У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ліпман.
**Уолтэр Ліпман** (англ.: Walter Lippmann; 23 верасня 1889, Нью-Ёрк — 14 снежня 1974, Нью-Ёрк) — амерыканскі пісьменнік, журналіст, палітычны аглядальнік, аўтар арыгінальнай канцэпцыі грамадскай думкі. Двухразовы лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі (у 1958 і 1962 гадах).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў 1889 годзе, у другім пакаленні яўрэйскіх эмігрантаў з Германіі, у заможнай сям’і (Якава і Дэйзі), якая часта падарожнічала ў Еўропу.

Ва ўзросце 17 гадоў паступіў у Гарвардскі ўніверсітэт, дзе вывучаў мовы (свабодна валодаў французскай і нямецкай) і філасофію пад кіраўніцтвам Уільяма Джэмса, Джорджа Сантаяны, і іншых. Ужо да 20 гадоў Уолтар Ліпман здолеў атрымаць навуковую ступень, аднак адмовіўся ад акадэмічнай кар’еры (а для яе ў яго быў інтэлект, добрыя адносіны з прафесарамі, падтрымка ўніверсітэта), аддаўшы перавагу незалежнасці прыналежнасці якой-небудзь акадэмічнай групоўцы. У 1908 годзе стаў адным з заснавальнікаў сацыялістычнага гуртка ў Гарвардзе (у яго ўваходзіў, акрамя іншых, Джон Рыд), ад членства ў якім пазней адмовіўся (у кнізе 1914 года «Drift and Mastery»).

Як палітычны аглядальнік з 1911 года удзельнічаў у перадвыбарнай кампаніі, дзе падтрымліваў партыю прагрэсівістаў на чале з Тэадорам Рузвельтам у выбарах 1912 года. У 1913 годзе выдаў сваю першую ўплывовую публікацыю «Уводзіны ў палітыку» (англ.: A Preface to Politics), пасля якой стаў супрацоўнікам палітычнага штотыднёвіка Нью-Рэпаблік (англ.: The New Republic). У 1916 годзе Ліпман стаў членам каманды Вудра Вільсана і дэмакратычнай партыі. У 1917 годзе Ліпмана прызначылі памочнікам ваеннага саветніка Вільсана, дзе яму давялося цесна супрацоўнічаць асабіста з Прэзідэнтам падчас распрацоўкі знакамітай прамовы, названай пасля па сваім змесце «Чатырнаццаць пунктаў мірнай праграмы» (*Fourteen Points*) і палажэнняў Версальскага дагавора, у аснове якога ляжала тая самая прамова. У гады працы з Вільсанам ён стаў адным з дэлегатаў Парыжскай мірнай канферэнцыі, а таксама сааўтарам Канвенцыі аб стварэнні Лігі Нацый. Тады яму было толькі 29 гадоў.

У 1920 кар’ера Ліпмана працягнулася ва ўплывовым выданні Нью-Ёрк Уорлд (англ.: New York World), дзе з 1929 года ён стаў адным з рэдактараў. У перыяд працы ў Нью-Ёрк Уорлд Ліпман выдаў кнігі «Грамадская думка» (англ.: Public Opinion) і «Прывід грамадскасці» (англ.: Phantom Public), у якіх выклаў арыгінальную трактоўку феномену грамадскай думкі і праблематызаваў магчымасць развіцця дэмакратыі ў складаных сучасных грамадствах.

Імя У. Ліпмана непарыўна звязана з паняццем «халодная вайна», якое ўпершыню было выказана ў 1947 годзе Бернхардам Барухам і было тэматызавана Ліпманам у працы «The Cold War» (1947).

Уклад у тэорыю
--------------

Уолтар Ліпман вядомы ў Расіі, галоўным чынам, сваёй канцэпцыяй грамадскай думкі, якая стала на Захадзе адной з класічных, а таксама тым, што ўвёў у шырокі навуковы абарот паняцце стэрэатыпу.

Эпіграфам да кнігі «Грамадская думка» Ліпман абраў фрагмент з «Дзяржавы» Платона з апісаннем пячоры вязняў, якія вымушаныя ўсё жыццё назіраць толькі цені свету, але не сам свет: паколькі вязні ніколі не бачылі таго хто і што адкідвае цені, яны не ў стане і западозрыць існаванне чагосьці больш рэальнага, чым цені.

Пазнавальныя магчымасці чалавека абмежаваныя: чалавек не можа ведаць усё, быць абсалютна інфармаваным, паколькі навакольнае асяроддзе занадта складанае і зменлівае ўтварэнне. Пераадольваючы разнастайнасць свету, чалавек сістэматызуе веданне пра яго ў катэгорыі. Гэтыя катэгорыі, — фікцыі, стэрэатыпы, элементы псеўдаасяроддзя, з дапамогай якіх чалавек прыстасоўваецца да свайго асяродку. Паводзіны чалавека ёсць рэакцыя на стымул псеўдаасяроддзя.

Стэрэатыпы аб’ядноўваюцца ў сістэмы стэрэатыпаў, якія паўстаюць у выглядзе паўсядзённых укладаў, вераванняў, вучэнняў, сацыяльных інстытутаў і г. д. і так аж да стэрэатыпу, што ахоплівае ўсе сістэмы стэрэатыпаў і вядомага пад назвай «сацыяльная рэальнасць».

Свет, з якім мы вымушаныя мець справу як суб’екты, застаецца за межамі дасяжнасці: чалавек не бог, які азірае адзіным поглядам усё існае, а прадукт эвалюцыі, які толькі і можа выхапіць фрагмент рэальнасці, дастатковы, каб «выжыць і ў патоку часу злавіць некалькі момантаў азарэнняў і шчасця».

Кожны чалавек паасобку можа добра ведаць толькі невялікі фрагмент рэальнасці, быць спецыялістам або экспертам толькі па нейкіх вузкіх праблемах. А апытанні грамадскай думкі ўключаюць у сябе пытанні загадзя больш шырокага тэматычнага спектру. Таму атрымліваецца, што на нейкае пытанне прадуманыя і абгрунтаваныя адказы могуць даваць толькі нешматлікія рэспандэнты, кампетэнтныя менавіта ў гэтай праблеме. (Калі заставацца ў рамках гэтай тэорыі, добра разбірацца ў праблеме азначае мець больш разгалінаваную сістэму стэрэатыпаў, адэкватную рэальнасці настолькі, наколькі больш інтэрпрэтацый катэгорыі мыслення стэрэатыпы эксперта прадугледжваюць. Прычым часам здараецца, што абмежаваная кампетэнтнасць у нейкай абмежаванай вобласці прыводзіць да гіпертрафіі звычкі ўціскаць у вузкія рамкі стэрэатыпу тое, што ў яго можа быць ўціснуць, і адкідаць тое, што ў яго не змяшчаецца).

Крытыка апытальнага метаду становіцца для Ліпмана адпраўной кропкай для падзелу *грамадскай думкі* і *Грамадскай Думкі* C вялікай літары (мабыць, услед за Русо ў «Аб грамадскім дагаворы»).

Грамадская думка з маленькай літары-гэта тое веданне пра навакольны свет, якое тычыцца саміх людзей або цікава ім, якое вынікае з паводзін іншых людзей або ўсяго таго, што называецца грамадскімі падзеямі (public affairs). У такіх выпадках людзі выкарыстоўваюць распаўсюджаныя сярод іншых людзей і запазычаныя нарыхтоўкі стэрэатыпных схем, інтэрпрэтацый, маралі і г. д. накіроўвалых гульню ўяўлення і само бачанне падзей.

Грамадская Думка з вялікай літары — гэта вобраз рэальнасці, у адпаведнасці з якім дзейнічаюць групы людзей або індывіды, якія дзейнічаюць ад імя груп, напрыклад, дзяржаўныя дзеячы. Пачынаючы з гэтага размежавання, Ліпман, ужо як сацыёлаг і палітолаг, прыступае да крытыкі дэмакратыі, раннія тэорыі якой наіўна мяркуюць, што самі па сабе *грамадскія меркаванні* максімізуюць грамадскую карыснасць прымаемых палітычных рашэнняў. Адсюль, асноўная задача дэмакратыі зрабіць так, каб у сучасным яму грамадстве *Грамадская Думка* фармавалася, уплывала і ўлічвалася б разумна і рацыянальна, няхай гэта будзе сферы кіравання або палітыкі.

Ліпман абмяркоўваў пытанні міжнароднай палітыкі па аналогіі з фінансавымі, у тэрмінах крэдытаздольнасці, аналізуючы разрыў паміж «наяўнымі сродкамі» (моцай дзяржавы) і «абавязкамі» (узятымі на сябе абавязацельствамі). С. Хантынгтан назваў разрыў паміж моцай і абавязацельствамі «зазорам Ліпмана».

Работы
------

### Артыкулы

* «The Campaign Against Sweating». *The New Republic*, March 27, 1915.
* «What Program Shall the United States Stand for in International Relations?». *Annals of the American Academy of Political and Social Science*, Vol. 66, July 1916, pp. 60-70. JSTOR 1013427
* «The World Conflict in its Relation to American Democracy.» *Annals of the American Academy of Political and Social Science*, Vol. 72, July 1917, pp. 1-10. JSTOR 1013638
* «Democracy, Foreign Policy and the Split Personality of the Modern Statesman.» *Annals of the American Academy of Political and Social Science*, Vol. 102, July 1922, pp. 190—193. JSTOR 1014825
* «Today and Tomorrow.» *Washington Post*, February 12, 1942. Full text available.
* «A Talk With Mr. K.» November 10, 1958.
* «Nearing the Brink in Vietnam.» *Newsweek*, April 12, 1965, pp. 25-46.

### Рэцэнзіі на кнігі

* Review of *The Intimate Papers of Colonel House* by Charles Seymour. *Foreign Affairs*, Vol. 4, No. 3, April 1926. JSTOR 20028461 DOI:10.2307/20028461

### Эсэ

* «The Basic Problem of Democracy.» November 1919, pp. 616—627.

This essay later became the first chapter *Liberty and the News*.
* «Concerning Senator Borah.» *Foreign Affairs*, Vol. 4, No. 2, January 1926, pp. 211—222. JSTOR 20028440 DOI:10.2307/20028440
* «Vested Rights and Nationalism in Latin-America.» *Foreign Affairs*, Vol. 5, No. 3, April 1927, pp. 353—363. JSTOR 20028538 DOI:10.2307/20028538
* «Second Thoughts on Havana.» *Foreign Affairs*, Vol. 6, No. 4, July 1928, pp. 541—554. JSTOR 20028641 DOI:10.2307/20028641
* «Church and State in Mexico: The American Mediation.» *Foreign Affairs*, Vol. 8, No. 2, January 1930. pp. 186—207. JSTOR 20030272 DOI:10.2307/20030272
* «The London Naval Conference: An American View.» *Foreign Affairs*, Vol. 8, No. 4, July 1930, pp. 499—518. JSTOR 20030304 DOI:10.2307/20030304
* «Ten Years: Retrospect and Prospect.» *Foreign Affairs*, Vol. 11, No. 1, October 1932, pp. 51-53. JSTOR 20030482 DOI:10.2307/20030482
* «Self-Sufficiency: Some Random Reflections.» *Foreign Affairs*, Vol. 12, No. 2, January 1934, pp. 207—217. JSTOR 20030578 DOI:10.2307/20030578
* «Britain and America: The Prospects of Political Cooperation in the Light of Their Paramount Interests.» *Foreign Affairs*, Vol. 13, No. 3, April 1936, pp. 363—372. JSTOR 20030675 DOI:10.2307/20030675
* «Rough-Hew Them How We Will.» *Foreign Affairs*, Vol. 15, No. 4, July 1937, pp. 586—594. JSTOR 20028803 DOI:10.2307/20028803
* «The Cold War.» Foreign Affairs, Vol. 65, No. 4, Spring 1987, pp. 869—884. JSTOR 20043099 DOI:10.2307/20043099

### Водгукі

* «A Test of the News.» *The New Republic*, Vol. 23, No. 296, August 1920. 42 pages.

### Кнігі

* *A Preface to Politics*. Mitchell Kennerley, 1913. ISBN 1591022924. Audiobook available.
* *Drift and Mastery*. University of Wisconsin Press, 1914. ISBN 0299106047. Full text available.
* *The Stakes of Diplomacy*. New York: Henry Holt & Co. 1915.
* *The Political Scene*. New York: Henry Holt & Co. 1919.
* *Liberty and the News*. New York: Harcourt, Brace & Howe, 1920.
* *Public Opinion*. New York: Harcourt, Brace & Co. 1922. ISBN 0029191300. Audiobook available.
* *The Phantom Public*. Piscataway, NJ: Transaction Publishers, 1925. ISBN 1560006773
* *Men of Destiny*. New York: The Macmillan Company, 1927. ISBN 0295950269. Excerpts available Архівавана 13 мая 2023..
* *American Inquisitors*. New York: The Macmillan Company, 1928.
* *A Preface to Morals*. London: George Allen & Unwin, 1929. ISBN 0878559078
* *Interpretations, 1931—1932*. New York: The Macmillan Company, 1932.
* *The United States in World Affair, 1931*. New York: Harper & Bros, 1932.
* *The United States in World Affairs, 1932*. New York: Harper & Bros, 1933.
* *The Method of Freedom*. New York: The Macmillan Company, 1934.
* *Interpretations, 1933—1935*. New York: The Macmillan Company, 1936.
* *The Good Society*. New York: Atlantic Monthly Press, 1937. ISBN 0765808048
* *U.S. Foreign Policy: Shield of the Republic*. Boston: Atlantic Monthly Press, 1943.
* *U.S. War Aims*. Boston: Atlantic Monthly Press, 1944. ISBN 978-0306707735
* *The Cold War*. New York: Harper & Row, 1947. ISBN 0061317233
* *The Public Philosophy*, with William O. Scroggs. New York: New American Library, 1955. ISBN 0887387918
* *The Coming Tests With Russia*. Boston: Atlantic Monthly Press, 1961. LCCN 61-14950-{{{3}}}

Зноскі
------

1. 1 2  Walter Lippmann // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  *Steel R.* Walter Lippmann // Lippmann, Walter (23 September 1889–14 December 1974), journalist and author // *American National Biography Online* / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2018. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1601004 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103867867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
5. ↑  Find a Grave — 1996. Праверана 13 верасня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
6. 1 2 3  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
7. ↑  NNDB — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1373513'></a>

Літаратура
----------

* *Фрумкина Р.* Уолтер Липпман: свободный коллективизм! // Социальная реальность, 2006, № 4. — С. 123—124.
* *Печатнов В. О.* Уолтер Липпман и пути Америки. — М.: Международные отношения, 1994.
* *Семендяева О. Ю.* Критический анализ концепций «стереотипа» в социальной психологии США // Социологические теории и социальные изменения в современном мире. — М.: 1986. — С. 184—196.
* *Гуревич П. С.* Стереотип // Современная западная социология. Словарь. — М.: 1990. — С. 332.
* *Ослон А.* Уолтер Липпман о стереотипах: выписки из книги «Общественное мнение» // Социальная реальность, 2006, № 4. — C. 125—141.
* Липпман Уолтер // *Иванян&nbsp;Э.&nbsp;А.* Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII—XX века. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · MusicBrainz · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90180302 · BNC: a10877988 · BNE: XX1000770 · BNF: 12339158b · CALIS: n2004362405 · CiNii: DA0129037X · EGAXA: vtls1871974 · GND: 118780131 · ICCU: RAVV055021 · ISNI: 0000000120992674 · LCCN: n80019504 · LNB: 000288833 · NDL: 00447807 · NLC: 057513582 · NKC: skuk0000805 · NLA: 35662837 · NLG: 145568 · NLP: a0000002369275 · NTA: 068895364 · NUKAT: n97021733 · LIBRIS: 294619 · SUDOC: 027485080 · VIAF: 14844144 |

 |