**Сэр Тэрэнс Дэвід Джон Пратчэт** OBE (англ.: Sir Terence David John Pratchett), больш вядомы як **Тэры Пратчэт** (англ.: Terry Pratchett; 28 красавіка 1948 – 12 сакавіка 2015) — папулярны англійскі пісьменнік. Найбольшай папулярнасцю карыстаецца яго цыкл сатырычнага фэнтэзі пра Плоскі свет (англ.: Discworld). Сумарны тыраж яго кніг складае каля 50 мільёнаў асобнікаў. У лютым 2009 года Пратчэт быў узведзены англійскай каралевай Лізаветай II у рыцары-бакалаўры, застаючыся пры гэтым афіцэрам ордэна Брытанскай імперыі.

Пратчэт быў самым прадаваным аўтарам у Вялікабрытаніі 1990-х гадоў,. Было прададзена больш за 70 мільёнаў яго кніг па ўсім свеце на 37 мовах. У цяперашні час з'яўляецца другім самым чытаным пісьменнікам у Вялікабрытаніі, і займае сёмае месца па чытанні сярод неамерыканскіх аўтараў у ЗША.

У 2001 годзе Пратчэт выйграў штогадовую медаль Карнегі за "Дзіўны Морыс і яго адукаваныя грызуны", першую кнігу пра Плоскі свет для дзяцей.

У снежні 2007 года Пратчэт заявіў, што ён пакутуе ад ранняй формы хваробы Альцгеймера. Пасля ён зрабіў значнае грамадскае ахвяраванне для the Alzheimer's Research Trust, і зняў фільм пра свой вопыт змагання з хваробай для BBC.

Творчая біяграфія
-----------------

**Пробы пяра**

У 11 гадоў ён паступіў у High Wycombe Technical High School, школу з тэхнічным ухілам. У 13 гадоў яго апавяданне «The Hades Business» было надрукавана ў школьным часопісе, а двума гадамі пазней, у 1963 годзе, апублікавана ў часопісе «Science Fantasy» - за гэтую публікацыю Тэры Пратчэт атрымаў £ 14. Яго другая апублікаваная праца "Night Dweller» была надрукаваная ў лістападзе 1965 года ў 156-м нумары часопіса «New Worlds».

У 1965 годзе Тэры Пратчэт вырашыў скончыць адукацыю і, параіўшыся з бацькамі, пакінуў школу, уладкаваўшыся журналістам у мясцовую газету «Bucks Free Press». Гэтая праца прывяла яго на інтэрв'ю з Пітэрам Бандэры ван Дюреном, адным з дырэктараў невялікага выдавецтва «Colin Smythe Limited», дзе Пратчэт згадаў пра тое, што напісаў раман «Людзі дывана» (англ.: The Carpet People), і спытаў Піцера пра магчымасць публікацыі кнігі. «Тады Піцер перадаў яе мне, - успамінаў Колін Смайт ў кароткай біяграфіі Тэры Пратчэта. - Так. Гэта было захапленне, і было відавочна, што перад намі аўтар, якога мы абавязаны апублікаваць ». І ў 1971 годзе кніга выйшла ў свет.

Затым прыйшла чарга двух іншых раманаў у жанры гумарыстычнай навуковай фантастыкі, якія Пратчэт пісаў, па ўласным прызнанні, «змрочнымі зімовымі вечарамі», калі ніякіх спраў лепей ў яго не знайшлося: «Цёмны бок сонца» (англ.: The Dark Side of the Sun) выйшаў у 1976 годзе, а «Страта» - У 1981.

За гэты час Пратчэт некалькі разоў мяняў месца працы, уладкаваўшыся ў 1970 годзе ў «Western Daily Press», вярнуўся ў 1972 годзе назад у «Bucks Free Press», на гэты раз на пасадзе малодшага рэдактара, у 1973 годзе перайшоў у «Bath Chronicle» і, нарэшце, у 1980 годзе уладкаваўся на працу ў «Central Electricity Generating Board», дзе ў якасці прэс-аташэ яму давялося адказваць за сувязі з грамадскасцю на трох атамных электрастанцыях адначасова.

**Нараджэнне Плоскага света**

У 1982 годзе выдавецтва «New English Library», якое выдавала да гэтага раманы Пратчэта ў мяккай вокладцы, адмовілася ад супрацоўніцтва з аўтарам з-за дрэнных продажаў. Колін Смайт здолеў зацікавіць ў выданні Дыяну Пірсан з выдавецтва «Corgi» і ў 1983 годзе выйшаў «Колер чараўніцтва» (англ.: The Colour of Magic), першы раман самага папулярнага цыклу Пратчэта - Плоскі свет. Пірсан арганізавала шасцісерыйны серыял на радыё BBC ў перадачы «Woman's Hour», які меў ашаламляльны поспех.

У 1986 годзе выйшаў новы раман Пратчэт «Вар'яцкая зорка» (англ.: The Light Fantastic), і быў заключаны дагавор на выданне наступных кніг Тэры таксама і ў цвёрдай вокладцы. З гэтага часу Смайт вырашыў стаць афіцыйным літаратурным агентам Пратчэта. Правы на выданне менш дарагога варыянту кніг у мяккай вокладцы ён пакінуў «Corgi», а для выдання кніг у цвёрдай вокладцы абраў больш буйное выдавецтва - «Victor Gollancz Ltd».

У 1987 годзе, пасля таго як з'яўляецца трэці раман «Плоскага свету» - «Творцы загавораў» (англ.: Equal Rites), які намінаваўся на Locus Award'88, Коліну Смайту патэлефанавалі з «New English Library» з пытаннем, ці засталіся права на выданне кніг Пратчэта свабоднымі. «Вядома, яны спазніліся», - усміхаўся Смайт.

**Прафесійны пісьменнік**

У тым жа 1987 годзе, скончыўшы раман «Мор - вучань Смерці» (англ.: Mort), Тэры Пратчэт вырашыў пакінуць працу ў CEGB і прысвяціць увесь свой час пісьменніцкай дзейнасці. Кнігі Пратчэта імкліва станавіліся бестселерамі, заваёўваючы ўсё большую папулярнасць. У 1996 годзе раманы «Маскарад» (англ.: Maskerade) і «Цікавыя часы» (англ.: Interesting Times) патрапілі ў брытанскую дзясятку бестселераў. Апублікаваная ў 1995 годзе кніга «Фатальная музыка» (англ.: Soul Music) чатыры тыдні знаходзілася на першым радку ў спісе самых прадаваных «пэйпербэкаў». «Змрочны жнец» (англ.: Reaper Man) стаў восьмым у шэрагу найбольш хутка пакупаных выданняў у Вялікабрытаніі за апошнія пяць гадоў. Кнігі «Санта-Хрякус» (англ.: Hogfather) і «Маскарад» (англ.: Maskerade) два тыдні займалі вышэйшыя месцы ў спісах бестселераў як у «мяккай», так і ў «цвёрдай» вокладках адначасова. Кніга «Апошні кантынент» (англ.: The Last Continent) пратрымалася на першай пазіцыі восем тыдняў.

Асабістае жыццё
---------------

Тэры Пратчэт ажаніўся са сваёй жонкай Лін у 1968 годзе, і яны пераехалі ў Роўбэроў (англ.: Rowberrow), графства Сомерсет ў 1970 годзе. Іх дачка Рыяна Пратчэт, якая таксама з'яўляецца пісьменніцай, нарадзілася там у 1976 годзе. У 1993 годзе сям'я пераехала ў вёску на паўночным захадзе ад Салзберы, графства Уілтшыры, дзе яны зараз жывуць. Пратчэт пералічвае свае забавы, як "пісаць, хадзіць, камп'ютары, жыццё». Ён апісвае сябе як гуманіста і з'яўляецца ганаровым прыхільнікам Брытанскай гуманістычнай асацыяцыі і ганаровым супрацоўнікам Нацыянальнага свецкага грамадства.

Пратчэт вядомы сваёй схільнасцю да вялікіх чорных капелюшоў Fedora, як відаць на ўнутраным боку задняй вокладкі большасці яго кніг. Яго стыль быў апісаны як "больш гарадскі каўбой, чым джэнтльмен горада».

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 21 ліпеня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Terry Pratchett // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑   Праверана 12 сакавіка 2015.
4. ↑  New Year Honours list 2009.  (англ.)
5. ↑  Weale, Sally (8 November 2002). "Life on planet Pratchett". London: Guardian Unlimited. Праверана 6 June 2007.
6. ↑  Terry Pratchett in conversation **(нявызн.)**.  BBC Wiltshire (no date). Праверана 6 June 2007.
7. ↑  Sir Terry Pratchett **(нявызн.)**.  Amazon. Праверана 20 May 2012.
8. ↑  "Terry Pratchett (biography)". *Colin Smythe, Ltd.* Праверана 11 August 2010. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 кастрычніка 2006. Праверана 7 лістапада 2012.Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 кастрычніка 2006. Праверана 7 лістапада 2012.
9. ↑  Terry Pratchett: Biography **(нявызн.)**.  Sky One (2006). Праверана 8 June 2007.
10. ↑   Архівавана 29 студзеня 2013.
11. ↑  "Pratchett funds Alzheimer's study". BBC News. 13 March 2008. Праверана 13 March 2008.
12. ↑  Terry Pratchett: Living with Alzheimer's **(нявызн.)**.  BBC (4 лютага 2009). Праверана 27 October 2009.
13. 1 2  Колин Смайт. Краткая биография Терии Пратчетта Архівавана 8 кастрычніка 2007.  (англ.)
14. ↑  Terry Pratchett Biography **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *The Terry Pratchett Unseen Library* (26 сакавіка 2007). Архівавана з першакрыніцы 9 жніўня 2012. Праверана 17 December 2008.
15. ↑  Terry Pratchett OBE: Fantasy fiction author, satirist and distinguished supporter of Humanism **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *British Humanist Association website*. Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2007. Праверана 17 December 2008.
16. ↑  Honorary Associates: Sir Terry Pratchett **(нявызн.)**. *National Secular Society website*. Праверана 26 May 2010.
17. ↑   Архівавана 19 кастрычніка 2012.
18. ↑  "Terry Pratchett: 'I had a stroke - and I did not even notice'". Daily Mail. 29 October 2007. Праверана 2 November 2007. `{{cite news}}`: Курсіў або паўтлусты шрыфт недапушчальны ў: `|publisher=` (даведка)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Тэры Пратчэта  (англ.)
* Першае паведамленне Тэры ў alt.fan.pratchett Архівавана 29 кастрычніка 2006.  (англ.)
* Discworld Monthly — бясплатнае рассыланне пра працы Пратчэта  (англ.)
* Terry Pratchett — Biography Архівавана 15 студзеня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Last.fm |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Internet Speculative Fiction Database · Лабараторыя Фантастыкі · Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 98009480 · BNC: a11025797 · BNE: XX1026012 · BNF: 12302379j · CiNii: DA07040080 · CONOR: 9955171 · GND: 119252880 · ICCU: RAVV065786 · ISNI: 0000000121401960 · LCCN: n81047837 · LNB: 000074004 · NDL: 00473295 · NKC: jo20000080627 · NLA: 35655713 · NLG: 75316 · NLP: a0000001207021 · NSK: 000053844 · NTA: 07381993X · NUKAT: n95004064 · PTBNP: 57672 · LIBRIS: 226984 · SUDOC: 031894100 · VIAF: 76382712 |

 |