recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Карл Ландштэйнер
**Сусветны дзень донара крыві** — міжнародны дзень, заснаваны ў маі 2005 г. падчас 58-й сесіі Сусветнай асамблеі аховы здароўя, у Жэневе (Рэзалюцыя WHA58.13). Штогод праводзіцца 14 чэрвеня.

Слова *донар* паходзіць ад лацінскага «donare» — «дарыць». У выпадку з донарамі крыві падарункам для рэцыпіента часта з'яўляецца жыццё.

У гэты дзень у 1868 годзе нарадзіўся Карл Ландштэйнер, аўстрыйскі лекар, імунолаг, які атрымаў у 1930 годзе Нобелеўскую прэмію за адкрыццё груп крыві чалавека.

Ініцыятарамі правядзення 14 чэрвеня Сусветнага дня донара выступілі чатыры міжнародныя арганізацыі, якія заклікаюць да добраахвотнай і бясплатнай здачы крыві — СААЗ, Міжнародная федэрацыя Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца, Міжнародная Федэрацыя Арганізацый Донараў Крыві і Міжнароднае таварыства па пераліванні крыві.

Штогадовыя тэмы «Дня донара крыві»
----------------------------------

Штогод мерапрыемствы ў Дзень донара крыві акцэнтаваны на якой-небудзь вызначанай тэматыцы.

* 2010 год — «Новая кроў дзеля міру». Мэта: прыцягнуць увагу да маладых донараў.

Спасылкі
--------

* Дзень донара крыві на сайце СААЗ(недаступная спасылка)
**Бальценіцкі парк** — помнік садова-паркавага мастацтва на Беларусі. Размяшчаецца на паўднёвай ускраіне вёскі Больцінікі (Воранаўскі раён Гродзенскай вобласці). Закладзены ў 2-й палове XVIII — пачатку XIX ст.

Плошча каля 10 га. Займае амаль квадратны ў плане ўзгорысты ўчастак, які абмежаваны з поўначы полем, з захаду і ўсходу пасадкамі дрэў, з поўдня старой ліпавай алеяй. У паўночна-ўсходняй частцы парку на самым высокім месцы сядзібны дом, пабудаваны ў пачатку XX ст. з цэглы ў стылі неаготыкі. Адсюль адкрываецца маляўнічы краявід.

Сядзібны дом
Парк пейзажнага тыпу. Яго кампазіцыю фарміруюць асобныя групы дрэў і кустоў, адкрытая прастора паляны, суцэльныя пасадкі. Заходні схіл ад дома да паляны, выцягнутай уздоўж даліны, аформлены дзвюма штучнымі тэрасамі. Вялікае значэнне ў фарміраванні ландшафту курцін маюць экзоты, якіх у парку больш за 60 відаў і форм. Сярод іх унікальныя на Беларусі клён вастралісты далоненадрэзаны (*Acer platanoides*), вольха шэрая лопасцевая (*Alnus incana*), аксаміт амурскі (*Phellodendron amurense*), явар (*Acer pseudoplatanus*) і яго пурпуровалістая форма, клёны палявы (*Acer campestre*), прырэчны (*Acer ginnala*), татарскі (*Acer tataricum*), серабрысты (*Acer saccharinum*), ясенялісты (*Acer negundo*), піхта белая (*Abies alba*), елкі канадская (*Picea canadensis*), Энгельмана (*Picea engelmannii*), калючая блакітная (*Picea pungens*), хвоя веймутава (*Pinus strobus*), лістоўніца еўрапейская (*Larix decidua*), туя заходняя (*Thuja occidentalis*) і шмат дэкаратыўных кустоў.

Гісторыя парку звязана з імем Адама Міцкевіча, які гасціў у тутэйшым маёнтку па запрашэнню Марылі Верашчакі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1986.— 371 с. іл.

Спасылкі
--------

* Бальценіцкі парк на сайце Radzima.org
* Бальценіцкі парк на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
«Пскоўскае веча» (В. М. Васняцоў)
**Ве́ча** (ад старажытнаслав. *вет* — рада) — народны сход у старажытнарускіх гарадах.

Збіралася па неабходнасці ці па ініцыятыве князя. У ХІ — ХІІ стст. у гарадах веча адыгрывала вялікую ролю ў дзяржаўным жыцці. Яно вырашала найбольш вострыя палітычныя і эканамічныя пытанні, магло абвяшчаць вайну ці заключаць мірнае пагадненне, прымаць ці выганяць князя, вырашаць складаныя і заблытаныя судзебныя справы. Удзел у вечы прымалі толькі дарослыя мужчыны, здольныя насіць зброю. Пастановы адбіраліся крыкам. Магчыма, што ў некаторых буйных гарадах веча праіснавала да XIV — XVI стст.

На Беларусі пасля прыняцця Магдэбургскага права было заменена на іншыя органы гарадскога самакіравання[*крыніца?*].

Літаратура
----------

* Веча // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 160. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
Саляныя дыслакацыі Прыпяцкага прагіну
**Е́льскі вал** — тэктанічная структура ў Лельчыцкім, Ельскім, Нараўянскім, Мазырскім і Хойніцкім раёнах Гомельскай вобласці, у межах Ельскага грабена Прыпяцкага прагіну.

Вылучаецца на паверхні саляноснай тоўшчы верхняга дэвону. Усходняя частка валу арыентавана ў субшыротным напрамку, на захадзе крута паварочвае на поўдзень, затым набывае паўночна-заходняе распасціранне. Даўжыня 135 км, шырыня 4—9 км. Перавышэнне над сумежнымі сінкліналямі 1000—2000 м. Аб’ядноўвае Заходне-Валаўскае падняцце, Валаўскае падняцце, Мікалаеўскае падняцце, Ельскае падняцце, Стралічаўскае падняцце, Усходне-Ельскую антыкліналь, Вербавіцкую антыкліналь, Ламацкую антыкліналь.

Ельскі вал прасочваецца ў дэвонскіх і каменнавугальных адкладах і на большай частцы тэрыторыі пахаваны пад пермскімі. Заходняя частка прыразломная і размешчана ў паднятых крылах разломаў, усходняя — накладзеная. Фарміраваўся вал у выніку рухаў па разломах і пераважна праяўлення саляной тэктонікі ў галітавай падтоўшчы ў верхнедэвонскі і каменнавугальны час.

Літаратура
----------

* **Канішчаў В. С.*.* Ельскі вал // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 267. — 522 с. — 10 000 экз.
**Бальтазар Дэнер** (ням.: Balthasar Denner, 15 лістапада 1685, Альтона — 14 красавіка 1749, Ростак) — нямецкі мастак-партрэтыст.

У 1709 годзе, ва ўзросце 24 гадоў, Бальтазар Дэнер атрымаў свой першы важны заказ: ён напісаў партрэты Крысціяна Аўгуста (дзядзькі і апекуна Карла Фрыдрыха, герцага Шлезвіг-Гальштэйн-Гаторпскага, бацькі будучага расійскага імператара Пятра III) і яго сястры Марыі Лізаветы, якая пазней стала настаяцельніцай Кведлінбургскага абацтва. Заказчык быў настолькі ўражаны вынікам, што запрасіў мастака ў свой замак Готарп у Шлезвізе, каб Бальтазар працягнуў пісаць там партрэты. Тут Дэнер у 1712 годзе стварыў вялікі групавы партрэт (178×138 см), на якім адлюстраваў 21 чалавека са складу герцагскай радні. У наш час палатно знаходзіцца ў замку Растэдэ. Гэтая вялікая карціна прынесла аўтару славу выдатнага партрэтыста, і неўзабаве Бальтазар Дэнер пачаў атрымліваць новыя замовы.

Мастак адрозніваўся не толькі талентамі, але таксама працавітасцю і дакладна вытрымліваў абумоўленыя тэрміны. Таму да канца свайго жыцця ён атрымаў больш за дастатковую колькасць заказаў. Прычым да яго ахвотна звярталіся ў асноўным тытулаваныя асобы. Жывапісец пабываў пры шматлікіх дварах Еўропы, дзе маляваў партрэты кіраўнікоў і чальцоў іх сем’яў. Акрамя дзясяткаў герцагаў, Дэнер стварыў партрэты дацкіх каралёў Фрэдэрыка IV і Крысціян VI, польскага караля Аўгуста II Моцнага, рускага цара Пятра III і шведскага караля Адольфа Фрыдэрыка.

Стаўшы папулярным партрэтыстам, Дэнер пачаў актыўна прыцягваць да працы памагатых. Ён часта сам пісаў толькі самае складанае — твар заказчыка, а прамалёўку астатніх дэталяў карціны (адзенняў, інтэр’ераў, розных прадметаў і інш.) даручаў іншым малявальшчыкам. Пазней ён часам прывабліваў для гэтага і ўласных дзяцей. На партрэце трох дзяцей пісьменніка і ўплывовага гамбургскага гараджаніна Бартольда Генрыха Брокеса 1724 года ёсць надпіс на адваротным баку з пералікам усіх мастакоў, якія прымалі ўдзел у працы: Дэнер напісаў галовы дзяцей непасрэдна ў Гамбургу, Якаб ван Шупен пазней у Вене прамаляваў адзенне, дэ Паўль Ферг (1689—1740), а Франц Вернер Там (1658—1724) пісаў кветкі ў руках дзяцей.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
2. 1 2  Balthasar Denner<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
4. ↑  Balthasar Denner<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3362041'></a>
5. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 25 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
WDC World Youth (Under 21) Champions 2013, Michael Foskett & Nika Vlasenko
**Бальны танец** — танец, які выконваецца парай ці большай колькасцю ўдзельнікаў на танцавальных вечарах, балях.

Узнік у XV ст. у Італіі; у XVI—XVII ст. заканадаўцам моды была Францыя. Спачатку бальны танец не меў устаноўленай формы, вызначаўся ўзнёсла-арыстакратычным характарам. Тады папулярнымі былі алеманда, бурэ, гавот, менуэт, сарабанда. У XVIII—XIX ст. узніклі і пашырыліся больш свабодныя танцы, сярод якіх галоп, канкан, контрданс, лендлер, мазурка, полька і інш. З сярэдзіны ХІХ ст. найбольшае пашырэнне атрымаў вальс, непарыўна звязаны з творчасцю бацькі і сына Штраўсаў. У канцы ХІХ — пачатку ХХ ст. пад уплывам танцавальных традыцый розных краін амерыканскга кантыненту ўзніклі блюз, румба, самба, танга, чарльстон і інш. Большасць сучасных бальных танцаў вызначаюцца імправізацыйнасцю, зменлівасцю танцавальнай моды. Многія танцы другой паловы ХХ ст. маюць свабодную кампазіцыю (рок-н-рол, твіст, шэйк і інш.).

Праводзяцца нацыянальныя і міжнародныя конкурсы на лепшае выкананне бальных танцаў па спецыяльнай праграме. Дзейнічае мноства гурткоў, школ і студый.

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бальны танец

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Спартыўная каталанская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4235881-4 · LCCN: sh85011339 · NKC: ph125927 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сіманавіцкі сельсавет.
**Сі́манавіцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Сіманавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці, з 23 студзеня 1960 года — Магілёўскай вобласці. 24 чэрвеня 1960 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Завалочыцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 24 чэрвеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 20.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
Пахавальня Яна Сабескага ў крыпце Святога Леанарда.
**Крыпта Святога Леанарда** размяшчаецца пад Саборам Святых Станіслава і Вацлава ў Кракаве. З'яўляецца помнікам раманскай архітэктуры. Крыпта была пабудавана ў XI стагоддзі (каля 1038-1039-х гадоў) па распараджэнні караля Казіміра I, які перанёс у горад сваю рэзідэнцыю.

У канцы XI стагоддзі пачаліся будаўнічыя працы над саборам пад назвай *‘Hermanowska’*. Верагодна, што фундатарам гэтага праекта быў Уладзіслаў I Герман. Сабор быў асвячоны ў 1142 годзе. Пра гэта збудаванне вядома мала: яго выява маецца на адной з пячатак XIII стагоддзя. Фрагменты яго захаваліся да нашых дзён — гэта падмуркі Гадзіннікавай вежы, ніжняя частка сцен вежы «Сярэбраных звонаў» і падземная крыпта Св. Леанарда

У 1118 годзе ў ёй быў пахаваны біскуп Маўрый, хоць пазней з яго магілы былі выняты патэна і пацір.

Архітэктура
-----------

Крыпту Св. Леанарда, пабудаваную з велізарных, старанна абчасаных каменных блокаў, адрознівае строгая і ясная манументальнасць. Крыпта падзелены тры нефы васьмю кароткімі калонамі з грубымі базамі і надзвычай лаканічнымі па формах, паўкруглымі капітэлямі. На калоны абапіраюцца магутныя крыжовыя скляпенні, значнасць значнасць і цяжар якіх падкрэсліваюцца папружнымі аркамі.

Алтар быў выкананы ўжо ў XIX стагоддзі па праекце Віяле ле Дзюка.

Пахаванні
---------

У склепе пахаваны шматлікія польскія каралі і вядомыя гістарычныя дзеячы.

* Міхаіл Карыбут Вішнявецкі — кароль Рэчы Паспалітай
* Ян III Сабескі — кароль Рэчы Паспалітай і камандуючы польскай арміяй падчас Венскай бітвы
* Марыя Казіміра — каралева Рэчы Паспалітай і жонка Яна III Сабескага
* Юзаф Панятоўскі — князь Польшчы і маршал Францыі
* Тадэвуш Касцюшка — генерал, рэвалюцыянер і брыгадны генерал арміі ЗША ў час Вайны за незалежнасць
* Уладзіслаў Сікорскі — прэм'ер-міністр польскага ўрада ў выгнанні і вярхоўны галоўнакамандуючы Узброеных сіл Польшчы

Папа Рымскі Ян Павел II правёў сваю першую імшу на алтары ў крыпце Святога Леанарда 2 лістапада 1946 года, праз адзін дзень пасля яго пасвячэння ў святары.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Савицкая В. И. Краков. Серия: Города и музеи мира. М. Искусство 1975 г. 216 с. ил.
2. 1 2  Искусство Польши

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крыпта Святога Леанарда
* Royal tombs of the Wawel Cathedral in Krakow  *(англ.)*
**Унізм** – канцэпцыя мастацтва Уладзіслава Страмінскага. Выкладзеная ў публікацыі «Унізм у жывапісе» («Unizm w malarstwie»  (польск.)) у 1928 годзе, а таксама ў артыкулах, апублікаваных у квартальніку «Форма» («Forma»  (польск.)). Канцэпцыя унізму сцвярджае адзінства колеру, лініі і рытму ў жывапісе.

Погляды Страмінскага былі далейшым, канчатковым вынікам руху некалькі мастацкіх кірункаў першай паловы ХХ стагоддзя, якія разарвалі ў мастацтве з так званай літаратурай, з прадстаўленнем у малюнку сцэн з жыцця, якія таксама можна ўявіць пры дапамозе апісання словамі, імкнуліся да чыстага мастацтва, гэта значыць уздзейнічаць на гледача не праз прадметы, прадстаўленыя на палатне, а толькі праз мастацкія элементы: колер, форму і мастацкую кампазіцыю карціны.

Крыніцы ўнізму
--------------

Страмінскі, будуючы сваю канцэпцыю унізму, сілкаваўся з супрэматызму Казіміра Малевіча і неапластыцызму Піта Мандрыяна і Тэа ван Дусбурга.

Прынцыпы ўнізму
---------------

Згодна са Страмінскім карціна павінна быць кампазіцыйна аднароднай, складзенай з абстракцыйных элементаў, ствараючы ўражанне абсалютна плоскай паверхні, пазбаўленай глыбіні якой-кольвек дынамікі. За істотную уласцівасць карціны Страмінскі лічыў плоскі характар паверхні. І гэтай насуперак гэтай уласцівасці можна было даваць ілюзію перспектывы або выпукласці формаў (светлацені). Другім элементарным фактам былі межы карціны. Унізм сцвярджае, што карціна павінна быць адналітнай, у якой бы мастацкія складнікі (колер і форма) былі ў сугуччы былі з істотнымі уласцівасцямі карціны як плоскасці, узятай у свае межы. Колер і форма павінны так злучаныя між сабой, каб не ўтвараць кантрастаў і дасканала завяршацца ў межах карціны. 

Паводле Страмінскага канцэпцыя карціны, якая існавала да гэтага часу, была дуалістычнай, насіла супярэчнасці ў сабе, абапіраючыся на кантрасты (колеру, формы...)

Уністычныя работы
-----------------

Страмінскі стварыў каля 10 уністычных карцін. Дзве апошнія кампазіцыі былі аднакаляровымі і толькі фактура рабіла іх карцінамі. Дасягнуўшы гэтага ўзроўню унізму, Страмінскі перастаў маляваць ва ўністычнай манеры і звярнуўся да вывучэння прыроды, малюючы пейзажы.

Акрамя Страмінскага уністычныя кампазіцыі стваралі Юльян Левін, Самуэль Шчэкач і Стэфан Вэгнэр.

Унізм у іншых відах мастацтва
-----------------------------

Унізм стаў плённай крыніцай для натхнення кампазітара Зыгмунта Краўзэ. 

Унізм натхняў і паэта, сябра Страмінскага, Юльяна Пшыбася.

Зноскі
------

1. ↑  A. Matracka-Kościelny (red.), *Dźwięk – Słowo – Obraz – Myśl. Rozmowy artystów, teoretyków i krytyków sztuki...*  (польск.)(«Гук - Слова - Карціна - Думка. Гутаркі мастакоў, тэарэтыкаў і мастацкіх крытыкаў...») Podkowa Leśna 1997, s. 47
2. ↑  J. Przyboś, *Rytm i rym*  (польск.)(«Рытм і рыфма»), "Linia" 1931 nr 2
**Задра́чанскае**, **3адра́ч** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ловаць (працякае праз возера), за 40 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля вёскі Задрачча.

Плошча паверхні возера складае 0,77 км². Даўжыня 1,97 км, найбольшая шырыня 0,57 км. Даўжыня берагавой лініі 4,7 км. Найбольшая глыбіня 6,4 м, сярэдняя 4 м. Аб’ём вады 3,07 млн. м³. Плошча вадазбору 36,6 км².  

Вадазбор сярэднеўзгорысты і спадзістахвалісты, з пяскоў і суглінкаў. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы усход, лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 5—7 м (на ўсходзе і паўночным усходзе да 30 м, стромкія), на поўдні і паўднёвым захадзе пад лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі тарфяністыя. Пойма шырынёй 5—70 м. Літараль вузкая і стромкая. Дно ўздоўж берагоў пясчанае, глыбей — глеістае.  

Возера эўтрофнае, праточнае. Зарастае слаба. Шырыня палосы расліннасці да 25 м, пашырана да глыбіні 2,2 м. У Задрач упадаюць ручаі. Праз возера працякае рака Ловаць.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, акунь і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 15. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паперна.
**Аляксандр Абрамавіч Паперна** (? — 1921) — беларускі медык-акушэр.

Біяграфія
---------

Выпускнік медыцынскага факультэта Пецярбургскага ўніверсітэта.

Лічыцца першым урачом-акушэрам у Бабруйску, дзе пачаў працаваць у 1895 годзе.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі А. Паперна ўзначальваў лячэбны пададдзел павятовага аддзела аховы здароўя, быў ініцыятарам адкрыцця ў горадзе акушэрскай школы.

Грамадская дзейнасць
--------------------

Пасля смерці Ісідара Феертага ў 1912 годзе ўзначаліў медыцынскае таварыства ўрачоў.

З 1921 па 1924 гады ў горадзе выдаваўся адзін з першых у Беларусі навукова-медыцынскі часопіс «Бабруйскія медыцынскія весткі». Галоўным рэдактарам часопіса спачатку быў А. А. Паперна.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Паперно, Александр Абрамович  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алонцаў.
**Аляксандр Аляксандравіч Алонцаў** (нар. 24 студзеня 1941, г. Брэст) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 24 студзеня 1941 года ў г. Брэсце ў сям’і ваеннаслужачага. Бацька, Аляксандр Іванавіч Алонцаў, гераічна загінуў у чэрвені 1941 года пры абароне Брэсцкай крэпасці.

З 1950 года Аляксандр Алонцаў займаўся ў студыі выяўленчага мастацтва пад кіраўніцтвам Пятра Аляксеевіча Данеліі пры абласным Доме народнай творчасці. У 1958 годзе закончыў СШ № 6 г. Брэста.

Скончыў у 1963 годзе мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута. Вучыўся ў І. Сталярова, Ф. Гумена. З 1964 года працаваў педагогам студыі выяўленчага мастацтва пры Брэсцкiм клубе чыгуначнікаў. З 1966 года — мастак-афарміцель Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі.

У 1979 годзе — Украінскі паліграфічны інстытут імя І. Фёдарава ў Львове па спецыяльнасці «графіка». Удзельнік мастацкіх выставак з 1976 года. Выканаў дыпломны праект: серыя плакатаў «Алімпійскія гульні „Масква-80"».

У 1976 годзе стаў арганізатарам і першым дырэктарам Брэсцкай дзіцячай мастацкай школы, якой кіраваў да 2002 года, а выкладаў да 2005 года. Пасля мастацкай школы А. А. Алонцаў яшчэ нейкі час быў выкладчыкам на кафедры мастацка-графічных дысцыплін Брэсцкага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1991 года. Жыў у г. Брэсце.

Творчасць
---------

Працуе пераважна ў акварэлі. Асноўныя творы: «У бубны дахаў вецер б’е…» (паводле верша М. Багдановіча «Завіруха»), «Палёўкі», «Зялёны шум», «Першыя кроплі». Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Брэсцкім краязнаўчым музеі.

Памяць
------

12 верасня 2014 года ў выставачнай зале Брэсцкага АГКЦ адкрылася мемарыяльная выстава «Аляксандр Алонцаў. Траекторыя творчасці». 31 ліпеня 2015 года ў Віцебскім мастацкім музеі была адкрыта выстава твораў А. А. Алонцава, — у горадзе, дзе ён вучыўся. У снежні 2015 года рашэннем Брэсцкага гарвыканкама Брэсцкай школе выяўленчых мастацтваў прысвоена імя А. А. Алонцава.

Узнагароды
----------

Прызёр сямі рэспубліканскіх конкурсаў плакатаў. Узнагароджаны медалём БСМ «За заслугі ў выяўленчым мастацтве» (1991).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  24 студзеня 2016 г. — 75 гадоў з дня нараджэння Аляксандра Аляксандравіча Алонцава (1941—2013), мастака, аўтара прац у станковай графіцы, акварэлі, педагога
2. 1 2 3 4 5 6  Алонцаў Аляксандр Аляксандравіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Літаратура
----------

* Алонцаў Аляксандр Аляксандравіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Аляксандр Аляксандравіч Алонцаў на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* 24 студзеня 2016 г. — 75 гадоў з дня нараджэння Аляксандра Аляксандравіча Алонцава (1941—2013), мастака, аўтара прац у станковай графіцы, акварэлі, педагога
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баравік (значэнні).

**Аляксандр Аляксандравіч Бараві́к** (12 кастрычніка 1904, в. Сяргеенкі, Полацкі павет — 28 ліпеня 1981) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

З 1928 г. на савецкай і гаспадарчай працы.

У партызанах з ліпеня 1941 года: камандзір узвода, камісар атрада, у студзені 1943 — ліпені 1944 г. камісар 25-й партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнка, адначасова ў сакавіку 1943 — ліпені 1944 г. сакратар Любанскага падпольнага РК КП(б)Б.

У 1944—1967 гг. на партыйнай і гаспадарчай рабоце.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Боровик Александр Александрович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 76. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятраеў.
**Аляксандр Акімавіч Пятра́еў** (руск.: Александр Акимович Пертяев; 21 лістапада 1925 — 30 чэрвеня 1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Галакціёнава (у сучасным Краснатуранскім раёне Краснаярскага края Расіі). Жыў у сяле Курагіна, вучыўся ў сямігадовай школе, працаваў у калгасе. У 1944 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Скончыў школу танкістаў і атрымаў спецыяльнасць механіка-вадзіцеля. На фронце з 1944 года.

У ноч на 30 чэрвеня 1944 года экіпаж танка Т-34 у складзе камандзіра танка гвардыі лейтэнанта Паўла Рака, механіка-вадзіцеля Аляксандра Пятраева і стралка-радыста танка Аляксея Данілава прарваўся праз раку Бярэзіну ў горад Барысаў (Мінская вобласць, Беларусь) па замініраваным мосце. На працягу 16 гадзін экіпаж змагаўся на вуліцах горада. Было знішчана шмат жывой сілы і тэхнікі ворага, што спрыяла вызваленню горада савецкімі войскамі. Фашысты кінулі супраць экіпажа некалькі танкаў і самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі. Экіпаж танка загінуў у няроўным баі.

Пахаваны ў брацкай магіле ў горадзе Барысаў.

Ушанаванне памяці
-----------------

Помнік экіпажу танка ў Барысаве
У горадзе Барысаў пастаўлены помнік экіпажу танка. Імем А. А. Пятраева названы адна з вуліц Барысава, пасёлка Курагіна. У пасёлку Курагіна, у парку імя 40-годдзя Перамогі пастаўлены помнік Герою.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2001

Літаратура
----------

* Пятраеў Аляксандр Акімавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 165. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Пертяев Александр Акимович на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Аляксандр Абрамавіч Дракахруст** (7 лістапада 1923, Масква, РСФСР — 14 лістапада 2008) — расійскі і беларускі журналіст, паэт і перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і ваеннаслужачага. У ліпені 1941 прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў салдатам інжынернага батальёна, камандзірам узвода. Удзельнічаў у баях на Паўднёва-Заходнім, Паўднёвым, 2-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах, у штурме Берліна. Скончыў Маскоўскае ваенна-інжынернае вучылішча (1945) і завочна факультэт мовы і літаратуры Хабараўскага педагагічнага інстытута (1962). З 1946 — ваенны журналіст. У 1964—1971 — карэспандэнт газеты Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі «Во славу Родины». Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1961). Быў жанаты, меў сыноў Алега і Юрыя, унука Кірыла.

Творчасць
---------

Дэбютаваў у друку ў 1939 (газета «Молодая гвардия», Адэса). Пісаў на рускай мове. Першы зборнік вершаў «Миру быть на земле!» (1951, Уладзівасток). Аўтар зборнікаў паэзіі «Цвет счастья» (1953, Уладзівасток), «Зарницы над сопками» (1959, Хабараўск), «Сменяет время караулы» (1961, дадатак да часопіса «Советский воин»), «Тревожный ветер» (1964), «Бухта смятенья» (1967), «И нет конца тревогам» (1969), «Мост» (1972), «Мои вы годы — эшелоны» (1975), «Раздорожье» (1979), «Притяжение» (1981, Хабараўск), «Лицо твое» (1982), «Сквозное ранение» (1983), «Дальняя связь» (выбранае, 1983), «Круговорот» (1986), «Исповедь» (1990).

Пераклаў на рускую мову шэраг вершаў і паэм М. Аўрамчыка, А. Астрэйкі, Р. Барадуліна, А. Вялюгіна, С. Гаўрусёва, С. Грахоўскага, А. Грачанікава, Е. Лось і некаторых іншых беларускіх паэтаў. Аўтар кнігі выбраных перакладаў з беларускай мовы «Журавлиная стая» (1988).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі і медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дракахруст Аляксандр // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Дракахруст Аляксандр // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* In memoriam: Аляксандар Дракахруст // Наша Ніва on-line: Культура. 14 лiст. 2008, 21:27. — Эл.рэсурс nashaniva.by
**Касцёл Святой Троіцы** — помнік архітэктуры пачатку XVIII стагоддзя.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1713—1714 гг. Крыштафам і Ядвігай Зяновічамі ў в. Засвір Мядзельскага раёна ў стылі барока.

Кляштар кармелітаў дзейнічаў у 1697—1831 гг. парафія існуе з 1832 г.

У 1865—1920 гадах касцёл перабудаваны пад царкву. Касцёл адноўлены ў 1990 годзе. Комплекс занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

Архітэктура
-----------

Інтэр’ер
Касцёл — мураваны аднанефны храм з дзвюхвежавым галоўным фасадам і паўкруглай алтарнай апсідай, накрыты высокім двухсхільным дахам (над апсідай паніжаны і пераходзіць у конусападобны). У цэнтры да галоўнага фасада прылягае невялікая паўкруглая прыбудова, якая мае рысы абарончага збудавання. Дэкаратыўная аздоба сканцэнтраваная на галоўным фасадзе: плоскія прамавугольныя і паўцыркульныя нішы, трохвугольны атыкавы франтон і фігурныя завяршэнні вежаў. Аконныя праёмы з лучковымі завяршэннямі. Неф перакрыты драўляным корабавым скляпеннем.

З поўначы да касцёла прылягае мураваны П-падобны ў плане аднапавярховы будынак кляштара, які ўтварае замкнёны ўнутраны двор. Планіроўка калідорная, памяшканні перакрыты крыжовымі скляпеннямі. У баку ад касцёлу стаіць невялікая мураваная брама і вежа-званіца — квадратны ў плане будынак на бутавым цокалі, накрыты чатырохсхільным шатром.

Па восі вежы ўсталяваны слуп, у кожнае рабро якога, паступова падымаючыся ўгару, урэзаны ступені з тоўстых плах, якія пашыраюцца па меры аддалення ад восі, а таксама падступёнкі.

Зноскі
------

1. ↑  Дрэва ў помніках архітэктуры Беларусі. Сяргей Сергачоў

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 135.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Засвір)
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Засвір) на сайце Radzima.org
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Засвір) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Засвір) на сайце Catholic.by (бел.)

| ⛭Мядзельскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Будслаў) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Засвір) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Канстанцінава) ·  Касцёл Святога апостала Андрэя (Крывічы) ·  Касцёл Маці Божай Шкаплернай (Мядзел) ·  Касцёл Святога Андрэя (Нарач) ·  Касцёл Святога Мікалая (Свір) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Шэметава) |
**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў** — рымска-каталіцкі сакральны комплекс у г. Цітувенай (Цітавяны) Кяльмскага раёна, Літва. Размешчаны на беразе возера Брыдвайшыс, складаецца з касцёла, жылых корпусаў, унутранага двара з аркаднымі галерэямі, капліцы Св. Духа. Комплекс мае рысы готыкі, рэнесансу, барока, ракако.

Гісторыя
--------

Заснаваны у пачатку XVII ст. ў мястэчку Цітавяны ў Жамойці вялікім харужым літоўскім Андрэем Валовічам. 

Бакавы фасад касцёла
Касцёл узведзены ў 1614—1639 гг. Т. Касперам(?), вежы і франтон — у 1759—1771 гг. У 1783 годзе інтэр'еры рэканструяваны ў стылі барока. У кляштары была школа для шляхты. У 1771—1773 гг. насупраць касцёла пабудаваны аркадныя галерэі. У 1775 годзе па фундацыі Ю. Гружэўскага узведзена капліца. 

У 1864 годзе кляштар зачынены. Рэстаўраваны ў 1961—1965 гг.

Архітэктура
-----------

Двор з капліцай
Інтэр'ер касцёла
Касцёл уяўляе сабой трохнефную базіліку з доўгім прэсбітэрыем і высокім дахам і спічастымі вокнамі. Галоўны фасад упрыгожаны двума чатырохяруснымі вежамі і высокім двухярусным франтонам. Унутры алтары ў стылі ракако. 

Капліца
Насупраць касцёла аркадныя галерэі, якія ўтвараюць двор, ўпрыгожаныя 27 фрэскамі 1824 года, гарэльефнымі кампазіцыямі. У цэнтры двара двухярусная капліца, на франтоне якой картуш з гербам фундатара Ю. Гружэўскага.

Да касцёла з усходняга боку прыбудаваны тры жылыя двухпавярховыя карпусы, упрыгожаныя парталамі, карнізамі, фрызамі ў стылі рэнесанс, якія ўтвараюць невялікі ўнутраны двор. Франтон рызаліта галоўнага корпуса трохступенчаты. Планіроўка памяшканняў анфіладная, некаторыя з іх распісаны ў XVIII ст. фрэскамі.

Літаратура
----------

* Абрамаускас С. Зволинскас Г. Архитектурный ансамбль в Титувенай // Архитектурное наследство. М. 1957. Вып. 8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў (Цітувенай)
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў (Цітувенай) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Гродна. Знаходзіцца на вуліцы Рэпіна, 2.

Гісторыя
--------

### Капліца

Асноўны артыкул: **Капліца Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Гродна)**
Капліца святых апосталаў Пятра і Паўла (1901—1939)
Гісторыя мясцовай парафіі пачалася ў 1818 годзе, калі генерал Маўрыкій дэ Ласі пабудаваў ва ўласным маёнтку Аўгустовак мураваную капліцу ў стылі класіцызму. Яна была асвечана 29 чэрвеня 1818 года як капліца святых апосталаў Пятра і Паўла.

20 снежня 1818 года па распараджэнні магілёўскага архібіскупа Станіслава Богуш-Сестранцэвіча пры капліцы была заснавана філія парафіі гродзенскіх францысканцаў. Праз год Маўрыкій дэ Ласі перадаў капліцу айцам францысканцам.

Капліца ўяўляла сабой кубападобную ратонду пад паўсферычным купалам. Інтэр’ер меў круглы план. У галоўным алтары быў змешчаны абраз Маці Божай у пазалочанай раме, па баках знаходзіліся абразы святога Пятра (злева) і святога Паўла. Над уваходам былі зроблены хоры на 4-х слупах.

Пры савецкай уладзе капліца была закрыта і разрабавана. У сярэдзіне 1990-х гадоў гродзенскія айцы францысканцы пачалі аднаўляць капліцу. У адноўленай капліцы пачалі адпраўляць святую імшу, аднак у хуткім часе тут з’явіўся грыбок і службы перанеслі у часовую капліцу.

### Касцёл

Увосень 1997 года ў якасці часовай капліцы было рэканструявана былое сховішча будаўнічых матэрыялаў побач з капліцай.

10 студзеня 1998 года гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч уласным дэкрэтам заснаваў новую парафію.

Парафія хутка расла і ў пачатку ХХI стагоддзя востра стала пытанне аб будаўніцтве касцёла. Доўгі час мясцовыя ўлады не давалі дазволу, і пасля пратэстнай акцыі, якая доўжылася з 1 па 6 снежня 2006 года, быў атрыманы ліст аб дазволе на будаўніцтва касцёла.

На 2019 год касцёл цалкам збудаваны і вядуцца ўнутраныя працы.

Пробашчы
--------

* Аляксандр Шэмет.

Зноскі
------

1. ↑  Парафія Маці Божай Вастрабрамскай (Міласэрнасці) у Гродне (Аўгустовак)
2. ↑  КОСТЕЛ ПРЕСВЯТОЙ ДЕВЫ МАРИИ МИЛОСЕРДИЯ В ГРОДНО

Спасылкі
--------

* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна) на сайце Catholic.by (бел.)
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Дэканат Гродна-Захад |
| --- |
| Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адэльск) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Гожа) ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна) ·  Касцёл Адшукання Святога Крыжа (Гродна) ·  Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гродна) ·  Божай Міласэрнасці (Гродна) ·  Касцёл Маці Божай Анёльскай (Гродна) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гродна) · Касцёл Святога Духа (Гродна) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Індура) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Капцёўка) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Квасоўка), да парафіі прыпісан Касцёл Божай Міласэрнасці (Свіслач) |
**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Докшыцы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў заходняй частцы горада на вул. Пушкіна, 46-а.

Гісторыя
--------

Былы будынак касцёла (1914)
Былы будынак касцёла, здымак Юзафа Барэці (1894)
Будаўніцтва касцёла было распачата ў 1991 г. 14 кастрычніка 1991 г. арцыбіскуп Казімір Свёнтэк асвяціў вуглавы камень, а 4 кастрычніка 1995 г. арцыбіскуп Аўгустыно Маркетто асвяціў касцёл.

Архітэктура
-----------

Касцёл пабудаваны з абліцаванай цэглы, унутры атынкаваны і пабелены вапнаю. Падлога мармуровая, столь — з яловага дрэва. Унутры зала перакрыта драўляным сафітам Храма вырашаны прамавугольным у плане будынкам пад двухсхільным дахам. Да фасада асіметрычна далучана чатырохгранная вежа-званіца пад пакатым шатровым пакрыццём, адкрытая наверсе трайнымі арачнымі прасветамі (2 званы 40 і 120 кг). Вежа завершана крыжам, дах пакрыты меддзю. Плоскасны фасад завершаны двухгранным шчыпцом, вылучаны па цэнтры арачным уваходным парталам і круглай люкарнай над ім. Бакавыя фасады расчлянёны высокімі арачнымі і вузкімі аконнымі праёмамі.

Кляштар
-------

24 снежня 1991 г. арцыбіскуп Казімір Свёнтэк даручыў айцам капуцынам пастаянную апеку над парафіяй у Докшыцах, а касцёл і прылягаючыя да яго збудаванні кляштара і гаспадарчыя пабудовы перадаў ва ўласнасць Варшаўскай правінцыі закона братоў меншых капуцынаў.

3 кастрычніка 2001 г. айцы-францысканцы заклалі вуглавы камень у падмурак будынка кляштара, які далучаны да касцёла ў выглядзе прамавугольнага ў плане двухпавярховага аб’ёму пад двухсхільным дахам. Адасоблена ўзведзены другі двухпавярховы корпус складанай асіметрычнай аб’ёмна-прасторавай пабудовы.

Зноскі
------

1. ↑  ДОКШЫЦКІ КАСЦЁЛ

Літаратура
----------

* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

Спасылкі
--------

* Докшыцы — парафія Найсвяцейшай Тройцы —
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Докшыцы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Докшыцкі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святой Сям'і і Святога Юрыя (Барсукі) ·  Касцёл Хрыста Валадара Сусвету (Бягомль) ·  Касцёл Маці Божай Міласэрнасці (Бярозаўка) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Валкалата) ·  Касцёл Святой Тройцы (Докшыцы)  ·  Касцёл Сэрца Ісуса (Крулеўшчына)  ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Параф’янава) ·  Касцёл Маці Божай Каралевы (Порплішча) ·  Касцёл Святога Ільі (Ураджайная) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ландгаўз.
**Ландгаўз** (ням.: Landhaus) — будынак у Грацы, размешчаны ва Унутраным горадзе  (ням.) (бел. за гарадской ратушай. Помнік архітэктуры рэнесансу. Пабудаваны ў сярэдзіне XVI стагоддзя па праекце італьянскага архітэктара Даменіка дэль Аліа  (ням.) (бел..

Архітэктура
-----------

План ландгаўза
Фасад Ландгаўза, які нагадвае па сваім стылі афармлення фларэнційскія палацца, выходзіць на вуліцу Герэнгасэ  (ням.) (бел. (ням.: Herrengasse), якая пачынаецца ад паўднёва-ўсходняга боку Галоўнай плошчы.

Ландгаўз уяўляе сабой архітэктурны комплекс з некалькіх пабудоў рознага часу, Даменіка дэль Аліа спраектаваў толькі яго самы знакаміты Галоўны корпус (ням.: Haupttrakt), да якога з захаду з боку вуліцы Шмідгасэ (ням.: Schmiedgasse) прылягае больш ранні корпус пачатку XVI стагоддзя з двума малымі ўнутранымі дварамі. Малы корпус носіць назву Корпус Рыцарскай залы (ням.: Rittersaaltrakt). Тут у Рыцарскай зале на другім паверсе дагэтуль праходзяць пасяджэнні Ландтага Штырыі  (ням.) (бел.. Першапачаткова сцены залы ўпрыгожвалі роспісы з гербамі, на змену якім у XVIII стагоддзі прыйшла дэкарацыя стука з выявамі знакаў задыяку. З паўночнага боку праз пераходнае крыло сярэдзіны XVII стагоддзя да Галоўнага корпуса Ландгаўза прылягае Арсенал.

Аркады ўнутранага двара Ландгаўза
Вялікі ўнутраны двор Ландгаўза аформлены з поўначы, усходу і поўдні трохпавярховымі аркадамі. Прычым аркада, якая замыкае двор з паўднёвага боку мае скразныя аркі. Аркі ва ўсіх трох паверхах упрыгожаны аднолькава — простымі пілястрамі тасканскага ордара, таму двор успрымаецца як адзінае цэлае і пры гэтым выглядае стрымана і ўрачыста.

Студня
Унутраны двор Ландгаўза з капэлай
Каля заходняй сцяны, адзінай не ўпрыгожанай аркадамі, размешчана каменная студня 1590 года, пад ажурным бронзавым купала, сплеценага з мудрагелістых перапляценняў лісця, у якім жывуць маленькія пуці і русалкі. У паўночна-заходнім вугле двара размешчана капэла, якая нагадвае па сваім знешнім выглядам невялікую вежку пад купалам. Яе стварылі ў 1630 годзе з пераробленай лесвічнай вежы і асвяцілі ў гонар Унебаўзяцця Дзевы Марыі. У Вялікім унутраным двары часта праходзяць розныя прыёмы, канцэрты і нават паказы фільмаў пад голым небам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ландгаўз (Грац)
* Ландгаўз (Landhaus)
**Ландша́фтныя зака́знікі** — від заказнікаў, створаных у мэтах аховы асабліва каштоўных тыповых прыродных рэдкіх або маляўнічых ландшафтаў і ландшафтных комплексаў.

На тэрыторыі ландшафтных заказнікаў забаронена суцэльная высечка лесу, пасьба жывёлы, будаўніцтва, гідрамеліярацыйныя работы і іншае ўмяшанне ў прыроду, здольнае змяніць ці пашкодзіць ландшафт.

На тэрыторыі Беларусі створаны шэраг ландшафтных заказнікаў мясцовага і рэспубліканскага значэння. Сярод заказнікаў рэспубліканскага значэння такія, як Альманскія балоты (Брэсцкая вобласць), Міжазёрны (Віцебская вобласць), Мазырскія яры (Гомельская вобласць), Азёрны, Свіцязянскі (Гродзенская вобласць), Сялява, Блакітныя азёры, Белая Русь, Купалаўскі (Мінская вобласць).

Гл. таксама
-----------

* Ландшафтныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь, 1995

Літаратура
----------

* Ландша́фтныя зака́знікі // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 417. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
**Уладзі́мір Дзмі́трыевіч Патапе́йка** (1907, в. Гарожа, Магілёўская губерня — 14 снежня 1941, Саратаў) — дзеяч УКП(б), 3-ы сакратар ЦК КП(б) Беларусі. Уваходзіў у склад асобай тройкі НКУС СССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1907 годзе ў вёсцы Гарожа Магілёўскай губерні Цяпер гэта Асіповіцкі раён Беларусі. У 1925 годзе ўступіў у УКП(б).

1934—1935 адказны інструктар ЦК КП(б) Беларусі.
У 1935 годзе — сакратар камітэта КП(б) Беларусі Гомельскага механічнага шклозавода.
З чэрвеня 1937 года сакратар Жыткавіцкага раённага камітэта КП(б) Беларусі.
З 20 чэрвеня па 25 кастрычніка 1937 года 3-і сакратар і член Бюро ЦК КП(б) Беларусі. Гэты перыяд адзначаны ўваходжаннем у склад асобай тройкі, створанай па загаду НКУС СССР ад 30 ліпеня 1937 года № 00447 і актыўным удзелам у сталінскіх рэпрэсіях.

З кастрычніка 1937 па жнівень 1938 года начальнік Упраўлення па справах мастацтваў пры СНК Беларускай ССР.

Завяршальны этап
----------------

Арыштаваны 11 жніўня 1938 года. Лячыўся ў магілёўскай псіхіятрычнай бальніцы. Асуджаны 29 мая 1940 года ВКВС СССР па арт. 69, 24, 70 КК БССР (шкодніцтва, тэрор) да 15-ці гадоў пазбаўлення волі ў ППЛ і 5-ці гадоў паражэння ў правах. Адбываў пакаранне ў Саратаўскай турме № 12, дзе памёр 14 снежня 1941 года.

Рэабілітаваны 25 снежня 1954 года ВКВС СССР.

Зноскі
------

1. ↑  Пастанова I-го пленума ЦК КП(б) Беларусі
2. ↑  Составы троек в 1937−1938 годах // Сайт Nkvd.memo.ru
3. ↑  Сталинский план по уничтожению народа: Подготовка и реализация приказа НКВД № 00447 «Об операции по репрессированию бывших кулаков, уголовников и других антисоветских элементов» // Архив Александра Н.
4. ↑  *Георгий Тарнавский, Валерий Соболев, Евгений Горелик* Куропаты: Следствие продолжается // Москва, 1990, «Юридическая литература», ISBN 5-7260-0305-5 Архівавана 1 жніўня 2012.
5. ↑  Владимир Потапейко // Сайт Nekropole.info

Спасылкі
--------

* Потапейко Владимир Дмитриевич // Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991
**Эландскі мост** (шведск.: Ölandsbron) — аўтадарожны мост у Швецыі, які злучае горад Кальмар на беразе Скандынаўскага паўвострава з горадам Фер'естадэн на востраве Эланд на ўсходзе ад Кальмара, перасякаючы тым самым праліў Кальмарсунд. Узімку праліў Кальмарсунд можа замярзаць, а ветравыя хуткасці цячэнняў звычайна не перавышаюць 4 км/г.

Дарожнае палатно на мосце
Даўжыня моста роўная 6 072 метра, ён мае 156 апор і характэрны горб у заходняй яго частцы, створаны, каб забяспечыць 36-метровы прасвет суднаў, якія праходзяць пад мостам. Мост з’яўляецца самым доўгім у Швецыі. Эрэсунскі мост перавышае яго па даўжыні, але толькі частка яго знаходзіцца ў Швецыі.

Фатаграфія эландскага моста, від з вострава Эланд

Зноскі
------

1. ↑  Значэнне слова «Кальмарсунд» у Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Эланд Архівавана 12 красавіка 2012.
Польская армія праводзіць захоп Цешынскай Сілезіі ў 1938 годзе
**Цешынскі канфлікт** — спрэчка Польшчы і Чэхаславакіі з-за Цешынскай вобласці ў першай палове XX стагоддзя.

Прычыны канфлікту
-----------------

У Цешынскай вобласці заўсёды размаўлялі на змяшаным чэшска-польскім дыялекце, які чэшскія лінгвісты лічылі чэшскім дыялектам, а польскія — польскім. Да сярэдзіны XIX стагоддзя мясцовыя жыхары сваю нацыянальнасць вызначалі проста як «мясцовыя». У XIX стагоддзі «мясцовыя» сталі падзяляцца на палякаў, чэхаў і сілезцаў. Ніхто з іх не складаў у краі большасць, але ў канцы XIX стагоддзя шматлікія польскія эмігранты, якія прыязджалі ў пошуках працы з Галіцыі, змянілі сітуацыю і ва ўсходняй часткі Цешынскай вобласці палякі сталі пераважаць.

Падзеі 1918—1920 гадоў
----------------------

Асноўны артыкул: **Польска-чэхаславацкая вайна**
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі 5 лістапада 1918 года польскі ўрад Цешынскага княства — Нацыянальны савет Цешынскага княства (польск.: Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego) — падпісаў дагавор з чэшскім мясцовым урадам (чэшск.: Národní výbor pro Slezsko) аб падзеле Цешынскай Сілезіі. 23 студзеня 1919 года Чэхаславакія, аднак, увяла войскі ў Цешынскую вобласць і заняла яе; 3 лютага адбылося спыненне агню.

Планавалася правесці на спрэчнай тэрыторыі плебісцыт у 1920 годзе, аднак сітуацыя была такой напружанай, што ад гэтай ідэі адмовіліся. 10 ліпеня Польшча і Чэхаславакія звярнуліся па міжнародны арбітраж, і па рашэнні канферэнцыі ў Спа 28 ліпеня рэгіён быў падзелены: Чэхаславакія атрымала 58,1 % тэрыторыі, на якой пражывала 67,9 % насельніцтва. З прычыны таго, што меркаванне мясцовага насельніцтва не ўлічвалася, то гэты вынік не задаволіў ніводны з бакоў. Паколькі мяжа была праведзена па рацэ Олшэ, то ўсходняя частка Цешынскай Сілезіі з пераважным польскім насельніцтвам стала вядомая ў Польшчы як «Заольззе».

1938—1945
---------

Асноўны артыкул: **Мюнхенскае пагадненне 1938 года**
21 верасня 1938 года, у самы разгар Судэцкага крызісу, польскія ўлады прад'явілі Чэхаславакіі ўльтыматум, патрабуючы перадачы Заольззя.

30 верасня Варшава накіравала ў Прагу ўльтыматум з патрабаваннем прыняць польскія ўмовы да 12:00 1 кастрычніка і выканаць іх на працягу 10 дзён. 1 кастрычніка чэхаславацкія войскі пачалі адводзіцца ад мяжы, і Заольззе было перададзена Польшчы.

Пасля Другой сусветнай вайны Заольззе было вернута ў склад Чэхаславакіі.

Урэгуляванне канфлікту
----------------------

13 чэрвеня 1958 года ў Варшаве Польшча і Чэхаславакія падпісалі дагавор, які пацвердзіў межы па лініі 1 студзеня 1938 г.

Гл. таксама
-----------

* Польска-чэхаславацкія памежныя канфлікты
**Экіманская вуліца** (трансліт.: *Ekimanskaja vulica*, руск.: Экиманская улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне актыўнага будаўніцтва катэджнай забудовы. Цягнецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход паралельна вуліцы Славянскай і перасякаючы вуліцу Падворную ад вуліцы Межавой да вуліцы Вербнай з запланаваным працягам у паўднёва-ўсходнім кірунку. Працягласць вуліцы станам на сёння складае каля 600 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Чайнік са свістком
**Чайнік**, **імбрык** — невялічкая кухонная прылада для кіпячэння вады для прыгатавання чаю ці іншых гарачых напояў. Чайнікі бываюць электрычныя альбо прыстасаваныя да выкарыстання на пліце. Апошнія звычайна робяцца з металу. Электрычныя чайнікі могуць быць пластыкавымі або металічнымі, часам з уключэннем шкла. 

Чайнік мае носік і (звычайна) накрыўку, але бываюць чайнікі без накрывак, вада ў такім выпадку заліваецца праз носік. У некаторых чайніках да носіка прыладжаны свісток, які сігналізуе, калі вада кіпіць.

З'явіліся ў Еўропе напачатку XVI стагоддзя, прыйшоўшы з Кітаю. Першы электрычны чайнік быў створаны кампаніяй Carpenter Electric у 1891 у Чыкага. Электрычны чайнік-тэрмапот упершыню з'явіўся ў Японіі ў 1992 годзе. Масавы выраб сучасных электрачайнікаў на кантактнай падстаўцы і з аўтаматычным адключэннем пасля закіпання распачаўся ў Ізраілі ў 1994 годзе.

| ⛭Кухонная тэхніка |
| --- |
| Цеплавая апрацоўка ежы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Пліты і печы | Газавая пліта · Індукцыйная пліта · Мікрахвалевая печ · Хлебапечка · Электрычная пліта |
| Аэрагрыль · Барбекю · Вафельніца · Грыль · Кававарка · Рысаварка · Мультыварка · Параварка · Тостар · Фрыцюрніца |

 |
| Механічная апрацоўка ежы | Блэндар · Кавамолка · Кухонны камбайн · Міксер · Мясарубка · Сокавыціскалка |
| Нагрэў і астуджэнне вады | Кіпяцільнік · Кулер · Тэрмапот · Чайнік · Электрычны чайнік |
| Халадзільнае абсталяванне | Інтэрнэт-халадзільнік · Маразільнік · Сумка-халадзільнік · Халадзільнік |
| Дадатковае абсталяванне | Посудамыйная машына |