Так званая «Маска Саргана» (каля 2300 г. да н.э.)
**Маска Саргана**, або **галава Саргана** — умоўная назва скульптурнай выявы акадскага цара, верагодна Саргана Старажытнага ці яго ўнука Нарам-Суэна. Выяўлена Максам Малаўэнам падчас раскопак храма Іштар у Ніневіі экспедыцыяй Брытанскага музея. Датуецца прыблізна XXIII—XXII стст. да н.э. Цудоўная чаканнасць, высокая якасць выканання, майстэрская прапрацоўка дэталяў ставяць яе ў шэраг лепшых узораў сусветнага мастацтва. Артэфакт захоўваўся ў Багдадскім музеі, але пасля ўварвання амерыканскіх войскаў у Ірак быў выкрадзены. 

Назву «галава Саргана»/«маска Саргана» скульптура атрымала пасля таго, як Малаўэн, які выявіў артэфакт, вызначыў яе як выяву Саргана Акадскага, зробленую па загадзе яго сына Маніштушу, які лічыцца заснавальнікам храма. У рэчаіснасці суаднясенне гэтай выявы з заснавальнікам дынастыі Акадэ спрэчна; верагодна, што «маска» адлюстроўваеіншага вялікага цара гэтай дынастыі, Нарам-Суэна.

Апісанне
--------

Полая галава ў тры чвэрці рэальнай велічыні (вышыня — 36 см), знойдзеная ў траншэі ў Ніневіі, не мае слядоў паяння ці іншага спосабу злучэння частак, таму яна, верагодна, была адліта цалкам. Магчыма, што для яе стварэння быў выкарыстаны спосаб ліцця па мадэлі, які быў вядомы ў Шумеры ўжо ў сярэдзіне III тысячагоддзі да н.э. Праўда бронзавыя фігуркі, якія захаваліся ад таго часу, былі галоўным чынам суцэльналітыя і мелі невялікія памеры. Мяркуючы па цудоўнай якасці адліўкі, была ўжыта не чыстая медзь, а хутчэй ліцейны медны сплаў (магчыма, і бронза) з не вельмі вялікай колькасцю дадаткаў. Надпіс, па якім можна было б дакладна індытыфікаваць, чыя гэта выява, адсутнічае. Хутчэй за ўсё гэта быў адзін з акадскіх кіраўнікоў XXIII—XXII стст. да н.э.

Помнік адлюстроўвае акадскага кіраўніка з характэрнымі семіцкімі рысамі, яго высакародны сухарлявы твар абрамляюць прыгожа выкладзеныя і сабраныя ў пучок валасы і доўгая завітая барада, старанна прапрацаваны невялікі арліны нос, правільныя, цудоўна акрэсленыя вусны, у арбіты былі ўстаўлены вочы з каштоўных камянёў. У барадзе таксама старанна прапацаваны кожны з яе кароткіх і доўгіх завіткоў, гэтак жа як і перапляценне валасоў. Левая вачніца бронзавай галавы пашкоджана пры выманні з яе аднаго з каштоўных камянёў.

У гэтым творы былі адпрэчаны шумерскія геаметрычныя формы, рэзкая, суровая рэалістычная сіла ў перадачы твару, якому нададзены жывыя, выразныя рысы, старанна выкананы багаты шлем, які нагадвае залаты шлем цара Мескаламдуга, смеласць і разам з тым тонкасць выканання збліжаюць гэты твор з творчасцю акадскіх майстроў, што стварылі стэлу Нарамсіна. Партрэт перадае этнічны тып, абагульненае ідэалізаванае аблічча мужнага героя-пераможца, без акцэнту на індывідуальныя рысы. Калі раней выявы чалавека былі схематычнымі і ўмоўнымі, то цяпер з'яўляецца падабенства з натуральнымі прапорцыямі.

Зноскі
------

1. 1 2  МИР ХУДОЖЕСТВЕННОГО ЛИТЬЯ. ИСТОРИЯ ТЕХНОЛОГИИ › Часть I. КОЕ-ЧТО ИЗ ИСТОРИИ › Глава 1 БРОНЗОВЫЙ ВЕК, ДЛЯЩИЙСЯ БЕСКОНЕЧНО › ПЕРЕДНЯЯ АЗИЯ Архівавана 10 студзеня 2017.
2. 1 2 3  *Ллойд С.* Археология Месопотамии. — М.: Наука, 1984. — 280 с. — 15 000 экз.
3. 1 2  С. Н. Крамер. История начинается в Шумере
4. 1 2  Голова Саргона Аккадского из Ниневии **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 3 лістапада 2015.
5. 1 2 3 4  АРХИТЕКТУРА АССИРИИ Архівавана 10 кастрычніка 2016.
6. ↑  Бронзовая голова Саргона Аккадского (Древнего) из Ниневии **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2023. Праверана 3 лістапада 2015.
7. ↑  Мастацтва Акада (24 — 23 стст. да н.э.)  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маска Саргана