recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Роха.
**Касцёл Святога Роха** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Палачаны Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Парафія згадваецца з 1669 года. У 1996 годзе адрадзілася ў Палачанах. Вернікам быў перададзены будынак старой калгаснай канторы. У 2005 годзе 2 лютага проба­шчам парафіі быў прызначаны ксёндз Сяргей Бараўнёў.

Кансэкрацыя касцёла адбылася 1 мая 2007 года біскупам Антоніем Дзям’янкам. Першая святая Камунія была 3 чэрвеня 2007 года, а 22 ліпеня 2007 года адбылася канфірмацыя.

16 жніўня 2008 года была пабудавана і асвечана каля касцёла капліца Маці Божай Фацімскай, асвячаў архібіскуп Тадэвуш Кандрусевіч.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Палачаны — парафія Св. Роха на Catholic.by

| ⛭Маладзечанскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Беніца) ·  Касцёл Божага Цела (Беразінскае) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Краснае) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Лебедзева) ·  Касцёл Святога Айца Піо (Маладзечна) ·  Касцёл Святога Юзафа (Маладзечна) ·  Касцёл Святога Роха (Палачаны) ·  Троіцкі касцёл (Радашковічы)  ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Хоўхлава) |
**Арыстыд Луі Арман Бруан** (фр. Aristide Louis Armand Bruand, у якасці сцэнічнага імя выкарыстаў напісанне Bruant; 6 мая 1851, Куртэнэ, дэпартамент Луарэ — 10 лютага 1925, Парыж) — французскі паэт, шансанье, камедыянт і ўладальнік кабарэ. Стаў вядомым не ў апошнюю чаргу дзякуючы афішам Анры дэ Тулуз-Латрэка, на якіх ён намаляваны ў чырвоным шаліку і чорным паліто.

Біяграфія
---------

У 15 гадоў, пасля смерці бацькі, Бруан пакінуў родны горад, каб знайсці працу. Пошукі прывялі яго ў парыжскі багемны квартал Манмартр, дзе ён большую частку часу гультайнічаў у бістро і кабачках, дзе ён і атрымаў магчымасць праявіць свой музычны талент. Бруан хутка авалодаў парыжскім арго, на якім ён пісаў свае песні, поўныя рэвалюцыйнага пафасу і нянавісці да буржуа.

Бруан памёр у Парыжы ў 1925 і быў пахаваны непадалёк ад яго месца нараджэння ў дэпартаменце Луарэ. У гонар яго была названа адна з парыжскіх вуліц.

Зноскі
------

1. ↑  Aristide Bruant // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Aristide Bruand // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
3. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 20 кастрычніка 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Мікалая.
**Касцёл Святога Мікалая** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у раёне старага Фардона Быдгашча.

Гісторыя
--------

Першы драўляны касцёл быў пабудаваны у 1424 годзе, раней гараджане ездзілі ў Вышагруддзе.

У 1600 годзе ксяндзом Мясткоўскім замест драўлянага быў пабудаваны мураваны касцёл.

У 1923 годзе пачалсь работы па пашырэнні касцёла. Праект будынка быў выкананы ў 1923 годзе архітэктарам Стэфанам Цыбіхоўскім. Прадугледжвалася выкарыстанне сцен першапачатковага касцёла для ўзвядзення неабарочнага аднанефавага трохпралётнага храма з вежай, накрытай барочным купалком. У 1928 годзе будынак быў часткова разбураны пры разбудове, а прэзбітэрый, які цяпер служыць капліцай, захавалася. У 1929 годзе была ўзведзена вежа з трымя званамі з раней разабранай драўлянай званіцы.

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Mikołaj przed i po

Спасылкі
--------
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Залужжа.

**Залу́жжа** (трансліт.: *Zalužža*, руск.: Залужье) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малецкага сельсавета. Размешчана за 23 км ад Бярозы, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

Вядома на 1563 год у Кобрынскай эканоміі, у абшары Блудзенскага двара і Малецкага войтаўства. У 1716 г. ў складзе Кабацкага войтаўства Блудзенскага староства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 г. ў складзе Расійскай імперыі, падаравана Кацярынай II нашчадкам генерала-фельдмаршала графа П. А. Румянцава-Задунайскага. У 1864 годзе ў Малецкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года дзейнічалі царкоўна-прыходская школа, хлебазапасны магазін.

### Найноўшы час

З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года  — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 на кароткі час была ўстаноўлена савецкая ўлада. З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Малецкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства, 32 будынкі.

З 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Малецкім сельсавеце Пружанскага раёна. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце загінулі 20 воінаў-землякоў.

У ліпеня 1949 года ў вёсцы створаны калгас імя Дзяржынскага, які ў студзені 1951 года ўвайшоў у калгас імя Панамарэнкі, у 1958 годзе перайменаваны ў калгас «Рассвет». З 14 красавіка 1960 года ў Бярозаўскім раёне. Паводле перапісу 1970 года ў саўгасе «Прагрэс».

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з двухбакова забудаванай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, якая паўночнай часткай прымыкае да сярэдзіны другой, больш кароткай вуліцы.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 79 двароў, 481 жыхар.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 510 жыхароў.
	+ 1924 — 151 жыхар.
	+ 1970 — 221 жыхар.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 29 двароў, 46 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Малецкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Малеч |
| Аграгарадкі | Падкраічы |
| Вёскі | Алёхнавічы ·  Бухалі ·  Віснявічы ·  Горск ·  Грыцавічы ·  Давыдавічы ·  Залужжа ·  Лукомер ·  Пасталова ·  Паўлавічы ·  Рыгалі ·  Сасноўка ·  Хойнікі ·  Чарнічнае |
Некрафаг — раён Бесора, пустыня Негеў
**Некрафаг** або **трупаед** — жывёла, якая харчуецца мярцвячынай, падлай. Супрацьпастаўляецца драпежніку, аднак гэтыя тыпы харчавання не выключаюць адзін аднаго.

Падлай харчуюцца гіены, афрыканскі марабу, амерыканскія грыфы, жукі-магільшчыкі і іншыя, назіраюцца выпадкі паяданне падлы ў рабых суслікаў. Існуе гіпотэза, што да некрафагаў можна аднесці тыраназаўраў.

Існуе метад усталявання даўнасці надыходу смерці пры дапамозе даследавання насякомых-некрафагаў. На ім заснавана судовая энтамалогія.

Грыф-урубу, які есць падлу

Гл. таксама
-----------

* Дэтрытафагі

Зноскі
------

1. ↑  *Некрофаги* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
2. ↑  Horner, J.R. and Lessem, D. (1993). *The Complete* T. rex*: How Stunning New Discoveries Are Changing Our Understanding of the World’s Most Famous Dinosaur*. New York: Simon & Schuster.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Навум Зіноўевіч Кіслік** (26 верасня 1925, Масква — 27 снежня 1998) — беларускі пісьменнік і перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рабочага. У 1930-я разам бацькамі вярнуўся на іхную радзіму ў Віцебск, вучыўся ў беларускай школе. На пачатку Вялікай Айчыннай вайны працаваў рознарабочым, дахаўшчыком на элеватары, матарыстам-лябёдчыкам у Набярэжных Чаўнах (Татарская АССР). З канца 1942 года — у Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у баях на Курска-Арлоўскай дузе. Быў двойчы паранены. Пасля дэмабілізацыі (1944) некаторы час працаваў рабочым на станкабудаўнічым заводзе ў Арэнбургу, вучыўся ў Арэнбургскім педагагічным інстытуце. З 1946 года — на філалагічным факультэце БДУ, які скончыў у 1951. Пасля вучобы працаваў настаўнікам рускай і беларускай мовы і літаратуры ў Дрысенскай сярэдняй школе. Быў літсупрацоўнікам у газеце «Літаратура і мастацтва» (1952—1958), потым — часопіса «Полымя» (1958—1959). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1954).

Творчасць
---------

Дэбютаваў вершамі ў 1944 годзе (газета Паўднёва-уральскай ваеннай акругі «Сталинец»). Пісаў на рускай мове. Аўтар кніг паэзіі «Разговор с друзьями» (1956), «Поиск» (1959), «Позывные земли» (1961), «Повесть о прессованном порохе» (вершы, паэма, 1964), «Ветви» (вершы, паэмы, пераклады, 1969), «Праздник снегопада» (1972), «Воспоминание о вокзалах» (Масква, 1976), «Сентябрьская река» (вершы і паэма, 1978), «Первоснежье» (1980), «Разные годы» (вершы і паэма, 1984), «Зимний свет» (Масква, 1985). Кнігі выбранай паэзіі выйшлі ў 1975 і 1985 гг.

Пераклаў на рускую мову раман І. Мележа «Людзі на балоце» (1964), аповесці А. Карпюка «Данута» (1963), «Пушчанская Адысея» (Масква, 1966) і яго кнігу прозы «На лясных сцежках» (Масква, 1964), У. Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1966), зборнік паэзіі Я. Купалы (1979), творы Я. Коласа, М. Багдановіча, П. Броўкі, Р. Барадуліна, А. Вялюгіна, С. Дзяргая, А. Куляшова, У. Караткевіча, П. Панчанкі, А. Пысіна, А. Русецкага, М. Стральцова, М. Танка, Ю. Таўбіна і інш. У 1982 годзе выдаў кнігу перакладаў беларускай паэзіі «Спелый бор».

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I і II ступені і медалямі.

Літаратура
----------

* Кіслік Навум // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Кіслік Навум // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
**Міхаіл Мустыгін** (27 кастрычніка 1937, г. Каломна, Расія — 27 студзеня 2023) — беларускі футбаліст і трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Футбольную кар’еру ў 1959 годзе ў маскоўскім ЦСКА, пазнее перашоў у мінскае «Дынама» дзе гуляў з 1962-га па 1972 год. За гэты час правёў у саставе мінчан 234 матча, забіўшы 90 мячоў. У 1963 годзе стаў бронзавым прызёрам чэмпіянату Савецкага Саюза. У 1965 годзе быў фіналістам розыгрышу Кубка СССР. У 1967 годзе стаў лепшым бамбардзірам чэмпіянату СССР, забіўшы 19 мячоў.

Пасля заканчэння гульнявой кар’еры доўгія гады працаваў трэнерам дзіцяча-юнацкіх футбольных школ Мінска. Сярод яго выхаванцаў нямала вядомых футбалістаў, у ліку якіх і цяперашні галоўны трэнер брэсцкага «Дынама» Ігар Крывушэнка, які раней узначальваў нацыянальную зборную Беларусі, а таксама барысаўскі БАТЭ і мінскае «Дынама».

Зноскі
------

1. ↑  Ушла легенда — форвард минского «Динамо» Михаил Мустыгин — 2023.
2. ↑  Памёр вядомы беларускі футбаліст Міхаіл Мустыгін

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FootballFacts.ru · worldfootball.net (ігрок) |
Сіметрыя і асіметрыя
**Асіме́трыя** (ад стар.-грэч.: ἀσυμμετρία — несуразмернасць) — нелюстэркавае размяшчэнне частак пэўнага цэлага адносна восі, плоскасці або цэнтра. Адзін з прынцыпаў фарміравання кампазіцыі і будовы арнаменту, дзякуючы якому мастацкі твор набывае выразнасць. Выкарыстоўваецца ў будове твораў прасторавых і прасторава-часавых мастацтваў (архітэктуры, выяўленчага, дэкаратыўна-прыкладнога, харэаграфічнага), афармленні масавых святочных прадстаўленняў. Мастацкі твор, пабудаваны паводле прынцыпу асіметрыі, стварае ўражанне парушэння раўнавагі, неўпарадкаванасці, няўстойлівасці, нетрываласці.

Асіметрычны дом у Бабруйску
Як прынцып кампазіцыйнай будовы атрымаў пашырэнне ў мастацтве мадэрну, абстракцыянізму, футурызму, дэканструктывізму і іншых стылявых кірункаў 20 — пачатку 21 ст. У архітэктуры Беларусі актыўна прымяняецца з 1980-х гг. яскравы прыклад — жылы дом на перакрыжаванні вуліц Мінская і Пушкіна ў Бабруйску (архіт. В. Галушчанка, К. Кожыч).

Літаратура
----------

* *Ю. Ю. Захарына.* Асіметрыя // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Асіметрыя
**Навуковая камунікацыя** — працэсы і механізмы прасоўвання навуковых ідэй унутры навуковай супольнасці і за яе межамі (у грамадстве). Распаўсюджванне навуковых ведаў пра навакольную рэчаіснасць праз розныя каналы, сродкі, формы і інстытуты камунікацыі.

Вылучаюць два этапы навуковай камунікацыі: унутраны і знешні. На першапачатковым, або ўнутраным, этапе навуковай камунікацыі суб’ектамі камунікацыі выступаюць вучоныя ў рамках навуковай супольнасці. Другі этап, знешні, характарызуецца ўзаемадзеяннем навуковай супольнасці з шырокай аўдыторыяй. Знешні этап — трансляцыя навуковых ведаў у масавую свядомасць, то бок папулярызацыя навукі.

Гл. таксама
-----------

* Навуковая журналістыка
* Папулярызацыя навукі
* Грамадзянская навука

Зноскі
------

1. ↑  *Медведева С. М.* От научного творчества к популяризации науки: теоретическая модель научной коммуникации // Вестник МГИМО — Университета: журнал. — М. 2014. — № 4(37). — С. 278—284.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 472806 · NKC: ph359623 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шыманскі.
**Міхаіл Мікалаевіч Шыма́нскі** (7 жніўня 1935, в. Пешкі, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі журналіст. Заслужаны работнік культуры БССР (1985).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1963 годзе БДУ. З 1961 года працаваў у газеце «Звязда», з 1970 года ўласны карэспандэнт па Беларусі газеты «Известия», з 1994 года ў газеце «Рэспубліка».

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за цыкл публіцыстычных артыкулаў «Беларусь. Час i людзi ў роздуме журналiстаў»*

Творчасць
---------

Друкуецца з 1950 года. Аўтар кнігі нарысаў і публіцыстыкі «Чуем вашы крокі» (1977), «Прага вышыні», «Зямля, дзе я жыву» (абедзве 1980), «Людзі, людзі — зямныя зоркі» (1982), «Без права на памылку» (1985), «Зярняты і зоркі» (1986), «Не спыніся на шляху» (1988), «Тры бярозкі каля агню» (1989), «Добры дзень, Кітай!» (2001), «Кітай з адкрытым сэрцам» (2002), сцэнарыяў дакументальных фільмаў і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 111412617 · ISNI: 0000 0000 2696 1249 · LCCN: n83237033 · NKC: js20191045159 · NLP: A28836066 · NUKAT: n2008133076 · VIAF: 45689254 |

 |
**Палёт** — самастойнае перамяшчэнне аб'екта ў газападобным асяроддзі ці вакууме.

Гэтае перамяшчэнне можа здзяйсняцца як рэактыўнай цягай ці іншымі рухальнымі сродкамі, так і па інерцыі.

Кантроль вышыні палёту ў полі гравітацыі на хуткасці ніжэй за арбітальную патрабуе, акрамя надання паступальнага руху, ужывання сродкаў падтрымкі — статычных ці дынамічных; у першым разе гэта можа быць архімедава сіла атмасферы (калі яна ё) цела-крыніцы прыцягнення, магнітнае поле; у другім — пад'ёмная сіла газавай плыні, якая абцякае цела, форма якога дазваляе ствараць гэткую сілу ў такой плыні, або рэактыўная цяга, электрамагнітная сіла і да таго падобное.

Лятаючыя жывёлы
---------------

Гамалогія уладкавання крылаў лятаючых жывёл:  

1. птэразаўр;  

2. хіраптэра;  

3. птушка.
Найбольш прыстасаванымі для працяглых кантралюемых актыўных палётаў ё лятаючыя птушкі і насякомыя, а таксама млекакормячыя з атрада рукакрылых і змерлых паўзуноў (рэптылій) з атрада птэразаўраў. Усе яны выкарыстоўваюць аэрадынамічны прынцып палёту, скарыстоўваючы пад'ёмныя ўласцівасці  крыла.

Да таго ж, існуе мноства жывёл, здяйсняючых планіруючы ці парашутуваны палёт — павукі на павуцінні, аэрапланктон, лятаючыя малюскі і лятучыя рыбы, планіруючыя з дапамогай перапонкі ці скураной складкі млекакормячыя і паўзуны.

Сама хутка лятаючай жывёлінай прызнаны сокал сапсан, хуткасць яго пікіравання больш за 370 км/г.

Гл. таксама
-----------

* Лятальны апарат

Літаратура
----------

* Летание // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *В. Волков*. Покорение воздушного пространства и техники личности сталинского времени Архівавана 2 лістапада 2016. // Культуральные исследования. Сб. науч. работ. — СПб.; М. 2006, с.189-201

Спасылкі
--------

* Максим Борисов — Магическое число научит летать и плавать.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11941326f · GND: 4017529-7 · LCCN: sh85049108 · NKC: ph122523 |
**«Relics. Ранняе і нявыдадзенае»** (руск.: «Relics. Раннее и неизданное») — зборнік ранніх твораў расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна.

Агульная інфармацыя
-------------------

У 2005 годзе выдавецтва «Эксмо» ў Маскве выпусціла зборнік ранніх твораў Віктара Пялевіна пад назвай «Relics. Ранняе і нявыдадзенае». Агульны аб’ём кнігі склаў 352 старонкі друкаванага тэксту і тыражом больш за 50 000 асобнікаў.

Кніга названая па найменні каханай пласцінкі аўтара групы «Pink Floyd», якая ўжо даўно стала рарытэтнай рэдкасцю. Тэмы сюжэтаў апавяданняў і аповесцяў Віктара Пялевіна на старонках гэтага зборніка закранаюць жыхароў Расіі і яе ліхой гісторыі.

Многія тэксты, якія ўвайшлі ў зборнік Пялевіна, публікаваліся і раней у часопісах і газетах, але ніколі не ўваходзілі ў фармат кнігі. Многія творы гулялі па сетцы ў змененым выглядзе, а аўтару хацелася захаваць іх у сваім першародным варыянце. На старонках выдання ўпершыню былі апублікаваны некаторыя эсэ пісьменніка, якія Расія яшчэ не чытала.

Сюжэт
-----

Віктар Пялевін у гэтым зборніку зноў праявіў сваю арыгінальнасць — змест кнігі паўтарае храналагічны ланцужок падзей у Расіі на мяжы XX і XXI стагоддзяў.

Дзевяностыя для насельніцтва ўжо ззаду, але памяць і культура працягвала дарыць цікавыя і захапляльныя сюжэты. На экранах выходзілі фільмы накшталт «Жмурак», а ў друку выдаваліся кнігі накшталт «Relics» — настальгічны ўспамін пра час малінавых пінжакоў у суровую эпоху аранжавых гальштукаў. На старонках выдання Пялевін суправаджае чытача пытаннямі: як мы туды патрапілі, у што ўляпаліся і дзе пасля гэтага апынуліся…

Змест
-----

* «Псіхічная атака санет»;
* «Калдун Ігнат і людзі»;
* «СССР Тайшоу Чжуань»;
* «Жыццё і прыгоды сарая нумар XII»;
* «Воданапорная вежа»;
* «Мітэльшпіль»;
* «Музыка са слупа»;
* «Адкрыццё Крэгера»;
* «Зброя адплаты»;
* «Бубен ніжняга свету»;
* «Кароткая гісторыя пэйнтбола ў Маскве»;
* «Ніжняя тундра»;
* «Калядны кіберпанк, або Калядная ноч-117.DIR»;
* «Time out»;
* «Грэчаскі варыянт»;
* «Who by fire»;
* «Ікстлан — Петушкі»;
* «ДКНС як тэтраграматон»;
* «Зомбіфікацыя. Вопыт параўнальнай антрапалогіі»;
* «Джон Фаўлз і трагедыя рускага лібералізму»;
* «Імёны алігархаў на карце Радзімы»;
* «Мост, які я хацеў перайсці».

Зноскі
------

1. ↑  Рецензия на книгу: Виктор Пелевин «Relics. Раннее и неизданное» (Сборник прозы) - МИР ФАНТАСТИКИ И ФЭНТЕЗИ **(нявызн.)**. Праверана 4 лютага 2021.
2. ↑  Пелевин Виктор. Relics - раннее и неизданное (Мальхан) / Проза.ру **(нявызн.)**. Праверана 4 лютага 2021.
3. ↑  Relics. Раннее и неизданное (руск.). Праверана 4 лютага 2021.
4. ↑  ПЕЛЕВИН Виктор. "RELICS: Раннее и неизданное". ~ Стихи и проза (Литературная критика) (руск.). Праверана 4 лютага 2021.

Спасылкі
--------

* Віктар Пялевін. «Relics. Ранняе і нявыдадзенае»
**RedShift** — камп'ютарны планетарый для персанальнага камп'ютара і iPad/iPhone. Мае даволі шырокі спектр магчымасцяў. Выкарыстоўваюцца даныя каталога Hubble Guide Star Catalog II. Планетарый у пашыраным фармаце ўтрымлівае больш 100 мільёнаў зорак, больш мільёна аб'ектаў глыбокага космасу, больш 125000 астэроідаў і больш 1800 камет. Дзякуючы лікаваму інтэграванню магчымы дакладны разлік параметраў руху камет і астэроідаў з улікам уплыву ўсіх істотных гравітацыйных аб'ектаў сонечнай сістэмы.

Гл. таксама
-----------

* KStars
* Celestia
* Stellarium
* Google Sky
* WorldWide Telescope
* Space Engine

Зноскі
------

1. ↑  Redshift for iPhone, iPad and iPod touch (англ.). — Redshift на мабільных прыладах. Праверана 11 лістапада 2011.
2. 1 2  THE REDSHIFT 7 PRODUCT FAMILY : Even More Features (англ.). — Магчымасці праграмы. Праверана 11 лістапада 2011.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
Не блытаць з Аляксандр Іванавіч Якімовіч.

У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якімовіч.
**Аляксей Мікалаевіч Якімовіч** (нар. 15 кастрычніка 1949, в. Парэчча, Слонімскі раён) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ (1972). Працаваў настаўнікам на Слонімшчыне — у Кастровіцкай васьмігадовай школе, Жыровіцкай сярэдняй школе, арганізатарам пазакласнай і пазашкольнай выхаваўчай работы ў Жыровіцкай сярэдняй школе, дырэктарам Дзеравянчыцкай васьмігадовай школы. З 1982 — выхавацель групы падоўжанага дня, з 1983 — настаўнік Касцянёўскай няпоўнай сярэдняй школы. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1990).

Творчасць
---------

Дэбютаваў у друку ў 1967 годзе. Аўтар кніжак апавяданняў для дзяцей «Гордзіеў вузел, альбо Нявыдуманыя гісторыі з жыцця Алеся Пятрашкі» (1987), «Эльдарада просіць дапамогі» (1989), «Сакрэты Тунгускага метэарыта», «Прыгоды шасцікласніка Максіма» (аповесці, 1993), «Пастка для пярэваратня» (аповесці, 1997), зборніка «Аповесці» (2010), «Я, Сямён і барабашка» (аповесць-казка, 2011), «Хітрая ліса», «Каб мама ўсміхалася» (апавяданні, казкі, смяшынкі, 2012), «Як дзядуля ў прыметы верыў» (аповесць, 2012).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 18, кн. 1. — Мінск, 2004.
* Якімовіч Аляксей // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Якімовіч Аляксей // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* *Алейнік Л. А.* Сакрэты шчасця, або Выхаванне літаратурай (проза Аляксея Якімовіча для дзяцей) // Пясочны гадзіннік. — Мн.: Літаратура і Мастацтва, 2010. — 248 с. — ISBN 978-985-6941-42-2.
**Палятухі**, палятухавыя (*Petauristinae* ці *Pteromyini*) — трыба млекакормячых атрада грызуноў ў падсямействе *Sciurinae*. Часам вылучаеца ў асобнае падсямейства.

Вядомы з міяцэну (каля 20 млн г. назад).

13 родаў, 36 відаў. Пашыраны ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Амерыцы. На Беларусі 1 від — палятуха звычайная.

Даўжыня да 60 см, хваста да 63 см, маса да 1,4 кг (у палятухі звычайнай адпаведна да 21 см, 14 см і 170 г). Поўсць густая, тонкая, шаравата-бураватая, хвост пушысты. Вочы вялікія. Здольныя да планіравання (адсюль назва) з дрэва на дрэва (на адлегласць да 60 м) з дапамогай пакрытых шэрсцю скурных складак па баках цела паміж пярэднімі і заднімі канечнасцямі. Могуць мяняць напрамак палету з дапамогай хваста.

Жывуць на дрэвах, гнёзды ў дуплах. Актыўныя на змярканні і ноччу. Кормяцца насеннем, парасгкамі, пупышкамі, ягадамі, грыбамі, часам насякомымі.

Нараджаюць да 4 дзіцянят.
Нацыянальны сцяг Англіі — белы з прамым крыжам Святога Георгія, які лічыцца нябесным заступнікам англічан. Афіцыйныя прапорцыі сцяга – 3:5, чырвоны крыж займае 1/5 палотнішча. Георгіеўскі сцяг пачаў выкарыстоўвацца англічанамі не пазней 1277 года.

Крыж Святога Георгія з'яўляецца адной з першых вядомых эмблем Англіі. Ён стаў англійскім сімвалам у Сярэднявеччы, падчас Крыжовых паходаў. 

Святы Георгій забівае цмока
Святы Георгій стаў заступнікам Англіі ў 13 стагоддзі. Існуе тэорыя, што Крыж стаў выкарыстоўвацца, як нацыянальная эмблема, падчас Уэльскай вайны 1275 года.

Ёсць меркаванне, што Крыж быў прыняты Англіяй для надавання флоту адмысловай сімволікі. Англійскі манарх Рычард Ільвінае Сэрца першапачаткова абраў у якасці заступніка Святога Георгія. Потым англійскія караблі ўздымалі белы сцяг з чырвоным крыжам, каб зарабіць вызначаную выгаду: калісьці Крыж быў знакам Генуі, і Англія такім чынам пападала пад пратэктарат магутнага флота.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг Англіі

| ⛭Сцягі Вялікабрытаніі |
| --- |
| Вялікабрытанія | 
* Сцяг Вялікабрытаніі (Union Jack)
* Каралеўскі штандар

 |
| Рэгіёны | 
* Сцяг Англіі
* Сцяг Шатландыі
* Сцяг Паўночнай Ірландыі
* Сцяг Уэльса

 |
| Вымпелы | 
* Кармавы сцяг
* Гандлёвы сцяг
* Ваенна-марскі сцяг
* Каралеўскіх ВПС

 |
**Reaumuria turkestanica** — від раслін роду *Reaumuria* сямейства тамарыксавыя (*Tamaricaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Паўхмызняк 20-60 см вышынёй са шматлікімі прамымі галінамі, якія густа пакрыты лісцем. Кара жаўтлявая.

Лісце скурыстае, кропкава-залозавае, плоскае, яйкападобнае або яйкападобна-даўгаватае, 5-15 мм даўжынёй і 2-10 мм шырынёй. Лісце мае вострыя верхавінкі, ля аснавання пашыранае, з ледзь прыкметнымі хвосцікамі, радзей лісце ланцэтна-лінейнае.

Кветкі сабраныя ў суквецці-мяцёлкі, радзей адзіночныя. Пялёсткі ружовыя, зваротна-сэрцападобныя, 7-13 мм даўжынёй, 3-5 мм шырынёй. Тычынкі шматлікія, карацей пялёсткаў, у 5 пучках, ніткі іх ля аснавання пашыраныя, цэльнакрайнія. Завязь шарападобная, слупкоў 5, амаль роўных завязі.

Плод - пяцігранная яйкападобна-пірамідальная каробачка 8-12 мм даўжынёй і 4-5 мм шырынёй. Насенне зваротна-яйкападобнае, 4-5 мм даўжынёй, пакрыта доўгімі бурымі валаскамі.

Цвіце ў чэрвені - ліпені, плоданасіць у жніўні - верасні.

Арэал і экалогія
----------------

Натуральнымі абласцямі распаўсюджання з'яўляюцца Казахстан, Азербайджан, Сярэдняя Азія (Цянь-Шань, Паміра-Алай, Капетдаг, Каракумы), Іран.

Расце на саланчаках і саланцах, гіпсаносных глінах, засоленых пясках, па камяністых схілах перадгор'яў.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. 1 2 3 4 5 6 7  Реомюрия туркестанская, (Reaumuria turkestanica Gorschk.)(недаступная спасылка)  (руск.)

Літаратура
----------

* Деревья и кустарники СССР. т. 4. 1958
* Флора Азербайджана. т. 6. 1955
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961
* Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996
* Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.
* «Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri», Bakı: «Elm», 2014, 380 səh
* Tofiq Məmmədov  (азерб.) (бел. Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. «Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri», Bakı: «Elm», 2014, 380 səh.
* «Azərbaycan dendraflorasi» I cild, Baki, «Elm», 2011, 312 səh.

Спасылкі
--------

* Reaumuria alternifolia: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* Реомюрия туркестанская, (Reaumuria turkestanica Gorschk.)(недаступная спасылка)  (руск.)
Хвастцовая залоза ў птушаня
**Хвастцовая залоза** ці надхваставая (лац.: gladulae uropygii) — размешчана над хваставымі пазванкамі, сакрэт якой выводзіцца вонкі праз буйныя пратокі. Сам па сабе сакрэт алеісты і выкарыстоўваецца птушкамі для змазкі пер'я, засцерагаючы іх ад намакання, захоўваючы эластычнасць. Пад уздзеяннем сонечнага святла сакрэт хвастцовай залозы ператвараецца ў вітамін Д, які птушкі заглынаюць пры ачыстцы пяра. Нарэшце, сакрэт гэтай залозы спрыяе захаванню рагавога чахла дзюбы. Добра развітая хвастцовая залоза як у водных, так і ў наземных птушак; адсутнічае яна ў страўсавых, у некаторых папугаяў, галубоў, дрофаў і іншых птушак.

Будова
------

Клусная залоза, якая знаходзіцца ў аснове хваста ды складаецца з дзвюх частак. Кожная з доляў мае па цэнтральнай пратоцы, у якую трапляюць вывядзенні з трубачак, радыяльна размешчаных вакол. Гэты сакрэт выводзіцца вонкі праз буйныя пратокі.

Падчас чысткі пер’я птушкі труцца галавой ля залозы, а пасля па ўсім целе, такім чынам змазваючы сакрэтам усю паверхню пер’я.

Функцыя
-------

Белакрылы крыжадзюб трэцца аб сакрэт хвастковай залозы
Сам па сабе сакрэт алеісты і змяшчае ферменты, бялкі, тлустыя кіслоты і эргастэрол. Апошні пад уздзеяннем ультрафіялетавага святла ператвараецца ў вітамін D.

У вадаплаўных птушак сакрэт залозы засцерагае пер’е ад намакання і захоўвае яго эластычнасць. У асобных відаў спрыяе захаванню рагавіцы дзюбы і лускавай скуры на лапах.

У птушак, якія не маюць гэтай залозы, яе функцыю выконвае пер’е асаблівай будовы, якое расце на пэўных частках цела. Гэтае пер’е пастаянна абломваецца, утвараючы дробны парашок, якім птушкі змазваюць апярэнне, запабягаючы яго зліпанне і намаканне.

Гл. таксама
-----------

* Сальныя залозы

Літаратура
----------

* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — 831 с.

Спасылкі
--------

* The Grey Roost Архівавана 24 сакавіка 2015.  (англ.)


| ⛭Птушкі |
| --- |
| Анатомія | Зоб ·  Васкавіца ·  Дзюба ·  Зрок птушак ·  Кіль ·  Крыло ·  Хвастцовая залоза ·  Тваравы дыск ·  Пер'е (махавыя, покрыўныя) ·  Размяшчэнне пальцаў ·  Цэўка · Яйка |
| Эвалюцыя | Археаптэрыкс ·  Выкапнёвыя ·  Якія вымерлі ·  Гесперарнісападобныя ·  Гібрыдызацыі ·  Энанцыарнісавыя ·  Таксанамія |
| Паводзіны | Выседжванне ·  Вакалізацыя ·  Гнездавы паразітызм ·  Гнездаванне ·  Міграцыя ·  Палёт ·  Разумовыя здольнасці |
| Атрады птушак | Буравеснікападобныя ·  Гагарападобныя ·  Зязюлепадобныя ·  Голубападобныя ·  Вераб’інападобныя ·  Гусепадобныя ·  Дзятлападобныя ·  Жураўлепадобныя ·  Казуарападобныя ·  ✰ Ківіпадобныя ·  Калібрыпадобныя ·  Курападобныя ·  Лялякападобныя ·  Нандупадобныя ·  Папугаепадобныя ·  Пеліканападобныя ·  Пінгвінападобныя ·  Паганкавыя ·  Птушкі-мышы ·  Птушкі-насарогі ·  Стрыжападобныя ·  Ракшападобныя ·  Сеўцападобныя ·  Совападобныя ·  Сокалападобныя ·  Страўсападобныя ·  Тынамупадобныя ·  Трогападобныя ·  Туракападобныя ·  Фламінгападобныя |
| Групы птушак | Вадаплаўныя ·  Драўняна-хмызняковыя ·  Марскія ·  Наземныя ·  Прыбярэжныя  ·  Драпежныя |
| Птушкі і чалавек | Авікультура ·  Кармленне ·  Кальцаванне ·  Калекцыі птушак ·  Арніталогія ·  Аалогія ·  Ахова ·  Назіранне |
Вобласці, якія адносяць да Усходняй Украіны::     заўжды     часам
**Усходняя Украіна** — неафіцыйны тэрмін для азначэння рэгіёна Украіны, да якога звычайна адносяць тэрыторыю сучасных Луганскай, Харкаўскай і Данецкай абласцей. Да Усходняй Украіны таксама могуць адносіць Днепрапятроўскую і Запарожскую вобласці.

Эканамічныя асаблівасці
-----------------------

Усходняя Украіна — найбольш прамыслова і эканамічна развіты рэгіён Украіны. Цэнтральныя часткі Харкаўскай і Данецкай, а таксама паўночна-заходняя частка Луганскай вобласці з'яўляюцца аднымі з самых высакоўрбанізаваных зон Украіны. Гэта абумоўлена высокім узроўнем канцэнтрацыі прамысловай вытворчасці, наяўнасцю разгалінаванай транспартнай сеткі ды спрыяльных умоў для развіцця сельскай гаспадаркі. Найбольш развітыя галіны прамысловасці — вугальная, хімічная, нафтахімічная прамысловасць, чорная металургія і машынабудаванне.

Буйныя гарады
-------------

* Горлаўка
* Данецк
* Дняпро
* Запарожжа
* Краматорск
* Луганск
* Макееўка
* Марыупаль
* Севераданецк
* Славянск
* Харкаў

Гл. таксама
-----------

| ⛭Геаграфічныя вобласці Украіны |
| --- |
| 
* Паўночная Украіна

* Заходняя Украіна
* Цэнтральная Украіна
* Усходняя Украіна

* Паўднёвая Украіна

 | Герб Украіны |
**Восточная Македония и Фракия** (грэч. Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης) — адміністрацыйная вобласць (перыферыя) у паўночна-ўсходняй частцы Грэцыі. Адміністрацыйны цэнтр вобласці — горад Каматыні (па-турэцку і па-балгарску вядомы таксама як Гюмюрджына). Плошча сучаснай вобласці — 14 157 км².

Гісторыя
--------

Цяперашняя адміністрацыйная адзінка амаль супадае з гісторыка-геаграфічнай вобласцю *Беламор'е*, якая пасля распаду Асманскай імперыі і пачатку тэрытарыяльнай экспансіі Балгарыі належала апошняй да 1918 года і займала рэгіён Заходняй Фракіі і частку Македоніі паміж рэкамі Струма і Места.

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Адміністрацыйна ўключае з македонскія номы Драма і Кавала, а таксама заходнефракійскія Ксанты, Радопі і Эўрас.

Насельніцтва
------------

Насельніцтва — 608 182 чалавек (2011), з якіх 83 % — грэкі-хрысціяне і каля 17 % складаюць мусульмане турэцкага, балгарскага, цыганскага і мегленарумынскага паходжання.

| Перыферыі Грэцыі |
| --- |
|  | 
* Атыка
* Усходняя Македонія і Фракія
* Заходняя Грэцыя
* Заходняя Македонія
* Іанічныя астравы
* Крыт
* Пелапанес
* Паўночныя Эгейскія астравы
* Фесалія
* Цэнтральная Грэцыя
* Цэнтральная Македонія
* Эпір
* Паўднёвыя Эгейскія астравы

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 2149425-3 |
Лагічная карта ARPANet (каля 1977 года).
**ARPANet** (ад англ.: Advanced Research Projects Agency Network) ― камп’ютарная сетка, створаная ў 1969 годзе ў ЗША Агенцтвам Міністэрства абароны ЗША па перспектыўных даследаваннях (DARPA[en]) і якая з’явілася прататыпам сеткі Інтэрнэт. 1 студзеня 1983 года яна стала першай у свеце сеткай, якая перайшла на маршрутызацыю пакетаў даных. У якасці маршрутызуемага пратакола[en] выкарыстоўваўся IP, які і дагэтуль з’яўляецца асноўным пратаколам перадачы дадзеных у сетцы Інтэрнэт. ARPANet спыніла сваё існаванне ў чэрвені 1990 года.

Зноскі
------

1. ↑  Сегодня Интернету исполняется 40 лет — Новости дня **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 кастрычніка 2013. Праверана 30 кастрычніка 2009.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | ARPANET на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7680810-5 · LCCN: sh85007410 · Microsoft: 2780159150 · VIAF: 143870950 |
**Пента́метр** — вершаваны памер антычнай (метрычнай) сістэмы вершаскладання, які ўяўляе сабой два дактылічныя паўрадкоўі, аддзеленыя адно ад другога цэзурай. Кожнае паўрадкоўе змяшчае два дактылі і адзін доўгі склад. Паколькі час вымаўлення двух доўгіх складоў займае чатыры моры, г. зн. столькі,
колькі і асобная стапа дактыля, то ў пентаметры было па сутнасці пяць дактыляў (адсюль і назва). У першай палове радка, напісанага пентаметрам, дапускалася замена дактыляў спандэямі.

Пентаметр ужываўся толькі ў чаргаванні з гекзаметрам, утвараючы элегічны двуверш. Назву і структуру гэтага памеру
пазней пераняла сілаба-танічная сістэма вершаскладання. Тут пентаметр — шасцістопны дактыль з цэзурай пасля трэцяй стапы, у якім на два склады ўсечаны трэцяя і шостая стопы. Выкарыстоўваецца ён, як і ў антычным вершы, звычайна разам з гекзаметрам (у элегічным двувершы).

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Вікторыя Джэйн Нуланд** (англ.: Victoria Jane Nuland; нар. 1 ліпеня 1961 года, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі дыпламат і палітык, афіцыйны прадстаўнік Дзяржаўнага дэпартамента ЗША ў 2011—2013 гг. Затым — памочнік дзяржаўнага сакратара па справах Еўропы і Еўразіі. Валодае рускай і французскай мовамі.

  

З 1985 па 1986 гады працавала ў Гуанчжоў (КНР). У 1987 годзе служыла ў бюро Дзярждэпартамента па Усходняй Азіі і Ціхім акіяне. З 1988 па 1990 гады займалася пытаннямі адносін з СССР у сталіцы Манголіі Улан-Батары.

У 1991—1993 гадах працавала ў пасольстве ЗША ў Маскве, дзе адказвала за сувязі з урадам Барыса Ельцына. У 1993—1996 гадах працавала ў апараце намесніка дзяржаўнага сакратара ЗША Строўба Толбата, дзе пад старшынствам сенатара Рычарда Лугара займалася пытаннямі Расіі, яе суседзяў і пашырэння НАТА. Яна працавала над пытаннямі ядзернага раззбраення Украіны, Казахстана, Беларусі, палітыкай у адносінах да Босніі, Косава і Гаіці.

У 1997—1999 гадах — намеснік дырэктара па справах былога СССР у Дзяржаўным дэпартаменце, адказвала за палітыку ЗША ў дачыненні да Расіі і краін Каўказа. Узнагароджана міністрам абароны медалём за працу падчас вайны НАТА супраць Югаславіі.

У 1999—2000 гадах працавала ў Савеце па міжнародных адносінах, дзе займалася ўплывам антыамерыканізму на адносіны ЗША з іншымі буйнымі сусветнымі дзяржавамі.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хельгесан.

**Вікторыя Хельгесан** (швед. Viktoria Helgesson; нар. 13 верасня 1988, Тыбру, Скараборг) — шведская фігурыстка, якая выступала ў адзіночным разрадзе. Шматразовая чэмпіёнка Швецыі з 2007 па 2012, 2014 і 2015 гадоў. Чэмпіёнка Скандынавіі ў 2008—2010 гадах. Трэніравалася ў сваёй маці Крысціны Хельгесан (у дзявоцтве Свенсан), у мінулым таксама чэмпіёнкі Швецыі, удзельніцы чэмпіянатаў Еўропы. Малодшая сястра Вікторыі Ёшы Хельгесан — таксама былая фігурыстка, трохразовая чэмпіёнка Швецыі.

Біяграфія
---------

Уладальніца першай у гісторыі фігурнага катання Швецыі медаля серыі Гран-пры (Skate America 2011).

Па стане на 15 лютага 2015 года займала 15-е месца ў рэйтынгу Міжнароднага саюза канькабежцаў (ІСУ).

У красавіку 2015 года аб’явіла аб завяршэнні спартыўнай кар’еры.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 27 красавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | ISU · Olympedia · Olympic Channel · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**AEC Routemaster** (англ.: Routemaster — *Гаспадар дарог*) — двухпавярховы аўтобус (даблдэкер), створаны ў 1954 годзе кампаніяй AEC. Выпускаўся з 1956 года па 1968 год. Было пабудавана 2876 аўтобусаў.

Эксплуатаваўся ў Лондане з 8 лютага 1956 года па 9 снежня 2005 года. За гэты час «Рутмастер» стаў сімвалам Лондана. У цяперашні час 17 аўтобусаў яшчэ застаюцца на двух турыстычных гістарычных маршрутах у цэнтры Лондана.

Гісторыя
--------

Routemaster быў распрацаваны кампаніяй Associated Equipment Company у 1954 годзе. Аўтобус быў павінен змяніць даваенныя мадэлі, а таксама і тралейбусы.

Аўтобусы першай серыі ўводзіліся ў эксплуатацыю з 1959 года. Гэты працэс цалкам завяршыўся да мая 1962 года. Апошні «Рутмастер» прыступіў да працы на лонданскіх вуліцах у 1968 годзе.

Спісанне аўтобусаў Routemaster пачалося ў 1982 годзе, аднак у 1992 годзе тыя, што засталіся прайшлі рамонт, былі ўсталяваныя новыя рухавікі, якія адпавядалі экалагічным нормам. Пасля гэтай мадэрнізацыі тэрмін аўтобусаў быў працягнуты і быў атрыманы дазвол на выкарыстанне гэтага віду транспарту на працягу дзесяці гадоў.

«Routemaster» (RM2217) завяршае свой ​​апошні рэйс
З 2003 года «Рутмастары» сталі знікаць з вуліц Лондана, калі лонданскія ўлады прынялі рашэнне спыніць працу апошніх 550 аўтобусаў Routemaster.

Апошні лінейны выхад «Рутмастара» адбыўся 9 снежня 2005 года. Апошні рэйс прайшоў па 159 маршруце, які пралягае ад Оксфард-стрыт да вакзала Ватэрлоо.

Зноскі
------

1. ↑  Міжнародны спецыялізаваны часопіс «Камерцыйны транспарт» № 3 (95) 2012, ст.74
2. ↑
3. ↑   Архівавана 5 снежня 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме AEC Routemaster
* Routemaster Association (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. A3.
A3 — чацвёрты па велічыні фармат серыі A, які складае палову плошчы ад фармату A2
**A3** — фармат паперы, вызначаны стандартам ISO 216, серыі А. яго памеры — 297×420 мм, што складае плошчу 0,125 (0,12474) м².

Агульныя звесткі
----------------

Выкарыстоўваецца для чарцяжоў, вырабу паліграфічнай прадукцыі, газет, часопісаў і інш. Памер гэтага фармату вызначаецца дзяленнем напалову фармату A2 паралельна яго карацейшаму боку і складае палову плошчы фармату A2, чацвёртую частку фармату A1 і восьмую частку фармату A0. У сваю чаргу ён змяшчае ў сабе дзве плошчы фармату А4 і чатыры — фармату А5.

Гл. таксама
-----------

* ISO 216

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* ISO 216 на iso.orgАрхівавана 18 лютага 2012.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нектар.
Нектар на кветках *Euphorbia enopla*
**Некта́р** — цукрыстая вадкасць, сакрэт нектарнікаў кветкавых раслін. Уяўляе сабою водны раствор цукроў (пераважна цукрозы, глюкозы і фруктозы) з невялім дамешкам азоцістых рэчываў, арганічных кіслот, дэкстрынаў, мінеральных солей, спіртоў, ферментаў, фітагармонаў, эфірных алеяў і інш. Выдзяляецца пры цвіценні. Канцэнтрацыя нектару залежыць ад віду расліны, як і склад цукроў, і надвор'я, напрыклад, вільготнасці і інш. колькасць — таксама ад узросту расліны, стадыі цвіцення, часу дня, глебавых і іншых умоў.

Нектар некаторых ядавітых раслін і мёд з яго атрутныя для чалавека, часам для пчол.

Нектар як сувязное звяно каэвалюцыі раслін і жывёл
--------------------------------------------------

Прываблівае да кветак жывёл-апыляльнікаў, пераважна насякомых, для якіх служыць кормам; уплывае на прарастанне пылку, апладненне, развіццё завязі і інш.; валодае бактэрыястатычным дзеяннем. Меданосныя пчолы ўздзеяннем ферментамі і выпарэннем ч. вады ператвараюць нектар у мёд.

Акрамя насякомых апыляльнікамі могуць быць птушкі (калібры) і некаторыя віды кажаноў. Некаторыя акацыі не толькі даюць прытулак мурашкам, але і выдзяляюць для іх нектар, таму што тыя абараняюць іх ад траваедных.

Зноскі
------

1. ↑  Young, T. P.; Cynthia H. Stubblefield, Lynne A. Isbell (January 1997). "Ants on swollen-thorn acacias: species coexistence in a simple system". *Oecologia* **109** (1): 98–107. doi:10.1007/s004420050063. .

Літаратура
----------

* Нектар. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нектар (цукрысты сок)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12361332w · GND: 4171421-0 · LCCN: sh85090578 · Microsoft: 137793583 |
**Неметал** (мн. лік «неметалы») — простыя рэчывы, якія не валодаюць пластычнасцю, металічным бляскам, дрэнныя праваднікі электрычнага току і цяпла. Да Н. належаць 22 элемента.

У нармальных умовах знаходзяцца ў газападобным стане: вадарод, азот, кісларод, фтор, хлор і інертныя газы, у вадкім — бром, у цвёрдым — бор, вуглярод, крэмній, фосфар, сера, мыш'як, селен, тэлур, ёд, астат.

Атамы інертных газаў хімічна амаль неактыўныя, іншыя Н. вызначаюцца высокай электраадмоўнасцю і, далучаючы электроны, утвараюць простыя аніёны (напрыклад, Cl-, O2-) або, разам з іншымі элементамі, складаныя (напрыклад, SO42-, PO43-). Большасць аксідаў Н. мае кіслотны характар і ім адпавядаюць кіслародзмяшчальныя кіслоты.

Гісторыя
--------

Толькі два Н. — вуглярод і сера былі вядомыя ў старажытнасці. У 13 ст. быў атрыманы ў свабодным выглядзе мыш'як, у 17 ст. — вадарод і фосфар; у канцы 18 ст. — кісларод, азот, хлор, тэлур; у 1-й палове 19 ст. — бром, ёд, селен, крэмній, бор. Атрымаць у свабодным выглядзе фтор і ізаляваць інертныя газы здолелі толькі ў канцы 19 ст. Астат атрыманы штучна ў 1940 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Металы

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12143375w · GND: 4042114-4 · LCCN: sh85092342 · Microsoft: 88378750 · NDL: 00563189 · NKC: ph123199 |

 |
**ВЭС СВК «Свіцязянка-2003»** — ветравая электрастанцыя ў Беларусі, у вёсцы Дуброва Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.

Вызначанай магутнасцю 210 кВт, складаецца з трох ВЭУ А-77 (па 70 кВт кожная), вытворчасці ААТ «Аэрола-Энерга», усталяваных на 30-метровых апорах. Уведзена ў эксплуатацыю ў ліпені—жніўні 2007 года. Кошт трох ВЭУ ~ 500 млн руб. (ліпень 2007). Будаўніцтва часткова фінансавалася дэпартаментам Дзяржкамітэта па стандартызацыі, энергаэфектыўнасці і энергаашчаджэнню, як адзін з праектаў Праграмы «Энергаашчаджэнне». Звычайная хуткасць ветру на месцы будоўлі (Навагрудскае ўзвышша) не менш за 6 м/с. Выпрацоўка электраэнергіі ВЭС у тры разы будзе перавышаць патрэбы СВК «Свіцязянка-2003», лішкі будзе купляць «Гроднаэнерга».


| ⛭Ветравыя электрастанцыі ў Рэспубліцы Беларусь |
| --- |
| Прамысловыя | 
* ВЭС СВК «Свіцязянка-2003»
* ВЭС БНГА «ЭкаДом»
* ВЭС СП «БелТрансОйл»

 |
| Эксперыментальныя | 
* Янковіцкая ВЭС (100 кВт (факт. 16 кВт); не захавалася)
* ВЭС ААТ «Аэрола-Энерга» (Дзяржынскі р-н)

 |
| Планаваныя да будаўніцтва | 
* Магілёвецкая ВЭС (1 МВт)
* Галоўчыцкая ВЭС (1,5 МВт, 2008, Плануецца РУП «Гроднаэнерга» на Навагрудскім узвышшы)
* Богушская ВЭС
* Жытрапольская ВЭС
* Дзебеская ВЭС

 |
| Планаваныя да будаўніцтва | 
* Энергія ветру
* Узнаўляльная энергія
* Альтэрнатыўная энергетыка ў Беларусі
* Энергетыка Беларусі

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арго (значэнні).
**Арго́** (фр.: argot) — разнавіднасць маўлення, якая выкарыстоўваецца вузкай сацыяльнай групай людзей з мэтай моўнага адасаблення, адна з формаў існавання мовы. У шырокім сэнсе арго — любыя разнавіднасці прафесійнага нелітаратурнага маўлення (арго лётчыкаў, паляўнічых і інш.). Нярэдка пад арго разумеюць маўленне дэкласаваных і крымінальных элементаў. Да арго адносяць тайныя мовы. Тэрмін «жаргон» таксама абазначае сацыяльную разнавіднасць маўлення. Аднак у адрозненне ад арго жаргоны выкарыстоўваюцца больш шырокімі сацыяльнымі і ўзроставымі групамі насельніцтва.

Літаратура
----------

* Арго // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4136494-6 · LCCN: sh85051857 · NKC: ph138994 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прохараў.
**Уладзімір Васілевіч Про́хараў** (нар. 26 красавіка 1945, Цюкалінск, Омская вобласць, Расія) — беларускі кампазітар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1976 годзе Беларускую кансерваторыю (клас Я. Глебава). 3 1981 года выкладае ў музычных навучальных установах Мінска.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1977 года.

Творчасць
---------

Працуе ў розных жанрах. Аўтар музыкі да спектакляў, пастаўленых у лялечных тэатрах Беларусі: дзяржаўныя тэатры — «Кошчын дом[ru]» С. Маршака, «Гадзіннік з зялюляй» С. Пракоф’евай, «Доктар Айбаліт» В. Карастылёва[ru] (усе 1980), «38 папугаяў» Р. Остэра[ru] (1985), «Церам-церамок» Маршака (1986); у абласных тэатрах: Гродзенскім — «Сіндбад-мараход» Ю. Фрыдмана[ru] і В. Шульжыка[ru] (1981), «Насарог і Жырафа» Х. Гюнтэра (1983), «Кацяня па мянушцы Гаў» Остэра, «Калі рамонак расцвітае» Р. Москава, «Балада пра белую вішню» С. Клімковіч (усе 1984); Брэсцкім — «Збанок-гаварун» А. Абу-Бакара (1982), «Іншаземец у Рыме» В. Маслава (1985), «Кот у ботах» Г. Уладычынай (1986), «…Забыць Герастрата!» Р. Горына (1989); Мінскім абласным тэатры лялек «Батлейка» (Маладзечна) — «Прывітанне для мартышкі» Остэра (1990), «Казкі Несцеркі» А. Туравай (1991), «Свята Ражаство радасць прынясло» І. Сідарука (1992); а таксама да спектакляў у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі — «Бабскае царства» паводле Ю. Нагібіна[ru] (1984), «Іван-ды-Мар’я» У. Гольдфельда (1986).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Т. Б. Варфаламеева.* Прохараў Уладзімір Васілевіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

Спасылкі
--------

* Уладзімір Васілевіч Прохараў на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138515 |