**Бюлейст** (стар.-сканд.: Býleistr, у іншых манускрыптах **Білейпт**, стар.-сканд.: Býleiptr) — ў скандынаўскай міфалогіі волат (ётун), брат Локі.

Этымалогія
----------

*Býleistr* ў старажытнаскандынаўскай мове паходзіць, хутчэй за ўсё, ад слоў *bylr* («парыў ветру», «бура») і *leiptr* («маланка») і можа азначаць «бліскучы ў шторме» альбо «той хто супакойвае маланку». На думку брытанскага філолага Бенджаміна Торпа паходжанне гэтага міфалагічнага імя магло быць звязана з спалучэннем слоў «паселішча» і «спусташаць». У яшчэ адной версіі першай часткай з’яўляецца *bý* («пчала»), адсюль альтэрнатыўны пераклад як «блукаючы сярод пчол» якія могуць выступаць тут у якасці метафары). Англамоўны медыявіст Джон Ліндоў таксама лічыць малапрадуктыўнымі спробы звязаць этымалогію гэтага імя з нейкай метэаралагічнай з’явай.

Бюлейст у пісьмовых крыніцах
----------------------------

У «Старэйшай Эдзе» Бюлейст згадваецца двойчы: у страфе 51 «Прадраканні вёльвы» і ў страфе 40 «Песні пра Хюндле», у якіх гаворыцца, што Локі з’яўляецца братам Бюлейста.

У «Бачанне Гюльві» (глава33) і ў «Мове паэзіі», якія ўваходзяць у склад «Малодшай Эдды», яе аўтар Сноры Стурлусан называе братоў Бюлейста (Локі, Хелбліндзі) і іх бацькоў (Фарбаўці, Лаўвея).

У напісаным у IX стагоддзі «Спісе Інглінгаў» выкарыстан кенінг «дачка брата Бюлейста» са значэннем «адправіцца да Хель», то бок «памерці» (Хель — дачка Локі, валадарка свету мёртвых). Прычым выкарыстанне гэтага апісання ў скальдычнай паэзіі не адзінкава.

Інтэрпрэтацыі і меркаванні
--------------------------

Па версіі нарвежскага лінгвіста Софуса Буге Бюлейст не хто іншы, як кіраўнік біблейскіх дэманаў Вельзевул (а Локі пры гэтым павінен быў адпавядаць Люцыферу). Падставай для такой здагадкі (адрынутага больш познімі даследаваннямі) з’яўляліся падабенства гучання і магчымыя значэнні іх імёнаў: лінгвістычна звязанага з пчоламі Бюлейста і «ўладара мух» Вельзевула. Нямецкі даследчык Скандынавіі і фалькларыст Ойген Могк падаваў Бюлейста як адну з праяў Локі, яго негатыўную бок. А яго суайчыннік філолаг Карл Вайнхольд, таксама абапіраючыся на значэнне імёнаў, атаясамліваў Бюлейста з Кары (сынам Форньёта, персаніфікацыяй ветру) і прыпісваў яму панаванне над вятрамі. У іншым даследаванні праводзяцца паралелі паміж Локі (і яго братамі) і персанажам Карэла-фінскай міфалогіі Лоўхі (і яе дзецьмі).

Большае распаўсюджванне атрымала меркаванне, згодна з якім *Бюлейст* — усяго толькі адно з імёнаў (эпітэтаў) вярхоўнага бога Одзіна, які з’яўляецца такім чынам братам (альбо пабрацімам) Локі. Паколькі *Хельбліндзі* ў «Прамовах Грымніра» — хеіці (сінонім) Одзіна, то ўсё гэта наводзіць на разважанні аб супастаўнасці трыяд Одзін-Лодур-Хёнір і Хельбліндзі-Локі-Бюлейст.

У цэлым жа — з-за адсутнасці дадатковых і альтэрнатыўных крыніц — значэнне і ролю Бюлейста ў скандынаўскай міфалогіі немагчыма вызначыць, хоць яго неаднаразовае згадванне ў эдычных тэкстах (хоць не больш, чым толькі імя) наўрад ці можна лічыць беспадстаўным.

У неаязычным руху Асатру Бюлейст — штармавы етун — лічыцца спараджэннем ўрагану, пад якім маецца на ўвазе Фарбаўці (паданне, запазычанае ў шведскага пісьменніка і гісторыка культуры Віктара Рудберга).

Зноскі
------

1. ↑  Прорицание провидицы **(нявызн.)**.  norroen.info. Архівавана з першакрыніцы 20 снежня 2019.
2. ↑  *Kathleen N. Daly* Norse Mythology A to Z, Third Edition. — Chelsea House, 2010. — С. 14, 15 — ISBN 978-1-4381-2801-6.
3. ↑  *Jan de Vries* Altnordisches Etymologisches Wörterbuch. 2. Auflage. — Leiden: E. J. Brill, 1977. — С. 67, 351.
4. ↑  *Бенджамин Торп* Нордическая мифология. — М .: Вече, 2008. — С. 116 — ISBN 978-5-9533-1938-6.
5. ↑  *Викернес В.* Скандинавская мифология и мировоззрение. 2-е издание. — Тамбов, 2010. — С. 123 — ISBN 978-5-88934-440-7.
6. 1 2  *Фролов, Алексей*. Энциклопедия древнескандинавской мифологии и культуры — С. 9 **(нявызн.)**.  Litres, 06.10.2018.
7. ↑  *John Lindow* Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. — Oxford University Press, 2001. — С. 91 — ISBN 0-19-515382-0.
8. ↑  Прорицание вёльвы **(нявызн.)**.  norroen.info. Архівавана з першакрыніцы 20 снежня 2019.
9. ↑  Песнь о Хюндле **(нявызн.)**.  norroen.info. Архівавана з першакрыніцы 20 снежня 2019.
10. ↑  Видение Гюльви (билингва) **(нявызн.)**.  norroen.info. Архівавана з першакрыніцы 11 снежня 2019.
11. ↑  Язык поэзии (билингва) **(нявызн.)**.  norroen.info. Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2017.
12. 1 2  *Gering, Hugo*. Kommentar zu den Liedern der Edda. Erste Hälfte: Götterlieder — С. 66 (ням.).  Halle (Saale): Buchhandlung des Waisenhauses, 1927.
13. ↑  *Rudolf Meissner* Die Kenningar der Skalden. — Bonn, Leipzig: Kurt Schroeder, 1921. — С. 396.
14. 1 2  *Sophus Bugge* Studien über die Entstehung der nordischen Götter- und Heldensagen. — München: Christian Kaiser, 1889. — С. 75—76, 446
15. ↑  *Meyer, Richard M.*. Altgermanische Religionsgeschichte — С. 350, 351 (ням.).  Leipzig: Quelle & Meyer, 1910.
16. ↑  *Mogk, Eugen*. Germanische Mythologie — С. 119 (ням.).  Strassburg: Karl J. Trübner, 1898.
17. ↑  *Elsa-Brita Titchenell* Die Masken Odins. Weisheit aus dem Altnordischen. — Theosophischer Verlag GmbH, 1995. — С. 110. — ISBN 3-930623-19-6.
18. ↑  *Weinhold, Karl*. Die Sagen von Loki — С. 5, 6 (ням.).  Druck von Breitkopf und Härtel, 1848.
19. ↑  *Rooth, Anna Birgitta*. Loki in Scandinavian Mythology — С. 169—173 (англ.).  C. W. K. Gleerups Forlag, 1961.
20. ↑  Мифы народов мира: Энциклопедия. Электронное издание. — С. 600 **(нявызн.)**.  M. 2008 (Советская Энциклопедия, 1980).
21. ↑  *Баркова, А.Л.*. Введение в мифологию — С. 209 **(нявызн.)**.  Рипол Классик, 2018.
22. ↑  *Гаврилов Д. А.* НордХейм. Курс сравнительной мифологии древних германцев и славян. — М.: Социально-политическая МЫСЛЬ, 2006. — С. 92 — ISBN 5-902168-81-3
23. ↑  *Theresa Bane* Encyclopedia of Giants and Humanoids in Myth, Legend and Folklore. — McFarland & Company, 2016. — С. 42. — ISBN 978-1-4766-2338-2.
24. ↑  *Bellows, Henry Adams*. The poetic Edda — С. 22 (англ.).  New York: The American-Scandinavian Foundation, 1923.
25. ↑  The Asatru Edda Sacred Lore of the North — С. 24, 341 (англ.).  iUniverse, 24.04.2009.
26. ↑  *Viktor Rydberg*  Teutonic Mythology. — London: Swan Sonnenschein, 1891. — С. 408.