recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лахоня.
**Уладлен Рыгоравіч Лахоня** (7 лістапада 1934, Днепрапятроўск — 14 ліпеня 2021, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Алма-Аты, Адэсы, з 1972 года — галоўны архітэктар майстэрні ў Белжылпраекце, з 1975 года — архітэктар Мінскага мастацка-вытворчага камбіната. У 1978—1983 гадах вучыўся ва Украінскім паліграфічным інстытуце па спецыяльнасці мастак-графік.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП гарадоў і курортаў Казахстана (1959—1969), рэканструкцыя Варанцоўскага палаца, Музея заходняга мастацтва ў Адэсе (1969—1972), Мінскага педінстытута замежных моў, Рэспубліканскай сельскагаспадарчай бібліятэкі, прадпрыемстваў грамадскага харчавання ў Мінску (1975—1983).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лохоня Владлен Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
Храм Нікі Аптэрас
**Амфіпрастыль** (стар.-грэч.: ἀμφιπροστῦλος: ἀμφι- — прыстаўка са значэннем дваістасці, προ- — наперадзе, στῦλος — калона) — тып старажытнагрэчаскага храма ў антах, на абодвух фасадах якога (пярэднім і заднім) знаходзіцца па чатыры калоны ў адзін рад (ордар). Інакш завецца *падвойным прастылем.*

Схема амфіпрастыля
Амфіпрастыль — храм з двухбаковай арыентацыяй. Гэты тып храма ўжываўся нячаста. Найбольш знакаміты з такога тыпу храмаў — храм Нікі Аптэрас на Афінскім Акропалі. У Ансамблі Афінскага Акропаля двухбаковая арыентацыя храма Нікі гуляе важную ролю для арганізацыі агульнай кампазіцыі.

Паняцце ўвёў Вітрувій, які вызначыў тыпалогію старажытнагрэчаскіх храмаў.

Гл. таксама
-----------

* Мегарон
* Прастыль
* Перыптэр
* Дыптэр

Спасылкі
--------

* Амфипростиль // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (11-th) · Pauly-Wissowa |
**Адам Аляксандравіч Вішнявецкі** (? — 1622) - уладальнік маёнткаў на Украіне і Беларусі, актыўны прыхільнік праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай.

Біяграфія
---------

Паходзіў з княжацкага роду Вішнявецкіх. У 1601—1603 у яго маёнтку ў Брагіне знаходзіўся Лжэдзмітрый I, які ўпершыню прызнаўся менавіта Адаму Аляксандравічу, што ён царэвіч Дзмітрый, сын Івана Грознага, цудам уратаваны ад смерці ва Углічы.

Апошні прызнаў Лжэдзмітрыя I царэвічам, падтрымаў яго і пазнаёміў з князем Канстанцінам Канстанцінавічам Вішнявецкім і іншымі магнатамі. Удзельнічаў у паходзе на Маскву. У маі 1606 трапіў у палон і высланы ў Кастраму. У 1607 вярнуўся на радзіму.

Разам з праваслаўным магнатам князем Раманам Кірыкавічам Ружанскім далучыўся да атрада ў некалькі тысяч коннікаў, які разам з Ілжэдзмітрыем ІІ пайшоў на Маскву. Аднак Адам Аляксандравіч у хуткім часе вярнуўся.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Грыцкевіч А. П.* Вішнявецкія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.


| ?Адам Аляксандравіч Вішнявецкі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Аляксандр Міхайлавіч Вішнявецкі[d] |  | Міхаіл Збаражскі[d] |  | Васіль Васілевіч Збаражскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Аляксандр Аляксандравіч Вішнявецкі[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Кацярына Скаруцянка[d] |  |  |
|  | Адам Аляксандравіч Вішнявецкі |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | Аляксандра з Капустаў[d] |  | Андрэй Капуста[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андэрсан.

**А́дам Дэ́від А́ндэрсан** (англ.: Adam David Anderson, нарадзіўся 14 мая 1984, Манчэстэр) — музыкант вядомага брытанскага дуэта Hurts, у якім іграе на клавішных і гітары, а таксама складае музыку.

У 2005 годзе Адам сустракае свайго аднадумца Тэа Хатчкрафта. Разам яны арганізуюць групу Bureau. У 2006 годзе калектыў змяняе назвуе на Daggers. Пасля трох гадоў выступаў в клубах Манчэстэра, хлопцы вырашаюць стварыць дуэт пад назвай Hurts. В 2009 годе ўвесь свет даведаўся пра Адама і Теа дзякуючы іх хіту Wonderful life. Іхні першы кліп Wonderful Life хлопцы знялі самастыйна ўсяго за 20 фунтаў.

Адам жыў у зусім маленькай вёсцы і ніколі не цікавіўся поп-культурай ці музыкай такога тыпу да таго часу, як у 18 альбо 19 гадоў не  набыў свой першы альбом OK Computer групы Radiohead. І пасля ён зразумеў кім ён насамрэч хоча стаць і чаму хоча прысвяціць свае жыцце. Ён кажа, што набыў гэты альбом першым толькі таму, што яму спадабалася вокладка, і да таго часу ён нічога не ведаў аб гэтай групе.

Найлепшай групай з эпохі Адам лічыцьь Tears for Fears. Паводле словаў Адама, «яны былі неверагодна музыкальнымі і пры гэтым стваралі гэтую выдатную, крыху змрочную, але цэласную атмасферу ў сваіх песнях. Да таго ж гэта былі проста ўзрушаючыя поп-кампазіцыі».

Любімы і адзін з першых выступаў, які наведаў Адам, — Arcade Fire в Манчэстэры, калі яму было 12 гадоў.

Любимы музыка Адама Джэф Баклі.

Адам мае чатырох куміраў: Prince, Марцін Гор (Depeche Mode), Eminem і Morrissey.

Дзядуля Адама быў ваенным артыстам. Он іграў на банджа для Каралевы.

Адам заўзее за футбольны клуб Манчэстэр Юнайтэд. Сярод усіх гульцоў вылучае Уэйна Руні. Пра яго Адам казаў: «Ён сапраўдны англійскі леў з тэхнікай бразільца». Таксама ён заўзее за галандскі Аякс.

Зноскі
------

1. ↑  Hurts' locker offers emotional rescue — Features, Music — The Independent
2. ↑  Інтэрв'ю на французскам радыё Goomradio. 20 верасня 2010
3. ↑  HURTS| Artist Biography, Music Videos, News, Photos | MTV European
4. ↑  Hurts in That's live — BNN.NL

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт групы Hurts
* Інтэрв'ю з Адамам Андэрсанам  (руск.)

| ⛭Hurts |
| --- |
| **Тэа Хатчкрафт** • **Адам Андэрсан** |
| Студыйныя альбомы і сінглы | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Happiness* | *Better Than Love* •  *Wonderful Life* •  *Stay* •  *Sunday* •  *Illuminated* / *Better Than Love* •  *Blood, Tears & Gold* |
| *Exile* | *Miracle* •  *Blind* •  *Somebody to Die For* |
| *Surrender* | *Some Kind of Heaven* •  *Rolling Stone* •  *Lights* •  *Slow* •  *Wish* |
| *Desire* | *Beautiful Ones* •  *Ready to Go* •  *Chaperone* |

 |
| Міні-альбомы | *The Belle Vue EP* |
| Іншыя песні і сінглы | *Happiness* •  *All I Want for Christmas Is New Year’s Day* |
| Звязаныя артыкулы | Дыскаграфія •  Спіс узнагарод і намінацый •  *RCA Records* •  *Daggers* •  *Bureau* |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Адальбера.
**Адальбера** (ням.: Adalbero; 980 — 29 лістапада 1039) — герцаг Карынтыі ў 1011—1035 гадах з дынастыі Эпенштэйнаў.

Біяграфія
---------

Адальбера быў сынам Маркварта II Эпенштэйна, маркграфа Карантанскай маркі (сучасная федэральная зямля Штырыя), якая ўваходзіць у Карынтыйскае герцагства. Яму ўдаўся заваяваць давер імператара Генрыха II, і ў 1011 годзе імператар перадаў Адальбера прастол Карынтыі, адхіліўшы ад успадкоўвання юнага Конрада II.

Адальбера неаднаразова ўдзельнічаў у ваенных паходах імператара ў Італію і паспяхова змагаўся супраць прыхільнікаў Конрада Карынтыйскага. Аднак у 1024 годзе імператарам стаў Конрад II, стрыечны брат Конрада Карынтыйскага. Неўзабаве Адальбера падняў паўстанне, але быў разбіты і ў 1035 годзе зрынуты з прастола Карынтыі і Карантанскай маркі. Праз чатыры гады Адальбера памёр у выгнанні. Яго нашчадкі вярнулі сабе Карынтыйскае герцагства ў 1076 годзе.

Шлюб і дзеці
------------

* Беатрыса Швабская (пам. 1025), дачка Германа II, герцага Швабіі, сястра жонкі імператара Конрада II :

Маркварт III (пам. 1077), герцаг Карынтыі (c 1076)
Вілібірга, замужам за Отакарам I, маркграфам Штырыі (1056—1074)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Папярэднік **Конрад I** |   **герцаг Карынтыі** 1011—1035 | Пераемнік**Конрад II** |
|  Папярэднік **Маркварт** |   **маркграфКарантанскай маркі** 995?—1035 | Пераемнік**Арнольд** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Allgemeine Deutsche Biographie |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 136910157 · VIAF: 81175968 |
**А́да (Адольф Георгіевіч) Ва́бэ** (эст.: Ado Vabbe, Adolf Vabbe; 19 сакавіка 1892, г. горад Тапа, Эстонія — 20 красавіка 1961, Тарту, Эстонія) — эстонскі жывапісец і графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў Эстоніі (1946).

Біяграфія
---------

У 1900 годзе сям'я будучага мастака перасялілася ў Нарву. Там Вабэ вучыўся ў гарадской школе. Ён пазнаёміўся з Глафірай Лаўраўцовай, вядомым у Нарве калекцыянерам мастацтва. Лаўраўцова дапамагла Вабэ працягнуць адукацыю ў Рызе і Мюнхене.

У Рызе Вабэ вучыўся ў гарадской мастацкай школе і працаваў у тэатры рабочым сцэны і дэкаратарам. У Рыжскай школе дамінаваў рэалізм, але ўжо распаўсюдзіліся мадэрн і імпрэсіянізм.

З 1911 па 1913 год Вабэ навучаўся ў Мюнхене, у студыі Антона Ажбэ, у 1914 — падарожнічаў у Італіі, у 1915—1916 працаваў у Маскве. У 1917 годзе быў выкладчыкам малявання ў Нарве ў школе ў фабрыкі Крэнгальма. У 1918—1919 выкладаў у Таліне ў гімназіі Вестгальма і на курсах настаўнікаў Міністэрства адукацыі. Быў членам Саюза мастакоў Эстоніі.

Ада Вабэ з'яўляецца адным са стваральнікаў таварыства мастакоў Палас і аднайменнай мастацкай школы (у Тарту), у якой затым выкладаў і дзе быў дырэктарам у 1926—1929 гады. Вучні Вабэ: Айна Бах-Лійманд, Андрус Ёхані, Эльмар Кітс і іншыя — усяго 28 маладых мастакоў. Нягледзячы на свой замкнёны і дзёрзкі характар, ён быў папулярны сярод вучняў.

У 1920—1930 гадах Вабэ мала экспанаваўся; у 1938 у Таліне адбылася самая буйная выстаўка яго прац, у тым жа годзе ён атрымаў тытул прафесара.

У 1940—1941 гадах выкладаў у Вышэйшым мастацкім вучылішчы імя К. Мягі, у 1944—1950 гадах у мастацкім інстытуце ў Тарту. У 1946 годзе атрымаў званне Заслужанага дзеяч мастацтваў Эстонскай ССР.

Працы Вабэ паваенных гадоў не адпавядалі савецкай рэальнасці і патрабаванням сацыялістычнага рэалізму. У 1948 годзе ён быў выгнаны з Саюза мастакоў, а ў 1950 — звольнены з інстытута. У 1953—1956 гадах узначаліў эксперыментальную графічную майстэрню ў Таліне. 1955—1961 гады былі творча прадуктыўныя, але ў выстаўках Вабэ больш да самай сваёй смерці не ўдзельнічаў.

Творчасць
---------

У творчасці прыкметны ўплыў імпрэсіянізму і футурызму: «У кавярні» (1918), «Рачны порт» (1938) і інш. Працаваў у галіне кніжнай графікі: «Чалавек і сфінкс» І. Барбаруса (1919), «Песня песень» Саламона (1932) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Прыгоды Несцеркі** — першы беларускі поўнаметражны анімацыйны фільм. Зняты на кінастудыі Беларусьфільм. Прэм'ера адбылася 25 сакавіка 2013 года ў мінскім кінатэатры Дом кіно. Рэжысёр карціны — Ігар Віктаравіч Волчак. Сцэнарыст — Дзмітрый Сяргеевіч Якутовіч. Гукарэжысёр — Сяргей Чупроў.

Сюжэт
-----

Фільм складаецца з 8 гісторый, у якіх герой народных легенд і паданняў Несцерка са сваімі неразлучнымі сябрамі сабакам і катом знаходзяць выхад з любой сітуацыі. Яны ператвараюць звычыйныя гліняныя збаны ў музычны інструмент, перамагаюць крыважэрнага Цмока, які выкраў нявесту Несцеркі, і знаходзяць управу на Ліха, якое пасялілася ў іх доме.

Пачуўшы наказ ад багіні рамёстваў часцей глядзець пад ногі, бо скарбы часта хаваюцца там, дзе менш за ўсё чакаеш іх убачыць, Несцерка атрымлівае ў дар талент ганчара і з энтузіязмам бярэцца за справу. Разам са сваім памочнікам і верным сябрам сабакам лепіць гаршчкі і сувеніры з гліны і мае намер прадаць іх на кірмашы. Шлях Несцеркі да вялікіх грошай перапоўнены рознымі перашкодамі. Аднак пацешны герой дастойна іх пераадольвае і робіць для сябе пэўныя жыццёвыя высновы, кожная з якіх увасабляецца ў прыказках. Напрыклад, «Не сунь носа ў чужое проса», «Захочаш есці, навучышся і колы гнуць, і лапці плесці», «Не пазнаўшы ліха, не пазнаеш і радасці».

Праца над фільмам
-----------------

Праца над мультфільмам вялася амаль 10 гадоў рознымі мастакамі. Таму самае складанае, па словах рэжысёра, было злучыць серыі ў адну скразную сюжэтную лінію. Фільм зроблены для дзяцей, каб «яны не толькі забаўляліся, але і чамусьці вучыліся». Напрыклад, таму, што багацце не галоўнае, а ёсць больш важныя каштоўнасці: «Трэба глядзець пад ногі. Часта скарб ляжыць пад нагамі». У 2003 годзе выйшла першая з 8 серый, у 2012 годзе завяршылася работа над апошняй часткай. Пасля чаго ўсе серыі зманціравалі, ператварыўшы праект у поўны анімацыйны метр на 52 хвіліны.

Агучанне
--------

* Аляксандр Кашпераў,
* Дзмітрый Пусцільнік,
* Віктар Манаеў,
* Генадзь Аўсяннікаў,
* Аляксандр Ткачонак.

Зноскі
------

1. ↑  Первый поўнаметражны анімацыйны фильм **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2013. Праверана 7 чэрвеня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Круты́**, ці **Крут** (Krut; ? — 1093) — князь Вендскай дзяржавы (1066—93).

Паходзіў, верагодна, з княжацкай дынастыі, якая ў 10—12 ст. правіла на востраве Руяна (цяпер востраў Руген, Германія).

Узначальваў супраціўленне прыбалтыйскіх і палабскіх славян іх прымусовай хрысціянізацыі з боку нямецкіх герцагаў.
У час аслаблення «Свяшчэннай Рымскай імперыі» пры Генрыху IV пашырыў межы Вендскай дзяржавы да Паўночнага мора, падпарадкаваў Нордальбінгію.

Загінуў у барацьбе з Генрыхам, сынам Готшалка, які дзейнічаў у саюзе з саксонцамі.

Літаратура
----------

* Круты // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 489.

Спасылкі
--------

* *Круты* ў Вялікай савецкай энцыклапедыі(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1159923345 · VIAF: 428152742914827731555 |
Амфібаліт (Італія)
**Амфібаліт** — метамарфічная горная парода, галоўнай складовай часткай якой з'яўляюцца рагавая падманка і плагіяклаз.

Уласцівасці і паходжанне
------------------------

Амфібаліт часцей за ўсё бывае крышталічны-крупчасты зялёнага колеру. Утвараецца ў глыбінных метамарфічных катазоне і мезазоне з базальту, габро, мергелістых глін з малой колькасцю вапны, перыдататаў. 

Мінеральны склад у працэнтах: амфіболы — 40; піраксены — 10; плагіяклаз — 40; мінералы-прымешкі — аўгіт, хларыт, гранат, дыяпсід, кварц, рудныя мінералы (ільменіт, магнетыт).

Літаратура
----------

* Геаграфія ў тэрмінах і паняццях. Энцыклапедычны даведнік. Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2003. — С.22

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Амфібаліт на Вікісховішчы |

* Амфиболит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Амфібаліт у каталогу мінералаў
* Амфібаліт на сайце «Усё пра геалогію»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85004613 |
**«Прыго́ды То́ма Бамбадзіла»** (англ.: The Adventures of Tom Bombadil) — зборнік вершаў Джона Р. Р. Толкіна, упершыню выдадзены ў 1962 годзе. Кніга змяшчае 16 вершаў, прысвечаных казачным істотам і падзеям свету Міжзем'я. Два вершы сустракаюцца таксама ва «Уладары Пярсцёнкаў». Тому Бамбадзілу, вядомаму па «Звязе Пярсцёнка», прысвечаны толькі два першыя вершы. Аўтарства асобных вершаў прыпісваецца хобітам з Міжзем'я Більба Торбінсу і Сэмвайзу Гэмджы, што запісалі іх на асобных аркушах папері ці на старонках Пунсовай кнігі.

Сюжэт
-----

Вершы пра Тома Бамбадзіла адлюстроўваюць яго сустрэчу на шпацыры з рознымі ляснымі істотами, якія здаюцца не зусім прыязнымі, аднак ён усіх іх закалыхвае. Так яму трапляюцца маладая вадзяніца Злата, якая скідае яго ў ваду, а потым дастае яго капялюх; Стары Лазняк, які хапае соннага Тома; і сям'я барсукоў, што бяруць Бамбадзіла ў палон. Дома на яго нападае копша з кургана, вядомы па «Звязе Пярсцёнка». Наступнага дня Том жэніцца са Златаю, а на вяселлі гуляе разам з барсукамі. Увосені Том адплывае на чоўне ў Шыр. Дарогаю ён сустракае (зноў не вельмі зычлівых) зімародка, на пяро якога ён змяніў лебядзінае пяро ў капелюшы; выдру; старую лебедзь; і хобітаў на беразе, якія смяюцца з яго. На ноч ён спыняецца ў свайго знаёмага хобіта Відлюдніка і яго сям'і, а зранку знікае. Усе жывёлы, якіх ён спаткаў, адвозяць яго човен назад, аднак забываюць вёслы на граніцы Шыру.

Змест
-----

1. Прыгоды Тома Бамбадзіла (англ.: The Adventures of Tom Bombadil)
2. Прагулянка Бамбадзіла на чоўне (англ.: Bombadil Goes Boating)
3. Прыгоды вандроўнага рыцара (англ.: Errantry)
4. Прынцэса Мі (англ.: Princess Mee)
5. Як Месячны дзед засядзеўся (англ.: The Man in the Moon Stayed Up Too Late)
6. Як Месячны дзед паквапіўся (англ.: The Man in the Moon Came Down Too Soon)
7. Каменны троль (англ.: The Stone Troll)
8. Берагавік Перы (англ.: Perry-the-Winkle)
9. Мары (англ.: The Mewlips)
10. Аліфант (англ.: Oliphaunt)
11. Фастытакалон (англ.: Fastitocalon)
12. Кот (англ.: Cat)
13. Нарачоная-цень (англ.: Shadow-bride)
14. Скарб (англ.: The Hoard)
15. Звон мора (англ.: The Sea-bell)
16. Апошні карабель (англ.: The Last Ship)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Прыгоды Тома Бамбадзіла  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | OCLC |

| ⛭Кнігі Дж. Р. Р. Толкіна пра Міжзем’е |
| --- |
| Выдадзеныя пры жыцці | 
Хобіт, або Туды і назад •
Уладар Пярсцёнкаў
(Брацтва Пярсцёнка •
Дзве вежы •
Вяртанне караля) •
Прыгоды Тома Бамбадзіла •
Дарога ўдалеч ідзе
 |
| Выдадзеныя пасмяротна | 
Сільмарыліян •
Незакончаныя сказанні •
Гісторыя Міжзем'я •
Апошняя песня Більба •
Дзеці Хурына •
Гісторыя «Хобіта»
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дземідовіч.

**Анатоль Віктаравіч Дземідовіч** (нар. 14 студзеня 1976, в. Вялікае Сяло, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гістарыяграфіі культуры Адраджэння ў Вялікім Княстве Літоўскім. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 студзеня 1976 года ў в. Вялікае Сяло Шчучынскага раёна.

Скончыў у 2002 годзе гістарычны факультэт ГрДУ імя Я. Купалы, у 2007 годзе — аспірантуру. Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Культура эпохі Адраджэння ў Вялікім Княстве Літоўскім у расійскай і беларускай гістарыяграфіі другой паловы XIX — пачатку XX ст.».

У 2002—2004 гадах працаваў настаўнікам гісторыі СШ № 16 г. Гродна. У 2004—2010 гадах выкладчык сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Лідскага каледжа ГрДУ імя Я. Купалы. З 2010 года ў Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце: старшы выкладчык, дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін, загадчык кафедры педагогікі і сацыяльна-гуманітарных дысцыплін, дацэнт кафедры агульнаправавых дысцыплін і дзяржаўнага кіравання.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: дарэвалюцыйная расійская і беларуская гістарыяграфія; метадалогія гістарычнай навукі і крыніцазнаўства;
пытанні сацыяльна-эканамічнага, культурнага, канфесійнага развіцця ВКЛ; гісторыя сельскай гаспадаркі Беларусі; краязнаўства.

Бібліяграфія
------------

* Формирование ренессансных идей и представлений в культуре Беларуси в освещении российской и белорусской историографии (вторая половина XIX — первая треть XX века). Барановичи, 2016; 2018.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ДЗЕМІДОВІЧ Анатолій Віктаравіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баранкевіч.

**Анатоль Канстанцінавіч Баранкевіч** (10 снежня 1959, Калінінград) — расійскі ваенны, паўднёваасяцінскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, міністр абароны Паўднёвай Асеціі (2004—2006), сакратар Савета бяспекі (2006—2008). Актыўны ўдзельнік грузіна-паўднёваасяцінскага канфлікту 2008 года, падчас якога асабіста падбіў 2 грузінскія танкі.

Біяграфія
---------

У 1977 годзе скончыў Усурыйскае сувораўскае ваеннае вучылішча, у 1981 годзе — Далёкаўсходняе агульнаваенное каманднае вучылішча і ў 1989 годзе — Ваенную акадэмію імя Фрунзэ. Удзельнічаў у абедзвюх чачэнскіх кампаніях. У чэрвені 2004 года звольніўся з узброеных сіл Расіі ў званні палкоўніка.

Генерал-лейтэнант паўднёваасяцінскай арміі. У 2004 годзе стаў міністрам абароны Рэсублікі Паўднёвая Асеція, у 2006 годзе — сакратаром Савета бяспекі краіны. Паводле яго інтэрв'ю газеце «Коммерсантъ» ад 5 снежня 2008 г. вайна ў Паўднёвай Асеціі ў жніўні таго ж гады паглыбіла яго супярэчнасці з прэзідэнтам Э. Какойты, з прычыны чаго ён быў змушаны сысці з паста сакратара Савета бяспекі.

Зноскі
------

1. ↑    (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сухарослаў.
**Уладлен Міхайлавіч Сухарослаў** (28 чэрвеня 1941, с. Байкі, Караідэльскі раён, Башкірская АССР) — беларускі і расійскі архітэктар. Заслужаны архітэктар РФ.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1968 годзе. У 1968—1971 гг. — старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у ПІ «Башкірграмадзянпраект» ва Уфе, у 1971—1972 гг. — галоўны архітэктар ПІ «Паўдуралдзіпрабытпрам» ва Уфе. З 1972 г. — кіраўнік групы архітэктараў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1975  года галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні АКМ-1, галоўны архітэктар майстэрні АКМ-1 у Мінскграмадзянпраекце, намеснік начальніка ГалоўАПУ Мінгарвыканкама. У 1985—1992 гг. — галоўны архітэктар Валгаграда, у 1992—1996 гг. — прэзідэнт праектна-будаўнічай фірмы, у 1996—2001 гг. — прафесар кафедры «Горадабудаўніцтва» ВалгДАБА, з 2001 г. — саветнік главы адміністрацыі Валгаграда па горадабудаўніцтве.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Член КПСС з 1981 года. Пражывае ў г. Валгаград.

Творчасць
---------

У час працы ва Уфе запраектаваў адміністрацыйны будынак «Сельгастэхнікі», комплекс НДІ вакцын і сыроватак, жылыя дамы.

Гандлёвы цэнтр у мікрараёне № 10 у Салігорску
Асноўныя працы ў Беларусі: Дом быту[ru], інжынерна-лабараторны корпус Упраўлення нафтаправода «Дружбы», тэхналагічны інстытут у Наваполацку (1973—1978); у аўтарскім калектыве: пансіянат ветэранаў Айчыннай вайны ў в. Мікалаеўшчына Мінскай вобласці (1983), гандлёва-грамадскі цэнтр  (ВД) (бел. у Салігорску (1980), комплекс піянерлагераў—баз адпачынку ў раёне г.п. Ракаў (1983), піянерлагер «Брыганціна» ў раёне в. Сычавічы (1985).

Зноскі
------

1. 1 2  Архитекторы Волгограда. С. 264.
2. 1 2 3  Сухорослов Владлен Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Сухорослов Владлен Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
* Архитекторы Волгограда. С. 264.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бабкоў.
**Анатоль Канстанцінавіч Бабкоў** (нар. 10 верасня 1947, в. Бірча Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі юрыст і палітык. Палкоўнік міліцыі.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (эканаміст), Мінскую вышэйшую школу МУС СССР (юрыст).

Працоўную дзейнасць пачаў слесарам на аўтабазе г. Бабруйска. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў старшым оперупаўнаважаным группы БКСУ, старшым следчым аддзела ўнутраных спраў Бабруйскага райвыканкама, начальнікам следчага аддзялення, начальнікам аддзела ўнутраных спраў Бабруйскага райвыканкама.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання, дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га і 2-га скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» I, II, III ступені, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Кто есть кто в Республике Беларусь — Białystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — С. 35. — 313 с. — ISBN 978-83-913780-0-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14266181'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14265955'></a>

Літаратура
----------

* Бабкоў А. К. // Парламент — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь другога склікання / Пад агульн. рэд. У. М. Канаплёва і М. А. Аўласевіча.-Мн. 2003.-С. 70.
**Ду́блінскі ру́капіс** — лацінскі зборнік другой паловы XIII ст. Уключае розныя творы на лацінскай мове: вершы, пропаведзі, дыдактычныя трактаты, запавет Св. Францыска, прароцтвы Іахіма Флорскага  (руск.) (бел. кароткі ірландскі летапіс, даведзены да 1174 года, і інш. У пачатку змешчана «Апісанне зямель» — невялікі геаграфічны трактат трэцяй чвэрці XIII ст. невядомага аўтара, каталіцкага місіянера, які прапаведаваў у Прыбалтыцы сярод язычнікаў у часы Міндоўга. У ім даецца кароткае геаграфічнае апісанне тагачаснай Еўропы, месцазнаходжанне розных краін, зямель і інш.

Помнік адкрыў і ўпершыню апублікаваў у арыгінале амерыканскі вучоны М. Колкер. Захоўваецца ў бібліятэцы Англіканскага ўніверсітэта ў Дубліне (Ірландыя).

Белая Русь
----------

Трактат — храналагічна самая ранняя гістарычная крыніца, у якой упершыню згадваецца Белая Русь (Alba Russia). Паводле кантэксту твора, аўтар меў на ўвазе сумежную з Літвой і Латгаліяй заходнюю частку тагачаснай Русі, гэта значыць тэрыторыю сучаснай Усходняй Беларусі.

Беларускі пераклад апублікаваны ў часопісе «Спадчына» (1993, № 6).

Літаратура
----------

* Дублінскі рукапіс. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Амфітэатр трох Галій** (фр.: Amphithéâtre des Trois Gaules) — амфітэатр рымскага перыяду ў французскім горадзе Ліён. Амфітэатр атрымаў сваё імя па назве «трох Галій» (Lugdunensis, Belgica и Aquitania), трох правінцый рымскай імперыі на тэрыторыі сучаснай Францыі.

Амфітэатр быў пабудаваны прыблізна ў 19 годзе н.э. на месцы цэнтральнай часткі Condate, гальскай вёскі, размешчанай тут да прыходу рымлян. Прадстаўнікі гальскіх плямёнаў збіраліся тут для абмеркавання розных пытанняў, што з'яўлялася прыкладам ранняй парламенцкай сістэмы.

Менавіта ў гэтым амфітэатры першыя хрысціянскія мучанікі ў Ліёне былі кінуты львам у 177 годзе н.э. Найбольш вядомым хрысціянскім мучанікам з'яўляецца Святая Бландзіна (St. Blandine). Паводле паддання яна была кінута ў клетку з ільвамі, але львы адмовіліся яе есці. Ільвы былі заменены быкамі, якія гэтак жа адмовіліся прычыніць ёй шкоду. Урэшце, рымскія салдаты забілі яе мячамі. У гонар святы Бландзіны, пазней, быў усталяваны помнік у выглядзе калоны, якая знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы амфітэатра.
**Амхава́я 2** (трансліт.: *Amchavaja 2*, руск.: Амховая 2) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падгор’еўскага сельсавета. Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Лупалава на лініі Магілёў—Крычаў. Рэльеф раўнінны, на захад мяжуе з лесам. Транспартныя сувязі па шашы Магілёў—Слаўгарад, якая праходзіць побач з вёскай.

Гісторыя
--------

У 1858 годзе — вёска (51 рэвізская душа) у Чавускім павеце Магілёўскай губерні Расійскай імперыі. Меўся шынок.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР.

З 20 жніўня 1924 года ў Лупалаўскім, з 2 сакавіка 1931 года ў Магілёўскім раёнах, з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я гады вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Магілёўскі» (цэнтр — в. Амхавая 1).

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з захаду кароткіх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і злучаных завулкамі. Забудавана двухбакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**:
	+ 1990 — 35 гаспадарак, 71 жыхар.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2007 — 16 гаспадарак, 21 жыхар.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)

Літаратура
----------

* Амхавая 2 // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Падгор’еўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Падгор’е |
| Вёскі | Амхавая 1 ·  Амхавая 2 ·  Быстрык ·  Галяні 1 ·  Галяні 2 ·  Дары ·  Дубінка 1 ·  Дубінка 2 ·  Запруддзе ·  Зімніца ·  Князеўка ·  Нядашава 1 ·  Нядашава 2 ·  Пятровічы ·  Сідараўка ·  Стужыца |
**Келесірыя** (ці па-старажытнагрэчаску: ἡ Κοίλη Συρία; лац.: Coelesyria, бел.: Полая Сірыя) — гістарычная вобласць на поўдні Сірыі, размешчаная ў даліне Бекаа паміж хрыбтамі Ліван і Антыліван. Арашаецца рэкамі Эль-Азі (старажытны Аронт) і Эль-Літані (Леонт).

З часоў войн дыядохаў назва Келесірыя было распаўсюджана на Палесціну і Фінікію, якія доўгі час з'яўляліся прадметам спрэчак паміж Пталамеямі і Селеўкідамі. Пры рымскім імператары Септыміі Северы ў 194 годзе Келесірыя стала асобнай правінцыяй, якая размяшчалася ў паўночнай частцы былой правінцыі Сірыя.

Літаратура
----------

* Othmar Keel, Max Küchler, Christoph Uehlinger: Orte und Landschaften der Bibel. Ein Handbuch und Studien-Reiseführer zum Heiligen Land. Band 1: Geographisch-geschichtliche Landeskunde, Vandenhoeck & Ruprecht. Göttingen 1984. ISBN 3-525-50166-8. «Syrien» und «Koilesyrien». S. 237.
Галоўнае кольца Юпітэра. Здымак апарата «Галілеа».

**Кольцы планеты** — сістэма плоскіх канцэнтрычных утварэнняў з пылу і лёду, якая круціцца вакол планеты ў экватарыяльнай плоскасці. Кольцы выяўлены ва ўсіх газавых гігантаў Сонечнай сістэмы: Сатурна, Юпітэра, Урана, Нептуна і, магчыма, у Рэі, спадарожніка Сатурна.

Гісторыя
--------

Сістэма кольцаў Сатурна была адкрыта ў XVII стагоддзі. Першым яе назіраў хутчэй за ўсё Галілеа Галілей у 1610 годзе, аднак з-за нізкай якасці оптыкі ён бачыў не кольцы, а толькі «прыдаткі» па абодва бакі Сатурна.

У 1655 годзе Хрысціян Гюйгенс, выкарыстоўваючы больш дасканалы чым у Галілея тэлескоп, першым убачыў кольцы Сатурна і запісаў: «Кольцам акружаны тонкім, плоскім, які нідзе не датыкаецца, да экліптыкі нахіленым».

Больш 300 гадоў Сатурн лічыўся адзінай планетай, акружанай кольцамі. Толькі ў 1977 годзе, пры назіранні пакрыцця Уранам зоркі, у планеты былі выяўлены кольцы. Слабыя і тонкія кольцы Юпітэра былі адкрыты ў 1979 годзе касмічным апаратам «Вояджэр-1». Праз 10 гадоў, у 1989 годзе, «Вояджэр-2» выявіў кольцы Нептуна.

Кольцы можа мець таксама спадарожнік Сатурна Рэя. Даныя, перададзеныя ў лістападзе 2005 і ў жніўні 2007 года апаратам «Касіні — Гюйгенс», паказалі, што пры заходзе ў «цень» Рэі, паток электронаў, які рэгіструюцца ад Сатурна, некалькі разоў анамальна памяншаўся, што можа сведчыць пра наяўнасць у Рэі трох кольцаў (англ.).

Гл. таксама
-----------

* Кольцы Юпітэра
* Кольцы Сатурна
* Кольцы Урана
* Кольцы Нептуна

Зноскі
------

1. ↑  *В. Л. Пантелеев.* Физика Земли и планет, курс лекций. — 2001.
2. ↑  *К. В. Холошевников.*. Пылавыя каляпланетныя комплексы **(нявызн.)**. Праверана 14 лютага 2009.
3. ↑  *Н. Т. Ашимбаева (ГАИШ)*. Новый лакомый объект исследований в Солнечной системе? **(нявызн.)** (10 сакавіка 2008). Праверана 14 лютага 2009.

Літаратура
----------

* *Холшевников, Константин Владиславович*. Почему у планет земной группы нет колец? **(нявызн.)**.  Соросовский журнал. Праверана 29 снежня 2010.

| ⛭Сонечная сістэма (≛ спіс аб’ектаў) |
| --- |
| 
 |
| **Сонца** |
| **планеты і *карлікавыя планеты*:** ✰ Меркурый ·  ✰ Венера ·  ✯ Зямля ·  Марс ·  *Цэрэра* ·  ✯✰ Юпітэр ·  Сатурн ·  ✰ Уран ·  ✯ Нептун ·  *Плутон* ·  *Хаўмеа* ·  *Макемаке* ·  *Эрыс* |
| **іх спадарожнікі/кольцы:** Зямлі ·  Марса ·  Юпітэра/∅ ·  Сатурна/∅ ·  Урана/∅ ·  Нептуна/∅ ·  *Плутона* ·  *Хаўмеа* ·  *Эрыды* |
| **Малыя целы**: метэароіды ·  астэроіды/іх спадарожнікі (калязямныя ·  асноўнага пояса ·  траянцы ·  кентаўры) ·  транснептунавыя (ПК ·  РД) ·  дамаклоіды ·  каметы (ВО) |
Геаметрычная крутка крыла
**Крутка крыла** (англ.: washout; таксама *кручэнне крыла*[1]) — змяненне профілю крыла ўздоўж яго даўжыні, накіраванае, каб зрыў патоку пры звальванні пачынаўся з каранёвай часткі крыла. Пры гэтым элероны, якія знаходзяцца ў канцавой частцы крыла, працягваюць дзейнічаць і забяспечваюць пілота эфектыўным сродкам для выхаду з крытычнага рэжыму палёту.

Вядома, што звальванне самалёта адбываецца з-за зрыву аэрадынамічнага патоку ад паверхні крыла, пры якім рэзка падае каэфіцыент пад'ёмнай сілы. У крылаў з вялікім звужэннем і вялікай стрэлападобнасцю зрыў патоку заўсёды пачынаецца з канцоў крыла, пры гэтым змешчаныя там элероны перастаюць эфектыўна дзейнічаць,што ўскладняе выхад самалёта са звальвання. Для забяспячэння пачатку зрыва струменя з каранёвай часткі крыла прымяняюцца два спосабы:

* **геаметрычная крутка**: крыло мае аднолькавы профіль па ўсім размаху, але ўсталёвачныя вуглы профіляў мяняюцца так, што профілі ля канцавой частцы крыла абцякаюцца пад меншым вуглом атакі, чым ля каранёвай частцы;

* **аэрадынамічная крутка**: профіль крыла змяняецца ўздоўж размаха так, каб зрыў струменя на канцах пачынаўся пры вялікіх вуглах атакі.

Зноскі
------

1. ↑  А.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палівода.
**Уладлен Андрэевіч Палівода** (20 сакавіка 1939, с. Новыя Серагозы, Херсонская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. З 1966 г. — архітэктар, кіраўнік брыгады, намеснік загадчык аддзела ў ПКБ Мінсельбуда БССР. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Займаецца пытаннямі інтэр'ера, прамысловай эстэтыкі, дызайну.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны сярэбраным медалём ВДНГ СССР за мастацка-канструктарскае рашэнне выставачнай экспазіцыі па сельскай архітэктуры да III Усесаюзнаму з’езду калгаснікаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Поливода Владлен Андреевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Малое Пакамерскае**, **Пакамерскае 2** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 22 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 3,6 км на паўночны захад ад вёскі Задуб’е, за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад возера Вялікае Пакамерскае. Адносіцца да басейна ракі Цна.

Плошча паверхні 0,082 км², даўжыня 0,4 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км.  

Акруглай у плане формы. Акружана шырокай, месцамі забалочанай поймай. Берагі пясчаныя, пераважна нізкія, параслі лесам і хмызняком. Зарастае істотна. Вакол возера кальцавая выдма.

У возеры водзяцца лінь, карась, акунь, шчупак і іншыя віды рыб.

Уваходзіць у склад біялагічнага заказніка рэспубліканскага значэння «Ялоўскі».

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-125 Архівавана 2 мая 2013.
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
**Улан-Бургасы**  (руск.: Ула́н-Бурга́сы, бур. Улаан бургааhан) — горны хрыбет у цэнтральнай Бураціі, які працягнуўся з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 200 км ад даліны ракі Селенгі да Віцімскага пласкагор’я.

Плошча — больш за 26 000 км². Хрыбет фарміруе ўсходні борт Байкальскай катлавіны. Усходнія і паўднёвыя схілы хрыбта, якія апускаюцца да далін рэк Селенгі, Уды і Курбы, адносяцца да фізіка-геаграфічнай вобласці Селенгінскага сярэднегор’я. Сярэднія вышыні складаюць 1400—1800 м, а шырыня 30-50 км. Вышэйшы пункт — гара Хурхаг (2033 м).

Зноскі
------

1. ↑  карта Бураціі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Вятчынскае падняцце** (ад назвы вёскі Вятчын у Жыткавіцкім раёне) — тэктанічная структура ў Жыткавіцкім, Любанскім і Акцябрскім раёнах, у заходняй частцы Капаткевіцка-Велікаборскай ступені Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмічнымі даследаваннямі ў 1972 годзе. Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых адкладах.

Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Вятчынскае падняцце — монакліналь, абмежаваная на паўночным захадзе, поўдні і паўднёвым захадзе Вятчынскім і Паўднёва-Жыткавіцкім разломамі. Малаамплітудным папярочным разрывам падзелена на 2 блокі. Памеры Вятчынскага падняцця 15×2,5 км. Амплітуда 200—300 м. Структурны план міжсалявых адкладаў у агульных рысах адпавядае плану падсалявых адкладаў, але Вятчынскае падняцце прадстаўлена толькі ўсходнім блокам, таму што малаамплітудны Вятчынскі разлом, які абмяжоўвае заходнюю частку падсалявой структуры, па міжсалявых адкладах не фіксуецца. Памеры Вятчынскага падняцця па міжсалявых адкладах 5×5 км. Амплітуда 100—150 м. Развілося Вятчынскае падняцце ў асноўным у лебядзянска-каменнавугальны час.

Літаратура
----------

* Вятчынскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панчанка.
**Уладзіслаў Якаўлевіч Панчанка** (нар. 15 верасня 1947, Баранавічы) — вучоны. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар. З’яўляецца адным з вядучых спецыялістаў у галіне лазерна-інфармацыйных тэхналогій. Акадэмік Расійскай акадэміі навук.

Біяграфія
---------

У 1971 годзе скончыў фізічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю.

У 1997 годзе было прысвоена званне заслужанага дзеяча навукі Расіі. У 2006 годзе Уладзіслаў Якаўлевіч узначаліў Інстытут малекулярнай фізікі Расійскага навуковага цэнтра «Курчатаўскі інстытут».

У 2008 годзе прэм’ер-міністр Расіі Уладзімір Пуцін прызначыў старшынёй савета Расійскага фонда фундаментальных даследаванняў.

З’яўляецца аўтарам болей за 350 навуковых работ, у тым ліку — 12 манаграфій і манаграфічных аглядаў. У найболей значных работах даследуюцца найвастрэйшыя і найболей актуальныя праблемы фізікі і інфармацыйных тэхналогій.

Зноскі
------

1. ↑  Знiчкi Айчыны

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | All-Russian Mathematical Portal |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Казармы** — будынкі пачатку XX стагоддзя ў Клецку, размешчаныя па вул. Казарменная, 4-8. Помнікі архітэктуры стылю мадэрн.

Гісторыя
--------

Клецкія казармы ў пачатку XX ст.
Клецкія казармы ў пачатку XX ст.
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя з дрэва, цэглы і бутавага каменю для кавалерыйскага гарнізона. Тры тыпавыя будынкі казарм і стайні складалі ансамбль сіметрычна-восевай планіроўкі. Цяпер казармы выкарыстоўваюцца пад жыллё.

Архітэктура
-----------

Казармы — П-падобныя ў плане аднапавярховыя будынкі, накрытыя вальмавымі дахамі. У цэнтры манументальныя двухпавярховыя мураваныя аб’ёмы з скразнымі праездамі ў выглядзе шырокіх арак (перакрыцці плоскія па бэльках). Сцены цэнтральных аб’ёмаў завершаны фігурнымі ўвагнута-выпуклымі шчытамі. Вуглы ўмацаваны буйнымі контрфорсамі. Элементы архітэктурнага дэкору — ліштвы квадратных аконных праёмаў, профілі з чырвонай цэглы, вылучаюцца на фоне бутавых сцен. Галоўны фасад фланкіраваны рызалітамі бакавых крылаў. Планіроўка памяшканняў калідорная.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Казармы (Клецк) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Казармы (Клецк) на сайце Radzima.org
**Канкар-Пунсум** — гара ў Бутане, адна з найвышэйшых яго пунктаў. Мае вышыню над узроўнем мора 7570 м і адносную вышыню каля 2990 м, з’яўляецца найвышэйшай непакоранай вяршыняй у свеце.

Упершыню апісаная ў 1922 годзе, але з-за тапаграфічных хібаў не была ўстаноўлена дакладная прыналежнасць спрэчнай памежнай гары Кітаю ці Бутану. Пасля дазволу ў 1983 годзе ў Бутане альпінізму, у 1985 і 1986 гадах былі зроблены чатыры спробы ўзыходжання на гару, якія ўсталявалі прыналежнасць Канкар-Пунсум Бутану, а Кула-Кангры вышынёй 7554 м — Тыбету. У 1994 годзе Бутан забараніў узыходжанне на горы вышынёй больш за 6000 м з-за павагі да мясцовай веры, а ў 2003 годзе альпінізм быў цалкам забаронены. У 1998 годзе японская экспедыцыя выявіла жаданне падняцца на гару з кітайскага боку, але не атрымала дазволу ад уладаў, каб пазбегнуць міжнародных ускладненняў, аднак у 1999 годзе паднялася на вяршыню Канкар-Пунсум Паўночны (Ліянканг-Кангры, 7535 м), заявіўшы, што Канкар-Пунсум цалкам ляжыць на поўнач ад мяжы і, такім чынам, належыць Кітаю. Гэты пункт гледжання была падтрымана ўладамі Кітая і Японіі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 315171011 |
**Малое Марско́е** (руск.: Ма́лое Морско́е, чук.: Мокачен-Анкаватан) — возера ў Азіяцкай частцы Расіі, у Далёкаўсходняй федэральнай акрузе, у Ніжнекалымскім улусе Рэспублікі Саха (Якуція), у басейне ракі Вялікая Чукочая.

Возера знаходзіцца за Палярным кругам, у паўночна-ўсходняй частцы Калымскай нізіны. Плошча яго паверхні складае 58,2 км². Даўжыня 11 км, найбольшая шырыня 7,5 км. Плошча вадазбору 104 км². Катлавіна возера мае няправільную форму. Берагавая лінія парэзаная слаба. Берагі нізкія, пакрытыя тундравай расліннасцю. Жыўленне вадой дажджавое і снегавое, з перавагай снегавога. Замярзае возера ў верасні — пачатку кастрычніка, вызваляецца ад лёду ў канцы чэрвеня. У халодныя гады возера цалкам не ўскрываецца.

За 3 км у напрамку на поўнач ад Малога Марскога знаходзіцца Вялікае Марское возера.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Измайлова А. В.* Малое Морское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (руск.)
2. 1 2 3 4  *Озеро Мал. Морское (Мокачен-Анкаватын) (руск.)*  (руск.) — інфармацыя пра аб'ект у Дзяржаўным водным рэестры РФ.

Літаратура
----------

* Морские озёра // Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1991. — Т. 1. — С. 838. — 863 с. — 2 000 000 экз. — ISBN 5-85270-042-8 (т. 1.). (руск.)

Спасылкі
--------

* *Озеро Мал. Морское (Мокачен-Анкаватын) (руск.)*  (руск.) — інфармацыя пра аб'ект у Дзяржаўным водным рэестры РФ.
* *Измайлова А. В.* Малое Морское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (руск.)
**Маргарыта Вітальеўна Шол** (укр.: Маргарита Віталіївна Шол; нар. 15 верасня 1988 года, Марыупаль, Данецкая вобласць) — украінскі палітык.
Народны дэпутат Украіны IX склікання.

Біяграфія
---------

Скончыла эканамічны факультэт Прыазаўскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. Шол працавала бухгалтарам у МКВ «Украінскі інстытут сталёвых канструкцый імя В. Шыманоўскага».

Давераная асоба кандыдата ў Прэзідэнты Украіны Уладзіміра Зяленскага на выбарах 2019 года.

Кандыдат у народныя дэпутаты ад партыі «Слуга народа» на парламенцкіх выбарах 2019 года, № 107 у спісе. На час выбараў: часова не працуе, беспартыйная. Член Камітэта Вярхоўнай Рады па пытаннях аграрнай і зямельнай палітыкі, старшыня падкамітэта па пытаннях развіцця базавых галін у аграпрамысловым комплексе.

Намеснік сустаршыні групы па міжпарламенцкіх сувязях з Латвійскай Рэспублікай.
**Канкарданс** (лац.: concordia — «згода») — кніга, у якой сабраны з аднаго або некалькіх твораў месцы, якія складаюцца з адных і тых жа слоў (так званы канкарданс слоў) або тыя, якія змяшчаюць адзін і той жа сэнс (так званы рэальны канкарданс). Прыклады некаторых канкардансаў, складзеных у XIX стагоддзі: Флюгель — да Карана (выдадзены ў Лейпцыгу, 1842), Коўдэн-Клерк — да Шэкспіра (Лондан, 1881), Ломлер — да твораў Лютэра (Дармштат, 1827-29).

Біблейскія канкардансы
----------------------

Біблейскія канкардансы — гэта збор у алфавітным парадку усіх слоў, выразаў і фраз, якія сустракаюцца ў Святым Пісанні, з указаннем месца, дзе яны знаходзяцца. Паралельныя месцы святых кніг старанна адшукваліся і збіраліся яшчэ айцамі царквы. Цытаты падобнага роду ёсць у шматлікіх іх творах, якія з'яўляюцца па некаторых (прыватных, вядома) дагматычных і павучальных пытаннях свайго роду прадметнымі канкардансамі— зводкай месцаў з усіх святых кніг, якія каментуюць вядомае становішча.

Першая, уласна канкарданцыя, аднак, з'явілася ў пачатку XIII стагоддзя на лацінскай мове. Пачынальнікам у гэтай справе з'явіўся Антоній Падуанскі (1195—1231), з імем якога вядома сачыненне пад назвай «Concordantiae morales sacrae scripturae» («Маральная канкарданцыя Святога Пісання»). Гэта была свайго роду прадметная канкарданцыя. У ёй аўтар, згодна з агульным кірункам свайго светапогляду, выбраў з Бібліі тэксты (з паралельнымі цытатамі да іх) толькі па маральных пытаннях.

Літаратура
----------

* Еврейско-русский и греческо-русский словарь-указатель на канонические книги Священного Писания. «Библия для всех» СПб 2005.

Спасылкі
--------

* Біблія на англійскай з нумарацыяй Стронга
* Поўная сімфонія на Сінадальны пераклад Бібліі (кананічныя і некананічныя кнігі)
* Артыкул «*конкорданции*» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі
Вялікае ахоўнае сфагнавае балота паблізу Атавы, Канада
**Сфагнавыя балоты** — разнавіднасць водна-балотных угоддзяў, звычайна верхавых балот, пераважная ва ўмераных шыротах лясной і лесатундравай зон.

Сфагнавыя балоты фармуюцца ў вільготных нізінах і пакрытыя тоўстым покрывам імхоў роду сфагнум (*Sphagnum*). Пад пластом моху знаходзяцца ў асноўным кіслыя бескіслародныя воды.

Воды ў сфагнавых балотах кіслыя, бедныя пажыўнымі рэчывамі і з паніжаным утрыманнем кіслароду, што стварае ўмовы, якія несумяшчальныя з нармальнымі ўмовамі жыцця большасці жывых істот, у тым ліку і бактэрый распаду. Такія ўмовы перашкаджаюць раскладанню паваленых дрэў, пылка і іншых арганічных рэчываў, якія могуць заставацца пад паверхняй балота на працягу тысяч гадоў.

Сфагнавыя балоты часта выпуклай формы, бо сфагнумы лепш растуць у цэнтры балоты, дзе слабей мінералізацыя вады.

Балоты знаходзяцца пад пагрозай знікнення з-за асваення зямель, змены воднага абмену і забруджвання сцёкавых вод.

Флора
-----

Флора сфагнавых балот прадстаўлена такімі травяністымі раслінамі і нізкімі хмызнякамі, як *Vaccinium macrocarpon*, *Chamaedaphne calyculata*, *Sarracenia purpurea*, *Arethusa bulbosa*, *Carex oligosperma*, відамі рода расіца (*Drosera*), *Carex oligosperma*.

Фаўна
-----

Сярод відаў фаўны сфагнавых балот сустракаюцца такія, як *Pseudophryne corroboree* и *Pseudophryne pengilleyi* (аўстралійскія жабы рода *Pseudophryne*).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Sphagnum Bogs(недаступная спасылка)  (англ.)
2. 1 2  Sphagnum and Water  (англ.)

Спасылкі
--------

* Артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Інструкцыя па стварэнні сфагнавага балота ў сябе ў садзе  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 148367504 |