**Нацыянальны музей Бразіліі** (парт.: Museu Nacional) — музей і даследчы цэнтр, размешчаны ў парку Кінта-да-Боа-Віста ў горадзе Рыа-дэ-Жанейра (Бразілія).

2 верасня 2018 года буйны пажар значна пашкодзіў будынак музея і знішчыў практычна ўсю калекцыю, якая налічвала да 20 млн экспанатаў.

Гісторыя
--------

Нацыянальны музей быў заснаваны каралём Партугаліі Жуанам VI (1769-1826) у 1818 годзе пад назвай *Каралеўскі музей* у рамках ініцыятывы для стымулявання навуковых даследаванняў у Бразіліі, якая да таго часу была велізарнай і дзікай калоніяй, практычна не даследаванай навукай. Першапачаткова музей збіраў ўзоры прадстаўнікоў флоры і фаўны Бразіліі, асабліва птушак, з-за гэтага стары будынак музея, размешчаны ў цэнтры Рыа-дэ-Жанейра атрымаў мянушку «дом птушак».

Былы Імператарскі палац, у якім цяпер размешчаны Нацыянальны музей
Пасля жаніцьбы сына Жуана VI і першага бразільскага імператара Педру I (1798-1834) на прынцэсе Леапальдзіне Аўстрыйскай музей стаў прыцягваць да сябе выдатных еўрапейскіх натуралістаў XIX стагоддзя, такіх як Максіміліян Від-Нойвід (1782-1867), Ёган Баптыст фон Спікс (1781-1826) і Карл Фрыдрых Філіп фон Марцыюс (1794-1868). Іншыя еўрапейскія навукоўцы, якія даследавалі Бразілію, такія як Агюстэн Сэнт-Ілер (1799-1853) і Грыгорый Лангсдорф (1774-1891) папаўнялі калекцыі музея.

Да канца XIX стагоддзя згодна з асабістымі перавагамі імператара Педру II (1825-1891) Нацыянальны музей стаў арыентавацца на вывучэнне антрапалогіі, палеанталогіі і археалогіі. Сам імператар, які быў гарачым прыхільнікам разнастайных навуковых дысцыплін, папоўніў музей калекцыямі мастацтва Старажытнага Егіпта, батанічнымі фасіліямі і іншымі рэчамі, сабранымі ім падчас замежных паездак. Такім чынам Нацыянальны музей стаў адным з перадавых для таго часу і найважнейшым музеем натуральнай гісторыі і гуманітарных навук у Паўднёвай Амерыцы.

Педру II ўсведамляў праблему недахопу сапраўдных навукоўцаў і натуралістаў ў Бразіліі. Ён пачаў вырашаць гэтую праблему запрашаючы навукоўцаў працаваць у музеі. Першым такім запрошаным навукоўцам стаў Людвіг Рыдэль (1761-1861), нямецкі батанік, які прымаў удзел у вядомай экспедыцыі Лангсдорфа у Мату-Грос з 1826 па 1828 год. Іншымі навукоўцамі, якія прыбылі сталі нямецкі хімік Тэадор Пекальт і і амерыканскі геолаг і палеантолаг Чарлз Фрэдэрык Харт (1840-1878). У наступныя гады музей паступова набываў вядомасць сярод навуковых колаў, прыцягваючы тым самым да працы ў ім навукоўцаў, такіх як Фрыц Мюлер (1821-1897), Герман фон Іерынг (1850-1930), Карл Аўгуст Вільгельм Шваке (1848-1894), Орвіл Адальберт Дэрбі (1851-1915), Эміль Гельдзі (1859-1917), Луіс Куці (1854-1884).

Імператар Педру II заставаўся вельмі папулярнай фігурай, нават пасля свайго звяржэння ў выніку ваеннага перавароту ў 1889 годзе, таму рэспубліканцы спрабавалі сцерці сімвалы імперыі. Адным з гэтых знакаў быў палац Сан-Крыставан, афіцыйная рэзідэнцыя імператараў Бразіліі ў парку Кінта-да-Боа-Віста, які стаў пасля звяржэння манархіі свабодным; таму, у 1892 годзе, Нацыянальны музей, з усімі яго калекцыямі, каштоўнымі прадметамі і навуковымі супрацоўнікамі, быў пераведзены ў гэты палац, дзе і застаецца да сённяшняга дня.

У 1946 годзе кіраўніцтва музея ўвайшло ў склад Універсітэта Бразіліі, у цяперашні час Федэральны ўніверсітэт Рыа-дэ-Жанейра. Даследчыкі і іх кабінеты і лабараторыі займаюць значную частку палаца і іншых будынкаў, пабудаваных у батанічных садах (Horto Florestal), у парку Кінта-да-Боа-Віста. Там жа знаходзіцца адна з найбуйнейшых навуковых бібліятэк Рыа-дэ-Жанейра. У цяперашні час Нацыянальны музей прапануе выпускныя курсы ў наступных галінах ведаў: антрапалогіі і сацыялогіі, батанікі, геалогіі і палеанталогіі, заалогіі.

Пажар 2 верасня 2018 года
-------------------------

Асноўны артыкул: **Пажар у Нацыянальным музеі Бразіліі**
Пажар у Нацыянальным музеі Бразіліі
Фасад музея пасля пажару 2018 года
2 верасня 2018 года ў музеі адбыўся моцны пажар, які ахапіў усе тры паверхі будынка. Людзі не пацярпелі, але агонь імкліва знішчыў практычна ўсю калекцыю, якая налічвала да 20 млн экспанатаў. Згодна з заявамі ўладаў, прычынай пажару стала халатнасць. Трагедыі можна было пазбегнуць, калі б прапанаваны раней праект рэарганізацыі музея ўдалося ажыццявіць. Супрацоўнікі музея раней неаднаразова скардзіліся на скарачэнне фінансавання і тое, што руйнуецца будынак музея. У чэрвені гэтага ж года музей адзначыў сваё 200-годдзе.

### Рэканструкцыя

12 верасня 2018 года было абвешчана аб плане па засцяроге руінаў музея, згодна з якім прадугледжваюцца:

* узвядзенне драўлянай канструкцыі вакол музея для яго засцярогі,
* умацаванне будынка ад пагрозы апоўзня,
* шырокі навес для абароны ад дажджу,
* модульныя будынкі на прылеглай тэрыторыі, у якіх размесцяцца часовыя лабараторыіі,
* выдаткі ў памеры 10 міліёнаў бразільскіх рэалаў.

Калекцыя
--------

90% збору музея знішчана ў агні. Пажарныя і супрацоўнікі музея даставалі з попелу рэшткі рэчаў, якія захаваліся. Фрэска з Пампеяў, якая перанесла вывяржэнне Везувія не ацалела ў вераснёўскім пажары. Таксама страчана вялікая калекцыя, прысвечаная мовам Бразіліі, у склад якой уваходзілі запісаныя ў 1958 годзе песні на вымерлых мовах, а таксама архіў Курта Німуендажу, этнаграфічныя і археалагічныя запісы аба ўсіх этнасах Бразіліі пачынаючы з XVI стагоддзя. Адміністрацыя музея заявіла, што калекцыя не была застрахаванай.

Музей валодаў адной з найбуйнейшых калекцый у Паўночнай і Паўднёвай Амерыках, якая складалася з жывёл, насякомых, мінералаў, індзейскага посуду, егіпецкіх і паўднёваамерыканскіх мумій і старажытнасцяў, археалагічных артэфактаў, метэарытаў, акамянеласцяў і многіх іншых экспанатаў. Сярод іх былі прадстаўлены старажытнаегіпецкія фрагменты рэльефных малюнкаў, маскі, статуэткі бажаствоў з бронзы, каменя і дрэва, скрынкі для канопаў, алебастравая чары, пахавальныя конусы, упрыгажэнні, амулеты і іншае.

Сярод перажыўшых пажар экспанатаў значацца: жалезны метэарыт Bendegó, некалькі партрэтаў з верхніх паверхаў, частка заалагічнай калекцыі, бібліятэка і трохі керамікі. Супрацоўнікі заалагічнага аддзела паспелі вынесці малюскаў і ўзоры марскіх насельнікаў пакуль агонь не ахапіў весь аддзел. Полымя не перакінулася на прыбудову з пазваночнымі жывёламі, але з-за адключэння электрычнасці і гэтыя экспанаты могуць быць пашкоджанымі.
У ходзе выратавальных работаў быў знойдзены непашкоджаны чэрап старажытнай жанчыны Лузіі, парэшткі якой налічваюць 12 тысяч гадоў і з’яўляюцца найстаражытным шкілетам чалавека, калі-небудзь знойдзеным на амерыканскім кантыненце. Чэрап быў адпраўлены ў бліжэйшую навуковую лабараторыю на экспертызу. Калекцыя гербарыя, рыбаў і рэптылій была размешчана па-за будынкам музея і пагэтаму не была пашкоджана.

Галерэя
-------

* Метэарыт Bendegó перажыў пажар.Метэарыт Bendegó перажыў пажар.
* Рэканструкцыя шкілета дыназаўра Maxakalisaurus.Рэканструкцыя шкілета дыназаўра Maxakalisaurus.
* Карынфская айнахоя з вечкам. 600-575 гады да н. э.Карынфская айнахоя з вечкам. 600-575 гады да н. э.
* Кампанскі кратар, канец IV стагоддзя да н. э.Кампанскі кратар, канец IV стагоддзя да н. э.
* Антрапаморфная ваза ў выглядзе чалавека, які сядзіць. Культура сантарэм, каля 1000-1400 гады н. э.Антрапаморфная ваза ў выглядзе чалавека, які сядзіць. Культура сантарэм, каля 1000-1400 гады н. э.
* Інкскія вазы.Інкскія вазы.
* Дагамейскі трон (Афрыка), канец XVIII - пачатак XIX стагоддзя.Дагамейскі трон (Афрыка), канец XVIII - пачатак XIX стагоддзя.
* Гістарычны інтэр'ер музея.Гістарычны інтэр'ер музея.
* Калекцыя матылькоў.Калекцыя матылькоў.

Гл. таксама
-----------

* Нацыянальны гістарычны музей Бразіліі
* Музей археалогіі і этналогіі Універсітэта Сан-Паўлу

Зноскі
------

1. ↑  A rotina e os desafios da reconstrução do Museu Nacional, sete meses depois // *Época* — Editora Globo, 2019. — ISSN 1415-5494<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q287432'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4355024'></a>
2. 1 2  "Музей сгорел, коллекция уничтожена". *euronews* [руская]. 2018-09-03. Праверана 2018-09-03.
3. ↑  "Фото: Сгорело все: Бразилия лишилась Национального музея страны". *Газета.Ru*. 2018-09-03. Праверана 2018-09-03.
4. 1 2  "Сгорел Национальный музей Бразилии". *Meduza* [руская]. 2018-09-03. Праверана 2018-09-03.
5. 1 2  "В Рио-де-Жанейро сгорел Национальный музей Бразилии". *Русская служба Би-би-си*. 2018-09-03. Праверана 2018-09-03.
6. ↑  "Museu Nacional é cercado com tapumes dez após incêndio - Agência Estado - UOL Notícias". *UOL Notícias* [бразільская партугальская]. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка)
7. ↑  "Brasil seeks fund to rebuild museum" [брытанская англійская]. 2018-09-04. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка)
8. ↑  ""Cultural tragedy": Massive inferno engulfs 200-year-old museum in Brasil" [англійская]. 2018-09-03. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|1=` (даведка)
9. ↑  "Pricelles Roman fresco, artefacts destroyed in Rio de Janeiro museum fire". *ABC News* [аўстралійская англійская]. 2018-09-03. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|1=` (даведка)
10. ↑  *McCulloch, Gretchen* Cira Gonda about the fire at Brasil’s National Museum(англ.) // *All Things Liguistic*. — 2018.
11. ↑  "Ancient Torah Scrolls Spared in Devastating Rio Museum Fire". *Jewish Press* [амерыканская англійская]. 2018-09-07. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка)(недаступная спасылка)
12. ↑  *Barkos, Margaret Marchiori.* Egiptomania - O Etito no Brasil. — São Paulo: Paris Ed, 2004. — С. 31-35. — 190 с. — ISBN 8572442618.
13. ↑  *Brancaglion Junior, Antonio.* Revelando o Passado: estudos da coleção egípcia do Museu Nacional / Fábio de Souza & Bustamente, Regina. — Memoria & festa. — Rio de Janeiro: Mauad Editora, 2007. — С. 75-80.
14. ↑  Guia de Visitação do Museu Nacional **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  www.museunacional.ufrj.br. Архівавана з першакрыніцы 24 красавіка 2016. Праверана 4 мая 2018.
15. ↑  national-museum-in-rio-had-relics-from-around-world/2018/09/04/fd3b14b8-b078-11e8-8b53-50116768e499\_story.html Burned National Museum in Rio had relics fron around world (англ.).  Washington Post (4 верасня 2018).(недаступная спасылка)
16. ↑  "Benedegó: el meteorito que resistó las llamasdel incendio del Museo Nacional de Brasil" [іспанская]. 2018-09-03. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка); Тэкст "work-BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile" ігнараваны (даведка)(недаступная спасылка)
17. ↑  "Brasil seeks fund to rebuld museum". *BBC News* [брытанская англійская]. 2018-09-04. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|1=` (даведка)
18. ↑  Fragments Found in Asher of Brasils Gutted National Museum] (англ.).  Time.(недаступная спасылка)
19. ↑  Stargardter, Gabriel. "Skull of ancient human possibly found in burned Brasilian museum" [амерыканская англійская]. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка)
20. ↑  Dickinson, Kevin. "Pricelless artifacts lost in Brasil's National Museum fire". `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|accesdate=` ігнараваны (прапануецца `|access-date=`) (даведка)(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* museunacional.ufrj.br (парт.) — афіцыйны сайт
* The National Museum and its European employees Jens Andermann
* The National Museum at Rio de Janeiro Jens Andermann

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a10326947 · BNF: 12258901k · GND: 1006882-X · ISNI: 0000000121134655 · LCCN: n50052738 · NKC: uk2007376619 · PTBNP: 1196342 · SUDOC: 060648015 · VIAF: 158060942 · ULAN: 500310766 |

 |