recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Гістарычныя вобласці Фінляндыі ў сучасных межах постаці (межы сучасных абласцей акрэслены жоўтым колерам)
**Гістарычныя вобласці**, або **гістарычныя правінцыі Фінляндыі** (фінск.: historialliset maakunnat, у адзіночным ліку *historiallinen maakunta*, шведск.: historiska landskap) — спадчына перыяду, калі Фінляндыя была часткай Швецыі. Гістарычныя правінцыі існавалі да 1634 года, калі яны былі заменены новымі адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі — ленамі (губернямі, ляні). Падзел на 12 ляні захоўваўся да рэформы 1997 года, калі было ўтворана 6 новых, буйнейшых губерняў. Сучасны адміністрацыйны падзел краіны, уведзены 1 студзеня 2011 года, уключае 19 абласцей, ці рэгіёнаў (фінск.: maakunta, шведск.: landskap). Гістарычныя вобласці захоўваюцца як традыцыйныя тэрытарыяльныя адзінкі, але не маюць ніякіх адміністрацыйных функцый. Іх межам прыблізна адпавядае распаўсюджанне дыялектаў фінскай мовы.

Гістарычныя вобласці Фінляндыі

Спіс гістарычных абласцей
-------------------------

(Назва ў круглых дужках — спачатку на фінскай мове, затым на шведскай).

1. **Уласна Фінляндыя**[fi] (*Varsinais-Suomi, Egentliga Finland*).
2. **Лапі / Лапландыя** (*Lappi, Lappland*)
3. **Карэлія** (*Karjala, Karelen*)
4. **Пох'янма / Астработнія** (*Pohjanmaa, Österbotten*)
5. **Сатакунта** (*Satakunta, Satakunda*)
6. **Сава / Савонія** (*Savo, Savolax*)
7. **Хямэ / Тавастыя** (*Häme, Tavastland*)
8. **Уўсіма / Нюланд** (*Uusimaa, Nyland*)
9. **Аландскія астравы** (*Ahvenanmaa, Åland*)

Геральдыка
----------

Упершыню гербы правінцый былі прадэманстраваны ўсё разам на пахаваннях караля Густава I у 1560 годзе, у тым ліку некаторыя былі спецыяльна створаны для гэтай падзеі. Пасля аддзялення Фінляндыі ад Швецыі ў 1809 годзе геральдычныя традыцыі некалькі змяніліся — на гербах гістарычных правінцый з'явіліся кароны, тады як на гербах ленаў яны адсутнічалі. Падзел Лапландыі таксама патрабавала ўвядзення адрозненняў паміж фінскім і шведскім гербамі.

Гл. таксама
-----------

* Правінцыі Швецыі

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская назва гістарычнай вобласці — паводле наступнага выдання:
*Мейнандер Х.* История Финляндии = Finlands historia: Linjer, strukturer, vändpunkter, Söderströms / Пер. с швед. З. Линден. — М.: Издательство «Весь Мир», 2008. — С. 30. — 248 с. — (Национальная история). — 3 000 экз. — ISBN 978-5-7777-0429-0.

Спасылкі
--------

* Фінскія правінцыі ў «Сцягах Свету».


| Гістарычныя правінцыі Фінляндыі |
| --- |
| 
Уласна Фінляндыя ·  Лапі ·  Карэлія ·  Астработнія ·  Сатакунта ·  Сава ·  Хямэ ·  Уўсіма ·  Аландскія астравы
 | Сцяг Фінляндыі |
**Гістарычны рэвізіянізм** ў акадэмічным сэнсе — карэнны перагляд (рэвізія) усталяваных ў якой-небудзь галіне гістарычных канцэпцый. У штодзённым словаўжыванні «гістарычны рэвізіянізм» часта мае прыніжальны сэнс, бо ім звычайна называюцца крыптагістарычныя канцэпцыі, якія носяць больш-менш ярка выражаны фальсіфікатарскі характар, - фальсіфікацыі гісторыі.

Гісторыя
--------

Тэрмін быў уведзены на мяжы 1970-х гадоў, першапачаткова ў дачыненні да школы маладых французскіх навукоўцаў (Альфрэд Кабен, Райманд Арон, Франсуа Фюрэ і інш.), якія рашуча выступілі супраць традыцыйных поглядаў на Вялікую французскую рэвалюцыю. Пачатак гэтаму руху паклаў Альфрэд Кабен ў 1954 годзе лекцыяй «Міф французскай рэвалюцыі».

Негацыянізм
-----------

Від гістарычнага рэвізіянізму, пры якім «новая» канцэпцыя будуецца на адмаўленні і/або ігнараванні цвёрда ўстаноўленых навукай фактаў. Да негацыянізму нельга адносіць працы гісторыкаў-рэвізіяністаў ў тых выпадках, калі агульнапрызнаныя факты не адмаўляюцца або ігнаруюцца, а падвяргаюцца сумневу на аснове сапраўдных гістарычных дакументаў і сведчанняў.

Літаратура
----------

* Brigitte Bailer-Galanda, Wilhelm Lasek (Hrsg.: Dokumentationsarchiv des österreichischen Widerstands): *Amoklauf gegen die Wirklichkeit. NS-Verbrechen und „revisionistische Geschichtsschreibung".* Wien 1991, ISBN 3-901142-07-X
* Wolfgang Benz: *Legenden, Lügen, Vorurteile. Ein Wörterbuch zur Zeitgeschichte*, Dtv, München 1998, ISBN 3-423-04666-X
* Wolfgang Benz: *Abweichende Geschichtsinterpretation oder rechtsextremistische Geschichtsdeutung? Zur Problematik der Beobachtung des Revisionismus*, in: Bundesamt für Verfassungsschutz (Hrsg.): *Bundesamt für Verfassungsschutz. 50 Jahre im Dienst der inneren Sicherheit*, Köln 2000, S. 247–261
* Gerhart Binder: *Revisionsliteratur in der Bundesrepublik.* In: *Geschichte in Wissenschaft und Unterricht*, 17. Jg. 1966, S. 179–200

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4369785-9 · Microsoft: 2776739561 |
«**Гістары́чны а́тлас Белару́сі**» — двухтомны атлас на беларускай мове, які прысвечаны гісторыі мінуўшчыны Рэспублікі Беларусь. Атлас складзены і падрыхтаваны Беларускім гістарычным аглядам.

Першы том асвятляе перыяд ад палеаліту да падзелаў Рэчы Паспалітай. У выданні прадстаўлены каля ста спецыяльных і некалькі дзясяткаў гістарычных карт беларускіх зямель, планы найважнейшых бітваў і замкаў, карты асноўных войнаў, планы асноўных гарадоў Беларусі і план Варшавы, а таксама тэкст навуковага каментарыя і зводная табліца гістарычных назваў.

Літаратура
----------

* Гістарычны атлас Беларусі. У 2 т. Т. 1: М.Ф. Спірыдонаў. — Варшава: Беларускі гістарычны агляд, 2008. — 164 с. іл. ISBN 978-83-916658-4-8.

Спасылкі
--------

* Гістарычны атлас Беларусі. Том 1(недаступная спасылка) // «Новы час»
**Мацвей Гладкі** (? — 1648 або чэрвень 1653) — адзін з кіраўнікоў паўстанцаў у казацка-сялянскай вайне 1648—1651 гг. на Украіне і Беларусі. Палкоўнік войска Запарожскага.

Біяграфія
---------

Летам 1648 г. Б. Хмяльніцкі накіраваў Гладкага з казацкімі загонамі (атрадамі) на Беларусь. У Кобрыне яго казакі з дапамогай мясцовых паўстанцаў разграмілі полк драгунаў стольніка ВКЛ В. Гансеўскага. У Мазырскім павеце перамаглі войска Валовіча, потым занялі Пінск. Але войскі ВКЛ пад камандаваннем стражніка Мірскага ўварваліся ў горад і пасля працяглага бою занялі яго. Толькі невялікая частка казакоў выратавалася і ўцякла на р. Піна. Паводле адных звестак Гладкі загінуў на рацэ, паводле іншых — па загадзе Хмяльніцкага пакараны смерцю за парушэнне Белацаркоўскага дагавора 1651 г.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Kotlubaj, E. Zycie Janusza Radziwiłła. — Wilno — Witebsk, 1859. — S. 125.
* Белоруссия в эпоху феодализма. Т. 2. — Мн. 1960. — С. 42.
* Документи Богдана Хмельницького, 1648—1657. — Київ, 1961. — С. 293.
* Мялешка, В. Гладкі Мацвей / Васіль Мялешка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 55 — 56. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 42.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Мацвей Смаршчок** (псеўд. *Анатоль Бярозка* ; 19 лютага 1915, в. Падлессе, цяпер Ляхавіцкі раён Брэсцкай вобл. — 20 чэрвеня 2008) — беларускі паэт, культурны і грамадскі дзеяч. Заслужаны доктар медыцыны.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў гімназію імя Тадэвуша Рэйтана і ліцэй у Баранавічах, у 1939 медыцынскі факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1929—39 публікаваў свае вершы ў віленскіх перыядычных выданнях (часопісы «Заранка», «Шлях моладзі», «Калоссе», газета «Крыніца»), Рэдагаваў часопісы «Шлях моладзі», «Калоссе», рукапісны гумарыстычны часопіс «3-за плоту» (выйшла 3 нумары). Пасля верасня 1939 пераехаў у Івацэвічы. Працаваў лекарам на Брэст-Літоўскай чыгунцы, у ІІ сусветную вайну — у Баранавіцкім шпіталі. У 1944 выехаў у Познань, дзе быў арыштаваны і адпраўлены ў канцэнтрацыйны лагер Нардгаўзен. Пасля вайны жыў у Германіі, потым — у ЗША.

Мацвей Смаршчок памёр 20 чэрвеня 2008 года ў Мантысэле (штат Мінесота, ЗША). Пахаваны на каталіцкіх могілках царквы Святога Генрыка ў Мантысэле беларускім грэка-каталіцкім святаром а. Ігарам Лабацэвічам.

Творчасць
---------

Першая публікацыя А. Бярозкі за мяжой — верш «Ліст да маці (Пераклад з забытага)» (1955). Аўтар зборніка «Адзінаццаць вершаў» (1989; на беларускай і англійскай мовах). У вершах А. Бярозкі матывы і вобразы адраджэнскай беларускай паэзіі, імкненне эстэтызаваць, упрыгожыць, ускладніць фактуру верша тонкай лексічнай арнаментыкай.

Сям’я
-----

У 1942 годзе ажаніўся з медсястрой Станіславай Кшывец, беларускай полькай. Жонка Станіслава малодшая за Мацвея Смаршчка на год, нарадзілася ў Мінску.

Меў дзвюх дачок: малодшая Мэры і Эмілія, якая нарадзілася яшчэ ў Баранавічах. Мэры — прафесар у каледжы ў Каліфорніі. Эмілія шмат гадоў працавала настаўніцай у Чыкага, а потым выйшла на пенсію і пераехала на Гаваі. Яе дачка, унучка Мацвея Смаршчка, таксама працуе ў адукацыі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кіпель В. Беларусы ў ЗША. Мн. 1993. С. 301—304.
* Белы А. Бярозка // БЭ ў 18 т. Т. 3. Мн. 1996. С. 412.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Еўдакімаў.

**Аляксей Пятровіч Еўдакімаў** (1925—1943) — малодшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Аляксей Еўдакімаў нарадзіўся 8 лютага 1925 года ў вёсцы Труняеўка (цяпер — Клінскі раён Маскоўскай вобласці) у сям’і селяніна. У 1943 годзе Еўдакімаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію. З таго ж года — у баях Вялікай Айчыннай вайны, ваяваў на Цэнтральным фронце, камандаваў кулямётным разлікам 467-га стралковага палка 81-й стралковай дывізіі 61-й арміі. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

1 кастрычніка 1943 года ў раёне горада Любеч Еўдакімаў у складзе групы пераправіўся праз Дняпро, уварваўся ў нямецкую траншэю на заходнім беразе, знішчыўшы 11 салдатаў і афіцэраў праціўніка. 2 кастрычніка ён прыняў удзел у адбіцці 6 контратак праціўніка, знішчыўшы каля ўзвода варожай пяхоты. 6 кастрычніка Еўдакімаў загінуў у баі за вёску Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Пахаваны ў вёсцы Дзяражычы таго ж раёна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» малодшы сяржант Аляксей Еўдакімаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Еўдакімава названая вуліца ў Цверы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Аляксей Пятровіч Еўдакімаў на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Герои огненных лет: очерки о москвичах — Героях Советского Союза / Институт истории СССР АН СССР, Институт военной истории Министерства обороны СССР; ред-кол.: А. М. Синицын (отв. ред.) и др. — Книга 5. — М.: Московский рабочий, 1982. — 664 с.
* Навечно в сердце народном / редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд. доп. и испр. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия, 1984. — С. 159. — 607 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рабіновіч.

**Мацвей Яфімавіч Рабіновіч** (13 мая 1913, Быхаў — 6 лютага 1954, Гомель) — беларускі шашыст. Двухразовы чэмпіён Беларусі па рускіх шашках (1947, 1948), бронзавы прызёр (1951). Кандыдат у майстры спорту (1948).

Біяграфія
---------

Шашкамі пачаў займацца ў 19 гадоў. Першую катэгорыю атрымаў па выніках Усесаюзнага турніру ЦК Саюза выдавецкіх работнікаў (1936).

З лютага 1940 па ліпень 1946 года знаходзіўся на ваеннай службе. Падчас Вялікай Айчыннай вайны служыў інтэндантам сапёрнага батальёна і ў рэдакцыі газеты «Красный кавалерист».

Пасля дэмабілізацыі пачаў жыць у Гомелі. Працаваў журналістам на радыё. Узначальваў гарадскую шахматна-шашачную секцыю, уваходзіў у склад рэспубліканскай. Вёў шашачны гурток у гомельскім Палацы піянераў.

Загінуў у аўтамабільнай аварыі. Пахаваны на Прудкоўскіх могілках Гомеля.

Спасылкі
--------

* *Віталь Аніська* 110 гадоў з дня нараджэння Мацвея Рабіновіча, 13.5.2023.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пральня (значэнні).

**Пра́льня** (трансліт.: *Praĺnia*, руск.: Пральня) — былая вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Шаршунскага сельсавета.

Гісторыя
--------

У 1800 годзе была фальваркам, у якім жылі 12 сялян і 6 аколічнай шляхты і які належаў М. Валадковічу. Уваходзіла ў Вілейскі павет.

У 1897 годзе маёнтак Пральня складаўся з 2 двароў, у якіх жылі 13 чалавек. Меў вадзяны млын. Уваходзіў у склад Радашковіцкай воласці Вілейскага павета.

З лютага да снежня 1918 года маёнтак быў акупаваны войскамі кайзераўскай Германіі, з ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. — войскамі Польскай Рэспублікі.

У 1919 годзе паселішча было ўключанае ў склад БССР. У 1921 годзе з'яўляўся хутарам, які налічваў 3 двары, 22 жыхары. Ад 20 жніўня 1924 года хутар Пральня ўвайшоў у склад Шаршунскага сельсавета Заслаўскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930 г.). У 1926 г. хутар меў 3 гаспадаркі з 21 жыхаром.

Ад 20 лютага 1938 года — у складзе Мінскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. хутар быў акупаваны нямецкімі войскамі.

Ад 8 жніўня 1959 года — у складзе Мінскага раёна, з 20 студзеня 1960 года — ў Рагаўскім сельсавеце. У 1997 годзе насельніцтва налічвала 2 гаспадаркі, у якіх жылі 5 чалавек, у саўгасе «Савецкі» (цэнтр — в. Шаршуны).

Вёска была скасавана ў 2018 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
2. ↑  Решение Минского районного Совета депутатов от 28 декабря 2018 г. № 67 Об упразднении деревни Пральня Шершунского сельсовета Минского района

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лявіцкі.

**Аляксе́й Міха́йлавіч Ляві́цкі** (1904, сяло Бараціна Тульскай губерні — 1964, г. Масква) — дзеяч УКП(б), в. а. 2-га сакратара ЦК КП(б) Беларусі. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання.
Уваходзіў у склад асобай тройкі НКУС СССР.

Біяграфія
---------

Аляксей Міхайлавіч нарадзіўся ў вёсцы Бараціна Тульскай губерні ў сям’і чыноўніка.

Член партыі бальшавікоў з 1920 года. У 1919—1921 гадах чырвонармеец Камуністычнага палка РСЧА.
У 1921—1922 гадах інструктар, загадчык аддзела Бялёўскага павкама РКП(б) Тульскай губерні, інфарматар Тульскага губкама РКП(б).
У 1922—1924 гадах інструктар, загадчык аддзела павкама, сакратар Епіфаньскага райбюро РКП(б).
У 1925—1928 гадах упаўнаважаны павпрафбюро, загадчык аддзела райкама УКП(б), старшыня райвыканкама у г. Сярэбраныя Пруды Маскоўскай губерні. Пасля старшыня райвыканкама у Дубне Тульскай вобласці.
У 1928—1930 гадах загадчык аддзела сялсельсаюза, інструктар акрвыканкама, намеснік начальніка Тульскага акружнога зямельнага аддзела. У 1930—1933 гадах сакратар райкама УКП(б) у г. Чэрнь Маскоўскай вобласці.
У 1933—1937 гадах сакратар райкама УКП(б) у г. Сасава Разанскай вобласці.

11 жніўня 1937 — 30 сакавіка 1938 — в. а. другога сакратара ЦК КП(б) Беларусі, 31 студзеня 1938 — 15 мая 1940 член ЦК і Бюро ЦК КП(б) Беларусі. Гэты перыяд адзначаны уваходжаннем у склад асобай тройкі, створанай па загаду НКУС СССР ад 30 ліпеня 1937 года № 00447 і актыўным удзелам у сталінскіх рэпрэсіях.

У 1938—1941 гадах студэнт Сельгасакадэміі ім. Ціміразева.

У 1941—1946 гадах камісар Горкаўскага танкавага вучылішча, начальнік палітаддзела 15-й танкавай брыгады 5-й гвардзейскай танкавай арміі.

У 1946—1950 гадах старшыня Лухавіцкага райвыканкама Маскоўскай вобласці. У 1950—1953 гадах начальнік Маскоўскага аблупраўлення сельскай гаспадаркі. У 1953—1956 гадах начальнік Маскоўскага аблупраўлення сельскай гаспадаркі і нарыхтовак Міністэрства сельскай гаспадаркі. У 1957—1964 гадах у апараце Эканамічнай камісіі Савета нацыянальнасцяў Вярхоўнага Савета СССР.

Узнагароды
----------

* Ордэн «Знак Пашаны», 15.12.1943 г.
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені, 16.01.1944 г.
* Ордэн Чырвонага Сцяга, 19 ліпеня 1944 г.

Зноскі
------

1. ↑  Пастанова пленума ЦК КП(б) Беларусі 28 — 30.3.1938 г.
2. ↑  Пастанова пленума ЦК КП(б) Беларусі 30 — 31.1.1938
3. ↑  Составы троек в 1937−1938 годах // Сайт Nkvd.memo.ru
4. ↑  Сталинский план по уничтожению народа: Подготовка и реализация приказа НКВД № 00447 «Об операции по репрессированию бывших кулаков, уголовников и других антисоветских элементов» // Архив Александра Н. Яковлева
5. ↑  Левицкий Алексей Михайлович, майор // Сайт Pamyat-naroda.ru
6. ↑  Левицкий Алексей Михайлович, майор // Сайт Pamyat-naroda.ru
7. ↑  Левицкий Алексей Михайлович, гвардии майор // Сайт Pamyat-naroda.ru

Спасылкі
--------

* Лявіцкі Аляксей Міхайлавіч // Сайт Istmat.info Архівавана 11 жніўня 2017.
* Лявіцкі Аляксей Міхайлавіч // Даведнік па гісторыі Камуністычнай партыі і Савецкага Саюза 1898—1991
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паркер.

**Квана Па́ркер** (англ.: Quanah Parker; каля 1845 — 25 лютага 1911 гг.) — правадыр каманчаў, палітычны і рэлігійны дзеяч ЗША.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і правадыра групы каманчаў *наконі* Пета Накона. Яго маці, Сінтыя Эн Паркер, была тэхаскай пасяленкай, якая ў малым узросце трапіла да каманчаў у палон і стала жонкай правадыра. Імя *Kwana* значыла «пах». Пасля смерці бацькі далучыўся да атрада *квахады*, удзельнічаў у ваенных дзеяннях супраць арміі ЗША і тэхаскіх рэйнджэраў.

2 чэрвеня 1875 г. Квана Паркер разам з паплечнікамі добраахвотна здаліся ў палон. Яны былі інтэрнаваны ў рэзервацыю для каманчаў, каёва і апачы. У далейшым Квана імкнуўся заручыцца падтрымкай уладаў ЗША. Пабудаваў сабе ў Аклахоме «зорны» дом у еўрапейскім стылі, паспяхова развіваў асабістую жывёлагадоўчую гаспадарку. Сярод яго сяброў называюць Т. Рузвельта. Квана ўдзельнічаў у яго інагурацыі ў 1905 г. Хаця каманчы ніколі не абіралі яго сваім правадыром, ён разглядаўся ў такім стане ўладамі ЗША, называўся правадыром у афіцыйных дакументах.

Квана Паркер садзейнічаў эканамічным пераўтварэнням у асяродзі каманчаў, накіраваных на самазабеспячэнне праз камерцыйную жывёлагадоўлю і здачу ў арэнду часткі зямель рэзервацыі. Падтрымаў адкрыццё школ для індзейцаў і вывучэнне імі англійскай мовы.

Квана Паркер лічыцца адным з заснавальнікаў Царквы карэнных амерыканцаў. Быў прыхільнікам народнай медыцыны і арганізоўваў традыцыйныя рытуалы нібы ў лекарскіх мэтах. Распаўсюджваў ідэі пеётызму сярод прадстаўнікоў іншых плямён.

У лютым 1911 г. захварэў падчас наведвання рэзервацыі шаенаў. Памёр у «зорным» доме ў прысутнасці 2 жонак. Першапачаткова пахаваны на хрысціянскіх могілках. У 1957 г. быў перапахаваны каля магільняў маці і сястры ў Форт-Сіл.

Пры жыцці меў адначасова ад 6 да 8 жонак і 25 дзяцей. Толькі 16 з іх перажылі свайго бацьку.

Зноскі
------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. ↑  надмагілле<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q203443'></a>
4. ↑  Quanah Parker // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
5. ↑

Спасылкі
--------

* Quanah Parker — Biography of the Famous Leader
* Quanah Parker — United States American History

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119528504 · GND: 118971581 · ISNI: 0000 0000 3428 7039 · LCCN: n80060348 · NDL: 001109026 · NKC: av20191025721 · NTA: 385969139 · SUDOC: 13402186X · VIAF: 69729198 |

 |
**Герцаг франкаў** (лац.: dux Francorum) — ганаровы тытул у Франкскім, Заходне-Франкскім і Усходне-Франкскім каралеўствах. Часта памылкова перакладаецца як «Герцаг Францыі» ці «Герцаг Французскі».

Слова dux, запазычанае ў старажытных рымлян, першапачаткова мела значэнне «правадыр», «палкаводзец».

У Франкскім каралеўстве першым герцагам франкаў стаў Піпін Герыстальскі, маярдом Аўстразіі. У 687 годзе ён захапіў караля ўсіх франкаў Тэадорыха III і прымусіў яго прызнаць Піпіна маярдомам усяго Франкскага каралеўства. У тым жа годзе Піпін Герыстальскі прыняў тытул «герцаг і князь франкаў» (dux et princeps Francorum). У VIII стагоддзі гэты тытул прыняў яго пабочны сын Карл Мартэл, які таксама стаў фактычным кіраўніком каралеўства.

У Заходне-Франкскім каралеўстве (будучай Францыі) тытул герцага франкаў насілі некаторыя прадстаўнікі сямейства Раберцінаў, у прыватнасці, Роберт I, які стаў потым (у 922 годзе) каралём заходніх франкаў. Апошні герцаг франкаў з сямейства Раберцінаў, Гуга Капет, стаў у 987 годзе каралём і заснавальнікам дынастыі Капетынгаў.

У Усходне-Франкскім каралеўстве (будучай Германіі) у 906 годзе тытул dux Francorum (ням. Herzog von Franken) прыняў Конрад I, сын Конрада, герцага Цюрынгіі. Пры гэтым ён захапіў уладу над Цюрынгіяй і суседнімі абласцямі, населенымі франкамі. Гэту тэрыторыю сталі называць Франконіяй. (Латарынгія, таксама населеная галоўным чынам франкамі, у 895—925 гадах была фактычна незалежнай ад Германіі.) У 911 годзе Конрад I быў выбраны каралём Усходне-Франкскага каралеўства. У 918 годзе, пасля смерці Конрада, «герцагам франкаў» (фактычна — толькі герцагам Франконіі) стаў яго малодшы брат Эберхард III. У 939 годзе Эберхард быў забіты ў баі, а яго землі сталі асабістымі ўладаннямі караля. Праз шмат гадоў тытул Herzog von Franken адрадзіўся, але для гэтых часоў гэты тытул варта перакладаць як «герцаг Франконіі».

Гл. таксама
-----------

* Франкскае каралеўства
* Герцагства Франконія

Зноскі
------

1. ↑  duke. Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite. (2008).
**«Праллі»** — карціна Дыега Веласкеса, напісаная каля 1657 года, у позні перыяд творчасці мастака. Таксама вядомая пад назвай **«Міф пра Арахну»**. У наш час захоўваецца ў музеі Прада.

Традыцыйна лічылася, што карціна адлюстроўвае працаўніц габеленавай майстэрні Каралеўскага кляштара Санта-Ісабель у Мадрыдзе. Аднак у 1947 годзе мастацтвазнавец Дыега Ангула паказаў, што іканаграфія карціны адносіцца да міфа пра Арахну з «Метамарфоз» Авідзія, паводле якога ткачыха Арахна кінула выклік самой Афіне ў майстэрстве ткацтва і, перамогшы ў спаборніцтве, была ператворана багіняй у павука за ганарыстасць і кашчунскія выявы багоў.

Паводле агульнапрынятай сучаснай трактоўкі, карціна адлюстроўвае спаборніцтва паміж Афінай, у вобразе жанчыны злева, і Арахнай, якая працуе справа, павярнуўшыся да гледача спіной. На заднім плане публіка разглядае адзін з завершаных габеленаў Арахны «Выкраданне Еўропы» — сюжэт, які Арахна выкарыстоўвала сярод іншых падчас спаборніцтва, паводле міфа, выкладзенага Авідзіем. Габелен ідэнтыфікуецца дзякуючы падабенству з аднайменнай карцінай Тыцыяна, якая захоўвалася ў тыя гады ў Каралеўскай калекцыі жывапісу. «Пралляў» таксама можна інтэрпрэтаваць, як алегорыю мастацтва, якое патрабуе і боскага натхнення (Афіна), і руплівай працы (Арахна).

Поўны сучасны выгляд карціны з дададзенымі секцыямі
Большасцю навукоўцаў датаванне карціны абгрунтоўваецца яе стылістычнымі элементамі — інтэнсіўнасцю асвятлення, эканамічным выкарыстанні прасторы і відавочным уплывам італьянскага барока. Аднак некаторыя даследчыкі адносяць яе да перыяду 1644—1650 гадоў, аргументуючы гэта падабенствам шэрагу аспектаў з раннімі бадэгонам Веласкеса. Напрыклад, двухузроўневая кампазіцыя «Пралляў», з падзелам дзеяння на пярэдні і задні план, аналагічная кампазіцыі «Хрыста ў доме Марфы і Марыі» 1618 года.

Карціна была напісана для дона Педра дэ Арчэ, егермайстра Філіпа IV. У XVIII стагоддзі яна стала часткай Каралеўскай калекцыі і, верагодна, была пашкоджана пры пажары ў Мадрыдскім Алькасары 1734 года, пасля якога да палатна былі дададзены новыя секцыі — 37 см у суме з бакоў і 50 см зверху. У 1980 годзе карціна падверглася стараннай рэстаўрацыі, але часткі палатна, не якія належаць пэндзлю Веласкеса, было вырашана пакінуць. У наш час карціна экспануецца ў арыгінальным памеры, а дададзеныя секцыі закрыты спецыяльнай рамкай.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 8 снежня 2018.
2. ↑  Portús Pérez, Javier. Hilanderas o la fábula de Aracne, Las. Афіцыйны сайт музея Прада
3. ↑  La légende d'Arachné(нявызн.). Праверана 20 February 2013.
Кававы столік
**Стол** — прадмет мэблі, які складаецца з гарызантальнай паверхні (стальніцы), прызначанай для размяшчэння на ёй прадметаў і выконвання работ, і падставы.

Сталы выкарыстоўваюцца для таго, каб размяшчаць прадметы, у прыватнасці ежу, на вышыні, зручнай для чалавека. Пры гэтым чалавек можа сядзець ці стаяць.
Форма стальніцы пераважна круглая ці прамавугольная, але існуе вялікая колькасць сталоў са стальніцай у форме іншых геаметрычных фігур, нават самых складаных. Колькасць апор змяняецца ад адной, якая знаходзіцца ў цэнтры да той колькасці, якую задумаў яго стваральнік.

Сталы ўпершыню з'явіліся ў Старажытным Егіпце і затым сталі шырока выкарыстоўвацца паўсюдна.

Віды сталоў
-----------

Існуе мноства разнавіднасцей стала: 

* барны стол (барная стойка)
* більярдны стол
* раздзелачны стол
* абедзенны стол (можа быць рассоўным)
* кававы стол
* сервіровачны стол
* пісьмовы стол
* часопісны стол
* туалетны стол
* стол для тэлевізара (AV-стол)
* стол для пасяджэнняў
* стол для машыністкі
* камп'ютарны стол
* прыстаўны стол
* шахматны стол і інш.

Галерэя
-------

* Столы
* Стол для пасяджэнняўСтол для пасяджэнняў
* Рассоўны столРассоўны стол
* Абедзенны столАбедзенны стол
* Пісьмовы столПісьмовы стол
* Шахматны столШахматны стол

Гл. таксама
-----------

* Верстак
* Дастархан — нізкі абедзенны стол

Зноскі
------

1. ↑  ГОСТ 20400-80 Продукция мебельного производства. Термины и определения

Літаратура
----------

* *Лавонен Н. А.* Стол в верованиях карелов / Институт языка, литературы и истории, Карельский научный центр РАН. — Петрозаводск: Периодика, 2000. — 176 с.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стол
Тройская унцыя золата з сертыфікатам
**Тро́йская у́нцыя** — адзінка вымярэння масы, роўная 31,1034768 грамаў.

Назва паходзіць ад горада Труа (*Troyes*) ва Францыі. Цяпер шырока ўжываецца ў банкаўскай, ювелірнай справе для вымярэння вагі каштоўных металаў, а таксама ў некаторых іншых галінах, напрыклад, у касметыцы для вымярэння вагі асабліва каштоўных інгрэдыентаў.

Міжнароднае пазначэнне тройскай унцыі золата, срэбра, плаціны і паладый адпаведна XAU, XAG, XPT, XPD.

Вага інвестыцыйных манет даволі часта паказваецца ў долях тройскай унцыі.

### Глядзіце таксама

* Унцыя

Спасылкі
--------

* Унцыя золата Архівавана 26 кастрычніка 2011.
**Гузаль Рамазанаўна Сітдыкава** (башк.: Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы Ситдиҡова; нар. 10 чэрвеня 1952, пас. Інзер, Беларэцкі раён, Башкірская АССР, СССР) — башкірскі грамадскі і палітычны дзеяч, пісьменнік, перакладчык, народны дэпутат Вярхоўнага Савета Башкірскай АССР XII склікання (1991—1995), дэпутат Дзяржаўнага Сходу — курултая Рэспублікі Башкартастан 1—3 скліканняў (1995—2008), член Грамадскай Палаты Рэспублікі Башкартастан 1 склікання (2011—2012), старшыня Таварыства башкірскіх жанчын Рэспублікі Башкартастан (2004—2011), член Саюза пісьменнікаў Рэспублікі Бакартастан і РФ (1995). З 2012 года ўдзельнічае ў міжнародным валанцёрскім руху Вікімедыя.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 10 чэрвеня 1952 года ў пасёлку Інзер Беларэцкага раёна Башкірскай АССР. У 1967 годзе скончыла васьмігадовую школу, паступіла ў Беларэцкае педагагічнае вучылішча. З 1971 года працавала выхавацелькай у школе-інтэрнаце № 1, далей — у розных адукацыйных установах горада Беларэцка.

У 1980 годзе скончыла бібліятэчны факультэт Чалябінскага дзяржаўнага інстытута культуры. З 1983 года з’яўлялася супрацоўнікам, з 1986 года — загадчыцай аддзела, з 1987 года — намеснікам рэдактара Беларэцкай раённай газеты «Урал».

З 1989 па 1995 г. была галоўным рэдактарам раённай газеты «Урал» Беларэцкага раёна. Тады ж была абраная народным дэпутатам Вярхоўнага Савета Башкірскай АССР XII склікання (1991—1995 гг.).

У 1995—2008 гадах была дэпутатам Дзяржаўнага Сходу — курултая Рэспублікі Башкартастан I—III скліканняў, членам Грамадскай Палаты Рэспублікі Башкартастан I склікання (2011—2012). У 2004—2011 гадах абіралася старшынём Таварыства башкірскіх жанчын Рэспублікі Башкартастан. Прымала ўдзел у працы Выканкама Сусветнага курултая башкір.




1. 1 2  Bashkir Encyclopedia — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16271761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4080157'></a>
**Тройскі замак** (чэшск.: Trojský zámek) — першы ў Празе летні загарадны палац (чэшск.: Tletohrádek). Выбудаваны ў аднайменным прыгарадзе Прагі на беразе Влтавы ў 1679—1691 гг. імперскімі графамі Штэрнбергамі  (чэшск.) (бел. па барочным праекце французскага эмігранта Жана-Батыста Матэі  (чэшск.) (бел..

Ляпныя ўпрыгожванні лесвіцы, якая вядзе ў сад, выкананы братамі Герман з Дрэздэна. Над вычварнымі фрэскамі-падманкамі ўсярэдзіне палаца працавалі запрошаныя італьянцы і галандцы; з іх найбольшай вядомасцю карыстаецца плафон на тэму апафеозу Габсбургаў.

У наш час у сценах будынка экспануюцца карціны чэшскіх мастакоў XIX стагоддзя, а таксама дзейнічае музей віна. Каля сядзібнага дому ўсталяваны помнік Яну Гусу (1926), а трохі далей размяшчаюцца Пражскі заапарк і батанічны сад.

Зноскі
------

1. 1 2  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Památkový katalog NPÚ Праверана 14 лютага 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41593640'></a>
3. ↑  Památkový katalog NPÚ Праверана 25 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41593640'></a>
4. 1 2 3  SlavneVily.cz: Slavné vily Čech, Moravy a Slezska Праверана 26 сакавіка 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q117317849'></a>

Літаратура
----------

* Цтибор Рыбар. *Прага. Путеводитель*. М. 1990. С. 166.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац-замак Троя**
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лінднер.

**Рыхард Лінднер** (англ.: Richard Lindner; 11 лістапада 1901, Гамбург — 16 красавіка 1978, Нью-Ёрк) — амерыканскі мастак нямецкага паходжання.

Біяграфія
---------

У 1905 годзе сям’я пераехала ў Нюрнберг, дзе маці Лінднера была ўладальніцай вытворчасці гарсэтаў на заказ, а Рыхард Лінднер вырас і вучыўся ў Kunstgewerbeschule (школа мастацтваў і рамёстваў), цяпер Акадэмія прыгожых мастацтваў Нюрнберга. У 1924—1927 гадах жыў у Мюнхене і з 1925 года вучыўся там у Вышэйшай школе мастацтваў. У 1927 годзе Лінднер пераехаў у Берлін і прабыў там да 1928 года, калі вярнуўся ў Мюнхен, каб стаць арт-дырэктарам выдавецкай фірмы. Ён заставаўся ў Мюнхене да 1933 года, калі быў вымушаны бегчы ў Парыж. Апынуўшыся ў Парыжы, Лінднер стаў палітычна ангажаваным, шукаў кантактаў з французскімі мастакамі і зарабляў на жыццё камерцыйным мастаком. Калі ў 1939 годзе пачалася Другая сусветная вайна, ён быў інтэрнаваны і пазней служыў у французскай арміі.

Творчасць
---------

Творы Лінднера бяруць на ўзбраенне гратэскава-карыкатурныя элементы новай аб’ектыўнасці 1920-х гадоў і спалучаюць іх з асляпляльнымі, яркімі каляровымі паверхнямі амерыканскага рэкламнага мастацтва. З дапамогай перабольшаных фігурных калажаў, робатападобных персанажаў паўсвету і падземнага свету Лінднер паказвае на тэндэнцыі адчужэння развітога грамадства і адлюстроўвае моманты заняпаду і крызісу ў сучасным гарадскім жыцці.

Зноскі
------

1. ↑  Richard Lindner<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Richard Lindner // Берлінская акадэмія мастацтваў — 1696. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q414110'></a>
3. 1 2
4. ↑   Праверана 30 чэрвеня 2022.
5. ↑  Richard Lindner // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
6. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · American National Biography · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1316558 · BNF: 131807339 · CONOR: 67834467 · GND: 118728407 · GTAA: 126467 · ISNI: 0000 0000 8338 9752 · LCCN: n50050862 · NTA: 068124589 · NUKAT: n2008072566 · SUDOC: 035308044 · VIAF: 5071648 · ULAN: 500024690 |

 |
**Фрэнк Луміс** (22 жніўня 1896 — 4 красавіка 1971) — амерыканскі лёгкаатлет. На Алімпійскіх гульнях 1920 года выйграў залаты медаль на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі з сусветным рэкордам — 54,0. Чэмпіён ЗША ў бегу на 200 метраў з бар’ерамі ў 1917 і 1918 гадах і чэмпіён ЗША на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі ў 1920 годзе.

Пачаў займацца лёгкай атлетыкай падчас вучобы ў школе Арэгона, штат Ілінойс, дзе стаў чэмпіёнам ЗША сярод школьнікаў у бегу на 220 ярдаў з бар’ерамі.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · TheSports.org · Track and Field Statistics · МАК |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16628969t · ISNI: 0000 0004 5098 4917 · VIAF: 316737878 |
Загаловак гэтага артыкула — ісландскае асабістае імя. У ісландцаў, за рэдкімі выключэннямі, няма прозвішчаў; частка імя, якая сканчаецца на «-сан» або «-доўцір», з’яўляецца не прозвішчам, а іменем па бацьку. Па імені па бацьку звяртацца да ісландцаў не прынята; чалавека, апісанага ў гэтым артыкуле, правільна зваць *Гуд'ёўн*.

**Гуд'ёўн Самуэльсан** (ісл.: Guðjón Samúelsson; 16 красавіка 1887 — 25 красавіка 1950) — вядомы ісландскі архітэктар. Яго найбольш вядомыя працы — Універсітэт Ісландыі, Царква Акюрэйры, каталіцкая царква Ландакоцкірк’я і іншыя. А яго апошняя і самая знакамітая работа, царква Хальгрымскірк’я, так і не была завершана пры яго жыцці, бо будаўніцтва гэтай 75-метровай царквы пачалося ў 1937 годзе і скончылася ў 1986 годзе.

Самуэльсан быў наватарам у сферы архітэктуры і горадабудаўніцтва. Ён быў прыхільнікам планавання гарадоў і быў адным з галоўных архітэктараў, якія зрабілі генеральны план горада Акюрэйры. Ён таксама быў прыхільнікам занавання гарадоў; на яго думку спальныя раёны і раёны з адміністрацыйнымі будынкамі павінны быць сепарыраванымі.
**Рафік Тарар** (урду: محمد رفیق تارڑ, 2 лістапада 1929 — 7 сакавіка 2022, Лахор) — прэзідэнт Пакістана з 1 студзеня 1998 па 20 чэрвеня 2001 года.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 лістапада 1929 года ў сям’і прадстаўнікоў сярэдняга класа. Пасля заканчэння каледжа Ісламія ў 1949 годзе паступіў у каледж горада Лахора ў 1951 годзе, атрымаў дыплом юрыста. У тым жа годзе ён пачаў працу адваката. У кастрычніка 1955 года прыступіў да працы ў якасці адваката ў Вярхоўным судзе Лахора. Ён прыпыніў практыку адваката ў Гуджранвале, для таго каб атрымаць пасаду старшыні суда Пенджаба ў 1970 годзе. Праз чатыры ён быў прызначаны галоўным суддзёй Вярхоўнага суда Лахора, з гэтай пасады сышоў у адстаўку ў лістападзе 1994 года па дасягненні 65-гадовага ўзросту.

Пасля свайго сыходу з судовай улады ў сакавіку 1997 года пачаў займацца палітыкай. Быў абраны членам Сената ад Пакістанскай мусульманскай лігі (Н). 31 снежня 1997 года быў абраны прэзідэнтам Пакістана. Яго прызначэнне ў якасці прэзідэнта у значнай ступені прыпісваецца яго цесным сувязям з сям’ёй Наваза Шарыфа. 1 студзеня 1998 года Рафік Тарар прыняў прысягу і стаў прэзідэнтам Ісламскай Рэспублікі Пакістан. Ён заручыўся вялікай колькасцю галасоў ад калегіі выбаршчыкаў, якая складаецца з членаў абедзвюх палат парламента і чатырох правінцыйных заканадаўчых сходаў. Ніхто да яго ніколі не атрымліваў такой пераважнай падтрымкі ад абраных прадстаўнікоў народа Пакістана. 20 чэрвеня 2001 года яго месца заняў генерал Первез Мушараф.

Жанаты, меў чацвярых дзяцей (трое сыноў і дачку).

Памёр 7 сакавіка 2022 года ў Лахоры.

Зноскі
------

1. ↑  Former Pakistan president Rafiq Tarar passes away

| ⛭Сцяг Пакістана Прэзідэнты Пакістана |
| --- |
| 
* Іскандэр Мірза (1956—1958)
* Мухамед Аюб Хан (1958—1969)
* Ага Мухамед Ях’я Хан (1969—1971)
* Зульфікар Алі Бхута (1971—1973)
* Фазал Ілахі Чаўдхуры (1973—1978)
* Мухамад Зія-уль-Хак (1978—1988)
* Гулам Ісхак Хан (1988—1993)
* *Васім Саджад (в.а. 1993)*
* Фарук Легары (1993—1997)
* *Васім Саджад (в.а. 1997—1998)*
* Рафік Тарар (1998—2001)
* Первез Мушараф (2001—2008)
* *Махамедміян Самро (в.а. 2008)*
* Асіф Алі Зардары (2008—2013)
* Мамнун Хусейн (2013—2018)
* Арыф Алві (з 2018)

 | Сцяг Пакістана |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Notable Names Database · OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стэльмах.

**Міхаіл Апанасавіч Стэ́льмах** (укр.: Михайло Панасович Стельмах; 24 мая 1912 — 27 верасня 1983) — украінскі празаік
, драматург
, паэт
, лаўрэат Сталінскай прэміі (1951), Герой Сацыялістычнай Працы (1972). Акадэмік Акадэміі навук УССР (1978). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР з 1962 года.

Біяграфія
---------

Міхаіл Стэльмах нарадзіўся 11(24) мая 1912 года ў вёсцы Дзякіўці (цяпер Літынскі раён Вінніцкай вобласці Украіны ў беднай сялянскай сям’і). У 1929 годзе пасля заканчэння школы паступіў у Вінніцкі педагагічны тэхнікум, затым на літаратурны факультэт Вінніцкага педагагічнага інстытута, які скончыў у 1933 годзе. У 1933—1939 гадах працаваў настаўнікам. У 1939—1945 гадах служыў у Чырвонай Арміі, спачатку радавым артылерыстам, а з 1944 года пасля двух цяжкіх раненняў і лячэння ў горадзе Уфа — карэспандэнтам Першага Украінскага фронту «За гонар Айчыны». Падчас вайны ў Варонежы і Уфе былі апублікаваныя зборнікі вершаў Міхаіла Стэльмаха. Пасля заканчэння вайны прыйшоў на працу ў Інстытут мастацтвазнаўства, фальклору і этнаграфіі Акадэміі навук УССР, дзе прапрацаваў да 1953 года.

М. А. Стэльмах памёр 27 верасня 1983 года. Пахаваны ў Кіеве на Байкавых могілках.

Творчасць
---------

Друкавацца пачаў у 1936 годзе. Проза Міхаіла Стэльмаха вызначаецца выразнасцю мовы, псіхалагізмам, багаццем фальклорных дэталей. Аўтар вершаў, п’ес, навел, раманаў, твораў для дзяцей. Пераклаў на ўкраінскую мовы асобныя вершы Я. Купалы, П. Пестрака, А. Астрэйкі, М. Танка.

На беларускую мову творы Міхаіла Стэльмаха перакладалі А. Васілевіч, В. Вітка, М. Маляўка, С. Грахоўскі, Р. Ряхай, Х. Жычка, В. Зуёнак, П. Сушко.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Ключановіч І. М.* Стэ́льмах Міхаіл Апанасавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 230. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Стельмах Михаил Афанасьевич // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90100298 · GND: 118753428 · ISNI: 0000 0000 8107 3105 · LCCN: n80137872 · LNB: 000238574 · NKC: xx0002441 · NLP: A31880782 · NTA: 070445370 · NUKAT: n99008460 · SUDOC: 087525585 · VIAF: 27866913 |

 |
**Нетылінг** (англ.: Nettilling Lake) — возера ў тэрыторыі Нунавут у Канадзе. Размешчана ў паўднёвай частцы вострава Бафінава Зямля. Адно з вялікіх азёр Канады — плошча воднай паверхні 5050 км², агульная плошча — 5542 км², найбуйнейшае возера тэрыторыі Нунавут і адзінаццатае па велічыні возера Канады, самае буйное размешчанае на востраве возера ў свеце. Вышыня над узроўнем мора 30 метраў.

Возера знаходзіцца прыкладна за 110 км на паўднёвы захад ад нацыянальнага парку Аўюітук, жывіцца ад размешчанага на поўдзень ад возера Амаджуак, а таксама ад мноства дробных азёр і рэк.

Зноскі
------

1. ↑  Atlas Canada — Lakes Табліцы буйных азёр паводле правінцый (анг.) Архівавана 15 студзеня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Канадская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 3309148574348924430006 |
**Рыхард Эльцэ** (ням.: Richard Oelze; 29 чэрвеня 1900, Магдэбург, Каралеўства Прусія — 27 мая 1980 або 26 лістапада 1980, Ніжняя Саксонія) — нямецкі мастак-сюррэаліст.

Жыццё і творчасць
-----------------

У 1914 годзе Р. Эльцэ паступіў у Школу прыкладнога мастацтва ў родным Магдэбургу, дзе вывучаў літаграфію (скончыў у 1918). На вячэрніх курсах ён вывучае тэхніку малюнка аголенай натуры. У 1918 годзе яго настаўнікамі былі Рыхард Вінкель і Курт Тух. У 1919—1921 гадах ён працягвае навучанне там жа як стыпендыят. У 1921—1925 гадах — студэнт школы Баухаўз, спачатку ў Веймары, у Іаганеса Ітэна, а затым у Дэсаў, дзе ў 1929 годзе атрымлівае месца выкладчыка. У 1926—1929 гадах мастак жыў і працаваў у Дрэздэне. Тут ён удзельнічаў у выставе Дрэздэнскі сецэсіён.

У 1929—1930 гадах ён знаходзіўся у швейцарскай Асконе. Падчас гэтай паездкі Р. Эльцэ знаёміцца з працамі майстроў-сюррэалістаў (спачатку па рэпрадукцыях). Пасля нядоўгага знаходжання ў Берліне ў 1932 годзе Эльцэ ў перыяд паміж 1932 і 1936 г. падоўгу жыве ў Італіі на возеры Гарда, а таксама ў Парыжы. У Парыжы ён завязвае знаёмства з вядомымі дзеячамі сюррэалізму — Андрэ Брэтонам, Сальвадорам Далі, Полем Элюарам і Максам Эрнстам. Пачынаючы з гэтага часу Эльцэ пачынае працаваць у сюррэалістычным стылі. У 1933 годзе ён быў прыняты ў парыжскі салон «Salon des Sur-Indépendants». У 1936—1937 гадах жывапісец працуе ў Італіі і Швейцарыі, у 1938 годзе ён вяртаецца ў Германію, і з 1939 жыве ў Ворпсведзе, у Ворпсведскай калоніі мастакоў. У тым жа 1939 годзе быў мабілізаваны ў германскае войска, быў на фронце і затым патрапіў у палон. Вызваліўшыся ў 1945 годзе, ён вяртаецца ў Ворпсведзе, тут мастак жыве і працуе да 1962 года, пасля чаго перабіраецца ў маёнтак Пастэхольц каля Гамельна.

У 1959 і 1964 гадах Р. Эльцэ ўдзельнічае ў выставах сучаснага мастацтва «documenta II» і «documenta III» у Каселі. У 1965 годзе мастак прыняты ў члены берлінскай Акадэміі мастацтваў.

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 22 жніўня 2017.
2. 1 2  Richard Oelze<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
**«Віншаванне бондара Савасцея»**, або ў рэдакцыі М. Дзмітрыева **«Паўстанне»** — ананімны твор беларускай літаратуры.

На думку К. Цвіркі, аўтарам быў сам бондар Савасцей.

Напісаны на пачатку 1830-х гадоў, упершыню надрукаваны ў часопісе «Иллюстрация» ў 1848 годзе. Спалучае імяніннае віншаванне і народную гутарку. Тэкст сведчыць, што ідэя адраджэння Рэчы Паспалітай жыла ў грамадскай свядомасці таго часу. Змест закранае стаўленне сялянства да паўстання 1830—1831 гадоў, выяўляе народны погляд на супярэчнасці ў нацыянальна-вызваленчым руху, паказвае расчараванне абмежаванымі кансерватыўнымі поглядамі кіраўніцтва паўстаннем. Фактычна пафасам твора з’яўляецца расчараванне селяніна-паўстанца няўдачай, ён не можа знайсці выйсця са свайго становішча пасля паразы паўстання, таму кажа: «Бадай ці не лепей гасудару служыць».

Папулярнасцю «Віншаванне бондара Савасцея», напэўна, не саступала «Рабункам мужыкоў» пра што сведчыць уключэнне ў рукапісныя зборнікі (матэрыялы Восіпа Бадзянскага, «Raptularz Czeczota») і пазнейшыя публікацыі. У расійскіх выданнях, выклікавых палітычнай тэндэнцыяй — «вясной народаў» 1848 года, а потым паўстаннем 1863—1864 гадоў — рэдактары сцвярджалі яго вернападданскі і антыпаўстанскі характар, хоць і называлі «уяўнанародным» «лепетам».

Найвялікшы аб’ёмам варыянт «Віншавання бондара Савасцея» («Паўстання») запісаны М. Дзмітрыевым — 88 радкоў, што на 30 радкоў болей за тэкст пададзены ў «Иллюстрации», а таксама за версію Яна Чачота (апублікаваную У. Казберуком). Нягледзячы на значную колькасць дадатковых радкоў, новых матываў або змены канцэптуальнага характара твора няма.

Зноскі
------

1. ↑  Літаратура Беларусі: Першая палова XIX ст.: Хрэстаматыя, Мінск 2000, с. 234—235.

Літаратура
----------

* Беларуская літаратура XIX стагоддзя. Хрэстаматыя: 2-е выданне, перапрацаванае і дапоўненае, складальнікі і аўтары каментарыяў А. А. Лойка, В. П. Рагойша. — Мн.: Выш. шк. 1988. ISBN 5-339-00060-5.
* Гісторыя беларускай літаратуры XIX — пачатак XX ст. Выданне 2-е, дапрацаванае. Пад агульнай рэдакцыяй акадэміка АН Беларусі М. А. Лазарука і прафесара А. А. Семяновіча. — Мн.: Выш.шк. 1998. ISBN 985-06-0304-6.
* *Хаўстовіч М.* Ідэя адраджэння Рэчы Паспалітай у беларускай літаратуры першае паловы XIX стагоддзя // Białorutenistyka Białostocka Tom 4, Rok 2012. — S. 29-44.
**Ры́хардс Гла́зупс** (лат.: Rihards Glāzups; 20 мая 1920, Рыга, Латвія — 19 мая 1993, Рыга, Латвія) — латышскі дырыжор. Народны артыст Латвіі (1976). Народны артыст СССР (1981).

Біяграфія
---------

Рыхард Глазуп нарадзіўся 20 мая 1920 года ў Рызе.

Скончыў Латвійскую кансерваторыю ў 1944 годзе па класе аргана, у 1950 годзе — па класе сімфанічнага дырыжавання, у 1952 годзе — па класе кампазіцыі ў А. П. Скултэ (раней вучыўся ў класе Я. Віталса).

З 1944 года — дырыжор, у 1967—1976 гг. — галоўны дырыжор Тэатра оперы і балета Латвійскай ССР ў Рызе.

Рыхард Глазуп памёр 19 мая 1993 года. Пахаваны ў Рызе на 1-х Лясных могілках.

Творчасць
---------

Пад яго кіраўніцтвам пастаўлены оперы «Банюта» А. Калніньша, «Залаты конь» А. Жылінскіса, «Паданне пра нябачны горад Кіцеж і дзеву Фяўронію  (руск.) (бел.» М. Рымскага-Корсакава, «Заручыны ў манастыры» С. Пракоф'ева, «Лаэнгрын  (руск.) (бел.» Р. Вагнера, «Фідэліа  (руск.) (бел.» Л. Бетховена, «Прададзеная нявеста  (руск.) (бел.» Б. Сметаны, балеты «Навальніца вясной» А. Скултэ, «Рамэа і Джульета  (руск.) (бел.» С. Пракоф'ева і інш. Аўтар музычных твораў (кантат «Свету—мір!», 1962; тэма і варыяцыі для аргана і інш.).

Зноскі
------

1. ↑  ГЛАЗУПС (Glazups) Рихардс

Літаратура
----------

* Глазуп Рыхард. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1034207539 · ISNI: 0000 0004 0345 063X · VIAF: 299907476 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чэхаў.
**Міхаіл Аляксандравіч Чэхаў** (руск.: Михаи́л Алекса́ндрович Че́хов, 16(28).8.1891, Санкт-Пецярбург — 30 верасня 1955, Беверлі-Хілз, Каліфорнія) — рускі і амерыканскі акцёр, рэжысёр, педагог. Заслужаны артыст Рэспублікі (1924). Пляменнік А. П. Чэхава.

Біяграфія
---------

У 1911 годзе скончыў Тэатральную школу А. С. Суворына ў Пецярбургу; працаваў у тэатры Суворына (Фёдар — «Цар Фёдар Іанавіч» А. К. Талстога). У 1913 годзе паступіў у трупу ММТ, удзельнічаў у рабоце 1-й Студыі ММТ. Вырашальны ўплыў на Чэхава аказалі тэатральныя і этычныя ідэі К. С. Станіслаўскага, Л. А. Сулержыцкага і Я. Б. Вахтангава. Абвостранае ўспрыманне свету, эмацыйнасць, бліскучы дар імправізацыі, віртуознае майстэрства вылучылі Чэхава сярод найбуйнейшых рускіх акцёраў. Сярод яго лепшых прац: Фрэзер («Патоп» Бергера), Мальволіа («Дванаццатая ноч» Шэкспіра), Эрык XIV («Эрык XIV» Стрындберга), Гамлет («Гамлет» Шэкспіра), Аблеухаў («Пецярбург» Белага), Хлестакоў («Рэвізор» Гогаля). У 1919-22гадах Чэхаў кіраваў студыяй («Чэхаўская студыя»). У 1924 годзе стаў на чале 1-й Студыі ММТ, ператворанай у тым жа годзе ў ММАТ 2-і. У 1928 годзе Чэхаў з'ехаў за мяжу, кіраваў студыямі ў Літве, Латвіі ў 1932-34 гадах, Вялікабрытаніі, групай «Эктарс лабараторы» у Галівудзе (1940-я гады). Здымаўся ў кіно. Сярод яго вучняў: англійскі акцёр Пол Роджэрс, амерыканскія кінаакцёры Грэгары Пек, Юл Брынер і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 17 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Michael Chekhov // Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
3. 1 2  Чехов Михаил Александрович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 лютага 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  Michael Chekhov // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>