recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Беларуская антэкліза
**Ашмя́нскі разлом** — тэктанічная структура ў Ашмянскім, Смаргонскім, Маладзечанскім і Мінскім раёнах Беларусі, у межах Беларускай антэклізы.

Распасціраецца з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і абмяжоўвае з паўночнага ўсходу Валожынскі грабен. Прасочваецца ў фундаменце, верхнепратэразойскіх, ніжнепалеазойскіх і сілурыйскіх адкладах. Вертыкальная амплітуда ссоўвання па паверхні фундамента вагаецца ад дзясяткаў да 250 м.

Залажэнне разлому адбывалася ў вендзе, найбольшая актывізацыя — у раннім палеазоі і сілуры.

Па глыбіні пранікнення разлом адносіцца да катэгорыі коравых. 3 паверхні ўздоўж яго распасціраецца Ашмянскае ўзвышша.

Літаратура
----------

* *Гарэлік З.* Ашмянскі разлом // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Корпус.
Абазначэнне корпуса NATO
**Корпус (*к*)** (ад лац.: corpus — цела, адзінае цэлае) — пастаяннае ці часовае (экспедыцыйны корпус) вайсковае фарміраванне для самастойных (асобны корпус) ці ў складзе арміі, фронту (групы армій) ваенных дзеянняў, а ў мірны час — для сумеснай падрыхтоўкі асабовага склада да дзеянняў па прызначэнні. Складаецца з іншых злучэнняў (дывізія, брыгада), частак і падраздзяленняў розных родаў войскаў для выканання задач ваеннай службы. З'яўляецца прамежкавым звяном паміж дывізіяй і арміяй. Могуць мець назвы па пераважным родзе войскаў (пяхотны (стралковы), ракетны і г.д.), асноўнаму ўзбраенню (танкавы, ракетны і г.д.), па нумары (рымскія і арабскія лічбы), па камандзірах, па месцы дыслакацыі. Маюцца (меліся) ва ўзброеных сілах шматлікіх дзяржаў. Штатная катэгорыя камандзіра корпуса ва ўзброеных сілах СССР — генерал-лейтэнант.

Гэта слова таксама выкарыстоўваецца для пазначэння сукупнасці ваеннаслужачых, аб'яднаных родам службы (афіцэрскі корпус, корпус Генеральнага штаба, Фельд'егерскі корпус).

Зноскі
------

1. 1 2  Военный энциклопедический словарь (ВЭС), 1984 г. страница 362.

  


| ⛭Сучасная іерархія ваенных фарміраванняў |
| --- |
| Падраздзяленні | 
* пост
* звяно
* аддзяленне/экіпаж/разлік
* узвод
* рота/батарэя/эскадрылля
* батальён/дывізіён

 |
| Часці | 
* асобная рота/эскадрылля
* асобны батальён/дывізіён/дывізіён караблёў
* полк

 |
| Злучэнні | 
* брыгада/брыгада караблёў
* дывізія/дывізія караблёў
* корпус

 |
| Аб’яднанні | 
* эскадра
* аператыўная эскадра
* армія
* група армій
* аператыўны флот
* фронт/акруга (група)/флот
* тэатр ваенных дзеянняў
* войскі (сілы)
* узброеныя сілы

 |
**Хабезскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Карачаева-Чаркескай Рэспублікі Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — аул Хабез.

Геаграфія
---------

Хабезскі раён размешчаны ў заходняй частцы рэспублікі і мяжуе з землямі: Адыгэ-Хабльскага і Нагайскага раёнаў на поўначы, з Абазінскім і Прыкубанскім раёнамі на ўсходзе, з Усць-Джэгуцінскім раёнам на паўднёвым усходзе, з Зелянчукскім раёнам на поўдні і паўднёвым захадзе, а таксама з Атрадненскім раёнам Краснадарскага края на захадзе.

Паводле занальнага раянавання тэрыторыя раёна з поўначы на поўдзень дзеліцца на 2 зоны — перадгорную і горную. Вышыні на тэрыторыі раёна вагаюцца ад 500 да амаль 1600 метраў над узроўнем мора.

Гідраграфічная сетка ў раёне прадстаўлена ў асноўным падбасейнамі рэк Вялікі Зелянчук і Малы Зелянчук, якія маюць мноства прытокаў на тэрыторыі раёна.

Агульная плошча тэрыторыі раёна — 528,53 км² (з 2013 года).

Зноскі
------

1. ↑

| ⛭Карачаева-Чаркесія |
| --- |
| Раёны | 
* Абазінскі
* Адыгэ-Хабльскі
* Зелянчукскі
* Карачаеўскі
* Малакарачаеўскі
* Нагайскі
* Прыкубанскі
* Урупскі
* Усць-Джэгуцінскі
* Хабезскі

 |  |
| Гарады | 
* Карачаеўск
* Тэберда
* Усць-Джэгута
* **Чаркеск**

 |
| Пгт | 
* Арджанікідзэўскі
* Дамбай
* Меднагорскі
* Новы Карачай
* Правакубанскі
* Ударны
* Эльбрускі

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Адыгэ-Хабль
* Зелянчукская
* Інжыч-Чукун
* Каўказскі
* Праградная
* Учкекен
* Хабез
* Эркен-Шахар

 |
**Рахман Хабібур** (бенг.: মুহাম্মদ হাবিবুর রহমান; 3 снежня 1928, Муршыдабад — 11 студзеня 2014, Дака) — бангладэшскі дзяржаўны дзеяч, в.а. прэм’ер-міністра Бангладэш (30 сакавіка 1996 — 23 чэрвеня 1996)

Біяграфія
---------

У 1951 годзе скончыў Універсітэт Дакі, затым працягнуў навучанне ў Оксфардскім універсітэце ў Вялікабрытаніі.

Пачаў сваю кар’еру ў якасці выкладчыка гісторыі ва Універсітэце Дакі ў 1952 годзе. Пазней ён выкладаў ва Універсітэце Раджшахі, дзе пасля займаў пасаду дэкана юрыдычнага факультэта. У 1964 годзе змяніў род дзейнасці і стаў працаваць юрыстам. У 1976—1995 гадах быў суддзёй Вярхоўнага суда.

Сышоў у адстаўку з пасады суддзі Вярхоўнага суда Бангладэш у 1995 годзе. У 1996 годзе выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Бангладэш.

Зноскі
------

1. 1 2  Rahman, (Justice) Muhammad Habibu (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2012. Праверана 11 снежня 2010.
**Тэрыторыя Новая Гвінея** (англ.: Territory of New Guinea) — гістарычная вонкавая тэрыторыя Аўстраліі і мандатная тэрыторыя Лігі Нацый (з 1946 – пад апекай ААН).

У 1914, пасля пачатку Першай сусветнай вайны, Германская Новая Гвінея апынулася пад аўстралійскай акупацыяй і 17 верасня 1914 капітулявала. Для кіравання калоніяй была створаная ваенная адміністрацыя, якая дзейнічала да 9 мая 1921. Пасля паразы Германіі ў вайне, 17 снежня 1920 Аўстраліі быў выдадзены мандат групы C Лігі Нацый на большую частку Новай Гвінеі. У красавіку 1921 яна афіцыйна ўвайшла ў склад Аўстраліі.

Падчас Другой сусветнай вайны Новая Гвінея стала арэнай інтэнсіўных баёў паміж войскамі Саюзнікаў і Японіі. У 1942 яна была тэрытарыяльна аб'яднаная з іншай тэрыторыяй Аўстраліі – Папуа. 13 снежня 1946, у сувязі з роспускам Лігі Нацый, тэрыторыя стала падапечнай ААН. У 1949 аб'яднанне Новай Гвінеі з Папуа было завершанае стварэннем адзінай Тэрыторыі Папуа і Новая Гвінея.

| ⛭Мандаты Лігі Нацый |
| --- |
| Клас A | Сцяг Вялікабрытаніі Месапатамія (нерэалізаваны, заменены на Ірак) • Сцяг Францыі Сірыя і Ліван |
| Клас B | Сцяг Вялікабрытаніі Брытанскі Камерун • Сцяг Вялікабрытаніі Брытанскі Тогаленд • Сцяг Бельгіі Руанда-Урундзі • Сцяг Вялікабрытаніі Танганьіка • Сцяг Францыі Французскі Камерун • Сцяг Францыі Французскі Тогаленд |
| Клас C | Сцяг Новай Зеландыі Заходняе Самоа • Сцяг Аўстраліі Науру • Сцяг Аўстраліі Новая Гвінея • Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза Паўднёва-Заходняя Афрыка • Сцяг Японіі Паўднёвы Ціхаакіянскі мандат |
| Асаблівы статус | Сцяг Вялікабрытаніі Палесціна |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Жан.
**Жан** (груз. ჟან, мрглавані: Ⴏ, нусхуры: ⴏ, мхедрулі: ჟ, МФА: [ʒan]) — шаснаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «90». Беларускі адпаведнік — літара ж ([ʒ]). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае ž.

* Жан мхедруліЖан мхедрулі
* Жан мрглаваніЖан мрглавані
* Жан нусхурыЖан нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* Ⴏ : U+10AF
* ჟ : U+10DF

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жан (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
Жан Батыст Вільём, фота 1860 года
**Жан Батыст Вільём** (фр. Jean-Baptiste Vuillaume; 7 кастрычніка 1798 — 19 сакавіка 1875) — французскі скрыпічны майстар.

БІяграфія
---------

У 1828 адкрыў уласную майстэрню ў Парыжы. З 1835 займаўся імітацыяй старажытных італьянскіх інструментаў (галоўным чынам Страдывары і Гварнеры). Ён зрабіў больш за 3000 інструментаў.

Жан Батыст таксама быў добрым бізнесменам і вынаходнікам. Так, у прыватнасці, у XIX стагоддзі ім вяліся пошукі магчымасцей для атрымання больш нізкіх гукаў, у выніку чаго ён зацвердзіў новы нацыянальна-самабытны тып гучання смычковых інструментаў - яркі, інтэнсіўны, але недастаткова гнуткі. Вынайшаў арыгінальныя канструкцыі кантрабаса вышынёй у чатыры метры (1849), альта (так званая віёла кантральта, 1855), спецыяльную педаль-сурдыну для фартэпіяна (1867). Лепшыя інструменты Жана Батыста з'яўляюцца да цяперашняга часу канцэртнымі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* «La petite Fille et l’Octobasse de JB Vuillaume»
* Відэа-дэманстрацыя актабаса
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Назараў.
**Назараў Дзмітрый Юр’евіч** (нар. 4 ліпеня 1957, Масква, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра, кіно і агучвання, тэлевядучы, паэт, народны артыст Расійскай Федэрацыі (2000)

паэт, народны артыст Расійскай Федэрацыі (2000).

З 1980 па 1995 год служыў у Малым тэатры, дзе сыграў каля 60 роляў. Пакінуў тэатр пасля творчага канфлікту з кіраўніцтвам і амаль поўнай адсутнасці галоўных роляў.

Затым акцёрнічаў у тэатры «Сфера» і Тэатры Расійскай Арміі, а з 2003 года — у МХТ імя Чэхава.

У акцёрскай скарбонцы ролі ў такіх спектаклях, як «Мяшчане» М. Горкага, «Зіхатлівы горад» К. Мак-Ферсана, «Амадэй» П. Шэфера, «Танец альбатроса» Ж. Сіблейраса, «Сведка абвінавачвання» А. Крысці, «Лес» А. М. Астроўскага, «Дваранскае гняздо» І. Тургенева, «Дуэль» А. Чэхава, «Майстар і Маргарыта» М. Булгакава. У Тэатры пад кіраўніцтвам Алега Табакова Назараў граў ролю Астрава ў спектаклі «Дзядзька Ваня» А. П. Чэхава (рэжысёр М. Карбаўскіс).

Выступае з канцэртамі, дзе чытае вершы і прозу рускіх і савецкіх пісьменнікаў, выконвае рамансы. Акрамя таго, сам піша лірычныя вершы і эпіграмы. Таксама займаўся агучваннем камп’ютарных гульняў і мультфільмаў. У маі 1993 года атрымаў ганаровае званне Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі.

Лаўрэат прэміі «Хрустальная Турандот» за лепшую мужчынскую ролю ў тэатральным сезоне 1997/1998 гг. — Сацін у спектаклі ЦАТРА «На дне».

З 1990-х гг. займаў афіцыйную пасаду Галоўнага Дзеда Мароза Расіі з рэзідэнцыяй у Вялікім Усцюгу. З’яўляючыся веруючым чалавекам, выпрасіў блаславення ў Патрыярха Аляксія ІІ на выкананне гэтай ролі, паколькі Дзед Мароз лічыцца паганскім персанажам. Сам сябе пры гэтым называў «памочнікам Дзеда Мароза».

У сакавіку 2000 года быў удастоены ганаровага звання Народны артыст Расійскай Федэрацыі.

З 14 верасня 2002 года па 12 красавіка 2008 года і з 5 верасня 2015 года па 5 сакавіка 2016 года вёў перадачу «Кулінарны паядынак» на канале НТВ. З траўня па жнівень 2007 года вёў тэлевізійную гульню «Турдыкла», якая выходзіла ў ранішняй сетцы чацвярга на НТВ (назву для праграмы абраў сам Назараў).

У 2009 годзе з'яўляўся вядучым трэцяга сезона тэлепраграмы «Фабрыка думкі» на тэлеканале «ТБ Цэнтр»[17][18].

У 2013 годзе вёў тэлешоў «Галодныя гульні» на тэлеканале «Пятніца!»[19]. У 2014-м - стаў вядучым на канале СТС у шоў «Рэцэпт на мільён».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   Архівавана 2 кастрычніка 2009.
**Дзмітрый Ягоравіч Трэмасаў** (30 ліпеня 1925, в. Вялікае Кірдзяшава, Нараўчацкі раён, Пензенская вобласць — 22 чэрвеня 1979, г. Электрасталь) — Герой Савецкага Саюза (1942).

Біяграфія
---------

У 1936 годзе прыехаў з бацькамі ў горад Электрасталь у Падмаскоўе. У пачатку вайны працаваў на будаўніцтве ўмацаванняў пад Масквой, затым кіраваў франтавой сельгасбрыгадай у калгасе. У студзені 1943 года быў прызваны ў рады Савецкай Арміі. У складзе 212-й стралковай дывізіі ўдзельнічаў у вызваленні Беларусі ад захопнікаў. Быў у ліку першых воінаў-вызваліцеляў пінскай зямлі — яго полк выбіў акупантаў з першых населеных пунктаў на поўдні Пінскага раёна ў сакавіку 1944 года.

9 ліпеня 1944 года ў баі ў Лапаціна са сваім кулямётам уплаў фарсіраваў раку Стыр. Адзін на варожым беразе 7 гадзін адбіваўся ад немцаў кулямётным агнём і гранатамі. Утрымліваючы плацдарм, ён даў магчымасць свайму палку перагрупавацца, паспяхова фарсіраваць раку, адкінуць суперніка і вызваліць Лапаціна.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Трэмасаў Дзмітрый Ягоравіч
* Факт для гісторыі. Герой-вызваліцель Дзмітрый Трэмасаў — Ганаровы грамадзянін Пінскага раёна
**Жабы**, **Жаб’е** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 6 км на паўднёвы захад ад горада Ганцавічы, за 2,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Боркі, каля балота Качай. Адносіцца да басейна ракі Цна.

Плошча паверхні 0,011 км², даўжыня 0,2 км, шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,6 км.

Возера акружана шырокай забалочанай поймай, да якой прылягаюць забалочаныя лугі з рэдкім хмызняком. Берагі пясчаныя, нізкія, параслі хмызняком, месцамі лесам, пераважна забалочаныя. Зарастае істотна.

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-113 Архівавана 2 мая 2013.
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
**Ду́смяніс** (літ.: Dusmenys, традыцыйная беларуская назва — **Дусьмяны**) — вёска ў Тракайскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Онушкіскай сянюніі. Размешчана на паўночна-ўсходнім беразе возера Дзіджуліс[lt]. Насельніцтва на 2001 год — 181 чалавек.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўспамін пра Дусьмяны датуецца 1493 годам. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Троцкага павета Троцкага ваяводства.

У 1523 годзе ўпамінаецца сядзіба ў Дусьмянах.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Дусьмяны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Троцкім павеце Віленскай губерні.

На 1866 год у Дусьмянах было 22 будынкі.

### Найноўшы час

Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Дусьмяны апынуліся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 200 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 181 чал.

Славутасці
----------

* Касцёл Святых Апосталаў Сымона і Іуды Тадэвуша (1818)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  Wejssenhof J. Duśmiany // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack (польск.). — Warszawa, 1881. S. 231.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дусмяніс
**Прэмія Гумбальта** (ням.: Humboldt-Forschungspreis) — узнагарода, якая прысуджаецца нямецкім Фондам Аляксандра фон Гумбальта замежным вучоным. Прэмія дае магчымасць высокакваліфікаваным даследчыкам з розных краін займацца навуковымі праектамі па свайму выбару ў супрацоўніцтве з вучонымі Германіі. Памер прэміі — 60 000 еўра. Кожны год (у сакавіку і ў кастрычніку) прысуджаецца да 100 прэмій у розных галінах навукі, узнагароджанне адбываецца ў адным з нямецкіх універсітэтаў. Кандыдатуры павінны быць прадстаўлены вядомымі вучонымі з Германіі.

Таксама Фонд Аляксандра фон Гумбальта прысуджае Стыпендыі Гумбальта (ням.: Humboldt-Forschungsstipendium) на даследчыя праекты ў Германіі для постдокаў і дасведчаных навукоўцаў у памеры каля 3 000 еўра на тэрмін да 24 месяцаў. Па даных Фонду Гумбальта на май 2022 года прэмію атрымалі 2212 чалавек. Больш за палову лаўрэатаў з амерыканскіх універсітэтаў (1234 чалавекі).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85062922 |
**Муданійскае перамір'е 1922** — падпісана 11 кастрычніка 1922 г. у г. Муданья (Турцыя) прадстаўнікамі Вялікага нацыянальнага сходу Турцыі з аднаго боку і ўрадаў Вялікабрытаніі, Францыі і Італіі — з другога; 13 кастрычніка 1922 г. да іх далучылася Грэцыя. Муданійскае перамір'е скончыла грэка-турэцкую вайну 1919—1922 гг. і канстатавала перамогу кемалісцкай рэвалюцыі. Прадугледжвала вывад у 30-дзённы тэрмін грэчаскіх войск з Усходняй Фракіі за р. Марыца і часовае захаванне войск саюзнікаў у г. Стамбул і раёне Чарнаморскіх праліваў да падпісання мірнага дагавора. Дзейнічала да заключэння Лазанскага мірнага дагавора 1923 г..

Літаратура
----------

* Муданійскае перамір'е 1922 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 11: Мугір — паліклініка. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2000. — С. 5.
Шэсце адкрыцця Сусветнага сацыяльнага форума 2002 года, праведзенае ўдзельнікамі руху.
**Альтэрглабалізм** (таксама вядомы як **альтэрнатыўная глабалізацыя**, або анты-мандыялізм — глабальныя рухі за справядлівасць) — грамадскі рух, які з'явіўся ў XX стагоддзі і ставіць сваёй мэтай альтэрнатыўныя шляхі глабалізацыі. Альтэрглабалісты адпрэчваюць еўрапейска-амерыканскую ліберальную мадэль глабалізацыі, мяркуючы, што яна часта працуе на шкоду, ці не ў поўнай меры спрыяе развіццю чалавечых каштоўнасцей, такіх як ахова навакольнага асяроддзя, сацыяльная справядлівасць, ахова працы, абарона культур карэнных народаў і правоў чалавека, і спрабуюць знайсці іншыя шляхі развіцця працэсу. Альтэрглабалісты згодны, што працэс аб'яднання свету аб'ектыўны. Але яны адпрэчваюць глабальную ўладу капіталу, калі транснацыянальныя карпарацыі ператвараюцца ў сілу, параўнальную з сілай дзяржавы.

Назва *альтэрглабалізм*, магчыма, была ўзята з папулярнага лозунгу руху: "Іншы свет магчымы", які пайшоў з Сусветнага сацыяльнага форума. Многія альтэрглабалісты, у адрозненне ад антыглабалістаў, імкнуцца пазбягаць «роспуску мясцовай эканомікі і катастрафічных гуманітарных наступстваў». Большасць членаў гэтага руху пазбягаюць «антыглабалісцкага» ярлыка, як зневажальнага і няправільнага, таму што яны актыўна падтрымліваюць дзейнасць чалавецтва ў глабальным маштабе і не выступаюць супраць эканамічнай глабалізацыі.

Замест гэтага яны бачаць свой рух як альтэрнатыву таму, што яны называюць неаліберальнай глабалізацыяй, у якой міжнародныя інстытуты (Сусветная гандлёвая арганізацыя, Сусветны банк, Міжнародны валютны фонд і г.д.) і буйныя карпарацыі працуюць на ўзбагачэнне развітых краін свету, практычна не зважаючы на згубныя наступствы сваіх дзеянняў на людзей і навакольнае асяроддзе ў меней развітых краінах, краінах, урады якіх часта занадта слабыя ці занадта карумпаваныя, каб неяк супрацьстаяць ці рэгуляваць іх дзейнасць. Гэты рух не варта блытаць з пралетарскім інтэрнацыяналізмам, высунутым камуністамі, таму што альтэрглабалісты не абавязкова з'яўляюцца праціўнікамі свабоднага рынку, выступаючы супраць пэўных відаў рыначнай дзейнасці, якія часта прыводзяць да парушэнняў правоў чалавека.

Гл. таксама
-----------

* Анархізм
* Антыглабалізм
* Прамая дэмакратыя
* Камунізм
* Сацыялізм
* Капіталізм
* Мандыялізм
* Арундаці Рой

Зноскі
------

1. ↑  Бузгалин А. В. 2008. Альтерглобализм: в поисках позитивной альтернативы новой империи. Век глобализации. Выпуск №1/2008 с. 120–127.
2. ↑  Hinkelammert, Franz Josef; Ulrich Duchrow (2004). *Property for People, Not for Profit: Alternatives to the Global Tyranny of Capital*. Progressio. pp. vii. ISBN 1-84277-479-4. .

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Альтэрглабалізм на Вікісховішчы |

* Альтэрглабалізм: гісторыя і перспектывы руху *(відэа)*
**Альтык’ера да Дзэвіа** (італ.: Altichiero da Zevio, Aldighieri da Zevio — Альдыг’еры да Дзэвіа, каля 1330, Дзэвіа, Верона — каля 1390, Верона) — італьянскі мастак, найбуйнейшы прадстаўнік падуанскай мастацкай культуры другой паловы трэчэнта.

Біяграфія і творчасць
---------------------

Нарадзіўся ў мястэчку Дзэвіа пад Веронай і часам лічыцца родапачынальнікам Веронскай школы, нягледзячы на ​​тое, што творчасць яго больш звязана з Падуяй.

Верагодна, яшчэ ў Вероне Альтык’ера пазнаёміўся з Джота (каля 1316 працаваў пры двары Канграндэ), пераняў яго манеру, напоўніўшы лінейную структуру выразнасцю і ўзбагаціўшы каляровую гаму. Уплыў Амброджа Ларанцэці выявіўся ў тым, што пейзажы Альтык’ера выглядаюць больш праўдападобнымі, у параўнанні з Джота, і нават Тадэа і Аньёла Гадзі. У родным горадзе распісваў царкву Святой Анастасіі.

Разам з Джакапа д’Аванца ў 1376 годзе распісаў велічнымі і строгімі фрэскамі капэлу Сан-Фелічэ ў базіліцы Святога Антонія і ў 1377 годзе — капэлу св. Георгія, прыбудаваную да базілікі. Але наконт удзелу кожнага з гэтых двух вялікіх мастакоў паміж крытыкамі існуе рознагалоссе. Мяркуюць, што сем карцін з гісторыі св. Якава належаць Дзэвіа, які, верагодна, быў старэйшы за Аванца і па стылі з’яўляецца паслядоўнікам школы, заснаванай Джота. Апошні запіс Альтык’ера — гэта архіўны дакумент падуана за верасень 1384 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Altichiero , aka Altichiero da Zevio // Athenaeum Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32061534'></a>
2. 1 2  Altichiero // Art Renewal Center — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2864562'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118644904 · ICCU: PUVV315219 · ISNI: 0000 0000 6151 2940, 0000 0000 6316 9955 · LCCN: nr90000041 · SUDOC: 076535673 · VIAF: 19526636, 10639331 · ULAN: 500018314 |

 |
**Белару́скі паліты́чны камітэ́т** (БПК) – беларуская арганізацыя паланафільскага крыла ў 1920 годзе. Створаны ў Варшаве ўвосень 1920 года. На чале БПК стаялі Павел Аляксюк, Вячаслаў Адамовіч, Язэп Сянькевіч, таксама ў яго склад уваходзілі Яўген Міткевіч, Антон Лявіцкі, Радаслаў Астроўскі, палкоўнік Бяляеў. Выдаваў бюлетэнь «Звястун» (рэдактар Антон Лявіцкі).

Меў цесную сувязь з генералам Станіславам Булак-Балаховічам, Барысам Савінкавым і кіраўніцтвам «Зялёнага Дуба». Апанент Найвышэйшай рады Беларускай Народнай Рэспублікі і беларускага ўрада Вацлава Ластоўскага. У лістападзе 1920 года, пасля заняцця Булак-Балаховічам Мазыра пазіцыянаваў сябе як «цывільны ўрад будучай вольнай Беларусі». 16 лістапада ў Мазыры Балаховіч заявіў, што не прызнае беларускія ўрады Антона Луцкевіча і Вацлава Ластоўскага, і ператварыў БПК ува ўрад БНР. Старшыня БПК Вячаслаў Адамовіч стаў прэм’ер-міністрам, Павел Аляксюк — віцэ-прэм’ерам і міністрам замежных спраў, Язэп Сянькевіч — міністрам фінансаў, гандлю і прамысловасці, міністрам асветы — Радаслаў Астроўскі, вайсковым міністрам — палкоўнік Бяляеў. Новаствораны ўрад надаў Булак-Балаховічу званне Начальніка беларускай дзяржавы.

Пасля няўдачы вайсковай кампаніі Булак-Балаховіча фактычна спыніў сваю дзейнасць.

На думку гісторыка Алега Латышонка, БПК быў створаны Юзафам Пілсудскім для палітычнага забеспячэння рыхтаванага на той час Палескага паходу Балаховіча.

Зноскі
------

1. ↑  Латышонак А. 2014, с. 151
2. ↑  Латышонак А. 2014, с. 156
3. ↑  Латышонак А. 2014, с. 144

Літаратура
----------

* *Латышонак А.* Жаўнеры БНР. — 3-е. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 373 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-00076-003-1.
* *Чарнякевіч А.* Парадоксы ўлады: Беларускі палітычны камітэт і Палескі паход генерала С. Балаховіча // *Беларусь і суседзі: шляхі фарміравання дзяржаўнасці, міжнацыянальныя і міждзяржаўныя адносіны: зборнік навуковых артыкулаў*. — Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны, 2014. — В. 3. — С. 90—94.
Беларускі пасольскі клуб. Сядзяць (злева направа): у 1-м радзе — А. Аўсянік, Ф. Ярэміч, П. Валошын; у 2-м радзе — В. Багдановіч, М. Кахановіч, Б. Тарашкевіч, А. Назарэўскі, А. Уласаў; стаяць: В. Рагуля, С. Якавюк, А. Станкевіч, С. Рак-Міхайлоўскі, П. Мятла. Варшава. 1923.
**Беларускі пасольскі клуб** (*БПК*) — беларуская фракцыя ў парламенце Польскай Рэспублікі ў 1922—1927 і 1928—1930.

Створаны ў лістападзе 1922. Першапачаткова членамі БПК з'яўляліся 11 дэпутатаў (паслоў) сейма (Антон Аўсянік, Сяргей Баран, Уладзімір Каліноўскі (пасля яго замяніў Павел Валошын), Міхал Кахановіч, Пятро Мятла, Васіль Рагуля, Сымон Рак-Міхайлоўскі, ксёндз Адам Станкевіч, Браніслаў Тарашкевіч, Сымон Якавюк і Фабіян Ярэміч) і 3 сенатары (Вячаслаў Багдановіч, Аляксей Назарэўскі, Аляксандр Уласаў). У працэсе сваёй дзейнасці клуб адстойваў сацыяльныя і нацыянальныя правы беларускага насельніцтва ў Польшчы. Cпачатку займаў лаяльную пазіцыю ў адносінах да польскага ўрада, але ў сярэдзіне 1923 перайшоў у апазіцыю; дапускаў тактычнае ўзаемадзеянне з польскімі левымі і цэнтрысцкімі партыямі. 24 чэрвеня 1925 з-за тактычных рознагалоссяў у БПК адбыўся раскол. Паслы сейма Браніслаў Тарашкевіч, Сымон Рак-Міхайлоўскі, Павел Валошын і Пятро Мятла стварылі асобны пасольскі клуб Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Дэпутаты, якія засталіся ў БПК, займалі апазіцыйнае становішча ў дачыненні да пасольскага клуба БСРГ і польскага ўрада.

Пасля новых выбараў у сакавіку 1928 БПК быў створаны паўторна ў складзе 4 дэпутатаў сейма (Павел Каруза, Альбін Стэповіч, Кастусь Юхневіч і Фабіян Ярэміч) і 2 сенатараў (Вячаслаў Багдановіч і Васіль Рагуля). У сакавіку — лістападзе 1928 з'яўляўся аўтаномнай часткай аб'яднанага Украінска-беларускага клуба, затым дзейнічаў самастойна. У парламенце дзейнічаў паралельна з пракамуністычным беларускім сялянска-работніцкім пасольскім клубам «Змаганне», з якім вёў вострую ідэалагічную барацьбу. У розны час БПК узначальвалі Браніслаў Тарашкевіч (1922 — 1924), Васіль Рагуля (1924—1925), Фабіян Ярэміч (1925—1927, 1928—1930).

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 451.
**Беларускі народны саюз** — грамадска-палітычная арганізацыя кансерватыўна-клерыкальнага кірунку, якая дзейнічала ў Віцебску ў 1917—1918 гг..

Аб’ядноўвала мясцовых чыноўнікаў, выкладчыкаў навучальных устаноў, прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства. Кіраўнікі саюзу (Ф. І. Грыгаровіч, Е. А. Бялыніцкі-Біруля, Г. І. Палонскі, У. К. Стукаліч) падтрымалі Часовы ўрад Расіі, але выступалі супраць дэмакратызацыі грамадскага жыцця, лічылі абавязковым удзеп Расійскай імперыі ў вайне да перамогі. Для прадухілення сацыяльных канфліктаў на вёсцы прапанавалі праект рэформы, аснову якой складала хутарское землекарыстанне. БНС прытрымліваўся дактрыны заходнерусізму адмаўляў беларускаму народу ў праве на дзяржаўнае самавызначэнне, абмяжоўваўся патрабаваннем да Часовага ўрада вылучыць Беларусь у асобную адміністрацыйна-гаспадарчую адзінку ў складзе Расіі. Абапіраўся на ідэалогію праваслаўнага клерыкалізму, праваслаўныя прыходы разглядаў як «асноўныя ячэйкі грамадскасці». Не прыняў Кастрычніцкі пераварот 1917 г. вёў антыбальшавіцкую і антысеміцкую агітацыю.

Па некаторых звестках кіраўнікі БНС Грыгаровіч, Бялыніцкі-Біруля, Палонскі і інш. расстраляны ў 1918 г. паводле прыгавору Віцебскай губернскага ЧК.

Літаратура
----------

* Рудовіч, С. С. Беларускі народны саюз / С. С. Рудовіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).. — С. 450.
**Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі** — узнагарода Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Зацверджана пастановай Прэзідыума Акадэміі навук Беларусі ад 17 сакавіка 1995 года № 26 (у рэдакцыі пастаноў Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ад 11 кастрычніка 2016 года № 44, 14 люты 2017 года № 8, 14 снежня 2018 года № 69, 27 снежня 2019 № 69)

Гісторыя
--------

З мэтай павышэння эфектыўнасці і якасці навукова-даследчых работ, стымулявання творчай актыўнасці вучоных, заахвочвання выдатных навуковых прац і вынаходніцтваў, якія маюць важнае значэнне для навукі і практыкі, а таксама для актывізацыі навуковай працы аспірантаў у 1991—1992 гадах Прэзідыум Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі прыняў рашэнне аб заснаванні прэмій Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі за лепшую навуковую працу, лепшую навуковую працу маладых вучоных і за лепшую студэнцкую навуковую працу. З 1995 года да ўдзелу ў конкурсе запрошаны не толькі вучоныя Акадэміі навук, але і даследчыкі ўсіх навуковых арганізацый і ВНУ Рэспублікі Беларусь. З 2016 года Прэзідыум Акадэміі навук праводзіць работу па ўдасканаленні прэміяльнай сістэмы, аптымізацыі колькасці прэмій за навуковыя дасягненні. У выніку гэтай работы скасаваны намінацыі «за лепшую навуковую працу маладых вучоных» і «за лепшую студэнцкую навуковыю працу». У адпаведнасці з новай рэдакцыяй Палажэння аб прэміях Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі прысуджаецца восем прэмій за лепшую навуковую працу ў галіне фізіка-матэматычных навук, інфармацыйных тэхналогій, фізіка-тэхнічных і тэхнічных навук, хімічных навук і навук аб Зямлі, біялагічных навук, медыцынскіх навук, гуманітарных і сацыяльных навук, аграрных навук (па адной прэміі ў кожнай галіне).

Прэміі
------

Устанаўліваецца восем прэмій НАН Беларусі з наступным размеркаваннем па галінах навукі:

* у галіне фізіка-матэматычных навук;
* у галіне інфармацыйных тэхналогій;
* у галіне фізіка-тэхнічных і тэхнічных навук;
* у галіне хімічных навук і навук аб Зямлі;
* у галіне біялагічных навук;
* у галіне медыцынскіх навук;
* у галіне гуманітарных і сацыяльных навук;
* у галіне аграрных навук.

Зноскі
------

1. ↑  Прэміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Анісковіч.
**Уладзімір Ігнатавіч Анісковіч** (нар. 25 кастрычніка 1932, в. Гасцілавічы Лагойскага раёна — 2016) — беларускі літаратурны крытык, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў рамеснае вучылішча ў Мінску (1950). У 1950—1958 працаваў токарам і наладчыкам на Мінскім трактарным заводзе. Служыў на Балтыйскім флоце (1952—1956), пасля працаваў вадзіцелем тралейбуса ў Мінску (1958—1969). Скончыў завочна факультэт журналістыкі БДУ (1971). У 1969—1971 гадах працаваў рэдактарам на Беларускім радыё. У 1971—1975 — літсупрацоўнік аддзела мастацтва і крытыкі часопіса «Нёман», у 1975—1982 гадах — загадчык аддзела крытыкі і бібліяграфіі газеты «Літаратура і мастацтва», у 1982—1984 — супрацоўнік часопіса «Родная прырода». З 1985 года — рэдактар выдавецтва «Юнацтва». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1979 года.

Творчасць
---------

Дэбютаваў нарысам у 1965. Пераклаў з балгарскай мовы на беларускую раманы І. Давыдкава «Белы конь за акном» (1981) і А. Гуляшкі «Вандроўнік блукае па свеце» (1988), аповесці С. Страціева «Кароткае сонца» («Далягляды», 1979), Г. Мішава «Зроблена ў правінцыі» («Далягляды», 1981), П. Вежынава «Вышэй за ўсё» і «Бар’ер» (1983), П. Незнакомава «Таямнічы карабель» (зборнік «Такая любоў», 1987), паасобныя творы іншых аўтараў. Выйшлі таксама ў перакладзе з балгарскай мовы творы для дзяцей «Жыў-быў хлопчык» А. Стаянава (1970), «Незвычайныя прыгоды Ліска» Б. Апрылава (1977), «Цмок» Н. Хайтава (1978), «Неверагодныя прыгоды Жыўкі» М. Лакатніка (1981), «Маленькі вадалаз» Д. Цончава (1982), «Мы, верабейкі» І. Радзічкава (1983), «Пан Трымай Мой Парасон» І. Мілева (1986).

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1996, у аўтарскім калектыве) — *за «Бiблiятэку дзiцячай лiтаратуры народаў СССР» у 15 тамах*.
* Узнагароджаны медалём.

Зноскі
------

1. ↑  Памёр літаратурны крытык і перакладчык Уладзімір Анісковіч // Naša Nìva — 2016. — ISSN 1819-1614; 1819-1630 Праверана 1 сакавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1272304'></a>

Літаратура
----------

* Анісковіч Уладзімір // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Анісковіч Уладзімір // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135076 |
Ямс у краме
Вытворчасць ямса ў свеце ў працэнтах для кожнай асобна ўзятай краіны ў 2005 годзе ў параўнанні з лідэрам Нігерыяй (100 % = 34 000 000 тон)
**Ямс** — назва некаторых раслін роду *Dioscorea* сямейства *Dioscoreaceae*.

Клубні ямса дасягаюць да 2,5 метраў у даўжыню і могуць важыць да 70 кг.

Ямс вырошчваецца ў Афрыцы, Азіі, Лацінскай Амерыцы, Акіяніі (пераважна ў тропіках і субтропіках).

Ямс багаты на вітамін C, клятчатку, вітамін B6, калій і марганец.

Найважнейшыя віды ямса — *Dioscorea rotundata* і *Dioscorea cayenensis*, распаўсюджаныя ў Афрыцы, *Dioscorea alata* і *Dioscorea esculenta* ў Паўднёва-Усходняй Азіі, *Dioscorea polystachya* ў Кітаі, *Dioscorea bulbifera*, што расце, як у Афрыцы, так і ў Азіі, *Dioscorea trifida* ў Паўднёвай Амерыцы.

Ямс ядомы, больш таго — шырока ўжываецца ў кухні народаў свету, асабліва Заходняга Судана.

Найбуйнейшы вытворца ямса ў свеце — Нігерыя.

Галерэя
-------

* Танганцы з выгадаваным ямсам.Танганцы з выгадаваным ямсам.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Ямс // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.

* ДИОСКОРЕЯ Архівавана 10 березня 2016. //Фармацэўтычная энцыклапедыя
* The cultural roles of yams By G. Kranjac-Berisavljevic and B.Z. Gandaa, University for Development Studies, Tamale, Ghana, www.bioversityinternational.org 26 June, 2008 Архівавана 29 жовтня 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чараднічэнка.

**Уладзімір Ільіч Чараднічэ́нка** (3 кастрычніка 1930, с. Архангельскае, Слаўгарадскі раён  (руск.) (бел. Алтайскі край, РСФСР, СССР — 12 сакавіка 1994) — беларускі кампазітар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1958 годзе Беларускую кансерваторыю, клас А. Багатырова. З 1959 года выкладчык Мінскага музычнага вучылішча імя М. Глінкі. У 1964—1966 гадах дырыжор-кансультант эстрадных калектываў Беларускай філармоніі.

Творчасць
---------

Творам Чараднічэнка ўласцівы меладызм, эмацыянальная выразнасць і пранікнёнасць, дасканалая форма. Аўтар 2 сімфоній (1959, 1985); уверцюр «Веснавая» (1964) і «Святочная» (1968) для сімфанічнага аркестра; сюіты (1964) і канцэрта для баяна (1967) з аркестрам народных інструментаў; камерна-інструментальнай музыкі, раманса для валторны і фартэпіяна (1964), хароў, музыкі да кінафільмаў і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Чараднічэнка Уладзімір Ільіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
Гжэльскія ракеты
ASEAN Tourism Awards 2019
**Гжэль**, **Гжэльская кераміка** — вырабы керамічных прадпрыемстваў у ваколіцах станцыі Гжэль Раменскага раёна Маскоўскай вобласці. Высокага мастацкага ўзроўню гжэль дасягнула ў 2-й палове 18 ст. калі «чорныя» (простыя) і «мураўленыя» (паліўныя) ганчарныя вырабы змяняюцца маёлікай (кваснікі, кумганы, талеркі, цацкі і т. д.), з арыгінальнай шматколерным роспісам па белай паліве, а часам і з гранічна абагульненымі ляпнымі фігуркамі, адзначанымі багаццем фантазіі і вастрынёй бачання. З пачатку 19 ст. Гжэль перайшла на вытворчасць фарфору, фаянса і паўфаянса. У 1830-40 у Гжэлі была сканцэнтравана амаль палова ўсіх фарфора-фаянсавых прадпрыемстваў Расійскай імперыі. У 19 ст. мастацкую своеасаблівасць захоўваюць упрыгожаны аднакаляровым сінім роспісам паўфаянс і лубок (маляўнічы танны чайны посуд). Традыцыі гжэльскай керамікі 19 ст. працягвае Турыгінскі завод мастацкай керамікі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гжэль
Вялікая (1) і маленькая (2) апертура.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Апертура.
**Аперту́ра** (ад лац.: apertura — адтуліна) — дзейная адтуліна аптычнай сістэмы, якая вызначаецца памерамі лінзаў або дыяфрагмамі. Раздзяляльная здольнасць аптычнай прылады прапарцыянальная апертуры. Вуглавая апертура — вугал α паміж крайнімі прамянямі канічнага светлавога пучка  (руск.) (бел. які уваходзіць у аптычную сістэму. Лікавая апертура вызначаецца як n sin(α/2), дзе n — паказчык пераламлення  (руск.) (бел. асяроддзя, у якім знаходзіцца прадмет.

Літаратура
----------

* Апертура // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
**Аперацыі над мноствамі** дазваляюць атрымаць з аднаго або некалькіх існуючых мностваў новае мноства. Асноўныя аперацыі над мноствамі:

* аб’яднанне мностваў {\displaystyle A\cup B} мае вынікам мноства, якое месціць усе элементы, якія ўваходзяць хаця б у адно з гэтых мностваў (у A, у B, або ў A і B адначасова)

{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\cup B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \lor \quad x\in B\quad \lor \quad x\in A\cap B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\cup B\ \leftrightarrow \ x\in A-B\quad \lor \quad x\in B-A\quad \lor \quad x\in A\cap B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\cup B\ \leftrightarrow \ x\in A\ \Delta \ B\quad \veebar \quad x\in A\cap B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad A\cup B=\{x|\quad x\in A\ \lor \ x\in B\ \lor \ x\in A\cap B\}}
* перасячэнне мностваў {\displaystyle A\cap B} мае вынікам мноства, якое месціць усе элементы, якія ўваходзяць у абодва мноствы (і ў A, і ў B)

{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\cap B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \land \quad x\in B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\cap B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \land \quad x\notin A-B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad A\cap B=\{x|\quad x\in A\ \land \ x\in B\}}
* дапаўненне (адніманне) мностваў {\displaystyle ~A-B} мае вынікам мноства, якое месціць усе элементы, якія ўваходзяць у A, але не ўваходзяць у B

{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A-B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \land \quad x\notin B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A-B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \veebar \quad x\in A\cap B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad A-B=\{x|\quad x\in A\ \land \ x\notin B\}}
* сіметрычнае адніманне

{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\ \Delta \ B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \veebar \quad x\in B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\ (x\in A\ \Delta \ B\ \leftrightarrow \ x\in A-B\quad \lor \quad x\in B-A)}
{\displaystyle ~\vdash \quad A\ \Delta \ B=\{x|\quad x\in A\ \veebar \ x\in B\}}
* простае памнажэнне

{\displaystyle ~\vdash \quad \forall x\forall y\ (\langle x,y\rangle \in A\times B\ \leftrightarrow \ x\in A\quad \land \quad y\in B)}
{\displaystyle ~\vdash \quad A\times B=\{\langle x,y\rangle |\quad x\in A\ \land \ y\in B\}}
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Царква Раства Прасвятой Багародзіцы** — праваслаўны храм у аграгарадку Масалянах Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў 1900 годзе.
Выгляд з боку апсіды.
Пабудавана ў 1796 годзе па фундацыі Марыяны Біспінг з каменю і цэглы як касцёл. У 1865—1867 гадах перароблена пад царкву. Побач з храмам у 2-й палове XIX стагоддзя пастаўлена бутавая капліца — 4-гранны кубападобны аб’ём пад шатровым дахам.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры позняга барока з элементамі класіцызму.
Мураваны аднанефны аднавежавы прамавугольны ў плане храм накрыты высокім двухсхільным дахам. Галоўны фасад з прамавугольнымі вокнамі падзелены развітым антаблементам на два ярусы. Ніжні ярус аздоблены ордарнымі элементамі, яго сярэдняя частка-выступ завершаная трохвугольным франтонам. Верхні ярус — квадратная ў плане вежа, накрытая высокім васьмігранным шатром з люкарнамі (у другой палове XIX ст. перабудаванае завяршэнне вежы, зробленыя дэкаратыўныя галоўкі дахаў), з рудыментамі валют па баках. Сцены вежы маюць вялікія прамавугольныя вокны з паўцыркульнымі завяршэннямі. Бакавыя фасады з лучковымі вокнамі пазбаўленыя аздобы.

Інтэр’ер
--------

У перакрытую плоскай столлю прастору малітоўнай залы 3 магутнымі аркамі адкрываюцца ўчыненыя над вузкім прытворам хоры. Сцены расчлянёны пілястрамі са спрошчанымі капітэлямі. За перагародкай у апсідзе створана тарцовая рызніца. Апсіда вылучана драўляным 3-ярусным пазалочаным іканастасам канца 19 ст. Яго 2-ярусная кампазіцыя расчлянёна паўкалонкамі карынфскага ордэра і прафіляваным карнізам, упрыгожана разным арнаментальным спляценнем акантаванага лісця. У левым клірасе знаходзіцца ківот, упрыгожаны арабескавай арнаментальнай разьбой па дрэве. Абраз «Іаан Багаслоў» (1882, мастак М. І. Пліс). У алтары два латунныя падсвечнікі з гравіроўкай (вышыня 2,2 м). У 1891 г. прыхаджане на добраахвотныя ахвяраванні набылі для царквы панікадзіла.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5. — С. 300
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл. — С. 118
* Масалянская царква Раства Багародзіцы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 166.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Царква Раства Багародзіцы (Масаляны) на Вікісховішчы |

* Царква Раства Багародзіцы (Масаляны) на сайце Radzima.org
* Царква Раства Багародзіцы (Масаляны) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Царква Пакрова Божай Маці ў Дубічах** — парафіяльная праваслаўная царква. Яна належыць да благачынія Кляшчэлі варшаўска-бельскай дыяцэзіі Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

Існуючая сёння царква была пабудавана ў 1946-1954 гадах і асвечана 14 кастрычніка 1955 года. Уяўляе сабой драўляны ашалёваны будынак трохзрубавай канструкцыі. Над ганкам узвышаецца вежа-званіца. Цынкавы дах. Вежа ўвянчаная купалам. Іканастас зроблены ў 1992 годзе (папярэдні быў перанесены ў царкву ў Ялонцы).

На пачатку 1990-х гадоў царква была цалкам адрамантаваная.

Гісторыя
--------

Першая царква была пабудавана ў 1593 годзе, што пацвярджае прывілей Жыгімонта II Аўгуста. Наступная пісьмовая згадка пра царкву ў 1727 годзе. Сённяшняя царква (на падмурку папярэдняй царквы 1729 года, згарэўшай у 1941 годзе) была пабудаваная дзякуючы шчодрасці мясцовага насельніцтва.

* 
* 
* 
*

Літаратура
----------

* Царкоўныя метрыкі царквы ў Дубічах(недаступная спасылка)
* *Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego* nr 2/2013, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 02039-4499, ss.15–17

Спасылкі
--------

* Kościoły drewniane, *Dubicze Cerkiewne*
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Пакрова Божай Маці (Дубічы)
**Царква Сарака мучанікаў** (балг.: църква «Св. Четиридесет мъченици») — сярэднявечная праваслаўная царква, пабудаваная ў 1230 годзе ў Вяліка-Тырнава — сталіцы Другога Балгарскага царства.

Гісторыя
--------

Калона Асеня II з надпісам аб перамозе
Царква была пабудаваная па загаду Івана Асеня II у гонар перамогі пры Клакотніцы над эпірскім дэспатам Фёдарам Дукай 22 сакавіка 1230 года. Сваю перамогу цар прыпісаў заступніцтву Сарака севасційскім мучанікам  (руск.) (бел. у гонар якіх і была названа новая царква. У час праўлення Івана Асеня II гэта была галоўная царква Вялікай Лаўры ў Вяліка-Тырнава, заснаванай ў крэпасці крэпаці Царэвец  (руск.) (бел. на левым беразе ракі Янтра. У гэтай царкве першапачаткова быў пахаваны Святы Сава, сербскі святы, які памер падчас наведввання Вяліка-Тырнава 14 студзеня 1235 ці 1236 года. Але неўзабаве (6 мая 1237 года), яго мошчы былі перанесены ў Сербію.

У першыя гады асманскага праўлення будынак працягваў быць хрысціянскай царквой да пачатку XVIII стагоддзя, калі ўсё ж быў перароблены ў мячэць. У выніку былі знішчаны амаль усе фрэскі. Некалькі выяў захаваліся толькі на паўночна-заходняй сцяне прытвора.

Менавіта ў гэтым будынку 22 верасня 1908 года балгарскім князем Фердынанадам была абвешчана незалежнасць Балгарыі ад Асманскай імперыі.

Архітэктура і ўбранне
---------------------

Іканастас царквы
Будынак з'яўляецца доўгай шасцікалоннай трохнефнай базілікай з трыма паўкруглымі апсідамі на ўсходзе і вузкім прытворам на захадзе. Потым, да заходняга бока царквы была зроблена прыбудова.

На калонах унутры царквы захаваліся запісы аб найважнейшых падзеях у гісторыі дзяржавы. Адна з калон зроблена падчас будаўніцтва царквы і ўтрымлівае запіс аб учынках цара Івана Асеня II, дзве іншыя былі перанесены з Пліскі.

### Пахаванні ў царкве

Царква доўгі час выкарыстоўвалася як царская ўсыпальніца. Тут былі пахаваныя цары Калаян, Іван Асень II, Міхаіл II Шышман  (руск.) (бел. царыцы Анна Марыя і Ірына, а таксама многія члены царскай сям'і і прадстаўнікі балгарскай арыстакраціі. Сюды таксама былі перавезены саркафагі з зямлёй з месцаў пахавання хана Курбата (Малое Перашчэпіна), хана Аспаруха і цара Івайла  (руск.) (бел..

Літаратура
----------

* *Архитектурното наследство на България*. София, издательство «Техника», 1988.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Царква Сарака мучанікаў (Вяліка-Тырнава) на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
**Царква Сан-Рока** (італ.: San Rocco) — царква ў Венецыі, знаходзіцца ў раёне Сан-Пола.

Царква ўзведзена і названая ў гонар Святога Роха, які з’яўляецца разам са Святым Маркам, заступнікам Венецыі. Святы Рох лічыўся лекарам ад чумы, страшнага бізуна гарадоў Еўропы ў Сярэднія вякі, асабліва ў Венецыі.

Кожны год 16 жніўня дож наносіў візіт у царкву і маліўся з заклікам да святога, каб той абараніў горад ад чумы. Цяпер гэтая традыцыя разыгрываецца ў штогадовай тэатральнай пастаноўцы.

Будаўніцтва царквы было пачата ў 1489 і скончана ў 1508 годзе архітэктарам Барталамеа Бонам Малодшым. У 1725 годзе царква была часткова перабудавана. Скульптуры былі ўзведзены ў 1760-х гадах архітэктарам Макаруцы.

У царкве знаходзяцца чатыры карціны Тынтарэта, у тым ліку «Святы Рох ацаляе ахвяр чумы».

Побач знаходзіцца Скуола Грандзі ды Сан-Рока.

* 
* 
* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Спіс цэркваў Венецыі

Літіаратура
-----------

* Allen, Grant (1898). Venice. London: G. Richards. pp. 107–112. ISBN 0665050895.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Сан-Рока
* Церкви Венеції Архівавана 19 сакавіка 2008. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n99024317 · VIAF: 123733256 · ULAN: 500312368 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вінтэр.

**Каця Вінтэр** (англ.: Katia Winter, 13 кастрычніка 1983, Стакгольм, Швецыя) — шведская актрыса. Найбольш вядомая па ролі Катрыны Крэйн у тэлесерыяле «Сонная Лагчына».

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Стакгольме і пераехала ў Лондан у раннім дзяцінстве.

Неўзабаве пасля таго, як Вінтэр пераехала ў ЗША, яна атрымала ролю ў фільме «Арэна» з Келанам Латсам і Сэмюэлам Л. Джэксанам. У 2012 годзе Вінтэр далучылася да акцёрскай групы тэлесерыяла «Дэкстэр» з перыядычнай роляй украінскай стрыптызёршы Надзі, якая працуе ў маямскім клубе. У 2013 годзе атрымала пастаянную ролю Катрыны Крэйн у тэлесерыяле «Сонная Лагчына».

З чэрвеня 2013 года Каця была замужам за музыкантам Джэсі Глікам, у лютым 2016 года падала на развод.

Выбраная фільмаграфія
---------------------

| Год | Назва на беларускай | Назва на англійскай | Роля | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2005 | Шторм | *Storm* | дзяўчына ў бары |  |
| 2009 | Непрыбраныя ложкі | *Unmade beds* | Ханна |  |
| 2011 | Арэна | *Arena* | Міла | відэа |
| 2012 | Марская паліцыя | *NCIS* | Ава Баранскі | эпізод |
| Дэкстэр | *Dexter* | Надзея | 9 эпізодаў |
| 2013-15 | Сонная Лагчына | *Sleepy Hollow* | Катрына Крэйн | 27 эпізодаў |
| 2013 | Раздзел Баншы | *Banshee Chapter* | Ганна Роланд |  |
| 2015 | Рыцар кубкаў | *Knight of Cups* | Кейт |  |
| 2017 | Негатыў | *Negative* | Наталі |  |

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX5500809 · BNF: 16579774z · ISNI: 0000 0003 6790 0292 · LCCN: no2013117346 · VIAF: 233137943 |