**Дом па вуліцы Рэвалюцыйнай, 24а** — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.

Гісторыя
--------

Фрагменты роспісу
Дом па вул. Рэвалюцыйная, 24а быў пабудаваны ў сярэдзіне XIX ст. Належаў Фогелям, Залкіндам і быў флігелем дома № 24, тут былі гаспадарчыя і жылыя памяшканні. За сваю гісторыю ён шмат перабудоўваўся і страціў першапачатковы выгляд. Папярэднія даследаванні паказалі магчымы першасны выгляд, які не супадаў з праектамі перабудовы. З гістарычных артэфактаў былі знойдзены насценныя роспісы канца XIX пач.‑ XX стст. якія не былі даследаваны і былі страчаны падчас зносу.

### Знішчэнне

Дом замінаў кампаніі «ФАРТ і В» пабудаваць комплекс офісных і гандлёвых цэнтраў з паркінгам, які цяпер вядомы як бізнес-цэнтр «Метраполь» (вуліца Няміга, 5). Барацьба за гэты дом вялася амаль паўгода.

26 жніўня 2009 года Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры прыняла рашэнне дэмантаваць канструкцыі будынка № 24а ручным спосабам з іх наступным узнаўленнем.

11 лістапада 2009 года ў абыход рашэння Рады і без дазволу Мінкультуры была здзейснена спроба зруйнаваць згаданы будынак. Незаконныя дзеянні былі спынены намаганнямі грамадскасці і спецыялістаў Упраўлення аховы гісторыка-культурнай спадчыны і рэстаўрацыі Мінкультуры.

30 лістапада 2009 года экскаватар знёс 1/6 частку будынка, але разбурэнне было спынена Міністэрствам культуры. Былі падрыхтаваныя матэрыялы для пракурорскай праверкі па факце нарушэнняў заканадаўства. Таварыства аховы помнікаў звярнулася ў пракуратуру Цэнтральнага раёна г. Мінска з просьбай прыцягнуць да крымінальнай адказнасці па ч.2 арт. 344 Крымінальнага кодэксу галоўнага інжынера «Мінскай спадчыны» Міхаіла Жыха і па арт. 428 дырэктара прадпрыемства Паўла Шыкунца. Пасля гэтага сапраўды пачалася ручная разборка. Паралельна з разборкай архітэктары Цэнтра рэгенерацыі гісторыка-культурных ландшафтаў і тэрыторый працавалі над даследаваннем камяніцы, фіксацыяй элементаў архітэктуры і дэкору, каб потым аднавіць будынак у першасным выглядзе. У цокальным паверсе выявілі некалькі закладзеных цэглай арак. Мяркуецца, што да рэвалюцыі тут жыў доктар і ў памяшканнях з аркамі стаяў запрэжаны коньмі экіпаж. Калі заставалася разабраць першы паверх і зафіксаваць адзін фрагмент насценнага жывапісу, архітэктар пазначыў у журнале аўтарскага нагляду, што даследаванне практычна праведзена і пры ўзгадненні з навуковым кіраўніком аб’екта далей магчыма і механічная разборка.

Канчаткова знесены экскаватарам увечары ў суботу 6 лютага 2010 года.

### Апарт-атэль

На месцы будынка мусіў з’явіцца апарт-гатэль, заказчыкам якога выступіла кампаніяй «Тэкстур». У сакавіку 2011 года прадпраектную прапрацоўку аб’екта выканалі спецыялісты «Мінскграмадзянпраекта» (архітэктары У. Даніленка, А. Віданава, І. Палонскі, Г. Шэлег). У 2012 годзе новую архітэктурную канцэпцыю будынка стварыла вядомая кампанія «Вараб’ёў і партнёры». Праект рэканструкцыі пад гасцініцу быў распрацаваны «Творчай майстэрняй Вараб’ёва А. А.». Апарт-гатэль мусіў складацца з 8 апартаментаў павышанай камфортнасці для доўгатэрміновай здачы ў арэнду. Шэсць з іх занялі б трэці і чацвёрты паверхі, па тры на паверх. Кожны нумар мусіў мець кухню-сталовую з гасцявым санвузлом, спальню з санвузлом, гардэробную, балкон. На пятым і шостым паверхах былі запраектаваны два двухузроўневыя нумары з тэрасамі. На першым паверсе прадугледжваліся гандлёвыя рады з буцікамі, на другім — кафэ-бар і яшчэ адна гандлёвая зона.

Нягледзячы на тое, што будынак узводзіўся з нуля, афіцыйна ён называўся «рэканструкцыяй помніка архітэктуры XIX—XX стагоддзяў». Скончыць будаўніцтва меркавалася да лістапада 2015 года.

Архітэктура
-----------

Будынак складаецца з двух самастойных аб’ёмаў, якія шчыльна прымыкаюць адзін да аднаго. Адзін з аб’ёмаў двухпавярховы, прамавугольны ў плане. Плоскасць яго сцен прарэзана прамавугольнымі вокнамі на 1-м паверсе, лучковымі — на 2-м. Па перыметры пад вальмавым дахам праходзіць развіты шматслойны карніз.

Другі аб’ём трохпавярховы, накрыты двухсхільным дахам з трохвугольнымі франтонамі ў тарцах. Аконныя праёмы прамавугольныя.

* ТарэцТарэц
* Задні фасадЗадні фасад
* Задні фасад трохпавярховага аб'ёмаЗадні фасад трохпавярховага аб'ёма
* Будынак з аркі дом № 24Будынак з аркі дом № 24

Зноскі
------

1. 1 2 3  Мінус адзін помнік
2. 1 2  Какие здания снесли в столице три наших «мэра»
3. 1 2  У Мінску будынак ХІХ стагоддзя знеслі экскаватарам (ФОТА, ВІДЭА)
4. 1 2 3 4  Гістарычны будынак у Старым Мінску не здолелі дабіць без скандалу Архівавана 2 студзеня 2020.
5. ↑  Архвыставка «Минск-2011», ч.2
6. ↑  Незаметное строительство: в центре Немиги вместо снесенных исторических домов строят апарт-отель
7. 1 2  271. Забудова вуліцы Рэвалюцыйнай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Літаратура
----------

* 271. Забудова вуліцы Рэвалюцыйнай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Рэвалюцыйнай вуліцы, 24а
* Гістарычны будынак у Старым Мінску не здолелі дабіць без скандалу Архівавана 2 студзеня 2020.

| ⛭Славутасці Мінска |
| --- |
| Раёны і кварталы | 
* Верхні Горад
* Замчышча
* Новы Горад
* Траецкае прадмесце
* Ракаўскае прадмесце

 | Герб МінскаГерб Мінска |
| Вуліцы і плошчы | 
* вул. Валадарскага
* ✰ вул. Інтэрнацыянальная
* вул. Камсамольская
* вул. Янкі Купалы
* ✰ вул. Карла Маркса
* вул. Рэвалюцыйная
* вул. Няміга
* пл. Кастрычніцкая
* пл. Незалежнасці
* пл. Перамогі
* пл. Прывакзальная
* пл. Свабоды
* пр-т Незалежнасці
* пр-т Пераможцаў

 |
| Сядзібы | 
* Сядзіба Белая дача
* Дом Ваньковічаў
* Сядзіба Ваньковічаў
* Сядзіба Прушынскіх/Любанскіх
* Сядзіба Пшаздзецкіх (*паўднёвы флігель*)

 |
| Дамы | 
* Вароты Мінска
* Дом Абрампольскага
* Дом Воліна
* Дом Кастравіцкай
* Дом Козінай
* Дом Ліўшыца
* Дом Маліна
* Дом масонаў
* Дом Мінскага земляробчага таварыства
* Дом з мязузай
* Дом пад шпілем
* Дом Пераца
* Дом Полякаў
* Дом Рапапорта
* Дом Свянціцкага
* Дом Уніхоўскага
* Дом Шахдана
* Дом Эцінген
* Дом Яніцкага

 |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | 
* Аэрапорт Мінск-1
* Будынак Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання
* Вайсковы шпіталь
* Гандлёвыя рады
* Гасцініца Суціна
* Гасціны двор
* Дзіцячая чыгунка
* Дзяржаўны ўніверсальны магазін
* Дом афіцэраў
* Дом губернатара
* Дом урада
* Дэпо Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства
* Інстытут фізкультуры
* Кінатэатр «Перамога»
* Мінск-Арэна
* Метрапалітэн
* Нацыянальная бібліятэка
* Палац культуры прафсаюзаў
* Палац Рэспублікі
* Палац спорту
* Паштамт
* Пішчалаўскі замак
* Прысутныя месцы
* Ратуша
* Стадыён «Дынама»
* Стары будынак Нацыянальнай бібліятэкі
* Фабрыка-кухня
* Цырк
* Чыгуначная бальніца
* Чыгуначны вакзал
* Юбілейны дом

 |
| Індустрыяльная спадчына | 
* Будынак абутковай фабрыкі Цытвера
* Піваварны завод «Аліварыя»
* Воданапорная вежа
* Дом друку

 |
| Помнікі і мемарыялы | 
* ✯ Курапаты
* Востраў слёз
* Дзяўчынка з парасонам
* Дзяўчынка з савой
* «Анёл, які плача»
* Манумент Перамогі
* Помнік У. І. Леніну
* Помнік Адаму Міцкевічу
* «Яма»
* Нулявы кіламетр
* «Звон Нагасакі»
* Мінск — горад-герой

 |
| Храмы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Дзейныя | 
* Сабор Сашэсця Святога Духа (*Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі*)
* Касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла
* ✯ Касцёл Святых Сымона і Алены
* Касцёл Святой Тройцы
* Царква Святой Марыі Магдаліны
* Царква Аляксандра Неўскага
* Касцёл Узвіжання Святога Крыжа

 |
| Не дзейныя | 
* Касцёл Святога Язэпа
* Царква Святога Духа
* Архірэйскае падвор’е
* Кітаеўская сінагога
* Сінагога Зальцмана
* Харальная сінагога
* Свята-Духаўскі манастыр базыльянак
* Троіцкі манастыр базыльянак
* Мужчынскі базыльянскі манастыр

 |

 |
| Сады і паркі | 
* Аляксандраўскі сквер
* Батанічны сад
* ✰✰ Водна-зялёны дыяметр Мінска
* Заапарк
* Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс
* Парк Перамогі
* Парк імя Янкі Купалы
* Сэндайскі сквер
* Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага

 |
| Некропалі | 
* Брацкія вайсковыя могілкі
* Вайсковыя могілкі
* Залатагорскія могілкі
* Кальварыйскія могілкі
* Старажоўскія могілкі
* Усходнія могілкі

 |