У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мікольскі сабор.

**Нова-Мікольскі сабор** — праваслаўны храм у горадзе Мажайску Маскоўскай вобласці. Размешчаны на тэрыторыі Мажайскага крамля[ru]. Высокі будынак у псеўдагатычным стылі (руская готыка), які стаіць на высокім крамлёўскім узгорку, відзён здалёк на пад’ездах да горада з заходняга боку па Старой Смаленскай дарозе[ru] (цяпер — Барадзінская вуліца).

Гісторыя
--------

Мікола Мажайскі[ru]. XIV ст. Траццякоўская галерэя.
Сабор быў пастаўлен на месцы Мікольскай брамы Мажайскага крамля (XIV ст.) і часткова ўключыў у сябе яе сцены. Будаўніцтва сабора працягвалася з 1802 па 1814. Праект храма распрацаваў маскоўскі архітэктар, вучань Мацвея Казакова Аляксей Бакараў[ru].

Да 1919 года ў саборы знаходзіліся мошчы прападобнага Сергія Раданежскага, дабравернага князя Уладзіміра, свяшчэннамучаніка Макарыя[ru], прападобнага Лаўрэнція заточніка, велікамучаніцы Варвары, прападобнага Міхаіла Стадскага і Нікана Сухога. Пазней мошчы бясследна зніклі.

У красавіку — маі 1922 года з сабора былі канфіскаваны дзве звяздзіцы[ru] з каштоўнымі камянямі; пацір з абразкамі і каштоўнцымі камянямі; два ўбрусы[ru] Багародзіцы, усыпаныя каштоўнымі камянямі і брыльянтамі; рыза і мітра з іконы Міколы Мажайскага[ru]; сем залатых крыжоў і жэтон Пятра I. Прадметы зніклі бясследна.

Аднак у лістападзе 1925 года мажайскі краязнавец Н. І. Власьеў у сваіх сшытках падрабязна апісваў рызу Міколы Мажайскага і зрабіў паметку *«ныне цела, и по словам А. П. Хотулева и Н. П. Виноградова хранится в Кремле в Оружейной палате»*.

У 1932 годзе была знесена чыгунная агароджа каля схіла ўзгорка, якую можна ўбачыць на фотаздымках Пракудзіна-Горскага 1911 года.

У 1933 годзе сабор быў закрыт. Пасля Вялікай Айчыннай вайны моцна пашкоджаны сабор быў адноўлен без купальнай ратонды над цэнтральнай часткаю. Пасле рэстаўрацыі ў 1960-х гадах у ім размясцілася трыкатажная фабрыка, і толькі ў 1980-х гадах яго разам з іншымі будынкамі на крамлёўскім узгорку перадалі ў распараджэнне Дзяржаўнага Барадзінскага ваенна-гістарычнага музея[ru]. С 1994 года в соборе возобновились богослужения.

14 красавіка 2013 года адбылося спаўзанне грунту на заходнім схіле. У дзень апоўзня з сабора ўпала ляпніна, і з вугла, бліжэйшага да апоўзня, выпалі цагліны.

У пачатку лістапада 2014 года завяршыліся аднаўленчыя работы.

* Дарэвалюцыйны фотаздымак С. Пракудзіна-Горскага. 1911—1912 гг.Дарэвалюцыйны фотаздымак С. Пракудзіна-Горскага. 1911—1912 гг.
* С. Пракудзін-Горскі. Мажайскі Мікольскі сабор. 1911 год. Злева ад Нова-Мікольскага сабора — Петрапаўлаўская царква (Стара-Мікольскі сабор)С. Пракудзін-Горскі. Мажайскі Мікольскі сабор. 1911 год. Злева ад Нова-Мікольскага сабора — Петрапаўлаўская царква (Стара-Мікольскі сабор)
* Таблічка на сцяне Нова-Мікольскага сабораТаблічка на сцяне Нова-Мікольскага сабора

Гл. таксама
-----------

* Царква Пятра і Паўла (Стара-Мікольскі сабор)[ru]

Зноскі
------

1. ↑  Московская энциклопедия / С. О. Шмидт. — М.: Издат. центр «Москвоведение», 2007. — Т. I. Кн. 1. — С. 116—117. — 639 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-903633-01-2.
2. ↑  *Бакарев В. А.* Где найдёшь Москву другую?. — М.: Контакт-Культура, 2012. — С. 6—9. — 960 с. — ISBN 978-5-903406-32-6.
3. 1 2 3 4  *Голиков В. М.* Антицерковная политика в Можайском районе в 1917-1941 годах // *Макариевские чтения*. — 2014. — № 21. — С. 487—511.
4. ↑  Из истории Ново-Никольского собора
5. ↑  Оползни заставили жителей Можайска пожалеть, что Наполеон не забрал с собой Никольский собор **(нявызн.)**.
6. ↑  Завершились работы по укреплению склона под Никольским собором в Можайске Архівавана 7 лістапада 2014.

Спасылкі
--------

* Никольский собор на *hramy.ru*