**Андрэй Іванавіч Штакеншнейдэр** (руск.: Андрей Иванович Штакеншнейдер; 22 лютага (6 сакавіка) 1802, маёнтак Штакеншнейдэраў (Санкт-Пецярбургская губерня, Расійская імперыя; цяпер — пасёлок Мыза-Іванаўка  (руск.) (бел. Гатчынскі раён, Ленінградская вобласць, Расія) — 8 (20) жніўня 1865, г. Масква) — рускі архітэктар, спраектаваў шэраг палацаў і іншых будынкаў у Санкт-Пецярбургу і Пецяргофе.

Біяграфія
---------

Палац Лейхтэнбергскіх
Унук гарбара, выпісанага ў Расію Імператарам Паўлам I з Браўншвайга, нарадзіўся на млыне свайго бацькі, блізу Гатчыне, 22 лютага 1802 года і ў трынаццаць гадоў паступіў сваякоштным выхаванцам у Імператарскую акадэмію мастацтваў. Не выявілі пры праходжанні курса асабліва бліскучых поспехаў, ён адразу ж пасля яго заканчэння, у 1821 годзе, атрымаў месца чарцёжнікам у Камітэце будаванняў і гідраўлічных работ  (руск.) (бел. з якога, чатыры гады праз перайшоў на службу архітэктарам-малявальшчыкам ў камісію па ўзвядзенню Ісакіеўскага сабора. Прыцягнуты Агюстам Манферанам да работ у Зімовым палацы. У 1831 у Штакеншнейдэра пакінуў службу ў вышэйзгаданай камісіі для таго, каб вальней заняцца прыватнымі пабудовамі, пераважна ж пабудовай панскага дома для графа А. Х. Бенкендорфа ў яго маёнтку Фаль, у ваколіцах Рэвеля (Кейла-Ёа). Задаволены сваім архітэктарам, граф рэкамендаваў яго імператару, і з гэтага часу кар’ера архітэктара пайшла ўгору.

Архітэктар хутка набыў упадабанне Мікалая I і стаў атрымліваць ад яго адно за адным важныя даручэнні і неўзабаве зрабіўся прывілеяваным будаўніком царскіх і велікакняжацкіх палацаў. Пачаўшы прыдворную службу ў званні архітэктара пры двары вялікага князя Міхаіла Паўлавіча, ён пад канец свайго жыцця быў ​​галоўным архітэктарам дэпартамента надзелаў, архітэктарам Уласнага Яго Вялікасці палаца і загадчыкам пабудовамі па загарадных палацах гаспадарыні імператрыцы.

У 1834 годзе, за складзены Штакеншнейдэрам па зададзенай праграме праект «невялікага імператарскага палаца», Акадэмія прысудзіла яму званне акадэміка. У 1837—1838 гадах ён зрабіў паездку для свайго ўдасканалення ў замежжа з дапаможнікам ад урада, і наведаў Італію, Францыю і Англію. У 1844 годзе Акадэмія ўзвяла яго ў званне прафесара 2-й ступені Санкт-Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў без выканання з яго боку праграмнай задачы, як мастака, які ўжо мае гучную вядомасць.

З 1848 года — архітэктар імператарскага двара.

Працаваў у Санкт-Пецярбургу, Царскім Сяле, Паўлаўску, Пецяргофе, Ноўгарадзе, Маскве, Таганрогу, Крыму.

**Дом Штакеншнейдэра** ў Санкт-Пецярбургу на Мільённай вуліцы  (руск.) (бел. 10 (другі фасад выходзіў на наб. Мойкі, 9) быў цэнтрам культурнага і грамадскага жыцця мастацкай інтэлігенцыі сталіцы. Архітэктар набыў яго ў тытулярных саветнікаў М. Я. і Д. Я. Пятровых і перабудаваў для сваёй сям’і ў 1852—1854 гадах. У асабняку праходзілі штакеншнейдэраўскія «суботы», на якіх збіраліся паэты, пісьменнікі, артысты і мастакі, ставіліся аматарскія спектаклі. Тут бывалі У. Р. Бенедыктаў  (руск.) (бел. І. А. Ганчароў, Ф. М. Дастаеўскі, І. С. Тургенеў, Я. П. Палонскі  (руск.) (бел. і іншыя. У 1865 Штакеншнейдэры прадалі гэты дом у сувязі з хваробай гаспадара. Будынак быў перабудаваны ў прыбытковы дом.

У Штакеншнейдэра таксама быў і загарадны маёнтак — мыза Іванаўка, які знаходзіўся непадалёку ад Гатчыны і быў атрыманы ў спадчыну ад бацькі ў канцы 1850-х гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Штакеншнейдер Андрей Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  Особняк А. И. и М. Ф. Штакеншнейдеров (по Миллионной ул.)
3. ↑  О судьбе усадьбы Андрея Ивановича Штакеншнейдера в Пудости  (руск.)

Літаратура
----------

* Штакеншнейдер, Андрей Иванович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Витязева В. А.* Каменный остров. — Л.: Лениздат, 1991.
* *Петрова Т. А.* Андрей Штакеншнейдер. — Л.: Лениздат  (руск.) (бел. 1978. — 184 с. — (Зодчие нашего города  (руск.) (бел.). — 40 000 экз. (обл.)
* *Пунин А. Л.* Архитектура Петербурга середины и второй половины XIX века. — СПб.: Крига, 2009. — Т. 1: 1830-1860 годы. Ранняя эклектика.
* *Штакеншнейдер Е. А.* Дневник и записки. — М.; Л. 1934.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Андрэй Іванавіч Штакеншнейдэр
* О судьбе усадьбы А. И. Штакеншнейдера в Пудости

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Structurae |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны · Настольны · Гранат |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com · Rodovid · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 122178629 · ISNI: 0000 0000 7105 4701 · LCCN: n79009750 · NUKAT: n2019145781 · SUDOC: 174997574 · VIAF: 96578702 · ULAN: 500121642 |

 |