У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Базен.

**Эрвэ Базен** (фр.: Hervé Bazin), сапраўднае імя **Жан-П’ер Мары Эрвэ-Базен** (фр.: Jean-Pierre Hervé-Bazin; 17 красавіка 1911, Анжэ — 17 лютага 1996) — французскі пісьменнік, удзельнік Руху Супраціву, прэзідэнт Ганкураўскай акадэміі (з 1973). Лаўрэат Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1980).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў пабожнай буржуазнай сям’і. Дзяцінства прайшло ў дэпартаменце Мен і Луара. Праз частыя канфлікты з уладнай маці (вобраз якой пазней выведзены ў рамане «Гадзюка ў кулаку») некалькі разоў уцякаў з дому, пакуль у 20 гадоў урэшце не пакінуў сям’ю. Нягледзячы на цяжкія ўспаміны, выкліканыя бацькоўскай сядзібай, усё жыццё заставаўся вельмі прывязаны да родных мясцінаў — менавіта там адбываюцца дзеі большасці яго раманаў.

Пасля пансіяната Эрвэ Базен паступіў на факультэт літаратуры ў Сарбоне. Дзеля заробку браўся за кожную працу, змяніў шмат прафесій. Самастойнае жыццё пачаў прадаўцом хустак і шкарпэтак на вядомай вуліцы Лепік у Парыжы, дарозе ў краіну мастакоў — на Манмартр. Гандаль не пайшоў, але Базен не журыўся, асвойваў прафесію за прафесіяй. Быў мулярам, тынкоўшчыкам, цесляром, электраманцёрам. Літаратурную дзейнасць пачаў беспаспяховымі вершамі. У 1946 годзе стварае паэтычны часопіс «Ракавіна» (*La Coquille*), выпусціў 8 нумароў; у 1948 годзе атрымаў прэмію Апалінера за «Дзень» (*Jour*) — свой першы зборнік паэм, напісаны як працяг *À la poursuite d’ris*. Потым парадай Поля Валеры кінуў паэзію і заняўся прозай.

Канфліктныя адносіны з маці натхнілі пісьменніка на раман «Гадзюка ў кулаку» (*Vipère au poing*, 1948), апавяданне пра поўныя нянавісці адносіны ў сям’і Рэзо: бяздушную і жорсткую маці, што ўвесь час знаходзіць новыя спосабы прыгнёту і прыдзірак, і яе дзяцей, найперш апавядальніка Жана Рэзо. Гэтыя «Атрыды ў фланэлевай камізэльцы», як называў раман сам Эрвэ Базена, былі добра ацэнены крытыкам Марысам Надо. Раман меў велізарны поспех у пасляваенны час, як і многія іншыя, дзе натуралістычна апісваліся норавы эпохі і ствараліся верагодныя псіхалагічныя партрэты. Персанажы «Гадзюкі ў кулаку» сталі героямі і іншых раманаў: «Смерць коніка» (*La mort du petit cheval*, 1950) і «Крык савы» (*Cri de la chouette*, 1971).

У 1950 годзе Эрвэ Базен апублікаваў *L’amour est à réinventer* ў часопісе Люсі Фор[fr] *La Nef*, у тым жа нумары друкаваліся творы Марселя Аклера[fr], Жака Адыберці, Эміля Данаэна[fr], Марыса Друона і Андрэ Маруа.

Эрвэ Базена лічаць «сямейным раманістам», сям’я — цэнтральная тэма ўсіх яго раманаў. Эдварда Кузьміна адзначала, што *«аналіз псіхалогіі шлюбу <…> надзвычай грунтоўна і пільна распрацаваны пісьменнікам»*. Пры гэтым, як паказвае крытык у сувязі з раманам «Шлюбная жыццё» (*Le Matrimoine*, 1966), *«кожная палова роду чалавечага можа прачытаць яго са сваіх пазіцый. Жанчыны прачытаюць яго з гарачым спачуваннем, пазнаўшы, нібы ў люстэрку, свае штодзённыя вялікія і маленькія драмы. Мужчына ж можа прачытаць раман з поўным самаздавальннем, салідарны з героем, разам з ім абвінаваціўшы жанчыну ва ўсім бязладдзі побыту. І не адразу заўважыць, што, здаецца, пісьменнік злавіў яго ў пастку»*. У гутарках Базен бязбоязна раскрываўся, падахвочваючы і суразмоўцу быць такім жа непасрэдным і адкрытым, каб не марнаваць час размовы. Базен спяшаўся жыць, павышаны тэмп жыцця, нават разводы і шлюбы (якіх было чатыры), колькасць дзяцей, ледзь не большае за колькасць раманаў, былі нармальным адлюстраваннем падараванага яму леанардаўскага творчага і жыццёвага зараду.

Тым жа часам Базен піша навелы і эсэ, як, напрыклад, «Усё, у што я веру» (*Ce que je crois*, 1977).

У 1960 годзе Эрвэ Базен стаў членам Ганкураўскай акадэміі, а ў 1973 годзе яе прэзідэнтам (Хорхэ Семпрун, які мусіў змяніць Франсуа Нурысье, перадаў Базену сваю чаргу).

Эрвэ Базен быў актывістам руху за мір, звязанага з Камуністычнай партыяй, ідэі якой былі блізкія пісьменніку. Удзельнічаў у Супраціве, не прыняўшы капітуляцыі Францыі перад нацысцкай Германіяй. У пасляваенныя гады Базен змагаўся супраць ідэі магчымасці ядзернага канфлікта. Падтрымліваў з Францыі сям’ю Розенбергаў, пакуль ішоў судовы працэс па іх справе.

У 1980 годзе Эрвэ Базен атрымаў Міжнародную Ленінскую прэмію, на што Ражэ Пейрэфіт іранічна заўважыў: *«Эрвэ Базен атрымаў дзве прэміі, якія склалі пару: Ленінскую прэмію за мір і Прэмію за чорны гумар[fr]»*.

Новыя знакі прыпынку
--------------------

У эсэ 1966 годзе *Plumons l’Oiseau* прапанаваў шэсць новых знакаў прыпынку (уключна з выкарыстаным і да гэтага іранічным знакам):

* іроніяіронія
* сумненнесумненне
* упэўненасцьупэўненасць
* згодазгода
* аўтарытэтнасцьаўтарытэтнасць
* каханнекаханне

Асноўныя творы
--------------

* «Змяя ў кулаку» / *Vipère au poing* (1948)
* «Галавой аб сцяну» / *Tête contre les murs* (1949)
* «Смерць коніка» / *La Mort du petit cheval* (1950)
* «Устань і ідзі» / *Lève-toi et marche* (1951)
* *Contre vents et marées* (1953)
* «Я люблю нягледзячы ні на што…» / *Qui j’ose aimer* (1955)
* «Дзеля сына» / *Au nom du fils* (1960)
* «Алей ў агонь» / *L’huile sur le feu* (1965)
* «Шлюбная жыццё» / *Le Matrimoine* (1966)
* «Шчасліўцы з вострава адчаю» / *Les Bienheureux de la désolation* (1970)
* «Крык савы» / *Cri de la chouette* (1971)
* «Мадам Экс» / *Madame Ex* (1974)
* «І агонь пажырае агонь» / *Un feu dévore un autre feu* (1978)
* «Зялёны храм» / *L'église verte* (1981)
* *Le Démon de minuit* (1988)
* *L'École des pères* (1991)

Беларускія пераклады
--------------------

Паасобныя творы на беларускую пераклаў Сяргей Шупа.

* Здаецца мансарда // Французская навела XX стагоддзя. — Мн. 1992.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Fichier des personnes décédées mirror Праверана 13 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q100324112'></a>
2. ↑  Hervé Bazin // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
3. ↑  Hervé Bazin // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
4. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
5. ↑  LIBRIS — 2012. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
6. ↑  Э. Кузьмина. Роман или исследование? // «Литературное обозрение», 1973, № 7, с.86-88.
7. 1 2  Девиз Базена - надо выстоять. Лоллий Замойский **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  artrevue.org. Архівавана з першакрыніцы 2 лістапада 2018. Праверана 21 сакавіка 2019.
8. ↑  Hervé Bazin: *Plumons l’oiseau*. Editions Bernard Grasset, Paris 1966, u. a. S. 142.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12190958 · BIBSYS: 90058915 · BNC: a11752804 · BNE: XX850372 · BNF: 120425035 · CiNii: DA01967722 · CONOR: 45233251 · GND: 118657712 · ICCU: RAVV018917 · ISNI: 0000 0001 2103 7900 · LCCN: n50037347 · LNB: 000000976 · NDL: 00519880 · NKC: jn19990000538 · NLA: 36102028 · NSK: 000016277 · NTA: 069369488 · NUKAT: n01023152 · PTBNP: 14100 · LIBRIS: 250475 · SUDOC: 027394751 · VIAF: 109378479 |

 |