HitBTC. Вакно тэрміналу абмену крыптавалют
Майнінг валюты Hashcoin
**Крыптавалюта** — лічбавы актыў, прызначаны для працы як сродак абмену з выкарыстаннем крыптаграфіі для забеспячэння бяспекі трансакцый і кантролю стварэння дадатковых адзінак валюты. Крыптавалюты класіфікуюцца як падмноства лічбавых валют, а таксама як падмноства альтэрнатыўных валютаў.

**Біткоін** *(Bitcoin)* стаў першай дэцэнтралізаванай крыптавалютай у 2009 годзе. З тых часоў былі створаны шматлікія крыптавалюты. Іх часта называюць *альткоіны*, як сумесь слоў *альтэрнатыўны і біткоін*. Біткоін і яго вытворныя валюты выкарыстоўваюць дэцэнтралізаванае кіраванне ў адрозненне ад цэнтралізаваных электронных грошай / цэнтралізаваных банкаўскіх сістэм. Дэцэнтралізаванае кіраванне звязана з выкарыстаннем тэхналогіі **Ланцуга блокаў** *(Blockchain)* — размеркаванага *журналу запісаў* (*базы даных*) трансакцый.

* Лагатып Біткоіна (Bitcoin)Лагатып Біткоіна (Bitcoin)
* Лагатып Эфірыюма (Ethereum)Лагатып Эфірыюма (Ethereum)
* Лагатып Лайткоін (Litecoin)Лагатып Лайткоін (Litecoin)
* Лагатып Даш (Dash)Лагатып Даш (Dash)
* Лагатып Нэймкоін (Namecoin) Лагатып Нэймкоін (Namecoin)

Агляд
-----

Дэцэнтралізаваныя крыптавалюты вырабляюцца калектыўна ўсёй сістэмай той ці іншай крыптавалюты. Выраб новых грошай адбываецца з расцэнкай, якая задаецца пры стварэнні сістэмы і з’яўляецца агульнавядомай. Тэхнічная сістэма (*ланцуг блокаў*), якая ляжыць у аснове дэцэнтралізаванай крыптавалюты, была створана групай людзей або чалавекам, вядомым як Сатосі Накамото.

У цэнтралізаванай банкаўскай і эканамічнай сістэмах, напрыклад, такіх як Федэральная рэзервовая сістэма, праўленне карпарацыі ці ўрад кантралюе пастаўку валюты, друкуючы адзінкі папяровых (фіятных) грошай або папаўняе лічбавыя банкаўскія рэгістры. У выпадку дэцэнтралізаванай крыптавалюты, кампаніі або ўрады не могуць вырабляць новыя адзінкі. І да гэтага часу крыптавалюты не падтрымліваюцца і не абслугоўваюцца трэцімі асобамі (фірмамі, банкамі або юрыдычнымі асобамі).

У сакавіку 2015 года ўжо існавалі сотні крыптавалют са сваёй спецыфікацыяй, большасць з іх падобныя і вытворныя ад першай цалкам рэалізаванай дэцэнтралізаванай крыптавалюты, **Біткоін**.

Бяспека, цэласнасць і баланс *журналаў запісаў* (рэгістраў) у сістэме крыптавалют падтрымліваецца ўзаемна недаверлівымі ўдзельнікамі, якія называюцца **здабытчыкамі** *(майнерамі)*. *Майнеры* — гэта прадстаўнікі грамадскасці, якія выкарыстоўваюць свае камп’ютары, каб дапамагчы праверыць трансакцыі і пазначыць час іх выканання, дадаючы іх у *журнал запісаў*. Бяспека *журналу запісаў* крыптавалютаў грунтуецца на здагадцы, што большасць здабытчыкаў шчыра спрабуе іх захоўваць, маючы для гэтага фінансавыя прычыны.

Гісторыя
--------

У 1998 годзе, Вэй Дай апублікаваў апісанне "b-money", ананімнай, размеркаванай сістэмы электронных грошай. Неўзабаве пасля гэтага, Нік Сабо стварае "Bit Gold". Як *Біткоін* і іншыя крыптавалюты, што рухаюцца ўслед за імі, Bit Gold з'яўляецца сістэмай электроннай валюты, якая патрабуе ад карыстальнікаў функцыі "доказу працы" (proof-of-work) для выпрацоўкі рашэнняў, якія збіраюцца разам з дапамогай крыптаграфіі і публікуюцца. Валютная сістэма, заснаваная на функцыі шматразовага доказу працы была створана пазней Хэлам Фіні, які працягнуў працу Дайя і Сабо.

Першая дэцэнтралізаваная крыптавалюта, **Біткоін**, была створана ў 2009 годзе распрацоўшчыкам(мі) пад псеўданімам Сатосі Накамото. Яна выкарыстоўвае крыптаграфічны алгарытм хэшавання SHA-256 у сваёй схеме *доказа-працы*. У красавіку 2011 года быў створаны **Нэймкоін** *(Namecoin)* як спроба фарміравання дэцэнтралізаванай сістэмы DNS, які будзе значна ўскладняць інтэрнэт цэнзуру. Неўзабаве пасля гэтага, у кастрычніку 2011 года быў запушчаны **Лайткоін** *(Litecoin)*. Гэта была першая паспяховая крыптавалюта, якая выкарыстоўвае скрыпт у якасці хэш-функцыі замест алгарытма SHA-256. Яшчэ адной прыкметнай крыптавалютай стала **Піркоін** *(Peercoin)*, якая першай выкарыстала гібрыд функцый *доказ-працы* і *доказ-долі* (proof-of-stake). **Йота** *(Iota)* была першай крыптавалютай, не заснаванай на *ланцугу блокаў*, а замест гэтага карыстаючай алгарытм **Клубок** *(Tangle)*. Ствараліся і шматлікія іншыя крыптавалюты, але нешматлікія з іх былі паспяховымі, паколькі яны ўжо амаль не прыўносілі тэхнічных інавацый. 6 жніўня 2014 года Вялікабрытанія абвясціла аб правядзенні даследвання сваім казначэйствам тэмы крыправалют і роляў, якія яны могуць граць у эканоміцы краіны. Мэта даследавання таксама заключалася ў тым, каб паведаміць, ці разгледжваць іх магчымае рэгуляванне.

### Публічнасць

Биткоін банкамат
Кэлі Джордан, заснавальнік кампаніі Robocoin, стартаваў першы біткоін-банкамат у ЗША 20 лютага 2014 года. Кіёск усталяваны ў Осціне, штат Тэхас і падобны на банкамат банка. У адрозненне ад апошняга банкамат мае сканер для счытвання пасведчанняў, такіх як правы кіроўцы або пашпарт, для пацвярджэння асобы карыстальніка.  Да траўня 2017 года ўсталявана 1189 біткоін-банкаматаў па ўсім свеце з сярэдняй платай за аперацыю 8.82%. Каля 3 (трох) біткоін-банкаматаў усталёўваліся за дзень у траўні 2017 года.

Легальнасць
-----------

Прававы статус крыптавалют істотна адрозніваецца ад краіны да краіны, у шматлікіх краінах - змяняецца, а ў некаторых - да гэтага часу не вызначаны. У той час як некаторыя краіны відавочна дазволілі іх выкарыстанне і гандаль, іншыя - забаранілі або абмежавалі гэтыя функцыі. Акрамя таго, розныя ўрадавыя ўстановы, ведамствы і суды класіфікуюць біткоіны па-рознаму. Цэнтральны банк Кітая забараніў зварот біткоінаў фінансавымі арганізацыямі Кітая ў пачатку 2014 года. У Расеі, хоць крыптавалюты і з'яўляюцца законнымі, незаконным з'яўляецца набыццё тавараў у любой іншай валюце, акрамя расійскага рубля.

25 сакавіка 2014 года падаткавае кіраванне ЗША (IRS) пастанавіла, што біткоін будзе разглядацца ў мэтах падаткаабкладання не як валюта, а як уласнасць. Гэта азначае, што біткоін будзе абкладацца падаткам на прырост капіталу. Адной з пераваг такога рашэння з'яўляецца тое, што яно ўдакладняе легальнасць біткоіна. Інвестарам больш не трэба турбавацца аб незаконнасці інвестыцый або прыбытку, або як паведаміць пра гэта ў падаткавую. У артыкуле, апублікаваным даследчыкамі з Оксфарда і Уорыка было паказана, што біткоін мае некаторыя асаблівасці, падобныя на рынак каштоўных металаў больш чым на традыцыйныя валюты. Гэта легалізуе біткоіны з іншага боку, пацвярджае рашэнне падаткавай ЗША.

* У Беларусі крыптавалюта легальная, у краіне дзейнічае Дэкрэт №8 ад 21 снежня 2017 года (18 сакавіка 2021 года ў яго ўнесены некаторыя папраўкі). Ёсць спецыяльны дзяржаўны аператар, патрабаванням якога павінны адпавядаць усе звязаныя з ёй пытанні - Парк высокіх тэхналогій (ПВТ). Біржы і абменнікі, ухваленыя ПВТ, лічацца законнымі для куплі біткоіна і іншых крыптавалют.

Гл. таксама
-----------

* Бурбалка крыптавалют[en]

Крыніцы
-------

1. ↑  Andy Greenberg (20 April 2011). "Crypto Currency". Forbes.com. Праверана 8 August 2014. `{{cite news}}`: Пададзена больш чым адно значэнне `|author=` і `|last=` specified (даведка)
2. ↑  *Sagona-Stophel, Katherine*. Bitcoin 101 white paper **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Thomson Reuters. Архівавана з першакрыніцы 13 жніўня 2016. Праверана 11 July 2016.
3. ↑  Tasca, Paolo (7 September 2015). "Digital Currencies: Principles, Trends, Opportunities, and Risks". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка); Пададзена больш чым адно значэнне `|first1=` і `|first=` specified (даведка); Пададзена больш чым адно значэнне `|last1=` і `|last=` specified (даведка)
4. ↑  *McDonnell, Patrick "PK"*. What Is The Difference Between Bitcoin, Forex, and Gold **(нявызн.)**.  NewsBTC (9 верасня 2015). Праверана 15 September 2015.
5. ↑  *Allison, Ian*. If Banks Want Benefits Of Blockchains, They Must Go Permissionless **(нявызн.)**.  NewsBTC (8 верасня 2015). Праверана 15 September 2015.
6. ↑  All you need to know about Bitcoin **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *timesofindia-economictimes*. Архівавана з першакрыніцы 26 кастрычніка 2015. Праверана 20 ліпеня 2017.
7. ↑  Economist Staff (31 October 2015). "Blockchains: The great chain of being sure about things". *The Economist*. Праверана 18 June 2016. `{{cite journal}}`: Пададзена больш чым адно значэнне `|author=` і `|last=` specified (даведка)
8. ↑  Listing of active coins **(нявызн.)** (27 лютага 2014).(недаступная спасылка)
9. ↑  Proof of burn (another authentication protocol forked from P.O.S. **(нявызн.)** (7 чэрвеня 2013).
10. 1 2  *Jerry Brito and Andrea Castillo*. Bitcoin: A Primer for Policymakers **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Mercatus Center*.  George Mason University (2013). Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2013. Праверана 22 October 2013.
11. ↑  *Wei Dai*. B-Money **(нявызн.)** (1998).
12. ↑  Bitcoin: The Cryptoanarchists’ Answer to Cash **(нявызн.)**.  IEEE Spectrum. — «Around the same time, Nick Szabo, a computer scientist who now blogs about law and the history of money, was one of the first to imagine a new digital currency from the ground up. Although many consider his scheme, which he calls "bit gold," to be a precursor to Bitcoin»
13. ↑  Bitcoin developer chats about regulation, open source, and the elusive Satoshi Nakamoto, PCWorld, 26-05-2013
14. ↑  Wary of Bitcoin? A guide to some other cryptocurrencies, ars technica, 26-05-2013
15. ↑  *Popov, Serguei*. The Tangle Whitepaper **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (2016). Архівавана з першакрыніцы 29 верасня 2017. Праверана 21 ліпеня 2017.
16. ↑  *Sønstebø, David*. IOTA First Chapter Synopsis **(нявызн.)** (2016).
17. ↑  Are Any Altcoins Currently Useful? No, Says Monero Developer Riccardo Spagni **(нявызн.)**. *Bitcoin Magazines*. Праверана 31 May 2016.
18. ↑  "UK launches initiative to explore potential of virtual currencies". The UK News. Праверана 8 August 2014. `{{cite news}}`: Курсіў або паўтлусты шрыфт недапушчальны ў: `|publisher=` (даведка) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 10 лістапада 2014. Праверана 21 ліпеня 2017.
19. ↑  First U.S. Bitcoin ATMs to open soon in Seattle, Austin Архівавана 19 кастрычніка 2015. Reuters, 18 February 2014
20. ↑   Архівавана 5 верасня 2017.
21. ↑  The Big Picture Behind the News of China's Bitcoin Bans – Bitcoin Magazine **(нявызн.)**. *Bitcoin Magazine*. Праверана 24 February 2015.
22. ↑  Bitcoin's Legality Around The World, Forbes, 31 January 2014
23. ↑  3 Reasons The IRS Bitcoin Ruling Is Good For Bitcoin, Nasdaq, 24 March 2014
24. ↑  On the Complexity and Behaviour of Cryptocurrencies Compared to Other Markets, 7 November 2014

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNE: XX5827916 · BNF: 17721173g · LCCN: sh2018001347 · Microsoft: 180706569 |