**«Барусія»** (ням.: Borussia) — нямецкі футбольны клуб з горада Дортмунд. Клуб быў заснаваны ў 1909 годзе сямнаццаццю футбалістамі з Дортмунда. 8-разовы чэмпіён Германіі (у т. л. у сезонах 2010/11 і 2011/12) і пяціразовы ўладальнік Кубка Германіі. Уладальнік Кубка чэмпіёнаў (1997), уладальнік Кубка ўладальнікаў кубкаў (1966). «Барусія» з’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў у гісторыі нямецкага футбола.

З 1974 года Дортмунд гуляў свае хатнія матчы на «Вестфаленштадыяне». Стадыён з’яўляецца самым вялікім стадыёнам у Германіі. Чорны і жоўты з’яляюцца традыцыйнымі колерамі клуба. Клуб мае даўняе суперніцтва з суседзямі па рурскім рэгіёне клубам «Шальке 04». Матчы паміж гэтымі дзвюма клубамі маюць назва рурскае дэрбі. «Барусія» таксама мае суперніцтва з «Баварыяй», вядомае як «Класіка» (ням.: Der Klassiker). З пункту гледжання фінансавых прыбыткаў, клуб з Дортмунда з’яўляецца другім па велічыні спартыўным клубам у Германіі і адзінаццатым найбуйнейшым футбольным клубам у свеце, зарабіўшы ў 2012 годзе 189,1 млн еўра. Дэвізам клуба ёсць «Сапраўднае каханне» (ням.: Echte Liebe).

Гісторыя
--------

### Раннія гады

Клуб быў заснаваны 19 снежня 1909 года групай незадаволеных семінарыстаў у бары *Zum Wildschütz* (ням.: «У стралка дзічыны»). Прычынай іх незадаволенасці было тое, што іх настаўнік, пастар Дэвальд ненавідзеў футбол і не жадаў уключаць яго ў праграму спартыўнага гуртка. Па іншай версіі: сам пастар Дэвальд футбол не забараняў, больш за тое, заахвочваў гульню і нават купіў маладым вернікам мяч на царкоўныя грошы. Але Дэвальду не падабалася, што яго падшэфныя пасля футбольных матчаў дружнай кампаніяй накіроўваліся ў піўную. Пастар пашкадаваў, што далучыў маладых людзей да футболу, і стаў пераконваць іх вярнуцца ва ўлонне Касцёла. Частка юнакоў адраклася ад футболу, але 18 хлопцаў на чале з Францам Якабі добрай рады не прынялі. Імя «Барусія» паходзіць ад лацінскай назвы Прусіі і суседняй браварні. Спачатку каманда гуляла ў бела-блакітных паласатых кашулях з чырвонай паласой і чорных трусах. Сучасныя чорна-жоўтыя колеры з’явіліся ў 1913 годзе. Першыя гады існавання каманда правяла ў акруговых лігах. У часы Першай сусветнай вайны большасць ігракоў «Барусіі» забралі ў салдаты. Вярнуліся не шматлікія і ў 1920-я гады каманду прыйшлося ствараць ці ледзь не з нуля. З суседзямі па Вестфаліі «Барусія» гуляла з пераменным поспехам, вось толькі з «Шальке 04» адносіны не складаліся. Клуб з Гельзенкірхену стала абыгрываў дортмундцаў. Тым не менш уздыму «Барусіі» ў галоўную лігу Вестфаліі ў 1936 годзе спрыяў адзін з найвялікшых ігракоў «Шальке» — Эрнст Куцора, які пачаў сваю трэнерскую дзейнасць у варожым лагеры.

### Пасля вайны

Пасля вайны клуб, як і многія іншыя арганізацыі, так ці інакш, звязаныя з Трэцім Рэйхам, быў распушчаны. Таксама былі праведзены спробы аб’яднаць клуб з дзвюма іншымі: *Werksportgemeinschaft Hoesch* і *Freier Sportverein 98*, як *Sportgemeinschaft Borussia von 1898*, але ў выніку было абрана імя *Ballspiel-Verein Borussia* (BVB). Першы сур’ёзны поспех прыйшоў да клуба ў 1947 годзе, калі «Барусія» атрымала перамогу ў чэмпіянаце Вестфаліі, упершыню ва ўласнай гісторыі абыграўшы «Шальке 04». Адбылося гэтая падзея 18 мая 1947 года. Матч скончыўся з лікам 3:2. Тры галавыя перадачы ў гэтым матчы зрабіў капітан і лідар «Барусіі» Аўгуст Ленц, які гуляў яшчэ ў даваеннай камандзе. У тым жа годзе «Барусія» выйшла ў фінал Брытанскай зоны акупацыі, але прайграла там «Гамбургу» з лікам 0:1. А ў сезоне 1947/48 Барусія стала пераможцам толькі што створанай Заходняй Оберлігі.

Упершыню чэмпіёнам дортмундскі клуб мог стаць у 1949 годзе, але ў фінале нацыянальнай лігі «Барусія» атрымала паражэнне ў дадатковы час футбольнаму клуба «Мангейм» з лікам 3:2. У 1956 і 1957 гадах дортмундскі клуб упершыню стаў чэмпіёнам Германіі. У 1956 годзе ў фінале з лікам 4:2 быў перайграны «Карлсруэ», а ў 1957 годзе — «Гамбург» з лікам 4:1. Характэрна, што абедзве гэтыя гульні сталі пераможныіт адным і тым жа складам. Пасля гэтага «Барусія» ўпершыню прыняла ўдзел у Кубку ўладальнікаў кубкаў. Таксама ў 1957 годзе клуб быў названы найлепшым клубам года. У апошнім чэмпіянаце Германіі, які праходзіў у «старым стылі», у 1963 годзе перамогу таксама трываў клуб з Дортмунда. На еўрапейскай арэне «Барусія» дамагчыся вялікіх поспехаў не здолела, гэта значыць спачатку ў Кубку чэмпіёнаў, «Барусія» на стадыі 1/8 фіналу атрымала паражэнне ад «Манчэстэр Юнайтэд», а ў наступным годзе была слабейшая за «Мілан», але ўжо на стадыі 1/4 фіналу.

Стадыён
-------

Сігнал Ідуна Парк (Вестфаленштадыян). Хатняя арэна «Барусіі»
Асноўны артыкул: **Вестфаленштадыян**
Стадыён «Барусіі», «Вестфаленштадыян», у цяперашні час мае назву «Сігнал Ідуна Парк». Стадыён з’яўляецца найбуйнейшым стадыёнам у Германіі і шостым паводле велічыні ў Еўропе. «Вестфаленштадыян» замяніў стадыён «Ротэ Эрдэ», які знаходзіцца па суседстве, што было звязана з ростам папулярнасці клуба. Адбылася гэтая падзея ў 1974 годзе, асноўная доля грошай была дадзена клуба з боку адміністрацыі горада Дортмунд, бо новы стадыён павінен быў праводзіць матчы чэмпіянату свету па футболе 1974 года.

Вестфаленштадыян зведаў некалькі рэканструкцыяў на працягу сваёй гісторыі, каб павялічыць памеры стадыёна, у тым ліку пашырэнне стадыёна да чэмпіянату свету 2006 года. У 2008 годзе на стадыёне адчыніў дзверы клубны музей. У 2011 годзе Барусія ўсталявала прыстасаванні для атрымання сонечнай энергіі на даху стадыёну дзякуючы камапніі Q-Cells.

Склад
-----

*Станам на верасень 2023 года.*


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| № |  | Паз. | Імя | Нар. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Швейцарыя | Бр | Грэгар Кобель | 1997 |
| 2 | Іспанія | Аб | Матэу Марэй | 2000 |
| 4 | Германія | Аб | Ніка Шлотэрбек | 1999 |
| 5 | Алжыр | Аб | Рамі Бенсебаіні | 1995 |
| 6 | Турцыя | ПА | Саліх Азджан | 1998 |
| 7 | Злучаныя Штаты Амерыкі | ПА | Джавані Рэйна | 2002 |
| 8 | Германія | ПА | Фелікс Нмеча | 2000 |
| 9 | Кот-д’Івуар | Нап | Себасцьян Але | 1994 |
| 11 | Германія | ПА | Марка Ройс | 1989 |
| 14 | Германія | Нап | Ніклас Фюлькруг | 1993 |
| 15 | Германія | Аб | Матс Хумельс | 1988 |
| 16 | Бельгія | Нап | Жульен Дзюранвіль | 2006 |
| 17 | Германія | ПА | Марыус Вольф | 1995 |
| 18 | Германія | Нап | Юсуфа Мукако | 2004 |

 |  | 

| № |  | Паз. | Імя | Нар. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 19 | Германія | ПА | Юліян Брант | 1996 |
| 20 | Аўстрыя | ПА | Марсель Забітцэр | 1994 |
| 21 | Нідэрланды | Нап | Доніел Мален | 1999 |
| 23 | Германія | ПА | Эмрэ Джан *(капітан)* | 1994 |
| 24 | Бельгія | Аб | Тама Мёнье | 1991 |
| 25 | Германія | Аб | Ніклас Зюле | 1995 |
| 26 | Нарвегія | ПА | Юліян Руэрсан | 1997 |
| 27 | Германія | Нап | Карым Адэемі | 2002 |
| 30 | Германія | ПА | Оле Польман | 2001 |
| 32 | Гвінея | ПА | Абдулае Камара | 2004 |
| 33 | Германія | Бр | Аляксандр Маер | 1991 |
| 35 | Польшча | Бр | Марцэль Лётка | 2001
 |
| 43 | Англія | Нап | Джэймі Байна-Гітэнс | 2004
 |
| 47 | Германія | Аб | Антоніас Пападопулас | 1999 |

 |

### Рэзервовая каманда

* Барусія Дортмунд II

Крыніцы
-------

1. ↑  «Fußball Deutsche Meister seit 1903 Tabelle Liste Statistik Übersicht deutsche Fußballmeister Fussballmeister DFB». Sport-finden.de
2. ↑  «Alle Sieger des Landesmeister-Cups und der Champions League». Kicker.de.
3. ↑  «Spoils shared in der Klassiker». bundesliga.com
4. ↑  «Der Klassiker: Borussia Dortmund — FC Bayern München» Архівавана 2 кастрычніка 2013.. FIFA
5. ↑  Барусія Дортмунд
6. ↑  «Черно-желтые» протестанты Архівавана 23 верасня 2007.. Сайт расійскіх заўзятараў клуба
7. ↑  «Umbau des Signal Iduna Parks» Архівавана 15 сакавіка 2012.. Westline.de
8. ↑  «Q-Cells and German football champion Borussia Dortmund enter into partnership» Архівавана 23 кастрычніка 2011.. Q-cells.com

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Барусія Дортмунд
* Афіцыйны сайт BVB 09 (ням.) (англ.)
* Сайт стадыёна (ням.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Weibo · Twitter (ням.) · Twitter (англ.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Тэматычныя сайты | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1047889-9 · LCCN: n93058162 · NKC: xx0250043 · VIAF: 131498015 |

| ⛭ Барусія Дортмунд |
| --- |
| 
* 1 Кобель (б)
* 2 Марэй
* 4 Шлотэрбек
* 5 Бенсебаіні
* 6 Азджан
* 7 Рэйна
* 8 Нмеча
* 9 Але
* 11 Ройс
* 14 Фюлькруг
* 15 Хумельс
* 16 Дзюранвіль
* 17 Вольф
* 18 Мукако
* 19 Брант
* 20 Забітцэр
* 21 Мален
* 23 Джан (к)
* 24 Мёнье
* 25 Зюле
* 26 Руэрсан
* 27 Адэемі
* 30 Польман
* 32 Камара
* 33 Маер (б)
* 35 Лётка (б)
* 43 Байна-Гітэнс
* 47 Пападопулас
* галоўны трэнер: Эдзін Тэрзіч

 |

| ⛭Футбольныя клубы нямецкай Бундэслігі ў сезоне 2023/24 |
| --- |
| 
* Айнтрахт
* Аўгсбург
* Баварыя
* Баер 04
* Барусія (Дортмунд)
* Барусія (Мёнхенгладбах)
* Бохум
* Вердэр
* Вольфсбург
* Гайдэнгайм
* Гофенгайм
* Дармштат 98
* Кёльн
* Майнц 05
* РБ Лейпцыг
* Уніён
* Фрайбург
* Штутгарт

 |

| ⛭Чэмпіёны Германіі па футболе |
| --- |
| 
* Баварыя (**33**)
* Нюрнберг (**9**)
* Барусія (Дортмунд) (**8**)
* Шальке 04 (**7**)
* Гамбург (**6**)
* Барусія (Мёнхенгладбах) (**5**)
* Штутгарт (**5**)
* Вердэр (**4**)
* Кайзерслаўтэрн (**4**)
* Гройтэр (**3**)
* Кёльн (**3**)
* Лейпцыг (**3**)
* Вікторыя 1889 (**2**)
* Гановер 96 (**2**)
* Герта (**2**)
* Дрэзднер (**2**)
* Айнтрахт (Браўншвайг) (**1**)
* Айнтрахт (Франкфурт-на-Майне) (**1**)
* Вольфсбург (**1**)
* Блау-Вайс 1890 (**1**)
* Карлсруэ (**1**)
* Карлсруэ ФФ (**1**)
* Мангейм (**1**)
* Мюнхен 1860 (**1**)
* Рапід (**1**)
* Рот-Вайс (Эсэн) (**1**)
* Фрайбургер (**1**)
* Фартуна (Дзюсельдорф) (**1**)
* Гольштайн (**1**)

 |

| ⛭Пераможцы Лігі чэмпіёнаў |
| --- |
| 
* Алімпік (Марсель, Францыя)
* Астан Віла (Бірмінгем, Англія)
* Аякс (Амстэрдам, Нідэрланды)
* Баварыя (Мюнхен, Германія)
* Барселона (Іспанія)
* Барусія (Дортмунд, Германія)
* Бенфіка (Лісабон, Партугалія)
* Гамбург (Германія)
* Інтэрнацыянале (Мілан, Італія)
* Ліверпул (Англія)
* Манчэстэр Сіці (Англія)
* Манчэстэр Юнайтэд (Англія)
* Мілан (Італія)
* Нотынгем Форэст (Англія)
* Порту (Партугалія)
* ПСВ (Эйндхавен, Нідэрланды)
* Рэал (Мадрыд, Іспанія)
* Сцяўа (Бухарэст, Румынія)
* Сэлтык (Глазга, Шатландыя)
* Феенорд (Ратэрдам, Нідэрланды)
* Црвена Звезда (Бялград, Сербія)
* Чэлсі (Лондан, Англія)
* Ювентус (Турын, Італія)

 |