Былы будынак ВМАТЭМАЙС, цяпер Расійская акадэмія жывапісу, скульптуры і дойлідства. Мясніцкая вуліца, 21б
**Вышэйшыя мастацка-тэхнічныя майстэрні** (руск.: Высшие художественно-технические мастерские), **ВМАТЭМАЙС** (руск.: ВХУТЕМАС) — маскоўская навучальная ўстанова, створаная ў 1920 годзе ў Маскве шляхам аб'яднання Першых і Другіх Дзяржаўных свабодных мастацкіх майстэрняў (утвораных раней на аснове Строганаўскага мастацка-прамысловага вучылішча і Маскоўскага вучылішча жывапісу, скульптуры і дойлідства).

Гісторыя
--------

Увосень 1918 года падчас рэарганізацыі сістэмы мастацкай адукацыі на базе Імператарскага Строганаўскага Цэнтральнага мастацка-прамысловага вучылішча і Маскоўскага вучылішча жывапісу, скульптуры і дойлідства былі ўтвораны адпаведна Першыя і Другія дзяржаўныя свабодныя мастацкія майстэрні (ДСММ). Увосень 1920 года Першыя і Другія ДСММ пераўтварылі ў адзіную навучальную ўстанову — ВМАТЭМАЙС (Вышэйшыя мастацка-тэхнічныя майстэрні). У новай навучальнай установе былі створаны восем факультэтаў: архітэктурны, мастацкія (маляўнічы, скульптурны) і вытворчыя (паліграфічны, тэкстыльны, керамічны, дрэваапрацовачны і металаапрацоўчы). Навучальныя карпусы размяшчаліся па адрасах: вул. Раждзественка, 11 і вул. Мясніцкая, 21.

Паводле ацэнкі С. А. Хан-Магамедава, творчае лідарства ў ВМАТЭМАЙСе належала выкладчыкам архітэктурнага факультэта, «за працэсамі, якія адбываліся на гэтым факультэце, уважліва сачылі не толькі ўсе савецкія архітэктары, але і шырокая мастацкая грамада». У 1920—1923 гадах на факультэце паступова сфарміраваліся тры цэнтры, з творчымі канцэпцыямі і прынцыпамі выкладання, якія адрозніваліся адны ад адных: акадэмічныя майстэрні (І. У. Жалтоўскі, І. В. Рыльскі, А. В. Шчусеў, Э. І. Норверт, В. Д. Какорын, Л. А. Вяснін і іншыя), аб'яднаныя левыя майстэрні — Абмайс (руск.: Обмас; М. А. Ладоўскі, У. Ф. Крынскі і М. В. Дакучаеў) і майстэрня «эксперыментальнай архітэктуры» (І. А. Галасоў і К. С. Мельнікаў). У 1924/1925 навучальным годзе з'явілася майстэрня А. А. Весніна, куды перайшла частка студэнтаў як з акадэмічных, так і з «наватарскіх» майстэрняў.

У розны час у ВМАТЭМАЙСе выкладалі А. Я. Архіпаў, В. В. Кандзінскі, Д. М. Кардоўскі, М. А. Ладоўскі, У. Ф. Крынскі, Л. М. Лісіцкі, К. С. Мельнікаў, П. В. Мітурыч, Н. І. Ніс-Гольдман, А. М. Нюрэнберг, А. М. Родчанка, В. Ф. Сцяпанава, У. Я. Татлін, У. А. Фаворскі, П. А. Фларэнскі, Ф. В. Шэхтэль, П. І. Келін, А. Ф. Лалейт, І. С. Яфімаў, М. В. Дакучаеў і іншыя.

Рэктарамі ВМАТЭМАЙСа былі Я. У. Раўдэль (1920—1923), У. А. Фаворскі (1923—1926) і П. І. Навіцкі (1926; у 1926—1930 — рэктар ВМАТЭІНа).

У 1926 годзе быў рэарганізаваны ў ВМАТЭІН (руск.: ВХУТЕИН).

Выпускнікі
----------

Сярод выпускнікоў мастацка-тэхнічных майстэрняў — «Кукрыніксы», А. А. Дайнека, Г. Б. Смірноў, В. А. Жакуліна, У. У. Кудрашоў (клас скульптара І. С. Яфімава), М. А. Далгарукаў, А. Р. Кальцова-Бычкова.

У літаратуры
------------

* За выпускніка ВМАТЭМАЙСа выдаваў сябе герой рамана «Дванаццаць крэслаў» Астап Бендэр, які спрабаваў патрапіць у Ніжнім Ноўгарадзе на параход «Скрабін».

Зноскі
------

1. ↑  Хан-Магомедов, 1996, с. 140
2. ↑  Хан-Магомедов, 2005, с. 33
3. ↑  Хан-Магомедов, 2005, с. 32
4. ↑  Хан-Магомедов, 1996, с. 150

Літаратура
----------

* *Жадова Л.* ВХУТЕМАС — ВХУТЕИН. Страницы истории // Декоративное искусство СССР. 1970.
* *Хан-Магомедов С. О.* ВХУТЕМАС. М.: Ладья, 2000. ISBN 5-7068-0085-5
* *Хан-Магомедов С. О.* Сто шедевров советского архитектурного авангарда. — М.: Билингва, Едиториал УРСС, 2005. — 456 с. — ISBN 5-354-00892-1.
* История промышленного дизайна, ВХУТЕМАС
* *Хан-Магомедов С. О.* Архитектура советского авангарда: Книга 1: Проблемы формообразования. Мастера и течения. — М.: Стройиздат, 1996. — 709 с. — ISBN 5-274-02045-3.

Спасылкі
--------

* ВМАТЭМАЙС на сайце **ARTRU.INFO** Архівавана 24 сакавіка 2009.
* Прастора ВМАТЭМАЙСа Архівавана 28 верасня 2007.
* П. В. Митурич. Воспоминания
* М. П. Митурич-Хлебников. Воспоминания
* С. Г. Евлампиев. О Велимире Хлебникове

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1095175-1 · NKC: ko2010595121 · SUDOC: 030663741 · VIAF: 135005292 |