**Апоп** (Апе́п, Апо́фіс, грэч. Ἄπωφις) - у егіпецкай міфалогіі гіганцкі змей, увасабленне змроку, вораг сонца і святла. Апоп жыў у падземнай глыбіні, дзе і адбывалася яго штодзённая барацьба з сонечным богам Ра. Кожны вечар Ра завяршаў сваё падарожжа па Нябеснаму Нілу (у егіпецкай міфалогіі акрамя зямной ракі Ніл былі яшчэ яго нябесны і падземны "двайнікі") на сваёй Туры Мільёнаў Гадоў, падплываў да заходніх гор ля горада Абідоса - там, як лічылі егіпцяне, быў уваход у падземнае каралеўства, краіну мёртвых. Ра пераходзіць з дзённай туры і начную і плыве на ёй па Падземнаму Нілу. Падземны Ніл працякае па вузкай даліне, якую 12 брам дзяцілі на 12 частак. Кожную брама вартавала пачвара, якая дыхала агнём. Але разам з Ра плывуць бог Гор з галавой сокала, багіня Хатор, багіня мудрасці і справядлівасці Маат, мудры бог Тот з галавой ібіса, змеепадобны бог Нехебкаў і бог-воўк Упуаўт, які ведаў магічныя замовы, - усе яны дапамагаюць Ра вартаваць сонечны дыск. Пачварныя вартаўнікі брам жахлівыя, але багоў чакае сустрэча са страшэнным Апопам.

Змей Апоп выгінаецца мносствам кольцаў, а калі выцягваецца, до дасягае ў даўжыню 450 локцяў (каля 230 метраў). Каб перашкодзіць багам, ён выпівае ваду падземнага Нілу. Але Ра з дапамогай багоў пратыкае пачвару коп'ямі і прымушае вярнуць усю выпітую ваду са свайго бяздоннага чэрава. Начная тура праходзіць па Падземнаму Нілу, Ра зноў пераходзіць на дзённую туру і выплывае ў неба, прыносячы новы дзень. Ноччу зноў адбываецца бітва з Апопам, бо, як лічылі егіпцяне, не можа цемра не перашкаджаць святлу, не можа смерць не змагацца з жыццём, але ніхто не пераможа, бо святло і жыццё незнішчальныя. Простыя людзі могуць дапамагчы Ра чытаннем малітваў і прыжыццёвай набожнасцю.

Сет змагаецца з Апопам
Сонечны бог Ра ў сваёй зааморфнай іпастасі перамагае змея Апопа
Апопу прыпісваліся таксама землятрусы. Існавала таксама эсхаталагічныя прароцтвы аб тым, што аднойчы Апоп здолее перамагчы Ра і заняць яго месца.

У іншым міфе Ра ў абліччы рудога ката адсек змею Апопу галаву пад святым сімакорам, дрэвам жыцця, у горадзе Геліопалі. Апоп лічыўся стварэннем Нейта, які з'явіўся ў першапачотковых водах да Вялікай Энеады. Існавала таксама міфалагічная версія ра Апопа як старэйшага бога, стваральніка сусвету. У канцы Сярэдняга царства, пасля захопу Егіпта гіксосамі, а таксама ў позні перыяд развіцця егіпецкіх культаў Апопа набліжалі да змрочнага бога Сета (які раней быў на баку Ра і кожную ноч дапамагаў яму змагацца з пачварай).

У эліністычны перыяд, калі Егіптам кіравала грэчаская дынастыя Пталемеяў, антычная культура распаўсюдзілася на многія раёны Міжземнамор'я, а многія мясцовыя багі сталі атоесамлівацца з грэчаскімі, Апоп зліўся з персанажам Тыфона.

Спасылкі
--------

* Міфалагічная энцыклапедыя (рус) Архівавана 15 верасня 2014.
* Егіпецкі бог Апоп (рус) Архівавана 15 лютага 2015.

| ⛭Рэлігія Старажытнага Егіпта |
| --- |
| Міфалогія | 
* Паганства
* Пантэізм
* Політэізм
* Эманацыя
* Душа
* Дуат
* Нумералогія

 |  |
|  Багі | 
* Амат
* Амон
* Аманет
* Анубіс
* Анукет
* Апоп
* Апіс
* Атон
* Атум
* Бастэт
* Бата
* Бену
* Бэс
* Чатыры сыны Гора
* Геб
* Хапі
* Хатхор
* Хека
* Хекат
* Хор
* Ісіда
* Хепры
* Хнум
* Хонсу
* Кук
* Маахес
* Маат
* Мафдэт
* Менхіт
* Мерытсегер
* Месхенет
* Манту
* Мін
* Мневіс
* Мут
* Нейт
* Нехбет
* Нефертум
* Нефтыда
* Нун
* Нут
* Асірыс
* Пахет
* Птах
* Кебуй
* Ра
* Рэшэп
* Саціс
* Сехмет
* Сакар
* Себек
* Селкет
* Сапду
* Сет
* Сешат
* Шу
* Таўрт
* Тэфнут
* Татэнет
* Тот
* Уаджыт
* Вадж-вер
* Упуаўт
* Васрэт

 |
| Тэксты | 
* *Амдуат*
* *Кнігі дыхання*
* *Кніга пячор*
* *Кніга мёртвых*
* *Кніга Зямлі*
* *Кніга варот*
* *Кніга замагільнага свету*
* *Тэксты пірамід*

 |
| Вераванні | 
* Ахвярапрынашэнне
* Пахавальныя абрады
* Атэнізм
* Пракляцце фараонаў

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 141251905 · VIAF: 120858453 |