**Вінніцкая вобласць** (укр.: Вінницька вобласць) — вобласць у цэнтры Украіны.

### Агульныя звесткі

Адміністрацыйны цэнтр Вінніцкай вобласці — горад Вінніца.

Колькасць адміністрацыйных адзінак, саветаў і населеных пунктаў вобласці:

* раёнаў — 6;
* раёнаў у гарадах — 3;
* населеных пунктаў — 1513, у тым ліку:
	+ сельскіх — 1466;
	+ гарадскіх — 47, у тым ліку:
		- пасёлкаў гарадскога тыпу — 29;
		- гарадоў — 18, у тым ліку:
			* гарадоў абласнога значэння — 6;
			* гарадоў раённага значэння — 12;
* тэрытарыяльных грамад — 63, у тым ліку:
	+ вясковых грамад — 24;
	+ пасялковых грамад — 22;
	+ гарадскіх грамад — 17.

Мясцовае самакіраванне ў вобласці ажыццяўляе Вінніцкі абласны савет, выканаўчую ўладу — абласная дзяржаўная адміністрацыя. Кіраўніком вобласці (губернатарам) з’яўляецца старшыня аблдзяржадміністрацыі, назначаны Прэзідэнтам Украіны.

#### Кіраўнікі вобласці

* 1945—1951 — Міхаіл Міхайлавіч Стахурскі

Геаграфічныя звесткі
--------------------

### Месцазнаходжанне

Размешчаная ў цэнтры Украіны.

На захадзе мяжуе з Чарнавіцкай і Хмяльніцкай, на поўначы з Жытомірскай, на ўсходзе з Кіеўскай, Кіраваградскай і Чаркаскай, на поўдні з Адэскай абласцямі Украіны і з Малдовай.

### Клімат

Вобласць ляжыць у межах зоны лесастэпу. Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература ліпеня +19 °C, студзеня −6 °C. Ападкі бываюць пераважна ўлетку. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 520—590 мм.

### Рэльеф

Большая частка тэрыторыі вобласці размешчаная ў межах Падольскага і Прыдняпроўскага ўзвышшаў. Паверхня — хвалістая раўніна, якая ўздымаецца на паўночны захад і паніжаецца на поўдзень і паўднёвы ўсход. Асабліва сільна падзеленая яе паўднёва-заходняя частка вузкімі далінамі мерыдыянальных левых прытокаў Днястра.

Глебы ў паўночна-ўсходняй частцы вобласці — чарназёмныя, у цэнтральнай — шэрыя і светла-шэрыя, на паўднёвым усходзе і ў прыднястроўскіх раёнах — чаргаванне моцных чарназёмаў з ападзоленымі глебамі.

### Карысныя выкапні

Вобласць багатая няруднымі карыснымі выкапнямі. Гаспадарчае значэнне маюць радовішчы каалінаў і будаўнічага каменьня. На тэрыторыі вобласці выяўлена каля 50 радовішчаў гранітаў, гнейсаў, пяскавікоў. Таксама ёсць радовішча фасфарытаў, крэйды, гіпсу, глінаў, пяску. Паліўныя рэсурсы вобласці абмежаваныя і прадстаўленыя торфам і бурым вуглём. Гэтыя рэсурсы маюць мясцовае значэнне.

На тэрыторыі вобласці адкрытыя крыніцы мінеральных вод.

### Водныя аб’екты

Па тэрыторыі вобласці цякуць 204 ракі. Рэкі вобласці належаць да басейна Паўднёвага Буга: правыя прытокі — Згар, Роў, Сельніца, Дохна, левыя — Снівода, Дзясна, Соб, Удыч. Па паўднёва-заходняй мяжы цячэ Днестр.

Гісторыя
--------

На тэрыторыі, якую займае сучасная вобласць, чалавек сяліўся яшчэ са страдаўніх часоў. Археолагі знайшлі тут прылады працы эпохі неаліту, пахаванні бронзавага веку, раннеславянскія паселішчы, якія адносяцца да чарняхоўскай культуры; пазней тут жылі плямёны, якія ўваходзілі у склад Кіеўскай Русі, Галіцка-Валынскага княства.

У 1240 годзе пад ударамі орд Батыя капітуляваў Кіеў, татарскія заваёўнікі рухаліся на захад і хутка ўварваліся ў Падолле — так з тых часоў стала называцца Паніззе.

У 1362 годзе вялікі князь літоўскі Альгерд, сабраў значнае войска, разбіў у бітве на рацэ Сінюха орды братоў Кутлубуга, Хачыбея і Дмітра. Як зазначана ў летапісе, «з таго часу з Падолля выгнаная ўлада татарская». Атрыманыя землі Альгерд раздаў сваім пляменнікам Фёдару, Юрыю, Аляксандру і Канстанціну Карыятавічам, якія працягвалі ў сваёй дзейнасці дзяржаўныя традыцыі Русі. Уздоўж межаў Дзікага поля браты збудавалі замкі для абароны ад набегаў непакойлівых паўднёвых суседзяў. Гэтыя замкі і з’явіліся асновай для такіх гарадоў, як Вінніца (1363), Чарлёны град, Брацлаў і іншыя.

Паводле Люблінскай уніі 1569 года Брацлаўшчына перайшла пад уладу Рэчы Паспалітай і была ператвораная ў Брацлаўскае ваяводства.

Паводле другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе Падолле і Брацлаўшчына адыйшлі да Расіі і ўтварылі Падольскую губерню. Пасля гэтага Вінніца стала губернскім горадам.

Вінніцкая вобласць была ўтвораная 27 лютага 1932 года ў ліку першых пяці абласцей УССР. 22 верасня 1937 года з тэрыторыі вобласці была вылучаная Камянец-Падольская вобласць.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
------------------------------------

У складзе вобласці 6 адміністрацыйных раёнаў, 18 гарадоў, з якіх 6 — абласнога значэння, 29 пасёлкаў гарадскога тыпу, 1330 сёлаў.

### Гарады

#### Абласнога значэння

* Вінніца
* Жмерынка
* Казацін
* Ладыжын
* Магілёў-Падольскі
* Хмяльнік

#### Раённага значэння

* Бар
* Бэршадзь
* Гайсін
* Гнівань
* Ільінцы
* Калінаўка
* Ліпавец
* Няміраў
* Паграбішча
* Тульчын
* Шаргарад
* Ямпаль

Раёны вобласці
--------------

1. Вінніцкі раён
2. Гайсінскі раён
3. Жмерынскі раён
4. Магілёў-Падольскі раён
5. Тульчынскі раён
6. Хмільныцкі раён

Нацыянальны склад
-----------------

Па дадзеных усеўкраінскага перапісу 2001 г. нацыянальны склад Вінніцкай вобласці наступны (у табліцу ўключаныя дадзеныя па нацыянальнасцях, дзель якіх у агульнай колькасці сталага насельніцтва вобласці складае не менш 0,2 %):

* Украінцы: 1674.1 тыс. чал. (94.91 %)
* Рускія: 67.5 тыс. чал. (3.83 %)
* Палякі: 3.7 тыс. чал. (0.21 %)
* Беларусы: 3.1 тыс. чал. (0.18 %)
* Малдаване: 2.9 тыс. чал. (0.16 %)
* Яўрэі: 0.7 тыс. чал. (0.04 %)

### Сельская гаспадарка

Валавы збор збожжа ў вобласці, млн. пудоў:

* 1953 г. — 65;
* 1956 г. — 67,8;
* 1957 г. — 98.

Вытворчасць цукру, тыс. тон:

* 1955 г. — 492;
* 1961 г. — 910.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Уряд визначив адміністративні центри та затвердив території громад усіх областей

Спасылкі
--------

* Даведнік паштовых азначнікаў Вінніцкай вобласці Архівавана 28 чэрвеня 2008.

| ⛭Вінніцкая вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Вінніцкі
* Гайсынскі
* Жмэрынскі
* Магілёў-Падольскі
* Тульчынскі
* Хмільныцкі

 |  |
| Гарады | 
* Бар
* Бэршадзь
* **Вінніца**
* Гайсын
* Гнівань
* Жмэрынка
* Іллінці
* Казятын
* Калыніўка
* Ладыжын
* Лыпавэць
* Магілёў-Падольскі
* Нэмірыў
* Пагрэбішчэ
* Тульчын
* Хмільнык
* Шаргарад
* Ямпіль

 |
| Пгт | 
* Араціў
* Браіліў
* Брацлаў
* Брадэцкэ
* Вапнярка
* Варанавыця
* Вэндычаны
* Глухіўці
* Дашыў
* Дэсна
* Залізнычнэ
* Капайгарад
* Крыжопіль
* Кырнасіўка
* Літын
* Муровані Курыліўці
* Пішчанка
* Рудныця
* Стрыжаўка
* Сутыскы
* Сыткіўці
* Тамашпіль
* Трасцянэць
* Турбіў
* Тыўрыў
* Тэплык
* Чэрніўці
* Чэчэльнык
* Шпыкіў

 |

| Адміністрацыйны падзел Украіны |
| --- |
| Вобласці | Адэская ·  Валынская ·  Вінніцкая ·  Данецкая ·  Днепрапятроўская ·  Жытомірская ·  Закарпацкая ·  Запарожская ·  Івана-Франкоўская ·  Кіеўская ·  Кіраваградская ·  Луганская ·  Львоўская ·  Мікалаеўская ·  Палтаўская ·  Ровенская ·  Сумская ·  Харкаўская ·  Херсонская ·  Хмяльніцкая ·  Цярнопальская ·  Чаркаская ·  Чарнавіцкая ·  Чарнігаўская |  |
| Аўтаномная рэспубліка | Крым |
| Гарады са спецыяльным статусам | Кіеў ·  Севастопаль |