**Часовы ўрад Ірака** (**ЧУІ**; араб. الحكومة العراقية المؤقتة‎‎)— орган, створаны міжнароднай кааліцыі ў якасці часовага ўрада Ірака ў 2004—2005 гадах падчас арганізацыі правінцыйных і парламенцкіх выбараў.

Гісторыя
--------

Асноўны артыкул: **Іракская вайна**
20 сакавіка 2003 кааліцыя ў складзе ЗША, Вялікабрытаніі, Аўстраліі і Польшчы ўрываецца ў Ірак, дзе за лічаныя тыдні разбівае сілы прэзідэнта Садама Хусейна. 1 мая Джордж Буш малодшы, тагачасны прэзідэнт ЗША, абвясціў пра канчатковы разгром урадавай арміі.

На тэрыторыі акупаванай краіны сфармавана Упраўленне па аднаўленню і гуманітарнай дапамогі Іраку, што пазней, на падставе рэзалюцыі 1483 Савета Бяспекі ААН і гуманітранага права, ператворана ў Часовы орган кааліцыі (ЧОК), які ажыццяўляў кантроль над Іракам. Орган стаў адказны за перабудову Ірака, аднаўленне эканомікі, стварэнне новых інстытутаў, прадастаўленне ўсялякіх паслуг насельніцтву і падрыхтоўку да перадачы ўлады іракцам. Першапачаткова адміністрацыю ўзначаліў адстаўны генерал Джэй Гарнер, але хутка ён быў зменены Полам Брэмерам. Палітыка ЧОК мела на ўвазе дэмакратызацыю, актыўную работу з мясцовым насельніцтвам, змаганне з культам асобы Садама Хусейна і ідэалагічнымі ўяўленнямі, сфармаванымі ў гады яго прэзідэнтсва, улік інтарэсаў этнарэлігійных суполак.

13 ліпеня быў створаны кансультатыўны орган пры кааліцыйнай адміністрацыі — Часовы кіраўнічы савет Ірака (ЧКСІ), які складаўся з 25 членаў, правадыроў плямёнаў і палітыкаў. У этнічным і канфесійным плане савет уключаў у сябе 13 шыітаў, 5 сунітаў, 5 курдаў (таксама сунітаў), аднаго туркемана і аднаго асірыйца. Орган уяўляў сабой шырокі спектр палітычных і рэлігійных рухаў Ірака; тым не менш з часам выявілася безгрунтоўнасць дадзенай структуры і прынятых ёю рашэнняў. Першапачаткова меркавалася, што ЧКСІ стане кансультатыўным органам пры ЧОК, аднак вельмі хутка кіраўнік савета стаў вызначаць парадак дня і актыўна ўключаўся ў працэс прыняцця палітычных рашэнняў. Тым не менш Пол Брэмер валодаў правам вета ў дачыненні да рашэнняў, вынесеных ЧКСІ.

1 чэрвеня 2004 года ў Багдадзе было абвешчана аб старэнні Часовага ўрада Ірака (ЧУІ), які замяніў ЧКСІ. Пазней, 28 чэрвеня, свае паўнамоцтвы ЧПІ перадала часовая кааліцыйная адміністрацыя. Калі яна была ліквідавана, у ЧПІ з’явілася магчымасць адмовіцца ад прысутнасці замежных сіл у краіне, аднак падобнай заявы не прагучала. Нягледзячы на існаванне сфармаванага ўрада, на справе сітуацыю спрабавалі кантраляваць амерыканскія ваенныя структуры і сотні саветнікаў, ад якіх залежалі прыняцце і ход ажыццяўлення палітычных рашэнняў. Пры іх падтрымцы ЧУІ 30 студзеня 2005 года правяла правінцыйныя выбары. Адначасова праводзяцца выбары ў Нацыянальную асамблею (парламент), на якіх перамагае шыіцкі блок «Аб’яднаны іракскі альянс», падтрыманы шыіцкім духоўным лідарам Алі Сістані, атрымаўшы 140 месцаў з 275. Другое месца было ў блока аб’яднаных курдскіх партый на чале з Масудам Барзані і Джалалам Талабані з 75 месцамі. Трэцяй найбуйнейшай палітычнай сілай, якая стаяла на свецкіх пазіцыях, стаў «Іракскі спіс» Аяда Алаўі з 40 месцамі.

3 мая таго ж года замест ЧУІ ўзнік Пераходны ўрад Ірака (ПУІ).

Кабінет
-------

Па стане на 28 чэрвеня 2004 года ў ЧУІ ўваходзілі:

* Прэзідэнт Газі Машаль Аджыль аль-Явер
* Віцэ-прэзідэнт Ібрагім Джафары
* Віцэ-Прэзідэнт Рош ха-Шавес
* Прэм’ер-міністр: Аяд Алаўі
* Намеснік прэм’ер-міністра па нацыянальнай бяспецы Бархам Салех
* Міністр замежных спраў Хашыяр Зібары
* Міністр фінансаў Адзіль Абдул-Махдзі
* Міністр абароны Хазім аш-Шаалян
* Міністр унутраных спраў Фалах Хасан ан-Накіб
* Міністр нафты Тамір Гадбан
* Міністр юстыцыі Малік Дахан аль-Хасан
* Міністр па правах чалавека: Бахіцяр Амін
* Міністр энергетыкі Айхам аль-Самары
* Міністр аховы здароўя Алаа Абдэсахеб аль-Алван
* Міністр сувязі Махамед Алі Хакім
* Міністр жыллёвага будаўніцтва Амар Фарук
* Міністр грамадскіх работ Несрын Мустафа Бервары
* Міністр навукі і тэхнікі Рашад Мандала Амар
* Міністр планавання Махдзі аль-Хафез
* Міністр гандлю Махамед Аль-Джубры
* Міністр спорту і моладзі Алі Фаік аль-Габан
* Міністр транспарту Луэй Хатым Султан аль-Арыс
* Міністр па справах правінцый Ваэль Абдэль-Латыф
* Міністр па справах жанчын Нармін Асман
* Міністр па справах іміграцыі і бежанцаў Паскаль Эша Варда
* Міністр ірыгацыі Латыф Рашыд
* Міністр працы Лэйла Абдул-Латыф
* Міністр адукацыі Самі Мудахфар
* Міністр вышэйшай адукацыі Тахір Албакаа
* Міністр сельскай гаспадаркі Саўсан Шэрыф
* Міністр культуры Муфід Махамад Джавад аль-Джазаіры
* Міністр прамысловасці Хаджым аль-Хасанам
* Дзяржаўны міністр Касім Давуд
* Дзяржаўны міністр Маму Фархам Асман Піралі
* Дзяржаўны міністр Аднан аль-Джанабі

Гл. таксама
-----------

* Акупацыя Ірака (2003—2011)

Зноскі
------

1. ↑  Хроника военной операции США против Ирака в 2003 году
2. ↑  Руденко Л. Н.Восстановление и развитие экономики Ирака (по материалам Центра стратегических и международных исследований США) // Институт Ближнего Востока.
3. ↑  Буш обещает довести до конца «пурпурную революцию в Ираке»
4. ↑  В. Богданов. Решение о шиитском восстании принималось в Лондоне (Российская газета)
5. ↑  Шиитско-суннитское противостояние в Ираке // Подцероб А. Б. Институт Ближнего Востока, 11 января, 2007.
6. ↑  Ирак по-американски. Дебаасификация иракского общества (2003—2004 гг.) // Руслан Мамедов, РСМД, 11 апреля 2011
7. ↑  Interim Iraqi government **(нявызн.)**. *BBC Online* (1 чэрвеня 2004). Праверана 24 лютага 2006.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 8 снежня 2013.
* Iraq Assembly Off to a Faltering Start (One World, Aug 15)
* middleeastreference.org.uk: Members of the Iraqi Cabinet Архівавана 16 верасня 2008.
* Iraq: The interim government leaders (Council on Foreign Relations)