**Знішчыць горад, каб выратаваць яго** (іншы варыянт: «знішчыць вёску, каб выратаваць яе») — адна з самых знакамітых фраз перыяду вайны ў В’етнаме (1965—1973). Падчас вайны шырока выкарыстоўвалася амерыканскімі журналістамі ў самых розных кантэкстах. З-за частага цытавання арыгінальны варыянт гэтай фразы і яе крыніца досыць складана вызначыць.

Паходжанне
----------

30—31 студзеня 1968 Нацыянальны фронт вызвалення Паўднёвага В’етнама пачаў сваё першае стратэгічнае наступленне, атакаваўшы гарады і стратэгічныя аб’екты на ўсёй тэрыторыі краіны. У гісторыю В’етнамскай вайны гэта падзея ўвайшла як Тэцкае наступленне.

Адным з аб’ектаў атакі стаў невялікі горад Бенчэ (цяпер сталіца аднайменнай правінцыі Бенчэ), размешчаны ў дэльце Меконга на поўдзень ад Сайгона. У выніку нападу горад у той ці іншай ступені перайшоў пад кантроль НФВПВ. Сілы 9-й пяхотнай дывізіі ЗША пры падтрымцы авіяцыі і артылерыі ўступілі з праціўнікам у вулічныя баі, у канчатковым рахунку выбіўшы яго адсюль. У ходзе баявых дзеянняў многія дамы ў Бенчэ былі пашкоджаны або разбураны.

7 лютага 1968 года карэспандэнт «Асашыэйтэд Прэс» Пітэр Арнэт (які пасля атрымаў шырокую вядомасць сваім асвятленне баявых дзеянняў у Іраку ў 1991 і 2003 гадах) адправіў у сайгонскі офіс агенцтва нататку аб бітве за Бенчэ. У нататцы, у прыватнасці, згадвалася аб тым, што нейкі амерыканскі маёр, імя якога Арнэт катэгарычна адмовіўся выдаваць, заявіў: **«Было неабходна знішчыць горад, каб выратаваць яго»** (англ.: It became necessary to destroy the town to save it). Фраза зрабіла сапраўдную сенсацыю ў ЗША, была падхоплена іншымі сродкамі масавай інфармацыі і шматкроць цытавалася, у тым ліку ў кантэксце абсурднасці амерыканскай палітыкі ў В’етнаме.

Праўдападобнасць
----------------

Некаторыя крыніцы ставілі пад сумнеў праўдападобнасць фразы, у прыватнасці, з-за таго, што Арнэт не выдаваў імя аўтара. Газета «Нью Рыпаблік» прыпісала аўтарства маёру Чэстэру Браўну, які адказваў падчас бітвы за артылерыйскую і авіяцыйную падтрымку. Аднак, як сведчыць былы капітан Майкл Мілер, які служыў у інжынерным корпусе арміі ЗША і падчас Тэцкага наступлення знаходзіўся ў іншым горадзе, фраза з’яўляецца дакладнай, але была сказана зусім іншым чалавекам. Паводле Мілера, пасля бітвы за Бенчэ ў 3-м батальёне 39-га пяхотнага палка 9-й пяхотнай дывізіі быў дадзены брыфінг для журналістаў. Гэты брыфінг праводзіў начальнік аддзела батальёна па сувязях з грамадскасцю маёр Бурыс (Booris). Мілер успамінаў, што прысутныя журналісты пастаянна ўздымалі тэму разбурэнняў у горадзе ў кантэксце суразмернасці прымянення сіламі ЗША агнявой моцы. Спрабуючы стрымаць напор журналістаў, Бурыс у рэшце рэшт неасцярожна заявіў: *«Нам давялося знішчыць Бенчэ, каб выратаваць яго»*. У ход брыфінгу тут жа ўмяшаўся камандзір батальёна падпалкоўнік Дэлюка (Deluca) і паспяхова давёў яго да канца.

Цікава адзначыць, што карэспандэнт «Лос-Анджэлес Таймс» Уільям Тоўхі праз некалькі тыдняў пасля бітвы пісаў, што ў выніку баёў горад быў разбураны на 25%, а не на 80%, як паведамлялася раней.

Гл. таксама
-----------

* Гуманітарная бамбардзіроўка

Зноскі
------

1. ↑  The Tet Offensive | Ashbrook
2. 1 2  Accuracy In Media - AIM Report **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 чэрвеня 2007. Праверана 9 снежня 2020.
3. ↑  Архивированная копия **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 лютага 2018. Праверана 12 чэрвеня 2007.

Спасылкі
--------

* М. Миллер. Спасая Бенче  (англ.)

| ⛭Вайна ў В’етнаме |
| --- |
| Падзеі | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1955—1965 | Апбак • Танкінскі заліў • Танкінская рэзалюцыя • «Пранізлівая страла» • Гатэль Brinks • Біньзя • «Палаючае дзіда» |
| 1965—1973 | «Дугавая лямпа» • «Грымоты» • «Зорнае святло» • Я-Дранг • Лангтан • «Этлбара» • «Бола» • «Сідар-Фолс» • «Джанкшэн-Сіці» • «Папай» • База «Голд» • Вышыні • Кантхіен • Дакто • База «Бёрт» • Кхешань • Тэт (1) • Кхамдык • Міні-Тэт • Анбаа • Хюэ • Тэт (2) • «Меню» • Вышыня «Гамбургер» • Камбоджа • «Lam Son 719» • База «Мэры-Эн» • Вялікдзень • «Кішэнныя грошы» • «Індывідуальны кравец» • «Паўабаронца» • «Паўабаронца II» • Парыжскае пагадненне |
| 1973—1975 | «Вяртанне дадому» • Вясна • «Дзіцячы пад’ёмнік» • Таншанят • «Парывісты вецер» • Сайгон |

 |
| Бакі | Злучаныя Штаты Амерыкі Узброеныя Сілы ЗША (MACV • MACV-SOG • Tiger Force • Праект 100 000) • Сцяг Паўднёвага В'етнама Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам • Паўднёвая Карэя Паўднёвакарэйскі кантынгент • Сцяг Камбоджы Свабодныя кхмеры • Сцяг В'етнама В’етнамская народная армія (ЦУПВ) • Сцяг В'етконга В’етконг (ЧРУРПВ) • Сцяг СССР Савецкі кантынгент • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Паўночнакарэйскія лётчыкі • Сцяг Кампучыі (1975-1979) Чырвоныя кхмеры • Сцяг Лаоса Патэт Лаа •  АФВПН |
| Тактыка і стратэгія | Партызанская вайна • Праграма «Фенікс» • Экалагічная вайна (Блю • Оранж • Грын • Пінк • Пурпур • Уайт) • Знайсці і знішчыць • Дывановыя бамбардзіроўкі • В’етнамізацыя |
| Ваенныя злачынствы | Аперацыя «Работнік ранча» • Інцыдэнт на вышыні 192 • Масавае забойства ў Біньхоа • Масавае забойства ў Дакшон • Масавае забойства ў Хюэ • ✰ ✰ Масавае забойства ў Сангмі • Масавае забойства ў Хамі • Катаванні амерыканскіх ваеннапалонных у Паўночным В’етнаме • Праблема пакінутых амерыканскіх ваеннапалонных у В’етнаме • Палёты смерці • Лай Дайхан |
| Лакацыі | Сцежка Ха Шы Міна • Пашча Дракона • Ваенная зона C • Ваенная зона D • Кандаа • Ханой Хілтан • Тунэлі Куці • Жалезны трохвугольнік • Дэмілітарызаваная зона • Лінія Макнамары |
| Транспартныя здарэнні | Катастрофа C-130 у Кхамдыку • Катастрофа Convair 880 пад Плейку • Катастрофа C-5 пад Таншанятам • Інцыдэнт з «Маягуэс» |
| Гл. таксама | Людскія страты • Амерыканскія ваеннапалонныя • Палкоўнік Тун • Грамадзянская вайна ў Лаосе • Грамадзянская вайна ў Камбоджы • Знішчыць горад, каб выратаваць яго |