Не блытаць з Ёлка.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Елка (значэнні).

**Елка** (*Picea*) — род вечназялёных аднадомных дрэў сямейства хваёвых. Каля 45 відаў.

Батанічнае апісанне
-------------------

Вышыня дрэў 30-35 м, часам да 50 м дыяметр да 120 см. Крона густая, конусападобная. Ігліца цёмна-зялёная, чатырохгранная, радзей, пляскатая, завостраная. Жаночыя шышкі выцягнутыя, яйкападобныя, выспявабць у год цвіцення; мужчынскія шышкі дробныя.

Ценевынослівае дрэва. Жыве да 300—500 гадоў і больш.

Распаўсюджанне
--------------

У Паўночнай Амерыцы расце сем мясцовых відаў елак, у тым ліку два буйных віды ў Скалістых гарах: елка Энгельмана (*Picea engelmannii*), каштоўная лесагаспадарчая парода вышынёй да 46 м, і блізкая па габарытах, але значна менш багатая елка калючая (*Picea pungens*). Для апошняй характэрна блакітнавата-зялёная ігліца, і некаторыя разнавіднасці гэтага дрэва, напрыклад добра вядомыя «серабрыстыя» елкі, выкарыстоўваюцца як дэкаратыўныя. На ціхаакіянскім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі — ад заліва Кука на Алясцы да поўначы Каліфорніі — расце елка сітхінская (*Picea sitchensis*); яна часта дасягае ў вышыню 60 м пры дыяметры ствала 2,4-3 м і з’яўляецца самым буйным прадстаўніком роду.

У Еўразіі шырока распаўсюджаныя елка еўрапейская або звычайная (*Picea abies*), арэал якой распасціраецца ад Волгі да Пірэнеяў, і елка сібірская (*Picea obovata*) — адна з найважных лесаўтваральных парод на паўночным усходзе Еўропы і ў Сібіры. Сярод іншых відаў Старога Свету заслугоўваюць згадвання елка прыгожая, або японская (*Picea polita*), елка Алькока, або двухкаляровая (*Picea bicolor*), таксама з Японіі, елка сербская (*Picea omorika*) і елка Сміта (*Picea smithiana*) з Гімалаяў.

На Беларусі 2 віды: елка еўрапейская або звычайная (*Picea abies*), якая ўтварае яловыя лясы, і елка блакітная (*Picea pungens*). У садах, парках, лясгасах інтрадукавана больш за 10 відаў; найбольш пашыраныя: елка калючая (*Picea pungens*), канадская, або белая (*Picea glauca*), сербская (*Picea omorika*), сібірская (*Picea obovata*), аянская (*Picea jezoensis*), карэйская (*Picea koraiensis*).

### Віды

Род *Елка*, паводле Каралеўскіх батанічных садоў К’ю, уключае 37 першасных відаў і 4 гібрыдагенных:

* Picea abies (L.) H.Karst. typus — Елка еўрапейская, ці Елка звычайная, ці Ёлка, ці Елка, ці Ялуга
* Picea alcoquiana (H.J.Veitch ex Lindl.) Carrière — Елка Алькока, ці Елка двухколерная
* Picea asperata Mast.
* Picea aurantiaca Mast.
* Picea austropanlanica Silba
* Picea brachytyla (Franch.) E.Pritz.
* Picea breweriana S.Watson
* Picea chihuahuana Martínez
* Picea crassifolia Kom.
* Picea engelmannii Parry ex Engelm. — Елка Энгельмана
* Picea farreri C.N.Page & Rushforth
* Picea glauca (Moench) Voss — Елка канадская, ці Елка белая
* Picea glehnii (F.Schmidt) Mast.
* Picea jezoensis (Siebold & Zucc.) Carrière — Елка аянская
* Picea koraiensis Nakai — Елка карэйская
* Picea koyamae Shiras.
* Picea likiangensis (Franch.) E.Pritz.
* Picea mariana (Mill.) Britton, Sterns & Poggenb. — Елка чорная
* Picea martinezii T.F.Patt.
* Picea maximowiczii Regel ex Mast.
* Picea meyeri Rehder & E.H.Wilson
* Picea morrisonicola Hayata
* Picea neoveitchii Mast.
* Picea obovata Ledeb. — Елка сібірская
* Picea omorika (Pančić) Purk. — Елка сербская
* Picea orientalis (L.) Peterm. — Елка ўсходняя
* Picea polita (Siebold & Zucc.) Carrière — Елка прыгожая, ці Елка японская (або Picea torano (Siebold ex K. Koch) Koehne, пра легітымнасць першай назвы да гэтага часу вядзецца дыскусія)
* Picea pungens Engelm. — Елка блакітная, ці Елка калючая
* Picea purpurea Mast.
* Picea retroflexa Mast.
* Picea rubens Sarg. — Елка чырвоная
* Picea schrenkiana Fisch. & C.A.Mey.
	+ Picea schrenkiana subsp. tianschanica (Rupr.) Bykov
* Picea sitchensis (Bong.) Carrière — Елка сітхінская
* Picea smithiana (Wall.) Boiss. — Елка Сміта
* Picea spinulosa (Griff.) A.Henry
* Picea wilsonii Mast.

Гібрыдагенныя віды
* Picea ×albertiana S.Br.
* Picea ×fennica (Regel) Kom. (Picea abies × Picea obovata)
* Picea ×lutzii Little
* Picea ×notha Rehder (Picea glehnii × Picea jezoensis)

Захворванні
-----------

Асноўны артыкул: **Спіс захворванняў елкі**

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Елка выкарыстоўваецца ў будаўніцтве, цэлюлознай прамысловасці, для вырабу некаторых музычных інструментаў. Большасць відаў выкарыстоўваюцца таксама як дэкаратыўныя дрэвы.

Зноскі
------

1. ↑  Index Nominum Genericorum database
2. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 97. — 160 с. — 2 350 экз.
3. ↑  База Растения Беларуси
4. ↑  Спіс відаў роду *Picea* (англ.). *World Checklist of Selected Plant Families (WCSP)*.  Royal Botanic Gardens, Kew. Праверана 26 красавіка 2013.
5. ↑  Gymnosperm Database — Picea torano (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12091496h · GND: 4017047-0 · LCCN: sh85127037 · NDL: 00573160 · NKC: ph694874 |