**Свята-Ушэсцеўская царква** — праваслаўны храм у горадзе Горках Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы горада, на вул. Піянерскай, 29. Замыкае перспектыву вуліцы Кузняцова.

Гісторыя
--------

У 1841 годзе ў Горках ужо дзейнічала прыходская Ушэсцеўская царква. У траўні 1845 года замест спарахнелай пачалося ўзвядзенне мураванай царквы пры Горацкім земляробчым вучылішчы.

Архітэктарам храма стаў Анджэла Кампіёні (па іншых звестках — епархіяльны архітэктар Шастакоў), будаўніком — памешчык Клімавіцкага павета Пётр Саковіч.

Для царквы была выбрана роўная пляцоўка ў Казіміраўскай слабадзе, на паўвыспе паміж рэкамі Парасіцай і Проняй. Каштарыс на будаўніцтва, разам са званіцай і іканастасам, склаў 20 тысяч 343 рублёў 52 капейкі срэбрам. Працы вяліся за кошт дзяржавы і былі скончаны 26 лістапада 1850 года, калі архіепіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі Анатоль асвяціў храм.

У 1937 годзе царква была зачынена, праз чатыры гады набажэнствы аднавіліся. Настаяцель прыхода ў цяперашні час — протаіерэй Андрэй Выгоўскі, прычт — святар Васіль Шапялевіч.

Архітэктура
-----------

Царква ў пачатку XX стагоддзя
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Крыжова-купальны храм, кананічная чатырохчасткавая кампазіцыя якога складаецца з прамавугольных аб’ёмаў прытвора, трапезнай, малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі і апсіды. Сяродкрыжжа вянчае буйны цыліндрычны светлавы барабан з купальным пакрыццём. Другая вертыкальная дамінанта ў сілуэце будынка — 1-ярусная шатровая званіца, надбудавана над прытворам. Фасады завершаны закамарамі, крапаваны лапаткамі, арачнымі нішамі і круглымі разеткамі. Вузкія арачныя аконныя праёмы дэкарыраваны пластычнымі кілепадобнымі ліштвамі, падобнымі да рускіх какошнікаў. Уваход аформлены кілепадобным парталам.

У інтэр’еры пануе прастора сяродкрыжжа, павялічаная на вышыню барабана і сферычнага купала, абапёртых цераз ветразі на вуглавыя пілоны. Прыдзелы перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на распалубках, асвятляюцца строенымі аконнымі праёмамі. Прамавугольная апсіда адкрыта шырокім арачным прасветам і вылучана трох’ярусным пазалочаным драўляным іканастасам, таксама выкананым у рэтраспектыўна-рускім стылі.

Вышыня царквы — 24 м, даўжыня — 27 м, шырыня — 24 м. На званіцы налічваецца шэсць званоў.

### Рэліквіі

Першапачаткова ў іканастасе, на сценах і ў рызніцы меліся старадаўнія абразы. У іканастасе знаходзіўся абраз Божай Маці з двух папярэдніх драўляных храмаў, які быў напісаны ў 1671 годзе і «выпраўлены прыхаджанамі». У царкоўныя святы ў Горках ладзіліся хрэсныя хады з малітвамі, у часе якіх насілі мясцовашанаваны абраз Маці Божай ў нізкапробнай срэбнай аправе, які захоўваўся ў царкве.

У іканастасе храма вылучаўся абраз Святога Духа, замацаваны да яго верхняга яруса, над царскімі варотамі.

У царкве захоўваліся напрастольнае Евангелле 1654 года, выкананае ў малым фармаце са срэбнымі абразамі і абкладзенае аксамітам, і Амфілагіён другой паловы XVII стагоддзя, надрукаваны ў архірэйскай Чарнігаўскай Лаўры.

Заўвагі
-------

1. ↑  А. М. Кулагін у даведніках «Праваслаўныя храмы Беларусі» (2001, 2007), «Эклектыка. Архітэктура Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзяў» (2000) памылкова адносіць ўзвядзенне царквы да 1863 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Расійскі дзяржаўны гістарычны архіў, ф. 796.121.1406, лл. 12 аб.–13.
2. ↑  Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
3. 1 2 3 4 5  *Слюнькова И. Н.* Храмы и монастыри Беларуси XIX века в составе Российской империи. Пересоздание наследия. — М.: Прогресс-Традиция, 2009. — С. 182.
4. ↑  Достопримечательности Горецкого района Архівавана 13 ліпеня 2020.. — Могилёвский областной исполнительный комитет, 30 сакавіка 2018.  (руск.)
5. ↑  Горецкое благочиние. Список приходов. — Могилёвская епархия Белорусской Православной Церкви.  (руск.)

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл. — С. 193—194
* Праваслаўныя храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мінск: БелЭн, 2001. — 328 с. — ISBN 985-11-0190-7. — С. 61
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. — С. 126—127. — ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свята-Ушэсцеўская царква (Горкі) на Вікісховішчы |

* Свята-Ушэсцеўская царква (Горкі) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Ушэсцеўская царква (Горкі) на сайце Radzima.org
* Свята-Ушэсцеўская царква (Горкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Ушэсцеўская царква (Горкі) на сайце «Архіварта»