**Помнік Святому Вацлаву** (чэшск.: Pomník svatého Václava) — конная статуя чэшскага князя Вацлава Святога (924—936) на Вацлаўскай плошчы перад Нацыянальным музеем у Празе, збудаваная чэшскім скульптарам Іозефам Вацлавам Мысльбекам (1848—1922) у стылі манументальнага рэалізму. Помнік з'яўляецца адным з сімвалаў Прагі і чэшскай дзяржаўнасці наогул. У 1995 годзе абвешчаны нацыянальным помнікам культуры Чэшскай рэспублікі.

Конкурс праектаў помніка
------------------------

Пасля таго як у 1879 годзе барочная конная статуя князя Вацлава, Святога заступніка Чэхіі, працы Яна Іржы Бендля (пам. 1680) была перанесена з Вацлаўскай плошчы ў Вышаград, узнікла неабходнасць у новым, больш сучасным помніку на месцы ранейшага. У студзені 1894 года быў абвешчаны конкурс, да ўдзелу ў якім былі дапушчаны восем скульптараў, якія нарадзіліся або пражывалі ў Чэхіі. Па выніках конкурсу першае месца было вырашана не прысуджаць, а другое падзялілі адразу два аўтары — Багуслаў Шнірх і Іозеф Вацлаў Мысльбек. Ім было прапанавана ўдасканаліць свае праекты для ўдзелу ў канчатковым туры конкурсу.

Князь Вацлаў у праектах двух скульптараў быў адлюстраваны ў розных іпастасях: у Шнірха гэта быў святы, падзвіжнік, які бласлаўляў натоўпы народа, у Мысльбека ж — воін і вайскавод у поўнай амуніцыі, які бясстрашна глядзеў удалячынь. У выніку быў выбраны праект Мысльбека. Пазней, аднак, арыгінальная мадэль помніка неаднаразова змянялася і ўрэшце конная статуя князя Вацлава была акружана чатырма статуямі іншых чэшскіх святых: Святой Людмілы, Святога Пракопа, Святога Войцеха і Святога Яна (статуя апошняга неўзабаве была заменена статуяй Святой Анежкі).

Узвядзенне помніка
------------------

Праца над помнікам працягвалася больш за трыццаць гадоў. Суаўтарамі Мысльбека былі архітэктар Алаіс Дрыяк, які склаў праект, і скульптар Цэлда Клоўчак, які ўпрыгожыў пастамент помніка арыгінальным арнаментам. Бронзавае ліццё помніка выканала фірма *Bendelmayer*.

Падчас стварэння статуй святых Мысльбек надаў вялікую ўвагу іх тварам: так, твар Святога Войцеха набыў рысы твару пражскага архібіскупа Францыска фон Паўла-Шонбарна, а твар Святога Пракопа — рысы самога Іозефа Вацлава Мысльбека. Мадэллю для статуі каня паслужыў сямігадовы армейскі жарабец Арда (асобная статуя якога была ўсталявана Мысльбекам у Кошыцах). Фігура самога Вацлава падчас стварэння была дапоўнена кальчугай, мячом і шлемам.

Помнік быў усталяваны на сваім месцы ў 1912 годзе першапачаткова з трыма статуямі вакол Святога Вацлава і адкрыты 28 кастрычніка 1918 года. Чацвёртая статуя была ўсталявана ў 1924 годзе. Урачыстае адкрыццё помніка адбылося 27 кастрычніка 1935 года. У 1979 годзе помнік абнесены вытанчаным бронзавым ланцугом.

У 2003—2005 гадах была праведзена рэстаўрацыя помніка, унутр была ўсталявана сэнсарная камера.

— На пастаменце помніка выгравіраваны надпіс:

> 
> 
> **«Святы Вацлаў, герцаг зямлі Чэшскай, князь наш, не дай загінуць ні нам, ні дзецям нашым»**
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (чэшск.)  
> 
> ***«Svatý Václave, vévodo české země, kníže náš, nedej zahynouti nám ni budoucím»***
> 
> 
> 
> 

|  |  |  |  |
| Святая Анежка | Святая Людміла | Святы Пракоп | Святы Войцех |

Спасылкі
--------

* Pomník svatého Václava / Помнік Святому Вацлаву Архівавана 22 лютага 2014.

| ⛭Нацыянальныя помнікі культуры Чэшскай Рэспублікі: Прага |
| --- |
| 1962 | Віфліемская капліца • Вышаград • Палац Кінскіх • Карлаў мост са скульптурным убраннем • Каралінум • Нацыянальны музей • Нацыянальны помнік на Віткаве з магілай Невядомага салдата • Нацыянальны тэатр • Навамесцкая ратуша • Поле бітвы на Белай Горы з курганам і Летні замак Гвезда з запаведнікам • Пражскі Град • Саслоўны тэатр • Старамесцкая ратуша • Храм Дзевы Марыі прад Тынам • Чэшскія каралеўскія рэгаліі • |  |
| 1978 | Анежскі манастыр • Манастыр на Словенах • Помнік антыфашысцкаму супраціўленню ў Кобылісах • Ганаровае пахаванне саюзных войскаў і байцоў за свабоду на Ольшанах • |
| 1988, 1989 | Архіў Чэшскай кароны • Гарадзішча і кельцкі апідум Завіст • Дом мастакоў (Рудальфінум) • Грамадскі дом Прагі з Парахавой брамай • Помнік чэшскага супраціўлення 1939—1945 «Печкарна» • Страгаўскі кляштар • |
| 1991, 1992 | Бржэўнаўскі кляштар • Будынкі Парламента Чэшскай Рэспублікі (Штэрнберкскі палац, Вальдштэйнскі палац, Колаўрацкі палац, Малы Фюрстэнбергскі палац, Тгунаўскі палац і інш.) • |
| 1995 | Гарадзішча Шарка • Збраслаўскі манастыр • Клеменцінум • Мюлерава віла • Помнік Святому Вацлаву • Старыя яўрэйскія могілкі • Старамесцкая плошча • Старановая сінагога • Храм Святога Мікалая на Мала-Стране • |
| 2006 | Веліславава біблія • Вышаградскі кодэкс • Званы і цымбалы храма Святога Віта • Пасіянал абатысы Кунгуты • Збор аўтамабіляў NW і Tatra • Сукупнасць барочных алтарных карцін Карала Шкрэты і Пятра Брандля • |
| 2010 | Дом «Ля Чорнай Маці Божай» • Урывак лацінскага перакладу Далімілавай хронікі • Станцыя ачысткі сцёкавых вод • Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Божага на Вінаградах • |



1. 1 2 3  Art for the City catalogue Праверана 15 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106498303'></a>