**Пратэсты ў Манголіі** пачаліся 3 снежня 2022 года з-за карупцыйнага скандалу. Удзельнікі акцыі, што сабраліся ў цэнтры Улан-Батара, запатрабавалі пакараць людзей, якія скралі адпраўлены на экспарт у Кітай вугаль на 12 мільярдаў долараў. Нечакана яны пайшлі на штурм Палаца ўрада  (манг.) (бел.. Сілавікам удалося адбіць першы націск, але дэманстранты адмовіліся разыходзіцца. Пазней пратэстоўцы былі разагнаны.

Перадгісторыя
-------------

Мясцовыя СМІ паведамілі, што прычынай грамадзянскай незадаволенасці стала дачыненне многіх палітыкаў да крадзяжу экспартнага вугалю. Паводле неафіцыйных дадзеных, з Манголіі выкрадзена каля 6,5 мільёнаў тон вугалю. Таксама адзначаецца, што ў Кітаі пакаралі смерцю датычных да аферы і даслалі спіс з імёнамі мангольскіх чыноўнікаў, заўважаных у гэтай справе. Пратэстоўцы запатрабавалі назваць іх. Міністр юстыцыі і ўнутраных спраў краіны Хішгегійн Нямбаатар паведаміў, што ўрад па дыпламатычных каналах звярнуўся да пекінскіх уладаў з просьбай аб супрацоўніцтве з кітайскай пракуратурай, якая расследуе крадзяж вугалю.

Манголія экспартуе ў Кітай да 86% сваіх тавараў, прычым больш за палову гэтага аб’ёму прыпадае на вугаль. Кошт экспарту вугалю падскочыў да 4,5 мільярдаў долараў за першыя 9 месяцаў 2022 года.

Пратэсты
--------

### 4 снежня

Пратэстоўцы сабраліся ля ўрадавага палаца Улан-Батара і запатрабавалі назваць імёны чыноўнікаў, якія, як сцвярджаецца, прысвоілі 44 трыльёны мангольскіх тугрыкаў ад экспарту вугалю за апошнія два гады. Некалькі пратэстоўцаў трымалі нацыянальныя сцягі і плакаты «хопіць рабаваць народ», «хопіць есці, думаючы пра маю будучыню».

У трэцім па велічыні мангольскім горадзе Дархане таксама запатрабавалі назваць імёны выкрадальнікаў вугалю і канфіскаваць іх маёмасць. Пратэстоўцы прайшлі маршам па вуліцах, скандуючы лозунгі.

### 5 снежня

Пратэстоўцы паспрабавалі ўварвацца ў Палац ўрада ў Улан-Батары. На плошчы Сухэ-Батара  (манг.) (бел. былі спалены калядныя елкі, а мітынгоўцы ненадоўга перакрылі галоўны бульвар сталіцы, праспект Мір. Яны таксама рушылі ў бок рэзідэнцыі прэм’ер-міністра, але дарогу да яе перакрыла паліцыя.

Улады Манголіі заявілі, што стварылі рабочую групу для дыялогу з пратэстоўцамі. Паведамлялася, што ўрад тройчы абмеркаваў сітуацыю і ўвёў «асаблівы рэжым» у дачыненні да дзяржаўнай вугальнай кампаніі «Эрдэнэс Таванталгой  (манг.) (бел.». Міністр эканамічнага развіцця назваў 5 былых яе дырэктараў падазраванымі ў крадзяжы вугалю.

### 6 снежня

У сталіцы аднавілася пратэстная акцыя. Паводле ацэнак мясцовых СМІ, у цэнтры горада сабраліся прыблізна 200 маніфестантаў.

### 7 снежня

Прэм’ер-міністр Лувсанамсрайн Аюун-Эрдэнэ  (манг.) (бел. сустрэўся з пратэстоўцамі, каб паспрабаваць супакоіць грамадскі гнеў з нагоды карупцыі. Ён паабяцаў вырашыць праблему крадзяжу вугалю «раз і назаўжды».

Спікер парламента Гамбажавін Занданшатар  (манг.) (бел. абвясціў аб стварэнні рабочай групы для расследавання карупцыі ў вугальнай прамысловасці. Пастаянная камісія парламента па эканоміцы ўхваліла прапанову аб правядзенні грамадскіх слуханняў.

### 8 снежня

Міністр унутраных спраў Хішгегійн Нямбаатар абвясціў аб арышце некалькіх падазраваных у крадзяжы вугалю.

### 13 снежня

Паведамлялася што некалькі сотняў пратэстоўцаў па-ранейшаму збіраюцца на цэнтральнай плошчы горада, каб настойваць на рэформах і дзеяннях урада. Міністр юстыцыі і ўнутраных спраў абвясціў аб плане апублікавання існай інфармацыі па «Эрдэнэс Таванталгой»: былі раскрыты звесткі аб уладальніках 25 000 грузавікоў, якія ўдзельнічалі ў перавозцы вугалю. Улады краіны таксама планавалі прызначыць вядучага міжнароднага аўдытара для праверкі фінансаў кампаніі.

Ахвяры
------

У выніку цісканіны падчас штурму Палаца ўрада пацярпелі чацвёра сілавікоў, а таксама двое пратэстоўцаў.

Рэакцыя
-------

* Пасольства ЗША заклікала суайчыннікаў пазбягаць дэманстрацый і месцаў масавага збору людзей.
* Прадстаўніца Міністэрства замежных спраў КНР  (кіт.) (бел. Мао Нін заявіла з нагоды карупцыйнага інцыдэнту наступнае: *«Як дружалюбны сусед, Кітай верыць, што ўрад Манголіі належным чынам расследуе інцыдэнт і ўрэгулюе яго. Калі Манголія звернецца з такой просьбай, кампетэнтныя органы Кітая акажуць неабходную дапамогу ў адпаведнасці з адпаведнымі законамі і статутамі»*.

Зноскі
------

1. ↑  Протестующие в столице Монголии ворвались в Дворец Правительства
2. ↑  Протестующие в столице Монголии ворвались в здание правительства
3. ↑  Полиция разогнала протестующих в столице Монголии
4. 1 2  *tengrinews.kz*. Массовые акции протеста охватили столицу Монголии (руск.). *Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz* (5 снежня 2022). Праверана 5 снежня 2022.
5. 1 2  Протестующие в Монголии требуют отставки правительства из-за хищений (руск.). *Радио Свобода*. Праверана 5 снежня 2022.
6. ↑  "Ирээдүйг минь бодоод, идэхээ болиоч" **(нявызн.)**. *www.unen.mn* (5 снежня 2022). Праверана 5 снежня 2022.
7. ↑  В Монголии массовые протесты из-за экономической ситуации и кражи угля на $12 млрд. Митингующие штурмуют Дворец правительства (руск.). *Настоящее Время*. Праверана 5 снежня 2022.
8. ↑  Mongolia protesters demand government name officials accused of thieving state coal export profits (англ.). *www.bne.eu* (5 снежня 2022). Праверана 5 снежня 2022.
9. ↑  Андрей Сапожников.  В Монголии возобновились антикоррупционные протесты **(нявызн.)**, *Коммерсантъ* (6 снежня 2022).
10. ↑  Mongolian PM Vows to End Coal Theft Amid Loud Protests Rival Times, December 7, 2022
11. ↑  Mongolian PM Meets With Protesters Over Millions in Missing Coal Bloomberg, December 7, 2022
12. ↑  Г.Занданшатар: "Нүүрсний хулгай"-н хэргийг ард түмний хяналт дор ил тод, үнэн зөвөөр шийдвэрлэх үйл явцад УИХ бүх талын дэмжлэг үзүүлэн ажиллана Time.mn, December 8, 2022 (in Mongolian)
13. ↑  First suspects in coal theft arrested in Mongolia TASS, 8 DEC 2022.
14. ↑  Mongolia to Take Mining Firm Public After Protests Over Graft Dec. 13, 2022,
15. ↑  Жагсаалыг албадан тараах захирамж гаргажээ | News.MN (манг.). *News.MN - Мэдээллийн эх сурвалж* (5 снежня 2022). Праверана 5 снежня 2022.
16. ↑  *Ulaanbaatar, U. S. Embassy*. Demonstration Alert – U.S. Embassy Ulaanbaatar, Mongolia (December 5, 2022) (англ.)  **(нявызн.)**?. *U.S. Embassy in Mongolia* (5 снежня 2022). Праверана 5 снежня 2022.
17. ↑  Foreign Ministry Spokesperson Mao Ning’s Regular Press Conference on December 6, 2022 **(нявызн.)**. *Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China* (6 снежня 2022). Праверана 6 снежня 2022.