recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Вінтоўка **AR-10** была распрацаваная Юджынам Стонэрам (Eugene Stoner), працаваўшым у кампаніі Armalite — падпадзяленні амерыканскай карпарацыі Fairchild Engine and Airplane Corp, да 1955 года. Вінтоўка прызначалася для ўдзелу ў конкурсе на новую вінтоўку калібра 7.62мм для Войска ЗША, на замену састарэлым вінтоўкам М1 Garand. Нажаль для фірмы Armalite вінтоўка AR-10 спазнілася да пачатку конкурсу, ды і канструкцыя яе была занадта перадавой для вельмі кансерватыўна наладжаных амерыканскіх вайскоўцаў таго часу. У любым выпадку, у 1957 годзе амерыканцы прынялі на ўзбраенне 7.62мм аўтаматычную вінтоўку М14, а AR-10 была даведзеная да вытворчасці толькі да пачатку 1960х. У ЗША выпуск гэтай вінтоўкі быў мінімальны, бо фірма Armalite пераключылася на распрацоўку малакалібернай аўтаматычнай вінтоўкі для Войска ЗША на базе AR-10. Ліцэнзія на вытворчасць AR-10 была прададзеная галандскаму арсеналу Artillerie Inrichtingen. Агульная колькасць вырабленых у пачатку 1960х гадоў вінтовак AR-10 ацэньваецца прыкладна ў 10 000 штук, частка з якіх закупілі Судан і Партугалія. Далей развіццё лініі AR-10 ішло толькі ў выглядзе яе малакалібернага нашчадка, серыі вінтовак M16/ AR-15, і на пару дзесяцігоддзяў аб існаванні AR-10 практычна забыліся.

Аднак жа, рэарганізаваная кампанія Armalite амаль дваццаць гадоў вырашыла аднавіць выпуск вінтовак серыі AR-10, на гэты раз ужо для грамадзянскага і паліцыянтскага рынка. Новая вінтоўка ўяўляла сабой зваротны крок у развіцці сямейства — калі перш вінтоўка AR-15 была атрыманая шляхам памяншэння AR-10, то адроджаная AR-10 пад азначнікам AR-10B уяўляла сабой павялічаную AR-15, якая адпавядае па ўсіх параметрах вінтоўцы М16А2 (за выключэннем аўтаматычнага агню). 
"Арыгінальныя" AR-10 практычна не адрозніваецца ад AR-15 самых першых узораў. Асноўныя адрозненні — гэтае размяшчэнне дзяржальні зараджання над ствольнай скрынкай, а не ззаду яе, і плыўна рэгуляваны па далёкасці цалік прыцэла.

Тэхнічныя дадзенныя (AR-10)
---------------------------

* Калібр: 7.62х51мм, .308 Winchester
* Даўжыня: 1016 мм
* Даўжыня ствала: 508 мм
* Вага: 4.31 кг
* Боезабеспячэнне: магазін на 20 патронов
* Хуткасць стральбы: 700 стрэлаў у хвіліну

Мадэлі
------

* AR-10 — арыгінальная мадэль канца 1950-х гадоў
* AR-10А2- уяўляе сабой некалькі павялічаны самазарадны варыянт вінтоўкі М16А2 пад патрон 7.62х51мм з мінімальнымі зменамі.
* AR-10А4 — адрозніваецца тым, што замест дзяржальні пераноскі ў яго ўсталяваная накіроўвалая тыпу Picatinny для мацавання рознай оптыкі.
* AR-10B — уяўляла сабой павялічаную AR-15, якая адпавядае па ўсіх параметрах вінтоўцы М16А2 (за выключэннем аўтаматычнага агню).
* AR-10 Т — "мэтавая" (або снайперская) вінтоўка, ствольная скрынка па тыпе AR-10А4, ствал палепшанай якасці выраба, і палепшаны ударна-спускавым механізмам.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лакно, значэнні.
**Лакно́** — археалагічныя помнікі: стаянкі эпохі неаліту каля вёскі Лакно (Гродзенскі раён). Выявілі і абследавалі ў 1996 годзе В. Л. Лакіза і В. С. Абухоўскі.

Стаянка-1
---------

Знаходзіцца за 0,5—0,6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі на мысе карэннага берага возера Лакно. Мыс абмежаваны балотам і невялікай ракой, якая выцякае з возера. Памеры 50х140 м. Знойдзены 2 крамянёвыя абломкі, 4 сколы, 4 пласціны, 7 адшчэпаў, 5 нуклеусаў, 3 рэтушаваныя адшчэпы, 2 скобелі і 4 скрабкі на адшчэпах, разец, нож на масіўным пласціністым адшчэпе, лязовая частка крамянёвай шліфаванай сякеры прамавугольнага сячэння, фрагмент ляпной керамікі. Матэрыялы адносяцца да эпохі неаліту — культур нёманскай, шарападобных амфар і кола культуры шнуравой керамікі.

Стаянка-2
---------

Знаходзіцца за 0,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, за 0,1—0,15 км ад стаянкі-1. Памеры 30х100 м. Знойдзены 20 крамянёвых адшчэпаў і пласцін, 4 нуклеусы, разец, 2 рэтушаваныя адшчэпы, 3 скрабкі, пласціна са скошаным рэтушшу канцом, фрагмент ляпной керамікі з мінеральнымі дамешкамі ў цесце і штрыхаванай паверхняй. Матэрыялы адносяцца да эпохі неаліту — нёманскай культуры і кола культуры шнуравой керамікі.

Літаратура
----------

* *Лакіза, В. Л.* Лакно / В. Л. Лакіза // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: У 2 т. / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2011. — 464 с.: іл. — С. 7. — ISBN 978-985-11-0549-2.
* *Лакіза, В. Л.* Старажытнасці позняга неаліту, ранняга і сярэдняга перыядаў бронзавага веку Беларускага Панямоння / В. Л. Лакіза; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі. — Мн.: Беларуская навука, 2008. — 342, [1] c. — ISBN 978-985-08-0938-4.
**Карл I Бургундскі** (фр.: Charles de Bourgogne, 1414 — 25 мая 1464) — граф Неверскі (1415—1464) і Рэтэльскі (1415—1464), старэйшы сын Філіпа II Бургундскага (1389—1415), графа Невельскага (1404—1415) і Рэтэльскага (1406—1415), ад другога шлюбу з Бонай д’Артуа (1396—1425).

Біяграфія
---------

У кастрычніку 1415 года пасля гібелі свайго бацькі Філіпа Бургундскага, графа дэ Невер, у бітве з англічанамі пры Азенкуры Карл атрымаў у спадчыну графствы Невер і Рэтэль. Пры малалетнім Карле рэгенткай у абодвух графствах была яго маці Бона д’Артуа (1415—1424). Граф Карл Неверскі знаходзіўся пад заступніцтвам свайго стрыечнага брата, магутнага герцага Бургундскага Філіпа III Добрага (1419—1467), які ў лістападзе 1424 года ажаніўся з Бонай д’Артуа, маці Карла дэ Невера.

Граф Карл дэ Невер удзельнічаў на баку французаў у Стагадовай вайне з Англіяй, браў удзел у адваяванні Нармандыі (1449—1450) і Гіені (1451—1453).

У канцы кіравання Філіпа Добрага Карл Неверскі быў западозраны ў вядзьмарстве і спробе адхіліць ад атрымання спадчынны Карла Смелага, графа дэ Шарале, сына герцага Бургундыі. Карл дэ Невер вымушаны быў бегчы ў Францыю, дзе неўзабаве памёр.

У маі 1464 года Карл Бургундскі, граф Неверскі і Рэтэльскі, сканаў. Яго спадчыннікам стаў малодшы брат Жан II (1464—1491).

Сям’я
-----

11 чэрвеня 1456 года Карл дэ Невер ажаніўся з Марыяй д’Альбрэ (пам. 1486), дачкой Карла II д’Альбрэ (1407—1471), сеньёра д’Альбрэ, і Ганны д’Арманьяк (1402—1473), у шлюбе з якой не меў нашчадства.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · genealogics.org |
**A&M Records** («Эй-энд-эм рэ́кардз») — амерыканская фірма гуказапісу, заснаваная ў 196 годзе Гербам Алпертам і Джэры Мосам (у назве фірмы — ініцыялы іх прозвішчаў). Першапачаткова лэйбл займаўся выпускам пласцінак самога Алперта і яго аркестра Tijuana Brass. Затым, па меры камерцыйнага поспеху, на лэйбле сталі запісвацца таксама іншыя выканаўцы эстраднага жанру (Baja Marimba Band, Sergio Mendez, Brazil '66, Берт Бакарак, Кладзін Ланжэ). У наш час пад маркай лэйбла выдаецца музыка практычна любых кірункаў.

Выканаўцы
---------

Asia Nitollano   

Ayọ   

Al Brown   

Black Eyed Peas   

Bryan Adams   

Sheryl Crow   

Dropping Daylight (A&M/Octone)   

Duffy   

Envy & Other Sins   

Elgin   

Faders, The (Polydor/A&M)   

Fergie (will.i.am Music Group/A&M)   

Flyleaf (A&M/Octone)   

Peter Frampton   

The Hives (A&M/Octone)   

Hollywood Undead (A&M/Octone Records)   

Jonny Lang   

Maroon 5 (A&M/Octone)   

Melody Thornton   

Metro   

Mixi   

Nicole Scherzinger   

Nick Harrison   

The Police   

Pussycat Dolls   

Richard Carpenter   

Simian Mobile Disco   

Snow Patrol (Polydor/A&M)   

Sting (musician)   

SLY (SWAMP THUG RECORDS)   

TG4 (TUG/A&M)   

Tommy Reilly   

Michael Tolcher (A&M/Octone)   

will.i.am (will.i.am Music Group/A&M)

Спасылкі
--------

* amoctone.com — афіцыйны сайт
* Interscope Records official website — A&M Records is included within the Interscope site and is part of Interscope Geffen A&M
* On A&M Records — Search every artist and recording by A&M Records and its affiliated labels
* A&M Corner — Since 1995 the internet’s original A&M Records free collector/listener resource
**Све́рдзел** — рэжучы інструмент для свідравання.

Звычайна свердзел — стрыжань цыліндрычнай формы, у якім адрозніваюць **рабочую частку** (рэзальную і калібровачную) і **хваставік** (цыліндрычны ці канічны). Рэзальную частку робяць з інструментальнай сталі, цвёрдых сплаваў.

Асноўныя тыпы свердзелаў: у металаапрацоўцы — спіральныя (найбольш пашыраныя), з прамымі канаўкамі, пёравыя, цэнтровачныя, шнэкавыя, для глыбокага свідравання (ружжовыя і гарматныя), для кольцавага свідравання; у дрэваапрацоўцы — цыліндрычныя (простыя цэнтравыя, цэнтравыя з падразальнікамі, лыжкавыя) і вінтавыя (спіральныя, шнэкавыя, штопарныя і інш.).

Гл. таксама
-----------

* Зенкер
* Свердзел Прэслера  (руск.) (бел.

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 9. Рабкор — Сочы / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1973. — 640 с.: іл. карты. — С.435—436.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свердзел

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778382975 |
БМП-1
**Баявая машына пяхоты**, **БМП** — браніраваная машына мота-стралковых войскаў (мотапяхоты) для перамяшчэння асабовага складу і вядзення бою. З’явілася ў 1960-я г. Сучасная БМП — гусенічная (радзей колавая) машына высокай праходнасці, звычайна плаваючая, выкарыстоўваецца для дэсантавання. Аснашчана фільтра-вентыляцыйнай устаноўкай, прыладамі начнога бачання і інш. Узбраенне: 20— 30-мм аўтаматычная пушка, 1—2 кулямёты, часам процітанкавыя кіроўныя рэактыўныя снарады. Умяшчае 2—3 чалавекі экіпажу і 6—9 чалавек стралкоў, якія могуць весці агонь праз амбразуры. Скорасць руху: гусенічных 65—75, колавых да 100, па вадзе 6—10 км/гадзіну. Ёсць на ўзбраенні армій многіх краін: напрыклад, у ФРГ — гусенічная «Мардэр», у ЗША — плаваючая гусенічная М-2 «Брэдлі».

Віды БМП
--------

* БМП-2

Іншая ваенная тэхніка
---------------------

* БРДМ-2

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4180075-8 |
Дзірк Баўтс. Выпрабаванне агнём
**Арда́ліі** (ад англасакс. *ordol*, лацінскі *ordalium* — прысуд, суд) — у шырокім сэнсе тое ж, што і «Божы суд»; у вузкім — суд шляхам выпрабавання агнём і вадой. Ардаліі лічацца адным з відаў архаічнага права, упершыню падобныя выпрабаванні згадваюцца яшчэ ў законах Хамурапі.

Пры выпрабаванні вадой трэба было дастаць пярсцёнак з кіпеню, скокнуць у раку з хуткім цячэннем, падыспытнага апускалі ў халодную ваду звязаным і г.д.

Выпрабаванне агнём складалася ў тым, што падыспытны павінен быў трымаць рукі на агню, праходзіць праз вогнішча, трымаць рукамі распаленае жалеза. Той, хто вытрымаў гэтыя выпрабаванні прызнаваўся апраўданым, хто не вытрымаў — вінаватым. На Русі той, хто патануў у рацэ лічыўся апраўданым — Бог яго забраў у лепшы свет, ён раней патрапіў на неба.

Ардаліі мелі распаўсюджванне ў шматлікіх народаў, сустракаліся і ў перыяд Высокага Сярэднявечча.

Падчас Першага крыжовага паходу пасля выяўлення Святой дзіды на ардалію пайшоў і загінуў ад апёкаў П'ер Бартэлемі.
**Беларускае таварыства па сувязях з суайчыннікамі за рубяжом**, *Беларускае таварыства «Радзіма»* - добраахвотная грамадская арганізацыя, якая падтрымлівае і пашырае культурныя сувязі з выхадцамі з Беларусі, якія жывуць за межамі былога СССР. Створана ў 1964 г. (у 1960 – 1964 гг. дзейнічала Беларуская секцыя камітэта «За вяртанне на Радзіму і развіццё культурных сувязяў з суайчыннікамі»). У 1976 г. пераўтворана ў Беларускае таварыства «Радзіма». Сярод заснавальнікаў Р.Р. Шырма і М. Танк.

Асноўныя кірункі дзейнасці: культурныя і эканамічныя кантакты з аб’яднаннямі землякоў за мяжой і асобнымі суайчыннікамі, перасылка за мяжу літаратуры, падручнікаў, канафільмаў, фотавыставак і іншае, арганізацыя курсаў па вывучэнні беларускай гісторыі, культуры і мовы, гуманітарнай дапамогі ад замежных суайчыннікаў жыхарам Беларусі, якія пацярпелі ад Чарнобыльскай катастрофы 1986 і інш.

Таварыства заснавальнік газеты «Голас Радзімы».

Літаратура
----------

* Мацкевіч, В. Г. Беларускае таварыства па сувязях з суайчыннікамі за рубяжом / В. Г. Мацкевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 360—361.
**Свержанскі замак** — абарончае збудаванне XV—XVI стст. каля двара Свержань і аднайменнага мястэчка. Замак стаяў на правым беразе Нёмана, насупраць мястэчка, і займаў своеасаблівы цяжкадаступны востраў, утвораны Нёманам, залукай Нёмана — Міранкай і прылеглым балотам. У наш час гэтая мясцовасць называецца ўрочышчам «Замак» або «Замак Чартарыйскага».

Збудаваны замак быў, відаць, у 1-й траціне XV ст. калі двор Свержань належаў Вітаўту і яго жонцы. Тады замак ахоўваў паўночную правабярэжную частку маёнтка, дзе была старажытная пераправа праз Нёман. Для будовы былі выкарыстаныя прыродныя пясчаныя ўзвышшы. Замак займаў, прынамсі, два пагоркі ў самай высокай частцы ўрочышча, і меў дадатковую абарону ў выглядзе раскапанай залукі Нёмана. Падыход да замка быў пакінуты толькі з паўночнага боку, дзе, відаць, існаваў перакідны мост.

Самая ранняя згадка замка *ў дакументах* адносіцца да 1568 года, калі ўладальнікі прадалі частку замка і двара, пасля чаго замкам супольна валодалі, адной часткай — Астафей Валовіч, і другой часткай — Мікалай Служка і Андрэй Урэлеўскі, разам. Тады замак складаўся з дзвюх вежаў, адна з якіх была і брамным умацаваннем, злучаных гароднямі. Трывалых жыллёвых і гаспадарчых пабудоў не было, а сам замак быў напаўразбураны.

У 1571 г. палову замка і мястэчка набыў Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка (з даплатай 4 тыс. коп грошаў літоўскіх), а з 1578 г. ён стаў уладальнікам усяго замка і мястэчка. Апошняя дакументальная згадка замку адносіцца да 1582 г. а ў XVII стст. ён, відаць, ужо не існаваў.

Зноскі
------

1. ↑  Прывязка паводле даследаванняў В. Шаблюка, які лічыў памылковым меркаванне М. Ткачова, які прывязваў замак да левага берага Нёмана, пры ўпадзенні ў яго ракі Жацераўкі, побач з рыначнай плошчай.

Літаратура
----------

* Шаблюк В. Замак у Свержні // З глыбі вякоў. Наш край. Вып. 2. — Мн. 2002. ISBN 985-08-0515-3. С. 27—31.
**Беларускае таварыства анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў (БТАР)** — добраахвотная прафесійная супольнасць анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў  (руск.) (бел. Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Пасля таго, як у 1966 годзе ў Маскве было створана Усесаюзнае навуковае таварыства анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў (УНТАР), сталі стварацца навуковыя таварыствы анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў саюзных рэспублік.

Устаноўчая канферэнцыя Рэспубліканскага навуковага таварыства анестэзіёлагаў і рэаніматолагаў БССР адбылася 2—3 верасня 1971 года ў Мінску.

У першае праўленне таварыства выбраны: Г. П. Аблам, Я. Б. Барысевіч, Г. М. Гецман, В. П. Яфімаў, Я. А. Жызнеўскі, А. Г. Захараў, С. В. Ісаенка, Ф. Б. Каган, І. З. Кляўзунік, М. П. Кавалёў, В. І. Казыра, Д. А. Кулак, В. В. Курэк  (руск.) (бел. Д. В. Мірутка, А. А. Плавінскі, К. Е. Рыбачанка, С. П. Рынейскі, У. У. Спас, С. З. Фрадкін, П. В. Цэдрык  (руск.) (бел. і В. М. Шынкарык. Пасля здабыцця незалежнасці Рэспублікі Беларусі на X Сусветным кангрэсе анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў у Гаазе ў 1992 годзе Беларускае навуковае таварыства анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў прынята ў Еўрапейскае таварыства анестэзіёлагаў  (англ.) (бел. (ESA).

У 2007 годзе таварыства атрымала цяперашнюю назву — Беларускае таварыства анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў (БТАР).

Сучаснасць
----------

БТАР вядзе актыўную адукацыйную дзейнасць. Пад яго эгідай праходзяць усе асноўныя канферэнцыі і з’езды па спецыяльнасці ў краіне, семінары Курса па еўрапейскай адукацыі ў анестэзіялогіі (CEEA) і іншыя мерапрыемствы з міжнародным удзелам.

Актыўна супрацоўнічае з Еўрапейскім таварыстваў анестэзіёлагаў (ESA), Федэрацыяй анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў Расіі, а таксама з клінікай Маё  (руск.) (бел. (ЗША).

Вядзецца актыўная праца ў Інтэрнэце і сацыяльных сетках з мэтай распаўсюджвання актуальнай прафесійнай інфармацыі, пасяджэнні БТАР транслююцца на канале Youtube.

З’езды анестэзіёлагаў-рэаніматолагаў БССР і РБ
----------------------------------------------

* I з’езд — 28-29 мая 1981 года, Мінск
* II з’езд — 5-6 снежня 1991 года, Мінск
* III з’езд — 5-6 кастрычніка 1995 года, Віцебск
* IV з’езд — 1-3 лістапада 2000 года, Гродна
* V з’езд — 14-15 кастрычніка 2004 года, Гомель
* VI з’езд — 13-14 мая 2008 года, Мінск
* VII з’езд — 31 мая — 1 чэрвеня 2012 года, Брэст
* VIII з’езд — 19-21 мая 2016 года, Мінск

Старшыні таварыства
-------------------

* І. З. Кляўзунік (да 1991 года)
* І. І. Канус (1991—2004)
* Г. У. Ілюкевіч (2004—2008)
* А. Ц. Прасмыцкі (2008—2012)
* Г. У. Ілюкевіч (2012—2016)
* А. М. Дзядзько (з 2016 года)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* bsaer.org
**Башні́** (трансліт.: *Bašni*, руск.: Башни) — аграгарадок у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, на беразе возера Будавесць. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Вёска Башні ўтварылася ад злучэння дзвюх вёсак Будавесць і Башні. Існуе наступная версія паходжання назвы Башні. Да рэвалюцыі тут жыў пан Канстанцін Дзмітрыевіч Палена, які займаўся кветкаводствам. Па абодва бакі дарогі, якая ідзе ад мастка да вёскі, былі пасаджаныя густыя кусты бэзу. У самым пачатку вёскі, на ўзвышшы стаяла высокая вежа (руск.: Башня), з гэтай вежы леснікі назіралі за панскім лесам, адсюль і пайшла назва вёскі — Башні. Падчас рэвалюцыі сядзіба пана была знішчана, пан памёр, а дачка з’ехала. Памешчыцкая зямля была перададзена сялянам.

У 1931 годзе вёскі Будавесць і Башні былі аб’яднаны ў калгас імя Будзёнага. Першым старшынёй у вёсцы Башні стаў Васіль Андрэевіч Новікаў, які загінуў пад Сталінградам у гады Вялікай Айчыннай вайны. А ў Будавесці — Канстанцін Мікалаевіч Буланчыкаў. Калгаснікі пачалі наладжваць сваё жыццё. Да калектывізацыі вёска налічвала 40 двароў. Падчас вайны Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы згарэла пяць хат.

У 1944 годзе гэта тэрыторыя была вызвалена, і ўсе ўзяліся за аднаўленне роднага калгасу. Вёска пачала будавацца. А ўжо ў 1957 годзе дробныя калгасы зліліся ў адзін, які стаў называцца калгасам імя Энгельса.

Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Лескавіцкага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Язвінскага сельсавета.

30.12.2005 г. — адкрыццё першага ў раёне аграгарадка Башні.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Ба́шні**
2. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 1 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 9.
3. ↑  Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области Архівавана 5 кастрычніка 2021.
4. ↑  Гісторыка-краязнаўчы курс «Наша Шуміліншчына» Шуміліназнаўства — Віцебск: Віцебская друкарня, 2010. — 125 с. ISBN 978-985-534-018-9

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Башні

| ⛭**Светласельскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Светласельскі |
| Аграгарадкі | Башні |
| Вёскі | Баёўка ·  Гараватка ·  Дубраўскае ·  Завяззе ·  Засіннікі ·  Ільінцы ·  Каравайніца ·  Крупчына ·  Лажок ·  Лескавічы ·  Мазекі ·  Полцева ·  Саладухі Пушчавыя ·  Ужляціна ·  Хацілава ·  Цербяшова ·  Язвіна |
**Радамль** — старажытны горад на землях радзімічаў, якія жылі па рацэ Сож і яго прытокам. Уваходзіў у склад Кіеўскай дзяржавы, пазней у складзе Мсціслаўскага княства, а ў сярэдзіне ХІV стагоддзя апынулася пад уладай вялікіх князёў літоўскіх. У Радамлі, які быў значным гандлёвым цэнтрам, быў заснаваны замак, што праіснаваў да XVII стагоддзя (разбураны падчас вайна Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў). Цяпер каля старажытнага горада размешчана вёска Радомля (Чавускі раён Магілёўскай вобласці Беларусі).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Радомль // *Богуславский В. В.* Славянская энциклопедия. Киевская Русь — Московия. В 2 тт. М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2001. — 3200 с.

Спасылкі
--------

* Сталіца племя радзімічаў знаходзілася ў Магілёўскай вобласці Архівавана 29 сакавіка 2015.. Сюжэт канала СТБ (відэа).
**Ры́а-Ты́нта** (ісп.: Río Tinto, [ˈri.o ˈtinto]?, літаральна «чырвоная рака») — рака на паўднёвым захадзе Іспаніі ў аўтаномным рэгіёне Андалусія. Даўжыня ракі — 100 км.

Бярэ пачатак у гарах Сьера-Марэна на поўначы правінцыі Уэльва, затым цячэ на поўдзень і паўднёвы ўсход і зліваецца з ракой Адзель, утвараючы агульны эстуарый Рыа-дэ-Уэльва. Прыкладна з 3000-х гадоў да н.э. у вярхоўях ракі вядзецца здабыча медзі, срэбра, золата і іншых карысных выкапняў. У выніку эрозіі і здабычы карысных выкапняў вада Рыа-Тынта мае вельмі высокую кіслотнасць (PH 2—2,5) і ярка-чырвоны колер вады, выкліканы высокім утрыманнем жалеза і іншых металаў.

Зноскі
------

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
**Падгорацкі замак** (укр.: Підгорецький замок, польск.: Zamek w Podhorcach) - помнік архітэктуры эпохі позняга Рэнесансу і барока, размешчаны ў вёсцы Падгорцы Бродыўскага раёна Львоўскай вобласці Украіны.

Гісторыя
--------

Замак быў пабудаваны на працягу 1635-1640 гадоў пад кіраўніцтвам архітэктара Андрэа дэль Аква па загадзе кароннага гетмана Станіслава Канецпольскага. Замак з'яўляецца адным з лепшых у Еўропе узораў спалучэння рэнесанснага палаца з бастыённымі ўмацаваннямі.

Пасля заврешення будаўніцтва сын гетмана падарыў гэты палац каралю Яну III Сабескаму. Затым замак належаў сям'і палкоўніка Станіслава Жавускага і графу Грабікоўскаму. Да 1939 года ў замку размяшчаўся музей князёў Сангушкаў, а ў 1940 годзе замак перадалі Львоўскаму гістарычнаму музею. У 1940-1980-х гадах тут функцыянаваў санаторый для хворых на сухоты, а сам замак знаходзіўся ў аварыйным стане. У 1997 годзе палац перадалі Львоўскай галерэі мастацтваў. Сёння ў замку ідзе рэстаўрацыя.

Размяшчэнне і планіроўка
------------------------

Замак размешчаны на краі раўніннага плато, на адным з адгор'яў Падольскага ўзвышша, на вышыні 399 м над узроўнем мора, непадалёк ад даліны вярхоўяў ракі Стыр. Паўднёвая частка плато ў гэтым месцы раўнінная, менавіта ў яе бок накіраваны ўмацаванні замка і ўязная брама, а ў бок Бродыўскай раўніны — палац, з вокнаў якога адкрываецца цудоўны выгляд. Падчас добрага надвор'я мясцовасць на поўнач праглядаецца на дзясяткі кіламетраў.

Замак мае форму квадрата, бок якога роўны прыкладна 100 метрам. Па ягоных вуглах размешчаны пяціканцовыя бастыёны.

Замак пабудаваны з цэглы і каменя. Паміж унутранай і вонкавай сценамі замка ўладкаваныя казематы. Выбрукаваны гладкімі каменнымі плітамі дах казематаў ўтварае тэрасы, агароджаныя балюстрадамі. Гэтыя тэрасы, відавочна, выкарыстоўваліся для прагулак, а ў выпадку ваеннай неабходнасці — для размяшчэння гармат. З усходу, поўдня і захаду замак апаясвае паласа абарончых умацаванняў, важнымі элементамі якой з'яўляюцца глыбокі, абліцаваны каменем роў і земляныя валы.

Галерэя
-------

* Фасад замка і брамаФасад замка і брама
* Тыльны фасадТыльны фасад
* ПалацПалац
* Унутраны дворУнутраны двор
* ПаркПарк
* СходыСходы
* БастыёнБастыён

Спасылкі
--------

* — УНІАН: Підгорецький замок - окраса Львівщини
**Груў-метал** (ад англ.: groove — «рытм»), таксама **пост-трэш-метал** (англ.: post-thrash) альбо **неа-трэш-метал** — разнавіднасць экстрым-метал-музыкі.

Рысы жанру
----------

Груў-металічныя гурты маюць тэндэнцыю выкарыстоўваць сярэднятэмпавыя трэшавыя рыфы, пры гэтым засяроджваючыся на цяжкасці і рытмічным сінкапіяванні. Звычайна гітарысты граюць нізкачастотныя пауэр-акорды і сола на сярэдніх ладах, ужываючы тэхніку глушэння струн далонню. Тэмбр характэрны моцнымі басамі, звычайна з рэзкім скажэннем. Для атрымання такога гучання выкарыстоўваюцца ў асноўным паўправадніковыя ўзмацняльнікі, хоць нярэдка выкарыстоўваюцца і лямпавыя. Як і ў большасці іншых стыляў металу, у груў-метале басовыя лініі звычайна паўтараюць рыфам рытм-гітары. Для бас-гітары паўсюдна выкарыстоўваецца эфект дысторшн. У вакальных партыях сустракаюцца трэш-металічныя выкрыкі, хрыплы хардкоравы ор і чысты спеў. Для ударных тыпова прымяненне двух бас-бочак, з акцэнтам на хвалепадобным іх выкарыстанні, а не на хуткасны басовы перастук і бласт-біты, якія выкарыстоўваюцца ў экстрэмальных металічных стылях.

| ⛭Метал |
| --- |
| 
* Авангардны метал
* Альтэрнатыўны метал
* Блэк-метал
* Вікінг-метал
* Глэм-метал
* Готык-метал
* Груў-метал
* Дарк-метал
* Дроўн-метал
* Дум-метал
* Дэт-метал
* Індастрыял-метал
* Металкор
* Неакласічны метал
* Новая хваля амерыканскага хэві-метала
* Новая хваля брытанскага хэві-метала
* Ню-метал
* Паўэр-метал
* Паган-метал
* Пост-метал
* Прагрэсіўны метал
* Рэп-метал
* Сімфонік-метал
* Сладж-метал
* Спід-метал
* Стоўнер-метал
* Трэш-метал
* Фанк-метал
* Фолк-метал
* Хрысціянскі метал
* Хэві-метал
* Экстрэмальны метал

 |
| Элементы музыкі | 
* Бласт-біт
* Овердрайв
* Дысторшн
* Гроўлінг
* Скрымінг
* Рыф
* Тэпінг

 |
| Субкультура і імідж | 
* Металісты
* Карпспэйнт
* Каза
* Хедбэнгінг
* Слэм
* Скачок у натоўп
* Краўд-серфінг

 |
**Бадушка рагатая** (*Centrotus cornutus*) — від паўцвердакрылых насякомых з сямейства Гарбаткі (*Membracidae*).

Распаўсюджанне і месцы пражывання
---------------------------------

Распаўсюджаны ў Заходняй Еўропе, Беларусі, Украіне, Еўрапейскай частцы Расіі, Турцыі, на Каўказе і ў Закаўказзі, Сярэдняй Азіі, Казахстане, Сібіры, на поўдні Хабараўскага і Прыморскага краёў. Жывуць на палянах, на буйнатраўі пад полагам лесу, каля лясных дарог і на ўзлессі. У Еўропе дарослых насякомых назіраюць з мая да кастрычніка.

Апісанне
--------

Даўжыня цела імага 7—9,6 мм. Дарослыя асобіны чорныя, на іх целе ёсць жаўтаватыя прылеглыя валаскі; у самак краі бакавых і задніх адросткаў пярэдняспінкі  (руск.) (бел. бываюць бурыя. Надкрылы  (руск.) (бел. і іх жылкі празрыстыя.

Экалогія
--------

Німфы ў перыяд росту звычайна не пакідаюць кармавых раслін, такіх як птушанец (*Vincetoxicum*), бадзяк (*Cirsium*), чартапалох (*Carduus*) і крапіва (*Urtica*). Імага жывуць на верхавінах травяністых раслін і кустах, але часцей на маладых дрэвах, такіх як таполя (*Populus*), дуб (*Quercus*), маліна (*Rubus*), сліва (*Prunus*) і іншых.

Фота
----

* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  *Holzinger W. E. I. Kammerlander & H. Nickel.* The Auchenorrhyncha of Central Europe - Die Zikaden Mitteleuropas. Fulgoromorpha, Cicadomorpha excl. Cicadellidae. — 2003. — Т. I. — С. 529. — 674 с. — ISBN 90—04-12895-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776957014 |
**Бадрынатх** (англ.: Badrinath, хіндзі बद्रीनाथ) — горад у акрузе Чамолі ў штаце Утаракханд, Індыя. Размешчаны на ўзгорках Гархвал на берагах ракі Алакнанды, за 301 км на паўночны ўсход ад Рышыкеша. Ляжыць паміж горнымі адгор’ямі Нар і Нараяна ў цені гары Нілкантха.

Бадрынатх — святы індуісцкі горад. Як свяшчэннае месца згадваўся ў пісаннях і легендах на працягу тысяч гадоў. Ён найбольш важны з чатырох гарадоў у паломніцтве па маршруце Чар-дхам (санскр. चार धाम, літар. «чатыры абіцелі»). Паводле падання менавіта тут былі запісаны Веды і складзены многія пураны. У апошнія гады папулярнасць Бадрынатха вырасла ў некалькі разоў: 600 000 паломнікаў (2006 год).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4364513-6 · VIAF: 247810147 |
**Баява́я машы́на рэакты́ўнай артыле́рыі** — самаходная шматзарадная пускавая ўстаноўка, звычайна залпавага агню. Складаецца з артылерыйскай часткі (пакет накіравальных — рэек ці танкасценных труб, паваротная рама, механізмы наводкі і ўраўнаважвання, прыцэльныя прыстасаванні, пускавое абсталяванне) і самаходнага шасі высокай праходнасці.

Упершыню савецкая эксперыментальная ўстаноўка БМ-13 (народная назва «кацюша») выкарыстана ў Вялікую Айчынную вайну ў 1941 пад Оршай. Мела 16 накіравальных, калібр рэактыўных снарадаў 132 мм, маса 42,5 кг, далёкасць стральбы да 8,5 км. У час вайны выкарыстоўваліся таксама БМ-8, БМ-31.
Пасля вайны распрацаваны БМ-14, БМ-24, БМД-20, БМ-21 і інш. Напрыклад, БМ-24 на шасі ЗІЛ-151 мае 12 накіравальных, турбарэактыўныя снарады калібру 240 мм, масай 110 кг, далёкасць стральбы да 11 км.
У арміях замежных краін баявыя машыны рэактыўнай артылерыі на гусенічным ці аўтамабільным хаду, колькасць накіравальных ад 12 да 48, калібр снарадаў ад 110 да 240 мм, маса ад 36 да 310 кг, далёкасць стральбы да 30 км і болей. Сярод іх 110-мм 36-ствольная «Ларс» (ФРГ). 240-мм 12-ствольная MLRS (ЗША).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2). С. 368.
**Юэ** (кіт.: 越国, в’етн.: Việt) — старажытная дзяржава на паўднёвым усходзе сучаснага Кітая (VI ст. да н. э. - 223 г. да н. э.).

Відавочна, Юэ была ўтворана ў канцы VI ст. да н. э. паўночнымі в'етамі *баць-в'ет*, але на яе тэрыторыі таксама жылі іншыя народы, у тым ліку продкі хань. Хаця у кітайскіх крыніцах мала звестак пра сапраўдныя гістарычныя падзеі ў гэтай дзяржаве, Сыма Цань лічыў, што яе манархі паходзілі з роду легендарнага Юя, што падкрэслівала значнасць Юэ ў вачах кітайцаў. Росквіт дзяржавы прыпаў на V ст. да н. э. У 334 г. да н. э. Юэ трапіла ў палітычную залежнасць ад суседніх кітайскіх дзяржаў. У 223 г. да н. э. была заваявана імператарам Цынь Шыхуан-дзі.

Спасылкі
--------

* Treasures of the Yue State
* Chinese History — Yue 越 (Zhou period feudal state)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
**Баявічы** — умоўная назва легендарнай княжацкай дынастыі на тэрыторыі Беларусі. Заснавальнік лічыцца легендарны беларускі князь Бай.

Змест легенды
-------------

Пасля стварэння зямлі Пяруном на ёй пасяліўся першы чалавек — Бай (Буй). Меў ён шмат жонак і яшчэ больш дзяцей і княжыў над усімі першымі людзьмі. Калі надыйшоў час паміраць, Бай раздзяліў усю зямлю паміж дзецьмі. Толькі адзін сын — Белаполь — у той час быў на паляванні, і яму з бацькавай спадчыны дасталіся толькі дзве сабакі — Стаўры і Гаўры — і наказ пусціць іх па волі: колькі зямля яны за дзень абянуць, столькі і дастанецца Белаполю. Злавіў Белаполь двух птушак: адну з паўднёвага мора, другую — з заходняга, пусціў іх і нацкаваў сабак: «Бяры!», «Хапай». Птушкі паляцелі кожная ў свой бок, а за імі пабеглі сабакі. І па слядах тых сабак пацяклі дзве найбуйнейшыя ракі Беларусі — Дзвіна і Дняпро. Белаполь пасяліўся ў гэтых месцах, і ад яго пайшоў мясцовы народ.

Літаратура
----------

* Міфалогія беларусаў: энцыкладпедычны слоўнік / склад. І. Клімковіч, В. Аўтушка; навук. рэд. Т. Валодзіна, С. Санько. — Мн.: Беларусь, 2011. — 607 с.: іл.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Прывакзальная плошча.
**Прывакзальная плошча** — плошча ў Магілёве, размешчана перад галоўным фасадам чыгуначнага вакзала. Важны транспартны цэнтр горада.

Прывакзальная плошча ў пачатку XX ст.
Фарміраванне плошчы пачалося ў сувязі з пракладкай чыгункі Пецярбург — Адэса і будаўніцтвам у 1902 годзе будынка чыгуначнага вакзала. Плошча прамавугольная ў плане (80х55 м). Сувязь з цэнтрам горада ажыццяўляецца па Першамайскай вуліцы. У 1966 годзе пабудаваны будынак білетных кас, у 1985 — багажнае аддзяленне (арх. В. Кільчыцкі) На плошчу выходзіць 3-павярховы жылы дом, з прадуктовым магазінам, з процілеглага боку плошчы прылягае сквер.

На будынку білетных кас у 1966 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар кіраўнікоў і ўдзельнікаў падпольных груп, якія дзейнічалі на чыгуначным вузле горада ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Літаратура
----------

* Привокзальная площадь // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прывакзальная плошча (Магілёў)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сірыя.
Правінцыя Сірыя на карце Рымскай імперыі часоў Адрыяна (117-38 гг)
Правінцыя Сірыя на карце Рымскай імперыі
Рымская мазаіка з Антыёхіі, Луўр.
**Сірыя** — была рымскай правінцыяй. Далучана ў 64 годзе да н.э. Пампеем, як следства яго ваеннай прысутнасці пасля перамогі ў Трэцяй Мітрыдатавай вайне. Яна заставалася пад уладай Рыма, а потым і Візантыі, на працягу сямі стагоддзяў, да 637 г. калі пала падчас арабскіх заваяванняў.

Перыяд прынцыпату
-----------------

Сірыйская армія складалася з трох легіёнаў і абараняла парфянскую мяжу. У 69 г. сірыйскія войскі падтрымалі новага імператара Веспасіяна.
З канца II стагоддзя некалькі знатных сірыйцаў уваходзілі ў Рымскі сенат, напрыклад, Тыберый Клаўдзій Пампеян і Гай Авідзій Касій. У 193 г. ад правінцыі адлучылася т.зв. *Полая Сірыя*. У III стагоддзі сірыйцы нават дасягнулі імперскай улады, стварыўшы дынастыю Севераў. З 260 па 273 гг. Сірыя была часткай Пальмірскага царства, якое адкалолася ад імперыі.

Перыяд дамінату
---------------

Пасля рэформаў Дыяклетыяна абедзве правінцыі сталі часткай дыяцэзіі Усход. У 330—350 гг. з тэрыторый *Полай Сірыі* уздоўж заходняга берага Еўфрата і былой вобласці Камагена была створана Еўфрацкая правінцыя, са сталіцай Іераполіс. Затым, пасля каля 415 г. *Полая Сірыя* падзялілася на *Syria I*, са сталіцай у Антыёхіі, і *Syria II*, са сталіцай ў Апамеі на Аронце.

Візантыйскі перыяд
------------------

У 528 г. імператар Юстыніян I з тэрыторый абедзвюх правінцый вылучыў невялікую прыбярэжную правінцыю Феадорыю.
Рэгіён заставаўся адным з найважнейшым у Візантыйскай імперыі. У 609—628 гг. ён быў акупаваны Сасанідамі, затым адноўлены імператарам Іракліем I, але зноў страчаны з-за мусульманскіх заваяванняў пасля бітвы пры Ярмуку і падзення Антыёхіі ў 637 г.

Гл. таксама
-----------

* Апаладор з Дамаска

Зноскі
------

1. 1 2 3  Oxford Dictionary of Byzantium (под ред. А. П. Каждана). — Oxford University Press, 1991.

|  Правінцыі Рымскай рэспублікі |
| --- |
| 
Азія ·  Афрыка ·  Ахея ·  Блізкая Іспанія ·  Віфінія ·  Далёкая Іспанія ·  Егіпет ·  Ілірык ·  Кілікія і Кіпр ·  Корсіка і Сардзінія ·  Крыт і Кірэнаіка ·  Македонія ·  Мёзія ·  Нарбонская Галія ·  Сірыя ·  Сіцылія ·  Цызальпійская Галія
 |


|  Правінцыі Рымскай імперыі ў 120 годзе |
| --- |
| 
Азія · 
Аквітанія · 
Асірыя · 
Афрыка · 
Ахея · 
Балеары · 
Белгіка · 
Бетыка · 
Брытанія · 
Верхняя Германія · 
Віфінія · 
Галатыя · 
Дакія · 
Далмацыя · 
Егіпет · 
Італія · 
Іўдзея · 
Камяністая Аравія · 
Кападокія · 
Кілікія · 
Кіпр · 
Камагена · 
Корсіка і Сардзінія · 
Коцкія Альпы · 
Крыт і Кірэнаіка · 
Лікаонія · 
Лікія · 
Лугдунская Галія · 
Лузітанія · 
Маўрэтанія · 
Македонія · 
Малая Арменія · 
Мёзія · 
Нарбонская Галія · 
Ніжняя Германія · 
Норык · 
Нумідыя · 
Асраена · 
Памфілія · 
Панонія · 
Пенінскія Альпы · 
Прыморскія Альпы · 
Пісідыя · 
Понт · 
Рэцыя · 
Сірыя · 
Сіцылія · 
Месапатамія · 
Цопк (Сафена) · 
Тараконская Іспанія · 
Фракія · 
Эпір
 |
**Homoeosoma nebulella** — матылёк сямейства агнёвак.

Апісанне
--------

Размах крылаў 20-27 мм. Вусень шэры, з жоўта-бурай галавой, трыма падоўжнымі палосамі на спінным баку і чорнымі дыхальцами. Даўжыня цела складае 15-16 мм. Кармавыя расліны вусеняў: Cirsium vulgare, Jacobaea vulgaris, Tanacetum vulgare і Leucanthemum vulgare.

Распаўсюджанне
--------------

Від распаўсюджаны ў Еўропе і заходняй частцы Азіі.

Размнажэнне
-----------

Вылет пачынаецца раннім летам (моцна расцягнуты), актыўныя ў прыцемках. Яйкі адкладаюць па адным на суквецці астравых, у т. л. Helianthus annuus. Гусеніцы зімуюць у апошнім узросце, акукліванне вясной. На сланечніку вусені першых двух узростаў сілкуюцца пылком, кветкамі, а пачынаючы з 3-га ўзросту — ядрамі сямянак, бакамі абгорткі і мякаццю донца кошыкаў, якія пры дажджавым надвор’і загніваюць.

Зноскі
------
**ПАТ АНК «Башнафта»** — расійская вертыкальна-інтэграваная нафтавая кампанія, з 2016 года ўваходзіць у ПАТ НК «Раснафта». Поўнае найменне — публічнае акцыянернае таварыства «Акцыянерная нафтавая кампанія „Башнафта"». Галоўны офіс размешчаны ў горадзе Уфа (Башкартастан).

Дзейнасць
---------

Здабыча. Станок-качалка «Башнафты» каля Уфы
Збыт. Аўтамабільная заправачная станцыя Башнафта
Кампанія вядзе здабычу нафты на тэрыторыі Башкартастана, Татарстана, Арэнбургскай вобласці з радовішчаў Волга-Уральскай нафтагазаноснай вобласці (усяго звыш 160 радовішчаў). Таксама кампанія здабывае нафту на чатырох ліцэнзійных участках у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе. На канец 2009 года даказаныя запасы кампаніі па катэгорыі 1P складалі 1,3 мільярда барэляў (177400000 тон) нафты, а з улікам верагодных і магчымых — 2,1 млрд барэляў (286,5 млн тон).

Кампаніі належаць тры нафтаперапрацоўчых заводы магутнасцю 24,07 млн ​​тон у год («Уфанафтахім», «Уфімскі нафтаперапрацоўчы завод» (УНПЗ) і «Навойл», сёння аб’яднаныя ў адзін філіял «Башнафта-Уфанафтахім»), а таксама нафтахімічны камбінат «Уфаоргсінтэз». Па дадзеных за першы квартал 2010 года «Башнафта» з’яўлялася галіновым лідарам па глыбіні перапрацоўкі нафты на сваіх прадпрыемствах — 84,8 %, пры сярэднерасійскім паказчыку — 72,5 %.

За збыт прадукцыі кампаніі адказныя ўласныя нафтабазы, размешчаныя на тэрыторыі Башкартастана, Удмурціі і Арэнбургскай вобласці, 460 ўласных АЗС (належаць даччынай ТАА «Башнафта-розніца») і больш за 160 іншых АЗС, якія працуюць на ўмовах франчайзінгу і джоберских пагадненняў.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі

1. 1 2 3 4 5  Финансовые результаты 12 мес. и IV кв. 2021 г. — Башнефть, 2022. — С. 54. Праверана 11 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q809985'></a>
**Галаві́цкія** (трансліт.: *Halavickija*, руск.: Головицкие) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Стрыгінскага сельсавета. Размешчана за 15 км ад Бярозы, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

Паводле перапісу 1897 года — калонія Галавацкія Ласкі ў Пескаўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні.

З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з лютага 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства, 50 будынкаў.

З 1939 года ў БССР, з 1940 года ў Совінскім сельсавеце.
У 1941—1944 гадах акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Акупанты загубілі 21 жыхара вёскі, на фронце загінулі 14 воінаў-землякоў.

У 1949 годзе створаны калгас «Чырвоная паляна», які ў 1951 годзе ўвайшоў у склад калгаса імя Кірава (з цэнтрам у в. Стрыгінь). З 16 ліпеня 1954 года ў Стрыгінскім сельсавеце. У 1970 годзе ў калгасе «33-я гадавіна Кастрычніка».

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з рэдка забудаванай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход (уздоўж Ясельды, 500—700 м ад ракі), да якой прымыкае кароткая вуліца (у цэнтры); асобныя ўчасткі забудовы.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 33 двары, 218 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 97 жыхароў.
	+ 1924 — 297 жыхароў.
	+ 1940 — 66 двароў, 450 жыхароў.
	+ 1959 — 75 гаспадарак, 316 жыхароў.
	+ 1970 — 401 жыхар.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 66 двароў, 111 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Галаві́цкі**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Стрыгінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Стрыгінь |
| Вёскі | Высокае ·  Галавіцкія ·  Мастыкі ·  Навое ·  Перасудавічы ·  Пузі ·  Совіна |
**Молвінскі мост** — аўтадарожны бэлечны мост цураз раку Тараканаўку ў Адміралцейскім / Кіраўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Екацерынгофскі востраў і левы бераг ракі Тараканаўкі. Размешчаны па восі Ліфляндскай вуліцы і вуліцы Калініна, недалёка ад месца ўпадзення ракі ў Екацерынгофку.

Побач з мостам размяшчаюцца парк Екацерынгоф і Молвінская калона — паліраваная гранітная калона на ўзвышшы. Усталяваная ў 1824 годзе А. Манферанам як мадэль Александраўскай калоны.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Нарвская».

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Моладзь** — сацыяльна-дэмаграфічная група, вылучаная на аснове сукупнасці ўзроставых характарыстык і асаблівасцей сацыяльнага становішча. Маладосць як пэўная вызначаная фаза, этап жыццёвага цыкла біялагічна ўніверсальная, але яе дакладныя ўзроставыя рамкі, звязаны з ёй сацыяльны статус і сацыяльна-псіхалагічныя асаблівасці маюць сацыяльна-гістарычную прыроду і залежаць ад грамадскага ладу, культуры і ўласцівых дадзенаму грамадству заканамернасцей сацыялізацыі.

Сучасная моладзь даўжэй навучаецца ў школе і, адпаведна, пазней пачынае самастойнае працоўнае жыццё. Ускладніліся і самі крытэрыі сацыяльнай сталасці. Пачатак самастойнага працоўнага жыцця, завяршэнне навучання і набыццё стабільнай прафесіі, атрыманне палітычных правоў, матэрыяльная незалежнасць ад бацькоў, уступленне ў шлюб і нараджэння першага дзіцяці — усе гэтыя падзеі, якія ў сваёй сукупнасці даюць чалавеку пачуццё поўнай даросласці, і адпаведны сацыяльны статус, наступаюць не адначасова, і сама іх паслядоўнасць і сімвалічнае значэнне кожнай з іх не аднолькавыя ў розных сацыяльных слаях. Адсюль і дыскутыўнасць храналагічных, абсалютных узроставых межаў: ніжняя мяжа маладосці ўстаноўлена паміж 14 і 16 гадамі, а верхняя — паміж 25 і 30 гадамі і нават пазней.

Не менш важным, чым падаўжэнне перыяду маладосці, з'яўляецца ўскладненне самога працэсу сацыялізацыі. Фарміраванне асобы маладога чалавека адбываецца сёння пад уплывам некалькіх адносна аўтаномных сацыяльных фактараў, найважнейшымі з якіх з'яўляюцца: сям'я, школа, супольнасць аднагодкаў (моладзевыя арганізацыі, розныя нефармальныя, стыхійныя групы і супольнасці), сродкі масавай інфармацыі. Ужо само багацце гэтых інстытутаў і сродкаў уздзеяння дае асобе, якая фарміруецца, значна большую ступень аўтаноміі ад кожнага з іх у асобнасці як ніколі ў мінулым. Арганізацыя выхавання і навучання моладзі па ўзроставым прынцыпе ўзмацняе гэту ўзроставую гамагеннасць, спрыяючы выпрацоўцы спецыфічнай «моладзевай» самасвядомасці і стылю жыцця («субкультуры»).

Паскарэнне тэмпаў грамадскага жыцця цягне за сабой павышэнне ролі і значэння моладзі ў грамадска-палітычным і культурным жыцці. Справа не столькі ў абсалютным росце колькасці маладых людзей, колькі ў зменлівых сацыяльных умовах. Чым вышэй тэмп тэхніка-эканамічнага развіцця, чым хутчэй абнаўляюцца веды, умовы працы і побыту, тым больш прыкметнымі становяцца сацыяльна-культурныя адрозненні паміж пакаленнямі. Новыя праблемы і падзеі штурхаюць на пошукі прынцыпова новых рашэнняў і крытычную пераацэнку мінулага вопыту.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Моладзь

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11934260v · GND: 4028859-6 · LCCN: sh85149310 · NDL: 00570355 · NKC: ph958795 |
**Платанізм**, у вузкім сэнсе — кірунак старажытна-грэчаскай філасофіі І ст. да н.э. — пач. ІІІ ст. н.э.; у шырокім сэнсе — усякі філасофскі кірунак, які абапіраецца на вучэнне Платона.

У антычнасці платанізм быў прадстаўлены філосафамі платонаўскай Акадэміі (Спеўсіп, Ксенакрат, Аркесілай, Карнеад і інш.). У духу стаіцызму трактаваў вучэнне Платона Пасідоній; створаны ім стаічны платанізм знайшоў апору ў багаслоўі Філона Александрыйскага, у гнастыцызме, у — герметызме і ва ўсёй данікейскай патрыстыцы, а ў ІІ-ІІІ ст. н.э. ў Нуменія, настаўніка Плаціна і Арыгена, які выступаў за сінтэзаннне платанізму і арыстоцелізму. Гэта садзейнічала пераадоленню элементаў натуралізму, характэрнага для эпохі элінізму і складванню ў ІІІ ст. н.э. асноў неаплатанізму. Інтарэс да платанізму адрадзіўся пасля аднаўлення ў Фларэнцыі філосафам М. Фічына платонаўскай Акадэміі (1459), адкуль ён праз кембрыджскую школу распаўсюдзіўся ў Англіі. Пад уплывам англійскай філасофіі і дзякуючы нямецкаму ідэалізму платанізм і неаплатанізм адрадзіліся ў Германіі, аднак толькі з Г. Лейбніца пачалося гістарычнае разуменне першапачатковага платанізму.

Неабходны элемент платанізму — проціпастаўленне пачуццёвага свету свету ідэй. Паводле гэтай канцэпцыі, не ідэя ўтварае сабой адлюстраванне матэрыі, а матэрыя ёсць адлюстраванне і выцяканне ідэі. Ідэю ў платанізме разглядаюць як родавае, гранічна абагульненае і жыццёва важнае лагічнае паняцце, якое змяшчае ў сабе прынцып канструявання сутнасці рэчы і, значыць, самой рэчы, утварае субстанцыянальную рэчаіснасць і яе мэту. Дамінуючую ролю ў гісторыі платанізму адыгрывала разуменне дыялектыкі як метаду, заснаванага на ўстанаўленні адзінства процілегласцей. Пры дапамозе такога разумення былі распрацаваны 3 асноўныя іпастасі (Адзінага, Розуму і Сусветнай душы), выяўленне якіх заўсёды складала асноўны змест платанізму (разам з вытлумачэннем матэрыяльнага космасу). Адной з асноўнай канцэпцый платанізму з'яўляецца вучэнне аб бессмяротнасці душы і цела, або аб кругавароце душ, г.зн. аб іх пераўвасабленні і перасяленні (сам Платон лічыў, што пасля смерці цела душа пераходзіць у другое цела або функцыянуе ў космасе).

Літаратура
----------

* *Эрш Ж.* Філасофскае задуменне: Гісторыя заходняе філасофіі / Пер. з фр. — Мн. 1996.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4046303-5 · LCCN: sh85103327 · Microsoft: 2779594674 · NKC: ph124111 |