recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Лік Рэйнальдса** або **крытэрый Рэйнальдса** (англ.: Reynolds number) — безразмерная фізічная велічыня, якая з'яўляецца крытэрыем падабенства струменяў вадкасці ці газу. Лік Рэйнальдса вызначае імавернасць таго, ці будзе плынь ламінарнай, ці турбулентнай. Крытэрый названы ў гонар выдатнага ірландскага фізіка О. Рэйнальдса (1842—1912), аўтара шматлікіх піянерскіх прац па гідрадынаміцы.

Лік Рэйнальдса — адзін з найболей важных крытэрыяў падобнасці ў гідрадынаміцы.

Азначэнне і фізічны сэнс
------------------------

Лік Рэйнальдса азначаюць наступным чынам:

{\displaystyle Re={\frac {\rho \cdot v\cdot d}{\eta }},}
дзе {\displaystyle \rho } — шчыльнасць асяроддзя, {\displaystyle v} — характэрная хуткасць, {\displaystyle d} — характэрны памер, {\displaystyle \eta } — дынамічная вязкасць асяроддзя.

Лік Рэйнальдса ёсць стасункам сіл інерцыі да сіл вязкасці.

Крытычны лік Рэйнальдса
-----------------------

Пераход плыні ад ламінарнага да турбулентнага цячэння адбываецца па дасягненні так званага *крытычнага ліку Рэйнальдса* {\displaystyle Re\_{kp}.} Пры {\displaystyle Re<Re\_{kp}} цячэнне будзе ламінарным, а пры {\displaystyle Re>Re\_{kp}} магчыма ўзнікненне турбулентнасці (бурлівай плыні). Крытычнае значэнне ліку Рейнальдса залежыць ад розных абставін, найперш ад таго, як і дзе цячэ вадкасць (ад пэўнага віду цячэння: цячэнне ў круглай трубе, цячэнне вакол шара і г.д.)

Напрыклад, для цячэння ў круглай трубе:

{\displaystyle Re\_{kp}\simeq 2300.}
Лік Рэйнальдса як крытэрый пераходу ад ламінарнага да турбулентнага цячэння адносна добра дзейнічае тады, калі вадкасць цячэ пад вонкавым ціскам (напорам). Калі напору няма, пераходная зона паміж ламінарным і турбулентным цячэннем расцягваецца, і выкарыстанне ліку Рэйнальдса ў якасці крытэрыю не заўсёды правамерна. Напрыклад, хоць у вадасховішчах фармальна вылічаныя значэнні ліку Рэйнальдса вельмі вялікія, а пры гэтым усё роўна назіраецца ламінарнае цячэнне.

| ⛭Безразмерныя велічыні ў фізіцы |
| --- |
| Паняцці | Размернасць фізічнай велічыні ·  Безразмерная велічыня ·  π-Тэарэма ·  Крытэрый падобнасці |
| Лікі | Абэ ·  Альфвена ·  Архімеда ·  Атвуда ·  Багнальда ·  Бія ·  Бонда ·  Брынкмана ·  Булыгіна ·  Вэбера ·  Вайсенберга ·  Галілея ·  Гартмана ·  Гей-Люсака ·  Грасгафа ·  Грэтца ·  Гушэ ·  Дамкелера ·  Дэбары ·  Дзярагіна  ·  Дзіна ·  капілярнасці ·  Кармана ·  Каўлінга ·  Кірпічава ·  Клаўзіуса ·  Кнудсена ·  Касовіча ·  Кашы ·  Лапласа ·  Лундквіста ·  Лыкава ·  Льюіса ·  Ляшчанка ·  Маха ·  Марангоні ·  Мортана ·  Нусельта ·  Ньютана ·  Анезоргэ ·  Пекле ·  Поснава ·  Прантля (магнітны, турбулентны)  ·  Пуазёйля ·  Рэйнальдса (магнітны)  ·  Рычардсана ·  Росбі ·  Роўза ·  Рошка ·  Руарка ·  Рэлея ·  Сарэ ·  Стэнтана ·  Стокса ·  Струхаля ·  Сцюарта ·  Суратмана ·  Тэйлара ·  Уомерслі ·  Фёдарава ·  Фруда ·  Фур'е ·  Хагена ·  Чандрасекара ·  Шміта ·  Шэрвуда ·  Эйлера ·  Экерта ·  Экмана ·  Элсасера ·  Этвеша |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4177959-9 · LCCN: sh85113557 · Microsoft: 182748727 · NKC: ph1002002 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ларчанка.
**Міхась Ларчанка** (*Міхаіл Рыгоравіч Ларчанка*; 14 лістапада 1907, в. Хварасцяны, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня — 31 ліпеня 1981, Мінск) — беларускі літаратуразнавец, літаратурны крытык. Доктар філалагічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР (1977).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 лістапада 1907 года ў в. Хварасцяны Быхаўскага павета Магілёўскай губерні (цяпер - Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць) ў сялянскай сям’і.

Вучыўся ў Княжыцкай школе сялянскай моладзі, у Магілёўскім беларускім педагагічным тэхнікуме. У 1929 г. паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (у 1931 г. педфак пераўтвораны ў Вышэйшы педагагічны інстытут). Скончыў яго датэрмінова (1932). З 1935 г. пасля заканчэння аспірантуры пры АН БССР, — супрацоўнік Інстытута літаратуры і мастацтва. У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях на Бранскім фронце, улетку 1942 г. быў цяжка паранены. З 1943 г. — загадчык кафедры і дэкан філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1952—1955 гг. — дактарант Інстытута сусветнай літаратуры АН СССР, у 1955—1971 гг. — зноў загадчык кафедры беларускай літаратуры і адначасова (да 1957) дэкан філалагічнага факультэта БДУ.

Памёр 31 ліпеня 1981 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Паўночных могілках.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Як крытык і літаратуразнавец выступаў з 1932 г. Выйшлі манаграфіі «На шляхах да рэалізму» (1958), «Па шляху рэалізму» (1959), «Сувязі беларускай літаратуры з літаратурамі суседніх славянскіх народаў у другой палове XIX ст.» (1958), «Жывая спадчына» (1977), зборнікі літаратуразнаўчых прац «Славянская супольнасць» (1963), «Яднанне братніх літаратур» (1974), «Літаратурнае пабрацімства славян» (1984), а таксама брашуры «Творчасць М.Багдановіча» (1949), «А. М. Горкі і беларуская літаратура» (1951), «Гогалеўскія традыцыі ў беларускай літаратуры» (1952).

Складальнік хрэстаматыі для сярэдняй школы «Беларуская літаратура» (1945), адзін з аўтараў дапаможнікаў для ВНУ «Нарысы па гісторыі беларускай літаратуры» (1956), «Беларуская вуснапаэтычная творчасць» (1966), «Старажытная беларуская літаратура» (1968), «Беларуская народна-паэтычная творчасць» (1979).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя : У 18 т. Т.9 : Кулібін — Малаіта / Гал. рэд.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1999. — С. 138.
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : У 5 т. Т.3 : Карчма — Найгрыш / Рэд. кал.: І. П. Шамякін (гал.рэд.) [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1986. — С. 202.
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Памяць : Гіст.-дакум. хроніка Слаўгарадскага раёна. — Мінск : БелТА, 1999. — С. 511—512.

Спасылкі
--------

* Ларчанка Міхась Архівавана 26 жніўня 2018.
**Паўднёвы Тайланд** (тайск.: ประเทศไทยภาคใต้) — рэгіён у Тайландзе, звязаны з Цэнтральным Тайландам перашыйкам Кра. Паўднёвы Тайланд знаходзіцца на Малайскім паўвостраве і займае плошчу 70 713 км². Самая вузкая частка паўвострава — перашыек Кра, па якім праходзіць паўночная мяжа Паўднёвага Тайланда. На заходнім узбярэжжы пераважаюць стромкія берагі, а ва ўсходняй частцы раскінуліся раўніны і рачныя даліны. Самая буйная рака — Тапі ў правінцыі Суратхані, басейн якой складае каля 8000 км² і займае прыкладна 10 % плошчы Паўднёвага Тайланда. У рэгіёне таксама працякаюць рэкі Патані, Саібуры, Крабі і Транг. Самае вялікае возера — Сангхла плошчай 1040 км². Ёсць вадасховішча Цзяо Лан плошчай 165 км². У правінцыі Суратхані знаходзіцца нацыянальны парк Каа Сок.

Самы высокі пункт — гара Кхаа Ланг вышынёй 1815 метраў над узроўнем мора.
Беларускі КПД, прысвечаны 175-годдзю з дня нараджэння Францішка Багушэвіча.
**Канве́рт пе́ршага дня** (КПД) — спецыяльны немаркіраваны канверт, на які налепліваюць паштовыя маркі альбо блокі, пагашаныя ў першы дзень іх выпуску. КПД адносіцца да цэлых рэчаў і ўяўляе сабой самастойны прадмет калекцыянавання. Практыка выдання спецыяльна падрыхтаваных КПД пачалася ў ЗША ў 1851 годзе.

Апісанне
--------

КПД павінен змяшчаць у сабе тры абавязковыя элементы:

* уласна сам канверт;
* знак(і) паштовай аплаты (марка, блок);
* паштовы штэмпель першага дня, дата якога абавязкова супадае з датай эмісіі самой маркі.

У залежнасці ад правілаў, устаноўленых у дзяржаве-эмітэнце, афіцыйныя паштовыя штэмпелі першага дня часам могуць прымяняцца для гашэння канвертаў праз тыдні або месяцы пасля названай даты. Гашэнне першага дня можа таксама ажыццяўляцца на паштовай картцы.

Неафіцыйныя паштовыя штэмпелі першага дня таксама могуць прымяняцца, калі філатэліст набывае адпаведныя маркі ў паштовым аддзяленні ў горадзе першага дня выпуску, а затым прыносіць іх (у той жа дзень) у паштовае аддзяленне ў іншым горадзе, каб пагасіць іх, ці калі маркі наляпляюцца на канверты, якія проста апускаюцца ў паштовую скрыню ў першы дзень і гасяцца звычайным паштовым штэмпелем гэтага дня.

Паштовыя ведамствы могуць праводзіць урачыстую цырымонію першага дня з мэтай рэкламавання новай эмісіі, пры гэтым паштовыя чыноўнікі прад'яўляюць марку ў прысутнасці асоб, якія маюць да яе дачыненне, напрыклад, нашчадкаў чалавека, у гонар якога выпускаецца марка. Такая ўрачыстая цырымонія можа таксама праводзіцца ў месцы, якое нейкім чынам звязана з тэмай маркі, напрыклад, месца зараджэння якога-небудзь грамадскага руху, альбо на філатэлістычнай выставе.

| ⛭Філатэлія |
| --- |
| Асноўныяпаняцці | 
* Амнібусны выпуск
* Аркуш узгаднення
* Выразка
* Знак паштовай аплаты

	+ ✰ Міжнародны адказны купон
	+ Паштовы блок
	+ Паштовая марка
	+ Правізорый
	+ Франкатып
* Класіфікацыя
* Купон
* Манкаліст
* Маркафілія
* Марачны аркуш
* Наддрукоўка
* Разнавіднасць
* Рарытэт (Ферарытэт)
* Спецыяльнае гашэнне
* Спецыяльны паштовы штэмпель
* Сувенірны аркуш
* Сумесны выпуск
* Філакартыя
* Філатэліст
* Філатэлістычная выстаўка
* Філатэлістычная геаграфія
* ✰ Філатэлістычная сумесь
* Філатэлістычная экспертыза
* Экспертны знак
* Філатэлістычны дылер

 |  |
| Суцэльныя іцэлыя рэчы | 
* Аднабаковая паштовая картка з арыгінальнай маркай
* Канверт
* Канверт першага дня
* Канверт з арыгінальнай маркай
* Картмаксімум
* Катастрофная пошта
* Маркіраваная паштовая картка
* Маркіраваны канверт
* Маркіраваны паштовы сувенір
* Мастацкі маркіраваны канверт
* Паштовая картка
* Паштовы аркуш
* Паштоўка
* Пісьмо апошняга дня
* Службовы канверт
* Суправаджальны адрас
* Суцэльная рэч
* Цэлая рэч

 |
| Аксесуары | 
* Альбом для марак
* Зубцамер
* Клемташ
* Клясер
* Лупа
* Марачная налепка
* Пінцэт

 |
| Звязаныятэмы | 
* Паштовыя маркі
* Пошта
* Паліграфія

 |
| 
* **Выстаўкі**
* **Гісторыя пошты**
* ***Партал:Філатэлія***

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нагель.

**Ян Павал Нагель**, сапраўднае імя — **Хорст** (н.-луж.: Jan Pawoł Nagel, 8 мая 1934, Лоза, Германія — 21 мая 1997, Лічэн, Германія) — лужыцкі кампазітар і грамадскі дзеяч. Старшыня лужыцкай культурна-грамадскай арганізацыі «Домавіна» (1991-1992).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 мая 1934 года 8 мая 1934 года ў лужыцкай сялянскай сям'і. Музычную адукацыю пачаў у музычнай школе Гёрліца. Працягнуў адукацыю ў Нямецкай вышэйшай музычнай акадэміі ў Берліне. Навучаўся ў магістратуры ў класе Рудольфа Вагнера-Рэгені ў Нямецкай акадэміі мастацтваў. З 1964 года на працягу двух гадоў быў дырэктарам хору пры Дзяржаўным ансамблі лужыцкай народнай культуры ў Баўтцэне і кіраўніком ансамбля Лужыцкай вышэйшай музычнай школы ў Котбусе. Потым працаваў пазаштатным кампазітарам. У 1968 годзе змяніў сваё імя на Ян Павал. Быў старшынёй рабочай групы лужыцкага музыказнаўства. У 1991 годзе быў абраны старшынёй культурна-грамадскай арганізацыі «Домавіна». З 1991 года супрацоўнічаў з музычным выдавецтвам «ENA-Musikverlag».

Памёр 21 мая 1997 года пасля працяглай хваробы ў вёсцы Лічэн.

Сачыненні
---------

Спалучаў у сваіх творах матывы лужыцкай народнай музычнай культуры з музыкай XX стагоддзя. Работы Яна Павала Нагеля неаднаразова запісваліся для радыё і кампакт-дыскаў. У 1998 гады выдаў аўтабіяграфію на нямецкай мове «Kindheit in Litschen».

* *«Passacaglia für großes Orchester»*;
* *«Sinfonia 2 „Voces della noche" nach Texten von Gabriela Mistral»*;
* *«Drei Gesänge für Bariton und Orchester auf Gedichte Johannes von Bobrowski»*;
* *«Sonate für Violine und Klavier»*;
* *«Sorbische Tänze für Streichquartett»*;
* *«Klavierquintett»*;
* *«Ave Maria (Motette)»*;
* *«Streichquartett Nr. 2»*;
* *«Drei Fabeln von Gotthold Ephraim Lessing für Sprecher und Instrumente»*;
* *«Kocoriana-Suite im alten Stil»*;
* *«Morceaux caracteristiques für Violoncello und Klavier»*;
* *«Variationen für Violoncello und Orchester über einen alten sorbischen Tanz»*.

Узнагароды
----------

* Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1956).

Зноскі
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 26 красавіка 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 11 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Літаратура
----------

* Radochla, Edeltraud: Jan Paul Nagel : Komponist, Dirigent und Förderer der sorbischen/wendischen Kultur, in: Stog — Der Schober: das Jahrbuch mit Geschichten aus dem Spreewald / Hrsg.: Förderverein Heimatgeschichte «Stog» e.V. Burg, 2008

Спасылкі
--------

* Біяграфія (ням.)
* Біяграфія (ням.)
* Бібліяграфія (ням.)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 12195045X · ISNI: 0000 0001 0772 8430 · LCCN: n96005171 · NKC: mzk2010616040 · NUKAT: n2011102501 · VIAF: 882638 |

 |
Шчыльнасць насельніцтва Паўднёвага конуса паводле асноўных адміністрацыйных адзінак (чал./км²)**Паўднёвы конус** (ісп.: Cono Sur, парт.: Cone Sul) — паўднёвая частка Паўднёвай Амерыкі, формай нагадвае перавернуты конус, размяшчаецца пад тропікам Казярога. Уключае ў сябе Аргенціну, Чылі, Уругвай, часам Парагвай і поўдзень Бразіліі. Абмежаваны з поўначы Перу, Балівіяй і паўночнымі штатамі Бразіліі, з захаду Ціхім акіянам, з усходу Атлантычным акіянам. 

Найбольш значныя геаграфічныя аб'екты рэгіёна — Анды, раўніны Пампа і Гран-Чака, Патагонскае плато. Асноўныя рэкі — Рыа-дэ-ла-Плата, Парана, Парагвай, Уругвай, Бермеха.
Паўднёвы палярны круг (Зямля)  

66.5622°
66.5622-я паралель паўднёвай шыроты
Карта Антарктыкі з палярным кругам (сіні)
**Паўднёвы палярны круг** — адна з пяці галоўных паралеляў, пазначаных на карце Зямлі.

Паўднёвы палярны круг знаходзіцца ў 66 ° 33'44 "(66.5622 °) на поўдзень ад экватара. Вобласць на поўдзень ад паўднёвага палярнага круга называецца Антарктыкай, на поўнач ад яго знаходзіцца паўднёвы пояс ўмеранага клімату. Аналагічная паралель у паўночным паўшар'і называецца паўночны палярны круг.

Паўднёвы палярны круг пазначае паўночную мяжу вобласці палярнага дня і палярнай ночы. У любым месцы на поўдзень ад палярнага круга сонца знаходзіцца над гарызонтам на працягу 24 гадзін прынамсі адзін раз у год і не паказваецца над гарызонтам на працягу 24 гадзін прынамсі адзін раз у год. Над палярным кругам гэтыя падзеі, натуральна, адбываюцца роўна па аднаму разу ў год, у снежні і чэрвені адпаведна.

У сувязі з суровасцю клімату Антарктыкі за палярным кругам пастаянных жыхароў няма - усё насельніцтва працуе на навуковых станцыях Антарктыды.

Гл. таксама
-----------

* Палярны круг
* Паўночны палярны круг

| ⛭Паралелі / Мерыдыяны |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| 

****Экватар****
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**Экватар**
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**Экватар**
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**W 0°E**
30°
60°
90°
120°
150°
180°
30°
60°
90°
120°
150°
180°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
**0°**
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
5° **N**
15°
25°
35°
**45°**
55°
65°
75°
85°
5° **S**
15°
25°
35°
**45°**
55°
**45x90**
**45x90**
**45x90**
**45x90**

 |

 |
**Міхась Юдэлевіч** (**Міхаіл Львовіч Юдэлевіч**; (20 красавіка 1914, Смалявічы, Мінская вобласць — 1941) — беларускі драматург, тэатральны крытык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і саматужніка. Пасля заканчэння сярэдняй школы ў Мінску (1929) працаваў рабочым на гуце. Быў акцёрам у Мінскім тэатры рабочай моладзі (1929-1931), студэнтам Дзяржаўнага інстытута мастацтва ў Маскве (1931-1935). У 1935-1940 гг. - супрацоўнік рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва», загадчык аддзела тэатра Упраўлення па справах мастацтва пры Саўнаркаме БССР. З 1940 г. у Савецкай Арміі, удзельнічаў у савецка-фінляндскай і ў Вялікай Айчыннай войнах. Загінуў у 1941 г. на фронце.

Творчасць
---------

Літаратурную працу пачаў у 1929 г. Адзін з аўтараў калектыўнай п'есы «Першы штандар» (апублікавана і пастаўлена ў 1930). У 1932 г. напісаў п'есу «Зямля гарыць», якая ставілася на радыё. Аўтар інсцэніроўкі «Як гартавалася сталь» паводле аднайменнага рамана М.Астроўскага (1937), лібрэта оперы «Паўка Карчагін» (музыка П.Падкавырава, ставілася пасля вайны ў кансерваторыі як студэнцкі спектакль). Перакладаў на рускую мову асобныя творы беларускай драматургіі, у тым ліку п'есу І.Гурскага «Сваты» (1937), склаў зборнік «Аднаактовыя п'есы» для самадзейнай сцэны (1937).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Міхась Юдэлевіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яськевіч.
**Міхась Яськевіч** (17 сакавіка 1926 — 9 чэрвеня 2002) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 сакавіка 1926 года у вёсцы Стаўпішчы Нясвіжскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Нясвіжскі раён Мінскай вобласці).

У Другую сусветную вайну падчас нямецкай акупацыі скончыў два курсы настаўніцкай семінарыі. Быў курсантам Мінскай афіцэрскай школы БКА, разам з якой быў далучаны да 30-й грэнадзёрскай дывізіі пры СС. Перайшоў на бок саюзнікаў. У 1944—1947 гг. служыў у Другім Польскім корпусе.

У 1946 годзе разам з Другім Польскім корпусам прыбыў у Вялікабрытанію. Пасяліўся ў Манчэстэры. Ад 1 кастрычніка 1946 года быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, уваходзіў у аддзел у Манчэстэры, у кіраўніцтве якога шмат гадоў займаў пасаду сакратара, а часам абіраўся і на старшыню. Ад 1951 г. сябра Згуртавання беларускіх камбатантаў, кіраваў дружынай у Манчэстэры. Быў актывістам БАПЦ. У другой палове 1950-х быў старшынём Манчэстэрскага аддзела брацтва і сястрыцтва Жыровіцкай Божай Маці. У 1958—1961 гг. — настаўнік беларускай суботняй школкі ў Манчэстэры. Уваходзіў у кіраўніцтва Беларускага клуба ў Манчэстэры (сакратар). Доўгія гады быў карэспандэнтам газет «Бацькаўшчына» і «Беларус» у Манчэстэры, падпісваўся псеўданімам Міхась Стаўпіскі.

Памёр 9 чэрвеня 2002 года. Пахаваны ў Манчэстэры на Паўднёвых могілках.

Літаратура
----------

* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн,, 2010.
* Запісы. Беларускі інстытут навукі і мастацтва, № 37 New York — Miensk, 2014

Спасылкі
--------

* Візытоўка Міхася Ясьцевіча як сакратара Манчэстарскага аддзелу ЗБВБ. Манчэстэр
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ёрдан.
**Ян Петр Ёрдан** (ням.: Jan Petr Jordan; 15 лютага 1818, Чэшкецы (цяпер у складзе камуны Гёда), Каралеўства Саксонія — 20 мая 1891, Вена) — нямецкі філолаг-славяназнавец, па паходжанні серб-лужычанін.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 лютага 1818 года ў сербалужыцкай вёсцы Чэжкецы. У 1830 годзе паступіў у Лужыцкую семінарыю ў Празе, якую скончыў у 1836 годзе, пасля чаго да 1840 вывучаў тэалогію ў Карлавым універсітэце, вучыўся таксама ў Вацлава Ганкі. У 1837 г. апублікаваў першы артыкул аб лужыцкіх сербах, у 1841 г. надрукаваў «Граматыку сербавендскай мовы ў Верхняй Лужыцы» (ням.: Grammatik der wendisch-serbischen Sprache in der Oberlausitz). У наступным годзе па палітычных матывах вымушаны быў пакінуць Прагу і пасяліўся ў Лейпцыгу, дзе ў 1843 годзе заснаваў першы нямецкі часопіс, прысвечаны вывучэнню руху славянаў: «Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft». У 1841 годзе быў адным з ініцыятараў выдання літаратурнай газеты «Jutnička», якая ў чэрвені 1842 г. была ператворана ў штотыднёвік «Tydźenska Nowina». Чытаў у Лейпцыгскім універсітэце лекцыі па славяназнаўству. З 1843 года выдаваў у Лейпцыгу навуковы часопіс «Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaf». Апублікаваў «Гісторыю рускай літаратуры» (ням.: Geschichte der russischen Literatur; 1846), выдаў чэшска-нямецкі і польска-нямецкі слоўнікі. Пад яго імем выдаў некалькі сваіх твораў чэшскі пісьменнік Клацэль.

Зноскі
------

1. ↑  *Dr. Constant v. Wurzbach* Jordan, J. P. // *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*: *enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben* — Wien: 1856. — Т. 10. — S. 265.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q88788509'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25856'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q665807'></a>

Літаратура
----------

* Иордан, Иван Петр // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Česko-lužicke styky v 1.polovině 19. století// Česko-lužický věstník, 2007, стар 54
* M. Hórnik, Dr. J. Pĕtr Jordan a свайго słowa z l. 1842 Архівавана 21 ліпеня 2019. Časopis Maćicy Serbskeje, 1893, стар 67 — 72

Спасылкі
--------

* Біяграфія на сайце Sächsische Biografie  (ням.)
* Jan Petr Jordan. Geschichte der russischen Literatur  (ням.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны Аўстрыйскай імперыі · Бракгаўза і Эфрона |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CONOR: 111199075 · GND: 117655988 · ISNI: 0000 0001 1039 2851 · NKC: mzk2010595011 · NLP: A11395722 · NTA: 133625370 · NUKAT: n01053720 · SUDOC: 170924394 · VIAF: 13090207 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бекер.

**Ян Самуэль Бекер** — саксонскі архітэктар 2-й паловы XVIII стагоддзя, вучань Яна Зігмунта Дэйбля. Працаваў у князёў Сапегаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся на пачатку 1730-х у Саксоніі. Магчыма, навучаўся ў майстэрні дрэздэнскага архітэктара І. К. Кнёфеля  (ням.) (бел. пасля якой быў прыняты ў Саксонскі будаўнічы дэпартамент.

У сярэдзіне XVIII стагоддзя з'явіўся ў ВКЛ. З 60-х гадоў працаваў у князёў Сапегаў.

Паводле інвентара 1793 года вядома, што за Бекерам лічылася аднапавярховая драўляная хата ў Ружанах, а апошняе дакументальнае пацверджанне яго пражывання тут датавана 1808 годам. Апошнія пенсійныя выплаты здзейсненыя ў Мінску, дзе, магчыма, і памёр дойлід.

Творчасць
---------

Пабудаваў палац у в. Дзярэчын Зэльвенскага раёна (1786—87, сумесна з архітэктарам Л. Гуцэвічам), займаўся перабудовай палацавага комплексу (1784-86), Ружанскага Троіцкага касцёла дамініканцаў, Ружанскай Петрапаўлаўскай царквы базыльянаў і пабудова корпуса кляштара пры ёй (усе ў г. п. Ружаны Пружанскага раёна). За сваю працу над палацам архітэктар атрымаў ад Сапегаў пажыццёвую пенсію ў 2160, а пасля ў 2520 злотых.

Сярод яго іншых прац касцёл Св. Станіслава  (літ.) (бел. ў Няміраве  (польск.) (бел.. Акрамя праекта перабудовы ружанскіх уладанняў Сапегаў, захаваліся таксама і праекты для іх уладанняў у Вільні, Высокім, Дзярэчыне, Крыстыянпалі. Дзякуючы Самуэлю Бекеру палацава-паркавае мастацтва на Беларусі дасягнула якаснага еўрапейскага ўзроўня, а яго творы сталі ўзорам беларускага класіцызму.

* Працы Яна Самуэля Бекера
* Няміраўскі касцёл Св. Станіслава  (літ.) (бел.Няміраўскі касцёл Св. Станіслава  (літ.) (бел.
* Ружанскі палацРужанскі палац
* Дзярэчынскі палацДзярэчынскі палац
* Ружанскі касцёл Найсвяцейшай ТройцыРужанскі касцёл Найсвяцейшай Тройцы

Зноскі
------

1. 1 2  Беккер Ян Самуэль // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 48. — 737 с.
2. ↑  Dzien trzeci w Rozanach **(нявызн.)**. Праверана 31 мая 2012.
3. ↑  БЕКЕР Ян Самуэль
4. ↑  История Ружан (XVIII в.) (руск.). Праверана 31 мая 2012.
5. ↑  Вёска Крыстыянпаль знаходзілася, па словах былога дырэктара Пружанскага палацыка Руслана Кнігі, кіламетрах у двух ад Ружан і была спаленая падчас Вялікай Айчыннай вайны гітлераўцамі ў ліку іншых вёсак Пружаншчыны. - В поисках Юзефа Крашевского. Записки журналиста Руслана Гусева  (руск.)
6. ↑  *Ірына Мароз.* Прыдворны архітэктар // *Дзедзіч*. — люты 2012. — № 2, 71. — С. 9.

Літаратура
----------

* *Ірына Мароз.* Прыдворны архітэктар // *Дзедзіч*. — люты 2012. — № 2 (71).
* Kaлнін Валянцін. Архітэктура Яна Самуэля Бэкера // Спадчына. 1998. №3. С. 65-85.; №4. С. 74-85. // на pawet.net
**Ялпуг** — прэснаводнае ліманнае возера ў Адэскай вобласці, найбуйнейшае прыроднае возера Украіны.

Даўжыня 39 км, шырыня да 6 км, плошча 149 км². Сярэдняя глыбіня — каля 2 м, максімальная — 5,5 м. Злучаецца з Дунаем праз возера Кугурлуй.

Тэрытарыяльна размешчана ў Балградскім, Ізмаільскім і Рэнійскім раёнах Адэскай вобласці. Падземныя крыніцы бяруць пачатак ля сяла Ялпуг Рэспубліка Малдова.

Катлавіна падоўжанай формы. Усходнія і заходнія берагі пераважна ўзвышаныя, расчлянёныя, паўднёвыя — пясчаныя. Жывіцца галоўным чынам за кошт водаабмену з возерам Кугурлуй, з якім злучана пратокай у паўднёвай частцы; упадае рака Ялпуг. Тэмпература вады ўлетку 24…25 °C, узімку возера замярзае, лядовы рэжым няўстойлівы. Мінералізацыя вады да 1-1,5 г/л. Дно ўкрыта цёмна-шэрым мулам, на мелкаводдзі — пясчанае.

Берагі параслі трыснягом і рагозам. У возеры пашыраны водарасці і іншая водная расліннасць. Адзначана да 40 відаў рыб, ракі.

На ўзбярэжжы — горад Балград.

Літаратура
----------

* Енциклопедія українознавства. У 10-х томах. / Головний редактор Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде життя, 1954—1989.
* Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993.
**Танцавальнае Еўрабачанне** (англ.: Eurovision Dance Contest) — мерапрыемства ЕВС. Першы конкурс, арганізатарамі якога была тэлекампанія BBC, прайшоў 1 верасня 2007 года ў Лондане, Вялікабрытанія. Другі конкурс прайшоў 6 верасня 2008 года ў Глазга, Вялікабрытанія.

Агульная ідэя падобная з Конкурсам песні Еўрабачанне, але ў ім спаборнічаюць выканаўцы бальных танцаў, а не спевакі. C 2008 года ў конкурс дапускаюцца толькі пары, складзеныя па прынцыпу «танцор + зорка».

| Год | Пераможца | Краіна Правядзенне |
| --- | --- | --- |
| 2007 | Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія | Сцяг Фінляндыі Фінляндыя |
| 2008 | Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія | Сцяг Польшчы Польшча |

Першы конкурс (2007)
--------------------

Асноўны артыкул: **Танцавальнае Еўрабачанне 2007**

Другі конкурс (2008)
--------------------

Асноўны артыкул: **Танцавальнае Еўрабачанне 2008**

У Сеціве
--------

* 
*
**Таня Вуйсыч-Тадароўская** (макед.: Тања Вујисиќ-Тодоровска, англ.: Tanja Vujisić-Todorovska, нар. 28 жніўня 1961) — македонская балерына, балетная прыма тэатра македонскай оперы і балета, лаўрэат прэміі імя А. Ф. Шэкеры ў галіне харэаграфічнага мастацтва (2006).

Біяграфія
---------

Таня Вуйсыч-Тадароўская нарадзілася 28 жніўня 1961 года.

У 1979 годзе скончыла сярэднюю школу, пасля чаго вучылася ў вучылішчы музыкі і балета «Ілля Нікалоўскі-Луй» у Скоп’е (педагог Лізавета Кушоўская).

Таксама скончыла Кіеўскае дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча (клас Галіны Кірылавай), прайшла стажыроўку як балетмайстар ва Украінскай акадэміі танца  (укр.) (бел. (клас вядомага педагога Элеаноры Сцябляк) і ў 2006 годзе атрымала дыплом педагога-рэпетытара класічнага балета. Стажыравалася ў Нацыянальнай оперы Украіны, а таксама прайшла спецыялізацыю ў Парыжы.

Пасля завяршэння балетнай кар’еры Таня пачала плённую выкладчыцкую і навуковую працу.

У 2010 годзе абараніла магістарскую дысертацыю ва ўніверсітэце св. Кірыла і Мяфодзія.

У 2016 годзе выйшла манаграфія «Мадэляванне педагагічнай працы балетных рэпетытараў», якая з’яўляецца першай навуковай працай, прысвечанай комплекснай праблеме мадэлявання педагагічнай працы балетных рэпетытараў у Македоніі.

У цяперашні час працуе галоўным педагогам-рэпетытарам тэатра македонскай оперы і балета, а таксама загадчыкам кафедры балетнай педагогікі, прафесарам методыкі класічнага балета ў музычнай школе ўніверсітэта Св. Кірыла і Мяфодзія у Скоп’е.

Творчасць
---------

Вуйсыч-Тадароўскую называюць вучаніцай Анатоля Фёдаравіча Шэкеры. Яна танцавала ў яго балетах, пастаўленых у Скоп’е — «Распуцін», «Спартак», «Легенда пра каханне».

Яе творчая кар’ера балерыны праходзіла ў родным Скоп’е, дзе ў якасці прыма-балерыны тэатра македонскай оперы і балета яна танцавала больш чым у 300 балетах, выканаўшы больш за 40 галоўных роляў у такіх пастаноўках, як «Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева, «Жызель» А. Адана, «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага, «Карсар», «Македонская гісторыя», «Дуброўніцкая легенда», «Мірта».

Выступала на сцэнах Скоп’е, Кіева, Лондана, Парыжа, Пекіна, Таронта, Любляны, Падгорыцы і інш.

Прызнанне
---------

Таня з’яўляецца лаўрэатам шматлікіх нацыянальных македонскіх і міжнародных прэмій, яе імя ўнесена ў Брытанскую энцыклапедыю ў раздзел «Асобы з Македоніі».

У 2002 годзе рэжысёр Саша Паўлоўскі зняў для македонскага тэлебачання дакументальны фільм «Партрэт балерыны Тані Вуйсыч-Тадароўскай».

У 2006 годзе стала лаўрэатам прэстыжнай украінскай прэміі імя А. Ф. Шэкеры ў галіне харэаграфічнага мастацтва.

У 2011 годзе атрымала высокую дзяржаўную ўзнагароду Македоніі «11 кастрычніка».

Зноскі
------

1. ↑  Віртуози-2015 Архівавана 15 жовтня 2017. virtuosi.mk (макед.)
2. ↑  Промоција на «Моделирање на педагошката работа на балетските репетитори» (макед.)
3. ↑  Дирекција на балет (макед.)
4. ↑  Candidate Tanja Vujisic-Todorovska // Бюллетень Університету «Св. Кирила і Мефодія». — С. 257-262 (англ.)
5. ↑  Музика. Випуск 354—356. — К.: Музична Україна, 2006 — С. 158
6. ↑  Macedonia marks 70th anniversary of Anti fascist Uprising Архівавана 15 жовтня 2017. (англ.)
Прыклад тапаграфічнай карты з гарызанталямі (лініямі роўных вышынь).
**Тапаграфія** (стар.-грэч.: τόπος — месца і γράφω — пішу) — навуковая дысцыпліна, якая вывучае метады малюнка становішча, формы і памераў прыродных і сацыяльна-эканамічных элементаў мясцовасці на аснове здымачных работ (наземных, з паветра або з космасу) і стварэння на іх аснове тапаграфічных карт і планаў.

Тапаграфія можа разглядацца і як самастойны профіль картаграфіі, які вывучае праблемы картаграфавання тэрыторый, і як профіль геадэзіі, прысвечаны пытанням правядзення вымярэнняў для вызначэння геаметрычных характарыстык аб'ектаў на зямной паверхні.

У сферу інтарэсаў тапаграфіі ўваходзяць пытанні зместу тапаграфічных карт, методыкі іх складання і абнаўлення, пытанні іх дакладнасці і класіфікацыі, а таксама атрымання з іх рознай інфармацыі аб мясцовасці.

Гл. таксама
-----------

* Картаграфія
* Тапаніміка

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — С. 78. — 575 с. — 10 000 экз.
**Таня Скарынкіна** (нар. 24 сакавіка 1969, Смаргонь) — беларуская паэтэса і празаік
.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзілася 24 сакавіка 1969 года ў Смаргоні. Скончыла Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію. Працавала ілюстратарам дзіцячых кніг, паштальёнам, журналістам. Некаторы час жыла ў Партугаліі.

Творчасць і ўзнагароды
----------------------

Першая публікацыя вершаў — газета «Зорька» (1980). Друкавалася ў часопісах «Першацвет», «Немига литературная», «Маладосць», «Arche», «Мінская школа», «Полымя», Мінкульт, у выданні чэшскіх сюрэалістаў «Аналогон», часопісах «Крещатик» (Германія), маскоўскім «Воздухе», сеткавых выданнях «Полутона», TextOnly, Лиterraтура, Прайдзісвет, Colta.ru і інш.

Піша на беларускай і рускай мовах. Вершы перакладзены на іўрыт, польскую, чэшскую, італьянскую, грузінскую, літоўскую, англійскую, румынскую, нарвежскую, іспанскую, латышскую, японскую і нямецкую мовы.

Зборнік эсэ «Шмат Чэслава Мілаша, крыху Элвіса Прэслі» трапіў у шорт-ліст прэміі Ежы Гедройца. У 2018 годзе выйшаў па-англійску, як «A Large Czesław Miłosz With a Dash of Elvis Presley», у выдавецтве Skotland Street Press (Шатландыя, Эдынбург). У 2020 годзе выдадзены па-руску ў аўтарскім перакладзе пад назвай «Большой Чеслав Милош, маленький Элвис Пресли» (Москва, «Планж»).

Фіналістка Грыгор’еўскай прэміі — 2017. У 2020 атрымала Прэмію Андрэя Белага  (руск.) (бел. за паэтычную кнігу «И все побросали ножи». Зборнік эсэ «Райцэнтр» («Пфляўмбаўм», Мінск, 2020) — другое месца прэміі Ежы Гедройця ў 2021.

Ганаровы дыплом прэміі «Московский счёт» за кнігу «И все побросали ножи» — 2021.

Бібліяграфія
------------

### Паэтычныя зборнікі

* «Книга для чтения вне помещений и в помещениях» (Мінск, «Кнігазбор», 2013), на рускай мове.
* «Португальские трехстишия» (Нью-Йорк, 2014, «Айлурос»), на рускай мове.
* «Американские горки» (Мінск, «Смэлток», 2018), на рускай мове.
* «И все побросали ножи» (Москва, АРГО-РИСК, 2020), на рускай мове.
* «Yesмамочка» (Мінск, Медисонт, 2022), на рускай мове.

### Кнігі эсэ

* «Шмат Чэслава Мілаша, крыху Элвіса Прэслі» (Вільня, «Логвінаў», 2015), на беларускай мове.
* «Райцэнтр» (Мінск, «Пфляўмбаўм»/«Цымбераў», 2020), на беларускай мове.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 22 верасня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑   Архівавана 11 верасня 2017.
3. ↑  Таццяна Скарынкіна з Беларусі — у фінале Грыгор’еўскай прэміі

Літаратура
----------

* Верина, Ульяна. Новая ностальгия: постоянство времени при разнообразии вещей и перемене пространства / Ульяна Верина // Неман. — 2013. ― № 10. ― С. 207―208. — Рецензия на книгу: Книга для чтения вне помещений и в помещениях : стихи / Таня Скарынкина. — Минск, 2013.

Спасылкі
--------

* Таня Скарынкіна на сайце Litradio.by
* Таня Скарынкіна: «Хочацца, каб мяне разумелі» / Марына Весялуха

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1056008512 · ISNI: 0000 0004 2068 2352 · NKC: mzk20211126176 · SUDOC: 255194528 · VIAF: 305458369 |
**Обядзь** — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 24 км на паўднёвы ўсход ад горада Жыткавічы, за 1,1 км на паўночны ўсход ад вёскі Хлупін. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (фактычна знаходзіцца ў яе пойме).

Возера старычнага тыпу. Выцягнута ў паўднёва-заходнім напрамку. Злучана шырокай пратокай з азёрамі Плоскае, Сутоль і ракой Прыпяць. Мясцовасць градзістая, балоцістая, месцамі пад хмызняком. На ўсходзе і поўдні знаходзіцца вялікі лясны масіў. Уваходзіць у склад нацыянальнага парка «Прыпяцкі».

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-141. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. Архівавана 2 мая 2013.
**Обер-лейтэнант** (ад ням.: оber — старэйшы, фр.: lieu tenant — намеснік, у сваю чаргу ад *lieu* — месца і *tenant* — які займае) — званне малодшага афіцэра ў арміях Германіі, Аўстрыі і Швейцарыі.

Ва ўзброеных сілах Германіі ўпершыню званне *обер-лейтэнант* з'явілася ў пачатку XIX стагоддзя. У перакладзе званне азначала старшы лейтэнант і звычайна прысвойвалася пасля 5-6 гадоў ваеннай службы. Обер-лейтэнант у ваенна-марскіх сілах называўся ***обер-лейтэнант цур зэе*** (ням.: Oberleutnant zur See).

У часы Другой сусветнай вайны ў войсках СС эквівалентным званнем было оберштурмфюрар.

Гл. таксама
-----------

* Старшы лейтэнант
* Паручнік

Літаратура
----------

* The International Encyclopedia of Uniform and Rank Insignia around the World Архівавана 26 лютага 2007. (англ.)
* Вайсковыя званні
* Вайсковыя званні
* Званні вайсковыя
Оберфюрар СС Іаахім Румар
**О́берфюрар** (ням.: Oberführer) — званне, уведзенае ў нацысцкай партыі яшчэ ў 1921 годзе. У структуру арганізацыі СС (так званыя Агульныя СС) уведзена ў 1932 годзе, у якасці звання кіраўніка структурнай адзінкі СС Абшніт (ням.: Abschnitt). Абшніт меў назву па назве тэрыторыі, на якой ён размяшчаўся. Хутчэй яго можна назваць гарнізонам, чым брыгадай ці дывізіяй. Абшніт у сваім складзе меў звычайна тры Штандара (SS Standarte) і некаторая колькасць спецыяльных падраздзяленняў (аўтамабільныя, сапёрныя, медыцынскія і т.п.).

У войсках СС і паліцэйскіх структурах оберфюрары СС на ўсіх відах формы, акрамя партыйнай, насілі пагоны оберста (ням.: Oberst, палкоўніка) гэтак жа, як і штандартэнфюрары СС, але, насуперак распаўсюджанай памылцы, гэта званне не магло быць умоўна супастаўлена воінскаму званню палкоўнік. У рэчаіснасці гэта званне было прамежкавым паміж званнямі старэйшых афіцэраў і генералаў і, тэарэтычна, адпавядала пасадзе камандзіра брыгады СС, оберфюрары СС камандавалі як айнзацгрупамі і «туземнымі» дывізіямі СС, укамплектаванымі мясцовымі нацыяналістамі і нацыстамі, так і кадравымі нямецкімі дывізіямі Вафен СС, прыкладам чаго могуць быць оберфюрары Фрыдрых-Вільгельм Бок і Хельмут Дзёрнер. У асабістых зносінах штандартэнфюрараў СС іншыя ваеннаслужачыя і служачыя паліцыі як правіла называлі «палкоўнікамі», у той час як оберфюрараў — выключна па званні СС.
У структуры НКУС было падобнае званне старэйшы маёр дзяржаўнай бяспекі.

Спецыяльнае званне оберфюрар як штаб-афіцэрскае выкарыстоўвалася ў некаторых напаўваенных фарміраваннях, напрыклад у службе папярэджання пра налёты (ням.: Luftschutz-Warndienst) у ППА рэйха, службе дапамогі (ням.: Sicherheits- und Hilfsdienst) і інш.

Знакі адрознення СС-Оберфюрар Вафен-СС
* ПагонПагон
* ПятліцыПятліцы
* Нарукаўная нашыўка на маскіровачны касцюмНарукаўная нашыўка на маскіровачны касцюм

Гл. таксама
-----------

* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

Спасылкі
--------

* Ю.Веремеев. Войска СС (Waffen SS). Знаки различия званий младших и средних руководителей (Untere Führer, Mittlere Führer).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Малодшае званне**Штандартэнфюрар** | **Оберфюрар** | Старэйшае званне**Брыгадэфюрар** |
**О́гзіна** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, за 4 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, за 1,5 км на захад ад вёскі Вялікае Жэжліна.

Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 1,31 км, найбольшая шырыня 0,51 км. Даўжыня берагавой лініі 3,27 км. Найбольшая глыбіня 10,9 м, сярэдняя — 4,4 м. Аб’ём вады 1,78 млн. м³. Плошча вадазбору 21,4 км².  

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—12 м (на захадзе і поўдні 5—8 м), у ніжняй частцы стромкія, пад хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. Дно да глыбіні 3,5—4 м пясчанае, ніжэй — ілістае. Зона мелкаводдзя займае каля 22 % плошчы возера і мае шырыню да 50 м. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае слаба. У возера ўпадаюць ручаі (у т.л. з азёр Лядна, Бобрыца і Азярко) і выцякае пратока ў раку Ула.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, гусцяра, плотка і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* *Мыслівец І. А.* Огзіна // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). — С. 426.
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Огзіна Архівавана 20 жніўня 2013.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паплонскі.
**Ян Тэадор Дамінік Вільбутовіч-Паплонскі** (16 лістапада 1819, Відзы — 28 лістапада 1885, Варшава) — педагог, навуковец і арганізатар педагагічнай справы.

Біяграфія
---------

Першапачатковую адукацыю атрымаў у Відзах, з 1832 года — у Вільні ў гімназіі. Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце на філасофска-гістарычным факультэце. У 1840 годзе стаў кандыдатам філасофіі.

Працаваў выкладчыкам у многіх навучальных установах Варшавы, займаўся навуковай дзейнасцю. У 1853—1859 гадах на адміністрацыйнай працы: з’яўляўся цэнзарам Варшаўскага камітэта цэнзуры, служыў у кураторыі Варшаўскай навучальнай акругі, выконваў абавязкі дырэктара школы выяўленчага мастацтва і музыкі. У 1859—1867 гадах выкладаў у Варшаўскай Духоўнай Акадэміі мову і літаратуру, з 1864 года — прафесар Галоўнай школы, з 1869 года — прафесар Варшаўскага ўніверсітэта. Асноўнай тэмай яго навуковай дзейнасці быў вузкі раздзел мовазнаўства і параўнанне слоў у розных мовах. Найбольшую вядомасць атрымаў як дырэктар Інстытута глуханямых і сляпых, шмат зрабіў для сеткі падобных устаноў Польшчы. Ва ўніверсітэце стварыў педагагічны музей, батанічны сад, рэдагаваў часопіс, шмат друкаваўся, пісаў апавяданні для дзяцей. Дзейнасць Паплонскага атрымала еўрапейскую вядомасць. Неаднаразова ён выбіраўся членам-карэспандэнтам таварыства гісторыі і старажытнасці Расіі ў Маскве, Парыжскай Акадэміі Навук.

Пахаваны ў Варшаве. У 1886 годзе ў інстытуце адкрыты помнік-бюст Паплонскаму.

Літаратура
----------

* Паплонскі Ян // Імёны. Асобы. Лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 212—213.
* Паплонскі Ян // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2007. — С. 125.
* Паплонскі Ян // Памяць: Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: К. В. Велічковіч [і інш.]; уклад. К. С. Шыдлоўскі; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1998. — С. 596.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: jan-paplonski · Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1379 6472 · NUKAT: n00012669 · SUDOC: 201024942 · VIAF: 166346887 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юдзіцкі.

**Ян Павел Юдзіцкі** (? – пасля 1702) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян менскі ў 1694 годзе. Уладальнік Докшыц.

З роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены», сын ясвонскага старосты і кашталяна менскага Аляксандра і Ганны Феліцыяны Венжык-Рудскай. Быў жанаты на Яне Мінкевіч.

Магчыма, аднак, што быў не кашталянам, а толькі кашталянічам.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
* Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego: Województwo wileńskie 1690 r. / Opracował Andrzej Rachuba. Warszawa: PWN, 1989. 371 s.
**Ян Пятровіч Мяноўскі** (2 ліпеня 1904, цяпер Беластоцкае ваяводства, Польшча — 24 красавіка 1992) — каталіцкі святар.

Біяграфія
---------

З польскай сялянскай сям’і. Скончыў Віленскую духоўную семінарыю. Прыняў сакрамэнт святарства 21 красавіка 1929.

Прызначаны вікарыем парафіі св. Міхаіла Арханёла ў мястэчка Ашмяны аднайменнага дэканата. З 24 чэрвеня 1931 вікарый
фарнага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі у Беластоку, праз год
у парафіі Божага Провіду ў вёсцы Кузніца (цяпер Польшча).

З 1933 у касцёле Маці Божай Вастрабрамскай у в. Язна. З 24 красавіка 1936 пробашч парафіі НПМ Каралевы Польшчы ў в. Вялікая Рагозніца Ваўкавыскага дэканата. 28 красавіка 1939 года прызначаны капеланам рэзерву польскага войска ў званні капітана. Мабілізаваны ў жніўні 1939 як капелан пяхотнага палка, але па дарозе з Брэста ў Львоў застаўся пад нямецкай акупацыяй.

З мая 1947 пасля арышту А. Банькоўскага меў пад апекаю парафію Божага Цела і св. Мучаніка Юрыя ў в. Крамяніца Ваўкавыскага дэканата, касцёл Беззаганнага Зачацця НПМ у мястэчку Зэльва, парафію Унебаўзяцця НПМ у в. Дзярэчын Слонімскага дэканата.

Арыштаваны НКУС 20 жніўня 1947 года. Асуджаны 10 кастрычніка 1947 года да 10 гадоў ППЛ і 5 гадоў пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Этапаваны праз Оршу, Смаленск, Маскву, Котлас у Інцінскі лагер МДБ Комі АССР. У 1950 годзе пераведзены ў Краснаярскі лагер МДБ.

Вызвалены 25 снежня 1954 года. Вярнуўся ў Вялікую Рагозніцу. Акрамя служэння ў сваёй парафіі выязджаў у Крамяніцу, Струбніцы, Пескі, Масты і інш. Не атрымаўшы дазволу на душпастырскую дзейнасць у Беларусі, Мяноўскі спрабаваў уладкавацца на Украіне, але беспаспяхова. У 1958 годзе выехаў у Польшчу.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Маракоў, Л.* МЯНОЎСКІ Ян Пятровіч // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 298-299. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.
**Танімба́р** (індан.: Tanimbar) — архіпелаг з прыкладна 65 астравоў на захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Малуку. Плошча — 5 430 км². Насельніцтва (2010 г.) — 105 394 чал.

Геаграфія
---------

Архіпелаг Танімбар з'яўляецца вяршыняй падводнага плато паміж морам Банда і Арафурскім морам. Геолагі лічаць, што астравы першапачаткова фарміраваліся ў юрскі перыяд, калі на плато пачалі вывяргацца гразевыя вулканы. Значная частка паверхні склалася дзякуючы каралавым рыфам. Усе астравы архіпелага нізкія. Найвышэйшы пункт на ўсходзе вострава Ямдэна — 240 м. 

Клімат трапічны мусонны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +27,2°C. З мая да лістапада цягнецца сухі сезон. У жніўні сярэдняя колькасць ападкаў паніжаецца да 49 мм. У астатнія месяцы вельмі вільготна. У студзені сярэдняя колькасць ападкаў дасягае 354 мм. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 2344 мм.

Прырода
-------

Біёлагі адносяць флору архіпелага Танімбар да паўднёвага меланезійскага рэгіёна. Назіраецца перавага аўстралійскіх відаў. Значная частка архіпелага пакрыта дажджавымі лясамі. На ўзбярэжжы сустракаюцца мангры.

Наземная фаўна не адрозніваецца багаццем. Ізаляванасць архіпелага прывяла да нешматлікай колькасці дзікіх відаў сысуноў. У той жа час на Танімбары шмат птушак, у тым ліку 10 эндэмічных відаў.

Гісторыя
--------

Архіпелаг Танімбар быў населены каля 2 - 3 тысячагоддзяў таму аўстранезійцамі. У перыяд позняга сярэднявечча пачаліся сталыя кантакты з вонкавым светам. З Танімбара вывозілі галатурый, чарапах, каштоўныя віды драўніны, рабоў. На еўрапейскіх картах астравы ўпершыню з'явіліся ў 1563 г. Разам з Малукскімі астравамі яны былі фармальна далучаны да галандскіх калоній, але іх асваенне пачалося толькі ў першай палове XX ст. Падчас II Сусветнай вайны акупаваны Японіяй. Вызвалены аўстралійскімі салдатамі ў 1945 г. У 1950 г. далучаны да Інданезіі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Танімбар
* Tanimbar Archipelago Архівавана 22 сакавіка 2016.
* tanimbar.org.uk
* Stephen Joseph Kaye, THE STRUCTURE OF EASTERN INDONESIA: AN APPROACH VIA GRAVITY AND OTHER GEOPHYSICAL METHODS
* CLIMATE TANIMBAR KEY

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh94006801 · VIAF: 315527884 |
Танцы
Сучасны танец
**Танцы** — спосаб невербальнага самавыяўлення чалавекам, які праяўляецца ў выглядзе рытмічна арганізаваных у прасторы і часе рухаў цела.

Танцы — від мастацтва, у якім мастацкія вобразы ствараюцца сродкамі пластычных рухаў і рытмічна выразнай і бесперапыннай змены выразных становішчаў чалавечага цела. Танец непарыўна звязаны з музыкай, эмацыйна-вобразнае ўтрыманне якой знаходзіць сваё ўвасабленне ў яго харэаграфічнай кампазіцыі, рухах, постацях.

Танцы існавалі і існуюць у культурных традыцыях усіх чалавечых істот і грамадстваў.
За доўгую гісторыю чалавецтва танцы змяняліся, адлюстроўваючы культурнае развіццё. Існуе велізарнае мноства відаў, стыляў і формаў танца.

Гл. таксама
-----------

* Бальны танец
* Стрыптыз
* Танец жывата

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Танцы на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Іраніка · Канадская · Кругасвет · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Pauly-Wissowa · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11931841h · GND: 4059028-8 · LCCN: sh85035659 · Microsoft: 2781426810 · NKC: ph126430 |