У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рывок.

**Рывок** (англ.: jerk, jolt, surge, lurch) - вектарная фізічная велічыня, якая характарызуе тэмп (хуткасць) змены паскарэння цела. З'яўляецца трэцяй вытворнай па часе ад радыус-вектара.

Рывок у кінематыцы
------------------

Вектар рыўка {\displaystyle {\vec {j}}} ў любы момант часу знаходзіцца шляхам дыферэнцыявання вектара паскарэння часціцы па часе:

{\displaystyle {\vec {j}}={\frac {\mathrm {d} {\vec {a}}}{\mathrm {d} t}}={\frac {\mathrm {d} ^{2}{\vec {v}}}{\mathrm {d} t^{2}}}={\frac {\mathrm {d} ^{3}{\vec {r}}}{\mathrm {d} t^{3}}},}
дзе:

* {\displaystyle {\vec {a}}} — паскарэнне;
* {\displaystyle {\vec {v}}} — хуткасць;
* {\displaystyle {\vec {r}}} — радыус-вектар.

Адзінкі вымярэння рыўка
-----------------------

* метр у секунду у кубе, м/с³, вытворная адзінка сістэмы СІ.
* сантыметр у секунду у кубе, cм/с³, вытворная адзінка сістэмы СГС.
* «жэ» у секунду, g/с, дзе g = 9,81 м/с² - стандартнае паскарэнне вольнага падзення.

Электрадынаміка
---------------

Сіла, якая дзейнічае на паскораны зарад, які рухаецца (радыяцыйнае трэнне, ці рэакцыя выпраменьвання), прапарцыйная трэцяй вытворнай каардынаты (гэта значыць першай вытворнай паскарэння) па часе.

{\displaystyle {\vec {F}}={\frac {q^{2}}{6\pi \epsilon \_{0}c^{3}}}\cdot {\frac {d^{3}{\vec {r}}}{{dt}^{3}}}} (у сістэме СІ).

Прымяненне
----------

### Транспарт

Паняцце рыўка ўжываецца пры перавозцы пасажыраў, а таксама далікатных і каштоўных грузаў.

Пасажыр прыстасоўваецца да паскарэння, напружваючы мышцы і падбіраючы позу. Пры змене паскарэння пастава, натуральна, таксама змяняецца. Пасажыру трэба даць час, каб адрэагаваць і змяніць яе - інакш стаялы пасажыр страціць раўнавагу, а сядзячы - стукнецца. Тыповы прыклад - момант поўнай прыпынку вагона метро пасля працэсу тармажэння: з месцамі пасажыры, якія нахіліся наперад у працэсе тармажэння, не паспяваюць прыстасавацца да новага паскарэння, які ўзнікае ў момант прыпынку, і нахіляюцца назад.

Вестыбулярны апарат чалавека адчувальны менавіта да рыўка, а не да паскарэння.

Аналагічна, груз, да якога прыкладзена паскарэнне, дэфармуецца. Частае і хуткае змяненне паскарэння азначае частую і хуткую дэфармацыю, што можа прывесці да разбурэння далікатнага грузу. Часткова рывок можна паменшыць, выкарыстаўшы амартызацыйную ўпакоўку.

Для многіх прыбораў і прылад у тэхнічных умовах нармуецца лімітавае значэнне рыўка.

Вытворныя большага парадку ў транспарце прымяняюцца рэдка. Вядомы выпадак, калі радыус-вектар даследаваўся да чацвёртай вытворнай - вывад на арбіту тэлескопа Хабла.

У артыкуле І. І. Смульского і Я. І. Смульского «Астэроід Апофіс: эвалюцыя арбіты і магчымае выкарыстанне» выкарыстоўваюцца вытворныя да шостага парадку і шэраг Макларена ў праграме разліку.

У працы фінскага матэматыка К. Зундмана пры вырашэнні "задачы 3-х цел" выкарыстоўваюцца вышэйшыя вытворныя і шэрагі.

### Металарэзныя станкі

У металарэзных станках з электронным кіраваннем змена паскарэння таксама важная - хуткія дэфармацыі інструмента, якія здараюцца пры высокім рыўку, заўчасна выводзяць інструмент з ладу.

Гл. таксама
-----------

* Радыус-вектар
* Хуткасць
* Паскарэнне

Спасылкі
--------

* *Кинематика механизмов* — артыкул з БСЭ. И. И. Артоболевский, Н. И. Левитский
* *Капунцов Ю. Д.* Электрооборудование и электропривод промышленных установок. Учебник для вузов. — М. 1979. — 360 с. Архівавана 8 сакавіка 2008.
* *Хитрик В. Э.* Методы динамической оптимизации механизмов машин-автоматов. — М. 1974. — 116 с. Архівавана 14 кастрычніка 2008.