Геракл з сынам Тэлефасам, Луўр
**Гераклі́ды** (стар.-грэч.: Ἡρακλεῖδαι) — нашчадкі легендарнага Геракла, ад якога выводзілі сваё паходжанне некалькі гістарычных царскіх родаў архаічнай і класічнай Грэцыі.

Пераважна гэтым імем пазначаецца ў гісторыі род Гіла, які прыйшоў на Пелапанес разам з дарыйцамі, каб вярнуць сабе зямлі, якія некалі належалі яго міфічнаму продку Гераклу.

Паводле апавяданняў грэкаў, неўзабаве пасля смерці Геракла сыны яго, старэйшым з якіх быў Гіл, падвергліся пераследу з боку Еўрысфея. Тады яны пакінулі Трахін, паводле іншых звестак — Аргас і Мікены. Паводле падання, Геракл некалі захапіў гэтыя землі і аддаў іх мясцовым кіраўнікам з наказам захаваць іх для сваіх будучых нашчадкаў, калі тыя папросяць пра гэта. Геракліды шукалі прытулку ў Афінах у Тэсея. Еўрысфей пераследваў з войскам уцекачоў, але пры Скіронскіх скалах загінуў ад рукі Гіла ці Іалая.

Гераклідам удалося вярнуцца ў Пелапанес, але там пачалася чума, што было трактавана як боскі знак. Тады Геракліды пакінулі Пелапанес і адправіліся ў Фесалію, дзе Эгімій саступіў Гілу трэцюю частку свайго царства. Праз 3 гады Геракліды паводле ўказання дэльфійскага аракула, які загадаў ім пачакаць 3-ці плод і ўварвацца ў Пелапанес праз марскую цясніну, рушылі з атрадам даран праз перашыек, але пацярпелі няўдачу, прычым сам Гіл паў на мяжы Карынфа і Мегары ў паядынку з аркадскім царом Эхемам, саюзнікам Атрэя.

Да паядынку Геракліды далі зарок, што калі Гіл падзе, яны не адновяць на працягу 100 гадоў напады на Пелапанес. Сын Гіла Клеодай і сын апошняга Арыстомах, якія спрабавалі аднавіць напад, загінулі ў барацьбе з Тысаменам, сынам Арэста. Тады, нарэшце, аракул растлумачыў сынам Арыстомаха Тэмену, Крэсфонту і Арыстадэму сваё ранейшае прароцтва ў тым сэнсе, што «трэці плод» азначае трэцяе пакаленне, а не трэці ўраджай.

Калі іх новая спроба не ўдалася і Арыстадэм за абразу варажбіта быў забіты маланкай, аракул параіў ім узяць сабе трохвокага правадыра. Яны абралі ў правадыры эталійскага цара Оксіла, які быў аднавокім і сустрэўся ім конна на лашаку, пераправіліся пры Наўпакце праз заліў, перамаглі Тысамена і падзялілі паміж сабой яго ўладання: Тэмен атрымаў Аргас, Крэсфонт — Месенію, сынава Арыстадэма, Прокл і Еўрысфен — Лаканіку. Оксілу аддалі Эліду. Іншы нашчадак Геракла, Алет, атрымаў Карынф.

У традыцыі прыкметна імкненне прадставіць заваяванне Пелапанеса актам цалкам легальным, як вяртанне Гераклідамі законнай іх уласнасці. Але важна адзначыць, што ў свядомасці старажытных грэкаў, наколькі пра гэта можна меркаваць, Геракліды ніколі прама не асацыяваліся з непасрэднымі заваёўнікамі — дарыйцамі.

У Лаконіі Геракліды валадарылі да 221 гады да н.э.; у іншых месцах яны знікаюць значна раней. Македонскія цары таксама выраблялі свой род ад Тэмена, жадаючы даказаць сваё элінскае паходжанне ў адрозненне ад сваіх варвараў-падданых. Лідыйская дынастыя Гераклідаў выводзіла сябе ад асірыйскага цара Сандона, празванага ў грэкаў Гераклам. Некаторыя рымскія сямействы, напрыклад Фабіі, лічылі сябе нашчадкамі Геркулеса.

Геракліды
---------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Геракл |   | Дэяніра |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   | Гіл |   | Іола |   | Макарыя |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Клеодай |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Арыстомах |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Тэмен |   |   |   | Крэсфонт |   | Меропа |   | Арыстадэм |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Кейс |   | Фалк |   | Гірнефо |   | Эпіт |   | Еўрысфен |   | Прокл |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
| *Цары Аргаса* |   |   |   |   |   |   |   |   |   | *Эпітыды* |   | *Агіды* |   | *Эўрыпанціды* |
|

Геракліды дзейнічалі ў трагедыі Эсхіла «Геракліды» (фр.73-75 Рат), трагедыі Еўрыпіда «Геракліды», трагедыі Акцыя «Геракліды» (?).

Зноскі
------

1. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.283; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 8, 2-3; II 8, 5-III 1, 1

Літаратура
----------

* Гераклиды // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* ГЕРАКЛІДЫ

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).

| ⛭Геракл |
| --- |
| Старажытнагрэчаская міфалогія |
| 12 подзвігаў | Нямейскі леў • Лярнейская гідра • Керынейская лань • Стымфалійскія птушкі • Эрыманфскі вепр • Аўгіевы стайні • Крыцкі бык • Коні Дыямеда • Пояс Іпаліты • Каровы Герыёна • Яблыкі Гесперыдаў • Цэрбер | Геракл |
| Іншыя подзвігі | Алкіяней • Антэй • Ахелой • Бусірыс • Гіпакоант • Еўрыпіл • Яўрыт • Как • Керкопы • Ліціерс • Маліяніды • Нес • Сілей • Феадамант • Эрык |
| Сваякі | Зеўс • Амфітрыён • Алкмена • Дзеяніра • Амфала • Геба • Геракліды |
| Паплечнікі Геракла | Абдзер • Адмет • Гілас • Іалай • Кеік • Кратон • Маларха • Теламон • Фол • Эгімій • Эан |
| Героі старажытнагрэчаскіх міфаў |