У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пуліхаў.

**Іван Пятровіч Пуліхаў** (партыйная мянушка **Вася;** 5 верасня 1879, Мінск — 26 лютага 1906, Мінск) — рэвалюцыянер, член партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў, член Лятучага атрада Паўночна-Заходняга краю.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 5 верасня 1879 года ў Мінску ў сям’і выслужанага двараніна. Бацька, Пётр Мацвеевіч Пуліхаў, паводле прафесіі тапограф, скончыў Курскае землямернае вучылішча і быў прызначаны межавіком (землямерам) у Мінскае губернскае ўпраўленне земляробства і дзяржаўных маёмасцей, дзе служыў 36 гадоў. Выслужыў дваранства і чын калежскага асэсара, быў узнагароджаны сярэбраным медалём у памяць Аляксандра III. Сталаначальнік. У Мінску ажаніўся, набыў дом з садам. Меў трох сыноў і дачку.

Іван Пуліхаў скончыў няпоўныя 7 класаў рэальнага вучылішча. З’ехаў у Санкт-Пецярбург, дзе экстэрнам здаў экзамен на атэстат і паступіў ва ўніверсітэт. Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, за ўдзел у студэнцкіх сходках арыштаваны і высланы да бацькі ў Мінск пад нагляд паліцыі. У Мінску жыў у здымнай кватэры ў раёне цяперашняй вуліцы Чычэрына, зарабляў рэпетытарствам, значная частка заробку ішла на выдаткі падпольнай эсэраўскай арганізацыі.

Выконваючы «прысуд» падпольнай арганізацыі эсэраў, разам з Аляксандрай Ізмайловіч, 14 студзеня 1906 года арганізаваў замах і кінуў бомбу ў мінскага губернатара Паўла Курлова, але бомба не падарвалася. Пуліхаў і Ізмайловіч былі арыштаваныя і да суда знаходзіліся ў гарадской турме. Для Пуліхава рыхтаваўся пабег, які не адбыўся праз зняволенага Аляксандра Хахлова.

16 лютага 1906 года часовы ваенны суд асудзіў Івана Пуліхава і Аляксандру Ізмайловіч да смяротнага пакарання праз павешанне. 20 лютага 1906 года суд разглядаў касацыйнныя скаргі. Касацыйная скарга бацькі Пуліхава не была задаволеная, Аляксандры Ізмайловіч прысуд замянілі на бестэрміновую катаргу. 26 лютага 1906 года І. Пуліхаў быў павешаны на браме гарадской турмы, а палітычныя зняволеныя вывесілі ў вокнах камер чорныя сцягі. Таемна пахаваны ў Мінску на ўсходнім ускрайку Старажоўскіх могілак. Пакінуў перадсмяротны ліст, у якім расказаў пра абставіны суда і развітаўся з таварышамі.

Праз 20 гадоў вартаўнік могілак паказаў месца пахавання Івана Пуліхава яго колішнім паліткатаржанам, якія з’ехаліся ў Менск. Яны вырашылі ўшанаваць памяць Пуліхава, але грошай не было, таму збіралі ахвяраванні на вуліцах Менска. На сабраныя сродкі на магіле Пуліхава быў усталяваны камень з чырвонага граніту. У 1954 годзе Івана Пуліхава перепахавалі на Вайсковых могілках ў сувязі з ліквідацыяй Старажоўскіх могілак. Існуе меркаванне, што быў перанесены толькі надмагільны камень. Магіла месціцца злева ад цэнтральнага ўваходу на могілкі, на камені надпіс пра тое, што ён пастаўлены паліткатаржанамі ў 1928 годзе.

Ушанаванне памяці
-----------------

Магіла Івана Пуліхава на Вайсковых могілках
На Першым Усебеларускім з’ездзе паводле прапановы Анатоля Бонч-Асмалоўскага дэлегаты ўшанавалі памяць Івана Пуліхава ўставаннем.

Імем Івана Пуліхава названая вуліца ў Мінску ў раёне колішняй Архірэйскай Слабодкі.

Зноскі
------

1. ↑  Жылуновіч, Зьміцер. Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава // Полымя. 1924. № 2. С. 215—218.
2. ↑  ПЕРВЫЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ… Архівавана 21 студзеня 2021.

Літаратура
----------

* Пулихов Иван // История Беларуси: Словарь-справочник. — Мн: Экономпресс, 2000. — ISBN 985-6479-22-3.
* *Бугаенко В.* Иван Пулихов — кто он? Именем одного из первых террористов Беларуси названа улица Минска // Вечерний Минск. — 1997. — № . — 10 февраля. — С.
* *Мехаў, У. Л.* Слухаецца справа аб замаху…: Дакументальныя нарысы / У. Л. Мехаў. — Мн.: Беларусь, 1972. — 151 с.: іл.
* *Хаўратовіч, І. П.* Бястрашны юнак / І. П. Хаўратовіч // Маладосць. — 1965. — № 12.
* *Хаўратовіч, І.* Пуліхаў Іван Пятровіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 6. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
* Пу́ліхаў Іван Пятровіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 608. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іван Пятровіч Пуліхаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128948 |