recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Уладзімір Мікалаевіч Мізга́йлаў** (руск.: Мизгайлов Владимир Николаевич; нар. 24 верасня 1936) — вучоны ў галіне радыёфізікі і радыётэхнікі, доктар фізіка-матэматычных навук (1990), прафесар (1991).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў пасёлку Суземка (Суземскі раён Бранскай вобласці Расіі). У 1959 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Навазыбкаўскага педагагічнага інстытута, у 1962 годзе — радыётэхнічны факультэт Казанскага авіяцыйнага інстытута і ў 1962—1974 гг. працаваў у ім. У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Синтез дискретных антенных систем по заданной диаграмме направленности с использованием экспериментальных данных». У 1974—1990 гг. на фізічным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1976—1979 і з 1991 года ў Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (3 1976 года — дэкан факультэта, з 1991 па 2010 год — прафесар кафедры «Электратэхніка»). З 2005 года У. М. Мізгайлаў у на пасадзе прафесара кафедры «Прамысловая электроніка» Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. В. Сухога.

Навуковая дзейнасць
-------------------

У. М. Мізгайлаў з’яўляецца аўтарам навуковых прац па дыскрэтным слабанакіраваным антэнам лятальных апаратаў. Распрацаваў аўтаматызаваныя сродкі і спосабы пабудавання звычайных і галаграфічных выпраменьваючых прылад. Прапанаваў спосаб змянення эфектыўнай паверхні рассейвання аб’ектаў.

Аўтар і сааўтар шэрагу патэнтаў, у тым ліку «Способ построения радиоголографической антенны и плоская радиоголографическая антенна, полученная указанным способом», «Способ получения покрытия, уменьшающего обратное радиолокационное отражение, и гибкая лента, используемая при этом», «Плоская радиоголографическая антенна (ее варианты)».

Сярод апублікаваных прац:

* Синтез слабонаправленных антенных систем. — Гомель, 2066.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10.
2. 1 2  Мизгайлов, Владимир Николаевич (доктор физико-математических наук; кандидат технических наук; радиофизика; радиотехника; род. 1936) (руск.) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
3. ↑  Гісторыя кафедры «Электратэхніка» (руск.) // Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту
4. ↑  База патэнтаў Беларусі (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 348—349. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Мизгайлов, Владимир Николаевич (доктор физико-математических наук; кандидат технических наук; радиофизика; радиотехника; род. 1936) (руск.) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Гісторыя кафедры «Электратэхніка» (руск.) // Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту
* База патэнтаў Беларусі (руск.)
**Судзімонт Доргевіч** (1390-я — пасля 1440) — літоўскі баярын, вялікі чашнік літоўскі (згадв. 1409), староста крэўскі (1433—1434).

Верагодна, стрыечны брат Радзівіла Осцікавіча. Служыў вял. кн. Вітаўту пры якім і ўзвысіўся. Падчас феадальнай вайны (1432—1437) прыхільнік Жыгімонта Кейстутавіча. За службу вял. князям атрымаў шэраг маёнткаў, бо́льшая частка якіх была вылучана са складу Лагойскага княства. Так, 15 жніўня 1434 Судзімонт атрымаў сёлы Хожава, Палачаны, Лучаны і двор над ракой Качутай (Лучаны і рака Качута не лакалізаваны). У 1440-х атрымаў таксама 22 сялянскія службы («человеков») са складу Аболецкай воласці.

На дакуменце 1434 захавалася пячатка Судзімонта з яго кляйном (геральдычным знакам).

У шлюбе з невядомай на імя і паходжанне жонкай, меў трох сыноў — Алехну, Міхаіла і Івашку.

Памяць
------

Герб Смалявічаў
У 1998 годзе Смалявічам, упершыню згаданым каля 1448 года як уладанне Доргевіча, нададзены герб, у правым чырвоным полі якога выяўлены срэбны знак Судзімонта.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Насевіч В. Л.* Генеалагічныя…
2. ↑  У складзе…
3. ↑  *Насевіч В. Л.* Лукомль і…

Літаратура
----------

* *Antoniewicz M.* Protoplaści książąt Radziwiłłów. Dzieje mitu i meandry historiografii. — Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2011. ISBN 978-83-7181-641-3. — S. 125—127;  (польск.)
* *Petrauskas R.* Lietuvos diduomenė XIV a. pabaigoje — XV a. — Aidai. ISBN 9955-445-67-X;  (літ.)
* У складзе Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Смалявіцкага раёна і горада Жодзіна. — Мн.: БЕЛТА, 2000.
* *Насевіч В. Л.* Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў. — Мн.: БелЭн, 1993.
* *Насевіч В. Л.* Лукомль і Лукомльская воласць // Гістарычна-археалагічны зборнік. — № 4. — Мн. 1994. — С. 161—186.
Артыкул пра палій у праваслаўі. Пра палій Папы Рымскага гл. Палій.
Архіепіскап у мантыі.
**Ма́нтыя**, або **Па́лій** — доўгае да пят аблачэнне Праваслаўнага і Уніяцкага духавенства ў выглядзе плашча без рукавоў. Зашпільваецца ў двух месцах, каля каўнера і ўнізе, апранаецца паверх падрасніка або расы. Мантыя фіялетавага колеру абазначае прыналежнасць да аблачэння архіерэя, архімандрыта. Мантыя чорнага колеру — верхняе адзенне манахаў. Узнікла як манаскае адзенне ў IV—V стст. Потым, калі была вызначана практыка выбіраць архіерэяў з манаскага духавенства, мантыя стала і архіерэйскім адзеннем. Архіерэйская мантыя — пазабогаслужэбнае адзенне епіскапа ў час урачыстых працэсій і пры ўваходзе ў храм. У храме яе скідаюць, паколькі архіерэй апранаецца ў богаслужэбнае аблачэнне. Паводле пакрою, мантыя падобна да манаскай мантыі, але шырэй і даўжэй. Спераду архіерэйскай мантыі, уверсе каля плячэй і знізу каля падола, нашываюцца чатырохвугольныя платы з аздобай па краях і з выявамі крыжоў або Серафімаў. Гэтыя платы называюцца скрыжалямі і абазначаюць сабой Стары і Новы Запаветы, адкуль епіскап павінен чэрпаць мудрасць у навучанні народа. Навучальны сэнс сімвалізуюць і доўгія нашытыя ленты, якія акружаюць мантыю ў тры рады.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне праваслаўнага і грэка-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Амафор
* Аналаў
* Арар
* Епітрахіль
* Камілаўка
* Клабук
* Крыж
* Куколь
* Мантыя
* Мітра
* Набедранік
* Нанедранік
* Падраснік
* Падрызнік
* Паліца
* Параман
* Поручы
* Пояс
* Раса
* Сакас
* Скуф’я
* Фелонь
* Хітон

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Судзі́лаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Судзілы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Судзілаўскі (Студзілаўскі) сельсавет** у складзе Клімавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гусаркаўскага (4 населеныя пункты: Краснае, Пожар, Рэкта і Чэпелькі) і Родненскага (9 населеных пунктаў: Будлаўка, Ганнаўка, Мыслеўшчына, Патаронаўка, Прудок, Сабалёўка, Сідараўка, Слабада і Судзілы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 10.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плябанаўцы.

**Пляба́наўцы** (трансліт.: *Pliabanaŭcy*, руск.: Плебановцы, ранейшая назва - **Ганусаўшчызна**) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Вядома з XVI ст. З 1611 г. належала плябаніі Роскага касцёла. У 1836 г. складалася з 23 вёсак, якія належалі Роскаму касцёлу. У адной 10 двароў, 101 жыхар, у другой 7 двароў, 44 жыхары.

Насельніцтва
------------

На 01.01.2004 г. 104 двары, 208 жыхароў.

Інфраструктура
--------------

Былы цэнтр СВК "Агра-Лозы", які ў 2010 г. быў далучаны да РУСП «Племзавод «Рось». Ёсць крама, Дом культуры, бібліятэка.

Памятныя мясціны
----------------

Помнік воінам-землякам. Магіла савецкага воіна. Пахаваны воін, які загінуў у Вялікую Айчынную вайну. На ўшанаванне яго памяці і памяці землякоў, загінуўшых у барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі, у 1972 г. на магіле ўсталяваны помнік — стэла і скульптура воіна.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Роскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Рось |
| Аграгарадкі | 
* Дубаўцы
* Ендрыхаўцы

 |
| Вёскі | 
* Агароднікі
* Альхова
* Андрушы
* Боблава
* Бойдаты
* Вехатніца
* Данілаўцы
* Дзятлавічы
* Дуляўцы
* Дыхнавічы
* Зарачаны
* Зенчыкі
* Каты
* Крываносаўцы
* Лозы
* Мількаўцы
* Міслюкі
* Навікі
* Новае Сяло
* Пасынкі
* Плябанаўцы
* Скрыбава
* Станкаўцы
* Студзянец
* Шаўкі

 |
| Кансерватызм |
| --- |
|  |
| 
Ідэі |
| * Захаванне традыцый
* Захаванне нормаў
* Натуральнае права
* Тэорыя сацыяльнай стратыфікацыі
* Прыватная ўласнасць
 |
| 
Унутраныя плыні |
| * Ліберальны
* Лібертарны
* Нацыянал-кансерватызм
* Неакансерватызм
* Сацыяльны
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Ліберальны кансерватызм** — рух у кансерватызме, у якім прысутнічаюць элементы лібералізму.
Асноўныя прыкметы: больш ліберальнае стаўленне па маральных і сацыяльных прыкмет, ліберальнае стаўленне да эканомікі (у прыватнасці, прынцыпы неўмяшання дзяржавы ў эканоміку), ахова навакольнага асяроддзя («зялёная» палітыка). Лічыцца ўмерана правай ідэалогіяй.

Гісторыя
--------

Сфармаваўся ў XVIII—XIX стагоддзі, у выніку сінтэзу кансерватыўных і ліберальных ідэй у палітычнай філасофіі. Асноўныя прадстаўнікі гэтага кірунку — Эдмунд Бёрк, Жазеф дэ Местр, Адам Сміт, Алексіс дэ Таквіль, Джон Сцюарт Міль.

Гл. таксама
-----------

* Кансерватызм
* Лібералізм
**Ліва аль-Кудс**, ці **Брыгада аль-Кудс** (араб. لواء القدس‎‎) — лаяльнае ўраду Сірыі вайсковае фарміраванне сфарміраванае ў правінцыі Алепа ў верасні 2013 г. інжынерам Мухамедам аль-Саідам (пазыўны «Інжынер»). Брыгада складаецца з сунітаў-палесцінцаў з лагера бежанцаў Аль-Найраб. Прычынай для стварэння апалчэння паслужыў захоп лагера Хандарат (поўнач г. Алепа) сіламі Фронта ан-Нусра, і далейшыя ганенні на яго мясцовых жыхароў. Мэта стварэння брыгады — адбіць лагер і падтрымаць Узброеныя сілы Сірыі ў ходзе правядзення ёю аперацыі на тэрыторыі г. Алепа і яго прыгарадзе.

Удзел у Грамадзянскай вайне
---------------------------

Упершыню ўдзел у вайне «Брыгада аль-Кудс» прыняла ў канцы 2013 г. калі яе байцы ўзаемадзейнічалі з «Сілами тыгра» ў ходзе аперацыі «Зорка Канопус»  (англ.) (бел. у выніку якой урадавыя войскі прасунуліся на паўночным усходзе Алепа, заняўшы стратэгічна значную прамысловую зону Шэйх Наджар і зняўшы аблогу з цэнтральнай турмы Алепа. Брыгада таксама ўдзельнічала ў аперацыі «Вясёлка»  (англ.) (бел. падтрымаўшы наступленне «Сілаў тыгра» ў заходнім Алепа. Байцы фарміравання занялі раёны Башкуй, аль-Манашэр і аль-Мала.

Да пачатку 2015 г. «аль-Кудс» страціла 200 байцоў забітымі і больш за 400 атрымалі раненні.

У канцы 2015 г. «Ліва аль-Кудс» прымала ўдзел у наступленні ўрадавых войск на поўдні правінцыі Алепа, у ходзе якога былі заняты некалькі дзесяткаў вёсак і вышынь. Акрамя таго, брыгада адыграла важную ролю ў шэрагу ваенных аперацый у 2016 г. у выніку якіх горад Алепа быў цалкам заняты ўрадавымі войскамі. Так, у маі 2016 г. падраздзяленні «Ліва аль-Кудс» дапамагалі Узброеным сілам Сірыі і «Сілам тыгра» зачышчаць усход правінцыі Алепа і паспрыялі абароне паўночнага ўчастка дарогі  (англ.) (бел. Алепа — Ханасэр  (англ.) (бел.. 

У чэрвені — ліпені 2016 г. «Сілы тыгра» і «Ліва аль-Кудс» узялі пад кантроль ферму Малах і шашу Кастэла, перарэзаўшы адзіны маршрут забеспячэння падкантрольных сірыйскай апазіцыі раёнаў ўсходняга Алепа. «Брыгада аль-Кудс» адыграла вырашальную ролю ў адбіцці контратак сірыйскай апазіцыі на ферму Малах і лагер Хандарат. У верасні яе атрады ўзялі пад кантроль шпіталь Кіндзі.

Склад брыгады
-------------

* Батальён «Львы аль-Кудс»
* Батальён стрымлівання
* Батальён «Львы аль-Шахба»

Узбраенне брыгады
-----------------

* Т-55
* БМП-1

Зноскі
------

1. ↑  Heras, Nicholas A. FSA COMMANDER ABU ISSA BECOMES HIGH VALUE TARGET FOR ISLAMIC STATE IN SYRIA // Militant Leadership Monitor Volume. — 2014. — Vol. 5. — Issue 10. (англ.)
2. ↑  al-Tamimi, A. J. Archives Overview of some pro-Assad Militias / Aymenn Jawad Al-Tamimi // Syria Comment (англ.)
**Міхаіл Рыгоравіч Зямцоў** (руск.: Михаи́л Григо́рьевич Земцо́в; 1688, Масква — восень 1743, Санкт-Пецярбург) — рускі архітэктар, прадстаўнік ранняга барока. Вучыўся ў мастацкай школе пры друкарні Аружэйнай палаты ў Маскве. У 1709 годзе прыехаў у Санкт-Пецярбург і першы час працаваў пад кіраўніцтвам Даменіка Трэзіні. З начальнік 1720-х гг. прымаў удзел у ажыццяўленні планіроўкі Летняга саду ў Пецярбургу (у т. л. пабудаваў «Залу для слаўных урачыстасцяў», 1725, разабраны ў 1731), у стварэнні палацава-паркавага ансамбля ў Пецяргофе, палаца і парку Кадрыёрг у Таліне (1718-25). Іншыя працы: Італьянскі дом на Фантанцы (1726-28, не захаваўся), царква Сімяона і Ганны (скончана ў 1734), Анічкаў палац (1741-50, сумесна з Г. Д. Дзмітрыевым; пазней перабудаваны) — у Пецярбургу. З 1737 — адзін з кіраўнікоў Камісіі аб санкт-пецярбургскім будаўніцтве; сумесна з І. К. Корабавым скончыў (1741) працу па складанні рускага архітэктурна-будаўнічага кодэкса, распачатую П. М. Яропкіным.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Union List of Artist Names — 2010. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  *Yevsina N. A.* Mikhail Zemtsov // Zemtsov, Mikhail // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T093347<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103979938'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хамула.
**Міхаіл Рыгоравіч Хамула** (8 лістапада 1919, с. Лучкіўка, Ічнянскага раёна, Чарнігаўскай вобласці, Украіны — 25 лютага 1998, Масква) — генерал-палкоўнік, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння педагагічнага тэхнікума ў 1938 годзе працаваў настаўнікам няпоўнай сярэдняй школы. У 1939 годзе быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі.

Перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны скончыў Белацаркоўскае стралкова-кулямётнае вучылішча і быў назначаны камандзірам кулямётнай роты. У гады вайны ўдзельнічаў у баях пад Масквой, у Беларускай аперацыі 1944 года, вызваленні Польшчы, ва Усходне-Прускай і Берлінскай аперацыях. Прайшоў шлях ад камандзіра роты да камандзіра палка, паказаў сябе валявым, таленавітым камандзірам. У час вызвалення г. Магілёва ад нямецкіх войск — на пасадзе камандзіра 878-га палка 290-й стралковай дывізіі, якой прысвоена ганаровае званне «Магілёўскай».

Пасля заканчэння вайны дывізія вярнулася з берагоў Эльбы ў г. Магілёў да месца пастаяннай дыслакацыі. Полк, якім камандаваў М. Р. Хамула, быў размешчаны ў цэнтры горада. Воіны 290-й дывізіі ўдзельнічалі ў аднаўленні горада, яго прамысловых прадпрыемстваў, дапамагалі сельскай гаспадарцы Магілёўскага раёна.

У пасляваенны перыяд займаў шэраг адказных камандных пасад. У 1954 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, у 1961 годзе — Ваенную акадэмію Генштаба.

З 1961 года быў камандуючым войскамі Сібірскай ваеннай акругі. З 1979 года па 1987 год — намеснік Галоўнакамандуючага сухапутнымі войскамі па баявой падрыхтоўцы.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Суворава 3-й ступені, двума ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, 16 медалямі, ордэнамі і медалямі замежных дзяржаў.

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены 17 верасня 1982 года.

Зноскі
------

1. ↑  Хамула Міхаіл Рыгоравіч
**Сабор Святой Ганны** (англ.: St. Anne’s Cathedral) — галоўны рымска-каталіцкі храм горада Лідса. Служыць кафедрай біскупа Лідса, а таксама дзейнічае як прыхадская царква.

Апісанне
--------

Сабор размешчаны ў цэнтры горада Лідс заходняга Іаркшыра. У Лідсе няма сабора англіканскай царквы, г. з. сабор Святой Ганны з’яўляецца адзіным кафедральным саборам у горадзе (цэнтр англіканскай епархіі размешчаны ў Рыпане).

Гісторыя і Будынак
------------------

Інтэр’ер, від на алтар
Сучасны будынак сабора пабудавана на месцы царквы Св. Ганны ў 1904 годзе. У 2006 годзе праводзіліся маштабныя рэстаўрацыйныя працы, у прыватнасці адноўлены ўнікальны арган (4 мануала 55 рэгістраў), які маўчаў дваццаць гадоў. Будынак пабудаваны ў неагатычным стылі з каменя з дэталямі з вапняка. Сабор з’яўляецца помнікам архітэктуры і ахоўваецца дзяржавай.

Спасылкі
--------

* сайт cабора Св. Ганны
* група *Leeds Cathedral 20-35 Group* на facebook
**Міхаі́л Рыго́равіч Батрако́ў** (5 жніўня 1922, вёска Радуга цяпер Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі — 16 студзеня 1945) — савецкі афіцэр-танкіст, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір танкавай роты 120-й асобнай танкавай брыгады 5-й арміі 3-га Беларускага фронту, старшы лейтэнант .

Герой Савецкага Саюза (24.3.1945), капітан.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 5 жніўня 1922 года ў вёсцы Радуга цяпер Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям'і. Беларус. Скончыў няпоўную сярэднюю школу.

У Чырвонай арміі з 1941 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Ваяваў на Паўночным Каўказе, Кубані, у Беларусі, Літве, Усходняй Прусіі. У 1943 годзе скончыў Майкопскае Бранятанкавае вучылішча. Сябра ВКП(б) з 1943 года.

Камандзір танкавай роты 120-й асобнай танкавай брыгады (5-я армія, 3-і Беларускі фронт) старшы лейтэнант Міхаіл Батракоў асабліва вызначыўся ў баях пры вызваленні Прыбалтыкі.

26 ліпеня 1944 даручанае Батракову танкавае падраздзяленне ў кровапралітным баі прарвала моцна умацаваную абарону праціўніка на правым беразе ракі Нёман каля літоўскага горада Каўнаса. Але ў тыле гітлераўцаў шлях танкістам роты старшага лейтэнанта Міхаіла Батракова заступілі тры дзесяткі танкаў праціўніка. Рота афіцэра-танкіста Батракова адбіла 4 контратакі, знішчыўшы пры гэтым 14 танкаў. Экіпаж танка камандзіра роты старшага лейтэнанта Батракова М. Р. падбіў 5 варожых танкаў.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 г. за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і геройства старшаму лейтэнанту Батракову Міхаілу Рыгоравічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Намеснік камандзіра танкавага батальёна па тэхнічнай частцы 120-й танкавай брыгады капітан Батракоў М. Р. загінуў у баі 16 студзеня 1945 на тэрыторыі Усходняй Прусіі. Пахаваны ў літоўскім горадзе Кібартай.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Аляксандра Неўскага
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Два ордэна Чырвонай Зоркі

Памяць
------

Імем Героя названыя вуліца ў горадзе Ветцы Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі і школа ў роднай вёсцы Радуга. У Радузе пастаўлены помнік. Усталяваны помнік на алее выбітных ураджэнцаў Веткаўскага раёна на цэнтральнай плошчы г. Ветка.

Зноскі
------

1. ↑  Пасада і воінскае званне на дату прадстаўлення да прысваення звання Героя Савецкага Саюза.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Батраков Михаил Григорьевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 45. — 737 с.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2). — С. 350.

Спасылкі
--------

Міхаіл Рыгоравіч Батракоў на сайце «Героі краіны»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Вацлава.
Галоўны ўваход
Інтэр'ер сабора
**Сабор святых Станіслава і Вацлава** ў Кракаве быў пабудаваны на ўзгорку Вавель. Царква з'яўляецца кафедральным саборам Кракаўскай архідыяцэзіі каталіцкай царквы Польшчы.

Гісторыя
--------

На месцы цяперашняга храма раней размяшчаліся два іншыя будынкі: Кафедральны касцёл св. Вацлава (быў пабудаваны ў 1020 і разбураны чэшскім князем Бржэціславам ў 1038) і асвечаны ў 1142 трохнефны касцёл біскупа і святога велікамучаніка Станіслава Шчапаноўскага. Гэты будынак згарэў ў 1305 годзе, засталася толькі крыпта св. Леанарда.

Некалькі гадоў пазней біскуп Нанкер пачаў будаваць трэці, ужо гатычны храм. Паколькі Кракаў заставаўся да 1609 года сталіцай Польшчы, кафедральны сабор служыў адначасова прыдворным храмам, а ў падземных пахавальнях спачываюць каралі Польшчы.

Вавельскі сабор быў у наступных стагоддзях неаднаразова перабудаваны. Вакол будынка былі пабудаваныя капліцы, сярод іх капліца караля Жыгімонта, шэдэўр рэнесанснай архітэктуры, работы італьянскага дойліда Барталамеа Берэцы (1533).

На званіцы Жыгімонта, пабудаванай у XIV стагоддзі як частка ўмацаванняў Вавельскага пагорка, знаходзіцца звон "Зігмунд", самы вядомы са званоў Польшчы, з'яўляецца нацыянальным сімвалам краіны.

Ў 1399 годзе ў архікафедральным саборы была пахавана каралева Польшчы святая Ядзвіга, а ў XVII стагоддзі пабудаваны ў цэнтры сабора маўзалей святога Станіслава Шчапаноўскага.

Вядомыя асобы
-------------

Саркафаг Юльюша Славацкага
У кафедры пахаваныя амаль усе каралі Польшчы ад Уладзіслаў I Лакетка да Станіслава Ляшчынскага (17 каралёў, у тым ліку 2 каралевы), кракаўскія біскупы і іншыя вядомыя дзеячы.

| Каралі польскія |  | Святыя |
| --- | --- | --- |
| * Уладзіслаў I Лакеток
* Казімір III Вялікі
* Ядвіга Анжуйская
* Уладзіслаў II Ягайла
* Казімір IV Ягелончык
* Ян I Ольбрахт
* Жыгімонт I Стары
* Жыгімонт II Аўгуст
* Стэфан Баторы
* Ганна Ягелонка
* Жыгімонт III Ваза
* Уладзіслаў IV Ваза
* Ян II Казімір
* Міхаіл Карыбут Вішнявецкі
* Ян III Сабескі
* Аўгуст II Фрыдрых
* Уладзіслаў III Варненчык
 |  | * Станіслаў Шчапаноўскі
* Ядвіга

**Іншыя*** Адам Сапега
* Тадэвуш Касцюшка
* Юзаф Пілсудскі
* Уладзіслаў Сікорскі
* Юзаф Панятоўскі
* Адам Міцкевіч
* Лех і Марыя Качынскія
* Юльюш Славацкі
* Фелікс Турскі
 |

Літаратура
----------

* Skowron Ryszard Wawel. Kronika dziejów; Kraków: Zamek Królewski na Wawelu, 2001, ISBN 83-88476-05-X.
* Michał Rożek Katedra Wawelska w XVII wieku, Wydawnictwo Literackie; Kraków 1980, ISBN 83-08-00198-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сабор Святых Станіслава і Вацлава
* Афіцыйная старонка (польск.)
* Віртуальная кафедра (польск.) (англ.)
* Віртуальны шпацыр па кафедры (польск.)

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
Куфель
**Ку́фель** польск.: kufel, таксама **ку́халь** (ад ням. с-в-ням. kuefel), *кухлік*, *куфлік* — цыліндрычная пасудзіна для піцця, з прамавугольнай або петлепадобнай ручкай для піцця. Можа быць выкананы з розных матэрыялаў напр. шкла, гліны, керамікі, метала, фаянсу, фарфору, волава, серабра, альбо дрэва. Куфелі звычайна былі гладкія. Найчасцей мае ёмістасць ад 0,25 да 1 л. 

Керамічныя куфелі часам сціпла аздаблялі рэльефным лінейным арнаментам пад венчыкам і ў прыдоннай частцы. Шырока выкарыстоўваліся ў 2-й палове XVI ст. Фрагменты паліваных (зялёная, радзей карычневая паліва на абедзвюх паверхнях) керамічных, а таксама шкляныя куфлі знойдзены пры раскопках у Віцебску, Крычаве, Лідзе, Магілёве, Мсціславе і інш. гарадах. Часам куфель выраблялі на заказ і багата аздаблялі (напрыклад, XVII ст. з раскопак Магілёўскай ратушы маюць выяву герба горада). Металічныя куфелі часта мелі накрыўку.

На куфель нярэдка наносіцца атрыбутыка бровару або гатункі піва. Такія куфлі выкарыстоўваюцца вытворцамі піва для прасоўвання свайго тавару на рынку, у прыватнасці, прэзентуюцца ў рэкламных акцыях.

Старадаўнія куфлі
Раней вырабляліся з шкл

Гл. таксама
-----------

* Чарка
* Кілішак
* Шклянка
* Келіх
* Кубак

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Куфель** і **кухаль** у адпаведнасці са Слоўнікам іншамоўных слоў у 2-х тамах. Мн. 1999, Т.1, С.692
2. ↑  Клышка А. Гаворым і чытаем па-беларуску: Самавучыцель беларускай мовы Архівавана 21 лютага 2009. // Маладосць , 1991, № 1—7.

Літаратура
----------

* Ганецкая, І. У. Маёліка на Беларусі XI — XVIII стст. — Мн.: Навука і тэхніка, 1995. — 89 с. 16 л. іл.
* Здановіч, Н. І. Трусаў, А. А. Беларуская паліваная кераміка XI — XVIII стст. / Н. І. Здановіч, А. А. Трусаў; Пад рэд. Г. В. Штыхава. — Мн.: Навука і тэхніка, 1993. — 182, [2] с.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Куфель

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4319687-1 · NKC: ph1047538 |
**«Сабрына»** (англ.: Sabrina) — амерыканская чорна-белая рамантычная кінакамедыя Білі Уайлдэра (1954) з удзелам Одры Хепбёрн, Хамфры Богарта і Уільяма Холдэна. Варыяцыя на сюжэт «Папялушкі». У 1995 годзе Сідні Полак зрабіў рэмейк пад гэтай жа назвай. Прэмія «Оскар» за дызайн касцюмаў Эдзіт Хэд, яшчэ пяць намінацый. Карціна заняла 54-е месца ў спісе 100 лепшых амерыканскіх меладрам па версіі AFI.

Сюжэт
-----

Пачатак фільма парадыруе традыцыйныя зачыны казак. У раскошнай сядзібе на заходнім беразе Лонг-Айленда жыве сям’я мільянераў Лэрабі. Бацька, маці і два сыны. Старэйшы — Лайнус — разумны, малодшы — Дэвід, шалапут, у якога закахалася маладая дачка шафёра сям’і Сабрына. Каб «вылечыць» дачку ад любоўнай ліхаманкі, бацька адпраўляе яе ў Парыж у школу кухараў. Праз некалькі гадоў дадому вяртаецца вытанчаная, грацыёзная прыгажуня. Яе пачуцці не прайшлі, але цяпер ужо і Дэвід пакораны ёю. Сямейныя планы пашырэння бізнесу за кошт удалай жаніцьбы сына пад пагрозай: старэйшы брат гатовы мужна прыняць удар на сябе і пазаляцацца да непажаданай нявестай …

Акцёры і ролі
-------------

* Одры Хепбёрн — Сабрына Фэйрчайлд
* Хамфры Богарт — Лайнус Лэрабі
* Уільям Холдэн — Дэвід Лэрабі
* Уолтэр Хэмпдэн — Олівер Лэрабі
* Джон Уільямс — Томас Фэйрчайлд
* Марта Хаер — Элізабет Тайсан
* Элен Корбі — міс Мак-Кардл
* Нэлі Уокер — Мод Лэрабі

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13   Праверана 2 мая 2016.
2. ↑   Праверана 2 мая 2016.
3. 1 2 3   Праверана 2 мая 2016.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9   Праверана 2 мая 2016.
5. ↑   Праверана 2 мая 2016.
6. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 8 лістапада 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэнч.

**Міхаіл Пятровіч Брэнч** (нар. 2 лістапада 1936, Масква, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне энергетычнага машынабудавання. Кандыдат тэхнічных навук (1967), дацэнт (1971).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (аўтатрактарны факультэт, 1959).

Працаваў на Мінскім аўтамабільным заводзе (1959—1962, памочнік майстра эксперыментальнага цэха, інжынер-выпрабавальнік, начальнік лабараторыі гідратрансмісій і аўтаматыкі СКБ-1), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1962—1967 — Праблемная навукова-даследчая лабараторыя аўтамабіляў і лабараторыя НАМІ — БПІ, інжынер, з 1967 — кафедра «Рухавікі ўнутранага згарання», дацэнт, у 1988—1993 — загадчык кафедры, з 2000 — прафесар кафедры, у 1973—1986 — дэкан аўтатрактарнага факультэта).

Навуковыя інтарэсы: аўтамабілі і трактары; рухавікі ўнутранага згарання; аўтаматызацыя функцыянальных сістэм аўтатрактарных рухавікоў.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны работнік транспарту Беларускай ССР» (1980) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Исследование силового взаимодействия гидротрансформатора с трансмиссией автомобиля при переключении передач : автореферат диссертации … кандидата технических наук / М. П. Бренч. ― Минск, 1967.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Брэнч Міхаіл Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 355. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* [Бренч Михаил Петрович ] // Автотракторный факультет, 1951―2011 / БПИ — БГПА — БНТУ. ― Минск, 2011. — С. 26. — Информация также на с. 9, 22, 112, 113, 114, 172.
* Бренч Михаил Петрович // Научные направления ученых Белорусской государственной политехнической академии. — Минск, 1998. — С. 9.
**Славацкі чувач** — парода сабак, якія выкарыстоўваюцца ў якасці ахоўнікаў жывёлы. Гэтая парода была выведзена ў XVII стагоддзі з горных парод былой Чэхаславакіі. Пасля Другой сусветнай вайны гэтыя сабакі апынуліся на мяжы знікнення, але кінолаг Антанін Груда аднавіў гэтую пароду. Гэтыя сабакі таксама выкарыстоўваюцца як каравульныя і ратавальныя. Славацкі чувач таксама выдатна падыходзіць для жыцця ў сям’і, прывязаны да ўсіх членаў сям’і.

Афіцыйна гэтая парода зарэгістраваная ў 1964 годзе. Афіцыйны стандарт на гэтую пароду ў Вялікабрытаніі не прадугледжаны.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ph397746 |
Прыморска на карце Славеніі.
**Славенскае Прымор'е** (славенск.: Primorska; італ.: Litorale; ням.: Kustenland) — частка тэрыторыі Славеніі, якая прылягае да Адрыятычнага мора і складаецца з дзвюх гістарычных абласцей — Градзішка і Істрыя. Да ўтварэння Югаславіі гэтыя землі ўваходзілі ў склад габсбургскага кароннага края Аўстрыйскае Прымор’е.

У выніку Першай сусветнай вайны (бітвы пры Ізонца) вобласць Прыморска пад назвай Венецыя-Джулія была акупавана італьянцамі. Так як галоўныя гарады вобласці — Гарыцыя і Трыест — засталіся за Італіяй і пасля Другой сусветнай вайны, на тэрыторыі Славенскага Прымор'я на працягу XX стагоддзя выраслі новыя эканамічныя цэнтры — Копер і Нова-Горыца.

Гл. таксама
-----------

* Аўстрыйская Рыўера
* Свабодная тэрыторыя Трыеста
* Харвацкае Прымор'е
**Мака́навіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Васілевіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Маканавічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года ў складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Хойніцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Зашчобскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Хойніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Васілевіцкага раёна Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў гарадскі пасёлак Васілевічы, сельсавет перайменаваны ў Васілевіцкі.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Парафрэнія**, або **парафрэнны сіндром** — найбольш цяжкая форма сіндрому трызнення, больш цяжкая, чым параноя (паранаяльны сіндром) або параноід (параноідны сіндром).

Гэты тып трызнення характарызуецца спалучэннем трызнення велічы і трызнення ўздзеяння. Хворыя лічаць сябе вялікімі людзьмі, якія валодаюць фантастычнымі здольнасцямі, і пры гэтым адчуваюць сілу ўздзеяння звонку, альбо перакананыя, што самі могуць аказваць такое ўздзеянне. Напрыклад, "зносіны з іншапланецянамі" з дапамогай думак.

Сіндром можа таксама суправаджацца анейроіднымі абмарачэннямі свядомасці.

Дадзенае засмучэнне ўпершыню было апісана Эмілем Крэпелінам.

Гл. таксама
-----------

* Канфабуляцыя
* Абсесія

Літаратура
----------

* Douglas M. Anderson; A. Elliot Michelle, Mosby’s medical, nursing, & Allied Health Dictionary sesta edizione, New York, Piccin, 2004. ISBN 88-299-1716-8
**Партрэт Міхала Сервацыя Вішнявецкага**, вялікалітоўскага дзяржаўнага і ваеннага дзеяча, намаляваны неведомым мастаком. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы (№ 201, 20; да 1941). Е. Петрус лічыў, што гэты твор належыць да групы партрэтаў Вішнявецкіх, якія захоўваліся ў нясвіжскім замку. Адлюстроўвае дзядзьку праўдападобнае ініцыятаркі серыі Уршулі Францішкі Радзівіл і адначасова швагра яе мужа Міхаіла Казіміра Рыбаньку, ваяводу віленскага і гетмана вялікага літоўскага

Захоўваўся ў Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР да 1941 года, фондах Музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (з 1948), у Дзяржаўным музеі БССР (з 1957 да 1968).

Рэстаўрыраваны ва Усесаюзнай цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі па кансервацыі і рэстаўрацыі музейных мастацкіх каштоўнасцей А. А. Зайцавым і І. П. Суравовым у 1968—1972 гадах у Маскве.

Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).

Апісанне
--------

На партрэце Міхал Сервацы напісаны ў чырвоным жупане, паверх якога апранута кароткая кальчуга, а зверху яе — парадны паўдаспех з пазалочанымі берагамі, залацістымі кантамі і турэцка-татарскімі наручамі  (руск.) (бел. («карвашамі»). У час ваенных дзеянняў такога ахоўнага адзення ўжо не насілі. Гэта тыпова «сармацкі» парадны партрэт  (руск.) (бел. які дэманструе дзяржаўныя заслугі і значнасць асобы партрэтаванага. Аб гэтым сведчаць перакінутая цераз левае плячо Вішнявецкага цёмна-сіняя муаравая стужка і чырвоны плашч на гарнастаевым падбоі  (руск.) (бел. з выявай ордэна Белага Арла як сведчанне таго, што хтосьці з яго продкаў быў каралём. На левым баку прышпілена шабля-карабела  (руск.) (бел. з сярэбраным з пазалотай дзяржаннем, на ногі абуты жоўтыя саф’янавыя боты або паўботкі з сярэбранымі абцасамі.

Выстаўкі
--------

* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Партрэты XVI—XVIII стст. з Нясвіжа. Мінск. 1994
* Гістарычны партрэт Вялікага княства Літоўскага XVI—XVIII стст. Мінск. 2002

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Высоцкая Н. Ф.* Жывапіс барока Беларусі. — 2003. — С. 222-223. — 304 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-11-0253-9.
2. ↑  *Petrus J.  (руск.) (бел. Karpowicz T.*, Portrety osobistości dawnej Rzeczypospolitej w zbiorach Mińskich katalog wystawy. Krakow, 1991. S. 1-140
3. 1 2 3  *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5

Літаратура
----------

* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
* *Высоцкая Н. Ф.* Жывапіс барока Беларусі. — 2003. — С. 69-70. — 304 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-11-0253-9.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красоўскі.
**Аляксандр Яўгенавіч Красоўскі** (нар. 2 ліпеня 1938, г. Мінск)  — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1962 годзе аддзяленне архітэктуры БПІ (выкладчыкі Г. У. Заборскі, Н. Я. Трахтэнберг і інш.). Працаваў старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Белдзіпрасельбудзе, Белдзяржпраекце, з 1973 года — галоўным архітэктарам праектаў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР (членскі білет № 10310, 1966), пасля Саюза архітэктараў Беларусі (членскі білет № 186). Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Спецыялізаванае канструктарска-тэхналагічнае бюро Мінгандлю БССР па вул. Платонава
Ансамбль адміністрацыйна-грамадскіх будынкаў па праспекце Машэрава (Пераможцаў)
Комплекс інстытутаў аддзялення грамадскіх навук Акадэміі навук БССР на Акадэмічнай вуліцы
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве); тыпавы праект клуба на 400 месцаў (1964) і 400 месцаў са спартзалай у калгасе імя Гастэлы Мінскай вобласці (1966); тыпавы праект дзіцячага садка-ясляў на 140 месцаў (1972; 2-я прэмія на Усесаюзным конкурсе); тыпавыя праекты сталовых на 150, 300, 450 пасадачных месцаў (1973—1980); комплекс адміністрацыйных будынкаў па Паркавай магістралі (цяпер праспект Пераможцаў) (1975—1980); інстытут грамадскіх навук і Вылічальны цэнтр АН БССР[d] (1979); сталовая завода «Тэрмапласт» (1980, аўтар); спецыялізаванае канструктарска-тэхналагічнае бюро Мінгандлю БССР па вул. Платонава ў г. Мінску (1982; кіраўнік аўтарскага калектыва); гандлёва-грамадскія цэнтры ў Барысаве[d], у мікрараёне Курасоўшчына-3 у Мінску (1982); універмагі ў Дзяржынску, Слуцку і Барысаве (1980-90); шэраг жылых дамоў у Мінску (1995—2008; кіраўнік аўтарскага калектыва); жылы квартал у раёне вуліц Ясеніна — Касманаўтаў у Мінску (2000—2008; кіраўнік аўтарскага калектыва; сааўтары Т. Шаўлюкевіч, Р. Завяруха); жылы дом па Лагойскім тракце (1998—2003); жылы дом па вул. Жукоўскага (2005; сааўтар Р. Завяруха); жылы дом па вул. Бурдзейнага (2006—2008).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём ВДНГ СССР за праект камбіната харчавання будаўнікоў (1985).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Красовский Александр Евгеньевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
2. 1 2 3  Красовский Александр Евгеньевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Красовский Александр Евгеньевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Красовский Александр Евгеньевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Парафія** (грэч. παροικία ад грэч. παρά «каля» і грэч. οἶκος «дом»; лац.: paroecia), таксама **плябанія**, **прыход** — базавая арганізацыйная адзінка ў хрысціянскіх Цэрквах. Згодна з тэалагічнай канцэпцыяй, парафія — гэта акрэсленая супольнасць вернікаў, утвораная ў сталы спосаб у епархіі (дыяцэзіі), пастырская апека над якой даручана прэсвітару. Цэнтрам жыцця парафіі з'яўляецца парафіяльны храм.

За парафію адказвае адзін святар (прэсвітар), які выступае ад яе імя перад царкоўнымі ўладамі. У беларускіх рыма-католікаў яго традыцыйна называюць пробашчам, у грэка-католікаў з часоў Берасцейскай уніі прынята называць парахам, а ў праваслаўных найчасцей — «настаяцелем». У парафіі могуць быць іншыя парафіяльныя супрацоўнікі, якія яму дапамагаюць — вікарыі, капеляны, рэзідэнты. У дапамогу прэсвітару ў парафіі ствараюцца парафіяльныя саветы са свецкіх вернікаў, якія дапамагаюць у вырашэнні пастырскіх і эканамічных спраў.

Інстытут парафіі існуе ў Царкве з IV ст. Яго ўтварэнне звязанае з распаўсюджаннем хрысціянства ў сельскай мясцовасці. Значэнне і роля парафіі былі вызначаны ў 1215 г. на Чацвёртым Латэранскім саборы.

Звычайна, парафія мае тэрытарыяльны характар і ахоплівае вернікаў пэўнай тэрыторыі. У Каталіцкай Царкве, аднак, калі ёсць патрэба, епархіяльны біскуп можа ўтвараць асабовыя парафіі: паводле нацыянальнасці, мовы або нейкага іншага крытэрыя.

У рымска-каталіцкай царкве ў Беларусі парафію часта называюць **плябаніяй** ад назвы святарскага двара. У праваслаўнай царкве ў Беларусі паняцце «парафія» часцей перадаецца словам **прыход**.

Іншыя значэнні
--------------

* Парафія — адзінка царкоўнага тэрытарыяльнага падзелу, адсюль потым у некаторых дзяржавах свету (напрыклад, Андора, Антыгуа і Барбуда, Германія, Дамініка) парафіямі пачалі называць базавыя адзінкі адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу краіны.
* Парафія (англійск. *parish*) — у штаце Луізіяна ў ЗША — адпаведнік графства.

Літаратура
----------

* Codex Iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, Kodeks prawa kanonicznego.Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu. tekst dwujęzyczny, Edward Sztafrowski (tłumaczenie) i komisja naukowa pod redakcją Kazimierza Dynarskiego. Poznań: Pallottinum, 1984.
* Кодекс Канонів Східних Церков. Видавництво ОО. Василіян. — Рим, 1993, с. 181.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Universalis · Швейцарскі гістарычны · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX526118 · BNF: 11941179g · GND: 4115544-0 · LCCN: sh85098086 · NKC: ph114527 |
**«Партрэт Генрыха Гогенцолерна»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў XVIII стагоддзі. Месцазнаходжанне невядома. Памер карціны — 78 × 64 см.

Захаваўся фотаздымак у Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук. На карціне прускі прынц і выдатны палкаводзец Фрыдрых Генрых Людвіг Прускі, сын караля Фрыдрыха Вільгельма I, намаляваны з ордэнам Чорнага Арла.

Партрэты Гогенцолернаў апынуліся ў Нясвіжы дзякуючы Луізе Прускай[ru], жонцы князя Антонія ІІІ Генрыха Радзівіла, 12-га ардыната Нясвіжскага.

Паводле вопісу карцін і партрэтаў Нясвіжскага замка 1939 г. партрэт Генрыха Прускага знаходзіўся ў калідоры да службовых пакояў на першым паверсе. Пасля 1939 г. партрэт трапіў у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бараўскі.
**Аляксандр Якаўлевіч Бараўскі** (1860, Пецярбург — пасля 1917) — расійскі рэстаўратар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Пецярбургу ў 1860 годзе.

З 1881 года пачаў займацца дзейнасцю па рэстаўрацыі твораў мастацтва. З 1890 па 1917 гадах на пасадзе рэстаўратара ў Рускім музеі. У 1906 годзе склаў знакаміты «Праект заснавання рэстаўрацыйнай майстэрні пры Рускім музеі імператара Аляксандра III».

А. Я. Бараўскі адным з першых паставіў пытанне аб паглыбленні рэстаўрацыйнай практыкі ў Рускім музеі, яе арганічнай сувязі з кансервацыйнымі мерамі, адзначыў пераарыентацыю рэстаўрацыі з панаўлення на кансервацыю.

А. Я. Бараўскі адзначыў неабходнасць вядзення навуковай дакументацыі, важнасць падрабязнага апісання рэстаўрацыйных працэсаў, уласцівасцяў матэрыялаў творы, яго фотафіксацыю. Пасля гэтыя палажэнні ляглі ў аснову сістэматызацыі рэстаўрацыйнай практыкі майстэрні.

Бараўскі распісаў аддзяленне над дзвярамі ў сталовай сядзібы Козелаў-Паклеўскіх у Красным Беразе.

Зноскі
------

1. ↑  Александр Яковлевич Боравский  (руск.)
2. ↑  Проект основания реставрационной мастерской при Русском музее императора Александра III  (руск.)
3. ↑  В Красном Береге завершается реставрация столетней усадьбы  (руск.)
**«Партрэт Міхаіла IV Антонія Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве (інв. MP 4438. MNW). Памер карціны — 110 × 73 см.

Партрэт Міхаіла IV Антонія Радзівіла (відаць, страчаны) справа ад каміна ў Вялікай зале Нясвіжскага замка. 1927
Іншы партрэт Міхала Антонія Радзівіла ў лаўровым вянку (месцазнаходжанне невядома)
Партрэт князя Міхала Антонія Радзівіла адносіцца да серыі партрэтаў ў лаўровым вянку. Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы захоўваліся два партрэты Міхаіла IV Антонія Радзівіла з серыі ў лаўровым вянку (№ 243 або № 247 у вопісе 1939 г.). Дакладнае месцазнаходжанне аднаго з іх невядома. Магчыма, цяпер у польскіх зборах. Другі з партрэтаў (№ 139, на партрэце № 120 у інвентары 1834 г.; № 101 у інвентарах 1857 і 1883 г.; № 120 у інвентары 1928 г.) захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію. Вернуты ў Мінск з Берліна ў 1947 г. Перададзены ў Польшчу ў 1950 г. У акце перадачы памеры партрэта запісаны памылкова як 58×52.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 29 снежня 2020.
2. 1 2  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
**Аляксандр Іванавіч Лабанаў-Растоўскі** (руск.: Александр Иванович Лобанов-Ростовский) (? — 26 верасня 1677) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, князь, удзельнік вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гг. Брат І. І. Лабанава-Растоўскага.

У 1650—1651 гг. ваявода ў Вялікіх Луках. У 1654—1656 гг. есаул у царскім палку, галава дваран і жыльцоў. У 1655 г. пасланы са Шклова да Бешанковіч разбіць атрад палкоўніка князя К. Лукомского, нанёс яму страты і 27 чэрвеня (7 ліпеня) 1654 г. заняў Лукомль. Гэта дазволіла расійскай арміі, якая знаходзілася пад Віцебскам, працягваць наступленне на захад. У 1656 г. удзельнічаў у прыёме царом паслоў «Свяшчэннай Рымскай імперыі» ў Полацку. У 1658 г. прызначаны ваяводам у Тамбоў, у 1659 г. — у Бранск, адкуль рабіў рэйды супраць войск Рэчы Паспалітай. У 1663 г. прызначаны на службу ў Смаленск, у 1668 г. палкавы ваявода ў Сеўску. Пакараны смерцю па невядомай прычыне.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Пазднякоў, В.* Лабанаў-Растоўскі Аляксандр Іванавіч / Валерый Падзнякоў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. – С. 324. — ISBN 985-11-0041-2.
**«Партрэт Уладзіслава Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1825—1830 гадах. Месцазнаходжанне невядома.

Імя асобы ў анатацыі да вядомага фотаздымка ў Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук пазначана як Анджэй Валенці Радзівіл са знакам пытання. Насамрэч гэта выява Уладзіслава Радзівіла[d], сына Багуслава Фрыдэрыка[ru] і Леанціны Габрыэлы Клары і Алдрынген[d]. На партрэце малады мужчына са стрэльбай у руках на фоне краявіду, ўдалечыні якога бачны паляўнічы палац[pl] у Антоніне.

У прыватнай калекцыі знаходзіцца ідэнтычны малюнак на паперы, аўтарства Франца Кругера. На фота партрэт алейны. Магчыма, гэта быў арыгінал, напісаны Ф. Кругерам. Вопісы 1928 г. і 1939 г. не згадваюць сярод партрэтаў вобраза Уладзіслава Радзівіла. Магчыма, ён пазначаны як невядомы.

Пасля 1939 г. партрэт мог трапіць у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г. Сучаснае месцазнаходжанне невядома.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.