**Яа́нна Хмяле́ўская** (польск.: Joanna Chmielewska), народжаная Ірэна Барбара Яанна Кюн (польск.: Irena Barbara Joanna Kühn) (2 красавіка 1932 — 7 кастрычніка 2013) — вядомая польская пісьменніца, аўтар іранічных дэтэктываў і заснавальніца гэтага жанра для беларускіх чытачоў.

Біяграфія
---------

Яанна Хмялеўская нарадзілася 2 красавіка 1932 года ў Варшаве ў сям'і дырэктара банка. Выхаваннем Яанны займаліся жанчыны — маці, бабка і дзве цёткі, Тэрэса і Люцына. Асабліва моцны ўплыў на Яанну аказала яе цётка Люцына, журналістка. Яна перадала пляменніцы масу карысных ведаў, у прыватнасці, займалася з ёй французскай мовай.
З-за акупацыі Яанна была вымушана кінуць школу. Спачатку школьнымі прадметамі з ёй займалася ўсё тая ж цётка Люцына, а пасля, у 1943 годзе, Хмялеўскую аддалі ў інтэрнат пры манастыры Уваскрасення Гасподняга ў Варшаве. Па заканчэнні гімназіі, ужо ў пасляваеннай Польшчы, Хмялеўская паступіла ў Архітэктурную акадэмію. Вялікім архітэктарам яна сябе ніколі не лічыла. Аднойчы, будучы ў Францыі, яна ўбачыла невялікую капліцу ў Арлі і зразумела: такога ёй ніколі не стварыць. Хмялеўская пакінула сваю прафесію і з тых часоў зарабляе пісьменніцкай працай: першы раман «Клін клінам» выйшаў у 1964, а на сённяшні дзень у пісьменніцы за плячыма 60 кніг — дэтэктыўных раманаў і кніг публіцыстычнага характару, уключаючы «Аўтабіяграфію» ў сямі частках.

Яанна Хмялеўская — уладальніца шматлікіх літаратурных прэмій, у тым ліку Прэміі Старшыні Савета Міністраў за творчасць для дзяцей і юнацтва (1989), двухразовы лаўрэат прэміі «АТ ЭМПіК» (найбуйнейшая ў Польшчы сетка продажу медыя-носьбітаў) (2000, 2001).

Хмялеўская выдатна гуляе ў карты: яна сцвярджае, што навучылася гуляць у карты раней, чым гаварыць. Яе хобі — брыдж, скачкі, калекцыяніраванне бурштыну і марак, выраб пацерак з ракавінак, варажба на картах, складанне кампазіцый з сухіх траў. Пані Яанна ўмее таксама страляць, вышываць і вадзіць машыну. Любіць катоў.

Асабістае жыццё
---------------

Замуж Хмялеўская выйшла першы раз у 18 гадоў за хлопца па імені Станіслаў, які быў старэйшы за яе на тры гады. У гэтым шлюбе ў яе нарадзілася два сыны — Ежы (нар. у 1951) і Роберт (нар. у 1956). Ежы адвучыўся ва ўніверсітэце радыё і электронікі ў Варшаве, пасля з'ехаў у Алжыр на заробкі. Вярнуўшыся ў Польшчу — адзін час займаўся развядзеннем шампіньёнаў у цяпліцах, у чым яму ахвотна дапамагала пані Яана (пачынаючы ад падбору будаўніка цяпліц да збораў прадукцыі). Пасля многіх гадоў шлюбу ён развёўся і жаніўся зноў на дзяўчыне, якая была значна маладзей яго. Ад першага шлюбу мае дачку Караліну.

Другі сын пані Яаны, Роберт, таксама ад'язджаў на заробкі ў Алжыр. Два разы быў жанаты, пасля чаго разам з другой жонкай і дачкой з'ехаў у Канаду і застаўся там жыць. Дачка Моніка нарадзілася ў другім шлюбе. Моніка мае адукацыю ў сферы IT, выйшла замуж за аднакурсніка, жыве ў Таронце. Часта разам з бабуляй (пані Яанай) падарожнічае па Францыі або гасцюе ў яе доме ў Польшчы.

Пані Яна вельмі любіць адпачываць у Францыі — на ўзбярэжжы Брэтані ў водалячэбніцах.

Творчасць
---------

* 1964 Klin
* 1966 Wszyscy jesteśmy podejrzani
* 1969 Krokodyl z Kraju Karoliny
* 1972 Całe zdanie nieboszczyka
* 1973 Lesio
* 1974 Zwyczajne życie
* 1974 Wszystko czerwone
* 1975 Romans wszechczasów[9]
* 1976 Większy kawałek świata
* 1976 Boczne Drogi
* 1977 Upiorny legat
* 1979 Studnie przodków
* 1979 Nawiedzony dom
* 1981 Wielkie zasługi
* 1983 Duch
* 1988 Skarby
* 1989 Szajka bez końca
* 1990 Dzikie białko
* 1991 2/3 sukcesu
* 1992 Wyścigi
* 1992 Ślepe szczęście
* 1993 Tajemnica
* 1993 Wszelki wypadek
* 1993 Drugi wątek
* 1993 Florencja, córka Diabła
* 1993 Zbieg okoliczności
* 1993 Autobiografia, tom 1 — Dzieciństwo
* 1994 Jeden kierunek ruchu
* 1994 Autobiografia, tom 2 — Pierwsza młodość
* 1994 Autobiografia, tom 3 — Druga młodość
* 1994 Autobiografia, tom 4 — Trzecia młodość
* 1994 Autobiografia, Wieczna młodość — aneks do wszystkich pozostałych (w 2000 r. ukazał się jako tom 5 — Wtórna młodość)
* 1995 Lądowanie w Garwolinie
* 1996 Duża polka
* 1996 Dwie głowy i jedna noga
* 1996 Wielki diament, tom 1
* 1996 Wielki diament, tom 2
* 1997 Hazard
* 1997 Krowa niebiańska
* 1998 Harpie
* 1998 Złota mucha
* 1999 Depozyt
* 1999 Najstarsza prawnuczka
* 2000 Przeklęta bariera
* 2000 Książka poniekąd kucharska
* 2000 Autobiografia, tom 5 — Wtórna młodość
* 2001 Trudny trup
* 2002 (Nie)boszczyk mąż
* 2002 Pech
* 2003 Babski motyw
* 2003 Bułgarski bloczek
* 2004 Kocie worki
* 2005 Mnie zabić
* 2005 Zapalniczka w antologii Trupy Polskie
* 2006 Krętka Blada
* 2006 Autobiografia, tom 6 — Stare próchno
* 2007 Zapalniczka (Rozwinięcie opowiadania Zapalniczka, wydanego w 2005 roku w zbiorze opowiadań Trupy Polskie)
* 2007 Rzeź bezkręgowców
* 2008 Autobiografia, tom 7 — Okropności
* 2009 Porwanie
* 2010 Byczki w pomidorach
* 2011 Gwałt
* 1994 Pafnucy
* 2003 Las Pafnucego
* 1996 Jak wytrzymać z mężczyzną
* 1996 Jak wytrzymać ze współczesną kobietą
* 2001 Jak wytrzymać ze sobą nawzajem
* 2005 Przeciwko babom!
* 2007 Traktat o odchudzaniu

Зноскі
------

1. ↑  Joanna Chmielewska // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
2. 1 2  Joanna Chmielewska // e-teatr.pl — 2004.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q9249766'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · Лабараторыя Фантастыкі |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90726794 · BNC: a11890381 · BNE: XX1704619 · CiNii: DA13908163 · GND: 123512611 · ISNI: 0000 0003 6851 8837, 0000 0000 8396 215X · LCCN: n81018036 · LNB: 000012047 · NKC: jo2001100223 · NLA: 35878472 · NTA: 073666955 · NUKAT: n93080633 · SUDOC: 075542692 · VIAF: 77224020 |

 |