**Джэймс Ален Мэнгалд** (англ.: James Allen Mangold; нар. 16 снежня 1963) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

Біяграфія
---------

Джэймс Мэнгалд нарадзіўся ў 1963 годзе ў Нью-Ёрку ў сям’і мастакоў Роберта Мэнгалда і Сільвіі Плімэк Мэнгалд. Скончыўшы сярэднюю школу Вашынгтанвіля, Джэймс адправіўся вучыцца ў Каліфарнійскі Інстытут мастацтваў, каб вывучаць кіно. Яго выкладчыкам апынуўся вядомы рэжысёр і тэарэтык кінамастацтва Аляксандр Макендрык[en], які на трэцім годзе навучання параіў Мэнгалду паспрабаваць вучыцца і акцёрскаму майстэрству. Так, вывучаючы тэхналогію стварэння фільмаў, Джэймс заадно развіў і акцёрскі талент. Адным з аднакурснікаў Мэнгалда ў інстытуце быў акцёр і прадзюсар Дон Чыдл[en].

Кар’еру ў кіно Мэнгалд пачаў з кароткаметражных фільмаў — да 21 года ён зняў некалькі кароткіх карцін і неўзабаве атрымаў прапанову аб супрацоўніцтве з кампаніяй «Disney». Але, пачаўшы было працаваць рэжысёрам і сцэнарыстам для іх, Мэнгалд у хуткім часе вырашыў пакінуць студыю і вярнуўся ў Нью-Ёрк. Там ён працягнуў вучыцца, гэтым разам у Кінашколе Калумбійскага ўніверсітэта, дзе ён і атрымаў сваю ступень магістра кінамастацтва. У кінашколе яго настаўнікам быў сам Мілаш Форман.

Самастойна ствараць фільмы Мэнгалд пачаў у 1995 годзе, яго дэбютнай працай стала драма «Цяжкі[en]», якая апавядала гісторыю таўстуна-кухара, жыццё якога крута мяняецца з прыходам у яго кафэ новенькай афіцыянткі. Фільм быў добра прыняты публікай і адзначаны некалькімі кінапрэміямі. У 1997 годзе Мэнгалд зняў фільм «Паліцэйскія[en]» — крымінальную драму пра шэрыфа з невялікага мястэчка.

Сапраўдны поспех прыйшоў да Джэймса Мэнгалда з выхадам у 1999 годзе біяграфічнай драмы «Перапыненае жыццё[en]». У 2000 годзе Анджэліна Джолі, якая іграла ў гэтым фільме, атрымала «Оскар» за Найлепшую жаночую ролю другога плана. Фільм атрымаў і іншыя прэміі, у тым ліку «Залаты глобус».

У 2001 годзе Мэнгалд прапанаваў гледачам меладраматычную камедыю «Кейт і Леа[en]». У карціне была паказана дзіўная і кранальная гісторыя Леа, герцага Олбанскага, які воляю лёсу трапіў у будучыню, у сучасны Нью-Ёрк. За песню «Until», якая прагучала ў фільме, Стынг, аўтар і выканавец песні, атрымаў «Залаты глобус», а таксама намінацыю на «Оскар».

Пасля «Кейт і Леа» Мэнгалд зняў трылер «Ідэнтыфікацыя[en]» (2003) і музычную драму «Пераступіць рысу[en]» (2005), якая зноў апынулася ў ліку намінантаў на «Оскар», «Залаты глобус» і іншыя прэміі. Так, Рыз Уізерспун, якая сыграла ў фільме галоўную ролю, атрымала і «Оскара», і «Глобус», і мноства іншых прызоў, а таксама прызнанне публікі. Фільм гэты прысвечаны гісторыі жыцця легендарнага кантры-спевака Джоні Кэша, яго маладосці і яго жыццю з другой жонкай Джун Картэр.

У 2007 годзе Мэнгалд зняў баявік-вестэрн «Цягнік на Юму», які быў адзначаны дзвюма намінацыямі на «Оскар». У 2010 годзе выйшаў прыгодніцкі баявік «Рыцар дня[en]», а пазней, у 2012 годзе Мэнгалд папрацаваў і над стварэннем серыялаў — «Ральф Лэмб» і «Навабранцы».

Фільмаграфія
------------

* 1995 — «Цяжкі[en]»
* 1997 — «Паліцэйскія[en]»
* 1999 — «Перапыненае жыццё[en]»
* 2001 — «Кейт і Леа[en]»
* 2003 — «Ідэнтыфікацыя[en]»
* 2005 — «Пераступіць рысу[en]»
* 2007 — «Цягнік на Юму»
* 2010 — «Рыцар дня[en]»
* 2013 — «Расамаха[en]»
* 2017 — «Логан[en]»
* 2019 — «Ford супраць Ferrari»
* 2023 — «Індыяна Джонс і Цыферблат лёсу»

Зноскі
------

1. ↑  James Mangold // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 15 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Спасылкі
--------

* Джэймс Мэнгалд на сайце «*Internet Movie Database*»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a10919880 · BNE: XX1366681 · BNF: 140555021 · CiNii: DA13816666 · GND: 131576585 · ISNI: 000000011658896X · LCCN: n83154919 · NDL: 00902035 · NKC: js20060224017 · NTA: 157267644 · NUKAT: n2005124843 · LIBRIS: 274309 · SUDOC: 112007724 · VIAF: 64209476 |

 |

| ⛭Прэмія «Спадарожнік» за найлепшую рэжысёрскую працу |
| --- |
| 1990-я | 
* Джоэл Коэн (1996)
* Джэймс Кэмеран (1997)
* Тэрэнс Малік (1998)
* Майкл Ман (1999)

 |
| 2000-я | 
* Стывен Содэрберг (2000)
* Баз Лурман (2001)
* Тод Хейнс (2002)
* Джым Шэрыдан (2003)
* Мэл Гібсан (2004)
* Энг Лі (2005)
* Клінт Іствуд / Біл Кондан (2006)
* Браты Коэн (2007)
* Дэні Бойл (2008)
* Кэтрын Бігелоу (2009)

 |
| 2010-я | 
* Дэвід Фінчэр (2010)
* Нікалас Віндынг Рэфн (2011)
* Дэвід Расэл (2012)
* Стыў Мак-Куін (2013)
* Рычард Лінклейтэр (2014)
* Том Мак-Карці (2015)
* Кенэт Лонерган (2016)
* Джордан Піл (2017)
* Альфонса Куарон (2018)
* Джэймс Мэнгалд (2019)

 |
| 2020-я | 
* Хлоя Чжаа (2020)
* Джэйн Кэмпіён (2021)
* Джэймс Кэмеран (2022)
* Крыстафер Нолан (2023)

 |
| Прэмія «Спадарожнік» |