**Ліда** - ваенны аэрадром у Беларусі, размешчаны на ўсход ад аднайменнага горада Ліда Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Аэрадром з'яўляецца адным з найстарэйшых у гісторыі авіяцыі. Яе гісторыя пачалася ў 1906 годзе, калі ў Ліду з Далёкага Усходу перамешчана 9-я паветраплавальная рота маньчжурскай арміі. У наступным годзе тут была сфарміравана спецыяльная рота, якая мела на ўзбраенні некалькі дырыжабляў («Альбатрос», «Астра», «Голуб» і «Грыф»), каля 300 салдат і 9 афіцэраў, а таксама 150 коней і 120 павозак. Аднак лётнае поле і неабходная інфраструктура, уключаючы элінгі для дырыжабляў, былі пабудаваныя толькі ў 1910-м. 18 чэрвеня 1914 года на аэрадроме сфарміраваны 3-ці корпуснай авіяцыйны атрад расійскага імператарскага Паветранага флоту, пераемнікам якога ў чэрвені 1938 года стаў 15-ы знішчальны авіяцыйны полк.

  

У канцы ліпеня 1914 года ў Лідзе сфарміравана 4-я авіяцыйная рота на трох бамбардзіроўшчыках "Ілля Мурамец".

  

  

  

З вясны 1921 года па восень 1939 года на аэрадроме базаваліся авіяцыйныя падраздзяленні Польшчы: спачатку гэта быў 11-ы полк знішчальнікаў, затым 5-ы бамбардзіровачны полк. У верасні 1939 года частка самалётаў прынялі ўдзел у нямецка-польскай вайне. Перад прыходам Чырвонай Арміі 20 машын змаглі пераляцець у Латвію. Астатнія 23 (у тым ліку 11 непашкоджаных) засталіся на аэрадроме і сталі трафеямі РСЧА.

  

У лютым 1940 года на аб'ект перабазаваўся 31-ы знішчальны авіяцыйны полк.

Станам на 31 мая 1941 года на аэрадроме базаваліся:

* упраўленне 11-й змяшанай авіядывізіі;
* 122-і знішчальны авіяцыйны полк;
* авіясклад № 899,
* 213-я стацыянарная авіямайстэрня,
* штаб 38-й авіябазы,
* 165-ы батальён аэрадромнага забеспячэння і яго падраздзяленне абслугоўвання,
* 152-я аэрадромна-тэхнічная рота.

Лётчыкі 16-й разведвальнай эскадрыллі Польшчы на аэрадроме ў Лідзе ў кастрычніку 1920 г.

  

Падчас нямецкай акупацыі на аэрадроме базаваліся падраздзяленні Люфтвафэ.

З 5 верасня 1944 года па 22 снежня 1944 года на аэрадроме базаваўся 8-ы авіяцыйны Смаленскі корпус далёкага дзеяння.

У пасляваенны перыяд аб'ект быў базай наступных часцей:

* 74-ы гвардзейскі штурмавы авіяцыйны Сталінградскі Чырванасцяжны ордэна Суворава полк (з 9 жніўня 1945 года па красавік 1960 года);
* 136-ы гвардзейскі штурмавы авіяцыйны сталінскі Чырванасцяжны ордэна Суворава полк (з 9 жніўня 1945 года па красавік 1960 года);
* 1-я гвардзейская штурмавая авіяцыйная Сталінградская ордэна Леніна двойчы Чырванасцяжная ордэнаў Суворава і Кутузава дывізія (з верасня 1952 года па 1993 год);
* 911-ы знішчальны авіяцыйны полк (з 11 лістапада 1953 года па чэрвень 1989 года).

Сучасная гісторыя
-----------------

Пасля распаду Савецкага Саюза на аб'ект перабазаваўся 206-ы асобны штурмавы авіяцыйны полк, на аснове якога створана 206-я гвардзейская штурмавая Чырванасцяжная Радамская авіяцыйная база. У 2010 годзе на аэрадроме сфарміраваны 206-ы цэнтр падрыхтоўкі лётнага складу ВПС Беларусі, а 206-я гвардзейская штурмавая Чырванасцяжная Радамская авіябаза стала 116-й гвардзейскай штурмавой авіяцыйнай Радамскай Чырванасцяжнай базай.

Падчас ўварвання Расіі на Украіну лідская авіябаза выкарыстоўвалася расійскай авіяцыяй.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Виталий Лебедев*. Аэродром Лида в годы становления российской военной авиации (руск.). *Новый оборонный заказ*.  ООО "Дифанс Медиа" (1 красавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2019. Праверана 14 сакавіка 2019.
2. 1 2  *Сергей Грудницкий*. Был только МиГ (руск.). *Беларусь сегодня*.  Издательский дом «Беларусь сегодня» (4 ліпеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2019. Праверана 14 сакавіка 2019.
3. ↑  {{{загаловак}}}. — 2014. — ISBN 978-5-17-084897-3.
4. ↑  *Штаб 8 ак дд*. Журнал боевых действий 8 ак дд (руск.). *Период с 02.09.1944 по 27.09.1944 г.*.  МО РФ (27 верасня 1944). Архівавана з першакрыніцы 6 жніўня 2020. Праверана 7 студзеня 2017.
5. ↑  *M.Holm*. 1st Guards Stalingradskaya order of Lenin twice Red Banner orders of Suvorov and Kutuzov Bomber Aviation Division (англ.). *Luftwaffe*.  M.Holm (10 ліпеня 2015). Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2015. Праверана 10 ліпеня 2015.

Спасылкі
--------

* Карта аэрадрома
* Аэрадром Ліда ў гады станаўлення расійскай ваеннай авіяцыі
* Аэродром Лида. Газета Беларусь сегодня