**Irdorath** (з англ. — «Ірдарат») — беларускі фэнтэзі-фолк гурт, які выконвае аўтарскую, народную і сярэднявечную музыку. Стыль гурта мае высакароднае змрочнае адценне, а музыка — магутнае і незвычайнае гучанне за кошт спалучэння акустычных музычных інструментаў (такіх як дуды, колавая ліра, дзіджырыбон, віяланчэль і бузукі) і падвойнага драм-сэта. Irdorath робіць упор на шоу, выкарыстоўваючы фэнтэзі-касцюмы, маштабныя дэкарацыі, атмасферныя перформансы, элементы харэаграфіі, неонавае і вогненнае шоу. Адметнай з’яўляецца кліпаграфія, у якой раскрываецца аўдыёвізуальная мова гурта. У творчасці прасочваецца тэма славянскай міфалагічнай культуры.

Гісторыя гурта
--------------

Гісторыя гурта вядзе адлік з 2011 года, калі заснавальнікі (цяпер муж і жонка) Уладзімір і Надзея Ірдарат прынялі рашэнне аб пераездзе ў Мінск з мэтай запісу дэбютнага альбома і развіцця праекта.

У 2009 годзе ў Гродна Надзея (студэнтка юрфака) і Уладзімір (студэнт каледжа мастацтваў) пачалі спрабаваць сябе ў сярэднявечнай музыцы, асвойваць інструменты, вывучаць музычны матэрыял. Першапачаткова гэта быў вулічны дуэт, дзе Уладзімір граў на нямецкай дудзе, а Надзея — на давуле (ударны інструмент). Да іх часцяком далучаліся фаер-артысты і танцоры. Былі першыя спробы выязджаць на беларускія фестывалі.

Летам 2010 года падчас Фестывалю нацыянальных культур у Гродна да калектыву далучыўся Віталь Буйвід (струннік), а ў кастрычніку гурт дапоўніў бубнач Павел Шмыга. Далей адбыўся шэраг паездак на фолк-фестывалі Беларусі, Польшчы і Расіі. Аднак такі склад праіснаваў толькі да моманту ўзнікнення ідэі перавесці гурт з рангу хобі на новы ўзровень і ператварыць Irdorath у сур’ёзны музычны праект.

У 2011 годзе Уладзімір і Надзея пераязджаюць у Мінск. Гэтая падзея лічыцца днём нараджэння гурта Irdorath. Да дуэта далучаецца бубнач Антон Шніп, разам з якім яны жылі і працавалі над першым альбомам у нефункцыянуючым пансіянаце пад Мінскам, у якім адбывалася будаўніцтва гісторыка-культурнага цэнтра «Рыцарскі замак». Разам яны пабудавалі з падручных матэрыялаў часовую студыю, у якой з дапамогай сяброў запісалі першы альбом. Паралельна музыкі займаліся арганізацыяй канцэртнай часткі фестывалю «Белы Замак», правядзеннем культурных мерапрыемстваў і тэматычных вечарынак, правялі конкурс агнявога майстэрства *Fire Fight* , стварылі музычны спектакль «Легенда пра Паладзіна». Разам з бубначом Валерыем Прыёмка праект аднавіў і ўзмацніў канцэртную дзейнасць.

1 верасня 2012 года ў мінскім клубе Re:Public прайшла прэзентацыя дэбютнага альбома Irdorath пад назвай *Ad Astra* (частка крылатага лацінскага выслоўя per aspera ad astra — «праз церні да зорак»). Да гэтага часу гурт паспеў абзавесціся ўласнай эмблемай, на якой намаляваны цмок, які кусае сябе за хвост, і слоганам: «На крылах дракона наперад да зорак!».

Поспех дэбютнага альбома падштурхнуў гурт да актыўнага пашырэння геаграфіі выступаў. У наступныя два гады калектыў адыграў мноства канцэртаў як на тэрыторыі СНД, так і на канцэртных пляцоўках Польшчы, Літвы, Германіі і Францыі.

25 красавіка 2014 года лідары Irdorath Уладзімір і Надзея адзначылі вяселле падчас сольнага канцэрта ў Мінску на вачах у прыхільнікаў і сяброў гурта .

У верасні 2014 года гурт з поспехам выступіў на сваім першым вялікім нямецкім фэсце — *Festival Medieval* (Selb, Германія) , што паслужыла штуршком да развіцця ў еўрапейскім кірунку. За 2 гады склад гурта пашырыўся, што дазволіла выкарыстоўваць большую колькасць арыгінальных інструментаў: дудэльзакі (разнавіднасць сярэднявечнай дуды), хардзі-гардзі (еўрапейская колавая ліра), віяланчэль, скрыпка, бузукі (разнавіднасць лютні), дзіджырыбон (духавы інструмент абарыгенаў Аўстраліі), варганы.

25 студзеня 2015 года Irdorath выпусцілі свой першы афіцыйны кліп *As Bas* па матывах беларускай дзіцячай лічылачкі. Відэакліп набраў вялікую папулярнасць і стаў пачаткам развіцця гурта ў напрамку кінамастацтва.

1 мая 2015 года гурт выпусціў другі альбом — *Dreamcatcher* , запіс якога адбываўся ўжо ў адной з лепшых прафесійных студый Мінска — *Everest*. Гурт адсвяткаваў гэтую падзею маштабным сольным канцэртам са спецыяльнай пашыранай праграмай: на сцэне адначасова знаходзілася да дванаццаці артыстаў. Адна з кампазіцый альбома — «Быў. Ёсць. Буду» на вершы беларускага пісьменніка Уладзіміра Караткевіча — перамагла ў намінацыі «Песня года» па версіі музычнага партала Тузін Гітоў.

У 2016 годзе *Dreamcatcher* быў перавыдадзены на нямецкім лэйбле *Miroque music*  і прэзентаваны на найбуйнейшым гатычным фэсце Еўропы *Wave Gotik Treffen*. Таксама гурт выпусціў сваю другую відэапрацу *Adde Duas*: алюзію на дэкаданс канца 19 стагоддзя на аснове вершаў са зборніку *Carmina Burana*. У працы са стылістыкай ўпадніцкага гатычнага цырка Irdorath яшчэ раз прадэманстраваў свабоду ад стылістычных межаў.

1 верасня 2017 года ў мінскім клубе Re:Public адбылася прэзентацыя трэцяга студыйнага альбома гурта Irdorath — *Wild*. Афіцыйна альбом быў выпушчаны 13 кастрычніка 2017 года на нямецкім лэйбле *Foxy Records*. У альбом увайшлі дзесяць аўтарскіх кампазіцый і бонус-трэк. Сярод іх — дзве інструментальныя, пяць песень на беларускай мове (у тым ліку народная «Купала на Івана», на якую быў зняты відэакліп ), тры на англійскай і адна на латыні.

Таксама ў 2017 годзе Irdorath стаў першым музычным калектывам з Беларусі, які выступіў на *Wacken Open Air* (найбуйнейшы метал-фэст Еўропы). Да гэтага часу гурт шчыльна замацаваўся ў статусе хэдлайнераў на гістарычных, фолк і этна фестывалях у СНД і гастролі па Еўропе сталі набіраць абарот.

У 2018 годзе гурт прадставіў кліп на кампазіцыю *Varazheya* , у якім зноў звярнуўся да беларускага фальклору. Гісторыю лясной ведзьмы гурт здолеў напоўніць сімвалізмам, міфалагічным падтэкстам і прыгожымі візуальнымі рашэннямі.

У канцы 2018 года легендарны нямецкі medieval-гурт Corvus Corax запрасіў Irdorath падзяліць з імі сцэну на традыцыйным калядным канцэрце ў храме Passionskirche (Берлін). Было адграна 2 шоу запар.

За 2019 год Irdorath выступіў у дванаццаці краінах Еўропы (ад СНД да Нідэрландаў, Бельгіі і Славеніі), пераадолеўшы каля 40000 км. Таксама адбыўся першы сольны канцэрт Irdorath у Германіі (Мюнхен, Spectaculum Mundi) .

2020 год пачаўся з выхаду сінгла і кліпа *Serca Rascolata*. Гэта самы сур’ёзны кінатвор Irdorath, напоўнены глыбінёй і драматызмам. У здымках прынялі ўдзел родныя браты і сястра Уладзіміра Ірдарат. Відэакліп стаў дэбютнай рэжысёрскай працай Надзеі.

Сур’ёзнасць тэматыкі адзінства сям’і, унутранай барацьбы і ачышчэння ад глыбінных перажыванняў не перашкодзіла Irdorath захаваць свой фірмовы атмасферны візуальны стыль.

Irdorath прайшоў шлях ад вулічнага шоу ў правінцыйных гарадах Беларусі да сур’ёзнага праекта, які выступае на сцэнах маштабных еўрапейскіх фестываляў са сваім фірмовым стылем. Гурт пастаянна развіваецца, у музыцы выяўляецца ўсё больш беларускага фальклорнага падтэксту, кліпы становяцца глыбей, а шоу — маштабней (напрыклад, у якасці дэкарацый выкарыстоўваюцца трохметровыя крылы дракона на сцэне). Вядзецца праца над новым праектам, прысвечаным славянскай міфалогіі.

Крымінальны пераслед (2020—2021)
--------------------------------

У жніўні 2020 года падчас прэтэстаў удзельнікі выканалі песню «Хочу перемен!» гурта «Кино» з дудой на маршы. З-за гэтага на святкаванні дня нараджэння спявачкі Надзеі Калач 2 жніўня 2021 года спецыяльны атрад арыштаваў 16 чалавек: музыкаў «Irdorath» і іх сяброў. Частку людзей асудзілі па адміністрацыйных справах аб непадпарадкаванні міліцыі, а Антон Шніпа, Надзея і Уладзімір Калач (Ірдарат), Пётр і Юлія Марчанкі, Зміцер Шыманскі сталі фігурантамі крымінальнай справы па арт. 342 КК (арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак). Сумеснымі заявамі праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, усе яны былі прызнаны палітычнымі зняволенымі.

Геаграфія гастрольнай дзейнасці
-------------------------------

Некаторыя з фестываляў, на якіх выступалі Irdorath:

* Германія: *Wacken Open Air, Wacken Winter nights, Wave Gotik Treffen, Mittelalterlich Phantasie Spectaculum, Festival Medieval, Autumn Moon, Role Play Convention*.
* Беларусь: *Свята Сонца, Наш Грунвальд, Калядны фэст, Дударскi фэст, Мсціслаўскі рыцарскі фэст, Белы замак*.
* Украіна: *Старадаўні Меджыбож, Фарпост, Княжы, Ноч у Луцкім замку, Тустань, Срібний ТаТоша*.
* Расія: *Дикая Мята, Выборгский средневековый фестиваль, Купавы Ночь*.
* Літва: *Kilkim Žaibu, Mėnuo Juodaragis.*
* Румынія: *Celtic Transilvania, Cetati transilvania, Bistrita Medievală*.
* Польшча: *Festiwal Mitologii Słowiańskiej, Byczyna — Międzynarodowy Turniej Rycerski*.
* Славенія: *Castle Kolpa, Folkest*.
* Італія: *Strigarium, Folkest*.
* Бельгія: *Na Fir Bolg*.
* Нідэрланды: *Middeleeuws Winschoten*.
* Аўстрыя: *Ritterspiele Ehrenberg*.
* Чэхія: *Hradecký slunovrat*.
* Сербія: *Battle of the Nations*.

Дыскаграфія
-----------

### Студыйныя альбомы

* Ad Astra (2012)
* Dreamcatcher (2015)
* Wild (2017)

### Відэакліпы

* As Bas (2015)
* Adde Duas (2016)
* Kupala na Ivana (2017)
* Varazheya (2018)
* Serca Raskolata (2020)

Склад
-----

### Цяперашні склад

* Уладзімір Ірдарат — вакал, дуды, дзіджырыду, раўшпфайфы, варган.
* Надзея Ірдарат — вакал, дуды, колавая ліра, раўшпфайфы, клавішы.
* Аляксей Палаўчэня — ударныя, перкусія.
* Аляксандра Аляксюк — віяланчэль.
* Веніямін Шчарбакоў — ударныя, перкусія.
* Аляксандр Міхалёў — гітара.

### Былыя ўдзельнікі

* Віталь Буйвід — струнныя.
* Павел Шмыга — ударныя.
* Антон Шніп — струнныя, ударныя.
* Валерый Прыёмка — ударныя.
* Пятро Марчанка — струнныя.
* Юлія Віцень — скрыпка.
* Анастасія Філіпенка — віяланчэль.

Зноскі
------

1. ↑  «Белый замок». День второй: концерт и файер-шоу / Belorussian News Photos
2. ↑  Специальный гость Firetrend: музыкант Надежда Ирдорат Архівавана 3 сакавіка 2020. / Фестивали, организованные проектом Illizium
3. ↑  Зорны дэбют Irdorath — «Ad Astra» (+фота/+відэа/+слухаць) / Experty.by
4. ↑  Irdorath (BY) — Wedding on stage / Irdorath (BY) — Wedding on stage
5. ↑  Участники Festival-Mediaval VII / last.fm
6. ↑  Группа Irdorath превратила в хоррор детскую считалочку. Премьера клипа TUT Архівавана 3 сакавіка 2020. / Tut.by
7. ↑  *Яковенко, Алена*. Артисты за рубежом: советы бывалых (руск.).  Белорусы и рынок (27 красавіка 2018). Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2020. Праверана 9 красавіка 2020.
8. ↑  Irdorath «Dreamcatcher»(+аудио) / Experty.by
9. ↑  Irdorath: «Беларусы былі, ёсьць і будуць!» / Тузін Гітоў
10. ↑  Irdorath «Dreamcatcher» Reissue / Discogs
11. ↑  Wave-Gotik-Treffen 2016 Live Report Series: Days II & III / Heathen Harvest Report
12. ↑  Irdorath «Wild» Review / Sonic Seducer Magazine
13. ↑  Презентация: Сингл «Kupala na Ivana» и видео на него от группы Irdorath / Еўрапейскае радыё для Беларусі
14. ↑  Fantasie-Folk: Live-Bilder von Irdorath beim Wacken Open Air 2017 / Regioactive
15. ↑  Музыканты Irdorath сняли мистическое видео «из дикого леса другой Беларуси». Получилось очень красиво / Onliner.by
16. ↑  Irdorath mit Corvus Corax in der Passionskirche Архівавана 3 сакавіка 2020. / Laetitium
17. ↑  Irdorath Show / Spectaculum Mundi
18. ↑  Serca Raskolata. Премьера клипа фэнтези-фолк-группы Irdorath / Onliner.by
19. 1 2  *Jens Uthoff*. Repression gegen belarussische Band: Maschinengewehre gegen Dudelsäcke (ням.).  Die Tageszeitung  (польск.) (бел. (15 жніўня 2021). Праверана 15 жніўня 2021.
20. ↑  Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні сямі новых палітвязняў  (бел.).  Праваабарончы цэнтр «Вясна» (18 жніўня 2021). Праверана 18 жніўня 2021.
21. ↑  Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні 10 новых палітвязняў  (бел.).  Праваабарончы цэнтр «Вясна» (10 жніўня 2021). Праверана 18 жніўня 2021.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Irdorath на Вікісховішчы |

* Старонка з апошнімі навінамі Irdorath пакуль музыканты знаходзяцца ў турме
* Архіўная копія сайта irdorath.by
* Афіцыйны youtube-канал калектыва
* Старонка гурта на Facebook
* Старонка гурта у Instagram
* Старонка гурта У Кантакце
* Старонка калектыва на MediaCube

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Deezer · Instagram · SoundCloud · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 273120050 |