У камп’ютарнай архітэктуры — 16-разрадныя цэлыя лікі, адрасы памяці, ці іншыя тыпы даных памерам 16 біт (2 актэты). Шаснаццацібітныя ЦПП і АЛП — архітэктуры, заснаваныя на рэгістрах і шынах дадзенага памеру. 16-біт — таксама назва пакалення камп’ютараў, калі шаснаццацібітныя працэсары былі стандартнымі. Шаснаццацібітныя сістэмы могуць адрасаваць да 16 МБ АЗП пры наяўнасці 24-бітнай шыны памяці, як, напрыклад, Intel 386SX.

Шаснаццацібітная архітэктура
----------------------------

HP BPC, прэзентаваны ў 1975 годзе, быў першым 16-бітным мікрапрацэсарам у свеце. Вядомыя 16-бітныя працэсары уключаюць PDP-11, Intel (мадэлі з 8086 па 80386 SX уключна) і WDC 65C816. Intel 8088 быў праграмна-сумяшчальным з Intel 8086, і меў 16-бітныя інструкцыі, хоць яго вонкавая шына была 8-бітная. Іншыя вядомыя 16-бітныя працэсары ўключаюць Texas Instruments TMS9900 і Zilog Z8000.

16-разрадны цэлы лік можа захоўваць 216 (ці 65 536) унікальных значэнняў. У бяззнакавым прадстаўленні, гэта значэнні цэлых лікаў ад 0 да 65535; з ужываннем «пашырэння да двух» дыяпазон магчымых значэнняў: ад −32768 да 32767. Такім чынам, працэсары з 16-разраднай адрасацыяй памяці могуць атрымаць прамы доступ 64 KB адрасавальнай памяці.

16-бітныя працэсары былі амаль цалкам выціснуты ў індустрыі персанальных камп’ютараў, але па-ранейшаму ўжываюцца ў самых разнастайных убудаваных прыладах. Напрыклад, 16-бітны працэсар XAP ужываецца ў шматлікіх ASIC.

Спіс 16-бітных працэсараў (няпоўны)
-----------------------------------

* Data General
	+ Nova
* Digital Equipment Corporation
	+ PDP-11
	+ LSI-11
* EnSilica
	+ eSi-1600
* General Instrument
	+ General Instrument CP1600
* National Semiconductor
	+ IMP-16
* NEC
	+ V20/V30
* Seiko Epson
	+ EPSON S1C17 family
* Texas Instruments
	+ Texas Instruments TMS9900
	+ MSP430
* Intel
	+ Intel 8086/Intel 8088
	+ Intel 80186/Intel 80188
	+ Intel 80286
	+ Intel MCS-96
* Infineon
	+ XE166 family
	+ C166 family
	+ C167 family
* Zilog
	+ Zilog Z8000
* Freescale
	+ Freescale 68HC12
	+ Freescale 68HC16
* Western Digital
	+ MCP-1600
* Western Design Center
	+ WDC 65816/65802

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 33652231 |

| ⛭Тэхналогіі лічбавых працэсараў |
| --- |
| Архітэктура | CISC ·  EDGE ·  EPIC ·  MISC ·  URISC · RISC ·  VLIW ·  ZISC ·  Фон Нэймана ·  Гарвардская
8 біт ·  16 біт ·  32 біт ·  64 біт ·  128 біт |
| Паралелізм | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pipeline | Канвеер ·  Пазачарговае і пачарговае выкананне ·  Перайменаванне рэгістраў ·  Спекуляцыйнае выкананне |
| Узроўні | Біт ·  Інструкцый ·  Суперскалярнасць ·  Даных ·  Задачаў |
| Струмені | Multithreading ·  Simultaneous multithreading ·  Hyperthreading ·  Superthreading · Апаратная віртуалізацыя |
| Классіфікацыя Флінна | SISD ·  SIMD ·  MISD ·  MIMD |

 |
| Рэалізацыі | DSP ·  GPU ·  SoC ·  PPU ·  Вектарны працэсар ·  Матэматычны сапрацэсар ·  Мікрапрацэсар ·  Мікракантролер |
| Кампаненты | Barrel shifter ·  FPU ·  BSB ·  MMU ·  TLB ·  Рэгістравы файл ·  control unit ·  АЛП ·  Дэмультыплексар ·  Мультыплексар ·  Мікракод ·  Тактавая частата ·  Корпус ·  Регістры ·  Кэш (Кэш працэсара) |
| Кіраванне сілкаваннем | APM ·  ACPI ·  Clock gating ·  Дынамічнае змяненне частаты ·  Дынамічнае змяненне напружання |