**Жазефіна Максіміліана Яўгенія Напалеонэ Лейхтэнбергская** альбо **Жазефіна дэ Багарна** (шведск.: Josefina Maximiliana Eugenia Napoleona av Leuchtenberg; 14 сакавіка 1807 — 7 чэрвеня 1876) — каралева Швецыі і Нарвегіі ў якасці жонкі караля Оскара I. Яна таксама была прынцэсай Балонскай ад нараджэння і герцагіняй Гальера з 1813 года. У перыяд праўлення мужа яна лічылася палітычна актыўнай і выконвала абавязкі ягонага палітычнага саветніка, актыўна ўдзельнічала ў дзяржаўных справах. Яна вядома прыняццем больш ліберальных законаў адносна рэлігіі.

Ранні перыяд жыцця
------------------

Жазефіна нарадзілася 14 сакавіка 1807 годзе ў Мілане, Італія. Яна была першым з шасці дзяцей Яўгена дэ Багарнэ, герцага Лейхтэнберга (1781—1824), і яго жонкі, прынцэсы Аўгусты Баварскай (1788—1851). Яе бабуляй і цёзкай па бацькоўскай лініі была Жазефа Ташэ дэ ла Пажэры, першая жонка Напалеона: ёй па просьбе Напалеона далі імя «Жазефіна». Яе дзедам па маці быў кароль Баварыі Максіміліян I Іосіф.

Нарадзіўшыся, Напалеон ёй прысвоіў тытул «Балонскай прынцэсы», а пазней яе таксама зрабілі герцагіняй Гальеры. Першыя сем гадоў яна правяла ў Італіі. Сям’я праводзіла дні ў міланскай Віле Банапарт і ў летняй рэзідэнцыі ў Монцы за межамі Мілана. У 1812 годзе яны наведалі былую імператрыцу Жазефіну. У 1813 годзе яе бацька Яўген адхіліў прапанову цесця аб’яднаць сілы супраць Напалеона. У 1814 годзе Аўгуста далучылася да бацькі ў яго ваенным штабе ў Мантуі, дзе яна нарадзіла Тэадаліну дэ Багарна, малодшую сястру Жазефіны. Крыху пазней Жазефіна і яе браты і сёстры далучыліся да маці ў крэпасці ў Мантуі ў працэсіі карэт са сваімі прыдворнымі. Пасля паразы Напалеона ў тым жа годзе яе бацькі з’ехалі да дзеда па маці ў Баварыі, а крыху пазней Жазефіна і яе браты і сёстры пайшлі за імі ў кампаніі барона Дарная, раней сакратара яе бацькі. Як паведамляецца, гэта была памяць, якая засталася з Жазефінай. Яе бацька атрымаў тытул герцага Лейхтэнберга і былога княства Айхштэт у Баварыі ў якасці феадала. Яе дзяцінства апісваецца як шчаслівае. Сям’я праводзіла лета ў Айхштэце, а зімы ў Мюнхене ў сям’і Аўгусты.

Адукацыя
--------

Жазефіна ўмела размаўляць на французскай, нямецкай і італьянскай мовах і вывучала гісторыю і геаграфію ў прафесара Ле Саджа; батаніку і прыродазнаўства з прафесарам Марцінусам; матэматыку, фізіку і астраномію ў прафесара Зіберса.

Шлюб з наследным прынцам Швецыі і Нарвегіі
------------------------------------------

Карл XIV Юхан баяўся легітымісцкай палітыкі Венскага кангрэса і хацеў надаць Дынастыі Бернадотаў сувязі праз кроў са старымі каралеўскімі дынастыямі Еўропы. Шлюб яго сына і спадчынніка трона, наследнага прынца Оскара, стаў рашэннем гэтай праблемы, і ў 1822 годзе ён нарэшце прымусіў сына пагадзіцца на шлюб і здзейсніць паездку ў Еўропу, каб азнаёміцца са спісам патэнцыйных кандыдатаў на пасаду кронпрынцэсы і каралевы. У гэтым спісе прынцэса Даніі была першай альтэрнатывай; прынцэса Лейхтэнберга была другой; трэцяй была прынцэса Гесэна, а чацвёртай — прынцэса Веймара. Карл XIV Юхан абраў Жазефіну з Лейхтэнберга кандыдатам нумар два, бо яна мела сувязі як са старымі дынастыямі Еўропы праз маці, так і з Дынастыяй Банапартаў праз бацьку, і, такім чынам, яна «злучала новыя інтарэсы са старымі», як ён выказаў пытанне.

### Заручыны і вяселле

Наследны прынц Оскар адмовіўся ад шлюбу з дацкай прынцэсай, але выказаў цікавасць да прынцэсы Лейхтэнберга пасля першай сустрэчы з Жазефінай 23 жніўня 1822 года ў Айхштэце. Паведамляецца, што пара развіла ўзаемнаю цягу і закахалася, убачыўшы адзін аднаго, і таму шлюб быў прыняты абедзвюма сем’ямі і належным чынам аформлены. Жазефіна брала ўрокі шведскай мовы і да вяселля перапісвалася з Оскарам. Як паведамляецца, яе бацька быў ня супраць яе пераходу ў лютэранства, але шведскія прадстаўнікі, відаць, палічылі неабходным прапанаваць ёй магчымасць захаваць сваю рэлігію. Хоць яна была адданым католікам, яна пагадзілася выхоўваць сваіх дзяцей у лютэранскай рэлігіі. Яна прывяла каталіцкага святара і рэгулярна наведвала імшы і споведзі ў сваёй прыватнай каталіцкай капліцы. Папа даў на гэта згоду. У Швецыі закон талернтнасці 1781 года абвясціў свабоду веравызнання для замежнікаў і імігрантаў, і Жазефіна, а таксама яе свякруха Дэзірэ карысталіся гэтым правам. Аднак для шведаў пераход з Лютэранскай царквы ў іншую рэлігію фармальна азначаў канфіскацыю маёмасці і выгнанне з краіны. Аналагічная была сітуацыя ў Нарвегіі. Лютэранскае духавенства было супраць заручын, але кароль рабіў па-свойму.

Прынцэса Жазефіна выйшла замуж за наследнага прынца па даверанасці ў Палацы Лейхтэнберг у Мюнхене 22 мая 1823 года. Яны таксама асабіста правялі вясельную цырымонію 19 чэрвеня 1823 года ў Стакгольме, Швецыя. Першая цырымонія шлюбу была каталіцкай, а другая — лютэранскай. Праз сваю маці Жазефіна была нашчадкам Густава I Вазы і Карла IX, што зрабіла яе дзяцей нашчадкамі Густава Вазы. Дзякуючы дзеду па маці, Максіміліяну I Іосіфу Баварскаму, яна таксама была адным з нашчадкаў Рэнаты Латарынгіі, унучкі Крысціяна II Дацкага.

Жазефіна прыбыла ў Швецыю ў кампаніі сваёй цешчы, каралевы Дэзірэ, якая адсутнічала адзінаццаць гадоў. Яны прыбылі ў Манілу за межамі Стакгольма 13 чэрвеня 1823 года, дзе іх вітаў кароль Карл XIV Юхан, кронпрынц Оскар, ваенныя салюты і вялікі натоўп людзей, і праводзілі ў палац Хага, дзе Жазефіну абняла прынцэса Сафія Альберціна, ігумення Кведлінбурга. Другая вясельная цырымонія адбылася праз шэсць дзён. Праз шэсць дзён пасля прыбыцця ў Швецыю яе імя па бацьку «Напалеонэ» было выдалена. Гэта таму, што Швецыя ваявала супраць Банапарта ў нядаўняй вайне. Яна прынесла з сабой некалькі кавалкаў эксклюзіўных ювелірных вырабаў, зробленых у Парыжы, яе бабулі па бацькавай лініі, якія да гэтага часу знаходзяцца сярод уладанняў каралеўскага дома Швецыі, Даніі і Нарвегіі (праз Лавісу і Марту Шведскую). У Швецыі яе ведалі па шведскай версіі свайго імя: *Жазефіна*. У сваёй свіце яна прывяла з сабой Берту Цюк, якую яна зрабіла сваім скарбнікам, і каталіцкага спаведніка Якава Лорэнца Студача: да самай смерці яны мелі настолькі блізкія адносіны, што іх называлі «Трыа». Жазефіну праводзіла ў Швецыю часовая фрэйліна, графіня Аўрора Вільгельміна Браге, але, прыбыўшы, графіня Лізавета Шарлота Піпер і, з 1836 года, Шарлота Скёльдэбранд былі галоўнымі гаспадынямі двара альбо старэйшымі фрэйлінамі.

Кронпрынцэса
------------

 Жазефіна Лейхтэнбергская як прынцэса, Фрэдрык Вестын.
Жазефіна дасягнула сацыяльнага поспеху ў Швецыі з моманту свайго прыезду, як прыватная асоба ў колах вышэйшага грамадства, так і публічная асоба, і павінна была стаць больш папулярнай як каралева, чым яе папярэдніца і пераемніца. Ужо будучы наследнай прынцэсай, яна змагла згуляць рэпрэзентатыўную ролю, якую яе свякроў не змагла выканаць, і адыграла вялікую ролю ў стварэнні новай дынастыі папулярнай у Швецыі. Улетку 1824 года наследны прынц і прынцэса наведалі Хрысціянію ў Нарвегіі, дзе ўдзельнічалі ў шматлікіх публічных выступах, каб зрабіць манархію папулярнай. Оскару было даручана часова выконваць абавязкі віцэ-караля ў час яго візіту, а Жазефіна прысутнічала ў ложы, калі ён з’явіўся перад Стортынгам. Пасля гэтага яны здзейснілі паездку па Швецыі, каб прадставіць яе публіцы. Яе ахарактарызавалі як чароўную, прыгожую і годную, яе таксама ацанілі: яна ўразіла тым, што па яе прыездзе амаль свабодна размаўляла на шведскай мове. На балі ў 1838 годзе Фрыц фон Дардэль апісаў яе: «Што тычыцца наследнай прынцэсы, яна была прыгожай і годнай, магчыма, занадта худой, але вельмі разумнай і вельмі цудоўнай для ўсіх. Ніхто не мае за што папракнуць яе, акрамя як за каталіцкую рэлігію».

 Каралеўская сям’я ў 1837 годзе. На малюнку Жазефіна апранутая ў белае. Карціна Фрэдрыка Вестына.
Яе адносіны да цесця былі вельмі цёплымі. Кароль ставіўся да яе з вялікай любоўю і, напрыклад, хаваў у кішэні прысмакі, якія яна шукала і, аднойчы, знайшла каштоўны камень, схаваны ў салодкім. 21 жніўня 1823 года Карл XIV Юхан заявіў, што гэты дзень, у тую самую дату, на якую ён быў абраны наследным прынцам, павінен быць імянінамі Жазефіны, і з гэтага часу ён будзе адзначацца як Дзень Жазефіны. Першая такая ўрачыстасць адбылася ў гэты дзень у палацы Дротнінгхольм, і Дзень Жазефіны адзначаўся ў Швецыі на працягу многіх дзесяцігоддзяў: у Стакгольме стала традыцыяй ездзіць у гэты дзень у палац Дротнінгхольм, дзе для іх былі арганізаваны ўрачыстасці, і ўсе балелі за Жазефіну, якая вітала іх з балкона. Аднак у першыя гады яе адносіны са свякрухай былі некалькі напружанымі, бо, як паведамлялася, каралева Дэзірэ адчувала грэбаванне з боку мужа і што яе месца каралевы было азмрочана папулярнасцю Жазефіны. Аднак пасля пачатковых гадоў адносіны паміж Жазефінай і Дэзірэ сталі больш прыязнымі і гарманічнымі.

Першапачаткова адносіны паміж Жазефінай і Оскарам апісваліся як узаемна шчаслівыя, і пара падзяляла іх інтарэсы ў галіне культуры, жывапісу, пісьменства і спеваў. У Оскара і Жазефіны было пяцёра дзяцей, з якіх двое павінны былі стаць каралямі Швецыі і Нарвегіі. Аднак Оскар быў вядомы сваімі пазашлюбнымі адносінамі, што моцна мучыла Жазефіну, якая пакутавала ад рэўнасці. Пасля вяселля Оскар павінен быў аднавіць кантакт з Жакет Лёвенхільм, хаця першапачаткова не верылі, што Жазефіна была ў курсе гэтага: аднак у 1826 годзе ў сваім дзённіку яна дала першыя прыкметы таго, што ведае пра яго справы, і ў 1828 годзе яна пісала пра балючыя падазрэнні ў шлюбнай здрадзе, а таксама пра тое, што ёй балюча быць пастаянна цяжарнай. У 1832 годзе, праз год пасля нараджэння свайго апошняга дзіцяці, яна напісала ў сваім дзённіку пра сучасны погляд, што жанчына павінна пераносіць пазашлюбныя адносіны мужа: *жанчына павінна пакутаваць моўчкі* і лічыць гэты сучасны погляд несправядлівым. У 1835 годзе боль з-за паводзін Оскара прымусіла яе выправіцца ў спа-салон Медэві, каб супакоіць нервы. Адносіны яе мужа са знакамітай актрысай Эмілі Хёгкіст былі добра вядомыя. Гэта таксама была не часовая справа, а сур’ёзныя адносіны, якія пачаліся ў 1836 годзе і прывялі да двух сыноў: Макса ў 1839 і Яльмара ў 1840. У 1837 годзе Оскар і Эмілі Хёгкіст сустрэліся ў Бад-Эмсе. Жазефіна апісала гады адносін Оскара з Эмілі Хёгкіст як прагулку «праз агонь». Аднак Жазефіна і Оскар працягвалі з’яўляцца разам на публіцы, і яе годныя паводзіны паклалі сімпатыі на яе бок. З-за гэтага Оскар стаў непапулярным, і кароль Карл XIV Юхан папракаў яго за гэта са спачуваннем пакутам Жазефіны. На працягу наступных гадоў прынцэсы гэтая сітуацыя, якая паспрыяла канфлікту паміж манархам і наследным прынцам, увяла Жазефіну ў палітыку, калі яна стала актыўнай пасрэдніцай паміж мужам і цесцем.

Жазефіна цікавілася садоўніцтвам і жывапісам. Яе цікавасць да мастацтва была актыўнай і сапраўднай. Яна падтрымала кар’еру мастачкі (і каталічкі) Сафіі Адлерспарэ, а таксама заахвоціла мастацкі інтарэс і талент уласнай дачкі, прынцэсы Яўгеніі, якая стала таленавітай самадзейнай мастачкай. У 1836 годзе да яе з візітам прыехалі маці, брат і дзве сястры. У 1843 годзе яна наведала маці ў Мюнхене.

Жазефіна вельмі актыўна ўдзельнічала ў сацыяльных рэформах і дабрачыннасці. Па прыбыцці ў Швецыю ў яе склаліся блізкія адносіны са шведскай прынцэсай Сафіяй Альберцінай, якая пазнаёміла яе з гэтай працай, задзейнічаўшы яе ў *Välgörande Fruntimmerssällskapet* (Дабрачыннам жаночым таварыстве) для падтрымкі бедных жанчын. Пасля смерці Сафіі Альберціны яна ўзяла на сябе абарону гэтай арганізацыі, як гэта зрабіла б для дабрачынных арганізацый каралевы Дэзірэ і яе нявесткі каралевы Луізы пасля іх смерці. Таксама яна сама заснавала некалькі дабрачынных арганізацый. Ужо будучы прынцэсай, яна два разы на тыдзень прымала просьбы аб дапамозе, і яе дзейнасць з гадамі пашыралася. Яе асноўная ўвага была накіравана на падтрымку бедных жанчын і дзяцей. У 1826 годзе яна заснавала *Sällskapet de fattigas vänner* (Сябры беднага грамадства) для бедных удоў; *Sällskapet för uppmuntran av öm och sedlig modersvård* (Таварыства далікатнага і правільнага мацярынскага догляду) для падтрымкі бедных маці ў 1827 годзе; *Sällskapet för arbetsamhetens uppmuntran* (Грамадства заахвочвання на працу), агенцтва па працаўладкаванні жанчын у 1833 годзе; і *Kronprinsessans slöjdskola för fattiga flickor* (Школа «Кронпрынцэсы» рамесных заняткаў для бедных дзяўчынак). Жазефіна, хоць і была глыбока рэлігійнай і пад уплывам хрысціянскай ідэі дабрачыннасці, не верыла, што гэта задача рэлігіі, а задача дзяржавы — забяспечваць дабрабыт, і ў сваёй дабрачыннай дзейнасці яна раздзяліла гэтыя дзве сферы. У яе бібліятэцы былі творы пра раннехрысціянскі сацыялізм, якія, здаецца, былі ўважліва прачытаны.

Жазефіна мела ўласную каталіцкую капліцу ў Каралеўскім палацы. У прыватным парадку яна, як вядома, спрабавала паўплываць на свякроў, каб яна была толькі каталічкай: толькі ў 1844 годзе яе спаведнік заявіў, што ёй удалося пераканаць свякроў упершыню прысутнічаць на споведзі, першы раз за пяцьдзесят гадоў. Оскар заўсёды падтрымліваў яе рэлігійныя правы, незалежна ад іх асабістых адносін. Што тычыцца дзяцей, яна не магла ўмешвацца ў іх рэлігію, аднак яна сапраўды размаўляла з імі пра рэлігію: яна і яе спаведнік разабралі ўсё, што яны маглі знайсці ў каталіцызме і лютэранстве, і пра гэтыя рэчы яна адчувала сябе свабоднай у размове са сваімі дзецьмі.

Жазефіна вельмі цікавілася каталіцтвам у Швецыі і Нарвегіі. Па прыездзе яна выявіла, што каталіцкая кангрэгацыя ў Стакгольме занядбана. Сярод іншага, у ёй не было належнага будынка царквы, і яна адчувала, што цяперашні каталіцкі святар Жан Батыст Грыдэйн, які быў таксама спаведнікам сваёй свякрухі, пашкодзіў рэпутацыю католікаў з-за гэтага. Пасля смерці Грыдэйн ў 1833 годзе яго змяніў яе спаведнік Студач. 16 верасня 1837 годзе ў яе прысутнасці, дзякуючы намаганням яе і Студач, была заснавана царква Санта-Яўгенія ў Стакгольме: гэта была першая каталіцкая царква ў Скандынавіі з часоў Рэфармацыі і стала першым апостальскім вікарыятам у Сканданвіі: у Нарвегіі была заснавана ў 1841 годзе. Яна сама наведвала там імшу па нядзелях.

Каралева Швецыі і Нарвегіі
--------------------------

 Каранацыя 28 верасня 1844 года
У 1844 годзе Жазефіна стала каралевай Швецыі і Нарвегіі пасля далучэння мужа. Яна была каранавана ў Швецыі 28 верасня 1844 года. Былі некаторыя апазіцыі: рэлігійная дыскусія была больш гарачай у 1840-х, чым у 1829, калі каралева Дэзірэ была каранавана, але Оскар вырашыў справу, заявіўшы, што не будзе каранаваны сам, калі яна не будзе. У Нарвегіі было больш сур’ёзнае супрацьдзеянне каранацыі католіка. Афіцыйная прычына заключалася ў тым, што цырымонія была непатрэбнай, бо каралева не мела ніякага становішча ў нарвежскай канстытуцыі, але прызнаецца, што сапраўднай прычынай была яе рэлігія: каралева Дэзірэ фактычна не была каранавана і ў Нарвегіі. З-за гэтага Оскар адмовіўся каранавацца і ў Нарвегіі.

У той час, калі Жазефіна стала каралевай, Фрэдрыка Брэмер напісала пра яе: «…аддае перавагу дзейнічаць з уласнага пульса і волі. Вядома, я не чула гэтага ад двара, але я лічу, што гэта праўда. З двух каралеўскіх сужэнцаў яна, без сумневу, лічыцца больш моцным характарам». Пасля ўзыходжання Оскара на трон ён спыніў пазашлюбныя сувязі. Адносіны паміж Жазефінай і Оскарам былі выпраўлены і заставаліся добрымі падчас яго кіравання і да самай смерці. Абмяркоўвалася ступень яе палітычнага ўплыву падчас праўлення Оскара. Казалі, што яна выконвала ролю яго саветніка і аказвала ўплыў у некалькіх пытаннях. Як паведамляецца, Оскар адчуў ціск з-за сваёй адказнасці і разлічваў на яе падтрымку. Пацверджана, што, калі адбыўся крызіс, кароль і каралева сышлі ў закрыты пакой, каб абмеркаваць пытанне, перш чым кароль прыняў рашэнне. Сведкамі іх прыватных канферэнцыі былі прадстаўнікі двара, якія часам маглі назіраць, як яны абмяркоўвалі пытанні ў палацавым садзе па-за межамі слуханняў.

Можна заўважыць, што знешняя палітыка паўплывала на яе сімпатыі і погляды. У яе перапісцы са сваёй цёткай, прускай каралевай Лізаветай Людовікай Баварскай, відаць, што яна актыўна вяла перамовы аб міры ў Першай Шлезвігскай вайне 1848 года. Падчас вайны яна паведаміла цётцы, што Швецыя вырашыла дапамагчы Даніі супраць Прусіі ў абароне незалежнасці і спадзяецца, што Прусія будзе гатовая ўдзельнічаць у мірных перамовах. У выніку Пруссія адправіла графа Альберта фон Пурталеса ў Швецыю для асабістага ўступлення ў мірныя перамовы з Жазефінай. Паралельна яна запэўніла каралеву і караля Прусіі ў асабістых адносінах і прапанавала ім надзейны прытулак, калі іх калі-небудзь прымусяць выехаць з Прусіі. Пацверджана, што яна адыграла важную ролю ў сакрэтнай дыпламатыі Оскара I, дзе яна таксама павысіла свайго малодшага сына Оскара перад старэйшым сынам Карлам. Лічыцца, што яе кантакты з французскім імператарам Напалеонам III і імператрыцай Яўгеніяй мелі пэўнае значэнне падчас еўрапейскага крызісу 1850-х гадоў. Жазефіну называлі прафранцузскай і антырасійскай. Сярод іншых яе сын Карл адзначыў, што яна была адказная за лістападаўскі дагавор паміж Швецыяй-Нарвегіяй, Францыяй і Вялікабрытаніяй супраць расійскага экспансіянізму ў 1855 годзе.

 Дагератып каралевы Жазефіны Ёхана Вільгельма Бергстрома
Мяркуецца, што Жазефіна была натхняльніцай законаў, якія забяспечвалі аднолькавую спадчыну для мужчын і жанчын у 1845 годзе, рэформаў у турмах і сацыяльнай апецы і скасавання гільдый у 1846 годзе. Падчас Еўрапейскіх рэвалюцый 1848 года ў Стакгольме 19 сакавіка 1848 года пачаліся беспарадкі, якія атрымалі назву «Сакавіцкія хваляванні» і працягваліся на працягу чатырох дзён. Паўстанцы на вуліцах патрабавалі рэспублікі і спрабавалі ўзброіць паўстанне. Па словах графа Лёвенхіельма, каралеўская сям’я была бледнай і сур’ёзна перажывала, калі ён наведваў іх у той час. Як паведамляецца, Жазефіна прасіла Оскара не страляць у натоўпы падчас беспарадкаў. У рэшце рэшт, беспарадкі былі ўтаймаваны агнём вайскоўцаў. Аднак, за выключэннем падазронасці ў рэлігійным пытанні, удзел Жазефіны ў палітыцы, здаецца, не быў дрэнна ацэнены, нават наадварот, яе разглядалі як добры ўплыў.

Яе каталіцызм быў адзіным, што некалькі паўплывала на яе папулярнасць у некаторых колах грамадства. Яе рэлігія ў спалучэнні з вядомай палітычнай дзейнасцю выклікала чуткі пра тое, што яна аказвала неправамерны ўплыў на рэлігійныя праблемы. У 1844 годзе швед ажаніўся з каталічкай і прыняў веру, а яе спаведніка Студача абвінавацілі ў перавядзенні шведа ў каталіцтва. Паводле закона аб малітоўных сходах, гэта было злачынствам і стала скандалам. У 1840-х гадах у краіне, дзе раней было абыякава, вялася напружаная палітычная дыскусія наконт свабоды веравызнання, што раскрыла больш ці менш прамыя напады ў прэсе на Жазефіну. Фактычна яна выкарыстала свой уплыў на карысць католікаў і супрацоўнічала з Папам у гэтым пытанні. Мяркуецца, што Жазефіна стаяла за некалькімі законамі адносна рэлігійнай палітыкі. З 1851 годзе яна падтрымлівала першы жаночы каталіцкі ордэн, які дзейнічаў у Швецыі з часоў Рэфармацыі, калі манахіні Дочкі Найсвяцейшага Сэрца Марыі зацвердзіліся ў Стакгольме, каб клапаціцца пра навучанне каталіцкіх дзяцей. У 1853—54 шведскія лютэране атрымалі дазвол наведваць каталіцкія пропаведзі.

У 1853 годзе быў выпадак, калі шэсць шведскіх жанчын прынялі каталіцкую веру. Жазефіна, якая ў той час працавала над увядзеннем свабоды веравызнання, папрасіла Оскара пераканаць міністра рэлігіі адкласці расследаванне супраць жанчын. Гэта таксама было зроблена. У 1856 годзе Оскар выказаўся за свабоду веравызнання. Аднак у 1857 годзе Оскар захварэў і быў непрацаздольным, а наследны прынц Карл стаў рэгентам. Карл, які быў антыкаталікам, працаваў супраць планаў маці і карыстаўся дапамогай людзей, такіх як вікарый Нільс Ёхан Экдаль, які належаў да праціўнікаў каралевы з-за яе рэлігіі і палітычнага ўплыву. У гэты час Экдаль прапаведаваў, што паколькі не было цярпімасці да каралевы Швецыі Крысціны, якая была шведкай каралевай-рэгентам і перайшла ў каталіцтва: «…значна менш гэта было б для замежнай каралевы, якая ўвайшла ў краіну шлюбам». Шэсць звернутых жанчын былі аддадзены пад суд у 1858 годзе, пасля чаго былі высланы і канфіскавана іх маёмасць. Аднак да таго часу гэты стары закон лічыўся ганебным для рэпутацыі Швецыі, так жа як і скандал з выгнаннем, і ў 1860 годзе Карл палічыў сябе абавязаным нарэшце ўвесці свабоду веравызнання. Звернутыя жанчыны, якія эмігравалі ў Ліён у Францыі, вярнуліся ў Швецыю пасля ўвядзення свабоды веравызнання.

Жазефіна таксама была каралевай Нарвегіі. Як паведамляецца, яна цаніла нарвежскую прыроду, бо яна нагадвала ёй Баварыю. Яна вельмі паўплывала на інтэр’ер Каралеўскага палаца ў Хрысціяніі, які быў завершаны ў 1849 годзе, захапілася нарвежскім мастацтвам і часта наведвала мастацкія выставы ў Хрысціяніі. Як паведамляецца, яна асабліва захаплялася палацам Оскаршалаў.

1852 год быў апісаны для яе цяжкім: у кампаніі мужа, дачкі і сына Густава яна наведала маці на смяротным ложку ў Баварыі. На зваротным шляху яны наведалі Нарвегію, дзе Густаў памёр ад запалення лёгкіх. У 1856 годзе ў Хрысціяніі ў Нарвегіі загарэлася царква Святога Олава, першая каталіцкая царква пасля рэфармацыі.

У яе былі напружаныя адносіны са старэйшым сынам. Карл быў глыбока закаханы ў фрэйліну Сігрыд Спарэ. Гэта адбылося ў той самы час, калі ў 1846 годзе вяліся перамовы аб шлюбе Карла з Луізай Прускай. Жазефіна аддзяліла Карла і Спарэ, выслаўшы Спарэ з двара ў 1848 годзе, хаця ёй не ўдалося выратаваць шлюбны саюз з Прусіяй. Карл ніколі не дараваў Жазефіне тое, што яна аддзяліла яго ад Спарэ, і, да таго ж, гэта таксама прымусіла яго быць моцна антыкаталіцкім, таму што ён абвінаваціў у рашэнні маці яе каталіцкага спаведніка Якава Лорэнца Студача. Жазефіна таксама не любіла Карла за імпульсіўнасць, эканамічную безадказнасць і маральную распусту. У 1852 годзе, калі Карл упершыню служыў рэгентам, падчас паездкі каралеўскай пары ў Германію было адзначана, што яна развіталася з Карлам і яго саветнікамі з заўвагай: «Ну, зараз мы сыдзем, і спадары будуць кіраваць…», каментар ўспрыняты як халодны і скептычны. У 1857 годзе Оскару I стала дрэнна. Хвароба манарха зрабіла неабходным рэгенцтва, і кронпрынц Карл разглядаўся як відавочны выбар. Каралева Жазефіна выступіла супраць таго, каб Карла прызначылі рэгентам падчас недзеяздольнасці караля. Чуткі сцвярджалі, што прычына ў тым, што яна ўсведамляе той факт, што Карл ніколі не дазволіць ёй аніякага ўплыву на дзяржаўныя справы. У гэты час была вядомая падзея, якая прыцягнула ўвагу. Кароль і каралева паказалі сябе сталічнай публіцы ў сваёй карэце. У гэты момант кароль быў занадта слабы, каб махаць рукой, але Жазефіна на самой справе не ўтрымалася і памахала рукой. Яна таксама падштурхнула яго, каб усвядоміць, што адбываецца. Гэта выклікала чуткі пра тое, што яна баіцца страціць сваю палітычную пазіцыю. Мацільда д’Арозка апісала гэты пункт гледжання ў сучасным лісце, дзе абараняла каралеву ад яго: «Яна падштурхоўвае караля, як кажуць, небараку, каб ён вітаў людзей, калі яны выйшлі. Яна ахоўвае яго не як анёла міласэрнасці, не як раба абавязку, пакутніка — не, як вірагу, заклапочанага толькі сваім валадараннем. Гэта так цяжка, так няўдзячна…» Восенню 1857 года яна была вымушана прыняць прызначэнне Карла рэгентам. Яна выказала яму ўдзячнасць за абраных ім саветнікаў, але гэта таксама азначала канец яе палітычнай дзейнасці. Каралевай Жазефінай захапляліся за яе самаахвярны клопат пра яго на працягу двух гадоў, калі ён хварэў перад смерцю.

Каралева ўдава
--------------

 Фотаздымак Жазефіны Лейхтэнбергскай як каралевы-ўдавы (1874)
 Магіла караля Оскара і каралевы Жазефіны ў царкве Рыдархольмена.
У 1859 годзе Оскар памёр, зрабіўшы Жазефіну каралевай. Адзначаецца, што яна прытрымлівалася французскай традыцыі, апранаючы фіялетавы колер як жалобны, а не чорны: у любым выпадку фіялка была яе ўлюбёным колерам, і яна будзе насіць яго да канца жыцця. Будучы каралевай, яна страціла ўсялякі палітычны ўплыў і прысвяціла сябе дабрачыннай дзейнасці і зацікаўленасці ў каталіцкай суполцы і яе праблемах.

Карл XV лічыў яе занадта старамоднай і афіцыйнай, і іх погляды рэдка падзяляліся. Карл XV заявіў пра дэкадэнцкі лад жыцця: па чутках, ён удзельнічаў ва ўсходніх распустах з армянінам Оханам Дэміргіянам, а яго жыццё ў летняй рэзідэнцыі Ульрыксдальскі палац параўноўвалі з жыццём у Версалі, што прывяло карону да нядобрай рэчаіснасці. таксама быў страх Жазефіны. Яе адносіны з каралевай Луізай былі ацэнены як вельмі добрыя. У 1866 годзе яна падзяліла негатыўныя погляды каралеўскай пары адносна парламенцкай рэформы. Каралева ўдава Жазефіна была вядомай тым, што выконвала абавязкі медсястры падчас хваробы ў сям’і, і яе адносіны з Карлам палепшыліся ў апошнія гады, калі стан яго здароўя пагоршыўся, і ён стаў масонам, і потым бачыў менш адрозненняў у каталіцызме і пратэстантызме.

Жазефіна пастаянна інфармавалася пра палітычныя падзеі, хаця больш не магла на іх паўплываць. Яна падтрымала Аўстрыю супраць Прусіі, экспансіянізму якой баяліся. У 1870 годзе Жазефіна выказала, наколькі глыбока яна была супраць увядзення новай каталіцкай дактрыны аб беспамылковасці Папы. Яна разглядала гэта як дактрыну, якая ў значнай ступені адштурхне каталіцкую царкву ў вачах пратэстанцкага свету. Паведамляецца, што яна пацярпела, калі ў 1870 годзе яе стрыечны брат Напалеон III быў звольнены з пасады. Пасля бітвы пры Седане яна запэўніла зняволенага ў турму Напалеону III, што яна ніколі не забудзе, што была членам сям’і Багарнэ. Яна запрасіла сына Напалеона III у Швецыю, хаць ён і не прыняў запрашэнне. Яна таксама выказала непрыязнасць да анексіі Папскай дзяржавы і назвала 1870 год страшным. Жазефіна няньчыла нявестку каралеву Луізу на смяротным ложку ў 1871 годзе.

У 1872 годзе Карл XV памёр, а малодшы сын Жазефіны Оскар II змяніў яго на прыстоле. На момант смерці Карла Жазефіна была ў паездцы да сваёй сястры Амэлі Лейхтэнбержскай ў Партугаліі. Па дарозе яна наведала Парыж і ўбачыла караля і каралеву Іспаніі ў Эскорыяле. У Лісабоне яе паміраючая сястра пажадала ёй паглядзець палацы Цынтры і Мансэрата да яе вяртання. Яна вярнулася ў Швецыю праз два дні пасля смерці Карла. Пасля смерці Якаба Лорэнца Студача ў 1873 годзе Жазефіна дамаўлялася з Папам пра тое, хто стане найбольш прыдатнай заменай місіянерскаму біскупу Каталіцкай Царквы ў Скандынавіі. Яна пажадала мець шпіерскага біскупа Баніфацыя фон Ханэберга. Аднак Папа прызначыў Ёгана Георга Губера.

Жазефіна падтрымала першыя паслярэфармацыйныя каталіцкія цэрквы ў Гётэбаргу (Швецыя) у 1862 годзе і ў Бергене (Нарвегія) у 1866 годзе. У 1865 годзе яна падтрымала заснаванне ў Осла каталіцкай школы манашак ордэна Святога Ёзэфа Шамберыйскага. Яна заснавала ў 1873 годзе дом і прытулак для бедных замужніх жанчын Stiftelsen Konung Oscar I:s minne (Фонд памяці Оскара I) і дом для бедных каталікоў у 1873 годзе — Stiftelsen Josephinahemmet (Фонд дома Жазефіны): абедзве гэтыя ўстановы кіраваліся манахінямі нямецкага ордэна Святой Елізаветы.

13 чэрвеня 1873 года Жазефіна адсвяткавала тое, што называецца другім па значнасці святкаваннем у сваім жыцці, калі яна атрымала глыбокую пашану падчас святкавання пяцідзесяці гадоў у Швецыі. Як паведамляецца, яна была вельмі расчуленая, і ў яе лісце часта прыводзяцца яе словы: «Гэта быў дзень паўстагоддзя, які я ніколі не забуду да дня сваёй смерці: маё сэрца заўсёды будзе захоўваць яго ў прыемнай памяці… нарэшце, дарагі мой сябар, я з рухам стаў сведкам таго, як *пратэстанцкая* Швецыя так аднагалосна адзначала каталіцкую каралеву. Я дзякую і хвалю Бога за гэта…»

У 1875 годзе яна наведала Папу Пія IX у Рыме — паломніцтва, якое яна даўно хацела ажыцявіць. Яна падарожнічала інкогніта пад імем «графіня Тулгарна» і ў кампаніі толькі чатырох прыдворных. 22 мая 1875 года яна дасягнула Рыма пасля Берліна, Мюнхена і Інсбрука, была прынята каралём Італіі і ён правяў яе праз горад. Яна мела доўгую гісторыю кантактаў з Папам адносна сваёй каталіцкай працы ў Скандынавіі, і Папа ў 1852 годзе задумваўся ўручыць ёй «Залатую ружу», але стрымаўся, бо баяўся, што гэта будзе дрэнна ўспрымацца ў пратэстанцкай краіне. 3 чэрвеня 1875 года Папа Рымскі прычасціў Жазефіну, пасля чаго адбыўся публічны абед разам з пляменніцай прынцэсай Мацільдай Віяно і фрэйлінай Разалі Муфат, якая была першай ня каралеўскай жанчынай, якая зрабіла і тое, і другое. Пасля Рыма яна наведала Неапаль, Балонію і Мілан і ўбачыла былую імператрыцу Францыі Яўгенію ў Зальцбургу.

Смерць
------

Каралева Жазефіна памерла ў Стакгольме ў 1876 годзе ва ўзросце шасцідзесяці дзевяці гадоў і атрымала каталіцкае пахаванне. Яе апошнія словы былі: «Зараз я іду дадому. Я вельмі рада».

Дзеці
-----

У Жазефіны з Оскарам было пяцёра дзяцей; чатыры сыны і адна дачка:

1. Карл XV кароль Швецыі і IV Нарвегіі (1826—1872)
2. Князь Густаў, герцаг Упландскі (1827—1852)
3. Оскар II Шведскі (1829—1907)
4. Прынцэса Яўгенія Шведская і Нарвежская (1830—1889)
5. Князь Аўгуст, герцаг Даларны (1831—1873)

Герб і манаграма
----------------

* Герб Жазэфіны ў якасці каралевы Швецыі і НарвегііГерб Жазэфіны ў якасці каралевы Швецыі і Нарвегіі
* Манаграма шведскай каралевы ЖазэфіныМанаграма шведскай каралевы Жазэфіны

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Josefina — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. ↑  Eg. Joséphine Maximilienne Eugénie Napoléonne // Norsk biografisk leksikon — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q746368'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1563206'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q266603'></a>
3. ↑  *Lundy D. R.* Joséphine Maximiliane Eugénie Napoléone de Beauharnais // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. ↑  *Olsson M.* Riddarholmskyrkan - inventories and graves — 1937. — С. 460. Праверана 21 лютага 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61765464'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61723518'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6027483'></a>
5. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
6. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
7. 1 2  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish)
8. ↑  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 29
9. ↑  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 30
10. ↑  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish)page 309
11. 1 2  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish)
12. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 93
13. 1 2  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 42
14. ↑  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 41
15. 1 2 3  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 48
16. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 90
17. 1 2 3  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 54
18. 1 2  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 55
19. ↑  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 138
20. ↑  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 72
21. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 135
22. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 170
23. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 161
24. 1 2  Gunnel Becker & Kjell Blückert, red (2007). Drottning Josefina av Sverige och Norge. (Queen Josefina of Sweden and Norway) Stockholm: Veritas Förlag. ISBN 978-91-89684-44-7 (Swedish) page 92
25. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 220
26. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 221
27. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 230
28. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 237
29. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 195
30. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 192
31. 1 2  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 246
32. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 263
33. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 269-70
34. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) 276
35. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) page 282
36. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) 283
37. ↑  Robert Braun (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (The Silver Throne. A Book about Queen Josefine of Sweden-Norway) Stockholm: Norlin Förlag AB. (Swedish) 297

Бібліяграфія
------------

* Lars O. Lagerqvist (1979) (in Swedish). *Bernadotternas drottningar (The queens of the Bernadotte dynasty)*. Albert Bonniers Förlag AB. ISBN 91-0-042916-3. 91-0-042916-3
* Ларс Элгклоў (1978). Бернадот. Historien — eller historier — om en familj. (Бернадот. Гісторыя — альбо гісторыі — сям’і) Стакгольм: Askild & Kärnekull Förlag AB. (Шведская)
* Gunnel Becker & Kjell Blückert, чырвоны (2007). Скідванне Іосіфіны з Сверыга і Норвегіі. (Каралева Швецыі і Нарвегіі Іосіфа) Стакгольм: Veritas Förlag.ISBN 978-91-89684-44-7ISBN 978-91-89684-44-7 (шведская)
* Роберт Браун (1950). Silvertronen, En bok om drottning Josefine av Sverige-Norge. (Срэбны трон. Кніга пра каралеву Швецыі-Нарвегіі Юзафіну) Стакгольм: Norlin Förlag AB. (Шведская)
* Josefina, urn: sbl: 12210, Svenskt biografiskt lexikon (art by Nils F Holm), hämtad 03.11.2013.(недаступная спасылка)
* Josephine of Leuchtenberg at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon


| ?Жазефіна Лейхтэнбергская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Claude de Beauharnais[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Francis V de Beauharnais[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Аляксандр дэ Багарнэ |  |  |  |  | Renée Hardouineau de Landanière[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Marie Anne Henriette Françoise Pyvart de Chastullé[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Яўген Багарнэ |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Joseph-Gaspard de Tascher de La Pagerie[d] |  | Gaspard Joseph Tascher de La Pagerie[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Жазефіна Багарнэ |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Rose Claire des Vergers de Sannois[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Christian III, Count Palatine of Zweibrücken[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Фрыдрых Міхаэль Пфальц-Біркенфельд-Бішвейлер[d] |  |  |  |
|  | Жазефіна Лейхтэнбергская |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Caroline of Nassau-Saarbrücken[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Максіміліян I, кароль Баварыі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Count Palatine Joseph Charles of Sulzbach[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Марыя Францыска Даратэя Пфальц-Зульцбахская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Лізавета Пфальц-Нойбургская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Аўгуста Амалія Баварская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Louis VIII, Landgrave of Hesse-Darmstadt[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Prince George William of Hesse-Darmstadt[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Countess Charlotte of Hanau-Lichtenberg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Аўгуста Вільгельміна Гесэн-Дармштацкая[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Christian Karl Reinhard of Leiningen-Dachsburg-Falkenburg-Heidesheim[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Countess Maria Louise Albertine of Leiningen-Falkenburg-Dagsburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Katharina Polyxena von Solms-Rödelheim[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11770156 · BIBSYS: 90961853 · GND: 136636616 · ISNI: 0000 0000 6153 5544 · LCCN: no98014934 · NTA: 140210229 · LIBRIS: 206221 · VIAF: 53761094 |

 |