**Маргарыта Нава́рская** (фр.: Marguerite de Navarre), таксама вядомая як **Маргарыта дэ Валуа** (фр.: Marguerite de Valois), **Маргарыта Ангулемская** (фр.: Marguerite d’Angoulême) і **Маргарыта Французская** (фр.: Marguerite de France; 11 красавіка 1492, Ангулем — 21 снежня 1549, Адос каля Тарба) — французская прынцэса, сястра караля Францыска I, адна з першых жанчын-пісьменніц Францыі.

Біяграфія
---------

Паходзіла з Ангулемскай галіны дынастыі Валуа. Сястра французскага караля Францыска I Валуа. У 1509 стала жонкай прынца крыві герцага Карла IV Алансонскага, памерлага неўзабаве пасля бітвы пад Павіяй, а ў 1527 годзе выйшла паўторна за Генрыха д’Альбрэ, караля Наварскага. З ім мела дачку Жанну.

Маргарыта Наварская ўсё жыццё вылучалася вялікай адданасцю свайму брату, ездзіла ў Мадрыд клапаціцца пра яго вызваленне пасля паражэння пад Павіяй.

Значны ўплыў на яе светапогляд аказалі пратэстанты Лефеўр д’Этапль і біскуп Мо Гіём Брысанэ, з якім Маргарыта падтрымлівала ліставанне. Двор Маргарыты быў істотным цэнтрам французскага гуманізму.

Маргарыта Наварская апекавалася Гіёмам Бюдэ, Клеманам Маро, Банавенцюр Дэпер’ё і іншымі літаратарамі. Сама яна ведала лаціну (магчыма, і грэчаскую мову) і аказвала вялікі ўплыў на многіх выбітных асоб таго чаму.

Творчасць
---------

Маргарыта Наварская (малюнак Дзюманцьё паводле карціны Клуэ)
Двор Маргарыты ў горадзе Нераку быў адным з цэнтраў літаратуры, навукі і мастацтва Заходняй Еўропы. Выдатна адукаваная, адораная паэтычнымі здольнасцямі, каралева прыцягвала да сябе паэтаў розных школаў, гуманістаў і вальнадумцаў, пераследваных Царквою. Яе заступніцтвам і гасціннасцю карысталіся светачы еўрапейскага Адраджэння — Клеман Маро, Банавенцюр Дэпер’ё, Эразм Ратэрдамскі.

Пры двары Маргарыты быў здзейснены пераклад з лаціны кнігі «Дзеянні данаў» Саксона Граматыка, у якой знаходзіцца апавяданне пра Гамлета, прынца дацкага, якім скарыстаўся Уільям Шэкспір для стварэння сваёй п’есы.

Творы Маргарыты Наварскай адлюстроўваюць характэрны для яе напружаны рэлігійна-этычны пошук і спалучаюць медытацыйнасць, а часам і містыцызм з пэўнай сухасцю стылю. Рэзкае адмаўленне з боку Сарбоны выклікала паэма «Люстэрка грэшнай душы» (*Le Miroir de l’ame pecheresse*, 1531), у якой знайшоў адбітак лютэранскі тэзіс пра апраўданне верай; версіфікацыя паэмы нагадвае пра традыцыі Петраркі. Адгалоскі дыскусіяй між Эразмам і Лютэрам пра свабоду волі чутныя ў «Дыялогу ў форме начнога відзежу» (*Dialogue en forme de vision nocturne*, 1524, апубл. 1533). Скону Францыска I прысвечаная насычаная рэмінісцэнцыямі з апостала Паўла і Платона паэма «Карабель» (*Le Navire*, 1547). Сярод іншых сачыненняў: «Камедыя, сыграная ў Мон-дэ-Марсане» (*La Comédie de Mont-de-Marsan*, 1548); ліставанне з братам і іншымі асобамі (апублікаваная ў 1841). Нават фарс «Хворы» (*Le Malade*, 1535—1536) сканчаецца ў духу просталінейнага рэлігійнага настаўлення. Бо́льшая частка вершаў Маргарыты ўвайшла ў склад зборніку «Маргарыткі прынцэсы Маргарыты» (*Marguerites de la Marguerite des princesses*, 1547).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
2. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.

Літаратура
----------

* Lefranc A. Les idees réligieuses de Marguerite de Navarre d’apres son oeuvre poétique. — P.: 1898.
* Jourda P. Margueite d’Angoulême, duchesse d’Alencon, reine de Navarre. — P.: 1930.
* Febvre L. Amour sacré, amour profane. Autour de l’Heptameron. — P.: 1944.
* Cazauran N. L’Heptameron de Marguerite de Navarre. — P.: 1991.
* Nicole Toussaint du Wast, Marguerite de Navarre, perle des Valois, Paris, Max Fourny, 1976.
* Mary Duclaux, Mary James Darmesteter. La Reine de Navarre, Marguerite d’Angoulême, trad. de l’anglais par Pierre Mercieux, Paris, Calmann-Lévy, 1900
* Jean-Luc Déjean, Marguerite de Navarre, Paris, Fayard, 1987
* Verdun-Louis Saulnier, "Marguerite de Navarre : Art médiéval et pensée nouvelle", Revue Universitaire, LXIII, 1954

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маргарыта Наварская
* Foundation for Medieval: Маргарыта Ангулемская (англ.)


| ?Маргарыта Наварская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Карл V Мудры |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Людовік Арлеанскі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Жанна дэ Бурбон |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Жан Ангулемскі[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Gian Galeazzo Visconti[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Валянціна Вісконці[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ізабэла Валуа[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Карл Ангулемскі[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Alain VIII de Rohan[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Alain IX de Rohan[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Béatrix|Isabelle de Clisson, Comtesse de Porhöet[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Маргарыта дэ Раган[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | John V, Duke of Brittany[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Margaret of Britain[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Joan of Navarre[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Маргарыта Наварская |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Амадэй VIII |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Людовік I[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Марыя Бургундская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Filippo II, Duke of Savoy[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Янус[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Ганна дэ Лузіньян[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Шарлота дэ Бурбон |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Луіза Савойская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | John I, Duke of Bourbon[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Карл I дэ Бурбон[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Marie of Berry, Duchess of Auvergne[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Marguerite de Bourbon[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Жан Бясстрашны |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Агнэса Бургундская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Маргарыта Баварская[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · MusicBrainz · Project Gutenberg · Internet Speculative Fiction Database · The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Іспанскі біяграфічны · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10257803 · BIBSYS: 90758940 · BNC: a11350726 · BNE: XX958524 · BNF: 11914522q · CiNii: DA02685114 · CONOR: 140571747 · GND: 118577719 · ICCU: MILV016988 · ISNI: 0000 0001 2053 2440 · LCCN: n79082138 · NDL: 00448829 · NKC: jn19981001810 · NLA: 35327859 · NLG: 118405 · NLP: A11856373 · NSK: 000604670 · NTA: 068681429 · NUKAT: n98031843 · PTBNP: 775624 · LIBRIS: 194406 · SUDOC: 027009211 · VIAF: 89797196 |

 |