**Шчакато́ўскі лес** (***Кантакузаўскі лес***, ***Лес смерці***) — лес на дзявятым кіламетры шашы Гомель — Чарнігаў.

Гісторыя
--------

Паводле сведчанняў жыхароў навакольных паселішчаў, сабраных грамадскімі актывістамі і журналістамі Кастусём Жукоўскім, Аленай Германовіч і Паўлюком Міцкевічам, тут у 1937 годзе НКУСаўцы расстрэльвалі людзей, у тым ліку жыхароў Чарнігаўскай вобласці, якіх прывозілі начамі. У пачатку 1990-х гадоў Гомельская абласная пракуратура распачала праверку гэтага факту. Пасля экспертызы знойдзеных чалавечых астанкаў, гільзаў, фрагментаў вопраткі і абутку было ўстаноўлена, што пахаванні адносяцца да даваеннага часу.

Вывучэнне пахаванняў
--------------------

У маі—чэрвені 2007 года Кастусь Жукоўскі даведаўся, што ў Шчакатоўскім лесе, за 2 км ад ужо даследаванага месца рэпрэсій, мясцовыя жыхары неаднаразова знаходзілі рэшткі людзей. 52-і пошукавы батальён безгалосна пачаў раскопкі. Жукоўскі разам з Андрэем Мельнікавым знайшлі месца раскопак з рэшткамі людзей, абутак гільзы і кулі, усё гэта сфатаграфавалі, а пасля на месца раскопак запрасілі незалежных журналістаў — Алену Германовіч, Анатоля Гатоўчыца, Паўлюка Міцкевіча і іншых.

Актывісты і журналісты правялі незалежнае расследаванне — апыталі жыхароў навакольных вёсак, паказалі знойдзеныя рэчы экспертам і гісторыкам, а таксама запрасілі на месца раскопак прадстаўніка лясгаса, які распавёў, што лес, дзе праводзіліся раскопкі, быў пасаджаны да вайны. Рэшткі людзей былі ў асноўным пад карэннем дрэў, на думку актывістаў гэта сведчыць, што людзей расстралялі да таго як лес быў пасаджаны. Кастусь Жукоўскі зрабіў запыт у ваенкамат і іншыя органы дзяржаўнага кіравання і запытаўся пра вынікі раскопак. Па выніках раскопак было абвешчана, што ў могільніках пахаваныя ахвяры нацысцкага рэжыму, расстраляныя падчас Другой сусветнай вайны. Але па выніках раскопак судмедэкспертыза не дала заключэння наконт узросту пахаванняў і не зрабіла высноў пра кулі, якімі расстрэльвалі людзей.

Сведчанні мясцовых старажылаў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Гэта было ў 37-м годзе. Гэта людзі, расстраляныя ў часе рэпрэсій. Гэта нашы бацькі, і на нашых бацьках пасадзілі лес і хочуць закрыць гэта ўсё. са словаў састарэлай жыхаркі адной з суседніх вёсак | "|

Такім чынам, цяпер ёсць дзве версіі пахаванняў.

Памяць
------

Гомельскія грамадскія актывісты ўсталёўваюць у лесе мемарыяльныя крыжы ў памяць расстраляных.

6 лістапада 2010 года сябрамі партыі БХД у памяць пакутнікаў Беларусі быў усталяваны яшчэ адзін крыж. Мемарыяльны знак сімвалічна вырашана было несці на плячах доўгай дарогай — на 9-ы кіламетр праз увесь горад. Праз тры дні планавалася асвяціць крыж, для гэтага на месца пакуты быў запрошаны праваслаўны святар. Аднак, прыбыўшы на запланаваную імшу 9 лістапада, актывісты і святар пабачылі, што мемарыяльнага знаку няма. Кінуліся ў розныя бакі на пошукі і знайшлі крыж праз сотню метраў у засмечанай лесапаласе. Крыж быў пераўсталяваны і асвечаны.

Зноскі
------

1. ↑  Пад Гомелем месцяцца яшчэ адныя Курапаты **(нявызн.)**.  «Праваабарончы альянс» (2 верасня 2007). Праверана 13 лютага 2011.
2. ↑
3. ↑  «Месцы памяці ахвяр камунізму ў Беларусі» ст. 253—254
4. ↑   Архівавана 1 сакавіка 2011.
5. ↑

Спасылкі
--------

* Гомельскія Курапаты Архівавана 27 студзеня 2011. // «Новы час»
* По Гомелю пронесли крест в память жертв сталинских репрессий (недаступная спасылка)

| ⛭Месцы масавых рэпрэсій у Беларусі |
| --- |
| Амерыканка (турма) · Барысаўскія батарэі · Бельчыцы · Благоўшчына · Вулька Гарадзішчанская · Кабыляцкая гара · Кальварыйскія могілкі (Мінск) · ✯ Курапаты · Лошыцкі яр · Магілёўскі кар’ер · Мазырскі катэдральны сабор · Масюкоўшчына · Мікалаева · Паляі · Панізоўе · Парк Чалюскінцаў (Мінск) · Рудня · Тарасава · Трактарны завод (Мінск) · Трасцянец · Урочышча Хайсы · Урочышча Цагельня · Шчакатоўскі лес |