**Чыгуначны кран** — полнапаваратный стрэлавы кран на платформе, які перасоўваецца па чыгуначнаму пуці.

Агульнае апісанне
-----------------

У залежнасці ад умоў працы асобных механізмаў і крана ў цэлым, ступені іх загрузкі па часе і грузападымальнасці для кранаў з механічным прывадам ўсталёўваюцца чатыры групы рэжымаў працы: **Л** — *легкі*, **З** — *сярэдні*, **Т** — *цяжкі*, **ВТ** — *вельмі цяжкі*. Група рэжыму працы вызначаецца адпаведнымі разлікамі па формулах Госгортехнадзора Расіі і паказваецца ў тэхнічным пашпарце крана.

Апісанне
--------

### Тэхнічныя характарыстыкі

EDK-2000**EDK-2000**
EDK-500**EDK-500**
Грузападымальнасць складае:

Для лёгкіх і сярэдніх кранаў 20-30 т.
Для цяжкіх кранаў 80-250 т.
Грузападымальнасць гэтых кранаў пры размяшчэнні стрэл ўздоўж рэйкавага пуці прыблізна ў 2 разы больш, чым у папярочным кірунку пры аднолькавых запасах устойлівасці. Грузавыя моманты кранаў адпаведна роўныя 800-5000 кН·м і 5000-25000 кН·м. Вылет кранаў змяняецца ў межах 4-28. м. Хуткасць ўздыму 1,15-32 м/мін.

Будова
------

Кран у дэпо Канатоп
Чыгуначны паравы кран вытворчасці ЗША з грэйферным каўшом у лакаматыўным дэпо станцыі Усурыйск, 1977 год. Верагодна, атрыманы па ленд-лізу.
ТГМ1 і М62 на паваротным крузе, удалечыні бачны паравы кран вытворчасці ЗША. Усурыйск, 1977 год.
### Прывад

У залежнасці ад тыпу прывада адрозніваюць краны з ручным або механічным прывадам.
Краны з ручным прывадам маюць невялікую грузападымальнасць і выкарыстоўваюцца, галоўным чынам, пры нязначным аб'ёме перагрузачных работ.
Краны з механічным прывадам ў залежнасці ад устаноўленага асноўнага сілавога агрэгата падраздзяляюць:

* Паравыя. Усталёўваецца паравы кацёл і паравая машына, якая прыводзіць у дзеянне ўсе яго механізмы. Паравой прывад на кране па параўнанні з іншымі відамі прывадаў адрозніваецца прастатой, надзейнасцю і забяспечвае бесступенькавае змена хуткасцяў працы крана, аднак мае шэраг недахопаў:
	+ Нізкі ККД (каля 5%).
	+ Вялікія габарытныя памеры і павялічаны вага.
	+ Непроизводительный расход паліва і неабходнасць бесперапыннага абслугоўвання і назірання за паравым катлом нават у перыяд перапынку ў працы крана.
	+ Значны час (45-60 мін) затрачваецца на прывядзенне крана ў працоўны стан або яго ўстаноўку.
	+ Працяглы час знаходзіцца ў рамонце з-за перыядычнага прамывання катла.
* Электрычныя. У гэтых кранах асобныя яго механізмы прыводзяцца ў дзеянне ад электрарухавікоў, сілкуюцца токам ад знешняй сеткі праз сілавы кабель. Гэты прывад найбольш эканамічны і просты па сваёй прыладзе. Выдатак рабочай сілы пры абслугоўванні электрычнага крана менш (прыкладна) у 2, 5 разы, чым на паравым кране, і ў 1,3 разы, чым пры прывадзе з рухавіком унутранага згарання. Аднак, кабель значна скарачае поле дзеянні, таму кран можа працаваць толькі пры наяўнасці на рабочай пляцоўцы сілавы лініі і месцаў падлучэння да яе.
* Краны з прывадам ад рухавіка ўнутранага згарання непасрэдна (однодвигательные): **ПК-6**, **МК-6**, **КДВ-15**. На кранах з однодвигательным прывадам прымяняюцца як дызельныя, так і бензінавыя рухавікі ўнутранага згарання. Однодвигательный прывад патрабуе параўнальна складаных, залежных адзін ад аднаго механізмаў, са значным колькасцю злучальных муфт, што з'яўляецца яго недахопам.
* Краны з рухавіком унутранага згарання ў спалучэнні з электрычным генератарам (шматрухавіковыя). Дызель-электрычныя: серыі **КДЭ** і **EDK**. На кранах з гэтым многодвигательным прывадам ўстаноўлена дызель-генератарнага ўстаноўка, якая забяспечвае электраэнергіяй рухавікі кожнага асобнага прываднага механізму. Гэтыя краны могуць харчавацца токам і ад знешняй сеткі. Кожны механізм мае самастойны прывад і можа быць уключаны або адключаны незалежна ад іншых механізмаў.
* Дызель-гідраўлічныя.

Кранавыя механізмы прыводзяцца ад уласнага генератара з дызельным рухавіком або ад старонняй крыніцы току. Хуткасць перамяшчэння чыгуначных кранаў па рэйкаваму пуці складае 60-100 км/ч. Частата кручэння: 0,5 аб/мін для кранаў вялікай грузападымальнасці (сотні тон) і 1, 5 аб/мін для больш лёгкіх кранаў. Прадугледжана таксама даводачная частата кручэння 0,05-0,1 аб/мін. Мінімальны вылет чыгуначных кранаў складае 4-8 м, максімальны 22-28 м. Час змены вылету 1-6 мін.

### Платформа

Чыгуначныя краны мантуюць на спецыяльных чыгуначных платформах. Страла ў транспартным становішчы ўкладваецца на іншую платформу, якая ўваходзіць у камплект абсталявання. Платформа крана абапіраецца на колавыя восі ў колькасці ад чатырох да васьмі.

Колавыя пары групуюць ў трох-, чатырахвосевыя балансірныя каляскі. Нагрузка на вось дапускаецца не больш за 200 кН. Платформы крана забяспечваюць стандартнымі чыгуначнымі аўтасчэпкамі, так як кран можа быць не толькі уключаны ў склад цягніка, але і выкарыстаны як лакаматыў пры манеўрах.

Габарыты чыгуначных кранаў павінны задавальняць патрабаванням ДАСТ 9238-73. Маса кранаў складае 60-300 т. Платформы маюць ад чатырох да васьмі паваротных бэлек з гідраўлічнымі вынаснымі апорамі. Пры працы крана пад іх загадзя падкладвала шпальные клеткі з брусаў.

Механізм перамяшчэння крана забяспечваюць звычайнай чыгуначнай тармазной прыладай з пнеўматычным прывадам.

Прымяненне
----------

Чыгуначныя краны прызначаныя для перагрузкі цяжкіх адзінкавых і сыпкіх грузаў, пры мантажы і ліквідацыі аварый на чыгунках. Іх выкарыстоўваюць таксама і ў прамысловасці пры мантажы і пагрузачна-разгрузачных работах.

Гл. таксама
-----------

* TAKRAF
* Kirow Leipzig
* Вузкакалейныя чыгуначныя краны

Зноскі
------

1. ↑  *Мужичков В. И. Редников В. А.* — Грузоподъёмные краны на железнодорожном ходу, Уч-к для тех. школ ж.-д. транспорта — M: Транспорт, 1978, 433 с. ил. 4-е изд. перераб. и доп.
2. ↑  *П. Н. Ушаков, М. Г. Бродский* — Спр-к: Краны и лифты Промышленных предприятий — М: Металлургия, 1974, 352 с. илл.
3. ↑  *П. З. Петухов, Г. П. Ксюнин, Л. Г. Серлин* — Специальные краны — М: Машиностроение, 1985, 248с.

Літаратура
----------

* Железнодорожный кран // Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 138. — ISBN 5-85270-115-7.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чыгуначны кран
* *Подъёмный кран (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Techstory.ru, А Буздин

| ⛭Тыпы грузапад’ёмных кранаў |
| --- |
| Стрэлавы | 
* Аўтамабільныя (аўтагідраманіпулятар
* на спецшасі)
* Караткобазавыя
* Пнеўмакалёсныя
* Вежавыя
* Гусенічные
* Чыгуначныя
* Мачтавыя
* Плавучыя
* Паўзучыя
* Партальныя
* Адмысловыя
* Судабудаўнічыя
* Трактарныя
* Шлюзавыя

 |
| Маставы | 
* Казлавыя
* Гідратэхнічныя
* Металургічныя
* Перагружальнікі
* Паўказлавыя
* Палярныя и рэактарныя

 |
| Іншы | 
* Кансольны
* Кабельныя

 |