**Навальніца-С** (руск.: Гроза-С) — беларуская самаходная станцыя радыё-электроннай барацьбы, прызначаная для стварэнні перашкод у электронікі і перахопе беспілотных лятальных апаратаў. Распрацава «КБ Радар» у рамках спецыяльнай серыі сістэм для барацьбы з дронамі «Навальніца» і прэзентавана 28 кастрычніка 2016 года.

Агляд
-----

### Апісанне

Грунтуецца на самаходным аўтамабільным шасі. Прапануецца прымяненне двухвосевага мікрааўтобуса з патрабаванымі характарыстыкамі рухомасці, на якім размяшчаецца ўсё неабходнае абсталяванне. Унутры кабіны змяшчаюцца сродкі кіравання і апрацоўкі сігналу. За межамі корпуса машыны-носьбіта прысутнічаюць некалькі апорных прылад, у тым ліку дзве тэлескапічныя мачты, пры дапамозе якіх антэны прапануецца падымаць на рабочую вышыню. На мачтах машыны-носьбіта змяшчаюцца два асноўных антэнных блока. У цэнтральнай частцы даху размяшчаецца антэна, змешчаная пад паўсферычным абцякальнікам. Яна звязаная з модулем радыётэхнічнай разведкі і адказвае за выяўленне радыёсігналаў. Разам з перадатчыкам перашкод ужываецца другая антэнная прылада, якая мае ў сваім складзе скрынчаты кажух і антэну. Гэта прылада можа наводзіцца па азімуце. Таксама ёсць трэцяя стойка невялікай вышыні, на якой размешчаны оптыка-электронныя сродкі назірання.

Галоўнымі вартасцямі сістэмы, са слоў беларускіх спецыялістаў, з’яўляецца выяўленне з’яўлення БПЛА ў межах зоны дзеяння станцыі і адсочванне іх перамяшчэння, шырокі дыяпазон частот рыдыёразведкі, выяўленне і падаўленне каналаў кіравання БПЛА ад наземнага пункта кіравання і каналаў перадачы даных з БПЛА на наземны пункт кіравання, эфектыўнае падаўленне навігацыі дронаў, звод з вызначанага маршруту або прымус да аварыйнай пасадцы, малы час разгортвання і згортвання станцыі.

### ТТХ

Паводле даных вытворцы:

| Параметры | Значэнне |
| --- | --- |
| Дыяпазон разведваных частот | 100 — 6000 Мгц |
| Дыяпазон падаўляных частот | 100 — 6000 Мгц |
| Далёкасць радыёразведкі сігналаў БПЛА (перадача дадных ад БПЛА) | Да 50 км |
| Далёкасць радыёразведкі перадатчыка на наземным ПК (канал кіравання) | Да 10 км |
| Далёкасць радыёпадаўлення перадатчыка на БПЛА (прыём сігналаў кіравання) | Да 30 км |
| Далёкасць радыёпадаўлення прыёмніка наземнага ПК (канал даных і тэлеметрыі) | Да 10 км |
| Далёкасць радыёпадаўлення навігацыйнага прыёмніка на БПЛА | Да 40 км |
| Далёкасць пастаноўкі дэзінфармацыйных перашкод навігацыйнаму прыёмніку на БПЛА | Да 40 км |
| Час разгортвання | 10 хвіл |
| Электрасілкаванне | 220В ± 10 %, 50Гц |
| Экіпаж | 4 чалавекі |

### Мадыфікаванне

Як паведаміў у кастрычніку 2020 года Дзяржваенпрам, абапіраючыся на вопыт эксплуатацыі станцыі ў розных кліматычных умовах і пажаданняў карыстальнікаў ранніх версій, спецыялістамі ААТ «КБ Радар» былі зроблены ўдасканаленні ў канструкцыі і праграмным забеспячэнні станцыі. Па выніку дапрацовак падвышаная ступень аўтаматызацыі работы, істотна скарочаны час разгортвання і значна зменшана колькасць аперацый, што выконваюцца экіпажам для прывядзення з паходнага становішча ў баявое. Таксама павялічана ўстойлівасць комплексу да экстрэмальна спякотнаму клімату. Значна перапрацаваны аператарскі адсек, павышана яго эрганамічнасць. Мадыфікаваная версія станцыі была высока ацэнена замежнымі заказчыкамі і хутка пастаўлена на экспарт.

Эксплуатанты
------------

* Беларусь
* Азербайджан
* Сірыя
* ААЭ
* Лівія (атрымана ад ААЭ)

Баявое выкарыстванне
--------------------

Грамадзянская вайна ў Сірыі
У маі 2018 года з’явілася інфармацыя, згодна з якой, урадавыя сілы Башара Асада валодаюць беларускай «Навальніцай» і ўжо выкарыстоўвалі яе супраць амерыканскіх БПЛА, руйнуючы сістэмы сувязі і выводзячы з ладу самалёты РЭБ Lockheed EC-130H Compass Call. 18 жніўня 2020 года, па паведамленні Пентагона, у небе над заходняй часткай правінцыі Ідліб былі адначасова страчаны адразу два ўдарна-разведвальных дрона MQ-9 Reaper («Жнец»), якія выляталі парай на баявое заданне з ракетамі AGM-114R9X на борце. Як высветлілася пазней, БПЛА ліквідаваны байцамі ўрадавай армія, якія выкарыстоўвалі для гэтага беларускую сістэму РЭБ.

Грамадзянская вайна ў Лівіі (з 2014 па 2020)
Летам 2020 года ў Інтэрнэце былі апублікаваны фатаграфіі комплексу «Навальніца-С», які належыць прыхільнікам Халіфа Хафтара. Сістэма была перададзена байцам ад ААЭ, якія ў сваю чаргу купілі яе непасрэдна ў Беларусі.

Комплесы «С» і «6» змаглі абясшкодзіць 11 турэцкіх БПЛА, якія належалі прыхільнікам Фаіза Сараджа. Калумніст газеты «Военно-промышленный курьер» Віталь Арлоў са спасылкай на неназваныя крыніцы заявіў, што за перыяд 2019—2020 гадоў колькасць абясшкоджаных беспілотнікаў меркавана большая, і сістэмы «Навальніца» могуць быць датычны да страты 78 ударных БПЛА «Байрактар ТБ-2» і двух MQ-9 Reaper, якія выкарыстоўваліся ВПС ЗША і Італіі для разведвальных палётаў у зоне баявых дзеянняў. У той жа час частка з названага збіта расійскім ЗРК «Панцыр».

Канфлікт у Нагорным Карабаху (2020)
4 лістапада 2020 года ў сеткі з’явіліся паведамленні, што азербайджанская армія выкарыстоўвае беларускую сістэму РЭБ «Навальніца-С» для барацьбы з дронамі праціўніка. Сістэмы былі набыты Азербайджанам у беларускіх распрацоўшчыкаў прыкладна ў 2018 годзе. У Баку паведамляецца, што гэты комплекс у пачатку лістапада знішчыў адзін армянскі беспілотнік у Тавузскім раёне.

Гл. таксама
-----------

* Навальніца-Р
* Навальніца-6
* РАК «Берсерк»

Зноскі
------

1. 1 2  Системы борьбы с БПЛА «Гроза-С» и «Гроза-Р» (Беларусь) // Военное обозрение, 28 февраля 2017
2. 1 2  Станция радиоэлектронной борьбы с беспилотными летательными аппаратами «Гроза-С» (на шасси военных автомобилей) Архівавана 27 кастрычніка 2020.
3. ↑  ОАО «КБ Радар» модернизировало станцию радиоэлектронной борьбы с БПЛА «Гроза-С» Архівавана 23 лістапада 2021.
4. ↑  Техника парада. Станция «Гроза-С» // Белтелерадиокомпания, 29 июня 2018
5. 1 2  Азербайджанцы используют белорусские системы РЭБ для уничтожения армянских дронов // Аргументы недели, 4 ноября 2020
6. ↑  СМИ: Беларусь поставляла в Сирию комплексы «Гроза-С» // Актуальные новости, Нина Лукашева, 8 сентября 2020
7. ↑  Беларусь столбит место на оружейном рынке Ближнего Востока Архівавана 22 студзеня 2021. // Naviny.by, 23 ноября 2019
8. 1 2  Белорусские системы РЭБ выводят из строя турецкие дроны над Ливией // Avia.pro, 27 июня 2020
9. ↑  Беларусь выходит в лидеры на рынке средств радиоэлектронной борьбы, Не исключено, что белорусская электроника двойного назначения применялась в ходе боевых действий в Сирии (4 мая 2018)
10. ↑  Белорусская «Гроза-С» в Сирии вырвала зубы у американских «Жнецов» // Discred, 15 сентября 2020
11. ↑  Белорусская «Гроза» засветилась в воюющей Ливии Архівавана 17 студзеня 2021.
12. ↑  Виталий Орлов. Хитрые минские «Грозы» Архівавана 29 жніўня 2021. // Газета "Военно-промышленный курьер", выпуск № 31 (894) за 17 августа 2021 года.
13. ↑  Боевое применение белорусских комплексов РЭБ. Не факт.(недаступная спасылка)
14. ↑  В Азербайджане рассказали о том, что сбивают беспилотники Армении при помощи белорусских комплексов «Гроза-С» (4 ноября 2020)

Спасылкі
--------

* Станцыя радыёэлектроннай барацьбы з беспілотнымі лятальнымі апаратамі «Навальніца-С» (на шасі грамадзянскіх аўтамабіляў) Архівавана 22 студзеня 2021. на афіцыйным сайце КБ «Радар»
* Станцыя радыёэлектроннай барацьбы з беспілотнымі лятальнымі апаратамі «Навальніца-С» (на шасі ваенных аўтамабіляў) Архівавана 27 кастрычніка 2020. на афіцыйным сайце КБ «Радар»