recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Чжоу** — назва эпохі ў гісторыі Старажытнага Кітая і кітайскай дынастыі, якая правіла ў 11—3 ст. да н.э.

Пры Чжоу пачалося пашырэнне жалеза, развівалася ірыгацыйнае земляробства, аформіліся асноўныя філасофска-рэлігійныя школы: канфуцыянства, даасізм, легізм (фацзя) і інш.

Падзялялася на Заходнюю Чжоу (1122—771 гг. да н.э. сталіца каля сучаснага Сіяня) і Усходнюю Чжоу (770—221 гг. да н.э. сталіца каля сучаснага Лаяна).

Заходняя Чжоу
-------------

Першапачаткова старажытна-кітайскае племя Чжоу залежала ад дзяржавы Інь. У 1122 да н.э. (паводле сучаснай гістарыяграфіі 1137—911 да н.э.) правадыр Чжоу У-Ван разграміў Інь, аб’яднаў усе плямёны і стварыў дзяржаву на тэрыторыі басейна рэк Хуанхэ і Янцзы.

Заходняя Чжоу была нетрывалым дзяржаўным утварэннем. Яе правіцелі раздавалі ўдзелы сваякам, прыхільнікам і саюзнікам вана (цара). Удзелы мелі аўтаномію, а вярхоўнаму правіцелю плацілі даніну і аказвалі ваенную дапамогу. Барацьба удзелаў з цэнтральнай уладай і паміж сабою прывяла ў 8 ст. да н.э. да распаду дзяржавы.

Усходняя Чжоу
-------------

Усходняя Чжоу дзялілася на перыяды:

* эпоху Вёсен і Восеней (Чуньцю; 770—481 гг. да н. э.),
* эпоху Ваюючых царстваў (Чжаньго; 481—221 гг. да н.э.).

У перыяд Чуньцю улада ванаў была аслаблена барацьбой за гегемонію паміж асобнымі ўладарамі (чжухоў), якія толькі намінальна прызнавалі вяршэнства цара.
У перыяд Чжаньго ўзнікла некалькі буйных царстваў, якія змагаліся за панаванне над усім Кітаем.

Апошні цар Чжоу пазбаўлены ўлады ў 256/255 г. да н.э. але фактычна перыяд Чжоу завяршыўся ў 221 г. да н.э. калі краіна была аб’яднана пад уладай дынастыі Цынь.

Зноскі
------

1. ↑  **(not translated to mul)*, *(not translated to mul)** Вікіпедыя / пад рэд. — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q181'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q876040'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q185'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52'></a>

Літаратура
----------

* Чжоў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. С. 270—271.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чжоу

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4065412-6 · LCCN: sh85024035 · VIAF: 8645150325554410090007 |
Месца нараджэння чжуаналогіі: Педагагічны ўніверсітэт Гуансі
**Чжуаналогія** або чжуаназнаўства (кіт. 壮学, піньінь Zhuàngxué; чжуанск. Cang'yoz)— сукупнасць навуковых дысцыплін, якія вывучаюць мову, культуру, гісторыю, мастацтва, рэлігію, філасофію, этнаграфію, эканоміку, помнікі духоўнай і матэрыяльнай культуры Чжуанаў. Чжуаналогія ўваходзіць у комплекс навуковых дысцыплін усходазнаўства.

Гісторыя
--------

Чжуанлогія як самастойная навука сфарміравалася ў сярэдзіне 20-га стагоддзя. Яе заснавальнік — кітайскі гісторык, антраполаг, этнолаг Хуан Сяньфань(1899—1982). У 1957 годзе ён апублікаваў «Чжуанскую гісторыю». Гэта лічыцца пачаткам навуковых публікацый у чжуанлогіі. Названы сучаснікамі «бацькам чжуаналогіі».

Гл. таксама
-----------

* Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён
* Чжуаны

Зноскі
------

1. ↑  кіт. Лі Фуцян. Чжуаналогія. — Пекін, 2009. — С. 1. ISBN 978-7-105-10588-5.
2. ↑  кіт. Mo Юн. Заснавальнік чжуаналогіі — Хуан Сяньфань. — Гуансі штодня, 3 верасня 2002.
3. ↑  aнг.«Чжуанскі гісторыя»
4. ↑  кіт.Цынь Ёсцьчанг. Кітайская чжуаналогія. — Гуансі, 2004. — C.2. ISBN 978-7-5363- 4734-0

Літаратура
----------

* кіт. Лі Фуцян. Кітайская чжуанлогія. — Пекін, 2006. ISBN 978-7-1050-7563
* aнг. Jeffrey Barlow. The Zhuang: A Longitudinal Study of Their History and Their Culture Архівавана 8 лютага 2007.

Спасылкі
--------

* кіт. The Zhuang Study Centre of Guang Xi University For Nationalities Архівавана 10 сакавіка 2012.
* кіт. Гуансійскія асацыяцыі па чжуаналогіі Архівавана 11 снежня 2007.
**Медыятызацыя** — працэс страты кіраўніком непасрэднай *(immediat)* падпарадкаванасці вярхоўнай уладзе, пераход у залежнасць ад вярхоўнага суверэна (манарха, г.зн. караля ці імператара) пры дапамозе іншага кіраўніка. У шырэйшым сэнсе — гэта анексія манархіі іншай манархіяй, пры якой кіруючы род анексаванай дзяржавы захоўвае свае суверэнныя тытулы, а таксама пэўную ступень уладных паўнамоцтваў. Напрыклад, калі суверэннае княства стала часткай большага каралеўства, то князь хоць і становіцца падданым караля, але захоўвае свой тытул і некаторую частку ўлады.

У Гоцкім альманаху пад медыятызаваную арыстакратыю быў вылучаны асобны раздзел, паміж манархамі і звычайнымі дваранамі.

Германская медыятызацыя
-----------------------

Асноўны артыкул: **Германская медыятызацыя**
Тэрмін *медыятызацыя* (ням.: Mediatisierung) быў упершыню ўжыты пры рэарганізацыі германскіх дзяржаў у пачатку XIX стагоддзя. Пад ціскам напалеонаўскіх армій Свяшчэнная Рымская імперыя трашчала па швах. На позву дня было вынесена пытанне аб скарачэнні колькасці суверэнных княстваў, непасрэдны падпарадкаваных імператару, з трохсот да трох дзясяткаў. Толькі адну частку з іх складалі свецкія кіраўнікі; другую — імперскія гарады, трэцюю — уладанні біскупаў. У апошнім выпадку медыятызацыя азначала таксама і секулярызацыю. Медыятызацыя была распачата дагаворам 1803 года і завершана праз тры гады паводле акту Рэйнскага саюза. Вынікі рэформы былі пацверджаны (з невялікімі зменамі) пры заснаванні Германскага саюза ў 1815 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Медиатизация // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777861699 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Айзенштат (значэнні).
**Меер Бенцыянавіч Айзенштат** (6 студзеня 1895, Клецк — 11 лістапада 1961) — скульптар, графік.

Біяграфія
---------

Скончыў рамеснае вучылішча ў Мінску. Працаваў «у прыватных прадпрымальнікаў па слясарнай частцы і электратэхніцы». У перыяд Першай сусветнай вайны быў прызваны на ваенную службу; дэзерціраваў, быў асуджаны. Па вызваленні вярнуўся ў Мінск, дзе прыняў удзел у працы аддзела Камісарыята асветы Беларусі. 

Першапачатковую мастацкую адукацыю атрымаў у прыватнай студыі Я. М. Кругера ў Мінску (1916—1917). Вучыўся ў Маскве на Адзіным мастацкім рабфаку ВМАТЭМАЙСу (1923—1926), у ВМАТЭМАЙСе — ВМАТЭІНе (1926—1930) у І. М. Чайкова, В. І. Мухінай, С. Ф. Булакоўскага, І. С. Яфімава, У. А. Фаворскага і іншых.

Жыў у Маскве. Працаваў у станковай, манументальнай і манументальна-дэкаратыўнай скульптуры. Займаўся партрэтам («К. Ф. Рылееў»,, 1935, гіпс; «А. С. Пушкін», 1936, мармур; «Фельдмаршал М. І. Кутузаў», 1947, фарфор), анімалістыка («Малпа», 1929, дрэва; «Шымпанзэ», 1935, бронза; «Ільвяня», 1940, фаянс); ствараў скульптурна-архітэктурныя і тэматычныя кампазіцыі («Чырвоная армія», 1930, гіпс; «Піянеры», 1932, гіпс; «Калгасніца», 1939, гіпс; «Школьніца», 1955, гіпс; «Фізкультурніца», 1959, гіпс). Выконваў мадэлі для Гжэльскага і іншых керамічных заводаў.

Творчасць
---------

Меер Айзенштат. «Партрэт мастака Міхаіла Філіповіча»
З 1927 — удзельнік выставак (2-я Усебеларуская мастацкая выстаўка ў Мінску). Экспанент выставак: «Мастакі РСФСР за XV гадоў» (1933—1934), выстаўка-агляд твораў маладых мастакоў (1936), маскоўскіх скульптараў (1937), маскоўскіх мастакоў (1940), «Вялікая Айчынная вайна» (1943), вясновая выстаўка твораў маскоўскіх жывапісцаў і скульптараў (1947), вясновая выстаўка твораў маскоўскіх мастакоў (1955) у Маскве. Член Саюза мастакоў СССР (з 1932); удзельнік многіх усесаюзных выставак.

Персанальныя выстаўкі Айзенштадта адбыліся ў Маскве (1986, 1991).

Творы знаходзяцца ў многіх музейных зборах, у тым ліку ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, Дзяржаўным Рускім музеі, Дзяржаўным музеі А. С. Пушкіна (літаратурным) і іншых.

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. 1 2 3 4 5 6 7  Айзенштадт Меер Бенцианович  (руск.)
3. ↑  Меер Айзенштадт. 1895-1961. Скульптура. Графика. - Москва: Советский художник, 1991.

Спасылкі
--------

* Меер Айзенштадт (1895-1961)  (руск.)
**Дзяржаўная пасада**, у Рэспубліцы Беларусь — пасада, прадугледжаная Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, Законам «Аб дзяржаўнай службе ў Рэспубліцы Беларусь» і іншымі заканадаўчымі актамі, або пасада, усталяваная як штатная адзінка дзяржаўнага органа з вызначаным для асобы, якая яе займае, колам абавязкаў па выкананню і забеспячэнню паўнамоцтваў гэтага дзяржаўнага органа.

Не адносяцца да дзяржаўных пасад пасады, якія ўключаны ў штатны расклад дзяржаўнага органа ў мэтах тэхнічнага абслугоўвання і забеспячэння дзейнасці гэтага органа.

Для ўліку дзяржаўных пасад дзяржаўных органаў створаная сістэма кадравага рэестра — сістэма ўліку дзяржаўных пасад дзяржаўных органаў краіны. У Рэспубліцы Беларусь вядуцца кадравы рэестр Кіраўніка дзяржавы Рэспублікі Беларусь, кадравы рэестр Урада Рэспублікі Беларусь, кадравыя рэестры абласных і Мінскага гарадскога выканаўчых камітэтаў. У іх уключаюцца вышэйшыя дзяржаўныя пасады Рэспублікі Беларусь, іншыя дзяржаўныя пасады, прызначэнне (узгадненне прызначэння) на якія ажыццяўляюцца адпаведна Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Беларусь, старшынямі абласных і Мінскага гарвыканкама.

Вышэйшыя дзяржаўныя пасады Рэспублікі Беларусь
----------------------------------------------

Пералік вышэйшых дзяржаўных пасад Рэспублікі Беларусь устаноўлены Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 8 лістапада 2001 № 644 «Аб зацвярджэнні кадравага рэестра Кіраўніка дзяржавы Рэспублікі Беларусь» і ўключае ў сябе наступныя дзяржаўныя пасады:

* Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь
* Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага схода Рэспублікі Беларусь
* Старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага схода Рэспублікі Беларусь
* Старшыня Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь
* Старшыня Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь
* Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
* Дзяржаўны сакратар Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь
* Старшыня Камітэта дзяржаўнага кантроля Рэспублікі Беларусь
* Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь
* Старшыня Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь
* Кіраўнік справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 8 ноября 2001 г. № 644 «Об утверждении кадрового реестра Главы государства Республики Беларусь»
**Дзяржаўны музей мастацтва і скульптуры** (турэцк.: Resim ve Heykel Müzesi) — музей выяўленчага мастацтва і скульптуры ў Анкары, Турцыя.

Музей размешчаны паблізу ад этнаграфічнага музея  (руск.) (бел..
У ім захоўваецца калекцыя турэцкага мастацтва з канца 19 стагоддзя да нашых дзён. У музеі таксама ёсць мастацкая галерэя для правядзення выстаў.

Гісторыя
--------

Будынак музея было спраектавана ў 1927 годзе архітэктарам Арыфа Хікмета Кануглу (Arif Hikmet Koyunoğlu) і будаваўся з 1927 па 1930 год па ўказанні Мустафы Кемаля Атацюрка, заснавальніка і першага Прэзідэнта Турцыі.

Будынак музея прызначаўся для Народнага дома Анкары. Будынак аформлены ў адпаведнасці з турэцкімі нацыянальнымі матывамі, інтэр’еры зроблены з ружовага дрэва. У зале на 500 месцаў новага будынка, у 1934 годзе адбылася пастаноўка першай турэцкай оперы, а ў далейшым тут праводзіліся Першы з’езд мовы і гісторыі Турцыі і іншыя буйныя мерапрыемствы. Будынак быў перададзены Міністэрству культуры ў 1975 годзе.

Першапачаткова музей працаваў як прыватны музей, але паступова яго ўзяло пад сваю апеку ўрад Турцыі.

Першымі творамі калекцыі музея былі «Асман Хамдзі Бей» Васіля Верашчагіна, «Магіла Тамерлана» Занака (Zonaro), «Партрэт маладой дзяўчыны» Эмеля Карутурка (Emel Korutürk) і інш. У далейшым калекцыя папаўнялася творамі турэцкіх мастакоў.

У цяперашні час музей адкрыты пасля рэстаўрацыі будынка ў 1980 годзе.

Падчас рэстаўрацыі будынка ў 1980 годзе ў ім зробленыя прыбудовы, якія цяпер займаюць майстэрні жывапісу, скульптуры і керамікі. Музей быў зноў адрамантаваны ў 2011 годзе

Экспазіцыя
----------

Музей з'яўляецца цэнтрам турэцкага мастацтва. У ім сабраныя творы вядомых турэцкіх мастакоў, скульптараў і інш. У дадатак да калекцый мастацкіх твораў, якія адлюстроўваюць станаўленне і перыяды развіцця турэцкага вытанчанага мастацтва і яго класіфікацыі, у музеі працуе бібліятэка вытанчаных мастацтваў. У бібліятэцы сабраныя архівы турэцкіх мастакоў.

Атацюрк на адкрыцці музея
У музеі чытаюцца лекцыі, праводзяцца спецыяльныя семінары па пытаннях турэцкага дэкаратыўнага мастацтва, керамікі, скульптуры.

У трох выставачных залах музея ў рамках міжнародных культурных пагадненняў праводзяцца выставы замежнай жывапісу, скульптуры, керамікі, паліграфіі і фатаграфіі. Выставы знаёмяць турак з замежным мастацтвам. Выставы турэцкіх твораў мастацтва таксама праводзяцца ў іншых краінах.

У гістарычнай зале музея праводзяцца канцэрты, тэатральныя паказы і дэманстрацыі фільмаў.

Гл. таксама
-----------

* Этнаграфічны музей Анкары  (руск.) (бел.
* Музей Анаталійскіх цывілізацый

Зноскі
------

1. ↑  Turkish Architecture Museum Database: Arif Hikmet Koyunoğlu Архівавана 27 ліпеня 2011.
2. ↑  v

Спасылкі
--------

* Фатаграфіі музея, яго інтэр'еру і экстэр'ерe
* Дзяржаўны мастацкі музей. Архівавана 4 сакавіка 2006. Віртуальны тур Архівавана 4 сакавіка 2006.
*Чжан Дацянь'* (кіт. трад. 張大千, спр. 张大千, піньінь *Zhāng Dàqiān*; 10 мая 1899, Нэйцзян, Сычуань, Кітай — 2 красавіка 1983, Тайбэй, Тайвань) — кітайскі мастак-жывапісец.

Біяграфія
---------

Нарадзіліся 10 мая 1899 года Нэйцзяне правінцыя Сычуань, Кітай, у беднай сям’і. Пераймаючы старэйшаму брату ў раннім узросце стаў займацца каліграфіяй.

Азы малявання атрымаў у школе пры храме Вэньмяа. У 20 гадоў атрымаў вядомасць у родным горадзе, зарабляў на жыццё, выконваючы заказы на перапіс вершаў.

У 21 год пасля смерці нявесты сышоў у манахі, у храм Чаньдзін (павет Сунцзян, правінцыя Цзянсу), аднак, расчараваўшыся ў будызме, праз некаторы час пакінуў храм. Шмат падарожнічаў у пошуках уласнага мастацкага стылю. Набыўшы папулярнасць, стаў займацца жывапісам прафесійна.

У 1926 годзе арганізаваў першую персанальную выстаўку ў Кітаі, выставіўшы больш за 100 сваіх работ. На выстаўцы пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Лі Цюцзюн, якую лічыў сваёй музай. У 1930-х гадах арганізаваў школу жывапісу, і пачаў займацца калекцыянаваннем. У 1938 годзе ў сувязі з пагаршэннем здароўя маці вярнуўся ў родны Нэйцзян.

Падчас японскай акупацыі быў змешчаны пад хатні арышт, пазней працаваў намеснікам рэктара Інстытута мастацтваў у Пекіне. У 1943 годзе з сям’ёй перабраўся ў пячоры Магаа, дзе заняўся вывучэннем старажытных твораў дынастый Суй і Тан і працягваў маляваць.

З 1948 года пачаў падарожнічаць па свеце, некаторы час жыў у Бразіліі (муніцыпалітэт Мажы-дас-Крузіс), Аргенціне (Мендоса), затым у ЗША (Каліфорнія). У сярэдзіне 1950-х гадоў сустрэўся з Пабла Пікаса, пасля чаго паспрабаваў асвоіць манеру жывапісу мадэрну і экспрэсіянізму і нават увёў гэтыя элементы ў кітайскі жывапіс.

У 1965 годзе вынайшаў тэхніку перарывістай тушы і шырокіх мазкоў. У 1978 годзе пераехаў у Тайвань.

Памёр 2 красавіка 1983 года ў Тайбэі, Тайвань.

Спадчына
--------

У 2011 годзе працы мастака прынеслі самую вялікую выручку аўкцыённым дамам па выніках года — 506,7 мільёна долараў, Чжан Дацянь зрушыў з першага месца Пабла Пікаса, які ўтрымліваў лідарства па продажах з 1997 па 2010 год, з перапынкам у адзін год.

Зноскі
------

1. 1 2  Zhang Daqian // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑   Праверана 26 лютага 2020.
3. 1 2 3 4 5  Синь Чан: *«„Гений пяти столетий" Чжан Дацянь»*. «Международное радио Китая»
4. ↑  Bloomberg: Chinese Artist $507 Million Ousts Picasso as Top Auction Earner

Спасылкі
--------

* Статья о художнике
* Биография великого мастера
* Галерея работ художника на сайте China Online Museum (Китай)
* Галерея работ художника на сайте National Palace Museum (Тайвань)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12245305c · CiNii: DA06262542 · GND: 11906541X · ISNI: 0000 0001 2144 0046 · LCCN: n83158786 · NDL: 00386006 · NLC: 000105455 · NLA: 36463135 · NLP: A26364438 · NTA: 109643410, 148751806 · NUKAT: n2015141124 · SUDOC: 031190022, 14059891X · VIAF: 94645020 · ULAN: 500107140 |

 |
**Гардуно́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрушскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Гардуны.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Івакаўскага сельсавета, і рэарганізаваны ў **Гардуноўскі нацыянальны рускі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Церахоўскім раёне БССР. У 1935 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Добрушскага раёна. 8 снежня 1966 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Уцеўскага (вёска Гардуны і пасёлак Іванполле) і Івакаўскага (вёска Івакі і пасёлак Вербаў).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 8 снежня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Культура Чжукайгоу**, кіт.: 朱開溝文化, *Zhukaigou* (2200-1500 гг. да н. э.) — археалагічная культура позняга неаліту і ранняга бронзавага веку, якая існавала на Ордаскім плато на тэрыторыі сучаснага кітайскага аўтаномнага раёна Унутраная Манголія. Тыпавы помнік, Чжукайгоу (хашун Эцзінь, аймак Алашань, Унутраная Манголія) быў раскапаны ў 1977-1984 гг.

Археолагі падзяляюць развіццё дадзенай культуры на пяць стадый, адпаведных позняй стадыі культуры Луншань, ранняй, сярэдняй і позняй стадыі культуры Эрлітоу і ранняй стадыі культуры Эрліган. На ранніх стадыях на дадзеную культуру паўплывала культура Луншань, на сярэдняй стадыі — культура Цыцзя; менавіта ў гэты перыяд у матэрыяльнай культуры пачынаюць з'яўляцца бронзавыя артэфакты. На апошняй стадыі культуры Чжукайгоу ранейшая практыка прынясення ў ахвяру авечак і свіней была паступова заменена на прынясенне ў ахвяру сабак.

Літаратура
----------

* Linduff, Katheryn M. Zhukaigou, steppe culture and the rise of Chinese civilization. *Antiquity* 69 (262, March 1995): 133—145.
Жыронскі беатус
**Жыронскі беатус** — іспанскі беатус, створаны прыкладна ў 975 годзе на тэрыторыі сучаснай Каталоніі, Іспанія.

Гісторыя
--------

Паводле нататак у канцы манускрыпта, рукапіс быў заказаны нейкім абатам і быў завершаны прыкладна ў 975 годзе, хутчэй за ўсё, у манастыры каля Жыроны. Пісец ідэнтыфікаваны як старэйшы прэзбітэр, і, што незвычайна, уключаны імёны двух мастакоў-ілюмінатараў: Ende pintrix et dei aiutrix — «Эндэ, мастачка і слуга Бога» і «Эметэрый, манах і прэзбітэр». Згодна з выкладзеным тэкстам, майстрам-ілюмінатарам з’яўляецца жанчына, што для сярэднявечнай Еўропы даволі незвычайна. Гісторыя ведае не шмат падобных прыкладаў, адным з якіх з’яўляецца нямецкая манашка з Вестфаліі Гуда.

Апісанне
--------

Рукапіс складаецца з 284 аркушаў і 184 захаваных мініяцюр, хоць існуе меркаванне, што мініяцюр магло быць і больш. Яна ўключае два тэксты: «Каментар на Апакаліпсіс» Беата Ліебанскага і каментар Ераніма Стрыдонскага да Кнігі прарока Данііла.

Кніга аформлена паводле традыцый ранняга сярэднявечча, аднак некаторыя выявы рукапісу паказваюць на шырокія спазнанні мастака-ілюмінатара ў галіне ісламскага мастацтва таго часу, нягледзячы на ​​тое, што агульны стыль манускрыпта адлюстроўвае развіццё мастацтва ў Паўночнай Еўропе ў перыяд Ранняга Сярэднявечча.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхалюк.
**Павел Рышардавіч Міхалюк** (нар. 29 лістапада 1983, в. Капачы Мастоўскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў настаўнікам гісторыі вучэбна-педагагічнага комплексу «Князікаўскі дзіцячы сад — базавая агульнаадукацыйная школа», галоўным спецыялістам Кастрычніцкага раённага г. Гродна камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі», выконваючым абавязкі першага сакратара Ленінскага раённага г. Гродна камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі», начальнікам аддзела па справах моладзі адміністрацыі Кастрычніцкага раёна г. Гродна, галоўным спецыялістам аддзела арганізацыйнай работы галоўнага ўпраўлення арганізацыйна-кадравай работы Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта, першым сакратаром Гродзенскага абласнога камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Міхалюк Павел Рышардавіч
**Дзяржаўныя сімвалы Расіі** — яе герб, сцяг і гімн.

Сцяг Расіі
Сцяг Расіі уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — белага, сярэдняй — сіняга і ніжняй — чырвонага колеру. Суадносіны шырыні сцяга і яго даўжыні як 2:3. Сцяг быў вярнуты замест савецкага 22 жніўня 1991 года ўказам прэзідэнта РСФСР, а канчаткова зацверджаны федэральным канстытуцыйным законам Расійскай Федэрацыі 8 снежня 2000 года.

Герб Расіі
Герб Расіі уяўляе сабой чатырохвугольны, з закругленымі ніжнімі вугламі, завостраны ў аканечнасці, чырвоны геральдычны шчыт з залатым двухгаловым арлом, які падняў ўверх распушчаныя крылы. Арол увянчаны двума малымі і адной вялікі каронамі, злучанымі стужкай. У правай лапе арла - скипетр, у левай - дзяржава. На грудзі арла, у чырвоным шчыце, - які едзе налева на срэбным каню срэбны вершнік у сінім плашчы, што забівае срэбным кап'ем чорнага перакуленага ніц і папранага канём дракона, таксама звернутага налева. Герб быў вярнуты замест савецкага 30 лістапада 1993 года ўказам прэзідэнта РФ, а канчаткова зацверджаны федэральным канстытуцыйным законам Расійскай Федэрацыі 8 снежня 2000 года.

Музыка і тэкст гімна Расіі
Гімнам Расіі з'яўляецца твор "Россия - священная наша держава...", тэкст якога быў напісаны С. Міхалковым і з'яўляецца перапрацаваным варыянтам тэксту гімна СССР. Музыка таксама паўтарае гімн СССР, яе аўтар А. Аляксандраў. Пасля распаду СССР новым дзяржаўным гімнам Расіі быў зацверджаны ўказам прэзідэнта РФ ад 11 снежня 1993 года варыянт "Патрыятычнай песні" М. Глінкі, перапрацаванай А. Пятровым. У сувязі з атсутнасцю слоў і нізкай падтрымкай у грамадстве, гімн быў зменены на сучасны варыянт, які быў зацверджаны федэральным канстытуцыяным законам Расіі 8 снежня 2000 года.
**Павел Сцяпанавіч Мамкін** (1922—1943) — малодшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Павел Мамкін нарадзіўся 22 лютага 1922 года ў вёсцы Бурцава (цяпер — Аленінскі раён Цвярской вобласці). Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў у калгасе. У жніўні 1941 года Мамкін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З кастрычніка таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у Сталінградскай і Курскай бітвах.

Да верасня 1943 года гвардыі малодшы сяржант Павел Мамкін камандаваў кулямётным аддзяленнем 221-га гвардзейскага стралковага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 28 верасня 1943 года аддзяленне Мамкіна пераправілася праз Днепр у раёне вёскі Вялле Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма, адбіўшы нямецкую контратаку і нанёсшы суперніку вялікія страты. 19 кастрычніка 1943 года Мамкін загінуў у баю. Пахаваны ў брацкай магіле у пасёлку Брагін.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «адвагу і мужнасць, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра» гвардыі малодшы сяржант Павел Мамкін пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Павел Сцяпанавіч Мамкін на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* *Долгов И. А.* Золотые звёзды калининцев. — М.: Московский рабочий, 1984. — Кн. 2.
**Воблака Оарта**, гіпатэтычная вобласць Сонечнай сістэмы, існаванне якой было тэарэтычна прадказана Я. Х. Оартам (1950), і якая з’яўляецца крыніцай камет. Імаверна, змяшчае каля 1011 камет такога памеру, які паддаецца назіранням з Зямлі.

Вобласць, відавочна, ляжыць у межах 50 тыс.—150 тыс. а.а. ад Сонца, і змяшчае каметнае рэчыва агульнай масай у межах 1/100—1/10 масы Зямлі.

Існаванне воблака тлумачылася Оартам так, што частка малых планет, якія выйшлі на далёкія арбіты з прычыны гравітацыйнага ўплыву Юпітэра і зорак у ранні перыяд фармавання Сонечнай сістэмы. Прыцягненне Юпітэра і зорак вызначала склад і рух воблака і ў далейшым. Так, у воблака пазней трапілі і такія каметы, якія рухаліся па гіпербалічных арбітах.

Нягледзячы на тое, што адлегласці 150 тыс. а.а. сягаюць амаль да бліжэйшых зорак, воблака пэўна належыць да Сонечнай сістэмы, і рухаецца ў міжзорнай прасторы разам з ёй.

Літаратура
----------

* J. H. Oort. The structure of the cloud of comets surrounding the Solar system, and a hypothesis concerning its origin // Bulletin of the astronomical institutes of the Netherlands. Volume XI. Number 408. 1950 January 13.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh86000523 · VIAF: 307321359 |

| ⛭Сонечная сістэма (≛ спіс аб’ектаў) |
| --- |
| 
 |
| **Сонца** |
| **планеты і *карлікавыя планеты*:** ✰ Меркурый ·  ✰ Венера ·  ✯ Зямля ·  Марс ·  *Цэрэра* ·  ✯✰ Юпітэр ·  Сатурн ·  ✰ Уран ·  ✯ Нептун ·  *Плутон* ·  *Хаўмеа* ·  *Макемаке* ·  *Эрыс* |
| **іх спадарожнікі/кольцы:** Зямлі ·  Марса ·  Юпітэра/∅ ·  Сатурна/∅ ·  Урана/∅ ·  Нептуна/∅ ·  *Плутона* ·  *Хаўмеа* ·  *Эрыды* |
| **Малыя целы**: метэароіды ·  астэроіды/іх спадарожнікі (калязямныя ·  асноўнага пояса ·  траянцы ·  кентаўры) ·  транснептунавыя (ПК ·  РД) ·  дамаклоіды ·  каметы (ВО) |
**Ян Шытлер** (польск.: Jan Szyttler; 1763 — 1850) — вядомы кухар, аўтар першых сістэматычных кніг па кулінарыі на землях былога ВКЛ.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1763 годзе ў Варшаве ў сям’і кухара.

Пачаў кар’еру у 14-гадовым узросце як кухцік пры двары Агінскіх у Седльцах. Пазней — кухар пры двары Станіслава Аўгуста Панятоўскага (пад кіраўніцтвам славутага кухмістра Трэма), пры розных прыватных кухнях. У 1820 годзе асеў у Вільні, да канца жыцця займаўся толькі напісаннем і публікацыяй кніг па гаспадарцы, у тым ліку кулінарных, якія карысталіся вялікай папулярнасцю ў Літве і Беларусі, зважаючы на адсутнасць канкурэнцыі; Шытлер раўніва абараняў аўтарскае права.

Кнігі Шытлера аказалі значны ўплыў на фармаванне шляхецкіх і мяшчанскіх густаў перадрэформавай эпохі: «*Кухар добра навучаны*» (1830, пазней некалькі разоў перавыдавалася), «*Параднік для паляўнічых*» (1839), «*Спіжарня дастаткова і абачліва абсталяваная*» (1841), «*Кухня мысліўская ці на ловах*» (1845), «*Ашчадная гаспадыня*» (1846) і іншыя (усе — Вільня). У некаторых інтэлектуалаў эпохі гэтыя кнігі выклікалі іранічнае стаўленне дзеля іх апалітычнасці і сухасці. Падазеныя Шытлерам рэцэпты ў асноўным пачэрпнутыя з інтэрнацыянальнай («французскай») кухні, а таксама са старапольскай, арыгінальныя беларускія і літоўскія рэцэпты амаль адсутнічаюць. Шытлер паўплываў на наступныя пакаленні мясцовых аўтараў гэтай тэматыкі, у прыватнасці, на Ганну Цюндзявіцкую і Вінцэнціну Завадскую.

Выданні
-------

* Kuchnia myśliwska czyli Na łowach: dla uśmierzenia głodu, dogadzając oraz najdelikatniejszemu smakowi, z dodaniem rad i przepisów, do urządzenia ubitej zwierzyny czworonożnej lub ptastwa, tudzież przygotowania naprędce posiłku, z wybranych rozmaitych drobnych cząstek zwierzyny, przez Jana Szyttlera. — Wilno: Drukarnia A. Marcinkowskiego, 1845. — S. 166.
* Poradnik dla myśliwych czyli o rozmaitych sposobach zabijania lub łowienia zwierząt, z przydanemi uwagami obchodzenia się z bronią utrzymaniem koni, układaniem psów i sokołów do polowania zbieraniem i konserwowaniem trufli urządzaniem wabiów i t.d. Dzieło dla łowczych i miłośników polowania wielce użyteczne. Napisane przez Jana Szytlera, z portretem autora i figurami. — Wilno: Nakładem Rubena Rafałowicza Księg. Wil. w drukarni B. Neumana, 1839. — S. 242.

Зноскі
------

1. 1 2  Jan Szytler // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. 1 2  Jan Szytler // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | NUKAT: n01033146 · VIAF: 101675705 |
Франчэска Уберціні. Раздача манны нябеснай. 1540. На карціне намалявана жырафа Медычы
**Жырафа Медычы** — жырафа, падораная кіраўніку Фларэнцыі Ларэнца Медычы ў 1486 г. егіпецкім султанам Кайт-беем у знак усталявання дружалюбных адносін паміж Фларэнцыяй і Егіптам.

З'яўленне ў Фларэнцыі жырафы выклікала вялікі ажыятаж: гэта была першая жывая жырафа, якая з'явілася ў Італіі з часоў Старажытнага Рыма. Аднак у Фларэнцыі жырафа пражыла нядоўга, і ў наступныя тры стагоддзі жыраф у Еўропе не было.

Гісторыя
--------

У 46 г да н.э. у гонар перамог Юлія Цэзара ў Егіпце па яго вяртанні ў Рыме быў створаны звярынец, дзе галоўнае месца займала жырафа, якая ўпершыню з'явілася ў Еўропе. Рымляне звалі жывёлу *«камелапардам»* (лац.: camelopardalis), паколькі ў іх вачах жырафа аб'ядноўвала ў сабе рысы вярблюда і леапарда. Цэзар аддаў жырафу на разарванне львам, верагодна для таго, каб прадэманстраваць сваю ўладу. Ларэнца Медычы была вядомая гэта гісторыя з жырафай і, падобна Цэзару, ён жадаў таксама ўмацаваць сваю ўладу ў Фларэнцыі. Каб атрымаць дадатковыя палітычныя дывідэнды, Ларэнца заявіў, што падорыць жывёлу каралеве Францыі Ганне. Аднак жырафа Медычы неўзабаве памерла, скруціўшы сабе шыю ў выніку няшчаснага выпадку.

Гл. таксама
-----------

* Леў Афрыканскі, раб, у будучыні знакаміты географ, якога падарылі Льву X разам з жырафай.

Літаратура
----------

* *Марина Белозерская.* Жираф семейства Медичи, или Экзоты в большой политике. — М.: Захаров, 2009. — 352 с. — ISBN 978-5-8159-0928-1.
* M.Mosco. Natura viva in Casa Medici: Dipinti di animali dai depositi di Palazzo Pitti con esemplari del Museo zoologico «La Specola» : Firenze, Palazzo Pitti, 1986
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сівая.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Урублеўская.
**Таццяна Уладзіміраўна Сівая** (у дзявоцтве **Урубле́ўская**; нар. 1 красавіка 1957, пас. Сацгарадок, Сялідаўскі раён, Данецкая вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1979 годзе БПІ. У 1979—1984 гадах архітэктар планіровачнай майстэрні № 3, у 1984—1986 старэйшы архітэктар архітэктурна-канструктарскай майстэрні № 2, у 1986—1989 вядучы архітэктар архітэктурна-канструктарскай майстэрні № 3, у 1989—1994 вядучы архітэктар архітэктурна-планіровачнай майстэрні інстытута «Віцебскграмадзянпраект». У 1994—1998 гадах выкладчык па спецыяльнасці «Архітэктура» Віцебскага індустрыяльна-тэхналагічнага тэхнікума. З 1998 года зноў у інстытуце «Віцебскграмадзянпраект»: у 1998—2003 гадах вядучы архітэктар архітэктурна-планіровачнай майстэрні, з 2003 года галоўны архітэктар праектаў архітэктурна-планіровачнай майстэрні УП «Інстытут Віцебскграмадзянпраект».

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2000 года.

Узнагароды
----------

Лаўрэат прэміі Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь імя У. А. Караля (1999). Узнагароджана медалём Міністэрствам архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь за лепшую працу ў вобласці тэрытарыяльнага развіцця, горадабудаўніцтва і архітэктуры (1999), граматай Беларускага Саюза архітэктараў за вялікі ўнёсак у будаўніцтва г. Віцебска і населеных пунктаў Віцебскай вобласці, актыўны ўдзел у грамадскім жыцці Беларускага Саюза архітэктараў, у сувязі з 75-гадовым юбілеем інстытута «Віцебскграмадзянпраект» (2011), Ганаровымі граматамі інстытута «Віцебскграмадзянпраект» (1985, 2004, 2005, 2008, 2009, 2011, 2012), Ганаровай граматай Камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (2013).

Літаратура
----------

* Сивая (Врублевская) Татьяна Владимировна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Вобласць значэнняў функцыі** — мноства значэнняў, якія прымае функцыя ў выніку яе прымянення.

Вызначэнне
----------

Няхай зададзена функцыя {\displaystyle ~f}, якая *выражае* мноства {\displaystyle ~X} в {\displaystyle ~Y}, гэта значыць: {\displaystyle f:X\to Y}; тады

* **вобласцю значэнняў функцыі** называецца падмноства мноства {\displaystyle ~Y} ў выглядзе

{\displaystyle f(X)=\{y\in Y|\,y=f(x),\,x\in X\}}
* і вызначаецца {\displaystyle R(f)}, {\displaystyle E(f)}, {\displaystyle \mathrm {cod} \,f} (ад англ. *codomain* «со-вобласць») або {\displaystyle \mathrm {ran} \,f} (ад фр. *range* «со-вобласць»).

Прыклады
--------

### Лікавыя функцыі

#### Характэрная функцыя мноства

Няхай {\displaystyle A\subset X}. Вызначым функцыю {\displaystyle \chi \_{A}\colon X\to \{0,1\}}, якая

* прымае значэнне {\displaystyle 1}, калі {\displaystyle x\in A},
* і прымае значэнне 0, у другім выпадку.

Такая функцыя называецца **характэрнай функцыяй мноства** {\displaystyle A}.
Паўмісак какосавага малака.
**Какосавае малако** — малочна-белая саладкаватая вадкасць, якую вырабляюць з мякаці спелага какосавага арэха. Какосавае малако ўжываюць як складнік для гатавання розных страў пераважна ўсходняй кухні. Какосавае малако трэба адрозніваць ад *какосавай вады* (какосавага соку) — натуральнай вадкасці, якая знаходзіцца ўнутры какосавага арэха.

Змяшчэнне тлушчаў у какосавым малацэ ў сярэднім складае 27 %, вугляводаў — 6 %, бялкоў — 4 %. Акрамя гэтага, яно змяшчае вітаміны В1, В2, В3, С.

У адрозненне ад какосавай вады, какосавае малако — штучны прадукт, сумесь здробленай мякаці какоса і вады. У Малайзіі, Брунеі і Інданезіі какосавае малако звычайна называюць сантанам, на Філіпінах — гатай.

Какосавае малако звычайна вар’іруюць па ступені гушчыні (найбольш густое называюць какосавымі вяршкамі). Больш густыя гатункі звычайна ўжываюць для гатавання дэсертаў і тлустых соусаў, менш густыя — у супах (напрыклад, саюр-ладэ), а таксама для другіх страў.

| ⛭Малако |
| --- |
| Жывёльнае | 
* Авечае
* Аслінае
* Вярблюджае
* Казінае
* Каровіна
* Конскае
* Ласінае
* Сабачае
* Свіное
* Чалавечае

 |  |
| Расліннае | 
* Арахісавае
* Какосавае
* Мігдалавае
* Рысавае
* Соевае

 |
| Віды | 
* Абястлушчанае
* Згушчанае
* Канцэнтраванае
* Кіслае
* Паранае
* Пастаялка
* Пастэрызаванае
* Соладавае
* Сухое
* Сырадой
* Ультрапастэрызаванае
* Шакаладнае

 |
| Прадукты | 
* Віды малочных прадуктаў
* Кісламалочныя прадукты
* Марожанае
* Сыр
* Тварожныя прадукты

 |
| Ёмістасці | 
* Бітон
* Бутэлька
* Збан
* Кардонны пакунак
* Пакунак-укладка
* Тэтрапак

 |
| Іншае | 
* Алергія
* Даенне
* Лактацыя
	+ Грудное выкормліванне
* Малачарня
* Прафесіі
	+ Даярка
	+ Малочнік
	+ Сыравар
* Сусветны дзень малака

 |
| 
* Category Катэгорыя

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2021012364 |
**Ганна Аляксандраўна Лягчылава** (нар. 22 снежня 1969, Мінск, Беларуская ССР) — расійская і беларуская актрыса тэатра і кіно, кінарэжысёр і сцэнарыст.

Біяграфія
---------

Ганна Лягчылава нарадзілася 22 снежня 1969 года ў Мінску, у сям'і паэта-песенніка Аляксандра Кузьміча Лягчылава. Маці - эканаміст. Бацькі развяліся, калі Ганне было шэсць гадоў і нарадзіўся яе малодшы брат, якому яна стала і нянькай, і выхавальніцай. У школьныя гады вучылася ў мастацкай школе.

У 1991 годзе скончыла тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў у Мінску і пачала працаваць у тэатры. Першыя ролі ў кіно таксама сыграла ў родным горадзе, здымалася ў розных беларускіх фільмах.

Першай сапраўднай кінаработай Ганны Лягчылавай, па яе ўласным прызнанні, можна лічыць музычна-камедыйную меладраму Дзмітрыя Астрахана «Скрыжаванне» (1998), у якой яна знялася разам з Леанідам Ярмольнікам. Роля Алены Марозавай (Лялі) прынесла актрысе шырокую вядомасць.

У 1999 годзе, ва ўзросце амаль трыццаці гадоў, яна прыехала ў Маскву, дзе паступіла на Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў (ВКСР) (майстэрня рэжысуры ігравога фільма Уладзіміра Іванавіча Хаціненкі, Паўла Канстанцінавіча Фіна, Уладзіміра Аляксеевіча Фенчанкі 2000 годзе.

Іграе ў спектаклях Маскоўскага драматычнага тэатра імя А. С. Пушкіна з 2000 года, калі рэжысёр Дзмітрый Астрахан запрасіў яе на ролю Ірыны ў сваім спектаклі «Падарожнікі ў ночы» паводле п'есы Алега Данілава, прэм'ера якога адбылася 26 студзеня 2001 года. Наступнай прыкметнай працай актрысы ў тэатры стала роля Зінаіды Кашкінай у пастаноўцы Ігара Бочкіна «Мінулым летам у Чулімску» (2006) паводле аднайменнай п'есы Аляксандра Вампілава.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 9 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Драздоўская.
**Таццяна Яўгенаўна Драздоўская** (нар. 6 снежня 1978, Мінск) — беларуская спартсменка (парусны спорт).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі інстытут фізічнай культуры. Пачынала займацца ў секцыі плавання, у 14 гадоў перайшла ў парусны спорт. Упершыню выступіла на спаборніцтвах «Кубка Мінска», а ў 1996 годзе яе залічылі ў штатны склад нацыянальнай зборнай Рэспублікі Беларусь. Міжнародны дэбют адбыўся ў 1997-м на «SpaRegatta» у галандскім Медэмбліку. У 2000 годзе выканала нарматыў майстра спорту міжнароднага класа. У 2007 годзе стала чэмпіёнкай свету.

Удзельніца чатырох Летніх Алімпійскіх гульняў (2000, 2004, 2008, 2012). На Алімпійскіх гульнях 2012 года заняла 15 месца. З’яўляецца лідарам нацыянальнай каманды, заваявала ліцэнзію на ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях-2016 у Рыа-дэ-Жанейра.

8 красавіка 2013 года ўпершыню ў гісторыі Рэспублікі Беларусь Таццяна Драздоўская ўзначаліла сусветны рэйтынг Міжнароднай федэрацыі паруснага спорту (ISAF) у класе суднаў «Лазер-Радыял».

Палітычныя погляды
------------------

Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Sports-Reference.com Праверана 23 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a>
2. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
3. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Міжнародная федэрацыя паруснага спорту |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эрыксан.

**Ганна-Ліса Эрыксан** (шведск.: Anna-Lisa Eriksson; 21 чэрвеня 1928, Сундсваль — 26 мая 2012) — шведская лыжніца, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў і чэмпіянату свету.

На Алімпіядзе-1956 у Карціна-д’Ампеца заваявала бронзу ў эстафетнай гонцы 3х5 км, у якой бегла другі этап, прыняла і завяршыла свой этап на 4-м месцы, але на апошнім этапе Соня Эдстром вывела зборную Швецыі на трэцяе месца. У асабістай гонцы на 10 км Эрыксан заняла 13-е месца.

На чэмпіянаце свету 1954 заваявала бронзу ў эстафеце.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Bergsten, Anna-Lisa // Sveriges dödbok 1830–2020 — Sveriges Släktforskarförbund, 2021. Праверана 12 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110037048'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>
2. ↑  Anna-Lisa Eriksson (Bergsten) - Sveriges Olympiska Kommitté Праверана 28 чэрвеня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Алімпійскі камітэт Швецыі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пуцькова.
**Таццяна Сталінаўна Пуцькова** (нар. 28 лістапада 1970, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1994 годзе архітэктурны факультэт Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (выкладчыкі А. А. Воінаў, В. Б. Ангелаў, В. І. Анікін, В. М. Аладаў, Я. С. Панамарова, І. А. Іода, І. А. Сітнікава, У. В. Трацэўскі і інш.). У 1994—2000 гадах у інстытуце «Мінскграмадзянпраект»: архітэктар, вядучы архітэктар; у 2000—2003 гадах у СП ТАА «КМК-2», вядучы архітэктар; у 2003-08 гадах у «Творчай майстэрні Федчанкі С. І.», кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў; у 2008 годзе вядучы архітэктар у кампаніі «Сліка»; з 2008 года вядучы архітэктар у праектнай групе ТАА «Тытунь-Інвест».

Член Беларускага Саюза архітэктараў з 2001 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: Тэлепорт Рэспублікі Беларусь; энергазахавальны жылы дом па вул. Гая ў г. Мінску; жылыя дамы па вул. Гая; Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у г. Сочы; адміністрацыйна-бытавы корпус комплексу «МінскАўтагаз» па Старабарысаўскім тракце ў г. Мінску; адміністрацыйны будынак прадпрыемства «Енісей» у г.п. Заслаўе; адміністрацыйны будынак па вул. Кахоўскай у г. Мінску; СТА з адміністрацыйнымі памяшканнямі і паркінгам па вул. Шаранговіча ў г. Мінску; рэканструкцыя рэстарана «Каменная кветка» з надбудовай над круглай залай для размяшчэння бара па вул. Талбухіна ў г. Мінску; жылыя дамы і катэджы ў жылым комплексе «Мядзвежына» ў г. Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджана дыпламамі фестываляў архітэктуры Беларускага саюза архітэктараў на лепшы праект года: «Тэлепорт Рэспублікі Беларусь» — лепшы прамысловы аб’ект у намінацыі пабудова (1996), «Энергазахавальны жылы дом па вул. Гая ў г. Мінску» (1996), «Рэзідэнцыя Прэзідэнта РБ у г. Сочы» (1997).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Путькова Татьяна Сталиновна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
Трамвай-даблдэкер (№120) у Ганконгу — адзін з усяго парку, які захаваў дызайн 1950-х гг.

**Ганконскі трамвай** — наземная трамвайная сістэма Ганконга, адна з трох сістэм свету, дзе на пастаяннай аснове выкарыстоўваюцца трамваі-даблдэкеры (дзве іншыя - у Блэкпуле і Александрыі), і адзіная ў свеце, якая выкарыстоўвае выключна даблдэкеры. 

Трамвайная лінія размешчана на востраве Ганконг паміж раёнамі Сааў Гэй Ваан (Шаў Кей Ван) і Кенэдзі Таўн з адгалінаваннем на Хэпі Вэлі. Лініяй штодня карыстаюцца 240000 чалавек. Трамвайная лінія ў Ганконга была адкрыта ў 1904 годзе, такім чынам, гэта адзін з найбольш старых відаў грамадскага транспарту ў Ганконга. Трамваі Ганконга выконваюць не толькі транспартную функцыю, але таксама сталі славутасцю горада. Кіруе лініяй кампанія The Wharf.
**Какушкін мост** (руск.: Коку́шкин мост) — аўтадарожны бэлечны мост цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Казанскі і Спаскі астравы. Злучае Сталярны і Какушкін завулкі. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Сянны мост, ніжэй — Вазнясенскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна (300 м) — «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». Назву атрымаў ад прозвішча купца Васіля Какушкіна, дом якога размяшчаўся на рагу Какушкіна завулка і Садовай вуліцы.

| Масты цераз канал Грыбаедава |
| --- |
| 
* Трайны, Тэатральны
* Нова-Канюшанны
* Італьянскі пешаходны
* Казанскі
* Банкаўскі пешаходны
* Мучны пешаходны
* Каменны
* Дзямідаў
* Сянны пешаходны
* Какушкін
* Вазнясенскі
* Падзьячаскі
* Львіны пешаходны
* Харламаў
* Нова-Мікольскі
* Чырвонагвардзейскі пешаходны
* Пікалаў
* Магілёўскі
* Аларчын
* Каломенскі пешаходны
* Мала-Калінкін

 |
**Ганко́нг** — востраў у паўднёвай частцы адмысловага адміністрацыйнага раёна Ганконг, Кітай. На 2006 год колькасць яго насельніцтва складала 1.268.112 чалавек, шчыльнасць — 15773 чал./км². У перыяд акупацыі вострава Вялікабрытаніяй на працягу Першай опіумнай вайны ў 1842 насельніцтва выспы складала 3000 жыхароў, рассеяных па дзясятку рыбацкіх вёсачак. Неўзабаве брытанскімі войскамі на востраве быў заснаваны горад Вікторыя ў гонар каралевы Вікторыі. Цэнтральны раён вострава Ганконг («Central») з’яўляецца гістарычным, палітычным і эканамічным цэнтрам Ганконга. Паўночны бераг вострава фарміруе паўднёвае ўзбярэжжа заліва Вікторыя. Гістарычна развіццё Ганконга звязана з тым, што глыбокія воды заліва спрыялі вялікім гандлёвым судам.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85061872 · VIAF: 8144648134757393914 |
**РС-24 «Ярс»** (Індэкс ГРАУ РВСП **15П165М** (шахтны) і **15П155М** (рухомы) па дагаворы СНВ **РС-12М2Р**) — расійскі стратэгічны ракетны комплекс з цвёрдапаліўнай міжкантынентальнай балістычнай ракетай мабільнага і шахтавага базавання з галаўной часткай, якая раздзяляецца.

Распрацаваны Маскоўскім інстытутам цеплатэхнікі пад кіраўніцтвам акадэміка РАН Ю. С. Саламонава. З’яўляецца мадыфікацыяй ракетнага комплекса «Топаль-М». Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі не раскрываюцца. У перспектыве павінна замяніць МБР УР-100Н і скласці разам з «Топалем-М» аснову ўдарнай групоўкі Ракетных войскаў стратэгічнага прызначэння Расійскай Федэрацыі. На аснове РС-24 вялася распрацоўка баявога чыгуначнага ракетнага комплекса «Баргузін». На дадзены момант распрацоўка баявога чыгуначнага ракетнага комплекса «Баргузін» спынена.

Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі
--------------------------------

*Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі не раскрываюцца, дадзеная інфармацыя носіць меркаваны характар.*

Вядома, што ў параўнанні з «Таполей-М» ТПК «Ярса» мае больш высокі ўзровень абароненасці ад паражэння стралковай зброяй. У паўтара раза быў павялічаны гарантыйны тэрмін эксплуатацыі комплекса, а ўкараненне тэхнічных рашэнняў і мер супрацьпажарнай абароны абсталявання павысіла ядзерную бяспеку. Таксама палепшаны характарыстыкі сродкаў сувязі і базавага шасі на аснове васьміоснай МЗКЦ-79221 вытворчасці Мінскага завода колавых цягачоў.

Для «Ярса» не патрэбна спецыяльная інжынерная падрыхтоўка мясцовасці. Комплекс можа заходзіць у лясную мясцовасць і маскіравацца пад кронамі дрэў, калі шырыня і даўжыня пускавой устаноўкі дазваляюць прайсці паміж дрэвамі, і можа быць разгорнуты ў баявое становішча ў лічаныя хвіліны.

Комплекс «Ярс» абсталяваны сістэмай пераліку палётных заданняў, што дазваляе весці стральбу ракетай мабільнага комплекса з любой кропкі маршруту патрулявання і не прывязвацца да загадзя прызначаных пазіцый пуску.

Зноскі
------

1. ↑  Ярс. Стратегический аргумент России Архівавана 23 лютага 2022.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ярс
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кобля.
**Аркадзь Трафімавіч Кобля** (1930 —) — беларускі будаўнік. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1980).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (аўтатрактарны факультэт у 1961 г. будаўнічы факультэт у 1973 г.).

Працаваў сакратаром партыйнай арганізацыі Мінскага домабудаўнічага камбіната нумар 1, дырэктарам завода буйнапанэльнага домабудавання нумар 1, намеснікам генеральнага дырэктара Мінскага вытворчага аб’яднання індустрыяльнага домабудавання.

З 1986 па 1989 год кіраўнік групы савецкіх спецыялістаў домабудаўнічага камбіната г. Дархана (Манголія).

Бібліяграфія
------------

* О работе партийного комитета ДСК-1 по ускорению технического прогресса в крупнопанельном домостроении / А. Т. Кобля ; Минский домостроительный комбинат N 1. — Минск, 1970.

Узнагароды
----------

Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1980). Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР (1978).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Кобля, Аркадий Трофимович (строительство; род. 1930)  (руск.)