recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дом па Піянерскай вуліцы, 18** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў канцы XIX стагоддзя па вул. Малой Садовай. Прыватнаўласніцкі, жылы, даходны дом. У 1920-х гг. нацыяналізаваны, узяты на ўлік Гарадскім жыллёвым камітэтам і перададзены пад камунальнае жытло.

Будынак быў пашкоджаны падчас Вялікай Айчыннай вайны. У канцы 1940-х гг. падчас аднаўленчых работ былі атынкаваныя фасады. У далейшым дом належаў Гаржылкамунгасу і выкарыстоўваўся як камунальнае жытло (з частковымі камунальнымі выгодамі). У другой палове 1980-х гг. пасля адсялення жыхароў быў праведзены капітальны рамонт.

Праводзіліся таксама археалагічныя даследаванні, у тым ліку прылеглай тэрыторыі. З 1996 г. у будынку размяшчаўся Магілёўскі рэгіянальны цэнтр занятасці насельніцтва. У 1998 г. была зроблена цагляная чатырохпавярховая прыбудова з боку вул. Піянерскай. З 2014 г. там месціцца ўпраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Магілёўскага гарвыканкама.

Архітэктура
-----------

Дваровы фасад
Помнік архітэктуры ў стылі эклектызму. Двухпавярховы мураваны сіметрычны будынак, прамавугольны ў плане. Галоўным фасадам арыентаваны на чырвоную лінію вул. Піянерскай. Гладкія, атынкаваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі лучковымі аконнымі праёмамі з дугападобнымі сандрыкамі, на першым паверсе вокны з замковым каменем. Вокны другога паверха дэкарыраваны падаконнымі нішамі. На другім паверсе — прафіляваны гзымс. Унутраная планіроўка першапачаткова калідорнага тыпу. Сучасная планіроўка зменена. Дах двухсхільны.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 верасня 2022. Праверана 22 верасня 2022.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Піянерскай вуліцы, 18 (Магілёў)
**Вуглавая частата** (сінонімы: радыяльная частата, цыклічная частата, кругавая частата) — скалярная фізічная велічыня, мера частаты вярчальнага ці вагальнага руху. У выпадку вярчальнага руху, вуглавая частата роўная модулю вектара вуглавой скорасці. У сістэмах СІ і СГС вуглавая частата выражаецца ў радыянах у секунду, яе размернасць адваротная размернасці часу (радыяны безразмерныя). Вуглавая частата з'яўляецца вытворнай па часе ад фазы вагання:

{\displaystyle \omega =\partial \varphi /\partial t.\,}
Іншае распаўсюджанае абазначэнне {\displaystyle \omega ={\dot {\varphi }}.}

Вуглавая частата ў радыянах у секунду выражаецца праз частату *f* (якая выражаецца ў абаротах у секунду ці ваганнях у секунду) як

{\displaystyle \omega ={2\pi f}.\,}
У выпадку выкарыстання ў якасці адзінкі вуглавой частаты градусаў у секунду сувязь са звычайнай частатой будзе наступнай:

{\displaystyle \omega ={360^{\circ }f}.\,}
Лікава цыклічная частата роўная колькасці цыклаў (ваганняў, абаротаў) за 2π секунд.
Увядзенне цыклічнай частаты (у яе асноўнай размернасці — радыянах у секунду) дазваляе спрасціць многія формулы ў тэарэтычнай фізіцы і электроніцы. Так, рэзанансная цыклічная частата вагальнага *LC*-контуру роўная {\displaystyle ~~\omega \_{LC}=1/{\sqrt {LC}},} тады як звычайная рэзанансная частата {\displaystyle ~~f\_{LC}=1/(2\pi {\sqrt {LC}}).} У той жа час шэраг іншых формул ускладняецца. Вырашальным меркаваннем на карысць цыклічнай частаты стала тое, што множнікі 2π і 1/(2π), якія з'яўляюцца ў многіх формулах пры выкарыстанні радыянаў для вымярэння вуглоў і фаз, знікаюць пры ўвядзенні цыклічнай частаты.

Гл. таксама
-----------

* Частата
* Вуглавая скорасць
* Фаза ваганняў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шыркаўскі сельсавет.
 
**Шы́ркаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Шыркі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Кашанскі сельсавет** у складзе Расненскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Кашаны. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Шыркі, сельсавет перайменаваны ў Шыркаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расненскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года — у Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Касмініцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Альгі́мантас Масю́ліс** (літ.: Algimantas Masiulis, 10 ліпеня 1931 — 19 жніўня 2008, Каўнас) — савецкі і літоўскі акцёр тэатра і кіно, народны артыст Літоўскай ССР (1981), Камандор ордэна Вялікага князя Гедыміна

Біяграфія
---------

Альгімантас Масюліс нарадзіўся 10 ліпеня 1931  года ў вёсцы Сурдзягіс на тэрыторыі Анікшчэйскага раёна Літвы. У 1948 годзе скончыў студыю пры Панявежыскім драматычным тэатры.

У 1948—1978 гадах акцёр Панявежыскага драматычнага тэатра, з 1978 года — Каўнаскага акадэмічнага драматычнага тэатра.

Магіла Альгімантаса Масюліса на Пятрашунскіх могілках 
Сканаў 19 жніўня 2008 года. Пахаваны на Пятрашунскіх могілках у Каўнасе.

Творчасць
---------

Сярод лепшых роляў: Паднеўскіс, Дамінікас («Унія», «Бурштынавая віла» Ю. Грушаса), Гелавініс («Шарунас» В. Крэве), Макдуф («Макбет» У. Шэкспіра), Курт, Густаў («Танец смерці», «Крэдыторы» А. Стрындберга), Гелікон («Капнула» А. Камю) і інш. З 1957 здымаецца ў кіно: «Ніхто не хацеў паміраць  (руск.) (бел.» (1965), «Шчыт і меч  (руск.) (бел.» (1968), «Час яе сыноў» (1976), «Лёс  (руск.) (бел.» (1978), «Лета заканчваецца восенню» (1982), «Перамога  (руск.) (бел.» (1984) і інш. Яго мастацтва вызначаецца тэатральнасцю, псіхалагізмам, унутранай экспрэсіяй.

Зноскі
------

1. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
2. ↑  «Главный фашист Союза» мечтал сыграть Дон Кихота

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16911114z · GND: 106217383X · ISNI: 0000 0001 3188 0141 · VIAF: 316738241 |
**Гатэрыя**, або **Туатара** (*Sphenodon punctatus*) — від паўзуноў з атрада дзюбагаловых.

Жыве на дробных астравах Новай Зеландыі. Даўжыня дасягае 76 см. Маса цела самцоў каля 1 кг, самак — каля 0,5 кг. Расце да 50 гадоў, агульная працягласць жыцця — 100 гадоў. Палавой спеласці дасягаюць ва ўзросце 15-20 гадоў. Вядзе пераважна начны спосаб жыцця. Знешнім выглядам і спосабам жыцця нагадвае буйных ігуан. Як і ў многіх яшчарак, у гатэрыі добра развітае «трэцяе» (або цемянное) вока, якое ў сучасных вышэйшых пазваночных ператварылася ў шышкападобную залозу — эпіфіз. Даказана, што гатэрыя з дапамогай гэтага органа, размешчанага на цемені, здольная адрозніваць узровень асветленасці. Лічыцца, што гэтая асаблівасць дазваляе гатэрыі выбраць становішча цела для аптымальнага яго прагрэву сонцам.

Гатэрыя з'яўляецца выміраючым рэліктавым відам і падлягае ахове. Уключана ў Чырвоны спіс МСАП.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Гатэрыя**, **Туатара** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.5. Мн. 1997, С.88
2 лічбавыя вальтметры
**Вальтметр** — прылада для вымярэння ЭРС ці напружання ў электрычным ланцугу. Падключаецца паралельна нагрузцы. Бываюць аналагавыя (са стрэлачным або светлавым паказальнікам) і лічбавыя, паводле сістэм вымярэння — электра-статычныя, электра-магнітныя, магніталектрычныя і электронныя. Пашырэнне межаў вымярэння дасягаецца з дапамогай дадатковых рэзістараў, дзялільнікаў і трансфарматараў напружання. Можа спалучацца ў больш складаных прыборах з іншымі электрычнымі прыладамі (напр. ампервальтомметр).

Пазначэнне вальтметра і схема падключэння вальтметра да электрычнага ланцуга

Гл.таксама
----------

* Вольт, адзінка вымярэння

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вальтметр

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85144325 · Microsoft: 165051773 · NDL: 00561298 |
**Расліны-падушкі**, або **падушкападобныя расліны**, або **расліны падушкападобнай формы** — жыццёвая форма раслінных арганізмаў, для якой характэрныя шматлікія кароткія парасткі, верхавіны якіх ўтвараюць адзіную паверхню. Гадавы прырост ўсіх парасткаў аднолькавы і нікчэмны па велічыні. Такі тып расліннасці паўстаў у экстрэмальных умовах рэзкіх змен тэмпературы і моцных вятроў, што характэрна для раўнінных і горных пустыняў і паўпустыняў.

Месца падушкападобных раслін у сістэме жыццёвых формаў
------------------------------------------------------

|  |
| --- |
|  |

Згодна з Сістэмай жыццёвых формаў Раункіера падушкападобныя расліны з’яўляюцца падтыпам *хамефітаў* (аднаго з пяці асноўных тыпаў жыццёвых формаў) — раслін, у якіх прызначаныя для перанясення неспрыяльнага перыяду пупышкі і канцавыя парасткі развіваюцца на парастках, якія ляжаць на паверхні зямлі, або размешчаных настолькі блізка да яе, што ў абласцях, дзе зімой паверхня зямлі пакрыта снегам, ён закрывае іх, а ў цёплых абласцях іх часткова закрываюць адмерлыя рэшткі раслін, якія ляжаць на паверхні зямлі.

Расліны падушкападобнай формы могуць ставіцца як да кустоў або кусцікаў (так званыя **драўняныя падушкі**), так і да травяністых раслін (**травяністыя падушкі**).

Разнастайнасць падушкападобных раслін
-------------------------------------

Усяго да падушкападобных раслін можна аднесці больш за трыста відаў.

Прыклады падушкападобных раслін:

* Dracophyllum minimum. Від, які расце ў гарах Тасманіі і Новай Зеландыі.
* Высакагорныя (напрыклад, памірскія) віды з роду Krascheninnikovia.
* Высакагорныя (напрыклад, памірскія) віды з роду Acantholimon.
* Azorella selago з сямейства Парасонавыя; эндэмік Кергелена, а таксама іншыя віды з роду Azorella.
* Minuartia arctica.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

Зноскі
------

1. ↑  *Блинова К. Ф. и др.* Ботанико-фармакогностический словарь: Справ. пособие / Под ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева. — м: Высш. шк. 1990. — С. 108. — ISBN 5-06-000085-0. Архівавана 20 красавіка 2014.
2. ↑  Паводле Серебряковой Т. И.

Літаратура
----------

* *Серебрякова Т. И.* Жизненные формы растений // Жизнь растений. В 6-ти т. / Гл. ред. Ал. А. Фёдоров. — М.: Просвещение, 1974. — Т. 1. Введение. Бактерии и актиномицеты. Под ред. Н. А. Красильникова  (руск.) (бел. и А. А. Уранова. — С. 87—98. — 487 с. с ил.; 31 л. ил. карт. с. — 300 000 экз.
* *Коровкин О. А.* Анатомия и морфология высших растений: словарь терминов. — М.: Дрофа, 2007. — С. 168. — 268, [4] с. — (Биологические науки: Словари терминов). — 3 000 экз. — ISBN 978-5-358-01214-1.

Спасылкі
--------

* TASMANIAN TREASURES-Cushion Plants Архівавана 29 чэрвеня 2008.  (англ.)
**Бірмана-кітайскія войны** — серыя ваенных канфліктаў паміж Імперыяй Цын і Бірмы (Аўскай дзяржавай) ў 1765—1770 год.

Перадумовы да вайны
-------------------

Пры імператары Цяньлуне кітайская імперыя вяла актыўную заваявальных палітыку. Адным з кірункаў пашырэння імперыі была Бірма, якую Цын разлічвала ўзяць пад свой сюзерэнітэт. Падставай для ўступлення ў вайну стаў канфлікт паміж памежнымі правінцыямі: Шанскімі княствамі  (руск.) (бел. Чонгтун  (руск.) (бел. падкантрольным Бірме, і Кенхунг  (руск.) (бел. падкантрольным Цын.

Ход канфлікту
-------------

У 1765 годзе з кітайскай правінцыі Юньнань на тэрыторыю Бірмы ўварвалася вялікая маньчжура-кітайская армія пад правадырствам губернатара. Яе сустрэлі аб’яднаныя сілы Чонгтуна  (руск.) (бел. і Бірмы. Армія ўварвання была разбіта, а яе правадыр пакончыў з сабой, каб пазбегнуць ганьбы.

У наступныя гады Імперыя Цын працягвала пасылаць войскі ў Бірму, але кожны раз цярпела паразу. Найбольшага поспеху кітайцы дамагліся ў 1767 годзе, калі іх войскі дайшлі да пункта ў 50 км ад сталіцы Аўскай дзяржавы, але былі знішчаны. Увесну 1768 года Бірма разбіла войска ўварвання ў крэпасці Каунтон, размешчанай на поўдзень ад Банмо. У 1769 годзе кітайцы пацярпелі паразу пад Шуэнь-яунбінам[en], пасля чаго спынілі спробы заваяваць Бірму. Быў заключаны мірны дагавор, па якім Цын прызнавала суверэнітэт Бірмы над некалькімі Шанскімі княствамі.

Значэнне канфлікту
------------------

Уварванне Цын ў Бірму спыніла пераможную кампанію Бірмы супраць Сіяма  (руск.) (бел.. Ужо была знішчаная дзяржава Аютыя  (руск.) (бел. але пасля адводу бірманскіх войскаў для абароны ад кітайскай пагрозы ў Сіяме пачалося паўстанне пад правадырствам П'я Таксіна  (руск.) (бел. якое прывяло да з’яўлення Каралеўства Тханбуры.

Зноскі
------

1. 1 2  История Востока, т. 4 2004, с. 202.
2. ↑  История Востока, т. 4 2004.

Літаратура
----------

* История Востока : В 6 т. / Отв. ред. Л. Б. Алаев и др.. — М.: Восточная литература, 2004. — Т. 4. Восток в новое время (конец XVIII — начало XX в.). — 608 с. — ISBN 5-02-018387-3.
**Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў** (АУН, укр.: Організація українських націоналістів) — украінская палітычная арганізацыя.

Створана ў 1929 годзе Я. Канавальцам. У сваёй праграме абвяшчала непрымірымыя адносіны да камунізму. Паставіла сябе над іншымі ўкраінскімі партыямі і рухамі, пачаўшы з імі барацьбу. Імкнулася пры дапамозе ўсенароднага паўстання аб’яднаць усе ўкраінскія землі ва Украінскую Самастойную Саборную Дзяржаву (УССД). У 1940 годзе з-за ўнутраных рознагалоссяў распалася на АУН (м) — мельнікаўцаў і АУН (б) — бандэраўцаў (паводле прозвішчаў кіраўнікоў — А. Мельніка і С. Бандэры). На пачатку ІІ сусветнай вайны выступіла супраць Польшчы, потым супраць СССР на баку Германіі. Пасля адмовы гітлераўскіх уладаў прызнаць Акт аднаўлення Украінскай Дзяржавы (30.6.1941) АУН (б) перайшла ў апазіцыю да акупацыйнага рэжыму, разгарнула супраць яго прапаганду. На гэта нацысты адказалі арыштамі і расстрэламіі бандэраўцаў. Мельнікаўцы стаялі на змоўніцкіх пазіцыях да нацыстаў. Вясной 1943 АУН (б) абвясціла стратэгію «двухфрантавой» барацьбы супраць Берліна і Масквы — «Украінская паўстанцкая армія» («УПА») пачала на Валыні і Палессі дзеянні супраць гітлераўцаў і савецкіх партызанаў. Улетку 1943 года антынямецкая барацьба з Валыні перакінулася на тэрыторыю Галічыны. З 1944 года галоўныя сілы АУН разгарнулі антысавецкую барацьбу, якая ахапіла пераважна заходнія вобласці Украіны і працягвалася да сярэдзіны 1950-х гадоў.

Пасля вайны асноўныя кадры абедзвюх частак АУН былі ў эміграцыі. З абвяшчэннем дзяржаўнага суверэнітэту Украіны ў 1991 годзе АУН перанесла сваю дзейнасць на радзіму і скіравала яе на пабудову дэмакратычнай, палітычна і эканамічна незалежнай украінскай дзяржавы.

Крыніцы
-------

1. ↑  *Мірчук П.* 1968.
2. ↑  ОУН-УПА. История // © Сайт «ОУН-УПА» (oun-upa.org.ua)(Праверана 14 сакавіка 2014) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2010. Праверана 9 мая 2014.

Літаратура
----------

* *Кенцій А.* Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Бігун, І. Аперацыя «Бумеранг» // Наша гісторыя, № 1, 2019, с.36-40. ISBN 2617—2305
* *Мірчук П.* Нарис історії Організації Українських Націоналістів. Перший том: 1920−1939. (укр.). — Мюнхен – Лондон – Нью-Йорк: Українське видавництво, 1968.
* (англ.) PETLURA, KONOVALETS, BANDERA — Three Leaders of Ukrainian Liberation Movement murdered by Order of Moscow (audiobook)
**Шумі́лінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сіроцінскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Шуміліна.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Сіроцінскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Сіроцінскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 27 верасня 1938 года скасаваны ў сувязі з атрыманнем Шуміліна статуса гарадскога пасёлка і ўтварэннем Шумілінскага пассавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Сцяг Пінскага раёна** — сцяг Пінскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11 сакавіка 2011 г. № 101.

Апісанне
--------

Сцяг Пінскага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх роўнавялікіх частак, падзеленых вертыкальна: дрэўкавая частка — чырвонага колеру, вольная — блакітнага колеру. У цэнтры пярэдняга боку палотнішча размешчана выява герба Пінскага раёна.

Гл. таксама
-----------

* Герб Пінскага раёна

Спасылкі
--------

* Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11 сакавіка 2011 г. № 101 Архівавана 6 сакавіка 2016.
Унутры сінагогі
**Сафійская сінагога** (балг.: Софийска синагога) з’яўляецца буйнейшай сінагогай у Паўднёва-Усходняй Еўропе. Адна з дзвюх сінагог, якія функцыянуюць у Балгарыі (іншая знаходзіцца ў Плоўдзіве), і трэцяя па велічыні ў Еўропе.

Была пабудавана для патрэб сефардскіх яўрэяў сталіцы па праекту аўстрыйскага архітэктара Фрыдрыха Грунагера. Знешнім выглядам нагадвае старажытную Леапольдшадскую сінагогу ў Вене. Была афіцыйна адкрыта 9 верасня 1909 года ў прысутнасці цара Фердынанада I. Першыя прыгатаванні да будаўніцтва сінагогі пачаліся у 1903 годзе, уласна ж будаўніцтва пачалося 19 лістапада 1905 года.

Сінагога знаходзіцца ў самым цэнтры горада, каля Цэнтральнага рынка. У ёй могуць размясціцца да 1300 прыхаджан. Галоўная жырандоля Сафійскай сінагогі важыць 1,7 тоны і з’яўляецца самай вялікай у краіне.

Нягледзячы на памер будынка, службы адбываюцца толькі пры ўдзеле каля 50 ці 60 прыхаджан. Гэта тлумачыцца тым, што большасць яўрэяў Балгарыі вярнуліся ў ізраіль, а тыя, што да гэтага часу жывуць у горадзе, большай часткай не рэлігійныя.

Архітэктурны стыль сінагогі —— гэта па сутнасці Маўрытанскае адраджэнне з элементамі Венскага сэцэсіёна, а фасад будынка нагадвае венецыянскую архітэктуру.

Асноўнае памяшканне мае дыяметр 20 метраў і 31 метр у вышыню. Яно увянчана васьмігранным купалам. Інтэр’ер багата аздоблены калонамі з карарскага мармуру і шматкаляровай венецыянскай мазаікі, а таксама дэкаратыўнай разьбой па дрэву. Будынак займае 659 квадратных метраў.
З 8 мая 1992 года ў Сафійскай сінагозе знаходзіцца Яўрэйскі гістарычны музей.

Зноскі
------

1. ↑  100-годишнина на синагогата в София, dnes.bg, September 6, 2009

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Сафійскай сінагогі
* Фатаграфіі Сафійскай сінагогі
**Ліміт адказнасці** — максімальны памер страхавой выплаты па адным страхавым выпадку, па адным аб’екце, па адной рызыцы, або па некаторай сукупнасці аб’ектаў і рызык. Ліміт адказнасці паказваецца ў дагаворы страхавання ці перастрахавання, або вызначаецца законам. Ліміт адказнасці не можа перавышаць страхавую суму.
У страхаванні адказнасці, калі загадзя нельга прадугледзець магчымую шкоду пры страхавым выпадку, ліміт адказнасці замяняе страхавую суму. У шэрагу еўрапейскіх краін (Вялікабрытанія, Францыя, Нідэрланды) пры страхаванні адказнасці (напрыклад — АСАГА) памер страхавой выплаты (ліміт страхавання) пры нанясенні шкоды жыццю і здароўю не абмежаваны і можа быць колькі заўгодна вялікім.

Гл. таксама
-----------

* Страхавая сума

Крыніцы
-------

1. ↑  Лимит ответственности // Глоссарий страховых терминов, используемых при проведении страховых операций, связанных с жилищным ипотечным кредитованием (жилищным финансированием). — Масква: МФК, 2007. — С. 26. — 72 с. — ISBN 5-279-02306-X.
2. ↑  *Под общ. ред. А.Г. Грязновой.* Лимит ответственности страховщика // Финансово-кредитный энциклопедический словарь — Финансы и статистика (руск.). — М. 2002.
3. ↑  *Рыбин, Игорь*. ОСАГО может подорожать вдвое **(нявызн.)**.  «утро.ру» (3 снежня 2009). — У Італіі ліміт страхавога пакрыцця па АСАГА толькі па "жалезе" складае €774685, у Нямеччыне – €511292, у Вялікабрытаніі і Францыі - 250 тыс. фунтаў стэрлінгаў і €460 тыс. адпаведна. Выплаты па шкодзе здароўю ў Нямеччыне складаюць да €2,5 млн на чалавека. У Вялікабрытаніі і Францыі яны наогул не абмежаваны. Архівавана з першакрыніцы 24 кастрычніка 2014. Праверана 18 кастрычніка 2014.

Спасылкі
--------

*И.Б.Цимбалистов*. Лимит ответственности страховщика **(нявызн.)**.  «STOP-газета» (18 верасня 2000). — Ліміт адказнасці — лімітавая сума страхавога пакрыцця, якая выплачваецца страхоўшчыкам аднаразова. Калі ў страхавым полісе ўсталяваны ліміт адказнасці, выплата страхавога пакрыцця пры крадзяжы і поўнай канструктыўнай згубы ажыццяўляецца, незалежна ад памеру страхавой сумы, толькі ў межах усталяванага ліміта адказнасці. Праверана 29 верасня 2014.
**Фолк-музыка** — музычны жанр, які ўключае традыцыйную народную музыку і сучасны жанр, які стаў развіццё першага цягам XX-м ст. падчас адраджэння фолка ў Амерыцы[en]. Некаторыя віды фолк-музыкі можна назваць сусветная музыка. Традыцыйная фолк-музыка вызначаецца некалькімі спосабамі: як музыка, якая перадаецца вусна; музыка невядомых кампазітараў; музыка, якая выконваецца на традыцыйных інструментах; музыка аб культурнай або нацыянальнай ідэнтычнасці; музыка, якая змяняецца паміж пакаленнямі (народны працэс); музыка, звязаная з народным фальклорам; або музыка, якая выконваецца як звычай на працягу доўгага перыяду часу. Яе супрацьпастаўляюць камерцыйнаму і класічнаму стылям. Тэрмін узнік у XIX-м стагоддзі, але фолк-музыка выходзіць за рамкі гэтага перыяду.

Пачынаючы з сярэдзіны 20-га стагоддзя, новая форма папулярнай народнай музыкі развілася з традыцыйнай народнай музыкі. Гэты працэс і перыяд называюць (другім) народным адраджэннем (у прыватнасці, у Амерыцы), які дасягнуў свайго піку ў 1960-я гг. Гэтую форму музыкі часам называюць сучаснай фолк-музыкай або фолк-рэвайвалам, каб адрозніць яе ад больш ранніх формаў народнай музыкі. Меншыя падобныя адраджэнні адбываліся ў іншых частках свету ў іншы час, але тэрмін фолк-музыка звычайна не прымяняўся да новай музыкі, створанай падчас гэтых адраджэнняў. Да гэтага тыпу фолк-музыкі адносяцца таксама такія жанры ф’южн, як фолк-рок, фолк-метал і інш. У той час як сучасная фолк-музыка ў цэлым адрозніваецца ад традыцыйнай народнай музыкі, у амерыканскай англійскай яна мае тую ж назву (folk music), і часта мае тых жа выканаўцаў і месцы, што і традыцыйная народная музыка.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бараўлянскі сельсавет (значэнні).
**Бараўля́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Мазалава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — маёнтак Бараўляны. З 29 кастрычніка 1924 года ў складзе Кузняцоўскага раёна, з 26 сакавіка 1927 года ў складзе Віцебскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Мазалава. 15 лютага 1931 года сельсавет уключаны ў гарадскую рысу Віцебска. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе адноўленага Віцебскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Даўжанскага сельсавета. 22 снежня 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Мазалаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 снежня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1961, № 4 (924).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Каманда 4** (англ.: 4 Commando) — падраздзяленне еўрапеоідных наймітаў часоў Кангалезскага крызісу 1960-х.

Атрад
-----

У падраздзяленні служылі ветэраны Другой сусветнай вайны, а таксама адстаўныя вайскоўцы армій Радэзіі і Ізраіля. У «Каманда 4», акрамя былых байцоў воінскіх часцей, набіралі лекараў і пілотаў. Фарміраванне ўзначальваў Майк Хоар. У нацыянальным плане сярод членаў групы пераважалі французы, бельгійцы, ірландцы і радэзійцы.

Баявы шлях
----------

Група ваявала на баку сепаратыстаў Катангі. Яе ўдзел у канфлікце ў Конга быў абмежаваным і нядоўгім. 

Замежнікі паспяхова супрацьстаялі Кангалезскай нацыянальнай арміі і апалчэнню народнасці балуба. Самае буйное ўзброенае сутыкненне з байцамі «Каманда 4» адбылося 7—11 красавіка 1961 года супраць міратворцаў ААН. Да жніўня/верасня 1961 года найміты былі выцеснены з Катангі, пацярпеўшы паражэнне ад міратворцаў з Малайзіі. Адначасна атрад паспеў адзначыцца падчас аблогі Жадавіля, дзе разам з катангцамі выступіў супраць ірландскіх вайскоўцаў пад камандаваннем Патрыка Куінлана.

Найміты моцна падвялі катангскіх сепаратыстаў, якія ўскладалі на іх вялікія надзеі ў справе сваёй барацьбы за незалежнасць. У снежні 1961 года Каманда 4 расфармавалі, але яго былы камандзір Хоар сабраў новы атрад, які атрымаў назву «Каманда 5».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Rookes 2018, pp. 152–153.
2. 1 2  A list of known Soldiers of Fortune who served in the Congo conflict some time during the 1960's **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2021. Праверана 26 лютага 2023.
3. ↑  Soldiers of Fortune Mercenary wars: Congo 1960/68 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2021. Праверана 12 кастрычніка 2017.
4. 1 2  Declan Power. Siege at Jadotville: The Irish Army's Forgotten Battle. — ISBN 9781504758888.. — «the Katangans had begun moving in large numbers of troops culminating in a brigade strength unit of approximately 3,000».
5. 1 2  Clarke 1968, p. 36.

Літаратура
----------

* Clarke, S.J.G. (1968). *The Congo Mercenary: A history and analysis* (PDF). Johannesburg: South African Institute of International Affairs. Архівавана 24 чэрвеня 2021.
* Rookes, Stephen (2018). *From the Bay of Pigs to Lake Tanganyika: non-state armed actors in the Congo crisis, 1960-1967*. Toulouse: Université Toulouse le Mirail.
**Z80** — 8-бітны мікрапрацэсар кампаніі «Zilog». Самы распаўсюджаны 8-бітны мікрапрацэсар 1980-х гг. у Еўропе; аснова папулярных канструкцый персанальных камп’ютараў «Amstrad», «ZX Spectrum», «Robotron», MSX і інш. Перамог на рынку свайго папярэдніка, Інтэл 8080 і яго мадыфікацыі, 8085, значна аслабіў рынкавыя пазіцыі канструкцый серый 6500 і 6800 (напрыклад, у камп’ютарах «Atari», «Commodore», «Apple»). У пачатку 1980-х гг. камп’ютары на аснове Z80 дапамаглі аперацыйнай сістэме CP/M узяць значную долю рынку аперацыйных сістэм. Пад канец 1980-х гг. Z80, разам з іншымі 8-бітнымі канструкцыямі, быў пераможаны 16-бітнымі працэсарамі «Motorola» і «Intel».

*Гл. таксама*: Федэрыка Фагін, «Zilog».

Канструкцыя выкананая паводле тэхналогіі NMOS, змяшчае каля 8500 транзістараў. Корпус DIL 40. Сістэма каманд налічвае 158 каманд, у тым ліку поўны набор каманд 8080 (у змененым сінтаксісе). Непасрэдна адрасуецца 64 Кб аператыўнай памяці. Мікрапрацэсар быў абсталяваны ўбудаванымі прыстасаваннямі абнаўлення (рэгенерацыі) дынамічнай памяці і дапаўняўся шэрагам сумяшчальных кантролераў перыферыйных прылад (паслядоўны і паралельны інтэрфейсы ўводу-вываду, таймер, прамы доступ да памяці).

Выпускаўся ў 4-х арыгінальных мадэлях, якія розніліся частатой тактавага сігналу: Z80 (2,5 МГц), Z80A (4 МГц), Z80B (6 МГц), Z80H (8 МГц). У ГДР выпускаўся яго функцыянальны аналаг, U880D (з частатой 2,5 МГц і 1 МГц).

Літаратура
----------

* Konrad Fedyna, Marek Mizeracki. Układy mikroprocesorowe Z80. — Wydawnictwo komunikacji i łączności : Warszawa, 1989. — 183 с.: іл. ISBN 83-206-0811-2.

| ⛭Мікрапрацэсары Zilog |
| --- |
| Серыя Z80 | Z80 • Z180 • Z280 • Z380 • Z800 • eZ80 |
| Серыя Z8000 | Z8000 • Z80000 |
| Мікракантролеры | Z8 • ZE32 |
| Сумяшчальныя з Z80 | NEC µPD780C • Sharp LH-0080 • Т34ВМ1 • ASCII R800 • U880 • MMN80CPU |
**Ру́дня-Гу́лева** (трансліт.: *Rudnia-Hulieva*, руск.: Рудня-Гулево) — былая вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Свяцілавіцкага сельсавета.

Ліквідавана ў 2011 годзе.

Гісторыя
--------

Пачатак вёсцы дала рудня, якая ў 1704 годзе значылася за вёскай Рэчка Чачэрскага староства. Пры ёй працавала *«дымарня»*, меўся млын на адным коле. Руднікам тады быў жыхар Рэчкі Ян Гуля. Ад яго прозвішча ўзнікла другая частка назвы будучай вёскі. Аднак калі яна замацавалася, пакуль невядома. У 1753 г. падчас судовай цяжбы на конт межаў зямельных уладанняў паны Лапіцкія, між іншага, скардзіліся на войскага Рэчыцкага павета Казіміра Прушаноўскага, які нібыта «без ніякага дакумента» меў сенажаці «на Рудні Слязін і другой Гулёвай» (*«na Rudnią Slazyn y drugą Hulową»*). У люстрацыі ўладання (*«dzierzawy»*) Рэчка 1765 года мясціна згадваецца як вёска Рудня, сярод яе жыхароў пералічваюцца Ян, Аляксей і Рыгор Мохары, а Ян Мохар пазначаны як руднік.

Згодна з «Ведамасцю аб дваранах Магілёўскай губерні» ў 1777 годзе вёска, запісаная як *«Рудня Гулѣвая»,* належала обер-сакратару Аляксею Васільеву і знаходзілася ў складзе Рагачоўскага павета, а яе насельніцтва (*«число головъ»*) складала 45 чалавек — 41 хрысціянскага і 4 іўдзейскага веравызнання.

У 1926—1927 гадах цэнтр Рудня-Гулеўскага сельсавета.

Згодна з матэрыяламі Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі, у час нямецкай нацысцкай акупацыі захопнікамі быў расстраляны адзін жыхар Рудні-Гулевай — Кузьма Лявонавіч Мохараў (1942 г.). Траіх жыхарак акупанты сагналі на прымусовыя працы ў Германію.

На «Планах генеральнага межавання» Рагачоўскага павета (1784 г.) Рудня-Гулева пазначана як «Рудня».На «Планах генеральнага межавання» Рагачоўскага павета (1784 г.) Рудня-Гулева пазначана як «Рудня».

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Решение Ветковского районного Совета депутатов от 27 декабря 2011 г. № 74 Об упразднении сельских населенных пунктов на территории Ветковского района Архівавана 5 чэрвеня 2021.  (руск.)
3. ↑  Инвентарь Чечерского староства 1704 г. // Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске [Текст]. — Витебск : Губернская Типо-Литография, 1900. — Вып. 28. — С. 20-21.
4. ↑  Архівавана 24 чэрвеня 2021. Mandat [...] od Lapickich, 1753 // Akta dotyczące tytułów prawnych. Akta dotyczące tytułów własności dóbr i rozgraniczeń,1738-1770 // Archiwum Faszczów.
5. ↑  Lustracya dzierzawy Rzeczka, 1765 rok.
6. ↑  Ведомость о дворянах Могилевской губернии, 1777 г. — Аб. 101.
7. ↑  Государственный архив Российской Федерации. — Ф. Р-7021. Оп. 85. Д. 40. Л. 2 об. 60.
8. ↑  Государственный архив Российской Федерации. — Ф. Р-7021. Оп. 85. Д. 40. Л. 4, 61.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Пратэсты ў Грузіі** — серыя вулічных дэманстрацый, якія адбыліся ў Грузіі ў сакавіку 2023 года з прычыны падтрымкі парламентам у першым чытанні новага закона «Аб празрыстасці замежнага ўплыву». На думку незадаволеных, прапанаваны закон перашкаджае свабодзе прэсы.

7 сакавіка ў цэнтры Тбілісі прайшоў мітынг, дэманстранты паспрабавалі перакрыць службовы ўваход у парламент, якім дэпутаты мелі пакінуць будынак. Гэта прывяло да сутыкнення з паліцыяй, якая прымяніла слезацечны газ і вадамёт. Пазней мітынгуючыя прарвалі выстаўленыя металічныя агароджы. Супрацоўнікі МУС затрымалі больш за 60 чалавек ля парламента. Пратэстоўцы пад раніцу 8 сакавіка пакінулі праспект Руставелі.

Прэзідэнт Грузіі Саламэ Зурабішвілі адмяніла свае сустрэчы ў рамках рабочага візіту ў ЗША з-за мітынгаў. Яна падтрымала пратэстуючых.

ЗША і Еўрапейскі Саюз заявілі, што Грузіі будзе цяжка ўступіць у НАТА або Еўрапейскі Саюз, калі гэты закон будзе прыняты. Міжнародныя арганізацыі выказалі занепакоенасць з нагоды законапраекта, заявіўшы, што ён супярэчыць дэмакратычнаму развіццю Грузіі.

9 сакавіка была абвешчана новая акцыя ў Тбілісі. Апазіцыя патрабавала яснасці па адкліканні законапраекта і вызвалення затрыманых.

10 сакавіка грузінскія дэпутаты адхілілі ў другім чытанні законапраект «Аб празрыстасці замежнага ўплыву». Гэты крок быў неабходны для таго, каб ухвалены ў першым чытанні праект быў афіцыйна зняты з разгляду. Галасаванне адбылося, нягледзячы на тое, што парламент быў закрыты на тыдзень з-за ўрону, нанесенага пратэстамі.

Зноскі
------

1. 1 2  Georgians protest against draft law on media, nonprofits (англ.). *ABC News*.
2. ↑  tass.ru
3. ↑  tass.ru
4. ↑  Демонстранты в Грузии хотят продолжения протестов после шага властей навстречу (руск.). *ura.news*. Праверана 9 сакавіка 2023.
**Аляксандр Трафімавіч Кірсанаў** (27 жніўня 1880, Старое Чыркава, Хвалынскі раён, Саратаўская вобласць — 30 кастрычніка 1941) — беларускі савецкі аграхімік. Доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар (1909). Скончыў у 1908 годзе сельскагаспадарчы інстытут у Берліне. У 1913—1920 гадах кіраўнік Мінскай балотнай станцыі, у 1922—1925 гадах рэктар Беларускага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі. У 1931—1941 гадах загадчык лабараторыі аграхіміі Глебавага інстытута АН СССР, потым Усесаюзнай акадэміі сельскагаспадарчых навук. У 1923—1927 гадах член ЦВК БССР. 

Асноўныя працы па вывучэнню балот, вапнаванню і ўрадлівасці глебаў. Вывучаў балотныя масівы Беларусі. Аўтар метаду вызначэння даступнай (рухомай) P2O5 для раслін у глебе.

Творы
-----

* К вопросам опытного изучения болот Полесья в целях культуры. — Мн. 1914. — (Труды Мннской райоішой опыт-ной болотной станцніг, № 1); Известкование как фактор урожайности.— 3 изд.— М.; Л. 1931.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мікалаёўскі сельсавет (значэнні).
**Мікалаё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Мікалаёва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 29 кастрычніка 1924 года ў складзе Кузняцоўскага раёна, з 26 сакавіка 1927 года ў складзе Віцебскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. З 15 лютага 1931 года ў складзе Гарадоцкага раёна. 5 снежня 1931 года сельсавет уключаны ў гарадскую рысу Віцебска. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе адноўленага Віцебскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 22 снежня 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Мазалаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 снежня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1961, № 4 (924).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маска (значэнні).
«**Ма́ска**» (руск.: Маска) — мастацкі фільм (камедыя), зняты ў 1938 годзе на кінастудыі «Савецкая Беларусь» па аднайменным апавяданні Антона Чэхава.

Сюжэт
-----

У грамадскім клубе з дабрачыннай мэтай давалі бал-маскарад. У самы разгар весялосці невядомы ў фурманскім гарнітуры і чорнай масцы ўчыніў скандал. Ён выштурхаў з чытальнай залы высакародных паноў і ўладкаваўся за сервіраваным столікам з дзвюмя жанчынамі. Ніякія ўгаворванні клубнага старшыны і паліцэйскага чына не рабілі на яго ўплыву. Ён толькі яшчэ больш лаяўся, піў і куражыўся з гасцей, якія працягвалі абурацца.

Калі дэбашыр зняў маску, то перад ашаломленай публікай паўстаў Ягор Нілыч Пяцігораў, вядомы мільянер і мясцовы дабрадзей. Усеагульнае абурэнне хамскімі паводзінамі п’янага хулігана змянілася задаволенымі смешкамі. Кожны стараўся паказаць, што шануе выхадкі такога выдатнага жартаўніка. Распарадчык выпраўляе ганаровага госця да экіпажа і да вялікага задавальнення тых, хто сабраўся, кажа, што Ягор Нілыч з’ехаў задаволены.

У ролях
-------

* Сцяпан Каюкаў — *Пяцігораў*
* Віталь Паліцэймака — *Яўстрат Спірыдонавіч*
* Аляксандр Беніямінаў — *дырыжор*
* Мікалай Ліцвінаў — *таўстун*
* Канстанцін Адашэўскі — *Белебухін*
* Уладзімір Таскін — *дырэктар банка Жэсцякоў*
* Пётр Гофман — *старшына клуба*
* Іван Назараў — *лёкай*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Вуланганг** (англ.: Wollongong [ˈwʊləŋɡɒŋ]) — горад на ўзбярэжжы Тасманава мора ў штаце Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія. Насельніцтва — 292190 чалавек (2010). 2-і па насельніцтве горад штата пасля Сіднея і 8-ы ў краіне. На месцы сучаснага горада здаўна жылі аўстралійскія абарыгены, сама назва Вуланганг паходзіць з іх мовы. Першы зафіксаваны візіт еўрапейцаў адбыўся ў 1796 годзе, сярод іх былі Мэцью Фліндэрс і Джордж Бас. У пачатку XIX стагоддзя былі заснаваны першыя паселішчы каланізатараў. З сярэдзіны XIX стагоддзя асноўным заняткам жыхароў была здабыча вугалю. Пазней Вуланганг стаў цэнтрам чорнай металургіі, таксама ў горадзе развітыя машынабудаванне, тэкстыльная, хімічная і швейная прамысловасць. У прыгарадзе размешчаны Порт-Кембла — адна з найбуйнейшых у краіне партовых і індустрыяльных зон.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Эма Мак-Кеан — аўстралійская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Кітая Лун’янь, Фуцзянь, КНР
* Сцяг Паўночнай Македоніі Охрыд, Паўночная Македонія
* Сцяг Японіі Кавасакі, Японія

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуланганг
* Гарадскі Савет Вуланганга (англ.)
Асноўныя знаходкі ібера-маўрытанскай і капсійскай культур на поўначы Афрыкі
**Капсійская культура** — мезалітычная археалагічная культура Міжземнамор'я IX—V тыс. гад. да н.э. Упершыню выяўлена ў Тунісе. Змяняе Аранскую культуру. Асноўныя заняткі — паляванне і збіральніцтва (каля стаянак знойдзены кіпы ракавін). Капсійцы ўпершыню пачалі выкарыстоўваць лук і стрэлы. Знойдзены арнаментаваныя сасуды з страусіных яек. Мяркуецца, што носьбіты дадзенай культуры пакінулі наскальныя роспісы ў пячорах Іспаніі.

Антрапалагічны выгляд
---------------------

Чалавек з пахавання Капсійскай культуры
Капсійцы належалі да міжземнаморскай галіны белай расы

Зноскі
------

1. ↑  Туніс Архівавана 24 лютага 2008.

Літаратура
----------

* Алиман А. Доисторическая Африка, пер. с франц. М. 1960;
* 3амятнин С. Н. О возникновении локальных различий в культуре палеолитического периода, в кн.: Происхождение человека и древнее расселение человечества, М. 1951;
* Wulsin F. R. The prehistoric archaeology of North-West Africa, Camb. 1941.

Спасылкі
--------

* Капсійская культура

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
**Ла́тарыца** (укр.: Латориця; славацк.: Latorica) — рака ва Украіне (Закарпацкая вобласць) і Славакіі, левы прыток Бодрага, басейн Цісы.

Бярэ пачатак з крыніц на паўднёвых схілах Верхавінскага хрыбта. У верхнім цячэнні даліна V-падобная, месцамі каньёнападобная, рэчышча парожыстае, з астравамі. У сярэднім цячэнні даліна пераважна скрынкападобная, шырынёй ад 1-2 да 4,5 км. Ніжні ўчастак мае невыразную шырокую даліну, шырыня поймы дасякае 4-6 км, рэчышча тут звілістае, з рукавамі, на асобных участках каналізаванае.

Жыўленне дажджавое і снегавое. Водны рэжым вызначаецца паводкавым перыядам з сакавіка па жнівень. На асобных участках у нізоўі рэчышча абвалаванае.

Ваду выкарыстоўваюць для прамысловых патрэб, у ніжнім цячэнні — для арашэння. На берагах — зоны адпачынку, развіваецца водны турызм.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Каталог річок України — Київ: 1957. — 192 с.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q71283660'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1899'></a>

Літаратура
----------

* *Кирилюк М. І.* Латориця // Географічна енциклопедія України: у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 2 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1990. (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge562277 |
Вывяржэнне вулкана Стромбалі ў Італіі
**Вывяржэнне вулкана** — працэс выкіду вулканам на зямную паверхню распаленых абломкаў, попелу, выліваньне магмы, якая, выліваючыся на паверхню, становіцца лавай. Вывяржэнне вулкана можа мець перыяд ад некалькіх гадзін да многіх гадоў.

Вывяржэння вулканаў адносяцца да геалагічных надзвычайных сітуацый, якія могуць прывесці да стыхійных бедстваў.

Гл.таксама
----------

* Вывяржэнне Кракатаў 1883 года

| ⛭Стыхійныя бедствы |
| --- |
| Зямля | Лавіны ·  Землетрасенні ·  Лахар ·  Сель ·  Вывяржэнні вулкана |
| Вада | Паводкі ·  Лімналагічныя вывяржэнні ·  Цунамі |
| Надвор’е | Завеі ·  Цыкланічныя штармы ·  Засухі ·  Градавыя штармы ·  Цеплавыя хвалі ·  Смерчы  ·  Сухавеі |
| Агонь | Лясны пажар |
| Здароўе і хваробы | Эпідэмія ·  Масавы голад |
**Валерый Мікалаевіч Бандарэнка** (нар. 1 студзеня 1946, в. Малая Сазанка, Амурская вобласць, РСФСР) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1988).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1967 годзе Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва ў Маскве. Працаваў у маскоўскіх тэатрах. 3 1975 года ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя М. Горкага.

Творчасць
---------

Яго творчасці ўласцівы паглыблены псіхалагізм у распрацоўцы характараў: Гуж («Знак бяды» паводле В. Быкава), Касач («Вяртанне ў Хатынь» паводле А. Адамовіча), Меркурый («Амфітрыён» Б. Луцэнкі і В. Нікіфарава), Аляксандр («Апошнія» М. Горкага), Красноў («Ніначка» М. Ланж’еля), Клаўдзій («Гамлет» У. Шэкспіра) і інш.

Літаратура
----------

* Бандарэнка Валерый Мікалаевіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
**Аляксандр Пятровіч Ласкаўнёў** (нар. 23 сакавіка 1949, п. Расоны, Віцебская вобласць) — беларускі навуковец у галіне матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук (2004), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014; член-карэспандэнт з 2009).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1972 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. У 1974—1975 гг. інжынер-канструктар Мінскага гадзіннікавага завода. З 1975 г. у Фізіка-тэхнічным інстытуце АН Беларускай ССР, з 2003 — намеснік дырэктара па навуковай працы. 3 2014 — акадэмік-сакратар Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы — у галіне матэрыялазнаўства, кампазіцыйных матэрыялаў, парашковай металургіі ліцця алюмініевых сплаваў.

Упершыню даказаў магчымасць апрацоўкай ціскам атрымаць кампазіцыйныя сілуміны з высокім утрыманнем крэмнію і ўключэннямі часціц, якія не ўтвараюць з матрычным сплавам хімічных злучэнняў і маюць слаістую структуру (графіт, дысульфіт малібдэну).

Аўтар (сааўтар) больш як 100 публікацый, у тым ліку 2 манаграфій. Атрымаў 30 аўтарскіх сведчанняў і патэнтаў на вынаходствы.

Асноўныя працы
--------------

* Композиционные материалы на основе порошковых сплавов алюминия. Гомель, 2002.
* Производство алюминиевых поршней для высокофорсированных двигателей внутреннего сгорания. Минск, 2004 (у сааўт).

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце НАН Беларусі
* Аляксандр Пятровіч Ласкаўнёў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Мараці.
**Масіма Мараці** (італ.: Massimo Moratti; 16 мая 1945) — італьянскі нафтапрамысловец, суўладальнік заснаванай яго бацькам Анджэла Мараці карпарацыі Сарас С. П.А (Saras SpA), уладальнік і прэзідэнт (1995—2004 і з 2006 годзе футбольнага клуба «Інтэрнацыянале» (Мілан).

Сям'я
-----

Масіма Мараці чацвёрты сын італьянскага прамыслоўца, уладальніка і прэзідэнта (1955—1968) «залатой эры» Інтэра Анджэла Мараці. Жанаты з Эміліяй Бос, мае пяцярых дзяцей. Жонка яго брата Джанмарка, Летыцыя Мараці — мэр Мілана.

Інтэрнацыянале
--------------

За час кіраўніцтва Масіма Мараці футбольным клубам Інтэр, клуб станавіўся:

* Уладальнікам кубка УЕФА 1998
* чэмпіёнам Італіі 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
* Уладальнікам Кубка Італіі 2005, 2006, 2010, 2011
* Суперкубка Італіі 2005, 2006, 2008, 2010
* Пераможцам Лігі чэмпіёнаў УЕФА 2010
* Чэмпіёнам свету сярод клубаў 2011

У цэлым дзейнасць Мараці як прэзідэнта Інтэра ацэньваецца вельмі неадназначна. З аднаго боку ён, без сумневу, заўзятар нумар адзін і моцна ўлюблёны ў сваю каманду. Ён ніколі нічога не шкадаваў для яе. Дзякуючы яму ў камандзе гулялі сусветныя зоркі — Раналда, Адрыяна Лейтэ Рыбейра, Крысціян Віера, Луіш Фігу, Хуан Себасцьян Верон. Але з іншага боку часцяком яго дзеяння выглядалі не зусім прафесійна. Куплі ігракоў за любыя грошы выглядалі вельмі хаатычна. З 1995 годзе ў Інтэр было ўкладзена ад 750 да 900 мільёнаў еўра. Часам купляліся ігракі, якія зусім не пасавалі камандзе, і, наадварот, прамым канкурэнтам аддаваліся ігракі, якія вельмі ўдала раскрываліся на новым месцы (Андрэа Пірла, Кларэнс Зэедорф).

Гэтак жа, вельмі часта не ўдавалася Мараці спрацавацца з трэнерамі. Поспехі, такія як Раберта Манчыні або Жазэ Маўрынью, суседнічалі з праваламі — Марчэла Ліпі або Эктар Купер.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Масіма Мараці

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Transfermarkt (трэнер) |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 138347905 · ICCU: TO0V191508 · VIAF: 89901929 |