4 ліпеня 2022 года ў Хайленд-Парку, прыгарадзе Чыкага, адбылася стральба падчас парада ў гонар Дня незалежнасці ЗША. У выніку нападу загінулі сем чалавек, у тым ліку грамадзянін Мексікі. Праходзіла праверка грамадзянства яшчэ адной ахвяры, якая меркавана была з Расіі.

Кантэкст
--------

У 2022 годзе арганізацыя *Gun Violence Archive* зафіксавала 308-м перастрэлак за 185 дзён у ЗША. Як удакладніла арганізацыя, у 2021 годзе ў краіне мелі месца 693 масавых расстрэла. І гэтая лічба толькі павялічвалася ў апошнія гады. У 2020 годзе іх было 611 у параўнанні з 417 у 2019 годзе. Паводле сайта архіва гвалту з ужываннем агнястрэльнай зброі, які ўключае звесткі пра самагубствы, у краіне агулам назіраўся рост гвалту з ужываннем агнястрэльнай зброі: з пачатку года было забіта больш за 22 тысячы чалавек.

25 чэрвеня ў ЗША, за два тыдні да трагедыі, падпісаны закон аб узмацненні жорсткасці кантролю за абаротам зброі. У сувязі з частымі выпадкамі масавых расстрэлаў было неабходна перагледзець існуючыя стандарты ў процівагу другой папраўцы амерыканскай Канстытуцыі. Яна гарантуе права грамадзянам ЗША на захоўванне і нашэнне зброі. Пры гэтым у апошні час у краіне назіралася тэндэнцыя на страту кантролю над зброевымі патокамі: па даных Федэральнага бюро расследаванняў, толькі за 2021 год паказчык па інцыдэнтах са стральбой адзначыўся прыростам на 52,5%.

Як адзначала агенцтва BBC у сувязі са здарэннем на Дзень незалежнасці ў Хайленд-Парку:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| У памяці амерыканцаў яшчэ занадта свежыя падзеі 24 мая, калі ў пачатковай школе ў горадзе Ювалда, штат Тэхас, ад рук узброенага зламысніка загінула 19 дзяцей і двое настаўнікаў, і бойня 14 мая, калі ў супермаркеце ў Буфала, штат Нью-Ёрк, было застрэлена 10 чалавек. | "|

Аднак расстрэл у Хайленд-Парку быў не адзіным у той перыяд. Паводле інфармацыі *Gun Violence Archive*, за святочныя выхадныя з 2 да 5 ліпеня на тэрыторыі Злучаных Штатаў зафіксавана 414 інцыдэнтаў са стральбой. Ахвярамі атак сталі 198 чалавек, з якіх 12 — дзеці і падлеткі. Таксама 542 чалавекі атрымалі раненні і траўмы рознай ступені цяжкасці.

Напад
-----

У 10 гадзін раніцы ў Хайленд-Парку быў прызначаны парад. Праз дзесяць—пятнаццаць хвілін пасля яго пачатку пачуліся стрэлы. Мясцовыя ўлады пазначылі пачатак стральбы на 10:14 па цэнтральным часе. Атака зафіксавана ў раёне Цэнтральнай авеню і 2-й вуліцы ў цэнтры горада.

Налётчык вёў агонь з даху камерцыйнага будынка. Відавочцы чулі ад 20 да 50 стрэлаў. Людзі не адразу зразумелі, што чуюць стральбу, вырашыўшы, што пачаўся феерверк, які сапраўды быў запланаваны ў праграме мерапрыемства. Неўзабаве мэр Нэнсі Ротэрынг заявіла, што парад адменены, і прапанавала прысутным пакінуць небяспечную зону. Чыноўнікі заклікалі людзей у цэнтры горада схавацца на месцы. Стральба прымусіла сотні ўдзельнікаў парада ў паніцы бегчы, спрабуючы знайсці прытулак. Пры гэтым працягвала гуляць святочная музыка. На вуліцы засталіся кінутыя рэчы, садовыя крэслы, фургоны, ровары, недаедзеная ежа і кепкі.

Першапачаткова паведамлялася, што ў злачынца могуць быць закладнікі. Аднак мясцовыя ўлады гэта абверглі.

Налётчык
--------

Увечары таго ж дня пасля шматгадзінных пошукаў у Хайленд-Парку і яго ваколіцах быў узяты пад варту 21-гадовы ўраджэнец Італіі Роберт Крыма, які падазраўся ў ажыццяўленні нападу. Начальнік паліцыі Лу Джогмен сказаў, што паліцыянт спыніў яго аўтамабіль у васьмі кіламетрах ад месца стральбы. За некалькі гадзін да гэтага паліцыя апублікавала фатаграфію мужчыны і выяву яго серабрыстай Honda Fit, і папярэдзіла грамадскасць, што ён узброены і небяспечны.

Аднак праваахоўнікі некаторы час не спяшаліся называць Крыма падазраваным. Яму таксама не вылучылі афіцыйных абвінавачванняў. Потым пракурор акругі Лэйк Каўнці Эрык Райнхарт заявіў, што маладому чалавеку прад’яўлена абвінавачванне ў забойстве па сямі пунктах.

Сям’я Крыма характарызавалася як шчасная. Паводле звестак выдання ABC News, бацька затрыманага, Боб, — мясцовы прадпрымальнік, уладальнік гастранома. Ён таксама беспаспяхова балатаваўся на пасаду мэра Хайленд-Парку ў 2019 годзе, называючы сябе «чалавекам для народа». 

Са слоў былых аднакласнікаў, у школе ён быў спакойным і замкнёным, але прыемным у зносінах. У дарослым узросце стралок стаў музыкам-аматарам, які называў сябе «Прабудзі рэпера». Пасты Крыма ў сацсетках часта ўтрымліваюць сцэны гвалту, звязаныя са зброяй і стральбой. У адным яго відэа на YouTube, апублікаваным за восем месяцаў да здарэння, былі аніміраваныя кадры, на якіх чалавек расстрэльваў іншых людзей. CNN адзначала, што ў апошнія некалькі гадоў у Крыма ўжо былі праблемы з органамі. Як заяўляў яго сваяк, у верасні 2019 года ён пагражаў «усіх забіць». У яго была калекцыя нажоў, якую пасля канфіскавала паліцыя. Ужо пасля вераснёўскага інцыдэнту Крыма на законных падставах набыў пяць адзінак агнястрэльнай зброі.

Для абароны абвінавачанага наняты адвакат Томас Дуркін. Іншы, Стыў Грынберг, быў найманы для прадстаўлення інтарэсаў бацькоў Крыма. Адвакат апублікаваў заяву ў Twitter ад імя бацькоў падазраванага.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Мы ўсе маці і бацькі, сёстры і браты, і гэта жудасная трагедыя для многіх сем’еў, ахвяр, удзельнікаў парада, грамадства і нас саміх. Нашы сэрцы, думкі і малітвы звернутыя да ўсіх. | "|

Ахвяры
------

Каранер акругі Лэйк Джэніфер Банек сказала, што пяцёра загінулых, былі дарослымі, пры гэтым яна не мела інфармацыяй аб шостай ахвяры, якая была дастаўлена ў бальніцу і там памерла. Адзін з забітых быў грамадзянінам Мексікі, раненні атрымалі яшчэ двое мексіканцаў. Неўзабаве з’явілася інфармацыя, што сярод загінулых была Ірына Макарці, якая, як мяркуецца, мела грамадзянства Расіі. Расійская пасольства ў Вашынгтоне пачало высвятленне дадзенага факту.

Медыцынскі цэнтр North Shore University прыняў 26 пацярпелых. Ва ўсіх, як распавёў доктар Брыга Темпл, акрамя аднаго, былі агнястрэльныя раненні. Узрост параненых — ад 8 да 85 гадоў. Па словах Темпл, чацвёра ці пяцёра пацыентаў — гэта дзеці. 19 з іх прайшлі лячэнне і былі выпісаны. Астатніх перавялі ў іншыя лячэбныя ўстановы, а двое пацыентаў у стабільным стане засталіся ў бальніцы Хайленд-Парк.

Па словах прадстаўніка бальніцы Норт Шор-Хайленд-парк Джыма Энтані, у агульнай складанасці раненні атрымалі 31 чалавек. Пераважная большасць была дастаўлена з агнястрэльнымі раненнямі, астатнія людзі атрымалі траўмы падчас панікі і цісканіны на парадзе.

Пазней, па ўдакладненых даных уладаў акругі, колькасць параненых ацэнена ў 39 чалавек.

У другой палове дня 5 ліпеня ўлады паведамілі пра 47 пацярпелых. У той жа час у шпіталі памёр адзін з параненых. Такім чынам, колькасць ахвяр дасягнула 7 загінулых і 46 пацярпелых. Забітымі апынуліся 64-гадова, Кэтрын Гольдштэйн, 35-гадовая Ірына Макарці, 37-гадовы Кевін Макарці, 63-гадовая Жаклін Сандхейм, 88-гадовы Стывен Штраўс і 78-гадовы Нікалас Таледа-Сарагоса з Мексікі. Імя сёмай ахвяры, памерлай да раніцы 5-га чысла, не называлася. Пазней высветлілася, што гэтым чалавекам быў 37-гадовы Кевін Макарці, муж Ірыны Макарці. Сямейная пара прыйшла на парад разам са сваім двухгадовым сынам Эйдэнам. Дзіцяці знайшлі пад целам бацькі, які да апошняга закрываў яго ад агню.

Рэакцыя
-------

Запланаваныя ўрачыстасці больш чым у 10 камунах ля Хайленд-Парку былі адменены.

Шырокую вядомасць атрымала гісторыя двухгадовага Эйдэна Макарці, які пазбавіўся падчас гэтых падзей абодвух бацькоў. Валанцёры пачалі збор сродкаў для дапамогі дзіцяці. Да 5-га чысла ўнеслі больш за $ 2 млн.

З нагоды трагедыі мэр горада Нэнсі Ротэрынг сказала наступнае:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Нашы мясцовыя жыхары да глыбіні душы ўзрушаныя і іпуганы гэтым нападам. Мы ад усяго сэрца спачуваем сем’ям пацярпелых у гэты цяжкі момант. | "|

У сваю чаргу губернатар штата Ілінойс Джэй Роберт Прытцкер заявіў на прэс-канферэнцыі:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Спусташальна, што святкаванне Амерыкі было падарвана нашай унікальнай амерыканскай чумой. | "|

Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн паабяцаў працягваць змагацца з узброеным гвалтам. Адзначаецца, што кіраўнік дзяржавы і ягоная жонка Джыл Байдэн *«шакаваны пазбаўленым сэнсу гвалтам з ужываннем агнястрэльнай зброі»*. Прэзідэнт прапанаваў мясцовым уладам садзейнічанне з боку федэральных органаў у сувязі са стральбой.

Гл. таксама
-----------

* Выбух у Мінску (2008) — тэракт на Дзень незалежнасці Беларусі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  В результате стрельбы на День независимости в Чикаго погибли по меньшей мере пять человек
2. 1 2 3  7th Person Dies Day After Highland Park Parade Mass Shooting
3. 1 2  "US: At least 6 killed, more than two dozen injured as Multiple people shot at Independence Day parade in Highland Park, Illinois"
4. 1 2 3 4 5  Стрельба на параде в США: подозреваемый долго готовился к нападению
5. 1 2  Что известно о стрельбе в пригороде Чикаго
6. 1 2 3 4 5 6  Highland Park parade shooting suspect charged with 7 counts of murder, state's attorney says
7. 1 2 3 4 5 6  Стрельба в Чикаго разрушила скрепы американского образа жизни
8. 1 2  Посольство России в США проверит наличие гражданства РФ у жертвы стрельбы в Иллинойсе
9. 1 2  Почти 200 человек погибли в США из-за стрельбы в праздничные выходные
10. 1 2 3 4 5  «Прятались в мусорном баке»: что известно о стрельбе в День независимости США
11. 1 2  Подозреваемому в стрельбе на параде в пригороде Чикаго предъявлено обвинение
12. 1 2  Стрельба на параде в США: задержанному предъявили обвинения, но мотивы его все еще неясны
13. 1 2  2-year-old orphaned in parade shooting was shielded by his father as the wounded man lay dying
14. ↑  Байден после стрельбы в Чикаго: я не сдамся в борьбе с эпидемией вооруженного насилия