Оскская мова ў V стагоддзі да н.э. 
**Луканы** (луканцы, лац.: Lucani) — адно са старажытнаіталійскіх самніцкіх плямёнаў. Да канца V стагоддзя да н.э. рассяліліся ў паўднёвай Італіі, даўшы назву гэтаму рэгіёну — Луканія. Размаўлялі на мове оскска-ўмбрскай групы.

У 343 г. да н.э. луканы вялі вайну супраць саюзнага спартанска-тарэнційскага войска пад начальствам Архідама III, які загінуў у бітве з імі, але ў 334 да н.э. былі разбіты іншым саюзнікам Тарэнта — эпіротамі. 200 луканаў дэзертыравалі да Аляксандра Малоскага і пад яго сцягамі разбілі сваіх супляменнікаў каля Песта. Трохі пазней войска новага спартанскага цара Клеоніма вымусіла луканаў заключыць мір з Тарэнтам і паставіць на чале свайго кіравання верных Самнію людзей, наўзамен луканы атрымалі Метапонт. У 298 да н.э. луканы вымушана перайшлі на бок рымлян, але пасля перамогі ў Трэцяй самніцкай вайне рымляне ў 285 да н.э. скасавалі саюзніцкі дагавор з імі з-за іх налётаў на шэраг грэчаскіх гарадоў, якія прасілі рымскага патранату. У адказ луканы, затрымаўшы рымскіх паслоў, выставілі моцнае войска і заключылі саюз з кельтамі, этрускамі і умбрамі. Пасля перамогі Піра пры Гераклеі луканы разам з самнітамі і бруціямі далучыліся да яго, але ў 272 да н.э. былі заваяваны рымлянамі і пасля гэтага часта паўставалі (на баку Ганібала ў 216-215 гг. (калі, паводле Палібія, яны маглі выставіць 30 тыс. пехацінцаў і 3 тыс. вершнікаў), у Саюзніцкай вайне 90/91-88 гг. да н.э.).

Большую частку арміі луканаў складала мабільная лёгкаўзброеная пяхота, якая звыклася дзейнічаць у горах і лясах, дзе звычайна арганізоўвалі засаду ці блакаду праціўніка ў вузкай даліне, як у вайне з эпіротамі. Па магчымасці армія акружала праціўніка, пазбягаючы прамога сутыкнення, і закідвала яго дроцікамі, разграміўшы такім чынам некалькі грэчаскіх армій. Баявым луканскім штандарам быў бронзавы бык на дрэўку.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Дагістарычная Італія |
| --- |
| Гістарычныя вобласці і плямёны | 

|  |  |
| --- | --- |
| Італікі | аўзоны ·  аўрункі ·  весціны ·  вольскі ·  гернікі ·  Лацыум (лаціны) ·  Луканія (луканы) ·  маруцыны ·  Піцэн (паўночныя піцэны) ·  рутулы ·  Сабіній (сабіны/паўднёвыя піцэны) ·  Самній (самніты/сабельцы: гірпіны, пентрыі, карацэны) ·  умбры ·  фаліскі ·  Энатрыя (энотры) ·  эквы |
| Іншыя | абарыгіны ·  камуны ·  Корсіка (корсы) ·  лігуры: таўрыны ·  оскі ·  пелігны ·  Сардзінія (балары, іалаі/ілійцы) ·  Сіцылія (элімцы (народы мора?), сікулы, сіканы) ·  рэты ·  фідэнаты ·  фрэнтаны ·  эўганеі ·  этрускі ·  япігі: даўнія, месапы, пеўкеты |

 |  |
| Археалагічныя культуры (спіс) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Паўночная Італія | Атэстынская (венеты) ·  Галасека (кельты?) ·  Канегратэ (лепантыйцы? аробіі?) ·  Кастэльерская (істры? лібурны?) ·  Лагоца ·  Лаўген-Мелаўн ·  Палада ·  Рэмедэла ·  Саса-Ф'ярана ·  Пасудзін з квадратным горлам ·  Скамаціна ·  Тэрамар (проталаціны?) ·  Фрытцэнс-Санцэна (рэты) |
| Сярэдняя і Паўднёвая Італія | Апенінская ·  Протавіланова і Віланова (умбры) ·  Гауда ·  Імпрэса ·  Лацый (лаціны) ·  Рынальдонэ ·  Фельчы-Рыполі ·  Ямных пахаванняў |
| Сіцылія і а-вы | Дыяна ·  Капа-Грацыяна ·  Кастэлуча ·  Конка д’Ора ·  Панталіка ·  Сера д’Альта ·  Сесіёты ·  Стэнтынела ·  Тапсас |
| Сардзінія | Данурагічная ·  Будаўнікоў нурагаў |

 |
| Характэрныя помнікі | кастэльерэ ·  сітула ·  тэрамары |
| ***гл. таксама Старажытная Італія*** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |