**Актаў Бэнчылэ** (рум.: Octav Băncilă; 27 студзеня 1872, в. Корні, паблізу Баташані, Аўстра-Венгрыя — 3 красавіка 1944, Бухарэст) — выдатны румынскі жывапісец. Мастак-рэаліст, прадстаўнік дэмакратычнага кірунку ў румынскай мастацтве першай трэці ХХ стагоддзя.

Біяграфія
---------

Застаўся сіратой ва ўзросце 4 гадоў, выхоўваўся ў сям’і старэйшай сястры ў Ясах, якая заахвочвала яго талент і запал да мастацтва. Пасля заканчэння пачатковай школы, у 1887—1893 навучаўся ў Школе прыгожых мастацтваў у Ясах (цяпер Яскі ўніверсітэт мастацтваў Джорджэ Энэску).

Атрымаўшы стыпендыю для працяга вучобы за мяжой, у 1894—1898 жыў у Італіі, Францыі і Германіі, вучыўся ў Мюнхенскай акадэміі мастацтваў, дзе яго настаўнікам быў Нікалаас Гізіс і школе А. Ажбе.

Пасля вяртаняі, спрабаваў адкрыць сваю студыю ў цэнтры Яс, але фінансавыя цяжкасці прымусілі яго асесці на ўскраіне. А. Бэнчылэ пачаў пісаць карціны, асноўнымі тэмамі якіх былі: жыццё сялян, завадскіх рабочых, згалелых яўрэйскіх гандляроў і рамеснікаў, салдат-прызыўнікоў і качавых цыганаў.

Пасля 1901 года выкладаў каліграфію і эстэтыку ў пачатковых школах горада. Пад уплывам рускай рэвалюцыі 1905 года, неўзабаве стаў сацыялістычным актывістам, і знаёмым лідараў-інтэлектуалаў Румыніі, прыхільнікаў левых ідэй, у тым ліку Гала Галакціёна. А. Бэнчылэ быў прыхільнікам камуністычных ідэй, але ніколі не быў членам Румынскай камуністычнай партыі.

У 1907 годзе, пасля разгрому сялянскага паўстання ў Румыніі, пачаў падарожнічаць па краіне, спрабуючы сабраць доказы урадавых рэпрэсій і гвалту. Вынікам паездак стала серыя, прысвечаная сялянскаму паўстанню з дванаццаці карцін («Перад паўстаннем» («Адчай»), «1907», «Брацкая магіла» і інш.). Яго карціны на тэмы сялянскага паўстання 1907 прасякнуты гарачым сацыяльным пратэстам.

Пасля пачатку Першай сусветнай вайны, стаў удзельнічаць у пацыфісцкім руху.

У 1916 годзе быў прызначаны прафесарам у Школе выяўленчых мастацтваў у ссах (пасада, якую ён захаваў да сваёй адстаўкі ў 1937 годзе). У 1919 г. быў у ліку заснавальнікаў *Партыі працаўнікоў*, якая неўзабаве злілася з Сялянскай партыяй Румыніі.

У сваёй творчасці Бэнчылэ адлюстроўваў жыццё сялян і гарадскіх пралетарыяў, іх вызваленчую барацьбу: «Туга па радзіме» (1891), «Эмігранты» (1904), «Рабочы, адпачывае» (1905), «Забастоўшчыкі» (1914), «Свет» (1916), «Рабочы» (1927).

А. Бенчиле таксама выканаў шэраг партрэтаў-тыпаў («Стары кравец», 1908, «Працоўны», 1911, — абодва ў Музеі мастацтваў Румыніі, Бухарэст).

У пазнейшых творах А. Бэнчылэ губляецца сацыяльная вастрыня, больш увагі мастак надае стварэнню нацюрмортаў, пейзажаў, жанравых карцін.

Галерэя
-------

* Фрагмент карціны, прысвечанай сялянскаму паўстанню 1907 года, 1907Фрагмент карціны, прысвечанай сялянскаму паўстанню 1907 года, 1907
* Завяршэнне свята, 1898Завяршэнне свята, 1898
* Удалая здзелка, 1899Удалая здзелка, 1899
* Стары кравец, 1908Стары кравец, 1908
* Дэзерцір, 1908Дэзерцір, 1908
* Партрэт жанчыны, 1908Партрэт жанчыны, 1908
* Памылка ў разліках, 1909Памылка ў разліках, 1909
* Дзеці мастака, 1914Дзеці мастака, 1914
* АўтапартрэтАўтапартрэт

Памяць
------

Бюст Бэнчылэ ў Ясах. 1930 г.

* Цяпер імя Актава Бэнчылэ носяць вуліцы многіх гарадоў Румыніі (Бухарэст, Баташані, Васлуй, Галац, Клуж-Напока, Канстанца, Сучава, Тымішаара, Чэрнаводэ, Ясы).
* Імя мастака прысвоена Нацыянальнаму каледжу мастацтваў у Яссах (Colegiul Național de Artă «Octav Băncilă»), некалькім школам.
* У Ясах у 1930 годзе быў усталяваны прыжыццёвы бюст Бэнчылэ.
* У 1972 пошта Румыніі выпусціла паштовую марку, прысвечаную творчасці А. Бэнчылэ.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Octav Băncilă //
2. ↑  Octav Băncilă // Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818'></a>
3. ↑  中国大百科全书 — 1 — 中国大百科全书出版社, 1993. — ISBN 978-7-5000-7958-3 Праверана 4 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q197836'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375692'></a>

Літаратура
----------

* Украінская савецкая энцыклапедыя: [у 12 т.] / Гл. рэд. М. П. Бажу; рэдкал .: А. К. Антонаў і інш. — 2-е выд. — Да. 1974—1985.