**Палавое размнажэнне** — працэс у большасці эўкарыётаў, звязаны з развіццём новых арганізмаў з палавых клетак (у аднаклетачных эўкарыётаў пры кан’югацыі функцыі палавых клетак выконваюць палавыя ядры).

Першыя арганізмы, якія размножваліся палавым шляхам, адносяцца да стэнійскага перыяду мезапратэразою.

Утварэнне палавых клетак, як правіла, звязана з праходжаннем меёзу на якой-небудзь стадыі жыццёвага цыклу арганізма. У большасці выпадкаў палавое размнажэнне суправаджаецца зліццём палавых клетак, або гамет, пры гэтым аднаўляецца падвоены адносна гамет набор храмасом. У залежнасці ад сістэматычнага становішча эўкарыятычных арганізмаў палавое размнажэнне мае свае асаблівасці, але, як правіла, яно дазваляе аб’ядноўваць генетычны матэрыял ад двух бацькоўскіх арганізмаў і дазваляе атрымаць нашчадкаў з камбінацыяй уласцівасцей, якая адсутнічае ў бацькоўскіх формаў.

Эфектыўнасці камбінавання генетычнага матэрыялу ў нашчадкаў, атрыманых у выніку палавога размнажэння, спрыяюць:

1. выпадковая сустрэча дзвюх гамет;
2. выпадковае размяшчэнне і разыходжанне да палюсоў дзялення гамалагічных храмасом пры меёзе;
3. красінговер паміж гамалагічнымі храмасомамі.

Такая форма палавога размнажэння як партэнагенез не прадугледжвае зліцця гамет. Але партэнагенез усё роўна лічыцца палавым размнажэннем, бо арганізм развіваецца з палавой клеткі (аацыта).

У многіх групах эўкарыётаў адбылося паўторнае знікненне палавога размнажэння, або яно адбываецца вельмі рэдка. У прыватнасці, у аддзел дэйтэраміцэтаў (грыбы) аб’ядноўвае шырокую групу філагенетычных аскаміцэтаў і базідыяміцэтаў, якія страцілі палавы працэс. Да 1888 года меркавалася, што сярод наземных вышэйшых раслін палавое размнажэнне цалкам страчана ў цукровага трыснягу. Страта палавога размнажэння ў якой-небудзь групе шматклетачных жывёл не апісана. Аднак вядомыя шматлікія віды (ніжэйшыя ракападобныя — дафніі, некаторыя тыпы чарвякоў), здольныя ў спрыяльных умовах размнажацца партэнагенетычна на працягу дзясяткаў і сотняў пакаленняў. Напрыклад, некаторыя віды калаўротак на працягу мільёнаў гадоў размножваюцца толькі партэнагенетычна, нават утвараючы пры гэтым новыя віды.

У шэрагу поліплоідных арганізмаў з няцотнай колькасцю набораў храмасом палавое размнажэнне адыгрывае малую ролю ў падтрыманні генетычнай зменлівасці ў папуляцыі ў сувязі з утварэннем незбалансаваных набораў храмасом у гаметах і ў нашчадкаў.

Магчымасць камбінаваць генетычны матэрыял пры палавым размнажэнні мае вялікае значэнне для селекцыі мадэльных і важных гаспадарчых арганізмаў.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Палавое размнажэнне на Вікісховішчы |

* Половое размножение Архівавана 29 лістапада 2010.. Статья по книге Н. А. Лемеза Л. В. Камлюк Н. Д. Лисов «Пособие по биологии для поступающих в ВУЗы»

| ⛭Размнажэнне |
| --- |
| Бясполае размнажэнне,мітоз | 

|  |  |
| --- | --- |
| Аднаклетачны арганізм | дзяленне |
| Шматклетачны арганізм | кланіраванне ·  спорамі (споранашэнне) ·  вегетатыўнае размнажэнне (пачкаванне ·  парасткамі ·  чаранкамі ·  культурай тканак ·  цыбулінамі ·  клубнямі) |

 |
| Палавое размнажэнне,меёз, зігота | 

|  |  |
| --- | --- |
| Аднаклетачны арганізм | кан'югацыя |
| Шматклетачны арганізм | насеннем ·  ікрой ·  яйкамі ·  яйцажыванараджэнне ·  жыванараджэнне ·  партэнагенез (апаміксіс) ·  гермафрадытызм/аднадомнасць ·  гаметаўтварэнне (ізагамія→анізагамія→аагамія)
Чаргаванне пакаленняў (гаметафіт/спарафіт) |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4269896-0 · LCCN: sh85120560 · Microsoft: 159575461 · NKC: ph855047 |