Вікіпе-тан, неафіцыйны талісман Вікіпедыі.
**Анімэ** (яп.: アニメ, ад англ.: animation) — японская анімацыя. У адрозненні ад анімацыі іншых краін, дзе такая прадукцыя разлічана на дзяцей, большая частка анімэ разлічана на падлеткаў і дарослых, і ў вялікай ступені з-за гэтага мае высокую папулярнасць у свеце. Анімэ адметна характэрнай манерай адмалёўкі персанажаў і фону. Часцей за ўсё выдаецца ў фармаце тэлевізійных серыялаў, а таксама фільмаў, разлічаных на кінапаказ.

Крыніцамі для сюжэта анімэ-серыялаў часцей за ўсё з’яўляюцца: Манга (японскія коміксы), ранобэ (лайт-новэл), ці камп’ютарныя гульні(часцей за ўсё у жанры «візуальная навэла»). Радзей выкарыстоўваюцца іншыя крыніцы, як то творы класічнай літаратуры.

### Распаўсюджанне

Хоць анімэ з’явілася на рынках па-за межамі Японіі ў 1960-х гадах, значнай з’явай культурнага экспарту яно стала ў выніку пашырэння рынку цягам 1980-х і 1990-х. Рынак анімэ ў адных толькі Злучаных Штатах складае каля 4,35 мільярдаў долараў, паводле Арганізацыі знешняга гандлю Японіі.

Са з’яўленнем DVD стала магчымым ўключаць некалькі гукавых трэкаў на розных мовах у адзін прадукт, чаго не дазвалялі відэакасеты VHS. Канцэпцыя «лёгкага дотыку» часта закранае рэлізы на DVD, паводле якой апошнія ўключаюць, поруч з дубліраванай гукавой дарожкай, арыгінальную японскую гукавую дарожку, дапоўненую субцітрамі. Анімэ, якое для паказу на тэлебачанні было цэнзураванае, на DVD выходзіць, як правіла, з усімі прапушчанымі сцэнамі.

Інтэрнэт адыграў значную ролю ў распаўсюджанні анімэ па-за межамі Японіі. Да 1990-х гадоў анімэ за межамі Японіі было прадстаўлена слаба. Разам з ростам папулярнасці Інтэрнэту расла і цікаўнасць да анімэ. Па меры таго, як Інтэрнэт атрымліваў больш шырокае распаўсюджванне, даходы інтэрнэт-рэкламы выраслі з 1,6 мільярдаў іен у 1995 годзе да больш за 180 мільярдаў іен у 2005 г.

Гісторыя анімэ
--------------

Гісторыя анімэ бярэ пачатак ў XX стагоддзі, калі японскія кінарэжысёры пачалі першыя эксперыменты з тэхнікай мультыплікацый, вынаходзеннымі на Захадзе. Найстарэйшая з вядомых захаваных японскіх анімацый — Katsudo Shashin доўжыцца ўсяго 3 секунды. Адным з самых першых анімэ стаў прадэманстраваны ў 1917 годзе стаў дзьвюххвілінны камедыйны фільм «Namakura-gatana», ў якім самурай збіраецца выпрабаваць свой новы меч, аднак трывае паразу ад гараджаніна. Першапраходцамі ў вобласці японскай мультыплікацыі сталі Сімокава Атэн, Дзюн’іці Коці і Сэітаро Кітаяма. Адным з найбольш папулярных і даступных метадаў на той момант была тэхніка выразной анімацыі. Яе ўжывалі такія аніматары, як Санаэ Ямамото, Ясудзі Мурата и Ноборо Офудзі. Пазней распаўсюдзілася таксама тэхніка аплікацыйнай анімацыі. Поспеху ў развіцці тэхнікі анімацыі дамагліся і іншыя мультыплікатары, такія як Кэндзо Масаока і Міцуё Сэо, якія карысталіся, ў прыватнасці, анімацыйнымі фільмамі у адукацыйных і прапагандскіх мэтах. Першым гукавым анімэ стаў зняты Масаокай ў 1933 годзе кароткаметражны фільм Chikara to Onna no Yo no Naka. Да 1940 года пачалі ўтварацца арганізацыі мультыплікатараў і мастакоў, такіх як Shin Mangaha Shudan і Shin Nippon Mangaka. У той час анімэ актыўна выкарыстоўвалі ў якасці сродку дзяржаўнай прапаганды. Адным з першых паўнаметражных анімацыйных фільмаў стаў зняты Міцуё Сэо ў 1945 годзе Momotarou: Umi no Shinpei; спонсарскую падтрымку пры стварэнні фільма аказаў Імператарскі Японскі флот.

Заснавальнікам традыцый сучаснага анімэ стаў Осаму Тэдзука — ён заклаў асновы таго, што пазней ператварылася ў сучасныя анімэ-серыялы. Напрыклад, Тэдзука запазычаў у Дыснея і развіў манеру карыстання вялікіх вачэй персанажаў для перадачы эмоцый; менавіта пад яго кіраўніцтвам з’яўляліся першыя творы, якія можна было аднесці да ранніх анімэ. Першай работай Тэдзукі стала манга Shintakarajima. Пасля ён стварыў мангу пад назвай Tetsuwan Atomu (Astro Boy), якая і прынесла яму поспех. Пасля 1970 года папулярнасць мангі прыкметна ўзрасла, многія творы былі аніміраваны. Тэдзуку, дзякуючы яго работам часта называлі «легендай» і «богам мангі і анімэ».

За амаль векавую гісторыю анімэ прайшло доўгі шлях развіцця ад першых эксперыментаў у анімацыі, фільмаў Тэдзукі да цяперашняй вялізарнай папулярнасці па ўсяму свету. З гадамі сюжэты анімэ, першапачаткова разлічанага на дзяцей, станавіліся ўсё складаней. Абмяркоўваемыя тэмы і праблемы станавіліся ўсё больш складанымі.

З’явіліся анімэ-серыялы, накіраваныя на падлеткаваю аудыторыю — юнакоў і дзяўчын старшэй чатырнаццаці гадоў. Гэтыя серыялы знайшлі прыхільнікаў і сярод дарослых, у рэдкіх выпадках да старасці. У сваім развіцці анімэ трохі адставала ад мангі, якая з’явілася на некалькі гадоў раней і да таго часу ўжо захапіла папулярнасць сярод ўсіх кругоў насельніцтва Японіі.

Вяршынай анімэ прынята лічыць работы рэжысёра Хаяо Міядзакі. Яго «Унясённые прывідамі» сталі першым і адзіным анімацыонным фільмам, атрымаўшым прэмію Берлінскага кінафестывалю, як «Лепшы фільм», а не «Лепшы мультфільм».

Гл. таксама
-----------

* Code Geass
* Crunchyroll
* Осаму Тэдзука
* Манга, мастацтва
* Даньмэй

Зноскі
------

1. ↑  Manga Mania **(нявызн.)**.
2. ↑  Free Anime: Providers Bear Losses to Build Business **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 23 жніўня 2007. Праверана 29 лістапада 2011.
3. ↑  Schodt, Frederik L. Manga! Manga!: The World of Japanese Comics. — Kodansha International, 1986. — 260 с. — ISBN 9780870117527.
4. ↑  Oldest Anime Found (7 августа 2005).
5. ↑   Japan’s oldest animation films. ImprintTALK (31 марта 2008). Проверено 29 марта 2013. Архивировано из первоисточника 2 апреля 2008.
6. ↑  Historic 91-year-old anime discovered in Osaka. HDR Japan (30 марта 2008). Проверено 29 марта 2013. Архивировано из первоисточника 2 апреля 2008.
7. ↑  Katsunori Yamaguchi. Nihon animēshon eigashi. — Yūbunsha, 1977. — С. 8-11.
8. ↑  Pioneers of Japanese Animation at PIFan — Part 1. Midnight Eye (23 сентября 2004). Проверено 30 марта 2013. Архивировано из первоисточника 4 апреля 2013.
9. ↑  Katsunori Yamaguchi. Nihon animēshon eigashi. — Yūbunsha, 1977. — С. 26-37.
10. ↑  Japan: An Illustrated Encyclopedia. — Kodansha, 1993. — 1924 с. — ISBN 9784062064897.
11. ↑  Baricordi, Andrea. Anime: A Guide to Japanese Animation (1958—1988). — Protoculture Inc. 2000. — С. 12. — 311 с. — ISBN 9782980575907.
12. ↑  What is Anime?. Animestatic. Проверено 1 апреля 2013. Архивировано из первоисточника 4 апреля 2013.
13. ↑  Official booklet, The Roots of Japanese Anime, DVD, Zakka Films, 2009
14. ↑  O’Connell, Michael. A Brief History of Anime. Otakon 1999 program book. Проверено 2 апреля 2013. Архивировано из первоисточника 4 апреля 2013.
15. ↑   Zagzoug, Marwah. The History of Anime & Manga. Northern Virginia Community College. Проверено 2 апреля 2013. Архивировано из первоисточника 4 апреля 2013.
16. ↑  Zagzoug, Marwah. 5 missing manga pieces by Osamu Tezuka found in U.S.. Asahi Shimbun (5 ноября 2006). Проверено 2 апреля 2013. Архивировано из первоисточника 20 мая 2006.
17. ↑  Tezuka, Dr. Osamu. The Anime Encyclopedia. Проверено 2 апреля 2013. Архивировано из первоисточника 4 апреля 2013.
18. ↑  Gravett, Paul. Osamu Tezuka: The God of Manga. Asahi Shimbun (5 ноября 2006). Проверено 2 апреля 2013. Архивировано из первоисточника 31 декабря 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Анімэ
* AnimeResearch Архівавана 9 мая 2008.. Каталог навуковых артыкулаў пра анімэ (англ.)
* Online Bibliography of Anime and Manga Research Архівавана 12 студзеня 2016. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh99004993 |