«Рачная дарога» Карнеліуса Крыгафа  (англ.) (бел. 1855 г. (Тры жыхары ў капотах)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Капот.
**Капот** (фр.: capote) — доўгае ваўняное паліто з капюшонам, якое выкарыстоўвалі жыхары Паўночнай Амерыкі ў раёнах халоднага клімату.

Гісторыя
--------

З першых дзён паўночнаамерыканскага гандлю футрам  (руск.) (бел. як карэнныя народы, так і епрапейскія канадскія  (англ.) (бел. пасяленцы ператварылі ваўняныя коўдры ў «капоты» як сродак перажыць суровыя зімы. Яны служылі зімовай вопраткай для першых нацый, хабітантаў  (англ.) (бел. і ваяжораў  (руск.) (бел. Новай Францыі, метысаў  (руск.) (бел. з калоніі Рэд-Рывер  (англ.) (бел. а пазней і для брытанскіх пасяленцаў  (англ.) (бел. гандляроў і трапераў  (руск.) (бел. у Брытанскай Паўночнай Амерыцы.

Кампанія Гудзонава заліва прадавала капоты, якія называліся паліто-коўдрамі (англ.: blanket coats), вырабленымі з іх коўдраў з адзнакамі  (англ.) (бел.. Яны прадаваліся на гандлёвых пунктах  (англ.) (бел. кампаніі з пачатку XVIII стагоддзя, і былі папулярныя сярод гандляроў сваім дызайнам, дзякуючы якому ў іх было зручна рухацца і паляваць. Менавіта паліто-коўдры Гудзонава заліва паслужылі ўзорам для стварэння канадскай курткі-макіна  (англ.) (бел..

Англійская мова пераняла французскае слова *capote* прынамсі ў 1812 годзе.

Капоты пасяленцаў
-----------------

Пасяленец у капоце, 1778 год.
У пачатку 1600-х гадоў французскія маракі прадавалі свае еўрапейскія капоты — плашчы з капюшонамі — карэнным жыхарам племені мікмак у Паўночнай Амерыцы. Да 1619 года французскія хабітанты  (англ.) (бел. таксама насілі капоты. Праз пяцьдзясят гадоў жыхары насілі капоты ў змененай форме, магчыма, заснаванай на модным тады жустакоры  (руск.) (бел. або на французскай ваеннай форме  (англ.) (бел. салдат, дыслакаваных у той час у Новай Францыі, такіх як Карыньян-Сальерскі полк  (англ.) (бел.. Змененая версія вопраткі даўжынёй да калена не мела гузікаў і насілася з адмысловым кушаком  (англ.) (бел.. Капоты пасяленцаў тэхнічна ўжо не з’яўляліся капотам еўрапейскага стылю, а ўвабралі ў сабе рысы як плашчы маракоў, так і формы мясцовых ваенных.

Французскае слова *capote* з цягам часу таксама страціла апошнюю літару і на франка-канадскім дыялекце  (руск.) (бел. новаўтварэнне *capot* стала азначаць іменна гэты адмысловы прадмет адзення — зімовае паліто, характэрнае для гэтага рэгіёна. Ад назоўніка *capot* утварыліся дзеясловы *encapoter* і *s’encapoter*, якія азначаюць «надзець капот і іншыя зімовыя аксэсуары перад выхадам».

Капоты метысаў
--------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Зімовым уборам метысаў быў капот; паліто даўжынёй да сцёгнаў з поўнымі рукавамі, якое можа быць з капюшонам або накідкай або без іх. Большасць з іх мела невялікія наплечныя ўпрыгажэнні з чырвонага страуду. Каб паліто было закрытым, выкарыстоўваліся як раменьчыкі, так і гузікі або пояс. Лоўрэнс Барквел  (англ.) (бел. | "|

«Сцэна на Паўночным Захадзе  (руск.) (бел.» каля 1845. Пол Кейн  (руск.) (бел.. Лефруа апрануты ў вопратку метыса  (руск.) (бел./ваяжора  (руск.) (бел. якая складаецца з капота, пояса, агнявой торбы, рукавіц на шнурку, легінсаў, падвязак і макасінаў. Яго спадарожнік таксама апрануты ў капот, пояс і агнявую торбу.
Выраз «чырвоны страуд» адносіцца да «Stroudwater Scarlet», тканіны, вырабленай у англійскім горадзе Страуд  (руск.) (бел. якая выкарыстоўвалася для ўніформы брытанскай арміі  (англ.) (бел.. Капоты метысаў раёна калоніі Рэд-Рывер  (англ.) (бел. вырабляліся са скуры або воўны. Скураныя вырабы часта ўпрыгожвалі бісерам і шаўковай вышыўкай у кветкавых малюнках. Ваўняныя капоты былі розных колераў; сіняму аддалі перавагу каталіцкія метысы, а беламу — пратэстанцкія метысы, у той час як шэры насілі абедзве групы. На талію апраналі пояс, а ў складкі паясніцы запраўлялі або вешалі на шыю на шлейках агнявую торбу. Агнявая торба выкарыстоўвалася для пераноскі крэменю, красала і трута для распальвання агню, а таксама тытуню, люлькі, нажа і іншых асабістых рэчаў, паколькі ў большасці капотаў не было кішэняў.

Амерыканскі геолаг Уільям Іпаліт Кітынг  (англ.) (бел. апісаў групу метысаў-паляўнічых на буйвалаў  (англ.) (бел. якіх ён сустрэў у Пембіне  (укр.) (бел. ля Рэд-Рывер  (руск.) (бел. у 1823 годзе.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Усе яны маюць сінія капоты з капюшонам, якія выкарыстоўваюць толькі ў непагадзь; капот замацоўваецца вакол іх таліі вайсковым поясам; яны носяць кашулю з бязі або размаляванага мусліну, макасіны і скураныя ласіны, зашпіленыя вакол ног падвязкамі, упрыгожанымі пацеркамі. Буа-бруле  (англ.) (бел. часта абыходзяцца без капелюша; калі ў іх ёсць адзін, ён звычайна стракаты на індыйскі манер, з пёрамі, пазалочанымі карункамі і іншымі яркімі ўпрыгажэннямі. Уільям Кітынг 1824 | "|

У канадскай культуры
--------------------

У другой палове XIX стагоддзя паліто-коўдру папулярызавалі сярод насельніцтва Канады еўрапейскага паходжання да такой ступені, што на яго глядзелі як на нацыянальнае адзенне  (англ.) (бел.. Коўдры выкарыстоўваліся спачатку пераважна тымі, хто працуе на свежым паветры, але з цягам часу крой і канструкцыя паліто пачалі адпавядаць зменлівай еўрапейскай і амерыканскай модзе і сталі больш шырока выкарыстоўвацца.

Папулярнасць паліто была часткай больш шырокага руху па прыняцці аспектаў культуры карэннага насельніцтва з мэтай усталявання канадскай ідэнтычнасці, якая была б асобнай ад брытанскай і амерыканскай ідэнтычнасці. Дзве элітныя групы адыгралі важную ролю ў стварэнні папулярнасці коўдры. Адным з іх быў Манрэальскі клуб снегаступаў  (англ.) (бел. які прыняў паліто-коўдру ў якасці неабходнага абсталявання. Хаджэнне на снегаступах  (укр.) (бел. было яшчэ адным заняткам, перанятым у карэнных жыхароў і на некаторы час стала надзвычай папулярным як від спорту. Іншай групай былі паслядоўнікі генерал-губернатараў Канады  (укр.) (бел. сфатаграфаваных у капотах. Магчыма, яшчэ больш важным для распаўсюджвання капотаў як моды было яго нашэнне жонкамі генерал-губернатараў Канады  (англ.) (бел.. Першапачаткова капоты лічыліся мужчынскай вопраткай, але для прамацыйных мэтаў іх шылі ў жаночай і дзіцячай версіях.

Галерэя
-------

* Метысы ў капотах палююць на бізонаў у ваколіцах калоніі Рэд-Рывер (1822)Метысы ў капотах палююць на бізонаў у ваколіцах калоніі Рэд-Рывер (1822)
* «Гуроны з Жун-Ларэт», Квебек, Канада, каля 1838. Белы капот з капюшонам і сінім аздабленнем«Гуроны з Жун-Ларэт», Квебек, Канада, каля 1838. Белы капот з капюшонам і сінім аздабленнем
* Хабітант у зімняй вопратцы,  Фрэнсіс Эн Хопкінск  (укр.) (бел. (1858)Хабітант у зімняй вопратцы, Фрэнсіс Эн Хопкінск  (укр.) (бел. (1858)
* Члены Манрэальскага клуба снегаступаў  (англ.) (бел. у 1877 годзе ў капотах і паясахЧлены Манрэальскага клуба снегаступаў  (англ.) (бел. у 1877 годзе ў капотах і паясах
* Члены Манрэальскага клуба снегаступаў  (англ.) (бел. у 1886 годзе ў капотах і паясахЧлены Манрэальскага клуба снегаступаў  (англ.) (бел. у 1886 годзе ў капотах і паясах
* Капот для скаўта ў рэйдавай партыі, Сіксіка, пачатак 1900-х, воўна з коўдры Кампаніі Гудзонава заліваКапот для скаўта ў рэйдавай партыі, Сіксіка, пачатак 1900-х, воўна з коўдры Кампаніі Гудзонава заліва
* Уільям Джэксан на белым кані, Сіксіка (Канфедэрацыя чарнаногіх), Мантана. каля 1900-х.Уільям Джэксан на белым кані, Сіксіка (Канфедэрацыя чарнаногіх), Мантана. каля 1900-х.
* Традыцыйны капот, зроблены з коўдры з адзнакамі Гудзонава заліва  (англ.) (бел.Традыцыйны капот, зроблены з коўдры з адзнакамі Гудзонава заліва  (англ.) (бел.

Зноскі
------

1. ↑  the native canadian **(нявызн.)**.  Nativecanadian.ca. Праверана October 19, 2013.
2. ↑  Hudson's Bay Point Blanket Coat **(нявызн.)**. *HBC Heritage*. Retrieved 7 April 2022
3. ↑  Capots (Art. III. Capots, with some Side Lights on Chiefs' Coats & Blankets, 1774-1821, by A. Gottfred.) **(нявызн.)**.  Northwest Journal Online. Праверана 29 студзеня 2014.
4. ↑  Rocky Mountain House National Historic Site of Canada (The Capote) **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Parks Canada. Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2013. Праверана 29 студзеня 2014.
5. 1 2  *Déliberations Et Mémoires de la Société Royale Du Canada*. Royal Society of Canada.. 1885.. Retrieved on 2014-04-10.
6. ↑  Грубая ваўняная ткань, ніжэй у тэксце больш падрабязна
7. 1 2 3 4  Metis Culture: A pictorial essay on the Metis capote **(нявызн.)**.  Laurence J. Barkwell. Праверана 30 студзеня 2014.
8. ↑  History **(нявызн.)**. *Stroudwater Textile Trust*. Праверана 5 April 2016.
9. ↑  Floral Beadwork: A Métis Cultural Heritage to Rediscover **(нявызн.)**. Праверана 5 лютага 2014.
10. ↑  Royal Alberta Museum Online Exhibitions: A Métis Fire Bag. dead **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 сакавіка 2014. Праверана 30 студзеня 2014.
11. ↑  William Hypolitus Keating (1824). *Narrative of an expedition to the source of St. Peter's river ... &c. performed in ... 1823*. p. 44.. Retrieved on 2014-04-10.
12. ↑  Eileen Stack (2004). *"Very picturesque and very Canadian: the blanket coat and Anglo-Canadian identity in the second half of the nineteenth century", in "Fashion--A Canadian Perspective" edited by Alexandra Palmer*. University of Toronto Press. pp. 17–18. ISBN 978-0-8020-8590-0. .
13. ↑  Stack, p. 33
14. ↑  Stack, p. 18
15. ↑  Stack, p. 21

Спасылкі
--------

* Cmhg.gc.ca: Compagnies franches de la Marine winter dress between 1690 and 1700
* University of Oregon.edu: Metis textiles Архівавана 22 снежня 2016.
* Smithsonian Institution.edu: Metis capote (without a hood)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Канадская |