**Dendranthema** (ад стар.-грэч.: δένδρον, *дэндрон* — «дрэва» і стар.-грэч.: ἄνθεμον, *антэмон* — «кветка»; адносіцца да адраўнелай ніжняй часткі сцябла ў некаторых відаў) — род шматгадовых травяністых раслін, радзей паўкустарнічкоў сямейства Астравыя, або Складанакветныя (*Astraceae*).

Паводле сайта *Групы філагеніі пакрытанасенных* (*APG*) род уключае 36 відаў, якія растуць пераважна ў Цэнтральнай і Паўднёва-Усходняй Азіі — Кітаі, Японіі, Карэі і Манголіі і 2 віды, якія сустракаюцца ў Еўропа. Некалькі таксонаў распаўсюджаныя ў арктычных абласцях усіх кантынентаў.

На працягу доўгага часу большасць відаў роду, як і іншыя блізкароднасныя расліны сямейства астравых, адносілі да роду *Chrysantemum*, дзе лічылася больш за 200 таксонаў. Толькі ў сярэдзіне XX стагоддзя расійскім батанікам, спецыялістам у галіне сістэматыкі сасудзістых раслін М. М. Цвялёвым  (руск.) (бел. была праведзена рэвізія роду *Dendranthema*, куды перамясцілася вялікая колькасць відаў хрызантэм, у тым ліку і тыпавы — *Chrysantemum indica*. Прапанаваныя Цвялёвым змены былі прынятыя батанічнай супольнасцю і праца ў гэтым кірунку працягнулася. Цікава, што ў публікацыях Корэ Брэмера  (руск.) (бел. 1993-94 гадоў прапаноўвалася пакінуць у родзе *Chrysantemum* ўсяго толькі два віды — *Chrysantemum coronarium* і *Chrysantemum segetum*, хоць у сапраўдны момант па дадзеных сайта *APG* іх лічыцца не менш 42.

Апісанне
--------

Шматгадовыя травяністыя расліны або паўкустарнічкі.

Парасткі прамыя, радзей узыходзячыя, з простымі або разгалінаванымі сцебламі. Апушаныя, часам голыя.

Лісце чаргавальнае, з рассечанай або лопасцевай, рэдка суцэльнакрайняй пласцінкай. Афарбоўка зверху зялёная, знізу зялёная, бялёса- або шаравата-лямцавая.

Кветкавыя кошыкі адзінкавыя на верхавіне сцябла і яго аблісцвеных галін, альбо больш шматлікія (да 20) і сабраныя ў шчыткападобнае суквецце. Краявыя язычковыя песцічныя кветкі ў колькасці 10-30 штук размешчаны ў адзін шэраг, у культурных відаў часта больш за 30 і шматрадныя. Афарбоўка белая, ружовая розных адценняў або жоўтая. Дыск са шматлікімі абодваполымі трубчастымі кветкамі жоўтага колеру.

Плод — сямянка.

Выкарыстанне ў дэкаратыўным садаводстве
---------------------------------------

*Dendranthema grandiflorum*, нароўні з *Chrysantemum indica*, з’яўляецца адным з асноўных продкаў дэкаратыўных гібрыдных хрызантэм, якія вырошчваюцца ў культуры з XVII стагоддзя. У 1630 годзе ў Кітаі было вядома больш за 500 культывараў, у цяперашні час іх колькасць значна перавышае 5 000.

Прымяненне
----------

Культурныя разнавіднасці роду паўсюдна выкарыстоўваюцца ў якасці дэкаратыўных раслін. Кветкавыя кошыкі і лісце некаторых відаў шырока прымяняюцца на тэрыторыі Індакітая і ў Кітаі як медыцынскі сродак пры павышэнні тэмпературы, галаўных болях, інфекцыйных і іншых захворваннях. У Індыі, В’етнаме, Кітаі, Тайвані і Японіі як лекавая расліна вырошчваецца ў прамысловых маштабах. Настойка кветак на віне (т. зв. «хрызантэмавае віно  (кіт.) (бел.») лічыцца дыджэстывам  (руск.) (бел. і біялагічна актыўным дадаткам для лячэння праблем нервовай і крывяноснай сістэм. У Японіі кветкі лічацца дэлікатэсам і выкарыстоўваюцца ў ежу. У Кітаі і Японіі кветкавыя кошыкі *Dendranthema grandiflorum*, асабліва з жоўтымі краявымі пялёсткамі, прымяняюцца пры вырабе інсектыцыдаў.

Віды
----

* Dendranthema aphrodite (Kitam.) Kitam.
* Dendranthema argyrophyllum Y.Ling & C.Shih
* Dendranthema arisanense (Hayata) Y.Ling & C.Shih
* Dendranthema boreale (Makino) Ling ex Kitam.
* Dendranthema chanetii (H.Lév.) C.Shih
* Dendranthema crassum (Kitam.) Kitam.
* Dendranthema × cuneifolium (Kitam.) H.Koyama
* Dendranthema erubescens (Stapf) Tzvelev
* Dendranthema foliaceum "G.F.Peng, C.Shih & S.Q.Zhang"
* Dendranthema glabriusculum (W.W.Sm.) C.Shih
* Dendranthema grandiflorum (Ramat.) Kitam.
* Dendranthema horaimontana (Masam.) S.S.Ying
* Dendranthema hypargyrum (Diels) Y.Ling & C.Shih
* Dendranthema japonicum (Makino) Kitam.
* Dendranthema kurilense Tzvelev
* Dendranthema lavandulifolium (fischer ex Trautv.) Kitam.
* Dendranthema × leucanthum (Makino) H.Koyama
* Dendranthema maximowiczii Tzvelev
* Dendranthema mongolicum (Ling) Tzvelev
* Dendranthema morifolium (Ramat.) Tzvelev
* Dendranthema morii (Hayata) Kitam.
* Dendranthema myrianthum (Franch.) Kitam.
* Dendranthema naktongense (Nakai) Tzvelev
* Dendranthema occidentali-japonense (Nakia) Kitam.
* Dendranthema ogawae (Kitam.) H.Koyama
* Dendranthema okiense (Kitam.) Kitam.
* Dendranthema oreastrum (Hance) Ling
* Dendranthema ornatum (Hemsl.) Kitam.
* Dendranthema pacificum (Nakai) Kitam.
* Dendranthema potentilloides (Hand.-Mazz.) C.Shih
* Dendranthema rupestre (Matsum. & Koidz.) Kitam.
* Dendranthema seticuspe (Maxim.) Kitam.
* Dendranthema shiwogiku (Kitam.) Kitam.
* Dendranthema sinchangense (Ueki) Kitam.
* Dendranthema xeromorphum A.P.Khokhr.
* Dendranthema yoshinaganthum (Makino ex Kitam.) Kitam.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  Гл. спасылку на сайт *APG* у раздзеле Спасылкі.

Літаратура
----------

* *Ботанический институт им. В. Л. Комарова Академии наук СССР.* Флора СССР / начата при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова, редакторы тома Б. К. Шишкин и Е. Г. Бобров. — Л.: Издательство АН СССР, 1961. — Т. XXVI. — С. 364-388. — 919 с.
* *Piers Trehane.* Proposal to Conserve Chrysanthemum L. with a Conserved Type (Compositae)(англ.) // *Taxon* : часопіс. — 1995. — Т. 44. — № 3. — С. 439—441. — DOI:10.2307/1223427

Спасылкі
--------

* APG Архіўная копія ад 3 красавіка 2019 на Wayback Machine
* Dendranthema

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · POWO · Plantarium · Tropicos · WFO · WoRMS |