recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Санкт-Пецярбургскі Беда** (лац.: Beda Petersburgiensis), ён жа **Ленінградскі Беда** — англасаксонскі ілюмінаваны рукапіс, адна з найбольш ранніх версій гістарычнай працы VIII стагоддзя *Царкоўная гісторыя народа англаў* (лац.: Historia ecclesiastica gentis Anglorum) Беды Вялебнага. Захоўваецца ў Расійскай нацыянальнай бібліятэцы ў Санкт-Пецярбургу (lat. Q. v. I. 18), куды быў перададзены падчас Французскай рэвалюцыі Пятром Пятровічам Дуброўскім. Вядомая дзякуючы наяўнасці найбольш ранніх узорных буквіц (адна змяшчае ілюстрацыю) у Еўропе.

Апісанне
--------

Час складання рукапісу невядомы, традыцыйна ён датуецца перыядам 731—746 гадоў на аснове палеаграфічных дадзеных, а таксама *memoranda* — абарванага спісу дат на палях 24-й главы V кнігі. Дакладнасць гэтага спісу (аналагічны прадстаўлены ў манускрыпце Мура з Кембрыджскага ўніверсітэта), аспрэчваецца. Магчыма, рукапіс быў створаны ў двайным манастыры  (англ.) (бел. святых Пятра і Паўла  (англ.) (бел. ў Нартумбрыі (сучасны Джараў). Малаверагодна, каб ён быў перапісаны пазней сярэдзіны VIII стагоддзя. Мяркуючы па маргіналіях, яшчэ ў 1762 годзе рукапіс знаходзіўся ў абацтве Сен-Жэрмен.

Рукапіс перапісаны на пергаменце, уключае 162 ліста; яны сабраны ў сшыткі па 4 ліста — кватэрніёны. Лісты пранумараваны, але 51-ы нумар паўтараецца двойчы, таму апошні ліст пазначаны як 161-ы (правільнае абазначэнне паказана ў ніжнім правым куце). Лісты ў сярэднім маюць фармат 270 × 190 мм, поле з тэкстам 230 × 150 мм; відаць, лісты былі абрэзаны. Тэкст перапісаны ў дзве калонкі па 27 радкоў кожная. Мяркуючы па почырку, над рукапісам працавалі чацвёра пісцоў. Почырк — астраўны, але з некаторым уплывам міжземнаморскай традыцыі, уключаючы элементы афармлення. У тэксце практычна не ўжываліся скарачэнні, нават ужыткова скарачальныя словы («царква», «біскуп») паслядоўна перапісваліся цалкам. Буквіцы ў пачатку кнігі могуць займаць прастору 8 радкоў тэксту. Тэкст уяўляе сабой адзін з двух найстарэйшых прадстаўнікоў так званага «тыпу М».

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Dobiache-Rojdestvensky, 1928, p. 315
3. ↑  Schapiro, 1958, p. 191
4. ↑  Sterligov, Voronova, 2003, p. 198
5. ↑  Dobiache-Rojdestvensky, 1928, p. 317
6. ↑  Dobiache-Rojdestvensky, 1928, p. 316

Літаратура
----------

* *Dobiache-Rojdestvensky O.* Un Manuscrit de Bede a Leningrad(фр.) // *Speculum*. — 1928. — Vol. 3. — P. 314—321.
* *Schapiro M.* The decoration of the Leningrad manuscript of Bede // *Scriptorium*. — 1958. — Vol. 12. — P. 191—207.
* *Sterligov A. Voronova T.* Western European Illuminated Manuscripts: 8th to 16th Centuries. — L.: Confidential Concepts / Sirrocco, 2003. — 255 p. — ISBN 978-1904310471.
* *Добиаш-Рождественская О. А.* Культура западноевропейского средневековья. — М.: Наука, 1987. — 345 с.
* *Зверева В. В.* «Новое солнце на западе»: Беда Достопочтенный и его время. — СПб.: Алетейя, 2008. — 248 с. — (Pax Britannica). — ISBN 978-5-91419-097-9.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Федарэнка.

**Андрэй Федарэнка** (нар. 9 студзеня 1984, Чарнігаў) — украінскі футбаліст (брамнік) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у казахстанскім клубе «Аксу».

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец чарнігаўскага футбола, у ДЮФЛ гуляў за каманду «Юнацтва» (Чарнігаў). У 2001 годзе вучыўся ў Маскве ў юнацкай футбольнай школе «Акадэміка». Выступы ў дарослым футболе таксама пачаў у Расіі — у яраслаўскім «Шынніку», дзе гуляў толькі за дублюючы склад. У 2005 годзе вярнуўся ў Украіну, выступаў спачатку за першалігавую днепрадзяржынскую «Сталь», а пасля за другалігавы «Нафком», які стаў першай камандай, у якой Федарэнка быў асноўным брамнікам.

На працягу 2006—2008 гадоў выступаў за мяжой — спачатку ў Казахстане, дзе абараняе колеры клуба «Атырау», а затым у  Румыніі, дзе гуляў за «Чахлэўл» і дублюючы склад бухарэсцкага «Дынама». З восені 2008 года ізноў выступаў у Першай лізе чэмпіянату Украіны, на гэты раз у складзе «Дзясны» з роднага Чарнігава. На працягу аднаго сезона, праведзенага ў камандзе, становіцца не толькі асноўным брамнікам, але і віцэ-капітанам.

Сезон 2009/10 пачынаў ужо ў клубе ўкраінскай Прэм’ер-лігі — крыварожскім «Крыўбасе», у матчах Прэм’ер-лігі дэбютаваў 1 жніўня 2009 года ў гульні супраць кіеўскага «Дынама» (паражэнне 1:3). Прапусціўшы ў першых двух гульнях за крыварожскую каманду 6 мячоў, перастаў трапляць у стартавы склад. Улетку 2012 года вярнуўся ў «Дзясну», дзе гуляў на працягу трох наступных гадоў. У другой палове 2015 года выступаў за клуб «Эльгарна» з пятага дывізіёна Швецыі.

У лютым 2016 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Крумкачы», які ў сезоне 2016 дэбютаваў у мясцовай Вышэйшай лізе. У выніку падпісаў кантракт з клубам і правёў сезон у якасці асноўнага брамніка каманды. У снежні 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Крумкачы».

У кастрычніку 2017 года стаў іграком адэскага «Чарнаморца», дзе быў другім брамнікам. У сакавіку 2018 года зноў адправіўся ў Швецыю, папоўніўшы склад «Умеа». У пачатку 2019 года далучыўся да латвійскай «Валміеры».

У ліпені 2019 года вярнуўся ва Украіну і стаў асноўным брамнікам хмяльніцкага «Падолля». У лютым 2020 года завяршыў прафесійную кар’еру і пазней стаў трэнерам брамнікаў у моладзевым складзе каваліўскага «Коласа».

Трэнерская кар’ера
------------------

У 2022 годзе стаў трэнерам брамнікаў казахстанскага «Аксу».

Зноскі
------

1. ↑  Andriy Fedorenko // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Футбол. На просмотре в "Крумкачах" украинский вратарь Андрей Федоренко  (руск.)
3. ↑  У шести футболистов "Крумкачей" закончились соглашения с клубом  (руск.)
4. ↑  Экс-голкипер "Крумкачей" подписал контракт с "Черноморцем"  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вядзернікаў.

Сіхан **Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў** (нар. 9 верасня 1961, Магілёў) — майстар баявых мастацтваў (Gosoku Ryu, Battodo, Kubojutsu, Кэндо, рукапашны бой і інш.), заснавальнік і кіраўнік International Karate Association of Belarus.

Біяграфія
---------

Вывучаць каратэ пачаў ва ўзросце 9 гадоў. У 1981 годзе ў Дрэздэне адкрыў сваё першае Додзё ў Германіі. У 1982 годзе ў Мінску адкрыў Додзё International Karate Association у Беларусі: International Karate Association of Belarus. Настаўнік сіхана Вядзернікава — Сокэ Кубота Такаюкі.

Сіхан навучаў каратэ і баявым мастацтвам у Германіі (Дрэздэн, Франкфурт-на-Майне, Грос-Герау і г.д.), Бельгіі (Брусель, Намюр), Літве (Вільнюс), Венгрыі (Будапешт), Кітаі (Пекін), Канадзе (Таронта), Італіі (Сардзінія, Мілан, Турын), Сербіі (Бялград),  Славакіі (Браціслава, Бойніцэ і г.д.), Крыме (Ялта, Алушта, Феадосія), Арменіі (Ерэван, Абавян), Грузіі (Кабулеты), Расіі (Масква) і Швецыі (Стакгольм, Упсала). Сертыфікаваны інструктар Беларускага Савета «Дынама».

Падчас навучання баявым мастацтвам адбыліся ўдзелы ў семінарах, навучанне ў додзё і супрацоўніцтва з такімі японскімі майстрамі, як Tsuguo Sakumoto, Hidetaka Nishiyama, Takemasa Okuyama, Дэмура Фуміо, Hataya Mitsuo, а таксама з акінаўскім майстрам Tetsuhiro Hokama і такімі еўрапейскімі майстрамі, як Хуберт Лаэнен і лідарамі Фудокан Уладзімірам Ёрга і Ільём Ёрга.

Гл. таксама
-----------

* Кёсі Куратомі
* Сэнсэй Вядзернікава
* Куботан
* Black Belt
* Nisei Week
* Дзюкэндо
* Хацімакі

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў
* Афіцыйны канал на YouTube
* Інтэрв’ю Сіхана Вядзернікава на польскай мове падчас "Dziecięcej Ligi Karate / Turniej Nr 2, Styczeń'2019"
* Інтэрв’ю Сіхана Вядзернікава армянскаму тэлебачанню падчас Soke Kubota Cup на YouTube

| ⛭International Karate Association |
| --- |
| Баявыя мастацтва | 
* Gosoku Ryu
* Kubojutsu
* Kubokido
* Kubotactical
* Shindo tsue jutsu
* Toshin Ryu

 |
| Асобы | 
* Сокэ Кубота Такаюкі
* Джэймс Каан
* Кёсі Куратомі
* Giorgio Bortolin
* Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў

 |
| Зброя | 
* Куботан
* Куботай
* PR24
* Тонфа
* Кама
* Дзё
* Bo
* Bokuto
* Боккэн
* Сінай (меч)
* Iaito
* Катана
* Tanto
* Цуэ

 |
**Натуна** (індан.: Natuna) — акруга ў інданезійскай правінцыі Астравы Рыау. У склад акругі ўваходзь 272 вострава.

Астравы размяшчаюцца ў Паўднёва-Кітайскім моры. На поўначы акруга мяжуе з В’етнамам і Камбоджай, на поўдні — з Паўднёвай Суматрай і Джамбі, на захадзе — з Малайзіяй, на ўсходзе — з Усходняй Малайзіяй і Заходнім Калімантанам.

Акруга мае вялікія запасы нафты (14,3 млрд. барэляў) і прыроднага газу (112,3 млрд. барэляў).

Спасылкі
--------

Зноскі
------

1. ↑  Badan Pusat Statistik Propinsi Kepulauan Riau (індан.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 лістапада 2012. Праверана 10 красавіка 2014.

| ⛭Астравы Рыау |
| --- |
| Муніцыпалітэты | 
* Батам
* Танджунг-Пінанг

 | Герб правінцыі |
| Акругі | 
* Бінтан
* Карымун
* Астравы Анамбас
* Лінга
* Натуна

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Санкт-Гален (значэнні).

**Санкт-Гален** (ням.: St. Gallen, алем.: Sanggale [saŋ.ˈg̊ːalə], фр.: Saint-Gall, італ.: San Gallo) — горад ва ўсходняй частцы Швейцарыі, сталіца кантона Санкт-Гален. Горад размешчаны недалёка ад Бодэнскага возера на вышыні прыкладна 700 метраў над узроўнем мора і з’яўляецца адным з самых высакагорных гарадоў Швейцарыі.

Названы ў гонар святога Гала. Узнік вакол бенедыктынскага кляштара Св. Гала. Манастырскія будынкі з барочнай залай бібліятэкі ўключаны ў пералік сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Горад быў заснаваны ў VII стагоддзі і з’яўляецца культурным і эканамічным цэнтрам ўсходняй Швейцарыі. Сучасны горад уключае ў свой ​​склад старой гарадской акругі (да 1798 — імперскі горад і Рэспубліка Санкт-Гален) і шэраг навакольных вёсак (Хафнерсберг, Ротмонтэн, Бруген, Лахен, Санкт-Фідэн і іншыя), якія раней належалі камунам Штраўбэнцэль і Таблат і уключаных у склад горада ў 1918 годзе.

Адукацыя і культура
-------------------

* Санкт-Галенскі ўніверсітэт

Вядомыя асобы
-------------

* Іаахім Вадзіян (1484—1551) — швейцарскі гуманіст і рэфарматар.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 5 красавіка 2018.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Санкт-Гален
* Афіцыйная старонка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX454270 · BNF: 11950003x · GND: 4051594-1 · ISNI: 0000 0001 2321 910X · LCCN: n80004388 · NKC: ge128570 · NLA: 36585741 · VIAF: 127834916 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рымінскі.
**Міхаіл Рымінскі** (1769, Ігумен) — танцоўшчык, спявак і драматычны акцёр.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1769 годзе ў Ігумене. Прыгонны А. Тызенгаўза. Быў акцёрам у Тэатры Антонія Тызенгаўза.

Пасля смерці А. Тызенгаўза ў 1785 годзе паводле яго завяшчання «15 танцорак і 18 танцораў» сталі ўласнасцю караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага і ў складзе балетнай трупы пераехалі ў Варшаву. З гэтага часу танцоўшчыкі і танцоўшцыцы А. Тызенгаўза сталі ядром «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці».

Міхаіл Рымінскі выступаў на каралеўскіх сцэнах, як драматычны акцёр і спявак у «прадстаўленнях французскіх» у Нацыянальным тэатры  (руск.) (бел.. Магчыма, у 1795 годзе працаваў у варшаўскіх антрэпрызах С. Галніцкага і К. Аўсінскага.

Творчая дзейнасць
-----------------

Пачаў акцёрскую дзейнасць у Тэатры Антонія Тызенгаўза. У 1795—1797 гадах у балетнай трупе ў Львове. У часы Станіслава Аўгуста быў найбольш папулярным балетным артыстам, выконваў партыі гераічнага плана.

Сярод партый: Гілас («Гілас і Сільвія» Ф. Гасэка  (руск.) (бел.), Капітан Сандор («Капітан Сандор на востраве Караліна»), Алонза («Кора і Алонза» І. Г. Наўмана  (фр.) (бел.), Адоніс («*Венера і Адоніс*»), Марк Антоній («Клеапатра і Марк Антоній»).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Паводле кн. Барышев Г. І. «Театральная культура Беларуси 18 в.» Мн. 1992

Спасылкі
--------

* Міхаіл Рымінскі
* Тэатр Антонія Тызенгаўза і наш зямляк Міхаіл Рымінскі Архівавана 4 сакавіка 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: michal-ryminski · Sejm-Wielki.pl |
Ананім з Геркуланума. «Паэтэса», Нацыянальны археалагічны музей Неапаля.
**Натхненне** — стан асаблівага напружання і пад'ёму духоўных сіл чалавека, спрыяльны для розных відаў творчай дзейнасці, што прыводзіць ад узнікнення задумы і ідэі твора мастацтва, навукі ці тэхнікі і да іх рэалізацыі. Характарызуецца павышанай актыўнасцю чалавека, засяроджаннем усіх яго духоўных сіл на аб'екце творчасці, «апантанасцю» і эмацыянальным паглыбленнем у творчасць, у выніку чаго праца становіцца надзвычай прадукцыйная. На першы погляд здаецца, што натхненне ўзнікае быццам бы самаадвольна, спантанна. На самай жа справе яго ўзнікненне абумоўлена і ўнутранымі і знешнімі фактарамі (стымуламі), якія здольныя выклікаць уздым духоўных сіл, даць імпульс нараджэнню творчай задумы. Існуюць розныя погляды на прычыны ўзнікнення натхнення. Ідэалістычная дагматыка разглядае яго як «боскую ўтрапёнасць», містычнае азарэнне (Платон, Ф. Шэлінг, Э. Гартман, З. Фрэйд, Г. Рыд), матэрыялісты ж адмаўляюць яго звышнатуральны характар і разглядаюць як псіхічную з'яву, абумоўленую грамадскімі і індывідуальнымі стымуламі, а таксама працэсам працы і творчасці.

Літаратура
----------

* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1998. ISBN 985-11-0108-7
**Саборная мячэць Санкт-Пецярбурга** — помнік ісламскай культавай архітэктуры. 45 метраў у даўжыню, 32 метры ў шырыню, вышыня галоўнага купала — 39 метраў, вышыня мінарэтаў — 48 метраў.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва было пачата па ініцыятыве ахуна Г. Баязітава і праводзілася на сродкі эміра бухарскага Сеід-Абдул-Ахат-хана (памёр у 1910), татарскіх прадпрымальнікаў і інш.

Мячэць была афіцыйна адкрыта 22 лютага 1913, на другі дзень Раманаўскіх урачыстасцяў (першае богаслужэнне здзейснена напярэдадні, 21 лютага, у прысутнасці эміра бухарскага Сеід-Алім-хана і хана Хівінскага Сеід-Асфендыяр-Багадура, што былі ў Санкт-Пецярбургу ў сувязі з урачыстасцямі).

Будынак ўзводзіўся ў 1909—1920 гады па праекце архітэктара М. В. Васільева пры ўдзеле інжынера С. С. Крычынскага і архітэктара А. І. фон Гагена. У афармленні надпісаў з Карана ўдзельнічаў цюрколаг, будучы акадэмік АН СССР А. Н. Самойлавіч. У 1927—1930 і 1940—1956 гадах не функцыянавала, у 1940 годзе будынак быў перададзены Ленгарздраўаддзелу і пачаў выкарыстоўвацца як склад медыцынскага абсталявання. З 1956 года вернуты вернікам.

Будынак
-------

Мячэць размешчана на Петраградскай старане, на рагу Кронверкскага праспекта і Коннага завулка (паблізу станцыі метро Горкаўская).

* даўжыня — 45 м
* шырыня — 32 м
* вышыня галоўнага купала — 39 м
* колькасць мінарэтаў — 2
* вышыня мінарэтаў — 48 м
* умяшчальнасць — 5000 чалавек, па іншых дадзеных 3000

| ⛭Саборныя мячэці Расіі |
| --- |
| 
* Волагда
* Грозны
* Іванава
* Іркуцк
* Кемерава
* Курган
* Махачкала
* Магнітагорск
* Масква
* Находка
* Ніжнекамск
* Н. Ноўгарад
* Перм
* Растоў-на-Доне
* Табольск
* Салават
* Санкт-Пецярбург
* Цвер
* Томск
* Цюмень
* Уфа
* Яраслаўль

 |  |
**Міхаіл Рыгоравіч Солапаў** (15 кастрычніка 1924, с. Пакроўскае, Цярбунскі раён, Ліпецкая вобласць, РСФСР) — беларускі баяніст, педагог, дзеяч самадзейнага мастацтва. Заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР (1963), Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1992), прафесар (1993).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і музыкантаў-самавукаў: маці — пеўчая царкоўнага хору — іграла на ўсіх відах гарамонікаў, бацька валодаў трыма відамі гарамонікаў, працаваў шахцёрам, падзарабляў гарманістам на вяселлях.

У 17 гадоў ён стаў ваеннаслужачым запаснога казацкага кавалерыйскага палка, пазней — курсантам Тамбоўскага кавалерыйскага вучылішча, па заканчэнні якога ў званні малодшага лейтэнанта адпраўлены на фронт. Камандаваў узводам танкавай разведкі, быў цяжка паранены.

Скончыў у 1955 годзе Маскоўскі музычна-педагічны інстытут імя Гнесіных. Пасля дэмабілізацыі ў Беларусі, з 1948 года ў Брэсце. Скончыў Брэсцкае музычнае вучылішча, а ў 1951 годзе быў прызначаны яго дырэктарам. Выкладчык музычных навучальных устаноў, арганізатар калектываў мастацкай самадзейнасці, у т.л. сімфанічнага аркестра пры музычным вучылішчы (1950—1967), хору настаўнікаў (кіраўнік у 1961—1963 гадах) і інш.; у 1967—1970 гадах дырэктар Раснянскай дзіцячай музычнай школы Камянецкага раёна. З 1966 года ў Беларускай акадэміі музыкі (у 1973—1979 загадчык кафедры).

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1975 года, член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.

Творчасць
---------

Аўтар апрацовак і інструментовак для аркестраў і ансамбляў розных складаў, сольных п’ес, песень, рамансаў. Склаў вучэбна-педагагічны рэпертуар для баяна, акардэона, фартэпіяна, цымбалаў, у т.л. «Падручнік для класа цымбал» (1977), праграмы па класе баяна для музычнага каледжа пры Беларускай акадэміі музыкі і па ўводзінах у спецыяльнасць для музычных вучылішчаў. Даследуе праблемы прафесійнага выканальніцкага мастацтва і мастацкай самадзейнасці. Складальнік кнігі «І. І. Жыновіч ва ўспамінах сучаснікаў» (1997).

Узнагароды
----------

Быў узнагароджаны трыма ордэнамі «Айчыннай вайны» I і II ступені, васямнаццаццю медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Умер музыкальный деятель Михаил Солопов Архівавана 21 верасня 2020.
2. 1 2 3  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Скорабагатчанка А. В.* Солапаў Міхаіл Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 79. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Солапаў Міхаіл Рыгоравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* «Няхай моладзь анёлы ахоўваюць…» // Газета «Культура», № 19 (1145) 10.05.2014 — 16.05.2014 г.
* Солопов Михаил Григорьевич  (руск.) // Праект «Память народа»
* Солопов Михаил Григорьевич  (руск.) // Сайт Асацыяцыі беларускіх баяністаў і акардыяністаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2461519 · БАП: 131087 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідзюк.
**Уладзімір Мікалаевіч Сідзюк** (1 студзеня 1949, в. Турная, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Гродзенскім філіяле Белдзяржпраекта, начальнікам аддзела прамыслова-грамадзянскага будаўніцтва Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Гродзенскага аблвыканкама, з 1978 года — галоўны архітэктар праектаў у Гродзенскім аддзеле Белкааппраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў г. Гродна.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: група жылых будынкаў з блокам абслугоўвання па вул. Урублеўскага (1978), жылыя дамы па вул. Паповіча (1979, усе ў аўтарскім калектыве), добраўпарадкаванне кварталаў па вул. Савецкай, Сацыялістычнай, Карбышава (1981) у Гродне, гандлёвы цэнтр у в. Ваверка Лідскага раёна, універмагі ў в. Верцялішкі Гродзенскага раёна і ў г.п. Дзятлава Гродзенскай вобласці (1986).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сидюк Владимир Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дуброўскі.
**Міхаіл Пятровіч Дуброўскі** (17 верасня 1921) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Кандыдат эканамічных навук.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рабочага-чыгуначніка. Па заканчэнні сярэдняй школы ў верасні 1939 года паступіў у Ленінградскі электратэхнічны інстытут ім. В. І. Ульянава (Леніна), але з першага курса быў прызваны ў рады РСЧА. Знаходзіўся ў арміі да чэрвеня 1944 года. Быў звольнены з нагоды цяжкага ранення. Удзельнічаў у баях у Вялікай Айчыннай вайне з чэрвеня 1941 па ліпень 1943 года. Атрымаў два лёгкіх і адно цяжкае раненне на фронце. Пасля дэмабілізацыі працаваў на гаспадарчай, савецкай і партыйнай працы. Член КПСС з 1942 года.

У 1954 годзе скончыў завочна Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС, а ў 1971 годзе завочна аспірантуру пры Беларускім навукова-даследчым інстытуце эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці. У 1972 годзе абараніў дысертацыю ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. Навуковым саветам БСГА прысвоена вучоная ступень кандыдата эканамічных навук.

Пасля дэмабілізацыі з радоў Савецкай Арміі працаваў сакратаром Кастрычніцкага райвыканкама г. Віцебска, інструктарам адміністрацыйнага аддзела Віцебскага абкама КПБ. Пасля заканчэння Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ працаваў намеснікам загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі Віцебскага абкама партыі, сакратаром райкама КПБ па зоне Зарубскай МТС. З 1956 па 1965 гады быў старшынёй Дубровенскага і Віцебскага райвыканкамаў. З 1965 па 1973 гады — першы сакратар Віцебскага райкама КПБ. З 1973 да 1987 года працаваў дэканам факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Віцебскага ордэна «Знак Пашаны» ветэрынарнага інстытута імя Кастрычніцкай рэвалюцыі.

Зноскі
------

1. 1 2 3

Літаратура
----------

* История ФПК и ПК (руск.). *Сайт УО «Витебская Ордена «Знак Почета» государственная академия ветеринарной медицины»*. Праверана 19 лістапада 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хамутоў.

**Міхаіл Рыгоравіч Хамутоў** (4 ліпеня 1795 — 7 ліпеня 1864) — рускі генерал, наказной атаман Данскога казачага войска.

Біяграфія
---------

Выхоўваўся ў Пажаскім корпусе і 27 жніўня 1812 г. выпушчаны карнетам у Лейб-гвардыі Гусарскі полк, у якім удзельнічаў у шматлікіх важных бітвах Айчыннай вайны 1812 года — пры Малаяраслаўцы, Вязьме, Дарогабужы, Красным (19 снежня 1812 узнагароджаны за адзнаку залатой шабляй з надпісам «За адвагу».

Удзельнічаў таксама ў Замежных паходах. У 1826 прызначаны камандзірам Санкт-Пецярбургскага ўланскага палка, з якім удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1828—1829; ўдзельнічаў у аблозе і ўзяцці Сілістрыі, блакадзе Шумлы, бітвах пры Кулеўчы і Сліўна, заняцці Адрыанопаля.

З 1829 па 1838 г. Хамутоў паслядоўна быў пры начальніку 5-й уланскай дывізіі, камандзірам 1-й брыгады 4-й уланскай дывізіі, 6-й уланскай дывізіі і, нарэшце, камандзірам адначасова Лейб-гвардыі Гусарскага Яго Вялікасці палка (з 23 верасня 1833 г.) і 2-й брыгады 1-й гвардзейскай лёгкай кавалерыйскай дывізіі (з 27 кастрычніка).

У 1839 г. ён быў прызначаны начальнікам штаба войска Данскога, 6 снежня 1840 узведзены ў генерал-лейтэнанты. У 1848 быў прызначаны выконваючым абавязкі наказного атамана войска Данскога, а праз некалькі месяцаў зацверджаны ў гэтай пасадзе, прычым апынуўся першым атаманам не данскога паходжання. На гэтай пасадзе быў да 1862 года, калі быў прызначаны членам Дзяржаўнага савета.

Узнагароджаны шматлікімі ордэнамі. Пахаваны ў Фёдараўскай царкве Аляксандра-Неўскай лаўры.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарасаў.

**Міхаі́л Пятровіч Тара́саў** (7 (20) кастрычніка 1912, Новыя Бурасы, Саратаўскі павет, Саратаўская губерня — ?) — дзяржаўны дзеяч БССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 (20) кастрычніка 1912 года ў в. Новыя Бурасы Саратаўскага павета Саратаўскай губерні ў сялянскай сям’і.

У 1931 годзе ўступіў у камсамол. У 1933—1934 гадах у Чырвонай Арміі.

З 1938 года ў органах НКДБ і НКУС БССР і Таджыкскай ССР. Член КПСС з 1943 года.

У 1945—1965 гадах у ЦК КПБ: інструктар, намеснік сакратара, намеснік загадчыка, загадчык аддзела. У 1957 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС.

З сакавіка 1965 года — начальнік Упраўлення прамысловасці будаўнічых матэрыялаў СНГ БССР, з кастрычніка 1965 да 1979 года — Міністр прамысловасці будаўнічых матэрыялаў БССР.

На XXIV—XXVI з’ездах КПБ абіраўся членам ЦК КПБ, на XXVII з’ездзе КПБ абраны членам Рэвізійнай камісіі КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 6—8 скліканняў, старшыня Камісіі па прамысловаму і жыллёваму будаўніцтву Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання.

Персанальны пенсіянер саюзнага значэння з 1 чэрвеня 1979 года.

Узнагароды
----------

* ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені (1944),
* ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі,
* адзін іншы ордэн, медалі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Тарасов, Михаил Петрович

Літаратура
----------

* Тарасаў Міхаіл Пятровіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 10. Сошна — Фут / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1974. — С. 233. — 656 с.: іл. карты.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Куб (значэнні).
«**Куб Нуль**» (англ.: Cube Zero) — канадскі навукова-фантастычны трылер 2004 года рэжысёра Эрні Барбараша[en], прыквел фільма «Куб» (1997).

Сюжэт
-----

«Куб Нуль» раскрывае перадгісторыю легендарнага «Куба», яго прызначэнне і дзеянне механізму. Нейкая магутная арганізацыя стварыла фантастычную канструкцыю ў выглядзе вялізнага куба з мноствам асобных пакояў для сваіх эксперыментаў. У абавязкі тэхніка куба Эрыка Уіна ўваходзіць назіранне за дакладнай працай механізмаў і паводзінамі зняволеных людзей. Але аднойчы, назіраючы за паводзінамі адной маладой жанчыны, якая патрапіла ў пастку аднаго з пакояў, Эрык разумее, што яна патрапіла ў куб выпадкова, што яе не адбіралі для ўдзелу ў эксперыменце. Парушаючы правілы і забароны, малады чалавек адпраўляецца ўглыб лабірынта, каб выратаваць нявінную жанчыну.

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 3 кінаўзнагародамі і яшчэ 2 намінацыямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10   Праверана 8 красавіка 2016.
2. 1 2   Праверана 8 красавіка 2016.
3. 1 2 3 4   Праверана 8 красавіка 2016.
4. 1 2 3 4 5   Праверана 8 красавіка 2016.
5. ↑  Cube Zero (2004) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 13 чэрвеня 2022.
6. ↑  Cube Zero — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 13 чэрвеня 2022.

Спасылкі
--------

* Куб Нуль на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

| ⛭Кінасерыя «*Куб*» |
| --- |
| Фільмы | 
* ✰ Куб (1997)
* Куб 2: Гіперкуб (2002)
* Куб Нуль (2004)

 |
| Рэмэйкі | 
* Куб (2021)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Янкоўскі.
**Міхаіл Рыгоравіч Янкоўскі** (20 лістапада 1913, в. Вялікія Прусы, Капыльскі раён — 15 кастрычніка 1977) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Беластоцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

З 1930 на педагагічнай працы. З 1940 года ў Чырвонай Арміі. У партызанах са снежня 1941: камісар, камандзір атрада, у кастрычніку 1943 — жніўні 1944 — партызанскай брыгады «У імя Радзімы»; адначасова член Лапскага падпольнага РК КП(б)Б.

Пасля вайны на педагагічнай рабоце ў Мінскім раёне, з 1967 у Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Янковский Михаил Григорьевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 718. — С. 138. — 737 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шухаўская вежа.
**Шу́хаўская ве́жа** (укр.: Шуховська вежа) — воданапорная вежа ў горадзе Канатопе, Украіна. Збудаванне гіпербалоіднай канструкцыі.

Апісанне
--------

Металічная канструкцыя, з жалезабетоннай асновай. Форма — аднапалосы гіпербалоід вярчэння. Эфект абяртання дасягаецца 25 парамі металічных вуглавых сцержняў. Аснова — колападобная. Дыяметр — 16 метраў.

Гісторыя
--------

Выканана паводле праекта інжынера Уладзіміра Шухава. Пабудавана ў 1929 годзе. Забяспечвала мясцовых жыхароў пітной вадой. Падчас Другой сусветнай вайны была пашкоджана. У 1980 годзе з вежы знялі бак і сталі выкарыстоўваць у якасці тэлевізійнай. Па стане на 2018 год знаходзіцца ў занядбаным стане і патрабуе рэстаўрацыі.

З’яўляецца аб’ектам індустрыяльнага турызму.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Металлические конструкции академика В. Г. Шухова: Сборник статей / Под ред. В. П. Мишина. — М. 1990.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шухаўская вежа (Канатоп)
* Про конотопский трамвай, башню и базар… (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кубак (значэнні).

**Кубак**, **конаўка**, **кварта** — пасудзіна невялікага аб'ёму (прыбл. 200 мл) цыліндрычнай, усечана-канічнай або бочкападобнай формы з фарфору, гліны, драўніны, металу, часам лубу, да якой звычайна апцыянальна далучана колцападобная «ручка» для трымання. Пасудзіна выкарыстоўваецца для непасрэднага піцця вады, квасу і іншых напояў. 

На Беларусі гліняныя кубкі рабілі паліванымі і чорназадымленымі. Аздаблялі лінейна-хвалістым контррэльефным арнаментам, глянцаваным геаметрычным узорам, ангобнай размалёўкай, радзей ляпным дэкорам. На поўначы Беларусі для трываласці кубак апляталі бяростай. Унутраную паверхню медных і латунных кубкаў лудзілі.

Кубкі бываюць:

* Булённыя. Выкарыстоўваюцца для падачы булёнаў, супаў-пюрэ і запраўных супаў з дробна нарэзанымі прадуктамі. Умяшчальнасць: 350—400 см³. Выпускаюць з дзвюма (з процілеглых бакоў) і з адной ручкамі.
* Чайныя. Выкарыстоўваюцца для падачы чаю, кавы з малаком ці вяршкамі, кавы па-варшаўску, какава, шакаладу. Умяшчальнасць: 200—250 см³.
* Кававыя. Выкарыстоўваюцца для падачы чорнай кавы (умяшчальнасць: 75—100 см³) і кавы па-ўсходняму (умяшчальнасць: 50—70 см³).

У некаторых культурах з кубкаў прынята таксама есці, у многіх краінах Азіі распаўсюджаны кубак без ручкі — *піяла*.

У шматлікіх рэлігіях чашы (кубкі) той ці іншай формы і аб'ёму выкарыстоўваюцца як прадметы культу, напрыклад, пацір у хрысціянстве ці спяваючыя чашы ва ўсходніх рэлігіях.

У якасці меры аб'ёму
--------------------

* еўрапейская (метрычная) — 250 см³
* амерыканская — 237—240 см³
* англійская — 284 см³
* японская — 200 см³ ці 1 го (180 см³)

Гл. таксама
-----------

* Шклянка
* Кружка
* Сподак

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кубак
* КУБАК, конаўка, кварта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2011005983 |
**Славацкая крона** (славацк.: Koruna) (код ISO 4217 - «SKK») — нацыянальная валюта Славакіі ў 1939-1945 і 1993-2008. 1 славацкая крона была роўная 100 гелерам (славацк.: halier). Існавалі манеты вартасцю 50 гелераў і 1, 2, 5, 10 крон; банкноты - 20, 50, 100, 200, 500, 1000 і 5000 крон. Манеты чаканіліся на манетным двары ў Крэмніцы. Манеты ў 10 і 20 гелераў былі выключаныя з абарачэння 31 снежня 2003 г..

Упершыню славацкая крона была ўведзеная ў 1939 г. Першапачаткова гэта былі банкноты Чэхаславакіі з наддрукоўкай «Славацкая дзяржава», затым дзяржаўныя квіткі Славацкай рэспублікі і нарэшце банкноты Нацыянальнага банка Славакіі.

Існавалі банкноты ў 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000 крон розных выпускаў і манеты ў 5, 10, 20, 50 гелераў, 1, 5, 10, 20 і 50 крон.

Паўторна славацкая крона была ўведзена ў абарачэнне 8 лютага 1993 г. пасля распаду Чэхаславакіі.

З 1 студзеня 2009 года замест кроны быў уведзены еўра. Цалкам з абароту знікла 17 студзеня 2009.

| ⛭Валюты Еўропы |
| --- |
| Еўрапейскі Саюз | Еўра |
| Паўночная Еўропа | Дацкая крона (*Фарэрская крона*) ·  Ісландская крона ·  Нарвежская крона ·  Шведская крона |
| Заходняя Еўропа | Брытанскі фунт стэрлінгаў (*Шатландскі фунт* ·  *Гернсійскі фунт* ·  *Фунт вострава Мэн* ·  *Джэрсійскі фунт*) |
| Цэнтральная Еўропа | Венгерскі форынт ·  Польскі злоты ·  Чэшская крона ·  Швейцарскі франк (*Ліхтэнштэйнскі франк*) |
| Усходняя Еўропа | Беларускі рубель ·  Казахстанскі тэнгэ ·  Малдаўскі лей ·  *Прыднястроўскі рубель* ·  Расійскі рубель ·  Украінская грыўня |
| Балканскі паўвостраў | Албанскі лек ·  Балгарскі леў ·  Канвертоўная марка ·  Македонскі дэнар ·  Румынскі лей ·  Сербскі дынар |
| Міжземнамор'е | *Гібралтарскі фунт* ·  Турэцкая ліра |
| Закаўказзе | Армянскі драм (*Карабахскі драм*) ·  Азербайджанскі манат ·  Грузінскі лары (*Абхазскі апсар*) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скарута.
**Таццяна Мікалаеўна Скару́та** (6 кастрычніка 1924, Тбілісі — 3 студзеня 2007) — беларуская актрыса. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1961).

Біяграфія
---------

Скончыла студыю пры тэатры «Чырвоны факел» (г. Новасібірск, 1974). Працавала ў тэатрах Новасібірска, Якуцка, Златавуста. У 1956—1981 гадах у Гомельскім абласным драматычным тэатры.

Творчасць
---------

Выканаўца роляў травесці, характарных. Акцёрскай манеры ўласціва выразнасць знешняга малюнка і дынаміка ў раскрыцці ўнутранай сутнасці персанажа, удалае выкарыстанне сцэнічнай дэталі. Сярод роляў у Гомельскім тэатры: Рыгорка («У бітве вялікай» А. Маўзона), Ермапіцкая («Рудабельская рэспубліка» паводле С. Грахоўскага), Зося («Сэрца на дапоні» паводле І. Шамякіна), Дунька («Любоў Яравая[ru]» К. Транёва[ru]), Клюка («Угрум-рака[ru]» паводле В. Шышкова), Марыя Іпалітаўна, Тузікава («Мана дпя вузкага кола», «Барабаншчыца» А. Салынскага), Ефрасіння Патапаўна («Беспасажніца[ru]» А. Астроўскага), Цвятаева («Мяшчане[ru]» М. Горкага), Дорка («Зімовая казка[ru]» У. Шэкспіра), Сэлія («Дурнічка[es]» Лопэ дэ Вэгі), Канчэта («Каляды ў хаце сіньёра Куп’ела[it]» Э. Дэ Філіпа).

Літаратура
----------

* *Лабовіч А. А.* Скарута Таццяна Мікалаеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
Будынак маціцы
**Славацкая маціца** (славацк.: Matica slovenská) — нацыянальны інстытут славацкай культуры, размешчаны ў горадзе Марціне. Фінансуецца пераважна дзякуючы ахвяраванням і фундатарам.

Маціца была заснавана ў 1863 годзе, як нацыянальны інстытут ўсіх славакаў. Статут быў зацверджаны 21 жніўня 1862 г. імператарам Францам Іосіфам I. Першым кіраўніком быў каталіцкі біскуп Штэфан Мойзес (Štefan Moyzes), яго намеснікам - пратэстанцкі біскуп Караль Кузмані (Karol Kuzmány). У 1875 годзе венгерскі ўрад спыніў дзейнасць маціцы з-за «занадта моцнай славацкай арыентацыі». Пасля стварэння Чэхаславакіі ў 1919 годзе маціца была адноўлена. Пасля ўсталявання камуністычнага рэжыму ў Чэхаславакіі задачы і паўнамоцтвы маціцы былі істотна звужаныя. Пасля мірнай рэвалюцыі 1989 года яна атрымала больш шырокія правы і паўнамоцтвы.

Галоўная задача «маціцы славацкай»: захаванне нацыянальнай культурнай спадчыны Славакіі.

У прыватнасці да «маціцы славацкай» адносяцца: 

* Славацкі літаратурны інстытут
* Славацкі гістарычны інстытут
* Славацкая нацыянальная бібліятэка (да 2000 года)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Славацкай маціцы

Гл. таксама
-----------

* Акадэмія навук Славакіі
* Павал Орсаг Гвездаслаў
**Славацкая пошта** (славацк.: Slovenská pošta) — дзяржаўная кампанія, якая адказвае за аказанне паштовых паслуг у Славакіі, створаная 1 студзеня 1993 года, калі Славакія набыла незалежнасць. 1 кастрычніка 2004 года арганізацыя стала акцыянерным таварыствам, якое належыць дзяржаве. У паштовую сетку ўваходзяць больш за 1500 паштовых аддзяленняў па ўсёй краіне. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Банска Бістрыцы.

Сярод абавязкаў арганізацыі ёсць аказанне ўніверсальных паштовых паслуг, кур’ерская дастаўка, праца часовых паштовых аддзяленняў, выпуск паштовых марак і паштовы музей.

Зноскі
------

1. 1 2 3  «Subject of activity». Slovenská pošta.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Запаведнікі цэнтральнай Амазоніі** — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бразіліі.

Прыродаахоўны комплекс, размешчаны ў Цэнтральнай Амазоніі, з’яўляецца буйнейшым ва ўсім басейне ракі Амазонкі. Ён складаецца з некалькіх запаведнікаў, агульная плошча якіх каля 6 млн га.

Адзін з самых вялікіх рэзерватаў гэтых месцаў — Нацыянальны парк Жау. Яго плошча — болей за 2 млн га. Ён размешчаны ў 200 км на паўночны захад ад Манауса. Парк быў створаны ў 1980 г. для аховы некранутых трапічных лясоў, размешчаных у басейне рэк Жау і Карабінані. Унікальная экасістэма гэтага рэгіёна знакамітая сваёй разнастайнасцю відавага склада флоры і фаўны. На 1 га трапічнага леса тут растуць 180 відаў раслін. У рэгіёне зарэгістраваны прыблізна 120 відаў сысуноў, у тым ліку 20 відаў грызуноў і сумчатых, каля 500 відаў птушак, болей за 300 відаў рэптылій і 15 відаў рыб.

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Назаранка.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Віктар Назаранка.
**Віктар Аляксандравіч Назаранка** (нар. 5 сакавіка 1956, г. Мінск, БССР) — генерал, дарадца прэзідэнта Украіны ў 2017—2019. Доктар ваенных навук.

Біяграфія
---------

Скончыў Львоўскае вышэйшае ваенна-палітычнае вучылішча. З 1983—1986 вучыўся ў Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ. Удзельнік вайны у Афганістане.

23 кастрычніка 2014 года быў прызначаны кіраўніком Дзяржаўнай памежнай службы Украіны (да 2017).

Зноскі
------

1. ↑  Падчас прамовы Лукашэнкі ў Кіеве страціў прытомнасць украінскі генерал
2. ↑  Беларусь нарадзіла, Украіна прыняла: знакамітыя ўкраінцы, якія пабачылі свет на радзіме Арастовіча
**Віктар Аляксандравіч Стральчэня** (25 чэрвеня 1940, Гомель) — беларускі артыст оперы (лірычны тэнар). Заслужаны артыст Беларусі (1999).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскую кансерваторыю (1974). З 1974 года саліст Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета. Валодае паўнагучным голасам выразнага тэмбру з яркім верхнім рэгістрам. Сярод партый: Берман («Дзікае паляванне караля Стаха» У. Солтана), Каіфа («Майстар і Маргарыта» Я. Глебава), Грыбаед («Сцежкаю жыцця» Г. Вагнера), Звездачот, Берандзей, Лыкаў («Залаты пеўнік[ru]», «Снягурачка[ru]», «Царская нявеста[ru]» М. Рымскага-Корсакава), Юродзівы («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Трыке («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Надзір («Шукальнікі жэмчугу[ru]» Ж. Бізэ), Тэнар («Кавалер руж[ru]» Р. Штрауса).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 460. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Разганаў.
**Аляксандр Іванавіч Разганаў** (6 лютага 1953, в. Прудок, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 лютага 1953 года ў в. Прудок Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці.

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, вучоны аграном.

Працаваў брыгадзірам паляводчай брыгады ў калгасе «Зара» Слаўгарадскага раёна; начальнікам вытворчага ўчастка аддзялення Рагі; намеснікам старшыні калгаса «Савецкая Беларусь» Слаўгарадскага раёна; намеснікам старшыні, старшынёй калгаса «Зара» Слаўгарадскага раёна; намеснікам старшыні па пытаннях раслінаводства камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта; старшынёй Магілёўскага раённага выканаўчага камітэта.

З'яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага і чацвёртага скліканняў, быў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па аграрных пытаннях.

Выбіраўся дэпутатам Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскай эканамічнай супольнасці, членам Камісіі па аграпрамысловай палітыцы, прыродакарыстанні і экалогіі.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Пашаны, ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскай эканамічнай супольнасці, ордэнам свяціцеля Кірылы Тураўскага. Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дзвюх дачок.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
Бярэзінскі біясферны запаведнік
**Запаведнік** — тэрыторыя сушы або акваторыя, у межах якой увесь прыродны комплекс поўнасцю выключаны з гаспадарчай дзейнасці чалавека і ахоўваецца дзяржавай. З’яўляецца відам запаведных тэрыторый.

Запаведнікі і нацыянальныя паркі з’яўляюцца прыродаахоўнымі аб’ектамі рэспубліканскага значэння. Заказнікі і помнікі прыроды могуць з’яўляцца прыродаахоўнымі аб’ектамі рэспубліканскага або мясцовага значэння.

Для аховы прыродных комплексаў запаведнікаў ствараюцца ахоўныя зоны. Ахоўвае запаведнікі спецыяльная служба (дзяржінспектары, егеры).

Навуковая работа ў запаведніках мае комплексны характар, вядуцца даследаванні па праграме «Летапіс прыроды».

Гісторыя
--------

Першыя дзяржаўныя запаведнікі ўзніклі ў старажытным Вавілоне, Грэцыі, Індыі і ствараліся з рытуальнымі і паляўнічымі мэтамі. Найстаражытнейшы запаведнік на славянскіх землях — Белавежская пушча. Самы вялікі запаведнік у свеце — Вялікі Габійскі  (руск.) (бел. (Манголія, плошча 5 млн га).

На Беларусі два запаведніка: Бярэзінскі біясферны запаведнік і Палескі радыяцыйна-экалагічны запаведнік (адзіны ў свеце).

Задачы
------

Асноўныя задачы запаведнікаў:

* зберажэнне эталонных або найбольш тыповых для вызначанай геаграфічнай зоны прыродных ландшафтаў, рэдкіх і каштоўных відаў жывёл і раслін;
* вывучэнне прыродных працэсаў у натуральным стане;
* распрацоўка пытанняў рэканструкцыі флоры, фаўны і комплексу іншых прыродаахоўных праблем;
* культурна-асветніцкая работа, папулярызацыя прыродаахоўных поглядаў і аховы прыроды.

Класіфікацыя
------------

Вылучаюць запаведнікі:

* накіраванага рэжыму
* прыродныя
* эталонныя
* біясферныя
* мемарыяльныя і іншыя.

Гл. таксама
-----------

* Спіс запаведнікаў Беларусі
* Заказнік
* Помнік прыроды
* Нацыянальны парк

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 1998

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Закон Рэспублікі Беларусь «Аб асабліва ахоўных прыродных тэрыторыях» — 5 кастрычніка 2021
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навумаў.

**Віктар Альбертавіч Навумаў** (нар. 16 жніўня 1965) — беларускі футбаліст і трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец ДЮСШ «Чырвоны Сцяг» (Віцебск). Пачаў гуляць ў 16-гадовым узросце ў 1981 годзе ў клубе другой лігі СССР «Дзвіна» (Віцебск). У 1983 годзе быў у заяўке магілёўскага «Дняпра», але згуляў толькі адзін матч на старце сезона ў Кубку СССР і вярнуўся ў Віцебск. У 1985—1986 гадах гуляў у першасці Беларускай ССР сярод КФК за «Абутнік» (Ліда), дзе праходзіў вайсковую службу. У 1987 годзе, гуляючы за віцебскі КІМ, прызнаны лепшым беларускім гульцом другой лігі.

Трэнерская кар’ера
------------------

Трэнерскую кар’еру пачынаў у дублі віцебскага «Лакаматыва». У 2001 годзе быў галоўным трэнерам асноўнай каманды клуба, незадоўга да старту новага сезона 2002 года адпраўлены ў адстаўку. Потым каля дзесяці гадоў працаваў галоўным трэнерам адной з наймоцных жаночых камандаў краіны — віцебскага «Універсітэта».

Зноскі
------

1. ↑  Виктор Наумов: «Они полюбили футбол»

Спасылкі
--------

* «Локомотив-96». Представление. Виктор НАУМОВ: И только ветер в карманах…

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FootballFacts.ru |
**«Рэ́йнджар з а́тамнай зо́ны»** (руск.: Рейнджер из атомной зоны) — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Вячаславам Нікіфаравым у 1999 годзе.

Сюжэт
-----

За доўгія гады службы на атамнай падводнай лодцы капітан 2-га рангу па мянушцы Барсук прывык да смажанага дыхання ядзернай энергіі за спіной. Таму пасля вяртання ў родную Беларусь ён узяўся за ахову не пазначанай на картах мяжы: зоны радыеактыўнага адчужэння. Беспакарана дзейнічаючыя на яе тэрыторыі шайкі гандляроў кінутай тэхнікай, радыеактыўным лесам і наркотыкамі нараклі адчайнага ваяра «рэйнджар з атамнай зоны». Абараняючы закон на гэтай няшчаснай, аддадзенай на разрабаванне зямлі, Барсук і яго напарнік, капітан міліцыі, ўступаюць у няроўную сутычку з бандытамі.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Уладзімір Самойлаў |   |

Здымачная група
---------------

* рэжысёр — Вячаслаў Нікіфараў

Зноскі
------

1. ↑  Рейнджер из атомной зоны (1999) (руск.).  kino-teatr.ru[ru]. Праверана 1 кастрычніка 2020.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
Пісталет **Colt SSP** (Stainless Steel Pistol) быў распрацаваны ў канцы 1960х — пачатку 1970х гадоў, і першы прататып меў пазначэнне Colt M1971 Double Action pistol. Аднак затым усе працы па гэтым пісталеце былі спыненыя, і аб ім успомнілі толькі ў 1977 годзе, калі ВПС ЗША пачалі першы конкурс на новы 9 мм пісталет для Узброеных Сіл ЗША. Тады то фірма Colt і прадставіла на конкурс 9 мм пісталет Colt SSP (Stainless Steel Pistol), які з’яўляўся развіццём сістэмы М1971. Пісталет Colt SSP удзельнічаў у некалькіх этапах конкурсу ХМ9 (выйгранага ў 1985 годзе італьянскім пісталетам Beretta 92F), аднак ён паказаў сябе не з самой лепшага боку, так што ў выніку кампанія Colt добраахвотна зняла SSP з выпрабаванняў. Што дзіўна, так гэта то што фірма Colt так і не паспрабавала вывесці пісталет SSP на камерцыйны рынак — у сярэдзіне 1970х гадоў у такога пісталета былі бы вельмі нядрэнныя далягляды. Зрэшты, гэта была далёка не адзіная з памылак кіраўніцтва фірмы Colt, ледзь не якія прывялі гэтую калі то легендарную кампанію да банкроцтва ў канцы 1990х.

Пісталет Colt SSP меў канструкцыю практычна цалкам выкананую з нержавеючай сталі. Аўтаматыка выкарыстала схему з кароткім ходам ствала і цвёрдым замыканнем па тыпе Browning High Power. Ударна-спускавы механізм куркавы, самаўзводны, выкананы ў выглядзе адзінага модуля, вымаемага з рамкі пры разборцы. Ручныя засцерагальнікі размешчаныя на абедзвюх баках засаўкі. Крамы двухрадковыя, ёмістасцю 15 патронаў.

Спасылкі
--------

* world.guns Архівавана 10 красавіка 2010.

| ⛭Пісталеты Colt |
| --- |
| 
* Colt 2000
* Colt Ace
* Colt Commander
* Colt Defender
* Colt Delta Elite
* Colt Double Eagle
* Colt M1900
* Colt M1902
* Colt Model 1903 Pocket Hammer
* Colt Model 1903 Pocket Hammerless
* Colt Model 1908 Vest Pocket
* Colt OHWS
* Colt M1911 Colt SSP
* MEU(SOC)

 |
**Рэйхсміністр** (ням.: Reichsminister — імперскі міністр) — назва членаў *Часовай цэнтральнай улады* (ням.: Provisorische Zentralgewalt) у Германскім саюзе ў 1849 годзе, а таксама членаў урада Германскай імперыі з 1919 па 1945 гады.

У кайзераўскай Германіі з 1871 па 1918 год адсутнічаў калегіяльны выканаўчы орган, які складаўся б з міністраў. Выканаўчую ўладу ажыццяўляў рэйхсканцлер з некалькімі дзяржаўнымі сакратарамі.

У Веймарскай рэспубліцы ў 1919—1933 гады рэйхсміністры разам з рэйхсканцлерам уваходзілі ў склад калегіяльнага ўрада, прызначанага рэйхспрэзідэнтам па прапанове рэйхсканцлера пры наяўнасці даверу з боку рэйхстага.

У нацысцкай Германіі ў 1933—1945 гадах рэйхсміністры з 1934 гады прызначаліся аднаасобна фюрарам і рэйхсканцлерам Адольфам Гітлерам і падпарадкоўваліся толькі яму (прынцып фюрара).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ткачонак.

**Аляксандр Леанідавіч Ткачонак** (нар. 20 лістапада 1950, г. Чашнікі, Віцебскай вобласці) — беларускі акцёр. Народны артыст Беларусі (1998).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1975). З 1975 акцёр Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага.

Мастацтва А. Ткачонка вызначаецца арганічнасцю, псіхалагічнай глыбінёй, пластычнай выразнасцю, дакладнасцю знешняга малюнка ролі, разнастайнасцю моўных характарыстык. Сярод роляў: Лешч, поп Паўлін, Акцёр, Якаў Багалюбаў («Апошнія», «Ягор Булычоў і іншыя», «На дне», «Букееў і кампанія» М. Горкага), Лапахін («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Компас («Дзялок» А. Талстога), Мальер («Мальер» М. Булгакава), Фарацьеў («Фантазіі Фарацьева» А. Сакаловай), Падсякальнікаў ("Тэрмінова патрабуецца… «самазабойца» М. Эрдмана), Мечыслаў Вальпура («Вар’ят і манахіня» С. Віткевіча), Освальд («Здані» Г. Ібсена), Жэронт («Адзіны наследнік» Ж. Ф. Рэньяра), Пічэм («Трохграшовая опера» Б. Брэхта), Пісьменнік («Хто там?» Ж. Рабера), Саймон («Цяжкія людзі, ці Жаніх з Іерусаліма» І. Бар-Іосіфа) і інш. Шлях спасціжэння героем чалавечай гаднасці, нязломную сілу духу прастога селяніна выявіў у вобразе Петрака ў спектаклі «Знак бяды» паводле В. Быкава (Дзяржыўная прэмія Беларусі 1986). Як рэжысёр паставіў спектакль «Шум за сцэнай» («Тэатр») М. Фрэйна (1989). Здымаўся ў кіно («Раскіданае гняздо», «Жыў-быў доктар», «Міхайла Ламаносаў») і тэлэвізійных пастаноўках («Шчаслівы» паводле К. Рапапорта і М. Маклярскага, «Тэатр купца Япішкіна» Е. Міровіча, «Федра» Ж. Расіна).

Узнагароды
----------

Уладальнік прыза «Крыштальная Паўлінка» (2012)

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Крывашэева Н. Ткачонак Аляксандр Леанідавіч / Н. А. Крывашэева // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 15 / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск : Беларуская энцыклапедыя, 2002. — С. 473.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |