**12-я міратворчая брыгада** (арм.: 12-րդ Խաղաղապահ բրիգադ) — падраздзяленне Узброеных Сіл Арменіі, прызначанае для міратворчых місій.

Гісторыя
--------

У ліпені 2001 года Арменія ў штаб-кватэры ААН у Нью-Ёрку падпісала мемарандум аб міратворчай дзейнасці. На падставе дакумента быў сфармаваны спецыялізаваны батальён, які затым перафармаваны ў брыгаду. У сакавіку 2008 года падраздзяленне перадыслакавана на былую базу сталічнага палка. У 2016 годзе асабісты склад прыняў удзел у парадзе з нагоды Дня незалежнасці Арменіі. У лістападзе 2017 года падраздзяленне адкрыла Цэнтр падрыхтоўкі у Зары (вядомы як Зарскі міратворчы раён). У тым жа годзе ў рамках праграмы супрацоўніцтва паміж падраздзяленнем і Фондам ААН у галіне народанасельніцтва быў створаны жаночы ўзвод.

У красавіку 2018 года ўспыхнуў скандал, звязаны з удзелам асобных байцоў брыгады ў антыўрадавых выступах. Міністэрства абароны Арменіі ўжыла санкцыі да апазіцыйна настроеных вайскоўцаў.

Замежныя місіі
--------------

Байцы 12-й брыгад разам з амерыканскім афіцэрам у Іраку на цырымоніі заканчэння армянскай місіі, база Кэмп-Вікторы, 6 кастрычніка 2008.
12 лютага 2004 годзе брыгада далучылася да міратворчай місіі ў Косава. Тут у складзе грэчаскіх сіл у горадзе Ферызай дзейнічала армянскае ўзводнае падраздзяленне (тры аддзяленні). Штаб-кватэра групы знаходзілася ў лагеры REGAS FEREOS у складзе Усходняй шматнацыянальнай аператыўнай групы. Байцы 12-й брыгады адказвалі за кантрольна-прапускныя пункты, забяспечвалі бяспеку базы, а таксама працавалі ў якасці сіл хуткага рэагавання і барацьбы з натоўпам і беспарадкамі. У 2008 годзе падраздзяленне KFOR было пашырана за кошт дадання другога ўзвода і асабістага складу роты (у выніку чаго колькасць армянскага кантынгенту склала каля 85 чалавек). У 2011 годзе 12-я брыгада пакінула Косава, але вярнулася ў 2012 годзе з новым гарнізонам, размешчаным на базе арміі ЗША.

У студзені 2005 года, атрымаўшы згоду Нацыянальнага Сходу Арменіі, група з 45 міратворцаў адправілася ў Ірак разам з падраздзяленнем Войска Польскага. Кантынгент складаўся з сапёраў, інжынераў і ўрачоў у складзе шматнацыянальных сіл. 10 лістапада 2006 года старшы лейтэнант Георгій Налбандзян быў паранены ў выніку выбуху міны, але выжыў пасля таго, як быў дастаўлены для аперацыі ў шпіталь у Ландштуле, Германія, недалёка ад авіябазы Рамштайн. 6 кастрычніка 2008 года ў сувязі з паляпшэннем умоў бяспекі служба кантынгенту завяршылася.

У ліпені 2009 года міністр абароны Сейран Аганян абвясціў, што да канца года Арменія накіруе атрад брыгады для ўдзелу ў складзе міжнародных сіл садзейнічання бяспецы ў Афганістане. Як заявіў у лістападзе афіцыйны прадстаўнік НАТА, армянскі кантынгент колькасцю 30 вайскоўцаў далучыцца да ISAF дзесьці ў пачатку 2010-га. У пачатку снежня гэты лік быў павялічаны да 40. Вайскоўцы прыбылі ў Афганістан у лютым 2010 года, дзе выконвалі задачу сумесна з Бундэсверам па абароне рэгіянальнага аэрапорта ў Кундузе. Яны таксама служылі ў Кабуле і Мазары-Шарыф. На 2012 год у Афганістане знаходзілася 126 вайскоўцаў.

У снежні 2014 года байцы 12-й брыгад далучыліся да місіі ААН у Ліване.

Вясной 2019 года байцы брыгады адправіліся ў Сірыю. У склад кантынгенту ўвайшлі 83 чалавекі, у тым ліку медыкі, спецыялістаў па размініраванні, сілы аховы і іншыя вайскоўцы. Гэта было першае самастойнае замежнае разгортванне армянскіх узброеных сіл.

У студзені 2022 года каля 100 байцоў брыгады далучыліся да міратворчай аперацыі АДКБ у Казахстане.

Камандзіры
----------

* Артур Сіманян (з ? па 12 кастрычніка 2017 г.)
* Вагінак Саргсян (з 12 кастрычніка 2017 г. па 20 чэрвеня 2018 г.)
* Артак Танаян (з 20 чэрвеня 2018 г.)

Гл. таксама
-----------

* Міратворчая рота Беларусі
* Атрад рэагавання на крызісныя сітуацыі

Зноскі
------

1. ↑  The Straw That Broke Sargsyan's Back? **(нявызн.)**. *Medium* (30 красавіка 2018).
2. ↑  Armenian peacekeepers professionally fulfill their tasks at missions abroad
3. ↑  Հայաստանի ԶՈՒ խաղաղապահ բրիգադ. Միջազգային գործունեության մասնակցության աշխարհագրություն ընդլայնվում է **(нявызн.)**. *news.am*.
4. ↑  Arminfo: Командир миротворческой бригады: Обострение ситуации в Косово не отразилось на деятельности армянского миротворческого контингента в этой стране **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *arminfo.info*. Архівавана з першакрыніцы 10 студзеня 2022. Праверана 10 студзеня 2022.
5. ↑  Армянская миротворческая бригада будет размещена на территории Столичного полка **(нявызн.)**.
6. ↑  "Armenia Showcases New Missiles in Independence Day Parade | Armenian News By MassisPost". *Armenian News By MassisPost* [амерыканская англійская]. 2016-09-21. Праверана 2017-04-29.
7. ↑  Armenia, U.S. Celebrate Reopening of Zar Peacekeeping Training Area **(нявызн.)**. *U.S. DEPARTMENT OF DEFENSE*.
8. ↑  Armenia, U.S. Celebrate Reopening of Zar Peacekeeping Training Area **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (2 лістапада 2017). Архівавана з першакрыніцы 7 сакавіка 2021. Праверана 10 студзеня 2022.
9. ↑  Հայ սանհրահանգիչները վերապատրաստվում են ամերիկացի գործընկերների կողմից **(нявызн.)**. *Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատունը* (28 жніўня 2015).
10. ↑
11. ↑  "Unarmed soldiers join anti-government protests in Armenia". *Reuters*. 23 April 2018.
12. ↑  Kosovo Force. KFOR Contingent: Armenia. KFOR. Last updated January 24, 2006. Accessed February 9, 2007.
13. ↑  NATO’s relations with Armenia Архівавана 13 лютага 2010.. NATO. Retrieved November 29, 2009.
14. ↑
15. ↑
16. ↑  "Armenian peacekeeper to undergo two more surgeries Архівавана 27 верасня 2007 года.." Public Radio of Armenia. November 20, 2006. Retrieved February 1, 2007.
17. ↑  Glassey, Eric. "Armenians Complete Successful Mission Архівавана 3 верасня 2009.." Multinational Force in Iraq. October 7, 2008. Accessed September 6, 2009.
18. ↑  "Armenia to send forces to Afghanistan this year Архівавана 1 жніўня 2009 года.." *Armenian Reporter*. July 24, 2009. Retrieved September 6, 2009.
19. ↑  "Armenia To Send Troops To Afghanistan." RFE/RL. November 09, 2009. Retrieved November 29, 2009.
20. ↑  "Armenian Parliament Endorses Troop Deployment To Afghanistan." RFE/RL. December 8, 2009. Retrieved January 3, 2010.
21. ↑  International Institute for Strategic Studies (IISS). *The Military Balance 2012*. London: Routledge, 2012, pp. 90–91.
22. ↑  Armenia to send military police peacekeepers to Syria
23. ↑  Peacekeeping brigade chief: Every peacekeeper is Armenian ambassador abroad **(нявызн.)**. *news.am*.
24. ↑  Peacekeeping brigade to have new commander **(нявызн.)**.
25. ↑  Артак Тоноян назначен командиром миротворческой бригады Минобороны Армении **(нявызн.)**.