**Сапоцкінская пісанка** - беларуская традыцыя роспісу велікодных яек

Захавалася традыцыя ў вёсцы Сапоцкін Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці Рэспубліка Беларусь

Сапоцкінская традыцыя роспісу велікодных яек з'яўляецца адным са старажытнейшых народных відаў роспісу, якія ўвайшлі ў абрад святкавання Вялікадня, прымеркаванага да народных веснавых свят

З 2016 года знаходзіцца ў Дзяржаўным спісе гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь *(шыфр 43БК000099, катэгорыя Б\*, рашэнне Рады 16.01.2013 № 199, пастанова Савета Міністраў 02.08.2016 № 607, раздзел нематэрыяльная гісторыка-культурныя каштоўнасці)*

*\*катэгорыя Б - нематэрыяльныя гісторыка-культурныя каштоўнасці адноўленыя (зафіксаваныя) ці з часам могуць змяняцца*

Тэхналогія
----------

painting device "pin" or "pisа́k", Belarusian tradition of painting Easter eggs: The Sapotsky Pisanka (Intangible Heritage)
Пісанкі - асобны, даволі складаны спосаб распісвання велікодных яек. Класічна на сырым пустым яйку робяцца ўзоры гарачым воскам пры дапамозе "шпількі" ("пісак")

Для роспісу выкарыстоўваецца: 

* спецыяльны самаробны інструмент – "шпілька" ("пісак") – палачка з убітым у тарэц цвічком
* пчаліны воск
* натуральны фарбавальнік чорна-карычневага колеру з настою кары дубу, вальхі, альховых шышак і ржавага жалеза
* свечка

Традыцыйна фарба рыхтуецца загадзя, за 1—2 месяцы да Вялікадня. Кара дуба, вольхі, шышкі ці ржавыя жалеза заліваецца кіпнем. Ставіцца ў цёмнае месца прыкладна на месяц каб атрымаць насычаны цёмны, амаль чорны колер

У дзень роспісу яек, робіцца расплаўлены воск. Бярэцца шпілька (пісак), разаграваецца на агеньчыку свечкі, мачаецца ў расплаўлены воск (як у фарбу) і наносіцца ўзор на яйка. Увесь час абмакваючы пісак у воск, паступова пакрываецца паверхня яйка лінейнымі ўзорамі аднолькавай таўшчыні. (Загадзя можна папазначаць на яйку ўзор алоўкам)

Размалёванае такім чынам яйка змяшчаюць у халодную фарбу, якая фарбуе толькі тыя ўчасткі, якія не пакрыты воскам. Калі фарба натуральная, яйкі апускаюць на ноч. 

Выняўшы яйка з рондалю з фарбай стопліваецца нанесены воск над агеньчыкам свечкі. Яйка праціраецца сурвэткай, і па выніку атрымліваюцца светлыя ўзоры на фоне колеру фарбы

Эстэтыка
--------

Сапоцкінская пісанка зазвычай робіцца ў манахромнай гаме, але можна сустрэць і рознакаляровыя прыклады

Дзеля гэтага, пасля стварэння першага ўзору яйка акунаецца ў разведзеную халодную фарбу (пачынаючы з самай светлай фарбы), дастаецца, праціраецца сурвэткай альбо тканінай. Воскам і шпількай (пісаком) робіцца новы ўзор і зноў яйка акунаецца ў іншую, больш цёмную фарбу. Можна паўтараць гэта столькі разоў, колькі ёсць жаданне дадаць колераў. Напрыканцы асцярожна стопліваецца воск з распісанага яйка над агеньчыкам свечкі. Паступова пісанка выціраецца сурвэткай альбо тканінай каб пазбавіцца ад воску

Pattern "circle-rosette", Belarusian tradition of painting Easter eggs: The Sapotsky Pysanka (Intangible Heritage)
Найбольш пашыраны і любімы матыў Сапоцкінскіх майстрых – круг-разетка, які размяшчаецца па цэнтру яйка, свабодныя плошчы запаўняюцца паўразеткамі, кропкамі, ланцужкамі. Нярэдка цэнтры разетак пападаюць на канцы яйка

Такая кампазіцыя дыктуецца асаблівасцямі тэхналогіі: майстрыха вялікім і ўказальным пальцамі трымае яйка на канцах і па крузе наносіць узор з кропелек

Традыцыйным малюнкам на яйках у Сапоцкіна з'яўляецца нанясенне старажытных матываў: птушкі (курыцы), кветкі (рамонкі, дзмухаўцы), яловыя галінкі