Галактычная даўгата
**Галактычная сістэма каардынат** — гэта сістэма нябесных каардынат, якая мае кропку адліку наша Сонца, суадносныя з цэнтрам галактыкі Млечны Шлях. Плоскасць галактычнай сістэмы каардынат супадае з плоскасцю галактычнага дыска. Падобна геаграфічным, галактычныя каардынаты маюць шырату і даўгату.

Абазначэнні
-----------

Шырата і даўгата ў галактычнай сістэме каардынат пазначаюцца лацінскімі літарамі *b* і *l* адпаведна. Галактычная шырата адлічваецца ад галактычнай плоскасці да аб'екта, выкарыстоўваючы Сонца ў якасці вяршыні, яна можа прымаць значэнні ад -90° да +90°. Галактычная даўгата адлічваецца ў плоскасці Галактыкі, ад восі, якая злучае Сонца і галактычны цэнтр у той жа бок, што і прамое ўзыходжанне ў другой экватарыяльнай сістэме каардынат, галактычная даўгата заўсёды заключана ў межах ад 0 да 360°. Паўночны полюс Галактыкі знаходзіцца ў сузор'і Валасы Веранікі.

Азначэнне
---------

Схематычная выява галактычных каардынат
Трэці галактычны трохвугольнік, галактычная і другая экватарыяльная сістэмы каардынат
Міжнародны Астранамічны Саюз вызначыў галактычную сістэму каардынат адносна экватарыяльнай сістэмы каардынат у 1958 годзе на X Генеральнай асамблеі ў Маскве. Галактычны паўночны полюс быў вызначаны па прамым узыходжанні 12г 49хв (192°, 25) і скланенні 27,4 ° па эпосе B1950. Зыходзячы вузел галактычнага экватара на нябесным экватары, да 1958 служыў кропкай адліку галактычных даўгот, у новай сістэме мае даўгату 33°. Па цяперашняй эпосе J2000.0 паўночны полюс вызначаецца па каардынатах 12г 51хв 26,282с і 27° 07' 42,01".

Пераход ад другой экватарыяльнай
--------------------------------

Накрэслім плоскасць галактычнага экватара KCK 'і перпендыкулярную да яе лінію GSG', якая злучае паўночны галактычны полюс G, Сонца і паўднёвы галактычны полюс G '. Правядзем таксама нахіленую на δ'= 27°, 4 (для эпохі B1950) да лініі GSG' вось свету PSP 'і перпендыкулярную да восі свету плоскасць нябеснага экватара QCQ'. Пазначым α - прамое ўзыходжанне свяціла, δ - яго скланенне, R - само свяціла, b - яго галактычная шырату, l - галактычную даўгату свяціла, α' = 192 °, 25 (для эпохі B1950) - прамое ўзыходжанне паўночнага галактычнага полюса, l'= 90° + 33° = 123° (для эпохі B1950) - галактычная даўгата паўночнага полюса свету. Тады галактычная і другая экватарыяльная сістэма каардынат звяжуць сферычны трохвугольнік GPR, званы трэцім астранамічным трохвугольнікам. Формулы пераходу ад другой экватарыяльнай сістэмы каардынат да галактычнай сістэме каардынат маюць наступны выгляд:

{\displaystyle \sin b=\sin \delta \sin \delta '+\cos \delta \cos \delta '\cos(\alpha -\alpha ')\,}
{\displaystyle \cos b\sin(l'-l)=\cos \delta \sin(\alpha -\alpha ')\,}
{\displaystyle \cos b\cos(l'-l)=\cos \delta '\sin \delta -\sin \delta '\cos \delta \cos(\alpha -\alpha ')\,}
Для эпохі J2000.0 і іншых эпох у гэтыя формулы трэба падставіць адпаведныя эпосе значэнні α', δ', l'

Зноскі
------

1. ↑  *Blaauw, A. Gum, C. S. Pawsey, J. L. & Westerhout, G.*. The new I. A. U. system of galactic coordinates (1958 revision) (англ.).  Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 121, p.123 (21 марта 1960). Архівавана з першакрыніцы 12 красавіка 2012. Праверана 1 лістапада 2010.
2. ↑  Н.Александрович «Галактическая система координат» Архівавана 1 ліпеня 2010.

| ⛭Нябесная механіка |
| --- |
| Законы і задачы | 
* Законы Ньютана
* Закон сусветнага прыцягнення
* Законы Кеплера
* Задача двух цел
* Задача трох цел
* Гравітацыйная задача N цел
* Задача Бертрана
* Ураўненне Кеплера

 |
| Нябесная сфера | 
Сістэма нябесных каардынат
галактычная
гарызантальная
экватарыяльная
экліптычая
* Міжнародная нябесная сістэма каардынат
* Сферычная сістэма каардынат
* Вось свету
* Нябесны экватар
* Прамое ўзыходжанне
* Схіленне
* Экліптыка
* Раўнадзенства
* Сонцастаянне
* Фундаментальная плоскасць

 |
| Параметры арбіт | 
Кеплеравы элементы арбіты
эксцэнтрысітэт
вялікая паўвось
сярэдняя анамалія
даўгата ўзыходнага вузла
аргумент перыцэнтра
* Апацэнтр і перыцэнтр
* Арбітальная скорасць
* Вузел арбіты
* Эпоха

 |
| Рух нябесных цел | 
* Рух Сонца і планет па нябеснай сферы
* Эфемерыды

Канфігурацыі планет
процістаянне
квадратура
парад планет
* Кульмінацыя
* Сідэрычны перыяд
* Арбітальны рэзананс
* Перыяд вярчэння
* Апярэджванне раўнадзенстваў
* Сінадычны перыяд
* Збліжэнне

Зацьменне
сонечнае зацьменне
месячнае зацьменне
сарас
* Метонаў цыкл
* Пакрыццё
* Праходжанне
* Лібрацыя
* Элангацыя
* Эфект Кодзаі
* Эфект Яркоўскага
* Эфект Джанібекава

 |
| 

| Астрадынаміка |
| --- |
| Касмічны палёт | 
Касмічная скорасць
першая (кругавая)
другая (парабалічная)
трэцяя
чацвёртая
* Формула Цыялкоўскага
* Гравітацыйны манеўр
* Гоманаўская траекторыя
* Метад аскулюючых элементаў
* Прыліўное паскарэнне
* Змена нахілу арбіты
* Стыкоўка
* Пункты Лагранжа
* Эфект «Піянера»

 |
| Арбіты КА | 
* Геастацыянарная арбіта
* Геліяцэнтрычная арбіта
* Геасінхронная арбіта
* Геацэнтрычная арбіта
* Геапераходная арбіта
* Нізкая апорная арбіта
* Палярная арбіта
* Тундра-арбіта
* Сонечна-сінхронная арбіта
* Маланка-арбіта
* Аскулюючая арбіта

 |

 |