**Ваан Тэр'ян** (арм.: Վահան Տերյան, імя пры нараджэнні **Ваган (Ваан) Сукіясавіч Тэр-Грыгаран**; 28 студзеня (9 лютага) 1885, Гандза — 7 студзеня 1920, Арэнбург) — армянскі паэт і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Ваан Тэр'ян нарадзіўся 28 студзеня 1885 года ў сям'і сельскага святара ў сяле Гандза (цяпер раён Нінацмінда) блізу Ахалкалакі.

У 1899 годзе Ваан паступае ў Лазараўскі інстытут усходніх моў у Маскве. Разам з сябрамі Тэр'ян выдае ў інстытуце рукапісную газету «Надзея», у якой не толькі выступае з рэдакцыйнымі артыкуламі і перадавіцамі, але і ўзначальвае аддзел паэзіі, дзе публікуе свае вершы пад псеўданімамі Швін, Volo і інш. У жніўні 1906 г. Губляны паступае ў Маскоўскі ўніверсітэт, на аддзяленне рускай мовы і літаратуры гісторыка-філалагічнага факультэта. Пад непасрэдным уплывам рэвалюцыі 1905—1907 гадоў ён піша цыкл вершаў «Цярновы вянок», у якім славіць змаганцаў рэвалюцыі. Уначы 3 снежня 1906 г. кватэра Тэр'яна была падвергнута ператрусу, ён і яго сябар былі арыштаваны, але 13-га снежня яго вызвалілі з-пад варты. У гэты перыяд Тэр'ян напісаў «Эстонскую песню», «Восеньскую песню», «Восеньскую мелодыю», «Дзіва-дзяўчыне», «Пахаваеце мяне на заходзе», «Жаданне» і інш. вершы. Паэзія Тэр'яна з яе тонкім лірызмам, пранікнёнасцю пачуццяў, вылучнай музычнасцю і багаццем мовы — найбуйнейшая з'ява ў гісторыі армянскай літаратуры.

У 1908 годзе ў Тыфлісе была апублікаваная яго першая складанка вершаў «Мроі змяркання». Складанка атрымала добрыя водгукі ад Аветыка Ісаакяна і Аванеса Туманяна.

У 1910 г. паралельна з навукай у Маскоўскам універсітэце, Тэр'ян рэдагуе і выдае літаратурна-мастацкі альманах «Гарун» («Вясна»). У 1915 г. Максім Горкі даручыў Тэр'яну складанне «Армянскай складанкі», якая была выдадзены ў Маскве. У тым жа годзе піша патрыятычны цыкл «Краіна Наіры».

Валерый Брусаў пераклаў шэраг вершаў паэта і назваў яго «найболей бачным дзеячам» сярод маладых паэтаў «рускай Арменіі».

Памёр ад туберкулёзу лёгкіх. Пахаваны ў Арэнбургу, месца магілы невядомае. Кенатаф паэта знаходзіцца ў пантэоне парка імя Камітаса ў Ерэване.

Бібліяінфармацыя
----------------

* Грезы предвечерья, Стихи, Тифлис, 1908;
* Стихотворения, М. 1912;
* Собрание сочин. 4 тт. изд. Армгиза, Константинополь — Ереван, 1923.
* Ваан Терьян. Стихотворения. Л. Советский писатель, 1980.

Зноскі
------

1. 1 2  Терьян Ваан / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2  Терьян: Лит. энциклопедия
3. ↑  Роберт Багдасарян. Ваан Терьян: Я с юношеских лет любил…

Спасылкі
--------

* Биография и произведения Терьяна в переводе на русский
* Проект Teryan.com — жизнь и творческое наследие поэта, все произведения и переводы творений поэта, аудио, видео и фото материалы
* *Алексанян Е. А.* В. Терьян и А. Блок // *Историко­-филологический журнал*. — Ереван: НАН РА, 2000. — № 3.
* *Алексанян Е. А.* Ваан Терян и французский символизм) // *Вестник ЕГУ*. — Ереван: 1996. — № 2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Літаратурная |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15549011c · GND: 132516861 · ISNI: 0000 0000 8114 054X · LCCN: n85051761 · NKC: jo2006346264 · NLP: A26199075 · NTA: 071339779 · SUDOC: 178897868 · VIAF: 34767691 |

 |