recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калядка.
**Мікалай Сяргеевіч Каля́дка** (нар. 29 чэрвеня 1952, Любань, Мінская вобласць) — беларускі дырыжор. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1994).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі музычна-педагагічны інстытут імя Гнесіных (1975), Літоўскую кансерваторыю (Вільнюс, 1985, клас Ю. Домаркаса). З 1979 года — дырыжор Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Творчасць
---------

Творчасці М. Калядкі ўласцівы тонкае адчуванне музычных стыляў, рамантычная ўзнёсласць, эмацыянальнасць. Пад яго музычным кіраўніцтвам пастаўлены балеты «Дон Кіхот» Л. Мінкуса (1979, 1989), «Па-дэ-катр» Ц. Пуні (1981), оперы «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага (1986), «Баль-маскарад» Дж. Вердзі (1988), «Медыум» Дж. К. Меноці (1989), «Князь Наваградскі» А. Бандарэнкі (1992), «Воўк і сямёра казлянят» А. Уладзігерава (1984). Дырыжыраваў таксама шматлікімі іншымі операмі.

Узнагароды
----------

* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1979),
* Медаль Францыска Скарыны (2013).

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 1998
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 верасня 2013 года № 422 «Аб узнагароджанні дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь» Архівавана 26 кастрычніка 2021.

Літаратура
----------

* *Дубкова Т.* Калядка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
**Тарканы́** (трансліт.: *Tarkany*, руск.: Тарканы) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Даманавіцкага сельсавета.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Даманавіцкай воласці Рэчыцкага павета. Пад 1750 годам пазначана ў актах Вялікага літоўскага трыбунала. У 1834 годзе ў валоданні памешчыка Міхайлава. У 1850 годзе ў складзе маёнтка Даманавічы. У 1879 годзе пазначаная як паселішча ў Даманавіцкім царкоўным прыходзе. У 1929 годзе арганізаваны калгас, дзейнічала пачатковая школа (у 1935 годзе 71 вучань). У час Вялікай Айчыннай вайны 59 жыхароў загінулі на фронце. Была вызвалена ад нямецкай акупацыі ў студзені 1944 года часцямі 75-й гвардзейскай стралковай дывізіі. Паводле перапісу 1959 года размяшчалася падсобная гаспадарка камбіната хлебапрадуктаў. Да 21 кастрычніка 1968 года вёска ўваходзіла ў склад Даманавіцкага сельсавета, да 8 студзеня 1992 года — у склад Гарочыцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1969, № 1 (1231).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Даманавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Даманавічы |
| Вёскі | Авангард ·  Давыдавічы ·  Дзенісовічы ·  Тарканы ·  Халоднікі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сіроціна (значэнні).
**Наталля Аляксееўна Сіроціна** (нар. 21 кастрычніка 1950, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1973 годзе. Працавала ў Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, у ІБіА Дзяржбуда БССР, дзе ўдзельнічала ў распрацоўцы і эксперыментальным будаўніцтве абалонак з аблегчаных канструкцый пад кіраўніцтвам Э. М. Кірыенкі; з 1977 года — старшы архітэктар у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): гандлёва-грамадскія цэнтры мікрараёнаў Румлёва-80 у Гродне (1980) і Паўднёвы Захад-1 у Мінску (1983), добраўпарадкаванне тэрыторыі, адміністрацыйна-гаспадарчы блок, трыбуны вялікага стрэльбішча ў спорткомплексе «Раўбічы» (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сиротина Наталья Алексеевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цыбульскі.

**Мікалай Сцяпанавіч Цыбульскі** (1920, в. Таўмач, Шполянскага раёна Чаркаскай вобласці — 30 лістапада 1943, в. Тарахаўка, Кармянскі раён Гомельскай вобласці, БССР) — камандзір батальёна 340-га гвардзейскага стралковага палка 121-й гвардзейскай стралковай дывізіі 3-й арміі Беларускага фронту, гвардыі маёр. Удзельнік вызвалення Беларусі ад нямецкіх войскаў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1920 годзе ў вёсцы Таўмач цяпер Шполянскага раёна Чаркаскай вобласці Украіны ў сям'і малодшага марскога афіцэра крэйсера «Вараг» Сцяпана Трыфанавіча Цыбульскага, у свой час ўзнагароджанага Георгіеўскім крыжам за адвагу. Украінец. Член ВКП(б) з 1942 года. Адукацыя сярэдняя.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1941 годзе скончыў Кіеўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну са снежня 1941 года.

22 лістапада 1943 года пры вызваленні Кармянскага раёна Гомельскай вобласці батальён Цыбульскага 340-га гвардзейскага стралковага палка (121-я гвардзейская стралковая дывізія, 3-я армія, Беларускі фронт) прарваў варожую абарону, фарсіраваў раку Сож. Пасля батальёнам былі вызваленыя вёскі Ліцвінавічы і Каратыш. Таксама былі адбітыя 8 контратак пры вызваленні гарадскога пасёлка Карма. Пасля фарсіравання ракі батальён авалодаў апорнымі пунктамі ля вёсак Чырвоны Бор і Чырвоная Ветка, забяспечыўшы разгортванне і ўступленне ў бой галоўных сіл 340-га гвардзейскага стралковага палка.

30 лістапада 1943 года пры адбіцці варожай контратакі каля вёскі Тарахаўка Кармянскага раёна Гомельскай вобласці Цыбульскі Мікалай Сцяпанавіч загінуў у баі. Пахаваны на радзіме, у вёсцы Таўмач.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкім захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёру Цыбульскаму Мікалаю Сцяпанавічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароды
----------

* Герой Савецкага Саюза;
* ордэн Леніна;
* ордэн Аляксандра Неўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Библиотека «Люди и книги».

Спасылкі
--------

Цыбульскі Мікалай Сцяпанавіч.   Сайт «Героі краіны».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Наталля Алегаўна Курэк** (нар. 19 снежня 1951, Мінск) — беларускі ўрач і палітык.

Біяграфія
---------

Скончыла Мінскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут, урач-лячэбнік. Працоўную дзейнасць пачала медыцынскім рэгістратарам 9-й паліклінікі г. Мінска. Пасля заканчэння інстытута працавала ўрачом-інтэрнам 8-й гарадской гінекалагічнай бальніцы, урачом акушэрам-гінеколагам 17-й жаночай кансультацыі і 8-й гарадской гінекалагічнай бальніцы. Была клінічным ардынатарам спецардынатуры кафедры акушэрства і гінекалогіі Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. Затым працавала ўрачом акушэрам-гінеколагам і загадчыкам гінекалагічнага аддзялення 3-й клінічнай бальніцы, намеснікам галоўнага ўрача па родадапамозе 6-й клінічнай бальніцы. Галоўны ўрач установы аховы здароўя «Гарадскі клінічны радзільны дом № 2» г. Мінска.

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання. Была членам дэлегацыі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь у Міжпарламенцкай Асамблеі праваслаўя.

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам Міністэрства аховы здароўя «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь».

Зноскі
------

1. ↑  Курек Наталья Олеговна Архівавана 17 верасня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Суверэн (значэнні).
**Суверэн** (ад фр.: souverain — «вышэйшы», «вярхоўны») — асоба, якой без якіх-небудзь абмежавальных умоў і на працягу нявызначанага тэрміна цалкам належыць вярхоўная ўлада ў дзяржаве.

Тэрмін уведзены ў навуковы абарот у яго сучасным значэнні заснавальнікам тэорыі дзяржаўнага суверэнітэту французскім юрыстам, палітыкам і філосафам Жанам Бадэнам.

Часта «суверэн» перакладаюць як «манарх», «валадар» або «кіраўнік», аднак носьбітам вярхоўнай улады ў дзяржаве можа быць не толькі адзін чалавек (такую дзяржаву Жан Бадэн называў манархіяй), але таксама група асоб ці нават большасць насельніцтва краіны (арыстакратыя і дэмакратыя, адпаведна — у тэрміналогіі Ж. Бадэна).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Канадская |
**Натавэй** (саманазва: *Cheroenhaka*) — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. Жывуць пераважна ў садружнасці Вірджынія. Агульная колькасць — 272 чал.

Гісторыя
--------

Натавэй маюць агульнае паходжанне з тускарора. Археалагічныя раскопкі паселішча натавэй на паўднёвым захадзе Вірджыніі, якое датуецца 1580 г. паказалі, што яно магло існаваць ужо ў IX ст. н. э. Да прыходу еўрапейцаў натавэй насялялі ўзбярэжную раўніну Вірджыніі і Паўночнай Караліны. На поўдні межавалі з мехерын і продкамі тускарора, на поўначы і паўночным захадзе — з алганкінамі, на захадзе — з катоба. У 1650 г. агульная колькасць насельніцтва ацэньвалася ў некалькі сот чалавек. Саманазва *Cheroenhaka* можа перакладацца як «людзі тытуню» або «людзі на скрыжаванні ручая». Сучасная назва **натавэй** была запазычана англічанамі ў алганкінаў і значыла «атрутныя змеі».

Кантакты з англійскімі каланістамі пачаліся ў 1607 г. Яны мелі мірны характар. У 1647 г. 1677 г. 1713 г. і 1776 г. падпісваліся мірныя дагаворы з Садружнасцю Вірджынія. У 1705 г. была вызначана мяжа рэзервацыі. У 1776 г. натавэй разам з амерыканцамі ўдзельнічалі ў выгнанні індзейцаў-аканічы.

Развіццё ўзаемаадносінаў з амерыканскім грамадствам суправаджалася сталай асіміляцыяй. З пачатку XVIII ст. натавэй атрымалі магчымасць вучыцца ў англамоўных школах. Асобныя натавэй пакідалі рэзервацыю і пераязджалі ў гарады. У 1877 г. частка сямей вылучылася з рэзервацыі разам з зямлёю (575 акраў), якая перайшла ў іх прыватную маёмасць. У 2002 г. іх нашчадкі зноў былі фармальна прыняты ў супольнасць натавэй.

Мова
----

Родная мова натавэй адносіцца да іракезскай моўнай сям'і. У 1820 г. заставалася толькі 3 старых чалавекі, якія ёй валодалі. Да нашых дзён захавалася 275 запісаных слоў. Яны паказваюць блізкасць мовы натавэй да мовы тускарора.

Спасылкі
--------

* Nottoway Indian Tribe Official Site
* Nottoway Indian Tribe of Virginia
* ETHNO-HISTORICAL SNAP SHOT OF THE CHEROENHAKA (NOTTOWAY) INDIAN TRIBE
* Nottoway Reservation - The Circle and Square Архівавана 22 чэрвеня 2017.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Баршчоўскі сельсавет.
**Баршчо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Баршчоўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Масаноўскага і Уласоўскага сельсаветаў. З 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Хойніцкага раёна. 20 лютага 1964 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Радзінскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 20 лютага 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 21 (1061).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Слуцкая музычная школа** — музычная школа, якая існавала ў 1746—1760 гадах у горадзе Слуцк (паводле ўскосных звестак). Рыхтавала музыкантаў для Слуцкай капэлы Радзівіла. Сярод навучэнцаў — гарадскія і вясковыя жыхары, сярод выкладчыкаў — Ф. Вітман, «прыдворны капельмайстар для навучання прыгонных капелістаў» (кантракт 1756), магчыма, і інш. выканаўцы капэлы.

Літаратура
----------

* *Дадзіёмава В. У.* Слуцкая музычная школа // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 30. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Грицкевич А. П. Древний город на Случи. — Мн. 1985. — С. 120;
* Miller A. Teatr polski i muzyka na Litwe. ― Wilno, 1936. S. 38.
**Аптычная даўжыня шляху** — адлегласць паміж двума пунктамі асяроддзя, на якую распаўсюдзіцца святло ў вакууме за той жа час, за які яно праходзіць між гэтымі пунктамі.

Аптычная даўжыня шляху {\displaystyle L} ў аднародным асяроддзі з паказчыкам праламлення {\displaystyle n} равна здабытку геаметрычнай даўжыні шляху {\displaystyle l}, што прайшло святло, на паказчык праламлення {\displaystyle n}.

{\displaystyle L=nl.}
У выпадку неаднароднага асяроддзя шлях, які праходзіць святло, неабходна папярэдне разбіць на элементарныя прамежкі {\displaystyle {\rm {d}}l} гэтак малые, што паказчык праламлення на кожным з іх можна лічыць сталым. Тады для аптычнай даўжыні шляху кожнага з іх можна запісаць

{\displaystyle {\rm {d}}L=n{\rm {d}}l.}
Адпаведна, поўная аптычная даўжыня шляху, які святло прайшло між некаторымі кропкамі А і В серады, будзе вынікам інтэгравання па ўсёй траекторыі променя святла:

{\displaystyle L=\int \limits \_{A}^{B}n{\rm {d}}l.}

Аптычная рознасць ходу
----------------------

Калі два светлавых променя маюць агульныя пачатковую і канечную кропкі, тады рознасць аптычных даўжынь шляхоў такіх промняў называют *аптычнай рознасцю хода*.

Зноскі
------

1. ↑  Оптическая длина пути // Физическая энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1992. — Т. 3. — С. 431. — 672 с. — 48 000 экз.- isbn=5-85270-019-3
2. ↑  Cивухин Д. В. Общий курс физики. — 3-е изд. стереот. — М.: Физматлит, МФТИ, 2005. — Т. IV. Оптика. — С. 205. — 792 с. — ISBN 5-9221-0228-1.
3. ↑  ГОСТ 7601-78. Физическая оптика. Термины, буквенные обозначения и определения основных величин
**Слуцкая капэла Радзівіла** — прыдворны аркестр князя Г. Ф. Радзівіла. Існавала ў 1746—1760 гадах у г. Слуцк. Іграла на балях, маскарадах, сямейных святах, паляваннях, з 1751 года суправаджала паказы Слуцкага тэатра Радзівіла.

Складалася пераважна з замежных музыкантаў. Капельмайстры А. Ваплер, Ф. Вітман, Т. Гартвіг; выканаўцы Т. Путс (басіст), Ю. Кагут (лютніст), Наверт і Гогенбрукнер (арфісты), Ф. Шперлінг і Ліст (трубачы), Горак (валтарніст), Паўтснер (арганіст), Гартвіг, Я. Мартэнэ і інш.

Капэла выступала ў рэзідэнцыях Радзівіла ў Слуцку і Белай і па-за іх межамі. Сучаснікі адзначалі высокі прафесійны ўзровень капэлы. Пасля смерці Радзівіла капельмайстры і некаторыя музыканты пераведзены ў Нясвіж, дзе працавалі ў Нясвіжскай музычнай школе і Нясвіжскай капэле Радзівілаў.

Літаратура
----------

* *Дадзіёмава В. У.* Слуцкая капэла Радзівіла // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 29. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Дадиомова О. В.* Музыкальная культура городов Беларуси в XVIII в. — Мн. 1992. — С. 29;
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стол.
Лазер на аптычным стале
**Аптычны стол** — устаноўка для правядзення аптычных эксперыментаў.

Агульныя ўяўленні
-----------------

Аптычныя эксперыменты патрабуюць вельмі дакладнага і вібраўстойлівага выраўноўвання, Напрыклад, аптычныя восі лінз павінны быць строга выраўненыя. Для забеспячэння такіх ўмоў аптычныя сістэмы збіраюцца і ўсталёўваюцца на спецыяльных жорсткіх сталах, зробленых найчасцей са сталі. 

Аптычныя сталы вырабляюць у выглядзе масіўных сталёвых пліт на ножках, якія часта абароненыя ад вібрацый спецыяльнымі пракладкамі або пнеўматычнымі паглынальнікамі вібрацый. Для мацавання  аптычных элементаў на паверхні стала ёсць рашотка адтулін ад разьбы.

Аптычны стол у выглядзе рэйкі
Самыя простыя аптычныя сталы, напрыклад, тыя, што выкарыстоўваюцца ў школьных эксперыментах, маюць выгляд сталёвых рэек, да якіх мацуюцца аптычныя элементы, каб іх можна было перамяшчаць, змяняючы адлегласць паміж лінзамі, экранамі і іншымі элементамі аптычнай сістэмы.

Літаратура
----------

* *Романюк М. О. Крочук А. С. Пашук І. П.* Оптика. — ЛНУ ім. Івана Франка, 2012. — 564 с.

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776073647 |
**Сямібанкіршчына** (*сем банкіраў*; слова ўтворана па аналогіі з рускім гістарычным тэрмінам сямібаяршчына) — папулярнае ў сродках масавай інфармацыі 1996 і шэрагу наступных гадоў назва групы з сямі (розныя крыніцы звалі розныя прозвішчы, таму фактычна — дзевяці) буйных прадстаўнікоў расійскага фінансавага бізнесу, якія адыгрывалі значную палітычную і эканамічную ролю, што валодалі СМІ і нефармальна аб'яднаўшыхся, нягледзячы на ўнутраныя рознагалоссі, з мэтай забяспечыць перавыбранне Б. М. Ельцына на наступны тэрмін на прэзідэнцкіх выбарах 1996 года:

1. Барыс Беразоўскі — «Логоваз»
2. Міхаіл Хадаркоўскі — «Роспром Груп» («Менатеп»)
3. Міхаіл Фрыдман — «Альфа Груп»
4. Пётр Авен — «Альфа Груп»
5. Уладзімір Гусінскі — «Мост Груп»
6. Уладзімір Патанін — «Онэксимбанк»
7. Аляксандр Смаленскі — «СБС-Агро» (*«Банк Столичный»*)
8. Уладзімір Вінаградаў — «Инкомбанк»
9. Віталь Малкін — «Российский кредит»

Тэрмін уведзены 14 лістапада 1996 года журналістам Андрэем Фадзіным, які апублікаваў у «Общей газете» артыкул «Семибанкирщина как новорусский вариант семибоярщины». Спіс банкіраў у артыкуле абапіраўся на дадзеныя 1 лістапада 1996 года Барысам Беразоўскім інтэрв'ю Financial Times, дзе ён назваў імёны сямі чалавек, якія кантралююць больш 50% расійскай эканомікі і якія сумесна ўплываюць на прыняцце найважных унутрыпалітычных рашэнняў у Расіі.

Падчас другога тэрміна Ельцына і распачатага ў 2000 кіравання У. У. Пуціна лёс членаў аб'яднання быў розны. Да цяперашняга часу захавалі сваё становішча толькі Фрыдман і Патанін; палітычная значнасць Смаленскага рэзка зменшылася яшчэ пры Ельцыне, хоць ён па-ранейшаму валодае буйнымі капіталамі. Вінаградаў таксама пачаў губляць уплыў яшчэ ў канцы 1990-х, а ў 2008 годзе ён памёр ад інсульту (і быў на той час у цяжкіх матэрыяльных умовах). Віталь Малкін пасля краху банка пачаў палітычную кар'еру і цяпер прадстаўляе Бурацію ў Савеце Федэрацыі. Нарэшце, Беразоўскі (хоць ён і спрыяў узвышэнню Пуціна і яго партыі «Единство» ў 1999 годзе), Гусінскі і Хадаркоўскі пры Пуціне па палітычных прычынах апынуліся personae non gratae: першыя двое пакінулі Расію ўжо ў 2000, М. Хадаркоўскі ў 2003 быў арыштаваны, а затым асуджаны на 8 гадоў турмы, па афіцыйнай версіі — за ўхіленне ад падаткаў.

У дачыненні да фінансавай эліты, якая мае палітычны ўплыў, з 1998 года з лёгкай рукі палітыка Б. Я. Нямцова ўжываецца слова «алігарх».

Гл. таксама
-----------

* Сямібаяршчына
**«Саюз актыўнай барацьбы»** — беларуская канспірацыйная арганізацыя нацыяналістычнага кірунку. Мела сувязі з Арганізацыяй украінскіх нацыяналістаў.

Перадумовы
----------

Прыклад таго, як арганізоўваліся і змагаліся ўкраінцы-антыкамуністы, не мог не ўплываць на беларускіх нацыяналістаў. Да таго дадалося, што ў канцы 1938 — у пачатку 1939 гадоў існавала аўтаномная, а пасля і незалежная дзяржава Карпацкая Украіна. Вядома, што група беларусаў з розных краінаў Еўропы ўдзельнічала ў абароне Карпацкай Украіны і, імаверна, усе яны загінулі. У гэты час польская паліцыя адзначае актывізацыю кантактаў віленскіх беларусаў з АУН. Сярод іх, відаць памылкова, згадваўся паэт Максім Танк.

У 1935 ці 1936 Мікола Шчорс удзельнічаў ва ўкраінскім нелегальным з’ездзе ў Львове. Гэта быў з’езд украінскага студэнцтва з розных краінаў Еўропы. На ім Шчорс вітаў прысутных ад імя беларускіх студэнтаў. З’езд быў разагнаны польскай паліцыяй. Паводле М. Шчорса, пасля ўдзелу ў львоўскім з’ездзе яго выклікалі ў Дэфензіву. Палякі прапаноўвалі яму супрацоўніцтва, абяцалі прафесуру ва універсітэце на медыцыне. Але ён адмовіўся.

Дзейнасць
---------

У пачатку сакавіка 1939 года польская паліцыя атрымала інфармацыю, што ў Вільні ствараецца канспірацыйная беларуская маладзёвая нацыяналістычная арганізацыя «Саюз Актыўнай Барацьбы». На чале яе стаў Мікола Шчорс. Імаверна, вясной 1939 года польская паліцыя «патрывожыла» Міколу Шчорса зноў. Таму «Саюз Актыўнай Барацьбы» не разгарнуў дзейнасці, бо быў на самым пачатку расканспіраваны. Ігнараванне пагрозаў польскіх уладаў магло б прывесці да арышту беларускіх нацыяналістаў.

Польская паліцыя называла «Саюз Актыўнай Барацьбы» «*новай баявой беларускай арганізацыяй*». У якасці інструктара ў яе быў прыцягнуты ўкраінскі дзеяч з АУН Уладзімер Дэцык, які вучыўся ў Віленскай школе палітычных навук.

Спасылкі
--------

* "Саюз актыўнай барацьбы" — папярэднік Беларускай Незалежніцкай Партыі?(бел. (тар.)) // *Беларускі Рэзыстанс*. — 2012. — № 2 (13). — С. 22 — 25.
**Саю́з ара́бскага Ма́грыба** (Union du Maghreb Arabe UMA) — Алжыр, Лівія, Маўрытанія, Марока, Туніс. Панарабская арганізацыя, накіраваная на эканамічнае і палітычнае адзінства ў Паўночнай Афрыцы. Ідэя стварэння саюза з'явілася разам з атрыманнем незалежнасці Тунісам і Марока ў 1958 г. Пагадненне аб стварэнні саюза было заключана ў 1989 г. Старшынёй савета па чарзе становіцца кожная краіна. 

Усе дзяржавы з'яўляюцца членамі Лігі арабскіх дзяржаў, і, за выключэннем Марока, Афрыканскага саюза. З пункту гледжання эканамічнай інтэграцыі дагавор аб стварэнні прадугледжваў стварэнне зоны свабоднага гандлю, затым мытнага саюза. Доля ўзаемнага гандлю ў агульным аб'ёме знешняга гандлю менш за 10%. У 2023 годзе праект адзінай валюты ў рэгіёне застаецца тэхнічна магчымым, але палітычна невыканальным.

Члены Саюза арабскага Магрыба
-----------------------------

* Сцяг Алжыра Алжыр (1989)
* Сцяг Лівіі Лівія (1989)
* Сцяг Маўрытаніі Маўрытанія (1989)
* Сцяг Марока Марока (1989)
* Сцяг Туніса Туніс (1989)

| Сцяг Саюза арабскага Магрыба Саюз арабскага Магрыба |
| --- |
| 
* Алжыр Алжыр
* Лівія Лівія
* Марока Марока
* Маўрытанія Маўрытанія
* Туніс Туніс

 |
**Саюз барацьбы за вызваленне рабочага класа** (руск.: Союз борьбы за освобождение рабочего класса) — адна з першых нелегальных марксісцкіх рэвалюцыйных арганізацый у Расійскай Імперыі. Была створана ў лістападзе 1895 года ў Санкт-Пецярбургу шляхам аб’яднання групы Юлія Мартава і групы Уладзіміра Леніна.

Кіруючым органам «Саюза» была Цэнтральная група, якой падпарадкоўваліся 3 раённыя групы і каля 30 супольнасцяў на фабрыках і заводах.

Арганізацыя валодала сваёй друкарняй, у якой да выпуску рыхтавалася газета «Рабочая справа». Газета ў выніку не была выпушчана, з прычыны разгрому арганізацыі.

У снежні 1895 - жніўні 1896 паліцыя арыштавала па даносах каля 100 чалавек, у тым ліку Леніна і Мартава. Усяго па справе «Саюза» ў лютым 1897 года прыцягнуты да дазнання 251 чалавек, у тым ліку 170 рабочых (многія пасля папярэдняга зняволення сасланыя ў адміністрацыйным парадку ў аддаленыя губерні). Мартава падчас разгрому быў сасланы ў Туруханск, а Ленін - у Шушанскае. Аднак дзейнасць арганізацыі працягнулася. На 4-м кангрэсе Рабочага інтэрнацыяналу ў 1896 годзе «Саюз» прадстаўляў Георгій Пляханаў.

Аддзяленні «Саюза» пазней узніклі таксама ў Маскве, Іванава-Вазнясенску, Чалябінску, Кіеве, Екацярынаславе і Пермі. Пасля I з’езда РСДРП у Мінску, «Саюзы барацьбы за вызваленне рабочага класа» па ўсёй Расійскай імперыі сталі ператвараць у камітэты РСДРП.

Спасылкі
--------

* Саюз барацьбы за вызваленне рабочага класа на marxists.org
* Київський «Союз боротьби за визволення робітничого класу» та історія марксизму в Російській імперії

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | SUDOC: 160152542 · VIAF: 158343803 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шуміхін.
**Мікалай Сямёнавіч Шуміхін** (11 студзеня 1943, в. Тарбеева, Казельскі раён, Калужская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. Працаваў архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Белпрампраекце, з 1976 года — галоўны архітэктар, начальнік аддзела ў Белдзіпрабіясінтэзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Член КПСС з 1981 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): комплекс заводаў Мінлегхарчпрама БССР у Паўднёвым прамвузле Брэста (1975), пашырэнне Лідскага аўтарамзавода (1978), Марганецкі гідролізна-дражджавы завод (1981), заводскія карпусы ў Барысаве, Гомелі, Мінску, Мазыры (1971—1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шумихин Николай Семенович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Брыт Экланд** (шведск.: Britt Ekland, народжаная Брыт-Марыя Экланд (шведск.: Britt-Marie Ekland), нар. 6 кастрычніка 1942) — шведская актрыса і фотамадэль, якая дамаглася прызнання ў Вялікабрытаніі.

Найбольш за ўсё запомнілася як дзяўчына Бонда ў дзявятым фільме пра англійскага суперагента «Чалавек з залатым пісталетам» (1974). Акрамя гэтага актрыса з’явілася ў шэрагу іншых вядомых брытанскіх карцін, сярод якіх «Прыбраць Картэра» (1971), «Плецены чалавек» (1973), «Бакстэр!» (1973) і «Каралеўскі бляск» (1975).

У 1964 году Экланд выйшла замуж за брытанскага акцёра Пітэра Селерса, ад якога нарадзіла дачку. Пасля разводу ў 1968 годзе ў яе быў шэраг гучных раманаў, у тым ліку з музыкамі Лу Адлерам і Родам Сцюартам. У 1984 годзе яна выйшла замуж за ўдарніка з Stray Cats Сліма Джыма Фэнтама, з якім пазней развялася.

У 2004 годзе на экраны выйшаў фільм «Жыццё і смерць Пітэра Селерса», у якім ролю Брыт Экланд выканала актрыса Шарліз Тэрон. У цяперашні час Экланд здымаецца на тэлебачанні, дзе выступае госцяй у розных тэлешоў.

Зноскі
------

1. ↑  Britt Ekland // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 9058451 · BNC: a11846343 · BNE: XX1278776 · BNF: 139408334 · CONOR: 154818147 · GND: 12852975X · GTAA: 96533 · ISNI: 0000 0000 6301 6545 · LCCN: n81005948 · NKC: xx0157588 · NLA: 36147070 · NLP: A17007665 · NTA: 074702475 · NUKAT: n2011163907 · SUDOC: 078882508 · VIAF: 20737926 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валуеў.
Мікалай Сяргеевіч Валуеў (2018) **Мікалай Сяргеевіч Валуеў** (21 жніўня 1973, Ленінград, СССР) — расійскі баксёр-прафесіянал, які выступае ў суперцяжкай вагавой катэгорыі.

Чэмпіён Расіі па боксе 1999 года. Чэмпіён свету па версіі Паназіяцкай баксёрскай асацыяцыі (2000 год), чэмпіён свету па версіі Сусветнай баксёрскай асацыяцыі (СБА (WBA) (17 снежня 2005 г. — 14 красавіка 2007 і з 27 ліпеня да 7 лістапада 2009 года), часовы чэмпіён свету па версіі WBA (30 жніўня 2008 — 27 ліпеня 2009).

Па дадзеных на 16 лютага 2008 года, мае выбітныя фізічныя характарыстыкі: рост — 213 см, вага — 146 кг (зафіксавана падчас узважвання перад боем з беларускім баксёрам Сяргеем Ляховічам). З 16 лютага 2013 года — вядучы гульні «Форт Боярд» на расійскім Першым канале.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Давыдаў.

**Мікалай Сяргеевіч Давыдаў** (2 лістапада 1921 — 16 жніўня 1949) — савецкі лётчык, маёр, намеснік камандзіра эскадрыллі. Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 лістапада 1921 у вёсцы Вялікае Андосава цяпер Пільнінскага раёна Ніжагародскай вобласці ў сям'і селяніна. Рускі. Член КПСС з 1944. Скончыў 7 класаў і школу ФЗВ. З 1940 у Чырвонай Арміі. У 1942 годзе скончыў Варашылаўградскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў.

У дзеючай арміі з сакавіка 1943. Намеснік камандзіра эскадрыллі (75-га гвардзейскага штурмавога авіяцыйнага палка 1-я гвардзейская штурмавая авіяцыйная дывізія, 1-я паветраная армія, 3-і Беларускі фронт) гвардыі старшы лейтэнант Давыдаў да сакавіка 1945 года здзейсніў 187 баявых вылетаў на штурмоўку абарончых умацаванняў, аэрадромаў, скопішчаў войскаў і тэхнікі праціўніка. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 19 красавіка 1945 года.

У 1948 годзе скончыў Вышэйшыя авіяцыйныя курсы сляпой і начной падрыхтоўкі лётчыкаў.

16 жніўня 1949 маёр Давыдаў загінуў у авіяцыйнай катастрофе пад горадам Лунінец (Беларусь). Пахаваны там жа.

Памяць
------

* У сяле Вялікае Андосава яго імем названа школа, на будынку школы пастаўлена мемарыяльная дошка.
* У Лунінцы імем героя названа вуліца.
* На месцы гібелі М. С. Давыдава пастаўлены помнік — самалёт МіГ-17.

Узнагароды
----------

* Герой Савецкага Саюза (19 красавіка 1945).
* Ордэн Леніна.
* Тры ордэны Чырвонага Сцяга.
* Ордэн Багдана Хмяльніцкага 3 ступені.
* Ордэн Аляксандра Неўскага.
* Ордэн Айчыннай вайны 1 ступені.
* Ордэн Чырвонай Зоркі.
* Медалі.

Спасылкі
--------

* Мікалай Сяргеевіч Давыдаў (лётчык) на сайце «Героі краіны»


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Венера Медыцэйская** — вылепленая ў натуральную велічыню ў I стагоддзі да н. э. мармуровая копія згубленага грэчаскага арыгінала, блізкага да Афрадыты Кнідскай. Багіня кахання выяўлена ў мімалётнай паставе спалоху пры з’яўленні з марской вады. Асаблівасць статуі ў тым, што ля ног Венеры адлюстраваны (у якасці дадатковай апоры) дэльфін.

У XVII стагоддзі Венера знаходзілася ў папскім зборы і выклікала захапленні ўсіх госцяў Вечнага горада. У 1677 годзе яе набылі для свайго збору Медычы; з тых часоў яна носіць іх імя і захоўваецца ва Уфіцы.

Пры наступе французаў у 1803 годзе скарб вывезлі для ўкрыцця ў Неапаль; тым не менш яна была перахоплена і да 1815 года ўпрыгожвала сабой Луўр. Лорд Байран прысвяціў яе апісанню пяць строф у «Падарожжах Чайлд-Гаральда». У культавым тэлесерыяле «Твін Пікс» (1990) статуя Венеры — атрыбут тагасветнага Чырвонага Пакоя.

* Злепак у Дзяржаўным музеі выяўленчых мастацтваў імя ПушкінаЗлепак у Дзяржаўным музеі выяўленчых мастацтваў імя Пушкіна
* Копія XVIII стагоддзі ў ПецяргофеКопія XVIII стагоддзі ў Пецяргофе

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Венера Медыцэйская**
**Венедыкт** (свецкае імя **Васіль Бабкоўскі**, 28 лютага (13 сакавіка) 1876, г. Завалач, Пскоўская губерня — 21 жніўня 1951, Мюнхен, Германія) — епіскап Рускай праваслаўнай царквы.

Біяграфія
---------

Скончыў Духоўнае вучылішча ў горадзе Вялікія Лукі. У 1902—1905 гады вучыўся ў Пскоўскай духоўнай семінарыі, праслухаў два курсы ў Юр’еўскім універсітэце. У 1905 пасвечаны ў святары царквы сяла Старасельна ў Мінскай губерні.

У часы Першай сусветнай вайны быў вайсковым святаром. З 1918 года настаяцель кафедральнага сабору ў Навагрудку. У 1937 годзе прыняў манаства і быў прызначаны настаяцелем Жыровіцкага манастыра. 

Іерархі Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы: Мітрапаліт Панцеляймон (Ражноўскі), архіепіскап Філафей (Нарко), епіскап Афанасій (Мартас), архіепіскап Венедыкт (Бабкоўскі)
З 1941 года епіскап Брэсцкі, вікарый Мінскай епархіі. З красавіка 1942 года — архіепіскап Гродзенскі і Беластоцкі Беларускай праваслаўнай царквы, экзарх Усходняй Прусіі. 21-26 кастрычніка 1943 года сумесна з Грыгорыем (Барышкевічам) удзельнічаў у нарадзе епіскапаў РПЦЗ у Вене, якая не прызнала абранне мітрапаліта Сергія патрыярхам.

З 1944 года ў эміграцыі ў Германіі, дзе далучыўся да РЗПЦ. З 1950 года архіепіскап Берлінскі і Германскі. Увесь жнівень 1951 года цяжка хворы на рак печані архіепіскап Венедыкт правёў у мюнхенскай клініцы Чырвонага Крыжа (Rotkreuzkrankenhaus).

Памёр 3 верасня 1951 года. Пахаваны на могілках Фельдмохінг[de] пад Мюнхенам каля магілы свайго сябра мітрапаліта Панцеляймона.

Літаратура
----------

* *Артёмов Н. прот.* К 50-летию со дня кончины архиепископа Венедикта (Бобковского) // Вестник Германской епархии РПЦЗ. — 2001. — № 5. — C. 11-19.
* Венедикт (Бобковский) // Православная энциклопедия. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2004. — Т. VII. — С. 577-578. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2.
* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мялешка.
**Васіль Іванавіч Мялешка** (1921, Томск) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1972), прафесар (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў БДУ. У 1956—1991 у Інстытуце гісторыі АН БССР, загадчык аддзела гісторыі Беларусі эпохі феадалізму. У 1987 старшыня камісіі Акадэміі навук па гісторыі сельскай гаспадаркі і сялянства Беларусі.

У працы «Очерки аграрной истории Восточной Белоруссии (вторая половина ХVІI — ХVІII вв.)» (1975) В. І. Мялешка вызначыў асаблівасці аграрнай гісторыі ўсходняй часткі Беларусі. Ён паказаў аднатыпнасць структуры феадальнай уласнасці (дамінаванне шляхецкай уласнасці), гандлёвыя сувязі феадальнага маёнтка і сялянскай гаспадаркі з рынкам, глыбокае пранікненне таварна-грашовых адносін у сельскую гаспадарку, ролю промыслаў у развіцці аграрнай вытворчасці. Даследчык лічыў, што некаторыя промыслы ў 1-ай пал. 18 ст. мелі рысы капіталістычных мануфактураў.

Таксама В. І. Мялешка вывучаў праблему класавай барацьбы ў беларускай вёсцы. У манаграфіі «Классовая борьба в белорусской деревне во второй половине ХVІI — ХVІII вв.» (1982) ён прааналізаваў тры формы сялянскіх выступленняў: пасіўны супраціўленне (скаргі, адмова ад выканання павіннасцей, уцёкі), узброеныя акцыі (напады на маёнткі, сутычкі з узброенымі атрадамі і інш.), паўстанні (на Каменшчыне (1736—1754) і Крычаўскім старостве (1740—1744)).

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Паўстанне сялян пад кіраўніцтвам Вашчылы (у суаўтарстве). — Мн. 1988.
* Сялянскі важак і заступнік (у суаўтарстве). — Мн. 1990.
* І ўзняўся люд просты (у суаўтарстве). — Мн. 1992.

Зноскі
------

1. ↑  Белазаровіч…

Літаратура
----------

* *Белазаровіч В. А.* Гістарыяграфія гісторыі Беларусі: вучэб. дапаможнік; Установа Адукацыі «Гродзенскі Дзярж. Ун-т імя Я. Купалы». — Гродна : ГрДУ, 2006. — 345 с. — ISBN 985-417-858-7. — С. 276.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). — С. 72.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 309905257 |
**Брытанская (археалагічная) школа ў Афінах** (англ.: British School at Athens, BSA) — брытанскі археалагічны інстытут у Афінах, Грэцыя.

Заснавана ў 1886 годзе і стала чацвёртай падобнай установай у Грэцыі.

Валодае вядомай бібліятэкай у больш за 60 тысяч тамоў.

Уключае археалагічную лабараторыю Фітч (Fitch Laboratory).

Школа праводзіць пастаянныя раскопкі ў Кносе на востраве Крыт.

Дзейнічае музейная экспазіцыя.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10096801 · BNE: XX163268 · BNF: 11989385q · CiNii: DA03226145 · GND: 1011065-3 · ISNI: 0000 0004 0622 323X, 0000 0001 0945 0516 · LCCN: n50052564 · Microsoft: 21431960 · NKC: ko2002149816 · NLA: 35022186 · NLG: 55955 · SUDOC: 029482070 · VIAF: 150479062 · ULAN: 500215054 |

 |
**Брытанская Калумбія** (англ.: British Columbia, ІРА: /ˌbrɪtɨʃ kəˈlʌmbiə/; фр.: Colombie-Britannique) — адна з правінцый Канады. Мяжуе з ЗША на паўночным захадзе, з тэрыторыяй Юкан на поўначы, з Паўночна-Заходнімі тэрыторыямі на паўночным усходзе, з правінцыяй Альберта на ўсходзе і з ЗША на поўдні.

Геаграфія
---------

Тэрыторыя Брытанскай Калумбіі складае 944 735 кв. км.

Сталіца правінцыі — г. Вікторыя (нас. 79 тыс.). Найбуйнейшы горад — Ванкувер (нас. 612 тыс.). У Вікторыі дзейнічае Ціхаакіянскі каледж міжнароднай супольнасці. Іншыя гарады: Кімберлі.

Дэмаграфія
----------

Да прыходу еўрапейцаў тэрыторыю Брытанскай Калумбіі насялялі індзейскія народы. У нашы дні іх нашчадкі маюць статус першасных нацый. Брытанская Калумбія лідыруе сярод іншых правінцый па колькасці аўтаномных індзейскіх рэзервацый. Тут працягваюць жыць прадстаўнікі карэнных народаў славі, данэ-заа, чынук, хайда, цымшыян, секані, прыбярэжныя і ўнутраныя салішцы, кутэнай, кры, салто, квакіютль, нутка і інш. 

У 2006 насельніцтва Брытанскай Калумбіі складала 4,4 мільёнаў жыхароў.

У 2006 англійская мова з’яўлялася роднай у 71,5 % жыхароў Брытанскай Калумбіі, кітайская мова ў 8,5 %, пенджабская ў 4 %, нямецкая ў 2,2 %, французская ў 1,4 %, тагальская ў 1,3 %, карэйская ў 1,2 %.

У 2001 рэлігіяй 55,7 % жыхароў Брытанскай Калумбіі было хрысціянства, 3,5 % — сікхізм, 2,2 % — будызм, 1,5 % — іслам. 35,9 % жыхароў не вызначалі ніякай рэлігіі.

Урад
----

Галава ўраду Брытанскай Калумбіі — Прэм’ер-міністр Гордан Кэмпбел, які з’яўляецца лідарам кіруючай Брытанска-Калумбійскай ліберальнай партыі. Лейтэнант-губернатар Брытанскай Калумбіі — Стывен Пойнт, які прадстаўляе ў правінцыі каралеву Канады Елізавету ІІ.

Вядомыя асобы
-------------

* Памела Андэрсан

Зноскі
------

1. ↑  Statistics Canada — 1971.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1155740'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55618713'></a>

| ⛭Сцяг Канады Спіс правінцый і тэрыторый Канады |
| --- |
| Правінцыі | Альберта · Антарыа · Брытанская Калумбія · Квебек · Манітоба · Новая Шатландыя · Нью-Брансуік · Ньюфаўндленд і Лабрадор · Востраў Прынца Эдуарда · Саскачэван |
| Тэрыторыі | Нунавут · Паўночна-Заходнія тэрыторыі · Юкан |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | GitHub · DMOZ (англ.) |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Канадская · Ларуса · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90790395 · BNE: XX452373 · BNF: 12043099w · CiNii: DA05178462 · GND: 4069670-4 · ISNI: 0000 0001 1456 7794 · LCCN: n79058445 · NKC: ge128823 · NLA: 35022016 · NSK: 000376483 · SUDOC: 028635736 · VIAF: 137121920 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касмачоў.
**Васіль Іосіфавіч Касмачоў** (1920—1994) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (1957), дацэнт (1963). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1976).

Біяграфія
---------

Скончыў Магілёўскую фельчарска-акушэрскую школу (1939), Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1953; аспірантура, 1957). У 1939—1946 — у Чырвонай Арміі (санінструктар, фельчар на Паўночна-Заходнім, 2-ім Прыбалтыйскім і Ленінградскім франтах). У 1957—1990 — у Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (асістэнт кафедры факультэцкай хірургіі, дацэнт 2-ой кафедры хірургічных хвароб, у 1977—1978 — загадчык кафедры).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: хірургічнае лячэнне захворванняў гастрадуадэнальнай зоны; рэзекцыя страўніка.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Космачев, Василий Иосифович (кандидат медицинских наук ; 1920—1994)  (руск.)
**Сямёнаўскі мост** — мост цераз Фантанку ў Адміралцейскім / Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Безыменны астравы. Размешчаны па восі Гарохавай вуліцы. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Лештукоў мост, ніжэй — Горсткін мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Звенігародская», «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». Першапачаткова мост называўся Новым. Аднак гэта найменне не прыжылося, і ўжо з 1745 года з’яўляецца сучасная назва, якая была дадзена па слабадзе лейб-гвардыі Сямёнаўскае палка, якая размяшчалася на левым беразе Фантанкі.

| Масты цераз Фантанку |
| --- |
| 
* Прачачны
* Панцеляймонаўскі
* Бялінскага
* Анічкаў
* Ламаносава
* Лештукоў
* Сямёнаўскі
* Горсткін пешаходны
* Абухаўскі
* Ізмайлаўскі
* Ізмайлаўскі трамвайны (разабраны)
* Чырвонаармейскі пешаходны
* Егіпецкі
* Англійскі пешаходны
* Стара-Калінкін
* Галерны

 |
**Мантэспан** (фр.: Grotte de Montespan) — вялізная пячора на паўднёвым захадзе Францыі, у перадгор'і Пірэнеяў (дэпартамент Верхняя Гарона) з рэшткамі культуры позняга палеаліту. Адкрыта ў 1923 годзе французскім археолагам Норберам Кастэрэ. Ва ўнутраных частках пячоры выяўлены выгравіраваныя на сценах выявы бізонаў і коней, а таксама вылепленая з гліны фігура мядзведзя без галавы (замест яе да фігуры мацаваўся мядзведжы чэрап). На глінянай падлозе пячоры захаваліся сляды ног старых людзей і падлеткаў. Мантэспан была месцам культавых і магічных абрадаў (магчыма, і абрадаў ініцыяцыі).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андрэйчык.
**Наталля Іосіфаўна Андрэйчык** (нар. 5 снежня 1945, Мінск) — беларускі палітык і юрыст. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, юрыст. Працавала стажорам, адвакатам Мінскай абласной калегіі адвакатаў, адвакатам юрыдычнай кансультацыі Кастрычніцкага раёна Мінскай гарадской калегіі адвакатаў, загадчыкам юрыдычнай кансультацыі Партызанскага раёна горада Мінска. Выбіралася прэзідэнтам Саюза адвакатаў Беларусі.

Была старшынёй Рэспубліканскай калегіі адвакатаў, намеснікам старшыні Камісіі па пытаннях памілавання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Былы намеснік старшыні Камісіі Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі па заканадаўству і Рэгламенту. Былы член расійска-беларускай камісіі па падрыхтоўцы праекта Канстытуцыйнага Акта Саюзнай дзяржавы. Былы намеснік кіраўнікоў дэлегацый Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь у Парламенцкай Асамблеі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе і па ажыццяўленню кантактаў з Парламенцкай Асамблеяй Савета Еўропы.

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га і 3-га скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджана трыма юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Андрейчик Наталия Иосифовна Архівавана 18 жніўня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брысбен (значэнні).

**Брысбен** (англ.: Brisbane River) — рака ў Квінслендзе (Аўстралія).

Даўжыня ракі — 344 км, плошча басейна каля 13,6 тыс. км². Вытокі размешчаны ў раёне горада Нананга. Далей да Брысбена рака працякае ў паўднёвым напрамку, у ніжнім цячэнні рэчышча звілістае. Вусце ракі — заліў Марэтон, ва ўсходнім Брысбене.

У месцы ўпадзення ракі ў заліў знаходзяцца мангравыя зараснікі. Брысбен багаты рыбай, гэта адзін з некалькіх арэалаў рогазуба, эндэмікаў Квінсленда.

У нізоўях ракі часта адбываюцца паводкі, перыядычна — катастрафічныя. Апошняя наймоцная паводка адбылася ў студзені 2011 года.

Праз раку пабудавана 16 буйных мастоў і адзін тунэль пад вадой. Большасць мастоў размешчана ў Брысбене.

Зноскі
------

1. ↑  The Australian. News Limited. 2008-01-03
2. ↑  Hubert Chanson (2011). «The 2010—2011 Floods in Queensland (Australia): Observations, First Comments and Personal Experience». La Houille Blanche (Paris: Société Hydrotechnique de France) (1): 5-11. ISSN 0018-6368
3. ↑  Паводка ў Аўстраліі: жыхароў Брысбена просяць бегчы
**Брыта Ёхана Хелена Юхансан-Норгрэн** (швед. Britta Johanna Helena Johansson Norgren, нар. 30 сакавіка 1983 года, Бялінгэ, Швецыя) — шведская лыжніца, двухразовая прызёрка чэмпіянатаў свету ў эстафеце, пераможца этапаў Кубка свету. Універсал, але больш схільная да спрынтарскіх гонак.

У Кубку свету Юхансан-Норгрэн дэбютавала ў 2003 годзе, у сакавіку 2007 года атрымала сваю першую перамогу на этапе Кубка свету, у эстафеце. Усяго на сённяшні момант мае 2 перамогі на этапах Кубка свету, усе ў камандных спаборніцтвах. У асабістых гонках не паднімалася вышэй за 8-е месца. Лепшым дасягненнем Юхансан-Норгрэн у агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 30-е месца ў сезоне 2008-09.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне паказала наступныя вынікі: эстафета — 4-е месца, спрынт — 13-е месца, 10 км класікай — 11-е месца, мас-старт 30 км — 28-е месца, дуатлон 7,5 + 7,5 км — 15-е месца.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стала 29-й у гонцы на 10 км і 53-й у дуатлоне 7,5+7,5 км.

За сваю кар’еру прымала ўдзел у 3 чэмпіянатах свету, заваявала бронзавы медаль у эстафеце на чэмпіянаце-2009 і срэбра ў эстафеце ў 2011 годзе.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брыта Юхансан-Норгрэн



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (лыжныя гонкі) · Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**Барт ван дэр Лек** (нідэрл.: Bart van der Leck; 26 лістапада 1876, Утрэхт, Нідэрланды — 13 лістапада 1958, Бларыкум, Нідэрланды) — галандскі мастак, адзін з заснавальнікаў руху «Стыль».

Біяграфія
---------

Барт ван дэр Лек нарадзіўся ў 1876 годзе ва Утрэхце, у сям’і маляра. Ва ўзросце 14 гадоў пакінуў школу і доўгі час працаваў чаляднікам у розных вітражных майстэрнях. Гэты досвед аказаў уплыў на яго творчасць.

З 1900 па 1904 год, дзякуючы атрыманай стыпендыі, навучаўся ў Школе мастацтваў і рамёстваў Амстэрдама, а таксама ў Амстэрдамскай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

У 1910 годзе пазнаёміўся з Х. П. Брэнэрам, мастаком, мастацтвазнаўцам і гандляром творамі мастацтва, які набыў некалькі работ ван дэр Лека. Пазней Брэнэр прадставіць яго Алене Крэлер-Мюлер, вядомаму калекцыянеру мастацтва. Яна доўгія гады падтрымлівала мастака, набываючы большую частку яго работ, якія да гэтага часу знаходзяцца ў створаным ёю музеі.

У 1916 годзе ван дэр Лек сустракае Піта Мандрыяна, заснавальніка руху «Стыль». Знаёмства з Мандрыянам і яго тэорыяй акажа вялікі ўплыў на ван дэр Лека, але іх супрацоўніцтва будзе нядоўгім. Ужо ў 1918 годзе ван дэр Лек парывае з групай і распрацоўвае ўласную стылістыку, узбагачаную ідэямі неапластыцызму, але шмат у чым адыходзячую ад яго прынцыпаў.

Ван дэр Лек памёр 13 лістапада 1958 года ва ўласнай студыі за мальбертам.

Зноскі
------

1. ↑  Bart van der Leck<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Bart Antony van der Leck — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
3. ↑
4. ↑  PictoRight registry Праверана 21 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27827683'></a>
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
6. ↑  RKDartists Праверана 18 лістапада 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>