| Іслам |
| --- |
| Іслам |
| Слупы Ісламу |
| * Шахада
* Намаз
* Пост
* Міласціна
* Паломніцтва
 |
| Веравучэнне |
| * Алах
* Анёлы
* Прарокі
* Пісанне
* Судны дзень
* Прадвызначэнне лёсу
 |
| Гісторыя і прадстаўнікі |
| * Мухамад
* Халіфы
* Паплечнікі
* 12 імамаў
 |
| Асноўныя цячэнні |
| * Сунізм
* Шыізм
* Ісмаілізм
* Ібадзізм
* Салафізм
* Суфізм
 |
| 
Кнігі і законы |
| * Каран
* Суна
* Сіра
* Шарыят
* Фікх
* Мазхабы
 |
| Культура і грамадства |
| * Дэмаграфія
* Шлюб
* Жанчыны
* Імёны
* Мастацтва
* Мячэці
* Каляндар
* Святы
* Філасофія
* Калам
 |
| 
Гл. таксама |
| * Гласарый
* Ісламазнаўства
* Адзінабожжа
* Эсхаталогія
* Крытыка
* Людзі Пісання
 |

**Суфізм** (араб. تصوف‎‎‎‎) — рэлігійна-містычны кірунак у ісламе. Пад гэтым тэрмінам аб’ядноўваюцца ўсе мусульманскія вучэнні, галоўнай мэтай якіх з’яўляецца распрацоўка тэарэтычных падставаў і практычных спосабаў, якія забяспечваюць магчымасць непасрэдных зносінаў чалавека з Богам. Лічыцца, што першыя суфіі з’явіліся на рубяжы VIII і IX стагоддзяў у Іраку і Сірыі. Прызнаючы рэальным толькі існаванне Алаха, а навакольныя рэчы і з’явы — яго эманацыяй, паслядоўнікі суфізму аб’яўляюць вышэйшай мэтай жыцця містычнае злучэнне душы чалавека з Богам, тым самым суфізм мае падабенства са светапоглядам дгармічных рэлігій. Суфіі спрабуюць зразумець патаемны сэнс караністычных адкрыццяў, для чаго строга прытрымліваюцца прадпісанняў Карана і Суны, якія ўдзельнічаюць у чуваннях, прымаюць абяцанні, прытрымліваюцца дадатковых пастоў. Разам яны прапаведуюць містычную некарыслівую любоў да Алаха, жадаючы зліцца з ім. Канчатковай мэтай суфізма лічыцца знішчэнне сваіх якасцей як асобы, што павінна пацягнуць поўнае спалучэнне, зліццё з чароўнай ісцінай.

«Злучэнне з бажаством», па вучэнню суфізма адбываецца ў экстазе, да якога павінны даводзіць сябе вернікі. У араба-ісламскай тэрміналогіі суфіем з’яўляецца той, хто закаханы ў ісціну і рухаецца да дасканаласці. Рух да нейкай абстрактнай праўды з дапамогай любові і адданасці Богу суфіі называюць «*тарыкатам*» (шляхам).

Для ранняга суфізму характэрны пантэізм з асобнымі матэрыялістычнымі элементамі. Пасля пад уплывам неаплатонаўскай, індыйскай філасофіі і некаторых ідэй хрысціянства цэнтральнае месца ў суфізме займаюць аскетызм і крайні містыцызм. У тэасофскай традыцыі суфізм атаясамліваецца з эзатэрычным ісламам.

Суфізм з’яўляецца неаднастайным рухам, гэта значыць да яго далучаліся прадстаўнікі розных багаслоўскіх школаў і напрамкаў ісламу. Ён неаднаразова гуляў значную ролю ў палітычным жыцці мусульманскіх краін як ідэалогія паўстанцкіх рухаў, а таксама антыкаланіяльнай барацьбы.

Постаці суфізма
---------------

* Абу Хамід Аль-Газалі

Рытуалы
-------

* Сама, іслам

Літаратура
----------

* *Кісялёва Н. Г.* Суфі́зм // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 292. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Смирнов А. В.* Суфизм // Новая философская энциклопедия: В 4 т. (руск.) / Ин-т философии РАН, Нац. общ.-научн. фонд; Научно-ред. совет: предс. В. С. Стёпин, заместители предс.: А. А. Гусейнов, Г. Ю. Семигин, уч. секр. А. П. Огурцов. — М.: Мысль, 2010. — Т. 3. — С. 674—675. — 692 с. — 5 000 экз. — ISBN 978-2-244-01118-0.
* Суфизм // Большая советская энциклопедия. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Суфізм
* Суфізм Архівавана 5 сакавіка 2012. (руск.)
* Аб суфізме (руск.)
* Суфізм (руск.)
* Філасофія, гісторыя і тэрміналогія суфізма (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13162706g · GND: 4058522-0 · ISNI: 0000 0004 7127 1932 · LCCN: sh85129660, sh85089353 · LNB: 000064888 · Microsoft: 2779669244 · NDL: 001119183 · NKC: ph126404 · SUDOC: 027268209 · VIAF: 4879154387247530970007 |

 |