recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Юзаф Кiмбар** уласнага герба «Секеш» (нар. каля 1750 — памёр с1800) — стольнік упіцкі, пасол на Гарадзенскім сойме (1793), стараста тарвідоўскі (1775), суддзя i пісар гродскі ўпіцкі (1776), падчашы (1781), падстолі (1783), стольнік упіцкі (з 1787).

На Гарадзенскім Маўклівым сойме выступаў супраць падзелу Рэчы Паспалітай. 1 ліпеня 1793 года, калі ён выказаў перакананне, што палітыка Кaцярыны II імкнецца ператварыць Рэч Паспалітую ў правінцыю Расіі, Юзаф быў заключаны ў турму па загаду рускага пасланца Якаба Сіверсa. Пазней ён быў вызвалены. Ён працаваў сумесна з апазіцыйнай групай патрыятычна настроеных мазавецкіх і падляскіх амбасадараў.

15 ліпеня 1793 года выступіў з драматычнай прамовай, у якой ён прапанаваў каралю Станіславу Аўгусту Панятоўскаму разам з усім соймам выгнанне ў Сібір, чымся падпісанне дамовы аб ганебным падзеле. Пасля падпісання трактата аб падзеле атакаваў караля, кажучы: *Я нічога не баюся і страху не маю, я кажу праўду, ты здраднік*. У шэрагу выступленняў выказваў негатыўнае стаўленне да стварэння парламенцкага камітэта аб пачатку перамоў з Прусіяй аб падзеле. Разам з некалькімі іншымі дэпутатамі-патрыётамі вымусіў ініцыятара гэтага праекта Адама Падгорскага бегчы з палаты дэпутатаў. Як адзін з чатырох прадстаўнікоў Літвы з’яўляўся сябрам некалькіх іншых патрыятычных камісій, прызначаных для стварэння новай формы праўлення.

Пасля арышту чатырох амбасадараў па загаду Сіверса беспаспяхова патрабаваў іх вызвалення, што выклікала яго гвалт. Гарадзенская канфедэрацыя была падпісаная з агаворкай, што ён настойвае на непарушнасці межаў Рэчы Паспалітай. У кастрычніку ён пратэставаў супраць уваходжання у саюз з Расійскай імперыяй, 18 кастрычніка урачыста заявіў, што лічыць гэты трактат незаконным.

Падчас паўстання 1794 года пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі быў сябрам акруговага крымінальнага упіцкага суда. Быў ад’ютантам генерала літоўскай арміі.

Быў жанаты з Ганнай з Касцюшкаў, яго сын Ануфрый быў афіцэрам у арміі Княства Варшаўскага.

Літаратура
----------

* Andrzej Zahorski, Józef Kimbar, w: Polski Słownik Biograficzny, t.XII 1966—1967, s. 456—457
**Энцы́кліка** (ад лац.: [littera] encyclica, ад грэч. ενκυκλιος — акруговы) — асноўны папскі дакумент па тых ці іншых найважнейшых сацыяльна-палітычных, рэлігійных і маральных пытаннях, адрасаваны вернікам або біскупам ці архібіскупам асобнай краіны, і другі па важнасці пасля апостальскай канстытуцыі.

Энцыкліка пішацца звычайна на латыні, часам на сучасных мовах, і завецца па двух ці трох першых словах тэксту. Над загалоўкам звычайна пішуцца тыя, каму дакумент адрасаваны (напр. «ad patriarchas, primates, archiepiscopos, episcopos aliosque locorum ordinarios» у энцыкліцы «Pascendi dominici gregis», у канцы — традыцыйнае пазначэнне даты, напр. «datum Romæ, apud Sanctum Petrum, die VIII Septembris MCMVII, Pontificatus Nostri anno quinto», там жа).

У Англіканскай Царкве энцыклікамі завуцца дакументы прымасаў, прычым некаторыя энцыклікі, як каталіцкія, так і англіканскія, могуць мець форму бул, напр. выдадзеная архібіскупам Кентэрберыйскім і архібіскупам Ёркскім «Apostolicæ Curæ», названая таксама «Sæpius officio», а напр. дакумент «Longinqua oceani» ад 5 студзеня 1895, адрасаваны Львом XIII архібіскупам і біскупам ЗША, энцыклікай не лічыцца, хоць адказвае яе форме.

У Праваслаўнай Царкве з энцыклікамі звярталіся епіскапы Александрыі, Антыёхіі і Канстанцінопаля, напрыклад, Афанасій Вялікі, а пазней патрыярхі. Яны адрасуюцца мясцовым епіскапам або ўсёй Праваслаўнай Царкве. У Рускай праваслаўнай царкве энцыклікі завуць акруговымі пасланнямі.

Энцыклікі апошніх пантыфікатаў
------------------------------

* Блажэнны Ян Павел II

* + Redemptor Hominis (1979)
	+ Dives in Misericordia (1980)
	+ Laborem Exercens (1981)
	+ Slavorum Apostoli (1985)
	+ Dominum et Vivificantem (1986)
	+ Redemptoris Mater (1987)
	+ Sollicitudo Rei Socialis (1987)
	+ Redemptoris Missio (1990)
	+ Centesimus Annus (1991)
	+ Veritatis Splendor (1993)
	+ Evangelium Vitae (1995)
	+ Ut Unum Sint (1995)
	+ Fides et Ratio (1998)
	+ Ecclesia de Eucharistia (2003)

* Папа на спачынку Бенедыкт XVI

* + Deus Caritas Est (2005)
	+ Spe Salvi (2007)
	+ Caritas in Veritate (2009)

* Францыск
	+ Lumen Fidei (2013)

Зноскі
------

1. ↑  Новікаў 1987.

Літаратура
----------

* Энциклика // Карманный словарь атеиста / Ю. А. Бахныкин, М. С. Беленький, А. В. Белов и др.; Под. ред. М. П. Новикова. — 7-е изд. — М.: Политиздат, 1987. — С. 266. — 271 с. — 200 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis · Настольны · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX524502 · BNF: 119540078 · GND: 4136528-8 · LCCN: sh85042996 · LNB: 000159931, 000278062 · Microsoft: 2777916351 · NDL: 00576933 |

 |
**Віктар Іванавіч Чавусаў** (30 ліпеня 1871, г. Санкт-Пецярбург — 1920) — беларускі грамадскі дзеяч, журналіст.

Скончыў у 1892 годзе Мінскую гімназію, у 1899 годзе Пецярбургскі ўніверсітэт. Працаваў памочнікам прысяжнага паверанага ў Мінску. Адзін з кіраўнікоў Мінскага таварыства аматараў прыгожых мастацтваў і Мінскага літаратурна-артыстычнага таварыства. Выдавец, рэдактар-выдавец газеты «Минский курьер». У 1915—1917 гадах старшыня камітэта Мінскага аддзела Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны, які з’яўляўся цэнтрам літаратурна-грамадскага руху ў горадзе. Беспаспяхова хадайнічаў у снежні 1916 года аб правядзенні лекцыі Максіма Багдановіча «Беларускае адраджэнне». У 1918 годзе ўваходзіў у Менскае беларускае прадстаўніцтва.

Літаратура
----------

* Чавусаў Віктар Іванавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — С. 131. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.
**Мікола Кандратаў** (20 мая 1957, в. Замосце, Талачынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі паэт і перакладчык (перакладае з рускай мовы на беларускую). Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Біяграфія
---------

У 1974-78 гг. вучыўся ў Мінскім педагагічным інстытуце на матэматычным факультэце, спецыяльнасць — матэматыка. У 1978-79 гг. выкладаў матэматыку ў ПТВ аўтамабільнага транспарту г. Вілейкі.

У 1979 — 80 гг. служыў у войску. Пасля службы пераехаў у г. Мінск, працаваў праграмістам на Мінскім вытворчым аб’яднанні вылічальнай тэхнікі (працуе да гэтага часу).

З 1994 г. пачаў пісаць вершы на беларускай мове. У 1997—1999 гг. быў слухачом Авестыйскай астралагічнай школы Паўла Глобы. У 2002 г. выдаў першую кнігу вершаў «Возера Рудакова».

З 2002 па 2005 г. вучыўся ў Беларускім Калегіюме на аддзяленні філасофіі і літаратуры. З 2003 г. — сябра суполкі «Літаратурны квартал» (заснавана пры газ. «Літаратура і мастацтва»; з 2004 г. — «Літаратурнае прадмесце»). Удзельнік Паэтычнага тэатра «Арт. С», на платформе якога быў адным з аўтараў і ўдзельнікаў праекта зорна-паэтычных вечарын «12 сузор’яў» (2007—2008 гг.) у Літаратурным музеі Максіма Багдановіча.

Друкаваўся ў часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», «Полымя», «Верасень», «Паміж», газеце «Літаратура і мастацтва» і іншых. Вершы Міколы Кандратава запісваліся і гучалі на канале «Культура» Беларускага радыё, а ў 2008 г. — на Радыё «Свабода» у «Начной чытанцы».

З восені 2009 г. — сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Бібліяграфія
------------

### Зборнікі паэзіі

* «Возера Рудакова» (2002, выдавецтва «Беларускі кнігазбор»)
* «Вершы і зоркі» (2008, выдавецтва «Мастацкая літаратура»)
* «Кроплі дажджу» (2013, выдавецтва «Логвінаў»)

### Супольныя зборнікі паэзіі ў суаўтарстве

* «Літаратурны квартал» (2003)
* «Дзень паэзіі 2005»
* «Літаратурнае прадмесце» (2012)

### У зборніках

* «У святле астралогіі. Лёсы беларускіх літаратараў» (2016, выдавецтва «Кнігазбор») — кніга пра жыццё выбітных беларускіх паэтаў і пісьменнікаў мінулага.
* Чалавек і бабёр. Камяні крыўды. Балотная казка // Нявеста для Базыля: казкі / уклад. А. Спрынчан. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2017. — (Беларуская аўтарская казка).

Зноскі
------

1. ↑  Мікола Кандратаў **(нявызн.)**.  Паэтычны тэатр «Арт.С». Праверана 28 снежня 2017.
2. ↑  Мікола Кандратаў **(нявызн.)**.  Kamunikat.org. Праверана 28 снежня 2017.
**«Гісторыя пра Варлаама і Іасафа»** — помнік перакладной беларускай літаратуры XVII ст. Арыгінал узнік у Індыі на аснове народных паданняў пра Буду, праз персідскае і арабскае пасрэдніцтва стаў вядомы грэкам, у XI ст. усходнім славянам. У аповесці апісваецца жыццё індыйскага царэвіча Іасафа, які пад уплывам хрысціянскага прапаведніка Варлаама прыняў новую веру, стаў фанатычным яе прыхільнікам, далучыў да хрысціянства свайго бацьку і народ, пакінуў свецкае жыццё, зрабіўся пустэльнікам.

Царкоўнаславянскі пераклад тэксту паявіўся на ўсходнеславянскіх землях не пазней за XII ст. бо ўжо Кірыл Тураўскі карыстаўся аповесцю для сваёй прытчы «О человеце белоризце» ў славянскім перакладзе, а не ў грэчаскім арыгінале.
Беларускі пераклад надрукаваны ў 1637 г. у Куцеінскай друкарні, стаў непасрэднай крыніцай рускага перакладу, апублікаванага ў 1681 г. у Маскве. Прытчы з аповесці праніклі ў вусную народную творчасць. У XVIII ст. на Беларусі ўзнікалі фальклорныя перапрацоўкі твора («Алісахвій-царэвіч» і інш.).

Літаратура
----------

* Чамярыцкі, В. «Гісторыя пра Варлаама і Іасафа» / Вячаслаў Чамярыцкі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 55 — 56. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 39.
* *И. Лось.* Варлаам и Иоасаф или Иосафат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Варлаам и Иоасаф // Православная энциклопедия

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118959409 · NKC: jo20181014513 · VIAF: 77115359 |
**Махава́мса** (палі *Mahāvaṃ ***IAST***saa*, літаральна "Вялікая дынастыя" або "Вялікі летапіс") - помнік гістарычнай паэтычнай літаратуры Паўднёвай Азіі на мове палі. Пераказвае падзеі 543 г. да н.э. — 1815 г. н.э. З'яўляецца адной са старажытнейшых захаваных да нашага часу хронік.

Склад
-----

Махавамса складаецца з 200000 слоў і падзяляецца на тры часткі:

* Першая частка (раздзелы 1-37)
* Кулавамса (раздзелы 38-79)
* Трэцяя частка (раздзелы 80-101)

Першасным складальнікам Махавамсы лічыцца будысцкі манах Махатхера Маханама (V ст. н.э.) з вострава Шры-Ланка, які выкарыстаў разрозненыя запісы сваіх папярэднікаў, што вяліся з III ст. да н.э. Яму належыць аўтарства першай часткі, што апавядае аб заснаванні дзяржавы дынастыі Віджая і працягваецца да кіравання Махасены ў IV ст. н.э.

Другая частка Кулавамса ўзнікла ў XIII ст. Яе магчымым складальнікам з'яўляецца манах і літаратар Тэпа Дхамакіці. Ён апісаў падзеі ад пераносу на Шры-Ланку зуба Буды (зараз захоўваецца ў Канды) у IV ст. да канца кіравання Паракрамбаху Вялікага.

Трэцяя частка пісалася на працягу многіх стагоддзяў і была завершана толькі ў 1815 г.

Упершыню апублікавана ў Еўропе брытанцам Джорджам Тэрнарам (*George Turnour*) у 1837 г.

Рэдакцыі
--------

Існуе некалькі рэдакцый: спрошчаная Махавамса, якая пачынаецца з візіта на Шры-Ланку Буды, а далей пералічвае ланкійскіх манархаў да 301 г. н.э. тамільская Махавамса, поўная Махавамса. Апошнія дзве рэдакцыі не маюць істотных адрозненняў.

Бібліяграфія
------------

* Turnour, George (C.C.S.): *The Mahawanso in Roman Characters with the Translation Subjoined, and an Introductory Essay on Pali Buddhistical Literature. Vol. I containing the first thirty eight Chapters.* Cotto 1837.
* Sumangala, H.; Silva Batuwantudawa, Don Andris de: *The Mahawansha from first to thirty-sixth Chapter. Revised and edited, under Orders of the Ceylon Government by H. Sumangala, High Priest of Adam's Peak, and Don Andris de Silva Batuwantudawa, Pandit.* Colombo 1883.
* Geiger, Wilhelm; Bode, Mabel Haynes (transl.); Frowde, H. (ed.): *The Mahavamsa or, The great chronicle of Ceylon / translated into English by Wilhelm Geiger... assisted by Mabel Haynes Bode...under the patronage of the government of Ceylon.* London : Pali Text Society 1912 (Pali Text Society, London. Translation series ; no. 3).(Online text)
* Ananda W.P. Guruge|Guruge, Ananda W.P.: *Mahavamsa.* Calcutta: M. P. Birla Foundation 1990 (*Classics of the East*).
* Ruwan Rajapakse, *Concise Mahavamsa*, Colombo, Sri Lanka, 2001
* Guruge, Ananda W. P. Mahavamsa: The Great Chronicle of Sri Lanka, A New Annotated Translation with Prolegomena, ANCL Colombo 1989

Спасылкі
--------

* Тэксты і крытыка на англійскай мове

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780967398 |
Багаслужэнне ў храме каадай
**Каадай** або **каа-даі**, **каадаізм** (в’етн.: Cao Đài, поўная назва *Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ*, літаральна "вялікае вучэнне трэцяга перыяду адкрыцця і выратавання") — сучаасная сінкрэтычная рэлігія ў В’етнаме.

Гісторыя
--------

Заснавальнікам каадай з'яўляецца Ле Ванг Чунг, в'етнамскі чыноўнік на службе каланіяльнай французскай адміністрацыі. Пасля заканчэння службы ён пераехаў у горы, дзе займаўся медытацыяй. У 1926 г. Ле Ванг Чунг абвясціў сябрам, што ўвайшоў у кантакт з найвышэйшай істотай *каадай* і атрымаў ад яе праўдзівае паведамленне. У горадзе Тэйнінь на поўдні В’етнама быў заснаваны галоўны храм каадай. Колькасць прыхільнікаў хутка расла. Вернікі каадай падтрымлівалі вызваленне В'етнама ад французскай каланіяльнай акупацыі, а потым у гады В'етнамскай вайны — аб'яднанне краіны.

У наш час каадай з'яўляецца рэлігіяй, афіцыйна прызнанай у В'етнаме, налічвае некалькі мільёнаў вернікаў, пераважна на поўдні краіны, а таксама сярод в'етнамскіх эмігрантаў у ЗША, Аўстраліі і Францыі.

Вучэнне
-------

У аснове каадай палягаюць традыцыйныя будысцкія культы, даасізм, канфуцыянства і хрысціянства. Згодна вучэнню прыхільнікаў гэтай рэлігіі, бог *каадай* нарадзіўся ў выніку вялікага выбуху і стварыў з мужчынскага і жаночага пачаткаў вядомы нам сусвет. Мужчынскі пачатак часцяком атаесамляецца з Будай або Богам-бацькам, а жаночы з Маці-Будай або Богам-маці. На працягу гісторыі існавалі тры перыяды распаўсюджвання каадай — два ў форме будызму, а апошні — у форме вучэння Ле Ванг Чунга. Цікава, што другая форма таксама ўключала вучэнні Канфуцыя, Ісуса, Лаа-Цзы. Прыхільнікі каадай шануюць Жанну д'Арк, Віктора Гюго, Льва Талстога, Сунь Ятсена і інш.

У выніку прытрымлівання рэлігіі каадай набожны вернік можа дасягнуць стадый святога, мудраца і Буды. Каадаісты вераць у цыклы перараджэнняў, ад якіх вызвалены толькі Буда.

Арганізацыя
-----------

Каадай не мае адзінай арганізаванай царквы, фактычна падзяляецца на 6 буйных сект, але галоўную ролю адыгрывае арганізацыя храма ў горадзе Тэйнінь. На чале яе стаіць духоўны правадыр *зяя-тонг*. Яго звычайна прызнаюць і прыхільнікі з іншых сект. Сама арганізацыя падзяляецца на заканадаўчыя, выканаўчыя і судовыя органы, чым нагадвае дзяржаву. Духоўная іерархія запазычана з каталіцызму. У каадаістаў ёсць свой папа, кардыналы, біскупы і г. д.

Культ
-----

Важнай часткай культу каадай з'яўляецца шанаванне Бога-бацькі і Бога-маці перад алтарамі ў форме малітваў, рытуальных паклонаў і ахвярапрынашэнняў (кветак, свечак, духмяных рэчываў, садавіны). Наведванне храмаў абавязковае, хаця пры іх адсутнасці дазволена маліцца ў іншых месцах. Кожны каадаіст прытрымліваецца вегетарыянскага посту, як мінімум 6 дзён на месяц.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Архівавана 27 красавіка 2013.
* Рытуалы каадай Архівавана 1 чэрвеня 2013.
**Дэндэ́ра**, таксама **Данда́ра** (араб. دندرة‎‎‎) — горад на правым беразе Ніла ў Егіпце. Уваходзіць у склад мухафазы Кена.

Знакаміты аднайменным археалагічным помнікам — рэшткамі старажытнага горада і храмавага комплекса.

Насельніцтва (2006) — 53 109 чал.

Гісторыя
--------

Паселішча на ўскраіне даліны Ніла і пустыні ў раёне Дэндэры ўзнікла ў дадынастычны перыяд, пра што сведчаць пахаванні, знойдзеныя археолагамі каля храмавага комплекса. Старажытныя Егіпцяне называлі гэта месца Іўнет. Мяркуецца, што яно было першасным месцам шанавання багіні Хатхор, якую ў эліністычны перыяд атаяснялі з Афрадытай.

Храмавы комплекс, што з’яўляецца галоўнай славутасцю Дэндэры, быў узведзены ў эпоху Пталемеяў і заставаўся важным рэлігійным цэнтрам у рымскі час. Пасля распаўсюджання хрысціянства тут месцілася біскупства.

З XIX ст. у Дэндэры арганізуюцца археалагічныя даследаванні. У нашы дні рэшткі храмавага комплекса прыцягваюць турыстаў.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Development of Dendera Temple Area
* Dendera temple of Hathor: history, description, photo, facts
* JOURNEY TO ABDYOS AND DENDERA

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4011435-1 · LCCN: n86137704 · VIAF: 131435879 |
**І́штван Па́стар** (венг.: István Pásztor, [ˈiʃtvaːn ˈpaːstor]; сербск.: Ištvan Pastor / Иштван Пастор; нар. 20 жніўня 1956, Нові-Кнежавац) — сербскі палітык венгерскага паходжання. Скончыў юрыдычны факультэт Нові-Садскага ўніверсітэта. Цяпер Іштван Пастар з’яўляецца старшынёй палітычнай партыі Саюз ваяводзінскіх венграў, а таксама старшынёй найвышэйшага заканадаўчага органа гэтага рэгіёна — Скупшчыны Ваяводзіны. Падчас існавання Венгерскай кааліцыі, у якую ўваходзілі, апрача Саюза, яшчэ дзве палітычныя партыі сербскіх венграў, быў яе лідарам.

Пастар быў кандыдатам ад Венгерскай кааліцыі на выбарах прэзідэнта Сербіі 2008 года. Тады ён, набраўшы 2,26 % галасоў у першым туры, не прайшоў у другі і падтрымаў іншага кандыдата — Борыса Тадзіча, які прайшоў у другі тур галасавання.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іштван Пастар (палітык)
* Венгерская кааліцыя (венг.) (серб.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Аблайкет** (Аблаінкіт) — джунгарскі ўмацаваны будысцкі манастыр XVII стагоддзя. Заснаваны ў 1654 тайшы Аблаем. У 1671 падчас міжусобнай барацьбы ўзяты Галданам быў занядвбаны. Разваліны манастыра знаходзяцца на тэрыторыі Уланскага раёна Усходне-Казахстанскай вобласці. Комплекс размяшчаўся ў горах і ў плане меў форму пяцівугольніка. Па перыметры быў акружаны сцяной вышынёй да 2 м. Сцены абаранялі два культавыя збудаванні, у якіх у XVIII стагоддзі былі выяўлены рукапісы на мангольскай мове, статуі буд і выявы бадхісатваў і дхармапалаў з німбамі.

Літаратура
----------

* Аблайкит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Аблаінкіт (крэпасць-манастыр)(недаступная спасылка)
* Маёр Ліхароў і пісьмёны Аблаінкіта Архівавана 12 снежня 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Геаграфічна-статыстычны Расійскай Імперыі · Малы Бракгаўза і Эфрона · Гранат |
**Паўнамоцнае прадстаўніцтва Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі пры Савеце Народных Камісараў Расійскай Савецкай Федэратыўнай Сацыялістычнай Рэспублікі** (паўпрадства БССР пры СНК РСФСР) — дзяржаўны дыпламатычны орган, які ўваходзіў у сістэму выканаўчай улады і ажыццяўляў сваю дзейнасць пад кіраўніцтвам Савета Народных Камісараў БССР.

Стварэнне
---------

Пастановай Цэнтральнага выканаўчага камітэта БССР ад 21 сакавіка 1921 г. было прынята Палажэнне аб паўнамоцным прадстаўніцтва БССР пры РСФСР. 24 сакавіка 1921 года ў Маскве было адкрыта паўнамоцнае прадстаўніцтва БССР пры ўрадзе РСФСР, створанае на аснове Дамовы аб ваенным і гаспадарчым саюзе. Прадстаўніцтву ставілася ў абавязак абараняць інтарэсы рэспублікі на ўсіх узроўнях і ва ўсіх цэнтральных органах. Мэтай Прадстаўніцтва была каардынацыя дзейнасці і абагульненне практычнай работы органаў і ўстаноў абедзвюх рэспублік.

Паўнамоцнае Прадстаўніцтва падпарадкоўвалася Народнаму камісарыяту замежных спраў БССР, уваходзіла ў склад дыпламатычнага корпуса РСФСР і карысталася дыпламатычным імунітэтам і прывілеямі, падтрымлівала афіцыйныя кантакты з НКЗС РСФСР) і дыпламатычнымі прадстаўніцтвамі іншых краін, акрэдытаваных у Маскве. З 22 жніўня 1921 года кіраўніком НКЗС БССР становіцца А.Чарвякоў, які стаў ажыццяўляць агульнае кіраўніцтва дзейнасцю Паўнамоцнага прадстаўніцтва БССР пры ўрадзе РСФСР.

Склад
-----

Паўнамоцны прадстаўнік БССР пры ўрадзе РСФСР — Мароз Міхаіл Іванавіч.
Адказны сакратар з правам подпісу дакументаў — Парэчын Рыгор Яфімавіч.
Камендант асабняка на Малой Нікіцкай, 18 — Станкевіч Канстанцін Іосіфавіч.
Упаўнаважаны Цэнтрасоюза — Анташэўскі Апанас Тодаравіч)
Адказны сакратар паўнамоцнага Прадстаўніцтва з 1923 г. — Дубоўка Уладзімір Мікалаевіч

Асноўныя напрамкі дзейнасці ў 1921—1924 гадах
---------------------------------------------

* Адстойванне фінансавых інтарэсаў БССР;
* Вяртанне на радзіму кваліфікаваных спецыялістаў, неабходных для аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркі, для будаўніцтва новай дзяржавы; забеспячэння БССР медыкаментамі і тэхнікай;
* Вяртанне культурных і царкоўных каштоўнасцяў, вывезеных з тэрыторый Беларусі падчас Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў; адстойванне тэрытарыяльных інтарэсаў БССР (вяртанне тэрыторый, якія былі адабраны ад Беларусі ў 1919 г.);
* Дзейнасць па арганізацыі ўласна працы паўпрадства (рашэнне праблем, якія ўзнікаюць у паўпрадства ў працэсе работы і розных праблем, якія ўзнікаюць у яго супрацоўнікаў).

Літаратура
----------

* Полномочное представительство БССР при Правительстве РСФСР (Полпредство), г. Москва. НА РБ Ф.15
* Снапкоўскі, У. Знешнепалітычная дзейнасць // Гісторыя Беларусі : у 6 т. / рэдкал.: М. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Экаперспектыва, 2000—2006. — Т. 5 : Беларусь у 1917—1945 гг. / М.Касцюк [і інш.]. — 2006. — С.115.

Спасылкі
--------

* Анташэўскі Апанас Тодаравіч
* ПАРЕЧИН ГРИГОРИЙ ЕФИМОВИЧ
«**Такія правілы**» (харв.: Takva su pravila) — мастацкі фільм 2014 года рэжысёра Огньена Свілічыча[en]. Сумесная вытворчасць Харватыі, Францыі, Сербіі, Македоніі.

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 21-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

Іва і Мая спакойна жывуць у нудным прыгарадзе Заграба. Аднойчы ўначы на іх адзінага сына Томіка напалі. Яго пабіў на вуліцы іншы падлетак. На целе хлопчыка — цяжкія траўмы. Свет ілжывай бяспекі руйнуецца. Сям’я пераадольвае невыносныя выпрабаванні. Героі мусяць перагледзець сваё жыццё, узяць пад сумнеў тое, у што верыў кожны з іх…

Узнагароды
----------

Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 12 кінаўзнагародамі і яшчэ 4 намінацыямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
2. ↑  Internet Movie Database — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
3. ↑  Takva su pravila (2014) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 26 студзеня 2023.
4. 1 2  Такія правілы  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 26 студзеня 2023.
5. ↑  Takva su pravila (2014) — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 26 студзеня 2023.

Спасылкі
--------

* Такія правілы на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
**Саланцы́** — глебы засушлівых абласцей, стэпаў і паўпустынь, якія на глыбіні да 20—80 см утрымліваюць значную колкасць солей натрыю і іншых лёгкарастваральных солей.

Саланцы фарміруюцца ва ўмовах непрамыўнога воднага рэжыму або пры рассаленні саланчакоў, пераважна разам з іншымі глебамі. Саланцам уласцівы вязкасць і набраканне ў вільготным стане, вялікае ўшчыльненне і цвёрдасць у сухім стане, слупкаватая, прызматычная ці глыбістая структура іліювіяльнага гарызонту, малая водапранікальнасць, высокая рухомасць калоідаў. У верхнім гарызонце маецца 0,5—8 % гумусу.

Малаўрадлівыя, пакрытыя саланцовай расліннасцю глебы. Выкарыстанне сланцоў у гаспадарчых мэтах патрабуе прамыўкі, гіпсавання і ўнясення арганічных угнаенняў.

Пры пераўвільгатненні і рассаленні з саланцоў утвараюцца соладзі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн 2002.
2. ↑  Соладзі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 79. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Літаратура
----------

* Саланцы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 102. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781083496 |
**Дом Гурэвіча** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Ленінскай вуліцы, 4.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў канцы XIX ст. на вул. Вялікай Садовай, пабудаваны як жылы будынак. Належаў Гурэвічу. Верхні паверх займалі жылыя кватэры, на ніжнім размяшчалася пяць крам.

У 1920-х гг. будынак нацыяналізаваны. Выкарыстоўваўся як жылы. Пасля Вялікай Айчыннай вайны адбудаваны ў 1950—1953 гг. У 1995 г. рэканструяваны з дабудовай да трохпавярховага аб’ёма. Цяпер гэта жылы дом з гандлёвымі кропкамі на першым паверсе.

Архітэктура
-----------

Уяўляе сабой двухпавярховы прамавугольны ў плане цагляны будынак, які галоўным фасадам выходзіць на вул. Ленінскую. Паверхі падзелены карнізным паяском. Першы паверх галоўнага фасада дэкарыраваны рустоўкай, другі — гладкі, аконныя праёмы прамавугольныя. Сцены завершаны прафіляваным карнізам. Унутраная планіроўка анфіладная, цяпер зменена.

Зноскі
------

1. 1 2  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва
2. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Бычок** — традыцыйны беларускі танец. Музычны памер 2/4. Тэмп умераны або хуткі. Вядомы ў некалькіх харэаграфічных варыянтах: найбольш старажытны блізкі да карагодаў, у якіх танцоры імітавалі баданні бычкоў; пазнейшыя набліжаюцца да кадрылі; сустракаюцца сольныя імправізаваныя варыянты. Бычок мог быць складовай часткай «Жаніцьбы Цярэшкі», дзе выконваўся пад прыпеўкі; напрыклад на Віцебшчыне спявалі:

> 
> Ах, матулечка, бычка, бычка, бычка,  
> 
> Разгулялася дачка, дачка, дачка,  
> 
> Ах, матулечка, цялушачка,  
> 
> Разгулялася дачушачка.
> 
> 

Танец распаўсюджаны па ўсёй Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Чурко 2010, с. 95. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFЧурко2010 (даведка)

Літаратура
----------

* *Чурко Ю. М.* Бычок // *Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя* / Редкал. І. П. Шамяк (гл. рэд.) і інш.. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 95. — ISBN 5-85700-014-9.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Янушкевіч.

**Валяр’ян Язэпавіч Янушкевіч** (16 снежня 1962, в. Ракаў, Валожынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі скульптар

, мастак. Брат Ф. Янушкевіча і Я. Янушкевіча.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 снежня 1962 года ў в. Ракаў Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1987), творчыя майстэрні АМ СССР у Мінску (1992).

Творчасць
---------

Помнік Ф. Скарыну ў Лідзе (1992—1993)
Працуе ў манументальнай і станковай скульптуры, жывапісе. Аўтар помнікаў А. Міцкевічу ў Лідзе (1988—1989) і Навагрудку (1987—1992), харты князя Радзівіла ў замкавым парку ў Нясвіжы (1991), Ф. Скарыну ў Лідзе (1992—93), І. Падарэўскаму ў Кракаве (1995), М. Доўнар-Запольскаму ў Рэчыцы (1997), Б. Івановай у г. Уроцлаў, Я. Скрыгану ў г. Йыхві (Эстонія, абодва 1998), К. Каліноўскаму ў г. Шальчынінкай (Літва, 1998—1999), М. К. Агінскаму ў г. Маладзечна (2001) і інш.; мемарыяльных дошак Ф. Скарыну ў Кракаве (1989—1991), у г. Падуя (1992), Мінску (1996), М. К. Агінскаму ў г. Фларэнцыя (1996), С. Манюшку (2019) і інш.; мастацкага афармлення касцёлаў Св. Роха ў Мінску (1992—2001), Св. Андрэя Баболі ў Полацку (1999—2003), надмагілляў. Выканаў серыю рэльефаў «Беларускія легенды» для Музея камянёў у Мінску (1989), рэльефы «Сон Гедзіміна», «Над магілай паўстанца», «Цені Барбары», «Смерць Л. Баразны» (усе 1989), «Ценям А. Міцкевіча» (1990), для Музея М. Багдановіча (1991), вышэйшай духоўнай семінарыі ў г. Гожаў (Польшча, 1993), касцёла Св. Дамініка ў в. Ракаў Мінскай вобласці (абедзве 1994), «Полацкая Багародзіца» (1997), «Міндоўг» (2002) і інш.; станковыя кампазіцыі «Ф. Кашкурэвіч» (1982), «С. Янкоўскі» (1984), «Лялевель» (1986), «Ягайла» (1989), «Вітаўт Вялікі» (1991), «Т. Хвайніцкая» (1995), «Т. Касцюшка» (1996), «Я. Купала» (2001) і інш. Працуе таксама ў жывапісе.

Творы, выкананыя ў рэалістычных традыцыях, вылучаюцца адухоўленасцю, глыбокім псіхалагізмам у раскрыцці вобраза, лёгкасцю кампазіцыйнага вырашэння.

Зноскі
------

1. ↑  Помнік Мітрафану Доўнар-Запольскаму ў г. Рычыца
2. ↑  Юлія Ванслаў. «У Маладзечне з’явіцца помнік Агінскаму» //«Рэгіянальная газета», 2 чэрвеня 2000 г. № 22 (267)
3. ↑  У менскім катэдральным касьцёле ўсталявалі мэмарыяльную дошку ў гонар Станіслава Манюшкі // сайт «Радыё Свабода», 31 траўня 2019

Літаратура
----------

* *Салавей Л.* Янушкевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валяр’ян Язэпавіч Янушкевіч
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ноўка.

**Но́ўка** (трансліт.: *Noŭka*, руск.: Новка) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.

У 1860-я гады Таварыствам парфумернай вытворчасці «Бракар і К»[ru] Анры Бракара[ru] ў Ноўцы пабудаваны шклозавод. У 1880-я гады завод купіў полацкі купец 1-й гільдыі Лейба Галеркін, які прыклаў шмат сіл для развіцця прадпрыемства.

Пясок завозілі з возера Вымна. Выраблялі крыштальны посуд з дыяментавай гранню, выдзімалі фірмавыя бутэлечкі з таўром і расійскім гербам для «Бракар і К». Завод быў у ліку трох буйнейшых шклозаводаў на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Ліпа Галеркін, старэйшы сын Лейбы, быў кіраўнікоў, потым уладальнікам, а пасля нацыяналізацыі дырэктарам завода. Сярод кіроўных і інжынерна-тэхнічных супрацоўнікаў было шмат сваякоў Ліпы Галеркіна і яго жонкі. Жылі яны з сем’ямі ў Ноўцы ці ў суседнім Лапакове — на іншым беразе возера. Гаспадары пабудавалі рабочы пасёлак, дзе кожная сям’я мела асобную кватэру. Паселішча было даволі добраўпарадкаваным, была школа, дзіцячы сад, лякарня і лазня. Перад рэвалюцыяй 1917 года на заводзе працавала больш за 600 рабочых — беларусаў, яўрэяў, немцаў, палякаў.

Да рэвалюцыі 1917 года ў Ноўцы жыло 4,5 тысячы чалавек, завод працаваў у тры змены. Пасля рэвалюцыі 1917 года завод увайшоў у склад усесаюзнага шклотрэсту і стаў выпускаць шкло для газавых лямпаў і слоікі. Разбураны ў 1942 годзе.

Да 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Канашынскага сельсавета, да 2004 года — у складзе Вярэцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
2. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 10 снежня 1986 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).
3. ↑  Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Стадолішчанскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Дубрава |
| Вёскі | Абідзіна ·  Антонаўцы ·  Бабінавічы ·  Баканы ·  Бярозна ·  Бяскатава ·  Ваўненкі ·  Вокшава ·  Вышадкі ·  Вярэчча ·  Гаране ·  Грыбалі ·  Дубікава ·  Дубрава 1 ·  Заазер'е ·  Забарок ·  Заналючык ·  Зарэчча ·  Казловічы ·  Канашы ·  Лапушніца ·  Ліцвінава ·  Марцюшы ·  Насачы ·  Новая ·  Новы Болецк ·  Ноўка ·  Паловічы ·  Палуянава ·  Прудняне ·  Прывальні ·  Пшанічана ·  Седуны ·  Смалоўка ·  Стадолішча ·  Стырыкі ·  Сяло ·  Улішыцы ·  Фралова ·  Целяшова ·  Шчалбова ·  Януйлава ·  Яроненкі |
**Дом па Камсамольскай вуліцы, 8а** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў апошняй трэці XIX ст. на Біскупскім завулку як жылы будынак, быў прыватнаўласніцкім. Да 1917 г. верхні паверх быў жылым, на ніжнім знаходзіліся гандлёвыя крамы. У 1920-я гг. тут размяшчаліся кватэра і майстэрня мужчынскага краўца Шапіры.

У гады Вялікай Айчыннай вайны будынак быў пашкоджаны. Адноўлены ў 1948 г. і выкарыстоўваўся як жылы.

У 1999 г. рэканструяваны. Зараз знаходзіцца ў прыватнай уласнасці.

Архітэктура
-----------

Трохпавярховы цагляны атынкаваны будынак. Несіметрычны, мае мансарду. Аконныя праёмы — лучковыя без абрамленняў на першым і другім паверхах. Правая частка трохпавярховай паловы будынка на дзве восі вылучана рызалітам з дзвярным праёмам. Уваход з літым чыгунным навесам, завершаны атыкам з сухарыкамі.

Дэкор фасада складаецца з падвоеных міжпавярховых цяг на першым і другім паверхах. Фасад завершаны фрызам у выглядзе гзымса. Дах двухсхільны. У левай частцы будынка маецца аднапавярховая прыбудова з аднасхільным дахам.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Камсамольскай вуліцы, 8а (Магілёў)
**Дом па Камуністычным завулку, 10** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў канцы ХІХ ст. як жылы будынак, быў прыватнаўласніцкім. Першы паверх выкарыстоўваўся пад розныя ўстановы. У 1920-я гг. дом нацыяналізаваны і доўгі час быў жылым. Цяпер не выкарыстоўваецца, закансерваваны. Уласнік помніка распрацаваў праект, паводле якога будынак будзе знесены, ад яго застанецца толькі фасадная частка, якая будзе ўбудавана ў новы, шматпавярховы жылы дом.

Архітэктура
-----------

Двухпавярховы цагляны атынкаваны будынак з высокім цокальным паверхам. Аконныя праёмы прамавугольныя. Дэкор фасадаў складаецца з складанапрафіляванай міжпавярховай цягі і падаконнай цягі на другім паверсе верхняга гзымса.

Па галоўным фасадзе паміж другой і трэцяй восямі маюцца вертыкальныя здвоеныя цягі-пілястры. Такія ж абрамляюць вуглы фасада. Да вугла тыльнага фасада прыбудаваны трохвугольны контрфорс. Бакавыя фасады з трохвугольнымі завяршэннямі. Уваход у будынак размешчаны з боку двара. Дах двухсхільны.

Зноскі
------

1. 1 2 3  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Камуністычным завулку, 10 (Магілёў)
Чарыза
**Чарыза**, таксама **чарыса** (ісп.: chorizo, галіс.: chourizo, парт.: chouriço, катал.: xoriço) - пікантная свіная каўбаса родам з Іспаніі і Партугаліі. Чарыза таксама папулярная ў краінах Лацінскай Амерыкі.

Асноўнай прыправай, што выкарыстоўваецца пры прыгатаванні чарыза, з'яўляецца папрыка, якая надае каўбасе тыповы смак і чырванаваты колер. У лацінаамерыканскіх краінах замест папрыкі часта выкарыстоўваюць востры перац чылі. Фарш для мяса звычайна сякуць буйнымі кавалкамі, аднак у некаторых рэгіёнах яго дробна перамолваюць.

Часцей за ўсё чарыза паступае ў продаж у сыравяленым або сыравэнджаным выглядзе. Яе ядуць як звычайную каўбасу на бутэрбродах і ў  тапас, таксама чарыза смажаць (у тым ліку барбекю) або дадаюць у поліўкі або рагу.
**Віктар Віктараў Генеў** (балг.: Виктор Викторов Генев; нар. 27 кастрычніка 1988, Сафія, Балгарыя) — балгарскі футбаліст, абаронца плоўдзіўскага «Боцева».

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Леўскі», кар’еру пачаў у арэндзе ў клубе другога дывізіёна «Мантана». Вярнуўшыся з арэнды, 19 сакавіка 2008 дэбютаваў у складзе «Леўскі» ў матчы супраць плоўдзіўскага «Лакаматыва» (0:1). У 2009 годзе разам з «Леўскі» стаў чэмпіёнам і ўладальнікам Суперкубка Балгарыі, гуляў у Лізе чэмпіёнаў.

У чэрвені 2010 года перайшоў у іншы сафійскі клуб, «Славію», з якой дайшоў да фінала Кубка Балгарыі. Улетку 2011 года на правах арэнды перайшоў у самарскія «Крылы Саветаў», пазней гуляў ва Украіне за «Александрыю». Улетку 2012 года вярнуўся ў «Славію», гуляў там яшчэ паўтары гады.

У студзені 2014 года падпісаў кантракт з казахстанскім клубам «Спартак» (Семей), які выйшаў у Прэм’ер-лігу. Адгуляўшы сезон у Казахстане, у лютым 2015 года папоўніў склад шатландскага «Сент-Мірэна», але той па выніках сезона 2014/15 страціў месца ў Прэм’ершыпе, пасля чаго Генеў пакінуў клуб. У верасні 2015 года далучыўся да румынскага «Петралула».

У лютым 2016 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Аднак, у пачатку сезона выбыў з-за траўмы, а пасля аднаўлення не здолеў праявіць сябе ў асноўным складзе, у выніку згуляў толькі ў двух матчах чэмпіянату. 12 ліпеня 2016 года кантракт «Дынама» з абаронцам быў разарваны.

У верасні 2016 года стаў іграком «Леўскі». У лютым 2017 года перабраўся ў «Боцеў». Дапамог «Боцеву» выйграць Кубак Балгарыі, калі каманда з Плоўдзіва ў фінале 24 мая 2017 года перамагла «Лудагорац» з лкам 2:1. У жніўні 2017 года перайшоў у ізраільскі клуб «Ашдод». У лістападзе 2018 года вярнуўся ў Балгарыю, стаўшы іграком «Чэрна Мора».

У чэрвені 2019 года перабраўся ў «Бярое» са Стара-Загоры, дзе часцей выхадзіў на замену, а ў чэрвені 2020 года вярнуўся ў «Боцеў», дзе замацаваўся ў складзе.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за моладзевую зборную Балгарыі.

Дасягненні
----------

* Балгарыя 01Чэмпіён Чэмпіён Балгарыі: 2008/09
* Балгарыя 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Балгарыі: 2021/22
* Балгарыя Уладальнік Кубка Балгарыі: 2017
* Балгарыя Уладальнік Суперкубка Балгарыі (3): 2007, 2009, 2017

Зноскі
------

1. ↑  Viktor Genev // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Viktor Genev // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Болгарский защитник Виктор Генев стал игроком минского «Динамо»
4. ↑  Минское «Динамо» объявило о расторжении контрактов c Адамовичем и Геневым
5. ↑  Бывший защитник минского «Динамо» Генев перешел в «Левски»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · LevskiSofia.info (игрок) · Soccerbase (ігрок) · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · РПЛ (ігрок) · УАФ · УЕФА |
Мадэль на подыуме
**Мадэль** — чалавек, які дэманструе тавары (у прыватнасці, модную вопратку) з мэтай іх рэкламы або пазіруе для фатографа. Мадэлямі могуць быць жанчыны і мужчыны. Да іх знешнасці, цела і ўзросту звычайна прад’яўляюцца пэўныя патрабаванні. Найбольш распаўсюджанымі тыпамі мадэляў з’яўляюцца манекеншчыцы (дэманструюць вопратку на паказах калекцый) і фотамадэлі (пазіруюць для часопісаў, газет, рэкламных постэраў).

Кароткія звесткі
----------------

Подыумныя манекеншчыцы павінны мець незвычайна высокі рост і стройнае цела, важным фактарам з’яўляецца прыгажосць. У гэтай вобласці часцей за ўсё занятыя жанчыны, іх фатаграфіі часта з’яўляюцца ў часопісах для мужчын. Рост мадэлі-жанчыны павінен быць не ніжэй 1,78 метра, рост мужчыны — не ніжэй 1,90 метра; у мадэлі павінны быць чыстая скура, добрыя рукі, пазногці і зубы, здаровыя валасы, прывабныя рысы твару.

Для навучання прафесіі існуюць спецыяльныя школы.

У Вялікабрытаніі (па стане на 2016 год) заробак фотамадэлі на звычайных здымках для каталогаў адзення складае 50—60 фунтаў стэрлінгаў у дзень, самыя высокааплатныя мадэлі могуць атрымліваць 600—1000 фунтаў у дзень; праца ў доме моды прыносіць 10—40 тысяч фунтаў у год. Мадэльны агент, які шукае для яе працу, можа забіраць да 20 % ўзнагароджання мадэлі ў якасці камісіі. Крытыкі кажуць, што ненатуральна худыя целы мадэляў, прадстаўленыя ў модных часопісах, задаюць нерэалістычныя патрабаванні для маладых жанчын, што прыводзіць да росту расстройстваў харчовых паводзінаў сярод іх і дзяўчынак-падлеткаў. Акрамя таго, на думку крытыкаў, фотаздымкі мадэляў у часопісах моцна рэдагуюцца сродкамі камп'ютарнай графікі, што стварае ў сярэдняй жанчыны ўражанне, нібыта дасягнуць такой знешнасці немагчыма. Але ў рэальнасці ніхто не выглядае так, як на фота ў часопісе, нават самі мадэлі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  The American Beauty Industry Encyclopedia
2. ↑  Creative Careers in Fashion: 30 Ways to Make a Living in the World of Couture
3. 1 2 3  The A-Z of Careers and Jobs

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX538551 · BNF: 11978043h · GND: 4338413-4 · NKC: ph899144, ph122931 |
**Дом па Камісарыяцкім завулку, 4** — будынак у цэнтры Магілёва. Помнік архітэктуры канца XIX ст.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў канцы XIX ст. на былым Гарохавым завулку як жылы будынак, быў прыватнаўласніцкім. Першы паверх выкарыстоўваўся пад розныя ўстановы, у тым ліку крамы. Па некаторых звестках, да нацыяналізацыі ў 1924 г. яго ўласнікам быў Рыўка Капысцер.

Дом меў мураваны флігель, гаспадарчыя пабудовы. Доўгі час выкарыстоўваўся як жылы. Цяпер у будынку размяшчаецца Ваенны камісарыят г. Магілёва і Магілёўскага раёна.

Архітэктура
-----------

Двухпавярховы цагляны атынкаваны будынак на высокім цокале галоўным фасадам павернуты да чырвонай лініі забудовы зав. Камісарыяцкага. Галоўны фасад асіметрычны, уваход у будынак размешчаны з левага боку. Першы паверх мае лучковыя аконныя праёмы, другі паверх — арачныя праёмы са складанымі ліштвамі. Галоўны фасад з гладкімі сценамі, развітай гарызантальнай цягай і прафіляваным гзымсам. Дэкаратыўныя дэталі фасада падкрэслены белым колерам. Дах двусхільны.

Зноскі
------

1. 1 2 3  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 верасня 2022. Праверана 13 студзеня 2022.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Камісарыяцкім завулку, 4
**Ві́га** (ісп.: Vigo [ˈbiɣo], галіс.: Vigo) — важны партовы і прамысловы горад на паўночным захадзе Іспаніі. Размешчаны ў правінцыі Пантэведра, якая адносіцца да аўтаномнага рэгіёна Галісія.

Насельніцтва Віга складае 299 тысяч жыхароў, уключаючы прыгарады — 420 тысяч. Ён з'яўляецца найбуйнейшым горадам Галісіі, а таксама ўніверсітэцкім горадам.

Гісторыя
--------

Горад быў заснаваны рымлянамі, аднак амаль ніякіх пабудоў пары Старажытнага Рыма не захавалася. У Сярэднявеччы Віга быў невялікай вёскай, якая размяшчалася на тэрыторыі партугаламоўных суседніх гарадоў, як Туі. Вёска некалькі разоў цярпела ад нападаў вікінгаў. Тым не менш, колькасць жыхароў была настолькі малая, што Віга нават не лічыўся рэальнай вёскай да, прыкладна, XV стагоддзя.

У 1529 годзе Карл V даў Віга права весці гандаль з Амерыкай. На працягу XVI і XVII стагоддзяў, Віга быў атакаваны некалькі разоў. У 1585 і 1589 гадах Фрэнсіс Дрэйк здзейсніў набег на горад і часова яго заняў, у выніку чаго шматлікія будынкі былі спалены. Праз некалькі дзесяцігоддзяў турэцкі флот паспрабаваў напасці на горад. З-за такой вялікай колькасці набегаў у 1656 годзе вакол горада былі пабудаваны сцены. Да гэтага часу яны часткова захаваліся. За гэты час, нягледзячы на сталыя атакі горада, Віга пашырыў гандаль, дзякуючы чаму яму быў дадзены шэраг прывілеяў ад каралёў Іспаніі.

У 1702 годзе падчас вайны за іспанскую спадчыну ў заліве Віга англійскія піраты разрабавалі іспанскія галеоны, нагружаныя багаццямі з Амерыкі.

Эканоміка
---------

Віга з'яўляецца адным з вядучых прамысловых раёнаў у Галісіі. У горадзе маюцца аўтамабільныя заводы, верфы і дапаможныя вытворчасці. У Віга размешчаны завод PSA Peugeot Citroën, які за 2007 год выпусціў у агульнай складанасці 545 тысяч аўтамабіляў, з якіх больш за 82% былі прададзеныя за межы Іспаніі.

Славутасці
----------

* Іслас-Сіес — тры вострава ў бухце Віга, да дзвюх з якіх можна дабрацца паромам. Архіпелаг памерам у 433 га — не толькі папулярнае месца адпачынку з цудоўнымі пляжамі, але і прыродаахоўная зона, месца гнездавання чаяк, бакланаў і шэрых чапляў. Пляж вострава Ілья-Нортэ быў уключаны брытанскай газетай «Гардыян» у дзясятку лепшых пляжаў свету
* стары горад, рыбацкі квартал Berbés і гавань
* у Віга знаходзіцца адзіны ў Галісіі заапарк плошчай у 45 тыс. кв. м, размешчаны на гары вышынёй у 240 м, у якім утрымліваецца каля 600 жывёл
* Кастра, старая крэпасць Віга ў паўднёвай частцы горада
* Понтэ-дэ-Рандэ, падвесны мост, які злучае берагі глыбокай бухты і пераходзячы ў шашу пантэведра
* Тэатр Гарсія Барбон (1025, архітэктар Антоніа Паласіяс)
* Скіт дэ-ла-Гіа
* Замак-музей Кінёнес-дэ-Леон

Гарады-пабрацімы
----------------

* Буэнас-Айрэс, Аргенціна
* Дуранга[d], Мексіка
* Каракас, Венесуэла
* Лар’ян, Францыя
* Лас-Пальмас, Іспанія
* Нарсак, Грэнландыя
* Порту, Партугалія
* Селая[d], Мексіка
* Ціндаа, Кітай

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Віга
* Афіцыйны сайт
* Карта Віга
* Фотаздымкі горада
**Джозеф Франклін Рутэрфорд** (англ.: Joseph Franklin Rutherford, дата нараджэння 8.11.1869, Версаль, Місуры — 8 студзеня 1942, Сан-Дыега, Каліфорнія) — амерыканскі релігійный дзеяч, сведак Іеговы, другі прэзідэнт Таварыства Вартавой Вежы, юрыст, пісьменнік.

Біяграфія
---------

Дж. Рутэрфорд нарадзіўся 8 лістапада 1869 г. у сям’і фермера ў Місуры. Ва ўзросце 20 год, пасля вучобы ў каледжы і юрыдычнай стажыроўкі ён пачаў працаваць судовым пратакалістам, а з 1892 г. Рутэрфорд атрымаў афіцыйнае права займацца юрыспрудэнцыяй, пасля чаго некаторы час працаваў суддзей 8-й судовай акругі Місуры.

З 1894 года суддзя Рутэрфорд пазнаёміўся з вучэннямі Міжнародных даследчыкаў Бібліі, а ў 1906 годзе хрысціўся як адзін з іх. Да знаёмства з Даследчыкамі Бібліі лічыў сябе атэістам. Пасля хрышчэння пачаў актыўна ўдзельнічаць у дзейнасці арганізацыі, якая пазней стала вядома як Сведкі Іеговы

З 1917 гаода да сваёй смерці ў 1942 г. быў 2-м прэзідэнтам Таварыства Вартавой Вежы. Яго абранне выклікала апазіцыю некаторых дырэктараў Таварыства, але большасць Даследчыкаў Бібліі падтрымала Рутэрфорда.

У 1918 годзе разам з некаторымі іншымі Даследчыкамі Бібліі асуджаны па парушэнню закона ЗША аб шпіянажы (1917 г.) і заключаны ў турму горада Атланта. Пазней усіх абвінавачаных выпусцілі пад заклад і ў 1919 г. поўнасцю рэаблітавалі.

Падчас прэзідэнцтва Рутэрфорда у арганізацыі адбыліся пэўныя змены. З 1922 г. усіх Даследчыкаў Бібліі заклікалі прапавадаваць па дамах. З 1931 года Даследчыкі Бібліі сталі называцца Сведкамі Іеговы.

Рутэрфорд з’яўляецца аўтарам шэрагу рэлігійных кніг і прамоў, запісаных грампласцінкі.

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Chryssides, George D. Historical Dictionary of New Religious Movements. Rowman & Littlefieldб 2012 р.299
3. ↑  Паводле пераказу яго інтэрв’ю газеце The Homestead (Спрынгфілд, Масачусэтс), апублікаванага «Вартавой вежай» ў 1997 г.
4. ↑  Сто лет назад: 1917 год
Ежегодник Свидетелей Иеговы 2017 г. — С. 172—176 (он-лайн библиотека Сторожевой Башни)
5. ↑  Обвинение в шпионаже // Свидетели Иеговы — возвещатели Царства Бога, с. 642—677 (он-лайн библиотека Сторожевой Башни)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | American National Biography · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11215315 · BIBSYS: 90985736 · BNE: XX1407569 · BNF: 106549805 · CONOR: 100730723 · EGAXA: vtls001044239 · GND: 134036360 · ISNI: 0000 0001 0927 2772 · LCCN: n88058968 · NDL: 00550716 · NKC: jx20040720152 · NLG: 71582 · NLP: a0000001248717 · NTA: 117380261 · NUKAT: n98005581 · PTBNP: 50597 · LIBRIS: 253027, 252641 · VIAF: 95206017 |

 |