**Гедзімін**, **Гедымін** (~1275 — 1341) — вялікі князь літоўскі (~1316—1341).

У часы Гедзіміна Вялікае Княства Літоўскае зрабілася моцнай усходнееўрапейскай дзяржавай, яго тэрыторыя павялічылася ўдвая. Узмацнілася запазычанне элементаў заходнееўрапейскай культуры, адначасова Гедзімін заклаў падмурак рускаму вектару палітыкі ВКЛ. Яго шматлікія нашчадкі ўтварылі дынастыю Гедзімінавічаў.

Імя
---

*Гедзімін* — старабалцкае (старалітоўскае) двухасноўнае імя. Такія імёны дайшлі з індаеўрапейскай эпохі і ўласцівыя іменнікам народаў індаеўрапейскага паходжання.

Першая іменная аснова *Ged-* звязаная з літ. *gedauti* «жадаць», з якім таксама звязаныя літ. *godus* «прагны» і далей словы, вытворныя ад славянскага \**žęd*-, уключна з блр. *жадаць,* рус. *жадный* «сквапны, прагны» і інш.

У літоўскім іменніку аснова *Ged-* вызначаецца высокай прадуктыўнасцю, ад яе (разам з аднаасноўнымі імёнамі) утворана больш за 80 антрапонімаў.

Другая аснова *Min-* звязаная з літ. *mintis* «думка»*, minti* «думаць; мець на ўвазе; прыгадваць» (далей звязана з індаеўрапейскім *men-* «думаць; разумова ўзрушвацца»). У раннелітоўскім іменніку гэтая аснова была асабліва папулярная — з ёй вядома больш за 170 антрапонімаў. Гэтая аснова таксама ў імені Міндоўга.

Прадуктыўнымі асновы *Ged-* і *Min-* былі і ў старапрускім іменніку, дзе ад іх так жа сама ўтвараліся і адна-, і двухасноўныя імёны.

Імя Гедзімін, такім чынам, мела б значыць «прагнадумны».

У беларускай навуковай літаратуры імя князя ўжываецца ў форме «Гедымін»: «Нарысы гісторыі Беларусі» (Частка 1. Мн. 1994), «Гісторыя Беларусі» (Т. 2. Мн. 2008), у тэкстах гісторыкаў Георгія Галенчанкі, Паўла Лойкі, Генадзя Сагановіча, Аляксандра Краўцэвіча.

Пісьменнік і гісторык Мікола Ермаловіч адзначыў, што ў крыніцах імя існуе ў розных варыянтах, аднак усюды ў іх гук «д» вымаўляецца як мяккі. Варыянт «Гедзімін» ужываў таксама гісторык Вячаслаў Насевіч. Мовазнаўца Вінцук Вячорка звярнуў увагу, што абсалютная бальшыня старых кірылічных напісанняў імя князя — праз *-ди-*, і ў старабеларускай мове гэта абазначала мяккасць зычнага; ён таксама прывёў дадатковыя аргументы на карысць напісання «Гедзімін» і выказаў меркаванне, што варыянт «Гедымін» узнік пад уплывам польскай мовы.

Тым не менш, на помніку вершніку, які ў 2019 годзе паставілі ў Лідзе, вырашана было напісаць «Гедымін».

Паходжанне
----------

У легендарнай частцы беларуска-літоўскіх летапісаў і ва ўсёй данавуковай літоўскай гістарыяграфіі Гедзімін прадстаўлены як сын вялікага князя літоўскага Віценя. Такую самую версію дае і расійская «Аксамітная кніга» XVII стагоддзя: «А Витеневъ сынъ Едиманъ Князь Великий. А Едимановы дети…».

У 2-й палове XV стагоддзя была і тэндэнцыйная версія, зафіксаваная ў хроніцы Яна Длугаша і маскоўскіх крыніцах, што Гедзімін — конюх Віценя, забіў свайго ўладара і захапіў уладу.

Аднак рыжскія ратманы ў лісце да Гедзіміна ад 1322 года называюць Віценя яго «братам і папярэднікам» (*frater vester et antecessor*), такім чынам, Гедзіміна імаверна таксама быў сынам Будзівіда. З канца XIX стагоддзя ў гістарыяграфіі такое меркаванне было агульнапрынятым.

У канцы XX стагоддзя некаторыя гісторыкі, грунтуючыся на сведчаннях двух сыноў Альгерда ў старажытнарускай паэме «Задоншчына[ru]»: «Молвяше Андреи Олгордович своему брату: „Брате Дмитреи, сами есмя собе два браты, сынове Олгордовы, а внуки мы Доментовы, а правнуки есми Сколомендовы…"», — паводле Кірыла-Белазерскага спісу: «Молвяше Андреи к своему брату Дмитрею: „Сама есмя два брата, дети Вольярдовы, внучата Едиментовы, правнучата Сколдимеровы"», — і прымаючы пад увагу шырокае значэнне паняцця *брат*, выказалі думку пра паходжанне Гедзіміна ад згаданага Скаламенда. Іншыя даследчыкі наконт такой версіі заўважаюць, што Скаламенд мог быць цесцем Гедзіміна і такім чынам прадзедам Альгердавічаў, што не супярэчыць словам рыжскіх ратманаў пра Віценя як яго брата. Таксама ў лісце да Папы Гедзімін не назвае Віценя сваім «бацькам», але толькі «папярэднікам» (*praedecessor*). Таксама ёсць версія, што Гедзімін быў не родным, а стрыечным братам Віценя, а Скаламенд такім чынам братам Будзікіда і Будзівіда.

Апроч Віценя ў Гедзіміна быў прынамсі адзін брат — Воін, вядомы як полацкі князь. Таксама не выключана, што братамі Гедзіміна былі кіеўскім князь Фёдар і жамойцкі князь Маргірыс.

Жыццё і дзейнасць
-----------------

Уладарства Гедзіміна пачалося паміж кастрычнікам 1315 (апошняя згадка Віценя) і чэрвенем 1317 года. У пачатак княжання адчанчылася стварэннем самастойнай Літоўскай праваслаўнай мітраполіі, падпарадкаванай непасрэдна канстанцінопальскаму патрыярху (1317—1330, з цэнтрам у Новагародку), і спробай нармалізаваць адносіны з каталіцкім Захадам.

Не пазней за 1320 год Гедзімін заснаваў мураваны замак у Вільні, які стаў яго галоўнай рэзідэнцыяй. Згодна з летапіснымі сведчаннямі, у часе палявання князь забіў у тамтэйшых лясах тура, там жа заначаваў і прысніў сон: на гары стаіць жалезны воўк, а ў ім раве быццам сто ваўкоў раўло. Гедзімін спытаў у свайго варажбіта Ліздзейкі, і той растлумачыў, што сэнс сну — у тым, што тут узнікне магутны сталічны горад.

Каля 1321 года Гедзімін пабудаваў у Вільні касцёл манахаў-францысканцаў і аднавіў іх касцёл у Новагародку, пабудаваны яшчэ Віценем і спалены ў выніку нападу крыжакоў.

У 1318 годзе сын Гедзіміна Альгерд ажаніўся з дачкой апошняга віцебскага князя, а пасля яго смерці ў 1320 годзе пачаў княжыць у Віцебску. У 1320 годзе шлюбам дачкі Гедзіміна Марыі з вялікім князем цвярскім Дзмітрыем Міхайлавічам  (руск.) (бел. быў замацаваны саюз з Вялікім княствам Цвярскім.

У 1322 годзе гарадзенскі намеснік Гедзіміна — Давыд, кароткі час быў князем у Пскове, што прывяло да выхаду Пскова з-пад кантролю Ноўгарада. Каля 1322 года пад уладу ВКЛ перайшлі Берасцейшчына і Падляшша, праўда аб гэтым паведамляюць толькі познія летапісы (ускосна пацвярджаецца пералікам ваявод Галіцка-Валынскага княства 1335 года ў якім няма ваявод з гэтых зямель). У 1323 годзе адбыўся набег літоўскага войска на наўгародскую воласць Вялікія Лукі. Пад непасрэдную ўладу Гедзіміна адышлі ў 1320-я гады Таропецкае  (руск.) (бел. і Ржэўскае княствы  (руск.) (бел. на поўначы Смаленскай зямлі. Актыўная палітыка Гедзіміна на Русі выклікала канфлікт з Залатой Ардой. Падчас візіту папскіх легатаў ён быў вельмі занепакоены ардынскімі справамі, а ў 1325 годзе адбылася татарская ваенная выправа на ВКЛ.

У маі 1323 года Гедзімін праз Рыгу звярнуўся з шэрагам лістоў да рымскай курыі, Ганзы, саксонскіх рэзідэнцый францысканскага і дамініканскага ордэнаў. У гэтых лістах Гедзімін, тытулаваны як «*кароль Літвы і Русі, уладар і князь Земгаліі*», выказваў намер прыняць каталіцтва, запрашаў у ВКЛ манахаў і майстроў розных спецыяльнасцей, гарантаваў ім розныя прывілеі. 20 кастрычніка 1323 года Гедзімін заключыў мір з рыжскім архібіскупам і магістратам Рыгі (так званы Дагавор 1323 года). Межы ВКЛ і Лівонскага ордэна абвяшчаліся адкрытымі для гандлю і вольнага перамяшчэння людзей. Адносіны з Тэўтонскім ордэнам на прускай мяжы засталіся варожымі, у пачатку 1324 года адбыўся шэраг нападаў на Жамойць, у ліпені — аблога войскамі ВКЛ ордэнскага замка Хрыстмэмэль  (руск.) (бел.. У кастрычніку 1324 года рымскі Папа Ян XXII накіраваў сваіх легатаў, упаўнаважаных ахрысціць Гедзіміна. Аднак у апошні момант Гедзімін адмовіўся ад прыняцця каталіцтва, задаволіўшыся мірам з Тэўтонскім ордэнам, заключаным у лістападзе 1324 года з дапамогай легатаў. Адначасова Гедзімін наладзіў добрыя стасункі з Польшчай і ў 1325 годзе выдаў сваю дачку Альдону за Казіміра, сына караля Уладзіслава Лакетка.

Полацкім князем быў брат Гедзіміна Воін, а менскі князь Васіль служыў Гедзіміну. З гэтага відаць, што пачатыя яшчэ пры Войшалку стасункі ВКЛ з Полацкай зямлёй не перапыняліся, а яшчэ больш узмамацніліся. Гэтыя князі ў 1326 годзе рабілі пасольства Гедзіміна ў Ноўгарадзе (Воін узначальваў яго), вынікам якога стала заключэнне міру з Ноўгарадам і аднаўленне міру з Лівоніяй. Сфера ўплыву Гедзіміна на Русі няўхільна пашыралася. У 1327—1329 гадах у Пскове княжыў цвярскі князь Аляксандр Міхайлавіч  (руск.) (бел. які абапіраўся на падтрымку Гедзіміна.

У 1326 годзе Гедзімін накіраваў войска ў 1200 вершнікаў на чале з гарадзенскім намеснікам Давыдам, якое спустошыла зямлю варожага Польшчы Брандэнбургскага маркграфства. А ў 1328 годзе ўмяшаўся ў канфлікт паміж рыжскім магістратам і Лівонскім ордэнам, напэўна, спадзеючыся, што гэта прывядзе да ліквідацыі ордэна. Восенню 1329 годзе на просьбу рыжанаў спустошыў уладанні ордэна, а вясной 1330 — уладанні рыжскага архібіскупа. Аднак канфлікт скончыўся паражэннем гараджан і заключэннем імі міру з ордэнам (30 сакавіка 1330), што прывяло да аднаўлення вайны паміж ВКЛ і крыжакамі. Сумесны напад прускай і лівонскай галін ордэна на Жамойць адбыўся ўжо ў сакавіку 1330 года. У адказ у верасні гэтага ж года Гедзімін паслаў войска на дапамогу польскаму каралю, які напаў на Прусію. У далейшым напады ордэнскіх рыцараў на ВКЛ сталі рэгулярнымі: яны адбываліся ў 1332, 1333 (да Полацка), 1334 (да Полацка), 1339, 1340 гадах.

Аднаўленне вайны на захадзе не спыніла рускіх спраў Гедзіміна, хоць і ўскладніла іх. Саюзнік Гедзіміна цвярскі князь Аляксандр у 1329 годзе страціў Пскоў, але ў 1331 годзе другім разам атрымаў яго пры дапамозе Гедзіміна і заставаўся пскоўскім князем да 1337 года. У 1331 годзе Гедзімін зрабіў няўдалую спробу правесці на вакантны наўгародскі епіскапскі сталец свайго стаўленіка Арсенія. Пра велічыню ўплыву Гедзіміна на Русі ў гэты час сведчыць тое, што другі кандыдат у епіскапы, якога Гедзімін імкнуўся захапіць, паехаў у Ноўгарад з Валыні толькі вакольным шляхам праз Бранск і Таржок (гл. таксама: Фёдар Кіеўскі  (руск.) (бел.). Саюзнікамі Гедзіміна ў той час былі смаленскі князь Іван Аляксандравіч  (руск.) (бел. казельскі князь Аляксандр Мсціславіч — зяць Гедзіміна. У 1331 годзе Гедзімін аддаў сваю дачку Яўфімію за галіцкага князя Баляслава-Юрыя  (руск.) (бел.. У 1333 годзе сын Гедзіміна Нарымонт быў запрошаны князем у Ноўгарад, што было праявай палітычнага саюзу паміж ВКЛ і Ноўгарадам, накіраванага супраць маскоўскага князя Івана Каліты. Аднак Гедзімін у 1333 годзе аддаў дачку Аўгусту за Сямёна Гордага, сына Каліты. У 1335 годзе Нарымонт з’ехаў з Ноўгарада і стаў княжыць у Полацку і, магчыма, Пінску, але захаваў сваіх намеснікаў у шэрагу наўгародскіх валасцей (у Ладазе, Арэшку  (руск.) (бел. Карэле і палове Капор’я).

Уваход Гедзіміна ў Кіеў
Дуб каля Баербурга, ля якога па паданні загінуў Гедзімін
У пазнейшых крыніцах паведамляецца пра заваяванне Гедзімінам Кіеўскай зямлі  (руск.) (бел. але гэты сюжэт большасць даследчыкаў слушна лічыць міфічным. Кіевам у 1331—1363 гадах валодаў князь Фёдар  (руск.) (бел. які падпарадкоўваўся татарскаму баскаку. Магчыма, спробы пашырыць уплыў ВКЛ на Кіеў выклікалі новую татарскую ваенную выправу на ВКЛ (1338). У 1340 годзе памёр апошні галіцкі князь Баляслаў-Юрый, што дазволіла ўладкавацца на Валыні малодшаму сыну Гедзіміна Любарту. Канчатковы падзел галіцка-валынскай спадчыны паміж ВКЛ, Ардой і Польшчай адбыўся ўжо пасля смерці Гедзіміна. Ён быў забіты зімой 1341—1342 гадоў, напэўна, пры аблозе ордэнскага замка Баербург, стрэлам з агнястрэльнай зброі. На падставе чэшскай крыніцы ёсць версія пра атручэнне Гедзіміна, але не вельмі надзейная.

Ацэнкі
------

Пры Гедзіміне ВКЛ ператварылася ў адзін з галоўных цэнтраў аб’яднання ўсходнеславянскіх зямель. Ён перанёс сталіцу дзяржавы ў Вільню. Пры тым вядучае месца ў Вялікім Княстве заняла славянская культура, а старабеларуская мова стала тут афіцыйнай. Гедзімін праводзіў мудрую ўнутраную і знешнюю палітыку, супрацьстаяў крыжацкай і татарскай агрэсіі. Пры ім актывізаваліся кантакты з Заходняй Еўропай, адкуль ён запрашаў рамеснікаў і гандляроў. У часы Гедзіміна ВКЛ упершыню ўступіла ў антыгерманскі саюз з Польшчай.

Падчас панавання Гедзіміна ВКЛ стала моцнай усходнееўрапейскай дзяржавай, яго тэрыторыя павялічылася ўдвая. Апрача Вільні, мураваныя замкі былі ўзведзеныя ў Медніках, Лідзе, Крэве, Віцебску. Пачалося запазычанне першых элементаў заходнееўрапейскай культуры. Адначасова Гедзімін заклаў падмурак рускаму вектару палітыкі ВКЛ, які развіваўся ў наступныя дзесяцігоддзі.

Гісторык Алег Латышонак падкрэслівае, што Гедзімін не быў беларусам, а быў проста акупантам. Сумненні ў слушнасці такіх ацэнак выказалі іншыя эксперты, напрыклад Алесь Краўцэвіч. Гісторык Альфрэдас Бумблаўскас сказаў, што, уяўляючы сабе, як Жалезны воўк завыў і ўзнікла Вільня, варта мець на ўвазе, што Жалезны воўк выў па-беларуску.

Шлюбы і дзеці
-------------

Колькасць шлюбаў Гедзіміна дыскусійная — адзін, што найбольш верагодна, або два ці тры, у якіх нарадзілася сем сыноў, паміж імі яшчэ пры жыцці бацькі былі падзелены ўладанні:

* Монтвід  (руск.) (бел. (каля 1300 — 1348) атрымаў Кернаў і Слонім;
* Нарымонт (у хрышчэнні *Глеб*; каля 1300 — 1348) — Пінск;
* Альгерд (каля 1296 — 1377) — Крэва;
* Карыят  (руск.) (бел. (у хрышчэнні *Міхаіл*; каля 1300 — каля 1362) — Наваградак;
* Любарт (у хрышчэнні *Дзмітрый*; каля 1300 — 1384) — Уладзімір, Луцк і Валынь;
* Кейстут (1297—1382) — Жмудзь, Трокі і Гародню;
* Яўнут (у хрышчэнні *Іван*) — Вільню.

У нашчадках Монтвіда, Кейстута, Карыята і Любарта род згас у другім ці трэцім пакаленні. Нашчадкі Нарымонта, Альгерда і Яўнута -- роды, якія агулам прынята называць Гедзімінавічамі.

Акрамя гэтага, меў 7 дачок:

* Марыя (пам. 1349), з 1320 года жонка Дзмітрыя Міхайлавіча Грозныя Вочы  (руск.) (бел. вялікага князя Цвярскога і Уладзімірскага,
* Данміла (Елізавета) (каля 1302 — 1364), з 1316 года жонка Вацлава, князя плоцкага,
* Офка (Яўфімія) (каля 1310 — 5 лютага 1342) — з 1331 года жонка Юрыя II Баляслава, караля Русі, галіцка-валынскага князя,
* Альдона (Ганна) (1311 — 25 мая 1339), з 1325 года жонка караля польскага Казіміра III,
* Бірута (умоўнае імя; каля 1315/1319 — чэрвень 1339), жонка Андрэя Казельскага,
* Айгуста, у хрышчэнні Анастасія (каля 1316/1321 — 11 сакавіка 1345), з 1333 года жонка Сімяона Гордага, князя маскоўскага і вялікага князя ўладзімірскага.
* Марыя (малодшая)

Гл. таксама
-----------

* Вежа Гедзіміна
* Акмянская бітва, 1331

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 14 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Хроніка Быхаўца<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2987855'></a>
3. ↑  *Н. В.* Ольгерд // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1897. — Т. XXIа. — С. 911–912.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24465689'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q709220'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892938'></a>
4. ↑  *Е. К.* Кейстут // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1895. — Т. XIVа. — С. 897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892923'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26943853'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24439371'></a>
5. ↑  Кейстут // *Военная энциклопедия* — СПб.: Иван Дмитриевич Сытин, 1913. — Т. 12. — С. 485.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25400887'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4114391'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26160608'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4448234'></a>
6. ↑  *В. М—н* Евнутий // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1893. — Т. XI. — С. 421.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892913'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24400017'></a>
7. ↑  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
8. ↑  Ёсць думка, напр. М. Ермаловіча, што слушная беларуская форма са змякчаным «д», т.ч. з «дз» — «Гедзімін». Мікола Ермаловіч. Старажытная Беларусь: Віленскі перыяд. — Гіст. дасл. — Мн.: Выд. цэнтр "Бацькаўшчына": МП "Бесядзь", 1994. — 91 с. ISBN 985-6026-01-6.
 C. 10.
9. 1 2  Гедимин // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 142. — 737 с.
10. ↑  ЭнцВКЛ 2005.
11. ↑  T. Milewski. Indoeuropejskie imiona osobowe. Wrocław-Warszawa-Kraków, 1969. С. 11-13.
12. ↑  В. Н. Топоров. Прусский язык. A-D. М. 1975. С. 184.
13. ↑  Z. Zinkevičius. Lietuvių asmenvardžiai. Vilnius, 2008. С. 90.
14. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 726.
15. ↑  Z. Zinkevičius. Lietuvių asmenvardžiai. Vilnius, 2008. С. 116.
16. ↑  R. Trautmann. Die altpreußischen Personennamen. Göttingen, 1974. С. 138, 146.
17. 1 2  «Гедымін» перамог «Гедзіміна» — svaboda.org
18. ↑  Ермаловіч М. Старажытная Беларусь: Віленскі перыяд…
19. ↑  Топоров B. H. Vilnius, Wilno, Вильна: город и миф. С. 40-44.
20. ↑  Гісторыя Беларусі са старажытных часоў да канца XV ст.: вучэб. дапам. для 6-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. мовай навучання. Ч. 2 / пад рэд. Ю. М. Бохана. — Мн. 2016. ISBN 978-985-553-392-5
21. ↑  euroradio.fm
22. ↑  nashaniva.by
23. ↑  svaboda.org
24. ↑  svaboda.org

Літаратура
----------

* Гедзімін Архівавана 6 ліпеня 2007. // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя ў 2 тамах. Т.1. — Мн. 2005. — С. 519.
* *Ермаловіч М.* Старажытная Беларусь: Віленскі перыяд. — Гіст. дасл. Мн.: Выд. цэнтр «Бацькаўшчына»: МП «Бесядэь», 1994. — 91 с. ISBN 985-6026-01-6
* *Казбярук У.* Гедымін у летапісах // Спадчына № 5-1992. — С. 93-96.
* *Prochaska А.* О prawdziwości listow Gedymina. — Kr.: Rozprawy (Sprawozdailia) Akademii umiejtności, Wydz. historyczno-filozoficzny, 1895. — Ser, 2. — Т. 7.
* *Насевіч В.* Гедзімін // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 520. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
* Hiedymin // *Zaprudnik J.* Historical dictionary of Belarus. — Lamham. — London: Scarecrow Press, 1998.— 338 p. ISBN 0-8108-3449-9.
* Краўцэвіч А. К. Гедымін (1316—1341). Каралеўства Літвы i Русі = Hiedymin. (1316—1341). Kingdom of Lithuania and Rutenia : нарыс. Мінск, 2012. 152 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гедзімін

| ⛭Вялікія князі літоўскія |
| --- |
| Спадчынныя князі | Міндоўг (1236—1263) · Транята (1263—1264) · Войшалк (1264—1267) · Шварн (1267—1268) · Трайдзень (1269—1281) · Даўмонт (1282—1285) · Будзікід (1285—1291) · Будзівід (1291—1295) · Віцень (1295—1315) · Гедзімін (1316—1341) · Яўнут (1341—1345) · Альгерд (1345—1377) ·  ✯ ✰ Ягайла (1377—1381) · Кейстут (1381—1382) ·  ✯ ✰ Ягайла (зноў) (1382—1392) · Вітаўт (1392—1430) · Свідрыгайла (1430—1432) · Жыгімонт Кейстутавіч (1432—1440) · Казімір (1440—1492) · Аляксандр (1492—1506) · Жыгімонт Стары (1506—1548) · Жыгімонт Аўгуст (1544—1572) |  |
| Выбарныя князі | Генрых Валуа (1573—1574) · Стэфан Баторый (1576—1586) · Жыгімонт Ваза (1587—1632) · Уладзіслаў Ваза (1632—1648) · Ян Казімір Ваза (1648—1668) ·  Міхал Карыбут Вішнявецкі (1669—1673) · Ян Сабескі (1673—1696) · Аўгуст II Вецін (1697—1704) · Станіслаў Ляшчынскі (1704—1709) · Аўгуст II Вецін (зноў) (1709—1733) · Станіслаў Ляшчынскі (зноў) (1733—1734) · Аўгуст III Вецін (1734—1763) · Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (1764—1795) |


| ?Гедзімін — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Гедзімін |  | Будзівід |  | Трайдзень |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 128172050 · GND: 118746545 · ISNI: 0000 0000 3647 0662 · LCCN: n94017942 · LNB: 000181218 · NKC: js20221140253 · NLP: a0000001173888 · NTA: 097555282 · NUKAT: n2005104196 · SUDOC: 08031807X · VIAF: 244378682 |

 |