recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Слуцкая балетная школа** — балетная школа, якая дзейнічала ў 1756—1760 гадах пры Слуцкім тэатры Радзівіла. Балетмайстры — італьянскі харэограф і танцор А. Пуціні і француз Л. М. Дзюпрэ, капельмайстар — Ф. Вітман (пісаў музыку да опер і балетных пастановак).

Гісторыя
--------

Школа размяшчалася ў флігелі, у ім жылі балетмайстар і 8—10-гадовыя дзеці мясцовых прыгонных сялян, мела сваю касцюмерную («вярсцярню») і неабходныя матэрыялы. Яшчэ адна сцэна Радзівілаў знаходзілася ў Белай (цяпер Бяла-Падляска, Польшча).

Першы танец, якому вучылі дзяцей, — кантрданс (неабходны для пастараляў).

Да 1759 года пастаўлены «Балет на тры пары», «Балет з Арлекiнам», «Венгерскі балет», «Турэцкі балет», шэраг пастараляў і дывертысментаў з нямецкамі, швейцарскімі і цірольскімі танцамі, танцы «стралкоў», «чараўнікоў», «садоўнікаў», «чарцей», «камінараў», «кветачніц» і «сялянак».

У 1756 годзе адбыліся першыя гастролі ў Нясвіжы, у 1757 годзе — наступныя, апошнія — у снежні 1759 года.

З 1760 года (пасля смерці Г. Ф. Радзівіла) слуцкі балет зліўся з нясвіжскай трупай М. К. Радзівіла, якая па колькасным складзе наблізілася да найбуйнешых балетных труп у Заходняй Еўропе.

У Слуцку падрыхтаваны першы беларускі балетмайстар А. Лойка (пазней працаваў у Нясвіжы).

Літаратура
----------

* Слуцкая балетная школа // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.
* Слуцкая балетная школа // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 28. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
Магілы Альтэрмана і Юнгхольца
**Карл Юнгхольц** (эст.: Karl Jungholz; 21 снежня 1878, Ківіярвэ — 26 лістапада 1925, Талін) — эстонскі рэжысёр, акцёр, педагог.

Біяграфія
---------

У 1901-05 кіраваў тэатральным гуртком «Таара» у Тарту. У 1907-08 працаваў у тэатры «Ванемуйнэ», з 1909 — у тэатры «Эстонія». Спрыяў сцвярджэнні рэалізму ў эстонскім сцэнічным мастацтве. Лепшыя пастаноўкі: «Атэла» 1910), «Кароль Лір» (1911), «Гамлет» (1913) Шэкспіра, «На хутары Пювэ» (1911, 1925), «Пярэварацень» (1915) Кіцберга, «Эгмант» Гётэ (1912), «Вільгельм Тэль» Шылера (1921) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2  Karl Jungholz // Eesti biograafiline andmebaas ISIK Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25504413'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Радзевіч.
**Казімір Іванавіч Радзевіч** (4 сакавіка 1917, в. Маляўкі, Мінская губерня — 1 снежня 1989, Браслаў) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

Працоўную дзейнасць пачаў у 1934 годзе слесарам Мінскага вагонарамонтнага завода імя Мяснікова.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны быў мабілізаваны на працоўны фронт, эвакуіраваны ў горад Куйбышаў, дзе працаваў на заводзе.

Пасля вызвалення Беларусі вярнуўся ў Мінск і працягваў працаваць на вагонарамонтным заводзе.

У 1953 годзе ў складзе «трыццацітысячнікаў» быў накіраваны ў Заходнюю Беларусь для арганізацыі сельскай гаспадаркі. Разам з сям’ёй пераехаў у в. Бяльмонты Браслаўскага раёна і працаваў слесарам Браслаўскай машынна-трактарнай станцыі. У 1961—1977 гадах — слесар-механік у раённым аб’яднанні «Сельгастэхніка».

За паспяховае выкананне заданняў 8-й пяцігодкі і дасягненне высокіх тэхніка-эканамічных паказчыкаў Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 красавіка 1971 года К. І. Радзевічу прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1971—1975 гадах.

З 1977 года — на пенсіі. Памёр у 1989 годзе. Пахаваны ў вёсцы Ахрэмаўцы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

Узнагароды
----------

* Герой Сацыялістычнай Працы (1971)
* Ордэн Леніна (8 красавіка 1971)
* Ордэн «Знак Пашаны» (23 чэрвеня 1966)

Літаратура
----------

* *Башлаков, М.* Его величество рабочий / Е. Башлаков // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 268—271.
* Радевич Казимир Иванович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 392.
* Радевич Казимир Иванович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 295.
* Радевич Казимир Иванович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 188.
**Та́ркалес** або **Рыа-Грандэ-дэ-Та́ркалес** (ісп.: Río Grande de Tárcoles) — рака ў Коста-Рыцы ў правінцыі Пунтарэнас. Бярэ пачатак у сутоке рэк Вірылья і Рыа-Грандэ-дэ-Сан-Рамон на вышыні 280 м над узроўнем мора і цячэ на паўднёвы захад, упадае ў заліў Нікоя Ціхага акіяна.

Даўжыня ракі 52 км, ад вытокаў Вірыльі — 111 км. Плошча басейна 2121 км². У басейне ракі жыве амаль палова насельніцтва Коста-Рыкі, з-за чаго рака з'яўляецца найбольш забруджанай ў краіне. У ніжнім цячэнні служыць натуральнай паўночнай мяжой нацыянальнага парка Карара.

Асноўны прыток — рака Турубарэс.

Спасылкі
--------

* Ballestero, Maureen: Tárcoles River Basin, Costa Rica: Background Paper (Басейн ракі Таркалес: дапаможны матэрыял). (2003)  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315166668 |
**Хан Док Су** (кар. 한덕수, 韓悳洙; нар. 18 чэрвеня 1949, Чонджу  (руск.) (бел.) — палітык, эканаміст, дыпламат і дзяржаўны служачы Рэспублікі Карэя. Дзеючы прэм’ер-міністр краіны, які да гэтага займаў гэтую пасаду двойчы.

Біяграфія
---------

Хан Док Су нарадзіўся ў горадзе Чанджу  (руск.) (бел. правінцыя Чала-Пукта 18 чэрвеня 1949 года.

У 1971 годзе ён скончыў эканамічны факультэт Сеульскага нацыянальнага ўніверсітэта  (руск.) (бел. ў 1971 годзе і Гарвардскі ўніверсітэт у 1984 годзе, потым пачаў сваю кар’еру ў Нацыянальнай падатковай службе з 1970 года.

У 1982 годзе працаваў у Міністэрстве гандлю, прамысловасці і энергетыкі.

З 1997 года па 1998 года працаваў старшынёй патэнтнага ўпраўлення Рэспублікі Карэя, а з 1998 года па люты 2001 года быў міністрам гандлю Рэспублікі Карэя.

У 2001 годзе ён быў прызначаны пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Карэя ў АЭСР, у 2003 годзе-дырэктарам Карэйскага інстытута прамысловай эканомікі і гандлю.

З 15 сакавіка 2005 года па ліпень 2006 года ён працаваў віцэ-прэм’ерам і міністрам фінансаў і эканомікі.

У ліпені 2006 года ён быў прызначаны дарадцам па эканамічных пытаннях Прэзідэнта Рэспублікі Карэя. Пасля адстаўкі прэм’ера-міністра Хан Мён Сук, у красавіку 2007 года стаў прэм’ерам-міністрам краіны.

Зноскі
------

1. ↑  Davos 2014 Participant List<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114752493'></a>
2. ↑  Бывшие председатели Корейской ассоциации международной торговли **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 23 лютага 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Notable Names Database · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1153502917 · ISNI: 0000 0004 7493 0411 · VIAF: 689152025914703600009 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валовіч.
**Казімір Валовіч** (13 кастрычніка 1779, Парэчча — 27 сакавіка 1849, Парыж) — ваенны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 13 кастрычніка 1779 года ў маёнтку Парэчча.

У 1822 г. — унтэр-афіцэр Польскага ўланскага палка Літоўскай уланскай дывізіі. У 1825 г. — карнет лейб-гвардыі Гродзенскага гусарскага палка. Меў маёнтак Парэчча з фальваркамі Падлужжа, Наркаўшчына, Мар’янполь (усе да 1826 г.), Яловікі і Гарадзішча ў Слонімскім павеце. Практыкаваў прадстаўленне некаторым сваім прыгонным сялянам вольнасці. Член масонскай ложы «Вузел Еднасці» ў Навагрудку.

Пад час Лістападаўскага паўстання 1830—1831 г. разам з А. Бронскім стварыў атрад колькасцю да 100 чалавек, а каб набыць зброю і амуніцыю, залажыў свой маёнтак у Пецярбургскую Захоўную казну за 30 150 руб. Разам з Г. Дэмбінскім адышоў да Варшавы, потым перайшоў у Прусію і выехаў у Францыю. Завочна Гродзенскай губернскай следчай камісіяй у 1832 г. аднесены да злачынцаў 2-й катэгорыі. Пры вобыску ў яго доме знайшлі масонскі патэнт (ад 27.04.1819), медны пазалочаны знак і тафтэнавы блакітны фартух; у бібліятэцы з 429 тамоў літаратуры 163 былі прысвечаны масонству. Фальваркі Яловікі і Гарадзішча былі канфіскаваны.

Памёр 27 сакавіка 1849 года ў Парыжы. Пахаваны на парыжскіх могілках Манмартр (кватэра 17, рад 6 av. Principale, гроб 14 ch. Amiot).

Сям’я
-----

У шлюбе з Мар’янай з Фёлькерзамбаў. Дзеці: дочкі Ганна і Паўліна; сын Міхал, удзельнік паўстання 1830—1831 г. і экспедыцыі Ю. Заліўскага ў 1833 г. на Беларусь.

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Казімір Валовіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Казімір Аляксандр Валовіч |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Юзаф Ігнацы Валовіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Казімір Юзаф Валовіч |  |  |  |  | Канстанцыя з Палубінскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Міхал Вінцэнт Валовіч |  |  |  |  | Ружа з Шукштаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Людвіка з Шэметаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Казімір Валовіч |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Станіслаў Свяціцкі[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Петранеля са Свяціцкіх[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Брыгіда з Завішаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
**Баршчэ́ўнік сібі́рскі** (*Heracleum sibiricum*) — шматгадовая травяністая расліна сямейства парасонавых.

Назва
-----

Баршчэўнік сібірскі, баршчаўка, бядрыца, баршч, баршчэўнік, барэц, вярлома.

Батанічнае апісанне
-------------------

Вышыня да 3 м. Расце на лугах, палетках, узлесках шыракалістых лясоў, на лядах, у садах і гародах, па берагах рэк, у хмызняках. Вегетуе з красавіка па верасень, цвіце ў чэрвені — ліпені жоўта-зеленаватымі кветкамі ў суквеццях-парасоніках. Плоданосіць 1 раз у жыцці. Народныя назвы *баршч*, *баршчаўка*, *бядрыца* (апошняя назва сведчыць пра асацыяцыю з бядрынцам).

Лісце — буйное, перыста-рассечанае, зубчатае; утрымлівае да 200 мг % вітаміну C і да 18 мг% каратыну, у карэнні шмат цукраў.

Выкарыстанне
------------

Ядуць маладую зеляніну (лісце, націну, суквецці) у самых разнастайных формах. Для зялёных салатаў лісце папярэдне абдаюць крутым кіпенем або вымочваюць у вадзе, каб выдаліць рэзкі пах. Адварное лісце можна есці як шпінат, адвар з лісця з чаранкамі нагадвае курыны булён. Адваранае націнне ядуць з воцатам, або смажаць у алеі. З ачышчанага і дробна пасечанага націння і лісця гатуюць начынку для пельменяў, піражкоў і г.д. Парасткі з зялёнымі суквеццямі кладуць у яечню, смажаць з цыбуляй і маслам, вараць у падсоленай вадзе як цвятную капусту. Як прыправу спажываюць карэнне (свежае і сушанае), сушанае лісце, часам і насенне. У Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім з пабегаў і насення даўней гатавалі хатняе піва. Чаранкі і націнне збіраюць да бутанізаціі (красавік — чэрвень), суквецці, што не распусціліся — у ліпені — жніўні, увосені або ранняй вясной.

Яшчэ ў пачатку XX ст. кіслы суп з баршчэўніка, які называўся *боршч* або (у паланізаваным варыянце) *баршч*, быў звыклым у беларусаў Віленскай і Мінскай губерняў. Пучкі баршчэўніка елі і сырымі. Лічыцца, што ў старажытных славян менавіта гэтая расліна была галоўным кампанентам баршчу, і толькі пазней назва «боршч» перанесеная на суп з буракоў.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 64. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Ганчарык М. М. Беларускія назвы раслін. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. II і IV. Горы-Горки, 1927
5. ↑  Анненков Н.  (руск.) (бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
6. ↑  Васількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. III. Горы-Горкі, 1927
7. ↑  Носович И. И. Словарь белорусского наречия. Спб, 1870

Літаратура
----------

* *Белы А.* Баршчэўнік // Праект «Наша ежа»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · У. Даля |
| Таксанамія | GBIF · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · POWO · Tropicos · WFO |
Тарнада ў ЗША 10–11 снежня 2021
Дзясяткі тарнада ў ноч з 10 на 11 снежня 2021 года абрынуліся на ўсходнія штаты ЗША. Аб ахвярах і разбурэннях паведамляюць улады штатаў Кентукі, Арканзас, Тэнэсі, Місуры і Ілінойса; не менш за 70 ахвяр загінула. Гэтая прыродная катастрофа была адной з самых буйных у гісторыі ЗША.

Губернатар Кентукі заявіў, што толькі ў яго штаце ахвярамі тарнада сталі не менш як 50 чалавек. Найбольш ад стыхійнага бедства пацярпела акруга Грэйвс і яе адміністрацыйны цэнтр горад Мэйфілд у штаце Кентукі. Тарнада разбурыў дах фабрыкі, вежу палаца правасуддзя і суседні будынак турмы.

У штаце Ілінойс група працоўных, пасля абвальвання даху, апынулася часова заблакаваная на складзе кампаніі Amazon. У штаце Тэнэсі загінулі тры чалавекі, у Арканзасе загінуў жыхар дома састарэлых.

Зноскі
------

1. ↑  nashaniva.com
2. ↑  Радыё Свабода Архівавана 12 снежня 2021.
**Хамі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Хамінка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Лоеўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Карпаўскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Аннэ Банэ** (16 мая 1908 — 14 лістапада 1960) — бельгійская мастачка.

Банэ нарадзілася ў Бруселі, пачала займацца мастацтвам у 1924 годзе, але кінула ў 1926 годзе пасля смерці бацькоў. У 1930 годзе яна выйшла замуж за Луі Банэ, гандляра шоўкам, і фінансавае становішча дазволіла ёй вярнуцца да мастацтва. Правяла сваю першую выставу ў 1938 годзе.

Першапачаткова пад уплывам рэалістаў, такіх як Джэймс Энсар, яна пазней пераняла геаметрычны стыль пейзажнага жывапісу, які станавіўся ўсё больш абстрактным, што выклікала параўнанне з Паўлем Клее.

Яе працы былі адабраны для дэманстрацыі на выставе Documenta II у Каселі разам з іншымі бельгійскімі мастакамі-абстракцыяністамі, такімі як Анры Мішо, Мішэль Сёфор і Марк Мендэльсон.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
2. 1 2  Anne Bonnet<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  Anne Bonnet // Biographie Nationale de Belgique / Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique — BXL: 1868. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q239'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q337580'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2728291'></a>
4. ↑  RKDartists Праверана 13 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лявонцьеў.
**Мікалай Сцяпанавіч Лявонцьеў** (30 мая 1862, г. Навагрудак Гродзенскай вобл. — 4 ліпеня 1910) — вайсковец, падарожнік, дыпламат. Граф Абісінскай імперыі (1896). 

Мікалай Лявонцьеў, генерал-губернатар Экватарыяльнай вобласці Абісініі, і яго збраяносец
Вучыўся ў Мікалаеўскім ваенным вучылішчы ў Пецярбургу, служыў у Гродзенскім гусарскім палку (да 1892). У 1894—95 арганізаваў на свае сродкі (дзеля чаго прадаў свае маёнткі) разам з падарожнікам А.В. Елісеевым расійскую геаграфічную экспедыцыю ў Эфіопію (Абісінію). Наладзіў сяброўскія адносіны з імператарам Менелікам II, садзейнічаў пасылцы ў ліпені 1895 эфіопскай місіі ў Пецярбург і ўсталяванню дыпламатычных адносін паміж Расіяй і Эфіопіяй. Быў ініцыятарам адпраўкі ў Эфіопію летам 1895 вялікай партыі расійскай зброі. У час італа-эфіопскай вайны (1895—96) ваенны саветнік Менеліка II. У 1897—99 генерал-губернатар Экватарыяльнай вобласці Эфіопіі, пасля чаго вярнуўся ў Расію. Удзельнік руска-японскай вайны (1904-05). Апошнія гады жыў у Парыжы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Бабровіч В.* Лявонцьеў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мамянкоў.
**Мікалай Трафімавіч Мамянкоў** (22 мая 1911, Благадаць, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць — 30 ліпеня 1991, Кемераўская вобласць) — савецкі ваенны дзеяч, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, поўны кавалер ордэна Славы, старшы разведчык 998-га гарматнага артылерыйскага палка 3-й артылерыйскай дывізіі прарыву 5-й гвардзейскай арміі 1-га Украінскага фронту, яфрэйтар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 (22) мая 1911 года ў вёсцы Благадаць Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці ў сялянскай сям'і. Беларус. Скончыў 4 класа. У 1937 годзе пераехаў з сям'ёй у Кемераўскую вобласць. Працаваў у калгасе Пракоп'еўскага раёна Кемераўскай вобласці.

У Чырвонай Арміі з мая 1941 года. У баях Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года.

Старэйшы разведчык 998-га гарматнага артылерыйскага палка яфрэйтар Мікалай Мамянкоў 16 студзеня 1945 года ў баі за польскі горад Шчэкоціны разведаў замаскіраваную варожую батарэю 150-міліметровых гармат і скарэктаваў агонь нашай артылерыі. Дакладным агнём батарэя непрыяцеля была знішчана.

Загадам па 3-й артылерыйскай дывізіі прарыву ад 6 лютага 1945 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, яфрэйтар Мамянкоў Мікалай Трафімовіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

17 лютага 1945 года старшы разведчык 998-га гарматнага артылерыйскага палка яфрэйтар Мікалай Мамянкоў разведаў і пазначыў на карце пярэдні край абароны праціўніка і яго агнявыя кропкі каля германскага населенага пункта Окліц, а на наступны дзень па яго дадзеных была праведзена паспяховая артылерыйская падрыхтоўка.

Загадам па 5-й гвардзейскай арміі ад 12 красавіка 1945 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях яфрэйтар Мамянкоў Мікалай Трафімовіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

19 красавіка 1945 года каля германскага населенага пункта Мюльрозэ старшы разведчык 998-га гарматнага артылерыйскага палка яфрэйтар Мікалай Мамянкоў выявіў чатыры варожых гарматы і падрыхтаваныя да нападу бронетранспарцёры з пяхотай. Па цэлеўказанням Мікалая Мамянкова варожая батарэя была падаўлена, бронетранспарцёры і пяхота падвергнуліся агнявому ўдару. Яфрэйтар Мамянкоў быў паранены, але поля бою не пакінуў.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-варожымі захопнікамі яфрэйтар Мамянкоў Мікалай Трафімовіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.

У 1945 годзе старшына Мамянкоў М. Г. дэмабілізаваны. Жыў у пасёлку Бальшая Талда, дзе працаваў старшынёй калгаса імя В. І. Чапаева Пракоп'еўскага раёна Кемераўскай вобласці. Памёр 30 ліпеня 1991 года.

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Славы 1-й, 2-й, 3-й ступені, медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Мікалай Трафімавіч Мамянкоў на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
* Фронтовики, наденьте ордена. Кемерово, 1970.

Спасылкі
--------

Николай Трофимович Маменков на сайце «Героі краіны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маструкоў.
**Мікалай Трафімавіч Маструкоў** (1915—1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мікалай Маструкоў нарадзіўся ў 1915 годзе ў вёсцы Малы Буртас (цяпер — Пачэлмскі раён Пензенскай вобласці). Скончыў сем класаў школы. У 1937 годзе Маструкоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лістапада 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі лейтэнант Мікалай Маструкоў камандаваў эскадронам 53-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 15-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

21 верасня 1943 года эскадрон Мастрюкова пераправіўся праз раку Сноў і вызваліў сяло Смяч Щорскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР, а 23 верасня пераправіўся праз Дняпро і прыняў актыўны ўдзел у баях за вызваленне вёскі Неданчычы Рэпкінскага раёна той жа вобласці, адбіў тры нямецкіх контратакі і знішчыўшы каля 120 варожых салдат і афіцэраў. 17 лістапада 1943 года Маструкоў загінуў у баі. Пахаваны ў горадзе Васілевічы Гомельскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года гвардыі лейтэнант Мікалай Маструкоў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

Памяць
------

* У гонар Маструкова названы сквер у вёсцы Бабічы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
* Яго бюст усталяваны на мемарыяле славы ў пасёлку Пачэлма.
* Імя М. Т. Маструкова ўвекавечана на мануменце «Слава Героям» у Пензе.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Мікалай Трафімавіч Маструкоў на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Герои и подвиги. Саратов, 1978, кн. 4. / стр. 81—94.
* Хлюпин В. И. Сыны России. М. 1985. /стр. 127.

Спасылкі
--------

Мікалай Трафімавіч Маструкоў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Мікалай Сяргеевіч Сердзючэнка** (нар. 2 жніўня 1950, с. Багданіўка, Прылуцкі раён, Чарнігаўская вобласць, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне прымянення лазерных тэхналогій у медыцыне. Член-карэспандэнт (2017), доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2009).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1975).

У 1975—1976 гадах працаваў урачом-інтэрнам у Гомельскай першай абласной бальніцы. З 1976 года па 1999 год лекар-траўматолаг, загадчык аддзялення, намеснік галоўнага лекара 6-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. З 1999 года вядучы навуковы супрацоўнік Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. У 2002—2012 гадах галоўны ўрач 1-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. Адначасова ў 2006—2011 гадах прафесар кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

З 2014 па 2022 год — акадэмік-сакратар Аддзялення медыцынскіх навук НАН Беларусі. У 2012—2017 гадах галоўны рэдактар часопіса «Медыцына».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя даследаванні ў галіне прымянення лазерных тэхналогій у лячэнні хворых з запаленчымі, посттраўматычнымі, дэгенерацыйна-дыстрафічнымі захворваннямі і іх ускладненнямі. Эксперыментальна абгрунтаваў і рэалізаваў у практычнай медыцыне клініка-фізіялагічныя аспекты прымянення нізкаінтэнсіўнага лазернага выпраменьвання рознага спектральнага дыяпазону, святла звыш’яркіх святлодыёдаў і пастаяннага магнітнага поля. Распрацаваў першую ў СССР лазерную шматколерную тэрапеўтычную ўстаноўку, укараніў у практыку спосабы лазернай тэрапіі з выкарыстаннем камбінаванага лазернага ўздзеяння выпраменьваннем рознага спектральнага дыяпазону пры захворваннях органаў апоры і руху, прапанаваў новыя метады прафілактыкі і лячэння астэапарозу. Атрыманыя вынікі ляглі ў аснову стварэння кабінетаў лазернай тэрапіі і праграм для навучання спецыялістаў па лазерных тэхналогіях. Праведзены медыка-эканамічныя даследаванні і прапанаваны метады, якія спрыяюць паскарэнню пераходу ад пераважна экстэнсіўнага да інтэнсіўнага інавацыйнаму развіццю аховы здароўя.

Аўтар больш за 145 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 8 аўтарскіх пасведчанняў, 11 інструкцый па ўжыванні, 1 патэнта, 28 рацыяналізатарскіх прапаноў.

### Бібліяграфія

* Терапевтическая эффективность низкоинтенсивного лазерного излучения. Минск, 1986.
* Заживление переломов костей: экспериментальные и клинические исследования. Минск, 1994 (в соавт.).
* Общественное здоровье и здравоохранение : в 2 ч. Минск, 2014.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  На заседании Президиума // Навука. — 2022. — 26 красавіка. — С. 2
3. ↑  СЕРДЗЮЧЭНКА Мікалай Сяргеевіч

Спасылкі
--------

* Мікалай Сяргеевіч Сердзючэнка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-343497 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брындызі (значэнні).
 
**Брындызі** (італ.: Provincia di Brindisi) — правінцыя ў Італіі, у вобласці Апулія. Сталіца — горад Брындызі. У правінцыі 20 камун. Правінцыя Брындызі размешчана ў паўднёва-ўсходняй Італіі, плошча — 1839 км², з’яўляецца другой самай маленькай правінцыяй у рэгіёне пасля правінцыі Барлета-Андрыя-Трані. Мяжуе на ўсходзе з Адрыятычным морам, на поўначы з правінцыяй Бары, на захадзе з правінцыяй Таранта і на паўднёвым усходзе з правінцыяй Лечэ. Паўночная, цэнтральная і заходняя часткі ўзгорыстыя, з вялікай колькасцю лесу. Максімальная вышыня над узроўнем мора складае 414 м, каля Сельва-дзі-Фазана.

| Населеныя пункты правінцыі Брындзізі |
| --- |
| 
Брындзізі
· Астуні
· Віла-Кастэлі
· Каравін’ё
· Лаціана
· Мезан’е
· Орыя
· Сан-Віта-дэі-Нармані
· Сан-Даначы
· Сан-Мікеле-Саленціна
· Сан-Панкрацыа-Саленціна
· Сан-П’етра-Верноціка
· Тарк’ярола
· Торэ-Санта-Сузана
· Фазана
· Франкавіла-Фантана
· Чыстэрніна
· Чэліна-Сан-Марка
· Чэлье-Месапіка
· Эрк’е
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лабуш.
**Мікалай Сяргеевіч Лабуш** (7 верасня 1951, в. Пухавічы, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — прафесар, доктар палітычных навук.

Біяграфія
---------

У 1968 годзе скончыў пухавіцкую сярэднюю школу.

У 1969 годзе паступіў у Кіеўскае вышэйшае ваенна-марское палітычнае вучылішча, якое скончыў з адзнакай ў 1973 годзе. З 1973 па 1980 года праходзіў службу афіцэрам на караблях Паўночнага флота. У 1980 г. паступіў на педагагічны факультэт Ваенна-палітычнай акадэміі ў Маскве, скончыў з залатым медалём у 1983 г.

У 1993 годзе ўзначаліў кафедру грамадскіх навук Вышэйшага ваенна-марскога ордэна Леніна Чырванасцяжнага вучылішча імя М. Ф. Фрунзе.

З 2001 года прафесар кафедры міжнароднай журналістыкі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага універсітэта. Чытае аўтарскія курсы па праблемах інфармацыйнай і нацыянальнай бяспекі, массмедийных тэхналогій рэгулявання палітычных канфліктаў. Ўваходзіць у склад спецыялізаваных саветаў па прысуджэнні вучоных ступеняў журналісцкага, сацыяльна-палітычнага і педагагічнага профілю факультэта журналістыкі СПбДУ і Санкт-Пецярбургскага ваенна-марскога інстытута.

У 2001 годзе яму прысвоена званне Заслужанага ваеннага спецыяліста Расійскай Федэрацыі.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 1 сакавіка 2021.

Спасылкі
--------

* ЛАБУШ Николай Сергеевич Архівавана 3 кастрычніка 2018.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Волкаў.
**Мікалай Сяргеевіч Волкаў** (20 мая 1941, г. Златавуст, Чалябінская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1972 годзе. Працаваў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1975 года — старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Карпусы № 4 і 5 БДУІР
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): мікрараён № 6 (1973) і інтэрнат завода бялкова-вітамінавых канцэнтратаў (1975) у Наваполацку, гасцініца «Юбілейная» на 262 месцы ў Бабруйску (1977), комплекс Мінскага радыётэхнічнага інстытута па вул. Гікалы і Платонава (1981, дыплом I ступені ВДНГ БССР, 1984), прафілакторый з водагразелячэбніцай на возеры Нарач (1979), дзіцячы санаторый у в. Пескі Кобрынскага раёна (1988).

Узнагароды
----------

1-я прэмія за афармленне часопіса «Архітэктура і будаўніцтва Беларусі» (1978) на рэспубліканскім конкурсе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Волков Николай Сергеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Саюз вызвалення** — нелегальнае палітычнае аб'яднанне ліберальнай інтэлігенцыі ў Расіі ў 1904—1905 гг. Заснаваны ў студзені 1904 г. на базе групоўкі ўтворанай вакол часопіса «Вызваленне». Дзейнічаў у кантакце з Саюзам земцаў канстытуцыяналістаў, у лістападзе 1904 г. выступіў арганізатарам «банкетнай кампаніі» (120 палітызаваных банкетаў у 34 гарадах, удзельнікі якіх патрабавалі ад урада ўвядзення народнага прадстаўніцтва і палітычных свабод) і нелегальных земскіх з'ездаў. Праграма (красавік 1905 г.) прадугледжвала ўвядзенне ў Расіі канстытуцыйнай манархіі, усеагульнага выбарчага права, частковае надзяленне сялян зямлёй. Члены саюза восенню 1905 г. склалі ядро Канстытуцыйна-дэмакратычнай партыі.

Літаратура
----------

* *Леонтович В. В.* История либерализма в России, 1762—1914: Перевод с немецкого. — 2-е издание. — М. 1995.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) |
**Саюз ваяўнічых бязбожнікаў** (раней — **Саюз бязбожнікаў**; **Таварыства сяброў газеты «Бязбожнік»**) — добраахвотная грамадская арганізацыя ў СССР, заснаваная ў 20-х гг. якая ставіла сваёй мэтай ідэйную барацьбу з рэлігіяй ва ўсіх яе праявах.

Гісторыя ўзнікнення
-------------------

Вырашальную ролю ва ўзнікненні Саюза ваяўнічых бязбожнікаў сыграла газета «Бязбожнік», якая выдавалася з 1922 гады. Вакол яе хутка склалася сетка карэспандэнтаў і чытачоў. Дзякуючы ім у жніўні 1924 года ў Маскве было ўтворана Таварыства сяброў газеты «Бязбожнік» (ТСГБ). I з'езд ТСГБ, які адбыўся ў красавіку 1925 года, пастанавіў стварыць адзінае ўсесаюзнае антырэлігійнае таварыства, якое атрымала назву «Саюз бязбожнікаў».

11—15 чэрвеня 1929 года ў Маскве праходзіць II з'езд Саюза бязбожнікаў, на якім прымаецца гістарычнае рашэнне пра пераназванне арганізацыі ў Саюз ваяўнічых бязбожнікаў. Апроч гэтага з'езд сцвярджае новую рэдакцыю статуту арганізацыі.

Дзейнасць
---------

Саюз ваяўнічых бязбожнікаў адразу ж разгарнуў вялікую працу па прапагандзе атэізму, па стварэнні музеяў і выстаў, выпуску навуковай і навукова-папулярнай літаратуры, а таксама шэрагу перыядычных выданняў (газета «Бязбожнік», часопісы «Бязбожнік», «Антырэлігійнік», «Ваяўнічы атэізм», «Юныя бязбожнікі» і іншыя, якія выходзілі на розных мовах народаў СССР). Значная колькасць літаратуры выходзіла ў свет у выдавецтве «Бязбожнік», пасля Дзяржаўным выдавецтве антырэлігійнай літаратуры.

Актыўнасць праяўлялі першасныя арганізацыі СВБ на заводах, фабрыках, у калгасах, навучальных установах. Колькасць вочак СВБ дасягнула да 1940 г. 96 000, а колькасць членаў Саюза — 3 000 000 чалавек. Сур'ёзная ўвага надавалася падрыхтоўцы атэістычных кадраў. Былі адкрыты адмысловыя курсы (вочныя і завочныя) для падрыхтоўкі прапагандыстаў навуковага атэізму. Праводзілася праца па ўкараненні ў побыт новых, безрэлігійных свят і абрадаў.

У СВБ актыўна супрацоўнічалі бачныя дзеячы Камуністычнай партыі — Н. К. Крупская, А. В. Луначарскі, П. А. Красікаў, І. І. Скварцоў-Сцяпанаў і іншыя. На чале СВБ усе гады стаяў Емяльян Яраслаўскі. У 1947 г. функцыі СВБ перайшлі да Усесаюзнага грамадства па распаўсюдзе палітычных і навуковых ведаў (грамадства «Веды»). Дзейнасць СВБ зрабіла значны ўнёсак у развіццё масавага атэізму ў СССР.

Літаратура
----------

* Атеизм в СССР: становление и развитие / [Г. В. Воронцов, В. И. Гараджа, С. Г. Денисов и др.]; Академия общественных наук при ЦК КПСС, Институт научного атеизма. — М.: Мысль. 1986. — 235, [3] с.
* Барменков, А. И. Свобода совести в СССР. — 2-е изд. — М.: Мысль, 1986. — 222, [2] с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шарамет.
**Мікалай Трафімавіч Шарамет** (1945 —) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2002).

Біяграфія
---------

Не паступіўшы з першага раза ў Мінскі політэхнічны інстытут, пайшоў рабочым ва УНР № 78 спецтрэста № 15.

У 1962 годзе без адрыву ад вытворчасці Мікалай Трафімавіч скончыў вячэрнія курсы па спецыяльнасці «Газаэлектразваршчык», пазней — вячэрняе аддзяленне Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума па спецыяльнасці «Водазабеспячэнне і водаадвядзенне». Атрыманыя веды і вопыт адкрылі перад маладым спецыялістам новыя магчымасці: ён працаваў майстрам, прарабам, начальнікам участка, начальнікам упраўлення ПТК трэста. У 1981 годзе, пасля заканчэння інстытута, быў прызначаны начальнікам СУ-72, а пазней галоўным інжынерам спецтрэста № 15. Агулам у спецтрэсце ён прапрацаваў больш за 25 гадоў. Са жніўня 1986 года быў прызначаны кіраўніком будтрэста № 4, дзе таксама прапрацаваў чвэрць стагоддзя.

У 2011 годзе Мікалай Шарамет быў абраны старшынёй Праўлення Саюза Будаўнікоў Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Вся жизнь в профессии  (руск.)

Спасылкі
--------

* Николай и Ирина Шеремет вместе уже полвека. Они уверены: счастье строится совместными усилиями(недаступная спасылка)  (руск.)
**Брынё́ўскае падня́цце** (ад назвы вёскі Брынёў у Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у межах заходняй часткі Петрыкаўскага пахаванага выступа Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1973 годзе сейсмічнымі даследаваннямі.

Па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы Брынёўскае падняцце — антыклінальная складка памерам 10×3 км з мінімальнай адзнакай у скляпенні — -100 м і амплітудай 100 м. Па дадзеных дэталёвай гравіметрыі Брынёўскаму падняццю адпавядае інтэнсіўная дадатная анамалія сілы цяжару (да 2,2 адзінак), якая звязана, магчыма, з выступам фундамента. Мяркуецца, што падсалявыя адклады залягаюць на адзнаках -1200 — -1300 м.

Літаратура
----------

* Брынёўскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
**Саюз барацьбы супраць бальшавізму** (*СБСБ*) — прагерманская арганізацыя на акупіраванай нямецкімі войскамі тэрыторыі Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну. Створаны 4 красавіка 1944 г. у Бабруйску. Тут размяшчаліся штаб-кватэра саюза, рэдакцыя яго друкаванага органа — газета «Речь» (рэдактар Міхаіл Актан). Кіраўнікі: Міхаіл Актан (сапраўднае прозвішча Натко), бургамістр Бабруйска Б. Г. Мяньшагін, Сухадольскі.

Паводле часовага статута СБСБ у арганізацыю маглі быць прыняты прадстаўнікі ўсіх нацыянальнасцей, акрамя яўрэяў і тых, хто супрацоўнічаў з савецкімі органамі бяспекі. Грамадзяне краін-сатэлітаў Германіі прымаліся ў саюз згодна з асобым палажэннем. Ніжэйшай адзінкай СБСБ была група, якая магла ўтварацца на прадпрыемствах, у вайсковых часцях, установах пры наяўнасці 10 членаў саюза. Дзейнасць СБСБ будавалася на жорсткай адказнасці і справаздачы ніжэйшых арганізацый перад вышэйшымі. На чале групы стаяў групавы кіраўнік, потым прызначаліся мясцовыя, раённыя, акруговыя і абласныя кіраўнікі. СБСБ меў гімн і сцяг. Суполкі саюза былі створаны на некаторых прамысловых прадпрыемствах Бабруйска, Асіповічаў, у мястэчках Лапічы, Пухавічы. СБСБ ставіў сабе за мэту непрымірымую і паслядоўную барацьбу з «іуда-бальшавізмам ва ўсіх яго праяўленнях». Планавалася аб’яднаць у радах маладзёжнага аддзялення саюза ўсю моладзь 10—18-гадовага ўзросту. Для практычнага ажыццяўлення праграмных мэт прадугледжвалася ствараць узброеныя атрады ў вёсках, каб супрацьстаяць пашырэнню партызанскага руху на акупіраванай тэрыторыі ў тыле 9-й нямецкай арміі. Планавалася стварыць агульны кіруючы штаб маладзежных арганізацый. У сувязі з хуткім вызваленнем тэрыторыі Беларусі войскамі Чырвонай Арміі СБСБ не змог разгарнуць шырокую дзейнасць. 26 верасня 1944 г. органамі НКДБ на аператыўны ўлік па Бабруйску і Бабруйскім раёне было ўзята каля 300 членаў саюза, з якіх 87 арыштаваны.

Зноскі
------

1. ↑  Хто паляваў на савецкіх афіцэраў у Бабруйску? **(нявызн.)**.  Новы Час.

Літаратура
----------

* Каваленя, А. Саюз барацьбы супраць бальшвізму / Аляксандр Каваленя // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 247—248. — ISBN 985-11-0214-8.
* Літвін, А. Да пытання аб стварэнні і дзейнасці «Саюза барацьбы супраць бальшавізму (СБСБ)» // Архівы і справаводства. — 1999. — № 2. — С.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Супрановіч.

**Ірына Аляксандраўна Супрановіч** (16 кастрычніка 1973, в. Крывое Сяло, Вілейскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзеяч мясцовага кіравання, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 16 кастрычніка 1973 года ў вёсцы Крывое Сяло Вілейскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай».

Працавала загадчыкам крамы; сакратаром Рабунскага сельскага выканаўчага камітэта; старшынёй Крывасельскага сельскага выканаўчага камітэта.

Выбіралася дэпутатам Рабунскага сельскага Савета дэпутатаў 24—26-га скліканняў, Крывасельскага сельскага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў, Вілейскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.

Сям’я
-----

Замужам, мае двух сыноў

Узнагароды
----------

* Падзякі Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Вілейскага раённага выканаўчага камітэта.
* Званне «Чалавек года Вілейшчыны — 2016».
* Званне «Жанчына года Міншчыны» ў намінацыі «Гаспадыня сяла — 2018».
* Заносілася на Дошку гонару Вілейскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Сведения о результатах голосования по выборам депутатов Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь седьмого созыва 17 ноября 2019 года по Минской области Архівавана 29 верасня 2020.
2. ↑  Супрановіч Ірына Аляксандраўна
**Саюз пісьменнікаў Расіі** (руск.: Союз писателей России), грамадская арганізацыя, якая аб’ядноўвае шэраг расійскіх і замежных літаратараў (празаікаў, паэтаў, эсэістаў і г. д.). На 2004 год складаўся з 93 рэгіянальных арганізацый і аб’ядноўваў 6991 чалавекі. Утвораны ў 1991 годзе, калі на базе адзінага Саюза пісьменнікаў СССР утварыліся Саюз пісьменнікаў Расіі («патрыятычнай» накіраванасці) і Саюз расійскіх пісьменнікаў («дэмакратычнай» накіраванасці).

* Старшыня праўлення — Мікалай Іваноў.
* Сакратар праўлення — Сяргей Белкін.

Гл. таксама
-----------

* Міхаіл Гуцарыеў

Зноскі
------

1. ↑  Інтэрв’ю У. Тургая па слядах XI з’езда Саюза пісьменнікаў Расіі
2. ↑
3. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Акуловіч.
**Ірына Барысаўна Акуловіч** (нар. 1974, Магілёў) — дзяржаўны дзеяч Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1974 годзе ў Магілёве. Скончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова. Была музычным кіраўніком у садку-яслях №46, а яшчэ пазней настаўніцай малодшых класаў у школе №21.

Працавала на розных пасадах у Магілёўскім абласным тэлерадыёаб’яднанні, прайшла шлях ад уласнага карэспандэнта да загадчыцы карэспандэнцкага пункта ў Магілёве Агенцтва тэлевізійных навін Белтэлерадыёкампаніі. З 2009 да 2018 года працавала дырэктарам рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства радыётэлецэнтра «Тэлерадыёкампанія «Магілёў». Выбрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу шостага склікання ад Магілёўскай вобласці, член Пастаяннай камісіі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве.

5 красавіка 2018 назначана генеральным дырэктарам рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Беларускае тэлеграфнае агенцтва».

Зноскі
------

1. ↑  nashaniva.by
2. ↑  blr.belta.by
**Казімір Іосіфавіч Бердыган** (22 снежня 1894, вёска Паноры, Дрысенскі павет, Віцебская губерня  — 18 верасня 1972) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 снежня 1894 года ў вёсцы Паноры Дрысенскага павета Віцебскай губерні (цяпер — Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці) ў сям’і селяніна. Навучаўся самастойна і толькі ў 1918 годзе паступіў у пяты клас гімназіі для дарослых імя Л. М. Талстога ў Ніжнім Ноўгарадзе, якую скончыў у 1920 годзе. У гэтым жа годзе паступіў на медыцынскі факультэт Ніжагародскага ўніверсітэта. Пасля заканчэння 2-га курса перавёўся ў Ленінградскі медыцынскі інстытут, які скончыў у 1926 г. З 1926 года працаваў у Асвейскай раённай бальніцы. У 1929 годзе быў пераведзены на пасаду ардынатара хірургічнага аддзялення Полацкай акруговай бальніцы, дзе прапрацаваў да 1931 года.

У 1931—1933 гг. — ардынатар стаматалагічнай клінікі Мінскага медыцынскага інстытута, з 1933 па 1940 гг. — Асістэнт той жа клінікі.

У 1940—1941 гг. — выкладчык кафедры стаматалогіі Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава.

З 1941 па 1945 гг. — начальнік сківічнага аддзялення эвакуацыйнага шпіталя на 2-м Беларускім фронце. Пасля дэмабілізацыі залічаны асістэнтам кафедры шпітальнай хірургіі па курсе стаматалогіі МДМІ; адначасова з 1946 г. па 1958 г. па сумяшчальніцтве працаваў дырэктарам вайсковай зубаўрачэбнай школы, а таксама ў 1952—1954 гг. начальнікам аддзела медыцынскіх навучальных устаноў МЗ БССР.

З 1958 года — загадчык кафедры стаматалогіі БелДІУУ, дзе прапрацаваў да 1971 г.

У снежні 1940 года абараніў кандыдацкую, а ў 1958 года — доктарскую дысертацыю. У 1959 годзе прысвоена званне дацэнта па курсе «стаматалогія». У 1960 годзе зацверджаны ў званні прафесара. Аўтар 59 навуковых прац, у тым ліку 2-х манаграфій. Асноўныя навуковыя напрамкі — вывучэнне патагенезу, клінікі і лячэння сківічна-тваравага актынамікоза, пытанні ваенна-палявой стаматалогіі, лячэнне і прафілактыка карыесу, на падставе якіх была складзена карта аб наяўнасці фтору ў пітной вадзе. Ім прапанаваны шэраг арыгінальных метадаў лячэння стаматалагічных хворых.

Кіраваў абаронай 7 кандыдацкіх дысертацый. На працягу многіх гадоў паспяхова спалучаў навукова-педагагічную дзейнасць з шматграннай грамадскай працай. Быў адным з арганізатараў стаматалогіі Беларусі, старшынёй Праблемнай камісіі па стаматалогіі, намеснікам старшыні Праўлення Беларускага рэспубліканскага навуковага медыцынскага таварыства стаматолагаў, членам Праўлення Усесаюзнага навуковага медыцынскага грамадства стаматолагаў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі (1944), Айчыннай вайны II ступені (1945), медалямі «За перамогу над Германіяй» (1946), «За абарону Ленінграда» (1946), «20 гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайны» (1965).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). — С. 112.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скарабагатая.
**Ірына Андрэеўна Скарабагатая** (нар. 4 снежня 1973, Мінск) — беларуская архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1997 годзе з адзнакай скончыла Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію. З 1999 года працуе ва УП «Мінскпраект», з 2006 года — галоўным архітэктарам праектаў.

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2007 года.

Творчасць
---------

Мемарыяльная зала пад плошча Перамогі пасля рэканструкцыі
Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы
Асноўныя працы ў Мінску (у аўтарскім калектыве): Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў; студэнцкі жылы комплекс, інтэрнат № 2 па генплане  (ВД) (бел.; капітальны рамонт з мадэрнізацыяй адміністрацыйнага будынка Мінгарвыканкама на пл. Незалежнасці; Рэспубліканскі цэнтр спартыўнай медыцыны на скрыжаванні вуліц Ціміразева і Нарачанскай; шматпрофільная паліклініка ў мікрараёне Лошыца-2; рэканструкцыі ўніверсамаў «Юбілейны», «Нарач»; рэканструкцыя Лошыцкага садова-паркавага комплексу. Адміністрацыйна-гаспадарчы будынак. Малыя аб’екты і збудаванні паркавых комплексаў Лошыцкага, Дразды, вадасховішча Камсамольскае возера, р. Качынка; капітальны рамонт з мадэрнізацыяй манумента Перамогі і пешаходнага пераходу (ніжняя рытуальная пляцоўка і службовыя памяшканні); індывідуальныя жылыя дамы з убудавана-прыбудаванымі памяшканнямі і гаражамі-стаянкамі па пр. Дзяржынскага, у мікрараёнах Малінаўка-1, 9, Масюкоўшчына-3, Каменная Горка-1, Дружба-2, 3 і інш. у раёне зав. Усходні — вул. Бялінскага — вул. Гікалы — вул. Тыражная.

Узнагароды
----------

Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў на рэспубліканскім конкурсе «На лепшае дасягненне ў будаўнічай галіне Рэспублікі Беларусь за 2018 год» атрымаў высокае званне ў намінацыі «Аб’ект года»; Гран-пры лаўрэата XIX рэспубліканскага конкурсу за 2019 год у раздзеле «Пабудова» за рэалізацыю «Студэнцкі жылы комплекс у г. Мінску».

Спасылкі
--------

* Скоробогатая Ирина Андреевна // МИНСК ПРОЕКТ СТАБИЛЬНОСТЬ ТРАДИЦИИ 75 КАЧЕСТВО. Минск. 2020
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васілеўскі.
**Мікалай Сямёнавіч Васілеўскі** (10 снежня 1928, в. Макраны (цяпер частка в. Чырвоная Дубрава), Капыльскі раён Мінскай вобласці — 14 снежня 1989) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1986), прафесар (1989).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1954). 3 1961 г. у Дзяржаўнай бібліятэцы БССР, з 1968 г. у Мінскім педагагічным інстытуце замежных моў, з 1978 г. у Мінскім педагагічным інстытуце.

Даследаваў праблемы сучаснай беларускай літаратурнай мовы. Аўтар прац «Прадуктыўныя тыпы дзеясловаў у сучаснай беларускай мове» (1970) і «Дзеяслоўнае словаўтварэнне: Адыменныя суфіксальныя лексемы» (1985).
**Тардэнуазская культура** — заходнееўрапейская мезалітычная культура VII—IV тыс. да н. э. Апісана ў 1896 годзе. Прадстаўлена стаянкамі паляўнічых і збіральнікаў. Нярэдкія знаходкі смеццевых куч  (руск.) (бел. з ракавін малюскаў. Генетычна звязана з папярэдняй саўтэрскай культурай, але прыкметны моцны ўплыў паўночнаафрыканскай капсійскай культуры.

Антрапалагічны тып — мякчэйшы краманьёідны. На Іберыйскім паўвостраве, а таксама ў паўднёвай Германіі, у могільніках сустракаюцца сляды негроіднага ўплыву. Прыходзіць у заняпад пад ціскам двух буйных хваляў міграцыі з усходу — носьбітаў культур кардыяльнай керамікі (з поўдня) і лінейна-істужачнай керамікі (з поўначы).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Тардэнуазская культура (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Universalis · Швейцарскі гістарычны |