recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бэр.

**Мікалай Дзмітрыевіч Бэр** (руск.: Николай Дмитриевич Бер, 8 студзеня 1864, Санкт-Пецярбург — 17 сакавіка 1926) — рускі хормайстар, кампазітар і збіральнік народных песень.

Біяграфія
---------

Мікалай нарадзіўся ў сям’і сенатара Дзмітрыя Барысавіча Бэра і Юліі Дзмітрыеўны Стунеевай-Глінкі, пляменніцы М. І. Глінкі, 8 студзеня 1861 (27 снежня 1860) у радавым маёнтку Пачынак Смаленскай губерні.

У 1889 годзе скончыў Пецярбургскую кансерваторыю.

У 1892—1917 гадах — хормайстар Вялікага тэатра ў Маскве.

Апошнія гады жыў у Ельні.

Творчасць
---------

Разам з У. М. Дабравольскім вёў збіральніцкую дзейнасць на Смаленшчыне, запісаў каля 500 песенных мелодый да сабраных ім тэкстаў (частка запісаў захоўваецца ў фондах Дзяржаўнага літаратурнага музея  (руск.) (бел. ў Маскве; 13 напеваў змешчана ў кнізе Л. Кан-Новікавай «М. Глінка. Новыя матэрыялы і дакументы», выпуск 1, 1950).

Аўтар рамансаў, апрацовак цыганскіх песень для голасу і фартэпіяна.

Арганізаваў музычную школу, мемарыяльны пакой М. Глінкі ў Смаленскім музеі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Моцартавы кулькі ад розных вытворцаў
**Моцарткугель** (ням.: Mozartkugel, даслоўна *Моцартава кулька*) — кандытарскі выраб з шакаладу, фісташкавага гарэху, марцыпану і нугі. Быў створаны ў 1890 годзе зальцбургскім кандытарам Паўлем Фюрстам і названы ў гонар кампазітара Вольфганга Амадэя Моцарта. Першапачаткова называўся *Mozart-Bonbon* (ад фр.: Bonbon — цукерка).

Арыгінальныя Моцарткуглі дагэтуль вырабляюцца рукамі фірмай «Кандытарская Фюрста» ў Зальцбургу. Праз адсутнасць аўтарскіх правоў, цукеркі пад такой назвай вырабляе таксама цэлы шэраг фірмаў у Аўстрыі і Германіі.

Зноскі
------

1. ↑  Кавярня-кандытарская Фюрста

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Моцарткугель на Вікісховішчы |

* Konditorei Fürst Salzburg
* Mirabell-Mozartkugeln(недаступная спасылка)
* Reber-Mozartkugeln
**«СССР Тайшоу Чжуань. Кітайская народная казка»** (руск.: СССР Тайшоу Чжуань. Китайская народная сказка) — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў складзе зборніка «Сіні ліхтар».

Сюжэт
-----

«СССР Тайшоу Чжуань» з'яўляецца адсылкай да апавядання кітайскай дынастыі Тан «Паданне пра губернатара дзяржавы Нанькэ». У кітайскім апавяданні адчуваецца моцны ўплыў будызму і даасізму. У прыватнасці, ключавой тэмай з'яўляецца даоская ідэалагема «жыццё падобна на сон». Кітайскае «Паданне» распавядае пра прыгоды Чунь Юкуня ў незнаёмай краіне Сафора. Аднойчы Чунь Юкунь напіўся і заснуў пад сафорай. Затым яго адправілі ў краіну Сафора, дзе ён ажаніўся з прынцэсай. Там ён атрымаў прэстыжную дзяржаўную пасаду. Аднак праз шмат гадоў паспяховай кар'еры ў яго жыцці наступае пералом: смерць прынцэсы, падазрэнні караля і рэпатрыяцыя. Пасля гэтага Чунь Юкунь прачынаецца, і аказваецца, што ён спаў у сваім падворку пад сафорай, і гэта ўсё той жа дзень. Адшукаўшы мурашнік, Чунь Юкунь ўсё успамінае.

У апавяданні «СССР Тайшоу Чжуань» замест рыцара Чунь Юкуня — лайдак Чжан, які ў віртуальным свеце становіцца адным з кіраўнікоў СССР. Лідара СССР у Пялевіна называюць «Сынам Хлеба», а Чжана — «Каўбасным». Так аўтар імкнуўся падкрэсліць перавагу матэрыялізму і ўтылітарызму ў чалавечай прыродзе. Ствараецца ўражанне, што савецкая дзяржава, якой кіраваў Чжан, з'яўляецца магутнай і квітнеючай. Аднак на самай справе дзяржаўнасць існуе там толькі намінальна. Згадваючы ранейшага намесніка, які ўтойваў, што ў яго адрэзана галава, аўтар сатырычна паказвае здранцвенне працоўных і іх знаходжанне ў свеце ілюзій.

«СССР Тайшоу Чжуань», як і кітайскае «Паданне», прасякнуты ідэямі даасізму. Важнай часткай абодвух твораў з'яўляецца вобраз мурашніка. І калі ў кітайскай філасофіі мурашка з'яўляецца сімвалам усеагульнага жыцця і можа пабудаваць дзяржаву на рацыянальнай аснове, то ў Пялевіна мурашнік атаясамліваецца з таталітарным грамадствам з жорсткай цэнтралізацыяй, поўнай уніфікацыяй і паслушэнствам індывідаў. З мурашнікамі героі твораў таксама паступаюць па-рознаму: Чунь Юкунь у «Паданні» папрасіў сяброў не чапаць яго, а пялевінскі Чжан «развёў хлорку ў двух вёдрах ды і выліў яе ў люк».

Кажучы пра Кітай, Пялевін у апавяданні «СССР Тайшоу Чжуань» апісвае тыповую абстаноўку савецкага калгаса.

Зноскі
------

1. 1 2  *Сергей Полотовский, Роман Козак.* Пелевин и поколение пустоты. — М. «Манн, Иванов и Фербер», 2012. — ISBN 978-5-91657-304-6
2. 1 2 3  *Чжан Исянь* Китайские мотивы в творчестве В. Пелевина // Мир науки, культуры, образования. № 5 (84). 2000.

Спасылкі
--------

* СССР Тайшоу Чжуань — тэкст апавядання
**Глубока-над-Влтавай** (чэшск.: Hluboká nad Vltavou; ням.: Frauenberg) — горад у раёне Чэске-Будзеёвіцы Паўднёвачэшскага края Чэхіі. 

Насельніцтва 4 953 чалавек (2011). Размешчаны паабапал р. Влтава ў 7 км на поўнач г. Чэске-Будзеёвіцы ля падножжа ўзгорка, на якім знаходзіцца сярэднявечны замак. Цэнтр горада (былое падграддзе) — на левым беразе ракі.

Гісторыя
--------

Гісторыя горада адносіцца да сярэдзіны XIII стагоддзя, калі тут быў пабудаваны каралеўскі замак *Фробург* (Froburg, першапачаткова Wroburch). Замак быў збудаваны на скале вышынёй 83 метра над ракой Влтавай. Яго першапачатковая нямецкая назва — замак Фраўенберг. Вакол замкавай гары сталі сяліцца людзі, развівацца рамёствы і гандаль, узнік гарадок.
У сярэдзіне XVII стагоддзя (у 1660 годзе) замак і яго наваколлі сталі ўласнасцю роду Шварцэнбергаў.

Напачатку замак зваўся па-чэшску *Глубока*, ад глухога лесу, які атачаў замкавую гару, а мястэчка вакол яго — Подградзі. Толькі ў 1885 г. горад быў пераназваны ў Глубока-над-Влтавай.

Славутасці
----------

* Сярэднявечны замак.
* Сінагога 1680 г.
* Старыя Яўрэйскія могілкі, помнік культуры Чэхіі.
* Заапарк Ограда.
* Побач з горадам знаходзіцца адно з самых вялікіх азёр у Чэхіі — Бездрэў.

Зноскі
------

1. ↑  Historický lexikon obcí České republiky 1869–2005: 1. díl / пад рэд. J. Růžková, J. Škrabal — ČSÚ, 2006. — 759 с. — ISBN 978-80-250-1310-6<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22696185'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22696171'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3504917'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22696163'></a>

Спасылкі
--------

* Неафіцыйны сайт горада Глубока-над-Влтавай Архівавана 14 чэрвеня 2012.
* Фатаграфіі замка Архівавана 9 лютага 2012.
Не блытаць з Філасофія рэлігіі.
**Рэлігійная філасофія** — агульны тэрмін для апісання разнастайных філасофскіх даследаванняў, у якіх любая выбраная праблема распрацоўваецца з улікам сувязі існага з Вышэйшай рэальнасцю. Рэлігійная філасофія (у адрозненне ад філасофіі рэлігіі) заўсёды кантэкстуальна адносіцца да вызначанай рэлігійнай сістэмы, існуе будыйская, хрысціянская, ісламская і г. д. філасофія.

У адрозненне ад багаслоўя, якое безумоўна трактует асноўныя палажэнні веры (догмы), рэлігійная філасофія займаецца іх доказным абгрунтаваннем.

Зноскі
------

1. ↑  *Василенко Л.И.* Краткий религиозно-философский словарь.. — М.: Истина и жизнь, 2000.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вейдэнбаум.
**Мікалай Густававіч Вейдэнбаум** (19 ліпеня 1842 — 1872) — рускі і беларускі інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

### Адукацыя

Нарадзіўся ў 1842 годзе ў сям’і лекара. Брат інжынера-архітэктара А. Вейдэнбаума, этнографа Я. Вейдэнбаума  (руск.) (бел. і натураліста Г. Вейдэнбаума  (руск.) (бел.. Пачатковую адукацыю атрымаў у Пятай Санкт-Пецярбургскай гімназіі  (руск.) (бел..

У 1855—1861 гадах вучыўся ў Будаўнічым вучылішчы, скончыў яго з чынам калежскага сакратара.

### Прафесійная дзейнасць

Пасля заканчэння вучылішча прызначаны на службу архітэктарскім памочнікам у Гродзенскую будаўнічую і дарожную камісію.

У 1866 годзе М. Вейдэнбаум выйшаў у адстаўку і паступіў у Галоўнае таварыства расійскіх чыгунак. Тут ён займаў адну з адказных пасад на лініі Варшава-Вільня і заставаўся на ёй да канца свайго жыцця.

Раптоўна памёр на 30-м годзе жыцця.

Зноскі
------

1. ↑  РГИА. Ф.1343. Оп.18 Часть1. 1855 г. Д.1194; Ф.1293. Оп.113. 1872—1909. Д.29; Ф.1636. Оп.1. 1910. Д.193; ЦГИА СПб. Ф.184. Оп.1. Д.128,129
2. 1 2 3 4  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 55
Расейскі падрызнік пачатку 20 ст.
**Падры́знік**, або **Стыха́р**, або **Ры́зы** — ніжняе богаслужэбнае аблачэнне праваслаўных і ўніяцкіх святароў і архіерэяў, апранаецца на падраснік і паверх яго называецца *рызы*. Падрызнік, або стыхар, паводле паходжання самае старажытнае аблачэнне. У дыяканаў і ніжэйшых клірыкаў стыхар — верхняе богаслужэбнае адзенне з шырокімі рукавамі. У цяперашні час падрызнік, або стыхар, уяўляе сабой аблачэнне да пят у выглядзе кашулі, пашыранае кнізу, з выразам для галавы, без каўняра і з разрэзамі па баках ад падпахаў да пояса і ніжэй. На спіне нашываецца крыж. У стыхары як верхнім служэбным адзенні дыяканаў і клірыкаў шырокія рукавы. Стыхар шыецца з парчы, аксаміту і іншай дарагой тканіны. У адрозненне ад стыхара падрызнік шыецца з вузкімі рукавамі. Рукавы падрызніка з разрэзамі на канцах. Да аднаго з бакоў разрэзу прышываецца шнурок або тасьма так, што пры адзяванні гэтым шнурком ніжні край рукава падрызніка шчыльна сцягваецца каля запясця. Падрызнікі шыюцца з лёгкай тканіны і павінны быць белымі. Падрызнік апранаецца толькі пры служэнні Святой Літургіі і ў некаторых асаблівых выпадках.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне праваслаўнага і грэка-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Амафор
* Аналаў
* Арар
* Епітрахіль
* Камілаўка
* Клабук
* Крыж
* Куколь
* Мантыя
* Мітра
* Набедранік
* Нанедранік
* Падраснік
* Падрызнік
* Паліца
* Параман
* Поручы
* Пояс
* Раса
* Сакас
* Скуф’я
* Фелонь
* Хітон

 |  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Улаховіч.

**Мікалай Дзмітрыевіч Улаховіч** (21 жніўня 1951, Мінск, БССР) — беларускі палітычны дзеяч, лідар Беларускай патрыятычнай партыі з 1999 г. Вярхоўны атаман РГА «Беларускае казацтва», называе сябе «народным генералам».

Біяграфія
---------

Мікалай Улаховіч нарадзіўся ў сям’і інжынера-будаўніка. У 1969 г. скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1970 г. ўступіў у КПСС. Пасля вучобы трапіў на службу ў ваенна-будаўнічыя войскі. Служыў у Савецкай арміі, жыў у Крыме, у Калузе. Ганаровы будаўнік Байканура. У 1974 г. скончыў Сімферопальскае вышэйшае ваенна-палітычнае будаўнічае вучылішча  (руск.) (бел. па спецыяльнасці «паліталогія». У 1982 г. скончыў гістарычны факультэт Іваноўскі дзяржаўны ўніверсітэт  (руск.) (бел. у 1992 г. скончыў Валгаградскі інжынерна-будаўнічы інстытут  (руск.) (бел.. З пачатку 1990-х палкоўнік у адстаўцы. 

З 1992 па 1994 працаваў галоўным інжынерам жыллёва-камунальнага аддзела Мінскага трактарнага завода, у 1994—1995 — начальнікам галоўнага ўпраўлення капітальнага будаўніцтва Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. З 1995 да 2002 гг. працаваў генеральным дырэктарам Рэспубліканскага цэнтра ўліку і рэгістрацыі нерухомасці, потым — гендырэктарам навукова-вытворчага аб’яднання «Жылкамунтэхніка», старшынёй упраўлення ЖКГ Мінаблвыканкаму. У 1995 заснаваў РГА «Беларускае казацтва».

З 1996 па 2000 гг. М. Улаховіч за свае грошы нерэгулярна выдаваў газету «Личность», якая ў 1999 г. атрымала афіцыйнае папярэджанне за распальванне нацыянальнай і рэлігійнай варожасці.

У 2013—2014 гг. быў галоўным інжынерам СП «Прамэкс», у 2014—2015 вядучым інжынерам у Мінскім аблспажыўсаюзе. З 18 чэрвеня 2015 г. — намеснік старшыні праўлення Мінскага аблспажыўсаюза

Зноскі
------

1. ↑  *Адарья Гуштын*. Кто такой Улахович и кто его «крышует»? **(нявызн.)**.  Белорусские новости (9 верасьня 2015).
2. ↑  Мікалай Улаховіч у 1990-я выдаваў антысеміцкую газету ЦЫТАТЫ

Літаратура
----------

* Адар'я Гуштын. Мікалай Улаховіч: Бачу сябе ва ўрадзе на трох пасадах, але яны цяпер занятыя
* Кандыдат у прэзідэнты Улаховіч: Бабёр перашкаджае нашаму рыбаводству, а кабан — пасевам сельскагаспадарчых культур Архівавана 5 сакавіка 2016.
Вонкавыя створкі трыпціха «Пакланенне вешчуноў» І. Босха
Не блытаць з Глізаль.
**Грыза́йль** (фр.: grisaille ад *gris* — шэры) — від дэкаратыўнага жывапісу, які выконваецца ў розных адценнях якога-небудзь аднаго колеру, пераважна шэрага. Выкарыстоўваецца ў насценных размалёўках і пано. Імітуе скульптурны рэльеф або архітэктурныя кампазіцыі, вызначаецца выразнай святлоценявой мадэліроўкай выяў. Грызайль называюць і размалёўкі аднаколернай эмаллю (шэрай, карычневай, ружовай) з прамалёўкай золатам, у якіх таксама дасягаецца эфект рэльефнасці выявы.

Вядома з XVII ст. найб. пашырана ў размалёўках класіцызму.

У жывапісе
----------

Тэхніка грызайля шырока выкарыстоўвалася ў станковым жывапісе ў Сярэднявеччы. Прыкладам можа служыць Алтар Гелера, створаны Маціясам Груневальдам і Альбрэхтам Дзюрэрам па заказе багатага франкфурцкага купца *Якаба Гелера*. Пэндзлю Груневальда належаць вонкавыя створкі, на якіх выявы святых імітуюць скульптуру.

Іншым вядомым узорам грызайля з'яўляецца карціна Рэмбранта «Пропаведзь Іаана Хрысціцеля» (1634—1635) з калекцыі Дзяржаўных музеяў Берліна. Для такога роду рэльефнай тэхнікі жывапісу часта выкарыстоўвалася грызайль.

Тэхніка грызайля выкарыстана Пабла Пікаса ў карціне «Герніка».

У архітэктуры
-------------

Штучны барэльеф
Для стварэння штучных барэльефаў тэхніка часта выкарыстоўвалася ў эпоху барока. Так, напрыклад, столі і сцены некаторых зал Эрмітажа (напрыклад сцены Іарданскай Лесвіцы) выкарыстоўваюць гэту тэхніку для стварэння ўражання атрыумаў, скульптур пад скляпеннямі і разьбяных сцен.

Беларусь
--------

Размалёўка ў тэхніцы грызайль інтэр'ера касцёла бернардзінцаў у в. Будслаў
На Беларусі грызайль шырока ужывалася ў дэкарыравана культавых і палацавых будынкаў канца XVIII — пачатку XIX ст. — у палацах у Гомелі, Свяцку (Гродзенскі раён), Залессі (Смаргонскі раён); касцёле езуітаў у Гродне, касцёлах у вёсках Гальшаны (Астравецкі раён), Будслаў (Мядзельскі раён); Варварынскай царкве ў Пінску, царкве ў в. Дубай (Пінскі раён) і інш.

Гл. таксама
-----------

* Ліможская эмаль

Зноскі
------

1. 1 2 3  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* *Изаксон А. Гризайль* // Художник. 1962, № 7. С.61-62.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Грызайль**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11935297f · LCCN: sh85057385 |
**Рэлятывісцкая часціца** — часціца, якая рухаецца з рэлятывісцкай скорасцю, то-бок скорасцю, параўнальнай са скорасцю святла. Рух такіх часціц, якія разглядаюцца як класічныя (няквантавыя) матэрыяльныя кропкі, апісваецца спецыяльнай тэорыяй адноснасці. Безмасавыя часціцы (фатоны, гравiтоны, глюоны і г. д.) заўсёды з’яўляюцца рэлятывісцкімi, бо могуць існаваць, толькі рухаючыся са скорасцю святла.

Масіўныя часціцы называюцца рэлятывісцкімi, калі іх кінетычная энергія супаставiмая або перавышае энергію mc², якая адпавядае іх масе спакою (гэта ўмова азначае, што іх скорасць набліжаецца да скорасці святла). Калі энергія часціцы значна больш яе энергіі спакою, такая часціца называецца **ультрарэлятывiсцкай**.

Масіўныя рэлятывісцкія часціцы ствараюцца ў паскаральніках часціц. У прыродзе яны існуюць у касмічным выпраменьванні. Электроны і пазітроны, якія нараджаюцца пры бэта-распадзе атамных ядраў, таксама часта з’яўляюцца рэлятывісцкімi (калі іх энергія блізкая да 511 кэВ — масы электрона — або перавышае гэтую велічыню). Нейтрына і антынейтрына, якія выпраменьваюцца пры бэта-распадзе, практычна заўсёды з’яўляюцца ультрарэлятывiсцкiмi, бо іх маса вельмі малая (менш за 1 эВ). У астрафізіцы рэлятывісцкія струмені рэчыва, якія складаюцца з рэлятывісцкіх часціц, генерыруюцца ў ядрах актыўных галактык і квазараў.

Перасячэнне мяжы двух асяроддзяў з рознай дыэлектрычнай пранікальнасцю зараджанай рэлятывісцкай часціцай суправаджаецца выпусканнем пераходнага выпраменьвання. Рух у асяроддзі рэлятывісцкай зараджанай часціцы са скорасцю, якая перавышае скорасць святла ў гэтым асяроддзі, суправаджаецца эмісіяй чаранкоўскага выпраменьвання. Абедзве з’явы выкарыстоўваюцца для дэтэктавання і вымярэння энергіі зараджаных часціц.

Квантавая механіка недастатковая для квантавага апісання руху рэлятывісцкіх часціц; самаўзгодненай тэорыяй рэлятывісцкіх квантавых сістэм з’яўляецца квантавая тэорыя поля.

Гл. таксама
-----------

* Спецыяльная тэорыя адноснасці
* Рэлятывісцкі струмень[ru]

Спасылкі
--------

* Релятивистская частица // Физическая энциклопедия.
* Релятивистская скорость // Физическая энциклопедия.
Пастанова НКУС на Канстанціна Чэлпана, начальніка канструктарскага бюро Харкаўскага паравозабудаўнічага завода. Арыштаваны 15 снежня 1937 года, расстраляны.
**Грэ́чаская апера́цыя НКУС** — масавыя рэпрэсіі супраць грэчаскай этнічнай меншасці ў рэспубліках СССР, якія працягваліся з 15 снежня 1937 года да сакавіка 1938 года (асобныя арышты працягваліся да восені 1938 года). У ходзе рэпрэсій па фальшывых абвінавачваннях у шпіянажы або контррэвалюцыйнай дзейнасці былі арыштаваны больш за 20000 грэкаў, пераважна мужчын ва ўзросце ад 20 да 50 гадоў. З іх у сярэднім па Саюзе 93 % былі расстраляныя. Асабліва крывавымі апынуліся лакальныя «грэчаскія» аперацыі ў Данецкай вобласці і Краснадарскім краі. Пазней абвінавачаныя па 58-м артыкуле (у РСФСР і Грузіі — 58 артыкул, у Азербайджане — 72 артыкул, ва Украіне — 54 артыкул), а затым расстраляныя або сасланыя ў лагеры грэкі, былі рэабілітаваныя. 15 снежня шануецца грэкамі ў свеце, як *Дзень памяці ахвяр «Грэчаскай аперацыі» НКУС*.

Зноскі
------

1. ↑  Иван Джуха.Чем провинились греки?(недаступная спасылка)
2. ↑  День памяти жертв «Греческой операции» НКВД//Фатаграфія ў артыкуле няслушна падпісана: не існавала лагера «Борлаг».
Немцы на барыкадах у 1848 годзе
**Германскае пытанне** або *германская праблема* (ням.: Deutsche Frage) — адна з найважнейшых еўрапейскіх геапалітычных праблем XIX—XX стагоддзяў, якая тычыцца пытання палітычнага статусу і межаў Германіі, якая існавала ў розных формах з моманту ліквідацыі Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1806 годзе да ўз’яднання Германіі ў 1990 годзе.

У афіцыйнай нямецкай гістарыяграфіі лічыцца, што германскае пытанне паўстала 6 жніўня 1806 года пасля роспуску «Першай імперыі» (Свяшчэннай Рымскай імперыі).

Аж да стварэння Другога рэйха канкуравалі два варыянты рашэння германскага пытання: малагерманскі (пад вяршынствам Прусіі) і вялікагерманскі (пад вяршынствам Аўстрыі). Другі варыянт быў менш папулярным з-за неабходнасці ўключэння вялікай колькасці тэрыторый з іншымі народамі, якія жылі ў Аўстрыі, а таксама больш рэакцыйнай палітыкі Аўстрыйскай імперыі ў параўнанні з германскімі дзяржавамі.

З Першай сусветнай вайны Германія выйшла прайграўшай, што зноў спрыяла росту германскага нацыяналізму. Першапачатковы ўрад, які ўзнік пасля звяржэння імператара, быў палітычна вельмі слабым, што дало магчымасць развіццю правых нямецкіх нацыяналістаў і далейшаму распаўсюджванню іх ідэалогіі сярод простага насельніцтва і вышэйшых слаёў грамадства.

Цэнтральным пунктам Другой сусветнай вайны зноў стаў германскае пытанне з пангерманізмам. Так пад падставай абароны немцаў ад славян была акупаваная Судэцкая вобласць Чэхаславакіі ў адпаведнасці з Мюнхенскім пагадненнем.

Пасля Другой сусветнай вайны германскае пытанне зноў стала актуальным. Хоць першапачаткова прадугледжвалася існаванне адзінай Германіі, супярэчнасці паміж заходнімі саюзнікамі і Савецкім Саюзам прывялі да падзелу краіны на Федэратыўную Рэспубліку Германіі (*ФРГ, Заходняя Германія*), Германскую Дэмакратычную Рэспубліку (*ГДР, Усходняя Германія*), Заходні Берлін і Саар (які ўвайшоў у склад ФРГ толькі праз некаторы час). Разглядалася некалькі варыянтаў доўгатэрміновага вырашэння праблемы аб’яднання. У выніку, абедзве часткі Германіі былі аб’яднаны ў адзіную дзяржаву толькі ў 1990 годзе.
Аднак і пасля аб’яднання ГДР і ФРГ нямецкі народ пражывае ў пяці дзяржавах: ФРГ, Аўстрыі, Швейцарыі, Ліхтэнштэйне і Бельгіі. Акрамя таго, светапогляд «усходніх» і «заходніх» немцаў да гэтага часу вельмі розны (гл. Остальгія).

Зноскі
------

1. ↑  Терехов В. П. Как закрывался «германский вопрос». Международная жизнь. № 8. 1998.

Літаратура
----------

* СССР и германский вопрос. 1941—1949: Документы из Архива внешней политики РФ: В 2 т.: Т.2. 9 мая 1945 г. — 3 октября 1946 г. — 2000. — 880 с.: 60х90/16. — ISBN 5-7133-0904-5 (общ.), ISBN 5-7133-0905-3 (т.2).

Гл. таксама
-----------

* Вялікагерманскі шлях аб’яднання Германіі
* Малагерманскі шлях аб’яднання Германіі
* Тэрытарыяльна-палітычная экспансія Трэцяга рэйха
* Калоніі Германіі
**Сцяг Мікашэвічаў** — адзін з сімвалаў горада Мікашэвічаў разам з гербам. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 3 лістапада 1998 года № 29.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое мае гарызантальнае сплошчана-зубчастае дзяленне пасярэдзіне. Верхняя частка блакітная, ніжняя — чырвоная.

Герб і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннем Мікашэвіцкага пасялковага савета дэпутатаў ад 30 верасня 1998 года № 267, флаг — лунінецкага раённага савета дэпутатаў, 15 чэрвеня 2001 года № 91. Аўтар герба А. А. Шпунт.

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Мікашэвічаў

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Брэсцкай вобласці |
| --- |
| Гарады |  Баранавічы ·  Брэст ·  Бяроза ·  Драгічын ·  Жабінка ·  Іванава ·  Івацэвічы ·  Кобрын ·  Лунінец ·  Мікашэвічы ·  Пінск ·  Пружаны  |  |
| Вёскі | Варацэвічы ·  Гарадзец ·  Ляхчыцы ·  Моладава ·  Чарнаўчыцы
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Грэск (значэнні).
**«Грэск»** — жалезны метэарыт, знойдзены ў 1954 годзе каля в. Пукава Грэскага раёна (цяпер в. Камсамольская Капыльскага раёна Мінскай вобласці). Быў пакрыты тоўстай карой акіслення, што гаворыць аб працяглым знаходжанні ў глебе. Асноўная частка метэарыта (270 кг, самы цяжкі метэарыт, знойдзены ў Беларусі) знаходзіцца ў Беларускай калекцыі метэарытаў, 23 узоры агульнай масай каля 30 кг — у калекцыях розных краін свету.

Зноскі
------

1. 1 2  Метеориты // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 4.: Картография — Миноговые / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2007. — 768 с. ISBN 978-985-11-0385-6
2. 1 2 3  БелЭн, 1997

Літаратура
----------

* Метеориты // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 4.: Картография — Миноговые / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2007. — 768 с. ISBN 978-985-11-0385-6
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).



‎
**Нямецкая айчынная партыя** (ням.: Deutsche Vaterlandspartei)- нацыяналістычная партыя ў Германіі. Была заснавана 2 верасня 1917 года (у гадавіну седанской перамогі) Вольфгангам Каппам і Альфрэдам фон Тырпіцам. Мэтай партыі было выклікаць у германскім народзе нацыянальны рух, сарваць заключэнне міру, працягваць анексіянісцкую знешнюю палітыку. Падтрымлівала палітыку Паўля фон Гіндэнбурга і Людендорфа. Атрымлівала фінансавую падтрымку ад Вярхоўнага камандавання германскай арміі. У ліпені 1918 года на піку папулярнасці, ў партыі складалася 1 250 000 членаў, але да верасня колькасць членаў скарацілася да 800 000. З-за няўдач на фронце папулярнасць партыі імкліва падала; паводле паліцэйскіх рапартаў, пераважная большасць удзельнікаў партыйных дэманстрацый прыходзілі не падтрымліваць партыю, а пратэставаць супраць яе. Неўзабаве пасля Лістападаўскай рэвалюцыі 1918 года, праіснаваўшы ўсяго 14 месяцаў, партыя была распушчаная.

У 1920 годзе былое кіраўніцтва партыі паспрабавала зрабіць путч. А Антон Дрэкслер, радавы член партыі, у 1919 годзе заснаваў Нямецкую рабочую партыю (ням.: Deutsche Arbeiterpartei) — папярэдніцу НСДАП.

Гл. таксама
-----------

* Капаўскі путч

Зноскі
------

1. ↑  Пракламацыя заснавання партыі падпісана: "Кёнігсберг у Пр. у зале Ёрка ўсходнепрускага зямельнага банка, у дзень Седана, 1917."
2. ↑  *Marilyn Shevin Coetzee.* The German Army League. — Oxford University Press, 1990. — С. 117. — 176 с. — ISBN 9780195061093.

Спасылкі
--------

* www.firstworldwar.com Архіўная копія ад 7 лістапада 2017 на Wayback Machine
* This Day in History 1917: Fatherland Party formally launched in Germany
* Пракламацыя заснавання партыі Архіўная копія ад 20 снежня 2007 на Wayback Machine і англійскі пераклад

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 17080-X · LCCN: no97022144 · SUDOC: 035681691 · VIAF: 145954670 |
**О́кі** (яп.: 隠岐諸島) — архіпелаг на поўдні Японскага мора. Уваходзіць у склад Японіі. Агульная плошча — 301,39 км². Насельніцтва (2010 г.) — 24500 чал.

Геаграфія
---------

Астравы Окі знаходзяцца ўсяго ў 43 км на поўнач ад паўднёва-заходняй часткі вострава Хонсю, у 302 км на ўсход ад Карэйскага паўвострава, у 575 км на паўночны захад ад Токіа. Складаюцца з 2 груп. Адну з іх фарміруе найбуйнейшы востраў Догадзіма з суседнімі невялікімі астравамі. Другую — паўднёва-ўсходнія астравы, якія звычайна называюць Пярэднімі або Тузінам астравоў. Усяго налічваецца 20 астравоў і некалькі некалькі сот скал.

Маюць вулканічнае паходжанне. Найбольш старажытныя геалагічныя адкладанні перавышаюць 500 млн гадоў і з’яўляюцца самымі старымі са знойдзеных на Японскіх астравах. Аднак да перыяду, які пачаўся толькі 26 млн гадоў таму, тэрыторыя астравоў была часткай Еўразіі. Аддзяленне ад мацерыка адбылося ў выніку складаных тэктанічных працэсаў. 10 млн гадоў таму пачалася сталая вулканічная актыўнасць. Яна працягвалася да 500 тысячагоддзя да н. э. і ў выніку сфарміравала некалькі стратавулканаў, што ў далейшым працэсе эрозіі прынялі выгляд сучасных астравоў.

Рэльеф мясцовасці адрозніваецца некаторай разнастайнасцю. На ўзбярэжжы шмат уцёсаў і скал маляўнічай формы. Асабліва прыгожы выгляд мае ўнутраная лагуна Тузіна астравоў — кратэр старажытнага вулкана. Найвышэйшы пункт — гара Даймандзі (608 м) на востраве Догадзіма.

Клімат марскі вільготны. Сярэдняя тэмпература рэдка апускаецца ніжэй за +1 °C ў зімовыя месяцы або паднімаецца вышэй за +25 °C у летнія.

Прырода
-------

Асаблівасці геалагічнай і кліматычнай гісторыі астравоў Окі мелі непасрэдны ўплыў на мясцовыя флору і фаўну. Даследчыкі адзначаюць, што на Окі суіснуюць віды, характэрныя для прахалоднага Хакайда і цёплай Акінавы.

Раслінны свет захаваўся даволі добра. Зараснікі хмызнякоў і невысокіх дрэў пачынаюцца ўжо ўздоўж ўзбярэжжа і цягнуцца да самых горных вяршынь. На астравах Окі сустракаюцца туя, шыпшына, архідэі, фіялкі, дзікая цыбуля і г. д.

Жывёльны свет значна зменены чалавекам. Як паказалі знаходкі геолагаў, у глыбокай старажытнасці Окі насялялі нават алігатары. У наш час шырока прадстаўлены зайцы, розныя віды птушак і казурак, эндэмічныя віды рапух, мышоў, саламандр і інш.

Гісторыя
--------

Астравы Окі былі населены ўжо ў познім палеаліце. Першае пісьмовае сведчанне пра іх існаванне адносіцца да VIII ст. н. э. У розныя часы ўлады Японіі выкарыстоўвалі іх як месца для высылкі палітычных выгнаннікаў. У XVII — XIX стст. адыгрывалі важную ролю ў прыбярэжным гандлі. Тут былі заснаваны порт і буйны сезонны рынак.

У наш час асноўныя галіны эканомікі — турызм, прыбярэжнае рыбалоўства, сельская гаспадарка. На астравах існуе геапарк. Окі звязаны паромнымі пераправамі з портамі суседняга Хонсю. На Догадзіме працуе аэрапорт.

Спасылкі
--------

* oki-islands.com
* STEVE JOHN POWELL, The Oki Islands: where time seems to have stood still
* Welcome to Oki Islands Архівавана 17 чэрвеня 2013.
* Oki Islands Geopark
**О́кана** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Эса, за 10 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Лепель, каля вёсак Окана і Селішча.

Плошча паверхні 4,13 км². Даўжыня 2,9 км, найбольшая шырыня 1,84 км. Даўжыня берагавой лініі 8,3 км. Найбольшая глыбіня 2,2 м, сярэдняя 1,5 м. Аб'ём вады 6,34 млн. м³. Плошча вадазбору 46,77 км².  

Катлавіна Окана рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 6—10 м (на паўднёвым усходзе і поўдні 2—5 м), на поўначы невыразныя невыразныя, пад лесам і хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй да 0,3 м, пясчаныя, тарфяністыя, параслі водна-балотнай расліннасцю і хмызняком. Паўднёва-заходнія і паўночныя берагі возера сплавінныя. Вакол возера тарфяністая пойма шырынёй да 700 м. Дно плоскае, выслана сапрапелем, уздоўж заходніх, ўсходніх і паўднёва-усходніх берагоў пясчанае.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае да глыбіні 2 м, уздоўж берага паласа надводнай расліннасці шырынёй да 200 м. Упадае ручай, на паўднёвым усходзе выцякае рака Оканіца.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, акунь, краснапёрка, лінь, мянтуз, гусцяра і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Блакітны скарб Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007. — 478 с.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 29. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)
**Царква Усіх Святых** — праваслаўны храм, пабудаваны ў Растове-на-Доне ў 1868 годзе. Знаходзіўся на тэрыторыі новых гарадскіх могілкаў. Храм быў знесены ў 1966 годзе, а на яго месцы пабудавалі Палац спорту.

Гісторыя
--------

15 снежня 1785 года на старых растоўскіх могілках была закладзена драўляная царква Усіх Святых. 19 мая 1787 года храм быў асвячоны протаіерэем Іяанам Андрэевым. Царква размяшчалася ў раёне скрыжавання Чырвонаармейскай вуліцы і Саборнага завулка. Яна была прыпісана да Пакроўскай царквы.

У першай палове XIX стагоддзя ў Растове былі ўладкаваны новыя гарадскія могілкі. Яны знаходзіліся паміж сучаснымі Чырвонаармейскай і Філімонаўскай вуліцамі, Далманаўскім і Халтурынскім завулкамі. 8 верасня 1864 года на могілках быў закладзены храм Усіх Святых. Збудаванне храма вялося на сродкі гарадскога галавы А. М. Байкова.

3 кастрычніка 1865 года, пакуль новая царква будавалася, у старым храме Усіх Святых адбыўся пажар. Большая частка царкоўнага начыння была выратавана і перанесена ў Казанскую царкву, якая размяшчалася паміж сучаснымі вуліцамі Серафімовіча і Сацыялістычнай. У 1868 годзе новы храм Усіх Святых быў дабудаваны, пасля чаго ў яго перанеслі выратаванае начынне старога храма. Храм Усіх Святых быў асвячоны 27 кастрычніка 1868 года.

Храм Усіх Святых быў сярэдняга памеру і складаўся з трох нэфаў. Асноўны аб'ём храма быў каранаваны купалам у стылі ампір з дэкаратыўным пяцігалоўем. У 1897 годзе на сродкі А. К. Міхайлава да царквы з захаду прыбудавалі двух'ярусную званіцу. Галоўны прастол храма быў асвячоны ў гонар свята Дзень усіх святых. Левы (паўночны) прыдзел быў асвячоны ў імя святога роўнаапостальнага цара Канстанціна і маці яго царыцы Алены; правы (паўднёвы) прыдзел — у гонар Вялікапакутніка Панцеляймона.

У 1930-х гадах храм зачынілі, і ў яго памяшканні размясціўся шарыкападшыпнікавы завод. Званіца і пяцігалоўе былі дэмантаваны. У 1942 годзе падчас нацысцкай акупацыі горада ў храме аднавіліся набажэнствы. Быў збудаваны новы збор храма, каранаваны частачкай з крыжам. Каля храма ўтварыўся рынак, званы ў народзе «Нахалаўскім». Храм заставаўся дзейным і пасля вайны. Храм быў зачынены і знесены ў 1966 годзе. Зносу папярэднічаў збор подпісаў працаўнікоў пад «вымогай ліквідацыі храма». Царква Усіх Святых стала апошнім храмам, знесеным у Растове-на-Доне. На месцы царквы і гарадскіх могілкаў у 1967 годзе быў пабудаваны Палац спорту.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Малаховский Е. И.* Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 58—62. — ISBN 5-98155-014-7.
2. 1 2 3 4 5  *Е. Малаховский, В.Павлов*. 45 лет назад в Ростове была уничтожена Всехсвятская церковь **(нявызн.)**.  Молот (8 чэрвеня 2001). Праверана 9 верасня 2013.
Кліматрон у Батанічным садзе Місуры, 1983 год
**Кліматрон** (ад *клімат* і грэч. Thronos — *месцазнаходжанне*) — памяшканне для штучнага стварэння кліматычных умоў (тэмпературы, вільготнасці, асвятлення), адпаведных клімату пэўных геаграфічных зон. 

У кліматроне вырошчваюць не асобныя віды раслін, як у фітатронах, а ствараюць раслінныя супольнасці, тыповыя для пэўных зон. Будуюць кліматрон з празрыстых матэрыялаў.

Першы кліматрон быў пабудаваны ў 1960 годзе ў Батанічным садзе Місуры ў Сэнт-Луісе (ЗША).

Спасылка
--------

* Климатрон // Великий Енциклопедичний словник. — 2000.(руск.)
**Сабадэль** (катал.: Sabadell) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Барселона ў складзе аўтаномнай супольнасці Каталонія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Вальес-Аксідэнталь. Займае плошчу 37,89 км². Насельніцтва 207338 чалавек (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 22 км.

Гісторыя
--------

У рымскія часы быў маленькай вёскай. У Сярэднявеччы Сабадэль пашырыўся і стаў мястэчкам. У XIX стагоддзі ў Сабадэлі спачатку адчынілі чыгуначную станцыю ў 1856 годзе, а ў 1877 годзе мястэчка атрымала статус горада. Згодна з перапісам насельніцтва 1897 года ў горадзе налічвалася 23 044 жыхароў.

Сабадэль падчас прамысловай рэвалюцыі ў Каталоніі меў значную колькасць тэкстыльных фабрык, разам са сваім галоўным канкурэнтам на рынку воўны Тэрасай.

Геаграфія
---------

Месціцца ў 20 кіламетрах ад Барселоны.

Спорт
-----

Падчас Алімпійскіх гульняў 1992 года ў Барселоне, Сабадэль быў адным з гарадоў, дзе праходзілі футбольныя спаборніцтвы.

Вядомыя асобы
-------------

* Мікель Крусафонт і Пайро (1910—1983) — каталонскі палеантолаг.

Зноскі
------

1. ↑  *National Statistics Institute* Municipal Register of Spain of 2022 — 2022. — Т. 90. — С. 1,235.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111983091'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q845937'></a>

Літаратура
----------

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4391705-7 · LCCN: n82099594 · NKC: ge926296 · VIAF: 241846179, 132581908 |
**Нямецкае матэматычнае таварыства** (ням.: Deutsche Mathematiker-Vereinigung, скарочана: DMV) — прафесійнае аб’яднанне матэматыкаў Германіі. Заснавана 18 верасня 1890 года намаганнямі Георга Кантара і іншых матэматыкаў. Кантар стаў першым прэзідэнтам Таварыства. Аб’яўленая мэта арганізацыі: падтрымка навуковых даследаванняў, навучання і прымянення матэматычных навук. Таварыства адыграла галоўную ролю ў арганізацыі Першага Міжнароднага кангрэса матэматыкаў  (руск.) (бел. у 1897 годзе.

У гонар заснавальніка Таварыства заснавала медаль Кантара (уручаецца з 1990 года), сумесна з Міжнародным кангрэсам матэматыкаў  (руск.) (бел. удзельнічае ў прысуджэнні прэміі Гаўса. Таварыства прадстаўляе інтарэсы Германіі ў Еўрапейскім матэматычным таварыстве (EMS) і Міжнародным матэматычным саюзе (IMU), уваходзіць у Міжнародны савет па навуцы  (руск.) (бел..

Таварыства налічвае 4000 членаў. Штогод праводзяцца канферэнцыі з удзелам вядучых матэматыкаў краіны. Друкаваны орган: «Весткі Нямецкага матэматычнага таварыства» (ням.: Mitteilungen der Deutschen Mathematiker-Vereinigung), выходзіць штоквартальна.

Штаб-кватэра арганізацыі знаходзіцца ў Цюбінгене, а офіс — у Берліне. Прэзідэнтам таварыства па стане на 2023 год з’яўляецца Іаахім Эшэр  (ням.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 19 кастрычніка 2021.
2. ↑   Праверана 23 верасня 2019.
3. ↑  Die DMV als Verein
4. ↑  DMV-Gremien(нявызн.).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12342212t · CiNii: DA04590391 · GND: 1006266-X · ISNI: 0000 0001 0941 3870 · LCCN: n82073001 · NKC: kn20091120012 · SUDOC: 032381468 · VIAF: 130207304 |

 |
**Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж** — каледж у г.Клімавічы, створаны 5 мая 1932 г. пастановай № 344 Народнага Камісарыята Земляробства БССР на базе ФЗВ як пчалаводны тэхнікум.

Створаны
--------

Першы выпуск спецыялістаў сельскай гаспадаркі адбыўся ў 1933 г. 47 чалавек атрымалі дыпломы тэхнікаў-пчалаводаў. У 1935 г. у заатэхнічным тэхнікуме (так ён стаў называцца з гэтага года) на двух аддзяленнях — пчалаводным і заатэхнічным, вучылася ўжо 120 чалавек.

У 1944 г. створана ветэрынарнае аддзяленне. Праведзены першы пасляваенны набор — 165 навучэнцаў на тры аддзяленні — пчалаводнае, заатэхнічнае і ветэрынарнае. А праз год, ужо ў снежні 1945 г. адбыўся першы выпуск спецыялістаў.

У 1979 г. створана завочнае заатэхнічнае аддзяленне.

З 1944 г. тэхнікум меў статус ветзаатэхнікума, зааветтэхнікума, з 1970 г. — саўгаса-тэхнікума, з 1997 г. — сельскагаспадарчага тэхнікума, з 2002 г. — Установа адукацыі «Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж».

Аддзяленні
----------

* Заатехнія
* Ветэрынарная медыцына
* Тэхнічнае забеспячэнне працэсаў сельскагаспадарчай вытворчасці

Дырэктары
---------

* М. І. Лукомскі
* Н. А. Хадасевіч
* Ф. І. Кандрацько
* В. І. Малочка
* М. Н. Курашаў
* Ф. К. Матарыкін
* М. І. Эрдман
* Д. Х. Давыдзенка
* П. Ф. Балдэсаў
* В. Ф. Свістуноў
* А. Ф. Ходус
* Я. А. Барысевіч
* М. М. Жыгалка

Літаратура
----------

* Клімавіцкі сельскагаспадарчы тэхнікум // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. / рэдактар Г. П. Пашкоў. — Мінск, 1999. — Т.8. — С. 338.
* Климовичский аграрный колледж // Республика Беларусь: энциклопедия: в 6 т. / редактор Г. П. Пашков. — Минск, 2007. — Т.4. — С. 80.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Попел.

**Попел II** (**Папелек**; памёр у 843) — апошні легендарны князь палян з дынастыі Папелідаў, сын Попелы I.

Дзяржаўнае аб'яднанне польскіх плямёнаў пачалі паляне, над якімі валадарыла княжацкая дынастыя Папелідаў (Попел), змененая потым Пястамі. Пяст («пясць» = франк. pedagogus, nutritor, бел. карміцель, дзядзька, дзедка; харв. дзед) лічыцца сынам Попела II, братам Попела III; за ім ішлі Земавіт (870—890), Лешак, Земамысл — першыя гістарычныя князі гнезненска-пазнаньскія.

Паводле іншай легенды, Попел ІІ быў зрынуты з прастола Земавітам, сынам земляроба Пяста, выгнаны за несправядлівасць і з'едзены мышамі.

Выява ў мастацтве
-----------------

* «Старое паданне» — фільм Ежы Гофмана. Ролю Попела выканаў Багдан Ступка
Прапілон у Акропалі
**Прапілеі**, або **прапілон** (ад грэч. propylaion перад дзвярамі, уваход), парадны праход, праезд, утвораны сіметрычнымі порцікамі і каланадамі, размешчанымі па восі руху. Характэрны для архітэктуры Старажытнай Грэцыі, класіцызму. У 2-й палове 19—20 ст. узводзіліся як частка асабліва ўрачыстых архітэктурных комплексаў ці збудаванняў, якія маюць мемарыяльнае значэнне.

Літаратура
----------

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прапілеі
**Клімавіцкі манетны скарб** — самы буйны з вядомых на Беларусі скарбаў антычных манет. Знойдзены ў Клімавічах (Магілёўская вобласць) у 1804 г. На сучасны момант месцазнаходжанне не вядома.

Складаўся з 1815 сестэрцыяў і дэнарыяў «першых рымскіх імператараў». Знаходка была здадзена ў Прыдворнае Казначэйства (Пецярбург), адтуль 8.12.1804 перададзена ў Эрмітаж і праз 9 дзён вернута назад. Далейшы лёс невядомы. Ухаваны, магчыма, у II ст. н. э.

Зноскі
------

1. ↑  Археалогія і нумізматыка Беларусі. Энцыклапедыя. Мінск: «Беларуская энцыклапедыя» імя Патруся Броўкі, 1993. С.331

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з падобнымі імёнамі, гл. Шаўчэнка і Уладзімір Шаўчэнка.

**Уладзімір Іванавіч Шаўчэнка** (12 мая 1906, п. Праскавея, Свята-Крастоўскі павет, Стаўрапольская губерня — пасля сакавіка 1944) — беларускі гісторык, прафесар. Дэкан гістарычнага факультэта БДУ ў 1943—1944 гадах.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і вясковага агранома і настаўніцы. Бацька Уладзіміра Іванавіча памёр ад сыпнога тыфу ў 1919 годзе. Яго дзед Даніла Шаўчэнка з’яўляўся далёкім родзічам Тараса Шаўчэнкі.

У 1923 годзе ў Есентуках закончыў школу другой ступені, пасля вучыўся ў мужчынскай класічнай гімназіі і рэальным вучылішчы. У 1924 годзе паступіў у Маскоўскі вышэйшы літаратурна-мастацкі інстытут, пасля двух з паловай гадоў навучання ў якім па спецыяльнасці «Антычная літаратура» перапаступіў на гісторыка-лінгвістычны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага універсітэта. У 1929 годзе пасля завяршэння навучання ва універсітэце пачаў працаваць у якасці бібліёграфа, затым літаратуразнаўцы ў Акадэміі навук СССР.

У 1933 годзе зацверджаны дацэнтам (па кафедры гісторыі) Пскоўскага педагагічнага інстытута.

З другой паловы 1930 гадоў працуе прафесарам Магілёўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута.

З 1937 года працуе дацэнтам кафедры ўсеагульнай літаратуры, загадчыкам археалагічнага музея, дацэнтам кафедры старажытнага часу і сярэдніх вякоў БДУ. Адначасова ён чытае лекцыі ў Казанскім дзяржаўным універсітэце і працуе ў Баранавіцкім педагагічным інстытуце.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны эвакуіруецца ў Йашкар-Алу, дзе становіцца дырэктарам Інстытута ўдасканалення настаўнікаў. З 1942 года працуе ў ЦК КП(б)Б, рэдактарам ва Усеславянскім камітэце, супрацоўнікам Савінфармбюро. Пасля аднаўлення дзейнасці БДУ і гістарычнага факультэта на чыгуначнай станцыі Сходня пад Масквой загадам рэктара прызначаецца спачатку Вучоным сакратаром і загадчыкам кафедры старажытнай гісторыі, а 6 снежня 1943 года — выканаўцам абавязкаў дэкана гістарычнага факультэта, якую займае да сакавіка 1944 года.

Зноскі
------

1. ↑  ШАЎЧЭНКА УЛАДЗІМІР ІВАНАВІЧ Архівавана 1 чэрвеня 2022.
**Уладзімір Івановіч Хаціненка** (руск.: Влади́мир Ива́нович Хотине́нко; нар. 20 студзеня 1952 года, Слаўгарад, Алтайскі край) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр, педагог. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2010).

Біяграфія
---------

Вучыўся ў школах Слаўгарада і Паўладара (Казахская ССР). Пасля заканчэння школы год працаваў мастаком-канструктарам Паўладарскага трактарнага завода. Вялікі ўплыў на жыццёвае станаўленне і загартоўку характару Уладзіміра ў школьныя гады аказаў яго ўдзел у маладзёжнай арганізацыі «Грынабель».

У 1976 годзе з адзнакай скончыў Свярдлоўскі архітэктурны інстытут, затым служыў у войску ва ўнутраных войсках МУС СССР. У 1978—1982 гадах — мастак-пастаноўшчык на Свярдлоўскай кінастудыі на фільмах «Гонка з пераследам», «Дым Айчыны», «Казацкая застава», «Вось такая музыка», «Люстэрка для героя».

У канцы 1970-ых гадоў па парадзе Мікіты Міхалкова паступаў ва УДІК, але на першым туры атрымаў адзнаку «адзінка» (1 бал). Як заяўляў сам Хаціненка, пасля гэтага яго запэўнівалі ў тым, што адзінку ніколі нікому не ставілі.

У 1982 годзе скончыў Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў (майстэрня М. Міхалкова). Працаваў асістэнтам рэжысёра ў Мікіты Міхалкова на фільмах «Некалькі дзён з жыцця І. І. Абломава», «Пяць вечароў», «Радня». Рэжысёрскім дэбютам Хаціненка стаў фільм «Адзін і без зброі», які ён зняў у пары з Паўлам Фатахутдзінавым у 1984 годзе.

З’яўляецца загадчыкам кафедры рэжысуры ва Усерасійскім дзяржаўным інстытуце кінематаграфіі (УДІК).

Зноскі
------


| ⛭Прэмія «Ніка» за найлепшую рэжысуру (1988—2000) |
| --- |
| 
* Тэнгіз Абуладзэ (1988)
* Андрэй Канчалоўскі (1989)
* Давід Абашыдзэ, Сяргей Параджанаў (1990)
* Станіслаў Гаварухін (1991)
* Эльдар Разанаў (1992)
* Мікіта Міхалкоў (1993)
* Уладзімір Хаціненка (1994)
* Кіра Муратава (1995)
* Аляксандр Рагожкін (1996)
* Сяргей Бадроў-стар. (1997)
* Павел Чухрай (1998)
* Аляксей Балабанаў / Атар Іаселіяні (1999)
* Аляксей Герман-стар. (2000)

---

* Поўны спіс
* **(1988—2000)**
* (2001 — цяперашні час)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5328875 · GND: 1048667944 · ISNI: 0000 0000 4496 8188 · LCCN: no2005000172 · NKC: xx0144995 · NTA: 370530004 · NUKAT: n2018177608 · SUDOC: 164330747 · VIAF: 76039675 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідарук.
**Праскоўя Сямёнаўна Сідарук** (нар. 1909, в. Іласк Кобрынскага павета — 2 чэрвеня 2001) — удзельніца падпольнага камуністычнага руху ў Заходняй Беларусі, ветэран Вялікай Айчыннай вайны, дзеяч мясцовага кіравання, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, ганаровая грамадзянка Кобрына.

Біяграфія
---------

У 1927 года член КСМЗБ, з 1931 года — КПЗБ.

У кастрычніку 1939 года выбрана дэпутатам Народнага сходу Заходняй Беларусі. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны апынулася ў Паволжжы. Пазней была закінута ў Кобрынскі раён для арганізацыі падпольнай і партызанскай барацьбы. Прымала актыўны ўдзел у падпольным руху за вызваленне Заходняй Беларусі ад буржуазнай Польшчы. Была членам бюро Антопальскага падпольнага райкама КП(б)Б, які знаходзіўся ў партызанскім атрадзе імя Кірава.

Калі Кобрыншчыну акупіравалі фашысцкія захопнікі, Праскоўя Сідарук уключылася ў барацьбу. Вяла вялікую растлумачальную работу сярод насельніцтва, заклікала да барацьбы з акупантамі, з-за чаго не раз была на краю гібелі, дапамагала стварэнню партызанскіх атрадаў імя Чкалава і імя Кірава.

Пасля вызвалення Беларусі ад фашысцкіх захопнікаў Праскоўя Сямёнаўна шмат працавала па аднаўленні разбуранай гаспадаркі, наладжванні мірнага жыцця насельніцтва горада і вёсак яе роднай Кобрыншчыны. Працавала сакратаром Кобрынскага райкама партыі, пазней намеснікам старшыні Кобрынскага райвыканкама.

Выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1951 гадах. Была персанальнай пенсіянеркай рэспубліканскага значэння.

Узнагароды
----------

Узнагароджана юбілейным медалём «Сорак гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», юбілейным медалём «За доблесную працу», знакам «Партызан Беларусі» У сувязі з 60-годдзем Беларускай ССР і Кампартыі Беларусі ўзнагароджана ганаровай граматай Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.

Высокую ацэнку працы П. С. Сідарук далі і кабрынчане, удастоіўшы яе ў 1964 годзе звання «Ганаровы грамадзянін горада Кобрына» (рашэнне гарадскога выканкама за № 203 ад 18.07.1964).

Зноскі
------

1. ↑  2001 Сідарук Праскоўя Сямёнаўна
2. ↑  Яны кіравалі горадам і раёнам
3. ↑  Сідарук Праскоўя Сямёнаўна
**Уладзімір Іванавіч Федасееў** (руск.: Владимир Иванович Федосе́ев; нар. 5 жніўня 1932, Ленінград, СССР) — савецкі і расійскі дырыжор, баяніст, педагог. Народны артыст СССР (1980). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1989) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя М. І. Глінкі (1970). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай». Мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Вялікага сімфанічнага аркестра імя П. І. Чайкоўскага з 1974 года.

Біяграфія
---------

У 1948—1952 гадах вучыўся ў Ленінградскім музычным вучылішчы імя М. П. Мусаргскага па класе баяна, затым — у Маскоўскім музычна-педагагічным інстытуце імя Гнесіных па класах баяна ў М. Я. Чайкіна, і дырыжыравання ў Н. П. Рэзнікава.

Пасля заканчэння інстытут у 1957 годзе паступіў у якасці баяніста ў Аркестр рускіх народных інструментаў Цэнтральнага тэлебачання і Усесаюзнага радыё, у 1959—1973 гадах — мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор аркестра.

Кар’еру сімфанічнага дырыжора пачаў у аркестры Ленінградскай філармоніі, выступіўшы па запрашэнні Я. А. Мравінскага з яго аркестрам у 1971 годзе.

У 1971 годзе прайшоў аспірантуру пры Маскоўскай кансерваторыі па класе оперна-сімфанічнага дырыжыравання ў Л. М. Гінзбурга, і ў 1974 атрымаў месца галоўнага дырыжора і мастацкага кіраўніка Вялікага сімфанічнага аркестра Усесаюзнага радыё і Цэнтральнага тэлебачання, якім кіруе да нашых дзён.

Вядзе актыўную канцэртную дзейнасць, выступае з вядучымі сімфанічнымі аркестрамі свету.

Зноскі
------

1. ↑  Wladimir Iwanowitsch Fedossejew // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>