**Адзіны еўрапейскі акт (АЕА)** (англ.: Single European Act, SEA) быў першым сур’ёзным пераглядам Рымскага дагавора 1957 года. Акт накіроўвае Еўрапейскую супольнасць на стварэнне агульнага рынка да 31 снежня 1992 года і фармулюе прынцыпы Еўрапейскага палітычнага супрацоўніцтва, папярэдніка Агульнай знешняй палітыкі і палітыкі бяспекі Еўрапейскага саюза. Быў падпісаны ў Люксембургу 17 лютага 1986 года і ў Гаазе 28 лютага 1986 года. Набыў моц 1 ліпеня 1987 года, у рамках камісіі Дэлора.

Перадгісторыя
-------------

Закон вырас на глебе незадаволенасці сярод чальцоў Еўрапейскай супольнасці у 1980-я гады ў сувязі з адсутнасцю *дэ-факта* вольнага гандлю паміж імі. Лідары дзелавых і палітычных кругоў жадалі гарманізаваць законы паміж краінамі і ўрэгуляваць палітычныя рознагалоссі. Камітэт па аналізе агульнага рынка падрыхтаваў спіс крокаў, якія былі неабходны, што стала асновай Адзінага еўрапейскага акту.

Ён быў падпісаны ў снежні 1985 года на аснове палітычнай дамоўленасці, дасягнутай на Еўрапейскім савеце ў Люксембургу 3 снежня 1985 года.

Агляд
-----

Адзін з асноўных момантаў АЕА заключаўся ў фармаванні *Адзінага рынка* у рамках ЕС да 1992 года, г. зн. да таго часу, калі, як чакалася, усе неабходныя заканадаўчыя рэформы былі б завершаны. Для дасягнення гэтай мэты АЕА рэфармаваў заканадаўчы працэс шляхам уводзін працэдуры супрацоўніцтва і пашырыў Галасаванне ў Савеце Еўрапейскага саюза на новыя раёны — меры, якія былі закліканы скараціць час на заканадаўчыя працэсы. Пры гэтым АЕА прызначаўся для ліквідацыі пакінутых бар’ераў паміж краінамі, а таксама для гарманізацыі і падвышэння канкурэнтаздольнасці еўрапейскіх краін.

Ратыфікацыя
-----------

АЕА быў прадметам двух рэферэндумаў. Адзін праходзіў у Даніі пасля таго, як дацкі парламент адхіліў праект дамовы, і адзін у Ірландыі.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Падпісаны****Набыў моц****Дакумент** | 19481948**Брусельскі пакт** | 19511952**Парыжскі дагавор** | 19541955**Парыжскія пагадненні** | 19571958**Рымскі дагавор** | 19651967**Дагавор зліцця** | 1975недастасоўна**Рашэнне Еўрапейскага савета** | 19861987**Адзіны еўрапейскі акт** | 19921993**Маастрыхцкі дагавор** | 19971999**Амстэрдамскі дагавор** | 20012003**Ніцкі дагавор** | 20072009**Лісабонскі дагавор** |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Тры апоры Еўрапейскага саюза: |   |
| *Еўрапейскія супольнасці:* |   |
|  | Еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Еўрапейскае аб’яднанне вугалю і сталі (ЕАВС) | *Тэрмін дзеяння мінуў у 2002-м* |  | Еўрапейскі саюз (ЕС) |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |  | Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС) |  | Еўрапейская супольнасць (ЕС) |
|   |   | TREVI | Правасуддзе і ўнутраныя справы (ПУД) |   |
|   | Паліцэйскае і судовае супрацоўніцтва па крымінальных справах (ПССУ) |
|   | Еўрапейскае палітычнае супрацоўніцтва (ЕПС) | Агульная знешняя палітыка і палітыка бяспекі (АЗПБ) |
| *Некансалідаваныя органы* | Заходнееўрапейскі саюз (ЗЕС) |   |   |
| *Спыненне дзейнасці да 2011-га* |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | * Г
* Р
* П
 |

Гл. таксама
-----------

* Рымскі дагавор
* Дагавор зліцця
* Амстэрдамскі дагавор
* Лісабонскі дагавор

Спасылкі
--------

* Тэкст АЕА Архівавана 21 лютага 2010.  (руск.)
* Гісторыя Еўрапейскага звяза — Адзіны Еўрапейскі Акт  (англ.)
* Еўрапейскі навігатар: Адзіны Еўрапейскі Акт  (англ.)
* Выбары ў Ірландыі  (англ.)