**Алелькавічы**, **Слуцкія** — найбуйнейшы праваслаўны вялікалітоўскі арыстакратычны род, адгалінаванне Гедзімінавічаў, роднаснае княжацкаму роду Бельскіх.

Алелькавічы — нашчадкі Уладзіміра Альгердавіча, князя кіеўскага, які пасля скасавання ў 1390-я гады вялікі князем Вітаўтам многіх удзелаў, атрымаў Слуцкае княства. Пасля Уладзіміра Слуцкае княства стала вотчынай нашчадкаў яго старэйшага сына Алелькі Уладзіміравіча. Алельку, а потым яго сыноў разглядалі як прэтэндэнтаў на велікакняжацкі сталец, вакол іх гуртавалася антыягелонская апазіцыя ў ВКЛ. Алелька апроч Слуцка, некаторы час валодаў Лагойскам, а ў 1440 годзе атрымаў Кіеўскае княства — колішні ўдзел свайго бацькі, якое перадаў старэйшаму сыну Сямёну Алелькавічу. Сын апошняга Васіль Сямёнавіч ужо не атрымаў Кіева (яму было нададзена Пінскае княства). Міхаіл Алелькавіч і яго нашчадкі — князі слуцкія, мелі статус удзельных князёў і паноў-радных.

У 16 ст. князі Слуцкія не займалі высокіх дзяржаўных урадаў у ВКЛ, хоць і мелі вялікія фінансавыя сродкі і неаднойчы крэдытавалі гаспадарскі скарб значнымі сумамі. Прычынай гэтаму былі змены грамадска-палітычнай сітуацыі пасля Люблінскай уніі (1569), паніжэнне значэнне вялікалітоўскай арыстакратыі наогул. Асабліва закранула Алелькавічаў, што іх не ўвялі ў Сенат Рэчы Паспалітай і не запрашалі на вальныя соймы, сенатары ад ВКЛ толькі па традыцыі працягвалі называцца панамі-радай. З адмысловага заказу Алелькавічаў вялікалітоўскія паслы на вальных соймах Рэчы Паспалітай неаднаразова выступалі з прапановамі прыняць адпаведнае рашэнне. Тэксты «*Оповеданий о местце их милости княжат Слуцких в раде его королевское милости*» былі ўнесены ў кнігі Метрыкі ВКЛ.

Да згасання роду ў 1592 годзе Алелькавічы-Слуцкія былі аднымі з найбагацейшых магнатаў у ВКЛ. Належалі да праваслаўнай культурна-асветнай суполкі поруч з Андрэем Курбскім, Канстанцінам Астрожскім, Рыгорам Хадкевічам, Іванам Зарэцкім і іншымі грамадскімі дзеячамі, якія арганізоўвалі праваслаўную адукацыю і кнігадрукаванне ў Заблудаве, Вільні, Астрогу. Князі Сямён і Аляксандр з апошняга мужчынскага пакалення роду перайшлі ўжо ў каталіцтва. Апошняя прадстаўніца роду, дачка Юрыя і пляменніца Сямёна і Аляксандра — Соф’я была жонкай Януша Радзівіла, пасля яе смерці спадчына Алелькавічаў-Слуцкіх перайшла да Радзівілаў.

---

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Уладзімір |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   | Алелька?—1454 |   |   |   |   |   |   |   | Іван |   |   | Андрэй |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   | Сямён |   |   |   | Міхаіл |   | Еўдакія | Феадосія | БЕЛЬСКІЯ | Глеб |   | Еўдакія |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Васіль | Соф’я | Аляксандра | Сямён |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   | Юрый I |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   | Юрый II |   | Сямён |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Юрый III1559—1586 | Сямён-Ян?—1592 | Аляксандр?—1591 |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   | Соф’я1585—1617 |   |
|

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* *Воронин В. А.* Князья Олельковичи — претенденты на власть в Великом Княжестве Литовском // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европы. — Минск, 2016. Вып. 9. — С. 96-126.
* *Насевіч В. Л.* Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў 12-18 ст. — Мн.: БелЭН, 1993.
* *Скеп’ян А. А.* Князі Слуцкія. — Мн. : Беларусь, 2013. — 246 с.

| ⛭Гедзімінавічы |
| --- |
| Згаслі | 
* Альгердавічы
* Карыбутавічы
* Патрыкеевы
* Булгакавы
* Шчаняцевы
* Карэцкія
* Ружынскія
* Пінскія
* Палубінскія
* Алелькавічы
* Бельскія
* Кобрынскія
* Ягелоны
* *Збаражскія*
* *Вішнявецкія*
* *Парэцкія*
* *Нясвіцкія*
* Заслаўскія
* Мсціслаўскія
* Карыятавічы
* *Бурэмскія*
* Валынскія

 |  |
| Існуюць | 
* Галіцыны
* Куракіны
* Хаванскія
* Сангушкі
* Трубяцкія
* Чартарыйскія
* *Варанецкія*
* *Курцэвічы*

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |