Берцы беларускай арміі вытворчасці Гродзенскай фабрыкі «Нёман»
Берцы расійскай арміі
Чаравікі Цахала
Амерыканскія салдаты атрымліваюць абутак
**Вайсковыя чаравікі з высокім берцам** (гутарковае — «берцы») — высокія армейскія чаравікі на шнурках. На сённяшні дзень уваходзяць у экіпіраванне практычна ўсіх армій свету. У адрозненне ад ботаў, пакідаюць максімальна рухомым галенастоп, адначасова з гэтым фіксуючы яго, змяншаюць небяспеку расцяжэння сухажылляў.

Гісторыя
--------

Падчас Другой сусветнай вайны большасць жаўнераў ваюючых бакоў насілі або чаравікі з абмоткамі (Чырвоная армія), або боты (вермахт, Чырвоная армія), або нізкія шнураваныя чаравікі (войскі ЗША, Вялікабрытаніі). Аднак для дэсантнікаў такі абутак падыходзіў дрэнна, бо не абараняў ад траўмаў пры прызямленні з парашутам. Для патрэб парашутнага дэсанта былі распрацаваны высокія шнураваныя чаравікі.

Пасля Другой сусветнай вайны войскі НАТА паступова сталі выкарыстоўваць вайсковыя чаравікі як асноўны від армейскага абутку. У прыватнасці, армія ЗША пачала пераходзіць з нізкіх чаравікаў M-1943 на чорныя скураныя чаравікі «Corcoran» у 1957 годзе і скончыла падчас В’етнамскай вайны. Савецкая Армія да канца свайго існавання працягвала выкарыстоўваць кірзавыя боты.
Існуюць берцы зімовыя, дэмісезонныя і летнія. У летніх выкарыстоўваецца сеткаватае палатно Архівавана 6 сакавіка 2014. з высокай устойлівасцю да сцірання, якое прапускае паветра.

У Беларусі
----------

Да 2008 года беларуская армія выкарыстоўвала кірзавыя боты, якія захоўваліся на армейскіх складах яшчэ з савецкага часу. У 2008 годзе быў ажыццёўлены пераход на чаравікі з высокім берцам.

Новы абутак для арміі вырабляюць гродзенская абутковая фабрыка «Нёман-сплаў» і "Гомельская абутковая фабрыка «Труд-Стацкевіч-Адамантан». У гродзенскіх берцах падэшву мацуюць на клей, у Гомелі — на цвікі.

У Расіі
-------

У канцы 2007 года Міністэрства абароны РФ абвясціла пра пераход з ботаў на вайсковыя чаравікі. Працэс пераходу затрымаўся, сярод іншага, па фінансавых чынніках: вайсковыя чаравікі каштуюць даражэй за боты, а зношваюцца хутчэй.

У сілу спецыфічных кліматычных і прыродных умоў Расіі цалкам адмовіцца ад ботаў (кірзавых, скураных, гумовых, валеных) не атрымаецца, а для воінскіх часцей, дыслакаваных на Крайняй Поўначы, будзе прадугледжаны новы абутак з адмысловым уцяпленнем. У выніку, перайсці на берцы расійскай арміі атрымалася толькі ў канцы 2013 года.

Грамадзянскае выкарыстанне
--------------------------

Вайсковыя чаравікі выкарыстоўваюцца як турыстычны абутак, а таксама гульцамі ў лазертаг, страйкбол, хардбол, радзей — пэйнтбол. Яны папулярныя ў людзей, якім патрэбны зручны і носкі абутак, прыдатны для слоты і бруду. Таксама варта заўважыць, што берцы выкарыстоўваюць для свайго іміджу і розныя субкультуры (металісты, панкі і т.п.).

Крыніцы
-------

1. ↑  WW II Paratropers Jump Boots **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2012. Праверана 22 студзеня 2009.
2. ↑  News.by — Армия отказывается от сапог
3. ↑  Наша Ніва — Берцы беларускіх вайскоўцаў: якія лепшыя?
4. 1 2  Расійскае войска пазбавілася ануч **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2012. Праверана 20 студзеня 2011.
5. ↑  Мінабароны не адмовіцца ад цэнтралізавана памытых ануч **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2012. Праверана 20 студзеня 2011.
6. ↑  Расійская армія адмаўляецца ад ануч — знакамітых «портянок»