**Жама́йце** (літ.: Žemaitė, сапраўднае імя: Юлія Бянюшавічу́це-Жыманцене, літ.: Julija Beniuševičiūtė-Žymantienė; 23 мая (4 чэрвеня) 1845, паводле іншых звестках 31 (19) мая або 12 чэрвеня (31 мая), маёнтак Буканты, каля горада Плунгяны, Жамойць, цяпер Літва — 7 снежня 1921, Мар’ямпаль, Літва) — літоўская пісьменніца, драматургіня, асветніца. Адна з галоўных удзельніц Літоўскага нацыянальнага Адраджэння ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Біяграфія
---------

Паходзіла са збяднелай шляхты. З 1864 года працавала нянькай і пакаёўкай. У 1865 годзе пабралася шлюбам з былым прыгоннікам Лаўрынасам Жымантасам. Трыццаць год з мужам займалася сельскай гаспадаркай. Нарадзіла сем дзяцей. Толькі напярэдадні Першай сусветнай вайны пераехала ў Вільню, дзе актыўна ўдзельнічала ў камітэце па дапамозе ўцекачам. З 1913 па 1915 гады рэдагавала газету «Жамойцкае жыццё» (Lietuvos žinias). У 1916 годзе паехала ў ЗША для збору грошай на дапамогу пацярпелым у вайне. Вярнулася ў Літву і ў 1921 годзе памерла ад пнеўманіі ў Мар’ямпалі.

Псеўданім
---------

Псеўданім **Жамайце** ўзнік дзякуючы мовазнаўцу Ёнасу Яблонскісу. У 1894 годзе пад уплывам пісьменніка Повіласа Вышынскіса Юлія Жыманцене напісала першае апавяданне «Сватанне», якое даслалі Ё. Яблонскісу і Г. Пяткявічайце-Біце. Яны надрукавалі яго пад іншай назвай — «Восеньскі вечар» (літ.: Rudens vakaras) у Літоўскім календары 1895 года. Па прапанове Ё. Яблонскіса рэдакцыя падпісала твор імем Жамайце (то бок *жамойтка*, *жмудзінка*), бо апавяданне было напісана на жамойцкай гаворцы. Так мянушка стала псеўданімам пісьменніцы.

Творчасць
---------

Пакінула больш за 350 твораў (аповесці, апавяданні, нарысы, п’есы і артыкулы). належала да рэалістычнай літаратурнай плыні. Крытыкавала апалячаных літоўцаў, рэлігійнікаў, царскую ўладу і Думу, за што ў 1915 годзе на два тыдні трапіла ў турму Лукішкі. Шмат пісала ў падтрымку жаночай эмансіпацыі. Шмат увагі надавала апісанню жыцця жанчыны. У творах пераважаюць негатыўныя жыццёвыя апісанні, апавяданні эпічныя, іранічныя.

Па-беларуску некалькі апавяданняў («За зачыненымі аканіцамі» і «Верны пёс») пісьменніцы ў перакладзе У. Гарбацкага публікаваліся ў 2021 годзе ў «Новым Часе».

Спіс твораў
-----------

### Апавяданні

* Laimė nutekėjimo (1896—1898)
* Marti (1896)
* Petras Kurmelis (1896—1898)
* Topylis (1897)
* Neturėjo geros motynos (1895)
* Sutkai (1891)
* Sučiuptas velnias (1898)
* Paveikslai (1899—1901)

### П’есы

* Trys mylimos (1897)
* Piršlybos (1898)
* Mūsų gerasis (1899)
* Valsčiaus sūde (1900)

* Дом у Букантах, дзе нарадзілася і расла Юлія БянюшавічуцеДом у Букантах, дзе нарадзілася і расла Юлія Бянюшавічуце
* Дом, адзначаны мемарыяльнай дошкай, у якім Жамайце жыла ў 1913 годзе (вуліца Л. Стуакас-Гуцявічаус, 5)Дом, адзначаны мемарыяльнай дошкай, у якім Жамайце жыла ў 1913 годзе (вуліца Л. Стуакас-Гуцявічаус, 5)
* Дошка на доме ў Вільнюсе, дзе пісьменніца жыла ў 1913—1914 гадах (вуліца Басанавічаус, 19)Дошка на доме ў Вільнюсе, дзе пісьменніца жыла ў 1913—1914 гадах (вуліца Басанавічаус, 19)
* Рукапіс ЖамайцеРукапіс Жамайце
* Помнік Жамайце ў ВільнюсеПомнік Жамайце ў Вільнюсе
* Жамайце на паштовай марцы СССР, 1956 годЖамайце на паштовай марцы СССР, 1956 год

Зноскі
------

1. 1 2  Žemaitė // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  *Довейка, К.*. Жемайте **(нявызн.)**. *Краткая литературная энциклопедия*.  ФЭБ. Праверана 15 снежня 2016.
3. ↑  *Довейка, К.*. Жемайте **(нявызн.)**. *Большая советская энциклопедия*. Праверана 15 снежня 2016.
4. ↑  Rasa Gečienė, *Ugningos prigimties Žemaitė anksti ištekėjo ir pagimdė 7 vaikus, tačiau tikrą meilę pažino tik perkopusi per 60 metų*, у *Moteris*,
5. ↑  Valstybinė grožinės literatūros leidykla. «Žemaitė gyvenime ir kūryboje» Vilnius, 1956 m.
6. ↑  Viktorija Daujotytė, *Žemaitė, Nuostabos laukas*,
7. ↑  Brigita Speičytė, *Žemaitė*,
8. ↑  *Уладзіслаў Гарбацкі*. Феміністка ў хустцы. Памяці літоўскай пісьменніцы Жамайце  (бел.)(недаступная спасылка). *Новы час* (7 снежня 2021). Архівавана з першакрыніцы 25 красавіка 2023. Праверана 25 красавіка 2023.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жамайце

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12781438b · GND: 119105608 · ISNI: 0000 0000 2352 4780, 0000 0003 6832 9825 · LCCN: n83203449 · LNB: 000075172 · NLP: a0000002884992, a0000002400842 · NTA: 073867675 · NUKAT: n2006083830 · LIBRIS: 106220 · SUDOC: 191502014 · VIAF: 64131409 |

 |