**Праспер Аквітанскі** (**Праспер Тырон**, лац.: Prosperus Aquitanus, каля 390—460 гг.) — святы, багаслоў і гісторык родам з рымскай правінцыі Аквітанія (на мяжы Галіі з Іспаніяй).

Склаў хроніку, якая лічыцца каштоўнай крыніцай па гісторыі Еўропы 1-й паловы V стагоддзя, таксама вядомы ў сувязі з шэрагам тэалагічных сачыненняў.

Біяграфія
---------

Дакладныя даты яго жыцця не вядомыя. Упершыню Праспер згадваецца ў лісце да Св. Аўгусціна ў 429 годзе, дзе характарызуецца як чалавек, які адрозніваецца сваёй маральнасцю, красамоўствам і энергічнасцю. На падставе гэтага гісторыкі вызначаюць яго ўзрост прыкладна ў 40 гадоў, каб адпавядаць гэтай характарыстыцы. Сваю хроніку Праспер заканчвае 455 годам. Візантыйскі гісторык Марцэлін Коміт згадвае яго імя пад 463 годам, таму, відаць, Праспер памёр у прамежку паміж 455 і 463 гадамі.

Праспер прыняў актыўны ўдзел у багаслоўскай спрэчцы з «марсельскімі манахамі» (у тым ліку, з прападобнымі Касіянам Рымлянінам і Вікенціем Лерынскім) пра суадносіны ласкі і свабоды волі, наконт чаго перапісваўся са святым Аўгусцінам, вучэннем якога захапляўся. У 431 годзе ён наведаў Рым, дзе дамогся падтрымкі Папам Цэлестынам I вучэння Аўгусціна.

У 433 годзе Праспер склаў першую рэдакцыю сваёй хронікі («Epitoma chronicon»), якую затым дапаўняў аж да 455 года. Ад біблейскага стварэння свету да 378 года хроніка з’яўляецца пераказам хронікі Св. Ераніма. У апісанні падзей 1-й паловы V стагоддзя праца Праспера ўтрымлівае падрабязныя звесткі, многія з якіх не адлюстраваны іншымі аўтарамі. Гэта адносіцца ў прыватнасці да нашэсця германцаў на Галію, войнаў з вандаламі.

Каля 440 года Папа Леў I зрабіў Праспера сваім сакратаром, давяраючы яму весці перапіску ад свайго імя. Праспер быў, мабыць, сведкай рабавання Рыма вандаламі ў 455 годзе, бо гэтай падзеяй завяршаецца яго хроніка.

Памяць Св. Праспера Аквітанскага адзначаецца 25 чэрвеня.

Выслоўі і погляды
-----------------

Адно з самых часта цытаваных выслоўяў Праспера: «Legem credendi lex statuat supplicandi» (пазней скарочаны да «lex orandi lex credendi»): парадак набажэнства вызначаны верай. Гэты тэалагічны прынцып агучвае цесную сувязь літургічнага жыцця з верай у Бога, усталёўвае ўзаемасувязь унутранага пераканання (веры) з яе знешняй праявай (малітвай). Адступленні ад малітвы могуць пацягнуць, паводле гэтага прынцыпу, скажэнні ў глыбіні веры.

Іншы вядомы афарызм Праспера: «Quidquid non possidet armis, religione tenet»: што не заваёўваецца зброяй, тое кіруецца рэлігіяй.

Зноскі
------

1. ↑  svetnik Prosper Aquitanus // CONOR.SI Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16744133'></a>
2. ↑  Saint Prosper of Aquitaine // Post-Reformation Digital Library Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7233488'></a>
3. ↑  Prosper Aquitanus // opac.vatlib.it<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84353965'></a>
4. ↑  Так называлі Праспера ў некалькіх манускрыптах (Brussels manuscript; Bede: De arte metrica, xxii) яго хронікі. *Тыра* на латыні азначае навічок.
5. ↑  Аўтарства таксама прыпісваецца Папе Цэлестыну I у лісце да біскупаў Галіі ў 422 годзе.
6. ↑  Prosper of Aquitania, Carmen de Ingratis, 41-44

Спасылкі
--------

* Лацінскія тэксты
* «Tiro Prosper of Aquitaine». Catholic Encyclopedia. (1913). New York: Robert Appleton Company.
* PROSPER OF AQUITAINE: The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Vol. IX

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11058490 · BIBSYS: 90527232 · BNC: a10195956 · BNE: XX1077771 · BNF: 12158211s · CONOR: 175269475 · GND: 118793519 · ICCU: SBLV129300 · ISNI: 0000 0001 2279 9501 · LCCN: n88252807 · NKC: jn19990006721 · NLA: 47753461, 35907260 · NLG: 305802 · NSK: 000234591 · NTA: 069566097 · NUKAT: n2002038402 · PTBNP: 113993 · LIBRIS: 328276 · SUDOC: 03009786X · VIAF: 52485706 |

 |