**Беларуская батальённа-тактычная група ў Казахстане** — падраздзяленне Узброеных Сіл Беларусі, якое ўдзельнічала ў аперацыі АДКБ у Казахстане. Асновай для разгортвання кантынгенту стала спецыялізаваная міратворчая рота, меркавана дапоўненая байцамі іншых фарміраванняў.

Удзел у казахстанскіх падзеяй студзеня 2022 года беларускіх войскаў выклікаў негатыўную рэакцыю грамадскасці, стварыў пагрозу небяспечных наступстваў і магчымых ахвяр сярод вайскоўцаў, аднак аперацыя завяршылася хутка, і батальённа-тактычная група, атрымаўшы ўнікальны вопыт і выканаўшы пастаўленыя задачы, вярнулася на радзіму.

Для беларускай міратворчай роты дадзеная камандзіроўка стала першай місіяй, на якую падраздзяленне адпраўлена ў поўным складзе.

Прававая база
-------------

У 1993 годзе Рэспубліка Беларусь далучылася да Дагавора аб калектыўнай бяспецы. У 2002 дагавор быў ператвораны ў міжнародную арганізацыю — Арганізацыю Дагавора аб калектыўнай бяспецы (АДКБ). Яго члены абавязаліся ў выпадку здзяйснення агрэсіі прадастаўляць адзін аднаму неабходную дапамогу, уключаючы ваенную. Гэта распаўсюджваецца не толькі на выпадкі знешняй агрэсіі, але і ў сітуацыі ўнутраных пагроз. Акрамя ўсяго іншага, удзельнікі дагавора сфармавалі Калектыўныя сілы аператыўнага рэагавання (КСАР), якія былі прызначаны для барацьбы з тэрарызмам. Як адзначыў беларускі ваенны аналітык Ягор Лебядок, на фоне пратэстаў і беспарадкаў у студзені 2022 года казахстанскі лідар Касым-Жамарт Такаеў запытаў увод замежных войскаў менавіта для супрацьстаяння тэрарыстам.

У цэлым эксперт звярнуў увагу на юрыдычныя нестыкоўкі: у Казахстан фармальна адправілі менавіта міратворчыя сілы, хоць у распараджэнні АДКБ ёсць КСАР. Як заявіў Лебядок, *«міратворчая місія прадугледжвае наяўнасць двух канфліктуючых бакоў і іх згоду на аперацыю. А КСАР якраз прызначаны для барацьбы з тэрарызмам, пра што і кажа прэзідэнт Такаеў. Але тут ёсць момант піяру — адпраў КСАР і гэта будзе выглядаць як падаўленне народнага паўстання, агрэсія і акупацыя. А міратворцы надаюць АДКБ імідж добранькай арганізацыі, якая дапамагае»*.

Па даных МЗС Рэспублікі Беларусь, батальённа-тактычная група накіроўвалася ў Казахстан у адпаведнасці з Законам ад 29 лістапада 2003 года № 254-З *«Аб парадку накіравання ваеннаслужачых, асоб начальніцкага і радавога складу органаў унутраных спраў, Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь, органаў фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, пракурорскіх работнікаў, а таксама грамадзянскага персаналу за межы Рэспублікі Беларусь для ўдзелу ў дзейнасці па падтрыманні міжнароднага міру і бяспекі»*.

Беларускі ваенны аглядальнік Аляксандр Алесін адзначаў, што краіна магла адмовіцца ад удзелу ў аперацыі. Так, напрыклад, у свой час беларускае кіраўніцтва доўга не згаджалася на тое, каб вылучыць сваіх вайскоўцаў у калектыўныя сілы аператыўнага рэагавання і адпраўляць іх за мяжу. Па гэтым пытанні ішла палітычная барацьба паміж урадамі Расіі і Беларусі. Заканадаўства рэспублікі і Канстытуцыя не дазвалялі адпраўляць вайскоўцаў за межы краіны, аднак былі прыняты спецыяльныя нарматыўныя акты, якія кажуць пра тое, што ў выпадку неабходнасці кантрактнікі могуць пасылацца ў іншыя краіны ў складзе міратворчых сіл і калектыўных сіл аператыўнага рэагавання, калі гэтыя людзі выкажуць такое жаданне і напішуць заяву на імя кіраўніка дзяржавы, а ён дасць дазвол.

Склад і сілы
------------

Неўзабаве пасля пачатку ўводу кантынгенту АДКБ у Казахстан стала вядома, што ад Беларусі да аперацыі падключыцца міратворчая рота са складу 103-й Віцебскай гвардзейскай паветрана-дэсантнай брыгады. Гэта падраздзяленне — частка сіл спецыяльных аперацый. Яно было створана на аснове 103-й дывізіі ПДВ СССР. Міратворчы кампанент брыгады цалкам складаецца з кантрактнікаў. Раней байцы роты ў складзе італьянскага кантынгенту ўдзельнічалі ў аперацыі ў Ліване пад эгідай ААН. На пастаяннай аснове ў падраздзяленні служаць 100 чалавек, пры неабходнасці склад можа быць павялічаны да 300 чалавек. У асобных СМІ паведамлялася, што *«міратворчая рота ўзмоцнена вайскоўцамі з іншых падраздзяленняў»*. Так, напрыклад, у Казахстан маглі быць адпраўлены байцы ўнутраных войскаў, паколькі 103-я брыгада і САХР складаюць беларускі кампанент КСАР АДКБ.

Дакладная колькасць батальённа-тактычнай групы невядома. Расійскі тэлеканал «Мир 24» заяўляў пра 200 вайскоўцаў. Генеральны сакратар АДКБ Станіслаў Зась і ўкраінскія медыя назвалі лічбу ў 500 чалавек. Як растлумачыў Лебядок, усяго беларускі кантынгент у рэзерве АДКБ складае каля 500 байцоў, але колькасць задзейнічанай групы ён ацаніў у 100 міратворцаў.

У ходзе казахстанскай місіі былі выкарыстаны БТР-70МБ1 (мадэрнізацыя савецкага бронетранспарцёра БТР-70 ад 140-га рамонтнага завода) і кітайскія пазадарожнікі Dongfeng Mengshi EQ2050F, якія з’яўляюцца копіяй амерыканскіх HMMWV. У вайскоўцаў з Беларусі заўважаны таксама кулямёт ПКМН пад патрон 7,62 × 54 мм R з дзённа-начным прыцэлам ПДНВ-1.

Ход аперацыі
------------

6 студзеня 2023 года міратворчая рота высунулася з г. Віцебск на аэрадром Мачулішчы. У Казахстан падраздзяленне разам з тэхнікай даставілі самалёты Іл-76МД Паветрана-касмічных сіл Расіі. Усяго было задзейнічана 5—10 бартоў. Пералёт з дазапраўкай у Екацярынбургу заняў амаль 10 гадзін. Усё рабілася для таго, каб даставіць кантынгент з усім яго штатным узбраеннем і абсталяваннем за адзін раз.

Байцы ўзялі пад ахову аэрадром «Жэтыген» і арсенал артылерыйскіх боепрыпасаў у горадзе Капшагай. Дзейнасць каардынавалі намеснік камандуючага сіламі спецыяльных аперацый Сяргей Андрэеў і камандзір батальённа-тактычнай групы Сяргей Красоўскі, якія разам з ротай знаходзіліся ў Казахстане. Беларускія вайскоўцы арганізавалі службу на дарожных пастах, патруляванне тэрыторыі ў зонах адказнасці, дагляд людзей і тэхнікі. Міратворцы размяшчаліся на тэрыторыі вайсковай часці, дзе ў інтарэсах падраздзялення вырашылі ўсе пытанні тылавога забеспячэння. Было наладжана ўзаемадзеянне з казахстанскімі сілавікамі і расійскім кантынгентам.

Са слоў прапаршчыка Рамана Шаўкова, самай складанай часткай місіі стала начное патруляванне, паколькі з-за стэпавай мясцовасці вайскоўцам маглі пагражаць снайперы. У першую ноч міратворцы працавалі «тэрмінова» і ляжалі на зямлі, таму што не было магчымасці ўжыць інжынерныя ўмацаванні. Раўніны не дазвалялі там выкарыстоўваць зморшчыны мясцовасці і неяк схавацца. Вайскоўцам было цяжка ляжаць на ветры на прадуваным баку. Камандзір міратворчай роты Ігар Гіль падзяліўся, што першыя тры дні ў Казахстане прайшлі для яго цалкам без сну, паколькі пастаянныя аб’езды блокпастоў і праверкі папросту не пакідалі на гэты час.

Як заяўляў Шаўкоў, ніхто не спрабаваў прарвацца скрозь беларускія пазіцыі да аэрадрома, але *«прыязджалі мясцовыя жыхары – проста пагутарыць і расказаць, якая навокал абстаноўка»*. Ад іх міратворцы атрымалі інфармацыю аб навакольных населеных пунктах і раёнах, адкуль да аэрадрома маглі патэнцыйна прайсці людзі. Прычым, як аказалася, мясцовыя жыхары былі настолькі самаарганізаваны, што да пазіцый вайскоўцаў ніхто не мог даехаць без надгляду. Насельніцтва актыўна дапамагала замежнікам і нават арганізавала ўласныя атрады самаабароны.

Тым часам у сеціве з’явілася інфармацыя, што беларускія вайскоўцы былі атакаваны: адзін баец забіты, двое паранены. Андрэеў абверг гэтыя паведамленні. Начальнік Аб’яднанага штаба АДКБ Анатоль Сідараў таксама заявіў, што ніякіх боесутыкненняў або абстрэлаў кантынгентаў міратворцаў АДКБ падчас іх знаходжання ў Казахстане не зафіксавана. Аднак у раёне аэрадрома Жэтыген было тры спробы весці разведку з дапамогай дронаў, але беларускія вайскоўцы адрэагавалі своечасова, перашкодзіўшы палётам беспілотнікаў у сваім сектары.

Ужо 14 студзеня беларускія міратворцы, у сувязі з хуткім завяршэннем місіі, вярнуліся дадому. Сустракаць іх на аэрапорт у Мачулішчах прыехаў прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка.

Рэакцыя і ацэнкі
----------------

* Са слоў Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнку, беларускія вайскоўцы *«прыйшлі не забіваць і нават не ваяваць»*, а дапамагчы *«спыніць братазабойчую вайну»*. Міністэрства абароны Беларусі заявіла, што вайскоўцы *«атрымалі ўнікальны вопыт удзелу ў міратворчай місіі»*, а *«пастаўленыя задачы паспяхова выкананы»*.
* Як адзначыў дырэктар Інстытута «Палітычная сфера» Андрэй Казакевіч, грамадскасць адрэагавала на адпраўку батальённа-тактычнай групы негатыўна, не жадаючы, каб вайскоўцы ўдзельнічалі ў аперацыях за мяжой. Аднак у цэлым грамадская думка залежала ад камунікацыі ўладаў і падыходаў альтэрнатыўных палітычных сіл. Паводле Казакевіча, апазіцыя магла паказаць, што ўвод войск у Казахстан з’яўляецца праблемай для Беларусі, паколькі магчымы сур’ёзныя наступствы ў выглядзе ахвяр.
* Аналітык Ягор Лебядок заявіў, што ўдзел беларускіх і іншых фармаванняў быў толькі «шырмай» для расійскіх войскаў, якія склалі аснову кантынгенту. Удзел толькі Расіі мог быць успрыняты як акупацыя.
* Беларуская апазіцыя крытычна выказвалася з нагоды ўдзелу беларусаў у кантынгенце АДКБ, выказваючы салідарнасць з пратэстоўцамі Казахстана. Прадстаўнікі беларускай дыяспары ладзілі ў некаторых краінах мітынгі ў падтрымку пратэстаў. Лідар дэмакратычнай апазіцыі Святлана Ціханоўская заявіла, што ў Аляксандра Лукашэнкі не было ніякіх правоў *«распараджацца жыццямі беларускіх вайскоўцаў»*. Яна назвала адпраўку нацыянальнай арміі ў Казахстан *«узброеным умяшаннем у справы іншай дзяржавы»*.

Гл. таксама
-----------

* Беларуска-казахстанскія адносіны

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Людмила Гладка. Задание миротворцев: спецрепортаж нашего корреспондента из Казахстана Архівавана 9 студзеня 2022. // СБ. Беларусь Сегодня : газета. — 9 января 2022.
2. 1 2 3 4 5  Командир миротворцев: родные узнали о миссии, когда я уже был в Казахстане
3. 1 2  Какие белорусские миротворцы могут отправиться в Казахстан? // Thinktanks.by : сайт белорусских исследований. — 6 января 2022.
4. 1 2 3 4 5 6  Александра Богуславская. Какова роль белорусских военных в Казахстане? // Deutsche Welle : вещательная организация. — 10 января 2022.
5. 1 2  «В случае жертв, претензий не будет». Эксперт объяснил, что ждет миротворцев ОДКБ в Казахстане // Zerkalo.io : интернет-портал. — 6 января 2022.
6. ↑  Ольга Ившина, Григор Атанесян. Российская военная разведка и белорусские миротворцы. Кого страны ОДКБ отправляют в Казахстан // Русская служба BBC : служба новостей. — 7 января 2022.
7. ↑  Дмитрий Валюженич. Белорусские военные контролируют стратегически важные объекты в Казахстане // Anna.news : информационное агентство. — 10 января 2022.
8. ↑  Объекты особой важности: как миротворцы ОДКБ выполняют свои задачи в Казахстане **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 11 студзеня 2022.
9. ↑  В Беларуси оценили ход миротворческой миссии в Казахстане // Евразия Эксперт : журнал. — 11 января 2022.
10. ↑  СМИ узнали, сколько тысяч российский военных перебрасывают в Казахстан на подавление протестов
11. ↑  Наиболее обсуждаемым оружием белорусских миротворцев у наших подписчиков стал 7,62-мм пулемет ПКМН с дневно-ночным прицелом ПДНВ-1. В экспортном варианте прицел обозначается как DNS-1.
12. 1 2  Константин Гагарин. Останемся до победы: Белорусские миротворцы в Казахстане // Во славу Родины : газета. — 11 января 2022.
13. ↑  В Казахстане обстреляли колонну белорусских военных. Есть жертвы
14. ↑  В Казахстане белорусские военные пресекли разведку дронами: подробности миротворческой операции
15. ↑  Десять самолетов с белорусскими миротворцами покинули Казахстан **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 14 студзеня 2022. Праверана 16 студзеня 2022.
16. ↑  Александр Лукашенко прибыл на военный аэродром Мачулищи на встречу с белорусскими миротворцами **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2022. Праверана 16 студзеня 2022.
17. ↑  Стало известно, чем занимаются в Казахстане белорусские военные // Еврорадио, 9 января 2022
18. ↑  Белоруссия завершила вывод своего миротворческого контингента из Казахстана
19. ↑  Шпак Клим. Тихановская: Отправка «миротворцев» в Казахстан – это «военное вмешательство в дела другого государства» // Собеседник : газета. — 6 января 2022.

Спасылкі
--------

* Какие белорусские миротворцы могут отправиться в Казахстан? // Thinktanks.by : сайт белорусских исследований. — 6 января 2022.
* *Ольга Ившина, Григор Атанесян.* Российская военная разведка и белорусские миротворцы. Кого страны ОДКБ отправляют в Казахстан // Русская служба BBC : служба новостей. — 7 января 2022.
* Людмила Гладка. Задание миротворцев: спецрепортаж нашего корреспондента из Казахстана // СБ. Беларусь Сегодня : газета. — 9 января 2022.
* *Александра Богуславская.* Какова роль белорусских военных в Казахстане? // Deutsche Welle : вещательная организация. — 10 января 2022.
* *Константин Гагарин.* Останемся до победы: Белорусские миротворцы в Казахстане // Во славу Родины : газета. — 11 января 2022.
* Что представляет собой миротворческая рота, отправленная Беларусью в Казахстан
* Миротворческая рота 103-й Витебской отдельной гвардейской воздушно-десантной бригады вернулась домой

| ⛭Замежныя ваенныя місіі Беларусі |
| --- |
| 
* /Таджыкістан *Таджыкістан* (1992—1993)
* Кот-д’Івуар *Кот-д’Івуар* (2002—2004)
* Венесуэла Венесуэла (2008—2013)
* Ліван Ліван (з 2010)
* Лівія *Лівія* (2011)
* Емен Емен (2013)
* Казахстан Казахстан (2022)
* Сірыя Сірыя (2023)

 |