**Магілёўаблдарбуд** — прадпрыемства ў Магілёве. Размешчаны ў будынку па вуліцы Карла Маркса, 8.

Гісторыя
--------

13 лістапада 1935 года пастановай ЦВК і СНК БССР пры Народным камісарыяце ўнутраных спраў БССР было створана ўпраўленне шашэйных дарог (УШАШДАР НКУС БССР).

У 1938 годзе ў мэтах выканання пастановы СНК СССР № 526 ад 22 красавіка 1938 года «Аб кіраванні дарожнай гаспадаркай» было створана Галоўнае Дарожнае Упраўленне пры СНК БССР (ГАЛОЎДАРУПР). Менавіта з гэтага года пачынае сваю гісторыю і Магілёўская абласная структура, якая займаецца выключна будаўніцтвам і ўладкаваннем дарог і мастоў у вобласці.

Гэтай жа пастановай СНК БССР № 1180 ад 9 мая 1938 года быў утвораны і Магілёўскі абласны дарожны аддзел (аблдараддзел) для кіраўніцтва і ажыццяўлення будаўніцтва, рамонту і ўтрымання дарог абласнога і раённага значэння, арганізацыі дарожных работ з працоўным удзелам насельніцтва, забеспячэнні тэхнічнага і матэрыяльнага забеспячэння будаўніча-мантажных прац па цэнтралізаваных фондах, кіравання працай і фінансавай дзейнасцю раённых дарожных аддзелаў.

Ужо ў снежні 1943 года Чырвонай Арміяй быў заняты г. Крычаў, ізноў запрацаваў Магілёўскі аблдараддзел. Яго функцыянальныя абавязкі і падпарадкаванасць засталіся даваеннымі. Да канца чэрвеня 1944 года Чырвоная Армія вызваліла ад ворага ўсю тэрыторыю Магілёўскай вобласці.

За першы пасляакупацыйны год Беларусь змагла аднавіць 75 з даваенных 560 км дарог з цвёрдым пакрыццём. А да 1949 года працаўнікамі Магілёўскага аблдараддзела было пабудавана 9 800 пагонных метраў мастоў цераз Дняпро, Сож і Беседзь, 115 км новых жвіровых, грунтова-палепшаных і грунтова-прафіляваных дарог, ахоплена капітальным і бягучым рамонтам больш як 20000 п.м. мастоў і 3100 км дарог вобласці.

1957 годзе ў Клічаўскім, Дрыбінскім, Магілёўскім, Слаўгарадскім і Касцюковіцкім раёнах былі створаны ДЭУ (дарожна-эксплуатацыйныя ўчасткі), якім было даручана ўтрыманне і частковае будаўніцтва дарог у гэтых раёнах. Пытаннямі будаўніцтва дарог было даручана займацца МДС (машына-дарожным станцыям), якія базаваліся ў гарадах Магілёве і Бабруйску (у 1958 годзе яны былі ператвораны ў ДБР — дарожна-будаўнічыя раёны).

Рамонтам і ўтрыманнем дарог рэспубліканскага і агульнадзяржаўнага значэння, якія праходзілі па тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гэты перыяд, займаліся падведамныя Галоўдарупру Магілёўскі, Бабруйскі, Асіповіцкі і Мсціслаўскі ДЭУ.

У 1963 годзе ствараюцца ДЭУ ў Бялынічах, Бабруйску, Клімавічах, Краснаполлі, Мсціславе, Шклове і Чавусах. У 1965—1966 гадах з’яўляюцца ДЭУ ў Быхаўскім, Кіраўскім, Крычаўскім, Асіповіцкім, Круглянскім, Чэрыкаўскім, Глускім і Хоцімскім раёнах. У першую чаргу, сіламі гэтых ДЭУ, а таксама ДБР-16 і ДБР-14 у гэты перыяд пачалася рэканструкцыя і будаўніцтва пад’язных дарог да такіх раённых цэнтраў як Краснаполле, Клімавічы, Хоцімск, Клічаў, Быхаў, Шклоў, Слаўгарад, Касцюковічы. Адначасова вялося і будаўніцтва шэрагу міжраённых дарог, пад’ездаў да цэнтральных сядзіб калгасаў і саўгасаў.

22 верасня 1969 года Магілёўскі аблдараддзел быў перайменаваны ва ўпраўленне па будаўніцтве, рамонце і ўтрыманні шашэйных дарог вобласці і да 1976 года знаходзіўся ў распараджэнні выканкама Магілёўскага аблсавета дэпутатаў працоўных з нязначанымі структурнымі зменамі.

У 1972 годзе ў Бялыніцкім ДЭУ быў пабудаваны першы асфальтабетонны завод. Аблвыканкам аказаў істотную дапамогу дарожным арганізацыям, перадаючы ім дарожна-будаўнічую тэхніку. Магілёўскі, Бялыніцкі і Краснапольскі ДЭУ былі перайменаваны ў ДРБУ.

У сувязі з ростам тэхнічнай абсталяванасці дарожных арганізацый вобласці, значным павелічэннем працягласці аўтамабільных дарог і ростам капітальных укладанняў ЦК КПБ і Савет Міністраў БССР 10 мая 1976 года прыняў пастанову за № 150, у якім абавязалі Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог БССР (Міндарбуд) перабудаваць структуру ўпраўлення дарожнымі арганізацыямі, каб значна палепшыць кіраўніцтва і максімальна выкарыстоўваць тэхнічныя сродкі для паляпшэння будаўніцтва аўтамабільных дарог. З мэтай выканання гэтай пастановы загадам названага міністэрства ад 28 мая 1976 года за № 146 Магілёўскае абласное ўпраўленне па будаўніцтве, рамонце і ўтрыманні шашэйных дарог (АБЛУШАШДАР) было скасавана, а на яго базе створана *Магілёўскае абласное вытворчае ўпраўленне будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог* («Аблдарбуд») з непасрэдным падпарадкаваннем міністэрству. У распараджэнне створанага ўпраўлення было прынята 17 ДЭУ, 3 ДРБУ і Праектна-каштарыснае бюро (ПКБ).

У адпаведнасці з загадам Міндарбуда ад 25 жніўня 1977 года за № 206 на пачатках гасразліку была ўтворана дырэкцыя будаваных аўтамабільных дарог і скасавана група тэхнічнага нагляду. У 1977 годзе была пабудавана база ў Бялыніцкім ДРБУ-170 з майстэрнямі, гаражамі, складскімі памяшканнямі. У 1978 — база ў Магілёўскім ДРБУ-128, у 1979 — у Краснапольскім ДРБУ-173, у 1980 — у Быхаўскім ДРБУ-196, пачалося будаўніцтва базы УВТК, Клічаўскім ДРБУ-126, Слаўгарадскім ДРБУ-129 і інш. У 1978 годзе для цэнтралізаванага забеспячэння ДЭУ матэрыяльна—тэхнічнымі рэсурсамі было створана ўпраўленне вытворча-тэхналагічнай камплектацыі (УВТК). У 1980, з мэтай развіцця вытворчых баз ДЭУ, была створана яшчэ адна спецыялізаваная гаспадарка — СДРБУ (сёння — ДРБУ-59).

27 студзеня 1987 года рашэннем выканаўчага камітэта Магілёўскага абласнога Савета народных дэпутатаў за № 1-23, у адпаведнасці з пастановай Савета Міністраў БССР ад 31.12.87 № 408 «Аб мерах па паляпшэнні будаўніцтва, рамонту і ўтрымання аўтамабільных дарог у Магілёўскай вобласці» «па прапанове Магілёўскага аблвыканкама і Міністэрства будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог БССР, узгодненага з Дзяржбудам СССР… у якасці вопыту» было створана праектна-рамонтна-будаўнічае аб’яднанне (ВРБА) па праектаванні, будаўніцтве, рамонце і ўтрыманні аўтамабільных дарог «*Магілёўаблдарбуд*» пры Магілёўскім аблвыканкаме на базе вытворчага ўпраўлення будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог пры Магілёўскім аблвыканкаме, дырэкцыі па будаўніцтве, рамонце і ўтрыманні дарог і аддзела комплекснага праектавання інстытута «Белрамдарпраект» у г. Магілёве. Гэтым жа рашэннем з 1 студзеня 1988 года 11 раённых ДЭУ (Бабруйскі, Глускі, Гарэцкі, Кіраўскі, Касцюковіцкі, Крычаўскі, Круглянскі, Слаўгарадскі, Хоцімскі, Чавускі і Чэрыкаўскі) былі ператвораны ў ДРБУ (дарожныя рамонтна-будаўнічыя ўпраўленні).

У выніку «Магілёўаблдарбуд» стаў аб’ядноўваць УВТК і 22 ДРБУ: № 59 (Магілёўскае), 126 (Клічаўскае), 127 (Горацкае), 128 (Магілёўскае), 129 (Слаўгарадскае), 130 (Касцюковіцкае), 170 (Бялыніцкае), 171 (Бабруйскае), 172 (Клімавіцкае), 173 (Краснапольскае), 174 (Мсціслаўскае), 175 (Шклоўскае), 176 (Чавускае), 196 (Быхаўскае), 197 (Кіраўскае), 198 (Крычаўскае), 199 (Асіповіцкае), 213 (Глускае), 214 (Круглянскае), 215 (Чэрыкаўскае), 216 (Хоцімскае) і 217 (Дрыбінскае).

У 2001 годзе ВРБА «Магілёўаблдарбуд» было ператворана ва ўнітарнае камунальнае дарожнае праектна-рамонтна-будаўнічае прадпрыемства «Магілёўаблдарбуд», а ў лістападзе 2005 года ў камунальнае ўнітарнае прадпрыемства па праектаванні, рамонту і будаўніцтву дарог «Магілёўаблдарбуд». У час выкананні Дзяржаўнай праграмы «Дарогі Беларусі» толькі за перыяд 1997—2005 гадоў сетка мясцовых аўтамабільных дарог узрасла на 3843,3 км за кошт прыняцця на баланс унутрыгаспадарчых дарог. У 2005—2010 гадах на мясцовых аўтамабільных дарогах былі рэалізаваны мерапрыемствы Дзяржаўнай праграмы адраджэння і развіцця сяла, у выніку чаго на пад’ездах ад райцэнтраў да аграгарадкоў і ад аграгарадкоў да цэнтральных сядзіб сельгаспрадпрыемстваў і сельсаветаў рабілася асфальтабетоннае пакрыццё, праведзена вялікая праца па прыладзе грунтова-палепшаных дарог і жвіровага пакрыцця. Усяго ў перыяд з 2006 па 2015 гады на Магілёўшчыне было пабудавана і рэканструявана 49 км аўтамабільных дарог, адрамантавана капітальным рамонтам 158 км, выкананы бягучы рамонт на 2122 км, пабудавана і рэканструявана 366 м паг мастоў, адрамантавана — 2328 м паг. мастоў.

З 2017 па 2021 гады ў Магілёўскай вобласці было пабудавана і рэканструявана 9 км аўтамабільных дарог, адрамантавана капітальным рамонтам 43 км, выкананы бягучы рамонт на 880 км, пабудавана і рэканструявана 80 м паг мастоў, адрамантавана 552 м паг мастоў. У 2021 годзе на матэрыяльна-тэхнічнай базе ліквідаванага філіяла КУП «Магілёўаблдарбуд» — ДРБУ № 173 быў створаны ўчастак ДРБУ № 130 «Краснапольскі».

Спасылкі
--------

* Пра прадрыемства