Галава з Мшэцкіх Жэгравіцаў у профіль
**Кельцкі герой з Багеміі** — гэта скульптурная мужская галава, знойдзеныя на двайным чатырохвугольным шанцы ў мястэчку Мшэцке Жэгравіцы, каля 65 км на паўночны захад ад Прагі ў Чэхіі. Гэта адзін з самых вядомых твораў кельцкага мастацтва жалезнага веку ў Еўропе, і, разам з Глаубергскім «Князем» і Хіршландэнскім воінам, адзін з нямногіх буйных асобнікаў скульптурнай чалавечай фігуры. З моманту яго адкрыцця ў 1943 годзе скульптура стала адным з самых фатаграфаваных, паказваных і публікаваных латэнскіх (каля 450-50 да н. э.) аб’ектаў. Галава цяпер знаходзіцца ў пражскім Нацыянальным музеі пад інвентарным нумарам 111938.

Апісанне
--------

Каменная галава высечана з мясцовага крэйдавага вапняка і мае максімальную вышыню 234 мм і шырыню 174 мм. Скульптура была разбіта як мінімум на пяць кавалкаў у мінулым. Чатыры часткі былі знойдзены ў даволі добрым стане. Аднак, адсутнічае фрагмент або, магчыма, фрагменты, у правай частцы галавы, уключаючы верхнюю частку вуха, і да гэтага часу іх не знайшлі. Моцна стылізаваныя рысы твару праецыююцца на амаль плоскай паверхні, акружанай валасамі з прычоскай аплёткападобнай формы. Найбольш важнымі з’яўляюцца выпуклыя авальныя вочы, фасонныя крывалінейныя бровы, якія адпавядаюць аналагічным чынам паказаным крывалінейным вусам. Рот пазначаны проста выгнутай лініяй. Вушы не натуралістычныя, а хутчэй нагадваюць бутоны лотасу. Шыя сфарміравана ў форме шыйнай грыўні, традыцыйных кельцкіх караляў. Падобную грыўню можна ўбачыць на скульптуры «Паміраючы Гал» з Пергама, створанай у 230 г. да н. э.

Асяроддзе
---------

Візуальныя вобразы латэнскага перыяду характарызаваліся паўсюдным з’яўленнем антрапаморфнага сімвалу галавы, тыповага для Цэнтральнай і Заходняй кельцкай Еўропы. Гэтыя выявы па-майстэрску сплятаюцца ў арнаменты, дзяржальні, упрыгажэнні і рэльефы, створаныя ў асноўным з металаў. Антрапаморфная скульптура сама па сабе была надзвычай рэдкая і толькі некалькі прыкладаў захаваліся да сённяшняга дня. Скульптура Кельцкага героя была знойдзена падчас раскопак 1943 года опідуму Мшэцке Жэгравіцы ў Цэнтральнай Багеміі, Чэхія. Скульптура была закапаная ў катлаване на паўднёва-заходнім рагу квадратнай прасторы, размешчанай у опідуме. Іншыя артэфакты, знойдзеныя ў яме ўключаюць спаленыя косткі жывёл, якія датуюцца канцом латэнскага перыяду LT C2-D1 (прыкл. 150-50 гг. да н. э.), гліняныя чарапкі, кавалкі сапраліту і кавалак жалезнага дроту. Датыроўка ямы пацвярджаецца і тыпалогіяй глінянага посуду, змешчанага ў месцы пахавання скульптуры ў прыкладных межах адсярэдзіны 2-га да сярэдзіны 1-га стагоддзя да н. э.

Зноскі
------

1. ↑  Megaw  (англ.) (бел. and Megaw; Venclová, N.  (чэшск.) (бел. ed. «The Stone Head». In *Mšecké Žehrovice in Bohemia. Archaeological Background to a Celtic Hero* (Kronos B.Y. editions, 1998:281)
2. ↑  Jansová, L.  (чэшск.) (бел. «Mšecké Žehrovice und die Frage der Viereckschanzen in Böhmen». (*Archaeologické Rozhledy*, 1968, 20:470-489)
3. ↑  Venclová, N. «The Venerable Bede, druidic tonsure and archaeology», (*Antiquity*, 2002, 76:458-71)
4. ↑  Jacobstahl, P. *Early Celtic Art*, (Oxford: Clarendon Press, 1944)
5. ↑  Megaw and Megaw, *Celtic Art. From its Beginning to the Book of Kells*, (New York, NY: Thames and Hudson, 1989)

Літаратура
----------

* Borkovský Ivan, Keltská tvář z Čech. Obzor prehistorický 13, 1946, 16-22.

Спасылкі
--------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Галава з Мшэцкіх Жэгравіцаў на Вікісховішчы |