**Дыяме́д** (стар.-грэч.: Διομήδης, літаральна «разумны нібы бог») — легендарны старажытнагрэчаскі герой. Валадар Аргаса. Удзельнік пахода эпігонаў і Траянскай вайны.

Ранняе жыццё
------------

Згодна міфалагічнай традыцыі, Дыямед паходзіў ад нашчадка калідонскага прастола Тыдэя і прынцэсы Дэпілы, дачкі Адраста з Аргаса. Выхоўваўся ў Аргасе. Калі Дыямед быў яшчэ малым, яго бацька Тыдэй загінуў пры нападзе на Фівы. Каб адпомсціць за Тыдэя, Дыямед стаў адным з эпігонаў. 

Паход эпігонаў на Фівы скончыўся смерцю Эгіялея, сына Адраста. Адраст памёр ад гора. Такім чынам, Дыямед застаўся адзіным прэтэндэнтам на прастол Аргаса. Для падмацавання сваіх правоў герой ажаніўся з Эгіялеяй, дачкой Эгіялея. Стаўшы ўладаром, ён умешваўся ў справы Калідона, адкуль выгнаў Тэрсіта.

Траянская вайна
---------------

Дыямед уваходзіў у лік жаніхоў Алены Цудоўнай і быў прывязаны клятвай дапамогі Менелаю. Пасля выкрадання Алены Парысам быў вымушаны ўдзельнічаць у Траянскай вайне. Яго флот з 80 караблёў быў другім па ліку пасля флота Агамемнана. 

Дыямед — адзін з найбольш слынных герояў «Іліяды», другі наймагутнейшы ахейскі воін пасля Ахіла. Яго заступніцай была багіня Афіна. Даспехі Дыямеда выкаваў бог Гефест. У баі ледзь не забіў Энея, параніў двух алімпійскіх багоў Афрадыту і Арэса, што змагаліся на баку траянцаў, двойчы нападаў на Апалона. Падчас уварвання траянцаў у ахейскі лагер быў паранены і знаходзіўся на караблі. Згодна Гамеру, блізкім сябрам Дыямеда быў Адысей. Нягледзячы на насмешкі Агамемнана, ніколі не супрацьстаяў правадыру ахейцаў, удзельнічаў у прымірэнні Агамемнана і Ахіла. У рытуальных гульнях пасля смерці Патрокла выйграў трыножнік, які потым захоўваўся ў Дэльфах. 

У іншых творах Траянскага цыкла апавядаецца, што Дыямед разам з Адысеям выкралі з Троі статую Палады. На гульнях пасля смерці Ахіла выіграў спаборніцтва ў бегу. Дыямед знаходзіўся знутры Траянскага каня і забіў шмат траянцаў падчас штурму Троі. Разам з Нестарам пакінуў Трою раней за іншых грэчаскіх правадырооў, таму шчасна дабраўся да Аргаса.

Дыямед у Італіі
---------------

Афрадыта не прабачыла Дыямеда за раненне. Пакуль ён змагаўся пад Трояй, яна падманам прывабіла яго жонку Эгіялею завесці палюбоўнікаў. Пасля вяртання Дыямеда яна не пусціла мужа ў Аргас. Засмучаны Дыямед перабраўся ў Этолію, а адтуль — у Апулію, дзе змагаўся супраць месалійцаў. Вергілій у «Энеідзе» паведамляў, што Дыямед адмовіўся ваяваць супраць Энея, калі даведаўся пра высадку траянцаў у Лацыа.

Грэкі і рымляне лічылі, што Дыямед заснаваў у Італіі некалькі гарадоў, у тым ліку Брындзізі, Венафра, Сан-Севера і Каноза-дзі-Пулья.

Шанаванне
---------

Дыямед — адзін з нешматлікіх старажытнагрэчаскіх міфічных герояў, які падобна Гераклу і Тэсею, меў свой культ шанавання. Цэнтры ахвярапрынашэнняў Дыямеду месціліся пераважна на Кіпры, ва ўсходняй частцы Адрыятыкі, на астравах Палагружа.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Дыямед на Вікісховішчы |

* Encyclopedia Mythica
* Naples Life,Death & Miracle
* Heroes in the Trojan War
* Trojan War

| ⛭Траянская вайна |
| --- |
| Грэкі | 
* Аўтамедонт
* Агамемнан
* Акамант
* Антылох
* Ахіл
* Аякс Вялікі
* Аякс Малы
* Дэмафонт
* Дыямед
* Ідаменей
* Калхас
* Махаон
* Медонт
* Менелай
* Неаптолем
* Нестар
* Адысей
* Паламед
* Патрокл
* Падалірый
* Пратэсілай
* Сінон
* Стэнтар
* Тэўкр
* Тэламон
* Тэрсіт
* Эўрыпіл
* Эпей
* Фенікс
* Ферсандр
* Філактэт

 |  |
| Багі на боку грэкаў | 
* Афіна
* Гера
* Пасейдон
* Гефест
* Гермес
* Фетыда

 |
| Саюзнікі грэкаў | 
* Ахейцы
* Абанты
* Аркадзійцы
* Афіняне
* Аргівяне
* Тырынфцы
* Ітакійцы
* Карынфяне
* Крыцяне
* Лапіфы
* Мікенцы
* Мірмідонцы
* Піласцы
* Родасцы
* Саламінцы
* Спартанцы
* Эгінеты

 |
| Траянцы | 
* Андрамаха
* Антэнор
* Анхіс
* Астыянакт
* Гелен
* Гектар
* Гекуба
* Дэіфоб
* Касандра
* Кікн
* Лаакоан
* Мемнан
* Парыс
* Палідор
* Прыям
* Траіл
* Пандар
* Эней

 |
| Багі на боку траянцаў | 
* Афрадыта
* Апалон
* Арэс
* Артэміда
* Скамандр

 |
| Саюзнікі траянцаў | 
* Амазонкі
* Дарданы
* Лідыйцы
* Лікійцы
* Мілетцы
* Пеласгі
* Тэўкры
* Халібы
* Хеты
* Фракійцы
* Фрыгійцы
* Энеты
* Эфіопы

 |
| Дадаткова | 
* Троя
* Генрых Шліман
* Гамер
* «Іліяда»
* «Кіпрыі»
* Траянская пісьменнасць
* Траянскі конь

 |


| ?Дыямед — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Agenor[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Porthaon[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Epicaste[d] |  |
|  |  | Эней[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Euryte[d] |  | Hippodamas[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Porthaon[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Эней[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Тыдэй |  |  |  |  |  |  | Euryte[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Горга |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Фестый[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Алфея |  |  | Дэідамія[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Дыямед |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Periboea[d] |  | Hipponous[d] |  |  | Еўрытэміда[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Bias[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Talaus[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Adrastus[d] |  |  |  |  | Pero[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Eurynome[d] |  |  |
|  |  |  | Deipyle[d] |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Talaus[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Amphithea[d] |  | Pronax[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Lysimache[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119315238 · SUDOC: 238344657 · VIAF: 74660488, 71157340688809921131 |