recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Велічнае Каралеўства»** (кхмер.: បទនគររាជ*, Бат Ноко Рыать*) — дзяржаўны гімн Каралеўства Камбоджа, таксама з'яўляецца назвай старажытнага каралеўства кхмераў.

Тэкст гімна ў практычнай транскрыпцыі
-------------------------------------

Сом пуок тевотда реокса моха ксат йэнг  

Аой бан рун рыанг даой тьей монгкол серей суосдей  

Йэнг кхньом прэах анг сом тьрок краом млуп прэах барамей  

Ней прэах норобадей вонг ксатра даель санг прасат тхма  

Круп кронг даен Кхмае боран тхкаонг тхкан  

  

Прасат сейла камбанг кандаль прей  

Куо аой срамай нык даль сак Моха Ноко  

Тьіэт Кхмае доук тхма кунг вонг ныв ла рынг пэнг тьумха  

Йэнг Санкхэнм по пхоар преінг самнанг рабах Кампутьіэ  

Моха рат каэт міэнг йу ангваенг хаэй  

  

Круп ват арам лы тае со сап тхоа  

Сот даой амна румлык кун куп сахсна  

Тьо йэнг тьіэ неок тьыэ тьеок смах смак там баеб дон та  

Кунг тае тевотда нынг тьуой тьром тьрэнг пкат пканг прайаоть аой  

Даль пратех Кхмае тьіэ Моха Ноко

Тэкст гімна на беларускай мове
------------------------------

Нябёсы, беражыце нашага Караля  

І даруйце шчасце і славу яму  

Быць уладаром нашых лёсаў і душ,  

Таго, хто атрымаў у спадчыну ад стваральных  

Манархаў, праўленне старажытным ганарлівым Каралеўствам.  

  

Храмы, што дрэмлюць у лесе,  

Успамінаюць аб бляску Мохан Накор.  

Як скала, кхмерская нацыя вечная.  

Будзем верыць у лёс Кампучыі,  

Імперыі, што кінула выклік стагоддзям.  

  

Ад па́гад ўзносяцца песні  

На славу рэлігіі будысцкай святой.  

Нашых продкаў будзем адданыя веры,  

Тады нябёсы раскрыюць сваю шчодрасць  

Да старажытнай кхмерскай краіны, Мохан Накор.

Спасылкі
--------

* Аўдыё дзяржаўнага гімна Камбоджы з інфармацыяй і тэкстамі  (англ.)

| ⛭Непал паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

Кухня
**Партал «Непал»**
 |

| ⛭Краіны Азіі: Гімны |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |
**Песня яднання** (фр. *Chant de Ralliement*, англ. *The Rallying Song*), таксама вядомы як **О Камерун, калыска нашых продкаў** (фр.: *O Cameroun berceau de nos ancêtres*, англ. *O Cameroon, Cradle of Our Forefathers*) - дзяржаўны гімн Камеруна, напісаны ў 1948 годзе і зацверджаны ў 1957 годзе. У 1978 годзе тэкст гімна быў зменены.

Арыгінальны французскі тэкст
----------------------------

O Cameroun berceau de nos ancêtres,
Va debout et jaloux de ta liberté,
Comme un soleil ton drapeau fier doit être,
Un symbole ardent de foi et d’unité.
 
ХОР:
Chère Patrie, Terre chérie,
Tu es notre seul et vrai bonheur,
Notre joie, notre vie,
En toi l’amour et le grand honneur.
 
Que tous tes enfants du Nord au Sud,
De l’Est à l’Ouest soient tout amour,
Te servir que ce soit le seul but,
Pour remplir leur devoir toujours.
 
ХОР:
Chère Patrie, Terre chérie,
Tu es notre seul et vrai bonheur,
Notre joie, notre vie,
En toi l’amour et le grand honneur.

Англійскі тэкст
---------------

O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,
Holy Shrine where in our midst they now repose,
Their tears and blood and sweat thy soil did water,
On thy hills and valleys once their tillage rose.
Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!
How can we ever pay thy due?
Thy welfare we will win in toil and love and peace,
Will be to thy name ever true!
 
ХОР:
Land of Promise, land of Glory!
Thou, of life and joy, our only store!
Thine be honour, thine devotion,
And deep endearment, for evermore.
 
From Shari, from where the Mungo meanders
From along the banks of lowly Boumba Stream,
Muster thy sons in union close around thee,
Mighty as the Buea Mountain be their team;
Instil in them the love of gentle ways,
Regret for errors of the past;
Foster, for Mother Africa, a loyalty
That true shall remain to the last.
 
ХОР:
Land of Promise, land of Glory!
Thou, of life and joy, our only store!
Thine be honour, thine devotion,
And deep endearment, for evermore.

Гл.таксама
----------

* Герб Камеруна
* Сцяг Камеруна
Вокладка перакладаў П’ера Баэцюо кнігі Матэа Бандэла
**Трагічныя гісторыі** (фр.: histoires tragiques) — жанр французскай літаратуры XVI—XVII стст. навэлістыка ў стылі нуар эпохі барока.

Заснавальнікам жанра быў П'ер Баэцюо (Boaistuau), які выдаў свой пераклад некалькіх навэлаў Матэа Бандэлы пад назвай «Трагічныя гісторыі» (1559). У 1570 г. яго паслядоўнік Франсуа дэ Бэльфарэ (François de Belleforest) дапоўніў новае выданне сваімі перакладамі. З англійскага перакладу «Трагічных гісторый» пазычаны сюжэт раману «Рамэа і Джульета».

Асноўныя прадстаўнікі пад канец XVI ст. — Вэрытэ Абан (Vérité Habanc), Бэнінь Пуасэно (Bénigne Poissenot), Аляксандр Сільвен (Alexandre Sylvain).

Найбольш істотныя літаратары ў XVII ст. — Франсуа дэ Расэ (François de Rosset) і Жан П’ер Камю, якія чэрпалі сюжэты з сучаснай крымінальнай хронікі.

Спасылкі
--------

* Робер Мюшембле. ИСТОРИИ ДЬЯВОЛА. главы из книги  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Малакасос.

**«Малакасосы»** (англ.: Skins) — брытанскі драматычны тэлесерыял пра жыццё групы падлеткаў 16-18 гадоў з Брысталя. Серыял створаны тэлесцэнарыстамі Браянам Элслі і яго сынам Джэймі Брытанам для Company Pictures. Прэм'ера адбылася на канале E4 25 студзеня 2007 года. Здымкі праходзяць у Брысталі, школьныя сцэны зняты ў Акадэміі Джона Кобата і Каледжы Філтана.

Увесь першы сезон стаў даступны на DVD 24 верасня 2007 года. Музыку з серыяла таксама можна набыць на CD. Другі сезон пачаўся 11 лютага 2008 года. Трэці сезон — 22 студзеня 2009 года. Чацвёрты сезон — 28 студзеня 2010 года.

5 жніўня 2010 года канал E4 абвясціў імёны новага акцёрскага складу пятага сезону тэлесерыяла. Імёны персанажаў сталі вядомыя 12 снежня. Прэм'ера пятага сезону адбылася 27 студзеня 2011 года.

Сюжэт
-----

Тэлесерыял распавядае пра жыццё групы падлеткаў 16-18 гадоў з Брысталя, якія наведваюць старэйшую школу. Кожная серыя раскрыняе сваю асобную тэму, якая адносіцца да аднаго з герояў, аднак, ёсць некалькі агульных сюжэтных ліній. Кожныя два сезоны акцёрскі склад цалкам змяняецца. У серыяле раскрыняюцца такія паняцці як дысфункцыянальная сям'я, псіхічныя расстройствы, сексуальная самаідэнтыфікацыя, смерць.

Фільм
-----

У Guardian 21 мая 2009 гады надрукавалі артыкул пра магчымы фільм па Skins. Па заяве Channel4 фільм цяпер на стадыі «папярэдніх перамоў». Channel4 ужо меў поспех у кіно з фільмам «Мільянер з трушчоб», у якім зняўся зорка першых сезонаў Skins Дэў Патэль.

27 мая 2010 года ў блогу Skins з'явілася пацверджанне Архівавана 30 мая 2010. здымак фільма. Здымкі пачнуцца ў верасні 2010 года, выпуск запланаваны на лета 2011 года.

На гэты момант, удзел у фільме пацвердзілі Дэў Патэль, Нікалас Холт і Кая Скадэларыя.

Зноскі
------

1. ↑  fernsehserien.de Праверана 7 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54871129'></a>
2. ↑  Skins 3 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Company Pictures (1 студзеня 2009). Архівавана з першакрыніцы 22 верасня 2009. Праверана 7 кастрычніка 2009.
3. ↑  Johns, Ian.  Spaced out with the Skins generation **(нявызн.)**, *The Times* (7 чэрвеня 2007). Праверана 14 кастрычніка 2009.
4. ↑  Bristol's real life Skins **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Bristol Evening Post* (18 верасня 2008). Архівавана з першакрыніцы 1 сакавіка 2012. Праверана 21 March 2010.
5. ↑  Skins DVD Release, *play.com*. URL быў даступны 2007-03-17.
6. ↑  Skins CD Release, *play.com*. URL быў даступны 2007-03-17.
7. ↑  Сустракайце трэцяе пакаленне Skins | Телестрекоза
8. ↑  Skins — The gang — E4.com
9. ↑  Teenagers: Under their skins **(нявызн.)**, *Guardian.co.uk* (19 снежня 2010). Праверана 19 снежня 2010.

Спасылкі
--------

* Skins на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
* *Skins* на Channel4.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Руднікі (значэнні).
**Ру́дзнінкай** (літ.: Rūdninkai, традыцыйная беларуская назва — **Руднікі**) — вёска ў Шальчынінкайскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Яшунайскай сянюніі. Размешчана на рацэ Мяркіс. Насельніцтва на 2001 год — 492 чалавекі.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Руднікі ўпамінаюцца ў XV стагоддзі. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Троцкага павета Троцкага ваяводства.

У 1511 годзе ў Рудніках быў пабудаваны касцёл.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Руднікі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Троцкім павеце Віленскай губерні.

На 1866 год у Рудніках было 15 будынкаў.

### Найноўшы час

У 1920 годзе Руднікі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

Пасля заняцця тэрыторыі ў выніку паходу ў Заходнюю Беларусь у верасні 1939 года ўлады СССР перадалі мястэчка Літве. У чэрвені 1941—1944 гадах Ротніца знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 160 чал. з 150 каталікоў і 10 іўдзеяў; 1881 год — 210 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 492 чал.

Славутасці
----------

* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1884)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  Krzywicki J. Rudniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IX: Poźajście — Ruksze (польск.). — Warszawa, 1888. S. 937.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рудзнінкай
* Руднікі на сайце Radzima.org
**Сцяг Белгарада** — адзін з афіцыйных сімвалаў (разам з гербам) горада Белгарада Белгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Сцяг з’яўляецца сімвалам яднання і ўзаемадзеяння жыхароў горада.

Цяперашні сцяг зацверджаны 22 ліпеня 1999 года рашэннем Белгародскага гарадскога Савета дэпутатаў № 321 і ўнесены ў Дзяржаўны геральдычны рэгістр Расійскай Федэрацыі з прысваеннем рэгістрацыйнага нумара 978 у 2002 годзе.

Апісанне
--------

На сцягу горада Белгарад (блакітным палатне з белай палоскай унізе) намаляваны жоўты леў, які стаіць на задніх лапах, з парылым над ім белым арлом. Гарадской сімволіцы больш за 300 гадоў і з’явілася яна ў часы праўлення Пятра I. Рускі цар падарыў белгародцам герб у гонар перамогі над шведамі ў бітве пад Палтавай (1709). У 1712 годзе гербавы малюнак быў намаляваны на сцягу перамог ворага Белгародскага палка, а ў 1727 г. стаў сімвалам новастворанай губерні.

Зноскі
------

1. ↑  Решение Белгородского городского Совета депутатов от 22.07.1999 № 321 «О внесении изменений в решение городского Совета депутатов от 18 июня 1999 года № 279 „Об утверждении Положения о флаге города Белгорода"» Архівавана 14 лютага 2019.
2. ↑
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касіяпея.
Кароль Эфіопіі Кефей і Касіяпея дзякуюць Персея за выратаванне іх дачкі Андрамеды, *La Délivrance d’Andromède* (1679) П'ер Міньяр, Луўр
**Касіяпе́я** (стар.-грэч.: Κασσιόπεια), **Касіёпа** (Κασσιόπη), **Касіе́пея** (Κασσιέπεια, больш старажытная форма) — у грэчаскай міфалогіі жонка Кефея, маці Андрамеды. Бацькам Касіёпы быў Араб (Ἀράβιος), сын Гермеса; яна (або іншая Касіяпея) лічылася таксама жонкай Фенікса.

Уступіла ў спрэчку з нерэідамі (паводле Арата, з Дарыдай і Панопай), хвалячыся, хто прыгажэй усіх на свеце (або што яе дачка прыгажэйшая за нерэід, або менавіта прыгажэй за Амфітрыту). Пасейдон наслаў на Эфіопію паводку і пачвару.

Разам з Кефеем, Андрамедай і Персеем Касіёпа была змешчана на небе ў выглядзе сузор'я. Прычым, Касіяпея атрымала пакаранне — была змешчана на неба да гары нагамі седзячы на троне. Месцам дзеяння міфа пра Андрамеду ў старажытных з'яўляецца або Месапатамія, або Эфіопія. Гэта паказвае або на ўсходняе паходжанне міфа пра Касіёпу, або на пазнейшае прывязванне грэкамі Касіёпы і іншых міфічных герояў да ўсходніх краін з прычыны падабенства іх імёнаў з імёнамі некаторых усходніх мясцовасцей ці народаў.

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.626, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.1. С.300
2. ↑  Арат. З'явы 658; Псеўда-Эратасфен. Катастарызмы 16, са спасылкай на «Андрамеду» Сафокла; Гігін. Астраномія II 10; Нон. Дзеянні Дыяніса XLI 236
3. ↑  Гігін. Міфы 64
4. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 4, 3
5. ↑  Псеўда-Эратасфен. Катастарызмы 16

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
**Харэвічы** (трансліт.: *Charevičy*) — былая вёска ў Дукорскім сельса­веце Пухавіцкі раён Мінскай вобласці, цяпер у межах вёскі Дукора.

Гісторыя
--------

У пачатку XX ст. было 149 двароў, 1037 жыхароў. Злілася з в. Дукора. Знята з уліку 28 верасня 1967 года. Цяпер вуліца Блажко.

Вядомыя асобы
-------------

* Андрэй Агеевіч Блажко — арганізатар і кіраўнік дукорскіх партызан.

Літаратура
----------

Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А.Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. - Мінск : Беларусь, 2003. - 748 с. - 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Спасылкі
--------

* Харевичи, деревня
* Форум сайта «Глобус Беларуси»
**Хар'яна** (англ.: Haryana з хіндзі: *Дом бога* (*Hari*+*ayana*)), штат на поўначы Індыі. Гранічыць са штатамі Пенджаб і Хімачал-Прадэш на поўначы, Раджастхан на захадзе і поўдні, Утар-Прадэш і Утаракханд на ўсходзе. Хар'яна акружае Дэлі з поўначы, захаду і поўдня. Займае 20-е месца сярод штатаў па плошчы (44 212 км2) і 16-е па насельніцтву (21 млн. чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Чандыгарх.

Гісторыя
--------

Штат створаны ў 1966 шляхам аддзялення хіндзімоўных раёнаў Пенджаба ад пенджабскамоўных.

Эканоміка
---------

ВУП штата — 25 млрд. долл. ЗША (2004).

Хар'яна — адзін з самых індустрыяльна развітых штатаў краіны, гэта цэнтр індыйскага аўтамабілебудавання і адзін з асноўных цэнтраў IT-сектара Індыі. На тэрыторыі штата размяшчаецца другі па велічыні ў Паўднёвай Азіі нафтаперапрацоўчы завод. Дапаўняюць партрэт індустрыі штата металургічная і тэкстыльная прамысловасць.

Нягледзячы на значныя поспехі ў індустрыялізацыі, Хар'яна застаецца пераважна аграрным штатам: у сельскай гаспадарцы занята каля 70% працаздольнага насельніцтва. Асноўныя культуры — пшаніца, рыс, трыснёг, бавоўна, кукуруза. Звыш 80% плошчы — пад ворывам, з якіх 3/4 ахоплены ірыгацыяй. Буйнатаварная малочная жывёлагадоўля. У 1970-х Хар'яна ўнесла значны ўклад у поспех індыйскай «зялёнай рэвалюцыі», якая забяспечыла харчовую самадастатковасць краіны.

Насельніцтва
------------

З 21,1 млн. чал. мужчын 11,4 млн. жанчын 9,8 млн. Вялікая палавая дыспрапорцыя выклікана у т.л. секлектыўнымі абортамі жаночых зародкаў. Недахоп нявест кампенсуецца іх набыццём (літаральна, *purchase*) у штатах Арыса, Джаркханд і Біхар.

Індуістаў 88,2%, мусульман 5,8%, сікхаў 5,5%, джайністаў 0,3%, хрысціян 0,1%.

Вядомыя асобы
-------------

* Кім Філбі (1912—1988) — адзін з кіраўнікоў брытанскай разведкі, камуніст, агент савецкай разведкі.

Спасылкі
--------

* Урад штата Архівавана 26 лістапада 2016.

| ⛭Штаты і тэрыторыі Індыі |
| --- |
| Штаты | 
* Андхра-Прадэш
* Аруначал-Прадэш
* Адыша
* Асам
* Біхар
* Гоа
* Гуджарат
* Джаму і Кашмір
* Джхаркханд
* Заходняя Бенгалія
* Карнатака
* Керала
* Мадх’я-Прадэш
* Маніпур
* Махараштра
* Мегхалая
* Мізарам
* Нагаленд
* Пенджаб
* Раджастхан
* Сікім
* Тамілнад
* Трыпура
* Утар-Прадэш
* Утаракханд
* Хар’яна
* Хімачал-Прадэш
* Чхатысгарх

 | Сцяг Індыі |
| Саюзныя тэрыторыі | 
* Андаманскія і Нікабарскія астравы
* Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу
* Ладакх
* Лакшадвіп
* Нацыянальная сталічная тэрыторыя Дэлі
* Пандышэры
* Чандыгарх

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11960267x · GND: 4239291-3 · LCCN: n80090473 · VIAF: 246175085 |
**Аэрапорт Сочы (Адлер)** (IATA: **AER**, ICAO: **URSS**) — міжнародны аэрапорт горада Сочы, Краснадарскі край. Найбуйнейшы вузел мясцовых і міжнародных авіяліній ў Паўднёвай Федэральнай акрузе Расіі (разам з аэрапортам Краснадара). Абслугоўвае найбуйнейшы расійскі курорт, яго агламерацыі (уключаючы Туапсэ), іншыя размешчаныя паблізу тэрыторыі і Абхазію з агульным пастаянным насельніцтвам больш за 700 тыс.чал. Мае статус аэрапорта федэральнага значэння.

Аэрапорт займае 7-е месца ў Расіі па пасажыраабароце (4,1 млн пасажыраў) пасля маскоўскіх Шарамеццева, Дамадзедава, Унукава, пецярбургскага Пулкава, аэрапорта Сімферопаль і екацярынбургскага Кальцова. Адлегласць ад аэрапорта да Масквы — каля 1360 км, час у палёце 2 гадзіны.

Эксплуатантам аэрапорта з’яўляецца ААТ «Міжнародны аэрапорт Сочы». Уваходзіць у аэрапортавы холдынг Базэл Аэра.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения»
**Насау** (англ.: Nassau; ['nasɔː]) — сталіца, гандлёвы і культурны цэнтр Багамскіх Астравоў. Насельніцтва Насау складае 210 832 чалавек (2006).

Знаходзіцца на востраве Нью-Правідэнс.

Гісторыя
--------

Насау быў заснаваны англічанамі ў сярэдзіне XVII стагоддзя як Чарльстаўн, але быў перайменаваны ў Насау ў гонар Вільгельма III Аранскага-Насау ў 1695 годзе. На працягу XVIII стагоддзя ён быў сховішчам для піратаў Карыбскага мора, самым вядомым з якіх быў Чорная барада. Насау з'яўляўся аб'ектам шматлікіх нападаў іспанцаў у канцы XVIII стагоддзя, а ў 1776 годзе ён быў ненадоўга захоплены амерыканскімі рэвалюцыянерамі. У маі 1782 астравы, і сталіца Насау, былі акупаваныя іспанцамі, але ў ліпені 1783 без адзінага стрэлу зноў адбітыя брытанскімі лаялістамі. Да канца Амерыканскай вайны звыш 7000 лаялістаў перасяліліся туды з кантынентальнай часткі ЗША.

Па ўмовах Парыжскага міру астравы адышлі да Брытаніі, і калонія заставалася брытанскай да 1973 года. У пачатку XIX стагоддзя, пасля адмены ў Брытаніі гандлю рабамі, пачаўся прыток чорнага насельніцтва. Падчас Другой сусветнай вайны на Насау базаваліся караблі і катары амерыканскай берагавой аховы, якія змагаліся з падводнымі лодкамі Крыгсмарынэ.

З 1968 года ў Насау знаходзілася рэзідэнцыя прэм'ер-міністра — спачатку прэм'ера самакіравальнай тэрыторыі, а з 1973 незалежнай дзяржавы Багамскія Астравы.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Шона Мілер-Уйба, багамская лёгкаатлетка

Зноскі
------

1. ↑  definition of Nassau (англ.).  Oxford Dictionaries Online. Архівавана з першакрыніцы 14 лютага 2012. Праверана 29 верасня 2011.
**Насарогі** (*Rhinocerotidae*) — сямейства няпарнакапытных.

Вядомы з эацэну (каля 45 млн гадоў назад). Выдзяляецца 4 роды, 5 відаў.

Пашыраны ў Паўднёва-Усходняй Азіі і Афрыцы. Жывуць у трапічных лясах, саваннах, прыбярэжных зарасніках, на балотах. Трымаюцца паасобна, парамі або невялікімі групамі. Найбольшы буйны від — афрыканскі белы насарог.

Даўжыня да 5 м, вышыня ў карку да 2 м, маса да 5 т. Скура тоўстая, цёмна-шэрая, амаль без валасоў. Тулава масіўнае, ногі кароткія, трохпальцыя. На канцах пальцаў капыты, з якіх сярэдні самы вялікі. Шыя кароткая, вочы маленькія. На лбе і пераноссі рогі (1 ці 2, у насарога чорнага — часам да 5), размешчаныя адзін за адным; іх аснову складае патоўшчаная, арагавелая скура. Даўжыня пярэдняга рога дасягае 1,58 м. Нюх і слых развітыя, зрок слабы.

Расліннаедныя. Нараджаюць 1—2 дзіцяняці раз у 2—3 гады.

Усе віды насарогаў занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.

Літаратура
----------

* Насарогі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
**Сцяг Берліна** — афіцыйны сімвал Берліна. Сцяг мае суадносіны бакоў 3:5 і складаецца з трох няроўных па шырыні палос: чырвонай, белай і яшчэ адной чырвонай. Кожная чырвоная паласа мае шырыню ў 1/5 шырыні сцяга, белая паласа, адпаведна, займае па шырыні 3/5. Два сучасныя варыянты — грамадзянскі і службовы, які выкарыстоўваецца ўстановамі федэральнай зямлі Берлін — адрозніваюцца фігурай, змешчанай на сцяг. На грамадзянскім сцягу белую паласу займае ўзняты на дыбкі чорны мядзведзь — гербавая фігура берлінскага герба. Службовы сцяг на белай паласе змяшчае выяву герба Берліна цалкам: чорны мядзведзь у белым шчыце, увянчаным каронай.

Гісторыя
--------

Сцяг створаны нямецкім вексілолагам Отфрыдам Нойбекерам і зацверджаны 13 мая 1954 як афіцыйны сімвал Заходняга Берліна. Усходні Берлін таксама меў свой сцяг, які трохі адрозніваўся па дызайне: ён меў па краях па дадатковай белай паласе, а чорны мядзведзь у шчыце з чырвонай аблямоўкай, увянчаным чырвонай каронай, быў размешчаны роўна па цэнтры сцяга. Пасля аб'яднанні Германіі ў 1990 сцяг Нойбекера быў прыняты як агульны сімвал Берліна.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг Берліна

| Сцягі Германіі |
| --- |
| Сцягі зямель Германіі | 
* Баварыя
* Бадэн-Вюртэмберг
* Берлін
* Брандэнбург
* Брэмен
* Гамбург
* Гесэн
* Мекленбург-Пярэдняя Памеранія
* Ніжняя Саксонія
* Рэйнланд-Пфальц
* Саар
* Саксонія
* Саксонія-Ангальт
* Паўночны Рэйн-Вестфалія
* Цюрынгія
* Шлезвіг-Гольштэйн

 | Сцяг Германіі |
| Гістарычныя сцягі | 
* Германская імперыя
* Веймарская рэспубліка
* Трэці рэйх
* Германская Дэмакратычная Рэспубліка

 |
**14-я Цемналеская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў красавіку 1943 года ў Клічаўскім раёне, у складзе 128-га (арганізаваны ў снежні 1941 года) і 129-га атрадаў. У маі была перадыслацыравана ў паўднёвыя раёны Магілёўскай вобласці. Дзейнічала на тэрыторыі Дрыбінскага, Чавускага, Мсціслаўскага, Чэрыкаўскага і Кармянскага раёнаў. 1 кастрычніка 1943 года брыгада (1065 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* 126-ы атрад;
* 127-ы атрад;
* 127-А атрад;
* 128-ы атрад;
* 129-ы атрад.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* С. Р. Ялецкі.

### Камісар

* М. Ф. Спяранскі.

### Начальнік штаба

* І. П. Сычоў.

Гісторыя
--------

Партызаны 128-га атрада ў сакавіку і верасні 1942 года ўдзельнічалі ў разгроме нямецкіх гарнізонаў ў гарадскім пасёлку Клічаў і вёсцы Выдрыца. Вялі баі з карнікамі, у тым ліку каля вёсак Развадава (красавік 1942), Суша (май 1942) Клічаўскага раёна. Праводзілі аперацыі на чыгунцы Мінск — Масква каля станцый Крупкі, Слаўнае. Партызаны брыгады наносілі ўдары па чыгунках Магілёў — Крычаў, Орша — Крычаў. 3 жніўня на ўчастку Магілёў — Рэста падарвалі 1,1 тысячу рэек. Пры злучэнні з Чырвонай Арміяй разбілі гарнізоны ў вёсках Студзянец, Салабута, Касцюкоўка Кармянскага раёна, з баямі пераправіліся цераз раку Сож.

Гл. таксама
-----------

* Бялыніцкія аперацыі
* Выдрыцкі бой
* Клічаўскія баі

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Правінцыя Падолле** (укр.: Поділля; польск.: Podole; рум.: Podolia; літ.: Podolė, турэцк.: Podolya) — пашалык Асманскай імперыі з 1672 па 1699 гады, які займаў тэрыторыю Падолля (на паўднёвым захадзе Украіны і паўночным усходзе Малдовы), на поўнач ад Едзісана.

Дагавор, заключаны ў горадзе Бучач (цяпер Украіна) 16 або 18 кастрычніка 1672 года паміж Рэччу Паспалітай і Асманскай імперыяй, завяршыў першы этап Польска-асманскай вайны (1672—1676). Кароль Міхаіл Вішнявецкі, які быў не ў стане сабраць дастатковую армію супраць асманаў, саступіў тэрыторыю Падолля асманам і пагадзіўся плаціць штогадовую даніну ў памеры 22 000 талераў.

Каб прадухіліць турэцкую пагрозу Рэчы Паспалітай, кароль Ян III Сабескі пабудаваў недалёка ад Камянца-Падольскага крэпасць — Акопы Святой Троіцы. У 1699 годзе пры каралі Аўгусце II Моцным Камянец-Падольскі з прылеглымі тэрыторыямі быў вернуты Рэчы Паспалітай у адпаведнасці з Карлавіцкім дагаворам.
|  |
| --- |
| **Хань Цяньюй** Шорт-трэкіст |
| **Поўнае імя** | 韩天宇 |
| **Грамадзянства** | Сцяг Кітая Кітай |
| **Дата нараджэння** | 3 чэрвеня 1996(1996-06-03) (27 гадоў) |
| Кар'ера |
| Медалі |
| 

|  |
| --- |
| **Зімовыя Алімпійскія гульні** |
| Срэбра | Сочы 2014 | 1500 м |

 |
|   |

**Хань Цяньюй** (нар.3 чэрвеня 1996) — кітайскі шорт-трэкіст, прызёр Алімпійскіх гульняў.

Хань Цяньюй нарадзіўся ў 1996 годзе ў правінцыі Ляанін. У 2011 годзе стаў чэмпіёнам сярод мужчын на Кубку КНР па шорт-трэку. У 2012 годзе стаў бронзавым прызёрам моладзевага чэмпіянату свету, у 2013 годзе — срэбным прызёрам. У 2014 годзе Хань Цяньюй стаў срэбным прызёрам Алімпійскіх гульняў у Сочы.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Профіль Архівавана 11 лютага 2014. на сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2014
* Артыкул у Байдупедыі


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Sina Weibo |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · ShorttrackOnLine.info · МАК · Алімпійскі камітэт Кітая |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Тур’я.

**Тур’я** (укр.: Турія) — рака ва Украіне, у межах Валынскай вобласці. Правы прыток Прыпяці (басейн Дняпра).

Даўжыня 184 км, плошча басейна 2900 км². Бярэ пачатак у забалочанай лагчыне не паўночных схілах Валынскага ўзвышша. Даліна пераважна трапецыяпадобная, шырынёй да 2 км, у ніжнім цячэнні расшыраецца, становіцца невыразнай. Пойма двухбаковая, шырокая, ад 0,3—0,8 км у вярхоўі да 3—4 км паблізу вусця, на значным працягу забалочаная, ёсць старыцы і азёры. Рэчышча звілістае, на працягу 45 км паглыбленае і расшыранае. Шырыня ракі ад 8—10 м да 25 м і больш, глыбіня да 1,5—3,5 м — на плёсах і паглыбленых участках. Нахіл ракі 0,37 м/км. Асноўны прыток — Рудка (злева).

Жыўленне мяшанае, з перавагай снегавога, звыш 60 % рачнога сцёку прыпадае на весну. Замярзае на пачатку снежня, вызваляецца ад лёду ў сярэдзіне сакавіка.

Басейн Тур’і ў значнай ступені забалочаны, залесены, са шматлікімі азёрамі і штучнымі вадаёмамі. Каля 20 % басейна меліяравана (асушальныя сістэмы). На рацэ горад Ковель.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне паводле Нацыянальнага атласа Беларусі

Літаратура
----------

* *Коротун І.* Турія // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Редкол.: О. Маринич (відп. ред.) та ін. — К.: «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989—1993. Т. 3: П—Я. — 480 с. ISBN 5-88500-020-4

| ⛭Прыпяць |
| --- |
| Левыя прытокі | Бобрык 1 ·  Бобрык 2 ·  Брагінка1 ·  Віць ·  Закованка ·  Іпа ·  Лань ·  Ненач ·  Піна ·  Пціч ·  Скрыпіца ·  Случ ·  Смердзь ·  Трэмля ·  Туроцкі канал ·  Тур’я ·  Цна ·  Чарабасаўскі канал ·  Ясельда |
| Правыя прытокі | Буклёўка ·  Весялуха ·  Ветліца ·  Выбой ·  Гарынь ·  Жалонь · Крушынная  ·  Мытва ·  Салакуча ·  Свінавод ·  Скалодзіна ·  Славечна ·  Стаход ·  Стыр ·  Сцвіга ·  Тур ·  Тур’я ·  Убарць ·  Уж |
| 1 зараз правы прыток Дняпра |
**Міхалько́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Міхалькі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года рэарганізаваны ў **Міхалькоўскі нацыянальны рускі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. 10 лютага 1931 года ўключаны ў межы гарадской рысы горада Гомеля. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 мая 1957 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Васілеўскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Міхалькі, Стукачоўка, пасёлкі Гаражонае, Межы, Піянер, Сталіна і Ясакар.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 мая 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1957, № 5.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Veronica anagalloides** — аднагадовая ці шматгадовая травяністая расліна, від роду Крынічнік (*Veronica*) сямейства Трыпутнікавыя (*Plantaginaceae*).

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Заходняя Еўропа: Іспанія, Партугалія, Францыя (да вярхоўяў Луары на поўначы), Італія, астравы Міжземнага мора, Германія (да Франкфурта і Дрэздэна на поўначы), Аўстрыя, Чэхаславакія, Венгрыя, Румынія, Югаславія, Балгарыя, Грэцыя, Албанія; тэрыторыя былога СССР: галоўным чынам у стэпавай зоне, паўночная мяжа праходзіць праз вярхоўі Днястра, Дняпро ля Кіева, далей па лініі Варонеж — Камышын — Уральск — вярхоўі Эмбы  (руск.) (бел. — вярхоўі Ішыма — Каракаралінскія горы — возера Зайсан, паўднёвая мяжа праходзіць праз Паўночны Каўказ і паўночныя перадгор'і Цянь-Шаня і Паміра-Алая, на ўсход ад возера Зайсан ў межах тэрыторыі былога СССР не сустракаецца, як заноснае ў Прыморскім краі (возера Ханка); Азія: Ліван, Сірыя, Ізраіль, Турцыя (заходняя частка), Іран (Мазендаран і прылеглыя раёны), Кітай (Джунгарыя); Афрыка: Марока, Алжыр, Туніс (блізу Міжземнага мора), Егіпет (дэльта Ніла).

Расце на водмелях і наносах, у лесастэпавай, стэпавай і паўпустыннай зонах, на берагах вадаёмаў, як пустазелле па краі дарог, на выганах.

Таксанамія
----------

Від **Veronica anagalloides** ўваходзіць у род Крынічнік (*Veronica*) сямейства Трыпутнікавыя (*Plantaginaceae*) парадку Ясноткакветныя (*Lamiales*).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   | яшчэ 21 сямейства (згодна Сістэме APG II) |   | яшчэ ад 300 да 500 відаў |
|   |   |   |   |
|   | парадак **Ясноткакветныя** |   |   | род **Крынічнік** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | аддзел **Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя** |   |   | сямейства **Трыпутнікавыя** |   |   | від **Veronica anagalloides** |
|   |   |   |   |   |   |
|   | яшчэ 44 парадкі кветкавых раслін (згодна Сістэме APG II) |   | яшчэ 90 родаў |   |
|   |   |   |

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Флора СССР. В 30-ти томах / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Редакторы тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1955. — Т. XXII. — С. 470—473. — 861 с. — 3 000 экз.
* *Еленевский А. Г.  (руск.) (бел..* Систематика и география вероник СССР и прилежащих стран. — М.: Наука, 1978. — С. 124—125. — 259 с.
**Гексаген** (CH2)3N3(NO2)3) — магутнае другаснае (брызантнае) выбуховае рэчыва. Адчувальнасць да ўдару займае сярэдняе становішча паміж тэтрылам і ТЭНам.

Шчыльнасць зарада - 1,77 г/см³. Хуткасць дэтанацыі - 8360 м/сек, ціск у фронце ударнай хвалі - 33,8 гПа, фугаснасць - 470 мл, брызантнасць - 24 мм, аб'ём газападобных прадуктаў выбуху - 908 л/кг. Тэмпература запальвання - 230°C, тэмпература плаўлення - 204,1 °C. Цеплыня выбуху - 1370 ккал/кг, цеплыня згарання - 2307 ккал/кг.

Фізічныя ўласцівасці
--------------------

Гексаген — белы крышталічны парашок. Без паху, смаку, моцны яд. Удзельная вага - 1,816 г/см³, малярная маса - 222,12 г/моль. Нерастваральны ў вадзе, дрэнна раствараецца ў спірце, эфіры, бензоле, талуоле, хлараформе, лепш - у ацэтоне, ДМФА, канцэнтраванай азотнай і воцатнай кіслотах. Раскладаецца сернай кіслатой, шчолачамі, а таксама пры награванні.

Плавіцца гексаген пры тэмпературы 204,1 ° C з раскладаннем, пры гэтым яго адчувальнасць да механічных уздзеянняў моцна павышаецца, таму яго не плавяць, а прэсуюць. Прэсуецца дрэнна, таму, каб яго лепш спрэсаваць, гексаген флегматызуюць ў ацэтоне.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4431849-2 · LCCN: sh2010009380 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Тур’я.

**Ту́р'я** — рака ва Украіне, у межах Ужгарадскага раёну Закарпацкай вобласці. Левы прыток Ужа (басейн Дунаю).

Агульнае
--------

Даўжын 46 км, плошча вадазбору 467 км². Нахіл ракі 22 м/км. Даліна ў вярхоўях цяснінападобная (шырынёю 5—20 м), ніжэй (каля сяла Ракава) скрыняпадобная (шырынёю да 1 км), далей ператвараецца ў V-падобную, шырынёю 0,2—0,5 км. Поплаў часта аднабаковы, шырынёю 50—200 м (часам да 500 м). Рэчышча слабазвілістае парожыстае, на асобных участках разгалінаванае, шырынёю ад 2 да 35 м (пераважна — 10—15 м). Ёсць астравы. Выкарыстоўваецца для водазабеспячэння.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Каталог річок України — Київ: 1957. — 192 с.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q71283660'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1899'></a>

Літаратура
----------

* Географічна енциклопедія України: [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ, 1989—1993.
* Каталог річок України / Швець Г. І. — Київ: Видавництво Академії наук Української РСР, 1957. — 192 с.
Гекльберы
**Гекльберы** (таксама *Хаклберы*, англ.: Huckleberry) — тэрмін, які ў ЗША традыцыйна выкарыстоўваецца для абазначэння вялікай колькасці ягадных раслін з родаў ягаднік (*Vaccinium*) і *Gaylussacia*.

Гісторыя і межы тэрміна
-----------------------

Амерыканскае слова «Гекльберы» паходзіць ад англійскіх дыялектных слоў «hurtleberry» і «whortleberry», якімі ў Брытанія называлі чарніцы і буякі. У Амерыцы брытанскія каланісты сутыкнуліся з значна вялікай разнастайнасцю раслін роду ягаднік (*Vaccinium*), таму акрамя ўласна чарніц і буякоў, так сталі называць *Vaccinium parvifolium* з чырвонымі ягадамі, а таксама іншыя расліны роду ягаднік (*Vaccinium*), гледзячы па звычаях канкрэтнага рэгіёну.

Акрамя таго, у Паўночнай Амерыцы рос род раслін з ядомымі ягадамі, які не сустракаецца ў Еўропе. Ён атрымаў ад навукоўцаў назву *Gaylussacia*, у гонар выбітнага французскага хіміка Жазефа Луі Гей-Люсака. Усе расліны гэтага роду, і ў першую чаргу менавіта яны, сталі ў прастамоўі таксама называцца гекльберы.

Ягады Гекльберы традыцыйна збіраліся індзейцамі, а затым і белымі пасяленцамі для выкарыстання ў ежу і ў народнай медыцыне. Канкурэнтамі людзей у зборы ягад былі мядзведзі грызлі, таму іх збор прадстаўляў некаторую небяспеку.

Тым не менш, даступныя для зборшчыкаў і танныя для пакупнікоў, ягады, якія растуць паўсюль, сталі важнай часткай амерыканскай культуры, і ў XIX стагоддзі ляглі ў аснову шэрагу фразеалагізмаў, а мянушка Гекльберы стала пазначаць малаважнага чалавека. Гэта значэнне было замацавана Маркам Твэнам, які даў гэтую мянушку аднаму з асноўных сваіх герояў, Гельберы Фіну  (руск.) (бел.. Ідэя Марка Твэна, як ён сказаў інтэрв’юеру ў 1895 годзе, складалася ў тым, каб паказаць, што Гекльберы быў хлопчыкам «ніжэйшага сацыяльнага ўзроўню», чым Том Соер  (руск.) (бел..

У сучасных ЗША гекльберы з’яўляецца адным з афіцыйных сімвалаў штата Айдаха.

Зноскі
------

1. ↑  Shorter Oxford English Dictionary. 1 (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press. p. 930.
2. ↑  Barney DL (1999). "Growing Western Huckleberries" (PDF). University of Idaho. Retrieved August 12, 2014. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 4 верасня 2019.
3. ↑   Foster, Steven; Hobbs, Christopher (April 2002). A Field Guide to Western Medicinal Plants and Herbs. Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 039583807X.
4. 1 2  World Wide Words: Huckleberry **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 12 верасня 2019.
5. ↑  Huckleberry, Douglas Harper, Online Etymology Dictionary, 2001 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 1 мая 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) |
**Міхало́ў** — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Дублінскага сельсавета.

У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 11 км на поўдзень ад Брагіна, 40 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 130 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Хойнікі.

Драўляныя хаты сядзібнага тыпу размешчаны ўздоўж прасёлкавай дарогі.

Гісторыя
--------

Вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Брагінскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1873 годзе вялікія вясковыя зямельныя надзелы былі ў валоданні купца I-й гільдыі Канапліна, затым графа Юдзіцкага.

У 1930 годзе 150 га землі. У 1932 годзе арганізаваны калгас. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу «Запаветы Леніна» (цэнтр — вёска Ясені).

У 1938 г. у вёску пераселены жыхары цяпер не існага мястэчка Рэпішча.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 1999 год — 3 гаспадаркі, 5 жыхароў.

### Дынаміка

* 1908 год — 17 двароў, 129 жыхароў. Побач быў фальварак, 1 двор, 10 жыхароў.
* 1930 год — 20 двароў.
* 1959 год — 138 жыхароў (паводле перапісу).
* 1999 год — 3 гаспадаркі, 5 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов Архівавана 2 чэрвеня 2021.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Ярмак Цімафеевіч. Помнік 1000-годдзя Расіі ў Вялікім Ноўгарадзе
**Ярмак Цімафеевіч** (? — 16 жніўня 1585) — казацкі атаман, кіраўнік паходу ў Сібір, які паклаў пачатак яе далучэнню да Расійскай дзяржавы.

Паштовая марка Расіі
Паводле розных звестак паходзіў з Прыкам’я, або данской станіцы Качалінская, быў атаманам казакоў-разбойнікаў на Волзе, удзельнічаў у казацкіх набегах на нагайскіх татараў. Ёсць звесткі (у тым ліку сведчанне тагачаснага магілёўскага каменданта), што ў час Лівонскай вайны Ярмак у 1580 годзе ўдзельнічаў у спробе рускіх войск захапіць г.Магілёў. У канцы 1570-х гадоў або ў пачатку 1580-х гадах ратуючыся ад царскіх ваявод, Ярмак з атрадам казакоў пайшоў па рацэ Кама ва ўладанні купцоў Строганавых. якія вырашылі з яго дапамогай заваяваць для сябе частку зямель Сібірскага ханства. 1 верасня 1581 (паводле іншых звестак, у 1579 або ў 1582 годзе) Ярмак з добра ўзброеным на сродкі Строганавых атрадам (540 казакоў, 300 людзей Строганавых) накіраваўся ў Сібір. Ваенныя здольнасці, абсалютная перавага ў агнястрэльнай зброі і нежаданне карэнных сібірскіх народаў ваяваць за інтарэсы татараў дазволілі Ярмаку нанесці паражэнні войскам сібірскага хана Кучума ў баях на рацэ Тура і Табол, ва ўрочышчы Бабсан ў вырашыльнай бітве на Чувашаўскім мысе (2-4.11.1582). 5 лістапада 1582 года Ярмак без бою заняў сталіцу ханства горад Кашлык. У хуткім часе ён накіраваў у Маскву пасольства з весткай пра перамогу, з ясакам і просьбай аб дапамозе. У 1583—1585 гадах працягваў паспяховае заваяванне Сібіры. Загінуў (патануў у рацэ Іртыш) у выніку раптоўнага начнога нападу Кучума на лагер казакоў пры вусці ракі Вагай (цяпер у Цюменскай вобласці). У Новачаркаску ўсталяваны помнік.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ярмак Цімафеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 190—193. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ярмак Цімафеевіч
* Гістарычныя песні пра Ермака Цімафеевіча

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119426218 · ISNI: 0000 0000 7860 9749 · LCCN: n83318830 · NKC: jx20081006022 · LIBRIS: 316355 · SUDOC: 138542864 · VIAF: 73840628 |

 |
**Гека́та** (стар.-грэч.: Ἑκάτη) — старажытнагрэчаская багіня месяцавага святла, асацыяваліся з цемрай, чарадзействам, начнымі мроямі, ростанямі дарог.

Паходжанне
----------

Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, Геката была дачкой тытанаў Перса і Астэрыі. Існуюць таксама паданні пра яе паходжанне ад Зеўса і Дземетры. Паколькі ў паэмах Гамера яна не ўзгадваецца, некаторыя даследчыкі лічаць, што культ Гекаты распаўсюдзіўся ў Старажытнай Грэцыі дастаткова позна. Яны сцвярджаюць, што вобраз багіні быў запазычаны з Фракіі або Карыі.

Функцыі
-------

Геката не ўваходзіла ў шэраг алімпійскіх багоў, аднак выконвала надзвычай важныя даручэнні. Да яе звярталіся Зеўс, Дземетра, Персефона і інш. Яна дапамагла багам-алімпійцам ў змаганні з гігантамі і такім чынам адзіная з тытанаў захавала чароўную ўладу. Па запыту Дземетры Геката спускаецца ў падземны свет, дзе валадарыць Аід, і знаходзіць Персефону.

Як багіня месяцавага святла і цемры Геката была звязана з могілкамі, дзе яе можна бачыць разам з чорным сабакам (чорныя сабакі прыносіліся ёй у ахвяру), алкалоіднымі і ўзбуджальнымі раслінамі (часнык, мандрагора, беладонна і інш.), якімі можа лячыць і атручваць. Звяртацца за дапамогай да Гекаты лічылася не зусім бяспечна, бо яна часам даруе, а часам і адымае. Як багіня магіі, Геката заступалася за Медэю, шанавалася начнымі злодзеямі, юнакамі, згубіўшымі шлях на моры і на сушы. Геката ахоўвала межы, раздарожжы, дзверы, вокны. На ростанях ўсталёўвалі яе выявы з трыма тварамі, што сачылі за парадкам руху.

Функцыі багіні цалкам раскрываюцца ў яе дадатковых імёнах:

* *Геката Апатрапая* (Геката Абаронца)
* *Геката Хтонія* (літаральна "звязаная з замагільным светам")
* *Геката Каўратропа* (Геката Дзіцячая Лекарка)
* *Геката Фосфар* (Геката Святланосная)
* *Геката Сацейра* (Геката Збавіцельніца)
* *Геката Трыморфія* (літаральна "трох паходжанняў, трох твараў")
* *Геката Трыодыя* (Геката Ростаняў)

Астраномія
----------

Старажытныя грэкі называлі днямі Гекаты першыя трое сутак маладога месяца. У наш час, імем Гекаты названа малая планета (100) Геката.

Спасылкі
--------

* Hecate
* Hecate in Greek Mithology Архівавана 30 сакавіка 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12369105c · GND: 118901419 · LCCN: no2015131059 · SUDOC: 032714173 · VIAF: 193740245, 180144647707415276452 |
**«Viltis»** (літ.: Вільці́с — «Надзея») — грамадская, літаратурная і палітычная літоўская газета нацыянальнай і хрысціянскай (каталіцкай) арыентацыі.

Выходзіла ў Вільні з 13 (16) снежня 1907 да 6 (19) верасня 1915, да канца 1913 выходзіла праз дзень, затым штодня. Ініцыятарамі былі Антанас Смятона і Юозас Тумас-Вайжгантас. Рэдактары-выдаўцы браты Антанас Смятона і Пранас Давідайціс. З 1914 выходзіў навукова-літаратурны дадатак.

У газеце публікаваліся матэрыялы пра мастацтва, музыку, тэатр; шмат увагі надавалася літаратуры. Друкаваліся пераклады вершаваных твораў А. С. Пушкіна, Тараса Шаўчэнкі, Івана Франко, Адама Міцкевіча, Генрыха Сянкевіча, арыгінальныя творы Лаздзіну Пяледы, Вінцаса Крэве, Казіса Пуйды, Ігнаса Шайнюса і інш. літоўскіх пісьменнікаў. Сістэматычна змяшчаліся артыкулы па літаратуры і эстэтыцы і рэцэнзіі. У газеце працавалі Людас Гіра, Юозас Тумас-Вайжгантас, Казіс Бінкіс і іншыя выдатныя пасля грамадскія і палітычныя дзеячы, пісьменнікі і публіцысты.
**Геймплэ́й** (англ.: gameplay), **гейм-плэй** — гульнявы працэс камп’ютарнай гульні з пункту гледжання іграка. Геймплэй складаецца з розных аспектаў камп'ютарнай гульні, у тым ліку тэхнічныя, такія як нутрагульнявая механіка, сукупнасць пэўных метадаў узаемадзеяння гульні з іграком і інш. Само паняцце геймплэя вельмі абагульнена і звычайна выкарыстоўваецца для выразу атрыманых адчуванняў падчас праходжання гульні, пад уплывам такіх фактараў, як графіка, гук і сюжэт.

Шматлікія сучасныя тэарэтыкі гульнявога дызайну, прыхільнікі тэорыі мастацтва, сцвярджаюць, што «геймплэй» — у значнай ступені бессэнсоўны ці пусты тэрмін, выцеснены іншымі паняццямі з вобласці ўспрымання, антрапалогіі і псіхалогіі. Іншыя адзначаюць, што кіно не патрабуе «moviewatch», а раманы — «bookread», каб іх фармальна апісалі. Сучасныя навуковыя дыскусіі імкнуцца ўвесці больш практычныя тэрміны, такія, як «гульнявая механіка».

Нягледзячы на крытыку, тэрмін «геймплэй» увайшоў у агульнараспаўсюджаную гульнявую тэрміналогію, паколькі ён коратка пазначае вобласць тэорыі ўспрымання, якую складана пазначыць іншымі фразамі. Некаторыя гульнявыя агляды ацэньваюць геймплэй нароўні з графікай, гукам і працягласцю. Шмат хто лічаць «геймплэй» самым важным паказчыкам якасці гульні. Шматлікія гульнявыя крытыкі мяркуюць, што геймплэй у гульнях з'яўляецца аналагам апавядання ў мастацкім творы і служыць асновай, да якога дадаюцца іншыя элементы (напрыклад, сюжэт).   

Праціўнікі тэорыі art theory of game (літар. *мастацкая тэорыя гульні*) зазначаюць, што ў сутнасці у гульні гуляюць. У гісторыі чалавецтва гульня, як дзейнасць, такая ж старая ці нават старэйшая за мастацтва. Таму можа быць няправільным вызначаць ці ацэньваць гульні ў тым жа кантэксце, што і мастацтва. 
Таксама тэорыя гульні і яе сувязь з правіламі і гульнявым дызайнам шырока абмяркоўваецца Кэці Сален і Эрыкам Зімерманам у іх кнізе «Правілы гульні: асновы гульнявога дызайну» (англ.: Rules of Play: Game Design Fundamentals).

Гл. таксама
-----------

* Сетынг
* Часопіс Gameplay

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Djaouti, Damien and Alvarez, Julian and Jessel, Jean-Pierre and Methel, Gilles and Molinier, Pierre* A gameplay definition through videogame classification // *Int. J. Comput. Games Technol.*. — Hindawi Publishing Corp. 2008. — Т. 2008. — С. 4:1-4:7. — ISSN 1687-7047. — DOI:10.1155/2008/470350

Спасылкі
--------

* Геймплэй чэмпіёнаў League of Legends
* Сакрэты гейм-дэвелапменту: 47 гульнявых механік Архівавана 29 ліпеня 2013.
**Шубінскі замак** (польск.: Zamek w Szubinie) — рэшткі рыцарскага замака XIV стагоддзя у гатычным стылі, размешчаны ў г. Шубін Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы.

Гісторыя
--------

Замак быў пабудаваны ў гатычным стылі ў другой палове XIV стагоддзя. У пісьмовых крыніцах ён з’яўляецца толькі ў 1435 годзе. У XVI стагоддзі быў пашыраны.

У 2020 годзе пачалася рэвіталізацыя руін рыцарскага замка ў Шубіне.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Trwa rewitalizacja ruin zamku rycerskiego w Szubinie. Miejsce to stać się ma atrakcją dla mieszkańców i turystów

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шубінскі замак
**ПАТ «Укрна́фта»** (ПФТС  (укр.) (бел.: UNAF; УБ  (укр.) (бел.: UNAF) — найбуйнейшая нафтаздабываючая кампанія Украіны, здабывае больш за 86% нафты, 28% газавага кандэнсату і 16% газу ад агульнай здабычы вуглевадародаў у Украіне. Распрацоўвае радовішчы вуглевадародаў на тэрыторыі дзвюх нафтагазаносных рэгіёнаў Украіны, якія ахопліваюць Львоўскую, Івана-Франкоўскую, Чарнавіцкую, Сумскую, Чарнігаўскую, Палтаўскую і Харкаўскую вобласці, 2571 нафтавых і газавых свідравін, 563 АЗС у 26 рэгіёнах Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Офіційний сайт: Про компанію Архівавана 20 студзеня 2012.  (укр.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі Архівавана 3 сакавіка 2011.