| Япона-кітайская вайна (1937—1945) |
| --- |
| ***Перадгісторыя канфлікту*****Маньчжурыя (1931—1932)**  (Мукдэн • Нэньцзян • Хэйлунцзян • Цзіньчжоу • Харбін) • Шанхай (1932) • Маньчжоу-го • Жэхэ • Сцяна • Унутраная Манголія (Суюань)  ***Першы этап (ліпень 1937 — кастрычнік 1938)***Мост Лугаўцяа • Пекін-Цяньцзінь • Чахар • **Шанхай (1937)**  (Склад Сыхан) • Чыг. Бэйпін—Ханькоу • Чыг. Цяньцзінь-Пукоу • **Таюань**  (Пінсінгуань  ·  Сінькоу)  ·  Нанкін • **Сюйчжоу** ·  Тайэрчжуан • Пн.-У.Хэнань (Ланьфэн) •Амой • Чунцын • **Ухань** (Ваньцзялін) • Кантон ***Другі этап (кастрычнік 1938 — снежань 1941)***(Хайнань) — **Наньчан** — (Рака Сюшуй) — **Суйсянь і Цзапян** — (Шаньтоу) — **Чанша (1939)** — **Пд. Гуансі** — (Куньлуньская цясніна) — Зімнее наступленне — (Уюань) — **Цзааян і Ічан** — **Бітва ста палкоў** — Пн. В'етнам — Ц. Хубэй — **Пд.Хэнань** — З. Хубэй (1941) — **Шангаа** — **Паўднёвая Шаньсі** — **Чанша (1941)**  ***Трэці этап (снежань 1941 — верасень 1945)*****Чанша (1942)** — Бірманская дарога — (Таунгу) — (Енангяунг) — **Чжэцзян-Цзянсі** — **Салуін** — Чунцынская кампанія — **З. Хубэй (1943)** — Пн.Бірма-З.Юньнань — **Чандэ** — **«Іці-Го»** — (Ц.Хэнань — Чанша (1944) — Гуйлінь-Лючжоу) — Хэнань-Хубэй — **З.Хэнань** — **З.Хунань** — Гуансі (1945) **Савецка-японская вайна** |

**Мукдэнскі інцыдэнт** - падрыў чыгункі каля Мукдэна (сёння Шэньян) і наступ Квантунскай арміі Японіі на кітайскія пазіцыі, што стала пачаткам захопу Маньчжурыі і прадвесцем Другой сусветнай вайны на Далёкім Усходзе. Часам пад *Мукдэнскім інцыдэнтам* разумеюць усе ваенныя дзеянні канфлікту, з 18 верасня 1931 да 18 лютага 1932 года.

Гісторыя
--------

Пасля паразы ў руска-японскай вайне 1904-1905 Расійская імперыя перадала Японіі свае правы на арэнду бóльшей часткі Паўднёва-Маньчжурскай чыгункі. Часткі Імператарскай арміі Японіі (Квантунская армія) ахоўвалі дарогу на тэрыторыі Ляадунскага паўвострава да мяжы з Кітаем на поўдзень ад Мукдэна, у якой знаходзіўся кітайскі сямітысячны гарнізон крэпасці Бэйдаін пад камандаваннем Чжан Сюэляна. Камандаванне Квантунскай арміі выяўляла залішнюю самастойнасць на паўвостраве, што некалькі трывожыла Токіа, але, тым не менш, да 1930 года быў падрыхтаваны план па захопу Маньчжурыі.

Група японскіх афіцэраў (палкоўнікі Сэйсіра Ітагакі і Кэндзі Даіхара, падпалкоўнік Кандзі Ісівара, маёр Такаёсі Танака) 31 сакавіка 1931 года, паставіўшы ў вядомасць камандаванне, узгаднілі план правакацыі і наступнай атакі на Бэйдаін і Мукдэн. Пад выглядам плавальнага басейна для афіцэрскага клуба яны абсталявалі бункер і ўсталявалі ў ім дзве 9,2-цалевыя гарматы. Старэйшы лейтэнант Суэморы Камота, які вартаваў малоэксплуатуемы ўчастак чыгункі недалёка ад нейтральнай паласы, заклаў каля аднаго з двух шляхоў невялікі зарад выбухоўкі. Прыкладна ў 22:20 18 верасня адбыўся выбух, які пашкодзіў паўтара метра рэек. Праз некалькі хвілін па другім шляху ў Мукдэн шчасна прайшоў пасажырскі састаў.

Ноччу абедзве японскія гарматы пачалі бамбардзіроўкі Бэйдаіна, пасля чаго каля 500 японскіх салдат адправіліся на штурм крэпасці. Дрэнна навучаны кітайскі гарнізон адступіў з крэпасці, страціўшы амаль 500 чалавек забітымі, пасля чаго японцы захапілі і Мукдэн. Камандуючы Квантунскай арміяй генерал Сігэру Хандзё разгарнуў армію і рушыў яе ўглыб кантынента. Чжан Сюэлян, быўшы кіраўніком Паўночна-Усходняй арміі, нягледзячы на ​​ фармальнае прызнанне вяршэнства Чан Кайшы пасля Паўночнага вызвольнага паходу, быў вельмі варожа настроены ў адносінах да Гаміньдана. Ваенныя дзеянні ўсё ж прымусілі яго запытаць дапамогі ў Чан Кайшы. Аднак яму адказалі адмовай, і Чжан Сюэлян вымушаны быў адступаць, захоўваючы армію. Да канца зімы Манчжурыя была цалкам у руках японцаў.

Літаратура
----------

* *George Alexander Lensen.* The Damned Inheritance. The Soviet Union and the Manchurian Crises 1924—1935. — The Diplomatic Press, 1974.

Спасылкі
--------

* Маньчжурскі інцыдэнт на ww2db.com
* Маньчжурскі крызіс на infocheese.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85088295 · NDL: 00567466 |