Сабор **Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ** (італ.: La Cattedrale di Santa Maria del Fiore) — кафедральны сабор у Фларэнцыі, самае знакамітае з архітэктурных збудаванняў фларэнційскага кватрачэнта.

Архітэктурныя асаблівасці
-------------------------

У архітэктурным плане вылучаецца купал, створаны па праекце Філіпа Брунелескі і абліцоўка сцен з вонкавага боку паліхромнай мармуровымі панэлямі розных адценняў зялёнага (з Прата) і ружовага (з Марэмы) колераў з белай аблямоўкай (з Карара). Дуома (італ. Duomo), ён жа — сабор Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ (Santa Maria del Fiore) быў спраектаваны так, каб мог змясціць усё насельніцтва горада (на момант будаўніцтва — 90 000 чалавек), г. зн. быў чымсьці накшталт велізарнай крытай плошчы. Чырвоны купал сабора, які стаў сімвалам Фларэнцыі, быццам узносіцца над усім горадам. Памеры сабора:

* даўжыня — 153 метра
* шырыня ў трансэпце — 90 метраў

Незвычайна вытанчаны і адначасова грандыёзны сабор стаў своеасаблівай мяжой, падзяліўшы архітэктурныя традыцыі сярэднявечча ад прынцыпаў будаўніцтва эпохі Адраджэння.

Гісторыя
--------

Дуома ўзвялі на месцы старога кафедральнага сабора Санта-Рэпарата, які да канца XIII стагоддзя, паводле дакументаў таго часу, пачаў разбурацца, налічваючы 9 стагоддзяў свайго існавання. Тым больш храм стаў малы для горада ў перыяд хуткага росту насельніцтва. Таксама квітнеючая Фларэнцыя павінна была перасягнуць па велічы кафедральныя саборы сваіх тасканскіх супернікаў — Сіену і Пізу, храмам большым у памеры і багацейшым па ўбранстве. У выніку Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ стаў на момант завяршэння пабудовы ў 1434 г. самым вялікім ва ўсёй Еўропе: у ім можа размясціцца 30 000 чалавек.

Званіца сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ — т.зв. кампаніла Джота.
Рашэнне аб будаўніцтве сабора на месцы старажытнай царквы Санта-Рэпарата (IV—V стагоддзя) было прынята ў 1289 г. Заданне пабудаваць на месцы Санта-Рэпараты больш велічную царква атрымаў ад гільдыі мастацтваў дойлід Арнольфа ды Камбія.

Сабор з’яўляўся месцам пропаведзяў Саванарола, а таксама ў саборы падчас змовы Паці ў 1478 г. быў здзейснены замах на Ларэнца Медычы і яго брата Джуліяна. Арганізатарам замаху быў Папа Сікст IV. У выніку нападу Джуліяна Медычы быў забіты, а Ларэнца выратаваўся ў адной з рызніц сабора.

Інтэр’ер сабора
---------------

У інтэр’еры сабора вылучаецца гадзіннік, створаныя Учэла ў 1443 г. і які ідзе па гэты дзень. Стрэлка гэтага гадзінніка рухаецца супраць звычайнага кірунку (аналагічна гадзінніку на ратушы ў яўрэйскім квартале Прагі). На сценах сабора намаляваныя англійскі кандацьер Джон Хоквуд, італьянскі найміт Нікола ды Таленціна, Дантэ з «Боскай камедыяй». У саборы устаноўлены бюсты арганіста Антоніа Скварчалупі, філосафа Марсіліа Фічына, і Брунелескі. Варта адзначыць барэльеф, які паказвае Джота, які выкладвае мазаіку. Брунелескі і Джота пахаваныя на тэрыторыі сабора.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Санта-Марыя-дэль-Ф'ёрэ**
* Чарцяжы сабора Архівавана 14 верасня 2011.

| Славутасці Фларэнцыі |
| --- |
|  | 
* Баптыстэрый
* Барджэла
* Арсанмікеле
* Сады Баболі
* Скульптура Давіда
* Капліца Бранкачы
* Капэла Перуцы
* Кампаніла Джота
* Палацца Піці
* Палацца Строцы
* Палацца Медычы-Рыкардзі
* Палацца Век’ё
* Понтэ Век’ё
* Калідор Вазары
* Сан-Ларэнца
* Сан-Марка
* Сан-Мініята
* Санта-Крочэ
* Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ
* Базіліка Санта-Марыя-Навэла
* Лоджыя Ланці
* Санцісіма-Анунцыята
* Санта-Спірыта
* Уфіцы

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90059289 · CiNii: DA09690972 · GND: 4097998-2 · ISNI: 0000 0001 2226 2587 · LCCN: n79027132 · LNB: 000144441 · NKC: ko2017960660 · NLG: 249694 · VIAF: 125475260 |

 |