recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Драўляныя бэлькі
Металічная бэлька моста
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бэлька (значэнні).
**Бэ́лька** (нідэрл.: balk) — канструкцыйны нясучы элемент звычайна ў выглядзе бруса. Пад нагрузкай працуе пераважна на выгін. Бэлькі вырабляюцца з жалезабетону, металу, дрэва. Шырока выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве і машынабудаванні — у канструкцыях будынкаў, мастоў, эстакад, транспартных сродкаў, машын, станкоў і інш.

Бэлькі бываюць: адна- і шматпралётныя, кансольныя, разразныя (простыя) і неразразныя, з заладжанымі канцамі; прамавугольныя, таўровыя, двухтаўровыя, каробчатыя і інш.; пастаяннай і пераменнай вышыні. Жалезабетонныя бэлькі вырабляюць маналітныя, зборнаманалітныя і зборныя, а таксама папярэдне напружаныя. Металічныя бэлькі бываюць пракатныя і састаўныя (элементы іх злучаюць зваркай або кляпаннем), ёсць і біметалічныя. Драўляныя бэлькі — аднапралётныя і разразныя канструкцыі з дошак і бярвён (выкарыстоўваюцца і састаўныя). Разлік бэлек звычайна робяць на трываласць, устойлівасць і жорсткасць паводле законаў супраціўлення матэрыялаў.

Літаратура
----------

* Бэлька // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бэлька
Аляксандраўскі сквер у Мінску
**Сквер** (ад англ.: square — квадрат) — невялікі гарадскі сад; важная частка азелянення населеных месцаў, дэкаратыўнага афармлення плошчаў і вуліц. Фарміруецца па асноўных прынцыпах садова-паркавага мастацтва. Плошча звычайна 0,5—2 га. У адрозненне ад бульвара прызначаны пераважна для кароткачасовага адпачынку пешаходаў. Сквер можа мець самастойную закончаную кампазіцыю ці быць элементам буйнога архітэктурна-ландшафтнага ансамбля. Звычайна асноўны элемент кампазіцыі сквера — пляцоўка для адпачынку з фантанам, дэкаратыўнай скульптурай, кветкавым партэрам, клумбамі, газонамі, пасадкамі дрэў, кустоў і інш.

Першыя скверы ўзніклі ў сярэдзіне XIX ст. ў Англіі, у другой палове XIX ст. — у Расіі.

Беларусь
--------

Міхайлаўскі сквер у Мінску
Сквер Адама Міцкевіча ў Мінску
Першыя скверы на Беларусі — Аляксандраўскі сад (1870) з фантанам (1874) і на Саборнай плошчы (1890-я г. цяпер пл. Свабоды) у Мінску. Найбольш значныя скверы ствараюцца ў адміністрацыйна-грамадскіх цэнтрах (на плошчах Незалежнасці ў Мінску, Леніна ў Магілёве, Савецкай у Гродне), каля транспартна-планіровачных вузлоў (на прывакзальных плошчах у Гомелі, Маладзечне; Міхайлаўскі каля чыгуначнага вакзала ў Мінску), перад буйнымі грамадскімі будынкамі (Сэндайскі сквер каля Беларускага музычнага тэатра ў Мінску, політэхнічнага інстытута ў Брэсце), каля помнікаў і мемарыльных комплексаў (скверы на плошчы Перамогі ў Мінску, капя помніка Вызвалення на плошчы Свабоды ў Брэсце), у квартальнай забудове — так званыя скверы-«кішэні» (сквер імя Эдварда Вайніловіча па вул. Берсана, Шпітальны сквер на скрыжаваннях пр. Машэрава і вул. Куйбышава ў Мінску) і інш.

Літаратура
----------

* *Ларкін Г. С.* Сквер // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 452—453. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сквер
**2-і замежны парашутны полк** (фр.: 2e Régiment Etranger de Parachutistes) — падраздзяленне Французскага замежнага легіёна.

Першапачаткова воінская часць заснавана як парашутны батальён. Падраздзяленне прымала ўдзел у Першай індакітайскай вайне. Потым, ужо як полк, фарміраванне змагалася ў Алжыры і падаўляла паўстанне ў правінцыі Шаба. Акрамя таго, полк удзельнічаў у аперацыях у Чадзе, Ліване, Джыбуці, Руандзе, ЦАР, Югаславіі, Габоне, Кот-д’Івуары, Рэспубліцы Конга.

У склад палка ўваходзяць каля 1310 чалавек, разбітых на 10 рот па 60 чалавек.

Заўвагі
-------

1. ↑  2e régiment étranger de parachutistes **(нявызн.)**. *defense.gouv.fr*. Архівавана з першакрыніцы 20 студзеня 2019. Праверана 15 студзеня 2022.
2. ↑   Архівавана 29 жніўня 2015 года. Official Website of the 2nd Foreign Parachute Regiment, History of the 2e REP, The origins...
3. ↑  2nd Foreign Parachute Regiment | Information (англ.)  **(нявызн.)**?. Праверана 26 сакавіка 2022.
**Cigarettes After Sex** — амерыканскі інды-рок-гурт з горада Эль-Паса, створаны Грэгам Гансалесам. Першы міні-альбом, пад назвай *I.*, выпушчаны ў 2012 годзе.

Гісторыя
--------

Гурт была заснаваны ў Эль-Паса, штат Тэхас ў 2008 годзе. Гансалес запісваў першы міні-альбом *I.* на лесвіцы сваёй альма-матэр, Тэхаскага ўніверсітэта ў Эль-Паса, называючы гэты досвед «у асноўным як аварыю, свайго роду эксперымент». У міні-альбом увайшлі такія кампазіцыя як «Nothing’s Gonna Hurt You Baby», «I’m a Firefighter», «Dreaming of You», and «Starry Eyes» і інш.

Гансалес пераехаў у Бруклін, Нью-Ёрк, дзе быў запісаны і выпушчаны ў 2015 годзе сінгл *Affection* разам з кавер-версіяй кампазіцыі «Keep On Loving You» гурта REO Speedwagon.

Праз музычныя рэкамендацыі, песні гурта атрымалі большь за некалькі мільёнаў праглядаў на YouTube, што прывяло да канцэртнай дзейнасьці па многіх краінах Еўропы, Азіі і ЗША. Cigarettes After Sex выпусцілі свой дэбютны поўнафарматны альбом 9 чэрвеня 2017 года.

Трэк «Nothing’s Gonna Hurt You Baby» суправаджаў 7 эпізод серыялу *The Handmaid’s Tale*.

Музычны стыль і ўплыў
---------------------

У водгуку для *Noisey by Vice* Крысціна Какуріс *(Christina Cacouris)* апісвае Cigarettes After Sex як «элементарны, туманны і рамантычны, але з нуарнымі гранямі». Гансалес цытуе Франсуазу Ардзі, як яго любімую спявачку, таксама вялікі ўплыў аказала творчасць Майлса Дэйвіса. Музычны блог Eardrums Music апісвае творчасць гурта як «павольную, мройную і прыгожую з цудоўным, пяшчотным вакалам і вельмі добрай лірыкай», і параўноўвае яго з Mazzy Star.

Склад
-----

* Грэг Гансалес — заснавальнік, вакал, электрагітара, акустычная гітара, бас.
* Філіп Табс — клавішныя, электрагітара.
* Рэндзі Мілер — бас.
* Джэйкаб Томскі — барабаны.

Дыскаграфія
-----------

### Студыйныя альбомы

* *Cigarettes After Sex (альбом)* (2017)

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Cigarettes After Sex - Tickets - The Echo - Los Angeles, California - April 27th, 2016 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *The Echo and Echoplex*. Архівавана з першакрыніцы 16 чэрвеня 2017. Праверана 14 красавіка 2016.
6. 1 2 3 4  "The Diehard Romanticism of Cigarettes After Sex **(нявызн.)**. *NOISEY*. Праверана 13 красавіка 2016.
7. ↑  Records **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Cigarettes After Sex*. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2016. Праверана 13 красавіка 2016.
8. ↑  Review / Cigarettes After Sex / Affection **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Independent Music News*. Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2018. Праверана 14 красавіка 2016.
9. ↑
10. ↑  Cigarettes After Sex - 10 New Artists You Need to Know: January 2016 **(нявызн.)**. *Rolling Stone*. Праверана 14 красавіка 2016.
11. ↑  The Handmaid's Tale - S1 · E7 · The Other Side **(нявызн.)**. *tunefind*. Праверана 13 ліпеня 2017.
12. ↑  The End Credits Song In 'The Handmaid's Tale' Episode 9 Epitomizes Moira's Spirit **(нявызн.)**. *BUSTLE*. Праверана 13 ліпеня 2017.
13. ↑  New Music: Cigarettes After Sex – "Affection" **(нявызн.)**. Праверана 13 красавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Cigarettes After Sex на Last.fm
**Свята-Мікіцкая царква** — помнік драўлянага дойлідства ў вёсцы Здзітава Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці Рэспублікі Беларусь. Занесена ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1502 годзе на правым беразе ракі Мухавец, пасля чаго неаднаразова перабудоўвалася, у тым ліку ў 1787 годзе.

Настаяцелем з’яўляецца протаіерэй Стафан Іванавіч Гапанюк.

Архітэктура
-----------

Пабудавана ў традыцыях заходнепалескай архітэктуры, аднаго з двух тыпаў палескай архітэктурнай школы, якая прэтэндуе на ўключэнне ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

У шырыню складае 9,4 метра, 15,65 метра ў даўжыню і 6 метраў у вышыню. Складаецца з трох прамавугольных аб’ёмаў: асноўнага, бабінца і апсіды. Дах гонтавы, шматскатны, увянчаны невялікім барабанам з галоўкай. Па баках да апсіды прыбудаваны вузкія невысокія рызніцы пад аднасхільным дахам. У XIX стагоддзі каля ўваходу пабудаваны каркасны тамбур. Сцены вертыкальна пакрыты драўлянымі дошкамі і ўмацаваны сцяжкамі. Вокны высокія, прамавугольныя.

Непадалёк ад царквы размешчана двух’ярусная каркасная драўляная званіца, квадратная ў плане, пад шатром. Комплекс характарызуецца манументальнасцю, удалымі прапорцыямі і архітэктурна-мастацкай выразнасцю.

Адзігітрыя Іерусалімская. Канец 16 ст.
У царкве захоўваецца напісаная ў першай палове — сярэдзіне XVI стагоддзя ікона Маці Божай Адзігітрыі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Здзітаўская Мікітаўская царква // Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мн. 1993.
2. ↑  Жабинковское благочиние(недаступная спасылка) // «Брест Православный». Официальный сайт Брестской епархии.
3. 1 2  Храм во имя Св. Никиты Архівавана 24 сакавіка 2016. // interfax.by. — 25 января 2007.

Літаратура
----------

* Здзітаўская Мікітаўская царква // Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мн. Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.  (бел.)
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікіцкая царква (Здзітава)

* Свята-Мікіцкая царква (Здзітава) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кузняцоў.

**Уладзімір Курбскі-Кузняцоў** (1898 – ?; псеўд.: Ул. Крынскі) — беларускі нацыянальны дзеяч, член БПСР.

Дзейнічаў у Гродне, у 1918 – 1920 гг. быў членам шэрагу мясцовых беларускіх арганізацый. Восенню 1920 г. быў вярбоўшчыкам Беларускай вайсковай камісіі па Гродзенскім павеце. У 1921 – 1922 гг. арганізоўваў партызанскі рух на Гродзеншчыне.

У сярэдзіне 1920-х гадоў шчыльна супрацоўнічаў з КПЗБ. Арыштоўваўся польскімі ўладамі. У 1928 – 1931 гадах уваходзіў у склад паланафільскага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Гродне. Восенню 1930 г. супрацоўнічаў з гродзенскай беларускай газетай «Беларуская думка» паланафільскага напрамку. Пад час Другой сусветнай вайны актыўна друкаваўся ў беластоцкай беларускай газеце «Новая дарога».

Зноскі
------

1. ↑  *Чарнякевіч, А.М.* Нараджэнне беларускай Гародні : З гісторыі нацыянальнага руху 1909–1939 гадоў. — Мінск: А. М. Янушкевіч, 2015. — С. 12. — 172 с. — ISBN 978-985-90346-7-1. Архівавана 15 чэрвеня 2022.
**Будынак духоўнага вучылішча** — помнік архітэктуры класіцызму.

Гісторыя
--------

Шыльда на будынку
Пабудаваны ў 1799—1819 гг. у Гомелі на вуліцы Мільённай (сучасная вул. Білецкага, 11) як летні дом М. П. Румянцава. Архітэктар Дж. Кларк. З 1880 годзе ў будынку размяшчалася духоўная семінарыя.

Зараз у будынку размешчаны вучэбны корпус Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Складаўся з трох аб'ёмаў, пастаўленых на адной лініі: двухпавярховага драўлянага корпуса і злучаных з ім галерэямі двухпавярховых флігеляў. Корпус — прамавугольны ў плане будынак, на першым паверсе знаходзіліся две парадныя залы, на другім — жылыя пакоі. Галоўны фасад, быў вылучаны рызалітам з шасцікалонным порцікам дарычнага ордара і аздоблены балконам. Вокны першага паверху афармляліся паўкруглымі нішамі. Рызаліт, прасценкі першага паверху корпусу і сцены флігеляў былі апрацаваны гарызантальнай рустоўкай. У другой палове XIX ст. перабудаваны. Мураваны двухпавярховы П-падобны ў плане будынак (бакавыя крылы пабудаваныя ў 1960-я гады). Цэнтр галоўнага прамавугольнага ў плане аб'ёму вылучаны магутнымі рызалітамі на галоўным і дваровых фасадах. Цэнтральны ўваход з казырком на двух слупах падкрэслены фігурным атыкам. Галоўны фасад дэкарыраваны сандрыкамі, лепкай (на атыку), падзелены гарызантальнай цягай на дзве часткі. Дваровыя фасады бакавых карпусоў апрацаваныя рустам, завершаныя карнізам. Унутраная планіроўка калідорная. На другім паверсе знаходзілася семінарская царква (цяпер актавая зала).

Галерэя
-------

* Гістарычныя выявы
* З боку Ліпавай вуліцы.З боку Ліпавай вуліцы.
* З боку ракі Сож і Баярскага спуску.З боку ракі Сож і Баярскага спуску.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Будынак духоўнага вучылішча (Гомель) на Вікісховішчы |

* Будынак духоўнага вучылішча (Гомель) на сайце Radzima.org
* Будынак духоўнага вучылішча (Гомель) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Гомельскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт |
| --- |
| Факультэты | Лячэбны факультэт ·  Медыка-дыягнастычны факультэт ·  Факультэт замежных навучэнцаў ·  Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі ·  Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі | Галоўны корпус Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта |
| Іншае | Галоўны корпус ГДМУ ·  Будынак духоўнага вучылішча |

* Будынак духоўнага вучылішча (Гомель) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса-Праабражэнская царква** — помнік народнага драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока.

Царква ў 1917 годзе

Гісторыя
--------

На паўднёва-заходняй ускраіне вёскі в. Олтуш (Маларыцкі раён). Упершыню згадваецца ў 1668 г. перабудавана ў 1783 г. 1862 г. і 1868 г. Першапачаткова храм быў 3-зрубным — кубападобны бабінец, асноўны аб’ём, апсіда з тарцовай рызніцай. У 1889 г. да царквы пры ўваходзе праз тамбур прыбудаваная двух’ярусная званіца (васьмярык на чацверыку) з шатровым дахам.

Спаса-Праабражэнская царква з боку апсіды

Архітэктура
-----------

Царква складаецца з трох прамавугольных у плане зрубаў. Асноўны зруб накрыты шатровым, бабінец — двухсхільным са шчытом на галоўным фасадзе, алтарны — трохсхільным дахамі, завершанымі фігурнымі вежачкамі. Сцены гарызантальна ашаляваныя і прарэзаныя прамавугольнымі вокнамі з разнымі ліштвамі.

Інтэр’ер
--------

Зала храма перакрыта корабавым размаляваным скляпеннем, бэлькі ўпрыгожаны разнымі стылізаванымі кветкамі. Над бабінцам размешчаны хоры з балюстраднай агароджай. Апсіда вылучана створаным у 1830-я гг. 3-ярусным іканастасам, аформленым разнымі пілястрамі. Ажурная разьба ўпрыгожвае царскія вароты. Абразы выкананы ў 16 — 18 ст. маюць залаты фон па ляўкасу. У бабінцы размешчаны абразы «Спас Нерукатворны», «Ражджаство Хрыстова», «Аплаканне і Спас Нерукатворны», «Зняцце з крыжа» (усе 17 ст.), «Святы Лаўрэнцій» (1869), «Мікалай Цудатворац», «Архангел Міхаіл». Злева ад галоўнага ўвахода на заходняй сцяне размешчаны падпісны абраз «Прападобны Ануфрый» 1965 г. пад скляпеннем — абраз «Архангел Міхаіл» 16 — 17 ст.

Царква дзейнічае. Помнік рэспубліканскага значэння.

* Архангел Міхаіл. 2-я палова XVII ст. МСБК НАНАрхангел Міхаіл. 2-я палова XVII ст. МСБК НАН
* Маларыцкі майстар. Успенне. 1650. НММ РБМаларыцкі майстар. Успенне. 1650. НММ РБ

Зноскі
------

Літаратура
----------

* НГАБ у г. Гродна, ф. 1. воп. 19, спр. 1004, арк. 9 — 29.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Спаса-Праабражэнская царква (Олтуш)
* Спаса-Праабражэнская царква ў Олтушы на сайце Radzima.org
* Спаса-Праабражэнская царква ў Олтушы на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Олтуш) на сайце «Архіварта»
**Будынак вакзала** — помнік архітэктуры неабарока ў Слоніме. Размешчаны па адрасе вул. Вакзальная, 11. Пабудаваны ў 1922 г. з цэглы. Разам з вадацяжнай вежай, узведзенай у стылі мадэрн, складае адзіны архітэктурны ансамбль.

Архітэктура
-----------

Вакзал уяўляе сабой прамавугольны ў плане мураваны будынак з мансардавым дахам складанага пластычнага малюнка.

Прасторавае развіццё кампазіцыі дасягаецца трохступеньчатым павышэннем аб'ёмаў, якое нарастае да цэнтра: ад адносна нізкіх бакавых крылаў праз цэнтральны аб'ём да мансардавага паверха.

У архітэктуры выкарыстаны стылізаваныя элементы барока. Франтальныя фасады маёць па цэнтры 2-павярховыя рызаліты з фігурнымі франтонамі, дэкарыраванымі валютамі, шарамі на пастаментах, філянговымі парапетамі. аднапавярховы аб'ём уваходнага тамбура завершаны «разарваным» франтонам. Фасады дэкарыраваны рустам, расчлянёны прамавугольнымі і арачнымі высокімі аконнымі і дзвярнымі праёмамі. Планіроўка калідорна-анфіладная. Квадратны ў плане вестыбюль у цэнтры кароткімі пераходамі злучаны з касавай залай, залай чакання. Службовыя памяшканні маюць асобныя ўваходы ў тарцах будынка. Цэнтральная лесвіца звязвае вестыбюль са службовым мансардавым паверхам.

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Слонімскага вакзала будынак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 14. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слонімскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2004.— 752 с. — стар. 679.
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Слонімскі чыгуначны вакзал на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Слонімскі чыгуначны вакзал на сайце Radzima.org
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Слонімскі чыгуначны вакзал

* Слонімскі чыгуначны вакзал на сайце «Архіварта»
**Звяры** (*Theria*) — падклас сысуноў, які аб'ядноўвае ўсіх сучасных жывародзячых сысуноў, якія нараджаюць без адкладання яек, як плацэнтарных, так і сумчатых. Звярамі з'яўляюцца амаль усе сучасныя сысуны, падкласу звяроў сярод сысуноў супрацьпастаўлены падклас яканосных першазвяроў.

Класіфікацыя
------------

**Інфраклас Сумчатыя**, або **Ніжэйшыя звяры** (*Metatheria* ці *Marsupialia*)

Надатрад *Ameridelphia* (амерыканскія)
Атрад Апосумы (*Didelphimorphia*)
Атрад *Paucituberculata*
Надатрад *Australidelphia* (аўстралійскія)
Атрад *Microbiotheria*
Атрад *Notoryctemorphia*
Атрад Драпежныя сумчатыя (*Dasyuromorphia*)
Атрад *Peramelemorphia*
Атрад Двухразцовыя (*Diprotodontia*)
**Інфраклас Плацэнтарныя**, або **Вышэйшыя звяры** (*Placentalia*, або *Eutheria*)

Атрад Трубказубыя (*Tubulidentata*)
Атрад Непаўназубыя (*Edentata*)
Атрад Скакунчыкі (*Macroscelidea*)
Атрад Даманы (*Hyracoidea*)
Атрад Хобатныя (*Proboscidea*)
Атрад Сірэны (*Sirenia*)
Атрад Непарнакапытныя (*Perissodactyla*)
Атрад Парнакапытныя (*Artiodactyla*)
Атрад Кітападобныя (*Cetacea*)
Атрад Мазоленогія (*Tylopoda*)
Атрад Насякомаедныя (*Insectivora*)
Атрад Рукакрылыя (*Chiroptera*)
Атрад Пангаліны (*Pholidota*)
Атрад Драпежныя (*Carnivora*)
Атрад Грызуны (*Rodentia*)
Атрад Зайцападобныя (*Lagomorpha*)
Атрад Шэрстакрылы (*Dermoptera*)
Атрад Прыматы (*Primates*)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · У. Даля · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · iNaturalist · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778768285, 2909971676 |
**Неагублены галосны пярэдняга раду верхняга пад'ёму** — галосны гук, які выкарыстоўваецца ў шматлікіх мовах.

У беларускай мове
-----------------

Характэрнай асаблівасцю гуку з'яўляецца тое, што яму могуць папярэднічаць толькі мяккія зычныя.

Паводле артыкуляцыі можа разглядацца як процілеглы з [а] — пры артыкуляцыі [і] найбольш шырокае месца ў моўным апараце знаходзіцца ззаду, а найбольш вузкае — спераду. Як і [а], форма поласці пры ўтварэнні гэтага гуку можа быць паказанай у выглядзе рупару, а ў іншых галосных мадэлі ўтварэння значна больш складаныя.

**Галосныя**Гл. таксама: МФА

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Пярэднія** | **Ненапруж. пярэднія** | **Сярэднія** | **Ненапруж. заднія** | **Заднія** |
| **Верхнія** | 

|  |
| --- |
| 
i • y

ɨ • ʉ

ɯ • u

ɪ • ʏ
• ʊ

e • ø

ɘ • ɵ

ɤ • o

ə

ɛ • œ

ɜ • ɞ

ʌ • ɔ

æ

ɐ

a • ɶ

ɑ • ɒ |

 |
| **Ненапруж.верхнія** |
| **Сяр.-верхнія** |
| **Сярэднія** |
| **Сяр.-ніжнія** |
| **Ненапруж.ніжнія** |
| **Ніжнія** |

*Калі сімвалы стаяць у парах, то правы з іх   
 пазначае агублены галосны.*

Літаратура
----------

* Фанетыка беларускай літаратурнай мовы / І. Р. Бурлыка, Л. Ц. Выгонная, Г. В. Лосік, А. І. Падлужны; Рэд. А. І. Падлужны. — Мн.: Навука і тэхніка, 1989. — 335 с. ISBN 5-343-00292-7.
**Адміністрацыя Ленінскага раёна г. Гродна** — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання першаснага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Ленінскага раёна горада Гродна Гродзенскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Гродзенскаму гарвыканкаму. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю адміністрацыі ажыццяўляе яе кіраўнік. Адміністрацыя размешчана ў цэнтры раёна, у будынку па вуліцы Лермантава, 2.

Кіраўнікі
---------

* Ігар Міхайлавіч Бабыр

Зноскі
------

1. ↑  Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»

Спасылкі
--------

* grodnolen.gov.by — афіцыйны сайт Адміністрацыі Ленінскага раёна г. Гродна

Шаблон:Адміністрацыі раёнаў Гродна
**Царква Параскевы Пятніцы** — праваслаўная царква ў в. Чарнаўчыцы Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Адзін з нешматлікіх захаваных да нашага часу аўтэнтычных чатырох-зрубных крыжовых храмаў, раней даволі распаўсюджаных на тэрыторыі Беларусі, помнік народнага дойлідства 18 стагоддзя.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1733 годзе з дрэва, перабудоўвалася ў 1860-я гады. Абнесена бутавай агароджай з арачнай 2-яруснай брамай-званіцай. Пацярпела ад пажару ў 1987 годзе (страчаны купал-баня, дах, іканастас 1830-х гадоў). Замест купала збудаваны высокі спічасты шацёр, які не адпавядае брутальным барочным масам самога храма.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Крыжовы ў плане зруб некалькі выцягнуты ўздоўж падоўжнай восі за кошт 5-граннай апсіды з бакавымі нізкімі рызніцамі і невялікага прытвора пад 2-схільным дахам. Малітоўная зала атрымала рзвіццё ў шырыню са стварэннем невялікага трансепта, адзначанага знадворку шчытамі. Сяродкрыжжа 2-схільных дахаў увянчана фігурным шмат'ярусным купалам (яго паходжанне больш позняе, бо візіта 2-й палавіны 18 ст. адзначае ў завяршэнні храма просты крыж). Вертыкальную накіраванасць будынка падкрэсліваюць таксама шалёўка, брусы-сцяжкі, вуглавыя руставаныя лапаткі, здвоеныя прамавугольныя аконныя праёмы. Фігурнай шалёўкай апрацаваны 3-вугольны франтон галоўнага фасада.

Інтэр'ер
--------

У перакрытыю плоскай столлю малітоўную залу адкрываюцца хоры, размешчаныя над бабінцам. Апсіда вылучана драўляным разным іканастасам 1987 года. Абраз «Цуд Георгія аб змеі» (1729).

Зноскі
------

1. 1 2  Габрусь Т. В. ВОПРОСЫ СОХРАНЕНИЯ ПОДЛИННОСТИ ПАМЯТНИКОВ ДЕРЕВЯННОГО САКРАЛЬНОГО ЗОДЧЕСТВА БЕЛАРУСИ

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн.: БелЭн, 2001. — 328 с.: іл.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* НГАБ у г. Гродна, ф. 1, воп. 19, спр.1004, арк. 9 — 29.

Спасылкі
--------

* 
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Параскевы Пятніцы (Чарнаўчыцы)

* Царква Параскевы Пятніцы (Чарнаўчыцы) на сайце «Архіварта»
**Альфонсас Аўгуліс** (літ.: Alfonsas Augulis; нар. 24 чэрвеня 1944) — літоўскі грамадскі дзеяч, дыпламат.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Пелегрында, Астравецкі раён.

У 1957 годзе скончыў беларускую школу ў Рымдзюнах, у 1962 годзе — Марыямпальскую сярэднюю школу Віленскага раёна. У 1970 годзе скончыў Літоўскую акадэмію сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці інжынер-механік.

Працаваў у розных установах і арганізацыях. Пасля аднаўлення незалежнасці Літвы ў 1990 годзе працаваў намеснікам старшыні Камісіі па рэгіянальных праблемах пры Вярхоўным Савеце.

У 1993—1994 гадах быў першым паслом Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь. На гэтай пасадзе стаў ініцыятарам стварэння літоўскага культурнага цэнтра ў Рымдзюнах. Некалькі разоў беспаспяхова балатаваўся ў Сейм.

З 1995 годзе з’яўляўся прэзідэнтам таварыства «Kraštiečiai», старшынёй клуба выхадцаў з Гервяцкага краю («Gervėčių»), старшынёй Таварыства падтрымкі літоўцаў за мяжой, віцэ-старшынёй Літоўскага таварыства абароны правоў чалавека, членам праўлення Таварыства добраўпарадкавання Літвы і членам Віленскага савета.

Заўвагі
-------

1. ↑  Государства объединяют люди // СБ. Беларусь сегодня, 3 июня 2008
2. ↑  Alfonsas Augulis Архівавана 16 кастрычніка 2008 года. (VRK inform.)

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Літоўскай Рэспублікі ў Беларусі |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 30 снежня 1992  1993 |
| Паслы | Альфонсас Аўгуліс (1993—1994) · Віктарас Баўбліс (1994—1998) · Ёнас Паслаўскас (1999—2005) · Пятрас Вайцекунас (2005—2006) · Эдмінас Багдонас (2007—2012) · Лінас Антанас Лінкявічус (2012) · Эвалдас Ігнатавічус (2013—2016) · Андрус Пулокас (з 2016) |
**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Нарач Мядзельскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Інтэр’ер у часы Першай сусветнай вайны
У цэнтры вёскі. Акаймавана бутавай агароджай з цаглянай брамай. Пабудавана ў 1860-я гг. з бутавага каменю і цэглы. Да 1990-х гг. не дзейнічала.

Архітэктура
-----------

Званіца
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Будынак чатырохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі: трох’ярусная шатровая званіца (васьмярык на 2 чацверыках), прамавугольная ў плане трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, паўкруглая апсіда. На фоне бутавай муроўкі сцен вылучаюцца пабеленыя элементы архітэктурнага дэкору: лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных праёмаў. Прафіляваныя карнізы з сухарыкамі, круглыя разеткі з крыжамі, «ізумрудны» руст. Шатровыя дахі званіцы і асноўнага аб’ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. Галоўны ўваход вырашаны магутным парталам з кілепадобнай аркай на 2 калонах, бакавыя прамавугольныя ўваходныя праёмы аформлены прафіляванымі арачнымі парталамі з круглымі разеткамі. Мастацкі эфект будынка ствараецца буйнамаштабнай бутавай муроўкай шэраружага колеру з запаўненнем вапнавых швоў дробнымі каменчыкамі, а таксама спалучэннем гэтакай паліхроміі з атынкаванымі элементамі архітэктурнага дэкору.

Інтэр’ер
--------

Інтэр’ер
Унутры памяшканні храма аб’яднаны ў агульную прастору шырокімі арачнымі прасветамі. Мастацкім акцэнтам інтэр'ера з’яўляецца драўляны разны двух’ярусны іканастас — твор народнага прыкладнога мастацтва мяжы 19 — 20 ст. У скразную арнаментальную разьбу царскіх варот укампанаваны абразы-тонды евангелістаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Ільінская царква (Нарач, Мядзельскі раён)
* Свята-Ільінская царква (Нарач, Мядзельскі раён) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Ільінская царква (Нарач, Мядзельскі раён) на сайце Radzima.org
* Свята-Ільінская царква (Нарач, Мядзельскі раён) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Мядзельскае благачынне |
| --- |
| Спаса-Праабражэнская царква (Занарач) ·  Троіцкая царква (Княгінін) ·  Свята-Троіцкая царква (Крывічы) ·  Свята-Троіцкая царква (Мікасецк) ·  Свята-Троіцкая царква (Мядзел) ·  Свята-Ільінская царква (Нарач) ·  Свята-Кірыла-Мяфодзіяўская царква (Свір) ·  Свята-Аляксандра-Неўская царква (Слабада) ·  Свята-Мікалаеўская царква (Старыя Габы) |

*
**Мітрапаліт Сімяон** (свецкае імя *Уладзімір Іванавіч Шастацкі*; нар. 3 лістапада 1962, в. Райкіўці, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — украінскі архірэй ПЦУ, мітрапаліт Вінніцка-Барскі.

Біяграфія
---------

З 1996 года епіскап Уладзімір-Валынскі і Ковельск УПЦ МП, у 2002 годзе прыняты да сану архіепіскапа, у 2007 годзе прызначаны архіепіскап Вінніцкім і Магілёўска-Падольскім УПЦ МП, у 2011 годзе прыняты да сану мітрапаліта, у 2013 годзе ў звязку з падзелам епархіі зменена тытул на мітрапаліта Вінніцкага і Барскага УПЦ МП, з 2019 года мітрапаліт Вінніцкі і Барскі ПЦУ, Сакратар Свяшчэнскага Сіноду ПЦУ, галава Сінадальнай камісіі з кананізацыі святых, заступнік галавы Сінадальнай Статутнай камісіі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Симеон (Шостацький)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 3442161030922823920005 |
**Маштаб** (ням.: Maßstab, літ. «мерная палка»: *Maß* «мера», *Stab* «палка») — суадносіны двух лінейных памераў. У многіх галінах практычнага прымянення маштабам называюць суадносіны памеру малюнка да памеру адлюстроўваемага аб’екта.

Тэрмін найбольш распаўсюджаны ў геадэзіі, картаграфіі і праектаванні — стаўленне натуральнай велічыні аб’екта да велічыні яго малюнка. Чалавек не ў стане адлюстраваць вялікія аб’екты, напрыклад будынак, у натуральную велічыню, таму пры адлюстраванні вялікага аб’екта на малюнку, чарцяжы, у макеце мы памяншаем велічыню аб’екта ў некалькі разоў: у два, пяць, дзесяць, сто, тысячу і гэтак далей. Лік, які паказвае, у колькі разоў паменшаны намаляваны аб’ект, і ёсць маштаб. Маштаб ўжываецца і пры адлюстраванні мікрасусвету. Чалавек не можа адлюстраваць жывую клетку, якую разглядае ў мікраскоп, у натуральную велічыню і таму павялічвае велічыню яе выявы ў некалькі тысяч разоў. Лік, які паказвае, у колькі разоў зроблена павелічэнне або памяншэнне рэальнай з’явы пры яе адлюстраванні, вызначаецца як маштаб.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4237157-0 · Microsoft: 47696151 |
**Пелапанес** (грэч. Πελοπόννησος) — паўднёвы паўвостраў Балканскага паўвострава, злучаны з ім Карынфскім пярашыйкам. Пелапанесам завуць таксама адміністрацыйны раён (перыферыя) Грэцыі (які, аднак, займае толькі частку, хоць і большую, паўвострава).

Плошча паўвострава — 22 200 км², берагавая лінія 1100 км; цяпер уваходзіць у склад Грэцыі і падзяляецца на 5 акруг (номаў) з 902 тыс. жыхароў.

Гісторыя
--------

У старажытнасці паўвостраў уключаў вобласці: Аркадыю, Ахею, Эліду, Месенію, Лаконію, Аргаліду, Карынф, Фліунт і Скіён (Сіцыён). Найстаражытнае насельніцтва Пелапанеса, ахейцы у 1104 да н. э. былі выціснены дарыйскімі перасяленцамі з Элады, якія заснавалі некалькі дзяржаў, самай магутным сярод якіх была Спарта, якая пасля кантралявала яго большую частку аж да паразы ад фіванскага войска ў IV стагоддзі да н. э. У 146 годзе да н. э. Пелапанес, падпарадкаваны рымлянамі, утварыў з сярэдняй Грэцыяй правінцыю Ахайю, пасля належаў Візантыі і Венецыі.

У Сярэдневякоўі паўвостраў вядомы як Марэя. У XV ст. заваяваны туркамі, пад валадарствам якіх заставаўся да 1827 г.

Гарады
------

Асноўныя сучасныя гарады Пелапанеса (паводле перапісу 2001 г.):

* Патры (169 242 чал.)
* Каламата (54 065 чал.)
* Карынф (30 434 чал.)
* Трыпалі (28 976 чал.)
* Аргас (25 068 чал.)
* Піргас (24 765 чал.)
* Спарта (16 473 чал.)
* Нафпліён (13 124 чал.)
* Захара (6 739 чал.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX456198 · GND: 4045064-8 · LCCN: sh85099296 · NKC: ge130390 · VIAF: 234133404 |
**Свята-Сімяонаўская царква** — праваслаўны храм у в. Малеч Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне 19 ст. з цэглы паводле праекта 1880 г. гродзенскага архітэктара П. Залатарова.

Архітэктура
-----------

Свята-Сімяонаўская царква
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Узведзена на падоўжна-восевай сіметрычнай чатырохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі: двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, прамавугольныя ў плане рознавялікія аб’ёмы трапезнай, малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, апсіда. Чатырохсхільны дах цэнтральнага аб’ёму і пластычны купал званіцы завершаны цыбулепадобнымі купаламі на васьмігранных барабанах, фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі з броўкамі, дэкарыраваны вуглавым рустам, апяразаны карнізам простага профілю і шырыначным фрызам. У інтэр'еры апсіда вылучана драўляным іканастасам.

Перад царквой размешчана трохпралётная арачная брама, завершаная кілепадобным шчыпцом з макаўкай. З паўночнага боку ад апсіды асобна пастаўлена цагляная цэнтрычная, квадратная ў плане шатровая капліца, завершаная цыбулепадобнай галоўкай.

Інтэр’ер
--------

Абразы 17 ст. «Сімяон Стоўпнік», размешчаны ў мясцовым радзе іканастаса. Абразы 18 — 19 ст.: «Пячэрская Маці Божая Знаменне з прадстаячымі», «Пакроў», «Наталля і Аляксей — людзі Божыя», «Мікалай Цудатворац», «Святы Пётр і Павел», «Першасвяшчэннік Аарон», «Тры свяціцеля» (1801), «Архідыякан Сцяфан», «Тайная вячэра», скульптура «Укрыжаванне» (1859). У 1895 г. прыхаджане ахвяравалі храму 2 абразы святых Георгія Перамоганосца і Анны, маці Прасвятой Багародзіцы.

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродне, ф. 8, воп. 2, спр. 271, арк. 3; ф. 97, воп. 1, спр. 379.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Сімяонаўская царква (Малеч) на сайце Radzima.org
* Свята-Сімяонаўская царква (Малеч) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Будынак Выканаўчага камітэта СНД** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вул. Кірава, 17 (вул. Камсамольская 38). Пабудаваны ў 1953—1956 гг. (архітэктары А. Воінаў і Л. Усава) як будынак Мінскага абласнога камітэта КПБ. У наш час будынак займае Выканаўчы камітэт СНД[ru]. Будынак — прыклад творчага выкарыстання форм класіцызму.

Архітэктура
-----------

Узведзены з цэглы. Чатырохпавярховы Г-падобны ў плане аб’ём. Цэнтр кампазіцыі — вуглавы гранёны аб’ём з сферычным купалам, у завяршэнні якога васьмігранны барабан са шпілем. Да гранёнага аб’ёму пад прамым вуглом прымыкаюць бакавыя крылы. Плоскасці фасадаў падзелены гарызантальнымі цягамі па 3 ярусы. Першы вырашаны ў выглядзе цокаля, дэкарыраваны пад ружовы граніт. Сцены 1—2-га паверхаў пакрыты рустам, 3—4-га крапаваны пілястрамі карынфскага ордара. Будынак завершаны буйным карнізам класічнага профілю і парапетам. Аконныя праёмы ніжніх паверхаў прамавугольныя, 4-га — арачныя.

Планіроўка калідорная. Галоўны вестыбюль у цэнтральным аб’ёме. 2 лесвіцы злучаюць яго з бакавымі крыламі, 2-і паверх цэнтральнага аб’ёму займае двухсветлавая зала пасяджэнняў, якая перакрыта купалам з ляпным дэкорам. Сцены залы крапаваны здвоенымі пілястрамі і калонамі.

Будынак Выканаўчага камітэта СНД на беларускай марцы (2009)
У 1988 г. да дваравога фасада прыбудавана 6-павярховае прамавугольнае ў плане крыло (архіт. Л. Пагарэлаў), што надало будынку П-падобную ў плане канфігурацыю.

Літаратура
----------

* *А. М. Кулагін.* 107. Будынак абкома КПБ // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

* Будынак Выканаўчага камітэта СНД на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Луйк.

**Хельмут Луйк** (эст. Helmuth Luik, 19 лютага 1928, Пайкузэ, Пярнумаа — 5 мая 2009, Талін) — эстонскі шахматыст, чэмпіён Эстоніі па шахматах (1967), майстар спорту СССР (1967). Трэнер.

Біяграфія
---------

У 1949 годзе ў Таліне скончыў тэхнікум фізічнай культуры. Пасля заканчэння вучобы працаваў шахматным трэнерам у Пярну, быў шахматным суддзёй рэспубліканскай катэгорыі. У чэмпіянатах Эстоніі па шахматах заваяваў залаты (1967), 2 сярэбраныя (1954, 1965) і бронзавы медаль (1963).

У 1967 годзе ў Юрмале на першынстве Прыбалтыкі па шахматах выканаў норму майстра спорту СССР па шахматах. У 1969 годзе перамог на шахматным чэмпіянаце эстонскага спартыўнага таварыства «Калеў». Удзельнік чэмпіянату СССР па шахматах у 1967 годзе ў Харкаве.

У складзе зборнай Эстонскай ССР удзельнік пяці камандных чэмпіянатаў СССР (1958, 1960, 1962, 1963 і 1967 гг.) і 8-га каманднага чэмпіянату СССР па перапісцы (1984—1987). Яшчэ два разы гуляў у камандных чэмпіянатах СССР у складзе каманды ДСТ «Калеў» (1966 і 1968 гг.).

У складзе зборнай Эстоніі ў 2001 г. удзельнічаў у матчы са зборнай Фінляндыі (перамог Я. Веландэра). У тым жа годзе гуляў у матчы Талін — Хельсінкі (перамог Т. Халапайнена).

Займаў кіруючыя пасады ў сістэме шахмат Эстоніі — прэзідэнт рэспубліканскага шахматнага клуба (1967—1975), намеснік дырэктара і дырэктар Дома шахмат ім. П. П. Керэса (1975—1992), быў у прэзідыуме шахматнай федэрацыі Эстоніі.

Зноскі
------

1. ↑  Helmuth Luik // Eesti Spordi Biograafiline Leksikon Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12361673'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 365chess · Chess Games · Chess Tempo · ESBL |
**Вучэбны корпус № 4** (былы галоўны корпус № 1) — будынак у Горках. У цэнтральнай частцы ансамбля Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, па адрасе Ленінскі бульвар, 4. Побач з корпусам резмешчаны левы і правы флігелі, пабудаваныя ў 1840 годзе з чырвонай цэглы.

Пабудаваны ў сярэдзіне 19 ст. з цэглы ў класіцыстычным стылі. Разбураны у Вялікую Айчынную вайну. У 1954 г. адноўлены, унутраная планіроўка часткова зменена.

Архітэктура
-----------

Несапраўдны порцік на галоўным фасадзе
План першага паверха
Трохпавярховы будынак прамавугольны ў плане. Галоўны фасад сіметрычны, у цэнтры вылучаны несапраўдным порцікам з дарычнымі паўкалонамі і строгім трохвугольным франтонам. Перад галоўным фасадам шырокі партэр, да яго вядзе ўязная алея. Дваровы фасад у цэнтральнай частцы і тарцовыя фасады завершаны трохвугольнымі шчытамі. Дэкор лаканічны, вытрыманы ў класіцыстычнай манеры. Па ўсім перыметры праходзіць карніз з сухарыкамі. Над аконнымі праёмамі бакавых частак 2-га паверха галоўнага фасада трохвугольныя франтончыкі. Аконныя праёмы 1-га паверха аздоблены замковымі камянямі. Сістэма планіроўкі калідорная.

Зноскі
------

1. 1 2  868.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Літаратура
----------

* 868.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вучэбны корпус № 4 (Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія)

* Вучэбны корпус № 4 (Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія) на сайце «Архіварта»
Тыповая залежнасць высвечвання сцынтылятара ад адзінкавага ўзбуджэння элементарнай часціцай
**Сцынтыля́цыя** (ад лац.: scintillatio — мігаценне) — кароткачасовая светлавая ўспышка (успышка люмінесцэнцыі), якая ўзнікае ў сцынтылятарах пад уздзеяннем іанізавальных выпраменьванняў.

З’яву адкрыў у 1903 годзе англійскі хімік і фізік Уільям Крукс, які назіраў свячэнне экрана з сульфіда цынку пры абпраменьванні альфа-часціцамі.

Сцынтыляцыя назіраецца ў арганічных рэчывах, а таксама ў многіх неарганічных матэрыялах — крышталях, газах і вадкасцях. Атамы ці малекулы сцынтылятара за кошт энергіі зараджаных часціц пераходзяць ва ўзбуджаны стан, пры пераходзе з якога ў нармальны стан выпраменьваюць святло. Механізм сцынтыляцыі, спектр яе выпраменьвання і працягласць высвечвання залежаць ад прыроды рэчыва сцынтылятара, а яркасць — ад прыроды зараджаных часціц і ад энергіі, якая перадаецца імі часціцам сцынтылятара. Працягласць сцынтыляцыі складае 10-4—10-9 с.

Кожная сцынтыляцыя — вынік уздзеяння адной часціцы, што выкарыстоўваецца ў сцынтыляцыйных лічыльніках для рэгістрацыі і падліку элементарных часціц.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн 2002.
2. 1 2  Физическая энциклопедия 1988—1999.
3. ↑  ФЭС 1983. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFФЭС1983 (даведка)
4. ↑  ВСЭ. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFВСЭ (даведка)

Літаратура
----------

* Сцынтыля́цыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 311. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сцинтилляция // Физическая энциклопедия. В 5 т. (руск.) / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Советская энциклопедия (т. 1—2); Большая Российская энциклопедия (т. 3—5), 1988—1999. — ISBN 5-85270-034-7.—
* Сцинтилляция // Физический энциклопедический словарь (руск.) / Гл. ред. А. М. Прохоров. Ред. кол. Д. М. Алексеев, А. М. Бонч-Бруевич, А. С. Боровик и др. — М.: Советская энциклопедия, 1983. — 928 с. — 100 000 экз.
* Сцинтилляци́я // Большая политехническая энциклопедия / Авт.-сост. В. Д. Рязанцев. — М.: Мир и образование, 2011. — С. 515. — 704 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-5-94666-621-3. (руск.)
* Сцинтилляция // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4184289-3 · Microsoft: 102637530 · NKC: ph878971 |
**Тахікардыя** (стар.-грэч.: ταχύς — хуткі і καρδία - сэрца) — павелічэнне частаты сардэчных скарачэнняў ад 90 удараў у хвіліну. Варта адрозніваць тахікардыю як паталагічную з'яву, г.зн. павелічэнне ЧСС у спакоі, і тахікардыю як нармальную фізіялагічную з'яву (павелічэнне ЧСС у выніку фізічнай нагрузкі, хвалявання ці страху).

Паталагічная тахікардыя шкодная па некалькіх прычынах. Па-першае, пры частым сэрцабіцці зніжаецца эфектыўнасць працы сэрца, бо жалудачкі не паспяваюць напоўніцца крывёй, у выніку чаго паніжаецца артэрыяльны ціск і памяншаецца прыток крыві да органаў. Па-другое, пагаршаюцца ўмовы кровазабеспячэння самога сэрца, бо яно здзяйсняе вялікую працу ў адзінку часу і патрабуе больш кіслароду, а дрэнныя ўмовы кровазабеспячэння сэрца павялічваюць рызыку ішэмічнай хваробы і наступнага інфаркту.

Тахікардыя - не хвароба, а сімптом, бо яна можа ўзнікаць як праява многіх розных захворванняў. Найбольш частымі прычынамі тахікардыі служаць парушэнні вегетатыўнай нервовай сістэмы, парушэнні эндакрыннай сістэмы, парушэнні гемадынамікі і розныя формы арытміі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
**Будынак Пінскай гімназіі** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска, размешчаны па адрасе вул. Леніна, 39, на рагу з вул. Заслонава.

Гісторыя
--------

Двухпавярховы мураваны будынак для дваранскага пяцікласнага вучылішча пабудаваны ў 1852—1853 гадах па праекце Казіміра Скірмунта (мужа вядомага скульптара Гелены Скірмунт) за 32480 рублёў. На верхнім паверсе будынка мелася 7 пакояў і зала, пераробленая пасля ў царкву. На ніжнім паверсе — 11 пакояў, у якіх размяшчаліся канцылярыя, бібліятэка, фізічны і прыродазнаўчы кабінеты, хімічная лабараторыя, настаўніцкая, клас Закона Божага і кватэра дырэктара. У 1 жніўня 1858 года на месцы скасаванага вучылішча была адкрыта першая на Піншчыне гімназія[d]. 3 1864 г.— рэальная гімназія, у 1872 г. ператворана ў рэальнае вучылішча. У 1882—1881 гг. у вучылішчы існаваў гурток марксісцкага кірунку.

У час Першай сусветнай вайны ў будынку гімназіі размяшчаўся рускі ваенны шпіталь. Дзяцей і настаўнікаў прытуліла ў сваім доме Канстанцыя Скірмунт. У жніўні 1915 года горад апынуўся пад нямецкай акупацыяй. У будынку гімназіі размясцілася ваенная камендатура.

Будынак гімназіі ў 1920-я гг.
У часы Польскай Рэспублікі ў будынку размяшчалася Пінская дзяржаўная гімназія. Вырашалася пытанне аб капітальным рамонце будынка навучальнай установы. У 1928 годзе быў нанова перакрыты дах будынка. Некаторыя з класаў былі абсталяваны дадатковымі печамі. У перспектыве планавалася правесці ў будынак цэнтральнае ацяпленне.

За савецкім часам — сярэдняя школа № 2, цяпер Упраўленне па адукацыі Пінскага гарвыканкама.

Мемарыяльная дошка ў гонар знакамітага выпускніка Хаіма Вейцмана на бакавым фасадзе
У 1958 г. у памяць аб першай сярэдняй агульнаадукацыйнай навучальнай установе ў Пінску на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Таксама ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар знакамітага выпускніка Хаіма Вейцмана, выдатная хіміка і першага прэзідэнта Ізраіля.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  О Пинской гимназии
2. 1 2  1207.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл.
3. 1 2  Альма-матэр Хаіма Вейцмана

Літаратура
----------

* 1207.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Будынак Пінскай гімназіі

* Будынак Пінскай гімназіі на сайце «Архіварта»
**Metatrichia floriformis** - від слізевікоў, які належыць да парадку {{bt-bellat||Trichiida}}. Сустракаецца на мёртвай драўніне, пераважна іглічных парод.

Характарыстыка
--------------

### Знешні выгляд

Бліскучыя маленькія чарнаватыя спаракарпіі шарападобныя і шырынёй усяго 1 мм або менш і з'яўляюцца спорападобнымі целамі гэтага віду слізевікоў. Сцябло ў палову-паўтары даўжыні пладовага цела. Сцябло з баразёнкамі, ад цёмна-чырвонага да амаль чорнага колеру і чырвонага ў прапускаючым святле, без пылавых часціц (таму напаўпразрыстае). Бліскучы вонкавы пласт (перыдый) расколваецца, вызваляючы пушыстую жоўтую масу нітак, званых капіліцыем. Гіпаталалус, які праходзіць пад групай, цёмна-чырвонага колеру.

### Мікраскапічныя асаблівасці

Споры іржава-чырвоныя ў масе і памяранцава-чырвоныя ў праходзячым святле. Яны даволі густа пакрытыя дробнымі шыпамі памерам 10-12 мікрон. Плазмодый белы, чырванавата-карычневы або чорны.

Падобны від
-----------

Прадстаўнікі віду вонкава нагадваюць {{bt-bellat||*Trichia botryti}}*, але адрозніваюцца ад іх напаўпразрыстым чырвоным сцяблом.

Галерэя
-------

* Файл:Bestand:Metatrichia floriformis 164694668.jpg
* КапіліцыйКапіліцый
* СпорыСпоры