**Дзень украінскага пісьменства і мовы** (укр.: День української писемності та мови) — свята развіцця дзяржаўнай мовы, якое штогод адзначаецца ва Украіне 27 кастрычніка.

Па праваслаўным календары гэта дзень памяці прападобнага Нестара Летапісца, паслядоўніка Кірыла і Мяфодзія, стваральнікаў славянскага пісьменства.

Гісторыя
--------

Свята было запачаткавана 9 лістапада 1997 года, калі прэзідэнт Украіны Леанід Кучма ў падтрымку ініцыятывы грамадскіх арганізацый і ўлічваючы важную ролю ўкраінскай мовы ў кансалідацыі ўкраінскага грамадства выдаў Указ № 1241 /97 «Да Дня ўкраінскага пісьменства і мовы».

### Змена даты

28 ліпеня 2023 года прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі падпісаў указ аб пераносе даты святкавання з 9 лістапада на 27 кастрычніка. Змены ўнесены ў сувязі з пераходам Праваслаўнай царквы Украіны і Украінскай грэка-каталіцкай царквы на новаюліянскі каляндар.

«Гэтае пытанне паўстала з новай сілай у выніку расейскай агрэсіі. У наш час юліянскі каляндар успрымаецца як звязаны з рускай царкоўнай культурай. Бо сучасны (новаюліянскі) каляндар выкарыстоўваюць тыя Цэрквы, якія падтрымліваюць нашу Памесную Царкву, а праціўнікі і, у першую чаргу, РПЦ — прытрымліваюцца старога (юліянскага) календара. Таму імкненне да захавання і сцвярджэння ўласнай, украінскай, духоўнай ідэнтычнасці, абароны ад агрэсіі «рускага свету» вымагае ад нас своечасовага рашэння — далучыцца да большасці Памесных Праваслаўных Цэркваў і ўвесці ва ўжытак новаюліянскі каляндар. », — пракаментавалі там сваё рашэнне Праваслаўная царква Украіны.

Асаблівасці святкавання
-----------------------

У Дзень украінскай пісьменнасці і мовы па традыцыі:

* ускладаюць кветкі да помніка Нестару-летапісцу;
* ушаноўваць лепшых папулярызатараў украінскага слова;
* заахвочваць выдавецтвы, якія выпускаюць літаратуру на ўкраінскай мове;
* праводзіцца Міжнародны конкурс знаўцаў украінскай мовы імя Пятра Яцыка[uk] — конкурс праводзіцца пры падтрымцы Міністэрства адукацыі і навукі Украіны і Лігі ўкраінскіх мецэнатаў. Штогадовая колькасць удзельнікаў — больш за 5 мільёнаў з 20 краін свету.

Існавала таксама традыцыя, калі бацькі праводзілі дзяцей у школу, а потым ішлі ў царкву: ставіць свечку перад вобразам Нестара-летапісца і маліцца, каб ён дапамагаў дзіцяці ў вучобе..

У Дзень украінскага пісьменства і мовы Украінскае радыё[uk] традыцыйна праводзіць Радыёдыктант нацыянальнага адзінства[uk]. Гэтая акцыя была запушчана ў 2000 годзе. З таго часу кожны год кожны жадаючы можа прыняць удзел у напісанні радыёдыктанта і не столькі для таго, каб даведацца, ці добра яны ведаюць украінскую мову, колькі каб прадэманстраваць еднасць з усімі, хто любіць і шануе ўкраінскае слова.

Гл. таксама
-----------

* Дзень памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939 – 1945
* Дзень Еўропы
* Дзень Канстытуцыі Украіны
* Дзень украінскай дзяржаўнасці
* Дзень незалежнасці Украіны
* Дзень абаронцаў Украіны
* Дзень славянскай пісьменнасці і культуры[ru]

Зноскі
------

1. ↑  Указ президента України від 28 липня 2023 года № 455/2023 «Про внесення змін до деяких указів Президента України»
2. ↑  Зеленський підписав указ про перенесення Днів української писемності, козацтва та усиновлення **(нявызн.)**. *Українська правда \_Життя*. Праверана 31 ліпеня 2023.
3. ↑  ПЦУ і УГКЦ переходять на новий календар: як зміняться дати релігійних свят (інфографіка) (укр.). *ТСН.ua* (24 мая 2023). Праверана 30 ліпеня 2023.
4. ↑  Rbc.ua.  День української писемності та мови: що потрібно знати про свято(укр.), *РБК-Украина*. Праверана 4 сакавіка 2018.
5. ↑  Всеукраїнський радіодиктант національної єдності **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 листопада 2015. Праверана 8 листопада 2015.