**В’етнамская народная армія** (в’етн.: Quân Đội Nhân Dân Việt Nam) — афіцыйная назва ўзброеных сіл Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам.

Гісторыя
--------

### Стварэнне першых атрадаў рэгулярных сіл

Датай стварэння В’етнамскай народнай арміі (ВНА) лічыцца 22 снежня 1944 года. У гэты дзень быў створаны першы атрад рэгулярных сіл, якім камандаваў Во Нгуен Зіяп. На момант фарміравання атрад налічваў 34 байца, на ўзбраенні якіх меліся: 1 ручны кулямёт, 17 вінтовак, 2 пісталета і 14 крэмневых стрэльбаў. 24 і 25 снежня 1944 года атрад здзейсніў першыя баявыя аперацыі: былі атакаваны і захоплены дзве пазіцыі французскіх каланіяльных войскаў — пост у Нангане (правінцыя Каабанг) і пост у Файкхат (правінцыя Бакан). У далейшым, Во Нгуен Зіяп стаў першым галоўнакамандуючым ВНА.

У красавіку 1945 года колькасць атрадаў В’етміня (ваенна-палітычная арганізацыя, створаная Хо Шы Мінам для барацьбы за незалежнасць В’етнама ад Францыі і Японіі) дасягнула 1 тысячы байцоў, у гэты час было створана Галоўнае ваеннае камандаванне і адкрыты першыя школы для падрыхтоўкі камандных кадраў.

15 мая 1945 года ў выніку аб’яднання атрадаў «Выратавання Радзімы» і Атрадаў Вызвалення была створана «Армія вызвалення В’етнама».

### У Першай Індакітайскай вайне (1946—1954)

У ходзе Першай Індакітайскай вайны сілы Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам былі поўнасцю перааснашчаны дзякуючы падтрымцы Кітая і атрымалі значны баявы вопыт.

7 студзеня 1947 года быў сфармаваны 102-і пяхотны полк — першы полк рэгулярных сіл, які меў вайсковую структуру.

4 лістапада 1949 года в’етнамскія ўзброеныя сілы атрымалі новую назву — В’етнамская народная армія. Быў усталяваны прызыўны прынцып камплектавання арміі.

Да канца 1949 года сілы В’етміня налічвалі каля 40 тыс.байцоў (у тым ліку дзве пяхотныя дывізіі і некалькі асобных палкоў рэгулярных сіл, арганізаваных па вайсковым прынцыпу).

У 1951 годзе было створана першае артылерыйскае падраздзяленне ВНА — 351-ы артылерыйскі дывізіён.

Пасля завяршэння вайны з Францыяй у 1954 годзе ВНА працягвала развівацца.

7 мая 1955 года былі створаны ваенна-марскія сілы.

3 сакавіка 1959 года была створана ўзброеная народная міліцыя (на аснове якой у далейшым былі створаны памежныя войскі). Таксама, у 1959 годзе была сфарміравана першая танкавая часць — 202-і танкавы полк, укамплектаваны танкамі Т-34-85.

У 1963 годзе былі створаны ваенна-паветраныя сілы.

### У Другой Індакітайскай вайне (1957—1975)

Салдаты ВНА часоў В’етнамскай вайны.
Сур’ёзным выпрабаваннем для войска стала Другая Індакітайская вайна, падчас якой падраздзяленні ВНА ўдзельнічалі ў поўнамаштабных баявых дзеяннях на тэрыторыі Паўднёвага В’етнама, Лаоса і Камбоджы, а таксама забяспечвалі супрацьпаветраную абарону Паўночнага В’етнама. У амерыканскіх крыніцах, прысвечаных гэтаму перыяду, яна згадваецца як **PAVN** (**People's Army of Viet Nam**, Народная армія В'етнама) або **NVA** (**North Vietnam's Army**, паўночнав’етнамская армія). У 1975 годзе вайна завяршылася ўзяццем Сайгона.

Пасля перамогі, на ўзбраенне В’етнамскай Народнай арміі паступілі трафейныя ўзбраенне і ваенная тэхніка амерыканскай вытворчасці, якія раней знаходзіліся на ўзбраенні паўднёвав’етнамскай арміі.

### У Трэцяй Індакітайскай вайны (1975—1990)

У другой палове 1970-х гадоў ВНА адлюстроўвала памежныя вылазкі камбаджыйскіх «чырвоных кхмераў». З 1979 па 1989 год акупавала Камбоджу, а таксама знаходзілася на тэрыторыі Лаоса. У 1979 годзе прымала ўдзел у адбіцці агрэсіі Кітая, следствам якой з’явіліся таксама Кітайска-в’етнамскія ўзброеныя сутыкненні (1979—1990).

Сучасны стан
------------

### Структура

Усе падраздзяленні ВНА знаходзяцца ў адной з трох груп: асноўныя сілы (Chủ lực), мясцовыя сілы (Địa phương), сілы народнай абароны (Dân quân-Tự vệ). Кожная з гэтых груп мае свой рэзерв.

У складзе ВНА існуюць наступныя віды войскаў:

* Сухапутныя сілы
* Сілы памежнай аховы (Biên phòng vi сутнасць Nam)
* Ваенна-марскія сілы (Hải quân nhân dân Việt Nam)
* Марская пяхота
* Сілы берагавой аховы (C Bottomnh SÁT Bin Bin vi Boutt Nam)
* Ваенна-паветраныя сілы і СПА

Падраздзяленні ВНА часта прыцягваюцца да сельскагаспадарчых работ і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў.

| Структура сухапутных сіл В’етнама |
| --- |
| Назва | Размяшчэнне | Склад |
| 1-я ваенная акруга | паўночны ўсход | дзве пяхотныя дывізіі |
| 2-я ваенная акруга | паўночны захад | дзве пяхотныя дывізіі, пяхотны полк, танкавы полк, брыгада СПА, інжынерная брыгада, пяць часцей абароны прамысловых аб’ектаў |
| 3-я ваенная акруга | поўнач | дзве пяхотныя дывізіі, два танкавых палка, два пяхотных палка, артылерыйская брыгада, брыгада СПА, брыгада абароны прамысловых аб’ектаў |
| 4-я ваеннае акруга | поўнач | тры пяхотныя дывізіі, брыгада абароны прамысловых аб’ектаў, брыгада СПА, інжынерная брыгада, танкавы полк |
| Камандаванне абароны сталіцы | цэнтр | пяхотная дывізія, артылерыйскі полк, бранятанкавы батальён |
| 5-я ваенная акруга | цэнтр | тры пяхотныя дывізіі, артылерыйскі полк, інжынерная брыгада |
| 7-я ваенная акруга | поўдзень | чатыры пяхотныя дывізіі |
| 9-я ваенная акруга | поўдзень | чатыры пяхотныя дывізіі, інжынерная брыгада, артылерыйская брыгада |
| Асобныя часці |
| 1-ы корпус | поўнач | чатыры пяхотныя дывізіі, дывізія СПА, танкавая брыгада, артылерыйская брыгада, інжынерная брыгада |
| 2-і корпус | на тэрыторыі 1-й ваеннай акругі | тры пяхотныя дывізіі, дывізія СПА, танкавая брыгада, артылерыйская брыгада, інжынерная брыгада |
| 3-і корпус | на тэрыторыі 5-й ваеннай акругі | тры пяхотныя дывізіі, танкавы полк, артылерыйскі полк, полк ССА, інжынерны полк |
| 4-ы корпус | на тэрыторыі 7-й ваеннай акругі | тры пяхотныя дывізіі, полк СПА, артылерыйскі полк, інжынерны полк, полк ССА |

### Тэхніка і ўзбраенне

У цяперашні час В’етнамская народная армія мае ў асноўным зброю савецкай і кітайскай вытворчасці. Удзельная доля савецкага ўзбраення ўзрасла ў канцы 1970-х гадоў у сувязі з астуджэннем в’етнамска-кітайскіх адносін.

### Сістэма званняў

У В’етнамскай народнай арміі існуюць наступныя воінскія званні:

| Катэгорыя | Званне | Наземные войскіLục quân | ВПСKhông quân | ВМСHải quân | ПагранвойскіBộ đội Biên phòng | Берагавая аховаCảnh sát biển |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| **АфіцэрыSĩ quan** | **Генерал армііĐại tướng** |  |  |  |  |  |
| **Генерал-палкоўнікThượng tướng****(АдміралĐô đốc)** |  |  |  |  |  |
| **Генерал-лейтэнантTrung tướng****(Віцэ-адміралPhó Đô đốc)** |  |  |  |  |  |
| **Генерал-маёрThiếu tướng****(Контр-адміралChuẩn Đô đốc)** |  |  |  |  |  |
| **Старшы палкоўнікĐại tá** |  |  |  |  |  |
| **ПалкоўнікThượng tá** |  |  |  |  |  |
| **ПадпалкоўнікTrung tá** |  |  |  |  |  |
| **МаёрThiếu tá** |  |  |  |  |  |
| **КапітанĐại úy** |  |  |  |  |  |
| **Старшы лейтэнантThượng úy** |  |  |  |  |  |
| **ЛейтэнантTrung úy** |  |  |  |  |  |
| **Малодшы лейтэнантThiếu úy** |  |  |  |  |  |
| **Курсанты (слухачы)Học viên** | **Курсант (слухач)Học viên** |  |  |  |  |  |
| **СяржантыHạ sĩ quan** | **Старшы сяржантThượng sĩ** |  |  |  |  |  |
| **СяржантTrung sĩ** |  |  |  |  |  |
| **Малодшы сяржантHạ sĩ** |  |  |  |  |  |
| **СалдатыChiến sĩ** | **Радавы першага класаBinh nhất** |  |  |  |  |  |
| **Радавы другога класаBinh nhì** |  |  |  |  |  |
|

Друкаваныя выданні
------------------

Друкаванымі выданнямі В’етнамскай народнай арміі з’яўляюцца:

* газета «Народная армія» («Quân đội nhân dân») ;
* часопіс «Агульнанародная нацыянальная абарона» («Quốc phòng toàn dân»)«Quốc phòng toàn dân»).

Зноскі
------

1. ↑  История Второй Мировой войны 1939—1945 (в 12 томах) / редколл. гл. ред. А. А. Гречко. том 9. М. Воениздат, 1978. стр.327
2. ↑  История Второй Мировой войны 1939—1945 (в 12 томах) / редколл. гл. ред. А. А. Гречко. том 11. М. Воениздат, 1980. стр.109-114
3. ↑  История Вьетнама, середина XIX - середина XX в. (пер. с вьетнам. И.Д. Бакшт и В.И. Мещерякова). М. "Наука", 1991. стр.321
4. ↑  Early Days: The Development of the Viet Minh Military Machine
5. ↑  Е. П. Глазунов, М. П. Исаев. Страны Индокитая: путь борьбы и победы. М. «Мысль», 1984. стр.20
6. ↑  Вьетнам // Советская военная энциклопедия. / ред. Н. В. Огарков. том 5. М. Воениздат, 1978. стр.544-545
7. ↑  Л. Милованов. Бойцы революции // журнал "Пограничник", № 3, 1986. стр.57-59
8. ↑  М.Б. Барятинский. Т-34. Лучший танк Второй мировой. М. Коллекция - Яуза, ЭКСМО, 2007. стр.122
9. ↑  Афіцыйны сайт газеты
10. ↑  Tạp chí Quốc phòng toàn dân **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 снежня 2018. Праверана 27 студзеня 2021.

Літаратура
----------

* The Years of Fighting and Building of the Vietnamese People's Army. Ha-noi, 1951.
* Nguyen Cong Luan. The NVA: A New Look. // Infantry. — March-April 1975. — Vol. 65 — No. 2.
* Придыбайло А. Вьетнамская Народная армия. — М. 1974.
* Марков М. Корин А. Вооружённые силы Вьетнама // Зарубежное военное обозрение. — 1994. — № 3. — С. 8-13.