**Карл Карлавіч Штэйбен** (барон Шарль дэ Штэйбен; Карл фон Штэйбен) (19 красавіка 1788 — 21 лістапада 1856, Парыж) — французскі гістарычны жывапісец нямецка-рускага паходжання. Настаўнік Гюстава Курбэ.

Біяграфія
---------

Сын вюртэмбергскага афіцэра. У дзяцінстве перасяліўся ў Расію разам са сваім бацькам, прынятым у рускую службу, і некаторы час наведваў Санкт-Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў у якасці вольнапрыходзячага вучня. Затым быў пажам пры вялікай княгіні Марыі Паўлаўне ў Веймары. Адсюль, пры дапамозе сваіх заступнікаў, адправіўся ў Парыж і паступіў у вучні да знакамітага мастака Давіда, але неўзабаве перайшоў ад яго ў майстэрню Рабера Лефеўра і затым працаваў пад кіраўніцтвам Жэрара.

Першая ж карціна Штэйбена, выстаўленая ў парыжскім салоне 1812 г. «Пётр Вялікі падчас буры на Ладажскім возеры», зрабіла вялікае ўражанне на публіку і была набыта Напалеонам I (пазней патрапіла ў амьенскі музей). Пасля рэстаўрацыі ў Францыі дынастыі Бурбонаў кароль Луі XVIII загадаў скапіраваць карціну Штэйбена ў габеленавым дыване, які паслаў у падарунак імператару Аляксандру I (у пачатку XX ст. габелен знаходзіўся ў Вялікім Пецяргофскім палацы).

Набыўшы такім чынам вядомасць, Штэйбен падтрымліваў і ўзмацняў яе далейшымі сваімі працамі ў гістарычным, жанравым і партрэтным родзе.

У 1831 годзе кароль Луі-Філіп, з прычыны таленту і заслуг Штэйбена, надаў яму баронскі тытул. У тым жа годзе ён — прафесар малявання ў парыжскім політэхнічным вучылішчы.

У 1833 годзе Расійская акадэмія мастацтваў прысудзіла Штэйбену званне ганаровага вольнага члена. У 1843 годзе ён быў выкліканы ў Пецярбург для выканання сямі вобразаў, замоўленых яму для Ісакіеўскага сабора. Акрамя гэтых вобразаў, устаўленых у нішы ўнутраных слупоў і пілястраў сабора («Нараджэнне Іаана Прадцечы», «Св. Іаакім і Ганна», «Нараджэнне Багародзіцы», «Уваход у Іерусалім», «Распяцце», «Уваскрэсенне Хрыстова» і «Узяцце на неба»), Штэйбен напісаў у Санкт-Пецярбургу вялікую карціну «Смерць генерала Маро ў лейпцыгскай бітве» і некалькі выдатных партрэтаў (Гарфункля, В. Какорава, Мамантава, акцёра Самойлава і іншых, менш вядомых асоб).

З Расіі Штэйбен з’ехаў назад у Францыю ў 1854 годзе, ужо зусім хворым з прычыны паралічу. У Парыжы было з ім яшчэ два ўдары, якія пазбавілі яго здольнасці працаваць. Прахварэўшы два гады, ён памёр 21 лістапада 1856 года.

Зноскі
------

1. ↑  Carl von Steuben<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Carl von Steuben // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2008. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  *Moiroux J.* Le cimetière du Père-Lachaise — Paris: 1908. — P. 319.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13413655'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13413705'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны · Allgemeine Deutsche Biographie · Настольны · Гранат |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5626885 · BNF: 14958785c · GND: 129717134 · ISNI: 0000 0000 6663 6168 · NLP: A20512934 · SUDOC: 193081253 · VIAF: 66735737 · ULAN: 500008396 |

 |