recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Пятро Сцяпанавіч Фядорчак (укр. Петро Степанович Федорчак нар.22 жніўня 1933 — 25 кастрычніка 2017) — Прафесар кафедры гісторыі славян Прыкарпацкага нацыянальнага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка. Даследчык дзяржаваўтварэння ў славянскіх краінах ХХ ст. гісторыі ўкраінска-польскіх адносін. Доктар навук (1976), выдатнік адукацыі Украіны (2000).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 жніўня 1933 года ў сям'і сельскіх сялян. Ужо ў дашкольным узросце ён авалодаў граматай, навучыўся чытаць і пісаць. У 1939 годзе пайшоў у Расохацкую пачатковую школу, ператвораную пазней у сямігодку. У 1947 годзе паступіў у Каламыйскае педагагічнае вучылішча, пасля заканчэння якога атрымаў кваліфікацыю настаўніка пачатковых класаў.

У 1951 г. Пятро Федарчак стаў студэнтам гістарычнага аддзялення гісторыка-філалагічнага факультэта Івана-Франкоўскага (былога Станіслаўскага) педагагічнага інстытута, дзе праслухаў курсы ў вядучых тагачасных выкладчыкаў І.К.Васюты, П.М.Дзенісаўца, П.Т. Рушчанка, В. О. Духніча, Ю. І. Патлажан. Падчас вучобы ў інстытуце прымаў актыўны ўдзел у дзейнасці студэнцкіх гурткоў і семінараў, выступаў з дакладамі і паведамленнямі на канферэнцыях, рыхтаваў свае першыя навуковыя працы, а таксама актыўна займаўся спортам. Быў пераможцам Рэспубліканскага конкурсу студэнцкіх навуковых работ.

У 1955 годзе скончыў інстытут, атрымаўшы дыплом з адзнакай, рэкамендаваны да паступлення ў аспірантуру. На працягу наступных пяці гадоў ён працаваў настаўнікам гісторыі і геаграфіі ў школах Станіслава і займаўся факультатыўнай грамадскай работай, адначасова займаючыся навуковай працай. У 1960–1963 гадах вучыўся ў аспірантуры Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта ім Тараса Шаўчэнкі, дзе апублікаваў чатыры навуковыя артыкулы і кнігу. У аспірантуры Пятро Федарчак датэрмінова абараніў кандыдацкую дысертацыю па гісторыі заходніх абласцей Украіны.

З 1963 г. педагагічную і навуковую працу гісторык вёў у Івана-Франкоўскім дзяржаўным педагагічным інстытуце, які ў 1992 г. быў рэарганізаваны ў Прыкарпацкі ўніверсітэт. Прайшоў шлях ад старшага выкладчыка гістарычнага факультэта да прафесара. П. С. Федарчак выкладаў у інстытуце гістарычныя дысцыпліны, а з 1972 г. займаў пасаду загадчыка кафедры.

Сааўтар і член рэдкалегіі тома «Гісторыя гарадоў і сёл Украінскай ССР. Івана-Франкоўская вобласць», аўтар манаграфіі «Шляхам працоўных подзвігаў», сааўтар нарысаў па гісторыі Прыкарпацця «Насустрач мары», дакументальнага нарыса «Івана-Франкоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя В. С. Стэфаніка». Публікаваў артыкулы пра асаблівасці і спецыфіку выкладання сусветнай гісторыі ў педагагічным ВНУ і вопыт вывучэння гісторыі Украіны ў курсе сусветнай гісторыі. У 1976 годзе ён першым з выпускнікоў гістарычнага факультэта абараніў доктарскую дысертацыю па праблемах палітычнай гісторыі Украіны.

Памёр 25 кастрычніка 2017 г. у г. Івана-Франкоўску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны званнямі «Выдатнік народнай адукацыі» (1977), «Выдатнік асветы Украіны» (2000), медалямі «За працоўную адзнаку» (1981), «Ветэран працы». У 1990 годзе яму было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны работнік народнай адукацыі Украінскай ССР».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑
**Dactylorhiza iberica** — від травяністых раслін сямейства Архідныя (*Orchidaceae*), распаўсюджаны ў Паўднёвай Еўропе і Заходняй Азіі.

Батанічнае апісанне
-------------------

Шматгадовая расліна (20) 25-55 см вышынёй. Сцёблы пры аснове з кароткімі паўзучымі парасткамі. Кветкі ружовыя; усе лісточкі вонкавага круга калякветніка ўтвараюць шлем. Ніжнія прыкветкі амаль роўныя кветкам, верхнія — карацейшыя за кветкі. Лісце скучанае пры аснове сцябла, лінейна-ланцэтнае, зялёнае, без плям. Суквецце доўгае (да 20 см даўжынёй), коласападобнае, цыліндрычнае, негустое.

Цвіце ў чэрвені-ліпені, плоданасіць у жніўні-верасні.

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаны ў Еўропе (Грэцыя, Крым, поўдзень еўрапейскай часткі Расіі) і Азіі (Турцыя, Кіпр, Ізраіль-Іарданія, Ліван-Сірыя, Іран, Закаўказзе (Азербайджан, Арменія і Грузія)).

Значэнне
--------

Дэкаратыўная, лекавая расліна.

Пагрозы і ахова
---------------

Вузкі экалагічны арэал гэтага віду паддаецца шматлікім пагрозам, асабліва зменам гідралогіі за кошт здабычы грунтавых вод, канкурэнцыі з боку іншых відаў, гібрыдызацыі і рэкрэацыйнай дзейнасці. Дадатковымі пагрозамі з’яўляюцца развіццё турызму, урбанізацыя, вытоптванне і збор раслін.

Усе віды архідэй ўключаны ў дадатак B Канвенцыі аб міжнародным гандлі відамі дзікай фаўны і флоры (СІТЕС). Гэтая архідэя мае статус « ад пагрозай знікнення» ў Нацыянальным чырвоным спісе Кіпра. Занесены ў Чырвоную кнігу Украіны у статусе «рэдкі». Ахоўваецца ў Крымскім і Ялцінскім горна-лясным  (укр.) (бел. прыродных запаведніках.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. 1 2 3 4  Червона книга України
4. ↑  Euro+Med Plantbase **(нявызн.)**. Праверана 18.04.2020.  (англ.)
5. ↑  Plants of the World Online — Kew Science **(нявызн.)**. Праверана 18.04.2020.  (англ.)
6. 1 2  *Dactylorhiza iberica* **(нявызн.)**.  The IUCN (19 верасня 2011). Архівавана з першакрыніцы 11 серпня 2020. Праверана 18.04.2020.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Праспект Леніна.

**Праспект Леніна** (гістарычная назва: Замкавая вуліца; з 1920-х па 1960 г. — Камсамольская) — праспект, адна з найстарэйшых магістраляў горада Гомеля.

Гісторыя
--------

Замкавая вуліца забудоўвалася павольна, бо яна нікуды не вяла і сканчалася ля Гарэлага балота. Была нанесена на план Гомеля 1783 года. Першая назва паходзіла ад замка, які знаходзіўся на вуліцы да 1785 года. У той час вуліца была даўжэй і праходзіла за цяперашняй Прывакзальнай плошчай. Пры пракладцы Лібава-Роменскай чыгункі, у 1873 годзе гэтая частка вуліцы была адрэзаная і яна атрымала іншую назву. Будаўніцтва чыгункі спрыяла хуткай забудове тэрыторыі, вынікам чаго стала двухпрамнёвая планавальная структура Гомеля з Замкавай і Румянцаўскай (у сучаснасці Савецкая) вуліц і злучалі Гомельскі палац і Кірмашовую(?) плошчу (цяпер плошча Леніна) з астатнімі раёнамі горада. Двухпрамянёвая планіроўка горада стала асновай пры наступным яго развіцці.

Да 1917 года на вуліцы знаходзіліся рымска-каталіцкі сабор, пажарнае дэпо з пажарнай вежай, крамы, майстэрні, рэстараны і гасцініцы. На скрыжаванні з Ірынінскай вуліцай размяшчаліся (у цяперашні час не захаваліся) Праабражэнская царква і Хведара-Ірынінская вочная лякарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны практычна ўся вуліца была разбураная (адна з неразбураных пабудоў — Дом Камуна).

Перасякае вуліцы
----------------

* Плошча Леніна
* Інтэрнацыянальную
* Сялянскую
* Карповіча
* Чырвонаармейскую
* Прывакзальную плошчу

Галерэя
-------

* Гістарычныя выявы Замкавай вуліцы
* Перспектыва вуліцы Замкавай ад Базарнай плошчы.Перспектыва вуліцы Замкавай ад Базарнай плошчы.
* Непадалёк ад скрыжавання з Кавальскай вуліцай.Непадалёк ад скрыжавання з Кавальскай вуліцай.
* Вочная лякарня на рагу з Ірынінскай вуліцай.Вочная лякарня на рагу з Ірынінскай вуліцай.
* Праабражэнская царква.Праабражэнская царква.
* Кантора польскіх бежанскіх структур. Дом №43.Кантора польскіх бежанскіх структур. Дом №42 або 45.
* Двор канторы польскіх бежанскіх структур. Дом №43.Двор канторы польскіх бежанскіх структур. Дом №43.
* На рагу з вуліцай Мінскай, 1911 г.На рагу з вуліцай Мінскай, 1911 г.
* Адрэзак вуліцы да павароткі на вакзал.Адрэзак вуліцы да павароткі на вакзал.
* Адгалінаванне да вакзала Лібава-Роменскай чыгункі.Адгалінаванне да вакзала Лібава-Роменскай чыгункі.
* Гістарычныя выявы Камсамольскай вуліцы
* Хлебзавод.Хлебзавод.
* Драўляны цырк.Драўляны цырк.
* Жылы дом. У сучаснай нумарацыі — №25.Жылы дом. У сучаснай нумарацыі — №25.
* Жылы дом па праекце С. Д. Шабунеўскага.Жылы дом па праекце С. Д. Шабунеўскага.
* На рагу з Першамайскай вуліцай.На рагу з Першамайскай вуліцай.
* Дом-камуна.Дом-камуна.
* З боку вакзала.З боку вакзала.

| Праспекты Гомеля |
| --- |
| 
Касманаўтаў · 
Кастрычніка · 
Леніна · 
Перамогі · 
Рэчыцкі
 |

Зноскі
------

1. ↑  Akta ... w sprawie przytulisk i schronisk w okręgu Homelskim. Korespondencja [1916].
2. ↑  Архівавана 1 верасня 2022. Homel. Korespondencja z Zachodnią Komisją Wykonawczą w Homlu w sprawie przesłania koni [1916]. — Арк. 1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вышынскі.
**Міхась (Міхаіл Антонавіч) Вышынскі** (27 студзеня 1940, Мінск — 18 студзеня 1996) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і настаўніка. Пасля заканчэння школы фабрычна-заводскага навучання ў 1957 годзе працаваў муляром на будоўлях Мінска. Адначасова вучыўся ў вячэрняй школе. У 1965 годзе скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, настаўнічаў на Брэстчыне і Міншчыне. У 1967 — 1968 гг. працаваў рэдактарам мастацкай літаратуры ў выдавецтве «Беларусь», у 1968 — 1969 гг. — рэдактарам аддзела прозы часопіса «Нёман». У 1970 — 1975 гг. — рэдактар вяшчання для дзяцей і юнацтва Беларускага радыё. У 1980 — 90-х гадах жыў на Лагойшчыне, у вёсцы Айнаравічы, падтрымліваў цесную сувязь з рэдакцыяй раённай га­зеты «Родны край», дзе публікаваліся яго апавяданні, нарысы.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў‎ з 1970 года.

Творчасць
---------

Літаратурнай працай пачаў займацца з 1959 г. (апублікаваў нарыс у газеце «Калгасная праўда»). Аўтар кніг аповесцей і апавяданняў «Вокны ўначы» (1969), «На павароце» (1973), «Крыніца, светлая вадзіца» (1979), «У полі, за сялом...» (апавяданні для дзяцей, 1981), «Людзі вясны» (нарысы, 1982).

Зноскі
------

1. ↑  В. А. Несцяровіч. Вышынскі Міхась // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Лагойскага раёна. У 2 кнігах. Кн. 1-я. — Мн. 2003. С. 343

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0
**Бу́лкаў** (трансліт.: *Bulkaŭ*, руск.: Булков) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 12 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, у 185 км ад Гомеля, у 1 км ад чыгуначнай станцыі Бумажкова, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Водная сістэма

На поўначы Валожынскі канал.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтамабільных дарогах, што адыходзяць ад Акцябрскага.

Інфармацыя
----------

У вёсцы 12 жылых хат (2005 год). Планіроўка — кароткая просталінейная вуліца, з арыентацыяй з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу. Стэла на магіле ахвяр фашызму (устаноўлена ў 1964 годзе). Аўталаўка. У складзе КСУП «Саўгас «Акцябрскі» з цэнтрам у Акцябрскім.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вёска вядомая з XIX стагоддзя. Па перапісе 1897 года ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. 7 жыхароў вёскі займаліся вырабам лодак.

У 1930 годзе арганізаваны калгас.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны, у красавіку 1942 года, нямецкія карнікі забілі 88 жыхароў. Частка з іх пахавана на могілках ў магіле ахвяр фашызму. Падчас вайны 4 жыхары вёскі загінулі на фронце. Падпольшчыкі Бабруйска на выкрадзеных з нямецкай друкарні абсталяванні і паперы зблізку вёскі арганізавалі падпольную друкарню, у якой было надрукавана 55 найменняў улётак агульным тыражом 25 500 асобнікаў. З лістапада 1942 года выдавалася газета «Бабруйскі партызан».

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 5 двароў, 10 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 6 двароў, 28 жыхароў.
* 1916 год — 12 двароў, 70 жыхароў.
* 1920 год — 69 жыхароў.
* 1940 год — 21 двор, 115 жыхароў.
* 1959 год — 160 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 19 двароў, 35 жыхароў.
* 2004 год — 13 двароў, 21 жыхар.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Акцябрскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Акцябрскі *(не ўваходзіць у склад)* |
| Пасёлкі | Бумажкова ·  Кавалі ·  Рабкор ·  Ратміраў |
| Вёскі | Булкаў ·  Воземля ·  Залессе ·  Зацішша ·  Кавалі ·  Лаўстыкі ·  Лескі ·  Малын ·  Новая Дуброва ·  Новыя Завалёны ·  Ратміравічы ·  Смыковічы ·  Старая Дуброва ·  Старыя Завалёны ·  Шкава |
**Вячаслаў Віктаравіч Любавіцкі** (нар. 30 ліпеня 1950) — беларускі пракурор і палітык.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га і 13-га скліканняў, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 30 ліпеня 1950 года.

Скончыў Харкаўскі юрыдычны інстытут, правазнавец. Генерал-маёр юстыцыі. Працаваў у органах пракуратуры Віцебскай вобласці, пракурорам Брэсцкай абласной пракуратуры.

У 1990 годзе абраны ў Вярхоўны Савет Беларусі 12-га склікання. Балатаваўся па выбарчай акрузе № 184. Галасаваў за прыняцце Закона «Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці БССР» і пастановы Вярхоўнага Савета «Аб дэпартызацыі органаў дзяржаўнай улады і кіравання Беларускай ССР, дзяржаўных прадпрыемстваў, устаноў, арганізацый і ўласнасці Камуністычнай партыі Беларусі і Ленінскага Камуністычнага Саюза Моладзі Беларусі».

У 1995 годзе абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання. Балатаваўся па Малатковіцкай выбарчай акрузе № 33 Брэсцкай вобласці. З 23 студзеня 1996 года працаваў членам Пастаяннай камісіі Вярхоўнага Савета па нацыянальнай бяспецы, абароне і барацьбе са злачыннасцю. Быў беспартыйным, уваходзіў у фракцыю «Згода», якая падтрымлівала Аляксандра Лукашэнку. З 3 чэрвеня 1996 года ўваходзіў у працоўную групу Вярхоўнага Савета па супрацоўніцтве з Парламентам Рэспублікі Польшча. 

З 1996 года працаваў Беларускім ваенным пракурорам.

В. В. Любавіцкі падтрымаў супярэчлівыя і часткова непрызнаныя міжнароднай супольнасцю канстытуцыйныя змены, зробленыя прэзідэнтам, і 27 лістапада 1996 года спыніў удзел у працы Вярхоўнага Савета і ўвайшоў у склад створанай Прэзідэнтам Беларусі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання. Быў членам Камісіі Палаты прадстаўнікоў па нацыянальнай бяспецы. Згодна з Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь 1994 года яго паўнамоцтвы дэпутата Вярхоўнага Савета скончыліся 9 студзеня 2001 года; аднак наступныя выбары ў гэты орган не праводзіліся.

Крыніцы
-------

1. ↑  Нечарговая пятая сесія Вярхоўнага Савета Беларускай ССР дванаццатага склікання. Вынікі пайменнага галасавання. // Народная газета. — 28 жніўня 1991 — С. 3
**Каракскае нагор’е** (**Каракскі хрыбет**) — нагор’е ў Расіі, на паўночным усходзе Сібіры, у межах тэрыторыі Чукоцкай аўтаномнай акругі і Камчацкага края. Знаходзіцца на ўзбярэжжы Берынгава мора паміж Анадырскім залівам і паўвостравам Камчатка. Складаецца з кароткіх хрыбтоў, град і камлюкоў сярэдняй вышыні. Пераважае горная тундра. Працягласць нагор’я складае 880 км, шырыня да 270 км. Вышыня вагаецца ад 600 да 1800 м (найвышэйшы пункт у цэнтральнай частцы 2562 м — гара Ледзяная).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 47. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
**Зераўшанскі хрыбет** — горны хрыбет Гісара-Алая, на поўдзень ад ракі Зераўшан (Узбекістан і Таджыкістан).

Хрыбет працягваецца ў шыротным кірунку на 370 км. Сярэдняя вышыня складае 4110 м, вышэйшая кропка — гара Чымтарга (5489 м). На паўночным схіле шматлікія папярочныя даліны левых прытокаў Зераўшана, паўднёвы схіл раздзелены слаба. На ўсходзе (да ракі Фандар'я) — высакагорны рэльеф, на захадзе — сярэднягор'е з карставымі формамі рэльефу. На схілах — рэдкалессе (пераважна з Арчы), горныя стэпы і альпійскія лугі. Каля 560 ледавікоў агульнай плошчай 270 км².

Гл. таксама
-----------

* Фанскія горы

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
**Шы́хаў** (трансліт.: *Šychaŭ*, руск.: Шихов) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стрэшынскага сельсавета. Размешчана за 30 км на поўдзень ад Жлобіна, 20 км ад чыг. ст. Салтанаўка (на лініі Жлобін—Гомель), 70 км ад Гомеля, на ўсх. ускраіне р. Жарэла (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па прасёлачнай, а затым аўтадарозе Бабруйск—Гомель. 151 гаспадарка, 291 жыхар (2004 г.).

Гісторыя
--------

Выяўленыя археолагамі паселішчы 8—5-га тысячагоддзяў да н.э. (за 0,5 км на поўначы ад вёскі) і майстэрня каменнага веку (за 0,4 км на поўдні ад могілак) сведчаць аб засяленні тутэйшых мясцін у глыбокай старажытнасці. Па пісьмовых крыніцах вядома з 19 ст. як вёска ў Стрэшынскай вол. Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні Па рэвізіі 1858 г. 40 двароў, 340 жыхароў, уладанне князя Л. М. Галіцына. У 1880 г. 67 двароў, 386 жыхароў хлебазапасны магазін. У 1895 г. адкрыта школа граматы, ператвораная ў 1909 г. у царкоўна-прыходскую, а ў 1917 г. у земскую (размяшчалася ў наёмнай сялянскай хаце). Паводле перапісу 1897 г. 108 двароў 725 жыхароў, 2 ветракі, крупарушка, піцейны дом. У 1909 г. 117 двароў, 956 жыхароў, 2893 дзес. зямлі. У 1924 г. з вёскі быў выдзелены пас. Дружны. 3 20.8.1924 г. да 21.8.1925 г. цэнтр Шыхаўскага сельсавета Стрэшынскага раёна Бабруйскай акругі. У 1930 г. арганізаваны калгас «Камсамолец». У Вялікую Айчынную вайну 161 вясковец загінуў на фронце. Вызвалена ад нямецка-фашысцкай акупацыі 29.11.1943 г. У снежні 1943 г. — лістападзе 1944 г. у вёсцы размяшчаўся палявы шпіталь савецкіх войск. Паводле перапісу 1959 г. 591 жыхар. У 1962 г. да вёскі далучаны пасёлкі Дружны, Зароўскі, у 1966 г. — пасёлак Садовы. У складзе калгаса «Праўда» (цэнтр — в. Верхняя Алба).

Да 23 лістапада 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Верхнеалбянскага сельсавета.

Агульнае
--------

Цагельны завод, аддз. сувязі, Дом культуры. Планіровачна складаецца з працяглай крывалінейнай мерыдыянальнай вуліцы, да якой далучаюцца кароткія просталінейныя вуліцы. Каля вёскі залежы суглінку і гліны.

Забудова двухбаковая, мураваная і драўляная, сядзібнага тыпу. Радзіма ўдзельніка парада Перамогі ў Маскве 24.6.1945 г. А. С. Андрухова.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Решение Гомельского областного Совета депутатов от 23 ноября 2022 г. № 388 Об изменениях в административно-территориальном устройстве Жлобинского района Гомельской области

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Стрэшынскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Стрэшын |
| Вёскі | Верхняя Алба ·  Гарадок ·  Зломнае ·  Ніжняя Алба ·  Новая Каменка ·  Радуцін ·  Шыхаў |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ламу.
**Ла́му** (суахілі: Lamu) — горад на востраве Ламу ў Кеніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Насельніцтва (2009 г.) — 18 382 чал.

Гісторыя
--------

Горад Ламу ўпершыню ўзгадваецца ў арабскіх пісьмовых крыніцах XV ст. як гандлёвы цэнтр на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі. Згодна летапісным паданням, ён быў заснаваны значна раней, у VII ст. н. э.

Да XVI ст. Ламу знаходзіўся пад кантролем дзяржавы Патэ на суседнім аднайменным востраве. У XVI ст. — пад кантролем Партугаліі. У XVII ст. увайшоў у саюз з Аманскім султанатам (у XIX ст. цэнтр султаната быў перамешчаны на Занзібар), удзельнічаў на яго баку ў войнах супраць Мамбасы і Патэ. Перыяды другой паловы XVII — XVIII стст. і другой паловы XIX ст. лічыліся адпаведна «залатым» і «срэбраным» вякамі, калі Ламу багацеў дзякуючы гандлю чарнаскурымі рабамі. У гэты час былі ўзведзены асноўныя пабудовы старой часткі горада. Асабліва важнай стала пабудова крэпасці ў 1813—1821 гг. у стылі, характэрным для Ўсходняй Аравіі.

У 1873 г. гандаль рабамі быў забаронены. У 1890 г. горад трапіў пад пратэктарат Вялікабрытаніі. Поўная адмена рабства ў 1907 г. выклікала моцную стагнацыю і перасяленне часткі мясцовага насельніцтва ў іншыя месцы.

У 1963 г. Ламу ўвайшоў ў склад незалежнай Кеніі.

У 2001 г. горад Ламу трапіў ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Славутасці
----------

Стары горад Ламу славіцца старажытнымі пабудовамі XVI — XIX стст. вузкімі вуліцамі, разьбянымі дзвярамі і франтонамі. У 2001 г. быў унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Найбольш цікавыя мясціны:

* Гарадскі порт, які ў нашы дні выкарыстоўваецца для кабатажнага суднаходства. Тут можна убачыць традыцыйныя лодкі, якія будуюць мясцовыя ўмельцы, і якія шырока выкарыстоўваюцца як транспартны сродак у нашы дні.
* Паштовы музей на месцы нямецкай паштовай станцыі.
* Музей Ламу, які ўтрымоўвае багатую калекцыю мінулага ўсяго архіпелага Ламу.
* Музей традыцыйнага жытла суахілі.
* Крэпасць XIX ст.
* Некалькі мячэцяў і каталіцкі касцёл.
* Прыбежышча для валачашчых аслоў.

Не далёка ад горада размешчаны цудоўныя пясчаныя выдмы і пляжы.

Аднак зачараванне старога горада ў хуткім часе можа быць зруйнавана, паколькі ўрад Кеніі выношвае сур’ёзныя планы будаўніцтва ў Ламу сучаснага глыбакаводнага порта.

Інфраструктура
--------------

Ламу звязаны са знешнім светам праз паромную пераправу і аэрапорт. Апошні знаходзіцца на суседнім востраве Манда. У Ламу ўсяго 1 кінатэатр, няма буйной прамысловасці, ужыванне ўнутранага аўтамабільнага транспарту абмежавана.

Галоўная галіна эканомікі — абслугоўванне турыстаў.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 21 лютага 2013.

Спасылкі
--------

* unesco.org
* Organization of World Heritage Cities (OWHC)
* LAMU FORT HISTORICAL BACKGROUND Архівавана 23 красавіка 2013.
* Lamu Port Agency Архівавана 21 сакавіка 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge1153437 · VIAF: 3927167025400653390008 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідаровіч.
**Канстанцін Сідаровіч** (14 верасня 1906, Беласток — 29 мая 1990, Беласток) — беларускі грамадска-культурны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і выхадцаў з малазямельных сялян. У 1914—1915 гадах вучыўся ў Беластоку ў пачатковай школе. У 1915 годзе сям’я выехала ў бежанства ў Кацярынаслаўскую губерню, у сяло Саксагань, дзе ён пайшоў у другі клас пачатковай школы. Пазней яны пераехалі ў Кацярынаслаў.

У 1922 годзе сям’я Сідаровічаў вярнулася ў Беласток, які паводле Рыжскага мірнага дагавора адышоў да Польшчы. Цяжка захварэў на тыф, а пазней на ліхаманку. Пасля выздараўлення самастойна вучыўся чытаць і пісаць па-польску. Упершыню сутыкнуўся з беларускім рухам у 1923 годзе будучы падлеткам, калі выпадкова трапіў на «працэс 45-ці». У 1926 годзе стаў адным з заснавальнікаў Беластоцкага павятовага камітэта Беларускай сялянскай-работніцкай грамады. У 1927 годзе быў у ліку стваральнікаў і актывістаў гуртка Таварыства беларускай школы ў Беластоку. У 1935 годзе спрабаваў заснаваць у Беластоку гурток Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. У 1937 годзе ўдзельнічаў у стварэнні Кааператыўнага таварыства працаўнікоў беларускага тэатра «Полымя», які дзейнічаў на Беласточчыне. 

Падчас нямецкай акупацыі быў членам Беларускага камітэта ў Беластоку, дзе спяваў у хоры і граў у аркестры. 

У 1944 годзе стаў ініцыятарам аднаўлення дзейнасці тэатральнага кааператыву «Полымя», які неўзабаве быў ліквідаваны новай уладай. У 1945 годзе быў сярод арганізатараў беларускай школы ў Беластоку. Пасля бараніў яе ад пераўтварэння ў рускамоўную. У часы Польскай Народнай Рэспублікі далучыўся да дзейнасці Беларускага грамадска-культурнага таварыства і працаваў у тыднёвіку «Ніва». Перадаў БГКТ тэатральныя дэкарацыі створаныя Язэпам Драздовічам для ТБШ у 1933 годзе, якія захоўваў на гарышчы свайго дома. Падтрымліваў сувязь з беларускімі эмігрантамі, сярод якіх Васіль Лукашык і Сяргей Хмара, за што трапіў пад нагляд Службы бяспекі ПНР. Быў гадзіншчыкам па прафесіі.

Пахаваны на праваслаўных могілках парафіі Усіх Святых у Беластоку.

Калекцыя дакументаў Канстанціна Сідаровіча была набытая Беларускім гістарычным таварыствам.

Спасылкі
--------

* *Марыля Базылюк.* На жыццёвых сцежках... Успаміны // Беларускі каляндар // Галоўнае праўленне БГКТ, Беласток, 1990. — С. 93—101.
* *Яўген Мірановіч*. Кастусь Сідаровіч // Ніва. Беларускі гамадска-культурны тыднёвік, Беласток, 1990. — С. 5.
* Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944—1989. — 2008. — № 1(6). — С. 232—233.
* Беларускаму Гістарычнаму Таварыству — 15 гадоў!
* Cmentarz w Białymstoku. Konstanty Sidorowicz
Краіны, якія ратыфікавалі канвенцыю (станам на канец 2021 года).
**Мiнамацкая канвенцыя аб ртуцi** (англ.: Minamata Convention on Mercury) — міждзяржаўны дагавор, накіраваны на абарону здароўя людзей і навакольнага асяроддзя ад антрапагенных выкідаў і высвабаджэнняў ртуці і яе злучэнняў, якія могуць прыводзіць да атручванняў ртуццю.

Згодна з канвенцыяй выкарыстанне ртуці павінна рэгулявацца, скарачацца вытворчасць некаторых ртуць-змяшчаючых прыбораў (медыцынскіх, люмінесцэнтных лямпаў). Таксама абмяжоўваецца шэраг прамысловых працэсаў і галін, у тым ліку горназдабыўная (асабліва непрамысловая здабыча золата), вытворчасць цэменту.

З 2020 года канвенцыя забараняе вытворчасць, экспарт і імпарт некалькіх розных відаў ртуць-змяшчаючай прадукцыі, у тым ліку электрычных батарэй, электрычных выключальнікаў і рэле, некаторых відаў кампактных люмінесцэнтных лямпаў (КЛЛ), люмінесцэнтных лямпаў з халодным катодам або з вонкавым электродам, ртутных тэрмометраў і прыбораў вымярэння ціску.

Гісторыя
--------

Ртуць і яе злучэнні даўно вядомыя з-за таксічнасці для чалавека і іншых жывых арганізмаў. Маштабныя крызісы, звязаныя з атручваннем ртуццю, такія як Мінамацкая катастрофа, атручванне ў Іраку, і Niigata Minamata disease[en], прыцягнулі ўвагу да праблемы. У 1972 годзе перад дэлегатамі Стакгольмскай канферэнцыі па Human Environment выступіў студэнт Сінобу Сакамота, які стаў інвалідам з-за таго, што яго маці падчас цяжарнасці атруцілася метылртуццю. Неўзабаве была створана праграма ЮНЭП (англ.: United Nations Environment ProgrammeUnited Nations Environment Programme, *Праграма ААН па навакольным асяроддзі*).

20 лютага 2009 года на 25-м Савеце кіраўнікоў UNEP было прынята рашэнне № 25/5 «ініцыяваць міжнародныя меры па рэгуляванні ртуці эфектыўным, дзейсным і паслядоўным чынам»

Зноскі
------

1. ↑  Tanaka, Hisatoshi.  Minamata disease sufferer pins hope on mercury ban treaty(нявызн.), *The Asahi Shimbun Company* (9 October 2013). Праверана 10 October 2013.
2. ↑  Mandate **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  United Nations Environment Programme. — «to initiate international action to manage mercury in an efficient, effective and coherent manner»  Архівавана з першакрыніцы 10 кастрычніка 2013. Праверана 10 October 2013.
3. ↑  Проект Минаматской конвенции о ртути (руск.).  UNEP. Праверана 25 верасня 2014.(недаступная спасылка)
**Музей Ларка**, або **Археалагічны музей Рафаэля Ларка Эрэра** (ісп.: Museo Larco, поўная назва Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera) — музей у раёне Пуэбла-Лібра горада Ліма, Перу. Музей размешчаны ў будынку 18 стагоддзя, рэзідэнцыі віцэ-каралёў Перу, пабудаванай на месцы адной з дакалумбавых пірамід. Музей мае калекцыю ў 45.000 экспанатаў дакалумбавага мастацтва, якія ахопліваюць 4-тысячагадовы перыяд гісторыі Перу. Тут выстаўлены вырабы культур Мочэ, Наска, Чыму і інкаў.

Гл. таксама
-----------

* Музей золата ў Ліме

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей Ларка
* Афіцыйны сайт Архівавана 13 студзеня 2013.
**Тыга́** (фр.: Tiga), або **Такано́д** (фр.: Tokanod) — невялікі востраў архіпелага Луаятэ. Уваходзіць у склад Новай Каледоніі. Плошча - 10 км². Насельніцтва (2004 г.) - 150 чал.

Прырода
-------

Тыга — тыповы падняты атол, які ўзвысіўся над акіянам некалькі мільёнаў гадоў таму дзякуючы дзейнасці падводнага вулкана. Паверхня складзена кіпрымі вапнякамі. У выніку эрозіі на востраве сфарміраваліся карставыя пячоры. Значную частку сушы займае плато вышынёй да 76 м. Паверхневых вадацёкаў няма. На Тыга знойдзена радовішча фасфатаў, якое, аднак, ніколі не распрацоўвалася.

Гісторыя
--------

Тыга быў населены каля 3 тысяч гадоў таму меланезійцамі. Археолагамі былі знойдзены старажытныя пячорныя пахаванні, якія сведчаць, што перасяленцы здолелі добра адаптавацца да неспрыяльных умоў малога вострава, дзе адчувалася нястача пітной вады. Іх нашчадкамі з'яўляюцца сучасныя насельнікі — прадстаўнікі невялікага канакскага племені, якія размаўляюць на мове, блізкай да *дрэху* жыхароў суседняга вострава Ліфу. У 1840 г. брытанскія місіянеры распаўсюдзілі сярод іх пратэстантызм.

Інфраструктура
--------------

У нашы дні на паўночным усходзе вострава існуе адзінае паселішча, жыхары якога займаюцца земляробствам, рыбалоўствам і зборам малюскаў. На плато, дзе дажджавой вільгаці значна болей, чым на прыбярэжнай нізіне, яны вырошчваюць гародніну. Раней Тыга славіўся ўраджаямі цыбулі, што вывозілася на Новую Каледонію. У наш час земляробства забяспечвае ўнутраныя патрэбы астравіцян. На знешні рынак паступае толькі мясцовая копра. Пітную ваду па традыцыі захоўваюць у карставых ямінах. Электрычнасць атрымоўваюць з дапамогай сонечных батарэй.

У паселішчы ёсць амбулаторыя, школа, пратэстанцкі касцёл, крама, прычал і аэрадром. Негледзячы на адсутнасць гасцініц, востраў наведваюць турысты. Падтрымліваецца марская і паветраная транспартная сувязь з Ліфу.

Спасылкі
--------

* Tiga, the most discreet of the Loyalty Islands Архівавана 6 лістапада 2014.
* THE LOYALTY ISLANDS Архівавана 2 ліпеня 2013.
«**Керасі́н**» (руск.: Керосин) — расійскі мастацкі фільм рэжысёра Юсупа Разыкава, які выйшаў на экраны ў 2019 годзе.

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 26-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

Фільм прысвечаны нашым мацярам. Казачнае апавяданне пра сілу простых людзей, здольнасці жыць і выжываць у найскладанейшых жыццёвых абставінах, пра любоў, адданасць і прыгажосць.

Акцёрскі склад
--------------

* Алена Сусаніна
* Іна Сцяпанава
* Аўгіння Молатава
* Валерый Маслаў
* Сяргей Генкін
* Ганна Беленькая
* Іван Рыжыкаў

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Kerosin — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 6 снежня 2019.
3. 1 2  Керасін  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 6 снежня 2019.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
Сэрца пальцамі
**Сэрца пальцамі** — жэст, у якім чалавек паказвае сімвал сэрца пры дапамозе вялікага і ўказальнага пальцаў. Выкарыстоўваецца ў некаторых краінах Азіі для выражэння любові.

Папулярнасць
------------

Найбольшую папулярнасць жэст атрымаў у 2010-я гады ў Паўднёвай Карэі. Галоўнымі прычынамі з’яўляюцца развіццё сацыяльных сетак і відэахостынгу. Многія карэйцы лічаць, што заснавальнікам з’яўляецца Нам Ухён, які пачынаючы з 2011 года ствараў і распаўсюджваў прадукцыю з сімволікай сэрцаў пальцамі, а таксама актыўна дзякаваў сваім фанатам гэтым жэстам.

Праз карэйскую хвалю і Зімовыя Алімпійскія гульні 2018 года жэст таксама атрымаў папулярнасць спачатку ў многіх краінах Азіі, а затым і ў іншых частках свету.

Паходжанне
----------

На дадзены момант няма дакладнай інфармацыі аб тым, хто і калі прыдумаў гэты жэст. У інтэрнэце некаторыя публічныя асобы вядуць спрэчкі і спрабуюць высветліць, хто з іх першы быў заўважаны на фатаграфіі, якая паказвае сэрца пальцамі.

Зноскі
------

1. ↑  121214 멜론뮤직어워드 인피니트 남우현 직찍 (кар.). *네이버 블로그 | 0100\_공백* (17 снежня 2012). Праверана 13 чэрвеня 2020.
2. ↑  US Olympians Try Their Hands at K-Pop’s ‘Finger Heart.’ What’s That? (англ.). *NBC Bay Area* (9 лютага 2018). Праверана 13 чэрвеня 2020.
3. ↑  양세형VS지드래곤 "손가락 하트 내가 원조" 네티즌 갑론을박 - 매일신문 **(нявызн.)**. *archive.md* (22 кастрычніка 2016). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2016. Праверана 13 чэрвеня 2020.
4. ↑  ‘아는 형님’ 민경훈, 우현 애교에 발끈 "손가락 하트 내가 원조" - 스포츠경향 - 生生 스포츠 **(нявызн.)**. *archive.md* (22 кастрычніка 2016). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2016. Праверана 13 чэрвеня 2020.
Гродзенская харальная сінагога і Школьны двор. Пач. ХХ ст.
**Майсей Зельманавіч Любіч** — гродзенскі архітэктар, валодаў прыватнай праектнай арганізацыяй — тэхнічнай канторай, у якой выконваліся праекты будынкаў. Ён быў сынам чальца гарадской управы Зельмана Любіча, і, відаць, меў добрую адукацыю.

Цягам некалькіх гадоў па праекце Любіча ў новамодным маўрытанскім стылі была перабудавана галоўная сінагога, будынак школы хасідаў і Кляўз, і з нуля ўзведзены школы Хеўра-Алшых і мяснікоў на Школьным двары. Галоўнай мастацкай асаблівасцю, які аб’ядноўваў гэты комплекс з пяці яўрэйскіх храмаў, з’яўлялася багатае дэкараванне вонкавых сцен рустам і ўпрыгожванне вокнаў ліштвамі, фланкіраванне фасадаў квадратнымі вежамі з кілепадобнымі завяршэннямі.

Малітоўня Хеўра-Алшых. Праектны рысунак М.Любіча, 1900 г.
Любіч упершыню праявіў сябе ў якасці архітэктара пасля таго, як у выніку веснавога пажара 1885 г. згарэла палова Гродна. Горад пачаў адбудоўвацца вельмі імкліва, і такія прафесіі як архітэктары і будаўнікі былі аднымі з найбольш запатрабаваных. Самымі прыкметнымі праектамі М. Любіча ў гэты час з’яўляюцца дом купца Мураўёва на Параднай плошчы, воданапорная вежа і дом купцоў Франкаў на Саборнай вуліцы. Пасля рэалізацыі гэтых аб’ектаў архітэктар набыў вядомасць. Галоўнымі кліентамі Любіча выступалі самыя заможныя жыхары Гродна. 

Найлепей творчасць Любіча праявілася ў сакральнай яўрэйскай архітэктуры. Апроч комплекса храмаў на Школьным двары ў Гродне, яму належыць праект будаўніцтва малітоўні Брэгмана ў Гродне на вул. Мяшчанскай у 1898 г. і малітоўні Асіра пры вуліцы Доўгай у Брэсце ў 1902 г.

Дом купца Мураўёва на цэнтральнай плошчы Гродна
У 1891 г. гарадскі галава Гродна звярнуўся з просьбай да губернатара аб наданні Майсею Любічу ганаровага грамадзянства. Аднак міністэрства юстыцыі не дазволіла зрабіць гэтага, спасылаючыся на тое, што той не адпавядае патрабаванням аб наданні асабістага ганаровага грамадзянства. Нягледзячы на адмову, архітэктар актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці горада: ён з’яўляўся чальцом праўлення добраахвотнага пажарнага таварыства, а таксама таварыства па забеспячэнню беднага насельніцтва дровамі і іншымі прадметамі першай неабходнасці.

Спасылкі
--------

* На месте неповторимого еврейского квартала Школьный двор в Гродно хотят построить бетонную банальщину
**Бе́чы** (трансліт.: *Biečy*, руск.: Бечи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.

На поўдні нацыянальны парк «Прыпяцкі».

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

За 36 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 269 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Тураў — Лельчыцы. Планіроўка складаецца з 2 просталінейных, шчыльна размешчаных вуліц, блізкіх да шыротнай арыентацыі. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Выяўленае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага стагоддзя (у 1 км на поўдзень ад вёскі) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVIII стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1811 годзе валоданне казны. У 1834 годзе ў Тураўскім казённым маёнтку.

У 1930 годзе арганізаваны калгас «Дзень ураджая», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені 1943 года нямецкія акупанты спалілі 76 двароў і забілі 27 жыхароў. Падчас наступу савецкіх войскаў мясцовы жыхар А. А. Ярмоленка правёў па малапрыкметных сцяжынках праз цяжкапраходныя балоты батальён савецкіх салдат у тыл суперніка, чым дапамог разграміць варожы гарнізон у вёсцы. За адвагу ў баю, знаходлівасць і дапамогу Чырвонай Арміі А. А. Ярмоленка быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі. Вызвалена 21 сакавіка 1944 года. 25 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу «Савецкая Беларусь» (цэнтр — вёска Азяраны). Дзейнічае бібліятэка.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 74 гаспадаркі, 141 жыхар.

### Дынаміка

* 1811 год — 18 двароў.
* 1816 год — 62 жыхара.
* 1834 год — 24 двары, 156 жыхароў.
* 1897 год — 45 двароў 236 жыхароў (паводле перапісу).
* 1917 год — 351 жыхар.
* 1925 год — 85 двароў.
* 1940 год — 312 жыхароў.
* 1959 год — 474 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 74 гаспадаркі, 141 жыхар.

Вядомыя асобы
-------------

* Мікалай Міхайлавіч Паграноўскі (нар. 1952) — беларускі мастацтвазнавец, мастацкі крытык, куратар і галерыст.
* Уладзімір Іванавіч Торчык (нар. 1954) — вучоны ў галіне інтрадукцыі і зялёнага будаўніцтва.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Азяранскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Азяраны |
| Пасёлкі | Хваенск |
| Вёскі | Бечы ·  Бячанская Буда ·  Знаменка ·  Крэмнае ·  Пагост ·  Перароў ·  Перароўскі Млынок ·  Хваенск ·  Хлупін ·  Хлупінская Буда ·  Чэрнічы |
**«Nowiny Wileńskie»** (бел.: «Віленскія навіны») — штодзённая газета. Выдавалася з 4(17) студзеня да 20 лютага (5 сакавіка) 1906 г. у Вільні на польскай мове. Рэдактар — З. Багдановіч, уладальнік — віленскі біскуп Э. Ю. Роп. Падзеі палітычнага, сацыяльна-эканамічнага і культурна-рэлігійнага жыцця беларуска-літоўскіх губерняў асвятляла з пазіцыі хрысціянскай дэмакратыі. Значнае месца адводзіла навінам з жыцця католікаў Віленскай дыяцэзіі. Адыграла прыкметную ролю ў стварэнні Канстытуцыйна-каталіцкай партыі Беларусі і Літвы. Кіраўнік партыі Роп у шэрагу артыкулаў выступіў з тлумачэннем асноўных палажэнняў партыйнай праграмы. У нацыянальным пытанні адстойвала права палякаў, літоўцаў і беларусаў на самастойнае культурнае развіццё і свабоду ў межах Расійскай імперыі. Свабода разумелася як дасягненне аўтаноміі этнаграфічнай Літвы і Беларусі. Выйшлі 32 нумары. У лютым 1906 г. Роп стаў уладальнікам газеты «Кур’ер Літэўскі» і далучыў газету да сваёй новай газеты.

Літаратура
----------

* Смалянчук, А. «Новіны Віленьске» / Алесь Смалянчук // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. — С. 332—333.

| ⛭Польскія перыядычныя выданні Беларусі да 1945 |
| --- |
| Перыядычныя выданні, якія выдаваліся да 1945 года на тэрыторыі, якая цяпер уваходзіць у склад Рэспублікі Польшча, а таксама польскамоўныя па-за ёй |
| да 1945 | Gazeta Grodzieńska (1776) • Wiadomości Grodzieńskie (1792) • Głos z Litwy (1864) • Prawda (1881) • Nowiny Wileńskie (1906) • Straż imienia Marii (1906) • Nad Świsłoczą • Przegląd Wileński (1911) • Wieś i Zaścianek (1917) • Młot (1918) • Pochodnia (1919) • Słowo (1922) • Orka (1926) • Ziemia Lidzka (1935) |
Гравюра «Пераход цераз Іардан» на тытульным аркушы
**Кніга Ісуса Навіна** («*Книги Ісуса Навина еже от евреи называются Егошуа бин нунъ*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 20 снежня 1518 года.

Змест кнігі
-----------

Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («*Зуполъне выложены на руский языкъ докторомъ Францискомъ Скориною изъ славнаго града Полоцька…*»). На першым аркушы даецца «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька в книги Исуса сына Навина*», пасля друкуецца асноўны тэкст кнігі, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.

Друкарскія асаблівасці выдання
------------------------------

Застаўка «Русалкі»
Кніга выдадзена на царкоўнаславянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб’ём — 48 аркушаў, якія сабраны ў 6 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе — 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім боку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана тытульнай гравюрай «Пераход цераз Іардан», застаўкай і 27 ініцыяламі. На застаўцы выявы сірэн з рыбінымі хвастамі і гербавым шчытом «зацьмення сонца».

Захавалася 10 экзэмпляраў кнігі Ісуса Навіна, з іх толькі адзін поўны.

Літаратура
----------

* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кніга Ісуса Навіна (Скарына)

| ⛭Выданні ✯ ✰ Францыска Скарыны |
| --- |
| Прага | Псалтыр (1517) · Кніга Іова (1517) · Прытчы Саламонавы (1517) · Кніга Ісуса Сірахава (1517) · Еклезіяст (Саборнік) (1517) · Прамудрасць Божая (1517) · Песня Песням (1518) · Кніга Царстваў (1518) · Кніга Ісуса Навіна (1518) · Юдзіф (1519) · Кніга Суддзяў (1519) · Быццё (1519) · Выхад (1519) · Левіт (1519) · Лічбы (1519) · Другі закон (1519) · Руф (1519) · Эсфір (1519) · Плач Ераміі (1519) · Кніга прарока Даніла (1519) |
| Вільня | Малая падарожная кніжка (Псалтыр (1522)) · Апостал (1525) |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Заазер'е.

**Заазе́р'е** (трансліт.: *Zaazierje*, руск.: Заозерье) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 10 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 240 км ад Гомеля, 14 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

На захад ад вёскі — возера Заазерскае.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу. Працуе крама.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як засценак у складзе маёнтка Рудабелка. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. У 1873 годзе барон А. Я. Урангель здаў засценак у арэнду на 12 гадоў, але ў 1882 годзе новы ўладальнік — генерал-маёр О. Ф. Ліліенфельд — прадаў Заазер'е разам з засценкам Гаток некалькім асобам рознага саслоўя. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1921 годзе адкрыта школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Ударнік», працавалі паравы млын, крупарушка, гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 1 двор і забілі 19 жыхароў. 8 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 11 двароў, 19 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 27 двароў, 277 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 35 двароў, 263 жыхары.
* 1917 год — 307 жыхароў.
* 1924 год — 60 двароў.
* 1940 год — 70 двароў.
* 1959 год — 180 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 30 двароў, 46 жыхароў.
* 2004 год — 21 двор, 37 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ламавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ламавічы |
| Вёскі | Гаць ·  Граб'ё ·  Жукавічы ·  Заазер'е ·  Курын ·  Ніўнае ·  Подгаць |
**Віктар Іванавіч Анпілаў** (2 кастрычніка 1945, с. Белая Гліна, Краснадарскі край — 15 студзеня 2018, Масква) — расійскі журналіст і палітычны дзеяч, старшыня руху «Працоўная Расія».

Біяграфія
---------

Скончыў факультэт журналістыкі МДУ. Валодаў іспанскай, партугальскай і англійскай мовамі. Працаваў у Гостэлерадыё СССР, уласным карэспандэнтам Гостэлерадыё ў Нікарагуа. У 1990 годзе выбраны ў Массавет, заснаваў газету «Молния». У 1992 заснаваў рух «Працоўная Расія». Быў адным з арганізатараў акцый пратэсту ў кастрычніку 1993 года, за гэта арыштаваны. Вызвалены па амністыі ў лютым 1994 года. Безпаспяхова ўдзельнічаў у выбарах у Дзярждуму ў 1995 і 1999 годзе.

Памёр у 2018 годзе ад інсульту пасля трох дзён у коме.

Зноскі
------

1. 1 2  Умер Виктор Анпилов / ТАСС, 15.01.2018

Спасылкі
--------

* «Працоўная Расія»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | LiveJournal · Facebook |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119141736 · ISNI: 0000 0000 5690 4990 · LCCN: n95086619 · NKC: js2012693370 · SUDOC: 160474671 · VIAF: 79412256, 37720013 |

 |
**Striga hermonthica** (*Striga hermonthica*) — від паўпаразітычных раслін сямейства Заразіхавыя (*Orobanchaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Каранёвы паразіт. Расліна пакрыта грубымі валасінкамі, слаба галінастымі, вышыня сцябла 35-60 см. Лісце лінейнае, суцэльнае. Кветкі буйныя, чырванавата-ружовыя, сабраны ў доўгія гронкі. Насенне цёмна-карычневае.

Жыццёвы цыкл
------------

 Прарослае насенне Усходжасць стымулявалі сінтэтычным стрыгалактонам GR 24. Выява атрымана з выкарыстаннем стэрэамікраскопа Axio Zoom. V16 (Карл Цайс, Германія).
Насенне ўтвараецца ў вялікай колькасці (па розных дадзеных ад 40-450 тысяч насенін на расліну). Насенне застаецца жыццяздольнымі ў глебе да 20 гадоў. Прарастае толькі пасля з’яўлення каранёў аднаго з гаспадароў расліны. Навукоўцы даследавалі, што прарастанне выклікана хімічным рэчывам стрыгалактонам. Замацоўваецца да гаспадара гаўсторыямі  (руск.) (бел.. Некаторы час расліна застаецца пад зямлёй, пасля чаго пачынае хутка расці і адразу пакрываецца кветкамі. Апыляецца самастойна перад раскрыццём кветак.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

Расце ў Афрыцы.

Значэнне і шкоднасць
--------------------

Уражваюць культурныя і дзікарослыя расліны сямейства метлюжковыя (*Poaceae*), *Sorgum*, брыца (*Echinochloa*), расічка (*Digitaria*). Зніжае ўраджайнасць на 40-100 % пшаніцы, аўса, жыта, сорга, проса, суданскай травы, кукурузы, рысу, цукровага трыснягу.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑   **(нявызн.)**.
4. ↑  Agrios, George N. Plant Pathology. 5th ed. London: Elsevier Academic Press, 2005

Спасылкі
--------

* Бур’яни. А-1/ А-2 Регульовані некарантинні шкідливі організми // Державна установа «Рівненська обласна фітосанітарна лабораторія»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777993773 |