**Кнігі Макавеяў**, **Макавейскія кнігі** — вядомыя ў іўдзеяў пад назвай **кніг Асманеяў** — чатыры кнігі, напісаныя рознымі аўтарамі ў розны час, якія мелі на мэце змяніць гістарычны кантэкст у інтарэсах іўдзейскага жрэцтва. Першыя тры кнігі Макавеяў увайшлі ў хрысціянскі канон Бібліі, а чацвёртая адкінутая з прычыны апакрыфічнасці зместу.

Першая з кніг была напісана на рубяжы 2 — 1 ст. да н.э. на яўрэйскай мове, але захавалася толькі ў грэчаскім перакладзе. У ёй пасля кароткіх заўваг пра заваяванні Аляксандра Македонскага і паказу страшнага ганення сірыйскага цара Антыёха IV на яўрэяў і іх рэлігію далей паведамляецца аб паўстанні іудзейскага свяшчэнніка Матафі ў абарону сваёй веры і бацькаўшчыны, а потым апісваюцца подзвігі яго сыноў Іуды, Іанафана і Сімона Макавеяў. Аўтар гэтай кнігі быў выразнікам інтарэсаў найбольш агрэсіўнай групы іудзейскай знаці, якая падтрымлівала заваёўніцкую палітыку Макавеяў.

Другая кананічная кніга Макавеяў не працяг першай кнігі, а толькі больш падрабязнае, пашыранае апісанне некаторых падзей часоў Іуды Макавея. Першыя два раздзелы змяшчаюць два пасланні палесцінскіх іўдзеяў да аднаверцаў у Егіпце, у якіх яны паведамляюць аб перанесеных імі ганеннях і пакутах ад Антыёха IV і аб выратаванні іх ад ворагаў подзвігамі Іуды Макавея. Далей паведамляецца пра крывавыя міжусобіцы шэрагу іўдзейскіх першасвяшчэннікаў і падаецца малюнак жахлівай лютасці сірыйскага цара да іудзеяў. У канцы прыводзяцца прыклады высокай маральна-рэлігійнай доблесці і самаадданасці веравызнанню сваіх бацькоў. Прымаючы пад увагу, што арыгінал гэтай кнігі дайшоў на грэчаскай мове, можна меркаваць, што яе аўтарам быў іўдзей, які паходзіў з элінізаванай егіпецкай Александрыі.

Трэцяя кніга Макавеяў мае мала агульнага з дзвюма першымі кнігамі, пададзеныя ў ёй падзеі адносяцца да іншага часу і мясцовасці. Зместам яе служыць апісанне ганенняў егіпецкага цара Пталамея IV Філапатара на егіпецкіх іўдзеяў. Узнікла яна, верагодна, у Александрыі на грэчаскай мове ў 1 ст. да н.э. але аўтарства яе таксама не высветлена.

Чацвёртая кніга Макавеяў, якая не ўвайшла ў біблейскі канон, была напісана на грэчаскай мове ў 1 ст. да н.э. Асноўны яе змест — паказ пакутніцкай смерці старца Елеазара і Саламоніі з усімі яе сямю сынамі. Гэта кніга прыпісвалася Іосіфу Флавію, і яна нават падавалася ў ліку яго твораў. Але ні каталіцкая, ні праваслаўная царква не ўключылі яе ў кананічны звод Бібліі, бо іўдзейскае багаслоўе спалучаецца ў ёй з ідэалістычным вучэннем філосафаў-стоікаў.

Пераклады
---------

* Першая Макавейская кніга ў рускім сінадальным перакладзе
* Другая Макавейская кніга ў рускім сінадальным перакладзе
* Трэцяя Макавейская кніга ў рускім сінадальным перакладзе
* Першая кніга Макабэяў. Другая кніга Макабэяў // *Уладзіслаў Чарняўскі.* Біблія. Кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запаветаў. — Мінск: Біблейскае таварыства ў Рэспубліцы Беларусь, 2012. — 1127 с. — 4 000 экз. — ISBN 978-985-6183-14-6. — С. 811—857.

Зноскі
------

1. 1 2  Скарына Ф. Творы:... С. 156.
2. 1 2  Скарына Ф. Творы:... С. 157.

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 156—157. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кнігі Макавеяў

| ⛭Кнігі Старога Запавету |
| --- |
| Пяцікніжжа | 
Быццё •
Зыход •
Левіт •
Лічбы •
Другі закон
 |
| Гістарычныя | 
Ісуса Навіна •
Суддзяў •
Руф •
Царстваў (Самуіла (1-я Царстваў •
2-я Царстваў) •
Цароў (3-я Царстваў •
4-я Царстваў)) •
Параліпаменан (1-я • 2-я) •
Ездры
(1-я •
2-я\* •
3-я\*) •
Неяміі •
Тавіта\* •
Юдзіф\* •
Эсфір
 |
| Вучыцельныя | 
Іова •
Псалтыр •
Прытчы Саламонавы •
Эклезіяст •
Песня Песень •
Прамудрасць Саламона\* •
Прамудрасць Ісуса Сірахава\*
 |
| Прарокаў | 
Ісаі •
Ераміі •
Плач Ераміі •
Ліст Ераміі\* •
Баруха\* •
Езекііля •
Данііла •
Асіі •
Ёіля •
Амоса •
Аўдзея •
Ёны •
Міхея •
Навума •
Абакума •
Сафонія •
Агея •
Захарыі •
Малахіі •
Макавеяў\*
(1-я\* •
2-я\* •
3-я\*)
 |
| Знакам \* адзначаны другакананічныя кнігі |

| ⛭Другакананічныя кнігі |
| --- |
| Гістарычныя | 
* Другая кніга Ездры
* Трэцяя кніга Ездры
* Тавіта
* Юдзіф

 |
| Вучыцельныя | 
* Прамудрасць Саламона
* Прамудрасць Ісуса Сірахава

 |
| Прарокаў | 
* Ліст Ераміі
* Баруха
* Макавеяў
	+ 1-я
	+ 2-я
	+ 3-я

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n88282498 · SUDOC: 028932269 · VIAF: 179401595 |