recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Чакай мяне, Ганна»** (іншая назва: *Далёка ад вайны*) — савецкі чорна-белы мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1969 годзе рэжысёрам Валянцінам Вінаградавым.

У галоўных ролях
----------------

* Святлана Жгун — Ганна Сярогіна
* Алег Янкоўскі — Сяргей Новікаў
* Міхаіл Ерамееў — Саша Маклецоў

Сюжэт
-----

Вялікая Айчынная вайна. Журналіст Сяргей Новікаў прыязджае ў тылавы прыволжскі горад, каб напісаць нарыс пра кранаўшчыцу-ударніцу рачнога парта Ганну Сярогіну. Калега Новікава Маклецоў уладкоўвае яго жыць у цыркавы інтэрнат, дзе Сяргей знаёміцца з камендантам Раісай Пятроўнай, барцамі Цыклопам і Хаджы-Абрэкам, іншымі жыхарамі. Новікаў і Маклецоў разам з мясцовай «камсамольскай багіняй» Ласцікавай, якую Маклецоў таемна кахае, наведваюць цыркавое выступленне. На наступны дзень Маклецоў ляціць у партызанскі атрад. Спробы Новікава з Сярогінай безвыніковыя: Ганна грубіць альбо жартуе. Паступова Сяргей даведваецца пра яе, што яна з дзіцячага дома, жыве адна з дзіцем, муж на фронце, хамаватая, можа выпіць, лаецца, як мужык. Пасля танцаў, куды Сяргей ідзе па парадзе Міні, аднаго з жыхароў цыркавога інтэрната, у іх, нарэшце, атрымоўваецца пагаварыць. Высвятляецца, што Ганна сёння атрымала пахаванку на чалавека, якога лічаць яе мужам, — свайго таварыша з дзіцячага дома, якога яна не кахала, а цяпер шкадуе. Сяргей расказвае пра сябе: яго ў першым баі кантузіла, паследствы не даюць яму вярнуцца на фронт. Паміж Ганнай і Сяргеем узнікаюць пачуцці. На рацэ мітусня, патанае баржа, а Ганна арганізуе жанчын на яе разгрузку. Тут, у затоцы, яе знаходзіць ліст ад Сяргея: ён мусіць неадкладна ляцець у партызанскі атрад замест Маклецова, які загінуў у самалёце.

У фільме здымаліся
------------------

* Ралан Быкаў — Міня
* Віктар Чакмароў — адміністратар ліліпутаў
* Валянцін Гафт — клоўн
* Вольга Аросева — Раіса Пятроўна (агучыла іншая актрыса)
* Святлана Смяхнова — Ласцікава
* Аляксандр Мазур — Цыклоп, баец у цырку
* Уладзімір Каюраў — Хаджы-Абрэк, баец у цырку
* Уладзімір Васільеў — конны патруль
* Аляксандра Дарохін — эпізод
* Уладзімір Галубовіч — эпізод

Зноскі
------

1. 1 2  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>

Гл. таксама
-----------

* Спіс беларускіх фільмаў

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |

| ⛭Фільмы Валянціна Вінаградава |
| --- |
| Дзень, калі спаўняецца 30 гадоў • Лісты да жывых • Усходні калідор • Інтэрв’ю, якога не было (дакументальны) • Чакай мяне, Ганна • Cіняя пустэча • Землякі[ru] • Белы танец |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Муладжанава.
**Ада Львоўна Муладжанава** (21 верасня 1937, Харкаў) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Фрунзенскі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. Працавала ў праектных арганізацыях Украіны, Кыргызстана, Узбекістана (1955—1974). З 1974 г. — старшым архітэктарам у Мінскпраекце, з 1979 па 1980 г. — кіраўніком групы архітэктараў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Запраектавала будынкі Кіргізземсельгаспраекта, райкама партыі і райвыканкама ў Фрунзэ, удзельнічала ў праектаванні мікрараёнаў у Ташкенце і Какандзе, цырка ў Фрунзэ.

Комплекс Белбыттэхпраекта і Дома мод
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве) у Беларусі: комплекс Белбыттэхпраекта, Дом мод (1983), тыпавы праект школы ў мікрараёне Зялёны Луг-6 (1979, прывязка з перапрацоўкай) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мулладжанова Ада Львовна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Падазроны** — асоба, затрыманая па падазрэнні ва ўчыненні злачынства, а таксама асоба, якой абрана мера стрымання да прад'яўлення абвінавачання.

Паводле крымінальна-працэсуальнага заканадаўства Рэспублікі Беларусь, падазроны з'яўляецца ўдзельнікам крымінальнага працэсу, які уступае ў працэсуальныя адносіны на стадыі ўзбуджэння крымінальнай справы  (руск.) (бел. і папярэдняга следства  (руск.) (бел.. У працэсуальным становішчы ён можа знаходзіцца толькі на працягу вельмі кароткага тэрміну (не больш за 3 сутак), пасля чаго павінна быць вырашана пытанне пра прад'яўленне яму абвінавачання і меры стрымання, калі для гэтага будуць законныя падставы.

Літаратура
----------

* Падазроны // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778223634 |
Эскізы ільва. 1980 год. Ручка і фарфоравы атрамант на паперы
**Эскіз** (фр.: esquisse) — папярэдні накід, які фіксуе задуму мастацкага твора, збудавання, механізма або асобнай яго часткі. Эскіз — хутка выкананы свабодны малюнак, не з’яўляецца гатовай працай, часта складаецца з мноства перакрыжавальных ліній.

Эскізы недарагія і дазваляюць мастаку зрабіць накіды і паспрабаваць іншыя ідэі, перш чым ўвасабляць іх у жывапісе. Аловак або пастэль больш ужывальныя для эскізаў з-за абмежаванняў у часе, але хутка зроблены накід акварэлі ці нават хутка змадэляваны макет з гліны або мяккага воску можа таксама лічыцца эскізам ў больш шырокім значэнні слова. Графітныя алоўкі параўнальна новае вынаходства, мастакі Рэнесансу рабілі эскізы, выкарыстоўваючы срэбнае пяро на спецыяльна падрыхтаванай паперы

Гл. таксама
-----------

* Падмалёўка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Эскіз**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) · Universalis · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4181668-7 · NDL: 00571963 · NKC: ph171134 |
**Круто́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Крутое.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Наўхавіцкі сельсавет** у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Наўхавічы. 30 снежня 1927 года сельсавет рэарганізаваны ў **Наўхавіцкі нацыянальны рускі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Вольскі. У 1937 годзе сельсавет рэарганізаваны ў беларускі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Крутое. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Новамалыніцкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. 30 чэрвеня 1966 года сельсавет перайменаваны ў Крутоеўскі. 28 сакавіка 1991 года ў склад Ленінскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Залаўе, Ніўкі, Новыя Малынічы, Старыя Малынічы, Сярэднія Малынічы). 20 мая 1991 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Роўкавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 30 чэрвеня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 22 (1142).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
**Эспарцэт пясчаны** (*Onobrychis arenaria*) — травяністая расліна сямейства бабовых.

Батанічнае апісанне
-------------------

Шматгадовая травяністая расліна з шматлікімі прамастойнымі або прыўзнятымі простымі або разгалінаванымі сцёбламі вышынёй 50-120 см. Лісце перыста-складанае на доўгіх чаранках, з 5-12 парамі ланцэтных, з ніжняга боку каротка апушаных лісцікаў. Прыліснікі шырока трохвугольныя, шылападобна завостраныя, бугарчастыя, па краі перапончатыя. Кветкі фіялетава-ружовыя з цёмнымі палоскамі, сабраны ў густую (перад цвіценнем) верхавінкавую гронку. Чашачка трубчаста-званочкавая, валасістая. Плод — каротка апушаны струк.

Пашырэнне
---------

Еўразійскі лесастэпавы рэліктавы від. Пашырэнне: Сярэдняя Еўропа, Каўказ, Міжземнамор’е, Малая і Сярэдняя Азія, Сібір; у Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах на паўночнай мяжы арэала. Месцы росту: астэпаваныя схілы, пясчаныя абочыны дарог, высечкі і ўзлескі ў сасняках, адкрытыя або слаба аблесеныя ўзгоркі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у ліпені-жніўні. Размнажэнне насеннае.

Выкарыстанне
------------

Каштоўная кармавая і дэкаратыўная расліна.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 89. — 160 с. — 2 350 экз.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · WFO |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікалаеў.

**Сяргей Піліпавіч Нікала́еў** (13 ліпеня 1889, Масква — 26 чэрвеня 1973) — расійскі і беларускі тэатральны мастак. Заслужаны артыст РСФСР (1932). Народны мастак Беларускай ССР (1949). Лаўрэат Сталінскай прэміі (1950).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1912 годзе Строганаўскае мастацка-прамысловае вучылішча[ru] ў Маскве, вучань Канстанціна Каровіна. У 1910—1917 гадах працаваў у тэатрах Масквы, у 1938—1959 гадах у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі.

Творчасць
---------

Яго дэкарацыі адметныя высокім жывапісным майстэрствам, арганічным адзінствам музычных і зрокавых вобразаў, выразнасцю пабудовы сцэнічнай прасторы, глыбокім веданнем перспектывы. У Вялікім тэатры ў Маскве аформіў дэкарацыі да оперы «Дэман» Артура Рубінштэйна (1936).

У дэкарацыях да беларускіх нацыянальных спектакляў выявіў веданне народнага дойлідства і нацыянальнага касцюма. Сэнсавую і эмацыйную нагрузку атрымаў сцэнічны пейзаж, які стаў арганічным звяном падзей у операх «У пушчах Палесся» (1939), «Надзея Дурава» (1956) Анатоля Багатырова, «Алеся» (1944) і «Дзяўчына з Палесся» (1953) Яўгена Цікоцкага, «Кастусь Каліноўскі» Дзмітрыя Лукаса (1947), балетах «Князь-возера» (1949), «Палымяныя сэрцы» (1955) Васіля Залатарова.

Дэкарацыям да спектакляў рускай класікі ўласцівы гарманічнае ўзаемадзеянне колеру з характарам вобразаў, гістарычныя дакладнасць: оперы «Царская нявеста» (1938), «Садко» (1957) Мікалая Рымскага-Корсакава, «Пікавая дама» (1941, 1948), «Чаравічкі» (1949), «Мазепа» (1952) Пятра Чайкоўскага, «Дуброўскі» Эдуарда Напраўніка[ru] (1948), «Князь Ігар» Аляксандра Барадзіна (1949), «Іван Сусанін» Міхаіла Глінкі (1950), «Барыс Гадуноў» Мадэста Мусаргскага (1954). Маштабнасцю вобразаў і лірызмам вызначаюцца дэкарацыі да балетаў «Лебядзінае возера» (1948), «Спячая прыгажуня» (1954) Пятра Чайкоўскага, «Канёк-Гарбунок» Цэзара Пуні (1949).

Аформіў дэкарацыі да опер і балетаў «Чыа-Чыа-сан» Джакама Пучыні (1940, 1945), «Марная засцярога  (руск.) (бел.» П. Л. Гертэля (1943), «Кармэн» Жоржа Бізэ (1945), «Травіята» (1946), «Рыгалета» (1948) Джузэпэ Вердзі, «Фаўст» Шарля Гуно (1950), «Эсмеральда» Цэзара Пуні, «Ціхі Дон  (руск.) (бел.» Івана Дзяржынскага, «Марозка» Міхаіла Красева[ru] (усе 1951), «Аіда» (1953, 1970) Джузэпэ Вердзі.

Зноскі
------

1. ↑  За дэкарацыі да балета В. Залатарова «Князь-возера»

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Карнач П. А. С. Ф. Нікалаеў. Мн. 1970.
**Падапечная тэрыторыя Ціхаакіянскія астравы** — у мінулым падапечная тэрыторыя ААН у Мікранезіі, якая знаходзілася пад кіраваннем ЗША з 18 ліпеня 1947 года і ўключала Паўднёваціхаакіянскую мандатную тэрыторыю Лігі Нацый, што знаходзілася пад кіраваннем Японіі да 1944 года. Адміністрацыйным цэнтрам спачатку быў горад Ганалулу, затым Гуам і ўрэшце — Сайпан. У адміністрацыйным плане тэрыторыя падзялялася на 6 акруг: Маршалавы астравы, Панапэ, Трук, Марыянскія астравы, Яп і Палау. Пасля да гэтага спісу далучыўся Касраэ. Адзіная з тэрыторый у сістэме апекі ААН, у дачыненні да якой дзяржава-апякун агаварыла стратэгічны характар апекі (што абмяжоўвала ўмяшанне ААН у дзеянні ЗША ў адносінах да падапечнай тэрыторыі).

21 кастрычніка 1986 года з-пад кіравання ЗША выйшлі Маршалавы Астравы, а 3 лістапада 1986 года Чуўк (раней Трук), Яп, Касраэ, Панпеі (раней Панапэ) і Марыянскія астравы. Фармальна перыяд апекі Чуўк, Яп, Касраэ, Панпеі, Марыянскіх астравоў і Маршалавых астравоў скончыўся 22 снежня 1990 года пасля рашэння ААН. 25 мая 1994 года была спынена апека над Палау, пасля дасягнення дамоўленасцей паміж ЗША і Палау, паводле якіх Палау станавілася незалежнай дзяржавай 1 кастрычніка 1994 года.

Падапечная тэрыторыя Ціхаакіянскія астравы была падзелена на 4 тэрыторыі:

1. Рэспубліку Маршалавы Астравы;
2. Федэратыўныя Штаты Мікранезіі;
3. Рэспубліку Палау;
4. Садружнасць Паўночных Марыянскіх астравоў.

Першыя тры краіны знаходзяцца ў свабоднай асацыяцыі са ЗША, што азначае поўную самакіравальнасць, акрамя пытанняў абароны, якімі займаецца ЗША. Садружнасць Паўночных Марыянскіх Астравоў знаходзіцца ў садружнасці са ЗША, а яго жыхары з'яўляюцца грамадзянамі ЗША.

Спасылкі
--------

* Фота падапечнай тэрыторыі  (англ.)
* Інфармацыя пра тэрыторыю  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канавалаў.
**Сяргей Рыгоравіч Канавалаў** (1 жніўня 1917, г. Арэнбург — ?) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут у 1951 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Душанбэ, Ташкента. З 1966 года — галоўны архітэктар праектаў, галоўны спецыяліст па архітэктуры ў Мінскпраекце, з 1977 года — архітэктар Мінскага ВА «Гарызонт».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Помнік У. І. Леніну на тэрыторыі Рэспубліканскага інтэрната ветэранаў вайны і працы
Ва Узбекістане запраектаваў шэраг адміністрацыйных, гандлёвых будынкаў, санаторый і медыцынскіх устаноў (1951—1966).

Асноўныя працы ў Беларусі: рэспубліканскі інтэрнат персанальных пенсіянераў у пасёлку Ждановічы (1975), рэканструкцыя сквера з фантанам на Цэнтральнай плошчы у Мінску (1969), помнік У. І. Леніну[d] ў пасёлку Ждановічы (са скульптарам З. І. Азгурам).

Узнагароды
----------

Дыплом 1 ступені СА СССР ва Усесаюзным аглядзе-конкурсе за серыю тыпавых праектаў жылых дамоў (1965, у аўтарскім калектыве). Узнагароджаны ордэнамі «Чырвоная Зорка», польскімі «Крыж храбрых», «Сярэбраны крыж заслугі» (двойчы), медалямі (1942—1945).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Коновалов Сергей Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маісеенка.
**Сяргей Рыгоравіч Маісеенка** (нар. 31 мая 1961, п. Уваравічы, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1988 годзе факультэт архітэктуры Ленінградскага інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна (выкладчыкі Ж. М. Вяржбіцкі, І. І. Фамін, А. В. Жук[ru]). У 1988—1993 гадах працаваў у праектным інстытуце «Кішынёўгарпраект», з 1995 года ў інстытуце «Гомельпраект».

Творчасць
---------

Асноўныя працы: ДЮСШ у г. Калінкавічы (2006); планіроўка і забудова цэнтральнай часткі н.п. Ляскавічы Петрыкаўскага раёна (2006—2008, сааўтар А. А. Стаянава); Музей імя Я. Я. Маісеенкі ў г. Буда-Кашалёва (2000); Музей прыроды ў н.п. Ляскавічы Петрыкаўскага раёна (2008); Краязнаўчы музей у г. Жлобіне (2000); офісны будынак па вул. Захарава ў г. Мінску (2009, сааўтар А. А. Стаянава); НГЗУ ў г. Рэчыца (2001, сааўтар А. А. Стаянава).

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2000 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам Нацыянальнага фестывалю архітэктуры за офісны будынак тэлекампаніі «Тэлевід» у г. Рэчыца (2000, сааўтар А. А. Стаянава); дыпломам VI Нацыянальнага фестывалю архітэктуры ў Мінску за лепшы праект года ў намінацыі «Грамадскія комплексы, будынкі і збудаванні» «Рэканструкцыя будынка офіса ТПП „Лукойл-Ухтанафтагаз" у г. Ухта» (2005, сааўтар А. А. Стаянава). Пераможца Рэспубліканскага штогадовага агляду лепшых архітэктурных аб’ектаў «Дойлідства года» ў намінацыі «Выкарыстанне малых архітэктурных формаў і арыгінальнае рашэнне ў афармленні гарадскога дызайну» за праект добраўпарадкавання цэнтральнай плошчы ў г. Усінску, Рэспубліка Комі (2003, сааўтар А. А. Стаянава); у намінацыі «Лепшы праект года» за офіс кампаніі Лукойл у г. Ухта, Рэспубліка Комі (2003, сааўтар А. А. Стаянава).

Сям'я
-----

У шлюбе з архітэктарам Аленай Стаянавай, з якой ён пазнаёміўся на факультэце архітэктуры Ленінградскай Акадэміі мастацтваў. Жонка з'яўляецца ягоным нязменным сааўтарам.

Зноскі
------

1. ↑  Соната на тему агрогородка

Літаратура
----------

* Моисеенко Сергей Григорьевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Солад (значэнні).
Ячменны солад
**Со́лад** — брадзільны прадукт, які атрымліваецца з прарошчванага зерня збожжавых культур, галоўным чынам, ячменю.

Працэс атрымання соладу падзяляецца на намочванне і прарошчванне насення. Прарошчванне неабходна, каб выклікаць у насенні звязаныя з гэтым працэсам хімічныя змены. У адных выпадках каштоўным з’яўляецца толькі адно з рэчываў, якія ўтвараюцца пры гэтым — *дыястазы* (вінакурная вытворчасць), у іншых жа выпадках карыстаюцца апроч дыястазы сукупнасцю змененых растваральных прадуктаў (півараная вытворчасць). У абодвух выпадках карыстаюцца здольнасцю дыястазы раствараць і ацукроўваць крухмал, прычым атрымліваецца мальтоза — цукар, які мае здольнасць да закісання.

Солад выкарыстоўваецца для вырабу спірту, піва, квасу, дражджэй і інш.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Солад // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 79. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Солад

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая Южакова · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11981874h · GND: 4168742-5 · LCCN: sh85080193 · Microsoft: 2909401310 · NDL: 00560487 · NKC: ph125614 |

 |
**.exit** — псеўда-дамен верхняга ўзроўню, які выкарыстоўваецца для ўказанні «на лёце» упадабанага выхаднога вузла ў сетцы Tor, без неабходнасці рэдагавання файла канфігурацыі Tor (torrc).

Сінтаксіс гэтага дамена — імя дамена + выхадны вузел + .exit, так, калі карыстальнік хоча атрымаць доступ да  праз вузел tor26 яму неабходна ўвесці URL .

Дадзены дамен выкарыстоўваецца для таго, каб атрымаць доступ да сайта, які даступны толькі жыхарам пэўных рэгіёнаў і / або для таго, каб праверыць працаздольнасць вузла.

Спасылкі
--------

| ⛭Агульныя дамены верхняга ўзроўню |
| --- |
| Неспансуемыя | .biz ·  .com ·  .edu ·  .gov ·  .info ·  .mil ·  .name ·  .net ·  .org |
| Спансуемыя | .aero ·  .asia ·  .cat ·  .coop ·  .int ·  .jobs ·  .mobi ·  .museum ·  .pro ·  .tel ·  .travel ·  .xxx |
| Інфраструктура | .arpa |
| Прапанаваныя | .eco |
| Выдаленыя | .nato ·  .root |
| Зарэзерваваныя | .example ·  .invalid ·  .localhost ·  .test |
| Псеўда-дамены | .bitnet ·  .csnet ·  .ip ·  .local ·  .onion ·  .exit ·  .uucp  ·  .i2p  ·  .zet |
| Гл. таксама: **Нацыянальныя дамены верхняга ўзроўню ·  Альтэрнатыўныя каранёвыя серверы DNS** |
**Эскільстуна** (шведск.: Eskilstuna) — горад у Швецыі, прыкладна за 115 км на захад ад Стакгольма, на рацэ Эскільстунаон, у некалькіх кіламетрах ад азёраў Меларэн і Ельмарэн. Цэнтр аднайменнай камуны ў лэне Сёдэрманланд. Насельніцтва 64 679 чал. (2010).

Гісторыя
--------

Рака Эскільстунаон і гістарычны цэнтр Эскільстуны
Спачатку на месцы сучаснага горада існавалі два гандлёвыя мястэчкі: Форс і Туна. Апошняя ўпершыню згадваецца ў летапісы пад 1104 годам, калі тут ужо існаваў культ Святога Эскіля, які паводле адной з легенд, быў забітым паганцамі англійскім манахам. У 1120 годзе Туна была ўжо цэнтрам біскупства, а прыкладна ў 1266 годзе была перайменавана ў «Эскілеву Туну» (шведск.: Eskilstuna). Пад канец XVI стагоддзя Эськільстуна становіцца рэзідэнцыяй герцага Карла, які пабудаваў тут замак Эскільстунахус (згарэў у XVII стагоддзі). У 1659 годзе кароль Карл X Густаў заснаваў на заходнім беразе Эськільстунаон горад, названы ў яго гонар — Карл Густаўсстад, дзе адразу ўзніклі мануфактуры па вытворчасці зброі (у 1833 годзе гэты горад увайшоў у склад Эскільстуны). З канца XVIII стагоддзя Эскільстуна становіцца важным прамысловым цэнтрам (асабліва металургіі) і застаецца ім да 1970-х гадоў, калі шэраг прадпрыемстваў (Carl Gustafs stads gevärsfaktori, Eskilstuna Jernmanufaktur, Nickelfabriks AB Gottfrid Carlsson, Gense, August Stenman і іншыя) сталі зачыняць свае фабрыкі ў Эськільстуне. У 1990-я гады была пракладзена чыгунка Svealandsbanan, што станоўча паспрыяла развіццю горада. Найбольш значнай падзеяй у найсучаснай гісторыі Эскільстуны пакуль з'яўляецца пажар 2009 года ў гатэлі Quality Hotel Statt.

Славутасці
----------

Кляштарная царква (Klosters kyrka)
Кавальні Радэмахера
* Стары горад
* Кляштарная царква (1929)
* Музей горада (шведск.: Eskilstuna stadsmuseum)
* Музей індустрыйнай гісторыі Мунктэльмузэет (шведск.: Munktellmuseet)
* Кавальні Радэмахера (музей; шведск.: Rademachersmedjorna)
* Заапарк *Parken Zoo*

Вядомыя асобы
-------------

* Барбру Колберг (1917—2014) — шведская актрыса.

Цікавыя факты
-------------

Каля 10 000 жыхароў Эскільстуны маюць фінскія карані (большасць з іх — гэта дзеці або ўнукі фінскіх рабочых эмігрантаў). Фінская мова і меянкіелі маюць афіцыйны статус у Эскільстуне і некаторых суседніх камунах.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Вялікабрытанія Лутан, Вялікабрытанія
* Фінляндыя Ювяскюля, Фінляндыя
* Нарвегія Ставангер, Нарвегія
* Украіна Львоў, Украіна
* Германія Эрланген, Германія
* Данія Эсб’ерг, Данія
* Расія Гатчына, Расія

Заўвагі
-------

1. ↑  Det medeltida Sörmland, Johan Anund och Linda Qviström

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эскільстуна

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4085610-0 · LCCN: n81076813 · NKC: ge828958 · LIBRIS: 365252 · VIAF: 152454340 |
**Со́ладзі** — глебы стэпаў, лесастэпаў і паўпустынь. Утвараюцца пераважна з саланцоў пры іх пераўвільгатненні і рассаленні.

Фарміруюцца ў паніжэннях з неглыбокім заляганнем грунтавых вод пад вільготнымі лугамі, балотамі, бярозавымі і асінавымі калкамі па ўмовах прамыўнога рэжыму, які вядзе да разбурэння калоідаў верхняга гарызонту, памяншэння ў іх колкасці 2—3-валентных металаў (пераважна жалеза і марганцу) і павелічэння колькасці крэменязёму. Развіваецца верхні элювіяльны асаладзелы гарызонт на глыбіні 5—20 см. Соладзям уласціва слабакіслая рэакцыя гумусавага гарызонту з утрыманнем 2—8 % гумусу, глыбокае пранікненне гумусу ў гарызонты і агляенне глебы.

Соладзі сустракаюцца плямамі ў Заходняй Сібіры, у паўночнай і цэнтральнай частках Казахстана, у ЗША, Аўстраліі.

Урадлівасць соладзяў невялікая. Яны выкарыстоўваюцца пад сенажаці і пашы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Соладзі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 79. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Солвейг Крэй** (нарв.: Solveig Krey, нар. 1963, Лонкан) — нарвежскі ваенна-марскі афіцэр, першая ў свеце жанчына-камандзір падводнай лодкі.

Біяграфія
---------

Солвейг нарадзілася ў Лонкане ў 1963 годзе ў сям'і медсястры і электрыка. У 1989 годзе скончыла Нарвежскую ваенна-марскую акадэмію. Служыла на падводных лодках, спачатку вахтавым афіцэрам, пазней — штурманам. З лютага па верасень 1995 года праходзіла 26-тыдневы курс падрыхтоўкі камандзіраў падводных лодак. 11 верасня 1995 года Солвейг Крэй прыняла камандаванне падводнай лодкай KNM Kobben (S318), галаўным суднам свайго тыпу ў Ваенна-марскіх сілах Нарвегіі, стаўшы першай у свеце жанчынай-камандзірам падводнай лодкі і першай жанчынай-камандзірам карабля ў гісторыі нарвежскага флоту.

Пазней Солвейг Крэй камандавала падводнай лодкай KNM Uredd (S305) тыпу «Ула», а ў 2004 годзе выйшла ў адстаўку ў званні капітана 3-га рангу.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Solveig Krey, Norway's sentry under the sea Архівавана 21 снежня 2010.  (англ.)(англ.
2. ↑  Experiences with Mixed Gender Submarine Crews Архівавана 15 верасня 2014.
3. ↑  «Verdens første kvinnelige ubåtsjef» Norwegian News Agency. 11 сентября 1995  (нарв.)(норв.

Спасылкі
--------

* Падводныя лодкі праекта «Кобен» Архівавана 7 сакавіка 2014.
**Балгарская камуністычная партыя** — камуністычная партыя ў Балгарыі, кіруючая партыя ў краіне ў 1948—1990 гадах. Узнікла ў маі 1919 годзе ў выніку перайменавання *Балгарскай рабочай сацыял-дэмакратычнай партыі (цесных сацыялістаў)* у **Балгарскую камуністычную партыю (БКП)**. У 1924 годзе партыя была забароненая і дзейнічала нелегальна. У 1927 пад кантролем камуністаў была створана легальная **Рабочая партыя (РП)**, якая дапускала падвойнае сяброўства. У 1939 БКП і РП аб’ядналіся ў **Балгарскую рабочую партыю (камуністаў)**.

Пасля другой сусветнай вайны, у 1948 годзе, партыя аб’ядналася з *Балгарскай рабочай сацыял-дэмакратычнай партыяй (шырокіх сацыялістаў)* і была перайменавана ў Балгарскую камуністычную партыю. У гэтым жа годзе, БКП дамаглася дамінуючага ўплыву ў Вялікім народным сходзе Балгарыі, стаўшы фактычна кіруючай партыяй у краіне.

У 1990, з адменай арт. 1 канстытуцыі Балгарыі, якая абвяшчала БКП кіруючай сілай у грамадстве і дзяржаве, партыя пазбавілася манаполіі на ўладу. У гэтым ж годзе ў адпаведнасці з агульнапартыйным рэферэндумам, партыя была ператворана ў Балгарскую сацыялістычную партыю.

Спасылкі
--------

* Балгарская камуністычная партыя Архівавана 24 снежня 2019. — *артыкул у Вялікай расійская энцыклапедыі*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 2006180-8 · ISNI: 0000 0001 2264 7954 · LCCN: n79108405 · NKC: ko2004214265 · NLA: 35023549 · SUDOC: 027352161 · VIAF: 132303734 |

 |
Міністрант-семінарыст, апрануты ў комжу, з кадзілам у руках.
**Ко́мжа** — аблачэнне рымска-каталіцкіх клірыкаў. Гэта аблачэнне можа быць толькі белага колеру, апранаецца ў час служэння пры алтары або пры выкананні іншых літургічных абавязкаў. Без патрэбы яе апранаць не дазваляецца. Комжа мае шматвекавую традыцыю. З часоў Старазапаветнага Іерусалімскага Храма гэта адзенне пакалення Левітаў, выбраных Богам праз Майсея на служэнне Богу. У час набажэнства Левіты апраналі даволі доўгую туніку, і толькі ў гэтым адзенні яны маглі служыць у час ахвярапрынашэнняў. Цяпер комжу апранаюць у час набажэнства міністранты, якія паслугоўваюць падчас усіх літургічных дзеянняў, ксяндзы, дыяканы, біскупы, кардыналы, Папа Рымскі.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Альба
* Арнат
* Берэт
* Гумерал
* Далматыка
* Інфула
* Капа
* Кардынальскі капялюш
* Комжа
* Крыж
* Мітра
* Палій
* Палярынка
* Пастарал
* Персцень
* Піуска
* Фераёла
* Пояс
* Стула
* Сутана
* Тыяра

 |  |
**Дун Дун** (нар. 13 красавіка 1989) — кітайскі скакун на батуце, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету.

Біяграфія
---------

Дун Дун нарадзіўся ў 1989 годзе ў Січуані правінцыі Хэнань. З 5 гадоў заняўся гімнастыкай, у 2002 годзе пераключыўся на скачкі на батуце. У 2005 годзе ўвайшоў у нацыянальную зборную.

У 2007 годзе Дун Дун заваяваў залаты медаль чэмпіянату свету ў складзе каманды і сярэбраны — у асабістым заліку. На Алімпійскіх гульнях 2008 года ён стаў бронзавым прызёрам. На чэмпіянаце свету 2009 года ён заваяваў залатыя медалі ў асабістым і камандным першынстве, на чэмпіянаце свету 2010 года — у індывідуальных і сінхронных скачках, а на чэмпіянаце свету 2011 года стаў уладальнікам медалёў ва ўсіх трох катэгорыях. У 2010 годзе Дун Дун стаў чэмпіёнам Азіяцкіх гульняў, а ў 2012 — Алімпійскіх гульняў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIG · Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійскі камітэт Кітая |
**Адажыа** (італ.: Adagio — павольна, спакойна) — у музыцы павольны тэмп, музычная п'еса (альбо яе частка), выкананая ў павольным тэмпе.

Адажыа складае другую ступень галоўных музычных рухаў і азначае больш хуткі рух, чым *largo* («Ларго» — самае павольнае), але павольней *andante* («Андантэ» — больш рухомае).

У балеце адажыа — павольная сольная або дуэтная кампазіцыя, таксама асноўная частка складаных танцавальных формаў (па-дэ-дэ, гран па і інш.) або комплекс рухаў каля станка і на сярэдзіне залы, які выпрацоўвае ўстойлівасць, уменне спалучаць рухі ног, рук, корпуса.

Літаратура
----------

* Адажыа // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
Плошча Людавіта Штура і штураўскі помнік у Браціславе
**Шту́раўцы** (славацк.: Štúrovci) — група выбітных прадстаўнікоў славацкай культуры, якія прадстаўлялі галоўную плынь славацкага нацыянальнага руху сярэдзіны XIX стагоддзя. Назва супольнасці паходзіць ад прозвішча ідэолага славацкага нацыянальнага адраджэння Людавіта Штура.

Штураўцы ўтварыліся ў 1830-х гг. са складу студэнтаў Браціслаўскага ліцэю, якія аб'ядналіся дзеля стварэння «Чэхаславацкай супольнасці». У духу мадэрновых еўрапейскіх палітычных ідэй штураўцы адмяталі палітычную сістэму Святога саюза з-за ўласцівых яму рысаў феадалізму, абсалютызму, мадз'ярызацыі і прывілегій арыстакратыі.

Яны ўхвалялі прынцып канстытуцыяналізму, парламентарызму і ідэю суверэнітэту славацкага народа. Штураўцы таксама кантактавалі з іншымі радыкальна настроенымі студэнцкімі супольнасцямі іншых славянскіх гарадоў. Надавалі асаблівую ўвагу народнай вуснай традыцыі і жыццю непрывілеяваных слаёў насельніцтва, да якіх яны скіроўвалі сваю літаратурную і грамадскую дзейнасць.

Гл. таксама
-----------

* Людавіт Штур

| Штураўцы |
| --- |
| 
✰ *Людавіт Штур* • Ян Калінчак  (славацк.) (бел. • Сама Халупка  (славацк.) (бел. • Андрай Сладкавіч • Янка Краль  (славацк.) (бел. • Ян Бота  (славацк.) (бел. • Янка Матушка • Міхал Міласлаў Годжа • Ёзаф Міласлаў Гурбан • Сама Томашык  (славацк.) (бел. • Вілям Паўліні-Тотг  (славацк.) (бел.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: uk2017958816 · VIAF: 83150202145403110583 |
**Штурмбанфюрар** (ням.: Sturmbannführer) — званне ў СА і СС. Званне штурмбанфюрара ўведзена ў структуру СС у 1929 г. у якасці звання кіраўнікоў. Затым з 1933 г. выкарыстоўвалася ў якасці звання намеснікаў кіраўнікоў тэрытарыяльных падраздзяленняў СС — штурмбанаў (SS Sturmbann). У штурмбан уваходзілі чатыры невялікія падраздзяленні — штурмэ (SS Sturme), прыблізна роўных па колькасным складзе армейскай роце (ад 54 да 180 чал.), адно медыцынскае падраздзяленне, роўнае па колькасці армейскаму ўзводу (Sanitätsstaffel) і аркестр (Spielmannzug). Колькасць штурмбана даходзіла да 500—800 чалавек.
У далейшым, з кастрычніка 1936 г. пры стварэнні войскаў СС адпавядала пасадзе камандзіра батальёна і званню маёра вермахта, а таксама шырокаму спектру штабных і адміністрацыйных пасад, такіх як ад'ютант камандуючага корпусам.

Знакі адрознення Штурмбанфюрар Вафен-СС
* ПагонПагон
* ПятліцаПятліца
* Нарукаўная нашыўка на Маскіровачны касцюмНарукаўная нашыўка на Маскіровачны касцюм

Гл. таксама
-----------

* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

Зноскі
------

1. ↑  Гл. таксама Батальён.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Малодшае званне**Гаўптштурмфюрар** | **Званні СС****Штурмбанфюрар** | Старэйшае званне**Оберштурмбанфюрар** |
| Малодшае званне**Штурмгаўптфюрар** | **Званні СА****Штурмбанфюрар** | Старэйшае званне**Оберштурмбанфюрар** |
Штурмшарфюрар Вафен-СС узяты ў палон у ходзе Варшаўскага паўстання
**Штурмшарфюрар** (ням.: Sturmscharführer) — званне ў войсках СС, якое існавала з 1934 па 1945 гады. Адпавядала званню штабсфельдфебель у вермахце і было вышэйшым званнем унтэр-афіцэраў СС. Званне штурмшарфюрар існавала толькі ў войсках СС, у Агульных СС вышэйшым званнем у дадзенай катэгорыі было гаўптшарфюрар.

Званне штурмшарфюрар было заснаванае ў чэрвені 1934 года, пасля Ночы доўгіх нажоў. Пры рэарганізацыі СС званне штурмшарфюрар было створана як вышэйшае званне унтэр-афіцэраў у «Войсках ў распараджэнні СС» замест звання гаупттрупфюрар, якое ўжывалася ў СА.

Знакі адрознення штурмшарфюрара Вафен-СС
* Пагон
* Пятліцы
* Нарукаўная нашыўка на маскіровачны касцюм

У 1941 годзе на базе «Войскаў ў распараджэнні СС» узнікла арганізацыя войскаў СС, якая атрымала ў спадчыну званне штурмшарфюрар ад свайго папярэдніка.

Званне штурмшарфюрар не варта блытаць з найменнем пасады *штабсшарфюрар*, якая адпавядала пасадзе ротнага старшыні у савецкай арміі.

Гл. таксама
-----------

* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Малодшае званне**Гаўптшарфюрар** | **Званні СС****Штурмшарфюрар** | Старэйшае званне**Унтэрштурмфюрар** |
**Ла́хаўка** (трансліт.: *Lachaŭka*, руск.: Лаховка) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лахвенскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Першыя звесткі пра Лахаўку датуюцца 1493 годам, калі вялікі князь Аляксандр падараваў Лахву троцкаму ваяводу Пятру Янавічу Мантыгірдавічу. У склад воласці ўваходзіла і Лахаўка. У 1588 годзе Малая Лахаўка — уласнасць Мікалая Крыштафа Радзівіла, князя на Алыцы і Нясвіжы. У 1672 годзе ў Малой Лахаўцы — 30 двароў і 18,5 валокі зямлі, з якіх 6 пустых. А яшчэ згадваецца, што ў 1795 годзе ў вёсцы налічвалася 45 двароў.

У 1914 годзе мясцовыя сяляне на свае сродкі адкрылі школу. З суседняй вёскі Любані былі запрошаны адукаваныя хлопцы Іван Караніха і Андрэй Шэўчык, якія за невялікую плату (3 рублі ў месяц за вучня) навучалі вясковых дзетак грамаце. Вучылася да 30 дзяцей.

У сярэдзіне 1920-х гадоў у вёсцы адбыўся адбыўся пажар, у выніку якога згарэла дзве вуліцы, а ў 1928 годзе агонь вынішчыў паўвёскі. Таму, каб пазбегнуць скучанасці, пачалася хутарызацыя.

Падчас нямецкай акупацыі было расстраляна ці загінула ў нямецкіх лагерах, ці ў партызанах больш за 20 чалавек. Шмат жыхароў Лахаўкі было вывезена ў Германію прымусова. 48 вяскоўцаў загінула на фронце.

Пасля вайны ў Лахаўцы былі створаны 2 калгасы: «Сцяг камунізму» і «Чырвоная зорка», якія пазней аб’ядналіся ў адзін — «Новае Палессе». З 1959 года пачалося перасяленне жыхароў з хутароў у вёску. Вёска раскінулася з поўдня на поўнач працягласцю ў 6 кіламетраў. Атрымалася дзве часткі: непасрэдна сама Лахаўка і Бродкі — новае пасяленне, сфармаванае з хутарскіх гаспадарак.

У 1960—1970 гадах у вёсцы дзейнічалі 2 пачатковыя школы, два дзіцячыя садкі, бібліятэка, ФАП, 2 крамы, лазня.

У 1986 годзе пасля аварыі на ЧАЭС вёска трапіла ў зону павышанага радыяцыйнага фону.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лахаўка

| ⛭**Лахвенскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Лахва |
| Аграгарадкі | Любань |
| Вёскі | Барсукова ·  Вобруб ·  Лахаўка ·  Перунова |
**Штрудэль** (ням.: Strudel, «віхор, варонка, вір») — аўстрыйская мучная страва ў выглядзе рулета са скручанага трубкай ліставога цеста з розным начынкай.

Салодкі штрудэль
----------------

Яблычны штрудэль
Дэсертны штрудэль гатуецца са сметанковага цеста з начынкай з садавіны (яблык), ягад (клубніцы, вішня, брусніцы, маліна, разынкі і т.п.), тварагу (з ваніллю), а таксама з зернямі маку і карыцай або іншымі кампанентамі. Зверху ён можа быць пасыпаны цукровай пудрай.

Падаецца з узбітымі вяршкамі.

Звычайна штрудэль падаюць гарачым з ванільным марожаным і шакаладным сіропам.

Штрудэль цудоўна спалучаецца з лёгкай кавай, напрыклад, латэ, ці гарбатай.

Іншыя віды штрудэля
-------------------

* бульбяны штрудэль
* мясны штрудэль
* каўбасны штрудэль з крывянкай з салам і квашанай капустай
* штрудэль з ліверам.

Штрудэль у нацыянальных кухнях
------------------------------

Штрудэль папулярны ва ўсіх нямецкамоўных краінах (прычым найбольшае распаўсюджванне атрымалі яблычны, грушавы і вішнёвы), а таксама ў венгерскай, чэшскай і яўрэйскай кухнях.

У грэчаскай кухні ёсць свой аналаг штрудэля — бугаца.

Гл. таксама
-----------

* Яблычны пірог

Зноскі
------

1. ↑  Шеф-повар Михаил Ситников. Quality. Приложение к газете «Коммерсантъ», № 5 (21), 05.06.2009

Спасылкі
--------

* Рэцэпты штрудэля па-аўстрыйску Архівавана 23 сакавіка 2013.
* Рэцэпт яблычнага штрудэля
* Рэцэпт штрудэля з гарбузом Архівавана 12 лютага 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
**Балгарская старастыльная праваслаўная царква**, старастыльная дэнамінацыя ў Балгарыі, стварэнне якой было выклікана пераходам Балгарскай царквы на новаюліянскі календар. Чатыры святара, якія былі супраць пераходу, былі забаронены ў служэнні - архімандрыты Серафім (Аляксіеў), Сергій (Язаджыеў) і Пантэлеймон (Старыцкі) і іераманах Серафім (Дзмітрыеўскі), якія не прынялі новага календара. Да іх далучыўся Княжэўскі Свята-Пакроўскі жаночы манастыр. Вакол іх сфарміравалася група прыхільнікаў, духоўным лідарам якой быў іераманах Серафім.

З другой паловы 1980-х гадоў старастыльнікі пачалі кантактаваць з грэчаскім Сінодам супрацьстаялых, які заснаваў для іх Трыадзісційскую епархію. У 1993 годзе ў ім жа было ажыццеўлено першае епіскапскае пасвячэнне для балгарскіх старастыльнікаў - епіскапа Фоція (Сірамахава). Пасля гэтай падзеі да БСПЦ далучыліся яшчэ некалькі свяшчэннікаў Балгарскай царквы.

Да БСПЦ на дадзены момант адносяцца 19 свяшчэннікаў, 3 дыякана, 17 храмаў і 9 капліц (з іх 9 у Сафіі), Свята-Пакроўскі жаночы манастыр (65 манашак), мужчынскі манастыр у Жаблена на чале з іераманахам Касіянам (Ангелавым–Баянковым) (16 чалавек); скіт у гонар святога Фядоса Тырноўскага ў Тырнова (4 манаха).

| ⛭Праваслаўныя цэрквы |
| --- |
| Аўтакефальныя | 
* Албанская
* Александрыйская
* Амерыканская
* Антыяхійская
* Балгарская
* Грузінская
* Іерусалімская
* Кіпрская
* Канстанцінопальская
* Македонская
* Польская
* Румынская
* Руская
* Сербская
* Украінская
* Чэшскіх зямель і Славакіі
* Эладская

 | Праваслаўны крыж |
| Аўтаномныя | 
* Сінайская
* Кітайская
* Фінляндская
* Эстонская
* Японская
* Крыцкая (*паўаўтаномная*)

 |
| Самакіравальныяў складзе РПЦ | 
* Латвійская
* Малдаўская
* РПЦЗ
* Украінская
* Эстонская

 |
| Самакіравальныяў складзе КП | 
Украінская ПЦ ў Канадзе
Украінская ПЦ ў ЗША
Іншыя
Бесарабская
Ахрыдская
 |
| Некананічныяюрысдыкцыі | 
* Апостальская ПЦ
* Беларуская АПЦ
* Катакомбнікі
* Латвійская аўтаномная
* Расійская ПАЦ
* Расійская Праваслаўная Царква
* Расійская Сапраўдна-Праваслаўная Царква
* Руская Праваслаўная Царква ў выгнанні
* Сапраўдна-Праваслаўная Царква ва Украіне
* Стараверы
* Старастыльнікі
	+ Балгарскія
	+ Грэцкія
	+ Румынскія
* Турэцкая ПЦ
* Украінская АПЦ (абноўленая)
* Украінская АПЦ (кананічная)
* Чарнагорская ПЦ
* Абхазская ПЦ

 |
**Штурмавая авіяцыя** — адзін з родаў франтавой авіяцыі ваенна-паветраных сіл дзяржавы, прызначаны для падтрымкі наземных войскаў. Выкарыстоўваецца для знішчэння праціўніка на поле бою і нанясення бомбава-штурмавых удараў па наземных аб’ектах у бліжэйшай глыбіні абароны праціўніка. У асноўным, дзейнічае на малой вышыні або на брыючым палёце. У якасці штурмавікоў выкарыстоўваюцца самалёты або верталёты.

Літаратура
----------

* Зефиров М.В. Штурмовая авиация Люфтваффе. - М.: ООО "Издательство АСТ", 2001.
* Перов В. Растренини О. Штурмовая авиация Красной Армии. Т. 1: Суровая школа Издатель А.С. Акчурин 2003, ISBN 5-94747-013-6.
**Астравы Лау** (фідж. *Lau*) — група з 57 астравоў на ўсходзе архіпелага Фіджы. Уваходзяць у склад дзяржавы Фіджы. Агульная плошча - 487 км². Насельніцтва (2007 г.) - 10 683 чал.

Геаграфія
---------

Астравы Лау месцяцца на ўсходзе мора Кора. Маюць вулканічнае паходжанне. Частка сушы сфарміравана вапнякамі — рэшткамі арганічных ападкаў на марскім дне, пазней узнятымі вулканічнай дзейнасцю. Большасць астравоў атачаюць каралавыя рыфы. Найбуйнейшы востраў Лакемба займае ўсяго 59,5 км², але пры гэтым з'яўляецца дзесятым па плошчы ў краіне.

Клімат трапічны пасатны. Сярэднегадавая дзённая тэмпература вагаецца ад 23 °C да 28 °C. Найбольш спякотны месяц — студзень, найбольш прахалодны — ліпень.

Гісторыя і культура
-------------------

Астравы Лау здаўна з'яўляліся месцам кантактаў фіджыйцаў з палінезійцамі, асабліва з танганцамі, якія карысталіся паслугамі мясцовых суднабудаўнікоў. Выхадцы з Тонга часам перасяляліся на Лау. Генетычныя даследаванні сведчаць, што тубыльцы Лау бліжэй да палінезійцаў, чым да астатніх фіджыйцаў, хаця захоўваюць фіджыйскую мову і культуру. У 1774 г. астравы былі адкрыты брытанскім мараплаўцам Джэймсам Кукам.

У першай палове XIX ст. Лау былі падзелены паміж трыма родамі правадыроў фіджыйска-танганскага паходжання. Важную ролю ў аб'яднанні астравоў адыгралі еўрапейскія місіянеры, якія распачалі на астравах сваю дзейнасць з 1830 г. Яны арыентаваліся на выхадцаў з Тонга, паколькі тыя прынялі хрысціянства раней, чым фіджыйцы. У 1848 г. астравы Лау захапіў і аб'яднаў танганскі правадыр Ма'афу. У 1855 г. ён абвясціў сябе манархам, роўным знакамітаму фіджыйскаму ўладару Такамбау. У 1866 г. астравы Лау выйшлі з агульнафіджыйскай канфедэрацыі правадыроў *тавата*. Ма'афу стварыў усходнефіджыйскую канфедэрацыю і такім чынам ператварыўся найбольш уплывовай асобай у Фіджы. Аднак у 1871 г. ён адмовіўся стаць каралём Фіджы на карысць Такамбау.

У 1874 г. астравы Лау былі далучаны да каланіяльных валоданняў Вялікабрытаніі. У 1970 г. сталі часткай незалежнай дзяржавы Фіджы. Нашчадкі Ма'афу захавалі свае тытулы і адыгрываюць значную ролю ў палітычным жыцці краіны.

Эканоміка
---------

У нашы дні толькі трэць астравоў Лау населена. Дрэнныя транспартныя сувязі паміж астравамі і Сувай перашкаджаюць развіццю эканомікі. Галоўны занятак мясцовых жыхароў — сельская гаспадарка. Тут вырошчваюць какосавую пальму, клубневыя культуры, камерцыйны характар мае вытворчасць копры.

Спасылкі
--------

* Lau Group
* THE CULTURE HISTORY OF THE LAU ISLANDS, FIJI
* Lau Islands Travel Guide
* Lau Group Geology Map
* Fiji does it


1. ↑  Diana A. Taylor, Mitochondrial DNA variation in the Fijian Archipelago(недаступная спасылка)
**Балгарскія рок-архівы** (балг.: Български рок архиви) — першая анлайн-энцыклапедыя, прысвечаная рок-музыцы ў Балгарыі. Запушчана анлайн 2 жніўня 2013 года і ўключае ў сябе больш за 350 гуртоў і выканаўцаў з сярэдзіны 1960-х гадоў. Артыкулы падзеленыя ў алфавітным парадку, год стварэння, стыль, размяшчэнне. Профілі гуртоў утрымліваюць кароткую біяграфію, дыскаграфію, склад, спасылкі на відэа, а таксама спасылкі на афіцыйныя сайты і профілі.

Пачынаючы з 4 чэрвеня 2015 года, сайт выкарыстоўвае новую версію, узяў прыклад з сусветнай энцыклапедыі хэві-металу — Encyclopaedia Metallum, з палепшанымі функцыямі і дызайнам. У 2015 годзе ўтрымлівала інфармацыю пра прыкладна 900 гуртоў і выканаўцаў.

Зноскі
------

1. ↑  „Стартира първата българска онлайн рок енциклопедия – Bulgarian Rock Archives" (балг.).  petminuti.com (2 жніўня 2013). Праверана 15 жніўня 2018.
2. ↑  „Стартира първата българска онлайн рок енциклопедия – Bulgarian Rock Archives" (балг.).  werock.bg (2 жніўня 2013). Праверана 15 жніўня 2018.
3. ↑  „Bulgarian Rock Archives е в действие!" (балг.).  metal-world.info (4 чэрвеня 2015). Праверана 26 сакавіка 2018.

Спасылкі
--------

* bg-rock-archives.com — афіцыйны сайт
* Балгарскія рок-архівы ў сацыяльнай сетцы «Facebook»
Штучная трава.
**Штучная трава** (англ.: Artificial turfArtificial turf) — сінтэтычнае пакрыццё, якое выкарыстоўваецца як заменнік натуральнага газона ў рэгіёнах (кліматычных зонах), дзе адсутнічаюць умовы для фотасінтэзу траў спартыўнай селекцыі або ва ўмовах інтэнсіўнай эксплуатацыі.

Штучная трава прызначана для футбольных палёў, палёў для рэгбі, гольфа, хакея на траве, тэнісных кортаў, універсальных спартыўных пляцовак і да таго падобнае. Існуюць універсальныя штучныя травяныя пакрыцця, якія выкарыстоўваюцца для некалькіх відаў спорту.

Першае згадванне аб штучнай траве ставіцца да 1965 года. У Х’юстане (штат Тэхас) даследчая група пад кіраўніцтвам Дэвіда Чэйні (дэкана Тэкстыльнага каледжа Універсітэта штата Паўночная Караліна) стварыла першы штучны дыван пад назвай «AstroTurf». Да 1970-х гадоў штучная трава шырока выкарыстоўвалася на футбольных і бейсбольных пляцоўках ЗША і Канады.

Асноўнымі вытворцамі штучнай травы з’яўляюцца кампаніі, якія выпускаюць дывановыя пакрыцці. Гэта тлумачыцца тым, што тэхналогіі ткацтва дывановых пакрыццяў і штучнай травы шмат у чым падобныя.

Штучная трава складаецца з трох асноўных кампанентаў:

* Непасрэдна матэрыял «штучная трава» — рулоннае дывановае пакрыццё, вырабленае метадам тафтынга з выкарыстаннем поліэтыленавай ніткі, замацаванай у каркаснай тканіне;
* Мантажныя матэрыялы: калі ўжываецца склейванне, то выкарыстоўваюцца клей і шоўная стужка; у выпадку сшывання да іх дадаецца сінтэтычная нітка;
* Расходныя матэрыялы для падтрымання неабходных гульнявых характарыстык футбольнага поля, напрыклад, напаўняльніка з кварцавага пяску і грануляту.

У працэсе эксплуатацыі напаўняльнік расходуецца натуральным шляхам (выносіцца дажджавой вадой праз дрэнажныя адтуліны, у працэсе уборкі снегу, на абутку спартсменаў і да т. п.). Для забеспячэння гульнявых характарыстык футбольнага поля патрабуецца падтрыманне неабходнага ўзроўню напаўняльніка, у сувязі з чым адной з умоў эксплуатацыі з’яўляецца рэгулярнае (раз у 1-3 месяцы) ўнясенне страчанага напаўняльніка.