**Міца Асень** — буйны феадал, балгарскі цар у 1256—1257 гадах. Зяць балгарскага цара Івана Асеня II — муж яго дачкі Марыі.

Перадгісторыя
-------------

Міца быў зяцем цара Івана Асеня II. Ён быў жанаты з яго дачкой Марыі, што дало яму права браць удзел у створаным у 1241 годзе рэгенцкім савеце пры непаўналетнім цары Каламане I. Апошні быў у выніку атручаны, і яго спадчыннікам стаў таксама малалетні Міхаіл I Асень, сын Івана Асеня II ад шлюбу з Ірынай Камнінай.

Кіраванне
---------

У 1256 годзе падчас палявання Міхаіл I Асень быў забіты. Трон на некаторы час заняў яго стрыечны брат Каламан II Асень. Новы кароль сутыкнуўся з моцным ворагам — бацькам царыцы князем Расціславам Міхайлавічам. Ён уварваўся ў Балгарыю, выгнаў Каламана са сталіцы, але не атрымаў падтрымкі знаці і быў вымушаны пакінуць яе. Каламан II Асень быў неўзабаве забіты, і прэтэндэнтамі на трон сталі Расціслаў Міхайлавіч і буйныя феадалы Канстанцін Ціх і Міца. Паводле Нікіфара Грыгара, баяры падтрымалі Міцу як найбольш блізкага па сваяцтве да Івана Асеня II.

Неўзабаве, аднак, Міца страціў падтрымку знаці. Прычына была ў тым, што баяры бачылі няздольнасць новага цара эфектыўна кіраваць. Усё больш баяраў сталі адасабляцца ад цэнтральнай улады. Прэтэндэнт на ўладу Канстанцін Ціх убачыў у гэтым магчымасць умацаваць свае пазіцыі. Ён таксама скарыстаўся тым, што цар павялічыў падатковую нагрузку на радавых грамадзян, што яшчэ больш падарвала пазіцыі вярхоўнага кіраўніка.

Міца даведаўся пра тое, што супраць яго рыхтуецца змова, і ён закрыўся ў Праславе, дзе працягваў насіць тытул цара і чаканіў манеты з надпісам «цар Міца».

Грамадзянская вайна
-------------------

Пад кіраваннем Міцы заставалася большая частка ўсходняй Балгарыі. Да 1263 года ён вёў вайну супраць Канстанціна Ціха. Першапачаткова баявыя дзеянні былі паспяховыя для яго. Канстанцін Ціх нават быў вымушаны звярнуцца па дапамогу да візантыйскага гарнізона крэпасці Станімака. Аднак паступова Міца страчваў свае пазіцыі і быў вымушаны заключыць дагавор з нікейцамі. Тым не менш у 1264 годзе Міца быў вымушаны бегчы ў Месембрыю, дзе нейкі час спрабаваў утрымаць уладу, але беспаспяхова. У выніку з дазволу Міхаіла VIII Палеалога ён атрымаў прытулак у асабняку пад Трояй.

Царскія манеты
--------------

Манеты, адчаканеныя Міцы Асенем, малявалі яго са скіпетрам у правай руцэ і вялікім крыжам у левай, а таксама каронай на галаве. На адваротным баку манет маляваўся Святы Мікалай — заступнік маракоў (радавыя землі Міцы, у прыватнасці, Месемврыя, размяшчаліся на ўзбярэжжы).

Сям’я
-----

Вядома двое дзяцей Міцы ад Марыі:

1. сын Іван Асень III, цар Балгарыі
2. дачка Марыя (Кіра Марыя), другая жонка цара Георгія I Тэртэра.

Зноскі
------

1. ↑  Полная энциклопедия БЪЛГАРИЯ: "Имя Мицо происходит от имени Михаил".
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
3. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. ↑  Полная энциклопедия БЪЛГАРИЯ. Том 7
5. ↑  Поўная энцыклапедыя БЪЛГАРИЯ

Спасылка
--------

* Detailed List of Bulgarian Rulers

Літаратура
----------

* John V.A. Fine, Jr. *The Late Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1987.
* Лазаров, Ив. Междуособици в България през 1256—1257 г. — Военноисторически сборник, 1984, № 1, 145—155.
* Сотиров, Ив. Монетосеченето на цар Мичо (Миче) — «Симеона цара» и събитията в България през 1256—1263 г. — Нумизматика, сфрагистика и епиграфика, 1, 2004.
* Димова, С. Сякъл ли е монети цар Мицо Асен в Месемврия? — Проблеми на изкуството, 2004, № 1, 56-58.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Каламан II Асень** | **Цар Балгарыі**1256—1257 | Пераемнік**Канстанцін I Ціх** |

| ⛭Кіраўнікі Балгарыі |
| --- |
| Вялікая Балгарыя(632—668) | 
* Кубрат
* Батбаян

 |
| Першае Балгарскаецарства (681—1018) | 
* Аспарух
* Тэрвел
* Кармесій
* Севар
* Кармісош
* Вінех
* Тэлец
* Сабін
* Умор
* Такту
* Паган
* Тэлерыг
* Кардам
* Крум
* Амуртаг
* Маламір
* Прэсіян
* Барыс I
* Уладзімір Расатэ
* Сімяон I
* Пётр I
* Барыс II

 |
| Заходне-Балгарскаецарства (970—1018) | 
* Раман
* Самуіл
* Гаўрыіл Радамір
* Іван Уладзіслаў
* Прэсіян II

 |
| Другое Балгарскаецарства (1186—1396) | 
* Пётр IV
* Іван Асень I
* Іванка1
* Калаян
* Барыл
* Стрэз1
* Алексій Слаў
* Іван Асень II
* Каламан I Асень
* Міхаіл I Асень
* Каламан II Асень
* Міца Асень
* Канстанцін I Ціх
* Івайла
* Іван Асень III
* Георгій I Тэртэр
* Смілец
* Чака
* Феадор Святаслаў Тэртэр
* Георгій II Тэртэр
* Міхаіл III Шышман
* Іван Стэфан
* Іван Аляксандр
* Іван Шышман
* Іван Срацімір
* Канстанцін II Асень

 |
| Трэцяе Балгарскаецарства (1878—1946) | 
* Аляксандр I
* Фердынанд I
* Барыс III
* Сімяон II

 |
| 1 Узурпатары. Не з’яўляліся царамі афіцыйна. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Rodovid · genealogics.org |