Надаўбні каля Ахена, Германія, частка лініі Зігфрыда.
**На́даўбні** — металічныя бэлькі, жалезабетонныя тумбы, бервянні, камяні, што ўкопваюцца ў грунт як процітанкавая, процітранспартная, процідэсантная загарода. Ідэя заключаецца ў тым, каб запаволіць і накіраваць тэхніку ў зону агню. Пірамідальныя перашкоды вядомыя як «зубы цмока» альбо «зубы дракона».

Укопваюцца ў грунт вертыкальна або з нахілам у бок праціўніка, выступаюць над паверхняй зямлі на 0,5—1,2 м. Устанаўліваюць надаўбні ў 3—5 радоў у шахматным парадку. Аплеценыя калючым дротам, яны адначасова служаць і проціпяхотнай загародай.

Надаўбні выкарыстоўваліся з другой паловы XX стагоддзя. У Першую і Другую сусветныя войны ўстанаўліваліся ва ўмацаваных раёнах, пры абароне буйных гарадоў і інш. Выкарыстоўваліся некалькімі арміямі на еўрапейскім тэатры Другой сусветнай вайны, асабліва немцамі на лініі Зігфрыда і Атлантычнай сцяне.

У XXI стагоддзі такія ўмацаванні выкарыстоўваюцца Швейцарыяй і Паўднёвай Карэяй уздоўж мяжы дэмілітарызаванай зоны з КНДР. У сувязі з падзеямі расійска-ўкраінскай вайны і ростам напружанасці ў Еўропе надаўбні ўстанаўліваюць на абарончых рубяжах Расіі, Польшчы, краін Прыбалтыкі. У Беларусі яны выкарыстоўваюцца на «вузлах супраціўлення» лініі Хрэніна.

Заўвагі
-------

1. ↑  «Зубы цмока» і іншыя ўмацаваньні пад Гомлем расьцягнуліся на два кілямэтры. Фота са спадарожніка
2. ↑  Таямніцы, якія хаваюць «зубы дракона» ў Беларусі
3. ↑  Wilson, Joe (1999). *The 761st "Black Panther" Tank Battalion in World War II*. McFarland. p. 150. ISBN 0786406674. This section of the Siegfried Line sat in the middle of the Hardt Mountains, where the landscape was dotted with pillboxes and dragon teeth tank obstacles.
4. ↑  *Bohner, Roy*. Baptism of Fire on the Siegfried Line **(нявызн.)**. *11th Armored Division Legacy Group website*. — «it was late afternoon on 18 Feb when [we] passed through the Siegfried Line dragons teeth»  Праверана 26 February 2013.
5. ↑  Owens, Emiel W. (2006). *Blood on German Snow: An African American Artilleryman in World War II and Beyond*. Texas A&M University Press. p. 56. ISBN 1585445371. Human-made obstacles such as the "dragon teeth" were integrated carefully into the defense system of the line.
6. ↑  *Grundhauser*. Toblerone Line **(нявызн.)**. *Atlas Obscura* (20 красавіка 2015). Праверана 24 October 2022.
7. ↑  Park, Kyung-man (29 September 2019). "The antitank barricades that dot the landscape in border towns near DMZ". *The Hankyoreh*. Праверана 24 October 2022.
8. ↑  "Wagner Group founder claims that Russia creates defensive lines, 'people's militia' in Belgorod Oblast". *Kyiv Independent*. 19 October 2022. Праверана 23 October 2022.
9. ↑  "Poland Commenced The Emplacement Of Anti-Tank Caltrops Along The Frontier With Belarus". The Eastern Herald. 10 March 2023.
10. ↑  Moody, Oliver (14 February 2024). "Nato's frontline nations are digging 1,000 bunkers. Will it deter Putin?". Times Media Limited.
11. ↑  Министр обороны осмотрел укрепрайон под Гомелем — фотофакт  // Sputnik Belarus, 26.05.2023

Літаратура
----------

* Надаўбні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).