**Сноў** (трансліт.: *Snoŭ*, руск.: Снов) — аграгарадок (да 2008 г. — вёска) у Беларусі, на рацэ Сноўка. Цэнтр сельсавета Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Насельніцтва 2567 чал. (2001).

Геаграфія
---------

Знаходзіцца за 30 км на захад ад Нясвіжа, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы (лінія Мінск — Баранавічы); на аўтамабільнай дарозе Нясвіж — Баранавічы.

У наваколлі шэраг участкаў з узгорыста-ўвалістым рэльефам, тэрыторыя належыць да Капыльскай грады.

Назва
-----

Назва паселішча ад назвы ракі Сноў (> Сноўка), якая старабалцкага паходжання.

Гідранімічныя адпаведнікі рачной назве Сноў — назвы буйной дзесенскай ракі Сноў[ru], малой ракі Сноўка (< Сноў) у басейне Пцічы.

Ад індаеўрапейскага *\*(s)na- / \*(s)nāu-* «цячы», ад якога захаванае ў гідраніміі старабалцкае *\*snāvas* «цячэнне».

Назва ракі Сноў значыць «Плыткая (рака)».

Гісторыя
--------

Першы пісьмовы ўспамін пра Сноў датуецца 18 ліпеня 1478 года. Пад 1529 годам ён згадваецца як маёнтак паноў Сноўскіх. У 1564 годзе паселішча атрымала статус мястэчка.

Палац Рдултоўскіх. Н. Орда, XIX ст.
У пачатку XVII стагоддзя Сноў перайшоў у валоданне Я. Пратасевіча, потым — роду Рдултоўскіх. У 1650 годзе тут з’явілася каталіцкая парафія, з 2 жніўня 1699 года дзейнічаў касцёл.

З 1767 года ў Снове дзейнічала грэка-каталіцкая царква. У часы Барскай канфедэрацыі (1768—1772) мястэчка спазнала значныя разбурэнні. 15 верасня 1785 года тут спыняўся кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Сноў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Навагрудскага павета. У вайну 1812 года 9 лістапада тут адбыўся бой французскай дывізіі Я. Дамброўскага з рускімі казакамі. У 1827 годзе ў мястэчку пабудавалі палац, у 1836 годзе ў Ніжнім Снове — бровар.

У 1854 годзе Сноў перайшоў ад Рдултоўскіх ва ўласнасць баронаў Гарцінгаў, якім належаў да пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе. Станам на 1861 год у Снове было 45 двароў, царква, сінагога, цагельня, у 1865 годзе адкрылася царкоўнапрыходская школа. Пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў расійскія ўлады гвалтоўна перарабілі касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату. Паводле вынікаў перапісу (1897) у *Горным Снове* было 91 жыхароў, 19 двароў, бровар (заснаваны ў 1891 годзе), капліца, у *Дольным Снове* (да 1939 года таксама называўся *Сінілава*) — 70 жыхароў, 16 двароў, бровар, сыраварня.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Сноў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Нясвіжскага павета. У гэты час мястэчка стала цэнтрам штабаў двух памежных структур Польскай рэспублікі: палка Корпуса аховы памежжа «Сноў» і батальёна Корпуса аховы памежжа «Сноў».

У 1939 годзе Сноў увайшоў у склад БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года стаў цэнтрам сельсавета Нясвіжскага раёна. Статус паселішча змянілі да вёскі. У гэты час тут было 167 двароў, крухмальны завод, 2 млыны, электрастанцыя, маслазавод, 8-гадовая школа, бальніца. У 1990-я гады *Сноў* і *Дольны Сноў* злучыліся. Станам на 2000 год у вёсцы было 1157 двароў.

* Мястэчка на старых здымках
* Палац у СновеПалац у Снове
* Касцёл пасля перабудовыКасцёл пасля перабудовы
* Касцёл пасля вяртання каталікамКасцёл пасля вяртання каталікам
* РынакРынак

Цэнтральная плошча Снова

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1830 год — 184 муж. з іх шляхты 7, духоўнага саслоўя 3, мяшчан-іудзеяў 58, мяшчан-хрысціян і сялян 116; 1861 год — 378 чал.
* **XX стагоддзе**: 1940 год — 1065 чал.; 2000 год — 2665 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 2567 жыхароў, 1104 двары.

Інфраструктура
--------------

У Снове працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, паліклініка, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Эканоміка
---------

* СВК «Агракамбінат „Сноў"»

Славутасці
----------

* Касцёл (1760)
* Могілкі: ваенныя часоў Першай сусветнай вайны, старыя хрысціянскія
* Палацава-паркавы комплекс Рдултоўскіх (1827)
* Сядзібна-паркавы комплекс Гарцінгаў (XIX ст.)
* Царква Святых Казьмы і Дзям’яна (1836, 1893)

### Страчаная спадчына

* Сінагога

Галерэя
-------

* Краявіды Снова
* Каталіцкі касцёл Св. Іаана ХрысціцеляКаталіцкі касцёл Св. Іаана Хрысціцеля
* Свята-Казьма-Дзям’янаўская праваслаўная царкваСвята-Казьма-Дзям’янаўская праваслаўная царква
* Палац у СновеПалац у Снове
* Будынак школыБудынак школы

Вядомыя асобы
-------------

* Аляксандр Аляксандравіч Пятроўскі (1953—2019) — беларускі спецыяліст у галіне вылічальнай тэхнікі і інфарматыкі.

Крыніцы
-------

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
3. ↑  Решение Несвижского районного Совета депутатов от 24.01.2008 № 39 «О преобразовании деревень Несвижского района в агрогородки»(недаступная спасылка) (руск.)
4. ↑  Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wileńskiej / Wyd. J. Fijałek, W. Semkowicz. T. 1, z. 1—3. — Kraków, 1932—1948. 1939. Z. 2 [1468-1501]. (Wyd. Kom. Hist. PAU. Nr 81). Nr 311. S. 366—367, nr 311. [KDKDW]; Jasas R. Pergamentų katalogas / Parengė R. Jasas. — Vilnius, 1980. P. 46-47, nr. 88.
5. ↑  *Соркіна I.* Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове XIX ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 413.
6. ↑  SgKP 1889.
7. ↑  ЭГБ 2001.
8. ↑  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* *Князева В.* Сноў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 373. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
* *Соркіна I.* Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове XIX ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. — 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
* *Князева В. М.* Сноў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 70—71. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Snów // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom X: Rukszenice — Sochaczew (польск.). — Warszawa, 1889. — S. 937.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сноў
* Сноў на Radzima.org
* Jurkau kutoczak — Юркаў куточак — Yury’s Corner. Мястэчка Сноў Архівавана 24 кастрычніка 2012.
* Вандроўка ў Сноў (руск.)
* Сноў на сайце «Глобус Беларуси» (руск.)

| ⛭**Сноўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Сноў |
| Аграгарадкі | Грыцкевічы ·  Друцкаўшчына |
| Вёскі | Грускова ·  Грыцы ·  Клепачы ·  Мацылёўшчына ·  Новы Сноў ·  Нялепава ·  Пагарэльцы ·  Панюцічы ·  Слабада ·  Супрунавічы ·  Сынгалы ·  Сычы ·  Тарэйкі ·  Хвоева ·  Церасполле |