У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Берн (значэнні).

**Берн** (ням.: Bern, фр.: Berne, італ.: Berna, рэтарам.: Berna) — федэральны горад і фактычная сталіца Швейцарыі, таксама кантона Берн, на рацэ Аарэ. Насельніцтва 122.925 чал. (2008).

Гісторыя
--------

План Берна ў 1638 годзе
Заснаваны ў 1191 годзе герцагам Берхтольдам V з Цэрынгаў. Існуе шмат як навуковых, так і народнаэтымалагічных версій паходжання назвы горада. Па адной з апошніх версій горад названы ў гонар мадзведзя (па-нямецку Bär), які быў першай жывёлай злоўленай у гэтых мясцінах падчас палявання заснавальнікам горада Берхтольдам фон Цэрынгенам.
Таксама існуе версія аб пераносе з Італіі назвы Верона (Verona) з пераапрацоўкай яе ў Берн; перанос матывуюць існаваннем роднасных сувязей мясцовых феадалаў з веронскімі.

Найбольш верагоднай у гэты час лічыцца паходжанне назвы Берн ад кельцкага bren 'гара' ці brena 'шчыліна'.

Першапачаткова горад быў пабудаваны з дубовага лесу, але ў 1405 годзе пажар знішчыў драўляныя будынкі, было знішчана каля 550 дамоў, загінула каля 100 чалавек. Пасля ў горадзе будуць будаваць каменныя будынкі, самыя старыя з іх датуюцца XVI—XVII стагоддзямі. Горад хутка пераўтварыўся ў буйны гандлёвы цэнтр, захапіў многія тэрыторыі. Быў адным з удзельнікаў Швейцарскай Канфедэрацыі. У 1848 годзе стаў сталіцай Швейцарыі.

Геаграфія
---------

Берн ляжыць на Швейцарскім плато ў кантоне Берн, на захад ад цэнтра Швейцарыі і за 20 км на поўнач ад Бернскіх Альпаў. Сельская мясцовасць вакол Берна сфарміравалася ледавікамі падчас апошняга ледавіковага перыяду. Сам жа горад быў пабудаваны на пагорыстым участку на беразе ракі Аарэ, але перарос натуральныя межы ў XIX стагоддзі.

Адукацыя і культура
-------------------

Бернскі ўніверсітэт прыкладных навук

Вядомыя асобы
-------------

* Урсула Андрэс
* Альбрэхт фон Галер
* Фрыдрых Дзюрэнмат
* Фердынанд Ходлер

Гл. таксама
-----------

* Бернская канвенцыя

| ⛭Сталіцы Еўропы |
| --- |
| Сталіцы краін-членаў ААН | 
* Амстэрдам
* Андора-ла-Велья
* Анкара
* Астана
* Афіны
* Баку
* Берлін
* Берн
* Браціслава
* Брусель
* Будапешт
* Бухарэст
* Бялград
* Вадуц
* Валета
* Варшава
* Ватыкан
* Вена
* Вільнюс
* Дублін
* Ерэван
* Заграб
* Капенгаген
* Кіеў
* Кішынёў
* Лісабон
* ✰ Лондан
* Любляна
* Люксембург
* Мадрыд
* Манака
* Масква
* Мінск
* Нікасія
* Осла
* Парыж
* Прага
* Рыга
* Рым
* Рэйк’явік
* Сан-Марына
* Сараева
* Сафія
* Скоп’е
* ✰ Стакгольм
* Талін
* Тбілісі
* Тырана
* Хельсінкі
* Цэтынэ

 |
| Сталіцы іншых тэрыторый | 
* Ватыкан
* Гібралтар
* Дуглас
* Епіскопі
* Лонгйір
* Мальтыйскі палац
* Марыянхаміна
* Сент-Пітэр-Порт
* Сент-Хеліер
* Торсхаўн

 |
| Сталіцы непрызнаныхі часткова прызнаных дзяржаў | 
* Данецк
* Луганск
* Прышціна
* Ціраспаль

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Universalis · Сучаснай Украіны · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4005762-8 · ISNI: 0000 0001 0941 5921 · LCCN: n79065374 · NKC: ge128752 · SUDOC: 027369714 |