recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Завод «Транзістар»** — прадпрыемства ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь. Вытворца паўправадніковых прыбораў і інтэгральных мікрасхем, у т.л. спецыялізаваных — для патрэбаў ВПК і касмічнай галіны. Заснаваны ў 1968 годзе на базе Мінскага лямпавага завода; уваходзіць у склад ААТ «Інтэграл».

Крышталі мікрасхем завода ў 2008 годзе ўжываліся ў кожным другім мабільным тэлефоне, выпушчаным у свеце.

Прадпрыемства з'яўляецца вытворцам мікрапрацэсарнага камплекта серыі 588 — савецкі арыгінальны камплект ІМС, які мае аналагаў. Кадзіроўкі мікрасхем кіруючай памяці камплекта рэалізуюць сістэму каманд мікраЭВМ «Электроніка-60».

Пад канец 1980-х на заводзе выпускаліся мікракантролеры серыі 1835, якія ўваходзілі ў склад мікракамп'ютараў МК-90, МК-92, МС-1504 і г. д. а таксама ўніверсальны 8-разрадны мікрапрацэсар КР1858ВМ3 з сістэмай каманд Z80 (КМАП аналаг Zilog Z80).

Па становішчу на 2012 год завод выпускае папулярныя ў электроннай прамысловасці СССР транзістары КТ315 і КТ361 у корпусе ТО-92, а таксама стабілізатары серыі 78хх.

Сумесна з БДУІР у 2006 годзе на заводзе «Транзістар» створаны філіял кафедры «Электронная тэхніка і тэхналогіі».

Гл. таксама
-----------

* Інтэграл, кампанія

Зноскі
------

1. ↑  Предприятия оборонного сектора экономики Архівавана 5 лістапада 2012. — Военно-промышленный комитет Республики Беларусь
2. ↑  Интервью генерального директора ОАО «Интеграл», — Журнал «Компоненты и технологии», 2012, №8.
3. ↑  НПО «Интеграл» реализовало многолетний научно-технический проект  — Журнал «Беларуская думка», № 9, 2008
4. ↑  Серия 588, — сайт «Музей электронных раритетов»
5. ↑  Серия 1835, — сайт «Музей электронных раритетов»
6. ↑  Серия 1858, — сайт «Музей электронных раритетов»
7. ↑  Филиал кафедры ЭТТ БГУИР на заводе "Транзистор" Архівавана 14 мая 2014.

Літаратура
----------

* *Г.Г. Гришин, А.А. Мошков, О.В. Ольшанский, Ю.А. Овечкин.* Микропроцессоры: Справочное пособие для разработчиков судовой РЭА / под редакцией канд. техн. наук Ю.А. Овечкина. — Л.: Судостроение, 1988. — С. 205-241. — 520 с. — 33 500 экз. — ISBN 5-7355-0306-5.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 15 лістапада 2012.
* Сайт ААТ «Інтэграл»
**Xenix** — Unix-падобная аперацыйная сістэма, ліцэнзаваная фірмай Microsoft у AT&T у канцы 1970-х. Першыя версіі працавалі на працэсарах Intel 80286, потым была ўведзена падтрымка Intel 80386. Santa Cruz Operation (SCO) набыла эксклюзіўныя правы на Xenix і пачала распаўсюджваць сістэму як SCO UNIX.

Xenix ніколі не была «сапраўднай» Unix-сістэмай, якая б адпавядала выпрацаваным Unix-супольнасцю стандартам System V, але Microsoft яе ніколі і не пазіцыянавала як Unix, толькі як Unix-падобную АС. Пасля фірма Microsoft прадала ўсе правы і зыходны код Xenix кампаніі SCO. SCO некаторы час падтрымлівала Xenix, потым спыніла яе распрацоўку і падтрымку. Некаторая частка кода Xenix перавандравала ў SCO Unix (пасля SCO Open Server і Open Desktop), але ў цэлым сістэма Xenix аказалася тупіковай галіной развіцця Unix-падобных АС.

Гісторыя
--------

Microsoft набыла ліцэнзію на Version 7 Unix у AT&T у 1979 годзе. 25 жніўня 1980 года было абвешчана, што кампанія адаптоўвае гэту сістэму для 16-разрадных мікракамп'ютараў.

Xenix адрознівалася ад арыгінальнай 7-й рэдакцыі Unix элементамі, прыўнесенымі з BSD.

Microsoft прадавала Xenix непасрэдна не канчатковым карыстальнікам, а пастаўшчыкам камп'тараў, такім як Intel, Tandy, Altos і SCO, якія партавалі яе на свае архітэктуры. У арыгінале Microsoft Xenix працавала на мінікамп'ютары DEC PDP-11.

| ⛭UNIX-падобныя аперацыйныя сістэмы |
| --- |
| 
* AIX
* AMIX
* A/UX
* BSD
* BSD/OS
* ClosedBSD
* Dynix
* FreeBSD
* GNU
* HP-UX
* IRIX
* Linux
* macOS
* MINIX
* MirOS BSD
* NetBSD
* NeXTSTEP
* OpenBSD
* OpenSolaris
* PC-BSD
* Plan 9
* Plan B
* QNX
* Research Unix
* SCO OpenServer
* Solaris
* System V
* Tru64
* Xenix

 |

| ⛭Microsoft Windows |
| --- |
| Абалонкі для MS-DOS | 
1.0 •
2.x •
3.0 •
3.x
 |  |
| Windows 9x | 
95 •
98 •
Me
 |
| Windows NT | 
NT 3.1 •
NT 3.5 •
NT 3.51 •
NT 4.0 •
2000 •
XP •
Vista •
7 •
8 •
8.1 •
10 •
11
 |
| Windows Server | 
Server 2003 •
Home Server (2011) •
Server 2008 (HPC Server 2008 • R2) •
Essential Business Server •
MultiPoint Server •
Small Business Server
Server 2012 • (Server 2012 R2) •
Server 2016 •
Server 2019 •
 |
| Спецыялізаваныя | 
Embedded (Automotive • POSReady) •
PE •
FLP
 |
| Windows CE | 
CE 1.0 •
CE 2.0 •
CE 3.0 •
CE 4.0 •
CE 5.0 (Mobile) •
CE 6.0 (Phone 7) •
CE 7.0
 |
| У распрацоўцы | 
—
 |
| Зачыненыя | 
Neptune •
Nashville (Windows 96) •
Odyssey •
Cairo
 |
| Іншыя праекты | 
Xenix •
MS-DOS •
OS/2 •
Singularity •
Midori
 |
| Адкрытыя аналогі Windows | 
ReactOS
 |
| Альтэрнатыўныярэалізацыі Windows API | 
Wine
 |
**Яўген Аляксандравіч Казімірчык** (нар. 1 чэрвеня 1961, в. Скураты Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (інжынер-будаўнік), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст). Працоўную дзейнасць пачаў сталяром Косаўскага мэблевага вытворчага аб’яднання Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў старшым інжынерам-электрыкам івацэвіцкага «Райсельэнерга», старшым інжынерам праектна-каштарыснага бюро ўпраўлення капітальнага будаўніцтва Івацэвіцкага райвыканкама, інжынерам, галоўным інжынерам Івацэвіцкага райгаза, дырэктарам міжраённага вытворчага ўпраўлення газавай гаспадаркі «Бярозаміжрайгаз».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Пашаны, юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу РэспублікіБеларусь.

Зноскі
------

1. ↑  КАЗИМИРЧИК ЕВГЕНИЙ АЛЕКСАНДРОВИЧ(недаступная спасылка)
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
**Адольф Генрых Лір** (1826—1882) — нямецкі мастак-пейзажыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Гернгуце 21 мая 1826 года. Быў сынам ювеліра з Мекленбурга. У 15 гадоў ён выказаў жаданне стаць мастаком, але яго бацька запярэчыў гэтай ідэі, адправіўшы яго замест гэтага ў будаўнічыя рамесныя школы ў Цытау і Дрэздэн. У 1846 годзе ён быў узнагароджаны малым сярэбраным медалём за праект жылога дома для акадэмічнай выстаўкі. Пасля гэтага яго прынялі ў майстэрню Готфрыда Земпера. У 1848 годзе, неўзабаве пасля смерці бацькі, яму была дадзена магчымасць пад кіраўніцтвам архітэктара Мельхіёра Беры ў Базелі спраектаваць столі для будынка музея.

Аднак архітэктурная дзейнасць не задавальняла яго і па рэкамендацыі мастака Зайферта ў кастрычніку 1849 года ён прыехаў у Мюнхен. Выпадковая сустрэча з Рычардам Цімерманам, якога ён ведаў яшчэ па Цітау, дапамагла яму пачаць вучыцца ў Акадэміі прыгожых мастацтваў. Неўзабаве ён паказаў сябе найлепшым вучнем Цімермана, і паміж імі завязаліся сяброўскія адносіны. Першапачаткова Лір не даваў агалосцы свае працы і прыцягнуў увагу толькі ў 1855 годзе карцінай «Dorfpartie bei Pabach» у Kunstverein München. У 1856 годзе ён быў абраны чальцом журы Лонданскай мастацкай выстаўкі.

У 1861 годзе ён здзейсніў сваю першую двухмесячную паездку ў Парыж, дзе ўпершыню пазнаёміўся з прадстаўнікамі барбізонскай школы — Русо, Каро, Дзюпрэ, Дыясам. Яна пацвердзіла яго ўпэўненасць у тым, што пейзажы павінны быць натуральнымі, факусавацца на агульным эфекце, а не на дэталях.

У 1864 годзе ён вярнуўся ў Парыж, дзе капіраваў пейзажныя шэдэўры ў Луўры. Найбольшую ўвагу сярод французскіх мастакоў на яго аказаў Жуль Дзюпрэ, таму ён наведаў яго ў L’Isle-Adam зімой 1864/65 года. У наступным годзе ён здзейсніў трохмесячную паездку ў Англію, вярнуўшыся праз Гамбург, Мекленбург, Гернгут і Дрэздэн. У 1866 годзе ён паказаў выкананы ім «Вячэрні пейзаж у Мекленбургу», які выклікаў добрыя водгукі.

У 1869 годзе ён удзельнічаў у міжнароднай мастацкай выстаўцы ў Мюнхене.

Зноскі
------

1. 1 2  Adolf Heinrich Lier<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Adolf Heinrich Lier // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Allgemeine Deutsche Biographie · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 170701167 · GND: 116998881 · ISNI: 0000 0000 6678 5446 · LCCN: nr98009593 · VIAF: 69696767 · ULAN: 500029303 |

 |
**Дваццаць трэці (нечарговы) з'езд Камуністычнай партыі Беларусі**. Адбыўся 14 — 15 студзеня 1959 г. у Мінску. Прысутнічала 645 дэлегатаў з рашаючым і 83 з дарадчым голасам ад 187 909 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

Парадак дня
-----------

* Кантрольныя лічбы развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1959 — 1965 і задачы Кампартыі Беларусі (К. Т. Мазураў).

Праца з'езда
------------

Падрыхтоўка да з'езда супала са святкаваннем 40-годдзя БССР і КПБ, узнагароджаннем рэспублікі другім ордэнам Леніна. Гэта вызначыла характар разгляду праекта дырэктыў, на працягу якога ўпор рабіўся перш за ўсе на дасягненні. У дакладзе адзначаліся вынікі эканамічнага развіцця Беларусі ў 1956 — 1958 гг. аб'ем прамысловай вытворчасці павялічыўся на 41%, у лік дзеючых увайшлі Мінскія заводы аўтаматычных ліній, трактарных запчастак, гадзіннікавы, электратэхнічны, ацяпляльнага абсталявання, камвольны камбінат, Полацкі завод шкловалакна, 1-я чарга Васілевіцкай, 2-я чарга Смалявіцкай ДРЭС, пачаўся выпуск новых відаў машын, прыбораў, агрэгатаў (у т.л. мадэлі трактара «Беларусь», 40-тоннага самазвала). Валавая прадукцыя сельскай гаспадаркі ў 1953 — 1958 вырасла ў 2,2 раза, у т.л. жывёлагадоўлі ў 3,1 раза. Павялічваліся масштабы капітальнага і жыллёвага будаўніцтва. У 1958 г. пабудавана 1,7 млн м2 жылля, у вёсцы — 28 тыс. дамоў. Аднак дакладчык і выступаючыя ў спрэчках (24 чал.) адзначалі недахопы ў развіцці народнай гаспадаркі, невыкананне вялікай колькасці заданняў прамысловых і сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, марудны рост прадукцыйнасці працы, вялікія выдаткі на выпуск адзінкі прадукцыі, вялікія аб'емы незавершанага будаўніцтва і інш. Асабліва нездавальняючым быў стан навукова-тэхнічнага прагрэсу ва ўмовах, калі высокаразвітыя краіны ўступалі ў новую стадыю навукова-тэхнічнай рэвалюцыі. 3'езд ухваліў кантрольныя лічбы развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1959 — 1965 гг. і дырэктыўныя ўстаноўкі для Беларусі.

Літаратура
----------

* Платонаў, Р. Дваццаць трэці з'езд КПБ / Расціслаў Платонаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.

| ⛭З’езды КП(б)Б і КПБ |
| --- |
| КП(б)Б | 
* I (1918)
* II (1919)
* III (1920)
* IV (1921)
* V (1921)
* VI (1922)
* VII (1923)
* VIII (1924)
* IX (1925)
* X (1927)
* XI (1927)
* XII (1929)
* XIII (1930)
* XIV (1932)
* XV (1934)
* XVI (1937)
* XVII (1938)
* XVIII (1940)
* XIX (1949)
* XX (1952)

 |
| КПБ | 
* XXI (1954)
* XXII (1956)
* XXIII (1959)
* XXIV (1960)
* XXV (1961)
* XXVI (1966)
* XXVII (1971)
* XXVIII (1976)
* XXIX (1981)
* XXX (1986)
* XXXI (1990)
* XXXII (1993)
* XXXIII (1996)
* XXXIV (1997)

 |
**Адольф Эрбслё** (ням.: Adolf Erbslöh; 27 мая 1881, Нью-Ёрк — 2 мая 1947, Ікінг) — нямецкі мастак; разам з Марыянай Вяроўкінай і Аляксеем фон Яўленскім заснаваў фонд Neue Künstlervereinigung München (N.K.V.M.), які пазней называўся «Blaue Reiter».

Біяграфія
---------

Адольф Эрбслё нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў сям’і гандляроў, якая паходзіла з Бармэна. Яго дзед быў сузаснавальнікам кампаніі Julius und August Erbslöh, а бацька быў саўладальнікам экспартнай кампаніі Dieckerhoff, Raffloer & Co. На працягу 15 гадоў ён працаваў у Нью-Ёрку, пакуль у 1887 годзе не вярнуўся з сям’ёй у Бармен.

У 1901 годзе Адольф Эрбслё пачаў вучыцца ў Акадэміі ў Карлсруэ: яго настаўнікамі былі Эрнст Шурт (1848—1910) і Людвіг Шмід-Ройтэ (1862—1909). Падчас свайго знаходжання ў Карлсруэ Эрбслё пазнаёміўся з Аляксандрам Канальтам і Георгам Тапертам. У 1907 годзе Эрбслё ажаніўся з Адэлінай Шухард — вяселле праходзіла ў замку Каленберг каля Варбурга, які быў набыты цесцем.

З восені 1908 года Эрбслё стаў наведваць «ружовы салон» Марыяны Вяроўкінай. Разам з ёй і Аляксеем Яўленскім ён распрацаваў праект стварэння «Асацыяцыі новых мастакоў Мюнхена» (N.K.V.M.); пасля стварэння асацыяцыі Эрбсле стаў выконваць абавязкі сакратара.

Зноскі
------

1. 1 2  Adolf Erbslöh<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Adolf Erbslöh — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 15 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  Adolf Erbslöh // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 162438394 · GND: 118530712 · ISNI: 0000 0000 8370 3393 · LCCN: n83036278 · NTA: 097637688 · SUDOC: 151828911 · VIAF: 32787821 · ULAN: 500003079 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малец.
**Дзяніс Малец** (1909, в. Лембаўка, Дзісенскі павет, Віленскае ваяводства, цяпер Пастаўскі раён — снежань 1941, Мінск?) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.

Біяграфія
---------

Паходзіў з беларускай каталіцкай сям'і. У 1933 годзе паступіў у Пінскую духоўную каталіцкую семінарыю. Пасвячоны ў святары ў 1937 годзе. Першыя гады душпастырскай дзейнасці правёў на пасадзе вікарыя пры парафіі Нараджэння Дзевы Марыі ў г. Бельск-Падляскі на Беласточчыне.

З восені 1938 года — прэфект мясцовых школ у Пінску. Пазней служыў вікарыем пры Пінскі кафедральны сабор.

Падчас Другой сусветнай вайны прымаў удзел у беларускім нацыянальна-рэлігійным жыцці.

Улетку 1941 года віленскі архібіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі накіраваў з Вільні ва Усходнюю Беларусь ксяндзоў (Станіслава Глякоўскага, Дзяніса Мальца, Пятра Татарыновіча, Казіміра Рыбалтоўскага), якія павінны былі ўзнавіць дзейнасць касцёлаў.

У якасці ганаровага госця разам са святаром Станіславам Глякоўскім прысутнічаў 15 снежня 1941 года на канферэнцыі школьных інспектраў у Мінску. Пад час выканання нямецкага гімна беларускія ксяндзы ўзняліся, але не выцягнулі рукі. Па сканчэнню мерапрыемства быў арыштаваны разам з Глякоўскім нямецкай тайнай паліцыяй. (Арышту пазбег толькі кс. Татарыновіч, які быў у цывільным і якога паспелі схаваць беларускія дзеячы).

Дата, месца і акалічнасці смерці застаюцца невядомымі.

Зноскі
------

1. 1 2  ТРАГІЗМ І ЗАГАДКАВАСЦЬ ЛЁСАЎ Юрый Туронак, Наша Вера, 1(2)/1996
2. ↑  Гісторыя Беларускай Хрысціянскай Дэмакратыі Архівавана 3 сакавіка 2012.

Літаратура
----------

* Гарбінскі БРД; Мартос А. Беларусь в исторической государственной и церковной жизни. Буэнос-Айрес, 1966 (рэпрынт: Мн. 1990)

Спасылкі
--------

* Слоўнік.орг
* Слоўнік Маракова(недаступная спасылка)
**Адольф Готліб** (англ.: Adolf Gottlieb; 14 сакавіка 1903, Нью-Ёрк, ЗША — 4 сакавіка 1974, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі мастак і скульптар-абстракцыяніст, які працаваў у стылі абстрактнага экспрэсіянізму.

Жыццё і творчасць
-----------------

Адольф Готліб нарадзіўся ў Нью-Ёрку (Іст-Вілідж) у яўрэйскай сям’і мараўскага паходжання, якая неўзабаве пераехала ў Бронкс. Пачаў вывучаць жывапіс у 1920-я гады, спачатку ў нью-ёркскай Студэнцкай лізе мастацтваў (англ.: Art Students League) і ў Школе дызайну Парсана, а затым у парыжскай акадэміі Гранд-Шам’ер. Тады ж здзейсніў падарожжа па Францыі і Германіі, падчас якога пазнаёміўся з сучасным еўрапейскім мастацтвам. У выніку зносін з еўрапейскімі сюррэалістамі прыйшоў да высновы, што мастацтва можа быць выразам несвядомага, што ўзмацняла яго цікавасць да матываў, спароджаных псіхалагічнымі архетыпамі. На гэтай аснове з 1941 года пачаў ствараць першую са сваіх двух найбуйнейшых мастацкіх цыклаў пад назвай «Піктографы». Гэтыя працы зроблены пад «архаічную», або «прымітыўную» мастацкую мову, характэрную для мастацкіх сімвалаў амерыканскіх індзейцаў, і як бы «ўкладзены» ў кампазіцыю-рашотку, якая нагадвае працы ў стылі метафізічнага рэалізму Джорджа дэ Кірыко і спрошчаныя мастацкія кампазіцыі італьянскіх майстроў прадрэнесансу.

Другая значная серыя работ А. Готліба — «Выбухі», распачатая ім на мяжы 1956/1957 гадоў — суправаджалася значным спрашчэннем матываў.

Зноскі
------

1. 1 2  Adolph Gottlieb<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Adolph Gottlieb — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2 3 4  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX899260 · BNF: 12434717c · GND: 119213192 · GTAA: 102125 · ICCU: NAPV070755 · ISNI: 0000 0000 8142 2651 · LCCN: n94077711 · NKC: ola2003192316 · NTA: 14146674X · NUKAT: n02001680 · SUDOC: 033485674 · VIAF: 62353349 · ULAN: 500004904 |

 |
**Біржавы мост** (з 1922 па 1989 гады — мост Будаўнікоў) — развадны мост цераз Малую Няву ў Санкт-Пецярбургу. Злучае паміж сабой Васільеўскі і Петраградскі астравы. Мост размешчаны паміж Біржавой плошчай на стрэлцы Васільеўскага вострава і Мытнінскай набярэжнай на Петраградскай старане. Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Тучкоў мост. Бліжэйшая станцыя метро — «Спартыўная». 6 красавіка 1894 года мост атрымаў назву Біржавы. У кастрычніку 1918 г. мост перайменавалі ў мост Будаўнікоў — меліся на ўвазе будаўнікі новага камуністычнага грамадства. Назва праіснавала да 22 верасня 1989 года, пасля чаго масту вярнулі гістарычную назву.

| Масты цераз Малую Няву |
| --- |
| 
* Біржавы мост
* Тучкоў мост
* Мост Бетанкура

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Акеанаў.
**Яўген Аляксеевіч Акеанаў** (нар. 14 красавіка 1921, г. Уладзікаўказ, Паўночная Асеція — ?) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1958 годзе Дзяржаўны педагагічны інстытут ва Уладзікаўказе. Удзельнік мастацкіх выставак з 1954 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1975 года. Жыве ў г. Мінску.

Творчасць
---------

Працуе ў станковай графіцы, акварэлі. Асноўныя творы: серыя «Па Асеціі», «Працоўныя будні», «Пакарыцелі гор», «Франтавыя дарогі», цыкл «Беларускі пейзаж».

Работы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Музеі выяўленчага мастацтва ў г. Уладзікаўказе.

Літаратура
----------

* Акеанаў Яўген Аляксеевіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Яўген Аляксеевіч Акеанаў на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 133825 |
Выява «Ракі жыцця  (англ.) (бел.» (справа) з *Кнігі Апакаліпсіса*, Уржэльскі Беатус (f°198v-199), каля X стагоддзя
**Уржэльскі Беатус** (ісп.: Urgell Beatus, Beatus d'Urgell ці Beatus la Seu d'Urgell) — ілюмінаваны рукапіс X стагоддзя з сярэднявечным каментарыем да Апакаліпсіса. Захоўваецца ў Музеі Уржэльскай дыяцэзіі  (ісп.) (бел. ў Сеа-дэ-Уржэль  (руск.) (бел. у Іспаніі.

Гісторыя
--------

Каля 786 года настаяцель манастыра Сан-Марцін-дэ-Льебана ў Сантандэры, вядомы як Беат, напісаў каментарый да Кнігі Апакаліпсіс. З дзясятага стагоддзя да гэтай працы было зроблена шмат копій або друкаваных мініяцюр, якія распаўсюджваліся Беатам у манастыры і саборы на працягу ўсяго Сярэднявечча. Сярод гэтых дваццаці рукапісаў, званых «Беатусамі», якія да гэтага часу раскіданыя па ўсім свеце, адным з самых прыгожых і поўных прыкладаў з’яўляецца Уржэльскі Беатус.

У цяперашні час ён складаецца з 7 аркушаў з рымскімі лічбамі і яшчэ 243 аркушамі з арабскай нумарацыяй. Ён змяшчае 79 ілюстраваных мініяцюр. У першай трэці X стагоддзя ён быў вывучаны спецыялістамі, якія спрабавалі падкрэсліць палеаграфічную цікавасць і мастацкую значнасць Кодэкса і ўдакладніць любыя пытанні і бібліяграфічныя факты. У адрозненне ад іншых існуючых Беатусаў, пра якіх вядомы прозвішчы аўтараў, месцы паходжання і даты стварэння, Уржэльскі Беатус не мае ніякіх адсылак на гэта, што робіць практычна немагчымымі ідэнтыфікаванне перапісчыка і мініяцюрыста. Наконт месца і даты многія цяперашнія спецыялісты выказваюць здагадку, што ён створаны ў манастыры Ла-Рыёха да канца X стагоддзя.

29 верасня 1996 года два члены арганізаванай групы выкрадальнікаў твораў мастацтва адключылі сігналізацыю, разбілі акно і скралі Беатус. Гэтая група была злоўленая ў Валенсіі  21 студзеня 1997 года, у ліку іншых твораў мастацтва паліцыя выявіла непашкоджаны Беатус.

У культуры
----------

* У 1975 годзе паштовая служба Іспаніі выпусціла марку, на якой выкарыстала 72-ю мініяцюру з Уржэльскага Беатуса.

Зноскі
------

1. ↑  *Teaching the Bible: practical strategies for classroom instruction* by Mark Roncace, Patrick Gray 2005 ISBN 1-58983-171-3б page 399

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
**NGC 134** — яркая галактыка паўднёвага паўшар'я неба, якая размяшчаецца ў сузор’і Скульптара недалёка ад зоркі ? Скульптара, бачная амаль з рабра. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

NGC 134 з'яўляецца спіральнай галактыкай з перамычкай (тып SBbc) і размяшчаецца на адлегласці 60 мільёнаў светлавых гадоў.
Дыск галактыкі несіметрычны і дэфармаваны — адзін канец дыска захіляць угару, а іншы — уніз. Дэфармацыі дыскаў галактык не рэдкія і звычайна з'яўляюцца вынікам гравітацыйнага ўзаемадзеяння паміж галактыкамі.<ref>European Commissioner captures stunning image of twisted spiral galaxy with ESO's VLT (англ.)(недаступная спасылка).  ESO (9 лістапада 2007). Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2012. Праверана 29 лістапада 2008.</ref>

Уваходзіць у групу NGC 134 — невялікую групу галактык, якая складаецца з 7 членаў<ref>*Garcia, A. M.* General study of group membership. II - Determination of nearby groups // *Astronomy and Astrophysics Supplement Series*. — 1997. — Т. 100. — № 1. — С. 47—90.
</ref>, якая належыць скопішчу Дзевы.

Заўвагі
-------

Гл. таксама
-----------

* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на англійскай і французскай з арыгінальнага Новага агульнага каталога
* Інфармацыя (англ.) з Перагледжанага Новага агульнага каталога
* SIMBAD (англ.)
* VizieR (англ.)
* NASA/IPAC Extragalactic Database (англ.)
* Спіс публікацый, прысвечаных NGC 134


|  |
| --- |
| ◄ NGC 130 | NGC 131 | NGC 132 | NGC 133 | **NGC 134** | NGC 135 | NGC 136 | NGC 137 | NGC 138 ► |
Туніскі заліў з космасу
**Туніскі заліў** — буйны заліў  Міжземнага мора ля паўночнага ўзбярэжжа Афрыкі, абмывае тэрыторыю Туніса. На паўднёвым беразе заліва, дзе раней знаходзілася сталіца Карфагена, цяпер размешчаны горад Туніс. У глыбіні заліва размешчана штучная бухта Мандракій, створаная ў часы антычнасці.

Геаграфія
---------

З захаду ў заліў упадае рака Меджэрда. З усходу заліў абмежаваны мысам Эт-Тыб, які аддзяляе яго ад заліва Хамамет. Побач з мысам размешчаны астравы Зембрэта і Зембра. На поўнач знаходзіцца Туніскі праліў.

Гл. таксама
-----------

* Паўвостраў Бон

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Туніскі заліў**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | SUDOC: 166659029 · VIAF: 245679354 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жмайлік.
**Валерый Аляксеевіч Жмайлік** (23 студзеня 1951, в. Севашкі, Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 студзеня 1951 года ў в. Севашкі Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «Цеплавозы і цеплавозная гаспадарка», інжынер-механік. Кандыдат тэхнічных навук.

Прайшоў працоўны шлях ад майстра цэха да генеральнага дырэктара вытворчага аб'яднання «Гомсельмаш» — дырэктара рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельскі завод сельскагаспадарчага машынабудавання «Гомсельмаш».

З'яўляецца заслужаным работнікам вытворчага аб'яднання «Гомсельмаш». Удастоены ганаровага звання «Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь» і звання «Ганаровы грамадзянін Гомельскай вобласці».

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўную доблесць», ордэнам Айчыны II і III ступені, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога і гарадскога выканаўчых камітэтаў, Саветаў дэпутатаў рознага ўзроўню. Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае сына і дачку.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
**Валерый Валянцінавіч Вядрэнка** (19 жніўня 1956, Мінск) — беларускі фатограф, фотакрытык, мастак.

Біяграфія
---------

Каля 40 гадоў займаецца фатаграфічнай дзейнасцю, таксама жывапісам, скульптурай і кіно.

Вялікая частка фотапрац створана на мяжы фатаграфіі і выяўленчага мастацтва. Лаўрэат рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў, удзельнік калектыўных і персанальных выставаў. Творы знаходзяцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, Нацыянальным гістарычным музеі Республікі Беларусь, Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў, Дзяржаўным гістарычна-культурным запаведніку «Заслаўе», Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы, Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры, у прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Польшчы, Латвіі, Літвы, Іспаніі, ЗША.

Аўтар фотаальбома «Лошыцкі дыярыуш».

Зноскі
------

1. ↑  У Чырвоным касцёле прэзентуюць фотаальбом «Містэрыі Гервятаў»
**OmegaT** – камп'ютарны інструмент перакладчыка, напісаны на мове праграмавання Java. Гэта свабоднае праграмнае забеспячэнне, першапачаткова распрацавана Кітам Годфры (Keith Godfrey) ў 2000 годзе, ў цяперашні час распрацоўку вядзе каманда на чале з Дыдзье Брылем (Didier Briel).

OmegaT прызначаны для прафесійных перакладчыкаў. Сярод асаблівасцяў: сегментацыя з выкарыстаннем рэгулярных выразаў з магчымасцю настаўлення карыстальнікам, памяць перакладаў, пошук недакладнай адпаведнасці, распаўсюджанне адпаведнасці, пошук адпаведнасці ў гласарыі, кантэкстны пошук у памяці перакладаў і пошук па ключавым слове ў даведачных матэрыялах.

Выкарыстанне Hunspell, таго рухавіка слоўнікаў, што і ў OpenOffice.org і Firefox, дазваляе правяраць арфаграфію ў больш чым 80 мовах.

Праграма даступная на 27 мовах. Яна патрабуе Java 1.5, якая даступная для Linux, Mac OS X і Microsoft Windows 98 або вышэй. Назва "OmegaT" з'яўляецца зарэгістраванай гандлёвай маркай ў Германіі.

У Сеціве
--------

* Афіцыйная вэб-пляцоўка
* Старонка праекту на SourceForge

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Open Hub |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Урбановіч.

**Дзяні́с Іо́сіфавіч Урбано́віч** (нар. 1989, в. Міхалкавічы, Лагойскі раён, Мінская вобласць) — беларускі грамадскі дзеяч. Старшыня грамадскага аб’яднання «Малады Фронт» з 15 снежня 2018 года.

Біяграфія
---------

Дзяцінства правёў у доме, што раней належаў дзядзьку Язэпу Гладкаму, які быў аўтарам «Беларускага лемантара» і заснавальнікам першай беларускай школы ў Барысаўскім павеце. У сям’і было чацвёра дзяцей. Бацька гадаваў дзяцей адзін, працаваў вартаўніком, трымаў жывёлу. Дзяніс Урбановіч адвучыўся ў мінскім ПТВ на зваршчыка, працаваў на «Мотавела», а пазней у іншай прыватнай фірме.

Падчас прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2015 года зняў чырвона-зялёны сцяг над будынкам ў вёсцы Корань у Лагойскім раёне, дзе праходзіла галасаванне, а на шыльдзе «выбары» напісаў «*За празрыстыя выбары*». Паўгода прабыў у СІЗА, а пазней суд прызначыў пакаранне ў 2 гады абмежавання волі за «абразу дзяржаўных сімвалаў». Паводле слоў Урбановіча, разам з ім пасадзілі і малодшага брата Максіма. Да 29 жніўня 2017 года адбываў пакаранне ў папраўчай установе ў Мінску. У чэрвені 2018 стаў штодня ўдзельнічаць у ахове Курапатаў з боку рэстарана, збудаванага ў ахоўнай зоне (яго дзядзьку Казіміра Гладкага расстралялі ў час палітычных рэпрэсій 1930-х гг.).

У чэрвені 2020 года быў затрыманы, прысуджаны да 15 сутак адміністрацыйнага арышту. У сакавіку-красавіку 2021 года адбыў 15-суткавае пакаранне ў ізалятарах Акрэсціна і ў Жодзіне.

У сакавіку 2022 года падчас Уварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе Урбановіч запісаўся ў беларускую роту тэрытарыяльнай абароны Украіны. Потым далучыўся да беларускага палка (раней батальён) імя Каліноўскага. У маі 2022 года паведамлялася, што Урбановіч быў паранены падчас баёў, патрапіў у шпіталь з кантузіяй.

Зноскі
------

1. ↑  Зміцер Панкавец.  Хто такі абаронца Курапатаў Дзяніс Урбановіч **(нявызн.)**, *Наша ніва* (30 чэрвеня 2018). Праверана 16 чэрвеня 2019.
2. ↑  «Цяперашні кашмар цяжка было перажыць». Актывіст расказвае пра ўмовы на Акрэсьціна **(нявызн.)**. *Радыё Свабода*.
3. ↑  «У Жодзіне адвялі ў душавую і сталі дубасіць. А пры вызваленні міліцыянер сказаў: «Давайце яму дубінку ў сраку засунем» **(нявызн.)**. *nashaniva.com*.
4. ↑  У беларускую роту тэрабароны Украіны запісаліся сямёра маладафронтаўцаў **(нявызн.)**. *nashaniva.com*.
5. ↑  Лидера белорусского «Молодого фронта» ранили в боях в Украине
**Oocatochus rufodorsatus** — від змей сямейства вужападобных.

Апісанне
--------

Сярэдніх памераў змяя, з даўжынёй цела да 77 см, хвост прыкладна ў 3,5-6 разоў карацей цела. Верхні бок бура-карычняватага або аліўкава-карычняватага колеру з чатырма радамі выцягнутых у даўжыню больш цёмных, звычайна ў светлай акантоўцы плям, якія ў задняй палове цела зліваюцца ў суцэльныя, працягнутыя па хвасце вузкія палосы. На верхнім баку галавы характэрны малюнак, які складаецца з чатырох парна збежных пад вострым вуглом на лбе касых цёмных палос, якія пераходзяць ззаду ў 2 працягнутых па баках шыі кароткія тулававыя палоскі. На баках галавы ад задняга краю вачэй да кутоў рота праходзіць вузкая чорная палоска, якая выходзіць часам на шыю і пярэднюю частку тулава. Жывот жаўтаваты, з чорнымі, выцягнутымі папярочнымі плямамі, размешчанымі месцамі ў шахматным парадку.

Распаўсюджанне
--------------

Поўдзень Далёкага Усходу, на поўнач прыкладна да Хабараўска і на Паўночна-захад да рэк Зеі і Бурэі.

Спосаб жыцця
------------

Як правіла, трымаецца паблізу вады, жывучы ў зарасніках па берагах цякучых і стаячых вадаёмаў. Даволі звычайны. Выдатна плавае і нырае. Сілкуецца дробнай рыбай і земнаводнымі. У канцы верасня самка нараджае 8-20 дзіцянят даўжынёй да 20 см у напаўпразрыстых яйцавых абалонках, якія адразу ж разрываюцца, і дзіцяняты распаўзаюцца ў бакі (яйцажывакладны). Для чалавека бясшкодны.

Падобныя віды
-------------

Добра адрозніваецца ад іншых відаў полазаў буйнымі чорнымі прастакутнымі плямамі на ніжнім баку цела.

Зноскі
------
**Omphalodes cappadocica** — від шматгадовых раслін сямейства бурачнікавыя (*Boraginaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

|  |
| --- |
|  |
| *Omphalodes cappadocica* у Батанічным садзе Каліфарнійскага ўніверсітэта  (англ.) (бел. |

Расліна мае гарызантальнае карэнішча з вялікай колькасцю дадатковых каранёў, слабымі тонкімі сцебламі, якія дасягаюць у вышыню 15-30 см, што заканчваюцца друзлымі завіткамі.

Прыкаранёвае лісце буйное, даўжынёй 10 — 20 см, з доўгімі хвосцікамі, пласцінкі яго яйкападобныя, пакрыты кароткімі валасінкамі, з глыбокасэрцападобным аснаваннем і рэзка выбітнымі дугападобнымі бакавымі жылкамі; сцеблавае лісце драбней, сядзячае.
Цвіце ў лютым-красавіку.

Арэал
-----

*Omphalodes cappadocica* родам з лясоў ніжняга пояса Заходняга Каўказа, але можа выкарыстоўвацца на альпійскіх горках і ва ўмовах Сярэдняй Расіі.

Значэнне
--------

Выкарыстоўваецца ў дэкаратыўным садоўніцтве ў якасці глебапакроўнай расліны.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  Пупочник // Энциклопедия декоративных садовых растений  (руск.)

Спасылкі
--------

* Пупочник // Энциклопедия декоративных садовых растений  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шарамецьеў.

**Дзяніс Шарамецьеў** (нар. 15 мая 1979) — беларускі дызайнер і фатограф, палітычны зняволены, абвінавачаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Віцебску, дзе навучаўся спачатку ў агульнаадукацыйнай школе № 20, пазней — у мясцовым індустрыяльна-будаўнічым каледжы.

Як дызайнер Дзяніс Шарамецьеў супрацоўнічаў з гадзіннікавым заводам «Луч», у прыватнасці ён з’яўляецца аўтарам праекту мадэлі «Vinyl», з якім у 2021 Дзяніс перамог у штогадовым конкурсе праектаў MUSTART.

Аўтар вокладкі да выдадзенага на CD-дысках канцэрта «Мікалай Аруцюноў & The Blues Barbarians — Live In Minsk».

Збірае калекцыі вінілавых пласцінак і гадзіннікаў, аматарам якіх з’яўляецца.

Палітычны пераслед
------------------

Дзяніс Шарамецьеў быў затрыманы разам са сваёй жонкай Святланай 14 чэрвеня 2022, абодвум было прад’яўлена абвінавачванне па арт. 342 Крымінальнага кодэксу (Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, што груба парушаюць грамадскі парадак).

Праз два тыдні пасля затрымання, 29 чэрвеня 2022 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, Дзяніс Шарамецьеў быў прызнаны палітычным зняволеным.

Зноскі
------

1. ↑  ДЗЯНІС ШАРАМЕЦЬЕЎ  (бел.)
2. ↑  НОВАЯ МАДЭЛЬ ГАДЗІННІКАЎ «VINYL»: ЧАМУ ТЭМА ВІНІЛУ І ЯК СТВАРАЛІСЯ ГЭТЫЯ ГАДЗІННІКІ  (бел.)
3. ↑  Николай Арутюнов & The Blues Barbarians — Live In Minsk  (англ.)
4. ↑  Заява праваабаронцаў Беларусі аб прызнанні 13 палітычных зняволеных  (бел.)

Спасылкі
--------

* Старонка Дзяніса Шарамецьева на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
Падчэні дома ў Міры. Юзаф Смалінскі, XIX ст.
**Падчэ́ні (падсені)** — адкрытая галерэя ў драўляных збудаваннях. Вырашалася як стрэшка (з вынасам 1,5-2,0 м) на слупах круглага ці квадратнага сячэння, якія маглі мацавацца ўкосінамі з гарызантальнай бэлькай. Падчэні размяшчаліся з аднаго тарцовага ці падоўжанага боку будынка на даўжыню фасада, часам апяразвалі ўвесь будынак (кружганкі).

На тэрыторыі сучаснай Беларусі рабіліся ў культавых і грамадскіх збудаваннях (гандлёвыя рады, корчмы, аўстэрыі, паштовыя станцыі) у XVII—XIX стагоддзях, у крамах і дамах гандлёва-рамесніцкага насельніцтва для выстаўкі тавараў і аховы іх ад непагадзі (г.п. Мір Карэліцкага, в. Трабы Іўеўскага раёнаў Гродзенскай вобласці, г. Лунінец Брэсцкай вобласці і інш.), таксама ў сельскіх жылых і гаспадарчых пабудовах (да канца XIX ст.).

Літаратура
----------

* *С. А. Сергачоў.* Падчэні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 4. Накцюрн — Скальскі. — 742 с. — 9 500 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юшкевіч.

**Антон Юшкевіч** (літ.: Antanas Juška; 1819, Расенскі павет — 1 лістапада 1880 ) — літоўскі этнограф-даследчык, ксёндз, брат Івана Юшкевіча.

Біяграфія
---------

Скончыў Віленскую духоўную семінарыю, у 1843 годзе высвечаны на ксяндза. Разам з братам займаўся збіраннем літоўскага фальклору і абрадаў. Яго працы - *"Литовские народные песни из окрестностей Велек, записанные Антоном Юшкевичем"* (Літоўскія народныя песні з наваколля Велек, запісаныя Антонам Юшкевічам; Казань, 1880—1882) і *"Свадебные обряды виленских литовцев, записанные А. Юшкевичем в 1870 году и изданные Иваном Юшкевичем, с коротким прибавлением о литовском правописании латинского шрифта"* (Вясельныя абрады віленскіх літоўцаў, запісаныя А. Юшкевічам у 1870 г. і выдадзеныя Іванам Юшкевічам, з кароткім дадаткам пра літоўскі правапіс лацінскім шрыфтам; Казань, 1880) - былі выдадзены ягоным братам.

Зноскі
------

1. ↑  Antanas Juška // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  (red.) Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene, *Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo*, Kraštotvarka, Kaunas, 1999, ISBN 9986-892-34-1, s. 123.

Спасылкі
--------

* Юшкевичи, братья Антон и Иван Васильевичи

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рускі біяграфічны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11241758z · GND: 131420712 · ISNI: 0000 0001 1673 4277 · LCCN: n2006023102 · NKC: jx20091014001 · NTA: 182793397 · NUKAT: n00023425 · SUDOC: 122103556 · VIAF: 74984145 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бабіцкі сельсавет.
**Ба́біцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Бабічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Покацкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васюк.

**Генадзь Уладзіміравіч Васюк** (нар. 13 ліпеня 1961, в. Старыя Гернікі, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык-медыявіст. Спецыяліст па гісторыі праваслаўнай царквы і міжканфесійных адносін у Рэчы Паспалітай. Кандыдат гістарычных навук (1992), дацэнт (2000).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 13 ліпеня 1961 года ў вёсцы Старыя Гернікі Шчучынскага раёна.

Скончыў у 1988 годзе гістарычны факультэт ГрДУ імя Я. Купалы, у 1992 годзе — аспірантуру БДУ. У 1992 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Праваслаўная царква ў Рэчы Паспалітай у 80-я — 90-я гады XVI — першай палове XVII стагоддзя».

З 1992 года працуе ў ГрДУ імя Я. Купалы: асістэнт, дацэнт, загадчык кафедры ўсеагульнай гісторыі, начальнік вучэбнага аддзела, дацэнт кафедры ўсеагульнай і славянскай гісторыі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследуе ўсеагульную гісторыю царквы, праваслаўнай царквы Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы ў XIV—XVIII стагоддзях, гісторыю краін Заходняй Еўропы і Візантыі ў Сярэдневякоўі, заходнееўрапейскай сярэднявечнай гістарыяграфіі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013).

Бібліяграфія
------------

* Беларусь у кантэксце еўрапейскай гісторыі: асоба, грамадства, дзяржава: зборнік навуковых артыкулаў. Гродна, 2021.
* Народы и культуры славянского мира Восточной Европы в исторической ретроспективе (Беларусь, Украина, Россия, Польша). Гродно, 2020.
* Государства Центральной и Восточной Европы в исторической перспективе: сборник научных статей. Вып. 4. Пинск, 2019.
* Хрысціянства ў гістарычным лёсе беларускага народа: зборнік навуковых артыкулаў. Гродна, 2008.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ВАСЮК Генадзь Уладзіміравіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.
**Яўген Аляксандравіч Смірноў** (нар. 15 сакавіка 1949, Ражск Разанскай вобласці РСФСР) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, юрыст.

Служыў у радах Узброеных Сіл. Быў майстрам, начальнікам бюро працы і заработнай платы Мінскага электрамеханічнага завода. Выбіраўся народным суддзёй, старшынёй суда Першамайскага раёна Мінска. Працаваў суддзёй Мінскага гарадскога суда, начальнікам упраўлення судовых органаў Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь, намеснікам, першым намеснікам Старшыні Вышэйшага Гаспадарчага суда Рэспублікі Беларусь.

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Санкцыі ЕС
----------

Як першы намеснік старшыні Вышэйшага Гаспадарчага суда 2 лютага 2011 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза за ўдзел у меркаваных падлогах ды парушэннях правоў чалавека.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання
2. ↑  Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС  (бел.).  Наша Ніва (11 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2017.
**Яўге́н Бяласін** (9 чэрвеня 1954, Грынявічы — 10 сакавіка 2022, Брэст) — беларускі германіст, перакладчык, журналіст.

Біяграфія
---------

Яўген Аляксандравіч Бяласін нарадзіўся 9 чэрвеня 1954 года ў вёсцы Грынявічы Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці БССР. Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1975 год). Працаваў у Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1979—2001). Першы выкладчык факультэту замежных моў Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта (1994). У 1990-я — 2000-я гады быў дырэктарам Брэсцкага філіяла Беларускага гуманітарнага адукацыйна-культурнага Цэнтра. У 2001 годзе атрымаў забарону на прафесію. З гэтага часу — германіст, журналіст, літаратар.

Як перакладчык з нямецкай мовы згадваецца ў Беларускай энцыклапедыі. Перакладаў таксама з англійскай, польскай моў і з розных моў на нямецкую.

Памёр вечарам 10 сакавіка пасля ўскладненняў, выкліканых каранавірусам.

Зноскі
------

1. ↑  Памёр германіст і перакладчык з Берасця Яўген Бяласін(недаступная спасылка), Наша Ніва 10-03-2022

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 7749154260491524480003 |
**Хілакорус** (*Chilocorus*) — род жукоў сямейства божых каровак.

Апісанне
--------

Цела даўжынёю 3—5 мм, шарападобнае, вельмі выпуклае, прыкрытае чорнымі бліскучымі надкрыламі з чырвоным малюнкам, з дробнай пункціроўкай. Вусікі 8-членікавыя, з умерана развітай булавой. Ротавы апарат грызучага тыпу. Верхнія сківіцы вялікія серпападобныя. Пярэдняспінка расшырана каля асновы і закруглена.

Лічынкі верацёнападобныя, з адносна вялікай галавой і доўгімі нагамі. Ім уласціва ўзроставая і індывідуальная зменлівасць колеру. Вусікі 1- або 2-членікавыя.

Пашырэнне
---------

Адрозніваецца звыш 20 відаў. На Беларусі вядомы хілакорус ныркападобны (*Chilocorus renipustulatus*) і хілакорус двухкрапінкавы (*Chilocorus bipustulatus*). Жывуць у лясах на лісцевых дрэвах і кустах. Пашыраны ачагова.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Спецыялізаваныя драпежнікі какцыд, пераважна шчытовак (выкарыстоўваюцца ў біялагічнай барацьбе з імі). Самкі адкладваюць яйцы пад шчыток какцыд. Лічынкі развіваюцца ў калоніях какцыд за кошт іх яец. У развіцці праходзяць 4 узросты. Акукліваюцца адкрыта на ствалах і галінах дрэў, радзей пад карой.

За год 1 пакаленне. Жукоў таксама разводзяць штучна і выпускаюць у прыроду ў пэўныя тэрміны.

Літаратура
----------

* *Лаўрова Н. К.* Хілакорус // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778956486 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фёдараў.
**Яўген Аляксандравіч Фёдараў** (нар. 15 студзеня 1897, Відзы, Ковенская губерня— 2 сакавіка 1961, Ленінград) — пісьменнік.

Біяграфія
---------

Дзяцінства прайшло па-за межамі Беларусі — на Паўднёвым Урале, што абумовіла тэмы яго творчасці. Атрымаў пачатковую адукацыю ў школе і ў ваенна-тапаграфічным вучылішчы, якое скончыў у 1918 годзе.

Удзельнік Грамадзянскай вайны, ваяваў на Заходніх і Усходніх франтах. У 1922—1932 гадах займаў значныя пасады ў народнай гаспадарцы — кіраваў землеўпарадкаваннем у Сталінградзе, Віцебску, быў дырэктарам зямельных трэстаў у Горкім, Растове-на-Доне, Ленінградзе. Адначасова займаўся літаратурнай працай, у розныя гады супрацоўнічаў з газетамі «Деревенская коммуна» (Ленінград), «Витебские известия», друкаваўся ў розных выданнях з 1916 года.

У 1931 годзе скончыў экстэрнам Маскоўскі інстытут землеўпарадкавання. У даваенны перыяд некалькі гадоў працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам АН СССР, стаў прафесійным пісьменнікам, увайшоў у Саюз сялянскіх пісьменнікаў, з 1937 года ўвайшоў у Саюз савецкіх пісьменнікаў.

3 самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны добраахвотнікам пайшоў на фронт. Ваяваў на паўночна-заходнім кірунку, быў у партызанскіх злучэннях, удзельнічаў у прарыве блакады Ленінграда.

Творчасць
---------

Асноўныя тэмы твораў — гісторыя Урала і Сібіры, Грамадзянская вайна — трылогія «Каменный пояс», «Ермак» і інш.

Узнагароды
----------

* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга

Літаратура
----------

* Таленавіты пісьменнік // Віцебскі рабочы. — 1957. — 20 студз. — С. 3.
* Фёдараў Яўген Аляксандравіч // Імёны. Асобы. Лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 290—291.
* Фёдараў Яўген Аляксандравіч // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2007. — С. 171—172.
* Фёдараў Яўген Аляксандравіч // Памяць: Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: К. В. Велічковіч [і інш.]; уклад. К. С. Шыдлоўскі; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1998. — С. 595.