**Ольса** — рака ў Беларусі, у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці, Клічаўскім і Кіраўскім раёнах Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 92 км. Плошча вадазбору 1690 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 9,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 ‰.

Назва
-----

Назва балцкага паходжання, адпачатная балцкая форма назвы — *\*Alsà*.

Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы тыпу *Alsa, Alsė, Alseta, Alsinta, Als-upis*, латышская *Alsava*.

Ад балцкага «альховага» кораня *als-* (*els-*), ад якога літоўскае *alksnis, elksnis*, латышскае *elkšnis, alkšņa* «вольха». У іх корань з пазнейшым устаўным *-k-* і суфіксальным *-n-*: *al(k)s-n-*. Далей да індаеўрапейскага *el-, ol-* «чырвоны, руды».

Магчымая таксама сувязь з бел. *альса, алёс, альсе, альсавіна* «твань», літоўскім *alksna* «балаціна».

Назва Ольса значыць «Альховая (рака)», або «Балацінная».

Асноўныя прытокі
----------------

**Справа**: Нясета, Цімень **Злева**: Дулебка, Сушанка, Ганчанка, Суша, Кастрычка, Цераболь

Агульнае
--------

Пачынаецца за 3,4 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Каменны Барок Бярэзінскага раёна, вусце за 5 км на захад ад аграгарадка Любонічы Кіраўскага раёна. Цячэ ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Замярзае ў 1-й дэкадзе снежня, крыгалом у 3-й дэкадзе сакавіка. У ніжнім цячэнні найвышэйшы ўзровень разводдзя ў канцы сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1,2 м. Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных каналаў.

Даліна пераважна невыразная, каля горада Клічаў, вёскі Ваевічы і паміж аграгарадкамі Бацэвічы і Заполле Клічаўскага раёнана трапецападобная (шырыня 0,8—1 км). Схілы спадзістыя, вышынёй 2—7 м, месцамі слабапарэзаныя; правы адкрыты, разараны, левы амаль на ўсім працягу парослы мяшаным лесам. Пойма двухбаковая, ніжэй Клічава чаргуецца па берагах (шырыня 0,6—1,5 км), нізкая, месцамі забалочаная; ад вусця Сушы да аграгарадка Заполле Клічаўскага раёна перасечаная меліярацыйнымі каналамі. У разводдзе затапляецца вадой на глыбіню 0,5—1 м тэрмінам да 2 тыдняў.

Рэчышча ў вярхоўі на працягу 10 км каналізаванае, ніжэй шырыня ракі ў межань 12— 18 м. Берагі ў вярхоўі нізкія, забалочаныя, паміж вёскай Ваевічы і аграгарадком Заполле Клічаўскага раёна спадзістыя, ніжэй да вусця стромкія і абрывістыя.

Заўвагі
-------

1. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 199.
2. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 40.
3. ↑  В. Н. Топоров. Прусский язык. A-D. Москва, 1975. С. 53—54.
4. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 302—303.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Могилёвская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2012. — С. 15. 24. — 64 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-173-0. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» Архівавана 31 жніўня 2017. (руск.)
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» Архівавана 20 кастрычніка 2016. (руск.)

| ⛭Бярэзіна |
| --- |
| Левыя прытокі | 
* Ала
* Бобр
* Брусята
* Вір
* Вужніца
* Выдрыца
* Вялікая Рэчка
* Гуцянка
* Ельніца
* Жартайка
* Клява
* Крапівенка
* Манча
* Мужанка
* Нача
* Ольса
* Сха
* Чарніца

 |
| Правыя прытокі | 
* Бродня
* Брожа
* Ваўчанка
* Гайна
* Гулянка
* Дзяражына
* Жорнаўка
* Каменка
* Крапівінка
* Мажанка
* Мрай
* Недалька
* Палоза
* Пліса
* Пянтрыца
* Рова
* Рудзянка
* Сведзь
* Свіслач
* Студзёнка
* Уса
* Уша
* Чапа

 |