**І́вета Ра́дзічава** (славацк.: Iveta Radičová; 7 снежня 1956, Браціслава) — славацкі палітык і навуковец-сацыёлаг. З 8 ліпеня 2010 года — прэм'ер-міністр Славакіі; у 2005—2006 — міністр працы. Член партыі Славацкая дэмакратычная і хрысціянская унія — Дэмакратычная партыя. Кандыдат у прэзідэнты на выбарах 2009 года.

Асабістае жыццё
---------------

Радзічава нарадзілася 1 снежня 1956 года ў славацка-польскай сям'і ў Браціславе. Яна мае дачку Еву і з'яўляецца жонкай Стана Радзіча, знакамітага славацкага коміка і акцёра, які загінуў у 2005. У дадатак да сваёй роднай славацкай, Радзічава свабодна валодае англійскай і рускай мовамі і мае дастатковыя веды па нямецкай і польскай мовах.

Навуковая кар'ера
-----------------

Радзічава пачала сваю навуковую кар'еру з вывучэння сацыялогіі ў Браціслаўскім уніврсітэце імя Коменскага, атрымаўшы ступень доктара філасофіі ў 1981 годзе. У 1979—1989 гг. Радзічава працавала сацыёлагам у Акадэміі навук Славакіі. У 1990 годзе яна праходзіла постдоктарскае навучанне ў Оксфардскім універсітэце. Па сваім вяртанні ў Славакію ў 1991 годзе Радзічава заснавала Цэнтр аналізу сацыяльнай палітыкі, адну з першых грамадскіх арганізацыі ў Славакіі, і праслужыла выканаўчым дырэктарам да 2005 года. Таксама цягам гэтага перыяду Радзічава выкладала на факультэтах сацыялогіі, паліталогіі і сацыяльнай работы Браціслаўскага ўніверсітэта імя Коменскага. У 2005 годзе яна атрымала факультэта філасофіі званне прафесара сацыялогіі, што зрабіла яе першай жанчынай у Славакіі, якая атрымала дадзенае званне.

Палітычная кар'ера
------------------

Радзічава пачала сваю палітычную кар'еру ў 1990 годзе ў якасці члена руху «Грамадскасць супраць гвалту», выконваючы абавязкі прадстаўніка партыі да 1992 года. У 2005—2006 гг. яна працавала міністрам працы, сацыяльных стасункаў і сям'і ў правацэнтрыскім урадзе прэм'ер-міністра Мікулаша Дзурынды. Пазней на парламенцкіх выбарах 2006 года Радзічава была абрана ў Парламент Славакіі ў ліку прадстаўнікоў ліберальна-кансерватыўнай партыі Дзурынды Славацкая дэмакратычная і хрысціянская унія — Дэмакратычная партыя.

Пасля выбараў 2006 года СДХУ-ДП сышла ў апазіцыю. Неўзабаве Радзічава пачала працаваць намеснікам старшыні партыі. Яна таксама працавала намеснікам старшыні парламенцкага камітэта па пытаннях сацыяльных стасункаў і жыллёвага будаўніцтва.

У 2009 годзе Радзічава была выбрана ў якасці кандыдата ад партыі СДХУ-ДП на прэзідэнцкія выбары. Таксама гэтая ініцыятыва была ўхвалена партыямі Хрысціянскі дэмакратычны рух і Партыя венгерскай кааліцыі. У першым туры выбараў Радзічава набрала нечакана вялікі працэнт у 38.05% галасоў і выйшла ў другі тур з ужо дзейсным прэзідэнтам Славакіі Іванам Гашпаравічам, які не дамогся сабраць большасць галасоў. Радзічава была пераможана Гашпаравічам у другім туры выбараў, які адбыўся 4 красавіка, атрымаўшы 44.47% галасоў. Яна стала першай жанчынай у гісторыі краіны, якая прайшла ў другі тур прэзідэнцкіх выбараў.

Неўзабаве пасля прэзідэнцкіх выбараў Радзічава сышла з пасады парламентара 23 красавіка 2009 года.

### Прэм'ер-міністр

Напачатку 2010 года была вылучана на парламенцкія выбары ад партыі СДХУ-ДП, неўзабаве перамогшы колішняга міністра фінансаў Івана Міклаша, які набраў 34.79% галасоў.

На выбарах 12 чэрвеня 2010 года СДХУ-ДП набрала 15,42% галасоў, застаўшыся далёка ззаду ад сацыял-дэмакратычнай партыя прэм'ер-міністра Роберта Фіца Курс — сацыяльная дэмакратыя, якая атрымала 34,79% галасоў. Тым не менш, прыхільнікі кааліцыі Роберта Фіца, нацыяналістычная Славацкая нацыянальная партыя і нацыянал-кансерватыўная РЗДС выступілі на выбарах вельмі слаба (РЗДС не здолела атрымаць ніводнага месца ў парламенце). У выніку, кааліцыя з чатырох апазіцыйных партый — ліберальная Свабода і салідарнасць (SaS), Хрысціянскі дэмакратычны рух (KDH), этнічная венгерская партыя Мост і партыя СДХУ-ДП дамагліся сфарміраваць парламенцкую большасць з 79 месцамі з 150 магчымых. Пасля таго, як Фіка запэўніў у сваёй немагчымасці сфарміраваць новы парламент, Радзічава, у якасці лідара найбуйнейшай апазіцыйнай партыі, 23 чэрвеня 2010 года была запрошана Іванам Гашпаровічам ўзначаліць славацкі ўрад. Радзічава ўвайшла на пасаду ў якасці першай жанчыны-прэм'ера 8 ліпеня 2010 года, узначальваючы кааліцыйны ўрад з вышэйпералічанымі партыямі.

Дадатковыя звесткі
------------------

* 8 лютага 2012 года славацкі ўрад на чале з І. Радзічавай вылучыў беларускага праваабаронца Алеся Бяляцкага на Нобелеўскую прэмію міру 2012 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 28 сакавіка 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Czech National Authority Database Праверана 31 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  Radičová dostala poverenie zostaviť vládu (славацк.).  SME (21 мая 2014).
4. ↑  Zivotopis (CV) (славацк.).  Official Website of Iveta Radicova (13 ліпеня 2010). Архівавана з першакрыніцы 13 ліпеня 2010.
5. 1 2 3 4 5 6 7  Iveta Radičová — The Slovak Spectator (англ.)
6. ↑  adičová sa rozlúčila, aby sa mohla vrátiť (славацк.).  SME (21 мая 2014).
7. ↑  Славацкі ўрад вылучыў Бяляцкага на Нобелеўскую прэмію **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Наша Ніва (8 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 27 красавіка 2012. Праверана 27 сакавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Івета Радзічава

| ⛭Прэм’ер-міністры Славакіі |
| --- |
| Славакія Першая рэспубліка  (1939—1945) | 
* Ёзаф Ціса (1939)
* Войцех Тука (1939—1944)
* Штэфан Ціса (1944—1945)

 |
| Славакія Другая рэспубліка (з 1993) | 
* Уладзімір Мечыяр (1993—1994)
* Ёзаф Мораўчык (1994)
* Уладзімір Мечыяр (1994—1998)
* Мікулаш Дзурында (1998—2006)
* Роберт Фіца (2006—2010)
* Івета Радзічава (2010—2012)
* Роберт Фіца (2012—2018)
* Петэр Пелегрыні (2018—2020)
* Ігар Матавіч (2020—2021)
* Эдуард Хегер (з 2021)

 |