**Ясукуні** (яп.: 靖國神社 – «храм міру ў краіне») — сінтаісцкае свяцілішча, размешчанае ў Токіа. Выконвае функцыі цэнтра рэлігійных цырымоній рэлігіі сінто. Асаблівае становішча Ясукуні вызначаецца тым, што ў адрозненні ад большасці храмаў сінто, там пакланяюцца не камі, а душам воінаў, якія загінулі за Японію і імператара. Вярхоўнае бажаство храма — імператар Японіі.

Сярод найбольш вядомых паломнікаў — былы прэм'ер-міністр Японіі Дзюн’іціра Каідзумі і дзеючы прэм'ер-міністр Сіндза Абэ. У сувязі з тым, што сярод тых, каго ўшаноўваюць у свяцілішчы есць некалькі японскіх военачальнікаў, прызнаных міжнародным трыбуналам ваеннымі злачынцамі, свяцілішча шмат разоў аказвалася ў цэнтры увагі міжнароднай прэсы, а наведванне яго японскімі палітычнымі лідарамі нязменна робіцца падставай для міжнародных скандалаў і афіцыйных пратэстаў, галоўным чынам з боку Кітая і Паўднёвай Карэі.

Гісторыя храма
--------------

Пабудаваны ў 1869 годзе і, у адрозненні ад іншых свяцілішчаў знаходзіўся ў распараджэнні ваеннага кіраўніцтва краіны. Падчас святаў ролю галоўных распарадчыкаў выконвалі генералы і адміралы. Менавіта ў Ясукуні знаходзіліся спісы загінулых падчас войнаў. У гэтым свяцілішчы таксама знаходзіліся люстэрка і меч — атрыбуты імператарскай улады. У 1875 годзе імператар Мэйдзі наведаў Ясукуні, што было беспрэцэдэнтным учынкам, таму што там пакланяліся не багам, а душам воінаў, якія загінулі. Такім чынам, салдаты, якія аддалі жыццё за імператара, былі прыраўнаваны да багоў. 23 лістапала 2015 года на тэрыторыі свяцілішча Ясукуні адбыўся выбух.

Бажаствы
--------

Навучэнцы ў Ясукуні
Згодна з сінтаісцкай традыцыяй, японскія грамадзяне, якія загінулі ў якіх-небудзь войнах, у якіх удзельнічала Японія, з'яўляюцца аб'ектам пакланення. Наступны спіс прыводзіць сумарную колькасць прылічаных да ліку святых, асобна па кожнай вайне:

* Вайна Басін (грамадзянская, 1867—68): 7751
* Вайна Сэйнан (грамадзянская, 1877) 6971
* Тайваньскі паход (помста за 54 рыбакоў, забітых тайваньскімі абарыгенамі пасля караблякрушэння, 1874): 1130
* Першая япона-кітайская вайна (1894—1895): 13 619
* Іхэтуаньскае паўстанне (у ліку васьмі дзяржаў, якія ўдзельнічалі ў падаўленні мяцяжу, 1901):1256
* Руска-японская вайна (1904—1905): 88 429
* Першая сусветная вайна (1914—1918): 4850
* Цзынаньскі інцыдэнт (1928): 185
* Мукдэнскі інцыдэнт (які завяршыўся акупацыяй Маньчжурыі, 1931): 17 176
* Другая япона-кітайская вайна (1937—1945): 191 243
* Другая сусветная вайна: 2 133 885

Ясукуні і палітыка
------------------

У ліку святых, якіх ушаноўваюць ў межах сінтаісцкіх рэлігійных цырымоній у храме Ясукуні — прыгавораныя да пакарання смерцю праз павешанне за здейсненыя ваенныя злачынствы Хідэкі Тадзё, Сэйсіра Ітагакі, Хэйтара Кімура, Кэндзі Даіхара, Іванэ Мацуі, Акіра Мута, Кокі Хірота і іншыя. У Ясукуні таксама ўсталяваны помнік Радхабіноду Палу — індзійскаму суддзе, які адзіны, падчас Такійскага працэса, выказаўся за поўнае апаўданне абвінавачаных.

У выніку гэтага ў Кітае, які быў акупаваны Японіяй у першай палове XX стагоддзя і ў абедзьвух Карэях, якія былі японскай калоніяй, храм лічыцца сімвалам японскага мілітарызму, а ўшанаванне яго афіцыйнымі асобамі Японіі расцэньваецца як рэцыдыў мілітарызму і абразай памяці ахвяр японскай агрэсіі.

Зноскі
------

1. ↑  История Японии. — М.: Институт востоковедения РАН, 1998. — Т. 2. 1868—1998. — С. 38-39.
2. ↑  В храме Ясукуни в Японии взорвалась самодельная бомба(руск.)  **(нявызн.)**?, *versia.ru*. Праверана 22 красавіка 2018.
3. ↑  Китай призвал Японию трезво оценить историю **(нявызн.)**, *РиаНовости* (22.04.2018).

Літаратура
----------

* *Sturgeon W. D.* Japan's Yasukuni Shrine: Place of Peace or Place of Conflict? Regional Politics of History and Memory in East Asia. — 2006. — ISBN 978-1-58112-334-0.
* *Takenaka A.* Yasukuni Shrine: History, Memory, and Japan's Unending Postwar. — University of Hawaii Press, 2015. — 296 p. — ISBN 978-0-8248-4678-7.

Спасылкі
--------

* Официальный сайт храма Ясукуни (яп.)
* «Пробелы в японской памяти» Архівавана 20 ліпеня 2006. артыкул Макса Бута (англ.)
* Detailed unofficial website about the Yūshūkan museum (англ.)
* Yasukuni Jinja Yūshūkan Архівавана 3 мая 2012. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4687457 · CiNii: DA02575965 · LCCN: n82010878 · NDL: 00280826 · NKC: ko2015877167 · NLA: 49283511 · SUDOC: 098134027 · VIAF: 279316327 |

 |