**Калінінград**, (да 1255 — **Тувангстэ**, да 1946 — **Кёнігсберг**, традыцыйная беларуская назва — **Каралявец**) — горад на захадзе Расіі, адміністрацыйны цэнтр Калінінградскай вобласці. З Калінінграда да Берліна 500 км, да Масквы - больш за 1200 км. Насельніцтва 431,5 тыс. жыхароў (2010).

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1256 годзе крыжакамі Тэўтонскага ордэну. Горад стаў членам Ганзейскай лігі, з 1457 г. — галоўнай рэзідэнцыяй Тэўтонскага ордэну, з 1525 г. — мірской сталіцай Прускага герцагства. У розныя часы горад на непрацяглы час быў у складзе Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі. Кёнігсберг быў важным адукацыйным цэнтрам дзякуючы ўніверсітэту Альбертына, заснаванаму ў 1544 князем Альбертам Прускім. У 1701 князь Фрыдрых III быў каранаваны ў якасці караля Фрыдрыха I.

Пасля Першай сусветнай вайны горад разам з усёй Усходняй Прусіяй быў адрэзаны ад асноўнай тэрыторыі Германіі «Польскім калідорам».

У 1944 г. Кёнігсберг моцна пацярпеў ад брытанскага авіябамбавання і за некалькі дзён згарэў. У красавіку 1945 г. горад быў захоплены савецкімі войскамі, рэшткі нямецкага насельніцтва выгнаныя. Кёнігсберг разам з усёй Усходняй Прусіяй заселены перасяленцамі з Расіі, Украіны і Беларусі (беларусы складаюць да 8% насельніцтва) і ўведзены ў склад РСФСР. У 1946 годзе перайменаваны ў Калінінград у гонар бальшавіка Міхаіла Калініна. За савецкім часам Калінінград быў важным стратэгічным апорным пунктам савецкага флоту на Балтыйскім моры і быў закрыты для наведвання замежнікамі.

Пасля распаду СССР у 1991 годзе, Калінінградская вобласць засталася расійскім эксклавам, аточаным Польшчай і незалежнай Літоўскай рэспублікай.

Эканоміка
---------

Калінінград — адзіны незамярзаючы расійскі порт на Балтыцы. У 1996 г. Калінінград быў абвешчаны асаблівай эканамічнай зонай. Цяпер тут вырабляецца кожны трэці расійскі тэлевізар, наладжаная зборка аўтамабіляў. Еўрапейская камісія мае адмысловы праект па падтрымцы рэгіёну і развіццю гандлю паміж Калінінградскай вобласцю і краінамі ЕС. Рэгіён дынамічна развіваецца, сукупны рэгіянальны прадукт расце тэмпамі, большымі, чым ува ўсіх іншых рэгіёнах Расіі і нават у суседніх краінах Еўропы.

Транспарт
---------

* Калінінградскі трамвай
* Калінінград-Пасажырскі

Адукацыя
--------

* Балтыйскі федэральны ўніверсітэт імя Імануіла Канта

Славутасці
----------

Кафедральны сабор
* Каралеўская брама
* Музей бурштыну, Калінінград
* Помнік Францыску Скарыну (2004).

Вядомыя асобы
-------------

Асноўны артыкул: **Вядомыя асобы Калінінграда**
* Эрых Бернекер
* Крысціян Гольдбах
* Іаган Георг Гаман
* Імануіл Кант

Тапаграфічныя карты
-------------------

* (руск.)  **Калининград**. Маштаб: 1 : 200 000. Стан мясцовасці на 1984 год. Выданне 1988 г.
* (руск.)  **Бартошице**. Маштаб: 1 : 200 000. Стан мясцовасці на 1980-1984 год. Выданне 1987 г.

Зноскі
------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Калінінград
* Афіцыйная старонка
* Алесь Кудрыцкі. Востраў Калінінград(недаступная спасылка)
* Фотаздымкі Калінінграда

| Калінінградская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Азёрскі
* Баграціёнаўскі
* Гвардзейскі
* Гур’еўскі
* Гусеўскі
* Зеленаградскі
* Красназнаменскі
* Неманскі
* Несцераўскі
* Палескі
* Праўдзінскі
* Слаўскі
* Чарняхоўскі

 | Сцяг Калінінградскай вобласціСцяг Калінінградскай вобласціГерб Калінінградскай вобласціГерб Калінінградскай вобласці |
| Гарадскія акругі | 
* Балтыйск
* Ладушкін
* Мамонава
* Піянерскі
* Савецк
* Светлагорск
* Светлы
* Янтарны

 |
| Гарады | 
* Азёрск
* Баграціёнаўск
* Балтыйск1
* Гвардзейск
* Гур’еўск
* Гусеў
* Зеленаградск
* **Калінінград**1
* Красназнаменск
* Ладушкін1
* Мамонава1
* Неман
* Несцераў
* Палеск
* Піянерскі1
* Праўдзінск
* Прыморск
* Савецк1
* Светлагорск1
* Светлы1
* Слаўск
* Чарняхоўск

 |
| Пгт | 
* Янтарны

 |
| 1горад абласнога падпарадкавання |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 4031541-1 · LCCN: n81086433 · NDL: 01111417 · NKC: ge151717 · LIBRIS: 237709 · SUDOC: 02752809X · VIAF: 145427148 |

 |