recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ферула.

**Па́пскі Крыж**, або **Фе́рула** (лац.: Ferula) — знак папскага служэння. Як матэрыяльны крыж, яго неслі перад рымскім папам у працэсах ці карысталіся ім як пастырскім посахам.

Папярочкі абазначаюць папскае патройнае праўленне як вышэйшага святара, вышэйшага настаўніка і галоўнага пастыра. Яны таксама сімвалізуюць ідэю аб тым, што Папа, як прадстаўнік Бога на Зямлі, з'яўляецца суправіцелем трох царстваў: нябеснага, зямнога і пякельнага. Лік 3 таксама лічыцца чароўным у некаторых культурах. Часам такі крыж называецца *заходнім патройным крыжам*.

Гл. таксама
-----------

* Крыж

| Папскія рытуалы, сімвалы і цырыманіял |
| --- |
| Герб Ватыкана | 
* Апостальскі палац
* Ватыкан
* Папскі герб
* Канклаў
* Каранацыя
* Святы Прастол
* Інтранізацыя
* Папскі Крыж
* Мітра
* Мацэта
* Палій
* Папамабіль
* Папскія рэгаліі і знакі адрознення
* Пярсцёнак рыбака
* Сабор Святога Пятра
* Плошча Святога Пятра
* Латэранская базіліка
* Сікстынская капэла
* Тыяра
* Фанон
* Камаура
* Habemus Papam
* Sede Vacante
* Sedia Gestatoria
* Vere Papa mortuus est

 |
**Лукаш Крпалек** (чэшск.: Lukáš Krpálek; нар. 15 лістапада 1990) — чэшскі дзюдаіст, двухразовы алімпійскі чэмпіён, двухразовы чэмпіён свету, трохразовы чэмпіён Еўропы, сярэбраны прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года ў Баку, двухразовы чэмпіён летняй Універсіяды 2013 года ў Казані. Першы алімпійскі чэмпіён у гісторыі чэшскага дзюдо і другі ўладальнік алімпійскай узнагароды па дзюдо ў гісторыі Чэхіі (да гэтага першы бронзавы медаль Чэхаславакіі змог узяць Уладзімір Коцман на Алімпіядзе 1980 у Маскве). Усяго за кар’еру 21 раз перамагаў на буйных турнірах: у яго калекцыі 2 залатыя медалі Алімпійскіх гульняў, 2 золата чэмпіянатаў свету, 3 золата чэмпіянатаў Еўропы, 2 золата Універсіяды, таксама двойчы перамагаў на турнірах серыі «Вялікі шлем», 3 разы на турнірах «Гран-пры» і 7 раз на кубку свету.

Зноскі
------

1. 1 2  Olympedia — 2006. Праверана 23 ліпеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
3. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
4. ↑  Lukáš Krpálek // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
5. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | IFJ · JudoInside · Olympedia · Olympic Channel · TheSports.org · Алімпійскі камітэт Чэхіі · Česko-Slovenská filmová databáze |
| Нарматыўны кантроль | NKC: xx0206360 · VIAF: 3444147553268453800006 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарабурда.
**Лукаш Багданавіч Гарабурда** (? — пасля 1585) — вялікалітоўскі дыпламат. Дваранін каралеўскі, дзяк гаспадарскі (узгадв. 1550), суддзя земскі полацкі (1570 — да 1572).

З роду Гарабурдаў. Дзедзіч Слезніч і Кузьмінскага ў Полацкім ваяводстве.

Удзельнік пасольства ў Маскву ў 1536—1537 г. перамоў з маскоўскімі пасламі ў 1554 і 1558 годзе, пасол у Маскву ў 1558 і, разам з канюшым віленскім, дзяржаўцам васілішскім Я. Ю. Ваўчком, у 1560 годзе.

Пасля ўзяцця Полацка маскоўскімі войскамі (1563) Лукаш трапіў у палон разам з усёй сям'ёй, у т.л. унукамі, цёшчай і слугамі. Спачатку ўтрымліваўся разам з іншымі палоннымі ў палатах маскоўскага баярына Івана Пятровіча Фёдарава, затым, 26 красавіка 1566 года, цар загадаў перавесці іх у турму, а сем'і жорстка ізаляваць ад наведвальнікаў.

Брат Лукаша, Міхаіл Гарабурда, вёў перамовы пра яго выкуп або абмен на двух палонных дзяцей баярскіх і 300 злотых ў дадатак. Маскавіты ацэньвалі Л. Гарабурду значна даражэй і прапаноўвалі абмен на трох дзяцей баярскіх і 200 венгерскіх залатых, або на князя Васіля Цемкіна з вялікай даплатай. У адказ М. Гарабурда прапаноўваў двух іншых, больш знатных дзяцей баярскіх. Урэшце, Лукаш Гарабурда быў вызвалены з маскоўскага палону толькі ў вясну 1569 года.

Выступіў на Люблінскім сойме 10 жніўня 1569 года. Намінаваны вял.князем Жыгімонтам Аўгустам 28 ліпеня 1570 года на ўрад суддзі земскага полацкага. Урад займаў не доўга, згадваецца без гэтага тытула ўжо ў 1572 годзе, да гэтага часу, напэўна, адмовіўся ад яго на карысць свайго зяця Есіфа Іванавіча Корсака. Быў кандыдатам у паслы на сойм 1572 года.

Паводле А. Банецкага, у 1585 годзе Лукаш Гарабурда склаў тастамент.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Радаман А.* Арганізацыя і склад полацкага земскага суда ў другой палове XVI-першай трэці XVII ст. // «Герольд Litherland» № 18, 2011. — С. 21-36.
* *Бобер І. М.* Тастамент пана Аляксандра Сямёнавіча Гарабурды // Тастаменты шляхты і мяшчан Беларусі другой паловы ХVІ ст. (з актавых кніг Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) / Уклад. А. Ф. Аляксандрава, В. У. Бабкова, І. М. Бобер. — Мінск: «Бел. Энц. імя П. Броўкі», 2012. — 670 с. + іл.
**Зямля пад белымі крыламі** (укр.: Земля під білими крилами) — нарыс Уладзіміра Караткевіча пра Беларусь, напісаны для ўкраінцаў. Першапачаткова быў выдадзены ў Кіеве ў 1972 годзе на ўкраінскай мове, варыянт на беларускай мове ўбачыў свет у 1977 годзе.

Змест
-----

Па-мастацку падрабязна пісьменнік распавёў пра Беларусь, яе культуру, мову, літаратуру, фальклор і прыроду. У гэтым нарысе ён ахапіў беларускую гісторыю ад старажытнасці да 1970-х гадоў, закрануўшы найбольш важныя падзеі, такія як гісторыя Вялікага Княства Літоўскага, Грунвальдская бітва 1410 года, Люблінская унія 1569 года, і іншыя важныя моманты з гісторыі Беларусі.

Публікацыі
----------

* Караткевич У. Земля під білими крилами: Моя Білорусь. — К.: Веселка, 1972. — 179 с.

| ⛭Уладзімір Караткевіч |
| --- |
| Творы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Раманы | 
* Леаніды не вернуцца да Зямлі
* Каласы пад сярпом тваім
* Хрыстос прызямліўся ў Гародні
* Чорны замак Альшанскі

 |
| Аповесці | 
* Дзікае паляванне караля Стаха
* У снягах драмае вясна
* Цыганскі кароль
* Сівая легенда
* Зброя
* Ладдзя Роспачы
* Чазенія
* Лісце каштанаў
* Крыж Аняліна

 |
| Іншае | Зямля пад белымі крыламі |

 |
| Памяць | Музей Уладзіміра Караткевіча |
Швейцарскія гардзейцы **Швейцарская гвардыя** — адзін з відаў узброеных сіл Ватыкана.

Гісторыя
--------

Была створана па распараджэнні Папы рымскага Юлія II, вядомага заступніка мастацтва. Але ён увайшоў у гісторыю і як адзін з самых ваяўнічых Папаў - Юлій II вёў бесперапынныя войны на працягу ўсяго пантыфікату (1503-1513). Маючы патрэбу ў падначаленым яму войску, ён спыніў свой выбар на швейцарскіх салдатах, якія служылі ў той час у шматлікіх еўрапейскіх краінах і якія лічыліся лепшымі салдатамі ў Еўропе. 22 студзеня 1506 г, калі Юлій II зладзіў прыём у гонар першых 150 швейцарскіх гвардзейцаў, лічыцца афіцыйнай датай стварэння гвардыі.

Гвардзейцам абавязаны сваім выратаваннем Папа Клімент VII. Абараняючы яго 6 мая 1527 года падчас захопу і разграблення Рыма войскамі імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V загінулі 147 гвардзейцаў. З тых часоў у памяць аб гэтай падзеі навабранцы гвардыі прымаюць прысягу 6 мая - у Дзень швейцарскай гвардыі.

Былі ў гісторыі гвардыі моманты, калі неабходнасць яе існавання ставілася пад сумнеў. У пачатку XIX стагоддзя Швейцарская Канфедэрацыя адмяніла наёмную ваенную службу за межамі краіны, а ў 1970 Папа Павел VI, імкнучыся падтрымаць міратворчы вобраз Рымска-каталіцкай царквы, абвясціў аб роспуску ваенных падраздзяленняў Ватыкана.
**Веляміцкая Ільінская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Велямічы, Столінскага раёна. Пабудавана ў 1881 годзе на месцы царквы 1724 года пабудовы.

Архітэктура
-----------

Квадратны ў плане асноўны аб'ём, бабінец і пяцігранная алтарная апсіда з дзвюма невялікімі рызніцамі абапал алтару ўтвараюць трохзрубную глыбінна-прасторавую кампазіцыю. Асноўны аб'ём пры дапамозе парусаў пераходзіць у двух'ярусны верх (васьмярык на чацверыку), апсіда і бабінец увянчаныя васьміграннымі вярхамі з гранёнымі барочнымі купалкамі складанай формы. У 1888 г. да асноўнага аб'ёму далучаныя бакавыя прыбудовы з васьмерыковымі вярхамі. У выніку царква атрымала пяцікупальную крыжова-цэнтрычную кампазіцыю.

Сцены вертыкальна ашаляваныя, умацаваныя лапаткамі, вокны прастакутныя (у апсідзе ў форме крыжа). З боку галоўнага фасаду тры тамбуры ўваходаў у бабінец і бакавыя прыбудовы накрытыя двухсхільнымі дахамі з франтонамі. Цэнтральнае месца ў інтэр'еры займае галоўны трох'ярусны аб'ём, злучаны шырокімі праёмамі з двух'ярусным бабінцам, апсідай і бакавымі прыбудовамі.

Значэнне
--------

Помнік драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока, гістарычна-культурная каштоўнасць 2-й катэгорыі. Царква адлюстравала традыцыі мясцовай школы дойлідства барочнага кірунку канца XVIII ст. — 2-й паловы XIX ст. Царква дзейнічае.

Рэканструкцыя
-------------

У 2009 годзе ў выніку рэканструкцыі храма адбылося знішчэнне барокавых купалаў на вежах і каваных чатырохканцовых крыжоў з заменай іх пазалачонымі цыбулепадобнымі купаламі і васьміканцовымі крыжамі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. ↑  Топ-5 старадаўніх храмаў, якія пацярпелі ад рэстаўрацыі Архівавана 13 сакавіка 2016.
3. ↑  Царква Святога прарока Ільі (Велямічы) на сайце Radzima.org

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Царква Святога прарока Ільі (Велямічы) на сайце Radzima.org
* Царква Святога прарока Ільі (Велямічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Царква Святога прарока Ільі (Велямічы) на сайце «Архіварта»
Тапаграфія Зямлі ІштарТапаграфія Зямлі Іштар
**Зямля Іштар** — адзін з двух асноўных горных рэгіёнаў планеты Венера. Іштар з'яўляецца меншай з двух «кантынентаў» і размешчана побач з паўночным полюсам планеты. Названа ў гонар шумера-акадскай багіні Іштар.

Плошча зямлі Іштар прыблізна параўнальная з плошчай Аўстраліі ці кантынентальнай часткі ЗША. На ўсходзе знаходзіцца горны хрыбет, які атрымаў назву горы Максвела, чыя вышыня складае прыблізна 11 км. Для параўнання, найвышэйшая гара на Зямлі Эверэст узвышаецца на 8,8 км над узроўнем мора. На адным краю хрыбта знаходзіцца запоўнены лавай ударны кратар дыяметрам 100 км.

Зямлю Іштар апраўляюць чатыры галоўныя горныя ланцугі Венеры: горы Максвела на ўсходзе, горы Фрэя на поўначы, горы Акна на захадзе і горы Дану на поўдні. Такім чынам, атрымліваецца нізкі ўчастак паверхні, які атрымаў назву плато Лакшмі, якое, у сваю чаргу, было названа ў гонар індуісцкай багіні Лакшмі.

На тэрыторыі зямлі Іштар таксама размешчаны вулканы, названыя ў гонар вядомых жанчын: Сакагавея, Калет і Клеапатра. Таксама на зямлі Іштар паверхня мае няроўную, «мазаічную» будову, якая сведчыць пра тое, што паверхня планеты знаходзіцца ў руху.

Спасылкі
--------

* Геалагічная эвалюцыя Іштар Архівавана 11 мая 2006. (англ.)

| ⛭✰ Венера |
| --- |
| Геаграфія | 

|  |
| --- |
| Атмасфера ·  Геалогія ·  Іонасфера ·  Картаграфія ·  Клімат |
| Радавыя тэрміны: | Разоры ·  Вянцы ·  Горы ·  Грады ·  Землі ·  Каньёны ·  Купалы ·  Лініі ·  Вобласці ·  Патэры ·  Плато ·  Раўніны ·  Тэсеры ·  Узгоркі ·  Уступы |
| Буйныядэталі рэльефу: | Зямля Іштар ·  Зямля Афрадыты ·  Раўніна Снягуркі ·  Горы Максвела ·  Вобласць Эйстлы ·  Вобласць Фебы ·  Раўніна Русалкі ·  Раўніна Седны ·  Раўніна Гінеўры ·  Вобласць Метыды ·  Вобласць Мнемасіны ·  Плато Лакшмі ·  Раўніна Айно ·  Гара Маат |
| Найбуйнейшыя кратары: | Мід ·  Ізабела ·  Майтнер ·  Клёнава ·  Клеапатра |

 | Выява планеты ВенераВыява планеты Венера |
| Даследаванне | Штучныя аб’екты на Венеры ·  Праграма «Венера» ·  «Піянер-Венера-1» ·  «Вега» ·  «Магелан» ·  «Венера-экспрэс» |
| Іншыя тэмы | Праходжанне Венеры па дыску Сонца ·  Астэроіды, што перасякаюць арбіту Венеры ·  Тэрафарміраванне Венеры ·  Жыццё на Венеры ·  Спадарожнікі Венеры ·  Геспер ·  Фазы Венеры |
| **Category Катэгорыя:Венера (планета) ·   Вікісховішча:Венера** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4606449-7 · LCCN: sh2010013730 · VIAF: 110144782990590843211 |
**Перабудова** (руск.: Перестройка) — агульная назва новага курсу савецкага партыйнага кіраўніцтва, сукупнасці палітычных і эканамічных змен, якія адбываліся ў СССР з 1987 па 1991 гады.

Гэты перыяд напроста злучаны з імем Генеральнага сакратара ЦК КПСС Міхаіла Гарбачова, які ініцыяваў вялікія, глыбокія, неадназначныя змены ва ўсіх сферах жыцця савецкага грамадства. Пачаткам перабудовы лічаць 1987 год, калі на студзеньскім пленуме ЦК КПСС перабудова была ўпершыню абвешчана новым кірункам развіцця дзяржавы.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12215825r · GND: 4193962-1 · LCCN: sh89001101 · NKC: ph835722 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква Святога Міхаіла.
**Царква́ Свято́га Міхаі́ла** (эст.: Keila Mihkli kirik) — збор Эстонскай евангельска-лютэранскай царквы. Знаходзіцца ў мястэчку Кейла па адрасе Палдыская шаша, 2. Гэта найвялікшая сярэднявечная царква ў павеце Хар’юмаа.

Гісторыя
--------

Дакладны час пабудовы царквы невядомы, аднак меркавана яе ўзвядзенне пачалося адразу пасля падпарадкавання паўночнай Эстоніі каралю Даніі. Вядома, што ў 1280 годзе на Кейлаўскім пагорку было скончана будаўніцтва вялікай чатырохвугольнай капліцы, якая цяпер складае алтарную частку сучаснага будынка.

Астатняя частка будынку, імаверна, паўстала ў першай палове XIV стагоддзя. Гэта быў звычайны прамавугольны ў плане будынак з адзіным уваходам з заходняга боку.

У другой палове XV стагоддзя царква была рэканструявана, з заходняга боку пастаўленая масіўная вежа, у царкве пастаўлены арган.

У 1558 годзе, падчас Лівонскай вайны, царква зруйнаваная, начынне разрабаванае. Аднаўленне працягвалася да 1596 года. У 1632 годзе царкве падараваны алтар, зроблены талінскім майстрам Тобіясам Гайнцам. У 1843 з Германіі быў прывезены новы арган; у 1914 Аўгуст Тэркман павялічыў яго ўдвая і перанёс з паўночнага на заходні балькон. У 1997 годзе з дапамогай мясцовых уладаў, кампаній і прыватных асоб арган быў абноўлены.

У 1851 годзе была дададзена псеўдагатычная вежа.

Зноскі
------

1. ↑  St. Michael’s Church in Keila (англ.). Праверана 6 верасня 2012.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Царква Святога Міхаіла (Кейла) на Вікісховішчы |


* Звесткі (англ.) на старонцы Эстонскай евангельска-лютэранскай царквы
* Аэрапанарама Кейлаўскай царквы(недаступная спасылка)
**Таццяна Віктараўна Нічышына** (нар. 25 лістапада 1972, Брэст) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання. Кандыдат педагагічных навук, дацэнт.

Біяграфія
---------

Скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «педагогіка і методыка пачатковага навучання».

Працавала настаўнікам пачатковых класаў Нацыянальнай мастацкай гімназіі № 3 г. Брэста. Была асістэнтам, старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры педагогікі пачатковага навучання Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна.

Загадчык кафедры педагогікі пачатковага навучання ўстановы адукацыі «Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна».

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

Аўтар больш як 100 навуковых работ.

Узнагароды
----------

Узнагароджана юбілейнымі медалямі «70 год вызвалення Рэспублiкi Беларусь ад нямецка-фашысцкiх захопнiкаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Нічышына Таццяна Віктараўна Архівавана 18 жніўня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь пятага склікання Архівавана 20 кастрычніка 2021.
Тэатр, Віла-Тарлонія
**Віла-Тарлонія**, італ.: Villa Torlonia — віла ў Рыме, якая належыць сямейству Тарлонія. Уваход на вілу — з Наментанскай дарогі.

Вілу спраектаваў у стылі неакласіцызму архітэктар Джузэпэ Валадзьер. Будаўніцтва распачата ў 1806 г. па заказе банкіра Джавані Тарлонія і скончана пры яго сыне Алесандра.

Некаторы час віла не выкарыстоўвалася, аднак у 1920-я гады князь Тарлонія падаў яе Беніта Мусаліні ў якасці рэзідэнцыі за сімвалічную арэндную плату — 1 ліру ў год. З 1945 г. віла закінута, аднак пасля рэстаўрацыі адкрыта для наведвання турыстамі, у ёй выстаўлена частка калекцыі класічных скульптур сямейства Тарлонія.

Пад Віла-Тарлонія археолагамі выяўлены іўдзейскія катакомбы пачатку н.э.

Літаратура
----------

* Чиано Галеаццо, Дневник фашиста. 1939-1943. (Москва: Издательство "Плацъ", Серия "Первоисточники новейшей истории", 2010, 676 стр.) ISBN 978-5-903514-02-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Віла Тарлонія
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква Святой Ганны.
**Царква ў гонар Святой Ганны** — мураваны праваслаўны храм у в. Дудзічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. З 2015 года ўваходзіць у 2-ую Пухавіцкую благачынную акругу.

Гісторыя
--------

Праваслаўная грамада храма святой справядлівай Ганны была створана на месцы спаленай падчас вайны Свята-Пакроўскай царквы. Гэта царква вядома як месца, дзе захоўвалася адна са святыняў Праваслаўнай Царквы ‒ цудадзейны абраз Боскай Маткі «Дудзікай». Цягам многіх гадоў на месцы згарэлага храма стаяў помнік у гонар загінулых падчас вайны ўраджэнцаў сяла, а ў 1998 годзе Патрыяршым Экзархам усяе Беларусі Высокаправялебнейшым Філарэтам было прынята пастанова пра адраджэнне тут прыходскага жыцця.

* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Храмы Пухавіцкага раёна

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* августа Преосвященнейший Вениамин, епископ Борисовский и Марьиногорский, совершил праздничное богослужение в храме святой праведной Анны в деревне Дудичи 2-го Пуховичского благочиния  -
**Пептыдная** ці **амінакіслотная паслядоўнасць** — парадак, у якім амінакіслотныя рэшткі, злучаныя пептыднымі сувязямі, ляжаць у поліпептыдным ланцугу бялку або пептыду. У адпаведнасці з агульнымі правіламі, пептыдная паслядоўнасць пішацца з N-канца, гэта значыць канца, які змяшчае свабодную амінагрупу  (руск.) (бел. да C-канца, які змяшчае свабодную карбаксільную групу  (руск.) (бел.. Пептыдная паслядоўнасць часта называецца бялковай паслядоўнасцю, калі яна ўяўляе першасную структуру  (руск.) (бел. бялку. Увогуле пептыдная паслядоўнасць уяўляе сабой першасную структуру ўсіх бялкоў на момант сінтэзу, аднак праз посттрансляцыйную мадыфікацыю  (руск.) (бел. першасная структура некалькі мяняецца з утварэннем сталага бялку.

Зараз вызначана і запісана ў Базу дадзеных паслядоўнасцяў і іншыя базы дадзеных шмат пептыдных паслядоўнасцяў. Для гэтага можа выкарыстоўвацца секвенаванне бялкоў  (укр.) (бел. хоць у многіх выпадках пептыдная паслядоўнасць можа быць атрымана з дапамогай перакладу з нуклеятыднай паслядоўнасці  (руск.) (бел. адпаведнага гену (у выпадку эўкарыётаў неабходна таксама рэканструяваць працэс сплайсінгу  (руск.) (бел.). Звычайна ў базах дадзеных для назваў амінакіслот для сцісласці выкарыстоўваюцца адналітарныя скарачэнні.

Аналіз пептыдных паслядоўнасцяў — карысны інструмент даследавання бялкоў. Для аналізу паслядоўнасцяў зараз распрацавана шмат вылічальных інструментаў. Напрыклад, доўгія паслядоўнасці гідрафобных  (руск.) (бел. рэшткаў часта паказваюць трансмембранныя спіралі. Гэтыя спіралі, у сваю чаргу, паказваюць, што гэты бялок з'яўляецца інтэгральным мембранным бялком  (укр.) (бел.. Пэўныя рэшткі паказваюць на тыпы другаснай структуры, напрыклад, бэта-лісты  (руск.) (бел. або альфа-спіралі  (руск.) (бел.. Па аналізе поўнай паслядоўнасці бялку можна ацаніць яго Ізаэлектрычную кропку  (руск.) (бел..

Важным пры аналізе паслядоўнасцяў таксама з'яўляецца параўнанне паслядоўнасцяў з вельмі вядомымі. Падобныя паслядоўнасці, асабліва падобныя матывы паслядоўнасці, часта паказваюць на падобную функцыю або сумеснае эвалюцыйнае паходжанне. Вялікая колькасць гамолагаў  (руск.) (бел. дадзенага бялку ў розных біялагічных відах паказвае на эвалюцыйнае захаванне і важнасць гэтага бялку для арганізма.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Катовіч.
**Таццяна Віктараўна Катовіч** (нар. 26 сакавіка 1954, Віцебск) — беларускі мастацтвазнавец, крытык. Доктар мастацтвазнаўства (2007).

Біяграфія
---------

У 1976 годзе скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1977 года — карэспандэнт-арганізатар Віцебскага раённага радыё. З 1982 года — рэдактар ​​Віцебскага абласнога радыё. З 1988 года — рэдактар ​​Віцебскага абласнога тэлебачання. З верасня 1997 года — кіраўнік інфармацыйна-аналітычнай часткі Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Я. Коласа.

З 2001 года працавала на кафедры ўсеагульнай гісторыі і сусветнай культуры Віцебскага дзяржаўнага універсітэта імя П. М. Машэрава; у 2001—2008 гадах — дацэнт. У 2007 годзе абараніла дысертацыю на суісканне навуковай ступені доктара мастацтвазнаўства на тэму «Мастацкія сродкі арганізацыі хранатоп тэатральнага твора». У 2010 годзе прысвоена званне прафесара. У цяперашні час — загадчыца кафедры выяўленчага мастацтва.

Сфера інтарэсаў — мастацкія сродкі арганізацыі хранатопу твора (займаецца тэатральнай крытыкай з 1973 года, а праектамі, звязанымі з авангардам — з 1994 года). Аўтар праекта міжнароднай канферэнцыі «Малевіч. Класічны авангард. Віцебск», якая тройчы адбылася ў Віцебску (1994, 1996, 1998); зборнікаў матэрыялаў «Малевіч. Класічны авангард. Віцебск» (11 выпускаў), «Духоўная энергія тэатра» (1995). Арганізатар рэспубліканскай канферэнцыі «Трансфармацыя тэатра» (Віцебск, 1995). Аўтар праекта даследчай лабараторыі Міжнароднага фестывалю сучаснай харэаграфіі (1993). Заснавальнік рэспубліканскай даследчай лабараторыі сцэнічных мастацтваў (1995). У 2003 г. супольна з Анастасіяй Махавай паставіла «Супрэматычны балет», а ў 2006 годзе — балет «Перамога над Сонцам».

Аўтар больш за 500 навуковых і творчых публікацый, у тым ліку 13 манаграфій: «Гульня з каардынатамі сэнсаў: прасторава-часавы кантынуум тэатра» (Віцебск : ВДМУ; Мінск, 1999), «Энцыклапедыя рускага авангарда» (Мінск, 2003), «Прасторава-часавы кантынуум тэатра» (Віцебск, 2005), «Рэжысура рытуалу» (Віцебск, 2009), «Тэатральная культура Віцебшчыны ХХ стагоддзя» (Віцебск, 2009), «Структура спектакля: Воля да постмадэрнізму» (Віцебск, 2010), «Колер — Тэатр — Хранатоп» (Віцебск, 2010), «Сцэнаграфія. Віцебск» (Віцебск, 2011), «Беларускі тэатр „Лялька"» (Віцебск, 2012), «Скульптура. Аб’екты. Віцебск» (Віцебск, 2013), «Дзяржаўны маладзёжны тэатр „З вуліцы Руж"» (Віцебск, 2014), «Новы Мастацкі тэатр» (Віцебск, 2014).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Цыбульский, М. Л.* Котович Татьяна Викторовна / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Минск : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 1. — С. 524.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 1588154260508324480003 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краснова.
**Таццяна Генадзеўна Краснова** (нар. 27 чэрвеня 1995, Мазыр, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

Клубная кар’ера
---------------

Пачала гуляць ў Чэмпіянаце Белорусі у няпоўныя 16 гадоў у складзе клуба «Гомель». За 4 сезоны ў складзе каманды згуляла 100 матчаў, забіла 44 галы. У 2015 годзе стала гульцом клуба «Бабруйчанка», дзе правяла 4 гады, адрозніўшыся 75 забітымі мячамі. ﻿З 2019 года выступае за зборную Беларусі. У студзені 2022 года падпісала кантракт з ЖФК «Растоў».

Зноскі
------

1. ↑  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  13 ТАТЬЯНА КРАСНОВА

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · УЕФА |
**Віла Л'Амбраджыяна** (італ.: Villa medicea dell'Ambrogiana) - загарадны палац або віла, пабудаваная ў перыяд познягаадраджэння Фердынандам I Медычы; Знаходзіцца ў месцы зліцця рэк Пеза і Арно. 

Люнет Джуста Уценса з Вілай Л'Амбраджыяна (каля 1600)
Была пабудавана ў 1587 годзе, як мяркуецца, па праектах Бернарда Буанталенці  (руск.) (бел. і пабудаваны над ўжо існуючай структурай. У XIX стагоддзі Леапольд II  (руск.) (бел. ператварыў вілу ў псіхіятрычную лякарню. У 1886 годзе ён быў ператвораны ў турму для жанчын і непаўналетніх, а пазней у турму за тых, хто прызнаны псіхічна хворым .Віла і землі ў XVII стагоддзі былі выкарыстаны Франчэска Рэдзі  (руск.) (бел. для анатамічных даследаванняў праказы, а Андрэа Скачаці  (ісп.) (бел. і Барталамеа Бімбі  (укр.) (бел. - для стварэння карцін флоры і фаўны для Вялікага герцага Козіма III Медычы  (руск.) (бел..

Да лютага 2017 выкарыстоўвалася ў якасці ўстановы для лячэння псіхічных захворванняў. Часам у некаторых частках будынка праводзяцца экскурсіі.

Зноскі
------

1. ↑  Montelupo chiude opg, via ultimo detenuto
2. ↑  Itinerari Scientifici in Toscana Архівавана 11 сакавіка 2014 года. entry on the villa].

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 236112011 |
**Царква Святога Яна** (эст.: Jaani kirik) — лютэранская царква ў Тарту, Эстонія. Адзін з яскравых прыкладаў цаглянай готыкі ў Паўночнай Еўропе. У царкве захаваліся больш за 1 000 унікальных для еўрапейскага мастацтва тэракотавых фігур.

Гісторыя
--------

Археалагічныя раскопкі паказваюць, што на месцы царквы Святога Яна існавала ў XII стагоддзі драўляная царква. Сучасная царква была заснавана ў XIV стагоддзі і спачатку была каталіцкай. Будынак моцна пацярпеў падчас Лівонскай і Вялікай Паўночнай войнаў, пасля чаго неаднаразова рэстаўраваўся і дабудоўваўся цягам XVIII—пачатку XX стагоддзяў. Падчас Другой сусветнай вайны царква згарэла падчас бамбарзіроўкі Тарту 26 жніўня 1944 года. Рэстаўрацыю пачалі праводзіць толькі ў 1989 годзе і ўрачыста адкрылі адбудаваную царкву 29 чэрвеня 2005 года.

Турызм
------

Царква Святога Яна з’яўляецца крайнім паўночна-ўсходнім пунктам Еўрапейскага шляху цаглянай готыкі.

Галерэя
-------

* Царква Святога Яна ў 1860 годзе на малюнку Луі ГёфлінгераЦарква Святога Яна ў 1860 годзе на малюнку Луі Гёфлінгера
* 
* Царква Святога Яна ў 1794 годзеЦарква Святога Яна ў 1794 годзе
* АлтарАлтар
* УваходУваход
* Галоўны партал з тэракотавымі фігураміГалоўны партал з тэракотавымі фігурамі

Зноскі
------

Літаратура
----------

Kaur Alttoa: *Die Johanniskirche in Tartu/Dorpat*. Tallinn 1994 (ням.)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Johanniskirche (Tartu) на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
**Таццяна Маркушэўская** (нар. 1 чэрвеня 1994, Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.

Клубная кар’ера
---------------

У 15 гадоў яна дэбютавала ў дарослым жаночым футболе. Доўгі час выступала за «Зорку-БДУ» і правяла ў чэмпіянаце Беларусі 185 матчаў, у якіх забіла 62 мячы.

У 2020 годзе футбалістка падпісала кантракт з польскім «Чарні Сасновец». За новую каманду паўабаронца паспела правесці тры афіцыйныя матчы (чэмпіянат быў спынены з нагоды каронавіруса), а затым вярнулася ў склад «Зоркі». У сезоне-2020 адгуляла ў Жаночай Лізе 7 матчаў і адзначылася адным голам.

У ліпені 2020 года далучылася да «УКС СМС Лодзь». У складзе польскай каманды футбалістка стала срэбраным прызёрам чэмпіянату і фіналісткай Кубка Польшчы.

У 2021 годзе падпісала кантракт з мінскім «Дынама».

Зноскі
------

1. ↑  Маркушевская Татьяна
2. ↑  Tatiana Markushevskaya // Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
3. ↑  Таццяна Маркушэўская — футбалістка «Дынама-БДУФК»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | FBref.com · soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · worldfootball.net (ігрок) · УЕФА |
**Багуміл Кубішта** (чэшск.: Bohumil Kubišta; 21 жніўня 1884, Влчковіцэ — 27 лістапада 1918, Прага) — чэшскі мастак.

Жыццё і творчасць
-----------------

Нарадзіўся 21 жніўня 1884 года. Вучыўся ў рэальным вучылішчы (1896—1903), затым — у школе прыкладнога мастацтва (1903—1905) у Празе. На яго першыя працы моцны ўплыў аказала творчасць Вінцэнта Ван Гога і Поля Сезана. У 1906—1907 гадах вывучае жывапіс у Фларэнцыі, потым вяртаецца ў Прагу. Кубішта, як і некалькі іншых чэшскіх мастакоў ягонага пакалення, быў моцна закрануты выставай Эдварда Мунка 1905 года. У Празе ўпершыню ўдзельнічае ў мастацкай выставе і разам з Эмілем Філа засноўвае мастацкую групу «Восем» («Osma»). Пасля паездкі ў Парыж у 1910 годзе мастак удзельнічае ў падрыхтоўцы выставы «незалежных» у Празе. Да 1910 года ён працаваў у стылі экспрэсіянізму.

У 1911 годзе Б.Кубішту ў Празе наведваюць члены мастацкай групы «Мост» Эрнст Людвіг Кірхнер і Ота Мюлер. У жніўні таго ж года Б.Кубішта далучаецца да членаў гэтай групы і ў 1912 годзе прымае ўдзел у выставах Зондэрбунда ў Кёльне і Берлінскай сецэсіён у Берліне. У гады Першай сусветнай вайны мастак быў прызваны ў аўстра-венгерскае войска; служыў у Пуле, Вене, Ярамержы, Любляне і Славакіі. За баявыя заслугі быў узнагароджаны ордэнам Леапольда.

Памёр у Празе 27 лістапада 1918 года ад іспанкі.

Зноскі
------

1. 1 2  Bohumil Kubišta // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. 1 2 3  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква Святой Ганны.
**Царква Святой Ганны** — праваслаўны храм у аграгарадку Міжэрычы Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца ў паўднёвай частцы аграгарадка.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1904 годзе з матэрыялу, які вырабляўся на спецыяльна створаным у 1903 годзе цагельным заводзе. Адкрыта ў 1988—1990 гадах. На царкоўны плац вядзе арачная брама-званіца з фрэскавымі выявамі евангелістаў у нішы 2-га яруса, у завяршэнні — макаўка.

Архітэктура
-----------

Брама-званіца
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя дынамічна ўзрастае да высокай шатровай званіцы (васьмярык на чацверыку) і будуецца вакол узвышанага цэнтральнага кубападобнага аб’ёму малітоўнай залы, перакрыта пакатым чатырохсхільным дахам з цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Да цэнтра кампазіцыі па падоўжнай восі далучаны трохгранная апсіда, бакавыя прыдзелы і праз кароткую трапезную прытвор-званіца. Плоскасныя фасады над высокім цокалем расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі з шырокімі архівольтамі, дэкарыраваны вуглавымі ўразнымі калонкамі, аркатурнымі і зубчастымі фрызамі, рэльефнымі крыжамі. Характэрны матыў старажытнарускай царкоўнай архітэктуры — пояс какошнікаў у аснаванні шатра званіцы, макаўка над ім, а таксама слупавы арачны партал з 2-гранным шчытом галоўнага ўвахода.

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна, ф. 8, воп. 2, спр. 1607; ф. 848, воп. 1, спр. 16.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Святой Ганны (Міжэрычы)
* Царква Святой Ганны (Міжэрычы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Герб «Багорыя»
«**Багорыя**» (польск.: Bogoria, Bogorya, Bogoryja, Boguryja) — прыватнаўласніцкі герб, якім карысталася каля 30 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы. Герб вядомы ў Польшчы з 1326 года, запісаны ў 1408 годзе, у Вялікім Княстве Літоўскім пасля Гарадзельскай уніі 1413 года.

Апісанне
--------

У чырвоным полі 2 сярэбраныя наканечнікі стрэл вастрыямі ўверх і ўніз. Клейнод — над прылбіцай з каронай паўлін з распушчаным хвастом са зламанай сярэбранай стралой вастрыём уверх.

Існуе варыянт герба, дзе ў зялёным полі наканечнікі стрэл злучаны паміж сабой. Клейнод — 3 страусавыя пёры.

Роды
----

Альшэўскія, Ахоўскія, Багамольцы, Багдановічы, Багорыі, Бальчэўскія, Басяцкія, Брашкоўскія, Бручкоўскія, Бучкоўскія, Валовічы, Валшовічы, Вісігеры, Вісыгеры, Выстынгі, Гарбачэўскія, Гвяздоўскія, Гасцерадоўскія, Гурскія, Дворакі, Забацкія, Закрэўскія, Зубацкія, Кажанецкія, Каляноўскія, Кампкі, Кваскоўскія, Кужанецкія (Куранецкія), Кужанеўскія, Лаўмянскія, Макраноскія, Макраноўскія, Макрэвічы, Мацяёвічы, Падленскія, Падлескія, Падлеўскія, Пакасінскія, Пахоўскія, Парэнбскія, Плоскія, Ракозы, Ракузы, Ракусы, Растраповічы, Скальніцкія, Скатніцкія, Сташкоўскія, Сушчэўскія, Святкевічы, Свянткевічы, Тарноўскія, Траяновічы, Туры, Хэхэльскія, Хэхлоўскія, Цянькевічы, Цорскія.

Цікавыя факты
-------------

Гербам карыстаўся падскарбі земскі літоўскі Геранім Валовіч (1605—1618), у гэты час ён змяшчаўся на манетах Вялікага Княства Літоўскага — шэлегі (1614—1618), грошы (1607—1615), 5 дукатаў (1618).

* Зменены IЗменены I
* Зменены IIЗменены II

Зноскі
------

1. 1 2 3  ЭнцВКЛ, 2005

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* «Багорыя» // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 276. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Багорыя (герб)

| ⛭Гербы Гарадзельскай уніі |
| --- |
| 
* Абданк
* Агоньчык
* Адрованж
* Асорыя
* Багорыя
* Быхава
* Вадвіч
* Вонж
* Гадземба
* Геральт
* Гржымала
* Грыф
* Даленга
* Даліва
* Дзялоша
* Дрыя
* Дэмбна
* Задора
* Зарэмба
* Корчак
* Ладдзя
* Лебедзь
* Ліс
* Ляліва
* Марскі кот
* Навіна
* Налэнч
* Окша
* Першхала
* Побуг
* Помян
* Порай
* Пулкозіц
* Равіч
* Роля
* Свінка
* Суліма
* Сыракомля
* Сякера
* Топач
* Трубы
* Тшаска
* Цёлек
* Шранява
* Яліта
* Яніна
* Ястрабец

 |
**Царква Святой Ірыны** (турэцк.: Aya İrini, грэч. Αγία Ειρήνη, *Ая-Ірэна*) — адна з самых ранніх захаваных цэркваў Канстанцінопаля, прысвечана «**Святому міру**» (а не Святой Ірыне). Царква размешчана ў гістарычным цэнтры Стамбула ў раёне Султанахмет у першым унутраным двары палаца Тапкапы. Ая-Ірэна ўяўляе новы для VI стагоддзя тып базілікі ў форме крыжа. Прытвор царквы выкладзены мазаікай часоў Юстыніяна. Унутры стаіць саркафаг, у якім, паводле падання, знаходзяцца рэшткі Канстанціна.

Першая хрысціянская базіліка на гэтым месцы была збудавана напачатку IV стагоддзя на месцы руін старажытнага храма Афрадыты пры рымскім імператары Канстанціне і з'яўлялася галоўным храмам горада да будаўніцтва Святой Сафіі. У маі — ліпені 381 года ў ім праходзілі паседжанні Другога ўсяленскага сабору. 

Сучасны інтэр'ер.
У 346 годзе каля храма загінула больш за 3000 чалавек з-за рэлігійных рознагалоссяў. У 532 годзе, падчас паўстання «Ніка», царква была спалена, а затым была адбудавана пры Юстыніяне ў 532 годзе. Царква моцна пацярпела ад землетрасення ў 740 годзе, пасля чаго была значна перабудавана. Фігурныя мазаікі загінулі ў эпоху іканаборства, на месцы традыцыйнага Спаса Уседзяржыцеля ў консе красуецца мазаічны крыж.

Пасля заваявання Канстанцінопаля ў 1453 годзе царква не была перароблена ў мячэць і значных змен у яе знешнім выглядзе не адбывалася. Дзякуючы чаму да нашых дзён храм Святой Ірыны з'яўляецца адзінай царквой у горадзе, якая захавала свой першапачатковы атрыум (прасторнае высокае памяшканне пры ўваходзе ў царкву).

На працягу XV—XVIII стагоддзяў царква выкарыстоўвалася асманамі ў якасці зброевых складоў, а пачынаючы з 1846 года, храм быў пераўтвораны ў Археалагічны музей. У 1869 годзе царква Святой Ірыны была ператворана ў Імператарскі музей. Праз некалькі гадоў, у 1875 годзе, яго экспанаты з-за недастатковай колькасці месца былі перавезены ў Кафляны павільён. Нарэшце, у 1908 годзе ў царкве быў адкрыты Ваенны музей. У нашы дні царква Святой Ірыны служыць канцэртнай залай. З 1980 г. — асноўная пляцоўка для (штогадовага) міжнароднага музычнага фестывалю.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑   Праверана 4 красавіка 2022.
3. ↑  Hagia Eirene, Istanbul

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Царква Святой Ірыны**
* Храм Святой Ірыны — гісторыя і апісанне храма з кнігі R. Janin, Le siège de Constantinople et le Patriarcat Oecuménique. Les églises et les monastères (Paris, 1969) і фатаграфіі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7850073-4 · VIAF: 294823008 |
На гэтай карце Антарктыды зямля Вікторыі размешчана справа ад мора Роса.
**Зямля Вікторыі** (англ.: Victoria Land) — раён Антарктыды, абмежаваны з усходу морам Роса і шэльфавым ледніком Роса, з захаду — зямлёй Уілкса. Размяшчаецца паміж 142° і 170° у. д. і працягваецца на поўдзень да 78° пд. ш. Заходняя частка ўяўляе сабою горнае плато з вышынямі да 4025 м (гара Лістэр). Магутнасць лёду ў цэнтральнай частцы зямлі Вікторыі перавышае 2000—2500 м.

Зямля Вікторыі была адкрыта ў студзені 1841 года экспедыцыяй Джэймса Кларка Роса і названа ў гонар каралевы Вікторыі. У 1911—14 гг. рэгіён быў даследаваны экспедыцыяй Дугласа Моўсана.

Да рэгіёна адносяць хрыбты Трансантарктычных гор і сухія даліны Мак-Мёрда. Частка зямлі Вікторыі адносіцца да тэрыторыі Роса.

На ўзбярэжжы Зямлі Вікторыі на працягу 20 гадоў (1971—1991) працавала савецкая станцыя Ленінградская, якая была раскансервавана ў сезон 2007—2008 гг.

Гл. таксама
-----------

* Адміралцейскія горы
* Бераг Георга V

Спасылкі
--------

* VIVOS VOCO: М. А. Преображенская, Л. М. Саватюгин, «…Женские имена на карте Антарктики» Архівавана 7 студзеня 2011.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4078894-5 · LCCN: sh85143186 · SUDOC: 122800486 · VIAF: 246097853 |
**Свята-Троіцкая капліца** — праваслаўны храм у вёсцы Хорск Столінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі.

Гісторыя
--------

На могілках. Пабудавана ў канцы XIX стагоддзя з дрэва. Прыпісная да Троіцкага прыхода вёскі Туры.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана чатырохгранным зрубам, накрытым шатровым дахам. Да фасада далучаны нізкі прытвор пад двухсхільным пакрыццём. У 1980-я гады фасады ашаляваны ў 2 ярусы (верхні гарызантальна, ніжні вертыкальна), прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. У 2017 годзе фасад быў аздоблены фальш брусам, заменены драўляныя вокны і дзверы на пластыкавыя, зроблены навес над уваходам.

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф.97, воп. 2, спр. 56.
2. ↑

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Троіцкая капліца (Хорск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая капліца (Хорск) на сайце Radzima.org
**Шчы́тні** (*Notostraca*) — атрад шчэлепаногіх ракападобных.

Апісанне
--------

Даўжыня цела з адросткам да 10 см, з шырокім дахападобным плоскім карапаксам — шчытком (адсюль назва), на якім спераду размешчана пара складаных (фасетчных) вачэй і няпарнае простае вочка. Цела складаецца з трох раздзелаў — галавы, грудзей і брушка. На галаве 5 пар, на грудзях да 70 пар грудных лістападобных ног, вонкавая частка якіх пераўтворана ў жабры. Мандыбулы буйныя і здольныя пераціраць ежу. Колькасць тулаўных сегментаў дасягае 40, але падзел тулава на грудзі і брушка выражаня не яўна. Пярэднія тулаўныя сегменты, якія нясуць канцаваіны, утвараюць грудзі. Усе сегменты, што папярэднічаюць 11-му, які з’яўляецца палавым, нясуць па адной пары прыдаткаў. Ззаду ў выніку зліцця грудных сегментаў утвараюцца кольцы, кожнае з якіх можа несці некалькі (да шасці) канцавін. Пазбаўлены прыдаткаў задні аддзел тулава ўяўляе сабой сегментаванае брушка, з адросткам (тэльсанам) і парай доўгіх ніткападобных прыдаткаў.

Пашырэнне
---------

Вядомы з верхняга карбону, выкапнёвыя вельмі падобныя да сучасных. Адносяцца да адзінага сямейства *Triopsidae* з двума родамі *Triops* і *Lepidurus*. У сусветнай фаўне адрозніваецца прыкладна дзясятак сучасных відаў.

Пашыраны ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы ў зацішных прэсных часовых вадаёмах, дзе адсутнічаюць рыбы. На Беларусі ў веснавых снегавых лужынах, якія перасыхаюць, і часовых вадаёмах адзначаны 2 віды: шчыцень вясновы, або хвастаты (*Lepidurus apus*) і шчыцень звычайны (*Triops cancriformis*).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца дэтрытам, парасткамі водных раслін, дробнымі воднымі жывёламі. Пярэднія 9 пар грудных канцавін выкарыстоўваюцца для збору часцінак дэтрыта з дна, на якім шчытні, хоць яны і добрыя плыўцы, усё ж праводзяць большую частку часу.

Раздзельнаполыя, але самцы трапляюцца значна радзей за самак, таму размнажэнне пераважна партэнагенетычнае. Самкі выносяць яйцы ў яйцавых мяшках на 11-й пары грудных ног, адкладваюць іх на дно вадаёма, дзе яны зімуюць. Яйцы вельмі жыццяздольныя (да 15 гадоў пасля высыхання і прамярзання ажываюць), у некаторых відаў высыханне яец фактычна неабходнае для іх наступнага нармальнага развіцця. Лічынкі — наўпліусы. Развіццё з метамарфозай. Працягласць жыцця да 1 месяца.

Літаратура
----------

* *Голубеў А. П.* Шчытні // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
* Шчытні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779428304 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у гонар Святой Троіцы ў агр. Войская Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

Пабудавана ў паўднёва-ўсходняй частцы вёскі ў 1751—1775 гг. з дрэва як уніяцкая.

Архітэктура
-----------

Від царквы з тыльнага боку
Помнік беларускага драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока. Вырашана прамавугольным працяглым зрубам са зрэзанымі ў алтарнай частцы вугламі, што пераходзіць у трохгранную апсіду, двухсхільны гонтавы дах над якой пераходзіць у вальмавы. Па цэнтры дах завершаны гранёнай яруснай вежачкай з галоўкай. Па баках да апсіды далучаюцца рызніцы, да галоўнага фасада — прамавугольны прытвор. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі і ўмацаваны брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

Вуглы аздобленыя разнымі накладкамі. Дах у сярэдзіне прарэзаны гранёнай вежачкай з галоўкай.

Інтэр'ер
--------

Інтэр'ер зальны, перакрыцце бэлечнае. У алтарнай частцы зрубу ўбудаваныя две бакавыя рызніцы, якія адкрываюцца ў апсіду балконамі. У аб'ёме бабінца — хоры. Апсіда вылучана створаным у 1830-я гг. драўляным бела-пазалочаным іканастасам, у якім высокамастацкай драўлянай разьбой выкананы царскія вароты — ажурная вязь вінаграднай лазы з 6 круглымі абразамі-таблеткамі. Абраз 18—19 стст. «Укрыжаванне». Апсіда асвятляецца 2 фігурнымі аконнымі праёмамі.

Званіца
-------

Перад царквой пастаўлена двух'ярусная брама-званіца — чацвярык на чацверыку. Ніжні шырокі 3-арачны ярус выкладзены з цэглы, з трыма лучковымі арачнымі праёмамі. Ён праз шырокі гонтавы адліў пераходзіць у шасцігранны драўляны барабан з шатровым верхам і макаўкай у завяршэнні.

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 1, воп. 19, спр. 1004, арк. 9 — 29.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* А. М. Кулагін. Праваслаўныя храмы на Беларусі. Мінск, Беларуская Энцыклапедыя, 2001
* Гродненский православный календарь. Православие в Брестско-Гродненской земле в конце ХІХ века, Том 1. Воронеж, 1899

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Троіцкая царква (Войская)
* Свята-Троіцкая царква (Войская) на сайце Radzima.org
* Свята-Троіцкая царква (Войская) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая царква (Войская) на сайце «Архіварта»
**Малам’ян** — сталіца нацыянальнай акругі (штата) Мон у М’янме, трэці па насельніцтву горад краіны. Каля 400000 жыхароў. Стаіць на рацэ Салуін і з’яўляецца портам на беразе Андаманскага мора.

75 % насельніцтва складаюць моны; бірманцы, англа-бірманцы, кітайцы, індыйцы і карэны складаюць меншасць. Малам’яйн быў першай сталіцай Брытанскай Бірмы з 1827 па 1852 год пасля таго, як Тэнасерым і Аракан перайшлі да брытанцаў па пагадненні ў Яндаба, горад быў абраны як добры порт для вывазу ціка.

У 1860 годзе каталіцкім Брацтвам хрысціянскіх школ была адкрыта дзеючая дагэтуль першая ў краіне школа для бедных. Выраб каўчуку і мінеральнай сыравіны. Вытворчасць і апрацоўка драўніны.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4357271-6 · LCCN: n87892717 · VIAF: 143165698 |
**Верхневіле́йскі** — гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Заснаваны ў 1996 годзе для стабілізацыі гідралагічнага рэжыму р. Вілія і яе прытокаў, аднаўлення унікальных прыродна-раслінных балотных комплексаў. Плошча заказніка складае 753 га. 

Ландшафт вытворнай пласкахвалістай водна-ледавіковай раўніны з азёрамі, камамі, астанцамі марэны. Вытокі р. Вілія забалочаныя, у даліне вылучаюцца плоская пойма і першая надпоймавая тэраса. Глебы дзярнова-падзолістыя, дзярнова-глеяватыя забалочаныя, тарфяна-балотныя і поймавыя.

Лясная расліннасць на правабярэжжы — хвойнікі з бярозай павіслай і асінай, на левабярэжжы — ельнікі і ялова-шыракалістыя лясы, уздоўж рэчышча — вольха чорная. У флоры каля 300 відаў, з іх у Чырвонай кнізе увярэднік лясны, ладдзян трохнадрэзаны, купальнік горны, лінея паўночная і інш. У фаўне бабёр, дзік, лось, воўк, заяц, ліс і інш.

Літаратура
----------

* Верхневілейскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
**Юган Партс** (па-эстонску: *Juhan Parts*) (нарадзіўся 27 жніўня 1966) — эстонскі палітык, прэм’ер-міністр Эстоніі і старшыня правацэнтрысцкай партыі *Res Publica*.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Таліне. Скончыў Талінскую Школу №1 (цяпер Гімназія імя Густава Адольфа), потым вывучаў права ў Тартускім універсітэце.

Пасля матуры Партс атрымаў пасаду ў Міністэрстве юстыцыі Эстоніі. Ён належаў да групы маладых палітыкаў, якія прасоўвалі хуткія і рашучыя пераўтварэнні дзеля павышэння празрыстасці, паскарэння рэформ і лібералізацыі эканамічнай палітыкі. Таксама рабілася ўстаноўка на пачатак інтэграцыі ў агульнаеўрапейскія структуры.

### Генеральны аўдытар

З 1998 па 2002 год Партс быў генеральным аўдытарам. На гэтай недатычнай і прывілеяванай пасадзе, уласцівай для Эстоніі, ён актыўна крытыкаваў урады, якія ён не падтрымліваў.

### *Res Publica*

Партс быў сузаснавальнікам Партыі *Res Publica*, якая паўстала з аднаімённай правацэнтрысцкай моладзевай арганізацыі. *Res Publica* належыць да Еўрапейскай Народнай Партыі.

### Прэм'ер-міністр

Пасля ашаламляльнага поспеху маладой партыі (большая частка членаў была маладзей за 30 год) на парламенцкіх выбарах 2003 года, Партс быў прызначаны прэм'ер-міністрам. Палітыка Партса накіраваная на еўрапейскую інтэграцыю і поспехі Эстоніі ў сферы інавацый.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка прэм'ер-міністра Эстоніі Архівавана 2 жніўня 2005.
* Афіцыйны сайт партыі Саюз айчыны і Res Publica  (эст.)  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus · Notable Names Database · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1225795788 · VIAF: 2344149544577800490004 |