У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якабсан.

**Карл Ро́берт Я́кабсан** (эст.: Carl Robert Jakobson; 26 ліпеня 1841, Тарту — 19 сакавіка 1882, Кург’я, воласць Вяндра) — эстонскі пісьменнік, публіцыст
, журналіст і педагог. Пісаў пад псеўданімам *Лінутая (Linnutaja)*.

Біяграфія
---------

К. Р. Якабсан нарадзіўся ў сям’і выкладчыка царкоўнай музыкі. Яго малодшы брат, Эдуард Магнус Якабсан, быў вядомым мастаком-графікам і кніжным ілюстратарам. Першапачатковая адукацыя Карл атрымаў у свайго бацькі, у Торма. Затым, з 1856 па 1859, вучыўся на семінары Яніса Цымзэ ў Валзе. Пачынаючы з 1859 года Карл Роберт працуе на месцы свайго бацькі, у школе ў Торма. У 1862 годзе ўзнікае канфлікт паміж ім і мясцовымі пастарам і памешчыкам. У сувязі з гэтым Якабсан пакідае Торма і займаецца выкладаннем у Ямбургу, а з 1864 года — у Санкт-Пецярбургу. Спачатку ён дае прыватныя ўрокі, а з 1865 — выкладае ў гімназіі нямецкую мову і літаратуру. У Санкт-Пецярбургу Карл Роберт уступае ў цесны кантакт з эстонскай дэмакратычнай інтэлігенцыяй, з 1865 года ён супрацоўнічае з газетай *Эстонскі паштальён эст.: Eesti Postimees*, а таксама з ліберальнымі нямецкімі і рускімі газетамі. Якабсан усё больш прысвячае сябе публіцыстычнай дзейнасці. У 1868 годзе царскія органы адхіляюць яго заяўку на арганізацыю эстонскай газеты. У гэты ж час Якабсан прымае актыўны ўдзел у стварэнні Эстонскага літаратурнага саюза (Eesti Kirjameeste Selts), які займаўся ў Тарту ў 1871—1893 гады развіццём эстонскай літаратуры і мовы. У 1868 і 1870 гадах Карл Роберт тройчы выступае з рознымі прамовамі ў тэатральным саюзе Ванемуйнэ; у 1870 гэтыя яго прамовы былі выдадзены ў адной кнізе і аказалі станоўчае ўздзеянне на развіццё эстонскай нацыянальнай самасвядомасці.

У 1871 годзе Якабсан пераязджае ў Талін і спрабуе атрымаць дазвол на адкрыццё сваёй газеты — аднак беспаспяхова. У 1872—1874 ён зарабляе як публіцыст у воласці Вяндра. У 1874 Карл Роберт купляе ў гэтай воласці сялянскі двор Кург’я і ператварае яго ва ўзорную гаспадарку. Неўзабаве пасля гэтага Якабсан абіраецца прэзідэнтам сельскагаспадарчага саюза Пярну і Вільяндзі.

З 1878 года пісьменнік супрацоўнічае з часопісам Sakala у Вільяндзі. Выданне прысвячала свае нумары пытанням сацыяльнай няроўнасці, цяжкаму становішчу мясцовага сялянства і самаўпраўнасці буйных землеўладальнікаў. Якабсан у сваіх артыкулах (як педагог па адукацыі) таксама настойваў на большай незалежнасці школьнай адукацыі ад уплыву царквы. Выступаў таксама за прадастаўленне эстонскай тэрыторыі правоў аўтаноміі, што выклікала дыскусію ў палітычных колах Эстляндскай губерні. У 1881 годзе пісьменнік абіраецца прэзідэнтам Эстонскага літаратурнага саюза. У сваіх артыкулах, прысвечаных становішчу эстонскага сялянства, Якабсан займаецца ў першую чаргу асветніцкай дзейнасцю, яго працы на эстонскай мове накіраваны на павышэнне адукацыйнага ўзроўню простых людзей і павелічэнне іх даходаў ад сельскагаспадарчай вытворчасці. Акрамя гэтага, ён піша розныя падручнікі і навучальныя дапаможнікі для народных школ. Вядомасць Якабсану таксама прыносяць яго песенныя зборнікі, дзе ён збірае як народныя эстонскія песні, так і патрыятычныя вершы. У 1872 годзе ставіцца напісаная ім драма «*Артур і Ганна*» (*Artur ja Anna*), якая атрымала ў Эстляндыі шырокую вядомасць.

Памяць
------

Эстонская банкнота годнасцю ў 500 крон.
К. Р. Якабсан лічыцца адным з вядучых дзеячаў абуджэння нацыянальнай самасвядомасці эстонскага народа. Помнікі гэтаму выдатнаму патрыёту і публіцысту былі ўсталяваны ў Торма (у 1957 годзе) і ў Вільяндзі (у 1993 годзе). Партрэт К. Р. Якабсана ўпрыгожваў да ўвядзення ў Эстоніі еўра банкноту вартасцю ў 500 крон.

Абраныя сачыненні
-----------------

* *Kooli Lugemise raamatu* (1867—1876)
* *Uus Aabitsaraamat* (1867)
* *Veikene Geograafia* (1868)
* *Teadus ja Seadus põllul* (1869)
* *Wanemuine Kandle healed* (Lieder für Chor, 1869—1871)
* *C. R. Linnutaja laulud* (Gesangheft, 1870)
* *Rõõmus laulja* (1872)
* *Artur ja Anna* (Theaterstück, 1872)
* *Kuidas põllumees rikkaks saab* (1874)
* *Kuidas karjad ja nende saagid meie põllumeeste rikkuse allikaks saavad* (1876)
* *Sakala Kalender põllumeestele* (1880)
* *Helmed* (Lesebuch, 1880)

Зноскі
------

1. ↑  Якобсон Карл Роберт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2  Я. ХУРТ И К. Р. ЯКОБСОН Архівавана 5 сакавіка 2016.
3. ↑  Том.2 Глава 20. Революционно-демократическая мысль народов России В кн. *Всемирная история экономической мысли* в 6-ти томах. — М.: Мысль, 1988-97.

Спасылкі
--------

* Кэбин А. *К. Р. Якобсон как вождь эстонских крестьян* Таллин 1933. C. 88
* Штейн О. М. *В. В. Берви-Флеровский и К. Р. Якобсон* «ВФ», 1958, No 12, с. 103—106
* Музей-усадьба К. Р. Якобсона, Кургья, 1964

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Рускі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 12863071X · ISNI: 0000 0000 2410 5879 · LCCN: n80034279 · VIAF: 8443870 |