recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gastropacha quercifolia** — буйны матылёк сямейства коканапрады.

Апісанне
--------

Размах крылаў самкі да 88 мм, самца — 75 мм. Афарбоўка крылаў чырвона-бурая, з фіялетавым адценнем. Вонкавы край крылаў з зубцамі, перад якімі праходзяць хвалістыя папярочныя цёмныя лініі. Афарбоўка самкі больш цёмная, амаль карычневая, самца — больш яркая, бура-аранжавых тонаў. На пярэдніх крылах тры цёмныя хвалістыя перавязі.

У спакоі заднія крылы часткова размяшчаюцца гарызантальна, а пярэднія размяшчаюцца «хаткай». Са складзенымі крыламі нагадвае сухі ліст. Цела тоўстае, пакрыта густымі валасінкамі; Ротавыя органы редукаваны — імага не харчуюцца. Самкі буйней і менш рухомыя.

Арэал
-----

Заходняя, Цэнтральная і Усходняя Еўропа, У Фінляндыі адзначаны па поўдні краіны да 63° пн. ш.. У Расіі — у еўрапейскай частцы краіны, акрамя Крайняй Поўначы, Далёкі Усход. Кітай, КНДР, Паўднёвая Карэя, Японія.

Месцапражыванні
---------------

Адкрытыя лясы, хмызняковыя зараснікі, сады.

Час лёту
--------

Самец (уверсе) і самка
Адно пакаленне ў год. Канец ліпеня, жніўня да пачатку верасня. Актыўныя ў прыцемках, ахвотна ляцяць на святло.

Размнажэнне
-----------

### Яйка

Самка адкладае яйкі на лісце і галінкі кармавых раслін. Яйкі даўгаватай формы, шэрага або бялёсага колеру, з падоўжнымі кругавымі зялёнымі лініямі і валасінкамі. Стадыя яйка 16-18 дзён.

### Вусень

Вусень даўжынёй да 100 мм, і таўшчынёй да 15 мм. Афарбоўка цёмна-шэрая, радзей — бурая. Па баках пакрыта валасістымі бародаўкамі, цела ў кароткіх густых цёмна-шэрых валасінках. Зімуюць маладыя вусені, ўпадаючы ў дыяпаўзу да красавіка.
Кармавыя расліны — дуб, вярба, асіна, алешына, рабіна,яблыня, вятроўнік, глог, цёрн, груша, сліва і іншыя пладовыя дрэвы.

### Кукалка

Акукліванне ў канцы мая — чэрвені ў вялікім яйкападобным шчыльным павуцінным кокане шэрага колеру. Кокан звычайна прымацаваны да галінак або ствала дрэў.

Зноскі
------
**Мікалай Дамаскі** (стар.-грэч.: Νικόλαος Δαμασκηνός; лац.: Nikolaus Damascenus; каля 64 да н.э. Дамаск — пасля 4 года н.э.) — старажытнагрэчаскі гісторык і філосаф.

Біяграфія
---------

Мікалай паходзіў з македонскай або элінізаванай арамейскай сям'і. Яго бацькам быў Антыпатр, багаты і паважаны чалавек у Дамаску. Мікалай атрымаў бліскучую адукацыю, і ў 30-я яму было даверана выхаванне дзяцей Клеапатры VII і Марка Антонія — Аляксандра Геліяса і Клеапатры Селены II. Дзякуючы гэтаму Мікалай наблізіўся да яе двара, дзе і пазнаёміўся з Ірадам I. Ірад зрабіў адукаванага грэка сваім сакратаром, часта звяртаўся да яго дапамогі ў дыпламатычных даручэннях. Таксама Мікалай займаўся з Ірадам філасофіяй і рыторыкай. Пад уплывам Ірада, які зацікавіўся гісторыяй, Мікалай напісаў сваё найбуйнейшае сачыненне — «Гісторыю».

Сачыненні
---------

Найбольш вядомая праца — «Гісторыя» — цалкам не захавалася. Паводле розных даных, налічвала ад 80 да 144 кніг. Лепш за ўсё захаваліся фрагменты першых кніг (1—7), некалькі горш — позніх (103—124), большасць кніг не захавалася зусім.

У якасці крыніц па блізкаўсходнім рэгіёне Мікалай выкарыстоўваў працы Ктэсія і Ксанфа, па Грэцыі — Эфара, Геланіка і Герадота. Пры гэтым адзначаецца, што ён у значнай ступені перапрацоўваў крыніцы, а таксама інтэрпрэтаваў міфічныя сюжэты на рацыянальны лад.

Таксама захаваліся значныя фрагменты працы «Пра жыццё Цэзара Аўгуста і пра яго выхаванне», урыўкі з каментарыяў да Арыстоцеля, рукапіс «Пра расліны», фрагменты этнаграфічнага сачынення «Збор займальных звычаяў» і некалькі іншых твораў. Існуе меркаванне, што «Пра жыццё Цэзара Аўгуста» магло быць працай, якая адаптавала аўтабіяграфію Аўгуста для грэчаскай часткі Рымскай імперыі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Веселаго Е. Б.* Николай Дамасский // Вестник древней истории. — 1960. — №3. — С. 235—244
2. ↑  Excerpta Historica iussu imperatoris Constantini Porphyrogenetae collecta. — Т. III. — P. 327
3. ↑  Мікалай Дамаскі. Пра сваё жыццё і сваё выхаванне (фрагменты)

Літаратура
----------

* Nikolaos 20 // *Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft*. — Bd. XVII,1. — Stuttgart: J. B. Metzler, 1936. — Sp. 362—424: тэкст на нямецкай

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10083116 · BIBSYS: 90357380 · BNC: a20071127 · BNE: XX1381868, XX4610846, XX1246272 · BNF: 122500611 · CiNii: DA08435459 · CONOR: 35809891 · GND: 119163594 · ICCU: CFIV003396 · ISNI: 0000 0000 8938 555X · LCCN: n85344961 · NLA: 35721151 · NLG: 144393, 17366 · NLP: A32717726 · NTA: 069878072, 073770213 · NUKAT: n2008143550 · PTBNP: 96554 · LIBRIS: 195927 · SUDOC: 031248055 · VIAF: 19649480, 284154381062130292514, 100107187, 20044424, 141158790507638850784 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Някрасаў.
**Альберт Васілевіч Някрасаў** (нар. 20 красавіка 1937, г. Красавіна, Валагодская вобласць, Расія — 22 верасня 1992) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. Мухінай у 1965 годзе. Выкладаў з 1965 года ў Віцебскім педагагічным інстытуце (з 1977 — тэхналагічным).

Член Беларускага саюза мастакоў з 1972 года.

Творчасць
---------

Творам уласцівы рамантычная ўзнёсласць, лаканізм і дэкаратыўная абагульненасць форм, матавасць жывапіснай фактуры, стрыманая гама колераў. Аўтар станковых кампазіцый «Дзяўчына з касой» (1969), «У восеньскім парку» (1971), «Раніца» (1974), «Дзеці» (1976), «Бацькоўскі край», «Хвіліна адпачынку» (абодва 1981), «Восень» (1982), «Першы снег» (1983), трыпціха «Зіма» (1982), серый акварэляў «Па родных мясцінах», «Лепельшчына», «Міжземнамор’е» (усе 1992), твораў манументальнага мастацтва: размалёўкі «Этапы вялікага шляху» (1967) у будынку ГПТВ-19 і «Чалавек і прырода» (1980) у вытворчым корпусе швейнай фабрыкі «Сцяг індустрыялізацыі» ў Віцебску, мазаіка «Дзяцінства» на будынку сярэдняй школы № 4 г. Наваполацк Віцебскай вобласці (1973) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *М. Л. Цыбульскі.* Някрасаў Альберт Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Альберт Васілевіч Някрасаў на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135274 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васільеў.
**Альберт Арсеньевіч Васільеў** (1 снежня 1931, Парфёнава, Вашкінскі раён, Валагодская вобласць — 2017)  — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1958 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Архангельска, Яраслаўля, з 1963 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце, Белкааппраекце, з 1972 года — у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражываў у Мінску. Памёр у 2017 годзе.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: генпланы Слоніма (1964), Асіповічаў (1965), Каменца (1975), ПДП цэнтра Мікашэвічаў; у аўтарскім калектыве: генпланы Стоўбцаў (1977), доследна-паказальны праект Смалявічаў (1985).

Публікаваў свае вершы ў газетах «Веснік міру», «Сям’я», зборніку «Натхненне». Выдаў зборнік вершаў «Лёгкія цені» (2002; руск.: Легкие тени).

Зноскі
------

1. ↑  MEMORIUM
2. ↑  Легкие тени

Літаратура
----------

* Васильев Альберт Арсеньевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Мікалай Гаму́лка** (польск.: Mikołaj Gomółka; каля 1535, Радошкі пад Сандамірам, Рэч Паспалітая, цяпер Польшча — 30 красавіка 1609, Язловец, Рэч Паспалітая, цяпер Украіна) — польскі кампазітар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і мяшчан. 3 дзяцінства праявіў незвычайныя музычныя здольнасці. Адукацыю атрымаў у капэле караля Жыгімонта II Аўгуста. 3 1548 года займаўся ў каралеўскага флейтыста Яна Кляўса, практыкант, з 1558 года паўнапраўны ўдзельнік прыдворнай капэлы. Іграў на драўляных духавых, струнных інструментах, аргане. У 1550-я гг. разам з каралеўскім дваром наведаў Кракаў, Пётркаў, Гданьск, Каралявец і Вільню. Кантактаваў з Вацлавам з Шамотул, Ц. Базылікам, В. Бакфаркам, якія таксама працавалі пры двары.

У 1563 годзе пакінуў каралеўскую капэлу і пераехаў у Сандамір, дзе займаўся грамадскімі справамі. У 1580 годзе ў Кракаве паступіў на службу да біскупа П. Мышкоўскага, які падтрымліваў кампазітара ў яго творчай дзейнасці. У 1590—1592 гадах працаваў у канцлера Яна Замойскага.

Творчасць
---------

У Кракаве кампазітар выдаў зборнік (150 псальмаў), якія сталі грандыёзным помнікам усходне-еўрапейскай культуры эпохі Адраджэння. Пераклады біблейскіх тэкстаў, да якіх напісаў музыку Гамулка, зрабіў Я. Каханоўскі. 4-галосныя псальмы кампазітара напісаны ў лепшых традыцыях рэнесансавага мастацтва і прызначаны для шырокіх колаў аматараў і знаўцаў музыкі. Іх вылучаюць даступнасць музычнай мовы, апора на папулярныя гімнічныя мелодыі, у т.л. змешчаныя ў канцыяналах. Свабодна валодаючы імітацыйнай тэхнікай, кампазітар аддаваў перавагу вертыкальна-гарманічнай харальнай фактуры, у якой выразна акрэслівалася партыя верхняга голасу, што набліжала яго творы да тагачаснай бытавой музыкі, асабліва кантаў. Некаторыя меладычныя звароты псальмаў Гамулка захаваліся ва ўзорах кантавага мастацтва, распаўсюджаных на славянскіх землях.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 121525893 · GND: 10284190X · ISNI: 0000 0000 8138 6603 · LCCN: n81128488 · NKC: mzk2010593965 · NTA: 070257809 · NUKAT: n93100028 · VIAF: 101719243 |

 |
**GNU IceCat** (раней вядомы як **GNU IceWeasel**) — гэта цалкам свабодная версія вэб-браўзера Mozilla Firefox, якая распаўсюджваецца праектам GNU. IceCat сумяшчальны з Linux, Windows, Android і macOS.

Супольнасць Mozilla выпускае свабоднае праграмнае забеспячэнне з адкрытым зыходным кодам, але яго бінарныя файлы ўключаюць ілюстрацыі, якія з’яўляюцца аб’ектамі аўтарскага права. Праект GNU стварае IceCat на аснове версій Firefox з доўгатэрміновай падтрымкай, выдаляючы ўсе ілюстрацыі і пашырэнні, якія з’яўляюцца аб’ектамі аўтарскага права.

IceCat падтрымлівае вялікі спіс свабодных пашырэнняў браўзера. Таксама ён мае некаторыі функцыі бяспекі і канфідэнцыяльнасці, якіх няма ў браўзеры Firefox.

Распаўсюджванне
---------------

GNU IceCat можна бясплатна спампаваць для розных дыстрыбутываў Linux з архітэктурамі IA-32, x86 64 і PowerPC.

IceCat таксама даступны для macOS 10.4 і вышэй праз Fink, падтрымліваюцца архітэктуры IA-32 і PowerPC.

Неафіцыйныя зборкі таксама даступныя для Windows (Vista і далейшыя) і Android (2.3 і вышэй).

Дадатковыя функцыі бяспекі і прыватнасці
----------------------------------------

IceCat мае магчымасць блакіроўкі старонніх выяў нулявой даўжыні, якія выкарыстоўваюцца для адсочвання паводзінаў карыстальнікаў на сайце. IceCat таксама папярэджвае аб перанакіраванні на іншы URL.

Пашырэнне GNU LibreJS выяўляе і блакуе несвабодны JavaScript.

Ліцэнзаванне
------------

IceCat даступны пад трайной ліцэнзіяй MPL/GPL/LGPL, якую Mozilla выкарыстоўвала для зыходнага кода. У адрозненне ад Mozilla, звычайныя значкі IceCat знаходзяцца пад той жа трайной ліцэнзіяй.

Гл. таксама
-----------

* Спіс браўзераў

Зноскі
------

1. ↑  *Pérez R. R.* IceCat 60.7.0 Release — 2019. Праверана 3 лістапада 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20517888'></a>
2. ↑  Update to 102.10.0. — 2023.
3. ↑  *Rodriguez, Ruben*. IceCat 31.5.0 release **(нявызн.)**.  GNUzilla (9 сакавіка 2015).
4. ↑  rpms/icecat **(нявызн.)**. *fedoraproject.org*.
5. 1 2  Gnuzilla Homepage **(нявызн.)**. *gnu.org*. Праверана 4 September 2016.
6. ↑  LibreJS - GNU Project - Free Software Foundation **(нявызн.)**. *gnu.org*.

Спасылкі
--------

* Старонка Gnuzilla і IceCat на сайце GNU.org (англ.)

| ⛭Браўзеры |
| --- |
| На Blink | 
* Chromium
* **Google Chrome**
* **Microsoft Edge**
* **Opera**
* Samsung Internet
* UC
* Vivaldi

 |
| На Gecko | 
* Conkeror
* **Firefox**
* GNU IceCat
* *Netscape Navigator*

 |
| На WebKit | 
* **Safari**
* surf

 |
| Іншыя | 
* Lynx
* w3m
* *Internet Explorer*
* *Mosaic*

 |
| Найбольш папулярныя браўзеры вылучаны **тоўстым** шрыфтам; *курсіў* — распрацоўка спынена |
**Новадністроўск** (укр.: Новодністровськ) — горад абласнога значэння ў Чарнавіцкай вобласці Украіны на рацэ Днестр.

Гісторыя
--------

6 красавіка 1973 г. міністрам энергетыкі СССР быў падпісаны загад аб стварэнні дырэкцыі Днястроўскага гідравузла. Так пачалося будаўніцтва важнага для краіны энергетычнага аб'екта, што стала пачаткам нараджэння новага горада. Разам з будаўніцтвам гідраэлектрастанцыі пачалося будаўніцтва пасёлка.

Рашэннем Чарнавіцкага абласнога савета дэпутатаў ад 25 лютага 1975 г. новастворанаму населенаму пункту будаўнікоў Днястроўскага комплекснага гідравузла ў Сакыранскім раёне дадзена назва Новадністроўскі, ён аднесены да катэгорыі пасёлкаў гарадскога тыпу.

17 лістапада 1993 г. пастановай Вярхоўнай Рады Украіны пасёлку быў прысвоены статус горада раённага падпарадкавання. А 13 ліпеня 2000 г. Вярхоўнай Радай Украіны Новадністроўск быў аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога значэння. 

  


| ⛭Чарнавіцкая вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Выжныцкі
* Дністроўскі
* Чарнавецкі

 | Сцяг Чарнавіцкай вобласціСцяг Чарнавіцкай вобласціГерб Чарнавіцкай вобласціГерб Чарнавіцкай вобласці |
| Гарады | 
* Вашкіўці
* Выжныця
* Гэрца
* Застаўна
* Кіцмань
* Новадністроўск
* Навасэлыця
* Сакыраны
* Старажынэць
* Хацін
* **Чарнаўцы**

 |
| Пгт | 
* Бэрэгамэт
* Глыбока
* Кэльмэнці
* Кастрыжыўка
* Краснаільск
* Лужаны
* Нэпалокіўці
* Путыла

 |
Чатні
**Чатні** (хіндзі: चटनी, англ.: Chutney) — вялікая група традыцыйных індыйскіх соусаў, якія адцяняюць смак асноўнай стравы. Вострыя чатні добра дапаўняюць нявострыя стравы, а таксама сваім яркім колерам упрыгожваюць стол.

Вараныя чатні часам робяць з гародніны, але часцей — з садавіны. На іх прыгатаванне сыходзіць даволі шмат часу, бо кампаненты варта варыць, пакуль яны цалкам не разварацца. Волкія чатні гатуюць, змешваючы паміж сабой кампаненты і здрабняючы іх у аднастайную пасту.

Чатні звычайна салодкія і прыемныя на смак. Яны ўзбуджаюць апетыт і стымулююць страваванне. Каб адцяніць смак асноўнай стравы, дастаткова адной-двух лыжак чатні, якія падаюць у маленькіх разетках або кладуць на талерку побач з рысам.

Чатні з’яўляюцца абавязковым дадаткам да такіх страў, як пані пуры, ідлі і доса.

Аднымі з найбольш папулярных у Індыі чатні з’яўляюцца тамарындавае, какосавае, мятнае і арахісавае чатні. Аднак відаў чатні існуе значна больш. У іх склад можа ўваходзіць практычна заўгодна з расліннай (і не толькі ежы): разынкі, баклажан, салёныя агуркі, рабарбар, часнык, рэпчатая цыбуля, каляндра / кінза, а таксама, напрыклад, ёгурт і калье.

Пры гэтым толькі ў Індыі (чатні распаўсюджаны таксама на Шры-Ланцы і ў Пакістане) варыяцыі чатні моцна адрозніваюцца па розных штатах.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарбацэвіч.
**Праскоўя Данілаўна Гарбацэвіч** (10 сакавіка 1919, в. Кальчыцы, Слуцкі раён, Мінская вобласць — 9 кастрычніка 1999) — галоўны ўрач участковай бальніцы, Баранавіцкі раён Брэсцкай вобласці, Герой Сацыялістычнай Працы (1969). Заслужаны ўрач БССР (1960).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 10 сакавіка 1919 года ў вёсцы Кальчыцы Слуцкага раёна Мінскай вобласці. Беларуска. Пасля заканчэння сярэдняй школы паступіла ў Мінскі медыцынскі інстытут. Закончыла толькі 4 курса, вучобу перапыніла вайна. Вярнулася ў родныя краі.

У ліпені 1943 года была прынятая ў партызанскі атрад імя Кірава брыгады імя Фрунзе, якая дзейнічала на тэрыторыі Слуцкага раёна. У студзені 1944 года была накіравана ў атрад імя Ракасоўскага, дзе ўзначаліла санітарную службу.

Пасля вызвалення Беларусі ў 1944 годзе вярнулася ў свой інстытут, які паспяхова скончыла ў 1945 годзе. З 1946 года працавала загадчыкам Ляснянскай участковай бальніцы Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці, а з 1947 года — галоўным урачом Навамышскай бальніцы гэтага ж раёна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 4 лютага 1969 года за вялікія заслугі ў галіне аховы здароўя савецкага народа Гарбацэвіч Праскоўі Данілаўне прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатым медалём «Серп і Молат».

Жыла ў вёсцы Новая Мыш. Памерла 9 кастрычніка 1999 года.

Узнагароджана ордэнам Леніна, Ордэнамі айчыннай вайны I і II ступеняў медалямі. Заслужаны ўрач Беларускай ССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Горбацевич Прасковья Даниловна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 159. — 737 с.
2. ↑  Гарбацэвіч Праскоўя Данілаўна // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слуцкага р-на і г. Слуцка. У 2 кн. Кн. 2-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — С. 422.

Літаратура
----------

* Герои Случчины. — Минск: Белта, 2005.
* *Кузьмин М. К.* Учёные-медики — Герои Социалистического Труда. — Москва, 1988.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слуцкага р-на і г. Слуцка. У 2 кн. Кн. 2-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — С. 421—422. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-31-5.

Спасылкі
--------

* Прасковья Даниловна Горбацевич на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Моцель Абелевіч Блінчыкаў** (парт. псеўданім **Л. Якаўлеў**) (25 сакавіка 1896, г. Краслава, Латвія — 11 лістапада 1935) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.

Член РКП(б) з 1919 г. З 1919 г. у РСЧА, намеснік начальніка палітаддзела 17-й стралковай дывізіі на Заходнім фронце. З канца 1920 г. намеснік наркама працы БССР. З лістапада 1921 г. на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі: сакратар Беластоцкага акруговага камітэта Кампартыі Польшчы. У 1922—1928 у турмах Польшчы. У 1928—1935 гг. член Бюро ЦК КПЗБ, кіраўнік Краявога сакратарыята ЦК КПЗБ, прадстаўнік ЦК КПЗБ пры ЦК КП(б)Б. Дэлегат I (1928), II (1935) з’ездаў КПЗБ, VI кангрэса Камінтэрна (1935).

Зноскі
------

1. 1 2  Блинчиков Мотель Абелевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 60. — 737 с.
Біблейскія прарокі, *Нюрнбергская хроніка* 15 стагоддзя
**Праро́к** (бібл. грэч. προφήτης) — чалавек, які абвяшчае, паведамляе людзям словы Бога.

Прарок адчувае ўнутры сябе голас, які заклікае яго да дзейнасці. Біблейскія прарокі бачылі развіццё чалавецтва на многія тысячы гадоў наперад і казалі ад імя Бога пра Бога.

Пад словам «прарок» разумеюць, па-першае, чалавека, які прадказвае будучыню, па-другое чалавека, які перадае слова настаўлення, навучання і суцяшэння праз натхненне  Духам Святым.

Прарокі, праца і словы якіх вядомы з  Пісання, — гэта Енох, Ной, Аўраам, Майсей, Аарон, Марыям, Дэбора, Самуіл, Давід, Саламон,  Данііл,  Ілья, вялікія і малыя прарокі (Езекііль, Ісайя, Ерамія, Міхей і інш.) — аўтары прароцкіх кніг і інш. Свяшчэннае Пісанне сведчыць аб тым, што праз прарокаў гаварыў Святы Дух, і кнігі, напісаныя імі, створаны праз натхненне Духа Божага, «бо ніколі прароцтва не было агалошана з волі людской, а паведамлялі яго святыя Божыя мужы, натхнёныя Духам Святым».

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| «Прарок бачыць тое, чаго іншыя не заўважаюць. Прарок прадказвае будучыню. Але найперш прарок размаўляе з Богам і апавяшчае яго сапраўдным перад тварам народа». | "|

Ілжэпрарок
----------

У Святым Пісанні згадваецца і пра ілжэпрарокаў, якія, не быўшы пакліканымі і пасланымі Богам, праракаюць свае ўласные выдумкі на шкоду блізкім, зводзячы іх з праведнага шляху. Такія прарокі апісаны ў  Старым і  Новым запаветы.

Гл. таксама
-----------

* Біблейскія прарокі
* Прарокі ісламу

| ⛭Лікі святасці ў праваслаўі |
| --- |
| Апостал ·  Бяссрэбранік ·  Дабраверны ·  Блажэнны ·  Богаайцец ·  Велікамучанік ·  Вызнаўца ·  Мучанік ·  Праведны ·  Праайцец ·  Прападобнамучанік ·  Прападобны ·  Прападобнавызнаўца ·  Прарок ·  Роўнаапостальны ·  Свяціцель ·  Свяшчэннавызнаўца ·  Свяшчэннамучанік ·  Пакутнік ·  Цудатворац ·  Юродзівы |
Карта адміністрацыйнага падзелу Дунайскай банавіны
**Дунайская банавіна** (сербахарв.: Dunavska banovina, Дунавска бановина, венг.: Dunai Bánság, ням.: Donau-Banschaft) — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславіі з 1929 па 1941 год.

Геаграфія
---------

Дунайская банавіна была размешчана ў паўночна-усходняй частцы каралеўства, на поўначы межавала з Венгрыяй, на ўсходзе з Румыніяй, на поўдні з Мараўскай і Дрынскай банавінамі, на захадзе з Дрынскай і Саўскай банавінамі. У цэнтры банавіны размяшчаўся Бялград, які не ўваходзіў у яе склад. Адміністрацыйным цэнтрам банавіны быў Нові-Сад. Правінцыя была названа па рацэ Дунай.

Гісторыя
--------

У 1939 пасля ўтварэння Харвацкай банавіны частка тэрыторыі Дунайскай банавіны ўвайшла ў яе склад. У 1941 тэрыторыя банавіны была падзелена паміж Венгрыяй, Незалежнай дзяржавай Харватыя і акупаванай немцамі Сербіяй.

У 1945 тэрыторыя былой банавіны была падзелена паміж Сацыялістычнай Рэспублікай Сербіяй, Сацыялістычнай Рэспублікай Харватыяй і Сацыялістычным Аўтаномным Краем Ваяводзіна, які ўваходзіў у склад Сербіі.

Насельніцтва
------------

На 1931 насельніцтва банавіны складалася з наступных этнічных груп:

* Сербы і харваты — 56,9 %
* Венгры — 18,2 %
* Немцы — 16,3 %

Гл. таксама
-----------

* Каралеўства Югаславія
* Ваяводзіна

Спасылкі
--------

* Карта
* Карта
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

| Банавіны Каралеўства Югаславія |
| --- |
| 
Драўская · Прыморская · Зэцкая · Саўская · Мараўская · Врбаская · Дрынская · Вардарская · Дунайская · Харвацкая
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сап’янік.
**Яўгенія Аляксееўна Сап’янік** (нар. 15 студзеня 1941, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1964 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1964 года — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскіх калектывах): праекты забудовы мікрараёнаў па вул. Адоеўскага (1965), Усход-2 (1966), Серабранка-1, −7 (1965—1975), Харкаўская-5 (1976), Масюкоўшчына-1, −2 (1978), па вул. Енісейскай (1979), Ангарскай (1980), Захад-3, −4, −5 (1979—1980), Вяснянка (1983—1987), квартал Солтыса-Ваўпшасава (1987), Уручча-4, −5, −6 (1986—1990, 2005), г.п. «Хмелеўка» (1992), Сухарава-2, −4, −5 (1997—2005), Лошыца-3 (2003—2005).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года.

Пражывае ў Мінску па вул. М. Багдановіча, 6.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1985); дыпломам лаўрэата прэміі імя У. А. Караля Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2000).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сопьяник Евгения Алексеевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Сопьяник Евгения Алексеевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Адзіны паказальнік рэсу́рсаў** (англ.: Uniform Resource Locator, URL) — стандартызаваны адрас пэўнага рэсурсу (такога як дакумент, ці выява) у інтэрнэце. Прыдуманы Цімам Бернерсам-Лі для выкарыстання ў WWW, сучасныя формы апісваюцца ў RFC 3986. Уключае ў сябе назву пратаколу доступу (HTTP, FTP, telnet, gopher і інш.), імя хоста (сервера) і, уласна, шлях да рэсурсу, фармат якога залежыць ад схемы доступу:

```
 <пратакол>://[імя[:пароль]@]<сервер>[:<порт>][/<шлях>][/<файл>[#<раздзел>]
```

Для папулярных, добра вядомых, пратаколаў, нумар порта можа не прыводзіцца, тады выкарыстоўваецца стандартны порт (напрыклад, порт нумар 80 для HTTP).

Гл. таксама
-----------

* URI
* PURL
* URN
* IRI — інтэрнацыяналізаваны ідэнтыфікатар рэсурсу
* XRI
* Доўгія даменныя імёны

Спасылкі
--------

* RFC 1738
* RFC 1630
* Кадаванне URL
* URLEncode Code Chart — табліца кадавання сімвалаў URL Архівавана 1 снежня 2009.
Прападобнамучаніца Яўгенія Рымская
**Прападобнамучанікі** (грэч. όσιομάρτυς) — праваслаўныя святыя, мучанікі з манахаў. Узнікненне гэтага ліку святасці звязана з узнікненнем і развіццём інстытута манаства. Прападобнамучанікі станавіліся ахвярамі іншаземцаў ці сваіх суайчыннікаў (як у перыяд візантыйскага іканаборства).

Першыя стагоддзі хрысціянства
-----------------------------

Паколькі хрысціянскае манаства развілося галоўным чынам пасля спынення ганенняў на хрысціян, калі хрысціянства стала пануючай рэлігіяй Рымскай імперыі, амаль няма прападобнамучанікаў, якія б жылі ў першыя стагоддзі хрысціянства. Сярод выключэнняў можна згадаць Яўгенію Рымскую (памяць 24 снежня (6 студзеня)), якая пацярпела каля 262 года. Аднак у той жа час з'явілася вялікая колькасць свяшчэннамучанікаў.

З распаўсюджваннем манаства з'яўляюцца і прападобнамучанікі — як у Візантыі (напрыклад, манахі, якія пацярпелі ад ганенняў імператараў-іканаборцаў), так і ў Персіі і ў іншых краінах.

У прыватнасці, пры імператары-іканаборцу Канстанціне Капраніме прыняў мучаніцкую смерць прападобнамучанік Андрэй Крыцкі (памяць 17 (30) кастрычніка), якія пацярпеў у 767 годзе. Прападобнамучаніка Андрэя Крыцкага варта адрозніваць ад свяціцеля Андрэя, архіепіскапа Крыцкага, стваральніка Вялікага пакаяннага канона, які чытаецца толькі ў час Вялікага посту.

Руская Праваслаўная Царква
--------------------------

Прападобнамучанік Грыгорый Пячэрскі
Сярод рускіх святых у лік прападобнамучанікаў уваходзіць Грыгорый, прападобнамучанік Пячэрскі, (памяць 8 (21) студзеня), які прыняў мучаніцкую смерць у 1093 годзе і быў пахаваны ў Блізкіх Антоніевых пячорах.

### Найноўшы час

Прападобнамучаніца манашка Варвара
У найноўшы час шматлікія манахі загінулі ад праследаванняў савецкага і фашысцкага рэжымаў. Некаторыя з іх былі кананізаваны Царквой: Сабор навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх уключае і прападобнамучанікаў, хоць свяшчэннамучанікі значна пераважаюць. У ліку тых, хто палажыў жыццё за Хрыста, заснавальніца Марфа-Марыінскага манастыра сясцёр міласэрнасці Вялікая княгіня Лізавета і яе кялейніца манашка Варвара, скінутыя ў шахту ў наваколлях Алапаеўска ў 1918 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Прападобнамучанік Андрэй Крыцкі на сайце Православие.Ru
2. ↑  як было сказана вышэй, такую ж карціну можна бачыць, калі разгледзець пацярпелых за Хрыста ў першыя стагоддзі хрысціянства.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Лікі святасці ў праваслаўі |
| --- |
| Апостал ·  Бяссрэбранік ·  Дабраверны ·  Блажэнны ·  Богаайцец ·  Велікамучанік ·  Вызнаўца ·  Мучанік ·  Праведны ·  Праайцец ·  Прападобнамучанік ·  Прападобны ·  Прападобнавызнаўца ·  Прарок ·  Роўнаапостальны ·  Свяціцель ·  Свяшчэннавызнаўца ·  Свяшчэннамучанік ·  Пакутнік ·  Цудатворац ·  Юродзівы |
**«Turmion Kätilöt»** (бел.: «акушэркі руін» або «акушэркі крушэння») — фінскі індастрыял-метал-гурт, створаны ў 2003 годзе MC Raaka Pee і DJ Vastapallo, які ў раннім складзе іграў толькі ў студыі. Цяперашні склад ўключае Spellgoth, (які таксама быў вакалістам Trollheim's Grott (фінскага індастрыял-блэк-метал-гурту), Master Bates, RunQ (Яне Тольса, які таксама быў клавішнікам Tarot і Eternal Tears of Sorrow) і DQ, які гуляў у «Ratta Kokkola».

Музыка «Turmion Kätilöt» адрозніваецца танцавальнымі рытмамі, імклівымі аранжыроўкамі, моцна скажоным гітарным гукам, басавымі рыфамі і глыбокім, рэзкім вакалам.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 23 лютага 2012.  (англ.)
* Turmion Kätilöiden viralliset Internet-sivut Архівавана 18 снежня 2014.  (англ.)
* Turmion Kätilöt levy-yhtiö Spinefarm Recordsin sivustolla Архівавана 13 лютага 2009.  (фін.)
* Turmion Kätilöt (англ.) на сайце *Myspace*
* Turmion Kätilöt ў сацыяльнай сетцы «Facebook»
Васілій Вялікі здзяйсняе праскамідыю (фрэска кафедральнага сабора ў Ахрыдзе)
**Праскамідыя** (грэч. προσκομιδή, «прынясенне», «дар», ад προσκομίζω, «прыносіць») — першая частка літургіі візантыйскага абраду (як Іаана Залатавуста, так і Васілія Вялікага). На ёй шляхам адмысловых святадзействаў, з прынесеных хлеба і віна падрыхтоўваецца рэчыва для еўхарыстыі і пры гэтым здзяйсняецца памінанне ўсіх членаў Царквы, як жывых, так і памерлых.

Праскамідыя здзяйсняецца святаром ці архіерэем у алтары на ахвярніку падчас чытання гадзін.

Спасылкі
--------

* Тлумачэнні царкоўных і хатніх малітваў. Боская літургія. Праскамідыя

| ⛭Літургія ў Праваслаўнай царкве |
| --- |
| Чын літургіі | 
* Літургія Іаана Залатавуста
* Літургія Васіля Вялікага
* Літургія папярэднеасвячоных дароў
* Літургія апостала Якава

 |  |
| Часткі літургіі | 
* Праскамідыя
* Літургія агалошаных
* Літургія верных

 |
| Начынне | 
* Кап’ё
* Дзіскас
* Пацір
* Звяздзіца
* Антымінс
* Ілітон
* Лжыца
* Пакраўцы
* Губка грэцкая

 |
| Рэчывы для літургіі | 
* Просвіра
* Віно
* Вада

 |
| * Г
* Р
* П
Тарту — Валга |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  Тапа  |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Тарту** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  На Койдулу  |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Ардла |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Варыку |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Ропка** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Аяма |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Ныо** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Тыраверэ |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Вапрамяэ |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Пеэду |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Элва** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Удэрна |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Палупера** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | 

|  |
| --- |
| Тартумаа |
| Валгамаа |

 |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Аакрэ |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Пука** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Мягістэ |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Пікантсу |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Кеэні** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Мынеку |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Сангастэ** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Раавітса |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  Койдула  |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | **Валга** |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | 

|  |
| --- |
| Валгамаа, EVR |
| Валкаўскі край, LDz |

 |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  Рыга  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**Пука** (эст.: Puka) — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў мястэчку Пука на лініі Валга — Тарту.

Вакзал
------

Будынак станцыі Пука быў завершаны ў 1889 годзе, праз два гады пасля пабудовы чыгункі. Аднапавярховы будынак вакзала ў стылі драўлянай кароны ў стылі гістарызму быў пабудаваны паводле стандартнага дызайну. У цэнтральнай частцы будынка знаходзілася зала чакання, да якой былі дададзены памяшканні з абодвух канцоў дома. Будынак вакзала размешчаны з заходняга боку чыгункі, утвараючы цэлы станцыйны ансамбль разам з дапаможнымі будынкамі. Будынак належыць Eesti Raudtee і да гэтага часу выкарыстоўваецца ў невялікай ступені.

Зноскі
------

1. ↑  Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981


|  |
| --- |
| **Прыпыначныя пункты чыгункі** |
| Папярэдняя станцыя:**Мягістэ** | **Валга — Тарту** | Наступная станцыя:**Аакрэ** |
**Артерыіт** — гэта запаленне сценак артэрый, як правіла, у выніку інфекцыі ці аутаіммунных рэакцый.

Артэрыіт — гэта комплекс расстройстваў, які яшчэ не зусім вывучаны. Можна вылучыць розныя тыпы артэрыітаў на аснове сістэм арганізма, якія пакутуюць ад гэтага захворвання.

Аскладненнем артэрыіту з'яўляецца трамбоз, які можа стаць смяротным. Артэрыіт і флебіт з'яўляюцца адной з формаў васкуліту.

Тыпы
----

Артэрыіт можа быць першасным або другасным пасля некаторых іншых захворванняў.

Прыкладам другаснага артерыіту з'яўляецца артэрыіт, які становіцца вынікам інфікавання грыбковай інфекцыяй *Candida albicans*.

Зноскі
------

1. ↑  «Arteritis» at *Dorland's Medical Dictionary*
2. 1 2  Hollier, L. H. (1 January 1989). "Arteritis". *Perspectives in Vascular Surgery and Endovascular Therapy* **2** (1): 1–8. doi:10.1177/153100358900200101.
3. ↑  Nagi-Miura N (Jun 2006).
**Прапойскі замак** — колішнія абарончыя ўмацаванні ў Прапойску (з 1945 г. Слаўгарад). Замак існаваў у 13—18 стст. як цэнтр абароны сярэдневяковага Прапойска.

Апісанне
--------

Займаў выцягнутае з поўначы на поўдзень гарадзішча (95 х 40 м) старажытнага Прупоя, ці Пропошеска, якое размяшчалася на стромкім беразе Сажа, недалёка ад упадзення ў яго ракі Проні.

Паводле гістарычных крыніц за 1564 год, у прапойскім замку былі драўляныя вежы і сцены, вежа-брама і пад'ёмныя масты-«ўзводы».
Звесткі пра колькасць веж у замку адсутнічаюць.
Па грэбені вала, які ішоў у паўд. напрамку, над абарончым ровам размяшчаліся замкавыя гародні. З поўдня і ўсходу замак прыкрываўся стромкім 20-метровым абрывам у бок Сажа. У ваенны час у замку быў невялікі пастаянны гарнізон з 10—20 казакоў на чале з ротмістрам.

Пасля разбурэнняў у час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—67 прапойскі замак быў адноўлены і не страціў свайго ваеннага значэння.
Інвентар за 1681 зафіксаваў замак як невялікае ўмацаванне, абгароджанае «палямі». Упамінаюцца «брама, драницами крытая», «форта у паркане до воды», жылыя і гаспадарчыя пабудовы (хаты белыя, піўніца, 2 свірны, сыраварня, пякарня, З стайні, лазня, шопа).

У канцы 17 — пачатку 18 ст. Прапойск страціў сваё стратэгічнае значэнне, аднак яшчэ ў 1780 годзе ўпамінаўся «замок, окруженный полисадом».
У канцы 18 ст. ў выніку праведзенай князем А. М. Галіцыным на пляцоўцы замчышча планіроўкі зніклі абарончыя валы і рэшткі старажытнага замка.

Літаратура
----------

* Прапойскі замак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 16. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Андрэй Каравайка. «100 дарог»: Гісторыя Прапойска Архівавана 7 лютага 2021. // TUT.BY  (руск.)
Панарама плошчы Бебельплац: злева будынак Оперы на Унтэр-дэн-Ліндэн, справа — будынак Старой бібліятэкі, у цэнтры — сабор Святой Ядвігі
**Бебельплац** (ням.: Bebelplatz — плошча Бебеля) — адна з цэнтральных плошчаў сталіцы Германіі горада Берліна. З поўдня на плошчу выходзіць вуліца Унтэр-дэн-Ліндэн. Плошча з'явілася ў 1741—1743 гады як *«плошча ля Оперы»* (у 1741—1742 гадах тут была пабудаваны будынак Берлінскага опернага тэатра). У 1911—1947 гадах яна насіла імя імператара Франца-Іосіфа (ням.: Kaiser-Franz-Josef-Platz).

Даваенная забудова плошчы — Форум Фрыдэрыцыянум — была разбурана і ў паваенныя гады заменена новымі будынкамі з гістарычнымі фасадамі. Архітэктурны ансамбль плошчы, якая носіць з 31 жніўня 1947 года імя Аўгуста Бебеля, знаходзіцца пад аховай дзяржавы.

10 мая 1933 года плошча стала месцам правядзення вядомага спалення кніг. Каля 40 тысяч студэнтаў, прафесараў, членаў СА і СС знішчалі на кастры кнігі названых «антынямецкімі» аўтараў: Зігмунда Фрэйда, Эрыха Кестнера, Генрыха Мана, Карла Маркса і Курта Тухольскага. Пра гэтыя сумныя падзеі нагадвае мемарыял спаленым кнігам працы ізраільскага мастака Міхі Ульмана ў цэнтры плошчы: пад шкляной плітой глыбока ўніз ідуць пад зямлю пустыя белыя кніжныя стэлажы.

З 2004 года пад плошчай функцыянуе падземная паркоўка ў два паверхі на 462 лягковыя аўтамабілі з выхадам непасрэдна да будынка Дзяржаўнай оперы на Унтэр-дэн-Ліндэн.

Зноскі
------

1. ↑  Book burning (англ.). *Holocaust Encyclopedia*.  Мемарыяльны музей Халакоста, ЗША. Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2012. Праверана 15 мая 2010.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Бебельплац**
* Кругавая панарама Бебельплац
* Бебельплац на афіцыйным сайце Берліна Архівавана 2 ліпеня 2008.
**Артэнсія Бусі дэ Альендэ** (ісп.: Mercedes Hortensia Bussi Soto de Allende; 22 ліпеня 1914 — 18 чэрвеня 2009) — чылійскі грамадска-палітычны дзеяч, жонка прэзідэнта Чылі Сальвадора Альендэ, першая лэдзі Чылі ў перыяд з 1970 па 1973.

Біяграфія
---------

Бусі нарадзілася ў Вальпараіса ў заможнай сям’і марака гандлёвага флоту Чылі. Яна вучылася ва Універсітэце Чылі, дзе атрымала вышэйшую адукацыю як настаўнік гісторыі і геаграфіі. Бусі таксама вывучала статыстыку і працавала бібліятэкарам у Дэпартаменце статыстыкі.

24 студзеня 1939 года, падчас землятрусу у Сант’яга, знаёміцца з Сальвадорам Альендэ. 17 сакавіка 1940 Бусі выходзіць замуж за яго.

Падчас прэзідэнцтва Альендэ, Бусі часта суправаджала мужа падчас паездак у розныя рэгіёны Чылі, а таксама за мяжу. Як першая лэдзі, яна займалася арганізацыяй дастаўкі гуманітарнай дапамогі і дабрачыннасцю.

Пасля ваеннага перавароту 1973 года, у выніку якога быў зрынуты яе муж Сальвадор Альендэ, Бусі эмігравала ў Мексіку. У эміграцыі стала вядомым грамадскім дзеячам, адным з лідараў чылійскай апазіцыі ў выгнанні. Яна разгарнула міжнародную кампанію, накіраваную супраць дыктатарскага рэжыму Аўгуста Піначэта, выстаўляла сваю кандыдатуру на выбарах рэктара Універсітэта Глазга ў 1977 годзе.

24 верасня 1988 гады, пасля 15 гадоў выгнання, яна вярнулася ў Чылі і ўзначаліла Фонд Сальвадора Альендэ. Памерла ў Сант’яга ва ўзросце 94 гадоў. Астанкі Бусі пахаваны на тэрыторыі былога Нацыянальнага кангрэса.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 15 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Hortensia Bussi Soto // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  Каталонская Вікіпедыя — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q199693'></a>
4. ↑
5. ↑  Catalog of the German National Library Праверана 10 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>

Спасылкі
--------

* La familia Allende. Hortensia Bussi Soto. Архівавана 12 кастрычніка 2007.
* Большая Советская энциклопедия — Бусси де Альенде

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 105755250X · ISNI: 0000 0000 3264 6990 · LCCN: n91065197 · NTA: 31777705X · VIAF: 13949663, 310582884 |
Беднасць
Бясхатні мужчына ў Таронта, Канада
**Бе́днасць** — дэфіцыт або адсутнасць пэўнай сумы матэрыяльнай маёмасці або грошай. Беднасць уяўляе сабой шматгранны панятак, які можа ўключаць у сябе сацыяльныя, эканамічныя і палітычныя элементы. Абсалютная беднасць, ускрайняя беднасць або галеча ставяцца да поўнай адсутнасці сродкаў, неабходных для задавальнення асноўных асабістых патрэбаў, як то прадукты харчавання, адзенне і жыллё.

Парог, пры якім вызначаецца абсалютная беднасць лічыцца прыкладна так жа, незалежна ад месца пражывання або часу існавання чалавека. З іншага боку, адносная беднасць мае месца ў той ці іншай краіне, калі чалавек не здольны дасягнуць мінімальнага ўзроўня жыцця, у параўнанні з астатняй часткай насельніцтва гэтай краіны. Такім чынам, парог, пры якім вызначаецца адносная беднасць вар’іруецца ад адной краіны да іншай або ад аднаго грамадства да іншага.

Забеспячэнне асноўных патрэбаў можа быць абмежавана няздольнасцю ўрада прадастаўляць паслугі праз карупцыю, ухіленне ад выплаты падаткаў, запазычанасці і крэдытных умоў, і ад уцечкі мазгоў у сферы аховы здароўя і спецыялістаў у галіне адукацыі. Стратэгіі павелічэння даходаў, каб зрабіць асноўныя патрэбы больш даступнымі, як правіла, уключаюць у сябе сацыяльнае забеспячэнне, прадастаўленне эканамічнай свабоды і фінансавых паслуг.

Скарачэнне беднасці па-ранейшаму з’яўляецца сур’ёзнай праблемай і мэтай для шматлікіх міжнародных арганізацый, як то Арганізацыя Аб’яднаных Нацый і Сусветны банк.

Зноскі
------

1. ↑  «Poverty». UNESCO.
2. ↑  Sabates, Ricardo (2008). *«The Impact of Lifelong Learning on Poverty Reduction»*. IFLL Public Value Paper 1. Latimer Trend, Plymouth, UK: 5–6. ISBN 978 1 86201 3797.
3. ↑  «Causes of Poverty». Global Issues

Гл. таксама
-----------

* Карупцыя

Спасылкі
--------

* Сусветная праграма забеспячэння харчам.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Канадская · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119549815 · GND: 4002963-3 · LCCN: sh85105939 · Microsoft: 189326681 · NDL: 00563220 · NKC: ph119230 |

 |
**Грэчаская дзяржава**, або **Элінічная Палітыя** (грэч. Ελληνική Πολιτεία) — марыянетачная дзяржава, якая існавала ў перыяд 1941—1944 гадоў у час Другой сусветнай вайны і была падпарадкавана Трэцяму рэйху. З'явілася афіцыйна ў 1941 годзе пасля поўнай акупацыі Грэцыі, была ліквідавана ў 1944 годзе пасля вызвалення Грэцыі.

Гісторыя
--------

Асноўны артыкул: **Грэцыя ў Другой сусветнай вайне**
Пасля завяршэння аперацыі «Марыта» Грэцыя была цалкам акупавана нямецкімі, італьянскімі і балгарскімі войскамі, а кароль Георг II вымушаны быў бегчы за мяжу. Грэчаскі генерал Георгіяс Цалакаглу быў прызначаны прэм'ер-міністрам грэчаскага ўрада 30 красавіка 1941 года, а ўзначаліў краіну паўнамоцны прадстаўнік Рэйха Гюнтэр Альтэнбург.

Цалакаглу падчас выканання сваіх службовых абавязкаў перарываў любыя антынямецкія паўстанні і спробы аднавіць манархію. У гэтым яму дапамагалі нямецкія гарнізоны, якія заставаліся ў Грэцыі. Аднак гэта прыводзіла толькі да пагаршэння агульнага стану эканомікі Грэцыі і росту незадаволенасці грамадзян. Цалкам была разбурана інфраструктура, усе прыпасы канфіскоўваліся ў насельніцтва і адпраўляліся войскам. Больш таго, большую частку даходаў грэчаскі ўрад перадаваў немцам, забяспечваючы іх як прыпасамі, так і фінансамі. Гэта палітыка прывяла да голаду зімой 1941—1942 гадоў, падчас якога памерлі больш за 300 тысяч чалавек.

Нягледзячы на патрабаванні адстаўкі Цалакаглу, той адмаўляўся пакідаць сваю пасаду. Больш за 80 тысяч чалавек былі сагнаны на працу ў Германію ў часы кіравання Цалакаглу, а тыя, хто адмаўляўся пакідаць краіну, знішчаліся фізічна. Урэшце, замест генерала Цалакаглу 17 лістапада 1942 года быў прызначаны Канстантынас Лагафетопулас. Ён абвясціў пра тое, што на прымусовыя працы ў Германію было адпраўлена больш за 80 тысяч чалавек, што выклікала масавае абурэнне грамадзян. Таксама Лагафетопулас пратэставаў супраць канфіскацыі прыпасаў і патрабаваў зменшыць долю паставак тавараў у Германію. Гэта прывяло да таго, што і Лагафетопулас 6 красавіка 1943 года быў адпраўлены ў адстаўку.

Пасля адстаўкі Лагафетопуласа італьянская адміністрацыя на акупаваных тэрыторыях Грэцыі папрасіла немцаў прызначыць прэм'ер-міністрам Сатырыяса Гацаманіса, аднак урад узначаліў былы манархіст Іааніс Раліс. Раліс стварыў Батальёны бяспекі, якія разам з сіламі СС душылі мецяжы і партызанскія паўстанні. Нягледзячы на гэтыя жорсткія меры, рух Супраціўлення не распаўся. У кастрычніку 1944 года англійскія войскі высадзіліся ў Грэцыі, амаль цалкам вызваленай Народна-вызваленчай арміяй Грэцыі. Цалакаглу, Лагафетопулас і Раліс былі арыштаваны і пазней асуджаны. Брытанскае ўмяшанне і падтрымка калабарацыяністаў неўзабаве прывялі да Грамадзянскай вайны.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Грэчаская дзяржава
Растаноўка піраміды ў пуле
**Пул-8** альбо «**васьмёрка**» (англ.: eight-ball) — адзін з відаў амерыканскага пула. У цяперашні час з’яўляецца самай вядомай дысцыплінай пула, асабліва сярод гульцоў-аматараў. Мэта гульні складаецца ў тым, каб пасля разбою забіць усе шары адной групы, «паласатыя» ці «суцэльныя», а ў канцы забіць шар з нумарам 8. Хто гэта зробіць, той і становіцца пераможцам партыі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пул-8
* Valley National Eightball Association Архівавана 26 ліпеня 2010. (англ.)
* Сайт WPBA — Сусветнай асацыяцыі пула і більярда (англ.)
Сядзіба на малюнку Н. Орды. 1870-я
**Дубайскі парк** — помнік садова-паркавага мастацтва, размешчаны на паўднёва-заходняй ускраіне в. Дубае Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. Рэдкі помнік садова-паркавага мастацтва т. зв. «французскага» рэгулярнага тыпу планіроўкі 18 ст.

Парадны фасад палаца. 1938
Заснаваны як сядзібны парк у сярэдзіне 18 ст. У першай палове 19 ст. расшыраны ў паўночным напрамку і набыў пейзажную кампазіцыю. Ад комплексу сядзібных пабудоў захавалася васьмігранная капліца.

Апісанне
--------

Схема парка
Парк спланаваны па квадратным участку плошчай каля 11 га, абмежаваным каналамі і сажалкамі. Асноўны зялёны масіў, які знаходзіцца за былым палацам, разам з ліпавымі шпалерамі быў фонам для манументальных пабудоў параднага партэра. Абапал яго былі зафлігельныя прамавугольныя баскеты з пладовым садам.

Партэр і капліца
Пілоны цэнтральнага ўезду
Пачатковая планіроўка парку мела геаметрычна-восевы характар. Прынцыпу рэгулярнасці падпарадкоўвалася размяшчэнне палаца, жылых флігеляў, капліцы, фантанаў, кветнікаў, баскетаў. У паркавы ландшафт былі ўключаны аранжарэі, цяпліцы, масткі і інш. Цэнтральны ўезд у сядзібу вырашаны 2 руставанымі пілонамі, якія падкрэслівалі падоўжаную вось ансамбля. Два бакавыя пад'езды праходзяць па яловых алеях. Планіровачна-прасторавая кампазіцыя заснавана на чаргаванні адкрытай прасторы палян і вадаёмаў з цяністымі прысадамі. Прагулачныя маршруты праходзілі па алеях, уздоўж каналаў і дамб. У парку растуць мясцовыя пароды дрэў: елка, ліпа, таполя, бяроза, хвоя, ясень, а таксама піхта, лістоўніца, тсуга канадская, каштан, валоскі арэх.

Водная сістэма ў наш час
Прынпыпу рэгулярнасці падпарадкавана і арганізацыя воднай сістэмы парку: па восі палаца знаходзяцца круглая (дыяметр каля 30 м) сажалка з фантанамі (не зберагліся) і шэраг прамавугольных вадаёмаў па вуглах. На паўднёва-заходняй ускраіне сядзібы былі рыбныя садкі, якія з дапамогай дамб стваралі перапад вады і жывілі паркавыя сажалкі і фантаны .

Літаратура
----------

* Парк «Дубай». Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].
* Дубайскі парк. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Дубайскі парк на сайце Radzima.org
* Дубайскі парк на сайце Глобус Беларусі (руск.)