Coca-Cola
**«Кока-Кола»** — безалкагольны газаваны напой, які вырабляецца кампаніяй The Coca-Cola Company. Самы дарагі брэнд у свеце ў 2005—2011 гадах. У Беларусі вытворчасцю і продажам напою займаецца кампанія «Кока-Кола Беўрыджыз Беларусь».

Вытворчасць «Кока-Колы» адбываецца наступным чынам. Кампанія The Coca-Cola Company стварае канцэнтрат, які прадаецца ліцэнзаваным кампаніям па ўсім свеце. Далей кожная з гэтых кампаній стварае канчатковы прадукт, які з’яўляецца сумессю канцэнтрату, вады і цукразамяшчальнікаў, і прадае яго.

Гісторыя
--------

Джон Пембертан, стваральнік «Кока-Колы».
Канцэпт бутэлькі, распрацаваны Эрлам Дынам.
Гісторыя напою пачынаецца ў Атланце, штат Джорджыя, ЗША. Фармацэўт Джон Сціт Пембертан стварае безалкагольны аналаг кокавага віна і патэнтуе яго як лекавы сродак. Назву для напою прыдумаў бухгалтар Пембертана Фрэнк Робінсан. Ён жа стварае лагатып «Кока-Колы». Продаж напою пачаўся 8 мая 1886 года ў аптэцы Якаба — найбуйнейшай аптэцы Атланты. Пембертан сцвярджаў, што «Кока-Кола» вылечвае «ад любых нервовых засмучэнняў» і імпатэнцыі, а таксама што на яе можна перайсці тым, хто заахвоціўся да морфію.

Спачатку напой штодня куплялі ў сярэднім толькі 9 чалавек. Выручка з продаж на працягу першага года склала ўсяго 50 долараў. Цікава, што на вытворчасць кока-колы было выдаткавана 70 долараў, гэта значыць у першы год напой быў стратным. Але паступова папулярнасць «Кока-Колы» ўзрастала, і прыбылі ад яе продажу таксама. У 1888 годзе Пембертан прадаў правы на выпуск напою. А ў 1892 годзе бізнесмен Аса Грыгс Кендлер, які купіў правы на «Кока-Колу», заснаваў кампанію «The Coca-Cola Company».

Першапачаткова «Кока-Кола» прадавалася праз сатуратары (спецыяльныя апараты для насычэння вадкасці дыяксідам вугляроду). З 1894 года «Кока-Кола» пачынае прадавацца ў бутэльках.

У 1902 годзе са зваротам у $120 тысяч «Кока-Кола» стала самым вядомым напоем у ЗША.

З 1904 года ў «Кока-Колу» перастаюць дабаўляць свежае лісце кокі і карыстаюцца «выціснутым», з якога выдалены ўвесь какаін.

У 1915 годзе дызайнер Эрл Р. Дын (англ. Earl R. Dean) з Тэррэ-Хот, штат Індыана, прыдумаў новую бутэльку ў 6,5 унцый. Форма бутэлькі была натхнёная плодам какава (па адной версіі, Дын зблытаў словы coca і cocoa, па іншай — не змог знайсці ў бібліятэцы нічога ні пра коку, ні пра колу). Каб бутэлька лепш стаяла на транспарцёры, унізе зроблена пашырэнне. За ўсе наступныя гады было выраблена больш 6 млрд такіх бутэлек.

У 1916 годзе было ўзбуджана 153 судовых пазоў супраць марак-імітатараў, такіх як «Fig Cola», «Candy Cola», «Cold Cola», «Cay-Ola» і «Koca Nola».

У 1955 годзе «Кока-Кола» пачала прадавацца ў бутэльках аб’ёмам 10, 12 і 26 унцый, а таксама ў бляшанках.

У 1979 годзе «Кока-Кола» упершыню вырабляецца ў СССР (да Алімпійскіх гульняў у Маскве ў 1980 годзе).

У 1982 годзе пачаўся выпуск дыетычнай «Diet Coke».

У 1988 годзе «Кока-Кола» выйшла на рынак СССР.

4 снежня 2007 гады «Кока-Кола» прадставіла новую шкляную бутэльку ёмістасцю 0,33 л.

Склад напою
-----------

Разліў завод Coca-Cola Канада Лтд 8 студзеня 1941 года Манрэаль, Канада.
#### Інгрыдыенты

* газаваная вада
* цукар
* кафеін
* фосфарная кіслата
* карамель
* натуральныя араматызатары

Дакладная формула натуральных араматызатараў з’яўляецца камерцыйнай таямніцай.

Вядомы міф аб тым, што толькі два чалавека маюць доступ да формулы і ў кожнага з іх толькі яе палова, не адпавядае рэчаіснасці. На самой справе, сапраўды існуе правіла, што толькі два чалавека маюць доступ да формулы, аднак кожны з іх ведае формулу цалкам.

Гатункі
-------

Па ўсім свеце існуюць розныя віды «Кока-Колы», кожны з якіх мае пэўную смакавую асаблівасць (гатункі без цукру, са смакам фруктаў і г.д.). Сярод іх:

* Caffeine-Free Coca-Cola
* Coca-Cola Cherry
* Coca-Cola with Lemon
* Coca-Cola Vanilla
* Coca-Cola with Lime
* Coca-Cola Raspberry
* Diet Coke
* Coca-Cola Zero

«Кока-Кола» ў Беларусі
----------------------

Напоі кампаніі «Кока-Кола» ўпершыню з’явіліся ў СССР у 1979 годзе падчас падрыхтоўкі Алімпійскіх гульняў у Маскве. Канчаткова на рынак краіны кампанія ўвайшла падчас перабудовы ў 1988 годзе.

Вытворчае прадпрыемства «Кока-Кола Беўрыджыз Беларусь» пачало сваю дзейнасць у Беларусі ў студзені 1994 года. У чэрвені 1997 года ў пасёлку Калядзічы пад Мінскам быў запушчаны завод «Кока-Кола».

Апроч напояў сямейства *Coca-Cola* прадпрыемства кампаніі выпускаюць у Беларусі наступныя прадукты (некаторыя з таварных знакаў належаць не самой *The Coca-Cola Company*, а даччыным кампаніям, іншыя ліцэнзаваны ў адпаведных праваўладальнікаў): *Fanta, Sprite, Schweppes, Фруктайм, BonAqua, сокі Добрый, Rich, Magic Summer, Rio, Joy*.

Экалогія
--------

Кампанія выпускае каля 3 млн тон пластыкавага пакавання ў год, што эквівалентна прыкладна 200 тыс. пластыкавых бутэлек у хвіліну[*крыніца?*].

Па даных экалагічнай арганізацыі Break Free from Plastic за 2019 год, брэнд «Кока-Кола» робіць найбольшы ўнёсак у сусветныя пластыкавыя адходы[*крыніца?*].

Лячэбнае прымяненне
-------------------

Кока-кола часам выкарыстоўваецца для лячэння фітабезаараў страўніка. Прыкладна ў 50 % даследаваных выпадкаў толькі кока-кола была прызнана эфектыўнай для растварэння страўнікавага фітабезаару. Аднак такое лячэнне можа прывесці да патэнцыйнага развіцця непраходнасці тонкай кішкі ў меншасці выпадкаў, што патрабуе хірургічнага ўмяшання[*крыніца?*].

Скандалы, звязаныя з «Кока-Колай» у Свеце
-----------------------------------------

На навагоднія святы перад 2016 кампанія маральна падтрымала анэксію Крыму Расіяй, апублікаваўшы на сваёй старонцы ў сацсетцы Вконтакте Крымскі паўвостраў ў складзе Расіі. Гэтымі дзеяннямі кампанія выклікала бурную рэакцыю ўкраінцаў і МЗС, якія выявіліся ў байкоце ўсёй прадукцыі Coca Cola на тэрыторыі Украіны.

Закрыццё нядаўна пабудаванага завода кампаніі Coca-Cola ў Індыі паблізу мястэчка Варанасі ў штаце Утар Прадэш, — вынік працяглай і ўпартай барацьбы мясцовага насельніцтва, якую яно вяло на працягу апошніх 11 гадоў. У аснове пратэстаў — неспакой мясцовых жыхароў з нагоды знясілення і забруджвання падземных вод з-за дзейнасці кампаніі, і незаконны захоп яе тэрыторыі, якая належыць мясцовым суполкам. У выніку рэгулятарныя органы Індыі адмовілі Кока-Кола ў выдачы дазволу на дзейнасць новага прадпрыемства (аднаго з 58, размешчаных на тэрыторыі краіны) і прадставіць сваё рашэнне на разгляд Нацыянальнага зялёнага трыбунала (Нацыянальны Зялёны трыбунала (НЗТ)), які і санкцыянаваў закрыццё прадпрыемства.

Штат Керала на поўдні Індыі стаў чарговым рэгіёнам, забаранілі продаж напояў вытворчасці даччыных кампаній Coca-Cola і Pepsi. Прычына стандартная — даследаванні паказалі, што ў вадзе, якая выкарыстоўваецца пры вытворчасці газіроўкі, утрымліваюцца пестыцыды.

Coca-Cola выбачылася перад жыхарамі Мексікі за расізм у рэкламе.

Кока-кола прыбрала са сваёй рэкламы геяў спецыяльна для ірландцаў.

Coca-Cola патрапіла ў скандал з цытатамі Гітлера.

Кампанія Coca-Cola лічыць свае ж напоі, вырабленыя ва Украіне, не адпавядаючымі еўрапейскім стандартам.

Найбуйнейшыя ў свеце вытворцы газаваных напояў — кампаніі PepsiCo і Coca-Cola вымушаны ў тэрміновым парадку змяніць рэцэптуру сваіх напояў. Інакш ім давядзецца размясціць на бутэльках папярэджання аб небяспецы ўзнікнення ракавых захворванняў.

Вытворчасць папулярнага напою Coca-Cola ў Казахстане знізілася амаль на чвэрць: людзі адмаўляюцца ад прадукцыі, лічачы яе шкоднай для здароўя.

Па-кітайску назва «Кока-кола» гучыць як «ўкус апалоніка» або «Воскавы конь». Гэта прымусіла Coca Cola назвацца па-кітайску 可口可乐, што чытаецца як «ke kou ke le», і літаральна азначае «Магу, рот, шчасце».

Зноскі
------

1. ↑  Крыніца:
2. ↑  Крыніца:  Архівавана 10 верасня 2015.
3. ↑  Крыніца:
4. ↑  Крыніца:
5. ↑  Крыніца:  Архівавана 4 сакавіка 2016.
6. ↑  Крыніца:  Архівавана 5 верасня 2016.
7. ↑  Крыніца:  Архівавана 17 жніўня 2014.
8. ↑  Крыніца:  Архівавана 5 сакавіка 2016.
9. ↑  Крыніца:
10. ↑  Крыніца:  Архівавана 5 сакавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кока-Кола
* Міфы і здагадкі пра Coca-Cola Архівавана 30 красавіка 2012. (англ.)
* Гарадскія легенды пра Coca-Cola (англ.)
* Калекцыя рэкламных плакатаў Coca-Cola з 1888 года. Гісторыя кампаніі Архівавана 10 верасня 2018.

| ⛭Безалкагольныя напоі |
| --- |
| Энергетычныя напоі | Burn ·  Red Bull ·  Бізон ·  DYNAMI:T ·  Adrenaline Rush ·  Strike ·  Red Devil ·  BATTERY ·  Bullit ·  М-150 |
| Газіраваныя напоі | Bitter Lemon ·  Dr Pepper ·  Mecca-Cola ·  Mountain Dew ·  OpenCola ·  Айрн-Бру ·  Байкал ·  Бураціна ·  Кока-Кола ·  Кола ·  Крэм-сода ·  Швэпс ·  Ліманад ·  Мілкіс ·  Пепсі ·  Саяны ·  Сітро ·  Спрайт ·  7UP ·  Тонік ·  Тархун ·  Фанта ·  Мірында ·  Фруктайм ·  Аранжына ·  Ubuntu Cola |
| Іншыя напоі | Nestea ·  Атканчай ·  Бутыліраваная вада ·  Гарачы шакалад ·  Граніта ·  Грэнадзін ·  Кампот (узвар) ·  Кава ·  Малако ·  Смузі ·  Сок ·  Чай ·  Шарбет ·  Эг-ног ·  Малочны кактэйль |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Twitter · Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 125248555 · GND: 4125197-0 · LCCN: sh94001263 · Microsoft: 2909452515 |