Эталон кілаграма (Камп'ютарны малюнак)
**Кілагра́м** (абазначэнне: **кг**, **kg**) – адзінка вымярэння масы ў метрычнай сістэме мераў і Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння СІ, роўная масе міжнароднага эталона. Скарочанае пазначэнне: бел.: кг, міжн.: kg.

Да 20 мая 2019 года кілаграм заставаўся апошняй адзінкай СІ, якая вызначана пры дапамозе прадмета, які быў выраблены людзмі. Але XXVI Генеральная асамблея па мерам и вагам (13-16 лістапада 2018 года) адобрыла новае азначэнне кілаграма, заснаванае на фіксацыі лічбавага значэння Пастаяннай Планка. Рашэнне ўступіла ў сілу 20 мая 2019 года. Пры гэтым з практычнай кропкі гледжання велічыня кілаграма не змянілась, але існуючы «прататып» (эталон) больш не вызначае кілаграм, а з'яўляецца вельмі дакладнай гірай з патэнцыйна вымяраемай хібнасцю.

Кратныя і дзельныя адзінкі
--------------------------

Найменні кратных і дзельных адзінак масы ад К. ўтвараюць, дадаючы прыстаўкі да слова "грам": 

| Кратныя | Дробныя |
| --- | --- |
| парадак | назва | абазначэнне | парадак | назва | абазначэнне |
| 101 г | дэкаграм | даг | dag | 10−1 г | дэцыграм | дг | dg |
| 10² г | гектаграм | гг | hg | 10−2 г | сантыграм | сг | cg |
| 10³ г | кілаграм | кг | kg | 10−3 г | міліграм | мг | mg |
| 106 г | мегаграм | Мг | Mg | 10−6 г | мікраграм | мкг | µg |
| 109 г | гігаграм | Гг | Gg | 10−9 г | нанаграм | нг | ng |
| 1012 г | тэраграм | Тг | Tg | 10−12 г | пікаграм | пг | pg |
| 1015 г | петаграм | Пг | Pg | 10−15 г | фемтаграм | фг | fg |
| 1018 г | экзаграм | Эг | Eg | 10−18 г | атаграм | аг | ag |
| 1021 г | зетаграм | Зг | Zg | 10−21 г | зептаграм | зг | zg |
| 1024 г | ётаграм | Іг | Yg | 10−24 г | ёктаграм | іг | yg |

Заўвагі: замест гектаграма (100 кг) звычайна выкарыстоўваюць адзінку вымярэння «цэнтнер»,
замест мегаграма (1000 кг) - «тона».

Гісторыя
--------

У метрычнай сістэме мераў (18 ст.) К. быў вызначаны як маса 1 дм3 вады пры тэмпературы яе найбольшай шчыльнасці (4 °С). Эталон К. быў выраблены ў выглядзе цыліндрычнай гіры з плаціны (1799). У 1889 вызначэнне К. было зменена на дзейнае пасёння і ў якасці эталона зацверджаная гіра з плацінаірыдыевага сплаву. Адрозныя адзінкі вымярэння для масы і вагі вызначаныя ў 1901 годзе.

Эталон кілаграма
----------------

Да 20 мая 2019 года кілаграм быў адзінай адзінкай СІ, якая вызначалась пры дапамозе прадмета, які быў выраблены людзьмі. Усе астатнія адзінкі вызначалісь з дапамогай фізічных уласцівасцей і законаў.

Эталон быў выраблены ў 1889 годзе, і цяпер існуюць дакладныя афіцыйныя яго копіі, якія выкарыстоўвалісь як нацыянальныя ўзоры кілаграма. Прыкладна раз у 10 гадоў нацыянальныя ўзоры параўноўвалісь з міжнародным. Гэтыя параўнанні паказвалі, што дакладнасць нацыянальных узораў складае прыкладна 2 мкг. З-за таго што яны захоўваюцца ў тых жа самых умовах, няма падстаў лічыць, што міжнародны ўзор больш дакладны. Аднак, па вызначэнню лічылась, што маса міжнароднага ўзору дакладна роўная кілаграму. З-за гэтага любыя змены існуючай масы эталону вялі да змяненняў велічыні кілаграма.

Гл. таксама
-----------

* Камень

Зноскі
------

1. ↑  Historic Vote Ties Kilogram and Other Units to Natural Constants

| ⛭Адзінкі СІ |
| --- |
| Асноўныя адзінкі | 
* Ампер
* Кандэла
* Кельвін
* Кілаграм
* Метр
* Моль
* Секунда

 |  |
| Вытворныя адзінкі | 
* Бекерэль
* Ват
* Вебер
* Вольт
* Генры
* Герц
* Градус Цэльсія
* Грэй
* Джоўль
* Зіверт
* Катал
* Кулон
* Люкс
* Люмен
* Ньютан
* Ом
* Паскаль
* Радыян
* Сіменс
* Стэрадыян
* Тэсла

 |
| Прынятыя для выкарыстання з СІ | 
* Астранамічная адзінка
* Гектар
* Градус дугі
* Дальтон (Атамная адзінка масы)
* Дзень
* Дэцыбел
* Літр
* Хвіліна
* Хвіліна дугі
* Непер
* Секунда дугі
* Тона
* Гадзіна
* Электронвольт  Атамная сістэма адзінак
* Прыродная сістэма адзінак

 |
| Гл. таксама | 
* Прыстаўкі СІ
* Сістэма фізічных велічынь
* Пераўтварэнне адзінак
* Новыя вызначэнні СІ
* Гісторыя метрычнай сістэмы

 |