**Курдыстан** (курд.: Kurdistan) — этнагеаграфічная вобласць на паўднёвым-захадзе Еўразіі, у межах якой курды складаюць абсалютную або адносную большасць насельніцтва.

Паходжанне тэрміна Курдыстан
----------------------------

Сельджукскія султаны сталі першымі кіраўнікамі, якія на афіцыйным узроўні выкарыстоўвалі тапонім Курдыстан у значэнні тэрыторыі населенай курдамі. Далей асманскія султаны, у прыватнасці, Явуз Селім, часта выкарыстоўвалі тапонім Курдыстан у значэнні ўрада, правінцый Курдыстана. У тэрытарыяльных кодэксах 1848 і 1867 гг. правінцыя Курдыстан была зацверджана афіцыйна. У перыяд канстытуцыйнай манархіі курдыстанскія рэгіёны былі надзелены паўнамоцтвамі дэпутацкага прадстаўніцтва.

У 20-я гады XX стагоддзя заснавальнік Турэцкай Рэспублікі Мустафа Кемаль Атацюрк ў першыя гады кіравання часта выдаваў указы, інструкцыі, якія змяшчаюць словы «курды» і «Курдыстан».

Геаграфічныя дадзеныя
---------------------

У цяперашні час Курдыстанам называюць вобласць прыкладна паміж 34 і 38 градусамі паўночнай шыраты і 40 і 48 градусамі ўсходняй даўгаты, з захаду на ўсход прасціраецца прыблізна на 1 тыс. км. А з поўначы на ​​поўдзень — ад 250 да 400 км. Агульная плошча складае прыкладна 450 тысяч кв.км. Насельніцтва: у Турцыі — звыш 25 млн, у Іране — звыш 14 млн, у Іраку — да 9 млн, у Сірыі — да 5 млн чалавек.

Курдыстан размяшчаецца на высакагорнай мясцовасці Сярэдняга Усходу з багатым лясным масівам, мноствам рэк і ўрадлівымі далінамі. Раслінны свет рэгіёну спрыяе развіццю жывёлагадоўлі. На ўрадлівых глебах Курдыстана растуць садавіна, гародніна і збожжавыя культуры. Курдыстан быў найважнейшым цэнтрам найвялікшай у гісторыі чалавецтва рэвалюцыі — земляробчай рэвалюцыі (11—4 тысячагоддзі да н.э.).

Гл. таксама
-----------

* Курдыстанскія горы

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.9, Мн. 1999, С.49 // Курдыстан
* Курдистан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Курдыстан на Вікісховішчы |

* Курдскі праваабарончы партал
* Карты Курдыстана

| ⛭Краіны і рэгіёны са значнай прысутнасцю іранскіх этнасаў |
| --- |
| Сучасныядзяржавы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Незалежныя | 
* Афганістан
* Іран
* Таджыкістан

 |
| Частковапрызнаная |  Паўднёвая Асеція |
| Непрызнаная |  Вазірыстан |

 |
| Краіны і рэгіёныса значнымпрысутнасцюіранскіх этнасаў | 

|  |  |
| --- | --- |
| больш 20 % | 
* Ірак (Іракскі Курдыстан)
* Кітай Ташкурган-Таджыкскі аўтаномны павет (КНР)
* Расія Паўночная Асеція (Расія)

 |
| 10—20 % | 
* Катар
* ААЭ
* Сірыя (Сірыйскі Курдыстан)
* Турцыя (Турэцкі Курдыстан)

 |
| 5—10 % | 
* Бахрэйн
* Індыя (Кашмір)
* Пакістан (Пакістанскі Белуджыстан, Хайбер-Пахтунхва)

 |
| 1—5 % | 
* Азербайджан
* Арменія
* Грузія (без Паўднёвай Асеціі і Абхазіі)
* Кыргызстан
* Кувейт
* Расія Кабардзіна-Балкарыя (Расія)
* Туркменістан
* Узбекістан (Самарканд)

 |

 |
| Гістарычныядзяржавы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Старажытны свет | 
* Бактрыя
* Грэка-бактрыйскае царства
* Давань
* Імперыя Ахеменідаў
* Кімерыя
* Кушанскае царства
* Мідыя
* Парфія
* Туран

 |
| Сярэднявечча | 
* Імперыя Сасанідаў
* Аланія
* Дзяржава Эфталітаў
* Скіфія

 |
| Новы час | 
* Мехабадская рэспубліка
* Персідская імперыя
* Талышскае ханства
* Арарацкая Курдская Рэспубліка
* Талыш-Муганская Аўтаномная Рэспубліка

 |

 |