У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пліса.

**Пліса́** — рака ў Смалявіцкім і Барысаўскім раёнах Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі — 64 км. Плошча вадазбору — 625 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці — 4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні — 0,7 ‰.

Назва
-----

Назва Пліса балцкага паходжання.

Найбліжэйшы аналаг — прускі тапонім *Plissinges*, у якім корань *Plis-* пашыраны пашыральнікам *-ing-*. Гэты ж пашыральнік у назве прытоку Пцічы ракі Аражня < *Аряжня* < *Ar-ing-in-*.

На ўсходзе старабалцкай тэрыторыі назву Пліса маюць рэкі — прытокі бярэзінскага Бабра, Нёмана, рака на Падзесенні на ўсходзе ад Чарнігава, азёры паабапал Глыбокага (на правабярэжжы дзвінскай ракі Дзісны).

Сваёй структурай назва Пліса блізкая да балцкай назвы дзвінскай ракі Дрыса, у якім корань *Dris-* так жа сама дакладна не вытлумачваецца. Іх адносяць да групы гідронімаў з канчаткам *-(с)са*: *Іса*, *Ліса*, *Уса*, *Эса*, *Дрыса*, *Пліса*, *Неса[ru]*, *Труса*, *Таса*, *Рэса*, *Выса*, *Васа* (на Падзвінні, Панёманні, Павісленні, Павоччы).

З іх некаторыя этымалагізуюцца больш-менш надзейна: Уса ад *\*aus-/\*us-* «блішчэць», Іса ад *\*eis-/\*is-* «імкнуцца». Балцкае паходжанне вызначаецца і калі корань пашыраецца з дапамогай вядомых балцкіх гідранімічных пашыральнікаў: Іса — \*Ісла (< Іслач < *Is-l-, ak*-), Уса — Усія (*Us-ij-*), Неса — Несла, Нясета (*Nes-, -l-, -et*-), Дрыса — Дрысела (*Dris-, -el-*), Рэса — Рэсята́[ru] (*Res-, -et-*).

Асноўныя прытокі
----------------

**Справа**: Чарніца

На рацэ
-------

**Вадасховішчы**: Смалявіцкае, Жодзінскае

Агульнае
--------

Пачынаецца на ўсходніх схілах Мінскага ўзвышша за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Слабада Смалявіцкага раёна, вусце на паўднёвай ускраіне былой вёскі Юшкевічы Барысаўскага раёна (цяпер — г. Барысаў). Найвышэйшы ўзровень разводдзя — ў канцы сакавіка, найбольшая вышыня над межанным узроўнем — 2,6 м. Лядовыя з′явы няўстойлівыя. Прымае сцёк з шэрага меліярацыйных каналаў.

Даліна ў ніжнім цячэнні паміж вёскамі Яловіца Смалявіцкага раёна і Струпень Барысаўскага раёна — звілістая, на астатнім працягу — прамая, трапецападобная (шырыня 0,8—1,2 км), ніжэй горада Смалявічы — да 2 км, паміж Жодзіна і вёскай Яловіца — невыразная. Схілы спадзістыя, вышынёй 6—17 м, месцамі ў сярэднім і ніжнім цячэнні — стромкія і абрывістыя. Пойма ад вёскі Трубянок Смалявіцкага раёна да вусця — двухбаковая (шырыня 0,2—0,4 км), перасечаная сеткай меліярацыйных каналаў і старых рэчышчаў.

Рэчышча ад вытоку да вёскі Яловіца — каналізаванае, на астатнім працягу — звілістае, свабодна меандруе. Берагі стромкія, месцамі абрывістыя, пераважна адкрытыя.

У басейне ракі знаходзіцца вялікае возера Судабле.

Заўвагі
-------

1. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 202.
2. ↑  *В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев.* Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 199.
3. ↑  *Топоров В. Н.* Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 281—282.
4. ↑  H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 55-57.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.

| ⛭Бярэзіна |
| --- |
| Левыя прытокі | 
* Ала
* Бобр
* Брусята
* Вір
* Вужніца
* Выдрыца
* Вялікая Рэчка
* Гуцянка
* Ельніца
* Жартайка
* Клява
* Крапівенка
* Манча
* Мужанка
* Нача
* Ольса
* Сха
* Чарніца

 |
| Правыя прытокі | 
* Бродня
* Брожа
* Ваўчанка
* Гайна
* Гулянка
* Дзяражына
* Жорнаўка
* Каменка
* Крапівінка
* Мажанка
* Мрай
* Недалька
* Палоза
* Пліса
* Пянтрыца
* Рова
* Рудзянка
* Сведзь
* Свіслач
* Студзёнка
* Уса
* Уша
* Чапа

 |