**Проксіма Цэнтаўра b** (таксама вядомая як **Проксіма b**) — экзапланета, якая абарочваецца вакол чырвонага карліка Проксіма Цэнтаўра, бліжэйшай да Сонца зоркі. Таксама магчыма абазначэнне **Альфа Цэнтаўра C b**, бо Проксіма Цэнтаўра з'яўляецца трэцяй (найменшай) кампанентай ў сістэме Альфа Цэнтаўра. Размешчана на адлегласці прыкладна 4,22 светлавога года (1,3 парсека, 40 трлн км) ад Зямлі ў сузор'і Цэнтаўра. З'яўляецца найбліжэйшай вядомай экзапланетай і адначасова найбліжэйшай экзапланетай, якая знаходзіцца ў зоне заселенасці.

Аб адкрыцці было абвешчана ў пачатку жніўня 2016 года супрацоўнікамі Еўрапейскай паўднёвай абсерваторыі. Планета была выяўлена метадам радыяльных скорасцей, пры якім перыядычнае зрушэнне доплераўскага спектра зоркі дазваляе вызначыць наяўнасць аб'екта на яе арбіце.

Гісторыя адкрыцця
-----------------

Першае ўказанне на наяўнасць планеты было атрымана ў 2013 годзе, у час разбору архіўных дадзеных аб руху Проксімы Цэнтаўра. Каб пацвердзіць магчымасць выяўлення новай экзапланеты, у студзені 2016 года Еўрапейская паўднёвая абсерваторыя запусціла кампанію, якая атрымала назву «Бледна-чырвоная кропка». 24 жніўня 2016 існаванне Проксімы Цэнтаўра b было пацверджана групай астраномаў з Універсітэта Каралевы Марыі ў Лондане пад кіраўніцтвам Гілема Англада-Эскудэ. Вымярэння праводзіліся з дапамогай двух спектрографаў HARPS і UVES  (руск.) (бел..

Першае паведамленне аб адкрыцці з'явілася ў часопісе *Der Spiegel* 12 жніўня 2016 года. 24 жніўня інфармацыя была пацверджана супрацоўнікамі Еўрапейскай паўднёвай абсерваторыі.

Характарыстыкі
--------------

### Бацькоўская зорка

Асноўны артыкул: **Проксіма Цэнтаўра**
Планета абарочваецца вакол Проксімы Цэнтаўра, чырвонага карліка М-тыпу. Зорка мае масу 0,12 *M*☉ і радыус 0,14 *R*☉. Узрост зоркі 4,85 млрд гадоў, тэмпература паверхні — 3042 K. Нягледзячы на тое, што гэта бліжэйшая да Сонца зорка, няўзброеным вокам яна з Зямлі не відаць з-за сваёй малой свяцільнасці (0,0015 L☉), бачная зорная велічыня — 11,13m.

### Арбіта

Планета круціцца на адлегласці прыкладна 7 млн кіламетраў (0,05 а. е.) ад Проксімы Цэнтаўра з перыядам 11,2 зямных сутак. Нягледзячы на такую блізкую адлегласць, з прычыны слабай свяцільнасці зоркі планета атрымлівае якраз такую колькасць цяпла, каб вада на яе паверхні магла існаваць у выглядзе вадкасці і не замярзаць ў вечныя ільды.

### Маса і радыус

Мінімальная маса Проксімы Цэнтаўра b роўная 1,27 *M*⊕. Калі дапусціць, што ў планеты камяністы склад і шчыльнасць, роўная шчыльнасці Зямлі (5,51 г/см3), то яе мінімальны радыус будзе роўны 1,1 радыусу Зямлі.

### Тэмпература

Проксіма Цэнтаўра b атрымлівае прыкладна 65 % святла ад сваёй бацькоўскай зоркі, у параўнанні са святлом, якое Зямля атрымлівае ад Сонца. Планета мае раўнаважную тэмпературу[en] 234 K (-39 °С).

Прыдатнасць для жыцця
---------------------

Асноўны артыкул: **Прыдатнасць для жыцця сістэмы чырвонага карліка**
Невядома, ці з'яўляецца планета прыдатнай для жыцця. Было заяўлена, што арбіта знаходзіцца ў межах населенай зоны Проксімы Цэнтаўра — у вобласці, дзе пры належных умовах і ўласцівасцях атмасферы вада ў вадкім стане можа існаваць на паверхні планеты. Яе наяўнасць не супярэчыць вядомым кліматычным мадэлям і розным варыянтам саставу атмасферы — ад поўнага пакрыцця паверхні пры парцыяльным ціску  (руск.) (бел. CO2 ≳ 1 бар, да невялікіх ледавіковых абласцей на палярных шапках пры ціску CO2 ∼0.5 бар.

Калі эксцэнтрысытэт арбіты роўны 0, гэта можа прывесці да прыліўнага захопу — павернуты да зоркі бок планеты распалены, а на адваротным пастаянная цемра і жахлівы холад. Аднак паміж гэтымі крайнімі абласцямі будзе рэгіён ўздоўж лініі тэрмінатара, дзе тэмпература можа быць прымальнай — каля 0 °C.

Проксіме Цэнтаўра b дастаецца ў 400 разоў больш рэнтгенаўскага выпраменьвання, чым Зямлі, што дапускае магчымасць існавання біясферы, якая выкарыстоўвае біялагічную флуарэсцэнцыю як ахоўны механізм ад успышак ультрафіялетавага выпраменьвання Проксімы Цэнтаўра. Дадзеная з'ява, вядомая ў некаторых відаў каралавых паліпаў, тэарэтычна можа назірацца як часовая біясігнатура  (руск.) (бел. на экзапланетах, якія абарочваюцца вакол зорак з актыўным УФ-выпраменьваннем.

Галерэя
-------

* Проксіма Цэнтаўра, здымак тэлескопа ХаблПроксіма Цэнтаўра, здымак тэлескопа Хабл
* Скорасць руху Проксімы Цэнтаўра адносна Зямлі, вымераная на працягу першых трох месяцаў 2016 года. Адзінкі па вертыкальнай восі: км/чСкорасць руху Проксімы Цэнтаўра адносна Зямлі, вымераная на працягу першых трох месяцаў 2016 года. Адзінкі па вертыкальнай восі: км/ч
* Становішча арбіты Проксімы Цэнтаўра b ў зоне заселенасціСтановішча арбіты Проксімы Цэнтаўра b ў зоне заселенасці

Заўвагі
-------

1. ↑  Обнаружена ближайшая планета земного типа **(нявызн.)**.  Meduza (24 жніўня 2016). Праверана 25 жніўня 2016.
2. ↑  Невозможно быть ближе **(нявызн.)**.  N+1 (24 жніўня 2016). Праверана 25 жніўня 2016.
3. ↑  *SPIEGEL ONLINE, Hamburg Germany*. Wissenschaftliche Sensation: Mögliche zweite Erde in unserer Nachbarschaft entdeckt **(нявызн.)**.  SPIEGEL ONLINE. Праверана 29 жніўня 2016.
4. ↑  *information@eso.org*. Planet Found in Habitable Zone Around Nearest Star - Pale Red Dot campaign reveals Earth-mass world in orbit around Proxima Centauri (англ.)  **(нявызн.)**?.  www.eso.org. Праверана 29 жніўня 2016.
5. ↑  *Wei-Chun Jao, Todd J. Henry, John P. Subasavage, Jennifer G. Winters, Douglas R. Gies* The Solar Neighborhood XXXI: Discovery of an Unusual Red+White Dwarf Binary at ~25 Parsecs via Astrometry and UV Imaging // The Astronomical Journal. — 2014-01-01. — Т. 147, вып. 1. — С. 21.
6. ↑  У ближайшей к Солнцу звезды обнаружена потенциально обитаемая планета **(нявызн.)**.  Naked Science (24 жніўня 2016). Праверана 25 жніўня 2016.
7. ↑  *S. Seager, M. Kuchner, C. A. Hier-Majumder, B. Militzer* Mass-Radius Relationships for Solid Exoplanets (англ.
8. ↑  *Guillem Anglada-Escudé, Pedro J. Amado, John Barnes, Zaira M. Berdiñas, R. Paul Butler* A terrestrial planet candidate in a temperate orbit around Proxima Centauri // Nature. — Т. 536, вып. 7617. — С. 437–440.
9. ↑  *Martin Turbet, Jeremy Leconte, Franck Selsis, Emeline Bolmont, Francois Forget, Ignasi Ribas, Sean N. Raymond, Guillem Anglada-Escudé*. The habitability of Proxima Centauri b II. Possible climates and Observability **(нявызн.)** (24 жніўня 2016).
10. ↑  *Ashok K. Singal* Life on a tidally-locked planet // arXiv:1405.1025 [astro-ph, physics:physics]. — 2014-05-04.
11. ↑  У ближайшей к Солнцу звезды нашли похожую на Землю планету **(нявызн.)**.  Slon Magazine (24 жніўня 2016). Праверана 25 жніўня 2016.
12. ↑  *Jack T. O'Malley-James, Lisa Kaltenegger*. Biofluorescent Worlds: Biological fluorescence as a temporal biosignature for flare star worlds **(нявызн.)** (24 жніўня 2016).

Спасылкі
--------

* Planet Found in Habitable Zone Around Nearest Star (англ.).  ESO (24 жніўня 2016). Праверана 26 жніўня 2016.