recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятруша.
**Дзмітрый Віктаравіч Пятруша** (нар. 20 жніўня 1983, Віцебск) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 жніўня 1983 года ў Віцебску. Бацька — Віктар Леанідавіч Пятруша, працаваў намеснікам старшыні Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта.

Скончыў у 2006 годзе Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт. У тым жа годзе пачаў працоўную дзейнасць майстрам службы эксплуатацыі газавай гаспадаркі філіяла «Віцебскае вытворчае ўпраўленне газавай гаспадаркі» РУП «Віцебскаблгаз», у 2008—2016 гадах на кіруючых пасадах. У 2012 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З ліпеня 2016 па чэрвень 2018 працаваў намеснікам генеральнага дырэктара — начальнікам упраўлення і перспектыўнага развіцця і інвестыцый дзяржаўнага вытворчага аб’яднання па паліве і газіфікацыі «Белпалівагаз».

З 28 чэрвеня 2018 года да канца ліпеня 2021 года — кіраўнік адміністрацыі Цэнтральнага раёна г. Мінска.

29 ліпеня 2021 года прызначаны генеральным дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Керамін».

Унесены ў санкцыйныя спісы краін Балтыі.

Узнагароды
----------

* Медаль «За працоўныя заслугі» (2020).

Крытыка
-------

Шырокую вядомасць Дзмітрый Пятруша набыў у жніўні 2020 года. На праўладным канцэрце 6 жніўня, арганізаваным у Кіеўскім скверы Мінска з мэтай перашкодзіць перадвыбарнай кампаніі Святланы Ціханоўскай, гукарэжысёры з Мінскага дзяржаўнага палаца дзяцей і моладзі Кірыл Галанаў і Уладзіслаў Сакалоўскі незапланавана ўключылі песню Віктара Цоя «Перамен». Людзі ў скверы жыва адрэагавалі на гэта, пачаўшы апладзіраваць. Каб спыніць гучанне песні, Пятруша стаў выдзіраць шнуры з калонак. Таксама ён паклікаў міліцыю; неўзабаве гукарэжысёраў затрымалі і абвінавацілі ў дробным хуліганстве. На судзе 7 жніўня 2020 года К. Галанаў назваў хуліганствам само правядзенне названага канцэрта. Дз. Пятруша зрабіўся аб’ектам шматлікіх кпінаў, у т. л. за стаўленне да апаратуры палаца дзяцей і моладзі. У час судовага пасяджэння Ул. Сакалоўскі заявіў, што «апаратуру пашкодзілі, немагчыма было выступаць».

Палітолаг з Мінска Вольф Рубінчык у пачатку жніўня 2021 г. прывёў прыклады неналежнага выкарыстання каштоўных памяшканняў у Цэнтральным раёне. Ён крытычна ацаніў вынікі гаспадарання Дз. Пятрушы і дапусціў, што былы кіраўнік адміністрацыі нясе як мінімум маральную адказнасць за трагедыю 11-12 лістапада 2020 года, якая адбылася з Раманам Бандарэнкам на тэрыторыі Цэнтральнага раёна: адміністрацыя раёна «душыла» ўтвораную ў жніўні 2020 г. «Плошчу Перамен».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   Архівавана 24 кастрычніка 2021.
3. ↑  Latvia sanctions 101 more Belarus officials
4. ↑  The sanctions of the Government of the Republic in view of the situation in Belarus
5. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 снежня 2020 года № 502 «Аб узнагароджанні»
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

Спасылкі
--------

* Кіраўнік адміністрацыі Пятруша Дзмітрый Віктаравіч Архівавана 23 красавіка 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Твітэр |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Есяневіч.
**Дзмітрый Есяне́віч** (нар. 11 снежня 1981, в. Чарнаградзь, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі акцёр.

Біяграфія
---------

У 2003 годзе скончыў тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў па спецыяльнасці «Акцёрскае мастацтва драматычнага тэатра і кіно» (курс заслужанага дзеяча мастацтваў Л. А. Манаковай). З 2003 года працаваў у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павел Латушка. 26 жніўня Дзмітрый Есяневіч разам з большасцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольніўся ў знак пратэсту.

Творчасць
---------

У рэпертуары 2020 года выконваў ролі: Базыль Статкевіч («Пінская шляхта» В. Дуніна-Марцінкевіча), Кум, Запарожац («Ноч на Каляды[ru]» М. Гогаля), Маёр Плут («Пан Тадэвуш» А. Міцкевіча), Старшыня камбеду, Селянін, Салдат, Чырвонаармеец («Дзве душы» М. Гарэцкага), Арцемій Філіпавіч Земляніка («Рэвізор» М. Гогаля), Перакладчык, Пятро, Лётчык, Жук, Дзядзька Коля, Мыш Верачка, Шура («Радзіва Прудок» А. Горвата), Эльф («Сон у купальскую ноч» У. Шэкспіра), Чарлі, заўсёднік паба («Вешальнікі» М. Мак-Донаха), Селянін, Калядоўшчык, Шляхціц, Індус («Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» паводле Я. Баршчэўскага).

Зноскі
------

1. 1 2  Дзмітрый Есяневіч на сайце Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы.
2. ↑  Из Купаловского театра уволены 58 актеров и сотрудников Архівавана 3 верасня 2020.

Спасылкі
--------

* Дзмітрый Есяневіч на сайце Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы.
**Вязавік трохлісты**, **птэлея трохлістая** (*Ptelea trifoliata*) — кветкавая расліна роду Вязавік (*Ptelea*) сямейства Рутавыя (*Rutaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Прыгожы куст ці невялікае дрэўца, да 6 м вышынёй, з круглявай кронай. Маладыя парасткі апушаныя, на наступны год голыя, чырвона-бурыя, старыя галіны цёмна-бурыя. Лісце трайчатае, цёмна-зялёнае, бліскучае, доўга не ападае восенню. Кветкі дробныя, да аднаго сантыметра, зелянява-белыя, з непрыемным пахам, у шчыткападобных суквеццях да васьмі сантыметраў у папярочніку. Плады — крылаткі, падобныя на плады вяза, за што від і атрымаў адну са сваіх назваў, нярэдка амаль усю зіму захоўваюцца на галінах. Плады пры расціранні пахнуць хмелем.

Арэал
-----

Расце ва ўсходняй частцы Паўночнай Амерыкі (ад Антарыа да Фларыды і Мінесоты).

У культуры
----------

Самыя распаўсюджаныя дэкаратыўныя формы:

* пірамідальная (*f. fastigiata*);
* залацістая (*f. aurea*);
* пяцілістковая (*f. pentaphylla*);
* пухнатая (*f. pubescens*) — з апушанымі лісточкамі. На жаль, гэтыя формы не вельмі цягавітыя і пакутуюць ад зімовых маразоў.

Даволі марозаўстойлівая расліна, непатрабавальная да глебы, можа пераносіць невялікую засоленасць. Засухаўстойлівая і мірыцца з умовамі горада.
На поўдні аддае перавагу лёгкаму зацяненню. У больш паўночных раёнах пажаданы сонечны цёплы ўчастак.

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Выкарыстоўваецца ў адзіночных і групавых пасадках, як падлесак пад дрэвамі з ажурнай кронай. Свежае лісце і маладую кару выкарыстоўваюць у медыцыне, плады — у піваварстве як заменнікі хмелю.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 106. — 160 с. — 2 350 экз.

Спасылкі
--------

* Птелея трёхлистная: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* Вязавік трохлісты (руск.)
* *Ptelea trifoliata* L. (Вязовник трёхлисточковый) (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Энэ Эргма** (эст.: Ene Ergma; нар. 29 лютага 1944 г. Ракверэ) — эстонскі астрафізік і палітык, член Акадэміі навук Эстоніі. У 2003-2006 гг. была старшынёй Рыйгікогу (Парламента Эстоніі), у 2007 г. зноў пераабраная на гэты пост. З мая 2007 г. з'яўляецца намеснікам старшыні партыі "Саюз Айчыны і Res Publica".

Адукацыя
--------

Энэ Эргма скончыла Сярэднюю школу імя К. Р. Якабсона ў горадзе Вільяндзі (1962). Яна вучылася на фізічным факультэце Тартускага ўніверсітэта (1962-1964) і скончыла астранамічная аддзяленне фізічнага факультэта МДУ (1969). Там жа атрымала званне кандыдата фізіка-матэматычных навук (1972), а ў 1984 г. абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «няўстойлівае гарэнне тэрмаядзернага паліва на позніх стадыях эвалюцыі зорак».

Навуковая кар'ера
-----------------

Эргма працавала малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце астраномаў Акадэміі навук Эстонскай ССР (1972-1974), малодшым, а затым старшым навуковым супрацоўнікам, навуковым сакратаром, навуковым кіраўніком у Інстытуце астраноміі Акадэміі навук СССР (1974-1988). У 1988-1992 гг. была прафесарам на кафедры тэарэтычнай фізікі і астрафізікі Тартускага універсітэта, у 1992-1998 гг. - Загадчыцы Інстытута тэарэтычнай фізікі. Вяршыняй навуковай кар'еры Энэ Эргма стала пасада віцэ-прэзідэнта Акадэміі навук Эстоніі (1999-2004).

Энэ Эргма з'яўляецца членам рэдакцыйнай калегіі эстонскай Энцыклапедыі ТЕА (2008).

Зноскі
------

1. 1 2  *Alaküla A.* Kes on kes? Eesti 2000 — Tallinn: 2000. — 271 с. — ISBN 978-9985-60-789-3<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47088720'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1770'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4730456'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1103504169 · ISNI: 0000 0004 0936 0045 · LCCN: n2016022535 · VIAF: 302871986 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзмітрыеў.
**Дзмітрый Дзмітрыеў** (нар. 3 ліпеня 1978, Магілёў) — беларускі паэт, перакладчык, гукарэжысёр.

Біяграфія
---------

Удзельнік лонг-ліста прэміі «Дебют» 2001 (Масква), анталогій «Освобожденный Улисс», «Русские стихи 1950—2000 годов. Антология (Первое приближение) в 2 томах», аўтар паэтычных зборнікаў «Полое собрание сочинений» (М. Издательство Льва Шпринца, 2002), «Ліра спіралі» (Мінск, Логвінаў, 2013). На беларускай мове друкаваўся ў газеце «Наша Ніва» і часопісе «Arche». Удзельнік выставаў візуальнай літаратуры «Worttandem» (Baden, Швейцарыя) і «Wort» (Аарау, Швейцарыя), шорт-ліста «Залатая літара» (2014). Пераклаў у суаўтарстве на беларускую мову вершы Генадзя Айгі.

Спецыяльны прыз прэміі «Дэбют-2014» за «дасягненні ў візуальнай камбінаторнай паэзіі» з кнігай «Ліра спіралі».

Зноскі
------

1. ↑  Ганна Кісліцына. — Паміж паэзіяй і фокусам. — газета «Звязда» ад 27.02.2014
2. ↑  Айгі, Генадзь. Паклон — Спеву: сто варыяцыяў на тэмы народных спеваў Паволжа // № 10 — 2009 (85). С. 34—55. Пераклалі з рускай Дзмітрый Дзмітрыеў і Арцём Арашонак
**Марская пяхота** — род сіл ВМФ, прызначаны і спецыяльна падрыхтаваны для вядзення баявых дзеянняў у складзе марскіх дэсантаў і выканання баявых задач у прыморскіх (часам прырэчных) раёнах. Ёсць ва ўзброеных сілах многіх марскіх дзяржаў.

Сучасная марская пяхота мае на ўзбраенні плаваючыя танкі і бронетранспарцёры, уласныя проціпаветраныя і процітанкавыя ўстаноўкі і артылерыю (уся баявая тэхніка самаходная, павышанай праходнасці). Часці марской пяхоты высаджваюцца на бераг з дэсантных караблёў і катараў (у тым ліку на паветранай падушцы) або дэсантуюцца верталётамі карабельнага і берагавога базіравання пры агнявой падтрымцы караблёў і марской авіяцыі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4168898-3 · LCCN: sh85081285 · NKC: ph286376 |
15-е выданне Брытанікі. Першы том з зелёным цэтлікам — «Propædia»; тамы з чырвоным цэтлікам — «Micropædia», з чорным — «Macropædia», з шэрым — прадметны паказальнік.
**Энцыклапедыя Брытаніка**, **Брыта́нская энцыклапе́дыя**, або **Брытаніка** (лац.: Encyclopædia Britannica) — найбольш поўная і найстарэйшая друкаваная ўніверсальная энцыклапедыя на англійскай мове, а таксама назва выдавецтва.

Створана шатландскімі асветнікамі — гравёрам Эндру Бэлам (1726—1809) і друкаром Колінам Макфаркарам. Як рэдактар быў запрошаны Уільям Смелі.

Гісторыя
--------

Гісторыя «Брытанікі» — гісторыя яе выданняў, сучаснае выданне — 15-е (выпуск 1985 года). Першае выданне, выпушчанае на аснове энцыклапедычнага слоўніка ў 1768—1771 гадах, мела толькі тры тамы. Да восьмага выдання «Брытаніка» выходзіла ў Эдынбургу. У 1870 годзе выдавецтва перайшло пад эгіду газеты «The Times» і пераехала ў Лондан, дзе выпускаліся 9-е і 10-е выданне. Дзявятае выданне праз аўтарытэт ва ўніверсітэцкім асяроддзі атрымала неафіцыйную назву «the scholar's encyclopaedia». У 10-м выданні ўпершыню з’явіўся картаграфічны том і прадметны паказальнік. Адзінаццатае («Кембрыджскае») выданне, у якім энцыклапедыя практычна набыла сучаснае аблічча, ажыццявіў Кембрыджскі ўніверсітэт пры ўдзеле 1500 экспертаў.

Пасля гэтага «Брытаніка» перамясцілася ў ЗША, новым уласнікам у 1901 годзе стаў Г. Э. Хупер з Чыкага, які адным з першых ужыў сістэму гандлю кнігамі па пошце. У пачатку 1920-х гадоў, калі «Брытаніка» адчувала сур’ёзны фінансавы крызіс, яе правы набыла фірма "Sheers, Roobeck & Co", якая ў 1941 годзе бязвыплатна перадала правы на «Брытаніку» Чыкагскаму ўніверсітэту.

У 1974 годзе ўпершыню выйшла актуальнае 15-е выданне (пад назвай New Encyclopaedia Britannica, неафіцыйная назва — *Britannica 3*), якое было значна перапрацавана ў 1985 годзе. У ім, пад уплывам аднаго з найбуйнейшых навукоўцаў і энцыклапедыстаў XX ст. Мортымера Адлера (*Mortimer Adler*), энцыклапедыя была падзелена на «Мікрапедыю» (10 тамоў, з 1985 года — 12) і «Макрапедыю» (19 тамоў, з 1985 года — 17), якія вылучаюцца глыбінёй выкладання звестак. Энцыклапедыі пачала папярэднічаць так званая «Прапедыя», дзе коратка выкладзена структура сучасных ведаў. Завяршае сучасную «Брытаніку» двухтомны прадметны паказальнік. 15-е выданне, не змяняючы парадкавай нумарацыі, штогод актуалізуецца. У 1994 годзе знакамітая энцыклапедыя ўпершыню была выпушчана ў электроннай версіі на CD-ROM.

Літаратура
----------

* *В. К. Шчэрбін.* Брытанская энцыклапедыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 278.

Спасылкі
--------

* 
* britannicanet.com — Britannica Webshare Архівавана 23 красавіка 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | OCLC · OCLC |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12294436q · GND: 4284672-9 · LCCN: nr89013909 · NDL: 00627915 · NKC: ko2002102484 · SUDOC: 031794831 · VIAF: 182582870 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паралель (значэнні).
Усё мерыдыяны (жоўтыя) дзеляць шар на дзве палоўкі  — таксама як і Экватар (сіні). Паралелі паказаны перарванымі лініямі.
**Парале́ль** — лінія сячэння паверхні зямнога шара плоскасцю, паралельнай плоскасці экватара.

На глобусе паралель малюецца ў выглядзе акружнасці, усе пункты якой роўнападаленыя ад экватара. Даўжыні паралеляў розныя — яны павялічваюцца пры набліжэнні да экватара і памяншаюцца да полюсаў. Усе пункты адной паралелі маюць аднолькавую шырату, але розную даўгату. Экватар — самая доўгая паралель. Для вылічэння даўжыні аднаго градусу дугі адвольнай паралелі можна памножыць 111,3 км (даўжыню дугі экватарыяльнай паралелі ў 1 градус) на косінус вугла, які адпавядае шукаемай паралелі.

Прынята вызначэнне экватара як нулявой паралелі. Паўночны полюс мае шырату ў +90 градусаў, паўднёвы — у −90°. Адлегласць паміж дзвюма паралелямі, якія адрозніваюцца на 1 градус, — прыкладна 111 км.

Паралелі (акрамя экватара) не з'яўляюцца артадраміямі, гэта значыць найкарацейшымі лініямі на паверхні паміж любымі іх двума пунктамі.

Гл. таксама
-----------

* Геаграфічныя каардынаты
* Мерыдыян

| ⛭Паралелі / Мерыдыяны |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| 

****Экватар****
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**Экватар**
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**Экватар**
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**W 0°E**
30°
60°
90°
120°
150°
180°
30°
60°
90°
120°
150°
180°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
**0°**
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
5° **N**
15°
25°
35°
**45°**
55°
65°
75°
85°
5° **S**
15°
25°
35°
**45°**
55°
**45x90**
**45x90**
**45x90**
**45x90**

 |

 |
**Марскі сцяг** — адметны знак (сцяг) у выглядзе палотнішча правільнай геаметрычнай формы са спецыяльнай расфарбоўкай, які можа вызначаць дзяржаўную прыналежнасць, ранг і прызначэнне карабля (судна), ранг яго камандзіра (капітана), пасада пэўнай асобы, які знаходзіцца на караблі, што выконваецца караблём заданне або выконваць спецыяльныя сігнальныя функцыі.

Марскія сцягі бываюць некалькіх відаў. Акрамя дзяржаўных ваенна-марскіх сцягоў (кармавых, якія размяшчаюцца на карме) існуюць гюйсы, сцягі рангаў, службовыя сцягі, вымпелы заданняў, сігнальныя сцягі і сцягі раскаляроўкі.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000319938 |
Горная даліна на паўночным захадзе Афганістана
Рака Мургаб
**Парапамі́з** — горная сістэма на паўночным захадзе Афганістана (паўночныя перадгор'і — у Туркменістане).

Даўжыня каля 600 км, шырыня да 250 км. Складзена пераважна з вапнякоў і сланцаў, на поўдні і ўсходзе з гранітаў і гнейсаў. Паўночныя перадгор'і ўкрыты лёсавым чахлом. Асноўныя хрыбты Банды-Туркестан, Хісар (вышыні да 4565 м). Парапаміз глыбока расчлянёны далінамі рэк Мургаб, Сурхаб, Герыруд і інш. Шматлікія восыпы. Горныя паўпустыні, стэпы, рэдкалессі і ўчасткі шыракалістых лясоў.

Літаратура
----------

* Парапаміз // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
*Jimbacrinus bostocki*
**Марскія лілеі**, членістыя (*Crinoidea*) — клас беспазваночных жывёл тыпу ігласкурых.

Вядомы з пачатку мезазою (каля 200 млн гадоў назад). Падзяляюцца на 4 атрады, каля 700 відаў. Пашыраны ва ўсіх акіянах, трапляюцца да глыбіні 10 км.

Цела чашкападобнае, уверх уздымаецца вяночак перыстых, разгалінаваных прамянёў — «рук» (да 200) даўжынёю да 35 см. Маюць вапняковы шкілет з пласцінак рознай формы і памераў. У сцябліністых марскіх лілей уніз ад чашачкі адыходзіць сцябло даўжынёю да 1 м, якое прымацоўваецца да грунту. У бессцябліністых — шматлікія рухомыя адросгкі, з іх дапамогай некаторыя формы здольныя плаваць і поўзаць па дне. Кормяцца планктонам, дэтрытам. Раздзельнаполыя, развіццё з ператварэннем.

Літаратура
----------

* Марскія лілеі // БЭ ў 18 т. Т. 10. Мн. 2000.
**Параслі́шча** (трансліт.: *Paraslišča*, руск.: Порослище) — былая вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Валосавіцкага сельсавета.

Апошні жыхар памёр у 2004 годзе.

Ліквідавана ў 2010 годзе.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 23 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 253 км ад Гомеля, 26 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

За 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі знаходзіцца вусце ракі Ветка.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складалася з двух кароткіх, паралельных паміж сабой вуліц, блізкіх да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны партызан», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 21 жыхара. У 3 км ад вёскі, на балоце, з 17 да 25 сакавіка 1944 года размяшчаўся лагер для грамадзянскага непрацаздольнага насельніцтва з Бабруйскай, Магілёўскай і Палескай абласцей. За 7 дзён існавання лагера ў ім памерла каля 900 чалавек. 33 жыхары загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2005 год — няма жыхароў.

### Дынаміка

* 1925 год — 52 двары.
* 1940 год — 70 двароў, 283 жыхары.
* 1959 год — 129 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 7 двароў, 11 жыхароў.
* 2004 год — 2 двары, 2 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Решение Октябрьского районного Совета депутатов от 27 июля 2010 г. № 19 Об изменении границ сельских населенных пунктов и упразднении деревни Порослище Октябрьского района Гомельской области  (руск.)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Ступень акіслення** — умоўны зарад атама ў злучэнні, вылічаны з дапушчэння, што рэчыва складаецца толькі з іонаў. Пры разліку ступені акіслення лічыцца, што электрон перайшоў да элемента з больш высокім значэннем электраадмоўнасці. Можа мець дадатнае, нулявое і адмоўнае значэнне. Сума значэнняў ступеней акіслення ў злучэнні роўная нулю.

Адрозніваюць найвышэйшую, прамежкавыя і найніжэйшую ступені акіслення элемента.

Прыклад:
Для азота найвышэйшая ступень акіслення роўная +5 (у аксідзе N2O5, азотнай кіслаце HNO3), найніжэйшая — −3 (у аміяку NH3); пры гэтым ступень акіслення кіслароду ў згаданых злучэннях роўная −2, вадароду — +1.

Ступень акіслення шарока выкарыстоўваюца пры класіфікацыі рэчываў, апісанні іхніх уласцівасцей, вывучэнні акісляльна-аднаўленчых рэакцый.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4173017-3 · Microsoft: 2778591166 |
Паранджа афганскіх жанчын
**Паранджа** — жаночае верхняе адзенне ў мусульманскіх краінах, у прыватнасці Цэнтральнай Азіі і на Блізкім Усходзе, якая ўяўляе сабой халат з доўгімі несапраўднымі рукавамі валасяной сеткай — чачван, якая хавае твар.

Гісторыя
--------

Тэрмін паранджа паходзіць ад персідскага *фараджы* (у ўзбекскім вымаўленні *паранджы*, у турэцкім вымаўленні — *ферэджэ*). Слова фараджы першапачаткова азначала мужчынскую шырокую верхнюю вопратку, звычайна з доўгімі рукавамі. У XVI стагоддзі халаты фараджы насілі як мужчыны, так і жанчыны. Росквіт культуры нашэння паранджы ў народаў Сярэдняй Азіі прыйшоўся на канец XIX — пачатак XX стагоддзя.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2 — С. 166.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Валынецкі краязнаўчы музей імя І. Д. Чэрскага** — беларускі гісторыка-краязнаўчы дзяржаўны музей у аграгарадку Валынцы.

Гісторыя
--------

Музей заснаваны ў 1989 годзе, дзейнічаў на базе музея Новасвальнянскай васьмігадовай школы. Пасля закрыцця школы музей быў перанесены ў в. Валынцы, і ў 1992 годзе атрымаў статус дзяржаўнага.

Уся яго гісторыя музея звязана з дзейнасцю настаўніка, члена Беларускага геаграфічнага таварыства Барыса Шымука. Музей захоўвае багаты ілюстраваны матэрыял аб жыцці і навуковых адкрыццях выдатнага земляка, вучонага і даследчыка І. Д. Чэрскага.

Копіі дакументаў, фатаграфіі, карціны, цудоўныя макеты, работы К. Палынскага, мінералагічныя калекцыі, навуковыя кнігі ХІХ стагоддзя і іншыя экспанаты — усё гэта стварае галоўную экспазіцыю музея.

Музей мае наступныя экспазіцыі: агульная геалогія, жыццё і навуковая дзейнасць І. Д. Чэрскага, археалогія раёна, прырода раёна, гісторыя в. Валынцы і раёна, вайна 1812 года, этнаграфія.

Сёння музей знаходзіцца ў памяшканні сельскага Дома культуры. Музей займаецца навукова-асветніцкай дзейнасцю, зборам і захаваннем гістарычнай спадчыны края, падтрымлівае сувязі з разнастайнымі грамадскімі аб’яднаннямі Беларусі і замежжа.

Літаратура
----------

* Арлова, Л. «Ноч музеяў» у Валынцах / Л. Арлова // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 2009. — 26 мая. — С. 5.
* Валынецкі музей І. Д. Чэрскага // Памяць: Верхнядзвінскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. А. Ф. Бубала; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 322—323.
* Віхроў, А. Музей у Валынцах / А. Віхроў // Віцебскі рабочы. — 1992. — 31 кастр. — С. 3.
* Зубрыцкі, Э. Выпрабаванне лёсам / Э. Зубрыцкі // Краязнаўчая газета. — 2007. — № 23 (чэрвень). — С. 6.
* Кутузава, В. Памяць захоўваем і прымнажаем / В. Кутузава // Дзвiнская праўда (Верхнядзвiнск). — 2005. — 10 чэрв. — С. 2.
* Шпакоўская, Г. Свята ў Валынцах / Г. Шпакоўская // Народнае слова. — 1995. — 1 чэрв. — С. 4.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стралец.
**Стралец** — дзявяты знак задыяка, адпаведны сектару экліптыкі ад **240 °** да **270 °**, лічачы ад кропкі вясновага раўнадзенства; мутабельны знак трыгона Агонь.

У заходняй астралогіі лічыцца, што Сонца знаходзіцца ў знаку Стральца прыблізна з 23 лістапада па 21 снежня, у ведыйскай — з 16 снежня па 14 студзеня. Не трэба блытаць знак Стральца з сузор’ем Стральца, у якім Сонца знаходзіцца з 18 снежня па 17 студзеня.

| Знакі задыяка |
| --- |
| 
Авен · Цялец · Блізняты · Рак · Леў · Дзева · Шалі · Скарпіён · *Змеяносец* · Стралец · Казярог · Вадаліў · Рыбы
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph118109 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Генрых II.
**Генрых (Энрыке) II Наварскі** ці **Генрых д’Альбрэ** (фр.: Henri II de Navarre, фр.: Henri d’Albret, ісп.: Enrique II de Navarra 18 красавіка 1503, Сангуеза — 25 мая 1555, Ажэтмо) — кароль Навары з 1517 года з дынастыі Альбрэ, сын караля Жана (Хуана) III д’Альбрэ і каралевы Кацярыны дэ Фуа.

Біяграфія
---------

Пасля смерці бацькі ў 1516 годзе Генрых атрымаў у спадчыну яго асабістыя ўладанні — графства Перыгор і віконцтва Лімож. Пасля смерці маці ў 1517 годзе Генрых пад імем Генрых II стаў каралём Навары, а таксама атрымаў у спадчыну графствы Фуа і Бігор, віконцтва Беарн. Аднак кароль Арагона Фердынанд II яшчэ ў 1512 годзе захапіў большую частку Навары і далучыў яе да Арагона. Рэальна ў кіраванне Генрых атрымаў толькі Ніжнюю Навару. Акрамя таго, пасля смерці дзеда, Алена Вялікага, Генрых атрымаў у спадчыну радавую сеньярыю Альбрэ. У 1521 годзе Генрых паспрабаваў ваенным шляхам вярнуць захопленую частку Навары, але поспеху гэта не прынесла.

Генрых працягнуў палітыку бацькі па збліжэнні з Французскім каралеўствам. У 1523 годзе ён зблізіўся з каралём Францыскам I. Ён удзельнічаў у арміі Францыска бітве пры Павіі ў 1525 годзе супраць імператара Карла V, у якой патрапіў разам з Францыскам у палон. Аднак тым жа годзе Генрых бег з палону, што дадало яму прэстыжу.

У 1527 годзе Генрых ажаніўся з сястрой Францыска I, Маргарытай, якая прынесла яму ў якасці пасагу графства Арманьяк. Двор яго жонкі ў горадзе Нерак стаў адным з цэнтраў літаратуры, навукі і мастацтва Заходняй Еўропы.

У 1548 годзе Генрых выдаў сваю адзіную дачку і спадчынніцу, Жанну, замуж за герцага Антуана дэ Бурбона.

У 1550 годзе сеньярыя Альбрэ атрымала статус герцагства.

Генрых памёр 25 мая 1555 года на працягу свайго паломніцтва да магілы святога Жырона ў гасконскім Ажэтмо і быў пахаваны ў радавой пахавальні каралёў Навары ў саборы Лескар. Усе яго ўладанні атрымала ў спадчыну дачка Жанна.

Шлюб і дзеці
------------

Жонка: з 24 студзеня 1527 года **Маргарыта Ангулемская** (11 красавіка 1492 — 21 снежня 1549), дачка Карла Арлеанскага, графа Ангулема і Перыгора

* **Жанна (Хуана) III** (7 студзеня 1528 — 9 чэрвеня 1572), каралева Навары з 1555; 1-ы муж: з 13 ліпеня 1541 года **Вільгельм IV Клеўскі** (1516—1592), герцаг Клевэ, Юліха, Берга і Гелдэрна (ануляваны ў 1546 годзе).; 2-і муж: з 20 кастрычніка 1548 **Антуан дэ Бурбон** (1518—1562), герцаг дэ Бурбон і Вандомскі.
* **Жан (Хуан)** (пасля 1530 — у маленстве)

Зноскі
------

1. ↑  Іх сын пад імем Генрых IV аб’яднаў Францыю і Навару.

Спасылкі
--------

* Сайт Foundation for Medieval: Генрых II д’Альбрэ  (англ.)
**Серапіён Уладзімірскі** (? — 1275) — старажытнарускі пісьменнік-прапаведнік. Архімандрыт Кіева-Пячэрскага манастыра, з 1274 г. епіскап Уладзімірскі. З яго «слоў» (пропаведзі, павучанні) дайшло 5 у зборніках «Залатая чэпь» (XIV ст.), «Паісіеўскі» (XIV — пачатак XV стст.), «Ізмарагд», «Златавуст». Галоўная тэма — пакуты рускага народа ў сувязі з мангола-татарскім нашэсцем. Славіў ратныя подзвігі абаронцаў роднай зямлі, выказваў надзею на вызваленне Русі і дакараў князёў, якія сваімі нязгодамі наклікалі на яе бяду як боскую кару за іх грахі, асуджаў сацыяльную несправядлівасць, выкрываў забабоны, заклікаў да маральнага ўдасканалення. Ім уласцівы актуальнасць зместу, вобразнасць, паэтычнасць, эмацыянальнасць, дынамічнасць, рытмічнасць. Апрача царкоўнай кніжнасці апіраўся на апокрыфы і народныя легенды, развіваў лепшыя традыцыі аратарскай прозы Іларыёна і Кірылы Тураўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Серапион (святой, епископ Владимирский) // *Русский биографический словарь* / под ред. А. А. Половцов — СПб.: 1904. — Т. 18. — С. 338–340.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21175488'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25876244'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1960551'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1963546'></a>

Літаратура
----------

* Памятники литературы Древней Руси, XIII в. — М. 1981.
* *Кароткая Л. Л.* Серапіён Уладзімірскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 343. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: nr90022866 · VIAF: 46612301 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Беланожка.
**Епіскап Серафім** (свецкае імя *Аляксей Дзмітрыевіч Беланожка*; нарадзіўся 5 верасня 1973, Екацярынбург, Расія) — беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап.

Біяграфія
---------

З сям'і вайскоўца. У 1986 сям'я пераехала ў Бабруйск. У 1990—1994 вучыўся ў Мінскай духоўнай семінарыі, якую скончыў, абараніўшы дыплом на тэму «Пастырскія пасланні святога апостала Паўла».

У 1999 з адзнакай скончыў багаслоўскі факультэт Фесаланікійскага ўніверсітэта імя Арыстоцеля (Грэцыя). У 1999—2000 праходзіў стажыроўку на багаслоўскім факультэце Цюбінгенскага ўніверсітэта (Германія).

  

У 2000 прызначаны выкладчыкам Свяшчэннага Пісання Новага Запавету Мінскай духоўнай семінарыі. У 2000—2004 — выкладчык, затым старшы выкладчык кафедры багаслоўя і гісторыі Царквы факультэта тэалогіі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта ў Мінска; прызначаны памочнікам дэкана. 

У 2001 скончыў Мінскую духоўную акадэмію з навуковай ступенню кандыдата багаслоўя, абараніўшы дысертацыю на тэму «Вучэнне святога апостала Паўла аб стаўленні чалавека да тварнога свету». З 2001 — выкладчык на кафедры візанталогіі Мінскай духоўнай акадэміі. У 2002 вывучаў англійскую мову ў Бірмінгемскім універсітэце (Вялікабрытанія).

10 верасня 2003 мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам пастрыжаны ў мантыю з імем Серафім у гонар Серафіма Сароўскага ў саборы Успенскага Жыровіцкага манастыра. Пасвечаны ў іерадыякана 24 кастрычніка 2003, у іераманаха — 14 снежня 2003.

У 2004 прызначаны першым прарэктарам Інстытута тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; дацэнт кафедры Біблеістыкі і царкоўна-практычных дысцыплін Інстытута тэалогіі БДУ.

22 красавіка 2007 прызначаны епіскапам Бабруйскім і Быхаўскім.

Спасылкі
--------

* Біяграфія Серафіма на рэгіянальным партале Бабруйска (руск.)

| ⛭Епіскапат Беларускай праваслаўнай царквы |
| --- |
| 

| Цяперашнія архірэі |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Патрыяршы экзарх | Веніямін (Тупека) |
| Кіруючыя | 
* Антоній (Даронін)
* Арцемій (Кішчанка)
* Веніямін (Тупека)
* Гурый (Апалька)
* Дзімітрый (Драздоў)
* Іаан (Хама)
* Ігнацій (Луковіч)
* Леанід (Філь)
* Павел (Цімафеенкаў)
* Парфірый (Праднюк)
* Серафім (Беланожка)
* Сафроній (Юшчук)
* Сцяфан (Корзун)
* Сцяфан (Нешчарэт)

 |
| Вікарныя | Амвросій (Шаўцоў) |
| На спачыне | Феадосій (Більчанка) |

 |

 |
| 

| Былыя архірэі1 |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Пераведзеныя | 
* Валянцін (Мішчук)
* Канстанцін (Гаранаў)
* Павел (Панамароў)

 |
| Нябожчыкі | 
* Філарэт (Вахрамееў)
* Арыстарх (Станкевіч)
* Глеб (Савін)
* Канстанцін (Хоміч)
* Максім (Кроха)
* Пётр (Карпусюк)

 |

 |

 |
| 1 — *З часу стварэння Беларускай праваслаўнай царквы ў студзені 1990 года.* |
**Валынскае княства** — дзяржаўнае ўтварэнне, размешчанае ў басейне верхняга і сярэдняга цячэння Заходняга Буга і правых прытокаў Прыпяці. Сталіца — Уладзімір.

Гісторыя
--------

Узнікла ў канцы X ст. на землях валынян, бужан і дулебаў. Першы князь — Усевалад Уладзіміравіч, сын Уладзіміра Святаславіча. На Любецкім з'ездзе (1097) Уладзіміра-Валынскае княства атрымаў Давыд Ігаравіч, рашэннем Віцічаўскага з'езда (1100) яно аддадзена Святаполку Ізяславічу. У 1118 годзе захоплена Уладзімірам Усеваладавічам Манамахам, які пасадзіў там княжыць свайго сына Андрэя (да 1134). У 1134—1154 гг. князем быў Ізяслаў Мсціславіч. У першай пал. XII ст. ў залежнасць ад Уладзіміра-Валынскага княства трапіла Гарадзенскае княства, у другой пал. XII ст. — турава-пінскія князі, у склад княства ўвайшла Берасцейская зямля. Найбольшай магутнасці дасягнула пры Рамане Мсціславічы, які ў барацьбе з буйнымі феадаламі Валыні ўмацаваў княжацкую ўладу, у 1199 годзе заваяваў галіцкія землі, у выніку ўтварылася Галіцка-Валынскае княства.

Літаратура
----------

* Уладзіміра-Валынскае княства // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валынскае княства

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кудрашоў.
**Серафім Мікалаевіч Кудрашоў** (1907—1943) — савецкі геабатанік.

Біяграфія
---------

Серафім Мікалаевіч Кудрашоў нарадзіўся 29 жніўня 1907 года ў Казані. Вучыўся ў Сярэднеазіяцкім дзяржаўным універсітэце ў М. Р. Папова і Я. П. Каровіна, скончыў яго ў 1929 годзе. З 1928 года працаваў загадчыкам батанічнага аддзела Сярэднеазіяцкага музея прыроды. У 1930 годзе Кудрашоў быў прызначаны дырэктарам доследнай станцыі эфірнамаслічных культур і спецыялістам батанічнага саду Сярэднеазіяцкага дзяржаўнага ўніверсітэта, неўзабаве стаў намеснікам яго дырэктара. Серафім Мікалаевіч прымаў удзел у заснаванні Таджыкскага батанічнага саду.

У 1935 годзе С. М. Кудрашоў перайшоў у Камітэт навук пры саўнаркаме Узбекістана, пасля расфарміріваным ва Узбекскі філіял АН СССР. У 1936 годзе ён атрымаў ступень кандыдата біялагічных навук, у 1937 — сельскагаспадарчых навук. З 1940 года займаўся выкладчыцкай дзейнасцю на факультэце батанікі Ташкенцкага педагагічнага інстытута. У 1942 годзе Серафім Мікалаевіч быў прызначаны дырэктарам Інстытута батанікі і глебазнаўства.

3 красавіка 1943 года Серафім Мікалаевіч Кудрашоў памёр у Ташкенце.

Некаторыя віды раслін, названыя ў гонар С. М. Кудрашова
-------------------------------------------------------

* Euphorbia kudrjaschevii (Pazij) Prokh. 1949
* Hedysarum kudrjaschevii Korotkova, 1947
* Perovskia kudrjaschevii Gorschk. & Pjataeva, 1954

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *С. Ю. Липшиц* С. Н. Кудряшев // Русские ботаники. — 1947. — Т. 7. — С. 552.
Возера Тоба
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тоба (значэнні).
**ВУЛКАН ТОБА, вядомыя вывяржэнні**. Паводле геалагічных і архелагічных звестак адрозніваюць тры вывяржэнні вулканічнай сістэмы Тоба, якія, паводле адноснага ўзросту, называюць «маладой», «сярэдняй»і «старой» падзеямі (у англамоўнай наменклатуры — Young, Middle і Old Toba Tuff, а ў скаротах — YTT, MTT, OTT, адпаведна).

Старая падзея, OTT
------------------

Каля 800 тыс. гадоў таму, сіла не меней за VEI 7. Утворана кальдэра Сібандунг (Sibandung).

Сярэдняя падзея, MTT
--------------------

Каля 500 тыс. гадоў таму, сіла не меней за VEI 7. Утворана кальдэра Харангаол (Haranggaol).

Маладая падзея, YTT
-------------------

Так вывяржэнне магло выглядаць з 42 км вышыні
Каля 73±4 тыс. гадоў таму, у час лета Паўночнага паўшар'я, сіла VEI 8. Вывяржэнне адбывалася праз кальдэру Сібандунг (Sibandung).

Найбольшы вядомы вулканічны катаклізм на Зямлі за апошнія 28 млн гадоў. Было выкінута зв. 2800 куб.км горных парод (у эквіваленце DRE).

Попел засыпаў тэрыторыі Зондскіх, Андаманскіх, Нікабарскіх а-воў, Шры-Ланкі, п-ву Індастан, большасці Паўднёва-Усходняй Азіі, верагодна, трапіў у значных колькасцях на землі Блізкага Усходу і Усходняй Афрыкі. Пласт попелу ў цэнтральнай Індыі меў магутнасць 3—6 м, у пэўных частках Малайскіх а-воў — да 9 м.

Парадаксальным чынам, астравы Ментавай, параўнальна недалёкія (350 км на ПдЗ) ад эпіцэнтру, пазбеглі засыпання попелам, дзякуючы мусонным ветравым сістэмам летняга перыяду, што дало магчымасць захавацца іх ўнікальным флоры і фаўне, і ставіла пэўны час пад пытанне катастрафічны маштаб падзеі.

Аб'ём лававых патокаў склаў да 1000 куб.км, лава разлілася па востраве Суматра ад берагу да берагу, займаючы 20—30 тыс. кв.км, дасягаючы таўшчыні 50—150 м (месцамі да 400 м) каля кальдэры, і ў сяр. 50 м па востраве.

У атмасферу трапіла да 1010 т сернай кіслаты.

Апроч знішчэння жыцця ў выніку выпадання попелу, вывяржэнне мела катастрафічны ўплыў на клімат усёй Зямлі, правакуючы, ва ўмовах перыяду пахаладання, паскораны прыход ледавіковай эпохі значнай інтэнсіўнасці і працягласці. Раптоўныя кліматычныя змены прывялі да вымірання шматлікіх біялагічных супольнасцяў, у т.л. да ўтварэння гэтак званага «бутэлечнага рыльца» у генатыпе чалавека.

Зноскі
------


* George Weber. Toba Volcano.  Архівавана 29 студзеня 2007.
**Генрыкавы артыкулы** (лац. *Articuli Henriciani*) - акты пра абмежаванне вярхоўнай улады ў Рэчы Паспалітай соймам, прынятыя ў 1574 пры абранні каралём і вялікім князем Генрыка Валезы. Складаліся з 18 пунктаў, паводле якіх кароль не меў права прызначаць сабе пераемніка, мець зносіны з замежнымі дзяржавамі, прызначаць паспалітае рушанне. Кароль пазбаўляўся заканадаўчага і судовага права, абмяжоўвалася яго права ўстанаўліваць падаткі. Пацвярджалася права ўласнасці феадалаў. Кароль абавязваўся падтрымліваць рэгілійны мір у краіне, сам ён і ў мірны час павінен быў знаходзіцца пад апекай 16 сенатараў, а калі ён не выконваў узятых на сябе абавязкаў, то ўсе жыхары Рэчы Паспалітай рабіліся вольнымі ад падпарадкавання і вернасці каралю.

Літаратура
----------

* Канаплёва С. Генрыкавы артыкулы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.

Спасылкі
--------

* Тэкст дакумента  (польск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Генрых IV.

**Генрых IV Распэ** (ням.: Heinrich IV Raspe; 1204 — 16 лютага 1247, замак Вартбург, каля Айзенаха, Цюрынгія) — ландграф цюрынгенскі з 1227 года, трэці сын Германа I і Сафіі Баварскай.

Біяграфія
---------

Пячатка Генрыха IV Распэ.
Пасля смерці ў 1227 годзе свайго старэйшага брата Людовіка IV Святога, Генрых выгнаў яго жонку Лізавету Венгерскую і сына Германа II з Вартбурга і захапіў Цюрынгенскае ландграфства з пфальцграфствам Саксоніяй.

Ён аказаў Багеміі дапамогу пры нашэсці манголаў; стаў апекуном Конрада, сына імператара Фрыдрыха II, але неўзабаве перайшоў на бок Папы, і партыя апошняга пасля пазбаўлення Фрыдрыха II кароны выбрала яго контрімператарам 22 мая 1246 года; у насмешку яго называлі папоўскім імператарам («каралём святароў»), таму што ў яго абранні бралі ўдзел пераважна духоўныя князі. Пры дапамозе папскіх грошай ён сабраў войска і разбіў Конрада 5 жніўня 1246 года ў бітве пры Франкфурце. Узімку 1247 года ён аблажыў Ульм і Ройтлінген. У сутыкненні пры Ройтлінгене Генрых быў паранены, затым нечакана згарнуў свае ваенныя дзеянні і сышоў у Вартбург, дзе захварэў і памёр 16 лютага 1247 года.

Быў пахаваны побач са сваімі бацькамі ў манастыры Св. Кацярыны каля Айзенаха.

Шлюб і дзеці
------------

Генрых быў жанаты тры разы:

* *1-я жонка:* (з 1228 года) **Лізавета Брандэнбургская** (1206/1210 — 1231), дачка Альбрэхта II, маркграфа Брандэнбургскага;
* *2-я жонка:* (з 1238 года) **Гертруда фон Бабенберг** (1210/1215 — 1241), дачка аўстрыйскага герцага Леапольда VI;
* *3-я жонка:* (з 1241 года) **Беатрыса Брабанцкая** (1225—1288), дачка Генрыха II Брабанцкага.

Ні ў адным са шлюбаў ён не меў сыноў. З яго смерцю згасла дынастыя цюрынгенскіх ландграфаў, пасля чаго разгарэлася працяглая вайна за цюрынгскую спадчыну паміж сваякамі ландграфскага дому па жаночай лініі.

Спасылкі
--------

* Генрих IV Распе // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 144936897 · GND: 118883690 · ISNI: 0000 0001 1649 885X · LCCN: no2004041451 · NKC: mub2018987379 · NTA: 087199386 · NUKAT: n2008107799 · SUDOC: 078779952 · VIAF: 57412782 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мельнікаў.

**Андрэй Іосіфавіч Мельнікаў** (1914—1943) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Андрэй Мельнікаў нарадзіўся ў 1914 годзе ў вёсцы Коўбава (цяпер Кіраўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). Да прызыву ў армію працаваў настаўнікам у вясковай школе. У 1939 годзе Мельнікаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Скончыў Харкаўскае ваенна-палітычнае вучылішча. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года капітан Андрэй Мельнікаў быў намеснікам па политчасти камандзіра дывізіёна 425-га артылерыйскага палка 132-й стралковай дывізіі 60-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР і бітвы за Дняпро.

8 верасня 1943 года Мельнікаў у крытычны момант бою ў раёне Бахмача замяніў сабой камандзіра батарэі і паспяхова кіраваў ёй. У тым баі артылерысты батарэі знішчылі 2 танкі, 1 штурмавых гармат і каля 2 рот праціўніка. 26 верасня 1943 года Мельнікаў разам з перадавой групай пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Страхалессе Чарнобыльскага раёна  (руск.) (бел. Кіеўскай вобласці Украінскай ССР і прыняў актыўны ўдзел у выведцы варожай абароны, захопе і ўтрыманні плацдарма на заходнім беразе ракі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 кастрычніка 1943 года капітан Андрэй Мельнікаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як загінуў у баі 28 кастрычніка 1943 года.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга і Айчыннай вайны 1-й ступені, шэрагам медалёў.

У гонар Мельнікава названая вуліца ў Кіраўску.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Мельников Андрей Иосифович (руск.).  AZ Library. Праверана 2014-2-20.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — С. 277.

Спасылкі
--------

Мельников Андрей Иосифович (руск.) на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Парастак агурка
**Парастак**, **атожылак** — адзін з асноўных вегетатыўных органаў раслін. Сцябло з’яўляецца восевым органам парастка, а ліст — бакавым.

Месца прымацавання ліста да сцябла называецца вузлом. Участак сцябла паміж двума суседнімі вузламі — гэта міжвузелле. 

Адрозніваюць пакарочаныя і падоўжаныя парасткі. Парасткі з далёка размешчанымі вузламі і доўгімі міжвузеллямі з’яўляюцца падоўжанымі. Калі вузлы знаходзяцца на невялікай адлегласці адзін ад аднаго, парасткі называюцца пакарочанымі. Многія расліны маюць парасткі двух тыпаў.

Верхні вугал паміж сцяблом і лістом, які ад яго адыходзіць, называецца пазухай ліста. У ёй закладваюцца бакавыя пупышкі. На месцы апалага ліста на сцябле ўтвараецца ліставы рубец. На ім у выглядзе кропак бачны сляды праводзячых пучкоў, якія злучаюць ліст і сцябло. Праводзячы пучок утвораны праводзячымі, механічнай і парэнхімнай тканкамі.

Парастак развіваецца з пупышкі. У ёй у зачаткавым стане знаходзяцца ўсе часткі парастка.

Літаратура
----------

* Біялогія: вучэб. дапам. для 7-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / В. М. Ціхаміраў [і інш.]; пад рэд. В. М. Ціхамірава; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — Мн.: Нар. асвета, 2010. — 199 с. : іл. ISBN 978-985-03-1340-9

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 21410773 |
**Серанг** (індан.: Serang) — адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Бантэн і аднайменнай акругі. Размешчаны на заходняй ускрайку вострава Ява, на беразе Яванскага мора, прыкладна ў 90 км на захад ад Джакарты. Каля горада знаходзіцца буйны марскі порт Мерак.

Гісторыя
--------

У 5 км ад Серанга знаходзяцца разваліны гандлёвага горада Бантэн (Бантам), які прыйшоў у заняпад і быў пакінуты жыхарамі пасля XVIII ст.

Насельніцтва
------------

Серанг — адзін з найбуйнейшых гарадоў Інданезіі. Насельніцтва акругі ў 2007 годзе складала 1 808 464 жыхара (2007).

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Горад фармальна вылучана ў муніцыпалітэт 2 кастрычніка 2007 г. Акруга Серанг ў цяперашні час дзеліцца на шэсць муніцыпалітэтаў. Акрамя Серанга, гэта Чіпочак, Джая, Чуруг, Касемен, Тактакан і Валантака.

Зноскі
------

1. ↑  *Profil Daerah Kabupaten Serang.* regionalinvestment.com

| ⛭Бантэн |
| --- |
| Муніцыпалітэты | 
* Серанг
* Тангеранг
* Чылегон
* Тангеранг-Селатан

 | Герб правінцыі |
| Акругі | 
* Лебак
* Пандэгланг
* Серанг
* Тангеранг

 |