recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Эра Селеўкідаў** (лац. *Anno Graecorum*, або *AG*) пачалася 1 кастрычніка 312 да н.э. Заваяваўшы зноў Вавілон у жніўні 312 да н.э. Селеўк I Нікатар у 12-ы год кіравання Аляксандра IV пачаў лічыць час паводле гадоў свайго намесніцтва. У гэтым ён браў прыклад з Антыгона і іншых намеснікаў Вавілоніі.

Паводле вавілонскага календара, 12-ы год кіравання Аляксандра IV пачаўся 2 красавіка 312 да н.э. Македонцы, аднак, лічылі гады кіравання Аляксандра IV ад смерці Філіпа III Арыдэя увосень 317 да н.э. Такім чынам, для іх 2-гі год кіравання намесніка Селеўка пачаўся ўвосень 311 года да н.э. у той час як для вавіланян гэты ж год пачаўся 22 красавіка 310 да н.э. Стаўшы царом, Селеўк працягваў лічыць і гады свайго намесніцтва. Для двара год селеўкідскай эры пачынаўся паміж 1-м чыслом месяца лоас і 1-м чыслом месяца дыяс, гэта значыць познім летам або ранняй восенню.

Злічэнне па эры Селеўкідаў ужывалася ў некаторых раёнах Блізкага Усходу аж да цяперашняга часу. З яго бралі прыклад некаторыя ўсходнія дынастыі: Аршакіды ў Парфіі (нягледзячы на тое, што ў грэчаскіх гарадах Парфянскага царства злічэнне эры пачыналася з восені 248 да н.э. яны таксама выкарыстоўвалі і «стары стыль» — эру Селеўкідаў), Дэдалсіды ў Віфініі, Мітрыдаціды ў Понце, нашчадкі Мітрыдата VI і дынастыя Рэскупарыдаў у Баспорскім царстве.

Злічэнне паводле гадоў эры Селеўкідаў выкарыстоўвалася пазней арабскімі астраномамі. Арабы называлі яе «эрай Аляксандра», хоць аль-Біруні разумеў, што гэта памылка.

У сірыйскіх тэкстах датаванне паводле «блаславёных грэкаў» (*l-yawnāyē brīḵē*), гэта значыць паводле Селеўкідскай эры, выкарыстоўвалася аж да XX стагоддзя.

Гл. таксама
-----------

* Копцкі каляндар
* Эра Дыяклетыяна
* Егіпецкі каляндар
* Эфіопскі каляндар

Зноскі
------

1. ↑  Ludger Bernhard, *Die Chronologie der syrischen Handschriften*. (Verzeichnis der orientalischen Handschriften in Deutschland, Suppl. 14) — Wiesbaden, 1971

Літаратура
----------

* *Идельсон Н. И.* История календаря. — Л. 1925.
* *Skeat T.-C.* Papyri from Panopolis in the Chester Beatty Library. — Dublin, 1964.
* *Каменцева Е. И.* Хронология. — М. 1967.
* *Селешников С. И.* История календаря и хронология. — М. 1970.
* *Сюзюмов М. Я.* Хронология всеобщая. — Свердловск, 1971.
* *Бикерман Э.* Хронология древнего мира. Ближний Восток и античность. / Перевод И. М. Стеблин-Каменского. — М. 1975.
* *Климишин И. А.* Календарь и хронология. — М. 1990.
* *Постников М. М.* Критическое исследование хронологии древнего мира. — T. I. — М. 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іраніка |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Авадзі.
Карта гістарычных абласцей Японіі — вылучана вобласць Авадзі
**Ава́дзі** (яп.: 淡路国 *Авадзі но куні*?) ці **Тансю** (яп.: 淡州?) — гістарычная вобласць Японіі на востраве Авадзі паміж астравамі Хонсю і Сікоку, якая адносілася да рэгіёну Нанкайда. Правінцыя знаходзілася на тэрыторыі сучаснай прэфектуры Хіёга.

Гісторыя
--------

Летапіс «Кодзікі» (712) сцвярджае, што востраў Авадзі быў створаны першым з усіх астравоў Японскага архіпелага. Магчыма, гэта звязана з тым, што менавіта на Авадзі ўзнік культ Ідзанагі — бажаства, якое стварыла, паводле легенды, Японскія астравы.

Правінцыя была ўтворана ў VII ст. У старажытнасці назва вобласці запісвалася іерогліфамі 淡道. Назва азначае «шлях у Ава» (востраў служыў прамежкавым звяном пры пераправе ў правінцыю Ава на востраве Сікоку). Старажытная сталіца правінцыі меркавана знаходзілася недалёка ад горада Мінаміявадзі, аднак дакладныя археалагічныя доказы пакуль не знойдзены.

Востраў Авадзі часта служыў месцам палітычнай ссылкі. Так, напрыклад, імператар Дзюнін пасля адрачэння правёў астатак жыцця на Авадзі.

У эпоху Эда вобласцю кіраваў клан Хацісука з горада Такусіма ў вобласці Ава.

Калі ў Японіі былі ўведзены прэфектуры, з-за палітычных рознагалоссяў паміж Такусіма і Авадзі жыхары Авадзі аддалі перавагу адносіцца да прэфектуры Хіёга, а не да прэфектуры Такусіма.

Паветы
------

* Міхара (паўднёвая частка вострава)
* Цуна (паўночная частка вострава)

| ⛭Гістарычныя правінцыі Японіі |
| --- |
| Кінай | Ідзумі · Каваты · Сэтцу · Ямасіра · Ямата |  |
| Такайдо | Ава (Канто) · Ідзу · Іга · Ісэ · Кадзуса · Каі · Сіма · Мікава · Мусасі · Авары · Сагамі · Сімоса · Суруга · Татомі · Хітаці |
| Тасанда | Дэва · Кадзукэ · Міна · Муцу · Омі · Сімоцукэ · Сінана · Хіда |
| Хакурыкуда | Вакаса · Кага · Нота · Сада · Этыго · Этыдзэн · Эцю |
| Сан'інда | Івамі · Ідзума · Інаба · Акі · Тадзіма · Тамба · Танга · Хокі |
| Сан'ёда | Акі · Бідзэн · Бінга · Біцю · Мімасака · Нагата · Суо · Харыма |
| Нанкайда | Ава (Сікоку) · Авадзі · Іё · Кіі · Санукі · Тоса |
| Сайкайда | Будзэн · Бунго · Ікі · Осумі · Сацума · Тыкуго · Тыкудзэн · Хіго · Хідзэн · Хюга · Цусіма |
| Хакайда | Ібуры · Ісікары · Кітамі · Кусіра · Немура · Осіма · Сірыбэсі · Тысіма · Токаты · Тэсіё · Хідака |
**Асірыйцы** (арам.: ܐܬܘܪ̈ܝܐ, саманазвы — *атураі*, *сураі*, сустракаюцца таксама назвы *айсоры*, *сурыяні*, *халдзеі*, *сіра-халдзеі*, *сірыйцы*, арм.: Ասորիներ, груз. ასურელები) — народ, які паходзіць ад старажытнага насельніцтва Пярэдняй Азіі. Паходжанне ўзыходзіць да жыхароў Асірыйскай імперыі. Непасрэднымі продкамі сучасных асірыйцаў з'яўляюцца жыхары Месапатаміі, якія размаўлялі па-арамейску і прынялі ў I стагоддзі хрысціянства.

Асірыйцы славіліся сваёй ваяўнічасцю і жорсткасцю, а таксама высокаразвітай культурай і мастацтвам. У перыяд найвышэйшай сваёй магутнасці Асірыя распасціралася ад Міжземнага мора да Персідскага заліва, а таксама валодала землямі ў Малой Азіі і Егіпце.

Сучасныя асірыйцы размаўляюць на паўночна-ўсходніх новаарамейскіх мовах, якія ўваходзяць у семіцкую сям'ю. У месцах свайго спрадвечнага пражывання амаль усе асірыйцы былі дзвюх-, трох-, а часам і чатырох-моўныя, валодаючы апроч сваёй роднай мовы мовамі асяроддзя — арабскай, персідскай і/ці турэцкай. У дыяспары, дзе знаходзіцца цяпер большасць асірыйцаў, многія перайшлі на мовы новага асяроддзя. У другім-трэцім пакаленні многія асірыйцы ўжо не ведаюць сваёй этнічнай мовы, у выніку чаго шматлікія новаарамейскія мовы знаходзяцца пад пагрозай знікнення.

Асірыйцы жывуць у Іране, Паўночным Іраку, Сірыі, Турцыі. Абшчыны асірыйцаў ёсць таксама ў Ліване, Расіі, ЗША, Швецыі, Грузіі, Арменіі, Германіі, Вялікабрытаніі і іншых краінах. Надзейныя даныя па колькасці асірыйцаў адсутнічаюць. Агульная колькасць, па розных крыніцах, складае ад 350 тысяч да 4 мільёнаў чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  BBC NEWS | Middle East | Crushing Iraq’s human mosaic
2. ↑  Detailed Tables — American FactFinder
3. ↑  Albert Habib Hourani, Minorities in the Arab World, London, Oxford University Press, 1947, p. 76
4. ↑  Iran A Country Study By Federal Research Division — Page 128 (Перапіс 1976 года)
5. ↑  World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Turkey : Assyrians
6. ↑   s.71, ISSN 1653-6894. ISBN 91-7264-128-2
7. ↑  2006 Census Table : Australia
8. ↑  Нацыянальны склад насельніцтва Расіі ў 2002 годзе
9. ↑  Вынікі перапісу ў Арменіі за 2001 год
10. ↑  Статистика Канады
11. ↑   (Перапіс 2002 года)
12. ↑  Усеўкраінскі перапіс насельніцтва 2001 года. Размеркаванне насельніцтва па нацыянальнасці і роднай мове.
13. ↑  Самый старый новый год. // The New Times, 04.04.2011

Спасылкі
--------

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае **раздзел**, напісаны  

***Main Page асірыйскай***


* Assyria online!  (англ.)
* Assyrian American National Federation  (англ.)
* Assyrian Academic Society Архівавана 24 лютага 2017.  (англ.) — асірыйскае акадэмічнае таварыства
* «Ойча наш» на арамейскай
**Эразмус Мундус** (лац.: Erasmus Mundus) - гэта міжнародная праграма супрацоўніцтва і мабільнасці ў сферы вышэйшай адукацыі, ініцыявала і фінансуе Еўрапейская камісія. Яе галоўнай мэтай з'яўляецца павышэнне якасці вышэйшай адукацыі і садзейнічанне міжкультурнаму разумення праз супрацоўніцтва з краінамі, якія не ўваходзяць у Еўрапейскі Саюз.

Па стане на 2014 год 270 тыс. студэнтаў атрымалі гранты, у сярэднім на студэнта штомесяц выдзяляецца € 272. Найбольшы ўзровень прыцягнення ў праграму на душу насельніцтва ў  Люксембургу, Ліхтэнштэйне і,  Фінляндыі,  Латвіі і,  Іспаніі.

Праграма Эразмус Мундус названа так у гонар выдатнага галандскага вучонага XV стагоддзя, гуманіста і тэолага Эразма Ратэрдамскага (1465 - 1536 ГГ.), які шмат падарожнічаў па Еўропе, вучыўся і працаваў у розных універсітэтах і яшчэ тады, амаль паўтысячагоддзя таму, зразумеў перавагі мабільнасці і міжнароднага супрацоўніцтва ў адукацыі і навучанні. Лацінскае слова «mundus» азначае «свет» і адлюстроўвае глабальную і міжкультурную арыентацыю праграмы.

Спасылкі
--------

* Праграма Erasmus Mundus Архівавана 30 красавіка 2016.
* Мажлівасць для навучання ад Erasmus Mundus
**Асістэнт-прафесар** (англ.: assistant professor) — пасада і адпаведнае навуковае званне, якая існуе ў вышэйшых навучальных установах ЗША, Канады і некаторых іншых краін. Яе, як правіла, займаюць маладыя спецыялісты, якія толькі пачынаюць навукова-педагагічную дзейнасць.

Пасаду звычайна атрымліваюць пасля атрымання доктарскай ступені ці пасля некалькіх гадоў працы на пасадзе даследчыка. У акадэмічнай іерархіі пасад і званняў гэтая пазіцыя звычайна размяшчаецца ніжэй пасады дацэнта ў большасці універсітэтаў і прыблізна эквівалентна пасадзе выкладчыка (лектара). 

У ЗША гэта пасада часта з'яўляецца першай пасадай, займаемай у рамках навукова-педагагічнай кар'еры. Пры гэтым варта памятаць, што паўнавартасныя прафесарскія пасады — гэта дацэнт, асацыяваны прафесар і поўны прафесар. Таму асістэнт-прафесар — хутчэй усё ж "асістэнт", цым "прафесар". Праз некалькі гадоў працы і пры выкананні шэрага ўмоў асістэнт-прафесар можа атрымаць павышэнне да дацэнта або асацыяванага прафесара.

На Захадзе для маладых спецыялістаў і навукоўцаў вельмі добра для далейшага кар'ернага росту пачаць працаваць на пасадзе асістэнта-прафесара, асабліва ў вядучых даследчых універсітэтах ЗША, Вялікабрытаніі і, напрыклад, у такіх краінах, як Нідэрланды, Германія, Швейцарыя ці Швецыя. Часта сотні маладых спецыялістаў прэтэндуюць на адну вакантную пасаду асістэнта-прафесара прэстыжнай ВНУ. З-за праблем з фінансаваннем колькасць пасад для штатных супрацоўнікаў няўхільна скарачаецца. Каледжы эканомяць грошы, замяняючы штатных прафесароў (асістэнт-прафесараў ці асацыяваных прафесараў) ад'юнкт-прафесарамі. З улікам гэтых фактаў менш за 20 % выпускнікоў праграм дактарантуры атрымліваюць пасады асістэнт-прафесараў пасля заканчэння адпаведных праграм навучання і абароны дысертацыі.

| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Атвержычы.
**Атвержычы** — бескурганны могільнік і 2 селішчы зарубінецкай культуры, курганны могільнік X—XI стст. каля вёскі Атвержычы Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Даследавалі ў 1950 — 1960-я г. Ю. У. Кухарэнка і К. В. Каспарава. На бескурганным могільніку ўскрыта 97 пахаванняў з трупаспаленнем у авальных або круглых ямах (I ст. да н.э. — I ст. н.э.). Знойдзена шмат ляпнога посуду, металічныя фібулы, буйныя шпількі, трапецападобныя падвескі, бранзалеты, скураны пояс, упрыгожаны бронзавымі пласцінамі і бляшкамі, і іншае. На адным з селішчаў раскапана паўзямлянка памерам 4,8 на 3 метры, заглыбленая ў зямлю на 0,7 метраў, з рэшткамі глінабітнай печы дыяметрам 0,65 метраў.

Спасылкі
--------

* Атвержычы ў энцыклапедыі «Археалогія Беларусі»
* Атвержычы (археалагічныя помнікі) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Асірыя.
Рымская правінцыя Асірыя каля 117 года.
**Асірыя** (лац.: Assyria) — правінцыя Рымскай імперыі, размешчаная прыкладна на тэрыторыі сучаснага паўночнага Ірака.

Створана каля 116 года імператарам Траянам пасля паспяховага паходу супраць Парфіі. Аднак яго пераемнік Адрыян вывеў адтуль легіёны ў 118 годзе, але гэта не азначала канец рымскага валадарства ў гэтым рэгіёне. Раней гэта тэрыторыя была прадметам варожасці паміж Парфіяй і Арменіяй. Рым займаў гэту тэрыторыю нядоўгі час у 161—165 гадах і ў 194—199 гадах і толькі ў 230 годзе змог замацавацца. У правінцыі былі ўвесь час раскватараваны два легіёны для абароны ад парфянскага ўварвання і для забеспячэння стабільнасці. Правінцыя была страчана ў 363 годзе пры імператары Іавіяне пасля няўдалага персідскага паходу Юліяна і ганебнага міру, заключанага з мэтай бяспечнага адводу войска ў Канстанцінопаль.

Часткі правінцыі з поўначы на поўдзень: Мок (лац.: Moxoene), (лац.: Rehimene), Карчайк (лац.: Corduene), (лац.: Zabdicene і (лац.: Adiabene).

Гарады з поўначы на поўдзень: (лац.: Hiaspis), Цызра (лац.: Bezabde), (лац.: Sisara), Нісібіс (ці Нізіба) (лац.: Nisibis), Сінгара (лац.: Singara), Ніневія (лац.: Nineveh), Хатра (лац.: Hatra) і Ур (лац.: Ur).

Літаратура
----------

* A. Maricq, *La Province d’Assyrie créée par Trajan*, *Syria*, 36, 1959.
* J. Teixidor, *The Kingdom of Adiabene and Hatra*, *Berytus*, 17, 1967—1968.
* C.S. Lightfoot, *Trajan’s Parthian War and the Fourth Century Perspective*, *Journal of Roman Studies*, 80, 1990.
* B. Isaac, *The Limits of Empire, The Roman Army in the East*, Oxford, 1992
* F. Millar, *The Roman Near East*, London, 1994, pp. 99-101 et 493—494
* M. Christol, *L’Empire romain du III e*, Paris, 2006.

|  Правінцыі Рымскай імперыі ў 120 годзе |
| --- |
| 
Азія · 
Аквітанія · 
Асірыя · 
Афрыка · 
Ахея · 
Балеары · 
Белгіка · 
Бетыка · 
Брытанія · 
Верхняя Германія · 
Віфінія · 
Галатыя · 
Дакія · 
Далмацыя · 
Егіпет · 
Італія · 
Іўдзея · 
Камяністая Аравія · 
Кападокія · 
Кілікія · 
Кіпр · 
Камагена · 
Корсіка і Сардзінія · 
Коцкія Альпы · 
Крыт і Кірэнаіка · 
Лікаонія · 
Лікія · 
Лугдунская Галія · 
Лузітанія · 
Маўрэтанія · 
Македонія · 
Малая Арменія · 
Мёзія · 
Нарбонская Галія · 
Ніжняя Германія · 
Норык · 
Нумідыя · 
Асраена · 
Памфілія · 
Панонія · 
Пенінскія Альпы · 
Прыморскія Альпы · 
Пісідыя · 
Понт · 
Рэцыя · 
Сірыя · 
Сіцылія · 
Месапатамія · 
Цопк (Сафена) · 
Тараконская Іспанія · 
Фракія · 
Эпір
 |
Будынак раённага цэнтра культуры
**Асіповіцкі раённы цэнтр культуры** — установа культуры ў г. Асіповічы Магілёўскай вобласці. Размешчаны па адрасе вул. Сумчанкі, 9, на скрыжаванні з вул. Ленінскай.

Створаны ў 1963 годзе ў г. Асіповічы на базе раённага Дома культуры (размяшчаўся ў розных будынках). 3 1996 года сучасная назва. Агульная плошча памяшканняў 1340 м², у тым ліку глядзельная зала на 300 месцаў, студыя гуказапісу. Пры цэнтры дзейнічаюць 23 фарміраванні, з іх 10 дзіцячых; 8 маюць званне «народны»: духавы і цымбальны аркестры, хор ветэранаў вайны і працы, ансамблі песні і музыкі «Люлечка» і «Дзівакі», эстр. танца «Капрыз», аматарскія тэатр і фота-клуб «Раніца»; званне «ўзорны» — ансамбль танца «Асарці».

Калектывы ўдзельнічаюць у культурных мерапрыемствах (міжнародныя фестывалі народнай творчасці «Вянок дружбы», народнай музыкі «Звіняць цымбалы і гармонік», усебеларускі народнага мастацтва «Беларусь — мая песня», абласны духавой музыкі «Па галоўнай вуліцы з аркестрам», раённыя фестывалі народнага творчасці «Веснавыя колеры», дзіцячай творчасці «Веснавы праменьчык», канцэрты і інш.), а таксама ў беларускім тэлефестывалі «Таленты Прыдняпроўя», тэлеконкурсе «Залатыя ключы», тэлеперадачы «Спявай, душа».

Літаратура
----------

* Асіповіцкі раённы цэнтр культуры // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
Вантробы пацука
**Вантробы**, **унутраныя органы**, або **вісцаральныя органы** (лац.: viscera, грэч. splanchnon) — органы жывёл (і чалавека), якія ляжаць у асноўным у грудной і брушной паласцях, а менавіта органы дыхання, стрававання, мочапалавыя і сардэчна-сасудзістыя. Вантробы і органы ўнутранай сакрэцыі вывучаюцца спланхналогіяй  (руск.) (бел.. Галіна медыцыны, якая вывучае захворванні ўнутраных органаў чалавека, называецца ўнутранай медыцынай (тэрапіяй).

Зноскі
------

1. ↑  Внутренности // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб. 1907—1909.
2. ↑  *Внутренности (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
3. ↑  Внутренние болезни // Медицинская энциклопедия

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бабынічы.

**Бабы́нічы (Бабына)** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нача.

Плошча паверхні возера 0,6 км². Даўжыня 1,87 км, найбольшая шырыня 0,43 км. найбольшая глыбіня дасягае 5 м, сярэдняя каля 1,9 м. Даўжыня берагавой лініі складае 4,5 км, плошча вадазбору 67,5 км². Аб'ём вады ў возеры 1,18 млн. м³.  

Катлавіна возера падпруднага тыпу серпавіднай формы, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы спадзістыя, на ўсходзе стромкія вышынёй 30—40 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, на паўночным захадзе і захадзе возера берагі сплавінныя. На паўночным захадзе, захадзе і поўдні возера пойма шырынёй да 600 метраў. Дно плоскае. Мелкаводдзе выслана пяском і апясчаненым ілам, на большых глыбінях — крэменязёмістым сапрапелем і гумусавай глінай. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 2,5 м і займае каля 83% плошчы возера.  

Возера эўтрофнае, праточнае. Упадаюць ручаі, пратока з возера Бабына і рака Быстрыца, выцякае пратока ў возера Нявіда.

У возеры водзяцца акунь, шчупак, лешч, краснапёрка, плотка, гусцяра, лінь, язь, мянтуз і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Бабынічы, Быстрыца, Загарані.

Зноскі
------

1. ↑  Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 19. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2). — С. 194.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 19. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Ліст карты N-35-33. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. (руск.)
**Франк Люк** (ням.: Frank Luck; нар. 5 снежня 1967, Шмалькальдэн, Зуль) — нямецкі біятланіст, двухразовы алімпійскі чэмпіён, 11-разовы чэмпіён свету, шматразовы прызёр Алімпійскіх гульняў і чэмпіянатаў свету.

Завяршыў кар’еру ў пачатку сезона 2004/05.

Спартыўная кар’ера
------------------

Выступаў спачатку за зборную ГДР, пазней — за зборную Германіі.

З дзяцінства Франк Люк захапляўся лыжнымі гонкамі, аднак у 1980 годзе перайшоў у біятлон. У 1988 годзе 21-гадовы Франк атрымлаў права стартаваць на зімовых Алімпійскіх гульнях у Калгары, дзе ён у спрынтарскай гонцы паказвае шосты вынік.

У наступным годзе Люк становіцца двухразовым чэмпіёнам свету, заваяваўшы два залатыя медалі ў спрынце і ў эстафеце на Чэмпіянаце свету ў Фейстрыцы. З-за хваробы ён быў вымушаны прапусціць зімовыя Алімпійскія гульні 1992 года ў Альбервіле, аднак ужо праз два гады, на Алімпіядзе ў Лілехамеры, ён становіцца алімпійскім чэмпіёнам.

Апошнім у кар’еры Франка Люка стаў сэзон 2003/2004.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* — 2006. Праверана 27 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60582585'></a>
2. ↑  Frank Luck // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікіфаровіч.
**Ванкарэм Валяр’янавіч Нікіфаровіч** (15 лістапада 1934, Мінск — 2011, Чыкага) — беларускі літаратуразнавец, крытык, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. У 1957 годзе скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў рэдактарам мастацкай літаратуры Дзяржаўнага выдавецтва БССР. З 1965 года — старшы рэдактар, з 1976 года — загадчык аддзела Галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання. За аповед у адной з праграм пра планы Святланы Алексіевіч напісаць кнігу «Цынкавыя хлопчыкі» быў звольнены з тэлебачання, у 1983 годзе ўладкаваўся памочнікам галоўнага рэжысёра па літаратурнай частцы Тэатра-студыі кінаакцёра пры Дзяржкіно БССР, з 1987 года — кіраўнік літаратурна-драматычнай часткі Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. У 1993 годзе эміграваў у ЗША, браў удзел у жыцці беларускай грамады ў Чыкага, пісаў літаратуразнаўчыя артыкулы, укладальнік зборніка драматургіі беларускай эміграцыі «Урачыстасць у садзе» (Мінск, 2007).

Узнагароджаны балгарскім ордэнам Кірыла і Мяфодзія.

Творчасць
---------

Пачаў выступаць у друку з 1958 года як літаратурны крытык. Артыкулы, прысвечаныя літаратурным узаемасувязям Беларусі з замежнымі краінамі, сабраны ў кнігах «Усяму свету — свой дар» (1973), «Дарогі ў шырокі свет» (1979).

Працаваў таксама ў галіне мастацкага перакладу. З балгарскай мовы на беларускую пераклаў аповесці К. Грыгорава «Танча з Гарацвета» (1961), К. Калчава «Закаханыя птушкі» (1964), «Люба» (1984), раман Г. Караславава «Нявестка» (1966), анталогію балгарскага апавядання «Скарб» (з Н. Гілевічам, 1967), аповесць Г. Угарава «Кліча Радопскі бор» (1972), кнігу С. Паптонева «Беларусь — белая балада» (з Р. Барадуліным, 1979), анталогію гумарыстычнага апавядання «Адпачынак з байкапісцам» (1980), аповесць Г. Мішава «Матрыярхат» (1981), аповесці С. Паптонева «Спачатку быў хлеб», Слава Х. Караславава «Такая любоў», Ц. Іарданава «Выпадковы стрэл», уключаныя ў зборнік «Такая любоў» (1987), кніжку гумару «Усмешкі на старых фотаздымках» (1990), асобныя п’есы Д. Асенава, Л. Мілевай, В. Пятрова, С. Страціева, С. Цанева, Х. Бойчава, творы Эліна Пяліна. На рускую мову пераклаў зборнік «Габровские улыбки» (1968) і «Улыбки друзей» (1981). Пераклаў таксама п’есы А. Арбузава «Мой бедны Марат» (1965), І. Малеева «Надзея Путніна» (1988) і С. Злотнікава «Вар’яцкае жыццё» (1989), пастаўленыя ў тэатры імя Я. Купалы. Напісаў у сааўтарстве з В. Раеўскім п’есу «Страсці эпохі» па матывах незавершаных раздзелаў рамана І. Мележа «Завеі, снежань» (пастаўлена ў 1989).

Аўтар сцэнарыяў дакументальных і тэлевізійных фільмаў «Помнікі не маўчаць» (1971), «Дом Макаравых» (1975), «Такая ў зямлі песня» (1978), «Паэзія Янкі Купалы» (1982), «Верыць сэрцам у Перамогу» (1985), «Паэзія Рыгора Барадуліна» (1988), «Лінія лесу» (пра С. Станюту, 1990), інсцэніровак для Беларускага тэлебачання па творах А. Куляшова, І. Мележа, А. Кулакоўскага, І. Пташнікава, Р. Барадуліна і інш.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: js2011639739 · NUKAT: n2010050475 · VIAF: 306147722 |
у даліне Хаўкадалур
возера Блезі
**Хаўкадалур** (ісл. *Haukadalur*) — даліна ў Ісландыі.

Даліна Хаўкадалур знаходзіцца ў паўднёвай частцы Ісландыі, паўночней за возера Лейгарватн, і знаходзіцца на Ісландскім залатым коле. Цікавыя ў даліне шматлікія гейзеры, сярод якіх знакамітыя Гейсір, альбо *Вялікі Гейзер*, і Строкюр. Вялікі Гейзер выкідвае струмені вады і пары шматразова за дзень, але неперыядычна. Строкюр "разраджаецца" кожныя 10 хвілін. 

Акрамя гейзераў, у даліне мноства невялікіх гарачых крыніц, сярод якіх вылучаюцца нябесна-блакітнае возера Блезі. На поўначы даліны, у падножжа Ісландскага плато, знаходзіцца вадаспад Гюдльфос, адзін з самых прыгожых у Ісландыі.

Спасылкі
--------

* (да вулканічных форм праяўлення) Архівавана 5 снежня 2004.
* гарачыя крыніцы Ісландыі Архівавана 4 сакавіка 2016. - ням.
**Ба́бчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Бабчын.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Варацецкага і Мокішскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Рудакоўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Олуф II Харальдсен** (дацк.: Oluf II Haraldsen, пам. 1141) — дацкі анты-кароль-бунтар, кіраўнік Сконэ з 1139 года.

Олуф — сын Харальда Дзіды, унук дацкага караля Эрыка I. Дзядзька Олуфа Эрык II забіў Харальда і 6 яго сыноў, за выключэннем Олуфа. Пасля беспаспяховай спробы атрымаць прастол па спадчыне Олуф у 1139 годзе абвясціў сябе каралём Сконэ. Змагаўся супраць дацкага караля Эрыка III. Падчас грамадзянскай вайны здзяйсняў набегі на тэрыторыю Даніі, падчас аднаго з якіх забіў біскупа Роскіле, за што быў адлучаны Папам Інакенціем II ад царквы. У 1143 годзе Эрык III арганізаваў паход у Сконэ, падчас якога забіў Олуфа.
**Фракійская грабніца** — частка старажытнага некропаля каля горада Казанлык, Балгарыя. Аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 1979 года.

Грабніца была створана ў канцы IV — пачатку III стагоддзя да н.э. для фракійскага кіраўніка Райгоса. Сцены абліцаваны мармуровымі плітамі і ўпрыгожаны фрэскамі. Карціны, якія апавядаюць пра жыццё фракійцаў і іх ваенныя перамогі, створаны мастаком Кадзамакісам, які выкарыстоўваў у сваёй працы 4 колеры: чорны, чырвоны, жоўты і белы. Сюжэты фрэсак звязаны з часам кіравання чалавека, для якога была пабудавана грабніца.

У цэнтры залы насупраць уваходу знаходзіцца выява мужчыны і жанчыны, якія сядзяць за сталом са стравамі, вакол іх — слугі з падарункамі. Вышэй — фігура Багіні-маці (Дэметры), якая кіруе падземным царствам. Даволі рэалістычна прадстаўлены сцэны пахавальнай цырымоніі — выява шлюбнай пары, якая трымаецца за рукі, сімвалізуе развітанне і растанне ў свеце мёртвых.

Грабніца фракійскага кіраўніка была знойдзена салдатам у 1944 годзе падчас збудавання акопа ў паўночна-ўсходняй частцы горада Казанлык.

Сёння доступ да грабніцы абмежаваны для таго, каб забяспечыць захаванасць фрэсак. Для турыстаў створана дакладная копія.

Галерэя
-------

* Сцэны развітання з памерлымСцэны развітання з памерлым
* Фракійскі цар і царыцаФракійскі цар і царыца
* Гонкі на калясніцахГонкі на калясніцах
* Кучар і квадрыга, рэпрадукцыя насценнага роспісуКучар і квадрыга, рэпрадукцыя насценнага роспісу
* Кучар і запражныя коні, рэпрадукцыя насценнага роспісуКучар і запражныя коні, рэпрадукцыя насценнага роспісу
* Купал над фракійскай грабніцай і арка (злева) асманскага перыядуКупал над фракійскай грабніцай і арка (злева) асманскага перыяду
* Гліняныя разеткі і пацеркі пахавальнага вянкаГліняныя разеткі і пацеркі пахавальнага вянка
* Залатыя ўпрыгожванні пахавальнага вянкаЗалатыя ўпрыгожванні пахавальнага вянка
* Сярэбраны гарлач з пазалотайСярэбраны гарлач з пазалотай
* Купальны фрыз фракійскай грабніцы.Купальны фрыз фракійскай грабніцы.
* Злева направа: вастрадонная амфара, гліняная айнахоя, гліняны аскасЗлева направа: вастрадонная амфара, гліняная айнахоя, гліняны аскас

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фракійская грабніца ў Казанлыку

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Балгарыі |
| --- |
|  | 
* Баянская царква
* Мадарскі коннік
* Пячорныя цэрквы ў Іванаве
* Фракійская грабніца ў Казанлыку
* Старажытны горад Нясебыр
* Нацыянальны парк Пірын
* Рыльскі манастыр
* Прыродны запаведнік Срэбырна
* Фракійская грабніца ў Свештарах

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Universalis |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ванкарэм.

**Ванкарэм** — невысокі скалісты мыс на паўночным узбярэжжы Чукоцкага мора, каля вусця лагуны Ванкарэм. Размешчаны паміж мысам Шміта на захадзе і Калючынскай губой на ўсходзе. Уваходзіць у Іульцінскі раён Чукоцкай аўтаномнай акругі Расіі.

У 2 км на паўднёвы захад знаходзіцца сяло Ванкарэм. У 2 кіламетрах на ўсход ад мыса размешчаны малы востраў Каркарпко.

На ўсход ад мыса Ванкарэм, Нільс Адольф Эрык Нордэншэльд выявіў рэшткі старажытнага жылля, а таксама шматлікія косці паўночных аленяў і мядзведзяў. На берагах мыса размешчана буйное лежбішча маржоў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Невядомы мастак. Алегорыя, што выяўляе месяц **вантоз**
**Ванто́з** (фр.: ventôse, паводле лац.: ventosus — ветраны) — 6-ы месяц (19/20 лютага — 20/21 сакавіка) французскага рэспубліканскага календара, які дзейнічаў з кастрычніка 1793 па 1 студзеня 1806.

Як і ўсе месяцы французскага рэспубліканскага календара, складаўся з 30 дзён, якія падзяляліся на 3 дэкады. Кожны дзень меў назву сельскагаспадарчай расліны, акрамя пятага ды дзясятага дзён, якія мелі назву свойскай жывёлы і сельскагаспадарчай прылады адпаведна.

Гл. таксама
-----------

* Вантозскія дэкрэты

| Французскі рэспубліканскі каляндар |
| --- |
| 
* Вандэм’ер
* Брумер
* Фрымер
* Нівоз
* Плювіёз
* Вантоз
* Жэрміналь
* Фларэаль
* Прэрыяль
* Месідор
* Тэрмідор
* Фрукцідор

 |
| Азіяцка-Ціхаакіянскі тэатр ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны |
| --- |
| Самоа • Біта Пака • Тома • Цындаа • Мікранезія • Гуам |

**Бі́тва пры Бі́це Па́цы** (англ.: The Battle of Bita Paka) — бітва, якая адбылася 11 верасня 1914 года ў некалькіх кіламетрах на поўдзень ад вёскі Кабакаўл на востраве Новая Брытанія ў ходзе ўварвання аўстралійскага ваенна-марскога і пяхотнага экспедыцыйнага корпуса ў Германскую Новую Гвінею на пачатку Першай сусветнай вайны, скончыўшаяся яе акупацыяй. Асноўнай мэтай аперацыі, як і пры ўварванні новазеландскіх войскаў у Германскае Самоа ў жніўні, з’яўляўся захоп стратэгічна важнай радыёстанцыі, уплыў якой, на думку аўстралійцаў, распаўсюджваўся і на караблі германскай Усходне-Азіяцкай крэйсерскай эскадры. Магутны германскі ВМФ прадстаўляў істотную пагрозу інтарэсам Брытанскай імперыі. Галоўнай задачай брытанскага і аўстралійскага урадаў у гады вайны было звядзенне да мінімуму моцы флоту Германскай імперыі.

Пасля правядзення аўстралійцамі высадкі, якая не сустрэла супраціву, аб’яднаныя германскія войскі, якія складаліся з немцаў-рэзервістаў і часткова падрыхтаваных да вядзення бою меланязійскіх паліцэйскіх, паднялі буйное паўстанне, і аўстралійцам прыйшлося ўступіць у бой. Праз дзень абодва бакі панеслі сур’ёзныя страты, аўстралійцы занялі радыёстанцыю ў раёне Біце Пакі.

Бітва стала першай крупнай бітвай аўстралійскіх войскаў падчас вайны і найбольш важнай бітвай падчас аперацыі; рэшткі германскіх войскаў эвакуіраваліся ў Тому, наступная аблога якой прывяла да капітуляцыі германскага гарнізона і поўнага авалодання войскамі Антанты востравам.

Зноскі
------

1. 1 2  The action at Bita Paka (англ.).  awm.gov.au. Архівавана з першакрыніцы 7 мая 2018. Праверана 30 жніўня 2014.
2. ↑  Battles - The Battle of Bita Paka, 1914 (англ.).  firstworldwar.com. Праверана 30 жніўня 2014.
**Вандроўны голуб** (лац.: Ectopistes migratorius) — вымерлы від птушак з сямейства галубіных, вылучаемы ў монатыпічны род *Ectopistes*. Яго назвы на розных мовах звязаныя са схільнасцю гэтага віду да міграцый: галубы пастаянна мігравалі велізарнымі зграямі ў пошуках ежы, хованак і месцаў гнездавання. Птушкі былі памерам каля 40 см у даўжыню, мелі ў асноўным шэрую верхнюю і больш светлую ніжнюю часткі тулава, пералівістае бронзавае апярэнне на шыі і чорныя плямы на крылах. У памерах і афарбоўцы назіраўся палавы дымарфізм, самкі былі драбней і цямней. Від жыў у лісцевых лясах усходняй частцы Паўночнай Амерыкі (ад Паўднёвай Канады да Паўночнай Караліны), а размножваўся галоўным чынам блізу Вялікіх азёраў. Рацыён у асноўным складалі насенне дрэў, плады раслін і бесхрыбетныя.

У Паўночнай Амерыцы ў XVI–XVIII стагоддзях гэты від быў самай шматлікай птушкай, максімальная колькасць якой дасягала ад 3 да 5 мільярдаў асобін. Паляванне на вандроўных галубоў вялося яшчэ карэннымі амерыканцамі, яго маштабы істотна павялічыліся ў XIX стагоддзі з рассяленнем на мацерыку еўрапейцаў. Галубінае мяса выкарыстоўвалася ў якасці таннага харчавання. На зніжэнне колькасці віду і яго наступнае выміранне паўплывалі і іншыя фактары: масавы забой буйных гнездавых калоній і паўсюдная высечка лясоў, якая знішчыла яго натуральнае асяроддзе пражывання. Знікненне вандроўнага голуба з'яўляецца класічным прыкладам знішчэння чалавекам масавага віду, які налічваў мільярды асобін, у выніку неабмежаванага палявання і знішчэння асяроддзя пражывання. Апошняя дзікая асобіна меркавана была забітая ў 1901 годзе, а 1 верасня 1914 года ў заапарку Цынцынаці памёр апошні прадстаўнік гэтага віду — самка па мянушцы Марта.

Апісанне
--------

Даўжыня каля 30 см, размах крылаў да 65 см. Зграбная птушка з доўгім клінападобным хвастом, зверху шаравата-бурая, знізу карычнявата-чырвоная. Самка больш цёмная. Карміўся пераважна жалудамі, каштанамі, рознымі арэхамі. Зімаваў на поўдні ЗША.

Зноскі
------

1. ↑  Gill F. Donsker D. & Rasmussen P. (Eds.): Pigeons (англ.). *IOC World Bird List (v11.1)* (19 студзеня 2021). doi:10.14344/IOC.ML.11.1. Праверана 31 студзеня 2021.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Распрацоўка новага вайсковага пісталета для Швейцарскага войска на замену вельмі якаснаму, але і вельмі дарагому і маральна састарэламу пісталету SIG P210 была пачатая ў пачатку 1970х гадоў. Паводле патрабаванняў войска, новы пісталет павінен быў валодаць традыцыйнай для швейцарскай зброі высокай надзейнасцю і дакладнасцю стральбы, невялікай масай, самовзводным ударна-спускавым механізмам, і, што немалаважна, умераным коштам. Вядомая швейцарская кампанія SIG распрацавала такі пісталет, і ў сярэдзіне 1970х ён быў прыняты на ўзбраенне пад пазначэннем Pistole 75. Пісталет, несумнеўна, меў вялікі экспартны патэнцыял, але ў сілу цвёрдых абмежаванняў, накладзенных швейцарскім заканадаўствам, яго экспарт быў абмежаваны. Таму кампанія SIG уступіла ў альянс з вядомым германскім вытворцам зброі, кампаніяй J. P. Sauer & Sohns, што дазволіла наладзіць выпуск пісталетаў, атрымалых камерцыйнае пазначэнне SIG-Sauer P220.
З 1981 года быў прыняты на ўзбраенне ў арміі і паліцыі Японіі, Аўстрыі, Францыі і шэрагу іншых краін. З 1977 года паступіў на рынак ЗША кампаніямі «FN Browning» и «Hawes National Corp. of Van Nuys». У ЗША пісталеты SIG - Sauer P220 пастаўляліся пад патроны 9×19 мм Парабэлум, .38 Super і .45 ACP.

| ⛭Пісталеты SIG |
| --- |
| 
* SIG P210
* SIG P220
* SIG P226
* SIG Pro series
	+ 2009
	+ 2022
	+ 2340
* SIG GSR
* SIG Mosquito
* SIG P225
* SIG P226
* SIG P229
* SIG P230
* SIG P232
* SIG Sauer P238
* SIG P239

* SIG P245
* SIG P250 DCc

 |
**SP Kava** (сапраўднае імя Юрый Касцень) — прадстаўнік хвалі беларускага рэпу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 27 снежня 1989 года ў Вілейцы, працяглы час жыў у Мінску.

Адзін з заснавальнікаў гурта PANaNieba. Уласную дзеяздольнасць у якасці сольнага выканаўцы SP Kava прадэманстраваў, калі запісаў некалькі твораў па матывах хітоў Neuro Dubel i Akute.

У чэрвені 2013 года прэзентаваў дэбютны ЕР «Што табе сніцца». Па задуме SP Kava, праз усе песні прасочваецца гісторыя дэпрэсіўнага героя, які збягае ад рэальнасці. У тым жа годзе быў намінаваны на прэмію «Героі году 2013» па версіі Tuzin.fm.

28 студзеня 2015 года — ЕР «яМы». SP Kava шукае не толькі свой уласны гук, але яшчэ і сэнсы па жыцці: «*Калі задацца мэтаю назваць формулу гэтага альбому, то яна будзе такой: дыстанцыянаванне плюс самакапанне, а можа нават самазакопванне. У такім разе і атрымліваюцца „яМы"»*. У міні-альбом увайшлі пяць трэкаў, у тым ліку «Думалі», запісаны для праекту «Re:Песняры».

2021 год — як рэакцыя на гісторыю пераўвасоблены альбом «яМы» выходзіць на сучасных стрымінгавых пляцоўках.

SP Kava вылучаецца тым, што не працуе па звыклай схеме, а ўскладняе сваю музыку. Ён спрабуе намацаць сваё, адрознае гучанне.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* яМы LP (2021)

### Міні-альбомы

* Што табе сніцца (2013)
* яМы EP (2015)

### Зборнікі

* Re:Песняры (2014), трэк «Думалі»

Зноскі
------

1. ↑  Палёты ў сьне і наяву / Tuzin.fm **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2017. Праверана 1 сакавіка 2017.
2. ↑  Шорт-ліст прэміі «Героі году 2013» па вэрсіі TUZIN.FM **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 чэрвеня 2021. Праверана 1 сакавіка 2017.
3. ↑  SP Kava зьдзейсьніў самазакопваньне (+аўдыё/+спампаваць) / Experty.by
**SOS** (СОС) — міжнародны сігнал бедства ў радыётэлеграфнай (з выкарыстаннем азбукі Морзэ) сувязі. Сігнал уяўляе сабой паслядоўнасць «тры кропкі — 3 працяжнікі — тры кропкі», якая перадаецца без паўзаў паміж літарамі (· · · — · · ·). Такім чынам, SOS — асобны знак азбукі Морзэ, прадстаўлены ў выглядзе паслядоўнасці літар толькі для выгоды запамінання. Такія сімвалы запісваюць з рысай-над літар: SOS. Насуперак распаўсюджанаму перакананню, SOS не з'яўляецца абрэвіятурай. Гэта проста выпадкова абраная паслядоўнасць, зручная для запамінання, якая лёгка распазнаецца на слых. Фразы, якія часта звязваюць з гэтым сігналам, такія як *Save Our Ship* (выратуйце наш карабель), або *Save Our Souls*, *Save Our Spirits* (ратуйце нашы душы), або *Swim Or Sink* (плывіце або патонем) з'явіліся пасля прыняцця сігналу. У галасавой сувязі сігнал «SOS» не ўжываецца, сігналам бедства служыць «Mayday».

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
Скульптуры мадонны, 1400
**Мяккі стыль** (ням.: Weicher Stil) — плыня ў заходнееўрапейскім, пераважна нямецкім і чэшскім, мастацтве позняй готыкі 1380-1430-я гг.. Для твораў «мяккага стылю», прасякнутых уплывамі містычных вучэнняў, характэрны лірычнасць і эмацыйная насычанасць вобразаў, што сведчыць пра паступовае разлажэнне канонаў сярэдневяковага мастацтва. У жывапісе тыповымі ўзорамі «мяккага стылю» з'яўляюцца творы так званага Майстра Тршэбанскага алтара  (руск.) (бел. Конрада з Зёста, так званага Верхнярэйнскага майстра, у скульптуры — так званыя прыгожыя мадонны  (польск.) (бел. невялікія алтарныя статуі з каменя ці дрэва, радзей з алебастру.

Гл. таксама
-----------

* Марыя з дзіцем, Рось

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Pinder W. Zum Problem der «Schönen Madonnen» um 1400, «Jahrbuch der preussischen Kunstsammlungen», 1923, Bd 44, S. 147—170; Ausstellung. Schöne Madonnen. 1350—1450. [Katalog], Salzburg, 1965.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мяккі стыль
**Сяргей Уладзіміравіч Сцельмашонак** (нар. 6 лютага 1956, Ленінград, Расія) — беларускі дызайнер і мастак. Член Беларускага саюза дызайнераў і Беларускага саюза мастакоў.

Біяграфія
---------

У 1978 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Быў вучнем у А. В. Чарнышова.

З 1978 года ўваходзіць у Беларускі саюз мастакоў.

З 1984 года ўваходзіць у Беларускі саюз дызайнераў.

Працаваў мастаком-афарміцелем для беларускіх часопісаў: «Крыніца», «Охота и рыбалка», «Кур’ер» і г.д.

Вядомы як «мастак, які малюе котак».

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* *Н. В. Федасеенка.* Белорусский союз дизайнеров. — Мінск: Белорусский союз дизайнеров, 1998. — 316 с.

Спасылкі
--------

* 
* Архівавана 15 жніўня 2020.
*
**Вага́нава** (руск.: Вага́ново) — вёска Рах’інскага гарадскога паселішча Усевалажскага раёна Ленінградскай вобласці Расіі.

Гісторыя
--------

У 1940 годзе вёска налічвала 56 двароў.

У час Вялікай Айчыннай вайны, у 1941—1944 гадах у вёсцы знаходзіўся пункт сувязі Ленінградскага фронту (кодавая назва — «Тройка-1»). Ён быў злучаны з «вялікай зямлёй» пракладзеным па дне Ладажскага возера падводным кабелем. У 1975 годзе на ўскраіне вёскі быў адкрыты мемарыял «Тройка-1» — адноўлены бліндаж пункта сувязі з мемарыяльнай дошкай.

У час Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы былі разгорнуты наступныя медыцынскія ўстановы:

* Ваенна-марскі шпіталь КБФ № 5 (1941—1944)
* Эвакуацыйны прыёмнік № 740 (1941—1942)
* Палявы рухомы шпіталь № 2234 (1941—1943)
* Палявы рухомы шпіталь № 2228 (1944)[30].

У 1958 годзе насельніцтва вёскі складала 1156 чалавек. У 1997 годзе ў вёсцы пражываў 161 чалавек, у 2002 годзе — 1080 чалавек (рускіх — 82 %), у 2007 годзе — 900.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Палац Манклоа** (ісп.: Palacio de la Moncloa) у Мадрыдзе — з 1977 года афіцыйная рэзідэнцыя прэм'ер-міністра Іспаніі. Разам з прылеглымі прэс-офісамі і офісам намесніка прэм'ер-міністра ён утварае так званы комплекс Манклоа. У гэтым будынку кожную пятніцу праходзяць паседжанні савета міністраў Іспаніі. Сваёй назвай палац абавязаны герцагам Манклоа. Падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі палац быў цалкам разбураны і пасля адноўлены з нуля.

Першым у палацы Манклоа асталяваўся першы дэмакратычна абраны прэм'ер-міністр Іспаніі Адольфа Суарэс. Да гэтага офіс прэм'ер-міністра Іспаніі знаходзіўся на мадрыдскім праспекце Пасеа-дэ-ла-Кастэльяна. Манклоа ўжо зацвердзіўся ў іспанскіх СМІ як сінонім апарата прэм'ер-міністра Іспаніі.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Манклоа**
* Афіцыйны сайт урада Іспаніі  (ісп.)
**Палац Зічы ў Будапешце** (венг.: Zichy-kastély) — двухпавярховы будынак у стылі барока ў раёне Обуда, пабудаваны для графа Міклаша Зічы ў 1746—1757 гадах архітэктарам Хенрыкам Янашам Егерам. У наш час у палацы размяшчаюцца культурны цэнтр і тры музея: Музей Лаяша Кашака, Музей Віктара Вазарэлі і Обудайскі музей. У Музеі Кашака працуе экспазіцыя, прысвечаная творчасці гэтага мастака-авангардыста і паэта ў 1915—1967 гады. У новую пастаянную выстаўку музея ўваходзяць экспанаты, якія распавядаюць пра венгерскае мастацтва XX стагоддзя. Обудайскі музей захоўвае дакументы і прадметы гісторыі Обуды пачынаючы з рымскага перыяду і да XX стагоддзя, сярод якіх асоба вылучаюцца каваныя ўпрыгожванні старых обудайскіх дамоў, а таксама прадметы іх інтэр’ераў перыяду сецэсіёну.

Будынак палаца быў разбураны падчас Другой сусветнай вайны, працэс рэстаўрацыі зацягнуўся на доўгія гады. У летні час у палацы праходзяць розныя оперныя пастаноўкі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Будапешт: [путеводитель] / С. Кузьмичева, О. Кузьмичев. — М.: Эксмо, 2008. — 384 с.: ил. — (Оранжевый гид).

Спасылкі
--------

* Обудайскі музей на сайце museum.hu  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Жамчужына (значэнні).

**«Жамчужына»** (фр.: La Perle, руск.: Жемчужина або руск.: Прелестная жемчужина) — балет-дывертысмент у адной дзеі на лібрэта і харэаграфію Марыуса Петыпа і музыку Рыкарда Дрыга.

Гісторыя
--------

Балет «Жамчужына» быў створаны як упрыгожванне для гала-канцэрта, дадзенага ў Вялікім тэатры Масквы ў гонар каранацыі імператара Мікалая II і імператрыцы Аляксандры Фёдараўны. Прэм’ера балета адбылася пасля выканання сцэн з оперы Міхаіла Глінкі «Жыццё за цара» 29 мая (17 мая па ст. ст.) 1896 года. У арыгінальны склад «Жамчужыны» ўвайшлі самыя высокапастаўленыя танцоры Санкт-Пецярбургскага і Маскоўскага Імператарскіх тэатраў.

Зноскі
------

1. 1 2  *Garafola, Lynn.* The Diaries of Marius Petipa. — Studies In Dance History, vol. III, no. 1.
2. ↑  *Levenson, A.A.* Imperial Coronation Program for the Gala Presentation at the Imperial Bolshoi Theater in Moscow 17 May 1896 on the occasion of the Holy Coronation of His Imperial Majesty the Sovereign Emperor Nikolai Aleksandrovich and Her Imperial Majesty the Sovereign Empress Aleksandra Feodorovna. — 1896.
**Дзіпэнся Іку** (1765 — 12 верасня 1831) — японскі пісьменнік перыяду Эда. Працаваў у жанрах лірычнай сатыры, раманаў для дарослых, папулярных апавяданняў для простага народа. Сапраўднае імя — **Сігэта Садакадзу**.

Біяграфія
---------

Пра першую палову жыцця Дзіпэнся Іку вядома вельмі мала. Ён нарадзіўся ў 1765 годзе ў правінцыі Суруга ў самурайскай сям’і. Магчыма Іку служыў нейкаму феадалу, але неўзабаве быў звольнены. Ва ўзросце 23 гадоў ён пераехаў у Осаку, дзе паступіў на службу да гарадскога чыноўніка Одакіры, але праз некалькі месяцаў зноў страціў працу.

У 1789 году Іку узяў сабе псеўданім Цікамацу Ёсіці і разам з маладымі пісьменнікамі Вакатакэ Фуміе і Намікі Сен’я апублікаваў першую п’есу для дзёруры «Бітва Кінасіты Кагахадзамі». У 1794 годзе ён перабраўся ў Эда, дзе пачаў працаваць у жанры раманаў для дарослых *кібесі*. На працягу наступных 20 гадоў Іку выдаў каля 23 твораў. У 1801—1804 гадах ён працаваў над сатырычнымі апавяданнямі і ў 1802 годзе ўпершыню апублікаваў «На сваіх дваіх па Такайдаскім тракце». Гэта твор быў вельмі добра ўспрынята чытачамі. Ён разышоўся вялікімі накладамі і яго перавыдавалі некалькі разоў на працягу 21 года. Дзякуючы ганарарам ад «Падарожжаў», Іку пакончыў са сваім цяжкім фінансавым становішчам і да канца жыцця змог выдаць больш за 360 твораў розных жанраў. Акрамя сатырычных апавяданняў ён апублікаваў шэраг падручнікаў для гараджан і сялян, дапамагаў маладым пісьменнікам, выдаючы іх працы пад сваім імем, каб заваяваць ім папулярнасць сярод чытачоў. Рэшту жыцця Іку правёў у Эда, дзе і памёр у 1831 годзе. Яго пахавалі ў манастыры Тоеін ў раёне Цюо сучаснага Токіа.

Зноскі
------

1. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 17 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
2. ↑  JIPPENSHA IKKU // Encyclopædia Universalis — Encyclopædia Britannica. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1340194'></a>

Літаратура
----------

* Рубель В. А. Японська цивілізація: традиційне суспільство і державність. — Київ: «Аквілон-Прес», 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90768878 · BNE: XX5388202 · BNF: 12300414r · CiNii: DA00555504 · GND: 133397416 · ICCU: UFIV084220 · ISNI: 0000 0000 8060 8083 · LCCN: n80015638 · NDL: 00272704 · NLA: 35950231 · NLP: A27736933 · NTA: 073733156 · SUDOC: 031869602 · VIAF: 108369790 |

 |
**Марыя-Мадрэ** (ісп.: María Madre) — найбуйнейшы востраў архіпелага Марыі. Адміністрацыйна належыць да мексіканскага штата Наярыт. Плошча - 145,28 км². Насельніцтва (2005 г.) - 1 116 чал.

Востраў знаходзіцца ў 99,43 км ад мацерыковай часткі Мексікі, у 808 км на паўночны захад ад Мехіка, сталіцы Мексікі. Даўжыня з паўночнага захада на паўднёвы ўсход — 20,43 км. Найбольшая шырыня — 11,2 км. Паўночны захад вострава ўяўляе камяністую засушлівую даліну, пакрытую хмызнякамі і травамі. Астатняя частка вострава Марыя-Мадрэ — узгорыстае плато са стромкімі абрывамі. Найвышэйшы пункт — мыс Ракалоса (616 м).

Флора і фаўна прадстаўлена мноствам рэдкіх відаў раслін і жывёл. З 2010 г. уваходзіць у склад біясфернага запаведніка архіпелага Марыі.

Адкрыты ў 1532 г. іспанскімі канкістадорамі. Атрымаў назву ў гонар Святой Марыі. У 1905 г. выкуплены федэральным урадам Мексікі. Тут была пабудавана турма, якая дзейнічае і ў нашы дні.

Спасылкі
--------

* The Marías Islands
* Convicts are Condemned to a Paradise in Mexico