recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Співак.
**Міхаіл Львовіч Співа́к** (6 снежня 1913 — 27 жніўня 1971) — беларускі савецкі тэатральны рэжысёр, Заслужаны артыст Беларускай ССР (1959).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Кіеве. У 1937 годзе скончыў Маскоўскае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна (клас В. М. Пашэннай). Працаваў у тэатрах Масквы, у тым ліку ў Малым тэатры. З 1954 года працаваў у Дзяржаўным рускім тэатры БССР імя М. Горкага ў Мінску: рэжысёр, у 1960—1964 гадах — галоўны рэжысёр. У 1965—1968 гадах — галоўны рэжысёр Ташкенцкага рускага драматычнага тэатра імя М. Горкага. Таксама працаваў на Цэнтральным тэлебачанні Дзяржтэлерадыё СССР.

Творчасць
---------

Творчасці М. Л. Співака былі ўласцівы актыўнасць і самастойнасць творчай думкі. Быў майстрам манументальных сцэнічных палотнаў. Ён дасягаў пераканаўчага сінтэзу рэжысуры, сцэнаграфіі і акцёрскай гульні, дасканалай распрацоўкі масавых сцэн, скульптурнай распрацоўкі мізансцэн. У сваёй працы вельмі паважліва ставіўся да аўтарскага матэрыялу і ўмеў разумна падпарадкаваць творчую фантазію ідэі драматурга.

Сярод пастановак, створаных М. Л. Співаком у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры БССР

* «Мёртвая хватка» Дж. Галсуорсі (1956)
* «Гандляры славай» М. Паньёля і П. Нівуа (1956)
* «Аптымістычная трагедыя» У. Вішнеўскага (1957)
* «Барабаншчыца» А. Салынскага (1959)
* «Улада цьмы» Л. М. Талстога (1960)
* «Дзень нараджэння Тэрэзы» Г. Мдывані (1962)
* «Узнятая цаліна» паводле рамана М. Шолахава (1963)

У час працы ў Ташкенцкім рускім драматычным тэатры М. Л. Співак паставіў такія спектаклі, як «Полк ідзе…» па раману М. Шолахава, «Яны змагаліся за Радзіму» (1965), «Цяжкае абвінавачванне» Л. Шэйніна (1967) і інш.

Аўтар эстраднага агляду (сумесна з Л. Якубовічам) «Ад Алімпіі да Лужнікоў» на Цэнтральным тэлебачанні.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4 5  Спивак Михаил Львович  (руск.) / Сайт ДУ «Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага»

Літаратура
----------

* *Савіцкая А. А.* Співак Міхаіл Львовіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 113. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Співак Міхаіл Львовіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Спивак Михаил Львович  (руск.) / Сайт ДУ «Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 141776 |
Сядзібны дом
**Сядзібна-паркавы комплекс Захватовічаў** размешчаны ў в. Бердаўка (Лідскі раён), цэнтрам кампазіцыі з’яўляецца цагляны палац.

Гісторыя
--------

Маёнтак Бердаўка перайшоў будучаму магілёўскаму губернатару Аляксандру Дамбавецкаму ад Вінцэнта Захватовіча, у якога ён быў канфіскаваны за ўдзел у паўстанні 1863 года пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага, а сам Захватовіч быў сасланы ў Варонежскую губерню.

Палац быў пабудаваны ў канцы 60-х — пачатку 70-х гадоў XIX стагоддзя. Для забеспячэння будоўлі матэрыялам каля вёскі Харужаўцы была закладзена цагельня. Таксама ўзводзіцца млын, гаспадарчыя пабудовы, піўніца, амбар, адрына, аўчарня, цагляны дом для прыслугі. Добраўпарадкуецца тэрыторыя: разбіваецца пейзажны парк з дубамі, лістоўніцамі, блакітнымі елкамі, ясенямі, клёнамі, кедрамі, коркавым дрэвам, у парку высаджваецца шмат кветак.

Архітэктура
-----------

Палац пабудаваны ў неагатычным стылі і ўяўляе сабой двухпавярховы, прастакутны будынак з выступам у цэнтральнай частцы. Фундамент і скляпенні палаца будаваліся з каменю і цэглы і прызначаліся для захавання вінных запасаў. Унутраныя сцены палаца распісваліся маслянымі фарбамі, падлога была з дубовага паркету, які націраўся. Абаграваўся палац галандскімі печамі, зробленымі з белай паліванай кафлі з малюнкамі і ўпрыгожваннямі. Дымаходы праходзілі ўнутры сцен. Толькі адзін з пакояў, магчыма сталовая, амаль захаваў свой першапачатковы выгляд.

Галерэя
-------

* Сядзібны дом
* Сядзібны дом
* Сядзіба. Лесвіца
* Сутарэнні
* Гаспадарчая пабудова. Манаграма Аляксандра Дамбавецкага
* Гаспадарчая пабудова
* Стайні
* Сядзібны парк
* Сядзібны парк

Спасылкі
--------

* Уладальнік маёнтка Бердаўка Аляксандр Дамбавецкі — pawet.net
* Сядзібна-паркавы комплекс Захватовічаў (Бердаўка) на сайце Radzima.org
**Сядзібна-паркавы ансамбль Валкавіцкіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры другой паловы XVIII ст. Заснаваны ў в. Малая Бераставіца (Бераставіцкі раён). Захаваліся будынак крухмальнага завода, службовая пабудова, дом для працоўных і рэшткі парку. Сядзібны дом згарэў у 1980 — 1990-х гадах.

Архітэктура
-----------

Сядзіба была размешчана ў глыбіні панадворку, абмежаванага каналам і ставам. Прамавугольны ў плане аднапавярховы мураваны дом накрыты мансардавым дахам з люкарнамі ў абрамленні фігурных ліштваў. Па тарцах фланкіраваны драўлянай прыбудовай (XIX ст.) і рызалітам з паўвальмавым дахам. Галоўны ўваход — асіметрычны, вылучаны ганкам з лучковай стрэшкай на чатырох слупах. Фасады раскрапаваныя лапаткамі і расчлянёныя прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Планіроўка анфіладная.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Сядзібны дом (Малая Бераставіца) на сайце Radzima.org
* Сядзібны дом (Малая Бераставіца) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сядзібны дом (Малая Бераставіца) на сайце «Архіварта»
**Сядзібна-паркавы комплекс Скірмунтаў** — колішняя сядзіба ў в. Моладава (Іванаўскі раён), якая існавала ў канцы XVIII — пачатку XX ст. Належаў Скірмунтам.

Гісторыя
--------

Сядзіба на малюнку Н. Орды
Палац пабудаваны ў 1795—1798 гг. Сымонам Скірмунтам паводле праекту архітэктара фон Гроса (von Gross); меў рысы стылю ампір.

У 1905—1908 гг. перад уездам да сядзібы паводле праекта архітэктара Т. Раствароўскага Генрыхам Аляксандравічам Скірмунтам пабудавана капліца-пахавальня Скірмунтаў, якая захавалася да нашых дзён.

У 1939 г. палац быў разрабаваны. У 1943 г. — спалены, пазней разабраны на цэглу, а парк знішчаны.

Архітэктура
-----------

Сядзіба на малюнку Н. Орды
Мураваны аднапавярховы прамавугольны ў плане на высокім цокалі будынак з трыма рызалітамі, накрыты вальмавым дахам. Сцены, аздобленыя рустам, завяршаліся антаблементам і карнізам на сухарыках. Цэнтральны рызаліт на галоўным фасадзе быў вылучаны дарычным порцікам з дзвюма парамі калон і трохвугольным франтонам, на фасадзе, што выходзіў у парк, — трохграннай галерэйкай з вальмавым пакрыццём. Бакавыя рызаліты на галоўным і паркавым фасадах былі вылучаны чатырохкалоннымі порцікамі з трохвугольнымі франтонамі. Высокія прамавугольныя вокны з франтончыкамі ў завяршэнні і скульптурнымі ўстаўкамі пад карнізамі.

Каля палаца стаяў мураваны аднапавярховы прамавугольны ў плане флігель з порцікам на галоўным фасадзе.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Несцярчук Л. М. Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х-ХХ стагоддзяў (гісторыя, стан, перспектывы) / Л. М. Несцярчук. — Мінск: БЕЛТА, 2002. — 334 с.: іл. ISBN 985-6302-37-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сядзібна-паркавы комплекс Скірмунтаў (Моладава)
* Сядзібна-паркавы комплекс Скірмунтаў (Моладава) на сайце Radzima.org
* Молодово
**Дом Багушэвіча** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры канца XIX ст. Сядзіба створаная ў в. Кушляны (Смаргонскі раён).

Гісторыя
--------

Гісторыя сядзібы ўзыходзіць да XVIII ст. калі ў 1749 г. за 450 злотых маёнтак набыў А. Багушэвіч (прапрадзед беларускага паэта Ф. Багушэвіча). У сядзібе Ф. Багушэвіч правёў апошнія гады жыцця. Ансамбль уключае гасподу, парк эканамічнага тыпу, гаспадарчыя пабудовы, альтанку.

У пасляваенныя гады гаспода захавалася дзякуючы рупнасці М. Ляпехі — шчырага прыхільніка творчасці Багушэвіча, захавальніка і вартаўніка сядзібы. Да 1988 г. у доме была размешчана Кушлянская сельская бібліятэка імя Багушэвіча. Да 150-годдзя з дня нараджэння паэта рэалізаваны праект рэстаўрацыі сядзібы. Адноўлены падмурак, франтоны, дах і першапачатковая планіроўка, перабраная галерэя-навес. Адноўленыя таксама адрына, свіран, студні з «жураўлямі». У садзе зроблены падсадкі маладых пладовых дрэваў. У 1990 г. падчас святкавання ў гасподзе адкрытая літаратурна-мастацкая кампазіцыя, прысвечаная творчасці паэта. Рэстаўрацыйнымі працамі кіраваў Валерый Слюнчанка.

Архітэктура
-----------

Экспазіцыя ў гасподзе
Гаспода — прамавугольная ў плане аднапавярховая зрубная пабудова пад высокім двухсхільным дахам. Па фронту галоўнага фасада адкрытая слупавая галерэя-навес з дашчаным парапетам. Планіроўка дома анфіладная, уваходы з боку галоўнага і бакавога фасадаў.

Гаспадарчыя пабудовы сканцэнтраваныя на паўднёвым захадзе ад гасподы.

### Парк

Парк з пладовым садам расчлянёны прамавугольнай сеткай алей. Сярод насаджэнняў пераважаюць ліпа, клён, елка, трапляюцца асобныя экземпляры лістоўніцы. Пры ўездзе ў парк — маляўнічая паляна з курцінамі. З малых форм дойлідства засталася драўляная альтанка — цэнтрычнае ў плане збудаванне каркаснай канструкцыі з шатровым дахам-навесам. Народная назва альтанкі «Распятая воля». Паводле падання, альтанка была зроблена рукамі Багушэвіча і яго сяброў у памяць ахвяр нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—64 гг. Драўляная скульптура «Укрыжаванне», якая да 1939 г. знаходзілася ў альтанцы, не захавалася.

Камень Мацея Бурачка
Недалёка ад сядзібы знаходзіцца камень Мацея Бурачка (псеўданім Ф. Багушэвіча), устаноўлены сялянамі ў гонар паэта ў пачатку XX ст.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск : Беларус. энцыкл. 1993.— 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сядзібна-паркавы комплекс Багушэвічаў
* Сядзібна-паркавы комплекс Багушэвічаў на сайце Radzima.org
* Сядзібна-паркавы комплекс Багушэвічаў на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Сядзіба Патоцкіх у Беразіно** — помнік архітэктуры класіцызму ў г. Беразіно. Пабудаваны ў першай палове XIX ст. на ўмацаваным бутавай падпорнай сценкай правым крутым беразе ракі Бярэзіна (сучасная вул. Набярэжная, 1). Належаў Патоцкім. Помнік рэспубліканскага значэння.

Архітэктура
-----------

Мураваны, прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак накрыты вальмавым дахам. У цэнтры галоўнага фасада на чатырох пілонах мезанін завершаны трохвугольным франтонам. Дом апаясаны прафіляваным карнізам з дэнтыкуламі. Цэнтральным акцэнтам дваровага фасада з'яўляецца паўкруглы эркер накрыты сферычным купалам і члянёны паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Міжпаверхавы плоскі пояс дзеліць фасады на два ярусы. Прамавугольныя аконныя праёмы аздобленыя руставанымі лучковымі броўкамі. Сіметрыя будынку парушаная двухпавярховай прыбудовай да паўднёвай тарцовай часткі. У калідорнай планіроўцы дому вылучаныя цэнтральны вестыбюль і круглая парадная зала. Міжпаверхавая лесвіца размешчана асіметрычна ў паўночным канцы калідору.

Сядзіба Патоцкіх у Беразіно (фотаздымак меркавана да 1914 года)

Гісторыя
--------

Пасля рэвалюцыі 1917 года сядзіба паступова прыходзіла ў заняпад. Да 1970-х гадоў там размяшчалася школа, затым склад. Пазней будынак ніяк не выкарыстоўваўся і прыйшоў да занядбанага стану. Каменныя прыступкі, якія калісьці вялі да ракі, зніклі некалькі ў 1980-я гады. Да пачатку 1980-х яшчэ былі рэшткі сцен графскіх стайняў, складзеных з чырвонай цэглы.

У снежні 2011 года палац быў прададзены на аўкцыёне за 112 млн бел. рублёў з абавязковымі ўмовамі да новага гаспадара правесці рэканструкцыю гістарычнага будынка і захаваць турыстычнае прызначэнне аб'екта.

Сядзіба Патоцкіх у Беразіно (фотаздымак меркавана да 1918 года)
Сядзіба Патоцкіх у Беразіно (фотаздымак меркавана да 1917 года)

Зноскі
------

1. ↑  Сайт рабочай групы па стварэнні Бярэзінскага раённага гісторыка-краязнаўчага музея
2. ↑  Палац прададзены Архівавана 4 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі. — Мн. 1993.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Сядзібны дом (Беразіно) на сайце Radzima.org
* Сядзібны дом (Беразіно) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Фотагалерэя — Беразіно, сядзіба: сядзібны дом
**STEREO** (англ.: Solar TErrestrial RElations Observatory) — місія НАСА па вывучэнні сонечнай актыўнасці.

Два аднолькавыя касмічныя апараты былі запушчаны 26 кастрычніка 2006 года на геліяцэнтрычныя арбіты, блізкія да арбіты Зямлі. У ходзе праекта адзін з іх паступова адстае ад Зямлі (*Behind*), а другі, наадварот, абганяе яе (*Ahead*). Гэта дае магчымасць адначасова назіраць Сонца з двух розных пунктаў, г.зн. выкарыстоўваць стэрэаскапічны эфект, які дазваляе атрымліваць трохмерныя выявы структур і з’яў на Сонца. Адной з мэтаў праекта з’яўляецца вывучэнне каранальных выкідаў масы, і стэрэаскапічны эфект дазваляе вызначыць становішча крыніцы выкіду на Сонцы і траекторыю яго руху, якія немагчыма вызначыць па назіранні з дапамогай адзіночнага каранографа, як, напрыклад, у праекце SOHO. Такія назіранні, акрамя таго, што даюць новыя даныя пры вывучэнні сонечнай актыўнасці, здольныя істотна павысіць дакладнасць прагнозаў эфектаў касмічнага надвор’я і, у прыватнасці, геамагнітнай актыўнасці
.

Галерэя
-------

* Схема апаратаСхема апарата
* Запуск апаратаўЗапуск апаратаў
* Адзін з першых здымкаў Сонца, зробленых апаратаміАдзін з першых здымкаў Сонца, зробленых апаратамі
* Анагліфічная стэрэавыява СонцаАнагліфічная стэрэавыява Сонца
* Cтэрэаграма СонцаCтэрэаграма Сонца

1. ↑  Новости высоких технологий Архівавана 17 мая 2014.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт (англ.)
* Падраздзел на сайце НАСА (англ.)
**Сядзібна-паркавы комплекс О’Руркаў** — сядзібна-паркавы комплекс ва Уселюбе.

Гісторыя
--------

Сядзіба ў пачатку XX ст.
Сядзіба з відам на раку Плісу пабудавана Іосіфам О’Руркам у 2-й палове XIX ст. Адпавядала традыцыям позняга класіцызму. З усходняга боку да сядзібы вяла пад’язная алея, з заходняга — знаходзілася капліца, з паўднёвага — парк плошчай каля 10 га, які перасякалі шматлікія прагулачныя алеі і дарожкі.

Жылы дом
Апошнім уладальнікам ся­дзібы быў граф Карл Мар’ян Аляксандр О’Рурк (1864—1946), мясцовыя жыхары называлі яго *граф Караль*. Карл Мар’ян быў жанаты з графіняй Марыяй з Тышкевічаў, якая памерла ў Варшаве ў 1926 годзе, дзяцей у шлюбе не было.

Парк
----

Заходняя алея ў пейзажнай частцы парку
Усходняя алея ў рэгулярнай частцы парку
Сядзібны парк закладзены ў XIX ст. Узор паркавага мастацтва пейзажнага стылю. Помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

Плошча парку складае 11 га. На паўночным усходзе на ўзвышшы стаяў сядзібны дом (не збярогся), на ўсход ад яго была рэгулярная частка парку, на захад — пейзажная з вялікім лугам, вадаёмамі, дэкаратыўнымі групамі і асобнымі дрэвамі. На беразе вялікага штучнага вадаёма пастаўлены новы сядзібны дом, разбіты пладовы сад.

Парк добра збярогся. Кампазіцыя парку заснавана на кальцавых дарожках-маршрутах. У дрэвастоі больш за 30 відаў дрэў і кустоў, з экзотаў растуць піхта сібірская, лістоўніца еўрапейская, арэх шэры і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Уселюбскі парк // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Уселюбскі парк // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сядзібна-паркавы комплекс О’Руркаў
* Сядзібна-паркавы комплекс О’Руркаў на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сядзібна-паркавы комплекс О’Руркаў на сайце «Архіварта»
**Сядзібна-паркавы комплекс Мілашаў** — былая сядзіба Мілашаў у аграгарадку Чарэі Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

У канцы XVIII стагоддзя Чарэя перайшла да Уладзіслава Любіч Мілаша, бацькі вядомага французскага паэта Оскара Мілаша, які ў сваю чаргу быў дзядзькам Нобелеўскага лаўрэата па літаратуры Чэслава Мілаша. Ад папярэдняга ўладальніка Сапегі Мілашам засталася драўляная сядзіба, у якой захоўваўся багаты архіў, карціны, побач быў прыгожы парк.

Да сядзібнага дома вяла бэзавая алея. Недалёка ад сядзібы размяшчаліся млын з цэглы і вінакурня, а за домам — ліпавая алея з зараснікамі дзікай рудбекіі, якая захавалася да нашага часу. Побач з ліпавай алеяй — адзін з каскадаў Мілашаўскіх сажалак. Там гняздзіліся чаплі і дзікія качкі, а вясной з’яўляліся белыя і чорныя лебедзі. Сажалка не перасыхала нават у вельмі засушлівае лета — відавочна, яе падсілкоўвалі крыніцы, адна з якіх сустракаецца на перасячэнні сцяжынак алеі.

Пасля рэвалюцыі ў будынку сядзібы размяшчалася школа, а падчас Другой Сусветнай вайны яго цалкам разбурылі.

Да нашага часу захаваліся толькі склеп, ліпавая алея, фундамент альтанкі, некалькі сажалак з каскаду, частка бэзавай алеі, і руіны ўсыпальніцы на беразе Чарэйскага возера, побач з каталіцкімі могілкамі.

Зноскі
------

1. ↑  Сядзіба Мілашаў

Літаратура
----------

* Весялуха, М. Сваякі… па Мілашах / М. Весялуха // Літаратура і мастацтва. — 2014. — 3 кастр. — С. 9.
* Мальдзіс, А. Дзве сустрэчы з Чэславам Мілашам / А. Мальдзіс // Літаратура і мастацтва. — 2011. — 23 верас. — С. 12.
* Марчук, Р. Чарэйскі Мілаш / Р. Марчук // Літаратура і мастацтва. — 2014. — 24 кастр. — С. 15.
* Масла, А. Лістота шэпча галасамі Мілашаў / А. Масла // Культура. — 2014. — 16 жн. — С. 15.
* Оскар Милош / подгот. И. Торбина // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2016. — 14 чэрв. — С. 5.
* Телятко, Е. В поисках утраченного / Е. Телятко // Витебские вести. — 2017. — 29 апр. — С. 10.
* Торбина, И. Милошевские дни / И. Торбина // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2013. — 4 чэрв. — С. 1.
* Торбіна, І. Пад зоркай Мілашаў / І. Торбіна // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2014. — 28 кастр. — С. 5.
* Харэўскі, С. Чарэя Мілаша / С. Харэўскі // Новы Час. — 2010. — № 10. — С. 12.

Спасылкі
--------

* Сядзібна-паркавы комплекс Мілашаў на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сядзібна-паркавы комплекс Мілашаў на сайце «Архіварта»
**Кадза́н** (яп.: 火山列島, літаральна «вулканічныя астравы») — архіпелаг з трох вулканічных астравоў на захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад Японіі. Агульная плошча — 29,71 км². Усё насельніцтва астравоў прадстаўлена японскімі ваеннаслужачымі (каля 400 чал).

Астравы Кадзан знаходзяцца ў 1150 км на поўдзень ад Токіа, але адміністрацыйна ўваходзяць у склад Такійскай прэфектуры. У раёне астравоў налічваецца 15 падводных і наземных вулканаў, некаторыя з якіх актыўны. Найвышэйшы вулкан Мінамі-Іодзіма на аднайменным востраве дасягае 916 м над узроўнем мора. Найбуйнейшы востраў — Іодзіма (20,6 км²)

Астравы былі адкрыты ў 1779 г. Джэймсам Кукам і ўпершыню падрабязна апісаны брытанскай навуковай экспедыцыяй 1827 г. З 1887 г. тут пачалі здабываць серу японскія рабочыя з суседніх астравоў Агасавара. У 1891 г. афіцыйна далучаны да Японіі.

У гады II Сусветнай вайны на востраве Іодзіма адбываліся баі паміж японскімі і амерыканскімі салдатамі. У наш час на ім знаходзіцца ваенная база японскіх сіл самааховы.

Спасылкі
--------

* The Volcano Islands (Kazan Retto)
* Volcanoes of Volcano Islands
* Volcanoes of Japan
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баброва.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Броніна.
**Марыя Аляксандраўна Баброва** (сапраўднае прозвішча **Броніна**; 1897, в. Локшы, Віцебская губерня — 28 красавіка 1920) — адзін з кіраўнікоў партызанскага падполля і партызанскага руху ў Бабруйску і Бабруйскім павеце ў гады Грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1919-20 гадоў. Член КПСС.

Біяграфія
---------

У пачатку 1920 накіравана ЦК КП(б)ЛіБ на ўмацаванне Бабруйскага падпольнага камітэта КП(б)ЛіБ. 25 красавіка 1920 г. арыштаваная польскімі ўладамі падчас павятовай падпольнай партыйнай канферэнцыі, якая праходзіла ў Бабруйску на яе кватэры. Была хворая на тыф. Пасля катаванняў расстраляна. Яе імем названа вуліца ў Бабруйску.

Зноскі
------

1. ↑  Цяпер Віцебская вобласць
2. 1 2  Боброва // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 61. — 737 с.
3. ↑  БАБРОВА Марыя Аляксандраўна

Спасылкі
--------

* БАБРОВА Марыя Аляксандраўна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Кадваладр.
**Кадва́ладр ап Кадва́лан**, ці **Кадва́ладр Блаславёны** (вал.: Cadwaladr ap Cadwallon, памёр у 682) — кароль Гвінеда (655—682), сын Кадвалана ап Кадвана.

Біяграфія
---------

Кадваладру быў усяго год, калі загінуў яго бацька Кадвалан ап Кадван. Прастол Гвінеда ўзурпаваў Кадавайл, а немаўля павезлі ў Брэтань. Нават даведаўшыся пра смерці ўзурпатара ў 655 годзе, Кадваладр не паехаў на радзіму. Тым часам Гвінед пакутаваў ад голаду, чумы і міжусобіц, а звестак пра падзеі, якія адбываліся ў ім, вельмі скупыя. Кадваладр вярнуўся ў свае ўладанні толькі праз некалькі гадоў пасля смерці Кадавайла. Ён працягнуў барацьбу з англасаксонскай экспансіяй на захад, але здзейснены ім у 658 годзе паход у Сомерсет завяршыўся яго паражэннем у бітве пры Пеонуме.

Гэты кароль надаваў вялікую ўвагу царкве. Асабліва ён падтрымліваў абацтва Клінаг Ваўр. Паводле некаторых звестках пад канец жыцця Кадваладр сышоў у манастыр Эглуіс Айл і памёр падчас паломніцтва ў Рым, магчыма, ад чумы. Яго цела было вернута на радзіму і пахавана ў гэтым манастыры, пераназваным у яго гонар у Лангадваладр. Пазней Кадваладр быў прылічаны да ліку святых. Яго сцяг з чырвоным драконам выкарыстоўвалася Генрыхам VII Цюдарам, які лічыў сябе прамым спадчыннікам каралёў Гвінеда. Гальфрыд Монмуцкі называе Кадваладра апошнім Вярхоўным каралём брытаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *John Edward Lloyd.* A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest. — Longmans, Green & Co, 1911.

Спасылкі
--------

* WALES, KINGS & PRINCES (англ.). *Foundation for Medieval Genealogy*. Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2012. Праверана 14 лістапада 2011.
* Архівавана 22 кастрычніка 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Валійскі біяграфічны · Dictionary of National Biography · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Rodovid · genealogics.org |
**«Новая дарога»** — штотыднёвая газета. Выдавалася ў 1942—1944 гадах у Беластоку на беларускай мове.

Выдавец — беластоцкае Беларускае нацыянальнае згуртаванне. Галоўны рэдактар — Хведар Ільяшэвіч.

Газета публікавала ваенныя зводкі, артыкулы на міжнародныя тэмы, агляды сацыяльна-эканамічнай сітуацыі на Беларусі, матэрыялы антысеміцкага, антыпольскага і антырускага характару. На старонках газеты змешчаны артыкулы пра гістарычных асоб, падзеі мінулага, старажытныя каштоўнасці, успаміны, звесткі па геаграфіі Беларусі, рэцэнзіі, асобныя творы беларускіх пісьменнікаў. Друкавалася хроніка культурнага жыцця, дапаможны вучэбны матэрыял, сельскагаспадарчыя парады.

Выйшла больш за 100 нумароў.

Літаратура
----------

* Жумар С. «Новая дарога» // ЭГБ ў 6 т. Т. 5. Мн. 1999.
**Сядзібна-паркавы комплекс Бутаўт-Андрэйкавічаў** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры сярэдзіны XIX ст. ў г.п. Поразава (Свіслацкі раён). Створаная каля дарогі на в. Гарнастаевічы. У ансамбль уваходзяць гаспода і парк.

Архітэктура
-----------

Гаспода — прамавугольны ў плане будынак, накрыты высокім ламаным дахам. У архітэктуры будынку спалучаюцца рысы барока і класіцызму. Дом узведзены на падмурку з драўляных брусоў. Сцены знадворку ашаляваныя, унутры атынкаваныя. Тры рызаліты (над сярэднім — мансарда) вылучаныя на галоўным фасадзе выступамі, на паркавым — гранёнымі эркерамі з ламанымі шатровымі дахамі. Тарцы дому фланкіраваныя дзвюма двухпавярховымі вежападобнымі алькежамі, завершанымі спічастымі шатровымі дахамі. Цэнтральны ўваход аформлены чатырохслуповым ганкам. У аздобе фасадаў выкарыстаная разьба (балясіны, валюты, ліштвы). Першапачатковая анфіладная планіроўка дому змененая на калідорную. Інтэр’еры не зберагліся.

Парк — рэгулярнай планіроўкі з сістэмай узаемна перпендыкулярных алей. Перад галоўным фасадам гасподы размешчаны круглы партэр. Сярод насаджэнняў пераважаюць таполя і ліпа.

У будынку размешчана бальніца. Ансамбль — помнік рэспубліканскага значэння.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Butautas R.S. Butautai Andreikavičiai gyvenimo labirintuose. Vilnius. Gediminas, 300 p. 2018. ISBN 978-9955-806-11-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* [ Сядзібна-паркавы комплекс Бутаўт-Андрэйкавічаў (Поразава)] на сайце Radzima.org
* Сядзібна-паркавы комплекс Бутаўт-Андрэйкавічаў (Поразава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сядзібна-паркавы комплекс Бутаўт-Андрэйкавічаў (Поразава) на сайце «Архіварта»
**Кагарлы́к** (укр.: Кагарлик) — рака ў Кіраваградскай вобласці Украіны, левы прыток Сінюхі, басейн Паўднёвага Буга.

Даўжыня 45 км, плошча басейна 352 км². Даліна шырынёй да 2 км, на асобных участках V-падобная; глыбіня яе да 50 м. Сярэдняя шырыня поймы 100 м. Рэчышча звілістае, у нізоўі замуленае, сярэдняя шырыня 2 м. Ухіл ракі 1,6 м/км. Сцёк часткова зарэгуляваны сажалкамі. Ваду выкарыстоўваюць для патрэб сельскай гаспадаркі.

Літаратура
----------

* *Яковенко Ю. П.* Кагарлик // Географічна енциклопедія України: у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 2 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1990.
**Новае працягу** (лат.: Jaunā strāva) у гісторыі Латвіі ― масавы левы сацыяльна-палітычны рух, які існаваў падчас Першага латышскага нацыянальнага абуджэння (вядучую ролю ў якім гулялі младалатышы пачынаючы з 1850-х і да 1880-х гадоў), вышэйшай кропкай развіцця якога была Рэвалюцыя 1905 года. Удзельнікаў руху называлі «новаплынцамі» (лат.: jaunstrāvnieki).

Гісторыя
--------

Зараджэнне Новай плыні звычайна датуецца 1886 годам, калі газета руху *Dienas Lapa  (руск.) (бел.* («Штодзённы лісток») была заснавана Пятэрысам Бісеніксам, які загадваў Рыжскім саюзам працоўных. Пётр Стучка  (руск.) (бел. які пасля ўзначаліў латвійскіх бальшавікоў, стаў рэдактарам *Dienas Lapa* у 1888 годзе. З 1891 па 1896 год рэдактарамі газеты былі Бісенекс і Райніс. Райніс, які стаў адным з выдатных латышскіх літаратурных дзеячаў, таксама стаў адным з галоўных новаплынцаў. У 1896-97 гг. газета звяртаецца да сацыялізму (Стучка зноў становіцца рэдактарам у гэты час). Міністэрства ўнутраных спраў у 1897 годзе закрывае газету, пасля чаго тая займае больш памяркоўныя пазіцыі пад рэдакцыяй філосафа і публіцыста Петэрыса Залітэ паміж 1899 і 1903 гадамі. Нягледзячы на сваю умеранасць пры Залітэ, газета зноў не праходзіць цэнзуру. Яна адкрываецца паўторна ў 1905 годзе як газета сацыял-дэмакратычнага кшталту да свайго канчатковага закрыцця.

Ацэнкі
------

Гісторык Арведс Швабе апісвае Новую плынь як «першую арганізацыю, звязаную з палітычным абуджэннем латышскага рабочага класа, якая займалася прапагандай сацыялістычных ідэй».

Урбанізацыя прывяла да росту пралетарыяту, які быў добрай глебай для ідэй заходнееўрапейскага сацыялізму, што супала са стратай папулярнасці младалатышэй, чые ідэі былі блізкія да нацыянальнага рамантызму па свайму духу. У гэты час расла адчужанасць паміж буржуа і беднымі, а вядучыя нацыяналісты той эпохі былі арыштаваны і сасланы. У 1893 годзе Райніс кантрабандай прывёз у багажы нямецкую марксісцкую літаратуру ў Латвію : гэта былі працы Карла Маркса, Фрыдрыха Энгельса і Карла Кауцкага  (руск.) (бел.. Гэты «багаж з небяспечным зместам», як яго назваў гісторык Улдзіс Германіс, паслужыў семем для стварэння Латвійскай сацыял-дэмакратычнай партыі.

Зноскі
------

1. ↑  *Arveds Švābe.* Latvijas vēsture 1800-1914. — Uppsala: Daugava, 1958.
2. ↑  *Arveds Švābe.* Latvju enciklopēdija. — Stockholm: Trīs Zvaigznes, 1952–1953.
3. ↑  Daina Bleiere, Ilgvars Butulis, Inesis Feldmanis, Aivars Stranga, Antonijs Zunda: *Latvijas vēsture: 20. gadsimts.*
**Мікіта Лягосцеў**, больш вядомы як **ST1M** або **Billy Milligan** (нар. 4 лістапада 1986, Тальяці) — нямецкі рэпер расійскага паходжання. Заснавальнік групы «Вистанция», пазней — сольны артыст лэйбла KingRing. Заснавальнік CEO лэйбла «Аггробабруйск».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і паволжскіх немцаў. Яшчэ ў дзяцінстве захапіўся рэпам. З 1999 па 2000 год быў удзельнікам групы «Падземны Пераход» (Тальяці). У 2000 годзе ўвайшоў у склад тальяцінскай групы «63 Регион». У пачатку 2000-х з'ехаў у ФРГ як рэпатрыянт. Жыў у Вісбадэне, арганізаваў рэп-групу «Вистанция» у 2003 годзе, якая спявала па-руску. У 2006 годзе, пасля перамогі ў адным з інтэрнэт-батлаў, арганізаваных Серёгай, падпісаў кантракт з арганізаваным Серёгай лэйблам «KingRing» і з таго часу выступае сольна. У 2013 годзе стартаваў праект Billy Milligan.

Стылістыка «Вистанции» — клубны танцавальны рэп. Частка песень St1m`a і яго першы сольны альбом «Я — рэп» запісаны ў стылі агрэсіўнага нямецкага батл-рэпу. Аднак на наступным альбоме «Достучаться до небес», які выйшаў ва Украіне і ў Беларусі ў кастрычніку 2008 года, такіх трэкаў няма. Выканавец спрабуе сфармаваць у слухачоў новае ўяўленее пра сябе, звяртаецца да тэм простых чалавечых пачуццяў, апісвае жыццёвыя сітуацыі, у якія яму і яго сябрам даводзілася трапляць. Пры запісе новага альбома ST1M супрацоўнічаў з лепшымі нямецкімі бітмэйкерамі. Праз пэўныя прычыны рэліз на тэрыторыі Расіі адкладаецца да 2009 года. 1 сакавіка 2009 года адкрыў інтэрнэт-краму, у якой прадставіў прадукцыю ўласнага дызайну. 23 жніўня 2009 года адбылася прэзентацыя сольнага альбома St1m`a «Дастукацца да нябёсаў» у краме G-Style на Арбаце.

Дыскаграфія
-----------

### 63 Регион

* 2001 — Это мой Staff

### Вистанция

* 2004 — Промо диск
* 2005 — Парни южной стороны

### Соло

* 2007 — Я — рэп
* 2008 — Достучаться до небес
* 2010 — Октябрь

### Сінглы

* 2008 — Дети улиц (feat. Серёга,Карандаш, СД\_(рэпер), G-Style
* 2008 — Это Аггро (feat. СД)
* 2008 — Мир принадлежит тебе (feat. Сацура & СД)
* 2008 — Прибавь громкость (feat. СД & Монк)
* 2009 — Поцелуй меня (feat. Лион)
* 2009 — С добрым утром (feat. Макс Лоренс)

Зноскі
------

1. ↑  Мікіта Лягосцеў(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · У Кантакце · Мой Мир@Mail.Ru · Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Last.fm · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · КиноПоиск · MusicBrainz |
**Сядзібна-паркавы комплекс Бішэўскіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры пачатку XX ст. Створаная на паўднёва-заходняй ускраіне г. п. Лынтупы Пастаўскага раёна, фарміравалася ў канцы XVIII—XX стст. Першапачаткова належала Гільзенам. Сучасны выгляд набыла пры ўладальніку Ю. Бішэўскім.

Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Сядзіба
Ансамбль сядзібы падзяляецца на дзве зоны. Парадная зона перад палацам уключае партэр, мураваны арачны мост, капліцу, службовы флігель і бровар. За палацам і ставам размешчаная выцягнутая па папярочнай восі гаспадарчая зона. Цэнтр ансамбля — двухпавярховы мураваны палац (1907 г.) неарэнесанснай архітэктуры. У асіметрычнай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуе трох'ярусная чацверыковая вежа. Насычаная архітэктарская пластыка ўключае канеліраваныя калоны, пілястры, анты, рустоўку, ракавіны, атык з балюстрадай і інш. Планіроўка калідорная.

Парк
----

Вежа ў старым парку
Парк пейзажна-рэгулярнага тыпу (плошча 6 га). Насаджэнні згрупаваны па перыметры чатырох ставоў і каналаў паміж імі на р. Лынтупка. Галоўны прамавугольны выцягнуты па папярочнай восі стаў выдзелены каля дома гранітнай набярэжнай са сходамі (набярэжная мела дэкаратыўную скульптуру). У парку растуць *Acer saccharinum*, елка блакітная (*Picea pungens*), *Juglans cinerea*, лістоўніца еўрапейская (*Larix decidua*), піхта сібірская (*Abies sibirica*) і інш. Сярод гаспадарчых пабудоў вылучаецца вежа-вяндлярня з машыкулямі і вокнамі-байніцамі ў рэтраспектыўна-замкавым стылі.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сядзібна-паркавы комплекс Бішэўскіх (Лынтупы) на Вікісховішчы |

* Сядзібна-паркавы комплекс Бішэўскіх (Лынтупы) на сайце Radzima.org
* Сядзібна-паркавы комплекс Бішэўскіх (Лынтупы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сядзібна-паркавы комплекс Бішэўскіх (Лынтупы) на сайце «Архіварта»
**Пінг** — рака на паўвостраве Індакітай, на паўночным захадзе Тайланда, правы прыток найбуйнейшай ракі краіны — Менам-Чао-Прая.

Свой пачатак бярэ ў паўночна-ўсходняй частцы горнага хрыбта Танэнтаўнджы, на поўначы Тайланда. У ніжнім цячэнні працякае па Менамскай нізіне. На рацэ знаходзяцца гарады Чыянгмай, Так, Лампхун, Накхонсаван і Кампхэнгпхет. Найбуйнейшы прыток (левы) — рака Ванг. Вышэй вусця Ванга ў 1966 годзе было пабудавана вадасховішча даўжынёй больш за 100 км, гідравузел Бхумібол з плацінай вышынёй 154 м і ГЭС магутнасцю каля 500 МВт.

Рака найбольш паўнаводная з красавіка па лістапад — у перыяд мусонных дажджоў, воды ракі выкарыстоўваюцца ў ірыгацыйным земляробстве (рысаводства).

Плошча басейна ракі — 33 896 км², а з галоўным прытокам — ракой Ванг — 44 688 км². Даўжыня ракі 569 км (каля 800 км з прытокамі). Каля ракі размешчаны аднайменны нацыянальны парк.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15). — карта Тайланда
**Нур Хасан Хусейн**, таксама вядомы як **Нур Адэ** (16 лютага 1937 — 1 красавіка 2020) — самалійскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Самалі з 24 лістапада 2007 года па 14 лютага 2009 года.

Біяграфія
---------

Пачаў сваю кар’еру як мытнік у 1958 годзе, за два гады да абвяшчэння незалежнасці Самалі.

Атрымаўшы юрыдычную адукацыю ў Нацыянальным універсітэце Магадыша і на фінансава-юрыдычным факультэце ў Рыме, ён стаў генеральным пракурорам, гэтую пасаду ён займаў да 1991 года. Пасля гэтага на працягу некалькіх гадоў узначальваў Самалійскае таварыства Чырвонага крыжа.

22 лістапада 2007 года прэзідэнт Абдулахі Юсуф Ахмед  (руск.) (бел. унёс яго кандыдатуру на пасаду прэм’ер-міністра пасля адстаўкі Алі Махамеда Гедзі  (руск.) (бел..

1 верасня 2008 года парламент Самалі прагаласаваў за адстаўку Нур Хасана Хусейна.

Памёр 1 кастрычніка 2020 года падчас пандэміі COVID-19 у Лондане ад ускладненняў каранавіруснай інфекцыі на 83-м годзе жыцця.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Somalia's ex Prime Minister dies of corona virus **(нявызн.)**.  Pulse. Праверана 1 April 2020.
3. ↑  Ex-Somali PM dies of Coronavirus in London **(нявызн.)**.  Garowe Online. Праверана 1 April 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калеснікаў.
**Пімен Рыгоравіч Калеснікаў** (24 ліпеня 1906, Мікалаеў, Расійская імперыя — 26 лістапада 1996, Мінск, Беларусь) — удзельнік вызвалення Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Скончыў ваенна-тэарытычную (1933) і Арэнбургскую ваенную авіяцыйную школы лётчыкаў (1934). У Чырвонай Арміі з 1931 года. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Волхаўскім, Паўднёвым, Заходнім, 1-м і 2-м Беларускім франтах.

Старшы штурман штурмавой авіяцыі маёр Калеснікаў вызначыўся ў 1944 годзе пры вызваленні Рагачова, Бабруйска, Мінска, Слоніма, ліквідацыі груповак праціўніка ў бабруйскім «катле». Да 1957 года ў Савецкай Арміі.

Памяць
------

У Мінску яго імя носіць вуліца (2000), мемарыяльная дошка на доме № 4.

Літаратура
----------

* Калеснікаў Пімен Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. — Т.7. — Мінск, 1998. — С. 463.
* Колесников Пимен Григорьевич // Герои Советского Союза: краткий биографический словарь: в 2 т. — Т. 1. — М. 1987. — С. 696.
Тыпы эпітэлію:
  
уверсе — аднаслойны (плоскі, кубічны, прызматычны);
  
унізе — мнагаслойны

**Эпітэліяльная тканка** — тып тканкі, прадстаўлены покрыўным (эпідэрміс скуры, эпітэлій стрававальнай, дыхальнай, мочапалавой сістэм) і залозістым (уваходзіць у склад большасці залоз) эпітэліем. Складаецца з клеткак, якія прылягаюць адна да другой і ўтвараюць слой, што пакрывае цела жывёлы або высцілае ўнутраную паражніну.

Покрыўны эпітэлій
-----------------

Клеткі покрыўнага эпітэлію ляжаць шчыльна адна да адной — міжклетачнага рэчыва паміж імі няма. Покрыўны эпітэлій выконвае ахоўную функцыю. Ён бывае аднаслойным і шматслойным. У аднаслойным эпітэліі ўсе клеткі звязаны з асноўнай мембранай, у той час як у шматслойным з мембранай звязаны толькі ніжні слой клетак. У адпаведнасці з формай клетак аднаслойны эпітэлій падзяляецца на плоскі, кубічны і прызматычны.

На клеткі покрыўнага эпітэлію, як правіла, уздзейнічаюць разнастайныя фактары асяроддзя, і яны гінуць. Але іх колькасць хутка ўзнаўляецца дзякуючы выражанай здольнасці да дзялення клетак, размешчаных у больш глыбокіх слаях.

Залозісты эпітэлій
------------------

Клеткі залозістага эпітэлію выпрацоўваюць і выдзяляюць розныя сакрэты — стрававальныя сокі, слёзы, пот і інш. Залозісты эпітэлій можа быць прадстаўлены клеткамі, сабранымі ў групы, — залозамі.

Адрозніваюць залозы ўнутранай, знешняй і змешанай сакрэцый.

Залозы ўнутранай сакрэцыі не маюць вывадных праток. Выпрацаваныя імі біялагічна актыўныя рэчывы трапляюць непасрэдна ў тканкавую вадкасць або ў кроў.

Залозы знешняй сакрэцыі маюць вывадныя пратокі і па іх выдзяляюць свой сакрэт на паверхню цела (малочныя, потавыя, сальныя) або ў поласці — ротавую, страўнік, кішэчнік (слінныя, кішэчныя і інш.).

Залозы змешанай сакрэцыі (падстраўнікавая, палавыя) утрымліваюць розныя тыпы клетак. Адны з іх выконваюць унутрысакраторную, а другія — знешнесакраторную функцыю.

Літаратура
----------

* *Машчанка М.* Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Народная асвета, 2011. — ISBN 978-985-03-1531-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11946025g · GND: 4130937-6 · LCCN: sh85044466 · Microsoft: 529295009, 2776070523, 2777496117, 2780529698, 2908682910 · NKC: ph883445 |
**Эпіфіз**, або **шышкападобнае цела** (corpus pineale, epiphysis cerebri) — невялікі орган, які выконвае эндакрынную функцыю, які лічыцца складовай часткай фотаэндакрыннай сістэмы. Няпарнае ўтварэнне шаравата-чырвонага колеру, размешчанае ў цэнтры мозгу паміж паўшар'ямі ў месцы міжталамічнага зрашчэння. Звонку эпіфіз пакрыты злучальнатканкавай капсулай, ад якой ўнутр залозы адыходзяць трабекулы, якія падзяляюць яе на дзелькі. Выпрацоўвае гармоны мелатанін, сератанін і адрэнагламерулатрапін.

Гл. таксама
-----------

* Эндакрынная сістэма
* Эпіталамус

Спасылкі
--------

* Агляд функцый эпіфіза і вылучаемага ім мелатаніна — восень 2004 (англ.)
* Эпіфіз
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клінт-Енсэн.
**Оле Клінт-Енсэн**, (31 сакавіка 1918, Нествед — 13 чэрвеня 1980, Орхус) — дацкі археолаг, прафесар, доктар філасофіі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў дацкім горадзе Нестведзе ў 1918 годзе, пераехаў у дзяцінстве з бацькамі на востраў Борнхальм, дзе ў 1936 годзе пачаў вучыцца ў мясцовай гімназіі. У 1936—1944 гадах ён вучыўся археалогіі ў Ёханеса Брондстэда і Кнуда Фрыса Ёхансена на кафедры археалогіі ва ўніверсітэце Капенгагена. У студэнцкія гады прымаў удзел у раскопках у Барэмосэ. У 1950 годзе апублікаваў сваю доктарскую дысертацыю «Замежныя ўплывы у Даніі ранняга жалезнага веку», як XX том часопіса «Acta Archaeologica». Дысертацыя (абараніўся 14 снежня 1950 года) вызвала вялікі міжнародны рэзананс, як і многія яго пазнейшыя творы.

Клінт-Енсэн пачаў сваю кар’еру ў Нацыянальным музеі ў Капенгагене, але ў 1960 годзе замяніў свайго старэйшага сябра і калегу, П. В. Глоба на пасадзе прафесара кафедры ў нядаўна заснаваным археалагічным інстытуце пры Універсітэце Орхуса.

У 1966 Клінт-Енсэн быў абраны генеральным сакратаром «Міжнароднага саюза дагістарычных і протагістарычных навук  (англ.) (бел.».

Клінт-Енсэн загінуў у ДТЗ за дзень да пачатку сваёй працы ў якасці прафесара і дырэктара музея дагістарычнай Даніі. Наступнае ўскрыццё паказала, што ён быў у нецвярозым стане за рулём, калі адбылася аварыя.

Зноскі
------

1. 1 2  Ole Klindt-Jensen // Dansk Biografisk Lexikon<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1164910'></a>
2. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 19 красавіка 2023.
3. ↑  LIBRIS — 2012. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
4. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

Літаратура
----------

* *Ole Klindt-Jensen — en bibliografi 1935—1982*, Brigit M. Rasmussen, Hikuin 10, pp. 7-14, 1984.
* *Mindeord om Ole Klindt-Jensen*, Søren H. Andersen, Hikuin 10, pp. 15-16, 1984.
* *Ole Klindt-Jensen*, Peder Mortensen, Kuml 1980, pp. 229-231.
* *Halvtreds års Forhistorisk Arkæologi ved Aarhus Universitet 1949—1999*, Henrik Thrane i Thrane & Andersen red. Århus Arkæologi, pp. 7-51, Aarhus 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | gravsted.dk |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90218038 · BNF: 121779069 · ISNI: 0000 0000 8369 2188 · LCCN: n79144631 · LNB: 000043255 · NKC: mzk20221140884 · NTA: 067992846 · NUKAT: n2006003555 · LIBRIS: 193847 · SUDOC: 030344387 · VIAF: 32039427 |

 |
**Вагінізм** — стан, які адмоўна ўплывае на магчымасць жанчыны ўдзельнічаць у любой форме вагінальнага пранікнення, у тым ліку пры сексуальным кантакце, а таксама пры ўвядзенні тампонаў і пранікненні пры гінекалагічным абследаванні. Вагінізм — вынік міжвольнага скарачэння лабкова-копчыкавай цягліцы. Міжвольнае скарачэнне цягліц похвы адбываецца нечакана, што выклікае боль пры пранікненні.

Жанчыны, хворыя на вагініт, не могуць кантраляваць такую спазму. Цяжкасці ад вагінізму і ступень болю ад пранікнення, у тым ліку сексуальнага, у розных жанчын праяўляюцца па-рознаму.

Лячэнне
-------

Вагінізму могуць спрыяць тыя ж фактары, якія выклікаюць ўзнікненне хваравітага палавога акту. Яны могуць быць фізічнымі, псіхалагічнымі або фізіялагічнымі. Лячэнне залежыць ад прычыны, па якой у жанчыны развіўся такі стан. Індывідуальны падыход пры лячэнні.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 162613041 · LCCN: sh85141761 |
**Эразмава чытанне**, **Эразмава сістэма** — сістэма лацінскай транслітарацыі (раманізацыі) і чытання (вымаўлення) старажытнагрэчаскіх тэкстаў, распрацаваная Эразмам Ратэрдамскім у пач. 16 ст.; асноўная сістэма заходняй навуковай школы.

*Гл. таксама*: Рэйхлінава чытанне.

Сістэма была створана Эразмам з-за яго нязгоды з сістэмай чытання, створанай Ёганам Рэйхлінам (Рэйхлінава чытанне). Сістэма Эразма аснаваная на супастаўленні грэчаскіх словаў і грэчаскіх запазычанняў у тагачаснай лацінскай мове, а таксама на асаблівасцях старажытнагрэчаскай графікі. Сістэма ад самага пачатку была дастаткова ўмоўнай, таму што не перадавала дыяхронных змяненняў у вымаўленні: не перадаецца чытанне доўгіх і кароткіх галосных, дыфтонг *ου* для ўсіх перыядаў чытаецца як [у], *φ* — як [ф] (*ph*) замест [пх], *χ* — як [х] (*ch*) замест [кх] і інш. Па сваёй сутнасці гэтая сістэма з'яўляецца чытаннем па фанемах, без перадачы з'яў жывой мовы.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Грэч. | Лац. | Вымаўленне |  | Грэч. | Лац. | Вымаўленне
  |
| 1 | Αα | ā, ă/a | [а] | 13 | Νν | n | [н]
  |
| 2 | Ββ | b | [б] | 14 | Ξξ | x | [кс]
  |
| 3 | Γγγκγγγχγξ | g | [г][нк][нг][нх][нкс] | 15 | Οο | ŏ/o | [о]
  |
| 4 | Δδ | d | [д] | 16 | Ππ | p | [п]
  |
| 5 | Εε | ĕ/e | [е], [э] | 17 | Ρρ | r, rh | [р]
  |
| 6 | Ζζ | dz | [дз] | 18 | Σςσ | s | [с]
  |
| 7 | Ηη | ē | [е], [э] | 19 | Ττ | t | [т]
  |
| 8 | Θθ | th | [тх] або [т] | 20 | Υυ | ȳ, y̆/y | [ю]
  |
| 9 | Ιι | ī, ĭ/i | [і] | 21 | Φφ | ph | [ф]
  |
| 10 | Κκ | k | [к] | 22 | Χχ | ch | [х]
  |
| 11 | Λλ | l | [л] | 23 | Ψψ | ps | [пс]
  |
| 12 | Μμ | m | [м] | 24 | Ωω | ō | [о]
  |
| * Густое прыдыханне ў пачатку слова (знак ʽ) транслітаруецца як *h*, вымаўляецца як фрыкатыўнае [г]: *ʽΌμηρος — Гамер*. Густое прыдыханне над пачатковым *ρ* перадаецца як *rh*. Тонкае прыдыханне (знак ʼ) не перадаецца.
* Гарызантальная рыска над літарай азначае доўгае вымаўленне, дужка або яе адсутнасць — кароткае.
 |

Зноскі
------

1. 1 2  Гукі з прыдыханнем.
2. 1 2 3 4  Перадача вымаўлення, а не фанемы.

Літаратура
----------

* Славятинская М. Н. Учебник древнегреческого языка: Изд. 2-е, испр. и доп. — М.: Филоматис, 2003 (Серия «Филология»). — 620 с.: ил. ISBN 5-98111-005-8.
Пінкас сінагогі Бет Якаў, 1749—1913. Яўрэйскі гістарычны музей у Бялградзе
**Пінкас** (іўр.: פִּנְקָס, ашкеназскае вымаўленне — **пінкас**, ідыш — **пінкес**, ад грэч. πίναξ)- актавая кніга яўрэйскіх абшчын. Вяліся да XVIII стагоддзя, у Усходняй Еўропе да XX стагоддзя. Вяліся Ваадам чатырох зямель  (руск.) (бел. і іншымі арганізацыямі.

У пінкасы ўносіліся важныя падзеі абшчын, пастановы і статуты (таканот), службовыя прызначэнні, унутрыабшчынныя падаткі і інш.

Мова пінкасаў у асноўным іўрыт; у некаторых сефардскіх абшчынах — яўрэйска-іспанская; зрэдку (напрыклад, рашэнні Мараўскага ваада) — сумесь іўрыту з ідыш.

Зноскі
------

1. ↑  Артыкул «*пинкас*» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* ѕ:ЕЭБЕ/Пинкосы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская |
**Macіeлa Лушa** (анг.у Masiela Lusha; 23 кастрычніка 1985 г, горад Тырана, Албанія) — амерыканская актрыса, пісьменнік і філантроп. Найбольшую вядомасць ёй прынеслі ролі ў тэлесерыяле Джордж Лопес тэлеканала ABC і фільме «Апошні вампір» студыі Sony Picture. У якасці пісьменніцы Луша перакладала паэмы і малітвы Маці Тэрэзы, а таксама напісала некалькі кніг на розных мовах.

Біяграфія і кар'ера
-------------------

Луша правяла сваё дзяцінства ў Албаніі, Венгрыі і Аўстрыі. Яна вывучала балетнае мастацтва ў Вене і пераехала ў Мічыган у 1993 годзе, дзе працягнула вывучаць розныя віды танца. Яе шлях да славы ішоў шляхам выканання гарачага і мяцежнага персанажа, Кармэн Лопес, на працягу пяці гадоў у серыяле Джордж Лопес студыі Warner Brothers. Дзякуючы гэтаму ў 20 гадоў Луша стала ветэранам тэлефільмаў. Яна знялася ў такіх карцінах, як Muertas, Katie Malone, Ballad of Broken Angels, Summoning, A Father's Love, Time of the Comet, and Sony Pictures Entertainment, Апошні вампір. У знак прызнання яе заслуг Луша была ўдастоена кінапрэміі Маладога акцёра за вядучую акцёрскую ролю ў камедыйным і драматычным жанры. У 2007 годзе Луша заснавала ўласную прадзюсарскую кампанію, Illuminary Pictures, і ў рамках яе працы выпусціла 2 фільма.

Пісьменніцкая дзейнасць
-----------------------

У якасці пісьменніцы Луша лічыцца самым маладым аўтарам, які выпусціў кнігу на дзвюх мовах. За свае выдадзеныя працы яна таксама прызнана адным з дзесяці лепшых таленавітых паэтаў Паўночнай Амерыкі. Луша выпусціла 4 кнігі вершаў Inner Thoughts, Drinking the Moon, Amore Celeste, The Call, навелу The Besa і дзве дзіцячых кнігі Boopity Boop! Goes To Hawaii і Boopity Boop! Writes Her First Poem, якія выйшлі ў 2010 годзе. Луша таксама пісала і перакладала англійскую, албанскую і нямецкую паэзію.

Фільмаграфія
------------

* 2000: Father's Love, Lisa
* 2001: Summoning, Grace
* 2001: Lizzie McGuire, Model
* 2002: George Lopez, Carmen Lopez (101 серыя)
* 2003: Clifford's Puppy Days, Nina (46 серый)
* 2004: Cherry Bomb, Kim
* 2005: Unscripted
* 2006: Law and Order: Criminal Intent, Mira
* 2007: Time of the Comet, Agnes
* 2008: Blood: The Last Vampire, Sharon
* 2009: Ballad of Broken Angels: Harmony, Harmony
* 2009: Lopez Tonight
* 2010: Kill Katie Malone, Ginger
* 2010: Of Silence, Annabelle
* 2010: Signed in Blood, Nina
* 2011: Under the Boardwalk: The Monopoly Story
* 2011: Tough Business, Grace
* 2011: Science of Cool

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

* 2003: узнагароджана кінапрэміяй Малады акцёр за ролю ў тэлесерыяле Джордж Лопес
* 2004: намінавана на кінапрэмію Малады акцёр за ролю ў тэлесерыяле «Clifford's Puppy Days»
* 2004: узнагароджана кінапрэміяй Малады акцёр за ролю ў тэлесерыяле Джордж Лопес

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Масіела Луша ў Вікіцытатніку |
| commons: | Масіела Луша на Вікісховішчы |

* Official website Архівавана 20 ліпеня 2011.
* Масіела Луша на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)