**Паветрана-дэсантны спецыяльны батальён «Дальвіц»** (ням.: Luftlandebataillon zur besonderen Verfügung «Dallwitz»), вядомы таксама, як **дыверсійна-выведвальная школа «Дальвіц»** — воінскае фарміраванне спецыяльнага прызначэння ў падпарадкаванні Абвера. У яго склад уваходзілі найбольш падрыхтаваныя салдаты і афіцэры Беларускай краёвай абароны і беларускай паліцыі, пераважна сябры Беларускай незалежніцкай партыі. Батальён быў заснаваны ў ліпені 1944 г.

Другая сусветная вайна
----------------------

Па задумах кіраўнікоў абвера, асабісты склад батальёна павінен быў выкарыстоўвацца ў тыле савецкіх войскаў для правядзення разведвальных і дыверсійных аперацый. Курсанты вывучалі падрыўную і сапёрную справы, тапаграфію, тактыку вядзення партызанскага бою, тыпы зброі. Рыхтавалася група дзяўчат-радыстак. Начальнікам школы быў маёр рэзерву Георг Геруліс, ягонымі намеснікамі: Барыс Рагуля і Усевалад Родзька (адказваў таксама за палітычную падрыхтоўку асабовага складу батальёна).

Да восені 1944 г. асабовы склад батальёна налічваў больш за 200 чал. якія былі размеркаваны па дзвюх ротах: 1-я «Паўночная» (камандзір — лейтэнант Андрэй Рудак) і 2-я «Паўднёвая» (камандзір — лейтэнант Міхась Зуй). У выпадку непазбежных страт батальён павінен быў напаўняцца салдатамі і афіцэрамі 1-га кадравага батальёна БКА.

Жаўнеры батальёну насілі ў асноўным стандартныя шэра-зялёныя мундзіры вермахта са знакамі адрознення, якія былі прынятыя ў БКА ў 1944 г. з улікам загадаў шэфа Галоўнага кіраўніцтва вайсковых спраў БЦР № 6 ад 25 кастрычніка 1944 г. і загада № 43 ад 3 сакавіка 1945 г. Калі ў першым гаворка ішла пра «беларускае за мяжой», то ў другім змяшчалася дакладная інфармацыя наконт абавязковага ўжывання згаданых знакаў адрознення і абмундзіравання для дэсантнікаў «Дальвіц»

Увосень на тэрыторыю Беларускай ССР скінулі з самалётаў некалькі атрадаў і асобных дэсантнікаў. Частку адразу адлавілі і ліквідавалі савецкая контрразведка, іншыя арганізавалі партызанскую барацьбу.

У пачатку лістапада 1944 г. школа і батальён перадыскалаваліся ў Вальбуш. Пазней пераехаў пад Берлін, потым у Чэхію. У канцы сакавіка 1945 г. У. Родзька заключыў пагадненне з кіраўніком «Ягдфэрбанд—Ост СС» Ота Скарцэні аб павелічэнні складу батальёна да 700—800 чал. і яго перадыслакацыі з Чэхіі на тэрыторыю савецкай Беларусі. У маі 1945 г. чэшскія партызаны раззброілі батальён, а У. Родзька абвесціў пра роспуск.

Пасляваенная партызанская дзейнасць
-----------------------------------

Батальён быў падзелены на групы, якія прабіваліся на Захад або на тэрыторыю Беларусі. Атрад У. Родзькі перабраўся на Беласточчыну, дзе яго самога і арыштавалі. Рэшта ўдзельнікаў батальёна ўвязалася ў партызанскую барацьбу у Белавежскай і Налібоцкай пушчах.

Адлюстраванне ў масавай культуры
--------------------------------

У верасні 2013 г. тэлеканал БелСат паказаў дакументальны фільм рэжысёра Антона Цялежнікава *«Праклятыя і забытыя»* (у 2 частках), пра беларускіх жаўнераў, якія прайшлі падрыхтоўку ў нямецкай дыверсійнай школе «Дальвіц»:

* «Праклятыя і забытыя», дак. фільм, ч. 1
* «Праклятыя і забытыя», дак. фільм, ч. 2

Глядзіце таксама
----------------

* 1-ы Беларускі штурмавы ўзвод

Зноскі
------

1. ↑  Чуев, С. Н. Спецслужбы Третьего Рейха: [В 2 кн.] / Сергей Геннадьевич Чуев. Кн. 1. — СПб.: Нева, 2003. — 381, [1] с. [8] л. ил. портр. — С. 197 — 198. — (Досье. Спецслужбы мира). — ISBN 5-7654-2826-6.
2. ↑  Грыбоўскі, Ю. Абмундзіраванне беларускіх вайсковых фармаванняў на нямецкай службе падчас Другой сусветнай вайны / Юры Грыбоўскі; [Пер. з пол. А. Берасьнеў] // ARCHE Пачатак. – 2010. – № 5 (92). – Травень. – С. 475 – 508. — ISSN 1392-9682. *Са спасылкай на:* Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь. — Ф. 383. — Воп. 1. — Спр. 11а. — Арк. 233 — 234, 313.

Літаратура
----------

* Ёрш, С. Дэсант у няпэўнасць. Беларускі парашутны батальён «Дальвіц» 1944 — 1945 гг. — Мн.: [б. в.], 2012. — 311 с.

| ⛭Беларускія воінскія фарміраванні на баку нацысцкай Германіі |
| --- |
| Стваральнікі | 
* Францішак Кушаль
* Радаслаў Астроўскі
* Іван Ермачэнка
* Барыс Рагуля
* Міхал Вітушка
* Дзмітрый Касмовіч
* Усевалад Родзька

 |  |
| Абвер | 
* 1-ы Беларускі штурмавы ўзвод
* Паветрана-дэсантны спецыяльны батальён «Дальвіц»

 |
| Шуцманшафт | 
* 45-ы батальён
* 46-ы батальён
* 47-ы батальён
* 48-ы батальён
* 49-ы батальён
* 60-ы батальён
* 64-ы батальён
* 65-ы батальён
* 66-ы батальён
* 67-ы батальён
* 68-ы батальён
* 101-ы батальён
* 104-ы батальён
* Брыгада «Зіглінг»

 |
| Ахова чыгункі | Беларускі батальён чыгуначнай аховы |
| Паліцыя | 36-ы стралецкі полк |
| Служба бяспекі | 13-ы Беларускі паліцыйны батальён |
| Усходнія легіёны | 
* 654-ы Усходні батальён
* Добраахвотны полк «Дзясна»
* 1-ы Усходні запасны полк «Цэнтр»
* Беларускі легіён

 |
| БСА | 
* Афіцэрскія курсы БСА
* Штаб БСА
* 1-я брыгада
* Слонімскі батальён

 |
| БКА | 
* Афіцэрскія курсы БКА
* Штаб БКА
* 1-ы Кадравы батальён

 |
| СС | 
* 30-я грэнадзёрская дывізія (2-я руская)
* Грэнадзёрская брыгада (1-я беларуская)
* 30-я грэнадзёрская дывізія (1-я беларуская)
* Беларускі легіён

 |
| Дакументы | Страявы вайсковы статут |
| Газеты | Беларус на варце |
| Іншае | 
* Bielarus na varcie
* Нямецкая акупацыя Беларусі
* Беларускі калабарацыянізм

 |