**«Франці́шак Асі́зскі»** (польск.: Franciszek z Assisu) — кантата Уладзіслава Сыракомлі.

Гісторыя
--------

Твор быў апублікаваны ў 1857 годзе ў № 1 віленскага часопіса «Teka Wileńska», які выдаваў Адам Кіркор. Тамсама быў часткова змешчаны нарыс паэта пра Мінск. У 1859 годзе лібрэта выйшла асобным выданнем, якое ілюстраваў Міхал Эльвіра Андрыёлі. У прадмове да яго Сыракомля пісаў:

> *Прадмет натхніў нас у адзін момант. Па сваёй сутнасці ён патрабаваў араторыі, кантаты, адным словам, пэўнага музычнага апявання. У тую ж хвіліну мы паспяшаліся расказаць пра яго нашаму знакамітаму Станіславу Манюшку, а запал, з якім слаўны маэстра прыняў і падзяліў нашую думку, так горача паўплываў на нас, што гэтую кантату мы напісалі на адным дыханні».*
> 
> 

Паводле прызнання У. Сыракомлі, ідэю для свайго твора і сюжэт ён узяў з даследавання А. Ф. Азанама, а менавіта са складзенага ім жыццяпіса св. Францішка з мэтаю патлумачыць «Боскую камедыю» Дантэ.

Змест
-----

Францішак Асізскі прадстаўляецца як пясняр Бога і як пясняр Айчыны. У абедзвюх іпастасях ён перажывае духоўнае змаганне: спачатку з салаўём, а затым з самім сабою. Існасць гэтага спаборніцтва з птушкай, паводле твора У. Сыракомлі, заключалася ў тым, каб даведацца, хто са стварэнняў здольны найлепш праславіць Бога — чалавек, душа якога часам абцяжараная эгаізмам, але здольная любіць, плакаць і раскайвацца, або птушка, якая заўжды спявае шчыра, бескарысліва і проста, але шчабеча толькі адну песеньку. У ходзе сюжэту салавей перамагае Францішка. Але Сыракомля паказвае, што Бог насамрэч неабдымны і ніякі гімн хвалы не здолее выказаць усю Яго славу і веліч, таму пераможцы тут быць не можа.

Далей ідзе канфлікт вакол ідэі апявання і праслаўлення Айчыны. Францішак сустракае грамаду менестрэляў, якія разам з войскам рыцараў праходзяць праз мясціны, дзе ён размаўляў з прыродаю і аддаваўся забыццю ў малітоўным экстазе, што было вынікам усведамлення яго бяссілля ў спробе праславіць Бога. Францішак задумаў скласці песню на хвалу Айчыны, але і тут меў паразу, перад жаданнем уласнага сэрца. Пазней ён каіцца, што звярнуўся да свецкай песні і што запалаў зямной жарсцю. У гэтым павароце сюжэта выяўляецца іншая ідэя — свабода сэрца, якая дазваляе любіць Айчыну, але не спяваць ёй песень.

Крытыка
-------

Фелікс Фарнальчык выказаўся пра часопіс і твор Сыракомлі:

> *Гэтыя творы, як і некаторыя іншыя, напісаныя ў той жа перыяд, нечакана закраналі ноты пакорнай рэлігійнасці, у пэўным сэнсе нават згодніцтва і складання зброі ў барацьбе з сарматызмам. Гэтую з’яву можа растлумачыць тагачасны стан жыцця паэта, разбітага і прыгнечанага плёткамі, а таксама блізкае супрацоўніцтва з прыслужлівым рэдактарам „Teki" Адамам Ганоры Кіркорам, што павінна было пацягнуць за сабою адрачэнне Сыракомлі ад празмерна радыкальных сацыяльных і палітычных акцэнтаў, якія не маглі быць ухваленыя патронам.*
> 
> 

Аднак Ганна Серэхан не згодная з думкай польскага даследчыка, бо гэта неаргументаваная ацэначная характарыстыка, а таксама даводзіць няслушнасць падобнай думкі.

Беларускія пераклады
--------------------

У 2011 г. у № 1 часопіса «Наша вера» Ганна Серэхан разам са сваім артыкулам змясціла свой урыўкавы пераклад.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Серэхан, Г.* Кантанта У. Сыракомлі «Францішак Асізскі» і духоўныя пошукі літаратуры Рамантызму (бел.). — 2011. — С. 27.
2. ↑  *Syrokomla, Wł.* Franciszek z Asissu (польск.). — Wilno: P. F. Rafałowicz, 1859. — 31 с.
3. 1 2  *Серэхан, Г.* Кантанта У. Сыракомлі «Францішак Асізскі» і духоўныя пошукі літаратуры Рамантызму (бел.). — 2011. — С. 29.
4. ↑  *Серэхан, Г.* Кантанта У. Сыракомлі «Францішак Асізскі» і духоўныя пошукі літаратуры Рамантызму (бел.). — 2011. — С. 30-31.

Спасылкі
--------

* *Серэхан, Г.* Кантанта У. Сыракомлі «Францішак Асізскі» і духоўныя пошукі літаратуры Рамантызму (бел.) // *Наша вера*. — 2011. — № 1. — С. 27-31.
* *Syrokomla, Wł.* Franciszek z Assisu(польск.) // *Jan ze Śliwina.* Teka Wileńska. — Wilno: Teofil Glücksberg,, 1857. — № 1. — С. 1-15.

| ⛭Уладзіслаў Сыракомля |
| --- |
| Творы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Вершы | 
* Паштальён (1844)
* Лялька (1851)
* Лірнік вясковы (1852)
* Груган (1854)
* Вызваленне сялян (1859)
* Народная песенька з ваколіц Вільні (1860)
* Добрыя весці (1848, 1861)

 |
| Паэмы | 
* Хадыка (1847)
* Канонік Перамышльскі (1852)
* Дабрародны Ян Дубарог (1853)
* Маргер (1854)
* Акраец хлеба (1854)
* Жменя пшаніцы (1856)
* Улас (1856)
* Старыя вароты (1856)
* Янка-магільнік (1856)

 |
| Кантаты | Францішак Асізскі (1857) |
| П’есы | Магнаты і сірата (1858) |
| Прыпісваецца | 
* Гутарка старога дзеда (1861)
* Гутарка двух суседаў (1861—1862)
* Ужо птушкі пяюць ўсюды… (1861)

 |

 |  |
| Пераклады | 
* Кабзар (1863)

 |
| На падставе | 
* Каток — скок на платок
* Калі я на пошце служыў ямшчыком (1868)
* Смерць Маргера (1876)
* Маргер (1927)

 |
| Асобы | 
* Паўліна Мітрашэўская
* Гелена Маеўская
* Адам Ганоры Кіркор
* Вінцэсь Каратынскі
* Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч
* Язэп Крашэўскі
* Адам Плуг
* Станіслаў Манюшка
* Арцём Вярыга-Дарэўскі

 |
| Мясціны | 
* Смольгава
* Залучча
* Барэйкаўшчына

 |
| Памяць | 
* Вуліца Уладзіслава Сыракомлі (Мінск)
* Кандратовіча (станцыя метро)

 |