|  |
| --- |
| **Вайна*** Г
* Р
* П
 |
| Ваенная гісторыя |
| Эпохі войн |
| Дагістарычныя · Старажытныя · Сярэдневяковыя  Мануфактурныя · Індустрыяльныя · Сучасныя |
| Баявыя дзеянні |
| Паветраныя · Інфармацыйныя · Сухапутныя · Марскія · Касмічныя |
| Узбраенні |
| Бранетанкавае · Артылерыя · Біялагічнае · Кавалерыя  Хімічнае · Электроннае · Пяхота  Ядзернае · Псіхалагічнае · Касмічнае  |
| Тактыка |
| На знясіленне · Партызанская Манеўраная, у т. л. Бліцкрыг · Аблога · Акопная |
| Стратэгія |
| Эканамічная · Ядзерная |
| Структура ўзброеных сіл |
| Структура ўзброеных сіл · Вайсковыя званні |
| Лагістыка |
| Ваеннае абсталяванне · Матэрыялы · Забеспячэнне |
| Спісы |
| Бітваў · Камандуючых · Аперацый  Аблог · Тэарэтыкаў · Войн  Злачынстваў · Узбраенняў · Пісьменнікаў |

**Інфармацыйная вайна** або **інфармацыйнае проціборства** (*information warfare*) — від войн, у якім галоўным аб'ектам уздзеяння з'яўляецца чалавечая свядомасць, а прадметам паражэння — формы арганізацыі свядомасці і феномены свядомасці, у т.л. масавай. На думку Ю. Грамыкі, прадметам паражэння можа быць таксама суб'ектнасць этнаса, народа, дзяржавы. У шырокім сэнсе прадметам паражэння ў І. В. з'яўляецца культура. Па форме такая вайна псіхалагічная, па змесце — цывілізацыйная, па сродках — інфармацыйная.

Тэрмін "інфармацыйная вайна" як «information war» быў выкарыстаны вучоным-фізікам Т. Рэйнерам у 1976 годзе у адносінах войн, якія ставяць на мэце перамогу над інфармацыйнымі сістэмамі. Тэрмін пачаў інтэнсіўна распрацоўвацца з сярэдзіны 80-х гг. ХХ ст. І ўпершыню на яго звярнулі ўвагу падчас вайны ў Персідскім заліве ў 1991 г. Але спецыялісты США памянялі адценні дадзенага спалучэння слоў і сталі тлумачыць яго як «information warfare»: інфармацыйная дзейнасць, якая прадпрымаецца палітычным утварэннем, каб аслабіць або знішчыць іншае палітычнае ўтварэнне".

Тэрмін склаўся нядаўна, таму няўстойлівы; ужываюцца таксама тэрміны **інфармацыйна-псіхалагічная вайна**, **кансцыентальная вайна**, **інфармацыйныя аперацыі**. Раней інфармацыйнае проціборства лічылася толькі забяспечвальнай падсістэмай узброенай барацьбы; таксама кажуць пра «інфармацыйнае проціборства першага пакалення», у якім вырашаліся задачы агнявога падаўлення элементаў структуры ваеннага і дзяржаўнага кіравання, вядзенне радыёэлектроннай барацьбы, атрыманне разведвальнай інфармацыі, здзяйсненне доступу да інфармацыйных рэсурсаў праціўніка з іх наступным скажэннем і г.д.

З канца 1990-х гг. распаўсюджваецца створанае ў інфармацыйнай кампаніі «Рэнд» паняцце «стратэгічнае інфармацыйнае проціборства другога пакалення», у якое ўключаюцца: стварэнне атмасферы бездухоўнасці і амаральнасці, адмоўнага стаўлення да культурнай спадчыны праціўніка; маніпуляванне грамадскай свядомасцю і палітычнай арыентацыяй сацыяльных груп насельніцтва пэўнай краіны, з мэтай учыніць палітычнае напружанне і хаас; дэзінфармацыя насельніцтва аб працы дзяржаўных ворганаў, падрыў іх аўтарытэту, дыскрэдытацыя органаў улады.

На думку Ю. Грамыкі, можна выдзяліць 5 асноўных спосабаў паражэння ў інфармацыйнай вайне:

1. Паражэнне нейра-мазгавога субстрату, што паніжае ўзровень функцыянавання свядомасці, шляхам уздзеяння хімічнымі рэчывамі, атручвання паветра, радыяцыйнымі ўздзеяннямі.
2. Паніжэнне ўзроўню арганізацыі інфармацыйна-камунікацыйнага асяроддзя, у якім функцыянуе свядомасць, шляхам дэзінтэграцыі і прымітывізацыі гэтага асяроддзя.
3. Акультнае ўздзеянне на арганізацыю свядомасці, шляхам намеранай перадачы форм мыслення аб'екту паражэння.
4. Адмысловая арганізацыя і распаўсюджанне па каналах камунікацый вобразаў і тэкстаў, якія разбураюць дзейнасць свядомасці.
5. Разбурэнне форм ідэнтыфікацыі асобы ў дачыненні да замацаваных супольнасцяў, што вядзе да змены форм самавызначэння і дэперсаналізацыі.

Адным з сродкаў паражэння, на думку Макарава, з'яўляецца постмадэрнізм у яго розных праявах.

Амерыканская дактрына «Інфармацыйных аперацый» у новай рэдакцыі (2006) называе 5 асноўных частак мерапрыемстваў па ўдзеянні на людскія і матэрыяльныя рэсурсы праціўніка: радыёэлектронная барацьба; псіхалагічныя аперацыі; сеткавыя аперацыі; мерапрыемствы аперацыйнай маскіроўкі; запэўненне бяспекі ўласных сіл і сродкаў. У новай рэдакцыі тэрмін «інфармацыйная вайна» заменены на «інфармацыйныя аперацыі». Галоўны ўдар «інфармацыйных аперацый», згодна з дактрынай, належыць засяроджваць на свядомасці лідараў, хто непасрэдна прымае пастановы, таму што ў эпоху сучасных тэхналогій нізавыя ўдзельнікі проціборства і простыя грамадзяне здольныя ўплываць на прыняцце пастановаў толькі нязначна.

Гл. таксама
-----------

* Рота інфармацыйных тэхналогій (Беларусь)

Зноскі
------

1. 1 2  Як пададзена ў Макарава (2007).
2. ↑  Крынина В.В. Дефиниции понятия «информационная война»: анализ российского и зарубежного опыта // Новые технологии. – 2009. - № 3.
3. ↑  Тэрмін, які з'явіўся ў сяр. 1990-х гг. Паходзіць ад лац. слова «свядомасць».
4. ↑  Паводле новай рэдакцыі дактрыны ўзброеных сіл ЗША «Інфармацыйныя аперацыі» (2006).

Літаратура
----------

* Владимир Макаров. Война в сфере смыслов. Информационно-психологическое противоборство в современных условиях // Армия, 2007, № 5. C. 2-7.

Спасылкі
--------

* Тэорыя "Інфармацыйнай вайны"