**Нікала Пусэн** (фр.: Nicolas Poussin, 1594, Ле-Андэлі, Нармандыя — 19 лістапада 1665, Рым) — знакаміты французскі гістарычны жывапісец і пейзажыст. Лідар і заснавальнік стылю класіцызму ў французскім мастацтве.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў невялікім нармандскім гарадку. 3 1612 па 1624 жыў і працаваў у Парыжы. Вывучаў антычнае мастацтва, трактаты Леанарда да Вінчы, А. Дзюрэра, займаўся анатоміяй і матэматыкай.

Большая частка творчага шляху майстра прайшла за межамі радзімы — у Рыме (з 1624). Менавіта там былі напісаны асноўныя карціны Н. Пусэна.

Творчасць
---------

У адрозненне ад сваіх суайчыннікаў і сучаснікаў мастак звязваў ідэі рацыяналізму, мэтазгоднасці з антычнасцю. У сваіх творах Н. Пусэн увасобіў імкненне да велічнага спакою, высакароднай стрыманасці, гармоніі.

У Рыме былі напісаны карціны «Бітва» (1620-ыя), «Парнас» (1627—29), «Венера спіць» (1620-ыя), «Смерць Германіка» (1627).

Работа «Танкрэд і Эрмінія» (1630-ыя) стала праграмнай як для мастака, так і для ўсяго французскага класіцызму. Яна напісана на сюжэт паэмы Тарквата Тасо «Вызвалены Іерусалім» і расказвае, як амазонка Эрмінія, пакахаўшы свайго праціўніка і ворага Танкрэда, адразае валасы, каб перавязаць яго раны. Кампазіцыя карціны строга ўраўнаважана. Яна будуецца на выверанасці мас, вылучэнні планаў і так званых «куліс», на спалучэнні вялікіх колеравых плямаў (жоўтых, сініх, чырвоных). Такая пабудова дазваляе Н. Пусэну падкрэсліць паэтычна-ўзвышаны характар выявы.

Аркадскія пастухі
Позні перыяд творчасці мастака вызначаўся зваротам да глыбокіх філасофскіх і маральных тэм. Так, у карціне «Аркадскія пастухі» (каля 1635) Н. Пусэн разважаў аб прымірэнні з рокам, мінучасці ўсяго зямнога, аб мудрым прыняцці чалавекам смерці. Паказаныя ў творы чатыры жыхары шчаслівай легендарнай краіны Аркадзіі разглядаюць надпіс на надмагільнай пліце: «I я быў у Аркадзіі». Гэта ўспрымаецца як напамін аб мінучасці маладосці, прыгажосці, як думка аб непазбежнасці смерці. Фігуры людзей, выяўленыя мастаком, нагадваюць антычныя статуі. Іх ураўнаважанасць, дакладна падабраныя дэталі касцюмаў і акружэння, роўнае рассеянае асвятленне — усё стварае ўзвышаны настрой, вольны ад марнасці і тленнасці.

Гэтая ж тэма знайшла ўвасабленне ў класічных ідэалізаваных пейзажах, створаных Н. Пусэнам у сталы і позні перыяды: «Пейзаж з Геркулесам і Какусам» (1649), «Пейзаж з Паліфемам» (1649), «Пейзаж з Арфеем і Эўрыдыкай» (каля 1650), а таксама ў серыі карцін «Поры года» (1660—64), дзе прырода і яе стан успрымаюцца мастаком у неадрыўнай сувязі з чалавекам, яго лёсам, гісторыяй жыцця і смерці.

Майстар чаканнай, рытмічнай кампазіцыі. Адным з першых ацаніў манументальнасць лакальнага колеру.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Сімон Вуэ

Зноскі
------

1. ↑  *Bénézit E. Zeiger-Viallet E. Busse J.* Dictionnaire critique et documentaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs de tous les temps et de tous les pays — 1911.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3158433'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3052616'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2929945'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18414112'></a>
2. ↑
3. 1 2  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Nicolas Poussin // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
5. ↑  Nicolas Poussin // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
6. 1 2 3 4 5   Праверана 18 кастрычніка 2020.
7. ↑  academia.edu — 2008.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2777905'></a>
8. ↑
9. ↑   Праверана 7 лютага 2021.

Літаратура
----------

* *Лазука Б.* Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-6;
* Cambry, «Essai sur la vie et les ouvrages du Poussin» (Парыж, VII);
* Gaul de St-Germain, «Vie de N. Poussin, consideré comme chef de l'école française» (Парыж, 1806);
* H. Bouchit, «N. Poussin sa vie et son oeuvre, suivi d’une notice sur la vie et les ouvrages de Ph. de Champagne et de Champagne le neveu» (Парыж, 1858);
* Poillon, «Nicolas Poussin, étude biographique» (2 выд. Ліль, 1875).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz · Project Gutenberg · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10093526, ADV11348166 · BNC: a10429967 · BNE: XX1075107 · BNF: 119204967 · CiNii: DA01815473 · CONOR: 28751459 · GND: 118596047 · GTAA: 143371 · ICCU: RAVV020839 · ISNI: 0000 0001 2099 9120 · LCCN: n80028152 · NDL: 00453215 · NKC: jn20000701438 · NLA: 35789482 · NLG: 263732 · NLP: A11809747 · NTA: 068890583 · NUKAT: n97025746 · PTBNP: 223032 · LIBRIS: 212673 · SUDOC: 027081370 · VIAF: 24606800 · ULAN: 500005036 |

 |