**Штурава** (славацк.: Štúrovo, венг.: Párkány, ням.: Gockern, турэцк.: Ciğerdelen) — горад у Славакіі, размешчаны на Дунаі. Насельніцтва — 11 172 чалавекі (2005).

Штурава знаходзіцца насупраць венгерскага горада Эстэргам. Мост Марыі Валерыі, знішчаны ў 1944 і адноўлены ў 2001 годзе, злучае два населеных пункты.

Назва
-----

Да 1948 года горад быў вядомы пад назвай «Паркан» (славацк.: Parkan). Цяперашняя назва была нададзена пасля Другой сусветнай вайны ў гонар лідара славацкага нацыянальнага руху Людавіта Штура. У 1991 годзе рабіліся спробы вяртання старое назвы праз рэферэндум, аднак, незважаючы на факталагічную абгрунтаванасць, урад адмовіўся змяняць назву гораду.

Гісторыя
--------

Парканы і Эстэргам у 1664 г.
Горад быў заселены яшчэ ў дагістарычныя часы, дзякуючы свайму спрыяльнаму размяшчэнню. Гэта быў пункт рачных пераправаў, які з’яўляўся часткай сістэмы рымскіх лімесаў пад назвай Аванум (лац.: Avanum) у часе рымскага панавання. Горад упершыню згадваецца ў 1075 годзе як «Kakath». У 1189 годзе ў горадзе прыпыняецца з сваім войскам Фрыдрых I Барбароса, які рушыў да Палесціны. У XVI стагоддзі, пасля заваёвы туркамі Буды ў 1541 годзе, горад, разам з Эстэргамам, быў акупаваны Асманскай імперыяй і стаў прымежным населеным пунктам. За гэтым паследвалі шматлікія беспаспяховыя спробы адваявання горада ад туркаў, пакуль у 1683 годзе вялікі князь літоўскі і кароль польскі Ян III Сабескі не разбіў турэцкае войска ў бітве пад Парканамі.

Падчас кіравання Марыі Тэрэзіі горад аднавіўся ў сваіх правах (1740) і набыў статус адміністрацыйнага цэнтра.

У 1850 годзе Парканы сталі чыгуначнай станцыяй на лініі Прэсбург — Будапешт. У 1895 годзе быў узведзены мост Марыі Валерыі.

Пасля Першай сусветнай вайны горад стаў прымежным пунктам з Чэхаславакіяй. У 1938 годзе ў выніку Першага венскага арбітражу ізноў стаў часткай Венгрыі. У 1944—1945 гадах акупаваны войскамі СССР. Падчас нямецкага адступлення мост Марыі Валерыі знішчаецца ў другі раз (першы раз быў у 1919 годзе).

Пасля Другой сусветнай вайны горад быў пераданы Чэхаславакіі. У 1948 годзе перайменаваны ў Штурава. Раней незалежныя вёскі Нана і Обід былі далучаны да горада ў 1960 і 1972 гадах, адпаведна. Штурава перастаў быць раённым цэнтрам і ў 1960 увайшоў у раён Нове-Замкі.

У пасляваенны час горад зведаў імклівую індустрыялізацыю. У 1968 годзе быў адкрыты найбуйнейшы завод з назвай «Juhoslovenské celulózky a papierne», на якім працавала каля 4000 чалавек. У 1978 годзе быў адкрыты курорт гарачых крыніц «Vadaš». Мясцовая чыгуначная станцыя стала другой паводле памеру ў Славакіі.

Пасля Аксамітнай рэвалюцыі муніцыпалітэты Нана (1990) і Обід (1998) сталі ізноў асобнымі вёскамі. У 2001 годзе мост Марыі Валерыі быў адноўлены ў трэці раз, што паспрыяла развіццю мясцовай эканомікі.

Мяжа
----

Дашэнгенаўская пашпартная марка з Штурава
Да 21 снежня 2007 года, калі Славакія і Венгрыя сталі часткай Шэнгенскай зоны, Штурава быў буйным пунктам перасячэння мяжы паміж дзвюма краінамі цераз мост Марыі Валерыі да Эстэргама, размешчанага на венгерскім баку Дунаю. Мост мае 500 метраў у даўжыню і названы ў гонар эрцгерцагіні аўстрыйскай Марыі Валерыі (1868—1924), трэцяй дачкі імператара Франца Іосіфа I Лізаветы Баварскай.

Першапачаткова мост быў адкрыты 28 верасня 1895 года і руйнаваўся двойчы. 22 ліпеня 1919 года мост быў упершыню знішчаны шляхам падрыву яго першай апоры на заходнім баку. У 1922 годзе мост быў адноўлены і ў 1926 цалкам рэканстряваны. Падчас Другой сусветнай вайны, адступаючыя нямецкія войскі ўзарвалі мост 26 верасня 1944 года разам з іншымі мастамі каля Эстэргама.

Дзесягоддзі зацятага непаразумення паміж камуністычнымі ўрадамі Венгрыі і Чэхаславакіі прадвызначылі няздольнасць аднаўлення канструкцыяў моста да яго канчатковага аднаўлення 11 кастрычніка 2001 года. Палову грашовых выдаткаў у памеры 10 млн еўра пакрыў грант Еўрапейскага Саюза ў межах праекту EU PHARE для краін-кандыдатаў на ўступленне ў ЕС.

Штурава таксама быў істотным чыгуначным пунктам перасячэння славацка-венгерскай мяжы на лініі Браціслава-Будапешт.

Дэмаграфія
----------

Паводле перапісу 2001 года колькасць насельніцтва горада налічвае 11 708 чалавек. Нацыянальны склад: 68,7 % — венгры, 28,1 % — славакі.

Рэлігійны склад: 77,18 % — рыма-каталікі, 16,45 % — людзі без прыналежнасці да рэлігіі і 1,36 % — евангелісты.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Венгрыі Эстэргам, Венгрыя
* Сцяг Чэхіі Брунталь, Чэхія
* Сцяг Італіі Кастэларана, Італія
* Сцяг Румыніі Бараолт, Румынія
* Сцяг Сербіі Нові Бечай, Сербія
* Сцяг Польшчы Клобуцк, Польшча

Зноскі
------

1. 1 2   Архівавана 6 лютага 2012. Štúrovo — History (contains a link to.doc file, in Slovak)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Штурава
* Афіцыйная сайт
* Тэрмальны курорт Вадаш Архівавана 10 ліпеня 2011.
* Віртуальны тур па Штурава

| Населеныя пункты на Дунаі (ад вытока да вусця) |
| --- |
|  Германія | 
* Тутлінген1
* Зігмарынген
* Ульм
* Інгальштат
* Рэгенсбург
* Пасау

 |
|  Аўстрыя | 
* Лінц
* **Вена**

 |
|  Славакія | 
* **Браціслава**
* Комарна
* Штурава

 |
|  Венгрыя | 
* Дзьёр
* Комарам
* Эстэргам
* Вішэград
* Вац
* **Будапешт**
* Сазхаламбата
* Рацкевэ
* Дунаўйвараш
* Пакш
* Бая
* Мохач

 |
|  Харватыя | 
* Вукавар
* Шаранград
* Ілак

 |
|  Сербія | 
* Апацін
* Бачка-Паланка
* Футаг
* Нові-Сад
* Срэмска-Камяніца
* Срэмскі-Карлаўцы
* **Бялград**
* Панчава
* Гроцка
* Смедарава
* Вяліка-Градыштэ
* Доньі-Міланавац
* Кладава

 |
|  Румынія | 
* Малдова-Ноя
* Аршова
* Драбета-Турну-Северын
* Калафат
* Карабія
* Турну-Мэгурэле
* Зімніча
* Джурджу
* Алтэніца
* Фетэшты
* Чэрнаводэ
* Харшова
* Брэіла
* Галац
* Ісакча
* Тулча
* Суліна

 |
|  Балгарыя | 
* Відзін
* Крышан
* Казладуй
* Нікопал
* Свіштоў
* Русэ
* Тутракан
* Сілістра

 |
|  Украіна | 
* Рэні
* Ізмаіл
* Кілія
* Вылкавэ

 |
|  1. Тутлінген — горад ля вытока ракі.  |