recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Марыінская гарадская лякарня** — комплекс будынкаў, створаных у канцы XIX — пачатку XX у Нахічэвані-на-Доне (цяпер — Пралетарскі раён Растова-на-Доне). Да XXI стагоддзя будынкі захаваліся часткова. Сучасны адрас будынка: вуліца 14-я лінія, 63, літар Б. Рашэнне пра назву лякарні Марыінскай было прынята нахічэванскай думай у 1888 годзе.

Гісторыя
--------

У 1877—1978 гадах у Нахічэвані-на-Дону была адкрыта Марыінская гарадская лякарня. Дом для патрэб гарадской лякарні падаў купец Іван Папоў. Будынак не адрозніваўся вялікімі памерамі, у сувязі з гэтым немагчыма быў забяспечыць працу ўсіх бальнічных аддзяленняў.

Будынак Марыінскай гарадской лякарні.
Пабудова канца XIX — пачатку XX стагоддзя.
У 1892 годзе адкрыўся галоўны корпус новай лякарні, а праз 6 гадоў пачаўся прыём хворых у яшчэ адным аддзяленні — інфекцыйным. Для пабудовы дзіцячага аддзялення Марыінскай гарадской лякарні, сваю дапамогу прапанаваў патомны ганаровы грамадзянін Нахічэвані — Кірыл Папоў. Улетку 1902 года яго прапанова была прынята гарадскімі ўладамі і пачаліся будаўнічыя працы. Аднак неўзабаве сітуацыя змянілася. 6 лістапада 1904 года гарадской галава Нахічэвані атрымаў ліст ад гарадскога галавы Растова-на-Доне з інфармацыяй пра адсутнасць у іх у горадзе радзільнага аддзялення. Гэты факт вельмі дрэнна ўплываў на стан парадзіх і грудных немаўлят. Гарадской управай быў вырашаны прыстасаваць будынак, будаўніцтва якога якраз вялося, для патрэб не дзіцячага, а радзільнага аддзялення. Кірыл Папоў, які фінансаваў будаўніцтва, быў з гэтым цалкам згодзен.

Для ўладкавання радзільнага прытулку была вылучана паўднёвая частка будынка. Першыя пацыенты былі прыняты тут у кастрычніку 1905 года. Але пабудова працы і адсутнасць належнай арганізацыі ў справах лякарні прывяла да таго, што ў радзільным аддзяленні прымалі не толькі парадзіх, але і лячылі іншых дарослых пацыентаў, бо месцаў у лякарні бракавала. Ідэя пра стварэнне асобнага радзільнага аддзялення працягвала існаваць. Для яе рэалізацыі Кірыл Папоў ізноў зрабіў фінансавую дапамогу, ахвяраваўшы грошы ў памеры 24 тысяч рублёў. Па стане на 1913 год, радзільны прытулак ужо функцыянаваў.

Да XXI стагоддзя захаваліся не ўсе будынкі Марыінскай гарадской лякарні. Засталіся галоўны корпус і павільён, у якім знаходзілася радзільнае аддзяленне ў самым пачатку. У існых архітэктурных аб'ектаў адбылася страта элементаў фасада і інтэр'ераў. Сучасная канструкцыя даху адрозніваецца ад выточнай, гэта ж можна сказаць і дзверных канструкцыях з боку параднага і службовых уваходаў. Цяпер у гэтым будынку знаходзіцца станцыя пералівання крыві. Комплекс будынкаў, які складаецца з павільёна К. М. Папова і галоўнага корпуса Марыінскай гарадской лякарні, ставіцца да аб'ектаў культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння ў Растове-на-Доне.

Зноскі
------

1. 1 2  Как в Нахичевани появился первый роддом Архівавана 12 жніўня 2017.
2. ↑  Энциклопедия старого Ростова и Нахичевани-на-Дону, Владимир Сергеевич Сидоров, Донская государственная публичная библиотека — Гефест, 1994
3. ↑  Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону
Востраў Уцёя пазначаны чырвоным кружком
**У́цёя** (нарв.: Utøya) — востраў на возеры Цюрыфіёрд у камуне Хуле фюльке Бускеруд (Нарвегія). Размешчаны за 35 км на паўночны захад ад Осла. Памеры вострава складаюць каля 500 х 300 метраў. Найбліжэйшы бераг знаходзіцца на адлегласці каля 600 метраў.

Востраў належыць нарвежскай Рабочай маладзёжнай лізе, якая ладзіць на ім летні лагер.

Востраў стаў сумна вядомы пасля нападу на маладзёжны лагер, які здзейсніў 22 ліпеня 2011 года Андэрс Брэйвік. У выніку нападу загінулі 69 чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  Колькасць ахвяр падвойнага тэракту ў Нарвегіі ўзрасла да 77 чалавек

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Уцёя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7859478-9 · LCCN: no2011152205 · VIAF: 186760026 |
**Фанк** (англ.: funk) — адна з асноватворных плыняў афраамерыканскай музыкі. Тэрмін пазначае музычны напрамак, нароўні з соўлам, якія з’яўляюцца складнікамі рытм-н-блюз. Фарміраванне фанка пачалося ў 60-х гадах у процівагу рытм-н-блюзу, які набіраў камерцыйную папулярнасць. Заснавальнікамі стылю з’явіліся Джэймс Браўн, Джордж Клінтан і Слай Стоўн.

Слова фанк — жаргоннае, яно азначае танчыць так, каб моцна ўзмакрэць. Слова «фанк» («Get funk! Get funky!») джазавыя музыканты ўжывалі з пачатку XX стагоддзя, калі звярталіся да гледачоў, нароўні з ім ўжывалася слова «сканк» (англ. Skunk). Пазней слова «фанк» замацавалася за стылем музыкі, які лічыцца найбольш танцавальным ва ўсім рытм-н-блюзе.

Фанк, перш за ўсё, з’яўляецца танцавальнай музыкай, што вызначае яго музычныя асаблівасці: максімальная сінкапаванасць партый усіх інструментаў (сінкапаваны бас называецца «фанкі»), пульсаваны рытм, крыклівы вакал, шматразовае паўтарэнне кароткіх меладычных фраз. Лары Грэму часта прыпісваюць вынаходніцтва «ударнай тэхнікі ігры на бас-гітары» слэп, які з’яўляецца адметным элементам фанка. Гітарысты ў фанкавых гуртах граюць у рытмічным стылі, часта выкарыстоўваючы эфект гуку wah-wah. «Мёртвыя» або прыглушаныя ноты выкарыстоўваюцца ў рыфах, каб узмацніць ударныя элементы.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Казіміра.
**Касцёл Святога Казіміра** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Крушын Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства.

Гісторыя
--------

Касцёл быў пабудаваны ў 1908—1909 гадах у неагатычным стылі. Архітэктура храма тыповая для пратэстанцкіх цэркваў гэтай мясцовасці. Вежа касцёла размешчана нетыпова — ва ўсходняй частцы над прэсбітэрыем. У 1945 годзе храм перайшоў да каталіцкай парафіі ў Дамброўцы Новай.

Рашэннем арцыбіскупа Генрыка Мушынскага 29 чэрвеня 2000 года парафія ў Крушыне была створана і аддзелена ад тэрыторыі парафіі ў Дамброўцы Новай.

З 2000 года будынак паступова аднаўляўся. Вежа касцёла і значная частка яго сцен былі грунтоўна адрамантаваны. Былі адноўлены вітражы, адрамантаваны і ўведзены ў эксплуатацыю старадаўні гадзіннік 1909 года, а таксама звон, які атрымаў новую падвеску і электрамагнітны прывад. У 2005 годзе храм быў пакрыты новай керамічнай пліткай. З 2010 года вядзецца рамонт інтэр’еру касцёла.

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Parafia Rzymskokatolicka p.w. Św. Kazimierza Królewicza w Kruszynie

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**Касцёл Святога Клімента** — мураваны касцёл у Севастопалі.

Гісторыя
--------

Фундатарам севастопальскай каталіцкай парафіі ў першай палове XVIII стагоддзя быў заснавальнік горада расійскі контр-адмірал шатландскага паходжання Томас Мак-Кензі, па веравызнанні католік.

Касцёл быў пабудаваны ў 1911 годзе. Ён складаўся з галоўнай залы для набажэнстваў і дапаможных памяшканняў, хору з арганамі і званіцы, якая стаяла перад касцёлам. Дзейнічала да снежня 1936 года, пасля чаго савецкія ўлады яе закрылі, арыштаваўшы мясцовага пробашча, які пазней, а парафія знішчана. Праз год у святыні размясцілася мясцовая радыёстанцыя.

У часы Другой сусветнай вайны Севастопаль быў моцна разбураны, аднак будынак касцёла пацярпеў адносна няшмат.

З 1960 года па 2009 год у закрытай святыні размяшчаўся дзіцячы кінатэатр «Дружба». На пачатку 1990 гадоў супольнасць севастопальскіх католікаў распачала намаганні па вяртанні сваёй святыні. Іх хадайніцтва было задаволена толькі ў 2017 годзе. Першая Св. Імша ў святыні пасля яе вяртання вернікам адбылася 23 лістапада 2018 года.

Паводле мясцовых святароў, сёння каталіцкая супольнасць у Севастопалі налічвае каля 400 вернікаў.

Архітэктура
-----------

Прыстасаваны пад кінатэатр будынак святыні быў моцна перабудаваны. Замест званіцы з’явілася прыбудова да асноўнага будынка, хор перарабілі пад памяшканне для аператара і кінаабсталявання, у цэнтральнай наве панізілі скляпенне, а падлогу ўзнялі ў выглядзе амфітэатра.

Зноскі
------

1. ↑  У севастопальскім касцёле ўпершыню за 80 гадоў адбылася Пастэрка
**Фантан Чатырох Сезонаў** (фр.: Fontaine des Quatre-Saisons) — вядомы твор французскага скульптара сярэдзіны 18 ст. Эдмэ Бушардона, будаўніцтва якога завершана ў 1745 г. у Парыжы.

Не ўсе добразычліва ставіліся да стылю ракако нават у Францыі. Спробы адысці ад стылістыкі ракако рабіў скульптар Эдмэ Бушардон (1698—1762). Ужо у першых сваіх творах Бушардон зрабіў спробы адмовіцца ад гуллівага ракако, абапіраючыся на досвед французскага класіцызму 17 ст. і на лаканізм антычнага мастацтва. Атрымаўшы заказ на стварэнне фантана Чатырох Сезонаў у Парыжы, ён стварыў твор, які нічым не нагадваў стылістыку ракако ні ў архітэктуры, ні ў скульптуры.

Выконваючы дзяржаўны заказ ад караля Францыі, ён стварыў для фантана раскошную, трохчасткавую архітэктурную дэкарацыю. Сярод скульптур другога яруса і былі алегарычныя скульптуры (Зіма, Вясна, Лета, Восень), якія і далі назву фантану. Непрыемным бокам быў кантраст паміж раскошнай дэкарацыя фантана і яго занадта малой прадукцыйнасцю, паколькі тут цурчала толькі некалькі ручаёў пітной вады. Недахопы фантана не перашкодзілі атрымаць станоўчыя водгукі аб новым творы Бушардона і нават на атрыманне ім пажыццёвай пенсіі у 1.500 ліўраў.

Але не спыняліся і крытычныя заўвагі. Найбольш значным быў водгук пісьменніка Вальтэра, які пісаў з папрокам аб тым, што у Рыме фантаны добра служаць е практычнай, і дэкаратыўнай мэце. А Парыж нагадваў Вальтэру залатога калоса на гліняных нагах, што абавязкова разваліцца.

У 20 стагоддзі фантан — не дзейнічае.

Галерэя
-------

* Архітэктурны дэкор фантанаАрхітэктурны дэкор фантана
* Сопла для пітной вады былога фантанаСопла для пітной вады былога фантана
* Скульптуры-алегорыі сезонаўСкульптуры-алегорыі сезонаў
* Цэнтральная частка архітэктурнай дэкарацыя фантанаЦэнтральная частка архітэктурнай дэкарацыя фантана

Спасылкі
--------

Фантан Чатырох Сезонаў на сайце Міністэрства культуры Францыі (фр.) 

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Фантан Чатырох Сезонаў на Вікісховішчы |



1. ↑  *Lafolie C.* Notice des monuments publics, palais, édifices, musées, galeries, dépots, bibliothèques, collègse, écoles, hospices, hopitaux, manufactures royales, halles, marchés, fontaines, ponts, quais, places, jardins, théatres, etablissemens scientifiques, littéraires et d'arts de la ville de Paris, avec l'indication des ministères, administrations, cours et tribunaux — 1 — P. 75.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15161621'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15212146'></a>
**Касцёл Святога Людовіка** — каталіцкі храм у аграгарадку Свяцілавічы Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Захаваўся ў перабудаваным выглядзе. Не дзейнічае.

Гісторыя
--------

Пасля закрыцця бялыніцкага кармеліцкага кляштара каталіцкай супольнасці дазволілі збудаваць храм у Свяцілавічах, якія знаходзяцца ў адлегласці 10 вёрст ад Бялынічаў. На думку ксяндза Юзафата Жыскара, «гэта быў вялікі крок наперад, які развіваў рэлігійнае жыццё, таму [парафіяне] сквапна ўзяліся за працу».

Фундатарамі касцёла былі сёстры Марыя, Сафія і Эмілія, якія заснавалі яго ў памяць аб адзіным браце. Дапамогу ў будаўніцтве аказвалі таксама вернікі, найперш Васілеўскія, Гладзінскія, Венцлаўскія, Шперкоўна, і ксёндз Гедройць, «вельмі адданы справе».

Спецыялісты па вырабе цэглы для храма былі запрошаны з Варшавы, а гліну здабывалі ў Свяцілавічах. У 1903 годзе будоўля была скончана, і ў 1904 годзе адбылося асвячэнне касцёла, галоўным апекуном якога стаў Святы Людовік. Акрамя гэтага, святы адбываліся на Спасланне Святога Духа.

Касцёл, на якім нават не дазволілі пабудаваць высокія вежы, адразу стаў цэнтрам парафіі, якая аб’ядноўвала каталікоў колішніх прыходаў у Княжыцах і Бялынічах.

Паводле некаторых звестак, колькасць вернікаў у прыходзе дасягала 1600 асоб. Касцёл меў прывілеі, нададзеныя біскупам Дзенісевічам. У ім асабліва шанаваўся абраз Маці Божай Бялыніцкай, копія якога знаходзілася ў адным з бакавых алтароў храма.

Перад Першай сусветнай вайной у парафіі служылі ксяндзы Межвінскі і Пашкевіч.

У 1930-я гады будынак перадалі прамкалгасу, потым прыстасавалі пад клуб, сельскую школу. У 1951 годзе вежа-званіца была разабрана, да фасада прыбудаваны 2-павярховыя крылы і будынак прыстасаваны пад праўленне калгаса імя Заслонава і бібліятэку. Цяпер у перабудаваным касцёле размяшчаецца пошта.

Архітэктура
-----------

Арыгінальны выгляд, 1913 год.
Помнік архітэктуры з рысамі неаготыкі. Вырашаны працяглым прамавугольным у плане аб’ёмам пад вальмавым дахам. Фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і трохступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках. З тыльнага боку выступае рызаліт апсіды.

У касцёле раней знаходзіўся арган.

Зноскі
------

1. ↑  Nasze kościoły. Opis wszystkich kościołów i parafij znajdujących się na obszarach dawnej Polski i ziemiach przyległych. Tom I. Archidjecezja Mohylowska. Ułożyli i wydali ks. D. Bącykowski i ks. J. Źyskar. Warszawa-Peterburg. 1913, s. 49—52.
2. 1 2 3 4  *Святлана Маркава*. Свяцілавіцкія таямніцы. // Мінск: Рэспубліка, 3 ліпеня 2014.  (бел.)
3. 1 2 3 4  Касцёл св. Людовіка ў Свяцілавічах (Бялыніцкі раён). — Магілёўскі і Бабруйскі дэканаты Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі, 15 лістапада 2014.  (бел.)

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. — С. 328

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Касцёл Святога Людовіка (Свяцілавічы) на Вікісховішчы |

* Касцёл Святога Людовіка (Свяцілавічы) на сайце Radzima.org
* Касцёл Святога Людовіка (Свяцілавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярашэвіч.
**Альбін Мацвеевіч Ярашэ́віч** (1879, Сакольскі павет, Гродзенская губерня — 18 ліпеня 1946) — беларускі каталіцкі багаслоў і грамадскі дзеяч.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў духоўную каталіцкую семінарыю ў Вільні (1900), у 1909—14 вучыўся на філасофскім і багаслоўскім факультэтах Фрыбургскага ўніверсітэта (Швейцарыя). Магістр багаслоўя (1915). У 1919— 27 прафесар Віленскай рымска-каталіцкай духоўнай семінарыі. Настаяцель фарных касцёлаў у Ваўкавыску (1927—37) і Гродне (1937—45). У жніўні 1941 заснаваў «Грамадзянскі камітэт дапамогі ахвярам вайны», у склад якога ўваходзілі прадстаўнікі каталіцкай і праваслаўнай канфесій. Галоўнай мэтай камітэта было аказанне дапамогі ўсім, хто цярпеў нястачу. У кастрычніку 1941 дзейнасць камітэта забаронена нямецкімі ўладамі. А. Ярашэвіч двойчы быў арыштаваны гестапа (кастрычнік 1942 і верасень 1943). Пасля ўваходу ў Гродна савецкіх войск арыштаваны органамі НКУС за ўдзел у дзейнасці «Грамадзянскага камітэта». 24.12.1945 судом ваеннага трыбунала асуджаны на 8 гадоў пазбаўлення волі. Памёр у месцы зняволення.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Чарапіца В. Ярашэвіч // ЭГБ у 6 т. Т. 6. Кн. II. Мн. 2003.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ігуасу.

**Вадаспады Ігуасу** (ісп.: Cataratas del Iguazú, парт.: Cataratas do Iguaçu) — гэта комплекс вадаспадаў на рацэ Ігуасу, размешчаны на мяжы Бразіліі (штат Парана) і Аргенціны (правінцыя Місьёнес). Гэты вадаспад пазначае мяжу паміж Бразіліяй і Аргенцінай, знаходзячыся на мяжы аргенцінскага і бразільскага нацыянальных паркаў «Ігуасу». Абодва паркі былі ўключаны ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (у 1984 і 1986 гадах адпаведна). Пры гэтым большая частка вадаспадаў прыходзіцца на аргенцінскі бок.

Назва Iguazu (Ігуасу) паходзіць ад слоў на мове гуарані **y** (вада) і **guasu** (вялікі). Легенда распавядае, што Бог хацеў ажаніцца на прыгожай тубыльчанцы Naipú, але яна збегла са сваім умілаваным на каноэ. У гневе Бог разрэзаў раку, стварыўшы вадаспады, выракаючы закаханых на вечнае падзенне.

Першым еўрапейцам, які ўбачыў вадаспад, лічыцца іспанскі канкістадор Альвар Нуньес Кабеса де Вака, адбылося знаёмства ў 1541 годзе. 

Комплекс мае шырыню 2,7 км і ўключае ў сябе прыкладна 270 асобных вадаспадаў. Вышыня падзення вады дасягае 82 метры, але на большасці вадаспадаў крыху больш за 60 метраў. Найбуйнейшы вадаспад - *Горла Д'ябла* (ісп.: Garganta del Diablo) - U-падобны абрыў шырынёй 150 і даўжынёй 700 метраў. Мноства астравоў (у тым ліку даволі вялікіх) аддзяляюць вадаспады адзін ад аднаго. Прыкладна 900 метраў з агульнай шырыні ў 2,7 км не пакрытыя вадой. Вадаспады пазначаюць мяжу верхнаяга і ніжняга цячэнняў ракі Ігуасу.

Спасылкі
--------

* Вадаспады Ігуасу на сайце Свет Вадаспадаў Архівавана 21 лютага 2008.
* 28 фатаграфій вадаспадаў Ігуасу
* Фатаграфіі Гарадоў Свету. Аргенціна. Вадаспады Ігуасу. Архівавана 3 сакавіка 2008.  (англ.)  (руск.)  (іўрыт)



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2006004238 · NKC: ge222898 · SUDOC: 170553701 · VIAF: 315169026 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Тырвовічы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў 1912 годзе. І. Сербаў
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, пабудавана ў 18 — 19 ст. з дрэва, адноўлена ў 1992 г.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам з трохграннай алтарнай часткай, накрытымі вальмавым бляшаным дахам з цыбулепадобнай галоўкай па цэнтры. Да фасада праз кароткі бабінец далучана двух'ярусная чатырохгранная шатровая прытвор-званіца (раней быў нізкі прытвор пад двухсхільным пакрыццём). Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных разных ліштвах, умацаваны брусамі-сцяжкамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Пакроўская царква (Тырвовічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Тырвовічы) на сайце «Архіварта»
**Альбігойцы** (лац.: Albigenses, фр.: Albigeois, ад назвы горада горада Альбі ў Тарнскім дэпартаменце Францыі), **Царква Альбі** — распаўсюджаная ў Паўднёвай Еўропе рэлігійная плынь «добрых людзей» (катараў).

У вучэнні альбігойцаў галоўнай тэмай з’яўлялася тэма панадбыццёвай міласці «Нябеснага Добрага Айца», дзеля якой, па меркаванні вызнаўцаў, быў пасланы на зямлю Сын Божы Ісус Хрыстос, «Алейнае дрэва», «Жаніх Шлюбнага Чартога». Альбігойцы звалі гэтую праяву чароўнай міласці па імі горада «Альбі», што адпавядала па значэнні панятку «мінне» (вышняя міласць), які шырока выкарыстоўваўся мінезінгерамі і правансальскімі трубадурамі.

Як і ў любым кірунку маніхейства, у альбігойстве меўся падзел паміж манахамі («дасканалымі») і свецкімі паслядоўнікамі, прычым манахі ўстрымоўваліся ад віна, мяса, любога гвалту і фізічнай працы.

| ⛭Ерасі ў хрысціянстве |
| --- |
| Гнастычныя ерасі | Дакетызм ·  Мікалаіты ·  Адаміты ·  Паўлікіяне ·  Багамілы ·  Катары ·  Альбігойцы ·  Вальдэнсы ·  Лоларды |  |
| Трынітарныя ерасі | Трытэізм ·  Манархіяне (Адапцыяністы) (Савеліянства) ·  Арыянства ·  Анамеі  ·  Македаніянства ·  Агнаіты |
| Хрысталагічныя ерасі | Апалінарызм ·  Монафізіцтва ·  Аўтардакецтва ·  Агнаіты ·  Монафеліцтва ·  Нестарыянства |
| Эклезіялагічныя ерасі | Мантанізм ·  Данатызм ·  Старакаталіцызм ·  Філетызм ·  Седзевакантызм |
| Іншыя ерасі | Хіліязм ·  Псілантрапізм ·  Пелагіянства ·  Арыгенізм ·  Іканаборства ·  Ерась жыдоўствуючых ·  Стрыгольнікі ·  Янсенізм ·  |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Хатляны (Уздзенскі раён, Мінская вобласць), помнік архітэктуры. Знішчаны пажарам 6 студзеня 2013 года.

Гісторыя
--------

Царква пабудавана ў 2-й палове ХІХ стагоддзя з дрэва на сродкі памешчыка Завішы на месцы Свята-Міхайлаўскай царквы ХVІII стагоддзя. У 1897 годзе паводле праекта Канстанціна Тона ў Хатлянах за кошт дзяржавы пачата будаўніцтва новай царквы, ім кіраваў майстар Тадэвуш. 2 верасня 1898 года яна была асвячона. У 1930 годзе царква была закрыта і аддадзена калгасу пад збожжасклад. Падчас нямецкай акупацыі царква ў 1941 годзе была адкрыта і працавала да 1963 года, потым зноў стала калгасным збожжаскладам. У 1987 годзе царква была ўзята пад ахову дзяржавы як помнік драўлянай архітэктуры ХІХ стагоддзя. Да 1990-х гадоў не дзейнічала.

Архітэктура
-----------

Крыжова-купальны 5-зрубны храм. Над цэнтральным кубападобным зрубам узведзены 8-гранны барабан з макаўкай на шыі. Па вуглах зруба ўзведзены невялікія 8-гранныя барабаны з цыбулепадобнымі галоўкамі ў завяршэнні шатроў. Апсіда, прыдзелы і прытвор выкананы аднолькавымі 5-граннымі прырубамі. Архітэктурная выразнасць будынка дасягаецца багатым дэкаратыўным афармленнем фасадаў фігурнай шалёўкай і разным дэкорам: рустамі, пілястрамі, ліштвамі аконных праёмаў, падзорамі.

Унутры малітоўная зала перакрыта 8-гранным светлавым барабанам на ветразях: у яе шырокімі трапецападобнымі прасветамі адкрываюцца памяшканні апсіды, прыдзелаў і бабінца, над якім створана галерэя хораў. Брусчатыя сцены афарбаваны ў блакітны колер. Пад апсідай крыпта.

Пажар
-----

Паводле інфармацыі Мінскага абласнога ўпраўлення МНС, пра пажар 6 студзеня ў 3.30 паведаміла па тэлефоне мясцовая жыхарка, якая ўбачыла з акна свайго дома зарава.

На ліквідацыі пажару былі задзейнічаны 14 адзінак тэхнікі і прыблізна 30 чалавек асабовага складу Уздзенскага гарнізона МНС. Першае падраздзяленне ратавальнікаў-пажарных прыбыло да месца выкліку праз тры хвіліны, аднак дах царквы ўжо абваліўся. Драўляны будынак знішчаны агнём.

Зноскі
------

1. ↑  Стала царква складам. Потым — зноў храмам
2. ↑  БелаПАН Архівавана 6 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Свята-Пакроўская царква, Хатляны // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн. 2001. — С. 198.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Свята-Пакроўская царква (Хатляны) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Хатляны) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Хатляны) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Стала царква складам. Потым — зноў храмам
*
**Царква Раства Хрыстова** — мураваны праваслаўны храм у гарадскім пасёлаку Мачулішчы Мінскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Панцеляймонаўская, 1.

Гісторыя
--------

28 ліпеня 1997 года Мінаблвыканкам зарэгістраваў статут новага прыходу. У верасні 1998 года пробашчам быў прызначаны Георгій Мікалаевіч Распопаў.

У студзені 1999 года быў усталяваны вагончык для набажэнстваў.

У 2000 годзе было пачата будаўніцтва прыходскага храма, разлічанага на 250 чалавек.

Архітэктура
-----------

Храм цагляны ў візантыйскім стылі. Архітэктарам храма з’яўляецца Мікалай Міхайлавіч Дзятко.

Зноскі
------

1. ↑  ХРАМ ВЕЛИКОМУЧЕНИКА И ЦЕЛИТЕЛЯ ПАНТЕЛЕИМОНА В ПОСЕЛКЕ МАЧУЛИЩИ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 ліпеня 2020. Праверана 1 лістапада 2019.
2. ↑  Свята-Панцеляймонаўская царква (Мачулішчы)
3. ↑  Панцеляймонаўская царква Архівавана 31 снежня 2022.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багданаў.
**Само́йла Багда́наў** — касцяной справы майстар XVII стагоддзя. Нарадзіўся на Беларусі. У час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў вывезены ў Маскву.

Працаваў у Аружэйнай палаце Маскоўскага Крамля ў арцелі мастацкай апрацоўкі косці. У лютым 1661 года разам з майстрамі Кірушкам Сцяпанавым, Івашкам Мікіціным, Івашкам і Данілам Грыгор’евымі са слановай косці зрабіў шахматы. У 1680 годзе асабіста вытачыў 2 камплекты шахмат са слановай косці для цара: у адным фігуры людзей з бердышамі і стрэльбамі выкананыя ў тэхніцы разьбы па косці, у другім фігуры гладкія, точаныя.

Літаратура
----------

* Багданаў Самойла // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — С. 270. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 132937 |
**Ужыне́цкае падня́цце** (ад назвы вёскі Вужынец у Калінкавіцкім раёне) — тэктанічная структура ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці, у межах Хойніцкага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведкай у 1971 годзе.

Па падсалявых дэвонскіх адкладах Ужынецкае падняцце — найбольш высокая паўднёва-ўсходняя частка вузкага (3—7 км) і доўгага (22 км) монаклінальнага блока, які накіраваны і расшыраецца на паўночны захад, аддзелены разломамі і прыўзняты на 400—500 м над сумежнымі блокамі (толькі ў адносінах да Хойніцкага блока, магчыма, апушчаны). Паверхня падсалявых дэвонскіх адкладаў у межах блока монаклінальна апускаецца на паўночны захад ад -2400 да -3400 м. Па міжсалявых адкладах Ужынецкае падняцце — монаклінальны блок, у межах якога іх паверхня апускаецца на паўночны захад ад -1200 да -2900 м. Па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы блоку адпавядае частка структурнага заліва і паўночнага крыла Хойніцкай брахіантыкліналі. Падняцце сфарміравалася ў асноўным у познафранскі і фаменскі час позняга дэвону.

Літаратура
----------

* Ужынецкае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
Сучасны тратуар
**Тратуар** (фр.: trottoir) — каменная, драўляная або асфальтавая пешаходная дарожка, якая размяшчаецца збоку або па баках вуліцы, прыпаднятая над праезжай часткай і апраўленая бардзюрам для функцыянальнага аддзялення ад яе. 

Тратуар прызначаны толькі для пешаходаў; рух транспартных сродкаў па тратуарах забаронены, за выключэннем працы машын дарожна-эксплуатацыйных і камунальных службаў, а таксама падвозу грузаў да гандлёвых і іншых прадпрыемстваў і аб'ектаў. Стаянка транспартных сродкаў на тратуары дазволена толькі ў месцах, указаных адпаведнымі знакамі.
**Мар’ю Лаўрысцін** (эст.: Marju Lauristin; нар. 7 красавіка 1940, Талін) — эстонскі сацыёлаг, інтэлектуал і палітык. Прафесар Тартускага ўніверсітэта. Ганаровы грамадзянін Тарту. Сустаршыня Народнага фронту Эстоніі, у 1992—1994 гадах — міністр сацыяльных спраў Эстонскай Рэспублікі.

Біяграфія
---------

Дачка дзеячаў эстонскага камуністычнага руху Ёханеса Лаўрысціна і Вольгі Лаўрысцін. Сястра палітыка і тэатральнага дзеяча Яака Аліка (сына Вольгі Лаўрысцін і Хендрыка Аліка).

У 1966 годзе скончыла факультэты журналістыкі і сацыялогіі Тартускага ўніверсітэта. У 1976 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце.

У 1980 годзе падпісала «Ліст сарака» — заклік сарака эстонскіх інтэлектуалаў супраць палітыкі русіфікацыі ў Эстонскай ССР.

У 1988 годзе разам з Эдгарам Савісаарам стварыла і ўзначальвала Народны фронт Эстоніі, палітычны рух, які адыграў вядучую ролю ў дасягненні незалежнасці Эстоніі ад СССР. У 1989 годзе была абрана дэпутатам З’езда народных дэпутатаў СССР ад Тартускай тэрытарыяльнай выбарчай акругі № 750 Эстонскай ССР. Намеснік старшыні (спікера) Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР. Член Камісіі Савета Саюза па пытаннях працы, цэн і сацыяльнай палітыкі.

З 1990 годзе прымала ўдзел у працы Кангрэса Эстоніі.

З чэрвеня 1990 года да 8 верасня 1990 года была старшынёй Эстонскай сацыял-дэмакратычнай партыі незалежнасці (эст.: Eesti Sotsiaaldemokraatlik Iseseisvuspartei (ESDIP)). Пасля аб’яднання партыі (8 верасня 1990 года) з Дэмакратычнай партыяй працы Эстоніі, Рускай сацыял-дэмакратычнай партыяй Эстоніі і з Замежным аб’яднаннем Сацыялістычнай партыі Эстоніі ў адзіную Сацыял-дэмакратычную партыю Эстоніі (эст.: Eesti Sotsiaaldemokraatlik Partei (ESDP)) Мар’ю Лаўрысцін была абрана старшынёй і займала гэтую пасаду да 1995 года.

З 21 кастрычніка 1992 года па 20 верасня 1994 года займала пасаду міністра сацыяльных спраў у першым урадзе Марта Лаара.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Alaküla A.* Marju Lauristin // Kes on kes? Eesti 2000 — Tallinn: 2000. — С. 96. — 271 с. — ISBN 978-9985-60-789-3<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47088720'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1770'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4730456'></a>
2. ↑  Search for a party member — Centre of Registers and Information Systems. Праверана 28 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12373718'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Еўрапарламент · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12560581r · GND: 123918359 · ISNI: 0000 0001 1604 0742 · LCCN: no88005805 · NTA: 204283167 · NUKAT: n99040608 · LIBRIS: 215725 · SUDOC: 034902937 · VIAF: 19794683 |

 |
**Базылья́нская батарэ́я** — абарончае збудаванне Брэсцкай крэпасці, размешчанае ва ўсходняй частцы Кобрынскага ўмацавання, паміж Лабараторнай батарэяй і Паўбастыёнам V. Узведзена ў 1865—1867 гадах.

Фрагмент плана прац 1868 г. З архіва БРАКМ
Батарэя ўяўляе сабой земляное ўмацаванне, якое закрывае частку абарончай казармы, якая ляжыць ззаду, і служыць для абстрэльвання унутранасцей — першага, другога, трэцяга і чацвёртага франтоў і фланкавання абодвух рэдутаў. Роў наперадзе батарэі сухі. Пад валгангам батарэі знаходзіцца каменная аднапавярховая казематаваная казарма, якая служыла памяшканнем палівальнай майстэрні для крапасной артылерыі, а пасля яе ліквідацыі выкарыстоўвалася для канцылярыі і цэйхгаўзаў артылерыйскіх паркаў. Казарма складаецца з 9 казематаў і была разлічана на 175 чалавек.

Базыльянская батарэя
З 1922 года па 1939 у казармах былой батарэі пры дапамозе старшых афіцэраў і ваеннага святара, палкоўніка Антонія Матайкевіча  (польск.) (бел. быў створаны кааператыў 9-й ваеннай акругі Войска Польскага. Гэты кааператыў забяспечваў сем’і ваенных і вольнанаёмных, якія атрымалі працу пры гарнізоне, неабходнымі прадуктамі харчавання і іншымі таварамі. Тут мелася невялікая крама і буфет.

У 1941 годзе ў казематах батарэі дыслакаваўся 44-ы палявы аўтахлебазавод са сваёй санчасткай, ленінскім пакоем, казармай транспартнага і гаспадарчага ўзвода, упраўленнем, сталовай, пякарняй, складам і прыбіральні. У час ваенных дзеянняў у чэрвені 1941 года, аж да 26 чэрвеня, у гэтым месцы змагалася адна з груп абаронцаў крэпасці.

Як пункт грамадскага харчавання, установа адкрылася ў 1973 годзе пад назвай «Сталовая № 18», а ўжо пасля распаду СССР атрымала сімвалічную назву — кафэ «Цытадэль». Пры будаўніцтве кухні была прыбрана гаржавая частка вала былой артылерыйскай батарэі, пабудаваны дапаможныя памяшканні.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Базыльянская батарэя на Вікісховішчы |

* Аб'ект у Базе даных «Спадчына Брэсцкай крэпасці» (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзьервіль.
**Марэн Дзьервіль** - французскі хірург, батанік і пісьменнік-падарожнік, нарадзіўся ў Францыі, верагодна ў Пон-л’Эвек, Кальвадос.

Біяграфія
---------

Дзьервіль вядомы ў асноўным праз яго падарожжа ў Акадыю з кастрычніка 1699 да кастрычніка 1700 года. Род раслін Diervilla, быў названы ў гонар яго французскім батанікам Турнефорам  (руск.) (бел. 

Дзьервіль пісаў аб сваіх назіраннях у Акадыі ў сачыненні "Relation du voyage du Port Royal de l’Acadie, ou de la Nouvelle France, якое было упершыню апублікавана ў Парыжы ў 1708 годзе. Яно было паўторна апублікавана з нататкамі Л. У. Фантэйна ў Квебеку ў 1885 годзе.

У 1933 годзе Шампленаўскае таварыства апублікавала чарговы выпуск у рамках агульнай серыі, пад рэдакцыяй Джона Кларэнса Уэбстэра  (англ.) (бел. з перакладам на англійскую Эліс Уэбстер.

Зноскі
------

1. ↑  *Jacques Rousseau,*. DIÈREVILLE **(нявызн.)**. *Dictionary of Canadian Biography, vol. 2*.  University of Toronto/Université Laval.
2. ↑  Sieur de Diereville; L.U. Fontaine (1885). *Voyage du sieur de Diéreville en Acadie*.. Retrieved on Sep 1, 2013.
3. ↑  *Sieur de Diereville*. Relation of the Voyage to Port Royal in Acadia or New France **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Champlain Society (1933). Архівавана з першакрыніцы 9 чэрвеня 2013. Праверана 13 лістапада 2017.

Спасылкі
--------

* A history of the island of Cape Breton: with some account of the discovery and settlement of Canada. Nova Scotia and Newfoundland
* Full text of Relation of the voyage to Port Royal in Acadia or New France from Digital Collection of the Champlain Society

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 8581191 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яцкевіч.
**Уладзі́мір Аўксе́нцьевіч Яцке́віч** (1839—1919) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. Са шляхецкага роду Яцкевічаў герба «Газдава».

Біяграфія
---------

Навучаўся ў Полацкім кадэцкім корпусе і Канстанцінаўскім корпусе. У 1858 годзе выпушчаны ў артылерыю ірэгулярных войскаў сотнікам і з тых часоў служыў на Кубані. У 1865 годзе Начальнікам артылерыі арміі Кубанскай вобласці прызначаны камандзірам 4-й батарэі. У 1879 годзе стаў камандзірам конна-артылерыйскай брыгады Кубанскага войска, праз 10 гадоў узведзены ў генерал-маёры. У 1890 годзе прызначаны старшым памочнікам Начальніка Кубанскай вобласці і Наказнога атамана Кубанскага казачага войска. У 1895 годзе залічаны ў ваеннае саслоўе Кубанскага казачага войска па станіцы Усць-Лабінскай, з наданнем звання ганаровага старэйшыны гэтай станіцы. Неаднаразова часова выконваў пасаду Начальніка Кубанскай вобласці і Наказнога атамана. Быў дырэктарам Кубанскага Абласнога апякунскага аб турмах камітэту і ганаровым апякуном Кубанскага Аляксандраўскага рэальнага вучылішча.

У 1898 годзе ўзведзены ў генерал-лейтэнанты, з прызначэннем кашталянам Карскай крэпасці і пакінуты па палявой коннай артылерыі. У 1905 годзе часовы генерал-губернатар Тыфліса і Тыфліскага павета і Эрыванскай губерні. У 1910 годзе ўвайшоў у склад Ваеннага Савета і з гэтага часу жыў у Пецярбургу.

Быў узнагароджаны ўсімі ступенямі расійскіх ордэнаў Св. Ганны, Св. Уладзіміра і Св. Станіслава, ордэнам Белага Арла, ордэнам Св. Аляксандра Неўскага, а таксама Бухарскім ордэнам Узыходзячай залатой I ступені зоркі. У 1915 годзе атрымаў дыяментавыя знакі ордэна Аляксандра Неўскага.

Выйшаў у адстаўку ў 1916 годзе і пасяліўся ў Віцебску.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Блюднік.
**Уладзі́мір Блю́днік** (1 верасня 1975, Дзятлава, Гродзенская вобласць) — беларускі мастак, паэт, празаік, член Беларускага культурна-асветніцкага цэнтра ў Познані.

Біяграфія
---------

1993—1998 — навучаўся ў Акадэміі мастацтваў у Познані. У 1998 годзе атрымаў дыплом у майстэрні літаграфіі прафесара Л. Мяноўскага. Займаецца рысункам, жывапісам і графікай. Працы Уладзіміра Блюдніка захоўваюцца ў Беларусі, Польшчы, Канадзе, ЗША, Германіі, Іспаніі, Нідэрландах і Венесуэле. Аўтар вершаў і апавяданняў. Жыве і працуе ў горадзе Познані.

Творчасць
---------

«Вяртаньне» «Белы Крумкач», 2008.
Літаратурны дэбют адбыўся ў 2008 годзе. У выдавецтве «Белы Крумкач» выйшла кніга «Вяртаньне». Выданне змяшчае вершы, прозу і рэпрадукцыі карцінаў і літаграфій аўтара.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Архівавана 25 лютага 2005.  (польск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1021378380 · ISNI: 0000 0003 7052 278X · NUKAT: n2011162659 · VIAF: 249805015 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Быхавец.
**Базыль Быхавец** (? — 1653) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Быхаўцаў герба «Магіла». Меў братоў Януша (?—1622) і Аляксандра Пракопа (?—1646), апякун іх дзяцей.

Віленскі гродскі пісар у 1623—1632 гадах.

Валодаў маёнткамі Таўкачэвічы, Шацк, Грэбені, Дудзічы з в. Церабелі, Сяргеевічы і Кабылічы, Бакшты, Сідаровічы ў Менскім ваяводстве, Каралёў Мост у Гарадзенскім павеце, Падаўгі ў Троцкім павеце, Глыбокае з в. Раганічы, Галоўцы, Ляхаўцы і Савічы ў Лідскім павеце.

Памёр бяздзетны.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Генадзь Семянчук.* Быхаўцы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх


| ?Базыль Быхавец — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Базыль Быхавец |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |
**Свята-Панцеляймонаўская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Крошын Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі на вул. Леніна, 2.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 2000 годзе з цэглы. Архітэктарам храма з’яўляецца Леанід Васілевіч Макарэвіч.

Архітэктура
-----------

Вырашана ў стылізаваных формах старажытнарускага дойлідства. Цэнтрычны 4-гранны аб’ём накрыты сферычным купалам, завершаным 8-гранным светлавым барабанам пад шлемападобным купалам. Апсіда вырашана цыліндрычным аб’ёмам пад конхавым пакрыццём. Фасады па цэнтры вылучаны перспектыўна прафіляванымі рызалітамі з кілепадобнымі завершамі, прарэзаны вузкімі арачнымі аконнымі і ўваходнымі праёмамі.

Зноскі
------

1. ↑  Панцеляймонаўская царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Панцеляймонаўская царква (Крошын) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Уладзімір Барысавіч Коранеў** (руск.: Влади́мир Бори́сович Ко́ренев; 20 чэрвеня 1940, Севастопаль — 2 студзеня 2021, Масква, Расія) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, педагог. Народны артыст РФ (1998).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 чэрвеня 1940 года ў Севастопалі ў сям’і контр-адмірала Барыса Леанідавіча Коранева (1913—1965).

Дзяцінства Уладзіміра Коранева прайшло ў Ізмаіле, пазней сям’я пераехала ў Талін, дзе ў яго праявілася цікавасць да літаратуры і тэатру. Аднакласніца Ларыса Лужына прывяла Уладзіміра ў драмгурток, якім кіраваў акцёр Рускага драматычнага тэатра Іван Данілавіч Расамахін. У гуртку таксама займаліся будучыя акцёры Віталь Каняеў, Ігар Ясуловіч і Ліліян Малкіна. Спектаклі, пастаўленыя пад кіраўніцтвам Івана Данілавіча, паказвалі не толькі на школьнай, але і на прафесійнай сцэне. Пасля заканчэння школы Уладзімір Коранеў абраў прафесію акцёра і ў 1957 годзе паступіў у ГІТІС у майстэрню народнага артыста РСФСР Рыгора Конскага і народнай артысткі СССР Вольгі Андроўскай, вучняў Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі.

Ён вучыўся на апошнім курсе, калі з Ленінграда ў Маскву прыехаў асістэнт па акцёрах знайсці выканаўцу на галоўную ролю ў фільме «Чалавек-амфібія» (рэжысёру Уладзіміру Чабатарову на ролю Іхтыяндра патрэбен быў артыст, якога ніхто б не ведаў). Пасля выхаду фільма (які стаў лідарам савецкага кінапракату 1962 года) Уладзімір Коранеў стаў знакаміты.

У 1961 годзе прыйшоў у трупу Маскоўскага драматычнага тэатра імя К. С. Станіслаўскага (цяпер — Электратэатр Станіслаўскі), куды яго запрасіў Міхаіл Яншын, які кіраваў тэатрам у той час. З таго часу Уладзімір Коранеў быў вядучым артыстам трупы.

Фільмаграфія
------------

* «Дзеці Дон Кіхота» (1965)

Зноскі
------

1. ↑  Исполнитель главной роли в фильме «Человек-амфибия» умер от COVID-19

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1044288922 · ISNI: 0000 0000 8068 502X · LCCN: no2016092701 · NKC: xx0119658 · VIAF: 122263048 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Параскева-Пятніцкая царква.
**Царква Святой Параскевы Пятніцы** — праваслаўны храм у в. Мікалаева Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі, па вул. Школьная. Пабудавана ў 1900-я гг. з дрэва.

Архітэктура
-----------

Царква Святой Параскевы Пятніцы ў 2012 годзе
Помнік архітэктуры неарускага стылю. Асноўны прамавугольны зруб завершаны 5-купаллем і аб'яднаны з трох'яруснай шатровай званіцай (2 васьмерыкі на чацверыку, прыбудавана ў 1902) і невялікім бабінцам. Галоўны ўваход аформлены ганкам з франтонам. Архітэктура вылучаецца насычаным разным дэкорам: на гарызантальна ашаляваных фасадах выкарыстаны разныя карнізы, арнаменіальныя франтоны, аконныя ліштвы, гарызантальныя цягі, вертыкальныя лапаткі.

### Інтэр'ер

У інтэр'еры зала адмежавана ад апсіды ў габарытах асноўнага аб'ёму драўляным двух'ярусным іканастасам з разнымі пазалочанымі царскімі варотамі з 6 авальнымі абразамі-таблеткамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Мікалаева)
* Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Мікалаева) на сайце Radzima.org
* Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Мікалаева) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Мікалаева) на сайце «Архіварта»
**Седатыўныя сродкі**, або **псіхалептыкі** (лац.: sedativo - заспакаенне) — хімічна разнастайная група лекавых рэчываў расліннага і сінтэтычнага паходжання, якія выклікаюць заспакаенне або памяншэнне эмацыйнага напружання без снатворнага эфекту (адначасова палягчаюць наступ натуральнага сну і паглыбляюць яго). 

У параўнанні з сучаснымі транквілізатарамі, асабліва бензадыазепінамі, седатыўныя сродкі аказваюць менш выражаны заспакаяльны і антыфабічны эфект, не выклікаюць міярэлаксацыю і атаксію. Аднак добрая пераноснасць, адсутнасць сур'ёзных пабочных эфектаў дазваляюць карыстацца імі ў паўсядзённым амбулаторнай практыцы, асабліва пры лячэнні хворых пажылога і старога ўзросту. 

Часцей за ўсё ў якасці седатыўных выкарыстоўваюць сродкі расліннага паходжання: прэпараты валяр'яны, сардэчніка, мяты. Шырока выкарыстоўваюць браміды. 

Акрамя таго, у якасці седатыўных сродкаў выкарыстоўваюць некаторыя снатворныя сродкі ў невялікіх дозах (напрыклад, барбітураты). Доўгае ўжыванне снатворных ў якасці седатыўных не рэкамендуецца.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85119490 · Microsoft: 2777602617 · NKC: ph398845 |
**Ігуа́навыя**, ігуаны (*Iguanidae*) — сямейства паўзуноў падатрада яшчарак.

Вядома больш за 50 родаў, у т.л. сапраўдныя ігуаны, анолісы, васіліскі, рапухападобныя, або рагатыя, яшчаркі і інш. каля 700 відаў. Даўжыня да 2 м. Галава ўкрыта шматлікімі дробнымі шчыткамі. У адрозненне ад агам зубы прымацаваны да ўнутранай паверхні сківіц.

Пашыраны ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, на Мадагаскары і некаторых астравах Палінезіі. Жывуць у лясах, на дрэвах, у пустынях, гарах, некаторыя вядуць паўводнае жыццё.

Кормяцца пераважна насякомымі і іншымі дробнымі беспазваночнымі; некаторыя расліннаедныя. Адкладваюць яйцы, ёсць яйцажывародныя.

Мяса і яйцы ядомыя.

Літаратура
----------

* Ігуанавыя // БЭ ў 18 т. Т. 7. Мн. 1998.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Параскева-Пятніцкая царква.
**Свята-Пакроўская царква** — былы драўляны праваслаўны храм у вёсцы Арэхава Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Упершыню Арэхаўская царква згадваецца ў дакументах за 1668 год. У 1792 годзе ў вёсцы быў пабудаваны драўляны, на каменным падмурку храм, плошчай 252 метры квадратныя. Царкве належала 217 дзесяцін зямлі. У 1873 годзе да храма прыбудавана званіца, а ў 1882 годзе будынак звонку быў абшыты дошкамі і афарбаваны алейнымі фарбамі.

У гады Вялікай Айчыннай вайны настаяцель Свята-Параскева-Пятніцкай царквы айцец Андрэй Флячынскі таемна аказваў дапамогу партызанам. У верасні 1943 года нямецкія войскі спалілі Арэхава і царкву. Пасля гэтага айцец Андрэй знаходзіўся ў партызанскім атрадзе.

Зноскі
------

1. ↑  Храму вёскі Арэхава — 20 гадоў (Маларыцкі раён)

Спасылкі
--------

* Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Арэхава, 1792) на сайце Radzima.org
**Іда Інгемарсдотэр** (швед. Ida Ingemarsdotter; нар. 26 красавіка 1985 года, Свег, Емтланд) — шведская лыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2014 года ў эстафеце, чэмпіёнка свету 2011 года ў камандным спрынце. Больш паспяхова выступае ў спрынце.

У Кубку свету Інгемарсдотэр дэбютавала ў 2004 годзе, у снежні 2009 года ўпершыню трапіла ў тройку лепшых на этапе Кубка свету, у камандным спрынце. Усяго на сённяшні момант мае 2 траплення ў тройку лепшых на этапах Кубка свету, па адным у асабістым і камандным спрынце. Лепшым дасягненнем Інгемарсдотэр у агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 15-е месца ў сезоне 2009-10.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, прыняла ўдзел у чатырох гонках: спрынт — 15-е месца, дуатлон 7,5 + 7,5 км — 41-е месца, эстафета — 5-е месца, мас-старт на 30 км — ня фінішавала.

За сваю кар’еру прымала ўдзел у 4 чэмпіянатах свету, на сусветным першынстве 2011 года выйграла ў пары Шарлот Кала класічны камандны спрынт, а таксама была другой у эстафеце.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баркоўскі.

**Уладзімір Барысавіч Баркоўскі** (аператыўны псеўданім «Дэн»; 16 кастрычніка 1913, Белгарад — 21 ліпеня 2003, Масква) — расійскі разведчык. Герой Расіі.

Біяграфія
---------

У 1930 г. пасля заканчэння школы, пераехаў у п. Краснагорск (Падмаскоўе). Працаваў слесарам на машынабудаўнічым заводзе «Стандарт-бетон» № 1 і адначасова вучыўся на рабфаку. У 1934 г. паступіў у Маскоўскі станка-інструментальны інстытут, займаўся ў Маскоўскім студэнцкім аэраклубе. Пасля заканчэння інстытута (1939) быў запрошаны на працу ў органы Дзяржаўнай бяспекі і ў 1940 г. пасля гадавой разведвальнай школы асобага прызначэння, быў накіраваны ў Лондан (Вялікабрытанія) па лініі навукова-тэхнічнай разведкі.

Афіцыйна лічыўся на пасадзе аташэ Пасольства СССР у Вялікабрытаніі. Завербаваў у Лондане шэраг каштоўных агентаў, у тым ліку і сярод англійскіх вучоных, якія распрацоўвалі атамную зброю. Менавіта ад «Дэна» прыйшла ў Маскву першая інфармацыя аб атамных распрацоўках у кастрычніку 1941 г. Інфармацыя, якую ён перадаваў, адыграла істотную ролю ў стварэнні атамнай зброі ў СССР. Акрамя таго ён датычны да крадзяжу сакрэтаў найноўшых англійскіх радыёлакатараў.

Пасля вяртання з Лондана працаваў на кіраўнічых пасадах ва Упраўленні навукова-тэхнічнай разведкі, неаднаразова знаходзіўся ў працяглых камандзіроўках у ЗША і краінах Заходняй Еўропы па справах разведкі. З 1954 г. кіраўнік амерыканскага аддзела навукова-тэхнічнай разведкі. Узначальваў рэзідэнтуры, у тым ліку ў 1956-1962 гг. у ЗША.

У 70-я гады з'яўляўся прафесарам кафедры спецдысцыплін Акадэміі знешняй разведкі, кандыдат гістарычных навук. З 1984 г. палкоўнік Баркоўскі ў адстаўцы, але працягваў да свайго скону працаваць у КДБ СССР і Службе знешняй разведкі РФ.

За заслугі ў разведвальнай працы быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга, трыма ордэнамі Працоўнага Чырвонага сцяга, ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі, Знак Пашаны, шматлікімі медалямі, а таксама нагруднымі знакамі «Ганаровы супрацоўнік дзяржбяспекі» і «За службу ў разведцы». 15 чэрвеня 1996 г. Указам прэзідэнта РФ было прысвоена званне Героя Расійскай Федэрацыі, з уручэннем медаля «Залатая Зорка» (№ 329).

Пахаваны на Траекураўскіх могілках у Маскве. У 2005 г. ў Парку Перамогі г. Белгараду і ў 2009 г. на тэрыторыі ЗАТ «Бецема» ў Краснагорску былі адкрыты бюсты. У 2010 г. ў Краснагорску на доме, дзе ён жыў, была ўсталявана мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дегтярев К. Колпакиди А. Внешняя разведка СССР. — М.: Яуза Эксмо, 2009. — 736 с. — (Энциклопедия спецслужб). — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-34180-1.

Спасылкі
--------

* Уладзімір Барысавіч Баркоўскі на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2016007637 · VIAF: 262145542603696640787 |