recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Косак.
**Войцех Гарацый Косак** (польск.: Wojciech Horacy Kossak; 1 студзеня 1857, Парыж — 29 ліпеня 1942) — польскі жывапісец.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Сын Ю. Косака. Вучыўся жывапісу ў Кракаве (1871—73), Мюнхене (1874), Парыжы (1877—83). Служыў у Кракаўскім палку аўстра-венгерскай арміі (1876—77). У 1894—1902 у Германіі, працаваў па заказах імператара Вільгельма II. Падарожнічаў па Іспаніі, Егіпце, Англіі, ЗША. 3 1916 прафесар школы прыгожых мастацтваў у Варшаве, потым жыў у Кракаве. Аўтар «Успамінаў».

Творчасць
---------

Галоўнае месца ў творчасці займае гістарычны і батальны жанры, найбольшую ўвагу аддаваў напалеонаўскім войнам, паўстанню 1830—31 гг. Паўстанню 1863—64 гг. прысвечана карціна «Успаміны з дзяцінства» (1891), рэвалюцыі 1905—07 гг. — «Крывавая нядзеля ў Пецярбургу» (1905). Сааўтар батальных панарам на тэму паўстання 1794 года «Рацлавіцы» (1892—94) і вайны 1812 года «Пераход цераз Бярэзіну» (1895—96).

Зноскі
------

1. 1 2  Wojciech Horacy Kossak // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
2. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

Спадчына
--------

Творы В. Косака зберагаюцца ў Нацыянальным музеі і Музеі Войска Польскага ў Варшаве і інш.

Літаратура
----------

* Варатнікова А. Косак // ЭГБ ў 6 т. Т. 4. Мн. 1997.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Войцех Косак на Вікісховішчы |

* Інтэрнэт-галерэя
**Могілкі Ла-Чакарыта** (ісп.: Cementerio de Chacarita) — нацыянальныя могілкі ў Буэнас-Айрэсе, найбуйнейшыя ў Аргенціне.

Гісторыя
--------

Могілкі размешчаны ў паўночнай частцы Буэнас-Айрэса. Галоўны ўваход знаходзіцца на Авенідзе Гусман. З’яўленнем у 1871 годзе могілкі абавязаны эпідэміі жоўтай ліхаманкі, калі існуючыя могілкі не маглі справіцца з прытокам памерлых (прэстыжныя могілкі Рэкалета адмовіліся дазволіць пахаванне ахвяр эпідэміі). Студэнты каледжа Сан-Карлас захапілі для гэтых мэт 5 гектараў (12 акраў) у суседняй мясцовасці, але ў 1886 годзе гарадскія ўлады закрылі могілкі. Новыя могілкі Ла-Чакарыта пачалі функцыянаваць у 1887 годзе і атрымалі афіцыйны статус у 1896 годзе.

На могілках ёсць спецыялізаваныя месцы для пахавання членаў аргенцінскай мастацкай супольнасці, у тым ліку пісьменнікаў, выдатных кампазітараў і акцёраў. Прэзідэнт Хуан Д. Перон быў першапачаткова пахаваны тут, пакуль яго астанкі не былі перанесены ў 2006 годзе ў маўзалей у яго былым доме ў Сан-Вісентэ.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2013016879 · VIAF: 298482186 |
**Скаля́р**, **скалярная велічыня** — велічыня, кожнае значэнне якой можа быць выражана адным (рэчаісным) лікам.

У лінейнай алгебры рэчаісныя лікі называюцца **скалярамі** і суадносяцца з вектарамі пры дапамозе аперацыі множання вектара на лік, вынікам якой з’яўляецца яшчэ адзін вектар.

Увогуле скаляры, якія адносяцца да нейкай вектарнай прасторы, могуць быць камплекснымі лікамі альбо элементамі любых алгебраічных палёў.

Аперацыя скалярнага здабытку, якая вызначаная на нейкай вектарнай прасторы, дазваляе памножыць два вектары і атрымаць скаляр. 

У фізіцы скалярам з’яўляецца фізічная велічыня, якая не залежыць ад напрамку, а, значыць, і ад абранай каардынатнай сістэмы.

У праграмаванні скалярам называецца пераменная ці поле, якія здольныя ўтрымліваць толькі адно значэнне ў нейкі момант часу (у адрозненне ад пераменных такіх тыпаў, як спісы, запісы і пад.). У некаторых выпадках значэнне скаляра можа атаясамляцца з лікам. **Скалярным тыпам даных** называецца тып скалярнай пераменнай. Прыкладамі скалярных тыпаў з мовы праграмавання Pascal з’яўляюцца `char`, `integer`, `real` і іншыя.

Прыкладамі скалярных велічынь з’яўляюцца даўжыня, плошча, час, шчыльнасць, работа.

Крыніцы
-------

1. 1 2 3  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* Скаляр, скалярная велічыня // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 434. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Скаляр // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* *Лопатников Л. И.* Экономико-математический словарь: Словарь современной экономической науки. — 5-е изд. перераб. и доп. — М.: Дело, 2003. — 520 с. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 57691317 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сафііўка.
Від на Плошчу сходаў і Іанічнае мора   
 (удалечыні Фантан Змея і Павільён Флоры)
**Сафіеўка** — парк, навукова-даследчы інстытут Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, размешчаны ў паўночнай частцы горада Умань Чаркаскай вобласці Украіны, на берагах ракі Каменкі. Штогод яго наведваюць каля 500 тысяч чалавек. Плошча — 179,2 га. У 2007 годзе Сафіеўка была названая адным з «Сямі цудаў Украіны».

«Сафіеўка» з'яўляецца помнікам ландшафтнага тыпу сусветнага садова-паркавага мастацтва канца XVIII — першай паловы XIX стагоддзя. У ёй расце звыш за 3323 таксонаў (відаў, формаў, гатункаў) мясцовых і экзатычных дрэў і кустоў, сярод іх: балотны кіпарыс, хвоя Веймутава, цюльпанавае дрэва, платан, гінкга, елкі і многія іншыя. Калектывам парка выдадзены каталог раслін, у якім налічваецца 1994 таксонаў, з іх 1220 драўняных і хмызняковых парод і 774 травяністых раслін, у тым ліку 25 таксонаў ляшчыны, 24 — букаў, 41 — елак, 100 — ліян, 320 — руж, 57 — рададэндранаў, 376 — глебапокрыўных і 98 — кветкавых раслін. У 2007 годзе калекцыя раслін парка ўключала 2103 таксонаў драўняных і 1212 травяністых.
**Любча Георгіеўскі** (макед.: Љубчо Георгиевски; нарадзіўся 17 студзеня 1966, Шціп, Югаславія) — македонскі палітык і паэт, прэм’ер-міністр Македоніі ў перыяд з 1998 па 2002 гады.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ва ўсходнемакедонскім горадзе Шціп у 1966 годзе. Яго бацькі мелі балгарскае паходжанне. Вышэйшую адукацыю атрымаў ва
Універсітэце Святых Кірылы і Мяфодзія ў Скоп’е. У 1988 годзе выйшла яго яго кніга вершаў «Апакаліпсіс». У 1991 з’явіўся новы зборнік вершаў — «Гарады».

Георгіеўскі стаў першым лідарам партыі ВМРО-ДПМНЕ, з моманту яе стварэння ў 1990 годзе да мая 2003 года. З восені 1991 года актыўна падтрымліваў барацьбу Славеніі і Харватыі за выхад са складу СФРЮ. У перыяд з 1998 па 2002 год быў прэм’ер-міністрам Рэспублікі Македоніі. У 1999 годзе Любча Георгіеўскі быў уключаны ў Кніга рекордаў Гінеса як самы малады прэм’ер-міністр. На момант уступлення на пасаду яму было 32 гады. У маі 2001 года кароткі час выконваў абавязкі міністра абароны.

14 ліпеня 2006 года Любча Георгіеўскі атрымаў балгарскае грамадзянства на падставе балгарскага паходжання яго бацькоў.

Любча Георгіеўскі выступіў з рэзкім асуджэннем дарагога манументальнага праекта «Скоп’е-2014», назваўшы гэта «Балканскім Дыснэйлэндам».

Зноскі
------

1. ↑  Lubczo Georgiewski // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  Ljubco Georgievski // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑  Балгарскі пашпарт Любча Георгіеўскага  (балг.)

Спасылкі
--------

* Біяграфія  (англ.)
* Любчо Георгиевский — биография и семья
***Tremella fuciformis*** — від паразітычных грыбоў сямейства {{bt-bellat||Tremellaceae}}, які шырока выкарыстоўваецца ў кулінарыі і гамеапатыі ў краінах Азіі (Кітай, Тайланд).

Назва
-----

Tremella fuciformis была ўпершыню апісана брытанскім батанікам {{нп3|Майлз Джозеф Берклі|Майлзам Берклі|uk|Майлз Джозеф Берклі}} ў 1856 годзе. Японскі біёлаг {{нп3|Ёсіа Кабаясі||ru|Кобаяси, Ёсио}} {{bt-bellat||*Nakaiomyces nipponicus}}*, які меў цёмныя нарасты на пладовым целе. Аднак пасля высветлілі, што гэтыя нарасты былі аскаміцэтамі, якія паразітавалі на *Tremella fuciformis*. У Кітаі грыб называюць **срэбнае вуха** (银耳 — yín ěr), **снежнае вуха** (雪耳 — xuě ěr). У Японіі *Tremella fuciformis* мае назву **драўляны грыб-медуза** (シロキクラゲ — shiro kikurage).

Апісанне
--------

Пладовае цела па форме нагадвае багавінне са шматлікімі галінамі, па структуры падобнае на празрыста-белы жэлацін. Грыб дасягае памераў 7 см.

Жыццёвы цыкл
------------

Tremella fuciformis паразітуе на іншых відах грыбоў, у асноўным {{bt-bellat||*Annulohypoxylon}}* і {{bt-bellat|гіпаксілон|*Hypoxylon}}*. Пасля ўварвання грыбніца Tremella fuciformis пачынае бурна развівацца і фармаваць пладовае цела.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

Сустракаецца ў месцах росту свайго гаспадара - на паваленых галінах і ствалах мёртвых лісцевых дрэў. У натуральным асяроддзі пражывання сустракаецца ў асноўным у трапічных і субтрапічных краінах Азіі і Цэнтральнай Амерыкі, у Аўстраліі, Новай Зеландыі і астравах Ціхага акіяна.

Выкарыстанне
------------

У Кітаі *Tremella fuciformis* вырошчваюць з 19 ст. Вырошчванне снежных грыбоў прыносіць двайную выгаду, паколькі дае магчымасць вырошчваць таксама ядомы грыб-гаспадар Annulohypoxylon archeri. Традыцыйна з *Tremella fuciformis* рыхтуюць суп *luk mei* (六味), напоі, дадаюць у салодкія стравы і робяць марозіва. Грыб таксама выкарыстоўваецца ў касметычнай індустрыі для разгладжвання маршчын. Паводле даследавання 2004 года ў Кітаі вырошчваюць каля 130 тысяч тон гэтых грыбоў штогод. У Тайландзе гэтыя грыбы прадаюць сушанымі.

Літаратура
----------

* Chang, Shu-Ting; Miles, Philip G. (2004). «Tremella — Increased Production by a Mixed Culture Technique». Mushrooms: Cultivation, Nutritional Value, Medicinal Effect, and Environmental Impact (2nd ed.). Boca Raton, Florida: CRC Press. ISBN 0-8493-1043-1.
* Stamets, Paul (2000). «Chapter 21: Growth Parameters for Gourmet and Medicinal Mushroom Species». Growing gourmet and medicinal mushrooms = [Shokuyo oyobi yakuyo kinoko no sabai] (3rd ed.). Berkeley, California, USA: Ten Speed Press. pp. 402—406. ISBN 978-1-58008-175-7.
**Царква Фрыдэрыка**, таксама вядомая як **Мармуровая царква** (дацк.: Marmorkirken) — лютэранская царква, адна са славутасцяў Капенгагена.

Гісторыя
--------

Праект будынка быў створаны архітэктарам Мікалаем Эйгтведам у 1740 годзе. Месцазнаходжаннем новай царквы быў абраны раён Капенгагена Фрэдэрыксштадэн.

Першы камень у падмурак быў закладзены каралём Фрэдэрыкам V 31 кастрычніка 1749 года, аднак будаўніцтва замарудзілася ў выніку скарачэння бюджэтных асігнаванняў і смерці Эйгтведа ў 1754 годзе. У 1770 годзе першапачатковы праект царквы быў адпрэчаны Іаганам Фрыдрыхам Струэнзэ. Царква заставалася недабудаванай амаль 150 гадоў.

Праект, па якім пабудаваны будынак, які існуе ў наш час, быў быў створаны Фердынандам Мелдалам, будаўніцтва фінансавалася дацкім банкірам Карлам Фрэдэрыкам Цьетгенам. Царква была адкрыта 19 жніўня 1894 года.

Апісанне
--------

Будынак мае самы вялікі ў рэгіёне купал (яго акружнасць складае 31 метр), які абапіраецца на дванаццаць калон.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алендскі.
**Крыштаф Алендскі** (? — ?) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Алендскіх герба «Равіч», сын Тэафіла і Гэлены Маклакоўны.

Падпісаў элекцыі каралеў Яна III і Аўгуста II, удзельнік сойма 1704 года. Староста судовы ваўкавыскі (1710), пасля войт ваўкавыскі і поразаўскі.

Не маючы нашчадкаў, пакінуў усю спадчыну брату Багуславу ў 1710 годзе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Генеалогія роду Алендскіх мачулінскай лініі. «Гербоўнік беларускай шляхты». Т.1. Мінск. 2002. С. 146—151.


| ?Крыштаф Алендскі (сын Тэафіла) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Януш Алендскі |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Крыштаф Алендскі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Юрый Алендскі |  |  |  |  | Ганна з Трызнаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Тэафіл Алендскі |  |  |  |  | Ганна з Есьманаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Крыштаф Алендскі |  |  |  |  | Юстына з Быхаўцаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Алена Маклок[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Даляньскі медыцынскі ўніверсітэт** (англ.: Dalian Medical University, кіт.: 大连医科大学) — універсітэт у горадзе Далянь, правінцыя Ляанін, КНР. Знаходзіцца ў распараджэнні правінцыйнага ўрада. Быў заснаваны ў 1947 годзе ў паўднёвай частцы горада. У адкрыцці ВНУ прымаў удзел Маа Цзэдун.

Гісторыя
--------

У 1947 годзе заснаваны як Медыцынская школа Канто. У 1949 годзе Школа аб'ядналася з Даляньскім універсітэтам, утварыўшы Медыцынскую школу Даляньскага ўніверсітэта. У 1950 годзе Далянскі ўніверсітэт спыніў сваё існаванне, медыцынская школа Далянскага ўніверсітэта атрымала незалежнасць. У 1969 годзе ўніверсітэт пераехаў у горад Цзуньі, правінцыя Гуйчжоу, і пачаў назвацца Медыцынская школа Цзуньі. У 1978 годзе вярнуўся ў Далянь і стаў Даляньскай медыцынскай школай. У 1994 годзе перайменаваны ў Даляньскі медыцынскі ўніверсітэт. У кастрычніку 2007 года ўніверсітэт пераехаў у новы кампус у раёне Люйшунькоу, які аддзелены ад кампуса Даляньскага ўніверсітэта замежных моў паўднёвай дарогай Люйшунь.
**Кацельнікава** (руск.: Котельниково) — горад (з 1955 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кацельнікаўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 19,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1897 годзе. Размешчаны за 190 км на паўднёвы захад ад Валгаграда, на рацэ Курмаярскі Аксай. Чыгуначная станцыя Прыволжскай чыгункі на лініі Валгаград — Сальск.

Гісторыя
--------

Узнік у 1897 годзе як пасёлак пры аднайменнай чыгуначнай станцыі (станцыя, у сваю чаргу, атрымала назву ад бліжэйшага хутара, першапасяленцам якога быў Кацельнікаў). Некаторы час пасёлак называўся *Нікалаеўскі*, аднак гэтая назва не прыжылася.

У лістападзе 1942 года, падчас Сталінградскай бітвы, у раёне Кацельнікава была сканцэнтравана буйная групоўка нямецка-фашысцкіх войскаў — вайсковая група «Гот», якая знаходзілася ў складзе групы войскаў «Дон» пад камандаваннем генерал-фельдмаршала Манштэйна. Перад групоўкай ставілася задача дэблакады акружаных у раёне Сталінграда нямецкіх войскаў; 12 снежня група «Гот» перайшла ў наступленне, якое, дзякуючы паспяховай абароне савецкіх войскаў, да 23 снежня прыпынілася; неўзабаве савецкія войскі пачалі контрнаступленне, у выніку якога вайсковая група «Гот» была амаль цалкам разгромленая; 29 снежня савецкія войскі вызвалілі пасёлак і чыгуначную станцыю Кацельнікава.

Эканоміка
---------

У горадзе — прадпрыемствы чыгуначнага транспарта і харчовай прамысловасці (кансервавы, малочны і іншыя заводы), завод сельскагаспадарчага машынабудавання, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў (арматурны, цагляны і асфальтавы заводы). У Кацельнікава дзве бальніцы, пяць сярэдніх школ, стадыён, тры бібліятэкі, краязнаўчы музей.

Зноскі
------

1. ↑  Колькасць насельніцтва Расійскай Федэрацыі па гарадах, пасёлках гарадскога тыпу і раёнах на 1 студзеня 2010 года (руск.)

| ⛭Валгаградская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Акцябрскі
* Альхоўскі
* Аляксееўскі
* Быкаўскі
* Гарадзішчанскі
* Данілаўскі
* Дубаўскі
* Жырнаўскі
* Ілаўлінскі
* Калачоўскі
* Камышынскі
* Катоўскі
* Кацельнікаўскі
* Кіквідзенскі
* Клецкі
* Кумылжанскі
* Ленінскі
* Міхайлаўскі
* Наваанінскі
* Нікалаеўскі
* Нованікалаеўскі
* Няхаеўскі
* Паласаўскі
* Руднянскі
* Светлаярскі
* Серафімовіцкі
* Сярэднеахтубінскі
* Старапалтаўскі
* Суравікінскі
* Урупінскі
* Фролаўскі
* Чарнышкаўскі
* Яланскі

 |  |
| Гарады | 
* **Валгаград**
* Волжскі
* Дубоўка
* Жырнаўск
* Калач-на-Доне
* Камышын
* Кацельнікава
* Котава
* Краснаслабодск
* Ленінск
* Міхайлаўка
* Новаанінскі
* Нікалаеўск
* Паласаўка
* Пятроў Вал
* Серафімовіч
* Суравікіна
* Урупінск
* Фролава

 |
| Пгт | 
* Акцябрскі
* Быкава
* Гарадзішча
* Данілаўка
* Ерзаўка
* Ілаўля
* Красны Яр
* Лінёва
* Мельзавод
* Мядзведзіцкі
* Нованікалаеўскі
* Новы Рагачык
* Рудня
* Светлы Яр
* Себрава
* Сярэдняя Ахтуба
* Чарнышкаўскі
* Ялань

 |
| Сёлы і станіцы — цэнтры раёнаў | 
* Альхоўка
* Аляксееўская
* Клецкая
* Кумылжанская
* Няхаеўская
* Праабражэнская
* Старая Палтаўка

 |
Кішынёўскае маршрутнае таксі
**Кішынёўскае маршрутнае таксі** — сістэма гарадскога грамадскага транспарта Кішынёва, якая ахапляе ўсе гарадскія раёны і злучае горад з блізкімі прыгарадамі і гарадскім аэрапортам.

Гісторыя
--------

### Савецкі час

У 1968 годзе ў Кішынёве быў уведзены новы від гарадскога грамадскага транспарта — маршрутнае таксі. Адкрылася першая лінія, што звязала цэнтр горада з раёнам Скінааса (Тэлецэнтр). У якасці рухомага састава выкарыстоўваліся мікрааўтобусы РАФ-977.

У 1972 годзе ў горадзе курсірвалі 6 маршрутаў маршрутнага таксі, што злучалі розныя раёны горада.

Маршрутныя таксі спыняліся па патрабаванні пасажыраў на аўтобусных прыпынках, якія сустракаліся па шляху маршрутных таксі. У 1980-я гады колькасць маршрутаў узрасла да 17 (1982 год), у 1984 годзе быў дададзены маршрут № 18. Маршруты пачыналіся ад Балгарскай вуліцы, ад таго месца, дзе ў 1970 годзе была пабудавана цэнтральная дыспетчарская таксаматорнага парка (на скрыжаванні вуліц Балгарскай і 31 жніўня 1989). На лініях працавалі 11-мясцовыя мікрааўтобусы РАФ-2203 «Латвія». Агульная працягласць усіх маршрутаў маршрутнага таксі ў 1980-х гадах складала 273,5 кіламетраў.

У незалежнай Малдове
--------------------

Пасля ўсталявання незалежнасці Рэспублікі Малдова маршрутнае таксі атрымала сур'ёзнае развіццё. Канчатковы прыпынак на Балгарскай вуліцы быў ліквідаваны. На зноў адкрываныя лініі, галоўным чынам, дублюючыя гарадскія тралейбусныя і аўтобусныя маршруты, выходзілі як мікрааўтобусы Раф, поўнапамерныя аўтобусы, так і аўтамабілі, не прызначаныя для перавозак пасажыраў (у прыватнасці, катафалкі). Маршрутнае таксі горада атрымала жартаўлівую мянушку «Хадзячы катафалк».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Кишинёв. Энциклопедия (Кишинёв, Главная редакция Молдавской Советской Энциклопедии, 1984)
2. ↑  Справочник «Кишинёв», издание 1972 года
3. ↑  Газета «Вечерний Кишинев», номер за 9 октября 1970 года
4. ↑  В Молдове обнаружен опасный вирус маразма! // Сайт «Новости политических партий России и стран СНГ»

Спасылкі
--------

* Nomer MD — Сайт пра таксі Кішынёва Архівавана 16 ліпеня 2011.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гасцінец, значэнні.
**Гасці́нец**, **бальша́к** — вялікая дарога, шырокі ўезджаны шлях з упарадкаванай праезнай часткай.

Тэрмін «гасцінец» паходзіць ад стараславянскага слова «госць» — падарожнік, купец.

Гасцінцы будавалі для руху коннага транспарту. Яны праходзілі асноўнымі гандлёвымі шляхамі, былі галоўнымі магістралямі, злучалі вялікія гарады і суседнія землі.
Звычайна гасцінец з абодвух бакоў абсаджвалі дрэвамі. Часам уздоўж дарогі будавалі вадаадводныя збудаванні.

Асаблівай прыкметай гасцінца былі размешчаныя ўздоўж яго заезныя дамы з памяшканнямі для купцоў, кузні, корчмы, мытні, іншыя гаспадарчыя будынкі, прызначаныя для абслугоўвання падарожных.

Гасцінцы будавалі за кошт дзяржаўнай казны пры актыўным удзеле мясцовага насельніцтва.

Вялікалітоўскі статут 1588 года замацоўваў памеры гасцінца і рэгламентаваў парадак руху па ім.

Некаторыя гасцінцы мелі свае ўласныя назвы: напрыклад, Вітаўтава дарога на паграніччы Валыні і Палесся (XIV—XVII стагоддзі).

Літаратура
----------

* *Крупка О. В.*, *Пришляк В. В.* Гостинець // Енциклопедія історії України / редкол.: В. А. Смолій та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — 518 с. : іл. — ISBN 966-00-0405-2. — С. 176—177. (укр.)
**Гроднасельбудпраект** — колішні праектна-вышукальніцкі інстытут «Гроднааблсельбуда». Размяшчаўся ва ўласным будынку па вуліцы К. Маркса, 31 (1973, арх. В. Бажко) у Гродне.

Гісторыя
--------

Заснаваны 13 мая 1960 года як Гродзенскае абласное міжкалгаснае праектна-каштарыснае бюро «Аблміжкалгаспраект» упраўлення па будаўніцтве ў калгасах выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных. З 14 верасня 1965 года Гродзенская абласная міжкалгасная праектная арганізацыя «Аблміжкалгаспраект» Галоўкалгасбуда БССР.

12 снежня 1969 года ператвораны ў Гродзенскі філіял Беларускага рэспубліканскага праектна-вышукальніцкага інстытута «Белкалгаспраект» Беларускага рэспубліканскага аб’яднання міжкалгасных будаўнічых арганізацый. У гэты час інстытут размяшчаўся ў будынку па Савецкай вуліцы, 23.

На базе філіяла 1 ліпеня 1986 года створаны Гродзенскі праектна-вышукальніцкі інстытут «Гроднасельбудпраект» Гродзенскага абласнога кааператыўна-дзяржаўнага аб’яднання па сельскім будаўніцтве «Аблсельбуд» (з 2 лютага 1996 — Гродзенскага дзяржаўнага вытворчага праектна-будаўнічага аб’яднання па сельскім будаўніцтве «Гроднааблсельбуд»).

5 чэрвеня 2000 года ператвораны ў праектна-вышукальніцкае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства. З 31 ліпеня 2002 года даччынае прадпрыемства «Гроднасельбудпраект» Гродзенскага абласнога вытворчага праектна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гроднааблсельбуд».

Ліквідаваны 6 ліпеня 2016 года.

Кірункі працы
-------------

Асноўнымі кірункамі працы былі: праектаванне жывёлагадоўчых комплексаў і фермаў, механізаваных майстэрскіх і машынных двароў, распрацоўка праектаў планіроўкі і забудовы сельскіх населеных пунктаў, жылых і грамадскіх будынкаў, праектаванне ўнутры- і міжгаспадарчых дарог.

Зноскі
------

1. 1 2  «Гродносельстройпроект» // Гродно: Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1989. — 440 с. — ISBN 5-85700-015-7.
2. 1 2 3 4  Гроднасельбудпраект у картатэцы *Фондавага каталога дзяржаўных архіваў Рэспублікі Беларусь*
3. ↑  *Калектыў аўтараў: А. Вашкевіч, А. Госцеў, В. Саяпін і інш.* Біяграфія гарадзенскіх вуліц. Ад Фартоў да Каложы.. — Гродна-Вроцлаў: Вроцлаўская навуковая друкарня, 2012. — С. 298. — 370 с. — ISBN 978-93-61617-77-8.
4. ↑  Гроднасельбудпраект у базе Kartoteka.by

Літаратура
----------

* «Гродносельстройпроект» // Гродно: Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1989. — 440 с. — ISBN 5-85700-015-7.

Спасылкі
--------

* Гроднасельбудпраект у базе Kartoteka.by
MG Marvel R
**MG Motor** — аўтамабілебудаўнічая кампанія, якая належыць кітайскаму дзяржаўнаму аўтавытворцы SAIC Motor. Створана ў 2006 годзе, пасля таго, як SAIC выкупіла маёмасць збанкрутаваўшай кампаніі MG Rover. Пазіцыянуецца як брытанская марка, але аўтамабілі цалкам спраектаваны і выраблены ў Кітаі.

Продаж вырас з 3500 адзінак у 2013 годзе да каля 450 000 машын у 2022 годзе. У 2022 годзе гэта была самая папулярная кітайская марка за межамі КНР. Расце доля ў сегменце электрамабіляў: у першай палове 2023 года MG стала чацвёртай сярод самых прадаваных марак электрамабіляў у Еўропе.

Крыніцы
-------

1. ↑  MG: Dacia's Next Competitor In Europe (англ.).  motor1.com (21 кастрычніка 2022). Праверана 24 лістапада 2023.
2. ↑  The 5 Chinese Brands With The Highest Potential Abroad (англ.).  motor1.com (25 жніўня 2023). Праверана 24 лістапада 2023.
**Царква Грунтвіга** (дацк.: Grundtvigs Kirke) — лютэранская царква, якая належыць Народнай Царквы Даніі і размешчаная ў Капенгагене, у раёне Біспеб'ерг (*Bispebjerg*). Названа ў гонар дацкага багаслова, царкоўнага дзеяча і пісьменніка М.-Ф.-С. Грунтвіга. З'яўляецца адной з самых знакамітых цэркваў горада і найрэдкім прыкладам культавага збудавання, пабудаванага ў стылі экспрэсіянізму.

Будаўніцтва
-----------

Конкурс праектаў будучай царквы быў абвешчаны ў 1913 годзе; выйграў яго архітэктар Педэр Клінт. Будаўніцтва пачалося толькі ў 1921 годзе і працягвалася пяць гадоў. Апошнія працы па аздабленні інтэр'ера праводзіліся ў 1940 годзе пад кіраўніцтвам Каарэ Клінта, сына будаўніка царквы.

У архітэктуры храма пераплятаюцца рысы традыцыйных дацкіх вясковых цэркваў, готыкі, барока і разнастайных мадэрнісцкіх плыняў. Будаўнічым матэрыялам для царквы стала жоўтая цэгла (таксама характэрная рыса дацкай царкоўнай архітэктуры).

Гл. таксама
-----------

* Хальгрымскірк’я

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Грунтвіга
* Сайт царквы (дацк.)
**Член-карэспандэ́нт** — член арганізацыі вучоных — акадэміі навук. У параўнанні з акадэмікам з'яўляецца малодшай ступенню членства.

Член-карэспандэнт НАН Беларусі
------------------------------

Асноўны артыкул: **Член-карэспандэнт НАН Беларусі**
Членамі-карэспандэнтамі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі выбіраюцца вядомыя вучоныя — грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё навукі і ўзбагацілі яе працамі буйнога навуковага значэння. Членам-карэспандэнтам НАН Беларусі, у тым ліку якія маюць гэта званне пенсіянерам, прызначаюцца штомесячныя даплаты за акадэмічныя вучонае званне, памер якіх устанаўліваецца заканадаўствам.

Члены-карэспандэнты з’яўляюцца членамі аднаго з аддзяленняў НАН Беларусі ў адпаведнасці са спецыяльнасцю, па якой яны выбраны, і могуць пераходзіць з аднаго аддзялення Акадэміі навук у іншае на аснове асабістай заявы і рашэння Прэзідыума НАН Беларусі. Кожны член-карэспандэнт карыстаецца правам рашаючага голасу на Агульным сходзе НАН Беларусі і на агульным сходзе аддзялення Акадэміі навук, членам якога ён з’яўляецца.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Члены-карэспандэнты НАН Беларусі
Панарама ААТ Магілёўліфтмаш
Першы эскалатар, выпушчаны ААТ Магілёўліфтмаш у 2017 годзе.
Пасажырскі ліфт, вытворчасці ААТ «Магілёўліфтмаш».
Цэх металаканструкцый ААТ «Магілёўліфтмаш».
**ААТ «Магілёўліфтмаш»** — прадпрыемства па вытворчасці ліфтоў, заснаванае ў 1966 годзе ў Магілёве. Вырабляе пасажырскія, катэджныя, бальнічныя і грузавыя ліфты грузападымальнасцю да 6300 кілаграм і хуткасцю да 2 метраў за секунду. Акрамя ліфтоў вырабляе эскалатары і траволаторы, платформы для фізічна аслабленых асоб, будаўнічыя пад’ёмнікі, мульчыроўщыкі, спажывецкія тавары. Мае зборачныя вытворчасці і прадстаўніцтвы ў Казахстане (Паўладар), Расіі (Кстова, Ніжагародская вобласць; Масква; Пецярбург) і Украіне (Вышгарад, Кіеўская вобласць).

З 2014 года ААТ «Магілёўліфтмаш» стала кіруючай кампаніяй холдынгу «Магілёўліфтмаш». У склад холдынгу ўваходзяць наступныя прадпрыемствы: ААТ «Магілёўліфтмаш» (г. Магілёў); ААТ «Магілёўскі завод „Электрарухавік"» (г. Магілёў); ААТ «Зеніт» (г. Магілёў); ААТ «Завод „Ветразь"» (Віцебская вобласць, Докшыцкі раён, г.п. Бягомль).

У 2014 годзе прадпрыемства прадало 11 тысяч ліфтаў, у 2015 — 10 тысяч, у 2016 і 2017 — больш за 12 тысяч. Большасць продажаў, а менавіта 66 %, прыпадае на Расію, 19,2 % — на Беларусь, 7,7 % — ва Украіну, 5,6 — на Казахстан. Астатнія ліфты былі рэалізаваны ў Латвіі, Літве, Азербайджане і іншых краінах (дадзеныя на 2017 год).

Кіраўнікі
---------

З кастрычніка 2014 года пасаду кіраўніка займае Барыс Кавалеўскі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Магілёўскі завод ліфтавага машынабудавання **(нявызн.)**.  Магілёўская абласная бібліятэка (6 лютага 2012).(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

www.liftmach.by
**Дэка́да белару́скага маста́цтва** адбылася 5-15 чэрвеня 1940 года ў Маскве. У ходзе дэкады наладжваліся спектаклі, канцэрты, быў арганізаваны прагляд беларускіх фільмаў «Балтыйцы», «Адзінаццатага ліпеня» і «Вогненныя гады», выстаўка выяўленчага мастацтва з аддзелам народнай творчасці, праводзіліся вечары беларускай літаратуры і нарады па пытаннях яе развіцця з удзелам беларускіх пісьменнікаў. 

Сярод удзельнікаў: Дзяржаўны тэатр оперы і балета Беларусі, Беларускі першы дзяржаўны тэатр, калектывы Беларускай філармоніі і інш. Прадстаўлены пастаноўкі: оперы «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага, «У пушчах Палесся» А. Багатырова, балет «Салавей» М. Крошнера, спектаклі «Хто смяецца апошнім» К. Крапівы, «Пагібель воўка» Э. Самуйлёнка і інш. Да дэкады выдадзена кніга «Мастацтва Савецкай Беларусі» (1940).

Зноскі
------

1. 1 2  Дэкада беларускага мастацтва // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Літаратура
----------

* Дэкада беларускага мастацтва // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
На выставе «MILEX-2021».
**Вістл** — беларускі рабатызаваны ракетны комплекс (РРК), распрацаваны ТАА «БСЗТ — Новыя тэхналогіі».

Гісторыя
--------

Упершыню комплекс «Вістл» прадстаўлены 9 мая 2020 года ў Мінску на ваенным парадзе, прысвечаным 75-годдзю Перамогі, а ў кастрычніку паспяхова прайшоў першыя палявыя выпрабаванні са стральбой. У наступным годзе ён прыняў удзел у зброевай выставе «MILEX-2021».

Апісанне
--------

Комплекс абсталяваны пакетам з 18 рэактыўнымі снарадамі тыпу С-5 (57-мм некіравальная авіяцыйнач ракета) і прызначаны для эфектыўнага агню з месца на далёкасцях да 4000 м па жывой сіле праціўніка.

У канструкцыі «Вістла» выкарыстана шасі, аналагічнае рабатызаваным комплексам «Багамол» і «Берсерк». Шасі гэтага тыпу абсталёўваецца гібрыднай сілавой устаноўкай, якая складаецца з дызельнага рухавіка, агрэгатаванага з электрагенератарам. Прывад вядучых колаў ажыццяўляецца ад электраматораў, якія атрымліваюць энергію, назапашаную ў акумулятарах, што дае магчымасць апарату манеўраваць на баявой пазіцыі з выкарыстаннем толькі электрапрывада. Гэта дазваляе паменшыць шум і істотна знізіць прыкметнасць комплексу ў інфрачырвоным дыяпазоне.

Кіраванне баявым робатам ажыццяўляецца дыстанцыйна па абароненым радыёканале з запатэнтаванай тэхналогіяй процідзеяння сродкам радыёэлектроннай барацьбы. Комплекс здольны вызначаць уласнае месцазнаходжанне, курс і нахіл. Мае інтэлектуальную сістэму, якая разлічвае кут прыцэльвання і кірунак стральбы.

### ТТХ

| Параметры | Дадзеныя |
| --- | --- |
| Маса, кг | 2200 |
| Памеры (ВхШхД), мм | 1800х1400х2500 |
| Час работы ў дзяжурным рэжыме, г | 24 |
| Шырыня каляіны, м | 1.1 |
| Клірэнс, мм | 180 |
| Куты пярэдняй і задняй навісі, град | 35 |
| Тып сілавы ўстаноўкі | гібрыдная |
| Максімальная хуткасць руху, км/г | 5 |
| Запас ходу, км | 30 |
| Далёкасць кіравання LOS (у гарадскіх умовах), м | 2000 |
| Далёкасць кіравання LOS (на адкрытай мясцовасці), м | 5000 |
|

Зноскі
------

1. 1 2  *Александр Алесин.* Роботизированные боевые комплексы: на пути к безлюдной войне // Белрынок : онлайн-ресурс. — 15 мая 2020.
2. ↑  *Алексей Казаченко.* Что представляет из себя белорусский боевой робот «Вистл»? // Аргументы и факты : газета. — 6 июля 2021
3. 1 2 3  ГВТУП «БЕЛСПЕЦВНЕШТЕХНИКА» ПРЕДСТАВИЛА РОБОТИЗИРОВАННЫЙ КОМПЛЕКС «ВИСТЛ» НА ВЫСТАВКЕ «MILEX-2021»(недаступная спасылка) // Официальный сайт компании «Белспецвнештехника», 30 июня 2021

| ⛭Беспілотныя апараты Беларусі |
| --- |
| Наземныя апараты | Берсерк • Багамол • Вістл • Belarus А3523і |
| Лятальныя апараты | Беркут (АГАТ) • Беркут (Індэла) • Буравеснік МБ • Бусел • Грыф-1 • Індэла-6 • Індэла-9 • Індэла Інскай • Квадра • Кондар • Маскіт • Стэрх-БМ • Формула • Хантэр • Чыбіс |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тоўсцік.
**Мікалай Апанасавіч Тоўсцік** (нар. 1921, в. Чыкілі, Глускі раён, Бабруйская акруга, БССР) — беларускі эканаміст, выкладчык. Кандыдат эканамічных навук (1968).

Біяграфія
---------

Брат беларускага журналіста і грамадскага дзеяча Аркадзя Тоўсціка. Скончыў Чыкілёўскую СШ, у 1957 годзе — Мінскі педагагічны інстытут.

Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам Гарнавішчанскай пачатковай школы на Палессі. У 1939—1941 гадах служыў у Чырвонай Арміі. У Вялікую Айчынную вайну быў партызанам, намеснікам камісара атрада імя Шчорса 37-й партызанскай брыгады, сакратаром падпольнага Бабруйскага райкама камсамола, у 1944—1947 гадах — першым сакратаром Бабруйскага райкама ЛКСМБ.

З 1948 года на савецкай і партыйнай рабоце ў Бабруйскім, Клічаўскім, Слаўгарадскім раёнах і г. Магілёве. 27 лютага 1954 года абраны старшынёй Слаўгарадскага райвыканкама.

У 1983—1997 гадах — дацэнт кафедры эканомікі Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута.

Дэпутат Вярхоўнага савета БССР 4-га і 12-га скліканняў. У 1962—1966 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета СССР. Член рэспубліканскага Савета ветэранаў вайны.

Узнагароды
----------

* ордэн Чырвонай Зоркі,
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (два),
* ордэн «Знак Пашаны».

Сям’я
-----

* Сын — Мікалай Мікалаевіч Тоўсцік (1950—2020), галоўны рэдактар газеты «Магілёўская праўда».

Зноскі
------

1. ↑  Архивная справка, 5/4-86: (Сведения о председателях Славгородского райисполкома за 1948—1965 гг.) // Отдел по архивам и делопроизводству Могилевского облисполкома; Гос. архив Могилевской области. — Могилев, 2002.
2. ↑  Кіраўнікі Слаўгарадскага раёна

Літаратура
----------

* Тоўсцік Мікалай Апанасавіч // Памяць.: Гіст.дакум. хроніка Глускага раёна. — Мн.: 1999. — с.573.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-372108 |
**Дом кіно** — рэспубліканскі творчы клуб кінематаграфістаў Беларусі, які існаваў у 1968—1991 гадах у Мінску. Размяшчаўся ў будынку былога касцёла Святых Сымона і Алены, меў кіна- і канферэнц-залы (на 250 месцаў кожны). Папулярызаваў творы кінамастацтва, садзейнічаў павышэнню прафесійнага ўзроўню дзеячаў кінематаграфіі. Рэгулярна арганізоўваў прагляды і абмеркаванні кінастужак, творчыя вечары майстроў беларускага кіно, выстаўкі твораў кінамастакоў, агляды-конкурсы, творчыя канферэнцыі, семінары і дыскусіі, лекцыі і даклады, сустрэчы з вядомымі дзеячамі савецкага і замежнага кінамастацтва. Праводзіў выязныя вечары кінематаграфіі на прамысловых прадпрыемствах, у калгасах і саўгасах, паўторнага фільма. Дом кіно кансультаваў і каардынаваў работу аматарскіх кінастудый рэспублікі.

Літаратура
----------

* Дом кіно // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — С. Р. І. Баравік. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Аталанта** — імя гераіні старажытнагрэчаскай міфалогіі, аповяд аб якой мае некалькі версій. Часам адрознівалі двух Аталант: аркадскую і беатыйскую (жонку Гіпамена). Міфы аб абедзвюх Аталантах часта змешваюцца і знаходзяцца ў сувязі з паданнямі аб Артэмідзе.

Дачка Іаса і Клімены, альбо Схенея, альбо Менала (па Еўрыпідзе).

Пасля смерці яе душа абрала наступнае жыццё мужчыны-атлета .

Дзейсная асоба трагедый Эсхіла, Крытыя, Арыстыя і Пакувія «Аталанта», а таксама камедый Эпіхарма, Стратыда, Алексіда, Еўтыкла, Філілія, Філетэра, Амфіса «Аталанта».

| Арганаўты, грэчаская міфалогія |
| --- |
| 
* Аўтолік
* Адмет
* Акаст
* Амфіарай
* Аргос
* Арменій
* Аскалаф
* Аталанта
* Зеф і Калаід
* Бут
* Геракл
* Гілас
* Дэўкаліён
* Кастар і Палідэўк
* Еўрыал
* Еўрыт
* Еўфем
* Ідас
* Ідмон
* Іфікл (сын Амфітрыёна)
* Іфікл (сын Фесція)
* Іфіт (сын Наўбола)
* Іфіт (сын Эўрыта)
* Кеней
* Карон
* Лаэрт
* Лінкей
* Мелеагр
* Менетый
* Мопс
* Нестар
* Аілей
* Арфей
* Пеант
* Пелей
* Перыклімен
* Паліфем
* Талай
* Тэламон
* Тэфей
* Філакцет
* Цэфей
* Эфалід
* Эхіён
* Ясон

 |
**Інстытут ядзерных даследаванняў «Вінча»** — сербскі навукова-даследчы інстытут, размешчаны ў Бялградзе. Заснаваны ў 1948 годзе для рэалізацыі ядзернай праграмы СФРЮ і для даследаванняў у галіне фізікі, хіміі і біялогіі. 

Пры заснаванні аснову навуковага калектыву склалі маладыя навукоўцы, якія нядаўна скончылі навучанне. Значную частку абсталявання інстытут атрымаў з-за мяжы ў якасці рэпарацый за шкоду, прычыненую ў гады Другой сусветнай вайны. У 1968 годзе ядзерная праграма СФРЮ была прыпынена і з тых часоў інстытут функцыянуе як некалькі спецыялізаваных лабараторый, у прыватнасці дзве лабараторыі ўвайшлі ў структуру Інстытута Міхаіла Пупіна.

Спасылкі
--------

* Официальный сайт (серб.). Праверана 16 красавіка 2015.
* Подготовка и вывоз ОЯТ реактора RA из института «Винча» (Сербия) в Россию (руск.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 чэрвеня 2016. Праверана 16 красавіка 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | CONOR: 341532515 · ISNI: 0000 0001 1457 3481 · LCCN: no2009104292 · VIAF: 159144071 |
**Дэкада беларускага мастацтва і літаратуры** адбылася 11—21 лютага 1955 года ў Маскве. У ходзе дэкады наладжваліся спектаклі, канцэрты і літаратурныя вечары, выстаўкі выяўленчага мастацтва, народнай творчасці, беларускай кнігі, графікі, прагляды беларускіх фільмаў, абмеркаванні творчасці тэатральных калектываў.

Сярод удзельнікаў: Дзяржаўны тэатр оперы і балета Беларусі, Беларускі тэатр імя Я. Купалы, Беларускі тэатр імя Я. Коласа, Дзяржаўны рускі драматычны тэатр Беларусі, калектывы Беларускай філармоніі. Прадстаўлены пастаноўкі: оперы «Дзяўчына з Палесся» Я. Цікоцкага, «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага, «Страшны двор» С. Манюшкі, балет «Палымяныя сэрцы» В. Залатарова, спектаклі «Несцерка» В. Вольскага, «Брэсцкая крэпасць» К. Губарэвіча, «Паўлінка», «Раскіданае гняздо» Я. Купалы, «Пяюць жаваранкі» К. Крапівы, «Варвары» М. Горкага і інш. Да дэкады выдадзена кніга «Мастацтва Савецкай Беларусі» (1955). Ход дэкады асветлены ў зборніку «Дэкада беларускага мастацтва і літаратуры ў Маскве» (1955).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дэкада беларускага мастацтва і літаратуры // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Помнік Аляксандру Сяргеевічу Пушкіну ў Растове-на-Доне** — помнік у цэнтры горада Растова-на-Доне, на скрыжаванні вуліцы Пушкінскай і Варашылаўскага праспекта. Аўтар помніка Г. А. Шульц (архітэктар М. А. Мінкус). Помнік быў усталяваны ў 1959 годзе. Пазней плошча, на якой усталяваны манумент, была дэкаравана ліхтарамі, стылізаванымі пад працу XIX стагоддзя. Помнік А. С. Пушкіну з'яўляецца аб'ектам культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. Першы помнік у Растове-на-Доне, прысвечаны літаратурнай тэматыцы.

Скульптура паэта, выкананая ў класічнай манеры, выраблена з бронзы і стаіць на высокім пастаменце чырвонага колеру, зробленым з граніту. 

У 1992 годзе помнік Пушкіну быў занесены ў спіс дзяржаўнай аховы.

У 1999 годзе помнік быў адрэстаўраваны.

Штогод у дзень нараджэння паэта, 6 чэрвеня, жыхары Растова-на-Доне і госці горада ўскладаюць кветкі да помніка. Тут таксама збіраюцца прыхільнікі яго творчасці, уладкоўваюцца літаратурныя і паэтычныя вечары. У святочных імпрэзах бяруць удзел прадстаўнікі аб'яднанняў пісьменнікаў, дзяржаўных устаноў у сферы культуры, навучэнцы школ.

Помнік услаўленаму паэту і пісьменніку з'явіўся ў горадзе не проста так: Пушкін наведаў Растоў-на-Доне ў 1820 годзе. У гэты час ён здзяйсняў падарожжа на Каўказ у кампаніі генерала ад кавалерыі Мікалая Мікалаевіча Раеўскага, героя Айчыннай вайны 1812 года і асабістага сябра Аляксандра Сяргеевіча. Дзякуючы гэтаму вандраванню ў паэта развілася цікавасць да гісторыі кіравання Петра I і Кацярыны II, а таксама паўстанняў пад правадырствам Сцяпана Разіна і Емяльяна Пугачова, на тэму якіх ён напісаў свае творы. Аблічча Растова, норавы яго жыхары зрабілі ўражанне на маладога Пушкіна, які да гэтага круціўся пераважна ў сталічных колах, і гэта таксама пакінула вызначаны след у яго творчасці.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Памятник А. С. Пушкину, Ростов-на-Дону(руск.)  **(нявызн.)**?, *Изготовление памятников*. Праверана 21 студзеня 2017.
2. ↑  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  old.kulturnoe-nasledie.ru. Архівавана з першакрыніцы 1 лютага 2017. Праверана 21 студзеня 2017.
3. 1 2  Памятник Пушкину, Ростовская область, Ростов-на-Дону г. **(нявызн.)**.  www.rostovgid.ru. Праверана 21 студзеня 2017.
4. ↑  *Админ*. Памятник А.С. Пушкину в Ростове-на-Дону(нявызн.).  www.voopiik-don.ru. Праверана 21 студзеня 2017.
**Прэм’ер-міністр Румыніі** — кіраўнік выканаўчай улады Румыніі. Прызначаецца Прэзідэнтам Румыніі пасля адабрэння яго кандыдатуры абедзвюма палатамі Парламента. Кіруе урадам і каардынуе дзейнасць яго членаў. Таксама прадстаўляе Палаце Дэпутатаў або Сенату справаздачы і заявы пра палітыку Урада. Калі прэм’ер-міністр не ў стане ажыццяўляць свае паўнамоцтвы, то Прэзідэнт Румыніі прызначае іншага члена Урада для часовага замяшчэння прэм’ер-міністра і ажыццяўлення паўнамоцтваў прэм’ер-міністра да сфармавання новага Урада. Часовае замяшчэнне спыняецца, калі прэм’ер-міністр аднаўляе сваю дзейнасць ва ўрадзе.

Спасылкі
--------

* CV of the PM Архівавана 28 красавіка 2007.
* Government site Архівавана 23 верасня 2020.
Штаб-кватэра фірмы ў Берліне
**Deutsche Bahn AG** (*Deutsche Bahn Holding*; скарочана *DB AG* ці проста *DB*) — германская кампанія, асноўны чыгуначны аператар.

Юрыдычна з’яўляецца суб’ектам публічна-прававой уласнасці (ням.: Sondervermögen) — акцыянернай кампаніяй са 100 % дзяржаўным удзелам. Міністр транспарта Германіі Вольфганг Тыфензэе 24 ліпеня 2007 года абвясціў пра тое, што падчас IPO кампаніі, якая пройдзе ў 2008 годзе, 20-25 % акцый кампаніі будзе прададзена прыватным фундатарам.

Выкарыстоўвае саманазва *Die Bahn*, якая абазначае «шлях», «дарога» і з’яўляецца ў гэтым выпадку сінонімам тэрміна «чыгунка».

Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў будынку BahnTower у Берліне.

У снежні 2010 года зацверджана новая нумарацыя ўчасткаў чыгунак ФРГ.

Паказчыкі дзейнасці
-------------------

Deutsche Bahn у 2006 годзе перавезла 1,85 млрд пасажыраў, 307,6 млн т грузаў. Выручка за 2006 год — 30 млрд еўра, чысты прыбытак — 1,7 млрд еўра.

Гл. таксама
-----------

* Рэйхсбан
* Чыгункі краін свету
* Спіс лакаматыўных дэпо Германіі
* Deutsche Bundesbahn (нумарацыя лакаматываў аналагічная DB AG)

Зноскі
------

1. 1 2  *Олег Черницкий*. Продаётся Deutsche Bahn // Ведомости, № 136 (1910), 25 июля 2007

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Deutsche Bahn**
* Карпаратыўны сайт кампаніі
* Сайт Deutsche Bahn для кліентаў
* Нямецкія чыгункі страцяць манаполію на міжгароднае паведамленне Рэпартаж Deutsche Welle
**Chevrolet**, шырока вядомы як **Chevy**, - амерыканскі вытворца аўтамабіляў са штаб-кватэрай у Дэтройце, штат Мічыган. Гэта даччыная кампанія General Motors (GM), аднаго з найбуйнейшых аўтавытворцаў у свеце.

Кампанія Chevrolet мае багатую гісторыю, якая бярэ пачатак з моманту яе заснавання ў 1911 годзе Луі Шэўрале і Уільямам К. Дзюрантам. Першапачаткова кампанія канкуравала з Ford, засяродзіўшыся на даступных аўтамабілях для рынку. На працягу многіх гадоў Chevrolet павялічваў і дыверсіфікаваў сваю лінейку прадуктаў, становіцца вядомым вытворчасцю надзейных і стыльных аўтамабіляў.

Штаб-кватэра кампаніі, таксама вядомая як Renaissance Center, знаходзіцца ў Дэтройце. Ён служыць цэнтральным цэнтрам для аперацый Chevrolet, уключаючы дызайн, інжынірынг, маркетынг і продажы. Комплекс «Рэнесанс Цэнтр» мае футурыстычны дызайн і з'яўляецца сімвалам аўтамабільнай спадчыны горада. 

Chevrolet прапануе шырокі спектр прадуктаў, уключаючы легкавыя, грузавыя аўтамабілі, пазадарожнікі і электрамабілі. Некаторыя з яго папулярных мадэляў уключаюць Chevrolet Silverado, Chevrolet Equinox, Chevrolet Malibu і Chevrolet Camaro. Кампанія таксама вырабляе электрамабілі, такія як Chevrolet Bolt EV.

У глабальным маштабе Chevrolet падтрымлівае моцную прысутнасць у многіх краінах і на рынках. Ён мае вытворчыя магутнасці ў Паўночнай Амерыцы, Паўднёвай Амерыцы, Еўропе, Азіі і Афрыцы. Chevrolet таксама мае некалькі даччыных кампаній, сумесных прадпрыемстваў і партнёрстваў. Напрыклад, у Кітаі кампанія працуе праз сумеснае прадпрыемства з SAIC Motor Corporation Limited.

З пункту гледжання пазіцыі на рынку, Chevrolet нязменна з'яўляецца адным з вядучых аўтамабільных брэндаў у свеце. У 2020 годзе было зафіксавана каля 3,5 мільёнаў продажаў аўтамабіляў па ўсім свеце. Chevrolet канкуруе з іншымі вядучымі брэндамі, такімі як Toyota, Volkswagen і Ford.

Крыніцы
-------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Weibo · X · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
**Са́вава кні́га** — кірылічны стараславянскі арнаментаваны рукапіс, няпоўны тэкст кароткага евангелля-апракаса. Утрымлівае 166 аркушаў пергамена фарматам 17x13 — 17x14 см рознага часу; найбольш каштоўныя найстаражытнейшыя лісты 25—153 і 166 (датуюцца XI стагоддзем). Рукапіс названы па імені пісца — святара Савы, двойчы ўпамянутага ў прыпісках да тэксту (на лл. 51а і 56а, «поп Савва писал»).

Мяркуюць, што кніга была перапісана з глагалічнага арыгінала  (руск.) (бел.. Найстаражытнейшая частка — з паўночна-ўсходняе Балгарыі, астатнія лісты ўсходнеславянскага (меркавана кіеўскага) паходжання. Кніга была ўласнасцю Сяродкінскага манастыра пад Псковам, пазней трапіла ў бібліятэку маскоўскай сінадальнай тыпаграфіі, цяпер захоўваецца ў РДАСА пад шыфрам **ф. 381, № 14**. Рукапіс некалькі разоў рэстаўрыраваўся; рэстаўрацыя сярэдзіны XX стагоддзя была хутчэй шкоднай, пасля праведзенай тады чысткі пергамена амаль знік кінаварны тэкст, а пры пераплёце былі пераблытаныя лісты.

Рукапіс быў адкрыты і ўпершыню выдадзены (урыўкамі) І. І. Сразнеўскім (1868). Навуковае выданне ажыццявіў В. М. Шчэпкін  (руск.) (бел. (1903; перавыдадзена ў Грацы ў 1959). У 1999 годзе кніга выдадзена факсімільна (у чорна-белым выкананні).

Гл. таксама
-----------

* Спіс евангелляў-апракасаў

Літаратура
----------

* *Саввина книга. Древнеславянская рукопись XI, XI—XII и конца XIII века. Часть I: Рукопись. Текст. Комментарии*, М.: Индрик, 1999. ISBN 5-85759-102-3.

Спасылкі
--------

* V. Ščepkin, Savvina kniga, SPb. 1903 Архівавана 16 красавіка 2016. сканы факсіміле В. Н. Шчэпкіна 1903 года выдання на kodeks.uni-bamberg.de
**Алдувайская культура** (алдаванская культура, галечная культура) — найбольш прымітыўная культура апрацоўкі каменя, калі для атрымання вострага краю камень расколваецца звычайна проста напалову, без дадатковай дапрацоўкі. Узнікла каля 2,7 млн гадоў назад, знікла каля 1 млн гадоў таму. Першыя галечные прылады маглі ствараць яшчэ аўстралапітэкі, апошнія — прадстаўнікі віду Homo erectus.

Алдувай 2011
Назва культуры дадзена па частцы Усходне-Афрыканскай рыфтавай сістэмы — Алдувайскай цясніне ў Серэнгеці (Танзанія), у раёне кратэра Нгорангора. Тут Луісам Лікі і яго жонкай Мэры былі выяўленыя рэшткі шматслаёвых паселішчаў эпохі палеаліту. Ніжнія пласты (каля 1,8—1,7 млн. гадоў назад) далі назву **алдувайскай культуры**. Тут былі знойдзеныя рэшткі зінджантрапа і прэзінджантрапа, а верхнія пласты, якія былі аднесены да шэльскай і ашэльскай культураў, утрымлівалі рэшткі алдувайскага пітэкантрапа. А ў 1960 годзе мужам і жонкай Лікі тут быў знойдзены чалавек умелы.

На падставе сваіх знаходак сям'я Лікі вылучыла гіпотэзу афрыканскага паходжання чалавека з першаснай лакалізацыяй у тым ліку і ў раёне Алдувайскай цясніны.

У Кокіселе, што на паўночна-заходнім беразе возера Туркана (Кенія), таксама былі выяўленыя інструменты ашэльскага і алдувайскага тыпаў у адных і тых жа пластах жвіру, пяску і аргіліту узростам 1,76 млн гадоў. Дадзеныя знаходкі даюць магчымасць меркаваць, што да моманту, калі людзі алдувайскай культуры ўпершыню пачалі пакідаць Афрыку, ашэльская культура ўжо існавала.

Самыя паўночныя стаянкі алдувайскай культуры Байрак і Крэцэшты знойдзены ў Малдове ў пойменных адкладах палеа-Днястра.

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Олдувайская культура
2. ↑  Лики // Энциклопедия «Кругосвет».
3. ↑  *Елинек, Ян* Большой иллюстрированный атлас первобытного человека. / Пер. Е. Финштейна под ред. В. П. Алексеева. Прага: Артия, 1972, третье издание 1985, с. 55.
4. ↑  Почему древние люди покинули Африку без новейших гаджетов? Архівавана 16 жніўня 2015. *Компьюлента*, 1 сентября 2011
5. ↑  *Анисюткин Н. К.*, *Коваленко С. И.*, *Бурлаку В. А.*, *Очередной А. К.*, *Чепалыга А. Л.* Байраки — новая стоянка раннего палеолита на Нижнем Днестре
6. ↑  *Вишняцкий Л. Б.* Этапы формирования геоэкологических ареалов как среды обитания и путей миграции архантропов в нижнем и среднем плейстоцене Кавказа и Восточной Европы, 2012. Архівавана 24 кастрычніка 2018.