recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Любімаў.

**Леў Уладзіміравіч Любімаў** (24 лістапада 1905, г. Разань, Расія — 23 лістапада 1979) — беларускі дырыжор. Народны артыст Беларусі (1955). Прафесар (1970).

Біяграфія
---------

У 1929 годзе скончыў Маскоўскую кансерваторыю (клас фартэпіяна К. Ігумнава  (руск.) (бел.).

У 1925—1951 гадах працаваў у оперных тэатрах Масквы, Свярдлоўска, Горкага.

У 1951—1964 гадах — галоўны дырыжор Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

З 1965 года выкладаў у Маскоўскім інстытуце культуры  (руск.) (бел..

Творчасць
---------

Творчае аблічча Любімага вызначалі дырыжорская воля, глыбокае пранікненне ў партытуру, імкненне падпарадкаваць раскрыццю аўтарскай задумы ўсе кампаненты спектакля, веданне магчымасцей пеўчага голасу.

Пад яго музычным кіраўніцтвам на беларускай сцэне пастаўлены многія творы нацыянальнага опернага і балетнага рэпертуару: «Дзяўчына з Палесся» Я. Цікоцкага (1953), «Надзея Дурава» А. Багатырова (1956), «Яснае світанне» А. Туранкова (1958, 1964), «Калючая ружа» Ю. Семянякі (1960), «Мара» Я. Глебава (1961), «Святло і цені» Г. Вагнера (1963).

Сярод твораў опернай класікі, пастаноўкай якіх кіраваў Любімаў: «Страшны двор» С. Манюшкі, «Мазепа» (абедзве 1952) і «Чарадзейка» (1958) П. Чайкоўскага, «Aіда» (1953), «Травіята» (1954) і «Трубадур» (1955) Дж. Вердзі, «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага (1954), «Садко» М. Рымскага-Корсакава (1957).

Дырыжыраваў таксама операмі «Дзіця радасці» К. Карчмарова (1959), «Церам-церамок» І. Польскага (1961), аперэтай «Карневільскія званы» Р. Планкета (1959).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* Леў Уладзіміравіч Любімаў // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.
* Любі́маў Леў Уладзіміравіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 441—442. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128769 |
Азіяс Ледзюк  (фр.) (бел. «Малады студэнт» (1894)
**Студэ́нт** (лац.: studens — стараннік) — навучэнец вышэйшай навучальнай установы. Пры вочным навучанні слухае лекцыі і ўдзельнічае ў семінарах. Затым здае залікі і экзамены, выконвае курсавыя працы і ўдзельнічае ў практыцы паводле спецыяльнасці. Пры сканчэнні навучання выконвае дыпломную працу. Пры завочным навучанні абавязваецца наведваць ВНУ толькі для здачы экзаменаў.

У 1287 г. у Балонскім універсітэце (Тасканская марка, Свяшчэнная Рымская імперыя; цяпер рэгіён Эмілія-Раманья, Італія) з'явіўся студэнцкі гімн «Давайце радавацца» (лац. Гаўдэамус). 17 лістапада 1941 г. на Міжнароднай сустрэчы студэнтаў у Лондане (Англія) пастанавілі адзначаць Міжнародны дзень студэнта ў гонар чэшскіх студэнтаў Карлавага ўніверсітэта (Прага, Пратэктарат Багеміі і Маравіі, Трэці Рэйх; цяпер Чэхія), забітых нямецкімі акупантамі двума гадамі раней.

Беларусь
--------

Студэнты Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта на сцэне
На студзень 2012 г. у 55 ВНУ Беларусі навучаліся звыш 450 тыс. студэнтаў (4,7 % насельніцтва Беларусі), з іх 96 тыс. першакурснікаў. У Мінску навучаліся 53 % студэнтаў. Навучанне ў 64 % выпадкаў ажыццяўлялася платна за ўласныя сродкі. 34 % студэнтаў атрымлівалі вышэйшую адукацыю за кошт урадавых выдаткаў у абмен на адпрацоўку па размеркаванні. Прадпрыемствы аплочвалі навучанне 2 % студэнтаў з ліку сваіх супрацоўнікаў. На верасень 2011 г. стыпендыю атрымлівала палова студэнтаў. Іншагароднія складалі 56 % студэнтаў. У студэнцкіх гуртажытках пражывалі каля 82 тыс. студэнтаў дзённага навучання (2/3 іншагародніх заяўнікаў). Моладзь ва ўзросце ад 17 да 24 гадоў складала 82 % студэнтаў. Мужчыны — 41 %. Таксама ў ВНУ Беларусі навучаліся 11 тыс. замежных грамадзян (2,4 % ад агульнага ліку).

Зноскі
------

1. ↑  *Надзея Нікалаева.* Месца ў студэнцкім інтэрнаце маюць дзве трэці з тых, хто мае патрэбу // *Звязда* : газета. — 25 студзеня 2012. — № 15 (27130). — С. 1. — ISSN 1990-763x.(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* *Барыс Рагуля.* Беларускае студэнцтва на чужыне / рэд. Лявон Юрэвіч. — Лондан (Канада), 1996. — 206 с.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Студэнт на Вікісховішчы |

* Студэнт **(нявызн.)**.  Газета «Звязда» (18 лютага 2016). Праверана 25 лютага 2016.
* Студэнцтва **(нявызн.)**.  Газета «Новы час» (1 лютага 2016). Праверана 25 лютага 2016.
* Студэнты **(нявызн.)**.  Адукацыя - стыль жыцця (22 лютага 2016). Праверана 25 лютага 2016.
* Студэнты **(нявызн.)**.  Пакаленне Y (14 снежня 2015). Праверана 25 лютага 2016.
* Беларускамоўнае студэнцтва БДМУ **(нявызн.)**.  У Кантакце (1 жніўня 2016). Праверана 25 лютага 2016.
* *Змітрок Бядуля*. Да беларускага студэнцтва **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Сайт пра пісьменніка (1 жніўня 2016). Архівавана з першакрыніцы 20 чэрвеня 2015. Праверана 25 лютага 2016.
**Варшаўская бітва** (руск.: Варшáвское сражéние, польск.: Bitwa Warszawska), часам завецца **Цудам над Віслай** (польск.: Cud nad Wisłą) — вырашальная бітва ў польска-савецкай вайне 1919—1920 гадоў, якая пачалася неўзабаве пасля заканчэння Першай сусветнай вайны ў 1918 г. і цягнулася да заключэння Рыжскай мірнага дагавора (1921).

Бітва працягвалася з 12 па 25 жніўня 1920 года па хадзе набліжэння войскаў Чырвонай Арміі пад камандваннем Міхаіла Тухачэўскага да польскай сталіцы ў Варшаве і сумежнай Модлінскай крэпасці. 16 жніўня 1920 года польскія сілы пад камандваннем Юзафа Пілсудскага контратакавалі з поўдня, правакуючы савецкую армію да дысарганізаванага адступлення на ўсход і ў напрамку да Нёмана. Прыблізныя страты савецкай арміі налічвалі 10 000 забітых, 500 зніклых, 30 000 параненых і 66 000 узятых у палон салдат. Польскія страты налічвалі 4500 забітых, 10 000 зніклых і 22 000 параненых салдат.

Перад перамогай Польшчы пад Віслай, як бальшавікі, так і большасць замежных экспертаў лічылі, што Польшча знаходзіцца на грані паражэння. Ашаламляльная, нечаканая польская перамога зламала бальшавіцкія сілы. Паводле Леніна, бальшавікі «пацярпелі жудаснае паражэнне». У наступных месяцах, шэраг польскіх перамогаў, якія паследвалі за Варшаўскай бітвай захавалі незалежнасць Польшчы і прывялі да мірнага дагавора з Савецкім Саюзам 1921 года, забяспечваючы ўсходнія межы польскай дзяржавы.

Зноскі
------

1. ↑  Sketches from a Secret War by Timothy Snyder, Yale University Press, 2007, p. 11

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Варшаўская бітва (1920)

| ⛭Польска-савецкая вайна (1919—1921) |
| --- |
| Франты | 
Польскі бок
Паўночны
Літоўска-беларускі
Цэнтральны
Палескі
Валынскі
Падольскі
Паўднёвы
Савецкі бок
Заходні
Паўднёва-заходні
 |
| Бітвы | 
1919
Бяроза-Картузская
Нясвіж
Ліда
Вільня
Мінск
1920
Бітва на Бярэзіне
Бітва за Брэст
Варшаўская бітва
Бітва за Кобрын
Бітва на Нёмане
 |
| Вынікі | 
* Лінія Керзана
* Рыжскі дагавор
* Рыжскі мір
* Дзень вызвалення Беларусі ад белапалякаў

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Савельева.
**Ірына Мікалаеўна Савельева** (3 кастрычніка 1931, Санкт-Пецярбург — 19 жніўня 2020) — беларуская артыстка балета, педагог. Заслужаны артыст Таджыкскай ССР (1957), Народны артыст Беларускай ССР (1964).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1951 годзе Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча. 3 1951 года працавала ў Туркменскім, Чалябінскім, Куйбышаўскім тэатрах оперы і балета. У 1959—1972 гадах адна з вядучых танцоўшчыц Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Адначасова з 1962 года (з перапынкамі) педагог Беларускага харэаграфічнага вучылішча, у 1971—1977 гадах — мастацкі кіраўнік.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1951 года.

Творчасць
---------

Яе мастацтва вызначалі светлы, аптымістычны настрой, сталая тэхніка, артыстызм. Сярод партый: Марыя («Мара» Я. Глебава), Анежка («Святло і цені» Г. Вагнера), Адэта — Адылія, Аўрора («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Кітры, Гамзаці («Дон Кіхот», «Баядэрка[ru]» Л. Мінкуса), Царэўна («Казка пра мёртвую царэўну» У. Дзешавова на тэмы А. Лядава), Джульета («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Фрыгія («Спартак[ru]» А. Хачатурана). Сярод вучаніц Л. Бржазоўская, Н. Паўлава.

Літаратура
----------

* *Ю. М. Чурко.* Савельева Ірына Мікалаеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Ірына Мікалаеўна Савельева // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.

Спасылкі
--------

* Ірына Мікалаеўна Савельева на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 129480 |
Комплекс «Точка» падчас парада ў Кіеве 24 жніўня 2008 года
Комплекс «Точка-У» Нацыянальнай Арміі Азербайджана на парадзе ў Баку 26 чэрвеня 2013 года
Комплекс «Точка» на парадзе з нагоды Дня незалежнасці Беларусі 3 ліпеня 2017 года
**Точка** — савецкі тактычны ракетны комплекс дывізіённага звяна (з канца 1980-х гадоў пераведзены ў армейскае звяно) распрацоўкі Каломенскага КБ машынабудавання.

Гісторыя
--------

Распрацоўка была пачата па пастанове Савета Міністраў СССР № 148-56 ад 4 сакавіка 1968 года.

Дзяржаўныя выпрабаванні дывізіённага ракетнага комплексу 9К79 «Точка» праведзены з 1970 па 1975 гады. Афіцыйна прыняты на ўзбраенне Савецкай Арміі ў 1975 годзе, хаця серыйная вытворчасць ракет пачалася ў 1973 годзе.

«Точка» прызначалася для паражэння цэляў і аб’ектаў у тактычнай (аператыўна-тактычнай) глыбіні. Лічылася высокадакладнай зброяй, кругавое імавернае адхіленне ад цэлі — 50 метраў, дальнасць паражэння — да 120 км.

«Точка-Р» з пасіўнай радыёлакацыйнай галоўкай саманавядзення прынята на ўзбраенне ў 1983 годзе.

РК 9К79-1 «Точка-У» (абазначэнне НАТА — Scarab B) з павялічанай да 120 км далёкасцю стральбы праходзіла дзяржаўныя выпрабаванні з 1986 па 1988 год. У войскі пачаў паступаць у 1989 годзе.

Арганізацыйна комплекс можа быць прадстаўлены ў складзе брыгады, у якую ўваходзіць 2-3 дывізіёны. Кожны ракетны дывізіён мае 2-3 стартавыя батарэі па 2-3 пускавыя ўстаноўкі ў кожнай. Такім чынам, у складзе адной брыгады можа быць ад 8 да 27 пускавых установак.

Баявое прымяненне
-----------------

Першае баявое прымяненне ракетных комплексаў «Точка» адбылося ў 1994 годзе, падчас вайны паміж войскамі паўднёвай і паўночнай частак Емена.

Актыўна комплексы прымяняліся ўнутры Расіі, падчас узброеных канфліктаў на Паўночным Каўказе. Прымяняліся расійскімі войскамі ў Грузіі падчас узброенага канфлікту ў Паўднёвай Асеціі (2008). Прымяняліся ўкраінскай арміяй у канфлікце на ўсходзе Украіны (2014—2015). Шматразова прымяняліся расійскай і ўкраінскай арміямі падчас уварвання Расіі ва Украіну (2022).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Первов М.* Отечественное ракетное оружие 1946—2000. — М.: АКС-Конверсалт, 1999. — С. 52—53. — 141 с.
* *Трембач Е. И.*, *Есин К. П.*, *Рябец А. Ф.*, *Беликов Б. Н.* «Титан» на Волге. От артиллерии к космическим стартам / Под общей ред. В. А. Шурыгина. — Волгоград: Станица-2, 2000. — С. 53—56. — 176 с. — 1000 экз. — ISBN 5-93567-014-3, ББК 63.3(2)6.
* *Широкорад А. Б.* Энциклопедия отечественного ракетного оружия 1918—2002 / Под общей ред. А. Е. Тараса. — Мн.: Харвест, 2003. — С. 441—443. — 544 с. — (Библиотека военной истории). — 5100 экз. — ISBN 985-13-0949-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Точка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карсакі.

**Карсакі́**, таксама **Корсакі** (трансліт.: *Karsaki*, руск.: Корсаки) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета. За 41 км ад Гарадка, 17 км ад станцыі Бычыха на лініі Віцебск — Невель, 77 км ад Віцебска. Рэльеф раўнінны, на поўначы знаходзіцца возера Чэрнава. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёску Гаўрушы і далей па дарозе Віраўля — Гарадок. У вёсцы ніхто не жыве (2018).

Гісторыя
--------

У 1-й палове 19 стагоддзя вёска ў складзе фальварка Новая Віраўля дзяржаўнага маёнтка Езярышча Гарадоцкага павета Віцебскай губерні. У 1847 годзе — 3 дзесяціны сядзібнай, 13,5 дзесяціны ворнай зямлі, 7 дзесяцін сенажаці. У 1855 годзе — 42 дзесяціны ворыва, 1705 дзесяцін лугоў. У канцы 19 — пачатку 20 стагоддзя ў Віраўлянскай воласці Гарадоцкага павета Віцебскай губерні. У 1905 годзе — 140 дзесяцін зямлі. З 15 лютага 1921 года ў Селішчанскай воласці Віцебскага павета. У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года ў Віраўлянскім сельсавеце Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1926 годзе працавала кузня. У 1933 годзе працаваў калгас імя Сталіна. З 12 лютага 1935 года ў Мехаўскім раёне, з 20 лютага 1938 года Віцебскай вобласці. З 18 сакавіка 1958 года ў Езярышчанскім раёне. З 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. У 1970 годзе ў калгасе «Віраўлянскі». У 2012 годзе ў складзе філіяла «Віраўлянскі» замежнага прыватнага сельскагаспадарчага вытворчага УП «Дзецкасельскі-Гарадок».

Насельніцтва
------------

* 4 двары, 15 душ мужчынскага пола і 13 душ жаночага пола (1847)
* 5 двароў, 38 жыхароў (1855)
* 10 двароў, 78 жыхароў (1905)
* 13 двароў, 57 жыхароў (1921)
* 10 двароў, 47 жыхароў (1926)
* 14 жыхароў (1959)
* 14 жыхароў (1970)
* 1 гаспадарка, 1 жыхар (2012)
* 0 жыхароў (2018)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Ко́рсакі**
2. ↑  Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 10: Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. — 728 с.: іл. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-11-1126-4.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 10: Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. — 728 с.: іл. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-11-1126-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Тэхналагічнае прадпрымальніцтва** — стварэнне новага бізнесу, у аснову ўстойлівай канкурэнтнай перавагі якога пакладзена інавацыйная высокатэхналагічная (навукаёмістая) ідэя. Ад іншых формаў прадпрымальніцтва (сацыяльнага або індывідуальнага) тэхналагічнае прадпрымальніцтва адрозніваецца тым, што стварэнне новых прадуктаў або паслуг у гэтым выпадку напрамую звязана з выкарыстаннем найноўшых навуковых ведаў і/або тэхналогій, правамі на якія валодае кампанія-распрацоўшчык.

З — за спецыфікі вырабленых прадуктаў і паслуг — высокаспецыялізаваных ведаў у рознай форме, — а таксама выкарыстоўваюцца навукаёмістымі фірмамі рэсурсаў — інтэлектуальнага капіталу — «вытворчыя працэсы» у іх сур’ёзна адрозніваюцца ад працэсаў вытворчасці матэрыяльных прадуктаў і будуюцца па прынцыпах стартапа.

Гісторыя з’явы
--------------

Вылучэнне тэхналагічнага прадпрымальніцтва ў асобную групу" заснаваных на новых тэхналогіях фірмаў "адбылося параўнальна нядаўна, у сярэдзіне 1990-х, калі сталі знакамітымі Крамянёвая Даліна Стэнфардскага універсітэта і дарога 128 MIT, Бостан, у ЗША, дзе хутка рос лік высокатэхналагічных стартапов.

Вызначэнне
----------

Да тэхналагічнага прадпрымальніцтва можна аднесці стварэнне новага бізнесу ў высокатэхналагічных галінах эканомікі .Тэхналагічнае прадпрымальніцтва распаўсюджана, галоўным чынам, у сферы інфармацыйных тэхналогій, дзе новыя распрацоўкі можна асабліва хутка камерцыялізаваць.
Для паспяховага развіцця тэхналагічнага прадпрымальніцтва неабходна пабудова эфектыўнай прадпрымальніцкай экасістэмы, у прыватнасці захаванне трох умоў:магчымасць трансферу навуковых дасягненняў у бізнес;
наяўнасць механізмаў венчурнага фінансавання;
развіты рынак тэхналогій.

Зноскі
------

1. ↑  Белые пятна теории и практики технологического предпринимательства Менеджмент инноваций. 2010. № 3. С. 204—215.
Барыкин А. Н. Икрянников В. О.
2. ↑  Технологическое предпринимательство: обзор, определение и отличительные аспекты Февраль 2012
**20th Century Boys** (яп.: Nijyusseiki Shōnen, 20世紀少年) — манга, створаная японскім мастаком-мангакам Наокі Урасава.

Аўтар
-----

Гісторыя стварэння
------------------

Сюжэт
-----

Сябры-аднакласнікі ў пачатку 70-ых гадоў 20 стагоддзя будуюць «сакрэтную базу» на пустцы. Яны мараць пра барацьбу са злымі сіламі і арганізацыямі, пішуць «Кнігу прароцтваў» і прыдумляюць тайны «Знак сяброўства». Дараслеючы, яны забываюць пра дзіцячыя гульні і мары. Ніхто з іх не становіцца героем. Але ў адзін дзень усё мяняецца. Паступова сябры аказваюцца зацягнутымі ў шэраг незвычайных і страшных падзей, за якімі стаіць загадкавы чалавек, які называе сябе проста Сябар і выкарыстоўвае дзіцячы Знак сяброўства. Хто ён і чаго дабіваецца?

Героі
-----

**Кендзі Энда** (遠藤健児, Kenji Endō) — адзін з галоўных герояў мангі і галоўны герой першай часткі мангі. Кендзі і яго паводзіны ў дзяцінстве аказалі вялікае ўздзеянне на ўсе падзеі мангі.

**Кана Энда** (遠藤カンナ, Kanna Endō) — пляменніца Кендзі. Яна валодае звышнатуральнымі здольнасцямі, выток якіх не зусім зразумелы. Другі Сябар казаў, што прычына яе здольнасцяў — медыцынскі прэпарат, які ён даў яе маці, Кірыка, калі тая была цяжарная. Сама Кана не лічыць свае здольнасці карыснымі. Як і яе бацька Кана геніяльны лідар. Яна ўзначальвала арганізацыю, якая імкнулася да паўстання супроць Сябра. У ёй Кана мела мянушку «Ледзяная Каралева».

**Сябар** (яп. ともだち, Tomodachi) — загадкавая асоба з невядомымі мэтамі. Галоўны антаганіст мангі.

Змест
-----

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт фільма  (яп.)
* Сайт фільма (у Вялікабрытаніі) Архівавана 3 мая 2009.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Anime News Network |
**Міні Андэн** (швед. Susanna «Mini» Andén; нар. 7 чэрвеня 1978, Стакгольм) — шведская фотамадэль і актрыса.

Біяграфія
---------

Сюзана Андэн нарадзілася 7 чэрвеня 1978 года ў Стакгольме, Швецыя. Мянушку Міні Сюзанна атрымала яшчэ ў дзяцінстве. З 5 да 18 гадоў прафесійна займалася катаннем на каньках. З 15 гадоў працуе ў мадэльным агенцтве Elite. З’яўлялася на вокладцы шматлікіх часопісаў, у тым ліку Vogue, Marie Claire, Cosmopolitan, ELLE, Maxim. Здымалася ў рэкламных кампаніях Calvin Klein, Donna Karan, BCBG, Louis Vuitton, Hugo Boss і Gucci. Таксама некалькі разоў уваходзіла ў каталог Victoria’s Secret. У цяперашні час з’яўляецца асобай духаў Джорджа Армані «Armani Code для жанчын EDP». У 2001 годзе была суддзёй на конкурсе прыгажосці Міс Сусвет. Здымалася ў рэкламе Clairol’s Natural Instincts Haircolor (2004), Schwarzkopf Soyance (2010).

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 10 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
**Валянціна Аляксееўна Клачкова** (нар. 17 жніўня 1924, в. Сарочына, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

З 1970 года па 1978 год кіравала Пастаўскім раёнам — была першым сакратаром райкама партыі, да гэтага пэўны час узначальвала раённы выканаўчы камітэт.

У 1978 годзе перавялі на пасаду першага намесніка старшыні Белкаапсаюза. На грамадскіх пачатках з’яўлялася намеснікам старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР і БССР, членам ЦК КПБ, дэлегатам ХХV з’езда КПСС.

Узнагароды
----------

Была узнагароджяна ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны» і іншымі ўзнагародамі.

Зноскі
------

1. ↑  Патрабавальная і аб’ектыўная **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 лістапада 2020. Праверана 1 лістапада 2020.
2. ↑  Чалавек слова
**Дроэда** (ірл.: Droichead Átha, Дрохеда) — партовы горад у Ірландыі. Знаходзіцца ў графстве Лаут, мае статус бора на ўсходнім узбярэжжы Ірландыі за 56 кіламетраў на поўнач ад Дубліна.

Рака Бойн падзяляла горад на дзве роўныя часткі паміж графствамі Лаут і Міт, пакуль гарадская рада ў 1898 годзе не вырашыла перадаць цалкам горад графству Лаут. У 1976 годзе раёны разрослага горада ў графстве Міт зноў былі перададзеныя пад юрысдыкцыю графства Лаут.

На гербе горада прысутнічае зорка і паўмесяц у памяць аб выратаванні горада ад голаду трыма асманскімі караблямі са збожжам, пасланымі турэцкім султанам Абдулам-Меджыдам I у дапамогу гараджанам падчас голаду ў Ірландыі ў 1845—1849 гадах.

Султан менавіта так і паступіў, аднак употай адправіў яшчэ тры судны з харчаваннем. Нягледзячы на перашкоды англійскіх караблёў, «флатылія свабоды» дасягнула порта і прывезла харчаванне.

У падзяку за гэта ірландцы з вялікай сімпатыяй ставяцца і цяпер да туркаў, асабліва ў Дроэдзе.

Гісторыя
--------

Горад узнік у XII стагоддзі пры нармандскім бароне Гуга з роду Ласі, па загадзе якога быў пабудаваны замак Мілмаунт-Форт на правым беразе ракі Бойн. Дроэда ўваходзіла ў Пэйл і з’яўлялася адной з галоўных крэпасцяў Пэйла. У верасні 1649 года пасля жорсткай аблогі амаль увесь гарнізон Дроэды і невядомая колькасць мірных жыхароў былі забітыя англічанамі, якімі камандаваў Олівер Кромвель.

У ліпені 1690 года за 6 кіламетраў ад Дроэды адбылася Бітва на рацэ Бойн — найбуйнейшая Бітва за ўсю гісторыю Ірландыі, вынікам якой стала перамога пратэстантаў над каталікамі, і дату якой і дагэтуль адзначаюць аранжавыя добраахвотннікі Паўночнай Ірландыі, наклікаючы лютыя пратэсты каталікоў.

Архітэктура ды славутасці
-------------------------

За 3 км на захад ад Дроэды размешчана Меліфонцкае абацтва. На поўнач ад горада знаходзіцца Монастэрбойс, руіны сярэднявечнага паселішча з трыма вялікімі кельцкімі крыжамі. Непадалёк ад Дроэды знаходзіцца ўнікальны помнік Ньюграйндж — мегалітычнае культавая пабудова, якая ўваходзіць у комплекс Бру-на-Бойн і пабудаваная больш за 5 тысяч гадоў таму.

Спорт
-----

Футбольны клуб Дроэда Юнайтэд, базуецца Дроэда на стадыёне Анкі Дорыс Парк. Клуб выступае ў Вышэйшай лізе Ірландыі, быў заснаваны ў 1919 годзе.

Крыніцы
-------

1. ↑   Праверана 20 снежня 2018.
2. ↑  Дрогеда // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15507502g · GND: 4580083-2 · LCCN: n89652483 · SUDOC: 167877585 · VIAF: 123280461 |
**Агітацыя** (лац.: agitatio — «прывядзенне ў рух») — вусная і друкаваная дзейнасць, якая мае на мэце палітычнае ўздзеянне на грамадскую і індывідуальную свядомасць праз распаўсюджванне розных ідэяй, поглядаў, лозунгаў, перакананняў, а таксама прыцягненне людзей да актыўнай сацыяльна-палітычнай дзейнасці. Для агітацыі могуць актыўна выкарыстоўвацца сродкі масавай інфармацыі, мітынгі, сходы, дэманстрацыі і інш.

Формы агітацыі
--------------

* Сустрэчы з выбаршчыкамі, мітынгі, шэсці.
* Агітацыя ў СМІ (тэлебачанне, радыё, газеты, часопісы).
* Агітацыя ў Інтэрнэце, у тым ліку ў сацыяльных сетках (стварэнне груп, кантэкстная рэклама).
* Знешняя агітацыя (банеры, вулічныя шчыты, вулічныя маніторы).
* Арганізацыя канцэртаў, мерапрыемстваў, дабрачынных акцый.
* Наглядная агітацыя (улёткі, плакаты).
* Тэлефонная агітацыя: апытанні і аўтаматычныя тэлефанаванні (масавае рассыланне запісу голасу кандыдата).
* Праца з ініцыятыўнымі групамі працоўных калектываў (буйныя прадпрыемствы, заводы, ваенныя часткі, ВНУ).
* Выступы на сходах буйных супольнасцяў (напрыклад, перад бацькамі школьнікаў і выхаванцаў дзіцячых садоў).

### Перадвыбарная агітацыя

Агітацыя, якая ажыццяўляецца ў перыяд выбарчай кампаніі і мае на мэце заахвоцiць выбаршчыкаў да галасавання за кандыдата, кандыдатаў, спіс кандыдатаў ці супраць яго (іх) альбо супраць усіх кандыдатаў (супраць усіх спісаў кандыдатаў) называецца перадвыбарнай. Таксама можа ажыццяўляцца агітацыя за наведванне выбараў для павелічэння яўкі, але без агітацыі за канкрэтных кандыдатаў.
**Акадэмія асветы ўніверсітэта Вітаўта Вялікага** (літ.: Vytauto Didžiojo universiteto Švietimo akademija), да 2019 года **Літоўскі ўніверсітэт адукацыйных навук** (літ.: Lietuvos edukologijos universitetas), да 20 кастрычніка 2011 года **Ві́льнюскі педагагічны ўніверсітэт** (літ.: Vilniaus pedagoginis universitetas) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Вільнюсе.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1935 годзе ў Клайпедзе як педагагічны інстытут. Падрыхтоўваў настаўнікаў пачатковых школ. У 1939 годзе знаходзіўся ў Панявежысе. Пасля перадачы Віленскага краю Літве інстытут пераведзены ў Вільнюс, дзе ў лістападзе 1939 годзе пачаў працу пад сучаснай назвай. Пасля Вялікай Айчыннай вайны універсітэт зноў пачаў працаваць як педагагічны інстытут.

У 1986 годзе інстытут складаўся з сямі факультэтаў (літоўскай мовы і літаратуры, рускай мовы і літаратуры, замежных моў, гісторыі і педагогікі, фізікі, матэматыкі, прыродазнаўчы і геаграфіі). З 1945 года дзейнічае завочнае аддзяленне, з 1966 года — вячэрняе. У 1980-х гадах інстытут налічываў 412 выкладчыкаў (у тым ліку 30 дактароў навук і прафесараў, 240 кандыдатаў навук і дацэнтаў), навучалася звыш 7 000 чалавек (з іх на дзённым аддзяленні — 4 000, на завочнам — 3 000). Інстытут рыхтаваў настаўнікаў па больш за 20-і спецыяльнасцяў. За 1944—1986 гады інстытут падрыхтаваў 28 000 настаўнікаў розных спецыяльнасцяў.

З 20 мая 1992 года па 19 кастрычніка 2011 года дзейнічаў як Вільнюскі педагагічны універсітэт.

Пастановай Сейма № XIII-1229 ад 05/06/2018 з 1 студзеня 2019 года Літоўскі ўніверсітэт адукацыйных навук (былы Педагагічны ўніверсітэт) спыніў сваё існаванне шляхам рэарганізацыі і быў выпісаны з Рэгістра юрыдычных асоб. Студэнты гэтай вышэйшай школы пасля яе рэарганізацыі працягнулі навучанне ва Універсітэце імя Вітаўта Вялікага.

### Афіцыйныя назвы

* З 1935 года да лістапада 1939 года — Клайпедскі педагагічны інстытут
* З лістапада 1939 года да 1992 года — Вільнюскі (Ордэна Дружбы народаў) дзяржаўны педагагічны інстытут
* З 1992 года да 19 кастрычніка 2011 года — Вільнюскі педагагічны ўніверсітэт
* З 20 кастрычніка 2011 года — Літоўскі ўніверсітэт адукацыйных навук

Структура
---------

### Факультэты

* Фізікі і тэхналогіі
* Прыродазнаўчых навук
* Гісторыі
* Філалагічны (са студзеня 2009 года аб’яднаны з факультэтамі замежных моў і славістыкі)
* Літуаністыкі
* Матэматыкі і інфарматыкі
* Педагогікі і псіхалогіі
* Сацыяльных навук
* Спорту і здароўя
* Інстытут эдукалогіі культуры і мастацтва
* Інстытут сацыяльных камунікацый

Праўленне
---------

Да 1962 года ўніверсітэт узначальваў дырэктар, з 1962 года — рэктар.

### Рэктары

* Альгірдас Гайжуціс

Літаратура
----------

* Вильнюсский педагогический институт // Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс: Главная редакция энциклопедий, 1989. — С. 187. — 672 с. — 50000 экз.
* *Медонис А.* Туристу о Вильнюсу. — Вильнюс: Минтис, 1965. — С. 108—110. — 50000 экз.
* Vilnius 1900—2005. Naujosios architektūros gidas. A guide to modern architecture. — Vilnius: Viešoji įstaiga «Architektūros fondas», 2005. — С. G8. — ISBN 9955-9812-0-2
**Гусь горная** (*Anser indicus*) — птушка сямейства качыных.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 70-82 см, размах крылаў 140—165 см. Папялістая з белай галавой (на ёй дзве чорныя палоскі), па баках шыі белая падоўжная паласа. Канцы крылаў чорныя. Палавы дымарфізм адсутнічае. Голас: звонкі, трубячы выгук.

Пашырэнне
---------

Арэал — Цэнтральная Азія. У межах арэала насяляе кантынентальныя вадаёмы і іх берагі ў гарах; па-за межамі арэала — вялікія вадаёмы.

Пералётны від. Месца зімовак: поўнач Індыі і захад Пакістана. Залятае ў глыбіню Азіі, адзначалася ў Еўропе (праўдападобна, што асобіны, якія захоўваліся ў заасадах). На Беларусь вельмі рэдкі выпадкова залётны від. Упершыню у Беларусі адзначаны ў 2014 годзе (адзначаныя птушкі могуць адносіцца да тых, якія некалі трымаліся ў няволі).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць у калоніі, на скальных абрывах, на дрэвах (вышынёй 4-6 м) недалёка ад вадаёмаў або на адкрытых балоцістых тэрыторыях. Гнёзды размяшчаюцца на дрэвах і скалах з палак, прутоў і эластычных галінак; высцілка з нешматлікіх кавалкаў сухой зялёнай расліннасці і пуху; гнёзды на балотах — паглыбленні ў сухім моху, добра высланыя пухам.

Яйкі *Anser indicus*.
Яйкі (звычайна 4-6) белыя, матавыя з шурпатай паверхняй.

Заўвагі
-------

1. ↑  ptushki.org **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2015. Праверана 25 снежня 2014.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
Мадэль іона гідракарбанату HCO3-

**Гідракарбанаты** — кіслыя солі вугальнай кіслаты H2CO3. Формула аніёна: HCO3-. 

Гідракарбанаты шчолачных металаў растваральныя ў вадзе. Таксама добра растваральнымі ў вадзе гідракарбанаты шчолачназямельных металаў, у адрозненне ад карбанатаў.

Атрыманне
---------

* Гідракарбанаты ўтвараюцца пры працяглым прапусканні CO2 праз раствор, які ўтрымоўвае карбанат:

{\displaystyle {\mathsf {CaCO\_{3}+H\_{2}O+CO\_{2}\rightarrow Ca(HCO\_{3})\_{2}}}}
* А харчовую соду атрымоўваюць па так званым аміячна-хларыдным спосабе:

{\displaystyle {\mathsf {NaCl+NH\_{3}+CO\_{2}\rightarrow NaHCO\_{3}+NH\_{4}Cl}}}
Гідракарбанат натрыю дрэнна растваральны ў халоднай вадзе, таму яго магчыма адасобіць ад хларыду амонію фільтраваннем.

Хімічныя ўласцівасці
--------------------

* Пры награванні гідракарбанаты раскладаюцца на карбанат, ваду і вуглякіслы газ:

{\displaystyle {\mathsf {2NaHCO\_{3}\rightarrow Na\_{2}CO\_{3}+H\_{2}O+CO\_{2}}}}
* Гідроліз гідракарбанат-іона адбываецца па схеме:

{\displaystyle {\mathsf {HCO\_{3}^{-}+H\_{2}O\rightleftarrows OH^{-}+H\_{2}CO\_{3}}}}
У выніку раствор гідракарбанатаў мае шчолачную рэакцыю.

* Рэагуе з шчолачамі:

{\displaystyle {\mathsf {HCO\_{3}^{-}+OH^{-}\rightarrow CO\_{3}^{2-}+H\_{2}O}}}
* З кіслотамі:

{\displaystyle {\mathsf {HCO\_{3}^{-}+H^{+}\rightarrow H\_{2}O+CO\_{2}\uparrow }}}

Гл. таксама
-----------

* Карбанаты
* Бікарбанаты

| ⛭Оксакарбоны |
| --- |
| Аксіды | CO2 ·  CO |  |
| Экзатычныя аксіды | C2O2 ·  C2O3 ·  C3O2 ·  C4O2 ·  C4O6 ·  C5O2 ·  C2O ·  CO3 ·  CO4 ·  C12O9 |
| Вытворныя ад аксідаў вугляроду | Карбанілы металаў ·  Вугальная кіслата ·  Гідракарбанаты ·  Карбанаты ·  Дыкарбанаты ·  Трыкарбанаты |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калінін.
**Мікалай Арцёмавіч Калінін** (20 мая 1937 — 12 лютага 1974) — савецкі кінарэжысёр.

Біяграфія
---------

Скончыў тэхнічнае вучылішча пры Мінскім трактарным заводзе (1955), працаваў на заводзе. З 1956 года — асістэнт рэжысёра на мінскім тэлебачанні, з 1958 года — рэжысёр на кінастудыі «Беларусьфільм».

Скончыў рэжысёрскі факультэт Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута (1965), рэжысёрскія курсы пры МХАТ імя М. Горкага (1968).

Памёр 12 лютага 1974 года ў Мінску пры нявысветленых абставінах у перыяд здымак фільма «Бронзавая птушка». Паводле афіцыйнай версіі — ад інфекцыйнага менінгіту (раніцай шпіталізаваны на хуткай медыцынскай дапамогі, да ночы памёр), па неафіцыйнай версіі, смерць наступіла пасля збіцця ў міліцыі ў выніку траўмаў унутраных органаў. Па словах акцёра Андрэя Вайноўскага, памёр ад цырозу печані.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Internet Movie Database · КиноПоиск |
**Ханьгоу, канал Хань** (кіт. трад. 邗溝, спр. 邗沟, піньінь *Hán gōu*) — суднаходны канал у Кітаі, першы канал у свеце з дакладным запісам у гістарычных дакументах і адзін з першых асвоеных участкаў Вялікага канала нароўні з каналам Хунгоу. Быў пабудаваны па загаду кіраўніка царства У  (руск.) (бел. Фучая  (англ.) (бел. ў 486—489 гадах. Злучаў рэкі Янцзы і Хуайхэ. Даўжыня канала каля 150 км.

Гісторыя
--------

У канцы перыяду Вёснаў і Восеняў  (руск.) (бел. Фучай  (англ.) (бел. кіраўнік царства У  (руск.) (бел. (сталіца якога знаходзілася ў сучасным Сучжоў), накіраваўся на поўнач, каб напасці на Цы  (руск.) (бел.. Ён загадаў пабудаваць канал для гандлёвых мэтаў, а таксама як сродак для адпраўкі багатых запасаў на поўнач у выпадку, калі яго сілы ўступяць у бой з паўночнымі дзяржавами Сун  (руск.) (бел. і Лу  (укр.) (бел..

Будаўніцтва канала Хань азнаменавала пачатак будаўніцтва Вялікага канала, які пазней распасцёрся ад Пекіна на поўначы да Ханчжоу на поўдні.

Зноскі
------

1. ↑  По Великому каналу (2)  (руск.)
2. ↑  Великий Канал  (руск.)

Спасылкі
--------

* Große Bauprojekte aus alter Zeit  (ням.)
* Han Gou Архівавана 5 сакавіка 2016.  (англ.)
**Рэспубліка Ангілья** (англ.: Republic of Anguilla) — непрызнаная дзяржава, якая iснавала ў 1967—1969 на аднайменным востраве.

27 лютага 1967 Вялікабрытанія надала сваёй залежнай тэрыторыі, федэрацыі Сент-Крыстафер-Невіс-Ангілья, статус асацыяванай дзяржавы са значнай ступенню самакіравання і правам прыняцця канстытуцыі. Але гэта рашэнне выклікала шматлікія акцыі пратэсту жыхароў Ангільі супраць падначалення вострава адміністрацыі з Сент-Кітса, што скончыліся 30 мая выгнаннем федэральнай паліцыі. Паўстанцы запыталі ўваходжання ў склад ЗША, але амерыканскі ўрад адхіліў заяву. 11 ліпеня 1967 быў праведзены рэферэндум аб выхадзе Ангільі з федэрацыі з станоўчым вынікам: 1813 галасоў за і 5 супраць.

Пасля абвяшчэння незалежнасці дзяржава стварыла асабісты парламент і ўрад — Савет Вострава Ангілья. Пітэр Адамс быў абраны першым Старшынёй Савета, але калі ён выступіў з прапановай вярнуцца ў склад саюза, то быў заменены Рональдам Уэбстэрам. У снежні 1967 брытанскі Парламент распрацаваў праект, паводле якога Брытанія назначала свайго прадстаўніка на востраве, які б ажыццяўляў кіраўніцтва разам з мясцовым урадам. Прапанова была прынятая, але ніякіх канкрэтных крокаў па вырашэнню лёсу Ангільі не было зроблена.

6 лютага 1969 быў праведзены другі рэферэндум, які пацвердзіў жаданне жыхароў вострава заставацца незалежнымі. На наступны дзень краіна афіцыйна абвясціла сябе рэспублікай. Вялікабрытанія пачала перамовы па новаму пагадненню, але яны не скончыліся поспехам. 19 сакавіка 1969 на востраў былі ўведзеныя брытанскія вайскоўцы і паліцыя, якія пакінулі краіну восенню таго ж года. Ангілья была вернутая ў склад федэрацыі з правам на сецэсію, якім яна скарысталася 19 снежня 1980. Такім чынам Сент-Кітс і Невіс атрымалі незалежнасць у 1983, а Ангілья засталася заморскай тэрыторыяй Брытаніі.
**Тэнесійскі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Tennessee State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Нашвіл у штаце Тэнесі.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, у якім традыцыйна большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы. 

Ён быў заснаваны як Тэнэсійская сельскагаспадарча-прамысловая дзяржаўная школа для неграў у 1912 годз. У 1925 годзе вучэльня змяніла назву на Тэнэсіскі сельскагаспадарча-прамысловы дзяржаўны нармальны каледж. Праз два гады, у 1927 годзе, ён стаў вядомы як Тэнэсіскі сельскагаспадарча-прамысловы дзяржаўны каледж.

Універсітэт сёння прапануе 41 праграму бакалаўрыяту, 23 праграму магістратуры і 8 праграм аспірантуры.

Структура
---------

* Каледж сельскай гаспадаркі, чалавеказнаўчых і прыродазнаўчых навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* Каледж навук пра здароўе
* каледж вольных мастацтваў
* Каледж навук аб жыцці і фізіцы
* Каледж дзяржаўнай службы

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Тэнесі

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тэнесійскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2284 9820 · LCCN: n50000377 · Microsoft: 75256744 · VIAF: 124301700 |
**Абу-Гараб** — пірамідальны храм сонечнага бога Ра ў старажытнаегіпецкім Мемфісе, на беразе Абусірскага возера. Гісторыкі прымяркоўваюць яго ўзвядзенне да кіравання фараона Ніўсера (2400-я гады да н. э.), які актыўна добраўпарадкоўваў бліжэйшыя кварталы Мемфіса. Помнік быў упершыню грунтоўна даследаваны нямецкімі спецыялістамі з Егіпецкага музея ў 1898–1901 гадах.

Рэканструкцыя храма па Борхарту (1907)
Храм складаўся з дзвюх частак — дольнай і горнай. Першая з іх у наш час затоплена і мала даступная для археалагічнага даследавання. Адметнымі рысамі храма былі абеліск і дзевяць рэзервуараў невядомага прызначэння (магчыма, выкарыстоўваліся для збору ахвярнай крыві). На сценах храма намаляваны хеб-сед Ніўсеры і стварэнне свету богам Ра. З паўднёвага боку Абу-Гараба вучоныя выявілі сонечную ладдзю.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4084661-1 |

| Некропаль Мемфіса |
| --- |
| 
* *З поўначы на поўдзень*: Абу-Раваш
* Гіза
* Завіет-эль-Эрыян
* Абусір-эль-Мелек
* Сакара
* Абу-Гараб
* Дахшур

 |
**Ракетнае паліва** — рэчыва або сукупнасць рэчываў, якія служаць крыніцай энергіі і рабочым целам для стварэння рэактыўнай цягі ракетнага рухавіка. Адрозніваюць ракетныя палівы **хімічныя** і **нехімічныя** (напр. ядзернае ракетнае паліва). Найбольш распаўсюджаныя хімічныя ракетныя палівы: цвёрдае (гетэрагеннае і гамагеннае), адкае і гібрыднае.

Вадкае ракетнае паліва дзеліцца на акісляльнік і гаручае. Яно знаходзіцца ў ракеце ў вадкім стане ў розных баках. Змешванне адбываецца ў камеры згарання, звычайна з дапамогай фарсунак. Ціск ствараецца за кошт працы турбанасоснай або выцясняльнай сістэмы. Таксама кампаненты паліва выкарыстоўваюцца для астуджэння сопла ракетнага рухавіка.

Таксама ўжываецца так званае ракетнае монапаліва, у якім і акісляльнікам і аднаўляльнікам з'яўляецца адно і тое ж рэчыва. Пры працы ракетнага рухавіка на монапаліве адбываецца хімічная рэакцыя самаакіслення-самааднаўлення, альбо рухавік працуе толькі за кошт фазавага пераходу рэчывы монапаліва, напрыклад з вадкага стану ў газападобны.

Цвёрдае ракетнае паліва таксама складаецца з акісляльніка і гаручага, але яны знаходзяцца ў сумесі цвёрдых рэчываў.

Зноскі
------

1. ↑  Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил. С.621.
**Айзенштацкая ратуша** (ням.: Rathaus Eisenstadt) — будынак у Айзенштаце, размешчаны ў самым цэнтры Старога горада, па адрасе Галоўная вуліца (ням.: Hauptstraße), дом № 35.

Гісторыя
--------

Ратуша была пабудавана ў 1560 годзе і перабудавана зноў у 1648 годзе, пасля прылічэння Айзенштата, паводле ўказа імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фердынанда III, да вольных гарадоў. Насценныя роспісы былі створаны, верагодна, у эпоху ранняга Адраджэння і пазней скарэктаваны ў стылі барока. У 1940-х гадах яны былі адрэстаўраваны аўстрыйскім мастаком Рудольфам Гольцінгерам.

Эркер з гербам горада
Алегарычныя жаночыя фігуры сімвалізуюць галоўныя дабрадзейнасці — Веру, Надзею, Любоў, Справядлівасць, Мудрасць, Мужнасць і Умеранасць. Тут жа намаляваны сцэны на біблейскія сюжэты — прытча пра Саламонава рашэнне, прытча пра Юдзіф і Алаферна, прытча пра Саламона і царыцу Саўскую. На цэнтральным эркеры размешчаны герб вольнага горада Айзенштата і сонечны гадзіннік.

Інтэр’ер ратушы рэканструявалі некалькі разоў, спачатку ў 1939—1940 гадах, а затым у 1959 годзе. Асабліва прыгожая Вясельная зала Ратушы са столлю ў стылі рэнесанс.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Айзенштацкая ратуша
* Ратуша (Rathaus)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мельнікава.
**Зоя Пятроўна Мельнікава** (нар. 25 верасня 1954, в. Навасёлкі, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыла Полацкае педвучылішча (1973), БДУ (1981). Працавала настаўніцай ў Астроўшчынскай (Полацкі раён) і Лошніцкай (Барысаўскі раён) сярэдніх школах. З 1984 года ў Брэсцкім педінстытуце. У 1986 годзе стала кандыдатам філалагічных навук. Працавала асістэнтам (1985—1986), старшым выкладчыкам (1986—1987), дацэнтам (1987—1994) кафедры беларускай літаратуры, кафедры беларускага літаратуразнаўства (1994—2003); загадчыкам (2003—2004; 2007—2013) кафедры беларускага літаратуразнаўства. Дэкан (2004—2007) філалагічнага факультэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследуе гісторыю літаратуры, сучасную беларускую прозу і паэзію, літаратуру Берасцейшчыны. Аўтар манаграфіі «На горне душы…» (2001), вучэбных дапаможнікаў для студэнтаў гуманітарных факультэтаў ВНУ, адзін з аўтараў праграмы і падручнікаў для агульнаадукацыйных школ «Родная літаратура» (для 5 і 6 класаў), «Беларуская літаратура» (для 10 і 11 класаў).

Узнагароды
----------

* Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2014).

Літаратура
----------

* Мельнікава Зоя Пятроўна // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 633—634.

Спасылкі
--------

* Мельнікава Зоя Пятроўна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
**Ван Даа** (кіт.: 王導; 276 — 7 верасня 339) — дзяржаўны і палітычны дзеяч часоў Усходняй Цзінь.

Біяграфія
---------

Паходзіў з паўночнага арыстакратычнага клана Ван, вядомага з VIII стагоддзя да н.э. сын Ван Цая, цзы Цзыцю. Нарадзіўся ў 276 годзе. Пасля атрымання адпаведнай адукацыі паступіў на службу да Сыма Юэ  (англ.) (бел. князя Дунхая, які атрымаў перамогу ў вайне васьмі князёў  (укр.) (бел. і ў 309 годзе стаў рэгентам імперыі. У той жа час Ван Даа зблізіўся з Сыма Жуем  (укр.) (бел. князем Ланье. Дапамог апошняму сфармаваць эфектыўную адміністрацыю ў сваім валоданні, прыцягваючы прафесійных і добрасумленных чыноўнікаў.

З 311 года падштурхнуў Сыма Жуя пачаць барацьбу за ўладу, інтрыгуючы супраць імператара Сыма Е  (укр.) (бел. і Сыма Баа  (англ.) (бел. князя Наньяна. У рэшце рэшт у 317 годзе Ван Даа дамогся аб’явы Сыма Жуя імператарам і прызнання яго знаццю імперыі. На дзяку атрымаў пасаду сыту (сузіральніка маралі).

У 322 годзе захоўваў нейтралітэт падчас бунту Ван Дуня  (укр.) (бел. супраць імператара, больш клапаціўся пра захаванне жыцця членаў клана Ван. Заставаўся на сваёй пасадзе да 323 года. 324 года падчас бунту Ван Дуня супраць новага імператара Сыма Шаа  (укр.) (бел. дапамог апошняму здушыць ваеннае выступленне. У падзяку 325 года паміраючы імператар прызначыў Ван Даа ў склад рэгенцкага савета пры малалетнім сыне Сыма Яне  (укр.) (бел..

Уступіў у супрацьстаянне з іншымі членамі рэгенцкага савета — Сыма Янам  (кіт.) (бел. князем Сіян, і арыстакратам Юй Лянам  (англ.) (бел.. У 327 годзе ў выніку бунту ваеннага Су Цзуна  (англ.) (бел. ўладу забраў апошні, але адзіным рэгентам быў прызначаны Ван Даа. Паступова апошні пачаў інтрыгаваць супраць клана Су, што ў канчатковым выніку прывяло да ўзброенага супрацьстаяння кланаў Юй і Ван з аднаго боку і клана Су. У гэтай барацьбе 329 года Су Цзун загінуў.

У далейшым фактычная ўлада ў імперыі засяродзілася ў Ван Даа і Юй Ляна. Пасля смерці 339 года Ван Даа ўлада ў дзяржаве перайшла да клану Юй.

Зноскі
------

1. 1 2 3  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>

Літаратура
----------

* Book of Jin, vol. 65
* de Crespigny, Rafe. The Three Kingdoms and Western Jin: A History of China in the Third Century AD. Archived from the original. on 13 August 2012


| ?Ван Даа — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Wang Dao |  | Wang Cai[d] |  | Wang Lan[d] |  | Wang Rong[d] |  | Wang Ren[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | CBDB: 0025788 |
Петэр Мікалай Арба. Дзікае паляванне Одзіна. 1872
**Дзікае паляванне** (ням.: Wilde Jagd, англ.: Wild Hunt) — народны міф, пашыраны некалі ў Паўночнай Еўропе і Брытаніі.

Аснова міфу паўсюль амаль аднолькавая: фантастычны гурт паляўнічых з адпаведным рыштункам (на конях, і з сабакамі; часам на чорных конях і з чорнымі сабакамі і г.д.) праносіцца імклівай пагоняй па небе.

З’яўленне дзікага палявання лічылася знакам будучых няшчасцяў. Людзей, якія апынуліся на шляху палявання, выкрадалі і пераносілі ў свет памерлых.

У народнай германскай міфалогіі дзікае паляванне ёсць гуртам злых духаў ды прывідаў, што ляцяць у небе ў часы зімовых бураў (ад Раства да Багаяўлення) у суправаджэнні ганчакоў. Небяспечна для людзей, пераважна на ростанях, перакрыжаваннях дарог. Правадыра дзікага палявання — дзікага паляўнічага — атаясамлівалі з Одзінам, які ляціць па небе на чале войска мерцвякоў. Французы называлі іншае імя ўладара дзікага палявання — Хэлекен. Таксама, у Сярэднявеччы, з дзікім паляўнічым асацыявалі пэўных гістарычных асоб: напрыклад, Карла Вялікага.

Іншым тлумачэннем было тое, што тыя душы — гэта душы грэшнікаў пад кіраўніцтвам Каіна і Ірада.

У культуры
----------

У еўрапейскай мастацкай літаратуры неаднаразова выкарыстоўваўся вобраз дзікага палявання, звычайна як злой сілы, але часам і як сілы, якая не на баку Зла, ані Дабра, а толькі самавольная.

У беларускай літаратуры вобраз дзікага палявання выкарыстаў У. Караткевіч у аповесці «Дзікае паляванне караля Стаха».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2005004359 |
**«Вялес-2020»** — беларускі аматарскі футбольны клуб з горада Віцебск. У 2022 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

Гісторыя
--------

Клуб прымаў удзел у чэмпіянаце Віцебскай вобласці ў 2019 годзе пад назвай **«Славянскі Вялес»**.

У 2021 годзе клуб, са слоў галоўнага трэнера Вячаслава Акшаева, не падаваў заяўку ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, бо змяніўся рэгламент чэмпіянату, які перашкаджаў развіццю і папулярызацыі футбола ў Беларусі.

У 2022 годзе клуб заявіўся ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі. У ліпені 2022 года клуб пакінуў галоўны трэнер Вячаслаў Акшаеў. Па выніках сезона 2022 клуб перамог у дывізіёне Віцебскай вобласці, аднак у плэй-оф саступіў ужо ў 1/8 фіналу.

У пачатку 2023 года разглядалася магчымасць запрашэння «Вялеса-2020» у лік удзельнікаў Першай лігі, аднак віцебская каманда не трапіла ў канчатковы склад. У сакавіку 2023 года «Вялес-2020» быў у папярэднім спісе ўдзельнікаў Другой лігі новага сезона, аднак у красавіку зняўся з розыгрышу.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

| Сезон | Ліга | М | Г | В | Н | П | Галы | Ачкі | Кубак | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Чэмпіянат Віцебскай вобласці — Зона Б (Д4) | **3** | 14 | 10 | 0 | 4 | 26–23 |  |  |
| 2022 | Другая — Віцебскі дывізіён (Д3) | **1** | 18 | 16 | 0 | 2 | 94–15 | **48** | 1/64 фіналу |  |
| Другая — плэй-оф (Д3) | **9-16** | 2 | 0 | 2 | 0 | 4–4 |  |  |
|

Галоўныя трэнеры
----------------

* Вячаслаў Акшаеў (2021 — ліпень 2022)
* Назім Сулейманаў (ліпень — снежань 2022)

Зноскі
------

1. ↑  "Велес-2020" из Витебска планирует заявиться во вторую лигу (руск.). *football.by*.  2021-01-24. Праверана 13 жніўня 2022.
2. ↑  Футбол. Вячеслав Акшаев покинул пост главного тренера "Велеса"-2020 (руск.)(недаступная спасылка). *pressball.by* (11 ліпеня 2022). Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2023. Праверана 19 красавіка 2023.
3. ↑  Плюс "Волат", "Торпеда", "Ореса", "Ошмяны" и компания. Минус Кировск, Ветка и "Узда". Все команды второй лиги (руск.). *football.by* (29 сакавіка 2023). Праверана 18 красавіка 2023.
4. ↑  95 команд, разросшийся Могилевский дивизион, клоны "Сморгони", "Островца" и "Лиды". Как прошла жеребьевка второй лиги (руск.). *football.by* (6 красавіка 2023). Праверана 19 красавіка 2023.