recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красоўская.

**Людміла Іванаўна Красоўская** (нар. 21 сакавіка 1949, г. п. Любча, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — 
беларуская спецыялістка ў галіне тэарэтычных асноў цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (2001), прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Хімія», 1971), Беларускі тэхналагічны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў», 1980).

Працавала ў Інстытуце цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі (1977—2002), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (2002—2014, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра фізічнай і калоіднай хіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: плазмахімія; тэарэтычныя даследаванні па праблемах сінтэзу і вывучэння ўласцівасцей вугляродных нанаструктур; малекулярна-дынамічныя даследаванні фарміравання і трасфармацыі вугляродных нанатрубак; даследаванне механізму ўтварэння вугляродных нанаструктур на часціцах нікелевага каталізатара; разлік канстанты скарасцей узаемадзеяння нанатрубак з нізкамалекулярнымі вугляроднымі кампанентамі.

Узнагароды
----------

Ганаровая грамата АН Беларускай ССР (1981).

Бібліяграфія
------------

* Теплофизические и теплотехнические основы плазмохимических процессов в трехструйных электродуговых реакторах : диссертация … доктора технических наук : 05.14.05 : защищена 28.09.2000 : утверждена 11.04.2001 / Красовская Людмила Ивановна. — Минск, 2000.
* Плазмохимические процессы в трехструйных электродуговых реакторах / Л. И. Красовская, А. Л. Моссэ. — Минск, 2000.
* Моделирование формирования плазменных потоков в реакторах с трехструйными камерами смешения / Л. И. Красовская, М. А. Брич. — Минск, 1999.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Красовская Людмила Ивановна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 275.
**Пузы́рнік судэцкі** (*Cystopteris sudetica*) — папарацепадобная расліна сямейства Качадыжнікавыя (*Cystopteridaceae*).

Апісанне
--------

Шматгадовая папараць вышынёй 10—35 см з тонкім чарнаватым паўзучым карэнішчам. Лісце тонкае, на доўгіх чаранках, шырокаавальнае або шырокатрохвугольнае двойчы-тройчы перыстае. Ніжнія сегменты ліставой пласцінкі карацей за размешчаныя вышэй. Жылкі ліставых пласцінак выходзяць у выемчастыя зубцы. Сорусы круглаватыя, з плеўкавым пакрывальцам, залозістыя, размешчаны на тыльным баку ліставых жылак. Споры з тупымі кароткімі шыпікамі.

Пашырэнне
---------

Еўрасібірскі старажытнатаежны рэліктавы від. Пашырэнне: паўночныя, паўночна-заходнія, заходнія і цэнтральныя раёны Усходняй Еўропы, Каўказ, Сярэдні Урал, горы Заходняй і Усходняй Сібіры, Далёкі Усход, Камчатка. У Беларусі знойдзены ў Бярэзінскім запаведніку ў ізаляваных лакалітэтах еўрапейскага фрагмента дыз'юнктыўнага еўразійскага арэала. Месцы росту: хвойныя, шыракаліста-хвойныя і шыракалістыя лясы.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Размнажэнне споравае і вегетатыўнае. Ветраапыляльная расліна. Спараносіць у ліпені-жніўні.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-095-5
* *Казлоўская Н. В.* Пузырнік // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз. — С. 300.

Спасылкі
--------

*
***Геркулес Фарнезскі*** — адна з найбольш знакамітых скульптур антычнасці, у наш час выстаўлена ў Нацыянальным археалагічным музеі ў Неапалі.

Скульптура ўяўляе сабой рымскую (ці, магчыма, выкананую ў афінскай майстэрні Глікона) копію III стагоддзя з грэчаскага арыгінала IV стагоддзі да н.э. які не дайшоў да нас і аўтарства якога належыць Лісіпу ці камусьці са скульптараў яго кола. Паводле ўспамінаў італьянскага натураліста Улісэ Альдравандзі, запісанх у 1592, статуя была выяўлена ў 1546 пры раскопках руін Тэрм Каракалы (пабудаваны ў 216 г.). Знаходка неўзабаве папоўніла калекцыю пармскага герцага Алесандра Фарнезэ, пляменніка Папы Паўла III. Перш чым заняць месца ў музейнай экспазіцыі ў Неапалі, статуя размяшчалася ў асабістых пакоях герцага ў Палацца Фарнезэ ў Рыме, дзе, паводле сведчання Джорджыа Вазары, яе атачалі фрэскі з выявай подзвігаў герцага, выкананыя Федэрыка Цукары ў 1566—1569.

Гл. таксама
-----------

* Геркулес з Бычынага форума

Літаратура
----------

* Bober, Phyllis & Ruth Rubinstein, *Renaissance Artists and Antique Sculpture*, 1986.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Геркулес Фарнезскі
* Гравюра Гольцыуса ў Музеі Метраполітэн.

1. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
2. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хірон (значэнні).

**Хіро́н** (стар.-грэч.: Χείρων, Хейрон, «рука») у старажытнагрэчаскай фесалійскай міфалогіі — кентаўр, сын Кронаса і Філіры, першапачаткова надзелены неўміручасцю. Гесіёду прыпісвалася паэма «Навучанні Хірона». Яго жонкай была Харыкло, а дачкой — Гіпа.

У адрозненне ад большасці кентаўраў, якія славіліся буянствам, схільнасцю да п'янства і варожасцю да людзей, Хірон быў мудрым і добрым. Ён жыў на гары Пеліёне. Быў вучнем Апалона і Артэміды. У сваю чаргу вучыў вельмі шматлікіх герояў — Ясона (для падарожжа якога стварыў першы нябесны глобус), а таксама Дыяскураў, Ахіла (які лічыўся яго нашчадкам), якога ён карміў ільвіным мясам, магчыма, Арфея і іншых. Навучаў медыцынскаму мастацтву Асклепія і Патрокла, а паляўнічаму — Актэона. Удзельнік індыйскага паходу Дыяніса. Падарыў Пелею дзіду з ясеню.

Быў асабістым сябрам Геракла. Абхоплены каханнем, да яго прыйшоў Геракл і жыл у пячоры. Быў смяротна паранены атручанай стралой, выпадкова пушчанай Гераклам. Або Геракл ненаўмысна паразіў яго выстралам з лука, параніўшы яго ў калена, або яго нагу зачапіла выпушчаная ім страла Геракла. Паводле некаторых аўтараў, ён пасяліўся ў Малеі, дзе загінуў ад стралы Геракла. Малея — гэта або мыс у Лаканіцы, або горад у Фесаліі.

Зведаўшы страшныя пакуты, адмовіўся ад сваёй неўміручасці, перадаўшы яго Праметэю.

Змешчаны на небе ў выглядзе сузор’я Кентаўра, ці Стральца.

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.593; Гл. Титаномахия, фр.11 Бернабе; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 2, 4; II 5, 4.11; III 4, 4; 10, 3; 13, 3.5-6.8
2. ↑  Тытанамахія, фр.6 Іўлін-Уайт; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 2, 4
3. ↑  фр.283-285 М.-У.
4. ↑  Гарацый. Эподы 13, 11-18
5. ↑  Гамер. Іліяда IV 219
6. ↑  Гамер. Іліяда XI 832
7. ↑  Нон. Дзеянні Дыяніса XIV 51
8. ↑  Гамер. Іліяда XVI 143; XIX 390; Стасін. Кіпрыі, фр.5 Іўлін-Уайт
9. ↑  Псеўда-Эратасфен. Катастэрызмы 40
10. ↑  Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 12, 8
11. ↑  Авідзій. Фасты V 398
12. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 5, 4
13. ↑  Псеўда-Эратасфен. Катастэрызмы 40; Гігін. Астраномія II 38, 1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Хірон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 150827912 · GND: 11903588X · SUDOC: 165044357 · VIAF: 54949175, 282955065, 25151776766118011005, 622159234447103371777 |
**Іанійцы** (стар.-грэч.: Ἴωνες) † — адно з асноўных старажытнагрэчаскіх плямёнаў, якое ў 1 тысячагоддзі да н. э. насяляла Атыку, некаторыя астравы Эгейскага мора і заходняя ўзбярэжжа Малой Азіі (Іонія).

Паходжанне і рассяленне
-----------------------

У старажытнагрэчаскай міфалогіі паходжанне іанійцаў выводзілася ад Іона, унука Эліна.

Іанійцы ўзгадваліся ў запісах крыцкага лінейнага пісьма B (ахейскі перыяд) як жыхары поўдня Грэцыі. Страбон пісаў, што іанійцы былі выціснуты з Пелапанеса на поўнач іншымі плямёнамі (дарыйцамі). На Карынфскім пярэсмыку ў старажытнасці быў ўсталяваны слуп. На адным яго баку было напісана "Тут не Пелапанес ужо, а Іонія", на процілеглым — "Тут Пелапанес ужо, а не Іонія". 

Герадот у апісанні жыхароў Пелапанеса пералічваў кінурыяў - карэнных насельнікаў паўвострава, "адзінае іанійскае племя на Пелапанесе", якое пад уладай Аргаса стала дарыйскім. Аднак Герадот не лічыў, што іанійцы мелі паўднёвагрэчаскае паходжанне: "Іанійскае племя ніколі не пакідала сваёй зямлі". Ён тлумачыў асаблівасці іанійцаў паходжаннем ад пеласгаў, даіндаеўрапейскага карэннага насельніцтва Грэцыі. Часткова старажытны гісторык сам абвяргае сваю думку, калі апавядае пра рассяленне іанійцаў.

Такім чынам, у X - IX стст. іанійцы пакінулі поўдзень Грэцыі, які раней насялялі разам з ахейцамі, замацаваліся ў Атыцы, дзе асімілявалі больш старажытных жыхароў і адкуль перасяліліся на астравы цэнтральнай часткі Эгейскага мора (найбольш значныя Дэлас , Хіас, Самас), на ўзбярэжжы Малой Азіі заснавалі вобласць Іонія з заможнымі гарадамі Мілет, Факея, Эфес, Прыена і інш. Герадот называў афінян першымі з іанійскага племені. Іонія стала першай вобласцю Старажытнай Грэцыі, адкуль пачаўся росквіт культуры ў класічную эпоху. Пазней афіняне і іншыя іанійцы пабудавалі калоніі ў Прычарнамор'і, факейцы асвойвалі Заходняе Міжземнамор'е.

Знакамітыя іанійцы
------------------

* Анаксімандр
* Анаксімен
* Гекатэй Мілецкі
* Геракліт
* Ксенафан
* Перыкл
* Піфагор
* Платон
* Сафокл
* Фалес Мілецкі
* Херыл
* Эпікур

Мова
----

Іанійскі дыялект старажытнагрэчаскай мовы з'яўляўся асновай літаратурнай мовы Элады.

Зноскі
------

1. ↑  Таблетка Xd:146
2. ↑  Страбон, III:5
3. ↑  Герадот, VIII:73
4. ↑  Герадот, I:56
5. ↑  Герадот, I:56
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Барэй (значэнні).
**Баре́й** (стар.-грэч.: Βορέας, Βοῤῥᾶς «паўночны») — у грэчаскай міфалогіі увасабленне паўночнага бурнага ветра. Згадаюць у «Іліядзе» (V 524 і інш.), «Адысеі» (V 296).

Барэй выкрадае Арыфію. Фрагмент роспісу вазы. 360 год да н.э.
Барэй быў сынам Астрэя (бога зорнага неба) і Эас (багіні ранішняга світанку), братам Зефіра і Нота. Яго паходжанне паказвае на сувязь са стыхійнымі сіламі прыроды. Маляваўся крылатым, доўгавалосым, барадатым, магутным бажаством. Фракія лічылася месцазнаходжаннем Барэя. Барэй выкраў дачку афінскага цара Эрэхтэя, Арыфію, якая нарадзіла яму Барэадаў Зэта і Калаіда, Хіёну і Клеапатру. Лічыўся сваяком афінян. Яго жыллё завуць «седзьмідомным гротам».

У літаратуры і мастацтве
------------------------

Яму прысвечаны LXXX арфічны гімн. Дзеючая асоба трагедыі Эсхіла «Арыфія». На куфры Кіпсела была намалявана сцэна дзе ён са змяінымі хвастамі замест ног выкрадае Арыфію.

Сюжэт выкрадання Барэем Арыфіі ўпрыгожвае франтон храма афінян у Дэласе, часта сустракаецца ў роспісы ваз. У жывапісе гэты сюжэт можна сустрэць на карцінах Анібале Карачы, П. П. Рубенса, Ш. Лебрэна, Ф. Бушэ. Выяву Барэя (але ў большасці мастацтвазнаўчых крыніц - Зефіра) можна знайсці на карціне Бацічэлі «Вясна».

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.183; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 9, 16 далей
2. ↑  Гесіёд. Тэагонія 380
3. ↑  Паўсаній. Апісанне Элады I 19, 5
4. ↑  Калімах. Гімны IV 65
5. ↑  Паўсаній. Апісанне Элады V 19, 1

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Барэй на Вікісховішчы |

* «Анемоі, Барэй»
* Мифы народов мира. Энциклопедия. М. 1987.

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
Энергія іанізацыі некаторых чыстых хімічных элементаў. На піках знаходзяцца інертныя газы.
**Іанізацыя** — эндатэрмічны працэс утварэння іонаў з нейтральных атамаў або малекул.

Станоўча зараджаны іон утвараецца, калі электрон у атаме або малекуле атрымлівае дастатковую энергію для пераадолення патэнцыйнага бар’ера, роўную іанізацыйнаму патэнцыялу. Адмоўна зараджаны іон, наадварот, утвараецца пры захопе дадатковага электрона атамам з вызваленнем энергіі.

Прынята адрозніваць іанізацыю двух тыпаў — паслядоўную (класічную) і квантавую, якая не падпарадкоўваецца некаторым законам класічнай фізікі.

Гл. таксама
-----------

* Дэіянізацыя
* Павярхоўная іанізацыя
* Іянізатар

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
**Герман Маліньш** (лат.: Germans Māliņš, нар. 12 кастрычніка 1987, Рыга) — латвійскі футбаліст, брамнік клуба «Албертс» з Рыгі.

Клубная кар’ера
---------------

З 2006 года выступаў за рыжскі «Сконта», сезон 2007 правёў у арэндзе ў «Алімпе». З 2008 года стаў замацоўвацца ў асноўным складзе «Сконта» і нарэшце стаў капітанам каманды. У 2011 і 2012 гадах быў прызнаны найлепшым брамнікам чэмпіянату Латвіі.

У красавіку 2013 года перайшоў у барысаўскі БАТЭ, дзе стаў другім брамнікам пасля Андрэя Гарбунова. Дэбютаваў у чэмпіянаце Беларусі 3 жніўня 2013 года ў матчы супраць «Нафтана», пасля ў сезоне 2013 яшчэ двойчы з’явіўся на полі ў чэмпіянаце і адзін раз — у Кубку Беларусі.

У снежні 2013 года падоўжыў кантракт з БАТЭ. У пачатку сезона 2014, у выніку адхілення ад асноўнай каманды Андрэя Гарбунова і траўмы навабранца Сяргея Чэрніка, быў асноўным брамнікам БАТЭ. Аднак у матчы першага тура чэмпіянату, 29 сакавіка 2014 года супраць «Шахцёра», дапусціў грубыя памылкі, з-за якіх БАТЭ прайграў 0:2. Пасля гэтага матча Чэрнік заняў месца ў аснове, Маліньш жа больш не з’яўляўся на полі, а пачынаючы з верасня 2014 года перастаў трапляць нават на лаўку запасных. Па заканчэнні кантракта ў студзені 2015 года пакінуў БАТЭ.

Неўзабаве пасля зыходу з БАТЭ Герман вярнуўся ў «Сконта». У якасці асноўнага брамніка гэтага клуба распачаў сезон 2015, але хутка страціў месца ў аснове. У пачатку 2016 года, пасля таго як «Сконта» не здолеў атрымаць ліцэнзію на сезон 2016 і быў пераведзены ў Першую лігу, Маліньш папоўніў склад іншага рыжскага клуба — РФШ. У пачатку 2018 года перайшоў у «Рыгу», дзе спачатку гуляў у стартавым складзе, але пазней стаў рэзервовым брамнікам.

Сезон 2019 пачаў у складзе «Елгавы». У 2020 годзе гуляў у чацвёртым дывізіёне Швецыі за клуб «Норвермланд», а ў пачатку 2021 года вярнуўся ў Латвію і далучыўся да клуба «Албертс» з другога дывізіёна.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Гуляў за моладзевыя зборныя Латвіі розных узростаў.

Дасягненні
----------

* Латвія 01Чэмпіён Чэмпіён Латвіі (2): 2010, 2018
* Латвія 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Латвіі (2): 2012, 2015
* Латвія 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Латвіі (2): 2008, 2009
* Латвія Уладальнік Кубка Латвіі (2): 2012, 2018
* 01Чэмпіён Пераможца Балтыйскай лігі: 2011
* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі (2): 2013, 2014
* Беларусь Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2014

Зноскі
------

1. ↑  Germans Malins // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Germans Malins // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  Герман Малиньш продлил контракт с БАТЭ
4. ↑  Малиньш, Яковлев и Тубич официально покинули БАТЭ

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце БАТЭ (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
**Лепельски бой** — бой Лепельскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна, партызанскай брыгады імя В. І. Чапаева, 2-й Ушацкай партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі, Чашніцкай партызанскай брыгады «Дубава», Сенненскай партызанскай брыгады 19—21 кастрычніка 1943 супраць нямецкіх войск, знаходзіўшыхся ў горадзе Лепель; састаўная частка Лепельскай аперацыі.

Перадумовы
----------

Лепель з'яўляўся галоўнай апорнай базай у тыле 3-й нямецкай танкавай арміі і быў добра ўмацаваны. У ім размяшчаліся 3 пяхотныя палкі, танкавы батальён, 2 артылерыйскія і 1 мінамётная батарэі, усяго больш за 2 тысячы байцоў. Горад акружала густая сетка дзотаў, акопаў, драцяных загарод, усе подступы да яго былі замініраваны.

Бой
---

У ноч на 20 кастрычніка атрады 1-ы, 2-і, 3-і Лепельскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна знішчылі перадавыя нямецкія пасты ў вёсцы Забаенне і ўшчыльную наблізіліся да паўднёвых абарончых умацаванняў горада. Штурмавыя групы прарвалі драцяныя загароды і пачалі падаўляць дзоты, за імі на ўскраіны ўварваліся асноўныя сілы. На заходніх і ўсходніх ускраінах у бой уступілі перадавыя атрады астатніх брыгад. На досвітку атрады Лепельскай брыгады прабіліся ў цэнтр горада, але былі контратакаваны прыбыўшым падмацаваннем праціўніка — бронетанкавымі падраздзяленнямі і былі вымушаны адступіць у раён вёсак Свяда і Свядзіца.

У ноч на 21 кастрычніка брыгады зноў рушылі на штурм Лепеля, але ў цэнтры горада праціўніку ўдалося іх спыніць. Фактар раптоўнасці быў страчаны, скончыліся боепрыпасы. Падабраўшы забітых і параненых партызаны адышлі ў раён Мядзвёдаўка, Зацякляссе, Селішча, Верабкі, заблакаваўшы нямецкі гарнізон з усходу і паўднёвага ўсходу.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* У. С. Пасэ // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Ваявода Дзяцько. Фантазія сучаснага мастака
**Дзяцько** (*Дзядзько*) **Дзмітрый** (год нараджэння невядомы — памёр каля 1349) — галіцкі ваявода і шляхетны баярын у кіраванне Юрыя ІІ Баляслава і Дзмітрыя-Любарта. Абапіраючыся на падтрымку літоўскага князя Любарта, Дзяцько ў 1340-х гадах узначальваў баярскі ўрад Галіцкага княства. Праводзіў умелую палітыку, абараняючы княства ад нападаў Венгрыі, Польшчы і татараў. Меў званне «правізара або кіраўніка Рускай зямлі». У кіраванне Дзяцька Галіцкае княства захоўвала незалежнасць. У 1340—1349 гадах, калі са смерцю Уладзіміра Львовіча загас род Раманавічаў, ваявода Дзмітрый Дзяцько кіраваў Львовам як намеснік валынскага князя Дзмітрыя-Любарта з Гедзімінавічаў.

Пасля яго смерці польскі кароль Казімір III, заручыўшыся нейтралітэтам татараў, у 1349 годзе захапіў Галіцкае княства.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Гайдай Л. Історія України в особах, термінах, назвах і поняттях.-Луцьк: Вежа, 2000.
* Довідник з історії України. За ред. І.Підкови та Р.Шуста.- К.: Генеза, 1993. Архівавана 10 красавіка 2009.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кулікоўскі.

**Іван Міхайлавіч Кулікоўскі** (21 жніўня 1902, вёска Плошчава, Смаленскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

Біяграфія
---------

З 1924 года знаходзіўся на службе ў Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1927 года. Удзельнік Польскага паходу Чырвонай Арміі ў 1939 годзе, Савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. З чэрвеня 1941 года на фронце. У партызанах з ліпеня 1942 года: камандзір атрада, у студзені — лютым 1943 года камандаваў 99-й партызанскай брыгадай імя Дз. Ц. Гуцяева, у сакавіку — ліпені 1943 — 210-й Капаткевіцкай партызанскай брыгадай, у верасні 1943 — чэрвені 1944 гадоў — 100-й Глускай партызанскай брыгадай, адначасова член Глускага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1966 гадах на савецкай і гаспадарчай рабоце.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Лепанцінскія Альпы** — горы, частка Заходніх Альп на тэрыторыі Швейцарыі (кантоны Вале, Тычына і Граўбюндэн) і Італіі (П’емонт).

Лепанцінскія Альпы аддзеленыя ад Бернскіх Альп (на паўночным захадзе) далінай ракі Рона, пераваламі Фурка і Сен-Гатард, ад Пенінскіх Альп (на паўднёвым захадзе) — перавалам Сімплон, ад Гларнскіх Альп (на поўначы) — далінай Пярэдняга Рэйна і перавалам Оберальп, ад хрыбта Оберхальбштайн ва Усходніх Альпах — перавалам Шплюген.

Заўвагі
-------

1. ↑  Peakbagger.com

Спасылкі
--------

* Peakware.com Архівавана 13 мая 2013.
* Summitpost.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4277782-3 · LCCN: sh96006460 · VIAF: 243107136 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нес.
Нес і Дэяніра.
**Нес** (стар.-грэч.: Νέσσος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі кентаўр, які атруціў Геракла сваёю крывёю.

Сын Іксіёна і Хмары. Пасля першай бітвы з Гераклам бег да ракі Евену. Забіты Гераклам каля ракі Евен, з-за таго, што спрабаваў згвалтаваць Дэяніру. Паміраючы, прасіў Дэяніру сабраць яго кроў і семя і змяшаць, абяцаючы, што гэта сумесь будзе нагаворным зеллем і забяспечыць Дэяніры каханне Геракла. Гэта згадваюць Архілох і Вакхілід.

Паводле версіі, бег у зямлю локраў і там памёр, яго труп стаў гнісці і распаўсюджваць смурод (*осмэ*), з-за чаго локраў назвалі азольскімі. Магіла Неса і кентаўраў ва ўзгорку Тафіяс ля Халкіды (Этолія).

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.213
2. ↑  Сенека. Геркулес на Эце 492; Гігін. Міфы 34
3. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 5, 4;
4. ↑  Страбон. Геаграфія X 2, 5 (стар.451)
5. ↑  Сафокл. Трахінянкі 555—577; Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 7, 6-7; Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 36, 4; Авідзій. Метамарфозы IX 130—133
6. ↑  Примечания В. Н. Ярхо в кн. Софокл. Драмы. М. 1990. С.580
7. ↑  Плутарх. Грэчаскія пытанні 15; Паўсаній. Апісанне Элады X 38, 2
8. ↑  Страбон. Геаграфія IX 4, 8 (стар.427)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нес (міфалогія)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 150833273 · LCCN: sh2003000016 · SUDOC: 238363686 · VIAF: 316444176, 107151776782618011561 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Трафімава.
**Таісія Іванаўна Трафімава** (дзяв. **Янучок**; нар. 1955) — беларуская паэтка. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Сястра Зоі Іванаўны Падліпскай і Ларысы Пшанічнай.

Біяграфія
---------

Скончыла Маскоўскі народны універсітэт мастацтваў; факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Друкавалася ў газеце «ЛІМ»; часопісах «Полымя», «Маладосць», «Роднае слова», «Першацвет» і інш. Песні на яё вершы выконваюца на «Славянскім базары».

Зноскі
------

1. 1 2  Трафімава, Таіса Іванаўна (паэт ; нар. 1955)

Літаратура
----------

* Мы горды своими земляками // Земля отцов ― земля святая : Лучники: история, люди, события, факты / В. С. Видлога. ― Минск, 2009
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прымшыц.
**Дзмітрый Вітольдавіч Прымшыц** (нар. 1980, Гродна) — беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (2011), дацэнт (2020).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1980 годзе ў Гродне. Скончыў у 2004 годзе Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, у 2009 годзе — Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт. У 2004—2014 гадах — выкладчык-стажор, выкладчык, старшы выкладчык, дацэнт кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемстве, намеснік дэкана па навуковай працы факультэта эканомікі і кіравання Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. У 2015—2016 гадах — прарэктар па навуковай рабоце Інстытута падрыхтоўкі навуковых кадраў НАН Беларусі. З 2016 года — намеснік дырэктара па навуковай і інавацыйнай рабоце Інстытута эканомікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар больш 60 навуковых і вучэбна-метадычных прац, у тым ліку шасці манаграфій (у суаўтарстве). Сфера навуковых інтарэсаў: сусветная эканоміка, экспертна-аналітычнае суправаджэнне дзейнасці органаў дзяржаўнага кіравання, інавацыйнае развіццё эканомікі, узнаўленне капіталу.

Зноскі
------

1. 1 2  Базовые причины торгово-экономического противостояния США и КНР. Об авторах
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сярэдзіч.
**Іван Міхайлавіч Сярэдзіч** (13 сакавіка 1928, в. Забараўцы, Пінскі павет, Палескае ваяводства — 24 лютага 2007) — Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

Біяграфія
---------

З 1950 да 1958 гг. трактарыст Лагішынскай машынатрактарнай станцыі. З 1958 года трактарыст, з 1964 года брыгадзір механізаванага звяна калгаса імя Кірава Пінскага раёна.

Узнагароды
----------

Герой Сацыялістычнай Працы (1965). Узнагароджаны ордэнам Леніна (1965), Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1973), медалямі. Заслужаны механізатар Беларусі (1963).

У 2006 годзе за асаблівыя заслугі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці Пінскага раёна прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Пінскага раёна».

Зноскі
------

Спасылкі
--------

Середич Иван Михайлович
Геркулес з Бычынага форума
**Геркулес з Бычынага форума** — пазалочаная бронзавая статуя Геркулеса, выяўленая пры раскопках на Бычыным форуме Рыма пры Папе Сіксце IV. Разумна выказаць здагадку, што ў старажытнасці скульптура вышынёй 241 см стаяла ў захаваным на Бычыным форуме храме Геркулеса Пераможца. Ва ўсякім разе, пра такую статую згадвае ў «Прыродазнаўчыя гісторыі» Пліній Старэйшы. У правай руцэ герой трымае паліцу, у левай — тры яблыкі Гесперыд. Статуя выстаўлена на Капітоліі і датуецца II стагоддзем да н.э. Найбліжэйшы яе адпаведнік - іншая пазалочаная бронзавая статуя Геркулеса, са шкурай нямейскага льва, вынятая ў 1864 годзе з развалін тэатра Пампея.

Гл. таксама
-----------

* Геркулес Фарнезскі
**Нацыянальная партыя Аўстраліі** (англ.: National Party of Australia) аўстралійская палітычная партыя .
Першапачаткова насіла назву «Аграрная партыя» (Country Party), з 1975 - «Нацыянальная аграрная партыя» (National Country Party), а з 1982 носіць сучаснае назву.

Невялікая партыя, з 1940-х гадоў традыцыйна блакавальная з Ліберальнай партыяй як на федэральным узроўні, так і ў большасці штатаў. У кааліцыйных ўрадах лідар Нацыянальнай партыі звычайна займае пасаду намесніка прэм'ер-міністра.

На выбарах 2004 кааліцыя атрымала большасць не толькі ў Палаце прадстаўнікоў, але і ў Сенаце. На ўзроўні штатаў абедзве гэтыя партыі знаходзяцца ў апазіцыі ва ўсіх штатах і тэрыторыях краіны.

Створана ў 1922 аб'яднаннем некалькіх фермерскіх партый асобных сельскагаспадарчых штатаў, незадаволеных эканамічнай палітыкай тагачаснага ўрада Білі Х'юза. Дамогшыся прызнання сярод выбаршчыкаў, змагла пазбавіць кіруючую нацыяналістычную партыю большасці ў парламенце і вымусіла Х'юза сысці ў адстаўку. Найбольшым уплывам карысталася ў 1950-1960-я гады, удзельнічаючы ў кіруючай кааліцыі з Ліберальнай партыяй. З памяншэннем сельскага насельніцтва яе ўплыў паступова памяншаецца.

Лідары Нацыянальнай партыі
--------------------------

* Уільям Джэймс Макуільямс 1920-21
* Эрл Пэйдж 1921-39
* Арчы Камерон 1939-40
* Артур Фадэн 1940-58
* Джон Маківен 1958-71
* Дуг Энтані 1971-84
* Ен Сынклэрам 1984-89
* Чарлз Блант 1989-90
* Цім Фішэр 1990-99
* Джон Андэрсан 1999-2005
* Марк Вэйл з 2005
**Нацыянальная парламенцкая бібліятэка** (яп.: 国立国会図書館) — адзіная нацыянальная бібліятэка Японіі. Адна з найбуйнейшых бібліятэк свету. Была заснавана ў 1948 для выкарыстання членамі Парламента Японіі. Па сваіх мэтах і магчымасцях бібліятэка параўнальная з Бібліятэкай Кангрэса (ЗША). Нацыянальная парламенцкая бібліятэка складаецца з двух асноўных аддзяленняў у Токіа і Кіёта, і больш малых.

Галоўны будынак Такійскага аддзялення Нацыянальнай парламенцкай бібліятэкі
Галоўны будынак Кіёцкага аддзялення Нацыянальнай парламенцкай бібліятэкі

Гісторыя
--------

Нацыянальная Парламенцкая бібліятэка Японіі з'яўляецца спадчынніцай трох розных бібліятэк: Імперскай бібліятэкі, заснаванай у 1872 годзе пры Міністэрстве адукацыі Японіі і бібліятэк 2-х палат Парламента Японіі, утвораных адначасова ў 1890 годзе. 2 Бібліятэкі Парламента, як і сам гэты заканадаўчы орган, не былі развіты ў першай палове XX стагоддзя. У часы акупацыі Японіі войскамі ЗША пры садзейнічанні Дугласа Мак-Артура бібліятэка разраслася да 100 тысяч тамоў у 1948. Да 1986 збор бібліятэкі дасягнуў 12 млн асобнікаў. Нядаўна было адкрыта новае аддзяленне для дзяцей. Дзякуючы бібліятэцы праводзяцца сотні тысяч даследаванняў.

Асноўная калекцыя
-----------------

Бібліятэка валодае ўсімі выданнямі, якія калі-небудзь выдаваліся ў Японіі, а таксама шматлікімі замежнымі кнігамі.

Важныя спецыяльныя калекцыі
---------------------------

8 спецыяльных калекцый бібліятэкі лічацца важнымі:

* Сучасная палітычная і канстытуцыйная гісторыя
* Матэрыялы пра паваенную акупацыю Японіі
* Законы і законапраекты
* Навука і тэхналогіі
* Карты
* Музыка
* Замежныя кнігі пра Японію
* Рэдкія і старажытныя выданні

Аблічбоўка кніг для сеткі Інтэрнэт
----------------------------------

У апошнія гады актыўна развіваецца сайт бібліятэкі на англійскай і японскай мове. На гэты сайт выкладваюцца такія дакументы, як агульны каталог бібліятэкі, 60 000 сучасных кніг, 37 000 старажытных, пратаколы паседжанняў Парламента Японіі.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023'></a>
3. 1 2 3 4  Annual Report of the National Diet Library. Trends of the past year (англ.) (26 ліпеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 15 ліпеня 2010.

Гл. таксама
-----------

* Найбуйнейшыя бібліятэкі свету

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Нацыянальная парламенцкая бібліятэка**
* Афіцыйны сайт Нацыянальнай парламенцкай бібліятэкі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Багушоўскі сельсавет.
**Багушо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Багушоўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 1-га раёна Бабруйскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года рэарганізаваны ў **Багушоўскі нацыянальны рускі сельсавет**. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарбацэвіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Епіскап Антоній** (свецкае імя: **Барыс Мікалаевіч Крацевіч**; 14 жніўня 1889, Багуслаў, Кіеўская губерня — 21 лістапада 1973, Малахаўка, Маскоўская вобласць) — праваслаўны дзеяч, мітрапаліт.

Біяграфія
---------

Скончыў 2-ю Кіеўскую класічную гімназію, вучыўся ў Кіеўскай духоўнай акадэміі. У 1914 годзе рукапаложаны ў іерэя. Служыў у Крыжаўздзвіжанскай царкве с. Пірагова Кіеўскай епархіі. З 1917 года настаяцель Екацярынінскага храма на Лук’янаўскіх могілках Кіева, з 1919 года — на Байкавых; благачынны цэркваў 3-й акругі Кіева. Узнагароджаны санам протаіерэя.

У 1931 годзе служыў у Сафійскім храме ў Маскве, у 1932 годзе ў Раства-Багародзіцкім саборы ў Каўрове, благачынны Каўроўскай акругі Уладзімірскай епархіі. У лістападзе 1932 года за працу «История Страстной седмицы до образования Студийского устава» прысвоена ступень кандыдата багаслоўя. З 1933 года настаяцель Увядзенскага храма ў Іванаве, з 1934 года — сабора ў Арэхава-Зуеве Маскоўскай епархіі, з 1937 года — у Пярова, благачынны цэркваў Раменскага і Ухтомскага раёнаў Маскоўскай вобласці.

Быў арыштаваны і абвінавачваўся ў «правядзенні антысавецкай прапаганды». Асуджаны да 5 гадоў ППК. Вызвалены ў 1942 годзе. У першай палове 1944 года благачынны цэркваў Жытомірскай епархіі. 11 жніўня 1944 года прыняў манашаскі пострыг з імем Антоній. 14 жніўня 1944 года ў Кіеве хіратанізаваны ў епіскапа Жытомірскага. З чэрвеня 1946 года епіскап Кастрамскі і Галіцкі, часова кіруючы Яраслаўскай епархіяй. 25 лютага 1952 года ўзведзены ў сан архіепіскапа. 16 лістапада 1953 года згодна з прашэннем звольнены на пакой.

9 лютага 1954 года вярнуўся на кафедру, прызначаны архіепіскапам Тульскім і Бялёўскім. З верасня 1958 года часовы кіруючы Растоўскай і Новачаркаскай епархіяй. 25 лютага 1959 года ўзнагароджаны крыжам на клобуку. 16 сакавіка 1961 года ўзведзены ў сан мітрапаліта і прызначаны мітрапалітам Мінскім і Беларускім. 5 ліпеня 1961 года звольнены на пакой.

З 12 студзеня 1962 года мітрапаліт Арлоўскі і Бранскі. 28 мая 1963 года зноў звольнены на пакой. З 30 мая 1964 мітрапаліт Іванаўскі і Кінешамскі, са студзеня 1966 года мітрапаліт Тульскі і Бялёўскі, з лістапада 1968 года — Тамбоўскі і Мічурынскі. Па ўспамінах сучаснікаў у апошнія гады жыцця пакутаваў ад нярвовага захворвання.

Заўвагі
-------

1. ↑  АНТОНІЙ (КРАЦЕВІЧ)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: js20231173108 · VIAF: 23167561710198490060 |
**Нацыянальная партыя Новай Зеландыі** (англ.: New Zealand National Party) — правацэнтрысцкая кансерватыўная палітычная партыя, якая дзейнічае ў Новай Зеландыі. З'яўляецца адной з дзвюх найбольш уплывовых і папулярных партый краіны.

Партыя была сфарміравана ў выніку зліцця Аб'яднанай партыі (англ.: United Party) і Рэфармісцкай Партыі (англ.: Reform Party) і пра яе стварэнне было афіцыйна абвешчана ў маі 1937 года.

Партыя перамагала на нацыянальных выбарах і з'яўлялася кіруючай у перыяды з 1949 года па 1957 год, з 1960 года па 1972 год, з 1975 года па 1984 год і з 1990 года па 1999 год. На выбарах 8 лістапада 2008 года Нацыянальная партыя атрымала агульнанацыянальную перамогу, атрымаўшы 49.5% галасоў выбаршчыкаў.

На сучасным этапе партыя выступае за зніжэнне падаткаў, скарачэнне масавых выплат сацыяльных дапамог і стварэнне выбіральнай сістэмы выплат для тых, хто жыве ў нястачы, развіццё сістэмы і структуры рыначных адносін у краіне, аднаўленне і падтрыманне традыцыйных абарончых альянсаў і сістэм бяспекі, стварэнне роўных сацыяльных і палітычных умоў для ўсіх грамадзян Новай Зеландыі.

Пасля выбараў 2008 года Нацыянальная партыя ўступіла ў кааліцыю з Партыяй маары.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Нацыянальнай партыі Новай Зеландыі
Пётр Парашэнка і Ільхам Аліеў аглядаюць Нацыянальную гвардыю.
**Нацыянальная гвардыя Азербайджана** (азерб.: Azərbaycan Milli Qvardiyası) — уваходзіць у структуру Асобай дзяржаўнай службы аховы Азербайджана.

Гісторыя
--------

Нацыянальная гвардыя Азербайджанскай Рэспублікі была створана 25 снежня 1991 і на пачатак 2007 года налічвала 2500 чалавек.

Місія
-----

Нацыянальная гвардыя Азербайджана з’яўляецца спецыяльным ваенным падраздзяленнем, нададзеным адмысловымі паўнамоцтвамі па забеспячэнню аховы Азербайджанскага дзяржавы і Прэзідэнта рэспублікі.

Зноскі
------

1. ↑  Export Oil and Gas Pipelines Security Department Архівавана 6 ліпеня 2011.  (англ.)
2. ↑  Балансируя между войной и миром Архівавана 25 кастрычніка 2020.  (руск.)
**Стральба́ кулява́я** — адзін з відаў стралковага спорту. У дадзеным відзе спорту стральба ажыццяўляецца з пнеўматычных (4,5 мм), малакаліберных (5,6 мм) і буйнакаліберных (7,62 мм для вінтовак і 7,62—9,65 мм для пісталетаў) вінтовак і пісталетаў куляй.

Падзяляецца на стральбу з пісталета, вінтоўкі, стральбу з вінтоўкі па рухомай мішэні. Спаборніцтвы праводзяцца на дыстанцыях 10, 25, 50, 100 і 300 метраў. Кулявая стральба ўваходзіць у біятлон (з малакалібернай вінтоўкі), марское мнагабор’е. Стральба з пісталета ўваходзіць у пяцібор’е і ваенна-прыкладныя мнагабор’і.

Першыя спаборніцтвы па стральбе з вінтоўкі адбыліся ў 1824 годзе ў Швейцарыі. У праграму Алімпійскіх гульняў уваходзяць з 1896 года. Чэмпіянаты свету праводзяцца з 1897 года. Чэмпіянаты Беларусі праводзяцца з 1924 года.

Беларускія спартсмены
---------------------

* Ігар Міхайлавіч Басінскі
* Ламара Барысаўна Бейдзіна
* Аляксандр Васільевіч Газаў
* Сяргей Анатольевіч Мартынаў
* Лаліта Вадзімаўна Яўглеўская

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Стральба́ кулява́я // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 197. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грос.
**Ва́льтэр Грос** (ням.: Walter Groß; 21 кастрычніка 1904, Касель — 25 красавіка 1945, Берлін) — палітычны дзеяч нацысцкай Германіі.

Кар’ера
-------

Наведваў пратэстанцкія гімназіі ў Позэне і Гётынгене. З 1923 годзе вывучаў медыцыну ў Гётынгенскім, Цюбінгенскім і Мюнхенскім універсітэтах. Па сканчэнні навучання ў 1928 годзе атрымаў доктарскую ступень.

Чалец НСРПН (NSDAP) з 1925 года.

Да 1932 годзе працаваў асістэнтам у шпіталі Браўншвайга. Пасля ўступіў у нацысцкую медыцынскую асацыяцыю і стаў супрацоўнікам Дэпартамента аховы здароўя НСРПН.

У 1933 годзе Грос заснаваў Управу палітыкі ў галіне народанасельніцтва і расавай гігіены, у маі 1934 годзе перайменаваную ў Офіс расавай палітыкі НСРПН. Узначаленая ім установа мела займацца публічнай прапагандай і падтрымкай нацысцкай праграмы стэрылізацыі і іншых схем «этнічнага паляпшэння».

У 1936 годзе стаў членам Рэйхстага.

Дзейнасць
---------

Грос быў антысемітам і заклікаў да вынішчэння яўрэяў паводле «Канчатковага вырашэння (Endlösung)». Напісаў некалькі кніг на тэму «яўрэйскага пытання».

Смерць
------

З уваходам у Берлін Чырвонай арміі Грос спаліў свае дакументы і здзейсніў самагубства ва ўласным доме, такім чынам знішчыўшы грунтоўныя доказы, «якія маглі абвінаваціць больш за 3000 членаў нацысцкай сеткі расавых прапагандыстаў».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  National Socialist Racial Policy: A Speech to German Women (англ.)
3. ↑  *Claudia Koonz.* The Nazi Conscience. — Cambridge: Harvard University Press, 2003. — С. 106-107.

Літаратура
----------

* *Monika Deniffel.* Groß, Walter // Personenlexikon 1933-1945. — Wien: Tosa, 2003. — С. 166. — ISBN 3-85492-756-8.
* *Roger Uhle.* Neues Volk und reine Rasse. Walter Gross und das Rassenpolitische Amt der NSDAP (RPA). — Aachen: Diss, 1999.

Спасылкі
--------

* Літаратура пра Вальтэра Гроса на старонцы Нацыянальнай бібліятэкі Германіі
* Вальтэр Грос Архівавана 19 красавіка 2014. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90794900 · CONOR: 322928739 · GND: 116869437 · ISNI: 0000 0001 1833 2642 · LCCN: n2002079674 · NKC: xx0266628 · NTA: 071074759 · NUKAT: n2007105486 · SUDOC: 145011267 · VIAF: 48590059 |

 |
**Лы́чкавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Лычкаўцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Шайбакпольскі сельсавет** у складзе Васілішкаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Шайбакполь. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Шчучынскага раёна. 25 лютага 1961 года ў склад Касцянеўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Ваейкаўцы, Валодкаўшчына, Верхняя Лябёдка, Вялікія Казлы, Галасавічы, Русанаўцы і Русачкі). 20 красавіка 1962 года ў склад сельсавета з Астрынскага пассавета перададзены населеныя пункты Алянішчаўка, Вялікія Бярозаўцы, Задваране, Кульбачына, Ляйкі, Малыя Бярозаўцы, Шоркіна, цэнтр перанесены з вёскі Шайбакі ў вёску Лычкаўцы, сельсавет перайменаваны ў Лычкавіцкі. 12 сакавіка 1973 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галавічпольскага (вёскі Біцеўцы, Догелі, Драбушы, Збражкі, Казулішкі, Карэвічы, Лычкава, Лычкаўцы, Малыя Казлы, Прымакі, Рагелеўцы, Стадаляны, Трайгі, Трудавая, Шайбакі, Шэрмічы, Яскевічы) і Бакштаўскага (вёскі Даліняны, Малая Нявіша, Псярцы і Хадэлі) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзіў 21 населены пункт.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 25 лютага 1961 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1961, № 18 (938).
2. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 красавіка 1962 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1962, № 19 (978).
3. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 сакавіка 1973 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1973, № 12 (1386).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Храпавіцкі мост** — аўтадарожны кансольна-бэлечны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае 2-і Адміралцейскі і Каломенскі астравы. Злучае набярэжныя Адміралцейскага і Нова-Адміралцейскага каналаў з вуліцай Пісарава. Побач з мостам размешчаны комплекс Новай Галандыі, палац вялікага князя Аляксея Аляксандравіча.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Чырванафлоцкі мост, ніжэй — Карабельны мост.

Найбліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Адміралцейская».

З 1738 да 1753 гадоў мост называўся Жоўтым, ад колера афарбоўкі. З 1753 года мост называўся Галерным або Карабельным, ад Галернай верфі. На плане 1798 года мост быў адзначаны як Сінявін. З 1770 года мост пачаў называцца па прозвішчы ўладальніка асабняка, размешчанага паблізу моста, А. В. Храпавіцкага, сакратара Кацярыны II, аўтара «Памятных запісак», якія змяшчаюць шырокі матэрыял па гісторыі Расіі апошняй чвэрці XVIII стагоддзя.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

| Масты цераз Мойку |
| --- |
| 
* 1-ы Інжынерны
* 1-ы Садовы
* 2-і Садовы
* Мала-Канюшанны пешаходны *(гл. таксама Трайны мост)*
* Вялікі Канюшанны
* Пеўчаскі
* Зялёны
* Чырвоны
* Сіні
* Ліхтарны
* Паштамцкі пешаходны
* Пацалуеў
* Чырванафлоцкі пешаходны
* Храпавіцкі
* Карабельны

 |
**Маглемозэ** (дацк.: Maglemosekultur) — мезалітычная культура VII—V тыс. да н. э. рэшткі якой першапачаткова былі выяўленыя на тэрыторыі Даніі.

Геаграфія
---------

Артэфакты дадзенай культуры знаходзілі на шырокіх абшарах Паўночнай Еўропы ад усходняй Англіі да Літвы і ад паўднёвай Нарвегіі да Пікардыі, уключаючы ў сябе тэрыторыі паўночна-ўсходняй Францыі, Галандыі, Вялікабрытаніі, Ірландыі, паўднёвай Швецыі, паўночнай Германіі, Польшчы, Эстоніі, Фінляндыі.

Паселішчы і жыллё
-----------------

Маглемозцы аддавалі перавагу жыццю па берагах азёр у шалашах або плеценых хацінах.

Гаспадарка
----------

Яны аднымі з першых асвоілі вясловыя лодкі-аднадрэўкі, на якіх зараблялі паляваннем і рыбалоўствам. У якасці зброі выкарыстоўвалі лукі і стрэлы з касцянымі наканечнікамі, а таксама касцяныя гарпуны. Рыбу лавілі на касцяныя гаплікі.

Антрапалогія
------------

Антрапалагічна маглемозцы (згодна з нарвежскім антрополагам Шрайнерам  (англ.) (бел.) былі краманьёнцамі. Магчыма, яны былі першымі людзьмі, якія зноў засялілі Паўночную Еўропу пасля раставання ледавіка.

Культура і мастацтва
--------------------

Маглемазіянскае мастацтва характарызуюць тыя ж самыя геаметрычныя ўзоры, якія характарызуюць берберскае мастацтва Паўночнай Афрыкі, а рэалістычныя выявы жывёл фактычна ідэнтычныя іберыйскаму мастацтву і паходзяць, па Дж. Кларку, «у канчатковым рахунку з поўначы Афрыкі».

У якасці амулетаў у маглемозцаў выкарыстоўваўся апрацаваны бурштын.

Папярэднікі і пераемнікі
------------------------

На думку шэрагу даследчыкаў, культура маглемозэ і роднасная ёй тардэнуазская культура з’яўляюцца вынікам перасялення берберскіх плямёнаў капсійскай культуры з поўначы Афрыкі ў Еўропу ў VIII—VI тыс. да н. э.

Культура маглемозэ ўваходзіла ў нардычны круг мезалітычных культур, які ўключаў таксама Стар-Кар  (руск.) (бел. Дуфензее  (руск.) (бел. каморніцкую і шэраг іншых культур.

Культуры маглемозэ на тэрыторыі Скандынавіі ўспадкавала культура кангемозэ.

Гл. таксама
-----------

* Мужчына з Кёльб’ерга
* Культура Гудэна  (руск.) (бел.

Зноскі
------

1. ↑   Маглемозе // БРЭ. Т.18. М.2011.
2. ↑  Каменный век в Восточной Прибалтике Архівавана 13 студзеня 2004.
3. ↑  Мезолит в Северной Европе **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 лютага 2009. Праверана 26 лістапада 2017.
4. ↑  Низовский Ю. А. Загадки антропологии. М. 2004. с. 143.
5. ↑  Культуры северной лесной зоны: маглемозе Архівавана 20 снежня 2008.
6. ↑  Гальштадтский Нордический Архівавана 11 снежня 2008.
7. ↑  Clark J.G.D.  (руск.) (бел. The Mesolithic Settlement in Northern Europe. NY. 1970
8. ↑  Owen, Francis. Germanic People. Their Origin, Expansion and Culture. New Haven. 1966; Clark J.G.D. The Mesolithic Settlement in Northern Europe. NY. 1970; Низовский Ю. А. Загадки антропологии. М. 2004, с. 142—144.

Спасылкі
--------

* О. Клиндт-Йенсен. Дания до викингов

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
**Храналогія старажытнага Блізкага Усходу** — сістэма датавання вядомых гістарычных падзей, якія адбыліся на Старажытным Блізкім Усходзе ( Егіпце,  Леванце,  Міжрэччы,  Малой Азіі і навакольных рэгіёнах) у перыяд ад каля 2300 гадоў да н.э. да 627 года да н.э. (даты смерці Ашурбаніпала). Паколькі даты ўсіх вядомых падзей у гэты перыяд у цяперашні час можна вызначыць толькі адносна, то існуе некалькі сістэм (храналогій), якія па-рознаму прывязваюць вядомыя падзеі да дакладных дат. Асноўнымі з іх з'яўляюцца  сярэдняя і кароткая храналогіі. Састарэлымі і маладастасавальнымі з'яўляюцца доўгая і ультра-кароткая храналогіі.

Асноўная праблема з дакладным датаваннем падзей у старажытнай гісторыі Блізкага Усходу заключаецца ў тым, што ўсе літаратурныя звесткі, якія дайшлі да нашага часу, запісаны ў выглядзе паслядоўнасцей валадарання кіраўнікоў розных гарадоў і краін, без прывязкі да абсалютнай даты. Таму магчымым (у большасці выпадкаў) з'яўляецца толькі адноснае датаванне падзей. На шчасце для гісторыкаў, у падобныя хронікі патрапіла некалькі астранамічных падзей, час якіх можна вылічыць дакладна. Самым галоўным з іх з'яўляецца назіранне за рухам  Венеры і апісанне сонечных зацьменняў, супастаўленых з дакладнымі гадамі кіравання пэўных вавілонскіх і асірыйскіх цароў. Існуе некалькі магчымых варыянтаў дакладнага датавання гэтых падзей, да якіх і «прымацоўваюцца» іншыя апісаныя ў хроніках і спісах года кіраванняў. Гэтыя розныя варыянты і сталі прычынай існавання розных храналогіі.
Басейн Янтры
**Янтра** (балг.: Янтра, лац.: Iatus) — рака на поўначы Балгарыі, правы прыток Дуная. Даўжыня — 285 км, плошча вадазбору — 7862 км². Бярэ пачатак на паўночным схіле гор Стара-Планіна на вышыні 1 220 метраў над узроўнем мора. Да горада Габрава цячэ ў глыбокай даліне, парослай букавым лесам, паміж Габрава і сялом Янтра — перасякае плато Стражата ў глыбокай цясніне, за сялом Янтра — выходзіць на Ніжнедунайскую раўніну, пятляе. Жыўленне ракі змешанае: снегавое, дажджавое і ад карставых падземных вод.

Янтра мае 30 прытокаў даўжынёй больш 10 км. Буйнейшыя з іх:

* Росіца, даўжыня — 164 км, плошча басейна 2265 км²;
* Стара рака (Лефеджа), даўжыня — 92 км, плошча басейна 2424 км²;
* Джулюніца, даўжыня — 85 км, плошча басейна 892 км².

На Янтры стаяць гарады Габрава, Вяліка-Тырнава, Горна-Арахавіца, Полскі-Трымбеш і Бяла.

Літаратура
----------

* Географски речник на България. — Н. Мичев, Ц. Михайлов, И. Вапцаров и Св. Кираджиев. — София: Наука и изкузство, 1980 г. стр. 559-560  (балг.)