Цюй Юань у драконавай лодцы, які ўпрыгожвае адну з цэнтральных плошчаў Сінгапура на Свята драконавых лодак
**Дуань-у** або **Дуаньу** (кіт.: 端午), таксама званы «падвойнай пяцёркай», бо прыпадае на пяты дзень пятага месяца па месяцавым календары, — кітайскае традыцыйнае свята каляндарнага цыклу, які прыпадае на пачатак году. Яго назва звычайна перакладаецца як **свята драконавых лодак  (руск.) (бел.**, па найбольш распаўсюджанаму ў гэты дзень абрадава-забаўляльнаму дзейству — спаборніцтву ў веславанні на лодках, якія паказваюць драконаў. У гэты дзень прынята ўжываць у ежу цзунцзы.

Паходжанне
----------

Свята драконавых лодак традыцыйна звязваюць з памінаннем Цюй Юаня або, па менш распаўсюджанай версіі, У Цзысюя  (руск.) (бел..

У цэлым Дуань-у азначае сабой наступ летняй спякоты і, адпаведна, небяспеку распаўсюджання спалучаных з ёю летніх захворванняў. Таму народнай дамінантай свята стала «адвядзенне зла», што ўвасобілася ў мясцовых традыцыях выкарыстання абярэгаў з палыну, малюнкаў з выявай Чжун Куя  (англ.) (бел. і іншых. Традыцыйна ў гэты дзень асаблівая ўвага адводзілася дзецям: ім рабіліся каралі і бранзалеты з рознакаляровых нітак, прыгожыя вышытыя сумкі; на лбе дзіцяці бацькі малявалі кітайскі іерогліф 王 (ван), які азначае «князь»; для «самаабароны ад пошасцяў» дзяцей вучылі рабіць лукі і стрэлы. У адным з чатырох кітайскіх класічных раманаў, «Сон у Чырвоным цераме» (Глава 31), згадваецца старажытнакітайскі звычай у гэты дзень прымацоўваць да брамы дома галінкі рагозу і палыну (кіт. спр. 蒲艾) і прывязваць да рукі дзіцяці талісман у выглядзе маленькага тыгра (кіт. спр. 虎符) з тонкай шаўковай тканіны для «адвядзення зла» (кіт. спр. 避邪). Гэтаму боку свята таксама надавалі асаблівую ўвагу японцы  (руск.) (бел.. Свята драконавых лодак і звязаныя з ім традыцыі апісваюцца і ў іншым кітайскім класічным рамане — «Падарожжа на Захад» (глава 69):

> 
> 
> Тры гады таму, падчас фестывалю падвойнай пяцёркі, нашы муж і жонка і мы ўсе сабраліся ўнутры Гранатавага Павільёна нашага саду, разрэзалі рысавыя кексы, мацавалі палын да свайго адзення, пілі віно, зробленае з аера і рэальгару, глядзелі спаборніцтвы драконавых лодак.
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (кіт.)  
> 
> *三年前，正值端阳之节，朕与嫔后都在御花园海榴亭下解粽插艾，饮菖蒲雄黄酒，看斗龙舟.*
> 
> 
> 
>

Распаўсюджанне
--------------

Дуань- у можна сустрэць у культурах іншых азіяцкіх краін: Кадома-но хі  (руск.) (бел. першапачаткова, у дакладнай адпаведнасці па месяцавым календары — Танго но сэку (яп.: 端午の節句) — у Японіі, Дано (Dano, Surit-nal — у Карэі, Даанга (Tết Đoan Ngọ) — у В’етнаме.

Кітайская традыцыя лодачных гонак, прымеркаваных да Дуань-у, распаўсюдзілася з Ганконга і Тайваня ў ЗША і іншыя краіны, набыўшы такім чынам статус віду спорту.

У КНР Дуань-у, нароўні з двума іншымі святамі (Дзень памінання памерлых  (руск.) (бел. і Свята сярэдзіны восені  (руск.) (бел.), атрымаў статус «нацыянальнай культурнай спадчыны» толькі ў 2006, і ўвайшоў у спіс афіцыйных святаў, якія адзначаюцца выходнымі днямі, з 2007. Да гэтага святочныя абрады, прымеркаваныя да гэтых дзён, маглі атрымаць абвінавачванне ў распаўсюдзе забабонаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, Liste représentative du patrimoine culturel immatériel de l’humanité, Lista Representativa del Patrimonio Cultural Inmaterial de la Humanidad<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110319947'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4435332'></a>
2. ↑  Коллектив авторов 2016.
3. ↑  Даслоўны пераклад з англійскай мовы па крыніцы: The Journey to the West. Translated and edited by A. C. Yu (англ.). — The University of Chicago Press, 1984. — Vol. 3. — P. 318. — ISBN 0-226-97153-8.
4. ↑  西游记 (Путешествие на Запад) (кіт.). — Пекин: Жэньминь вэньсюэ чубаньшэ, 2005. — Т. 2. — С. 837. — ISBN 7-02-000873-9.

Літаратура
----------

* История Китая с древнейших времён до начала XXI века : в 10 т / отв. ред. Л.С. Переломов. — М.: Наука—Вост. лит, 2016. — Т. II. Эпоха Чжаньго, Цинь и Хань (V в. до н.э.—III в. н.э.). — 687 с. — ISBN 978-5-02-039775-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85039279 |