Баявы загад штаба *Ленінградскага фронту*, 1941 год.
**Ленінгра́дскі фронт** — аператыўнае аб'яднанне Чырвонай арміі (РСЧА) УС СССР у гады Вялікай Айчыннай вайны.

Утвораны 23 жніўня 1941 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 23 жніўня 1941 года шляхам падзелу Паўночнага фронту на Карэльскі і Ленінградскі франты.

Байцы нясуць параненага. Ленінградскі фронт, 1 кастрычніка 1941 года.
Масква, Парад Перамогі, 9 мая 2005 года, на заднім плане штандар Ленінградскага фронту.

Дзеянні
-------

Перад фронтам стаяла задача прыкрыць непасрэдныя подступы да Ленінграду і не дапусціць яго захопу праціўнікам.

1 верасня Стаўка ВГК паказала камандаванню Ленінградскага фронту на тое, што абарона подступаў да Ленінграду вядзецца недастаткова арганізавана і ўпарта і запатрабавала прыняць больш дзейсныя меры па ўзмацненні абароны горада.

> 
> 1 верасня 1941 г. 06 г. 40 хв.
> 
> 
> Стаўка лічыць тактыку Ленінградскага фронту згубнай для фронту. Ленінградскі фронт заняты толькі адным — як бы адступіць і знайсці новыя рубяжы для адступлення. Ці не пара канчаць з героямі адступлення? Стаўка апошні раз дазваляе вам адступіць і патрабуе, каб Ленінградскі фронт набраўся духу шчыра і ўстойліва адстойваць справу абароны Ленінграда.
> 
> 
> І. СТАЛІН, Б. ШАПАШНІКАЎ
> 
> 
> 

Актыўнай абаронай войскі фронту да канца верасня 1941 года спынілі нямецкія войскі, надыходзячыя на Ленінград з поўдня, а фінскія войскі — з паўночнага захаду. З 8 верасня 1941 года войскі Ленінградскага фронту вялі баявыя дзеянні ў вельмі цяжкіх умовах блакады. У далейшым, упартай абаронай, спалучаўшайся з наступальнымі дзеяннямі, яны пры садзейнічанні Волхаўскага фронту і Балтыйскага флоту выматалі і абяскровілі праціўніка, прымусілі яго перайсці да абароны, канчаткова сарваўшы планы гітлераўскага камандавання па захопу Ленінграда.

На працягу 1942 года войскі фронту правялі некалькі франтавых і асобных наступальных аперацый, у тым ліку аперацыю па вывадзе з акружэння 2-й ударнай арміі і Усць-Тосненскую аперацыю.

У студзені 1943 года войскі Ленінградскага і Волхаўскага франтоў правялі аперацыю па прарыву блакады Ленінграда на поўдзень ад Шлісельбурга (Петракрэпасці). Сухапутная сувязь горада з краінай была адноўлена.

У студзені-лютым 1944 года Ленінградскі фронт ва ўзаемадзеянні з Волхаўскім, 2-м Прыбалтыйскім франтамі і Балтыйскім флотам разграмілі групу нямецкіх армій «Поўнач» пад Ленінградам і Ноўгарадам, вызвалілі Ленінград ад варожай блакады, Ленінградскую і частку Калінінскай вобласці, уступілі на тэрыторыю Эстоніі.

24 красавіка 1944 года з часткі войскаў Ленінградскага фронту створаны 3-ці Прыбалтыйскі фронт. У чэрвені 1944 года Ленінградскі фронт пры актыўным удзеле Балтыйскага флоту, Ладажской і Анежскай ваенных флатылій паспяхова ажыццявіў Выбаргскую аперацыю, у выніку якой разам з Волхаўскім фронтам стварыў умовы для вываду Фінляндыі з вайны на баку Германіі. У верасні-лістападзе 1944 года фронт часткай сіл удзельнічаў у Прыбалтыйскай стратэгічнай аперацыі, наступаючы на тарту-талінскім і нарвска-талінскім напрамках. Вызваліўшы кантынентальную частку Эстоніі, войскі Ленінградскага фронту ва ўзаемадзеянні з Балтыйскім флотам у перыяд з 27 верасня па 24 лістапада ачысцілі ад праціўніка астравы Маанзундскага архіпелага. На гэтым наступальныя дзеянні Ленінградскага фронту завяршыліся. Яго войскі займалі пазіцыі на савецка-фінскай мяжы і ўзбярэжжы Балтыйскага мора ад Ленінграда да Рыгі. 1 красавіка 1945 года ў склад Ленінградскага фронту перададзена частка войскаў расфарміраванага 2-га Прыбалтыйскага фронту (у т. л. 6-я гвардзейская армія, 10-я гвардзейская армія, 15-я паветраная армія), створана Курляндская група войскаў, на якую была ўскладзена задача па працягу блакады ліквідацыі курляндскай групоўкі войскаў праціўніка. У сувязі з безумоўнай капітуляцыяй Германіі Ленінградскі фронт прыняў капітуляцыю гэтай групоўкі.

24 ліпеня 1945 года на падставе Загаду НКА СССР ад 9 ліпеня 1945 года Ленінградскі фронт быў пераўтвораны ў Ленінградскую ваенную акругу.

Склад
-----

### 23 жніўня 1941 г.

> 
>  ЗАГАД
> камандуючага войскамі Ленінградскага фронту № 02. 24 жніўня 1941 г.
> 
> 
> 1. Дырэктывай Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання № 001199 ад 23 жніўня 1941 года ў мэтах зручнасці ў кіраванні Паўночны фронт падзелены на два фронты: Карэльскі фронт і Ленінградскі фронт, з падначаленнем Карэльскага фронту Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання.
> 
> 
> 2. Ленінградскі фронт застаецца ў складзе: 23-й, 8-й і 48-й армій, Чырванагвардзейскага УР, Капорскай і Паўднёвай аператыўных груп і ўсіх часцей і ўстаноў у межах Ленінградскага фронту.
> 
> 
> 3. Размежлиния паміж Карэльским і Ленінградскім франтамі ўстаноўлена па лініі: Васкрасенскае, Радогшча, Яромина Гара, Свірыца, Сортавала, Варкаўс, усё пункты для Карэльскага фронту ўключна. Штаб Карэльскага фронту — Беламорск (Сарока).
> 
> 
> Камандуючы войскамі Ленінградскага фронту
> генерал-лейтэнант ПАПОЎ
> 
> 
> Член Ваеннага савета фронту
> карпусны камісар Клеменцьеў
> 
> 
> Начальнік штаба фронту
> палкоўнік Гарадзецкі
> 
> 
> ЦАМА Расіі. Ф. 217. Оп. 1221. Д. 5. Л. 2. 

У склад фронту ўвайшлі 8, 23 і 48-я арміі, Капорская, Паўднёвая і Слуцка-Колпінская аператыўныя групы.

### 30 жніўня 1941 г.

У аператыўнае падпарадкаванне фронту перададзены Балтыйскі флот. 25 лістапада 1942 года з часцей ВПС фронту сфарміравана 13-я паветраная армія.

У далейшым у Ленінградскі фронт ўваходзілі: 4, 52, 55, 59, 42, 54, 67, 20, 21, 22 і 51-я, 1, 2 і 4-я ударныя, 6-я і 10-я гвардзейскія, 3, 13 і 15-я паветраныя арміі, Неўская і Прыморская групы войскаў.

Камандуючыя войскамі
--------------------

* генерал-лейтэнант М. М. Папоў (27 жніўня — 5 верасня 1941 года);
* Маршал Савецкага Саюза К. Я. Варашылаў (5 — 14 верасня 1941 года);

> 
>  Дырэктыва
> 
> Стаўкі ВГК камандуючым войскамі Ленінградскага і Рэзервовага франтоў аб змене камандавання Ленінградскага фронту
> 
> 
> Копія: начальніку ўпраўлення кадраў Чырвонай Арміі 11 верасня 1941 г. 19 г. 10 хв.
> 
> 
> 1. Вызваліць Маршала Савецкага Саюза таварыша Варашылава ад абавязкаў галоўнакамандуючага Ленінградскім фронтам.
> 
> 
> 2. Прызначыць камандуючым Ленінградскім фронтам генерала арміі таварыша Жукава з вызваленнем яго ад абавязкаў камандуючага Рэзервовым фронтам.
> 
> 
> 3. Таварышу Варашылаву здаць справы фронту, а таварышу Жукаву прыняць на працягу 24 гадзін з гадзіны прыбыцця ў Ленінград таварыша Жукава
> 
> 
> 4. Намесніка начальніка Генеральнага штаба генерал-лейтэнанта Хозіна прызначыць начальнікам штаба Ленінградскага фронту.
> 
> 
> Стаўка Вярхоўнага Галоўнакамандавання
> І.Сталін, Б. Шапашнікаў
> 
> 
> 
> ЦАМА Расіі. Ф. 148а. Оп. 3763. Д. 93. Л. 35. Арыгінал. 

* генерал арміі Г. К. Жукаў (14 верасня — 10 кастрычніка 1941 года);
* генерал-маёр І. І. Фядзюнінскі (10 — 26 кастрычніка 1941 года);
* генерал-лейтэнант М. С. Хозін (кастрычнік 1941 года — 8 чэрвеня 1942 года); зняты з пасады з фармулёўкай:

* генерал-лейтэнант, з студзеня 1943 года генерал-палкоўнік, з лістапада 1943 года генерал арміі, з чэрвеня 1944 года Маршал Савецкага Саюза  Л. А. Говараў (чэрвень 1942 — ліпень 1945 года).

Члены Ваеннага савета
---------------------

* карпусны камісар М. М. Кляменцьеў  (руск.) (бел. (жнівень-верасень 1941 года);
* з лютага 1943 года генерал-лейтэнант, з чэрвеня 1944 года генерал-палкоўнік сакратар ЦК УКП(б) А. А. Жданаў (верасень 1941 года — ліпень 1945 года).
* Ц. Ф. Штыкоў  (руск.) (бел. (ліпень 1942 — люты 1944)
* А. М. Пронін  (руск.) (бел. дывізіённы камісар, генерал-маёр (снежань 1941 — люты 1944)

Начальнікі штаба
----------------

* палкоўнік М. В. Гарадзецкі  (руск.) (бел. (жнівень — верасень 1941 года);
* генерал-лейтэнант М. С. Хозін. (11 верасень — кастрычнік 1941 года);
* генерал-маёр, з мая 1942 г. генерал-лейтэнант Дз. М. Гусеў  (руск.) (бел. (кастрычнік 1941 года — красавік 1944 года);
* генерал-палкоўнік М. М. Папоў (красавік 1944 года — ліпень 1945 года).

Зноскі
------

1. ↑  Згодна з мемуарамі Жукава ён прыбыў у Ленінград ці то 9 (Воспоминания и размышления. М. 1969. С. 327), ці то 10 верасня (Воспоминания и размышления. М. 2003. Т. 1. С. 385) і прыняў камандаванне яшчэ да загаду, па запісцы ад Сталіна. Зрэшты, мемуарамі генерала Фядзюнінскага, які прыбыў у Ленінград разам з Жукавым, пацвярджаецца дата 14 верасня.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Ленінградскі фронт**

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ленінградскі фронт на Вікісховішчы |

* Документы ГКО по Ленинградскому фронту **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 30 лістапада 2012. Праверана 3 студзеня 2018.
* Фронт **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 30 лістапада 2012. Праверана 3 студзеня 2018.
* Все фронты Великой Отечественной войны **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 30 лістапада 2012. Праверана 3 студзеня 2018.
* «Ленінградскі фронт» — документальный четырехсерийный фильм **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 30 лістапада 2012. Праверана 3 студзеня 2018. на сайце Пятого канала **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 30 лістапада 2012. Праверана 3 студзеня 2018..

| ⛭Узброеныя Сілы СССР у Вялікай Айчыннай вайне |
| --- |
| Франты (камандуючыя) | 
* Арлоўскі
* Беларускі
* 1-ы Беларускі
* 2-і Беларускі
* 3-і Беларускі
* Бранскі
* Варонежскі
* Волхаўскі
* Далёкаўсходні
* 1-ы Далёкаўсходні
* 2-і Далёкаўсходні
* Данскі
* Забайкальскі
* Закаўказскі
* Заходні
* Калінінскі
* Карэльскі
* Каўказскі
* Крымскі
* Курскі
* Ленінградскі
* Мажайскай лініі абароны
* Маскоўская зона абароны
* Маскоўскі рэзервовы
* Паўднёвы
* Паўднёва-Заходні
* Паўднёва-Усходні
* Паўночны
* Паўночна-Заходні
* Паўночна-Каўказскі
* Прыбалтыйскі
* 1-ы Прыбалтыйскі
* 2-і Прыбалтыйскі
* 3-і Прыбалтыйскі
* Прыморская група войскаў
* Рэзервовы
* Рэзервовых армій
* Сталінградскі
* Стэпавы
* 1-ы Украінскі
* 2-і Украінскі
* 3-і Украінскі
* 4-ы Украінскі
* Цэнтральны

 |
| Франты СПА | 
* Закаўказскі
* Заходні
* Маскоўскі
* Паўднёвы
* Паўднёва-заходні
* Паўночны
* Усходні
* Цэнтральны

 |
| Флоты | 
* Балтыйскі
* Паўночны
* Ціхаакіянскі
* Чарнаморскі

 |
| Флатыліі | 
* Азоўская
* Амурская
* Анежская
* Беламорская
* Волжская
* Дняпроўская
* Дунайская
* Ільменская
* Каспійская
* Ладажская
* Паўночная Ціхаакіянская
* Пінская
* Чудская

 |
| 

| Арміі (камандуючыя) |
| --- |
| Агульнавайсковыя | 
* Прыморская
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5 (1, 2)
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* **Ударныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5

 |
| Танкавыя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6

 |
| Паветраныя | 
* 1-я бамбардзіравальная
* 1-я знішчальная
* 2-я знішчальная
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* **Асобыя прызначэнні:** ААП-1
* ААП-2
* ААП-3

 |
| Арміі ППА | 
* 1-я знішчальная
* Бакінская
* Забайкальская
* Ленінградская
* Маскоўская
* Прыамурская
* Прыморская

 |
| Сапёрныя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10

 |

 |
| 

| Карпусы |
| --- |
| Стралковыя | 
* Асобны
* 1
* 2 (1, 2)
* 3
* 4 (1, 2)
* 5
* 6 (1, 2, 3)
* 7
* 8 (1, 2)
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17 (1, 2)
* 18
* 19
* 20
* 21 (1, 2)
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37 (1, 2)
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
* 76
* 77
* 78
* 79
* 80
* 81
* 82
* 83
* 84
* 85
* 86
* 87
* 88
* 89
* 90
* 91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99
* 100
* 101
* 102
* 103
* 104
* 105
* 106
* 107
* 108
* 109
* 110
* 111
* 112
* 113
* 114
* 115
* 116
* 117
* 118
* 119
* 120
* 121
* 122
* 123
* 124
* 125
* 126
* 127
* 128
* 129
* 130
* 131
* 132
* 133
* 134
* 135
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* **Лёгка-стралковыя:** 1
* 2
* **Горнастралковы:** 3
* **Лёгкія горнастралковыя:** 126
* 127

 |
| Танкавыя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12

 |
| Механізаваныя | 
* 1 (1, 2)
* 2 (1, 2)
* 3 (1, 2)
* 4
* 5
* 6 (1, 2)
* 7 (1, 2)
* 8
* 9 (1, 2)
* 10 (1, 2)
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29 (1, 2)
* 30
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9

 |
| Кавалерыйскія | 
* Асобны
* 1
* 2 (1, 2)
* 3
* 4
* 5 (1, 2)
* 6 (1, 2)
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* **Гвардзейскія:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7

 |
| Артылерыйскія | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10

 |
| Паветрана-дэсантныя | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 8

 |
| Авіяцыйныя | 
* **Знішчальныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 1
* **Штурмавыя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 1
* **Бамбардзіравальныя:** 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* **Гвардзейскі:** 6

 |
| Карпусы ППА | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* **Гвардзейскі:** 8

 |

 |