У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Марыя-Антуанэта (значэнні).

**«Марыя-Антуанэта»** (англ.: Marie Antoinette) — біяграфічны фільм Сафіі Копалы пра жыццё каралевы Францыі Марыі-Антуанэты, зняты ў 2006 годзе. Фільм заснаваны на кнізе Антоніі Фрэйзер «Marie Antoinette: The Journey».

Сюжэт
-----

Марыя Антонія Іозефа Іагана Габсбургска-Латарынгская (Кірстэн Данст) — 14-гадовая і самая малодшая дачка імператрыцы Аўстрыі Марыі Тэрэзіі. Маці выбрала яе для таго, каб выдаць замуж за другога кузена, дафіна Францыі, Людовіка XVI (Джэйсан Шварцман), і заключыць тым самым саюз паміж дзвюма дзяржавамі.
На мяжы Францыі і Аўстрыі адбываецца сімвалічная цырымонія. Па традыцыі нявеста павінна пакінуць усё, што нагадвала б ёй пра замежны двор; гэта ўключае не толькі ўсё яе адзенне і асабістыя рэчы, але таксама сяброў і любімую сабаку. Выходзячы з палаткі на французскі бок, Марыя-Антонія становіцца дафінай Марыяй-Антуанэтай.

Неўзабаве Марыя-Антуанэта сустракае караля Людовіка XV (Рыпа Торн) і яго ўнука, яе будучага мужа — дафіна. Увага двара амаль цалкам сканцэнтравана на маладой пары. Марыя-Антуанэта практычна ўвесь час акружана слугамі і знатнымі дамамі. Ёй нават не дазваляецца самастойна апранацца, і яна павінна снедаць пры вялікай колькасці людзей. Разам з тым, большасць прыдворных ставяцца з пагардай да дафіны як іншаземкі і вінавацяць яе ў тым, што шлюб не прыносіць спадчынніка.

Французскі двор літаральна кішыць чуткамі. Большасць з іх адносіцца да мадам Дзюбары, фаварыткі караля. Раней ёй не дазвалялася знаходзіцца пры двары, аднак Людовік XV дараваў ёй тытул графіні, тым самым выклікаўшы незадаволенасць знаці. Ахвярай чутак стала і Марыя-Антуанэта. Становішча дафіны становіцца ўсё больш хісткім.

Неўзабаве Марыя-Антуанэта знаходзіць сабе сябровак і пачынае прызвычайвацца да новага жыцця. Яна знаходзіць суцяшэнне ў куплі раскошных сукенак і абутку, паяданні ласункаў і азартных гульнях.

Дафін і яго брат збіраюцца на чарговае паляванне, і Марыя паведамляе яму, што яна будзе абражана, калі яе ятроўка Марыя-Жазэфіна (у рэчаіснасці Марыя-Тэрэза, графіня Артуа) народзіць дзіця раней за яе. Яе муж абяцае ёй, што пасля палявання зоймецца гэтым. Кароль Францыі паведамляе саветніку, што не збіраецца разрываць саюз з Аўстрыяй і загадвае паслаць за ўрачом, каб той агледзеў Марыю-Антуанэту і Людовіка XVI. Дафіна падвяргаецца ціску з розных бакоў, з прычыны таго, што яе шлюб застаецца бяздзетным. У канчатковым выніку Марыя-Жазэфіна нараджае хлопчыка, Луі-Антонія.

Па меры таго, як эканамічнае і палітычнае становішча Францыі пагаршаецца, Марыя ўсё больш аддаляецца ад двара, і яе лад жыцця становіцца геданічным.

Людовік XV памірае, і Людовік XVI становіцца новым каралём Францыі. Новы кароль малады і нявопытны і пачынае марнаваць шмат грошай на замежныя войны, у прыватнасці Амерыканскую рэвалюцыю, тым самым павялічваючы даўгі Францыі. Трохі пазней, Марыя-Антуанэта святкуе сваё васямнаццацігоддзе, арганізаваўшы раскошную вечарынку. Яна працягвае марнаваць велізарную колькасць грошай, нягледзячы на тое, што у краіне растуць бедната і хваляванні.

Неўзабаве ў Версаль прыбывае брат Марыі-Антуанэты, Іосіф II, для таго, каб наведаць сястру і рэкамендаваць ёй устрымацца ад пастаянных вечарынак і азартных гульняў, а таксама змяніць атачэнне. Імператар сустракаецца з Людовікам у звярынцы, дзе кароль дэманструе слана. Іосіф II тлумачыць «механіку» сексуальных адносін на прыкладзе замкаў і ключоў — паколькі адным з каралеўскіх хобі быў выраб замкаў і ключоў. У тую ноч кароль і каралева ўпершыню пакахаліся. 19 снежня 1778 года, каралева нараджае дзяўчынку, Марыю-Тэрэзу. Маці жадае карміць дачку самастойна, аднак гэта не дазваляецца звычаямі. Маленькая прынцэса расце, і Марыя-Антуанэта ўсё больш часу праводзіць у загарадным палацы Малы Трыянон, які ёй падарыў Людовік. У гэты ж час у Марыі завязваецца раман з графам Ферзенам.

Тым часам, Французская рэвалюцыя набірае поўную сілу, і бунтаўшчыкі пачынаюць марш ад Парыжа да Версаля. У той час, як большасць знаці бяжыць з краіны, Марыя-Антуанэта і яе муж вырашаюць застацца. Натоўп дасягае палаца і каралеўская сям’я пакідае яго на наступную раніцу. Апошнім кадрам фільма становіцца від разгромленай спальні каралевы.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Кірстэн Данст | Марыя-Антуанэта  Марыя-Антуанэта  |
| Джэйсан Шварцман | Людовік XVI  Людовік XVI  |
| Стыў Куган | Мерсі пасол Мерсі  |
| Джудзі Дэвіс | дэ Наай графіня дэ Наай  |
| Рып Торн | Людовік XV  Людовік XV  |
| Роўз Бірн | дэ Паліньяк герцагіня дэ Паліньяк  |
| Азія Арджэнта | Дзюбары графіня Дзюбары  |
| Марыяна Фэйтфул | Марыя-Тэрэзія імператрыца Марыя-Тэрэзія  |
| Дэні Х'юстан | Іосіф II імператар Іосіф II  |
| Арор Клеман | дэ Шартр герцагіня дэ Шартр  |
| Жан-Крыстоф Бавэ | дэ Шуазёль герцаг дэ Шуазёль  |
| Джэймі Дорнан | Ферзен граф Ферзен  |
| Мэры Най | дэ Ламбаль прынцэса дэ Ламбаль  |
| Молі Шэнан | Вікторыя Французская  Вікторыя Французская  |
| Шырлі Хендэрсан | Сафія Французская  Сафія Французская  |
| Сара Адлер (англ.) | графіня д’Артуа  графіня д’Артуа  |
| Мацьё Амальрык | Чалавек у шары  Чалавек у шары  |

Узнагароды
----------

* 2006,  **Канскі кінафестываль** 
	+ **прэмія** 
		- Прыз Французскай сістэмы нацыянальнай адукацыі
	+ **намінацыя** 
		- «*Залатая пальмавая галіна*»
* 2007,  **Оскар** 
	+ **прэмія** 
		- Лепшыя касцюмы
* 2007,  **BAFTA** 
	+ **намінацыі** 
		- Лепшыя касцюмы
		- Лепшая праца мастака-пастаноўшчыка
		- Лепшы грым

Зборы
-----

Бюджэт фільма склаў 40 млн. $. У першыя выхадныя сабраў $5 361 050 (8 месца). У пракаце з 20 кастрычніка па 3 снежня 2006 года, найбольшая колькасць паказаў у 870 кінатэатрах адначасова. За час праката сабраў у свеце $60 917 189 (93 месца па выніках года) з іх $15 962 471 у ЗША (131 месца па выніках года) і $44 954 718 у астатнім свеце.

Саўндтрэк
---------

У саўндтрэк уваходзяць кампазіцыі як выканаўцаў новай хвалі 1980-х гадоў такіх як New Order, The Cure, Siouxsie and the Banshees, Bow Wow Wow, Adam and the Ants, так і больш сучасных The Radio Dept, Aphex Twin, Dustin O'Halloran, The Strokes. Тым не менш, у некаторых сцэнах гучыць музыка эпохі барока, якую сачыніў Жан-Філіп Рамо (Jean-Philippe Rameau) («1er Menuet pour 'Les Guerriers et les Amazones', 2eme Menuet», «Tristes apprets, pales flambeaux», «Tristes apprets, pales flambeaux»).

* **Gang of Four** — «Natural’s Not In It»
* **Dustin O’Halloran** —"Opus 17"
* **Windsor for the Derby** — «The Melody of a Fallen Tree»
* **The Radio Dept.** — «I Don’t Like It Like This»
* **Aphex Twin** — «Jynweythek Ylow»
* **Les Arts Florissants** — «1er Menuet pour 'Les Guerriers et les Amazones', 2eme Menuet» (з «Les Indes galantes»)
* **The Radio Dept.** — «Pulling Our Weight»
* **Air** — «Il Secondo Giorno Instrumental»
* **The Radio Dept.** — «Keen On Boys»
* **Carolyn Sampson** і **Ex Cathedra** — «Aux lagueurs d’Apollon» (з оперы «Platee»)
* **Dustin O’Halloran** — «Opus 23»
* **Bow Wow Wow** — «I Want Candy»
* **Siouxsie and the Banshees** — «Hong Kong Garden»
* **Bow Wow Wow** — «Aphrodisiac»
* **Bow Wow Wow** — «Fools Rush In»
* **The Cure** — «Plainsong»
* **New Order** — «Ceremony»
* **Squarepusher** — «Tommib Help Buss»
* **Phoenix** — «Ou Boivent Les Loups»
* **Adam and the Ants** — «Kings of the Wild Frontier»
* **Aphex Twin** — «Avril 14th»
* **The Strokes** — «What Ever Happened»
* **Agnes Mellon** (*не заяўлена ў тытрах*) і **Les Arts Florissants** —"Tristes apprets, pales flambeaux" (з оперы «Castor et Pollux»)
* **Dustin O’Halloran** — «Opus 36»
* **The Cure** — «All Cats are Grey»

Цікавыя факты
-------------

* Здымачная група атрымала ад французскага ўрада адмысловы дазвол для здымак у Версалі. У палацы здымкі праходзілі ў Каралеўскай капліцы, у Салоне Геркулеса, у Люстраной галерэі і ў Салоне Міру. Апроч пакояў палаца, здымкі таксама праходзілі ў садах Версаля. Каб не зачыняць Версаль для наведвання турыстамі, для здымак быў абраны панядзелак і ноч на аўторак.
* У адной са сцэн, калі Марыя-Антуанэта прымярае абутак, на заднім плане можна ўбачыць пару кед Converse.
* Нягледзячы на тое, што Люстраная зала знаходзілася на рэстаўрацыі — аж да вясны 2007 года — рэжысёру ўсё ж дазволілі зняць там сцэну балю па выпадку вяселля Марыі-Антуанэты і Людовіка XVI.
* Сотні пар абутку для фільма зрабіў іспанскі дызайнер Манола Бланік.
* Тарты і іншыя кандытарскія вырабы для фільма былі зроблены фірмай *Ladurée*.
* Старадаўняя арфа, зробленая ў 1783 годзе, была ўзята з італьянскага «*Museo dell’Arpa Victor Salvi*» для таго, каб стварыць рэалістычную карцінку.
* Музыканты, якія іграюць на гітарах у Малым Трыяноне — гэта члены групы Phoenix.

Гл. таксама
-----------

* Марыя-Антуанэта — каралева Францыі, фільм, 1956
* Марыя-Антуанэта, міні-серыял, 1975
* Марыя-Антуанэта. Сапраўдная Гісторыя, фільм, 2006

Зноскі
------

1. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
3. 1 2  Marie Antoinette **(нявызн.)**.  BoxOfficeMoJo.com. Архівавана з першакрыніцы 17 сакавіка 2012. Праверана 15 мая 2010.

Спасылкі
--------

* «Марыя-Антуанэта» на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
* Афіцыйны трэйлер на Sony Pictures
* Інтэрв’ю з Сафіяй Копалай (англ.)
* 'Marie Antoinette': Best or Worst of Times? — The New York Times Cannes Journal
* Кадры з фільма

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 146653617 · GND: 7558605-8 · LCCN: n2006088981 · VIAF: 316752239 |