**Радый-224** (англ.: radium-224, **то́рый-ікс**) — радыеактыўны нуклід хімічнага элемента радыю з атамным нумарам 88 і масавым лікам 224. Упершыню быў выдзелены з раствора торыевай солі ў 1902 годзе Фрэдэрыкам Содзі як *торый-ікс* (торый-Х). У далейшым навукоўцы зразумелі, што гэта нуклід 224Ra.

Актыўнасць аднаго грама гэтага нукліду складае прыблізна 5,892 ПБк .

Утварэнне і распад
------------------

Радый-224 непасрэдна ўтворыцца ў выніку α-распаду нукліду 228Th (перыяд паўраспаду складае 1,9116(16) года):

{\displaystyle \mathrm {{}\_{90}^{228}Th} \rightarrow \mathrm {{}\_{88}^{224}Ra} +\mathrm {{}\_{2}^{4}He} .}
Акрамя таго 224Ra утвараецца пры β−-распадзе нукліду 224Fr (перыяд пащраспаду 3,33(10) хвілін, энергія распада 2 830(50) кэВ) і β+-распадзе нукліду 224Ac (перыяд паўраспаду 2,78(17) гадзіны, энергія распаду 1408 (4) кЭВ):

{\displaystyle \mathrm {^{224}\_{87}Fr} \rightarrow \mathrm {^{224}\_{88}Ra} +e^{-}+{\bar {\nu }}\_{e};}
{\displaystyle \mathrm {^{224}\_{89}Ac} \rightarrow \mathrm {^{224}\_{88}Ra} +e^{+}+{\nu }\_{e};}
{\displaystyle \mathrm {^{224}\_{89}Ac} +e^{-}\rightarrow \mathrm {^{224}\_{88}Ra} +{\nu }\_{e}.}
Радый-224 перажывае α-распад, у выніку чаго ўтворыцца нуклід 220Rn, таксама вядомы як радыеактыўны газ *тарон* (вылучаемая энергія 5788,85(15) кэВ):

{\displaystyle \mathrm {^{224}\_{88}Ra} \rightarrow \mathrm {^{220}\_{86}Rn} +\mathrm {^{4}\_{2}He} .}
З вельмі нізкай верагоднасцю (4,0(12) ×10−9  %) з нуклідам радый-224 адбываецца кластарны распад з утварэннем нукліду 14C:

{\displaystyle \mathrm {^{224}\_{88}Ra} \rightarrow \mathrm {^{210}\_{82}Pb} +\mathrm {^{14}\_{6}C} .}

Ужыванне
--------

* Ужываецца пры вырабе радыефармпрэпаратаў для тэрапіі анкалагічных захворванняў.

Бяспечнасць радыя-224
---------------------

Да сярэдзіны дваццатага стагоддзя радый-224 лічыўся бяспечным тэрапеўтычным сродкам. Яго выкарыстоўвалі, у тым ліку, пры лячэнні псарыязу і ачаговай алапецыі. Паміж 1930 і 1950 гадамі раствор торыю-X быў папулярным сродкам для выдалення плям ад партвейну. У Германіі з 1944 па 1964 гады торый-X ўводзілі або наносілі на скуру пацыентам, якія пакутвалі на касцяны туберкулёз і хваробу Бехцерава. Прадукт быў даступны пад гандлёвай назвай Peteosthor. У 1948 годзе педыятр Хайнц Шпіс, правёўшы даследаванні, заўважыў, што прэпарат Peteosthor можа нанесці шкоду здароўю. У 1950-х гадах Шпісу ўдалося спыніць выкарыстанне прэпарата ў тэрапіі дзяцей. Сталі меркаваць, што тэрапія радыем-224 прыводзіць да захворвання на базаліёму скуры. Таму ад гэтай меры пачалі адмаўляцца і канчаткова адмовіліся ў медыцыне ў канцы 1960-х гадоў. 

У наступныя гады, пасля абследавання 800 чалавек, якія атрымлівалі радый-224, было паказана, што больш чым у 50 з іх развіўся рак костак. Таксама торый-X выкарыстоўваўся ў вытворчасці касметыкі і прадметаў побыту, у тым ліку нямецкая радыеактыўная зубная паста Doramad.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  *Audi G. Wapstra A. H. Thibault C.* The AME2003 atomic mass evaluation (II). Tables, graphs, and references(англ.) // *Nuclear Physics A*. — 2003. — Т. 729. — С. 337—676. — DOI:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.003 — Bibcode: 2003NuPhA.729..337A
2. 1 2  *Audi G. Bersillon O. Blachot J. Wapstra A. H.* The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties // *Nuclear Physics A*. — 2003. — Т. 729. — С. 3—128. — DOI:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001 — Bibcode: 2003NuPhA.729....3A
3. ↑  Doramad - für "strahlend" weiße Zähne (ням.).  MTA-R.de (3 снежня 2022).

| ⛭Ізатопы радыю |
| --- |
| 
* 202Ra
* 203Ra
* 204Ra
* 205Ra
* 206Ra
* 207Ra
* 208Ra
* 209Ra
* 210Ra
* 211Ra
* 212Ra
* 213Ra
* 214Ra
* 215Ra
* 216Ra
* 217Ra
* 218Ra
* 219Ra
* 220Ra
* 221Ra
* 222Ra
* 223Ra
* 224Ra
* 225Ra
* 226Ra
* 227Ra
* 228Ra
* 229Ra
* 230Ra
* 231Ra
* 232Ra
* 233Ra
* 234Ra

 |