**Гада́ба** — аўстраазіяцкі народ у Паўднёвай Азіі. Жывуць пераважна ў індыйскіх штатах Андхра-Прадэш і Арыса. Агульная колькасць (2022 г.) — 156000 чал.

Паходжанне
----------

Гадаба — нашчадкі старажытнага аўстраазіяцкага насельніцтва, якое з'явілася на паўвостраве Індастан яшчэ ў каменным веку. У мінулым яны насялялі берагі ракі Гадавары, адкуль перасяліліся на поўнач. Назва гадаба на адным з дыялектаў літаральна значыць "з вялікай вады". У наш час падзяляюцца на чатыры буйныя моўна-тэрытарыяльныя групы — *бада гадаба*, *сана гадаба*, *парэнга* і *алара*.

Культура
--------

Асноўны гаспадарчы занятак — земляробства. Вырошчваюць рыс, проса, манга, гародніну. Рыс складае асноўны рацыён. З проса робяць лёгкі алкагольны напой, які п'юць нават дзеці. Распаўсюджана жывёлагадоўля. У адрозненні ад некаторых суседніх народаў, што спавядаюць індуізм, гадаба ядуць мяса, у тым ліку змяінае і ялавічыну. У мінулым важную ролю адыгрывалі збіральніцтва і паляванне. Традыцыйныя рамёствы — пляценне і апрацоўка драўніны. 

Гадаба жывуць у вёсках, якія налічваюць да 80 хацін. Пераважаюць вялікія пашыраныя сем'і, што тлумачыцца раннімі шлюбамі для прыцягнення ў гаспадарку большай колькасці працоўных рук. Шлюбы арганізуюцца шляхам перагавораў з бацькамі нявесты, магчымы гвалтоўны захоп або сумеснае бегства. У першым выпадку сваякі нявесты атрымоўваюць выкуп і падарункі. У выпадку адмовы нявесты выкуп вяртаецца да бацькоў жаніха. Паколькі вясельныя цырымоніі патрабуюць значных выдаткаў, іх часцяком адкладаюць на нявызначаны тэрмін, але жаніх з нявестай жывуць разам ў яго доме. Падчас вяселля нявеста сядзіць на каленах сваёй маці, жаніх — свайго бацькі. Госці абавязаны прынесці падарункі і грашовую дапамогу маладым. Дазволены разводы і паўторныя шлюбы. Сустракаецца палігінія. 

Сем'і аб'ядноўваюцца ў экзагамныя патрылакальныя роды і групы родаў. Апошнія могуць мець правадыроў. На чале вясковых абшчын стаяць старэйшыны. Яны займаюцца зборам падаткаў, арганізуць рамонт ірыгацыйных збудаванняў. 

Распаўсюджаны рэлігійныя святы. Асабліва ярка святкуецца ахвярапрынашэнне духам *пуджа*. Шырока вядомы маляўнічыя пахавальныя цырымоніі.

Мова
----

Кожная з этналінгвістычных груп гадаба размаўляе на асобнай мове. Усе яны ня маюць афіцыйнай пісьменнасці. Адукацыя магчыма толькі на іншых мовах.

Рэлігія
-------

Большасць вернікаў-гадаба прытрымліваецца традыцыйных культаў, якія спалучаюць анімістычныя ўяўленні пра існаванне шматлікіх духаў, культ продкаў і веру ў кола сансары. Гадаба ня маюць выяў багоў, але ў вёсках ёсць невялікія алтары для ахвярапрынашэнняў. У кожнай хаціне частку памяшкання прысвячаюць духам продкаў. Цырымоніі арганізуюцца вясковымі святарамі *дысары* і першасвятарамі *гунья*.

Зноскі
------

1. ↑  Gadaba in India

Спасылкі
--------

* Other Tribes - Focus on People Архівавана 2 снежня 2015.
* Tribal People of Andhra Pradesh Архівавана 29 снежня 2015.
* MUDHILI GADABA PEOPLE OF ANDHRA PRADESH Архівавана 19 сакавіка 2016.
* Soubhagya Ranjan Padhi, The Incredible Cultural Heritage of Gadaba Tribe of Koraput District
* Suresh Chandra Pradhan, CELEBRATION OF DEATH AMONG THE GADABAS OF ORISSA
* Soubhagya Ranjan Padhi, Institution of Marriage Among Gadaba Tribe: Continuity and Change

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85052675 |