**Дыэлектрычная ўспрымальнасць** рэчывы - фізічная велічыня, мера здольнасці рэчывы палярызавацца пад дзеяннем электрычнага поля. Дыэлектрычная ўспрымальнасць {\displaystyle \chi \_{e}} — каэфіцыент лінейнай сувязі паміж палярызацыяй дыэлектрыка P і вонкавым электрычным полем E ў досыць малых палях:

{\displaystyle {\mathbf {P} }=\chi \_{e}{\mathbf {E} }.}
У сістэме СІ:

{\displaystyle {\mathbf {P} }=\varepsilon \_{0}\chi \_{e}{\mathbf {E} },}
дзе {\displaystyle \varepsilon \_{0}} — электрычная пастаянная; здабытак {\displaystyle \varepsilon \_{0}\chi \_{e}} называецца ў сістэме СІ *абсалютнай дыэлектрычнай успрымальнасцю*.

У выпадку вакуума

{\displaystyle \chi \_{e}\ =0.}
У дыэлектрыкаў, як правіла, дыэлектрычная ўспрымальнасць дадатная. Дыэлектрычная ўспрымальнасць з'яўляецца беспамернай велічынёй.

Палярызаванасць звязаная з дыэлектрычнай пранікальнасцю ε суадносінамі:

{\displaystyle \varepsilon =1+4\pi \chi } СГС
{\displaystyle \varepsilon =1+\chi } СІ

Залежнасць ад часу
------------------

У агульным выпадку, рэчыва не можа палярызаванцца імгненна ў адказ на прыкладзенае электрычнае поле, таму больш агульная формула змяшчае час:

{\displaystyle \mathbf {P} (t)=\varepsilon \_{0}\int \_{-\infty }^{t}\chi \_{e}(t-t')\mathbf {E} (t')\,dt'.}
Гэта значыць, што палярызаванасць рэчывы з'яўляецца скруткам электрычнага поля ў мінулым і успрымальнасці, якая залежыць ад часу як {\displaystyle \chi \_{e}(\Delta t).} Верхняя мяжа гэтага інтэграла можа быць пашыраная да бясконцасці, калі вызначыць {\displaystyle \chi \_{e}(\Delta t)=0} для {\displaystyle \Delta t<0.} Імгненны адказ адпавядае дэльта-функцыі Дзірака {\displaystyle \chi \_{e}(\Delta t)=\chi \_{e}\delta (\Delta t)}.

У лінейнай сістэме зручна выкарыстоўваць бесперапыннае пераўтварэнне Фур'е і пісаць гэтыя суадносіны як функцыю частаты. Дзякуючы тэарэме аб скрутку, гэты інтэграл ператвараецца ў звычайны здабытак:

{\displaystyle \mathbf {P} (\omega )=\varepsilon \_{0}\chi \_{e}(\omega )\mathbf {E} (\omega ).}
Гэтая залежнасць дыэлектрычнай ўспрымальнасці ад частаты прыводзіць да дысперсіі святла ў рэчыве.

Той факт, што палярызацыя з прычыны прынцыпу прычыннасці можа залежаць толькі ад электрычнага поля ў мінулым (гэта значыць {\displaystyle \chi \_{e}(\Delta t)=0} для {\displaystyle \Delta t<0}), накладае на ўспрымальнасць {\displaystyle \chi \_{e}(0)} абмежаванні, якія называюцца суадносінамі Крамэрса-Кроніга.

Тэнзар палярызуемасці
---------------------

У анізатропных крышталях ўспрымальнасць характарызуецца тэнзарам {\displaystyle \chi \_{ij}}, так што сувязь паміж вектарам палярызацыі і вектарам напружанасці электрычнага поля выяўляецца як:

{\displaystyle P\_{i}=\chi \_{ij}E\_{j}}
дзе па паўтаральным індэксам маецца на ўвазе сумаванне.

З закона захавання энергіі можна вывесці, што тэнзар {\displaystyle \chi \_{ij}} сіметрычны:

{\displaystyle \chi \_{ij}=\chi \_{ji}}
У ізатропных крышталях недыяганальныя кампаненты тэнзара тоесна роўныя нулю, а ўсе дыяганальныя роўныя паміж сабой.

Літаратура
----------

* *Сивухин Д. В.* Общий курс физики. — М.: Наука, 1977. — Т. III. Электричество. — С. 66—67. — 688 с. (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Дыэлектрычная пранікальнасць

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4151727-1 · Microsoft: 58255885 |