Загароддзе (2001)
Загароддзе (1977)
**Загароддзе** — прыўзнятая раўніна на паўднёвым захадзе Беларусі, фізіка-геаграфічны раён Беларускага Палесся, геамарфалагічны раён Палескай нізіны.

Геаграфія
---------

Загароддзе прымеркавана да Піна-Ясельдзінскага міжрэчча, размяшчаецца ў цэнтральнай і паўднёвай частках Брэсцкай вобласці, выцягнута ў субшыротным напрамку. Мяжуе з Прыбужскай раўнінай, Прыпяцкім Палессем, Брэсцкім Палессем. Працягласць з захаду на ўсход 85 км, з поўначы на поўдзень 15—35 км. Плошча каля 2,2 тыс. км².

Паўночная мяжа праходзіць па даліне р. Ясельды, паўднёвая — р. Піны.

Геалогія
--------

У морфаструктурных адносінах 3агароддзе займае найбольш прыўзнятую частку Палескай седлавіны з глыбінёй залягання фундамента да −300 м. Магутнасць антрапагенавых адкладаў, пераважна ледавіковых і водна-ледавіковых, складае ў сярэднім 30—40 м, дасягаючы ў Загароддзі 100—130 м.

Паверхня ўтворана ледавіковымі і водна-ледавіковымі адкладамі беларускага, бярэзінскага і дняпроўскага ледавікоў. У паўночнай частцы вылучаюць краявы ледавіковы комплекс, у паўднёвай — паніжаную, пераважна водна-ледавіковую раўніну.

Карысныя выкапні: керамічная сыравіна, мел, торф, сілікатныя і будаўнічыя пяскі.

Рэльеф
------

Найвышэйшы пункт 179 м (каля в. Кротава). Адносныя перавышэнні над прылеглай азёрна-алювіяльнай раўнінай на поўначы да 20—30 м. Паводле геамарфалагічнай будовы тэрыторыя Загароддзя падзяляецца на дзве часткі.

Паверхня паўночнай часткі павышаная, узгорыста-градавая, перасечаная, з абсалютнымі адзнакамі 140—170 м, адноснымі перавышэннямі 3—9 м. Краявыя ўтварэнні прадстаўлены дзвюма гляцыятэктанічнымі напорнымі градамі. Уздоўж правабярэжжа р. Ясельда працягнулася асіметрычная канцова-марэнная града (даўжыня 70 км, найбольшая шырыня да 20 км) напорнага паходжання, з адорвенямі даантрапагенавых парод у ледавіковых адкладах і гляцыядыслакацыямі на паўночных схілах. Паверхні гляцыядыслакацый адносна згладжаныя і ўзвышаюцца над азёрна-балотнай нізінай на 10—25 м. Выдзяляецца Мерчыцка-Мотальскі краявы комплекс. Размешчаны паміж напорнымі зонамі, ён складаецца з трох паралельных град, раздзеленых участкамі водна-ледавіковай раўніны і лагчынамі сцёку ледавіковых вод. Даліны прымеркаваны да лагчын сцёку ледавіковых вод і займаюць міжградавыя паніжэнні.

На поўдзень знаходзіцца спадзістахвалістая і плоская водна-ледавіковая раўніна (найбольшая вышыня 140—155 м). Уздоўж паўднёвай ускраіны перавеяныя пясчаныя дзюны, серпападобныя грады і ўзгоркі з акруглымі вяршынямі, ператвораныя эолавымі працэсамі. Сустракаюцца суфазійныя западзіны. Пашыраны флювіягляцыяльныя пласкадонныя забалочаныя нізіны, сярод якіх маюцца адзінкавыя камавыя ўтварэнні. Даліны рэк, утвораныя ў перыгляцыяльных лагчынах, злучаюць паніжэнні спушчаных азёр.

Клімат
------

Сярэдняя тэмпература студзеня −5,2, ліпеня 18,6 °C; ападкаў 573 мм; вегетацыйны перыяд 201 сут.

Гідраграфія
-----------

Раўніна з’яўляецца часткай Балтыйска-Чарнаморскага водападзелу. Уздоўж паўночнай і паўднёвай мяжы цякуць рэкі басейна Дняпра — Ясельда і Піна, на захадзе — прытокі Заходняга Буга. Па раўніне працякаюць невялікія, пераважна каналізаваныя, рэкі Стрымня, Самароўка, Піліпаўка, Мерачанка і інш.

Глебы і расліннасць
-------------------

Глебы дзярнова-падзолістыя, дзярнова-аглееныя і тарфяна-балотныя.

Пад лесам 25 % тэрыторыі. Лясы ў асноўным шыракаліста-хваёвыя і хваёвыя, засталіся невялікімі ўчасткамі. 30 % тэрыторыі пад ворывам. У заходняй частцы 3агароддзя захаваліся балоты і лугі. Каля 30 % тэрыторыі забалочана.

Літаратура
----------

* Загароддзе // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

| ⛭Рэльеф Беларусі |
| --- |
| Узвышшы | 
* Аляхновіцкае
* Аршанскае
* Асвейская града
* Ашмянскае
* Барысаўская града
* Браслаўская града
* Валожынскае
* Ваўкавыскае
* Віцебскае
* Гарадоцкае
* Горацка-Мсціслаўскае
* Гродзенскае
* Докшыцкае
* Івянецкае
* Канстанцінаўская града
* Капыльская града
* Лагойскае
* Лукомскае
* Мазырская града
* Мінскае
* Навагрудскае
* Нешчардаўскае
* Плешчаніцкае
* Пышнагорскае
* Радашковіцкае
* Свірская града
* Свянцянскія грады
* Слонімскае
* Ушацка-Лепельскае
* Юравіцкае

 |
| Раўніны | 
* Алаўская
* Аршанска-Магілёўская
* Бабруйская
* Баранавіцкая
* Вілейская
* Воранаўская
* Высокаўская
* Заборская
* Загароддзе
* Капаткевіцкая
* Касцюковіцкая
* Косаўская
* Крывіцкая
* Лагішынская
* Лідская
* Люсінаўская
* Мазырска-Лельчыцкая
* Маларыцкая
* Нараўска-Ясельдзінская
* Нарачанская
* Пружанская
* Прыбужская
* Пухавіцкая
* Салігорская
* Свяцілавіцкая
* Сенненская
* Слаўгарадская
* Стаўбцоўская
* Столінская
* Хойніцка-Брагінскія вышыні
* Церахоўская
* Цэнтральнабярэзінская
* Чашніцкая
* Чачорская
* Шумілінская

 |
| Нізіны | 
* Азарыцкая
* Брэсцкая
* Васілевіцкая
* Верхнебярэзінская
* Верхнянёманская
* Верхняпрыпяцкая
* Вятчынская
* Дзісненская
* Жыткавіцкая
* Камарынская
* Лунінецкая
* Лучоская
* Полацкая
* Прыдняпроўская
* Рэчыцка-Сожская
* Светлагорская
* Скідальская
* Слуцка-Арэская
* Стрэшынская
* Суражская
* Сярэднянёманская
* Сярэдняпрыпяцкая
* Убарць-Славечанская
* Хойніцкая
* Ясельдзінска-Слуцкая

 |