**Натрый** (лац.: Natrium) **Na** — хімічны элемент I групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 11. 
Канфігурацыя электронных абалонак: 3s1. Належыць да шчолачных металаў. Атамная маса 23. Ізатопы: 23Na (100%) – стабільны.

Упершыню атрыманы ў свабодным выглядзе Г. Дэві ў 1807 годзе.

Зямная кара ўтрымлівае 2,5 % па масе (6-е месца па распаўсюджанасці). Уваходзіць у склад шматлікіх мінералаў.
Простае рэчыва: серабрыста-белы метал, пластычны, мяккі. Шчыльнасць: 968 кг/м³, тэмпература плаўлення – 97,8 °С, тэмпература кіпення – 883 °С. Солі натрыю афарбоўваюць полымя ў жоўты колер.

Прыродныя крыніцы: галіт (каменная соль) NaCl, мірабіліт (глаўберава соль) Na2SO4\*10H2O, тэнардыт Na2SO4. Здабыча ў свеце парадку 1,108 тон у год. Металічны Н. атрымліваюць шляхам электролізу расплаваў [NaCl].

Хімічныя ўласцівасці
--------------------

Хімічна актыўны шчолачны метал, на паветры хутка акісляецца, энергічна рэагуе з вадою і кіслотамі, галагенамі, пры павышаных тэмпературах злучаецца з серай, азотам. Валентнасць: 1. Ступень акіслення ў злучэннях: +1.

Найважнейшыя злучэнні і сферы іх выкарыстання
---------------------------------------------

* адноўнік у вытворчасці металаў (тытан, цырконій і інш.) з іх злучэнняў (металатэрмія)
* сплаў Н. з каліем — цепланосьбіт, у тым ліку для ядзерных рэактараў
* хларыд Н. NaCl — соль, харчовы прадукт, крыніца атрымання Н. і хлору
* гідраксід NaOH — кампанент электралітаў, сыравіна для розных галінаў прамысловасці.

| ⛭Перыядычная сістэма хімічных элементаў Д. І. Мендзялеева |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| H |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | He |
| Li | Be |  | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |  | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | \* | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | \*\* | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| Uue | Ubn |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | **\*** | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu |  |
| **\*\*** | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Шчолачныя металы | Шчолачназямельныя металы | Лантаноіды | Актыноіды | Пераходныя металы | Лёгкія металы | Паўметалы | Неметалы | Галагены | Інертныя газы |

 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11980515x · GND: 4171239-0 · LCCN: sh85124249 · Microsoft: 537181965 · NDL: 00568053 · NKC: ph323347 |

 |