**Альгало́гія** (лац.: alga — марская трава, водарасць і грэч. λογος — слова, вучэнне) — навука пра водарасці, раздзел батанікі.

Зараджэнне альгалогіі
---------------------

Хоць назва alga была прапанавана яшчэ Плініем Старэйшым (23—70 гг), пачаткам альгалогіі можна лічыць 18 стагоддзе. Менавіта 1753 Карл Ліней у «Species plantarum» вылучыў парадак Algae у класе Cryptogamia. У яго разуменні туды трэба было адносіць губкі, лішайнікі, пячоначныя імхі і ўласна водарасці.

Фарміраванне альгалогіі, як апісальнай навукі, пачынаецца з работ бацькі  (руск.) (бел. і сына Агардаў і работ Кютцынга  (руск.) (бел. ў перыяд 1800—1875 гадоў. Былі ўсталяваныя новыя віды і роды водарасцяў, і першыя спробы іх класіфікацыі на аснове марфалагічных прыкмет. Таксама 1836 англійскі вучоны У. Харві  (руск.) (бел. выкарыстаў афарбоўку талама, як важную дыягнастычную прыкмету вялікіх таксонаў. Пачынаючы з сярэдзіны 19 стагоддзя побач з апісальнай альгалогіі пачынае актыўна развівацца новы напрамак, звязаны з вывучэннем клеткавай будовы з выкарыстаннем мікраскапічнай тэхнікі. У працах 1854—1870 гадоў Н. Прынгсхайма  (руск.) (бел. і Г. Цюрэ  (руск.) (бел. вывучаецца размнажэння і антагенез водарасцяў на прыкладзе родаў фукус (*Fucus*), вашэрыя (*Vaucheria*) і *Oedogonium*. распачаты даследаванні па фізіялогіі водарасцяў, а таксама ўведзены ў шырокае ўжыванне метад чыстых культур.

Афармленне альгалогіі як навукі
-------------------------------

Матэрыял, што было назапашаны даследчыкамі, фактычна даў штуршок да пачатку новага перыяду, які пачаўся ў 20 стагоддзі. У вобласці сістэматыкі было распрацавана вучэнне аб паходжанні водарасцей А. Пашэрам  (руск.) (бел. які аддзяліў жгуцікавыя водарасці ад іншых жгуціканосцаў, развіўшы ідэю Ф. Ольтманса  (англ.) (бел.. Менавіта апошні быў аўтарам першага падручніка па альгалогіі, выдадзенага ў 1904 — «Morphologie und Biologie der Algen». Разам з развіццём метадаў даследаванняў і дасягненняў у галіне тэхнікі (электронная мікраскапія, малекулярныя даследаванні) у развіцці сістэматыкі водарасцей і іх месца ў сістэме арганічнага свету адбываюцца значныя перабудовы, якія працягваюцца і па гэты дзень. Сучасныя даследаванні працягваюцца менавіта ў галіне фізіялогіі і сістэматыкі водарасцей.

Вядомыя альголагі
-----------------

Значны ўнёсак у развіццё альгалогіі зрабілі расійскія, украінскія і савецкія вучоныя — І. Г. Гмелін, І. М. Гаражанкін  (руск.) (бел. Л. І. Курсанаў, К. С. Меражкоўскі  (руск.) (бел. Л. С. Цанкоўскі, А. А. Яленкін  (руск.) (бел. М. М. Галербах  (руск.) (бел. М. М. Гайдукоў, М. М. Вараніхін  (руск.) (бел. К. І. Меер, Д. К. Зераў  (руск.) (бел. А. В. Тапачэўскі  (укр.) (бел. Н. П. Масюк  (укр.) (бел. і іншыя. Менавіта яны былі родапачынальнікамі так званых навуковых школ трох універсітэтаў, дзе ў Расійскай імперыі развівалася альгалогія, — Маскоўскага, Пецярбургскага і Харкаўскага, — істотнае значенне мае харкаўская школа прафесара У. М. Арнольдзі  (руск.) (бел.. Ён упершыню ў Расіі выдаў падручнік з водарасцямі (1908), а яго вучні ў савецкі час стварылі свае школы: А. А. Коршыкаў  (укр.) (бел. — у Харкаве, Д. А. Свірэнка  (руск.) (бел. — у Екацярынаславе і А. В. Тапачэўскі  (руск.) (бел. — стварыў альгалагічную школу ў Кіеве.

Роля А. В. Тапачэўскага несумнеўная, аднак не варта забываць Я. У. Рола  (руск.) (бел. Д. К. Зерава  (руск.) (бел. і А. М. Окснера  (руск.) (бел. якія прыклалі нямала намаганняў у выхаванні цэлай плеяды вучоных-альголагаў. Дарэчы, пачатак альгалагічных даследаванняў у Кіеўскім універсітэце былі закладзеныя І. Р. Баршчовым  (руск.) (бел. прафесарам гэтага універсітэта. Немагчыма не згадаць працы А. А. Коршыкава  (укр.) (бел. ў галіне вывучэння *Volvocaceae* і *Chlorococcaceae*, якія атрымалі сусветнае прызнанне.

Літаратура
----------

* Українська радянська енциклопедія  (укр.) (бел.. В 12-ти томах / За ред. М. Бажана. — 2-ге вид. — К. 1974-1985.
* *Горбунова Н. П.* Альгология: Учеб. пособие для вузов по спец. «Ботаника». — М.: Высш. шк. 1991. — 256 с.

| Раздзелы батанікі |
| --- |
| 
* Альгалогія
* Анатомія раслін
* Брыялогія
* Геабатаніка
* Геаграфія раслін
* Дэндралогія
* Дыяспаралогія
* Карпалогія
* Ліхеналогія
* Мікагеаграфія
* Мікалогія
* Марфалогія раслін
* Палеабатаніка
* Паліналогія
* Сістэматыка раслін
* Фізіялогія раслін
* Фітапаталогія
* Фларыстыка
* Экалогія раслін
* Этнабатаніка

 |