| * Г
* Р
* П
Талін — Вільяндзі |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | *y порт* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *былое дэпо Талін* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | **Коплі** |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | **Талін** |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  *Кейла*  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Кітсекюла |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  *Нарву*  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *ЦЧ «Талін-Вяйкэ»* |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Талін-Вяйкэ** |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  *Юлемістэ*  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Лійва** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Валдэку |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Мяніку |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Саку |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Каземетса |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Кійза** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Робука |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Віліверэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Кохіла** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Лоху |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Хагуды |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Рапла** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Кеава |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Леле** |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |  |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |  |

 |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Когістэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Эйдаперэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Кыну |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Вілуверэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Тоатсі** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Торы |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Тамістэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Пулі |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Пярну-Каўбаяам** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Пярну |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Васькраэма |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Сур’ю** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Рыйселля** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Сігастэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Кілінгі-Ныме** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Ціхеметса |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Мыйзакюла** |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  *Скултэ*  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |

 |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Кяру |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Колу |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Цюры** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Таіксэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Кярэверэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Олэпа |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Выхма** |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Алустверэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Сюргаверэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Сюргаверэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | **Вільяндзі** |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**Пярну** (эст.: Pärnu) — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі. Знаходзіўся ў горадзе Пярну на лініі Леле — Мыйзакюла. Станцыя доўгі час была тупіковай, пакуль не закрылі ўсю галіну ў 2018 годзе.

Гісторыя
--------

Гістарычныя месцы станцыі
Першая станцыя Пярну ў 1897 годзе
Прыбыццё цягніка на станцыю Пярну ў 1930-я гады
### У 1896—1928 гадах

Гісторыя чыгункі пачынаецца з будаўніцтва ў 1896 годзе 750-мм чыгуначнай лініі Валка — Руіена — Пярну, якая была рэалізавана вузкакалейнай пад’язной дарогай. Нядаўна пабудаваная чыгунка забяспечыла дастаўку грузаў да порта Пярну і пасажырскі чыгуначны рух — ад Пярну да чыгуначнай станцыі Валка, дзе можна было пераходзіць на цягнікі дальняга руху.

Маршрут чыгункі ў горадзе Пярну быў праведзены з паўднёвага ўсходу на паўночны захад.

На тэрыторыі горада Пярну чыгунка Валка — Руіена — Пярну мела станцыі — «Пярноў» і «Фабрыка Вальдгоф»

#### Фабрыка Вальдгоф

Фабрыка Вальдгоф знаходзілася за 4 км ад тэрмінала Пярну і была створана ў цэлюлозна-папяровай фабрыцы Вальдгоф, найбуйнейшай прамысловай кампаніі ў Пярну, якая існавала паміж 1899 і 1915 гадамі. У цэлюлозна-папяровай фабрыцы Вальдгоф працавала ад 2000 да 3000 чалавек, у той час як наяўнасць чыгункі была жыццёва важнай для дзейнасці кампаніі, як для імпарту сыравіны, так і для экспарту гатовай прадукцыі. У пачатку Першай сусветнай вайны тэхналогіі фабрыкі былі эвакуіраваны ў глыб Расійскай імперыі. Калі наблізіліся нямецкія войскі, завод быў падарваны, а руіны будынка былі канчаткова не прыбраны да 1936 года.

Пасля пабудовы ўчастка Леле — Пярну Вальдгоф стаў чыгуначнай чыгуначнай станцыяй. У 1930 годзе Вальдгоф атрымаў новую назву — чыгуначны вакзал Папініду.

У другой палове ХХ стагоддзя, калі вузкакалейныя чыгуначныя ўчасткі былі перашытыя ў шырокакалейныя (1524 мм), станцыя «Папініду» была закрыта.

### У 1925—1971 гадах

У 1925 годзе пачалося будаўніцтва новай чыгуначнай лініі, якая злучала Талін і Пярну. Існуючае чыгуначнае паведамленне паміж двума гарадамі Талін — Цюры — Вільяндзі — Мыйзакюла — Пярну было нязручным. Каб дабрацца з Таліна да Пярну, трэба было перакінуць шырокае кола пасярэдзіне Эстоніі да паўднёвай мяжы краіны, дзе, злучыўшы лінію Валка — Руіена — Пярну і працягваючы дарогу ў паўночным кірунку, можна было дабрацца да Пярну. Новая сувязь скараціла дарогу паміж Талінам і Пярну прыкладна на 100 км.

Архітэктар Лявон Аланс быў аўтарам усіх праектаў новых вакзалаў. Стыль будынкаў быў адзначаны розным тыпам чыгуначнай забудовы ад той, якая выкарыстоўваецца ў чыгуначнай сістэме Расійскай імперыі, і адлюстроўвала традыцыйныя каштоўнасці эстонскай культуры, якія ў асноўным былі ўкаранёны ў архітэктуры сядзіб Лельвідземэ.

Падчас Другой сусветнай вайны горад Пярну быў моцна пашкоджаны — чыгуначны мост праз раку Пярну быў разбураны, а таксама станцыі Пярну і Папініду.

### Пераход на чыгунку 1520 мм

Пуці у кірунку дэмантаванага ўчастка Пярну — Мыйзакюла. 2012 год.
Дызель-цягнік ДР1 да Таліна. 2012 год.
У другой палове 20 стагоддзя ў Эстоніі пачаў скарачацца лік вузкакалеяк. У залежнасці ад грузавой і пасажырскай магутнасці частка чыгуначных ліній перабудоўвалася ў шырокакалейкі, а большая частка ўчасткаў была закрыта і дэмантавана.

У перыяд з 1969 па 1972 гады ўсе вузкакалейныя чыгуначныя ўчасткі ў горадзе Пярну былі закрыты, адначасова была пачата рэканструкцыя магістральных транзітных чыгуначных ліній шырынёй 1520 мм.

Першая лінія з Талінам была ўведзена ў эксплуатацыю. Чыгуначны ўчастак Леле — Пярну быў адкрыты 23 ліпеня 1971 года, а таварная станцыя Пярну стала часовай галоўнай станцыяй горада Пярну. Чыгуначны мост праз раку Пярну ў раёне Папініду быў адкрыты праз пяць гадоў, у 1976 годзе, калі ў раёне Раекіла Пярну была ўстаноўлена новая пасажырская станцыя Пярну.

Станцыя Раекіла была пабудавана прыкладна за 1 км на паўднёвы ўсход ад закрытай станцыі Папініду і за 5 км ад былой галоўнай пасажырскай станцыі ў цэнтры Пярну.

На месцы былых чыгуначных шляхоў ёсць вуліцы, напрыклад, былы ўчастак Леле — Папінід праз горад Сіндзі, які пасля зняцця чыгункі стаў Чыгуначнай вуліцай (эст.: Raudtee ielu) .

### З 1981 года па цяперашні час

У 1981 годзе была завершана рэканструкцыя чыгуначных участкаў Пярну — Мыйзакюла і Руіена — Мыйзакюла да стандарту каляіны 1520 мм. Станцыя Пярну зноў стала не толькі прамежкавай станцыяй, але пачала прымаць цягнікі міжнародных (тады міжрэспубліканскіх СССР) цягнікоў маршрутаў — Талін — **Пярну** — Рыга і Рыга — **Пярну**.

У 1986 годзе на станцыі Пярну быў пабудаваны новы будынак пасажырскай станцыі.

З аднаўленнем незалежнасці Эстоніі і Латвіі пасажырскі транспарт, але асабліва грузавы транспарт, рэзка скараціўся. Калі была створана эстонска-латвійская дзяржаўная мяжа, рух пасажырскіх цягнікоў паміж Рыгай і Талінам таксама быў спынены.

Апошні цягнік па маршруце Талін — **Пярну** — Рыга прайшоў 20 лютага 1992 года.

Чыгуначны рух заставаўся па абодва бакі мяжы яшчэ некалькі гадоў. Пасажырскія перавозкі з Пярну да Мыйзакюла ажыццяўляліся да 31 студзеня 1996 года, пазней на чыгуначнай лініі ажыццяўляліся толькі грузавыя перавозкі. У 2008 годзе чыгуначны ўчастак Пярну — Мыйзакюла быў цалкам закрыты і дэмантаваны.

Станцыя Пярну зноў стала тупіковай. З-за ўсё больш састарэлай чыгуначнай інфраструктуры, частаты і хуткасці руху невялікіх цягнікоў, а таксама нязручнага размяшчэння станцыі на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада паток пасажыраў праз станцыю Пярну таксама скараціўся.

У будынку станцыі Пярну было створана кафэ, якое потым было закрыта. У красавіку 2012 года будынак станцыі Пярну быў знесены.

З некалькіх пасажырскіх платформ і дарожак захавалася толькі адна платформа.

На працягу некалькіх гадоў абмяркоўвалася магчымасць пераезду існуючай станцыі бліжэй да горада побач з дзеючым гандлёвым цэнтрам Маякас.

У 2017 годзе ўрад Эстоніі прыняў рашэнне не ўкладваць 17 000 000 еўра ў рамонт 70-кіламетровай чыгуначнай трасы Пярну — Леле. Рэгулярны рух цягнікоў паміж Пярну і Леле быў спынены 8 снежня 2018 года .

Rail Baltica
------------

У рамках праекта Rail Baltica плануецца пабудаваць стандартную чыгунку, якая праходзіць праз тры краіны Балтыі і праходзіць у Цэнтральную Еўропу. Станцыя Пярну плануецца быць памежнай ў Эстоніі на гэтай лініі.


|  |
| --- |
| **Прыпыначныя пункты чыгункі** |
| Папярэдняя станцыя:**Пярну-Каўбаяам** | **Леле — Мыйзакюла** | Наступная станцыя:**Васькраэма** |

Зноскі
------

1. ↑  *Eesti entsüklopeedia*. Sindi **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 6 лістапада 2013. Праверана 7 сакавіка 2013.  (эст.)
2. ↑  Eesti kitsarööpmelised raudteed Архівавана 14 ліпеня 2007.