Вагоны ў складзе цягніка
**Чыгу́начны ваго́н** (фр.: wagon, ад англ.: waggon - воз). Прататып - невялікі воз, уяўляў сабой скрыню, якая перасоўваўся па драўляных рэйках на горных прадпрыемствах.

Вагон з'яўляецца адзінкай рухомага састава чыгунак. Вагон прызначаны для перавозкі грузаў ці пасажыраў і абсталяваны, адпаведна, усімі неабходнымі прыладамі для іх перавозкі і для ўключэння вагона ў склад цягніка.

У Расіі правобразы вагона - ваганеткі - з'явіліся на рудніковых і ўнутрызаводскіх рэйкавых дарогах у 1764 годзе на Калыванава-Васкрасенскім заводзе на Алтаі, а затым у 1788 годзе на Аляксандраўскім заводзе ў Петразаводску, у 1810 на Змяінагорскай рудні, а з паравой цягай - на Ніжнетагільскай чыгунцы, пабудаванай у 1834 годзе.

Для Царскасельскай чыгункі рухомы састаў, у тым ліку і вагоны, былі закуплены ў Англіі. Вытворчасць першых вагонаў для чыгункі паміж Масквой і Санкт-Пецярбургам было наладжана на Аляксандраўскім заводзе (Санкт-Пецярбург) у 1846 годзе.

Тыпы і класіфікацыя вагонаў
---------------------------

Вагоны адрозніваюцца па ліку колавых пар (воснасці) — выпускаюцца 2, 3, 4, 6, 8-восныя; па будове хадавых частак — каляскавыя і некаляскавыя. Асноўныя параметры, якія характарызуюць вагон: грузападымальнасць, уласная маса вагона (тара), восевая нагрузка, нагрузка на 1 м шляху (пагонная нагрузка).

У наш час чыгункі Расіі валодаюць паркам пасажырскіх і грузавых вагонаў: суцэльнаметалічны пасажырскі (СВ, купэйны, плацкартавы, міжабласны), суцэльнаметалічны багажны (паштова-багажны), платформа, крыты вагон, паўвагон, цыстэрна, хопер, рэфрыжэратарныя вагоны (ці вагоны-тэрмасы) і рэфрыжэратарныя секцыі, спецыялізаваныя вагоны (для перавозкі кантэйнераў (фітынгавыя платформы), для перавозкі аўтамабіляў, для перавозкі драўніны, бітумавозы, транспарцёры, зборна-раздаткавыя вагоны, вагоны для перавозкі быдла, вагоны для перавозкі паперы і г.д.).

Для паездак па чыгунках высокапастаўленых дзяржаўных службовых асоб і для кіраўніцтва чыгунак выпускаюцца новыя, ці пераабсталёўваюцца са звычайных пасажырскіх, вагоны-салоны. Вагоны-салоны могуць мець браняванне падваконнага пояса, куленепрабівальныя шклы і ўзмоцненую, з прычыны павелічэння вагі з-за бранявання, экіпажную частку з трохвосевымі каляскамі.

Некаторыя вагон-салоны, якія маюць гістарычнае значэнне, захаваны ў музеях.

* Двухпавярховы пасажырскі вагонДвухпавярховы пасажырскі вагон
* Браняваны вагон-салон БлюхераБраняваны вагон-салон Блюхера
* Вагон-самаскід (думпкар) чатырохвосевыВагон-самаскід (думпкар) чатырохвосевы
* Багажны вагон.Багажны вагон.

Вагоны грузавога парку
----------------------

### Крыты вагон

Асноўны артыкул: **Крыты вагон**
### Паўвагон

Асноўны артыкул: **Паўвагон**
* ПаўвагонПаўвагон

### Вагон-цыстэрна

Асноўны артыкул: **Вагон-цыстэрна**
* Вагон-цыстэрнаВагон-цыстэрна

Цыстэрны прызначаны для перавозкі вадкасцей: нафтапрадуктаў, хімічна-актыўных і агрэсіўных вадкіх рэчываў, звадкаванага газу (прапан-бутан, кісларод), вады, малака. Вагоны-цыстэрны выкарыстоўваюцца таксама для перавозкі мукі і цэменту.

### Платформа

Асноўны артыкул: **Платформа (вагон)**
### Фітынгавая платформа

Асноўны артыкул: **Фітынгавая платформа**
Фітынгавая платформа прызначана для перавозкі грузаў ў кантэйнерах.

### Хопер

Асноўны артыкул: **Хопер (вагон)**
* Вагон-хоперВагон-хопер

Вагоны пасажырскага парку
-------------------------

### Мадэльны шэраг

Вагоны старога мадэльнага шэрагу:

* 61-4174 — вагон пасажырскі купэйны "СВ"
* 61-4179 — вагон пасажырскі купэйны з усталёўкай кандыцыянавання паветра
* 61-4186 — вагон пасажырскі купэйны штабны
* 61-4194 — вагон пасажырскі некупэйны з усталёўкай кандыцыянавання паветра

Вагоны новага мадэльнага шэрагу:

* 61-4440 — вагон пасажырскі купэйны
* 61-4445 — вагон пасажырскі купэйны штабны
* 61-4447 — вагон пасажырскі некупэйны
* 61-4458 — вагон пасажырскі з месцамі для сядзення

### Тыпы вагонаў

* Л - двух-мясцовы мяккі, СВ. 9 двух-мясцовых купэ.
* М - мяккі. Вагон-люкс.
* К - купэйны. Прыклад: цвёрды купаваны вагон пабудовы ГДР. 36 месцаў + двух-мясцовае купэ правадніка.
* П - плацкартавы. 54 спальныя месцы.
* О - агульны. 81 месца для сядзення.
* С - месцы для сядзення. Міжабласны з крэсламі для сядзення - 56, 60, 62 ці 64 месцы ў залежнасці ад мадэлі вагона.

Вагоны падвышанай камфортнасці, у залежнасці ад катэгорыі і комплексу дадатковых паслуг падзяляюцца на:

* Э - эканамічны
* Б - бізнес

Вагоны RIC:

* I клас (22 месцы)
* II клас (33 месцы)

Гл. таксама
-----------

* Валагоцкі вагонарамонтны завод
* Двухпавярховы вагон
* Цвярскі вагонабудаўнічы завод
* Фірмовы пасажырскі цягнік
* Шырыня каляіны
* Чыгунавоз

Нататкі
-------

Зноскі
------

1. ↑  Вялікая Расійская энцыклапедыя: В 30 т. / Старшыня навук.-рэд. рады Ю. С. Восіпаў. Адк. рэд С. Л. Кравец. Т. 4. Вялікі Каўказ - Вялікі канал. - М.: Вялікая Расійская энцыклапедыя, 2006. - 751 с.: іл.: карт.

Спасылкі
--------

* Расшыфроўнік нумароў вагонаў Архівавана 25 мая 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Ваенная Сыціна · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4014054-4 · LCCN: sh85110995 |