У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Успенскі.

**Эдуард Мікалаевіч Успенскі** (руск.: Эдуа́рд Никола́евич Успе́нский, 22 снежня 1937, Ягор’еўск, Маскоўская вобласць — 14 жніўня 2018, Масква) — савецкі і расійскі пісьменнік, драматург і сцэнарыст, аўтар дзіцячых кніг, тэлевядучы. Сярод папулярных персанажаў, прыдуманых ім — Кракадзіл Гена і Чабурашка, кот Матроскін, Дзядзька Фёдар, паштальён Печкін, сабака Шарык, браты Калабкі, Гарантыйныя чалавечкі.

Біяграфія
---------

Бацька — Мікалай Міхайлавіч Успенскі (1903—1947), супрацоўнік апарату ЦК ВКП (б). Маці — Наталля Аляксееўна Успенская (1907—1982), інжынер-машынабудаўнік. Атрымаўшы адукацыю ў Маскоўскім авіяцыйным інстытуце (МАІ) і стаўшы інжынерам, ён зарабляў на жыццё тым, што пісаў і рабіў сцэнарыі мультфільмаў. У дадатак да дзіцячых кніг Э. Успенскі пісаў вершы і тэатральныя сцэнкі з цыклу пра Чабурашку і Кракадзіла Гену.

З’яўляўся старшынёй журы прэміі «Запаветная мара». У 1986 годзе быў сябрам журы ў першых гульнях адроджанай Вышэйшай лігі КВЗ.

Эдуард Успенскі быў адным са стваральнікаў перадач «Добрай ночы, малышы!», «АБВГДэйка», «Радыёняня», а таксама праграмы пра аўтарскія песні «У нашу гавань заходзілі караблі», якая ў 2000 годзе была адзначана прэміяй ТЭФІ.

У 2007—2008 гадах уваходзіў у Вышэйшы Савет палітычнай партыі «Грамадзянская сіла».

Канфліктаваў з кінастудыяй «Саюзмультфільм» праз парушэнне аўтарскіх правоў.

У апошнія гады пакутаваў ад цяжкага анкалагічнага захворвання, у пачатку жніўня 2018 года вярнуўся пасля лячэння з Германіі. Памёр у сябе дома ў Маскве.

Творчасць
---------

Друкаваўся з 1960 года. Творы Э. Успенскага выхоўваюць у дзецях любоў да дабра і прыгажосці, па-даросламу ставяць сур’ёзныя маральныя праблемы. Па многіх яго творах зняты мультфільмы.

Шырокую вядомасць набылі яго кніжкі для дзяцей: аповесці-казкі «Кракадзіл Гена і яго сябры» (1966), «Уніз па чарадзейнай рацэ» (1972; экранізавана пад назвай «Там, на невядомых сцежках», 1982), «Гарантыйныя чалавечкі» (1975), «Жаб Жабыч Скавародкі» (1999); п’есы «Чабурашка і яго сябры» (1970), «Спадчына Бахрама» (1973), «Адпачынак кракадзіла Гены» (1974, усе разам з Р. Качанавым); зборнікі вершаў «Усё ў парадку» (1976), «Калі быў бы я дзяўчом» (1983) і інш.

Першая кніга Э. Успенскага пра Дзядзьку Фёдара «Дзядзька Фёдар, пёс і кот» была апублікавана ў 1974 годзе. Галоўным героем быў шасцігадовы хлопчык, якога звалі дзядзькам Фёдарам за тое, што ён быў вельмі самастойным. Пасля таго, як бацькі забаранілі яму пакінуць у кватэры бяздомнага ката Матроскіна, Дзядзька Фёдар пайшоў з дому. Разам з Матроскіным і сабакам Шарыкам яны ўтрох пасяліліся ў вёсцы Прастаквашына. Знайшоўшы скарб, яны змаглі купіць трактар, што ездзіў на супе і бульбе. Па кнізе былі знятыя мультыплікацыйныя фільмы «Трое з Прастаквашына», «Канікулы ў Прастаквашына» і «Зіма ў Прастаквашына».

Аўтар гістарычнага рамана «Лжэдзмітрый Другі сапраўдны» (1999).

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 17 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Эдуард Успенский // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
3. ↑  Eduard Uspensky, Creator of Soviet Cartoons, Dies at 80
4. ↑  Èduard N. Uspenskij // Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
5. 1 2  Памёр Эдуард Успенскі **(нявызн.)**, *Intex-press* (15 жніўня 2018). Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 кастрычніка 2020. Праверана 16 кастрычніка 2021.
6. ↑  Эдуард Николаевич Успенский и его творчество

Літаратура
----------

* *А. В. Спрынчан.* Успенскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Эдуард Мікалаевіч Успенскі ў Вікіцытатніку |
| commons: | Эдуард Мікалаевіч Успенскі на Вікісховішчы |

 У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме **Эдуард Мікалаевіч Успенскі**
* Афіцыйны сайт Успенскага
* Эдуард Успенскі на КиноПоиске
* Эдуард Успенскі на сайце Animator.ru

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Аниматор.ру · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Даведка РІА · Даведка ТАСС |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1023433 · BNE: XX893237 · BNF: 12084405w · CiNii: DA05252791 · GND: 129761281 · ISNI: 0000 0001 1051 955X · LCCN: n88216074 · LNB: 000043673 · NDL: 00476462 · NKC: jo2003168078 · NLG: 63838 · NLP: A1116167X · NTA: 070020353 · NUKAT: n97028078 · LIBRIS: 232566 · SUDOC: 174585721 · VIAF: 33085904 |

 |