**Кінта́йр** (шатл. гэл.: Cinn Tìre (kʲʰiɲˈtʲʰiːɾʲə) — «вяршыня зямлі»; англ.: Kintyre) — паўвостраў і размешчаная на ім гістарычная вобласць на захадзе Шатландыі, паміж залівам Ферт-оф-Клайд і Паўночным пралівам. На поўначы злучаецца з гістарычнай вобласцю Напдэйл (англ.: Knapdale). Адміністрацыйна ўваходзіць у склад вобласці Аргайл і Б'ют.

Паўвостраў Кінтайр уяўляе сабой доўгую і вузкую частку сушы, выцягнутую ў мерыдыянальным кірунку. Максімальная шырыня паўвострава — усяго 18 км, даўжыня — 48 км. Цэнтральную частку займае града ўзгоркаў і невысокіх гор (да 454 м), якія спускаюцца да ўрадлівага ўзбярэжжа.

На ўсходзе ад паўвострава ляжыць востраў Аран, да захаду — востраў Гіа.

Найважнейшыя гарады Кінтайра — Кэмпбелтаўн у паўднёвай частцы паўвострава, старажытнае кельцкае паселішча, перабудаваная графамі Аргайла з дому Кэмпбелаў, цэнтр вытворчасці шатландскага віскі, і Тарберт у паўночнай частцы паўвострава на перашыйку, які злучае паўвостраў з астатняй часткай Шатландыі. Тарберт — адна з найважнейшых крэпасцей сярэдневяковай Шатландыі, закладзеная каралём Робертам I Брусам у 1326 годзе.

Гісторыя
--------

Кінтайр — найбліжэйшая да Ірландыі частка тэрыторыі Шатландыі. Таму ўжо ў старажытнасці сюды сталі перасяляцца ірландскія кельцкія плямёны (скоты-гэлы). Менавіта Кінтайр стаў ядром кельцкага каралеўства Дал Рыяда, якое распаўсюдзіла ў VII—VIII стагоддзях сваю ўладу на большую частку заходняй Шатландыі і паўночнай Ірландыі. У гэты перыяд Кінтайр разам з востравам Аёна стаў фактычным цэнтрам місіянерства і хрысціянізацыі паўночнай часткі Вялікабрытаніі. Тут пацярпеў Св. першамучанік Шатландскі Канстанцін. У 843 годзе кароль Дал Рыяды стаў таксама каралём дзяржавы піктаў, і абедзве краіны былі аб'яднаны ў каралеўства Шатландыя.

Урадлівыя берагі Кінтайра працягвалі прыцягваць чужацкія народы: пачынаючы са IX стагоддзя гэтыя землі цярпелі ад набегаў нарвежскіх вікінгаў, частка якіх асела ў Кінтайры і прызнала ўладу караля Нарвегіі. Гэта прывяло да шматвяковой барацьбы Нарвегіі і Шатландыі за валоданне Кінтайром, які па праве лічыўся самай багатай тэрыторыяй заходняга шатландскага ўзбярэжжа. У 1098 годзе быў заключаны нарвежска-шатландскі дагавор, у адпаведнасці з якім Нарвегія захоўвала за сабой востраў, а кароль Шатландыі атрымліваў мацерыковую тэрыторыю. Жадаючы пацвердзіць свае правы на Кінтайр нарвежскі кароль Магнус III загадаў працягнуць сябе ў яліку праз самую вузкую частку паўвострава, спрабуючы даказаць, што Кінтайр адносіцца да астравоў, якія належалі Нарвегіі. У 1140 годзе Кінтайр увайшоў у незалежнае гэльска-нарвежскае Каралеўства Астравоў на чале з Сомерледам, а пасля яго смерці гэта тэрыторыя адышла да яго ўнука Дональда, родапачынальніку клана Мак-Дональд. Пасля паражэння нарвежцаў пры Ларгсе ў 1263 годзе Кінтайр перайшоў пад уладу шатландскага караля.

У пачатку XIV стагоддзя Мак-Дональды сталі адной з галоўных апор шатландскага караля Роберта Бруса: менавіта ў Кінтайры кароль знайшоў прытулак пасля цяжкага паражэння ад англійскіх войскаў у 1306 годзе. Брус усведамляў значэнне Кінтайра як ключа да Гебрыдскіх астравоў і Ірландыі. У 1326 годзе ён узвёў у самым вузкім месцы паўвострава замак Тарберт, які стаў фарпостам каралеўскай улады ў Аргайле.

У XV стагоддзі Кінтайр стаў аб'ектам супрацьстаяння паміж двума найбуйнейшымі заходнешатландскімі кланамі — Мак-Дональдаў і Кэмпбелаў. Перамогу атрымалі апошнія, якія абапіраліся на цэнтральную ўладу, аднак у 1476 годзе Кінтайр быў саступлены каралю Шатландыі Якаву III. Паступова ўплыў горскіх кланаў было зведзена на нішто і ўжо ў XVIII стагоддзі гэльская мова практычна выйшла з ужытку ў Кінтайры.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кінтайр

| Гістарычныя вобласці Шатландыі |
| --- |
| 
Ангус · 
Анандэйл · 
Аргайл · 
Арднамурхан · 
Аран · 
Атал · 
Бадэнах · 
Брэдалбейн · 
Б'юкен · 
Б'ют · 
Гарыях · 
Гармаран · 
Гебрыды Знешнія · 
Гебрыды Унутраныя · 
Голуэй · 
Гоўры · 
Кайл · 
Канінгем · 
Карык · 
Кейтнес · 
Кінтайл · 
Кінтайр · 
Клайдсайд · 
Клакмананшыр · 
Ковал · 
Ленакс · 
Лідэсдэйл · 
Лодэрдэйл · 
Лорн · 
Лотыян · 
Лохабер · 
Мар · 
Марч · 
Мернс · 
Ментэйт · 
Морверн · 
Морэй · 
Напдэйл · 
Нітсдэйл · 
Аркнейскія астравы · 
Пертшыр · 
Рос · 
Сазерленд · 
Скай · 
Стэрлінгшыр · 
Стормант · 
Стратэрн · 
Тэвіятдэйл · 
Файф · 
Шэтландскія астравы · 
Эскдэйл · 
Этрыксдэйл
 |