**Жоўтая ліхаманка**, таксама вядомая пад назвамі **жоўты джэк** і **амарылёз**, — вострая вірусная хвароба. У большасці выпадкаў сімптомы ўключаюць ліхаманку, дрыжыкі, страту апетыту, моташнасць, цяглічны боль, асабліва ў спіне, галаўны боль. Сімптомы звычайна слабеюць на працягу пяці дзён. У некаторых асоб праз некалькі дзён паляпшэння ліхаманка вяртаецца, адчуваецца боль у жываце, пачынаецца пашкоджанне печані, што выклікае жаўтуху. Калі гэта адбываецца, таксама расце рызыка нырачнай недастатковасці.

Прычына і дыягностыка
---------------------

Хвароба выклікаецца вірусам жоўтай ліхаманкі і распаўсюджваецца праз укусы жаночых асобін камароў. Захворванне закранае толькі людзей, іншых прыматаў і камароў некалькіх відаў. У гарадах распаўсюджваецца пераважна камарамі віду *Aedes aegypti*. Вірус належыць да тыпу вірусаў РНК роду *Flavivirus*. Хвароба цяжка распазнаецца, асабліва на ранніх стадыях. Для пацвярджэння дыягностыкі неабходны аналіз крыві з дапамогай рэакцыі ланцужка палімеразы.

Папярэджанне, лячэнне і прагноз
-------------------------------

Бяспечная і эфектыўная вакцына ад жоўтай ліхаманкі існуе, у некаторых краінах патрабуецца вакцынацыя падарожнікаў. Іншыя меры для папярэджання распаўсюджвання хваробы ўключаюць зніжэнне колькасці камароў-носьбітаў. У рэгіёнах, дзе часта сустракаецца жоўтая ліхаманка, але рэдка прымяняецца вакцынацыя, неабходная ранняя дыягностыка захворвання і імунізацыя вялікіх груп папуляцый для папярэджання выбухаў хваробы. Пасля інфікавання праводзіцца сімптаматычнае лячэнне, адсутнічаюць эфектыўныя сродкі супраць віруса. Сярод асоб з сур'ёзным захворваннем смяротнасць складае палову выпадкаў ва ўмовах адсутнасці лячэння.

Эпідэміялогія і гісторыя
------------------------

Жоўтая ліхаманка штогод выклікае 200 000 выпадкаў інфікавання і 30 000 смерцяў, амаль 90 % адбываецца ў Афрыцы. Прыблізна мільярд чалавек жыве ў рэгіёне, дзе распаўсюджана гэтая хвароба. Яна часта сустракаецца ў трапічных рэгіёнах Паўднёвай Амерыкі і Афрыкі, але не ў Азіі. З 1980-х гг. колькасць выпадкаў захворвання жоўтай ліхаманкай павялічваецца. Мяркуецца, што гэта выклікана наступнымі прычынамі: наяўнасць імунітэту ў меншай колькасці людзей, рост гарадскога насельніцтва, актыўнае перамяшчэнне насельніцтва і змена клімату. Хвароба паходзіць з Афрыкі, адкуль яна распаўсюдзілася на Паўднёвую Амерыку праз гандаль рабамі ў XVII стагоддзі. З XVII ст. некалькі вялікіх выбухаў захворвання адбылося ў Амерыцы, Афрыцы і Еўропе. У XVIII і XIX стст. жоўтая ліхаманка лічылася адной з найбольш небяспечных інфекцыйных хвароб. Вірус жоўтай ліхаманкі быў першым адкрытым вірусам чалавека.

Зноскі
------

1. 1 2  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. 1 2  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 28 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>
3. 1 2 3 4  Oldstone, Michael (2009). *Viruses, Plagues, and History: Past, Present and Future*. Oxford University Press. pp. 102–4. ISBN 9780199758494. .
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19  Yellow fever Fact sheet N°100 **(нявызн.)**. *World Health Organization* (1 мая 2013). Праверана 23 February 2014.
5. 1 2  Lindenbach, B. D. et al. (2007). "Flaviviridae: The Viruses and Their Replication". in Knipe, D. M. and P. M. Howley. (eds.). *Fields Virology* (5th ed.). Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins. p. 1101. ISBN 0-7817606-0-7. .
6. 1 2  Tolle MA (April 2009). "Mosquito-borne diseases". *Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care* **39** (4): 97–140. doi:10.1016/j.cppeds.2009.01.001. PMID 19327647. .
7. ↑  CDC Yellow Fever **(нявызн.)**. Праверана 12 снежня 2012.
8. ↑  Barrett AD, Higgs S (2007). "Yellow fever: a disease that has yet to be conquered". *Annu. Rev. Entomol.* **52**: 209–29. doi:10.1146/annurev.ento.52.110405.091454. PMID 16913829.

| ⛭Асабліва небяспечныя інфекцыі (па ММСП) |
| --- |
| ММСП 1969 года | Лёгачная чума ·  Халера ·  Жоўтая ліхаманка |  |
| ММСП 2005 года | Ліхаманкі Эбола ·  Ласа ·  Марбург ·  Заходняга Ніла |
| Рэгіянальнага інацыянальнага ўзроўня | Сібірская язва ·  Тулярэмія ·  Ліхаманка дэнге ·  Ліхаманка Рыфт-Валі ·  Менінгакокавая інфекцыя |
| Выключаныя | Сыпны тыф ·  Зваротны тыф ·  Натуральная воспа |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX530152 · BNF: 11940364r · GND: 4276496-8 · LCCN: sh85149092 · Microsoft: 2779131611 · NDL: 00568824 · NKC: ph1114445 |

 |