**Барацьба** — адзінаборства двух няўзброеных людзей з выкарыстаннем пэўных прыёмаў.

|  |
| --- |
|  |

Тэорыі пра паходжанне спартыўнай барацьбы
-----------------------------------------

* Элемент рэлігійнага культу (напрыклад, «мядзвежая барацьба» ў старажытных славян).
* Элемент філасофскай сістэмы (разуменне барацьбы як змагання дабра і ліха, святла і цемры, ін і ян у народаў Далёкага Усходу).
* Метад агульнафізічнага выхавання (у Старажытных Грэцыі і Рыме).

Гісторыя барацьбы
-----------------

Мастацтва барацьбы спадарожнічае чалавецтву ад моманту яго з'яўлення. Правілы барацьбы ў розных народаў маглі быць адрознымі, але мэта заўсёды аднолькавая: **паваліць суперніка на лапаткі**, т.б. прымусіць яго прызнаць сваю паразу. Верагодна, гэта звязана з тым, што першапачаткова чалавек дужаўся са звярамі, а іх трэба было пазбавіць рухомасці, прыціснуўшы да зямлі. Потым з'явілася барацьба як дужанне людзей.

Магчыма, барацьба як мастацтва зарадзілася тады, калі чалавек усвядоміў, што фізічная сіла, трываласць, веданне тэхнічных прыёмаў і спосабаў дужання дапамагаюць яму захаваць жыццё і забяспечыць сябе ежай. З пакалення ў пакаленне адбывалася назапашванне барцоўскага досведу, што прывяло да ўспрымання барацьбы як сродку агульнафізічнага развіцця чалавека і выпрацоўкі ў яго пэўных дастасоўных навыкаў.

**Барацьба ў старажытнасці**. Самыя старажытныя з вядомых выяў барцоў належаць да культуры Паўднёвага Двурэчча (тэрыторыя сучаснага Ірака) ад 6-4 тысячагоддзя да н.э. Адна з іх — ілюстрацыя подзвіга героя шумерскага эпасу Гільгамеша — яго схватка з ільвом. Да часоў панавання 5 дынастыі Старажытнага Егіпту (2470—2320 да н.э.) належаць выявы на сценах пахавальні Фіяхатэна ў Сакары, на якіх адлюстраваны шэсць пар барцоў.

Вядома, што на мяжы 4-3 тысячагоддзяў да н.э. у Кітаі праводзіўся т.зв. «дзень барацьбы».

Сапраўднага росквіту мастацтва барацьбы дасягнула ў Старажытнай Грэцыі, дзе яе сталі выкарыстоўваць для выхавання моцнага, рознабакова развітага чалавека. Маляўнічыя апісанні схватак барцоў можна прачытаць у «Іліядзе» Гамера. Барацьба ўваходзіла ў сістэму адукацыі дзяцей і юнакоў. Маладыя мужчыны, авалодаўшы «агульнымі дысцыплінамі», — філасофіяй, рыторыкай і інш. — удасканальвалі сваё майстэрства, навучаючыся ў вядомых трэнераў-барцоў.

Філосаф Арыстокл трэніраваўся ў Арыстона з Аргаса, які даў свайму вучню — праз яго камплекцыю — мянушку Платон (літаральна — Шырокі), з якой той і ўвайшоў у гісторыю.

Менавіта ў Старажытнай Грэцыі барацьбе — і не толькі барацьбе — пачалі надаваць «спартыўнае» значэнне. І менавіта ў Грэцыі зарадзіўся спорт як спаборніцтва дзеля спаборніцтва — агон (гр. «спаборніцтва»). Акрамя Платона, шмат іншых філосафаў і паэтаў антычнасці былі выбітнымі барцамі. Некаторыя з іх перамагалі на Алімпійскіх гульнях: Піфагор, Платон, Піндар, Алкінад і ніш. Барацьба ўпершыню была ўключана ў праграму Алімпійскіх гульняў у 704 годзе да н.э. па традыцыі яна ўваходзіла ў фінальную частку спаборніцтваў.

**Тэрміны правядзення барацьбы у ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя.** 

Беларусы ды іншыя ўсходнеславянскія народы бароліся часцей за ўсё на Масленіцу ды вясенне-летнія святы – Фамін тыдзень, Русальскую нядзелю, якая часта супадала са святам Ярылы. Спаборнічалі барцы ў гэты перыяд кожную нядзелю. Даволі рэдка дужаліся на зімнія святы ды ў летне-асенні перыяд.

Барацьба на зімніх і вясенне-летніх святах суадносіліся прыкладна як 1 да 4. Гэта ў значнай меры абумоўлівалася складанасцю вядзення барацьбы (напрыклад, абхопу праціўніка рукамі) у цяжкай зімняй вопратцы (кажух і г.д.). Не выпадкова большасць сведчанняў пра "зімовыя" змаганні барцоў прыходзяцца на Поўдзень Украіны і Расіі.

Патрабаванні да экіпіроўкі і знешняга выгляду барцоў у спартыўнай барацьбе. Правілы
-----------------------------------------------------------------------------------

**Адзенне**: трыко, плаўкі, спецыяльны абутак (т.зв. барцоўкі) і насоўка. Насоўка падварочваецца ў трыко, выкарыстоўваецца з даўніх часоў для выцірання сліны, крыві, поту. Цяпер для гэтых мэтаў выкарыстоўваюцца антысептычныя сродкі, але патрабаванне захавалася.

**Цела**: ***нельга*** выходзіць на кілім узмакрэлым, ***забаронена*** карыстацца тлушчавымі змазкамі, алеямі, а таксама насіць упрыгажэнні, якімі можна пашкодзіць сябе ці суперніка: пярсцёнкі, завушніцы, бранзалеты, мець пірсінг.

**Валасы**: кароткая стрыжка альбо прычоска, якая не замінае дужанню; твар альбо са шматдзённай барадой, альбо чыста паголены ў дзень спаборніцтваў.

**Пазногці**: коратка падстрыжаны.

**Вагавыя катэгорыі.** На першых Алімпійскіх гульнях сучаснасці ў Афінах у 1896 годзе падзелу на вагавыя катэгорыі не было. Пасля іх увядзення падзел на вагавыя катэгорыі неаднаразова змяняўся. З 1 студзеня 2002 года вагавыя катэгорыі ў вольнай і грэка-рымскай барацьбе для дарослых спартсменаў (не маладзей за 20 гадоў) выглядаюць наступным чынам: да 55, да 60, да 66, да 74, да 84, да 96 і да 120 кг.

Міжнацыянальныя віды барацьбы
-----------------------------

* Вольная барацьба
* Грэка-рымская барацьба (класічная)
* Самба
* Пляжная барацьба

Нацыянальныя віды барацьбы
--------------------------

* Сумо
* Швінген
* Гурэн
* Бэкхалд
* Гліма
* Канарская барацьба
* Тараўмарская барацьба
* Хука-Хука
* Баке
* Лехтвэй
* Курэш
* Сірым
* Пенчак Сілат
* Кусці
* Панкратыён

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Сайт Федэрацыі спартыўнай барацьбы Беларусі (фота, навіны)
* Правілы барацьбы

| ⛭ Алімпійскія віды спорту  |
| --- |
| Летнія | 
* Акадэмічнае веславанне (АГ)
* Бадмінтон (АГ)
* Баскетбол (АГ)
* Бейсбол (АГ)
* Бокс (АГ)
* Барацьба (АГ)
* Веласпорт (АГ)
* Воднае пола (АГ)
* Валейбол (АГ)
* Гандбол (АГ)
* Гольф (АГ)
* Веславанне на байдарках і каноэ (АГ)
* Дзюдо (АГ)
* Конны спорт (АГ)
* Лёгкая атлетыка (АГ)
* Настольны тэніс (АГ)
* Парусны спорт (АГ)
* Плаванне (АГ)
* Скачкі ў ваду (АГ)
* Скачкі на батуце (АГ)
* Рэгбі-7 (АГ)
* Сінхроннае плаванне (АГ)
* Сучаснае пяцібор’е (АГ)
* Спартыўная гімнастыка (АГ)
* Спартыўнае скалалажанне (АГ)
* Стральба (АГ)
* Стральба з лука (АГ)
* Тэніс (АГ)
* Трыятлон (АГ)
* Тэквандо (АГ)
* Цяжкая атлетыка (АГ)
* Фехтаванне (АГ)
* Футбол (АГ)
* Хакей на траве (АГ)
* Мастацкая гімнастыка (АГ)

 |
| Зімовыя | 
* Біятлон (АГ)
* Бобслей (АГ)
* Гарналыжны спорт (АГ)
* Кёрлінг (АГ)
* Канькабежны спорт (АГ)
* Лыжныя гонкі (АГ)
* Лыжнае дваябор’е (АГ)
* Скачкі на лыжах з трампліна (АГ)
* Санны спорт (АГ)
* Скелетон (АГ)
* Снаўбордынг (АГ)
* Фігурнае катанне (АГ)
* Фрыстайл (АГ)
* Хакей з шайбай (АГ)
* Шорт-трэк (АГ)

 |
| Выключаныя | 
* Баскская пелота (АГ)
* Водна-маторны спорт (АГ)
* Жо-дэ-пом (АГ)
* Крыкет (АГ)
* Кракет (АГ)
* Лакрос (АГ)
* Перацягванне каната (АГ)
* Пола (АГ)
* Рэгбі (АГ)
* Рокі (АГ)
* Рэкетс (АГ)
* Софтбол (АГ)

 |
| Паказальныя | Хакей з мячом (АГ) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Канадская · Кругасвет · Спартыўная каталанская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4050092-5 · LCCN: sh85148615 · NDL: 01045752 |