recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вірасава.
**Валянціна Васілеўна Вірасава** (нар. 29 ліпеня 1947, г. Рагачоў, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1972 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі архітэктурных дысцыплін: В. М. Волчак, А. П. Воінаў, А. А. Воінаў, В. І. Анікін). У 1972—1976 гадах працавала ў Мінскім аддзяленні інстытута «Дзіпрабудматэрыялы»; у 1976—1990 гадах у інстытуце «Мінскграмадзянпраект», з 1990 года ў інстытуце «Інкапраект», адначасова ў 1990—2008 гадах дырэктар «Творчай майстэрні архітэктара Вірасавай В. В.».

Член Саюза архітэктараў з 1983 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: праектаванне розных аб’ектаў жыллёва-грамадзянскага прызначэння ў Салігорску і Слуцку (1976—1990); дзіцячая абласная бальніца на 600 коек у а. Бараўляны Мінскага раёна (1986—1990); бальнічны комплекс на 1200 коек у г. Нягань Цюменскай вобласці (1999—2002); маладзёжны цэнтр «Айсберг» з міні-магазінамі па вул. Я. Коласа, 37 (2004—2008), група жылых дамоў па 2-м Брэсцкім завулку (будаўніцтва 2003—2004), рэканструкцыя адміністрацыйнага будынка па 3-м Загарадным завулку, 4а (2005—2006) усе ў Мінску; жылая забудова сацыяльнага прызначэння ва Уздзе (2003—2008); комплекс будынкаў інкубатара малога прадпрымальніцтва па вул. Мінская, 5 у г. п. Калодзішчы Мінскага раёна (2005—2006), 1-я чарга рэканструкцыі будынка з надбудовай паверху (2005—2006), рэканструкцыя адміністрацыйнага будынка з надбудовай і прыбудовай па вул. Серафімавіча, 19 у г. Мінску (2007—2008, па эскізным праекце СП «КМК-2»).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Вирясова Валентина Васильевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Астроўскага.
**Вуліца Астроўскага** (руск.: улица Островского) — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада.

Размяшчэнне
-----------

Арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Размешчана паміж вуліцай Дзяржынскага і праспектам Машэрава, да якога паралельна. Пачынаецца ад вуліцы 17 верасня і завяршаецца каля пешаходнай часткі вуліцы Савецкай. Даўжыня вуліцы складае каля 160 м.

Забудова
--------

* № 10 — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 112Е000002шыфр 112Е000002
* № 12 — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 112Е000002шыфр 112Е000002

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Астроўскага (Брэст)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Садоўская.
**Валянціна Іванаўна Садоўская** (нар. 20 кастрычніка 1946 , в. Юраўляны Сакульскі павет Падляскае ваяводства) — дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыла Гродзенскі педагагічны інстытут імя Я. Купалы (1968), Мінскую ВПШ (1987).

Працоўную дзейнасць пачала ў 1968 годзе настаўніцай сярэдняй школы ў Івацэвіцкім раёне. 3 1972 года настаўніца, намеснік дырэктара сярэдняй школы № 2 Кобрына, у 1978—1983 гадах працавала ў апараце Кобрынскага гаркома КПБ і Брэсцкага абкома КПБ, сакратаром выканкома Кобрынскага гарадскога Савета дэпутатаў. 3 1983 года сакратар, 2-і сакратар Кобрынскага гаркома КПБ. 3 1995 года старшыня Кобрынскага раённага Савета дэпутатаў. 3 1981 года выбіралася дэпутатам гарадскога Савета дэпутатаў.

Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання, старшыня Кобрынскага раённага савета жанчын грамадскай арганізацыі «Беларускі саюз жанчын».

Зноскі
------

1. ↑  Яны кіравалі горадам і раёнам
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сярогіна.
**Валянціна Іванаўна Сярогіна** (25 мая 1935, Варашылаўск, Варашылаўградская вобласць — 29 верасня 1974) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Львоўскі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала ў праектных арганізацыях у Новакузнецку, Алма-Аты, Свярдлоўску, з 1970 па 1974 г. — кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: ПДП цэнтральнай часткі Новакузнецка (1961), жылога раёна Чымкента (1965), раёна Шарташ у Свярдлоўску (1966), цэнтра Алма-Аты (1970, у аўтарскім калектыве), Мінска (1971—1973, у аўтарскім калектыве), прыкладныя схемы пасёлкаў на 2 і 6 тыс. чалавек для Казахстана (1962) генплан і ПДП пасёлка Арчэеўка ў Казахстане (1963), праект забудовы вул. Калініна ў Алма-Аце (1964).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Серегина Валентина Ивановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галубок.
**Эдуард Уладзіслававіч Галубок** (псеўданім *Э. Горскі*; 1906, Мінск — 1943) — беларускі фалькларыст, літаратуразнавец і крытык.

Біяграфія
---------

Сын драматург і рэжысёра Уладзіслава Галубка (1882—1937). Прымаў удзел у Тэатральнай трупе Галубка. Скончыў у 1930 годзе БДУ, у 1934 годзе аспірантуру пры АН БССР. У 1931—1933 гадах у Інстытуце літаратуры і мастацтва, у 1934—1941 гадах малодшы навуковы супрацоўнік аддзела этнаграфіі і фальклору ў Інстытуце гісторыі АН БССР. Пасля арышту бацькі ў 1937 г. застаўся без працы, але праз некаторы час вярнуўся ў інстытут. Падрыхтаваў да абароны дысертацыю па беларускай драматургіі. У 1939 г. знаходзіўся ў складзе навукова-даследчай экспедыцыі АН БССР, якая працавала ў радзівілаўскім замку ў Нясвіжы.

У гады Вялікай Айчыннай вайны быў на фронце, прапаў у 1943 годзе без вестак.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаваў беларускую літаратуру, найперш драматургію (артыкулы «Каштоўны ўклад у беларускую драматургію» і «Праблемы мастацкага росту беларускай драматургіі», 1934), беларускі фальклор.

Друкавацца пачаў у сярэдзіне 1920-х гг. Выступаў як літаратурны і тэатральны крытык. Яго артыкулы і рэцэнзіі друкаваліся ў часопісах «Маладняк», «Узвышша», «Заклік», «Полымя», «Мастацтва і рэвалюцыя», «Крытыка-бібліяграфічны бюлетэнь», газетах «Літаратура і мастацтва», «Чырвоная змена», «Звязда» і інш. 

З’яўляецца адным з аўтараў зборнікаў «Драматургія» (1934), «Пісьменнік і мова» (1934). У Беларускае дзяржаўнае выдавецтва былі здадзены рукапісы кніг «Шляхі развіцця БДТ-3» (напісана разам з бацькам) і «Мастацкае выхаванне ў сістэме нашай школы», якія зніклі бясследна. Склаў зборнікі «Дарэвалюцыйная і савецкая Беларусь у народнай творчасці» (1938), «Беларускі народ супраць папоў і рэлігіі» (1939, з А. Калечыцам), «Жанчына ў беларускай народнай творчасці» (1940, з А. Калечыцам і Н. Багдановіч).

Творы
-----

* Творчы шлях 3-га Беларускага дзяржаўнага тэатра // Мастацтва і рэвалюцыя. 1932. № 3—4;
* Пытанні стылю беларускай савецкай драматургіі // Пісьменнік і мова. Мн. 1934;
* Аб маладзёжнай драматургіі БССР // Драматургія. Мн. 1934.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Эдуард ГАЛУБОК // Збор твораў выдаецца па заказу і на сродкі Беларускага рэспубліканскага фонду «Узаемаразуменне і прымірэнне» ў рамках праекта «Лёсы і памяць». Мінск, «Беларускі кнігазбор», 2005 — ISBN 985-504-014-7
2. 1 2 3  *І. У. Саламевіч.* Галубок Эдуард Уладзіслававіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

Літаратура
----------

* *І. У. Саламевіч.* Галубок Эдуард Уладзіслававіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-316685 |
**Эдуард Хэгер** (славацк.: Eduard Heger; нар. 3 мая 1976 года ў Браціславе) — славацкі палітык, прэм’ер-міністр Славакіі з 1 красавіка 2021 да 15 мая 2023 года.

Скончыў факультэт камерцыі, гандлю і маркетынгу Эканамічнага ўніверсітэта ў Браціславе, атрымаў кваліфікацыю інжынера.

З 1997 па 1998 год быў памочнікам дырэктара камерцыйнай кампаніі ў Браціславе, з 1998 па 1999 год быў менеджэрам рэстарана ў Браціславе, з 1999 па 2000 год быў менеджэрам па прадажах Еўрапейскага інвестыцыйнага банка (EIB), а з 2001 да 2005 года быў малодшым кансультантам Cubic Applications Inc. у Браціславе, у 2006—2007 гадах — кіраўнік хрысціянскай арганізацыі Таварыства пры доме Святога Марціна ў Браціславе, у 2007—2016 гадах — рэгіянальны менеджэр кампаніі Old Nassau Imports, вытворцы адной з самых вядомых гарэлак прэміум-класа Double Cross Vodka.

Па выніках парламенцкіх выбараў 2016 года абраны дэпутатам парамента Славакіі, узначальваў парламенцкую групу.

Пасля парламенцкіх выбараў 2020 года атрымаў пасаду міністра фінансаў ва ўрадзе Ігара Матавіча.

З 12 сакавіка 2021 года, на фоне ўрадавага крызісу з-за закупкі расійскай вакцыны Sputnik V, выконваў абавязкі міністра аховы здароўя пасля адстаўкі Марэка Крайча, а 30 сакавіка быў прызначаны прэм’ер-міністрам Славацкай Рэспублікі пасля таго, як як Ігар Матавіч падаў у адстаўку.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 29 сакавіка 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1230592822 · VIAF: 6052161763131122560003 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. вянок.

**шчыт  
(тарча)**
**эмалі або металы**
шчыта-  
трымальнік
шчыта-  
трымальнік
**дэвіз**
**клейнод**
**бурэлет**
**намёт**
шлем  
(прылбіца)
**карона**
**пастамент**
**ордэн**
**гербавыя фігуры**
**стужка для размяшчэння дэвізу**
Элементы гербаЭлементы герба

**Бурэлет**, **вянок**, або **начэлле** — адзін з элементаў герба.

Бурэлет
Бурэлет уяўляе сабой выяву скручанага кавалка матэрыі набітага воўнай, на які накладваецца карона пры адзяванні яе на прылбіцу. Бурэлет афарбоўваўся тымі ж фарбамі, што і шчыт з выявай.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Аляксей Шаланда.* Таямнічы свет беларускіх гербаў: Шляхецкая геральдыка Вялікага княства Літоўскага. — Мінск: Янушкевіч. — 220 с. [12] л. іл. с. — ISBN 978-985-90346-1-9.
2. 1 2 3 4 5  Цітоў А. К. Геральдыка Беларусі. — Мн.: МФЦП, 2010.— 144 с.: іл. ISBN 978-985-454-500-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бурэлет

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Кукша**, **Ронжа** (*Perisoreus infaustus*) — птушка сямейства крумкачовыя атрада вераб'інападобныя. На Беларусі трапляецца на Поўначы восенню і зімой.

Назва
-----

Слова кукша запазычана з фінскіх моў (карэльскае слова kuukšo 'кукша'). Другая назва птушкі — **ронжа** лічыцца запазычаннем з балтыйскіх моў (пар. літоўскае rasis 'Арэхаўка'). Назвы на іншых мовах: англійская Siberian Jay, французская Mesangeai imitateur, нямецкая Unglückshäher, іспанская Arrendajo comun, партугальская Gaio da Siberia, італьянская Ghiandaia siberiana, ісландская Vaskadi, шведская Lavskrika, нарвежская Lavskrike, дацкая Lavskrige, фінская Kuukkeli, эстонская Laanenaar, галандская Taigagaai, польская Sojka zlowroga, чэшская Sojka zlovestna, венгерская Eszaki szajko, мангольская Дуудуш, хакаская Алан пас, алыг пас, ала пас, эсперанта Muta garolo. У літаратуры сустракаецца старая лацінская назва — Cractes infaustus

Знешні выгляд
-------------

Вонкава падобная да сойкі, але мае трохі меншыя памеры — даўжыня 26 — 30 см, вага 70 — 100 г. Афарбоўка шаравата-бурая, верх галавы і крылы цёмныя, хвост рыжы, пасярэдзіне хваста падоўжная цёмная паласа, пахвосце рудаватае. Адрозніць ад сойкі можна па колеры хваста і адсутнасці белых плям.

Распаўсюджанне
--------------

Жыве ў тайговых лясах Еўразіі ад Скандынавіі да Анадыра, Сахаліна і Прымор'я, пераважна ў ялова-піхтавай і кедрава-лістоўнічнай тайзе.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Кукша**, **Ронжа** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.570
**Бурштынавая кіслата** (бутандыявая кіслата, этан-1,2-дыкарбонавая кіслата) НООС-СН2-СН2-СООН  — двухасноўная лімітавая карбонавая кіслата. Бясколерныя крышталі, растваральныя ў вадзе і спірце. Змяшчаецца ў невялікіх колькасцях ў многіх раслінах, бурштыне. Стымулюе рост і павышае ўраджай раслін, паскарае развіццё кукурузы. У прамысловасці бурштынавую кіслату атрымліваюць галоўным чынам гідрыаваннем малеінавага ангідрыду.

Упершыню атрымана ў XVII стагоддзі перагонкай бурштыну. Солі і эфіры бурштынавай кіслаты называюцца сукцынатамі (лац. succinum — бурштын).

Смяротныя дозы (LD50): аральна — 2,26 г / кг (пацукі), нутравенна — 1,4 г / кг (мышы).

Зноскі
------

1. ↑  бурштынавая кіслата: фізічныя і хімічныя ўласцівасці

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 155238362 · GND: 4431313-5 · LCCN: sh85129593 · Microsoft: 2781041046 |
**Кула-Кангры** (Kula Kangri) (7538 м) — вяршыня ў цэнтральнай частцы Гімалаяў, высокі пік за 23 км на паўночны ўсход ад Канкар-Пунсума (7570 м) і за 4 км на паўднёвы захад ад Карджыянга (7221 м). Размешчана на мяжы Бутана і Тыбету (на неафіцыйнай мяжы Бутану, якая праходзіць на 15-20 км на поўнач ад агульнапрынятай). 46-я па вышыні вяршыня ў свеце і другая ў Бутане.

Масіў Кула-Кангры складаецца з 6 сямітысячнікаў, размешчанай у раёне Тыбету Ложанг на цэнтральным грэбні Гімалаяў. На галоўным трохкіламетровай даўжыні грэбні на ўсход ад галоўнай вяршыні знаходзяцца Кула-Кангры II (7548 м) і Кула-Кангры III (7384 м). На паўночны ўсход ляжаць Карджыянг I (7221 м), Карджыянг Паўночны (7196 м) і Карджыянг II (7045 м). На адлегласці, асабліва з поўдня, вяршыні галоўнага грэбня нагадваюць гіганцкую вертыкальна размешчаную сцяну.

Першае ўзыходжанне на Кула-Кангры здзейсніла ў 1986 г. японская экспедыцыя пад кіраўніцтвам Казумаса Хіра.

Зноскі
------

1. ↑  Peakbagger.com

Спасылкі
--------

* Гімалайскі часопіс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская |
**Бурэінскі хрыбет** (руск.: Буреинский хребет) — горны хрыбет у Хабараўскім краі Расійскай Федэрацыі. Даўжыня каля 400 км. Вышыня 2167 метраў. Складзены з кражаў і сярэднегорных хрыбтоў (Дусэ-Алінь, Ам-Алінь, Эзоп), утвораных гранітамі, гнейсамі, асадкавымі і эфузіўнымі пародамі. На схілах хваёвыя і шыракалістыя лясы. Вяршыні маюць згладжаныя гальцовыя формы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Глухое.

**Глухое** — возера ў Беларусі, у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, за 17 км на паўночны захад ад горада Мар’іна Горка, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Свіслач. Адносіцца да басейна ракі Свіслач.

Даўжыня 0,31 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 0,78 км.

Возера размешчана сярод асушанага балотнага масіва, на якім вядуцца торфараспрацоўкі. З-за гэтага катлавіна возера амаль поўнасцю асушана, асобныя невялікія азёрцы захаваліся ў заходняй частцы катлавіны.

Літаратура
----------

* Ліст карты N-35-92. Выданне 1979 года. (руск.)
**«Амерыканская гісторыя Ікс»** (англ.: American History X) — амерыканская кінадрама 1998 года аб неанацыстах 1990-х гадоў. Карціна з’яўляецца дэбютам Тоні Кэя, як кінарэжысёра і Дэвіда Маккены як сцэнарыста. Сярод вартасцяў фільма крытыкі адзначалі таленавітую акцёрскую гульню выканаўцы галоўнай ролі Эдварда Нортана, за якую ён быў намінаваны на некалькі кінапрэмій, у тым ліку на «Оскар». Да недахопаў «Амерыканскай гісторыі Ікс» былі прылічаныя некаторыя залішне жорсткія сцэны гвалту. Тым не менш, большасць крытыкаў палічылі, што гэтыя сцэны толькі надаюць карціне вялікую праўдападобнасць. Карціна займае 311-е месца ў спісе «500 найвялікшых фільмаў усіх часоў» па версіі часопіса Empire і ўваходзіць у спіс 250 лепшых фільмаў па версіі IMDb.

Акцёры
------

* Файруза Балк
* Эверы Брукс

Зноскі
------

1. 1 2  American History X (1998) — Box Office Mojo

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт фільма  (англ.)
* «Амерыканская гісторыя Ікс» на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) 8.6 з 10 зорак
* Амерыканская гісторыя Ікс на сайце «*AllMovie*» (англ.) 3.5 з 5 зорак
* Амерыканская гісторыя Ікс на сайце «Metacritic» (англ.) 8.9 з 10 зорак (32 агляду)
* «Амерыканская гісторыя Ікс» на сайце «*Rotten Tomatoes*» (англ.) 7.3 з 10 зорак
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васілеўская.
**Галіна Ануфрыеўна Васілеўская** (15 студзеня 1927, Клічаў, Магілёўская вобласць — 6 кастрычніка 2017) — беларуская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і рабочага. З 1932 года сям’я жыла ў Менску. Да вайны Галіна Васілеўская скончыла 6 класаў 9-й мінскай сярэдняй школы. У 1945 годзе экстэрнам здала экзамены за дзесяцігодку. У 1950 годзе скончыла аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ. Працавала радыёжурналісткай (1950—1953), літаратурнай супрацоўніцай часопіса «Сельская гаспадарка Беларусі» (1953—1959), рэдактарам аддзела часопіса «Работніца і сялянка» (1959—1977), рэдактарам аддзела нарыса (1977—1979), адказным сакратаром часопіса «Полымя» (1979—1982), дырэктарам бюро прапаганды мастацкай літаратуры (1982—1988).

Узнагароджана Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

Творчасць
---------

Літаратурнай працай займаецца з 1953 года. Пісала нарысы, артыкулы. У 1959 годзе апублікавала першае апавяданне «Блакітныя канверты». Аўтар твораў для дзяцей і юнацтва: дакументальна-мастацкая аповесць «Маланка ўначы» (1963), аповесць-хроніка «Бывай, Грушаўка!» (1978) — пра жыццё і ўдзел падлеткаў у барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў акупаваным немцамі Мінску. Інтэрнацыянальнай дружбе дзяцей прысвечана аповесць «Я еду на вярблюдзе» (1970), напісаная пасля паездкі ў Егіпет.

Пра адзін год з жыцця беларуса Віталя Пятроўскага, самага юнага вынаходніка ў былым СССР, расказана ў аповесці «Крылы» (1987). Дзяцінству Веры Харужай прысвечана аповесць «Што помніцца…» (1991). Творы пісьменніцы перакладаліся на армянскую, рускую мовы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Васілеўская Галіна Ануфрыеўна//Бел. энцыкл.-Мн. 1997. Т. 4.-С. 23.
* Васілеўская Галіна Ануфрыеўна//Энцыкл. літ. і мастацтва Беларусі.-Мн. 1984. Т. 1.-С. 581.
* Васілеўская Галіна//Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн.-Мн. 1992. Т. 1.- С. 526—521.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: no2015050135 · VIAF: 315602984 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Глухое.

**Глухо́е** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свірыца (прыток Страчы), за 35 км у напрамку на захад ад Мядзела, за 0,8 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Свір.

Плошча паверхні возера 0,15 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Даўжыня берагавой лініі 1,35 км.  

Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі сплавінныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 200 м.

У Глухое ўпадае канава з возера Свірнішча. Праз сетку каналаў возера злучаецца з ракой Свірыца і возерам Свір.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз. — С. 83.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Минская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2009. — С. 7, 48. — 60 с. — 20 000 экз. — ISBN 978-985-508-174-7. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шапялевіч.
**Галіна Вячаславаўна Шапялевіч** (нар. 3 жніўня 1961, Мінск) — беларуская мастачка.

Біяграфія
---------

Вучылася ў Гімназіі-коледжы ім. Ахрэмчыка (1972—1979), затым станковай і кніжнай графіцы ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1979—1986). Сябра Саюза мастакоў Беларусі (з 1995). Жыве і працуе ў Мінску.

З 1986 года ілюструе кнігі. Сярод яе прац ілюстрацыі да кніг В. Быкава (выданне на англійскай мове), Я. Коласа, М. Багдановіча, Дж. Олдрыджа, Э. Хемінгуэя, А. Сент-Экзюперы, А. Гаруна, В. Іпатавай і іншых замежных і беларускіх аўтараў.

Узнагароджана дыпломам Міністэрства інфармацыі і друку Рэспублікі Беларусь (1996) за афармленне вучэбнай літаратуры.
**Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук** (англ.: American Academy of Arts and Sciences) — адна з найстарэйшых навуковых арганізацый ЗША, незалежны цэнтр акадэмічных і палітычных даследаванняў. Праводзіць міждысцыплінарныя даследаванні складаных праблем. У члены акадэміі абіраюцца вядучыя навукоўцы ў акадэмічных дысцыплінах (дакладныя, натуральныя, сацыяльныя, гуманітарныя навукі), дзеячы мастацтва, лідары ў бізнэсе, дзяржаўнай і грамадскай дзейнасці.

Гісторыя
--------

### Заснаванне

Акадэмія заснавалі ў 1780 годзе Джэймс Баўдаін, Джон Адамс і Джон Хэнкок у Бостане падчас Амерыканскай рэвалюцыі. Мэта Акадэміі, як паказана ў Статуце: «культываваць усякае мастацтва і навуку, якія могуць служыць вышэйшым інтарэсам, гонару, годнасці і шчасцю свабодных, незалежных і дабрадзейных людзей» (*cultivate every art and science which may tend to advance the interest, honour, dignity, and happiness of a free, independent, and virtuous people*). У 1780 годзе да іх далучыліся Роберт Трыт Пейн і 58 кіраўнікоў (лідараў) мясцовых абшчын, а пасля і іншыя вядомыя дзеячы: Бенджамін Франклін, Джордж Вашынгтон, Томас Джэферсан і Аляксандр Гамільтан.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 4 лютага 2022.
2. ↑   Праверана 9 лістапада 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90267460 · BNE: XX84433 · BNF: 12180527p · CiNii: DA01048374 · GND: 2003822-7 · ISNI: 0000 0001 0943 8824 · LCCN: n79082160 · Microsoft: 1313967475 · NKC: ko2003174440 · NLA: 36568090 · NLP: A16719165 · NSK: 000130971 · NUKAT: n98068934 · SUDOC: 030378826 · VIAF: 142551606 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лапатка.

**Галіна Аляксандраўна Лапатка** (нар. 1940, Зазерка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1974).

Біяграфія
---------

Скончыла Пярэжырскую сярэднюю школу (1957), Мар'інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1960), Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1967). Працавала ў гэтым жа інстытуце (1960—1974), у Беларускім навукова-даследчым інстытуце земляробства (1974—1996). Вывела сарты жыта «Пухавічанка», «Ігуменка», «Жнівень».

Зноскі
------

1. ↑  Знаменитые выпускники Архівавана 6 жніўня 2019.

Літаратура
----------

Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
**Трыумвірат** (лац.: triumvirātus) — палітычны рэжым, дзе дамінуюць тры ўплывовыя асобы ці арганізацыі, кожны з якіх называецца трыумвірам. Такая дамова можа быць фармальнай ці нефармальнай, і не зважаючы на тое, што тры кіруючыя сілы, як правіла, роўныя на паперы, на самой справе гэта рэдкі выпадак. Тэрмін таксама можа быць выкарыстаны для апісання стану з трыма рознымі ваеннымі лідарамі, кожны з якіх сцвярджае, што з’яўляецца аднаасобным лідарам. Першапачаткова выкарыстоўваўся ў якасці апісання палітычнага пагаднення, звязу ўплывовых палітычных дзеячаў і палкаводцаў у Старажытным Рыме ў перыяд грамадзянскіх войнаў I стагоддзя да н.э. накіраванага на захоп дзяржаўнай улады.

Зноскі
------

1. ↑  Сучасная энцыклапедыя. 2000  (руск.)

Літаратура
----------

* Beck, Mansvelt. (1986). "The Fall of Han, "in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch’in and Han Empires, 221 B.C. — A.D. 220*. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24327-0.
* Loewe, Michael. (1986). "The Former Han Dynasty, "in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch’in and Han Empires, 221 B.C. — A.D. 220*, 103—222. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24327-0.

Спасылкі
--------

* Триумвираты в истории: механизм внутренней эволюции. Известия Самарского научного центра РАН  (руск.)
* Triumvir Архівавана 7 сакавіка 2010.. Livius.org  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
**Глуханемата** — адсутнасць ці цяжкае парушэнне слыху і звязаная з гэтым адсутнасць маўлення. Прычыны ўзнікнення глуханематы — прыроджаная ці набытая ў раннім дзяцінсве (1-2 гады) глухата. У сучаснай педагогіцы і медыцыне тэрмін лічаць састарэлым. Заняткі з выкарыстаннем сурдапедагагічных прыёмаў навучання дазваляюць навучыць глухога гаварыць.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
**Амерыканскае хімічнае таварыства** (англ.: American Chemical Society) — навуковая арганізацыя ЗША, якая аб’ядноўвае даследчыкаў, якія працуюць у галіне хіміі. Заснавана ў 1876 годзе ва Універсітэце Нью-Ёрка. На сённяшні дзень таварыства налічвае больш за 160 000 членаў.

АХТ праводзіць агульнанацыянальныя сходы членаў двойчы ў год. На сходах разглядаюцца актуальныя пытанні з усіх галін хіміі. Таксама штогод праводзяцца дзясяткі канферэнцый меншага маштабу, прысвечаных асобным галінам хіміі. Амерыканскае хімічнае таварыства выпускае некалькі навуковых часопісаў. Асноўным з’яўляецца Journal of the American Chemical Society. Chemical&Engineering News — штотыднёвы часопіс, які публікуе АХТ і рассылаецца ўсім удзельнікам. Падзяляецца на 189 аддзяленняў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90054549 · BNC: a12327815 · BNE: XX134055 · BNF: 12183985p · CiNii: DA00350159 · GND: 853-9 · ISNI: 0000 0001 0944 0166 · LCCN: n78088941 · LNB: 000060295 · Microsoft: 190567190 · NDL: 00333741 · NKC: ko2002148933 · NLA: 35004648 · NSK: 000318312 · SUDOC: 030423414 · VIAF: 143644441 |

 |
**Увядзенне ў храм** (італ.: Presentazione al Tempio) — карціна Джэнціле да Фабрыяна, датаваная 1423 годам, якая захоўваецца ў Луўры.

Апісанне
--------

Палатно паходзіць з капэлы Строцы  (італ.) (бел. ў царкве Санта-Трыніта ў Фларэнцыі і з'яўляецца часткай прэдэлы  (руск.) (бел. да абраза Пакланенне вешчуноў  (італ.) (бел. таго ж аўтара. «Пакланенне вешчуноў» зараз знаходзіцца ва Уфіцы, дзе «Увядзенне ў храм» заменена копіяй.

Літаратура
----------

* Mauro Minardi, *Gentile da Fabriano*, collana *I Classici dell'arte*, RCS, Milano 2005.
* Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, *I tempi dell'arte*, volume 2, Bompiani, Milano 1999.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Увядзенне ў храм (Джэнціле да Фабрыяна) на Вікісховішчы |

* Scheda sul sito del Louvre
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лазоўская.
**Галіна Баляславаўна Лазоўская** (27 красавіка 1960, в. Солы, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць) — беларуская палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 27 красавіка 1960 года ў в. Солы Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна, журналіст.

Працавала карэспандэнтам рэдакцыі газеты «Святло камунізму» Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці; інструктарам Маладзечанскага гарадскога камітэта ЛКСМБ; карэспандэнтам, аглядальнікам радыё, рэдактарам аддзела «Радыё Маладзечна» дзяржаўнай установы "Рэдакцыя «Маладзечанская газета».

З’яўлялася дэпутатам Маладзечанскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць чацвёртага, дваццаць пятага і дваццаць шостага скліканняў.

Член грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз журналістаў».

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Асабістае жыццё
---------------

Замужам, мае дачку і сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Трыр** (ням.: Trier) — горад у Германіі, на захадзе зямлі Рэйнланд-Пфальц, «Паўночны Рым». Размешчаны на берагах ракі Мозель, непадалёк ад Люксембурга. Найстарэйшы горад краіны, заснаваны ў  16 годзе да н.э. рымскім імператарам  Актавіянам Аўгустам побач са свяцілішчам племя трэвераў, адкуль і пайшла назва горада — «Аўгуста Треверарум» (лац.: Augusta Treverorum).

Гісторыя
--------

Першае паселішча тут было заснавана рымскім імператарам Аўгустам у 16 да н.э. як ваенны лагер на тэрыторыі гальскага племя трэвераў і таму называлася Аўгуста Трэвераў. Неўзабаве калонія ператварылася ў важны гандлёвы цэнтр. Свайго росквіту Трыр дасягае ў II стагоддзі. Быў галоўным населеным пунктам рымскай правінцыі Галія Белгіка, потым усёй прэфектуры Галія. Перажыўшы першы напад алеманаў, Трыр паступова ператвараецца ў імператарскую рэзідэнцыю, званую «Паўночны Рым». Заваяванне Трыра франкамі каля 475 года стала адным з сведчанняў заходу рымскай імперыі.

3 ІХ ст. цэнтр архібіскупства. Паміж 1160 і 1190 атрымаў гарадское права. У XV ст. вольны імперскі горад, У 1473—1797 гг. тут існаваў універсітэт. 3 1794 уладанне Францыі, галоўны горад (да 1814) французскага дэпартамента Саар. У 1815 годзе далучаны да Прусіі (Германія). У Другую сусветную вайну значна разбураны. Пасля вайны ў складзе французскай зоны акупацыі Германіі, з 1949 года ў ФРГ.

Гаспадарка
----------

Прамысловасць: вінаробчая, металаапрацоўчая, электра-тэхнічная, тэкстыльная, абутковая. Цэнтр раёна вінаградарства і вінаробства.

Транспарт
---------

Вузел чыгунак і аўтадарог.

Навука, адукацыя, культура
--------------------------

Дзейнічае Трырскі ўніверсітэт. Музеі: зямлі Рэйнланд, Епіскапскі.

Славутасці
----------

Архітэктурныя помнікі:

* Амфітэатр (каля 100)
* імператарскія тэрмы (каля 300)
* гарадскія вароты (пач. IV ст. уключаны ЮНЕСКА у спіс Сусветнай спадчыны)
* базіліка Канстанціна (1-я пал. IV ст.)
* сабор (IV—XVIII ст.)
* дамы «Франкентурм» (XI ст.) і «Драйкёнігенгаўз» (пач. XIII ст.)
* гатычная царква  (руск.) (бел. (каля 1250)
* Палац курфюрста
* рэнесансавыя і барочныя будынкі.

* АмфітэатрАмфітэатр
* Імператарскія тэрмыІмператарскія тэрмы
* Гарадскія вароты, пач. IV ст.Гарадскія вароты, пач. IV ст.
* Базіліка КанстанцінаБазіліка Канстанціна
* Трырскі саборТрырскі сабор
* ФранкентурмФранкентурм
* ДрайкёнігенгаўзДрайкёнігенгаўз
* ЛібфраўэнкірхэЛібфраўэнкірхэ
* Палац курфюрстаПалац курфюрста

Вядомыя асобы
-------------

* Карл Маркс

Гарады-пабрацімы
----------------

* Вялікабрытанія Глостэр, Англія, Вялікабрытанія
* Харватыя Пула, Харватыя
* Злучаныя Штаты Амерыкі Форт-Уэрт, Тэхас, ЗША
* Італія Асколі-Пічэна, Італія
* Францыя Мец, Францыя
* Германія Веймар, Германія
* Японія Нагаока, Японія
* Нідэрланды Хертагенбас, Нідэрланды

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Трыр
**Галіна Леанідаўна Галкоўская** — беларускі тэатральны рэжысёр, педагог, кандыдат мастацтвазнаўства.

Біяграфія
---------

Выпускніца Беларускага дзяржаўнага універсітэта культуры і мастацтваў (Майстэрня лаўрэата Дзяржаўнай прэміі БССР В. Цюпы і В. Раманоўскага). Скончыла дактарантуру Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (дысертацыя на тэму «рэжысёрскага мастацтва музычнага тэатра Беларусі другой паловы XX — пачатку XXІ стст.»), аўтар манаграфіі «Студыйныя тэатры Беларусі 1980 — мяжы 1990-х гг.».

З 6 верасня 1996 года рэжысёр-пастаноўшчык Вялікага тэатра Беларусі. На сцэне тэатра ажыццявіла пастаноўкі дзіцячых мюзіклаў і опер.

Кар’ера
-------

Рэжысёр-пастаноўшчык музычнай камедыі «Мая жонка — манюка» В. Ільіна і В. Лукашова ў Беларускім дзяржаўным акадэмічным музычным тэатры (2010 г.).

У розныя гады ажыццявіла ў Вялікім тэатры пастаноўкі шэрагу нацыянальных праектаў: ​​урачысты канцэрт, прысвечаны візіту Яго Высокапраасвяшчэнства Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Кірыла ў Рэспубліку Беларусь, канцэрты да адкрыцця Дзён культуры Расіі і Украіны ў Рэспубліцы Беларусь, грамадска-культурнай акцыі «Беларусь у маім сэрцы». Пастаноўшчык шматлікіх арыгінальных тэатралізаваных праектаў, сярод якіх навагоднія канцэрты-сюрпрызы, «Канцэрт да Дня ўсіх закаханых», бенефісы народных артыстаў Беларусі Наталлі Рудневай, Віктара Чарнабаева, кампазітара Сяргея Картэса, галоўнага хормайстра тэатра Ніны Ламановіч, эксперыментальны праект «Опера-мадэрн» і інш.

Сцэнарыст і рэжысёр-пастаноўшчык аднаго з найбольш папулярных праектаў тэатра «Вялікі навагодні баль у Вялікім тэатры» ў 2010, 2011, 2012, 2013 гадах. Шмат творчага увагі рэжысёр надала распрацоўцы і ўкараненню новых форм тэатральнай пастаноўкі ў жанры камернага музычнага тэатра. Выступіла аўтарам і рэжысёрам-пастаноўшчыкам шэрагу арыгінальных праграм у камернай зале имя Л. П. Александроўскай, сярод якіх: тэатралізаваныя канцэрты-жарты «Срэбнае стагоддзе» і «Мастацтва спакушэння», канцэрт інструментальнага трыа «Ларэлея» «Прывітанне кахання», камічная опера «Мядзведзь» С.Картэса.

Прымала ўдзел у міжнародных оперных фестывалях, у тым ліку ў Швейцарыі і Германіі.

### Пастаноўкі

* Пітэр Пэн (сцэнічная версія, 2000 г.)
* Горад майстроў (сусветная прэм’ера, 2003 г.)
* Турандот (2002 г.)
* Набука (2004 г.)
* Сіняя Барада і яго жонкі (сусветная прэм’ера, 2006 г.)
* Кашчэй Бессмяротны (2008 г. і 2012 г.)
* Князь Ігар (2019)

і іншыя.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Галіна Галкоўская Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бокун.
**Галіна Віктараўна Бокун** (нар. 1 ліпеня 1946, г. Вэнтспілс, ЛатССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1969 годзе БПІ. У 1969—1981 гадах працавала ў праектным інстытуце «Белдзяржпраект», у 1981—1984 гадах ГалоўАПУ Мінгарвыканкама (вядучы архітэктар), у 1984—1993 гадах ізноў у «Белдзяржпраекце» (архітэктар, вядучы архітэктар). З 1993 года праце ў будаўнічым холдынгу «Сармат» (галоўны спецыяліст, намеснік дырэктара, тэхнічны дырэктар).

Член Саюза архітэктараў Рэспублікі Беларусь.

Дзейнасць
---------

Укараніла ў масавае будаўніцтва Беларусі энергаэфектыўныя тэхналогій, перш за ўсё сістэмы вонкавага ўцяплення будынкаў «тэрмашуба».

Літаратура
----------

* Бокун Галина Викторовна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Крупка.

**Крупка** — рака ў Беларусі, у Лідскім раёне, левы прыток ракі Дзітва.

Назва
-----

Назва Крупка балцкага паходжання.

Ад літоўскага *krupus*, *kraupus* «шурпаты, бугрысты (пра паверхню)», адсюль заходнелітоўскае *krupė*, прускае \**crupeyle*, латышскае *kraupis* «жаба» (з бугрыстай скурай). Далей да індаеўрапейскага \**kreup-* са значэннем няроўнай (ссохлай, патрэсканай, бугрыстай) паверхні.

У аднакарэннай назве дзесенскай ракі Крупела корань *Krup-* з тыповым балцкім гідранімічным пашыральнікам *-el-*, як у балцкіх гідронімах Зецела, Скідзела, Дрысела (: Дрыса).

Балцкія назоўныя паралелі — прускія тапонімы *Craupeyne, Craupolythen*, латышскі гідронім *Kraupe*.

Назва найімаверней характарызавала дно — няроўнае, «шурпатае», поўнае ямаў, віроў. Процілеглае значэнне ў рачной назвы Ліда, ад балцкага \**laidas* «склізкі, гладкі», г.зн. «Гладкая (дном)». Менш імавернае значэнне «Жабіна (рака)».

Гідраграфія
-----------

Даўжыня — 15 км. Плошча вадазбору 83 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 м/км.

Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Пурсці, цячэ па Лідскай раўніне, праз нізіннае балота Крупка, упадае ў Дзітву на паўднёвы ўсход ад вёскі Навасёлкі. На працягу 13,6 км каналізаваная: ад паўднёва-заходняй ускраіны вёскі Пурсці да вусця.

Заўвагі
-------

1. ↑  Топоров В. Н. Прусский язык. K-L. Москва, 1984. С. 211—215.
2. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 623.
3. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 192.
4. ↑  Топоров В. Н. О северо-западнорусском локусе балтийской гидронимии. (из цикла «По окраинам Древней Балтии») // Res Balticae. 1995. С. 25.
5. ↑  V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 517.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
**Хелена Петэрсдатэр Странгэ** (дацк.: Helena Pedersdatter Strange; шведск.: Helena Pedersdotter Strange; у Швецыі таксама вядомая як **каралева Элін**; каля 1200 ― 1255) ― каралева-кансорт Швецыі, жонка караля Кнута II. Паходзіла з высакароднай сям’і Ульфельдаў.

Яе бацькам быў дацкі рыцар Педэр Странгесан, маці ― Інгеборг Эсбернсдатэр з дынастыі Хвідэ, пляменніца дацкага арцыбіскупа Абсалона. Лічыцца, што Хелена выйшла замуж за Кнута, які займаў пасаду рэгента пры каралі Швецыі прыкладна ў 1225 годзе, хоць дакладны год іх шлюбу невядомы. Кнут быў рэгентам пры непаўналетнім каралі Эрыке XI з 1222 года і сам заняў трон у 1229 годзе. Хелена, або Элін, як яе называюць шведскія гісторыкі, такім чынам стала каралевай. Каралева Элін выкарыстоўвала тую ж самую пячатку на афіцыйных дакументах, што і яе муж: цікаўны факт, які сведчыць аб тым, што яна магла мець вялікі палітычны ўплыў у каралеўстве.

У 1234 годзе яе муж памёр, і зрынуты кароль Эрык вярнуўся на сваю радзіму. Каралева-удава Элін выйшла замуж за двараніна Філіпа Лаўрэсана. У 1247 годзе яна стала сведкай таго, як яе сын ад першага шлюбу паўстаў супраць новага манарха, але пацярпеў няўдачу і быў пакараны ў 1248 годзе. Другі яе сын быў пакараны ў 1251 годзе, і ў тым жа годзе яна стала ўдавой. Памерла ў 1255 годзе.

Дзеці
-----

* Хольмгер Кнутсан, пакараны пасля бітвы пры Спарсетрэ ў 1247 годзе.
* Філіп Кнутсан, пакараны смерцю ў 1251 годзе.

Продкі
------


| ?Хелена Петэрсдатэр Странгэ — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Peder Strangesen [Ulfeldt], Castellan of Kalundborg[d] |  | Strange [Ulfeldt][d] |  |  |
|  |  |  |  | Skjalm Hvide[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Асер Рыг[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Signe[d] |  |
|  | Хелена Петэрсдатэр Странгэ |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Esbern Snare[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Erik jarl[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ingeborg of Kalundborg[d] |  |  |  |  | Інгер Эрыксдотэр[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Цэцылія Кнудсдотэр[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Helena Guttormsdatter[d] |  | Guttorm jarl[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

Зноскі
------

1. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326'></a>

Літаратура
----------

* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · genealogics.org |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філдынг.
**Хелен Філдынг** (англ.: Helen Fielding; нар. 19 лютага 1958, Морлі, графства Заходні Іаркшыр) — англійская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Хелен Філдынг нарадзілася ў прамысловым мястэчку Морлі. Яна была другім дзіцём з чатырох у сям’і кіраўніка млыном і хатнія гаспадыні.

Скончыла Оксфардскі ўніверсітэт, дзе ў каледжы Святой Ганны вывучала англійскую мову і літаратуру. Дзесяць гадоў яна працавала на тэлебачанні, на студыі BBC, была тэлепрадзюсары, затым займалася журналістыкай у газеце. Тады ж Філдынг пачала спрабаваць сябе ў «вялікай» літаратуры, але прапанаваны ёю любоўны раман быў адхілены выдавецтвам «Mills & Boon».

Яе першая кніга, сатырычная аповесць «Прычына поспеху», была апублікавана ў 1994 годзе. У аснову кнігі лёг досвед, запазычаны аўтарам падчас здымак дакументальных фільмаў у Афрыцы. Шырокую вядомасць Хелен Філдынг прынёс раман «Дзённік Брыджыт Джонс», апублікаваны ў 1998 годзе і які нарадзіўся з калонкі, якую яна вяла ў газеце «Індэпендэнт». Пасля шумнага поспеху кнігі быў працяг — «Брыджыт Джонс: грані разумнага» (1999), а потым выйшла і новая кніга, пра прыгоды новай гераіні Хелен Філдынг, — «Алівія Джоўлз, або Палкае ўяўленне» (2003).

Зноскі
------

1. ↑  Helen Fielding // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Helen Fielding // Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus · Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 98001202 · BNC: a1089794x · BNE: XX1310057 · BNF: 132087401 · CiNii: DA1176535X · GND: 124238726 · ICCU: VIAV099567 · ISNI: 0000 0001 2118 7829 · LCCN: n99836209 · LNB: 000028850 · NDL: 00710103 · NKC: jn20010602271 · NLA: 53328799 · NLG: 78387 · NLP: A12043047 · NSK: 000223013 · NTA: 121023370 · NUKAT: n00019657 · PTBNP: 791753 · LIBRIS: 381823 · SUDOC: 050155644 · VIAF: 5075561 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Белая Русь (значэнні).
**«Белая Русь»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета акцябрысцкага кірунку, фактычны орган шавіністычнага Паўночна-Заходняга рускага веча. Выдалася з 19 лютага (4 сакавіка) 1906 — 20 чэрвеня (3 ліпеня) 1906 ў Вільні на рускай мове. Заснавальнік і выдавец генерал–лейтанант А. А. Даронаў, рэдактары М. М. Дзмітрыеў, Д. І. Даўгяла, А. А. Ляхвіцкі.

Газета выступала за пануючае становішча ў Паўночна-Заходнім краі «рускага насельніцтва», да якога адносіла таксама беларусаў і украінцаў, адмаўляла іх нацыянальную і культурную самастойнасць. Адначасова выступала за ўвядзенне беларускай мовы ў пачатковых школах дзеля барацьбы з «паланізацыяй краю». Ставіла мэтай выхаванне ў беларусаў падтрымкі расійскіх вялікадзяржаўных «патрыятычных» пачуццяў. Спрабавала выкарыстаць спадчыну Ф. Скарыны, В. Цяпінскага і іншых дзеячоў беларускай культуры, пры гэтым адмаўляла беларускі складнік іх творчасці.

У рубрыцы «Тэатр і музыка» змяшчала кароткія рэцэнзіі і агляды мастацкага жыцця Вільні і губерні.

Літаратура
----------

* *Конан, У. М.* «Белая Русь» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 493.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Корабаў.

**Іван Кузьміч Корабаў** (руск.: Ива́н Кузьми́ч Ко́робов; 1700 ці 1701—1747, Масква) — рускі архітэктар і інжынер. У 1718-27 гадах як пенсіянер Пятра I вучыўся ў Бельгіі і Галандыі. У Пецярбургу перабудаваў ў духу ранняга рускага барока будынак Адміралцейства, будаваў партыкулярную верф на Фантанцы (пачатак у 1735 годзе, разабрана), магчыма царква Панцеляймона (1735-39). Удзельнічаў у складанні першага рускага архітэктурнага трактата-кодэкса. З 1741 года працаваў у Маскве, выхаваў шэраг вядомых архітэктараў (С. І. Чавакінскі, А. П. Какорынаў, Д. В. Ухтомскі).

Зноскі
------

1. ↑  Ivan Korobov // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маркес.
**Іван Дуке Маркес** (ісп.: Iván Duque Márquez; нар. 1 жніўня 1976, Багата, Калумбія) — калумбійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Калумбіі (2018-2022), раней Сенатар (2014—2018).

Біяграфія
---------

Іван Дуке Маркес нарадзіўся 1 жніўня 1976 года ў Багаце (Калумбія). Бацька Іван Дуке Эскабар (1937—2016) быў міністрам шахт (1985—1986) пры прэзідэнце Белісарыа Бетанкуры, губернатарам дэпартамента Ант’ёкіі (1981—1982) і Нацыянальным рэгістратарам (1998—2002).Вывучаў юрыспрудэнцыю ва Універсітэце Серхіа Арболеды (Калумбія) і міжнароднае эканамічнае права ў Амерыканскім універсітэце (ЗША). Акрамя гэтага праходзіў дзяржаўнае кіраванне ў Джорджтаўнскім універсітэце (ЗША), вучыўся ў Гарвардскай школе бізнесу (ЗША).З 1999 года працаваў кансультантам у Андскай карпарацыі развіцця, затым — дарадцам міністра фінансаў Хуана Мануэля Сантаса (пазней прэзідэнт Калумбіі).

У 2001—2013 гадах працаваў у Міжамерыканскім банку развіцця (BID). У 2001—2010 гадах працаваў у якасці старэйшага дарадцы выканаўчага дырэктарата Калумбіі, Перу і Эквадора, затым у 2010—2013 гадах — начальнікам аддзела культуры, творчасці і салідарнасці. Быў дарадцам былога прэзідэнта Калумбіі Альвара Урыбэ падчас працы міжнароднай камісіі ААН па расследаванні інцыдэнту паміж Ізраілем і Турцыяй 31 мая 2010 года ля берагоў Газы.

У 2014 годзе абраны ў Сенат ад партыі Дэмакратычны цэнтр і правай кааліцыі.

Прэзідэнцкія выбары 2018 года
-----------------------------

У снежні 2017 года стаў кандыдатам у прэзідэнты ад партыі. Набраў у першым туры каля 39 % і выйшаў у другі тур прэзідэнцкіх выбараў, на якіх перамог, набраўшы 53,97 % галасоў.

Зноскі
------

1. ↑  Iván Duque // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Ivan Duque // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑
4. ↑  Іван Дуке перамагае на выбарах прэзідэнта Калумбіі (руск.).  РІА Навіны. Праверана 18 чэрвеня 2018.

Спасылкі
--------

* Іван Дуке **(нявызн.)**.  Афіцыйны сайт. Праверана 8 чэрвеня 2018.  (ісп.)
* Біяграфія Івана Дуке **(нявызн.)**.  РІА Навіны. Праверана 8 чэрвеня 2018.  (руск.)
* Кандыдат у прэзідэнты Калумбіі мае намер захаваць пагадненні з паўстанцамі **(нявызн.)**.  РІА Навіны. Праверана 8 чэрвеня 2018. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus · Treccani · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 139979522 · LCCN: no2019089321 · SUDOC: 250992019 · VIAF: 103299307 |