recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Барташэвіч.
**Баляслаў Барташэвіч** (25 кастрычніка 1927, г. Ваўкавыск — 17 кастрычніка 2007) — журналіст, публіцыст і культурны аналітык. Член польскага саюза хораў і аркестраў і Асацыяцыі польскіх журналістаў.

Біяграфія
---------

Быў галоўным рэдактарам газеты «Музычная жыццё».

Публікаваўся ў «Культурным аглядзе» і «Штотыднёвіку культуры».

Выпускнік Оксфарда, знаўца культуры, тэатра, як журналіст, звяртаўся сярод віпаў сацыялістычнай Польшчы, ездзіў у камандзіроўкі ў СССР.

Ведаў дасканала англійскую і нямецкую мовы, добра валодаў рускай.

Раптоўна памёр 17 кастрычніка 2007 года. Пахаванне прайшло 23 кастрычніка а 15-й на Паўночных камунальных могілках ў Вульцы Вэнглёвай.

Зноскі
------

1. ↑  25 кастрычніка 1927 г. у Ваўкавыску нарадзіўся польскі журналіст, публіцыст і культурны аналітык Баляслаў Барташэвіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1414 4724 · NUKAT: n2003034235 · VIAF: 166994672 |
**Проціззянне** — слабая размытая светлая пляма на начным небе.

Форма і ўмовы назірання
-----------------------

Проціззянне мае форму дыфузнай светлай плямы дыяметрам ~10° у плоскасці экліптыкі, якая назіраецца з процілеглага боку ад Сонца (элангацыях ў 180°). Проціззянне можа назірацца на бязмесячным небе неўзабаве пасля заходу Сонца і да яго ўзыходу (адразу пасля заканчэння і да пачатку астранамічных змярканняў), але пажадана, каб яно не праецыявалася на паласу Млечнага Шляху.

Прырода проціззяння
-------------------

Проціззянне з'яўляецца часткай з'явы задыякальнага святла і мае тую ж прыроду. Яно ўзнікае з прычыны рассейвання сонечнага святла на лінзападобным скопішчы часціц пылу, які ляжыць у Сонечнай сістэме ў плоскасці экліптыкі. Такое тлумачэнне задыякальнага святла было прапанавана ў 1683 г. Касіні, які даў першае навуковае апісанне з'явы.

Проціззянне з'яўляецца адлюстраваннем сонечнага святла процьмай пылавых часціц, якія знаходзяцца на адной лініі з Сонцам і Зямлёй за арбітай Зямлі, у далёкай часткі пылавога воблака .

Паходжанне пылавых часціц, якія выклікаюць проціззянне і задыякальнае святло, незразумела: паколькі невялікія часціцы пылу з прычыны эфекту Пойнтынга — Робертсана павінны тармазіцца і падаць на Сонца, то неабходная крыніца папаўнення пылавога воблака. У якасці такой крыніцы называюцца працэс разбурэння астэроідаў і камет і паступовага драбнення іх рэшткаў, вынас пылу каметамі з воблака Оарта і пылавая складнік сонечнай кароны (F-карона).

На думку прафесара Уладзіміра Цэсевіча, проціззянне тлумачыцца свячэннем газавага хваста Зямлі, які ўтвараецца у выніку агіднага дзеяння светлавога ціску сонечных прамянёў і сонечных карпускулярных патокаў. Гэты хвост накіраваны ад Сонца, чым і вызначаецца становішча проціззяння на небе.

Літаратура
----------

* *J. D. Cassini*, Mem. Acad. Sci. (Paris) 8, 121 (1730).
* *П. А. Бакулин, Э. В. Кононович, В. И. Мороз*. Курс общей астрономии. М.: Наука, 1983.
* *В. П. Цесевич* // Что и как наблюдать на небе. – М.: Наука – 1984. – С. 174.
**MARA** — 78-мм аргенцінскі ручны гранатамёт, спраектаваны і выраблены кампаніяй *Fabricaciones Militares* (DGFM). Рэактыўны ракетны рухавік для MARA быў распрацаваны *CITEFA*.

Гісторыя
--------

У 1990-х гадах Узброеныя сілы Аргенціны мелі патрэбу ў замене састарэлай супрацьтанкавай зброі блізкага дзеяння, такіх як граната PDEF-40 і гранатамёт C-90, на больш сучасныя і эфектыўныя ўзоры. Першапачаткова планавалася закупіць шведскія гранатамёты AT4, але было вырашана стварыць уласны гранатамёт на аснове замежнага ўзору. Распрацоўкай занялася кампанія Fabricaciones Militares. 

Праект MARA быў пачаты DGFM у канцы 1990-х гадоў. Гранатамёт распрацоўваўся па новым ваенным патрэбам і патрабаванням. У маі 2005 года гранатамёт паступіў на ўзбраенне арміі Аргенціны.

Апісанне
--------

MARA мае даўжыню 700 мм у складзеным стане і 1000 мм у баявым. Калібр гранатамёта 78-мм. Важыць зброя 4,5 кг. У аснове матэрыялу трубы знаходзіцца шкловалакно. У выпадку выкарыстанне навучальных боепрыпасаў можна страляць з адной трубы да пяці разоў. Супрацьтанкавы снарад стабілізаваны плаўніком і прыводзіцца ў рух ротарным рухавіком. Пачатковая хуткасць снарада складае 170 м/с, бронепрабівальнасць — 300 мм, эфектыўная далёкасць стральбы — 200—300 м.

Гл. таксама
-----------

* ММ-60 «Сапфір»

Літаратура
----------

* Jones, Richard D.; Ness, Leland S. IHS Jane's Weapons Infantry: 2013-14 (неопр.). — London, United Kingdom: Janes Information Group, 2013. — Т. 39th edition. — ISBN 978-0710630599.

Спасылкі
--------

* SISTEMAS MARA Y ATAN DE MUY CORTO ALCANCE
Англійскі васіліск часоў Лізаветы
**Васіліск** — агнястрэльная гармата, якая ўжывалася з канца Сярэднявечча. У XVI(недаступная спасылка) стагоддзі васіліскам звалі адмысловага роду гармату, даўжынёю ў 26 калібраў, гэта значыць дыяметраў дула, і вагаю ў 122 цэнтнера. З яе стралялі ядрамі вагаю ў 48 фунтаў. Такія гарматы ўжываліся падчас Вялікай аблогі Мальты (пасля гэтага назва стала ўжывацца пераважна да турэцкіх гармат), паходу Непераможнай армады. Часам васіліскам звалі любую вялікую гармату (напрыклад, расійскую Цар-гармату). Найпознія мадыфікацыі — «мальтыйскія гарматы» — ужываліся аж да пачатку XIX стагоддзя.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Василиск, огнестрельное орудие // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Баляслаў Казіміравіч Пірштук** (нар. 30 студзеня 1959, в. Пірштукі Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

У 1981 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, у 1993 годзе — Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1981 годзе інжынерам Светлагорскай цеплаэлектрацэнтралі. У перыяд з 1990 па 1997 год працаваў першым намеснікам старшыні Светлагорскага гарадскога выканаўчага камітэта. З 1997 года — старшыня Светлагорскага гарадскога выканаўчага камітэта. Пасля аб’яднання ў 2002 годзе горада і раёна ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта. З 2007 года — намеснік старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта.

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання, быў намеснікам старшыні Палаты прадстаўнікоў.

У снежні 2019 года быў прызначаны першым намеснікам міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі, дзе працаваў да 2022 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Ганаровы грамадзянін горада Светлагорска.

Зноскі
------

1. ↑  Пірштук Баляслаў Казіміравіч


| ⛭Старшыні Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта |
| --- |
| БССР | 
* Васіль Нікіцін (1961—1963)
* Андрэй Ракавец (1963—1965)
* Пётр Загорскі (1965—1966)
* Яўген Савасценка (1966—1967)
* Іван Бражнік (1967—1974)
* Анатоль Бяляеў (1974—1983)
* Кірыл Мазур (1983—1985)
* Аляксандра Просіна (1985—1988)
* Васіль Кладкевіч (1988—1994)

 |  |
| Рэспубліка Беларусь | 
* Васіль Кладкевіч (1988—1994)
* Аляксандра Просіна (1994—1997)
* Уладзімір Палынь (1997—2000)
* Аляксандр Дудко (2000—2002)
* Баляслаў Пірштук (2002—2007)
* Пётр Шостак (2007—2008)
* Сяргей Максіменка (2008—2015)
* Віктар Дарашэвіч (2015—2017)
* Дзмітрый Алейнікаў (з 2017)

 |
**Разалія Лаўцэ́віч (Лаўцінская, Лаўчынская)** (па мужу **Дукштэйн**) (1767 ?, Пастаўшчына — ?) — танцоўшчыца.

Біяграфія
---------

Прыгонная падскарбія надворнага літоўскага А.Тызенгаўза. Вучылася ў яго балетнай школе ў Гродне.

У жніўні 1778 года ўдзельнічала як салістка ў школьным спектаклі «Балет высковы» Г.Петынеці на сцэне Гродзенскага тэатра.

У 1785—1794 гадах уваходзіла ў балетную трупу «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці» ў Варшаве, выступала на каралеўскай сцэне і ў Нацыянальным тэатры.

Пасля паўстання 1794 года танцавала ў балетных трупах С.Гальніцкага і Т.Трускаляскага.

У 1797 годзе па ініцыятыве і за кошт былога караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага выехала ў Пецярбург і паступіла фігуранткай у балетную трупу імператарскіх тэатраў.

З 1799 года выступала пад прозвішчам мужа Дукштэйн.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* Разалія Лаўцэвіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.
Васілішкаўскі валун
**Васілішкаўскі валун** — помнік прыроды ў Беларусі. Знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне в. Васілішкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобл.

Валун ружовага буйназярністага граніту (рапаківі) даўжыня 4,9 м, шырыня 3 м, вышыня 1,7 м, у абводзе 11,7 м, аб'ём 25 м³, маса 66 т. Прынесены ледавіком каля 125 тыс. гадоў назад са Скандынавіі. На паўднёвым баку мае паглыбленне памерам 0,5 х 0,6 м са згладжанымі і адшліфаванымі сценкамі, якое нагадвае крэсла, каля яго ямка глыбінёй 3 см, у папярочніку 5 см. У старажытныя часы валуну пакланяліся.

Літаратура
----------

* *Вінакураў В.* Васілішкаўскі валун // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
**Wonderful Life** (бел.: Цудоўнае жыццё) — песня з дэбютнага альбома брытанскага гурта Hurts. Рэліз гэтай песні адбыўся 3 мая 2010 ў Даніі. 22 жніўня 2010 года ў Вялікабрітаніі адбыўся рэліз дыска з песняй. Кампазіцыя заняла другое месца ў хітпарадзе Германіі, а ў Бельгіі, Даніі, Расіі, Аўстрыі і ў іншых краінах стала абсалютных хітом.

Гісторыя напісання
------------------

У інтэрв'ю брытанскаму часопісу Digital Spy вакаліст Тэа Хачкраўт казаў, што песня заснавана на двух крайнасцях: першая - чалавек, які хоча скончыць жыццё самагубствам, другая - каханне з першага позірку. Герой стаіць на мосце і гатовы скочыць з яго, але яго спыняе кабета. Яны ўлюбляюцца з першага погляду. У песні адлюстраваны толькі невялікі ўрывак з жыцця і мы не ведаем, як ён скончыцца.
**Ва́та** — слаба ўшчыльненая маса тонкіх пераблытаных валокнаў.

Шарыкі з баваўнянай ваты
Адрозніваюць прыродную (шарсцяная, шаўковая, баваўняная, ільняная і інш.) і штучную (мінеральная, шкляная, металічная, базальтавая, шлакавая, цэлюлозная і інш.).

Гігіенічныя прыналежнасці з ваты
Прыродная вата выкарыстоўваецца пры вырабе адзення, мэблі, у медыцыне, вытворчасці касметычных сродкаў і інш.

Штучная вата выкарыстоўваецца ў будаўніцтве, у якасці цеплаізаляцыйнага і гукаізаляцыйнага матэрыялу, у якасці фільтравальнага матэрыялу для ачысткі вадкасцей і газаў у хімічнай прамысловасці і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 36. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
**Беларускае брацтва** — тайная нацыянальна-адраджэнская арганізацыя, што па некаторых звестках, існавала на пачатку 1920-х г. у Коўне (сучасны Каўнас, Літва). Паводле матэрыялаў сфальсіфікаванай АДПУ БССР справы «Саюза вызвалення Беларусі» («СВБ»), Беларускае брацтва заснавалі ў 1921 г. В. Ю. Ластоўскі, В. І. Захарка, П. А. Крачэўскі (кіраўнікі Рады БНР), члены арганізацыі: П. А. Бадунова, К. Б. Езавітаў, У. М. Ігнатоўскі, І. І. Краскоўскі, М. Маркевіч, П. В. Мядзёлка, А. І. Цвікевіч, Я. Чарапук і іншыя.

Арыштаваныя ў 1930 г. дзеячы беларускага нацыянальна-дэмакратычнага і дзяржаўнага адраджэння А. Галавінскі, Л. Заяц, І. Краскоўскі, В. Ластоўскі і І. Цвікевіч перш за ўсё абвінавачваліся ў прыналежнасці да «контррэвалюцыйнай арганізацыі» Беларускае брацтва. Усе яны, а таксама П. Мядзёлка, далі на следстве ўласнаручныя паказанні пра Беларускае брацтва. Паводле паказанняў В. Ластоўскага, заснавальнікамі брацтва былі ён, В. Захарка і П. Крачэўскі (усе трое кіраўнікі Рады БНР).

Намаганні Беларускага брацтва, якое нібыта будавалася і дзейнічала па прынцыпе масонскіх ложаў, былі скіраваны на пераадоленне супярэчнасцяў і рознагалоссяў у Радзе БНР, каарднацыю беларускіх нацыянальна-адраджэнскіх сіл на эміграцыі і ў БССР. Паводле слоў Ластоўскага, Беларускае брацтва спыніла існаванне ў маі 1923 г. Тыя, хто ўступаў у брацтва, прымалі масонскі абрад і давалі клятву на вернасць БНР. Пры стварэнні Беларускага брацтва статута і праграмы не было, пратаколы сходаў не вяліся. Адзіным сведчаннем прыналежнасці да Беларускага брацтва была ўрачыстая клятва. Члены брацтва карысталіся паролем беларускіх эсэраў: пытанне «Вялікая справа?» і адказ «Справа бацькаўшчыны». Па словах Ластоўскага, члены брацтва давалі ўрачыстае абяцанне ўзаемна давяраць адзін аднаму і незалежна ад палітычных перакананняў верна служыць беларускаму народу. З паказанняў Галавінскага вынікае, што акрамя яго членамі Беларускага брацтва маглі быць П. Бадунова, У. Ігнатоўскі і М. Маркевіч. Краскоўскі паказаў, што адзін са сходаў быў праведзены на кватэры Я. Варонкі, на якім апошні таксама прысутнічаў. У сваіх паказаннях Краскоўскі атаясамліваў Беларускае брацтва з «СБМ».

АДПУ імкнулася звязаць Беларускае брацтва з «Саюзам адраджэння Беларусі», які быццам бы ўзнік на пачатку 1920-х г. за мяжой і каардынаваў дзейнасць беларускай палітычнай эміграцыі Літвы, Латвіі, Польшчы і Чэхаславакіі, а з пераездам Ластоўскага ў Мінск у 1926 г. быў нібыта ператвораны ў «СВБ». У 2-й палове 1950-х г. у ходзе рэабілітацыі рэпрэсіраваных па справе «СВБ» дакументальных пацвярджэнняў існавання Беларускага брацтва не знайшлося. Захаваўся адзіны дакумент — праект статута Беларускага народнага брацтва, які, верагодна, мае адносіны да дзейнасці Беларускага брацтва.

Літаратура
----------

* Міхнюк, У. М. Беларускае брацтва / У. М. Міхнюк // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 1. А — Беліца / БелЭн; Рэдкал.: М. В. Біч (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с. [8] к.: іл. — С. 350—351. — ISBN 5-85700-074-2.
Універсітэт Макерэрэ
**Універсітэт Макерэрэ** (англ.: Makerere University, *МUК*) — найбуйнейшы і найстарэйшы ўніверсітэт Уганды, размешчаны ў горадзе Кампала.

Заснаваны як тэхнічная школа ў 1922 годзе. У 1963 годзе стаў універсітэтам Усходняй Афрыкі, прапаноўваў курсы, якія прыводзілі да атрымання ступеняў Лонданскага ўніверсітэта. Стаў незалежным нацыянальным універсітэтам ў 1970 годзе, калі Універсітэт Усходняй Афрыкі падзяліўся на тры незалежныя універсітэты — Універсітэт Найробі (Кенія), Універсітэт Дар-эс-Салама (Танзанія) і Універсітэт Макерэрэ. Сёння Макерэрэ налічвае 22 факультэты, інстытуты і школы, якія прапануюць праграмы для 30 тысяч бакалаўраў і 3 тысяч магістраў і дактарантаў.

Выпускнікамі Універсітэта Макерэрэ былі былы прэзідэнт Уганды Мілтан Аботэ і першы прэзідэнт Танзаніі Джуліус Ньерэрэ, а таксама былы прэзідэнт Танзаніі Бенджамін Мкапа, былы прэзідэнт Кеніі Мваі Кібакі і былы прэм'ер-міністр Уганды Амама Мбабазі.

Літаратура
----------

* Carol Sicherman: *Becoming an African University: Makerere, 1922—2000.* Trenton 2005, ISBN 978-1-59221-288-0.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Крыгсмарынэ** (ням.: Kriegsmarine — ваенна-марскі флот) — афіцыйная назва ваенна-марскіх сіл у эпоху Трэцяга Рэйха. 1 чэрвеня 1935 года гэта імя атрымала колішняя Рэйхсмарынэ (ням.: Reichsmarine — флот Рэйха). Пасля Другой сусветнай вайны заходнегерманскі флот быў названы Бундэсмарынэ (ням.: Bundesmarine — федэральны флот), усходнегерманскі — Фольксмарынэ (ням.: Volksmarine — народны флот).

Першым камандуючым Крыгсмарынэ з 1935 па 1943 год быў Эрых Рэдэр. При Редеры адбылося фарміраванне ВМС Трэцяга Рэйха. З 1943 па 1945 гг камандуючым флотам быў прызначаны Карл Дзёніц. У маі 1945 года на пост камандуючага прызначылі Ганса-Георга фон Фрыдэбурга. Апошнім камандуючым Крыгсмарынэ стаў Вальтэр Варцэха, які ўзначальваў флот у маі-ліпені 1945 года.

Камандуючыя
-----------

* Эрых Рэдэр — 1935—1943 (1928—1935 — камандуючы Рэйхсмарынэ)
* Карл Дзёніц — 1943—1945
* Ганс Георг фон Фрыдэбург — май 1945
* Вальтэр Варцэха — май-ліпень 1945 (ліквідатар)

Сцягі караблёў і суднаў ВМФ Германіі
------------------------------------

* Сцяг караблёў і суднаў ВМФ Германіі 1935-1938Сцяг караблёў і суднаў ВМФ Германіі 1935-1938
* Сцяг караблёў і суднаў ВМФ Германіі 1938-1945Сцяг караблёў і суднаў ВМФ Германіі 1938-1945

### Сцягі службовых асоб ВМС Германіі

* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Падводныя лодкі тыпу І
* Падводныя лодкі тыпу VII

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Крыгсмарынэ на Вікісховішчы |

* German Kriegsmarine  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 40269-2 · LCCN: n80089988 · VIAF: 146002705, 154706171 |
**«Крывіч»**, **«Kryvič»** — беларускі літаратурна-навуковы і грамадскі часопіс нацыянал-дэмакратычнага кірунку. Выдаваўся з чэрвеня 1923 па сакавік 1927 у Коўне на беларускай мове.

Рэдактары Вацлаў Ластоўскі і Клаўдзій Дуж-Душэўскі.

Гісторыя
--------

Часопіс ставіў за мэту «ня толькі абслужыць у роднай мове духовыя вымаганьні сярэдняга беларускага інтэлігента, але і прылажыць усіх высілкаў да адшуканьня шляхоў к самавызначэньню Беларусі ў сферы духовасьці» (1923, № 1). Вызначаўся разнастайнай тэматыкай, змястоўнасцю публікацый. Меў раздзелы: літаратурны (творы беларускага пісьменства, пераклады, пераважна адаптаваныя, з іншых моў), навукова-крытычны (шматлікія даследдванні ў галіне беларусазнаўства) «запіскі» (розныя звесткі пра беларусаў і іх гісторыка-культурную спадчыну), інфармацыйны (бібліяграфічныя агляды і водгукі). Змяшчаў агляды грамадска-палітычнага і нацыянал-культурнага жыцця беларусаў у БССР, Заходняй Беларусі, Літве, Латвіі, Чэхаславакіі і іншых. Закранаў пытанні гісторыі нацыянальнай культуры і асветы. Апублікаваў артыкулы пра Ф. Скарыну, Л. і С. Зізаніяў, А. Міцкевіча, Ф. Дастаеўскага; навуковы працы па мовазнаўстве Я. Станкевіча, па кнігазнаўстве А. Шлюбскага, літаратурна-крытычнае даследвванне А. Узнясенскага, пра паэтычную спадчыну М. Багдановіча; вершы Багдановіча, Цёткі; пераклады з Бібліі, твораў Ю. Аха, І. Білюнаса, Г. Гашптмана, С. Інгмана, Р. Куплінга, Р. Тагора, А. Талстога, О. Уайльда, А. Франса і іншых. Аўтар большасці матэрыялаў В. Ластоўскі, у іх ліку аповесць "Лабірынты", артыкулы пра першабытную і сярэдневяковую айчыную гісторыю, успаміны пра Багдановіча, уражанні ад Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага праваісу і азбукі ў Мінску ў 1926, слоўнікавыя матэрыялы, тэрміналагічная лексіка па анатоміі, фізіялогіі, батаніцы, лацінска-руска-беларускі слоўнік па арніталогіі (апрацаваны разам з Т. Іваноўскім, Дуж-Душэўскім). Асвятляў дзейнасць Камітэта паняволеных Польшчай нацый у Парыжы і Жэневе, выступаў супраць разгрому рэжымам Ю. Пілсудскага ў 1927 Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Змяшчаў рэцэнзіі на кнігі і часопісы, выдадзеныя на Беларусі.

Вокладка часопіса. №1, 1926.
Выйшла 12 нумароў. Выданне спынілася з пераездам В. Ластоўскага ў БССР.

Гл. таксама
-----------

* Крывічанін (1918)

Літаратура
----------

* *Вабішчэвіч А.* «Крывіч» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* *Лескець С.* Змест і канцэпцыя часопіса «Крывіч» // Куфэрак Віленшчыны. № 1(13), 2008.
**Універсітэт Карачы** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Пакістане, размешчана ў горадзе Карачы, правінцыя Сінд. Заснаваны ў 1951 годзе і з'яўляецца найбуйнейшым універсітэтам дзяржавы. Колькасць навучэнцаў - 24.000 студэнта. Пры ўніверсітэце дзейнічае Карачынская ўніверсітэцкая абсерваторыя.

Факультэты
----------

Ва ўніверсітэце Карачы ёсць восем факультэтаў:

* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Фармацэўтычны факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт ісламскіх даследаванняў
* Факультэт менеджменту і адміністрацыйных навук
* Факультэт мастацтваў
* Юрыдычны факультэт
* Інжынерны факультэт
**Аляксандраўская калона** (**Александрыйская калона**) — помнік, размешчаны ў Растове-на-Доне ў парку імя Віці Чаравічкіна. Помнік быў адкрыты ў 1894 годзе ў горадзе Нахічэвані-на-Доне (цяпер у складзе Пралетарскага раёна Растова-на-Доне). Аляксандраўская калона — гэта адзіны дарэвалюцыйны помнік горада, што ацалеў у савецкі час. Калона мае статус аб'екта культурнай спадчыны мясцовага значэння.

Гісторыя
--------

Калона ў 1907 годзе.
Урачыстае адкрыццё Аляксандраўскай калоны адбылося 18 верасня 1894 года — у адзін дзень з помнікам Кацярыне II. Манумент быў прысвечаны 25-годдзю з пачатку валадарання Аляксандра II. Парк, у якім была ўсталявана калона, атрымаў назву *Аляксандраўскага*.

Помнік уяўляў сабою 11-мятровую калону з суцэльнага граніту, каранаваную гербам Расіі. Калона стаіць на квадратным пастаменце. Занятая помнікам пляцоўка аточана агароджай з ланцугом. Аўтарам праекта быў нахічэванскі архітэктар М. М. Дурбах. Помнік быў выраблены ў растоўскай майстэрні З. А. Таніта. На момант усталёўкі помнік насіў афіцыйную назву «*помнік Аляксандру II ад нахічэванскіх армян*».

Пасля прыходу савецкай улады помнік не знеслі. Былі дэмантаваны толькі памятныя дошкі на пастаменце і двухгаловы арол на вяршыні. Падчас рэканструкцыі 1994 года на калоне быў ізноў усталяваны двухгаловы арол і памятныя дошкі з надпісамі: «*У памяць XXV годдзя хвалебнага валадарання Імператара Аляксандра II*» і «*Ад Нахічэванскага на Дону армянскага таварыства 25·IX·1894*».

* Фрагменты памятника
* АролАрол
* Памятная дошкаПамятная дошка

Гл. таксама
-----------

* Помнік Аляксандру II, Растоў-на-Доне
* Стэла «Горад воінскай славы», Растоў-на-Доне

Зноскі
------

1. 1 2  Пролетарский район **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  rostov-gorod.ru. Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2013. Праверана 5 жніўня 2013.
2. ↑  *Антон Геращенко.* Ростов-папа. — Жинго, 2002. — С. 38.
3. ↑  Памятники Нахичевани (Листая старые архивы) **(нявызн.)**.  rostovbereg.ru. Праверана 18 жніўня 2013.

Літаратура
----------

* Энциклопедия старого Ростова и Нахичевани-на-Дону. — Р-н-Д, 1993. — Т. 1. — С. 39.

Спасылкі
--------

* Культурное наследие: Александрийская колонна Архівавана 17 верасня 2013.
**Універсітэт Джубы** (англ.: University of Juba) — вядучая вышэйшая навучальная ўстанова ў Паўднёвым Судане, таксама вядомая пад назвай **Нацыянальны ўніверсітэт Джубы**. Размешчаны ў сталіцы краіны, навучанне праходзіць на англійскай мове.

Гісторыя
--------

Універсітэт Джубы быў заснаваны ў 1977 годзе, з мэтай даць магчымасць атрымаць вышэйшую адукацыю жыхарам паўднёвых раёнаў Судана. Падчас Другой суданскай грамадзянскай вайны студэнты ўніверсітэта працягвалі навучанне ў Хартуме, бо на поўдні краіны ішлі баявыя дзеянні. У 2006 годзе ўрад Судана пагадзіўся змяніць назва ўніверсітэта на *Нацыянальны ўніверсітэт Джубы*.

Спасылкі
--------

* Official site Архівавана 26 красавіка 2012.  (англ.)
* Official site Архівавана 18 ліпеня 2011.  (ар.)
* «University of Juba Press Release on the Incident at Kaduro Campus» Архівавана 28 лютага 2007.  (англ.)
* «South Sudan govt to renovate Juba University» Архівавана 2 лістапада 2015. *Sudan Tribune*  (англ.)
* «University of Juba cuts intake by 75 %», *The Juba Post*  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 6144652-X · ISNI: 0000 0004 4687 4950 · LCCN: n84143448 · Microsoft: 192929712 · VIAF: 124386713 |
**«Krywičanin»**, **«Крывіча́нін»** — беларускі палітычна-літаратурны часопіс. Выдадзены ў кастрычніку 1918 у Вільні, надрукаваны беларускім варыянтам лацініцы. Рэдактар-выдавец Вацлаў Ластоўскі.

Выйшаў 1 нумар. Часопіс паслужыў правобразам «Крывіча».

Змест
-----

У звароце ад імя рэдакцыі ставілася задача тэарэтычнай распрацоўкі беларускага нацыянальнага пытання і яго папулярызацыі сярод грамадзянства. Увага акцэнтавалася на эканамічным аспекце пазнання Беларусі і духоўнай сферы, у т.л. прыгожага пісьменства і мастацтва; выказвалася думка, «што Беларусь мае ўсе эканамічныя шансы да незалежнага дзяржаўнага будавання...».

Апублікаваў артыкулы «Нацыянальнае пытанне», гістарычны нарыс «Тураўскае княства», статыстычны агляд тэрыторыі і насельніцтва Беларусі ў яе этнаграфічных межах, кароткі аналіз этнічнай сітуацыі на Віленшчыне, мастацкія творы (прытчу Ластоўскага «Прыповесць аб старым мужу і гожай дзеве», ананімную паэму «Энеіда навыварат», апавяданне «Русалкі» З. Бядулі, «Санет» М. Багдановіча і яго пераклад оды Гарацыя («Помнік»). Змясціў аналітычны разбор легенды «Жалезны воўк» пра заснаванне Вільні і нататак пра герб «Пагоня», пра наданне ў 1274 г. на 2-м Ліёнскім саборы імя патронкі Беларусі Праксэдзе-Ефрасінні Полацкай. Апублікаваў інфармацыйны матэрыял пра заснаванне ў Вільні арганізацыі «Сувязі культурна-нацыянальнага адраджэння беларускага народу», пра з'езд каталіцкіх святароў Дзісенскага дэканата. На вокладцы часопіса змешчаны графічны і тэкставы план эвакуацыі з Усхода ад Бярэзіны германскіх акупацыйных войск паводле Брэсцкага міру 1918 г.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

Спасылкі
--------

* Krywičanin № 1 на сайце Літоўскай акадэміі навук імя Урублеўскага
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Аляксееўка.

**Аляксе́еўка** (трансліт.: *Aliaksiejeŭka*, руск.: Алексеевка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Грэбенка. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Месціцца за 11 км на поўдзень ад Мінска, 2 км ад чыгуначнай станцыі Міханавічы, на дарозе H9034.

Гісторыя
--------

У 1858 годзе вёска маёнтка Лешніца ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць генерал-маёра І. Малышкіна. У 1897 годзе ў Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года ў Кайкаўскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). У 1926 годзе ў вёсцы працуе стальмашня. З 18 студзеня 1931 года ў Смілавіцкім раёне, з 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. У 1932 годзе адкрыты фельчарска-акушэрскі пункт.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пад акупацыяй Германіі. Спаленыя 6 двароў, знішчаныя 16 жыхароў.

Насельніцтва
------------

* 1858 год — 61 жыхар
* 1897 год — 19 двароў, 143 жыхары
* 1917 год — 47 двароў, 310 жыхароў
* 1926 год — 18 двароў, 92 жыхары
* 1941 год — 40 двароў, 184 жыхары
* 1999 год — 60 жыхароў
* 2009 год — 89 жыхароў

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аляксееўка (Мінскі раён)

| ⛭**Міханавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Міханавічы |
| Пасёлкі | Дачны |
| Аграгарадкі | Чурылавічы |
| Вёскі | Аляксееўка ·  Бардзілаўка ·  Беразіна ·  Грэбенка ·  Дубовы Лес ·  Кайкава ·  Калініна ·  Кацягі ·  Міханавічы ·  Плябанцы ·  Пярэсека ·  Серафімова |
**Іначэнца Мараі́на**, або **Мараі́ні** (італ.: Maraina, Maraini) — архітэктар і мастак-дэкаратар другой паловы 18 ст.

Біяграфія
---------

Родам з Італіі (Лугана). Вучыўся ў Мілане ў Брэры. 3 1764 года працаваў у асноўным у Польшчы. 3 1 чэрвеня 1777 года пры двары М. К. Агінскага ў Слоніме, да 1780 года кіраваў будоўляй спец. памяшкання для Слонімскага тэатра Агінскага («Новы дом оперы»), пісаў дэкарацыі. Пакінуў Слонім паміж 1780 і 1785 гадамі. Відаць, у 1786 годзе пісаў дэкарацыі для тэатра «Ла Скала» (Мілан).

Галоўныя работы: перабудова Нацыянальнага тэатра ў Варшаве, будаўніцтва драўлянага амфітэатра ў Львове (1790-я гады).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мараіна Іначэнца // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
**Инвертный цукар** — цукровы сіроп, раствор, які складаецца з роўных малярных долей глюкозы і фруктозы. Гэта прадукт гідралітычнага/ раскладання цукрозы на сумесь глюкозы і фруктозы, якія прывялі да змены кірунку кручэння плоскасці палярызацыі святла (інверсіі), які праходзіць праз раствор. Інвертны цукар з'яўляецца асноўным кампанентам натуральнага мёду, у якім утвараецца пад дзеяннем фермента інвертазы. Таксама гідроліз цукрозы адбываецца ў кіслым асяроддзі.

Выкарыстоўваецца пры вырабе штучнага мёду, у вытворчасці напояў: джыну, віскі, піва, пеністага віна. Ужываюць замест маніту пры цітрыметрычным вызначэнні бору.

Літаратура
----------

* Реактивы для технического анализа: Справ. изд./Коростелев П.П. М.: Металлургия, 1988, 384с. ISBN 5-229-00091-0

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4162243-1 · Microsoft: 2777878607 |
**Сутыкненне двух пасажырскіх цягнікоў** у раёне горада Гхоткі ў правінцыі Сінд (Пакістан) адбылося раніцай 7 чэрвеня 2021 года. Загінулі 65 чалавек, каля 150 пацярпелі. Цягнік з Карачы сышоў з рэек і апынуўся на іншым пуці. Праз нейкі час іншы цягнік, які рухаўся з Равалпіндзі, сутыкнуўся з ім. Машыніст спрабаваў пазбегнуць сутыкнення, але яму не ўдалося своечасова спыніць цягнік. Па словах відавочцаў, многія з пасажыраў у момант аварыі спалі. Ад моцнага ўдару перакулілася 14 вагонаў, і некалькі з іх былі цалкам разбураны.

Зноскі
------

1. ↑  Два пассажирских поезда столкнулись в Пакистане, десятки погибших **(нявызн.)**, *BBC News Русская служба*. Праверана 8 чэрвеня 2021.
2. 1 2  Число жертв столкновения поездов в Пакистане увеличилось до 36 (руск.). *РЕН ТВ* (7 чэрвеня 2021). Праверана 8 чэрвеня 2021.
Сядзібны дом маёнтка Кавалеўшчына каля Стоўбцаў. Малюнак з інвентара пачатку XVIII стагоддзя.
**Інвентары** ў Беларусі і Літве (ад лац. *inventarium* ― вопіс) ― вопісы шляхецкіх уладанняў XVI—XVIII стагоддзяў. Найважнейшая крыніца па гісторыі маёмасных і аграрных адносін у Еўропе. Падзяляюцца на поўныя і кароткія.

Поўныя інвентары
----------------

Звычайна складаліся з трох частак. Першая частка змяшчала звесткі пра ўсе сядзібныя пабудовы, іх планіроўцы; далей ішлі звесткі пра маёмасць, даходы і крыніцы даходаў.

Другая частка змяшчала звесткі пра воласці з пазначэннем вуліц гарадоў, мястэчак і вёсак, якія ўваходзілі ў шляхецкае ўладанне. Падаваліся звесткі па кожным двары, па прысядзібных участках, колькасці ворыўнай зямлі, колькасці сенажацяў. У XVI — першай палове XVII стагоддзяў інвентары валасцей вяліся па валоках, а дзе не дзейнічала «Устава на валокі» ― па службах. У аснове «Уставы на валокі» ляжаў абмер зямлі на стандартныя зямельныя ўчасткі ― *валокі*, якія станавіліся адзінкай абкладання павіннасцямі (*служба* ― зямельны ўчастак, які знаходзіўся ва ўладанні двух і болей дымоў). Пры кожнай валоцы пазначаліся пайменна ўсе сяляне, якія карысталіся яе доляй. У другой палове XVII—XVIII стагоддзяў праводзілася павалочна-падворныя інвентары, дзе ўжо ўлічваліся і сялянскія двары ― *дымы*.

У трэцяй частцы пералічваліся ўсе віды шляхецкіх павіннасцей, падаткі, іх памер і тэрміны выплат, умовы земле- і лесакарыстання.

У апошняй чвэрці XVIII стагоддзя інвентары ўжо давалі апісанне кожнага двара, падзелаў і ўгоддзяў; уносіліся сямейнікі гаспадара з пазначэннем узросту, часам ― батракі, пералічвалася скаціна.

Кароткія інвентары
------------------

Кароткія інвентары былі двух відаў. Першыя змяшчалі інфармацыю пра шляхецкую гаспадарку ці пра воласць.

Другія — берчакі ― пералічвалі сялянскую гаспадарку з пазнакай падзелу і чыншу (натуральнага і грашовага).

Кароткія інвентары праводзіліся па загадзе буйных шляхецкіх землеўладальнікаў для вызначэння ўзаемаадносін з іншымі землеўладальнікамі і насельніцтвам.

Зноскі
------

1. ↑  Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред.совет: Т. В. Белова (пред.), Саламаха В. П. (глав.ред.) [и др.]. — Мн.: БелЭн, 2009. — С. 32. — 312 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0432-7.
2. ↑  *Козловский П. Г.* Магнатское хозяйство Белоруссии во второй половине XVIII в. ― Мн. 1974. (руск.)
**Інгаро** (шведск.: Ingarö) — 16-ы па велічыні востраў Швецыі. Уваходзіць у склад Стакгольмскага архіпелага.

Адміністрацыйна адносіцца да камуны Вермдзё Стакгольмскага лена. Плошча — 63 км², вышыня над узроўнем мора вагаецца ад 47 м на поўначы да 45 м на ўсходзе. Насельніцтва — 6143 чалавека (2004). Размешчаны на паўднёвы ўсход ад Стакгольма і злучаны з вялікай зямлёй аўтамабільным мастом. На востраве размяшчаецца некалькі населеных пунктаў: Бруна, Лонгвік, Шэльсмара, Отэрваль, Ігарэстранд і Фогэльвік.

Інгаро пакрыты лясамі, на ім ёсць невялікія азёры, самыя буйныя з якіх Отэрвальстрэскет і Кулатрэскет. На паўднёва-ўсходнім ускрайку вострава размешчаны запаведнік Б’ёрнё. На Інгаро добраўпарадкавана поле для гульні ў гольф.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аляксандраўскі сельсавет.
**Алякса́ндраўскі нацыянальны польскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Аляксандраўка.

Утвораны ў 1925 годзе як **Аляксандраўскі сельсавет** у складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года рэарганізаваны ў нацыянальны польскі сельсавет. З 26 ліпеня 1930 года ў складзе Нараўлянскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі. 23 жніўня 1937 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Махаедаўскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Добрына.

**До́брына** — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Бярозка, за 10 км на паўночны ўсход ад горада Сянно, каля вёскі Цыганкі.

Плошча паверхні 0,46 км², даўжыня 1,49 к, найбольшая шырыня 0,47 км. Даўжыня берагавой лініі 3,6 км. Найбольшая глыбіня дасягае 19,1 м, сярэдняя каля 4,9 м. Аб’ём вады 3,52 млн. м³. Пл. вадазбору 2,1 км².

Катлавіна Добрына лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 2—4 м, спадзістыя. У паўночнай частцы возера вышыня схілаў катлавіны дасягае 13 метраў. Берагавая лінія возера слабазвілістая. Берагі вышынёй да 0,6 м. Падводная частка катлавіны складанай будовы. Літаральная зона спадзістая, шырынёй да 300 м. Сублітаральны схіл стромкі. Дно возера да глыбіні 10—12 метраў складзена з пяскоў і апясчаненага ілу, глыбей дно выслана высакапопельным гліністым ілам.  

Возера Добрына мезатрофнае, слабапраточнае. Упадаюць некалькі ручаёў (у т. л. з возера Зелянец) і выцякае ручай у возера Бярозаўскае. Надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 20 м ад берага, падводная пашырана да глыбіні 3,5 м.

У возеры водзяцца акунь, шчупак, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* *Богдзель І. І.* Добрына // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 31. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Добрына Архівавана 7 лютага 2013.
**Medline** (MEDlars onLINE) — найбуйнейшая бібліяграфічная база артыкулаў па медыцынскіх навуках, створаная Нацыянальнай медыцынскай бібліятэкай ЗША (U.S. National Library of Medicine, NLM). Ахоплівае каля 75 % сусветных медыцынскіх выданняў. Выкарыстоўвае слоўнік MeSH.

Перавагі базы:

* Хуткі пошук артыкулаў па зададзенай тэме з атрыманнем для іх абстрактаў і бібліяграфічных даных;
* Падаецца магчымасць звязацца з аўтарамі публікацыі.

Недахопы:

* Абстракты для старых артыкулаў могуць быць няпоўныя.

Статыстыка
----------

База ўтрымлівае больш за 18.8 млн запісаў  пра публікацыі з 1950 года і да цяперашняга часу. Першапачаткова база ўтрымлівала артыкулы, напісаныя пасля 1965 года, але затым былі дададзены і больш раннія публікацыі.

Для запісаў, дададзеных у 1995-2003 годзе: каля 48% апублікавана ў ЗША, каля 88% на англійскай мове і для 76% маюцца абстракты на англійскай мове, прадстаўленыя аўтарамі працы.

Індэксуецца каля 5 тыс. навуковых часопісаў.

Інтэрфейсы
----------

Існуе некалькі інтэрфейсаў, з дапамогай якіх ажыццяўляецца доступ да базы даных Medline. Сярод іх свабодныя, такія як PubMed і HubMed, і камерцыйныя, напрыклад, Ovid Technologies, SwetsWise і некаторыя іншыя.

Зноскі
------

1. ↑  MEDLARS (MEDical Literature Analysis and Retrieval System)
2. ↑  NLM Systems: Data, News and Update Information

Спасылкі
--------

* MEDLINE. Практычнае кіраўніцтва. — Апублікавана ў Беларускім медыцынскім часопісе, № 1, 2004 г.
* Саветы па працы ў Pubmed Архівавана 19 ліпеня 2009.
**Wienerberger** — найбуйнейшы ў свеце вытворца керамічных будаўнічых матэрыялаў, прадстаўлены 204 заводамі ў 30 краінах свету.

Канцэрн Wienerberger вырас з невялікага аўстрыйскага прадпрыемства, заснаванага Алаісам Місбахам у 1819 годзе ў раёне Вінерберг горада Вена.

У 1869 годзе кампанія была зарэгістравана на Венскай фондавай біржы. Акцыі кампаніі маюць лістынг на Венскай фондавай біржы з 1869 года, 100 % якіх знаходзяцца ў вольным абароце. Апроч таго, акцыі кампаніі ўлучаны ў базу разліку індэкса ATX Венскай біржы.

У 1986 годзе пачалася імклівая экспансія прадпрыемства і выхад на міжнародную арэну. За кароткі тэрмін невялікая аўстрыйская кампанія ператварылася ў сусветнага лідара па вытворчасці керамічнай цэглы і дахоўкі.

Зноскі
------

1. ↑  Google Finance
2. 1 2 3  Годовой отчёт 2009

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі  (англ.)
**«Браняносец „Пацёмкін"»** — нямы гістарычны мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Сяргеем Эйзенштэйнам на першай кінафабрыцы «Дзяржкіно» ў 1925 годзе. Неаднаразова ў розныя гады прызнаваўся лепшым або адным з лепшых фільмаў усіх часоў і народаў па выніках апытанняў крытыкаў, кінарэжысёраў і публікі.

Сюжэт
-----

Матросы аднаго з браняносцаў Чарнаморскага флоту, які стаяў на рэйдзе Адэсы, узбунтаваліся з-за таго, што іх спрабавалі накарміць чарвівым мясам. Завадатары бунту прыгаворваюцца да расстрэлу. Аднак падчас выканання пакарання астатнія матросы кідаюцца ім на выручку. Афіцэраў карабля выкідваюць за борт, але натхняльнік паўстання матрос Вакуленчук гіне ў сутычцы.

Насельніцтва Адэсы сцякаецца на пахаванне Вакуленчука і падтрымлівае каманду рэвалюцыйнага карабля. Выкліканыя ўрадавыя войскі бязлітасна расстрэльваюць мірных жыхароў на знакамітай адэскай лесвіцы. На падаўленне паўстання накіроўваецца Чарнаморская эскадра, але матросы адмаўляюцца страляць па паўсталым, і браняносец «Пацёмкін» праходзіць праз строй караблёў.

У фінале трэцяга акта фільма на мачце браняносца лунае падняты паўстанцамі чырвоны сцяг. Заканчваецца карціна кадрам, на якім браняносец быццам бы «выплывае з фільма» ў залу.

Акцёры і ролі
-------------

* Аляксандр Антонаў — *Вакуленчук*
* Уладзімір Барскі — *камандзір Голікаў*
* Рыгор Аляксандраў — лейтэнант Гіляроўскі
* Міхаіл Гамораў — *матрос*
* Уладзімір Уральскі — *матрос*
* Андрэй Файт — *наборшчык*
* Сяргей Эйзенштэйн — *адэсіт*
* Канстанцін Фельдман — *змоўшчык-меншавік*

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
5. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 3 снежня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
**Windows 3.0** — аперацыйнае асяроддзе для сістэмы MS-DOS, распрацаванае кампаніяй Microsoft і выпушчанае ў 1990; першы рэліз, які набыў шырокую папулярнасць і камерцыйны поспех. Ад папярэдняй Windows 2.0 яго адрознівала палепшаная шматзадачнасць, новы графічны інтэрфейс, пашыраныя мультымедыйныя магчымасці (у абнаўленні 3.0 with Multimedia Extensions), падтрымка CD-ROM і лепшае кіраванне памяццю. Windows 3.0 прадалася колькасцю 10 мільёнаў копій да з'яўлення палепшанай Windows 3.1 ў 1992.

У абалонцы упершыню з'явіўся Program Manager, які прадстаўляў усталяваныя праграмы ў выглядзе іконак, а не тэкставага ліста, а таксама ўбудаваная даведка для праграм у фармаце WinHelp.

Да Windows 3.0 выйшла два абнаўлення: 3.0a у снежні 1990, якое выпраўляла некаторыя памылкі і палепшала работу сістэмы з пашыранай памяццю, і 
3.0 with Multimedia Extensions у кастрычніку 1991, якое дадавала пашыраную падтрымку для відэа- і аўдыякарт, сканераў і відэакамер, прывадаў CD-ROM. Таксама карыстальнікам у першы раз была прадстаўлена праграма-відэаплеер Windows Media Player.


| ⛭Microsoft Windows |
| --- |
| Абалонкі для MS-DOS | 
1.0 •
2.x •
3.0 •
3.x
 |  |
| Windows 9x | 
95 •
98 •
Me
 |
| Windows NT | 
NT 3.1 •
NT 3.5 •
NT 3.51 •
NT 4.0 •
2000 •
XP •
Vista •
7 •
8 •
8.1 •
10 •
11
 |
| Windows Server | 
Server 2003 •
Home Server (2011) •
Server 2008 (HPC Server 2008 • R2) •
Essential Business Server •
MultiPoint Server •
Small Business Server
Server 2012 • (Server 2012 R2) •
Server 2016 •
Server 2019 •
 |
| Спецыялізаваныя | 
Embedded (Automotive • POSReady) •
PE •
FLP
 |
| Windows CE | 
CE 1.0 •
CE 2.0 •
CE 3.0 •
CE 4.0 •
CE 5.0 (Mobile) •
CE 6.0 (Phone 7) •
CE 7.0
 |
| У распрацоўцы | 
—
 |
| Зачыненыя | 
Neptune •
Nashville (Windows 96) •
Odyssey •
Cairo
 |
| Іншыя праекты | 
Xenix •
MS-DOS •
OS/2 •
Singularity •
Midori
 |
| Адкрытыя аналогі Windows | 
ReactOS
 |
| Альтэрнатыўныярэалізацыі Windows API | 
Wine
 |
**Добрая партыя** (турэцк.: Iyi Parti) — нацыяналістычная, кансерватыўная, свецкая і центрысцкая палітычная партыя Турэцкай Рэспублікі. Яна створана 25 кастрычніка 2017 г. выхадцамі з правай Партыі нацыяналістычнага руху, якія разышліся ў поглядах з кіраўніцтвам гэтай партыі, якое падтрымала на рэферэндуме ў 2016 годзе пераход да прэзідэнцкай рэспублікі. Старшынёй партыі з’яўляецца Мераль Акшэнер. Партыя падтрымлівае прынцыпы і ідэалы заснавальніка Турцыі — Кемаля Атацюрка. 19 красавіка 2018 года мела ў парламенце Турцыі 5 дэпутатаў. 22 красавіка ў парламенце мела 20 дэпутатаў.

Генеральны сакратар — Айтун Чырай.

Дзякуючы таму, што ўдзельнічала ў выбарах 2018 года ў складзе Нацыяльнага альянсу, набрала 10 % і ўвайшла ў парламент.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Turkish nationalists form new party challenging Erdogan **(нявызн.)**, *Deutsche Welle* (25 кастрычніка 2017).
2. ↑
3. ↑  Yusuf Halaçoğlu yeni partiyi Habertürk'e anlattı: Defosu olanı istemiyoruz — Haberler Son Dakika **(нявызн.)**.
4. ↑  Iyi Parti Mustafa Kemal Atatürk'ün huzurunda **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* iyiparti.org.tr — афіцыйны сайт
* Добрая партыя ў сацыяльнай сетцы «Facebook»
* Добрая партыя ў сацыяльнай сетцы «Twitter»
* Добрая партыя ў сацыяльнай сетцы «Instagram»
**Windows 10** — аперацыйная сістэма для персанальных камп'ютараў, якая распрацоўваецца карпарацыяй Microsoft у рамках сямейства Windows NT. Пасля Windows 8 сістэма атрымала нумар 10, абыходзячы 9. Сярод найбольш прыкметных вонкавых змяненняў значыцца вяртанне звыклага меню «Пуск», функцыя віртуальных працоўных сталоў і праца праграм Windows 8 у аконным рэжыме. Першая версія Windows 10 (build 9841) была выпушчаная 30 верасня 2014 года (для карпаратыўных кліентаў) і 1 кастрычніка 2014 года (для ўсіх астатніх). На прэс-брыфінгу 21 студзеня была анансаваная новая зборка, выпушчаная 23 студзеня. Рэліз Windows 10 адбыўся 29 ліпеня 2015 года ў 190 краінах і на 111 мовах. Выпуск Windows 10 плануюць правесці ў некалькі этапаў. Windows 10 будзе апошняй скрынкавай версіяй Windows, усе наступныя версіі будуць распаўсюджвацца выключна ў лічбавым выглядзе. На працягу першага года пасля выхаду сістэмы карыстальнікі змогуць бясплатна абнавіцца да Windows 10 на любой прыладзе пад кіраваннем афіцыйных версій Windows 7, Windows 8.1 і Windows Phone 8.1, адпаведным пэўным патрабаванням.

Асаблівасці
-----------

Упершыню кампанія Microsoft стварае версію аперацыйнай сістэмы сумесна з карыстальнікамі, улічваючы іх пажаданні і перавагі, на аснове даных папярэдняга тэсціравання. Праграма папярэдняй ацэнкі.

Windows 10 — адзіная АС для разнастайных прылад: камп'ютараў, планшэтаў, смартфонаў, Xbox One і іншых. Будуць даступныя адзіная платформа распрацоўкі і адзіны магазін універсальных праграм, сумяшчальных з усімі падтрымліваемымі прыладамі. Windows 10 будзе прадастаўляцца ў якасці паслугі з выпускам абнаўленняў на працягу падтрымкі прылады. Карыстальнікі настольнай версіі Windows 10 атрымаюць магчымасць ствараць некалькі працоўных сталоў і пераключацца паміж імі. Таксама з'явіцца галасавы памочнік Cortana для камп'ютараў і планшэтаў.

Зноскі
------

1. ↑  Windows 10 — Microsoft Windows

| ⛭Microsoft Windows |
| --- |
| Абалонкі для MS-DOS | 
1.0 •
2.x •
3.0 •
3.x
 |  |
| Windows 9x | 
95 •
98 •
Me
 |
| Windows NT | 
NT 3.1 •
NT 3.5 •
NT 3.51 •
NT 4.0 •
2000 •
XP •
Vista •
7 •
8 •
8.1 •
10 •
11
 |
| Windows Server | 
Server 2003 •
Home Server (2011) •
Server 2008 (HPC Server 2008 • R2) •
Essential Business Server •
MultiPoint Server •
Small Business Server
Server 2012 • (Server 2012 R2) •
Server 2016 •
Server 2019 •
 |
| Спецыялізаваныя | 
Embedded (Automotive • POSReady) •
PE •
FLP
 |
| Windows CE | 
CE 1.0 •
CE 2.0 •
CE 3.0 •
CE 4.0 •
CE 5.0 (Mobile) •
CE 6.0 (Phone 7) •
CE 7.0
 |
| У распрацоўцы | 
—
 |
| Зачыненыя | 
Neptune •
Nashville (Windows 96) •
Odyssey •
Cairo
 |
| Іншыя праекты | 
Xenix •
MS-DOS •
OS/2 •
Singularity •
Midori
 |
| Адкрытыя аналогі Windows | 
ReactOS
 |
| Альтэрнатыўныярэалізацыі Windows API | 
Wine
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зубкоўскі.
**Браніслаў Аляксандравіч Зубкоўскі** (15 сакавіка 1938, Мар’іна Горка — 25 чэрвеня 2015) — беларускі празаік
, краязнавец.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Мар’інагорскай СШ №1. Скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут, аспірантуру пры БДУ. Працаваў загадчыкам аддзела раённай газеты «Сцяг працы», 10 гадоў інспектарам рана, дырэктарам Светлаборскай, Блужскай і Зоркаўскай школы. Разам з педагагічнай работай шмат часу аддаваў літаратурнаму занятку.

Творчасць
---------

Пісаў нарысы, рэцэнзіі, аддаваў перавагу літаратурнаму краязнаўству. Найперш — даследванню пухавіцкага перыяду ў жыцці Якуба Коласа. Выдаў зборнік апавяданняў «Чаму Загібелька лепш Парыжа», «Сцяжынкамі Якуба Коласа». У сааўтарстве з А. Ярохіным напісаў дзве кнігі пра ўраджэнца Пухавіччыны — воіна-інтэрнацыяналіста Мікалая Чэпіка. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.

Узнагароды
----------

У 2007 годзе атрымаў прэмію ў намінацыі «Дзіцячая і юнацкая літаратура»

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   Архівавана 15 кастрычніка 2018.

Спасылкі
--------

* Бібліятэкі-юбіляры(недаступная спасылка)
* Зубкоўскі, Браніслаў Аляксандравіч
* Пайшоў з жыцця пісьменнік-краязнавец Браніслаў Аляксандравіч Зубкоўскі