recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Brevoortia** — род прамянёвапёрых рыб сямейства селядцовых.

Апісанне
--------

Цела высокае, сціснутае з бакоў. Галава і рот вялікія. У сярэдзіне верхняй сківіцы размешчана выманне. Пры закрытым рте вяршыня ніжняй сківіцы заходзіць у гэта выманне. У дарослых асобін зубы на сківіцах адсутнічаюць. Шматлікія жаберные тычынкі доўгія і тонкія. Добра выяўленыя перайначаныя пераддарсальныя лускі, якія ўтвараюць грэбень. Уздоўж усяго бруха праходзіць кіль.

Маюць пелагічную афарбоўку. За верхнім вуглом жабернага вечка ў іх ёсць чорная пляма, за якой у некаторых відаў ёсць больш светлыя плямы ў адзін або некалькі шэрагаў. Максімальная даўжыня да 50 см, часцей 30-35 см.

Распаўсюджанне і паводзіны
--------------------------

Жывуць паблізу ад усходніх узбярэжжаў Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.
Вядуць пелагічны стайный лад жыцця. Дарослыя асобіны здзяйсняюць сезонныя міграцыі ўздоўж берагоў, не заходзячы ў воды з салёнасцю менш за 20 ‰. Лічынкі і маляўкі, наадварот, заплываюць ў саланаватую 2-3 ‰ ваду, а таксама ў рэкі.

Харчаванне
----------

Сілкуюцца фітапланктонам і зоапланктонам, актыўна атцэжваючы яго, а таксама дэтрытам.

Размнажэнне
-----------

Працягласць жыцця 9-12 гадоў, дасягаюць палавой сталасці ва ўзросце 2-3 гады.

Класіфікацыя
------------

Да роду адносяць 6 відаў:

* Brevoortia aurea Spix & Agassiz, 1829)
* Brevoortia gunteri Hildebrand, 1948
* Brevoortia patronus Goode, 1878
* Brevoortia pectinata Jenyns, 1842)
* Brevoortia smithi Hildebrand, 1941
* Brevoortia tyrannus Latrobe, 1802)

Гаспадарчае значэнне
--------------------

З’яўляюцца аднымі з самых важных прамысловых рыб усходняга ўзбярэжжа Амерыкі. Самы значны — *Brevoortia tyrannus*.

Зноскі
------

1. ↑  Род *Brevoortia* у Сусветным рэестры марскіх відаў (*World Register of Marine Species*) (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
**Сан-Вісэнтэ-дэ-Каньетэ** (ісп.: San Vicente de Cañete) — горад у Перу, сталіца раёна Каньетэ правінцыі Каньетэ дэпартамента Ліма. Знаходзіцца за 144 км на поўдзень ад Лімы. Насельніцтва 160 598 чалавек (2006 год).

Гісторыя
--------

Горад Сан-Вісэнтэ-дэ-Каньетэ быў заснаваны пад назвай Каньетэ ў 1556 годзе на месцы індзейскага паселішча па загаду іспанскага караля Карла V віцэ-каралём Перу Андрэсам Уртада дэ Мендосай, 3-цім маркізам дэ Каньетэ.

У каланіяльныя часы ў раён горада было завезена шмат чарнаскурых рабоў, пасля адмены рабства ў 1854 годзе працаўнікі плантацый былі часткова замененыя на кітайцаў. У гарадскім раёне Сан-Луіс захаваўся пабудаваны кітайцамі квартал, які зараз носіць назву Каса-дэ-Калонія-Чын. У Каньетэ таксама знаходзіцца ўнікальны для Перу японскі храм.

Турызм
------

Каньетэ з’яўляецца папулярным месцам турызму сярод перуанцаў і замежнікаў. У горадзе знаходзіцца драўляная разная статуя Дзевы Марыі, кожны год на Пасху праводзіцца хрэсны ход са статуяй і выявай Страсцей Хрыстовых.

Непадалёк ад горада знаходзяцца даўнія, цікавыя для турыстаў пабудовы, напрыклад былая фазэнда Гомес, якая цяпер называецца Касцільё Унануэ, будынак быў пабудаваны Хасэ Унануе ў 1843 годзе, сынам нацыянальнага героя Перу Іпаліта Унануэ. Таксама паблізу знаходзіцца Каса Гасіенда Манталвана, дзе амаль да самой сваёй смерці жыў нацыянальны герой Чылі Бернарда О'Хігінс. Гасіенда Хуалькара з’яўляецца малай радзімай сусветнавядомага перуанскага футбаліста Теадора «Лола» Фернандэса Мэйсана.

Каньетэ таксама вядомы як месца вытворчасці добраякасных і папулярных у Перу віна, піска і чачыны.

У апошні тыдзень жніўня ў горадзе ладзіцца папулярны фестываль Чорнага мастацтва. У раёне Каньетэ дагэтуль жыве вялікая колькасць нашчадкаў афрыканскіх рабоў, іх багаты фальклор, прымаўкі, танцы, музыкальныя інструменты з’яўляюцца важным дапаўненнем перуанскай культуры.

Зноскі
------

1. ↑  Historia de Cañete (Perú) - Monografias.com
2. ↑  San Vicente de Cañete (Perú) - Opinión - CAÑETE CUNA Y CAPITAL DEL ARTE Y FOLKLORE NEGRO Архівавана 21 лютага 2009.
3. 1 2  Historia de Cañete (Perú) - Monografias.com
4. ↑  Historia de Cañete (Perú) - Monografias.com
5. ↑  Historia de Cañete (Perú) - Monografias.com

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт муніцыпалітэта Каньетэ Архівавана 24 жніўня 2020.
* Партал з інфармацыяй аб горадзе Каньетэ Архівавана 9 жніўня 2020.
Практычныя заняткі з 120-мм мінамётам 2Б11 у адным з падраздзяленняў Узброенных Сіл Літвы. 2012 г.
**120-мм мінамёт 2Б11 «Сані»** — мінамёт калібра 120-мм. Распрацаваны ў ЦНДІ «Буравеснік» (Ніжні Ноўгарад) у 1979 годзе.

Апісанне
--------

Мінамёт 2Б11 уяўляе сабой развіццё канструкцыі палкавога мінамёта ўзору 1943 года — ПМ-43. Асноўнымі новаўвядзеннямі стала выкарыстанне больш сучасных матэрыялаў, якое дазволіла паменшыць агульную масу мінамёта. Зараджанне вырабляецца з дульнага боку. Мінамёт выкананы па класічнай схеме ўяўнага трыкутніка. Казённая частка ўпіраецца ў спецыяльную апорную пліту. Пліта і двухнага ўсталёўваюцца ў грунт. Для прадухілення двайнога зараджання ў некаторых мадыфікацыях на дульным зрэзе усталяваны адмысловы механізм. Сучасная мадыфікацыя 2Б11 мае магчымасць стральбы практычна ўсімі тыпамі артылерыйскіх мін калібра 120-мм, у тым ліку кіраванымі артылерыйскімі мінамі КМ-8 «Грань», акрамя таго час прывядзення мінамёта ў баявое становішча зніжана з 20 хвілін да 1,5—2 хвілін. Мінамёт 2Б11 можа выкарыстоўвацца ў складзе мінамётнага комплексу 2С12 «Сані» з ужываннем колавага ходу для буксіроўкі, а таксама ўсталёўвацца на гусенічныя шасі.

Мадыфікацыі
-----------

* **2Б11** — базавы варыянт;
	+ **2B11** — балгарскі ліцэнзійны варыянт.
	+ **2Б11А** — новая апорная пліта з шарнірам, наводзіцца па гарызанталі без развароту апоры, транспартная машына «Урал»
* **2С12 «Сані»** — мінамётны комплекс, у склад якога ўваходзіць транспартная машына 2Ф510 і колавы ход 2Л81 для мінамёта 2Б11.
* **«Тунджа-Сані»** — самаходны мінамёт на базе МТ-ЛБ, у якасці асноўнага ўзбраення выкарыстоўваецца мінамёты 2Б11, які ўсталёўваецца на корпус цягача;
	+ **SMM 74 B1.10 «Tundzha-Sani»** — балгарскі ліцэнзійны варыянт, ў сярэдзіне 1990-х выпуск спынены.
* Айбат — самаходны мінамёт.

Зноскі
------

1. ↑  ЦАМТО / Новости / Модернизированные минометы поступили на вооружение артиллерийского соединения ЮВО в Адыгее **(нявызн.)**.  armstrade.org. Праверана 25 мая 2020.
2. ↑  ст. лейтенант Д. Кошкин. Военная промышленность Болгарии // Зарубежное военное обозрение. — 2004. — № 5 (686). — С. 12—16.

Літаратура
----------

* Карпенко А. В. Ганин С. М. 120-мм возимый миномёт 2Б11 (комплекс 2С12 «Сани») // Отечественные бомбомёты и миномёты. Часть 2. — Санкт-Петербург: Гангут, 1997. — 60 с. — С. 38. — ISBN 5-85875-123-7.
**Лебедзеўскае моладзевае падполле** — беларуская канспірацыйная антыкамуністычная суполка моладзі, што існавала ў мястэчку Лебедзева Маладзечанскага раёна ў 1948—1951 гадах, заснаваная Вячаславам Гамолкай.

Гісторыя
--------

Ініцыятарам стварэння асяродку быў Вячаслаў Гамолка, які ў 1948 г. згуртаваў вакол сябе вучняў старшых класаў мясцовай школы — Івана Яблонскага, Аркадзя Слуцкага, двух цёзкаў Іванаў Міцько.

Непасрэднай прычынай паўстання падполля было стварэнне ў Лебедзеве камсамолу. Сябры падполля вырашылі прадукаваць напісаныя ад рукі часопісы («У хвалях маладосці» і «Бяздонны мяшок») у якіх моцна крытыкавалі савецкую рэчаіснасць. Часопісы распаўсюджваліся сярод жыхароў мястэчка Лебядзева. Афармленнем і рэдакцыяй часопісаў займаўся Вячаслаў Гамолка. У часопісах таксама публікаваліся паэмы, вершы і карыкатуры.

У 1951 г. сярод сяброў лебедзеўскага падполля з’явіўся правакатар Міхась Акушка, які паабяцаў наладзіць публікацыю нелегальных часопісаў друкарскім спосабам. Падполле даверылася таемнаму агенту МДБ, таму летам 1951 г. усе ўдзельнікі падполля, якія да таго часу ўжо вучыліся ў інстытутах, былі арыштаваныя. Кожны з удзельнікаў быў асуджаны на 25 гадоў канцэнтрацыйных лагераў. Тэрмін зняволення сябры падполля адбывалі ў лагерах і капальнях Варкуты, Інты, Джэзказгану. Датэрмінова выпушчаныя на волю у 1957 г. дзякуючы хрушчоўскай «адлізе».

Вядомыя сябры падполля
----------------------

* Вячаслаў Гамолка — кіраўнік
* Іван Яблонскі
* Аркадзь Слуцкі
* Іван Ільіч Міцько
* Іван Іванавіч Міцько

Гл. таксама
-----------

* Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)
* Саюз беларускіх патрыётаў
* Саюз змагання за незалежнасць Беларусі
* Чайка (арганізацыя)
* Мядзельска-смаргонскае антыкамуністычнае падполле (1947)
* Лідская моладзевая падпольная арганізацыя (1950)

Зноскі
------

1. ↑   Гісторыя лебедзеўскага моладзевага падполля

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* Алесь Цадко. Іншадумцы зь Лебедзеўскай школы // Куфэрак (Маладэчна). 1998, № 4

Спасылкі
--------

* Радыё Свабода. Беларускае слова, ацэненае ў 25 гадоў лягераў
**Афразійскія мовы** (у заходняй літаратуры **афраазіяцкія**, састар. **семіта-хаміцкая**) — макрасям'я моў, распаўсюджаных у паўночнай частцы Афрыкі ад Атлантычнага ўзбярэжжа і Канарскіх астравоў да ўзбярэжжа Чырвонага мора, а таксама ў Заходняй Азіі і на востраве Мальта. Групы носьбітаў на афразійскіх мовах (галоўным чынам на розных дыялектах арабскай мовы) ёсць у многіх краінах за межамі асноўнага арэала. Агульная колькасць носьбітаў каля 253 млн. чал.

Уключае 5 (або шэсць) сем'яў моў, якія маюць прыкметы агульнага паходжання - наяўнасць роднасных каранёвых і граматычных марфем). Часам уключаецца ў больш агульнае ўтварэнне - настратычную макрасям'ю моў, якая аб'ядноўвае індаеўрапейскую, алтайскія, уральскія, паўночнакаўказскія і алтайскія сем'і. Аднак у апошні час афразійская макрасям'я выключаецца з настратычнай і разглядаецца разам з апошняй як асобная і самастойная, але бліжэйша роднасная настратычнай.

Класіфікацыя
------------

Распаўсюджванне афраазіяцкай макрасем'і моў і яе суседзі.
У лік афразійскіх моў уваходзяць як жывыя, так і мёртвыя мовы. Першыя ў наш час распаўсюджаны на шырокай прасторы, займаючы тэрыторыю Пярэдняй Азіі (ад Месапатаміі да ўзбярэжжа Міжземнага і Чырвонага мораў) і шырокія тэрыторыі Усходняй і Паўночнай Афрыкі — аж да атлантычнага ўзбярэжжы. Асобныя групы прадстаўнікоў афразійскіх моў сустракаюцца і па-за асноўнай тэрыторыяй іх распаўсюджвання. Агульная колькасць носьбітаў у наш час па розных падліках вагаецца паміж 270 млн і 300 млн чалавек. У афразійскую макрасям'ю ўваходзяць наступныя моўныя сем'і (ці галіны).

Егіпецкая галіна
----------------

Асноўны артыкул: **Егіпецкая мова**

Бербера-канарская галіна
------------------------

Асноўны артыкул: **Бербера-канарскія мовы**

Чадская галіна
--------------

Асноўны артыкул: **Чадскія мовы**

Кушыцкая галіна
---------------

Асноўны артыкул: **Кушыцкія мовы**

Амоцкая галіна
--------------

Асноўны артыкул: **Амоцкія мовы**

Семіцкая галіна
---------------

Асноўны артыкул: **Семіцкія мовы**

Літаратура
----------

* Cohen M. Essai comparatif sur le vocabulaire et la phonétique du chamito-sémitique, P. 1947.
* Greenberg J. The languages of Africa, Bloomington, 1963.
* Linguistics in South-West Asia and North Africa, CTI, 1970, v, 6.
* Actes du premier Congrès International de linguistique sémitique et chamito-sémitique. Paris, 1969. Réunis par A. Caquot et D. Cohen, The Hague — P. 1974.
* Hamito-semitica, ed. by J. and Th. Bynon, The Hague — P. 1975.
* The Non-Semitic languages of Ethiopia, ed. by M. L. Bender, East Lansing, 1976.
* Atti del Secondo Congresso Internazionale di linguistica camito-semitica, Firenze, 1978.
* Diakonoff I. M. Afrasian languages, M. 1988.
Героі Савецкага Саюза, ветэраны-афганцы ў Андрэеўскай зале Маскоўскага Крамля на ўрачыстым прыёме Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі з нагоды святкавання Дня Герояў Айчыны. 9 снежня 2013 года.
**Афганцы (ветэраны вайны)** — этымалогія паняццяў *воіны-інтэрнацыяналісты; воіны-афганцы; ветэраны (удзельнікі) Афганскай вайны; ветэраны баявых дзеянняў у Афганістане* і інш. катэгорыя былых ваеннаслужачых СССР са складу АКСВА, якія прымалі ўдзел у Афганскай вайне (1979—1989).

Гісторыя
--------

Уручэнне медаля «Воіну-інтэрнацыяналісту ад удзячнага афганскага народа» групе савецкіх ваеннаслужачых, а таксама вайскоўцам запасу. Ленінград, 15 мая 1988 года.
У 1980-я гады з Афганістана сталі вяртацца савецкія вайскоўцы. Па ўласнай ініцыятыве яны пачалі ўзводзіць помнікі загінуўшым таварышам і ствараць ваенна-патрыятычныя клубы.

На «грамадзянцы» вайскоўцы АКСВА сутыкнуліся з непаразуменнем з боку цывільных чыноўнікаў і асоб. Ветэраны вайны адчувалі адсутнасць у грамадзянскім жыцці сумленнасці, шчырасці, чысціні чалавечых адносін, уласцівых баявой абстаноўцы, дзе былі выразная просталінейнасць і адсутнасць хітрасці У «афганцаў», якія вярнуліся з гарачай кропкі з абвостраным пачуццём справядлівасці, нязменна ўзнікаў з грамадствам канфлікт, мадэль адносін не ўжывалася ў існуючы светапарадак. Прыняць жа гэтыя правілы ўдзельнікі вайны не маглі.

Кадравыя вайскоўцы, асабліва афіцэры, жадалі зноў накіравацца ў зону баявых дзеянняў, таму некаторыя пабывалі ў Афганістане двойчы.

У мастацтве
-----------

* К/ф «Афганцы» (2014, Расія) — фільм Аляксея Паборцава
* Ильяс Дауди. «В Круге Кундузском» военно-исторический роман-трилогия. — Москва: ДеЛибри, 2021. — 568 с. — ISBN 978-5-4491-0575-2.

Зноскі
------

1. ↑  С. М. Беков. «Патриотизм — Идеология солдата»
2. 1 2  «Молодежные военно-патриотические организации»
3. 1 2  «Штык на перо» В. И. Лутовинов
4. ↑  «Мы вас туда не посылали»: истории брошенных после Афганской войны советских солдат ТК НТВ
5. ↑  «Вас туда никто не посылал»: ветераны-афганцы о войне спустя 30 лет «Новосибирские новости»
6. ↑  *Ильяс Дауди* газета «Казанский репортёр» «Дважды прошедшие» 23.02.2017

Літаратура
----------

* *Баленко С. В.* «Спецназ ГРУ в Афганистане»
* *Ильяс Дауди* газета «Казанский репортёр» «Дважды прошедшие» 23.02.2017
* *Беков С.М.* «Патриотизм — Идеология солдата»
* «Молодежные военно-патриотические организации»
* *Лутовинов В.И.* «Штык на перо»
* *Павел Студенкин* «В час испытания» — о подвиге в Афганистане трех солдат газета «Правда» 4.04.1987
* *Павел Студенкин* «Я вас в Афганистан не посылал», газета «Правда» 5.08.1987
* *Павел Студенкин* «Дважды испытан» — о Герое Советского Союза Руслане Аушеве, газета «Правда» 5.10.1987

Спасылкі
--------

* «Мы вас туда не посылали»: истории брошенных после Афганской войны советских солдат ТК НТВ 5.02.2021
Horde groupware — вэб-праграма з адкрытым зыходным кодам.
**Вэб-праграма** (англ.: web application) — праграмнае забеспячэнне, доступ да якога ажыццяўляецца з дапамогай вэб-браўзера. Вэб-праграмы дастаўляюцца ў Сусветным павуцінні (World Wide Web) карыстальнікам, якія падключаны да сеткі.

Логіка вэб-праграмы размеркавана паміж серверам і кліентам (браўзерам), захоўванне даных ажыццяўляецца, пераважна, на серверы, абмен інфармацыяй адбываецца па сетцы, звычайна па сетцы Інтэрнэт. Адной з пераваг такога падыходу з’яўляецца той факт, што кліенты не залежаць ад канкрэтнай аперацыйнай сістэмы карыстальніка, таму вэб-праграмы з’яўляюцца кросплатформавымі, дзякуючы таму, што могуць працаваць на любой АС, дзе ёсць браўзер.

Вэб-праграмы сталі шырока выкарыстоўвацца ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2012001728 · Microsoft: 118643609 · NDL: 01058852 · NKC: ph171364 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Афелія.
**Афелія** (англ.: Ophelia) — спадарожнік планеты Уран. Была адкрыта 20 студзеня 1986 па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне **S/1986 U 8**. Не была даступная для назіранняў, пакуль касмічны тэлескоп «Хабл» не атрымаў адпаведныя выявы ў 1997 годзе. Названая ад імя персанажа з п'есы Шэкспіра «Гамлет». Таксама пазначаецца як **Уран VII**.

За выключэннем арбіты, радыуса ў 23 км і геаметрычнага альбеда 0,08, аб Афеліі практычна нічога не вядома.

На здымках, перададзеных «Вояджэр-2», Афелія выглядае як даўгаваты аб'ект, накіраваны сваёй галоўнай воссю на Уран. Суадносіны яе папярочнага памеру да падоўжнаму складаюць 0,7 ± 0,3.

Афелія выконвае ролю спадарожніка-пастуха на знешнім краі кольца Эпсілан Урана. Арбіта Афеліі размяшчаецца ўнутры сінхроннай арбіты Урана, з прычыны чаго арбіта гэтага спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл.

| ⛭✰ Уран |
| --- |
| Спадарожнікі | Аберон · Арыэль · Афелія · Белінда · Б’янка · Дэздэмона · Джульета · Калібан · Кардэлія · Крэсіда · Купідон · Маб · Маргарыта · Міранда · Пак · Пердыта · Порцыя · Праспера · Разалінда · Сетэбас · Сікаракса · Стэфана · Тытанія · Трынкула · Умбрыэль · Фердынанд · Францыска | УранУран |
| Кольцы | Кольцы Урана |
| Адкрыццё | Уільям Гершэль ·  Уільям Ласел |
| Даследванне | Вояджэр-2 |
| **Category Катэгорыя:Уран (планета) •  Вікісховішча:Уран** |

| ⛭Спадарожнікі ✰ Урана |
| --- |
| *Пералік у групах у парадку ўзрастання вялікай паўвосі арбіты* |
| Унутраныя спадарожнікі | Афелія ·  Белінда ·  Б’янка ·  Дэздэмона ·  Джульета ·  Кардэлія ·  Крэсіда ·  Купідон ·  Маб ·  Пак ·  Пердыта ·  Порцыя ·  Разалінда |
| Буйныя спадарожнікі | Міранда ·  Арыэль ·  Умбрыэль ·  Тытанія ·  Аберон |
| Нерэгулярныя спадарожнікі | Францыска ·  Калібан ·  Стэфана ·  Трынкула ·  Сікаракса ·  Маргарыта ·  Праспера ·  Сетэбас ·  Фердынанд |
| Кольцы | Кольцы Урана |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мішэль.

**Жорж Мішэль** (фр.: Georges Michel; 12 студзеня 1763, Парыж — 7 чэрвеня 1843, там жа) — буйны французскі мастак-пейзажыст, майстар акварэлі.

Жыццё і творчасць
-----------------

Пачаў займацца жывапісам яшчэ ў дзяцінстве. З 1775 года Мішэль — вучань Нікала Танэ, па заканчэнні гэтай вучобы суправаджае камандзіра палка гусар дэ Бершыньі ў паездках у Швейцарыю, Нармандыю і Германію. Шматлікія накіды, зробленыя ў гэтых падарожжах, адаб’юцца пазней у палотнах майстра.

У 1783 годзе яго запрасілі ў Нармандыю, дзе выкладаў жывапіс. Ён таксама быў у Германіі, Швейцарыі ў 1789 г. У Парыжы адзін са знаёмых прадаўцоў карцін Лебрэн дазволіў Мішэлю капіяваць творы галандскіх пейзажыстаў для іх продажу.

Ва ўзросце 15 гадоў пачынаючы мастак вывучае ў Луўры работы галандскіх і фламандскіх майстроў барока, перш за ўсё Саламона ван Ройсдаля, Яна ван Гоена і Рэмбранта. Жорж Мішэль да 1808 года пісаў карціны ў духу галандскіх шэдэўраў XVII—XVIII стагоддзяў, дадаючы ў пейзажы фігуры людзей і жывёл. Гэтым уплывам «галандцаў» тлумачыцца такая значная ўвага, якая надаецца мастаком натуралізму і шматлікай дэталізацыі на палатне ў яго ранні перыяд творчасці (да 1810—1815 гадоў).

Пасля Мішэль адкрывае для сябе як мастацкую мэту прыроду ваколіцаў Парыжа, асабліва тады яшчэ сельскі, вядомы сваімі ветракамі Манмартр. Пазней ён часцей выкарыстоўвае рамантычныя матывы ў сваіх карцінах — такія, як рыцарскія замкі або руіны манастыроў. Дакладная датыроўка прац Мішэля ўскладнена частымі зменамі і зменамі ва ўласцівых яму стылях творчасці, а таксама ў сувязі з наяўнасцю шматлікіх падробак і перайманняў яго прац.

Зноскі
------

1. 1 2  Georges Michel<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Georges Michel // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 25 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14952914z · GND: 138318182 · GTAA: 132642 · ISNI: 0000 0000 6656 6649 · LCCN: n85303064 · NUKAT: n2015143844 · SUDOC: 092938132 · VIAF: 12574234 · ULAN: 500021197 |

 |
**Вэ́лта Э́йнаўна Ві́лціня** (лат.: Velta Vilciņa, сапраўднае імя — *Аўсма*; 13 снежня 1928 — 8 студзеня 1995) — латышская савецкая балерына, харэограф

 і балетны педагог

. Народная артыстка СССР (1965). Народны артыст СССР (1965).

Біяграфія
---------

Вэлта Вілціня нарадзілася 13 снежня 1928 года ў мястэчку Упэсгрыва, цяпер у Мэрсрагскім краі Латвіі.

У 1948 годзе скончыла балетную студыю пры Рыжскім тэатры оперы і балета (педагог І. Стродэ). У 1949—1973 гадах салістка гэтага тэатра.

У 1956 і 1958 годзе выступала на сцэне Вялікага тэатра (партыі *Зарэмы* і *Джульеты*), уваходзіла ў гэтыя гады ў склад яго трупы падчас гастроляў тэатра ў Лондане і Бруселі.

З 1968 года педагог-рэпетытар Рыжскага тэатра оперы і балета.

Член КПСС з 1963 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР 7-га склікання і Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання.

Памерла 8 студзеня 1995 года ў Рызе. Пахавана на Лясных могілках.

Творчасць
---------

Сярод партый: Баранеса («Саета свабоды» А. Скултэ), Скайдрытэ («Стабурадзе» А. Калніньша, Дзяржаўная прэмія Латвіі, 1958), Адэта—Адылія, Аўрора («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Жызэль («Жызэль[ru]» A. Адана), Джульета («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Кармэн («Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ—Р. Шчадрына) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Вилцинь Велта Эйновна / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  Театральная Энциклопедия. драма опера балет оперетта цирк эстрада драматург режиссер
3. 1 2  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 5. Вешин — Газли. 1971. 640 стр. илл.; 38 л. илл. и карт. 1 карта-вкл.

Літаратура
----------

* Вілцынь Велта Эйнаўна. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 3793 5214 · LCCN: n97873802 · VIAF: 28835971 |
**Леахар** — старажытнагрэчаскі скульптар IV ст. да н.э. які ў 350-я гады працаваў са Скопасам над скульптурным убраннем Маўсалея ў Галікарнасе. Пазней Філіп II Македонскі замовіў яму хрызаэлефанцінныя партрэты царскага сямейства для Філіпеума ў Алімпіі.

Разцу Леахара прыпісваюцца такія статуі, як Апалон Бельведэрскі, Дыяна Версальская і Ганімед Ватыканскі (вядомыя па рымскіх копіях). Пастамент адной бронзавай статуі з яго імем, які адлюстроўвае паляванне Аляксандра на львоў, знойдзены пры раскопках у Афінах.

* Апалон БельведэрскіАпалон Бельведэрскі
* Ганімед і арол, ВатыканГанімед і арол, Ватыкан
* Дыяна ВерсальскаяДыяна Версальская
**Жонка** (сужэніца) — жанчына ў дачыненні да мужчыны, які знаходзіцца з ёй у шлюбе, г. зн. да мужа.

На побытавым узроўні адрозніваюць *грамадзянскі шлюб* і *афіцыйны шлюб*. Часам лічыцца, што калі мужчына супольна з жанчынай жывуць, вядуць гаспадарку і (альбо) маюць дзяцей, але не зарэгістравалі шлюб афіцыйна, то яны знаходзяцца ў *грамадзянскім шлюбе*. А калі зарэгістравалі — у *афіцыйным шлюбе*. Але гэта памылковае меркаванне. З пункту гледжання закону адрозніваюць *грамадзянскі шлюб* і *царкоўны шлюб* паводле месца рэгістрацыі ў дзяржаўных органах улады або ў царкве ці касцёле.

Блізкія азначэнні
-----------------

Напярэдадні шлюбу і у час самога шлюбу жанчына завецца маладой (нявестай). На побытавым узроўні гэтым азначэннем могуць пазначаць і дзяўчыну, якая рыхтуецца да шлюбу. Жанчыну, муж якой памёр, альбо прызнаны памерлым — завуць удавой.

Дзяржаўны грамадзянскі кодэкс Рэспублікі Беларусь дазваляе развод. У гэтым выпадку жанчына прымае адпаведны статус. Каталіцкі касцёл развод не дазваляе.

У хрысціянстве, калі жанчына дае афяру (зарок) бясшлюбнасці і паступае ў манастыр або кляштар, яе завуць *нявестай Хрыста*.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13318508c · GND: 4013634-6 · LCCN: sh85147187 · Microsoft: 2778983918 · NKC: ph122623 |

| Роднасныя і сваяцкія адносіны |
| --- |
| 
* Муж
* Жонка
* Бацька
* Маці
* Дзед
* Бабуля
* Брат
* Сястра
* Зводны брат
* Сын
* Дачка
* Пасынак
* Падчарка
* Дзядзька
* Цётка
* Сват
* Цешча
* Унучатая пляменніца
* Кум
* Кума

 |
**Вэ́ксаль** (ад ням.: Wechsel — *абмен*) — дакумент, які ўяўляе сабой пісьмовае абавязальніцтва даўцы вэксаля заплаціць трымальніку вэксаля адпаведную грашовую суму у вызначаны час.

Форма вэксаля зацверджаная законам. Вэксаль павінен мець наступныя рэквізіты:

* Найменне «Вэксаль», уключанае ў тэкст дакументу
* Імя, рэквізіты даўцы
* Імя, рэквізіты трымальніка
* Сума абавязальніцтва
* Тэрмін выканання абавязальніцтва
* Месца выканання абавязальніцтва
* Дата і месца складання вэксалю
* Подпіс даўцы вэксалю

Існуе 2 віды вэксаляў:

* Просты вэксаль
* Пераводны вэксаль (тратта)

Па пераводным вэксалі плацельшчыкам з'яўляецца не даўца, а трэцяя асоба — *акцэптант* (звычайна такім выступляе Банк). Акцэптант прымае на сябе безумоўны абавязак заплаціць, ажыццяўляючы акцэпт. Да таго моманту ён не з'яўляецца абавязаным. Па сутнасці, пераводны вэксаль — пісьмовае паручэнне даўцы банку выплаціць трымальніку вэксаля азначаную суму ў азначаны тэрмін.

Да вэксалю адносяць таксама **камбіё** альбо **камбій**.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы; ўклад. Н. П. Еўсіевіч [і інш]; навук. рэд. А. А. Лукашанец, В. П. Русак. - Мінск : Беларус. навука, 2012. - 916 с. - ISBN 978-985-08-1365-7 : 53 334 р.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Глебкаўка.
**Гле́бкаўка** — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мінскім раёне. Заснаваны ў 2001 годзе для захавання ў прыродным стане участкаў лясных фармацый з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў жывёл і раслін. Плошча заказніка складае 964 га. 

Лясны масіў, размешчаны ў лесапаркавай частцы зялёнай зоны г. Мінска; мае водаахоўнае значэнне для вытокаў р. Глебкаўка. Рэльеф дэнудацыйнага тыпу, платопадобная паверхня канцавых марэн з асобнымі ўзгоркамі, фаламі і западзінамі. Глебы дзярнова-падзолістыя слабаападзоленыя супясчаныя і пясчаныя, месцамі эрадзіраваныя. 

Расліннасць — лясы, пераважна хваёвыя, месцамі лугі і хмызнякі. У флоры 496 відаў сасудзістых раслін, 14 з іх занесены ў Чырвоную кнігу; купальнік горны, пярэсна еўрапейская, лілея кучаравая, ятрышнік абпалены, гарлянка пірамідальная, пылкагалоўнік даўгалісты і інш. У фаўне 13 відаў млекакормячых, 70 — птушак (у Чырвонай кнізе пустальга звычайная), 7 — амфібій і рэптылій.

Літаратура
----------

* Глебкаўка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Глебкаўка (заказнік)
Тканіна з узорам гленплэйд
**Гленплэйд** (скарачэнне ад Glen Urquhart  (англ.) (бел. plaid  (руск.) (бел.), таксама вядомая як **клетка Глен-Уркхарта** або **клетка прынца Уэльскага**, — гэта ваўняная тканіна з вытканым саржавым узорам у дробную і буйную клетку. Звычайна ён зроблены з чорнага/шэрага і белага або больш прыглушаных колераў, у прыватнасці, з дзвюма цёмнымі і дзвюма светлымі палосамі, якія чаргуюцца з чатырма цёмнымі і чатырма светлымі палосамі, што стварае малюнак перасячэння няправільных птушак  (руск.) (бел.. Глеплэйд як тканы ўзор можа быць распаўсюджаны на баваўняныя кашулі і іншыя не ваўняныя тканіны.

Назва
-----

Назва ўзятая ад даліны Глен-Уркхарт  (англ.) (бел. у графстве Інвернес-Шыр  (англ.) (бел. Шатландыя, дзе ў XIX стагоддзі ўраджэнка Новай Зеландыі графіня Сіфілд упершыню выкарыстала воўну ў клетку для вопраткі сваіх егераў  (англ.) (бел. хоць назва *Glen pleid* сустракаецца не раней за 1926 год. Гленплэйд таксама вядомая як **клетка прынца Уэльскага**, таму што яе папулярызаваў кароль Эдуард VIII, калі ён быў прынцам Уэльскім.

Іншымі словамі, нягледзячы на сваю сусветна вядомую назву (французская *prince de Galles*, іспанская *príncipe de Gales*, італьянская *principe di Galles* і інш.), узор тканіны «Прынц Уэльскі» з’яўляецца не ўэльскім, а шатландскім.

Вядомыя носьбіты
----------------

Камічны персанаж Пі-Ві Герман  (англ.) (бел. вядомы сваім светла-шэрым касцюмам у афарбоўцы глейнплэйд, а прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган лічыўся «непрэзідэнцкім» у касцюме з шэра-блакітнай гленплэйд падчас паездкі па Еўропе ў 1982 годзе. У амерыканскім шпіёнскім трылеры 1959 года «На поўнач ад паўночнага захаду  (руск.) (бел.» Кэры Грант быў апрануты ў культавы шэры касцюм з гэтым арнаментам.

Зноскі
------

1. ↑  Dictionary.com
2. ↑  Fabric glossary. dead **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2008.
3. ↑  Merriam-Webster Online dictionary.
4. ↑  *GQ*
5. ↑  Hugh Sidey, «Live Men Do Wear Plaid»

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гленплэйд на Вікісховішчы |
**Выяўленне анамалій** — дынамічны метад працы антывірусаў, хоставых і сеткавых сістэм выяўлення ўварванняў. Праграма, якая выкарыстоўвае гэты метад, назірае пэўныя дзеянні (працу праграмы/працэсу, сеткавыя перасылкі, працу карыстальніка), сочачы за магчымымі незвычайнымі і падазронымі падзеямі ці тэндэнцыямі.

Антывірусы, якія выкарыстоўваюць метад выяўлення падазроных паводзін праграм, не шукаюць якога-небудзь пэўнага вядомага віруса. Замест гэтага яны прасочваюць паводзіны ўсіх праграм. Калі праграма спрабуе запісаць нейкія дадзеныя ў выканальны файл (exe-файл), праграма-антывірус можа пазначыць гэты файл, папярэдзіць карыстальніка і спытаць, што трэба зрабіць.

У адрозненне ад метаду адпаведнасці вызначэння віруса ў слоўніку (сігнатурнага пошуку), метад падазроных паводзін можа абараніць ад цалкам новых вірусаў і сеткавых нападаў, якіх яшчэ няма ні ў адной базе вірусаў або нападаў. Аднак праграмы, пабудаваныя на гэтым метадзе, могуць выдаваць таксама вялікую колькасць памылковых папярэджанняў, што робіць карыстальніка малаўспрымальным да папярэджанняў. Калі карыстальнік націскае мышшу на акно «Прыняць» («Accept») у кожным выпадку з’яўлення такога папярэджання, антывірусная праграма не прыносіць ніякай карысці. У апошні час гэтая праблема яшчэ больш узмацнілася, бо стала з’яўляцца ўсё больш няшкодных праграм, якія ўносяць змены ў іншыя exe-файлы. У выніку, у карыстальніка можа ўзнікнуць уражанне, што антывірус амаль заўсёды памыляецца.

Гл. таксама
-----------

* Антывірус
* Палімарфізм
* Сістэма выяўлення ўварванняў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 137524506 |
**Васіль Юр’евіч Шуйскі** (памёр 1448?) — князь, сын першага ўдзельнага князя шуйскага Юрыя Васільевіча, унук Кірдзяпы. Да 1446 года князь суздальскі.

У 1445 г. Васіль Юр’евіч адбіў аблогу немцамі горада Ям (Кінгісеп) .

Падчас барацьбы Васіля Цёмнага з Дзмітрыем Шамякам Васіль Юр’евіч з братам Фёдарам далучаўся да апошняга. Дзмітрый Шамяка прызнаў Васіля малодшым братам і абяцаў, здабыўшы вялікае княжанне, аддаць Юр’евічам Суздаль, Ніжні Ноўгарад, Гарадзец і Вятку. Але Цёмны ўзяў верх над Шамякам, і Юр’евічы павінны былі скарыцца перад ім.

Дзеці
-----

* Васіль Бледны Шуйскі
* Міхаіл Васільевіч Шуйскі

Зноскі
------

1. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>


| ?Васіль Юр’евіч Шуйскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Канстанцін Васілевіч[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Васіль Юр'евіч Шуйскі |  | Yury Shuysky[d] |  | Vasiliy Kirdyapa[d] |  | Дзмітрый Канстанцінавіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Алена (?)[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
**Сара Хектар** (шведск.: Sara Hector; нар. 4 верасня 1992 г. Сандвікен, Еўлебарг) — шведская гарналыжніца. Прызёр і пераможца этапаў Кубка свету, двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянату свету.

У спаборніцтвах пад эгідай FIS Хектар пачала выступаць са снежня 2007 года. У канцы 2009 года шведка дэбютавала на Кубку свету. У гэты ж перыяд яна заваявала першы медаль на юніёрскіх чэмпіянатах свету: на першынстве 2010 года яна заваявала бронзу ў слаламе. Праз год, у Кран-Мантане яна стала чэмпіёнкай свету ў гіганцкім слаламе а ў 2012 годзе заваявала ў гэтай дысцыпліне сярэбраны медаль, сабраўшы поўны камплект медалёў юніёрскіх першынстваў свету.

У 2011 годзе Хектар увайшла ў склад шведскай зборнай на чэмпіянат свету, дзе індывідуальна выступіла толькі ў гіганцкім слаламе і заняла ў ім 17-е месца. Акрамя таго заваявала бронзавы медаль разам са зборнай у камандных спаборніцтвах.

На Алімпіядзе ў Сочы шведка выступіла ў трох відах праграмы. Яе лепшым вынікам стала трынаццатае месца ў камбінацыі.

У сезоне 2014/15 Хектар упершыню патрапіла на подыум, стаўшы другой у гіганцкім слаламе на хатнім этапе ў Орэ. У канцы 2014 года ў аўстрыйскім Кюхтаў Сара Хенктар выйграла спаборніцтвы ў гіганцкім слаламе, атрымаўшы першую перамогу ў кар’еры.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | FIS (горналыжны спорт) · Olympedia · Olympic Channel · ski-db.com · TheSports.org · МАК · Алімпійскі камітэт Швецыі |

1. 1 2 3  Hector, Sara Maria // Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. Праверана 12 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>
**Васіль Юравец** (1904, Грыбаўцы — 1980, Беласток) — заходнебеларускі паэт і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Васіль Юравец нарадзіўся ў вёсцы Грыбаўцы каля Гарадка ў беларускай сям’і. Скончыў пачатковую школу, але далей вучыцца не змог, бо сям’я не мела на гэта сродкаў. Працаваў на тэкстыльнай фабрыцы ў Гарадку.

Калі на Беласточчыне ствараліся гурткі Таварыства беларускай школы, то Васіль Юравец адзін з першых запісаўся ў гэтую арганізацыю. Ён быў не толькі сябрам Гарадоцкага ТБШ, але і сакратаром управы.

У вольны час юнак выступаў з прамовамі перад сваімі землякамі, заклікаў іх уступаць у ТБШ і бараніць беларускую мову. 

Пісаў шмат вершаў, якія дасылаў у віленскія беларускія выданні, дзе некаторыя з іх друкаваліся.

Асабліва актыўным Васіль Юравец быў у 1933 годзе. Часопіс «Летапіс Таварыства Беларускай Школы» апублікаваў некалькі яго паэтычных твораў.

Пахаваны на праваслаўных могілках парафіі Усіх Святых у Беластоку.

Спасылкі
--------

* Летапіс т-ва беларускае школы : культурна-грамадзкі і літэратурны месячнік 1933, Nr. 3-4
* Адзін з пачынальнікаў ТБШ на Беласточчыне Архівавана 24 кастрычніка 2021.
* Cmentarz w Białymstoku. Bazyli Jurowiec
Від на Трыумфальны шлях з Вялікай Аркі
**Гістарычная вось** (фр.: axe historique), якая праходзіць з цэнтра Парыжа на захад, уяўляе сабой шэраг помнікаў, будынкаў і вуліц, якія знаходзяцца на адной лініі. Свой пачатак вось бярэ ад Луўра, а сканчаецца Вялікай аркай у сучасным дзелавым квартале Дэфанс. Іншыя назвы восі — **Трыумфальны шлях** (фр.: voie triomphale), **Каралеўская перспектыва** (фр.: perspective royale).

Сады Цюільры. Крыху наводдаль бачныя Луксорскі абеліск і Трыумфальная арка

Гісторыя
--------

Гісторыя трыўмфальнага шляха бярэ пачатак у 1640 годзе, калі Андрэ Ленотр, які займаўся уладкоўваннем садова-паркавага ансамбля Версаля, загадаў засадзіць тут алею, якая праходзіць ад Луўра. Пасля заснавання Елісейскіх Палёў паміж садамі Цюільры і гэтай новай вуліцай стаялі толькі нешматлікія дамы. Аднак у часы праўлення Людовіка XV яны былі знесены, а на іх месцы пабудавалі плошчу, названую імем караля. Цяпер гэтая плошча вядомая, як плошча Згоды.

Па загаду Напалеона ў 1806 годзе на плошчы Карузель была збудаваная Трыумфальная арка Карузелі.
Адразу пасля бітвы пад Аўстэрліцам у 1806 годзе Напалеон распарадзіўся збудаваць у два разы большую па памерах Трыумфальную арку ў гонар перамог французскай арміі. Аднак сам імператар не дажыў да тых часоў, калі арка была дабудавана -— гэта адбылося толькі ў 1836 годзе. Арка стаіць на плошчы Шарля дэ Голя (да 1970 — плошча Зоркі) і з'яўляецца сёння адным з сімвалаў Парыжа.

Дзякуючы будаўніцтву авеню Вялікай Арміі вось была прадоўжана на захад за межы горада, на яе працягу ў 1950-х гадах быў заснаваны дзелавы цэнтр Дэфанс. У 1980-х гадах па ініцыятыве прэзідэнта Франсуа Мітэрана быў арганізаваны конкурс, мэтай якога было знайсці годны праект для працягнення гістарычнай восі. Такім праектам апынуўся праект Вялікай аркі Дефанс, якая замыкае сёння гістарычную вось.

Трыумфальны шлях
----------------

Адпраўным пунктам гістарычнай восі з'яўляецца Луўр, затым яна праходзіць праз сад Цюільры, плошчу Згоды, уздоўж Елісейскіх Палёў, праз плошчу Зоркі і авеню Вялікай Арміі да заставы Маё (фр.: Porte Maillot). У камуне Нёі-сюр-Сен вось працягваецца ўздоўж авеню Шарля дэ Голя і моста Нёі і ў заканчэнні перасякае квартал Дэфанс.

Толькі два будынкі, якія належаць да трыумфальнага шляха, трохі адхіляюцца ад прамой лініі: Луўр на 6° і Вялікая Арка, чый кут адхіленні ад восі складае крыху больш за 6°, што было выклікана неабходнасцю захаваць транспартную сістэму Парыжа.
**Pinus bhutanica** — від раслін роду Хвоя (*Pinus*) сямейства Хваёвыя (*Pinaceae*).

Арэал
-----

Арэал віду абмежаваны Бутанам і прылеглымі да яго раёнамі на паўночным усходзе Індыі і паўднёвым захадзе Кітая. Разам з роднасным яму відам хвояй веймутавай гімалайскай (*Pinus wallichiana*) ён складае блакітныя хваёвыя лясы, якія растуць на невялікіх вышынях.

Апісанне
--------

Гэта хвоя дасягае вышыні 25 метраў. Іголкі сабраны ў пучкі па пяць, якія дасягаюць 25 см даўжынёй. Шышкі 12-20 см у даўжыню, з тонкімі лускавінкамі, насенне 5-6 мм даўжынёй, з крыламі памерам 20-25 мм.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778401778 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Восаўскі сельсавет.
**Во́саўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — хутар Восаўскі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Узнажскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Гістарычныя гарады**, населеныя пункты, якія маюць архітэктурныя помнікі, горадабудаўнічыя ансамблі і комплексы, якія з'яўляюцца помнікамі гісторыі і культуры, а таксама якія захавалі прыродныя ландшафты і старажытны культурны пласт зямлі, што ўяўляе археалагічную і гістарычную каштоўнасць.

Паняцце гэта ўведзена ў маі 1970 года пастановай калегіі Міністэрства культуры РСФСР і Дзяржаўным камітэтам Савета Міністраў Расіі, калі ўпершыню быў зацверджаны спіс з 115 гістарычных гарадоў і іншых населеных пунктаў РСФСР. Праз 20 гадоў быў прыняты новы спіс гістарычных населеных месцаў РСФСР. Ён значна пашырэў і ўключаў 426 гарадоў, 54 пасёлка гарадскога тыпу і 56 сёлаў.

На 2002 год колькасць гістарычных гарадскіх паселішчаў у Расійскай Федэрацыі складае 478, у іх пражывае 69,9 млн. чалавек.

Усе гістарычныя гарады Расіі падзяляюцца на чатыры катэгорыі паводле каштоўнасці іх архітэктурна-горадабудаўнічай спадчыны: 

* **Катэгорыя Ι** — гістарычныя гарады міжнароднага (сусветнага) значэння, спадчына якіх мае прызнаны міжнароднай супольнасцю ўнікальны характар і патрабуецца ў прыняцці адмысловых мер і працэдур па яго захаванню.
* **Катэгорыя ΙΙ** — гістарычныя гарады агульнадзяржаўнага (агульнанацыянальнага) значэння, спадчына якіх мае выбітны характар і для яе захавання патрабуецца распрацоўка комплексных праграм і адмысловых праектаў па рэканструкцыі і адраджэнню гістарычнай серады.
* **Катэгорыя ΙΙΙ** — гістарычныя гарады рэгіянальнага значэння, спадчына якіх абгрунтоўвае іх вылучэнне з агульнага спісу і патрабуецца ў захаванні і выкарыстанні яго як горадабудаўнічай спадчыны.
* **Катэгорыя ΙV** — іншыя гістарычныя гарады.
**Platanistoidea** — надсямейства зубатых кітападобных. Надсямейства ўключае ў сябе чатыры сучасных віды, тры з якіх насяляюць у прэснаводных вадаёмах, а чацвёрты — Pontoporia blainvillei — у акіяне.

Прадстаўнікі надсямейства знаходзяцца на мяжы вымірання з-за страты месцаў пражывання, невялікіх папуляцый і з прычыны палявання на іх людзьмі. Акрамя таго, рачныя дэльфіны валодаюць вельмі дрэнным зрокам, што служыць прычынай шматлікіх сутыкненняў з людзьмі і цёмнымі штучнымі аб'ектамі, якія ім складана выявіць пры дапамозе свайго санара.

Адно з месцаў пражывання: вёска Крачэ (Камбоджа) размешчаная на беразе ракі Меконг. У сапраўдны момант у рацэ жыве каля 100 асобін і гэты від знаходзіцца на мяжы вымірання.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Rice, Dale W. (1998). Marine mammals of the world: systematics and distribution. Society of Marine Mammalogy Special Publication Number 4. 231 pp.
* Whale and Dolphin Conservation Society (WDCS)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гістарычны музей.

Папамабіль
**Гістарычны музей** (італ.: Museo storico vaticano) — адзін з музеяў Ватыкана.

Музей заснаваны ў 1973 годзе Папам Паўлам VI. Тут знаходзіцца калекцыя экспанатаў, звязаных з гісторыяй Ватыкана: карэты, сёдлы, аўтамабілі, паланкіны Пап, салдацкая ўніформа, сцягі, прадметы паўсядзённага і святочнага ўжытку Пап, а таксама графіка і фатаграфіі, дакументы пра цяпер не існуючыя цырымоніі і пасады. У калекцыі таксама знаходзіцца мадэль першага лакаматыва Ватыкана (1929 г.) і парадная карэта Льва XII, якую выкарыстоўвалі каля ста гадоў (да Папы Пія XI).

*Padiglione delle Carrozze* — секцыя гістарычнага музея, размешчаная з 1991 года асобна, у палатах Папы ў палацы Латэран.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Pomella, Andrea.* Vatikanische Museen. — Vatikan: Italia Editrice, 2007. — ISBN 978-3-7954-1947-9.
**Гістарызмы** — словы, якія абазначаюць прадметы, з’явы і паняцці, што з цягам часу выйшлі з ужытку («аршын», «грыўня», «дзіда», «камбед», «лікбез», «нарком», «нэп» і іншыя). У адрозненне ад архаізмаў гістарызмы не маюць сінонімаў у сучаснай беларускай мове, таму найчасцей выкарыстоўваюцца ў навуковай і мастацкай літаратуры для стварэння каларыту пэўнай эпохі, узнаўлення рэальных гістарычных абставін і мовы герояў: «Наслалі нам асаднікаў, жандараў і ўраднікаў, і іншае брыды» (Якуб Колас), «На сценах віселі старыя чаканы, двуручныя мячы, кальчугі» (Уладзімір Караткевіч).

З паняццямі гістарызму звязаны раздзел гісторыі мовы (гістарычная граматыка), які вывучае фарміраванне і развіццё моўнай сістэмы на працягу існавання мовы, раздзел лексікалогіі (гістарычная лексікалогія), які вывучае гісторыю слоўнікавага складу мовы і змяненні ў розных групах лексікі. Таксама ёсць такія паняцці, як гістарычная проза і гістарычны жанр, гістарычная школа, гістарыяграфія, гістарычны слоўнік, гістарычныя песні, гістарычны музей, гісторыя мовы, гісторыя літаратуры, гісторыя мастацтваў і іншыя.
**Касцёл і кляштар дамініканцаў** — комплекс у в. Дзярэчын Зэльвенскага раёна.

Гісторыя
--------

У 1618 пісар слонімскі земскі Канстанцін Палубінскі заснаваў у Дзярэчыне Успенскі касцёл і кляштар дамініканцаў, пры якім адкрыліся школа, бібліятэка і шпіталь.

Мураваны касцёл пабудаваны ў 1690 годзе у стылі барока на месцы драўлянага храма 1618 года. Касцёл згарэў у сярэдзіне XIX стагоддзя. Сам кляштар існаваў у XVII — пачатку XX стагоддзяў.

Архітэктура
-----------

Прамавугольнае ў плане трохнефнае базілікальнае збудаванне з пяццю прыбудаванымі да галоўнага нефа капліцамі (две з іх завяршаліся купаламі). Галоўны фасад быў упрыгожаны вязкамі пілястраў, якія падзялялі яго на тры часткі і завершаныя трохвугольным франтонам. Сцены расчлянялі арачныя аконныя праёмы. У інтэр'еры былі фрэскі на біблейскія сюжэты, надмагіллі з разнымі картушамі і скульптурамі.

Перад касцёлам знаходзіліся злева вежа-званіца, справа гадзіннікавая вежа — квадратнае ў плане двух'яруснае збудаванне з рысамі стылю барока, завершанае складаным па малюнку купальным дахам з чатырма люкарнымі і высокім шпілем.

Да касцёлу прылягаў пабудаваны ў сярэдзіне XVIII ст. складаны па канфігурацыі плана 2—3-павярховы кляштарны будынак. Рытм фасадаў кляштару стварала сетка аконных прамавугольных праёмаў. З гандлёвай плошчай Дзярэчына комплекс злучаўся складанай па малюнку трохчасткавай барочнай брамай.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 139-140.

Спасылкі
--------


* Касцёл і кляштар дамініканцаў (Дзярэчын) на сайце Radzima.org
* [ Касцёл і кляштар дамініканцаў (Дзярэчын)] на сайце Глобус Беларусі (руск.)
Стоп-кран плацкартнага вагона
**Стоп-кран** (кран экстранага тармажэння) — кампанент сістэмы тармазнога абсталявання чыгуначнага вагона, прызначаны для прывядзення тармазоў у дзеянне ў выпадку крайняй неабходнасці з мэтай экстранага спынення цягніка. Устанаўліваецца ў даступных для абслуговаючага персаналу і пасажыраў месцах: тамбурах, у пасажырскім памяшканні вагона.

Для прадухілення націску (зрыву) стоп-крана без уважлівай прычыны заканадаўствам многіх краін прадугледжаны грашовыя штрафы, а самі стоп-краны, як правіла, пламбуюцца.

Стоп-краны ў Расіі
------------------

Пры адкрыцці стоп-крана робіцца выпуск паветра з тармазной магістралі цягніка. Пры гэтым прыводзяцца ў дзеянне тармазы састава. Машыніст не можа дыстанцыйна закрыць або адключыць стоп-кран у пазбяжанне паўторнага дзейнічання.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стоп-кран

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 123213592 |