Экстрапаляцыя шкалы Кардашова на інтэрвал часу з 1900 па 2100 гг. (згодна з дадзенымі Міжнароднага энергетычнага агенцтва
**Шкала Кардашова** — метад вымярэння тэхналагічнага развіцця цывілізацыі, заснаваны на колькасці энэргіі, якую цывілізацыя можа выкарыстоўваць для сваіх патрэб. Быў прапанаваны савецкім радыёастраномам Мікалаем Кардашовым у творы «Перадача інфармацыі пазазямным цывілізацыям», апублікаваным у «Астранамічным часопісе» у 1964 г.

Шкала вызначае тры катэгорыі, які маюць назвы адпаведна тып I, II i III. Цывілізацыя І тыпу выкарыстоўвае ўсе даступныя рэсурсы, якія маюцца на яе роднай планеце; цывілізацыя ІІ тыпу — утаймоўвае ўсю энергію сваёй зоркі; ІІІ тыпу — сваёй галактыкі.

Шкала з'яўляецца гіпатэтычнай і, з пункту погляду сучаснай цывілізацыі, вельмі спекуляцыйнай. Разам з тым, яна адлюстроўвае энергаспажыванне цывілізацыі ў касмічнай перспектыве. Шкала выкарыстоўвалася для пошуку астраномамі цывілізацый у суседніх галактыках.

Прапанаваны таксама пашырэнні шкалы да яшчэ больш гіпатэтычных цывілізацый тыпу IV, здольных выкарыстоўваць рэсурсы цэлага Сусвету, і тыпу V, які кіруе выпадковым мноствам сусветаў (мультыверсумам). Таксама было прапанавана дапоўніць колькасны крытэрый энергаспажывання такімі колькаснымі паказчыкамі, як, напрыклад, «валоданне ў дасканаласці» планетай, сістэмай ці галактыкай (дасягненне поўнага кантролю над працэсамі, якія ў іх адбываюцца), альбо (дапаўненне класіфікацыі Карлам Саганам) разглядаць акрамя колькасці утылізуемай энергіі колькасць кантралюемай цывілізацыяй інфармацыі.

Апісанне тыпаў
--------------

### Тып 1

Цывілізацыя, энергаспажыванне якой параўнальнае з магутнасцю, якую атрымлівае планета ад цэнтральнай зоркі і энергетычных крыніц самой планеты. Ацэнка энергаспажывання — прыкладна 1016-1017 Вт.

### Тып 2

Цывілізацыя, энергаспажыванне якой параўнальнае з магутнасцю цэнтральнай зоркі планетнай сістэмы. Ацэнка энергаспажывання — прыкладна 4·1026 Вт. Адна з гіпатэтычных формаў цывілізацый другога тыпу - цывілізацыя сферы Дайсана.

### Тып 3

Цывілізацыя, энергаспажыванне якой параўнальнае з магутнасцю галактыкі. Ацэнка энергаспажывання — прыкладна 4·1037 Вт.

### Не ўваходзячы ў тэорыю Тып 4

Цывілізацыя, энергаспажыванне якой параўнальнае з магутнасцю Сусвету. Ацэнка энергаспажывання — 1049-1050 Вт.

Шкала пісьменніка-фантаста Хельге Каутца
----------------------------------------

Перапрацаваная шкала, якая ўключае новыя тыпы, па версіі пісьменніка-фантаста Хельге Каутца[de]:

**Цывілізацыя 0 тыпу**: Цывілізацыі 0 тыпу з'яўляюцца перад-індустрыяльнымі ці, у лепшым выпадку, цывілізацыямі на першым этапе касмічнай экспансіі. Дадзены тып выкарыстоўвае большую частку даступных энергетычных рэсурсаў планеты. Найбольш блізкім аналагам будзе чалавецтва ў пачатку XXI стагоддзя. Верагодна, шмат якія цывілізацыі гэтага тыпу смазнішчаюцца ў працэсе пераходу на новы ўзровень развіцця.

**Цывілізацыя I тыпу**: Планетарная цывілізацыя выкарыстоўвае рэсурсы сваёй планеты поўнасцю. Планеты яе зорнай сістэмы каланізуюцца і робяцца часткай рэсурснай базы. Вельмі часта дадзены этап робіцца для цывілізацыі пасткай: яна ўваходзіць у стан самадастатковасці, накіроўваючы рэсурсы на віртуальнае развіццё, замест далейшай экспансіі. Шмат якія з цывілізацый гэтага тыпу спыняюць сваё існаванне ў выніку катастрафічных змен роднай зоркі - напрыклад, пераўтварэння яе ў новую ці звышновую зорку.

**Цывілізацыя II тыпу**: Такія цывілізацыі вельмі рэдкія. Звычайна, яны існуюць ужо некалькі міліёнаў гадоў. Яны выкарыстоўваюць усю даступную энергію іх зорнай сістэмы і ўжо змаглі ажыццявіць міжзорныя падарожжы і каланізацыю планет у іншых зорных сістэмах. Цывілізацыі ІІ тыпу перажылі сваё юнацтва, пераадолелі неспакойны час. Шансы працягнуць сваё развіццё рэзка ўзрастаюць у гэтай кропцы.

**Цывілізацыі III тыпу**: Вызначаецца як цывілізацыя, якая здольная выкарыстоўваць энергію ўсёй галактыкі. Яны рэдка сустракаюцца нават у маштабе сусвету. Нават па празмерна ліберальнай ацэнцы, іх колькасць ва ўсіх вядомых галактычных кластарах не будзе перавышаць сотню. Гэты ўзровень практычна недасягальны для аднаго віда. Каб дасягнуць такога ўзроўню развіцця, патрабуецца аб'яднанне у адзінае цэлае шматлікіх рас.

**Цывілізацыя IV тыпа**: Дадзены тып цывілізацыі можа выкарыстоўваць увесь аб'ём даступнай энергіі галактычных звышскапленняў.

**Цывілізацыя V/Vb тыпа**: Любая цывілізацыя, якая развілася да гэтай кропкі, атрымлівае доступ да ўсёй энергіі Сусвету. Тэарэтычна яны здольны змяняць асобныя ці ўсе законы гэтага сусвету.

**Цывілізацыі VI тыпа**: Поўнасцю гіпатэтычная цывілізацыя, якая можа выкарыстоўваць энергію некалькіх сусветаў, змяняць у іх фізічныя законы і нават прадухіліць цеплавую смерць роднага сусвету, каб існаваць вечна.

Крытыка
-------

Сцвяржалася, што, паколькі мы не можам зразумець развітыя цывілізацыі, то мы і не здольныя прадказаць іх паводзіны, такім чынам візуалізацыя кардашова на будзе адлюстроўваць тое, што рэальна адбываецца з перадавой цывілізацыяй. Гэты аргумент быў у прыватнасці прапанаваны ў кнізе *Evolving the Alien:The science of extraterrestrisl Live*.

Таксама, паколькі шкала Кардашова звязвае ўзровень цывілізацыі з энергіяй, якую яна здольная выкарыстоўваць, яна «наказвае» цывілізацыі, якія павышаюць эфектыўнасць выкарыстання энергіі ці не імкнуцца да энергетычнай экспансіі.

Вельмі верагодна, што само размеркаванне ўзроўню развіцця цывілізацый па ўзроўні спажывання энергіі (па ўзрастаючай)зусім не карэктнае, паколькі найбольш верагодна якраз зніжэнне агульнага энергаспажывання цывілізацыі з павышэннем узроўня тэхналогій. Такім чынам, трэба казаць не аб узрастанні пастаяннага энергаспажывання да ўзроўню, параўнальнага з магутнасцю галактыкі альбо, у крайнім выпадку, Сусвету, а аб магчымасці атрымання любой дасягальнай ў прынцыпе колькасці энергіі ў выпадку неабходнасці.

Гл. таксама
-----------

* Трансгуманізм
* Будучыня
* Тэхналагічная сінгулярнасць
* KIC 8462852

Зноскі
------

1. ↑  *admin*. Астрономы не смогли найти следы других цивилизаций в космосе **(нявызн.)**.(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Кардашёв Н. С. Космология и цивилизации //*Древняя астрономия: небо и человек (1997)*
* *Holdren, John P.; Carl Kaysen*. environmental change and the Human condition **(нявызн.)** (pdf)(недаступная спасылка). *Bulletin Fall* 24-31 (2003). Архівавана з першакрыніцы 14 ліпеня 2006. Праверана 2 студзеня 2016.
* Бережной С. В. (май 2012). "Толкование сверхцивилизаций". *«Мир фантастики»* **105**. .

| ⛭Пазаземнае жыццё |
| --- |
| Падзеі і аб’екты | 
* ALH84001
* Клеткі ў стратасферы
* Мікрафасіліі ў хандрытах CI1
* Murchison
* Метэарыт «Нахла»
* Паланаруўскі метэарыт
* Чырвоны дождж у Керале
* Метэарыт «Шэргоці»

 |
| Магчымыя сігналы | 
* CP 1919 (пульсар)
* CTA-102 (квазар)
* Хуткія радыёўсплёскі (паходжанне невядома)
* Сігнал «Wow» (паходжанне невядома)
* KIC 8462852 (незвычайныя флуктуацыі святла)
* SHGb02+14 (радыёсігнал)

 |
| Пазаземнае жыццё | 
* Жыццё на 
Энцэладзе
* Жыццё на Еўропе
* Жыццё на Марсе
* Жыццё на Тытане
* Жыццё на Венеры
* Kepler-452 b
* Kepler-438 b

 |
| Планетарная заселеннасць | 
* HabCat
* Зона заселеннасці
* Двайнік Зямлі
* Пазаземная вадкая вада
* Галактычная зона заселеннасці
* Жыццё каля двайных зорак
* Жыццё каля аранжавых карлікаў
* Жыццё каля чырвоных карлікаў
* Жыццё на натуральных спадрожніках
* Жыццепрыдатнасць планеты

 |
| Касмічныя місіі | 
* Бігль-2
* Biological Oxidant and Life Detection
* BioSentinel
* К’юрыёсіці
* Дарвін
* Enceladus Explorer
* Enceladus Life Finder
* Europa Clipper
* Экзамарс
* EXPOSE
* Foton-M3
* Icebreaker Life
* Journey to Enceladus and Titan
* Лаплас — Еўропа П
* Life Investigation For Enceladus
* Living Interplanetary Flight Experiment
* Mars Geyser Hopper
* Mars Sample Return Mission
* Марсіянская навуковая лабараторыя
* Марс-2020
* Northern Light
* Апарцьюніці
* Red Dragon
* Спірыт
* Titan Mare Explorer
* Venus In-Situ Explorer
* Вікінг-1
* Вікінг-2

 |
| Міжзорная сувязь | 
* METI
* Allen Telescope Array
* Пасланне Арэсіба
* Абсерваторыя Арэсіба
* Зонд Брэйсвела
* Breakthrough Initiatives
* Breakthrough Listen
* Breakthrough Message
* Камунікацыя з міжзорнай цывілізацыяй
* Лінкас
* Пласціны «Піянера»
* Праект «Цыклоп»
* Праект «Озма»
* Праект «Фенікс»
* SERENDIP
* SETI
* SETI@home
* setiQuest
* Залатая пласцінка «Вояджэра»
* Ксеналінгвістыка

 |
| Выстаўкі | 
* *Навука пра Чужых*

 |
| Гіпотэзы | 
* Палеакантакт
* Аўрэлія і Галубая луна
* Касмічны плюралізм
* Накіраваная панспермія
* Ураўненне Дрэйка
* Пазаземная гіпотэза
* Парадокс Фермі
* Вялікі фільтр
* Альтэрнатыўная біяхімія
* Міжпланетнае забруджванне
* Шкала Кардашова
* Каэфіцыент звычайнасці
* Неакатастрафізм
* Панспермія
* Гіпотэза планетарыя
* Гіпотэза ўнікальнай Замлі
* Каэфіцыент разумнасці
* Гіпотэза заапарка

 |
| Звязаныя тэмы | 
* Астрабіялогія
* Астраэкалогія
* Біясігнатура
* Даклад Брукінгса
* Планетарная абарона
* Магчымы культурны ўплыў кантакту з пазаземнай цывілізацыяй
* Экзатэалогія
* Іншапланецянін
* Экстрэмафілы
* NExSS
* Ноагенэз
* Шкала Сан-Марына
* Тэхнасігнатура
* Рэлігіі НЛА
* Ксенаархеалогія

 |