recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пальміцінавая (гексадэканавая) кіслата**, CH3(CH2)14COOH — вышэйшая аднаасноўная карбонавая кіслата неразгалінаванай структуры. Найбольш распаўсюджаная ў прыродзе сярод вышэйшых карбонавых кіслот.

Бясколернае крышталічнае рэчыва. Амаль не раствараецца ў вадзе (0,0007 г у 100 г вады пры тэмпературы 20 °С). Раствараецца ў метаноле, этаноле, бензоле, этылацэтаце. Тэмпература плаўлення 62,9 °С, тэмпература ўспышкі 192 °С.

У выглядзе складаных эфіраў гліцэрыны пальміцінавая кіслата ўваходзіць у склад амаль усіх прыродных тлушчаў (у пальмавым алеі 39—47 %) і многіх ліпідаў, у выглядзе складаных эфіраў вышэйшых спіртоў — у склад некаторых воскаў (у спермацэце кашалота 90 % цэтылавага эфіра пальміцінавай кіслаты). Солі і эфіры пальміцінавай кіслаты — пальмітаты.

Пальміцінавую кіслату атрымліваюць гідролізам тлушчаў і каталітычным акісленнем вышэйшых алканаў.

Выкарыстанне
------------

Пальміцінавую кіслату выкарыстоўваюць у вытворчасці мыла, у сумесі са стэарынавай кіслатой у вытворчасці стэарыну. Некаторыя эфіры пальміцінавай кіслаты выкарыстоўваюцца ў вытворчасці фарбаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)

Літаратура
----------

* Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макаррэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская. — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 176. — 287 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)
* *Пальмитиновая кислота (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* *Карбоновые кислоты (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пальміцінавая кіслата
Дзевяцілістовыя пальметы, Афганістан, 2 стагоддзе да н.э.
**Пальмета** (фр.: palmette) — раслінны арнамент у выглядзе веерападобнага ліста пальмавага дрэва, кветкі аканта або бружмеля. Быў распаўсюджаны ў егіпецкай і эліністычнай архітэктуры — у якасці антэфіксаў, у заканчэннях памятных стэл і надмагілляў, у капітэлях іанічных і карынфскіх калон, ва ўпрыгожваннях карнізаў.

Упершыню матыў пальметы зарадзіўся ў Егіпце і ўяўляў сабой стылізаваную веерападобную кветку лотаса; зафіксаваныя розныя тыпы егіпецкіх пальмет — простыя, з адзінкавай кветкай; адзінкавыя з матывам узыходзячага сонца; пэндзлі з кветак; кветка або пальмавая галіна, якія абапіраюцца на скрутак. З Егіпта матыў пальметы распаўсюдзіўся на Крыт, у Месапатамію і Персію, дзе знойдзены адны з самых ранніх узораў пальмет, верагодна, заснаваныя на старажытных егіпецкіх матывах.

Гл. таксама
-----------

Раслінныя арнаменты і геральдычныя сімвалы:

* Разетка (арнамент)
* Акант (арнамент)
* Флёр-дэ-Ліс
* Кадуцэй

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4173153-0 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гофбург.
**Го́фбург** — былы палац Габсбургаў у Інсбруку, Аўстрыя, які прынята вызнаваць за адзін з трох найбольш значных помнікаў архітэктуры і культуры (разам з Венскім Гофбургам і палацам Шонбрун). Гофбург — галоўны будынак вялікага комплексу рэзідэнцыі Габсбургаў, у склад якога сёння ўваходзяць Фонд Калегіума Высакародных Жанчын, Сярэбраная Капліца, Гофкірхэ (якая змяшчае кенатаф імператара Максіміліяна і *Чорны Мандэрн*), Тэалагічны Універсітэт, Музей Цірольскага Народнага Мастацтва, Кафедральны Сабор Біскупства Інсбрука, Кангрэс і Гофгартэн.

Зноскі
------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гофбург (Інсбрук)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4382638-6 · VIAF: 37145857792623021063 |
**Паўночная Атлантыка** — устойлівая назва для паўночнай часткі Атлантычнага акіяна.

Размяшчаецца паміж кантынентамі Паўночная Амерыка і Еўразія прыкладна да паралелі 20' паўночнай шыраты. На поўначы абмежавана па мерыдыяне ўсходніх астравоў архіпелага Шпіцберген. Шырыня Паўночнай Атлантыкі вагаецца ад 3500 да 6400 км. Да басейна Паўночнай Атлантыкі адносяць Міжземнае мора і ўмоўна Чорнае, Азоўскае і Каспійскае моры. 

У тэктанічным плане Паўночная Атлантыка прадстаўлена падводнай ускраінай мацерыкоў, акіянскім ложам і сярэдзінна-акіянічным хрыбтом. Нафтагазаноснасць звязана з першай геатэктурай акіянскага дна.

Воды Паўночнай Атлантыкі з'яўляюцца асноўным пастаўшчыком цяпла ў Паўночны Ледавіты акіян праз цёплае Паўночна-Атлантычнае цячэнне.

Паўночная Атлантыка — адзін з самых актыўных для суднаходства і рыбалоўства раёнаў Сусветнага акіяна.

Сярод дзяржаў Паўночнай Атлантыкі быў сфарміраваны ваенны блок НАТА.

Гл. таксама
-----------

* Атлантычны акіян

Зноскі
------

1. ↑  Паўночная Атлантыка награвае Арктыку (руск.)(недаступная спасылка).  Кампустужка (28 студзеня 2011). — Павышэнне тэмпературы паўночнай часткі Атлантычнага акіяна ўзмацніла пацяпленне ў Арктыцы. Архівавана з першакрыніцы 2 красавіка 2011. Праверана 15 кастрычніка 2012.
2. ↑  Вада ў Паўночнай Атлантыцы нагрэлася да двухтысячагадовага рэкорду (руск.).  РІА Навіны (28 студзеня 2011). — Тэмпература вады ў Паўночнай Атлантыцы ўплывае на стан усяго Паўночнага Ледавітага акіяна. Архівавана з першакрыніцы 16 кастрычніка 2012. Праверана 15 кастрычніка 2012.
3. ↑  *В.П. Максаковский*. Мировое морское судоходство (руск.).  Первое сентября (издательский дом). — Очерк из нового издания книги «Географическая картина мира». Архівавана з першакрыніцы 19 кастрычніка 2012. Праверана 15 кастрычніка 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4111442-5 · LCCN: sh85092468 · SUDOC: 027805050 · VIAF: 172332360 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Азярко.
Не блытаць з возера Азярок.

**Азярко** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Шоша, за 35 км на ўсход ад горада Глыбокае, за 0,3 км на паўднёвы захад ад вёскі Хралы, за 0,1 км на поўдзень ад возера Івесь.

Плошча паверхні возера 0,01 км², даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,10 км, даўжыня берагавой лініі 0,35 км. Катлавіна возера круглаватай формы. Схілы катлавіны на захадзе вышынёй да 3 м (на ўсходзе да 5—7 м), разараныя. На поўначы і поўдні забалочаная пойма шырынёй 50 м. Злучана ручаямі з азёрамі Івесь і Белае.

Літаратура
----------

* Азярко // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
Возера Гурон
**Гурон** (анг.: Lake Huron) — возера ў ЗША і Канадзе, адно з паўночнаамерыканскіх Вялікіх азёр. Размешчана на ўсход ад возера Мічыган, злучана з ім пралівам Макінак. З пункту гледжання гідраграфіі Мічыган і Гурон утвараюць адзіную сістэму (іх злучае праліў Макінак), але геаграфічна іх прынята лічыць асобнымі азёрамі.

Геаграфія
---------

Плошча Гурона — каля 59,6 тыс. км² (другое па плошчы сярод Вялікіх азёр). Вышыня паверхні над узроўнем мора каля 176 м (як і ў Мічыгана), глыбіня да 229 м.

Да возера маюць выхад штаты Мічыган і канадская правінцыя Антарыа. Асноўныя парты на Гуроне — Сагіна, Бі-Сіці, Алпіна (ЗША) і Сарнія (Канада).

Назва возера, уведзеная ва ўжытак французамі, паходзіць ад назвы індзейскага племя гуронаў.

На Гуроне размешчаны Манітулін — самы вялікі востраў у свеце, які знаходзіцца ў прэсным возеры.


| Паўночнаамерыканскія Вялікія азёры |
| --- |
| 
* Верхняе
* Мічыган
* Гурон
* Эры
* Антарыа

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Томпсан.

**Дэвід Джон Ховард Томпсан** (англ.: David John Howard Thompson, 25 снежня 1961, Лондан, Вялікабрытанія
 — 23 кастрычніка 2010, Сант-Філіп, Барбадас) — прэм'ер-міністр Барбадаса (2008—2010).

Біяграфія
---------

У 1984 г. скончыў юрыдычны факультэт Універсітэта Вест-Індыі (англ.: University of the West Indies). Адразу пасля атрымання вышэйшай адукацыі становіцца старшынёй маладзёжнай арганізацыі Дэмакратычнай лейбарысцкай партыі Барбадаса. З 1986 г. працуе ў апараце тагачаснага прэм’ер-міністра краіны Эрала Бэрау.

Член парламента з 1987, у 1991—1993 гг. — міністр развіцця супольнасцей і культуры, у 1993—1994 гг. — міністр фінансаў ва ўрадзе Эрскіна Сэндзіфарда, пасля паражэння партыі на выбарах у 1994 г. стаў лідарам партыі, займаў гэту пасаду да верасня 2001.

У студзені 2006 г. ізноў стаў лідарам партыі замест Клайда Маскала і ў студзені 2008 г. атрымаў перамогу на парламенцкіх выбарах, змяніўшы лідара лейбарысцкай партыі Оўэна Артура на пасадзе прэм’ер-міністра, а таксама стаўшы міністрам фінансаў.

Сканаў 23 кастрычніка 2010 года з-за анкалагічнага захворвання. У яго засталіся ўдава і тры дачкі.

Зноскі
------

1. 1 2  David Thompson // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Rulers
5. ↑  Lenta.ru: У свеце: Памёр прэм’ер-міністр каралеўства Барбадас
6. ↑  Barbados in mourning: PM Thompson is dead Архівавана 26 кастрычніка 2010.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Дэвід Томпсан**
* Урадавы профіль Дэвіда Джона  Архівавана 15 ліпеня 2007.
* Дэмакратычная лейбарысцкая партыя Барбадаса
* Профіль Прыкладу міністра Дэвіда Томпсана Архівавана 23 студзеня 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | GND: 121484359X · LCCN: no2010202464 · VIAF: 161050855 |
**2014 UZ224** — буйны транснептунавы аб’ект у поясе Койпера, кандыдат у карлікавыя планеты. Адкрыты групай астраномаў у рамках праекта праекта Pan-STARRS на здымках, атрыманых 19 жніўня 2014 года з дапамогай камеры DECam тэлескопа імя Віктара Бланка ў абсерваторыі Сэра-Талола ў Чылі. Атрымаў нефармальную назву DeeDee (скарачэнне ад Distant Dwarf). Святло ад DeeDee даходзіць да Зямлі за 13 гадзін. Аб’ява аб адкрыцці была апублікавана 11 кастрычніка 2016 года.

Дыяметр 2014 UZ224 пры адкрыцці ацанілі ў 420-1180 км. У 2017 годзе дыяметр пры дапамозе міліметровага/субміліметровага тэлескопа Atacama Large Millimeter Array ў Чылі ацанілі ў 635±65км, тэмпературу паверхні — у 30 K, альбеда складае 13 %. Па дадзеных М. Браўна пры альбеда 13 % і магнитуде 3,8 дыяметр 2014 UZ224 будзе роўны 684 км.

Арбіта 2014 UZ224, як і арбіта аб’ектаў 2015 RR245, 2014 FE72, цалкам пралягае за арбітай Нептуна. Перыяд звароту па выцягнутай арбіце (38-180 а.а.) вакол Сонца складае 1136 гадоў.

Па стане на 10 кастрычніка 2016 года аб’ект знаходзіўся на адлегласці каля 91,6 а.а. ад Сонца і гэта адлегласць будзе змяншацца, пакуль ён не дасягне перыгелія (38 а.а. ад Сонца) у 2142 годзе. У цяперашні час 2014 UZ224 з’яўляецца трэцім па аддаленасці аб’ектам Сонечнай сістэмы пасля Эрыс (96,2 а.а.) і V774104 (~ 103-а.а.). 2012 VP113 у 2014 годзе знаходзіўся на адлегласці 83 а.а. ад Сонца, 2013 FY27 — на адлегласці 80 а.а. ад Сонца.

Гл. таксама
-----------

* Спіс транснептунавых аб’ектаў

Зноскі
------

1. 1 2  DISKOVERY AND PHYSICAL CHARACTERISATIO OF A LARGE SCATTERED DISK OBJECT AT 92 AU **(нявызн.)**. 2017
2. ↑  Distant Object «DeeDee» Makes the Dwarf Planet Grade
3. ↑  *A. U. Tomatic*. MPEC 2016-T104: 2014 UZ224 (англ.).  Центр малых планет (11 кастрычніка 2016). Праверана 12 кастрычніка 2016.(англ.) .  Центр малых планет (2016-10-11). Праверана 12 кастрычніка 2016.
4. ↑  Mike Brown, How many dwarf planets are there in the outer solar system?
5. ↑  В Солнечной системе открыта новая планета

Спасылкі
--------

* База даных JPL НАСА па малых целах Сонечнай сістэмы (2014 UZ224)
* База даных MPC па малых целах Сонечнай сістэмы 2014 UZ224
* Астраномы адкрылі новую карлікавую планету у Сонечнай сістэме
**Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў** — беларускі нацыянальны прафсаюзны цэнтр у складзе УЦСПС, які існаваў з 1920 па 1990 год.

Гісторыя
--------

Прафсаюзы на тэрыторыі Беларусі пачалі фармавацца яшчэ ў пачатку ХХ стагоддзя. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі пачалася барацьба паміж рознымі левымі палітычнымі плынямі Расійскай рэспублікі (эсэры, бальшавікі, меншавікі) за падпарадкаванне і палітызацыю прафсаюзаў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і перамогі РСДРП(б) пачаўся працэс «бальшавізацыі» (падпарадкавання бальшавікам) прафсаюзаў. Гэты працэс у БССР скончыўся ў ліпені 1920 года, калі было створана *Цэнтральнае бюро прафсаюзаў Беларусі*, якое неўзабаве было перайменавана ў *Савет прафсаюзаў Беларусі*. У 1937 годзе ў прафсаюзах было 84,1% працуючага насельніцтва.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны беларуская савецкая прафсаюзная сістэма была поўнасцю разбурана. Таму ўжо ў снежні 1944 года ЦК КП(б)Б выпусціла пастанову «Аб аднаўленні прафсаюзных арганізацый у Беларускай ССР», у выніку ў студзені 1946 гады ў беларускіх прафсаюзах было 64,4% працуючага насельніцтва. У лістападзе 1948 года была праведзена І-я беларуская міжсаюзная канферэнцыя прафсаюзаў БССР, на якой быў створан *Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў (Белсавпраф)*.

У канцы 1980-х, падчас перабудовы, у БССР таксама пачалася і перабудова традыцыйнага прафсаюзнага руху. Апагеем гэтага стаў XVII з’езд Белсаdпрафа ў кастрычніку 1990 года, які аб’явіў аб выхадзе з УЦСПС і фарміраванні новага беларускага нацыянальнага прафсаюзнага цэнтра - Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Адукацыйныя ўстановы
--------------------

У БССР савецкімі ўладамі для прафсаюзаў была створана сістэма падрыхтоўкі кадраў, як, напрыклад, Вышэйшая школа прафсаюзнага руху Беларусі, курсы Белсаўпрафа і абласных прафсаюзных арганізацый.

Прэмія прафсаюзаў Беларускай ССР
--------------------------------

У Беларускай ССР, як і ў іншых савецкіх рэспубліках, існавала прэмія савецкіх прафсаюзаў. Так, напрыклад, існавала прэмія прафсаюзаў Беларускай ССР па дасягненнях у сферы сельскай гаспадаркі, меліярацыі, воднай гаспадаркі і хлебапрадуктаў імя Кірыла Пракопавіча Арлоўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Хадыка, Голубеў, 2003, с. 6
2. 1 2  Хадыка, Голубеў, 2003, с. 7
3. ↑  Премии советских профсоюзов (руск.).  Часопіс «Калекцыянер» (1 снежня 2019). Праверана 2023-2-13.

Літаратура
----------

* *Аляксей Хадыка, Валянцін Голубеў.* Профсоюзы Беларуси: трансформация и перспективы. — Мн.: Фонд імя Фрыдрыха Эберта, 2003. — 105 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Правапіс беларускай мовы 1959 года** — нарматыўны правапіс беларускай мовы (з 1 студзеня 1958 года, у школах — з 1 верасня 1958 года). Папулярна з гэтым правапісам звязваецца год яго першага выпуску асобнай кнігай — 1959 год.

Праект частковых удакладненняў і змяненняў правапісу 1934 года быў падрыхтаваны Арфаграфічнай камісіяй пад старшынствам Я. Коласа і К. Крапівы (1950—1951), апублікаваны ў 1951 годзе, дапрацаваны варыянт — у 1956 годзе, і зацверджаны пастановай Савета Міністраў БССР «Аб удакладненні і частковых зменах існуючага беларускага правапісу» (11 мая 1957 года).

Арфаграфічны даведнік «Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» быў выданы асобнай кнігай, падрыхтаванай у Інстытуце мовазнаўства АН БССР пад кіраўніцтвам К. Крапівы і П. Глебкі (1959). Звод гэтых правіл арфаграфіі ўваходзіў у акадэмічныя выданні граматыкі беларускай мовы (1962—1966, 1985).

Адным з прынцыповых змяненняў было памяншэнне ўплыву паходжання лексікі на яе правапіс, асабліва ў пісанні ненаціскнога «э»/«е». З двух крайніх варыянтаў, адзначаных у прэамбуле праекта 1951 года, г.зн. поўнага падпарадкавання іншаземных слоў прынцыпу акання/якання, і поўнага непадпарадкавання, канчаткова быў выбраны змяшаны варыянт з пашырэннем прынцыпу акання на ўсе словы, незалежна ад паходжання, і з распаўсюджаннем прынцыпу якання на словы са славянскай асновай і на «даўно запазычаныя» неславянскія словы.


| ⛭Беларуская мова |
| --- |
| Гісторыя | Старабеларуская мова • ✰✰ Беларускі лемантар 1906 • Беларуская граматыка Тарашкевіча 1918 • Акадэмічная канферэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі 1926 • Беларуская граматыка Тарашкевіча 1929 • Беларускі правапіс 1930 • Беларускі правапіс 1933 • Рэформа 1934 года • Рэформа 1959 года • Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі 2008 года • Русіфікацыя |
| Дыялекты | Паўночна-ўсходні дыялект • Паўднёва-заходні дыялект • Сярэднебеларускія гаворкі • Заходнепалескія гаворкі • Трасянка |
| Літаратурныя мовы | Старабеларуская літаратурна-пісьмовая мова • Сучасная беларуская літаратурная мова |
| Правапісы | Акадэмічны • Тарашкевіца • Дзеясловіца |
| Сістэмы пісьма | Кірыліца (Палеаграфія) • Лацінка • Арабіца |
| Раманізацыя | Інструкцыя па транслітарацыі (2007) • BGN/PCGN раманізацыя беларускай мовы • ISO 9 |
**Паўночная Карэлія**, або **Пох’ёйс-Кар’яла** (фінск.: Pohjois-Karjala; шведск.: Norra Karelen) — вобласць Фінляндыі, размешчаная на ўсходзе краіны, частка гістарычнай правінцыі Карэлія. Мае агульную мяжу з Расіяй працягласцю 296 км. Цэнтр вобласці — Ёэнсу. Іншыя значныя гарады — Кітээ, Ліекса, Оўтакумпу. У Паўночнай Карэліі налічваецца 2200 азёр. Самае вялікае возера гэтай багатай вадаёмамі правінцыі — Піелінен (плошча — 868 км²). Найвышэйшы пункт — сопка Колі ў Ліексе вышынёй 347 метраў над узроўнем мора.

Паўночная Карэлія мяжуе з абласцямі Кайнуу на поўначы, Паўночнае Сава і Паўднёвае Сава на захадзе, Паўднёвая Карэлія на поўдні і з Рэспублікай Карэлія Расійскай Федэрацыі на ўсходзе. У Паўночнай Карэліі ў Іламантсі размешчана самы ўсходні мацерыковы пункт на мяжы Еўрапейскага Саюза.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119530954 · GND: 4075467-4 · SUDOC: 027506169 · VIAF: 130173869 |
**Паўночны Андаман** — буйны востраў на поўначы архіпелага Вялікі Андаман, Андаманскіх Астравоў, плошчай у 1376 км². Найбуйнейшае паселішча на востраве — горад Дыгліпур (англ.). Асноўнай прамысловасцю на востраве з'яўляюцца вырошчванне рысу і апельсінаў. На востраве знаходзіцца найвышэйшы пункт усяго архіпелага — Сэдл Пік (738 метраў).

Паўночны Андаман даволі часта выпрабоўвае вялікія землетрасенні, і пацярпеў ад цунамі пры землетрасенні ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе.

Карта Андаманскіх астравоў з азначаным Паўночным Андаманам (чырвоны).

Зноскі
------

1. ↑  Island-wise Statistical Outline — 2008. North Andaman Island (PDF)
**Дом афіцэраў** — будынак у Полацку, размешчаны па вуліцы Талстога, 8. Узведзены ў 1939 г.

Архітэктура
-----------

Дваровы фасад
Трохпавярховы П-падобны ў плане будынак. Узведзены ў традыцыях класічнай архітэктуры і ўяўляе сабой знешне парадны рэпрэзентатыўны аб’ём. Ніжні ярус вонкавых сцен па ўсяму перыметру мае рустоўку з разрывамі ў месцах знаходжання прамавугольных аконных праёмаў. Аконныя праёмы другога яруса дэкарыраваны сандрыкамі. Галоўны ўваход выдзелены порцікам са складанараскрапаваным антаблементам і атыкам. У афармленні галоўнага фасада выкарыстаны дэкаратыўныя скульптурныя элементы: вазы, гірлянды, багаты раслінны арнамент. Прысутнічаюць элементы савецкай сімволікі ў выглядзе пяціканцовых зорак. Уваходная частка акцэнтавана калонамі стылізаванага карынфскага ордара.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом афіцэраў (Полацк)
* Дом афіцэраў (Полацк) на сайце «Архіварта»
**Дом афіцэраў** — будынак у Гродне, размешчаны па вуліцы Ажэшка, 30.

Гісторыя
--------

У пачатку 1920-х гг. зямельны ўчастак быў уласнасцю польскага дзяржбанка. Першы камень у падмурак будучага *Дома стральца* (польск.: Dom Strzelca) у стылі польскага канструктывізму ў 1930 годзе заклаў тагачасны прэзідэнт Польшчы. Будаўніцтвам кіраваў інжынер Пётр Бараноўскі. У будынку павінна было размясціцца процівагазавае сховішча на 550 чалавек. У верасні 1939 года ад савецкіх войскаў тут абараняліся вучні польскіх гімназій, некаторыя з іх пазней былі расстраляныя.

У 1965 годзе было прынята рашэнне аб зносе некаторых будынкаў вакол і прыбудове да Дома афіцэраў канцэртнай залы на 800 чалавек. Яе ўзвялі да 1973 года. Доўгі час яна з’яўляўся галоўнай канцэртнай пляцоўкай у Гродне з самай вялікай сцэнай у горадзе.

Былы Дом афіцэраў спрабавалі прадаць праз аўкцыён з 2015 года. У красавіку 2023 года будынак Дома афіцэраў выкупіла брэсцкая будаўнічая кампанія «Палессежылбуд». Плануюць правесці капітальны рамонт або рэканструкцыю будынка. Там можа з’явіцца аб’ект грамадска-камерцыйнага прызначэння — рэстаран, забаўляльны цэнтр, гандлёвыя плошчы. Таксама плануюць знесці савецкую прыбудову 1973 года, дзе размешчана канцэртная зала, якая ў аварыйным стане.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Стало известно, когда можно будет купить Дом офицеров в Гродно со скидкой 90 %
2. ↑  *Бараноўскі Пётр.* Памяць пра Гродна. Матэрыялы да біяграфічнага слоўніка постацей міжваеннага горада. 1919-1939 гг. / А.М. Чарнякевіч. — Гродна: ЮрСаПрінт, 2015. — С. 43. — 306 с. — ISBN 978-985-7134-05-2.
3. ↑
4. ↑  Рэканструяваць Дом афіцэраў у Гродне будзе кампанія з Брэста. Але да яе працы ёсць пытанні

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* История одного здания: Дом офицеров в Гродно
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алейнікава.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікалаева.
**Эльвіра Анатольеўна Але́йнікава** (у дзявоцтве **Нікалаева**; нар. 26 красавіка 1956, г. Мінск, БССР) — беларускі музыказнавец, музычны крытык. Кандыдат мастацтвазнаўства (1990), дацэнт (2005).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1980 годзе аддзяленне музыказнаўства Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. У. Луначарскага па класе Н. Юдзеніч. У 1980—1983 гадах выкладала гістарычна-тэарэтычныя дысцыпліны ў Гродзенскім музычным вучылішчы.

У 1986 годзе скончыў аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы АН БССР пад кіраўніцтвам Г. Куляшовай. У 1986—1988 гадах навуковы кіраўнік аддзела музычнага мастацтва ІМЭФ АН БССР, у 1988—1991 гадах член рэпертуарнай калегіі, музычны рэдактар Упраўлення па справах мастацтваў Міністэрства БССР; з 1991 года старэйшы выкладчык кафедры гісторыі музыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, з 2005 — загадчыца кафедры гісторыі музыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1992 года, член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 2006 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы ахопліваюць праблемы айчыннай музыкі, сінтэзу мастацтваў, кампаратывістыкі, творчасць рускіх, замежных, сучасных кампазітараў Беларусі і беларускага замежжа. Вывучае сучасныя глабалізацыйныя працэсы, якім супрацьпастаўляе ідэі ўзаемадзеяння і дыялогу культур, сакралізацыі сучаснай культурнай прасторы.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Мінскага гарадскога савета дэпутатаў (2003), Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Беларусі (2008, 2016), Ганаровым знакам Міністэрства культуры Беларусі (2010), Граматай Міністэрства адукацыі Беларусі (2012), лаўрэат Першай прэміі Спецыяльнага фонду Прэзідэнта РБ па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў (2013).

Спасылкі
--------

* ОЛЕЙНИКОВА (НИКОЛАЕВА) Эльвира Анатольевна(недаступная спасылка)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ельна.

**Е́льна** (трансліт.: *Jeĺna*, руск.: Ельно) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.

Вакол лес.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 38 км на паўночны захад ад Жыткавіч, 13 км ад чыгуначнай станцыі Мікашэвічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 272 км ад Гомелю.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Мікашэвічы — Слуцк. Драўляныя сялянскія сядзібы ўздоўж прасёлкавай дарогі.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Ленінскай воласці Мазырскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1811 годзе ва ўладанні графа Чапскага. У 1879 годзе згадваецца як паселішча Ленінскага царкоўнага прыходу.

Паводле Рыжскага дагавора з 18 сакавіка 1921 года ў складзе Польшчы. З верасня 1939 года ў складзе БССР. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў лютым 1943 года цалкам спалілі вёску і забілі 112 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму ў цэнтры вёскі). 4 жыхара загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Ленінскі» (цэнтр — вёска Ленін).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 21 гаспадарка, 51 жыхар.

### Дынаміка

* 1811 год — 11 двароў.
* 1897 год — 87 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 12 двароў.
* 1940 год — 42 двары, 151 жыхар.
* 1959 год — 139 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 21 гаспадарка, 51 жыхар.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ленінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ленін |
| Вёскі | Буды ·  Вялікія Сцяблевічы ·  Грычынавічы ·  Ельна ·  Карчаватка ·  Малыя Сцяблевічы ·  Наваленін ·  Палосцевічы ·  Сукачы ·  Цімашэвічы |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлоўскі.

**Марка Паўлоўскі** (сербск.: Марко Павловски; нар. 7 лютага 1994, Бялград) — сербскі футбаліст, паўабаронца чарнагорскага клуба «Будучнаст» з Падгорыцы.

Клубная кар’ера
---------------

З’яўляецца выхаванцам школы бялградскага ОФК, з 2011 года выступаў за асноўную каманду. Усяго за клуб ён правёў 44 матчы, у якіх забіў 4 галы і аддаў 3 галявыя перадачы. Улетку 2013 года адправіўся ў арэнду, у партугальскую каманду «Порту B» (Д2). У складзе каманды Марка Паўлоўскі адгуляў у 30 матчах і зарабіў 5 выніковых балаў (2+3). У ліпені 2015 года адправіўся ў арэнду, у бельгійскі клуб «Мускрон» (Д1), за які згуляў 4 матчы. У жніўні 2016 года перайшоў у харвацкі «Спліт», у складзе каманды прыняў удзел у 27 матчах, у якіх забіў гол і аддаў галявую перадачу. У жніўні 2017 года Марка Паўлоўскі становіцца іграком сербскага клуба «Вождавац», тут футбаліст згуляў у дзесяці матчах. А ў 2018 годзе адправіўся ў партугальскі клуб «Варзім» (Д2), дзе прыняў удзел у 31 матчы і здолеў зарабіць восем балаў (1+7).

У лютым 2020 падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Спачатку з’яўляўся ў стартавым складзе, пазней стаў выхадзіць на замену, з ліпеня не гуляў з-за траўмы. У снежні 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў беларускі клуб.

У сакавіку 2021 года далучыўся да літоўскага «Рыцярэя», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2022 года перайшоў у іншы літоўскі клуб — «Судуву», пакінуў яе ў студзені 2023 года. У лютым 2023 года стаў іграком чарнагорскай «Будучнасці».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2013 годзе ў складзе юніёрскай зборнай Сербіі атрымаў перамогу на чэмпіянаце Еўропы да 19 гадоў, сам трапіў у склад сімвалічнай зборнай чэмпіянату.

Дасягненні
----------

* Чарнагорыя 01Чэмпіён Чэмпіён Чарнагорыі: 2022/23

Заўвагі
-------

1. ↑  Marko Pavlovski // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Сербы Динга и Павловски стали игроками минского "Динамо"
3. ↑  Пятеро футболистов покинули минское "Динамо"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
**Гамельн** (ням.: Hameln) — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія.

Уваходзіць у склад раёна Гамельн-Пірмонт. Насельніцтва складае 57 771 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 102,30 км². Афіцыйны код — 3 2 52006.

Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.

У гісторыі горада ёсць дзіўнае супадзенне. Сярэднявечная гісторыя пра Крысалова алегарычна паўтарылася ў гісторыі вынаходніцтва марфіну. Фрыдрых Серцюрнер, які сінтэзаваў марфін, адкрыў у 1822 годзе ў Гамельне аптэку і прадаваў яго да самай сваёй смерці. А сінтэзаваны ў далейшым з марфіну гераін прадаваўся першапачаткова як дзіцячыя лекі ад кашлю.

Фатаграфіі
----------

* 
* 
* РатушаРатуша

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung (ням.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 лютага 2016. Праверана 18 сакавіка 2012.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зарэчча.
**Зарэ́чча** (трансліт.: *Zarečča*, руск.: Заречье) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозаўскага сельсавета. Размешчана за 5 км ад Бярозы, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская, на аўтадарозе Кобрын—Бяроза—Баранавічы.

Гісторыя
--------

За 1 км на паўночны ўсход і на захад ад вёскі знаходзяцца 2 стаянкі, выяўленыя ў 1965 і 1968, адносяцца да мезаліту і нёманскай культуры неаліту. Гэта сведчыць об засяленні тутэйшых мясцін у глыбокай старажытнасці.

У гістарычных дакументах вёска вядома з XIX ст. Паводле перапісу 1897 года ў Бярозаўскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні, дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 1905 годзе існавала дарожная будка. З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з пачатку 1919 да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 устаноўлена савецкая ўлада.

З 1921 года ў складзе Бяроза-Картузскай гміны Палескага ваяводства Польшчы пад назвай Зажэчча. З 1932 года ў Сялецкай гміне. У кастрычніка 1924 года ў ёй створаны Зарэчанскі падрайкам КПЗБ.

З 1939 года ў БССР, з 1940 года вёска Сакалоўскага сельсавета.

У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце загінулі 20 воінаў-землякоў. З 1960 года ў складзе Самойлавіцкага сельсавета (14 красавіка 1964 перайменаваны ў Бярозаўскі). Паводле перапісу 1970 года дзейнічала ферма.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з няшчыльна забудаванай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, якая выходзіць да аўтадарогі Кобрын—Баранавічы, да яе прымыкае ў паўночнай частцы другая вуліца, арыентаваная з паўднёвага ўсходу на поўнач, з больш рэдкай забудовай.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 490 жыхароў, 64 двары.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 542 жыхары.
	+ 1940 — 113 двароў, 606 жыхароў.
	+ 1959 — 139 гаспадарак, 568 жыхароў.
	+ 1970 — 540 жыхароў, ферма.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 141 двор, 317 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. ↑  Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 8 сакавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 6.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Бярозаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Бяроза *(не ўваходзіць у склад)* |
| Вёскі | Зарэчча ·  Круглае ·  Леашкі ·  Мормажава ·  Навасёлкі ·  Падоссе ·  Парослава ·  Светач ·  Селаўшчына ·  Хамічы |
**Культура Злучаных Штатаў Амерыкі** — заходняя культура, якая першапачаткова знаходзілася пад уплывам еўрапейскай культуры. Яна пачала развівацца задоўга да таго, як Злучаныя Штаты сталі краінай з яе унікальнымі сацыяльнымі і культурнымі характарыстыкамі, такімі як дыялект, музыка, мастацтва, сацыяльныя звычкі, кухня і фальклор. Сёння Злучаныя Штаты з'яўляюцца этнічна і расава разнастайнай краінай у выніку шырокамаштабнай іміграцыі з розных краін на працягу ўсёй сваёй гісторыі.

Асноўныя культурныя ўплывы зыходзілі з ангельскіх, шатландскіх і ірландскіх паселішчаў каланіяльнай Амерыкі. Брытанская культура, дзякуючы каланіяльным сувязям з Злучаным Каралеўствам, якая распаўсюджвала англійскую мову, прававую сістэму і іншую культурную спадчыну, аказала творчы ўплыў. Іншыя важныя фактары, якія ўплывалі на культуру, прыйшлі з іншых частак Заходняй Еўропы, асабліва з Германіі, Францыі і Італіі .

Арыгінальныя элементы таксама маюць важную ролю, напрыклад, пачатак дэмакратыі Джэферсана. Запіс Томаса Джэферсана ў Вірджыніі быў, бадай, першым унутраным уплывам на амерыканскую культурную крытыку, і рэакцыя, у асноўным з еўрапейскага боку, казала, што ўнутраная ідэнтычнасць Амерыкі пагаршаецца. Распаўсюджванне ідэй і ідэалаў, якія склаліся ўнутры краіны, такіх як нацыянальныя святы, амерыканскі спорт, ваенныя традыцыі і інавацыі ў галіне мастацтва і забаў даюць моцнае пачуццё нацыянальнага гонару ў шырокіх масах насельніцтва.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85140527 · Microsoft: 33285361 |
**Вентуары** (ісп.: Ventuari) — рака ў Венесуэле, правы прыток Арынока. Даўжыня каля 600 км, плошча басейна каля 40000 км². Бярэ пачатак у заходняй частцы Гвіянскага нагор’я, цячэ па ўзгорыстай мясцовасці, пакрытай трапічным лесам. Парожыстая. Паводкі ў перыяд дажджоў, з красавіка па кастрычнік. Суднаходная на асобных участках. На рацэ — населеныя пункты Якурай і Санта-Барбара.

Зноскі
------

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>

Літаратура
----------

* VILA, Pablo. Geografía de Venezuela. T. I: El territorio nacional y el ambiente físico. Caracas, Ministerio de Educación, 1960.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
**Копцкі крыж** — крыж, які выкарыстоўваецца Копцкай праваслаўнай царквой і Копцкай каталіцкай царквой у Егіпце. Уяўляе сабой дзве перасечаныя лініі пад прамым вуглом з размножанымі канцамі. Тры лукавіны канца абазначаюць Святую Тройцу: Айца і Сына, і Духа Святога. А ўсе канцы разам сімвалізуюць дванаццаць апосталаў. З-за мудрагелістага афармлення копцкія крыжы купляюць турысты. У некаторых коптаў на ўнутранай частцы правай рукі ёсць татуіроўка ў форме крыжа. Стары копцкі крыж часта ўключае кола, якое ўспадкаваны ад анха, дзе кола абазначала бога сонца.

* Стары копцкі крыж
* Варыянт копцкага крыжа з цвікамі, якімі быў да Крыжа прыбіты Іісус
«Архангел», копцкі абраз XVII ст. Музей візантыйскага і хрысціянскага мастацтва, Афіны
**Копцкае мастацтва** — тэрмін, які выкарыстоўваецца для апісання мастацтва егіпецкіх хрысціян першых стагоддзяў існавання хрысціянства, а таксама - мастацкай спадчыны іх нашчадкаў, коптаў, з сярэднявечча да нашага часу.

Помнікі копцкага мастацтва - гэта, як правіла, фрэскі, тэкстыль, ілюмінаваныя манускрыпты, а таксама вырабы з металу, большасць з якіх змагла ацалець у манастырах і цэрквах. Гэтыя творы часта функцыянальныя, грань паміж мастацтвам і рамесніцтвам ў іх знікае, сферай прыкладання майстэрства былі як тунікі і надмагіллі, так і выявы святых.

Большасць важнейшых твораў копцкага мастацтва захоўваецца ў копцкім музеі ў каірскім квартале, які называецца «копцкі Каір».

Вытокі і гісторыя ўздзеяння
---------------------------

Копцкае мастацтва ўяўляе сабой сумесь старажытнаегіпецкага і эліністычнага ўплыву. Тэматыка і сімволіка запазычана з антычнай і егіпецкай міфалогій, часам прыстасаваных да хрысціянскіх вераванняў. Таксама на гэты стыль ўплывалі Персія і Сірыя, праўда - з меншым поспехам, але ўсё роўна пакінуўшы такую спадчыну, як напрыклад, паўліны і грыфоны ў якасці упадабаных матываў.

Прыклад ўплыву эліністычнага і егіпецкага мастацтва перыяду Позняй Антычнасці т. зв. фаюмскія партрэты. Твары людзей з Эль Фаюма - прыклад копцкага мастацтва II стагоддзя, гэта паказвае грэчаскае і рымскае ўздзеянне на копцкае мастацтва, але з некаторымі важнымі адрозненнямі ад уласна егіпецкага мастацтва.

Арабская заваёва Егіпта прывяло да таго, што копцкія майстры як самі выпрабавалі ўздзеянне ісламскага мастацтва, так і аказалі на яго некаторы ўплыў. Уплыў коптаў на арабскую архітэктуру і выкарыстанне некаторых копцкіх матываў у ісламскіх будынках пачынаецца з VII стагоддзя. 

У той жа час, Александрыйская царква коптаў, як самая старая ў Афрыцы, паўплывала на суданскую і эфіопскую. Да прыкладу, некаторыя формы копцкага крыжа цяпер вядомыя як эфіопскі крыж, ужо не кажучы аб эфіопскіх храмах, дзе відаць ўплыў копцкага мастацтва.

Гл. таксама
-----------

* Копцкі крыж

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.414

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Копцкае мастацтва на Вікісховішчы |

* Музей копцкага мастацтва ў Каіры. Галерэя твораў Архівавана 10 мая 2014.
* Old school and New school
* Encyclopedia Coptica
**Runtu** (вымаўляецца *рунту*) — дыстрыбуцыя (distribution) адкрытага праграмнага забеспячэння на аснове аперацыйнай сістэмы Linux. Створаны на базе дыстрыбуцыі Ubuntu і арыентаваны на прастату ўжывання і лакалізацыю на рускую, украінскую і беларускую мовы. Графік выпуску выданняў — не радзей аднаго разу на шэсць месяцаў, а практычна, выданні могуць выходзіць і часцей за адзін раз на квартал.

Першапачатная назва дыстрыбуцыі: «Ubuntu Full Power».

Камплектацыя і канфігурацыя
---------------------------

Асноўным графічным асяроддзем дыстрыбуцыі Runtu з’яўляецца GNOME самага новага выдання. Камплектацыя праграмнага забеспячэння ўлічвае патрэбы як сервераў, так і рабочых станцый, і дазваляе сфарміраваць зручнае працоўнае асяроддзе з дапамогай толькі аднаго інсталяцыйнага CD.

Ад версіі 1.1, Runtu уключае спецыяльную зборку офіснага пакета OpenOffice.org Professional ад кампаніі Инфра-Ресурс, адаптаваную для Расіі.

Адрозненні камплектацыі і канфігурацыі выпуску Runtu 2.0 ад базавага Ubuntu 7.04:

* Pidgin замяніў Gaim;
* Sunbird;
* Наяўнасць падтрымкі NTFS як праз mintDisk (для ўнутраных дыскаў), так і праз NTFS-Config (для вонкавых дыскаў);
* падтрымка Gnome Templates у mintDesktop;
* Sun Java 6 замяніла Sun Java 5;
* інсталююцца Compiz, Beryl і Emerald;
* новыя фонавыя малюнкі;
* інтэграцыя Microsoft Windows (поўная падтрымка NTFS (чытанне і запіс), Migration Assistant);
* эфекты 3D (Compiz і Beryl на AIGLX);
* Google Earth, Picasa, Skype і іншае ПЗ.

Зноскі
------

1. ↑  Анонс рэлізу

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Runtu (руск.)
* Афіцыйны форум (руск.)

| ⛭Дыстрыбутывы Linux, заснаваныя на Ubuntu |
| --- |
| Партнёрскія праекты | 
* Ubuntu
* Edubuntu
* Kubuntu
* Lubuntu
* Mythbuntu (англ.)
* Ubuntu Mobile and Embedded Edition
* Ubuntu Studio
* Xubuntu

 |
| Неафіцыйныя (усе) | 
* ВС Школьны Лінукс
* Satanic Edition
* Christian Edition
* Sabily
* Fluxbuntu
* gOS
* Ichthux
* U-lite
* Mint
* Runtu
* OpenGEU
* InfraLinux
* Nexenta OS
* Symphony OS (англ.)
* TurnKey Linux Virtual Appliance Library (англ.)
* CrunchBang
* Нур Лінукс

 |
Герб «Кораб»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кораб.
**Кораб** (польск.: Korab) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы ў Польшчы з сярэдзіны XIII ст. Гербам карысталіся каля 150 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Ажэшкі, Дамброўскія, Дзяконскія, Ласкія, Русоцкія, Эйсманты.

Апісанне
--------

У чырвоным полі залаты карабель з ільвінымі галовамі спераду і ззаду і мураванай вежай з зубцамі; клейнод — над прылбіцай з каронай такі ж карабель з вежай. Спачатку меў выяву карабля з мачтай і ветразем.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кораб (герб)
* Кораб (герб) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
**Rockstar North Limited** (раней **DMA Design Limited**) — брытанкскі распрацоўшчык відэагульняў, які размешчаны ў Эдынбургу, Шатландыя. Кампанія была заснавана ў 1984 годзе ў Данды. Заснавальнікамі былі аднакласнікі Дэвід Джонс, Расел Кей, Стыў Хаманд і Майк Дэйлі. Першапачаткова, назва студыі — Acme Software, але ў 1987 годзе назву вырашылі змяніць на DMA Design. У першыя гады сваёй працы, DMA Design была падтрымана яе выдаўцом Psygnosis, і у першую чаргу распрацоўвала гульні на сістэмы Amiga, Atari ST і Commodore 64.

У 1997 годзе выйшла ў свет першая частка гульні Grand Theft Auto, якая мела вялікі поспех і пачала цэлую серыю гульняў. У тым жа 1997 годзе, DMA Design была хутка набыта кампаніяй Gremlin Interactive. Пасля рэлізу ў 1999 годзе Grand Theft Auto 2, французскі холдынг Infogrames Entertainment SA(IESA) купляе за £24 мільёна Gremlin Interactive, у складзе якой тады знаходзіцца DMA Design. Але амаль адразу DMA Design была прададзеная амерыканскай Take-Two Interactive, якая лічыцца і на цяперашні час уладальніцай Rockstar Games. У 2001 годзе прайшоў афіцыйны выхад ў свет сенсацыйнай Grand Theft Auto III, і DMA Design была перайменавана ў Rockstar North. Такім чынам, Rockstar North стала часткай Rockstar Games. Акрамя шэрагу частак франшызы Grand Theft Auto, студыя працавала і над некаторымі іншымі праектамі, напрыклад скандальным Manhunt, таксама аказвала падтрымку пры распрацоўцы грандыёзных Red Dead Redemption і Max Payne 3. Але самая папулярная серыя — гэта, несумненна, Grand Theft Auto. Асабліва пасля гучных рэлізаў Grand Theft Auto IV (2008) і Grand Theft Auto V (2013) франшыза ўвайшла ва ўсе рэйтынгі, а GTA V стала самай камерцыйна паспяховай гульнёй не только Rockstar Games, але і ва ўсім свеце. Да 2016 года студыю узначальваў гейм-дызайнер і прадюсер Лэслі Бензіс.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · MobyGames |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фадзеева.
**Галіна Іванаўна Фадзеева** (нар. 18 ліпеня 1923, станцыя Нянь-Цзы-Шань, КУЧ, Кітай) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1947 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1947—1967 гадах працавала ў інстытуце «Новасібграмадзянпраект». У 1967—1983 галоўны архітэктар праектаў інстытута «Мінскпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1951 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя работы: генеральныя планы Новасібірска, шэрагу сярэдніх і малых гарадоў Новасібірскай вобласці (1947—1967), Мінска (1967—1983; усе ў сааўтарстве), галіновыя праекты развіцця гарадской гаспадаркі (1972—1976). Аўтар праектаў арганізацыі і планіроўкі гарадскіх зон адпачынку «Зялёны дыяметр» (1975), планіроўкі і будаўніцтва жылых раёнаў па вул. Валгаградскай, Зялёны Луг 6—8 (1975), Уручча 1—3 (1977) у Мінску.

Узнагароды
----------

Прэмія Савета Міністраў СССР (1985) за распрацоўку генплана Мінска на 2000 г. (1982).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Фадзеева Галіна Іванаўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. 1 2 3 4  Фадеева Галина Ивановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Фадзеева Галіна Іванаўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Фадеева Галина Ивановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Асінаўка.

**Асі́наўка** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 1 км на паўднёвы захад ад Мёраў, у басейне ракі Мёрыца. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр.

Плошча паверхні складае 1,16 км². Найбольшая глыбіня возера 7,5 м, сярэдняя 2,9 м. Даўжыня возера — 3,85 км, найбольшая шырыня — 0,52 км. Даўжыня берагавой лініі — 9,74 км. Аб'ём вады ў возеры складае 3,33 млн м³, плошча вадазбору 31,1 км².

Схілы катлавіны возера спадзістыя, на паўднёвым усходзе і паўднёвым захадзе — стромкія. Берагі Асінаўкі нізкія, знаходзяцца пад хмызняком, на паўночным усходзе — сплавінныя. Рэльеф возера неаднастайны: дно з упадзінамі і падняццямі. У паўночнай частцы возера знаходзіцца востраў плошчай 0,008 км². Мелкаводдзе возера пясчанае і займае каля 33 % плошчы. На большых глыбінях дно высланае глеем і сапрапелем. Возера эўтрофнае. Шырыня прыбярэжнай расліннасці ўтварае паласу шырынёй у 25 м.

Асінаўка злучана пратокамі з азёрамі Ворань і Мёрскае.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, карась, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* **Міронаў В. Р*.* Асінаўка // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз. — С. 143—144.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 18. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Ліст карты N-35-20. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1982 г. (руск.)

| Абстэрнаўскія азёры |
| --- |
| 
* Абстэрна
* Асінаўка
* Важа
* Гарушка
* Грэцкае
* Іказнь
* Інава
* Мёрскае
* Набіста
* Падзявы
* Петкуны
* Укля
* Чэрас

 |
Помнік Рэмбранту
Плошча Рэмбранта пасля рэканструкцыі 2009
**Плошча Рэмбранта** (нідэрл.: Rembrandtplein) — адна з цэнтральных плошчаў Амстэрдама, Нідэрланды. З 1669 года на плошчы знаходзіўся Алейны рынак і плошча насіла назву Botermarkt, а ў 1876 годзе атрымала сучасную назву ў гонар мастака Рэмбранта ван Рэйна. 

У цэнтры плошчы знаходзіцца помнік Рэмбранту.

Пасля другой сусветнай вайны гэтая плошча ператварылася ў цэнтр начнога жыцця. Тут размясцілася мноства кафэ, магазінаў і гасцініц. Акрамя таго, на плошчы ўстаноўлены самы вялікі ў Еўропе ВК-экран 7,6 \* 15 м. У 2009 годзе была праведзена вялікая рэканструкцыя плошчы: яна была вызвалена ад залішніх зялёных насаджэнняў, а помнік Рэмбрандту перамешчаны ў цэнтр плошчы.

Зноскі
------

1. ↑   Biggest outdoor interactive video screen on Rembrandtplein
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кубрак (значэнні).
**Кубрак** (з ням.: Kapprock ад лац.: cubrum — адзенне з лёну) — верхні кафтан, які надзявалі мужчыны на жупан у XVII—XVIII стагоддзях. Меў зашытыя рукавы; шылі з тонкіх і танных тканін паўваўняных. У штодзённым касцюме шляхты і мяшчан замяніў кунтуш.

Апісанне
--------

Першапачаткова кубрак — тып адзення з капюшонам. Гаур  (польск.) (бел. у XVII стагоддзі гаворыць пра кубрак як пра жаночае адзенне. У XVIII стагоддзі кубрак азначаў жабрацкае адзенне. Так піша і Францішак Заблоцкі:

|  |
| --- |
| 

Нядаўна кубрака на плячах не меў,
А сёння дабраслаўны ў брычку сеў.

*Арыгінальны тэкст* (польск.)  

Niedawno kubraczynę ledwie miał na grzbiecie,
Dzisiaj uwielmożniony już jedzie w karecie.

 |

Анджэй Кітовіч  (укр.) (бел. кажа, што пры Аўгусце III суконныя або камуфляжныя жупаны і ўвогуле грубыя жупаны сталі называць кубракамі.

Зноскі
------

1. ↑  Лазука, 2015, с. 113
2. 1 2 3 4 5  Зыгмунт Глогер. Encyklopedia staropolska
3. ↑  Аляксандр Брукнер. Słownik etymologiczny języka polskiego
4. ↑  Пераклад Вольгі Сітнік

Літаратура
----------

* *Лазука, Барыс Андрэевіч.* Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. — Мінск: Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.
* Зыгмунт Глогер. Encyklopedia staropolska
* Аляксандр Брукнер. Słownik etymologiczny języka polskiego
**Карлавы Вары Арэна** (чэшск.: KV Arena) — шматфункцыянальная арэна ў Карлавых Варах. Адкрыццё арэны адбылося 19 чэрвеня 2009 года. Арэна з’яўляецца хатняй пляцоўкай для хакейнага клуба «Энергія».

У склад арэны ўваходзяць сама шматфункцыянальная арэна, якая ўмяшчае да 7 500 гледачоў, і трэніровачная частка, маюцца сем буфетаў і рэстаран на 200 чалавек. Дзякуючы сучаснаму тэхнічнаму аснашчэнню, тут могуць праводзіцца канцэрты, грамадскія мерапрыемствы, тэлешоў, ярмаркі, кангрэсы і іншыя мерапрыемствы. Побач з арэнай знаходзіцца басейн.

Важнейшыя спартыўныя падзеі:

* Чэмпіянат свету па баскетболе сярод жанчын — з 23 верасня па 3 кастрычніка 2010 года
* Чэмпіянат Еўропы па валейболу сярод мужчын — з 10 па 18 верасня 2011 года

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (чэшск.)