выніку аналіза старажытнай тэхналогіі вытворчасці жалеза, было вызначана, што імавернай прычынай было невывядзенне фосфару ў шлакі пры адсутнасці вапны ў тэхналагічным працэсе, у выніку чаго ўтварылася асаблівая ахоўная корка з высокім утрыманнем фосфару, якая перашкаджае карозіі.

Вакол калоны пабудавана агароджа. Лічыцца, што калі стаць да калоны спіной і абхапіць яе ззаду рукамі, гэта прынясе шчасце.

Грабніца Імама Заміна
---------------------

У паўночна-заходнім баку ад Варот Ала-і-Дарваза знаходзіцца невялікая грабніца суфійскага святога XV ст. імама Мухамаада Алі, больш вядомага як Імам Замін. Ураджэнец Туркестана Імам Замін прыйшоў у Індыю ў час праўлення Сікандра-шаха Лодзі  (руск.) (бел. (1488—1517) Ён быў членам суфійскага ордэна чыштыя. Грабніца была ўзведзена пры яго жыцці ў 1537-38 гадах, а праз год ён памёр.

Плошча грабніцы — 7,3 м²

Галерэя
-------

* Узоры розных эпохУзоры розных эпох
* Двор комплексаДвор комплекса
* РуіныРуіны
* Агульны выгляд мінарэтаАгульны выгляд мінарэта

Гл. таксама
-----------

* Славутасці Дэлі
* Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Індыі

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 28 студзеня 2021.
2. ↑  Григорьев — Динамика. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2007. — С. 469. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов; 2004—). — ISBN 978-5-85270-338-5.
3. ↑  *On the Corrosion Resistance of the Delhi iron Pillar*(недаступная спасылка), R. Balasubramaniam. Corrosion Science, Volume 42 (2000) pp. 2103—2119. «Corrosion Science» is a publication specialized in corrosion science and angineering.

Спасылкі
--------

* entry in the UNESCO World Heritage Site List
* Corrosion resistance of Delhi iron pillar
* Nondestructive evaluation of the Delhi iron pillar *Current Sciene*, Indian Academy of Sciences, Vol. 88, No 12, 25 June 2005 (PDF)
* Падборка фота Кутуб-Мінара
* Photo gallery of the Qutb complex
* http://www.haim.ru: Кутаб-Мінар (Кутб-Мінар).(недаступная спасылка)

| Сусветная спадчына ў Індыі |
| --- |
| 
Форт Агры · Аджанта · Вакзал Чхатрапаці Шываджы · Горныя чыгункі Індыі · Грабніца Хумаюна · Джантар-Мантар · Заходнія Гаты · Чырвоная крэпасць · Кутб-Мінар · Кхаджураха · Махабаліпурам · Махабодхі · Нацыянальны парк Казіранга · Нацыянальны парк Кеаладеа · Нацыянальны парк Манас · Нацыянальны парк Нанда-Дэві і Даліна Кветак · Патадакал · Рані-кі-вав · Санчы · Скальныя жытлы Бхімбетка · Стары Гоа · Нацыянальны парк Сундарбан · Тадж-Махал · Фатэхпур-Сікры · Хампі · Храм сонца ў Канараку · Храмы Чола · Чампанер-Павагадх · Пячоры Элефанты · Элора
 |  |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh92004977 |