**Аляксандр Мікалаевіч Пы́пін** (руск.: Александр Николаевич Пыпин; 6 красавіка 1833, Саратаў — 9 снежня 1904, Санкт-Пецярбург) — рускі літаратуразнавец, этнограф, фалькларыст, прадстаўнік культурна-гістарычнай школы ў літаратуразнаўстве, акадэмік Пецярбургскай акадэміі навук (10.01.1898, член-карэспандэнт з 07.12.1891, выконваючы абавязкі віцэ-прэзідэнта з 24.07.1904 па 01.09.1904).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Саратаве. У 1842—1849 гадах вучыўся ў Саратаўскай мужчынскай гімназіі. Паступіў у Казанскі ўніверсітэт, потым перавёўся ў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт на гісторыка-філалагічны факультэт, які скончыў у 1853 годзе. Вучань І. І. Сразнеўскага. У 1858—1860 гадах знаходзіўся ў замежнай камандзіроўцы для падрыхтоўкі да прафесарскага звання. У 1860—1861 гадах — выконваючы пасаду экстраардынарнага прафесара Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Выйшаў у адстаўку ў ліку ліберальна настроеных прафесараў ў знак пратэсту супраць захадаў уладаў па спыненні студэнцкіх беспарадкаў. Супрацоўнічаў у часопісах «Оте­че­ст­вен­ные записки», «Со­вре­мен­ник» у 1854—1866 гадах, член Археаграфічнай камісіі ў 1860—1866 гадах. Член рэдакцыі часопіса «Вест­ник Ев­ро­пы» з 1867 года, выконваючы абавязкі яго галоўнага рэдактара ў 1881—1883 гадах. Рэдактар выдання «Известия Аддзялення рускай мовы і славеснасці» ў 1899—1904 гадах.

Навуковая і творчая дзейнасць
-----------------------------

Друкавацца пачаў у 1852 годзе. Прадстаўнік прадстаўнік культурна-гістарычнай школы ў расійскім літаратуразнаўстве. Аўтар «Гісторыі славянскіх літаратур» (разам з У. Д. Спасовічам, 2-е выданне, т. 1—2, 1879—1881), «Гісторыі рускай этнаграфіі» (т.1—4, 1890—1892), «Гісторыі рускай літаратуры» (т. 1-4, 1898—1899; 4-е выданне, 1911—1913). Вывучаў біяграфію, творчасць і эпісталярная спадчына В. Р. Бялінскага. Адзін з першых гісторыкаў расійскага масонства, склаў анатаваны спіс ложаў 1717—1829 гадоў. Абгрунтоўваў грамадскую значнасць славяназнаўства, цесную сувязь славістыкі з развіццём нацыянальнай самасвядомасці. Вылучаў задачу культурнага яднання славян, у гэтым вызначальнае месца адводзіў літаратуры.

Рэдактар і перакладчык гісторыка-літаратурных і гістарычных твораў І. Шэра, Г. Гетнера, Д. У. Дрэйпера, У. Уэвел­а, Ф. К. Шлосэра і інш.

Аўтар успамінаў «Мои за­мет­ки» (1910, перавыданне ў 1996).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Краткая литературная энциклопедия — М.: Советская энциклопедия, 1962.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4239850'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
2. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. 1 2  Пыпин Александр Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  Беларусь, 1995
5. ↑  Профіль Аляксандра Мікалевіча Пыпіна на афіцыйным сайце РАН
6. 1 2 3 4 5 6 7 8  Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.

Літаратура
----------

* Пы́пін Аляксандр Мікалаевіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 611. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* Пыпин Александр Николаевич // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Профіль Аляксандра Мікалевіча Пыпіна на афіцыйным сайце РАН  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кароткая літаратурная · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11080378 · BIBSYS: 14016590 · BNF: 122853819 · CONOR: 53264483 · GND: 123025451 · ISNI: 0000 0001 1447 8791 · LCCN: n81008187 · LNB: 000137033 · NKC: skuk0001137 · NLG: 172669 · NLP: A17890998 · NTA: 069162301 · NUKAT: n99068190 · PTBNP: 121600 · LIBRIS: 325028 · SUDOC: 094634661 · VIAF: 73915817 · БАП: 129772 |

 |