recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Успенская царква.
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Зорычы Барысаўскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1842 г. з дрэва на ўрадавыя сродкі.

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Помнік народнага дойлідства з рысамі неарускага стылю. Трохзрубная пабудова з паслядоўным размяшчэннем па падоўжнай планіровачнай восі бабінца, малітоўнай залы. Квадратны ў плане асноўны аб'ём завершаны васьмігранным светлавым барабанам з шатровым дахам і макаўкай. Дахі зрубаў аб'яднаны карнізам простага профілю. Галоўны і бакавыя фасады завершаны крапаванымі франтонамі з трохлопасцевымі кілепадобнымі шчытамі ў цэнтры. Гарызантальна ашаляваныя сцены расчлянёны лапаткамі і прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах з прафіляванымі сандрыкамі. Тры ўваходы ў царкву вылучаны шырокімі мураванымі ганкамі.

Інтэр'ер
--------

Унутры прастора залы значна пашырана за кошт светлавога барабана, які пры дапамозе ветразяў апіраецца на 4 слупы. Апсіда вылучана драўляным 1-ярусным іканастасам на 5 абразоў.

Зноскі
------

1. ↑  Описание церквей и приходов Минской епархии. Минский уезд. Мн. 1878. с.329; НГАБ, ф. 136, воп. 14, спр. 80, арк. 16.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Успенская царква (Зорычы)
* Свята-Успенская царква (Зорычы) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Зорычы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Аточыны** — тонкі нутраны свіны тлушч, які пакрывае (аточвае) кішкі, страўнік, часам сэрца.

Аточыны на кішках паводле знешняга падабенства могуць мець назвы **сейка**, **брыжы**, а вакол страўніка — **чапец**. Аточынамі называюць кішачны тлушч і ва Украіне і Славакіі (*otoky*, *otocky*).

Аточыны адбіраюць ад кішак вельмі асцярожна, калі трэба, мыюць, вымочваюць, потым дробна рэжуць і пражуць у чыгуне. Пражыць трэба доўга, пакуль скварачкі не стануць жоўта-карычневымі, толькі тады аточыны будуць добра захоўвацца. Калі ператопленыя аточыны спажывалі ў ежу, то іх пражылі з прыправамі — цыбуляй, бабковым лістом, каб пазбавіцца непрыемнага паху. Пазней, як і цяпер, ператопленыя аточыны выкарыстоўваюць у гаспадарчых мэтах, напрыклад, змазваюць выме карове.

Літаратура
----------

* *Вештарт Г.* Аточыны // Праект «Наша ежа»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Базанаў.

**Аляксандр Віктаравіч Базанаў** (нар. 26 лістапада 1962, Казахская ССР) — начальнік Сакратарыята Назіральнага савета Беларускага парка высокіх тэхналогій (з 2023).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 лістапада 1962 года ў Казахскай ССР.

Скончыў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў прэс-сакратаром Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, а таксама ў Дзяржаўным сакратарыяце Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь, Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь і Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

З 4 лістапада 2010 года працаваў дырэктарам Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, 18 ліпеня 2014 года вызвалены ад пасады ў сувязі з выхадам у адстаўку з дзяржаўнай службы. Пасля працаваў намеснікам генеральнага дырэктара ААТ «Белтэлекам».

Пэўны час працаваў начальнікам упраўлення па ўзаемадзеянні з дзяржаўнымі органамі Адміністрацыі Беларускага парка высокіх тэхналогій.

З 2023 года працуе начальнікам Сакратарыята Назіральнага савета Беларускага парка высокіх тэхналогій.

Зноскі
------

1. ↑  КГБ Белоруссии освободил топ-менеджеров Velcom
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 18 июля 2014 года № 355 «Об освобождении А. В. Базанова»
3. ↑  Руководство. Секретариат Наблюдательного совета ПВТ
**Дагавор аб узаемнай дапамозе паміж Саюзам Савецкіх Сацыялістычных рэспублік і Рэспублікай Чэхаславацкай** (Smlouva o vzajemne pomoci mezi republikou Ceskoslovenskou a Svazem Sovetskych Socialistickych republik) — дагавор, падпісаны ў Празе 16 мая 1935 года паўнамоцнымі прадстаўнікамі СССР і Чэхаславакіі.

Гісторыя
--------

Кантакты паміж Масквой і Прагай пачаліся яшчэ ў красавіку 1935 года, але па патрабаванні чэхаславацкага боку падрыхтоўка праекта дагавора была пастаўлена ў залежнасць ад зыходу савецка-французскіх перамоў.
У пачатку мая былі ўзгоднены асноўныя артыкулы савецка-чэхаславацкага пакта аб узаемадапамогі, і 16 мая 1935 года дакумент быў падпісаны ў Празе паслом СССР у Чэхаславакіі С. С. Александроўскім і Прэзідэнтам Чэхаславацкай Рэспублікі Э. Бенешам.

Асноўныя палажэнні савецка-чэхаславацкага дагавора ідэнтычныя палажэнням савецка-французскага дагавора 1935 года. Выключэнне складала толькі 2-і артыкул пратакола аб падпісанні дагавора, дзе гаварылася, што абодва ўрады прызнаюць, «…што абавязацельствы ўзаемнай дапамогі будуць дзейнічаць паміж імі толькі пры наяўнасці ўмоў, прадугледжаных у дадзеным дагаворы, дапамога Боку — ахвяры нападу будзе аказана з боку Францыі». Як падкрэсліваў міністр замежных спраў Чэхаславакіі К. Крофта, настойваючы на ўключэнні ў дагавор фразы пра тое, што абавязацельствы пакта распаўсюджваюцца на Чэхаславакію толькі ў тым выпадку, калі будзе дзейнічаць Францыя, міністр замежных спраў Э. Бенеш хацеў «прадухіліць аўтаматычнае дзеянне пакта». Савецка-чэхаславацкі дагавор быў неадкладна ратыфікаваны абодвума бакамі. Абмен ратыфікацыямі быў здзейснены 8 чэрвеня 1935 года, у час знаходжання Бенеша ў Маскве

Бакі бралі абавязацельствы праводзіць неадкладныя кансультацыі пры ўзнікненні пагрозы ці небяспекі нападу якой-небудзь еўрапейскай дзяржавы на СССР ці Чэхаславакію і аказваць узаемную дапамогу ў выпадку прамой агрэсіі супраць дагаворных дзяржаў. Тым самым дагаворы СССР з Францыяй і Чэхаславакіяй набывалі характар траістага пагаднення, якое магло стаць асновай для стварэння калектыўнай бяспекі ў Еўропе. 11 мая Савет Балканскай Антанты выказаўся за распрацоўку Дунайскага пакта з мэтай гарантаваць незалежнасці Аўстрыі, у якім меркаваўся ўдзел СССР, Францыі, Італіі, Аўстрыі, Чэхаславакіі і краін Балканскай Антанты. Урад СССР даў сваю згоду на перамовы, прапанаваўшы ў ліку краін-удзельніц таксама Венгрыю. Папярэднія перамовы па заключэнні пактаў аб узаемадапамогі ў 1935 годзе праходзілі паміж Савецкім урадам і ўрадамі Турцыі, Румыніі і Латвіі. Але і гэтыя перамовы не прывялі да станоўчых вынікаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Коллектив авторов* 1939 год: Уроки истории // *М.: Мысль*. — 1990. — ISSN 5–244–00282–1.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікікрыніцЛагатып Вікікрыніц
У Вікікрыніцах ёсць поўны тэкст  ***дагаворы*** 

* Дагавор аб узаемнай дапамогі паміж Саюзам Савецкіх Сацыялістычных рэспублік і Рэспублікай Чэхаславацкай.
Рэувен Шылоах — «Пан Разведка», першы дырэктар Масад
**Гісторыя спецслужб Ізраіля** пачалася ў 30-я гады XX ст. — за некалькі гадоў да абвяшчэння дзяржавы Ізраіль. Першая спецслужба пад назвай «Шай» была сворана ў складзе яўрэйскай падпольнай ваенізіраванай групоўкі «Хагана». У сакавіку 1942 года гэтая служба набыла самастойнасць.

Пасля абвяшчэняя дзяржавы 30 мая 1948 года прэм'ер-міністр Ізраіля Давід Бен-Гурыён загадаў замест «Шай» стварыць тры новыя спецслужбы па брытанскім узоры.

Пасля заканчэння першай араба-ізраільскай вайны у 1951 годзе спецслужбы зноў былі рэарганізаваны — на гэты раз па амерыканскім узоры. Тады былі створаны вядомыя на гэты час знакамітыя Масад, Шабак і Аман.

Усе яны ведалі як блікучыя поспехі (напрыклад выкраданне Эйхмана ці ліквідацыя Абу-Джыхада), так і ганебныя правалы (замах на кіраўніка Хамаса Халеда Машаля).

Літаратура
----------

* *Дмитрий Прохоров.* Спецслужбы Израиля. — Москва: Олма-пресс, 2003. — 384 с. — (Досье. Спецслужбы мира). — 3 000 экз. — ISBN 5765421024.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. вуліца Шаўчэнкі.

**Вуліца Шаўчэнкі**  — вуліца ў цэнтральнай гістарычнай частцы Таганрога.

Геаграфія
---------

Вуліца размяшчаецца цаліком у гістарычным цэнтры горада. Пачаткам вуліцы з'яўляецца скрыжаванне вуліц Чэхава і Грэчаскай, далей вуліца накіроўваецца на захад, перасякаючыся з завулкамі, такімі як Гарыбальдзі, Някрасаўскі, Дабралюбаўскі, Украінскі, Тургенеўскі і іншымі. Пасля скрыжавання з Данскім завулкам вуліца згортвае на паўночны захад, перасякаецца з завулкамі Чырвоны, Камсамольскі, Гогалеўскі і Смірноўскі, пасля чаго сканчаецца на скрыжаванні з Лагерным завулкам.

Працягласць вуліцы 3610 м.

Нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Чэхава.

Гісторыя
--------

Названа ў гонар паэта і мастака Т. Р. Шаўчэнкі ў 1923 г. Сваёй старой назвай — *Міхайлаўская вуліца* — называлася ў сувязі з размешчанай у яе пачатку Архангела-Міхайлаўскай (былой Траецкай) царквы.

На вуліцы размешчаныя
---------------------

* Свята-Мікольскі храм — вуліца Шаўчэнкі, дом 28;
* Метэастанцыя «Таганрог» — вуліца Шаўчэнкі, 143.
* Партовыя будынкі, збудаванні і аб'екты Таганрогскага порта;
* Цэнтральны пляж — на няцотным боку вуліцы.

Літаратура
----------

* *Киричек М. С.* По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — 166 с. — ISBN 978-5-902450-13-9.
* Энциклопедия Таганрога. — Таганрог: Антон, 1998. — 624 с. — ISBN 5-88040-017-4.

Спасылкі
--------

* Сайт города;
* Сайт администрации Таганрога Архівавана 20 жніўня 2021.;
* Интерактивная карта города.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Месмер.

**Ота Геранімавіч Месмер** (руск.: Отто Геранимович Мессмер, ням.: Otto Messmer; 14 ліпеня 1961, Караганда, Казахстан — 28 кастрычніка 2008, Масква) — расійскі рымска-каталіцкі дзеяч, кіраўнік езуітаў краін СНД (2002—2008).

З шматдзетнай каталіцкай сям'і нямецкага паходжання. У 1 верасня 1982 у Вільнюсе ўступіў у ордэн езуітаў. 29 мая 1988 рукапакладзены ў святары. У ліпені 1988 пасля сканчэння Рыжскай вышэйшай каталіцкай духоўнай семінарыі па накіраванні кардынала Юліяна Вайвадса прыехаў служыць у Цалінаград (цяпер — Астана). Затым быў рэктарам Новасібірскай каталіцкай перадсемінарыі. Вечныя шлюбы склаў 2 кастрычніка 2001. Ад 2002 — старшыня Незалежнага Расійскага рэгіёна Таварыства Ісуса. У 2008 быў забіты разам з эквадорскім святаром Вікторам Бетанкурам.

Спасылкі
--------

* Два священника ордена иезуитов убиты в Москве
* Убиты два священника Общества Иисуса.(недаступная спасылка)
Vasaorden, каралеўская барка
**Vasaorden** (Ордэн Васы) — шведская каралеўская барка ў складзе ВМС Швецыі, выкарыстоўваецца каралеўскай сям'ёй на афіцыйных цырымоніях. Упершыню была выкарыстаная пры адкрыцці мэрыі Стакгольма ў 1923 годзе, далей у 1976 годзе ў сувязі з вяселлем Карла XVI Густава і Сільвіі Зомерлат, у 1983 годзе падчас візіту каралевы Лізаветы II, падчас візіту імператара Японіі Акіхіта ў 2000 годзе і ў сувязі з вяселлем спадчыннай прынцэсы Вікторыі і Даніэля Вестлінга 2010 года. Дзеючая барка з'яўляецца дакладнай копіяй арыгінальнага шлюпа пабудовы 1774 года, які быў цалкам знішчаны ў выніку пажару ў 1921 года. Першая лодка была пабудавана суднабудаўнікі Фрэдрыкам Хенрыкам Чапманам для Густава III. Пасля спісання каралеўскай яхты HMS Drott барка засталася адзіным прадстаўнічым суднам каралеўскай сям'і.

Галерэя
-------

* Падчас візіту каралевы Елізаветы II у 1956 годзеПадчас візіту каралевы Елізаветы II у 1956 годзе
* Насавое ўпрыгожваннеНасавое ўпрыгожванне
* У марскім музеіУ марскім музеі
* Від на каралеўскі салонВід на каралеўскі салон
* СалонСалон

Спасылкі
--------

* *Vasaorden* på Royalcourt.se Архівавана 16 мая 2011.
* Vägen över vattnet(недаступная спасылка), SFV
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сасноўскі.

**Ян Саснўскі** (? — 27 красавіка 1660) — ваенны і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян полацкі (з 1654).

Біяграфія
---------

У якасці таварыша гусарскай харугвы ўдзельнічаў у вайне Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629. У 1622 кіраваў абаронай Біржаў ад шведаў.

У 1635 пры падтрымцы Крыштафа Радзівіла Ян Сасноўскі быў прызначаны падстоліем віленскім. Летам 1648 удзельнічаў у Віленскім правінцыяльным сінодзе кальвіністаў.

У час антыфеадальнай вайны 1648—1651 камандаваў абаронай Слуцка ад казацкага атрада Яна Сакалоўскага. У пачатку 1651 атрымаў загад на збор гусарскай харугвы колькасцю 150 чалавек, але па загаду Януша Радзівіла мусіў набіраць 2 казацкія харугвы (300 чалавек). У красавіку-чэрвені 1651 на чале казацкай харугвы ваяваў супраць украінскіх казакоў у Мазырскім павеце.

Па пратэкцыі Багуслава Радзівіла ў 1654 годзе атрымаў пасаду полацкага кашталяна.

Удзельнічаў у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667. У студзені-лютым харугва Яна Сасноўскага ваявала супраць расійскіх войск каля Магілёва і Быхава, але невядома, ці быў пры ёй сам Ян Сасноўскі. Пасля падпісання Кейданскай дэкларацыі 1655 Ян Сасноўскі застаўся верным каралю Яну II Казіміру, у верасні 1655 яго харугва пакінула войска Януша Радзівіла. Летам 1656 Ян Сасноўскі ад імя караля спрабаваў авалодаць Слуцкам, магчыма, у гэтым жа годзе перайшоў з кальвінізму ў каталіцтва. Летам 1659 быў накіраваны гетманам Паўлам Янам Сапегам пад Быхаў на дапамогу казацкаму палкоўніку Івану Нячаю. Злучыўшыся з атрадам Самуэля Аскеркі пад Койданавам, у жніўні 1659 войскі Яна Сасноўскага рушыла пад Менск, а потым пад Бабруйск, але з прычыны нявыплаты грошаў жаўнеры далей ісці адмовіліся і размясціліся ў Глуску. Адзінай сур'ёзнай акцыяй паходу стаў рэйд невялікага атрада пад Магілёў, у выніку якога былі спалены гарадскія прадмесці.

Ян Сасноўскі быў адным з найбольш выдатных камандзіраў войска ВКЛ сярэдняга звяна.

Літаратура
----------

* *Чаропка С.* Сасноўскі Ян // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 394-395. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.


1. 1 2 3  Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. V, Ziemia połocka i województwo połockie XIV‒XVIII wiek / пад рэд. Г. Люлевіч — Warszawa: 2018. — С. 104. — ISBN 978-83-65880-49-9<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q120756022'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22114975'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ліпень (значэнні).

**Ліпень, звычайны харыус, еўрапейскі харыус** (*Thymallus thymallus*) — рыба падсямейства харыусавых атрада ласосепадобных.

Апісанне
--------

Даўжыня цела да 50 см, маса 0,5—1 кг. Цела стройнае, тарпедападобнае, укрытае адносна дробнай луской, размешчанай уздоўж цела рэзка акрэсленымі радамі. У бакавой лініі 74—96 лускавінак. Рот канцавы, невялікі, з маленькімі шчацінкападобнымі зубамі. Спінны плаўнік размешчаны бліжэй да галавы, высокі і доўгі, у ім 4—17 простых і 13—17 разгалінаваных прамянёў. Бліжэй да хваставога плаўніка ёсць невялікі тлушчавы плаўнічок. Афарбоўка цела яркая, асабліва вясной у перыяд нерасту. На спіне, у верхняй частцы з бакоў мноства чорных плямак, па баках слаба прыкметныя бураватыя палоскі, спінны плаўнік яркі, у вочкі. Парныя плаўнікі жоўтыя або чырванаватыя, няпарныя — фіялетавыя.

Пашырэнне
---------

Пашырэнне: рэкі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ў вярхоўях і некаторых прытоках Нёмана, Віліі і Заходняга Буга. Аддае перавагу хуткаплынным рэкам з чыстай вадой, дзе ямы чаргуюцца з перакатамі. Аселая рыба, трымаецца на пясчаных і камяністых перакатах паблізу ям і віроў.

Харыус звычайны на паштовай марцы Беларусі

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Полавая спеласць ва ўзросце 2—3 гады. Нераст у траўні на камяністых перакатах. Самцам уласціва шлюбнае ўбранне: цела іх становіцца ярка афарбаваным, спінны плаўнік павялічваецца. Плоднасць 3—36 тыс. ікрынак.
Корміцца жывёльнай доннай драбязой, насякомымі, што падаюць на ваду, ікрой іншых рыб. Буйныя харыусы кормяцца таксама дробнай рыбай і нават невялікімі грызунамі, якія выпадкова трапілі ў ваду.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------

* Хариус европейский Thymallus thymallus (Linnaeus, 1758) // Красная книга Украины  (руск.)
* Grayling (fish) Thymallus thymallus (Linnaeus, 1758) // BioLib.cz (чэшск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 137496322 · GND: 4389794-0 · LCCN: sh85049586 · NKC: ph600503 |
**Ірландская Рэспубліка**, часцей **Рэспубліка Конахт** — ірландская дзяржава, створаная рухам «Аб'яднаныя ірландцы» у 1798 годзе на тэрыторыі правінцыі Конахт пры французскай ваеннай дапамозе падчас ірландскага паўстання 1798 года.

У чэрвені 1798 года ў Ірландыі ўспыхнула антыанглійскае паўстанне. Пасля весткі пра гэта Дырэкторыя накіравала ваенную экспедыцыю ў колькасці 1000 салдат на чале з Тэабальдам Вольфам Тонам. 22 жніўня французская экспедыцыя прыбыла ў Конахт, дзе злучылася з атрадамі паўстанцаў, пасля чаго колькасць яго войскаў склала паводле адных звестак 2000 чалавек, а паводле іншых 6000 чалавек. 27 жніўня аб'яднаныя французска-ірландскія сілы разграмілі брытанцаў пад Кастлбарам. У выніку была захоплена паўночная частка правінцыі Конахт і абвешчана Рэспубліка Конахт. Яе прэзідэнтам стаў Джон Мур. 8 верасня адбылася бітва пад Балінамакам, у якой французска-ірландскія войскі былі разгромлены. Гэта стала прычынай падзення рэспублікі.

| Ірландскія дзяржавы ў парадку ўзнікнення (з 1171 па цяперашні час) |
| --- |
|  | 
Гэльская Ірландыя ·  Манор Ірландыя ·  Каралеўства Ірландыя ·  Рэспубліка Конахт ·  Канфедэратыўная Ірландыя ·  Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі ·  Мунстэрская рэспубліка ·  Ірландская Рэспубліка ·  Паўднёвая Ірландыя ·  Ірландская Свабодная дзяржава ·  Рэспубліка ІрландыяГл. таксама: Паўночная Ірландыя ·  Пратэктарат
 |  |
**Аэрапорт Шарм-эль-Шэйх** (ІАТА: **SSH**, ІКАО: **HESH**)) — інтэрнацыянальны аэрапорт у Шарм-эль-Шэйху, Егіпет. Гэта трэці па колькасці наведвальнікаў аэрапорт у Егіпце пасля Каірскага і Хургадскага аэрапортаў. З'яўляецца хабам для Air Cairo, абслугоўваецца ўрадам Егіпта.

Гісторыя
--------

Аэрапорт быў адкрыты 14 траўня 1968 года як база ВПС Ізраіля. Пасля падпісання Егіпецка-ізраільскай мірнай дамовы ў 1979 годзе і адыходу Ізраіля з Сінайскага паўвострава быў зноў адчынены ў якасці грамадзянскага аэрапорту.

Зноскі
------

1. 1 2  World Airport Traffic Report / Airports Council International — 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q109831807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q409068'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Архівавана 25 снежня 2018. A-Z World Airports Online — Егіпецкія аэрапорты — Міжнародны аэрапорт Шарм-эль-Шэйх (2010)
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Булькова Жабінкаўскага раёна. Помнік сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана ў 1896—1898 гг. з цэглы.

Архітэктура
-----------

Вырашана трохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: прытвор-званіца, прамавугольная ў плане малітоўная зала, пяцігранная апсіда. У сілуэце дамінують шацёр з макаўкай над званіцай (васьмярык на чацверыку) і цыбулепадобная галоўка над узвышаным кубападобным цэнтральным аб'ёмам. Архітэктура дэкаратыўна насычаная: аркатурныя і зубчастыя фрызы, уразныя вуглавыя калонкі, какошнікі, броўкі арачных аконных праёмаў. Арачны ўваходны праём аформлены пластычным парталам.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Успенская царква (Булькова) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Булькова) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Розніца абдомена, торакса і галовы ў чалавека і насякомага
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Грудзі.
**Грудзі** ці **то́ракс** (лац.: thorax) — назва аддзела, які вылучаецца ў целе шматлікіх сегментаваных беспазваночных.

Членістаногія
-------------

Аддзелы цела трылабіта (*Trilobita*).
Сярод членістаногіх грудны аддзел вылучаюць у ракападобных, насякомых і трылабітаў. У розных групах у склад гэтага аддзела цела ў палаваспелых стадый уваходзіць розная колькасць сегментаў. У шматлікіх ракападобных з непрамым развіццём колькасць грудных сегментаў павялічваецца падчас лічынкавага развіцця. Як відаць, падобныя антагенетычныя змены характарызавалі і шматлікіх трылабітаў. Звычайна ўсе сегменты грудзей нясуць канечнасці. Выключэнні складаюць толькі паразітычныя формы і некаторыя кароткажывучыя крылатыя стадыі насякомых.

### Насякомыя

Выява мухі цэцэ (*Glossina*). Галава, грудзі і брушка паказаны рознымі колерамі.
Грудзі насякомых размяшчаецца паміж галавой і брушкам. У яе склад уваходзяць тры сегменты, званыя адпаведна пярэднягрудзьмі (лац.: prothorax), сярэднягрудзьмі (лац.: mesothorax) і заднегрудзьмі (лац.: metathorax). Сярэднягрудзі і заднягрудзі ў крылатых стадый нясуць крылы — вырасты іх тэргітаў (спінных сценак); гэтыя два сегменты аб'ядноўваюць пад назвай *pterothorax* (ад грэч. πτέρυξ — крыло).

У перапончатакрылых насякомых з падатрада сцеблабрухіх, да якіх адносяцца мурашкі і восы, з груднымі сегментамі зліваецца першы сегмент брушка (*прападэўм*).. Аддзел цела, які ў выніку ўтвараецца, не гамалагічны грудзі іншых насякомых, у сувязі з чым для яго абазначэння выкарыстоўваюць іншыя тэрміны: *мезасома* (лац.: mesosoma) і *alitrunk*. Апошняя назва выкарыстоўваецца, галоўным чынам, для мурашак.

Кольчатыя чэрві
---------------

У многашчацінкавых чарвей з гетэраномнай сегментацыяй тораксам завуць пярэдні аддзел цела.

Гл. таксама
-----------

* Тагма
* Брушка
* Мезасома, марфалогія

Зноскі
------

1. 1 2 3  Рупперт Э. Э. Фокс Р. С. Барнс Р. Д. Зоология беспозвоночных: функциональные и эволюционные аспекты. Т. 3: Членистоногие. — М.: Издательский центр «Академия», 2008. — 496 с.
2. 1 2  Большой энциклопедический словарь «Биология». — под ред. Гилярова М. С. М.: Большая российская энциклопедия, 1998. ISBN 5-85270-252-8
3. 1 2  Глава «Тэрміналогія» Архівавана 17 мая 2013. з: Snelling R. R. George C. D. Snelling G. C. (2003). The taxonomy, distribution and ecology of California desert ants (Hymenoptera: Formicidae).  (англ.)
4. ↑  Glossary of Polychaeta terminology  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Макараў.

**Анатоль Макараў** (нар. 10 красавіка 1996, Ратамка) — беларускі футбаліст, паўабаронца расійскага клуба «Арсенал» з Тулы.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ», з 2013 года гуляў за дубль клуба, дзе з часам замацаваўся ў складзе. У 2015 годзе зрэдку трапляў у заяўку асноўнай каманды, але на поле не выйшаў. У лютым 2018 года разам з братам Сцяпанам на правах арэнды далучыўся да «Слоніма-2017», дзе неўзабаве стаў адным з асноўных ігракоў.

У лютым 2019 года перайшоў у «Смалявічы». Стаў іграком стартавага складу і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. У 2020 годзе заставаўся асноўным іграком каманды ў Вышэйшай лізе, аднак не здолеў выратаваць «Смалявічы» ад вылету. У снежні 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У студзені 2021 года вярнуўся ў «Тарпеда-БелАЗ». У сезоне 2021 пераважна выхадзіў на замену, у 2022 годзе стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе каманды. У пачатку 2023 года заставаўся на лаўцы запасных, пасля з-за забароны Міністэрства спорту і турызму быў выключаны з заяўкі клуба і не прымаў удзел у афіцыйных матчах.

У ліпені 2023 года падпісаў кантракт з тульскім «Арсеналам».

Дасягненні
----------

* Беларусь Уладальнік Кубка Беларусі: 2023

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | дубль | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 9 | 0 |
| 2014 | дубль | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 31 | 0 |
| 2015 | дубль | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 26 | 5 |
| 2016 | дубль | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 30 | 2 |
| 2017 | дубль | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 30 | 9 |
| 2018 | Д2 | Слонім-2017 | Беларусь | 26 | 3 |
| 2019 | Д2 | Смалявічы | Беларусь | 26 | 5 |
| 2020 | Д1 | Смалявічы | Беларусь | 27 | 3 |
| 2021 | Д1 | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 16 | 0 |
| 2022 | Д1 | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 25 | 0 |
| 2023 (1) | Д1 | Тарпеда-БелАЗ | Беларусь | 0 | 0 |
|

Грамадзянская пазіцыя
---------------------

Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Anatoliy Makarov // Transfermarkt — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Музыченко и Верас подписали контракты со "Смолевичами"
3. ↑  10 футболистов покинули "Смолевичи"
4. ↑  Бурко, Абрамович и Макаров подписали контракты с «Торпедо-БелАЗ»
5. ↑  "Арсенал" из Тулы объявил о подписании контракта с белорусским хавбеком (руск.). *football.by* (26 ліпеня 2023). Праверана 26 ліпеня 2023.
6. ↑  93 беларускія футбалісты выступілі з асуджэннем гвалту ВІДЭА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Гольні Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў пачатку XX ст.
Пабудавана ў 1903 годзе (дата на падмурку) з цэглы і бутавага каменю на месцы драўлянага храма. Абкружана бутавай агароджай. З боку апсіды храма асобна стаяла каркасная шатровая званіца.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Мае нетыповую аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю: у аснове цэнтральны кубападобны аб’ём, шатровы дах якога завершаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным светлавым барабане. Да сцен цэнтральнага аб’ёму далучаны больш нізкія аднолькавай вышыні пабудовы: з заходу кубападобны прытвор пад двухсхільным дахам, з усходу, поўначы і поўдня — паўкруглыя апсіды. На паліхромным фоне бутавай муроўкі сцен вылучаюцца пабеленыя і атынкаваныя элементы архітэктурнай аздобы — аркатурныя фрызы і прафіляваныя карнізы, прафіляваныя ліштвы арачных аконных праёмаў, вуглавыя лапаткі.

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 8, воп.1, спр. 1139, арк. 105.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Успенская царква (Гольні) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Успенская царква.
**Свята-Успенская царква** — праваслаўная царква ў Браславе. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Узведзена ў 1897 годзе.

Гісторыя
--------

Свята-Успенскую царкву збудавалі побач з Замкавай гарой у 1897 г.

2 жніўня 2016 года Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь царкве нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці Беларусі рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Храм з боку апсіды
Царква складаецца з кубічнага асноўнага аб’ёму, пяціграннай апсіды з бакавой рызніцай, трапезнай і двух’яруснай (васьмярык на чацверыку) званіцы-прытвора. Чатырохсхільны дах асноўнага аб’ёму завершаны пяцікупаллем на васьмігранных барабанах, званіца — гранёным шатром з макаўкай. Галоўны арачны ўваходны праём аформлены масіўным парталам з кілепадобнан прафіляванай аркай на калонах-бочках. Такімі ж аркамі аформлены бакавыя ўваходы, арачныя прасветы яруса-звона званіцы. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі з калонкамі-бочкамі, насычаны архітэктурнай крапоўкай: вуглавыя руставаныя лапаткі, прафіляваныя цягі і карнізы з сухарыкамі, прамавугольныя панэлі, арачныя нішы.

Унутры плоская столь па цэнтры адкрыта васьмігранным барабанам з шатровым купалам, які трымаецца на чатырох слупах. Апсіда адкрыта вялікай аркай і вылучана трох’ярусным драўляным іканастасам. Сцены афарбаваны ў зялёныя таны з белай і блакітнай арнаментальна-трафарэтнай размалёўкай.

Зноскі
------

1. ↑  Дадатак 1 да пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 02.08.2016 № 607. Пералік матэрыяльных аб’ектаў, якім надаюцца статус і катэгорыя гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь Архівавана 14 жніўня 2020.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.
* Праваслаўныя храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мінск: БелЭн, 2001. — 328 с. — ISBN 985-11-0190-7.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Успенская царква (Браслаў)
* Свята-Успенская царква (Браслаў) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Браслаў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Успенская царква (Браслаў) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Успенская царква.
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Кавалі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Малюнак царквы 1896 года.
Пабудаваны ў 1748 годзе з дрэва як кармеліцкі касцёл. У 1840-х гадах перайшоў да праваслаўных. Істотна рэканструяваны ў канцы XIX стагоддзя. Асобна пастаўлена зрубная званіца з шатровым дахам над адкрытым каркасам 2-га яруса.

Архітэктура
-----------

Званіца
Брама
Помнік драўлянага дойлідства з рысамі барока. Храм крыжовы ў плане: асноўны аб’ём з пяцігранай апсідай і бакавымі прамавугольнымі ў плане крыламі трансепта. Зруб завершаны агульным двухсхільным дахам і гарызантальна ашаляваны, сцены расчлянёны высокімі лучковымі аконнымі праёмам.

Над будынкам невялікая цыбулепадобная галоўка на васьмігранным барабане. У выніку рэканструкцыі галоўны фасад атрымаў дзве чацверыковыя вежы па баках уваходнага партала.

У інтэр’еры вылучаецца сяродкрыжжа, вычленанае фігурнымі аркамі. Зала мае плоскае бэлечнае перакрыцце.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 233
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Успенская царква (Кавалі)
* Свята-Успенская царква (Кавалі) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Успенская царква (Кавалі) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Кавалі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сінонім.
**Сінонімы, адменнікі** (у лінгвістыцы) — словы адной часціны мовы, розныя па гучанні і напісанні, але якія маюць аднолькавае або вельмі блізкае лексічнае значэнне.

Прыклады сінонімаў ў беларускай мове: журба — туга, цень — засень.

Служаць для павышэння выразнасці мовы, дазваляюць пазбягаць яе аднастайнасці.

Варта адрозніваць сінонімы і намінальныя вызначэнні — апошнія ўяўляюць поўную тоеснасць.

Гл. таксама
-----------

* Антонімы
* Амонім
* Лінгвістычная семантыка
* Квазісінонімы
* Сінанімайзер
* Аналаг
* Паронімы

Літаратура
----------

* *Яўневіч М. С.* Сінтаксічная сінаніміка ў сучаснай беларускай літаратурнай мове — Мн. 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119333450 · GND: 4058765-4 · LCCN: sh85131642 · Microsoft: 8034284 · NKC: ph139210 |
**Белы дом Абылая** (каз.: Абылайдың ақ үйі) — стаўка хана Абылая ў крэпасці Пятра ў Петрапаўлаўску, помнік гісторыі і культуры рэспубліканскага значэння.

Гісторыя
--------

Каланізацыі паўночнага рэгіёну Казахстана і прасоўванні ўглыб краіны папярэднічала будаўніцтва ў 1752 годзе крэпасці святога Пятра на гары Кызылжар, на высокім узбярэжжы ракі Ішым. Падставай для будаўніцтва крэпасці паслужыла наладжванне палітычных і гандлёва-эканамічных адносін паміж расійскай адміністрацыяй і ханскай уладай. У сувязі з гэтым паўстала неабходнасць у будаўніцтве таксама спецыяльнай рэзідэнцыі хана для вырашэння пытанняў, якія ўзнікалі ў ходзе частых казачых рэйдаў у стэп, згонам жывёлы ў карэннага насельніцтва і захопам зямельных участкаў. Архіўныя матэрыялы сведчаць, што «па просьбе яго, Абылая, для знаходжання яго пабудаваны прама ў крэпасці святога Пятра, уверх па рацэ Ішым ў гарах Енгыстау, ў 1765 годзе драўляны дом». Такім чынам дом Абылая быў прызначаны не толькі для знаходжання, але і для вырашэння канфліктных сітуацый.

Існавалі розныя здагадкі пра месцазнаходжанне будынка. У цяперашні час дакладна вядома, што яно знаходзілася ў 2-3 км ад крэпасці, на «гары» (мелася на ўвазе мясцовасць), якая ў далейшым (з другой паловы XIX стагоддзя) апынулася ў межах горада Петрапаўлаўск. Драўляны будынак, верагодна, згарэў падчас аднаго з пажараў, а на яго месцы ў 1829 годзе быў узведзены мураваны.

Зноскі
------

1. ↑  Абылая белый дом // Северо-Казахстанская область. Энциклопедия. — Издание 2-е, дополненое. — Алматы: Арыс, 2006. — С. 119-120. — 672 с. — 1 500 экз. — ISBN 9965-17-306-0.

Спасылкі
--------

* rah.kz — афіцыйны сайт Музейного комплекса "Резиденция Абылай хана"
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шалкевіч.
**Міхаіл Шалкевіч** (18 верасня 1891 — 1972) — каталіцкі святар заходняга абраду, рэлігійны дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Дубовая Сакольскага павета Гродзенскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Мацей і Эва (з дому Усавых) Шалкевічы.

Вытрымаў экзамен на званне аптэкарскага вучня пры экзаменацыйнай камісіі Маскоўскай навучальнай акругі (1911). З 16 верасня 1911 года — студэнт Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Удзельнічаў у працы культурна-асветнага гуртка беларусаў-клерыкаў.

Пасвячоны ў святары 15 жніўня 1915 года. З пачатку душпастырскай дзейнасці шырока звяртаўся да вернікаў з беларускімі казаннямі. Праводзіў на беларускай мове катэхізацыю дзяцей у беларускіх каталіцкіх парафіях. Удзельнік 1-га з’езда беларускіх каталіцкіх святароў у Мінску (24—25 мая 1917 года). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. У 1917—1921 гадах — вікарый, а пазней пробашч у парафіі Мосар Дзісенскага дэканата. Карыстаўся глыбокай павагай парафіян. Быў аднагалосна абраны старшынёй мясцовага валаснога камітэта. З 1922 года служыў пробашчам у парафіі Тракелі Лідскага дэканата. Распаўсюджваў сярод вернікаў і насельніцтва каталіцкую перыёдыку і рэлігійныя кніжныя выданні на беларускай мове.

За культурна-асветную і рэлігійную працу праследаваўся польскімі свецкімі ўладамі. У другой палове 1920-х гадоў быў абвінавачаны ў антыдзяржаўнай дзейнасці. Пракуратура Віленскага акруговага суда больш за год вяла следства па справе святара Міхаіла Шалкевіча і яго «беларускай прапаганды» (14 красавіка 1926 — 30 верасня 1927), але спыніла з-за недастатковасці фактаў. З канца 1930-х і да пачатку 1950-х гадоў выконваў святарскія абавязкі ў Віленскай архідыяцэзіі. Праследаваўся савецкімі ўладамі. У першай палове 1950-х гадоў выехаў у Польшчу. З 6 красавіка 1959 года — рэзідэнт у парафіі Святога Мікалая ў горадзе Эльблёнгу. У 1960 годзе працаваў адміністратарам рымска-каталіцкага касцёла ў мясцовасці Бянова Мальбарк—Штумскага дэканата Вармінскай дыяцэзіі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Электронная Энцыкляпэдыя. Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст. Шалкевіч Міхаіл **(нявызн.)**.
**Паўночная Суматра** (індан.: Sumatera Utara) — правінцыя на паўначы вострава Суматра ў Інданезіі. Плошча — 72 981,23 км². Насельніцтва (2014 г.) — 13 527 937 чал. Адміністрацыйны цэнтр — Медан.

Геаграфія
---------

Правінцыя Паўночная Суматра займае плошчу 72981,23 і цягнецца праз увесь востраў Суматра на 460 км ад Малакскага праліва на поўначы да Індыйскага акіяна на поўдні. Землі ўздоўж Малакскага праліва пераважна нізінныя або раўнінныя. Далей цягнуцца вулканічныя горы. Узбярэжжа Індыйскага акіяна прадстаўлена доўгімі пляжамі з некалькімі бухтамі, прыдатнымі для марскіх суднаў. У склад Паўночнай Суматры таксама ўваходзіць шэраг астравоў, найбуйнейшым з якіх з’яўляецца Ніас. Дзякуючы вільготнаму экватарыяльнаму клімату ў правінцыі шмат рэк. Геаграфічнай славутасцю Паўночнай Суматры з’яўляецца возера Тоба. Яно ўзнікла на месцы катастрафічнага вывяржэння аднайменнага вулкана, якое адбылося 73±4 тыс. гадоў таму і, як мяркуюць вучоныя, значна паўплывала на раннюю гісторыю чалавецтва. На возеры размешчаны востраў Самасір, што прыцягвае шматлікіх наведвальнікаў з розных краін свету.

Эканоміка
---------

Правінцыя Паўночная Суматра — эканамічна развіты рэгіён Інданезіі. Найважнейшымі галінамі гаспадарткі тут з’яўляюцца сельская гаспадарка і турызм. На землях правінцыі вырошчваюць такія камерцыйныя культуры, як гевея, алейная пальма, кава, цукровы трыснёг і г. д. Плантацыі вакол Медана знакаміты якасным тытунем. Турызм сканцэнтраваны пераважна вакол возера Тоба, часткова на востраве Ніас і ў Медане. Перапрацоўчая прамысловасць развіта ў буйных гарадах. У 2010 г. была адчынена прамысловая зона Сеі-Мангкеі, якая спецыялізуецца на перапрацоўцы пальмавага алею.

Зноскі
------

1. 1 2  Indonesian Minister of Home Affairs Decree 100.1.1-6117 Of 2022 — С. 324.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q118697978'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Гісторыя
* Рэгіянальная эканоміка

| Правінцыі Інданезіі |
| --- |
| Суматра | 
* Ачэх
* Бангка-Белітунг
* Бенгкулу
* Джамбі
* Лампунг
* Рыау
* Астравы Рыау
* Заходняя Суматра
* Паўночная Суматра
* Паўднёвая Суматра

 |
| Ява | 
* Джакарта
* Джак’якарта
* Бантэн
* Усходняя Ява
* Заходняя Ява
* Цэнтральная Ява

 |
| Калімантан | 
* Заходні Калімантан
* Цэнтральны Калімантан
* Паўднёвы Калімантан
* Усходні Калімантан
* Паўночны Калімантан

 |
| Малыя Зондскія астравы | 
* Балі
* Заходняя Нуса-Тэнгара
* Усходняя Нуса-Тэнгара

 |
| Сулавесі | 
* Заходні Сулавесі
* Паўночны Сулавесі
* Цэнтральны Сулавесі
* Паўднёвы Сулавесі
* Паўднёва-Усходні Сулавесі
* Гарантала

 |
| Малукскія астравы і Папуа | 
* Малуку
* Паўночнае Малуку
* Заходняе Папуа
* Папуа

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12476215m · GND: 4118901-2 · NKC: ge998217 |
У логіцы **сінтаксіс** — раздзел фармальнай логікі, які вывучае правільнасць пабудовы выразаў, безадносна да таго, ці ёсць у гэтых выразаў лагічныя значэнні і калі ёсць, то якія. Гэта ўсё, што мае дачыненне да фармальных моў або фармальных сістэм, незалежна ад іх інтэрпрэтацыі або значэння. Сінтаксіс звязаны з правіламі, якія выкарыстоўваюцца для пабудовы або трансфармацыі сімвалаў і слоў мовы, у адрозненне ад семантыкі мовы, якая звязана з яе значэннем.

Сімвалы, формулы, сістэмы, тэарэмы, доказы і інтэрпрэтацыі, выражаныя ў фармальных мовах, з’яўляюцца сінтаксічнымі сутнасцямі, чые ўласцівасці можна вывучаць без уліку любога значэння, якое ім можа быць нададзена, і, па сутнасці, ім не трэба надаваць ніякага.

Сінтаксіс звычайна асацыюецца з правіламі (ці граматыкай), якія рэгулююць кампазіцыю тэкстаў на фармальнай мове, якія складаюць правільна сфарміраваныя формулы фармальнай сістэмы.

У інфарматыцы тэрмін «сінтаксіс» адносіцца да правілаў, якія рэгулююць кампазіцыю правільна сфарміраваных выразаў у мове праграмавання. Як і ў матэматычнай логіцы, яна не залежыць ад семантыкі і інтэрпрэтацыі.

Гл. таксама
-----------

* Сінтаксіс (лінгвістыка)
* Матэматычная логіка

Заўвагі
-------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 166553842 |
**Сінхі́трый** (*Synchytrium*) — род хітрыдыевых грыбоў сямейства сінхітрыевых.

Апісанне
--------

Вегетатыўнае цела (плазмодый) жаўтаватае, жоўтае або чырванаватае, рэдка бясколернае, развіваецца ў тканках раслін. Пазыей плазмодый пакрываецца бясколернай, тонкай абалонкай і ператвараецца ў групу зоаспарангіяў або ў супакойную спору. Зоаспарангіі акруглыя, шматгранныя, з бяснолсрнай, даволі тоўстай абалонкай, шматлікія ў клетцы расліны. Зааспоры яйцападобныя, аднажгуцікавыя. Пры неспрыяльных умовах зааспоры функцыяніруюць як гаметы; зігота, утвораная пры іх зліцці, ператвараецца у акруглую, з тоўстай, гладкай або бародаўчатай абалонкай супакойную спору. Зімуюць споры ў глебе або ў органах раслін.

Арэал і экалогія
----------------

Вядома больш аа 200 відаў, пашыраных на ўсіх мацерыках зямнога шара. Паразіты раслін сямействаў казяльцовых, ясноткавых, малачаевых, паслёнавых і інш. Выклікаюць уздуцці клетак эпідэрмісу накшталт бародавак на лісці і сцяблах або пухліны на клубнях. На Беларусі найбольш вядомы *Synchytrium endobioticum* — узбуджальнік рака бульбы.

Літаратура
----------

* *Бельская С.* Сінхітрый // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · Mycobank · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779104660 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Блажэвіч.
**Андрэй Блажэвіч**, сапр.:*Андрэй Вангін* (30 лістапада 1895, Відзы — 18 мая 1977, Гнеў, Польшча) — беларускі акцёр.
Вядучы акцёр трупы Галубка — Беларускага дзяржаўнага вандроўнага тэатра. Выступаў у характарных ролях.

Біяграфія
---------

Арыштаваны ў 1937. Пасля Другой Сусветнай вайны выехаў у ПНР. Удзельнічаў у аматарскіх спектаклях на Памор'і.

З 1968 дажываў у доме састарэлых у Гдыні. Наведваў беларускі клуб у Гданьску пры Доўгім Таргу. Яго адведвалі Ірэна Мельнікаў і Анна Красько. Абедзве ўспамінаюць, як наракаў на адзіноту.

Пра яго згадваў Міхась Хмялеўскі на старонках «Нівы» ў 1970, публікуючы кароткую нататку пра галубкоўца А. Блажэвіча і яго здымак.

Увесну 1977 знік з дому састарэлых Гдыні. Толькі праз 25 год высветлілася, з прычыны пагаршэння здароўя яго перавезлі ў Гнеў — у адпаведны дом. Там пасля 19 дзён памёр. Пахаваны ў Гневе на каталіцкіх могілках, у той частцы, дзе хавалі жыхароў дому састарэлых.

Дзякуючы гданьскім беларусам магіла без помніка была адшукана. Дзякуючы складкам (да якіх далучыўся і Генеральны консул Рэспублікі Беларусь у Гданьску Міхал Аляксейчык) быў усталяваны помнік, які з граніту вельмі хутка выканаў мясцовы каменячос Рышард Адамчык.

Помнік адкрылі бурмістр Гнева Багдан Бадзёнг, дырэктар Дому для састарэлых Мечыслаў Матысяк і гданьская беларуска Анна Іванюк.

Тэрэса Эльманоўская знайшла ў доме састарэлых і дакументальны архіў Вангіна.

Зноскі
------

1. ↑  Лена Глагоўская. Памінальны май Архівавана 6 красавіка 2009. // Ніва № 28 (2461) 13 ліпеня 2003

Спасылкі
--------

* Даведнік Леаніда Маракова
* Жыццяпіс у выданні «Павет» № 13, снежань 2002 г. Архівавана 4 снежня 2008.
**Крысціна Альма Элізабэт Шолін** (шведск.: Christina Alma Elisabet Schollin; нар. 26 снежня 1937 года) ― шведская актрыса тэатра і кіно.

У першую чаргу вядомая міжнароднай аўдыторыі сваімі ролямі ў фільмах "Дарагі Джон", "Песнь Нарвегіі" , а таксама ў кінакарціне "Фані і Аляксандр" рэжысёра Інгмара Бергмана.

Біяграфія
---------

Тэма "анёла" стала неад'емнай часткай вобраза Шолін. Да 2011 года яна мела свой уласны магазін падарункаў з адпаведнай тэматыкай, а таксама залу выканальніцкіх мастацтваў у Старым горадзе Стакгольма.

У Швецыі атрымала вялікую вядомасць за выкананне ролі Маргарыты Охман ў серыяле "Varuhuset" і ролі Біргіты Вастберг ў мыльнай оперы "Tre Kronor", серыі якой выходзілі ў 1994-1996 гг.

У наступныя гады набыла папулярнасць пасля ўдзелу ў серыяле "Wahlgrens värld", які трансляваўся на тэлеканале Kanal5 і быў прысвечаны жыццю і творчасці дачкі Шолін, Пернілы Вальгрэн, якая з'яўляецца спявачкай і актрысай.

Прыватнае жыццё
---------------

З 1962 года Крысціна ў шлюбе з акцёрам Хансам Вальгрэнам; у мужа і жонкі чацвёра дзяцей: Пітэр, Ніклас (мастак і акцёр), Перніла (спявачка і актрыса) і Лінус (таксама з’яўляецца акцёрам).

Узнагароды
----------

У 1966 годзе была ўдастоеная прэміі «Залаты жук» у намінацыі «Лепшая актрыса» за ролю ў фільме «Орман» рэжысёра Ханса Абрамса.

Зноскі
------

1. ↑  Christina Schollin (швед.). Swedish Film Institute.
2. ↑  *Vermilye, Jerry* Ingmar Bergman: His Life and Films. McFarland (15 November 2006).
3. ↑  Christina Schollin minns 30-årsjubilaren Varuhuset: "Det var en härlig bitchroll" (9 March 2017).
4. ↑  Bianca Ingrossos ilska – mot Christina Schollin.
5. ↑  Så firar Wahlgren sina 40 år — ett år för sent (швед.). *Aftonbladet*.
6. ↑  Ormen (1966). *The Swedish Film Database*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (швед.) · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Apple Music · Instagram (швед.) · Last.fm · SoundCloud · Spotify · YouTube · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1558765 · GND: 1043523936 · ISNI: 0000 0000 7825 0633 · LCCN: no99010098 · LIBRIS: 398698 · VIAF: 75945904 |

 |
Фінал **VI Нацыянальнага конкурсу прыгажосці Міс Беларусь** у 2008 годзе праходзіў 2 мая ў Палацы спорту. Сам конкурс праходзіў у некалькі этапаў — абласныя адборачныя туры, рэспубліканскі адборачны тур і рэспубліканскі фінал.

З 9 студзеня па 10 лютага ў пятнаццаці гарадах Беларусі мінулі кастынгі конкурсу «Міс Беларусь-2008». На кастынгах пабывалі больш за 2 тыс. дзяўчын ва ўзросце ад 18 да 24 гадоў. Рэкардсменам па колькасці ўдзельніц адборачнага тура стаў Мінск, дзе на кастынг прыйшло больш за 500 удзельніц. На першым рэгіянальным этапе з кожнай вобласці і горада Мінска журы абрала па 24 дзяўчыны, у другі тур конкурсу, па рашэнні журы, прайшлі па 12 дзяўчын з кожнай вобласці і горада Мінска. Яны і прынялі ўдзел у фінале.

У фінале конкурсу дзяўчыны здзяйснялі 3 выхады на сцэну — у нацыянальнай вопратцы, купальніку і вячэрнім уборы, акрамя таго ацэньваліся адказы на пытанні журы.

Пераможцы
---------

Пераможцай конкурсу і ўладальніцай тытула «Міс Беларусь — 2008» стала 21-гадовая Вольга Хіжынкова з Віцебска.

* «I Віцэ-Міс Беларусі-2008» — Любоў Якавіна, 18 гадоў, Мінск (прыз — 10 тыс. долараў)
* «II Віцэ-Міс Беларусь-2008» — Ганна Шаўчэнка, 21 год, Мінск (прыз — 5 тыс. долараў)
* «Міс глядацкіх сімпатый-2008» — Яўгенія Русіноўская, 21 год, Гродна (па выніках інтэрактыўнага галасавання тэлегледачоў, прыз — 2 тыс. долараў)
* «Міс фота-2008» — Таццяна Рынейская, 20 гадоў, Мінск (па выніках галасавання прафесійных фатографаў і прадстаўнікоў СМІ, прыз — 2 тыс. долараў)
* «Міс сяброўства-2008» — Алена Гудзь, 18 гадоў, Мар’іна Горка, Мінская вобласць (па выніках галасавання фіналістак, прыз — 2 тыс. долараў)

Галоўны прыз
------------

Галоўным прызам з’яўляецца карона, вырабленая з выкарыстаннем 100 грамаў белага золату 585-й пробы і каля паўтысячы каштоўных і напаўкаштоўных камянёў. Акрамя таго пераможцам уручаюцца грашовыя прызы, а Міс Беларусь атрымала права прадстаўляць краіну на міжнародных конкурсах прыгажосці, у тым ліку на конкурсе Міс Свету, і аднапакаёвую кватэру ў сталічным раёне Вяснянка.

Арганізатары
------------

Арганізатарамі конкурсу выступілі ЗАТ «Другі нацыянальны тэлеканал» пры ўдзеле Нацыянальнай школы прыгажосці, студыі моды Сяргея Нагорнага і студыі «Тамара».

Спасылкі
--------

* Старонка конкурсу на сайце ЗАТ «Другі нацыянальны тэлеканал»