У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шлем.

**шчыт  
(тарча)**
**эмалі або металы**
шчыта-  
трымальнік
шчыта-  
трымальнік
**дэвіз**
**клейнод**
**бурэлет**
**намёт**
шлем  
(прылбіца)
**карона**
**пастамент**
**ордэн**
**гербавыя фігуры**
**стужка для размяшчэння дэвізу**
Элементы гербаЭлементы герба

**Шлем**, **прылбіца**, або **гелм** (фр.: le casque) — адзін з элементаў герба, упрыгажэнне гербавага шчыта. Уяўляе сабой выяву часткі ўзбраення, назначэнне якой — ахова галавы і шыі рыцара. На шлеме змяшчаецца бурэлет, карона, клейнод.

Шлемы бываюць закрытыя і адкрытыя. На шчыце знаходзіцца пасярэдзіне. Шлем, павернуты направа, сведчыць аб старажытнасці герба альбо рода яго ўладальніка, з XV ст. шлемы сталі рабіць павернутымі да гледача.

Калі на шчыце сустракаюцца два шлемы і болей (але абавязкова парамі), тады іх краты павінны быць павернуты адзін да аднаго. Калі іх тры — сярэдні шлем павернуты проста, а тыя, што па баках, павінны быць павернуты кратамі да яго.

Тэрмін
------

На думку геральдыста Аляксея Шаланды тэрмін *«прылбіца»*, уведзены А. Цітовым, наўрад ці ён можа задаволіць айчынных геральдыстаў, не зусім удалым ён таксама лічыць тэрмін *«шолам»*. Паводле беларускіх слоўнікаў другой паловы XVI — першай паловы XVII ст. у слова *«шлем»* было некалькі адпаведнікаў: *«прилбица», «мисюрка», «шишак»*. Апошнім варыянтам, *«шишак»*, карыстаўся ў першай палове XVII ст. аўтар геральдычнага трактата князь Ю. А. Ябланоўскі.

Набольш шырока ў шляхецкай геральдыцы Вялікага Княства Літоўскага выкарыстоўваўся іншы тэрмін — *«гелм»*. Ён паходзіў ад нямецкага слова *«helm»*, якое трапіла спачатку ў Польшчу і замацавалася там у форме *«hełm»*, а пазней перайшло ў беларускую мову.

Віды шлемаў
-----------

Адрозніваюць шлемы:

* шлем імператара і каралёў — залаты адкрыты шлем без кратаў;
* у прынцаў крыві, герцагаў і вялікіх князёў — адкрыты срэбраны шлем;
* У маркізаў — закрыты срэбраны шлем;
* У графаў — срэбраны шлем з дзевяццю крацінамі, павернуты на тры чвэрці;
* У баронаў — срэбраны шлем з сямю крацінамі, павернуты на тры чвэрці;
* у старажытнай шляхты — срэбраны шлем з сямю крацінамі, павернуты ў профіль;
* у набілітаванай шляхты — срэбраны шлем з амаль апушчанымі кратамі, павернуты ў правы бок і профіль;
* у незаконнанароджаных — срэбраны шлем з апушчанымі кратамі, павернуты проста.

* Шлем прынца каралеўскай крывіШлем прынца каралеўскай крыві
* Шлем герцагаШлем герцага
* Шлем маркізаШлем маркіза
* Шлем графаШлем графа
* Шлем баронаШлем барона
* Шлем набілітаванага шляхцічаШлем набілітаванага шляхціча
* Шлем незаконнанароджанагаШлем незаконнанароджанага

Зноскі
------

1. 1 2  Герб. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  *Аляксей Шаланда.* Таямнічы свет беларускіх гербаў: Шляхецкая геральдыка Вялікага княства Літоўскага. — Мінск: Янушкевіч. — 220 с. [12] л. іл. с. — ISBN 978-985-90346-1-9.
3. 1 2  Цітоў А. К. Геральдыка Беларусі. — Мн.: МФЦП, 2010.— 144 с.: іл. ISBN 978-985-454-500-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Геральдычны шлем