Закон Бярнулі дазваляе растлумачыць эфект Вентурыа: у вузкай часткі трубы хуткасць плыні вадкасці вышэй, а ціск менш, чым на ўчастку трубы большага дыяметра, у выніку чаго назіраецца розніца вышынь слупоў вадкасці {\displaystyle \Delta h}; вялікая частка гэтага перападу ціскаў абумоўлена зменай хуткасці плыні вадкасці, і можа быць вылічаная па ураўненні Бярнулі
**Эфект Вентуры** заключаецца ў падзенні ціску, калі паток вадкасці або газу працякае праз звужаную частку трубы. Гэты эфект названы ў гонар італьянскага фізіка Джавані Вентуры (1746-1822).

Абгрунтаванне
-------------

Эфект Вентуры з'яўляецца следствам ўраўнення Бернулі, якое вызначае сувязь паміж хуткасцю *v* вадкасці, ціскам *p* ў ёй і вышынёй *h* часціц над плошчай адліку:

{\displaystyle h+{\frac {v^{2}}{2g}}+{\frac {p}{\rho g}}={\text{const}},}
дзе

*ρ* - шчыльнасць вадкасці;
*g* - паскарэнне вольнага падзення;
{\displaystyle {\frac {p}{\rho g}}} - пьезаметрычны напор;
{\displaystyle {\frac {v^{2}}{2g}}} - дынамічны напор.
Калі ураўненне Бярнулі запісаць для двух сячэнняў патоку, то будзем мець:

{\displaystyle {\frac {v\_{1}^{2}}{2}}+gh\_{1}+{\frac {p\_{1}}{\rho }}={\frac {v\_{2}^{2}}{2}}+gh\_{2}+{\frac {p\_{2}}{\rho }}}
Для гарызантальнага патоку сярэднія члены ў левай і правай частках ураўнення роўныя паміж сабой, і таму скарачаюцца, і роўнасць прымае выгляд:

{\displaystyle {\frac {v\_{1}^{2}}{2}}+{\frac {p\_{1}}{\rho }}={\frac {v\_{2}^{2}}{2}}+{\frac {p\_{2}}{\rho }},}
гэта значыць пры гарызантальным плыні ідэальнай нясціскаемай вадкасці ў кожным яе сячэнні сума пьезаметрычнага і дынамічнага напору будзе пастаяннай. Для выканання гэтай умовы ў тых месцах патоку, дзе сярэдняя хуткасць вадкасці вышэй (гэта значыць, у вузкіх сячэнняў), яе дынамічны напор павялічваецца, а гідрастатычны напор памяншаецца (і значыць, памяншаецца ціск).

Прымяненне
----------

Эфект Вентуры назіраецца або выкарыстоўваецца ў наступных аб'ектах:

* у гідраструйных помпах, у прыватнасці, у танкерах для прадуктаў нафтавай і хімічнай прамысловасці;
* у гарэлках, якія змешваюць паветра і гаручыя газы ў грылі, газавай пліце, гарэлцы Бунзена і аэрографы;
* У вадзяных аспіратарах эжектарнага тыпу, якія ствараюць невялікія разраджэнні з выкарыстаннем кінетычнай энергіі вадаправоднай вады;
* пульверызатарах (апырсквальніках) для распылення фарбы, вады або араматызацыі паветра.
* карбюратарах, дзе эфект Вентуры выкарыстоўваецца для ўсмоктвання бензіну ва ўваходны паветраны струмень рухавіка унутранага згарання;
* у аўтаматызаваных ачышчальніках плавальных басейнаў, якія выкарыстоўваюць ціск вады для збірання асадка і смецця;
* у кіслародных масках для кіслароднай тэрапіі і інш.

### Вымярэнне расходу

Эфект Вентуры можа быць выкарыстаны для вымярэння аб'ёмнага расходу {\displaystyle Q}.

Так як

{\displaystyle {\begin{cases}Q=v\_{1}A\_{1}=v\_{2}A\_{2}\\p\_{1}-p\_{2}={\frac {\rho }{2}}(v\_{2}^{2}-v\_{1}^{2}){\text{,}}\end{cases}}}
то

{\displaystyle Q=A\_{1}{\sqrt {\frac {2\left(p\_{1}-p\_{2}\right)}{\rho \left(\left({\frac {A\_{1}}{A\_{2}}}\right)^{2}-1\right)}}}=A\_{2}{\sqrt {\frac {2\left(p\_{1}-p\_{2}\right)}{\rho \left(1-\left({\frac {A\_{2}}{A\_{1}}}\right)^{2}\right)}}}{\text{.}}}
дзе

{\displaystyle A\_{1}} и {\displaystyle A\_{2}} — плошчы папярочнага сячэння патокаў, адпаведна, у шырокай і вузкай частках патоку;
{\displaystyle p\_{1}} и {\displaystyle p\_{2}} — ціскі, адпаведна, у шырокай і вузкай частках патоку.

Спасылкі
--------

* Дэманстрацыя эфекту Вентуры на вопыце (відэа)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 21423434 |