recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Смалёўка дробнакветкавая** (*Silene borysthenica*)  — від раслін сямейства Гваздзіковыя (*Caryophyllaceae*), распаўсюджаны ў Еўразіі.

Апісанне
--------

Двухгадовая травяністая расліна 30-60 см вышынёй. Карані моцныя. Сцёблы адзінкавыя, выпрастаныя, простыя або маларазгалінаваныя. Расліна знізу даверху жарсткавата-пухнатая. Лісце лінейна-лапаткавае або ланцэтнае, з круглявай верхавінай і кароткім лязом. Асновы базальнага лісця паслабленыя ў доўгі хвосцік; сцябловае лісце сядзячае, дробнае. Кветкі аднаполыя (расліны двухдомныя), у шматкветкавых суквеццях. Чашачка апушаная, з вострымі зубцамі; пялёсткі белыя, у 1.5-2 разы даўжэй чашалісцікаў. Каробачкі яйкападобна-шарападобныя, ≈ 3 мм у дыяметры. Насенне пупышкападобнае, ≈ 0.6 мм. 2n = 24.

Распаўсюджанне
--------------

Від распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе і ў Азіі — на Каўказе, у Казахстане, Сібіры, Манголіі, паўночным Сіньцзяне.

Ва Украіне від расце на стэпавых схілах, узлесках амаль на ўсёй тэрыторыі, акрамя Карпат, спарадычна.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 122. — 160 с. — 2 350 экз. — у крыніцы пад назвай Silene parviflora
4. 1 2  efloras.org **(нявызн.)**.  (англ.)
5. ↑  plantsoftheworldonline.org **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  npgsweb.ars-grin.gov **(нявызн.)**.  (англ.)
7. ↑  bgbm.org **(нявызн.)**.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
**Дзмітрый Юр'евіч Загул** (укр.: Дмитро Юрійович Загул; 1890 — 1944) — украінскі пісьменнік, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Вучыўся ў Чарнавіцкім універсітэце. Друкавацца пачаў у 1912 годзе. У 1913 годзе выйшла першая кніга вершаў «Мярэжка». Друкаваўся пад псеўданімамі І. Майдан, М. Сучасны, С. Юрась, Б. Тыверац, М. Сулам. У гады 1-й сусветнай вайны 1914—1918 пераехаў у Расію, з 1918 года жыў у Кіеве. Выйшлі паэтычныя зборнікі «З зялёных гор», 1918; «На мяжы», 1919, «Наш дзень» (1925), «Матывы» (1927). Пераклаў на ўкраінскую мову паэму А. А. Блока «Дванаццаць», творы Ф. Шылера, І. В. Гётэ, Г. Гейнэ. Яму належыць першы ва Украіне досвед стварэння сістэматычнага курса тэорыі літаратуры («Паэтыка», 1923).

26 лютага 1933 арыштаваны, 9 мая асуджаны на 10 гадоў лагераў па абвінавачванні ў прыналежнасці да контррэвалюцыйнай арганізацыі, якая рыхтавала ўзброенае паўстанне супраць савецкай улады. Пакаранне адбываў у Забайкаллі (станцыя Урульга). У 1943 тэрмін зняволення быў падоўжаны. Памёр пры нявысветленых абставінах. Рэабілітаваны 29 красавіка 1957 года па хадайніцтве Саюза пісьменнікаў Украіны.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1046298291 · ISNI: 0000 0001 2062 3027 · LCCN: n80158458 · NKC: js2011645260 · VIAF: 167056755 |
**Бластуля́цыя** (ад стар.-грэч.: blastós — «зародак, парастак») — заключны этап працэсу драбнення яйка ў шматклетачных, на працягу якога адбываецца ўтварэнне бластулы.

У перыяд бластуляцыі паверхневыя бластамеры ўтвараюць эпітэліяпадобны пласт, узнікае цэнтральная поласць — бластацэль. Драбненне клетак становіцца асінхронным, працягласць мітатычнага цыклу ўзрастае за кошт падаўжэння інтэрфазы. Адбываюцца змены ў структуры клетак: у інтерфазных ядрах з'яўляюцца ядзеркі, ускладняецца структура мітахондрый, утвараюцца эндаплазматычная сетка і спецыялізаваныя міжклетачныя кантакты. У ядрах актывізуецца сінтэз інфармацыйнай РНК, што забяспечвае пераход да гаструляцыі.

Літаратура
----------

* *Бластуляцыя (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

| ⛭Эмбрыягенез |
| --- |
| Біялогія развіцця |
| Стадыі | Зігота • Морула • Бластула (Арганізмы: Дыплабласты • Трыплабласты) • Бластацыста • Гаструла • Нейрула • Эмбрыён |
| Працэсы | Драбненне яйка • Бластуляцыя • Гаструляцыя (дэламінацыя, інвагінацыя, іміграцыя, эпібалія) • Нейруляцыя • Арганагенез |
| Зародкавыя лісткі | Эктадэрма • Энтадэрма • Мезадэрма |
| Дыферэнцыяванне клетак | Бластамер • Эмбрыябласт • Трафабласт • Эпібласт • Гіпабласт |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мілан (значэнні).
Першы варыянт СТКР «Мілан», прыняты на ўзбраенне ў 1972 годзе.
**«Мілан»** (фр.: **Milan** — **M**issile d´**i**nfanterie **l**éger **an**tichar, літаральна «*лёгкая пяхотная супрацьтанкавая ракета*») — франка-германскі пераносны супрацьтанкавы ракетны комплекс (СТРК), распрацаваны сумесна кампаніямі «Aérospatiale» і «Messerschmitt-Bölkow-Blohm» .

СТРК «Мілан» быў прыняты на ўзбраенне ў 1972 годзе і разам з амерыканскім TOW атрымаў найбольш шырокае распаўсюджванне сярод выкарыстоўваных у свеце СТРК. Ставіцца да супрацьтанкавых ракетных комплексаў другога пакалення. Ракетны комплекс складаецца з пускавой трубы-кантэйнера з ракетай і пускавой устаноўкі, якая складаецца з прыцэла, электроннага блока, пульта кіравання і крыніцы харчавання.

Зноскі
------

1. ↑  Противотанковая управляемая ракетная система «Милан», журнал Зарубежное военное обозрение, № 10, 1972 год.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 120097503 |
**Марыя Палідуры** (грэч. Μαρία Πολυδούρη), 1 красавіка 1902, Каламата — 29 красавіка 1930, Афіны) — грэчаская паэтэса.

Біяграфія
---------

У раннім узросце засталася сіратой, вяла жыццё поўнае страт. Вучылася ў Афінскім універсітэце, дзе пазнаёмілася з пачынаючым паэтам Костасам Карыётакісам  (руск.) (бел. які таксама вучыўся ва ўніверсітэце і які стаў пасля «*асобай, унікальнай у грэчаскай літаратуры*». Праз кароткі час іх знаёмства перарасло ў моцнае, але нешчаслівае каханне,, што моцна паўплывала на жыццё і творчасць М. Палідуры.

У 1927 пад час знаходжання ў Парыжы захварэла на туберкулёз. Пасля самагубства К. Карыётакіса стан яе здароўя рэзка пагоршыўся. У красавіку 1930 года, застаўшыся без сродкаў да існавання, паэтка памерла ад туберкулёзу ва ўзросце 28-мі гадоў.

Творчасць
---------

Пачала пісаць ва ўзросце 14 гадоў і ўпершыню апублікавала свой верш «Мама» ў часопісе «Сямейная зорка». Праз год скончыла першы зборнік «Рамонкі», які цалкам так ніколі і не быў апублікаваны. За ім ідуць зборнікі «Τρίλλιες που σβύνουν» «Заміраючыя трэлі» (1928) і «Ηχώ στο Χάος» «Рэха ў Хаасе» ў 1929 годзе. Усе астатнія творы былі сабраныя і апублікаваныя пісьменніцай Лілі Заграфу ў кнізе «Адказваю» ў 1961 годзе.

Галоўнымі матывамі паэзіі М. Палідуры былі каханне і смерць. У радках яе вершаў прасочваецца нязгода з лёсам, нежаданне сыходзіць так рана, і велізарнае жаданне жыць.

Пасля смерці яе асабісты сябар і паэт Яніс Хадраяніс напісаў:

> 
> 
> «Марыя Палідуры — гэта самая кволая кветка з самым моцным пахам з усёй навагрэчаскай паэзіі. Пасля яе смерці знік адзін з самых музычных, сапраўдных, чысцейшых лірычных галасоў, якія гучалі ў апошнія гады.»
> 
> 
>

Зноскі
------

1. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 15 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
2. ↑  *Ἰ. Μ. Παναγιωτόπουλος*. Κώστας Καρυωτάκης (1896-1928) - Ὁ ἀριστουργηματικὸς ἀπαισιόδοξος **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2012. Праверана 11 ліпеня 2010.
3. ↑  Костас Карыётакіс  (руск.) (бел. які хварэў на сіфіліс, скончыў жыццё самагубствам у 1928 годзе

Спасылкі
--------

* Μαρία Πολυδούρη

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5333401 · BNF: 136142428 · GND: 141676884 · ISNI: 0000 0003 7485 5100 · LCCN: n81032889 · NLG: 27977 · NTA: 121517934 · NUKAT: n97089608 · SUDOC: 136236839 · VIAF: 223713084 |

 |
**«Улечу…»** — дэбютны сольны студыйны альбом спявачкі Лючаны (удзельніцы гомельскага гурта «Tim. Big Family»), які выйшаў у 2008 годзе на лэйбле «West Records».

Спіс песень
-----------

| № | Назва | Працягласць |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Улечу»  |   |
| 2. | «Lonely Heart»  |   |
| 3. | «Сладким печеньем»  |   |
| 4. | «Ты со мной»  |   |
| 5. | «Mi Amore»  |   |
| 6. | «Убегаю от снов»  |   |
| 7. | «Boom Boom»  |   |
| 8. | «Sin Lee» (Chine Song) |   |
| 9. | «Song №1»  |   |
| 10. | «Цвет шагов»  |   |
| 11. | «Ты в пролете»  |   |
| 12. | «Подойди ко мне»  |   |
| 13. | «Я жду тебя»  |   |
| 14. | «Встретившись взглядом»  |   |
| 15. | «Улечу» (remix) |   |

Удзельнікі запіса
-----------------

* Лючана — вакал
* Тимур — прадзюсар

Крытыка
-------

Музычны крытык Дзмітрый Безкаравайны з партала Experty.by падкрэсліў, што *«па задумцы гэта, хутчэй за ўсё, стыльны поп з налётам R’n’B. На справе ж прадстаўленая тут калязаходняя поп-музыка, хай і ўскосна, па сваёй наіўнасці, прамалінейнасці і прыкметнай няскладнасці хутчэй нагадвае творчасць гурта „Краски"»*. Музычны журналіст Сяргей Будкін з партала Experty.by разглядаючы альбом адзначыў, што *«ніхто не патрабуе ад папсавікоў складаных аранжыровак ды філясофскіх тэкстаў, але хоць бы самадастатковасьці хацелася, а не гэтага суцэльнага прыпадабненьня ды правінцыйных пантоў»*. Музычны крытык Алег Клімаў з партала Experty.by выказаў меркаванне, што альбом *«у сваім родзе шэдэўральны. У ім дрэнна ўсё! Афармленне, музыка, тэксты, аранжыроўкі, спевы, усё зраслося ў адной кропцы невяртання»*. Музычны журналіст Зміцер Падбярэзскі з партала Experty.by падсумаваў: *«усё зроблена як млявая копія далёка не арыгінальнай творчасьці таго, што да музыкі мае мала адносінаў»*.

Рэцензія Алега Клімава на альбом «Улечу…» была названа найлепшай за 2008 год паводле версіі лэйбла «West Records».

Зноскі
------

1. ↑  Лючана "Улечу..." (руск.). *Experty.by* (19 лістапада 2008). Архівавана з першакрыніцы 28 студзеня 2023. Праверана 14 верасня 2023.
2. ↑  West Records: в 2008 года в белорусском шоу-бизнесе наблюдался настоящий диско-бум (руск.).  БелаПАН (30 снежня 2008). Архівавана з першакрыніцы 20 верасня 2014. Праверана 16 красавіка 2020.

Спасылкі
--------
Від з процілеглага боку Цвярской вуліцы
**Будынак мэрыі Масквы** (раней *будынак Массавета* і *палац генерал-губернатара*) знаходзіцца ў цэнтры горада, па адрасе Цвярская вуліца, дом 13. Будынак размешчаны ў сярэдзіне вуліцы, перад спускам да Манежнай плошчы, фарміруючы аблічча Цвярской плошчы (да 1918 года — Скобелеўская). Насупраць пастаўлены помнік Юрыю Далгарукаму.

Гісторыя
--------

Палац маскоўскага генерал-губернатара пабудаваны ў 1782 годзе па праекце М. Ф. Казакова, вядомага майстра рускага класіцызму. Яго пабудавалі для графа З. Р. Чарнышова, прызначанага першым пасля адміністрацыйнай рэформы главой Маскоўскай губерні. Граф праславіўся як палкаводзец, які ўзяў Берлін у 1760 годзе ў час вайны з Прусіяй. Ніжні гістарычны ўзровень будынка будаваўся з выкарыстаннем каменя, узятага пры разборы сцен Белага горада. 

Палац генерал-губернатараў да надбудовы
У 1790 годзе будынак выкупіла казна, і ён заставаўся рэзідэнцыяй генерал-губернатараў да 1917 года, пасля чаго ў ім знаходзіўся Массавет. У 1792 годзе перад генерал-губернатарскім домам быў створаны пляц для штодзённага разводу варты.
Падчас французскай акупацыі (1812) будынак моцна пацярпеў ад агню, а таксама вандалізму афіцэраў і салдат французскай арміі, якія пражывалі ў ім і выкарыстоўвалі дзверы і аконныя рамы для распальвання печаў.

У 1939 годзе гістарычны будынак XVIII стагоддзя адсунулі на 13,6 метра ў глыб квартала. У выніку рэканструкцыі вуліцы Горкага (як тады называлася Цвярская) невысокі будынак мог згубіцца на фоне шматпавярховых будынкаў, якія ўзводзіліся вакол, і ў 1944—1946 гг. яго надбудавалі двума паверхамі (арх. Д. Чачулін пры ўдзеле М. Пасохіна, М. Багалепава,  Вульфсана). Так дом захаваў рысы архітэктуры класіцызму і дамінуючую ролю на гэтым участку вуліцы.

Унутры будынка захаваліся інтэр'еры XVIII стагоддзя, якія насілі прадстаўніцкія функцыі — парадныя анфілады і парадная лесвіца.

У наш час (жнівень 2014 года) будынак знаходзіцца на рэканструкцыі, кошт якой была ацэнены ў 400 мільёнаў расійскіх рублёў.

Апісанне
--------

Цэнтральная частка будынка вылучана 8-калонным порцікам з франтонам. Пад ім — партал, які нагадвае трыўмфальную арку (архітэктурны матыў, які часта сустракаецца ў пабудовах паваеннага часу і адлюстроўвае пафас перамогі над фашызмам). У 1946 годзе злева ад дома паставілі прыгожую фігурную рашотку.

Будынак вытрыманы ў чырвона-белых тонах, але першапачаткова колер будынка быў аранжава-белы. У 90-х гадах з франтона будынка быў дэмантаваны пазалочаны са сцягамі Герб СССР і наўзамен яго ўсталявана пазалочаная выява герба Масквы.

Гл. таксама
-----------

* Маскоўская гарадская дума
* Будынак СЭУ
* Урад Масквы

Літаратура
----------

* Васькин А. А. Москва 1812 года глазами русских и французов. М. 2012.
* Вокруг Света. Москва / Под общей ред. Бурлаковой Т. В.. — М.: «Вокруг Света», 2006.
* Надстройка здания Моссовета // Известия. 1941. 14 мая.
**Уладзімір Алегавіч Патанін** (3 студзеня 1961 года, Масква) — вядомы расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч. Уладальнік кіруючай кампаніі «Інтэррос», адной з найбуйнейшых у Расіі (валодае пакетамі акцый ГМК «Нарыльскі нікель», АКБ Росбанк, групы «ПрофЭстейт», холдынгу «ПрофМедиа» і кампаніі «Ружа Хутар»)

Валодаючы асабістай маемасцю ў $ 17,8 млрд, у 2011 годзе заняў 4 радок у спісе 200 найбагацейшых бізнесменаў Расіі (па версіі часопіса Forbes)

Уладзімір Патанін жанаты і мае траіх дзяцей. Жонка — Наталля Мікалаеўна Патаніна, нарадзілася 4 жніўня 1961 года (50 гадоў). Дзеці: дачка Анастасія 30 красавіка 1984 (27 гадоў), выпускніца МДІМА МЗС Расіі, трохразовая чэмпіёнка свету і шматразовая чэмпіёнка Расіі па аквабайку; сын Іван 11 красавіка 1989 года (22 гады), шматразовы чэмпіён Расіі па аквабайку; сын Васіль (2000 года нараджэння).

Зноскі
------

1. ↑  Wladimir Potanin // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
**Кірыл Насановіч** (нар. 31 мая 1993) — беларускі футбаліст, нападнік чэрвеньскага «Коласа».

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў выступаць у аматарскіх лігах Мінска, у 2014 годзе гуляў у Другой лізе за каманду «Агракамбінат Ждановічы». У лютым 2015 года стаў іграком «Слоніма», у складзе якога згуляў у 12 матчах у Першай лізе, пасля чаго ўлетку таго ж года вярнуўся ў «Агракамбінат Ждановічы». Сезон 2016 пачаў у «Ашмянах», аднак хутка пакінуў каманду, пазней далучыўся да мар’інагорскай «Вікторыі». У 2017—2019 гадах гуляў у Першай лізе за светлагорскі «Хімік», дзе быў адным з асноўных ігракоў.

У пачатку 2020 года зноў далучыўся да мар’інагорскай «Вікторыі», дзе гуляў да лета, а ў пачатку 2021 года стаў іграком стаўбцоўскага «Кронана». У 2022 годзе вярнуўся ў «Вікторыю». У жніўні 2023 года перайшоў у чэрвеньскі «Колас».

Крыніцы
-------

1. ↑  "Слоним" подписал нападающего "Ждановичей"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) |
**Аўтавакзал «Усходні»** — аўтавакзал у Мінску. Размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы горада побач з жылым раёнам Серабранка на дарожнай развязцы вуліц Ванеева, Алега Кашавога і праспекта Ракасоўскага. Узведзены па праекце архітэктараў Л. Пагарэлава, Л. Кустовай і В. Ягадніцкага.

Вакзал падзяляецца на два пероны: левы і правы, кожны мае 10 платформаў пасадкі і 10 платформаў для прыбыцця транспарту.

Гісторыя
--------

У 1970-х гадах з-за павелічэння пасажырскіх прыгарадных і міжгародніх аўтобусных перавозак, Цэнтральны аўтавакзал ў Мінску перастаў спраўляцца з пасажырапатокам і адкрыццём новых маршрутаў. У сувязі з гэтым у канцы 1970-х было прынята рашэнне аб будаўніцтве ў горадзе яшчэ аднаго аўтобуснага вакзала, па сучасным праекце, які змог бы абслугоўваць адначасова некалькі дзясяткаў міжгародніх і прыгарадных аўтобусных маршрутаў. Для гэтага была выбрана пляцоўка на скрыжаванні вуліцы Ванеева і праспектата Ракасоўскага, дзе і пачалося будаўніцтва. Аўтавакзал, які атрымаў назву «Усходні», быў здадзены ў эксплуатацыю ў 1983 годзе.

З 1 чэрвеня 2016 перасталі хадзіць прыгарадныя, міжгароднія і міжнародныя аўтобусы. Пляцоўка цяпер выкарыстоўвалася для міжрэйсавага адстою. Усе аўтобусы, якія хадзілі з «Усходняга», адпраўляліся і прыбывалі на аўтавакзал «Цэнтральны». Аднак у сакавіку 2020 годзе ён адновіць сваю працу

Гл. таксама
-----------

* Транспарт у Мінску
* Жылы раён Серабранка

Зноскі
------

1. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. ↑  З аўтавакзалу «Ўсходнi» перастануць хадзіць усе аўтобусы
3. ↑  Возобновление работы автовокзала «Восточный» **(нявызн.)**. *Государственное предприятие «Столичный транспорт и связь»* (4 сакавіка 2020).

| ⛭Транспарт Мінска |
| --- |
| Гарадскі | 
* Аўтобус
* Тралейбус
* Трамвай
* Метро
* Маршрутнае таксі

 |
| Аўтавакзалы | 
* Усходні аўтавакзал
* Маскоўскі аўтавакзал†
* Цэнтральны аўтавакзал
* Аўтастанцыя Аўтазаводская
* Аўтастанцыя Паўднёва-Заходняя

 |
| Чыгуначны | 
* Мінск-Пасажырскі
* Мінск-Паўднёвы
* Мінск-Паўночны
* Мінск-Сартыравальны
* Мінск-Усходні
* Інстытут культуры
* Дзіцячая чыгунка

 |
| Паветраны | 
* Аэрапорт Мінск-1†
* Нацыянальны аэрапорт Мінск

 |
| † — не існуюць |
**«Мая Бесядзь»** — верш Аркадзя Куляшова, напісаны ў 1940 годзе. Праграмны твор паэтычнай нізкі «Юнацкі свет», дзе галоўным героем з’яўляецца сам паэт, які выступае ў ролі абагульненага, тыпізаванага вобраза.

Тэматыка і змест
----------------

Верш складаецца з дзвюх частак, першая з якіх напісана накшталт прытчавага зачыну, у якім распавядаецца легенда аб нараджэнні рэк. Стваральнікамі іх былі птушкі, якія вялікімі намаганнямі капалі рэчышчы. Адна толькі ка́ня цешылася адпачынкам ды кпіла з працавітых птушак, за што яны паслалі ёй вечны праклён:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
Таму і лятае яна над рэкамі
І просіць піць
Аж да сённяшніх дзён.
 | "|

А. Куляшоў узмацняе карціну пакут кані, прыгаворвае яе да смяротна-нямога скону, калі ў летнюю гарачыню пакутніца літасціва чакае дажджавой кроплі з выпадковай хмаркі.

Прытчава-легендарны зачын з’яўляецца ў вершы фонам, на якім раскрываецца галоўная ідэя твора: сцвярджэнне паэтам таго, што толькі напружаная праца можа прынесці плён для чалавека і грамадства. У другой частцы верша дамінуе вобраз лірычнага героя, які кантрастуе з вобразам кані. Рэчышча ўласнай ракі, якое капае герой, персаніфікуецца ў зборны вобраз паэзіі. Мастаку твора таксама даводзіцца працаваць «пад кпіны аматараў лёгкае славы», пад якімі А. Куляшоў меў на ўвазе вульгарызаваных крытыкаў.

Лірычны герой упарты ў сваім перакананні, ён аптыміст і працаўнік:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
Бо прагай да працы ахоплены часта я,
І сэрца абпалена смагай радка…
 | "|

Гл. таксама
-----------

* Беседзь

Літаратура
----------

* *Сенькавец У. А.* Аркадзь Куляшоў // Беларуская літаратура: вучэб. дапам. для 10-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / пад рэд. З. П. Мельнікавай, Г. М. Ішчанкі. — 2-е выд. перапрац. і дап. — Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2016. — 304 с.: іл. ISBN 978-985-559-664-9
**Herpetogramma sphingealis** — від невялікіх молей з сямейства *Crambidae*. У 2011 годзе быў апісаны як новы від.

Сістэматыка
-----------

Від *Herpetogramma sphingealis* быў апісаны Луісам і Дэніэлам Хэндфілдамі ў 2011 годзе.

Лацінская назва *sphingealis* адносіцца да сфінгідападобнага выгляду самцоў.

Апісанне
--------

Ніз галавы, грудзі і жывот, уключаючы ногі, чыста белыя, таму яго лёгка заўважыць, калі ляціць да светлавой пасткі  (англ.) (бел..

Імага, дарослыя начныя матылькі, валодаюць палавым дымарфізмам. Размах крылаў 34-37 мм для самцоў і 31-34 мм для самак. Самцы амаль аднастайныя цёмна-карычневыя. Заднія крылы цёмна-карычневыя з цёмным дыскавым плямай. У самак крылы больш квадратнай формы і менш аднастайна цёмныя.

Распаўсюджанне
--------------

Ён сустракаецца ад паўднёвага Квебека на поўдзень ва ўсходняй частцы ЗША да Джорджыі і Луізіяны і на захад да Арканзаса.

Экалогія
--------

### Паводзіны

Моль лёгка прыцягваецца светлавымі пасткамі і лётае ў пачатку ночы. Часам гэта адзін з першых відаў, якія трапляюць у светлавую пастку. Яе палёт імклівы і хуткасны.

Было зафіксавана, што вусені харчуюцца на *Polystichum acrostichoides* і могуць таксама харчавацца іншымі відамі папараці. Яны скручваюць лісты расліны-гаспадара.

### Асяроддзе пражывання

Сустракаецца ў самых цёмных раёнах багатых ксерафітных лясоў, з клёнамі і дубамі, асабліва ў скальных, пагорыстых, кляновых гаях, дзе звычайна сустракаецца *Polystichum acrostichoides*. Дзякуючы цёмна-карычневай афарбоўцы моль добра зліваецца з натуральным асяроддзем пасялення і добра прыстасаваная хавацца ў самых цёмных лясных ценях.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Handfield, Louis; Handfield, Daniel (November 24, 2011). "A new species of *Herpetogramma* (Lepidoptera, Crambidae, Spilomelinae) from eastern North America". *ZooKeys* (149): 5–15. doi:10.3897/zookeys.149.2344. PMID 22207790. PMC: 3234405. .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist |
**Джырофцкая культура** — археалагічная культура бронзавага веку на поўдні Ірана.

Многія з помнікаў Джырофцкай культуры даследаваліся археолагамі з 1930-х гг. Доўгі час яны адносіліся да так званага «міжкультурнага стыля», характэрнага для Іранскага нагор’я да 1 тысячагоддзя да н. э. У 1990-я гг. частка археолагаў выступіла з прапановай вылучэння асобнай культуры Керманскіх аазісаў, якую часцяком разглядалі супольна з Гільмендскай культурай. У пачатку XXI ст. іранская паліцыя канфіскавала некалькі артэфактаў, незаконна здабытых «чорнымі капальнікамі» каля горада Джырофт. У 2001 г. каманда іранскіх археолагаў на чале з Юсэфам Маджыдзадэ пачала там раскопкі.

У 2007 г. Юсэф Маджыдзадэ стварыў семінар «Джырофт, калыска ўсходняй цывілізацыі», падчас якога прапанаваў аб’яднаць помнікі бронзавага веку на паўднёвым усходзе Ірана ў адзіную археалагічную культуру або нават асобную цывілізацыю, якая квітнела ў 3 тысячагоддзі да н. э. Абразчыкам адзінай культуры з’яўляюцца знаходкі ў курганах Конар-Сандал (A і B) каля Джырофта, дзе каманда Ю. Маджыдзадэ выявіла рэшткі старажытнай цытадэлі (каля 13 га) і горада (болей за 2 км²), што існавалі паміж 2500 г. да н. э. і 2200 г. да н. э. Важным адкрыццём сталі надпісы лінейным пісьмом, падобныя на эламскую лінейную пісьмовасць. Юсэф Маджыдзадэ мяркуе, што ў месапатамскай літаратуры Джырофцкая культура была вядома як краіна Арата.

Погляды Юсэфа Маджыдзадэ на адзінства Джырофцкай культуры і атаясамленне яе з Аратай застаюцца дыскусійнымі сярод археолагаў.

Спасылкі
--------

* THE JIROFT CIVILIZATION: A NEW CULTURE OF THE BRONZE AGE ON THE IRANIAN PLATEAU
* Jiroft culture: a ‘missing link’ of the Bronze Age
* Buried for 4,000 years, this ancient culture could expand the 'Cradle of Civilization'
* Jiroft and "Jiroft-Aratta" A Review Article of Yousef Madjidzadeh, Jiroft: The Earliest Oriental Civilization
* Jiroft — Trafficking Culture
**Ананда́га** (саманазва: *Onöñda’gega’*, літаральна «людзі ўзвышша») — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША і Канады. Уваходзяць у лігу іракезаў. Жывуць пераважна ў штаце Нью-Ёрк і правінцыі Антарыа. Агульная колькасць — каля 1200 чал.

Археолагі звычайна атаясняюць анандага з прамымі нашчадкамі носьбітаў культуры Аваска, што склалася на тэрыторыі штата Нью-Ёрк у другой палове 1 тысячагоддзя н. э. Згодна міфалогіі іракезаў, Тададаха, чараўнік і правадыр анандага, доўгі час з’яўляўся праціўнікам міратворчай дзейнасці Дэганавайды і Гаяваты, але ў выніку быў вымушаны прыняць план аб’яднання іракезскіх плямён. У канфедэрацыі іракезаў анандага выконвалі асаблівую ролю, паколькі на іх тэрыторыі знаходзіліся дрэва міру і агмень, каля якога сустракаліся 13 прадстаўнікоў плямён.. Прадстаўнікі анандага не мелі права прымаць рашэнні, але склікалі сход прадстаўнікоў і накладвалі вета на яго рашэнні.

Анандага моцна пацярпелі падчас Бабровых войн. У канцы XVII ст. іх вёскі былі разбураны французамі. У XVIII ст. яны падтрымлівалі саюзныя адносіны з Вялікабрытаніяй. У гады вайны за незалежнасць ЗША гэты саюз прывёў да расколу канфедэрацыі іракезаў і вайне з раней саюзнымі анейда. У 1779 г. часткі Кантынентальнай арміі разбурылі цэнтральную сядзібу анандага. Яна была ўзноўлена толькі ў 1794 г. Многія анандага падтрымалі Джозефа Бранта і перасяліліся ў Канаду.

У 1790 г. правадыры падпісалі мір з ЗША, паводле якога яны страцілі частку тэрыторый, але атрымалі права на аўтаномную рэзервацыю. У 1810 г. у ёй жыло 200 чалавек. У 1896 г. — 495 чалавек, меліся дзяржаўная школа і 3 царквы. У 1862 г. у Нью-Ёрку быў створаны індзейскі аркестр, які складаўся пераважна з анандага. У другой палове XIX ст. запісаны і перакладзены на англійскую мову багаты фальклор гэтага народа.

У нашы дні анандага фармальна прызнаюцца федэральнымі ўладамі ЗША як суверэнная нацыя. У Канадзе яны ўваходзяць у склад першаснай нацыі іракезаў.

Зноскі
------

1. ↑  New York: 2010. Summary Population and Housing Characteristics. 2010 Census of Population and Housing
2. ↑  Onondaga - The Canadian Encyclopedia
3. ↑  The Great Binding Law GAYANASHAGOWA

Спасылкі
--------

* Onondaga Nation
* Native Americans: Onondaga History and Culture
* THE ONONDAGA INDIANS AND THEIR RESERVATION

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0632 214X · LCCN: n2016030335 · VIAF: 5146634378441931491 |
**Альвара Марцін Урыёль** (ісп.: Álvaro Martín Uriol; нар. 18 чэрвеня 1994 г. Льерэна, Эстрэмадура) — іспанскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе. Выступае за зборную Іспаніі па лёгкай атлетыцы з 2010 года, двухразовы чэмпіён свету, двухразовы чэмпіён Еўропы, пераможца Кубка Еўропы ў камандным заліку, шматразовы пераможца і прызёр першынстваў нацыянальнага значэння, удзельнік трох летніх Алімпійскіх гульняў.

Біяграфія
---------

Альвара Марцін нарадзіўся 18 чэрвеня 1994 года ў селішчы Льерэна, аўтаномная супольнасць Эстрэмадура.

Упершыню заявіў аб сабе на міжнародным узроўні ў сезоне 2010 года, калі ўвайшоў у склад іспанскай нацыянальнай зборнай і выступіў на летніх юнацкіх Алімпійскіх гульнях у Сінгапуры, дзе ў заліку хады на 10 000 метраў стаў дзявятым.

У 2011 годзе ў той жа дысцыпліне паказаў восьмы вынік на юнацкім сусветным першынстве ў Ліле.

У 2012 годзе быў пятым на дамашнім юніёрскім сусветным першынстве ў Барселоне. Выканаўшы алімпійскі кваліфікацыйны нарматыў (1:22:30), удастоіўся права абараняць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане — у выніку ў дысцыпліне 20 км сышоў з дыстанцыі.

У 2013 годзе на дыстанцыі 10 000 метраў выйграў бронзавы медаль на юніёрскім еўрапейскім першынстве ў Рыеці, тады як у хадзьбе на 20 км заняў 24-е месца на чэмпіянаце свету ў Маскве.

У 2014 годзе паказаў 19-ы вынік на Кубку свету ў Тайцане, атрымаў перамогу на маладзёжным міжземнаморскім першынстве ў Абане, стаў шостым на чэмпіянаце Еўропы ў Цюрыху.

У 2015 годзе ў дысцыпліне 20 км атрымаў срэбра на маладзёжным еўрапейскім першынстве ў Таліне, заняў 16-е месца на чэмпіянаце свету ў Пекіне.

Зноскі
------

1. ↑  Álvaro Martin // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | European Athletics · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · МАК |
**Чорны Вір** — возера ў Беларусі, у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 14 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 1,5 км на поўнач ад горада Тураў. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (фактычна знаходзіцца ў яе пойме).

Назва
-----

Рачная назва Вір звязаная з бел. *вір* «месца ў рацэ або моры, дзе цячэнне ўтварае моцны закручвальны рух вады; водаварот, які вымывае на дне ракі або возера яму; глыбокае месца ў вадзе».

Водныя назвы Вір (найменей некаторыя з іх), магчыма, перакладаюць папярэднія балцкія гідронімы тыпу назвы правага дзесенскага прытока (ніжэй Чарнігава) Верапета (руск.: Верепето, Верепета), ад літоўскага *verpetas* «вір; крыніца», *verpti* «моцна цячы; віраваць».

Водаапісанне
------------

Возера старычнага тыпу. Злучана на ўсходзе шырокай пратокай з возерам Шырокае і вузкай пратокай на паўночным захадзе з невялікім безыменным возерам. Мясцовасць градава-ўзгорыстая, часткова пад хмызняком і рэдкалессем.

Заўвагі
-------

1. ↑  Я. Станкевіч. Беларуска-расійскі (вялікалітоўска-расійскі) слоўнік. Нью-Ёрк, 1990. С. 1217.
2. ↑  П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейне. С.-Петербург, 1913. С. 211.
3. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 179.

Літаратура
----------

* Ліст карты N-35-140/ Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1987 г. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вір.

**Вір** — возера ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў пойме ракі Сож, за 4 км у напрамку на паўночны ўсход ад Чачэрска, за 1,7 км на ўсход ад вёскі Отар.

Назва
-----

Рачная назва Вір звязаная з бел. *вір* «месца ў рацэ або моры, дзе цячэнне ўтварае моцны закручвальны рух вады; водаварот, які вымывае на дне ракі або возера яму; глыбокае месца ў вадзе».

Водныя назвы Вір (найменей некаторыя з іх), магчыма, перакладаюць папярэднія балцкія гідронімы тыпу назвы правага дзесенскага прытока (ніжэй Чарнігава) Верапета (руск.: Верепето, Верепета), ад літоўскага *verpetas* «вір; крыніца», *verpti* «моцна цячы; віраваць».

Гідраграфія
-----------

Плошча паверхні возера 0,2 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,2 км, даўжыня берагавой лініі 4,7 км.

У возера ў паўночнай частцы ўпадае рака Курынка і злучае яго з возерам Крывушына. Ва ўсходняй частцы ўпадае рака Бяляеўка. У паўднёвай частцы ракой Курынка возера злучана з ракой Молінка.

Заўвагі
-------

1. ↑  Я. Станкевіч. Беларуска-расійскі (вялікалітоўска-расійскі) слоўнік. Нью-Ёрк, 1990. С. 1217.
2. ↑  П. Л. Маштаков. Список рек днепровского бассейне. С.-Петербург, 1913. С. 211.
3. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 179.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 460. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2011. — С. 10. — 68 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-107-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 2. (руск.)
* Ліст карты N-35-110. Выданне 1977 г. Архівавана 2 мая 2013.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Енісей (значэнні).
**Енісей** — расійскі прафесійны баскетбольны клуб з Краснаярска. Выступае ў Адзінай лізе ВТБ і Кубку Расіі.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1981 годзе. Доўгі час каманда выступала ў ніжэйшых лігах, а адзіным вялікім дасягненнем таго часу прынята лічыць перамогу ў Кубку СССР 1988 году для каманд Сібіры і Далёкага Усходу. У Лізе ВТБ каманда выступае з сезону 2011/12. За гэты час яна двойчы трапляла ў плэй-оф турніру.

Трэнеры
-------

* Алег Акулаў (2015—2019)
* Дражэн Анзулавіч (з 2019)

Зноскі
------

1. ↑  «Енісей». Прэв’ю да матчу Архівавана 16 ліпеня 2021.
**Стрэлападобнасць крыла** — вугал адхілення крыла ад нармалі да вертыкальнай восі самалёта ў гарызантальнай праекцыі. Пры гэтым станоўчым лічыцца напрамак да хваста. Існуе стрэлападобнасць па пярэдняй абзе крыла (як правіла выкарыстоўваецца ў звышгукавой аэрадынаміцы), па задняй абзе і па лініі чвэрці хорд. Апошняя з'яўляецца найбольш важкай з пункту гледжання ўстойлівасці і кіравальнасці лятальнага апарата (далей ЛА).

  

Асноўнай вартасцю прамога (або з малой стрэлападобнасцю) крыла з'яўляецца яго высокі каэфіцыент пад'ёмнай сілы. Недахопам, які прадвызначае непрыдатнасць такога крыла пры дагукавой і звышгукавой хуткасцях палёту, з'яўляецца рэзкае павелічэнне каэфіцыента лабавога супраціву пры перавышэнні крытычнага значэння ліку Маха. Таму прамое крыло не можа прымяняцца на самалётах з высокімі хуткасцямі палёту. У той жа час стрэлападобнае крыло валодае шэрагам недахопаў, у ліку якіх паніжаная апорная (пад'ёмная) здольнасць і пагаршэнне ўстойлівасці і кіравальнасці лятальнага апарата.

### Прыклады рознанакіраванай стрэлападобнасці крыла

Адваротная (зверху) і прамая (знізу) стрэлападобнасці крыла
Прыклады ЛА з адваротнай стрэлападобнасцю крыла:

* Junkers Ju 287 (прататып бамбавіка Другой сусветнай вайны)
* Grumman X-29 (эксперыментальны самалёт) ХФБ 320 (цывільная машына)
* Шлейхер ASK 13 (планёр)
* Шлейхер K 7 (планёр)
* Су-47 (эксперыментальны самалёт)
* FTAG Esslingen E11 (двухмесны планёр)

Гл. таксама
-----------

* Крыло адваротнай стрэлападобнасці
* Крыло змяняльнай стрэлападобнасці

Спасылкі
--------

* Swept Wings and Effective Dihedral Архівавана 20 верасня 2008. (англ.)
**Кайран Энтані Мак-Мастэр** (англ.: Kyron Anthony McMaster; нар. 3 студзеня 1997, Род-Таўн, Брытанскія заморскія тэрыторыі) — лёгкаатлет Брытанскіх Віргінскіх Астравоў, спецыяліст па бар’ерным бегу. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года, двухразовы чэмпіён Гульняў Садружнасці, пераможца Цэнтральнаамерыканскіх і Карыбскіх гульняў, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі.

Біяграфія
---------

У 2016 годзе ён заваяваў бронзавы медаль на чэмпіянаце свету сярод юнакоў да 20 гадоў.

Кайран прадстаўляў Брытанскія Віргінскія астравы на чэмпіянаце свету 2017 года, дзе фінішаваў у тройцы лепшых у асабістым заліку, але быў дыскваліфікаваны за парушэнне правілаў перамяшчэння па дарожцы.

Асабісты рэкорд у бегу з бар’ерамі на 400 метраў — 47,08 сек, усталяваны ў фінале Алімпійскіх гульняў 2020 года, дзе Кайран заняў чацвёртае месца. Гэта бягучы нацыянальны рэкорд.

Яго асабісты трэнер Ксаўе (Даг) Сэмюэлс загінуў 9 верасня 2017 года падчас урагану Ірма.

Мак-Мастэр заваяваў першую ў гісторыі Гульняў Садружнасці для Брытанскіх Віргінскіх Астравоў медаль (золата) у бегу на 400 м з бар’ерамі ў 2018 годзе, а затым заваяваў яшчэ адно золата на Гульнях Садружнасці, выйграўшы ў Бірмінгеме ў 2022 годзе.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету ў Будапешце Мак-Мастэр выйграў срэбра ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі з вынікам 47,34. Гэта быў першы ў гісторыі медаль чэмпіянатаў свету для лёгкаатлетаў Брытанскіх Віргінскіх Астравоў.

Зноскі
------

1. ↑  Kyron McMaster // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · МАК |
**Хансл Джордж Парчмент** (англ.: Hansle George Parchment, нар. 17 чэрвеня 1990 года) — ямайскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў бегу на 110 метраў з бар’ерамі. Алімпійскі чэмпіён 2020 года. Двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету. Чэмпіён Універсіяды 2011 года. На Алімпійскіх гульнях 2012 года выйграў бронзавы медаль з нацыянальным рэкордам — 13,12 сек. Выступаў на чэмпіянаце свету 2013 года ў Маскве, але не здолеў выйсці ў фінал. 1 чэрвеня 2013 года стаў пераможцам спаборніцтваў Eugene Prefontaine Classic з нацыянальным рэкордам — 13,05 сек. Мае таксама досвед выступаў на «гладкай» 100-метроўцы.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, ямайскі атлет, у бегу з бар’ерамі на 110 метраў, з вынікам 13,07 секунды стаў сярэбраным медалістам чэмпіянату свету.

З’яўляецца студэнтам універсітэта Вест-Індыі ў Кінгстане.

Зноскі
------

1. ↑  Hansle Parchment // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · Гульні Садружнасці · Гульні Садружнасці · МАК |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юндзіл.
**Францішак Уладзіслававіч Юндзіл** (1825, фальв. Югалін, Слонімскі павет, цяпер Івацэвіцкі раён — 13 ці 14 лютага 1865, Парыж) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863–1864 гадоў у Беларусі і Польшчы.

Біяграфія
---------

Са старадаўняга шляхецкага роду герба «Лебедзь».
Быў сынам Уладзіслава Юндзіла і яго жонкі Багумілы з Сухадольскіх  (руск.) (бел. герба «Яніна»  (руск.) (бел..

Служыў у кавалерыіі царскай арміі. Уваходзіў у гурток польскіх афіцэраў у Пецярбургу  (польск.) (бел.. У 1858 годзе выйшаў у адстаўку ў званні ротмістра, вярнуўся на радзіму.

Прымкнуў да Гродзенскай рэвалюцыйна-дэмакратычнай арганізацыі, быў у коле прыхільнікаў і аднадумцаў К. Каліноўскага. Падтрымаў Каліноўскага, які ўзяў курс на дасягненне самастойнасці і раўнапраўя ва ўзаемадачыненнях Літоўскага правінцыяльнага камітэта і Цэнтральнага нацыянальнага камітэта у Варшаве, за прадастаўленне Літве і Беларусі права на самавызначэнне. Сумесна з Каліноўскім адстойваў палітычную суверэннасць Літвы-Беларусі. Паўплываў на В. Урублеўскага, які, па ўспамінах Б. Шварцэ, *«дазволіў адцягнуць сябе гродзенскаму Юндзілу і перастаў падпарадкоўвацца Варшаве…»*.

У маі 1863 года быў прызначаны на пасаду ваеннага начальніка Слонімскага павета, стаў на чале атрада колькасцю каля 300 чалавек.
Атрад Слонімскага павета базіраваўся ў Мілавідах, якія на нейкі час сталі адным з галоўных цэнтраў паўстання. Сюды сцягваліся паўстанцкія атрады іншых паветаў, 21 мая 1863 года ў Мілавіды прыехаў К. Каліноўскі для агляду паўстанцкіх сіл. 22 мая 1863 Ф. Юндзіл удзельнічаў у бітве пад Мілавідамі. Потым некалькі месяцаў рабіў партызанскія паходы па Слонімскім і суседніх паветах, у ліпені перайшоў на Палессе. Вымушаны знізіць баявую актыўнасць, паколькі не атрымліваў папаўнення атрада з боку сялян, меў недахоп зброі і рыштунку. Быў абвінавачаны ў адмове ад барацьбы з карнікамі ўрадавых войск, але апраўданы судом. У жніўні 1863 года перадаў камандаванне слонімскім атрадам Яну Калупайлу і выехаў у Польшчу. У кастрычніку 1863 года прыбыў у Кракаў, дзе са снежня займаў пасаду каменданта горада, а са студзеня 1864 быў ваенным арганізатарам паўстанцкіх войск кракаўскай акругі. Ад кіраўніцтва паўстаннем атрымаў званне падпалкоўніка.

З-за хваробы ў сакавіку 1864 года з’ехаў у Францыю. Памёр ад сухотаў ў Парыжы.

Зноскі
------

1. ↑  Паводле іншых крыніц быў сынам Віктара Юндзіла (1790—1862) і Тэрэзы Ціхоцкай (1799—1858).
2. ↑  Księga pamiątkowa opracowana staraniem Komitetu Obywatelskiego w czterdziestą rocznicę powstania r. 1863/1864, Lwów 1904, s. 11.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8. — С. 276.
* Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9. — С. 783.
* Eligiusz Kozłowski  (руск.) (бел. (opr.): *Zapomniane wspomnienia*, Warszawa, 1981 r. s.457.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Эрыён Найтан** (англ.: Erriyon Knighton; нар. 29 студзеня 2004, Тампа, Фларыда) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Двухразовы прызёр чэмпіянатаў свету, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

Біяграфія
---------

Эрыён Найтан сур’ёзна захапіўся заняткамі лёгкай атлетыкай у 2019 годзе, будучы першакурснікам сярэдняй школы Хілсбара ў Тампе, штат Фларыда. Нечакана для многіх спецыялістаў прабег 200 метраў з другім самым хуткім часам для спартсмена ва ўзросце да 18 гадоў у сусветнай гісторыі, паказаўшы вынік 20,33 секунды ў фінале на нацыянальных юнацкіх гульнях па лёгкай атлетыцы ў Сатэліт-Біч, штат Фларыда. Эрыён таксама гуляў за футбольную каманду Хілсбара ў якасці абаронцы.

На Алімпійскіх гульнях 2020 года Найтан стаў самым маладым мужчынам, які прадстаўляў Злучаныя Штаты ў лёгкай атлетыцы з часоў Джыма Руна ў 1964 годзе. 3 жніўня ён фінішаваў першым у сваім алімпійскім паўфінальным забегу на 200 метраў і аўтаматычна кваліфікаваўся ў фінал. У фінале ён фінішаваў чацвёртым з часам 19,93 секунды.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў Арэгоне выйграў бронзу на 200-метроўцы з вынікам 19,80.

На чэмпіянаце свету 2023 года ў Будапешце Эрыён выйграў срэбра ў бегу на 200 метраў з вынікам 19,75.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | 247Sports · Olympedia · Rivals.com · Tilastopaja · World Athletics · Алімпійскі камітэт ЗША |
**Эмануэл Ваньёньі** (англ.: Emmanuel Wanyonyi; нар. 1 жніўня 2004) — кенійскі лёгкаатлет, спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года.

Біяграфія
---------

У міжнародных чэмпіянатах Эмануэль Ваньёньі удзельнічаў у 2021 годзе, калі выйграў залаты медаль у бегу на 800 метраў на чэмпіянаце свету сярод спартсменаў да 20 гадоў з вынікам 1:43,76.

У ліпені 2022 года ён выйшаў у фінал чэмпіянату свету ў Юджыне, заняўшы там чацвёртае месца з вынікам 1:44,54. На чэмпіянаце свету па кросе 2023 года ў Батэрсце ён у складзе змешанай эстафеты выйграў з вынікам 23:14.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, атлет з Кеніі, у бегу на 800 метраў, з вынікам 1:44,53 стаў сярэбраным прызёрам чэмпіянату свету.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | World Athletics |
**Ну́дзічы** (трансліт.: *Nudzičy*, руск.: Нудичи) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Чамярыскага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (121 сям'я) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 11 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 28 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 130 км ад Гомеля.

Размешчана на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін. Планіроўка складаецца з 2 (адна доўгая, другая кароткая) просталінейных вуліц мерыдыянальнай арыентацыі, да якіх на поўдні далучаецца ледзь выгнутая шыротная вуліца. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як вёска ў валоданні князёў Вішнявецкіх, ва 2-й палове XVII стагоддзя перайшла ў валоданне Каняцпольскіх. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1897 годзе размяшчаліся капліца, вятрак, у Брагінскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

У 1931 годзе арганізаваны калгас імя К. Маркса, працавалі вятрак і гамарня. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгасу імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Глухавічы).

Да 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Глухавіцкага сельсавета, да 26 верасня 2006 года — у склад Дублінскага сельсавета (у 1987—2005 гадах — Спярыжскі сельсавет). Вёска ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

Побач радовішчы торфу.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1850 год — 22 двары, 167 жыхароў.
* 1897 год — 42 двары, 295 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 52 двары, 355 жыхароў.
* 1930 год — 70 двароў, 408 жыхароў.
* 1959 год — 514 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (121 сям'я) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).
3. ↑  Решение Гомельского областного Совета депутатов от 26 сентября 2006 г. № 295 Об изменении административно-территориального устройства районов Гомельской области Архівавана 22 верасня 2019.
4. ↑  Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района Архівавана 17 сакавіка 2018.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Наймасавы ў свеце ўрок нямецкай мовы
На тэрыторыі фестывалю
Гульня — складванне нямецкіх слоў
Павільён «Школа»
Продаж кніг
**Нямецкая мова ў кубе** (ням.: Deutsch hoch drei, руск.: Немецкий в кубе) — фестываль нямецкай мовы, які адбыўся ў центры Масквы 13 — 14 верасня 2014 года. З правядзення гэтага фестывалю распачаўся **Год нямецкай мовы і літаратуры ў Расіі** 2014—2015 гадоў, які праводзіўся з ўдзелам маскоўскага Інстытута імя Гётэ і ўключаў багата розных культурных мерапрыемстваў.

Месцам фестывалю стал сад «Эрмітаж[ru]». На працягу 2 дзён адбыліся больш за 40 падзей. Агулам у фестывалі бралі ўдзел, паводле звестак арганізатараў, каля 18 тысяч чалавек.

Галоўныя мэты
-------------

Паводле афіцыйнай інфармацыі, мэта фестывалю — паказаць людзям, наколькі цікава нямецкая мова і наколькі багатая сучасная нямецкая літаратура. Паведамленне Гётэ-Інстытута адзначае, што гэта мерапрыемства — найважнейшае ў бягучым годзе. Назва фестывалю падкрэслівае, што эфектыўна пазнаваць мову адначасна можна з розных бакоў.

Падзеі
------

Галоўным мерапрыемствам фестывалю лічыцца «наймасавы ў свеце ўрок нямецкай мовы», які правёў **Аляксандр Пушной**. У ім удзельнічалі 3 тысячы «вучняў», яшчэ 10 тысяч глядзелі яго ў інтэрнэце.

У розных частках і павільёнах парку прайшлі таксама іншыя культурныя падзеі: канцерты, заняткі, апавяданні пра сучасную нямецкую літаратуру і паказы новых нямецкамоўных кніг, продаж новых выданняў, розныя гульні. Значную частку ўдзельнікаў фестывалю складалі дзеці рознага ўзросту, якія вывучаюць нямецкую мову; для іх таксама былі праведзены шматлікія мерапрыемствы.

Крыніцы
-------

1. ↑  Галоўная старонка (на рускай, нямецкай мовах)
2. ↑  Фестиваль «Немецкий в кубе» прошел в Москве Архівавана 6 кастрычніка 2014. тэлеканал Мір24 (на рускай мове)

Спасылкі
--------

* Галоўны сайт Года нямецкай мовы і культуры ў Расіі (на рускай і нямецкай мовах)
**Лугінічы** — былая вёска ў Акцябрскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (47 сем’яў) пераселены ў 1990-93 гадах у чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

За 14 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

На поўдні, усходзе і захадзе меліярацыйныя каналы.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, а затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай амаль шыротнай вуліцы. Забудова драўляная сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя. Згадваецца ў матэрыялах 1525-27 гадоў пра канфлікты паміж Вялікім княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай. У інвентары Чачэрскага стараства 1704 года пазначана як вёска. Па вопісе Чачэрскага стараства 11765 года 17 дымоў.

Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. Па рэвізскіх матэрыялах 1859 года ў складзе Чачэрскага маёнтка графа І. І. Чарнышова-Круглікава. З 1884 года дзейнічалі хлебазапасны магазін, школа граматы, млын, у Дудіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 годзе 367 дзесяцін зямлі.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Лугініцкага сельсавета Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Баявы», працавалі вятрак і гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінуў 51 жыхароў вёскі. Па перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр). Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Ліпскага сельсавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1909 год — 46 двароў, 335 жыхароў.
* 1926 год — 62 двары, 363 жыхара.
* 1959 год — 241 жыхар (паводле перапісу).
* 1990—1993 — жыхары (47 сем’яў) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнні выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада, 1 і 8 снежня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0