**Нільс Кай Е́рнэ**, FRS (ням.: Niels Kaj Jerne, 23 снежня 1911, Лондан, Вялікабрытанія — 7 кастрычніка 1994) — дацкі імунолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1984 годзе разам Г.Кёлерам і С.Мільштэйнам «за тэорыі адносна спецыфічнасці ў развіцці і кантролі імуннай сістэмы і адкрыццё прынцыпу прадукцыі монакланальных антыцел».

Біяграфія
---------

Бацькі Нільса Ернэ жылі на дацкім востраве Фанё. У 1910 годзе яны пераехалі ў Лондан, дзе і нарадзіўся Ернэ 23 снежня 1911 года. Падчас Першай сусветнай вайны бацькі пераехалі ў Нідэрланды. Ернэ правёў юнацтва ў Ротэрдаме, дзе скончыў бакалаўрыят у 1928 годзе.

Вучыўся ў Лейдэнскім, скончыў Капенгагенскі ўніверсітэт у 1951 годзе. З 1943 па 1956 год Ернэ быў навуковым супрацоўнікам Дацкага нацыянальнага інстытута сываратак і за гэты час ён сфармуляваў тэорыю фарміравання антыцелаў. Пазней Ернэ скажа, што гэтыя рэвалюцыйныя навуковыя ідэі прыйшлі да яго, калі ён ехаў з працы дадому на веласіпедзе праз мост Langebro ў Капенгагене. Тэорыя фарміравання антыцелаў прынесла Ернэ міжнароднае прызнанне, і ў 1956 годзе Ернэ пайшоў працаваць у Сусветную арганізацыю аховы здароўя ў Жэневе ў якасці кіраўніка секцыі біялагічных стандартаў і імуналогіі. Ён займаў гэты пост на працягу шасці гадоў да пераезду ў ЗША і ва Універсітэт Пітсбурга ў 1962 годзе для працы ў якасці прафесара мікрабіялогіі і старшыні кафедры мікрабіялогіі на працягу чатырох гадоў.

У 1966 года ва Універсітэце Гётэ ў Франкфурце, у 1969—1980 гадах дырэктар Базельскага інстытута імуналогіі.

З 1962 года член Кансультатыўнай экспертнай камісіі па імуналогіі Сусветнай арганізацыі аховы здароўя.

Стварыў (разам з Ф.М.Бёрнетам) кланальна-селекцыйную тэорыю імунітэту; выявіў магчымыя наступствы розных меркаванняў і распрацаваў дакладную, адзіную тэрміналогію, зручную для зносін паміж імунолагамі.

Замежны ганаровы член Амерыканскай акадэміі навук і мастацтваў, член Дацкай каралеўскай акадэміі навук.

Асабістае жыццё
---------------

Ернэ быў тройчы жанаты. Меў двух сыноў, Івара Ернэ (нар. 1936) і Дональда Ернэ (нар. 1941) ад Т'ек Ернэ — мастачкі; і аднаго сына, Андрэаса Ветштайна, ад Гертруды Ветштайн у 1971 годзе.

Калі Т'ек даведалася, што ў Нільса быў раман з яе лепшай сяброўкай, яна была разгублена, бо раней паведала ёй аб сваіх уласных раманах. Сяброўка аб усім паведаміла Нілісу, і ён запатрабаваў разводу. Т'ек умольвала яго застацца. Пасля яго адмовы, яна скончыла жыццё самагубствам. Івар прачнуўся раніцай — пахла газам. Ён знайшоў маці памерлай каля духоўкі.

Ернэ ставіўся да сваёй другой жонцы, як да служкі або няні. Ернэ рэгулярна здраджваў сваёй жонцы, і, хоць ён не быў фізічна прыгожы, ён прывабліваў жанчын сваім абаяннем, як суразмоўца, і сваім майстэрствам кахання, якое ўключала схільнасць да садызму.

Узнагароды
----------

* Міжнародная прэмія Гайрднера (1970)
* Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1984)

Гл.таксама
----------

* Монакланальныя антыцелы

Зноскі
------

1. 1 2  Niels K. Jerne // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Niels Kaj Jerne // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. 1 2 3 4  Niels K. Jerne — 2002. Праверана 3 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1373513'></a>
4. ↑  Askonas, B. A.; Howard, J. G. (1997). "Niels Kaj Jerne. 23 December 1911--7 October 1994.: Elected F.R.S 1980". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society
5. ↑  *The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984: Niels K. Jerne - autobiography*. Nobelprize.org.. Retrieved on 2010-10-20.
6. ↑
7. ↑  Science as autobiography: the troubled life of Niels Jerne By Thomas Söderqvist, Niels Kaj Jerne. Ch. 9, Letters are a Spiritual Spiderweb in Which you Snare the Dreaming Soul of a Woman.
8. ↑  "He put the Id in Idiotype; book review of Science As Autobiography The Troubled Life of Niels Jerne by Thomas Söderqvist"

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нільс Кай Ернэ на Вікісховішчы |

* Аўтабіяграфія Нільса Ернэ на Нобелеўскім сайце Архівавана 1 лістапада 2001.

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1976—2000 гадах |
| --- |
| 
* Бламберг / Гайдузек (1976)
* Гіймэн / Шалі / Ялау (1977)
* Арбер / Натанс / Сміт (1978)
* Кормак / Хаўнсфілд (1979)
* Бенасераф / Дасэ / Снел (1980)
* Сперы / Х’юбел / Візел (1981)
* Бергстрэм / Самуэльсан / Вейн (1982)
* Мак-Клінтак (1983)
* Ернэ / Кёлер / Мільштэйн (1984)
* Браўн / Голдстайн (1985)
* Коэн / Леві-Мантальчыні (1986)
* Танегава (1987)
* Блэк / Элаян / Хітчынгс (1988)
* Бішап / Вармус (1989)
* Мары / Томас (1990)
* Неер / Закман (1991)
* Фішэр / Крэбс (1992)
* Робертс / Шарп (1993)
* Гілман / Родбел (1994)
* Льюіс / Нюслайн-Фольхард / Вішаус (1995)
* Догерці / Цынкернагель (1996)
* Прузінер (1997)
* Ферчгат / Ігнара / Мурад (1998)
* Блобель (1999)
* Карлсан / Грынгард / Кэндэл (2000)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* **(1976—2000)**
* (2001—2025)

 |