**Войцех Герсан** (польск.: Wojciech Gerson; 1 ліпеня 1831, Варшава — 25 лютага 1901, Варшава) — польскі мастак-рэаліст, пісьменнік, педагог, акадэмік і прафесар Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся падчас паўстання 1830—1831 гадоў. У 1844 годзе паступіў у Варшаўскую школу прыгожых мастацтваў, скончыў яе з адзнакай ў 1850 годзе. У 1853 годзе атрымаў стыпендыю Царства Польскага і два гады вывучаў гістарычны жывапіс у Імператарскай Акадэміі мастацтваў у Аляксея Маркава. Скончыў Акадэмію з сярэбраным медалём і вярнуўся ў Варшаву ў 1855 годзе. У 1856 годзе паехаў у Парыж і вучыўся ў Леона Канье. У 1858 годзе вярнуўся ў Варшаву і ў 1872—1896 гадах займаўся выкладчыцкай дзейнасцю.

Атрымаў званне акадэміка Імператарскай Акадэміі мастацтваў (1873) за карціны *«Кейстут і Вітальд палонныя Ягелы»* і інш. Званне прафесара Акадэміі мастацтваў (1878) за карціну *«Капернік выкладае сваю сістэму астраноміі»*.

У 1898—1901 гадах прэзідэнт Калегіі касцёлаў.

Пахаваны на лютэранскіх могілках Варшавы.

Творчасць
---------

Асноўнай тэмай яго твораў былі горныя пейзажы, гарадскія замалёўкі, гістарычны жывапіс. Найбольшы ўклад Герсана ў польскае мастацтва — графіка і гістарычныя палотны.

Стварыў літаграфіі відаў Варшавы і польскіх народных строяў, ілюстрацыі да выдання «Польскія гетманы». Сярод карцін на гістарычную тэму адзначаюць «*Хрышчэнне праз слёзы*», «*Казімір Аднаўляльнік*», «*Капернік ў Рыме*», «*Маркграф Гера і славяне*», «*Развітанне Яна Сабескага з сям’ёй*» і інш.

Аўтар біяграфіі мастака Ёзэфа Зімлера і падручніка па анатоміі для мастакоў.

Пераклаў на польскую мову «Трактат пра жывапіс» Леанарда ды Вінчы.

Педагагічная дзейнасць
----------------------

Выкладаў малюнак і жывапіс у варшаўскім класе малявання.

Сярод вучняў майстра Юзаф Хелмонскі, Людвіг Весялоўскі, Леан Вычулкоўскі, Багдан Клечынскі, Апалоній Кіндзерскі, Станіслаў Ленц, Уладзіслаў Падкавінскі, Юзаф Панкевіч, Людамір Бенедыктовіч, Вацлаў Хадкоўскі, Элігіюш Невядомскі, Альфрэд Кавальскі-Веруш, Леапольд Піліхоўскі, Станіслаў Памян Вольскі, Эдвард Окунь, Ян Станіслаўскі, Казімір Алхімовіч, Станіслаў Багенскі, Ганна Білінская, Мілаш Катарбінскі, Генрых Вейсенгоф, Вінцэнт Вадзіноўскі, Стэфан Папоўскі, Станіслаў Чайкоўскі, Ігнацы Урублеўскі і многія іншыя.

Нашчадкі
--------

Дачка Марыя Герсан-Дамброўская — польская пісьменніца і мастачка, жонка польскага раманіста Ігнацыя Дамброўскага.

Праўнук — Міхал Вітвіцкі, архітэктар, рэстаўратар гістарычных будынкаў.

Галерэя
-------

* Пастушы канцэрт (1862)Пастушы канцэрт (1862)
* Кейстут і Вітальд у палоне Ягела (1873)Кейстут і Вітальд у палоне Ягела (1873)
* Хрышчэнне праз слёзы (1866)Хрышчэнне праз слёзы (1866)
* Казімір Вялікі і яўрэі, якія моляць прыняць іх у Польшчы (1874)Казімір Вялікі і яўрэі, якія моляць прыняць іх у Польшчы (1874)
* Гданьск у XVII стагоддзі (1865)Гданьск у XVII стагоддзі (1865)
* Аўдавелы Жыгімонт Аўгуст (1866)Аўдавелы Жыгімонт Аўгуст (1866)
* Дзімітр з Горай і каралева Ядзвіга (1869)Дзімітр з Горай і каралева Ядзвіга (1869)
* Развітанне Яна III Сабескага з сям'ёй (1882)Развітанне Яна III Сабескага з сям'ёй (1882)
* Казімір Аднаўляльнік (1887)Казімір Аднаўляльнік (1887)
* «Пазбаўленыя зямлі». Памаряне, якія пайшлі ў мора пад націскам немцаў (1888)«Пазбаўленыя зямлі». Памаряне, якія пайшлі ў мора пад націскам немцаў (1888)
* Уладзіслаў Лакеток у выгнанні (1889)Уладзіслаў Лакеток у выгнанні (1889)
* Уладзіслаў Лакеток пад Ойцавым (1890)Уладзіслаў Лакеток пад Ойцавым (1890)
* Жыгімонт Стары і Станчык у Вавелі (1895)Жыгімонт Стары і Станчык у Вавелі (1895)

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 24 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Wojciech Gerson // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  ЮС ИАХ, 1915, с. 47

Літаратура
----------

* *Кондаков С. Н.* Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764-1914. — Товарищество Р. Голике и А. Вильборг, 1915. — Т. 2 (Часть биографическая). — С. 47. — 459 с.
* *Piotr Kopszak* Wojciech Gerson (1831—1901). — Warszawa, 2007. — Serie: Ludzie, czasy, dzieła. -- Band 44. — ISBN 978-83-7477-223-5
* Герсон, Войцех // Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. С. И. Вавилов. — 2-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1949—1958. — Т. 11. — С. 146.

Спасылкі
--------

* Біяграфія ў шведскай энцыклапедыі Nordisk familjebok

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: wojciech-gerson-malarz · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1283639 · BNF: 11062571x · GND: 12266468X · ISNI: 0000 0001 1022 3070 · LCCN: no2008063187 · NKC: skuk0000470 · NUKAT: n93090075 · SUDOC: 196316596 · VIAF: 20569491 · ULAN: 500031052 |

 |