У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у горадзе Оршы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца пры ўцячэнні ракі Аршыцы ў Дняпро, на Зааршынні, па адрасе вуліца Савецкая, 4а.

У 1961 годзе савецкія ўлады зруйнавалі царкву, у 2000-я гады яе аднавілі на старых падмурках. Твор архітэктуры барока і класіцызму. Рэшткі падмуркаў гістарычнай царквы Раства Багародзіцы з’яўляюцца гісторыка-культурнай каштоўнасцю рэгіянальнага значэння.

Гісторыя
--------

Гістарычную царкву Раства Багародзіцы збудавалі ў 1661 годзе. На плане Оршы 1770 года яна значыцца насупраць замка і гарадзішча.

У 1781 годзе царква мела назву саборнай у імя Раства Багародзіцы. У XIX стагоддзі яе пераасвяцілі ў імя Святога Мікалая. Будынак рамантаваўся ў 1818 годзе. На плане 1843 года перад царквой значыцца званіца.

У 1961 годзе савецкія ўлады зруйнавалі царкву разам з званіцай. У 1987 годзе пры пракладцы трубаправода ў культурным пласце на месцы царквы былі знойдзены асобныя часткі сцен і падмуркаў, рэшткі паліхромнай кафлі, шматлікія пахаванні. У 1994—1995 гадах праводзіліся археалагічныя даследаванні падмуркаў царквы.

У 2000-я гады Беларуская Праваслаўная Царква аднавіла будынак на старых падмурках, аднак пры адбудове аўтэнтычныя барочныя купалы-бані з чатырохканцовымі крыжамі замянілі на пазалочаныя купалы-цыбуліны з васьміканцовымі крыжамі.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры пераходнага стылю ад барока да класіцызму. Гэта цэнтрычны кубападобны аб’ём з завяршэннем у выглядзе магутнага паўсферычнага купала, над якім узвышаецца васьмігранны ліхтар. Падобныя вежы адзначаюць вуглы асноўнага аб’ёму. Рысы барока выявіліся ў пластыцы веж і авальных люкарнах у аснове купала, складана прафіляваных антаблементах, пластычных ліштвах прамавугольных аконных праёмаў. Рысы класіцызму — у аднолькавых кампазіцыях роўнічных фасадаў, завершаных трохвугольнымі франтонамі, антаблеменце з дарычным фрызам, парных паўкалонах. Да асноўнага аб’ёму воссю ўсход — захад далучаецца акруглая апсіда з бакавымі рызніцамі і прытвор. Будынак мае галоўны і 2 бакавыя ўваходы.

Інтэр’ер у стылі позняга барока меў багатую пластыку. Пад царквой была крыпта з пахаваннямі. Побач з царквой стаяў службовы корпус з вежай-званіцай, які выходзіў на Вакзальную (цяпер Савецкую) вуліцу.

* Старыя здымкі і графіка
* Абмерныя чарцяжы царквы, 1818 год.Абмерныя чарцяжы царквы, 1818 год.
* Малюнак царквы XIX стагоддзя.Малюнак царквы XIX стагоддзя.
* Царква і службовы корпус са званіцай, пачатак XX стагоддзя.Царква і службовы корпус са званіцай, пачатак XX стагоддзя.
* Выгляд у 1914 годзе.Выгляд у 1914 годзе.
* Інтэр’ер царквы, 1914 год.Інтэр’ер царквы, 1914 год.
* Разбураная царква ў гады Другой сусветнай вайны.Разбураная царква ў гады Другой сусветнай вайны.

Прычт
-----

Святары:

* Саборны пратапоп Якаў Палікарповіч (зг. ў 1650-я)
* Іерэй Павел Гамановіч (зг. ў 1774)
* Протаіерэй Іаан Кутневіч (5 жніўня 1798 — лістапад 1800)
* Протаіерэй Іаан Стратановіч (зг. ў 1832)
* Саборны іерэй Іаан Лепяшынскі (зг. ў 1832)
* Іерэй Васіль Гінкоў (зг. ў 1832)
* Іерэй Сімяон Андрэевіч Любіч-Стратановіч (зг. ў 1857)
* Іерэй Гаўрыіл Ісакавіч Галоўчыц (зг. ў 1861)
* Іерэй Мікалай Іванавіч Казлоўскі (24 сакавіка 1863 — 11 лістапада 1879)
* Іерэй Іаан Васілевіч Лепяшынскі (11 лістапада 1879 — 10 лютага 1899)
* Іерэй Павел Пятровіч Хруцкі (10 лютага 1899 — 1916 (1926?))
* Протаіерэй Валерый Сярко (з красавіка 2012)

Дыяканы:

* Дыякан Аўксенцій Ганкевіч (зг. ў 1832)
* Дыякан Венядзікт Даўгаполаў (24.10.1886-19.03.1892)

Псаломшчыкі:

* Дзячок Майсей Стратановіч (зг. ў 1832)
* Міхаіл Савініч (29.10.1886-24.01.1889)
* Васіль Дзмітрыевіч Бук (08.03.1889-19.05.1912)
* Дыякан-псаломшчык Аляксандр Барташэвіч (24.08.1912-13.01.1914)
* Лукіян Пашура (з 22.01.1914)

Старасты:

* Саборны стараста Сямён Паўлоўскі (зг. ў 1832)
* Аўрамій Дзеньгубаў (зг. ў 1900)

Зноскі
------

1. ↑  Таксама *царква Нараджэння Божай Маці*, *Царква Раства Багародзіцы*
2. ↑  Левко О. Н. Культовые памятники Орши конца XVI—XVIII вв.: (историко-археол. исслед.). — Орша, 1996.
3. ↑  Праваслаўныя храмы на Беларусі 2001.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мінск: БелЭн, 2001. — 328 с. — ISBN 985-11-0190-7.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша) на сайце Radzima.org
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша) на сайце «Архіварта»