recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Яніна Вікенцьеўна Бандак** (15 кастрычніка 1909, в. Целяшэвічы, Дзяржынскі раён — 7 красавіка 1982) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

У 1944-74 цялятніца калгаса імя Дзяржынскага Дзяржынскага раёна. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчай прадукцыі была ўдастоена звання Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медалю «Серп і Молат».

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1963-67.

Памерла 7 красавіка 1982 года. Пахавана на Дзягільнянскіх могілках каля Дзяржынска Мінскай вобласці.

Зноскі
------

1. 1 2  Бандак Янина Викентьевна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 39. — 737 с.

Спасылкі
--------

Яніна Вікенцьеўна Бандак на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Я́ніс Цы́мзэ** (лат.: Jānis Cimze; 1814—1881) — латвійскі педагог, збіральнік народных песняў, арганіст, заснавальнік латвійскай харавой музыкі і латышскай прафесійнай музыкі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся і гадаваўся на малочнай ферме. Пачатковую адукацыю атрымаў у парафіяльнай школцы, дзе ён таксама навучыўся аргану. З шаснаццаці гадоў працаваў прыватным рэпетытарам, а пазней быў выкладчыкам у парафіяльнай школе Вальміеры і арганістам. У 1836 годзе Цымзэ выправіўся ў Германію, дзе навучаўся ў Вайсенфельскай семінарыі настаўнікаў, якую ён скончыў у 1838 годзе. Тут ён навучыўся іграць на скрыпцы і фартэпіяна і палепшыў свае навыкі арганіста. У 1838—1839 гадах ён быў студэнтам Берлінскага ўніверсітэта, дзе наведваў лекцыі па матэматыцы, дыдактыцы і тэорыі музыкі. Ягоным музычным прафесарам быў калекцыянер, выдаўца і даследчык нямецкіх народных песень Людвіг Крысціян Эрк. Вярнуўшыся з чужбіны, з 1839 года па сваю смерць Цымзэ ўзначальваў Відзэмскую семінарыю настаўнікаў, дзе навучаў будучых настаўнікаў кіраваць хорам і рабіць гарманізацыю народных песень. яго адукацыя ладзілася нямецкай мовай. За свае сорак два гады працы ў семінарыі настаўнікаў адукацыю атрымалі больш за чатырыста студэнтаў, якія пасля самі сталі настаўнікамі.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 11 мая 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑
3. ↑  Jānis Cimze // Musicalics<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499'></a>
4. ↑   Праверана 19 чэрвеня 2017.
5. ↑  «Sightseeing Objects in Walk (Valga/Valka); Valka Local History Museum». Valka municipality.
6. ↑  Cornelius Hasselblatt (2006). «Geschichte der estnischen Literatur: von den Anfängen bis zur Gegenwart». — С. 262. — ISBN 9783110180251.

Спасылкі
--------

* Яніс Цымзэ ў Інфармацыйным цэнтры латвійскай музыкі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 14048752n · GND: 1034859722 · ISNI: 0000 0000 0430 6331 · LCCN: no2018070091 · VIAF: 74053789 |
**Астоі** ці **Сцібары** (польск.: Ostojowie, Ściborowie) — адзін з самых старажытных польскіх шляхецкіх родаў, першыя ўладальнікі герба «Астоя». Ян Длугаш у сваім творы *Insignia seu clenodia incliti Regni Poloniae* ахарактарызаваў Астояў, як «польскі род, балбатлівы і напышлівы».

Імя
---

Існуе дзве версіі назвы роду. Першая з іх паходзіць ад герба «Астоя», якім карысталіся прадстаўнікі роду, другая — ад мужчынскага імя Сцібар, якое было вельмі распаўсюджана ў родзе.

Паходжанне
----------

Паводле Каспера Нясецкага, прабацькамі роду былі браты Астоя і Мост, ад імёнаў якіх утварыліся дзве назвы родавага герба «Астоя» і «Мосце». Родавым гняздом была, верагодна, вёска Сцібожэ ў Інавроцлаўскім павеце Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы. Вёска вядомая з 1065 года як Шчыберска. Яе назва, паводле Францішка Пекасінскага, паходзіць ад мужчынскага імя Сцібар (Чцібар, Чэсбар).
**Яніс Каргас** (грэч. Γιάννης Κάργας; нар. 9 снежня 1994, Кілкіс, Грэцыя) — грэчаскі футбаліст, абаронца кіпрскага клуба «Анартосіс» з Фамагусты.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў кар’еру ў клубе другога дывізіёна Грэцыі «Кавала», пазней гуляў за «Фостырас» і «Панахаікі». У 2016 годзе перайшоў у «Платаніяс», у складзе якога дэбютаваў у грэчаскай Суперлізе. У ліпені 2017 года стаў іграком «Паніёніяса», але не меў трывалага месца ў аснове, за паўгады згуляў толькі ў чатырох матчах Суперлігі і трох матчах Кубка Грэцыі.

У студзені 2018 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Дынама» з Брэста і неўзабаве падпісаў кантракт. Пачынаў сезон 2018 у стартавым складзе брэсцкага клуба, аднак з лета стаў радзей з’яўляцца на полі. У снежні 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкі клуб.

У студзені 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў алмацінскім «Кайраце», які ўзначальваў былы трэнер «Дынама-Брэст» Аляксей Шпілеўскі, але беспаспяхова. У лютым 2019 года вярнуўся ў Грэцыю, стаўшы іграком клуба ПАС з Яніны.

У чэрвені 2019 года перайшоў у балгарскі клуб «Леўскі» з Сафіі, а праз год зноў апынуўся ў ПАС, дзе быў трывалым іграком асновы. У чэрвені 2022 года падпісаў кантракт з ПАОКам. У чэрвені 2023 года стаў іграком кіпрскага «Анартосіса».

Дасягненні
----------

* Беларусь Уладальнік Кубка Беларусі: 2018
* Беларусь Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2018

Заўвагі
-------

1. ↑  Giannis Kargas // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Брестское "Динамо" подписало греческого защитника Каргаса
3. ↑  Каргас покинул брестское "Динамо"
4. ↑  На просмотре в "Кайрате" Шпилевского - экс-защитник брестского "Динамо"
5. ↑  Экс-защитник брестского "Динамо" подписал контракт с греческим клубом

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · LevskiSofia.info (игрок) · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кульчыцкі.
**Сцяфан Кульчыцкі** (7 лістапада 1879, в. Дамавіцк, Ігуменскі павет, Мінская губерня — 1 лістапада 1937, Мінск) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, протаіерэй Мінскай епархіі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 лістапада 1879 года ў в. Дамавіцк Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер Чэрвеньскі раён Мінскай вобласці). Сын Іаана Кульчыцкага. Скончыў Мінскую духоўную семінарыю, Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1904). Выкладаў у мужчынскай гімназіі і рэальным вучылішчы ў Рэвелі.

7 чэрвеня 1904 года рукапакладзены ў іерэя. З 31 жніўня 1904 года служыў у царкве Св. Марыі Магдаліны пры духоўным жаночым вучылішчы ў мястэчку Парычы Бабруйскага павета Мінскай губерні (цяпер Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці), выкладаў Закон Божы. З 1907 года — святар Мінскага Петра-Паўлаўскага кафедральнага сабора, выкладчык Мінскай духоўнай семінарыі. З 6 кастрычніка 1908 года і да 1916 года — ключар сабора, член Мінскага епархіяльнага рэвізійнага камітэта. Узнагароджаны санам протаіерэя (1914).

Удзельнік з'езда Беларускага праваслаўнага духавенства ў Маскве (1917). Прадстаўляў святарства Мінскай епархіі на Памесным саборы Рускай праваслаўнай царквы ў 1917—1918 гадах. З красавіка 1918 года ўвайшоў у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, працаваў у Камісіі па міжнародных справах. Абраны ў выканаўчы камітэт Мінскага беларускага прадстаўніцтва. У 1926 годзе служыў у Петрапаўлаўскім саборы ў Мінску. Удзельнік з'езда прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства і вернікаў Мінскай епархіі 9—10 жніўня 1927 года. Адзін з ініцыятараў стварэння Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (1927). У 1930-х гадах — святар царквы Св. Марыі Магдаліны ў Мінску.

Арыштаваны 28 ліпеня 1937 года ў Мінску. Асуджаны 25 кастрычніка 1937 года тройкай НКУС за «антысавецкую дзейнасць» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны 1 лістапада 1937 года ў Мінску ў турме НКУС Рэабілітаваны 25 сакавіка 1989 года пракуратурай БВА.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кульчыцкі (Кульчицкий) Сцяфан // *Маракоў Л. У.* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.
**Пуэнт-Нуар** (фр.: Pointe-Noire) — горад у Рэспубліцы Конга, другі па велічыні пасля г.Бразавіль, порт на Атлантычным акіяне, праз які праходзіць амаль увесь знешнегандлёвы абарот краіны. Да 2004 года быў цэнтрам дэпартамента Куілу, затым вылучаны ў асобны дэпартамент.

Насельніцтва горада па дадзеных на 2010 год складае 829 134 чалавек; (195 000 чалавек ў 1980 годзе, 294 000 — у 1984 годзе, 455 000 — у 1996 годзе).

Гісторыя
--------

У 1484 годзе партугальскія мараплаўцы ўбачылі тут чорныя скалы і назвалі гэтую мясцовасць Чорны Мыс (фр. Пуэнт-Нуар). Горад заснаваны ў 1883 годзе экспедыцыяй Саварн’яна дэ Браза як ваенны пост на месцы невялікага рыбацкага пасёлка. 1950—1958 гадах сталіца французскай калоніі Сярэдні Конга. У 1924—1934 гадах горад быў злучаны чыгункай са сталіцай.

У 1927 годзе ў горад была падведзена пітная вада, у 1932 годзе пабудаваны аэрапорт, у 1936 годзе першая бальніца, у 1942 годзе пабудаваны новы порт. Грамадзянская вайна 1997—1999 гадоў выклікала масавае перасяленне народа ў горад з унутраных рэгіёнаў, што павялічыла насельніцтва ўдвая.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no90016238 · SUDOC: 027811050 · VIAF: 172192948 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сітнікава.
**Іраіда Паўлаўна Сітнікава** (нар. 18 сакавіка 1935, Кацельніч, Кіраўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала архітэктарам у Краснаярску. З 1961 года — старшы архітэктар, вядучы архітэктар у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

96-кватэрны жылы дом па вул. Рэспубліканскай, 9
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): 96-кватэрны жылы дом па вул. Рэспубліканскай (1968), шматкватэрныя жылыя дамы па вул. Я. Коласа і Шырокай (1970), мікрараён Зялёны Луг-5 (1972), гандлёвы цэнтр у мікрараёне Зялёны Луг-1, 2 (1973) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ситникова Ираида Павловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Луіза Муаён** (фр.: Louise Moillon; 1610, Парыж — 1696, там жа) — французская мастачка эпохі барока.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў строгай кальвінісцкай сям’і ў Парыжы ў 1609 ці 1610 годзе. Яна была адной з семярых дзяцей; яе брат Ісак таксама стаў мастаком. Бацька, Нікаля Маён, быў пейзажыстам і партрэтыстам, а таксама гандляром творамі мастацтва; маці, Мары Жыльбер, — дачкой ювеліра. Першыя ўрокі малявання Луіза атрымала ў свайго бацькі, аднак ён памёр, калі ёй было 10 гадоў. У наступным годзе маці Луізы выйшла замуж за іншага мастака і гандляра творамі мастацтва, Франсуа Гарнье. Гарнье даваў урокі па мастацтве Луізе. Сям’я Муаён жыла ў парыжскім раёне Сен-Жэрмен-дэ-Прэ, дзе было шмат пратэстанцкіх бежанцаў з Нідэрландаў, уключаючы мастакоў. Гэтыя мастакі пазнаёмілі Луізу з іх традыцыйным мастацтвам нацюрморта, які паўплываў на станаўленне яе ўласнага стылю.

Луіза Муаён пражыла ўсё жыццё ў Парыжы. Памерла ад хваробы сэрца ў 1696 годзе.

Большасць яе работ — нацюрморты, выкананыя вытанчанай тэхнікай, — былі створаны ў 1630-х гадах, да ўступлення ў 1640 годзе ў шлюб з багатым купцом Эцьенам Жырардам дэ Шанкурам. Апошнія працы напісаны мастачкай у 1645 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Louise Moillon — 2008.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18558540'></a>
2. ↑  Louise Moillon // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
3. ↑
4. ↑  RKDartists Праверана 25 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz · RKDartists |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5414743 · BNF: 131957760 · GND: 122174534 · ICCU: VEAV451695 · ISNI: 0000 0000 8386 8462 · LCCN: n99004094 · NTA: 320809617 · SUDOC: 03554564X · VIAF: 95838779, 59959514 · ULAN: 500025488 |

 |
**Япанчэ Вагізавіч Алішаў** (24 лістапада 1925, Чыстапаль, Татарыя, Расія — 7 ліпеня 2005) — вучоны ў галіне оптаэлектронікі. Інжынер-палкоўнік. Доктар тэхнічных навук, прафесар (1985). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі, Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўніцкіх навук. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскае вышэйшае авіяцыйна-інжынернае ваеннае вучылішча (кваліфікацыя «Радыёінжынер», 1958).

Працаваў у Харкаўскім вышэйшым авіяцыйна-інжынерным ваенным вучылішчы (1958—1971), Харкаўскім інстытуце радыёэлектронікі (1971—1973), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1973, у 1974—1984 — загадчык кафедр аўтаматычнай і многаканальнай электрасувязі і многаканальнай электрасувязі).

Навуковыя інтарэсы: аптычная лакацыя і сувязь; лазерныя сістэмы кіравання аб’ектамі; валаконна-аптычныя тэлекамунікацыйныя сістэмы; лічбавыя інтэгральныя і інтэлектуальныя сеткі.

Узнагароды
----------

Ордэн Айчыннай вайны, знакі «Вынаходнік СССР», «Ганаровы радыст СССР» і інш.

Літаратура
----------

* Алишев Япанче Вагизович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 80.
* Алішаў Япанчэ Вагізавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 262.
* Алишев Япанче Вагизович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 224—227.
Пуэбла ў традыцыйных строях
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пуэбла (значэнні).
**Пуэбла** (ад ісп.: Pueblo «людзі») — некалькі груп індзейскіх народаў на паўднёвым захадзе ЗША, аб'яднанных агульнымі культурнымі рысамі. 

Культура пуэбла фарміравалася ў засушлівым рэгіёне з рачнымі аазісамі і гарамі, дзе нават у летні сезон захоўваецца вільгаць, растуць лясы. У канцы 3 тысячагоддзя да н. э. мясцовае насельніцтва запазычыла ў месаамерыканцаў вопыт вырошчвання кукурузы. Яно асвоіла меліярацыю і пачало будаўніцтва каналаў для абрашэння палеткаў. У другой палове 1 тысячагоддзя н. э. пачалося будаўніцтва паселішчаў тыпу пуэбла. 

Першы росквіт культуры пуэбла адбыўся паміж 900 г. і 1300 г. калі ў горных раёнах узводзіліся буйныя паселішчы, што маглі ўмяшчаць да некалькі тысяч чалавек. Іх заняпад тлумачаць парушэннем экалагічнай раўнавагі. Блізкімі да іх былі прадстаўнікі суседніх археалагічных культур магаён, хахокам, патаян, сінагуа. Магчыма, ужо у сярэднявечны перыяд узнік культ качына. 

У 1540 г. у вобласці рассялення пуэбла з'явіліся іспанскія канкістадоры. Менавіта яны далі сучасную назву індзейцам-земляробам і іх паселішчам. Землі пуэбла ўваходзілі ў склад Новай Іспаніі, Мексікі. З 1848 г. у складзе ЗША. Сучасныя індзейцы-пуэбла жывуць пераважна на тэрыторыі Нью-Мексіка, дзе існуюць 23 рэзервацыі-пуэбла, на поўначы Арызоны і на захадзе Тэхаса.

Прынята адрозніваць гістарычных і сучасных пуэбла. Да гістарычных адносяцца анасазі, або старажытныя пуэбла. 

Сучасныя пуэбла лінгвістычна падзяляюцца на некалькі груп. Першая адносіцца да танаанскай галіны каёва-танаанскай сям'і моў. Яе прадстаўляюць народы:

* Това
* Тыва
* Тэва

Другая група прадстаўлена носьбітамі юта-ацтэкскіх моў — хопі і піма. 

Трэцяя група ўключае прадстаўнікоў моў-ізалятаў керэс і зуні.

Спасылкі
--------

* Indian Pueblo
* Pueblo Indians – Oldest Culture in the U.S.
* Pueblo Indians

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85108902 · NKC: ph685870 |
**Луіза Шарлота Элена Мікаэлі**, народжаная **Мікаль** (швед. Louise Charlotte Helene Michaëli: 17. мая 1830, Стакгольм — 23 лютага 1875, там жа) — шведская оперная спявачка (сапрана).

Біяграфія
---------

Лавіса (пасля Луіза) Мікаль нарадзілася ў 1830 годзе ў Стакгольме, у музычнай сям’і. У 1849 годзе адбыўся яе дэбют на сцэне Каралеўскай оперы ў Стакгольме ў партыі Эльвіры («Дон Жуан» Моцарта). Пасля яна ўдасканальвала свой талент ў Юліуса Гюнтэра ў Стакгольме і ў Мануэля Гарсіа ў Лондане. У 1852 годзе Луіза заключыла трохгадовы кантракт з Каралеўскай операй, які затым быў працягнуты яшчэ на тры гады. Дзякуючы выбітным поспехам яна ў 24 гады стала членам Шведскай каралеўскай музычнай акадэміі. У 1855—1856 гадах яна таксама гастралявала ў Даніі і Германіі, выступаючы ў Капенгагене, Гамбургу, Берліне, Дрэздэне і іншых гарадах.

З 1859 па 1863 год Мікаэлі спявала ў лонданскім Тэатры Яе Вялікасці, а таксама працягвала выступу ў Германіі, Нідэрландах, Нарвегіі і Даніі. У 1864 годзе яна вярнулася ў Стакгольмскую оперу. Луіза Мікаэлі валодала выразным голасам яркага серабрыстага тэмбру; сярод яе партый былі Леанора ў «Трубадуры» Вердзі, донна Ганна ў «Дон Жуане» Моцарта, Графіня ў «Вяселлі Фігара», Царыца Ночы ў «Чароўнай флейце», Клітэмнестра ў «Іфігеніі ў Аўлідзе» Глюка, Норма ў аднайменнай оперы Беліні, Маргарыта ў «Гугенотах» Меербера, Мацільда ​​ў «Вільгельме Тэле» Расіні і інш.

У 1860 годзе Луіза выйшла замуж за свайго стрыечнага брата Карла Якаба Мікаэлі. У 1869 годзе яна была ўзнагароджана Медалём літаратуры і мастацтваў. У 1870 годзе спявачка атрымала цяжкі ўдар: памерла яе дзіця, а неўзабаве і муж. Луіза Мікаэлі лячылася ад сухотаў у Італіі. Аднак хвароба прагрэсавала, і 23 лютага 1875 года артыстка памерла.

Зноскі
------

1. ↑  Lovisa (Louise) Charlotta Helena Michaëli Праверана 27 жніўня 2020.
2. 1 2 3 4  Lovisa (Louise) C H Michaëli // *(unspecified title)* Праверана 11 сакавіка 2020.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Шведскі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 117013595 · ISNI: 0000 0000 5122 3125 · LIBRIS: 296632 · VIAF: 32762891, 3192151172697739210005 |
**Сейсмічнае раянаванне** (руск.: районирование сейсмическое, англ.: seismic zoning, seismic regionalization, ням.: seismische Rayonierung f) — падзел тэрыторый на раёны рознай сейсмічнай актыўнасці. Пры правядзенні сейсмічнага раянавання ўлічваюцца вынікі наступстваў землятрусаў, размяшчэнне гіпацэнтраў землятрусаў рознай сілы, статыстычныя звесткі аб паўтаральнасці землятрусаў вызначаных энергетычных класаў, звесткі аб тэктанічнай і геамарфалагічнай будове. На картах сейсмічнага раянавання для кожнага раёна паказваецца інтэнсіўнасць магчымых землятрусаў, якая ацэньваецца звычайна па 12-бальнай шкале. Каб паказаць сілу магчымых землятрусаў абагульняецца становішча ізасейстаў раней зарэгістраваных землятрусаў. Карты сейсмічнага раянавання звычайна будуюць у маштабах 1:2 500 000 – 1:10 000 000, паколькі кожны моцны землятрус захоплівае вялікую тэрыторыю. Гэтыя карты заснаваныя на тэктанічных і сейсмічных дадзеных і ўваходзяць у склад нормаў і правілаў сейсмастойкага будаўніцтва. Акрамя гэтага, праводзіцца сейсмічнае мікрараянаванне, неабходнае для ацэнкі ступені разбурэння ад землятрусаў у межах гарадоў або раёнаў. Пры гэтым улічваецца прырост або памяншэнне іх бальнасці ў адносінах да сярэдняй велічыні з улікам характару глебаў (склад карэнных і друзлых адкладаў, магутнасць слаёў з рознымі фізічнымі параметрамі), палажэнні ўзроўню грунтавых вод і асаблівасцяў рэльефу мясцовасці.

Літаратура
----------

* Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д. : Східний видавничий дім, 2013. — Т. 3 : С — Я. — 644 с.

Спасылкі
--------

* Seismic regionalization//C. F. Richter/ Bulletin of the Seismological Society of America (1959) 49 (2): 123–162. [Архівавана 23 ліпеня ў 2020 Wayback Machine.]
* Seismic Regionalization of Michoacan, Mexico and Recurrence Periods for Earthquakes. Magaña García, N.; Figueroa-Soto, Á.; Garduño-Monroy, V. H.; Zúñiga, R.(недаступная спасылка)
Нафтаправод Адэса-Броды (у левай ніжняй частцы) на карце трубаправодаў Усходняй Еўропы**Нафтаправод Адэса-Броды** — нафтаправод на тэрыторыі Украіны паміж горадам Адэса на Чорным моры і горадам Броды ў Львоўскай вобласці, дзе ажыццяўляецца стыкоўка з нафтаправодам «Дружба». Скончаны пабудовай у 2003, у выкарыстанні з 2004.

Пачаткова быў прызначаны для транспартавання нафты з Каспійскага басейна праз порт Адэсы на заходнееўрапейскі рынак праз Броды і Польшчу. З 2004 тымчасова выкарыстоўваецца ў адваротным кірунку, дзеля транспартавання расійскай нафты на сусветныя рынкі праз порт Адэсы.

Аператар — ААТ «Укртранснафта».

Характарыстыкі
--------------

Тэхнічныя характарыстыкі нафтаправоднай сістэмы «Адэса—Броды»:

* Даўжыня: 674 км
* Дыяметр: 1020 мм
* Пачатковая прапускная здольнасць: 14,5 млн т
* Прапускная здольнасць пасля ўвядзення 2-й чаргі: 45,0 млн т
* Галоўных насосных станцый: 1
* Колькасць насосных станцый пасля ўвядзення 2-й чаргі: 3
* Дэдвейт танкераў: да 100.000 т
* Ёмістасць рэзервуарнага парку 1-й чаргі: 200.000 м³
* Ёмістасць рэзервуарнага парку пасля ўвядзення 2-й чаргі: 600.000 м³

Літаратура
----------

* Расійская замежная энергетычная палітыка — Беларусь...
**Нікала Бернар Лепісье** (фр.: Nicolas-Bernard Lépicié; 16 чэрвеня 1735, Парыж — 15 верасня 1784, Парыж) — французскі жывапісец акадэмічнага кірунку.

Біяграфія
---------

Нікала Бернар нарадзіўся ў Парыжы ў сям’і мастакоў: малявальшчыкаў і гравёраў: Франсуа Бернара Лепісье і Рэнэ-Элізабет Марлье. Вывучаў мастацтва гравіравання ў свайго бацькі, перш чым быў вымушаны пакінуць гэты занятак з-за слабасці зроку і каля 1751 года звярнуўся да жывапісу, якім займаўся пад кіраўніцтвам Карла (Шарля) Ван Лоа.

Атрымаўшы ў 1759 годзе другую Рымскую прэмію, ён застаўся працаваць у Францыі. Па заданні Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры ў 1764 годзе ён напісаў карціну «Сашэсце Вільгельма Заваёўніка ў Англію» (Кан, абацтва Ом). Затым у тым жа акадэмічным духу — «Хрышчэнне Хрыста» (1765), «Хрыстос і маленькія дзеці» (1767), «Зварот Саўла» (1767). У 1769 годзе Лепісе стаў членам Каралеўскай акадэміі за карціну «Ахілес і Кентаўр», у 1770 годзе пачаў выкладаць, а ў 1792 годзе стаў прафесарам жывапісу. Яго вучнямі былі знакамітыя мастакі: Карл (Шарль) Вернэ, Жан-Фрэдэрык Шаль, Жан-Антуан-Тэадор Жыру, Анры-П’ер Данлу, Жан-Батыст Рэньё і многія іншыя.

У 1773 годзе ён напісаў для Ваеннай школы карціну «Святы Людовік, які здзяйсняе правасуддзе пад дубам», і «Зняцце з крыжа», якое ўпрыгожвае адну з капэл сабора ў Шалон-сюр-Сон. Ён маляваў бытавыя сцэны і зрабіў нямала малюнкаў жывёлін. Выконваў гравюры для «Гісторыі Францыі», працу, працягнутую Жан-Мішэлем Мора.

У жывапісе Лепісье спалучыліся рысы ракако і неакласіцызму «у духу» Ж.-А. Фраганара і Ж.-Б. С. Шардэна.

Зноскі
------

1. ↑  Nicolas Bernard Lépicié<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Nicolas Bernard Lépicié // KulturNav — 2015. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323063'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 28 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14977912w · GND: 137539665 · ISNI: 0000 0000 6660 7308 · LCCN: nb2007020444 · PTBNP: 270336 · SUDOC: 12894241X · VIAF: 17498158 · ULAN: 500008871 |

 |
**Ніка Самафракійская** (II ст. да н. э.) — старажытнагрэчаская мармуровая скульптура багіні Нікі, знойдзеная на востраве Саматракі на тэрыторыі свяцілішча кабіраў у красавіку 1863 года французскім консулам і археолагам-аматарам Шарлем Шампуазо. У тым жа годзе яна была адпраўлена ў Францыю.

Статую ўзвялі жыхары вострава Родас у памяць аб перамозе, здабытай імі над флотам сірыйскага цара. Яна стаяла на стромай скале над морам, яе пастамент адлюстроўваў нос баявога карабля. Магутная і велічная Ніка ў якой ад ветра развяваецца адзежа прадстаўлена ў нястрымным руху наперад. Скрозь тонкі празрысты хітон прасвечваецца выдатная фігура, якая паражае гледача пышнай пластыкай пругкага і моцнага цела. Упэўнены крок багіні і ганарлівы ўзмах арліных крылаў нараджаюць пачуццё радаснай перамогі.

У наш час Ніка Самафракійская знаходзіцца на лесвіцы Дару галерэі Дэнон у Луўры. Код: Ma 2369.

Статуя зроблена з парыйскага мармуру, карабель — з шэрага ларційскага мармуру (Родас), правае крыло — гіпсавая рэканструкцыя. Галава і рукі статуі адсутнічаюць.

Міха Цхакая, які наведваў з Леніным Луўр, успамінаў: "Каля падножжа статуі Нікі Самафракійскай, грэчаскай скульптуры — сімвала перамогі, Ленін шэптам сказаў: «Глядзіце, даражэнькі Міха, на гэты цуд старажытнай элінскай культуры. Дзівоснае, нечалавечае стварэнне!»

У культуры
----------

Муляж скульптуры выкарыстоўваецца ў якасці цэнтральнай дэкарацыі апошняга акту балета «Спартак» (рэдакцыі Валянціна Елізар’ева і мастака Яўгена Лысіка).

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 6 ліпеня 2022.
2. ↑   Праверана 7 ліпеня 2022.
3. ↑  Юный художник, 1983, № 4, с. 2

Спасылкі
--------

* «Ніка Самафракійская» у базе даных Луўра (фр.)
* Ніка Самафракійская
* Апісанне статуі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12120693h · GND: 4202608-8 · LCCN: n2013003823 · SUDOC: 029619505 · VIAF: 190487421 |
|  |
| --- |
| **Науціка Торн** |
|  ***Nautica Thorn*** |
|  |
| **Імя** | Nautica Thorn |
| **Дата нар.** | 13 чэрвеня 1984 |
| **Месца наp.** | Гаваі, ЗША |
| **Валасы** | Брунетка |
| **Вочы** | Карыя |
| **Рост** | 157 см |
| **Вага** | 52 кг |
| **Постаць** | 80 — 60 — 80 |
| **Грудзі** | Натуральныя |
| **Арыентацыя** | Бісексуалка |
|

**Науціка Торн** (англ.: Nautica Thorn; нарадзілася 13 чэрвеня 1984 года ў Ваіпаху, Гаваі) — амерыканская порнаактрыса. Торн — на палову японка, на чвэрць пуэртарыканка і на чвэрць гавайка.

Па яе словам яна страціла цноту ў чатырнаццаць гадоў. Да шаснаццаці гадоў жыла на Гаваях, затым пераехала ў Каліфорнію. Яе першай працай была пасада спецыяліста па маркетынгу ў гуказапісвальнай кампаніі. У васямнаццаць гадоў яна стала стрыптызёршай. Падчас аднаго з выступаў Науцікі яе заўважыў агент і прапанаваў здымацца аголенай для парнаграфічных сайтаў. З часам яна стала здымацца ў сцэнах мастурбацыі і жорсткай парнаграфіі.

Спачатку яна здымалася ў порна штодня, але затым знізіла сваю актыўнасць да пяці-шасці здымачных дзён у месяц. Торн прыняла ўдзел у рэаліці-шоу канала Fox Network пад назвай *My Bare Lady* («Мая аголеная лэдзі»), у якім чатыры порназоркі (адной з якіх была Науціка) спрабавалі сябе ў класічнай драме на тэатральнай сцэне. Таксама Науціка знялася ў ролі стрыптызёршы ў эпізодзе галівудскай камедыі «Крышку цяжарная» (Knocked Up).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Науціка Торн
* myspace
* Науціка Торн на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
* Профіль
* інтэрв'ю raincoatreviews.com Архівавана 24 снежня 2010.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ваўкавыскі павет.
**Ваўкавы́скі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Троцкага, пазней Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Плошча каля 4 тыс. км². Сталіца — горад Ваўкавыск.

Ваеннае ліхалецце прычыніла павету моцнае спусташэнне. Сойм ВКЛ 1661 г. характарызаваў стан павета як «у многіх месцах пагарэўшы».

Межы павета ўдакладняліся ў час рэформ 1565—1566 гг. і пазней.

Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Колькасць дымаў скарацілася на 24 %.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай павет у складзе Гродзенскага ваяводства ВКЛ, пасля трэцяга падзелу ў складзе Расійскай імперыі

Зноскі
------

1. ↑  Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem xx. pijarow w Warszawie od r. 1732 do r. 1782 wyd. T. 4. — Petersburg: J. Ohryzko,1859. — 518 s. — S. 386—389.
2. ↑  Morzy, J. Kryzys demograficzny na Litwie i Białorusi w II połowie XVII wieku / Józef Morzy. — Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, 1965. — 405 s. — Tabl. 22, 24. — (Prace Wydziału Filozoficzno-Historycznego — Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Historia 21).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рахмілевіч.
**Нахман Рахмілевіч** (25 мая 1876, г. Ваўкавыск — 1941, Палесціна) — эканаміст, дыпламат, палітычны і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1889 годзе скончыў Ваўкавыскую рэальную навучэльню, затым гімназію ў Бенсхайме (Гесэн). У 1896—1900 гадах вывучаў натуральную гісторыю і філасофію ў Кёнігсбергскага ўніверсітэце і фізіку, хімію і вышэйшую матэматыку ў Гайдэльбергскім універсітэце. У 1900 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі Гайдэльбергскага ўніверсітэта.

У 1905 вярнуўся ў Літву. Быў уцягнуты ў грамадскую дзейнасць. Падчас Першай сусветнай вайны член ЦК і віцэ-прэзідэнт грамадства габрэйскіх выгнаннікаў. У 1916—1918 гадах член Віленскай гарадской управы.

У 1916—1918 гадах член Сейма Літоўскай Рэспублікі.

З 11 снежня 1918 года абраны членам Літоўскага Дзяржаўнага савета. З 26 снежня 1918 года па 22 красавіка 1920 года віцэ-міністр гандлю і прамысловасці Літоўскай рэспублікі, а пазней увайшоў у склад праўлення Банка Літвы. У 1919 годзе стаў віцэ-прэзідэнтам Нацыянальнага савета габрэяў Літвы.

Зноскі
------

1. ↑  25 мая 1876 г. у Ваўкавыску нарадзіўся літоўскі эканаміст, дыпламат, палітычны і грамадскі дзеяч Нахман Рахмілевіч


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 9448154260455024480000 |
**Ваўкавыскі каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Ваўкавыск Гродзенскай вобласці. Філіял Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

Гісторыя
--------

1940 год — заснаванне Ваўкавыскага педагагічнага вучылішча. Працавала на працягу аднаго года да пачатку вайны.

1944 год — педагагічнага вучылішча ўзнавіла сваю работу. 20 верасня тут пачаліся заняткі для 101 навучэнца. Працавала 11 выкладчыкаў.

1946 год — першы выпуск Ваўкавыскага педагагічнага вучылішча. 16 выпускнікам прысвоена кваліфікацыя «Насаўнік пачатковых класаў».

1982 год — пабудаваны сучасны будынак вучылішча. Пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Працоўнае навучанне» (абслуговая праца).

1997 год — пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Выкладанне замежнай мовы» (англійская мова).

2002 год — Ваўкавыскае педагагічнае вучылішча рэарганізавана ва ўстанову адукацыі «Ваўкавыскі дзяржаўны педагагічны каледж». Пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Замежная мова» (нямецкая).

2003 год — пачалася падрыхтоўка па спецыяльнасці «Тэхналогія (абслуговая праца). Выяўленчае мастацтва».

2004 год — установа адукацыі "Ваўкавыскі дзяржаўны педагагічны каледж "рэарганізвана ў Ваўкавыскі педагагічны каледж установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы».

2006 год — Ваўкавыскі педагагічны каледж установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы» рэарганізваны ў Ваўкавыскі каледж установы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы».

2008 год — адкрыта падрыхтоўка спецыялістаў па спецыяльнасці «Дызайн (графічны)», «Турызм і гасціннасць».

2010 год — адкрыта падрыхтоўка спецыялістаў па спецыяльнасці «Дашкольная адукацыя».

Аддзяленні
----------

* Пачатковай адыкацыі і дызайну
* Дашкольнай адукацыі і турызму
* Замежных моў і абслуговай працы

Дырэктары
---------

* Галіна Сяргееўна Зялік

Зноскі
------

1. ↑  Ваўкавыскі каледж

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

| ⛭Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы |
| --- |
| Факультэты | 
* Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Інжынерна-будаўнічы факультэт
* Факультэт псіхалогіі
* Фізіка-тэхнічны факультэт
* Факультэт фізічнай культуры
* Філалагічны факультэт
* Ваенны факультэт
* Педагагічны факультэт
* Факультэт матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт інавацыйных тэхналогій машынабудавання
* Факультэт эканомікі і кіравання
* Факультэт біялогіі і экалогіі
* Факультэт мастацтваў і дызайну

 |
| Інстытуты | Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў |
| Сярэднія навучальныя ўстановы | 
* Ваўкавыскі каледж
* Гуманітарны каледж
* Лідскі каледж
* Тэхналагічны каледж

 |
| Іншае | 
* РУП «Тэхналаб»
* Галоўны корпус
* Будынак Марыінскай жаночай гімназіі

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Аднакласнікі |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
**Юрый Аўраамавіч Лянда** (29 сакавіка 1892, Мінск — 19 жніўня 1960) — генерал-лейтэнант ветэрынарнай службы (1944), прафесар (1946).

Біяграфія
---------

Скончыў Варшаўскі ветэрынарны інстытут у 1916 годзе. У арміі з 1916, у Чырвонай Арміі з 1918. Удзельнік грамадзянскай, савецка-фінляндскай войнаў. У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года начальнік ветэрынарнага аддзела Паўночнага і Ленінградскага франтоў. Удзельнік абароны і прарыву блакады Ленінграда, разгрому нямецкіх войск пад Ноўгарадам, у Карэліі і Прыбалтыцы.

У 1945—1949 начальнік ветэрынарнай службы Ленінградскай ваеннай акругі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Нафісату (Нафі) Тыям** (фр.: Nafissatou "Nafi" Thiam; нар. 19 жніўня 1994, Брусель) — бельгійская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў мнагабор’і. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка (2016 і 2020), двухразовая чэмпіёнка свету (2017 і 2022), двухразовая чэмпіёнка Еўропы (2018 і 2022), двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні ў пяцібор’і. Першая ў гісторыі Бельгіі чэмпіёнка свету па лёгкай атлетыцы. Спартсменка года ў Бельгіі (2014, 2016, 2017), лепшая лёгкаатлетка года ў свеце (2017). Першая ў гісторыі Бельгіі двухразовая алімпійская чэмпіёнка.

Біяграфія
---------

Яе маці — бельгійка, а бацька — выхадзец з Сенегала. Бацькі Нафісату разышліся, калі яна была дзіцем і яе выхоўвала маці. Тыям сумяшчае заняткі спортам з вывучэннем геаграфіі ў Льежскім універсітэце.

Нафісату пачала займацца лёгкай атлетыкай ва ўзросце сямі гадоў у льежскім клубе RFC Liégeois. З пачатку спартыўнай кар’еры і да гэтага часу яе трэнерам з’яўляецца былы сямі-і дзесяціборац Ражэ Леспаньяр.

Чэмпіёнскія тытулы
------------------

* 2022 — Чэмпіёнка свету (сямібор’е).
* 2020 — Алімпійская чэмпіёнка (сямібор’е).
* 2018 — Чэмпіёнка Еўропы (сямібор’е).
* 2017 — Чэмпіёнка свету (сямібор’е).
* 2017 — Чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні (пяцібор’е).
* 2016 — Алімпійская чэмпіёнка (сямібор’е).
* 2016 — Чэмпіёнка Бельгіі (скачок у даўжыню, у памяшканні).
* 2016 — Чэмпіёнка Бельгіі (пяцібор’е, у памяшканні).
* 2015 — Чэмпіёнка Бельгіі (скачок у даўжыню).
* 2015 — Чэмпіёнка Бельгіі (скачок у вышыню, у памяшканні).
* 2013 — Чэмпіёнка свету сярод юніёраў (сямібор’е).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Olympedia — 2006. Праверана 2 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
**Стэпавая ціркушка** (*Glareola nordmanni*) — птушка сямейства ціркушкавых атрада сеўцападобных.

Апісанне
--------

Ад блізкіх ёй кулікоў ціркушка знешне адрозніваецца кароткай дзюбай з вельмі глыбокім, як у ластаўкі, ротавым разрэзам (прыстасаванне для лоўлі насякомых у палёце). Даўжыня цела 18-20 см, маса 95-100 г, даўжыня крыла 18-20 см. Спіна шаравата-бурая. На горле і шыі спераду вохрыстая пляма, аблямованая чорнай палоскай, грудзі дымчатыя, брушка і верхнія покрыўныя пёры хваста белыя.

Пашырэнне
---------

Пашырэнне: Еўразія, Афрыка, Аўстралія. У зоне стэпаў ад нізоўяў Дуная да перадгор'я Алтая. На паўночным захадзе арэал, як мяркуюць, прасціраецца да шыраты р. Прыпяць.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздуецца ў мяшаных калоніях малых крачак і зуйкоў. Гнёзды — паглыбленні ў пяску без высцілкі. У кладцы 4 яйкі бруднавата-пясочнага колеру памерамі 32,5 x 24,9 мм. Свежыя кладкі ў першыя дні чэрвеня, наседжаныя — у сярэдзіне і другой палове чэрвеня, лётны маладняк у другой палове ліпеня.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
**Анатоль Ільіч Зосік** (15 лістапада 1924, Брэсцкая вобласць — 14 мая 2003, Масква) — камандзір стралковага аддзялення 1026-га стралковага палка 260-й стралковай дывізіі 47-й арміі, сяржант. Поўны кавалер ордэна Славы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 лістапада 1924 года ў вёсцы Гурка (цяпер Закозель) Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці. Беларус. Скончыў 8 класаў школы. Працаваў у калгасе. У арміі з сакавіка 1944 года.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з сакавіка 1944 года на пасадзе стралка 1026-га стралковага палка. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі і Польшчы, у баях на тэрыторыі Германіі. Вайну закончыў камандзірам узвода.

Стрэлак 1026-га стралковага палка чырвонаармеец А. І. 3осік 2 жніўня 1944 года пры адбіцці контратакі праціўніка ў раёне горада Міньск Мазавецкі у крытычны момант бою, калі канчаліся боепрыпасы, пад агнём даставіў скрыню патронаў, што дапамагло падраздзяленню выканаць баявую задачу. Загадам № 016 ад 21 жніўня 1944 года па 260-й стралковай дывізіі чырвонаармеец Зосік Анатоль Ільіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

У сакавіку 1945 года чырвонаармеец А. І. 3осік ў 9-і кіламетрах на поўдзень ад горада Штэцін першым падняў аддзяленне ў атаку, уварваўся ў траншэю, асабіста знішчыў 8 варожых салдат. 13 красавіка 1945 г. узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 сакавіка 1956 года пераўзнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

Камандзір стралковага аддзялення 1026-га стралковага палка сяржант А. І. 3осік 17 сакавіка 1945 года ў баі на поўдзень ад горада Штэцін умела камандаваў аддзяленнем, першым уварваўся ў размяшчэнне праціўніка, гранатамі і з аўтамата забіў да 10 праціўнікаў і аднаго захапіў у палон. 6 красавіка 1945 г. узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 сакавіка 1956 года пераўзнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

У кастрычніку 1945 года старшына А. І. 3осік дэмабілізаваны. Служыў у лінейным аддзяленні транспартнай міліцыі чыгуначнай станцыі Брэст. З 1975 года старшына міліцыі А. І. Зосік — у запасе. Жыў у горадзе Брэст. Да 1985 года працаваў у вайсковай частцы. Удзельнік Парада Перамогі ў Маскве 1995 года. Памёр 14 мая 2003 года.

Узнагароды
----------

* ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* ордэн Чырвонай Зоркі;
* ордэн Славы 3-х ступеняў;
* ордэн «За службу Радзіме» 3-й ступені;
* медалі.

Зноскі
------

1. ↑  Таксама ў асобных крыніцах — Турка.
2. 1 2 3  Анатоль Ільіч Зосік на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.

Спасылкі
--------

Анатолий Ильич Зосик на сайце «Героі краіны»
**Заліў Находка** (руск.: Залив Находка) — заліў на ўсходзе заліва Пятра Вялікага Японскага мора, на поўдні Прыморскага краю.

Уключае бухты Находка, Урангеля, Казьміна, Навіцкага і іншыя. На беразе заліва размешчаны горад Находка.

У заліве знаходзяцца 4 порты, 4 суднарамонтныя заводы. Базавы порт для суднаў Прыморскага марскога параходства і НБАМР.

Прылівы нязначныя, у сярэднім 16-17 см, максімум — 60 см. Востраў Лісій абараняе ад марскіх хваляў заходнюю частку заліва. Акваторыя мае мяккі лядовы рэжым, таўшчыня лёду не перавышае 6-7 см.

Спасылкі
--------

* Заліў Находка // Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е.М. 2001. (руск.)
Гэта артыкул пра герояў мангі Naruto.

Спіс герояў
-----------

### Ніндзя з Канохі (Паселішча Схаванае ў Лістоце)

#### Каманда № 7

 **Хатакэ Какасі** (яп. はたけ カカシ Хатакэ Какасі)
Таксама вядомы як Капіруючы ніндзя. Дзякуючы свайму сярынгану, Какасі змог авалодаць 1000 тэхнікамі (дзюцу).
Какасі дзёнін Канохі. Пад яго кіраўніцтвам знаходзілася каманда нумар 7, якую складалі Наруто, Сакура и Саскэ.
Какасі валодае сярынганам, які быў перасаджаны яму ад яго сябра Обіто Уціхі перад смерцю апошняга. Але Какасі не з’яўляецца членам клана Уціха, таму яго сярынган працуе ўвесь час і моцна стамляе яго. Какасі вымушаны прыкрываць вока з сярынганам каб не перанапружваць яго.
Какасі адзін з мацнейшых ніндзя ў Канохе. Цунадэ аднойчы сказала, што ў выпдку яе смерці месца хокагэ мог бы заняць Какасі.

 **Харуно Сакура** (яп. 春野 サクラ Харуно Сакура) - дзяўчына ў якую закаханы Наруто. Аднак сама Сакура закаханая не ў яго, а ў Саскэ. Напачатку Наруто толькі раздражняе яе, але пасля яна разумее, што яе адносіны да Наруто, такія ж, як і адносіны Саскэ да яе. Напачатку Сакура ў сур’ёзных місіях і бойках праяўляе сябе не вельмі добра, нават горш, чым Наруто. Аднак з самага пачатку яна праявіла сябе ў выключным валоданні чакрай. З часам Сакура становіцца вучаніцай Пятай Хокагэ-Цунадэ. У час ратавання Гаары яна з дапамогай Ціё перамагае аднаго з членаў Акацукі -- лялькавода Сасоры.

**Удзумакі Наруто** (яп. うずまき ナルト Удзумакі Наруто)

**Уціха Саскэ** (яп. うちは サスケ Уціха Сасукэ)

#### Каманда № 8

#### Каманда № 10

#### Каманда Гая

#### Іншыя

### Ніндзя з Паселішча Пяску

### Хакагэ

### Тры Легендарных Ніндзя

### Каманда Сасукэ

### Акацукі

### Хвастатыя звяры

### Іншыя
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Машуцін.
**Анатоль Іванавіч Машуцін** (12 красавіка 1943, г.п. Чачэрск, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у БелНДІПгорадабудаўніцтва ў Мінску, з 1978 года — кіраўнік групы архітэктараў, з 1986 года — галоўны архітэктар праектаў у Гомельграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Гомелі.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: бальніца, аўтавакзал (1974—1978, з І. А. Каменскіх), крама «Кветкі»  (ВД) (бел. ў Наваполацку, крыты рынак па праспекце Касманаўтаў у Гомелі (1983—1987).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Машутин Анатолий Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Гара Шчакавіца, пачатак ХХ ст.Гара Шчакавіца, пачатак ХХ ст.
**Шчакавіца** (укр. *Щекавиця*) (або *Скавыка*, *Алегіўка*, *Алегава Магіла*) — гара ў Кіеве над Падолам, якая мае гістарычнае значэнне.

Адна з чатырох гор, якія размяшчаюцца за Падолам, агінаючы яго з паўднёвага захаду і цягнучыся адной лініяй. Знаходзіцца між гарамі Старакіеўская і Юркавіца. Упершыню згадваецца ў недатаванай частцы «Аповесці мінулых гадоў» у сувязі з заснаваннем Кіева. Адлюстраваная ў летапісе легенда выводзіць паходжанне яе назвы ад імені Шчэка — брата заснавальніка Кіева Кія. Згодна з іншай легендай тут быў пахаваны кіеўскі князь Алег, з прычыны чаго яшчэ за часамі летапісца Нестара, на гару пашырылася назва Алегава Магіла.

Назва Скавыка (Скавіка) фіксуецца 1658 г. у данясенні маскоўскага ваяводы Дзмітрыя Шарамецьева і можа быць вынікам уплыву перасяленцаў з Маскоўскай дзяржавы.

Зноскі
------

1. ↑  Полное собрание русских летописей, изданное по высочайшему повелению Археографическою коммиссиею. — Т. 2: Ипатьевская летопись. Т. 2 [Текст]. — Санкт-Петербург : Тип. М. А. Александрова, 1908. — С. 6.
2. ↑  Полное собрание русских летописей, изданное по высочайшему повелению Археографическою коммиссиею. — Т. 2: Ипатьевская летопись. Т. 2 [Текст]. — Санкт-Петербург : Тип. М. А. Александрова, 1908. — С. 22.
3. ↑  Климовский, С. И. Замковая гора в Киеве : пять тысяч лет истории / С. И. Климовский. — Киев : Стилос, 2005. — С. 20.
**Пуэрта-Мальданада** (ісп.: Puerto Maldonado) — горад на паўднёвым усходзе Перу непадалёк ад мяжы з Бразіліяй і за 55 км ад балівійскай мяжы. Адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Мадрэ-дэ-Дзьёс.

Горад размешчаны пры зліцці рэк Мадрэ-дэ-Дзьёс (прыток Амазонкі) і Тамбапата, прыкладна ў 400 кіламетрах на ўсход ад Куска. Пуэрта-Мальданада з’яўляецца партовым горадам, уніз ад якога пачынаецца суднаходства па рацэ Мадрэ-дэ-Дзьёс.

Горад часта завуць «паўднёвай сталіцай перуанскай Амазоніі» і «сусветнай сталіцай флоры і фаўны», таму што ён з’яўляецца варотамі для наведвання нацыянальнага парку Ману, прызнанага ў 1987 годзе ЮНЕСКА — Натуральнай Спадчынай Чалавецтва, і нацыянальнага запаведніка Тамбапата-Кандама, якія славяцца вялікай разнастайнасцю флоры і дзікай фаўны джунгляў.

Панарама горада Пуэрта-Мальданада

Гісторыя
--------

Горад Пуэрта-Мальданада быў заснаваны ў 1902 годзе Фаўсціна Мальданада, які даследаваў раку Мадрэ-дэ-Дзьёс ад самых вытокаў да яе зліцця з ракой Тамбапата.

Эканоміка
---------

У мінулым эканоміка горада грунтавалася на лесанарыхтоўцы, апрацоўцы і транспарціроўцы драўніны, здабычы золата і каўчуку, збору ўраджаяў бразільскага арэху, аднак у цяперашні час, дзякуючы свайму размяшчэнню паблізу ад нацыянальных паркаў Ману, Баўаха-Санене і Тамбапата-Кандама, Пуэрта-Мальданада з’яўляецца буйнейшым цэнтрам экатурызму ў Перу.

Насельніцтва
------------

У горадзе жыве больш за 92 000 жыхароў, што складае прыблізна тры чвэрці ўсяго насельніцтва рэгіёну Мадрэ-дэ-Дзьёс.

Аэрапорт
--------

Мясцовы аэрапорт «Padre Aldamiz International Airport» размешчаны за 8 км ад горада.

Выдатныя мясціны
----------------

* Возера Сандавал, размешчана за 5 км ад горада.
* Возера Валенсія, размешчана за 60 км ад горада.
* Узгорак чырвоных папугаяў Ара Каларада, размешчаны за 150 км ад горада ў нацыянальным запаведніку Тамбапата.
* Нацыянальны парк Ману
* Запаведнік Тамбапата-Кандама
* Нацыянальны парк Баўаха-Санене (90 км ад горада).

Спасылкі
--------

* Сайт горада  (ісп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n2005040353 · VIAF: 147957579 |
**Гусінаазёрская катлавіна** (руск.: Гусиноозёрская котловина) — міжгорная ўпадзіна ў Расіі, у Забайкаллі, у Селенгінскім раёне Рэспублікі Бурація, у напрамку на паўднёвы ўсход ад хрыбта Хамар-Дабан.

Выгляд на возера Гусінае са схіла хрыбта Манастой
Вышыня дна катлавіны 550—600 м над узроўнем мора. У цэнтры катлавіны знаходзіцца возера Гусінае і каля яго горад Гусінаазёрск. На дне сухія стэпы і лугі. Маюцца радовішчы бурага вугалю.

Літаратура
----------

* Гусиноозёрская котловина // Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1991. — Т. 1. — С. 352. — 863 с. — 2 000 000 экз. — ISBN 5-85270-042-8 (т. 1.). (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тычына.

**Мікалай Аляксандравіч Тычына** (нар. 12 лістапада 1948, в. Завалочыцы, Глускі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне пажарнай і прамысловай бяспекі (хімічная тэхналогія), тэхналогій і абсталявання дрэваапрацоўчых вытворчасцей, драўніназнаўства. Доктар тэхнічных навук (2005).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (1975).

Працаваў у Інстытуце торфу АН БССР (1975—1978, інжынер), Мінскім вытворчым аб’яднанні «Мінмедпрэпараты» (з 1978, інжынер), Ваенізаванай пажарнай ахове МУС БССР (з 1979, інжынер выпрабавальнай пажарнай лабараторыі, з 1986 — начальнік лабараторыі), Рэспубліканскам навукова-практычнам цэнтры пажарнай бяспекі Галоўнага ўпраўлення пажарнай службы МУС Рэспублікі Беларусь (1991—1998), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1998—2007, загадчык навукова-даследчай лабараторыі вогнеаховы будаўнічых канструкцый і матэрыялаў кафедры тэхналогіі клеяных матэрыялаў і пліт), ААТ «Вогнеахова» (г. Мінск).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя і практыка вогнеаховы драўніны; тэхналогіі вытворчасці і метады ацэнкі якасці вогне-, бія- і вільгацеахоўных і камбінаваных сродкаў.

Бібліяграфія
------------

* Высокоэффективные огнезащитные средства комбинированного действия для обработки древесины : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.26.03 / Тычино Николай Александрович. ― Москва, 2005.
* Разработка и исследование технологического процесса получения атмосфероустойчивой огне-и биозащищенной древесины на основе полифосфорных соединений : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.21.05 / Тычино Николай Александрович. ― Минск, 1995.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Тычына Мікалай Аляксандравіч // Хто ёсць хто у БДТУ. — Мінск, 2004. — С. 48.