«**Прынцэса-нявеста**» (англ.: The Princess Bride) — амерыканскі прыгодніцкі фільм 1987 года рэжысёра Роба Райнера[en]. Карціна пастаўлена па матывах аднайменнага рамана Уільяма Голдмана[en], які і адаптаваў сваю кнігу для вялікага экрана. Галоўныя ролі выканалі Кэры Элвес[en], Робін Райт, Мэндзі Пацінкін[en], Крыс Сарандан[en], Крыстафер Гест[en], Уолес Шон[en], Андрэ Гігант[en].

Прэм’ера фільма адбылася 25 верасня 1987 года ў ЗША. Карціна была добра прынята крытыкамі, але мела сціплы касавы поспех. У 2016 годзе фільм быў унесены ў Нацыянальны рэестр фільмаў, якія лічацца «*культурна, гістарычна ці эстэтычна значнымі*».

Сюжэт
-----

Да хворага, змушанага заставацца дома хлопчыка (Фрэд Сэвідж[en]) прыходзіць дзядуля (Пітэр Фальк). Ён прыносіць хлопчыку ў падарунак кнігу С. Моргенштэрна «*Прынцэса-нявеста*», якую адразу ж пачынае чытаць унуку.

У выдуманай краіне Флорын на маленькай ферме жыла цудоўная дзяўчына па імені Пералеска (Робін Райт). Яе любімым заняткам было катацца на кані і даймаць рознымі паручэннямі маладога парабка Уэстлі (Кэры Элвес[en]), які працаваў на ферме. І на ўсе яе загады, нават часам даволі бессэнсоўныя, ён заўсёды адказваў толькі адно: «*Як пажадаеце*». З часам Пералеска зразумела, што Уэстлі закаханы ў яе і што яна адказвае яму ўзаемнасцю. Каб зарабіць грошай на вяселле, Уэстлі вымушаны пакінуць ферму і шукаць удачы за морам. Неўзабаве Пералеска атрымлівае вестку, што карабель, на якім адплыў Уэстлі, быў захоплены Страшным Піратам Робертсам, які ніколі не пакідае палонных у жывых. Забітая горам Пералеска заяўляе, што больш нікога і ніколі не пакахае.

Мінае пяць гадоў, і Пералеска, якая лічыць Уэстлі мёртвым, згаджаецца заручыцца з прынцам Хампердынкам (Крыс Сарандан[en]), які звярнуў на яе ўвагу. Аднак перад самым вяселлем дзяўчыну выкрадаюць трое бандытаў: сіцылійскі крымінальны геній Візіні (Уолес Шон[en]), іспанскі майстар фехтавання Ініга Мантоя (Мэндзі Пацінкін[en]) і гігант з Грэнландыі па імені Фэззік (Андрэ Гігант[en]). Праз некаторы час яны заўважаюць, што іх пераследуе чалавек у масцы, апрануты ў чорнае. Адначасова ў пагоню за бандытамі выступае і прынц Хампердынк.

Каб пазбавіцца ад чалавека ў чорным, ад банды аддзяляецца Ініга Мантоя. Будучы чалавекам гонару, ён дапамагае пераследніку падняцца да сябе на скальную пляцоўку, а перад паядынкам цікавіцца, ці не шасціпалы яго супернік. Чалавек у чорным паказвае рукі, на кожнай з якіх па пяць пальцаў. Тады Ініга расказвае, што яго бацьку-каваля, забіў чалавек з шасцю пальцамі на правай руцэ. Ён замовіў у майстра шпагу і не пажадаў яму плаціць. Ініга, які быў тады дзіцём, не змог адпомсціць забойцу, а той неўзабаве бясследна знік. Іспанец даў бацьку клятву помсты і дзеля гэтага вывучыўся па-майстэрску валодаць шпагай і дваццаць гадоў запар шукаў шасціпалага. Скончыўшы свой аповед, Ініга б’ецца на шпагах з чалавекам у чорным, але прайграе. Тым не менш пераможца, не жадаючы забіваць такога вялікага майстра, якім сябе паказаў іспанец, проста аглушае яго. Спыніць загадкавага пераследніка спрабуе гігант Фэззік — ён згаджаецца змагацца без зброі, урукапашную, але таксама аказваецца пераможаны спрытным праціўнікам. Той, прытрымліваючыся сваіх ранейшых прынцыпаў, пакідае волата ў жывых. Далей чалавек у чорным наганяе Візіні, які трымае Пералеску ў якасці закладніцы, і прапануе яму інтэлектуальную дуэль. Ён налівае віно ў два келіхі і адзін атручвае — Візіні трэба адгадаць, у які з кубкаў падсыпаны яд. Пасля доўгіх разважанняў Візіні асушае адзін з келіхаў і імгненна памірае, бо атрута была ў абодвух кубках. Чалавек жа ў чорным шмат працаваў над тым, каб выпрацаваць імунітэт да гэтага яду.

Вызваліўшы Пералеску, чалавек у чорным заяўляе ёй, што ён — той самы Страшны Пірат Робертс, які забіў Уэстлі. Падчас размовы Робертс сцвярджае, што памятае, як забіў Уэстлі, і што той быў бы вельмі расчараваны, што яго нявеста аказалася няздольнай на каханне і з карыслівых памкненняў выходзіць замуж за прынца. Пералеска ў лютасці штурхае яго з высокага ўзгорку і крычыць, што жадае яму смерці, але ў адказ чуе: «*Як пажадаеце*». Пералеска разумее, што перад ёй быў сам Уэстлі, і кідаецца за ім з гары. Пазней Уэстлі расказвае сваю гісторыю. Аказваецца, што сапраўдны Робертс шмат гадоў таму адышоў ад спраў, і яго тытул і імя ўвесь гэты час перадаваліся ад аднаго пірата да іншага. У выніку папярэдні Робертс, які сапраўды захапіў Уэстлі і быў крануты яго гісторыяй, зрабіў яго сваім пераемнікам і правадыром піратаў. Аднак зараз, пасля ўз’яднання з каханай дзяўчынай, Уэстлі хоча кінуць пірацкае рамяство.

Тым часам прынц, з’яўляючыся выдатным следапытам, пераследуе закаханых па пятах. Пералеска і Уэстлі, уцякаючы ад пагоні, хаваюцца ў Вогненных тапінах, дзе Уэстлі некалькі разоў ратуе сваю каханую ад гібелі. Тым не менш Хампердынк усё адно знаходзіць іх. Пералеска вяртаецца да прынца ў абмен на абяцанне, што Уэстлі адпусцяць, аднак Хампердынк, падмануўшы нявесту, аддае палоннага свайму дарадцу графу Тайрану Ругену (Крыстафер Гест[en]), які, даследуючы боль, ставіць вопыты на людзях у таемнай камеры катаванняў — «*Яміне адчаю*». Патрапіўшы ў палон, Уэстлі бачыць, што на правай руцэ графа шэсць пальцаў.

Пералеска заяўляе Хампердынку, што не выйдзе за яго замуж, таму што кахае Уэстлі. Прынц прапануе здзелку — ён адправіць на пошукі Уэстлі, які з піратамі нібы плавае каля берагоў Флорына, свае самыя хуткія караблі, але калі Уэстлі не з’явіцца, то Пералеска павінна будзе выйсці за Хампердынка. Дзяўчына згаджаецца, але з часам разумее, што прынц ашукаў яе, і кідае яму ў твар абвінавачванне ў баязлівасці. Разгневаны Хампердынк спускаецца ў «*Яміну адчаю*», і забівае Уэстлі.

Ініга, які не ведае пра смерць Візіні, і чакае яго вяртання, жыве ў Зладзейскім лесе каля каралеўскага замка. Фэззік жа запісаўся ў Брутальны атрад, які загадаў сфарміраваць Хампердынк, каб напярэдадні вяселля ачысціць Зладзейскі лес. Падчас аблавы ў лесе сябры сустракаюцца, і Фэззік расказвае Ініга, што Візіні памёр, а граф Руген — шасціпалы. Ініга разумее, што ўдваёх з гігантам яны не змогуць перамагчы ахову замка, і вырашае прыцягнуць чалавека ў чорным. У іх атрымоўваецца знайсці камеру катаванняў, а ў ёй мёртвага Уэстлі. Сябры адпраўляюцца да старога чараўніка Макса (Білі Крыстал[en]), у надзеі набыць цуд. Той не хоча брацца за справу, але калі даведваецца, што гэта прынясе пакуты прынцу, то згаджаецца прыгатаваць ажыўляючую пілюлю.

Утрох сябры распрацоўваюць план, як пракрасціся ў замак, і паспяхова яго ажыццяўляюць, запалохваючы і разганяючы ахову. Ініга знаходзіць Ругена, і ў працяглым паядынку забівае яго, стрымаўшы дадзеную бацьку клятву. Уэстлі і Пералеска сустракаюцца зноў. Паядынку з прынцам не адбываецца: баязлівы кіраўнік сам кідае шпагу на падлогу. Усе чацвёра разам пакідаюць замак. Пералеска і Уэстлі збіраюцца жыць мірным жыццём, і прапануюць Ініга стаць новым Страшным Піратам Робертсам.

Акцёрскі склад
--------------

**Абрамленне**

|  |  |
| --- | --- |
|    Фрэд Сэвідж[en]    | –   *хлопчык, якому чытаюць казку* |
|    Пітэр Фальк    | –   *дзядуля* / *расказчык* |
|    Бэтсі Брэнтлі[en]    | –   *маці* |

**Асноўная гісторыя**

|  |  |
| --- | --- |
|    Кэры Элвес[en]    | –   *Уэстлі* / *страшны пірат Робертс* / *чалавек у чорным* |
|    Робін Райт    | –   *Пералеска* / *прынцэса-нявеста* |
|    Мэндзі Пацінкін[en]    | –   *Ініга Мантоя* |
|    Крыс Сарандан[en]    | –   *прынц Хампердынк* |
|    Крыстафер Гест[en]    | –   *граф Тайран Руген* |
|    Уолес Шон[en]    | –   *Візіні* |
|    Андрэ Гігант[en]    | –   *Фэззік* |
|    Пітэр Кук[en]    | –   *выразны святар* |
|    Мэл Сміт[en]    | –   *Альбінос* |
|    Кэрал Кейн[en]    | –   *Валеры, жонка Макса* |
|    Білі Крыстал[en]    | –   *чараўнік Макс* |
|    Марджэры Мейсан[en]    | –   *старая, што фукае* |
|    Малкальм Сторы[en]    | –   *Елін* |
|    Уілабі Грэй[en]    | –   *кароль* |

Саўндтрэк
---------

Музычнае суправаджэнне да фільма напісаў Марк Нопфлер[en]. Выключэннем з’яўляецца песня «*Storybook Love*», кампазітар і выканаўца якой — Вілі Дэвіль[en].

| № | Назва | Працягласць |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Once upon a Time… Storybook Love»  | 4:00 |
| 2. | «I Will Never Love Again»  | 3:04 |
| 3. | «Florin Dance»  | 1:32 |
| 4. | «Morning Ride»  | 1:36 |
| 5. | «The Friends' Song»  | 3:02 |
| 6. | «The Cliffs of Insanity»  | 3:18 |
| 7. | «The Swordfight»  | 2:43 |
| 8. | «Guide My Sword»  | 5:11 |
| 9. | «The Fire Swamp and the Rodents of Unusual Size»  | 4:47 |
| 10. | «Revenge»  | 3:51 |
| 11. | «A Happy Ending»  | 1:52 |
| 12. | «Storybook Love»  | 4:24 |

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 7 кінаўзнагародамі і яшчэ 10 намінацыямі.

Зноскі
------

1. 1 2  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
2. 1 2  Box Office Mojo — 1999. Праверана 28 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q223142'></a>
3. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
4. ↑  Lexicon of international films — Zweitausendeins.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1822317'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q233161'></a>
5. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 28 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
6. ↑  The Princess Bride (1987) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 14 снежня 2021.
7. ↑  The Princess Bride — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 14 снежня 2021.

Спасылкі
--------

* Прынцэса-нявеста на сайце «Internet Movie Database» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 142938910 · GND: 7660869-4 · VIAF: 231646449 |

| ⛭Прэмія «Сатурн» за найлепшы фэнтэзі-фільм |
| --- |
| 1975—2000 | 
* Залатое падарожжа Сіндбада (1975)
* Док Сэвідж: Чалавек з бронзы (1976)
* Гаспары (1977)
* О Божа! (1978)
* Нябёсы могуць пачакаць (1979)
* Мапеты (1980)
* Недзе ў часе (1981)
* Шукальнікі страчанага каўчэга (1982)
* Цёмны крышталь (1983)
* Менавіта так зло і прыходзіць (1984)
* Паляўнічыя за прывідамі (1985)
* Лэдзі-ястраб (1986)
* Хлопчык, які ўмеў лётаць (1987)
* Прынцэса-нявеста (1988)
* Хто падставіў труса Роджэра (1990)
* Прывід (1991)
* Эдвард Рукі-нажніцы (1992)
* Аладзін (1993)
* Жах перад Раством (1994)
* Форэст Гамп (1995)
* Бэйб (1996)
* Сэрца цмока (1997)
* Осцін Паўэрс: Чалавек-загадка міжнароднага маштабу (1998)
* Шоу Трумана (1999)
* Быць Джонам Малкавічам (2000)

 |
| 2001—2025 | 
* Радыёхваля (2001)
* Уладар пярсцёнкаў: Брацтва пярсцёнка (2002)
* Уладар пярсцёнкаў: Дзве вежы (2003)
* Уладар пярсцёнкаў: Вяртанне караля (2004)
* Чалавек-павук 2 (2005)
* Бэтмэн: Пачатак (2006)
* Вяртанне Супермэна (2007)
* Зачараваная (2008)
* Загадкавая гісторыя Бенджаміна Батана (2009)
* Захавальнікі (2010)
* Аліса ў Цудазем’і (2011)
* Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 2 (2012)
* Жыццё Пі (2013)
* Яна (2014)
* Хобіт: Бітва пяці войскаў (2015)
* Папялушка (2016)
* Кніга джунгляў (2017)
* Форма вады (2018)
* Гісторыя цацак 4 (2019)
* Аднойчы ў Галівудзе (2021)
* Усё ўсюды і адразу (2022)

 |
| Прэмія «Сатурн» |