**Бенвенута Чэліні** (італ.: Benvenuto Cellini; 3 лістапада 1500, Фларэнцыя — 13 лютага 1571, Фларэнцыя) — выбітны італьянскі скульптар, ювелір, жывапісец, воін і музыкант эпохі Рэнесансу.

Біяграфія
---------

Чэліні нарадзіўся 3 лістапада 1500 года ў Фларэнцыі, у сям'і землеўладальніка і майстра па вырабе музычных інструментаў. Бенвенута быў другім дзіцем у сям'і і з'явіўся на дзевятнаццатым годзе шлюбу бацькоў.

Нягледзячы на жаданне бацькі, якому жадалася бачыць сына музыкантам, Бенвенута ў 1513 годзе наняўся вучнем у майстэрню ювеліра Брандзіні, дзе навучыўся спосабам мастацкай апрацоўкі металу. З гэтых гадоў пачаў удзельнічаць у шматлікіх бойках, асабліва з іншымі ювелірамі, з-за чаго ў 1516 і 1523 гадах выганяўся з роднага горада. Пасля тулянняў па Італіі асеў у 1524 годзе ў Рыме, дзе зблізіўся з верхавінай Ватыкана.

У 1527 годзе ўдзельнічаў у абароне Рыма ад войскаў Свяшчэннай Рымскай Імперыі. Пасля паразы рымлян пакінуў горад. У 1529 годзе вярнуўся ў Рым і атрымаў пасаду начальніка папскага манетнага двара, якую займаў да 1534 года. Усе яго ювелірныя творы той эпохі (за выключэннем некалькіх медаляў) не захаваліся — яны былі пазней пераплаўлены.

Помсцячы за брата, у 1531—1534 гадах Чэліні забіў ювеліра, затым напаў на натарыуса, пасля чаго бег у Неапаль, дзе зноў забіў яшчэ аднаго ювеліра за тое, што той дрэнна выказваўся пра Чэліні пры папскім двары.

У 1537 годзе быў прыняты на французскую службу каралём Францыскам I, выканаўшы яго партрэтны медаль. Ізноў патрапіўшы ў Рым, Чэліні быў арыштаваны, абвінавачаны ў крадзяжы папскіх каштоўнасцяў, аднак ён змог ізноў бегчы. На волі майстар прабыў нядоўга: ён ізноў быў складзены пад варту і, аднак, пасля вызвалены.

З 1540 года жыў пры французскім каралеўскім двары ў Фантэнбло, дзе завяршыў працу над адзіным ювелірным творам, які дайшоў да нашых часоў і сапраўднасць якога не падлягае сумненню — вялікай сальніцай Францыска I (1540—1543).

У Францыі майстар асвоіў тэхніку бронзавага ліцця, і з гэтай пары пачаў выконваць буйныя скульптурныя заказы. З 1545 па 1553 гады Чэліні знаходзіўся на службе ў герцага Козіма I Медычы ў Фларэнцыі, дзе стварыў знакамітую статую Персея, які трымае галаву Медузы-Гаргоны. Тут ён выканаў і шэраг іншых скульптур, рэстаўраваў антычныя творы.

У 1556 годзе Чэліні зноў заключылі ў турму за бойку з ювелірам. Апошнім яго значным манументальным творам з'явілася «Распяцце». Пад хатнім арыштам майстар пачаў пісаць сваю аўтабіяграфію, якая стала жамчужынай яго творчасці.

Скульптар сканаў 13 лютага 1571 года ў Фларэнцыі. Быў пахаваны з вялікімі ўшанаваннямі ў Царкве Дабравешчання.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Benvenuto Cellini // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
3. 1 2  Library of the World's Best Literature / пад рэд. C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
4. 1 2  Cellini, Benvenuto (1500–1571), Medailleur // Biographisches Lexikon der Münzmeister und Wardeine, Stempelschneider und Medailleure Праверана 1 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111446884'></a>
5. 1 2  Челлини Бенвенуто // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
6. ↑
7. 1 2
8. 1 2
9. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бенвенута Чэліні
* Homoerotic works in the Androphile image collection Архівавана 31 жніўня 2008.
* Выява Персея: Reverse angle (400k) from Pbase
* More images Архівавана 8 сакавіка 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · Project Gutenberg · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10309134 · BIBSYS: 90067439 · BNC: a10063274 · BNE: XX823724 · BNF: 120569561 · CONOR: 15423843 · GND: 118519875 · ICCU: CFIV000480 · ISNI: 0000 0001 2101 539X · LCCN: n79064913 · LNB: 000155176 · NDL: 00435594 · NKC: jn19990001378 · NLA: 35026785 · NLG: 71268 · NLP: A11784520 · NTA: 06862834X · NUKAT: n94005532 · PTBNP: 121752 · LIBRIS: 180763 · SUDOC: 028810627 · VIAF: 56629983 · ULAN: 500115352 |

 |