recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зорная.

**Зо́рная** (трансліт.: *Zornaja*, руск.: Зорная) — былая вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 7 км на захад ад цэнтру Баранавіч. Уваходзіла ў склад Навамышскага сельсавета. У 2012 годзе вёска Зорная ўвайшла ў склад горада Баранавічы.

Гісторыя
--------

Раней населены пункт меў назву Муцькавічы, якая ўпамінаецца ў дакументах 1798 года.

У 1897 годзе вёска Муцькавічы ў Навамышскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі хлебазапасны магазін і капліца.

У пачатку XX стагоддзя 39 двароў, 282 жыхары.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Навамышскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1969 годзе вёска Муцькавічы перайменавана ў Зорную.

Насельніцтва
------------

* 21 двор, 219 жыхароў (1897)
* 43 двары, 358 жыхароў (1909)
* 36 дамоў, 187 жыхароў (1921)
* 411 жыхар (1959)
* 142 двары, 724 жыхары (1998)
* 337 гаспадарак, 964 жыхары (2005)

Памятныя мясціны
----------------

* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

Вядомыя асобы
-------------

У 1949 годзе ў вёсцы нарадзіўся Уладзімір Сцяпанавіч Русак, праваслаўны публіцыст, даследчык гісторыі Рускай праваслаўнай царквы.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. ↑  Указ № 306 от 9 июля 2012 г. О некоторых вопросах административно-территориального устройства г. Барановичи и Барановичского района

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Вёска Мускевічы на мапе
**Палац Стокле** (*Palais Stoclet*) — брусельскі асабняк банкіра Адольфа Стокле (1871—1949), пабудаваны для яго ў 1905—11 гг. па праекце аднаго з самых радыкальных прадстаўнікоў венскага сецэсіёна, Ё. Хофмана. У гісторыю еўрапейскай архітэктуры ўвайшоў як своеасаблівы водападзел паміж мадэрнам і мадэрнізмам.

Ва ўмовах поўнай творчай свабоды — заказчык не абмяжоўваў архітэктара ў ідэях і сродках — Хофман наблізіўся да стварэння «татальнага твора мастацтва» (*Gesamtkunstwerk*). Садок вакол асабняка быў таксама разбіты і аформлены па праекце Хофмана. Будынак і дагэтуль упрыгожаны творамі супрацоўнікаў Венскіх майстэрняў — Клімта, Мозера і Мецнера.

У доме, інтэр’еры якога захоўваюць першапачатковыя аздабленне і мэбляванне, у розныя гады бывалі Както, Дзягілеў, Стравінскі. Ён знаходзіцца ва ўласнасці нашчадкаў Стокле і закрыты для турыстаў. Да 2002 года ў ім пражывала ятроўка Адольфа Стокле. У 2009 годзе дом Стокле ўвайшоў у лік помнікаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Пано Клімта ў сталовай
----------------------

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>
2. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **дом Стокле**
**Раманскі Вергілій**, або **Vergilius Romanus** — манускрыпт з творамі Вяргілія. які змяшчае «Энеіду», «Георгікі» і некаторыя эклогі. Адзін з нешматлікіх захаваных антычных ілюмінаваных рукапісаў, датуецца V стагоддзем. Знаходзіцца ў Ватыканскай бібліятэцы (MS Vat. lat. 3867).

Апісанне
--------

Адзін з найстарэйшых і найбольш важных рукапісаў з творамі Вергілія. Памер пергаментных лістоў 332-323 мм на 309 мм. Тэкст напісаны капітальным рустычным пісьмом  (англ.) (бел.. На старонцы размяшчаецца 18 радкоў. 19 захаваных ілюстрацый, выкананы, па меншай меры, двума ананімнымі мастакамі. Стыль ілюстратараў рукапісу ўяўляе сабой пачатак адыходу ад антычных традыцый адлюстравання чалавека і прасторы.

Першы мастак на лісце folio 1 recto, праілюстраваў Першую эклогу. Пастух, Тыцір, грае на флейце, седзячы пад дрэвам. За яго спіной з-за дрэва выглядаюць тры каровы. За адным пастухом, Мелібеем, таксама намаляваныя жывёлы, якія выглядаюць з-за дрэва. Гэтая мініяцюра яшчэ звязана з антычным выяўленчым мастацтвам. Каровы і козы за дрэвамі — спроба, хоць і не зусім удалая, стварыць уражанне глыбіні прасторы. Драпіроўкі адзення пастухоў перададзена натуральна паказанымі складкамі, іх твары намаляваныя ў тры чвэрці. Мініяцюра, у адрозненне ад астатніх мініяцюр рукапісы, не мае рамкі, як ілюстрацыі ў папірусных скрутках.

Другі мастак у астатніх мініяцюрах дэманструе больш радыкальны адыход ад антычнай традыцыі. Усе ілюстрацыі выкананы ў чырвоных і залатых танах. Мастак, здаецца, не знаёмы з выявай чалавечага цела, і не здольны справіцца са скажэннем поз, як, напрыклад, на фоліа 100 verso, дзе фігура, якая ляжыць, прадстаўлена зусім непераканаўчым чынам. Твары больш не адлюстроўваюцца ў павароце тры чвэрці, а малююцца строга анфас альбо ў профіль. Зморшчыны адзення перададзеныя схематычна, адсутнічае лінія гарызонту, постаці раўнамерна размеркаваны па полі мініяцюры, пазбягаецца іх накладанне адна на адну. Некаторыя мініяцюры, верагодна, выкананы пад уплывам рымскіх мазаік (гл. фоліа 44 verso і 45 recto). Паходжанне манускрыпта з'яўляецца прадметам спрэчак, магчыма, рукапіс быў створаны на тэрыторыі Усходняй Рымскай імперыі.

Літаратура
----------

* Weitzmann, Kurt, ed. *Age of spirituality: late antique and early Christian art, third to seventh century*, no. 204 & 225, 1979, Metropolitan Museum of Art, New York, ISBN 9780870991790; full text available online from The Metropolitan Museum of Art Libraries

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12337103 · BIBSYS: 90897842 · BNE: XX4143962 · GND: 4202413-4 · LCCN: n86140284 · NLA: 35720138 · VIAF: 179463548 |

 |
Савецкая зона акупацыі Германіі
*Параўнанне граніц зямель ГДР:* у 1949—1952 гады (фіялетавы) і пасля 1990 года (чырвоны)
**Зямля** (ням.: Land) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка вышэйшага ўзроўню ў Германскай Дэмакратычнай Рэспубліцы, якая існавала да ўвядзення акруг у 1952 годзе. Усяго на тэрыторыі ГДР у 1949—1952 гады існавала пяць зямель — Брандэнбург, Мекленбург, Саксонія, Саксонія-Анхальт і Цюрынгія. Сталіца ГДР — Берлін не ўваходзіў ні ў якую зямлю.

Гісторыя
--------

Пасля Другой сусветнай вайны ў савецкай зоне акупацыі Германіі апынуліся былыя дзяржавы, якія ўваходзяць у Германскі рэйх — Саксонія, Ангальт, Цюрынгія, Мекленбург, а таксама ўсходнія часткі Прусіі — правінцыі Гале-Мерзебург і Магдэбург (да 1944 года абедзве правінцыі складалі разам правінцыю Саксонія), большая частка правінцыі Брандэнбург, а таксама рэшткі правінцый Ніжняя Сілезія і Памеранія (асноўная іх частка адышла да Польшчы) і два невялікія эксклавы дзяржавы Браўншвайг. Пасля некаторых пераўтварэнняў у савецкай зоне былі створаны пяць зямель. У перыяд са снежня 1946 па люты 1947 гадоў кожная з пяці зямель прыняла сваю канстытуцыю.

| Зямля | Сталіца | Тэрыторыі | Плошча | Сцяг | Герб | Дата прыняццяканстытуцыі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Мекленбург | Шверын | Дзяржава Мекленбург з рэшткамі прускай Памераніі | 23.402 км² |  |  | 01947-01-15 15 студзеня 1947 |
| Брандэнбург | Патсдам | Рэшткі прускай правінцыі Брандэнбург | 27.612 км² |  |  | 01947-02-06 6 лютага 1947 |
| Саксонія-Ангальт | Гале/Зале | Дзяржава Ангальт; большая частка прускай Саксоніі; браўншвайгскія эксклавы Кальфёрдэ, Бланкенбург, Хасельфельдэ і Валькенрыд; цюрынгскі эксклаў Альштэт | 24.576 км² |  |  | 01947-01-10 10 студзеня 1947 |
| Саксонія | Дрэздэн | Дзяржава Саксонія разам з рэшткамі прускай Ніжняй Сілезіі | 17.004 км² |  |  | 01947-02-28 28 лютага 1947 |
| Цюрынгія | ВеймарЭрфурт(з 1950) | Дзяржава Цюрынгія і акруга Эрфурт прускай Саксоніі | 15.585 км² |  |  | 01946-12-20 20 снежня 1946 |

З утварэннем ГДР у 1949 годзе землі фактычна страцілі свой суверэнітэт і засталіся простымі адміністрацыйнымі адзінкамі ў складзе ўнітарнай дзяржавы. У 1952 годзе землі былі ліквідаваны і заменены на 14 акруг, якія не ўлічвалі гістарычную пераемнасць. Тым не менш Палата зямель ГДР была ліквідавана толькі ў 1958 годзе, а згадкі пра землі захоўваліся ў канстытуцыі ГДР аж да 1968 года.

22 ліпеня 1990 года ў ГДР быў прыняты закон, які аднавіў землі. Пры гэтым граніцы адноўленых зямель трохі адрозніваліся ад граніц, якія існавалі ў 1952 годзе. Акрамя таго, зямля Мекленбург атрымала назву *Мекленбург — Пярэдняя Памеранія*. Пасля аб'яднання Германіі 3 кастрычніка 1990 года пяць зямель ГДР увайшлі ў склад ФРГ («новыя землі»).

Гл. таксама
-----------

* Землі Германіі
* Акруга ГДР

Спасылкі
--------

* Канстытуцыі зямель ГДР Архівавана 30 кастрычніка 2015.  (ням.)
* Закон ГДР пра аднаўленне зямель (1990) Архівавана 29 мая 2004.  (ням.)
Від на завод з боку Новага моста

**Slovnaft** — славацкі нафтаперапрацоўчы завод, пабудаваны ў 1957 г. ў Браціславе. У 2000 г. Slovnaft стала часткай MOL Group, якой належыць 98,5 % акцый кампаніі. Slovnaft мае два замежныя філіялы: Slovnaft CZ у Чэшскай Рэспубліцы і Slovnaft Polska у Польшчы.

Гісторыя
--------

Slovnaft быў пабудаваны на месцы разбуранага ў 1944 годзе падчас авіяналёту нафтаперапрацоўчага завода Apollo  (славацк.) (бел.. Рэшткі заводу Apollo былі нацыяналізаваны ў 1946 г. і пераназваны ў Slovnaft у 1949 г.. У маі 1992 г. Slovnaft быў рэарганізаваны ў акцыянернае таварыства. У 2000 г. Slovnaft стаў членам групы кампаній MOL Group.

Дзейнасць
---------

У 2008 г. Slovnaft перапрацаваў 5,8 млн т сырой нафты, што на 0,2 млн т менш за паказчык 2007 г. Агульны аб'ём вытворчасці паліва ў 2008 г. ў параўнанні з 2007 г. зменшыўся на 1,5 %.

| Назва прадукцыі | 2008 г. | 2007 г. |
| --- | --- | --- |
| Бензін, тыс. т | 1 568,7 | 1 617,0 |
| Дызельнае паліва, тыс. т | 2 844,1 | 2 863,9 |
| Газа, тыс. т | 88,5 | 79,7 |
| Ліграін, тыс. т | 189,9 | 206,6 |
| Бітум, тыс. т | 41,1 | 35,7 |
| Іншыя прадукты перапрацоўкі, тыс. т | 515,3 | 518,4 |
| Агулам, тыс. т | 5 247,6 | 5 321,3 |

Тры чвэрці прадукцыі, што вырабляе Slovnaft, экспартуецца ў Германію, Аўстрыю, Польшчу, Чэшскую Рэспубліку, Швейцарыю і Францыю. Экспарт складае 80 % ад агульнага даходу кампаніі. На прадпрыемстве працуе амаль 2500 чалавек.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Slovnaft
* Афіцыйны сайт Slovnaft (англ.)
* Афіцыйны сайт Slovnaft (славацк.)

| База разліку індэкса SAX Браціслаўскай фондавай біржы |
| --- |
| 

Biotika ·
OTP Banka Slovensko ·
Slovenské energetické strojárne ·
Slovnaft ·
Všeobecná úverová banka

 |

1. 1 2 3   — Compagnie Française d'Assurance pour le Commerce Extérieur, 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q658635'></a>
**Апостал** («*Книга деания и послания апостольская, зовемая Апостал*») — віленскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет у сакавіку 1525 года. Апостал — апошняе вядомае друкаванае выданне Скарыны.

Змест кнігі
-----------

Выданне пачынаецца тытульным лістом, пасля ідзе прадмова («*Деания светых апостолъ книгъ предмова*», пасля якой змешчаны кнігі Дзеянняў Апосталаў, лісты апосталаў і лісты апостала Паўла, да іх таксама напісаны прадмовы. У канцы лістоў даецца агульнае пасляслоўе, а таксама тэкст пра ўжыванне ў выданні чырвонага колеру. Пасля ідуць службовыя раздзелы: «*Соборнікъ двунадесять месяц*», «*Пятдесятница*», «*Четырдесятница*».

Друкарскія асаблівасці выдання
------------------------------

Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове са шматлікімі ліксічнымі і граматычнымі асаблівасцямі старабеларускай мовы. Адной з крыніц перакладу лічыцца Чэшская Біблія 1506 года. Некаторыя цяжкія для разумення словы вытлумачаны на палях. Кожная частка выдання мае прадмову, напісаная кніжным стылем старабеларускай мовы. У 22 прадмовах Скарына раскрывае маральна-этычную праблематыку і духоўную дасканаласць чалавека. Прадмовы, у параўнанні з прадмовамі да іншых кніг Бібліі, маюць больш царкоўна-рэлігійны характар. Фармат выдання — у адну восьмую аркуша, такі фармат быў зручным для шырокага карыстання. Аб'ём выдання — 351 аркушаў, якія сабраныя ў 45 сшыткаў. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданне мае 2 тытульных ліста. Асноўныя раздзелы лістоў і Саборніка пачынаюцца спускавой паласой, рубрыкацыя выяўлена арнаментальнымі сродкамі. У Дзеяннях віньеткі папярэднічаюць раздзелам, перад якімі змешчаны анатацыі. Набор выкананы ў 10 радкоў вышынёй 53 мм, на паласе — 20 радоў. Апостал надрукаваны 2 фарбамі: дргая фарба (кінавар) выкарыстоўваецца для выяўлення рубрыкацыі і аблягчэння карыстання кнігаю. Чырвонай фарбаю надрукаваныя: Агульны загаловак кнігі на тытульным лісце і назва першага раздзела, указанні на бакавых палях дзён тыдня, ініцыялы на тытульным лісце, віньеткі-канцоўкі. Выданне не мае ілюстрацыю, аднак у ёй вялікая колькасць заставак, канцовак, гравіраваных буквіц.

Захавалася 10 экзэмпляраў Апостала.

Літаратура
----------

* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

Спасылкі
--------

| ⛭Выданні ✯ ✰ Францыска Скарыны |
| --- |
| Прага | Псалтыр (1517) · Кніга Іова (1517) · Прытчы Саламонавы (1517) · Кніга Ісуса Сірахава (1517) · Еклезіяст (Саборнік) (1517) · Прамудрасць Божая (1517) · Песня Песням (1518) · Кніга Царстваў (1518) · Кніга Ісуса Навіна (1518) · Юдзіф (1519) · Кніга Суддзяў (1519) · Быццё (1519) · Выхад (1519) · Левіт (1519) · Лічбы (1519) · Другі закон (1519) · Руф (1519) · Эсфір (1519) · Плач Ераміі (1519) · Кніга прарока Даніла (1519) |
| Вільня | Малая падарожная кніжка (Псалтыр (1522)) · Апостал (1525) |
**Земляны папугай** (*Pezoporus wallicus*) — птушка сямейства папугаевых. Адзіны від роду.

Знешні выгляд
-------------

Даўжыня да 30 см. Афарбоўка апярэнне някідкая, сціплая, у асноўным зялёна-жоўтага колеру з папярочнымі чорнымі палосамі. Чэрава, шыя і ніжняя частка цела жаўтавата-зялёныя, верхні бок зялёны, лоб чырвоны. Афарбоўка рулявых пёраў зялёная з жоўтымі палоскамі. Кіпцюры, у адрозненне ад іншых папугаяў, у яго прамыя і даволі доўгія.

Распаўсюджанне
--------------

Насяляе ў паўднёвай частцы Аўстраліі і на Тасманіі.

Спосаб жыцця
------------

Жывуць у багністых месцах і пясчаных неўрадлівых участках. Жывуць па адзіночцы і парамі. Вельмі спрытна бегаюць у траве, а лятаюць даволі дрэнна, толькі ў выпадку небяспекі, калі не можа ўцячы, але праляцець можа не больш за 200 м, апускаючыся ўніз, ён не парыць, а быццам бы падае на зямлю, дакранаючыся яе чэравам. Яго палёт падобны да палёту курыных птушак.

Размнажэнне
-----------

Гнездавы перыяд прыпадае на верасень-снежань. Гэта адзіны папугай, які не будуе гнёздаў, а яйкі адкладае прама на зямлю або ў розныя паглыбленні і рытвінкі. У поўнай кладцы 4 яйкі, маладыя вылятаюць праз 25 дзён пасля вылуплення.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
**Smart** (*Смарт*) — марка аўтамабіляў асоба малога класа, якія выпускаюцца аднайменнай кампаніяй, прыналежнай міжнароднаму аўтапрамысловаму канцэрну Daimler AG.

Сумеснае прадпрыемства MCC (Micro Compact Car AG) створана карпарацыямі Daimler-Benz і швейцарскай гадзіннікавай кампаніяй Swatch (у наступным Swatch выйшла з гэтага праекту) з мэтай стварэння гарадскога двухмеснага і вельмі эканомнага міні-аўтамабіля Smart. Micro Compact Car у верасні 2002 змяніла назву на Smart GmbH.

Мадэль Smart («Разумнік»), упершыню прадстаўленая на аўтасалоне ў Франкфурце у 1997. Вытворчасць вядзецца ў французскім горадзе Амбаш з 1998.

Аўтамабіль абсталяваны трох-цыліндравым рухавіком аб'ёмам 0,6 л магутнасцю 45 л.с. з упырскам паліва. Рухавік размяшчаецца ззаду і прыводзіць заднія колы. У мадыфікацыі з турбанадувам магутнасць павялічваецца да 55 л.с. Максімальная хуткасць 135 км/ч. У 1999 г. мадэльны шэраг быў дапоўнены мадыфікацыяй з дызельным рухавіком з турбанадувам аб'ёмам 0,8 л магутнасцю 41 л.с.

Прэм'ера кабрыялета — верасень 1999 г.

У лістападзе 1999 г. быў паказаны варыянт з рухавіком cdi.

Мадэльны шэраг
--------------

* Fortwo
* Forfour
* Roadster
* Crosstown (Канцэпт)
* Formore
* Smart EV

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Smart на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
* Краш-тэст Smart'а

| Маркі аўтамабіляў |
| --- |
| 
Abarth • Acura • Alfa Romeo • Aston Martin • Audi • Bentley • BMW • Brilliance • Buick • Bugatti • BYD • Cadillac • ChangFeng • Chery • Chevrolet • Citroen • Chrysler • Dacia • Dadi • Daihatsu • Daewoo • Dodge • FAW • Ferrari • Fiat • Ford • Geely • GMC • Great Wall • Hafey • Honda • Holden • Hummer • Hyundai • Iran Khodro • Infiniti • Isuzu • Jac • Jaguar • Jeep • Kia • Lamborghini • Lancia • Land Rover • Lexus • Lincoln • Lotus • Maruti • Maserati • Maybach • Mazda • Mercedes-Benz • Mercury • Mini • Mitsubishi • Nissan • Opel • Peugeot • Pagani • Pontiac • Porsche • Renault • Rolls-Royce • Saab • Samsung • Saturn • Scion • Seat • ShuangHuan • Škoda • Smart • Spyker • SsangYong • Subaru • Suzuki • Tata • Toyota • Vauxhall • Volkswagen • Volvo • ZX • ГАЗ • Лада • УАЗ
 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Sina Weibo · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхалёнак.
**Іван Адамавіч Міхалёнак** (6 чэрвеня 1891, Маладзечна — 24 ліпеня 1967) — удзельнік устанаўлення савецкай улады ў Беларусі, камбрыг (1935).

Біяграфія
---------

Член РСДРП(б) з 1917. Скончыў Ваенную акадэмію РСЧА (1927). Удзельнік 1-ай сусветнай вайны. У 1917 вёў палітычную работу ў 10-й арміі Заходняга фронту: старшыня палкавога і член карпуснога камітэтаў, член Паўночна-Заходняга абласнога камітэта РСДРП(б). Падчас нямецкай акупацыі Беларусі ў 1918 на падпольнай рабоце ў Маладзечне, потым старшыня Маладзечанскага рэўкама. 3 1919 у Чырвонай Арміі — у палітаддзелах 17-й і 54-й дывізій, 4-й арміі, Мазырскай групы войск, член Віцебскага паветовага рэўкома. Пасля грамадзянскій вайны камісар 4, 8, 7-й Самарскай дывізій, 5-га стралковага корпуса. У 1927—1934 гадах у штабе РСЧА.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
Земляны вал на плане 1793 г.
**Земляны́ Вал** — гістарычны раён Мінска, размешчаны ўздоўж гарадскіх земляных умацаванняў.

Вал пачынаўся на поўнач ад Замчышча, праходзіў на захад Ракаўскага завулка (сучасная назва вуліца Вызвалення), потым да вуліцы Хлебнай (не захавалася), пасля ішоў дадолу па Нова-Раманаўскай (Раманаўская Слабада), перасякаў Нямігу, затым ішоў на захад ад Пішчалаўскага замка і далей па верхняй частцы вуліцы Трубнай (Берсана) на вуліцу Каломенскую (Свярдлова) да вуліцы Магазіннай (Кірава), уздоўж яе ў Губернатарскі сад (Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага).

Гісторыя
--------

Дэпо Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства на Земляным Вале, пач. XX ст.
У XVI — XVIII стст. старая частка Менска была абмежаваная земляным валам, і горадам лічылася толькі тэрыторыя ўсярэдзіне. Месца вала дагэтуль можна прасачыць у планіроўцы горада. 

У першай палове XIX ст. вал быў разраўняны, яго рэшткі можна заўважыць на вуліцы Кірава. На месцы вала былі высаджаныя ліпы і таполі. Да 1965 года паўтаравяковыя ліпы ўпрыгожвалі месцамі вуліцы Хлебную і Берсана, але былі знішчаны ў часе рэканструкцыі горада. Таполі, высаджаныя адначасова з ліпамі на вуліцы Свярдлова, састарэлі і былі спілаваныя ў 1948 годзе.

З землянымі валамі звязаныя такія мінскія вулічныя тапонімы, як Завальная — «за валам», Загародняя (сучасная Абутковая) — «за горадам». У цяперашні час пра існаванне ўмацаванняў нагадвае вуліца Гарадскі Вал.

Галерэя
-------

* Земляны Вал на старых планах горада
* 1797 г.1797 г.
* 1801 г.1801 г.
* першая палова XVIII ст.першая палова XVIII ст.
* канец XVIII ст.канец XVIII ст.

Літаратура
----------

* Шыбека З. В. Шыбека С. Ф. Мінск: Старонкі жыцця дарэв. горада/ Пер. з рускай мовы М.Віжа; Прадмова С. М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с [1] асобн. арк. карт.: іл. ISBN 5-345-00613-X.
* Жучкевич В. А. Улицы помнят: История, события, люди в названиях улиц и площадей города-героя. Мн. 1979. С. 13—14.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-6302-33-1.

| ⛭Гістарычныя раёны Мінска |
| --- |
| Цэнтр горада | 
* Валокі Полацкія
* Высокі Рынак
* Замчышча
* Земляны Вал
* Нізкі Рынак
* Новае Места
* Цёмныя Крамы

 |
| Прадмесці | 
* Араны
* Архірэйская Слабодка
* Весялоўка
* Грушаўка
* Добрыя Мыслі
* Доўгі Брод
* Залатая Горка
* Кальварышкі
* Кальварыя
* Камароўка
* Кашары
* Козырава
* Крупцы
* Лавы
* Лошыца
* Людамонт
* Ляхаўка
* Міхалянка
* Мядзвежына
* Пляшчанка
* Пярэспа
* Пятніцкае
* Пятроўшчына
* Ракаўскае
* Раманаўская Слабада
* Сакалянка
* Сенажаны
* Серабранскія Млыны
* Старажоўка
* Старосцінская Слабада
* Стромкі Бераг
* Татарская Слабада
* Траецкае
* Тры Карчмы
* Тучынка
* Уборкі
* Цівалі

 |
**Sirkus Finlandia** — буйнейшы фінскі цырк-шапіто, заснаваны ў 1976 годзе Карл-Густаф Ёрнстрамам. Першае прадстаўленне адбылося 21 красавіка 1976 у горадзе Тамісаары. На сённяшні дзень з’яўляецца адзіным фінскім цыркам, які адпавядае міжнародным стандартам, удзельнік Еўрапейскай цыркавой асацыяцыі. Штогод прадстаўленні наведваюць каля 200 тысяч гледачоў.

Гастролі
--------

Тур па Фінляндыі пачынаецца напачатку красавіка ў Карысе і сканчаецца ў кастрычніку-лістападзе ў сталіцы Фінляндыі, Хельсінках. За сезон цырк дае прадстаўленні больш чым у 120 гарадах Фінляндыі, а ўвесь маршрут перавышае 8 тысяч кіламетраў.
Увесь час разам з цыркам гастралюе прыблізна 70 чалавек, з іх каля 30 — артысты і музыканты жывога аркестра. Абарот за 2009 год склаў каля 4 млн. еўра.

Шапіто
------

*Шапіто*
Канструкцыя цырка была набыта ў Італіі ў 2009 годзе і ў сабраным стане займае плошчу каля 2500 квадратных метраў. Апроч таго, патрабуецца месца для дзясяткаў аўтамабіляў і прычэпаў. У буйных гарадах таксама ўсталёўваецца дадатковы падстрэшак плошчай 650 квадратных метраў, пад якім усталёўваюцца кіёскі і які служыць хованкай для гледачоў падчас перапынку і ў выпадку неспрыяльных пагодных умоў.
Колькасць месцаў — 1150. Дыяметр манежа — 12 метраў.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Апостальская нунцыятура** — дыпламатычная місія Ватыкана вышэйшага ўзроўню, эквівалент пасольства.

Главой апостальскай нунцыятуры з'яўляецца нунцый. Нунцый — гэта царкоўны дыпламатычны ранг, паходзіць ад лацінскага nuntius — веснік. Папскі нунцый (афіцыйна вядомы як апостальскі нунцый) з'яўляецца пастаянным дыпламатычным прадстаўніком (главой дыпламатычнай місіі) Святога Прастола ў краіне ці міжнароднай арганізацыі (напрыклад, Лізе арабскіх дзяржаў), ён мае ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла і, як правіла, царкоўны ранг тытулярнага архібіскупа.
Акрамя таго, нунцый служыць сувязным звяном паміж Святым Прастолам і каталіцкай царквой у пэўнай дзяржаве, ажыццяўляе нагляд за епархіяльнымі біскупамі і адыгрывае важную ролю ў выбары біскупаў.

Гл. таксама
-----------

* Апостальская нунцыятура ў Беларусі

Спасылкі
--------

* Пералік апостальскіх нунцыятур  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навацкі.
**Іван Алаізіевіч Навацкі** (1849 — ?) — расійскі і польскі грамадзянскі інжынер.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства і адукацыя

Нарадзіўся ў 1849 годзе. Выхоўваўся спачатку ў Слуцкай гімназіі і Варшаўскай галоўнай школе, а потым у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы ў 1872-75 гадах. Скончыў курс са званнем архітэктарскага памочніка і правам на чын X класа.

### Прафесійная дзейнасць

Адразу пасля заканчэння вучылішча вызначыўся павятовым інжынерам у Радамскую губерню, адкуль праз два гады перайшоў на пасаду Люблінскага гарадскога архітэктара.

У 1881 годзе І. Навацкі быў прылічаны звышштатным тэхнікам да варшаўскага будаўнічага аддзялення, а ў 1884 годзе — да Міністэрства ўнутраных спраў з адкамандзіраваннем для заняткаў ў Тэхнічна-будаўнічны камітэт  (руск.) (бел.. Потым быў (з 1885) памочнікам келецкага, а потым сувалкскага губернскага інжынера. Праслужыўшы тут да 1891 года, І. Навацкі прылічыўся зноў да Міністэрства ўнутраных спраў, але ў хуткім часе выйшаў у адстаўку і заняўся прыватнай практыкай.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 244
**Silent Hunter II** — камп’ютарная гульня ў жанры сімулятара падводных лодак на тэму падводных бітваў Другой сусветнай вайны ад Ubisoft. Створана для Windows 95/98/ME. Першапачаткова распрацоўвалася кампаніяй Aeon Electronic Entertainment, стваральнікамі першай Silent Hunter, але ім давялося пакінуць праект незавершаным, і скончыла яго Ultimation Inc. Пасля значных затрымак гульня была выпушчана ў лістападзе 2001 года.

У Silent Hunter II гулец становіцца членам каманды нямецкай падлодкі часоў Другі бітвы за Атлантыку. У гульні маюцца аднакарыстальніцкія і шматкарыстальніцкія місіі.

У дадатак да некаторых асобных місій адзіночнага рэжыму гулец прыняць удзел у такіх вядомых момантах, як пранікненне U-47 у Скапена-Флоу, праход праз Гібралтарскі праліў і аперацыя «Drumbeat».

Нямецкі ветэран Другой сусветнай вайны, камандзір падлодкі Эрых Топп быў адным з тэхнічных кансультантаў гульні.

У канцэпцыі Silent Hunter II стала магчымым змагацца он-лайн не толькі супраць іншых падводных лодак, але і супраць эсмінцаў, якія кантраляваліся гульцамі з «Каманды разбуральнікаў» (англ.: Destroyer Command) (назва дала Ubisoft). Тым не менш, прыхільнікі Silent Hunter не моцна шанавалі гульню. Silent Hunter II быў падвергнуты крытыцы за сыры АІ, адсутнасць перагулёўкі кар’еры гульца, абмежаваны набор місій і нялепшую якасць шматкарыстальніцкай гульні, якая часта адключалася так і не пачаўшыся.

Для выпраўлення і паляпшэння шматкарыстальніцкага рэжыму быў выпушчаны неафіцыйны патч пад назвай Projekt Messerwetzer. Таксама фанатамі было створана немалая колькасць дадатковых модов, патчаў і місіі.

Спасылкі
--------

* Silent Hunter II. Афіцыйны сайт  (англ.)
* на сайцe Moby Games  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MobyGames |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 166839315 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іван Іваноў.

**Іва́н Алякса́ндравіч Івано́ў** (1898, г. Мінск — 29 кастрычніка 1937, там жа) — савецкі партыйны дзеяч, сакратар ЦК КП(б)Б.

Біяграфія
---------

Да 1922 года — у РСЧА.

Пасля да лістапада 1928 года займаўся партыйнай работай на чыгунцы і ў Мінску.

У 1928 — 1930 гадах на прафсаюзнай рабоце. 

З ліпеня 1930 года займаў пасаду намесніка старшыні Цэнтральнай кантрольнай камісіі КП(б) Беларусі, адначасова намесніка народнага камісара рабоча-сялянскай інспекцыі Беларускай ССР.

16 лістапада 1931 года Пастановай аб’яднанага пленума ЦК і ЦКК КП(б)Б быў абраны сакратаром ЦК КП(б) Беларусі па транспарце.

У перыяд з верасня 1933 да жніўня 1937 года займаў пасаду начальніка Палітычнага аддзела 4-га аддзялення Маскоўска-Курскай чыгункі, пасля Горкаўскай чыгункі.

9 жніўня арыштаваны, 29 кастрычніка 1937 года расстраляны ў Мінску.

Член ЦК КП(б)Б (1925—1933), кандыдат у члены бюро ЦК КПБ (1927—1933).

Спасылкі
--------

* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 – 1991  (руск.)
|  |
| --- |
|  |
| Мноства нябесных свяцілаў у космасе |

**Зо́рнае неба** — сукупнасць свяцілаў, бачных на начным небе. У ясную ноч, калі няма Месяца, чалавек з добрым зрокам можа ўбачыць простым вокам каля 2,5 тыс. зорак да 6-й зорнай велічыні, з іх большасць размешчана паблізу паласы Млечнага Шляху. Усяго ў абодвух паўшар’ях зорнага неба налічваецца каля 6 тысяч зорак да 6-й зорнай велічыні. Пры інструментальных назіраннях колькасць бачных зорак хутка расце, сягаючы, напрыклад, 32 млн зорак да 15-й зорнай велічыні. Таксама ў лік аб’ектаў зорнага неба, частку з якіх можна назіраць і простым вокам, уваходзяць зорныя скопішчы, зорныя асацыяцыі, галактычныя туманнасці, галактыкі, квазары, скопішчы галактык, планеты, спадарожнікі планет, малыя планеты, каметы, метэоры.

Само начное неба таксама свеціцца з прычын атамных працэсаў у іанасферы.

Выгляд начнога зорнага неба бесперапынна мяняецца з прычыны сутачнага вярчэння Зямлі вакол сваёй восі, гадавога руху Зямлі вакол Сонца, уласнага руху целаў Сонечнай сістэмы. Дзеля зручнасці арыентацыі зорнае неба падзелена на сузор’і.

Гл. таксама
-----------

* Атлас зорнага неба
* Зорныя каталогі

Літаратура
----------

* Зорнае неба // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. С. 109—112.
* Астраномiя: вучэбны дапаможнiк для 11 кл. агул.-адукац. устаноў з беларускай мовай навучання / І. В. Галуза, У. А. Голубеў, А. А. Шымбалеў — 2-е выд. — Мн.: Народная асвета, 2009. — 214 с. ISBN 978-985-03-1084-2
* Астраномія: атлас: вучэбны дапаможнік для 11-га класа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай мовай навучання / А. А. Шымбалёў, І. В. Галуза, У. А. Голубеў; рэд. Г. С. Малышава. — Мн.: Белкартаграфія, 2011. — 31 с. ISBN 978-985-508-114-3
**Іван Аляк­санд­ра­віч Матыль** (18 верасня 1914, в. Дуброўскія Ко­ха­наў­ска­га ра­ё­на, цяпер Талачынскі раён Ві­цеб­скай воб­лас­ці — 1961) — беларускі журналіст, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў савецкага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў ся­лян­скай сям’і. Скон­чыў двух­га­до­вае Ар­шан­скае пед­агагічнае ву­чы­лішча. З 1932 года ў жур­на­ліс­ты­цы. Скончыў Мінск­і ін­сты­ту­т журналіс­тыкі (1941). Падчас 2-й сусветнай вайны, ра­шэн­нем ЦК ЛКСМ БССР, у 1942 годзе І. Ма­тыль закінуты ў тыл пра­ціў­ні­ка на тэрыторыю Беларусі. Кіраваў Магілёўскай аб­лас­ной падпольнай кам­са­моль­скай ар­га­ні­за­цы­яй. У сакавіку 1944 года, пасля смер­ці Мі­хаіла Ба­раш­ка­ва, за­цвер­джа­ны на пасаду галоўнага рэдактара падпольнай «Чырвонай змены». Рэдакцыю «Чырвонай змены» І. Матыль узначальваў пэўны час і ў паваенныя гады, правёў вя­лі­кую ра­бо­ту па ства­рэн­ні аўтарскага калектыву, навучанні рэ­дак­цый­ных кад­раў.

Узнагароды
----------

* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Бараноўскі Я.* Тры «Звязды»…

Літаратура
----------

* *Бараноўскі Я.* Тры «Звязды» // «Звязда» № 123 (27733), 3 ліп. 2014. — С. 5.
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Гута.

**Гу́та** (трансліт.: *Huta*, руск.: Гута) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дамачаўскага сельсавета. Размешчана за 62 км на поўдзень ад Брэста, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца.

У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Брэстрайаграсэрвіс» (цэнтр — г.п. Дамачава).

Этымалогія
----------

*Гута* — традыцыйная старабеларуская назва майстэрні па вырабе шкла; ад гэтых майстэрняў пайшлі назвы многіх паселішчаў у Беларусі. У наш час гэта слова вызначаецца як «даўнейшая назва шклозавода» (Тлум. слоўнік бел. мовы, 2005).

Тэрмін (паходзіць, магчыма, ад герм. *Hutte*) узнік у XIV—XVI стагоддзях.

Гісторыя
--------

У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1860 годзе ў Прыбароўскай воласці, у складзе маёнтка Прыбарова, якім валодаў граф Замойскі. У ліпені 1862 года адбыліся сялянскія хваляванні. Сяляне адмовіліся адбываць згонную павіннасць і плаціць чынш грашыма або хлебам. У 1866 годзе заснавана нарднае вучылішча, у якім вучыліся 31 хлопчык і 4 дзяўчынкі. У 1890 годзе сяляне Гуцкага сельскагаспадарчага таварыства мелі 183 дзесяціны зямлі.

У 1905 годзе вёска ў Прыбароўскай воласці Брэсцкага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Прыбароўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы спалілі 51 двор, загубілі 9 жыхароў; 12 вяскоўцаў загінулі на фронце, 2 — у партызанах.

Да 18 снежня 1972 года ў складзе Чэрскага сельсавета, у 1972—2013 гадах у складзе Дамачаўскага пассавета.

Насельніцтва
------------

* 41 мужчына, 44 жанчыны (1868)
* 282 жыхары (1905)
* 16 двароў, 120 жыхароў (1921)
* 58 двароў, 245 жыхароў (1940)
* 236 жыхароў (1959)
* 244 жыхары (1970)
* 56 гаспадарак, 165 жыхароў (1997)
* 46 гаспадарак, 96 жыхароў (2005)

Інфраструктура
--------------

* Клуб
* Бібліятэка

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 18 снежня 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1973, № 4 (1378).
3. ↑  Решение Брестского областного совета депутатов №306 от 17 сентября 2013 г. «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Брестского района Брестской области» Архівавана 25 чэрвеня 2021.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Дамачаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Дамачава |  |
| Вёскі | Багданы ·  Барысы ·  Гута ·  Дубіца ·  Дубок ·  Кабёлка ·  Ліпінкі ·  Ляплёўка ·  Навасады ·  Падлужжа ·  Рудня ·  Чэрск ·  Шыкілі |
| Хутары | Дамброўка |
**Іван Іосіфавіч Лычкоўскі** (нар. 1902 г. на хутары Лычкоўшчына, Хутарскі с/с, Чэрвеньскі раён) —  майстар па вырабу музычных інструментаў, мультыінструменталіст. Граў на дуд­цы, жа­лей­цы, ра­жку, скрып­цы, цым­ба­лах, цыт­ры і іншых інструментах. За сваё жыццё стварыў больш за трыста цымбалаў, скрыпак, дудак. Ён аб’яднаў людзей, гэтак  як і ён закаханых у музыку. Праз яго калектыў прайшлі маладыя людзі, якія сталі выдатнымі музыкантамі, настаўнікамі музыкі — Анатоль Турбал, Леанід Баравік, Леанід Яблонскі, Леанід Панько, Тамара Ганчарык,  Нэла Тунік і іншыя. Іван Іо­сі­фа­віч доў­гі час пра­ца­ваў у дзі­ця­чым до­ме.

Іван Лычкоўскі быў першым майстрам, які паспрабаваў рэканструяваць беларускую дуду пасля перыяду яе заняпаду - 1970-ыя гады. Адна з дуд яго вырабу захоўваецца ў Расійскім этнаграфічным музеі ў Пецярбурзе. Нетрадыцыйнымі ў гэтым інструменце могуць лічыцца галава казы на пераборы, канічныя формы трубкі жалейкі і адсутнасць рагаўнёў. Аднак трэба ўлічваць, што гэта была першая спроба рэканструяваць дуду. Іншая дуда (1974 г.) знакамітага майстра народных інструментаў захоўваецца ў Беларусі, у Музеі старабеларускай культуры. Гэтая дуда больш набліжаная да традыцыйнай канструкцыі беларускай дуды. Майстар з Чэрвеня зрабіў яе амаль традыцыйнай, за выключэннем ражкоў, якія не закручаныя пад градусам, а прадаўгаватыя, як у некаторых еўрапейскіх, або сярэднявечных дудах. 

Іван Лычкоўскі выконваў бы­ліч­кі-каз­кі з гу­ка­вым афар­млен­нем. Адну з іх запісала этнамузыколаг Ніна Назіна. 

Па згадках аднаго з вучняў Івана Лычкоўскага, Анатоля Турбала: «Шэфам  над нашым  калектывам  быў кампазітар  Іван Іванавіч Кузняцоў. Ён напісаў для ансамбля музычную п’есу «Ігуменскія дудары», якую мы выконвалі  ў Мінску,  у Вялікім тэатры оперы і балета,  на ўрачыстасцях, прысвечаных прысваенню Мінску звання  «Горад — герой». Было гэта ў 1974 годзе.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 19 лютага 2022.
2. ↑   Архівавана 20 лістапада 2021.
3. ↑  «*Дудары Глыбоцкага краю*» В. Воранаў
4. ↑
*Ісус выводзіць Адама і Еву з іх трунаў падчас уваскрасення*. Царква Хора, Стамбул.
**Апошні Адам** — тытул, які быў дадзены Ісусу ў Новым Запавеце. Падобныя тытулы, якія таксама адносяцца да Ісуса, ўключаюць *другі Адам* і *Новы Адам*.

Двойчы ў Новым Запавеце прыводзіцца відавочнае параўнанне паміж Ісусам і Адамам. У лісце да Рымлянаў 5:12-21, Павел сцвярджае, што «*гэтак жа, як праз непаслушэнства аднаго чалавека зрабіліся многія грэшнікамі, так і праз паслушэнства аднаго чалавека многія стануць праведнымі*» (Рым 5:19). У 1-ым лісце да Карынфянаў 15:22 Павел сцвярджае, што «*як у Адаме ўсе паміраюць, так у Хрысце ўсе ажывуць*», у той час як у вершы 45 ён называе Ісуса «*апошнім Адамам*».

Біблейскае апавяданне
---------------------

Апостал Павел супрацьпастаўляе Адама і Хрыста, як двух супрацлеглых асоб або прадстаўнікоў (Рым 5:12-21; 1 Кар. 15:20,45) і прадстаўляе чалавека з выявай абодвух Адама і Хрыста(1 Кар. 15:49). Там, дзе непаслушэнства Адама прынесла грэх і смерць для ўсіх, паслухмянасць Хрыста перакрывае шкоду з непаслухмянасці Адама, прыносячы праўду і багацце Божай ласкі (Рым 5:12-21). «Жыватворчым Духам» апошні Адам уваскрасае з мёртвых і ператвараецца праз уваскрэсенне ў нябесным, духоўным быцці (1 Кар. 15:22, 45, 48-9). Такім чынам, Паўлаў Адам ўдзельнічае ў зямным паслухмянасці Ісуса (Рым. 5) і ў узнёслай ролі Хрыста як давальнага Духа (1 Кар. 15).

Гэты самы сімвал, які выкарыстоўваецца, каб выказваць Хрыста ў якасці супрацьлеглай прадстаўнічай асобы (і Адама як Яго цені ў Рым 5:14), быў выкарыстаны як паказаць істоту Хрыста: Ён — «*апошні Адам*» (1 Кар 15:45), або «*другі чалавек з неба*», і не «*ад зямлі, пылу*» (1 Кар 15:47; гл Быц. 2: 7). Некаторыя навукоўцы выявіць Адамаву спасылку ў некалькіх іншых урыўках Новага Запавету: напрыклад, у словах аб «*славе Хрыста, Які ёсць вобраз (EIKON) Бога*» (2 Кар. 4:4). Магчыма, гэта водгалас слоў Быцця 1:26 пра Адама, створанага па Божым вобразе. Калі гэта так, Павел думае тут пра Хрыста як ідэальнага Адама, Яго чалавечнасць выдатна паказвае вобраз Божы. Але гэтае тлумачэнне не зусім пераканаўчае. У Новым Запавеце змешчаныя пераканаўчыя спасылкі ў двух гімнах або, па меншай меры, паэтычных урыўках: Кал. 1: 15-20 і Філ. 2:6-11.

| ⛭Імёны і тытулы Ісуса Хрыста |
| --- |
| 
* Апошні/другі Адам
* Божае Ягня
* Гасподзь (Кірыёс)
* Логас (Слова)
* Раббі
* Святло свету
* Сын Божы
* Сын Чалавечы
* Хлеб жыцця
* Хрыстос
* Цар іўдзейскі

 |  |
Трапецыя Арыёна, цэнтральная частка — OB-асацыяцыя маладых зорак-гігантаў спектральных класаў **O** і **B**, пагружаная ў малекулярнае воблака. На левай выяве (бачнае святло), бачна флуарэсцэнцыя газавага воблака, якая ўзбуджаецца ўльтрафіялетавым выпраменьваннем гэтых зорак. На правым (інфрачырвоны дыяпазон) бачная пыл, які рассейвае іх ІЧ-выпраменьванне.
**Зорныя асацыяцыі** — групоўкі гравітацыйна незвязаных зорак або слабазвязаных маладых (узрост да некалькіх дзясяткаў мільёнаў гадоў) зорак, аб'яднаных агульным паходжаннем.

Упершыню выяўвіў і прадказаў іх распад В. А. Амбарцумян у 1948 годзе. Далейшыя вымярэнні пацвердзілі факт пашырэння зорных асацыяцый.

У адрозненне ад маладых рассеяных зорных скопішчаў, зорныя асацыяцыі маюць большыя памеры (дзясяткі парсекаў, у ядраў рассеяных зорных скопішчаў — адзінкі парсекаў) і меншую шчыльнасць: колькасць зорак у асацыяцыі — ад дзясяткаў да сотняў (у рассеяных зорных скопішчах — ад сотняў да тысяч). Паходжаннем зорныя асацыяцыі абавязаны абласцям зоркаўтварэння комплексаў малекулярных аблокаў.

Адрозніваюць наступныя тыпы зорных асацыяцый:

* OB-асацыяцыі, якія змяшчаюць галоўным чынам масіўныя зоркі спектральных класаў **O** і **B**
* Т-асацыяцыі, што змяшчаюць галоўным чынам маламасіўныя пераменныя зоркі тыпу Т Цяльца
* R-асацыяцыі (ад R — reflection), у якіх зоркі спектральных класаў **O** — **A2** атачаюць адбівальныя газапылавыя туманнасці.

Гл. таксама
-----------

* Зоркаўтварэнне
* Безуважлівыя зорныя скопішчы

Спасылкі
--------

* Артыкулы і ўспаміны.

| ⛭Зорныя сістэмы |
| --- |
| Звязаныя гравітацыйна | Галактыка ·  Карлікавая галактыка ·  Шаравое зорнае скопішча ·  Рассеянае зорнае скопішча ·  Фізічна падвойная зорка ·  Фізічна кратная зорка |
| Не звязаныя гравітацыйна | Зоркавы паток ·  Зоркавая асацыяцыя ·  Рухаючая група зорак ·  Зорка-бягун ·  Звышхуткасная зорка |
| Звязаныя візуальна | Аптычна падвойная зорка ·  Аптычна кратная зорка ·  Сузор’е ·  Астэрызм ·  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ляўко.
**Іван Іосіфавіч Ляўко** (18 лістапада 1920, в. Каралішчавічы, Менская губерня — ?) — беларускі інжынер-будаўнік. Заслужаны будаўнік БССР (1979).

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1953 годзе. Працаваў старшым інжынерам, начальнікам аддзела, намеснікам старшыні Дзяржбуда БССР, дырэктарам Мінскпраекта, першым намеснікам старшыні Мінскага гарвыканкама, з 1981 года — намеснік старшыні Праўлення СА БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 г. Член КПСС з 1948 г. Пражываў у Мінску.

Дзейнасць
---------

Удзельнічаў у распрацоўцы генпланаў Мінска (1965, 1982), зрабіў значны ўнёсак у жыллёва-грамадзянскае будаўніцтва, укараненне індустрыяльных метадаў будаўніцтва, ва ўдасканаленне метадаў буйнапанэльнага домабудавання ў Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, дзвюма Працоўнага Чырвонага Сцяга і «Знак Пашаны», медалямі, трыма Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. Прэмія Савета Міністраў СССР (1978, у аўтарскім калектыве) за распрацоўку праектаў і будаўніцтва буйнапанэльных жылых дамоў у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Левко Иван Иосифович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**«Паляўнічы Беларусі»** — прыродазнаўчы часопіс, орган Беларускага прамыслова-кааператыўнага саюза паляўнічых. Выдаваўся ў 1927—1933 гадах перыядычнасцю 12 нумароў на год.

Ілюстрацыя Г. Змудзінскага да апавядання М. Цэлеша «Людзі, зверы, птахі». № 3, 1930
Ілюстрацыя Г. Змудзінскага да апавядання М. Цэлеша «Людзі, зверы, птахі». № 3, 1930
Першы нумар выйшаў у красавіку 1927 г. тыражом 5000 экз. апошні — № 4 за 1933 г. выйшаў тыражом — 12800 экз. Тыраж цалкам разыходзіўся па падпісцы сярод паляўнічых, найбольшы тыраж сабраў у 1930 г. — 17500 экз.

Змяшчаў афіцыйныя матэрыялы датычныя продажу зброі і пораху, загатоўкі пушніны, пачатку паляўнічага сезону на розную дзічыну. Таксама вёў рубрыкі «Сабакагадоўля», «Рыбніцтва і рыбалоўства», «Трусагадоўля», «Аружэйная тэхніка», «Жыццё на мясцох» і інш. Праз часопіс Беларускі саюз паляўнічых сабраў грошы на пабудову самалёта «Паляўнічы Беларусі», які пабудавалі і перадалі ў Чырвоную армію ў 1932 годзе. Друкаваў мастацкія творы на паляўнічую тэматыку: вершы і апавяданні Валерыя Маракова, Макара Паслядовіча, Міхася Чарота, Міколы Цэлеша, Яўгена Замерфельда. Мастацкае афармленне ствараў выдатны беларускі анімаліст Генадзь Змудзінскі.

Часопісам кіравала рэдкалегія з прадстаўнікоў саюза паляўнічых, адказныя рэдактары: Янка Крывец (1927 г.), Міхаіл Шміт (1928—1931 гг.), К. Дамарацкі (1931 г.), П. Тамашэўскі (1931 г.), А. Вільдфлуш (1932—1933 гг.), К. Волдынь (1933 г.).

Літаратура
----------

* Периодическая печать СССР 1917—1949. Библиографический указатель. Журналы, труды и бюллетени: сводные указатели. — М. 1963. — С. 359.
Профіль падзолістай глебы
**Падзо́лістыя гле́бы** — глебы, якія развіваюцца пад хвойнымі лясамі з мохавым, мохава-лішайнікавым або верасовым покрывам на водападзельных участках рэльефу, якія складзены бескарбанатнымі пясчанымі пародамі.

Пры штогадовым адміранні частак драўнянай, мохавай расліннасці на паверхні гэтых глеб назапашваецца нязначная колькасць раслінных рэшткаў. Распадаючыся, яны ўтвараюць вельмі кіслыя арганічныя злучэнні. Таму ападзоленне глеб пачынаецца з самага верху, непасрэдна пад лясной падсцілкай (ападам), што і абумоўлівае адсутнасць у іх профілі перагнойнага гарызонту. Зрэдку пад падсцілкай можна заўважыць невялікую (1—2 см), узбагачаную арганічнымі рэшткамі шэрую праслойку. Ніжэй падзолістага гарызонту размяшчаецца ілювіяльны, узбагачаны жалезам і алюмініем.

Падзолістыя глебы маюць кіслую рэакцыю, нізкае ўтрыманне гумусу (менш за 1 %) і характарызуюцца ў цэлым нізкай урадлівасцю. Пры раскрыцці яны лёгка пераўтвараюцца ў ветравейныя пяскі. Урадлівасць падзолістых глеб павышаюць вапнаваннем, угнаеннямі, арашэннем.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларусь, 1995

Літаратура
----------

* Фізічная геаграфія Беларусі: Вучэб. дапам. / Пад рэд. Б. М. Гурскага, К. К. Кудло. — Мн.: Універсітэцкае, 1995. — 181 с. ISBN 985-09-0058-x
* Падзолістыя глебы // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 548. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Падзолістыя глебы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4174954-6 · LCCN: sh85103692 · Microsoft: 142535954 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каменскіх.

**Іван Аляксандравіч Каменскіх** (нар. 10 верасня 1940, в. Каменьшына, Аханскі раён, Пермская вобласць) — савецкі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1968 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у праектных арганізацыях Новасібірска, Наваполацка, з 1976 года — галоўны архітэктар у Гомельграмадзянпраекце, з 1987 года — у г. Калініне Маскоўскай вобласці.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Калініне Маскоўскай вобласці.

Творчасць
---------

Аўтавакзал у Наваполацку
Асноўныя працы: адміністрацыйна-прыёмны корпус (1972), клуб і лячэбны корпус «Таўрыя» (1970—1974, з Л. Т. Баласавым, М. Ю. Петуховым) у Еўпаторыі, комплекс будынкаў у Сцепнагорску КазССР (1974—1978), аўтавакзал у Наваполацку (1976, з А. І. Машуціным), 12-павярховы жылы дом у Гомелі (1983).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Каменских Иван Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Іван Ільіч Кустаў** (31 студзеня 1924, сяло Манчаж, Арцінская воласць, Кунгурская акруга, Уральская вобласць, РСФСР, СССР — 3 сакавіка 2022, Мінск, Беларусь) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 31 студзеня 1924 года ў вёсцы Манчаж (цяпер — Арцінская гарадская акруга Свярдлоўскай вобласці). Пасля заканчэння няпоўнай сярэдняй школы працаваў у калгасе. У жніўні 1942 года Кустаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію. З кастрычніка таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе ён скончыў Свярдлоўскае пяхотнае вучылішча. Да студзеня 1945 года капітан Іван Кустаў камандаваў стралковай ротай 1052-га стралковага палка, 301-й стралковай дывізіі, 9-га стралковага корпуса, 5-й ударнай арміі, 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Польшчы.

14 студзеня 1945 года рота Кустава прарвала нямецкую абарону ў раёне вёскі Выбараў за 12 кіламетраў ад Магнушава. Пераследуючы адыходзячага суперніка, яна паспяхова адбіла некалькі яго контратак і па лёдзе пераправілася цераз Піліцу, захапіўшы і ўтрымаўшы да падыходу ўсяго палка плацдарм на яе заходнім беразе.

Указам Прэзідыума Вярхоўнай Рады СССР ад 27 лютага 1945 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя ў наступальных баях і пры фарсіраванні ракі Піліцы» капітан Іван Кустаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля.

Пасля заканчэння вайны Кустаў працягнуў службу ў Савецкай арміі. У 1979 годзе ў званні палкоўніка Кустаў быў звольнены ў запас. Працаваў начальнікам штаба грамадзянскай абароны інстытута Белпрампраект.

Жыў у Мінску. З’яўляўся ганаровым членам Ваенна-навуковага таварыства УС РБ. Пасля смерці В. С. Мічурына Іван Ільіч Кустаў з’яўляўся апошнім Героем Савецкага Саюза, які пражываў на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

Памёр 3 сакавіка 2022 г. ва ўзросце 98 гадоў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |