**Кавалеры́йскі эскадро́н Ко́рпуса ахо́вы паме́жжа «Дру́я»** (польск.: *Szwadron Kawalerii KOP «Druja»*) — васямнаццаты кавалерыйскі эскадрон Корпуса аховы памежжа часоў міжваеннай Польскай Рэспублікі, які знаходзіўся ў Друі ў 1925—1939 гадах.

Гісторыя
--------

На паседжанні палітычнага камітэта Рады міністраў Польскай Рэспублікі, якое адбывалася 21—22 жніўня 1924 года было прынята рашэнне аб стварэнні адмысловага ўзброенага фармавання для аховы ўсходняй мяжы, з прычыны чаго 12 верасня 1924 г. польскае Міністэрства вайсковых спраў выдала распараджэнне аб стварэнні Корпуса аховы памежжа, а 17 верасня таго ж года — дапаўненне з указаннем яго структуры. На першым этапе арганізацыі гэтага вайсковага ўтварэння ў 1925 годзе быў сфармаваны 18-ы кавалерыйскі эскадрон, які ў сакавіку наступнага года стаў падпарадкоўвацца камандаванню шостай памежнай брыгады. У склад падраздзялення ўвайшлі чатыры лінейныя ўзводы і дружына камандзіра. Склад эскадрона фармаваўся па ўзоры кавалерыйскіх злучэнняў 1924 г. Адзінкай для фармавання быў 21-ы полк уланаў.

Эскадрон быў тактычнай адзінкай кавалерыі Корпуса аховы памежжа. Яго задачай з’яўляліся правядзенне пераследаў, патруляванне памежных тэрыторыяў удзень і ўначы, а таксама падтрымліванне сувязі паміж ротамі і стражніцамі і арганізацыя суправаджэння паштовых перадачаў. Гэтыя задачы падраздзяленне ажыццяўляла як у непасрэднай памежнай зоне, так і на іншых тэрыторыях, аддаленых ад мяжы не больш за 30 км. Да таго ж, эскадрон выконваў ролю арганізацыйнай і навучальнай адзінкі і гаспадарчага падраздзялення. 

У сакавіку 1926 года эскадрон «Друя» быў перагрупаваны на польска-латвійскай мяжы і прыступіў да непасрэднага выканання сваіх абавязкаў.

Казармы эскадрона «Друя», 1927 г.
У ліпені 1929 года кавалерыя Корпуса аховы памежжа падверглася рэарганізацыі: былі створаны дзве пяхотныя часткі. Падзел на часткі быў абумоўлены патрэбамі навучання і задачамі эскадрона паводле плана «Усход». Таксама, у ходзе рэалізацыі правіла, паводле якога адзінкі Корпуса называліся ў згоднасці з мясцовасцямі іх размяшчэння, эскадрон атрымаў назву «Друя», хаця нумарацыя часткі працягвала захоўвацца і была канчаткова скасавана ў 1931 г. 

У 1932 ці 1934 годзе быў праведзены яшчэ адзін падзел эскадронаў, у выніку якога яны былі разбіты на тры інспекцыйныя групоўкі. У выніку гэтага падраздзяленне «Друя» увайшло ў склад паўночнага згуртавання эскадронаў Корпуса аховы памежжа. Адміністрацыйнай адзінкай для эскадрона стаў батальён «Слабодка».

У 1938 годзе была здзейснена рэарганізацыя падпарадкавання і структураў кавалерыі Корпуса аховы памежжа. Памежныя адзінкі былі кваліфікаваны паводле адпаведных тыпаў адзінак у залежнасці ад месца іх дыслакацыі. Эскадрон «Друя» быў кваліфікаваны першай катэгорыяй. Па звестках аб стане эскадрона 20 лістапада 1938 г. у ім служылі 2 афіцэры, 1 прапаршчык, 8 кваліфікаваных унтэр-афіцэраў, 2 звыштэрміновыя афіцэры і 72 уланы. Рыштунак складаўся з 2 цяжкіх (станкавых) і 2 ручных кулямётаў, 73 карабінаў і 76 шабляў. У стайні ўтрымліваліся 83 верхавыя коні. Паводле адміністрацыйнага падпарадкавання, эскадрон уваходзіў у склад палка «Глыбокае».

Падчас частковай вайсковай мабілізацыі, праведзенай 23 сакавіка 1939 г. падраздзяленне было перагрупавана ў раён Велюня, дзе быў арганізаваны падрыхтоўчы полк кавалерыі Корпуса аховы памежжа, падпарадкаваны камандаванню чацвёртай акругі КАП. Пасля таго, як падрыхтоўчы полк быў перафармаваны ў 1-ы кавалерыйскі полк Корпуса аховы памежжа, у маі 1939 года кавалерыйскі эскадрон «Друя» быў ліквідаваны, а яго капітан, ротмістр Гвідон Саломан, стаў начальнікам гаспадарчага эскадрона пры гэтым палку.

Арганізацыя
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| * Камандаванне эскадронам
* Кулямётная дружына
* Гаспадарчая дружына
 | * Тэлефонны патруль
* 2 лінейныя ўзводы
 |

Камандзіры
----------

* 1925 — ротмістр Юзаф Душынскі
* кастрычнік 1931 — 31 мая 1935 — ротмістр Тадэвуш Зялінскі
* 14 снежня 1935 — 1937 — ротмістр Браніслаў Кулік
* 1937 — ротмістр Юзаф Скрыпкоўскі
* 1937 — верасень 1939 — ротмістр Гвідон Саломан

Зноскі
------

1. ↑  Дамінічак 1992, с. 111.
2. ↑  Канстанкевіч, Прохвіч, Руткевіч 2003, с. 26.
3. ↑  Канстанкевіч, Прохвіч, Руткевіч 2003, с. 21.
4. ↑  Фалькевіч 1925, с. 4—6.
5. ↑  Канстанкевіч, Прохвіч, Руткевіч 2003, с. 28.
6. ↑  Канстанкевіч, Прохвіч, Руткевіч 2003, с. 35.
7. ↑  Вішнеўская, Проміньская 2013, с. 2.
8. ↑  Канстанкевіч, Прохвіч, Руткевіч 2003, с. 44.
9. ↑  Канстанкевіч, Прохвіч, Руткевіч 2003, с. 58.
10. ↑  Прохвіч 2003, с. 72.
11. ↑  Міякоўскі, Раждзественскі 2013, с. 16.
12. ↑  Прохвіч 1994, с. 158.
13. ↑  Міякоўскі, Раждзественскі 2013, с. 14.

Літаратура
----------

* *Анджэй Канстанкевіч, Ежы Прохвіч, Ян Руткевіч.* Korpus Ochrony Pogranicza 1924—1939. — Варшава: Barwa i Broń, 2003. — ISBN 83-900217-9-4.
* *Генрык Дамінічак.* Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919—1939. — Варшава: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. — ISBN 83-01-10202-0.
* *Ежы Прохвіч.* Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I. Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r.. — «Wojskowy Przegląd Historyczny» №3(149)/1994. — Варшава: Czasopisma Wojskowe, 1994. — С. 148—160. — ISBN 0043-7182.
* *Ежы Прохвіч.* Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. — Варшава: Neriton, 2003. — ISBN 83-88973-58-4.
* *Івона Вішнеўская, Катажына Проміньская.* Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Brygada Korpusu Ochrony Pogranicza «Wilno»". — Шчэцін: Archiwum Straży Granicznej, 2013.
* *Крыштаф Міякоўскі, Павел Раждзественскі.* Kawaleria Korpusu Ochrony Pogranicza. Wielka księga jazdy polskiej 1918-1939. Tom 44. — Варшава: Edipresse Polska SA, 2013. — ISBN 978-83-7769-888-4.
* *Станіслаў Фалькевіч.* Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. — Варшава: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1925.

| ⛭Дзейнасць Корпуса аховы памежжа на тэрыторыі Беларусі |
| --- |
| **Брыгады** | Вілейка ·  Вільна ·  Гродна ·  Навагрудак ·  Палессе |
| **Палкі** | Валожын ·  Вілейка ·  Вільна ·  Глыбокае ·  Сноў |
| **Батальёны** | Беразвечча ·  Будслаў ·  Валожын ·  Вілейка ·  Давыд-Гарадок ·  Івянец ·  Клецк ·  Краснае ·  Лужкі ·  Людвікова ·  Падсвілле ·  Сінкевічы ·  Слабодка ·  Слабодка II ·  Сноў ·  Стоўбцы |
| **Кавалерыя***(эскадроны)* | Будслаў ·  Ганцавічы ·  Друя ·  Івянец ·  Лужкі ·  Клецк ·  Краснае ·  Падсвілле ·  Стоўбцы |
| **Артылерыя** | Клецк |
| **Сапёры** | Вілейка ·  Гродна ·  Столін ·  Стоўбцы |
| Выведка | Валожын ·  Вілейка ·  Глыбокае ·  Лахва ·  Слабодка ·  Стоўбцы |
| Роты | Альгомель ·  Альковічы ·  Бакшты ·  Брыцкія ·  Вайткевічы ·  Глыбокае ·  Гняздзілава ·  Даўгінава ·  Дзіўнікі ·  Докшыцы ·  Друя ·  Дубрава ·  Жаброўшчына ·  Коласава ·  Колькі ·  Крыжоўка ·  Ленін ·  Любянец ·  Лявонпаль ·  Марцінкавічы ·  Мікалаеўшчына ·  Мяжаны ·  Празарокі ·  Пярэвалакі ·  Пясчанікі ·  Ракаў ·  Раховічы ·  Рубяжэвічы ·  Сейлавічы ·  Смолічы ·  Стасеўшчына ·  Хомінка ·  Хутары Мярлінскія |