recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Аберацыі аптычных сістэм** — скажэнні відарысаў у аптычных сістэмах.

Аберацыі абумоўлены недасканаласцю пераламляльных і адбівальных паверхняў аптычных сістэм, выкарыстаннем шырокіх пучкоў прамянёў нямонахраматычнага святла. Выяўляюцца ў парушэнні геаметрычнага падабенства відарыса і арыгінала або афарбоўцы відарыса. Адрозніваюць геаметрычныя, храматычныя і дыфракцыйныя аберацыі аптычных сістэм.

Сферычная аберацыя
Геаметрычныя аберацыі аптычнай сістэмы выяўляюцца ў монахраматычным святле, падзяляюцца на астыгматызм, дысторсію, кому і сферычную аберацыю (відарыс пункта мае выгляд кружка рассейвання; абумоўлена тым, што вонкавыя і цэнтральныя зоны лінзы са сферычнымі паверхнямі даюць відарыс у розных месцах аптычнай восі).

Храматычная аберацыя
Храматычныя аберацыі аптычнай сістэмы ўзнікаюць у натуральным святле ў выніку неаднолькавага пераламлення прамянёў святла з рознай даўжынёй хвалі (адсутнічаюць у аптычных сістэмах з адбівальнымі паверхнямі).

Дыфракдыйныя аберацыі аптычнай сістэмы ўзнікаюць пры дыфракцыі святла на дыяфрагмах, аправах лінзаў і люстэркаў; абмяжоўваюць раздзяляльную здальнасць аптычнай прылады.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* *Болсун А. Н.* Аберра́ция опти́ческих систе́м // Краткий словарь физических терминов (руск.) / Сост. А. И. Болсун. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — С. 13. — 416 с. — 30 000 экз. (руск.)
* *Наумчик В. Н.* Аберра́ция опти́ческих систе́м // Физика: словарь-справочник для школьников (руск.) / В. Н. Наумчик, Э. М. Шпилевский. — Мн.: Новое знание, 2010. — С. 6. — 592 с. — 3 010 экз. — ISBN 978-985-475-397-3. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX5241153 · Microsoft: 2779132550 · NKC: ph543019 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква**, якая знаходзілася ў в. Дарава Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Першае апісанне драўлянай Свята-Мікалаеўскай царквы ў вёсцы Дарава маецца ў дакументах Візітаў уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гг. што захоўваюцца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі.

Пасля закрыцця ў 1828 Свята-Троіцкага мужчынскага манастыра, манастырская Свята-Троіцкая царква стала прыхадскою, а царква Свяціцеля Мікалая Цудатворца пераўтварылася ў прыпісную могілкавую. Пасля на яе месцы з дрэва была збудаваная капліца,

У 1915, пад час Першай сусветнай вайны, прыхадскі Свята-Троіцкі храм цалкам згарэў. Некранутай засталася Свята-Мікалаеўская капліца, перабудаваная ў 1922 святаром Лапацінскім у могілкавую царкву. У канцы 20 ст. капліца была абкладзена сілікатнай цэглай.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад 2-схільным дахам, франтон якога завершаны 4-граннай шатровай званіцай, вальмавы дах прамавугольнай апсіды — макаўкай. Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

Літаратура
----------

* Візіты уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гг. / Укл. Д. В. Лісейчыкаў. — Мн.: І. П. Логвінаў, 2009. — 270 с. — С. 132—133.
* Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии Архимандритом Николаем. — СПб, 1864, Новогрудский уезд. — С. 202—213.
* Описание церквей и приходов Минской епархии. — Мн. 1879.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------


* [ Свята-Мікалаеўская царква (Дарава)] на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Дарава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* 
*
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у Беларусі, у вёсцы Дзятлавічы Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква
Царква пабудавана ў 1870 годзе з цэглы на месцы драўлянага храма 1774 года, адкрыта ў 1990 годзе.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Кананічную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць двух’ярусная званіца (васьмярык на чацвярыку), кароткая трапезная, кубападобная малітоўная зала, пяцігранная апсіда. У сілуэце пануюць шацёр званіцы з макаўкай і цыбулепадобная галоўка на васьмігранным барабане над цэнтральным аб’ёмам. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў пластычных руставаных ліштвах, апяразаны аркатурным фрызам і вуглавымі пілястрамі. Арачныя прасветы званіцы завершаны кілепадобнымі ліштвамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* [ Свята-Мікалаеўская царква (Дзятлавічы)] на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Дзятлавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Яўген Сямёнавіч Мазалькоў** (1909, Крычаў — 1969) — савецкі перакладчык, літаратуразнавец. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1968). Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1950).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 (30) верасня 1909 года ў сям’і сельскага настаўніка. У 1930 годзе скончыў этналагічны факультэт МДУ. Літаратурную дзейнасць пачаў у 1925 годзе. Яго вершы друкаваліся ў газетах і часопісах 1920-х гадоў. Затым хвароба адарвала яго ад творчай працы. У 1935 годзе ён вярнуўся зноў да літаратурнай працы ў якасці паэта-перакладчыка і крытыка.

Творчасць
---------

Пераклаў з беларускай мовы раманы, аповесці, апавяданні Я. Купалы, Я. Коласа, К. Чорнага, І. Я. Навуменкі і інш. пісаў таксама ўступныя артыкулы да твораў. У 1940 годзе пераклаў з украінскай мовы раман І. Я. Франко «Барыслаў смяецца». Напісаў кнігі «Янка Купала. Жыццё і творчасць» (1949), «Якуб Колас. Крытыка-біяграфічны нарыс» (1960). «Спяваючая зямля. Літаратурныя нарысы і партрэты» (1965).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Сталінскай прэміяй трэцяй ступені (1950) — за біяграфічную кнігу «Янка Купала. Жыццё і творчасць» (1949).

Літаратура
----------

* Мазалькоў Яўген Сямёнавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 126967091 · ISNI: 0000 0001 0887 5555 · LCCN: n83218265 · NKC: js2007362988 · NTA: 190117974 · NUKAT: n02001613 · VIAF: 35839181 |

 |
**Свята-Мікалаеўская царква** — драўляны праваслаўны храм-капліца у в. Абідземля Салігорскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

3 ліпеня 2011 годзе адбылося асвячэнне капліцы. Настаяльнікам з’яўляецца протаіерэй Рыгор Віктаравіч Бяляцкі.

Архітэктура
-----------

Іканастас капліцы складзены з абразоў старадаўняй школы беларускага іканапісу. Знаходзіцца абраз Святой Троіцы, які быў знойдзены ў Пакроўскай царкве в.Чыжэвічы, куды перш быў прынесены з Пакроўскай царквы в. Вялікі Рожан у XVIII стагоддзі. Астатнія старадаўнія выявы таксама знаходзіліся ў вёсках Беларусі. Арыгіналы абразоў сёння захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Мікалаеўская царква (Абідземля) Архівавана 25 кастрычніка 2019.
2. ↑  [  Архівавана 28 верасня 2020. Храм у в. Абідземля]
3. ↑  Мікалаеўская капліца
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шырын.
**Ігнат Шырын** (польск.: Ignacy Szyryn; пам. 10 жніўня 1796, Германавічы) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, землеўласнік.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Шырынаў. Сын Яна Ежы Шырына і Людвікі з Сакалоўскіх.

Мястэчка Германавічы ўпершыню згадваецца ў 1563 г. У 1579 г. яно адзначана на карце Пахалавецкага. Першапачатковымі ўладальнікамі маёнтка былі Сапегі, якія ў 1739 г. прадалі іх барону Экель фон Гільзену, які ў 1782 г. прадае іх свайму пратэжэ графу Ігнату Шырыну. Паводле Жыхлінскага, сям’я Шырынаў харвацкага паходжання, якая ў XVI ст. пасялілася ў Венгрыі.

Атрымаўшы ад бацькі толькі дзве маленькія вёскі, аддаўся ў апеку заможнаму тады Юзафу Гільзену, уладальніку вялікіх маёнткаў, інфлянцкаму кашталяну, мсціслаўскаму ваяводу, якому быў абавязаны адукацыяй і кар’ерай.

У 1765 годзе канюшы браслаўскі, у 1766 годзе стараста габрэлеўскі, у 1768 годзе пасол на сойм з Браслаўскага павета. У 1775 г. быў суддзёй гродскім Браслаўскага павета, а ў 1786 г. быў выбраны дэпутатам у Галоўны Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага.

Разбагацеў на настолькі, што быў у стане купіць у 1782 годзе Германавіцкі ключ, які складаўся з мястэчка Германавічы і фальваркаў Падоршчына, Белы Двор, Прамяны і Марыямполь. Яго жонка Марыяна Якубоўская адкупіла пасля ад паноў маёнтак Парэчча. Набыўшы пасля іншыя ўладанні Ігнат Шырын пакінуў сваім дзецям багацці ў некалькі мільёнаў злотых.

Касцёл у Германавічах
За сваю галоўную сядзібу Ігнат Шырын выбраў Германавічы. Там ён збудаваў у 1787 годзе парафіяльны касцёл у стылі віленскага барока, прызначаны адначасова пад сямейную пахавальню.

Памёр 10 жніўня 1796 года ў Германавічах. Пахаваны ў разам са сваёй жонкай у парафіяльным касцёле.

Узнагароды
----------

У 1792 г. атрымаў ордэн Святога Станіслава.

Сям’я
-----

У шлюбе з Марыянай з Якубоўскіх меў чатырох сыноў, якія далі пачатак чатыром лініям: юзэфоўскай, парэцкай, германавіцкай і падорскай — названымі па атрыманых ў спадчыну маёнтках.

* Антоній, дзісенскі харунжы. Атрымаў у спадчыну Парэчча. Удзельнічаў у паўстанні 1831 года. Член Камітэту паўстанцаў. Заключаны ў Мінскую турму.
* Вінцэнт.
* Юзаф.
* Юстын (пам. 1852 г.), дзісненскі падкаморы. Атрымаў у спадчыну Германавічы з фальваркамі, купіў ад Віктара Юндзіла Шудзелеўшчыну, ад брата Антона — Антопаль. Пабудаваў, ці толькі закончыў у пачатку XIX ст. пачаты бацькам палац, а таксама збудаваў капліцу Святых Пятра і Паўла (не збераглася), у якой і быў пахаваны.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Абелі́ск Канстанці́на** — першапачаткова 32-мятровы візантыйскі абеліск, які стаяў на канстанцінопальскім іпадроме (цяпер — плошча Ахмедзіе) ужо ў X стагоддзі, калі яго рэстаўрыраваў імператар Канстанцін Багранародны. У той час ён быў абшаляваны пазалочанымі бронзавымі плітамі з выявамі ваенных перамог Васілія Македонскага і ўвянчаны шарам. У наш час вышыня калоны складае 21 метр.

Пры рабаванні Канстанцінопаля крыжакамі (1204) усё гэта ўбранне было страчана (відаць, падверглася пераплаўленню). У часы султанаў абеліск прыйшоў у жаласны стан, бо юныя янычары ўзбіраліся на вяршыню збудавання для таго, каб прадэманстраваць свой спрыт і бясстрашнасць.

Літаратура
----------

* Alexander Kazhdan (éd.), The Oxford Dictionary of Byzantium, 3 vols. Oxford University Press, 1991 ISBN 0-19-504652-8, s. v. Obelisk of Theodosius, vol. 3,

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Абеліск Канстанціна**
**Кракаўская брама** (польск.: Brama Krakowska) — цагляная брама ў Любліне, была часткай гарадскога мура, які не захаваўся. Брама служыла ўездам у Люблін з боку Кракава, ад якога атрымала сваю назву.

Брама была пабудавана ў 1341 годзе па загадзе караля Казіміра III. Перад гарадскім мурам быў пракладзены роў, праз які да брамы быў перакінуты мост.

У першай палове XVI стагоддзя ўмацаванні былі абноўлены Себасцьянам Улохам. Брама рэстаўравалася ў 1673 і 1742—1745 гадах. У 1782 годзе рэканструявана архітэктарам Дамініка Мерліні.

У першай палове XIX стагоддзя браму ўпрыгожылі абразамі Дзевы Марыі і Святога Антонія (заступніка горада). У 1950-я гады брама была адрэстаўравана, у ёй цяпер знаходзіцца Музей гісторыі Любліна.

Галерэя
-------

* Найстарэйшы малюнак Кракаўскай брамы, 1618 г.Найстарэйшы малюнак Кракаўскай брамы, 1618 г.
* Кракаўская брама ў 1740 г.Кракаўская брама ў 1740 г.
* Люблін з Кракаўскай брамай у 1944 г.Люблін з Кракаўскай брамай у 1944 г.
* Механізм гадзіннікаМеханізм гадзінніка
* ЗваныЗваны

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кракаўская брама (Люблін)
**Абердарскі хрыбет** (англ.: Lord Aberdare Range) — горны хрыбет у Афрыцы, знаходзіцца ў цэнтры Кеніі, паўночней яе сталіцы, Найробі.

Хрыбет ва ўсходняй экватарыяльнай Афрыцы цягнецца на працягу 160 км па паўночнай частцы зямлі масаяў, паміж экватарам і 1° пд. ш. з поўначы-паўночнага захаду на поўдзень-паўднёвы ўсход і аддзяляецца далінай Гуаза-Н’іра ад гары Кеніі на ўсходзе; дасягае 4300 м вышыні.

Гара Кінангоп на паўднёвым канцы горнага хрыбта дае пачатак тром рэкам: Гуазо, Н’іра, Урура (у ніжнім цячэнні — Гуазо Нерок), абмывае заходні схіл Абердарского хрыбта і злучаецца на паўночным захадзе ад Кеніі з Гуазо-Ньіра і Гуазо-Амбоні, якая ўпадае ў возера Тана.

Абердарскі хрыбет быў адкрыты Дж. Томсанам на шляху да Кеніі, Кіліманджара і Вікторыя-Н’янца; ён перайшоў праз яго на паўночным канцы каля Лаша і даў яму імя.

У 1950 годзе на горным плато, створаным хрыбтом, быў утвораны Абердарскі нацыянальны парк (Aberdare National Park), які функцыянуе па цяперашні час.
**Басценавіцкі майстар** — умоўнае імя іканапісца, які стварыў у XVII стагоддзі некалькі абразоў для ўніяцкай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

Творчасць
---------

У абразах «Аўрамій i Меркурый Смаленскія», «Цалаванне Іаакіма і Ганны» і «Пакланенне вешчуноў» ідэнтычныя асновы, грунты, пігменты і прапорцыі дошак. Таксама яны блізкія па кампазіцыі, манеры пісьма і тэхніцы выканання арнаментаў, што дае падставу лічыць усе тры помнікі працай аднаго майстра. Датаванне гэтых абразоў грунтуецца на супастаўленні архітэктурнага ансамбля, адлюстраванага на адным з іх, з відам Смаленска 1710—1721 гадоў на абразе ў Смаленскім Успенскім саборы «Прападобны Аўраамій і Святы Меркурый — Смаленскія цудатворцы». Напрыклад, на абразы з Басценавічаў адсутнічае Гарадзецкая вежа, узарваная ў 1722 годзе па неасцярожнасці кананіра. Дняпроўская вежа адлюстравана да яе першай рэканструкцыі ў 1728 годзе. Такім чынам, архітэктурны выгляд горада і сам абраз можна аднесці да часу пасля 1722 і да 1728 года.

Абраз «Грамніцы (Стрэчанне)», вядомы яшчэ па публікацыях 1926 года, які да пачатку Другой сусветнай вайны захоўваўся ў Дзяржаўнай карціннай галярэі БССР, з’яўляецца тыповым прыкладам мастацтва Магілёўшчыны 1720—30 гадоў. У ім працягнуты пошукі іканапісца ў перадачы чалавечых пачуццяў і настрою. З вялікім майстэрствам перададзены характары і тыпы персанажаў, што асабліва выразна адлюстравана ў вобразе Святой Ганны, якая павярнулася да Дзевы Марыі.

У творах майстра з Басценавічаў традыцыі беларускага жывапісу XVI стагоддзя спалучаюцца з дасягненнямі мастацтва XVIII стагоддзя. У старыя кампазіцыйныя схемы, пачэрпнутыя са старажытнарускага і заходнееўрапейскага рэнесанснага мастацтва, ён укладае новы змест, больш уласцівы свецкаму жывапісу, чым іканапісу, пры гэтым упрыгожваючы фон ляпным арнаментам барочнага характару, які сустракаецца ў беларускім жывапісе XV—XVI стагоддзяў.

Вядомыя творы
-------------

* «Цалаванне Іакіма і Ганны»
* «Пакланенне вешчуноў»
* «Аўрамій i Меркурый Смаленскія»
* «Стрэчанне»

Галерэя
-------

* «Цалаванне Іакіма і Ганны»«Цалаванне Іакіма і Ганны»
* «Пакланенне вешчуноў»«Пакланенне вешчуноў»
* «Аўрамій i Меркурый Смаленскія»«Аўрамій i Меркурый Смаленскія»
* «Стрэчанне»«Стрэчанне»

Зноскі
------

1. 1 2 3  Іканапіс Беларусі XV—XVIII стагоддзяў. Мн. 1998. С. 13-15, 67-71.

Літаратура
----------

* Жывапіс барока Беларусі / Аўт.-склад. Н. Ф. Высоцкая. — Мн.: БелЭН; МФКД.2003. — 304 с.:іл. С. 138—142.
* Рассоха Кирилл Юрьевич. УНИАТСКАЯ ИКОНОПИСЬ БАСТЕНОВИЧСКОЙ ШКОЛЫ  (руск.)
Кракаўскі з'езд
**Кракаўскі з'езд** (Кракаўскі кангрэс) (польск.: Zjazd krakowskiZjazd krakowski) ― сустрэча еўрапейскіх манархаў, якая была арганізавана па ініцыятыве польскага караля Казіміра III Вялікага і прайшла ў Кракаве ў з 22 па 27 верасня 1364 года. Падставай для склікання сходу, хутчэй за ўсё, быў прапанаваны крыжовы паход супраць туркаў, але галоўным чынам на з'ездзе абмяркоўваліся пытанні еўрапейскай дыпламатыі, звязаныя з падтрыманнем мірных адносін і балансу сіл у Цэнтральнай Еўропе, а таксама ўзгаднення агульнага адказу на турэцкую пагрозу ў рамках праекта саюза цэнтральна-еўрапейскіх дзяржаў.

Удзельнікамі і гасцямі польскага караля былі Карл IV, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, кароль Венгрыі Людовік I, дацкі кароль Вальдэмар IV Атэрдаг, кароль Кіпра Пётр I  (руск.) (бел. мазавецкі князь Земавіт III  (руск.) (бел. свініцкі князь Болька II, апольскі князь Уладзіслаў Апольчык  (руск.) (бел. герцаг Аўстрыі Рудольф IV  (руск.) (бел. князь Паморска-Вальгастскі Багуслаў V Вялікі  (руск.) (бел. герцаг Памераніі Казімір IV  (руск.) (бел. герцаг Верхняй Баварыі Ота V і курфюрст Брандэнбурга Людвіг VI Рымлянін.

Кангрэс, які праходзіў у маляўнічых мясцінах, меў сваёй мэтай паказаць уладу, багацце і магутнасць польскага караля. Вестка аб ім разнеслася па ўсёй Еўропе. Банкет, арганізаваны гарадскім саветам, быў праведзены ў доме кракаўскага купца Мікалая Вяржынека. Нагодай для свята, якое, па словах храніста Яна Длугаша, доўжылася 21 дзень, стала нядаўняя вяселле імператара Карла IV і Лізаветы Памеранскай, унучкі Казіміра.

Шэраг даступных сярэдневяковых крыніц не заўсёды сыходзяцца на адной і той жа даты. Магчыма, на самой справе мелі месца два асобных з'езда: адзін у 1363 годзе, які быў звязаны з шлюбам, і яшчэ адзін у 1364 годзе, калі прайшоў палітычны сход манархаў. У 1364 годзе сярод пытанняў, якія абмяркоўваліся былі атрыманне ў спадчыну польскага прастола Анжуйскім домам  (руск.) (бел. ратыфікацыя мірнага дагавора паміж Людовікам I і Карлам IV, дзе пасярэднікамі выступалі Казімір III і Болька II. Важнай гістарычнай крыніцай з'яўляецца верш Гіёма дэ Машо, які апісаў банкет у доме Вяржынека.

Зноскі
------

1. ↑  Wierzynek | Restaurants | Krakow (англ.).  www.inyourpocket.com. Праверана 22 сакавіка 2017.
2. ↑  Jerzy Wyrozumski - *Dzieje Polski piastowskiej* (History of Piast Poland), ISBN 83-85719-38-5, p. 372-372
3. ↑  Norman Davies, "God's playground", v.
Комплекс будынкаў піваварнага завода «Аліварыя»
**Піўзавод Аліварыя** — найстарэйшая піваварная кампанія Беларусі, якая размешчана ў Мінску.

Гісторыя
--------

У 1864 г. мінскай мяшчанкай Фрумкінай на месцы сучаснага завода была пабудавана драўляная піваварня. Пазней уладальнікам піваварні стаў граф Карл Эмерыкавіч Чапскі, які ў 1894 г. пабудаваў каменную піваварню. У 1898 г. піваварня была прададзена аўстрыйскім купцам братам Лекертам, пасля чаго прадпрыемства пачало звацца заводам Лекертаў. У 1917 г. завод быў нацыяналізаваны і атрымаў назву «Піўзавод Беларусь».

У Вялікую Айчынную вайну на заводзе дзейнічала з верасня 1941 г. група Мінскага камуністычнага падполля. Аб'ядноўвала 16 чалавек з ліку работнікаў завода — камуністаў, камсамольцаў і беспартыйных (сакратар падпольнай партыйнай арганізацыі Н. Р. Зікуненка). Пад кіраўніцтвам падпольных Мінскага гаркома КП(б)Б і Варашылаўскага райкома КП(б)Б на канспіратыўных кватэрах членаў групы В. П. Сіневіча (вул. Старажоўская, д. 26, кв. 1) і П. М. Цвяткова (вул. Беламорская, д. 19, кв. 2) падпольшчыкі наладзілі выпуск лістовак, перапісвалі зводкі Саўінфармбюро, размнажалі матэрыялы надпольнай газеты «Звязда». Падпольшчыкі перапраўлялі партызанам зброю, медыкаменты, адзенне, бланкі дакументаў і разведданыя. Восенню 1942 г. акупантам удалося выкрыць групу. 4-6 кастрычніка большасць яе членаў была арыштавана. У фашысцкіх засценках загінулі 11 падпольшчыкаў. У 1970 г. на будынку піваварнага завода ўстаноўлена мемарыяльная дошка падпольшчыкам, абноўленая ў 1984 г. (архіт. Б. Сідарэнка; сілумін). Сам завод падчас вайны не быў зруйнаваны і працягваў вытворчасць.

У 1994 г. завод быў пераўтвораны у ААТ «Піўзавод Аліварыя». У кастрычніку 2005 г. уладальнікам 30 % акцый стаў Еўрапейскі банк рэканструкцыі і развіцця (ЕБРР). У канцы 2006 г. 30 % дадатковай эмісіі акцый набыў Baltic Beverages Holding, пасля чаго доля ЕБРР склала 21 %.

У 2008 міжнародная кампанія Carlsberg Group выкупіла долю Baltic Beverages Holding і стала стратэгічным інвестарам ААТ «Піўзавод Аліварыя». У 2011 Carlsberg Group, у выніку шэрагу здзелак, у тым ліку праз публічную прапанову выкупіць акцыі, павялічыла сваю долю ў статутным фондзе ААТ «Піўзавод Аліварыя» да 67,8 %, стаўшы ўладальнікам кантрольнага пакета акцый.

Вытворчасць
-----------

У 2007 г. доля ААТ «Піўзавод Аліварыя» у агульным аб'ёме вытворчасці піва ў Беларусі склала 12,7 %. Прадпрыемства вырабляе 11 гатункаў піва:

* Аліварыя Безалкогольное
* Аліварыя Десятка
* Аліварыя Крепкое
* Аліварыя Золотое
* Аліварыя Экстра
* Аліварыя Троицкое
* Аліварыя Рождественское (сезонны гатунак)
* Бровар Классическое
* Бровар Крепкое
* Бровар Светлое
* Data 1864

Зноскі
------

1. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аліварыя
* Афіцыйны сайт Архівавана 15 красавіка 2008.
* Аграпрамысловы партал Беларусі Архівавана 7 кастрычніка 2008.
**Коса** (саманазва: *amaXhosa*) — народ нгуні ў Паўднёвай Афрыцы. Большасць коса жывуць у ПАР і суседніх краінах. Агульная колькасць (2016 г.) - 7 567 000 чал.

Гісторыя
--------

Продкамі сучасных коса з'яўляліся групы паўднёвых нгуні, якія ў сярэдзіне XVII ст. насялялі раёны сучаснай Усходне-Капская правінцыі ПАР. Яны падзяляліся на шэраг буйных родава-тэрытарыяльных супольнасцей, што падначальваліся спадчынным правадырам. Згодна паданням, некаторыя роды коса паходзяць ад шлюбаў нгуні з ангічанамі і індыйцамі. 

У 1779 - 1889 гг. коса перажылі 9 крывапралітных войн з галандскімі перасяленцамі, а потым брытанскімі каланізатарамі, у выніку якіх страцілі прыбярэжныя тэрыторыі. Справа ўскладнялася міграцыямі афрыканскіх народаў, што пачаліся ў выніку заваяванняў Чакі і стварылі ваенны ціск з поўначы. Саслабленню коса садзейнічаў хіліялістычны рух 1856 - 1858 гг. пад час якога яны прынеслі ў ахвяру продкам значную частку сваіх статкаў. Да канца XIX ст. брытанцы канчаткова падпарадкавалі коса каланіяльнай адміністрацыі.

У другой палове XX ст. сярод коса склаўся пласт адукаваных інтэлектуалаў, якія садзейнічалі яднанню народа. Асабліва важным супольным рухам стала барацьба супраць апартэіда. У ёй асаблівую ролю адыграў Нельсан Мандэла, першы чарнаскуры прэзідэнт ПАР. У ПАР існавалі бантустаны Транскей (1976 - 1994 гг.) і Сіскей (1981 - 1994 гг.), у якіх коса складалі аснову насельніцтва.

Вядомыя асобы
-------------

* Нельсан Мандэла — першы чарнаскуры прэзідэнт ПАР, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1993 г.
* Дэсманд Туту — грамадскі дзеяч ПАР, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1984 г.

Зноскі
------

1. ↑  Xhosa

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Коса
* Xhosa - Countries and Their Cultures
* Xhosa Culture
* A Cultural Profile of the Xhosa of South Africa
**Піскароўскі праспект** — адна з найбуйнейшых магістралей Санкт-Пецярбурга, працягласцю каля 8 км. Праходзіць ад Свярдлоўскай набярэжнай на поўнач амаль да мяжы горада (у раёне вёскі Новая), дзе знаходзіцца развязка з Кальцавой аўтадарогай і дзе ўпіраецца ў Мурынскую дарогу. На большай частцы з’яўляецца мяжой паміж Калінінскім (цотны бок) і Чырвонагвардзейскім (няцотны бок) раёнамі, а за Руч’ёўскім пуцеправодам усе нумары дамоў адносяцца да Чырвонагвардзейскага раёна. У прастамоўі часта называецца Піскароўкай, бо большая частка праспекта праходзіць праз аднайменны гістарычны раён.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1  (руск.)
**Кормі** (мальт.: Ħal Qormi) — горад у Рэспубліцы Мальта, востраў Мальта, займае 3-е месца ў краіне па колькасці насельніцтва. Горад знаходзіцца ў цэнтры выспы Мальта.

Старэйшае пакаленне жыхароў горада размаўляе на дыялекце Кармі мальтыйскай мовы.

Гісторыя
--------

Першае пісьмовае згадванне аб горадзе было выраблена ў 1417 годзе, у горадзе пражывала каля 100 мужчын, гвардзейцаў нацыянальнай гвардыі.

У 1743 годзе Вялікі Магістр Мальтыйскага ордэна Мануэл Пінту да Фансека прысвоіў Кармі статус горада і пераназваў яго ў «**Città Pinto**».

Пасля 1850 года Кармі становіцца адным з самых буйных гандлёвых і рамесных цэнтраў на Мальце, мае вода- і электразабеспячэнне, што было рэдкасцю ў тыя часы. Былі папулярныя конныя скокі.

Культура
--------

Кармі мае найбольшую колькасць пякарняў ў краіне і прызнаецца мальтыйскай сталіцай пякарства. Некаторыя пякарні ўсё яшчэ працуюць традыцыйным спосабам з выкарыстаннем драўнянага паліва.

У Кармі таксама праводзяцца папулярныя сярод турыстаў штогадовыя фэсты: двухдзённы «Вінны фестываль Кармі» і «Птушыны фестываль».

Вядомыя жыхары і ўраджэнцы
--------------------------

* Алівія Льюіс — мальтыйская спявачка

Спасылкі
--------

* Population 31-3-13 Архівавана 14 ліпеня 2014.
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кормі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўцоў.
**Сяргей Міхайлавіч Шаўцоў** (нар. 1968, Калыбаўка, Жлобінскі раён, Гомельская вобласць, цяпер Беларусь) — беларускі суддзя. Старшыня Гомельскага абласнога суда.

Біяграфія
---------

У 1989 г. скончыў Ленінградскае вышэйшае ваенна-палітычнае вучылішча, у 1996 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства». З 1989 па 1992 гады служыў ва Узброеных Сілах СССР на афіцэрскіх пасадах. З 1992 па 2000 гады рабіў следчым, старшым следчым Следчага ўпраўлення УУС Гомельскага аблвыканкама. З 2000 года — суддзя суда Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. У 2008 годзе прызначаны намеснікам старшыні гэтага суда. З 2010 года — суддзя Гомельскага абласнога суда. У лютым 2013 года прызначаны старшынёй Гомельскага абласнога суда.

Мае першы кваліфікацыйны класы суддзі.

Зноскі
------

1. ↑  Кіраўніцтва Гомельскага абласнога суда Архівавана 15 снежня 2021.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўцоў.

**Сярге́й Міха́йлавіч Краўцо́ў** (нар. 17 лютага 1960, Мінск, БССР, СССР) — савецкі і беларускі яхтсмен, удзельнік Алімпійскіх гульняў 1988[ru], 1992[ru] і 1996[ru], чэмпіён свету, чэмпіён СССР, заслужаны майстар спорту СССР.

Дасягненні
----------

На чэмпіянаце свету 1988 года ў алімпійскім класе Тарнада ў Таліне стаў чэмпіёнам свету[en] разам з рулявым Юрыем Канавалавым.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года ў Пусане быў сёмым у класе «Тарнада»[en] разам з рулявым Юрыем Канавалавым.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне быў дзявятым у классе «Тарнада»[en] разам з рулявым Юрыем Канавалавым.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года, выступаючы за Зборную каманду Беларусі ў Саване ў якасці рулявога, быў дванаццатым у класе «Тарнада»[en] разам са шкотавым Сяргеем Мясніковым.

З 2010 года ганяецца ў класе швертботаў «эМ-Ка» ў якасці аматара. Жыве ў Мінску.

Адукацыя
--------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры.

Узнагароды, званні
------------------

* Заслужаны майстар спорту СССР

Зноскі
------

1. ↑  Sports-Reference.com Праверана 23 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a>
2. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
3. ↑  *Артем А.* Регаты, чемпионаты // *«Катера и яхты»* : журнал. — 1988. — № 6(136). — С. 13.
4. ↑  Подведены итоги открытого кубка «Бульбашъ» в классе яхт «эМ-Ка»//Белорусская федерация парусного спорта. 2014-08-04(недаступная спасылка) (руск.)

Літаратура
----------

* *Петров А.* Наши — чемпионы в «Торнадо»(руск.) // *«Катера и яхты»* : журнал. — 1988. — № 6(136). — С. 20-22.

Спасылкі
--------

* *Сяргей Краўцоў — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
* История парусного спорта Беларуси (руск.). *yachting.by*.  Белорусская федерация парусного спорта. Архівавана з першакрыніцы 9 жніўня 2018. Праверана 9 жніўня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Olympedia |
**Корку** (хіндзі: कोरकू) — аўстраазіяцкі народ у цэнтральнай і ўсходняй Індыі. Жывуць таксама ў Бангладэш. Агульная колькасць (2021 г.) — 1 045 400 чалавек.

Корку маюць супольнае паходжанне з іншымі аўстраазіяцкімі народамі Паўднёвай Азіі, аднак доўгі час развіваліся асобна ад іх асноўнага кластара на паўночным усходзе паўвострава Індастан. Да канца XIX ст. іх асноўным месцам рассялення былі паўднёвы і паўночны схілы хрыбта Сатпура, дзе яны часцей кантактавалі з дравідамоўнымі гондамі. Нават у нашы дні паселішчы корку найчасцей сустракаюцца ў штатах Мадх’я-Прадэш і Махараштра. Назва народа літаральна значыць «жывыя людзі». 

Галоўнымі заняткамі корку здаўна былі земляробства, паляванне, рыбалоўства і збіральніцтва. Аднак у 1872 г. улады Брытанскай Індыі абмежавалі магчымасці эксплуатацыі лясных багаццяў. Гэта вымусіла корку развіваць сельскую гаспадарку. Нягледзячы на пэўныя поспехі ў гэтай галіне, былыя паляўнічыя не здолелі адаптаваць сваю харчовую культуру да новых умоў. Спецыялісты заўважаюць недахоп у іх паўседзённай дыеце бялку і многіх важных рэчываў, якія іх продкі атрымоўвалі дзякуючы ўжыванню дзічыны. Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі сталі збожжавыя — проса, ячмень, кукуруза. Для спажывання і на продаж вырошчваюць бульбу, перац, каву. Характэрна, што корку валодаюць адносна невялікімі надзеламі з не вельмі ўрадлівымі глебамі, і не маюць магчымасці вырошчваць кармавыя культуры для развіцця жывёлагадоўлі. Працэнт тых, хто заняты ў іншых сферах застаецца малым. 

Паселішчы звычайна месцяцца на крутых схілах. Традыцыйныя хаціны каркаснага тыпу звычайна маюць тэрасу з аднаго боку, з іншага ўпіраюцца ў схіл. Кіраванне паселішчамі было рэфармавана ў XX ст. так што ў агульных рысах яно нагадвае агульнаіндыйскае. Але найбольш важныя пасады найчасцей займаюць нашчадкі традыцыйных правадыроў і жрацоў. 

Корку захоўваюць народныя святы, танцавальныя і музычныя традыцыі.

Зноскі
------

1. ↑  Korku

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Корку на Вікісховішчы |

* Understanding Korku Tribes of Madhya Pradesh, India
* ENRICHING MARGINALIZED KORKU TRIBE
* Occupational aspiration of korku tribal farmers
* ASTRONOMY OF THE KORKU TRIBE OF INDIA
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крывашэеў.
**Сяргей Паўлавіч Крывашэ́еў** (нар. 5 студзеня 1944, г. п. Старобін, Салігорскі раён) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь (1999). Акадэмік Беларускай акадэміі архітэктуры.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1967 годзе Беларускі політэхнічны інстытут (выкладчыкі Н. Н. Макляцова, Я. Л. Заслаўскі, Н. Я. Трахтэнберг). 3 1967 года ў інстытуце «Гомельграмадзянпраект».

Член Саюза архітэктараў з 1974 года (членскі білет № 294). Пражывае ў Гомелі.

Творчасць
---------

Асноўныя работы: генпланы Гомеля (1977), Мазыра (1981), Рэчыцы (1980, усе ў сааўт.), праекты дэталёвай планіроўкі цэнтра (1979) і жылых раёнаў Валатава (1985) у Гомелі, жылога раёна вул. Пралетарская—Целепуны (1976) па вул. Інтэрнацыянальнай у Мазыры (1979/1986), у планіроўцы жылых раёнаў Сельмаш і Асаўцы (1978), Пралетарскі Луг-1 (1986) у Гомелі, Светлагорскай шашы ў Рэчыцы (1983), жылы раён «Паўднёвы» ў Гомелі (1983; дыплом 1 ступені Дзяржбуда БССР); забудова мікрараёнаў № 5 (1990), 5а, 16 і 19 у паўднёвай частцы «Валатава» (пабудаваны ў 1987—1991), 17 (пабудаваны ў 1986), 20 па вул. Каменшчыкава (пабудаваны ў 1989), 21, 53 па Рэчыцкай шашы (забудоўваюцца, 1990), 59 (праект 1991) у Гомелі; праекты планіроўкі і забудовы мікрараёнаў — аўтар; мікрараён № 5 (пабудаваны ў 1977), 7 (1982) у Мазыры, пасёлак «Крынічны» каля Мазыра (1978; Сярэбраны медаль ВДНГ); сяло «Троецкое» са Святая-Траецкім манастыром на граніцы трох Рэспублік — Беларусі, Украіны і Расіі (1996); рэканструкцыя ЦПКіА імя Луначарскага ў Гомелі; рэканструкцыя парку ў Шклове Магілёўскай вобласці; рэканструкцыя плошчы Перамогі ў Гомелі.

Узнагароды
----------

Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь (1999). Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Беларусі (1995).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Кривошеев Сергей Павлович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
2. 1 2 3 4  Кривошеев Сергей Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
3. 1 2  Крывашэеў Сяргей Паўлавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Літаратура
----------

* Крывашэеў Сяргей Паўлавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Кривошеев Сергей Павлович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Кривошеев Сергей Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гольцаў.

**Юрый Гольцаў** (нар. 19 верасня 1995) — беларускі футбаліст, абаронца польскага клуба «Пломень» з Дэмбэ Вельке.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец гродзенскай футбольнай школы «Белкард», у 2012 годзе выступаў за клуб у Другой лізе, пасля перайшоў у дубль «Нёмана». У 2014 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. 19 кастрычніка 2014 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы супраць бабруйскай «Белшыны» (3:1). Да канца сезона прыняў удзел яшчэ ў трох матчах каманды, а ў 2015 годзе ўжо выступаў толькі за дубль і не прыцягваўся да асноўнай каманды.

У сакавіку 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Лідзе» да канца сезона. У сакавіку 2017 года арэнда была падоўжана і на наступны сезон. Быў адным з асноўных ігракоў каманды. Пакінуў лідскі клуб па заканчэнні сезона 2017.

У пачатку 2021 года далучыўся да варшаўскага клуба «Акэнце» з пятага дывізіёна Польшчы. У 2022 годзе перабраўся ў «Пломень» з Дэмбэ Вельке.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Д3 | Белкард | Беларусь | 14 | 0 |
| 2013 | дубль | Нёман | Беларусь | 26 | 2 |
| 2014 | Д1 | Нёман | Беларусь | 4 | 0 |
| 2015 | дубль | Нёман | Беларусь | 15 | 2 |
| 2016 | Д2 | Ліда | Беларусь | 24 | 0 |
| 2017 | Д2 | Ліда | Беларусь | 24 | 0 |
|

Зноскі
------

1. ↑  «Неман» отдаст Гольцева, Матвеева, Цеслюкевича и Гончарука в аренду  (руск.)
2. ↑  "Лида" вновь арендовала Юрия Гольцева у "Немана"  (руск.)
3. ↑  Шестеро игроков покинули «Лиду»  (руск.)

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце «Нёмана» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Крывавусыя крошкі-молі** (*Bucculatricidae*) — сямейства насякомых атрада матылёў.

Апісанне
--------

Дробныя матылі (размах крылаў 7—11 мм). Пярэднія крылы ланцэтападобныя, вастраверхія, ад белага да карычневага колеру, небліскучыя або з металічным бляскам. Малюнак адсутнічае або складаецца з плям і косых штрыхоў на кастальным і заднім краях крыла. Заднія крылы вузкія, вастраверхія, з доўгімі махрамі. Жылкаванне крылаў рэдукаванае. На галаве чубок лускавінак. Вусікі доўгія, амаль дасягаюць даўжыні пярэдняга крыла.

Пашырэнне
---------

У фаўне Еўропы каля 50 відаў, на Беларусі адзначаны 3 віды.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Вусені кормяцца на дрэвавых і травяністых раслінах. У ранніх узростах вусені мініруюць лісце раслін, утвараючы змеепадобныя або спіральныя міны. Пазней пакідаюць міны і кормяцца адкрыта, прагрызаюць у лісці адтуліны. Акукліваюцца на паверхні ліста ў рабрыстым кокане. Цыкл развіцця кароткі, за год развіваецца некалькі пакаленняў.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.3 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1984.
**Кабельтаў** (нідэрл.: kabeltouw — якарны канат) — трос акружнасцю ад 150 да 350 мм для швартоваў і буксіраў (кабельтавы трос), а таксама пазасістэмная адзінка вымярэння адлегласіці, выкарыстоўвальная ў мараплаўстве. Як адзінка вымярэння кабельтаў стаў выкарыстоўвацца з-за таго, што кабель на судне браўся вызначанай, аднолькавай даўжыні. У кабельтавах звычайна выяўляецца дыстанцыя паміж караблямі пры сумесным плаванні флота, размяшчэнні яго па дыспазіцыі, адлегласць ад карабля да берага і т. п.

Адрозніваюць чатыры віды кабельтавых:

* Міжнародны кабельтаў = 1/10 марской мілі = 6 вуглавых секунд мерыдыяна = 185,2 метра.

* Звычайны кабельтаў = 100 марскіх сажняў = 600 футаў = 182,88 метраў.

* Кабельтаў Вялікабрытаніі = 608 футаў = 185,3184 метраў.

* Кабельтаў ЗША = 120 марскіх сажняў = 720 футаў = 219,456 метраў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канопліч.
**Сяргей Міхайлавіч Канопліч** (28 сакавіка 1957, в. Дзярбінкі, Мазырскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі аграном і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 сакавіка 1957 года ў в. Дзярбінкі Мазырскага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, вучоны аграном; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання.

Працаваў брыгадзірам, галоўным аграномам, намеснікам старшыні, старшынёй калгаса «Рэвалюцыя» Ельскага раёна Гомельскай вобласці; першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання, старшынёй Ельскага раённага выканаўчага камітэта.

З'яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання, быў старшынёй Пастаяннай камісіі па праблемах чарнобыльскай катастрофы, экалогіі і прыродакарыстанні.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дваіх дзяцей.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
**Скоты** — група кельцкіх плямёнаў, якія перасяліліся з кантынента ў Ірландыю не раней 400 г. да н.э.

У выніку зліцця з больш старажытным іберыйскім насельніцтвам Ірландыі і іншымі этнічнымі элементамі ўтварылі старажытнаірландскую народнасць.

Частка скотаў, перасяліўшыся на тэрыторыю сучаснай Шатландыі (верагодна, каля 500 г. н.э.), і стварыла дзяржаву Дал Рыяда, якая першапачаткова мела тэрыторыю як у Шатландыі, так і ў Ірландыі.

Пазней кароль скотаў Кенет Мак-Алпін аб'яднаў у 843 годзе сваё каралеўства Дал Рыяда з Каралеўствам піктаў Фортрыу ў дзяржаву Альба.

У канцы V стагоддзя скоты перайшлі ў хрысціянства. У раннім Сярэднявеччы актыўна ўдзельнічалі ў місіянерскай дзейнасці на еўрапейскім мацерыку.

Гл. таксама
-----------

* Гэлы

Спасылкі
--------

* «Большая советская энциклопедия», 2-е изд. том 39, стр.283.

| ⛭Кельцкія плямёны |
| --- |
| Алаброгі ·  Арэвакі ·  Арверны ·  Астуры ·  Аўтрыгоны ·  Белгі ·  Белы ·  Белавакі ·  Бітурыгі ·  Боі ·  Брыты ·  Венеты ·  Ветоны\* ·  Ватадзіны ·  Галекі ·  Галаты ·  Гельветы ·  Дэкеангліі ·  Дэметы ·  Інсубры ·  Іцэны ·  Карнуты ·  Карпетаны ·  Катувелаўны ·  Кельтыкі ·  Кімвры\* ·  Лінгоны ·  Лабетаны ·  Лузітаны\* ·  Лузоны ·  Алкады ·  Ардовікі ·  Пелендоны ·  Рутэны ·  Седэтаны ·  Секваны ·  Сеноны ·  Сілуры ·  Скоты ·  Суесетаны ·  Тарбелы ·  Тытыі ·  Трэверы ·  Уракі ·  Эдуі |
| \* Прыналежнасць да кельтаў спрэчная. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4420872-8 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чарапнёў.

**Сяргей Міхайлавіч Чарапнёў** (1 верасня 1918, вёска Шніткі, Лёзненскі раён, Віцебская вобласць — 14 чэрвеня 1944) — ваенны лётчык, гвардыі капітан. удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

У Чырвонай Арміі з 1938 года. У 1940 скончыў Мелітопальскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча штурманаў. У Вялікую Айчынную вайну на фронце з 1941 г. гвардыі капітан, штурман карабля, атрада, эскадрыллі цяжкіх бамбардзіроўшчыкаў. У 1941—1943 гг. зрабіў 237 баявых вылетаў і 94 вылеты для забеспячэння савецкіх войск боепрыпасамі і палівам. Экіпаж бамбардзіроўшчыка скінуў на аб’екты праціўніка больш за 260 тон бомбаў, разбурыў 4 варожыя пераправы, 2 чыгуначныя вузлы, знішчыў 5 самалётаў, 11 танкаў, 37 аўтамашын праціўніка.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 18.09.43. Загінуў 14.06.1944 г. у раёне горада Дэмблін (Польшча).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — С. 222. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0279-2 (Т. 17,).
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск. 1984

Спасылкі
--------

* Сяргей Міхайлавіч Чарапнёў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Уласны геральдычны знак Юрыя Галіміна (з пячаткі 1434)
**Юрый Галімін**, **Галімін Надобавіч** (згадваецца ад 1409; памёр, імаверна, перад 1438) — жамойцкі баярын, сын Станіслава Надоба. Староста жамойцкі (каля 1434), удзельнік Канстанцкага сабору.

Апроч уласнага знака, вядомага з пячаткі 1434 г. Юрый Галімін карыстаўся гербам «Дэмбна» (прывесіў пячатку з гэтым гербам да дакументу Гарадзенскай уніі ў 1432). Таму імаверна, што ён быў у сваяцтве з Войцехам Карэйвай, які прыняў гэты герб на Гарадзельскай уніі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* W. Semkowicz. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413. Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. 1920. — T. 5.
**Крывавы сакавік (Kryvavy sakavik)** — чацвёрты альбом гурта Чырвоным па Белым. Выдавец: Ambasada Music Group (кампанія: Ambasada Entertainment). Эксклюзіўны дыстрыб'ютар: VoliaMusic. Выдадзены ў 2007 годзе.

Апісанне
--------

«Крывавы сакавік» — гэта 20 новых трэкаў, вынік гадавой працы гурта. Інструменталы рэп-кампазітара з Польшчы, з вялікай колькасцю скрэчаў — DJ Spox'a. Тэксты на розныя тэмы, ад удзельнікаў гурта — чатырох МС (Krou, Realize, Zeman, Jaycop). У запісах альбома прынялі ўдзел выканаўцы з розных краін: ТАРТАК (Украіна); Струч/UmBriaco (Расія); Duze Pe (Польшча). Паводле інфармацыі беларускай музычнай інтэрнэт-крамы Knihi.net альбом займае ў ёй 3 месца па продажах.

Змест
-----

1. Intro
2. Хто тут?!
3. Крывавы сакавік
4. PL 4 BY (skit — Duże Pe)
5. Толькі для дарослых!
6. Непераможныя
7. Не жадаю (RMX by DJ Spox)
8. RUS 4 BY (skit — Струч/UmBriaco)
9. Псэўдапатрыёты
10. Уздымайце запальніцы
11. Барані сваё
12. UA 4 BY (skit — Тартак; Єпіцєнтр Унії)
13. Загінуўшы клюб
14. Бел-шоў-біз
15. Інтэрвію (skit)
16. Агародніна/OFF
17. Хутка стану зьверам
18. У гэтай краіне (cover Андрэй Мельнікаў)
19. Хвіліна цішыні–2
20. Outro

Спасылкі
--------

Купіць альбом
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палякоў.
**Юрый Віктаравіч Палякоў** (нар. у снежні 1954, Талачын, Віцебская вобласць) — беларускі скульптар, мастак. Спецыялізіруеца на разьба па дрэве і акварэлі.

Біяграфія
---------

Скончыў Талачынскую сярэднюю школу № 2, Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1984), творчую майстэрню Акадэміі мастацтваў СССР (1990). Вучыўся ў скульптараў Анатоля Анікейчыка і Андрэя Бембеля.

Удзельнік абласных, рэспубліканскіх і ўсесаюзных выстаў. Працуе ў галіне манументальнай, паркавай і станковай скульптуры.

Творчую працу спалучае з выкладчыцкай дзейнасцю. Працуе настаўнікам выяўленчага мастацтва ў Славенскай сярэдняй школе, кіруе дзіцячай мастацкай студыяй у Талачынскім Доме рамёстаў.

Творчасць
---------

З'яўляцца аўтарам больш за 60 скульптурных работ. Сярод найбольш значных – мемарыяльныя комплексы памяці загінуўшых землякоў у гады Вялікай Айчыннай вайны ў вёсках Азярцы і Гаршчэўшчына, мемарыяльная дошка з гарэльефам Уладзіміра Караткевіча на адным з дамоў у Оршы.

Скульптурная кампазіцыя ۫«Народныя пісьменнікі Максім Танк і Пятрусь Броўка» служыць наглядным дапаможнікам для новых навучэнцаў Акадэміі мастацтваў.

Работы, прысвечаныя землякам: «Цётка Люба – жанчына з Новай Будаўкі», «Браты Лугаўцовы ў Кандалакшы», «Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь Уладзімір Дуран», «Дыяген з Талачына Жэня Баханка», «Закахаўся ў прыгажосць».

Аўтар карцін, напісаных акварэллю: «Дзень нараджэння», «Двое».

Сотні яго прац знаходзяцца ў прыватных калекцыях не толькі Беларусі, але і ЗША, Германіі, Італіі, Ізраіля, Расіі, а таксама ў музейных калекцыях Беларусі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны памятным медалём фонду імя Калабанава.

Зноскі
------

1. ↑  Палякоў Юрый Віктаравіч

Літаратура
----------

* Бирюков, В. Этот огромный мир, и человек в нем – художник / В. Бирюков // Наша Талачыншчына. – 2011. – 20 жн. – С. 2.
* Мазур, А. Божай іскры святло... / А. Мазур // Вiцебскі рабочы. – 2005. – 18 студз. – С. 4.
* Мазур, А. Для сучаснікаў і нашчадкаў / А. Мазур // Вiцебскі рабочы. – 2004. – 7 лют. – С. 5.
* Мазур, А. Натхненне дзеля прыгажосці / А. Мазур // Літаратура і мастацтва. – 2003. – 28 лістап. – С. 9.
* Нашай малой радзіме ёсць кім ганарыцца / падрыхт. В. Бірукоў // Наша Талачыншчына. – 2019. – 13 крас. – С. 4.
* Шутава, В. Скульптар з правінцыі – не значыць правінцыяльны / В. Шутава // Народнае слова. – 2009. – 3 лістап. – С. 8.
* Шутова, О. Два мастера, два юбиляра / О. Шутова // Народнае слова. – 2005. – 11 студз. – С. 4.
* Ю. В. Поляков // Моя Толочинщина: страницы истории / А. Шнейдер. – 2-е изд, с изм. – Минск : Бизнесофсет, 2006. – С. 150.