recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Меркава́нне во́льнага шля́хціца аб двух неабхо́дных пара́графах на се́йміку 1608 года»** — ананімны вершаваны твор антыклерыкальнага кірунку. Выдадзены на польскай мове ў Ракаве (Польшча, 1608). Мяркуюць, што напісаў яго шляхціц з-пад Полацка ці Віцебска.

Галоўнае патрабаванне аўтара — прадухіліць пагрозу для шляхецкага права і свабоды з боку каталіцкага духавенства, не дапускаць яго ўмяшання ў дзяржаўную палітыку, забяспечыць падзел свецкай і царкоўнай юрысдыкцыі, бо ксяндзы, адчуваючы беспакаранасць, адмоўна ставяцца да правапарадку ў краіне. На разгляд шляхты ўносіцца прапанова прыняць такія рашэнні, каб для свецкіх спраў не шукаць справядлівасці ў свяшчэннаслужыцеляў.

Літаратура
----------

* *С. Ф. Сокал.* «Меркаванне вольнага шляхціца аб двух неабходных параграфах на сейміку 1608 года» // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 3. Карчма — Найгрыш. — 751 с. — 10 000 экз.
**Вуліца Генерала Папова** (гістарычная назва: *Палеская*) — вуліца ў цэнтральнай частцы Брэста. Названа ў 1974 годзе ў гонар В. С. Папова. Працягласць 2425 метраў, ад вуліцы Маскоўскай да вуліцы Шаўчэнкі. Забудова — пераважна аднапавярховыя дамы сядзібнага тыпу. На вуліцы знаходзяцца «Брэстаблгаз», «Брэстміжрайгаз», крамы. На доме № 18 мемарыяльная дошка ў гонар Папова.

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Генерала Папова
8 акруга

| 

Вуліца Дару |
| --- |
|  |
| **акруга(і)** |  |
| **Квартал(ы)** | Фобур-дзю-Руль (квартал Парыжа) |
| **Працягласць** |  m |
| **Шырыня** |  m |
| **Заснавана ў** | 1790 |
| **Атрымала назву ў** | 1867 |
|  |
|  |
| 
Выгляд на Сабор Аляксандра Неўскага



 |

**Ву́ліца Дару́** (фр.: Rue Daru) - парыжская вуліца ў 8-й акрузе горада, якая пачынаецца ад дома 254 на вуліцы Фобур-Сен-Анарэ і заканчваецца ля дома 75 на вуліцы Курсель.

Гісторыя
--------

Сучасную назву, дадзеную ў памяць аб дзяржаўным дзеячы, гісторыку і літаратары П'ере Дару, атрымала ў 1867. Вуліца з Саборам Аляксандра Неўскага, які знаходзіцца на ёй, з’яўляецца сэрцам «рускага квартала», у якім кампактна сяліліся прадстаўнікі рускай эміграцыі пасля 1917.

Характэрныя будынкі і збудаванні
--------------------------------

у творах літаратуры і мастацтва
-------------------------------
Метраном
**Метраном** (грэч. μέτρον — мера, νόμος — закон) — прыбор, здольны вырабляць адвольную колькасць тактавых доляў часу на слых. Служыць як дапаможны прыбор для ўстанаўлення дакладнага тэмпу ў музычным творы.

Звычайна метраном складаецца з драўлянага корпуса пірамідальнай формы, адна з граняў якога зрэзана; на гэтым зрэзе знаходзіцца ківач з грузікам. Пазіцыя грузіка ўплывае на частату удараў метранома: чым вышэй грузік, тым радзей ўдары, і, адпаведна, чым грузік ніжэй, тым ўдары часцей. За маятнікам размешчана шкала, па якой устанаўліваецца частата удараў.

Акрамя механічных, існуюць і электронныя метраномы. 

  

Таксама метраном можа выкарыстоўвацца падчас фізічных практыкаванняў, лабараторных даследаванняў, у якасці музычнага інструмента («Сімфанічная паэма для 100 метранома» Дзьёрдзя Лігеці, Сюіта з музыкі да фільма «Мёртвыя душы» Альфрэда Шнітке).

У блакадным Ленінградзе, калі радыё не працавала, у эфіры стукаў метраном: хуткі тэмп азначаў паветраную трывогу, павольны тэмп - адбой.

Гл. таксама
-----------

* Метраном у Празе

Спасылкі
--------

* Віртуальны метраном Архівавана 21 студзеня 2013.
**Лабарыя ямістая** (*Lobaria scrobiculata*) — від ліставатых лішайнікаў роду Лабарыя (*Lobaria*) сямейства Лабарыевыя (*Lobariaceae*).

Апісанне
--------

Слаявіна ліставатая, дольчата-буйналопасцевая, неглыбока выразаная, шырынёй да 15 см. Верхняя паверхня слаявіны блакітна-шэрая, светла-шаравата-зялёная або аліўкавая, больш-менш невыразна сеткавата-ямістая, па краях, рэбрах або па ўсёй паверхні мае блакітна-шэрыя або цёмна-бурыя сараліі. Сарэдыі часам прарастаюць у сарэдыяльныя ізідыі. Ніжняя паверхня караткалямцавая, шаравата-жоўтая, у цэнтры — да бура-чорнай, з нешматлікімі рызінамі, прыкметнымі ўэдуццямі, якія адпавядаюць ямкам на верхняй паверхні. Псеўдацыфелы белыя, парашкападобныя, няправільнай формы і памераў. Стрыжань утрымлівае арганічныя кіслоты.

Распаўсюджанне
--------------

Лабарыя ямістая на ствале дрэва, Нью-Брансуік, Канада
Трапляецца ў лясах Галарктыкі, у Паўднёвай Амерыцы, Афрыцы, Аўстраліі і Новай Зеландыі. Пашырана ў лясной паласе Еўразіі, адзначана і ў Арктыцы (Еўрапейскі сектар). На тэрыторыі Беларусі рэдкі від. Расце на ствалах шыракалістых дрэў, на сучках елкі і на замшэлым бураломе ў старых цяністых лясах з павышанай вільготнасцю паветра. Трапляецца асобнымі экземплярамі або невялікімі групамі на абмежаваных плошчах.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Размнажаецца вегетатыўна (сарэдыямі і ізідыямі) або аскаспорамі.

Від вельмі адчувальны (індыкатарны) да антрапагенных уздзеянняў.

Спасылкі
--------

* Лобария ямчатая: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780338700 |
Схема Генуэзскага метрапалітэна.
**Генуэзскі метрапалітэн** (італ.: Metropolitana di Genova) — лёгкае метро ў горадзе Генуі. Cкладаецца з адной лініі, якая злучае цэнтр Генуі з прыгарадам Рыварола і паўночным захадам гарадскога цэнтра. Абслугоўваннем цяпер займаецца кампанія *Azienda Mobilità e Trasporti*, якая забяспечвае ўвесь гарадскі транспарт.

Агульная працягласць лініі 7,1 км (8 станцый), стандартная шырыня каляіны 1435 мм і напружанне ў 750 вольт. Метро пабудавалі ў 1990 годзе да Чэмпіянату свету па футболу.

Станцыі
-------

Цяпер дзейнічаюць наступныя станцыі:

* Brin-Certosa
* Dinegro
* Principe
* Darsena
* San Giorgio-Caricamento
* Sant'Agostino-Sarzano
* De Ferrari
* Brignole

Новыя станцыі
-------------

Існую лінію працягваюць ва ўсходнім кірунку, плануецца пабудаваць яшчэ дзве станцыі *Corvetto-Acquasola* і *Brignole*. Завяршэнне будаўніцтва запланавана на 2011 год.

Апроч гэтага, плануецца пашырыць лінію да станцыі *Val Polcevera* — ад станцыі *Brin* і правесці дзве лініі ад *Brignole* да бальніцы ў *San Martino* і стадыёна *Luigi Ferraris*.

Спасылкі
--------

* Неафіцыйны сайт
* Urbanrail.net сайт горада Генуя Архівавана 17 мая 2011.
**«Меркава́нне пра выбра́нне но́вага караля́»** — беларускі ананімны твор палітычнага зместу другой паловы XVI ст. Прысвечаны выбранню новага караля Рэчы Паспалітай пасля смерці Жыгімонта II. Аўтар выступае ў падтрымку кандыдатуры сына Івана Грознага — Фёдара, які, на яго думку, установіць мірныя адносіны з Рускай дзяржавай і вырашыць многія эканамічныя і палітычныя праблемы. У творы падкрэсліваецца гістарычнае значэнне Маскоўскай Русі ў барацьбе з мангола-татарскім ігам і абароне інтарэсаў усіх славянскіх народаў, выказваюцца ідэі верацярпімасці і незадавальненне палітыкай польскіх кіруючых колаў у адносінах да Вялікага Княства Літоўскага, асуджаецца Люблінская унія 1569 года.

Літаратура
----------

* *С. Ф. Сокал.* «Меркаванне пра выбранне новага караля» // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 3. Карчма — Найгрыш. — 751 с. — 10 000 экз.
* Сокол С. Ф. Социологическая и политическая мысль Белоруссии во II половине XVI века.—Мн. 1974.
Харугва паўстанцаў.
**V літоўскі корпус** — запланаваны корпус паўстанцкіх сіл у перыяд нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў, аднак з-за недахопу персаналу і абмежаваных фанансавых сродкаў інсургенты не здолелі сфарміраваць яго ў рэшце рэшт. Корпус павінен быў быць пазней пад камандаваннем палкоўніка Баляслава Ябланоўскага-Длускага.

Фарміраванне
------------

Галоўнай мэтай па захопу ўлады паводле Рамуальда Траўгута было пераўтварэнне партызанскіх атрадаў у сапраўдныя ўзброеныя сілы. Дэкрэт ад 15 снежня 1863 года мусіў быў пачаць фарміраванне рэгулярных фарміраванняў аж да ўзроўню корпуса. Акрамя таго, дэкрэт абмяжоўваў самадзейнасць існуючых ужо фарміраванняў і забараняў іх самавольнае стварэнне і роспуск.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ёхансэн.

**Ларс Эміль Ёхансэн** (грэнл.: Lars-Emil Johansen, нарадзіўся 24 верасня 1946, Іларсуіт) — другі прэм’ер-міністр Грэнландыі ў перыяд з 1991 па 1997 год. Ёхансэн быў старшынёй палітычнай партыі «Сіўмут» («Наперад») у 1987—1997 гадах, будучы дэпутатам Парламента Грэнландыі з моманту яго стварэння ў 1979 годзе. Да стварэння Ландстынга, ён прадстаўляў Грэнландыю ў парламенце Даніі з 1973 года. 

Нарадзіўся ў Іларсуіце, невялікім пасяленні паблізу Уманака у камуне Касуітсуп. У 1970 годзе Ёхансэн закончыў сваю адукацыю ў якасці выкладчыка, а ў наступным годзе ён быў выбраны у Савет Грэнландыі, выбарны заканадаўчы орган мясцовай улады ў Грэнландыі да стварэння Ландстынга.

Быў узнагароджаны дацкім ордэнам Данеброг і нарвежскім ордэнам Заслуг, а таксама двума тыпамі медаля Нерсарнат, сярэбранай і залатой (Грэнландская Медаль за заслугі).

У 2001 годзе Ёхансэн ізноў быў выбраны адным з двух прадстаўнікоў вострава ў дацкім парламенце і з таго часу займае гэтую пасаду.

Узнагароды
----------

* Камандор з зоркай нарвежскага ордэна Заслуг


| Палітычныя пасады |
| --- |
| Папярэднік:Ёнатан Мотсфельт | Прэм’ер-міністр Грэнландыі1991—1997 | Пераемнік:Ёнатан Мотсфельт |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1139733877 · LCCN: no2017165067 · VIAF: 6221150567625706370001 |
**Сапрапелі́ты, сапрапелевыя вуглі** — выкапнёвыя вуглі, утвораныя у выніку пераўтварэння рэшткаў ніжэйшых раслін і жывёл.

Пласты сапрапеліту
Уяўляюць сабой аднародныя, цвёрдыя і вязкія пароды цёмна-карычневага, шаравата-чорнага колеру. Утрымліваюць 55—60 % (60—90) лятучых рэчываў.

Вылучаюць:

* уласна сапрапеліты,
* гуміта-сапрапеліты,
* сапрапеліты-гуміты.

Сустракаюцца ў выглядзе пластоў або лінз у пластах гумалітаў, якія прайшлі буравугальную або пачатковыя этапы каменна-вугальнай стадыі метамарфізму. Здабываюцца адначасова са здабычай бурых вуглёў. Выкарыстоўваюцца ў якасці паліва і сыравіны ў хімічнай прамысловасці.

Зноскі
------

1. ↑  *В. Успенский, О. Радченко* Сапропелиты // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)

Літаратура
----------

* Сапрапеліт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 173. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* *В. Успенский, О. Радченко* Сапропелиты // Вялікая савецкая энцыклапедыя (руск.)

Спасылкі
--------

* Сапропелиты // XuMuK.ru (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Сапоцкінскі** — былы біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Гродзенскім раёне.

Створаны ў 1978 годзе для аховы прыродных запасаў лекавых раслін, ландшафтных і фларыстычных комплексаў з рэдкімі і знікаючымі відамі. Плошча — 12 600 га (2006).

З 2007 года ўвайшоў у склад біясфернага рэзервата Гродзенская пушча і цяпер не існуе.

Флора
-----

Лясы — ельнікі, бярэзнікі, чорнаальшаннікі. З лекавых раслін сустракаюцца мучаннік (*Arctostaphylos uva-ursi*), брусніцы (*Vaccinium vitis-idaea*), ядловец (*Juniperus*), ландыш (*Convallaria majalis*). У Чырвоную кнігу ўключаны купальнік горны (*Arnica montana*), сон лугавы (*Pulsatilla pratensis*), мнаганожка звычайная (*Polypodium vulgare*), казялец едкі (*Ranunculus acris*), брыум Клінгрэфа (*Bryum klinggraeffii*) і іншыя.

Фаўна
-----

Сустракаюцца наступныя жывёлы: барсук (*Meles meles*), бусел чорны (*Ciconia nigra*), махаон (*Papilio machaon*) і іншыя.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Туристская энциклопедия Беларуси. Мн. Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648с.
2. ↑  В районе Августовского канала создаётся «Гродненская пуща» Архівавана 4 сакавіка 2016.  (руск.)

Літаратура
----------

* *Лабанок П. І.* Сапоцніцкі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 172. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сустрэча з касулямі ў заказніку. Відэа(недаступная спасылка)
**Дротнінггатан** — (шведск.: Drottninggatan) — галоўная гандлёвая вуліца сталіцы Швецыі, Стакгольма. Пачынаецца ў раёне Нормальм ад моста Рыксбрун і праходзіць на поўнач да абсерваторыі ў раёне Васастан. Даўжыня вуліцы — 1,5 км.

Назва перакадаецца з шведскай мовы як вуліца Каралевы. Дротнінггатан пракладзена ў першай палове XVII стагоддзя і атрымала назву ў гонар каралевы Крысціны. У сучасным выглядзе вуліца мае тую ж самую шырыню і напрамак, что і XVII стагоддзі, і разам з Regeringsgatan і Götgatan належыць да трох гістарычных вуліц для ўезду і выезду з Стакгольма.

На Дротнінггатан таксама знаходзяцца Міністэрства адукацыі Швецыі, а таксама музей Стрыдберга (у доме, дзе правёў апошнія гады жыцця пісьменнік і публіцыст Аўгуст Стрындберг).

Зноскі
------
Маток сталістага дроту
Калючы дрот
**Дрот** — металічная нітка, шнур.

Дрот звычайна круглага, радзей — шасцівугольнага, квадратнага, трапецападобнага або авальнага сячэння са сталі, алюмінія, медзі, нікеля, тытана, цынку, іх сплаваў і іншых металаў. Выпускаюць таксама біметалічны і поліметалічны дрот.

Дрот атрымліваецца шляхам працяжкі (валачэння) праз паслядоўна памяншальныя адтуліны. Дрот выпускаецца рознага дыяметру (да дзясяткаў міліметраў). Дрот выкарыстоўваецца для вырабу электрычных правадоў, метызаў, спружын, тэрмапар, электродаў, электронных прыбораў і інш.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4150519-0 · NDL: 00562979 · NKC: ph214663 |
Другая Цвярская-Ямская вуліца
**Другая Цвярская-Ямская вуліца** — вуліца ў Цэнтральнай адміністрацыйнай акрузе горада Масквы на тэрыторыі раёна «Цвярскі». Вуліца пачынаецца ад Аружэйнага завулка.

Гісторыя
--------

Цвярская ямская слабада займала вялікую прастору з абодвух бакоў ад Цвярской дарогі, фурманы (ямщики) забяспечвалі перавозку пошты, пасажыраў і грузаў спачатку па тракце Масква-Цвер, потым Масква-Санкт-Пецярбург. Слабада захоўвала свой ​​характар ​​да другой паловы XIX стагоддзя, але пасля будаўніцтва ў 1870 Смаленскага (цяпер Беларускага) вакзала пачалася актыўная забудова Цвярской-Ямской вуліцы.
**Эпаксі́дныя смолы** — сінтэтычныя смолы, алігамеры, малекулы якіх утрымліваюць адну або больш глыцэрыдных або эпаксідных груп.

Уласцівасці
-----------

Эпаксідныя смолы — бясколерныя вадкасці або цвёрдыя рэчывы з малекулярнай масай 300—3500. Шчыльнасць 1,16—1,25 г/см³. Раствараюцца ў кетонах, хлараваных вуглевадародах. Устойлівы да ўздзеяння акісляльнікаў, шчолачаў, большасці неарганічных кіслот. Ацверджаным эпаксідным смолам уласцівы высокая адгезія да шкла, металаў, бетону і іншых матэрыялаў, механічная трываласць, водаўстойлівасць.

Атрыманне
---------

Эпаксідныя смолы атрымліваюць узаемадзеяннем шмататамных спіртоў, амінаў, фенолаў з эпаксіднымі злучэннамі (пераважна з эпіхлоргідрынам) і эпаксідаваннем поліалефінаў.

Выкарыстанне
------------

Выкарыстоўваюцца у вытворчасці эпаксідных кляёў, эпаксідных лакаў, герметыкаў, напоўненых і арміраваных пластмас.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 137—138. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* *Бляхман Е. М.* Эпоксидные смолы // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)

Спасылкі
--------

* Эпоксидные смолы // ХиМиК.ру  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4070891-3 · LCCN: sh85044477 · Microsoft: 166595027 · NDL: 00562029 · NKC: ph451660 |
**Эпідот** (пістацыт) — складаны сілікат кальцыю, алюмінія і жалеза. Назва атрымаў ад стар.-грэч.: ἐπίδοσις (epidosis) — «прырашчэнне»: у сячэнні крышталя (прызмы) адзін бок даўжэйшы.

Утвараецца як прадукт змены асноўных парод пры кантактавым метамарфізме і ў альпійскіх жылах.

Мінерал, як правіла, мае фісташкава-зялёны або цёмна-зялёны колер.

Непразрыстая разнавіднасць **п'емантыт** (марганцаўтрымальны эпідот) з П’емонта афарбаваны ў ружовы або вішнёва-чырвоны колер.

Літаратура
----------

* *Шуман В.* Мир камня. Драгоценные и поделочные камни. — М.: Мир, 1986. С.176.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Эпідот на Вікісховішчы |

* Наменклатура надгрупы эпідота Архівавана 29 снежня 2012.
**Конкавіцкае падняцце** (ад назвы вёскі Конкавічы ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у межах Петрыкаўскага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведкай па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы ў 1957 г. у 1968 г. па падсалявых дэвонскіх адкладах.

Па падсалявых адкладах Конкавіцкае падняцце — слаба выражаная паўантыкліналь субшыротнага распасцірання, абмежаваная з поўначы і ўсходу разрыўнымі парушэннямі. Памеры 3×0,5 км. Амплітуда менш за 100 м. Акрамя гэтага падняцця, на плошчы вылучаюцца 3 блокі з монаклінальным уздыманнем гарызонтаў на паўночны захад. Два з іх, размешчаныя на поўнач ад Конкавіцкага падняцця, утвараюць Паўночна-Конкавіцкае падняцце, а блок на ўсход ад яго — Усходне-Конкавіцкае падняцце. У межах Паўночна-Конкавіцкага блока вуглы падзення складаюць 10—20º, Усходне-Конкавіцкага — 15º. Па паверхні солі выдзяляецца перадверхнепермскі крыптадыяпір у выглядзе купала памерамі 6×5 км, амплітудай 300 м. Прасочваецца па надсалявых адкладах.

Літаратура
----------

* Конкавіцкае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
**Свята-Міхайлаўская царква** — драўляны храм у с. Крапіўна Клімаўскага раёна Бранскай вобласці. Помнік архітэктуры рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

План царквы хрыжавы, некалькі выцягнуты па падоўжнай восі і падоўжаны прыстаўленай да трапезнага дзядзінца пад званіцай. Ва ўсходніх кутах крыжа невялікія дыяконнік і ахвярнік. Уваходы — галоўны праз дзядзінец, бакавы — праз левы прыдзел. Асобны ўваход у дыяконнік.

Царква пабудавана на цагляным цокале, сцены абабітыя цесам, перакрыцці плоскія, за выключэннем уласна царквы, перакрытай васьмігранным драўляным сардам. Дахі — з дахавай сталі.
**Свята-Мікалаеўская царква** — колішні праваслаўны храм у в. Ясянец Баранавіцкага раёна.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва царквы Святога Мікалая ў маёнтку Ясянец фундаваў у 1638 г. мазырскі мечнік Рыгор Война-Ясянецкі разам з жонкай Хрысцінай з Улатоўскіх. Згодна з візітацыяй ад 23 кастрычніка 1680 г. святыня была драўляная, мела і ўсё неабходнае начынне. Адзначаны вялікі алтар, дэісус (іканастас) і новыя абразы, апраўленае ў аксаміт Евангелле са срэбнай таблічкай, друкаваныя Службоўнік, Паўуставец, Ірмалой, Псалтыр, Трэбнік, рукапісныя Апостал, Актоіх, Трыфалой, Каляровая Трыёдзь, бронзавая кадзільніца, два малыя алтарныя званочкі, харугвы, святарскае адзенне і інш. На абразе Дзевы Марыі былі дзве срэбныя кароны, срэбны абруч, тры срэбныя і адзін залаты пярсцёнкі, двое бурштынавых пацерак, завушніцы з чэшскімі дыяменцікамі, чорная бранзалетка, двое чорных карункаў, двое завушніц з залатога дроту, каралі з гэтага ж матэрыялу. На званіцы знаходзіўся вялікі звон. У царкоўным карыстанні былі 3 валокі зямлі з сенажацямі і кустоўем.

Наваградскі гараднічы Аляксандр Война сваім тастаментам запісаў на святыню 300 злотых. Да гэтай сумы былая жонка А. Войны, на час візітацыі ўжо пані Грахольская, *«дала царкве хлопа застаўным правам, аднак жа потым адняла»*. Пры гэтым пан Грахольскі, тагачасны дзяржаўца ясянецкі, на царкоўных грунтах чыніў вялікую крыўду. Плябанія ўяўляла сабой *«ізбу белую з сеньмі і з пякаранкай»*. Пры ёй былі свіран, драўляныя гумно і дзве стайні.

У 1680 г. у мясцовую парафію ўваходзілі жыхары вёсак Ясянец, Брыксічы, Вялікае, Кісілевічы, Несцяровічы, Масцітычы, Душкевічы, Насейковічы, Парочына, Каросна, Мікулічы, Цыневічы, Рудкаўшчына, Равіны, Труднова, Трасейкі, Мінакі, Дашкі, Гарбатовічы, Сапліцы, Куневічы, Грэчышкі, Пруды, Кутаўшчына, Алізараўшчына, Перавалока — усяго 500 чалавек. Царква стаяла ва ўтульным кутку старажытнага парку, што межаваўся з пагоркам, на якім пад вялікімі дубамі хавалі ўладальнікаў маёнтка. Насупраць храма на адной восі з ім знаходзіўся сядзібны дом. Вакол святыні шумелі ліпы з размахам кроны да 16 метраў.

Верагодна ў сядзібнай Свята-Мікалаеўскай царкве быў ахрышчаны будучы канцлер вялікі літоўскі Яўхім Літавор Храптовіч, які нарадзіўся ў Ясянцы, у доме бабулі Тэафілі Войны з дэ Раесаў.

І сядзібны дом, пабудаваны ў 1740-я гг. і царква былі разбураны і пашкоджаны ў гады Першай сусветнай вайны. У пазнейшы час святыня была адрамантавана і адносілася да праваслаўнага прыхода ў вёсцы Паручын. Пасля яе закрыцця ў Паручынскую царкву перайшла яе маёмасць, вопіс якой захаваўся.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* 1638, Ясянец // Драўляныя сакральныя помнікі Берасцейшчыны: нарысы гісторыі, археалогіі і культуры / В. В. Мароз; [рэдакцыйны савет: У. У. Андрыевіч (галоўны рэдактар) і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2018. — С. 172-173. — 511 с. — 600 экз. — ISBN 978-985-11-1055-7.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Міхайлаўская царква.
**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у Беларусі, на паўночным ускрайку аграгарадка Аброва Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Помнік драўлянага народнага дойлідства. Пабудавана ў 1892 годзе на месцы Свята-Крыжаўзвіжанскай царквы 1754—1757 гг. Складаецца з прамавугольнага ў плане зруба з трохграннай апсідай, нізкага бабінца і вежы-званіцы з шатром. Сцены звонку ашаляваны ў вертыкальным напрамку. Малітоўная зала перакрытая корабавым драўляным скляпеннем.

У царкве абразы XVIII стагоддзя, сярод якіх «Спас Вялікі Архіерэй», «Мікола», «Раство Маці Божай», «Успенне» і інш.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мінск: БелЭн, 2001. — 328 с. — ISBN 985-11-0190-7. — С. 7.

Спасылкі
--------

* Свята-Міхайлаўская царква (Аброва) на сайце «Архіварта»
**Валянціна Мінаўна Бігеза** (11 лютага 1944, Слуцк — 21 чэрвеня 2023) — беларускі літаратуразнаўца. Кандыдат філалагічных навук (1983).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзілася ў 1944 годзе ў Слуцку. У 1966 годзе закончыла Мінскі педагагічны інстытут, працавала ў бібліятэцы гэтага ж інстытута. З 1977 г. працуе ў Беларускім універсітэце культуры, дацэнт кафедры менеджменту інфармацыйна-дакументнай сферы. Памерла ў 2023 годзе.

Навукова-даследчыцкая дзейнасць
-------------------------------

Займаецца даследаваннем развіцця беларускай дзіцячай літаратуры, беларускай навучальнай кнігі, пытаннямі сучаснага недзяржаўнага кнігавыдання для дзяцей у Беларусі.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Бібліятэкі і музеі ў сістэме інавацыйнай дзейнасці / В. Бігеза, Н. Клімянкова // Бібліятэчны свет. — 2010. — № 1.

Зноскі
------

1. ↑  buk.by

Літаратура
----------

* Бігеза Валянціна Мінаўна // Памяць: Слуцкі раён. Слуцк: у 2 кн. — Мінск, 2001. — Кн. 2. — С. 442.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Царква Святога Мікалая** — помнік драўлянага дойлідства.

Гісторыя
--------

Пабудаваная да 1725 года ў цэнтры в. Чарнякава Бярозаўскага раёна з дрэва як касцёл, перабудаваная ў 1864 г. і пераасвячоная ў праваслаўную царкву, нанава ашаляваная і пакрытая гонтам. У 1868 г. зроблены іканастас і прыбудаваны тамбур. З гэтага часу вядомая як Мікалаеўская царква.

У 1989 г. царква вернута вернікам, дзейнічае.

Архітэктура
-----------

Царква трохзрубная. Прамавугольны бабінец, амаль квадратны ў плане асноўны зруб і пяцігранная алтарная апсіда накрытыя агульным двухсхільным дахам з ашаляваным шчытом і развітым прычолкам на галоўным фасадзе. Над заходняй часткай пабудовы — галоўка на глухім барабане (раней бабінец завяршала вежа-званіца). Пры ўваходзе да царквы прылягае тамбур, з поўначы — рызніца. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі. Вокны прамавугольныя.

Інтэр'ер
--------

Маці Божая Адзігітрыя з Мікалаеўскай царквы. 1750—1759. НММРБ
Інтэр'ер зальны з плоскай бэлечнай столлю. У верхняй частцы бабінца размешчаныя хоры з бакавой лесвіцай. Сцены і столь абшыты дошкамі і пабелены вапнай. Пазалочаны іканастас з разнымі царскімі варотамі, бакавыя ківоты 1868 г. скампанаваныя з точаных калонак і балясін, разных карнізаў, какошнікаў. Абразы 18 — 19 ст.

Званіца
-------

Званіца
У заходнім баку ад царквы пастаўлена невысокая шырокая двух'ярусная чацверыковая брама-званіца каркаснай канструкцыі, накрытая шатровым дахам (XIX стагоддзе). Звонку канструкцыйны каркас пабудовы ашаляваны дошкамі, ярусы размежаваны гонтавым адлівам. Другі каркасны ярус апяразаны дашчаным парапетам.

Літаратура
----------

* «Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік», Мінск 1993
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свята-Мікалаеўская царква (Чарнякава) на Вікісховішчы |

* Свята-Мікалаеўская царква (Чарнякава) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Чарнякава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Праваслаўе.by Архівавана 4 сакавіка 2016.  (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Чарнякава) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Філіп Бургундскі.

**Філіп II Бургундскі** (фр.: Philippe de Bourgogne; кастрычнік 1389 — 25 кастрычніка 1415, Азенкур) — граф Неверскі (1404—1415) і Рэтэльскі (1406—1415), трэці сын Філіпа II Смелага (1342—1404), герцага Бургундыі (1363—1404), і Маргарыты III Дамп’ер (1350—1405), графіні Фландрыі (1384—1405), Невера (1384—1385) і Рэтэля (1384—1402), пфальцграфіні Бургундскай і Артуа (1384—1405). Малодшы брат Жана Бясстрашнага (1371—1419), герцага Бургундыі (1404—1419).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Вілен-ан-Дюэмуа (Бургундыя). У 1404 годзе пасля смерці бургундскага герцага Філіпа II Смелага граф Неверскі Жан Бясстрашны стаў новым герцагам Бургундыі, графам Фландрыі, пфальцграфам Бургундыі і Артуа. Жан Бясстрашны перадаў графства Невер у валоданне свайму малодшаму брату Філіпу.

У 1406 годзе Філіп атрымаў у валоданне графства Рэтэль ад свайго іншага старэйшага брата, ранейшага графа Рэтэльскага Антуана Бургундскага, які атрымаў у спадчыну герцагства Брабант, герцагства Лімбург і маркграфства Антверпен.

Філіп дэ Невер, у адрозненне ад свайго старэйшага брата, герцага Бургундскага Жана Бясстрашнага, ваяваў на баку французаў у Стагадовай вайне супраць англічан. У 1415 годзе быў пасвечаны ў рыцары маршалам Францыі Жанам II дэ Бусіко. 25 кастрычніка 1415 года Філіп Неверскі быў адным з камандуючых асноўнымі сіламі французскай арміі ў бітве з англічанамі пры Азенкуры. Загінуў у бітве і быў пахаваны ў Эстэланскім абацтве (Рэтэль).

Сям’я і дзеці
-------------

Філіп Бургундскі, граф Неверскі і Рэтэльскі, быў двойчы жанаты. 23 красавіка 1409 года ў Суасоне ён ажаніўся з Ізабелай дэ Кусі (1386—1411), дачкой Ангерана VII дэ Кусі (1339/1342-1397), сеньёра дэ Кусі (1346—1397) і графа дэ Суасон (1367—1397), і Ізабелы Латарынгскай (пам. 1409). Дзеці:

* Філіп (1410—1411/пасля 1415)
* Маргарыта (1411—1411/1412)

20 чэрвеня 1413 года ў Бамон-ан-Артуа другі раз ажаніўся з Бонай Артуа (1396—1425), дачкой Філіпа Артуа (1358—1397), графа д’Э (1387—1397), і Марыі Авернскай (1375—1434). Дзеці:

* Шарль I Бургундскі (1414 — 25 мая 1464), граф Неверскі і Рэтэльскі (1415—1464)
* Жан II Бургундскі (1415 — 25 верасня 1491), граф д’Этамп (1442—1465), граф Неверскі і Рэтэльскі (1464—1491), граф д’Э (1472—1477).

Таксама меў чатырох пазашлюбных дзяцей.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Устинов В. Г. «Столетняя война и войны роз», Москва, «Астрель», 2007 г. ISBN 978-5-271-16567-2, ст. 332—333
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пашкевіч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жукоўская.
**Валянціна Мікалаеўна Пашкевіч**, у дзявоцтве **Жукоўская** (5 лютага 1916, Казельск, Калужская губерня — 25 сакавіка 2004) — беларускі педагог, лексікограф, грамадска-культурны дзеяч беларускай дыяспары ў Канадзе.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў беларускай сям’і з Пружанаў, якая ў час Першай сусветнай вайны апынулася ў бежанстве ў Расіі. У 1919 г. вярнулася з бацькамі на радзіму. У Пружанах на выдатна скончыла польскую сямігодку, а затым гімназію гуманістычнага тыпу імя Адама Міцкевіча. У 1935 г. паступіла на класічны факультэт Універсітэта Стэфана Баторыя ў Вільні, стала сяброўкай Беларускага студэнцкага саюза, дзе выконвала абавязкі скарбніка. Пасля двух гадоў вучобы перавялася на фізіка-матэматычны факультэт.

У 1939 г. пры садзейнічанні вядомай асветніцы Кацярыны Стаўбуннік пачала выкладаць беларускую мову ў былой польскай гімназіі і на курсах для настаўнікаў. У 1944 г. вымушана выехаць у Германію, працавала ў перакладчыцкім бюро «Вінета». Пасля вайны аказалася ў лагеры для перамешчаных асоб у Ватэнштэце. Выкладала ў беларускай гімназіі імя М. Багдановіча фізіку, з’яўлялася сцяжной беларускага жаночага скаўтынгу.

З ліпеня 1949 г. — у Таронта (Канада). У 1950 г. на другім з’ездзе Згуртавання беларусаў Канады выконвала абавязкі сакратара. Выйшла замуж за Міхася Пашкевіча. Пазней — разам з мужам — у Беларускім нацыянальным аб’яднанні. У 1950—1960 гг. — арганізатар і кіраўнік беларускага танцавальнага ансамбля. Пасля арганізуе і 15 год кіруе беларускай суботняй школай пры царкве Св. Ефрасінні Полацкай у Таронта.

Склала «Першую чытанку пасьля лемантара для беларускіх дапаўняльных школаў» (Кліўленд, 1968). Яна аўтар англамоўнага падручніка «Беларуская мова = Fundamental Byelorussian». Таронта, 1974. Т. 1; 1978. Т. 2) — адзінага сістэматычнага і найбольш поўнага курса беларускай мовы за межамі Беларусі. Падручнік абапіраецца на правапіс Б. Тарашкевіча з пазнейшымі ўдакладненнямі, прынятымі на эміграцыі пад уплывам Я. Станкевіча і А. Адамовіча. Падрыхтавала вялікі (каля 50 тыс. слоў) «Ангельска-беларускі слоўнік». Апублікавала артыкул «Навучаньне беларускае мовы ў англямоўным асяродзьдзі» (1983).

Памерла 25 сакавіка 2004 года ў Таронта. Пахавана на Trafalgar Lawn Cemetery (Оквіл, Антарыа).

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская мова: Энцыклапедыя / Беларус. Энцыкл.; пад. рэд. А. Я. Міхневіча; рэдкал Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 654 с. ISBN 5-85700-126-9.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
**Валянціна Сяргееўна Пятліцкая** (нар. 7 кастрычніка 1947, пас. Каменка на Дняпры, Запарожская вобласць, УССР) — беларуская артыстка аперэты (сапрана). Заслужаны артыст Беларусі (2002).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1969 годзе Мінскае музычнае вучылішча імя М. Глінкі, у 1974 годзе — Беларускую кансерваторыю. 3 1970 артыстка хору, з 1974 салістка Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатра.

Творчасць
---------

Для яе творчай індывідуальнасці характэрны эмацыянальнаць, шчырасць у перадачы пачуццяў, артыстызм і абаяльнасць. Стварыла запамінальныя вобразы ў творах нацыянальнага рэпертуару: Царэўна і Ліса («Сцяпан — вялікі пан» Ю. Семянякі), Насця, Надзя («Несцерка», «Судны час» Р. Суруса), Патрысія і Епіфанія («Мільянерка» Я. Глебава), Агнеса («Дзяніс Давыдаў» А. Мдывані), Каралева («Шклянка вады» У. Кандрусевіча). У класічным рэпертуары найб. значныя: Зорыка, Ганна і Валянціна («Цыганскае каханне[ru]», «Вясёлая ўдава[ru]» Ф. Легара), Адэта, Сільва, Віялета («Баядэра[ru]», «Сільва[ru]», «Фіялка Манмартра[ru]» І. Кальмана), Адэль, Аніна («Лятучая мыш[ru]», «Ноч у Венецыі[en]» І. Штрауса), Стэла («Вольны вецер[ru]» І. Дунаеўскага), Ірынка «Вяселле ў Малінаўцы[ru]» Б. Аляксандрава), у творах сучасных кампазітараў — Соф'я («Гора ад розуму» А. Фельзера[en]), Клацільда і Мадлен («О, мілы друг» В. Лебедзева[ru]), Раксана («Сірано дэ Бержэрак» С. Пажлакова[ru]), Галя («Старыя дамы» А. Фельзера[ru]), Глорыя («Дарагая Памэла» М. Самойлава), Чаніта («Пацалунак Чаніты» Ю. Мілюціна[ru]), Мама і Каламбіна («Дзіцячы альбом» на музыку П. Чайкоўскага), Лялька («Стойкі алавяны салдацік» С. Баневіча[ru]).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Л. А. Сівалобчык.* Пятліцкая Валянціна Сяргееўна // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

Спасылкі
--------

* Валянціна Сяргееўна Пятліцкая на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 141509 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Адамавіч.
**Філіп Адамавіч** (нар. 15 снежня 1988, Бялград, Югаславія) — сербскі баскетбаліст, разыгрываючы.

Кар’ера
-------

Свой першы прафесійны кантракт падпісаў з баснійскім клубам «Ігакеа» ў 2006 годзе. Адразу абаронца разам з камандай выйграў Кубак Босніі і Герцагавіны і прабіўся ў паўфінал чэмпіянату краіны. З 2008 па 2011 год змяніў некалькі клубаў, выступаючы ў чэмпіянатах Сербіі і Босніі, а перад сезонам 2011/12 вярнуўся ў «Ігакеа», з якім у 2013-м выйграў золата першынства Босніі і Герцагавіны.

З 2013-га года разыгрываючы прыняў вырашэнне перабрацца ў чэмпіянат Румыніі, дзе і выступаў да гэтага лета па чарзе за «Плаешці», «Мураш» і «Клуж». У кожным з сезонаў Філіп браў удзел у Матчах зорак чэмпіянату Румыніі, а ў 2014-м і 2017-м выйграваў мясцовае першынства.

Сезон 2017/2018 гуляў за баскетбольны клуб «Цмокі-Мінск»У камандзе Аляксандра Круцікава — новы разыгрываючы.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Basketball-Reference.com (Еўропа) · Eurobasket.com (ігрок) · EuroLeague (ігрок) · RealGM (ігрок) · Адрыятычная ліга · Адзіная ліга ВТБ · ФІБА |
**Свята-Мікалаеўскі сабор** — колішні мураваны праваслаўны храм у горадзе Сянне Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Мікалаеўскі сабор быў пабудаваны ў цэнтры горада ў 1867 годзе. У 1934 годзе па загадзе Сенненскага райкама КП(б)Б храм быў разабраны. У 1935 годзе з цаглін ад храма быў пабудаваны Дом культуры, які стаіць да гэтага часу.

На месцы царквы спачатку быў разбіты парк, пастаўлены помнікі У. І. Леніну і І. В. Сталіну, якія стаялі да 1941 года. У 1961 годзе была пабудавана школа № 2.

Архітэктура
-----------

Мікалаеўскі сабор быў пабудаваны па ўзорах тыпавых праектаў рускага дойлідства XVII стагоддзя.

Крыжова-купальнае збудаванне мела пяць купалоў. Структура храма складалася з узаемнага перасячэння двух цыліндрычных нефаў, перакрытых крыжовымі скляпеннямі. У сілуэце храма панаваў цыбулепадобны «дуты» купал на светлавым цыліндрычным барабане, узведзеным над сяродкрыжжам.

Кожная званіца выглядала як чатырохграннік, па абодвух баках якога знаходзіліся па адным асобным праёме. Усе аконныя праёмы былі зроблены ў выглядзе выгнутых паўцыркульных арак, над якімі размяшчаліся круглыя аконныя праёмы-люкарны. Сцены званіц і нефаў былі ўпрыгожаны пілястрамі (плоскімі калонамі і карнізамі). Вежы званіц мелі тры ярусы, абмежаваныя карнізамі.

Трэці ярус званіц уяўляў вежачкі-чатырохграннікі са скошанымі вугламі і шырокімі арачнымі праёмамі з чатырох бакоў. У іх знаходзіліся званы. Вежачкі мелі завершаныя купалы ў выглядзе цыбулін. На ўзроўні вежачак у сярэдзіне перакрыжаванняў нефаў узвышаўся барабан круглай формы, а пад ім — купал-цыбуліна складанай формы.

Пярэдні фасад будынка выходзіў на вуліцу Ветраную (зараз — Кастрычніцкая). З правага боку царквы ў 1889 годзе была збудавана каменная каплічка ў памяць аб шчаслівым выратаванні імператарскай сям’і 17 кастрычніка 1888 года. Царква была агароджана драўляным плотам з цаглянымі слупамі. З левага боку знаходзілася крама для гандлю свечкамі і кнігамі духоўнага зместу.

У царкве стаялі скульптуры Аляксандра Неўскага і Дзмітрыя Данскога, створаныя майстрам Карпам з Ульянавіч.

Зноскі
------

1. ↑  Сянно
2. ↑  Сабор у імя свяціцеля Мікалая Цудатворца. Сенненскі раён, г. Сянно

Літаратура
----------

* Сабор // Экскурсія да вытокаў г. Сянно: краязнаўчы маршрут па раённым цэнтры Віцебскай вобласці / распрац. В. В. Бандарэвіча. — Віцебск, 2000. — С. 110—117.
* Сабор // Экскурсія да вытокаў горада Сянно : краязнаўчыя нарысы / В. В. Бандарэвіч. — Мінск : Литература и искусство, 2008. — С. 80-83.
* Сабор у імя свяціцеля Мікалая Цудатворца // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2007. — С. 594.
* Свята-Мікалаеўскі сабор // Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мінск : БелЭн, 2001. — С. 299.

Спасылкі
--------

* Царква Святога Мікалая | Сянно
**Царква ў імя святога архангела Міхаіла** — колішні праваслаўны храм у в. Людзяневічы Жыткавіцкага раёна. Знаходзілася непадалёк ад вёскі.

Гісторыя
--------

Праект перабудовы. 1912
Пабудавана ў 1755 г. з дрэва на сродкі прыхаджан і вотчыннага ўладальніка маёнтка Яленскага. Упамінаецца ў 1886 г. У 1915 г. Імператарская археалагічная камісія супрацівілася знясенню царквы.

Архітэктура
-----------

Твор народнага дойлідства. Была вырашана ў плане працяглым крыжам. Сілуэт фарміравалі 3 светлавыя купальныя барабаны, на франтальным фасадзе ўзвышалася званіца. Унутры апсіду вылучаў 3-ярусны іканастас жоўтай афарбоўкі.

Літаратура
----------

* Царква ў імя святога архангела Міхаіла // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — С. 526. — 653 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.
**Прэшаўскі сабор** (славацк.: Prešovský sobor, у каталіцкай гістарыяграфіі **Прэшаўскі ілжэсабор**) — назва сабора, сумеснага паседжання духавенства грэка-каталіцкай царквы, на якім была расфармавана грэка-каталіцкая царква Славакіі (Чэхаславакія). Яе духавенства (разам з вернікамі) былі пераведзены ў праваслаўную веру. Падзея стала часткай дзяржаўнай кампаніі супраць грэка-каталіцкай царквы.

Малы сабор у Вышніх Ружбахах 24 красавіка 1950
----------------------------------------------

Папярэднім Прэшаўскаму ілжэсабору стаў Малы сабор, што адбыўся 24 красавіка 1950 г. у Вышніх Ружбахах. Гэты сабор склікаўся, каб вызначыць групу грэка-каталікоў, якія былі б гатовыя для пераходу у праваслаўе грэка-каталіцкай царквы. Сама праваслаўная царква ў перамовах не ўдзельнічала. Дакументы, якія абвяшчалі аб'яднанне з праваслаўнай царквой грэка-каталікоў былі падрыхтаваныя загадзя. Нечаканасцю стаў падзел за пераход у праваслаўе паміж святарамі і вернікамі. У адрозненне ад сваіх святароў – вернікі прынялі праваслаўе. Малы сабор скончыўся правалам.

Прэшаўскі сабор 28 красавіка 1950
---------------------------------

Праз чатыры дня пасля сабора ў Вышніх Ружбахах пачаўся Прэшаўскі сабор. Прысутнічалі 820 дэлегатаў (з якіх грэка-каталікоў была меншасць) і 100 святароў. Мэта сабору - прыняцце рашэння, ў адпаведнасці з якім была здзейснена праваславізацыя Грэка-каталіцкай царквы. Тэкст маніфеста, прадстаўленага на саборы, быў антыўніяцкім.

Супярэчнасці сабора
-------------------

Сабор супярэчыў каталіцкім канонам, бо быў скліканы свецкімі ўладамі, а не духоўнымі (біскупамі). Таму ён пазначаецца як Ілжэсабор.
Няма дакладнасці ў колькасці дэлегатаў - 820 дэлегатаў і 100 святароў. Па дадзеных Вацлава Вашко (кніга Neumlčená) падаецца лічба 720 дэлегатаў, у тым ліку 40 святароў, з якіх толькі 12 падтрымалі праваславізацыю.
Добраахвотнасць прыняцця праваслаўя сумнеўная, таму што большасць духавенства прысутнічала на Саборы пад пагрозай арышту, шэраг іншых дэлегатаў не мелі з грэка-каталіцкай царквой нічога агульнага (па дадзеных Вацлава Вашко, на Саборы прысутнічалі людзі, якім абяцаліся матэрыяльныя выгоды -. гл. Neumlčená том II, стар. 172)

Літаратура
----------

* *Ведерников А.* Прекращение унии в Чехословакии // Журнал Московской Патриархии. 1950. — № 7. — С. 40-53.
* *Šturák, Peter.* Dejiny Gréckokatolíckej cirkvi v Československu v rokoch 1945—1989. — Prešov: Náboženské vydavateľstvo PETRA, 1999. — 200 p. — ISBN 80-967975-4-9.
* *Носкова А. Ф.* Греко-католическая церковь в Восточной Европе. К вопросу о взаимосвязи национального и конфессионального факторов в политике (40-50-е гг. XX в.) // Славянский альманах. — 2007. — С. 141—170.
* *Marek Pavel, Bureha Volodymyr*. Pravoslavní v Československu v letech 1918—1953: Příspěvek k dějinám Pravoslavné církve v českých zemích, na Slovensku a na Podkarpatské Rusi. Brno: Centrum pro studium demokracie a kultury, 2008. — 532 s. — ISBN 978-80-7325-171-0.
* Cirkev v okovách totalitného režimu. Likvidácia Gréckokatolíckej cirkvi v Československu v roku 1950 / Jaroslav Coranič, Peter Šturák, Jana Koprivňáková. — Prešov: Vydavateľstvo Prešovskej univerzity, 2010. — 474 с. — ISBN 978-80-555-0215-1.
**Філіп Вольшайд** (ням.: Philipp Wollscheid; нар. 6 сакавіка 1989, Вадэрн, Саар, Германія) — былы нямецкі футбаліст, абаронца.

Кар’ера
-------

### Клубная

Філіп нарадзіўся ў Саары і свае першыя гады правёў правёў у рэгіянальных аматарскіх клубах. У 2008 годзе ігрок быў запрошаны ў клуб «Саарбрукен». За час вытупаў за клуб Філіп выходзіў пераважна на замены, выходзячы ў 30 матчах чэмпіянату. Пасля таго, як клуб атрымаў павышэнне ў класе да Рэгіянальнай лігі ў 2009 годзе, Вольшайд вырашыў шукаць новы клуб, якім стаў «Нюрнберг». Філіп падпісаў з баварскім клубам трохгадовы кантракт.

Спачатку Вольшайд гуляў за рэзервовую каманду клубу, але ў сезоне 2010/11 Філіп дэбютаваў за асноўную каманду, выйшайшы на поле ў гульні супраць «Кайзерслаўтэрна». Неўзабаве ён стаў рэгулярным іграком каманды і скончыў сезон, займаючы трэцяе месца сярод усіх абаронцаў Бундэслігі паводле рэйтынгу часопіса «Кікер».

У лістападзе 2011 года ігрок падпісаў пяцігадовы кантракт з клубам «Баер 04», паводле якога ўлетку 2012 года перайшоў у леверкузенскі клуб.

У студзені 2015 года быў аддадзены ў арэнду ў «Сток Сіці». 21 мая 2015 года абаронца быў выкуплены англійскім клубам у «Баера». 31 жніўня 2016 года на правах арэнды стаў іграком «Вольфсбурга». У жніўні 2017 года, разарваўшы кантракт са «Сток Сіці», стаў іграком французскага «Меца». У студзені 2018 года, так і не згуляўшы за «Мец» у Лізе 1, пакінуў каманду.

У снежні 2018 года далучыўся да клуба «Носвендэль-Вадэрн» з рэгіянальнай нямецкай лігі, дзе гуляў да канца сезона 2018/19, пасля чаго завяршыў прафесійную кар’еру.

### Міжнародная

29 мая 2013 года Філіп дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Германіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Эквадора ў горадзе Бока-Рэтун, штат Фларыда.

Зноскі
------

1. ↑  Philipp Wollscheid // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Saarländer Philipp Wollscheid ist der Senkrechtstarter des 1. FC Nürnberg Архівавана 19 снежня 2013.. Saarbrücker Zeitung
3. ↑  1. Bundesliga — Topspieler. kicker.de
4. ↑  Jewel' Wollscheid to join Leverkusen. UEFA.
5. ↑  «Сток Сити» выкупил у «Байера» защитника Волльшайда by.tribuna.com
6. ↑  «Вольфсбург» арендовал Волльшайда с правом выкупа за 12 млн евро by.tribuna.com

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Філіп Вольшайд
* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)
* Статыстыка на сайце *National Football Teams* (англ.)
* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)
* Статыстыка на сайце *UEFA.com* (руск.)
* Статыстыка на сайце *soccerbase.com* (англ.)
* Профіль на сайце *fussballdaten.de* (ням.)
**Рэгіён** (па-англійску *region*, ням. *Gebiet n, Region f*, рус. *Регион*, лац. *regio* - вобласць, царства) — буйная тэрытарыяльная адзінка (напрыклад, прыродная, эканамічная, палітычная і г.д.) фізіка-геаграфічнага раянавання любога таксанамічнага рангу. Рэгіянальны — той, які адносіцца да нейкай вызначанай тэрыторыі (раёна, вобласці, краіны, групы краін).

У фізічнай геаграфіі — абагульненае назва адзінак фізіка-геаграфічнага раянавання любога таксанамічнага рангу. Вылучаюць таксама геаграфічную тэорыю рэгіянальнага развіцця.

Этымалогія
----------

Слова паходзіць ад лац. *regio*, што азначае краіна, вобласць.

Гістарычна Region - назва горада, заснаванага грэкамі ў паўднёвай Італіі і вядомага як італ. Regio ў часы Рымскай імперыі. Цяпер ён называецца Рэджо-дзі-Калабрыя.

Апісанне
--------

Існуе некалькі трактовак вызначэння "рэгіён". Прычым рэгіён далёка не заўсёды выступае ў якасці тэрытарыяльнай адзінкі дзяржавы.

У рамках геаграфічнай трактоўкі рэгіён вызначае як раён, вялікі ўчастак сушы, частка зямной паверхні са спецыяльнымі фізіка-геаграфічнымі параметрамі, геаграфічная адзінка, вызначаная геаграфічнымі межамі.

Эканамічная трактоўка мае на ўвазе пад рэгіёнам частку тэрыторыі, дзе існуе сістэма сувязі паміж гаспадарчымі суб'ектамі, падсістэму ўсяго сацыяльна-эканамічнага комплексу краіны, складаны тэрытарыяльна-эканамічны комплекс са сваёй структурай сувязі з вонкавым і ўнутраным асяроддзем.

Сацыяльна-палітычная трактоўка рэгіёна паказвае рэгіён у якасці сацыяльна-тэрытарыяльнай супольнасці, гэта значыць сукупнасці сацыяльных, эканамічных, палітычных фактараў развіцця тэрыторыі. Сюды ўваходзіць цэлы набор характарыстак такія як: этнічны склад насельніцтва, працоўныя рэсурсы, сацыяльная інфраструктура, сацыяльна-псіхалагічны клімат, палітычныя аспекты развіцця рэгіёна, культурныя фактары і г. д.

### Адміністрацыйная тэрытарыяльная адзінка

* Рэгіёны Расіі
* Рэгіёны Англіі
* Рэгіёны Францыі
* Рэгіёны Бельгіі
* Рэгіёны Італіі
* Рэгіёны Чада
* Рэгіёны Камеруна
* Рэгіёны Рэспублікі Конга
* Рэгіёны Кот-д'Івуара
* Рэгіёны Марока
* Рэгіёны Чылі
* Рэгіёны Ганы
* Рэгіёны Гвінеі
* Рэгіёны Гвінеі-Бісау
* Рэгіёны Гаяны
* Рэгіёны Венгрыі
* Рэгіёны Мадагаскара
* Рэгіёны Малі
* Рэгіёны Намібіі
* Рэгіёны Новай Зеландыі
* Рэгіёны Перу
* Рэгіёны Сенегала
* Рэгіёны Танзаніі
* Рэгіёны Тога
* Рэгіёны Трынідад і Табага
* Рэгіёны Філіпін
* Рэгіёны Квебека

### Статыстычная (планавальная) тэрытарыяльная адзінка

* Рэгіёны Ісландыі
* Рэгіёны Македоніі
* Рэгіёны Мальты
* Рэгіёны Сінгапура

### Культурна-гістарычная тэрытарыяльная адзінка

* Рэгіёны Карэі
* Рэгіёны Латвіі
* Рэгіёны Сербіі
* Рэгіёны Украіны

Гл. таксама
-----------

* Рэгіёны свету
* Гісторыка-культурныя вобласці
* Гістарычная вобласць
* Рэгіяналізацыя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13561694r · GND: 4049029-4 · LCCN: sh2001012310 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кароль (значэнні).
**Ігар Уладзіміравіч Кароль** (18 сакавіка 1944, г. Загорск, Маскоўская вобласць — 18 сакавіка 1989, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і архітэктараў Уладзіміра і Галіны Каралёў. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. Працаваў старшым архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Мінскпраекце, з 1975 па 1978 г. — у Інстытуце фізічнага планавання ў Гаване (Куба).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): афармленне экспазіцыі БССР на міжнародным кірмашы ў Дзюсельдорфе, ФРГ (1970), ТЭА генплана Гаваны (1978), 90-кватэрны жылы дом па вул. Крапоткіна (1979), падземны гараж па вул. Някрасава (1981), ПДП цэнтра Мінска (1974, 1983), праект архітэктурна-планіровачнай арганізацыі планіровачных зон Мінска (1986).

Узнагароды
----------

1-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за праект планіроўкі і забудовы цэнтра Мінска (1968, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Король Игорь Владимирович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)