| Пачаткі тэрмадынамікі |
| --- |
| * Нулявы
* Першы
* Другі
* Трэці
 |

**Трэці пачатак тэрмадынамікі, трэці закон тэрмадынамікі, тэарэма Нэрнста** — сцвярджае, што энтрапія сістэмы пры набліжэнні да абсалютнага нуля тэмпературы імкнецца да нуля:

{\displaystyle \lim \_{T\to 0}S=0.}

Гісторыя
--------

Першы і другі пачаткі тэрмадынамікі не дазваляюць вызначыць значэнне энтрапіі пры звышнізкіх значэннях тэмпературы. На падставе абагульнення эксперыментальных даследаванняў уласцівасцей розных рэчываў быў устаноўлены закон, які ліквідаваў гэты недахоп. Сфармуляваў яго ў 1906 годзе В. Нэрнст (1864—1941), гэты закон мае назву трэцяга пачатка тэрмадынамікі, ці тэарэмы Нэрнста. Тэарэму у сучасны выгляд прывёў 1911 годзе М. Планк (1858—1947).

Прымяненне
----------

Тэарэму можна выкарыстоўваць для вызначэння дакладнай велічыні энтрапіі.

{\displaystyle S=k\_{B}\ln \Omega ,}
дзе:

* {\displaystyle S} — энтрапія сістэмы [Дж/К],
* {\displaystyle k\_{B}} — сталая Больцмана,
* {\displaystyle \Omega } — колькасць мікрастанаў сістэмы.

У класічнай тэрмадынаміцы тэарэма Нэрнста мае абмежаваны ўжытак, бо, у асноўным, пры разліках разглядаецца толькі адноснае змяненне энтрапіі.

Вынікі
------

### Недасягальнасць абсалютнага нуля тэмпературы

Недасягальнасць абсалютнага нуля тэмпературы (**-273,15 °C 0**) можна растлумачыць:

1) У межах класічнай тэрмадынамікі:

Пры абсалютным нулі тэмпературы энтрапія сістэмы будзе роўная нулю:

{\displaystyle S=k\_{B}\ln(1)\ =0}  

Між іншым, гэта азначае магчымасць стварэння вечнага рухавіка другога роду з каэфіцыентам карыснага дзеяння ў 100 адсоткаў:

{\displaystyle \eta =1-{\frac {T\_{2}}{T\_{1}}}=1,}
што супярэчыць другому закону тэрмадынамікі.

2) Можна сфармуляваць прычыну недасягальнасці абсалютнага нуля тэмпературы некалькі іначай:

Калі сістэма ахалоджваецца метадам паўтарэння цыкла адыябатчнага пашырэння (памяншаецца тэмпература) і ізатэрмічнага сціскання (памяншаецца энтрапія), то пры набліжэнні значэння {\displaystyle T} да нуля энтрапія прымае значэнне нуля і больш не змяняецца.

Гэта значыць, што пры канечнай колькасці паўтарэння цыклаў можна толькі асімптатычна (чым бліжэй да бесканечнасці, тым дакладней) прыбліжацца да стану з {\displaystyle T=0}.

Часта трэці пачатак тэрмадынамікі таксама мае фармулёўку, якая вынікае з гэтых двух пунктаў:

«*Абсалютны нуль тэмпературы недасягальны*»
### Паводзіны іншых фізічных велічынь

Пры {\displaystyle T\to 0} будуць таксама імкнуцца да нуля такія велічыні, як:

* {\displaystyle \beta } — каэфіціэнт цеплавога пашырэння [K −1],
* {\displaystyle c\_{P}} — ізабарная цеплаёмістасць [Дж/(кг·К)],
* {\displaystyle c\_{V}} — ізахорная цеплаёмістасць [Дж/(кг·К)].

Гл. таксама
-----------

* Абсалютны нуль тэмпературы
* Энтрапія

Літаратура
----------

* *Базаров И. П.* Термодинамика — Москва: Высшая школа,1991. — 376 с. (руск.)
* *Жилко В. В. Лавриненко А. В. Маркович Л. Г.* Физика — Минск: Народная асвета, 2002. — 382 с. (руск.)

Спасылкі
--------

* Трэці пачатак тэрмадынамікі, Вялікая Савецкая Энцыклапедыя  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 178368942 |