У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кармазін (значэнні).

Кармазінавы (#DC143C)

**Кармазі́н**, **кармазі́навы колер** (араб. араб. قرمزي‎‎ *kirmizi*, ад قِرْمِز‎ *kirmiz* — кермес, кашаніль) — цёмна-чырвоны колер, барвовы.

Станіслаў Антоні Шчука ў кармазінавым кунтушы. Невядомы мастак, каля 1735—1740. Зборы музея-палаца ў Вілянаве
Слова ўзыходзіць да санскрыцкага *kr̥mi-jā* — «з чарвяца здабытая» фарба, (параўн. літ.: kirmis «чарвяк»), арабскае *qirmizī* пазычылі цюркскія мовы (напр. крымскатат.: qırmızı «чырвоны») і раманскія: у сярэднявечнай лаціне *cremesinus*, у італьянскай *carmisino*. Адтуль яно і прыйшло ў іншыя еўрапейскія мовы, у тым ліку ў англійскую (crimson). У Вялікае Княства Літоўскае слова «кармазін» («тонкае сукно цёмна-чырвонага колеру») прыйшло разам з італьянскімі тканінамі. Францускае «carmin» мае тое ж паходжанне, што і «carmesin». У бальшыні кантэкстаў кармазінавы і кармінавы выступаюць як сінонімы.

Чырвоная фарба адпаведнага адцення выраблялася дубовага чарвяца з Міжземнамор’я, Паўднёвага Каўказа і Персіі.

Харугва паспалітага рушэння Слонімскага павета XVII ст. рэмантаваная ў 1747 годзе.
На пісьме слова фіксуюцца з XVI стагоддзя: *«Жупан чырвоны адамашкавы, кармазыноваю бурнатнаю кітайкаю падшыты»* (1582). Але, відавочна, яго ўжывалі і раней. Таксама ён быў сінонімам статусу і заможнасці, старую багатую арыстакратыю называлі *кармазінавай шляхтай*. Гэтае ж адценне чырвані выкарыстоўвалася і на зямельных харугвах.

У праграмным артыкуле «Пра нашу літаратурную мову» (Узвышша, № 2, 1927) Уладзімір Дубоўка, заклікаючы ўзбагачаць яе словамі з гаворак, старабеларускай мовы і прафесійных арго, як прыклад прыводзіць акурат каляронімы:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Прыгледзьцеся, падумайце, — колькі пашыраных слоў маем мы? — Чырвоны, сіні, жоўты, блакітны, зялёны, шэры, белы: восем колераў. У апошнія часы пайшлі ў ход: пурпуровы, ліловы, пунсовы, рэдка — ірдзелевы і кармазынавы. Да чаго гэта вядзе? А да таго, што ў вершах і неба сіняе і вочы сінія, і туга сіняя і журба сіняя і… нямаведама што яшчэ сіняе… Або яшчэ які колер. А вось адценняў і няма, у той час, калі ў народнай мове гэтыя адценні ёсць. | "|

У Насовіча, у С. Некрашэвіча і М. Байкова яшчэ «кармазыно́вы». Але літаратурная практыка, пачынаючы з 1920-х гадоў, аддала перавагу варыянту «кармазы́навы». Цяпер выкарыстоўваецца пераважна варыянт «кармазі́навы», хоць сустракаюцца і іншыя.

Кармазінавы колер выкарыстаны на стужцы Медаля за баявыя заслугі, заснаванага ў 2023 годзе Радай БНР.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Бел-кармазынава-белы, або Якая чырвань на сьцягу?
2. ↑  Медаль БНР за баявыя заслугі. 13.3.2023

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кармазінавы колер

 

| ⛭Адценні чырвонага колеру |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Алізарын | Burgundy | Кардынал | Кармін | Cerise | Chestnut | Кармазін | Falu red | Fuchsia | Маджэнта |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Бураковы | Mauve | Чырвоны | Чырвона-фіялетавы | Іржавы | Puce | Sangria | Пунсовы | Тэракота | Vermilion |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Амарант | Rose | Hollywood Cerise | Shocking Pink | Coral Red | Pomegranate |
|   |   |   |   |   |   |

 |
| Прыклады, прыведзеныя вышэй, толькі арыенціровачныя. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) |