**Апера́цыя «Ы» і і́ншыя прыго́ды Шу́рыка** (руск.: Операция «Ы» и другие приключения Шурика) — савецкі камедыйны мастацкі фільм 1965 года рэжысёра Леаніда Гайдая. Складаецца з трох частак: «Напарнік», «Насланнё» і «Аперацыя „Ы"». Карціна была лідарам кінапракату ў СССР у 1965 годзе. Яе паглядзелі 69,6 мільёна гледачоў.

У 1965 годзе на фестывалі караткаметражных фільмаў у Кракаве навеле «Насланнё» быў прысуджаны галоўны прыз «Срэбны цмок Вавеля».

Сюжэт
-----

### Напарнік

Стары хуліган і п’яніца Федзя атрымлівае пятнаццаць сутак адміністрацыйнага арышту за бойку ў аўтобусе. Федзю адпраўляюць працаваць на будаўніцтва жылога дома. На той жа будоўлі падзарабляе студэнт Шурык — галоўны пацярпелы ў тым жа здарэнні. Прараб, які не ведае пра гэта, прызначае Федзю да яго напарнікам. Федзя пачынае помсціць Шурыку за сваю знявагу, але кволы студэнт дае яму нечакана цвёрды і рашучы адпор. Пачынаецца бойка з выкарыстаннем усяго, што трапляе пад руку, ад дошкі да бульдозера.

У фінале бітвы Шурык праводзіць з Федзяй «тлумачальную работу» — лупцуе яго віцінай, прамаўляючы фразу, якая зрабілася крылатай: «Трэба, Федзя… Трэба!». На наступны дзень Федзя гатовы адправіцца на любую іншую працу, але на яго прызначаны персанальны нарад на ўсё 15 содняў — ізноў да Шурыка. Ледзь убачыўшы Шурыка, Федзя губляе прытомнасць.

### Насланнё

У політэхнічным інстытуце ідзе экзаменацыйная сесія. У апошнія гадзіны перад экзаменам Шурык ліхаманкава чытае канспект лекцый у руках незнаёмай студэнткі, «на аўтапілоце» ідучы за ёй усюды, нават ёй да хаты. Звярнуць увагу адзін на аднаго і наогул на штосьці вакол у маладых людзей няма часу.

Пасля экзамена Шурыка знаёмяць з Лідай — той самай студэнткай, і паміж імі тут жа ўзнікае сімпатыя. Апынуўшыся ў гасцях у Ліды, Шурык раптам разумее, што многае яму тут, у чужой кватэры, знаёма. Ліда і Шурык праводзяць навуковы эксперымент на прадмет выяўлення ў Шурыка парапсіхалагічных здольнасцей. Эксперымент заканчваецца далікатным пацалункам.

### Аперацыя «Ы»

Загадчык гандлёвай базай, які часта крадзе, наймае трох жулікаў — Баязліўца, Байбуса і Відалага, каб тыя інсцэнавалі крадзеж з узломам і тым самым выратавалі яго ад рэвізіі. Старанна арганізаваная і адрэпетаваная аперацыя зрываецца праз неспадзяваную выпадковасць: у фатальную ноч на ахову сацыялістычнай уласнасці заступае не бабуля, а яе кватарант — Шурык.

У галоўных ролях
----------------

* Аляксандр Дзям’яненка — *Шурык*
* Аляксей Смірноў — *Федзя*
* Наталля Селязнёва — *Ліда*
* Георгій Віцын — *Баязлівец*
* Яўгеній Маргуноў — *Відалы*
* Юрый Нікулін — *Байбус*

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 15 красавіка 2016.
2. 1 2   Праверана 15 красавіка 2016.
3. 1 2 3 4 5 6 7   Праверана 15 красавіка 2016.
4. 1 2  Операция «Ы» и другие приключения Шурика (руск.).  KinoExpert.ru. Праверана 31 снежня 2015.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аперацыя «Ы» і іншыя прыгоды Шурыка
* Аперацыя «Ы» і іншыя прыгоды Шурыка на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

| ⛭Фільмы Леаніда Гайдая |
| --- |
| Доўгі шлях • Жаніх з таго свету • Тройчы ўваскрослы • Пёс Барбос і незвычайны крос • Самагоншчыкі • Дзелавыя людзі • Аперацыя «Ы» і іншыя прыгоды Шурыка • Каўказская палонніца, ці Новыя прыгоды Шурыка • Брыльянтавая рука • 12 крэслаў • Іван Васілевіч мяняе прафесію • Ня можа быць! • Інкогніта з Пецярбурга • За запалкамі • Спортлато-82 • Небяспечна для жыцця! • Прыватны дэтэктыў, або аперацыя «Кааперацыя» • На Дзерыбасаўскай добрае надвор’е, або На Брайтан-Біч зноў ідуць дажджы • |