recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Вожык белагруды** (*Erinaceus concolor*) — від насякомаедных жывёл сямейства вожыкавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 18,0—24,5 см, хваста 1,3—2,4 см. Маса цела 0,6—1,2 кг. Зверху цела ўкрыта калючкамі, знізу цвёрдай поўсцю. Афарбока буравата-белая, зямліста-шэрая або жоўтая. У некаторых асобін на грудзях ёсць вялікая пляма з белых валасоў, якая часта пераходзіць на горла і бруха; радзей белая пляма адсутнічае і ніз цела аднатоннага светла-шэрага колеру. Канечнасці пяціпальцавыя, кіпцюры моцныя і доўгія.

Пашырэнне
---------

Белагруды вожык на паштовай марцы Беларусі, 2012.
Пашыраны ва Усходняй Еўропе (ад Кастрамской і Кіраўскай абласцей Расіі да Крыма і Каўказа), на Балканах, у Малой Азіі, Іране і інш. Распаўсюджаны на Беларусі (раней лічылася, што тут жыве падвід еўрапейскага (звычайнага) вожыка — *Erinaceus europaeus romanicus*). Заходняя частка арэалу ахоплівае паўднёвую і ўсходнюю Польшчу, паўднёва-ўсходнюю частку Славакіі, Румынію, Югаславію і Балгарыю. На ўсходзе пашыраны на Паўднёвым Урале і ў паўночна-заходнім Казахстане.

Селіцца ў лясах, на высечках, у пасевах сельскагаспадарчых культур, на агародах, у садах, поймах рэк.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корміцца насякомымі, жабамі, яшчаркамі, змеямі, мышападобнымі грызунамі, сакаўнымі пладамі і ягадамі. У пошуку корму за ноч прабягае да 3 км, пры небяспецы згортваецца ў клубок, выстаўляючы іголкі ва ўсе бакі.

Жыве па адным або парамі. Гнёзды на зямлі, часам у норах. Начная жывёла. 

Зімой вожыкі ўпадаюць у глыбокую спячку ў загадзя падрыхтаваным гняздзе. У час спячкі ў іх рэзка зніжаецца тэмпература цела і запавольваецца дыханне. З надыходам вясны вожыкі прачынаюцца і актыўна шукаюць ежу.

Полавая спеласць на другім годзе жыцця. Гон увесну. Цяжарнасць 49 сутак, у прыплодзе 3-8 дзіцянят. Іголкі ў іх з’яўляюцца толькі праз некалькі дзён.

Малаадчувальныя да розных ядаў, у т.л. змяінага.

Утрыманне ў няволі
------------------

Добра пераносіць няволю, часты аб'ект утрымання ў кутках жывой прыроды.

Літаратура
----------

* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд. дап. — Мн.: Нар. асвета, 2010. — 222 с.: іл. ISBN 978-985-03-1367-6.
* *Гричик В. Бурко Л.* Животный мир Беларуси. Позвоночные: учеб. пособие. — Мн.: Изд. центр БГУ, 2013. — 399 с. ISBN 978-985-553-128-0.
* *Корачкіна Л.* Вожык звычайны // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакалоў.
**Міхаіл Аляксандравіч Сакалоў** (1846 — ?) — грамадзянскі інжынер, архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1846 годзе. Тэхнічную адукацыю атрымаў у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы з 1862 па 1867 год. Выпушчаны з правам на чын XIV класа. Быў прылічаны да Тэхнічна-будаўнічага камітэту  (руск.) (бел. Міністэрства ўнутраных спраў.

У 1868 годзе прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага адзялення аланецкага, а ў 1869 годзе - яраслаўскага губернскага праўлення. У 1871 годзе зноў прылічыўся да Тэхнічна-будаўнічага камітэту  (руск.) (бел. і праз тры гады прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення пскоўскага губернскага праўлення, а ў 1875 годзе пераведзены малодшым архітэктарам у Мінскую губерню.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892 с. 321  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вялікая вуліца.
**Вуліца Краснова** — вуліца ў мікрараёне Запалоцце горада Полацка.

Гісторыя
--------

У XVI—XVIII стагоддзях вуліца згадваецца пад назвай *Вялікая*. На Вялікай вуліцы Запалоцкага пасада гэтаксама, як і на Вялікай вуліцы Вялікага пасада сяліліся знатныя людзі. Вуліцы з назвай Вялікая ў той час размяшчаліся ў Вялікім, Запалоцкім, Крыўцовым і Экіманскім пасадах.

У першай палове XX стагоддзя насіла назву *Махіроўская*.

У 1950 годзе была перайменавана ў гонар генерал-маёра Ігната Аляксандравіча Краснова, камандуючага 200-й стралковай дывізіяй на 2-м Прыбалтыйскім фронце, што загінуў у баях падчас вызвалення Полацка ад нацыстаў і быў пахаваны ў брацкай магіле побач з помнікам «Вызваліцелям Полацка» на плошчы Свабоды.

Апісанне
--------

Вуліца пачынаецца ва ўсходняй частцы Запалоцця, у месцы размяшчэння пешаходнага маста церез Палату, ідзе да перасячэння з вуліцай Шанягіна, потым перарываецца насыпам вуліцы Багдановіча і працягваецца з другога боку насыпа.

Зноскі
------

1. ↑  Археалогiя Беларусi. Энцыклапедыя. У 2 тамах. Том 2. Л-Я (бел.). — Беларуская энцыклапедыя. — Мінск, 2011. — 464 с. — ISBN 978-985-110-549-2.
2. ↑  *Д. У. Дук.* Полацк і палачане (IX – XVIII стст.) (бел.). — ПДУ. — Наваполацк, 2010. — 180 с. — ISBN 978-985-531-122-6.
3. ↑  *Л. Ф. Данько, А. И. Судник.* Путеводитель по городу Полоцку 1910 года. Выпуск 8 (руск.). — Полоцкое книжное издательство. — Полоцк, 2009. — 45 с. — ISBN 978-985-6936-02-2.
4. ↑  Вуліцы нашага горада Полацка  (бел.). Праверана 2011.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з падобнымі імёнамі, гл. Дабрынін і Міхаіл Дабрынін.

**Міхаіл Андрэевіч Дабрынін** (18 снежня 1930, с. Рабічы, Дубраўскі раён, Бранская вобласць, Расія — 21 лістапада 2011) — педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук (2001), прафесар (2004).

Біяграфія
---------

Скончыў Віленскі настаўніцкі інстытут (1954), Калінінградскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1958), Акадэмію педагагічных навук СССР (аспірантура, 1970).

Працаваў у школах Калінінградскай вобласці (1954—1957, дырэктар), папраўчых калоніях (1957—1959, намеснік начальніка), СШ № 25 г. Вільнюса (1959—1967, завуч), Вільнюскім гарадскім аддзеле народнай адукацыі (1967—1968, метадыст), СШ № 3 г. Вільнюса (1971—1972, дырэктар), Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (з 1972 — выкладчык кафедры педагогікі і псіхалогіі, у 1974—1977 — загадчык кафедры педагогікі і методыкі пачатковай адукацыі, 1976—2009 — дацэнт, прафесар кафедры педагогікі).

Памёр 21 лістапада 2011 года, пахаваны на могілках «Плоска новая», г. Брэст.

Навуковыя інтарэсы: гісторыя педагогікі; педагагічная кампаратывістыка; сучасныя адукацыйныя сістэмы.

Бібліяграфія
------------

* Развитие общеобразовательной школы и педагогической мысли Польши : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 13.00.01 / Добрынин Михаил Андреевич. ― Москва, 2000.
* Формирование профессиональной направленности старшеклассников в системе взаимодействия школы, семьи и общественности (на материале ЛитССР) : автореферат диссертации … кандидата педагогических наук : 730 / М. А. Добрынин. ― Москва, 1971.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Добрынин Михаил Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 398. — Год рождения: 1938.
* Дабрынін Міхаіл Андрэевіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 58—59.
**Аблога Канстанцінопаля (813)** пасля разгрому візантыйскага войска балгарамі ў бітве пры Версінікіі (22.6.813) войска хана Крума выйшла да Канстанцінопаля і аблажыла горад. Разумеючы, што з-за адсутнасці цяжкіх абложных машын і флоту, авалодаць моцнай крэпасцю не магчыма, Крум, у якасці ўмовы заключэння мірнага дагавора запатрабаваў вялізны выкуп. Падчас мірных перамоваў візантыйцы ледзь не забілі хана. Крум разрабаваў наваколлі горада і сышоў з войскам у Балгарыю.

Літаратура
----------

* Византийский словарь: в 2 т. / Общ. ред. К. А. Филатов. — СПб.: Амфора: РХГА: Издательство Олега Абышко, 2011.
**Баба́р** (індан.: Babar) — самы вялікі па плошчы востраў архіпелага Бабар у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 628 км². 

Мае вулканічнае паходжанне. Рэльеф вызначаны старажытнай кальдэрай, сцены якой утвараюць кольцавы хрыбет. Найвышэйшы пункт — 833 м. У цэнтры вострава Бабар маецца даліна. Клімат трапічны, вельмі вільготны. На схілах гор — дажджавыя лясы. 

Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што Бабар мог быць адным з першых астравоў на тэрыторыі Інданезіі, населеных аўстранезійцамі. У XVII ст. ён быў фармальна далучаны да каланіяльных валоданняў Нідэрландаў. Аднак еўрапейскі ўплыў стаў заўважны толькі ў першай палове XX ст. калі большасць астравіцян пад уплывам місіянераў прынялі хрысціянства. У 1955 г. далучаны да Інданезіі.

Асноўныя заняткі насельніцтва — сельская гаспадарка і рыбалоўства. Урад Інданезіі плануе будаўніцтва прадпрыемства па вытворчасці звадкаванага газу.

Спасылкі
--------

* Pulau Babar
* Pulau Babar Lokasi Ideal Kilang Blok Masela
* BIBLIOGRAPHY OF THE GEOLOGY OF INDONESIA AND SURROUNDING AREAS(недаступная спасылка)
**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Святога Іасафата** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Занявічы Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца на могілках за 1 км на ўсход ад вёскі Занявічы (Літвінкі). Помнік архітэктуры неакласіцызму.

Гісторыя
--------

Пабудаваны i асвечаны ў 1917 г. з цэглы паводле праекта, распрацаванага ў 1908 г.

Першым пробашчам заснаванай у 1917 г. занявіцкай парафіі стаў кс. Юзаф Бяляўскі. У 1918—1924 гг. пробашчам быў кс. Эдмунд Хлявінскі, затым кс. Антоній Аўдыцкі (1924—1932 гг.), а з 1932 па 1939 г. — кс. Нікадзім Пахалко, які на пачатку вайны выехаў у Літву. Праз два месяцы ў парафію прыехаў кс. Юзаф Мацяеўскі.

У савецкія часы святыня дзей­нічала, але ў перыяд з 1944 па 1954 г. у ёй не было святара. Кс. пробашч Юзаф Мацяеўскі быў вязнем савецкіх лагераў, але потым вярнуўся ў парафію і працягваў душпастырскую паслугу да сваёй смерці ў 1984 г.

Рэстаўрыраваны ў 1989 г. Грунтоўны рамонт святыні быў праведзены ў 1993 г. У 1990 і 1999 гадах айцы рэдэмптарысты ўсталявалі перад касцёлам місійныя крыжы.

Архітэктура
-----------

Квадратны ў плане аб’ём пад двухсхільным дахам на галоўным фасадзе аформлены магутным чатырохкалонным порцікам утрыраванага тасканскага ордэра з высокім і масіўным антаблементам і трохвугольным франтонам над ім. Бакавыя фасады і алтарная сцяна рытмічна расчлянёны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі і блендамі, дэкарыраванымі ліштвамі, ніжнімі панэлямі, апяразаны цягамі і прафіляваным карнізам. У дэкоры выкарыстаны вуглавая рустоўка, простага профілю карніз і цягі. У апсідзе, перакрытай плоскай столлю залы, адасоблена сакрысція.

Зноскі
------

1. ↑  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса і св. Язафата Мучаніка ў Заневічах
2. ↑  ЗАНЯВІЧСКІ КАСЦЁЛ НАЙСВЯЦЕЙШАГА СЭРЦА ІСУСА І СВЯТОГА ЮЗАФА

Літаратура
----------

* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

Спасылкі
--------

* Заневічы — парафія Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса i св. Язафата —
* Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Святога Іасафата (Занявічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Бераставіцкі дэканат |
| --- |
| Касцёл Праабражэння Гасподняга (Вялікая Бераставіца)  · Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Яна Непамука (Вялікія Эйсманты) · Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Святога Іасафата (Занявічы) · Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Макараўцы) · Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Малая Бераставіца) · Касцёл Святога Францыска Асізскага (Свіслач) |
**Керан Стэфан Клемент** англ.: (Kerron Stephon Clement, род. 31 кастрычніка 1985 г. Порт-оф-Спейн, Трынідад і Табага) — амерыканскі лёгкаатлет, які выступае ў бегу на 400 метраў і 400 метраў з бар’ерамі. Двухразовы алімпійскі чэмпіён, 4-кратны чэмпіён свету. Экс-рэкардсмен свету на дыстанцыі 400 метраў у памяшканні.

Нарадзіўся ў горадзе Порт-оф-Спейн, Трынідад і Табага. У 1998 годзе разам з сям’ёй пераехаў у штат Тэхас, ЗША. У чэрвені 2004 года атрымаў амерыканскае грамадзянства. З 2003 па 2007 гады вучыўся ва ўніверсітэце Фларыды. На чэмпіянаце свету сярод юніёраў 2004 года выйграў 2 залатыя медалі; стаў чэмпіёнам у бегу на 400 метраў з бар’ерамі, а таксама з новым сусветным рэкордам стаў чэмпіёнам свету ў эстафеце 4 × 400 метраў. На чэмпіянаце нацыянальнай студэнцкай асацыяцыі 2005 года ў бегу на 400 метраў ўсталяваў сусветны рэкорд — 44,57, перасягнуўшы дасягненне легендарнага Майкла Джонсана. У 2005 і 2006 гадах станавіўся чэмпіёнам ЗША ў бегу на 400 метраў з / б. У 2007 годзе заняў 2-е месца ў бегу на 400 метраў на міжнародных спаборніцтвах DN Galan ў Стакгольме, усталяваўшы пры гэтым асабісты рэкорд — 44,48.

Няўдала выступіў на чэмпіянаце свету 2011 года. У бегу на 400 метраў з бар’ерамі змог дайсці да паўфіналу, у якім заняў апошняе месца з вынікам 52,11.

Зноскі
------

1. ↑  Kerron Clement // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (англ.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram (англ.) |
| Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · МАК · Алімпійскі камітэт ЗША |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Munzinger |
**Касцёл Маці Божай Няспынай Дапамогі** — рымска-каталіцкі храм у г. Карэлічы Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Касцёл пабудаваны ў 1938 годзе на ўзвышшы ў паўночна-заходнім сектары забудовы галоўнай плошчы мястэчка на сродкі графаў Жаўтоўскіх, уладальнікаў маёнтка Рута і асаднікаў з наваколіц.

Пасля Другой сусветнай вайны касцёл быў зачынены і ў савецкія часы выкарыстоўваўся як віна-гарэлачная крама.

Вярнулі святыню парафіянам у 1991 годзе, адразу ж пачалася рэстаўрацыя. Асвяцілі касцёл 26 верасня 1992 года пад тытулам Маці Божай Нястомнай Дапамогі. Кансэкрацыю праводзіў архібіскуп Гданьскі Тадэвуш Гацлоўскі.

Архітэктура
-----------

Касцёл уяўляе сабой падоўжана-восевую кампазіцыю, цэнтрам якой з’яўляецца кубападобны аб’ём малітоўнай залы пад чатырохсхільным дахам, завершаны васьмігранай глаўкай з паўсферычным купалам. Апсіда паніжана, прамавугольная ў плане, з дзвюма сакрысціямі. Галоўны ўваход пазначаны аб’ёмам нартэкса-хораў з чатырохкалонным порцікам дарычнага ордара. Пры гэтым порцік выглядае так, быццам гэта сапраўдная частка ранейшай святыні XIX ст. а да яе ўжо ў стылі канструктывізму далучылі новазбудаваны касцёл.

Інтэр’ер, перакрыты плоскай бетоннай столлю, упрыгожваюць галоўны тытульны алтар Маці Божай Нястомнай Дапамогі і дзве алтарныя кампазіцыі: злева — Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса, справа — св. Казіміра.

Касцёльны ўчастак абнесены штакетнай агароджай на цагляных слупках.

Спасылкі
--------

* Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Карэлічы) на сайце Radzima.org
* slowo.grodnensis.by

| ⛭Навагрудскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Спаслання Святога Духа (Бярозаўка) ·  Касцёл Святой Ганны (Варонча) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Карэлічы) · 
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Езуса і святой Марыі ад Езуса Укрыжаванага (Любча) ·  Касцёл Святога Мікалая (Мір) ·  Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Навагрудак) ·  Касцёл Праабражэння Гасподняга (Навагрудак) ·  Касцёл Святога Казіміра (Уселюб) |
**Міхаіл Андрэеевіч Блішч** (7 лістапада 1917, Заспа, Рэчыцкі павет, Мінская губерня — 9 мая 1966, Мінск, Беларусь)  — беларускі мастак тэатра, жывапісец.

Біяграфія
---------

З 1934 па 1938 год вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме у І. Ахрэмчыка, апасля у С. Нікалаева. З 1938 па 1956 гады працаваў мастаком Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета, спачатку выканаўцам дэкарацый, потым пастаноўшчыкам.

Удзельнічаў у вайне супраць нацыстскай Германіі (1941—1945).

Сябра Саюза мастакоў БССР з 1949.

Творчасць
---------

Працаваў у сцэнаграфіі, станковым жывапісу і графіцы.
Выканаў афармленне оперных і балетных спектакляў Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета: «Севільскі цырульнік» Дж. Расіні (1949), «Алека» С. Рахманінава (1950), «Доктар Айбаліт» І. Марозава (1951), «Марынка» Р. Пукста (1956), «Жызель» А. Адана (1953), «Лаўрэнсія» А. Крэйна (1955). Аформіў драматычныя пастаноўкі «Пунсовая кветачка» І. Карнавухавай і Л. Браўсевіча (1952, тэатр Я. Купалы), «Гады вандраванняў» А. Арбузава (1954, Гомельскі абласны драматычны тэатр).

У станковым жывапісу напісаў пейзажы: «Купальскі вечар» (1960), «Саўгас „Аколіца"» (1961), «Дарога на Красную Паляну» (1962), «Стары Мінск» (сярэдзіна 1950-х), «Капры Салігорска» (пачатак 1960-х) і інш. Зрабіў насценную размалёўку «Дэман» (1958) у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі.

Да станковой графікі дачыняюцца твор "Беларускі тэатр «Батлейка» (1959), эскізы дэкарацый спектакляў, эскізы касцюмаў для беларускіх танцавальных і харавых калектываў.

Браў удзел у мастацкіх выстаўках з 1939 г. Карціны Міхаіла Блішча неаднаразова экспанаваліся ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Персанальныя выстаўкі адбыліся ў г. Мінску у 1969-м і 2017-м годзе.
Творы мастака знаходзяцца ў  Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе Беларускага саюза мастакоў, музеях Расійскай Федэрацыі.
  

* Эскіз дэкарацыі да оперы «Севільскі цырульнік» (1949).Эскіз дэкарацыі да оперы «Севільскі цырульнік» (1949).
* Беларускі тэатр Батлейка. 1959Беларускі тэатр Батлейка. 1959
* Каўказ. Дарога на Красную ПалянуКаўказ. Дарога на Красную Паляну
* Капры СалігорскаКапры Салігорска
* Саўгас «Аколіца»Саўгас «Аколіца»
* Слуцкія ткачыхіСлуцкія ткачыхі
* Лагойская шашаЛагойская шаша

Зноскі
------

1. ↑  И дольше века... **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Национальный художественный музей Республики Беларусь. Архівавана з першакрыніцы 28 лютага 2018.
2. ↑  ПЛЫНЬ ЧАСУ. Выстаўка твораў мастакоў Беларусі – юбіляраў 2017 года **(нявызн.)**.  Национальный художественный музей Республики Беларусь.
3. ↑  *ArtMuseum.by* Торжественное открытие выставки "Михаил Блищ. К 100-летию со дня рождения

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы - Варанец / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭН, 1996. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міхаіл Андрэевіч Блішч
**Кардаітавыя** (*Cordaitales*) — клас выкапнёвых раслін ад тыпу голанасенныя. Дрэвы і, магчыма, хмызнякі. Раслі ў карбоне і пермі.

Апісанне
--------

Гэта былі пераважна дрэвы да 30 м вышыні і больш 0,5 м у дыяметры з монападыяльным разгалінаваннем. Сцёблам было характэрна другаснае патаўшчэнне. Па структуры драўніны адны прадстаўнікі былі падобныя на хвойныя, іншыя адрозніваліся добра развітым асяродкам, чым нагадвалі сагаўнікі.

Лістаразмяшчэнне спіральнае. Лісты кардаітаў былі скурыстыя, шырокалінейныя ці вузкаланцэтныя. У іншых відаў лісты былі дробныя, да 3-4 см, у другіх — буйныя, да 1 м даўжыні і да 20 см шырыні. Жылкаванне паралельнае, жылкі слаба дыхатамічна разгаліноўваліся.

Кардаіты былі двухдомнымі раслінамі.

Мужчынскія шышкі (мікрастробілы) уяўлялі цесныя каташкападобныя ўтварэнні. На восі мужчынскай шышкі спіральна размяшчаліся бясплодныя лускі і мікраспарафілы з 1-6 мікраспарангіямі на вярхушцы. Мікраспоры да 0,5 мм у папярочніку мелі адзін паветраны мяшок вакол усёй мікраспоры. У прарослых мікраспорах знаходзілі вялікі лік клетак (верагодна, праталіяльных). Мужчынскі гаметафіт быў, такім чынам, менш рэдукаваным, чым у сучасных голанасенных раслін.

Жаночыя шышкі знешне падобныя на мужчынскія, але мелі больш складаную будову. На восі спіральна размяшчаліся лускападобныя лісты і ўперамешку з імі кароткія парасткі. У аснове гэтых парасткаў былі 1-2 лісты. На верхавінах парасткаў размяшчалася па адным семязачатку. Семязачаткі мелі тоўсты інтэгумент з пылкаўваходам наверсе. Далей размяшчаўся нуцэлус. У цэнтры семязачатка знаходзіўся эндасперм з архегоніямі. На вярхушцы нуцэлуса была пылковая камера, у якую траплялі мікраспоры. Апладненне адбывалася, верагодна, рухомымі сперматазоідамі. Зародак невядомы.

Пашырэнне
---------

Яны вядомы з сярэдняга карбону, шырокае распаўсюджанне атрымалі ў канцы карбону і пермі. У пачатку трыясавага перыяду яны вымерлі. На тэрыторыі Беларусі іх выкапнёвыя рэшткі (лісце, насенне і г.д.) адзначаны ў адкладах сярэдняга, позняга карбону і пермі. Раслі паблізу вадаёмаў.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Кардаітавыя** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.55

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · IRMNG · ITIS TSN |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778951050 |
*Aqua distillata* (дыстыляваная вада) у аптэцы каралеўскага палацу ў Мадрыдзе
**Дыстыляваная вада** — вада, ачышчаная ад раствораных у ёй мінеральных солей, арганічных рэчываў і іншых прымесей шляхам дыстыляцыі. Мае рН 5,4-6,6, удзельнае электрычнае супраціўленне 2\*105 Ом\*м (не менш) пры тэмпературы 20 °C, сухі астатак пасля выпарэння 1 літра дыстыляванай вады 5±0,0002 мг (не больш). Іонаабменным метадам атрымліваюць дэмінералізаваную ваду, якая адпавядае патрабаванням да дыстыляванай вады, але мае больш арганічных рэчываў, што акісляюцца пермантанатам калію. Выкарыстоўваюць у вытворчасці лекавых сродкаў, прадуктаў харчавання, у прамысловасці для атрымання чыстых рэчываў, электралітаў, у хімічных лабараторыях.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7520416-2 · Microsoft: 2779429693 |
«**Керамін**» — беларускі вытворца керамічнай пліткі, керамічнага граніту, санітарнай керамікі і керамічнай цэглы.

Гісторыя
--------

Гісторыя кампаніі пачалася ў сярэдзіне ХХ стагоддзя, у 1950 годзе, калі Мінскім цагельным заводам № 10 была выпушчана першая партыя будаўнічай цэглы.

У 1953—1961 гадах адбылася рэарганізацыя цагельнага завода № 10 у Мінскі камбінат будаўнічых матэрыялаў (МКБМ), які акрамя цэглы пачаў вырабляць молатую вапну, гіпсавалакністыя пліты, мінеральную вату і руберойд.

У 1963—1964 гадах быў стварэнне цэха па вытворчасці керамічнай абліцовачнай пліткі, метлахскай і фасаднай пліткі.

Прадукцыя
---------

* Керамічная плітка і керамаграніт
* Санітарная кераміка
* Кірпіч керамічны

Дырэктары
---------

* Дзмітрый Віктаравіч Пятруша (з 2021)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт ААТ «Керамін»
Чэрап
**Кенэвікскі чалавек** (англ.: Kennewick Man) — шкілет дагістарычнага чалавека, які выпадкова выяўлены двума падлеткамі, што назіралі за спаборніцтвамі гідрапланаў на беразе ракі Калумбія блізу горада Кенэвіку  (руск.) (бел. амерыканскім штаце Вашынгтон 28 ліпеня 1996 года.

Агляд астанкаў археолагамі пераканаў іх у тым, што яны належаць чалавеку ростам 176 см, якому было каля 55 гадоў. У сілу адрозненняў ад сучасных амерыканоідаў  (руск.) (бел. спачатку меркавалася, што ён жыў не пазней XIX стагоддзя, калі ў акрузе сталі сяліцца выхадцы са Старога Свету.

Радыёвугляродны аналіз  (руск.) (бел. астанкаў усталяваў, што кенэвікскі чалавек памёр прыблізна 9300 гадоў таму назад. Па знешніх характарыстыках ён больш за ўсё нагадваў айнаў і, магчыма, насіў бараду.

Адкрыццё кенэвікскага чалавека паказвае на наяўнасць іншай расы, чым амерыканоіды, у Амерыцы ўжо ў глыбокай старажытнасці і на тое, што выхадцы з Азіі, якія праніклі на кантынент па Берынгаву праліву, зусім не былі такімі этнічна аднастайнымі, як гэта меркавалася раней.

Шуміха, паднятая сродкамі масавай інфармацыі вакол выяўлення кенэвікскага чалавека, прыцягнула ўвагу прадстаўнікоў пяці індзейскіх плямёнаў, якія патрабавалі канфіскацыі астанкаў з музея Бёрка  (руск.) (бел. ў Сіэтле і іх пахавання па звычаю продкаў на падставе Закона аб абароне і рэпатрыяцыі магіл карэнных амерыканцаў  (руск.) (бел. .

Судовыя баталіі паміж індзейцамі і антраполагамі завяршыліся перамогай апошніх, так як навукоўцам атрымалася паставіць пад сумнеў сваяцтва сучасных індзейцаў з кенэвікскім чалавекам. Аднак, у чэрвені 2015 вынікі секвенавання геному кенневикского чалавека паказалі яго сваяцтва па меншай меры з адным з пяці індзейскіх плямёнаў, якія прэтэндавалі на яго. У кенэвікскага чалавека выяўлена Y-храмасомная група Q1a3a (M3)  (руск.) (бел. і мітахандрыяльная гаплогрупа X2a  (руск.) (бел.. «...цяпер карэнныя амерыканцы зноў гатовыя заявіць свае правы на перапахаванне парэшткаў», — заявіў Джым Бойд (Jim Boyd), старшыня Дзелавога савета Саюзных плямёнаў рэзервацыі Колвіл у Вашынгтоне.У канчатковым выніку 17 лютага 2017 года косці і асабістыя рэчы чалавека з Кэнэвіка былі перададзеныя прадстаўнікам плямёнаў юмаціла  (руск.) (бел. якама  (руск.) (бел. не-персэ  (руск.) (бел. ванапам  (руск.) (бел. і канфедэрацыі плямёнаў рэзервацыі Колвіл. Астанкі былі пахаваныя па індзейскім абрадзе на беразе ракі Калумбія, як і 8500 гадоў назад. Але рака доўгая, і дзе менавіта цяпер спачываюць старажытныя косткі - невядома: дакладнае месца па зразумелых прычынах не раскрываецца.

Зноскі
------

1. ↑  Science wins ancient bones battle
2. ↑  Антропологи выиграли спор с индейцами за кости «кенневикского человека» Архівавана 18 чэрвеня 2008.
3. ↑  *Morten Rasmussen* et al.
 The ancestry and affiliations of Kennewick Man // Nature (2015)
4. ↑  Вести. Ru: Геном кенневикского человека указал на его родство с коренными американцами
5. ↑  Кенневикского человека все-таки похоронили  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Шаркаўшчынскі сядзібны дом** — помнік архітэктуры неакласіцызму. Знаходзіцца ў гарадскім пасёлку Шаркаўшчыне ў парку на беразе ракі Дзісны. Пабудаваны ў пачатку ХХ стагоддзя, належаў Федаровічам.

Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Прамавугольны ў плане аднапавярховы аб’ём пад пакатым вальмавым дахам. На галоўным фасадзе асіметрычна размешчаны чатырохкалонны порцік з трохвугольным франтонам, на дваровым — выступае пяцігранны эркер. Пластыку фасадаў узбагачаюць нішы, ліштвы прамавугольных аконных праёмаў, прафіляваны антаблемент. У інтэр’еры часткова захаваліся ляпныя разеткі і карнізы.

У будынку да 2012 года размяшчалася тэрапеўтычнае аддзяленне раённай бальніцы.

Літаратура
----------

* Сядзібны дом у г.п. Шаркаўшчына // Памяць: Шаркаўшчынскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. Л. М. Лабачэўская; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. 2004 — С. 442.
* Шарковщинский усадебный дом // Туристские регионы Беларуси / под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн. 2008. — С. 202.

Спасылкі
--------



* Шаркаўшчынскі сядзібны дом на сайце Radzima.org
* Шаркаўшчынскі сядзібны дом на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Шаркаўшчынскі сядзібны дом на сайце «Архіварта»
**Ангарскі краж** — у Расійскай Федэрацыі, на паўднёвым усходзе Сярэднесібірскага пласкагор’я, пераважна ў басейне ракі Ангара. Даўжыня каля 800 км. Вышыня да 1022 метраў. Складаецца з паралельных градаў з выраўнаванымі міжрэччамі. На паўночным усходзе — лістоўнічная тайга, на паўднёвым захадзе — хваёвыя лясы з масівамі піхтава-кедравай тайгі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Патхумтхані** (тайск. ปทุมธานี) — правінцыя ў цэнтральнай частцы Тайланда, за 46 км на поўнач Бангкока і з’яўляецца складнікам яго акругі. Па гэтай прычыне, правінцыя мае высокі ўзровень развіцця прамысловасці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Патхумтхані, а самым буйным горадам у правінцыі з’яўляецца Панрангсіт, размешчаны ў ампхоі Тхан’ябуры.

На гербе правінцыі — выява кветкі лотаса з двума рысавымі галінкамі па баках, што азначае высокую ступень развіцця сельскай гаспадаркі.

Зноскі
------

1. ↑   — Department of Provincial Administration.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13012489'></a>
2. ↑  ทำเนียบท้องที่ พุทธศักราช 2546 เล่ม 1 — กระทรวงมหาดไทย, 2003. — С. 280.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23793867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q640365'></a>
Прыклад аптычнай сістэмы, у якой назіраюцца дыфракцыя Фрэнэля (у блізкай зоне) і дыфракцыя Фраўнгофера (у далёкай зоне).

**Дыфракцыя Фраўнгофера** — від дыфракцыі, пры якім дыфракцыйная карціна назіраецца на значнай адлегласці ад адтуліны ці перашкоды. Адлегласць павінна быць такой, каб можна было не звяртаць увагі ў выразе для рознасці фаз на члены парадку {\displaystyle {\frac {\rho ^{2}}{z\lambda }}}, што моцна спрашчае тэарэтычны разгляд з'явы. Тут {\displaystyle z} — адлегласць ад адтуліны ці перашкоды да плоскасці назірання, {\displaystyle \lambda } — даўжыня хвалі выпраменьвання, а {\displaystyle \rho } — радыяльная каардыната разгляданага пункта ў плоскасці назірання ў палярнай сістэме каардынат. Іншымі словамі, дыфракцыя Фраўнгофера назіраецца тады, калі лік зон Фрэнэля {\displaystyle F\ll 1}, пры гэтым прыходныя ў пункт хвалі з'яўляюцца практычна плоскімі. Пры назіранні дадзенага віду дыфракцыі выява аб'екта не скажаецца і змяняе толькі памер і становішча ў прасторы. У супрацьлегласць гэтаму, пры дыфракцыі Фрэнэля выява змяняе таксама сваю форму і істотна скажаецца.

Дыфракцыйныя з'явы Фраўнгофера маюць вялікае практычнае значэнне, ляжаць у аснове прынцыпу дзеяння шматлікіх спектральных прыбораў, у прыватнасці, дыфракцыйных рашотак. У апошнім выпадку для назірання светлавога поля «ў бясконцасці» выкарыстоўваюцца лінзы ці ўвагнутыя дыфракцыйныя рашоткі (адпаведна, экран ставіцца ў факальнай плоскасці).

Матэматычнаe апісанне
---------------------

У скалярнай тэорыі дыфракцыя Фраўнгофера вызначаецца наступным інтэгралам:

{\displaystyle U(x,y)={\frac {e^{ikz}e^{{\frac {ik}{2z}}(x^{2}+y^{2})}}{i\lambda z}}\iint \_{-\infty }^{\infty }\,u(x',y')e^{-i{\frac {2\pi }{\lambda z}}(x'x+y'y)}dx'\,dy'.}

Літаратура
----------

* *Ландау, Л. Д. Лифшиц, Е. М.* Теория поля. — Издание 7-е, исправленное. — М.: Наука, 1988. — 512 с. — («Теоретическая физика», том II). — ISBN 5-02-014420-7.
**Паул Брыл** (нідэрл.: Paul Bril; 1556, Антверпен — 7 кастрычніка 1626, Рым) — паўднёванідэрландскі (фламандскі) мастак, жывапісец і гравёр. Адзін з галоўных прадстаўнікоў нідэрландскага раманізму.

Біяграфія
---------

Паул Брыл нарадзіўся ў 1556 годзе ў горадзе Антверпене, у вялікай сям’і патомных мастакоў. Вучыўся ў мясцовага жывапісца Даміяна Аортэльмана, у 1582 годзе пераехаў у Рым да свайго брата Матэуса Брыла і працягваў навучанне ў яго. Пасля смерці Матэуса ў 1583 годзе Паул, які, як лічыцца, значна перасягнуў брата майстэрствам, здолеў атрымаць яго пасаду і даход. У Рыме супрацоўнічаў з іншымі мастакамі і меў вялікую колькасць вучняў, у тым ліку з роднай Фландрыі. У 1621 годзе стаў кіраўніком Акадэміі Святога Лукі ў Рыме. Яго карціны былі папулярныя ў калекцыянераў.

Пісаў пейзажы, фрэскі. У адрозненне ад сваіх папярэднікаў Брыл імкнуўся да адзінства асвятлення на сваіх карцінах і тым самым значна развіў мастацтва пейзажа пад уплывам італьянскіх майстроў. Каляровая гама яго карцін, у асноўным, засталася па-галандску халоднай з перавагай блакітных і зялёных адценняў. Паул Брыл пісаў карціны на рэлігійныя тэмы, пейзажы, у тым ліку марскія, батальныя сцэны, алегорыі, якія зараз знаходзяцца ў розных музеях Еўропы. Таксама займаўся гравюрай.

Зноскі
------

1. ↑  *Bell A.* Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q455'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2846567'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906'></a>
2. 1 2  The Fine Art Archive Праверана 10 жніўня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107456632'></a>
3. ↑  RKDartists Праверана 11 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑  Paul Bril // Kunstindeks Danmark Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3362041'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1272403, XX4914392 · BNF: 149596918 · BPN: 39122092 · GND: 119179466 · GTAA: 86051 · ISNI: 0000 0001 2320 1137 · LCCN: nr91039810 · NKC: jo2016898941 · NTA: 117255602 · NUKAT: n2015075537 · SUDOC: 034266941 · VIAF: 27875673 · ULAN: 500005652 |

 |
Схематычнае прадстаўленне размеркавання энергіі ў спектры DEBRA. На восі ардынат адкладзены выраб энергетычнай яркасці і даўжыні хвалі, гэта значыць *λL*e*λ*.
**Дыфузнае пазагалактычнае фонавае выпраменьванне** (англ.: Diffuse extragalactic background radiation, **DEBRA**) — дыфузнае поле фатонаў пазагалактычнага паходжання, якое запаўняе Сусвет. Фатоны могуць адрознівацца па энергіі на 20 парадкаў: ад ~10–7 эВ да ~100 ГэВ. Паходжанне фатонаў і звязаныя з ім фізічныя працэсы своеасаблівыя для кожнага дыяпазону даўжынь хваль. Існуе шэраг доказаў існавання фонавага выпраменьвання. На малюнку намалявана схема залежнасці энергетычнай яркасці, памножанай на даўжыню хвалі, ад даўжыні хвалі ва ўсіх дыяпазонах электрамагнітнага выпраменьвання. Мяркуецца, што ўсе касмалагічныя мадэлі павінны прайграваць назіраную залежнасць. Разуменне прыроды і ўласцівасцей фонавага выпраменьвання з'яўляецца важнай задачай сучаснай касмалогіі, якая закранае многія вобласці астрафізікі. Напрыклад, аптычнае выпраменьванне пазагалактычных крыніц у сукупнасці можна разглядаць як летапіс нуклеасінтэзу і хімічнай эвалюцыі Сусвету.

Дыяпазоны дыфузнага пазагалактычнага фонавага выпраменьвання
------------------------------------------------------------

У цэлым дыфузнае пазагалактычнае фонавае выпраменьванне можна падзяліць на некалькі дыяпазонаў у адпаведнасці з прыродай і звязанымі фізічнымі працэсамі. Стандартная класіфікацыя такая:

* дыфузнае пазагалактычнае фонавае гама-выпраменьванне
* касмічнае фонавае рэнтгенаўскае выпраменьванне
* пазагалактычнае фонавае выпраменьванне (ўключальнае рэліктавае выпраменьванне)
* рэліктавае выпраменьванне
* касмічнае фонавае радыёвыпраменьванне

Заўвагі
-------

1. ↑   (англ.) *Hauser M. G.; Dwek E.* THE COSMIC INFRARED BACKGROUND: Measurements and Implications // *Annual Review of Astronomy and Astrophysics  (англ.) (бел.* : journal. — 2001. — Т. 39. — № 1. — С. 249—307. — DOI:10.1146/annurev.astro.39.1.249 — Bibcode: 2001ARA&A..39..249H — arΧiv:astro-ph/0105539
2. ↑   (англ.) *Bernstein Rebecca A.; Freedman Wendy L.* THE FIRST DETECTIONS OF THE EXTRAGALACTIC BACKGROUND LIGHT AT 3000,5500, AND 8000 Å (III): COSMOLOGICAL IMPLICATIONS // *The Astrophysical Journal* : journal. — IOP Publishing, 2002. — Т. 571. — № 1. — С. 107—128. — DOI:10.1086/339424 — Bibcode: 2002ApJ...571..107B — arΧiv:astro-ph/0112170

Спасылкі
--------

* (англ.) Артыкулы на сайце Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута
**«Палерма»** (італ.: Unione Sportiva Città di Palermo) — італьянскі футбольны клуб з горада Палерма, з вострава Сіцылія. Клуб быў створаны ў 1900 годзе як «Anglo Panormitan Athletic and Football Club», клуб меў розныя назвы, перш чым атрымаў сваю канчатковую форму ў 1987 годзе і ў цяперашні час з’яўляецца топ-рэйтынгавым футбольным клубам з вострава Сіцылія. За сваю гісторыю, «Палерма» гуляў ва ўсіх прафесійных лігах Італіі і прыняў удзел у некалькіх сезонах Серыі А ў 1960-х і пачатку 1970-х гадоў, а таксама двойчы ў той жа перыяд даходзіў да фіналу Кубка Італіі.

Пасля вяртання ў Серыю А ў 2004 годзе «Палерма» стаў адным з самых вядомых клубаў у Італіі, а таксама меў у сваім складзе чатырох ігракоў са зборнай Італіі, якія сталі чэмпіёнамі свету ў 2006 годзе. «Палерма» часцяком з’яўляецца ў розыгрышах Кубка УЕФА і некалькі разоў ледзь не патрапіў у кваліфікацыю Лігі чэмпіёнаў у 2007 і 2010 гадах. У 2011 годзе клуб атрымаў паражэнне ў трэцім сваім фінале Кубка Італіі.

Афіцыйнымі колерамі каманды ёсць ружовы і чорны, што прывяло да з’яўлення мянушкі «расанера». Але, таксама, маецца такая мянушка, якая сустракаецца радзей, як то «Aquile», якая мае спасылку на арла, як на афіцыйны лагатып клуба і горада Палерма. «Палерма» праводзіць свае хатнія гульні на стадыёне «Рэнца Барбера», раней вядомага як «Ла Фаварыта», які з 2007 года мае магутнасць у 36 349 чалавек. Першапачаткова стадыён быў пабудаваны ў 1932 годзе, але быў адрамантаваны ў канцы 1980 года і служыў у якасці месца правядзення матчаў чэмпіянату свету 1990.

Зноскі
------

1. ↑  «Renzo Barbera» Архівавана 23 красавіка 2011.. PalermoCalcio.it

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Палерма
* Афіцыйны сайт Архівавана 16 мая 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Тэматычныя сайты | eu-football.info · FootballDatabase.eu · Transfermarkt · Серыя A |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2014112887 · VIAF: 310627856 |
**Дыферэнцыйны ККДз** -- характарыстыка лазера, якая паказвае, наколькі павялічваецца выходная магутнасць лазера пры павелічэнні магутнасці напампоўкі на адзінку. Адпаведна, ілюструецца пабудовай графіка выходнай магутнасці лазера ў залежнасці ад уваходнай магутнасці напампоўкі. Вышэй за парог генерацыі выніковая крывая звычайна блізкая да прамой. Такім чынам, нахіл гэтай прамой вызначае эфектыўнасць пераўтварэння напампоўкі ў энергію генерацыі. Па гэтай прычыне ў англамоўных крыніцах дыферэнцыйны ККДз завецца slope efficiency ("эфектыўнасць, вызначаная праз нахіл"). Аналагічна, дыферэнцыйны ККДз можа быць вызначаны праз выходную і ўваходную энергіі замест магутнасцяў. Гэта робіць яго прыдатным да імпульсных лазераў.

Крывая, апісаная вышэй, з'яўляецца амаль лінейнай для магутнасцяў напампоўкі вышэй за парогавае значэнне ў выпадку, калі аптычныя страты ў рэзанаторы лазера застаюцца аднолькавымі для ўсіх ўваходных магутнасцяў. Часам крывая нелінейная, звычайна, з меншым нахілам пры высокіх уваходных магутнасцях. Гэта паказвае на павелічэнне страт, якія часта носяць тэрмічны характар, напрыклад, праз лінзаванне. Такая сітуацыя найчасцей сустракаецца ў магутных лазерах.

Незалежна ад формы крывой дыферэнцыйнага ККДз, заўсёды ёсць магчымасць пабудаваць лінію экстрапаляцыі, якая найлепей пасуе да гэтага выпадку, каб знайсці перасячэнне з воссю х. Такім чынам можна знайсці парогавую магутнасць напампоўкі для гэтага пэўнага лазера. Важнасць дыферэнцыйнага ККДз палягае ў тым, што гэты параметр дазваляе праводзіць параўнанне лазераў з рознымі канструкцыямі, схемамі напампоўкі і актыўнымі асяроддзямі. Таксама для наяўнага лазера карысна перыядычна вызначаць парог генерацыі з дапамогай графіка дыферэнцыйнага ККДз, што дапамагае вызначыць, калі лазер патрабуе юстыроўкі або рамонту, у выпадку значнага падзення дыферэнцыйнага ККДз з часам.

Глядзіце таксама
----------------

* Эфектыўнасць пераўтварэння энергіі

Літаратура
----------

* Slope efficiency in RP Photonics
**ПМЦ** — былы беларускі футбольны клуб з горада Паставы, прадстаўляў **П**астаўскі **М**эблевы **Ц**энтр. Заснаваны ў 2006 годзе, тады ж пачаў выступаць у Другой лізе. Першапачаткова з’яўляўся фактычна фарм-клубам мінскага МТЗ-РІПА, у ПМЦ гулялі пераважна дублёры і рэзервісты мінскай каманды. На наступны год, аднак, ПМЦ ужо стаў поўнасцю самастойным клубам, і ў выніку перамог у Другой лізе. У сезоне 2008 ПМЦ выступаў у Першай лізе, аднак заняў апошняе месца.

Па заканчэнні сезону 2008 заснавальнік клуба, мясцовы прадпрымальнік Анатоль Бабічаў вырашыў рыхтаваць уласных ігракоў, замест таго каб запрашаць у каманду прыезджых. У выніку каманда ПМЦ спыніла выступы на рэспубліканскім узроўні, замест яе з’явілася дзіцячая футбольная акадэмія ПМЦ. Каманда ж стала выступаць толькі на абласным узроўні. Лепшыя выпускнікі пастаўскай акадэміі сталі трапляць у вядучыя беларускія клубы, а некаторыя — нават у клубы расійскай Прэм’ер-лігі.

У лістападзе 2014 года з-за фінансавых цяжкасцяў футбольная акадэмія ПМЦ у Паставах спыніла свё існаванне.

Дасягненні
----------

* Пераможца другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2007

Статыстыка выступленняў
-----------------------

### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

| Сезон | Ліга | М | Г | В | Н | П | Галы | Ачкі | Кубак | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006 | Другая (Д3) | **11** | 32 | 9 | 3 | 20 | 35–58 | **30** | 1/32 фінала |  |
| 2007 | Другая (Д3) | **1** | 30 | 20 | 6 | 4 | 49–17 | **66** | 1/32 фінала |  Выхад у Першую лігу |
| 2008 | Першая (Д2) | **14** | 26 | 4 | 6 | 16 | 22–48 | **18** | 1/16 фінала |  Вылет у Другую лігу, спыненне існавання |

Вядомыя ігракі
--------------

У клубе гулялі маладыя футбалісты з МТЗ-РІПА, сярод іх будучыя ігракі моладзевай зборнай Беларусі:

* Ягор Зубовіч
* Аляксандр Талканіца
* Максім Вітус
* Юрый Кендыш
* Дзмітрый Юзвовіч

Зноскі
------

1. ↑  Академия футбола. Поставы зовут в Европу
2. ↑  С СЕГОДНЯШНЕГО ДНЯ ПЕРЕСТАЛА СУЩЕСТВОВАТЬ ФУТБОЛЬНАЯ АКАДЕМИЯ «ПМЦ-ПОСТАВЫ» (ФОТО)(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце weltfussballarchiv.com(недаступная спасылка)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дыферэнцыял.Будова дыферэнцыяла
**Дыферэнцыял** у тэхніцы — зубчастая перадача, якая перадае рух ад аднаго вала двум іншым, што круцяцца з рознымі адноснымі скарасцямі, або ад двух валоў аднаму.

Дыферэнцыял у трансмісіі аўтамабіля або колавага трактара дае магчымасць вядучым колам круціцца з рознай хуткасцю, што неабходна на паваротах. Выкарыстоўваецца таксама ў механізмах прыводу вінтоў турбавінтавых самалётаў, на гусенічных машынах (падвойныя або складаныя дыферэнцыялы, якімі карыстаюцца як механізмамі павароту).

Літаратура
----------

* Дыферэнцыял у тэхніцы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6). С. 300.
Тэктанічныя структуры Беларусі
Беларуская антэкліза
**Беларуская антэкліза**, Беларуска-Літоўская антэкліза, Мазурска-Беларускае падняцце — вялікая дадатная структура на захадзе Рускай пліты з высокім заляганнем крышталічнага фундамента.

Займае цэнтральную і паўночна-заходнюю часткі тэрыторыі Беларусі, сумежныя тэрыторыі Літвы і Латвіі, а таксама паўночна-ўсходняй Польшчы. Вылучаецца па ізагіпсе -500 м у падэшве, у скляпеністай частцы па ізагіпсе -300 м. Выцягнутая з усходу на захад на 350 км, пры шырыні 40—120 км. Абмежавана на поўдні Падляска-Брэсцкай упадзінай, Палескай седлавінай і Прыпяцкім прагінам, на ўсходзе і паўночным усходзе Жлобінскай седлавінай і Аршанскай упадзінай, на поўначы Латвійскай седлавінай, на паўночным захадзе Балтыйскай сінеклізай, на захадзе Варшаўскай упадзінай.

Фарміравалася ад позняга пратэразою да антрапагену ўключна. У скляпенні крышталічны фундамент залягае на абсалютных адзнаках -50 — +87 м, на схілах апускаецца на глыбіню 500—700 м, на захадзе 1500—2000 м. Ён складзены з архейскіх і ніжнепратэразойскіх метамарфізаваных, ультраметамарфізаваных і вывергнутых парод. Платформавы чахол утвораны з верхнепратэразойскіх, палеазойскіх і меза-кайназойскіх парод. Найбольш прыпаднятая частка вылучаецца як Цэнтральнабеларускі масіў, на якім развіты толькі неагенавыя і антрапагенавыя адклады. На Беларускай антэклізе вядомы падпарадкаваныя структуры — пахаваныя выступы фундамента (Бабаўнянскі, Бабруйскі, Вілейскі, Івацэвіцкі, Мазурскі), грабен (Валожынскі) і монакліналі (Прыбалтыйская і Прыаршанская).

У крышталічным фундаменце выяўлены Навасёлкаўскае радовішча ільменіт-магнетытавых руд і Аколаўскае радовішча жалезістых кварцытаў.

Літаратура
----------

* Беларуская антэкліза // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* *Коженов В.* Белорусская антеклиза // Геология Беларуси / Редкол. А.С. Махнач, Р.Г. Гарецкий, А.В. Матвеев и др. — Мн.: Институт геологических наук НАН Беларуси, 2001. — 815 с. ISBN 985-6117-56-9
**Ла́хта** (ад фінск.: lahti — заліў) — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга на беразе Фінскага заліва (Прыморскі раён). Увайшоў у межы горада указам презідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 16 студзеня 1963 (у склад тады Жданаўскага раёна Ленінграда, да гэтага быў у складзе Сестрарэцкага раёна).

Першыя паселішчы тут узніклі звыш 3000 год таму. Вясной 1923 года ў Лахце была знойдзена стаянка дагістарычнага чалавека, вялікая колькасць каменных прылад, наканечнікаў для стрэл, шкрабкоў, разцоў і г.д..

У пачатку XVIII стагоддзя паблізу Лахты знаходзілася сядзіба Пятра I Бліжнія Дубкі. Таксама тут у Лахце, паводле падання, у лістападзе 1724 Пётр I дапамагаў ратаваць матросаў, якія танулі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge571213 |
**Аляксандр Эйг** (1894, Шчадрын, Мінская губерня, цяпер у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі — 30 ліпеня 1938, Іерусалім) — палесцінскі батанік яўрэйскага паходжання, глава кафедры батанікі Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме і заснавальнік Нацыянальнага батанічнага саду Ізраіля на гары Скопус.

Біяграфія
---------

Батанік доктар Александр Эйг саджае першае дрэва ў садзе, 1931
Эйг Александр нарадзіўся ў мястэчку Шчадрын Мінскай губерні. У 1909 эміграваў у Эрэц-Ісраэль. Вывучаў батаніку ў Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме. У 1926—1938 — загадчык аддзелам батанікі Эксперыментальнай сельскагаспадарчай станцыі (з 1929 — у складзе Яўрэйскага ўніверсітэта). У 1931 заснаваў Батанічны сад на Гары Скопус. З 1932 выкладаў батаніку ў Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме.

У 1931—1933 — удзельнік навуковай экспедыцыі па Сірыі, Турцыі і Іраку. Калекцыя Эйга паслужыла асновай для гербарыя біялагічнага факультэта Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме. Вёў даследаванні ў вобласці агульнай батанікі, геабатанікі. Упершыню апублікаваў апісанне многіх відаў раслін, табліцу фітагеаграфічных абласцей (1931). Сярод яго прац — «Унёсак у пазнанне флоры Эрэц-Ісраэль» (1926), «Расліннасць Эрэц-Ісраэль» (1927), «Расліннасць пояса светлых глеб прыбярэжнай раўніны Эрэц-Ісраэль» (1939).

Зноскі
------

1. ↑  *Swartz A.* Alexander Eig // Open Library — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>
2. ↑  Alexander Eig // author citation Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q669585'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аляксандр Эйг
* *Эйг Александр* — артыкул з Расійскай яўрэйскай энцыклапедыі

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 107817664 · GND: 172067758 · ISNI: 0000 0000 6702 9407 · NKC: jo2005314415 · NTA: 229359078 · NUKAT: n2014052674 · SUDOC: 131018558 · VIAF: 83325295 |

 |
**Беларуская бібліятэчная асацыяцыя** (**ББА**) — грамадская прафесійная арганізацыя, якая аб’ядноўвае работнікаў бібліятэк Беларусі.

Гісторыя
--------

Па ініцыятыве буйнейшых бібліятэк, а таксама Мінскага інстытута культуры і Нацыянальнай кніжнай палаты 16 ліпеня 1993 г. адбыўся ўстаноўчы з'езд ББА. Быў ўхвалены Статут арганізацыі, абраны склад Савета і камітэтаў. Асацыяцыя спрыяе аб'яднанню намаганняў прафесійнага бібліятэчнага грамадства для развіцця бібліятэчнай справы Беларусі. 
ББА з'яўляецца суарганізатарам буйнейшых бібліятэчных навуковых і навукова-практычных мерапрыемстваў у Беларусі. Выступае сузаснавальнікам прафесійных перыядычных выданняў - "Бібліятэчны свет" і "Бібліятэка прапануе".

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт ББА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 0942 5281 |