Гл. таксама: Прыбалтыйскі фронт (значэнні)

**3-ці Прыбалты́йскі фронт**, у нямецкіх дакумэнтах **3-ці Балтыйскі фронт** (ням.: 3. Baltische Front) — аб'яднанне Чырвонай арміі ў перыяд Другой сусветнай вайны.

Быў утвораны дырэктывай Стаўкі ВГК ад 18 красавіка 1944 года і расфарміраваны 16 кастрычніка таго ж года. Прыняў удзел у вызваленні Прыбалтыкі Чырвонай арміяй летам і восенню 1944 года.

Гісторыя
--------

У канцы лютага — пачатку сакавіка 1944 год сіламі 42-й, 54-й і 67-й арміі Ленінградскага фронту была здзейсненая спроба прарыву *лініі «Пантэра»* ў раёне Пскоў — Остраў, скончыўшаяся няўдачай.

Для прарыву на гэтым участку дырэктывай Стаўкі ВГК ад 18 красавіка з злучэнняў левага (паўднёвага) крыла Ленінградскага фронту быў утвораны 3-і Прыбалтыйскі фронт, камандуючым якім стаў генерал-палкоўнік Іван Масленнікаў. У склад фронту першапачаткова ўвайшлі 42-я, 54-я, 67-я агульнавайсковыя і 14-я паветраная армія. Палявое ўпраўленне фронту было створана на базе ўпраўлення 20-й арміі.

У далейшым у склад 3-га Прыбалтыйскага фронта былі ўключаны таксама 61-я і 1-я ударная арміі, 10-ы танкавы корпус і 2-я артылерыйская дывізія прарыву. Першапачаткова 3-му Прыбалтыйскаму фронту даручалася толькі імітаваць актыўнасць, адцягваючы на сябе сілы Вермахта, баявых заданняў ён не меў.

У складзе групы армій Nord, якая бараніла паўночны ўчастак *Panther-Wotan Linie*, тады знаходзіліся толькі 16-я і 18-я арміі і вайсковая група «Narwa». Свой наступ 3-і Прыбалтыйскі фронт пачаў 17 ліпеня на фронце 18-й арміі паўднёва-ўсход ад Пскоўскага возера ў кірунку Остраў — Пскоў і далей у напрамку Валка. 19 ліпеня войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту фарсіравалі Вялікую. Аднак 18-й арміі ўдалося адбіць усе спробы савецкай арміі ажыццявіць прарыў і да 20 ліпеня паступова адысці на рубеж «Daugavpils» на захад ад Пскова. Раніцай 21 ліпеня войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту з поўдня ўвайшлі ў Остраў, і на працягу дня з баямі занялі яшчэ больш за 150 дробных населеных пунктаў. 23 ліпеня яны захапілі Пскоў, пасля чаго 30—31 ліпеня павялі наступальныя баі на паўднёвы захад ад Пскова. У выніку гэтага наступу Чырвоная армія прасунулася ў заходнім кірунку на 50—130 км.

10 жніўня 3-і Прыбалтыйскі фронт атакаваў XXVIII армейскі корпус Вермахта, які знаходзіўся на левым крыле 18-й арміі, і прарваў Марыенбургскую лінію абароны на ўчастку Чудскае возера — Пячоры — Алукснэ. 13 жніўня часткі 3-га Прыбалтыйскага фронту ўвайшлі ў Выру. Затым фронт павінен быў адрэзаць злучэнні Вермахта ў Эстоніі і Паўночнай Латвіі, для чаго пачаў сіламі 1-й ударнай, 67-й і 53-й армій наступ у паўночна-заходнім накірунку. Да 21 жніўня ў раёне чыгуначных станцый Карула і Сангасце для наступу на Тарту былі сканцэнтраваны 10 стралковых дывізій, 5 танкавых злучэнняў 3-га Прыбалтыйскага фронту. 24 жніўня танкавая група Гіяцынта графа Штрахвица распачала адказнае наступ у Тамсе, якое аднак не ўвянчалася поспехам. 25 жніўня войскам 3-га Прыбалтыйскага фронту ўдалося заняць Тарту. У жніўні — пачатку верасня 1944 ujlf войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту, прасунуліся ў агульнай складанасці на 100 км, заняўшы выгаднае становішча для ўдару ў фланг армейскай групе Narwa.

15 верасня 3-і Прыбалтыйскі фронт разам з абодвума іншымі Прыбалтыйскімі франтамі, якія дзейнічалі на поўдзень, перайшоў у наступ на Рыгу. Прасоўваючыся на поўдзень ад Тарту ўздоўж чыгункі Пскоў — Рыга, войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту прымусілі адступіць абараняўшуюся  тут 18-ю армію праз Валгу на паўднёвы захад. 23 верасня 3-і Прыбалтыйскі фронт заняў горад Валміера і яшчэ больш за 80 іншых населеных пунктаў, у тым ліку Кярстна, Мяэкюла, Сурэсільма, Чумпі, Рэнцэны, Яуніерцэны і чыгуначныя станцыі Піксары і Саулэ. Затым 3-і Прыбалтыйскі фронт перайшоў да пераследу 18-й арміі Вермахта, адыходзячай на мяжу «Sigulda» у 60—80 км ад Рыгі.

У ноч з 5 на 6 кастрычніка войскі 2-га і 3-га Прыбалтыйскіх франтоў аднавілі наступленне на Рыгу і ў ходзе пераследу 18-й арміі да 10 кастрычніка выйшлі на знешні абарончы абвод горада. 12 кастрычніка пачаліся баі за Рыгу. 13 кастрычніка войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту занялі правабярэжную частку горада, а 15 кастрычніка войскі 2-га Прыбалтыйскага фронту захапілі яго левабярэжную частку. Асноўным сілам 18-й арміі Вермахта ўдалося сысці праз Рыгу на паўднёвы захад.

Пасля вызвалення Рыгі на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 16 кастрычніка 1944 года фронт быў расфарміраваны. Яго палявое ўпраўленне з франтавымі часцямі і ўстановамі і 54-й арміяй былі выведзеныя ў рэзерв Стаўкі ВГК. Астатнія войскі былі перададзены ў склад Ленінградскага (67-я армія), 1-га Прыбалтыйскага (61-я армія) і 2-га Прыбалтыйскага (1-я ўдарная і 14-я паветраная арміі) франтоў.

Камандаванне
------------

* Камандуючы фронтам — генерал-палкоўнік, з ліпеня 1944 года генерал арміі І. І. Масленнікаў.
* Член Ваеннага савета фронту — генерал-лейтэнант М. В. Рудакоў.
* Начальнік штаба фронту — генерал-лейтэнант У. Р. Вашкевіч.

Зноскі
------

1. ↑  Русский архив: Великая Отечественная. Ставка ВКГ: Документы и материалы 1944—1945. — Т. 16 (5—4). — М.: ТЕРРА, 1999. — С. 75 — 76.
2. ↑  Русский архив: Великая Отечественная. Ставка ВКГ: Документы и материалы 1944—1945. — Т. 16 (5—4). — М.: ТЕРРА, 1999. — С. 159.
3. ↑  3-й Прибалтийский фронт(недаступная спасылка) (руск.);
4. ↑  *Уткин А. И.* Вторая мировая война. — М.: Алгоритм, 2002. (руск.);
5. ↑  Heeresgruppe Nord. (ням.);
6. ↑  *Типпельскирх К.* История Второй мировой войны. — СПб.: Полигон; М.: АСТ, 1999. — С. 606. (руск.);
7. ↑  От советского информбюро. 21 июля 1944 года Архівавана 24 сакавіка 2016. (руск.);
8. ↑  *Минасян М. М.* Победа в Белоруссии. Пятый сталинский удар. — М.: Воениздат МВС СССР, 1952. — С. 50. (руск.);
9. ↑  3-й Прибалтийский фронт(недаступная спасылка) (руск.);
10. ↑  Сражения на территории Эстонии в 1944 году (недаступная спасылка — *гісторыя*, *копія*) (руск.);
11. ↑  От советского информбюро. 25 августа 1944 года Архівавана 9 красавіка 2016. (руск.);
12. ↑  От советского информбюро. 23 сентября 1944 года Архівавана 9 красавіка 2016. (руск.);
13. ↑  Рижская операция (недаступная спасылка — *гісторыя*, *копія*) (руск.);
14. ↑  *Типпельскирх К.* История Второй мировой войны. — С. 631. (руск.);

Спасылкі
--------

* Злучэнні 3-га Прыбалтыйскага фронту(недаступная спасылка)  (руск.);
* Страты асабістага складу 3-га Прыбалтыйскага фронту (руск.).

| ⛭Узброеныя Сілы СССР у Вялікай Айчыннай вайне |
| --- |
| Франты (камандуючыя) | 
* Арлоўскі
* Беларускі
* 1-ы Беларускі
* 2-і Беларускі
* 3-і Беларускі
* Бранскі
* Варонежскі
* Волхаўскі
* Далёкаўсходні
* 1-ы Далёкаўсходні
* 2-і Далёкаўсходні
* Данскі
* Забайкальскі
* Закаўказскі
* Заходні
* Калінінскі
* Карэльскі
* Каўказскі
* Крымскі
* Курскі
* Ленінградскі
* Мажайскай лініі абароны
* Маскоўская зона абароны
* Маскоўскі рэзервовы
* Паўднёвы
* Паўднёва-Заходні
* Паўднёва-Усходні
* Паўночны
* Паўночна-Заходні
* Паўночна-Каўказскі
* Прыбалтыйскі
* 1-ы Прыбалтыйскі
* 2-і Прыбалтыйскі
* 3-і Прыбалтыйскі
* Прыморская група войскаў
* Рэзервовы
* Рэзервовых армій
* Сталінградскі
* Стэпавы
* 1-ы Украінскі
* 2-і Украінскі
* 3-і Украінскі
* 4-ы Украінскі
* Цэнтральны

 |
| Франты СПА | 
* Закаўказскі
* Заходні
* Маскоўскі
* Паўднёвы
* Паўднёва-заходні
* Паўночны
* Усходні
* Цэнтральны

 |
| Флоты | 
* Балтыйскі
* Паўночны
* Ціхаакіянскі
* Чарнаморскі

 |
| Флатыліі | 
* Азоўская
* Амурская
* Анежская
* Беламорская
* Волжская
* Дняпроўская
* Дунайская
* Ільменская
* Каспійская
* Ладажская
* Паўночная Ціхаакіянская
* Пінская
* Чудская

 |
| 

| Арміі (камандуючыя) |
| --- |
| Агульнавайсковыя | 
* Прыморская
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5 (1, 2)
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* **Ударныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5

 |
| Танкавыя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6

 |
| Паветраныя | 
* 1-я бамбардзіравальная
* 1-я знішчальная
* 2-я знішчальная
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* **Асобыя прызначэнні:** ААП-1
* ААП-2
* ААП-3

 |
| Арміі ППА | 
* 1-я знішчальная
* Бакінская
* Забайкальская
* Ленінградская
* Маскоўская
* Прыамурская
* Прыморская

 |
| Сапёрныя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10

 |

 |
| 

| Карпусы |
| --- |
| Стралковыя | 
* Асобны
* 1
* 2 (1, 2)
* 3
* 4 (1, 2)
* 5
* 6 (1, 2, 3)
* 7
* 8 (1, 2)
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17 (1, 2)
* 18
* 19
* 20
* 21 (1, 2)
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37 (1, 2)
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
* 76
* 77
* 78
* 79
* 80
* 81
* 82
* 83
* 84
* 85
* 86
* 87
* 88
* 89
* 90
* 91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99
* 100
* 101
* 102
* 103
* 104
* 105
* 106
* 107
* 108
* 109
* 110
* 111
* 112
* 113
* 114
* 115
* 116
* 117
* 118
* 119
* 120
* 121
* 122
* 123
* 124
* 125
* 126
* 127
* 128
* 129
* 130
* 131
* 132
* 133
* 134
* 135
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* **Лёгка-стралковыя:** 1
* 2
* **Горнастралковы:** 3
* **Лёгкія горнастралковыя:** 126
* 127

 |
| Танкавыя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12

 |
| Механізаваныя | 
* 1 (1, 2)
* 2 (1, 2)
* 3 (1, 2)
* 4
* 5
* 6 (1, 2)
* 7 (1, 2)
* 8
* 9 (1, 2)
* 10 (1, 2)
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29 (1, 2)
* 30
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9

 |
| Кавалерыйскія | 
* Асобны
* 1
* 2 (1, 2)
* 3
* 4
* 5 (1, 2)
* 6 (1, 2)
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7

 |
| Артылерыйскія | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10

 |
| Паветрана-дэсантныя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 8

 |
| Авіяцыйныя | 
* **Знішчальныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 1
* **Штурмавыя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 1
* **Бамбардзіравальныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 6

 |
| Карпусы ППА | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* **Гвардзейскі:** 8

 |

 |