Шторм 5 верасня.
Наступствы «Даніэля» на паўночным усходзе Лівіі.
**Шторм «Даніэль»**, таксама вядомы як **цыклон «Даніэль»** — самы смяротны з зафіксаваных міжземнаморскіх цыклонаў, а таксама самая смяротная з’ява надвор’я ў 2023 годзе. Ён нанёс катастрафічны ўрон у Лівіі, а таксама закрануў часткі паўднёва-ўсходняй Еўропы (Грэцыю, Балгарыю і Турцыю).

Станам на 18 верасня колькасць загінулых вагалася ад 4 000 да 20 000 чалавек, 28 з якіх прыйшліся на Турцыю, Балгарыю і Грэцыю, а астатнія — на Лівію. Найбольш пацярпелым стаў горад Дэрна.

Метэаралагічная гісторыя
------------------------

Над Іанічным морам развілася вобласць нізкага ціску з тэмпературай паверхні ў дыяпазоне трапічнага пераходу. На 4 верасні атмасферныя ўзрушэнні перамясціліся на поўдзень над Балканскім паўвостравам, што прывяло да праліўных дажджоў, асабліва ў рэгіёне Фесалія. На наступны дзень сістэма ператварылася ў міжземнаморскі цыклон над Іанічным морам. Нацыянальная метэаралагічная служба Грэцыі назвала яе штормам «Даніэль». На працягу наступных дзён ён рухаўся на паўднёвы ўсход. Затым шторм абрынуўся на сушу каля горада Бенгазі ў Лівіі. На 10 верасні «Даніэль» пайшоў на ўсход і працягнуў рух углыб сушы, перш чым пазней ператварыцца ў рэшткавы мінімум з-за ўзаемадзеяння сухога паветра і сушы. Да 12 верасня ён цалкам рассеяўся.

Уздзеянне
---------

###  Грэцыя

 Паводкі ў цэнтральнай Грэцыі
 Затопленая вуліца ў Ларысе, Грэцыя.
5 верасня як мінімум адзін чалавек загінуў у выніку паводкі ў Фесаліі. У гэты ж дзень у вёсцы Загора выпала 1092 мм ападкаў, што ў 55 разоў перавышае сярэднюю колькасць ападкаў за той жа месяц па краіне. 6 верасня рака Крафсідонас, якая бярэ пачатак у Пеліёне, выйшла з берагоў у Воласе і разбурыла мост і дом састарэлых, цягнучы за сабой аўтамабілі, аўтобусы, дрэвы і рознае смецце.

7 верасня галоўная грэчаская аўтамагістраль паміж Афінамі і Салонікамі была закрыта, а рух цягнікоў паміж двума гарадамі прыпынены. У Фесаліі былі разбураны будынкі і масты, і цэлыя гарады апынуліся пад вадой. Было ўстаноўлена, што плошча затаплення складае каля 73 000 га. Метэаролагі класіфікавалі шторм як самы страшны ў краіне з пачатку вядзення ўліку ў 1930 годзе.

Станам на 10 верасня агульная колькасць загінулых складала 15 чалавек. Два чалавекі лічыліся прапаўшымі без вестак. Да 16 верасня лік загінулых склаў 17 чалавек.

###  Турцыя

У першыя дні шторму пяць чалавек загінулі падчас паводкі ў Кіркларэлі, яшчэ двое загінулі ў стамбульскіх раёнах Башакшэхір і Кючукчэкмеджэ. Пазней колькасць ахвяр павялічылася да 7.

###  Балгарыя

Вёскі на ўзбярэжжы Чорнага мора і побач з ім у правінцыі Бургас на паўднёвым усходзе краіны былі затоплены. Пасля абвальвання моста ў раёне Царава загінулі тры чалавекі, яшчэ адзін чалавек патануў недалёка ад горада. Пазней лік загінулых павялічыўся да 4.

У Косці выпала 311 мм ападкаў (420% сярэднямесячнага значэння за верасень), у Ахтопалі — 196 мм (350% сярэднямесячнай нормы), у Грамацікаве — да 275 мм (368% сярэднямесячнага паказчыка). У Царава, магчыма, усталяваны балгарскі нацыянальны рэкорд па колькасці ападкаў — 330 мм за 20 гадзін (40% сярэднегадавой нормы).

###  Лівія

Гл. таксама: Абвальванне плацін у Дэрне
Паводкі на паўночным усходзе Лівіі.
У Дэрне падчас стыхіі дзве дамбы абрынуліся, прычыніўшы катастрафічны ўрон. Усама Хамада, прэм’ер-міністр урада нацыянальнай стабільнасці, які кантралюе ўсходнюю Лівію, заявіў, што жылыя кварталы былі знесены. На відэа, размешчаных у сацыяльных сетках, відаць, як аўтамабілі апускаюцца ў ваду. Міністр аховы здароўя ўрада Хамады Асман Абдулджаліл заявіў, што толькі ў Дэрне 6000 чалавек прапалі без вестак. Бальніцы ў горадзе былі выведзеныя з ладу, а моргі былі запоўненыя. З-за гэтага целы былі раскладзены на тратуарах і на галоўнай плошчы горада. Некаторых загінулых пахавалі ў брацкіх магілах. 10 верасня ўлады ўвялі каменданцкі час.

У Аль-Абраку выпала каля 170 мм ападкаў. У Табруку, Такнісе, Аль-Баядзе і Батахе, а таксама ва ўсім раёне Джабаль-эль-Ахдар і ў Місураце назіраліся паводкі. Па меншай меры 150 дамоў былі разбураны па ўсёй краіне.

Бальніцы горада Аль-Байда былі эвакуіраваны з-за паводкі, выкліканай «Даніэлем», 50 чалавек загінулі і дзясяткі прапалі без вестак. У горадзе выпала каля 414 міліметраў ападкаў, што эквівалентна 77% ад іх сярэднегадавой колькасці. Таксама было зарэгістравана сем смерцяў у Сузах, яшчэ сем у гарадах Амар аль-Махтар і Шахат і яшчэ адна ў Марджы. Станам на 12 верасня, паводле звестак лівійскіх афіцыйных асоб, загінулі па меншай меры 5200 чалавек і ад 10 000 да 100 000 іншых лічыліся прапаўшымі без вестак, у тым ліку сем вайскоўцаў Лівійскай нацыянальнай арміі. На 13-га колькасць загінулых склала 7000, а прапаўшымі — 100 000. Станам на 15 верасня, паводле ацэнкі ААН, паведамлялася пра 11 тыс. загінулых.

###  Егіпет

«Даніэль» дабраўся да Егіпта 11 верасня, дзе на паўночным захадзе краіны выпалі ўмераныя ападкі.

Наступствы
----------

Расійскія ратавальнікі ў пацярпелым раёне Лівіі.
Паводкі ў Фесаліі, якая забяспечвае каля 15% сельскагаспадарчай вытворчасці Грэцыі, знішчылі пасевы на астатнюю частку года і нанеслі сур’ёзны доўгатэрміновы ўрон, паколькі тоўсты пласт бруду зрабіў глебу бясплоднай, што зойме да пяці гадоў, каб зямля зноў стала цалкам функцыянальнай. Губернатар вобласці Костас Агарастас паведаміў ERT, што шкода ад шторму ў рэгіёне ацэньваецца больш чым у 2 мільярды еўра.

Прэзідэнцкі савет Лівіі, які базуецца ў Трыпалі, абвясціў гарады Дэрна, Шахат і Байда зонамі бедства, у той час як Міністэрства аховы здароўя накіравала ў Бенгазі самалёт з 14 тонамі медыцынскага абсталявання, лекаў, мяшкоў для трупаў і персаналу. 12 верасня Палата прадстаўнікоў, якая знаходзіцца ў Бенгазі і кантралюе большасць пацярпелых раёнаў, абвясціла трохдзённую нацыянальную жалобу, як і міжнародна прызнаны ўрад нацыянальнага адзінства з Трыпалі на чале з прэм’ер-міністрам Абдулхамідам аль-Дбэйбе.

Нацыянальная нафтавая карпарацыя Лівіі абвясціла аб трохдзённым закрыцці чатырох нафтавых партоў, у тым ліку Рас-Лануф, Зуэйціна, Брэга і Сідра. Аднак 12—13 верасня яны аднавілі дзейнасць. Тым не менш, парушэнне экспарту лівійскай нафты выклікала рост цаны нафты маркі Brent да 92,38 долараў за барэль.

Наступствы падзеі выклікалі павелічэнне міграцыі ў Еўропу міжземнаморскім шляхам. Так, напрыклад, да 17 верасня на італьянскі востраў Лампедуза прыбылі больш за 120 лодак з 7 тыс. мігрантаў.

Дапамога
--------

Ратавальнікаў і гуманітарную дапамогу ў Лівію накіравалі Туніс, Алжыр, Турцыя, ААЭ, Расія, Італія, Францыя. ААН выдзеліла на дапамогу краіне 10 млн долараў, Вялікабрытанія выдзеліла 1 млн фунтаў стэрлінгаў (1,25 млн долараў), ЕС выдзеліў 500 000 еўра (540 000 долараў), Германія, Румынія і Фінляндыя прапанавалі электрагенератары, палаткі, раскладныя ложкі, коўдры, харчовую дапамогу.

Заўвагі
-------

1. ↑  Storm Daniel continues to sweep through the Mediterranean Basin **(нявызн.)**. *European Union, Copernicus Sentinel-3 imagery* (10 верасня 2023). Архівавана з першакрыніцы 12 September 2023. Праверана 12 September 2023.
2. ↑  *Badshah*. UK heat and floods in south-east Europe blamed on 'omega' weather system **(нявызн.)**. *The Guardian* (6 верасня 2023). Архівавана з першакрыніцы 10 September 2023.
3. ↑  UK heatwave: What is an omega block – and how is it causing our extreme weather? **(нявызн.)**. *Sky News* (6 верасня 2023). Архівавана з першакрыніцы 7 September 2023.
4. ↑  UN revises previous high Libya death toll **(нявызн.)** (17 верасня 2023). Праверана 20 верасня 2023.
5. ↑  Libya floods: Warning over shortage of body bags as fears of disease rise in Derna **(нявызн.)**. Праверана 17 верасня 2023.
6. 1 2  Weather tracker: Omega block brings torrential rain to Greece and Spain **(нявызн.)**. *The Guardian* (8 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
7. 1 2  At least 14 killed as fierce storms and severe flooding lash southern Europe **(нявызн.)**.  CNN (7 верасня 2023).
8. ↑  Weather report. Daniel makes landfall in Libya with torrential rain. Floods in Tripoli « 3B Meteo **(нявызн.)**.  Italy 24 Press News (10 верасня 2023).
9. ↑  Na bosbranden kampt deel van Griekenland nu met overstromingen (гал.). *nos.nl* (5 верасня 2023). Праверана 7 верасня 2023.
10. ↑  *Cohen*. "Historic flooding event" in Greece dumps more than 2 feet of rain in just a few hours **(нявызн.)**. *CBS News* (5 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
11. ↑  A Deluge in Greece **(нявызн.)**.  NASA Earth Observatory (6 верасня 2023).
12. ↑  *Newsroom*. Βόλος: Κατέρρευσε πτέρυγα γηροκομείου – Επιχείρηση εκκένωσης(нявызн.). *Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ* (5 верасня 2023). Праверана 10 верасня 2023.
13. ↑  Βόλος: Τα ορμητικά νερά του Κραυσίδωνα «κατάπιαν» λεωφορείο (βίντεο) (грэч.). *www.naftemporiki.gr* (5 верасня 2023). Праверана 10 верасня 2023.
14. ↑  *ertnews.gr*. Ο εφιάλτης της επόμενης ημέρας σε Πήλιο και Βόλο - Ανυπολόγιστες ζημιές, οδοιπορικό της ΕΡΤ (грэч.). *ertnews.gr* (8 верасня 2023). Праверана 10 верасня 2023.
15. ↑  Dodental door overstromingen in Griekenland, Turkije en Bulgarije loopt op (гал.). *nos.nl* (7 верасня 2023). Праверана 7 верасня 2023.
16. ↑  *Liakos*. More than 800 rescued after extreme flooding in Greece turns villages into lakes **(нявызн.)**. *CNN* (7 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
17. ↑  Flood in Greece: EMSR692 – Situational reporting **(нявызн.)**.  Copernicus Emergency Management Service (9 верасня 2023).
18. 1 2  *Prousalis*. Boats, helicopters rescue hundreds after storm in Greece **(нявызн.)**.  Reuters (9 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
19. ↑  Four more bodies found after Greece storm, raising toll to 15 **(нявызн.)**.  Reuters (10 верасня 2023).
20. ↑  Maltezou, Renee (16 September 2023). "Greek PM to call for reforms, fiscal prudence after deadly storm". *Reuters*. Архівавана з арыгінала 16 September 2023. Праверана 16 September 2023.
21. ↑  In photos: September brings deadly flooding around the world (англ.). *euronews* (13 верасня 2023). Архівавана з першакрыніцы 14 September 2023. Праверана 15 верасня 2023.
22. ↑  "Bulgaria, Turkey and Greece streets turn to rivers in deadly floods". *BBC News* [брытанская англійская].
23. ↑  Bulgaria: Two People Died in the floods in Tsarevo, Two more are Missing **(нявызн.)**.  novinite.com (5 верасня 2023).
24. ↑  България потъна в скръб за жертвите от голямото наводнение (балг.). *bnr.bg*.  Bulgarian National Radio. — «Днес е Ден на Национален траур, в памет на четирите жертви от голямото наводнение на Южното Черноморие от 5 септември.»  Архівавана з першакрыніцы 16 September 2023. Праверана 15 September 2023.
25. ↑  НИМХ: Най-много е валяло в с. Кости – над 311 mm (l/m²) (балг.). *bnr.bg*. Праверана 11 верасня 2023.
26. ↑  *Capital.bg*. Национален рекорд за валежи предизвика смъртоносни наводнения в Царево (балг.). *www.capital.bg* (5 верасня 2023). Праверана 11 верасня 2023.
27. ↑  *Magdy*. 10,000 people are missing and thousands are feared dead as eastern Libya is devastated by floods **(нявызн.)**. *AP News* (12 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
28. ↑  Libya: Flash Floods In Derna **(нявызн.)**.  Barron's (12 верасня 2023).
29. 1 2  Flooding in eastern Libya after weekend storm leaves 2,000 people feared dead (англ.). *AP News* (11 верасня 2023). Праверана 11 верасня 2023.
30. 1 2  "At least 2,000 dead and 10,000 believed missing in Libya as 'catastrophic' flooding breaks dams and sweeps away homes". *CNN*. September 12, 2023.
31. 1 2  At Least 2,300 Dead In 'Epic' Libya Floods, Thousands More Missing **(нявызн.)**.  Barron's (12 верасня 2023).
32. 1 2  *Fleming*. Libyan floods: Derna city looks like a tsunami hit it - minister (англ.). *BBC News* (12 верасня 2023). Праверана 12 верасня 2023.
33. ↑  "'Catastrophe' in Libya's Derna as deadly floods engulf city". *Washington Post*. September 11, 2023.
34. ↑  Thousands feared dead as flooding sweeps Libya **(нявызн.)**.  BBC (12 верасня 2023).
35. ↑  10,000 people are missing and thousands are feared dead as eastern Libya is devastated by floods **(нявызн.)**. *Associated Press* (12 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
36. ↑  2,000 people are feared dead in flooding in eastern Libya after weekend storm, prime minister says **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (11 верасня 2023). Архівавана з першакрыніцы 14 верасня 2023. Праверана 11 September 2023.
37. ↑  At least 150 killed, hundreds more feared dead as Storm Daniel sweeps Libya **(нявызн.)**.  Al Jazeera (11 верасня 2023). Праверана 11 September 2023.
38. ↑  *Uras*. Death toll ‘rising by the hour’ in flood-ravaged Libya (англ.). *Aljazeera*. Праверана 12 верасня 2023.
39. ↑  Storm Daniel leaves thousands dead, over 10,000 missing in Libya (англ.).  i24NEWS (12 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
40. ↑  At least 150 killed, hundreds more feared dead as Storm Daniel sweeps Libya **(нявызн.)**.  Al Jazeera (11 верасня 2023). Праверана 11 September 2023.
41. ↑  Число погибших в Ливии из-за наводнения достигло 7 тысяч человек
42. ↑  *i24NEWS*. إعصار "دانيال" في ليبا: توقعات بأن يتجاوز عدد الضحايا 10 آلاف والمفقودين نحو 100 ألف شخص (ар.). *I24news* (12 верасня 2023). Праверана 12 верасня 2023.
43. ↑  Death toll hits 11,300 in Libyan city destroyed by floods
44. ↑  "No need to panic! Storm Daniel brings no catastrophes to Egypt: EMA". 11 September 2023.
45. ↑  Extreme flooding caused by Storm Daniel devastates Greece **(нявызн.)**.  Financial Times (8 верасня 2023).
46. ↑  Hundreds feared dead after Mediterranean storm Daniel lashes Libya **(нявызн.)** (12 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
47. ↑  Libyan city buries 700 people killed in devastating floods as 10,000 are reported missing **(нявызн.)**.  Associated Press (12 верасня 2023).
48. ↑  Hundreds feared dead, thousands missing after devastating floods hit Libya **(нявызн.)**.  France 24 (11 верасня 2023). Праверана 12 September 2023.
49. ↑  Libya closes four oil ports as NOC declares state of alert before hurricane **(нявызн.)**.  S&P Global (10 верасня 2023).
50. ↑  Libyan oil ports reopen after storm forced closure **(нявызн.)**.  Reuters (13 верасня 2023). Праверана 13 September 2023.
51. ↑  *Egan, Matt*. Oil prices hit 10-month high after Libya flood catastrophe **(нявызн.)**.  CNN (12 верасня 2023). Архівавана з першакрыніцы 13 September 2023. Праверана 13 September 2023.
52. ↑  What's behind the surge in migrant arrivals to Italy? (англ.). *AP News* (15 верасня 2023). Праверана 17 верасня 2023.
53. ↑  Mogul, Rhea; Haq, Sana Noor (September 13, 2023). "Morgues overwhelmed in Libya as rescuers search for thousands missing after flood". *CNN*. Праверана September 13, 2023.
54. ↑  "Global Aid Effort Intensifies For Flood-stricken Libya". *Barron's*. September 14, 2023. Праверана September 14, 2023.