**42 cm Haubitze M. 14/16** (*42 см сверхцяжкая марціра М. 14/16*) — належала да цяжкай крапасной артылерыі Аўстра-Венгрыі. Гаўбіца была распрацавана для ВМС Аўстра-Венгрыі для змагання з дрэдноўтамі.

Гісторыя
--------

Праца над праектам гаўбіцы пачалася ў 1907 годзе. Першы выстрал з прататыпа быў здзейснены ў 1912 гады, а палігонныя выпрабаванні правялі ў 1914 годзе. Пасля гэтага 42-см гаўбіцу М.14 прынялі на ўзбраенне. Усяго планавалася вырабіць 8 гаўбіц. Да пачатку вайны вырабілі адну гаўбіцу, прызначаную для прыкрыцця базы флота ў Пулі.

Апісанне канструкцыі
--------------------

Лафет гаўбіцы ўсталёўвалі на ложы і бетонным падмурку. Катлаван для падмурка выкопвалі 20 гадзін, бетанаванне заняло 10 дзён, мантаж гаўбіцы з дапамогай крана быў ажыццёўлены за 40 гадзін. Сталёвая ложа з паваротнай шайбай мела даўжыню 7,5 м, шырыню 6,2 м, вышыню 1,75 м. У гармаце выкарыстоўвалася клінавая засаўка, было ўсталявана гідраўлічна-спружынная супрацьадкатная ўстройства. Вага снарада складала 1000 кг з 89,6-104,4 кг трынітраталуолу ці аманалу. Для выстралу ўжывалі адзін-чатыры 51-кг зарада нітрацэлюлозы. Разлік складаў 27 чалавек. Пасля пачатку вайны стала зразумела, што рызыка нападу флота суперніка з боку Адрыятычнага мора была мінімальная і вытворцу было даручана распрацаваць сухапутную версію гарматы. Пры транспартаванні ўжывалі два транспартныя прычэпы для дула і лафета, два для ложы і чатыры цягачы Austro-Daimler M.16 B-Zug / C-Zug[uk], распрацаваныя ў фірме Austro-Daimler Фердынандам Поршэ. Карэктаванне стральбы праводзілі з дапамогай тэлефона з паветранага шара ці радыё з самалёта.

Устаноўка 42 cm Haubitze M. 14/16

Баявое прымяненне
-----------------

Другую гаўбіцу перадалі ў войска на Ўсходні фронт, дзе ў студзені 1915 яна брала ўдзел у абстрэле расійскага войска ў Тарнове. Надалей яе ўжывалі на сербскім фронце, улетку 1915 пры аблозе Модлінскай крэпасці. На італьянскім фронце яна была пашкоджана і адпраўлена на рамонт. Вясной 1916 яна выкарыстоўвалася на італьянскім фронце. Да канца вайны было вырабілі тры гаўбіцы М.14, чатыры М.16 і адну М.17. Ад далейшай вытворчасці гаўбіц адмовіліся з-за распрацоўку 42-см палявой автогаубицы М.16.
Гаўбіца М.16 мела зменены лафет па ўзоры лафета 38 cm Belagerungshaubitze M. 16, што палягчала яе транспартаванні. Ён складаўся з 6 частак. Гаўбіца М. 17 мела яшчэ больш палегчаны лафет, але з закладзеных 4 гаўбіц вырабілі толькі адну.

Пасля войны гаўбіцы трапілі ў войскі Італіі, Чэхаславакіі, адкуль у сакавіку 1939 іх прынялі на ўзбраенне ў Вермахт пад пазначэннем 42-cm-Haubitze (t). Бралі ўдзел у аблозе Ленінграда і аблозе Севастопаля[ru] ў 1942 гады.

Яшчэ адна гармата ( мадэль M16), было захоплена ў Дзьеры ў Венгрыі падчас Румынская інтэрвенцыя ў Венгрыю. Ён выстаўляецца ў Нацыянальным вайсковым музеі ў Бухарэсце[en].

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | 42 cm Haubitze M. 14/16 на Вікісховішчы |

Зноскі
------

1. ↑  Terry Gander; Peter Chamberlain (2006). *Enzyklopädie deutscher Waffen 1939–1945*. Motorbuch Verlag. p. 230. ISBN 3-613-02481-0.
2. ↑   Guy François, comments on Obusiers Skoda 380 et 420mm Mle 1916 à Bucarest, dated 22 Sep 2008 and 9 Aug 2009 (фр.)

Літаратура
----------

* Gander, Terry and Chamberlain, Peter. *Weapons of the Third Reich: An Encyclopedic Survey of All Small Arms, Artillery and Special Weapons of the German Land Forces 1939–1945*. New York: Doubleday, 1979 ISBN 0-385-15090-3
* Ortner, M. Christian. *The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics*. Vienna, Verlag Militaria, 2007 ISBN 978-3-902526-13-7
* Prášil, Michal. *Škoda Heavy Guns*. Atglen, PA: Schiffer, 1997 ISBN 0-7643-0288-4

Спасылкі
--------

* 42 cm Haubitze on Landships. (англ.)
* 42-cm Haubitze (t) 42 cm-Haubitze Skoda M 17, L/15. (ням.)

| ⛭Аўстра-Венгрыя Артылерыя Аўстра-Венгерскай імперыі ў Першай сусветнай вайне |
| --- |
| Горная артылерыя | 
* 3.7 cm Infanteriegeschütz M.15
* 7 cm Gebirgsgeschütz M. 99
* 7.5 cm Gebirgskanone M. 15
* 10 cm Gebirgshaubitze M. 99
* 10 cm Gebirgshaubitze M. 8
* 10 cm Gebirgshaubitze M.16

 |
| Палявая артылерыя | 
* 8 cm Feldkanone M. 99
* 8 cm Feldkanone M. 5
* 8 cm Feldkanone M. 17
* 8 cm Feldkanone M. 18
* 9 cm Feldkanone M. 75/96
* 10 cm Feldhaubitze M. 99
* 10 cm Feldhaubitze M. 14
* 10.4 cm Feldkanone M. 15
* 15 cm sFH M 94
* 15 cm schwere Feldhaubitze M. 14
* 15 cm schwere Feldhaubitze M. 15
* 15 cm Autokanone M. 15/16

 |
| Мінамёты | 
* 8 cm Luftminenwerfer M. 15
* 9 cm Minenwerfer M. 14
* 9 cm Minenwerfer M. 17
* 10.5 cm Luftminenwerfer M. 15
* 12 cm Minenwerfer M. 15
* 12 cm Luftminenwerfer M. 16
* 14 cm Minenwerfer M. 15
* 15 cm Luftminenwerfer M. 15 M. E.
* 20 cm Luftminenwerfer M. 16
* 22.5 cm Minenwerfer M. 15
* 26 cm Minenwerfer M. 17

 |
| Аблогавая артылерыя | 
* 12 cm Kanone M. 80
* 15 cm Mörser M. 80
* 15 cm Kanone M. 80
* 18 cm kurze Kanone M. 80
* 21 cm Mörser M. 16/18
* 24 cm Mörser M. 98
* 24 cm Kanone M. 16
* 30.5 cm Mörser M. 11
* 30.5 cm Mörser M. 16
* 35 cm Marinekanone L/45 M. 16
* 38 cm Belagerungshaubitze M. 16
* 42 cm Haubitze M. 14/16

 |