**Ігнат Тадэвушавіч Горват** (польск.: Ignacy Horwatt, руск.: Игнат Тадеушевич Горватт) (1764, Мазырскі павет, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая — каля 1826, Рэчыцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя) — буйны землеўласнік Расійскай імперыі, пачынальнік узвышэння роду Горватаў. Мазырскі гродскі суддзя (1782—1795) і паралельна мазырскі цывільна-вайсковы камісар (1790—1793), дэпутат дваранства (вывадовы дэпутат) Рэчыцкага павета (1795—1801), старшыня рэчыцкага павятовага гранічнага (межавага) суда (1814—1817).

Паходжанне і сям’я
------------------

Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Горватаў гербу «Побаг», прадстаўнікі якога займалі розныя земскія пасады ў Мазырскім павеце ВКЛ.

Быў сынам мазырскага ротмістра Тадэвуша Базылевіча Горвата і быў хрышчаны ў каталіцтва ў мазырскім касцёле ў 1764 годзе. Верагодна, нарадзіўся ў бацькавым маёнтку Ліпаў.

Ажаніўся са шляхцянкай-каталічкай Юзэфай Феліцыянаўнай Рудніцкай (пам. пасля 04.05.1812), якая была дачкой шляхціца-каталіка Феліцыяна Бенядыктавіча Рудніцкага (каля 1747 — пасля 13.03.1816), палкоўніка польскіх войскаў, кавалера Ордэна Св. Станіслава, уладальніка маёнтка Паставічы Бабруйскага павета, і шляхцянкі-каталічкі Францішкі Багушэвіч.

Ад жонкі меў дзяцей, ахрышчаных у каталіцтва:

* 1) Аляксандр Ігнатавіч Горват (к.1800—1888). Жонка: Клацільда Вінцэнтаўна Валадковіч (1810—?)
* 2) Станіслаў Ігнатавіч Горват (1804—1884). Жонкі: 1) Ганна Паўлаўна Яленская (1812—?); 2) Габрыэля Эдвардаўна Ваньковіч (1822—1887)
* 3) Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894). Жонкі: 1) Людвіка Львоўна Оштарп (1807—?), 2) Міхаліна Адамаўна Вайніловіч (1848—1941)
* 4) Даніэль Ігнатавіч Горват (1810—1868). Жонка: Іфігенія Антонаўна Ратынская
* 5) Марыя Ігнатаўна Горват
* 6) Францішка Ігнатаўна Горват
* 7) Філіпіна (Феліцыя) Ігнатаўна Горват
* 8) Кацярына Ігнатаўна Горват (1807—1891). Муж: Геранім Антонавіч Кеневіч (1796/7—1884)

* Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894)Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894)
* Кацярына Ігнатаўна Горват (1807—1891), жонка Гераніма Антонавіча Кеневіча (1796—1884)Кацярына Ігнатаўна Горват (1807—1891), жонка Гераніма Антонавіча Кеневіча (1796—1884)

Службовая дзейнасць
-------------------

Ігнат Тадэвушавіч Горват змог дабіцца значных кар’ерных поспехаў у Мазырскім павеце ВКЛ — служыў на высокіх земскіх пасадах мазырскага гродскага суддзі (1782—1795) і паралельна мазырскага цывільна-вайсковага камісара (1790—1793), а пазней (пасля падзелаў Рэчы Паспалітай) у Рэчыцкім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі — служыў па выбару дваран на пасадзе вывадовага дэпутата (дэпутата дваранства) ад Рэчыцкага павета ў мінскім дваранскім дэпутацкім сходзе (1795—1801) і старшыні рэчыцкага павятовага гранічнага (межавага) суда (1814—1817).

Польскамоўны аўтограф Ігната Горвата: «Ignacy Horwatt sędzia normalny Pttu Rzecy» (г.зн. «Ігнат Горват суддзя нармальны (гранічны) павету Рэчыцкага»), 1814 г.
Ён не ўдзельнічаў у бураломных падзеях беларускай гісторыі канца XVIII — пачатку XIX ст. звязаных з паўстаннем 1794 года пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі і падзеламі Рэчы Паспалітай, і яго маёнткі не былі секвестраваны расійскімі ўладамі.

Маёнткі
-------

Сядзіба Горватаў у маёнтку Ліпаў. Фота пачатку ХХ ст.
Галоўнае, што Ігнат Горват зрабіў за сваё жыццё, напярэдадні сваёй смерці здолеў набыць у 1826 г. у нашчадкаў Андрэя фон Гольста буйны маёнтак Барбароў (Барбароў, Нароўля, і Галоўчыцы з навакольнымі вёскамі) у Рэчыцкім павеце Мінскай губерні — землі, якія ў 1793 г. былі секвестраваны расійскай уладай у паўстанца Яна Мікалая Аскеркі (1735—1796). Пад канец жыцця ў зямельнай латыфундыі Ігната Горвата ў 1826 г. агульна налічвалася 2 958 рэвізскіх душ, чым Ігнат Горват вывеў свой род са стану сярэднезаможнай шляхты ў багацеяў. Гэта было забяспечана паспяховай гаспадарчай дзейнасцю Ігната Горвата ў сваіх маёнтках, у першую чаргу вырабам гарэлкі. Напрыклад, у 1809 г. у сваім лісце Ігнат Горват прапаноўваў былому мазырскаму павятоваму маршалку (1805—1808) Феліксу Янавічу Яленскаму купіць у яго гарэлкі, заўпэўніваючы, што яна *«найлепшага гатунку, роўнай якой да таго не бачана»*.

Купля маёнткаў і гаспадарчая эфектыўнасць сталі першай прыступкай для ўзвышэння роду Ігната Горвата, а нашчадкі пана не толькі не выпусцілі багацце з рук, а значна яго павялічылі, чым цвёрда ўвайшлі ў склад рэгіянальнай эліты Мінскай губерні і літоўска-беларускіх губерняў у XIX — пачатку XX ст.

Пасля смерці Ігната Горвата яго сыны напачатку валодалі бацькавымі маёнткамі (з 2 958 рэвізскімі душамі) супольна, пакуль не вырашылі падзяліць спадчыну і пазней валодалі паасобку значнымі маёнткамі ў Мазырскім, Рэчыцкім і Радамысльскім паветах, але мелі прыязныя сямейныя адносіны і ў гаспадарчых справах заўсёды дзейнічалі згодна. Аляксандр Ігнатавіч Горват (к.1800—1888) атрымаў маёнтак Барбароў (з навакольнымі вёскамі), Станіслаў Ігнатавіч Горват (1804—1884) — маёнтак Галоўчыцы (з навакольнымі вёскамі), Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894) — маёнтак Ліпаў (з навакольнымі вёскамі), Даніэль Ігнатавіч Горват (1811—1968) — маёнтак Нароўля (з навакольнымі вёскамі), а іх сёстры (Марыя, Францішка, Філіпіна і Кацярына) атрымалі грашовыя фундушы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Раюк, А. Р.* Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894): адміністратар і гаспадар… С. 24.
2. ↑  *Раюк, А. Р.* Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894): адміністратар і гаспадар… С. 27.

Літаратура
----------

* *Горват, А.* Усадьба Горваттов. Имение Липово / А. Горват // Radzima.org [Электронны рэсурс]. — .
* Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства, 1793—1917: биографический справочник / сост. Ю.Н. Снапковский; редкол.: В.И. Адамушко [и др.]. — Минск : Беларусь, 2016. — 396 с.
* *Раюк, А.Р.* Атон Ігнатавіч Горват (1809–1894): адміністратар і гаспадар / А.Р. Раюк // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А.А. Куляшова. Сер. А. Гуманіт. навукі (гісторыя, філасофія, філалогія). — 2021. — Вып. 2. — С. 24—28.
* *Aftanazy, R.* Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej : w 11 t. / R. Aftanazy. — Wrocław — Warszawa — Kraków : Zaklad im Ossolinskich, 1991. — Cz. 1. Wielkie księstwo Litewskie. Inflanty. Kurlandia. — T. 1. Województwa mińskie, mścisławskie, połockie, witebskie. — 352 s.
* *Boniecki, А.* Herbarz polski. T.VII. — W-wa. 1905.
* *Kieniewicz, S.* Dereszewicze. 1863 / S. Kieniewicz. — Wroclaw-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Lodź : Ossolineum, 1986. — 192 s.
* *Rostworowski, А.* Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe / А. Rostworowski. — Warszawa : Czytelnik, 2001. — 504 s.
* *Żołtowska, J.* Inne czasy i inni ludzie / J. Żołtowska. — Londyn, 1959.


| ?Ігнат Тадэвушавіч Горват — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ігнат Тадэвушавіч Горват |  | Тадэвуш Горват[d] |  | Базыль Горват[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |