recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Веснавое свята** (ням.: Frühlinfest) — кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашысцкіх захопнікаў супраць партызан і мясцовага насельніцтва Полацка-Лепельскай партызанскай зоны (Докшыцкі, Лепельскі, Полацкі, Ушацкі раёны) 17 красавіка — 5 мая 1944 года.

Праводзілася сіламі 12 палкоў СС і паліцыі, часцей 6-й асобнай авіяпалявой, 5 пяхотных, 20-й ахоўнай і запасной дывізій, асобнага батальёна СС Дырлевангера, 501-га танкавага палка, 2 палкоў брыгады Камінскага — каля 60 000 чалавек, 137 танкаў, 235 гармат, каля 70 самалётаў, 2 бронецягнікі. Кіравалі аперацыяй камандуючы 3-й танкавай арміі генерал-палкоўнік Рэйнгарт і генеральны камісар генеральнай акругі Беларусь групэнфюрэр войск СС і генерал-лейтэнант паліцыі Готберг.

У блакіраваным нямецкімі войскамі раёне дзейнічалі 16 партызанскіх брыгад, больш за 17 000 чалавек, на ўзбраенні якіх было 9344 вінтоўкі, 1544 аўтаматы, 721 кулямёт, 151 процітанкавае ружжо, 143 мінамёты, 21 гармата. Кіравала і каардынавала баявыя дзеянні брыгад аператыўная група ЦК КП(б)Б і БШПР на чале з У. Е. Лабанком. Гітлераўцы планавалі прыціснуць партызан да чыгункі Маладзечна — Полацк, уздоўж якой сканцэнтравалі свае войскі з 2 бронецягнікамі. Галоўны ўдар наносіўся на паўднёвым участку абароны, дзе наступалі часці 2 дывізій і 2 палкоў. Дапамогу партызанам аказвалі БШПР і ваенны савет 1-га Прыбалтыйскага фронту. Авіяцыя фронту зрабіла 354 вылеты, нанесла бомбавыя ўдары па скопішчах праціўніка, пераправіла больш за 250 тон грузаў, вывезла каля 1500 параненых і хворых. Адначасова войскі пачалі наступленне на полацкім напрамку. Адцягваючыя ўдары нанеслі брыгады Сенненска-Аршанскай і Барысаўска-Бягомльскай партызанскіх зон і партызаны Вілейскай вобласці. Да канца красавіка гітлераўцам удалося звузіць кальцо акружэння да 20 км вакол Ушачаў, але дасягнуць сваіх мэт акупанты не змаглі: у ноч на 5 мая блакада была прарвана, усе брыгады выйшлі з акружэння і вывелі 15 000 мясцовага насельніцтва. Пад выглядам барацьбы з партызанамі было загублена 7011 чалавек, захоплена для вывазу у Германію 11 000 чалавек, спалены шэраг вёсак.

Гл. таксама
-----------

* Полацка-Лепельская бітва

Літаратура
----------

* *Р. Р. Кручок.* Веснавое свята // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 120. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фралянкоў.

**Андрэй Рыгоравіч Фралянкоў** (14 верасня 1904, в. Грэнкава, Цвярская вобласць — 1 кастрычніка 1965, Кіеў) — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант (1954). Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

У Чырвонай Арміі з 1922 года, у 1925 годзе скончыў пяхотную школу, у 1943 годзе — курс ваеннай акадэміі Генштаба.

На фронце з чэрвеня 1941 года, ваяваў на Заходнім, Цэнтральным, Першым Беларускім франтах. Камандзір 193-й стралковай дывізіі, арганізаваўшай захват перапраў праз раку Днепр 15 кастрычніка 1943 года, рэкі Сноў і Сож. Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў 30 кастрычніка 1943 года.

193-я стралковая дывізія ўдзельнічала ў вызваленні горада Баранавічы 7-8 ліпеня 1944 года.

Пасля вайны служыў у радах арміі, жыў у Кіеве.

Памяць
------

У 1968 годзе вуліца Вакзальная горада Баранавічы была перайменавана ў вуліцу Фралянкова.

Мармуровая дошка з надпісам: «Вуліца носіць імя камандзіра 193-й стралковай дывізіі, якая прымала ўдзел у вызваленні г. Баранавічы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза, генерал-лейтэтанта Фралянкова А. Г.» адкрыта ў 1984 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Мемарыяльныя дошкi Вялiкай Айчыннай вайны ў г. Баранавiчы Архівавана 24 сакавіка 2020.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Андрэй Станіслававіч Барбашынскі** (нар. 4 мая 1970, г. Ашмяны, Гродзенская вобласць) — беларускі гандбаліст, чэмпіён XXV Алімпійскіх гульняў 1992 года ў Барселоне (Іспанія). Заслужаны майстар спорту СССР.

Біяграфія
---------

Працуе дырэктарам беларуска-нямецкага прадпрыемства «Гуд Найт» ООО («Good night»), г. Мінск.

Рашэннем Ашмянскага раённага Савета дэпутатаў № 18-7 ад 19.09.2006 г. за дасягненне высокіх спартыўных вынікаў на XXV летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне (Іспанія), асаблівыя заслугі ў развіцці фізічнай культуры і спорту, вялікі ўклад у прапаганду ідэй алімпійскага руху ў горадзе Ашмяны і Ашмянскім раёне было прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны» .

Палітычныя погляды
------------------

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Ганаровыя грамадзяне Архівавана 17 студзеня 2021.
2. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
3. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
Холугаланд (пурпурны) на карце Скандынавіі, IX стагоддзе
**Холугаланд** (нарв.: Hålogaland, магчымае напісанне *Халагаланд*) — паводле скандынаўскім сагам, самая паўночная правінцыя сярэднявечнай Нарвегіі. У раннюю эпоху вікінгаў, да аб'яднання Нарвегіі Харальдам Цудоўнавалосым, Холугаланд быў невялікім каралеўствам, выцягнутым уздоўж узбярэжжа паміж Намдаленам у Нур-Трондэлагу і Люнгенам у Тромсе пад кіраваннем вольных правадыроў — хёўдынгаў. Найбольш вядомым жыхаром Холугаланда быў, верагодна, Отар, які праславіўся сваім падарожжам у Б'ярмаланд.

Этымалогія
----------

Холугаланд часта згадваецца ў скандынаўскіх сагах, такіх, як «Сага пра Інглінгаў» з «Круга зямнога». Яго насяляюць *Háleygja ætt* — род ці народ Х'ёлгі (*Hǫlgi*), эпанімічнага героя Холугаланда.

На старажытнанарвежскай мове назва пішацца як *Hálogaland*, г.зн. зямля *háleygr*. Значэнне этнахароніма *háleygr* невядома.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мілюцін.

**Андрэй Сцяпанавіч Мілюцін** (1924—1985) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1946).

Біяграфія
---------

Андрэй Мілюцін нарадзіўся 15 лютага 1924 года ў вёсцы Царкавішча (цяпер Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння школы-сямігодкі працаваў у калгасе. Пазней скончыў школу фабрычна-заводскага вучнёўства, працаваў на чыгунцы. У кастрычніку 1942 года Мілюцін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З верасня 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да студзеня 1945 года старшы сяржант Андрэй Мілюцін камандаваў кулямётным узводам 1409-га зенітнага артылерыйскага палка 38-й зенітнай артылерыйскай дывізіі 2-га Украінскага фронту. Вызначыўся падчас штурму Будапешта.

У ходзе адбіцця варожай контратакі ўзвод Мілюціна, выкаціўшы свае кулямёты на адкрытую пазіцыю, знішчыў 1 бронетранспарцёр і каля 60 салдат і афіцэраў праціўніка, ачысціўшы некалькі гарадскіх кварталаў. У ходзе далейшага перамяшчэння Мілюцін знішчыў вялікую колькасць кулямётных кропак і снайпераў, што спрыяла перамяшчэнню наперад стралковых частак. 11 студзеня 1945 года Мілюцін замяніў сабой загінулага камандзіра роты. Пад яго кіраўніцтвам рота знішчыла 1 бронетранспарцёр, 12 назіральных пунктаў, 3 аўтамашыны, 20 агнявых кропак, каля 350 салдат і афіцэраў праціўніка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за «ўзорнае выкананне заданняў камандавання і праяўленыя мужнасць і гераізм у баях з нямецкімі захопнікамі» старшы сяржант Андрэй Мілюцін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 5549.

Пасля заканчэння вайны Мілюцін быў дэмабілізаваны. Пражываў на радзіме, пасля заканчэння саўпартшколы працаваў старшынёй сельсавета, намеснікам старшыні калгаса, загадчыкам МТФ калгаса. Памёр 12 ліпеня 1985 года, пахаваны ў Царкавішчы.

Быў таксама узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Андрэй Сцяпанавіч Мілюцін на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Смирнов В. Адрес подвига — вятский. Киров, 1995.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пуціла.
**Канстанцін Іванавіч Пуціла** (нар. 12 кастрычніка 1961, в. Барысаўка Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (прамысловая цеплаэнергетыка), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве).

Працоўную дзейнасць пачаў майстрам чыгуначнага водазабеспячэння станцыі Малашуйка Архангельскага аддзялення Паўночнай чыгункі Архангельскай вобласці. Служыў у радах Савецкай Арміі. Быў майстрам па рамонце хімводападрыхтоўкі, інжынерам па тэхнічным нарміраванні і навуковай арганізацыі працы вытворча-тэхнічнага аддзела Аршанскай ЦЭЦ Віцебскага вытворчага аб’яднання энергетыкі і электрыфікацыі «Віцебскэнерга», сакратаром камітэта камсамола чыгуначнага вузла Аршанскага гарадскога камітэта ЛКСМБ, галоўным механікам вагоннага дэпо станцыі Орша Беларускай чыгункі, інжынерам вытворча-тэхнічнага аддзела Аршанскай ЦЭЦ Віцебскага вытворчага аб’яднання энергетыкі і электрыфікацыі «Віцебскэнерга», намеснікам начальніка, начальнікам катлатурбіннага цэха, галоўным інжынерам, дырэктарам Аршанскай ЦЭЦ Віцебскага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электраэнергетыкі «Віцебскэнерга», намеснікам генеральнага дырэктара па агульных пытаннях рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Магілёўэнерга».

Генеральны дырэктар рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Магілёўэнерга».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Пуціла Канстанцін Іванавіч
**Сан-Луіс** (ісп.: San Luis) — правінцыя на захадзе цэнтральнай часткі Аргенціны.

Правінцыя мяжуе на поўначы з правінцыяй Ла-Рыёха, на ўсходзе - з Кордава, на поўдні з Ла-Пампа і на захадзе з правінцыямі Мендоса і Сан-Хуан.

Геаграфія і клімат
------------------

Уся паўночная частка правінцыі пакрыта гарамі сярэдняй вышыні, самыя важныя з іх: Сьера-дэ-Сан-Луіс і Сьера-дэ-лос-Comechingones, якія ўтвараюць мяжу з суседняй правінцыяй Кордава. Паўднёвая частка правінцыі раўнінная, дамінуючы ландшафт - сухія пампасы і «Монтэ». У самой нізкай яе частцы знаходзіцца вялікае салёнае возера Пампа-дэ-лас-Салінас.

Нешматлікія рэкі, якія праходзяць па тэрыторыі правінцыі, гэта Рыа-Куінта, якая бярэ пачатак у Сьера-дэ-Сан-Луіс і працякае праз цэнтральную ўсходнюю частку правінцыі ў напрамку Кордава, Канлара, Рыа-Салада-дэль-Оэстэ (Рыа-Дэсагуадэра), утварае натуральную мяжу з Мендоса і Сан-Хуанам і Рыа-Салада-дэль-Оэстэ. Рэкі непрыдатныя для суднаходства.

Клімат засушлівы, умераны, з невялікай колькасцю ападкаў - 560 мм у год.

Гэта была адзіная правінцыя ў Аргенціне, якая не пераходзіла на летні час. У 2008 годзе большасць правінцый падтрымала Сан-Луіс.


| ⛭Адміністрацыйны падзел Аргенціны |
| --- |
| Аўтаномны горад | Буэнас-Айрэс | Аргенціна |
| Правінцыі | 
* Буэнас-Айрэс
* Вогненная Зямля
* Жужуй
* Карыентэс
* Катамарка
* Кордава
* Ла-Пампа
* Ла-Рыёха
* Мендоса
* Місьёнес
* Неўкен
* Рыа-Негра
* Сальта
* Сан-Луіс
* Сан-Хуан
* Санта-Крус
* Санта-Фэ
* Сант'яга-дэль-Эстэра
* Тукуман
* Фармоса
* Чака
* Чубут
* Энтрэ-Рыас

 |
**Будан** — курэнь, часовая жылая пабудова, вартоўня ці склад y садах, на вялікіх агародах, y лесе, на сенажаці. Вядомы на Беларусі і Украіне са старажытнасці. Найчасцей буданы будавалі ў выглядзе двухсхільных канструкцый з тонкіх жэрдак на 2 слупах-сохах, злучаных уверсе перакладзінай, накрывалі карой, галлём, саломай, сенам. У пачатку XX ст. на Палессі зафіксаваны буданы больш складанай пірамідальнай канструкцыі: васьмігранныя ў плане з 4 слупамі ў цэнтры, якія звязваліся перакладзінамі і служылі асновай нахіленых сцен з плашак або драніц, абкладзеных звонку дзёрнам. Часам ніжнюю частку будана рубілі з бярвён, a над агнішчам (у цэнтры) ставілі 2-схільны дах з дымнікам па баках. Выкарыстоўвалі будан і як часовае жыллё ў перыяд розных нягод, асабліва войнаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Спектраграма Bloop
**Bloop** (англ.: завыванне, роў) — нізкачастотны гук, некалькі разоў зафіксаваны Нацыянальным кіраваннем акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA) летам 1997 года. Па афіцыйных заявах NOAA, крыніца гуку невядома

Крыніца гуку павінна размяшчацца прыкладна па геаграфічных каардынатах 50° пд. ш. 100° з. д.HGЯO (на паўднёвым захадзе ад Паўднёвай Амерыкі). Агульны характар ​​гуку дазваляе меркаваць, што ён выдадзены жывой істотай, але такая істота навуцы невядома. Мяркуючы па пройдзенай гукам адлегласці, гэта істота павінна быць вялізнага памеру, значна больш сіняга кіта.

Калі адкінуць здагадку аб існаванні ў Ціхім акіяне невядомага навуцы віду гіганцкіх істот, застаецца дзве версіі: альбо гук выраблены вялікай колькасцю істот адначасова, альбо ў гэтым рэгіёне кароткачасова склаліся унікальныя акустычныя ўмовы, спрыяльныя для звышдалёкага распаўсюджвання гуку. У якасці найбольш дакладнай i верагоднай, але афіцыйна не пацвярджаемай версіі, гэты гук мог быць выраблены вялікай колькасцю гіганцкіх кальмараў.

Даволі цікава, што каардынаты крыніцы гуку знаходзяцца недалёка ад таго месца 47°09′ пд. ш. 126°43′ з. д.HGЯO, якое Говард Лаўкрафт паказаў для падводнага горада Р'льех, у якім спіць Ктулху.

Аднак, палічыўшы інфармацыю не занадта важнай, падрабязнае вывучэнне з глыбінным апусканнем вырабляць не сталі.

Гук Bloop з сайту NOAA



---

  
*Праблемы з праслухоўваннем?* Дапамога.

Сучаснае навуковае тлумачэнне
-----------------------------

Паводле інфармацыі, атрыманай Нацыянальным кіраваннем акіянічных і атмасферных даследаванняў ЗША, гэта гук гіганцкага айсберга, што трэскаецца.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Icequakes (Bloop) (англ.).  NOAA. Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2013. Праверана 21 жніўня 2013.
2. 1 2  Tuning in to a deep sea monster (англ.).  CNN. Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2013. Праверана 21 жніўня 2013.
3. ↑  The Cthulhu Mythos (англ.). Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2013. Праверана 21 жніўня 2013.

Спасылкі
--------

* Сайт, які прысвечаны Bloop (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2013. Праверана 21 жніўня 2013.
**Blueberry Hill** — амерыканская эстрадная песня, якую напісалі ў 1940 годзе Вінсент Роўз (музыка), Эл Льюіс і Лары Сток (тэкст). Найбольшую папулярнасць песня атрымала ў выкананні Фэтса Даміна ў 1956 годзе. 

Таксама вядомым з’яўляецца яе выкананне на той час прэм’ер-міністрам Расіі Уладзімірам Пуціным на дабрачынным канцэрце ў Санкт-Пецярбургу 10 снежня 2010 года. Канцэрт быў прысвечаны дзецям з анкалагічнымі захворваннямі. Падчас канцэрту адна з вядучых падыйшла да століка, дзе сядзеў Пуцін і прапанавала яму што-небудзь спець.

— Я, як і пераважная большасць людзей, ні спяваць, ні граць не ўмею, але люблю гэта рабіць … Вам прыйдзецца пацярпець, — папярэдзіў Пуцін прысутных, пасля чаго падышоў да раяля і стаў найграваць.

Ён выканаў песню пад акампанемент фартэпіяна і ў суправаджэнні джазавага аркестра. Зал вітаў выступ расійскага прэм’ера апладысментамі. Пасля гэтага Пуцін выканаў кампазіцыю групы Зямляне «Трава каля дома» і сыграў на раяле «З чаго пачынаецца Радзіма».

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
Журавінавы соус
**Журавінавы соус** — соус і рэлеш, які вырабляюць з ягад журавін; папулярны ў Паўночнай Амерыцы і Вялікабрытаніі. У Еўропе смак соўса кіславаты, у Паўночнай Амерыцы ў соус дадаюць цукар. Быў упершыню прапанаваны спажыўцам у Паўночнай Амерыцы ў 1912 годзе ў горадзе Хансан, штат Масачусетс. Кансерваваны журавінавы соус з'явіўся на рынку ў 1941 годзе.

Гл.таксама
----------

* Бруснічнае варэнне

Зноскі
------

1. ↑  History of Cranberries **(нявызн.)**.  Cape Cod Cranberry Growers' Association. Праверана 28 November 2015.
2. ↑  *Smith, K. Annabelle*. This Man Made the First Canned Cranberry Sauce **(нявызн.)**. *Smithsonian magazine* (27 лістапада 2013). Праверана 28 November 2015.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Караткевіч.

**Таццяна Мікалаеўна Караткевіч** (нар. 8 сакавіка 1977, Мінск) — беларускі палітык, псіхолаг, дырэктар сацыяльнай установы «Сямейная пляцоўка». Кандыдат у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь (2015).

Біяграфія
---------

Вырасла ў рабочай сям’і, скончыла сярэднюю школу № 62 г. Мінска. Выпускніца факультэта псіхалогіі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка. У 2012 годзе скончыла магістратуру БДУ, абаранялася па тэме развіцця сацыяльнай абароны людзей сталага ўзросту. Уваходзіла ў юнацкую зборную СССР па веласпорце.

Працавала выкладчыцай псіхалогіі ў ДІКСТ БДУ і БДПУ імя М. Танка. Загадвала аддзяленнем сацыяльнай адаптацыі і рэабілітацыі Тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнага абслугоўвання Ленінскага раёна г. Мінска.

Сябра БСДП «Грамада». У кампаніі «Гавары праўду» з мая 2010 года. На прэзідэнцкіх выбарах 2010 года была даверанай асобай кандыдата ў прэзідэнты Уладзіміра Някляева, у 2012 ― балатавалася ў Палату прадстаўнікоў па Кальварыйскай выбарчай акрузе Мінска.

Кандыдат у прэзідэнты Беларусі на выбарах 2015 года. У ходзе выбарчай кампаніі прасоўвае ідэю мірных перамен кааліцыі «Народны рэферэндум», якая аб’ядноўвае грамадзянскую кампанію «Гавары праўду», Партыю БНФ, Беларускую сацыял-дэмакратычную партыю (Грамада) і рух «За Свабоду». Пазіцыяніравала сябе як адзіная дэмакратычная альтэрнатыва.

Балатавалася ў Палату прадстаўнікоў на выбарах 2016 года. Аднак з яе акругі прайшла Ганна Канапацкая. Палітолаг Валерый Карбалевіч выказаў меркаванне, што Таццяне Караткевіч, якая набыла да гэтага часу пэўную вядомасць, папулярнасць, улады вырашылі не дадаваць больш палітычнай вагі.

Выключана з БСДП у часе парламенцкай выбарчай кампаніі 2016 г. праз адсутнасць лаяльнасці да партыі.

Сям’я
-----

Замужам, муж Віктар працуе аўтаслесарам, сын Елісей. З мужам Таццяна пазнаёмілася ў 2000 годзе ў Літве на адным з апазіцыйных з’ездаў.

Зноскі
------

1. ↑  Галоўная ідэя «Народнага рэферэндуму» ― вынесці на ўсенароднае абмеркаванне шэсць ключавых пытанняў, якія тычацца развіцця беларускага грамадства.
2. ↑  Таццяна Караткевіч на рэгістрацыі кандыдатаў **(нявызн.)**.  Наша ніва, 10 верасня 2015.
3. ↑  svaboda.org
4. ↑  *Елена Васильева.* Наш округ. Татьяна Короткевич // *Белорусская газета*. — Мн.: 2012, 31 августа.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Таццяна Мікалаеўна Караткевіч
* Афіцыйная старонка Таццяны Караткевіч
* Татьяна Короткевич: Я чувствую себя сильной женщиной(недаступная спасылка)
* Татьяна Короткевич: Я против игры в русскую рулетку // Свободные новости плюс, 8 ліпеня 2015
* Зміцер Панкавец: Таццяна Караткевіч не чалавек, а генератар штампаў // Наша Ніва, 29 мая 20015

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
**Таццяна Мікалаеўна Хадневіч** (нар. 3 снежня 1954, Кавалёва, зараз у межах г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

У 1972 годзе скончыла сярэднюю школу № 4 г. Мар’іна Горка. У 1978 годзе скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1995 годзе была абрана дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання па 203-й Рудзенскай выбарчай акрузе. У лістападзе 1996 года ўвайшла ў склад Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, дзе працавала намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бяспецы.

Зноскі
------

1. ↑
**Таццяна Мікалаеўна Вараб’ёва** (нар. 9 кастрычніка 1946, г. Ленінград, Расія) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне фізічнай, неарганічнай хіміі, хіміі цвёрдага цела. Доктар хімічных навук (2000), прафесар (2003).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (хімічны факультэт, спецыяльнасць «Хімія», 1969; аспірантура, 1972).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1973, хімічны факультэт, кафедра неарганічнай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: хімічнае і элекрахімічнае асаджэнне металаў, сплаваў і кампазітаў з раствораў; неарганічная хімія мікрагетэрагенных і нанаструктурных тонкаплёначных і ультрадысперсных сістэм, іх структура, уласцівасці і практычны дадатак; фотахімія, фотатэхналогіі, працэсы запісу інфармацыі.

Узнагароды
----------

Званні «Сорасаўскі дацэнт» Міжнароднай сорасаўскай праграмы адукацыі ў галіне дакладных навук (1997), «Лаўрэат прэміі імя А. Н. Сеўчанкі БДУ» (2006); сярэбраныя медалі V Маскоўскага міжнароднага салона інавацый і інвестыцый (2005) і Johnson Matthey ад Institute of Metal Finishing (Вялікабрытанія, 2008) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Вараб’ёва Таццяна Мікалаеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 360. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Воробьева Татьяна Николаевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [ в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 2. — С. 807.
* Воробьева Татьяна Николаевна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 50.
Чырваназёмы Індыі.
**Чырваназём** — тып глебы; адметны павышаным утрыманнем аксідаў жалеза і алюмінію. З-за аксідаў жалеза глеба мае чырванаватую афарбоўку. Чырваназёмы — кіслыя ці слабакіслыя глебы.

Гэты тып глебаў характэрны для субтрапічных шыракалістых лясоў, часам чырваназёмы сустракаюцца ў трапічных саванах. Для Паўднёва-Усходняй Азіі чырваназёмы, згодна з А. М. Красновым, гэтак жа звычайныя, як чарназёмы для расійскіх стэпаў.

На тэрыторыі былога СССР чырваназёмы сустракаюцца ў Грузіі і Азербайджане. У Расіі сустракаюцца на тэрыторыі Вялікага Сочы аж да расійска-абхазскай мяжы.

Зноскі
------

1. ↑  Под тропиками // Пять континентов / Н. И. Вавилов. Под тропиками Азии / А. Н. Краснов. — 1987. — С. 198. — 348 с.

Спасылкі
--------

* *Краснозёмы (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Красноземы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh89001360 · Microsoft: 154108195 |
**Таццяна Паўлаўна Станішэўская** (нар. 11 ліпеня 1946, Мінск) — беларускі савецкі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1974 годзе. З 1974 года — архітэктар, старшы архітэктар БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: генеральныя планы Белаазёрска (1975), Докшыцаў, Езярышча (1976), Жабінкі, Нясвіжа (1978), Браслава (1980), ПДП Талачына (1979); у аўтарскім калектыве: генплан Стоўбцаў (1977), ПДП Паўднёвага жылога раёна Пінска (1984), праект рэгенерацыі Нясвіжа (1986).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Станишевская Татьяна Павловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чырвонакастрычніцкі сельсавет.
**Чырвонакастры́чніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Чырвоны Кастрычнік.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чырванабудскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Усоха-Будскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Балачанка** — археалагічны помнік, гарадзішча пачатак 1-га тысячагоддзя н.э. каля в. Балачанкі Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Апісанне
--------

Мясцовая назва — Акопы Кацярыны.

За 2,5 км на паўднёвы усход ад вёскі Балачанка, на правым беразе ракі Балачанка за 2 км ад яе ўпадзення ў раку Свіслач, у лесе, ва ўрочышчы Дубы.

Вышыня над летнім межанным узроўням вады ў рацэ 8—10 м. Пляцоўка амаль прамавугольная, памерам 64 х 35 м, выцягнута з паўночы на поўдзень. Умацавана 3 валамі і равамі. Унутраны вал з паўночнага боку вышынёй да 1 м, з паўднёвага — 0,5 м, сярэдні адпаведна 3 і 2 м, вонкавы — 2 і 0,5 м. Глыбіня равоў 0,5—3,5 м. З паўднёвага боку прасочаны ўваход шырынёй 2 м. Пляцоўка, равы і валы пашкоджаны траншэямі і зямлянкамі часоў 2-й сусветнай вайны, гарадзішча і яго схілы параслі хмызняком і дрэвамі.

Даследаванні
------------

Адкрыў і абследаваў ў 1965 годзе Л. Д. Побаль, таксама абследавала ў 1985 годзе Т. С. Бубенька.

Культурны пласт каля 0,35 м. Знойдзены шлак, ляпная гладкасценная кераміка, рэшткі штрыхаванага посуду. Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзенісенка.
**Віктар Аляксандравіч Дзенісенка** (нар. 3 студзеня 1961 г. Красноўка, Нараўлянскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

У 1987 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры і спорту па спецыяльнасці «трэнер-выкладчык», у 1991 годзе — Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання па спецыяльнасці «паліталогія», у 2003 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства».

Працоўную дзейнасць пачаў у 1978 годзе, служыў у Савецкай Арміі. Працаваў на вытворчасці, вызваленай камсамольскай рабоце на пасадзе загадчыка аддзела камсамольскіх арганізацый і першым сакратаром Нараўлянскага РК ЛКСМБ, другім першым сакратаром Гомельскага АК ЛКСМБ (СМБ).
У 1997—1999 гг. — Начальнік аддзела па працы з дзяржаўнымі органамі і грамадскімі арганізацыямі Дзяржаўнага камітэта па справах моладзі Рэспублікі Беларусь.

У 1999—2001 гг. — Першы сакратар аддзела міжнародных прававых пытанняў двухбаковага супрацоўніцтва дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Рэспублікі Беларусь.
У 2001—2006 гг. — Першы сакратар, саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь ва Украіне.
У 2006—2010 гг. — Саветнік, намеснік начальніка ўпраўлення рэгіёнаў Расіі МЗС Рэспублікі Беларусь.
22 студзеня 2010 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Кыргызскай Рэспубліцы.

Валодае нямецкай і ўкраінскай мовамі.

Жанаты, мае дачку і сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Посольство Республики Беларусь в Кыргызской Республике

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Рэспублікі Беларусь у Кыргызскай Рэспубліцы |
| --- |
| Пачатак дыпадносінаўАдкрыццё пасольства | 21 студзеня 1993  13 ліпеня 1994 |
| Паслы | 
* Аляксандр Козыр (2001—2006)
* Валерый Брылёў (2006—2010)
* Віктар Дзенісенка (2010—2017)
* Андрэй Страчко (з 2017)

 |

| ⛭Надзвычайныя i Паўнамоцныя Паслы Рэспублiкi Беларусь у Рэспубліцы Таджыкістан |
| --- |
| Пачатак дыпадносінаўАдкрыццё пасольства | 5 верасня 1996  30 сакавіка 2011 |
| Паслы | 
* Вольга Гаўрук (2011—2016)
* Алег Іваноў (2016—2021)
* Віктар Дзенісенка (з 2021)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Бала́шаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна БССР. Цэнтр — вёска Балашаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет рэарганізаваны ў **Балашаўскі нацыянальны польскі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. 20 лістапада 1934 года рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. У 1935 годзе скасаваны.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Будынак лёгтынга в Торсхаўне. Пабудавана ў 1856 годзе
**Лёгтынг** (дацк.: Løgting фар.: Løgtingið; поўная афіцыйная назва дацк.: Føroya løgting) — аднапалатны парламент Фарэрскіх астравоў, самакіравальнай адміністрацыйнай адзінкі Даніі.

Назва літаральна перакладаецца «заканадаўчы тынг», і паходзіць ад старажытнаісландскага слова lǫgþing - назвы вышэйшай судовай інстанцыі ў Нарвежскай імперыі. Апошняе ў сучаснай нарвежскай, дацкай і шведскай мовах пішацца Lagting (et), а ў ісландскай Lögþing (ið). Парламент Аландскіх астравоў таксама называецца лагтынг.

Гісторыя
--------

Тынгі склікаюцца на Фарэрскіх астравах больш за тысячу гадоў. Нараўне з Manx Tynwald і ісландскім альтынгам гэта адзін з трох найстарэйшых народных сходаў Еўропы, які ўяўляе адну з найстарэйшых парламенцкіх сістэм свету.

Сёння на Фарэрскіх астравах існуе толькі адзіная выбарчая акруга, і лік дэпутатаў ўстаноўлены — 33. Апошні раз закон аб выбарах быў зменены ў канцы 2007 года; першыя выбары па новым законе адбыліся 19 студзеня 2008 года. Ранейшы закон аб выбарах ўступіў у сілу ў 1978 годзе. Адпаведна з ім колькасць дэпутатаў лёгтынга магла вар’іравацца ад 27 да 32; на 7 акруг прыходзілася 27 месцаў, і да 5 месцаў прадугледжвалася дадаткова. На практыцы васьмі агульных выбараў, якія адбыліся ў перыяд 1978—2004 гг. у адпаведнасці з ранейшым законам 1978 года, звычайна абіраліся 32 депутаты.

Тэрмін паўнамоцтваў лёгтынга — 4 гады. Датэрміновыя выбары ў лёгтынг могуць мець месца, напрыклад, калі лёгтынг прыме рашэнне аб самароспуску. У звычайным парадку, прэм’ер-міністр (лёг-матур, фар.: Løgmaður) выдае паведамленне аб маючых адбыцца выбарах і прызначае дзень галасавання, якое павінна прайсці ў самыя кароткія тэрміны — на працягу 6 тыдняў пасля паведамлення.

| ⛭Краіны Еўропы: Парламенты |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Артамонаў.
**Віктар Аляксеевіч Артамонаў** (9 кастрычніка (27 верасня) 1873) — 23 жніўня 1942) — расійскі военачальнік, генерал-маёр.

Скончыў Сімбірскі кадэцкі корпус (1890), 1-е ваенная Паўлаўскае вучылішча (1892), Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (1900). Службу пачаў па Генеральным штабе ў Адэскай ваеннай акрузе. У 1907—1909 — ваенны агент у Грэцыі. З 1909 — ваенны агент у Сербіі. У 1919 — прадстаўнік Галоўнакамандуючага УСПР генерала П. М. Урангеля ў Бялградзе. У 1920 актыўна ўдзельнічаў у пераездзе ў Сербію і арганізацыі жыцця там 3 рускіх кадэцкіх карпусоў і 2 жаночых інстытутаў. Служыў у арміі Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
**Кшна**, раней **Кросна** (па-старабеларуску: ***Кросна***, пол.: *Krzna*) — рака ва ўсходняй Польшчы, левы прыток Заходняга Буга даўжынёй 120 км і плошчай басейна 3353 км². Цячэ праз Паўднёвае Падляшша і Паўднёвападляскую нізіну ў Люблінскім ваяводстве.

Паўстае са злучэння двух ручаёў, якія выплываюць з лясоў на Лукаўскай Раўніне: Паўночнай Кшны і Паўднёвай Кшны, якая бярэцца за пачатак **Кшны**. Гэтыя ручаіны злучаюцца ў Міжрэччы. Рака ўпадае да Буга на паўночны-ўсход ад вёскі Нэпле (*Neple*) ніжэй горада Цярэспаль.

Каналам злучана з ракою Вепш.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кшна
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Інтэрнацыянальная вуліца.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Піваварная вуліца.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шпітальная вуліца.

**Інтэрнацыянальная вуліца** (гістарычныя назвы: *вуліца Піваварная*, *вуліца Шпітальная*) — вуліца ў цэнтральнай частцы г.Брэста. Працягласць 1000 м — ад вуліцы Леніна да вуліцы Карбышава. Забудоўвалася з 1830-х гадоў драўлянымі дамамі, у 1895 годзе знішчана пажарам. Адбудоўвалася ў пачатку 20 сатгоддя. У часы Вялікай Айчыннай вайны моцна разбурана. Сучасная забудова пераважна 4-5-павярховыя дамы. У 1983-84 гадах пабудаваны два 14-павярховыя жылыя дамы.

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.
**Літарату́рная крытыка** — навука, якая вывучае, абмяркоўвае, ацэньвае і тлумачыць літаратуру з пункту гледжання сучаснасці (у тым ліку надзённых праблем грамадскага і духоўнага жыцця).

Гісторыя
--------

Вылучаецца ўжо ў эпоху антычнасці ў Грэцыі і Рыме, таксама ў старажытнай Індыі і Кітаі як асаблівы прафесійны занятак. Але доўгі час мае толькі «прыкладное» значэнне. Задача яе - даць агульную ацэнку твора, заахвоціць або асудзіць аўтара, рэкамендаваць кнігу іншым чытачам.

Затым, пасля працяглага перапынку зноў складваецца як адмысловы від літаратуры і як самастойная прафесія ў Еўропе, пачынаючы з XVII стагоддзя і да першай паловы XIX стагоддзя (Т. Карлейль, Ш. Сент-Беў, І. Тэн, Ф. Брунецьер, М. Арнолд , Г. Брандэс).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX526725 · BNF: 119361722 · GND: 4036020-9 · LCCN: sh85034149 · Microsoft: 142932270 · NKC: ph115157 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казлоў.

**Ві́ктар Аляксе́евіч Казло́ў** (23 ліпеня 1924, Слуцк — 13 студзеня 1998) — беларускі савецкі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч, міністр сельскай гаспадаркі БССР (1972—1979).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1950).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1950 года сакратар Горацкага райкама ЛКСМБ, загадчык аддзелам ЦК ЛКСМБ, 1-ы сакратар Бабруйскага абкама камсамола, з 1953 года намеснік загадчыка аддзела ЦК УЛКСМ. У 1955—1958 гг. — старшыня калгаса «Гігант» Слуцкага раёна, пасля займаў пасаду 1-га сакратара Слуцкага райкама КПБ. З 1962 года на пасадзе намесніка старшыні Мінскага аблвыканкама. З 1969 года ў Міністэрстве сельскай гаспадаркі БССР, спачатку 1-ы намеснік, а з 1972 года — міністр сельскай гаспадаркі БССР. з 1979 па 1990 гг. — старшыня Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў БССР па ахове прыроды.

Кандыдат у члены ЦК КПБ (1960—1961), член ЦК КПБ (1976—1981), член Рэвізійнай камісіі КПБ (з 1981). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1959—63 і з 1971 года.

Літаратура
----------

* КОЗЛОВ Виктор Алексеевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 304. — 737 с.
**Ахмет Зіганшынавіч Гайсараў** (20 лістапада 1906, с. В. Кайбіцы  (руск.) (бел. Апастаўскі раён  (руск.) (бел. Татарская АССР — пасля 1980) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1927 года. Скончыў Казанскі камуністычны ўніверсітэт у 1932 годзе. Удзельнік савецка-фінскай вайны 1939—1940 гадоў.

У перыяд Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік абароны Беластока. З сакавіка 1943 года ў партызанах: радавы, камандзір атрада, у кастрычніку 1943 — ліпені 1944 гадоў камісар партызанскай брыгады імя Г. К. Жукава, адначасова са снежня 1943 года 2-гі сакратар Стаўбцоўскага падпольнага РК КП(б)Б.

У 1944—1977 гадах на партыйнай, адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце ў Баранавіцкай і Гродзенскай абласцях.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Гайсаров Ахмет Зиганшинович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 134. — 737 с.

Літаратура
----------

* Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998—703 с. илл.

Спасылкі
--------

* Руководство бригады им. Г. К. Жукова  (руск.)
* Гайсаров Ахмет Зиганшинович  (руск.) // Праект «Партызаны Беларусі»
**Віктар Аляксандравіч Сняжы́цкі** (нар. 22 кастрычніка 1959, в. Гарнастаевічы, Свіслацкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі кардыёлаг і дзяржаўны дзеяч. Доктар медыцынскіх навук (2006), прафесар (2008). Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Член Беларускага навуковага таварыства кардыёлагаў, Еўрапейскага таварыства кардыёлагаў.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1984 годзе з адзнакай Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасць «Лячэбная справа». У 1984—1986 гадах клінічны ардынатар кафедры шпітальнай тэрапіі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. У 1989 годзе скончыў аспірантуру па спецыяльнасці «Унутраныя хваробы». У 1989—1995 гадах асістент кафедры шпітальнай тэрапіі. У 1995—2001 гадах загадчык аддзяленнем Гродзенскага абласнога кардыялагічнага дыспансера, у 2001—2006 гадах — галоўны ўрач.

У 2004—2008 гадах дацэнт кафедры шпітальнай тэрапіі ГрДМУ, з 2006 года прафесар. У 2006—2009 гадах прарэктар па навуковай працы, у 2009—2010 — першы прарэктар, з 2010 па 2020 гады — рэктар Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Выбраны членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання ад Гродзенскай вобласці. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя даследаванні прысвечаны праблемам лячэння артэрыяльнай гіпертэнзіі, ішэмічнай хваробы сэрца, недастатковасці кровазвароту і парушэнням рытму сэрца. Аўтар звыш 450 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій і 25 патэнтаў.

Узнагароды
----------

* медаль Францыска Скарыны,
* знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2007),
* медаль Свяціцеля Кірылы Тураўскага Беларускай Праваслаўнай царквы (2011),
* Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2020).

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 29 мая 2020.
2. ↑
3. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 3 чэрвеня 2020 года № 191 «Аб узнагароджанні»(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Члены Савета Рэспублікі. Сняжыцкі Віктар Аляксандравіч Архівавана 12 кастрычніка 2017.
* Віктар Аляксандравіч Сняжыцкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі (руск.)

| ⛭Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Леанард Супрон (1958—1962)
* Дзмітрый Маслакоў (1962—1998)
* Пётр Гарэлік (1998—2010)
* Віктар Сняжыцкі (2010—2020)
* Алена Краткова (2020—2021)
* Ігар Жук (з 2022)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · ORCID · Scopus |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Чырвонаслабодская зона падняццяў**, **Чырвонаслабодскае валападобнае падняцце**, **Чырвонаслабодскі выступ** — тэктанічная структура ў Салігорскім, Любанскім, Акцябрскім, Петрыкаўскім і Калінкавіцкім раёнах, у прыўзнятай частцы Чырвонаслабодска-Маладушынскай тэктанічнай ступені Прыпяцкага прагіну. Даўжыня больш за 150 км, шырыня 3—10 км, распасціранне субшыротнае.

Паверхня фундамента залягае на адзнаках ад -1500 да -3000 м, паніжаецца на паўночны ўсход і поўнач. Па гэтай паверхні (з захаду на ўсход) вылучаюцца Новадуброўскае, Нежынскае, Калінаўскае, Акцябрскае, Паўночна-Даманавіцкае, Казанскае прыразломныя падняцці. У стратыграфічным разрэзе ўстаноўлены верхнепратэразойскія, сярэдне- і верхнедэвонскія (падсалявыя тэрыгенныя, карбанатныя, ніжнесаляносныя, міжсалявыя, верхнесаляносныя, надсалявыя), каменнавугальныя, пермскія, мезазойскія і кайназойскія адклады. Будова паверхні падсалявых дэвонскіх адкладаў падобная да будовы паверхні фундамента. У найбольш прыўзнятай частцы зоны магутнасць міжсалявых адкладаў зменшана, а на некаторых плошчах яны зусім знікаюць з разрэзу (Чырвонаслабодская, Казанская плошчы). Фарміраванне Чырвонаслабодскай зоны падняццяў адбывалася пераважна ў фаменскі час позняга дэвону і раннім карбоне. На Казанскай плошчы ў падсалявых карбанатных, а на Паўночна-Даманавіцкай з міжсалявых адкладаў атрыманы прытокі нафты.

Літаратура
----------

* Чырвонаслабодская зона падняццяў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
**Рэ́йспа** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Друйка, за 13 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Браслаў, прыкладна за 1,2 км на паўночны захад ад вёскі Даўблі.

Плошча паверхні возера 0,18 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,4 км, даўжыня берагавой лініі 1,62 км. Плошча вадазбору 7,25 км².  

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, амаль круглай формы і размешчана сярод забалочанага масіву. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі сплавінныя і забалочаныя. Вакол возера шырокая забалочаная пойма. Цалкам зарастае. На карце Браслаўскага раёна на месцы возера пазначаны балотны масіў. У паўночнай частцы праз сетку меліярацыйных каналаў возера Рэйспа злучаецца з возерам У́ся.

Зноскі
------

1. ↑  ЭПБ, 1985
2. ↑  Республика Беларусь. Витебская область. Браславский район: карта. Браслав: план. Видзы: план / Ред. Н. М. Шевель. — Мн.: Белкартография, 2013. — 3 000 экз. (руск.)

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 406. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Ліст карты N-35-18. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1983 год. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 4. (руск.)
Саляныя дыслакацыі Прыпяцкага прагіну
**Чырвонаслабодскі вал** — тэктанічная структура ў Салігорскім, Любанскім, Акцябрскім, Петрыкаўскім, Калінкавіцкім і Светлагорскім раёнах Беларусі, у заходняй частцы Маладушынска-Чырвонаслабодскай ступені Прыпяцкага прагіну, у яе паўднёвай прыўзнятай прыразломнай зоне.

Вылучаецца па паверхні саляноснай тоўшчы верхняга дэвону і больш выразна па паверхні галітавай падтоўшчы. Вал шырынёй 4—8 км цягнецца ў паўночна-заходнім напрамку на 150 км, на паўднёвым усходзе яго распасціранне змяняецца на паўночна-ўсходняе. Аб’ядноўвае Старобінскую, Новадуброўскую, Калінаўскую, Чырвонаслабодскую, Хвойненскую, Акцябрскую, Паўночна-Даманавіцкую, Казанскую і Коранеўскую адлюстраваныя прыразломныя, толькі ва ўсходняй частцы слаба ўскладненыя саляной тэктонікай, антыкліналі і брахіантыкліналі. Ва ўсходнім напрамку амплітуда вала і асобных падняццяў павялічваецца ад 50—100 м да 100—1000 м. На ўсходзе вал асіметрычны, яго крутое паўднёвае крыло павернута ў бок разломаў.

Па міжсалявых і падсалявых адкладах валу адпавядае Чырвонаслабодская зона падняццяў. Скляпенні падняццяў ссунуты на 1—2 км на поўдзень ад паднятых частак прыразломных структур па міжсалявых і падсалявых адкладах. Вал адлюстроўваецца і ў надсалявых утварэннях, затухаючы ўверх па разрэзе.

Чырвонаслабодскі вал прыразломны, ва ўсходняй частцы саляны і сфарміраваўся ў выніку блокавых рухаў фундамента, праяўленні салявой тэктонікі ў галітавай падтоўшчы верхняй саляноснай тоўшчы ва ўсходняй частцы ў асноўным належаць да позняга дэвону і карбону.

Літаратура
----------

* **Канішчаў В. С.*.* Чырвонаслабодскі вал // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
**Паляванне на зайцоў** (ням.: Hasenjagd) — кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашысцкіх захопнікаў супраць партызанскіх фарміраванняў Шклоўскай ваенна-аператыўнай групы, Круглянскай ваенна-аператыўнай групы і мясцовага насельніцтва ў Бялынцкім, Круглянскім і Шклоўскім раёнах 14—15 кастрычніка 1943 года.

Праводзілася сіламі 2 баявых груп (3 батальёны, 5 пяхотных рот, танкавая рота, 2 кавалерыйскія эскадроны, ягдкаманда, штаб ахоўнага палка, сапёрны ўзвод). Тэрыторыя паміж чыгункай Лепель — Орша і шашой Мінск — Магілёў да кастрычніка 1943 года стала аператыўным тылам 4-й нямецкай арміі, адкінутай да Дняпра Чырвонай Арміяй у ходзе Смаленскай аперацыі. У пачатку кастрычніка 1943 года камандаванне арміі загадала штабу аховы тылу «асвоіць» раён Орша — Талачын — Бялынічы — Магілёў і забяспечыць бесперапынны рух па ўсіх унутранных камунікацыях у мэтах фарсіраванага будаўніцтва абарончага рубяжа «Дора». У раён тылу 4-й арміі было ўведзена 22 пяхотныя і ахоўныя батальёны, 3 батальёны СС і 2 батальёны галоўнага ўпраўлення будаўніцтва ўмацаванага раёна. Раён «асваення» з боку лініі фронту быў блакіраваны 10 ахоўнымі батальёнамі, 3 артылерыйскімі батарэямі і танкавай ротай.

Гітлераўцам удалося адцясніць партызан ад дарогі Коханава — Стараселле, аднавіць буйныя грнізоны ў вёсках Стараселле і Кувечына. Але гэтыя вынікі не вычарпалі пастаўленых камандаваннем задач, і штаб аховы тылу 4-й арміі аддаў загад на карную аперацыю «Паляванне на качак».

Літаратура
----------

* *У. С. Пасэ.* Паляванне на зайцоў // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 394. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Рэйхсканцлер** (ням.: Reichskanzler, літ. *Імперскі канцлер*) — пасада кіраўніка ўрада (аналаг прэм'ер-міністра) ў кайзераўскай Германіі і ў Веймарскай рэспубліцы. Рэйхсканцлер прызначаўся да 1918 года імператарам, а пасля 1918 года Рэйхспрэзідэнтам, але ў Веймарскай рэспубліцы яму мог быць аб'яўлены вотум недаверу дэпутатамі партыі, якая перамагла на выбарах у Рэйхстаг, таму прызначэнне адбывалася звычайна з улікам партыйнага складу Рэйхстага.

У 1933 годзе Рэйхсканцлерам быў прызначаны Адольф Гітлер, пры якім Веймарская рэспубліка ператварылася ў Трэці рэйх на чале з нязменным правадыром-фюрарам (якому былі перададзеныя паўнамоцтвы Рэйхспрэзідэнта). Пасля самагубства Гітлера Рэйхсканцлерам суткі (да ўласнага самагубства) быў Ёзэф Гебельс, з 30 красавіка па 1 мая 1945, а затым абавязкі Канцлера ва Фленсбургскім ўрадзе Карла Дзёніца выконваў граф Людвіг Шверын фон Крозіг (да свайго арышту Саюзнікамі 23 мая).

Аб канцлера ФРГ гл. Федэральны канцлер Германіі.

Гл. таксама
-----------

* Спіс канцлераў Германіі

Зноскі
------



1. ↑  Людвіг Шверын фон Крозіг фактычна выконваў абавязкі рэйхсканцлера ў Фленсбургскім урадзе з 1 па 23 мая 1945 года, аднак афіцыйна яго пасада называлася «Галоўны міністр» (ням.: Leitender Minister)
2. ↑  Людвіг Шверын фон Крозіг фактычна выконваў абавязкі рэйхсканцлера ў Фленсбургскім урадзе з 1 па 23 мая 1945 года, аднак афіцыйна яго пасада называлася «Галоўны міністр» (ням.: Leitender Minister)