recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1-я Буда-Кашалёўская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў жніўні 1943 года на базе атрадаў, вылучаных 10-й Журавіцкай партызанскай брыгадай. Дзейнічала на тэрыторыі Буда-Кашалёўскага і Жлобінскага раёнаў. 2 кастрычніка, 20 — 25 лістапада, 2 снежня 1943 года брыгада (1585 партызан, 4 атрады) паатрадна злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* 108-ы партызанскі атрад імя Р. І. Катоўскага;
* 262-і партызанскі атрад імя В. П. Чкалава;
* 263-і партызанскі атрад імя М. І. Кутузава.

Пазней у складзе брыгады былі створаны:

* партызанскі атрад імя К. К. Ракасоўскага;
* партызанскі атрад імя А. В. Суворава,

108-ы партызанскі атрад быў вылучаны ў самастойны.

15 кастрычніка 1943 года з асабовага складу 3-й роты 263-га атрада імя М. І. Кутузава арганізаваны атрад «Смерць фашызму» (расфарміраваны 4 лістапада таго ж года), а таксама згадваецца атрад імя Р. К. Арджанікідзэ, але яго баявая дзейнасць не праследжваецца.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* Аляксей Мікалаевіч Дземчанка (жнівень — снежань 1943).

### Камісар

* Станіслаў Паўлавіч Каспрук (жнівень — снежань 1943).

### Начальнікі штаба

* Аркадзь Ягоравіч Фінадзееў (жнівень — кастрычнік 1943);
* Пётр Яфрэмвіч Мацюшкоў (кастрычнік — снежань 1943).

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунцы Гомель — Жлобін. У ліпені — жніўні 1943 года пусцілі пад адхон 27 эшалонаў, знішчылі 47 аўтамашын, 12 мастоў, захапілі 10 кулямётаў, 13 аўтаматаў і 180 вінтовак. У жніўні — верасні 1943 падарвалі больш за 1000 рэек.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.

Спасылкі
--------

* 1-я Буда-Кошелёвская бригада
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рудэнка.
**Таццяна Аляксееўна Рудэ́нка** (22 снежня 1953, г. Тбілісі, Грузія) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1976 годзе Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава, у 1976—1982 гадах выкладала ў ім. У 1986—2009 гадах працавала на Віцебскім камбінаце «Мастацтва». Удзельніца мастацкіх выстаў з 1976 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года.

Жыве ў Віцебску.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (габелен, батык), займаецца афармленнем сцэн, ювелірным мастацтвам, станковым жывапісам.

Асноўныя працы (у сааўтарстве з Ю. Рудэнкам): габелены «Лістапад», «Зямля» (1987), «Камета», «Цень ад вясёлкі», «Зацьменне», «Стагоддзі», «Азёрны край» (1993); дэкарацыі для тэатра «Вячэрні паказ» (1983), «Урачыстая» (1986), «Кветка папараці» (1987), «Залацістая» (1989); бацікі «Першыя кветкі» (1981), «Бэз» (1990), «Японская акацыя», «Планета» (1991), «Усход» (1992), «Сусвет», «Белая ноч», «Палявыя кветкі» (1994); працы ў змяшанай і аўтарскай тэхніцы «Пачатак» (1988), «Хмара» (1989), «Сухія кветкі» (1991), «Зімовы сон», «Ліпеньская ноч», «Далёкі востраў» (1992), «Апошні ліст», «Код жыцця» (1995); трыпціх «Іерусалім» (2007); мноства ювелірных вырабаў, у тым ліку сімвалічныя пёры — прызы журналістам ІІІ Міжнароднага фестывалю «Славянскі базар».

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Віцебскім мастацкім музеі, фондах Беларускага саюза мастакоў, Епархіяльным музеі ў г. Катавіцы (Польшча).

Сям’я
-----

У шлюбе з мастаком Юрыем Васілевічам Рудэнкам.

Літаратура
----------

* *В. В. Шамшур.* Рудэнкі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Руденко // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.). — Мн.: БелЭн. — ISBN 978-985-11-0463-1.
* Рудэнка Таццяна Аляксееўна // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
* Таццяна Рудэнка // Саюз творцаў [Выяўленчы матэрыял] = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фат. В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мн. : Беларусь, 2005. — С. 112. — На беларус. і англ. мовах.

Спасылкі
--------

* Персанальны сайт Таццяны і Юрыя Рудэнкі
* Рудэнка Таццяна. Біяграфія

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2398522 |
**1-я Беларуская кавалерыйская партызанская брыгада**— партызанская брыгада, якая дзейнічала на тэрыторыі Мірскага і Карэліцкага раёнаў. 4 ліпеня 1944 года брыгада (530 партызан) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

У жніўні 1942 года з атрада імя Чкалава, які ўваходзіў у склад партызанскай брыгады «Уперад», вылучылася група Дз. А. Дзенісенкі, якая папоўнілася моладдзю з Мірскага і Карэліцкага раёнаў, у снежні ў яго ўлілася частка партызанскага атрада Дз. І. Семянцова; з мая 1943 года — кавалерыйскі атрад, з 5 мая 1944 года — кавалерыйскі дывізіён. У жніўні 1944 года дывізіён вызначаны як 1-я Беларуская кавалерыйская партызанская брыгада 3-атраднага складу.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* Д. А. Дзенісенка

### Камісар

* У. А. Грачанічэнка

### Начальнік штаба

* І. А. Салашэнка

Гісторыя
--------

Партызаны вялі баі супраць нямецкіх апорных пунктаў, гарнізонаў і паліцэйскіх участкаў у вёсках Антанёва, Вялікія Жухавічы, Вялікая Слабада і іншых Мірскага раёна. Усяго было разгромлена 11 гарнізонаў і паліцэйскіх участкаў, 5 валасных упраў і 24 сельскія дзяржаўныя маёнткі. Перабіта 300 рэек. 2 — 3 ліпеня 1944 года разам з брыгадамі імя Суворава і «25 гадоў БССР» брыгада вяла баі з нямецкімі войскамі на паўднёвай ускраіне Налібоцкай пушчы, утрымлівала пераправу цераз Нёман.

Памяць
------

У 1979 годзе ў вёсцы Ярэмічы Карэліцкага раёна ў гонар брыгады была пастаўлена стэла.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Герман.
**Кірыл Конанавіч Герман** (нар. 27 лютага 1913, в. Гарадзішча, Глускі раён, Магілёўская вобласць — 1996) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1973), прафесар (1975).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1940).

Працаваў у школах Рагачоўскага раёна Гомельской вобласці і Слуцкага раёна Мінскай вобласці (1931—1935), служыў у Савецкая Армія (1940—1960), выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1960—1990, прафесар кафедры гісторыі КПСС прыродазнаўчых факультэтаў, у 1964—1976 — дэкан факультэта па навучанні замежных студэнтаў, аспірантаў і стажораў).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя КПСС; роля рабочага класа ў стварэнні калгасаў у Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------
**Фрэнк Кабуі** (англ.: Frank Kabui, нар. 1946?) — палітычны дзеяч Саламонавых Астравоў. З 7 ліпеня 2009 года генерал-губернатар краіны.

Кабуі нарадзіўся ў 1946 годзе, у вёсцы Манакваі, Малуу ў паўночнай частцы правінцыі Малаіта. У 1975 годзе выпусціўся з Універсітэта Папуа — Новай Гвінеі, стаўшы першым дыпламаваным спецыялістам па праве на Саламонавых Астравах. У 1980 годзе стаў першым выхадцам з Саламонавых астравоў, прызначаным на пасаду генеральнага пракурора. У 1994 годзе быў абраны старшынёй Камісіі па прававой рэформе, а ў 1998 годзе прызначаны суддзёй Высокага суда Саламонавых Астравоў (сышоў у адстаўку ў красавіку 2006 года ва ўзросце 60 гадоў). У тым жа годзе зноў быў прызначаны старшынёй Камісіі па прававой рэформе.

15 чэрвеня 2009 года, пасля чатырох раўндаў галасавання, быў абраны генерал-губернатарам Саламонавых Астравоў, атрымаўшы падтрымку 30 парламентарыяў. Афіцыйна заняў пасаду 7 ліпеня 2009 года, калі кандыдатура Кабуі была ўхвалена Каралевай Саламонавых Астравоў, Лізаветай II.

9 кастрычніка 2009 года стаў Рыцарам Вялікага Крыжа Ордэны Святога Міхаіла і Святога Георгія.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Mr Frank Kabui is elected new Governor-General designate of Solomon Islands (англ.).  National Parliament of Solomon Islands. Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2012. Праверана 12 красавіка 2010.
2. ↑  Kabui says no surprise in winning GG election (англ.).  Radio New Zealand International (16 чэрвеня 2023). Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка, 2012. Праверана 12 красавіка 2010.
3. ↑  SOLOMON ISLANDS HAS A NEW HIGH COURT JUDGE: FRANK KABUI (англ.).  PACNEWS/Ioane (19 мая 1998). Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2012. Праверана 12 красавіка 2010.
4. ↑  Notice: 941330 (Issue: 59208) (англ.).  The London Gazette (9 кастрычніка 2023). Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка, 2012. Праверана 12 красавіка 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**1-я Вішнёвая вуліца** (трансліт.: *1-ja Višniovaja vulica*, руск.: 1-я Вишневая улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Энергетык" каля былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 370 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Структура малекулы аспартаму
**Аспартам**, **E951** — сінтэтычны замяняльнік цукру, невугляводнай прыроды (метылавы эфір амінакіслот: аспартавай і фенілаланіну).

Саладзей за цукар у 160 разоў, прадаецца пад гандлёвымі назвамі *NutraSweet*, *Equal*, *Canderel* і г.д. У прысутнасці вады і кіслот аспартам расшчапляецца, таму непрыдатны ў выпечцы, шырока ўжываецца ў вытворчасці "дыетычных" прахаладжальных напояў, дадаецца ў каву і гарбату. Прапануецца дыябетыка, але небяспечны хворым на фенілкетонурыю (пакунак мусіць абавязкова папярэджваць пра наяўнасць фенілаланіну ў аспартаме).

Аспартам адкрыты ў 1965 і доўгі час лічыўся канцэрагенам. Застаецца пад забаронай або следствам у некаторых краінах, бо яго ўздзеянне на арганізм застаецца да канца не высветленым. Некаторыя адчуваюць смак аспартаму вельмі непрыемным — лічыцца, што гэта генетычна абумоўленая асаблівасць пэўных асоб. Норма бяспечнага спажывання, рэкамендаваная Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя — не больш за 0,15 г аспартаму на 1 кг вагі чалавека штодзень.

Літаратура
----------

* *Белы А.* Аспартам // Праект «Наша ежа»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12266009k · GND: 4201057-3 · LCCN: sh85008688 · Microsoft: 2778278337 |
**1-я змешаная брыгада** (ісп.: 1.ª Brigada Mixta), таксама вядома як **брыгада Лістэра** — змешаная брыгада іспанскай рэспубліканскай арміі перыяду грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

Гісторыя
--------

Cтворана 10 кастрычніка 1936 года на базе Пятага палка ў Алькала-дэ-Энарэс падчас рэарганізацыі Рэспубліканскіх узброеных сіл Іспаніі. Падраздзяленне перададзена пад камандаванне Энрыке Лістэра. Баявое хрышчэнне брыгада адтрымала ў бітве пры Сесеньі. У баях пры Брунетэ яна панесла вялізарныя страты, уключаючы свайго трэцяга камандзіра Альберта Санчэса, а таксама вялікую колькасць афіцэраў і начальніка штаба маёра Эміліа Канеха. Пазней прыме ўдзел у наступленні на Арагон, бітве на Эбра і Каталонскай аперацыі. Распушчана 9 лютага 1939 года.

Камандзіры
----------

* Энрыке Лістэр
* Мануэль Лопес Іглесіяс
* Альберта Санчэс
* Франсіска дэль Кача Вільяройг
* Дамінга Артэлана Артэлана
* Эдуарда Самора Кондэ
* Хасэ Арэвала
* Хасэ Мантальва

Камісары
--------

* Мігель Пуэнтэ
* Сант’яга Альварэс Гомес
* Хасэ Севіль Севіль
* Анхель Барсія Галеотэ

Зноскі
------

1. ↑  Magí Crusells (2002); *Las Brigadas Internacionales en la pantalla*, p. 143
2. ↑  Fernando de Bordejé y Morencos (2007); *Galería de personajes españoles*, p. 368
3. ↑  Miguel Moreno (2008); *La medida del Abismo*, p. 185
4. ↑  Santiago Álvarez (1994); *Negrín personalidad Histórica, Volume 1*, p. 78
5. ↑  El Pais - *Los papeles de un comunista; La familia de Santiago Álvarez, fundador del PCG, dona a Comisiones Obreras todo su archivo personal*

Спасылкі
--------

* SBHAC - Brigadas Mixtas del Ejército Popular, 1ª Brigada Mixta
**Фрэнсіс Паліні** (англ.: Francis Pollini; нар. 1930, Пенсільванія) — амерыканскі пісьменнік.

Нарадзіўся ў сям'і эмігрантаў-італьянцаў. Служыў у ВПС ЗША, удзельнік Карэйскай вайны. Пасля 1975 года лёс невядомы.

Першая кніга *«Night»* выйшла ў 1961 годзе, сюжэт разгортваецца падчас Карэйскай вайны. Аўтар кніг *«Excursion»* (1965), *«Glover»* (1965), *«Three plays»* (1967), *«The crown»* (1967), *«Pretty Maids All in a Row»* (або *«The girls of Soersville»*, 1968), *«Champion»* (1969), *«Dubonnet»* (1974), *«The hall»* (1975) і іншых. Творы Фрэнсіса Паліні перакладзены на нямецкую, рускую і іншыя мовы.

Дэтэктыўны раман *«Pretty Maids All in a Row»* быў бестселерам № 1 1968 года ў ЗША, у ім шмат эротыкі, уважліва выпісаных сексуальных сцэн, але нічога агульнага з парнаграфіяй — аўтар крытыкуе разбэшчанасць у амерыканскай школе. Экранізаваны ў 1971 годзе. Перакладзены на рускую Вадзімам Небышынцам ў 1992 годзе і выдадзены пад назвамі *«Все красотки по ранжиру»* і *«Девочки Соерсвилля»*.

Бібліяграфія
------------

* Night. — New York: G. P. Putnam's Sons, 1961; — London: John Calder, 1961;
* Excursion. — London: Spearman, 1965;
* Glover. — London: Spearman, 1965;
* Three plays. — London: Spearman, 1967. 264 p.; 23 cm.;
* The crown. — London: Spearman, 1967. 284 p.;
* Dubonnet. — London: Quartet, 1974;
* The hall. — London : Quartet, 1975.

Зноскі
------

1. ↑  Девочки Соерсвилля:…

Літаратура
----------

* First Printings of American Authors. Vol. 2. / Ed. Matthew J. Bruccoli & Others. — Gale Research Company, 1978. — P. 297—298.
* Девочки Соерсвилля: Эротич. детектив / Фрэнсис Поллини; [Пер. с англ. В. К. Небышинца]. — Мн.: МП «Бесядзь», 1993. — 438,[2] с. 22 см.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | GND: 136949347 · ISNI: 0000 0000 5532 277X · LCCN: n86868220 · NTA: 072531924 · VIAF: 69454465 |
**Ксенатрансплантацыя**, ці міжвідавая трансплантацыя — трансплантацыя органаў і/або тканак ад жывёлы іншага біялагічнага віду.

Звычайна ідзе гаворка пра ксенатрансплантацыю ад найбольш таннай у атрыманні і блізкай па памеры да чалавека імуналагічна мадыфікаванай свінні або ад вышэйшых прыматаў, блізкіх генетычна, але складаных ва ўтрыманні і развядзенні.

Ксенатрансплантацыя органаў застаецца немагчымай і неажыццяўляльнай пры цяперашнім узроўні развіцця транспланталогіі. Нават пры вельмі моцнай імунасупрэсіі арганізма рэцыпіента ксенатрансплантат ад свінні не выжывае ў арганізме чалавека ў выніку звышвострай рэакцыі адрыньвання, якая суправаджаецца масіўным гемолізам, аглютынацыі эрытрацытаў і трамбацытаў і множным трамбозам сасудаў перасаджанага ксенаоргана.

Беларускія медыкі першыя ў свеце ажыццявілі міжвідавую перасадку тканкі шчытападобнай залозы, перанесшы яе ад труса ў глыбокую артэрыю сцягна на назе жанчыны.

Зноскі
------

1. ↑  Почему в качестве доноров органов используют свиней  (руск.)
2. ↑  Трансплантология в Беларуси  (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Біятэхналогія
* Біяэтыка

Спасылкі
--------

* PBS Special on Pig to Human Transplants  (англ.)
* Шариков XXI века **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 30 снежня 2007. Праверана 19 жніўня 2010.
* Xenotransplantation (animal to human transplants) (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 23 верасня 2010. Праверана 19 жніўня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85148789 · LNB: 000299606 · Microsoft: 2778442404, 2910425505 |
**1-я Баранавіцкая партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Навагрудскага, Карэліцкага, Любчанскага раёнаў. 8 ліпеня 1944 года брыгада (458 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе атрадаў:

* атрад «Бясстрашны» (арганізаваны ў чэрвені 1942);
* атрад імя Фрунзэ (арганізаваны ў маі 1943);
* атрад «Арол» (арганізаваны ў маі 1943, у лютым 1944 быў перададзены партызанскай брыгадзе імя С. М. Кірава)
* атрад імя Молатава (арганізаваны ў сакавіку 1943).

Таксама ў склад брыгады ўваходзіў *атрад імя Сталіна*.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* С. Ф. Бубін

### Камісар

* М. Ц. Цяперын

### Начальнік штаба

* І. М. Гайко

Гісторыя
--------

Парртызаны зрывалі нямецкія перавозкі па чыгуначных і шашэйных дарогах. У жніўні 1942 — жніўні 1943 гадоў атрад «Бясстрашны» на чыгуначным участку Полацк — Даўгаўпілс падарваў і пашкодзіў 29 эшалонаў, у студзені 1943 года ўдзельнічаў у разгроме апорнага пункта ў вёсцы Слабада, у лютым — сакавіку 1943 года вёў баі з карнікамі. 10 марта 1944 года партызаны брыгады правялі засадны бой на дарозе Навагрудак — Валеўка. 9 сакавіка 1944 годаў баі захапілі 2 кулямёты, 30 вінтовак, боепрыпасы. 1 — 8 ліпеня 1944 года вялі баі на дарогах, па якіх адступалі немцы.

Памяць
------

У гонар брыгады былі ўстаноўлены:

* стэла ў Лідзе ў 1965 годзе;
* абеліск у вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна ў 1969;
* абеліск у вёсцы Ярэмічы Карэліцкага раёна ў 1979;
* мемарыяльная дошка ў Карэлічах у 1965.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
*Гл. таксама: Касцёл Маці Божай Фацімскай, Баранавічы*
**Касцёл Маці Божай Фацімскай і Святога Іасафата Кунцэвіча** — каталіцкі храм, знаходзіцца ў аграгарадку Светласельскі ў паўднёва-ўсходняй частцы гарадскога пасёлка Шуміліна Віцебскай вобласці. Пабудаваны ў 2001 годзе з цэглы з выкарыстаннем няскончанага будынка клуба і спартзалы. Настаяцель прыходу айцец Анджэй Юхневіч ОМІ.

Гісторыя
--------

Парафія новая і была зарэгістравана дзяржаўнымі ўладамі 28 мая 1999 года. З утварэннем 12 кастрычніка 1999 года новай Віцебскай дыяцэзіі, зацверджанай дзяржаўнымі ўладамі 28 снежня 1999 года, шумілінская парафія дзейнічае на тэрыторыі гэтай дыяцэзіі.

Душпастырамі парафіі спачатку былі браты капуцыны, а пасля, на працягу некалькіх месяцаў, ксёндз Адам Дынак. З 2001 года апека над санктуарыем перададзена Місіянерам Аблатам Беззаганнай Марыі. Душпастырамі ў парафіі былі: а. Крыштаф Барадзей ОМІ (адміністратар у 2001—2003 гадах) і яго вікарый а. Гжэгаж Ваўжыняк ОМІ, таксама адміністратарамі былі а. Пётр Бялевіч ОМІ і а. Ежы Катоўскі ОМІ, іх вікарыямі былі а. Марак Пісарак ОМІ і а. Шыман Фарайтэр ОМІ. З ліпеня 2012 года першым пробашчам парафіі ў Шуміліна быў празначаны а. Анджэй Юхневіч ОМІ. На працягу 2 гадоў у супольнасці быў а. Дзмітрый Занямонскі ОМІ, а ў ліпені 2022 года да яго далучыўся а. Павел Лемех ОМІ.

Архітэктура
-----------

Манументальны буйнамаштабны будынак сучаснай авангарднай архітэктуры. У аснове развітой аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі прамавугольны ў плане 3-нефавы 2-ярусны аб’ём пад 2-схільным дахам, закрытым па тарцах паўкруглымі шчыпцамі. Такім жа шчытом завершаны і далучаны да фасада прытвор з 3-пралётнай уваходнай аркадай. Кампазіцыю будынка ўскладняе прыбудова 1-павярховага службовага крыла ўздоўж бакавога фасада. Плоскасныя бакавыя фасады расчлянёны прамавугольнымі і арачнымі аконнымі праёмамі, круглымі люкарнамі.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  «Герой працы» № 66. 2012, 21 жніўня.

Літаратура
----------

* Касцёл Маці Божай Фацімскай // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дрыбоўскі. — Мн. 2008. — С. 373.

Спасылкі
--------

* Шуміліна — Маці Божай Фацімскай і святога Язафата Кунцэвіча Catholic.by

| ⛭Віцебскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Ісуса Міласэрнага (Віцебск) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Віцебск) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Віцебск) ·  Касцёл Святой Варвары (Віцебск) ·  Касцёл Святога Духа (Віцебск)  ·  Касцёл Святога Ігнацыя Лаёлы (Віцебск)  ·  Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гарадок) ·  Касцёл Святога Піо (Лёзна) ·  Касцёл Святога Тамаша і Святога Яна (Мішкавічы)  ·  Касцёл Святога Вінцэнта (Обаль)  ·  Троіцкі касцёл (Сянно)  ·  Касцёл Маці Божай Фацімскай (Шуміліна) |
**Афінскі Помнік Тэадорасу Калакатронісу** — конны помнік грэчаскаму палкаводцу, генералу перыяду нацыянальна-вызваленчай рэвалюцыі 1821-29 гадоў Тэадорасу Калакатронісу ў сталіцы Грэцыі Афінах, адзін з найпрыгажэйшых гарадскіх манументаў.

Афінскі помнік Тэадорасу Калакатронісу размешчаны на невялікай пляцоўцы перад будынкам Нацыянальнага гістарычнага музея (так званы Стары грэчаскі парламент) на вуліцы Стадыу ў цэнтры горада.

Помнік герою створаны ў 1900 годзе грэчаскім скульптарам Лазарасам Сохасам у Парыжы. Пастаўлены ж помнік Тэадорасу Калакатронісу на яго цяперашнім месцы ў 1904 годзе.

Апісанне
--------

Помнік Тэадорасу Калакатронісу ў Афінах уяўляе сабой бронзавую скульптуру Тэадораса Калакатроніса на кані, усталяваную на высокім прамавугольным, з адным закругленым бокам, мармуровым пастаменце, дапоўненым дэкорам і ступеньчатым стылабатам.

Пастамент помніка ўпрыгожаны, у прыватнасці, рэльефам сцэн бітвы пад Дэрвакіёнам і пасяджэннямі Пелапанескага сената падчас Грэчаскай рэвалюцыі.

Нацыянальны герой паказаны поўным упэўненасці і доблесці. Помнік усталяваны такім чынам, што галава і позірк Калакатроніса звернутыя да палаца Грэчаскага парламента, а правая рука паказвае ў процілеглы бок, дзе на працягу XIX стагоддзя размяшчаліся каралеўскія стайні. З-за гэтага ў Афінах узнік папулярны палітычны жарт: нібы рэвалюцыйны генерал паказвае парламентарыям, што ім, лаяльным і поўным вернасці манарху, па праве належыць засядаць не ў раскошы, а менавіта ў стайні.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Помнік Тэадорасу Калакатронісу (Афіны)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ваўчак.
**Міхаіл Антонавіч Ваўчак** (11 лістапада 1908, г. п. Іздзешкава  (руск.) (бел. Сафонаўскі раён, Смаленская вобласць — 24 кастрычніка 1967) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай і Баранавіцкай абласцей у гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва ў 1936. З ліпеня 1941 камісар батальёна народнага апалчэння (Масква).

У партызанах з лістапад 1941 г.: камандзір групы, камісар атрада, з верасня 1942 камісар 18-й партызанскай брыгады імя М. В. Фрунзэ, у жніўні 1943 — ліпені 1944 — атрада імя Суворава.

Пасля вайны на савецкай працы ў Мінску і Бабруйску.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Ваучек Михаил Антонович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 105. — 737 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Помнік Уладзіміру Караткевічу.
**Помнік Уладзіміру Караткевічу** — помнік у Кіеве, размешчаны па вуліцы Кацюбінскага, побач з будынкам беларускага пасольства ва Украіне. Прысвечаны беларускаму пісьменніку Уладзіміру Караткевічу, які вучыўся і працаваў у Кіеве. Знакаміты нарыс пісьменніка «Зямля пад белымі крыламі» ўпершыню пабачыў свет на ўкраінскай мове. У сваіх шматлікіх мастацкіх творах і літаратуразнаўчых артыкулах Уладзімір Караткевіч звяртаўся да ўспамінаў пра жыццё на Украіне, даследаваў творчасць Тараса Шаўчэнкі, Лесі Украінкі, Івана Франка і іншых пісьменнікаў Украіны.

Гісторыя
--------

Камень на месцы ўсталявання помніка заклалі яшчэ ў лістападзе 2009 годзе ў прысутнасці міністра культуры Беларусі Паўла Латушкі. Помнік выраблены коштам Беларусі і быў адпраўлены ў Кіеў у снежні 2010 года. Усталявалі яго 12 красавіка 2011 года, мантаж аплацілі ўкраінскія мецэнаты. Аўтарамі помніка з’яўляюцца беларускія скульптары Канстанцін Селіханаў, Алег Варвашэня і архітэктар Аляксандр Корбут.

Адкрыццё помніка адбылося 20 кастрычніка 2011 года, ва ўрачыстай цырымоніі ўзялі ўдзел міністр культуры Беларусі Павел Латушка і міністр культуры Украіны Міхаіл Кулыняк, прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі дзвюх краін, выступіў ансамбль «Купалінка» Беларускай дзяржаўнай філармоніі. З нагоды адкрыцця помніка ў Кіеўскім нацыянальным універсітэце прайшла прэзентацыя спецыяльнага выдання кнігі Уладзіміра Караткевіча «Дзікае паляванне караля Стаха» на чатырох мовах — беларускай, рускай, украінскай, англійскай.

Апісанне
--------

Помнік уяўляе сабой фігуру Караткевіча ў берэце, апранутую ў тоўсты швэдар і несамудранае паліто, у кішэні якога схаваў рукі. Пісьменнік стаіць на фоне раскрытай кнігі, на яе старонцы змешчана апошняя страфа верша «І тады закахалася хмара…» на беларускай і ўкраінскай мовах:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| І пад птушак зялёны гоман
Нарадзіліся для абшараў, —
Плод кахання бору
і хмары, —
Мой Дняпро, і Бяроза,
і Нёман… | "|

Вышыня фігуры Караткевіча складае 2,3 м, вышыня кнігі — каля 3,4 м, вага — каля 2,5 тонаў.

Даследчыца М. П. Чайко лічыць, што няўдалае архітэктурнае вырашэнне помніка зніжае мастацкія каштоўнасці скульптурнага твора.

Зноскі
------

1. 1 2  У Кіеве адкрыюць помнік Уладзіміру Караткевічу Архівавана 3 верасня 2022.
2. 1 2 3  Сяржук Серабро. У Кіеве паставілі помнік Уладзіміру Караткевічу 07/5/11 13:46
3. ↑  Вярнуўся ў бронзе 27.10.2011
4. ↑  Чайко М. П. Манументальная скульптура Беларусі і архітэктурнае асяроддзе, спецыфіка сінтэзу на сучасным этапе // Искусство и культура. — 2014. — № 1(13)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ягораў.
**Міхаіл Аляксеевіч Ягораў** (руск.: Михаи́л Алексе́евич Его́ров; 5 мая 1923 — 20 чэрвеня 1975) — Герой Савецкага Саюза, сяржант Чырвонай Арміі, разам з малодшым сяржантам Мелітонам Кантарыя пад кіраўніцтвам лейтэнанта А. П. Бераста ўстанавіў сцяг Перамогі на даху нямецкага Рэйхстага раніцай 1 мая 1945 года.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў вёсцы Ярмошанкі; рускі. Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў у калгасе. Падчас акупацыі Смаленскай вобласці войскамі вермахта ўступіў у партызанскі атрад. У дзеючай арміі са снежня 1944 года. Разведчык 756-га стралковага палка 150-й стралковай дывізіі 3-й ударнай арміі 1-га Беларускага фронту.

Разам з малодшым сяржантам Мелітонам Кантарыя ўзняў Сцяг Перамогі на даху рэйхстага падчас штурму будынка. Групай кіраваў лейтэнант А. П. Бераст. За дасканалы подзвіг яму Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1946 года было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і медаля Залатая Зорка за № 6972.

Да 1947 года заставаўся ў войску. Скончыў партшколу ў Смаленску. Працаваў на Руднянскім малочнакансервавым камбінаце. Загінуў 20 чэрвеня 1975 года ў аўтамабільнай катастрофе.

Зноскі
------

1. 1 2  Mikhail Alekseevich Yegorov // TracesOfWar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98839586'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 130015040 · VIAF: 67561693 |
**Касцёл Маці Божай Тройчы Цудоўнай** — рымска-каталіцкі храм у горадзе Масты Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Да 1940-х гадоў паселішча мела назву Зэльвяны, а мясцовыя католікі хадзілі на набажэнствы ў касцёл Св. Яна Хрысціцеля ў суседніх Мастах (цяпер — Масты Правыя). У пасляваенны час абедзве гэтыя святыні былі знішчаны, а вёска Зэльвяны і чыгуначная станцыя Масты сталі шматтысячным горадам Масты, цэнтрам аднаго з раёнаў Гродзенскай вобласці. У 1992 годе ў Мастах была заснавана парафія, дзе з 21 верасня таго ж года ў часовай капліцы пачала адпраўляцца служба.

Будаўніцтва новага касцёла з чырвонай вонкавай цэглы ў неагатычным стылі пачалося 2 красавіка 1993 (гродзенскія архітэктары Аляксандр Штэн і Ігар Казлоўскі). 28 мая 1993 года, на свята Унебаўшэсця Пана, гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч і архібіскуп Тадэвуш Кандрусевіч асвяцілі вуглавы камень.

Будаўніцтва святыні скончылася ў 2000 годзе. А 22 ліпеня таго ж года новы касцёл пад тытулам Маці Божай Тройчы Цудоўнай быў урачыста кансэкраваны тагачасным Апостальскім нунцыем у Беларусі Дамінікам Грушоўскім, гродзенскім біскупам Аляксандрам Кашкевічам і пінскім біскупам Казімірам Велікасельцам.

Архітэктура
-----------

Касцёл прамавугольны ў плане з пяціграннай апсідай, фланкаванай дзвюма невялікімі сакрысціямі. Галоўны фасад святыні пазначаны стромкай пяціграннай вежай-званіцай, фланкаванай падобнымі да яе спічастымі пінаклямі. Аб’ём апсіды аддзелены ад малітоўнай залы шчытом, завершаным стромкай сігнатуркай. Галоўны аб’ём накрыты двухсхільным бляшаным дахам, а трошкі ніжэйшая апсіда — вальмавым.

Залавы інтэр’ер, перакрыты рабрыстымі бетоннымі плітамі, апсіда — плоскім маналітным перакрыццем. У галоўным алтары змешчаны тытульны абраз Маці Божай Тройчы Цудоўнай — копія абраза італьянскага мастака Л. Красіа 1893 года. Левы бакавы алтар прысвечаны Св. Юзафу, правы — Божай Міласэрнасці. Над нартэксам зроблены арганныя хоры.

Касцёльны ўчастак абнесены карункавай металічнай агароджай. Уваход пазначаны курданёрнай пляцоўкай з дзвюма брамамі і бронзавай фігурай Пана Езуса, нясучага крыж (копія фігуры, змешчанай перад уваходам у гродзенскую кафедру), на пастаменце паміж імі. Справа ад касцёла, за агароджай, захаваўся драўляны будынак часовай капліцы.

Зноскі
------

1. ↑   Александр Штен. Свобода для творчества. // Архитектура и строительство № 3 (169) 2005 г.

Спасылкі
--------

* slowo.grodnensis.by

| ⛭Мастоўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Воўпа) ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вялікая Рагозніца) ·  Касцёл Святой Ганны (Лунна) ·  Касцёл Маці Божай Тройчы Цудоўнай (Масты) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Масты Правыя) ·  Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мікелеўшчына) ·  Касцёл Маці Божай Ружанцовай (Пескі) ·  Касцёл Святой Тройцы (Струбніца) |
**Ксенія Мустафаева** (фр.: Kséniya Moustafaeva, нар. 5 чэрвеня 1995, Мінск, Беларусь) — французская гімнастка беларускага паходжання. Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2016 года у індывідуальным шматбор'і, а таксама чэмпіянатаў свету і Еўропы, іншых міжнародных спаборніцтваў.

Спартыўная кар'ера
------------------

Пачала займацца мастацкай гімнастыкай падчас пражывання ў Беларусі ва ўзросце 4 гадоў. Трэнер гімнасткі — Святлана Мустафаева (маці). Першы дэбют у міжнародных спаборніцтвах адбыўся ў 2013 годзе ў Францыі.

### 2016

Ксенія апынулася на 10 месцы (68.240 балаў) на спаборніцтвах па мастацкай гімнастыцы ў індывідуальным шматбор'і на Алімпійскіх гульнях 2016 у Рыа-дэ-Жанэйра (Бразілія).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Kseniya MOUSTAFAEVA на FIG Licences Viewer(недаступная спасылка)
* INSTAGRAM Kseniya Moustafaeva
**Помнік Савецкай арміі** — манумент у гонар савецкіх воінаў-вызваліцеляў у Сафіі, сталіцы Балгарыі. Усталяваны ў 1954 годзе ў гонар дзесятай гадавіны вызвалення Балгарыі ад фашысцкіх акупантаў. Асноўная ідэя манумента — удзячнасць балгарскага народа савецкім воінам-вызваліцелям.

Апісанне
--------

Гарэльефы помніка Савецкай Арміі ў Сафіі
Помнік уяўляе сабой фігуру савецкага салдата, які трымае пісталет-кулямёт Шпагіна, з двух бакоў каля яго стаяць мужчына і жанчына — адпаведна, сялянка і працоўны з Балгарыі. Мемарыяльны комплекс у цэлым уключае і іншыя скульптурныя кампазіцыі каля падножжа манумента.

Помнік размешчаны ў самым цэнтры Сафіі, на бульвары Цара-Вызваліцеля, паміж Арловым мостам і Сафійскім універсітэтам, у пачатку Барысаўскага сада. Калі глядзець на помнік з боку бульвара, яго можна ўбачыць на фоне гары Вітоша.

Гісторыя
--------

Рашэнне аб будаўніцтве манумента было прынята 4 кастрычніка 1949 года на з'ездзе Балгарскай камуністычнай партыі. Урад Балгарыі на чале з прэм'ер-міністрам Васілам Каларавым распарадзіўся падрыхтаваць праект помніка. Першы камень у падмурак манумента быў закладзены 5 ліпеня 1952 года, а ўрачыстае адкрыццё адбылося ў 1954 годзе ў прысутнасці савецкай дэлегацыі, якую ўзначальваў маршал Сяргей Бірузоў.

Помнік спраектаваны творчым калектывам пад кіраўніцтвам скульптара Івана Фунева і архітэктара Данча Мітава. Аўтарскі калектыў: архітэктары Данча Мітаў, Іван Васілеў, Любень Нейкаў і Барыс Кітанаў; скульптары Іван Фунеў, Любамір Далчаў, Мара Георгіева, Васка Эмануілава, Васіл Зідараў і Пётр Дойчынаў; мастак-графік Барыс Ангелушаў.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Помнік Савецкай арміі (Сафія)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лонданскі дагавор.
**Англа-амерыканская канвенцыя 1818 года**, або **Дагавор 1818 года** (англ.: Treaty of 1818) — міжнародны дагавор паміж ЗША і Брытанскай імперыяй, які быў падпісаны ў Лондане 20 кастрычніка 1818 года і вызначыў граніцу паміж незалежнымі ЗША і цэнтральнай часткай Брытанскай Паўночнай Амерыкі.

Гэта канвенцыя была заключана ўслед за пагадненнем аб узаемнай дэмілітарызацыі Вялікіх азёр 1817 года. У красавіку 1818 года было таксама заключана пагадненне аб правах краін на рыбалоўныя ўгоддзі.

Для прастаты, дзяржаўная граніца паміж дзвюма краінамі была выпрастана і прайшла строга па 49-й паралелі ад возера Эры да Скалістых гор. Частка амерыканскай тэрыторыі ў басейне ракі Малочная, (Мілк-Рывер), былі аддадзены Канадзе і сталі часткай правінцыі Паўднёвая Альберта.

Характэрна, што ў кастрычніку Вялікабрытанія таксама пацвердзіла свае абавязацельствы датычна рабоў, якія збеглі з ЗША, гаспадарам якіх брытанская адміністрацыя пагадзілася або выплаціць кампенсацыю, або дэпартаваць рабоў назад іх законным уладальнікам.

Больш заходнія тэрыторыі Арэгона засталіся ў амерыкана-брытанскім саўладанні, што працягвала выклікаць узаемныя прэтэнзіі. Толькі Арэгонскі дагавор, заключаны 15 чэрвеня 1846 года, паклаў канец тэрытарыяльным спрэчкам паміж дзвюма краінамі, таму што амерыкана-канадская граніца прайшла ад Атлантычнага акіяна да Ціхага акіяна.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Злучаныя Штаты Амерыкі Экспансія ЗША |
| --- |
| ***Дактрына адкрыцця • Відавочнае наканаванне • Амерыканская выключнасць • Амерыканскі імперыялізм • Дактрына Манро • Pax Americana*** |
| Кантынентальнаяэкспансія | 
Трынаццаць калоній (1776) •
Парыжскі мір (1783) •
Луізіянская купля (1803) •
Мяжа па 49-й паралелі (1818) •
Далучэнне Фларыды (1819) •
Далучэнне Тэхаса (1845) •
Арэгонскі дагавор (1846) •
Мексіканская саступка (1848) •
Купля Гадсдена (1853) •
Купля Аляскі (1867)
 |  |
| Заморскаяэкспансія | 
Закон аб гуанавых астравах (1856) •
Анексія Гаваяў (1898) •
Анексія Іспанскай Вест-Індыі, Філіпінаў і Гуама (1898) •
Анексія Самоа (1899) •
Арэнда Зоны Панамскага канала (1903) •
Арэнда Гуантанама (1903) •
Арэнда а-воў Корн (1914) •
Купля Віргінскіх астравоў (1917) •
Акупацыя Рукю (1945) •
Апека Ціхаакіянскіх астравоў (1947)
 |
| Дэкаланізацыя | 
Адмова ад в. Пінас (1925) •
Замацаванне суверэнітэту Кубы (1934) •
Прызнанне незалежнасці Філіпінаў (1946) •
Вяртанне Лебядзіных а-воў (1971) •
Вяртанне а-воў Корн (1971) •
Зварот Рукю (1972) •
Вяртанне Зоны Панамскага канала (1979) •
Вяртанне 14 а-воў Лайн (1979) •
Вяртанне трох рыфаў Сан-Андрэс-і-Правідэнсія (1981) •
Спыненне апекі Ціхаакіянскіх астравоў (1994)
 |
| **Гл. таксама:** Акупацыі і ўварванні ЗША • Ваенныя базы ЗША |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Маці Божай Фацімскай.
**Касцёл Маці Божай Фацімскай**  — мураваны каталіцкі храм у горадзе Жодзіна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

25 сакавіка 1992 года адбыўся першы сход католікаў горада. 6 траўня 1992 года адбылася першая Святая Імша ў памяшканні дома культуры ГРЭС, якую правёў а. Юзаф Пятушка, пробашч Барысаўскай парафіі.

Фігура Божай Маці, якая была ўсталявана дзякуючы ініцыятве парафіі ў 2021 годзе
20 мая 1992 года ў Жодзінскім гарадскім выканкаме зарэгістравана Рымска-каталіцкая парафія імя Маці Божай Фацімскай. 4 чэрвеня 1993 года было прынята рашэнне гарадскога выканкама аб адводзе зямельнага ўчастка пад будаўніцтва касцёла. 15 мая 1994 года быў узвядзены драўляны крыж на касцёльнай тэрыторыi.

7 кастрычніка 1996 года было асвячэнна месца будаўніцтва касцёла пробашчам парафіі а. Маркам. 11 лістапада 1996 года быў закладзены першы камень падмурка касцёла.

Май — чэрвень 1997 года было скончана будаўніцтва фундамента. Ліпень — верасень 1997 года — узведзены сцены касцёла.

У 2021 годзе па ініцыятве мясцовай парафіі была ўсталявана фігура Божай Маці на ўездзе ў горад з боку Мінска.

Архітэктура
-----------

Пабудаваны паводле праекта архітэктара Інэссы Кныш з «Барысаўпраекта».

Вырашаны квадратным у плане аб’ёмам, узнятым на высокі цокаль і накрытым стромкім вальмавым дахам з металачарапіцы, у які над фасадам урэзана чатырохгранная шатровая званіца. Фасад па цэнтры крапаваны трымя зашклёнымі прасламі з зубчастымі завяршэннямі. Такой жа формай вырашаны ўваходны партал-ніша, да якога вядзе лесвічны каскад. Аналагічна трактаваны плоскасныя бакавыя фасады. Трохгранны прэсбітэрый утвораны скошанымі ў плане сакрысціямі. Аднолькавае архітэктурнае і кампазіцыйнае вырашэнне атрымала далучаная да апсіды двухпавярховая плябанія, вальмавы дах над якой завершаны чатырохгранным шатром.

Пробашчы
--------

Кс. Міхаіл Цвячкоўскі
* Юзаф Пятушка (1992—1993)
* Яраслаў Хыбза (1993—1994)
* Марк Жук (1995—2007)
* Вячаслаў Пялінак (1 снежня 2007 года — 30 студзеня 2009 года)
* Андрэй Сідаровіч (30 студзеня 2009 года — 1 верасня 2011 года)
* Міхаіл Цвячкоўскі (з 1 верасня 2011 года)

### Вікарыі

* Аляксандр Жарнасек (2005 па 2007 год)
* Андрэй Сідаровіч (20 лютага 2008 года — 30 студзеня 2009 года)
* Павел Падмышанін (з 28 сакавіка 2010 года)
* Канстанцін Анашка (з 1 кастрычніка 2013 года)

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  ЖОДЗІНСКІ КАСЦЁЛ МАЦІ БОЖАЙ ФАЦІМСКАЙ

Спасылкі
--------

* Гісторыя парафіі —

| ⛭Барысаўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Божага Цела (Багушэвічы) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Барысаў) ·  Касцёл Спаслання Духа Святога (Барысаў) ·  Касцёл Маці Божай Міласэрнасці (Беразіно) ·  Касцёл Маці Божай Фацімскай (Жодзіна) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі (Зембін) ·  Касцёл Святога Юзафа (Крупкі) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Мар’іна Горка) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Рудзенск) ·  Касцёл Святога Валянціна (Смалявічы) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Смілавічы) ·  Касцёл Святога Антонія (Суцін) ·  Касцёл Беззаганнага Сэрца Марыі (Халопенічы) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Чэрвень) |
**Ксенія Шталянкова** (нар. 1992) — беларуская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Займалася ў школе маладога пісьменніка. Скончыла бакалаўрыят ЕГУ па спецыяльнасці «Дызайн», дыпломным праектам было афармленне ўласнай кнігі. Праект таксама трапіў у пяцёрку найлепшых у намінацыі «Графічны дызайн» на міжнародным конкурсе Брытанскай школы дызайну «Дызайн-дэбют» (Масква).

Аўтар гістарычна-фантастычнага рамана трылогіі. Першую частку пачала пісаць у 11-гадовым узросце, выйшаў *«Адваротны бок люстэрка» у* 2011 годзе і быў намінаваны на прэміі «Дэбют» і «Ex libris». У студзені 2016 года ўсе 3 часткі выйшлі пад адной вокладкай ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» накладам 1200 асобнікаў.

Прызнанне
---------

* Лонг-ліст Прэміі Гедройца (2018) з кнігай «Губернскі дэтэктыў. Справа аб крывавых дукатах».

Зноскі
------

1. 1 2  Будзьма

Спасылкі
--------

* 
*
**Мацвей (Мэцью) Парыжскі** (англ.: Matthew Paris, лац.: Matthaeus Parisiensis; каля 1200 — каля 1259) — англійскі храніст, гісторык, манах-бенедыктынец.

Біяграфія
---------

Мацвей Парыжскі нарадзіўся верагодна ў 1200 годзе. Чаму ён атрымаў мянушку «Парыжскі» (лац.: Parisiensis), дакладна невядома. Магчыма, ён у юнацтве вучыўся ў Парыжскім універсітэце, ці ж мянушка яго з’яўляецца латынізаванай формай англійскага радавога імя Пэрыс (англ. Paris). 21 студзеня 1217 года, ва ўзросце прыкладна 17 гадоў, ён стаў манахам Сент-Олбанскага манастыра ў Хартфардшыры.

У 1248—1249 гадах Мацвей знаходзіўся ў Нарвегіі, дзе па просьбе папы Інакенція IV займаўся рэформай бенедыктынскага манастыра. У Нарвегіі Мацвей зблізіўся з каралём Хаконам IV Старым, якому перадаў ліст караля Францыі Людовіка IX Святога з прапановай прыняць удзел у крыжовым паходзе.

Вярнуўшыся на радзіму, ён больш не пакідаў сцен манастыра, але, нягледзячы на ​​гэта, быў добра дасведчаны аб мірскіх справах, бо вёў перапіску з дзяржаўнымі і царкоўнымі дзеячамі, а сам Сент-Олбанс часта наведвалі як англійскія арыстакраты (уключаючы самога караля Генрыха III, з якім Мацвей, як вядома, быў асабіста знаёмы), так і вядомыя замежнікі. Да смерці ў 1236 годзе храніста Роджэра Вендаверскага Мацвей працаваў разам з ім у манастырскім скрыпторыі, а пасля смерці свайго настаўніка ўзначаліў апошні. Памёр у сваёй абіцелі не пазней за 1259 год.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Dictionary of National Biography · Notable Names Database · Universalis · Оксфардскі біяграфічны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11126552 · BIBSYS: 90303498 · BNC: a19574228 · BNE: XX1746478 · BNF: 118872070 · CiNii: DA01845044 · GND: 118578987 · ICCU: PALV026046 · ISNI: 0000 0001 2127 1959 · LCCN: n50066825 · NKC: ola2012739638 · NLA: 35408840 · NLG: 145956 · NSK: 000387385 · NTA: 071088792 · NUKAT: n2006116508 · PTBNP: 232437 · LIBRIS: 308830 · SUDOC: 026667150 · VIAF: 34451801 · ULAN: 500006707 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аскерка.
**Рафал Алойзы (Рафал Алаіз) Аскерка** (1708—1767) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Староста багрымавіцкі ў 1742—1760 гадах, мазырскі харунжы (1733—1738), маршалак (з 1738), пасол на соймы 1748, 1760, 1764 і 1766 гадоў. У 1733 годзе быў сярод тых, хто выбіраў каралём Станіслава Ляшчынскага. У 1740 годзе абраны мазырскім дэпутатам і стаў маршалкам Скарбовага трыбунала. З пачатку 1740-х гадоў супрацоўнічаў з Сапегамі і Чартарыйскімі. Дапамог лоўчаму літоўскаму Міхалу Антонію Сапегу быць абраным дэпутатам у Мазыры і стаць маршалкам Трыбунала.

Падтрымліваў праграму Чартарыйскіх па рэформе дзяржаўнага ладу. У шэрагу іх прыхільнікаў знаходзіўся і пасля разрыву Чартарыйскіх з каралеўскім дваром. У 1756 годзе ізноў абраны мазырскім дэпутатам і маршалкам Скарбовага трыбунала. На канвакацыйным сойме 1764 года вызначаны паслом да складання pacta conventa. У 1765 годзе няўдала намагаўся атрымаць пасаду надворнага падскарбія літоўскага.

Маёнткі
-------

У 1764 годзе канвакацыйны сойм прызнаў маёнтак Нароўля (разам з фальваркамі), што пачаткова быў каралеўшчынай (каралеўскім уладаннем), якую доўга паводле леннага права трымалі Аскеркі, вотчынай Рафала Алойзы Аскеркі і яго нашчадкаў.

Сям’я
-----

Сын новагародскага кашталяна Антонія Аскеркі і Соф’і з Календаў.
Меў братоў Гервазыя Людвіка, Міхала Стэфана, Казіміра Мацея, Марціна Тэадора і Багуслава Леапольда.

У першым шлюбе (каля 1730) з Анэляй з Паўшаў (нар. 1710), дачкой Міхала Паўшы і Катажына з Рыбінскіх, меў двух сыноў:

* Ян Мікалай (1735—1796), у шлюбе з Барбарай з Ракіцкіх;
* Антоні Яўхім (нар. 1740), у шлюбе з Тэрэзай Эперыяшы;

У другім шлюбе з невядомай па імі з роду Сілічаў.

У трэцім шлюбе са Станіславай Тэрэзай з Агінскіх (1710—1744), дачкой Марцыяна Міхала Агінскага і Тэрэзы з Тызенгаўзаў. Меў дачку Марыянну, у першым шлюбе за менскім кашталянам Міхалам Адамам Ракіцкім, у другім — за ўпіцкім кашталянам Міхалам Страшэвічам.

Літаратура
----------

* *Мацук А.* Аскерка Рафал Алойзы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 43. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Рафал Алойзы Аскерка — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Міхал Аскерка[d] |  | Самуэль Аскерка |  | Пётр Аскерка[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Антоні Аскерка |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Ян Яленскі[d] |  |  |
|  | Рафал Алойзы Аскерка |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Канстанцыя з Яленскіх[d] |  |  |  |  |
|  |  |  | Соф’я з Календаў[d] |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Луцыя з Аскеркаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: rafal-alojzy-oskierka-h-murdelio · Sejm-Wielki.pl |
**Помнік Сібеліусу** (фінск.: Sibelius-monumentti) — помнік выдатнаму фінскаму кампазітару Яну Сібеліусу. Усталяваны ў парку Сібеліуса ў Хельсінкі. З’яўляецца адной з самых папулярных у турыстаў славутасцяў горада.

Помнік быў створаны Эйлай Хілтунен і адкрыты ў 1967 годзе, праз 10 гадоў пасля смерці Яна Сібеліуса, у парку, названым у яго гонар. Манумент складаецца з дзвюх частак: сімвалічнай канструкцыі з некалькіх сотняў звараных стальных труб і размешчанай побач скульптурнай выявы галавы кампазітара. Памеры канструкцыі са звараных труб складаюць 8,5 м у вышыню, 10,5 м у даўжыню і 6,5 м у шырыню. Для стварэння помніка спатрэбілася больш за 600 металічных труб агульнай масай больш 24 тон.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Беляніцкі.
**Мацвей Захаравіч Беляніцкі** (26 студзеня 1909, г. Магілёў — 17 сакавіка 1990) — беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1930 годзе Віцебскі мастацкі тэхнікум, у 1942 годзе Маскоўскі мастацкі інстытут імя В. Сурыкава.

Творчасць
---------

Працаваў пераважна ў галіне тэматычнай карціны і пейзажа. Асноўныя работы: «Фашысцкая грабармія на Беларусі» (1942), «Пасля вызвалення ад акупантаў» (1950), «Першы арышт Я.Коласа» (1960), «Пасля вайны. Размініраванне» (1961), «Паўстанне сялян. 1905 год» (1968); лірычныя пейзажы «Вясна прыйшла» (1943), «Мосцік» (1946), «Мінск. Бульвар Шаўчэнкі» (1974), «Сенакос» (1975), «Восень» (1977), «Вясёлка» (1982), серыя «Белавежская пушча» (1958—1963). Пісаў таксама нацюрморты, партрэты сучаснікаў.

Літаратура
----------

* Беляніцкі Мацвей Захаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Рафал Брускі** (польск.: Rafał Bruski; нар. 1 ліпеня 1962, г. Быдгашч) — польскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Член Грамадзянскай платформы.

Біяграфія
---------

Быдгашч, 21 кастрычніка 2021 года. Рафал Брускі на ўрачыстым адкрыцці «Дуба за свабоду Беларусі»
З 1994 па 2005 год працаваў ва ўпраўленні падатковага кантролю ў Быдгашчы, з 1998 года — інспектарам фіскальнага кантролю.

На выбарах 2010 года ён балатаваўся на пасаду мэра Быдгашчы, дзе перамог у першым туры з 43,3 % галасоў. 5 снежня таго ж года ён перамог у другім туры выбараў з дзеючым прэзідэнтам Канстанціем Дамбровічам, набраўшы 59,2 % галасоў.

У 2014 годзе паспяхова балатаваўся на выбарах, перамогшы свайго папярэдніка ў другім туры галасавання з вынікам 57,1 % галасоў.

Зноскі
------

1. ↑  Wybory Samorządowe 2010
2. ↑  Wybory Samorządowe 2014

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рафал Брускі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1729 1164 · LCCN: no2011025922 · NUKAT: n2010119194 · VIAF: 167936871 |
**Помнік Сталіну** — помнік у гісторыка-культурным комплексе «Лінія Сталіна» каля вёскі Лашаны Мінскага раёна. Уяўляе сабой бюст кіраўніка савецкага ўрада Сталіна з ружовага граніту.

Да сярэдзіны 1950-х гадоў гэты гранітны бюст знаходзіўся на галоўнай плошчы гарадскога пасёлка Івянец Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Пасля развянчання культу Сталіна на XX з’ездзе КПСС ў 1961 годзе пачаўся знос ягоных помнікаў. Бюст Сталіна быў перанесены на тэрыторыю мясцовага рамонтна-будаўнічага прадпрыемства.

У 2006 годзе, напярэдадні візіту ў Беларусь прэзідэнта Венесуэлы Уга Чавеса, бюст быў устаноўлены на «Лініі Сталіна». Помнік трапіў на «Лінію Сталіна» з пашкоджаннямі — у гранітнай галавы статуі адбіты вушы. Паводле жыхароў Івянца, гэта зрабіў былы рэпрэсаваны пасля свайго вяртання з ГУЛАГа.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Историк Кузнецов назвал «реанимацией сталинизма» появление бюста Сталина под Заславлем. 19.09.2006 Архівавана 11 сакавіка 2013.
2. ↑  Бюст Сталина убрали от православной часовни на «Линии Сталина». 7 июля 2015 Архівавана 24 кастрычніка 2020.