**Бітва пры Буйр-Нууры** - бітва паміж імперыяй Мін і {{нп3|Паўночная Юань|Паўночнай Юань|ru|Северная Юань}} на возеры {{нп3|Буйр-Нуур||ru|Буйр-Нуур}}, якая прайшла ў 1388 годзе. Армія Імперыі Мін, узначаленая генералам {{нп3|Лань Юй (генерал)|Лань Юем|ru|Лань Юй (генерал)}}, які вёў ваенную кампанію супраць Усхал-хана, напаткала і разграміла мангольскую арду на возеры Буйр-Нуур, узяўшы ў палон вялікую колькасць людзей.

Перадгісторыя
-------------

Паспяховы ваенная кампанія[en] імперыі Мін супраць мангольскага камандзіра Нагачу і яго уранхайскай арды, якая прайшла ў 1387 годзе і скончылася капітуляцыяй Нагачу, натхніла імператара Хун'у. У снежні 1387 года ён загадаў генералу Лань Юю ўзначаліць войска ў ваеннай кампаніі супраць Усхал-хана, вялікага хана Мангольскай імперыі. Лань Юй устаў на чале арміі, якая складаецца з 150 000 салдат.

Бітва
-----

Лань Юй і яго армія маршыравалі ўздоўж Вялікай Кітайскай сцяны, пакуль генерал не атрымаў паведамленні ад разведчыкаў, што Усхал-хан са сваёй арміяй размясціўся каля возера {{нп3|Буйр-Нуур||ru|Буйр-Нуур}}. Затым Армія імперыі Мін прасунулася на поўнач і перасекла пустыню Гобі, у канчатковым рахунку дасягнуўшы возера.

Наблізіўшыся на адлегласць 40 {{нп3|Лі (адзінка даўжыні)|лі|ru|Ли (единица длины)}} (прыкладна 20 кіламетраў) ад возера Буйр-Нуур, армія не ўбачыла мангольскай Арды, што прывяло Лань Юя ў роспач. Аднак яго памочнік, генерал Ван Пі, пераканаў яго, што па-дурному будзе павярнуць назад такую вялікую армію, нічога не дасягнуўшы. Пасля армія імперыі Мін выявіла, што Мангольская Арда размясцілася на поўнач ад Буйр-Нуура, і напала на манголаў пад покрывам цемры і пясчанай буры. 18 мая 1388 года армія Лань Юя перайшла ў наступ, заспеўшы манголаў знянацку. У выніку бітвы армія імперыі Мін захапіла ў палон мноства манголаў, але самому Усхал-хану удалося ўцячы.

Наступствы
----------

Імператар Хун'у выдаў пракламацыю, якая ўсхваляла генерала Лань Юя і параўноўвала яго з вядомым генералам {{нп3|Вэй Цын|Вэй Цынам|ru|Вэй Цин}} з імперыі Хань. Лань Юй ў канчатковым выніку атрымаў тытул гуна правінцыі Лян з дараваннем 3000 шы за свае ваенныя поспехі. Шэсць падначаленых Лань Юя атрымалі тытулы цінхоу, астатнія ваеначальнікі і салдаты атрымалі шчодрыя ўзнагароды.

На думку Ланглуа, у выніку бою імперыя мін захапіла 100 членаў сям'і Усхал-хана ( у тым ліку яго малодшага сына), 3000 палкаводцаў і іх памочнікаў, 77 000 мужчын і жанчын з лагера, розныя імперскія пячаткі і 150 000 свойскіх жывёл, аднак самому хану і яго старэйшаму сыну ўдалося бегчы. На думку Дрэер, імперыя мін захапіла 3000 прадстаўнікоў шляхты, 70 000 звычайных людзей, мноства свойскіх жывёл, наследнага прынца манголаў і яго малодшага брата, Аднак Усхал-хан збег. На думку Тсая, імперыя Мін захапіла другога сына хана, сотні тысяч манголаў з іх свойскай жывёлай, аднак сам хан і яго наследны прынц збеглі.

Пасля ўцёкаў ад войска імперыі Мін, Усхал-хан у канчатковым выніку прыбыў да ракі Туул, дзе быў забіты мангольскім правадыром Дзарыгту-ханам.

Літаратура
----------

* Dardess, John (2012), Ming China 1368-1644 A Concise History of A Resilient Empire, Roman & Littlefield Publishers, Inc.
* Шаблон:Книга
* Шаблон:Книга
* Шаблон:Книга
* Шаблон:Книга


1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Dreyer 1982, 142–143.
2. 1 2 3 4 5  Langlois 1998, 159.
3. 1 2 3 4  Tsai 2001, 47–48.
4. ↑  Kim 1998, 293.