recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Няманя Мілаванавіч** (сербск.: Немања Миловановић / Nemanja Milovanović; нар. 12 чэрвеня 1991, Крушавац, Сербія) — сербскі футбаліст, паўабаронца клуба «Мешава».

Клубная кар’ера
---------------

Няманя з’яўляецца выхаванцам клуба «Напрэдак» з роднага горада Крушавац. У складзе «Напрэдака» дэбютаваў у сербскай Суперлізе 13 сакавіка 2010 года, выйшаўшы на замену ў матчы супраць «Црвены Звезды» (1:2). Па выніках сезона 2009/10 «Напрэдак» выбыў у Першую лігу, і Няманя некаторы час заставаўся ў клубе, але ў пачатку 2011 года далучыўся да іншага клуба Першай лігі, «Тэлеоптыка», дзе гуляў на працягу трох з паловай сезонаў.

Улетку 2014 года, пасля таго як «Тэлеоптык» выбыў з Першай лігі, пераехаў у чэмпіянат Мальты, стаўшы іграком клуба мясцовай Прэм'ер-лігі «Моста». У студзені 2015 года прайшоў у клуб Першага Дывізіёна «Гзіра Юнайтэд». У ліпені 2015 года вярнуўся ў Сербію, стаўшы іграком клуба «Младаст» Лучані, аднак ужо праз паўгода пакінуў яго, згуляўшы 6 матчаў у Суперлізе. 

У сакавіку 2016 года згуляў адзін матч за клуб «Борча» ў Першай лізе Сербіі. 1 красавіка 2016 года, у апошні дзень трансфернага акна ў Беларусі, падпісаў кантракт з мясцовым клубам «Гарадзея». У «Гарадзеі» замацаваўся ў якасці асноўнага апорнага паўабаронцы, але ў канцы сезона страціў месца ў складзе. Па заканчэнні сезона 2016 пакінуў беларускі клуб.

У лютым 2017 года стаў іграком клуба сербскай Першай лігі «Мачва». Па выніках сезона 2016/17 «Мачва» выйшла ў Суперлігу, аднак Няманя застаўся ў другім дывізіёне, перайшоўшы ў жніўні 2017 года ў «Дынама» з Вране. У ліпені 2018 года далучыўся да «Явара» з Іваніцы.

У ліпені 2019 года папоўніў склад «Бачкі» з Бачка-Паланкі. У студзені 2020 года перайшоў у «Калубару», а ў ліпені 2020 года стаў іграком «Напрэдака». У студзені 2023 года далучыўся да «Мешава».

Дасягненні
----------

* Сербія Пераможца Першай лігі Сербіі: 2016/17

Заўвагі
-------

1. ↑  Nemanja Milovanovic // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  "Городея" объявила о подписании сербского полузащитника Миловановича
3. ↑  Футбол. Неманья Милованович и Дмитрий Ковб, вероятнее всего, покинут "Городею"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**.biz** — агульны дамен верхняга ўзроўню для бізнес-структур.

Дамен быў створаны ў 2001 годзе з мэтай разгрузіць дамен верхняга ўзроўню .com. Знаходзіцца ў падпарадкаванні Neulevel.

Даўжыня даменнага імя ў гэтай зоне складае ад 3 да 63 знакаў.

Дамен .biz (ад англійскага слова business — бізнэс, справа, камерцыйная дзейнасць). З’яўленне даменнай зоны BIZ з’яўляецца спробай вырашыць праблему дэфіцыту даменаў, што ўзнікла ў выніку перанасычанасці зон COM, NET і ORG.

Спасылкі
--------

* Звесткі whois для дамена .biz на сайце IANA

| ⛭Агульныя дамены верхняга ўзроўню |
| --- |
| Неспансуемыя | .biz ·  .com ·  .edu ·  .gov ·  .info ·  .mil ·  .name ·  .net ·  .org |
| Спансуемыя | .aero ·  .asia ·  .cat ·  .coop ·  .int ·  .jobs ·  .mobi ·  .museum ·  .pro ·  .tel ·  .travel ·  .xxx |
| Інфраструктура | .arpa |
| Прапанаваныя | .eco |
| Выдаленыя | .nato ·  .root |
| Зарэзерваваныя | .example ·  .invalid ·  .localhost ·  .test |
| Псеўда-дамены | .bitnet ·  .csnet ·  .ip ·  .local ·  .onion ·  .exit ·  .uucp  ·  .i2p  ·  .zet |
| Гл. таксама: **Нацыянальныя дамены верхняга ўзроўню ·  Альтэрнатыўныя каранёвыя серверы DNS** |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Антановіч.

**Уладзімір Маісеевіч Антановіч** (1 ліпеня 1910, Мінск — 4 ліпеня 1971) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Пінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Член КПСС з 1937 года. Удзельнік абароны Кіева ў 1941 годзе. У партызанах са студзеня 1942 года: камандзір групы, атрада, у жніўні-лістападзе 1943 г. партызанскай брыгады імя С. М. Будзёнага, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 г. партызанскай брыгады імя В. У. Куйбышава, адначасова член Ленінскага, Лагішынскага падпольных РК КП(б)Б. Пасля вайны на гаспадарчай рабоце.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Антонович Владимир Моисеевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 27. — 737 с..
**Уладзімір Мікалаевіч Валчкоў** (нарадзіўся 7 красавіка 1978 г. у Мінску) — беларускі прафесійны тэнісіст. Стаў прафесіяналам у 1995 годзе.

Кар'ера
-------

Асабліва яркімі атрымоўваліся ў Уладзіміра выступы ў Кубку Дэвіса за каманду Беларусі, у якой ён доўгія гады гуляе разам з Максам Мірным.

Пераможца юніёрскага Уімблдана 1996 у адзіночным разрадзе (у фінале перамог харвата Івана Любічыча з лікам 3-6 6-2 6-3).

Вышэйшае дасягненне ў турнірах Вялікага Шлема — паўфінал на Уімблдане ў 2000 годзе, пасля чаго Валчкоў атрымаў ад брытанскай прэсы мянушку «Владыятар» (па аналогіі з галоўным героем фільма Рыдлі Скота «Гладыятар» (англ.: Gladiator), які выйшаў на экраны незадоўга да пачатка турніру).

У верасні 2002 года ў Ташкенце Валчкоў адзіны раз дайшоў да фіналу турніру ATP, дзе саступіў Яўгену Кафельнікаву у 2 сэтах. Для Кафельнікава тая турнірная перамога стала апошняй у кар'еры ў адзіночным разрадзе.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2000 і 2004 гадоў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Профіль Уладзіміра на сайце ATP (англ.)
* Профіль на сайце ATP тура (англ.)

* Гісторыя ўдзелу Уладзіміра Валчкова ў Кубку Дэвіса Архівавана 11 сакавіка 2010.  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стэльмах.

**Уладзі́мір Мацве́евіч Стэ́льмах** (15 ліпеня 1910, вёска Бушмічы, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць — 27 студзеня 1974) — беларускі тэатральны дзеяч, пісьменнік. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1961).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1927 года вучыўся ў Мінскім беларускім педагагічным тэхнікуме, у 1929 годзе паступіў у драматычную студыю Беларускага дзяржаўнага тэатра ў Віцебску. Пасля заканчэння студыі (1931) працаваў у тэатрах рабочай моладзі і юнага гледача ў Мінску акцёрам, дырэктарам, загадчыкам літаратурнай часткі.

На пачатку Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях пад Смаленскам, з 1942 года — загадчык ваеннага аддзела і аддзела прапаганды і агітацыі Рудаўскага райкама партыі Тамбоўскай вобласці. З 1943 года — дырэктар БДТ-2 у Віцебску, з 1945 года — Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, з 1947 года — Беларускага тэатра імя Янкі Купалы, у 1955—1966 гадах — Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача, у 1952—1955 гадах — начальнік аддзела тэатраў Міністэрства культуры БССР. Скончыў завочна Маскоўскі дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва (1954). У 1966—1971 гадах — намеснік старшыні прэзідыума Беларускага тэатральнага аб’яднання. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1965 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дзвюма ордэнамі «Знак Пашаны» і медалямі.

Творчасць
---------

Першая п’еса «Шляхі» апублікавана ў 1930 годзе (пастаўлена ў 1931). Аўтар п’ес «Крушэнне рэнегатаў» (1931), «Фантан» (1932, пастаўлена ў 1933), «Тры крыжы» (1932, пастаўлена ў 1933), «Канец маскараду» (сумесна з Ю. Рудзько, пастаўлена ў 1938). Выдаў нарыс «Народны артыст СССР Г. П. Глебаў» (1954) і кнігі пра тэатр «Шляхі беларускага тэатра» (на ўкраінскай мове, Кіеў, 1964), «Кранаючы чуткія струны душы» (1966), «Вечна жывая крыніца» (1970), «Тэатр і час: Запіскі дырэктара тэатра» (1973).

Пераклаў на беларускую мову «Хітрыкі Скапэна» Мальера (пастаўлена ў 1940 годзе).

Сям’я
-----

Меў дачку Дзіяну (нар. 1939), якая стала тэатразнаўцам.

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь у асобах і падзеях<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112702533'></a>
2. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Стэльмах Дз. У.* Стэ́льмах Уладзімір Мацвеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 230. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Т. 5. Скамарохі — Яшчур. — С. 15. — 703 с. — 10 000 экз.
* *Пятровіч С.* Уладзімір Стэльмах // Майстры беларускай сцэны — Мн. 1986.

Спасылкі
--------

* Стэльмах Уладзімір Мацвеевіч(Праверана 6 ліпеня 2023) // Камянецкая цэнтральная раённая бібліятэка імя У. М. Ігнатоўскага
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Прасвет.

**Прасве́т** (трансліт.: *Prasviet*, руск.: Просвет, да 1926 года — **Яўту́шкавічы**) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці, каля ракі Іпа. Уваходзіць у склад Давыдаўскага сельсавета. Насельніцтва 125 чал. (2004). Знаходзяцца за за 21 км на паўднёвы захад ад Светлагорску, за 5 км ад чыгуначнай платформы Узнаж (лінія Жлобін — Калінкавічы); аўтамабільная дарога злучае вёску з Светлагорскам.

Гісторыя
--------

Упершыню Яўтушкавічы згадваюцца ў XVI ст. як вёска ў складзе Рэчыцкага павета Менскага ваяводства. У 1737 у маёнтку Ліпаў у валоданні Горватаў. У 1753 тут збудавалі драўляную царкву Раства Багародзіцы.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Яўтушкавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Мазырскім павеце Мінскай губерні. Станам на 1795 у мястэчку было 12 двароў, паштовая станцыя. У розны час Яўтушкавічы знаходзіліся ў валоданні Горватаў, Баліцкіх, Палянскіх. На 1834 — 17 двароў. Дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай I з'езду КП(б) Беларусі Яўтушкавічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, дзе 24 жніўня 1924 года сталі цэнтрам Яўтушкавіцкага сельсавета (цяпер у Давыдаўскім сельсавеце). 1 студзеня 1926 бальшавікі перайменавалі паселішча ў Прасвет.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**: 1959 — 263 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2004 — 125 чал.

Інфраструктура
--------------

У Прасвеце працуе дом культуры.

Забудова
--------

Планіроўка складаецца з простай вуліцы з 2 завулкамі, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

Турыстычная інфармацыя
----------------------

### Страчаная спадчына

* Царква Раства Багародзіцы (1753; грэка-каталіцкая)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Яўту́шкавічы, мн.**
2. ↑  Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 2, кн. 2. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2005.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 2, кн. 2. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2005. — 520 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0330-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прасвет (Светлагорскі раён)

| ⛭**Давыдаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Загор'е |
| Аграгарадкі | Палессе |
| Вёскі | Віша ·  Вялікая Людзвінаўка ·  Горкі ·  Давыдаўка ·  Залле ·  Карані ·  Малая Людзвінаўка ·  Мармавічы ·  Мартынавічы ·  Мехаўшчына ·  Мыслаў Рог ·  Прасвет ·  Уюнішчы |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хадыка.
**Уладзімір Марцінавіч Хады́ка** (3 студзеня 1905, в. Цітва, Пухавіцкі раён Мінскай вобл. — 12 мая 1940) — беларускі паэт
, перакладчык.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Сяброўскі шарж на У. Хадыку
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў на выдатна Дудзіцкую пачатковую школу. З 12 год працаваў парабкам. Скончыў агульнаадукацыйныя курсы ў Мінску (1923). Працаваў настаўнікам пачатковых класаў у вёсцы Асака Дудзіцкага сельсавета. Два гады служыў у Чырвонай Арміі, а потым стаў сакратаром Дудзіцкага сельсавета. 3 1929 у Мінску. Быў сябрам літаратурнага аб'яднання «Маладняк». Член СП СССР з 1934. 26.11.1936 арыштаваны, 5.10.1937 асуджаны на 10 год пазбаўлення волі. Пакаранне адбываў у Іванаўскім і Марыінскім лагерах. Загінуў на будоўлі чыгункі каля Улан-Удэ.

Рэабілітаваны Прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 29.12.1954.

Творчасць
---------

Вокладка зборніка «Суніцы»
Сярод рабфакаўцаў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў саўгасе імя 10-ддзя БССР. У верхнім раду сядзяць: чацвёрты злева — Уладзімір Хадыка, шосты злева — Янка Купала
З вершамі выступіў у 1926 (часопіс «Чырвоны сейбіт»). У першым зборніку «Суніцы» (1926) — пафас новага жыцця, юнацкі запал, часта ў рытарычным выяўленні. У зборніку «Выбраныя вершы» (1932) і «Радасны будзень» (1935) грамадзянская тэматыка, імкнуўся найбольш поўна раскрыць светаадчуванне сучасціка, паяднаць рамантычную акрыленасць з глыбокім лірызмам. Лепшыя вершы, лірычныя цыклы «На ўзвеях дзён» і «Песні з поўдня» пазначаны арганічным адзінствам грамадскіх матываў і інтымных перажыванняў, наватарскай смеласцю паэтычнага мыслення, унутранай засяроджанасцю, багаццем інтанацый.

Пераклаў на беларускую мову аповесць К. Гарбунова «Ледалом» (1932), кнігу выбраных твораў У. Бахмецьева «Людзі і рэчы» (1934), творы М. Горкага («Мяшчане», «На дне», «Чалавек», «Дачнікі», «Дзеці сонца», «Варвары» і інш. склалі 5 і 6-ы тамы Збору твораў М. Горкага на беларускай мове, 1935), раман М. Шолахава «Ціхі Дон» (1935) і інш.

На верш У. Xадыкі «Расцём і дужэем» А. Туранкоў напісаў песню.

Бібліяграфія
------------

* Выбр. вершы. Мн. 1956;
* [Вершы]. Мн. 1969.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шушкевіч С. Уладзімір Хадыка // Шушкевіч С. Вяртанне ў маладосць. Мн. 1968.
* Бярозкін Р. Уладзімір Хадыка // Бярозкін Р. Постаці. Мн. 1971.
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. Мн. 1994. ISBN 5-340-00709-X
* Маракоў Л. Уладзімір Хадыка // Роднае слова. 2002. № 10.

Спасылкі
--------

* «Срэбная воля», або Менскія адрасы зьняволенага паэта Ўладзімера Хадыкі // Радыё Свабода, 15 траўня 2019
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Уладзімір Марцінавіч Хадыка

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Уладзімір Марцінавіч Хадыка ў Вікіцытатніку |
| s: | Уладзімір Марцінавіч Хадыка ў Вікікрыніцах |
| commons: | Уладзімір Марцінавіч Хадыка на Вікісховішчы |
Прасека пад будучую аўтадарогу Кінешма — Астроўскае
**Прасека** — вузкая паласа, якую прасякаюць у лесе з мэтай абазначэння межаў лясных кварталаў, пры тапаграфічнай здымцы, розных пошуках, пракладцы ліній электраперадач, трубаправодаў, для прасоўвання войскаў і баявой тэхнікі, для абароны лесу ад пашкоджанняў пажарамі і інш.

Пры лесаўпарадкаванні праводзяць прасечку і расчыстку квартальных прасек на шырыню 0,5 метраў, а пашырэнне іх да 4 метраў ажыццяўляецца ў наступныя гады работнікамі лясгаса.

У раўнінных лясах прасека падзяляе лес на кварталы, якія з’яўляюцца гаспадарчымі адзінкамі. Звычайна шырыня прасекі 2-6 метраў, але часам супрацьпажарныя прасекі і прасекі, служачыя дарогамі, маюць шырыню да 10 метраў і больш.

Зноскі
------

1. ↑  Энциклопедия лесного хозяйства. — М.: ВНИИЛМ  (руск.) (бел. 2006. — Т. 2. — С. 350. — 416 с. — ISBN 5-94737-023-9.
2. ↑  Просека // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
**«Гродна Плюс»** (*Тэлерадыёвяшчальны канал «Гродна Плюс»*) — гродзенскі абласны тэлеканал. Асноўны напрамак канала — інфармаванне жыхароў горада аб усіх найбольш важных падзеях у палітычным, эканамічным, сацыяльным і культурным жыцці абласнога цэнтра і рэгіёна, прапаганда гісторыка-культурнай спадчыны горада Гродна, выхаванне духоўнасці і зварот да агульнапрызнаных чалавечых каштоўнасцяў, правядзенне дзяржаўнай палітыкі.

Гісторыя
--------

Заснаваны Гродзенскім гарадскім выканаўчым камітэтам 8 лютага 2008 года, як рэдакцыя гарадскога тэлебачання. Першым кіраўніком стаў Аляксандр Іосіфавіч Ласмінскі. У 2012 годзе рэдакцыя ператворана ў ТВРК «Гродна Плюс». Тэставыя эксперыментальныя перадачы гродзенцы ўбачылі падчас VII Рэспубліканскага фестывалю нацыянальных культур 12—14 чэрвеня 2008 года і свята, прысвечанага 880-годдзю Гродна 13 верасня 2008 года. Рэгулярнае вяшчанне пачалося з кастрычніка 2008 года. Праграмы «Гродна плюс» выходзяць у эфір на ўласным канале ў сетках кабельных аператараў Гродна і ў пакеце ZALA на тэрыторыі Гродзенскай вобласці.

15 кастрычніка 2012 года ўпершыню ў эфір выйшла радыёстанцыя MFM 105,0. З сакавіка 2016 года дырэктарам КУП «Тэлерадыёвяшчальны канал „Гродна Плюс"» стаў Мазайла Сяргей Генадзевіч. З красавіка 2016 года тэлеканал перайшоў на 16-гадзіннае вяшчанне, а з 6 жніўня 2016 года пачаў працу ў HD-фармаце. У верасні з’явіўся яшчэ адзін напрамак дзейнасці — выйшаў у свет першы нумар часопіса «Гродна». У кастрычніку 2016 года тэлеканал «Гродна Плюс» стаў кругласутачным. А з 1 лістапада пачалося вяшчанне ў пакеце ZALA на канале 24.

Кіраўніцтва
-----------

* Сяргей Генадзевіч Мазайла — дырэктар

Зноскі
------

1. ↑  Падчас візіту міністра інфармацыі на «Гродна Плюс» запусцілі вяшчанне ў HD-фармаце **(нявызн.)**.  Твой стыль (5 жніўня 2016). Праверана 2 ліпеня 2018.(недаступная спасылка)
2. ↑  Сайты Гродненского облисполкома, ТРВК «Гродно Плюс» и газеты «Гродзенская праўда» провели трансляцию главного шествия XII Республиканского Фестиваля национальных культур онлайн (руск.)(недаступная спасылка).  Гродзенская праўда (1 чэрвеня 2018). Архівавана з першакрыніцы 19 верасня 2018. Праверана 2 ліпеня 2018.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйная старонка «Гродна Плюс» у сацыяльнай сетцы «УКантакце»
* «Гродна Плюс» на YouTube
* «Гродна Плюс» ў сацыяльнай сетцы «Instagram»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жабінскі.
**Уладзімір Мікалаевіч Жабінскі** (нар. 5 ліпеня 1960, в. Шутавічы, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі хімік-арганік. Член-карэспандэнт (2017), доктар хімічных навук (2000), дацэнт (2011).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (1982).

З 1982 года ў Інстытуце біяарганічнай хіміі АН БССР, з 2003 года галоўны навуковы супрацоўнік.

Узнагароды
----------

Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1996) за цыкл прац «Сінтэз, даследаванне і выкарыстанне брасінастэроідаў — новага класа гармонаў раслін».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаванні ў галіне хімічнага сінтэзу і выкарыстання стэроідаў, у прыватнасці, гармонаў раслін-брассінастероідаў. Шэраг работ прысвечаны распрацоўцы метадаў пабудовы структурных фрагментаў поліфункцыяналізіраванных стэроідаў. Ажыццявіў сінтэз важнейшых брасінастэроідаў, адпаведных ізатопна- і флуарэсцентна мечаных вытворных. Удзельнічаў у распрацоўцы канцэпцыі рэгуляцыі жыццяздольнасці і прадуктыўнасці раслін з дапамогай стэроідных гармонаў, стварэнні і ўкараненні прынцыпова новых аграпрэпаратаў і экалагічна дружалюбных тэхналогій на гэтай аснове.

Аўтар больш за 350 навуковых прац, у тым ліку 7 манаграфій.

### Бібліяграфія

* Брассиностероиды. Минск, 1993 (в соавт.).
* Brassinosteroids. A New Class of Plant Hormones. San Diego, 1999.
* Steroid plant hormones: effects outside plant kingdom // Steroids. 2015. Vol. 97 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  ORCID Public Data File 2020 — 2020. — doi:10.23640/07243.13066970.V1 Праверана 10 студзеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104707600'></a>
2. ↑
3. ↑  Юбіляры ліпеня

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 18, кн. 1. — Мінск, 2004.
* Дзяржаўныя прэміі Беларускай ССР і Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі, 1972—2002 : даведнік. — Мінск, 2004.

Спасылкі
--------

* Жабінскі Уладзімір Мікалаевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* ЖАБИНСКИЙ Владимир Николаевич  (руск.) // Сайт НАНБ
* Уладзімір Мікалаевіч Жабінскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ORCID · Scopus · All-Russian Mathematical Portal |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 3521 7059 · SUDOC: 102054894 · VIAF: 23833474 · ЗЭКББ: SEK-462282 · БАП: 141224 |
**Флай** (англ.: Fly) — рака на поўдні Новай Гвінеі. Даўжыня — 1050 км, вадазбор — 76000 км².

Геаграфія
---------

Рака Флай бярэ пачатак у горнай частцы вострава Новая Гвінея, на тэрыторыі дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. У сярэдняй плыні на працягу каля 100 км утварае натуральную мяжу паміж Папуа — Новая Гвінеяй і Інданезіяй. Мае некалькі буйных прытокаў. У вусці ўтварае шырокую дэльту з пратокамі да 5 - 15 м глыбінёй і мноствам нізінных астравоў, пакрытых алювіяльнымі адкладаннямі.

У рацэ сустракаюцца такія прамысловыя віды рыб, як барамундзі, чорны акунь, луцыян.

Гісторыя
--------

Дэльта ракі Флай была адкрыта брытанскай экспедыцыяй у 1842 г. У 1876 г. італьянец Луіджы Марыя д'Альбертыс здзейсніў на параходзе "Нява" вандроўку 900 км углыб Новай Гвінеі.

Экалогія
--------

У 1984 - 2013 гг. рака Флай была забруджана адыходамі горнай прамысловасці. Гэта прывяло да павышэння канцэнтрацыі медзі ў вадзе ў 30 разоў, атручванню людзей і жывёл. Было загублена 1 588 км² лясных тэрыторый.

Спасылкі
--------

* Fly River Архівавана 3 сакавіка 2016.
* New Guinea rivers
* Fly River System, Papua New Guinea
* Stephen Swales, Fish and Fisheries of the Fly River, Papua New Guinea: Population Changes Associated with Natural and Anthropogenic Factors and Lessons to be Learned
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Русалачка.
 
**Русалачка** (*марская панна*, дацк.: Den Lille havfrue) — статуя, адлюстроўвае персанаж з казкі «Русалачка», Ханса Хрысціяна Андэрсена, размешчана ў порце Капенгагена. Скульптура 1,25 м вышынёй і важыць каля 175 кг.

Гісторыя стварэння
------------------

Аўтар — дацкі скульптар Эдвард Эрыксен. Адкрыта 23 жніўня 1913 г..

Вырабленая па замове сына заснавальніка бровара «Carlsberg» — Карла Якабсена, які быў зачараваны балетам па казцы Русалачка ў Каралеўскім тэатры Капенгагена. Ён прасіў прыму-балерыну, Элен Прайс, каб яна была мадэллю для статуі. Балерына адмовілася пазіраваць у аголеным выглядзе, і скульптар выкарыстаў яе ў якасці мадэлі толькі для галавы «Русалачкі». Для фігуры «Русалачкі» пазіравала жонка скульптара Элінэ Эрыксен.

Копіі
-----

Русалачка стала адным з самых вядомых сімвалаў Капенгагена і сусветна вядомай славутасцю для турыстаў, пра што сведчыць той факт, што ў шматлікіх гарадах устаноўлены копіі статуі.

Тэрмін аховы аўтарскіх правоў на статую не скончыўся, і спадчыннікі скульптара, які памёр у 1959 годзе, патрабуюць платы за выкарыстанне яе копій і малюнкаў.

Зноскі
------

1. ↑  The Little Mermaid statue in Copenhagen Harbor of the Hans Christian Andersen fairy tale figure The Little Mermaid — Copenhagen Pictures Архівавана 28 лістапада 1999.
2. ↑  Michigan 'Little Mermaid' Statue Prompts Copyright Concern — WSJ.com

Спасылкі
--------

* mermaidsculpture.dk — афіцыйны сайт Русалачкі
* The Little Mermaid Gallery
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рупія, род раслін.
Срэбраная рупія, год чаканкі 1758/59 **Рупія** (з санскрыту — чаканенае срэбра) — індыйская гістарычная сярэбраная манета, уведзеная ў абарачэнне ў XV , а таксама грашовая адзінка шэрагу краін Паўднёвай Азіі.

Сучасны сімвал індыйскай рупіі — , пакістанскай рупіі — **Rp**, іншых рупій —**Rs**.

З'яўленне рупіі
---------------

Упершыню выпушчаная пры індыйскім валадары Шэр-шаху (1539–1545). Атрымала распаўсюджванне пры Акбары (1556–1605). Чаканілася з срэбра 970-й пробы, агульная вага манеты — 11,534 г.

Рупіі незалежных дзяржаў
------------------------

* Інданезійская рупія
* Індыйская рупія
* Маўрыкійская рупія
* Пакістанская рупія
* Сейшэльская рупія

*Гл. таксама*: Германская Усходнеафрыканская рупія
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кансоль.
Кансоль у выглядзе завітка
**Кансоль** — выступ у сцяне ці ўмацаваная адным канцом у сцяне балка, яка падтрымлівала карніз, балкон, галерэю, фігуру, вазу ці інш.

У Грэцыі кансолі з вельмі лёгкімі праекцыямі ўжываліся для падтрымання дзвярных карнізаў. Храм Канкордзіі з'яўляецца першым прыкладам выкарыстання кансолі ў выглядзе завітка.

Літаратура
----------

* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кансоль (архітэктура)
**Ла́сіцк** (трансліт.: *Lasick*, руск.: Ласицк) — вёска ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ласіцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

Знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Пінска, за 215 км ад Брэста, на правым беразе ракі Стыр. Вакол вёскі размешчаны змешаныя шырокалісцвеныя і сасновыя лясы.

Насельніцтва вёскі ў 2009 годзе складала 601 чалавек, а ў 2019 годзе — 439 чалавек.

Эканоміка
---------

У вёсцы дзейнічаюць ДУА «Ласіцкая сярэдняя школа», Ласіцкая амбулаторыя, аптэка, магазіны «Надежда» і «Стырь», кафэ «Росинка», Ласіцкі лясгас, Ласіцкі яслі-сад «Сонейка», Ласіцкі дом культуры і Ласіцкая бібліятэка. Акрамя таго, на тэрыторыі Ласіцка працуе ААТ «Ласіцк».

Насельніцтва
------------

* 1998 год — 736 жыхароў, 296 двароў.
* 2009 год — 601 жыхар.
* 2019 год — 439 жыхароў.

Славутасці
----------

Археалагічныя стаянка старажытных людзей. Уключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Капліца
Праваслаўная Свята-Раства-Багародзіцкая капліца была пабудавана ў вёсцы ў XIX стагоддзі на мясцовых могілках і выкарыстоўвалася для адпявання памерлых. Адрозніваецца прастатой і фактычна складаецца з апсіды, што прымыкае да кубападобнага асноўнага аб’ёму. Над галоўным уваходам размешчаны порцік, які падтрымліваецца двума слупамі. Праваслаўная капліца Раства Багародзіцы ў Ласіцку з’яўляецца помнікам народнага дойлідства.

Таксама ў вёсцы стаіць помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Ласі́цк**
2. 1 2  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9.
3. ↑  Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей РБ
4. ↑  «Свод памятников истории и культуры Белоруссии. Брестская область». Минск, издательство «Белорусская Советская Энциклопедия имени Петруся Бровки», 1990 год

Літаратура
----------

* Ласіцк // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Łasick // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. — S. 595.
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ласіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ласіцк |
| Вёскі | Боркі ·  Вешня ·  Востраў ·  Жолкіна ·  Ладараж ·  Парэ ·  Трушава |
**Новазарэ́чанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Сябровічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Новае Зарэчча. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Шапатовіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Паўднёвы. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены перанесены ў вёску Сябровічы. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ленінскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Азова-Чарнаморскі край** — адміністрацыйная адзінка РСФСР, якая існавала з 10 студзеня 1934 па 13 верасня 1937 гг.

Адміністрацыйны цэнтр краю — горад Растоў-на-Доне. Першы старшыня выканкама Азова-Чарнаморскага краю — В. П. Ларын.

10 студзеня 1934 г. Паўночна-Каўказскі край быў падзелены на дзве часткі: заходнюю — Азова-Чарнаморскі край і ўсходнюю — уласна Паўночна-Каўказскі край, цэнтрам якога стаў Пяцігорск.

Азова-Чарнаморскі край уключаў у сябе Адыгейскую АВ, Паўночную вобласць і тэрыторыі цяперашніх Краснадарскага краю і Растоўскай вобласці.

Паўночная вобласць спыніла сваё існаванне 5 ліпеня 1934 г.

13 верасня 1937 г. пастановай ЦВК СССР Азова-Чарнаморскі край быў падзелены на Краснадарскі край з цэнтрам у г. Краснадары і Растоўскую вобласць з цэнтрам у г. Растове-на-Доне. 15 студзеня 1938 г. Вярхоўны Савет СССР зацвердзіў стварэнне гэтых рэгіёнаў. Праз паўгода Вярхоўны Савет РСФСР пацвердзіў скасаванне краю.

| Скасаваныя краі РСФСР |
| --- |
|  | 
* **Скасаваныя краі:** Азова-Чарнаморскі край
* Усходне-Сібірскі край
* Далёкаўсходні край
* Заходне-Сібірскі край
* Кіргізскі край
* Кіраўскі край
* Куйбышаўскі край
* Ніжагародскі (Горкаўскі) край
* Ніжне-Волжскі край
* Арджанікідзеўскі край
* Саратаўскі край
* Паўночны край
* Паўночна-Каўказскі край
* Сібірскі край
* Сярэдняволжскі край
* Сталінградскі край

* гл. таксама Скасаваныя вобласці РСФСР

 |
Жудзецы паміж дзвюма сусветнымі войнамі, з якіх складаўся рэгіён Малдова, афарбаваны ў сіні колер
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Малдова, значэнні.
**Малдо́ва** (рум.: Moldova) — вобласць на ўсходзе Румыніі, паміж Усходнімі Карпатамі на захадзе і ракой Прут на ўсходзе. Па сучасным адміністрацыйным падзеле ўключае жудзецы (паветы) Бакэу, Васлуй, Вранча, Галац, Нямц, Ясы, частка паветаў Баташані і Сучава.

Гл. таксама
-----------

* Гісторыя Малдавіі
* Малдаўскае княства
* Малдаване

Літаратура
----------

* Малдова, гістарычная вобласць // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. С. 24.

| Flag of Romania Гістарычныя вобласці Румыніі |
| --- |
| Гістарычныя вобласці РумынііГістарычныя вобласці Румыніі | 
Валахія  ·  Банат  ·  Паўднёвая Букавіна  ·  Дабруджа  ·  Крышана ·  Марамурэш  ·  Малдова  ·  Мунтэнія  ·  Алтэнія  ·  Трансільванія
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Новажыццёўскі сельсавет.
**Новажыццё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — пасёлак Новае Жыццё.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Крупецкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Пасета
**Пасета** (італ.: Passetto, Passetto di Borgo — «маленькі калідор») — гэта ўмацаваны калідор даўжынёй каля 800 м, які злучае Ватыкан з замкам Святога Анёла ў раёне Борга. Збудаванне збудавана ў 1277 годзе пры Папе Мікалаі III.

У сцяне знаходзіцца схаваны ход: Папа Аляксандр VI выкарыстоўваў яго для ўцёкаў пры нападзе на Рым войскаў караля Францыі Карла VIII у 1494 г. а ў 1527 г. па гэтым калідоры Папе Кліменту VII давялося бегчы з Ватыкана пасля захопу горада шматнацыянальнымі войскамі імператара Карла V.

Выгляд з замка Святога Анёла на пасета і Ватыкан

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Пасета**

Літаратура
----------

* *Henze, Anton.* Kunstführer Rom. — Stuttgart: Reclam, 1994. — ISBN 3-15-010402-5.
Не блытаць з Дывізія СС «Мёртвая галава».
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мёртвая галава.
SS-TV-шарфюрар у Маўтхаўзене
**Атрады «Мёртвая галава»** (ням.: SS-Totenkopfverbände, **SS-TV**) — падраздзяленне СС, якое адказвала за ахову канцэнтрацыйных лагераў Трэцяга рэйха.

Падраздзяленні размяшчаліся ў лагерах на тэрыторыі Германіі, такіх, як Дахау і Бухенвальд, у акупаванай немцамі Польшчы лагер Асвенцім і Маўтхаўзен у Аўстрыі, а таксама шматлікіх іншых канцлагерах і лагерах смерці.

SS-TV было незалежным падраздзяленнем СС са сваім уласным штатам і каманднай структурай. Яно разам з Галоўным ўпраўленем імперскай бяспекі і Галоўным адміністрацыйна-гаспадарчым ўпраўленем СС нясе адказнасць за масавы генацыд вязняў лагераў.

Выява «мёртвай галавы» (чэрап і спараваныя косці) служачыя SS-TV насілі не толькі як кукарду на фуражцы, але і ў пятліцах.

Гісторыя
--------

Стварэнне SS-TV пачалося 26 чэрвеня 1933 года, калі рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер прызначыў оберфюрара СС Тэадора Эйке начальнікам першага нацысцкага канцэнтрацыйнага лагера ў Дахау. У маі 1934 года Эйке быў прызначаны Інспектарам канцэнтрацыйных лагераў СС і камандзірам ахоўных падраздзяленняў СС (ням.: Inspekteur der Konzentrationslager und SS-Wachverbände), а пасля 4 ліпеня афіцыйна прыступіў да выканання абавязкаў. З 1938 года цэнтральны апарат інспекцыі знаходзіўся ў Ораніенбургу.

З пачаткам Другой сусветнай вайны са служачых SS-TV была сфарміравана дывізія СС «Мёртвая галава» (адно з першых баявых злучэнняў войскаў СС).

У 1940 годзе SS-TV увайшло ў склад Галоўнага адміністрацыйна-гаспадарчага ўпраўлення СС пад кіраўніцтвам обергрупенфюрара СС Освальда Поля. Пасля паражэння Германіі ў 1945 годзе падраздзяленне было ліквідавана, а шматлікія яго члены пераследваліся пасля вайны за злачынствы, здзейсненыя падчас службы.

Зноскі
------

1. ↑  И. Т. Сабиров. Становление германского фашизма Архівавана 17 мая 2017.. Елабуга, 2009.
Сумёт герба малой базілікі
**Малая базіліка** (лац.: Basilica minor) — ганаровае званне, якое прысвойваецца Папам Рымскім касцёлам выбітнай гістарычнай каштоўнасці, якія з’яўляюцца месцам літургічнага і пастырскага паломніцтва.

Паводле звестак на 2017 год 1753 касцёлаў ва ўсім свеце, першым чынам саборы і паломніцкія цэрквы, носяць тытул «малой базілікі».
З іх 571 знаходзяцца ў Італіі.

У Беларусі ганаровы статус прысвоены тром храмам: касцёлу Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Будслаў) у Будславе, кафедральнаму касцёлу Святога Францішка Ксаверыя ў Гродне і кафедральнаму касцёлу Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Пінску. Ва Украіне ганаровы статус носяць два храмы — Лацінскі кафедральны сабор у Львове і Базіліка Уздвіжання Пачэснага Крыжа ў Чарнаўцах. Адзіная малая базіліка ў Расіі — базіліка Святой Кацярыны Александрыйскай у Санкт-Пецярбургу.

Зноскі
------

1. ↑  Basilicas in the World
2. ↑  Basilicas in Belarus
3. ↑  Basilicas in Ukraine
4. ↑  Basilicas in Russia

Гл. таксама
-----------

* Basilica maior
* Спіс малых базілік Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4789552-4 |
**Маці Божая Адзігітрыя** — абраз беларускай школы, напісаны ў 1750—1759 гадах манаграмістам A.W. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь (інв. ДБЖ-274). Памер абраза — 111,5 × 86 × 5 см.

Абраз выяўлены 3-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1958 годзе ў Мікалаеўскай царкве (1825) в. Чарнякава Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Рэстаўрыравана брыгадай рэстаўратараў Растоўскай спецыяльнай навукова-рэстаўрацыйнай вытворчай майстэрні аб’яднання «Расрэстаўрацыя» пад кіраўніцтвам М. Я. Сакаленкі ў 1974—1991 гадах (Растоў-на-Доне).

Апісанне
--------

Маці Боская і Хрыстос намаляваны ў каронах. У правай руцэ Маці Боскай скіпетр, у левай немаўля — закрытае Евангелле. Незвычайнымі ў кампазіцыі з’яўляюцца воты і намаляваны ўверсе голуб, які ляціць. Воты, рукі, кароны, адзенне аграфленыя.

Выстаўкі
--------

* Датаваныя помнікі мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Мінск. 1999.
* Іканапіс Беларусі XVI—XVIII стст. Новыя адкрыцці. Іспанія. 1999—2000. Мінск.
* Іканапіс беларускага Палесся XVII—XVIII стст. Мінск. 2003.

Зноскі
------

1. 1 2 3  99. Маці Боская Адзігітрыя // Жывапіс барока Беларусі / Аўт.-склад. Н.Ф.Высоцкая. — Беларус. Энцыкл. — Мн.: Мін. ф-ка каляр. друку, 2003. — С. 200. — 301 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-11-0253-9.

Літаратура
----------

* 99. Маці Боская Адзігітрыя // Жывапіс барока Беларусі / Аўт.-склад. Н.Ф.Высоцкая. — Беларус. Энцыкл. — Мн.: Мін. ф-ка каляр. друку, 2003. — С. 200. — 301 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-11-0253-9.
**Юзяфа Чэйчыце** (літ.: Juzefa Čeičytė; 19 мая 1922, Алякнас, Літва — 13 красавіка 2022, Вільнюс, Літва) — літоўская жывапісец, сцэнографка, паэтэса.

Біяграфія
---------

У 1942—1948 гг. навучалася ў Літоўскім інстытуце мастацтва. Адлічаная, калі сям’я была саслана ў Сібір. Пазней, у 1953 годзе экстэрнам скончыла Літоўскі інстытут мастацтва, абараніла дыплом па спецыяльнасці «тэатральная дэкаратарка».

З 1945 года працавала сцэнографкай у літоўскіх тэатрах.

У 1949—1954 гг. ― артыстка Клайпедскага драматычнага тэатра, 1954—1961. ― галоўная мастачка тэатра.

У 1962—1978 гг. ― мастачка Літоўскай кінастудыі.

У 1998 годзе ўзнагароджаная Дзяржаўнай прэміяй у галіне культуры і мастацтва.

Памерла 13 красавіка 2022, крыху не дажыўшы да 100-годдзя. Пахаваная ў Вільнюсе на Раканцішскіх могілках.

Творчасць
---------

Мастачка стварыла канцэптуальныя лаканічныя формы сцэнаграфіі для каля 60 спектакляў, дэкарацыі і касцюмы да кінафільмаў.

Стварыла абстрактны жывапіс («Штосьці падобнае» 1960, «Вецер» 1965, «Хірасіма» 1975, «Час» 1980, «Апошняя песня» 1994), графіку, кераміку. Яе адрознівалі строгія кампазіцыі, выразнасць жывапісу, характэрнае спалучэнне цёплых і халодных колераў, фактуры і плоскасці.

З 1954 года ўдзельнічала ў выставах жывапісу і сцэнаграфіі ў Літве і за мяжой, у персанальных выставах: Клайпеда — 1959 год, Вільнюс — 1982, 1989, 1991 і 1994—2000, 2016, 2019 гг. Каўнас — 1989, Рокішкіс — 2012 год.

Сцэнаграфія
-----------

* Карла Гальдоні. Верны сябар, 1952
* Уільям Шэкспір. Дванаццатая ноч, 1954, Атэла, 1960.
* Мальер. Тарцюф, 1955, Не па сваёй ахвоце лекар, 1956.
* Этэль Войніч. Авадзень, 1959.
* Юстынас Марцынкявічус. Кроў і попел, 1961.

Творы
-----

* Sakymai, eilėraščiai (Прыказкі, вершы), 1997.
* Juzefa Čeičytė. Tapyba, albumas (Жывапіс, альбом), 1999.
* Šlamėjimas: (вершы) / Juta Čeičytė. — Vilnius: Regnum fondas, 2002.

Зноскі
------

1. ↑  Raimonda Bitinaitė-Širvinskienė. Juzefa Čeičytė. Visuotinė lietuvių enciklopedija,
2. ↑  Mirė tapytoja, scenografė, poetė Juzefa Čeičytė. lrt.lt. 2022-04-14,
3. ↑  Raimonda Bitinaitė-Širvinskienė. Juzefa Čeičytė. Visuotinė lietuvių enciklopedija,
4. ↑  Raimonda Bitinaitė-Širvinskienė. Juzefa Čeičytė. Visuotinė lietuvių enciklopedija,
5. ↑  Raimonda Bitinaitė-Širvinskienė. Juzefa Čeičytė. Visuotinė lietuvių enciklopedija,
6. ↑  In memoriam Juzefai Čeičytei, 1922 05 19 — 2022 04 13, 7 meno dienos,
7. ↑  Mirė tapytoja, scenografė, poetė Juzefa Čeičytė. lrt.lt. 2022-04-14,
8. ↑  Kas yra kas Lietuvoje 1990—2010. — Kaunas, 2013. — P. 281.
9. ↑  Kas yra kas Lietuvoje 1990—2010. — Kaunas, 2013. — P. 281.
10. ↑  Viktorija Daujotytė, Viktorija Daujotytė. «Gerai žmogui, kai po kojom — žemė» (Apie menininkę Juzefą Čeičytę), Krantai, 2022 m. 14 balandžio d.
11. ↑  Kas yra kas Lietuvoje 1990—2010. — Kaunas, 2013. — P. 281.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 132536080 · ISNI: 0000 0000 1991 0558 · VIAF: 72556010 |
Вяршыня Савур-Магілы
**Саву́р-Магі́ла** (укр.: Савур-Могила) — курган у Шахцёрскім раёне Данецкай вобласці, адна з вышынь Данецкага кражу (277,9 м). На вяршыні кургана знаходзіліся вартавы казацкі пост, умацаванні Міус-фронта. Пасля Вялікай Айчыннай вайны на Савур-Магіле быў створаны мемарыяльны комплекс. Курган уваходзіць у склад рэгіянальнага ландшафтнага парку «Данецкі краж». У ходзе баёў у жніўні 2014 года падчас узброенага канфлікту на ўсходзе Украіны мемарыяльны комплекс быў разбураны.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Савур-Магіла

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 5320148814307345330001 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філіпаў.
**Раман Сяргеевіч Філіпаў** (24 студзеня 1936 — 18 лютага 1992) — беларускі і расійскі акцёр тэатр і кіно. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1967). Народны артыст РСФСР (1987).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Сімферопалі ў сям’і правінцыйнага акцёра. Скончыў Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна.

У 1960—1961 гадах працаваў у Маскоўскім драматычным тэатры імя А. С. Пушкіна; у 1961—1962 гадах — у Масканцэрце; у 1962—1969 гадах — Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы ў Мінску.

У 1969 годзе акцёр вяртаецца ў Малы тэатр і грае ў ім да канца жыцця. У кіно — з 1954 года (першая роля — барэц у фільме «Чэмпіён свету»). Прымаў удзел у агучванні мультфільмаў, аўтар тэкстаў да песень кінастужак.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Студэнцкі рух** — дзейнасць студэнтаў, якая ставіць сваёй мэтай палітычныя, экалагічныя, эканамічныя ці сацыяльныя рэформы. Адным з важных складнікаў руху з'яўляецца патрабаванне студэнтаў удзельнічаць у складанні навучальных планаў ці павелічэнне фінансавання адукацыі. У палітычных падзеях студэнцкі рух можа адыграць вялікую ролю (студэнцкая рэвалюцыя). Першыя студэнцкія рухі ўзніклі ў Еўропе; іх можна падзяліць на дзве вялікія групы: 1) якія імкнуцца да паляпшэння ўмоў жыцця студэнцтва ў цэлым, тлумачачы гэта тым, што студэнты з'яўляюцца будучым інтэлектуальным пакаленнем грамадства, у якім яны растуць, і 2) якія ўзнікаюць як ідэалістычнае імкненне да справядлівасці ў адказ на несправядлівыя сацыяльныя ўмовы. Студэнцкі рух можа ўзнікаць як рэакцыя на нейкія пэўныя дзеянні ўрада, а можа прымаць форму інтэлектуальна і сацыяльна матываванай пазапарламенцкай апазіцыі сістэме, якая існуе.

Еўрапейскія студэнцкія рухі адлюстроўваюць складовыя фактары стабільнасці грамадства (Льюіс С. Фоер, «*Даследаванне істэблішменту ў капіталістычных і сацыялістычных краінах*»). З пункту гледжання «істэблішменту», студэнцкія рухі заўсёды нетыповыя і нечаканы, кожны з іх узнікае і развіваецца па-свойму, што значна ўскладняе пошук эфектыўнай і даступнай формы для іх нейтралізацыі.

Формамі пратэсту студэнтаў з'яўляюцца дэманстрацыі, блакады, сімвалічныя акцыі, страйкі, распаўсюджванне ўлётак і выступленні, перформансы і інфармацыйная вайна. Пратэст таксама можа прымаць гвалтоўныя формы ў дачыненні да рэчаў і людзей, а таксама налёты на выкладчыкаў; у гэтым выпадку гавораць пра «студэнцкія беспарадкі» ці «бунты».

Рэакцыя ўрада на студэнцкі актывізм можа быць самай рознай: ад поўнага прыняцця патрабаванняў студэнтаў, уключаючы стварэнне адпаведных міністэрстваў і службаў, рэфармаванне сістэмы ўдзелу дзяржавы ў прамысловасці і эканоміцы, да растрэлу мірных дэманстрацый.

Студэнцкія рухі, паспяховыя і няўдалыя, фарміруюць грамадскую думку і даволі доўгі час уздзейнічаюць на яе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Студэнцкі рух (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**Таледскія горы** (ісп.: Montes de Toledo) — горная сістэма ў Цэнтральнай Іспаніі.

Таледскія горы ўзвышаюцца над Новакастыльскім пласкагор’ем, Паўднёвай Месетай. Вышыня над узроўнем мора перавышае 1000 м, вышэйшы пункт — Піка-Вільюэркас (1603 м). Асноўныя хрыбты — Сьера-дэ-ла-Кальдэрына паміж горадам Малагон і Пуэрта-Лапісэ, Сьера-дэ-Гвадалупэ каля Гвадалупэ і Сьера-дэ-Альтаміра на мяжы Эстрэмадуры і Кастыліі-Ла-Манчы.

Памеры сістэмы: каля 350 км у даўжыню і 50-100 км у шырыню, працягласць — з захаду на ўсход. Таледскія горы з’яўляюцца водападзелам рэк Таха і Гвадыяны.

Горы Таледа размешчанына поўдзень ад Цэнтральнай Кардыльеры на тэрыторыі правінцый Касерэс, Таледа і Сьюдад-Рэаль.

Зноскі
------

1. ↑  Julio Muñoz Jiménez, Los Montes de Toledo. Estudios de Geografía Física. Departamento de Geografía de la Universidad de Oviedo. Instituto J. S. Elcano (CSIC), Oviedo 1976
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Студэнцкая думка.
**«Студэ́нцкая ду́мка»** ― беларускамоўны часопіс, першы нумар якога выдадзены ў Мінску ў лістападзе 1988 года студэнцкім патрыятычным згуртаваннем «Світанак». Першапачаткова выдаваўся на 8 старонках фармату[en] А5. Першым рэдактарам часопіса быў 5-курснік Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта Ігар Міхно. У 1990 годзе Задзіночанне беларускіх студэнтаў пераняло выданне часопіса, рэдактарам якога стаў Зміцер Вайцяховіч. У выніку наклад часопіса да канца года вырас з 1000 да 5000 асобнікаў, выраб якіх ажыццяўляўся на ротапрынтах[de] у навукова-даследчых інстытутах паводле прыватных вусных дамоваў. 13 красавіка 1999 года Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь афіцыйна зарэгістравала часопіс.

Зноскі
------

1. ↑  Часопісу «Студэнцкая Думка» — 10 год **(нявызн.)**.  Generation.bY. Праверана 15 мая 2016.

Спасылкі
--------

* Архіў часопісу Архівавана 18 чэрвеня 2009.
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Gazeta Polska.
**Gazeta Polska** (бел.: Польская газета) — інфармацыйна-палітычны штодзённік, які выдаваўся ў Варшаве ў 1826—1907 гадах.

Пачаткова газета падтрымала рамантыкаў у спрэчцы з класікамі, у асноўным дзякуючы рэдактару Ксаверыю Бранікоўскаму і Маўрыцыю Махнацкаму, які друкаваў тут свае праграмныя артыкулы. Праз дзейнасць яе праціўнікаў на чале з Каэтанам Козьмянам, які скарыстаўся сваім уплывам ва ўрадавых колах, газета была даведзена да стану банкруцтва. У выніку пад канец 1829 года выдавец змяніў яе палітычную лінію, пасля чаго большасць аўтараў і рэдактары пакінулі газету і заснавалі «Kurier Polski», распачаўшы сварку з «Газетай Польскай».

Па здушэнні Лістападаўскага паўстання ўвосені 1831 назва газеты замененая на «Gazeta Codzienna» (бел.: Штодзённая газета).

Пазней у выданні выдзеліўся літаратурны аддзел, галоўным чынам дзякуючы Юзафу Ігнацыю Крашэўскаму, які быў рэдактарам у 1859—1862 гадах, у 1861 вярнуўшы ранейшую назву «Gazeta Polska». У 1873—1882 з штодзённікам супрацоўнічаў Генрык Сянкевіч.

Рэдактары
---------

* Ксаверый Бранікоўскі
* Юзаф Ігнацы Крашэўскі
* Дыянізі Генкель
* Эдвард Віктар Леа
* Ян Гадомскі

Літаратура
----------

* *Zofia Lewinówna.* Gazeta Polska // *Literatura polska, przewodnik encyklopedyczny*. — Warszawa: 1984. — Т. I. — С. 293.

Спасылкі
--------

* Эдукатэрыя(недаступная спасылка) (польск.)
**ААТ «Савушкін прадукт»** — адзін з найбольш вядомых беларускіх вытворцаў натуральнай малочнай прадукцыі. З лета 2011 года кампанія вырабляе таксама і сокі.

Кампанія створана на базе акцыянаванага ў 1994 годзе дзяржпрадпрыемства «Брэсцкі малочны камбінат». З верасня 2016 года «Савушкін прадукт» уваходзіць у холдынг «Санта». ТАА СП «Санта Брэмар» належыць 92,64 % акцый «Савушкін прадукт», Брэсцкаму фонду дзяржмаёмасці — 1,15 %, іншым акцыянерам — 6,21 %.

На тэрыторыі Беларусі «Савушкін прадукт» кантралюе 5 кампаній: УП «Савушкіна» (100 %), ААТ «Савушкіна пушча» (61,06 %), СТАА «Раскорм» (51 %), ААТ «Савушкін-Орша» (99,99 %), ААТ «Бярозаўскі сыраробны камбінат» (на 2019 год — 80,17 %).

У склад групы «Савушкін прадукт» уваходзяць дзве кампаніі-рэзідэнты Расіі — ТАА «Савушкін прадукт — Масква» і ТАА «Савушкін прадукт».

Гандлёвыя маркі
---------------

«Савушкін», «Брэст-Літоўск», «Сыры з Александрыі», «TEOS», «Бярозка», «Аптымаль», «Апеты», «SVEŽA», «Актывіл», «СуперКід», «Ласкавае лета», «ТОП».

Раней кампаніі таксама належалі гандлёвыя маркі «Монцік», «Асалода», «Актыў Стыль», «На хлебушек», «На100ящий».

Зноскі
------

1. ↑  «Савушкін прадукт» завяршыў працэс інтэграцыі Бярозаўскага сыраробнага камбіната
2. ↑  Савушкін брэнды

Спасылкі
--------

* ААТ «Савушкін прадукт»