recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Яраслава Ананка** (5 красавіка 1987) — беларуская паэтэса, перакладчыца, літаратуразнаўца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ва Украіне. У 1989 разам з бацькамі пераехала ў Чэрвень (Беларусь). Вучылася на журфаку БДУ (2004—2006). Скончыла Літаратурны інстытут у Маскве (2011). З 2012 — дактарантка Універсітэт імя Гумбальта (Берлін).

Творчасць
---------

Піша на беларускай і рускай мовах. Друкавалася ў часопісах «Дзеяслоў» (Мінск), «Монолог» (Мінск-Масква), «Урал» (Екацярынбург), «День-Ночь» (Краснаярск), а таксама ў альманахах «Минская школа» (Мінск) и «Камчия» (Сафія). Пераможца конкурсаў «Дзень Зямлі» (Мінск, 2003), «Малады літаратар. Да стагоддзя „Нашай Нівы"» (Мінск, 2006). Уваходзіла ў лонг-лісты конкурсаў «Литрентген» (Екацярынбург, 2006), «Заблудившийся трамвай» (Санкт-Пецярбург, 2009). Перакладае з польскай і нямецкай моў. Лаўрэат міжнароднага конкурсу (2 месца) «Лучший перевод Ч.Милоша на русский язык» (2011) (сумесна з Генрыхам Кіршбаумам).

Вершы перакладаліся на балгарскую і нямецкую мовы.

Як літаратуразнаўца, займаецца даследаваннем рускай эміграцыі ў Берліне (Уладзіслаў Хадасевіч), праблемамі сучаснай беларускай паэзіі і руска-польска-беларускімі літаратурнымі і культурнымі сувязямі.

Бібліяграфія
------------

### Творы

* Вершы. Дзеяслоў (2005), № 5 (18). Минск. 179.
* Вершы. Дзеяслоў (2007), № 3 (28). Минск.
* Записки. День-Ночь (2006), № 11-12. Красноярск. 204—205.
* Стихи. Урал (2006), №. 9. Екатеринбург.
* Стихи. Монолог. Свободное творчество (Альманах, 2007), № 11. Минск. 132—137.
* Стихи. Минская школа (Альманах поэзии, 2009), № 1. Минск. 99-105.
* Стихи. Камчия (Литературный альманах, 2010), София. 25-28.

### Пераклады

* Петэр Хухель. Гадзіна дзевятая. Пераклады: Ананка, Я. Кіршбаум, Г. Дзеяслоў (2012), № 1. Минск. 147—152

### Артыкулы

* Ананка, Я. Кіршбаум, Г. Шэпча пыл. Аб паэзіі Петэра Хухеля. Дзеяслоў № 2 (56), 2012, 153—154.. Минск.
* Ананко, Я. Переписка Л. Ю. Брик и В. А. Сосноры. Подготовка текста и комментарий. Звезда № 1 (2012), 158—180; № 2 (2012), 119—143; № 3 (2012), 127—160. Санкт-Петербург.
* Ананко, Я. Киршбаум, Г. Qaddafi's death in the Russian blogosphere and beyond. Popular reactions to the Libyan leader's death speak to a grander narrative of conflicted attitudes toward the West. Архівавана 10 сакавіка 2012. Post-Soviet Post. Stanford University.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Старонка на «Беларускім Літаратурным Радыё»
* Старонка на «Новой литературной карте России»
**Яраслаў Васілевіч Кастыцэвіч** (20 чэрвеня (3 ліпеня) 1896, вёска Пасынкі Бельскага павета Гродзенскай губерні, цяпер Падляскае ваяводства, Польшча — 1 красавіка 1971) — беларускі педагог, грамадскі і царкоўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Гродзенскай і Бяла-Падляскай гімназіях, на юрыдычным факультэце Петраградскага ўніверсітэта. У 1916 годзе мабілізаваны і накіраваны ў Кіеўскае ваеннае афіцэрскае вучылішча, адтуль на Каўказскі фронт. У 1918 г. вярнуўся ў Бельск Падляскі. 3 1939 г. працаваў настаўнікам. У сакавіку 1941 г. арыштаваны органамі НКУС, зняволены ў турму ў Ломжы. Пасля захопу немцамі Ломжы ў чэрвені 1941 г. вярнуўся ў Бельск Падляскі. Некалькі месяцаў выконваў абавязкі войта Бельскай гміны, садзейнічаў арганізацыі там беларускіх школ. У 1941-44 вёў прыватнае навучанне. У жніўні—верасні 1944 г. Я. Кастыцэвіч — адзін з арганізатараў Беларускай дзяржаўнай гімназіі ў Бельску Падляскім, намеснік дырэктара, з чэрвеня 1946 яе дырэктар. Адначасова ўваходзіў у гарадскую раду, быў намеснікам бурмістра. У 1949—1965 гг. дырэктар адноўленага беларуска ліцэя. У 1970 годзе ўдзельнічаў у працы мітрапаліцкай камісіі па падрыхтоўцы і выхаванні царкоўных кадраў.

Ушанаванне памяці
-----------------

Комплекс школ з дадатковым навучаннем беларускай мовы імя Яраслава Кастыцэвіча ў Бельску Падляшскім
У Бельску Падляшскім на будынку ліцэя імя Б. Тарашкевіча ў яго гонар усталявана мемарыяльная дошка. Імя Яраслава Кастыцэвіча носіць комплекс школ з дадатковым навучаннем беларускай мовы ў Бельску Падляшскім.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Фёнік Д.* Яраслаў Кастыцэвіч (1896—1971) // Białoruskie zeszyty hictoryczne. — Białystok, 1995. Ne 1(3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 2852152139980811100000 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Забалацкі сельсавет.
**За́балацкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Забалацце.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Карчоўскага і Небытаўскага сельсаветаў. 16 красавіка 1959 года населеныя пункты Забалацце, Першамайск і Чырвоная Ніва перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Хойніцкага пассавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Небытаў, сельсавет перайменаваны ў Небытаўскі.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 красавіка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 5.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ямпаль.

**Яраслаў Ямпаль** (нар. 21 красавіка 1990, Сватавэ, Луганская вобласць, Украіна) — украінскі футбаліст, паўабаронца польскага клуба «Світ» з Новага Двура Мазавецкага.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец данецкага «Шахцёра», гуляў за фарм-клуб «Шахцёр-3». З 2011 выступаў за мінскае «Дынама», у асноўным выхадзіў на замену. У кастрычніку 2012 спыніў супрацоўніцтва з мінскім клубам. У пачатку 2013 вярнуўся на Украіну, трапіўшы ў склад белацэркаўскага «Арсенала», але гэты клуб не змог заявіць Ямпаля ў чэмпіянат, і ў ліпені ён перайшоў у краматорскі «Авангард».

У другой палове 2014 года гуляў за «Александрыю». У сакавіку 2015 года падпісаў кантракт з крыварожскім «Гарняком». У 2016—2017 гадах выступаў за «Чаркаскі Дняпро», а ў жніўні 2017 года перайшоў у «Сумы».

У лютым 2018 года стаў іграком клуба Прэм’ер-лігі — крапыўныцкай «Зоркі». У ліпені 2018 года далучыўся да клуба «Гарняк-Спорт», а ў студзені 2019 года перайшоў у харкаўскі «Металіст 1925». Па выніках сезона 2020/21 дапамог «Металісту 1925» выйсці ў Прэм’ер-лігу, хоць рэдка з’яўляўся на полі. У ліпені 2021 года вярнуўся ў «Гарняк-Спорт».

У лютым 2022 года далучыўся да «Падолля» з Хмяльніцкага, аднак у сакавіку, не паспеўшы згуляць за хмяльніцкую каманду ў афіцыйных матчах, перайшоў у польскі «Світ».

Міжнародная кар’ера
-------------------

Гуляў за юнацкую зборную Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Yaroslav Yampol // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Минское "Динамо" рассталось с Ямполем
3. ↑  Горняк подписал Чередниченко и Ямполя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · ПФЛУ · УАФ · УПЛ |
Дэманстрацыя
**Мітынг** (англ.: meeting — сустрэча), **дэманстрацыя** — форма грамадскага або палітычнага удзелу (дзеяння), масавы сход для абмеркавання актуальных пытанняў жыцця, выказвання салідарнасці, падтрымкі ці пратэсту адносна тых ці іншых грамадска-палітычных з'яў. Паводле зместу мітынгі могуць быць урачыстыя, мемарыяльныя, жалобныя, палітычныя, па характары — стыхійныя і арганізаваныя.

У гісторыі Беларусі мітынгі сталі адной з форм выяўлення актыўнасці рабочага руху на даволі высокай ступені яго развіцця і ўздыму. У 1901 годзе рабочыя Беларусі арганізавалі 23 палітычныя масоўкі і манiфестацыі. У 1903 годзе на 123 мітынгамі былі адзначаны дзень памяці нарадавольцаў (1 сакавіка) і святкаванне 1 Мая. У перыяд рэвалюцыі 1905—07 мітынгі на Беларусі найперш былі звязаны з антыдумскай агітацыяй. Антыдумскія масоўкі і мітынгі прайшлі ў 1905 года ў 20 гарадах і мястэчках Беларусі. Найбольшае пашырэнне мітынгі атрымалі ў час Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 года. Традыцыяй савецкага часу сталі ўрачыстыя мітынгі для адзначэння рэвалюцыйных і святочных дат, выказвання «інтэрнацыянальнай салідарнасці з рэвалюцыйнай барацьбой», змаганнем за мір і інш. У сувязі з Чарнобыльскай катастрофай (1986) традыцыяй становяцца штогоднія жалобныя шэсці і мітынгі. Першыя масавыя акцыі пратэсту супраць палітыкі КПСС—КПБ і па ўшанаванне памяці ахвяр палітычных рэпрэсій прайшлі ў кастрычніку 1988 года ў Курапатах. Мітынгі арганізоўваюцца прыхільнікамі і апазiцыяй афіцыйных улад Рэспублікі Беларусь.

Гл. таксама
-----------

* Чарнобыльскі шлях
* Дзяды
**Пол Тай** (нар. 12 лютага 1958, Ірландыя) — біскуп.

Біяграфія
---------

У 1979 годзе атрымаў ступень бакалаўра ў галіне права ў Дублінскім універсітэце.

Прэзбітэрскае пасвячэнне атрымаў у 1983 годзе. Пасля некалькіх гадоў душпастырскай працы быў накіраваны ў Рым для вучобы ў Папскім Грыгарыянскім універсітэце. Выкладаў маральную тэалогію ў Дубліне. У 2004 годзе стаў кіраўніком аддзела сацыяльных камунікацый сваёй архідыяцэзіі. З 2007 года па 2015 год — сакратар Папскай рады па сродках масавай камунікацыі.

19 снежня 2015 года Папа Францішак прызначыў сакратаром Папскай рады па культуры.

Зноскі
------

1. ↑  ﻿Новым сакратаром Папскай рады па культуры стаў біскуп з Ірландыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1066868379 · VIAF: 315523373 |
**Пол Блэктарн** (англ.: Paul Blackthorn; нар. 5 сакавіка 1969, Велінгтан, Шропшыр) — англійскі акцёр

.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Шропшыры, у Англіі, аднак вялікую частку дзяцінства правёў на брытанскіх ваенных базах у Англіі і Германіі. Блэктарн прабіўся ў акцёры, здымаючыся ў рэкламе. Прарывам для яго стала рэклама для кампаніі Virgin Atlantic.

Першай паспяховай роляй на кінаэкранах для Блэктарна была роля капітана Эндру Расэла ў намінаваным на «Оскар» індыйскім фільме «Лагаан: Аднойчы ў Індыі». Ён правёў шэсць месяцаў, вывучаючы хіндзі для ролі.

Здымаўся ў Mindcrime, а таксама ў фільме «Four Corners of Suburbia». Пол здымаўся і ў іншых незалежных карцінах — ён сыграў Брэта Істана ў «This is Not an Exit», таксама здымаўся ў адной з галоўных роляў у брытанскім фільме «The Truth Game». Зняўся ў галоўнай ролі фільма «Дэйзі Уінтэрс» (2017).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 4098602 · BNE: XX4801137 · BNF: 15879495g · GND: 139872523 · ISNI: 0000 0001 1645 8321 · LCCN: no2002036878 · SUDOC: 071505377 · VIAF: 54483793 |

 |
**Мітрафаньеўскі мост** — аўтадарожны мост цераз Абводны канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны востраў і левы бераг Абводнага канала.

Размешчаны ў створы Мітрафаньеўскай шашы. Побач з мостам знаходзіцца Балтыйскі вакзал, ансамбль будынкаў правіянцкіх складоў Ізмайлаўскага палка. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Варшаўскі мост, ніжэй — Балтыйскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Балтыйская».

Будаўніцтва пачалося ў студзені 2007 года ў складзе праекта рэканструкцыі Мітрафаньеўскай шашы. Адкрыўся 10 кастрычніка 2007 года разам з уводам у строй магістралі Мітрафаньеўская шаша — Кубінская вуліца. Першапачаткова планавалася пашырыць Балтыйскі мост, аднак пазней прапанавалі варыянт новага будаўніцтва. Праект распрацаваны ААТ «Інстытут „Гіпрабудмост"». Уласная назва з’явілася летам 2008 года.

Мост аднапралётны металічны. Збудаваны паралельна пешаходнаму Балтыйскаму мосту.

| Масты цераз Абводны канал |
| --- |
| 
* Шлісельбургскі
* Французскі
* Атаманскі
* Амерыканскі (чыг.)
* Карэтны
* Прадцечанскі
* Нова-Каменны
* Баравы
* Глазаўскі (разабраны)
* Іпадромны пешаходны
* Царскасельскі чыгуначны (чыг.)
* Рузаўскі
* Мажайскі пешаходны
* Газавы пешаходны
* Масляны пешаходны
* Нова-Маскоўскі
* Варшаўскі
* Мітрафаньеўскі
* Балтыйскі пешаходны
* Нова-Пецяргофскі
* Чырвонакастрычніцкі
* Тараканаўскі пешаходны
* Барысаў пешаходны
* Нова-Калінкін
* Сцяпана Разіна

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Блэр.

**Порт-Блэр** (англ.: Port Blair вымаўленне (i) хіндзі: पोर्ट ब्लेयर) — горад на востраве Паўднёвы Андаман, сталіца і найбуйнейшы населены пункт саюзнай тэрыторыі Андаманскія і Нікабарскія астравы.

Клімат
------

Клімат у горадзе трапічны, вільготны, з адносна сухім сезонам у студзені—красавіку. У год выпадае 3100—3150 мм, сярэднямесячная тэмпература ад +25,5°С да +28,0 °C (сярэднегадавая — +26,4 °C).

Гісторыя
--------

У 1789 годзе ўлады Бенгаліі заснавалі выпраўленчую калонію на востраве Чэтэм у паўднёва-ўсходнім заліве Вялікага Андамана, названую Порт-Блэр, у гонар лейтэнанта Арчыбальда Блэра, брытанскага марскога афіцэра з Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. Праз два гады калонію перанеслі на паўночна-ўсходняе ўзбярэжжа Вялікага Андамана і пераназвалі ў Порт-Корнуаліс, у гонар адмірала Уільяма Корнуаліса. У калоніі было шмат захворванняў і высокая смяротнасць, таму ўлады закрылі калонію ў маі 1796 года.

У 1940-х гг у Порт-Блэры размяшчалася штаб-кватэра Індыйскай нацыянальнай арміі пад кіраўніцтвам Субхаса Чандры Боса, з 1943 па 1945 гады тэрыторыя была акупавана Японіяй.

Горад пацярпеў ад цунамі, выкліканага снежаньскім землетрасеннем 2004 года, аднак у дастатковай ступені захаваўся і выкарыстоўваўся як база для аказання дапамогі пацярпелым на архіпелагу.

Насельніцтва
------------

Паводле перапісу 2011 года, у Порт-Блэры пражывала 100 608 чалавек.

Эканоміка
---------

У наш час у горадзе развіта суднабудаванне і рыбалоўства, працуе лесаперапрацоўчы завод. Порт-Блэр вядомы таксама саматужнымі вырабамі з розных матэрыялаў (дрэва, скура, металы).

### Турызм

Порт-Блэр папулярны сярод турыстаў, побач з горадам размешчаны беласнежныя пляжы, у горадзе знаходзяцца буйны дайвінгавы цэнтр, а таксама антрапалагічны, лясны і марскі музеі. Будынак былой турмы выкарыстоўваецца як турыстычны атракцыён.

Зноскі
------

1. ↑  Port Blair, Andaman and Nicobar Islands, India Праверана 13 ліпеня 2018.
2. ↑  Census of India 2011: *Provisional Population Totals. Cities having population 1 lakh and above.*
3. ↑  Даныя з ВСЭ
4. ↑  Курорты Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4427169-4 · LCCN: n82028960 · VIAF: 158294015 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вайцяховіч.

**Эдуард Антонавіч Вайцяховіч** (3 красавіка 1960, в. Камарова, Мядзельскі раён, Мінская вобласць — 12 студзеня 2022, Камарова) — беларускі палітык і бізнесмен, дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13 склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 3 красавіка 1960 года ў в. Камарова Мядзельскага раёна Мінскай вобласці (паводле іншых звестак — у гарадскім пасёлку Свір).

Вучыўся ў Камароўскім сельскагаспадарчім вучылішчы па спецыяльнасці «Трактарыст-машыніст». Скончыў з адзнакай Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (1983), тры гады працаваў у прафесійна-тэхнічным вучылішчы № 197 у Іўі.

У 1986 годзе стаў дырэктарам Свірскага прафесійна-тэхнічнага вучылішча № 207, самым маладым у яго гісторыі.

У 1995 годзе быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13 склікання. Быў сярод тых дэпутатаў, хто падпісаў у 1996 годзе імпічмент прэзідэнту.

Памёр 12 студзеня 2022 года.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 15 студзеня 2022.
2. ↑  «Меня все начальники проклинают!»: экс-депутат Верховного Совета помогает сельским бизнесменам найти деньги и возрождает четыре деревни
3. 1 2  Умер экс-депутат Верховного совета Беларуси, который на свои деньги возродил четыре деревни
**iPad 2** — гэта планшэтны камп’ютар другога пакалення, які вырабляецца кампаніяй Apple. Быў прадстаўлены ў Сан-Францыска 2 сакавіка 2011 года.
Выкарыстоўвае тую ж аперацыйную сістэму, што і iPhone, iPod touch, iPad — iOS. З’яўляецца прыкладам прылады пост-камп’ютарнай эпохі.

Апаратнае забеспячэнне
----------------------

iPad 2 танчэй свайго папярэдніка на 33 %, а менавіта на 4,6 мм. У вазе лягчэй на 79 грам мадэлі WiFi і на 117 грам WiFi+3G, мае закруглены алюмініевы корпус, а таксама двух’ядзерны працэсар A5. Заднюю і франтальную камеру з 720p HD запісам і з VGA запісам адпаведна, якія падтрымліваюць FaceTime, што дазваляе мець зносіны з такімі прыладамі як: iPhone (пачынаючы з 4 пакалення), iPod touch (пачынаючы з 4 пакалення), і MacBook (з АС пачынаючы з 10.6.6 Snow Leopard. У адрозненне ад першага iPad, на гэтай прыладзе ёсць гіраскоп, як і ў iPhone і iPod touch. Акумулятар — Літый-палімерны

Цікавыя факты
-------------

* На прэзентацыі iPad 2, Стыў Джобс пасля паўтору таго, што «2010: год iPad» задаў пытанне чым жа будзе 2011 год, і сам жа на яго адказаў слайдам канкурэнтаў Apple (Samsung, BlackBerry, HP, Motorola) і подпісам — «2011: год пераймальнікаў?»

Гл. таксама
-----------

* Планшэтны камп’ютар
* iPad

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* iPad — Афіцыйны сайт
**Другі з’езд салдат-сялян Заходняга фронту** *(надзвычайны)*. Адбыўся 11 — 15 (24 — 28) снежня 1917 г. у Мінску. Прысутнічалі 223 дэлегаты, з іх 103 бальшавікі. Парадак дня: дзейнасць Выканкома Усерасійскага Савета сялянскіх дэпутатаў 1-га склікання, пытанні: зямельнае, харчовае, культурна-асветнае, бягучы момант, пра дэмабілізацыю арміі, адносіны да Устаноўчага сходу. Дэлегаты прызналі дзейнасць большасці Выканкома Усерасійскага Савета сялянскіх дэпутатаў злаачыннай у адносінах да працоўнага сялянства і выказалі яму недавер. Па ўсіх пытаннях з’езд прыняў рэзалюцыі, якія цалкам падтрымлівалі савецкую ўладу. Дэлегаты ўхвалілі Дэкрэт аб зямлі і ўсе дэкрэты 2-га Усерасійскага з’езда Саветаў, прынялі зварот да ўкраінскага народа аб барацьбе супраць Украінскай рады.

Літаратура
----------

* Великая Октябрьская социалистическая революция в Белоруссии: Документы и материалы. Т. 2. – Мн. 1957.
**Эдуард Адамавіч Венскі** (нар. 21 красавіка 1977) — беларускі валейбаліст, старшыня Беларускай федэрацыі валейбола (2018—2021).

Біяграфія
---------

Кар’ера іграка пачыналася ў гродзенскім «Камунальніку», пасля ён чатырнаццаць сезонаў правёў у чэмпіянаце Фінляндыі, выступаючы за клуб «ВяЛеПа», быў прызнаны лепшым іграком фінскага чэмпіянату. У сезоне 2017/2018 вярнуўся ў Беларусь і дапамог салігорскаму «Шахцёру» выйграць другі чэмпіёнскі тытул запар. Пасля заканчэння кар’еры ў 2018 годзе заняў пасаду старшыні Беларускай федэрацыі валейбола.

Зноскі
------

1. ↑  Eduard Venski //
2. ↑  Новым старшынёй Беларускай федэрацыі валейбола выбраны Эдуард Венскі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зубялевіч.
**Эдуард Аляксандравіч Зубялевіч** (1 верасня 1937, г. Ульянаўск, Ульянаўская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1961 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут імя В. У. Куйбышава па спецыяльнасці «Архітэктура». У 1961—1968 гадах працаваў у Кемераўскім філіяле «Кемераваграмадзянпраект». У 1968—1972 гадах у інстытуце «Мінскпраект»; у 1972—1979 гадах у Мінскім абласным філіяле «Белдзяржпраекта» (пазней «Мінскграмадзянпраект»); у 1979—1996 гадах у інстытуце «Белжылпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1964 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Лабараторны корпус праектна-канструктарскага бюро Мінсельбуда БССР
Асноўныя працы: праект забудовы мікрараёна ў Заіскіцімскай частцы г. Кемерава (1964, пабудаваны ў 1965); праект дэталёвай планіроўкі горада Ленінск-Кузнецкі Кемераўскай вобласці (1965, пабудаваны ў 1969; сааўтар  Графаў); навучальны комплекс на 3200 студэнтаў на скрыжаванні вул. Чырвонаармейская і П. Лумумбы ў г. Кемерава (1966, пабудаваны ў 1967, у сааўтарстве А. Палтаўцавым); жылы дом на плошчы Ванеева (1968); 426-кватэрны жылы дом у жылым раёне Серабранка, па праспект Ракасоўскага, 145, распрацоўка варыянтаў убудаваных у 1-ы паверх прадпрыемстваў гандлю для жылых дамоў серыі М111-90[ru] (1971, пабудаваны ў 1974); інтэрнат Белдзяржуніверсітэта па вул. Кастрычніцкай, 2 (1972, пабудаваны ў 1974; у сааўтарстве з Ю. Грыгор’евым, пры ўдзеле  Гразнова), праект паўторна выкарыстаны для будаўніцтва інтэрната па пр. Пераможцаў, 60; лабараторны корпус[d] ПКБ Мінсельбуда БССР па вул. Серафімавіча, 11 (1978, пабудаваны ў 1979, у сааўтарстве з У. Старчанкам) — усе ў Мінску; гасцініца на 100 месцаў на скрыжаванні вул. 40 гадоў Кастрычніка і праспекта Міру ў г. Жодзіна (1977), паліклініка ў Жодзіне (1979); жылы дом з ювелірнай крамай па вул. Вялікі Гасцінец, 94 у г. Маладзечна (1976, пабудаваны ў 1977, у сааўтарстве з А. Дрэйцарам), рэканструкцыя музея Ф. Э. Дзяржынскага ў г.п. Івянец Валожынскага раёна (1978); жылы дом па вул. Пухавіцкай, 5 у мікрараёне Лошыца (1993, пабудаваны ў 1994, сааўтар  Яскевіч); рэканструкцыя жылога дома па вул. Паліграфічнай 2, 4, 6 (1990, будаўніцтва 1993) — усе ў Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Зубелевич Эдуард Александрович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
2. 1 2 3 4  Зубелевич Эдуард Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Зубелевич Эдуард Александрович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Зубелевич Эдуард Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Рэшткі гіганцкага катла для вытоплівання ворвалю
 непадалёк ад старога галандскага паселішча XVII стагоддзя Смеерэнбург на Шпіцбергене, Нарвегія
**Ворвань** — тлушч, здабыты з марскіх жывёл (кіта, цюленя) або рыб. Ужываўся ў гарбарстве, шавецтве і рымарстве для жыроўкі скур і ботаў. У Беларусі ворвань выкарыстоўвалі гарадскія і местачковыя рамеснікі. Вясковыя гарбары і рымары карысталіся звычайна бярозавым дзёгцем.

Літаратура
----------

* Ворвань // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ворвань

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 174455759 |
**Вюрцбургскі кілік Брыга** (ням.: Würzburger Brygosschale) - гэта атычны чырвонафігурны  (англ.) (бел. кілік, створаны каля 480 да нашай эры. Ён быў зроблены ганчаром па імені Брыг і распісаны майстрам, вядомым як Вазапісец Брыга. Ён адлюстроўвае некаторыя з самых вядомых вобразаў старажытнай керамікі.

Знешні выгляд Вюрцбургскага кубка: Комас, ігрок на барбітасе  (балг.) (бел. злева, ігрок на аўлосе  (руск.) (бел. ў сярэдзіне справа
Акрамя пералому на падставе кубка, кілік застаўся нязменным. Гэты кілік асабліва паспяховы прыклад *тыпу B* з больш за ста формаў атычных керамічных кубкаў. Контуры пасудзіны выдатна прапрацаваны зверху да нізу. На неапрацаванай гліны ўнутры левай ручкі, ганчар Брыг пакінуў свой подпіс вялікімі літарамі: ΒΡΥΓΟΣ ΕΠΟΙΕΣΕΝ (Брыг зрабіў гэта). У навукоўцаў няма згоды, маецца на ўвазе ганчар Брыг ці вазапісец Брыг. Мастак быў атаясамлены з вазапісцам з умоўным імем  (англ.) (бел. вазапісец Брыга Джонам Бізлі, які таксама сцвярджаў, што ганчар Вурцбургскага кіліка валоўдаў выбітнымі мастацкімі здольнасцямі. Чара мае 14 см у вышыню і дыяметр 32.2 сантыметра. Некалі яна належала да Калекцыі Феолі  (англ.) (бел. але цяпер знаходзіцца ў Музеі Марціна фон Вагнера  (англ.) (бел. ў Вюрцбургу, дзе мае кадастравы нумар HA 428 (= L 479).

Унутраная сцэна з ванітамі
Малюнак у чары (тонда) паказвае маладога ўдзельніка сімпосія  (руск.) (бел. які ванітуе ў выніку злоўжывання напоямі ці ежай. Бландынка паслужліва і старанна трымае галаву. З той прычыны, што на такіх мерапрыемствах прысутнічалі толькі гетэры, напэўна, намаляваная жанчына таксама ставіцца да гэтай катэгорыі. Абодва паказаны з вянкамі. Малады чалавек падтрымлівае сябе кіем, які з'яўляецца сімвалам горада. Напэўна, ён малады арыстакрат. Малюнак акружаны меандравым арнаментам.

Звонку паказана шэсце гуляк (*комас*), бурная падзея, якая адбылася ў канцы сімпосія. Камасты ў асноўным нагія, апранутыя толькі ў хламіды  (руск.) (бел. (плашчы) і вянкі з вінаграднай лазы. Хламіды намаляваныя намаляваныя з раскіданымі кропкамі, якія з'яўляюцца тыповымі для вазапісца Брыга. Адзін з гулякаў іграе на аўлосе  (руск.) (бел. (падвойнай флейце), другі на барбітане  (англ.) (бел. (разнавіднасць ліры). Некаторыя дэталі, такія як абадкі і вянкі вінаграднай лазы пафарбаваны ў такі ж чырвоны, як іх скура. Выявы тонда малюнка і музыканта з барбітанам часта паказваюцца ў літаратурных крыніцах і іншых сродках масавай інфармацыі/

Зноскі
------

1. ↑  Напрыклад, гэтыя сайты музычнай археалогіі і музыкі і танцаў у Старажытнай Грэцыі Архівавана 29 красавіка 2012 года. ўзялі выяву гульца на барбітане ў якасці выявы-сімвала, а дапаможнік Джона Бордмана *Rotfigurige Vasen in Athen. Die archaische Zeit*, von Zabern, Mainz 1981 выкарыстаў гэту выяву на супервокладцы.

Літаратура
----------

* Irma Wehgartner  (англ.) (бел.. "Die „Brygosschale"", in Ulrich Sinn  (англ.) (бел. Irma Wehgartner (ed.s): *Begegnung mit der Antike. Zeugnisse aus vier Jahrtausenden mittelmeerischer Kultur im Südflügel der Würzburger Residenz*. Ergon, Würzburg 2001, ISBN 3-935556-72-1, S. 76–77.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кастрычнік (значэнні).
**«Кастрычнік»** — кінатэатр у Баранавічах, размешчаны па вуліцы Леніна, 2. Замыкае ўсходні бок плошчы Леніна.

Гісторыя
--------

Кінатэатр «Кастрычнік» у Баранавічах адчыніўся 6 лістапада 1947 года ў будынку, выкананым у стылі савецкай неакласікі. У 1975—1977 гадах будынак кінатэатра рэканструяваны па праекце архітэктараў Р. Грынкевіча і Л. Макарэвіча ў стылі мадэрнізму.

Капітальны рамонт глядзельнай залы з заменай састарэлага абсталявання праведзены ў 2010 годзе.

Архітэктура
-----------

Кампазіцыя прамавугольнага ў плане будынка заснавана на спалучэнні простых архітэктурных форм з багатым вонкавым афармленнем (тэракотавая тынкоўка з выкарыстаннем фарфоравай крошкі і слюды). Галоўны фасад і частка бакавых упрыгожаны дэкаратыўнай рашоткай з алюмінію. Мае 2 глядзельныя залы на 800 і 500 месцаў, касавую залу, фае. У аддзелцы інтэр’ераў выкарыстаны сучасныя на той час матэрыялы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Описание кинотеатра Октябрь г. Барановичи
2. 1 2  *В. Ф. Валошын.* «Кастрычнік» // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 3. Карчма — Найгрыш. — 751 с. — 10 000 экз.
3. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* *В. Ф. Валошын.* «Кастрычнік» // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 3. Карчма — Найгрыш. — 751 с. — 10 000 экз.
Члены CPLP на карце свету (2005)
**Садружнасць партугаламоўных краін** (парт.: Comunidade dos Países de Língua Portuguesa, CPLP) — міжнародная арганізацыя, якая была створана 17 ліпеня 1996 і аб'яднала краіны, у якіх партугальская мова з'яўляецца афіцыйнай дзяржаўнай мовай. Гэта Партугалія і яе былыя калоніі — Ангола, Бразілія, Гвінея-Бісау, Каба-Вердэ, Мазамбік, Сан-Тамэ і Прынсіпі. У 2002 пасля абвяшчэння незалежнасці да Садружнасці далучыўся Усходні Тымор. Акрамя таго, у арганізацыю ў якасці назіральнікаў уваходзяць Экватарыяльная Гвінея, Маўрыкій і Макаа.

Зноскі
------

1. ↑  Venezuela, Ucrânia e Croácia querem ser da CPLP Архівавана 15 снежня 2008.

Спасылкі
--------

* Сайт CPLP
* CPLP.ru Архівавана 15 сакавіка 2013.

| ⛭Садружнасць партугаламоўных краін (CPLP) |
| --- |
| Члены CPLP | 
* Ангола
* Бразілія
* Усходні Тымор
* Гвінея-Бісау
* Каба-Вердэ
* Мазамбік
* Партугалія
* Сан-Тамэ і Прынсіпі

 |
| Назіральнікі CPLP | 
* Экватарыяльная Гвінея
* Маўрыкій
* Макаа

 |
Падзел Рымскай імперыі на правінцыі пасля заваяванняў Траяна 117 года
**Рымская Арменія** (лац.: Galatia) — правінцыя Рымскай імперыі, размешчаная на тэрыторыі Малой Азіі, большай частка у сучаснай Турцыі, але таксама і ў Іраке, Іране, Арменіі, Грузіі, Азербайджане.

Першыя часткі земляў, якія ўвайшлі пазней у склад правінцыі, адышлі да Рыма ў выніку паражэння пантыйскага цара Мітрыдата Еўпатара ад войскаў рымскага палкаводца Пампея (66 год да н.э.). Не здолеўшы працягваць весці вайну на два франты, застаўшыся без саюзнікаў, армянскі цар Тыгран быў пераможаны рымска-парфянскім саюзам і пазбавіўся ўсіх заваяванняў, акрамя ўласна Вялікай Арменіі і часткі земляў, захопленых у Парфіі.

Пасля заваявання Малой Азіі Рымам межы правінцыі неаднаразова змяняліся, з'яўляючыся буфернай тэрыторыяй паміж Парфіяй і Рымам, а пазней, у III—IV стст. н.э. паміж Рымам і сасанідскім Іранам. Яна з'яўлялася самай паўночна-ўсходняй правінцыяй Рымскай імперыі.

Зноскі
------

1. ↑  К. Рыжов. Все монархи мира. Древний Восток. М. «Вече». 2001.

Літаратура
----------

* A. Maricq, *La Province d’Assyrie créée par Trajan*, *Syria*, 36, 1959.
* J. Teixidor, *The Kingdom of Adiabene and Hatra*, *Berytus*, 17, 1967—1968.

|  Правінцыі Рымскай імперыі ў 120 годзе |
| --- |
| 
Азія · 
Аквітанія · 
Асірыя · 
Афрыка · 
Ахея · 
Балеары · 
Белгіка · 
Бетыка · 
Брытанія · 
Верхняя Германія · 
Віфінія · 
Галатыя · 
Дакія · 
Далмацыя · 
Егіпет · 
Італія · 
Іўдзея · 
Камяністая Аравія · 
Кападокія · 
Кілікія · 
Кіпр · 
Камагена · 
Корсіка і Сардзінія · 
Коцкія Альпы · 
Крыт і Кірэнаіка · 
Лікаонія · 
Лікія · 
Лугдунская Галія · 
Лузітанія · 
Маўрэтанія · 
Македонія · 
Малая Арменія · 
Мёзія · 
Нарбонская Галія · 
Ніжняя Германія · 
Норык · 
Нумідыя · 
Асраена · 
Памфілія · 
Панонія · 
Пенінскія Альпы · 
Прыморскія Альпы · 
Пісідыя · 
Понт · 
Рэцыя · 
Сірыя · 
Сіцылія · 
Месапатамія · 
Цопк (Сафена) · 
Тараконская Іспанія · 
Фракія · 
Эпір
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Альшэўскі.
**Кастусь Альшэўскі** (нар. 1922) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Маладзечанскай вобласці, сябра арганізацыі «Чайка».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1922 годзе ў в. Новая Гута Вілейскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Вілейскі раён Мінскай вобласці). Пасля Другой сусветнай вайны працаваў дырэктарам Скародскай школы Ільянскага раёна Маладзечанскай вобласці. 

У 1947 годзе далучыўся да падпольнай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы і годнасць беларусаў, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць Беларусі. Належаў да маладзечанскай групы Сяргея Яноўскага. У сярэдзіне 1947 года арганізацыя была выкрытая ў сувязі з дэканспірацыяй Саюза вызвалення Беларусі, які выдаў савецкі агент Алесь Бажко. Такім чынам, «Чайка» таксама была выкрытая, бо з СВБ некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь у выніку канспірацыйнай памылкі.

Кастусь Альшэўскі быў арыштаваны органамі МДБ 16 жніўня 1947 года і засуджаны ваенным трыбуналам у Мінску 21 лістапада 1947 года паводле артукулаў 63-I і 76 КК БССР (цывільная здрада савецкай радзіме і антысавецкая агітацыя) да 10 гадоў зняволення і 3 гадоў пазбаўлення правоў. Пакаранне адбываў у турмах Мінску і канцлагерах СССР.

Далейшы лёс не вядомы.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Кастуся Альшэўскага

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.
Папа Рымскі Грыгорый XIII, пры якім быў створаны рымскі мартыралог.
**Рымскі мартыралог** (грэч. μάρτυς (mártys) — «сведка», адсюль пазней лац.: Martyr — «мучанік») — адзіны афіцыйны мартыралог (спіс святых, насуперак назве, не толькі мучанікаў) Каталіцкай царквы, літургічная кніга, якая, нароўні з Рымскім календаром, вызначае структуру літургічнага года. Мартыралог, як і многія іншыя каталіцкія рэлігійныя тэксты, напісаны на латыні.

Мартыралогі складаліся з даўніх часоў, але, як правіла, мелі мясцовы характар, гэта значыць спіс мучанікаў адрозніваўся ад правінцыі да правінцыі. Вядомасцю карыстаўся, у прыватнасці, Мартыралог Ераніма, складанне якога прыпісваецца Святому Ераніму, і які ўзыходзіць да першага тысячагоддзя нашай эры.

Рымскі мартыралог, які спалучыў звесткі мясцовых мартыралогаў, быў упершыню выдадзены ў 1583 годзе, пры Папе Рымскім Грыгорыі XIII, які больш за ўсё вядомы як рэфарматар календара (Грыгарыянскі каляндар). Яго рэдагаваннем займаўся вядомы каталіцкі гісторык, кардынал Цэзар Бароній (Чэзарэ Бароніа), разам з менш вядомым кардыналам Гульема Сірлета  (англ.) (бел..

Складанне мартыралога было звязана не толькі з каляндарнай рэформай, але і стала адказам царквы на падзеі Рэфармацыі, таму што пратэстанты адмаўлялі шанаванне святых. Рымскі мартыралог павінен быў, па задуме стваральнікаў, зрабіць шанаванне святых у каталіцтве больш сістэматызаваным, аднастайным ад дыяцэзіі да дыяцэзіі, і, такім чынам, больш аўтарытэтным у вачах вернікаў, хоць ні пра які навуковы падыход (у сучасным сэнсе) да фактаў пра мучанікаў, выкладзеных у мартыралогу, гаворкі не ішло.

За наступныя стагоддзі ў мартыралог неаднаразова ўносіліся змены, галоўным чынам, звязаныя з праслаўленнем новых святых. Перадапошняя на гэты момант рэдакцыя была зроблена ў 1956 годзе, наступная — у 2001. У гэтым апошнім выданні былі ўлічаны рашэнні Другога Ватыканскага сабору, і са спісу было выключана мноства святых, чыя дзейнасць не была прызнана пацверджанай дакументальна. Тым не менш, нават пасля гэтага святых у мартыралогу засталося каля сямі тысяч.

Інфармацыя пра кожнага святога ўключае дзень яго памяці, лік святасці (сам гэты тэрмін у каталіцтве не выкарыстоўваецца, а падзел святых па групах трохі адрозніваецца ад прынятага ў праваслаўі) — дзева, апостал, мучанік, вызнаўца і інш, і кароткія біяграфічныя звесткі.

За рэдагаванне мартыралога ў наш час адказвае Кангрэгацыя богаслужэння і дысцыпліны таінстваў. Нягледзячы на памеры спісу, ён не прэтэндуе на стопрацэнтную паўнату, і ў мясцовых дыяцэзіях да яго могуць дадаваць належным чынам зацверджаныя дадаткі са спісамі мясцовашанаваных святых.

Чытанне мартыралога ў адпаведны дзень з’яўляецца часткай каталіцкай літургіі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рымскі мартыралог
* Артыкул *Мартыралог* у каталіцкай энцыклапедыі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 12008416v · LCCN: n2008055743 · NLA: 35575719 · SUDOC: 079822045 · VIAF: 185850153 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тыгр, значэнні.
**Тыгр** — рака ў Азіі, даўжыня 1900 км. Бярэ пачатак з воз. Хазар у Турцыі на Армянскім нагор'і; на працягу амаль 1500 км цячэ па тэрыторыі Ірака. Пры зліцці Тыгра з Еўфратам утвараецца Шат-эль-Араб, які ўпадае ў Персідскі заліў. Тэрыторыя, якая размяшчаецца паміж Тыграм і Еўфратам са старажытных часоў мае назву Месапатамія.

Рака падсілкоўваецца снегава-дажджавым спосабам, з вясновай паводкай, найбольшы сцёк назіраецца ў красавіку. Пры супадзенні паводак на Тыгру і яго прытоках узнікаюць катастрафічныя паводкі, для абароны ад іх рэчышча Тыгра на значным працягу абвалаванае, частка паводкавых водаў накіроўваецца па канале ва ўпадзіну возера Тартар, якое размяшчаецца на паўночным захадзе ад Багдада ў міжрэччы Тыгра і Еўфрата. Пры запаўненні ўпадзіны паводкавымі водамі ствараецца пагроза паводкі для Багдада.

Спасылкі
--------

* Тыгр Архівавана 10 чэрвеня 2010. на Livius.org
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кастрычнік (значэнні).
**«Кастрычнік»** — шырокафарматны кінатэатр у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру, 23.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў 1969 годзе. На 1-м паверсе знаходзяцца глядзельная зала на 800 месцаў і касавая зала. У савецкія часы ў вестыбюлі пастаўлены гульнявыя аўтаматы, у фае 2-га паверху — устаноўка дзённага кіно, відэазала. Праводзіліся рэтраспектыўныя і тэматычныя паказы кінастужак, арганізуюцца выстаўкі фотапрац і выяўленчага мастацтва. Пры кінатэатры працаваў клуб выхаднога дня для падлеткаў і кінатэатр маладзёжнага фільма.

Архітэктура
-----------

Від з гасцініцы «Магілёў»
Кінатэатр пабудаваны па праекце архітэктара А. Кучарэнкі ў маляўнічым месцы, недалёка ад Пелагееўскага гарадзішча. Пры будаўніцтве ўдала выкарыстаны пагорысты рэльеф, у які арганічна ўпісалася парадная лесвіца, якая вядзе да галоўнага уваходу кінатэатра. Будынак павернуты адносна чырвонай лініі забудовы пр. Міру, што дае магчымасць успрымаць яго з розных краявідных пунктаў горада. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя будынка грунтуецца на спалучэнні глухой сцяны 2-га паверху (аформлена пано на тэмы Вялікага Кастрычніка) і зашклёнага аб’ёму 1-га паверху, дзе размешчаны фае, буфет, касавая зала.

Літаратура
----------

* «Кастрычнік» // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
**Вогненны ўзыход Прарока Іллі** — абраз з вёскі Латыгава[*удакладніць*] Віцебскай вобласці, напісаны ў 1744 годзе Латыгаўскім майстрам. Захоўваецца ў калекцыі Музея старажытнабеларускай культуры (інв. КП-8030, Ж-454). Памер абраза — 93 × 86,5 см.

Гісторыя
--------

Латыгаўскія абразы ў 1898 годзе патрапілі з царквы ў Віцебскае сховішча старажытнасцяў, пасля былі перададзены ў Беларускі дзяржаўны музей. Абразы з’яўляюцца аднымі з першых, якія патрапілі пад увагу мастацтвазнаўцаў. Так, яшчэ ў пачатку ХХ стагоддзя яны фігуруюць у працах М. М. Шчакаціхіна, які на падставе вывучэння помнікаў латыгаўскай царквы вылучыў віцебскую школу іканапісу XVIIІ ст. і акрэсліў яе асаблівасці. У 1926 годзе экспанаваліся на Першай усебеларускай мастацкай выстаўцы ў Менску.

Частка з іх, у прыватнасці, разглядаемы «Вогненны узыход Прарока Іллі» і двухкампазіцыйны абраз «Дабравесце; Св. Параскева» (разам з некаторымі іншымі экспанатамі) яшчэ да Вялікай Айчыннай вайны былі з БДМа перададзены на часовае экспанаванне ў Дзяржаўны гістарычны музей у Маскву, адкуль чатыры іконы ў 1979 годзе былі перададзены ў Музей старажытнабеларускай культуры. Іншыя латыгаўскія абразы, якія не перадаваліся ў Расію, разам са шматлікімі экспанатамі ў часы вайны з БДМа былі вывезены ў Германію, а пасля вяртання на Беларусь патрапілі ў НММ РБ, дзе і захоўваюцца цяпер.

Апісанне
--------

У ніжняй частцы твора з правага боку маецца надпіс з датай «R. 1744». Большасць абразоў гэтага майстра падпісаны аналагічным чынам, некалькі абразоў не падпісаныя.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Галіна Флікоп-Світа. Датаваныя абразы XVII—XVIIІ стст. У зборах Музея старажытнабеларускай культуры Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. // Волинська ікона: дослідження та реставрація. Науковий збірник. Випуск 24. 2018
2. ↑  Музей старажытнабеларускай культуры : [Альбом] / Уклад. Ярашэвіч А.А.; Пер. на англ. мову Казекі А.І.; Фота Мельнікава М.П.. — Мінск: Беларусь, 2004. — 278,[6] с. — ISBN 985-01-0509-7.

Літаратура
----------

* Галіна Флікоп-Світа. Датаваныя абразы XVII—XVIIІ стст. У зборах Музея старажытнабеларускай культуры Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. // Волинська ікона: дослідження та реставрація. Науковий збірник. Випуск 24. 2018
Фларыдскі Эверглейдс найбуйнейшыя водна-балотныя ўгоддзі ў Злучаных Штатах.
**Водна-балотныя ўгоддзі**, або **вільготныя землі** (англ.: Wetlands) — участкі мясцовасці, глеба якіх з'яўляецца аквіферам з пастаяннай або сезоннай вільготнасцю. Такія ўчасткі мясцовасці могуць быць часткова або цалкам занятыя вадаёмамі.Водна-балотнымі ўгоддзямі з'яўляюцца мелкаводныя азёры і ўчасткі марскіх узбярэжжаў, верхавыя і нізавыя балоты, таксама некаторыя іншыя. Вада ў водна-балотных угоддзях можа быць прэснай, марской і саланаватай. Найбуйнейшыя водна-балотныя ўгоддзі ў свеце — Пантанал, яны размешчаны ў Бразіліі, Балівіі і Парагваі.

У 1971 годзе прынятая міжнародная Канвенцыя аб водна-балотных угоддзях, якія маюць міжнароднае значэнне галоўным чынам у якасці месцапражыванняў вадаплаўных птушак — Рамсарская канвенцыя.

Глядзіце таксама
----------------

* Пералік водна-балотных угоддзяў Беларусі

Зноскі
------

1. ↑  Army Corps Approves Limestone Mining in Everglades Архівавана 22 чэрвеня 2011.
2. ↑  National Geographic's Strange Days on Planet Earth: Glossary **(нявызн.)**.  Public Broadcasting Service. Праверана 2 кастрычніка 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Канадская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4016960-1 · LCCN: sh85146328 · Microsoft: 67715294 · NKC: ph371834 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Галынец.

**Галыне́ц 1** (трансліт.: *Halyniec 1*, руск.: Голынец 1) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета.

Гісторыя
--------

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы была расквартыравана частка 60-й рэзервовай мотамеханізаванай дывізіі вермахта. Падчас Ямніцкага бою 1944 года 113-ы партызанскі полк зрабіў няўдалую спробу блакаваць нямецкія войскі.

Вядомыя асобы
-------------

* Зоя Прохараўна Цітова (1919—1995) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)
2. ↑  Ямніцкі бой (1944) // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 650. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галынец 1

| ⛭**Буйніцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | аграгарадок Буйнічы |
| Пасёлкі | Галынец |
| Вёскі | Брускі ·  Бутрымаўка ·  Векер ·  Галынец 1 ·  Галынец 2 ·  Гарадок ·  Гарадшчына ·  Дабрасневічы ·  Зацішша ·  Ракузаўка ·  Савасцянавічы ·  Сташына ·  Цішоўка |
**Кастусь Кадушка** (на эміграцыі **Якуб Амор**, 11 чэрвеня 1925 — пасля 1975 года) — беларускі грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў з Дзісеншчыны. Падчас Другой сусветнай вайны быў курсантам Мінскай афіцэрскай школы БКА, разам з якой трапіў у 30-ю грэнадзёрскую дывізію войскаў пры СС. Перайшоў на бок саюзнікаў, затым служыў у 2-м Польскім корпусе.

Ад 1946 г. жыў у Вялікабрытаніі. Быў адным з заснавальнікаў ЗБВБ, адным з ініцыятараў і сталых аўтараў часопіса «Беларус на Чужыне». Сябра Згуртавання беларускіх камбатантаў і БХАА «Жыццё», адзін са стваральнікаў Беларускага незалежніцкага народна-хрысціянскага руху.

У 1952 г. выехаў для навучання ў амерыканскай школе выведкі ў Германіі. Рыхтаваўся для дэсантавання на савецкую тэрыторыю ў групе з Цімохам Вострыкавым, аднак адмовіўся выконваць загад у выніку канфлікта з кіраўніцтвам. Трапіў у турму, але быў вызвалены праз некаторы час і з’ехаў у Бразілію.

Пасяліўся на сталае жыццё ў Сан-Паўлу, падтрымліваў абмежаваныя кантакты з беларусамі, якія абарваліся пасля 1975 года. 

Далейшы лёс не вядомы.

Цікавыя факты
-------------

* У бібліятэцы імя Францішка Скарыны захоўваецца цікавае ліставанне Кастуся Кадушкі з беларускім святаром Чаславам Сіповічам.

Зноскі
------

1. ↑  Будзьма Беларусамі! Беларусы на службе ЦРУ: Кастусь Мярляк, першы агент у шэрагах беларускай эміграцыі ў ЗША Архівавана 14 чэрвеня 2020.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
**Канадскі антыцыклон**, таксама **Паўночнаамерыканскі антыцыклон** — вобласць высокага атмасфернага ціску над Паўночнай Амерыкай з цэнтрам над Кардыльерамі. З'яўляецца адным з сезонных цэнтраў дзеяння атмасферы. З'яўляецца ў зімовыя месяцы, калі выстуджваюцца шырокія прасторы мацерыка Паўночнай Амерыкі.

Сярэдняе ціск у цэнтры антыцыклона ў студзені складае 1020 мілібар.

Канадскі антыцыклон рухаецца на ўсход праз увесь кантынент часта разам са спадарожнымі цыклонамі. Халоднае паветра, якое пераносіцца антыцыклонам, мае вялікую шчыльнасць і звычайна не паднімаецца вышэй 3 кіламетраў, таму Скалістыя горы часцяком спыняюць рух антыцыклона. У асабліва халодныя зімы канадскі антыцыклон можа пераадолець гэтыя горы і прынесці халодны фронт на Паўднёвы захад ЗША і ў Мексіку. Дасягнуўшы Атлантычнага акіяна канадскі антыцыклон звычайна зліваецца з Азорскім антыцыклонам.

Канадскі антыцыклон падобны да Азіяцкага максімума, аднак ён значна меншы і значна слабей уплывае на надвор'е Паўночнага паўшар'я.

Спасылкі
--------

* Канадскі антыцыклон **(нявызн.)**.  Вялікая савецкая энцыклапедыя.
**Закон аб аб’яднаннях 1799 года** або **Закон аб прадухіленні незаконных аб’яднанняў рабочых** — заканадаўчы акт, які забараняў прафсаюзы і калектыўныя звароты рабочых у Вялікабрытаніі і быў прыняты ўрадам Уільяма Піта Малодшага. Закон быў прыняты ў адказ на актыўнасць якабінцаў і асцярогі тагачаснага міністра ўнутраных спраў Уільяма Кавендыш-Бентынка, што рабочыя забастуюць падчас вайны, каб прымусіць урад пагадзіцца на іх патрабаванні.

Закон прывёў да таго, што прафсаюзныя арганізацыі засталіся ў падполлі. Спачуванне да гаротнага становішча рабочых прывяло да адмены законаў у 1824 годзе. Сваю ролю ў гэтым адыграла лабіраванне з боку радыкальнага рэфарматара Фрэнсіса Плэйса. Аднак у адказ на серыю страйкаў быў прыняты *Закон аб аб’яднаннях рабочых* 1825 года які дазваляў прафсаюзы, але жорстка абмяжоўваў іх дзейнасць.

Гл. таксама
-----------

* Закон Ле Шапелье - аналагічны закон у Францыі
* Выключны закон супраць сацыялістаў - падобны закон у Германскай імперыі

Спасылкі
--------

* Тэкст закоан аб аб’яднаннях 1799 года

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Зако́н Дэба́я** — палажэнне, паводле якога цеплаёмістасць *C**V* крышталічнай рашоткі аднаатамных цвёрдых цел пры нізкіх тэмпературах прапарцыянальная кубу абсалютнай тэмпературы *T*.

Закон выведзены П. Дэбаем.

Закон Дэбая мае выгляд

{\displaystyle C\_{V}=77{,}94\times 3R\left({\frac {T}{\theta }}\right)^{3},}
дзе *R* — універсальная газавая пастаянная, *θ* — тэмпература Дэбая, якая вызначае тэмпературную мяжу, ніжэй якой становяцца істотнымі квантавыя эфекты.

Гл. таксама
-----------

* Закон Дзюлонга — Пці

Літаратура
----------

* Дэбая закон // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. С. 320.
* Федоров Ф. И. Теория упругих волн в кристаллах. М. 1965. С. 352—366.