recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пясочнік белахвосты** (*Calidris temminckii*) — птушка сямейства Бакасавыя (*Scolopacidae*).

Апісанне
--------

Даўжыня цела 13—16 см, размах крылаў 27—37 см. У афарбоўцы пераважае шэры колер. Апярэнне спіны стракатае, брушка белае. Над вокам белае брыво. У палёце паясніца і сярэдзіна хваста цёмныя, але бакавыя рулявыя пёры белыя. Узлятае рэзка ўгару падобна да бакаса. Ногі кароткія, зялёна-жоўтыя. Голас высокі, вібрыруючы.

Пашырэнне
---------

Арэал: Шатландыя, Скандынавія, крайні паўночны ўсход Еўропы, поўнач Сібіры да Чукоткі. Насяляе пераважна арктычную тундру, таксама трапляецца ў Субарктыцы і нават у зоне тайгі. Часта жыве на астравах і фіёрдах, дэльтах, каля рэк і ручаёў. У фіёрдах і гарах даходзіць да 250—1200 м.

Пералётны від. Месца зімовак: Заходняя і Паўднёвая Еўропа (міжземнаморскі басейн), Месапатамія, Паўднёва-Усходняя і Усходняя Азія (Індыя, Індакітай, Філіпіны, Японія, Тайвань), Аравійскі паўвостраў, Паўночная і Цэнтральная Афрыка. Пад час пералётаў і на зімоўцы засяляе марскія ўзбярэжжы (звычайна адкрытыя — пясчаныя або глеевыя, эстуарыі) і берагі вялікіх кантынентальных вадаёмаў, менш або больш зарослыя балоты і нават арашаемыя ландшафты.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

У гнездавы перыяд трымаецца невялікімі чародамі. Гняздо ладзіць пад прыкрыццем травяністай расліннасці або на адкрытым месцы, часта ў купіне, пад кустамі вярбы або карлікавай бярозы, паміж камянямі і ў да т.п. сухіх месцах, непадалёк ад вады, у ямцы. Высцілка з лісця, асакі або траў. Часам гняздо без высцілкі.

Яек звычайна 4 (часам 2—3), грушападобныя з вострым вузейшым канцом, зеленавата-гліністыя або шаравата-зеленаватыя, з глыбокімі жоўта-палевымі, карычнева-папялістымі або блакітна-папялістымі і карычнева-аліўкавымі ці карычневымі паверхневымі плямамі.

Корміцца пераважна дробнымі воднымі беспазваночнымі.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
* *Вязовіч Ю. А.* Пясочнік белахвосты // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 322. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
**Эндру Хэй** (англ.: Andrew Haigh, нар. 7 сакавіка 1973) — брытанскі рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

Працаваў асістэнтам па мантажу на фільмах «Гладыятар» і «Падзенне „Чорнага ястраба"». Потым дэбютаваў у якасці сцэнарыста і рэжысёра з кароткаметражным фільмам «Нафта». У 2009 годзе зняў першы поўнаметражны фільм «Грэк Піт». Прэм’ера яго выдатнага фільма «Уік-энд» адбылася на фестывалi «Да поўдня праз паўднёвы ўсход». Карціна атрымала прыз глядацкіх сімпатый «Новы погляд», пасля чаго выйшла ў сусветны пракат. Эндру атрымаў Прэмію Лонданскага кола кінакрытыкаў за найлепшы рэжысёрскі прарыў. З’яўляецца выканаўчым прадзюсарам серыяла «У пошуку» на тэлеканале HBO.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5340274 · GND: 1022472291 · ISNI: 0000 0003 9043 1746 · LCCN: no2016068117 · NTA: 344350274 · NUKAT: n2013001819 · SUDOC: 165775629 · VIAF: 284047949 |

 |
**Хендрык Вілем Месдаг** (нідэрл.: Hendrik Willem Mesdag; 23 лютага 1831, Гронінген — 10 ліпеня 1915, Гаага) — нідэрландскі мастак-марыніст.

Жыццё і творчасць
-----------------

Х. В. Месдаг нарадзіўся ў сям’і банкіра Класа Месдага. У дзяцінстве авалодваў жывапісам пры дапамозе бацькі, мастака-самавучкі. Вывучаў маляванне ў Бруселі ў Вілема Рулафса і, з 1868 года — у Гаазе. Удзельнічаў у 1870 годзе ў Парыжскім салоне і заваяваў залаты медаль за сваё палатно «Хвалярэзы ў Паўночным моры». Член мастацкага таварыства *Пульхры студыё (Pulchri Studio)*, у 1889 годзе абіраецца яго старшынёй. У 1903 годзе мастак перадаў Нідэрландскай дзяржаве свой яму дом у Гаазе і калекцыю жывапісу. Цяпер у гэтым будынку знаходзіцца музей, які носіць назву Калекцыя Месдага (нідэрл.: De Mesdag Collectie).

Мастак пісаў пераважна марскія віды ў рэалістычным стылі і належаў да гаагскай школы. Яго найвядомейшае палатно — «Панарама Схевенінгена», у стварэнні якога прынялі ўдзел таксама і члены сям’і Месдага — брат, жонка. Карціна вышынёй 14 м і даўжынёй 120 м адлюстроўвае рыбацкую вёску Схевенінген канца XIX стагоддзя, на месцы якой цяпер размясціўся папулярны прыморскі курорт. У 1975 годзе карціна была рэстаўравана і зараз выстаўляецца ў Гаазе ў спецыяльна пабудаваным для яе будынку.

Зноскі
------

1. 1 2  Hendrik Willem Mesdag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Hendrik Willem Mesdag — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
3. ↑   Праверана 12 кастрычніка 2018.
Aero-Difusión Jodel D-1190-S
**Aero-Difusión S.L.** — невялікая самалётабудаўнічая кампанія, заснаваная ў 1954 г. Хаймэ Ілера (ісп.: Jaime Illera) і Пэдра Фeрнандэсам (ісп.: Pedro Fernández) у Сантандэры, Кантабрыя.

Гісторыя
--------

У 1950 г. група аматараў з Сантандэра пад кіраўніцтвам Пэдра Фeрнандэса, Хаймэ Ілера і Лаўрэана Руіса (ісп.: Laureano Ruiz) пабудавала некалькі самалётаў тыпаў Autoplan і Jodel. Даведаўшыся пра арганізацыю аматарскага руху авіятараў у Францыі, яны вырашылі заснаваць прадпрыемства па вытворчасці, рэканструкцыі і рамонце лёгкіх самалётаў — Aero-Difusión. Першы самалёт мадэлі Jodel D.112 з маторам Continental магутнасцю 65 к.с. быў пабудаваны ў пачатку 1955. Aero-Difusión вырабляла ліцэнзійныя варыянты Jodel D.112 і D.119 (з 1958) пад назвай **Popuplane**, а з 1963, пасля змены кіраўніцтва, ўдасканаленую версію **Aero-Difusión Jodel D-1190-S**, якую назвалі **Compostela**. На D.112 дадзенага вытворцы рабіліся выпрабаванні рухавіка ENMASA Flecha магутнасцю 90 к.с. Яго планавалася ставіць на мадэль **D-1190-F** — самалёт сувязі для ВПС Іспаніі (ісп.: Ejército del Aire), які аднак так і не пайшоў у серыю, бо ў тэндары перамогу атрымаў самалёт AISA I.115. Было выраблена каля 6 адзінак D-1190-F. Да 1972 года прадпрыемства вырабіла больш за 120 самалётаў.

Зноскі
------

1. ↑  Historia de la construccion amateur en España Архівавана 4 мая 2011.
2. ↑  Conmemoracion centenario precursores motor aviacion, Motores Flecha.
3. ↑  Jodel & Robin construction lists, Jodel D11 Spanish production.

Спасылкі
--------

* Jodel & Robin construction lists
* Fundació Parc Aeronàutic de Catalunya Архівавана 30 красавіка 2010.
**«Варта імя Марыі»** (у арыгінале польск.: Straż imienia Marii) — рэлігійны часопіс, заснаваны ў Мінску ў 1906 г.; выдаваўся самае позняе да 1910 г. Першы мінскі польскамоўны часопіс у XX ст.

Абставіны заснавання
--------------------

Як вынік рэвалюцыі 1905 г. ў Расіі адбылася лібералізацыя права ў галіне друку. Царскі ўказ 24 лістапада 1905 г. ліквідаваў прэвентыўную цэнзуру прэсы, якая выдавалася ў гарадах, а таксама легалізаваў яе выданне на нацыянальных мовах, у тым ліку польскай. Палякі, якія жылі на гэтых землях, выкарыстоўвалі гэту магчымасць перш за ўсё ў Вільні.

У Мінску выданне польскамоўнай прэсы сустракалася з цяжкасцямі і развівалася павольна. Прычынай з'яўлялася малая цікавасць падобнымі ініцыятывамі з боку мясцовых палякаў. Яны аргументавалі, што іх патрэбы выконвае прэса, што выдаецца ў Вільні. У гэтых умовах польскамоўныя выданні ў Мінску абмяжоўваліся перш за ўсё календарамі і аднаднёўкамі.

Часопіс
-------

«Straż imienia Marii» лічыцца першым у 20 стагоддзі польскамоўным часопісам, які выдаваўся ў Мінску. Яго заснавальнік, кнігар Юзаф Славінскі, атрымаў дазвол на выданне 28 лістапада 1906 г. ад мінскага губернатара Якава Эрдэлі. Рэдактарамі былі па чарзе: ксёндз Францішак Грабоўскі, Юзаф Нарэйка і Юзаф Славінскі. Часопіс займаўся выключна рэлігійнымі тэмамі і распаўсюджваўся толькі сярод сяброў каталіцкай Марыяцкай кангрэгацыі. З-за тэматыкі і абмежаванага кола чытачоў часопіс не значна ўплываў на мінскае грамадства. Ад красавіка 1910 г. пераемнікам «Straży imienia Marii» быў штомесячнік «Gwiazda Zaranna».

Зноскі
------

1. ↑  Życie społeczno-kulturalne. Prasa. W: Między nadzieją… s. 49.
2. ↑  Życie społeczno-kulturalne. Prasa. W: Między nadzieją… s. 54.
3. ↑  Życie społeczno-kulturalne. Prasa. W: Między nadzieją… s. 51.

Літаратура
----------

* Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905—1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.

Гл. таксама
-----------

* Nad Świsłoczą

| ⛭Польскія перыядычныя выданні Беларусі да 1945 |
| --- |
| Перыядычныя выданні, якія выдаваліся да 1945 года на тэрыторыі, якая цяпер уваходзіць у склад Рэспублікі Польшча, а таксама польскамоўныя па-за ёй |
| да 1945 | Gazeta Grodzieńska (1776) • Wiadomości Grodzieńskie (1792) • Głos z Litwy (1864) • Prawda (1881) • Nowiny Wileńskie (1906) • Straż imienia Marii (1906) • Nad Świsłoczą • Przegląd Wileński (1911) • Wieś i Zaścianek (1917) • Młot (1918) • Pochodnia (1919) • Słowo (1922) • Orka (1926) • Ziemia Lidzka (1935) |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Харошаўка, Добрушскі раён, Гомельская вобласць. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, каля школы.

Гісторыя
--------

Брацкая магіла воінаў і партызан, помнікі ў памяць аб злучэнні Добрушскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна з часцямі савецкай Арміі і помнік землякам, якія загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Пахаваны 10 воінаў, якія загінулі ў верасні 1943 года пры вызваленні вёскі Харошаўка і пасёлка Уборак ад нямекца-фашысцкіх захопнікаў і адзін партызан, які загінуў у Вялікую Айчынную вайну. У 1959 годзе на магіле пастаўлены помнік, у 1963 годзе на магіле заменены помнік-скульптура воіна з аўтаматам.

Побач у 1977 годзе пастаўлена стэла ў памяць аб злучэнні Добрушскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна з часцямі Чырвонай Арміі, а таксама на ўшанаванне памяці 170 жыхароў вёскі Харошаўка і пасёлка Уборак, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў .

Зноскі
------

1. ↑  Звесткі аб гісторыка-культурных каштоўнасцях (Добрушскі раён, Гомельскай вобласці) Архівавана 16 лістапада 2019.
**Брацкая магіла апалчэнцаў** — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае ў скверы па вул. Лазарэнкі, наспураць школы № 4. Пахавана каля 50 байцоў народнага апалчэння, якіх расстралялі нямецка-фашысцкія захопнікі 25 ліпеня 1941 года.

Калі фронт наблізіўся да Магілёва, па рашэнні абкама КП(б)Б былі створаны абласны (начальнік штаба — намеснік старшыні аблвыканкама І. М. Кардовіч) і гарадскі (начальнік штаба — сакратар гаркама КП(б)Б А. І. Марозаў) штабы атрадаў народнага апалчэння. Камандаваў народным апалчэннем абласны ваенкам І. П. Ваяводзін. Атрады апалчэння арганізоўваліся на прадпрыемствах. З 3 дні ў іх уступіла 8 тысяч чалавек, да 12 ліпеня — 10 тысяч, створана 14 батальёнаў.

Змагаліся з ворагам апалчэнцы педагагічнага інстытута, заводаў штучнага шоўку, гарбарнага, трубаліцейнага і інш. прадпрыемстваў. Калі пачаліся баі на бліжэйшых подступах да горада, частка байцоў-апалчэнцаў была ўключана ў рады рэгулярных войскаў. Астатнія занялі адведзеныя ім участкі абароны. Разам з воінамі апалчэнцы трубаліцейнага завода трымалі абарону ў раёнах Машэкаўкі, чыгуначнай станцыі Магілёў-2 і мясакамбіната. Атрады заводаў штучнага шоўку і гарбарнага стрымлівалі націск ворага з боку Лупалава. Каля вёскі Пашкава і пасёлка Гаі гераічна змагаўся батальён міліцыі пад камандаваннем капітана К. Р. Уладзімірава. Тут з 250 байцоў жывымі засталіся толькі 19.

Многія апалчэнцы працягвалі барацьбу ў радах Чырвонай Арміі, партызанскіх атрадах і падполлі. У Магілёве ёсць вуліца Народнага Апалчэння.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан** — вайсковае пахаванне ў г. Бялынічы Магілёўскай вобласці. Размешчана ў парку па вуліцы Савецкай.

Пахаваны 347 воінаў 32-й дывізіі 69-га стралковага корпуса 49-й арміі 2-га Беларускага фронту, якія загінулі ў баях 29—30 чэрвеня 1944 г. ці памерлі ад ран у чэрвені — ліпені 1944 г. Тут таксама пахаваны 21 партызан, што загінулі ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1941—1944 гг. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Барыс Львовіч Хігрын.

У 1965 г. па магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з лаўровым вянком. У 1985 г. да помніка пракладзена алея Герояў. На высокіх пастаментах устаноўлены бюсты (скульптары А. Крохалеў, У. Крохалеў, Р. Рубінштэйн, Дз. Шыманскі; граніт, бетон; вышыня бюстаў 1 м, пастаментаў — 2 м) Герояў Савецкага Саюза А. М. Касаева, Л. Дз. Лорчанкі, С. Р. Церашкевіча, Б. Л. Хігрына, якія змагаліся супраць акупантаў на тэрыторыі раёна.

Літаратура
----------

* *М. М. Казлоўская.* 651. Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
|  |
| --- |
| **Эндру Уайбрэхт** Гарналыжнік |
| **Грамадзянства** |  ЗША |
| **Дата нараджэння** | 10 лютага 1986(1986-02-10) (37 гадоў) |
| **Месца нараджэння** | Лейк-Плэсід, ЗША |
| Кар'ера |
| **Клуб** | *New York Ski Education Foundation* |
| **У зборнай** | 30 лістапада 2006 |
| **Статус** | спаборнічае |
| Медалі |
| 

|  |
| --- |
| **Алімпійскія гульні** |
| Бронза | Ванкувер 2010  | Супергігант |
| **Чэмпіянат свету сярод юніёраў** |
| Бронза | 2006  | Супергігант |

 |
| **Вынікі** |
| **Алімпійскія гульні** | 1 (2010) |
| **Чэмпіянат свету** | 1 (2009) |
| **Кубак свету** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| **Дэбют у Кубку свету** | 30 лістапада 2006 |
| **Перамогі на этапах Кубка свету** | 0 |
| **Лепшае месца ў агульным заліку** | 93 (2007-2008) |
| **Хуткасны спуск** | 39 (2007-2008) |
| **Камбінацыя/суперкамбінацыя** | 38 (2007-2008) |
| **Супергігант** | 30 (2008-2009) |
| **Гіганцкі слалам** | - |
| **Слалам** | - |

 |
| **Апошняе абнаўленне: 28 лютага 2010** |

**Эндру Уайбрэхт** (англ.: Andrew Weibrecht, нар. 10 лютага 1986, Лэйк-Плэсід, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі гарналыжнік, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 і віцэ-чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы ў супергіганце.

Спартыўная кар'ера
------------------

Удзельнічае ў афіцыйных спаборніцтвах з 2002 года. Дэбютаваў у Кубку свету 30 лістапада 2006 года ў Бівер-Крык. Рэгулярна выступае ў Кубку свету з 2008 года. За сваю кар'еру Уайнбрехт толькі адзін раз трапіў у першую дзесятку на этапе Кубка свету (у Бівер-Крык у 2007). На чэмпіянаце свету 2009 у Валь-д-Ізеры прыняў удзел у трох дысцыплінах, лепшы вынік — 39-е месца ў супергіганце.

На Алімпіядзе 2010 у Ванкуверы Эндру Уайбрэхт стаў бронзавым прызёрам у супергіганце. У алімпійскіх спаборніцтвах па хуткасным спуску заняў 21-е месца.

Асабістае жыццё
---------------

Скончыў школу зімовых відаў спорту ў Парк-Сіці ў 2003 годзе, вучыцца ў Дартмуцкім каледжы.

У 2010 годзе прыняў удзел у шоў «У Філадэльфіі заўсёды сонечна» у якасці запрошанай зоркі .

Уайбрэхт вядомы пад мянушкамі «Warhorse» і «Warberg».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Эндру Уайбрэхт — статыстыка на сайце FIS (англ.)
**Брацкая магіла савецкіх воінаў** — вайсковае пахаванне ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчана па вул. Дзяржынскага, насупраць інтэрната прафесійна-тэхнічнага вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі. Пахаваны 2 воіны, якія загінулі пры вызваленні Мсціслава ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1962 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

Гл. таксама
-----------

* Брацкія магілы савецкіх воінаў на могілках
* Брацкая магіла савецкіх воінаў у парку Міру

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
**Грамадзянская альтэрнатыва** - неафашысцкі саюз у Італіі. Быў заснаваны ў 2004 г. і дасягнуў на выбарах рознага ўзроўня ад 1,2% да 2% галасоў. У 2006 г. саюз распаўся пасля таго як, на парламенцкіх выбарах 2006 г. саюз, які ўваходзіў у правацэнтрысцкі блок "Дом свабод", не атрымаў ніводнага месца ў парламенце. У саюз уваходзілі праваэкстрэмісцкія партыі: Партыя "Новая сіла", Azione Sociale і Fronte Sociale Nazionale. Старшынёй саюза была Алесандра Мусаліні, унучка Беніта Мусаліні. Асноўнымі праграмнымі патрабаваннямі саюза былі высыланне эмігрантаў, абмежаванне сувязяў з ЕС і абвостранае права прыстанішча.

Вэб-спасылкі
------------

* Архівавана 29 снежня 2010.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Строкты.

**Строкты** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, за 5 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Строкты, у басейне ракі Альзініца.

Плошча паверхні 0,028 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Найбольшая глыбіня 5,9 м, сярэдняя — 3,23 м. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км. Аб’ём вады ў возеры 0,09 млн м³.

Схілы катлавіны вышынёй 10—12 м (на поўначы і поўдні невыразныя), часткова пад сельгасугоддзямі. Вакол возера (акрамя захаду) забалочаная пойма шырынёй 50—100 м. На поўдні ўпадае ручай з возера без назвы, на поўначы выцякае ручай у раку Альзініца.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 17 мая 2017.
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 6 сакавіка 2016.
**Валерый Піліпавіч Гаранькоў** (нар. 29 мая 1941, г. Чэрыкаў, Магілёўская вобласць) — беларускі фармаколаг, арганізатар фармацэўтычнай справы. Доктар фармацэўтычных навук (1989), прафесар (1989).

Біяграфія
---------

Скоячыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Фармацыя», 1964), 1-ы Маскоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут імя І. М. Сечанава (аспірантура, 1971).

Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1964—1972), Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў (1973—1992, дацэнт, загадчык кафедры арганізацыі і эканомікі фармацыі), Беларускай рэспубліканскай ВА «Фармацыя» (1992—1995, 1997—1998, генеральны дырэктар), ЗАТ «Белфармінтор» (1995—1997, дырэктар), ЗАТ «Малкут» (1999—2002), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2002, хімічны факультэт, кафедра радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій, прафесар, у 2002—2007 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: лекавае забеспячэнне; аптэчная служба; фармацэўтычны рынак; медыцынскія кадры; медыцынская інфарматыка.

Узнагароды
----------

Значок «Выдатнік аховы здароўя» (1984), ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1991, 2001), Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя (1991), Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя (1991) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Социально-экономическая эффективность использования материальных и трудовых ресурсов в аптечной службе и пути ее повышения : автореферат диссертации … доктора фармацевтических наук : 15.00.01 / Гореньков Валерий Филиппович. — Москва, 1989.
* Экономика фармации / В. Ф. Гореньков. — Минск, 1982.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шагавік.
**Валерый Паўлавіч Шагавік** (нар. 25 красавіка 1955, г. Мінск) — беларускі дызайнер.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 красавіка 1955 года ў горадзе Мінску, Беларусь.

У 1972 годзе скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута. Быў вучнем у І. А. Іода, А. Н. Занеўскага, А. А. Воінава.

У 1997 годзе ў суаўтарстве з архітэктарам Валерыем Куцко распрацаваў праект ДРЦ з адміністрацыйным блокам Нацыянальнага банка РБ.

Аўтар фірменага стылю брэндаў «Світанак» і «Керамін», банка «Беларусбанк».

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1987 года.

Жыве і працуе ў Мінску.

Літаратура
----------

* *Н.В. Федасеенка.* Белорусский союз дизайнеров. — Мінск: Белорусский союз дизайнеров, 1998. — С. 316. — ISBN 985-6534-01-1.

Спасылкі
--------

*
**Трамбіта** — украінскі народны мундштукавы музычны інструмент, род драўлянай трубы без вентыляў і клапанаў, часам абгорнутай бярозавай карой. Даўжыня — да трох метраў, шырыня — 30 мм, павялічваецца ў раструбе; у вузкі канец трамбіты ўстаўляецца драўляны, рагавы або металічны муштук (дульца, свістулька). Вышыня гукавага шэрагу трамбіты залежыць ад яе велічыні. Мелодыю выконваюць пераважна ў верхнім рэгістры. Трамбіта распаўсюджана ва ўсходняй частцы Украінскіх Карпат, у прыватнасці на Гуцульшчыні.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Анты́чнае (метры́чнае) вершава́нне** — сістэма вершаскладання, заснаваная на раўнамерным чаргаванні доўгіх і кароткіх складоў у вершаваных радках.

Гісторыя антычнага вершаскладання
---------------------------------

Узнікла антычнае вершаскладанне ў VIII ст. да н. э. у Старажытнай Грэцыі, у III ст. да н. э. перайшло ў Рым, шырокае развіццё атрымала ў антычнай літаратуры (адсюль і назва — антычнае). Гэта сістэма магла і можа ўжывацца толькі ў мовах, у якіх галосныя адрозніваюцца па працягласці гучання. Да такіх моў, апрача старажытнагрэчаскай і ранняй латыні, адносяцца
арабская, персідская, славацкая і большасць індыйскіх моў. Антычны
верш узнік і развіваўся ў еднасці з мелодыяй; антычны паэт выступаў і як складальнік вершаў, і як спявак, іх музычны інтэрпрэтатар. Асноўнай рытмічнай адзінкай верша з'яўлялася стапа, у якой у належнай паслядоўнасці ядналіся доўгія і кароткія склады. Адзінка часу, неабходная для вымаўлення аднаго кароткага склада, называлася морай. У доўгім складзе былі дзве моры. Раўнамернае чаргаванне пэўных стопаў стварала выразны метрычны малюнак, або метр; паўтарэнне той ці іншай колькасці стопаў, аднолькавых па працягласці гучання, утварала вершаваны памер. Часам у вершаваных радках чаргаваліся ў строгай паслядоўнасці розныя па характары стопы. Такія вершы называліся лагаэдамі. У антычным вершаскладанні было 28 розных стопаў і дзясяткі памераў.

Найбольш пашыранымі вершаванымі памерамі антычнага верша былі гекзаметр і пентаметр. Антычныя аўтары не ведалі
рыфмы, аднак строга вытрымлівалі чаргаванне аднатыпных клаўзулаў у радках. Дзякуючы клаўзулам, а таксама вершаваным памерам асобныя радкі ядналіся ў строфы. Антычная паэзія выпрацавала свае віды строф. Надзвычай багатае, тэарэтычна распрацаванае антычнае вершаскладанне аказала велізарны ўплыў на ўсю еўрапейскую паэзію.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Knowledge Graph** (бел.: сетка ведаў; даслоўна *граф ведаў*) — семантычная тэхналогія і база ведаў, якую выкарыстоўвае Google для павышэння якасці сваёй пошукавай сістэмы з семантычна-вышуковай інфармацыяй, сабранай з розных крыніц. Граф ведаў быў дададзены ў пошукавую сістэму Google ў 2012 годзе, спачатку ў ЗША, пра што было абвешчана 16 мая 2012 года. Граф ведаў дае структураваную і падрабязную інфармацыю аб тэме ў дадатак да спісу спасылак на іншыя сайты. Мэта складаецца ў тым, што карыстальнікі змогуць выкарыстоўваць гэтую інфармацыю для вырашэння сваіх запытаў без неабходнасці пераходу на іншыя сайты і збору інфармацыі самастойна.

Па словах прадстаўнікоў Google, база ведаў Knowledge Graph сфарміравана з многіх крыніц, уключаючы CIA World Factbook, Freebase і Wikipedia. Па функцыях Knowledge Graph падобны на пашукавікі, якія даюць адказ, такія як Ask Jeeves, Wolfram Alpha, Linked data і DBpedia. З 2012 г. у семантычнай сетцы змяшчаецца больш за 570 мільёнаў аб’ектаў і больш за 18 млрд фактаў, а таксама адносіны паміж гэтымі рознымі аб’ектамі, якія выкарыстоўваюцца, каб зразумець сэнс запыту.

Спасылкі
--------

* Сетка ведаў для зорак ці што такое Knowledge Graph
**Мост Інвалідаў** (фр.: Pont des Invalides) — арачны мост у Парыжы праз Сену, размешчаны паміж мастамі Альма і Аляксандра III недалёка ад Дома Інвалідаў.

Гісторыя моста пачынаецца ў 1820-я гг. Французскі інжынер Клод Луі Мары Анры Наўе прапанаваў у 1821 годзе праект падвеснага моста. У 1824—1826 гг мост знаходзіўся ў стадыі будаўніцтва, але не быў завершаны. У 1829 годзе быў адкрыты новы мост з двума апорамі і трыма порцікамі. Але з-за зносу ў 1850 годзе доступ на мост быў абмежаваны. У 1854 годзе збудаванне было разбурана і пачалося будаўніцтва больш сучаснага моста, якое завяршылася праз год да Сусветнай выставы, якая праводзілася ў 1855 годзе ў Парыжы.

Пабудаваны мост уяўляе сабой чатырохарачны мост (дзве аркі па 34 м і дзве па 36 м). Даўжыня моста — 152 м, вышыня над вадой — 18 м (самы нізкі мост праз Сену ў межах Парыжа). Шырыня праезнай часткі — 14 м, два тратуара па 2 м. З моманту ўводу ў эксплуатацыю мост некалькі разоў рэканструяваўся. Узімку 1880 года былі зруйнаваны дзве аркі, але адноўлены на працягу года. Апошняя сур'ёзная рэканструкцыя адбылася ў 1956 годзе, калі было праведзена пашырэнне тратуараў.

Постаць на цэнтральнай апоры моста сімвалізуе перамогі Напалеона на сушы і на моры, а скульптурныя галовы на іншых апорах — ваенныя трафеі.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Pont des Invalides — Paris.fr Архівавана 13 ліпеня 2009.

Спасылкі
--------

* Масты Парыжа
* Pont des Invalides Архівавана 25 верасня 2010.
Перасячэнне тралейбусных ліній
Тралейбусна-трамвайнае перасячэнне
**Тралейбуснае перасячэнне** — перасячэнне тралейбуснай кантактнай сеткі на адным узроўне з кантактнымі сеткамі аднолькавых сістэм, а таксама кантактных сетак іншых транспатных сістэм (звычайна — трамвайных).

Неабходнасць распрацоўкі спецыяльнай канструкцыі для перасячэння тралейбусных ліній прадыктавана тым, што тралейбусная кантактная сетка складаецца з двух правадоў, паміж якімі павінна падтрымлівацца надзейная ізаляцыя. Таму тралейбусныя стрэлкі звычайна робяць з ізаляванай сярэдняй часткай. На стрэлках, якія ўжываюцца ў краінах былога СССР ўсталёўваюцца па адным секцыйным ізалятары з дугагашэннем на адным з уваходных правадоў супрацьлеглага кірунку, а астатнія правады застяюцца без дугагашэння. За мяжой шырока ўжываецца такая канструкцыя перасячэння, у якой правады аднаго кірунку не ізаляваны, а ў перпендыкулярным кірунку ізаляцыя ажыццяўляецца шляхам замены провада на ізаляваную накіравальную планку. У выніку перасячэнне атрымліваецца больш кампактным, а хуткасць праходжання токапрыёмнікаў узрастае. Злучэнне ў скрыжаваннях, якія выпускаюцца серыйна, звычайна робяць шарнірным, што дазваляе ўжываць яго пры розных вуглах перасячэння трас. Перасячэнні, якія прымяняюцца ў краінах былога СССР, патрабуюць зніжэння хуткасці да 20 км/г пры яго праходжанні. Замежныя распрацоўкі дазваляюць праходзіць перасячэння без зніжэння хуткасці.

Трамвайна-тралейбуснае перасячэнне
----------------------------------

Асаблівасць трамвайна-тралейбуснага перасячэння ў тым, што ў гэтым выпадку перасякаюцца кантактныя сеткі для токапрыёмнікаў рознага тыпу. Звычайна перасячэнне робяць пад непрамым вуглом. Трамвайны провад размешчаны ніжэй за тралейбусны. Дзякуючы гэтаму, трамвай праяжджае праз перасячэнне не датыкаючыся токапрыёмнікам да тралейбусных правадоў. Сучасныя канструкцыі перасячэнняў дазваляюць праходзіць яго без зніжэння хуткасці як трамваю, так і тралейбусу.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* ГОСТ 28041-89 Перасячэнні, ізалятары секцыйныя, стрэлкі кантактных сетак трамвая і тралейбуса. Агульныя тэхнічныя патрабаванні.
* ГОСТ 23476-79 Арматура кантактнай сеткі трамвая і тралейбуса. Агульныя тэхнічныя ўмовы.
**К1**  — украінскі тэлеканал. Пачаў вяшчанне ў 2005 годзе.

Гісторыя
--------

Ва ўкраінскім эфіры — з чэрвеня 2005 года. З снежня 2006 г. — у складзе медыягрупы «Інтэр».

Пакрыццё
--------

Эфірнае — больш за 95 % тэрыторыі Украіны, кабельнае, спадарожнікавае, лічбавае DVB- T2.

Канал прадстаўлены ва ўсіх абласных і ў большасці раённых цэнтраў Украіны. Тэхнічнае пакрыццё па панэлі GFK-93,2 %. Трансляцыя тэлеканала — кругласутачна.

Рэйтынг
-------

Частка аўдыторыі ў 2007 годзе склала 0,7 %, у 2008 годзе — 1,72 % (дзесятае месца сярод усіх каналаў, Якія паказваюць на Украіне).

### Аўдыторыя

Канал разлічаны пераважна на даночаю і моладзевую аўдыторыю

Кіраўніцтва
-----------

* Вольга Задарожная — генеральны дырэктар
* Дар’я Дудкіна — праграмны дырэктар
* Святлана Кушнярэнка — фінансавы дырэктар.

Праграмы
--------

* КВЗ
* Арол і рэшка. Юбілейны сезон
* Арол і рэшка. Кругасветка
* Арол і рэшка. На краі свету
* Арол і рэшка. Шопінг
* Веру не веру
* Начное жыццё
* Ежа, я люблю цябе
* Ух ты show
* Рэцэпты шчасця. Новая гісторыя
* Спецыя
* А ці ведаеце вы, што
* Насмяшы коміка
* Ух ты show
* Рэцэпты шчасця. Новая гісторыя

Паходжанне і мова кантэнту
--------------------------

Па выніках маніторынгаў актывістаў кампаніі «Байкот расійскага кіно», за перыяд з 8 па 14 верасня 2014 на тэлеканале К1 дэманстравалі 3 г 50 хв расійскага кантэнту ў суткі

| ⛭Украінскія тэлеканалы |
| --- |
| Агульныя | 
* 1+1
* 2+2
* 24
* ICTV
* Эра
* Інтэр
* K1
* Новы канал
* НТН
* Перший
* СТБ
* ТЕТ
* ТОНІС
* Украіна

 |
**Мілена Драгічэвіч-Шэшыч** (3 лютага 1954, Трагір, Харватыя, СФРЮ) — міжнародны эксперт у галіне культурнай палітыкі і менеджменту ў культуры, кіраўнік секцыі ЮНЕСКА па культурнай палітыцы, прафесар і дэкан факультэта драматычных мастацтваў Універсітэта мастацтва ў Белградзе. Член Нацыянальнага савета па навукова-тэхнічнаму развіццю (2006—2010 гады). Член Сената Універсітэта мастацтва ў Белградзе. Рэктар Універсітэта мастацтваў у Белградзе (2000—2004).

Біяграфія
---------

Аспірантура ва ўніверсітэтах Парыж VIII у Венсене (1976/77) і Універсітэт Парыж IV Сарбона (1977/78), кандыдацкую дысертацыю абараняла на факультэце філалогіі ў Белградзе ў 1990 годзе, з 1991 года працуе ў якасці ардынарнага прафесара ў Еўрапейскай камісіі кіравання культурай (Брусель), па запрашэнні выкладае ў розных універсітэтах свету (Лондан, Бухарэст, Масква, Дрэздэн).

З’яўляецца даследчыкам, пісьменнікам, кансультантам, аўтарам і рэдактарам шматлікіх кніг і даследаванняў. Яе працы былі пераведзены на 15 моў. Аўтар больш за 100 артыкулаў па шырокаму колу пытанняў, у тым ліку арт-менеджменту, культурнай палітыкі і міжкультурных адносін. Прымала ўдзел у больш чым 50 культурных праектаў у Паўднёва-Усходняй Еўропе, дзяржавах-сябрах ЕС і іншых краінах Еўропы, Міжземнамор’я, Каўказа, Цэнтральнай Азіі і Індыі.

Міжнародны выкладчык культурнай палітыцы і кіравання. Эксперт-кансультант па культурнай палітыцы і кіраванню Еўрапейскага культурнага фонда, Савета Еўропы, ЮНЕСКА, Фонда Марсэля Хіктера (Бельгія), Швейцарскага савета па культуры «Про Гельвецыя», Брытанскага Савета.

З’яўляецца членам Міжнароднай Асацыяцыі французскіх культуролагаў, сацыёлагаў і эканамістаў, Міжнароднай асацыяцыі культуры, членам Выканаўчага савета Еўрапейскай асацыяцыі цэнтра падрыхтоўкі менеджэраў у сферы культуры (Гамбург), членам рэдкалегіі «Еўрапейскага журнала культурнай палітыкі» і рэдакцыйнай калегіі часопіса «Культура» (Белград).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Milena Dragićević Šešić, PhD  (англ.)
**Морыц Ляйтнер** (ням.: Moritz Leitner; нар. 8 снежня 1992, Мюнхен, Германія) — нямецкі футбаліст, паўабаронца швейцарскага клуба «Цюрых».

Клубная кар’ера
---------------

Ляйтнер дэбютаваў за клуб «Мюнхен 1860» 14 жніўня 2010 года, калі выйшаў на замену ў матчы Кубка Германіі супраць каманды «Верль».

У студзені 2011 года ён перайшоў у дортмундскую «Барусію», з якой падпісаў кантракт да 2015 года, але адразу быў аддадзены ў арэнду ў футбольны клуб «Аўсбург». У наступным сезоне паказаў сябе яскравым цэнтральным паўабаронцам з добрым дрыблінгам, выдатнай здольнасцью раздаваць перадачы і хутка пераходзіць у контратаку. Але ў наступным сезоне 2012/13, у якім «Барусія» дайшла да фінала Лігі чэмпіёнаў УЕФА, Ляйтнер не змог заваяваць месца ў стартавым складзе, у першую чаргу з-за моцных канкурэнтаў, як Ілкай Гюндаган, Нуры Шахін і Марыа Гётцэ. 14 чэрвеня 2013 года стала вядома, што Ляйтнер падоўжыў кантракт з «Барусіяй» да лета 2017 года і два наступных сезона правядзе на правах арэнды ў «Штутгарце», пры гэтым «Барусія» будзе мець магчымасць вярнуць футбаліста моладзевай зборнай Германіі пасля завяршэння першага года арэнды.

Улету 2015 года вярнуўся ў «Барусію», а ў жніўні 2016 года перайшоў у італьянскі «Лацыа». Аднак, у складзе «Лацыа» за паўгады правёў толькі 2 матчы ў Серыі A, і ў студзені 2017 года вярнуўся ў Германію, стаўшы іграком «Аўсбурга». У студзені 2018 на правах арэнды далучыўся да англійскага «Норвіч Сіці». У чэрвені 2018 года стаў іграком «Норвіч Сіці» на трывалай аснове. У сезоне 2020/21 страціў месца ў складзе і не з’яўляўся на полі.

У жніўні 2021 года перайшоў у швейцарскі «Цюрых».

Міжнародная кар’ера
-------------------

Ляйтнер гуляў за зборныя Германіі розных узростаў, а таксама за зборную Аўстрыі да 17 гадоў.

Дасягненні
----------

**«Барусія» Дортмунд**:

* Чэмпіён Германіі: 2012
* Уладальнік Кубка Германіі: 2012
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату Германіі: 2013
* Фіналіст Лігі чэмпіёнаў УЕФА: 2013

**«Норвіч Сіці»**:

* Пераможца Чэмпіёншыпа: 2019

**«Цюрых»**:

* Чэмпіён Швейцарыі: 2022

Зноскі
------

1. ↑  Moritz Leitner // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Moritz Leitner // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  Ляйтнер перешел из дортмундской «Боруссии» в «Лацио». by.tribuna.com.
4. ↑  Ляйтнер перешел из «Лацио» в «Аугсбург». by.tribuna.com.
5. ↑  «Норвич» взял Ляйтнера в аренду у «Аугсбурга». by.tribuna.com.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Морыц Ляйтнер**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · Kooora · Soccerway · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Нямецкі футбольны саюз · УЕФА |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
**Элін Інгрыд Юхан Рубенсан** (шведск.: Elin Ingrid Johanna Rubensson; нар. 11 мая 1993, Істад, Мальмёхус) — шведская футбалістка, паўабаронца клуба «Гётэбарг» і зборнай Швецыі.

Клубная кар’ера
---------------

У мінулым прадстаўляла клуб «Розенгард», таксама вядомы як «Мальмё». Выступала за зборную Швецыі да 19 гадоў, у кастрычніку 2012 года дэбютавала за зборную Швецыі. Выступала на пазіцыі нападаючага, але з траўня 2013 года гуляе на пазіцыі левага абаронцы. У снежні 2014 гады перайшла ў «Гётэбарг».

Кар’ера ў зборнай
-----------------

На сусветным першынстве 2019 года, які праходзіў у чэрвені ў Францыі, Элін у другім матчы зборнай Швецыі супраць Тайланда забіла гол з пенальці на 90-й хвіліне, што ў выніку прынесла перамогу Швецыі (5:1).

Зноскі
------

1. ↑  Elin Rubensson // Soccerdonna — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | FBref.com · FootballDatabase.eu · Olympedia · soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · svenskfotboll.se · Алімпійскі камітэт Швецыі · УЕФА |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андзілеўка.

**Мілецій Антонавіч Андзілеўка** (в. Лужкі, Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі настаўнік біялогіі і хіміі, былы дырэктар Лужкаўскай сярэдняй школы, заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР.

Біяграфія
---------

Працоўны шлях пачаў у 1956 годзе, калі пасля заканчэння 10 класаў Лужкаўскай сярэдняй школы прыйшоў працаваць рахункаводам у Парэччаўскую школу Глыбоцкага раёна. Потым быў настаўнікам спачатку на Глыбоччыне, пазней у Лугаўской школе.

У 1969 годзе завочна закончыў Даўгаўпілскі педагагічны інстытут па спецыяльнасці настаўнік біялогіі і хіміі сярэдняй школы і праз некаторы час стаў выкладаць гэтыя прадметы ў Лужкаўскай сярэдняй школе.

Узнагароды
----------

Падчас сваёй працы ў Лужках стаў першым у Беларусі, каму прысуджана званне настаўнік-метадыст. У 1981 годзе узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», у 1998 — медалём Францыска Скарыны, званні «Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР», «Выдатнік народнай асветы» і «Выдатнік асветы СССР».

Зноскі
------

1. ↑  Аднакласнікі сустракаюцца на збожжавым полі

Спасылкі
--------

* Шмат зрабіў для развіцця Лужкаўскай школы заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР Мілецій Антонавіч Андзілеўка
Мост Інкаў
**Мост інкаў** (ісп.: Puente del Inca) — мост натуральнага паходжання праз раку Мендоса. Знаходзіцца ў 195 км на ўсход ад аргенцінскага горада Мендоса на вышыні 2719 м над узроўнем мора.

Агульныя звесткі
----------------

Мост шырынёй 28 м, даўжынёй 48 м і таўшчынёй 8 м. узвышаецца аркай вышынёю ў 27 м над рачным люстэркам. На думку навукоўцаў, ён мог ўтварыцца ў выніку паслядоўнасці з снежных лавін і каменяпадаў. Згодна з гэтай мадэллю, лавіны лёда і снега ўтваралі першы пласт над ракой, на які клаўся другі - з камянёў, пылу і скальных абломкаў. Першы пласт таяў, а другі, злёжваўся і увільгатняўся мінералізаванай вадой бліжэйшых геатэрмальных крыніц, паступова ўтвараў арку натуральнага моста.

Паблізу Моста інкаў размешчаны аднайменны пасёлак, у якім на 2001 г. пражывала пастаянных жыхароў 132 чалавекі. Праз пасёлак праходзіць Панамерыканскія шаша ў той яго частцы, што вядзе ў сталіцу Аргенціны Буэнас-Айрэс. Па аргенцінскай класіфікацыі гэтая дарога з’яўляецца «Нацыянальным маршрутам № 7». Тут жа пралягае палатно цяпер спыненай Трансандынскай чыгункі са станцыяй.

Станцыйны вакзал выкарыстоўваецца як памяшканне альпінісцкага музея «Museo del Andinista», арганізаванага энтузіястамі з Расарыё з мэтай знаёміць прыезджых з культурнай гісторыяй наваколляў гары Аканкагуа. Музей актуальны, бо Мост інкаў з’яўляецца адпраўной кропкай некалькіх альпінісцкіх маршрутаў.

Мост інкаў выкарыстоўваўся ў якасці пераправы яшчэ ў каланіяльныя часы. Праз яго праходзіў сярэднявечны транспартны калідор, спалучаў ўзбярэжжы двух акіянаў: Атлантычнага і Ціхага. У пачатку 1817 па Масту прайшла армія Хасэ дэ Сан-Марціна ў сваім Андскім паходзе, прадпрынятым для абароны незалежнасці Чылі. У красавіку 1835 Мост інкаў агледзеў Чарлз Дарвін, які наведаў гэтую мясцовасць у ходзе кругасветнага падарожжа на караблі «Бігль». Транспартнае значэнне Моста знікла толькі з пачаткам XX ст. Калі недалёка ад яго праз прыток ракі Мендоса, раку Куэвас, быў перакінуты сучасны мост Трансандынскай чыгункі.

Зноскі
------

1. ↑  Geoscience for Andean Communities

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мост Інкаў
**Хенадэзоксіхолевая кіслата** (антрападэзоксіхолевая кіслата, 3α, 7α-дыаксі-5β-халанавая кіслата) — кіслата з групы жоўцевых кіслот. Эмпірычная формула С24H40O4.

Роля ў страваванні
------------------

Хенадэзоксіхолевая кіслата — адна з дзвюх найважнейшых для чалавечага арганізма жоўцевых кіслот (другая — холевая), якія адносяцца да так званых першасных жоўцевых кіслот, якія ўтвараюцца ў гепатацытах печані пры акісленні халестэрыну.

Хуткасць сінтэзу хенадэзоксіхолевай кіслаты ў дарослага чалавека ў норме прыкладна 200—300 мг / суткі.

У жоўцевым пузыры хенадэзоксіхолевая кіслата прысутнічае галоўным чынам у выглядзе кан’югатаў — парных злучэнняў з гліцынам і таўрынам. Пры кан’югавання з гліцынам ўтвараюцца глікахенадэзоксіхолевая, а з таўрынам (дакладней, з прадуктам дэградацыі цыстэіну — папярэдніка таўрыну) — таўрахенадэзоксіхолевая кіслоты.

Зноскі
------

1. ↑  Медицинская энциклопедия. Жёлчные кислоты.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781089062, 2909423239 |
Антыфа шпацыруюць па Мінеапалісе, 2017.
**Антыфа (ЗША)** — гэта леварадыкальны антыфашысцкі і антырасісцкі рух у ЗША. Гэты рух вельмі дэцэнтралізаваны і спалучае ў сабе мноства аўтаномных груп, аб’яднаных, акрамя дактрыны, метадалогіяй: яны аддаюць перавагу простаму дзеянню і зневажаюць шлях палітычных рэформ. Шмат актыўнасцяў антыфы — негвалтоўныя, уключаюць у тым ліку распаўсюджванне агітак, постараў, флаераў, узаемадапамогу, выступы, арганізацыю суполак па месцы, пратэстоўныя шпацыры па гарадах ЗША. Але яны не цураюцца і гвалтоўных тактык, асабліва супроць тых, каго яны лічаць фашыстамі, супроць неанацыстаў, расістаў, белых супрэматыстаў і іншых праварадыкальна накіраваных грамадзян. Менавіта ў гэтым яны і адрозніваюцца ад больш памяркоўных левых колаў у ЗША — менавіта антыфа гатовыя даваць просты фізічны і сеціўны адпор як фашыстам, так і, у некаторых выпадках, супрацоўнікам паліцыі. Сярод іх тактык адпору, акрамя фізічных сутычак, таксама вылучаюць доксінг, харасмент праціўнікаў і разбурэнне ўласнай маёмасці тых, каго яны лічаць праварадыкаламі.

Людзі, што належаць да антыфы, як правіла, прытрымліваюцца анты-аўтарытарнага, антыкапіталістычнага і анты-дзяржаўнага жыццяпозірку і распаўсюджваюць такія ідэалогіі як камунізм, анархізм, марксізм, сацыяльная дэмакратыя і сацыялізм. Штандар і імя антыфа ў ЗША запазычылі з аднайменнага руху ў Германіі. Антыфа атрымоўваюць шырокую падтрымку ад разнародных арганізацый і мецэнатаў, аднак яны атрымоўваюць і крытыку з боку больш памяркоўных левых у ЗША, з-за іх гатоўнасці да фізічнага супрацьстаяння. Крытыкі заўважаюць, што тактыкі антыфы, у сваю чаргу, радыкалізуюць і праварадыкалаў, якія таксама становяцца больш гвалтоўнымі. Некаторыя правыя ў ЗША мяркуюць, што антыфа з’яўляюцца хатнімі тэрарыстамі. Некаторыя даследчыкі лічаць, што, наадварот, радыкалізацыя антыфы — гэта адказ на радыкалізацыю з правага боку, і асноўная маса даследчыкаў не лічаць антыфу сур’ёзнай пагрозай ЗША.

Глядзіце гэтаксама
------------------

* Антыфашызм
**Якасць жыцця** — паняцце, якое выкарыстоўваецца ў сацыялогіі, эканоміцы, палітыцы, медыцыне і некаторых іншых абласцях і пазначае ацэнку некаторага набору ўмоў і характарыстак жыцця чалавека, звычайна заснаваную на яго ўласнай ступені здаволенасці гэтымі ўмовамі і характарыстыкамі. Яно з'яўляецца шырэйшым, чым матэрыяльная забяспечанасць (узровень жыцця), і ўключае таксама такія аб'ектыўныя і суб'ектыўныя фактары, як стан здароўя, працягласць жыцця, умовы навакольныя асяроддзя, харчаванне, бытавы камфорт, сацыяльнае асяроддзе, здаволенасць культурных і духоўных патрэбнасцей, псіхалагічны камфорт і г.д.

Якасць жыцця можа залежаць ад стану здароўя, камунікацый у соцыуме, псіхалагічнага і сацыяльнага статусу, свабоды дзейнасці і выбару, ад стрэсаў і празмернай заклапочанасці, арганізаванасці вольнага часу, узроўню адукацыі, доступу да культурнай спадчыны, сацыяльнага, псіхалагічнага і прафесійнага самасцвярджэння, псіхатыпу і адэкватнасці камунікацый і ўзаемаадносін.

Пераход да постіндустрыяльнага грамадства суправаджаецца ўсё большай увагай да нематэрыяльных аспектаў якасці жыцця пры забяспечанасці такімі. У той жа час шмат хто не можа канкураваць на належным узроўні па розных прычынах, што дае зрух соцыума ў бок саслоўнага грамадства.

Гл. таксама
-----------

* Узровень жыцця
* Індэкс якасці жыцця
* Паліятыўная дапамога
* Валавае нацыянальнае шчасце

Зноскі
------

1. 1 2  Качество жизни. Райзберг Б.А. Лозовский Л.Ш. Стародубцева Е.Б.. Современный экономический словарь. — 2-е изд. испр. М.: ИНФРА-М. 479 с.. 1999.
2. 1 2  Качество жизни. Новая философская энциклопедия: В 4 тт. М.: Мысль. Под редакцией В. С. Стёпина. 2001.
3. 1 2  Качество жизни. Философский энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия. Гл. редакция: Л. Ф. Ильичёв, П. Н. Федосеев, С. М. Ковалёв, В. Г. Панов. 1983.

Спасылкі
--------

* Справаздача па якасці жыцця ў 2009 г. ад internationalliving.com Архівавана 14 студзеня 2010.
Статуя апостала Якава ў палацы Мафра, Партугалія
**Якаў, сын Алфееў** (грэч. Ἰάκωβος, Iakōbos) — адзін з дванаццаці апосталаў Ісуса Хрыста, яго імя прыведзена ва ўсіх трох сінаптычных Евангеллях у спісах апосталаў. Ён часта атаясамліваецца з Якавам меншым (грэч. Iacobos хо Mikros, Ἰακώβος ο μικρος паводле Марка 15:40) і шырока вядомы пад гэтым імем у царкоўнай традыцыі. Яго імя таксама пішуць з надпісам "*нязначны*", "*маленькі*", "*меншы*" або "*малодшы*", у адпаведнасці з перакладам.

Якаў, сын Алфееў, рэдка згадваецца ў Новым Запавеце. Яго трэба адрозніваць ад Якава, ад брата Ісуса (Гал.1:19), важнага лідара царквы Новага Запавету, і Якава, сын Зеведея, яшчэ аднаго з дванаццаці апосталаў.

Якаў, сын Алфееў, часта атаясамліваецца з Якавам Меншым, які згадваецца толькі тры разы ў Бібліі, кожны раз у сувязі з яго маці. У Марка 15:40 гаворыцца пра "Марыю, маці Якава малодшага і Язэпа", а ў Марка 16:1 і Матфея 27:56 кажацца пра "Марыю, маці Якава". Ён рэдка атаясамліваецца з Якавам, традыцыйна зводным братам Ісуса.

Так як сярод дванаццаці апосталаў быў ужо іншы Якаў (Якаў, сын Зевядзея), атаясамленне Якава Алфеева з "Якавам меншым" мае сэнс. (Якаў, сын Зевядзея, часам называюць "*Якавам Вялікім*"). Сучасныя біблейскія навукоўцы разыходзяцца ў поглядах, ці з'яўляецца гэтае вызначэнне правільным.

Імя Алфея таксама згадваецца ў Марка 2:14 як імя бацькі мытніка Левія. Мытар Мацвей з'яўляецца таксама ў Матфея 9:9, якое прывяло некаторых да высновы, што Якаў і Мацвей, магчыма, былі братамі. Усе чатыры разы, калі Якаў Алфееў згадваецца ў Бібліі (кожны раз у спіс апосталаў), кожны раз з удакладненнем, што яго бацька быў Алфей.

Традыцыя сцвярджае, што Якаў Алфееў быў укрыжаваны ў Астакіне ў Ніжнім Егіпце, дзе ён прапаведаваў Евангелле.

Зноскі
------

1. ↑  *Μάρκος Ε.* 3:18 // Εὐαγγέλιον κατὰ Μᾶρκον // *The Holy Bible*<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107388'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1845'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31966'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5852633'></a>
2. ↑  *Матфей* 10:3 // εὐαγγέλιον κατὰ Μαθθαῖον<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18813'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q392302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q43600'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5852633'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Якаў Алфееў**
* Якаў Алфееў // Праваслаўная энцыклапедыя

| Дванаццаць апосталаў |
| --- |
| 
Андрэй · 
Варфаламей · 
Іуда Іскарыёт · 
Матфей · 
Матфій · 
Пётр · 
Сымон Кананіт · 
Фадзей · 
Фама · 
Філіп · 
Якаў Алфееў · 
Якаў Зевядзееў · 
Ян
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 11871161X · NKC: jo2004259842 · VIAF: 6768156133216958430002 |
**Якаў Барысавіч Зэльдовіч** (руск.: Зельдович Яков Борисович; 20 ліпеня 1869, Навагрудак — 15 мая 1949, Ленінград) — савецкі вучоны ў галіне хірургіі, марфалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1896), прафесар (1922). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР. Пачынальнік выкарыстання рэнтгенаўскага выпраменьвання ў анатамічных даследаваннях.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1893 годзе медыцынскі факультэт ІМУ. У 1901—1904 гадах — супрацоўнік пры кафедры нармальнай анатоміі Санкт-Пецярбургскага жаночага медыцынскага інстытута; у 1904—1906 гадах старшы ардынатар ваенна-палявога запаснога шпіталя ў Маньчжурыі; у 1906—1922 гадах — старшы празектар кафедры нармальнай анатоміі Санкт-Пецярбургскага жаночага медыцынскага інстытута. Адначасова ў 1914—1918 гадах загадваў адным з часовых лазарэтаў у Санкт-Пецярбургу; у 1922 годзе — прыват-дацэнт кафедры аператыўнай хірургіі Дзяржаўнага інстытута медыцынскіх ведаў (ДІМВ). У 1922—1949 гадах загадваў кафедрай нармальнай анатоміі ДІМВ (2-га Ленінградскага медыцынскага інстытута, Ленінградскага санітарна-гігіенічнага медыцынскага інстытута).

Навуковыя працы
---------------

* «Патолого-анатомические изменения в почках у детей при врожденном сифилисе»: Дис. — СПб. 1896;
* «Множественность почечной артерии и хирургическое значение этого явления». — СПб. 1906

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Архівавана 4 сакавіка 2016.