**Ісаў дэ Буандэльмонці** (грэч. Ησαύ Μπουοντελμόντι; 6 лютага 1411) — кіраўнік Эпірскага царства з 1385 па 1411 гады.

Паходжанне
----------

Ісаў быў сынам фларэнційскага арыстакрата Манентэ Буандэльмонці і Лапы Акцыяёлі, сястры валадара Карынфа Нікало Акцыяёлі.

Здабыццё ўлады
--------------

Ісаў у пошуках поспеху прыбыў у Грэцыю да свайго дзядзькі, але ў 1379 годзе ў бітве ён быў палонены валадаром Эпіра Фамой Пралюбавічам. Правёушы некалькі гадоў у палоне, Буандэльмонці атрымаў у спадчыну яго царства, ажаніўшыся ў лютым 1385 года з удавой цара — Марыяй Ангелінай Дукіняй Палеалог.

Цар эпірскі
-----------

Ісаў адмовіўся ад тыранічнай палітыкі свайго папярэдніка, паменшыўшы падаткі і аднавіўшы на пасадзе архіепіскапа Яніны Матфея. Таксама ён спрабаваў ужыцца з албанскімі кланамі і Візантыйскай імперыяй, якая ў 1386 годзе даравала яму тытул *дэспата*. Такім чынам, кіраўнік незалежнай дзяржавы змог умацаваць свае пазіцыі.

Але дамовіцца з албанцамі было значна цяжэй. У 1385 годзе дэспат Арты Гін Буа Шпата накіраваўся да Яніны, але дэ Буандэльмонці змог арганізаваць эфектыўную абарону. Пасля гэтага цару прыйшлося шукаць падтрымку ў Асманскай імперыі, і ў 1386 годзе ён прынёс амаж султану Мураду I. Але сітуацыя працягвала заставацца нестабільнай і пасля гэтага саюза, калі ў 1389 годзе ў бітве на Косавым поле султан быў забіты. Яніна зноў апынулася пад пагрозай, ад якой горад выратавалі ўменні Ісава і турэцкая дапамога.

Вярнуўшыся ў горад праз 14 месяцаў (1389—1390 год) знаходжання пры турэцкім двары, Ісаў атрымаў падтрымку ад асманскага палкаводца Эўрэноса і змог разбіць албанцаў. Наступныя 4 гады былі азмрочаны толькі канфліктам з Венецыяй з-за спрэчнага порта. У снежні 1394 года памерла Марыя, і за гэтым рушыла ўслед вайна з Іаанам. У студзені 1396 года цар ажаніўся з дачкой Шпаты Ірынай, што было адной з умоў мірнага дагавора. Больш не маючы патрэбу ў дапамозе туркаў, Ісаў стаў іх праціўнікам. Ён змог перамагчы іх у некалькіх сутычках, чым яшчэ больш умацаваў сваю ўладу.

У 1399 годзе Ісаў заручыўся падтрымкай албанскіх кланаў і выступіў у паход супраць брата ўласнай жонкі і кіраўніка Гіракастра Іаана Зенебішы. Але ён быў палонены, і большая частка яго ўладанняў дасталася Зенебішы. Але суседнія магнаты змаглі вызваліць цара, а таксама забяспечыць дапамогу Венецыі. У 1400 годзе Ісаў вярнуўся ў Яніну, дзе і памёр 6 лютага 1411 года.

Сям’я
-----

Ад першых двух шлюбаў — з Марыяй Ангелінай Дукіняй Палеалог і Ірынай Буа Шпатай Ісаў не меў спадчыннікаў. Толькі ад трэцяга шлюбу з Еўдакіяй Балшыч у яго было трое дзяцей, уключаючы:

* Джорджыа дэ Буандэльмонці — атрымаў у спадчыну тытул цара эпірскага.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Fine, John Van Antwerp (1994). *The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest*. University of Michigan Press. ISBN 978-0472082605. .
* Kazhdan, Alexander, ed (1991). *Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.
* Miller, William (1908). *The Latins in the Levant, a History of Frankish Greece (1204–1566)*. New York: E.P. Dutton and Company. .
* Nicol, Donald MacGillivray (2010). *The Despotate of Epiros 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521130899. .
* Soulis, George Christos (1984). *The Serbs and Byzantium during the reign of Tsar Stephen Dušan (1331–1355) and his successors*. Dumbarton Oaks. ISBN 0-88402-137-8.

| ⛭Кіраўнікі Эпірскага царства |
| --- |
| Камніны-Дукі (1205—1318) | 
* Міхаіл I Камнін Дука‡
* Феадор Камнін Дука‡
* Міхаіл II Камнін Дука‡
* Нікіфар I Камнін Дука
* Фама I Камнін Дука

 |
| Дынастыя Арсіні (1318—1359) | 
* Мікалай Арсіні†
* Іаан II Арсіні†
* Нікіфар II Арсіні

 |
| Няманічы (1359—1385) | 
* Сімяон Ураш‡
* Фама Пралюбавіч
* Марыя Ангеліна Няманіч

 |
| Род Буандэльмонці (1385—1411) | 
* Ісаў дэ Буандэльмонці
* Джорджыа дэ Буандэльмонці

 |
| Сям’я Тока (1411—1479) | 
* Карла I Тока†
* Карла II Тока†
* Леанарда Тока†

 |
| ‡Таксама кіраўнікі Фесаліі †Таксама графы Кефалініі і Закінфа |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў |