|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл |  | Папа Рымскі Францыск |
| Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл |  | Папа Рымскі Францыск |

**Сустрэча Папы Рымскага Францыска і патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Кірыла** адбылася 12 лютага 2016 года ў аэрапорце Гаваны, сталіцы Кубы. Сустрэча такога ўзроўню стала першай за ўсю гісторыю рускай праваслаўнай і каталіцкай цэркваў, шэраг экспертаў і СМІ называюць яе гістарычнай.

Перадгісторыя
-------------

Раскол хрысціянскай царквы адбыўся ў 1054 годзе, пасля чаго канчаткова адбыўся яе падзел на Рымска-каталіцкую царкву на Захадзе з цэнтрам у Рыме і Праваслаўную — на Усходзе з цэнтрам у Канстанцінопалі. Падзел, выкліканы расколам, не пераадолены дагэтуль, нягледзячы на тое, што ў 1965 годзе ўзаемныя анафемы былі ўзаемна зняты на сустрэчы Папы Паўла VI і Усяленскага Патрыярха Афінагора I.

Руская праваслаўная царква, цяпер найбуйнейшая з Памесных праваслаўных цэркваў у свеце, дэ-факта аўтаномная ад Канстанцінопальскай з 1448 года. У 1589—1593 гадах Маскоўскія мітрапаліты атрымалі тытул патрыярхаў і фармальнае прызнанне аўтакефаліі ад усходніх патрыярхаў.

На Фларэнційскім саборы, які праходзіў з 1438 года, прысутнічалі Рымскі Папа Яўген IV і канстанцінопальскі патрыярх Іосіф II, а таксама прадстаяцель рускай царквы мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Русі Ісідар. Неўзабаве пасля сустрэчы Ісідар быў разжалаваны і ўзяты пад варту па загадзе Васіля II.

Асабістых сустрэч паміж главамі Рускай праваслаўнай царквы і Рымска-каталіцкай царквы раней не адбывалася. Падрыхтоўка да сустрэчы ў 2016 годзе ішла 20 гадоў. У 1996—1997 гадах вяліся перамовы пра арганізацыю сустрэчы патрыярха Алексія II і Папы Яна Паўла II, але яна не адбылася з-за наяўнасці праблем, па якіх бакам не ўдалося дасягнуць згоды. Перамовы пра магчымасць сустрэчы вяліся і з Папам Бенедыктам XVI да моманту яго сыходу ў адстаўку ў сакавіку 2013 года; у 2006 годзе будучы патрыярх Кірыл у якасці старшыні знешніх царкоўных сувязяў Маскоўскага патрыярхата наведаў Рым, дзе сустрэўся з пантыфікам.

10 красавіка 2009 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка на сустрэчы з патрыярхам Кірылам у Маскве прапаноўваў сустрэчу Папы і Патрыярха ў Мінску. 8 мая намеснік старшыні Аддзела замежных царкоўных сувязяў Маскоўскага патрыярхата пратаіерэй Георгій Рабых у адказ на прапанову заявіў, што Рускай праваслаўнай царкве і Рымска-каталіцкай царкве не патрэбныя якія-небудзь пасярэднікі для вырашэння такіх пытанняў, у іх ёсць магчымасці для правядзення прамых узгадненняў па гэтай тэме.

У лістападзе 2014 года Папа Францыск, адказваючы на пытанне карэспандэнта ТАСС на борце самалёта пасля вяртання з паездкі ў Стамбул, дзе адбылася яго сустрэча з патрыярхам Канстанцінопальскім Варфаламеем I, заявіў, што гатовы сустрэцца з патрыярхам Кірылам у любым месцы і ў любы час.

Храналогія сустрэчы
-------------------

### Падрыхтоўка

Пра сустрэчу абодвума бакамі было абвешчана 5 лютага 2016 года, у гэты ж дзень было прынята канчатковае рашэнне правесці яе 12 лютага. Да гэтага моманту праходзілі рознага роду ўзгадненні, якія тычыліся даты, месца і зместу сустрэчы, у прыватнасці, прапанаванай да падпісання дэкларацыі, тэкст якой узгадняўся да позняга вечара 10 лютага і заняў 10 лістоў.

Сустрэча стала магчымай дзякуючы перакрыжаванню маршрутаў глаў цэркваў: патрыярх Кірыл прыляцеў у Гавану ў рамках турнэ па Лацінскай Амерыцы, Папа Рымскі Францыск зрабіў прыпынак у кубінскай сталіцы перад пачаткам пастырскага візіту ў Мексіку.

Для сустрэчы глаў цэркваў у аэрапорту Гаваны імя Хасэ Марці, які з'яўляецца галоўным міжнародным авіявузлом краіны, былі падрыхтаваны зала дзяржаўнага пратакола першага тэрмінала, а таксама прэс-зала.

Патрыярх Кірыл прыбыў у Гавану 11 лютага, Папа Рымскі Францыск — днём 12, незадоўга да пачатку сустрэчы.

### Ход сустрэчы

Сустрэча пачалася ў 14:25 (UTC?5:00). Кірыл і Францыск, апранутыя ў звычайные аблачэнне, якое выкарыстоўваецца па-за набажэнствамі, пацалаваліся і разам сфатаграфаваліся, а затым размясціліся ў фатэлях, пастаўленых абапал ад драўлянага распяцця. Даволі хутка журналістаў папрасілі пакінуць залу. Як паведаміла італьянскае інфармацыйнае агенцтва агенцтва АНСА, першымі словамі Папы, звернутымі да патрыярха, былі *«Нарэшце мы — браты»*, прадстаяцель РПЦ адказаў: *«Цяпер усё лягчэй»*. *«Відавочна, што гэта — божая воля»*, — сказаў Францыск.

Усяго сустрэча доўжылася больш за дзве гадзіны. Патрыярх і Папа абмеркавалі шэраг важных праблем, закрануўшы ганенні хрысціян на Блізкім Усходзе, ваенна-палітычнае супрацьстаянне і рэлігійны раскол ва Украіне, крызіс сям'і ў сучасным грамадстве. Таксама главы цэркваў гаварылі пра будучыню хрысціян, далейшае развіццё супрацоўніцтва РПЦ і каталіцкай царквы, магчымыя сумесныя праекты, у прыватнасці, пра абмен паломнікамі. Кірыл і Францыск гутарылі на родных мовах — рускай і іспанскай, пры дапамозе двух перакладчыкаў.

Таксама адбыўся абмен падарункамі: патрыярх падарыў Папе спіс Казанскай іконы Божай Маці і сваю кнігу «Свабода і адказнасць» на іспанскай мове, Францыск у сваю чаргу паднёс у дар Кірылу часціцу мошчаў свяціцеля Кірыла і чашу для прычасця.

Па выніках сустрэчы патрыярх і Папа ўрачыста падпісалі сумесную дэкларацыю, якая складаецца з 30 пунктаў.

Рэакцыя
-------

Прадстаўнікі рэлігійнай супольнасці па ўсім свеце віталі сустрэчу глаў дзвюх цэркваў, адзначаючы яе важнасць і гістарычнае значэнне, прадстаўнікі каталіцкай і праваслаўнай цэркваў Расіі, Беларусі, Венгрыі, Канады, Польшчы, Сербіі, ЗША, краін Блізкага Усходу і іншых дзяржаў.

Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў назваў сустрэчу Кірыла і Францыска ўзаемным крокам насустрач Расіі і Захаду.

Раман Лункін, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута Еўропы РАН, лічыць, што сустрэча, якая праходзіць на фоне блізкаўсходняга канфлікту, які суправаджаецца ганеннямі на хрысціян, ставіць мэтай вярнуць хрысціянства ў сусветную палітыку.

Беларускі палітолаг і гісторык рэлігіі Анатоль Сідарэвіч выказаў меркаванне, што гэта сустрэча можа паспрыяць візіту Папы Рымскага ў Беларусь, на які Руская праваслаўная царква дагэтуль не дае дазволу, патрабуючы ад Рыма адмовіцца ад празелітызму і уніі на сваёй «кананічнай тэрыторыі».

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Коробов П. Пушкарская Е.* Ввиду сложившихся предстоятельств // *Коммерсантъ* : газета. — № 20 (6 февраля 2016). — С. 1.
2. 1 2 3  *Алексей Букалов, Вера Щербакова*. "Огромное событие": встреча патриарха и понтифика как важная веха в отношениях церквей **(нявызн.)**.  ТАСС (5 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
3. ↑  *Сергей Старцев*. Профессор: встреча понтифика и патриарха — благая весть для христиан **(нявызн.)**.  РИА Новости (6 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
4. ↑  Религиовед: встреча патриарха и папы — историческая и сенсационная **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 12 лютага 2016.
5. ↑  Слуцкий: встреча папы римского и патриарха может стать эпохальной **(нявызн.)**.  РИА Новости (5 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
6. ↑  *Rosie Scammell*. Pope Francis and Russian patriarch to meet in Cuba in historic breakthrough (англ.).  Washington Post (5 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
7. ↑  *Сергей Старцев*. Папа Франциск призвал христиан к продвижению по пути к единству **(нявызн.)**.  РИА Новости (6 снежня 2015). Праверана 6 лютага 2016.
8. ↑  Гордиенко, 1988, с. 202
9. ↑  *Ольга Гринкруг*. Церкви должны сотрудничать ради сохранения христианских ценностей **(нявызн.)**.  РИА Новости (19 мая 2006). Праверана 6 лютага 2016.
10. ↑  «Коммерсантъ»: Лукашэнка ў Маскве прапаноўваў сустрэчу Папы і Патрыярха. Еўрарадыё
11. ↑  РПЦ: Пытанне сустрэчы Папы і Патрыярха будзе вырашацца без Лукашэнкі
12. ↑  Решение о встрече папы и патриарха было принято в день его оглашения **(нявызн.)**.  РИА Новости (12 лютага 2016). Праверана 12 лютага 2016.
13. ↑  Иларион: согласована декларация папы римского и патриарха Кирилла **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
14. ↑  Источник в РПЦ: текст декларации папы и патриарха занял 10 листов **(нявызн.)**.  РИА Новости (12 лютага 2016). Праверана 12 лютага 2016.
15. 1 2  Патриарх Кирилл прибыл в Гавану **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
16. ↑  Папа римский прибыл в Мексику с первым пасторским визитом **(нявызн.)**.  РИА Новости (13 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
17. ↑  В ожидании исторической встречи: в аэропорту Гаваны готовят пресс-зал **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
18. ↑  Папа римский прибыл в Гавану для встречи с патриархом Кириллом **(нявызн.)**.  Интерфакс (12 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
19. ↑  Патриарх Кирилл и папа Римский Франциск встретились на Кубе для обсуждения гонений на христиан **(нявызн.)**.  Интерфакс-Россия (12 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
20. 1 2 3 4  Как проходила первая в истории встреча патриарха Московского и всея Руси и папы римского **(нявызн.)**.  ТАСС (12 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
21. 1 2 3 4  Встреча тысячелетия: патриарх и понтифик встали на защиту христиан **(нявызн.)**.  РИА Новости (12 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
22. ↑  Патриарх и папа договорились о совместных паломнических проектах **(нявызн.)**.  РИА Новости (13 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
23. 1 2  "Событие цивилизационного масштаба": реакция на встречу патриарха Кирилла и папы Франциска **(нявызн.)**.  ТАСС (13 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
24. ↑  Католики Белоруссии с радостью восприняли встречу главы РПЦ и папы **(нявызн.)**.  РИА Новости (13 лютага 2016). Праверана 13 лютага 2016.
25. ↑  *Алексей Букалов*. Венгерский кардинал: встреча патриарха и папы - закрепление диалога между церквями **(нявызн.)**.  ТАСС (7 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
26. ↑  *Корр. ТАСС Ирина Полина*. Польская католическая церковь приветствует встречу патриарха Кирилла и папы Франциска **(нявызн.)**.  Euronews (6 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
27. ↑  Сербская церковь приветствует встречу патриарха Кирилла и понтифика **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
28. ↑  *Андрей Шитов*. Нацсовет церквей США приветствует предстоящую встречу патриарха Кирилла с папой Франциском **(нявызн.)**.  ТАСС (6 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
29. ↑  Православная церковь США приветствует встречу патриарха Кирилла и папы Франциска **(нявызн.)**.  RT (5 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.
30. ↑  Христиане Ближнего Востока ждут помощи от патриарха и папы **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
31. ↑  Латинский патриарх надеется, что РКЦ и РПЦ перейдут на один календарь **(нявызн.)**.  РИА Новости (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
32. ↑  В Кремле назвали встречу Кирилла и Франциска обоюдным шагом навстречу России и Запада **(нявызн.)**.  Интерфакс (8 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
33. ↑  *Роман Лункин*. Встреча церквей: начало «крестового похода» против исламского экстремизма **(нявызн.)**.  РБК (11 лютага 2016). Праверана 11 лютага 2016.
34. ↑  Сустрэча Папы Рымскага з маскоўскім патрыярхам адкрые магчымасць візіту пантыфіка ў Беларусь // Радыё Свабода
35. ↑  БПЦ: Для візіту Папы ў Беларусь Ватыкан мусіць адмовіцца… ад Уніі // Еўрарадыё

Каментарыі

1. ↑  Існуе меркаванне, што і ў наш час Канстанцінопальскі патрыярхат займае пануючае становішча сярод памесных праваслаўных цэркваў («A Catholic-Orthodox meeting is spectacular but not unprecedented», The Economist, Feb 7th 2016).

Літаратура
----------

* Русская православная церковь // Православие: Словарь атеиста / Под общ. ред. Н. С. Гордиенко.. — М.: Политиздат, 1988. — С. 202-203. — 272 с. — ISBN 5-250-00079-7.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* *Служба камунікацыі АЗЦС*. Сумесны прэс-рэліз Маскоўскага патрыярхата і Святога Прастола **(нявызн.)**.  Афіцыйны сайт Маскоўскага патрыярхата (6 лютага 2016). Праверана 6 лютага 2016.