**Інцыдэнт на вышыні 192** — найменне, якое выкарыстоўвала армія ЗША для абазначэння здарэння, якое адбылося ў перыяд вайны ў В’етнаме з маладой в’етнамкай Фан Тхі Мао. Дзяўчынка 19 лістапада 1966 года была выкрадзена, згвалтавана і забіта групай амерыканскіх салдат. Хоць пра інцыдэнт стала вядома адразу пасля працэсу над салдатамі, якія ўчынілі злачынства, шырокую агалоску ён атрымаў толькі ў 1969 годзе пасля публікацыі ў The New Yorker артыкула Дэніэла Лэнга «Casualties of War» і выхаду аднайменнай кнігі, напісанай Лэнгам. У 1970 годзе Міхаэль Ферхёвен на аснове дадзеных падзей зняў фільм «O.K.». У 1989 годзе выйшаў фільм Браяна дэ Пальма «Ваенныя страты». Карціна заснавана на кнізе Лэнга.

Здарэнне
--------

17 лістапада 1966 года сяржант Дэвід Джэрвас (20 гадоў) і радавы першага класа Стывен Кэбот Томас (21 год), байцы роты 2-га паветрана-дэсантнага батальёна 1-й кавалерыйскай дывізіі, сумесна з 3 іншымі вайскоўцамі таго ж падраздзялення, радавымі першага класа Робертам М. Старэбі (22 гады), Кіпрыянам С. Гарсіяй (21 год) і Джозефам С. Гарсіяй (20 гадоў), дамовіліся выкрасці «прывабную дзяўчыну» падчас іх агульнай разведвальнай місіі, якая павінна была адбыцца на наступны дзень. У 1968 годзе падчас інтэрв’ю для Лэнгу, Роберт Старэбі (ён выкарыстаў псеўданім Свен Эрыксан) распавёў: *«[Джэрвас] сказаў, што мы знойдзем жанчыну для сексу, а праз 5 дзён заб’ем яе»* (англ.: [Gervase] stated that we would get the woman for the purpose of boom-boom, or sexual intercourse, and at the end of five days we would kill her). Падчас інтэрв’ю Старэбі таксама ўспомніў, што Джэрвас тады заявіў, што гэта *«добра падзейнічае на маральны дух атрада»*.

18 лістапада, прыблізна ў 5 гадзін раніцы, атрад у пошуках дзяўчыны ўвайшоў у маленькую вёсачку Катуонг, размешчаную ў павеце Фумі. Там салдаты выкралі 21-гадовую дзяўчыну Фан Тхі Мао. Яны звязалі ёй рукі, затыкнулі рот вехцем і забралі з сабой. Пазней, разбіўшы лагер, яны учатырох (за выключэннем Старэбі) згвалтавалі дзяўчыну. На наступны дзень, падчас перастрэлкі з салдатамі В’етконга, Томас і Джэрвас, вырашылі забіць яе. Томас нанёс ёй тры ўдару паляўнічым нажом, але дзяўчына выжыла і паспрабавала ўцячы. Чацвёра салдат, якія ўдзельнічалі ў згвалтаванні, пабеглі за ёй. Томас, дагнаўшы дзяўчыну, забіў яе, стрэліўшы ёй у галаву з вінтоўкі M16.

Наступныя падзеі
----------------

Старэбі далажыў аб дасканалым злачынстве кіраўніцтву, але яно не зрабіла ніякіх дзеянняў. Нягледзячы на пагрозы, якія ён атрымліваў ад таварышаў па службе, што ўдзельнічалі ў інцыдэнце, Старэбі праявіў упартасць і, не дачакаўшыся рэакцыі ад свайго непасрэднага кіраўніцтва, звярнуўся да больш высокіх чыноў. Дзякуючы яго настойлівасці справе быў дадзены ход. Менавіта ў ходзе разбору гэтай справы было высветлена імя забітай салдатамі дзяўчыны, яна была апазнаная сястрой.

У красавіку—маі 1967 года Томас, Кіпрыяна Гарсія і Джозеф Гарсія былі прызнаны вінаватымі ў згвалтаванні і забойстве. Джэрвас быў асуджаны толькі за згвалтаванне. Па рашэнні суда ўсе падсудныя былі звольнены з войска. На судзе пракурор патрабаваў для Томаса, які нанёс дзяўчыне смяротныя раненні, смяротнага пакарання, але той быў прысуджаны да пажыццёвага зняволення. Пасля яго тэрмін быў скарочаны спачатку да 20, затым да 8 гадоў, што дазваляла Томасу выйсці па амністыі, адседзеўшы палову тэрміну, 4 гады. Тэрмін Джэрваса, які быў прысуджаны да 10 гадоў, пасля быў скарочаны да 8, што таксама дазваляла яму выйсці па амністыі. У 1968 годзе суд, спаслаўшыся на тое, што ў ходзе следства было дапушчана парушэнне пятай папраўкі, задаволіў апеляцыю, падданую Джозефам Гарсіяй, і адмяніў вынесены яму прысуд, а таксама прызнаў яго звальненне з войска незаконным. Тэрмін Кіпрыяна Гарсіі быў скарочаны да 22 месяцаў.

У 1992 годзе Стывен Кэбат Томас яшчэ раз трапіў у поле зроку СМІ. 17 мая Джордж Лоеб застрэліў Харальда Мансфільда, матроса-афраамерыканца, які служыў на USS Saratoga. Томас праходзіў па гэтай справе як саўдзельнік. Ён і Лоеб з’яўляліся членамі белай расісцкай арганізацыі «Царква стваральніка». Томас атрымаў год умоўна.

У мастацтве
-----------

Падзеі інцыдэнту на вышыні 192 сталі асновай сюжэту шэрагу фільмаў:

* У 1970 годзе Міхаэль Ферхёвен на аснове дадзеных падзей зняў фільм «O. K.».
* У 1989 годзе выйшаў фільм Браяна дэ Пальма «Ваенныя страты».

Гл. таксама
-----------

* Забойства ў Махмудзіі
* Інцыдэнт з згвалтаваннем на Акінава (1995)

Зноскі
------

1. ↑  Fitzpatrick (1989), p.2.
2. 1 2  Fitzpatrick (1989), p.1.
3. 1 2  «GIs Convicted of Rape-Slaying» (1967), p.18.
4. ↑  Lang (1969a)
5. ↑  Fitzpatrick (1989), p.4.
6. 1 2 3 4  Borch, p.71.
7. ↑  Lang (1969b), pp.26.
8. ↑  Lang (1969b), pp.28.
9. ↑  Lang (1969b), pp.13.
10. ↑  Lang (1969b), pp.101.
11. 1 2  Fitzpatrick (1989), p.3.
12. ↑  Lang (1969b), pp.110-119.
13. ↑  «Report:Sailor-trial witness was in Vietnam rape-murder», *The Gainesville Sun*, July 24, 1992
14. ↑  *Roger Ebert*. Casualties of War Movie Review (1989) | Roger Ebert **(нявызн.)**.  www.rogerebert.com. Праверана 18 жніўня 2016.

Літаратура
----------

* Borch III, Frederic L. Judge Advocates in Vietnam: Army Lawyers in Southeast Asia 1959-1975 (англ.). — Darby PA: DIANE Publishing. — P. 71. — ISBN 9781428910645.
* Fitzpatrick, Tom. There is yet more to Casualties of War, Phoenix New Times (30 августа 1989).
* Lang, Daniel. Casualties of War, The New Yorker (18 октября 1969), С. 61.
* Lang, Daniel. Casualties of War. — New York: Pocket Books. 1969.
* UPI. GIs Convicted of Rape-Slaying, Tucson Daily Citizen (27 марта 1967), С. 18.

| ⛭Вайна ў В’етнаме |
| --- |
| Падзеі | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1955—1965 | Апбак • Танкінскі заліў • Танкінская рэзалюцыя • «Пранізлівая страла» • Гатэль Brinks • Біньзя • «Палаючае дзіда» |
| 1965—1973 | «Дугавая лямпа» • «Грымоты» • «Зорнае святло» • Я-Дранг • Лангтан • «Этлбара» • «Бола» • «Сідар-Фолс» • «Джанкшэн-Сіці» • «Папай» • База «Голд» • Вышыні • Кантхіен • Дакто • База «Бёрт» • Кхешань • Тэт (1) • Кхамдык • Міні-Тэт • Анбаа • Хюэ • Тэт (2) • «Меню» • Вышыня «Гамбургер» • Камбоджа • «Lam Son 719» • База «Мэры-Эн» • Вялікдзень • «Кішэнныя грошы» • «Індывідуальны кравец» • «Паўабаронца» • «Паўабаронца II» • Парыжскае пагадненне |
| 1973—1975 | «Вяртанне дадому» • Вясна • «Дзіцячы пад’ёмнік» • Таншанят • «Парывісты вецер» • Сайгон |

 |
| Бакі | Злучаныя Штаты Амерыкі Узброеныя Сілы ЗША (MACV • MACV-SOG • Tiger Force • Праект 100 000) • Сцяг Паўднёвага В'етнама Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам • Паўднёвая Карэя Паўднёвакарэйскі кантынгент • Сцяг Камбоджы Свабодныя кхмеры • Сцяг В'етнама В’етнамская народная армія (ЦУПВ) • Сцяг В'етконга В’етконг (ЧРУРПВ) • Сцяг СССР Савецкі кантынгент • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Паўночнакарэйскія лётчыкі • Сцяг Кампучыі (1975-1979) Чырвоныя кхмеры • Сцяг Лаоса Патэт Лаа •  АФВПН |
| Тактыка і стратэгія | Партызанская вайна • Праграма «Фенікс» • Экалагічная вайна (Блю • Оранж • Грын • Пінк • Пурпур • Уайт) • Знайсці і знішчыць • Дывановыя бамбардзіроўкі • В’етнамізацыя |
| Ваенныя злачынствы | Аперацыя «Работнік ранча» • Інцыдэнт на вышыні 192 • Масавае забойства ў Біньхоа • Масавае забойства ў Дакшон • Масавае забойства ў Хюэ • ✰ ✰ Масавае забойства ў Сангмі • Масавае забойства ў Хамі • Катаванні амерыканскіх ваеннапалонных у Паўночным В’етнаме • Праблема пакінутых амерыканскіх ваеннапалонных у В’етнаме • Палёты смерці • Лай Дайхан |
| Лакацыі | Сцежка Ха Шы Міна • Пашча Дракона • Ваенная зона C • Ваенная зона D • Кандаа • Ханой Хілтан • Тунэлі Куці • Жалезны трохвугольнік • Дэмілітарызаваная зона • Лінія Макнамары |
| Транспартныя здарэнні | Катастрофа C-130 у Кхамдыку • Катастрофа Convair 880 пад Плейку • Катастрофа C-5 пад Таншанятам • Інцыдэнт з «Маягуэс» |
| Гл. таксама | Людскія страты • Амерыканскія ваеннапалонныя • Палкоўнік Тун • Грамадзянская вайна ў Лаосе • Грамадзянская вайна ў Камбоджы • Знішчыць горад, каб выратаваць яго |