**Словіа** — штучная мова, якая была створана з мэтай быць зразумелай для ўсіх, хто размаўляе на мовах славянскай групы без неабходнасці якога небудзь дадатковага навучання, а неславянамоўным асобам максімальна палегчыць вывучэнне. Стваральнік словіа - лінгвіст Марк Гучко, пачаў працаваць над мовай з 1999 года.
Падчас стварэння словіа Марк Гучко ўжыў досвед, назапашаны падчас стварэння і развіцця эсперанта — ўжыў простую, лагічную граматыку без выключэнняў. Адрозненне паміж словіа і эсперанта складаецца ў тым, што эсперанта стваралася з розных еўрапейскіх моў, а слоўнік словіа складаецца з агульнаславянскіх слоў.

Напісанне
---------

У словіа маецца 26 гукаў, асноўная сістэма пісьменства - лацінскі алфавіт без усялякіх дыякрытычных знакаў, які магчыма чытаць і пісаць на любым камп'ютары.

### Ужыванне кірыліцы для запісу словіа

У словіа прадугледжана магчымасць запісу кірыліцай. Пры гэтым некаторыя гукі ў розных варыянтах кірыліцы пазначаюцца рознымі сімваламі, у ніжэйзгаданай табліцы паказаны розныя варыянты праз / для рускай і балгарскай / беларускай / украінскай / сербскай і македонскай кірыліц адпаведна.

|  |  |
| --- | --- |
| Словіа | Кірыліца |
| a | а |
| b | б |
| c | ц |
| cx | ч |
| d | д |
| e | е / е / э / е |
| f | ф |
| g | г / г / ґ / г |
| gx | дж / дж / дж / |
| h | х |
| i | и / і / і /и |
| j | й / й / й /j |
| k | к |
| l | л |
| m | м |
| n | н |
| o | о |
| p | п |
| r | р |
| s | с |
| sx | ш |
| t | т |
| u | у |
| v | в |
| z | з |
| zx | ж |

Запіс словіа кірыліцамі істотна спрошчвае разуменне напісанага непадрыхтаванымі чытачамі з Расіі, Беларусі, Украіны, Балгарыі, Македоніі, 
Сербіі і Чарнагорыі, краін былога СССР. Але трэба памятаць, што кірыліцу не змогуць не толькі прачытаць, але нават іншы раз карэктна адлюстраваць у астатніх краінах і частках свету. Напісанае ж лацінскім алфавітам карыстальнікі кірыліцы змогуць прачытаць, хаця і з некаторымі нязручнасцямі ў першы час. Такім чынам - лацінскі алфавіт больш універсальны, а для тых хто карыстаецца кірыліцай лёгка стварыць (і ўжо стварылі) спецыяльныя праграмы для транслітарацыі.
Калі правесці транслітарацыю тэксту словіа як паказана ў табліцы, атрымаецца так званая "сістэма ЙА". Некалькі больш зручна для пішучых кірыліцай пайсці далей і замяніць "йа" і "йу" на "я" і "ю" і, такім чынам перайсці да "сістэмы Я". Аўтар мовы Марк Гучкоў не рашыўся зацвердзіць ні адну з гэтых моў у якасці асноўнай, пакінуў рашэнне вывучаюшчым словіа з ліку ўсходніх і паўднёвых славян, сам жа карыстаўся "сістэмай ЙА". У любым выпадку адрозненні паміж гэтымі сістэмамі нязначныя.

### Ужыванне дыграфаў cx/sx/zx

Асноўная перавага ўжывання дыграфаў cx/sx/zx для абазначэння гукаў ч/ш/ж у тым, што ў натуральных мовах такія камбінацыі амаль ніколі не сустракаюцца. Адсюль вынікае, што тэкст запісаны пры дапамозе дыграфаў, будзе адназначна зразумелы чытачам, адназначна пазнаны камп'ютарнымі праграмамі як тэкст на словіа, адназначна транслітараваны ў іншыя алфавіты. Іншыя варыянты дыграфаў ch/sh/zh (традыцыйны) ці cz/sz/zs (адзін з варыянтаў запісу славянскі могуць быць неадназначна зразумелы, таму што хаця і зрэдку, але камбінацыі з гэтых літар могуць адпавядаць асобным гукам ц, х, с, з.
Недахопам дадзенага спосабу перадачы гукаў ч/ш/ж многія называюць "нязвыкласць".

### Запіс некаторых дадатковых гукаў

Для напісання замежных (для словіа) слоў магчыма ўжываць і наступныя лацінскія літары і іх злучэнні:

* **wz** — **щ** ці **шч**;
* **q** — мяккі знак;
* **y** — **ы**, польскае **у**, украінскі **и**
* **hx** — як руская **х**
* **hq** — мяккае прыдыхальнае **h** як у нямецкім **h**able ці ў англійскім **h**otel;
* **x** — **кс** ці **гз** (калі не стаіць у спалучэннях cx/sx/gx/wx).

Граматыка словіа
----------------

У словіа ўжываецца максімальна спрошчаная граматыка. Няма скланення паводле склонаў. Няма граматычных родаў. Гэта заклікае палегчыць і паскорыць вывучэнне мовы.

### Структура сказа ў словіа

Як і ў натуральных славянскіх мовах у словіа дапушчальны свабодны парадак слоў у сказе. Нягледзячы на спрошчаную граматыку, словіа заўсёды дакладна перадае дзейнік і дапаўненне як пры прамым парадку дзейнік-выказнік-дапаўненне, так і пры зваротным парадку дапаўненне-выказнік-дзейнік.

### Мужчынскі і жаночы пол у словіа

Паколькі граматычнага роду ў словіа няма, то маюцца сродкі для вызначэння пола жывёл і людзей.

* Kot - проста кот ці кошка
* Kotik - кот
* Kotika - кошка

### Множны лік у словіа

Множны лік у словіа атрымліваецца дабаўленнем -s на канцы слова. Гэта больш характэрна для неславянскіх еўрапейскіх моў. На практыцы, калі слова канчаецца на галосны гук да слова дабаўляюць -is, гук i ужываецца проста для палягчэння вымаўлення, але адначасова ён набліжае гучанне множнага ліку да натуральных славянскіх моў.
Такі некалькі ненатуральны сінтэтычны спосаб утварэння множнага ліку значна прасцейшы за ўтварэнне множнага ліку ў натуральных славянскіх мовах.

Прыклад
-------

Малітва "Ойча наш" лацінскім алфавітам:

Nasx otec ktor es vo nebo,  

Sanktuj es tvoi imen.  

Tvoi kralenie pridib.  

Tvoi hcenie bu na zemlia takak na nebo.  

Darij mi dnes nasx denju hleb.  

I uprostij mi nasx qrehis takak mi uprostime tamkor qrehhitu protiv mi.  

I ne vestij mi vo poushenie, no spasi mi ot zlo.  

  

"Ойча наш" на кірыліцы ў сістэме Я:  

  

Наш отец ктор ес во небо,  

Санктъю ес твои имен.  

Твои краленин придиб.  

Твои хцение бу на земла такак на небо.  

Дарий ми днес наш денъю хлеб.  

И упрости ми наш грехис такак ми упросие тамкот грехиту против ми.  

И не вестий см во покусение, но спасий ми от зло.  

  

"Ойча наш" кірылицай у систэме ЙА:  

  

Наш отец ктор ес во небо,  

Санктйу ес твои имен.  

Твои краление придиб  

Твои хцение бу на земла такак на небо.  

Дарий ми днес наш денйу хлеб.  

И упрости ми наш грехис такак ми упросиме тамкор грехиту пртив ми.  

И не вестий ми во покусение, но спасий ми от зло.

Гл. таксама
-----------

* Перыядычныя выданні на штучных мовах
* Занальна сканструяваная мова
* Панславізм
* Панславянскія мовы
* Міжславянская мова

Спасылкі
--------

* slovio.com - афіцыйная старонка словіа. Утрымлівае падручнік, слоўнік і прыклады тэкстаў  (англ.)
* Славaпедыя  (словіа)
* Навіны па словіа (2003—2010)  (словіа)

| ⛭Штучныя мовы (спіс) |
| --- |
| Натуральная мова • Штучная мова • Планавая мова • Сацыялізаваная мова • Міжнародныя дапаможныя мовы • Апрыёрная мова • Апастэрыёрная мова • Гіпасхематычныя мовы • Гіперсхематычныя мовы • Універсальная мова • Схематызм*Інтэрлінгвістыка* |
| Планавыя | ад’юванта • акцыдэнталь • Бэйсік-інгліш • будзінас • глоса • інтэрглоса • інтэрлінгва • космас • лаціна-сінэ-флексіонэ • lingua catolica • лінгва франка нова • міжславянская мова • раманід • словіа • універсалглот • універсаль • унітарыё • уропі • folkspraak |
| Выдуманыя | баронн • Brithenig • вавілон 17 • венэдык • ларымін • надсат • навамоўе • speedtalk • Старэйшая Мова |
| Філасофскіяі лагічныя | AUI • ыфкуіл • лінкас • лаглан • ложбан • такіпона • сона |
| Планавыя | ро • сальрэсоль • эльюндзі |
| Выдуманыя | аварын • адунаік • валарын • вестран • гаа'улдская • квэнья • клінган • кхуздул • на’ві • рамерыйскія • роханская·сіндарын • таліска • тэлерын · чорная мова • Мова Эльдараў |
| Іерагліфічныя | локас • Злэнга • бліс |
| Планавыя | валапюк • Lingua Ignota • іда • нэа • неўтраль • навіяль • АМО • эсперанціда • (прота-)эсперанта |
| Выдуманыя | Атлантыйская мова • Боская мова • чатлана-пацакская |
| Персоны | 
Дж. К. Браўн •
Э. дэ Валь •
А. М. Волкаў •
О. Есперсен •
Л. Заменгоф •
А. Кірхгоф •
Дж. Кіхада •
А. В. Колегаў •
Ю. Крыжаніч •
С. Ланг •
Ч. К. Огдэн •
М. Окранд •
Ота Юкіо •
Дж. Пеана •
Ж. Піро •
Дж. Салманазар •
А. Сапкоўскі •
А. Сірайт •
Ж. Сюдр •
Дж. Р. Р. Толкін •
П. Фромер •
Хільдэгарда Бінгенская •
М. Шлеер • Н. В. Юшманаў |
| Арганізацыі | Акадэмія валапюка • Акадэмія інтэрлінгвы • Акадэмія эсперанта • Інстытут клінгана • Інстытут лаглана |