Дыёдныя масты ў розных карпусах
**Дыёдны мост** — электрычная прылада, электрычная схема для пераўтварэння пераменнага току ў пульсуючы (пастаянны). Выпростванне з дапамогай дыёднага моста называецца **дзвюхпаўперыядным**.

Існуюць аднафазныя і шматфазныя масты. Аднафазны мост выконваецца па маставой схеме Грэтца. Першапачаткова ў ёй выкарыстоўваліся электравакуумныя дыёды і гэтая схема лічылася складаным і дарагім рашэннем, замест яе звычайна ўжывалася схема Міткевіча, у якой другасная абмотка трансфарматара мае сярэдні вывад. Цяпер, калі паўправадніковыя дыёды сталі танней, і даступныя практычна ўсім, у большасці выпадкаў ужываецца маставая схема, за выключэннем ужывальнай у некаторых нізкавольтных выпрамніках схемы Міткевіча, якая мае пры іншых роўных большы ККД.

Замест дыёдаў ў схеме могуць прымяняцца выпрамляльныя вентылі любых тыпаў-напрыклад селенавыя выпрамнікі, ртутныя вентылі і іншыя, прынцып дзеяння схемы ад гэтага не змяняецца.

Таксама ў плячах маста ўжываюць кіраваныя вентылі, напрыклад, тырыстар або ігнітроны, пры гэтым магчыма кіраванне выхадной напругай выпрамніка з дапамогай фазаімпульснага кіравання кіраванымі вентылямі.

Прынцып працы выпроствальных мастоў
-----------------------------------

Выпрамляльны мост з патэнта Полака. У якасці выпрамляльнах вентыляў выкарыстаны электрахімічныя выпрамляльныя ячэйкі.
Схема выпроствальнага маста была вынайдзена польскім электратэхнікам Каралем Полакам і запатэнтавана ў снежні 1895 года ў Вялікабрытаніі, і ў студзені 1896 года ў Германіі.

У 1897 годзе нямецкі фізік Леа Грэтц незалежна ад папярэднікаў вынайшаў і апублікаваў апісанне аналагічнай схемы. Публікацыя Грэтца стала шырока вядомай электратэхнікам таго часу, таму гэтую схему і цяпер часта называюць *схема Грэтца* або *мостам Грэтца*.

У 1924 годзе савецкі электратэхнік А. М. Ларыёнаў вынайшаў маставую схему двухпаўперыяднага выпрамніка трохфазнага току, названую яго імем.

Прынцып працы
-------------

Кірунак току і адкрытыя дыёды пры выпрамленні абедзвюх паўхваляў уваходнага напружання.
### Аднафазны мост (схема Грэтца)

На ўваход ({\displaystyle \sim U}) падаецца пераменнае напружанне, не абавязкова сінусоіднае. У адным з паўперыядаў адкрыты два дыёда ў процілеглых плячах моста і ток праходзіць толькі праз гэтыя 2 дыёда, а 2 іншых у іншай пары процілеглых плячэй пры гэтым зачыненыя. На іншым паўперыядзе адкрываюцца два іншых дыёда і іншая пара дыёдаў замыкаецца. У нагрузцы {\displaystyle R\_{L}} ток у абодвух паўперыядах цячэ ў адным кірунку, — дыёдны мост пераўтворыць пераменны ток у пульсавалы пастаянны.

Так як з нагрузкай заўсёды паслядоўна ўключаны 2 дыёда, на кожным з якіх у адкрытым стане падае частка уваходнага напружання {\displaystyle U\_{rd},} то максімальнае пульсавалае напружанне на нагрузцы {\displaystyle U\_{R\_{L}max}} заўсёды менш амплітуды уваходнага напружання {\displaystyle U\_{0}} на падвоенае прамое падзенне напружання на дыёдзе. Амплітуда пераменнага напружання больш эфектыўнага напружання {\displaystyle U\_{eff}} ў {\displaystyle {\sqrt {2}}} разы:

{\displaystyle U\_{R\_{L}max}=U\_{0}-2\ U\_{rd}={\sqrt {2}}\ U\_{eff}-2\ U\_{rd}.}
Велічыня падзення напружання на адным дыёдзе залежыць ад паўправадніковага матэрыялу і тыпу дыёда так, напрыклад, у крамянёвых дыёдаў з p-n-пераходам прамое падзенне пры малых токах праз дыёд складае ≈0,6 В пры токах блізкіх да гранічна дапушчальным для канкрэтнага прыбора ≈1 В. У германіевых дыёдаў і дыёдаў Шоткі ≈0,3 В (≈0,6 В) і ≈0,2 В (≈0,4 В) адпаведна. Страты энергіі, выкліканыя прамым падзеннем напружання на дыёдах зніжаюць ККД выпрамніка, асабліва гэта зніжэнне істотна пры выпрамленні нізкіх напружанняў. Напрыклад, крыніца сілкавання з дыёдным мостам на крамянёвых дыёдах з p-n-пераходам на 5 В і токам 10 А (выхадныя магутнасць 50 Вт) будзе мець ККД не больш 70 %. Таму ў нізкавольтных моцнатокавых выпрамніках ўжываюць у асноўным дыёды Шоткі або схемы актыўнага выпрамлення з дапамогай актыўных кіраваных ключоў, напрыклад, магутных палявых транзістараў.

Анімацыя прынцыпу працы моста Гретца.

  

Частата пульсацый {\displaystyle f\_{p}} выпрамленай напругі роўная падвоенай частаце пераменнага напружання сілкавання {\displaystyle f\_{0}}:

{\displaystyle f\_{p}=2\ f\_{0}.}
Сярэдні ток {\displaystyle I\_{dm}} праз любы дыёд пры сярэднім току нагрузкі {\displaystyle I\_{R\_{L}}}:

Далей формулы прыведзены ў здагадцы, што прамое падзенне на дыёдах роўна 0.

Размах пульсацый {\displaystyle U\_{p}} (рознасць напружанняў паміж максімальным і мінімальным значэннямі) на выхадзе моста *без згладжваючага ёмістага фільтра*:

{\displaystyle U\_{p}=U\_{0}={\sqrt {2}}\ U\_{eff}\approx 1{,}41\ U\_{eff}.}
Максімальнае адваротнае напружанне {\displaystyle U\_{r}} на дыёдзе пры працы моста на ёмістную нагрузку:

{\displaystyle U\_{r}=U\_{0}={\sqrt {2}}\ U\_{eff}.}
Сярэдняе значэнне {\displaystyle {\overline {U}}} выпрамленнай напругі:

{\displaystyle {\overline {U}}={\frac {2\ U\_{0}}{\pi }}={\frac {2{\sqrt {2}}\ U\_{eff}}{\pi }}\approx 0{,}64\ U\_{0}\approx 0{,}9\ U\_{eff}.}

Заўвагі
-------

1. ↑  Аднапаўперыядным выпрамляльнікам называецца схема выпрамлення толькі аднаго паўперыяда ўваходнага пераменнага напружання. У аднафазным ланцугу гэта схема з адным дыёдам, у трохфазным ланцугу тыпу «зорка» — гэта схема з трыма дыёдамі, кожны з якіх уключаны ў адну з трох фаз.
2. ↑  Выключэнне складаюць моцнатокавыя нізкавольтныя выпрамляльнікі, якія для павышэння ККД звычайна будуюцца па схеме з сілкаваннем ад трансфарматара ад абмоткі з сярэдняй кропкай.
3. ↑  (Graetz, 1897), p. 327 footnote. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 сакавіка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2020.
4. ↑  "Electrochemisches Verfahren, um Wechselströme in Gleichströme zu verwandeln". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
5. ↑  "Electrochemisches Verfahren, um Wechselströme in Gleichströme zu verwandeln". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
6. ↑  "Electrochemisches Verfahren, um Wechselströme in Gleichströme zu verwandeln". `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
7. ↑  Strzelecki, R. *Power Electronics in Smart Electrical Energy Networks* Архіўная копія на Wayback Machine. Springer, 2008, p. 57.
8. ↑  Graetz Flow Control Circuit **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 4 лістапада 2013.
9. ↑  Bridge Rectifier Circuit - Electronics Basics **(нявызн.)**. *The Geek Pub*. Архівавана з першакрыніцы 27 лістапада 2020. Праверана 3 верасня 2019.

| ⛭Электронныя кампаненты |
| --- |
| Пасіўныя цвёрдацельныя | Рэзістар ·  Пераменны рэзістар ·  Падладкавы рэзістар ·  Варыстар ·  Кандэнсатар ·  Пераменны кандэнсатар ·  Падладкавы кандэнсатар ·  Шпуля індуктыўнасці ·  Кварцавы рэзанатар ·  Засцерагальнік ·  Самааднаўляльны засцерагальнік ·  Трансфарматар ·  Фотарэзістар |
| Актыўныя цвёрдацельныя | **Дыёд** ·  Святлодыёд ·  Фотадыёд ·  Паўправадніковы лазер ·  Дыёд Шоткі ·  Стабілітрон ·  Стабістар ·  Варыкап ·  Варыконд ·  Дыёдны мост ·  Лавінна-пралётны дыёд ·  Тунэльны дыёд ·  Дыёд Гана **Транзістар** ·  Біпалярны транзістар ·  Палявы транзістар ·  КМОП-транзістар ·  Аднапераходны транзістар ·  Фотатранзістар ·  Састаўны транзістар **Інтэгральная схема** ·  Лічбавая інтэгральная схема ·  Аналагавая інтэгральная схема **Тырыстар** ·  Сімістар ·  Дыністар ·  Мемрыстар ·  Фотатырыстар |
| Пасіўныя вакуумныя | Барэтар |
| Актыўныя вакуумныя і газаразрадныя | **Электронная лямпа** ·  Электравакуумны дыёд ·  Трыёд ·  Тэтрод ·  Пентод ·  Гексод ·  Гептод ·  Пентагрыд ·  Актод ·  Нанод ·  Механатрон ·  Клістрон ·  Магнетрон ·  Амплітрон ·  Плацінатрон ·  Электронна-прамянёвая трубка ·  Іканаскоп ·  Лямпа бягучай хвалі |
| Прылады адлюстравання | Электронна-прамянёвая трубка ·  ВК манітор ·  Святлодыёд ·  Газаразрадны індыкатар ·  Вакуумна-люмінесцэнтны індыкатар ·  Сцяжковы індыкатар ·  Сямісегментны індыкатар |
| Акустычныя прылады і датчыкі | Мікрафон ·  Дынамік ·  Тэнзарэзістар ·  П'езакерамічны выпраменьвальнік |
| Тэрмаэлектрычныя прылады | Тэрмістар ·  Тэрмапара ·  Элемент Пельцье |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777686697 |