recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Уладзімір Юр’евіч Арчакоў** (нар. 1967, Свярдлоўск, РСФСР, СССР) — беларускі вайсковы дзеяч, генерал-маёр (2014).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1967 годзе ў Свярдлоўску. У 1988 годзе скончыў Свярдлоўскае вышэйшае ваенна-палітычнае танка-артылерыйскае вучылішча. У 1996 годзе скончыў Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь. У 2014 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.

З 10 красавіка 2012 года па 21 лютага 2014 года працаваў начальнікам упраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласці.

З 21 лютага 2014 года з’яўляецца намеснікам Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца намеснікам старшыні Міжведамаснай камісіі па бяспецы ў эканамічнай сферы пры Савеце Бяспекі Рэспублікі Беларусь і намеснікам старшыні Міжведамаснай камісіі па бяспецы ў інфармацыйнай сферы пры Савеце Бяспекі Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца адным з аўтараў Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

Узнагароды
----------

* медаль «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 30 июня 2014 года № 301 «О присвоении В. Ю. Арчакову воинского звания»
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 21 февраля 2014 года № 83 «О назначении В. Ю. Арчакова»
3. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 11 февраля 2016 года № 50 «Об изменении состава комиссии»
4. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 16 ноября 2017 года № 413 «О Межведомственной комиссии по безопасности в информационной сфере»

Спасылкі
--------

* Уладзімір Арчакоў: Канцэпцыя інфармацыйнай бяспекі дае адказы на практычныя пытанні
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кудрэвіч.

**Раі́са Уладзі́міраўна Кудрэ́віч** (1 красавіка 1919, Мінск — 18 мая 2000, Мінск) — беларускі жывапісец і графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1968). Народны мастак Беларусі (1999). Дачка Уладзіміра Мікалаевіча Кудрэвіча.

Біяграфія
---------

Скончыла Віцебскае мастацкае вучылішча (1941). Удзельніца мастацкіх выставак з 1941 года. Сябра Саюза мастакоў БССР з 1946 года.

Працавала ў станковым жывапісе ў жанрах карціны, партрэта, пейзажу, нацюрморта. Асноўныя творы: палотны «Майскі дожджык», «Рудабельская рэспубліка», «Палеская маладзіца»; шэраг нацюрмортаў; у суаўтарстве з А. С. Гугелем — «Кастусь Каліноўскі», «Вечная слава» і інш. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондах Беларускага саюза мастакоў, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім абласным музеі імя П. Масленікава і шэрагу рэгіянальных музеяў.

Памяць
------

У 2019 годзе, да 100 — годдзя з дня нараджэння мастака, РУП «Белпошта» выпусціла памятны мастацкі канверт з арыгінальнай маркай 

*

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Кудрэ́віч Раіса Уладзіміраўна // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 407. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 129249 |
**«Маска Агамемнана»** — залатая пахавальная маска сярэдзіны другога тысячагоддзя да нашай эры, знойдзеная ў 1876 годзе ў Мікенах Генрыхам Шліманам. Сваю назву атрымала ад легендарнага цара Агамемнана, паколькі Шліман быў упэўнены, што знайшоў яго магілу. Аднак па часе стварэння маска з'яўляецца больш старажытнай.

Гісторыя знаходкі
-----------------

Маска была знойдзена падчас раскопак поруч з Ільвінымі варотамі  (руск.) (бел. на заходнім баку мікенскіх умацаванняў. Шліман выявіў групу пахаванняў (магільны круг А), якая складаецца з пяці шахтавых  (руск.) (бел. грабніц  (руск.) (бел.. У іх было знойдзена 19 шкілетаў (8 мужчынскіх, 9 жаночых, 2 дзіцячых). Твары некаторых мужчын былі пакрыты залатымі маскамі. Акрамя іх, у пахаваннях былі знойдзены залатыя дыядэмы, спражкі, завушніцы і залатыя шалі для «ўзважвання душ». Агульная вага залатых скарбаў склала 15 кілаграм.

Шліман быў упэўнены, што знайшоў грабніцу легендарнага цара. Каралю Грэцыі ён пісаў: «*З найвялікшай радасцю паведамляю Вашай Вялікасці, што мне атрымалася знайсці пахаванні, у якіх былі пахаваны Агамемнан, Касандра, Эўрымедон  (руск.) (бел. і іх сябры, забітыя падчас трапезы Клітэмнестрай і яе палюбоўнікам Эгістам  (руск.) (бел.*». У грабніцах было знойдзена 5 залатых пахавальных масак, апошнюю з іх па часе выяўлення Шліман звязаў з легендарным царом Мікен.

Апісанне
--------

Маска адлюстроўвае твар пажылога барадатага чалавека з тонкім носам, блізка пасаджанымі вачамі і буйным ротам. Твар адпавядае індаеўрапейскаму тыпу. Кончыкі вусоў падняты ўгару ў форме паўмесяца, каля вушэй бачны бакенбарды  (руск.) (бел.. Маска мае адтуліны для ніткі, якой яе мацавалі да твару нябожчыка.

Гэта маска - у вышэйшай ступені выразная і велічная выява, які сведчыць не толькі пра любоў мікенцаў да золата, але таксама пра незвычайна высокае прадстаўленне аб чалавеку.

Месцазнаходжанне
----------------

Усе знойдзеныя ў грабніцах артэфакты, уключаючы маску Агамемнана, знаходзяцца ў экспазіцыі Нацыянальнага археалагічнага музея Афін. У археалагічным музеі Мікен  (грэч.) (бел. выстаўлена копія маскі.

Зноскі
------

1. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
2. ↑
3. ↑  *Бекетт В.; Пер. с англ. В. Нетесовой.* История живописи. — М.: Астрель: АСТ, 2007. — С. 15. — 400 с.: ил. с.

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Маска Агамемнана на Вікісховішчы |

* *Спафари Э. Петропулу К.* Коринф. Микены. Археологические памятники и музеи. — Афины, 2006. — С. 38-39.
* *Керам К.* Маска Агамемнона // Боги, гробницы и ученые. — СПб, 1994.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўленка.

**Раіса Іванаўна Паўленка** (укр.: Раїса Іванівна Павленко; нар. 15 студзеня 1937) — украінскі бібліятэкар, дырэктар Нацыянальнай навуковай медыцынскай бібліятэкі Украіны.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 15 студзеня 1937 г. у сяле Гільцы Чарнухінскага раёна Палтаўскай вобласці Украінскай ССР. У 1954 годзе з залатым медалём скончыла сярэднюю школу № 1 горада Харол Палтаўскай вобласці і ў 1954—1957 гадах вучылася на гістарычным факультэце Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (цяпер Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі). Студэнткай была ўдзельніцай студэнцкіх атрадаў, якія працавалі на цаліне. Сваю адукацыю працягнула навучаннем на завочным аддзяленні Харкаўскага дзяржаўнага бібліятэчнага інстытута (цяпер Харкаўская дзяржаўная акадэмія культуры) у 1957—1962 гадах.

З 1958 года Раіса Іванаўна працуе ў Нацыянальнай навуковай медыцынскай бібліятэцы Украіны: у 1958—1961 гадах — бібліятэкар аддзела абслугоўвання чытачоў; у 1961—1964 гадах — старшы бібліятэкар даведачна-рэфератыўнага аддзела; у 1964—1966 гадах — галоўны бібліятэкар аддзела бібліяграфіі; у 1966—1967 гадах — загадчык аддзела сеткі медыцынскіх бібліятэк; у
1967—1971 гадах — намеснік загадчыка аддзела бібліяграфіі; у 1971—1975 гадах — намеснік дырэктара бібліятэкі па навуковай частцы; у 1975—2006 гадах — дырэктар бібліятэкі.
З 2006 года па 2018 год з’яўлялася генеральным дырэктарам бібліятэкі, агулам адпрацавала на пасадзе дырэктара бібліятэкі 43 гады. Аўтар шэрагу прац.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Name Authority Database as Linked Data, Báze národních jmenných autorit v podobě propojených dat Праверана 30 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106982540'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мельцэр.
**Уладзімір Юр’евіч Мельцэр** (17 жніўня 1932, Магілёў) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1956 г. Працаваў ва Упраўленні мясцовай прамысловасці Магілёўскага аблвыканкама, з 1968 года — кіраўнік групы планіроўкі сельскіх населеных месцаў у Магілёўграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражываў у Магілёве.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: генпланы пасёлкаў Брылі калгаса імя Ільіча Магілёўскага (1967), Горы калгаса імя Свярдлова Горацкага (1970), Мілаславічы саўгаса «Мілаславічы» Клімавіцкага (1978), Красная Буда саўгаса «Крычаўскі» Крычаўскага (1980) раёнаў. Аўтар праекта жывёлагадоўчага комплексу па адкорме буйной рагатай жывёлы ў калгасе імя Кірава Шклоўскага раёна (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мельцер Владимир Юрьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Раёны ў Германіі
**Раён** (ням.: Kreis, у Паўночным Рэйне — Вестфаліі і Шлезвіг-Гольштэйне) ці **зямельны раён** (ням.: Landkreis, ва ўсіх астатніх землях) у Германіі — адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу, якая падзяляецца на абшчыны (ням.: Gemeinde). Раён мае органы мясцовага самакіравання. Вышэйшым органам заканадаўчай улады ў рамках гэтага раёна з'яўляецца мясцовы сход крайстаг (ням.: Kreistag).

Гісторыя
--------

Напачатку XIX стагоддзя Фрыдрых фон Штайн паспрабаваў увесці мадэль самакіравання і ў сельскіх рэгіёнах. Яго прапановы былі рэалізаваны толькі ў 80-х гадах, калі на раёны былі падзелены прускія правінцыі Вестфалія (1886) і Рэйнская правінцыя (1887).

Да пачатку першай сусветнай вайны на тэрыторыі Германіі было каля 1000 раёнаў. Іх максімальны памер вызначаўся такім чынам, каб глава раёна, дабіраючыся ў самы далёкі горад свайго раёна ў запрэжаным коньмі экіпажы, мог у той жа дзень вярнуцца, і пры гэтым яму заставалася досыць часу на выкананне сваіх службовых абавязкаў.
**Аляксей Андрэевіч Кораткаў** (руск.: Алексе́й Андре́евич Ко́ротков; 25 лютага 1910, Аса, Пермская губерня — 2 лютага 1967, Ленінград) — савецкі хімік-арганік, член-карэспандэнт АН СССР (1958), Герой Сацыялістычнай Працы (1963), лаўрэат Ленінскай прэміі (1967).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 (25) лютага 1910 года ў горадзе Аса Пермскай губерні. Скончыў школу ў Пермі і Ленінградскі хіміка-тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Сінтэз каўчуку» (1931, да гэтага ў 1927—1930 гады вучыўся на хімічным факультэце ЛДУ). У 1931—1945 гадах працаваў на заводах сінтэтычнага каучуку. Член ВКП (б) з 1942 г.

З 1945 г. навуковы супрацоўнік ВНДІ сінтэтычнага каўчуку (ВНИИСК) імя С. В. Лебедзева. З 1953 года адначасова загадчык лабараторыі ў Інстытуце высокамалекулярных злучэнняў Акадэміі навук СССР (Ленінград). У 1950 годзе ўпершыню ў свеце атрымаў стерэарэгулярны ізапрэнавы каўчук скі-1, па структуры і ўласцівасцям аналагічны натуральнаму.

Аўтар прац па каталітычнай полімерызацыі, атрыманню каўчук рэгулярнай будовы. Член-карэспандэнт АН СССР з 20 чэрвеня 1958 года ў Аддзяленню хімічных навук (хімія высокамалекулярных злучэнняў). Памёр 2 лютага 1967 года. Пахаваны на Серафімаўскіх могілках (участак № 27).

На будынку пермскай гімназіі № 17 устаноўлена мемарыяльная дошка А. А. Кораткава.

Зноскі
------

1. ↑  Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
**2-я брыгада Украінскай нацыянальнай арміі** (бел.: 2-га бригада Української дивізії УНА) — украінскае падраздзяленне, якое ваявала на баку нацысцкай Нямеччыны. Уваходзіла ў склад 2-й дывізіі УНА.

Шлях брыгады
------------

Брыгада была сфармаваная у пачатку 1945 году ў раёне Брандэнбургу. У ейны склад уваходзілі ўкраінцы з дапаможнае паліцыі (батальёны шуцманшафта) з дыстрыкта Галіцыі, якія эвакуяваліся ў Нямеччыну. Фармаванне таксама складалася з украінскіх казацкіх вайсковых частак палкоўнікаў Долуда і Цярэшчанка, а таксама сотніка І. Мікалаенка. Брыгада складалася з 70 адсоткаў салдатаў з Заходняй Украіны і 30 адсоткаў з іншых зямель.

У брыгадзе было каля 3,4 тысячы людзей, якія былі размеркаваныя ў тры-чатыры батальёны. Брыгаду ўзначаліў маёр Уладзімір Пітула, былы камандовец украінскай дапаможнае паліцыі ў акупаваным Львове.

Брыгада размяшчалася ў брандэнбургскай казарме, амаль за 50 км на захад ад Берліна. З-за авіяўдараў штаб-кватэра каманды знаходзілася ў мястэчку Брыло, за 5 км ад Брандэнбурга праз канал Гафэ.

Як камандовец Другой дывізіі генерал Пятро Дзячанка вельмі клапаціўся пра Першую брыгаду, але мала цікавіўся Другой брыгадай. З пачатку лютага другая брыгада праходзіць інтэнсіўную перападрыхтоўку на палях Брандэнбургскай дывізіі. Узмоцненая прыбылымі, брыгада ўзмацнялася разам з дывізіяй. Салдаты і іх сем’і размяшчаліся ў мястэчках Брылёве, Радэвеге і Брандэнбургу.

Да прысягі УНА ў штабе Другой брыгады было больш украінскіх афіцэраў, чым нямецкіх, але ні тых, ні другіх на вучэннях не было. Другая брыгада, як і першая, была ўзброеная лёгкай паветранай зброяй, супрацьтанкавымі ракетамі і мінамётамі. Штодзённыя баявыя і фізічныя практыкаванні працягваліся ад 8 да 10 гадзінаў. Салдатаў, якія праходзілі такія вучэнні, крытыкавалі за тое, што яны губляюць час.

У пачатку красавіка падраздзяленне было пераўтворанае ў 2-ю брыгаду 2-й дывізіі новастворанай Украінскай нацыянальнай арміі. 2 красавіка 1945 года брыгада прыняла прысягу на вернасць украінскаму народу і дзяржаве. З 23 красавіка па 8 траўня яна ўдзельнічала ў абароне Брандэнбурга, пасля чаго рэшткі брыгады здаліся сілам саюзнікаў.

Зноскі
------

1. ↑  УНА(недаступная спасылка) Чорношличник

Літаратура
----------

* *Ярослав Середницький*. Генерал Павло Шандрук і антигітлерівська військова опозиція. Тернопіль: «Мандрівець». 176 с. 2014. ISBN 978-966-634-764-3
* *Pawło Szandruk*, Arms of Valor, 1959
* *Іван Буртик*, Тернистий шлях другої дивізії УНА, 1994

Спасылкі
--------

* Гісторыя 2-й брыгады 2-й дывізіі ЎНА (па-ўкраінску)(недаступная спасылка)
Нагльфар на паштовай марцы Фарэрскіх астравоў
**Нагльфар** (нарв.: Naglfar) — у германа-скандынаўскай міфалогіі — карабель, зроблены цалкам з пазногцяў мерцвякоў. У Рагнарок будзе вызвалены з зямнога палону патопам, выплыве з царства мёртвых Хель. На ім армія ётунаў, пад правадырствам Гіміра (паводле версіі Малодшай Эды) або Локі (паводле версіі Старэйшай Эды), паплыве на поле Вігрыд для апошняй бітвы з асамі.
Таксама лічыцца, што карабель з пазногцяў занадта цяжкі, каб трымацца на плаву. Перад Рагнарокам будзе трохгадовая зіма, калі моры прамерзнуць да дна, і Нагльфар прыедзе па лёдзе, як на санках.

Сноры Стурлусан у «Мроях Гюльві» апісвае звычай скандынаўцаў абстрыгаць у нябожчыкаў пазногці і спальваць іх, каб карабель ніколі не змог быць створаны.
Жан-Леён Жэром *Муэдзін заклікае вернікаў на малітву з вяршыні мінарэта* (1879)
**Муэдзін** (араб. مؤذن‎‎) — у ісламе: служыцель мячэці, якія заклікае з мінарэта мусульман на малітву.

Аб паходжанні прызыву на малітву (Азаніі або Ніда) існуе некалькі версій. Паводле адной, традыцыя прызыву на малітву паўстала яшчэ да перасялення Мухамада ў Медыну (хіджры). Паводле іншай — пасля перасялення, прыкладна ў другім годзе хіджры. Відавочна, што Мухамад увёў рытуал «азана» па аналогіі са звонам ў хрысціян і гукам трубы ў юдэяў. Першы муэдзін, абісінец Біляль ібн Рыбах, спачатку заклікаў людзей на малітву на вуліцах, і толькі праз некаторы час для гэтага сталі выкарыстоўваць самую высокую кропку ў горадзе. Існавалі і рэгіянальныя спосабы прызыву: у Фесе (Марока) на мінарэты ўмацоўвалі сцяг, а ў цёмны час — запальвалі лямпу. У Інданезіі ў шэрагу мячэцяў пачатак малітвы анансуецца гукамі гонга (уплыў будызму).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16761556p · GND: 4636453-5 · LCCN: sh2004014522 · SUDOC: 178479187 |
**Аляксей Андрэевіч Лазуненка** (1924—1944) — яфрэйтар Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Аляксей Лазуненка нарадзіўся 29 лютага 1924 года ў вёсцы Новаміхайлаўскае (цяпер — Гулькевіцкі раён Краснадарскага краю). Пасля заканчэння шасці класаў школы працаваў у калгасе. У ліпені 1942 года Лазуненка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лютага 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У баях быў паранены.

Да верасня 1943 года яфрэйтар Аляксей Лазуненка быў стралком 487-й асобнай разведроты 218-й стралковай дывізіі 21-га стралковага корпуса 47-й арміі Варонежскага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Днепр. 24 верасня 1943 года Лазуненка адным з першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Пекары Канеўскага раёна Чаркаскай вобласці Украінскай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе. 26 верасня 1943 года ён на сабе вынес з-пад агню камандзіра роты, які быў цяжка паранены, і пераправіў яго на бервяне на ўсходні бераг. На працягу двух наступных дзён Лазуненка удзельнічаў у адбіцці трынаццаці нямецкіх контратак, пратрымаўшыся да пераправы асноўных сіл. Падчас далейшага наступлення Лазуненка загінуў у баі 28 студзеня 1944 года на тэрыторыі Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Першапачаткова быў пахаваны каля вёскі Лясец Калінкавіцкага раёна, пасля вайны перапахаваны ў брацкай магіле ў пасёлку Азарычы.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» яфрэйтар Аляксей Лазуненка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Аляксей Андрэевіч Лазуненка на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Герои-освободители Черкасщины. — Днепропетровск: Промінь, 1980.
* Днепр — рака героев. Киев, 1983.
* Шёл парншке в ту пору...: герои-комсомольцы в боях за Советскую Украину в годы Великой Отечественной войны 1941-1945 гг. // авт-сост. В. Н. Немятый и др. - Киев: Молодь, 1985. - 367 с.

Спасылкі
--------

Аляксей Андрэевіч Лазуненка на сайце «Героі краіны»
**2-я Ушацкая партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года на базе атрадаў вылучаных брыгадай «Смерць фашызму» (пазней партызанская брыгада імя В. І. Чапаева). У жніўні 1943 года ў брыгадзе створаны і накіраваны ў Вілейскую вобласць партызанскі атрад пад камандаваннем С. Я. Косава (пазней 1-ы атрад партызанскай брыгады імя М. І. Калініна. Дзейнічала на тэрыторыі Ушацкага і Лепельскага раёнаў. У ліпені 1944 года брыгада (1033 партызаны, 9 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* атрад імя Чкалава;
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Свярдлова;
* атрад імя Грызадубавай;
* атрад імя Даватара;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Галоўчанкі;
* атрад «За Радзіму»;
* 9-ы атрад.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* М. В. Уткін

### Камісар

* М. А. Цябут

### Камісар

* А. І. Вілюгін

Гісторыя
--------

Партызаны ўчынялі дыверсіі на чыгунках, шашэйных і грунтавых дарогах у раёне дыслакацыі. У ліпені — жніўні 1943 года разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Бачэйкава Бешанковіцкага раёна, напалі на гарнізон у вёсцы Пышна Лепельскага раёна, удзельнічалі ў Лепельскай аперацыі, разбілі ў студзені — лютым 1944 фашысцкія гарнізоны ў вёсках Поплаўкі, Аўгустова, Сукнёўшчына Лепельскага раёна. Вялі абарончыя баі каля вёскі Кісялёва (люты 1944 года) Ушацкага раёна, у красавіку — маі 1944 года ўдзельнчалі ў баях супраць карнай экспедыцыі на тэрыторыі Полацка-Лепельскай партызанскай зоны, утрымлівала абарону на ўчастках вёсак Стараселле — Вацлавова, Завыдрына — Істопішча — Жары, Слабада — Кавалеўшчына — Завячэлле, каля вёсак Вялічкаўцы, Горы, Кублішчына Ушацкага раёна. У «рэйкавай вайне» на чыгунцы Полацк — Маладзечна падарвалі больш за 5000 рэек

Памяць
------

* Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў» у ліку 16 партызанскіх брыгад.
* У 1976 годзе ў вёсцы Рубанікі Ушацкага раёна ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Гл. таксама
-----------

* Бачэйкаўскія баі;
* Пышнянскія баі;
* Лепельскі бой

Зноскі
------

1. ↑  начальнік штаба атрада Ю. А. Галоўчанка, загінуў у баі 25 ліпеня 1944 года

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баскакаў.

**Аляксей Андрэевіч Баскакаў** (11 лютага 1923, в. Саннікава, Канакоўскі раён, Калінінскай, цяпер Цвярской вобласці — 19 мая 1943) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння школы працаваў справаводам у Канакоўскім народным судзе. Вучоба ў юрыдычнай школе г. Калініна. Народны следчы ў пракуратуры Маладатудскага раёна Калінінскай вобласці.

З чэрвеня 1941 камандзір камсамольска-маладзёжнага батальёна на будаўніцтве абарончых збудаванняў у Калінінскай вобласці.

З ліпеня 1942 камандзір Дыверсійнай Беларускай брыгады імя У. І. Леніна. Загінуў у баі 19 мая 1943 года.

Памяць аб земляку ўвекавечана на мемарыяльнай дошцы ў школе № 1, будынку энергакаледжа, назве вуліцы г. Канакова. Узнагароджаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага сцяга.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3  Баскаков Алексей Андреевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 44. — 737 с.
4. 1 2  Баскаков Алексей Андреевич / 11.2.1922 — 20.5.1943 Архівавана 17 красавіка 2016.  (руск.)
5. ↑  Диверсионная Белорусская бригада имени В. И. Ленина  (руск.)
Рымская правінцыя Аквітанія каля 117 года.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аквітанія.
**Аквітанія** (лац.: Gallia Aquitania) — рымская правінцыя з цэнтрам у Талозе. Назва паходзіць ад племя аквітанаў — аднаго з продкаў сучасных баскаў.

Кантакты Рыма з насельніцтвам Трансальпійскай Галіі (лац.: Gallia Transalpina) пачаліся пасля Другой Пунічнай вайны, калі гальскія плямёны выступілі ў саюзе з Ганібалам. У 105 годзе да н.э. Талоза была разрабавана праконсулам Сервіліем Цэпіёнам.

Рымская правінцыя Аквітанія каля 58 года да н.э.
Заваявана ў 56 годзе да н.э. легатам Цэзара Публіем Красам падчас Гальскай вайны. З утварэннем Рымскай імперыі ў кіраванне Аўгуста (27 да н.э. — 14 н.э.) Аквітанія атрымала статус імператарскай правінцыі і ўключала тэрыторыю паміж р. Луарай і Пірэнеямі. Кіравалася прапрэтарамі. На тэрыторыі Аквітаніі не кватараваліся легіёны. Па адміністрацыйнай рэформе Дыяклетыяна (284—305) была падзелена на 3 правінцыі, які ўваходзілі ў В'енскую дыяцэзію:

* Aquitania prima (паўночны ўсход),
* Aquitania secunda (паўночны захад)
* Aquitania Novempopulana («дзевяці народаў»), або Aquitania tertia — самая паўднёвая частка, са значнай доляй баскскага насельніцтва — сучасная Гасконь.

Падчас распаду Рымскай імперыі Аквітанія была падаравана вестготам імператарам Ганорыем, якія, атрымаўшы статус федэратаў, заснавалі ў 418 годзе першае на тэрыторыі Заходняй Рымскай імперыі варварскае каралеўства, якое пазней трансфармавалася ў Каралеўства вестготаў з цэнтрам у Таледа. У 507 годзе аквітанскія тэрыторыі былі заваяваны Хлодвігам і адышлі да франкам.

Прапрэтары Аквітаніі
--------------------

* 73-75 гг. — Гней Юлій Агрыкала

|  Правінцыі Рымскай імперыі ў 120 годзе |
| --- |
| 
Азія · 
Аквітанія · 
Асірыя · 
Афрыка · 
Ахея · 
Балеары · 
Белгіка · 
Бетыка · 
Брытанія · 
Верхняя Германія · 
Віфінія · 
Галатыя · 
Дакія · 
Далмацыя · 
Егіпет · 
Італія · 
Іўдзея · 
Камяністая Аравія · 
Кападокія · 
Кілікія · 
Кіпр · 
Камагена · 
Корсіка і Сардзінія · 
Коцкія Альпы · 
Крыт і Кірэнаіка · 
Лікаонія · 
Лікія · 
Лугдунская Галія · 
Лузітанія · 
Маўрэтанія · 
Македонія · 
Малая Арменія · 
Мёзія · 
Нарбонская Галія · 
Ніжняя Германія · 
Норык · 
Нумідыя · 
Асраена · 
Памфілія · 
Панонія · 
Пенінскія Альпы · 
Прыморскія Альпы · 
Пісідыя · 
Понт · 
Рэцыя · 
Сірыя · 
Сіцылія · 
Месапатамія · 
Цопк (Сафена) · 
Тараконская Іспанія · 
Фракія · 
Эпір
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кавалеўскі.
**Барыс Віктаравіч Кавалеўскі** (нар. 24 сакавіка 1963, с. Інгіры Зугдзідскага раёна Грузіі) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны тэхнікум, Беларускі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны інстытут, Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта харчавання.

Працоўную дзейнасць пачаў электраманцёрам па рамонце электраабсталявання чацвёртага разраду Аршанскага завода лёгкага машынабудавання. Быў электраманцёрам па рамонце абсталявання чацвёртага разраду, інжынерам-канструктарам аддзела галоўнага энергетыка вытворчага аб’яднання «Інтэграл», інжынерам аддзела інжынернай падрыхтоўкі і камплектацыі трэста «Магілёўводбуд», электраманцёрам пятага разраду энергасілавога цэха, інжынерам-канструктарам, інжынерам па арганізацыі, эксплуатацыі і рамонце, інжынерам, вядучым інжынерам па арганізацыі, эксплуатацыі і рамонце другой катэгорыі, начальнікам бюро аддзела галоўнага энергетыка Магілёўскага ліфтабудаўнічага завода, намеснікам начальніка аддзела маркетынгу, начальнікам аддзела маркетынгу, начальнікам упраўлення па маркетынгу і падрыхтоўцы графікаў вытворчасці, начальнікам упраўлення па маркетынгу і дагаворнай рабоце, начальнікам упраўлення па маркетынгу рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Магілёўскі завод ліфтавага машынабудавання», генеральным дырэктарам вытворчага аб’яднання «Магілёўліфтмаш» — генеральным дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Магілёўскі завод ліфтавага машынабудавання».

Генеральны дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Магілёўскі завод ліфтавага машынабудавання».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Кавалеўскі Барыс Віктаравіч Архівавана 18 жніўня 2020.
**2-я Вішнёвая вуліца** (трансліт.: *2-ja Višniovaja vulica*, руск.: 2-я Вишневая улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Энергетык" каля былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 310 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кузняцоў.

**Барыс Георгіевіч Кузняцоў** (руск.: Бори́с Гео́ргиевич Кузнецо́в; 23 лютага 1947, Астрахань, РСФСР, СССР — 2 мая 2006, Астрахань) — савецкі баксёр, алімпійскі чэмпіён 1972 года, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 1974 года, чэмпіён СССР (1972, 1974). Заслужаны майстар спорту СССР (1972). Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».

Барыс Кузняцоў нарадзіўся 23 лютага 1947 года ў Астрахані. Займацца боксам пачаў у 1958 годзе. Выступаў за «Працоўныя рэзервы» (Астрахань). У 1971 годзе скончыў Астраханскі дзяржаўны педагагічны інстытут. Пасля заканчэння спартовай кар’еры стварыў у г. Астрахані дзіцячую школу па боксе.

Памёр у Астрахані 2 мая 2006 года на 60-м годзе жыцця.

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
**Бары́с Давы́давіч Гю́нтар** (2 верасня 1943 — 22 жніўня 2014) — беларускі палітык, грамадскі дзеяч, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў сям’і акцёраў. Маці — руская, бацька — з паволжскіх немцаў. З 8 гадоў жылі ў Разані прама ў тэатры.

Пасля таго, як Барыс сунуў алавянага салдаціка ў разэтку і выключыў усё святло ў тэатры, нехта напісаў данос, што хлопец сарваў патрыятычны спектакль. Гэта расцанілі як дыверсію і арыштавалі бацькоў Барыса, а праз тры дні і яго самога. З бацькамі Барыс сустрэўся толькі праз тры гады — калі іх вызвалілі. Хлопчыка месяц трымалі ў разанскім следчым ізалятары, у камеры разам з ім было каля 30 чалавек — дзяцей рознага ўзросту. Падчас допытаў Барыса фізічна катавалі, выбіваючы прызнанне, што нехта яго падштурхнуў да дыверсіі. Суду не было. Перавезлі ў Маскву і адправілі на двухмесячны этап у горада Ангарск ў дзіцячы дом для дзяцей асуджаных. Бацькі вызваліліся ў 1954 годзе, уладкаваліся на працу ў Іркуцку і забралі сына з інтэрнату.

Пасля няўдалай спробы паступіць у інстытут, куды яго не ўзялі з-за судзімасці бацькоў, і службы ў арміі, яго накіравалі працаваць слесарам на паўвостраў Мангушлак (Казахстан), прымаў удзел у будаўніцтве знакамітага маяка ў горадзе Актаў. Праз 13 гадоў пераехаў жыць у Гомель, дзе працаваў на Гомсельмашы.

Дэпутацкая дзейнасць
--------------------

У Вярхоўны Савет быў абраны ад Гомельска-Сельмашаўскай акругі. З першага дня ўтварэння Апазіцыі БНФ быў яе актыўным членам. Уваходзіў у склад Ценевага кабінета Апазіцыі БНФ.

Быў сакратаром Камісіі ВС у пытаннях працы, цэн, занятасці і сацыяльнай абароны насельніцтва. Уваходзіў у склад Часовай камісіі ВС па ацэнцы дзейнасці службовых асоб у сувязі з ліквідацыяй наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

У студзені 1991 года ў складзе дэлегацыі Апазіцыі БНФ быў у Вільнюсе, калі туды былі ўведзеныя савецкія войскі з мэтай падавіць імкненне літоўцаў да Незалежнасці. Узнагароджаны медалём Літоўскай Рэспублікі «Памяці 13 студзеня».

Барыс Гюнтар быў адным з аўтараў пакету дакументаў, якія ляглі ў падмурак прынятай 25 жніўня 1991 года Пастановы аб абвяшчэнні незалежнасці Беларусі.

Удзельнік галадоўкі дэпутатаў 11-12 красавіка 1995 года ў Авальнай зале, абвешчанай у знак пратэсту супраць ініцыяванага Лукашэнкам рэферэндума аб ліквідацыі статусу беларускай мовы як адзіна дзяржаўнай, ліквідацыі статусу дзяржаўных сімвалаў «Пагоні» і Бел-Чырвона-белага сьцяга, эканамічнай інтэграцыі з Расіяй і праве прэзідэнта распускаць парламент.

Пасля заканчэння дэпутацкіх паўнамоцтваў пэўны час працаваў у праваабарончым цэнтры «Вясна».

Зноскі
------

1. ↑  Памёр беларускі апазіцыянер Барыс Гюнтар(недаступная спасылка), БелаПАН, 22-08-2014
2. ↑  Барыс Гюнтар. Віртуальны музей савецкіх рэпрэсій у Беларусі
**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Экватарыяльная Гвінея** апісаны ў артыкуле 4 канстытуцыі краіны, прынятай на нацыянальным рэферэндуме 17 лістапада 1991:

*Нацыянальны сцяг мае зялёны, белы і чырвоны колеры ў трох гарызантальных палосах роўнай шырыні і блакітны трохкутнік ля тронкавага краю. У цэнтры сцяга адлюстроўваецца герб Рэспублікі.*

Герб Рэспублікі ўсталёўваецца законам.

У гербе Рэспублікі Экватарыяльная Гвінея ў срэбным шчыце намалявана зялёнае баваўнянае дрэва (бомбакс). Над шчытом размешчаны па дузе акружнасці 6 залатых шасціканцовых зорак, якія сімвалізуюць правінцыі дзяржавы. Пад шчытом — срэбная стужка з дзяржаўным дэвізам «UNIDAD PAZ Y JUSTICIA» («Адзінства, мір і справядлівасць») чорнымі літарамі.

Сцяг прыняты 12 кастрычніка 1968 г. пры абвяшчэнні незалежнасці Рэспублікі Экватарыяльная Гвінея.

Колеры маюць наступнае значэнне:

* Блакітны колер сімвалізуе мора (Атлантычны акіян).
* Зялёны колер сімвалізуе расліннасць, сельская гаспадарка.
* Белы колер сімвалізуе мір.
* Чырвоны колер увасабляе кроў, пралітую змагарамі за незалежнасць Экватарыяльнай Гвінеі.

| ⛭Экватарыяльная Гвінея паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Экватарыяльная Гвінея»**
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Файнштэйн.
**Барыс Аронавіч Файнштэйн** (1909—1989) — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1941).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі медыцынскі інстытут (1932). Загадчык аддзялення, галоўны ўрач Мазырскай гарадской бальніцы (1940—1941).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Загадчык Мазырскім гарадскім аддзелам аховы здароўя (1946—1948), галоўны ўрач Палескай абласной бальніцы (1948—1951), намеснік галоўнага ўрача Мазырскай 2-й абласной бальніцы (1951—1973). Загадчык кабінета статыстыкі Мазырскай гарадской бальніцы (1973—1986).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  100 лет со дня рождения Бориса Ароновича Файнштейна  (руск.)

Літаратура
----------

* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 261
**Сцяг штата Нью-Ёрк** (англ.: Flag of New York) - адзін з афіцыйных знакаў амерыканскага штата Нью-Ёрк. Фон сцяга выкананы ў цёмна-сінім колеры. У цэнтры сцяга размешчаны малюнак герба штата.

Гісторыя
--------

 Сцяг губернатара штата Нью-Ёрк.
Гісторыя сцяга ўзыходзіць да вайны за незалежнасць і пераплятаецца з гісторыяй сцяга Нью-Джэрсі. 23 сакавіка 1779 года кантынентальны кангрэс ўпаўнаважыў і загадаў галоўнакамандуючаму распрацаваць колер і аздабленне мундзіраў пяхотнікаў Нью-Джэрсі. Згодна з гэтым даручэннем, генерал Джордж Вашынгтон 2 кастрычніка таго ж года зацвердзіў жоўта-карычневы і цёмна-сіні колеры ў якасці асноўных колераў мундзіра. Гэтыя колеры былі ім абраныя ў гонар галандцаў, чыімі калоніямі некалі былі Нью-Джэрсі і Нью-Ёрк. Такім чынам, цёмна-жоўты колер быў выбраны ў якасці фону для абодвух сцягоў.  Аднак першапачатковы варыянт сцяга, афіцыйна прыняты 8 красавіка 1896-га, не набыў асобай папулярнасці. Гэта стала адной з прычын, па якой легіслатурай штата Нью-Ёрк 2 красавіка 1901-га было вырашана змяніць колер фону на цёмна-сіні. 

У 2001 годзе Вексілалагічная Асацыяцыя ЗША правяла сярод сваіх членаў апытанне аб дызайне 72 сцягоў штатаў ЗША, тэрыторый ЗША і канадскіх правінцый. Сцяг Нью-Ёрка размясціўся на 53 месцы.

Зноскі
------

1. 1 2 . html New York (US) (англ.).  CRW Flags Inc.. Праверана 21 лістапада 2011.(недаступная спасылка)
2. ↑   New Jersey State Flag (англ.).  The State of New Jersey. Праверана 21 студзеня 2011.

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
**Ангіяспа́зм** — хваравітая з'ява, якая складаецца ў звужэнні дробных артерый та капіляраў; абумоўлена засмучэннямі нервовай рэгуляцыі краваносных сасудаў.

Этыялогія
---------

Ангіяспазм бывае пры гіпертанічнай хваробе, таксама пры эмацыйным напружанні, пры моцных болевых раздражненнях (т. зв. рэфлекторны ангіяспазм).

У асноўным ангіяспазм узнікае перыядычна, доўжыцца ад некалькіх хвілін да некалькіх дзён. Часам ён можа прывесці да інсульту і інфаркту міякарда.

Лячэнне
-------

Лячэнне ангіяспазму накіравана на ліквідацыю асноўнага захворвання; пры гэтым з поспехам прымяняюцца сасудапашыральныя прэпараты (нітрагліцэрын, валідол і інш.) і болесуцішальныя сродкі.

Літаратура
----------

* Українська радянська енциклопедія : у 12 томах / за ред. М. Бажана. — 2-ге вид. — К.: Головна редакція УРЕ, 1974–1985.

Спасылкі
--------

* АНГІОСПАЗМ Фармацевтична енциклопедія


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778506911, 2909674202 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шылавіцкі сельсавет.
 
**Шы́лавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Шылавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Слонімскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 22 ліпеня 1966 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жыровіцкага сельсавета.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дрэйзеншток.
**Анда Міронаўна Дрэйзеншток** (руск.: Дрейзеншток Анда Мироновна; 1896, Новы Пагост, Віленскай губерні — 1975, Чыта) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1913-17 у Швейцарыі. Член партыі бальшавікоў з 1917. Знаходзілася на партыйнай працы ў арміі і ВЧК, затым на дыпламатычнай працы ў Германіі і Грэцыі. Пасля заканчэння школы марксізму-ленінізму пры ЦК ВКП(б) ў 1932 накіравана ва Усходне-Сібірскі крайкам ВКП(б). З лютага 1936 сакратар Борзінскаго райкама ВКП(б). 1937/07/09 арыштаваная як член праватрацкістска-контррэвалюцыйнай арганізацыі. 1939/09/05 вызвалена з-пад варты. У далейшым пражывала ў Чыце, Іркуцку.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* ДРЕЙЗЕНШТОК Анда Мироновна  (руск.)
**Майк Ёгансэн** (укр.: Майк Йога́нсен; 16 (28) кастрычніка 1895, Харкаў — 27 кастрычніка 1937, Кіеў) — украінскі паэт, празаік, авангардыст эпохі «Расстралянага адраджэння». Перакладчык, крытык, лексікограф, сцэнарыст, падарожны. Адзін з заснавальнікаў літаратурных суполак Гарт, Вольная акадэмія пралетарскай літаратуры — ВАПЛІТА, Тэхна-мастацкая група А, часопісаў «Універсальний журнал», «Літературний ярмарок».

Аўтар вершаў, апавяданняў, нарысаў «Падарожжа чалавека пад кепам (яўрэйскія калоніі)», раманаў «Прыгоды Мак-Лейстана, Гары Руперта і іншых», «Падарожжа вучонага доктара Леанарда і яго будучай каханкі прыгожай Альчэсты ў Слабажанскую Швайцарыю», тэорыі «Элементарныя законы вершавання», «Як будуецца апавяданне» і інш.

Быў звязаны з беларускім літаратурным жыццём. Браў удзел у 1 з’ездзе Маладняка, які адбыўся 25—29 лістапада 1925 г. у Менску. Ягоную рэцэнзію на кніжкі вершаў Уладзіміра Дубоўкі змясціў у беларускім перакладзе часопіс «Узвышша» (№ 5 1927).

Рэпрэсаваны, расстраляны.

У беларускай мове прыжыццёвае напісанне яго прозвішча: *Іогансэн*. Пазней яго перадавалі розна: з націскам на 1 склад (*Ёгансэн, Ёгансен*) ці на іншы (*Ягансен, Іагансен*).

Літаратура
----------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Майк Ёгансэн**

* *Йогансен, Майк*. Вибрані твори / Упоряд. Ростислав Мельників. — Вид. 2-ге, доп. — К. : Смолоскип, 2009. — 768 с. — ISBN 978-966-8499-94-4.
* Бюлетэнь 1-га Ўсебеларускага зьезду «Маладняка». 1926
**Нацыянальны сцяг эрзян** (эрз.: Эрзянь раськень коцт, *Сцяг эрзянскага народа*) — нацыянальны сцяг эрзян, народа, што жыве ў Расіі.

Апісанне сцяга
--------------

Памер сцяга — у прапорцыі 1:2. Складаецца з трох гарызантальных палас аднолькавай шырыні, верхняя — белага, сярэдняя — чырвонага і ніжняя — чорнага колеру. Ён быў распрацаваны Валянцінам Дзявяткіным і ўхвалены аб’яднаннем «Масторава» у 1990 годзе. Асноўныя колеры «паўтараюць колеры ўзораў мужчынскіх і жаночых эрзянскіх нацыянальных касцюмаў».

Праз гады сцяг быў зацверджаны Кангрэсам эрзянскага народа:

> 
> 
> «Эрзянскай Кангрэс зацвярджае ў якасці сцяга эрзянскага народа бел-чырвона-чорнае (зверху ўніз) палотнішча, якое сімвалізуе ў сваіх колерах Свабоду, Жыццё і Зямлю эрзянскага народа».
> 
> 
>

Тлумачэнне колераў сцяга
------------------------

Чорны колер — гэта не толькі колер зямлі, але і колер пулая — насцегнавай часткі эрзянскага жаночага нацыянальнага касцюму. Адсюль напрошваецца выснова, што для продкаў эрзян чорны колер — гэта не колер жалобы, а колер, які сімвалізуе ўрадлівасць і жаночы пачатак. У больш шырокім значэнні — гэта Мастарава (даслоўна Маці-зямля ад эрз.: мастор — зямля, эрз.: ава — маці). Калі лічыць пры гэтым чырвоны колер крывёю — сімвалам народа эрзян, а белы — сімвалам Інешкіпаза (Вярхоўны Бог), то атрымліваецца наступны сэнсавы шэраг: «Інешкіпаз-Эрзя-Масторава».

Акрамя асноўнай трактоўкі значэнняў колераў абгрунтаваным будзе лічыць таксама наступную трактоўку: Мастарава (чорны колер), дае апору і жыццё эрзе (чырвоны колер), які жыве і працуе на ёй, над імі Інешкіпаз (белы колер), які абараняе іх і апякуецца ім.

Зноскі
------

1. 1 2  Флаги различных национальностей России (руск.)
2. ↑  Резолюция 2-га Эрзянского конгресса — 2-це Эрзянь Инекужо, Присутствовало: 93 делегата из 10 регионов РФ. Были наблюдатели от мокшанского, татарского, русского народов. 16 апреля 2006 года, г. Саранск

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг эрзян
**«Сцяна»** — збор сямнаццаці кароткіх апавяданняў беларускага пісьменніка Васіля Быкава.

Апісанне
--------

«Сцяна» апісвае трагічны лёс Беларусі ад сталінскіх рэпрэсій (апавяданне «Жоўты пясочак») і Другой сусветнай вайны, якая пакінула Беларусь у руінах, да змрочнага жыцця беларусаў у 1990-я гг. Аўтарская расчараванасць і пэсымістычная пазіцыя відавочныя ва ўсіх апавяданнях кнігі. Падобна да іншых твораў Васіля Быкава ў «Сцяне» прасочваюцца паралелі з філасофіяй экзістэнцыялізму, напрыклад засяроджванне ўвагі аўтара на праблеме выбару і маральных ваганняў чалавека. Кніга люструе адстунасць свабоды і бездапаможнасць індывідуума ў межах таталітарнай сістэмы.

З-за таго, што Васіль Быкаў быў persona non grata у часы празідэнцтва Аляксандра Лукашэнка, збор апавяданняў друкаваўся ў рускіх літаратурных часопісах «Дружба народов» (нумары 7, 8, 11 за 1999 год) і «Звезда» (нумар 5 за 1999). Першае асобнае выданне кнігі выйшла ў 1997 годзе ў выдавецтве «Наша Ніва». Большасць апавяданняў былі таксама перакладзеныя на эстонскую мову, пад назвай «Valgevene tragöödia» (*Трагедыя Беларусі*) у 2001 годзе.

Спасылкі
--------

* Васіль Быкаў. Сцяна Архівавана 13 жніўня 2010. на Беларускай Палічцы
Двухбаковы кунтушовы пояс гродзенскай вытворчасці. Музей Чурлёніса ў Каўнасе  (руск.) (бел.
Двухбаковы кунтушовы пояс гродзенскай вытворчасці. Музей Чурлёніса ў Каўнасе  (руск.) (бел.
**Гродзенскія каралеўскія мануфактуры** — прамысловыя прадпрыемствы па вырабу прадметаў бытавога, гаспадарчага, ваеннага прызначэння. Заснаваны ў другой палове XVII стагоддзя па ініцыятыве падскарбія ВКЛ і гродзенскага старосты Антонія Тызенгаўза. У складзе вытворчага комплексу з 1760 года налічвалася 21 мануфактура, у тым ліку па вырабу пацерак, карункаў, ігральных карт, зброі, гармат, набіўнога паркалю, камлоту, дываноў, кілімаў, карэт. Меліся ткацкія мануфактуры: шаўкаткацкая, залататкацкая, панчошная, металічных вырабаў, суконна-капялюшная, тонкасуконная, гарбарная, фарбавальная, палатняная, суконная.

Для забеспячэння дзейнасці прадпрыемстваў былі створаны школа для дзяцей рабочых, камерцыйная кантора для крэдытавання закупак з-за мяжы, спецыяльныя крамы.

Праіснавалі да канца XVIII стагоддзя.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.
Двое падлеткаў, якія слухаюць музыку
**Падле́так** — юнак альбо дзяўчына ў пераходным ад дзяцінства да юнацтва ўзросце. Сучасная навука вызначае падлеткавы ўзрост у залежнасці ад краіны (рэгіёну пражывання) і культурна-нацыянальных асаблівасцей, а таксама полу (ад 12—14 да 15—17 гадоў).

У 12—17 год у падлеткаў узмацняюцца другасныя палавыя прыкметы. У дзяўчын з'яўляюцца менструацыі: гэта прыкмета таго, што ў яечніках пачалі развівацца і спець яйцаклеткі. Да 12—15 гадоў у хлопчыкаў пачынаецца рост валасянога покрыву на твары, целе, падпахавых упадзінах, узнікаюць палюцыі — першая прыкмета палавога паспявання юнакоў.

Звычайна гэты ўзрост завуць пераходным. У гэты час у падлеткаў узнікаюць частыя звады з бацькамі, хтосьці з падлеткаў шукае сябе, свае мэты ў жыцці, захапляецца філасофіяй, імкнецца даведацца больш пра процілеглы пол. Так і ўзнікаюць адносіны паміж падлеткамі і камунікаванне падлеткаў.

Гл. таксама
-----------

* Дзіця
* Юнацкасць
* Моладзь
* Падлеткавая сексуальнасць
* Падлеткавая цяжарнасць
* Узроставая перыядызацыя

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Падлетак
**Артур Тарханян** (арм.: Արթուր Թարխանյան) — армянскі архітэктар

Біяграфія
---------

**Артур Тарханян** — з'яўляецца адным з выбітных дойлідаў Арменіі, якія ўнеслі вялікі ўнёсак у сучасную армянскую архітэктуру. Ён быў шчаслівым архітэктарам: прайшоў складаны творчы шлях, быў любы, стаў настаўнікам не аднаго пакалення архітэктараў. Яму давялося ўвасобіць свае ідэі, убачыць свае творы ажыццёўленымі, і ён мог імі ганарыцца. Яшчэ студэнтам Артур Тарханян быў прыцягнуты акадэмікам Самвелам Сафаранам да творчай распрацоўкі праекта галоўнага корпуса будынка Акадэміі навук Армянскай ССР. Потым вужы пад эгідай інстытута «Армдзяржпраект», куды ён паступіў на працу, Артур Артаваздавіч стаў пераможцам некалькіх рэспубліканскіх і міжнародных архітэктурных конкурсаў, потым доўгія гады кіраваў майстэрняй тыпавога праектавання. Творчасць сваё ён сумяшчаў з выкладчыцкай дзейнасцю, доўгія гады кіруючы дыпломнымі праектамі выпускнікоў архітэктурнага факультэта ЕрАСІ. У сярэдзіне 1980-х гадоў ён заняў кіроўную пасаду намесніка старшыні Дзяржбуда Арменіі, дзе яму нароўні з развязкам надзённых горадабудаўнічых праблем давялося таксама кіраваць дзяржаўнай камісіяй па арганізацыі дапамогі ахвярам чарнобыльскай катастрофы. Пасля падарожжаў у Чарнобыль у Артура Тарханяна пагоршылася здароўе. У 1987 годзе ён перанёс цяжкі інсульт, пасля якога фактычна перастаў займацца праектнай дзейнасцю.

Галерэя
-------

* Мемарыяльны комплекс ЦыцэрнакабердМемарыяльны комплекс Цыцэрнакаберд
* Мемарыяльны комплекс ЦыцэрнакабердМемарыяльны комплекс Цыцэрнакаберд
* Спартыўна-канцэртны комплекс імя Карэна ДземірчанаСпартыўна-канцэртны комплекс імя Карэна Дземірчана

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Армянская савецкая энцыклапедыя / пад рэд. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. 1 2  Armenian Concise Encyclopedia — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618'></a>
3. ↑  «Последняя работа Артура Тарханяна» // «Голос Армении», 6 мая 2010 Архівавана 14 красавіка 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | SUDOC: 181477904 · VIAF: 311503574 |