recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Арганізацыя беларускіх беспартыйных актывістаў** — заходнебеларуская грамадская арганізацыя ў 1922—1924 гадах. Мела паланафільскі кірунак.

Друкаваны орган — «Беларускі шлях» у 1922 годзе, пасля яе забароны — у 1923 годзе выдавалася «Сялянская гутарка».

Заснавальнік Яўген Міткевіч склікаў канферэнцыю беспартыйных беларусаў, прыхільнікаў супрацы з Польшчай, на 3 студзеня 1922, а 10 гадзіне раніцы (Гродна, атэль «Славянскі», салон № 7).

Зноскі
------

1. ↑  Псіхалогія здрады: беларускі нацыянальны рух вачыма канфідэнта II аддзела польскага Генеральнага штаба // Андрэй Чарнякевіч, Алесь Пашкевіч, ARCHE № 6 (40) — 200
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рынга.
Кальцо для гульні ў рынга
Пляцоўка для гульні ў рынга
**Рынга** (польск.: ringo) — спартыўная гульня з адным ці двума кольцамі, у якой два гульцы ці дзве каманды спаборнічаюць на спецыяльнай пляцоўцы, падзеленай сеткай. Мэта гульні — накіраваць адно ці два кальцы над сеткай, каб яно ці яны дакрануліся пляцоўкі суперніка, і прадухіліць такую ж спробу з яго боку. Розыгрыш кальца (кольцаў) адбываецца да іх падзення ці да каманды суддзі «стоп». Падчас розыгрышу гулец можа атрымаць 1 ці 0 пунктаў, а каманда ад 0 да 2 пунктаў.

Гісторыя
--------

Гульня рынга зарадзілася ў 1959 годзе. Упершыню ў яе пачалі гуляць у Рэспубліцы Польшча, а заснавальнікам і стваральнікам стаў Уладзімір Стрыжэўскі. У той час ён быў капітанам зборнай каманды Польшчы па фехтаванні. Стрыжэўскі не змог паехаць разам з камандай у спартыўны лагер, каб падрыхтавацца да выступлення на чэмпіянаце свету ў Турыне. Ён быў вымушаны асобна ад каманды рыхтавацца да выступлення.

У працэсе падрыхтоўкі з’явілася новая спартыўная гульня рынга, якая і дапамагла яму заваяваць срэбраны медаль у камандных спаборніцтвах на чэмпіянаце свету па фехтаванню на шпагах.

Інвентар
--------

Інвентаром для спартыўнай гульні рынга з’яўляецца гумавае круглае кальцо вагой 160—165 г, дыяметрам 17 см з дэкампрэсійнай адтулінай і рыфлёнай ніжняй і верхняй яго часткай. Уласцівасці кальца даюць магчымасць звесці траўматызм пальцаў да мінімуму.

Пляцоўка
--------

Для гульні ў рынга можа выкарыстоўвацца валейбольная пляцоўка (9х18 метраў) і сетка (243 см). У асабістым першынстве пляцоўка на метр вузей (8х18 метраў). Варта адзначыць, што спаборніцтвы па гэтым відзе спорту праводзяцца сярод людзей рознага ўзросту, таму памеры пляцоўкі могуць вар’іравацца.

Спасылкі
--------

* International Ringo Federation (англ.)
* Беларуская Федэрацыя Рынга
* Polskie Towarzystwo Ringo (польск.)
* Český klub ringa (чэшск.)

### Відэа

* правила игры (руск.)
* game rules (англ.)
* match Poland — Belarus (Goszczyn, Poland 27.10.2012)
Лужыцкі піянерскі домік з бярвення на тэрыторыі лютэранскай царквы Святога Паўла
**Тэхаскі музей культурнай спадчыны лужычанаў** (англ.: Texas Wendish Heritage Museum) — музей, які знаходзіцца ў населеным пункце Сербін, Тэхас, ЗША. Адзіны музей, прысвечаны гісторыі і культуры лужыцкага народа ў Паўночнай Амерыцы. Знаходзіцца каля лютэранскай царквы святога Паўла.

У XIX і пачатку XX стагоддзяў Сербін быў «мацярынскай калоніяй» для эмігрантаў з Лужыцы. У мінулым у будынку размяшчалася лужыцкая сярэдняя школа для дзяцей лужычанаў, якія складалі большасць у Сербіне.

Музей уяўляе сабой комплекс аднапавярховых будынкаў. У цяперашні час ён складаецца з некалькіх невялікіх выставачных залаў. У склад музея ўваходзяць таксама дзве арыгінальныя сялянскія хаты з бярвення, якія стаяць асобна, пабудаваныя ў 1856 годзе неўзабаве пасля таго, як сюды прыбылі першыя перасяленцы з Лужыцы. Музей дэманструе некалькі арыгінальных экспанатаў, прысвечаных лужыцкай культуры, у прыватнасці — велікодныя яйкі, народныя касцюмы, рукапісы і мноства фатаграфій.

Пры музеі дзейнічае архіў і бібліятэка пад назвай «Lillie Moerbe Caldwell Memorial Library», якая збірае друкаваныя выданні на лужыцкіх, нямецкай і англійскай мовах, прысвечаныя лужыцкай культуры. Архіў збірае асабістыя дакументы, фотаматэрыялы і крыніцы, звязаныя з генеалогіяй розных лужыцкіх родаў. У архіве захоўваецца некалькі рэдкіх рукапісаў.

Пры музеі дзейнічае сувенірная крама.

Музей адкрыты з аўторка па нядзелю з 13.00 да 17.00 гадзін.

Гл. таксама
-----------

* Вендскі музей

Спасылкі
--------

* Сайт таварыства «Texas Wendish Heritage Society»
**«Лічбы»** (руск.: «Числа») — пяты раман рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаваны ў 2003 годзе.

Змест
-----

Раман распавядае пра жыццё савецкага хлопчыка Сцёпы, які звяртаецца да дапамогай да магіі лічбаў. Спачатку ён абраў у якасці лічбы-апекуна сямёрку, але затым змяніў свой выбар на карысць лічбы 34. Па-першае, сямёрцы «пакланяліся» шматлікія вядомыя асобы, і Сцёпа ацэньваў свае шанцы «быць пачутым» лічбай 7 як мінімальныя. Па-другое, сума 3 і 4 дае тую ж сямёрку. Пасля, заўсёды кіруючыся сваёй лічбай і яе асаблівасцямі, Сцёпа стаў прадпрымальнікам, а ў постсавецкі перыяд і вельмі паспяховым банкірам. Лёс зводзіць яго і з праявамі варожай лічбы 43, якая з’яўляецца антыподам лічбы 34. І, што яшчэ горш, Сцёпа выявіў, што іншы расійскі банкір, які знаходзіцца ў той жа вагавой катэгорыі і верціцца ў падобных колах, выбраў лічбу 43 у якасці свайго асабістага заступніка. Сустрэчу з гэтым чалавекам прадказала яму задоўга да таго варажбітка. Калі Сцёпе спаўняецца 43 гады, гэта акалічнасць прыносіць яму шмат непрыемнасцяў, ставіць яго ў вельмі нязручныя сітуацыі, і падрывае баланс яго ўнутранага свету.

Твор, як і многія іншыя раманы Пялевіна, поўны паралеляў са з’явамі сучаснай культуры. Напрыклад, Мюс Джуліянаўна (жанчына Сцёпы) атаясамляе і сябе, і яго з пакемонамі, а супрацоўнік ФСБ атаясамляе сябе з джэдаем.

Выданні
-------

Раман быў выдадзены ў 2003 годзе ў складзе зборніка «ДПП (NN)», пасля чаго неаднаразова перавыдаваўся. У 2014 годзе выйшаў пераклад на французскую мову.

На рускай мове
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо, 2006. — 288 с. — ISBN 978-5-699-86972-5.
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо, 2012. — 320 с. — 4 100 экз. — ISBN 978-5-699-59527-3.
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо-Пресс, 2012. — 352 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-699-59379-8.
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо-Пресс, 2016. — 288 с. — 4 100 экз. — ISBN 978-5-699-48385-3.

На іншых мовах
* На французскай: Viktor Pelevine. Les Nombres. — Paris, Alma Éditeur, 2014. — 381 page — ISBN 978-2362791291.

Зноскі
------

1. ↑  Виктор Пелевин. Числа
**Арва Війтанен** (фінск.: Arvo Viitanen; 12 красавіка 1924, Уурайнен — 29 красавіка 1999, Аньянкоскі) — фінскі лыжнік, прызёр Алімпійскіх гульняў, чэмпіён свету.

Біяграфія
---------

На Алімпійскіх гульнях 1956 года ў Карціна-д’Ампеца заваяваў срэбра ў эстафетнай гонцы, а таксама заняў 9-е месца ў гонцы на 15 км.

За сваю кар’еру на чэмпіянатах свету заваяваў адзін залаты, адзін сярэбраны і тры бронзавыя медалі. Найбольш паспяхова выступіў на чэмпіянаце свету-1954 у Фалуне, на якім заваяваў золата ў эстафеце, серабро ў гонцы на 15 км і бронзу ў гонцы на 50 км.

На чэмпіянатах Фінляндыі перамагаў 4 разы, па адным разе ў гонках на 15, 30 і 50 км і эстафеце.

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў лесніком, а таксама ў перыяд з 1976 па 1982 год быў адным з кіраўнікоў фінскай лыжнай федэрацыі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (лыжныя гонкі) · Olympedia |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
**Арганізаваная злачыннасць** — форма злачыннасці, для якой характэрна ўстойлівая злачынная дзейнасць, якая ажыццяўляецца злачыннымі арганізацыямі (арганізаванымі групамі, бандамі, злачыннымі супольнасцямі і іншымі падобнымі незаконнымі фарміраваннямі), якія маюць іерархічную структуру, матэрыяльную і фінансавую базу і сувязі з дзяржаўнымі структурамі, заснаваныя на карупцыйных механізмах.

Гл. таксама
-----------

* Карупцыя
* Коза Ностра
* Рэкет

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 552 с.: іл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 133193876 · GND: 4043830-2 · LCCN: sh85095528 · Microsoft: 27219730 · NDL: 00572346 |
**Прынцэса Маргарэт, графіня Сноўдан** (Маргарэт Роўз, англ.: Margaret Rose; 21 жніўня 1930 — 9 лютага 2002) — член каралеўскай сям’і Вялікабрытаніі, дачка караля Георга VI, малодшая і адзіная сястра каралевы Лізаветы II.

Біяграфія
---------

Прынцэса Маргарэт нарадзілася 21 жніўня 1930 года ў замку Глэміс, у Шатландыі. Яна была малодшай дачкой Георга VI і Лізаветы Боўз-Лаян. Прынцэса была ахрышчана ў капліцы Букінгемскага палаца. Яе хросным бацькам стаў старэйшы брат яе бацькі — будучы Эдуард VIII, а хроснай маці — Інгрыд, народжаная прынцэса Швецыі, каралева Даніі некалькімі гадамі пазней.

Большую частку дзяцінства правяла з бацькамі і сястрой. Яе жыццё рэзка змянілася ў 1936 годзе, калі яе дзядзька па бацькоўскай лініі, кароль Эдуард VIII, адрокся ад прастолу, каб ажаніцца з двойчы разведзенай амерыканкай Уоліс Сімпсан: бацька Маргарэт прынц Альберт стаў каралём Георгам VI, маці — каралевай-кансортам, а сястра меркаванай спадчынніцай прастола, у той час як Маргарэт стала другой у чарзе на трон.

Падчас Другой сусветнай вайны дзве сястры засталіся ў Віндзорскім замку, нягледзячы на ​​шматлікія бамбардзіроўкі Лондана і прапановы эвакуіраваць іх у Канаду. У гады вайны Маргарэт лічылася занадта малады для выканання якіх-небудзь афіцыйных абавязкаў і замест гэтага працягнула сваю адукацыю.

Маргарэт была неадназначным членам брытанскай каралеўскай сям’і. Прынцэса стала мэтай папарацы з-за свайго выгаднага становішча і незвычайных для члена каралеўскай сям’і паводзін. Яе заўважалі ў таварыстве Джона Тэрнера, які пасля стаў прэм’ер-міністрам Канады.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. 1 2  Princess Margaret // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. ↑  The London Gazette 33636 — вып. 33636. — С. 5225. Праверана 4 красавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q109161965'></a>
4. ↑
5. 1 2 3   Праверана 4 красавіка 2020.
6. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Індычы Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

У 1800 годзе па фундацыі Тамаша Канюшэўскага ў Індычах пабудавана драўляная ўніяцкая царква Нараджэння Божай Маці, пасля скасавання Уніі прыхаджане пераведзены ў праваслаўе. У 1960-я гады царква была разбурана.

Новая царква была пабудавана ў 1997 годзе.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з цэглы. Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-схільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, завершанай цубулепадобным купалам на гранёным барабане. Над фасадам надбудавана 2-ярусная 8-гранная шатровая званіца з макаўкай. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.

Зноскі
------

1. ↑  Індычы
2. ↑  Раства-Багародзіцкая царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Індычы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Арверны** (фр.: Arvernes) — паводле гісторыка Страбона, у III — II стст. да н.э. — самае магутнае кельцкае племя ў Галіі (пазней — у рымскай правінцыі Аквітанія — тэрыторыя сучаснай правінцыі Авернь, Францыя).

Сталіцай арвернаў з'яўляўся Аўгустанемет (сучасны Клермон-Феран), на поўдзень ад якога размяшчалася крэпасць Герговія (Gergovia).

У 121 да н.э. арверны былі разбіты рымскімі вайскаводамі Даміцыем Агенабарбам і К. Фабіем Максімам, пасля чаго дамінуючае становішча ў Галіі перайшло да плямёнаў эдуяў і секванаў.

Падчас Гальскай вайны арвернскі правадыр Верцынгетарыг (*Vercingetorix*) узначаліў паўстанне аб'яднаных гальскіх плямёнаў супраць Цэзара ў 52 да н.э. Нягледзячы на першапачатковы поспех пры Герговіі, паўстанцы былі ўрэшце акружаны ў крэпасці Алезія ў цэнтральнай Галіі (сучасны Аліз-Сент-Рэн каля Семюра, Францыя) і пасля працяглай галоднай аблогі перабіты. У 46 да н.э. узяты ў палон Верцынгетарыг быў сярод іншых трафеяў дастаўлены ў трыўмфальнай працэсіі ў Рым і там задушаны.

Гл. таксама
-----------

* Кельты
* Юлій Цэзар
* Галія
* Гальская вайна
* Вергабрэт

Спасылкі
--------

* Арверны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

| ⛭Кельцкія плямёны |
| --- |
| Алаброгі ·  Арэвакі ·  Арверны ·  Астуры ·  Аўтрыгоны ·  Белгі ·  Белы ·  Белавакі ·  Бітурыгі ·  Боі ·  Брыты ·  Венеты ·  Ветоны\* ·  Ватадзіны ·  Галекі ·  Галаты ·  Гельветы ·  Дэкеангліі ·  Дэметы ·  Інсубры ·  Іцэны ·  Карнуты ·  Карпетаны ·  Катувелаўны ·  Кельтыкі ·  Кімвры\* ·  Лінгоны ·  Лабетаны ·  Лузітаны\* ·  Лузоны ·  Алкады ·  Ардовікі ·  Пелендоны ·  Рутэны ·  Седэтаны ·  Секваны ·  Сеноны ·  Сілуры ·  Скоты ·  Суесетаны ·  Тарбелы ·  Тытыі ·  Трэверы ·  Уракі ·  Эдуі |
| \* Прыналежнасць да кельтаў спрэчная. |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цяцерскі.

**Фаўстын Цяцерскі** (1761, Вармія — 1832 або 1833, Папорці[lt]) — польскі, літоўскі і беларускі грамадскі дзеяч і мемуарыст, манах-дамініканін.

Біяграфія
---------

Скончыў Віленскі ўніверсітэт. Доктар філасофіі і тэалогіі.

Настаўнічаў у кляштарных школах, прыёр Віленскага кляштара дамініканцаў. Удзельнік паўстання 1794 года на Гродзеншчыне. Пасля яго паражэння стварыў «Віленскую асацыяцыю» для арганізацыі новага паўстання, падтрымліваў сувязі з аднадумцамі-эмігрантамі ў Заходняй Еўропе. У 1797 годзе сасланы на пажыццёвую катаргу ў Забайкалле. Амніставаны і ў 1801 годзе вярнуўся на радзіму. З 1801 года прыёр Забельскага кляштара дамініканцаў, да 1816 года — выкладчык Забельскага дамініканскага калегіума.

Яго «Успаміны» — адно з першых этнаграфічных апісанняў Даурыі (апублікавана на польскай мове ў 1865 годзе ў Львове А. Бялеўскім, рукапіс захоўваецца ў бібліятэцы Акадэміі навук Літвы). У іх паказаны побыт карэннага насельніцтва Сібіры, каларытныя партрэты катаржнікаў і ссыльных, выхадцаў з беларуска-літоўскіх губерняў, крытыкуецца царскае чыноўніцтва і праваслаўнае духавенства.

У 1821—1832 гадах візітатар школ у беларуска-літоўскіх губернях. У «Дзённіку візітатара» (1904) апісаў свае паездкі, змясціў звесткі па гісторыі выяўленчага мастацтва і архітэктуры, пра норавы феадальнага грамадства. Рукапіс «Дзённіка візітатара» па кляштарах Беларусі захоўваецца ў бібліятэцы Віленскага ўніверсітэта.

Працы Цяцерскага па гісторыі і філасофіі Беларусі і Літвы пад назвай «Літоўская хроніка» загінулі.

Творы
-----

* Znaczniejszych przypadków pewnego z Syberii powrotnego Polaka w 1801 roku. — Warszawa — Wrocław, 1998.

Зноскі
------

1. ↑  Faustyn Ciecierski
2. ↑  Anton Franciszek Bryl. O dacie urodzenia Faustyna Ciecierskiego // Przegląd Tomistyczny, t. XXV (2019), s. 493—494.

Літаратура
----------

* *Anton Franciszek Bryl*. O dacie urodzenia Faustyna Ciecierskiego // Przegląd Tomistyczny, t. XXV (2019), s. 493—494.
* *Brodniewicz J.* «Byłbym najniespokojniejszym, gdybym ufności nie pokładał w nieprzebranej Najwyższej Opatrzności» — rekonstrukcja biografii Faustyna Ciecierskiego // Dominikanie na ziemiach polskich w XVIII i XIX wieku. Zbiór studiów, red. M. Miławicki, A. Markiewicz. — Kraków, 2009. — S. 519—562.
* Географы і падарожнікі Беларусі: [Альбом-атлас]. — Мн. 1999.
* *Мальдзіс А.* Таямніцы старажытных сховішчаў. — Мн. 1974.
* *Пятшкевіч І.* «А з Белай Русі даносяць…». Беларусь у рукапіснай спадчыне віленскага дамініканца Фаўстына Цяцерскага // Arche № 7-8, 2014. — С. 1-24.
Хінганскі запаведнік
**Хінганскі запаведнік** — дзяржаўны запаведнік у Амурскай вобласці (Расія), у перадгор'і хрыбта Малы Хінган. Заснаваны ў 1963 годзе для аховы комплексу Сярэдняга Прыамур'я. Плошча 97,8 тысяч гектар. Клімат мусонны. Рэльеф вызначаюць Хінганскае нізкагор'е (вышыня каля 500 м) і забалочаная раўніна. Глебы горна-лясныя бурыя і лугавыя чарназёмападобныя. Дубовыя і хвойна-шыракалістыя лясы займаюць 76 % горнай часткі запаведніка. Захаваліся невялікія ўчасткі лесу з хвоі кедравай карэйскай, елкі аянскай, піхты белакорай, лістоўніцы даурскай. У поймах рэк — вербнякі, алешнікі і ясянёва-ільмавыя насаджэнні. На раўніне лугавая і балотная расліннасць. К флоры больш 800 відаў; у Чырвонай кнізе: чаравічкі буйнакветкавы і сапраўдны, барадатка японская, надбароднік бязлісты, чылім, лотас Камарова. Звычайныя прадстаўнікі фаўны прыамурскай (чорны мядзведзь, харза, янападобны сабака) і манголадаўрскай (даўрскі хамячок, даўгахвосты суслік).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Хімія цвёрдага цела** — навука аб сінтэзе, фізіка-хімічных уласцівасцях і выкарыстанні рэчываў, якія знаходзяцца ў цвёрдым агрэгатным стане.

Як самастойная галіна хіміі сфарміравалася ў 1970-я гады на базе даследаванняў механізму і кінетыкі хімічных рэакцый з удзелам цвёрдых цел, у тым ліку найбольш пашыраных з іх — тапахімічных рэакцый (хоць бы 1 рэагент у цвёрдым стане). Асноўная задача хіміі цвёрдага цела — сінтэз рэчываў у цвёрдым стане пэўнага саставу, з зададзенай структурай (што вызначае рэакцыйную здольнасць цвёрдага цела). Састаўной часткай хіміі цвёрдага цела з'яўляецца атрыманне інфармацыі аб уплыве структуры цвёрдых целаў на іх рэакцыйную здольнасць і ўласцівасці, вывучэнне механізму дыфузіі ў цвёрдых целах і фазавых пераходаў.

Да рэакцый, якія вывучаюцца і выкарыстоўваюцца на практыцы з удзелам цвёрдых цел, адносяцца: працэсы абпальвання, аднаўлення, хларавання руд металаў, цэментацыя сталі; прыгатаванне каталізатараў; сінтэз і ачыстка паўправадніковых матэрыялаў, тэмплатны сінтэз цвёрдых цел; атрыманне ненапорыстых мембран і цэалітаў.

У хіміі цвёрдага цела выкарыстоўваецца шырокі набор метадаў сінтэзу з ужываннем нізкіх і звышвысокіх тэмператур, рэкордна высокіх ціскаў і звышглыбокага вакууму, цэнтрабежных палёў, разнастайных фізічных метадаў актывавання працэсаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце ХиМиК.ру (руск.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4129288-1 · LCCN: sh85124636 · LNB: 000117680 · Microsoft: 114420478 · NKC: ph163346 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кіслы.

**Уладзімір Кіслы** (1957, в. Дубна Мастоўскага раёна) — мастак і рэстаўратар.

Адукацыя
--------

Скончыў Геаграфічны факультэт БДУ ў 1979 годзе.

Праца
-----

З 1983 года працуе мастаком і рэстаўратарам музея гісторыі рэлігіі ў Гродна. Майстэрству рэстаўрацыі вучыўся ў Мінску, Варшаве, Рызе, Львове. Выратаваў сотні абразоў і іншых твораў сакральнага мастацтва. Наладзіў шмат аўтарскіх выстаў як жывапісец. Узнагароджаны ордэнам «Заслужаны дзеяч культуры Польшчы» за адшуканне крыпты караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў вёсцы Воўчын на Брэстчыне ў 1991 годзе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Уладзімір Кіслы — лекар сакральнага мастацтва
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сарочкін.
**Уладзімір Львовіч Сарочкін** (20 мая 1937, Орша, Віцебская вобласць — 1992, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і Льва Сарочкіна (1914—1998). Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, старшым архітэктарам Упраўлення па справах будаўніцтва і архітэктуры Мінгарвыканкама, кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзіпрагандлі, галоўным архітэктарам Мінскчыгунпраекта, Белбыттэхпраекта, з 1978 года — архітэктар-мастак камбіната «Белгандальрэклама».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: рэстараны ў Навагрудку (1972), па праспекце Рэвалюцыі ў Барысаве (1975) — абодва з В. М. Чарнатавым, універсам «Цэнтральны» па Ленінскім праспекце (1975, у аўтарскім калектыве), фабрыка фотаработ па вуліцы Фабрычнай (1976) у Мінску, чыгуначныя вакзалы станцый Ратамка, Мызава, Пагарэльцы, Хлусава (1971 —73), чыгуначная паліклініка (1971), газасвятлорэклама крам «Лакомка», «Кветкі», «Паўлінка», універсама «Цэнтральны», «Акадэмічная кніга», «Самацветы» па Ленінскім праспекце, комплексу Дому гандлю «Першамайскі», «Філатэліст» па вул. Леніна, універсамаў «Заслаўе», «Зялёны Луг», «Свіслач», кафэ «Белая вежа», «Блакітнае», рэстарана «Каменная кветка» ў Мінску, гасцініцы «Маладзечна» ў Маладзечне, газасветнае афармленне святочных ілюмінацый у Мінску, Салігорску, Слуцку, Барысаве (1978—1988).

Зноскі
------

1. 1 2  Беларуская Вікіпедыя — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q877583'></a>

Літаратура
----------

* Сорочкин Владимир Львович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Форт** (англ.: Forth) — імператыўная мова праграмавання, а таксама праграмнае асяроддзе, створаныя Чарлзам Мурам у канцы 1960-х гг. Магчымасці мовы ўключаюць структурнае праграмаванне, рэфлексію (здольнасць мадыфікаваць праграмныя структуры ў час выканання праграмы), конкатэнатыўнае праграмаванне (стварэнне функцый праз супастаўленне) і пашыральнасць (праграміст можа ствараць новыя каманды).

Форт — працэдурная мова праграмавання без сістэмы тыпаў. Каманды мовы могуць выконвацца як інтэрактыўна, так і кампілявацца для пазнейшага выканання.

Ужываецца ва ўбудаваных сістэмах і ў касмічнай тэхніцы. Таксама, гульня Starflight ад Electronic Arts, якая выйшла ў 1986 годзе, была напісана на адмысловай рэалізацыі Форт.

Зноскі
------

1. ↑  NASA applications of Forth (original NASA server no longer running, copy from archive.org)
2. ↑  Starflight **(нявызн.)**. *The Digital Antiquarian* (28 кастрычніка 2014).

Літаратура
----------

* Савіцкі М. Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы: / Мікола Савіцкі. Мн.: Энцыклапедыкс. 2009. ISBN 978-985-6742-83-8

| ⛭Мовы праграмавання |
| --- |
| 
* Ada
* ActionScript
* ALGOL
* APL
* Асэмблер
* BASIC
* C
* C++
* C#
* COBOL
* Delphi
* Erlang
* Forth
* Fortran
* Go
* Haskell
* Java
* JavaScript
* Kotlin
* Lisp
* Logo
* Lua
* Modula-2
* Objective-C
* Pascal
* Perl
* PL/I
* PHP
* Prolog
* Python
* R
* Ruby
* Rust
* Scala
* SQL
* Scheme
* Smalltalk
* Swift
* Zig
* *больш...*

 |
| List-Class article Спіс паводле катэгорый |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4017981-3 · LCCN: sh85050918 · Microsoft: 117051365 |
**Уладзімір Лысёнак** (1928 — ?) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1927 г. ў в. Шаркаўшчына Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка). Паходзіў з сялянскай сям’і. Вучыўся ў Пастаўскай педнавучальні. Падчас вучобы ў 1946 — 1947 далучыўся да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, належаў да пастаўскай групы. Пасля працаваў загадчыкам пачатковай школы ў роднай вёсцы.

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Арыштаваны 3 сакавіка 1947 г. як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць», атрымаў 10 гадоў лагераў. Тэрмін зняволення адбываў у Нарыльскіх лагерах.

Памёр пасля вызвалення. Пахаваны ў Нарыльску.

Рэабілітаваны Вярхоўным Судом Беларусі 30 лістапада 1992 г. групавая справа № 23525-п захоўваецца ў архіве УКДБ Віцебскай вобласці.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Уладзіміра Лысёнка

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 73, 79, 252, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Спасылкі
--------

* Біяграфія Уладзіміра Лысёнка на старонцы Леаніда Маракова

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў
**Хіп-хоп** (англ.: hip hop) — маладзёжная субкультура, якая ўзнікла ў ЗША у канцы 1970-х гадоў сярод афраамерыканцаў. Да яе атрыбутыкі належаць уласны музычны стыль («хіп-хоп»), жаргон, мода, танцавальныя стылі (брэйк-данс і інш.), графічнае мастацтва (графіці) і інш. На пачатак 1990-х гадоў хіп-хоп стаў часткай маладзёжнай культуры у многіх краінах свету.

У Беларусі
----------

Хіп-хоп у Беларусі прадстаўлены незалежным лэйблам «Ambasada Music Group» (або AMG, дзейнічае з 2006), вядомымі выканаўцам Кроў, гуртам «Чырвоным па Белым».

3 лістапада 2007 у клуб «Акварыюм» (Мінск) адбыўся першы фэст беларускай рэп- і хіп-хоп культуры.

Гл. таксама
-----------

* Dirty South
* Кранк
* Method Man

Спасылкі
--------

* Школа хіп-хопа Flying Stars
* Хіп-хоп, рускі рэп, графіті. Форум, музыка.
* Стыль. Хіп-хоп. Архівавана 7 лютага 2008.
* Зараджэнне і развіццё хіп-хоп культуры

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4303517-6 · GTAA: 256694 · NKC: ph224349 |
**Кароль-Дух** (польск.: Król-Duch) — няскончаная гістарычная паэма, напісаная Юльюшам Славацкім ў 1845—1849 гг. якая з'яўляецца мастацкім выразам філасофскай сістэмы паэта, у аснове якой пакладзена думка аб непарыўным развіцці і ўдасканальванні чалавечага пачатку.

Першая частка была выдадзена ў 1847 годзе ў Парыжы пад назвай «Krol-Duch Rapsod I» (па-беларуску: Кароль-Дух Рапсодыя I). Паэма пісалася ў шматлікіх рукапісных варыянтах, і з гэтае прычыны аднавіць першапачатковую задуму паэта ў асобным выданні паэмы было вельмі складана.

Цяжкасці, звязаныя з пэўным адыходам ад формы эпасу, — між іншым метафізічная і парабалічная тэматыка працы — не дазваляюць называць «Караля-Духа» эпапеяй. Падобныя цяжкасці ўзнікаюць таксама і ў дачыненні да «Пана Тадэвуша» Адама Міцкевіча, які называецца метафізічнай паэмай[*крыніца?*].

Зноскі
------

1. ↑  Лапидус Н. И. Малюкович С. Д. Литература XIX века. М.: Университетское, 1992. С. 155  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Он.
**Он** (груз. ონ, мрглавані: Ⴍ, нусхуры: ⴍ, мхедрулі: ო, МФА: [on]) — чатырнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «70». Беларускі адпаведнік — літара о ([ɔ]). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае o.

* Он мхедруліОн мхедрулі
* Он мрглаваніОн мрглавані
* Он нусхурыОн нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* Ⴍ : U+10AD
* ო : U+10DD

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Он (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
**Svet Boogie Band**  — беларускі блюз-бэнд. Заснаваны ў 2003 годзе Святаславам Хадановічам (Svet). Спыніў сваё існаванне ў 2008 годзе, у сувязі са смерцю заснавальніка групы.

Гісторыя
--------

Першапачатковая назва калектыва — «Svet & Al Boogie Band» (да чэрвеня 2004 года).

У 2004 годзе Сяргея Катлярова замяніў Аляксей Золатаў (ударныя), Аляксея Шыловіча замяніў Арцемій Крычэўскі. У 2005 годзе Крычэўскага замяніў Зміцер Гаўрылік, Арцёма Гаўрушына — Ціхан Золатаў (бас). У 2006 годзе Гаўрыліка замяніў Аляксей Шыловіч, які вярнуўся у калектыў.

Група гастралявала па Францыі, Польшчы, Чэхіі, часта выступала ў маскоўскіх джазавых і блюзавых клубах.

У верасні 2008 года ў ДТЗ загінуў лідар калектыва Святаслаў Хадановіч, яму было 28 гадоў.

У 2012 годзе выйшаў двухсерыйны дакументальны фільм «SVET» пра музыку Святаслава Хадановіча.

Дыскаграфія
-----------

* 2003 — «Happy With The Boogie» (альбом, CD)
* 2004 — «Live At JVL Art Club» (Live, DVD/CD)
* 2005 — «Nothing But Love» (альбом, CD)
* 2007 — «Goin' 2 London» (сінгл, CD)
* 2008 — «Live» (Live, DVD)

Склад
-----

* Святаслаў Хадановіч (Svet) — вакал, фартэпіяна, гармонік
* Аляксей Шыловіч (Al) — гітара, вакал
* Сяргей Катляроў — ударныя
* Арцём Гаўрушын — бас

Зноскі
------

1. ↑  *Д. Безкоровайный*. Svet Boogie Band **(нявызн.)**.  Experty.by. Архівавана з першакрыніцы 4 верасня 2014. Праверана 9 кастрычніка 2013.
2. ↑  *Elena Tsahelskaya*. фильм SVET серия 1 **(нявызн.)** (22 красавіка 2015). Праверана 21 ліпеня 2016.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кароль (значэнні).
**Кароль** (лац.: rex, фр.: roi, англ.: king) — тытул манарха, звычайна спадчынны, але часам выбарны, глава каралеўства.

**Каралева** — жанчына-кіраўніца каралеўства або жонка мужа караля.

Славянскае слова *кароль* (польск.: król) утварылася ад імя караля франкаў Карла Вялікага.

Літаратура
----------

* С. Цатурова. Священная миссия короля-судии: Франция XIV-XV вв. Архівавана 13 кастрычніка 2014. // Священное тело короля: Ритуалы и мифология власти. М.: Наука, 2006, с. 78-95

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4031516-2 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Алісаўка.
**Алісаўка** (руск.: Али́совка) — вёска ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Унашаўскага сельскага паселішча.

Гісторыя
--------

Заснавана П. Карэцкім у сярэдзіне XVIII стагоддзя як слабада; пазней ва ўладанні Кулябка-Карэцкіх і іх спадкаемцаў (казацкага насельніцтва не мела).

Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці.

Пасля аварыі на ЧАЭС вёска аднесена да зоны радыеактыўнага забруджвання і мае статус зоны пражывання з правам на адсяленне.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ГКНП 13-012-2011 «Тэхнічная інструкцыя па перадачы найменняў геаграфічных аб’ектаў з рускай мовы на беларускую мову»
2. ↑  Постановление Правительства РФ от 08.10.2015 № 1074 «Об утверждении перечня населенных пунктов, находящихся в границах зон радиоактивного загрязнения вследствие катастрофы на Чернобыльской АЭС».

| ⛭ Населеныя пункты Гардзееўскага раёна |
| --- |
| Сёлы | 
* Вялікі Бор
* **Гардзееўка**
* Гліннае
* Жоўнец
* Кажаны
* Казарычы
* Кузняцы
* Пярэцін
* Пятрова Буда
* Смяльч
* Стругава Буда
* Тварышына
* Унашава
* Шыраеўка

 |  |
| Вёскі | 
* Алісаўка
* Антонаўка
* Дзмітрыеўка
* Завод-Карэцкі
* Калыбелі
* Малаўдзёбнае
* Міхайлаўка
* Наваселле
* Нежча
* Нованавіцкая
* Паконь
* Папоўка
* Петракаўка
* Рудня-Вараб’ёўка
* Старанавіцкая
* Старая Палана
* Стругаўка
* Удзел
* Фёдараўка 1-я
* Фёдараўка 2-я
* Хармынка
* Чарнетаўка
* Чорны Ручай
* Ямнае

 |
| Пасёлкі | 
* Барэц
* Беліца
* Дуброўка
* Заліпоўе
* Зялёны Клін
* Іпуць
* Крашчэнскі
* Мірны
* Мядзведаўка
* Смелы
* Сугродаўка
* Уладзіміраўка
* Шамры

 |
**Прамысловы індэкс Доу Джонса** (англ.: Dow Jones Industrial Average, скар. DJIA; NYSE: DJI) — найстарэйшы з існуючых амерыканскіх рынкавых індэксаў. Быў створаны рэдактарам газеты *Wall Street Journal* Чарльзам Доу ў 1884 годзе для адсочвання развіцця прамысловага складальнiка амерыканскіх фондавых рынкаў Ніводнае з першапачатковых прамысловых прадпрыемстваў не засталося ў індэксе..

Хоць DJIA з’яўляецца адным з найстарэйшых і найбольш папулярных індэксаў акцый, шматлікія прафесіяналы лічаць, што Dow Jones неадэкватна адлюстроўвае агульны фондавы рынак ЗША у параўнанні з шырэйшымі рыначнымi індэксамi, такімі як S&P 500 або індэкс Russell 2000.

Самы вялікі абвал індэкса адбыўся ў «чорны панядзелак» 1987 года, калі Доу Джонс страціў 22,6 %.

Разлік і крытэрыі адбору
------------------------

Індэкс ахоплівае 30 найбуйнейшых кампаній ЗША. Вызначэнне «прамысловы» — не больш чым даніна гісторыі: цяпер многія з гэтых кампаній не належаць да гэтай галіны.

Першапачаткова індэкс разлічваўся як сярэдняе арыфметычнае цэн на акцыі ахопленых кампаній. Цяпер для разліку суму цэн усіх 30 акцый дзеляць на каэфіцыент Доу Джонса. З 4 лістапада 2021 года каэфіцыент Доў-Джонса складае 0,15172752595384. Каэфіцыент змяняецца кожны раз, калі кампанія-заснавальнік падвяргаецца драбненню акцый, так што драбненне акцый не ўплывае на значэнне індэкса.

Метады інвеставання
-------------------

Інвеставанне ў індэкс Доу-Джонса магчыма праз індэксныя фонды, а таксама праз вытворныя інструменты, такія як апцыйная кантракты і ф’ючэрсныя кантракты.

Чыкагская біржа апцыонаў выпускае апцыйныя кантракты на Dow праз каранёвы сімвал DJX.

ETF, які паўтарае паказчыкі індэкса, выпускаецца State Street Corporation.

Зноскі
------

1. ↑  The First 12 Dow Components: Where Are They Now? **(нявызн.)**. *forbes.com*. Праверана 28 студзеня 2022.
2. ↑  What Happened to the First 12 Stocks on the Dow? **(нявызн.)**. *fool.com*. Праверана 28 студзеня 2022.
3. ↑  Preliminary Observations on the October 1987 Crash **(нявызн.)**. *archive.gao.gov*. Праверана 28 студзеня 2022.
4. ↑  Brokers for Trading Indices Guide **(нявызн.)**. *comparebrokers.co*. Праверана 28 студзеня 2022.
5. ↑  Forex Trading Industry Statistics and Facts 2020 **(нявызн.)**. *dailyforex.com*. Праверана 28 студзеня 2022.
6. ↑  SPDR Dow Jones Industrial Average ETF (DIA) **(нявызн.)**. *nasdaq.com*. Праверана 28 студзеня 2022.
7. ↑  The Best (and Only) Dow Jones Industrial Average ETF for Q1 2022 **(нявызн.)**. *investopedia.com*. Праверана 28 студзеня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 124546432 · GND: 4150503-7 · LCCN: sh94005436 |
Фатаграфія і яе YUV-кампаненты.
**YUV** — Колеравая мадэль, у якой колер⁣ уяўляецца як тры кампаненты — яркасць (**Y**) і два колерарознасныя кампаненты (**U** і **V**).

Канверсія ў RGB і назад ажыццяўляецца наступнымі формуламі:

Для простай канверсіі

```
R = Y + 1.13983 * (V - 128);
G = Y - 0.39465 * (U - 128) - 0.58060 * (V - 128);
B = Y + 2.03211 * (U - 128);
```

```
Y = 0.299 * R + 0.587 * G + 0.114 * B;
U = -0.14713 * R - 0.28886 * G + 0.436 * B + 128;
V = 0.615 * R - 0.51499 * G - 0.10001 * B + 128;
```

Дзе **R**, **G**, **B** — адпаведна інтэнсіўнасці чырвонага, зялёнага і сіняга колераў, **Y** — яркасны складнік, **U** і **V** — колерарознасныя складнікі.

Мадэль шырока выкарыстоўваецца ў тэлевяшчанні і захоўванні/апрацоўцы відэаінфармацыі. Яркасная кампанента змяшчае «чорна-белы» (у адценнях шэрага) відарыс, а астатнія дзве кампаненты змяшчаюць інфармацыю для аднаўлення патрэбнага колеру.
Гэта было зручна на момант з’яўлення каляровага ТБ дзеля сумяшчальнасці са старымі чорна-белымі тэлевізарамі.

У колеравай прасторы YUV ёсць адзін кампанент, які пазначае яркасць (сігнал яркасці), і два кампаненты, якія пазначаюць колер (вектар колеравасці). У той час як яркасць перадаецца з усімі дэталямі, некаторыя дэталі ў кампанентах колерарознаснага сігналу, пазбаўленага інфармацыі аб яркасці, могуць быць выдалены праз памяншэнне разрознення адлікаў (фільтрацыя альбо ўсярэдненне), што можа быць зроблена некалькімі спосабамі (ёсць шмат фарматаў для захавання відарыса ў колеравай прасторы YUV).

YUV часта блытаюць з колеравай прасторай YCbCr, і тэрміны YCbCr і YUV могуць ужывацца як узаемазамяняльныя, што вядзе да некаторай блытаніны. Калі гаворка ідзе аб відэа ці сігналах у лічбавай форме, тэрмін «YUV» у асноўным значыць «Y’CbCr».

Гл. таксама
-----------

* Колеравая субдыскрэтызацыя
* YCbCr
* YPbPr

Літаратура
----------

* Color Spaces

Спасылкі
--------

* Варыянты ўпакоўкі значэнняў YUV Архівавана 29 мая 2014.  (англ.)


| ⛭Колеравыя мадэлі |
| --- |
| 
RGB (sRGB, ProPhoto) •
CMYK •
XYZ •
HSV (HSB) •
HSL •
AHSL •
RYB •
LAB •
PMS (Panton) •
LMS •
Мансела •
NCS •
RAL •
YUV •
YCbCr •
YPbPr •
YDbDr •
YIQ
 |  |
«**Yar**» – беларускі музычны дуэт з Мінска, які выступае ў стылі этна-авангард.

Гісторыя
--------

Дуэт існуе з красавіка 2002 года ў складзе: Марыя *«Яр»* Лагодзіч (вакал, дуда, барабаны) і Наталля Пятровіч (віяланчэль). Да 2003 года выступаў з гуртом «Ur’ia». «Yar» складае ўласныя апрацоўкі народных песень і народныя песні, стылізаваныя Марыяй *«Яр»* Лагодзіч. Выступаў у Германіі (2004) і Польшчы (2005). Удзельнічаў у фестывалях: «Mikołajki Folkowe  (польск.) (бел.» (Польшча, 2002, 2003), «Fimu» (Бельфор, Францыя, 2003), «Burg Waldeck  (ням.) (бел.» (Германія, 2003), «Маладзечна» (2003), «Singetrafen» (Германія, 2003–2005), «Таўкачыкі» (Мінск, 2004), «Jawornik» (Польшча, 2005), «Be Free» (Львоў, Украіна, 2008)

Дуэт атрымаў першую прэмію ў конкурсе «Адкрытая сцэна» ў рамках фестывалю «Mikołajki Folkowe  (польск.) (бел.» (Польшча, 2002) і галоўны прыз – тэлезапіс у Варшаве. Таксама атрымаў спецыяльную ўзнагароду журы ў конкурсе на фестывалі «Burg Waldeck» (Германія, 2003).

Дыскаграфія
-----------

* *Яр* (дэма-альбом 2003);
* *Вясна красна* («БМАgroup») (альбом, 2004)

Зноскі
------

1. 1 2  Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі, 2008, pp. 354
2. ↑  *Грахоўская, Віталіна*. Фотарэпартаж з фестывалю Be Free (дзень 2)  (бел.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (12 жніўня 2008). Архівавана з першакрыніцы 16 верасня 2009. Праверана 2 лістапада 2019.
3. ↑  *Владимирова, Надежда*. Быть свободным белорусский рок пока может только в Украине (руск.).  БелаПАН (16 жніўня 2008). Архівавана з першакрыніцы 17 красавіка 2012. Праверана 3 лютага 2020.

Літаратура
----------

* *Д.П. фота Д.П.* «YAR» // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі (бел.) / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 354. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8.
**Гетэрадэроз буракоў** — захворванне буракоў, якое выклікаецца бураковай нематодай (*Globodera rostochiensis*). Яно адносіцца да групы захворванняў, званых нематоднымі захворваннямі.

Апісанне
--------

Псуе карані буракоў, культурныя і пустазельныя расліны сямейства крыжакветных і лебядовых (капуста, турнэпс, радыска, рыжак, шпінат). Вясною лічынкі пранікаюць у карані раслін, кормяцца, праходзяць стадыі развіцця, ператвараюцца ў самак і самцоў. За вегетатыўны перыяд дае 1 пакаленне. У пашкоджаных раслін утвараецца густая сетка дробных каранёў (барадатасць), караняплоды дробныя, з паніжанай цукрыстасцю. У гарачыя дні расліны нікнуць, лісце жаўцее і робіцца кучаравым.

Меры барацьбы
-------------

Апрацоўка заражаных раслін, глебы нематацыдамі  (руск.) (бел. нематадоіднымі грыбамі, укараненне севазваротаў з культурамі, якія не пашкоджваюцца нематодамі. Дапамагаюць выкарыстанне ўстойлівых сартоў і каранцінныя мерапрыемствы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Нематодныя хваробы раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 10
**Xiaomi Inc.** (кіт.: 小米科技, скарочана **Mi**, вымаўляецца **Сяомі**) — кітайская прыватная кампанія, заснаваная ў 2010 годзе. Xiaomi займаецца вытворчасцю спажывецкай электронікі, бытавой тэхнікі і праграмнага забеспячэння. Гэта другі па велічыні вытворца смартфонаў у свеце пасля Huawei.

Назва
-----

Xiaomi у перакладзе з кітайскай азначае «проса».

Гісторыя
--------

Xiaomi заснавалі восем партнёраў 6 красавіка 2010 года. Мільярдэра Лэя Цзюня, сузаснавальніка кампаніі, які займае затым пазіцыю генеральнага дырэктара, называюць кітайскім Джобсам. Яму належыць больш за 30 % акцый Xiaomi.

Асноўнай дзейнасцю кампаніі з’яўляецца вытворчасць смартфонаў, лік мадэляў якіх стварае сёння шырокі спектр ад бюджэтных да флагманскіх рашэнняў. 16 жніўня 2010 года Xiaomi афіцыйна запусціла першую MIUI прашыўку, заснаваную на Android.

Кампанія заняла 338-е месца ў рэйтынгу Fortune Global 500 і стала самай маладой кампаніяй ў ім.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  The Unicorn List — 2016. Праверана 17 ліпеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97466108'></a>
3. ↑  ANNUAL RESULTS ANNOUNCEMENT FOR THE YEAR ENDED DECEMBER 31, 2018 — Xiaomi.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q100714870'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1636958'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
Фаготы з падліўкай, бульбяным пюрэ і гарохам
**Фаготы** — традыцыйныя страва ў Вялікабрытаніі, асабліва ў Паўднёвым і Сярэднім Уэльсе і цэнтральных графствах Англіі. Робіцца з субпрадуктаў, асабліва свініны. Фаготы традыцыйна гатуюць з фаршу з сэрца свінні, печані і тлустага мяса жывата ці бекона разам з зелянню для араматызацыі, часам дабаўляюць паніровачныя сухары.

Згадваецца ўпершыню ў друкаваных крыніцах у Оксфардскім слоўніку англійскай мовы ў 1851 годзе, паводле Томаса Мейхью, як страва ў тагачасным Лондане, хоць гэта болей нагадвала кальцонэ ці пасту з вонкавай абалонкай з сальніка і з начынкай з субпрадуктаў свініны.

Гісторыя
--------

Страва набыла найбольшую папулярнасць у Вялікабрытаніі падчас Другой сусветнай вайны, але стала меней папулярнай у апошнія гады. Фаготы звычайна гатуюць у хатніх умовах,таксама іх можна знайсці ў традыцыйных мясных крамах і на рынку, хоць вялікія супермаркеты звычайна забяспечваюць фаготамі маркі 'Mr Brains'.

Самы вядомы камерцыйны брэнд, прадукцыю якога можна набыць у Брытаніі, — *Mr Brain's Faggots* (замарожаныя фаготы з печані і цыбулі ў выглядзе тэфтэлей з соусам). Яны істотна адрозніваюцца ад традыцыйных фаготаў, якія маюць больш грубую тэкстуру і ўтрымліваюць значна менш вады.

Папулярнай стравай з'яўляецца *"Faggots and Peas"* (бел.: Фаготы і гарох). Распаўсюджана ў раёне *Black Country* у Уэст-Мідлэндс, асабліва з 18-га стагоддзя з пачаткам індустрыялізацыі. У сенняшні час часта можна ўбачыць невялікія мясныя крамы, якія прадаюць па таннай цане фаготы, прыгатаваныя па ўласных (часам тайных) рэцэптах.

Прыгатаванне
------------

Як правіла, фаготы гатуюцца з фаршу з свіной печані і сэрца, загорнутым у бекон, з цыбуляй і паніровачнымі сухарамі. Часта фаготы гатуюць у каструле з падліўкай і падаюць на стол з гарохам і бульбяным пюрэ. З фаршу рукамі робяць маленькія шарыкі, абгортваюць сальнікам і запякаюць.

Зноскі
------

1. ↑  Family of faggot fans fly the flag **(нявызн.)**, *BBC News Online* (27 January 2003). Праверана 30 April 2011.
2. ↑  Neath is Wales's Faggots 'n' Peas capital **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Wales Online* (11 жніўня 2009). Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2009. Праверана 19 January 2010.
3. 1 2  The West Midlands, Warwickshire and Northamptonshire **(нявызн.)**. *Great British Kitchen*. Праверана 19 January 2010.
4. ↑  The Dangers of Bad Teeth **(нявызн.)** (6 January 1914), стр. 2. «A 'faggot' was described as being composed of pieces of meat, with fat and gristle in it. A verdict of 'Death from natural causes' was returned.». (payment required)
5. ↑  Doctor warns the faggot eaters **(нявызн.)** (23 May 1968), стр. 4. (payment required)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гетэраграма.
**Гетэраграма** (грэч. ἕτερος — іншы і γράμμα — надпіс) — знак альбо набор знакаў, якія абазначаюць слова адной мовы, набраныя ў тэкст замежнай мовы, які трэба чытаць на мове тэксту.

Гетэраграмы ўпершыню з’явіліся ў Месапатаміі ў клінапісных пісаннях, у прыватнасці, у акадэмічнай клінапісцы, шумерскія клінапісныя ідэаграмы і складнікі сімвалаў былі выкарыстаны ў акадэмічным чытанні.

Гетэраграмы выкарыстоўваліся ў эламскім, хецкім, урартыйскім клінапісах (так званыя «шумерграмы» і «акадэмаграмы»).

Зноскі
------

1. ↑  *Дьяконов, Игорь Михайлович.* [Дьяконов И. М. Гетерография] // Лингвистический энциклопедический словарь / Под ред. В. Н. Ярцевой. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — 685 с. — ISBN 5-85270-031-2.

Спасылкі
--------

* ЕНЦИКЛОПЕДИЧНИЙ СЛОВНИК КЛАСИЧНИХ МОВ За редакцією д-ра філол. наук, проф. Л. Л. Звонської // Київський університет, 2017

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778884123 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Антонава.
**Аліса Аляксееўна Антонава** (6 студзеня 1938, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1961 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала ў Белмясцпрампраекце, Белбыттэхпраекце, з 1976 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Асноўныя працы ў вобласці інтэр’ера: Дом адзення, швейна-трыкатажнае атэлье, цырульні, камбінаты бытавога абслугоўвання ў Магілёве, Дом быту, Дом мод у Барысаве (1967—1976); у аўтарскім калектыве: швейна-трыкатажнае атэлье ў Доме быту па вул. Маскоўскай, салоны цырульняў па вул. Казлова, Леніна, Дом сямейных урачыстасцей па вул. Д. Сердзіча, будынкі Міністэрства бытавога абслугоўвання насельніцтва БССР (1977), швейна-трыкатажнае атэлье па вул. Захарава, салон-крама па продажы легкавых аўтамабіляў па вул. Купрыянава (1976), будынкі Ленінскага райкама партыі, праектных арганізацый Дзяржбуда БССР (1979), галоўнага дыспетчарскага пункта «Белгалоўэнерга» па вул. К. Маркса (1980) у Мінску — усё з С. Г. Мацяўшук.

Распрацаваны каталогі сталярных вырабаў для жылых і грамадскіх будынкаў БССР — КСВБ-81 (1981, з А. М. Канстанціновічам), драўляна-алюмініевых вокнаў і балконных дзвярэй для грамадскіх будынкаў (1984, бронзавы медаль і дыплом ВДНГ СССР, 1987).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Антонова Алиса Алексеевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Аліхан Асханавіч Смаілаў** (каз.: Әліхан Асханұлы Смайылов; нар. 18 снежня 1972, Алматы, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Рэспублікі Казахстан з 11 студзеня 2022 года.

Біяграфія
---------

Паходзіць з роду канглы.

У 1994 годзе скончыў Казахскі дзяржаўны нацыянальны ўніверсітэт імя аль-Фарабі па спецыяльнасці «прыкладная матэматыка», а ў 1996 годзе — Казахстанскі інстытут менеджменту, эканомікі і прагназавання пры Прэзідэнце Рэспублікі Казахстан, атрымаўшы ступень магістра дзяржаўнага кіравання.

5 студзеня 2022 года ўказам Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан быў прызначаны часовым выканаўцам абавязкаў прэм’ер-міністра Казахстана.

11 студзеня 2022 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан назначаны на пасаду прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Даведка ТАСС · OpenSanctions |