**Вячэрніца гіганцкая** (*Nyctalus lasiopterus*) — млекакормячае атрада рукакрылых. Ставіцца да сямейства Гладканосых лятучых мышэй. З'яўляецца самым буйным кажаном у Еўропе і Расіі.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Даўжыня цела 84-104, перадплечча 65-69 мм. Вушы кароткія, шырокія, закругленыя са скурнымі складкамі.

Крылы вузкія, доўгія, завостраныя. Размах крылаў — 41—46 см. На ніжнім баку крыла ўздоўж пярэдняга краю праходзіць палоска поўсці.

Поўсць густая, высокая, шаўкавістая; зверху карычнявата-рыжая, знізу больш светлая. Жывот нязначна святлей спіны, вобласці за вушамі больш цёмна афарбаваны. Маса ад 41 да 76 грамаў.

Харчаванне і лад жыцця
----------------------

Гіганцкія вячэрніцы палююць над ляснымі палянкамі і паверхнямі вадаёмаў. Пачынаюць паляванне на вялікай вышыні, а затым спускаюцца бліжэй да зямлі. Ежай служаць буйныя жукі (*Dynastinae*, вусачы (*Cerambycidae*), майскія жукі (*Melolonthinae*), *Lucanus*) і начныя матылі. На падставе аналізу крыві і памёту было ўстаноўлена, што гіганцкія вячэрніцы сілкуюцца дробнымі вераб'іных птушкамі ў перыяды іх міграцый. Устаноўлена, што іх здабычай былі *Erithacus*, *Phylloscopus collybita*, *Sylvia* і *Phoenicurus*. Аднак напады на птушак ніколі не ўдавалася назіраць, верагодна, у сувязі з тым, што паляванне адбываецца ўначы на вышынях больш за 700 метраў. Якім чынам адбываецца сам працэс палявання таксама невядома.

Эхалакацыйныя сігналы вельмі высокай інтэнсіўнасці з максімальнай частатой каля 18-19 кгц.

Жывуць гіганцкія вечерницы па 1-3 асобіны ў дуплах дрэў, у калоніях іншых кажаноў (у асноўным, *Nyctalus noctula* і малай вячэрніцы (*Nyctalus leisleri*)), радзей ўтвараюць калоніі па 8-13 і нават да 50 асобін. Спароўванне ў канцы лета — пачатку восені. Цяжарнасць доўжыцца каля двух з паловай месяцаў, дзіцянятаў звычайна два.

У жніўні-верасні адлятае на зімоўку на поўдзень.

Распаўсюджванне і экалогія
--------------------------

Лісцяныя лясы Паўднёвай, Заходняй і Усходняй Еўропы ад Францыі да Заволжжа і Каўказа, магчыма, Блізкі Усход. У Расіі сустракаецца ад заходніх межаў да Арэнбургскай вобласці. На поўначы сустракаюцца да Маскоўскай і Ніжагародскай абласцей.

На Беларусі вельмі рэдкі, пералётны від. У 2015 годзе на тэрыторыі рэспубліканскага водна-балотны заказніка «Стары Жадзен» у Жыткавіцкім раёне былі знойдзены некалькі цяжарных самак гіганцкай вячэрніцы. Раней гэтыя лятучыя мышы адзначаліся ў Беларусі толькі ў 1930 годзе.

Месцы пражывання — мяшаныя і лісцевыя лясы, паркі. Селіцца ў дуплах дрэў. Зрэдку ўтварае самастойныя разнаполавыя калоніі, часцей трапляецца ў мяшаных калоніях разам з рыжымі, радзей — з малымі вячэрніцамі, нетапырамі і вушанамі.

Колькасць
---------

Ацаніць колькасць гіганцкай вечерницы з-за асаблівасцяў яе ладу жыцця вельмі цяжка. Па доўгім назіранням у Варонежскім запаведніку, на 500—600 злоўленых вячэрніц віду *Nyctalus noctula* прыпадала адна гіганцкая. У паўднёва-заходняй частцы Адэскай вобласці Украіны ў час пралёта сустракалася адна гіганцкая вячэрніца на 200 *Nyctalus noctula*. Прыкладна такія ж суадносіны назіралася ў  Растоўскай вобласці пры адлове звяркоў падчас міграцый. Гэтыя даныя дазваляюць ацаніць шчыльнасць насельніцтва гіганцкай вечерницы у 1 асобіну на 10 км². Плошча, на якой адзначаны знаходкі гэтага віду ў Расіі, складае прыкладна 1700—1800 тыс. км², з іх для селішча гіганцкай вечерницы прыдатныя 10-15 %. Адсюль арыенціровачная колькасць гэтага віду — 17-27 тыс. асобін.

Ахова
-----

Характар ​​уздзеяння чалавека на гэты від такі ж, як і на малую вячэрніцу (*Nyctalus leisleri*). Спецыяльныя меры аховы не распрацаваны, і не ясна, якія меры могуць апынуцца эфектыўнымі, паколькі невядомыя прычыны нізкай колькасці. Неабходныя дэталёвыя даследаванні па распаўсюджванню і біялогіі гіганцкай вячэрніцы. Зараз могуць быць прапанаваны толькі ахоўныя меры, агульныя для ўсіх кажаноў: захаванне месцаў пражывання (старыя дуплаватыя лісцяныя дрэвы), прапаганда аховы і таму падобнае.

Від занесены ў чырвоныя кнігі Беларусі і Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  РИЖ — Гигантская вечерница (Nyctaalus lasiopterus) Архівавана 24 мая 2009.  (руск.)
2. 1 2  Гигантская вечерница — Nyctalus lasiopterus  (руск.)
3. 1 2  Гигантская вечерница — Энциклопедия млекопитающих бывшего СССР  (руск.)
4. ↑   Popa-Lisseanu, A. G. Delgado-Huertas, A. Forero, M. G. Rodriguez, A. Arlettaz, R. & Ibanez, C. (2007). *Bats' conquest of a formidable foraging niche: the myriads of nocturnally migrating songbirds*. PLoS ONE 2(2): e205. Text (engl.)
5. ↑  MEMBRANA | Гигантские мыши по ночам едят перелётных птиц (версия для печати) Архівавана 25 кастрычніка 2009.  (руск.)
6. ↑  Возвращение гигантской вечерницы: летучую мышь нашли в Беларуси через 85 лет Архівавана 10 верасня 2015.  (руск.)
7. ↑  Панютин К. К. Дальние миграции рукокрылых, окольцованных в Воронежском заповеднике / К. К. Панютин // Миграции животных. — Л, 1968. — Вып. 5.
8. ↑  ГИГАНТСКАЯ ВЕЧЕРНИЦА (ОТРЯД РУКОКРЫЛЫЕ) Архівавана 20 студзеня 2019.  (руск.)

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------

* Позвоночные животные России: Вечерница гигантская Архівавана 24 красавіка 2016.  (руск.)
* Редкие и исчезающие виды России. Гигантская вечерница Архівавана 24 мая 2009.  (руск.)
* Рукокрылые России и сопредельных стран  (руск.)
* Гигантские мыши по ночам едят перелётных птиц Архівавана 25 кастрычніка 2009.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | CMS · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |