**Бітва за Кхамдык** — адна з буйных бітваў В’етнамскай вайны. Бітва адбылася ў раёне населенага пункта і аэрапорта Кхамдык, правінцыі Куангцін (цяпер зона камуны Кхамдык, павета Фыакшон, правінцыі Куангнам) з 10 па 12 мая 1968 года.

Падчас Тэцкага наступлення 2-я дывізія В’етнамскай народнай арміі (ВНА) спрабавала захапіць Дананг, аднак гэтае наступленне было спынены сіламі 1-й дывізіі марской пяхоты, дывізіяй «Амерыкал» і карэйскай брыгадай, якая ахоўвала горад. Паўночнав’етнамскі генерал Цю Хюі Ман вырашыў адарвацца ад ворага на ўскраіне горада і адправіў 2-ю дывізію ў горы, дзе дывізія магла адпачыць і прыгатавацца да наступнай буйнай аперацыі. Наступнай мэтай для нападу 2-й дывізіі ВНА быў абраны Кхамдык. У сувязі з паразай паўночнав’етнамскіх сіл пад Данангам амерыканскай разведкай у зоне дзеянняў першага корпуса арміі Рэспублікі Паўднёвы В’етнам (АРВ) былі збіты з панталыку дзеяннямі 2-й дывізіі ВНА, паколькі не маглі адсачыць перамяшчэнні таямнічага падраздзялення праціўніка.

У сакавіку і красавіку амерыканская разведка пачала адзначаць вылучэнне сіл 2-й дывізіі ВНА да Кхамдыка, але сапраўдныя намеры камандавання ВНА заставаліся невядомымі. У якасці меры ў адказ на меркаваны буйнае наступленне сіл праціўніка генерал Уільям Уэстморленд вырашыў узмацніць абарону спецыяльных сіл Кхамдыка і паслаў вайсковых сапёраў для паляпшэння ўзлётна-пасадачнай паласы мясцовага аэрадрома, каб там маглі садзіцца вялікія транспартныя самалёты, праводзіцца перакідка зброі і боепрыпасаў для ўзначаленага амерыканцамі падраздзялення А-105. 11-я рота мабільнага атрада (MSF), якую ўзначальваў аўстралійскае камандаванне, атрымала загад заняць пазіцыі ў Нгоктаваку (фарпосце Кхамдыка) для пашырэння магчымасцяў па зборы разведінфармацыі. Аднак амерыканскае і саюзнае камандаванне не ведала, што ў гэты ж час першы полк В’етконга назіраў за нарошчваннем сіл вакол Кхамдыка і рыхтаваўся распачаць штурм і захоп Нгоктавака.

Раніцай 10 мая часці першага палка В’етконга атакавалі Нгоктавак і паспяхова захапілі большую частку фарпоста. Да світання 11-я рота MSF панесла цяжкія страты, аднак пазней падышлі падмацаванні з 12-й роты MSF. Нягледзячы на атрыманыя запэўніванні камандавання, што прыбудуць новыя падмацаванні для падтрымкі фарпоста камандзір 11-й роты вырашыў эвакуіраваць сваіх людзей і накіравацца да Кхамдыка. Да гэтага часу камандаванне 1-га палка Вьетконга ўжо прыняло новую мэту — Кхамдык і пакінула толькі невялікія сілы з мясцовых для знішчэння падмацаванняў саюзнікаў. У гэты час у Кхамдык былі перакінуты часці дывізіі «Амерыкал» у якасці часткі аперацыі Golden Valley для падтрымкі спецыяльных сіл, якія знаходзяцца там. Раніцай 11 мая сілы 2-й дывізіі ВНА атачылі Кхамдык і пасля захопу некалькіх фарпостаў паступова выціснулі амерыканскія сілы да межаў іх баз. Генерал Уэстморленд аддаў загад аб эвакуацыі Кхамдыка, 834-й амерыканскай паветранай дывізіі было загадана прыкласці ўсе намаганні для эвакуацыі ўсіх людзей з Кхамдыка, як ваенных, так і грамадзянскіх. Да часу завяршэння эвакуацыі былі збіты дзевяць амерыканскіх ваенных самалётаў, уключаючы два С-130. 12 мая паўночнав’етнамскія сілы ўсталявалі поўны кантроль над Кхамдыкам. Бітва стала буйнай паразай для амерыканскіх ваенных сіл.

Спасылкі
--------

* *Tuan Minh*. 40 Years Anniversary, Victory of Kham Duc **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (14 мая 2008). Архівавана з першакрыніцы 27 ліпеня 2011. Праверана 3 лютага 2010.

Літаратура
----------

* Bowers, Ray. The United States Air Force in Southeast Asia: Tactical Airlift. — Washington D.C.: Air Force Historical Studies Office, 1983.
* Davies, Bruce. The Battle at Ngok Tavak: A Bloody Defeat in South Vietnam, 1968. — Sydney: Allen & Unwin, 2008. — ISBN 9781741750645.
* Gropman, Alan Gropman. Airpower and Airlift Evacuation of Kham Duc. — Washington D.C.: Office of Air History, 1985. — ISBN 978-0-912799-30-8.
* Maslowski, Peter; Winslow, Don. Looking for a Hero: Staff Sergeant Joe Ronnie Hooper and the Vietnam War. — Lincoln: University of Nebraska, 2004. — ISBN 0-8032-3244-6.
* Mrozek, Donald. Air Power and the Ground War in Vietnam. — Honolulu: University Press of the Pacific, 2002. — ISBN 978-0-89875-981-5.
* Protsch, Dieter H.B. Be All You Can Be: From a Hitler Youth in WWII to a US Army Green Beret. — Cheshire: Trafford Publishing, 2004. — ISBN 1-4120-3674-7.
* Spector, Ronald H. After Tet: The Bloodiest Year in Vietnam. — New York: Free Press, 1992. — ISBN 978-0-02-930380-1.
* Willbanks, James H. Vietnam War Almanac. — New York: Infobase Publishing, 2009. — ISBN 9780816071029.

| ⛭Вайна ў В’етнаме |
| --- |
| Падзеі | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1955—1965 | Апбак • Танкінскі заліў • Танкінская рэзалюцыя • «Пранізлівая страла» • Гатэль Brinks • Біньзя • «Палаючае дзіда» |
| 1965—1973 | «Дугавая лямпа» • «Грымоты» • «Зорнае святло» • Я-Дранг • Лангтан • «Этлбара» • «Бола» • «Сідар-Фолс» • «Джанкшэн-Сіці» • «Папай» • База «Голд» • Вышыні • Кантхіен • Дакто • База «Бёрт» • Кхешань • Тэт (1) • Кхамдык • Міні-Тэт • Анбаа • Хюэ • Тэт (2) • «Меню» • Вышыня «Гамбургер» • Камбоджа • «Lam Son 719» • База «Мэры-Эн» • Вялікдзень • «Кішэнныя грошы» • «Індывідуальны кравец» • «Паўабаронца» • «Паўабаронца II» • Парыжскае пагадненне |
| 1973—1975 | «Вяртанне дадому» • Вясна • «Дзіцячы пад’ёмнік» • Таншанят • «Парывісты вецер» • Сайгон |

 |
| Бакі | Злучаныя Штаты Амерыкі Узброеныя Сілы ЗША (MACV • MACV-SOG • Tiger Force • Праект 100 000) • Сцяг Паўднёвага В'етнама Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам • Паўднёвая Карэя Паўднёвакарэйскі кантынгент • Сцяг Камбоджы Свабодныя кхмеры • Сцяг В'етнама В’етнамская народная армія (ЦУПВ) • Сцяг В'етконга В’етконг (ЧРУРПВ) • Сцяг СССР Савецкі кантынгент • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Паўночнакарэйскія лётчыкі • Сцяг Кампучыі (1975-1979) Чырвоныя кхмеры • Сцяг Лаоса Патэт Лаа •  АФВПН |
| Тактыка і стратэгія | Партызанская вайна • Праграма «Фенікс» • Экалагічная вайна (Блю • Оранж • Грын • Пінк • Пурпур • Уайт) • Знайсці і знішчыць • Дывановыя бамбардзіроўкі • В’етнамізацыя |
| Ваенныя злачынствы | Аперацыя «Работнік ранча» • Інцыдэнт на вышыні 192 • Масавае забойства ў Біньхоа • Масавае забойства ў Дакшон • Масавае забойства ў Хюэ • ✰ ✰ Масавае забойства ў Сангмі • Масавае забойства ў Хамі • Катаванні амерыканскіх ваеннапалонных у Паўночным В’етнаме • Праблема пакінутых амерыканскіх ваеннапалонных у В’етнаме • Палёты смерці • Лай Дайхан |
| Лакацыі | Сцежка Ха Шы Міна • Пашча Дракона • Ваенная зона C • Ваенная зона D • Кандаа • Ханой Хілтан • Тунэлі Куці • Жалезны трохвугольнік • Дэмілітарызаваная зона • Лінія Макнамары |
| Транспартныя здарэнні | Катастрофа C-130 у Кхамдыку • Катастрофа Convair 880 пад Плейку • Катастрофа C-5 пад Таншанятам • Інцыдэнт з «Маягуэс» |
| Гл. таксама | Людскія страты • Амерыканскія ваеннапалонныя • Палкоўнік Тун • Грамадзянская вайна ў Лаосе • Грамадзянская вайна ў Камбоджы • Знішчыць горад, каб выратаваць яго |