У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Янашык.
Статуя Янашыка ў парку Сметаны ў Горжыцах (Чэшская рэспубліка)
**Юра́й Я́нашык** (славацк.: Juraj Jánošík, вымаўляецца ˈjuraj ˈjaːnɔʃiːk, польск.: Jerzy Janosik, венг.: Jánosik György; хрышчаны 25 студзеня 1688 — 17 сакавіка 1713) — вядомы славацкі злачынец, герой шматлікіх легенд і мастацкіх твораў, дзе яго вобраз значна міфалагізаваны. З XIX стагоддзя Янашык стаў сімвалам супраціву прыгнёту не толькі на поўначы каралеўства Венгрыя (цяперашняя Славакія), але таксама і сярод гураляў і палякаў з Падгалля. Падчас антынацысцкага паўстання ў Славакіі імя Янашыка насіла адна з партызанскіх груп.

Біяграфія
---------

Старонка 39 пратаколу суду над Юраем Янашыкам
Юрай Янашык нарадзіўся ў вёсцы Церхава пад Габсбургскай манархіяй (цяпер у раёне Жыліна) у сям’і Марціна Янашыка і Ганны Чышнікавай. Ахрышчаны ў касцёле Найсвяцейшай Тройцы ў Варыне, хроснымі бацькамі Юрая сталі Якуб Мер’яд і Барбара Крыштафікава. Меў старэйшую сястру Барбару і малодшых братоў Яна, Марціна і Адама.

У пятнаццацігадовым узросце далучыўся да куруцкіх паўстанцаў. Пасля паражэнні пад Трэнчынам быў прызваны ў габсбургскае войска. Увосень 1710, служачы ахоўнікам у Бітчы, дапамог уцячы вязню Томашу Вугарчыку, з якім яны стварылі бандыцкую ватагу. Пасля выхаду Вугарчыка Янашык стаў яе аднаасобным правадыром. Банда дзейнічала пераважна ў паўночна-заходняй Венгрыі (цяперашняя Славакія), уздоўж ракі Ваг між Важцам і Віхаднай, хоць часам даходзілі нават да Польшчы і Маравіі. Па большай частцы іхнімі ахвярамі станавіліся заможныя купцы. Пад камандаваннем Янашыка банда цвёрда прытрымлівалася прынцыпу не забіваць сваіх ахвяр; аднойчы яны дапамаглі выпадкова параненаму святару. Таксама часткова мае пацверджанне легенда пра тое, што яны дзяліліся нарабаваным дабром з бедакамі.

Увосені 1712 Янашык быў схоплены, аднак праз пэўны час адпушчаны з грахаўскага маёнтка. Увесну 1713 ізноў арыштаваны ў маёнтку свайго сябра Вугорчыка ў Кленаўцы. Паводле легенды, яго схапілі ў карчме Томаша Вугорчыка, калі ён пакаўзнуўся на гарошынах, кінутых яму пад ногі здрадніцай.

Суд над ім адбываўся ў Ліптаўскім Святым Мікулашы 16—17 сакавіка 1713 года. Ён атрымаў смяротны вырак, аднак дакладная дата яго выканання невядомая. Паводле легенды, якая стала прапагандавацца ў XIX стагоддзі, яго падчапілі левым бокам на крук і такім чынам пакінулі паміраць. Гэты спосаб забойства ўжываўся ў дачыненні да завадатараў ватагаў. Аднак існуюць таксама звесткі, што ён быў павешаны.

Памяць
------

У 1947 годзе ў Чэхаславакіі была выдадзена дзвюхкронавая манета з партрэтам Янашыка.

На беларускую мову Ядвігай Бяганскай перакладзены раман Яна Грушоўскага «Янашык». Максім Танк прысвяціў славацкаму народнаму герою верш.

Зноскі
------

1. ↑  *Zuzana Križková, Margaréta Horváthová.* Juraj Jánošík: rozprávanie o zbojníckom kapitánovi. — Perfekt, 2004. — 110 с. — ISBN 8080462828.
2. 1 2  Juraj Jánošík osobnosti.sk | životopisy, diela, tvorba, články, linky
3. ↑  Kočiš (1986), p. 47  (славацк.)
4. ↑  Kočiš (1986), p. 50  (славацк.)
5. 1 2 3 4  Odpočíva Jánošík na dne Liptovskej Mary? Aktuality Terchová | terchova-info.sk
6. ↑  Kočiš (1986), p. 53  (славацк.)
7. 1 2  Jaká je pravda o Jánošíkovi a Ilčíkovi? (чэшск.)(недаступная спасылка).  www.ilcik.cz (8 студзеня 2009). Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2008. Праверана 27 верасня 2015.
8. ↑  Kočiš (1986), p. 56  (славацк.)
9. ↑  Předpis č. 78/1947 Sb. Vyhláška ministra financí o ražbě a vydání dvoukorun (чэшск.)  **(нявызн.)**?. *Zákony pro lidi*.  AION (18 мая 2013).

Літаратура
----------

* *Jozef Kočiš.* Neznámy Jánošík (славацк.). — Martin: Vydavatel´stvo Osveta, 1986.
* *Andrej Melicherčík.* Juraj Jánošík, hrdina protifeudálného odboja slovenského l´udu (славацк.). — Martin, 1963.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Юрай Янашык на Вікісховішчы |

* Бачына імя Юрая Янашыка Архівавана 6 чэрвеня 2013. (славацк.) (англ.)
* Янашык, славацкі Робін Гуд, у святле дакументальных сведчанняў і народнага падання Архівавана 28 студзеня 2013. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12085719n · GND: 118985620 · ISNI: 0000 0000 5536 868X · LCCN: n87923714 · NKC: jn20000728251 · NUKAT: n98085689 · SUDOC: 171771508 · VIAF: 13107702 |

 |