У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Росі.

**Карл Іва́навіч Ро́сі** (італ.: Carlo di Giovanni Rossi; 1775—1849) — расійскі архітэктар італьянскага паходжання, аўтар шматлікіх будынкаў і архітэктурных ансамбляў у Санкт-Пецярбургу і яго ваколіцах.

Біяграфія
---------

Карла дзі Джавані (Карл Іванавіч) Росі нарадзіўся ў Неапалі. З 1787 года разам з маці, балерынай Гертрудай Росі, і айчымам, выдатным балетным танцорам Шарлем Ле Пікам  (руск.) (бел. жыў у Расіі, у Санкт-Пецярбургу, куды быў запрошаны яго знакаміты айчым.

У 1788 годзе Росі паступае ў вядомую нямецкую школу St. Petri-Schule  (руск.) (бел.. Будучы з дзяцінства звязаным са светам мастацтваў, Росі навучаўся ў архітэктара Вінчэнца Брэна. У 1795 ён паступае на службу ў Адміралцейскую калегію архітэктуры чарцёжнікам. З 1796 быў памочнікам Брэна на будаўніцтве Міхайлаўскага замка. У 1801 годзе робіцца архітэктурным памочнікам 10 класа. У 1802 годзе Росі атрымлівае замежную камандзіроўку для завяршэння адукацыі і выязджае на два гады ў Італію.

У 1806 годзе Росі становіцца архітэктарам Кабінета. Аднак спачатку ён атрымлівае працу не як архітэктар, а як мастак па фарфоры, і два гады працуе на фарфоравым і шкляным заводзе. У жніўні 1808 Росі камандзіраны ў Маскву, у Экспедыцыю крамлёўскага будавання  (руск.) (бел.. З маскоўскіх твораў дойліда (неагатычная Кацярынінская царква Вазнясенскага манастыра  (руск.) (бел. ў Крамлі, драўляны тэатр на Арбацкай плошчы) практычна нічога не захавалася. У 1809 годзе Росі займаецца перабудовай Пуцявога палаца  (руск.) (бел. Кацярыны Паўлаўны ў Цверы.

У 1815 годзе Росі вяртаецца ў Санкт-Пецярбург. У 1816 годзе ён прызначаны членам Камітэта збудаванняў і гідраўлічных работ  (руск.) (бел.. Да ранніх работ Росі ў Пецярбургу і яго ваколіцах адносяцца рэканструкцыя Анічкава палаца (1816), шэраг павільёнаў і бібліятэка ў Паўлаўскім палацы  (руск.) (бел. (1815—1822), Ялагін палац з аранжарэяй і павільёнамі (1816—1818).

Галоўнай сферай дзейнасці Росі стала стварэнне гарадскіх архітэктурных ансамбляў. Шмат у чым дзякуючы яму Пецярбург атрымаў новае аблічча, ператварыўшыся ў цэнтр гіганцкай імперыі, ганарлівай сваімі перамогамі над Напалеонам. Яго праекты мелі гарманічнае спалучэнне архітэктурных форм з алегарычнай скульптурай, наватарскія канструктыўныя прыёмы (напрыклад, металічныя перакрыцці).

Выдатнае архітэктурнае і горадабудаўнічае майстэрства Росі ўвасоблена ў ансамблях Міхайлаўскага палаца з прылеглымі да яго садам і плошчай (1819—1825), Палацавай плошчы з грандыёзным дугападобным будынкам Галоўнага штаба і трыумфальнай аркай (1819—1829), Сенацкай плошчы з будынкамі Сената і Сінода (1829—1834), Александрыйскай плошчай  (руск.) (бел. з будынкамі Александрынскага тэатра (1827—1832), новага корпуса Імператарскай публічнай бібліятэкі  (руск.) (бел. і двума аднароднымі працяглымі карпусамі Тэатральнай вуліцы (цяпер вуліца Дойліда Росі).

Увайшоўшы ў канфлікт з асяроддзем Мікалая I, Росі ў 1832 годзе сышоў у адстаўку, звольніўшыся «ад усіх заняткаў па будынках». Адной з апошніх пабудоў Росі была званіца Юр’ева манастыра блізу Вялікага Ноўгарада.

Архітэктар памёр у Санкт-Пецярбургу. Быў пахаваны на Волкаўскіх лютэранскіх могілках  (руск.) (бел.. Перапахаваны ў некропалі Аляксандра-Неўскай лаўры.

Фільмаграфія
------------

Творчасці архітэктара прысвечаны фільмы «Росси» і «Павловский дворец» дакументальнага цыклу «Красуйся, град Петров!» (2011—2013).

Зноскі
------

1. ↑  Могила К. И. Росси в Александро-Невской Лавре  (руск.)

Літаратура
----------

* *Вейнерт Н.* Росси. М.-Л.: Искусство, 1939.
* *Гримм Г. Г.* Ансамбли Росси. Площадь искусств и площадь Островского. М.-Л.: Искусство, 1946.
* *Жилинский Я.* Здание Главного штаба. Исторический очерк. СПб. 1892.
* *Пилявский В. И.* Зодчий Росси. М.-Л.: ГИАиГ, 1951.
* Росси, Карл Иванович (1775—1849). Каталог архитектурных чертежей и проектов предметов прикладного искусства. К 200-летию со дня рождения. Л. 1975.
* Тарановская М. З. *Карл Росси. Архитектор. Градостроитель. Художник.* Л.: Стройиздат, 1980.
* *Карпова Е. В. Кузнецов С. О.* Исчезнувшие интерьеры Строгановского дворца // Памятники культуры. Новые открытия. 1999. М. 2000, С.480-492 [о работе Росси в Строгановском дворце].
* *Турчин В. С.* Александр I и неоклассицизм в России. Стиль империи или империя как стиль. М.: Жираф, 2001.
* *Шуйский В. К.* Карло Росси. СПб.: Стройиздат, 2001.
* *Кириков Б. М.  (руск.) (бел..* Архитектурные памятники Санкт-Петербурга. — 2-е изд. — СПб.: Коло  (руск.) (бел. 2007. — 384 с.
* О. Форш *Михайловский замок*. Л.: Классики и современники. Советская литература, 1946.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Карл Іванавіч Росі на Вікісховішчы |

* 200 лет со дня рождения К. И. Росси 1775—1975(недаступная спасылка) Серия спичечных этикеток к 200-летнему юбилею  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Structurae |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Рускі біяграфічны · Brockhaus · Treccani · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118855956 · ICCU: SBNV075303 · ISNI: 0000 0000 6678 4339 · LCCN: n81056430 · LNB: 000093239 · NKC: jn20011211181 · NTA: 159063434 · NUKAT: n2005009604 · SUDOC: 183698096 · VIAF: 67263071 · ULAN: 500033654 |

 |