recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Нгуен В’ет Тхань** (в’етн.: Nguyễn Viết Thanh; 31 сакавіка 1931 — 2 мая 1970) — генерал-маёр Узброеных Сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў. Пасмяротна ўзведзены ў генерал-лейтэнанты.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 31 мая 1931 года ў заможнай сям’і ў Лангане на паўднёвым усходзе В’етнама. Яго бацька быў штатным дзяржаўным служачым французскага каланіяльнага ўрада. Дзякуючы добраму эканамічнаму становішчу ў сям’і, з юных гадоў ён вучыўся ў прэстыжнай сярэдняй школе, якую скончыў у 1950 годзе.

У 1951 годзе Нгуен В’ет Тхань запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама, самастойнае аддзяленне Узброеных сіл Францыі ў калоніі. Пасля заканчэння школы баявых мастацтваў Далата ў званні другога лейтэнанта ўзначаліў 12-ы ўзвод 51-й роты 15-га батальёна. У канцы 1952 года быў прызначаны капітанам роты, а пазней узначальваў 707-ы батальён. У красавіку 1955 года яго накіравалі на вучобу ў Ваенна-даследчы цэнтр у Сайгоне.

У пачатку 1956 года заняў пасаду кіраўніка ваеннай школы Далата. У сярэдзіне года яго адправілі вучыцца за мяжу на курс прасунутай пяхоты ў Ваенную акадэмію Форт-Бэнінг у ЗША. У пачатку 1957 года, пасля вяртання дадому з курсаў, Нгуен В’ет Тхань быў пераведзены ў міжвузаўскую школу баявых мастацтваў Тху Дук на пасаду кіраўніка 6-й групы афіцэраў запасу. У 1960 годзе стаў галоўным сакратаром планавага аддзела Галоўнага ўпраўлення Бааань. У лютым 1961 года быў прызначаны губернатарам правінцыі Ланган.

У сярэдзіне 1962 года прызначаны на пасаду камандзіра 12-га палка 7-й пяхотнай дывізіі. У канцы 1963 года стаў губернатарам правінцыі Гаконг. У кастрычніку 1965 года стаў камандуючым 7-й дывізіі. У пачатку ліпеня 1968 года ўзначаліў 4-ы корпус і 4-ю тактычную зону.

2 мая 1970 года на верталёце праводзіў аблёт фронту ў паветранай прасторы правінцый Кінфон і Кінтуонг разам з палкоўнікам ЗША. З-за тэхнічнай непаладкі машына ўпала. Увесь экіпаж і пасажыры загінулі. 3 мая прэзідэнт Нгуен Ван Цхьеу пасмяротна ўзвёў яго ў генерал-лейтэнанты, а таксама ўзнагародзіў ордэнам і медалём.

Сям’я
-----

* Бацька: Нгуен Ван Чы
* Маці: Нгуен Тхі Хань
* Жонка: Нгуен Тхі Бах Тайет
* Дзеці (4 хлопчыка, 3 дзяўчынкі): Нгуен Тхань Тунг, Нгуен Тхань Лок, Нгуен Тхуі Хонг, Нгуен Тхуі Льеу, Нгуен Тхань Зунг, Нгуен Тхань Ву, Нгуен Тхуі Хыонг.

Літаратура
----------

* Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). *Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.*

Спасылкі
--------

* Two Fighting Generals Generals Do Cao Tri and Nguyen Viet Thanh Архівавана 3 ліпеня 2013.
* Republic of Vietnam Armed Forces Reunion 2003 Архівавана 23 лютага 2011.
* Vietnam War Bibliography: The ARVN and the RVN Архівавана ngày 23 tháng 10 năm 2004.
* History of the Army of the Republic of Vietnam Архівавана ngày 13 tháng 3 năm 2007.
* Hue Massacre Tet Offensive Photos Архівавана ngày 9 tháng 10 năm 2004.
* Liberation of Giai Phong Dan Toi from Communist Viet Cong by Army of the Republic of Vietnam: Photos Архівавана ngày 29 tháng 10 năm 2004.
* The Battle for Hue, 1968 Архівавана ngày 21 tháng 10 năm 2004. by James H. Willbanks
**Томас Томсан** (англ.: Thomas Thomson, 4 снежня 1817 — 18 красавіка 1878) - шатландскі хірург на службе Брытанскай Ост-Індскай кампаніі, брытанскі натураліст і батанік. Вядома, што Томсан быў сябрам Джозефа Гукера, дапамагаў яму пісаць першы том працы «*Flora Indica*».

Біяграфія
---------

Томас Томсан нарадзіўся ў горадзе Глазга 4 снежня 1817 года. Ён быў старэйшым сынам прафесара хіміі Універсітэта Глазга {{нп3|Томас Томсан (хімік)|Томаса Томсана|ru|Томсон, Томас (химик)}} і яго жонкі англ.: Agnes Colquhon.

Ён быў прафесар хіміі і лекарам Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. З 1855 па 1861 год Томас Томсан быў кіраўніком батанічнага саду Калькуты. Ён унёс значны ўклад у батаніку, апісаўшы мноства відаў насенных раслін.

Томас Томсан памёр у Лондане 18 красавіка 1878 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Томас Томсан спецыялізаваўся на насенных раслінах.

Навуковыя працы
---------------

* *Western Himalaya and Tibet* 1852.

Літаратура
----------

* Robert Zander; Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): *Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 15. Auflage. Ulmer Verlag, Stuttgart 1994, ISBN 3-8001-5072-7.

Спасылкі
--------

* Dictionary of National Biography, 1885-1900, Volume 56 Thomson, Thomas (1817 — 1878)
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Thomas Thomson

1. ↑  *См. ссылку в карточке «Систематик живой природы».*
2. ↑  International Plant Names Index: Thomas Thomson (1817—1878) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2016. Праверана 25 сакавіка 2011.
**Сьюдад-дэ-ла-Пас** (ісп.: Ciudad de la Paz, парт.: Cidade da Paz «горад міру»), раней **Аяла** (ісп.: Oyala) — новая будучая сталіца Экватарыяльнай Гвінеі, якая заменіць старую сталіцу Малаба (мяркуецца перанесці цэнтр дзяржаўнай улады з астраўной часткі краіны ўглыб яе кантынентальнай тэрыторыі). Горад з’яўляецца таксама сталіцай новай правінцыі Джыблоха.

Прычыны пераносу
----------------

Рухаючай сілай пераносу сталіцы стаў кіруючы з 1979 года прэзідэнт краіны Тэадора Абіанг Нгема Мбасога, які імкнецца такім чынам аслабіць уплыў апазіцыі, якая спрабуе яго зрынуць: найбольш яркая спроба звяржэння была прадпрынятая ў 2004 годзе брытанскім наймітам Сайманам Манам. Нягледзячы на тое, што гэтая невялікая краіна з’яўляецца трэцім па велічыні ў Афрыцы вытворцам нафты (з прычыны адкрыцця і распрацоўкі якой рэспубліка атрымала за перыяд 1995—2007 гадоў 117-разовы рост эканомікі з $170 млн да $19,83 млрд, выйшаўшы з аднаго з апошніх на адно з першых месцаў на кантыненце па ВУП на душу насельніцтва), даходы ў ёй размяркоўваюцца вельмі нераўнамерна. Большасць насельніцтва працягвае жыць за рысай беднасці.

Стварэнне
---------

Будаўніцтва пачалося ў 2011 годзе з расчысткі вялікай пляцоўкі ад джунгляў. У лютым 2017 года адбыўся пераезд урада ў новы горад у джунглях, у якім да таго моманту былі пабудаваны пяцізоркавы гатэль, канферэнц-цэнтр, новы ўніверсітэт і поле для гольфа. Была створана новая правінцыя Джыблоха, і Ояла стала таксама яе сталіцай. Па праекце плошча горада складае 8150 га, насельніцтва — 200 тысяч чалавек (каля 15 % насельніцтва краіны). Праект сталіцы быў распрацаваны партугальскім архітэктурным бюро IPF (Ideias para o Futuro). Гэты праект прадугледжвае стварэнне першай у свеце сталіцы, якая на 100 % залежыць толькі ад аднаўляльных крыніц энергіі.

Завяршэнне будаўніцтва планавалася ў 2020 годзе, аднак цяпер аднесена на нявызначаны тэрмін. У 2020 годзе горад атрымаў новае імя — Сьюдад-дэ-ла-Пас.

Геаграфія
---------

Горад размешчаны на ўсходзе кантынентальнай часткі краіны, на рацэ Беніта (вядомай таксама пад назвай Мбіні), у трапічным лесе. Ён знаходзіцца за 20 км ад Міжнароднага аэрапорта імя Прэзідэнта Абіанга Нгемы і за 50 км ад усходняй мяжы з Габонам.

Крыніцы
-------

1. ↑  Equatorial Guinea government moves to new city in rainforest **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2017. Праверана 9 кастрычніка 2020.
2. ↑  El Gobierno de Guinea Ecuatorial se muda de Malabo a Oyala (ісп.) (11 лютага 2017). Архівавана з першакрыніцы 26 верасня 2017. Праверана 25 верасня 2017.
**Маці Божая Адзігітрыя** — абраз канца XV — пачатку XVI стагоддзяў, выяўлены ў Слуцкім раёне.

Апісанне
--------

Абраз напісаны на трох дошках, па іх стыку — жалезныя скобы, аднабаковыя шпонкі. Бачныя сляды і гнёзды драўляных гваздоў, каўчэг слаба выяўлены, прысутнічаюць павалока, пазалота, ляпніна. Памеры 114,5×83,5×2,5 см.

Абраз «Маці Божая Адзігітрыя» са Слуцкага раёна прыклад таго, як адначасова з засваеннем традыцый старажытнарускага мастацтва бачны сувязі з італьянскай і так званай італа-крыцкай школай жывапісу канца XV — пачатку XVI ст. што праяўляюцца ў арнаменце ляпнога німба.

Зноскі
------

1. 1 2  Балыкина Е. Н. ШЕДЕВРЫ ИКОНОПИСИ БЕЛАРУСИ XII—XVIII ВВ. Архівавана 28 лютага 2021.  (руск.)

Літаратура
----------

* Іканапіс Беларусі XV—XVIII стагоддзяў / Аўтар тэксту і складальнік Н. Ф. Высоцкая. — Мн.: Беларусь, 1992.
Дзяржавы, якія прызналі Галадамор генацыдам, станам на 2023 год:      Прызнаны як генацыд
     Прызнаны як акт знішчэння
     Няма вызначэння
**Прызнанне Галадамору генацыдам** — гэта дзеянні пэўнай палітычнай адзінкі (дзяржавы, міжурадавай арганізацыі, рэгіянальнай альбо муніцыпальнай адзінкі ў межах пэўнай дзяржавы), рэлігійнай арганізацыі альбо грамадскай арганізацыі, якая заяўляе, што Галадамор быў актам генацыду, здзейснены сталінскім рэжымам.

28 лістапада 2006 г. Вярхоўная Рада Украіны прыняла Закон «Аб Галадаморы 1932—1933 гг. ва Украіне», які прызнаў Галадамор генацыдам украінскага народа.

Легальнае азначэнне «генацыд» у адпаведнасці з Канвенцыяй ААН «Аб прадухіленні і пакаранні злачынстваў генацыду» 1948 г. гэта «*…дзеянні, якія здзяйсняюцца з намерам зьнішчыць, цалкам ці часткова, якую-небудзь нацыянальную, этнічную, расавую ці рэлігійную групу як такую»*. Аўтар тэрміна «генацыд» і адзін з ініцыятараў вызначэння генацыду ў юрыдычным плане — Рафал Лемкін — лічыў Галадамор генацыдам украінскага народа.

Аднак не ўсе даследчыкі згодныя з класіфікацыяй Галадамору як генацыду. На іх думку, Галадамор, у адрозненні ад Халакоста, не прызначаўся для знішчэння цэлай нацыі, ахвяры не павінны былі асабіста забівацца, а Галадамор планаваўся і ажыццяўляўся на аснове палітычных разлікаў, а не расавых ці этнічных перакананняў.

Станам на 2023 год Галадамор быў асуджаны як злачынства генацыду парламентамі: Аўстраліі, Балгарыі, Бельгіі, Бразіліі, Ватыкана, Вялікабрытаніі (таксама Уэльса), Венгрыі, Германіі, Грузіі, Італіі, Ірландыі, Ісландыі, ЗША, Калумбіі, Канады, Латвіі, Літвы, Люксембурга, Малдовы, Мексікі, Нідэрландаў, Парагвая, Партугаліі, Перу, Польшчы, Румыніі, Славакіі, Славеніі, Украіны, Эквадора, Эстоніі, Францыі, Харватыі і Чэхіі.

Іншыя палітычныя органы:

* Еўрапейскі Саюз Еўрапейскі парламент
* Парламенцкая асамблея Савета Еўропы

Царквы, якія прызналі Галадамор генацыдам украінскага народа: Украінская праваслаўная царква Кіеўскага патрыярхата і Украінская аўтакефальная праваслаўная царква (ў 2018 аб’ядналіся ў Праваслаўную царкву Украіны), Украінская праваслаўная царква Маскоўскага патрыярхата, Украінская Грэка-Каталіцкая Царква, Рымска-Каталіцкая Царква, Канстанцінопальская праваслаўная царква.

Гл. таксама
-----------

* Галадаморы (Беларусь)

Зноскі
------

1. ↑  Конвенция о предупреждении преступления геноцида и наказании за него Архівавана 28 мая 2022. (zakon.rada.gov.ua)  (руск.)
2. ↑  SPEECH: "SOVIET GENOCIDE IN THE UKRAINE" (education.holodomor.ca)  (англ.)
3. ↑  Міжнародне визнання Голодомору як геноциду (germany.mfa.gov.ua)  (укр.)
4. ↑  Європарламент визнав Голодомор геноцидом українського народу | Європейська правда (eurointegration.com.ua)
5. ↑  PACE recognises Holodomor as genocide (англ.). *Ukrainska Pravda*. Праверана 25 кастрычніка 2023.
**Дар'я Міхайлаўна Трайдэн** (нар. 4 сакавіка 1995, Гродна) — беларуская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 4 сакавіка 1995 года ў Гродне. Жыве ў Мінску.

У 2017 годзе скончыла факультэт журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «Журналістыка (міжнародная)», у 2018 годзе - другі курс «Школы маладога пісьменніка» ад Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Феміністка і ЛГБТ-актывістка, у 2016 годзе была піяршчыцай і адной з арганізатарак квір-фестывалю DOTYK, пазней — каардынатаркай інфармацыйнага і культурнага кірункаў ініцыятыўнай групы «Ідэнтычнасць і права».

Літаратурная дзейнасць
----------------------

Піша вершы і прозу на рускай і беларускай мовах.

Друкавалася ў літаратурных часопісах «Маладосць», «Новый мир», «ПрайдзіСвет», альманахах «Паміж» і «Першацвет», часопісе PARTisan.

У 2018 годзе выпусціла зборнік апавяданняў на беларускай мове «Крыштальная ноч».

Узнагароды
----------

У 2018 годзе стала лаўрэаткай Міжнароднага конкурсу «Першацвет» у намінацыі «проза».

У 2019 годзе атрымала за кнігу «Крыштальная ноч» прэмію «Дэбют» Беларускага ПЭН-цэнтра.

Зноскі
------



1. ↑   **(нявызн.)**. Праверана 3 студзеня 2024.
2. ↑  Дар’я Трайдэн  (бел.). *34mag.net*. Праверана 3 студзеня 2024.
3. ↑  2015: ЯК РОБЯЦЦА БАЧНЫМІ (руск.)  **(нявызн.)**?. Праверана 3 студзеня 2024.
4. ↑  Трайдэн Дарʼя. Крыштальная ноч: KNIHI.BY. Беларускія кнігі (англ.). *knihi.by*. Праверана 3 студзеня 2024.
5. ↑  *HL*. Гродзенскія сандалі, віно на разліў і лета ў вёсцы: шукаем аскепкі крышталю ў кнізе Дар’і Трайдэн "Крыштальная ноч"  (бел.). *Hrodna.life* (25 снежня 2023). Праверана 3 студзеня 2024.
6. ↑  Названы победители конкурса молодых литераторов "Першацвет" **(нявызн.)**. *БЕЛТА* (1 сакавіка 2018).
7. ↑  *К, А.*. Гродзенка атрымала літаратурную прэмію "Дэбют" за лепшую кнігу прозы  (бел.). *Hrodna.life* (27 сакавіка 2019). Праверана 3 студзеня 2024.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Качаткова.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васільева.
**Наталля Рыгораўна Васільева-Качаткова** (24 чэрвеня 1948, Масква) — беларуская актрыса. Заслужаны артыст Беларусі (1990).

Біяграфія
---------

Дачка М. А. Кузьменка і Р. А. Качаткова. Скончыла ў 1971 годзе тэатральны факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута па спецыяльнасці «Актрыса драмы і кіно» (курс У. А. Маланкіна). Працуе ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павел Латушка. 26 жніўня Наталля Качаткова разам з большасцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольнілася ў знак пратэсту.

Творчасць
---------

Творчасць вызначаецца характарнасцю, імправізацыяй, адчуваннем ансамбля. Сярод роляў: Адэля («Ажаніцца — не журыцца» («Міхалка», «Мікітаў лапаць») Далецкіх і М. Чарота), Рузана («Вясёлы тракт» Б. Васільева), Люся («Вар’яцкае жыццё» С. Злотнікава), Малання («Дзеці сонца» М. Горкага), Пашлёпкіна («Рэвізор» М. Гогаля), Дзіяна («Курыца» М. Каляды), Федра («Валенсіянскія вар’яты[es]» Лопэ дэ Вэгі), Голда («Памінальная малітва» паводле Шолам-Алейхема), Нерына («Нежанаты мнагажэнец, або Залёты пана дэ Пурсаньяка[ru]» паводле Мальера), Агата («Паўлінка» Я. Купалы), Куліна («Пінская шляхта» В. Дуніна-Марцінкевіча), Ткачыха («Ноч на Каляды[ru]» паводле М. Гогаля), Глушачыха («Людзі на балоце» паводле І. Мележа), Бабуля («Шабаны» А. Бахарэвіча), Хэлена («Юбілей ювеліра» Н. Мак-Оліф[en]), Эльза («Зямля Эльзы» Я. Пуліновіч[ru]) і інш.

Узнагароды
----------

Заслужаны артыст Беларусі (1990). Уладальніца Нагруднага знака Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2005).

Зноскі
------

1. 1 2 3  *В. А. Грыбайла.* Качаткова Наталля Рыгораўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
2. 1 2 3  Наталля Качаткова
3. ↑  Из Купаловского театра уволены 58 актеров и сотрудников Архівавана 3 верасня 2020.

Літаратура
----------

* *В. А. Грыбайла.* Качаткова Наталля Рыгораўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
**Ітан Са́плі** (англ.: Ethan Suplee; нар. 25 мая 1976, Манхэтэн, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі акцёр, вядомы па ролях у фільмах «Амерыканская гісторыя Ікс», «Успамінаючы Тытанаў», «Эфект матыля» і «Некіравальны», а таксама па ролі Рэндзі Хікі ў тэлесерыяле «Мяне клічуць Эрл».

Саплі нарадзіўся ў Манхэтэне, Нью-Ёрк. Яго бацькі — Дэбі і Біл Саплі, таксама акцёры, якія сустрэліся на Брадвеі падчас выступу. Яго бацька сыграў Вілі, аднавокага паштальёна, у «Мяне клічуць Эрл».

Пераважна Саплі вядомы дзякуючы сваім эпізадычным ролям у фільмах Кевіна Сміта і роляй Рэндзі Хікі ў сіткоме «Мяне клічуць Эрл». Ён здымаўся і ў драматычных фільмах. У 2004 годзе Ітан зняўся ў фільме «Эфект матыля» разам з Эштанам Кутчэрам, Эмі Смарт і Элдэнам Хенсанам. У 2010 годзе з’явіўся ў фільме «Некіравальны».
**Бу́дслаўскія партрэ́ты** — партрэты з касцёла Унебаўзяцця Дзевы Марыі ў в. Будслаў Мядзельскага раёна. Прадстаўляюць рымскіх пап Мікалая IV, Сікста IV, Сікста V і Аляксандра V. Напісаны, верагодна, у сярэдзіне XVIII ст.

Уяўляюць сабой партрэты аднатыпнай кампазіцыі: у авальных рамах, паясныя, у трохчацвярных паваротах управа (Мікалай IV і Сікст IV) і ўлева (Сікст V і Аляксандр V). Асобы на партрэтах апрануты ў пурпурныя тогі і такія ж каптуры, вохрыстыя арнаментаваныя паліўшы, на грудзях з блакітнымі бантамі. На 3 партрэтах тып твару аднолькавы (магчыма, пісаліся з гравюр); без барады, э доўгім вострым носам, блакітнымі вачыма. Індывідуальнасцю вылучаецца партрэт Сікста V з пышнай барадой і старэчым зморшчаным тварам, верх якога ўвенчаны папскімі сімваламі — ключамі Св. Пятра і блакітнай ціярай.

Зноскі
------

1. 1 2  *А. А. Ярашэвіч.* Будслаўскія партрэты // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.

Літаратура
----------

* *А. А. Ярашэвіч.* Будслаўскія партрэты // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.
**Джэймс Байран Дын** (англ.: James Byron Dean; 8 лютага 1931 — 30 верасня 1955) — амерыканскі акцёр. Яго памятаюць як культурную ікону, якая ўвасабляе юнацкае расчараванне і сацыяльнае адчужэнне, якія прысутнічаюць у яго самай вядомай акцёрскай працы — ролі праблемнага падлетка Джыма Старка ў карціне «Бунтар без прычыны». Двума іншымі ролямі, якія прынеслі вядомасць акцёру, сталі вобразы адзіночкі Кэла Траста ў гістарычнай драме «На ўсход ад раю» і панурага работніка ранча Джэта Рынка ў эпічнай вестэрн-драме «Гігант».

Пасля гібелі ў аўтакатастрофе, 30 верасня 1955 года, Дын стаў першым чалавекам, які атрымаў пасмяротную намінацыю на прэмію «Оскар» за лепшую мужчынскую ролю за працу ў драме «На ўсход ад раю». Пасля атрымання другой намінацыі за ролю ў эпасе «Гігант» у наступным годзе акцёр стаў першым і адзіным чалавекам, удастоеным дзвюх пасмяротных акцёрскіх намінацый на «Оскар». Двойчы намінаваўся на прэмію BAFTA у катэгорыі «Лепшы замежны акцёр» (1956, 1957) і быў удастоены дзвюх асаблівых прэмій «Залаты глобус» у катэгорыях «Лепшы драматычны акцёр» і «Генрыета» (1956, 1957). У 1999 годзе Амерыканскі інстытут кінамастацтва паставіў акцёра на 18 месца ў спісе «100 Найвялікшых зорак кіно».
**Руская дарэформенная арфаграфія** (часта **дарэвалюцыйная арфаграфія**) — арфаграфія рускай мовы, якая дзейнічала да яе рэформы ў 1918 годзе і захоўвалася пазней на тэрыторыях белых урадаў у Расіі і ў белаэмігранцкіх выданнях. Пачаткам рускай дарэформеннай арфаграфіі можна лічыць увядзенне грамадзянскага шрыфту пры Пятры I.

Адзінай агульнапрызнанай нормы дарэформеннай арфаграфіі (падобнай савецкаму збору 1956 года) не існавала. Правапіс апошніх прыкладна 50 гадоў перад рэвалюцыяй 1917 года (1870-я—1910-я) быў нармаваны ў большай ступені, чым арфаграфія першай трэці XIX стагоддзя і асабліва XVIII стагоддзя. Найболей аўтарытэтныя дапаможнікі і зборы правіл па рускай дарэформеннай арфаграфіі звязаны з імем акадэміка Якава Карлавіча Грота. Яны адносяцца менавіта да апошняга стабільнага 50-годдзя існавання дарэформеннай арфаграфіі.

Літаратура
----------

* *Григорьева Т. М.* Три века русской орфографии (XVIII—XX вв.). — М.: Элпис, 2004. — 456 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-902872-03-0.
* *Давыдов П. И.* Справочник по старой орфографии русского языка. — М.: б. и. 2013. — 349 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-5-8493-0218-8.
* Philipp Ammon: *Tractatus slavonicus*. in: *Sjani (Thoughts) Georgian Scientific Journal of Literary Theory and Comparative Literature*, N 17, 2016, pp. 248-56

Спасылкі
--------

* Переводчик славянских языков, включая русский, из старых вариантов орфографии в новые и наоборот
* Русские классики XVIII — начала XX вв. в старой орфографии
* Ресурсы по дореволюционной орфографии
* О старой орфографии
* Вики-энциклопедия в дореволюционной орфографии
* Словарь дореволюционной орфографии
Саланчаковая глеба
**Саланчаковы працэс** — назапашванне лёгкарастварымых у вадзе солей у верхняй частцы глебавага профілю. Ён праяўляецца ў гумідна-арыдных умовах з каэфіцыентам увільгатнення, меншым за 1,0. Характэрным для саланчаковага працэсу з’яўляецца выпатны водны рэжым, калі колькасць выпадаючых ападкаў меншая за здольнасць глебы і раслін расходаваць вільгаць. Лішак вільгаці ўзнікае за кошт блізкага ўзроўню грунтавых вод, капілярная кайма якіх, выпарваючы вільгаць, прыводзіць да фарміравання засоленых глебаў. Звычайна ўзровень грунтавых вод размешчаны на глыбіні 0,5—3,0 м.
**Самур** (цахур.: Самур; рут.: Самыр; лезг.: ЧIвехер вацI, азерб.: Samurçay) — рака ў Дагестане, часткова па мяжы з Азербайджанам. Даўжыня 213 км, плошча басейна 7330 км². Бярэ пачатак на схіле гары Гутон (Вялікі Каўказ), цячэ ў глыбокай і вузкай даліне паміж хрыбтамі Кябяк і Самурскі, ніжэй даліна пашыраецца, рэчышча разбіваецца на рукавы. Пры ўпадзенні ў Каспійскае мора ўтварае дэльту. Жыўленне змяшанае, з перавагай дажджавога. Разводдзе з канца сакавіка па жнівень. Сярэдні расход вады за 20 км ад вусця 75 м³/с. Сярэдняя мутнасць 1950 г/м³. З ракі выведзеныя Самур-Апшэронскі канал і Самур-Дэрбенцкі канал (33 км).

Зноскі
------

1. ↑  карта Азербайджана — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4238715-2 · VIAF: 3145193159470460731 |
Folio14 рэкта Раманскага Вергілія  (руск.) (бел. змяшчае аўтарскі партрэт Вергілія.
**Рустычны шрыфт** (лац.: littera capitalis rustica) — старажытнарымскі каліграфічны шрыфт. З-за негатыўнай канатацыі, якая супрацьпастаўляе гэты шрыфт «цывілізаванай» форме рымскага капітальнага квадратнага шрыфта  (англ.) (бел. Бернхард Бішаф аддае перавагу назве *кананізаваны шрыфт*.

Рустыкальны шрыфт падобныя на капітальны квадратны шрыфт  (англ.) (бел. але менш жорсткі, на яго больш ўплываюць пяро з чарніламі і паверхня, на якой пішуць: папірус альбо пергамент. Літары танчэй і больш сціснутыя, выкарыстоўваецца значна больш выгнутых ліній, чым у квадратным шрыфце, і маюцца дэсцэндэрныя  (англ.) (бел. пашырэнні ніжэй базавай лініі.

Шрыфтом карысталіся ў перыяд з I па IX стагоддзе, часцей за ўсё паміж IV і VI стагоддзямі. Пасля V стагоддзя рустычны стыль пачаў выпадаць з выкарыстання, але яшчэ выкарыстоўваўся ў якасці шрыфта для загалоўкаў і назваў, разам з унцыялам, як шрыфт асноўнага тэксту.

Захавалася каля паўсотні рукапісаў, напісаных рустычным шрыфтом, у тым ліку чатыры копіі твораў Вяргілія (у тым ліку Ватыканскі Вергілій  (руск.) (бел. і Раманскі Вергілій), адна копія працы Тэрэнцыя і адна з прац Прудэнцыя  (руск.) (бел.. Шрыфт звычайна выкарыстоўваецца для *люксавых* копій язычніцкіх аўтараў; для твораў хрысціянскіх аўтараў ім карысталіся Прудэнцый і Цэлій Седулій  (руск.) (бел..

Спасылкі
--------

* 'Manual of Latin Palaeography' Архівавана 11 верасня 2017. (A comprehensive PDF file containing 82 pages profusely illustrated, June 2014).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ганчарова.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грабоўская.
**Святлана Якаўлеўна Ганчарова-Грабоўская** (нар. 8 верасня 1950, в. Асаўляны, Мастоўскі раён), беларускі літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук (2000), прафесар (2003).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 8 верасня 1950 года ў вёсцы Асаўляны Мастоўскага раёна. Скончыла ў 1972 годзе Гродзенскі педагагічны інстытут, дзе працавала па 1976 года. З 1979 года ў БДУ, у 1997—2001 гадах намеснік дэкана, адначасова з 1998 года загадчык кафедры.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар навуковых прац «Камедыя ў рускай драматургіі 1980—1990-х гадоў: (жанравая дынаміка і тыпалогія)», «Мадыфікацыя жанру трагікамедыі ў рускай драматургіі 80-90-х гадоў» (абедзве 1999), «Камедыя-памфлет: генезіс, станаўленне, паэтыка» (2002), «Паэтыка сучаснай рускай драмы (канец 20 — пачатак 21 ст.)» (2003), «Камедыя ў рускай драматургіі канца 20 — пачатку 21 ст.» (2006), адзін з аўтараў работ «Сучасная драматургія (другая палова 1980—1990-я гг.)» (1994), «Руская літаратура 20 ст. (20—40-я гг.)» (2007), «Руская літаратура першай паловы 20 ст.» (2009) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2  Ганчарова-Грабоўская Святлана Якаўлеўна // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.

Літаратура
----------

* Ганчарова-Грабоўская Святлана Якаўлеўна // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Масюкоўшчына.
**Масюкоўшчына** — жылы раён Мінска ў складзе Фрунзенскага раёна.

Назва
-----

Назва паходзіць ад вёскі Масюкоўшчына.

У 1589 годзе менскі татарын Абрагім Гіліяшавіч купіў у менскага мешчаніна Васіля Занковіча Астрашаніна ўрочышча Калодзежы з 8 валокамі зямлі, лесам, сенажацямі і іншым. Пазней гэтай зямлёй валодалі яго сыны Сялемша і Муса Абрагімавічы. У 2-й палове 17 ст. гэтай зямлёй цалкам валодаў сын Сялемшы — Аляксандр Абрагімавіч-Сялецкі, які ў 1695 годзе прадаў менскаму мешчаніну Юрыю Фурсу абедзве часткі — бацькаву і дзядзькаву, у прадажным дакуменце ён называе **Масюкоўшчыну** — частку дзядзькі Мусы, *«два абводы зямлі: адзін ад Тарасаўскай дарогі да Масюкоўшчыны, то бок, да зямлі і лесу Мусы Абрамавіча татарына, а другі, перайшоўшы зямлю Мусы татарына, або Масюкоўшчыну, мяжу градскаю з мінскай плябаніяй рэчкаю Ржаўцом да рэчкі Свіслачы і рэчкі Вяснінка у шырыню і даўжыню»*.

Транспарт
---------

Аўтобус: 11, 28, 29, 40, 41, 49, 54, 60, 62э, 69, 78, 83э, 101, 107, 121, 121д, 126, 130, 140, 149, 181с, 185с

Тралейбус: 10, 14, 18, 21, 33, 38, 39, 47, 55, 58, 77

Чыгунка: «Масюкоўшчына»

Галоўныя вуліцы
---------------

* Вул. Ціміразева
* Вул. Міхася Лынькова
* Вул. Матусевіча
* Вул. Альшэўскага
* Вул. Жудро
* Вул. Цімашэнкі
* Вул. Пятра Глебкі
* Вул. Чыгладзэ
* Вул. Данілы Сердзіча
* Вул. Масюкоўшчына
* Праезд Масюкоўшчына

Зноскі
------

1. ↑  Об утверждении инвестиционной программы города Минска на 2009 год Архівавана 11 верасня 2020.
2. ↑  *Дрозд Зм.* Гісторыя Масюкоўшчыны: зямля беларуса-татарына Мусы Абрагімавіча Сяліцкага — nashaniva.by, 11.06.2016, 08:40

Спасылкі
--------

* Масюкоўшчына
* Школы ў Масюкоўшчыне

| ⛭Жылыя раёны Мінска |
| --- |
| 
* Азярышча
* Акадэмгарадок
* Ангарская
* Асмалоўка
* Аэрадромная
* Баравая
* Брылевічы
* Вялікі Лес
* Вясёлкавы
* Вяснянка
* Грушаўка
* Дамброўка
* Дражня
* Дразды
* Захад
* Зялёны Луг
* Калядзічы
* Каменная Горка
* Красны Бор
* Кунцаўшчына
* Курасоўшчына
* Лошыца
* Малінаўка
* Малы Трасцянец
* Масюкоўшчына
* Міхалова
* Навінкі
* Паўднёвы Захад
* Паўночны пасёлак
* Пятроўшчына
* Ржавец
* Серабранка
* Сокал
* Сосны
* Сухарава
* Сцяпянка
* Трактаразаводскі пасёлак
* Уручча
* Усход
* Хмарынскія Пасекі
* Цна
* Цнянка
* Чыжоўка
* Шабаны

 |
| 
* Спіс вуліц Мінска
* Раёны Мінска

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Экстракт (значэнні).
Экстрактар Сокслета, які ўжываецца для атрымання экстрактаў
**Экстра́кт**, ці **выцяжка** — (лац.: Extractum) канцэнтраванае выманне з лекавай расліннай сыравіны ці сыравіны жывёльнага паходжання, якое ўяўляе сабой рухомыя, глейкія вадкасці ці сухія масы.
У медыцыне тэрмін «экстракт» азначае лекавую форму, прыгатаваную з дапамогай экстрагавання.
Экстрагентамі могуць быць вада, спірт, эфір, вуглекіслата (і іншыя рэчывы ў звышкрытычным стане), адпаведна экстракты падзяляюць на водныя, спіртавыя, эфірныя, CO2-экстракты і інш.

Адрозніваюць: вадкія экстракты (рухомыя вадкасці); густыя экстракты (глейкія масы з утрыманнем вільгаці не больш за 25 %); сухія экстракты (сыпкія масы з утрыманнем вільгаці не больш за 5 %).

Працэс падрыхтоўкі экстракту завуць *экстракцыяй* ці *экстрагаваннем*.

Гл. таксама
-----------

* Абстракты

Зноскі
------

1. ↑  Приложение 1 к Отраслевому стандарту ОСТ 91500.05.001-00 «Стандарты качества лекарственных средств. Основные положения»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Настольны · Гранат |
Арнамент у стылі Камарэс
**Камарэс** (лац.: Kamares) — стыль роспісу керамічных вырабаў, які атрымаў распаўсюджванне ў ранні палацавы перыяд на востраве Крыт (прыбл. 1900 г. — 1650 гг. да н. э.). Назву стылю дала мясцовасць у цэнтральнай частцы вострава, дзе ў гроце і былі ўпершыню выяўленыя вазы ў гэтым стылі.

Характэрнай асаблівасцю Камарэса з’яўляецца лінейны арнамент, які наносіўся на матавую аснову чорнага колеру белай, аранжавай або чырвонай фарбай. У гэтым стылі распісваўся танкасценны гліняны посуд у крыта-мінойскі перыяд. Камарэс быў надзвычай папулярны і распаўсюдзіўся па ўсім усходнім узбярэжжы Міжземнага мора да Егіпта.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фалькоўскі.
**Адам Фалько́ўскі** (1812 — 24 чэрвеня 1863, Ліда) — ксёндз, удзельнік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1812 годзе ў вёсцы Трашчкова[pl] на Падляшшы у шляхецкай сям’і, сын Бартламея Фалькоўскага. У 1826—1834 гадах вучыўся ў гімназіі ў Бельску. У 1838 годзе паступіў у Віленскую семінарыю, у 1841 годзе ў Гродне пасвечаны на святара віленскім біскупам Клангевічам. У розны час служыў вікарыем у Вышках і Дабжыневе каля Беластока, а таксама ў Кундзіне каля Саколкі.

У 1853 годзе прызначаны настаяцелем у Кузніцы Беластоцкай. У 1854 годзе пераведзены на пасаду пробашча касцёла ў Ішчалне Лідскага павета Віленскай губерні. У 1863 годзе зачытаў маніфест паўстанцаў і заклікаў сваіх вернікаў узяць удзел у паўстанні. Быў арыштаваны 3 мая 1863 года. Разам з ім былі асуджаны яшчэ двое каталіцкіх святароў — Станіслаў Ішора і Раймунд Зямацкі, уся віна якіх таксама складалася ў абвяшчэнні маніфеста. Тлумачыў, што рабіў гэта пад прымусам быць пакараным з боку паўстанцаў. Расстраляны 24 чэрвеня ў Лідзе ля дарогі на Крупы.

Ушанаванне памяці
-----------------

Месца пахавання людзі аблажылі камянямі, якія шмат разоў раскідвала паліцыя. 3 мая 1919 года лідскі дэкан Гіпаліт Баярунец пасвяціў на магіле жалезны крыж, фундаваны чыгуначнікам Стэфанам Лоўкісам. У 1932 годзе пастамент крыжу быў адрамантаваны магістратам горада Ліды. Таксама імем ксяндза была названа адна з вуліц, прылеглых да помніка. У 1940 годзе савецкія ўлады знеслі крыж і зруйнавалі магілу Адама Фалькоўскага.

2 лістапада 1996 года сябры лідскай арганізацыі БНФ «Адраджэнне» асвяцілі ў фарным касцёле і ўсталявалі на магіле Адама Фалькоўскага драўляны 5-метровы крыж, які быў знесены праз 2 дні. 6 мая 1997 года крыж быў усталяваны паўторна, але яго знеслі ў той самы дзень. 22 чэрвеня 1997 года БНФ зноў усталяваў крыж. За гэту акцыю 6 чалавек былі арыштаваны (Віктар Аўгусцін, Міхась Бурачэўскі, Антон Пігулеўскі, Станіслаў Суднік, Уладзімір Хрышчановіч, Віктар Шырма), а крыж быў знесены. 11 ліпеня 1998 года сябры Згуртавання лідскай моладзі імя Гедзіміна ў чацвёрты раз усталявалі крыж на магіле ксяндза Адама Фалькоўскага, праз тры дні крыж быў знесены. У верасні 2010 года, перад правядзеннем рэспубліканскіх «Дажынак», магіла Фалькоўскага была спляжана бульдозерамі. У адсказ на тое моладзь 5 дзён ладзіла пікет на месцы пахавання. На 2 дзень пікетавання быў усталяваны драўляны крыж. Лідская грамада пачала прыносіць да крыжа знічкі. Улады прапанавалі замяніць крыж на памятны камень. 30 кастрычніка памяць Адама Фалькоўскага была ўшанавана на камяні.

Зноскі
------

1. ↑  Па іншых даных у 1810 годзе
2. ↑  Памяць кс. Адама Фалькоўскага ўшануюць належным чынам(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Станіслаў Суднік. Адам Фалькоўскі // «Лідскі Летапісец» № 6, май 1998.
* *Rok 1863. Wyroki śmierci* / Red. Wacław Studnicki. — Wilno: nakładem i drukiem Ludwika Chomińskiego, 1923. сс. 58 і 115.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лясная.

**Лясная** — рака ў Камянецкім і Брэсцкім раёнах Беларусі, правы прыток Заходняга Буга. Даўжыня 85 км. Вадазбор 2650 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 13 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 ‰.

Асноўныя прытокі
----------------

**Справа**: Старышоўка, Крывуля, Плеса, Тачыя, Сташоўка, Лютая.
**Злева**: Беразавец, Градаўка, Курніца.
Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

На рацэ
-------

**Гарады**: Каменец

Агульнае
--------

Утвараецца ад зліцця рэк Правая Лясная і Левая Лясная за 1 км на ўсход ад вёскі Вугляны Камянецкага раёна, вусце за 0,5 км на захад ад вёскі Церабунь Брэсцкага раёна. Цячэ па Прыбужскай раўніне і Брэсцкім Палессі. Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў канцы 2-й дэкады сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1,5 м, найбольшая 2,1 м (1958). Замярзае ў 3-й дэкадзе снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка (6 сутак).

Даліна шырынёй 2—4 км, схілы да 20 м (месцамі да 30 м), перасечаныя лагчынамі, ярамі, асушальнымі каналамі. Пойма двухбаковая, шырынёй 0,2—0,6 км (найбольш 1 км), лугавая, радзей — парослая хмызняком; у разводдзе затапляецца вадой на глыбіню 0,3—0,8 м тэрмінам да 3 тыдняў. Рэчышча звілістае, месцамі моцназвілістае. Шырыня ракі ў межань 20—30 м. Берагі вышынёй 1—1,5 м (месцамі 3—4 м), адкрытыя, пад хмызняком. У басейне ракі возера Смуга.

У пойме ракі ўведзена ў строй ветраная электрастанцыя ВЭС СП БелТрансОйл.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Сайт ГА "Ахова птушак Бацькаўшчыны"
**Клір** (грэч. κλήρος — жэрабя) — агульная назва людзей духоўнага стану разам са свецкімі з малодшымі пасвячэннямі. У агульным сэнсе, клір — людзі ў іерархічных структурах хрысціянскіх цэркваў. Асоба, якая належыць да кліру — **клірык**. У беларускай мове, асабліва сярод каталікоў рымскага абраду, ёсць і слова **клерык**, але з іншым значэннем ― семінарыст, студэнт духоўнай навучальнай установы.

У старажытнай Царкве
--------------------

Падзел на свецкіх і клір пачаў фармавацца яшчэ ў ранняй Царквы, калі апосталы карысталіся асаблівым аўтарытэтам у вернікаў. У апостальскі перыяд і пачынаецца працэс стварэння царкоўнай іерархіі. Знакам прыналежнасці да кліру стала ўскладанне рук на кандыдатаў, якія станавіліся «рукапакладзенымі» святарамі. У ранняй Царкве (да канца IV ст.) да кліру акрамя біскупаў, прэсвітараў і дыяканаў належалі іпадыяканы, аколіты, астарыі, чытальнікі, экзарцысты, натарыі, абаронцы уз, а таксама дыяканісы.

На Усходзе
----------

У Праваслаўнай Царкве адрозніваюць вышэйшых клірыкаў — святароў; і ніжэйшых — царкоўнаслужыцеляў.

Вышэйшыя клірыкі атрымліваюць дар божы цераз хіратонію (пасвячэнне) у алтары. Ніжэйшыя клірыкі ставяцца на служэнне праз ускладанне рукі біскупа — хіратасію — па-за алтаром, у храме.

У манастырах хіратасію могуць здзяйсняць і іх настаяцелі: ігумены і архімандрыты. У адрозненне ад права Рымскай Царквы, праваслаўнае царкоўнае права не разглядае незаконанароджанасць як перашкоду да святарства. 14-е Правіла Трулльськага Сабора ўстанаўлівае для пастаўлення дыякана мінімальны ўзрост 25 гадоў; а прасвітара — 30 гадоў. У адрозненне ад Рымскай Царквы, праваслаўныя каноны не разглядаюць цялесныя заганы як перашкода да святарства.

На Захадзе
----------

Пачынаючы з IV ст. у хрысціянскіх дзяржавах клір атрымаў пэўныя правы і прывілеі. На ўтрыманне кліру была выдзелена дзесяціна, гарантавалі яму шэраг прывілеяў — прэбенды, бенефіцыі. Царкоўная ўлада выстаўляла да кліру шэраг патрабаванняў (напрыклад, прыняцце цэлібату для вышэйшых ступеняў кліру). За часы пантыфікату папы рымскага Рыгора I Вялікага (канец VI — пачатак VII стагоддзя) на Захадзе знакам прыналежнасці да кліру стала тонзура: членамі кліру станавіліся асобы, якія прайшлі абрады пострыгу і прысвячэння. У сучаснай Рымскай Царквы, пасля II Ватыканскага сабора, да кліру належаць толькі святары: дыяканы, прэзбітэры і біскупы.

Гл. таксама
-----------

* Духавенства
* Святар

Літаратура
----------

* *Рублёва Н. С.* Клір Архівавана 14 красавіка 2016. // Енциклопедія історії України[ru] : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій[ru] (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України[ru]. — К.: «Наукова думка[ru]», 2007. — Т. 4 : Ка — Ком.— С. 353. — ISBN 978-966-00-0692-8. (укр.)

| ⛭Праваслаўны клір |
| --- |
| Святары | 

|  |  |
| --- | --- |
| Епіскапы | 
* Вікарый
* Епіскап (Архірэй)
* Архіепіскап
* Экзарх
* Мітрапаліт
* Патрыярх

 |
| Святары | 
* Іераманах
* Ігумен
* Архімандрыт
* Іерэй
* Прэсвітар
* Протаіерэй
* Протапрэсвітар

 |
| Дыяканы | 
* Дыякан
* Іерадыякан
* Протадыякан
* Архідыякан

 |

 |
| Царкоўныя служкі | 
* Алтарнік
* Іпадыякан
* Псаломшчык
* Дзяк
* Еклісіярх

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сямашка.

**Дамінік Сямашка** (літ.: Domininkas Siemaško; 16 жніўня 1878, Вільня — 27 лістапада 1932) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Дамінік Сямашка
У 1898—1901 гг. член загранічнага саюза польскіх сацыялістаў у Парыжы, Львове і Цюрыху (у Парыжы член студэнцкай арганізацыі «Сувязь»). У 1902 годзе дэлегаваны ў Лондан, дзе займаўся наборам агітацыйных брашур на беларускай мове. Аўтар праекта стварэння Народнага ўніверсітэта імя А. Міцкевіча. Удзельнік беларускага нацыянальнага руху на Віленшчыне, член Віленскай беларускай рады. 25.3.1918 ў Мінску ўдзельнічаў у пасяджэнні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, якая абвясціла незалежнасць БНР. Як прадстаўнік беларускіх арганізацый у 1918—1919 гг. уваходзіў у Літоўскую Тарыбу. Быў прыхільнікам федэрацыі Беларусі і Літвы. У складзе літоўскай дэлегацыі ўдзельнічаў у рабоце Парыжскай мірнай канферэнцыі (1919—1920), на якой выступаў за далучэнне Віленшчыны і Гродзеншчыны да Літвы. У чэрвені 1920 — лютым 1922 кіраўнік Міністэрства беларускіх спраў Літвы. Уваходзіў у склад літоўскай дэлегацыі пры заключэнні мірнага дагавора паміж Літвой і РСФСР 1920 «як прадстаўнік беларускага насельніцтва Віленскай і Гродзенскай губерняў». Падтрымліваў ідэю «вялікай Літвы» за кошт этнічна беларускіх тэрыторый. Пазней працаваў у літоўскай пажарнай ахове.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Міхнюк У.* Сямашка Дамінік // ЭГБ. Т.6, кн. І. — С. 475.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 342. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
**Капліца Святога Яна Хрысціцеля** — мураваная прыдарожная капліца, знаходзіцца на ўзлеску на беразе Вішнеўскага возера каля вёсцы Краснаазёрнае, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць.

Гісторыя
--------

Дакладная дата пабудовы капліцы невядома, па адных крыніцах XVIII стагоддзе, па іншых пасля 1875 года. У капліцы зноходзілася фігура святога Яна.

У канцы 2019 года побач з капліцай быў знойдзены старадаўні каваны крыж. Намаганнямі пробашча вішнеўскай парафіі святога Юды Тадэвуша ксяндза Антонія Казлоўскага, тутэйшых вернікаў і мецэнатаў капліца была адноўлена. У адрэстаўраваную капліцу змясцілі новую фігуру святога Яна, спецыяльна для гэтага зробленую з сучаснага матэрыялу.

27 чэрвеня 2021 года біскуп Гродзенскі Аляксандр Кашкевіч нанава пасвяціў адноўленую прыдарожную капліцу ў гонар святога Яна Хрысціцеля.

Зноскі
------

1. ↑  Забытая прыдарожная каплічка — старадаўняе месца культу святога Яна
2. ↑  Біскуп Кашкевіч нанава пасвяціць адноўленую капліцу святога Яна Хрысціцеля пад Вішневам

Спасылкі
--------

* Капліца Святога Яна Хрысціцеля (Краснаазёрнае) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
| Дэмакратыя |
| --- |
| 
Каштоўнасці |
| * Законнасць
* Роўнасць
* Свабода
* Правы чалавека
* Права на самавызначэнне
* Кансэнсус
* Плюралізм
 |
| 
Тэорыя |
| * Тэорыя дэмакратыі
 |
| 
Разнавіднасці |
| * Афінская
* Буржуазная
* Імітацыйная
* Кансацыянальная
* Ліберальная
* Мажарытарная
* Парламенцкая
* Плебісцытарная
* Прадстаўнічая
* Прамая
* Пратэкціўная
* Сацыялістычная
* Сацыяльная
* Суверэнная
* Хрысціянская
* Электронная
 |

**Ліберальная дэмакратыя** з'яўляецца прававой дзяржавай, пабудаванай на аснове прадстаўнічай дэмакратыі, у якой воля большасці і здольнасць выбраных прадстаўнікоў ажыццяўляць уладу абмежаваны ў імя абароны правоў меншасці і свабод асобных грамадзян.

Ліберальная дэмакратыя ставіць сваёй мэтай роўнае забеспячэнне кожнаму грамадзяніну правоў на выкананне належных прававых працэдур, прыватную ўласнасць, недатыкальнасць асабістага жыцця, свабоду слова, свабоду сходааў і свабоду веравызнання. Гэтыя правы ліберальнай дэмакратыяй замацаваны ў вышэйшых законах (такіх, як канстытуцыя ці статут, або ж у прэцэдэнтных рашэннях, вынесеных вярхоўнымі судовымі інстанцыямі), якія, у сваю чаргу, надзяляюць розныя дзяржаўныя і грамадскія органы паўнамоцтвамі з мэтай забеспячэння гэтых правоў.

Характэрным элементам ліберальнай дэмакратыі з'яўляецца «адкрытае грамадства», якое характарызуецца памяркоўнасцю, плюралізмам, суіснаваннем і канкурэнцыяй самага шырокага спектра грамадска-палітычных поглядаў. Дзякуючы перыядычнаму правядзенню выбараў, кожная з груп, што прытрымліваюцца розных поглядаў, мае шанец набыць уладу. На практыцы экстрэмісцкія ці маргінальныя пункты гледжання вельмі рэдка адыгрываюць значную ролю ў ліберальна-дэмакратычным працэсе.

У ліберальнай дэмакратыі палітычная група, якая знаходзіцца ва ўладзе, — кіруючая партыя — не абавязана падзяляць усе аспекты ідэалогіі лібералізму (напрыклад, яна можа выступаць за дэмакратычны сацыялізм). Аднак яна абавязана падпарадкоўвацца згаданаму вышэй прынцыпу панавання права. Тэрмін *ліберальны* ў гэтым выпадку разумеецца гэтак жа, як у эпоху буржуазных рэвалюцый канца XVIII стагоддзя: які забяспечвае кожнаму чалавеку абарону ад дэспатызму з боку ўлады і органаў правапарадку.

Спасылкі
--------

* Што такое дэмакратыя / Інфармацыйнае агенцтва ЗША


1. ↑  The Rise of Illiberal Democracy (англ.)
**Ігар Канстанцінавіч Хлабукін** (нар. 8 чэрвеня 1973, Баранавічы Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Вышэйшае пажарна-тэхнічнай вучылішча МУС, Акадэмію грамадзянскай абароны МНС Расіі.

Праходзіў службу на пасадах: намесніка начальніка ваенізаванай пажарнай часці (п. Жамчужны, Баранавіцкага раёна), памочнікам, старшым памочнікам начальніка штаба пажаратушэння пры атрадзе ваенізаванай пажарнай службы горада Баранавічы і Баранавіцкага раёна Брэсцкага абласнога ўпраўлення ваенізаванай пажарнай службы галоўнага ўпраўлення ваенізаванай пажарнай службы МУС Рэспублікі Беларусь. Быў намеснікам начальніка пажарнага аварыйна-выратавальнага атрада г. Баранавічы і Баранавіцкага раёна Брэсцкага абласнога ўпраўлення ваенізаванай пажарнай службы МНС Рэспублікі Беларусь па службе, падрыхтоўцы і пажаратушэння. Займаў пасаду старшага інспектара па асаблівых даручэннях, галоўным спецыялістам арганізацыйна-аналітычнага аддзела ўстановы «Брэсцкае абласное ўпраўленне МНС Рэспублікі Беларусь», намеснікам начальніка па дзяржаўнай сістэме папярэджання і ліквідацыі надзвычайных сітуацый, начальнікам Баранавіцкага гаррайаддзела па надзвычайных сітуацыях установы «Брэсцкае абласное ўпраўленне МНС Рэспублікі Беларусь».

Абіраўся дэпутатам Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць сёмага, дваццаць восьмага скліканняў, быў членам, старшынёй пастаяннай камісіі па пытаннях законнасці і правапарадку, дэпутацкай этыцы Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў, членам прэзідыума Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў, дэлегатам пятага Усебеларускага народнага сходу.

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Членам грамадскіх арганізацый: РДГА Беларускае фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама»; ГА «Беларускае таварыства Чырвонага крыжа»; РДГА «Беларускае добраахвотнае пажарнае таварыства»; РДГА «Беларускае рэспубліканскае таварыства ратавання на водах»; ГА «Беларуская федэрацыя пажарна-выратавальнага спорту».

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» III ступені, нагрудным знакам МНС Рэспублікі Беларусь «За заслугі», памятнымі нагруднымі знакамі і юбілейнымі медалямі МНС Рэспублікі Беларусь, МУС Рэспублікі Беларусь, Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь, МНС Расіі, ГА «Беларускі рэспубліканскі саюз афіцэраў», ААТ «558 авіяцыйны рамонтны завод». Мае ганаровыя граматы і граматы МНС Рэспублікі Беларусь, установы «Брэсцкае абласное ўпраўленне МНС Рэспублікі Беларусь», Баранавіцкага гарвыканкама, Баранавіцкага райвыканкама, Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў.

Зноскі
------

1. ↑  Хлабукін Ігар Канстанцінавіч
**Богаяўленская царква** — праваслаўная царква ў Сіманічах.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл. в. Сіманічы, вул. Школьная 2.

Гісторыя
--------

Першае ўспамінанне аб царкве Святой Параскевы ў Сіманічах адносіцца да 1740 года, калі віленскі біскуп Зяньковіч ахвяраваў царкве зямельны надзел. У 1806 царква згарэла. На месцы яе пабудавалі новую, якую асвяцілі толькі ў 1837 годзе, але як праваслаўную. Царква мела форму падоўжанага прамавугольніка з трыма глухімі купаламі. У 1840 годзе перабудавана званіца, а ў 1870 адрамантавалі разам з царквой.

Паводле «Апісання цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі» 1879 года царква была драўляная, не абагравалася. Іканастас складаўся з 17 абразоў. Метрычныя кнігі захоўваліся з 1806 года. У званіцы мелася 2 кваны вагой каля 40 і 32 кг кожны.

У 1916 у вёсцы акрамя праваслаўных жылі 250 габрэяў, 250 католікоў і 58 баптыстаў.

У 1943 царква разам з вёскай была спалена. У 1991 прыход адноўлены, пабудавана мураваная царква.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 571—572

Спасылкі
--------

* Богаяўленская царква (Сіманічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь** (Дзяржаўтаінспекцыя, ДАІ) — падраздзяленне ў структуры Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое ажыццяўляе кантрольныя, наглядныя і дазвольныя функцыі ў галіне забеспячэння бяспекі дарожнага руху.

Задачамі Дзяржаўтаінспекцыі з’яўляюцца забеспячэнне выканання прадпрыемствамі, арганізацыямі і грамадзянамі нарматыўна-прававых актаў у галіне бяспекі дарожнага руху, а таксама захаванне жыцця і здароўя грамадзян на вуліцах і аўтадарогах Беларусі. Важным складнікам дадзенай працы Дзяржаўтаінспекцыя лічыць актыўную прапаганду бяспекі дарожнага руху, асабліва сярод дзяцей і моладзі.

Адной з функцый таксама з'яўляецца выдача пасведчанне кіроўцы.

Начальнікі
----------

* Дзмітрый Міхайлавіч Карзюк (26 мая 2016 — 25 кастрычніка 2021).

Зноскі
------

1. ↑  Новым кіраўніком ДАІ стаў Дзмітрый Карзюк
2. ↑  Дзмітрый Карзюк назначаны намеснікам міністра ўнутраных спраў

Спасылкі
--------