| Бітвы і аперацыі Іракскай вайны |
| --- |
| **Уварванне ў Ірак (2003)**: Ум-Каср • Фао • Басра (1) • Насірыя • Кербела (1) • Эн-Наджаф (1) • «Молат вікінга» • Эс-Самава • Эль-Хіла • Эль-Кут (1) • Багдад • Дэбека**Акупацыя Ірака (2003—2011)**: Анбар • «Удар па паўвостраве» • Рамадан (1) • Паўстанне Арміі Махдзі • Фалуджа (1) • Рамадзі (1) • Эль-Кут (2) • Эн-Наджаф (2) • Самара • Фалуджа (2) • Масул • Возера Тартар • Хіт • «Матадор» • Хадзіта • «Аднаўленне правоў» • «Сталёвы заслон» • Рамадзі (2) • Дыванія • «Сіндбад» • Дыяла • Вуліца Хайфа • Кербела (2) • Брытанскія базы • Эн-Наджаф (3) • «Чорны арол» • Кербела (3) • Турэцкае ўварванне • Найнава • Басра (3) • Наступленне Аль-Каіды • «Залог росквіту» • Абу-Кемаль • Пальмавы гай**Міжканфесійны канфлікт (2006—2009)**: Канфлікт паміж ІАІ і АК • «Разам наперад» • Рамадан (2) • «Фантомны гром» |

**Уварванне Турцыі ў Ірак (2007—2008)** — серыя ваенных аперацый Турцыі на тэрыторыі Ірака (Іракскага Курдыстана). Кодавае назва — **аперацыя «Сонца»** (турэцк.: Güneş Harekatı).

Перадгісторыя
-------------

У кастрычніку 2007 года баевікі Рабочай партыі Курдыстана правялі напады на турэцкіх вайскоўцаў у Турцыі з прымежных раёнаў Ірака. У адным выпадку турэцкае падраздзяленне трапіла ў засаду і страціла 13 чалавек забітымі. У адказ на гэта Турцыя сцягнула да мяжы каля 50-60 тысяч вайскоўцаў. ВПС Турцыі нанеслі некалькі удараў з паветра па базах РПК, якія знаходзяцца каля мяжы, а турэцкі спецназ некалькі разоў перасякаў мяжу суседняй краіны для правядзення аперацый, аднак шырокамаштабнае ўварванне на тэрыторыю Ірака турэцкія ўлады не ажыццяўлялі.

Рэгулярныя бамбардзіроўкі і абстрэлы Іракскага Курдыстана пачаліся пасля адабрэння 17 верасня парламентам Турцыі законапраекта, які дазваляў на працягу года выкарыстоўваць армію краіны для правядзення аперацый за межамі рэспублікі.

Папярэднія аперацыі
-------------------

16 снежня авіяцыя Турцыі нанесла бомбавыя ўдары самалётамі F-16 па пазіцыях Рабочай Партыі Курдыстана. Паветраная аперацыя праводзілася на працягу трох гадзін, з 01:00 па 04:15 у раёнах Зап, Аясін і Хакурк. Па даных іракскага боку, падчас гэтага налёту была забіта жанчына. Пра страты баевікоў РПК не паведамлялася. Нароўні з авіяцыяй у аперацыі на сумежнай тэрыторыі выкарыстоўвалася цяжкая артылерыя сухапутных войскаў, якая наносіла масіраваныя ўдары па выяўленых мэтах. Па даных турэцкіх ваенных, колькасць баевікоў у Паўночным Іраку складала каля 3500. Колькасць аб’яднанай арміі Турцыі, сцягнутай да іракскай мяжы, складала каля 100 тысяч салдат і афіцэраў.

Па афіцыйных даных, 18 снежня турэцкія войскі пачалі ўварванне ў Паўночны Ірак, з мэтай правядзення контр-тэрарыстычнай аперацыі супраць членаў РПК. Узброеныя сілы Турцыі колькасцю больш за 300 чалавек перасеклі мяжу ў раёне гор Галераш і прасунуліся ўглыб краіны на 2-3 кіламетры, не сустракаючы супраціву. Аперацыя доўжылася каля 15 гадзін.

4 студзеня турэцкія ВПС нанеслі бомбавыя ўдары па 70 аб’ектах ворага на поўначы Ірака. Па заяве турэцкіх ваенных, ніхто з мірных жыхароў не пацярпеў. У авіяналётах прынялі ўдзел 5 самалётаў. Турэцкая авіяцыя разбамбавала некалькі сховішчаў у раёне Авазін-Бася і Хакурка.

Уварванне
---------

Увечары 21 лютага турэцкая армія прыступіла да правядзення наземнай ваеннай аперацыі супраць баз курдскіх баевікоў у Паўночным Іраку. Уварванню падраздзяленняў сухапутных войскаў на тэрыторыю Ірака папярэднічала артылерыйская і паветраная падрыхтоўка. На працягу васьмі гадзін артылерыя і ВПС наносілі ўдары па базах РПК. Праз гадзіну пасля завяршэння артпадрыхтоўкі 10 тысяч турэцкіх салдат ўвайшлі ў Ірак. За першыя два дні баёў турэцкай арміі ўдалося знішчыць дзясяткі курдскіх баевікоў. Адзін з лідараў баявога крыла РПК Бахоз Эрдал заклікаў курдаў, якія пражываюць у Турцыі, да ўзброеннага паўстання супраць турэцкіх уладаў, каб спыніць ўварванне ў Паўночны Ірак:

> 
> *Калі яны хочуць знішчыць нас, то наша моладзь павінна зрабіць жыццё ў турэцкіх гарадах невыноснай.*

Праз два дні пасля пачатку сухапутнай аперацыі турэцкіх войскаў з Паўночнага Ірака было выведзена першае турэцкае вайсковае падраздзяленне. Канвой з амаль 100 грузавікоў прайшоў з Ірака ў раён Чукурджа правінцыі Хакары каля 19:30. Тым часам у ходзе наземнай аперацыі да 25 лютага турэцкай арміі ўдалося прасунуцца на 25 кіламетраў углыб Паўночнага Ірака, дзе размешчаны апорныя базы РПК. За першыя тры дні баёў з моманту пачатку аперацыі было забіта 153 байца РПК і 17 турэцкіх вайскоўцаў.

24 лютага ў ходзе баёў курдскія баевікі збілі турэцкі ваенны верталёт. Анкара пацвердзіла факт падзення верталёта ў раёне баявых дзеянняў, заявіўшы, што інцыдэнт адбыўся па «невядомых прычынах».

Наступствы
----------

29 лютага Турцыя абвясціла аб завяршэнні наземнай аперацыі на тэрыторыі Ірака. «Было вырашана, што мэты аперацыі дасягнуты, і раніцай 29 лютага нашы войскі вярнуліся на свае базы», ​​— гаворыцца ў прэс-рэлізе турэцкага Генеральнага штаба. Па папярэдніх даных, да 28 лютага ў ходзе баявых дзеянняў загінулі 27 турэцкіх вайскоўцаў. Па даных турэцкіх вайскоўцаў, было знішчана каля 240 курдскіх баевікоў (без уліку вынікаў паветраных бамбардзіроўкаў), па даных ЗША — 724. Ваеннае камандаванне папярэдзіла, што ў выпадку неабходнасці турэцкія ваенныя могуць быць ізноў накіраваны на поўнач Ірака.

Гл. таксама
-----------

* Уварванне Турцыі ў Ірак (2015)
* Ваенная аперацыя Турцыі ў Іраку (2022)

Зноскі
------

1. ↑  Page 2
2. ↑  Turkish General Staff: Final Report regarding Operation Sun Архівавана 2 красавіка 2011 года.
3. ↑  Milliyet, *"Kara harekatına şehit Onbaşı Kasım Aksoy'un kızının ismi verildi"*
4. ↑  Show Haber, *"Operasyonun adı "Güneş""*(недаступная спасылка)
5. ↑  Haber 7, *"PKK'yı üç aşamada vurma planı"*
6. ↑  Yeni Şafak, *"Güneş harekatı için geri sayım başladı"*
7. ↑  [Jamestown Foundationhttp://www.jamestown.org/single/?no\_cache=1&tx\_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx\_ttnews%5Bexact\_search%5D=TURKEY%20PREPARES%20FOR%20CROSS-BORDER%20MILITARY%20OPERATION&tx\_ttnews%5Btt\_news%5D=33067&tx\_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=5066509c7d]
8. ↑  Россия и Мир | Спецпроект РИА ФедералПресс Архівавана 7 снежня 2020.
9. 1 2  Турецкая авиация уничтожила 11 групп курдских боевиков **(нявызн.)**.  Lenta.ru (4 лютага 2008). Праверана 13 жніўня 2010.
10. ↑  Турецкая авиация нанесла массированный удар по позициям курдов на севере Ирака **(нявызн.)**.  NEWSru (16 снежня 2007). Праверана 13 жніўня 2010.
11. ↑  Турецкие войска пересекли границу с Ираком **(нявызн.)**.  NEWSru (18 снежня 2007). Праверана 13 жніўня 2010.
12. 1 2  Турецкая армия показала, кто является главной силой на Ближнем Востоке
13. ↑  Турецкая армия вторглась в Северный Ирак
14. ↑  NEWSru.co.il — новости Израиля :: Лидер РКК призывает турецких курдов к вооружённому восстанию
15. ↑  Турецкая армия продвинулась вглубь Ирака на 25 километров **(нявызн.)**.  Lenta.ru (25 лютага 2008). Праверана 13 жніўня 2010.
16. ↑  Вторжение Турции в Ирак: убиты десятки человек

Спасылкі
--------

* Турция бомбит иракских курдов
* Странная война Турции
* "США были рады наблюдать эту внутреннюю борьбу, но лишь поначалу"
* 
* Турецкая интервенция в Ираке приведёт к хаосу в регионе: американский эксперт
* Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle  (англ.)
* Turkey targets Iraq Kurds, not just rebels: Kurd PM.  (англ.)
* Bowers, Charles Turkish Cross-border Operations into Northern Iraq: International Law and Use of Force Analysis Архівавана 6 снежня 2020..  (англ.)