recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дарафе́й (Дарак) Фіё́нік** (па-падляску: *Dorofiêj Fijonik*, польск.: Doroteusz Fionik; нар. 14 жніўня 1968, Бельск Падляскі, ПНР) — польскі гісторык, этнограф беларускага паходжання, заснавальнік прыватнага Музею малой айчыны ў Студзіводах (раён Бельска), дзеяч беларускай культуры на Падляшшы.

Біяграфія
---------

Мае сястру Ганну, фалькларыстку і кіраўніцу калектыва «Жэмэрва» са Студзіводаў.

Скончыў сельгастэхнікум, Вышэйшую праваслаўную семінарыю з сядзібай пры манастыры Святога Анупрыя ў Яблэчнай.

Выкладаў катэхізіс у Бельску Падляскім, дзейнічаў у Брацтве праваслаўнае моладзі, у якім праводзіў рэканструкцыю спаленай у час Другой сусветнай вайны званіцы царквы XVIII стагоддзя. У 1993 заснаваў Музей малой айчыны ў Студзіводах, колішняй вёсцы каля Бельска Падляскага. Арганізатар штогадовага (ад 2004) фестываля «Там па майскай расе» ў Бельску і ваколіцах.

У 2002—2010 член Рады горада Бельск Падляскі. Займаецца сельскай гаспадаркай. Жыве ў Студзіводах. З жонкай Альжбетай маюць сыноў Максіма, Ілью і дачку Таісу.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Ад пачатку 1990-х гадоў займаецца гісторыяй і этнаграфіяй Бельскай зямлі. Аўтар і суаўтар некалькіх кніг, у тым ліку серыі, прысвечанай гісторыі невялікіх мясцовасцей на Падляшшы (разам з а. Рыгорам Сасной). Ад 1998 — заснавальнік і галоўны рэдактар краязнаўчага штоквартальніка «Бельскі гасцінец». У 1994 стаў адным з сузаснавальнікаў Беларускага гістарычнага таварыства. Супрацоўнік штотыднёвіка «Ніва», штомесяцнікаў «Przegląd Prawosławny», «Czasopis», член рэдакцыі «Białoruskich Zeszytów Historycznych».

Узнагароды
----------

У 1996 атрымаў адну з найвышэйшых узнагародаў у конкурсе Фундацыі культуры «Малыя айчыны — традыцыя для будучыні» за праект «Бельск Падляскі — сэрца пагранічча» (разам з Яўгенам Вапам). У 2003 і 2005 — узнагароджаны прэміяй маршалка Падляскага ваяводства за прапаганду і ахову культурнай спадчыны. У 2006 стаў лаўрэатам прэміі імя Зыгмунта Глогера за прапагандысцкую і выдаўнічую дзейнасць, ахову помнікаў і стварэнне Музею малой айчыны. У 2010 узнагароджаны ордэнам святой Марыі Магдалены III ступені ПАПЦ.

Зноскі
------

1. ↑  .
2. ↑  STOPKA :: Laureaci dotychczasowych edycji konkursu im. Zygmunta Glogera.

Спасылкі
--------

* Doroteusz Fionik, W niebie radują się moim przodkowie(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1075650917 · ISNI: 0000 0001 1693 3313 · LCCN: n97035710 · NUKAT: n95019540 · VIAF: 101804369 |
Не блытаць з Драгічынскі павет.
 
**Дарагічынскі павет** (***Дарагічынская зямля***) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім і Польскім каралеўстве ў складзе Падляшскага ваяводства. Цэнтр — горад Дарагічын.

Гісторыя
--------

У XII—XIII стст. землі павета ўваходзілі ў склад Галіцка-Валынскага княства, у пачатку 14 ст. пры вялікім князю Гедзіміне, увайшлі ў склад Вялікага Княства Літоўскага. Некаторы час належалі мазавецкім князям.

Паветы Падляшскага ваяводства ў 1565 годзе
У пачатку 15 ст. Вітаўт далучыў Дарагічынскі павет да Вялікага Княства Літоўскага, павялічыўшы яго за кошт іншых былых мазавецкіх зямель (Ганязь, Райгарад, Тыкоцін). У 1440—1444 гадах Дарагічынскі павет зноў у складзе Мазовіі. На дарагічынскую шляхту былі пашыраны прывілеі польскай шляхты (права на пэўнае самакіраванне і інш.). У 1440 годзе прывілеі дарагічынскай шляхце выдаў мазавецкі князь Баляслаў IV. Пры вяртанні Дарагічынскага павета ў склад Вялікага Княства Літоўскага ў 1444 годзе вялікі князь літоўскі Казімір пацвердзіў прывілеі мясцовай шляхты, каля 1492 года гэта зрабіў і вялікі князь Аляксандр. Прывілеем 1516 года Жыгімонт Стары даў дарагічынскай шляхце поўнае польскае права.

У другой палове 15 ст. са складу Дарагічынскага павета вылучыўся Бельскі павет. У склад Дарагічынскага павета ўліўся Венграўскі павет, а ў 1520-х гг. вылучыўся Мельніцкі павет. З 1513 года Дарагічынскі павет у складзе Падляшска-Берасцейскага (Падляшскага) ваяводства, дзе займаў першынство (Дарагічын быў цэнтрам ваяводства).

Дарагічынская зямля на карце 1795 года
Пры заключэнні Люблінскай уніі ў 1569 годзе Дарагічынскі павет увайшоў у склад Польскага каралеўства.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў складзе Прусіі і Аўстрыі.

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Дарагічынскі павет // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 579. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
**Антон Булаўскі** (25 лістапада 1910, каля Бабруйска — 1994?, Сідней, Аўстралія) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Быў афіцэрам Чырвонай Арміі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны камандаваў ротай БСА, быў афіцэрам БКА. З лета 1944 года знаходзіўся ў Германіі, а з 1948 года жыў у Аўстраліі, дзе пасяліўся ў Сіднеі.

У 1950-х актыўна ўдзельнічаў у беларускім грамадскім жыцці. Быў сябром Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі (прыхільнікаў БЦР). У 1955—1957 гадах быў начальнікам Краёвага штаба Беларускага вызвольнага фронта ў Аўстраліі. Пазней быў сябром Беларускага культурна-грамадскага клуба ў Сіднеі.

Спасылкі
--------

* Булаўскі Антон(бел. (тар.)) // *Запісы*. — Нью-Ёрк — Менск: БІНіМ, 2014. — № 37. — С. 38–39.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шабуня.
**Антон Апалінаравіч Шабуня** (1876-1920) — беларускі нацыянальны дзеяч, адзін з заснавальнікаў БСГ.

Біяграфія
---------

Антон Шабуня ў 1904 годзе
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт, працаваў адвакатам у Мінску. Ягоная кватэра ў Мінску і фальварак на Ігуменшчыне выкарыстоўваліся дзеячамі БСГ для паседжанняў і сховішча ад уладаў, асабліва падчас рэвалюцыі 1905—1907 гг. Адзін з заснавальнікаў кніжнага таварыства «Мінчук». У студзені 1906 г. мінская жандармерыя завяла справу па абвінавачванні А. Шабуні ў распаўсюджванні «супрацьурадавых выданняў» (спынена ў 1909 г. за недастатковасцю ўлік).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кароткі нарыс беларускага пытання. — Мінск: І. П. Логвінаў, 2009.-396с. ISBN 978-985-6901-22-8.
**Зорны шлях VI: Не адкрытаяя краіна** (англ.: Star Trek VI: The Undiscovered Country) — шосты поўнаметражны навукова-фантастычны фільм, дзеянне якога адбываецца ў сусвеце *Зорнага шляху*. *Не адкрытаяя краіна* стала апошнім фільмам з удзелам экіпажа карабля «USS Enterprise» пад камандаваннем капітана Кірха (але ж некаторыя персанажы ўсёж сустракаюцца ў наступных фільмах).

Прэм'ера фільма: 6 снежня 1991 года;
Бюджэт фільма: 30 млн даляраў;
Касавыя зборы ў кінатэатрах ЗША ў год паказу:'74 810 000 даляраў;
Касавыя зборы па ўсім свеце: 94 млн даляраў.

Сюжэт
-----

2293 год (пачатак фільма - зорная дата 9521). Даследуючы газавыя скупнасці Бэта-квадранту, карабель Федэрацыі «USS-2000 Эксэльсіор» пад камандаваннем капітана Хікару Сулу трапляе ў падпрастранственную ўдарную хвалю. Крыніца выбуху — клінгонскі месяц Праксіс, якой ў выніку гэтага быў амаль цалкам разбуран.

Праз два месяцы экіпаж Кірка прыбывае на сакрэтную нараду Зорнага флота. У выніку катастрофы, выкліканай занадта актыўнай распрацоўкай карысных выкапняў, складнікаў аснову Клингонской энергетыкі, Клингонская імперыя засталася без ключавых вытворчых магутнасцяў і, акрамя таго, шэраг планет, у прыватнасці метраполія Кронас, былі заражаны атрутнымі прадуктамі выбуху. Пры цяперашнім супрацьстаянні аднаўленне немагчыма, і Клінгонскай імперыі засталося існаваць каля 50 гадоў.

На нарадзе высвятляецца, што месяц назад клінгонскі канцлер Горкан паслаў у Федэрацыю таемную прапанову пра ўсталяванне міру. Частка камандавання флота пярэчыць гэтаму, бо ў выніку Федэральны флот таксама падвергнецца скарачэнню — скароціцца флот ваенных караблёў Зорнага Флота. Да таго ж, ёсць магчымасць размаўляць з Клінгонами з пазіцыі сілы. Але кіраўніцтва Федэрацыі прымае ініцыятыву Горкана. «USS 1701-А Энтерпрайз» адпраўляецца да месца сустрэчы з крэйсерам Горкана «Кронас-1», каб суправадзіць яго да Зямлі.

Зноскі
------

1. ↑  Star Trek VI: Das Unentdeckte Land - YouTube Праверана 1 красавіка 2022.
2. ↑  The Undiscovered Country | Memory Beta, non-canon Star Trek Wiki | Fandom Праверана 3 мая 2022.
3. 1 2 3 4  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
4. ↑  Kim Cattrall | Memory Alpha | Fandom
5. ↑  Christian Slater | Memory Alpha | Fandom
6. ↑  Star Trek VI: The Undiscovered Country (1991) - Trakt Праверана 1 красавіка 2022.
7. ↑
8. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 14 красавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Зорны шлях VI: Не адкрытая краіна на Вікісховішчы |
**Тырэ́ны** (стар.-грэч.: Τυρρηνοί), **тырсе́ны** (стар.-грэч.: Τυρσανοί) — зборная назва народаў Міжземнамор'я (вакол Балканскага паўвострава і ў Італіі), дадзеная ім старажытнымі грэкамі. 

Герадот лічыў тырэнаў выхадцамі з Лідыі, якія пасля 18 гадоў голаду перасяліліся ў Італію пад правадырствам валадарскага сына Тырсена. Геланік атаесамляў тырэнаў з пеласгамі. Ужо ў эпоху элінізму тырэнамі называлі этрускаў, а вобласць, населеную імі, — Тырэніяй, хаця ў папярэднія часы да тырэнаў таксама адносілі і залежныя ад іх італійскія народы. Страбон пісаў наступнае: "*Рымляне клічуць тырэнаў этрускамі або тускамі. Грэкі, як паведамляюць, далі ім такое найменне з-за Тырэна, сына Аціса, які адправіўся сюды разам з пасяленцамі з Лідыі*". Згодна Тацыту, этрускі таксама лічылі сябе сваякамі лідыйцаў.

Зноскі
------

1. ↑  Герадот, I:94
2. ↑  Страбон, кніга 5, II:2
3. ↑  Тацыт, "Аналы" 5, IV:55
**Генрых (Гайнрых) Наўэн** (ням.: Heinrich Nauen; 1 чэрвеня 1880, Крэфельд — 26 лістапада 1940, Калькар) — нямецкі мастак, педагог, яскравы прадстаўнік рэйнскага экспрэсіянізму; творчасць уключае жывапісныя палотны, акварэлі, малюнкі, друкаваную графіку, манументальны жывапіс, мазаіку і прыкладное мастацкае рамяство.

Жыццё і творчасць
-----------------

Нарадзіўся ў сям’і пекара. У 1898 годзе паступіў у дзюсельдорфскую Акадэмію мастацтваў. У 1899 годзе браў прыватныя ўрокі ў Мюнхене, у 1900—1902 гадах працягнуў адукацыю ў штутгарцкай Акадэміі. Пасля гэтага далучыўся да членаў бельгійскай мастацкай Латэмскай школы, якая групавалася вакол скульптара Жоржа Мінэ ў фламандскім гарадку. У красавіку 1905 года, пасля свайго вяселля з мастачкай Марыяй Малахоўскай, ён з жонкай прыехаў у Парыж, дзе на працягу доўгага часу вывучаў жывапіс імпрэсіяністаў і фавізм, які зараджаўся.

У пачатку 1906 года пераехаў у Берлін, стаў членам руху Берлінскі сецэсіён, блізка сышоўся з Эмілем Нольдэ, вёў дыскусіі з Максам Бекманам аб новым мастацтве. Вясну і лета звычайна праводзіў на радзіме, у Рэйнландзе. У сваёй невялікай майстэрні каля Крэфельда ў 1909 годзе напісаў буйнафарматнае палатно «Ураджай», якое выставіў у 1910 годзе ў Парыжы, дзякуючы чаму заслужыў станоўчую ацэнку ў лісце А. Маціса. У 1911 годзе канчаткова пакінуў Берлін і вярнуўся на ніжні Рэйн, пасяліўся ў замку Дыльбарн, паблізу Бругена. У Дыльбарне яго наведвалі Генрых Кампендонк, Эрых Хекель, Франц Марк, Гельмут Маке і Аўгуст Маке.

У 1921—1937 гадах — прафесар у Мастацкай акадэміі Дзюсельдорфа, дзе выкладаў разам з такімі майстрамі, як Генрых Кампендонк, Паўль Клее і Ота Дзікс. Пасля прыходу ў Германіі да ўлады нацыянал-сацыялістаў падвергся пераследам; у 1937 годзе яго працы выстаўляліся нацыстамі на прэзентацыі «Дэгенератыўнае мастацтва», а сам Наўэн прымусова звольнены і адпраўлены на пенсію. Апошнія гады жыцця мастака прайшлі ў горадзе Калькар, тут ён і пахаваны. Помнік на магіле мастака — працы Іозефа Бойса.

Зноскі
------

1. 1 2  Heinrich Nauen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Heinrich Nauen // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Heinrich Nauen // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11390694 · BNE: XX1226931 · BNF: 13180782h · GND: 11873816X · ISNI: 0000 0001 1776 6537 · LCCN: n88040219 · NTA: 070834687 · NUKAT: n2011242167 · SUDOC: 035309040 · VIAF: 95709292 · ULAN: 500004670 |

 |
**Генрых Монтэ**, **Геркус Мантас** (*Hernikum Monte*, *Henriche der Monte*; 1220-1230-я — лета 1273) — натангійскі нобіль з роду Монтэмінаў (*Montemini*, *Montheminne*), які валодаў замкам Біслейда (цяпер гарадзішча за 2 км да паўднёвага захаду ад пас. Безледыў (Польшча), або за 10 км ад Баграціёнаўска (Расія), на тэрыторыі Польшчы) на беразе ракі Безледа (цяпер р. Рэзвая).

Павешаны і працяты мячом Генрых Монтэ
Імя ад нараджэння невядомае, з дзяцінства быў закладнікам у немцаў, якія ахрысцілі яго пад імем Гернікум (*Hernikum*). Выхоўваўся ў Магдэбургу, сярод сыноў нямецкай знаці. Немцы, упэўненыя ў яго адданасці, адпусцілі Генрыха і ён вярнуўся ў родную Натангію. Калі 20.8.1260 года пачалося Вялікае Прускае паўстанне, Генрых Монтэ быў абраны адным з яго кіраўнікоў. Навучаны нямецкай ваеннай навукі, 22.1.1261 года Монтэ разбіў войска Ордэна ў бітве пры Пакарбене (Пакарвіс, за 2 км да паўднёвага ўсходу ад пазнейшага замка Брандэнбург, паблізу замка Лянцэнберг, чый фогт калісьці спаліў жыўцом ахрышчаную знаць Варміі і Натангіі). Перамога натхніла паўстанцаў, у 1262 годзе прусы аблажылі Кёнігсберг, падчас штурму Генрых Монтэ быў цяжка паранены. Вясною 1263 года ён кіраваў паходам у Падвісленне, захапіў горад Кульм, вяртаючыся разбіў у Любаўскай зямлі нямецкую пагоню, пры гэтым загінуў вялікі магістр Гельмерых, маршал Дзітрых, 40 братоў-рыцараў і шмат кнехтаў. Пад кіраўніцтвам Генрыха Монтэ большая частка Прусіі вызвалілася з-пад улады Ордэна. У 1272—1273 гадах Генрых Монтэ дзейнічаў з невялікім атрадам ў глыбі Надровіі, летам 1273 года яго атрад спыніўся ў пушчы, каб папоўніць запасы харчоў. Калі усе(!) воі былі на паляванні, Генрых Монтэ застаўся адзін у намёце(!) ў лагеры, дзе яго захапіў атрад Генрыха фон Шэненберга, комтура Хрыстбурга, і брата Хельвіка фон Гольдбаха. Амаль адразу Монтэ быў павешаны на гары Мангарбіс (цяпер на ўсход ад пас. Междурэч'е), побач з дарогай на Заалаў (цяпер пас. Каменскае), ужо павешаны быў працяты мечам.

Зноскі
------

1. ↑  Herkus Mantas //
2. ↑  Назва гары Мангарбіс (Мантгарбіс), верагодна, паходзіць з двух слоў — Монтэ (Мантас) і гарбіс (ст.-прус.: гора), т.б. «гара Монтэ (Мантаса)». Такая выснова робіцца па аналогіі: назва гары Гланінберг паходзіць ад Гланас — імя прускага кіраўніка, пакаранага на гэтай гары.

Літаратура
----------

* Петр из Дусбурга. Хроника земли Прусской. М. Ладомир. 1997.
* Геркус Монте // Надровия, 2004, № 4 / Альманах «Берега Анграпы» 2/2006. — С. 309.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Генрых Монтэ на Вікісховішчы |


| ⛭Кіраўнікі Вялікага Прускага паўстання |
| --- |
| Аўктум (Пагезанія) • Дзівон (Бартыя) • Генрых Монтэ (Натангія) • Гланда (Самбія) • Глапа (Вармія) • Комант (Судавія) |
| Заўвага: Памезанія не далучылася да Паўстання; Натангія яшчэ не была захоплена Ордэнам. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1170918611 · LCCN: no2016098084 · VIAF: 6147121765226392417 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Губіш.
**Генрых Уладзіміравіч Губіш** (7 красавіка 1932, Душанбэ) — беларускі і таджыкскі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Душанбэ. Перад Вялікай Айчыннай вайной жыў у Ленінградзе. Летам 1941 года маці павезла іх з сястрой да сваіх родных на Волгу. Калі нацысты падступіў да Сталінграда, перабраліся яшчэ далей — у Сярэднюю Азію, у Душанбэ.

Скончыў Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1956 годзе. Працаваў у Таджыкпраекце (Душанбэ), з 1966 па 1981 г. — галоўным архітэктарам праектаў, майстэрні ў Мінскпраекце, Белкамунпраекце, Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: гарадскі Палац піянераў і школьнікаў, кінатэатр у Душанбэ (1961), жылыя дамы, рэканструкцыя і распрацоўка інтэр’ераў крамы «Кветкі» па Ленінскім праспекце (1970), Агенцтва друку «Навіны» (1973), Палаца культуры Белсаўпрафа (1980), малых формаў Цэнтральнага батанічнага саду АН БССР (1973) у Мінску.

Бібліяграфія
------------

* Что мы оставим потомкам? / Г. В. Губиш, А. М. Ковалевская, Е. П. Петряев. 1982
* Губиш, Генрих. *«Сатанинское число Брежнева», инопланетяне и КГБ* // Лебедь: Независимый бостонский альманах. № 582 от 11 января 2009.

Зноскі
------

1. ↑  Генрих Губиш. Побег из лагеря. 23-06-2019

Літаратура
----------

* Губиш Генрих Владимирович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Генрых Фрэдэрык Сцюарт** (англ.: Henry Frederick Stuart; 19 лютага 1594 — 6 лістапада 1612), **прынц Уэльскі** (з 1610 года), **герцаг Ротсей** (з 1594 года) — старэйшы сын караля Англіі і Шатландыі Якава I (VI) і каралевы Ганны Дацкай.

Біяграфія
---------

Нараджэнне прынца Генрыха ў 1594 годзе з энтузіязмам было ўспрынята раялістамі Шатландыі, паколькі да гэтага моманту кароль Якаў VI з'яўляўся апошнім прадстаўніком каралеўскага дому Сцюартаў і яго смерць прывяла б да грамадзянскай вайны паміж рознымі шатландскімі арыстакратычнымі сем'ямі, якія прэтэндавалі на прастол. Пры нараджэнні Генрых атрымаў тытулы герцага Ротсея і графа Карыка, традыцыйныя для спадчыннікаў шатландскай кароны. Пасля ўзыходжання Якава VI на прастол Англіі ў 1603 годзе, Генрых быў ўзведзены ў годнасць герцага Корнуальскага і прынца Уэльскага, упершыню ў гісторыі злучыўшы англійскія і шатландскія тытулы спадчыннікаў прастола.

Малады прынц Генрых адрозніваўся энергіяй і адкрытасцю, што кантраставала з асцярожным і замкнутым характарам яго малодшага брата Карла. На яго ўскладаліся вялікія надзеі, ішлі перамовы пра яго вяселлі з дачкой тасканскага герцага Кацярынай Медычы, аднак вяселле было адменена, з прычыны таго, што Генрых быў пратэстантам. У 1612 годзе ва ўзросце васямнаццаці гадоў Генрых Сцюарт сканаў ад тыфу. Спадчыннікам англійскага і шатландскага прастолаў (а з 1625 года каралём) стаў малодшы брат Карл.

Генрых Сцюарт пахаваны ў Вэстмінстэрскім абацтве.


1. 1 2  FINA Wiki — Аўстрыйская акадэмія навук. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65043913'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q100989339'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q299015'></a>
2. 1 2  *Lundy D. R.* Henry Frederick Stuart, Prince of Wales // The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
3. ↑  Czech National Authority Database Праверана 2 чэрвеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
4. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
5. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
**Касцёл Святой Кацярыны** (харв.: Crkva sv. Katarine u Zagrebu) — касцёл у Заграбе, Харватыя, кафедра Заграбскай архіепархіі. Помнік архітэктуры барока, лічыцца адным з найпрыгажэйшых храмаў Заграба. Асвечаны ў гонар Святой Кацярыны.

Размешчаны ў цэнтры горада — у Верхнім горадзе, на плошчы Святой Кацярыны.

Гісторыя
--------

На месцы сучаснага касцёла Святой Кацярыны з XIV стагоддзя існаваў дамініканскі касцёл, які падчас турэцкага ўварвання выкарыстоўваўся ў якасці ваеннага складу. 

У першай палове XVII стагоддзя быў перададзены езуітам. Паколькі касцёл быў у занядбаным стане, езуіты пабудавалі на яго месцы ў 1620—1632 гадах новы. Касцёл цалкам згараў пры пажарах у 1645 і 1674 гадоў, але дзякуючы харвацкім магнатам, быў адбудаваны наноў.

Пасля забароны езуітаў (1773) касцёл Св. Кацярыны быў перададзены ў 1783 годзе ў склад парафіі Святога Марка, а з 1874 года стаў кафедрай. У XIX—XX стагоддзях неаднаразова рэканструяваўся.

Апісанне
--------

Касцёл — аднанефнае збудаванне з шасцю бакавымі капліцамі і апсідай. У капліцах размешчаны пяць драўляных алтароў (XVII стагоддзе) і адзін мармуровы (1729 год). Інтэр’еры ўпрыгожаны карцінамі Бернарда Бобіча і Антоніа Куадрыа. Скляпенні нефу са сцэнамі з жыцця Святой Кацярыны належаць аўтарству Джуліа Куальі, а алтар Святога Ігната — Франчэска Роба.

Галерэя
-------

* Інтэр’ер касцёлаІнтэр’ер касцёла
* Алтар Св. Ігната ЛаёлыАлтар Св. Ігната Лаёлы
* Алтар Святога ДухаАлтар Святога Духа
* Фрагменты скляпенняўФрагменты скляпенняў

Зноскі
------

1. ↑  Crkva Sv. Katarine u Zagrebu i hrvatsko plemstvo Архівавана 11 сакавіка 2009.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Святой Кацярыны (Заграб)
* Касцёл Святой Кацярыны ў Заграбе *www.zagreb-touristinfo.hr*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ляшчынскі.

**Збігнеў Ляшчынскі** (польск.: Zbigniew Leszczyński; нар. 9 лютага 1977) — польскі спартсмен, гулец у настольны тэніс. Выступаў за «Гвязду» з Быдгашчы, быў трэнерам, пазней стаў яе менеджарам. У цяперашні час з’яўляецца прэзідэнтам Польскай суперлігі па настольным тэнісе, віцэ-прэзідэнтам Польскай асацыяцыі па настольным тэнісе.

Збігнеў Ляшчынскі разам з заўзятаркай
З’яўляецца ўладальнікам сямейнай кампаніі «ZOOLeszcz» і адным з галоўных спонсараў гоншчыкаў спідвея «Палоніі» з Быдгашчы.

22 лютага 2022 года стаў прэзідэнтам шматсекцыйнага спартыўнага клуба «Гвязда».

Зноскі
------

1. ↑  facebook — LOTTO Polski Cukier Gwiazda Bydgoszcz

Спасылкі
--------

* Zbigniew Leszczyński. Jeszcze jedna misja на
* LOTTO SUPERLIGA MĘŻCZYZN — SEZON 2018/2019

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**Трэблінка** (Treblinka) — два канцэнтрацыйныя лагеры: Трэблінка-1 (так званы «працоўны лагер») і Трэблінка-2 (лагер смерці). Лагеры былі арганізаваны нацыстамі на тэрыторыі акупаванай Польшчы недалёка ад вёскі Трэблінка (ваяводства Мазавецкае), размешчанае ў 80 км да паўночны-ўсход ад Варшавы. Лагер смерці Трэблінцы-2 існаваў з 22 ліпеня 1942 года па кастрычнік 1943. Па розных ацэнках, усяго ў лагеры было забіта ад 750 да 810.000 чалавек (большая колькасць ахвяраў было толькі ў лагеры Аўшвіц 2, самым вядомым цяпер лагеры смерці). Пераважная большасць ахвяр (99,5%) былі яўрэямі з Польшчы, каля 2 тысяч - цыганы.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11823896 · BNE: XX453750 · BNF: 11954059h · GND: 4254372-1 · ISNI: 0000 0001 1537 3318 · LCCN: n80050218 · NKC: kn20031112003 · NLA: 49287901 · LIBRIS: 347316 · SUDOC: 027517233 · VIAF: 248635877, 148880117 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноўскі.
**Збігнеў Уладзіслававіч Іваноўскі** (нар. 26 кастрычніка 1948, в. Агароднікі, Валожынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Доктар палітычных навук (1995), прафесар, ганаровы работнік вышэйшай адукацыі Расійскай Федэрацыі, кіраўнік Групы палітычнай кан’юнктуры Інстытута Лацінскай Амерыкі Расійскай акадэміі навук, прафесар факультэта глабальных працэсаў Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава, эксперт Расійскага савета па міжнародных справах, сродкаў масавай інфармацыі, радыё і тэлебачання, вядомы журналіст і перакладчык.

Біяграфія
---------

У 1966 годзе скончыў з залатым медалём Валожынскую школу-інтэрнат і паступіў на факультэт іспанскай мовы тагачаснага Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў, у 1971—1974 гадах працаваў выкладчыкам у гэтым жа інстытуце.

З 1974 года жыве ў Маскве. Пасля аспірантуры пры Інстытуце Лацінскай Амерыкі і абароны дысертацыі займаўся навуковай працай і выкладаў у Дыпламатычнай акадэміі пры Міністэрстве замежных спраў Расіі, а таксама ў Маскоўскім гуманітарным інстытуце імя К. Р. Дашкавай, Гаванскім універсітэце і акадэміі навук Кубы, Фларыдскім міжнародным універсітэце і Універсітэце Каліфорніі ў Сан-Дыега (ЗША), чытаў лекцыі ў розных вышэйшых навучальных установах ЗША, Еўропы і Лацінскай Амерыкі, удзельнічаў у шматлікіх міжнародных кангрэсах у розных краінах свету.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Член Расійскай асацыяцыі міжнародных даследаванняў, Расійскай асацыяцыі лацінаамерыканістаў, Еўрапейскай і Міжнароднай Федэрацый даследчыкаў Лацінскай Амерыкі, аўтар 300 навуковых публікацый, у тым ліку манаграфій і энцыклапедый. Асобныя творы друкаваліся ў ЗША, Германіі, Польшчы, Бразіліі, Балівіі, Мексіцы, Калумбіі, Украіне і ў іншых дзяржавах.

### Бібліяграфія

* Политические конфликты в Латинской Америке: вызовы стабильности и новые возможности / Отв. ред. З. В. Ивановский. — М.: ИЛА РАН, 2017.
* Латинская Америка: избирательные процессы и политическая панорама / Отв. ред. З. В. Ивановский. — М.: ИЛА РАН, 2015.
* Ивановский З. В. Латинская Америка: электоральное законодательство и властные структуры. — М.: ИЛА РАН, 2014.
* Латинская Америка и Карибы. Политические институты и процессы / Отв. ред. З. В. Ивановский. — М.: Наука, 2000.
* Ивановский З. В. Колумбия: государство и гражданское общество. Опыт экономических и политических реформ в условиях нестабильности. — М.: ИЛА РАН, 1997.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі «За працоўную доблесць», «У гонар 850-годдзя Масквы», імя княгіні К. Р. Дашкавай «За служэнне Свабодзе і Асвеце», медалём свяціцеля Макарыя.

Зноскі
------

1. ↑  СЛАВУТЫЯ АСОБЫ

Спасылкі
--------

* Ивановский Збигнев Владиславович
* Ивановский Збигнев Владиславович
* ИВАНОВСКИЙ Збигнев Владиславович Архівавана 24 чэрвеня 2021.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кранц.
**Якаў Кранц** (1741, Здзецел, Вялікае Княства Літоўскае — 18 снежня 1804, Замасць, Аўстрыйская імперыя) — яўрэйскі прапаведнік.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў ешыбоце ў Мяжырычах Ровенскай вобласці, дзе здабыў славу красамоўца. У 1761 годзе заняў тут пасаду даршана (прапаведніка). Аб’ездзіў яўрэйскія абшчыны ў ваколіцах Львова, Любліна, Каліша, Замасця. У 18 гадоў прапаведаваў у Дубне (Украіна). У пропаведзях выкарыстоўваў фальклор, этычныя, галахічныя, кабалістычныя творы, інтэрпрэтуючы іх па-свойму.

Кнігі яго арацый, прытчаў (на іўрыце) выходзілі пасмяротна на Украіне, у Польшчы.

Зноскі
------

1. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 13 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
2. ↑  Jakob ben Wolf Kranc //

Літаратура
----------

* Кранц Якаў // Пяткевіч. А. М. Людзі культуры з Гродзеншчыны: даведнік.- Гродна, 2000. — С.161.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12466412x · GND: 173225225 · ISNI: 0000 0001 1576 0852 · LCCN: n83303996 · NKC: zmp20201062917 · NTA: 151417520 · LIBRIS: 245545 · SUDOC: 033848289 · VIAF: 79110200 |

 |
Гана на геаграфічнай карце Гана або Рэспубліка Гана — краіна ў Заходняй Афрыцы. З поўдня абмываецца водамі Гвінейскага заліва.

Займае плошчу 238.540 км ².

Агульная даўжыня дзяржаўнай мяжы складае 2093 км, з Буркіна-Фасо — 548 км, Кот-д’Івуар — 668 км, Тога — 877 км.

Берагавая лінія краіны: 539 км

Самая высокая кропка — гара Афаджата (Mount Afadjato) 880 м.

Клімат трапічны.

Гана падзелена на 10 абласцей, якія ўключаюць у сябе 170 раёнаў, у тым ліку 40 гарадскіх утварэнняў і 6 метраполій.

У 1961—1965 гг. ля горада Акасомба (Гана) у сутоцы рэк Чорная Вольта і Белая Вольта ў вузкай цясніне была пабудавана ГЭС. У выніку, пасля запаўнення, вадасховішча займае 3,6 % плошчы Ганы і з'яўляецца найбуйнейшым па плошчы (каля 8,5 тыс. км ²) вадасховішчам ў свеце.

| ⛭Гана паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Гана»**
 |
Карта Маўрыкія
**Маўрыкій**, афіцыйна — **Рэспубліка Маўрыкій** (République de Maurice) — дзяржава, размешчанае на астравах Маўрыкій, Радрыгес, Агалега і архіпелагу Каргадас-Карахас ў паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна, на ўсход ад Мадагаскара.

Плошча: агульная — 1.860 км.кв. зямля — 1.850 км.кв. вада — 10 км.кв. *Заўвага*: плошча ўключае а-вы Агалега, Каргадас Карахс Шолз (Cargados Carajos Shoals / Saint Brandon) і Радрыгас (Rodrigues).

Берагавая лінія: 177 км.

Самая высокая кропка — г. Пітон (Mont Piton) 828 м.

Клімат краіны трапічны.

На Эканамічным форуме 1999 г. Маўрыкій прызнаны краінай з самай канкурэнтаздольнай эканомікай Афрыкі.

| ⛭Маўрыкій паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Маўрыкій»**
 |
**Якаў Зусьевіч Жыліцкі** (руск.: Яков Зусьевич Жилицкий; нар. 3 кастрычніка 1909, Хойнікі Рэчыцкага павета Мінскай губерні) — савецкі стваральнік тэхналагічных комлексаў машын для апрацоўкі глебы ў садках, для струменевай тэхналогіі ўборкі пладоў і транспарціроўкі ўраджаю з сада. Заслужаны вынаходнік РСФСР (1972). Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1954).

Біяграфія
---------

У 1937 годзе скончыў Ленінградскі плодаагародніны інстытут.
З 1940 года — старшы навуковы супрацоўнік усесаюзнага НДІ садоўніцтва імя І. В. Мічурына, з 1949 да 1976 г. — загадчык аддзялення механізацыі.

Аўтар 130 друкаваных прац, 45 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтва.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Родзька.

**Філарэт Родзька** (27 студзеня 1890 — 5 сакавіка 1977) — беларускі настаўнік, грамадскі і ваенны дзеяч. Бацька дзеяча Усевалада Родзькі і мастачкі Галіны Русак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 27 студзеня 1890 г. у вёсцы Вераскава Навагрудскага павета Гродзенскай губерні ў Расійскай імперыі. Скончыў Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю. Настаўнічаў у вёсцы Грычынавічы.

Падчас Першай сусветнай вайны у 1915 годзе быў мабілізаваны ў царскае войска, скончыў афіцэрскую школу, ваяваў на фронце, быў атручаны газамі і кантужаны. У 1918 г. вярнуўся на Палессе. Паводле адной версіі, далучыўся да арміі генерала Булак-Балаховіча, а паводле іншай — настаўнічаў. Ажаніўся з мясцовай дзяўчынай Верай з Гулевічаў. У 1921 годзе вярнуўся ў вёску Вераскава, дзе працаваў кіраўніком школы.

Падчас Другой сусветнай вайны у 1942—1943 гг. — настаўнік Наваградскай настаўніцкай семінарыі, з 1943 г.— дырэктар беларускай прагімназіі ў Наваградку.

Ад 1944 года — на эміграцыі, спачатку жыў у Германіі.

У 1949 г. выехаў у ЗША. Пасяліўся ў Саўт-Рыверы, потым перабраўся ў Сомерсэт, дзе гуртаваў прыхільнікаў Рады БНР. Браў удзел у нацыянальным руху ў ЗША. Быў сябрам Беларуска-Амерыканскага задзіночання, старшынём аддзелу арганізацыі ў Нью-Джэрсі, а таксама старшынём аддзелу Рады БНР у Нью-Джэрсі. Арганізаваў беларускую суботнюю школу, браў удзел у стварэнні парафіі Жыровіцкай Божай Маці ў Хайленд-Парку, доўгі час быў рэгентам царкоўнага хору.

Памёр 5 сакавіка 1977 года і пахаваны ў Іст-Брансуіку на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.

Зноскі
------

1. ↑  Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 27 студзеня. Філарэт Родзька

Спасылкі
--------

* 130 гадоў з дня нараджэння Філарэта Родзькі Архівавана 20 лютага 2020.
**Сцяг Баварыі** (ням.: Staatsflagge Bayerns) — адзін з сімвалаў федэральнай зямлі Свабодная дзяржава Баварыя.

Афіцыйна ў Баварыі два сцягі, абодва прынятыя 16 лістапада 1953 года, абодва маюць прапорцыі 3:5, абодва выкарыстоўваюць традыцыйныя колеры зямлі — белы і блакітны. Нормы, у якім выпадку выкарыстоўваецца той ці іншы сцяг адсутнічаюць.

У першым варыянце («паласаты сцяг») выкарыстоўваецца палотнішча з памерамі бакоў 3 да 5, верхняя палова белая, ніжняя — блакітная.

У другім варыянце («дыяментавы сцяг») выкарыстоўваецца чаргаванне белых і блакітных ромбаў («*дыяментаў*»). Пры гэтым колькасць ромбаў не павінна быць меншай за 21, а зрэз ромба ў правым верхнім вугле павінен быць белага колеру.

Выява герба Баварыі на сцягу не з'яўляецца законнай, але часам выкарыстоўваецца.

Зноскі
------

1. ↑  Bekanntmachung der Bayerischen Staatsregierung über die bayerische Staatsflagge und die Dienstflaggen für Kraftfahrzeuge, vom 16. November 1953; Bayerisches Gesetz- und Verordnungsblatt 1953, S. 193.
2. ↑  Bayerisches Gesetz- und Verordnungsblatt

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг Баварыі
* Сцяг Баварыі на Flags of the World

| Сцягі Германіі |
| --- |
| Сцягі зямель Германіі | 
* Баварыя
* Бадэн-Вюртэмберг
* Берлін
* Брандэнбург
* Брэмен
* Гамбург
* Гесэн
* Мекленбург-Пярэдняя Памеранія
* Ніжняя Саксонія
* Рэйнланд-Пфальц
* Саар
* Саксонія
* Саксонія-Ангальт
* Паўночны Рэйн-Вестфалія
* Цюрынгія
* Шлезвіг-Гольштэйн

 | Сцяг Германіі |
| Гістарычныя сцягі | 
* Германская імперыя
* Веймарская рэспубліка
* Трэці рэйх
* Германская Дэмакратычная Рэспубліка

 |
**Філасофія Азербайджана** (азерб.: Azərbaycan fəlsəfəsi або азерб.: Azərbaycanda fəlsəfə) — грамадска-палітычная думка азербайджанскага народа і сукупнасць філасофскага спадчыны азербайджанскіх мысляроў.

Історія
-------

### Новий час

Пасля ўваходжання Азербайджана ў склад Расіі з'явілася ідэалогія асветніцтва, нацэленая на вестэрнізацыю краіны (Мірза Фаталі Ахундаў, Джалілі Мамедкулизаде). Асветнікі крытыкавалі адсталасць краіны і рэлігійнае цемрашальства. У гэты час таксама пачалі распаўсюдзіліся ідэі пантюркизма (Мусават).

Пасля заваёвы краіны Чырвонай Арміяй у Азербайджане былі заснаваныя кафедры дыялектычнага і гістарычнага матэрыялізму, на якіх вялося вывучэнне і выкладанне марксізму. У гэты час адбылася інстытуалізацыя філасофіі пад эгідай Акадэміі навук, ажыццяўляліся пераклады заходняй філасофіі на азербайджанская мова, вывучэнне і сістэматызацыя азербайджанскай думкі.

На заходзе СССР у Азербайджане атрымала папулярнасць ідэалогія пантюркизма, якая супернічае з ідэалогіяй паниранизма. Да азербайджанскай філасофіі можа быць аднесены расійскі мысляр Гейдар Джемаль.

Вялікі ўклад у сістэматызацыю і вывучэнне азербайджанскай філасофіі зрабіў Закір Мамедаў.

Літаратура
----------

* Кулизаде З.А. Хуруфізму і яго прадстаўнікі ў Азербайджане. Баку, 1970.
* Кулизаде З.А. З гісторыі азербайджанскай філасофіі VII-XII стст. Баку, 1992.
* Мамедаў З. Гісторыя Азербайджанскай філасофіі. Баку, 1994.
* Гусейнаў Н. З гісторыі грамадскай і філасофскай думкі ў Азербайджане XIX стагоддзя. Баку, 1949.
* Гісторыя азербайджанскай філасофіі. T.1. Баку, 2002.
* Гісторыя азербайджанскай філасофіі. Т.2. Баку, 2008.

Спасылкі
--------

* Азербайджанская філасофія  (руск.)
**Лакемба** (фідж.: *Lakeba*) — найбуйнейшы востраў архіпелага Лау (Фіджы). Плошча — 59,5 км². Насельніцтва (2010) — 2 100 чалавек.

Лакемба знаходзіцца ў 286 км на ўсход ад Сувы. З’яўляецца дзесятым па плошчы востравам Фіджы. Даўжыня — каля 11 км. Найбольшая шырыня — 9,21 км. Востраў мае вулканічнае паходжанне, гарысты. Бераг атачае кола каралавых рыфаў. Клімат марскі трапічны.

Востраў Лакемба — адно з самых старажытных месцаў Фіджы. Археолагамі выяўлены стаянкі прадстаўнікоў культуры Лапіта, заснаваныя каля 3 000 гадоў таму. На працягу тысячагоддзяў адбывалася ўзаемнае ўздзеянне палінезійскай і меланезійскай культур, што адлюстравалася на фарміраванні сучаснай спецыфічнай культуры астравіцян. 

На востраве дзейнічаюць порт і аэрапорт. Асноўны занятак насельніцтва — вырошчванне какосавай пальмы.

Спасылкі
--------

* Lakemba, Lau Islands FIJI
* Lakeba: the prehistory of a Fijian island
* World War 2 Pacific Island Guide By Gordon L. Rottman
* THE CULTURE HISTORY OF THE LAU ISLANDS, FIJI

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Сцяг Армянскай ССР** — дзяржаўны сімвал Армянскай ССР. Зацверджаны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета АрмССР 17 снежня 1952 года.

«Артыкул 167 Канстытуцыі Арменіі (1978). Дзяржаўны сцяг Армянскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ўяўляе сабой чырвонае прамавугольнае палотнішча з сіняй паласой пасярэдзіне ва ўсю даўжыню сцяга. На верхняй чырвонай частцы палотнішча сцяга, ля тронка, намаляваныя залатыя серп і молат, а над імі чырвоная пяціканцовая зорка, апраўленая залатым акаймаваннем. Суадносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 1:2».

29 красавіка 1981 выйшла палажэнне аб сцягу Армянскай ССР, у якім даецца падрабязнае апісанне сцяга:

> 
> «Дзяржаўны сцяг Армянская Савецкай Сацыялістычная Рэспублікі ўяўляе сабою чырвонае прамавугольнае палотнішча з сіняй паласой пасярэдзіне ва ўсю даўжыню сцяга. На верхняй чырвонай частцы палотнішча сцяга, ля тронка, адлюстраваны залатыя серп і молат, а над імі чырвоная пяціканцовая зорка, апраўленая залатым акаймаваннем. Прапорцыя шырыні сцяга да яго даўжыні — 1:2.   
> 
> Серп і молат упісваюцца ў квадрат, бок якога роўны 1/5 шырыні сцяга. Востры канец сярпа прыходзіцца па сярэдзіне верхняга боку квадрата, дзяржальні сярпа і молата ўпіраюцца ў ніжнія куты квадрата. Даўжыня молата з дзяржальняй складае 3/4 дыяганалі квадрата. Пяціканцовая зорка ўпісваецца ў акружнасць дыяметрам у 1/10 шырыні сцяга, якая датыкаецца сярэдзіны верхняга бока квадрата. Адлегласць вертыкальнай восі зоркі сярпа і молата ад тронка складае 1/4 шырыні сцяга. Адлегласць ад верхняга берага сцяга да цэнтра зоркі 1/11 шырыні сцяга».
> 
> 
> 

* Люты-Сакавік 1922Люты-Сакавік 1922
* 1936-19401936-1940
* 1940-19521940-1952

Глядзіце таксама
----------------

* Герб Армянскай ССР
* Гімн Армянскай ССР
* Сцяг Арменіі
* Герб Арменіі
* Гімн Арменіі

Зноскі
------

1. ↑  К САЮЗУ СУВЕРЭННЫХ НАРОДАЎ. Зборнік дакументаў

Спасылкі
--------

* Савецкая Арменія



| Сцягі рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| 
* Азербайджанская ССР
* Армянская ССР
* Беларуская ССР
* Грузінская ССР
* Казахская ССР
* Кіргізская ССР
* Латвійская ССР
* Літоўская ССР
* Малдаўская ССР
* Расійская СФСР
* Таджыкская ССР
* Туркменская ССР
* Узбекская ССР
* Украінская ССР
* Эстонская ССР

---

* Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
* Закаўказская СФСР (1922—1936)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Філарэт.

**Філарэт** (**Феадосій Яўграфавіч Раменскі**; 25 сакавіка 1880, вёска Старая Рудня, Рагачоўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер Жлобінскі раён, Гомельская вобласць — 1 лістапада 1937, Мінск, турма НКВД) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Феадосій Раменскі
Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта (1911). Служыў сакратаром епархіяльнае вучыльнага савета ў Мінску. У 1916—1917 гадах памочнік Аляксандра Панова, інспектра Мінскай духоўнай семінарыі. З 1918 года выкладаў у Мінскай чыгуначнай гімназіі, іншых навучальных установах. У 1921 годзе пастрыжаны ў манашаскі сан з імем Філарэт і рукапаложаны ў іераманаха. Служыў у Аляксандра-Неўскім храме ў Мінску. Узнагароджаны санам протаіерэя.

У сакавіку 1923 мітрапалітам Мелхіседэкам (Паеўскім) хіратанісаны ў епіскапа Бабруйскага. Старшыня з’езду прадстаўнікоў духавенства і вернікаў Беларускай праваслаўнай епархіі (9—10 жніўня 1927; прынялі ўдзел прадстаўнікі 333 прыходаў), на якім было абвешчана аб стварэнні аўтакефаліі Беларускай царквы. Да 1930 года служыў у Мікалаеўскім саборы ў Бабруйску. Потым у Екацярынінскім саборы на Нямізе ў Мінску, Свята-Іаанаўскай царкве в. Вялікая Сляпянка (цяпер у межах Мінска). З 1934 года ў храме Св. Марыі Магдаліны на вул. Старажоўскай. У сярэдзіне 1935 года даў згоду архіепіскапу Магілёўскаму Паўліну (Крошачкіну) на аб’яднанне з кананічнай Царквой, прынёс пакаянне і мітрапалітам Сергіем (Страгародскім) прыняты ў зносіны з РПЦ. Пасля закрыцця вясной 1937 года ў Мінску апошняга каталіцкага храма дазволіў вернікам-каталікам маліцца ў царкве Св. Марыі Магдаліны.

Арыштаваны 28 ліпеня 1937 года ў Мінску па адрасе: вул. Пажарная, д. 8. 3 верасня 1937 года тамасама была арыштавана яго сястра Марыя (нарадзілася 24 кастрычніка 1882). Асуджаныя 25 кастрычніка 1937 года разам з шэрагам свяшчэнна- і царкоўнаслужыцелей і актыўных прыхаджанаў тройкай НКВД за «антысавецкую дзейнасць» да вышэйшае меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляныя 1 лістапада 1937 года. Сястра рэабілітавана 11 сакавіка 1958 года трыбуналам БВА, сам епіскап — 31 сакавіка 1989 года пракуратурай БВА.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Рэпрэсаваныя праваслаўныя свяшчэнна- i царкоўнаслужыцелі Беларусі. 1917—1967. Том 2

| ⛭Прадстаяцелі Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы |
| --- |
| 
* Мелхіседэк (Паеўскі) (1922—1931)
* Філарэт (Раменскі) (1931—1937)
* Панцялеймон (Ражноўскі) (1942—1946)
* Аляксандр (Іназемцаў) (1946—1948)
* Сергій (Ахатэнка) (1948—1971)
* Андрэй (Крыт) (1972—1983)
* Ізяслаў (Бруцкі) (1984—2007)
* Святаслаў (Логін) (з 2008)

 | Герб Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы |
**Сцяг Астрыны** — сцяг гарадскога пасёлка Астрына Шчучынскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 г. № 279.

Апісанне
--------

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос: верхняй — блакітнага, ніжняй — зялёнага колеру. Ніжняя паласа складае 1/10 шырыні сцяга. Па цэнтры на пярэднім боку палотнішча намалявана вежа белага колеру; над яе чырвоным спічастым дахам — рука воіна ў белых баявых даспехах, якая трымае аголены меч таго ж колеру.

Гл. таксама
-----------

* Герб Астрыны

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг Астрыны
* Архівавана 23 жніўня 2020.

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гродзенскай вобласці |
| --- |
| Гарады | Астравец ·  Ашмяны ·  Бярозаўка ·  Ваўкавыск ·  Гродна ·  Дзятлава ·  Іўе ·  Ліда ·  Масты ·  Навагрудак ·  Свіслач ·  Скідзель ·  Слонім ·  Смаргонь ·  Шчучын |  |
| Гарадскія пасёлкі | Астрына ·  Воранава ·  Вялікая Бераставіца ·  Жалудок ·  Зэльва ·  Карэлічы ·  Краснасельскі ·  Мір ·  Поразава ·  Радунь |
| Вёскі/Аграгарадкі | Гальшаны ·  Цырын |
| Раёны | Гродзенскі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гурыновіч.
**Хведар Хведаравіч Гурыно́віч** (нар. 14 верасня 1950, в. Крывічы, Салігорскі раён, Мінская вобласць) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1981 годзе. Працаваў на будоўлі, на Мінскім электратэхнічным заводзе, у рудаўпраўленні і на рамонтна-механічным заводзе ў Салігорску. З 1986 года ў газеце «Калійшчык Салігорска».

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1991 года.

Творчасць
---------

Друкуецца з 1969 года. Роздум над разнастайнымі праблемамі сучаснасці і гісторыі, лёсам роднага слова, прыроды роднага краю ў зборніках «Хлеб і соль» (1980), «Шматгалосная кветка» (1983), «Дачыненне» (1991), «Вішня цвіце» (1992), «Пасадзім па дрэўцу» (1993), «Што я ўнуку скажу» (1996), «Запрашаю пад дождж» (2000), «Год — как жизнь, жизнь — как год» (2009) і інш. кніг для дзяцей «Пасадзім па дрэўцу» (1993), «Птушыная азбука» (1997), «Лес на далоні» (2001) і інш.

Узнагароды
----------

Лаўрэат літаратурнай прэміі Янкі Маўра (1998) за кнігу «Птушыная азбука».

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 1997

Літаратура
----------

* Гурыновіч Хведар Хведаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-161787 |
**Лакалізацыя праграмнага забеспячэння** — адаптацыя праграмнага прадукту да патрэбаў мясцовага рынку шляхам перакладу паведамленняў і праграмнай дакументацыі для дадзенай мовы, а таксама адаптаваць яго да правілаў граматыкі гэтай мовы: сартаванне літар у алфавіце, фармат адзінак вымярэння, фармат даты і г.д.

Лакалізацыя таксама прадугледжвае прывядзенне праграмнага прадукту ў адпаведнасць з законамі і іншымі нарматыўнымі прававымі актамі, стандартамі, нормамі і правіламі, якія дзейнічаюць у краіне для якой праводзіцца лакалізацыя.

Для лакалізацыі ў англійскай мове часам ужываюць скарачэнне «L10n», дзе літары «L» і «n» — пачатак і заканчэнне слова **L**ocalizatio**n**, а лічба 10 — колькасць літар паміж імі.

Лакалізацыя цесна звязана з паняццем інтэрнацыяналізацыі.
**Філат Антонавіч Башкінцаў** (15 сакавіка 1919, г. п. Благавешчанка Алтайскага краю — ) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камсамольска-маладзёжнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай і Віцебскай абласцей у гады Вялікай Айчыннай вайны. Кандыдат эканамічных навук (1957).

Біяграфія
---------

Скончыў Томскі дзяржаўны ўніверсітэт у 1941 годзе, Вышэйшую партыйную школу пры ЦК ВКП (б) (1948), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1957). З 30 ліпеня 1942 года да 30 лістапада 1943 года сакратар Віцебскага падпольнага абкама ЛКСМБ, з 11 студзеня да 10 ліпеня 1944 г. сакратар Баранавіцкага падпольнага абкама ЛКСМБ. З 1945 г. на партыйнай і навукова-педагагічнай працы.

Зноскі
------

1. 1 2  Башкинцев Филат Антонович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 47. — 737 с.
9×19 мм Парабэлум
**9×19 мм Парабэлум** (**Люгер-Парабэлум**, **Пара**, **Люгер**, **9-мм Пара**, **P.08**) — пісталетны ўнітарны патрон, распрацаваны ў 1902 годзе нямецкім збройнікам Георгам Люгерам пад аднайменны пісталет «Люгер-Парабэлум».

Назва была ўтвораная ад лацінскай прыказкі «Жадаеш міру — рыхтуйся да вайны» (лац.: Si vis pacem, para bellum). У 1904 годзе яго прынялі на ўзбраенне германскага флота, у 1908 годзе — на ўзбраенне германскага войска. Насамрэч, гэты патрон уяўляе сабой гільзу ад патрона калібра 7,65 мм, злучаную з куляй патрона 9 мм. Першапачаткова куля мела канічную форму з плоскай галаўной часткай (у выглядзе ўсечанага конусу).

Гісторыя
--------

У 1904 годзе патрон прынялі на ўзбраенне германскага флота, у 1906 годзе на ўзбраенне германскага імперскага войска. 

У 1939 годзе патрон з куляй масай 7,5 грамаў быў прыняты на ўзбраенне Швецыі пад найменнем m/39. 

Пасля Другой сусветнай вайны патрон быў прыняты на ўзбраенне ў многіх краінах свету. Ён таксама стаў стандартным патронам краін NATO. У наш час гэты патрон з'яўляецца адным з найболей распаўсюджаных і масавых 9 мм патронаў для пісталетаў і пісталетаў-кулямётаў у свеце. Патрон выпускаецца вялікай колькасцю вытворцаў у розных краінах свету. Існуюць варыянты са сталёвымі і латуневымі гільзамі, з кулямі розных формаў і матэрыялаў, уключаючы пластыкавыя.

Схематычная выява
**Падзя́вы** — возера ў Мёрскім раёне. У басейне ракі Вята, за 15 км на паўночны захад ад горада Мёры, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Падзявы.

Плошча паверхні возера складае 0,42 км². Даўжыня 0,98 км, найбольшая шырыня 0,73 км. Даўжыня берагавой лініі 3,08 км. Найбольшая глыбіня 2,7 м, сярэдняя 1,7 м. Аб’ём вады 0,7 млн. м³. Плошча вадазбору 6,28 км².  

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, круглаватай формы. Схілы катлавіны складзены з суглінкаў, у заходняй частцы стромкія (вышынёй 10—12 м), часткова разараныя, на ўсходзе спадзістыя (вышынёй 3—5 м), пад хмызняком. Берагі нізкія, вышынёй да 0,2—0,4 м, пад хмызняком. Паўднёвыя берагі сплавінныя. Пойма шырынёй да 400 м, забалочаная, парослая хмызняком. Дно выслана сапрапелем, уздоўж заходніх і ўсходніх берагоў пясчанае.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Цалкам зарастае (чарот, трыснёг, рдзесты, гарлачыкі, харавыя водарасці і інш.). У паўночна-ўсходняй частцы выцякае ручай (пратока) у возера Набіста.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, лінь, плотка, карась і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 497. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0188-5 (Т. 11).

| Абстэрнаўскія азёры |
| --- |
| 
* Абстэрна
* Асінаўка
* Важа
* Гарушка
* Грэцкае
* Іказнь
* Інава
* Мёрскае
* Набіста
* Падзявы
* Петкуны
* Укля
* Чэрас

 |