Калумбіт-танталіт
**Калтан** — цвёрды раствор калумбіту  (укр.) (бел. — танталіту, танталавая руда  (укр.) (бел. з якой здабываюць элементы ніобій (раней «калумбіт») і тантал.

Тантал з калтану выкарыстоўваецца ў вытворчасці электронных кандэнсатараў, якія выкарыстоўваюцца ў спажывецкіх таварах, такіх як мабільныя тэлефоны, DVD-плэеры і камп’ютары.

Вытворчасць і пастаўкі
----------------------

Каля 71 % сусветных паставак у 2008 годзе было атрымана з руды, 20 % з перапрацоўкі, а астатняе з алавянага шлаку.

Мінералы танталу здабываюць у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, Аўстраліі, Бразіліі, Канадзе, Кітаі, Эфіопіі, Руандзе і Мазамбіку. Тантал таксама атрымліваюць у Тайландзе і Малайзіі ў якасці пабочнага прадукту пры здабычы і выплаўленні волава.

Патэнцыйныя будучыя шахты ў парадку змяншэння знойдзены ў Саудаўскай Аравіі, Егіпце, Грэнландыі, Кітаі, Мазамбіку, Канадзе, Аўстраліі, ЗША, Фінляндыі, Афганістане і Бразіліі. Значнае радовішча калтану было адкрыта ў 2009 годзе на захадзе Венесуэлы. У 2009 годзе ўрад Калумбіі абвясціў, што ва ўсходніх правінцыях Калумбіі знойдзены запасы калтану.

Выкарыстанне і патрэбы
----------------------

Калтан у асноўным выкарыстоўваецца ў вытворчасці танталавых кандэнсатараў, якія ўваходзяць у склад многіх электронных прылад.

Ён таксама выкарыстоўваецца ў тугаплаўкіх сплавах для паветраных і стацыянарных турбін. Павелічэнне колькасці электронных вырабаў за апошняе дзесяцігоддзе прывяло да рэзкага росту коштаў на гэты мінерал у канцы 2000-х гадоў. У 2005 годзе цэны на карысныя выкапні былі на ўзроўні 2000 года.

У Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
--------------------------------

Акупацыя Руандай усходняй часткі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга (ДРК) стала галоўнай прычынай, якая перашкодзіла ДРК распрацоўваць запасы калтану ў сваіх інтарэсах. Здабыча карысных выкапняў вядзецца практычна выключна саматужным спосабам і ў невялікіх аб’ёмах. У справаздачы Савета Бяспекі ААН за 2003 год адзначалася, што вялікая частка руды здабываецца незаконна і кантрабандай праз усходнія межы краіны баевікамі з суседніх Уганды, Бурундзі і Руанды.

Кантрабанда колтану таксама з’яўляецца асноўнай крыніцай даходу, якая выкарыстоўваецца для ваеннай акупацыі Конга. Сайт Toward Freedom сцвярджае, што пошукі калтану прывялі да ваеннага канфлікту ў ДРК; у ім таксама гаворыцца, што попыт на калтан прывёў да таго, што вайсковыя групоўкі Руанды і заходнія горназдабыўныя кампаніі здабываюць рэдкага металу на сотні мільёнаў долараў, часта прымушаючы ваеннапалонных і нават дзяцей працаваць на калтанавых шахтах у краіне.

Гэта выклікала шмат этычных пытанняў. Праблема немагчымасці адрозніць законную і нелегальную здабычу калтана прывяла да таго, што некаторыя вытворцы электронікі цалкам адмовіліся ад калтану з Цэнтральнай Афрыкі і куплялі яго ў іншых крыніцах.

Зноскі
------

1. ↑  Архівована копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 10 вересня 2011. Праверана 1 листопада 2011.
2. ↑   Архівавана {{{2}}}. October 16th, 2009
3. ↑   Архівавана {{{2}}}. November 21st, 2009

Літаратура
----------

* Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д. : Донбас, 2004. — Т. 1 : А — К. — 640 с. — ISBN 966-7804-14-3.
* *Лазаренко Є. К. Винар О. М.* Колтан // Мінералогічний словник. — К. : Наукова думка, 1975. — 774 с.
* Колтан // Мінералого-петрографічний словник / Укл. : Білецький В. С. Суярко В. Г. Іщенко Л. В. — Х. : НТУ «ХПІ», 2018. — Т. 1. Мінералогічний словник. — 444 с. — ISBN 978-617-7565-14-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Калумбіт-танталіт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13615954f · GND: 1071850369 · Microsoft: 2780058565 · SUDOC: 056568940 |