**Руская праваслаўная царква за мяжой** (руск.: Русская Православная Церковь заграницей), частка Маскоўскага Патрыярхату, якае мае самакіраванне і ахоплівае ў асноўным прыходы РПЦ у далёкім замежжы.

Узнікла ў 1920-я гады як руская праваслаўная эмігранцкая царкоўная арганізацыя, якая выйшла з адміністрацыйнага падначалення Маскоўскаму Патрыярхату з прычыны рэвалюцыі 1917 у Расіі і грамадзянскай вайны; аб'ядноўвала шэраг епіскапаў Рускай праваслаўнай царквы, што апынуліся ў выгнанні і эміграцыі, якія не пажадалі падпарадкавацца Часоваму Патрыяршаму Сіноду на чале з мітрапалітам Сергіем (Страгародскім), лічачы яго нявольным у сваіх рашэннях ва ўмовах атэістычных і палітычных ганенняў на царкву і знаходзячымся ў заняволенні ў бальшавіцкага рэжыму.

17 мая 2007 у маскоўскім Храме Хрыста Збавіцеля Патрыярх Маскоўскі Аляксій II і Першаіерарх РПЦЗ мітрапаліт Лаўр падпісалі Акт аб кананічных зносінах РПЦЗ і РПЦ. Згодна з Актам, «Руская Праваслаўная Царква За Мяжой <...> знаходзіцца неад'емнай самакіравальнай часткай Памеснай Рускай Праваслаўнай Царквы» (п. 1 *Акту*).

Багаслоўскія дасягненні і адрозненні
------------------------------------

Ніякіх дагматычных адрозненняў у веравучэнні і практыцы РПЦЗ ніколі не было, што звязана з той акалічнасцю, што яе кіраўніцтва заўсёды бачыла сваёй найпярвейшай задачай захаванне праваслаўнага веравучэння і практыкі ў нязменнасці і чысціні. Гэтая думка праходзіць чырвонай ніткай ва ўсіх словах, прамовах і артыкулах ідэолага і заснавальніка РПЦЗ — мітрапаліта Антонія Храпавіцкага. 

З прычыны такой кансерватыўнай лініі, РПЦЗ заўсёды цвёрда асуджала ўсё, што яна разглядала як адступы ад чысціні праваслаўя, як сафіянства, сергіянства, экуменізм. Заўсёды з крайняй варожасцю ставілася да лацінства.

РПЦЗ праславіла ў ліку святых Мікалая II і яго сям'ю яшчэ ў 1981 годзе — за 19 гадоў да іх праслаўлення Маскоўскім Патрыярхатам.

Першаіерархі РПЦЗ
-----------------

* Антоній (Храпавіцкі) (19 лістапада 1920 — 10 жніўня 1936 г.)
* Анастасій (Грыбаноўскі) (10 жніўня 1936 — 27 мая 1964)
* Філарэт (Вазнясенскі) (27 мая 1964 — 21 лістапада 1985)
* Віталій (Усцінаў) (22 студзеня 1986 — 10 жніўня 2001)
* Лаўр (Шкурла) (28 кастрычніка 2001 — 16 сакавіка 2008)
* Іларыён (Капрал) (18 мая 2008 — 16 мая 2022)
* Мікалай (Альхоўскі) (з 18 верасня 2022 года)

Гл. таксама
-----------

* Кірыл (Дзмітрыеў)

Літаратура
----------

* История России. XX век: в 2-х т. / отв.ред. А.Б. Зубов. — Москва : АСТ, 2009. — Т. I. 1894—1939 гг. — 1024 с.



| ⛭Праваслаўныя цэрквы |
| --- |
| Аўтакефальныя | 
* Албанская
* Александрыйская
* Амерыканская
* Антыяхійская
* Балгарская
* Грузінская
* Іерусалімская
* Кіпрская
* Канстанцінопальская
* Македонская
* Польская
* Румынская
* Руская
* Сербская
* Украінская
* Чэшскіх зямель і Славакіі
* Эладская

 | Праваслаўны крыж |
| Аўтаномныя | 
* Сінайская
* Кітайская
* Фінляндская
* Эстонская
* Японская
* Крыцкая (*паўаўтаномная*)

 |
| Самакіравальныяў складзе РПЦ | 
* Латвійская
* Малдаўская
* РПЦЗ
* Украінская
* Эстонская

 |
| Самакіравальныяў складзе КП | 
Украінская ПЦ ў Канадзе
Украінская ПЦ ў ЗША
Іншыя
Бесарабская
Ахрыдская
 |
| Некананічныяюрысдыкцыі | 
* Апостальская ПЦ
* Беларуская АПЦ
* Катакомбнікі
* Латвійская аўтаномная
* Расійская ПАЦ
* Расійская Праваслаўная Царква
* Расійская Сапраўдна-Праваслаўная Царква
* Руская Праваслаўная Царква ў выгнанні
* Сапраўдна-Праваслаўная Царква ва Украіне
* Стараверы
* Старастыльнікі
	+ Балгарскія
	+ Грэцкія
	+ Румынскія
* Турэцкая ПЦ
* Украінская АПЦ (абноўленая)
* Украінская АПЦ (кананічная)
* Чарнагорская ПЦ
* Абхазская ПЦ

 |