**Мар’ян Дубецкі** (польск.: Marian Karol Dubiecki; 26 жніўня 1838, Ізяслаў — 24 кастрычніка 1926, Кракаў) — польскі гісторык і пісьменнік, педагог, грамадскі і палітычны дзеяч, сакратар ад Русі ў Нацыянальным урадзе ў час паўстання 1863 года.

Псеўданім: *Сучасны* (польск.: Współczesny); крыптонім: **МД** (польск.: MD).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і Людвіка Дубецкага і Ганны Слаўкоўны. Меў старэйшых братоў Цэлестына і Аляксандра. Яшчэ дзіцем страціў бацьку, таму яго выхаваннем займаліся цётка і дзядзька. Пачатковую адукацыю атрымаў у Жытомірскай гімназіі. З 1856 вучыўся ў Харкаўскім універсітэце, затым на гісторыка-філалагічным факультэце Кіеўскага ўніверсітэта. У час вучобы ва ўніверсітэце далучыўся да тайнай арганізацыі «Тройніцкі саюз» на чале з Уладзімірам Антановічам і Лявонам Главацкім, якая выступала за перадачу сялянам зямлі і прадастаўленне ім свабоды выбару месца жыхарства (польск.: Uwłaszczenie chłopów) і аднаўленне дзяржаўнасці Рэчы Паспалітай у граніцах 1772 года. Пасля тайная арганізацыя перарасла ў цэлы палітычны кірунак так званых «хлапаманаў». Неўзабаве адбыўся і раскол, пасля якога вылучыліся дзве плыні. Першая, пад кіраўніцтвам Уладзіміра Антановіча, выступала за незалежнасць Русі (Украіны). Другая, на чале з Ізідарам Капярніцкім і Мар’янам Дубецкім за аднаўленне Рэчы Паспалітай у якасці федэрацыі трох народаў. Другая стала асновай рэвалюцыйнага руху і прывяла ўрэшце да паўстання 1863 года.

Пасля заканчэння Кіеўскага ўніверсітэта ў 1860 годзе Мар’янаў Дубецкі заняў месца настаўніка польскай мовы і літаратуры ў Ровенскай гімназіі, але праз год страціў працу за ўдзел у патрыятычнай маніфестацыі. Пасля чаго асёў у сяле пад Берастэчкам, у свайго старэйшага брата. Разам з Аляксандрам вёў палітычную і асветніцкую працу сярод жыхароў края. За ўдзел у маніфестацыі 10 верасня 1861 года ў Гародле разам з братам быў арыштаваны і вывезены ў спасылку ў Вятку, а затым у Тамбоў. Пасля вызвалення, у лістападзе 1862 вярнуўся на радзіму.

Падчас ссылкі ў Іркуцку. Злева направа: Мар’ян Дубецкі, Генрык Вольф, Бенедыкт Дыбоўскі, Фелікс Зянковіч, Лявон Дамброўскі
Пасля вяртання, прыехаў у Варшаву і ўвайшоў у паўстанцкі ўрад. 10 красавіка 1864 года быу арыштаваны, да 1883 года знаходзіўся ў ссылцы.

Аўтар працы «Рамуальд Траўгут» і некалькіх іншых, адна з прац прысвечана Каралю Прозару. Пры канцы жыцця жыў у Кракаве, збіраў грошы на будаўніцтва гімназіі ў Цешыне.

Зноскі
------

1. ↑  M.J. Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego, wyd. 4, Kraków 2009 (польск.)
2. 1 2  Андрэй Раствароўскі. Зямля, якой ужо не ўбачыш. Фрагменты ўспамінаў

Літаратура
----------

* Michał Janik, *Marian Karol Dubiecki*, w: Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1939—1946, t. V, s. 428—430.
* Jerzy Starnawski , *Marian Karol Dubiecki,* w: Słownik badaczy literatury polskiej, Łódz 2002, t. V.  (польск.)
* Stefan Pomarański, *Marian Dubiecki: zarys biograficzny z powodu 85-ej rocznicy urodzin,* Zamość; Warszawa 1923.  (польск.)
* Jakób Hoffman, *Marian Dubiecki o sobie. W dniu wmurowania tablicy: Marianowi Dubieckiemu 10 maja 1931 roku w Równem na Wołyniu,* Równe Wołyńskie 1931.  (польск.)
* Tadeusz Dubiecki, *Korespondencja między Józefem Ignacym Kraszewskim a Marianem Dubieckim,* Łuck 1939.  (польск.)
* *Proces Romualda Traugutta i członków Rządu Narodowego. Akta Audytoriatu Polowego z lat 1863 — 1864,* Pod red. E. Halicza, Warszawa 1960. t. I — IV  (польск.)
* Historiografia polska w dobie pozytywizmu (1865—1900). Kompendium dokumentacyjne, red. Ryszard Przelaskowski, Warszawa 1968.  (польск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мар’ян Дубецкі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1068593350 · ISNI: 0000000109858247 · LCCN: nr97028911 · NKC: js2011619290 · NUKAT: n00026735 · VIAF: 71298477 |

 |