Скульптуры на фасадзе будынка Сувораўскага вучылішча.
Скульптуры на «Варотах Мінска».
**Андрэ́й Міха́йлавіч Заспі́цкі** (16 лютага 1924, Высоке Мазавецке, Беластоцкае ваяводства, Польская Рэспубліка — 9 сакавіка 2019, Мінск) — беларускі скульптар, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1976), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977), заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977).

Біяграфія
---------

### Даваенны перыяд

Нарадзіўся 16 лютага 1924 года ў Высоке Мазавецке Беластоцкага ваяводства Польскай Рэспублікі. Бацька быў вядомым літографам, рабіў каляровыя плакаты.

Сярэднюю адукацыю атрымаў у Варшаўскай гімназіі. У 15 год, пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР, разам з бацькамі пераехаў у Мінск. Займаўся лепкай у Доме народнай творчасці. Першы твор маладога мастака «Трывога на караблі» адразу трапіў на выстаўку. У 1940 годзе тры яго творы — бюст Ф. Э. Дзяржынскага, «Бежанцы» і «Трывога на караблі» экспанаваліся на выстаўцы «Першай дэкады беларускага мастацтва і літаратуры» ў Маскве. За бюст Дзяржынскага, які таксама паказалі на выставе «Абарона СССР», мастак быў узнагароджаны граматай Вярхоўнага Савета БССР. Дом народнай творчасці накіраваў яго ў школу юных талентаў пры Акадэміі мастацтваў у Ленінградзе. За год Андрэй асвоіў поўны курс і экстэрнам здаў экзамены. Затым паспяхова здаў уступныя экзамены ў Акадэмію мастацтва. Але вучыцца не давялося, бо пачалася Вялікая Айчынная вайна.

### Ваенны перыяд

Сям’я Заспіцкіх была эвакуіравана ў Мачушанскі раён Сталінградскай вобласці. Андрэй разам з аднагодкамі працаваў у полі і ў кузні. У пачатку 1941 года яго прызвалі ў войска.

### Пасляваенны перыяд

Толькі ў 1947 годзе мастак вярнуўся да творчасці. Ён прыехаў у Мінск і стажыраваўся з 1948 па 1956 гады ў майстэрнях Акадэміі мастацтваў СССР у скульптара Аляксея Глебава. З 1949 года ўдзельнічаў у рэспубліканскіх і саюзных мастацкіх выстаўках. У 1951 годзе ўступіў у Саюз мастакоў БССР.

Працаваў у станковай і манументальнай скульптуры.

Памёр 9 сакавіка 2019 года ў Мінску. Крэміраваны 11 сакавіка ў Мінскім крэматорыі на Паўночных могілках.

Помнік Францыску Скарыну ў Полацку

Творчасць
---------

### ХХ стагоддзе

Андрэй Заспіцкі стварыў вобразы паэткі Алаізы Пашкевіч (Цёткі) ў Астрыне, кампазітара Фрыдэрыка Шапена, народнага беларускага паэта Янкі Купалы і фантан у аднаймённым парку (сумесна з А. Анікейчыкам і Л. Гумілеўскім), свайго настаўніка скульптара Аляксея Глебава, пісьменніка Максіма Горкага ў аднайменным парку Мінска (сумесна з І. Міско і М. Рыжанковым), герояў вайны Шаршнёва, Шмырова, Бумажкова.

Неаднаразова скульптар звяртаўся да тэмы вайны — «Партызанскія сцежкі», «Партызан-падрыўнік», «Партызан адпачывае». Кампазіцыя «Прысядзем перад дарогай» была прадстаўлена на выставе «Беларусь сацыялістычная». Да тэмы развітання маці з сынам майстар вяртаўся неаднаразова.

Кампазіцыя «Ленінскія словы» была створана Андрэем Заспіцкім да 50-годдзя першай рускай рэвалюцыі.

У 1955 годзе скульптар стварыў партрэт Адама Міцкевіча. У гэтыя гады Андрэй Заспіцкі таксама прыняў удзел у стварэнні скульптур «Калгасніца», «Салдат», «Партызанка» на вежах Прывакзальнай плошчы Мінска. Ён з’яўляецца аўтарам скульптуры «Інжынер».

* 1953 — скульптуры на будынку Сувораўскага вучылішча: пяхотнік і лётчык, працоўны і калгасніца (сумесна з Віктарам Паповым)
* 1965 — помнік К. Э. Цыялкоўскаму ў парку імя Максіма Горкага (сумесна з Л. Гумілеўскім)
* 1971 — надмагільны помнік Янку Купалу на Вайсковых могілках Мінска (сумесна з А. Анікейчыкам)
* 1972 — помнік Янку Купалу і фантан «Вянок» у парку Янкі Купалы (сумесна з А. Анікейчыкам і Л. Гумілеўскім)
* 1974 — помнік Францыску Скарыну, Полацк (сумесна з А. Глебавым, І. Глебавым)
* 1975 — манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі, Жодзіна (сумесна з І. Міско, М. Рыжанковым, архітэктар А. Трафімчук; Дзяржаўная прэмія СССР)
* 1977 — надмагільны помнік беларускай паэтцы Еўдакіі Лось

  

### ХХІ стагоддзе

* надмагільны помнік Міхаілу Савіцкаму
* 2002 — помнік Адаму Міцкевічу на Гарадскім Валу ў Мінску (сумесна з А. М. Фінскім)
* скульптура Уладзіміра Мулявіна (Музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры, Мінск)
* 2006 — рэльеф «Гусляр», Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 13 сакавіка 2019.
2. ↑
3. ↑  Скульптор Андрей Заспицкий: «После войны я рисовал вывески вместе с Василем Быковым за бокал пива»  (руск.)(недаступная спасылка)
4. ↑  «Мінскі Кур’ер». *Ірына Юдзіна*. Інтэрв’ю з Андрэем Заспіцкім **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 28 сакавіка 2015.
5. ↑  Этапы творческого пути  (руск.)
6. ↑  Спачуванні родным і блізкім у сувязі са смерцю Андрэя Міхайлавіча Заспіцкага Архівавана 19 сакавіка 2019.
7. ↑  Вечерний Минск. «Восемь стражей городских ворот»  (руск.)(недаступная спасылка)
8. ↑  *Citidog.by* «Быстро-экскурсия: известные и неизвестные скульптуры о советском человеке»  (руск.)

Літаратура
----------

* Заспіцкі Андрэй Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 572. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік / аўтар-складальнік Б. А. Крэпак і інш.. — Мн.: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — С. 207. — 664 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.
* *Пікулік А. М.* Заспіцкі Андрэй Міхайлавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 324. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Заспіцкі Андрэй Міхайлавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar115303 · БАП: 128570 |