recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Родасэль** — вёска ў камуне Умеа, размешчаная на поўдзень ад вытоку ракі Родэн, прытока Віндэдэльвена. Насельніцтва — 96 чал. Бліжэйшыя населеныя пункты — Тавельсьё (10 км), Віндэльн (21 км), Ванас (26 км) і Умеа (38 км). Насельніцтва Родасэля складае каля 100 чалавек. Дарога 363 праходзіць за межамі вёскі. Родасэль ўваходзіць у Радабюрген, які ўтрымлівае вёскі Бломдаль, Родаліндэн, Роданам, Вестра Аверода, Алунд і Аверода. У Родасэле ёсць пачатковая школа, АЗС, грамадскі цэнтр, антыкварны магазін, сталярная майстэрня, некалькі малых прадпрыемстваў і некалькі ферм. У вёсцы таксама ёсць бегавыя дарожкі і трэк для катанне на бегавых лыжах з электрычным асвятленнем.

Зноскі
------

1. ↑  Småorternas landareal, folkmängd och invånare per km² 2005 och 2010, korrigerad 2012-10-15 — SCB, 2012. Праверана 9 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25711315'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a>
2. 1 2  Statistiska småorter 2020, befolkning, landareal, befolkningstäthet per småort — Statistics Sweden, 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q113505564'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a>
3. ↑  Statistiska centralbyrån - Statistikdatabasen: Miljö : Småorter; arealer, befolkning2 2005 och 2010(нявызн.).  Statistics Sweden (14 снежня 2011). Праверана 3 July 2013.

Спасылкі
--------

* Старонка вёскі  (шведск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зорачнік (значэнні).
**Зорачнік**, **Землязорка** (*Geastrum*) — род грыбоў-гастэраміцэтаў сямейства зорачнікавых.

Апісанне
--------

Пладовыя целы наземныя, радзей падземыыя, шарападобныя, з шматслаёвым перыдыем (абалонкай), які складаецца з экзаперыдыя (вонкавы слой) і эндаперыдыя (унутраны слой). Глеба мяккамясістая, са шматлікімі камерамі, высланымі гіменіем з базідыямі, пры выспяванні пыліць. Капіліцый (ніткі для разрыхлення спелых спораў) просты або слабаразгалінаваны. Баэідыі 4—8-споравыя. Споры шарападобныя, дробнабародаўчатыя або гладкія, цёмнаафарбаваныя. 3 узростам энзаперыдый разрываецца на 4—15 тоўстых лопасцей і раскрываецца накшталт зоркі, у цэнтры — акруглая глеба, пакрытая эндаперыдыем, які на верхавінцы эакрываецца адтулінай, абкружанай «дворыкам» (увагнутая зона) або з перастомам (махрыстымі краямі).

Пашырэнне
---------

Вядома звыш 30 відаў, пашыраных па ўсім зямным шары, акрамя Антарктыды. На Беларусі 5 відаў, найчасцей у лясах трапляецца зорачнік рыжаваты (*Geastrum rufescens*). Касмапаліты. Лясныя глебавыя сапратрофы.

Выкарыстанне
------------

Неядомыя.

Зноскі
------

1. ↑  Грыбы і грыбная кулінарыя : папулярны энцыклапедычны даведнік / Галіна Сяржаніна, Іван Яшкін. — Мінск : Беларуская асацыяцыя кулінараў, 2005. — 387с. [24] л. каляр. іл. ; 24 см. — На вокладцы аўтары не паказаны. — Бібліяграфія: с. 343—350. — Алфавітныя паказчыкі: с. 351—385. — 1000 экз. — ISBN 985-6081-34-3.

Літаратура
----------

* *Сяржаніна Г.* Зорачнік // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777240667 |
**Пясочнік марскі** (*Calidris maritima*) — птушка сямейства бакасавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 20-24 см, размах крылаў 37-46 см. У шлюбным уборы карычнева-шэры, у негнездавы час — крыху больш цёмны i шэры. Жывот белы. Дзюба прамая, параўнальна тонкая, каля асновы жоўтая, ногi кароткiя, жоўтыя. Голас далiкатны, цiхі.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны: паўночны край Галарктыкі. Насяляе сухую горную тундру са скальнымі восыпамі і мноствам ручаёў паблізу марскіх узбярэжжаў, а таксама скальныя выступы на берагах астравоў і марскіх узбярэжжах, у Швецыі і Нарвегіі сустракаецца і вышэй за 1300 м, дзе трымаецца гурбаў снегу і мёрзлага грунту.

Частка папуляцыі аселая, частка — пералётная. Месца зімовак часткова ў межах гнездавога арэала: Скандынавія, Брытанскія а-вы, Ірландыя, Ісландыя, Заходняя Еўропа, у Паўночнай Амерыцы — атлантычныя ўзбярэжжы. Пад час пералётаў і зімоўкі спыняецца на камяністых (радзей пясчаных) марскіх ўзбярэжжах, скалістых астравах і паўастравах з моцным прыбоем. На Беларусі вельмі рэдкі, выпадкова залётны пад час міграцый від.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць паміж камянёў у ямцы ў дзірване або моху; скупая высцілка з моху, лішайнікаў і лісця карлікавай вярбы.

Яйкі *Calidris maritima maritima*
Яйкі (3-4) набліжаныя да грушападобных, крэмава-пясчана-жоўтыя, шэра-аліўкавыя або карычнева-аліўкавыя (свежыя з зялёным бляскам) са светла-шэрымі глыбокімі і чорна-карычневымі паверхневымі плямамі, якіх больш на шырокім канцы.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
**Рэнэ Жан-Мары-Жозэф Генон** (фр.: René Jean-Marie-Joseph Guénon, 15 лістапада 1886, Блуа, Францыя — 7 студзеня 1951, Каір, Каралеўства Егіпет) — французскі філосаф, аўтар прац па метафізіцы, традыцыяналізму, сімвалізму і ініцыяцыі.

Рэнэ Генон лічыцца родапачынальнікам інтэгральнага традыцыяналізму — накірунку традыцыянай думкі, падмурак якой складае палажэнне аб існаванні Прымардыальнай традыцыі альбо «Вечнай мудрасці». Пры гэтым Генон не выкарыстоўваў тэрмін «традыцыяналізм» і не звязваў сябе з канкрэтнымі напрамкамі філасофіі, лічачы апошнюю выразам індывідуальных меркаванняў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Блуа ў сям’і архітэктара, якая прытрымлівалася строгіх каталіцкіх традыцый. Атрымаў матэматычную адукацыю ў Парыжы.

Рэнэ Генон стаў адным з нешматлікіх еўрапейцаў, якія пракраліся ў эзатэрычныя ўсходнія вучэнні. Настаўнікам, які вызначыў жыцццёвы шлях Генона, стаў індус, які належаў да школы Адвайта, аднак, як часта бывае з падобнымі настаўнікамі, вядома пра яго мала. Потым, выказваючы ўдзячнасць гэтаму чалавеку, Генон скажа, што «тым, што ў нас ёсць інтэлектуальнага, мы абавязаны выключна Усходу».

У 1912 г. Генон прымае іслам і бярэ сабе арабскае імя Абд-эль-Вахед Ях’я (араб.: *عبد الواحد يحيى*‎) — Служыцель Адзінага. Ён заўсёды падкрэсліваў, што гэты акт насіў вельмі асабісты характар ​​і ніякім чынам не быў вераадступніцтвам. У 1930 г. ён назаўсёды пакідае Еўропу і пераязджае ў Каір, дзе жэніцца з дачкой аднаго з шэйхаў, род якога належаў да ​​нашчадкаў Мухамада па жаночай лініі.

Зноскі
------

1. 1 2  René Guenon // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11117238 · BIBSYS: 90658845 · BNC: a10097533 · BNE: XX1099451 · BNF: 11906145j · CiNii: DA01172668 · CONOR: 167448419 · EGAXA: vtls003582406 · GND: 118936433 · ICCU: CFIV006481 · ISNI: 0000 0001 2144 5736 · LCCN: n80053245 · LNB: 000047893 · NDL: 00441916 · NKC: xx0004396 · NLA: 36537487 · NLG: 69801 · NSK: 000172367 · NTA: 07022160X · NUKAT: n00093446 · PTBNP: 23050 · SUDOC: 026906120 · VIAF: 96988275 |

 |
**Пясо́чна-Бу́дскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Пясочная Буда.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Хутаранскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў складзе Церахоўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Грабаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Вербалоз**, **Вярба пяцітычынкавая** (*Salix pentandra*) — лістападнае дрэва ці куст роду вярба сямейства вярбовых.

Назва
-----

Вярба пяцітычынкавая, вярба, вербалоз, лаза, ракіта, брэд.

Апісанне
--------

Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «Bilder ur Nordens Flora», 1917—1926
Вышыня расліны да 15 м. Кара ствала цёмна-шэрая, патрэсканая, бліскучая. Галінкі вуглаватыя, жаўтавата-, зеленавата- або чырвона-бурыя; стрыжань белаваты. Маладыя парасткі і лісце ліпкія, прыемна пахнуць. Крона развесістая, галінкі доўгія, гнуткія. Лісце шчыльнае, падоўжана-яйцападобназавостранае, шырокаланцэтнае або эліпсоіднае з завостранай верхавінкай, на кароткіх залозістых чаранках. Прылісткі рана ападаюць Кветкі ў павіслых каташках, цвітуць пасля распускання лісця. Прыкветныя лускавінкі бледна-жоўтыя, каля асновы кароткаваласістыя. Плод — каробачка з белым пухам, у каташках.

Арэал
-----

Пашыраны ў Еўразіі, сустракаецца ў Еўрапейскай частцы Расіі, Украіне (за выключэннем Крыма), амаль па ўсёй Сібіры. Расце на ўсёй Беларусі: у сырых лясах, на берагах ручаёў і азёр, на балотах, вільготных лугах. Цвіце ў маі-чэрвені, пладаносіць у верасні-кастрычніку.

Вербалоз хутка расце, непатрабавальны да глебы.

Таксанамія
----------

Від **Вербалоз** уваходзіць у род Вярба (*Salix*) семейства Вярбовыя (*Salicaceae*) парадку Вербакветныя (*Malpighiales*).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   | яшчэ 36 сямействаў (па Сістэме APG II) |   | яшчэ больш 500 відаў |
|   |   |   |   |
|   | парадак **Вербакветныя** |   |   | род **Вярба** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | аддзел **Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя** |   |   | сямейства **Вярбовыя** |   |   | від **Вербалоз** |
|   |   |   |   |   |   |
|   | яшчэ 44 парадка кветкавых раслін (па Сістэме APG II) |   | яшчэ каля 57 родаў |   |
|   |   |   |

Выкарыстанне
------------

Выкарыстоўваецца для аблясення лішкава ўвільготненых тэрыторый. Прут ідзе на грубае пляценне, кара (у ёй да 10 % танідаў) — на дубленне. Добры меданос.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. 1 2  Анненков Н.  (руск.) (бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
4. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 116. — 160 с. — 2 350 экз.
5. ↑  Васількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. III. Горы-Горкі, 1927

Літаратура
----------

* Вербалоз // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780763441 |
Праха. Выява на вазе з пахавання ў Афінах. 490 да н.э. Брытанскі музей, Лондан
**Верацяно́** — прылада для ручнога прадзення лёну, воўны, пянькі. У старажытнасці верацяном была драўляная, крыху завостраная палачка, пазней — конусавідная палачка даўжынёй 20 — 30 см з завостраным верхам, патоўшчаным нізам, на які дзеля павялічання вагі насаджвалі прасліца, і вострай пяткай. Верацёны выстругвалі або выточвалі з драўніны бярозы, ясеню, грушы і пад. На вытачаных верацёнах дзеля зручнасці і аздобы нарэзвалі кольцы-паглыбленні.

Гл. таксама
-----------

* Калаўрот

Зноскі
------

1. ↑  Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крошынскі.
**Цімафей Піліпавіч Крошынскі** (? — каля 1543)  — акольнічы смаленскі.

Біяграфія
---------

Паходзіў з княжацкага роду Крошынскіх герба «Ліхтар». Другі сын Піліпа Крошынскага.

У 1514 годзе атрымаў ад вялікага князя Жыгімонта Старога ў пажыццёвае валоданне Раканцішкі ў Жамойці, якія пазней разам з іншымі жамойцкімі маёнткамі сталі асноўнымі ўладаннямі яго нашчадкаў.

Меў сына Івана Цімафеевіча Крошынскага (? — каля 1570), намесніка ўпіцкага, браслаўскага.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Крошынскія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

Літаратура
----------

* Крошынскія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Возера Белае.

**Бе́лае возера** — возера ў Беларусі, Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, басейне Серадовай рэчкі, за 30 км на поўдзень ад Брэста.

Плошча паверхні 0,5 км². Найбольшая глыбіня 21,5 м. Даўжыня 1,03 км. Найбольшая шырыня 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Аб’ём вады 2,6 млн м³. Плошча вадазбору 140 км², характэрна чаргаванне забалочаных паніжэнняў з дзюннымі градамі, большая частка пад лесам.

Катлавіна возера суфазійна-карставага тыпу, авальнай формы, выцягнута з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы невысокія, пясчаныя, параслі лесам. Берагавая лінія слабазвілістая, берагі пясчаныя, з паўночнага боку сплавінныя. Дно да глыбіні 2 м складзена заіленымі пяскамі, глыбей выслана сапрапелем. У розных месцах катлавіны возера ёсць крыніцы, якія яго жывяць. Каналамі злучана з азёрамі Рагазнянскае і Чорнае.

Зарастае слаба, пераважна ў паўночнай і паўднёва-ўсходняй частцы, шырыня паласы расліннасці 5—10 м. Водзяцца лешч, краснапёрка, сом, шчупак, джгір, акунь, акліматызаваны карлікавы канадскі сомік.

Каля возера зона адпачынку, курорт і турбаза.

Літаратура
----------

* *Навуменка Л. Б.* Белае возера // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Белае возера // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 384. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Брестской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)

| Брэсцкая група азёр |
| --- |
| 
* Белае
* Селяхоўскае
* Рагазнянскае
* Мяднянскае
* Таемнае
* Страдзецкае
* Чорнае

 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Белае.

**Бе́лае** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Обаль, за 40 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, прыкладна за 0,65 км на ўсход ад вёскі Аўдзейкава, за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі Дубраўка.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Плошча вадазбору 61 км². Даўжыня берагавой лініі 1,7 км.  

Катлавіна возера выцягнутая з захаду на ўсход. Вакол возера забалочаная пойма. Ручаём Трэзубка Белае злучаецца з возерам Ужо на ўсходзе і возерам Езярышча на захадзе. У паўночна-ўсходняй частцы ў возера ўпадае ручай, злучаны з сеткай меліярацыйных каналаў.

Літаратура
----------

* Природа Белоруссии: Популярная энциклопедия / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 2-е изд. — Мн.: БелСЭ, 1989. — С. 124. — 599 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-85700-001-7. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1. (руск.)
* Ліст карты N-36-01. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1983 г. Архівавана 1 мая 2013. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тартакі (значэнні).
**Тартакі́** (трансліт.: *Tartaki*, руск.: Тартаки) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ляснянскага сельсавета. Размешчана за 26 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Лясная на лініі Баранавічы—Брэст, на шашы Р99 Баранавічы—Гродна/пад'езды да граніцы Рэспублікі Польшча (Брузгі, Бераставіца).

Гісторыя
--------

Узнікненне сучаснай вёскі звязана з лесараспрацоўкамі. Спачатку тут існавала лесапільня, вакол якой было пабудавана паселішча. У 1798 годзе Тартакі належалі магнатам Сапегам, з 1854 года дзяржаўная ўласнасць.

Тартакі ў 1916 годзе
Тартакі ў 1916 годзе
У першай пал. XIX ст. працавалі карчма, лесапільня, жалезаплавільны і спіртавы заводы. У 1854 годзе вёска, 10 дамоў. У 1867 годзе пабудаваны новы млын (дзейнічаў да 1963) і сукнавальня, якая праіснавала да Першай сусветнай вайны. У 1892 годзе 14 двароў. Паводле перапісу 1897 года ў Навамышскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі папяровая фабрыка.

З 1921 года ў складзе Польшчы, вёска Навамышскай гміны Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 9 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 6 вяскоўцаў.

Інфраструктура
--------------

Працуе магазін.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 19 двароў, 192 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
	+ пачатак XX ст. — 30 двароў.
	+ 1921 — 31 дом, 191 жыхар.
	+ 1939 — 289 жыхароў.
	+ 1959 — 388 жыхароў.
	+ 1970 — 350 жыхароў.
	+ 1998 — 93 двары, 140 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:

Славутасці
----------

* Брацкія магілы савецкіх воінаў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тартакі

| ⛭**Ляснянскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Лясная |
| Пасёлкі | Грыцавец |
| Вёскі | Бярозаўка ·  Груды ·  Гута ·  Лесіна ·  Паўлінава ·  Сваяшкі ·  Тартакі |
**Рэнтген** (сімвал **P**) — пазасістэмная адзінка экспазіцыйнай дозы радыеактыўнага выпраменьвання. Паказвае здольнасць рэнтгенаўскага альбо гама-выпраменьвання іанізаваць паветра. 1 P — колькасць радыяцыі, неабходная для вызвалення дадатных і адмоўных зарадаў адной электрастатычнай адзінкі зарада (ESU) у 1 см3 сухога паветра пры нармальных умовах (стандартнай тэмпературы і ціску). Гэта адпавядае генерацыі прыкладна 2,083×109 пар іонаў.

Пераказ у іншыя адзінкі
-----------------------

У Міжнароднай сістэме адзінак, 1 **Р** = 2,57978 · 10−4 Кл/кг (з 1 электрастатычная адзінка ≈ 3.33564×10−10 Кл і стандартнай шчыльнасці атмасфернага паветру ~1.293 кг/м³).
Да 2006 года, рэнтген быў прыняты да ўжывання з сістэмай СІ, але яго велічыня выражалася ў адзінках СІ, як зарад падзелены на адзінку масы (Кл/кг).

Назва *рэнтген* паходзіць ад прозвішча нямецкага фізіка Вільгельма Рэнтгена.

Гл. таксама
-----------

* Прыстаўкі для ўтварэння кратных і дробавых адзінак

Зноскі
------

1. ↑  Рэнтген // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. С. 13

Спасылкі
--------

* Other Non-SI units accepted for use with the SI (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 193544012 |
**Та́ртуская ратуша** (эст.: Tartu raekoda) — адміністрацыйны будынак у Тарту, Эстонія, месца знаходжання гарадской адміністрацыі. Размешчана на Ратушнай плошчы ў Старым горадзе.

Гісторыя
--------

У 1730 годзе быў пабудаваны драўляны будынак ратушы, які згарэў у пажары 1775 года. Сучасны будынак будаваўся ў 1782—1789 гадах паводле праекта архітэктара Ёгана Генрыха Барталамеуса Вальтэра. У правым крыле цокальнага паверху знаходзілася важніца, цокальныя памяшканні і сутарэнне заняла турма. На верхніх паверхах размесціўся магістрат.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тартуская ратуша
* Тартуская ратуша (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 316593658 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Белае.

**Белае возера** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца ў басейне ракі Свіліца, за 15 км на ўсход ад горада Глыбокае, непадалёку ад гарадскога пасёлка Падсвілле.

Плошча паверхні 0,14 км². Найбольшая глыбіня 11 м. Даўжыня 1,4 км. Найбольшая шырыня 0,8 км. Плошча вадазбору 17,5 м².
Катлавіна возера выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя, забалочаныя, паўночныя і ўсходнія пад лесам і хмызняком. Зарастае.

Літаратура
----------

* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 27. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Эрыка Салумяэ** (эст. Erika Salumäe; нар. 11 чэрвеня 1962, Пярну) — эстонская велагоншчыца (спецыялізацыя: спрынт), алімпійская чэмпіёнка Сеула і Барселоны, чэмпіёнка свету і 19-кратная рэкардсменка. Заслужаны майстар спорту СССР (1987).

Пасля перамогі ў адным з першынстваў СССР у спрынце, пераследзе і групавой гонцы Салумяэ сустрэлася з трэнерам Станіславам Салаўёвым, які прапанаваў пераехаць у Талін і заняцца трэкавым веласпортам. Пачала трэніравацца з мужчынамі (жанчыны тады не займаліся трэкавым веласпортам у Эстоніі). Вялікую частку часу праводзіла ў Маскве, маючы зносіны з трэнерам Уладзімірам Лявонавым. Перамога ў першынстве СССР над Галінай Царовай адкрыла Салумяэ шлях на Універсіяду 1983 года — яна ўпершыню выехала за мяжу, усталяваўшы там свой першы сусветны рэкорд і перамогшы ў спрынце). У рамках першынстваў СССР выступала за талінскія каманды «Калеў» і «Дынама».

З 1987 па 1989 гады заваявала тры залатыя медалі на міжнародных спаборніцтвах: два на чэмпіянатах свету і адзін на Алімпіядзе ў Сеуле. Пасля такога поспеху быў некаторы перыяд стомленасці, аднак Салумяэ працягнула кар’еру, выйграўшы другое алімпійскае золата ў Барселоне. Салумяэ магла не паехаць на Алімпіяду ў Барселоне з-за хваробы (на працягу двух месяцаў яна праходзіла курс лячэння), аднак слабасць у хуткасці для спрынтара была кампенсавана тактычнымі хадамі, што і прынесла спартсменцы алімпійскае золата, першае для незалежнай Эстоніі пасля распаду СССР.

З гадамі стан здароўя Салумяэ пагаршаўся, перанесла сем аперацый, і нямецкія лекары рэкамендавалі ёй сысці са спорту, аднак яна яшчэ раней дала абяцанне паўдзельнічаць у Алімпіядзе ў Атланце, дзе заняла шостае месца. Апошняй яе ўзнагародай стаў бронзавы медаль на чэмпіянаце свету 1995 года. Пасля Алімпіяды завяршыла кар’еру.

Зноскі
------

1. ↑  Erika Salumäe // Eesti Spordi Biograafiline Leksikon Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12361673'></a>
**Трамблон** — кароткі мушкет або мушкетон вялікага калібру з раструбам на канцы ствала ў выглядзе варонкі.

Прызначэнне варонкі - палегчыць засыпанне пораху і карцечы ў ствол для павелічэння хуткастрэльнасці. Існуе распаўсюджанае памылковае меркаванне, што гэтая варонка павялічвала раскідванне карцечы (адпаведна, і плошчу паражэння). Аднак гэта не так: для павелічэння раскідвання карцечы патрабавалася не проста рабіць варонку ля дульнага зрэзу ствала, а вырабляць увесь ствол у выглядзе роўна пашыральнага конуса.

Эфектыўнае выкарыстанне было магчыма толькі на блізкай адлегласці. Стральба вялася пераважна "ад бядра", без прыцэльвання, з-за чаго трамблон не меў развітога прыкладу. У сувязі са своеасаблівым метадам стральбы, на тэрыторыі Асманскай імперыі трамблоны называлі "knee-gun", што перакладаецца як "каленнае ружжо".

Атрымаў шырокае распаўсюджванне ў XVIII ст. у Асманскай імперыі, дзе яны прымяняліся як кавалерыйскае ружжо і маглі быць мясцовай вытворчасці (у асноўным, балканскай) або прывезеныя, вырабленыя ў Еўропе. Ад еўрапейскіх яны адрозніваліся невялікімі памерамі і дэкорам.

Трамблоны ў Асманскай імперыі падзяляліся на левантыйскай і балканскай формы. Да левантыйскай зброі адносіліся прадметы, сабраныя на месцы з еўрапейскіх дэталей або вырабленыя ў Еўропе для продажу на Бліжнім Усходзе (які абазначаўся словам "Левант"). Да трамблонаў балканскай формы адносіліся, напрыклад, вырабы з прыкладамі як у македонскага ружжа або ў форме "хваста рыбы" і з замком тыпу "морлак". 

Заражванне адбывалася з дульнай часткі ствала, а ўзгаранне зарада ажыццяўлялася крэмневым замком, які высякаў іскру пры ўдары крэменю аб крэсіва.
Варонкападобнае пашырэнне сведчыла пра выкарыстанне карцечнага зараду з некалькіх куляў, якія выстрэльваліся залпам на блізкай адлегласці для паражэння некалькіх цэляў адначасова.
**Эрых Рудорфер** (ням.: Erich Rudorffer; 1 лістапада 1917, Цвахау — 8 красавіка 2016, Бад-Швартау) — германскі лётчык-ас, знішчальнік, удзельнік Другой сусветнай вайны. Здзейсніў больш за тысячу вылетаў, правёў 302 паветраных баёў, атрымаў 222 перамогі, з іх 60 на Заходнім фронце, 26 у Паўночнай Афрыцы і 136 на Усходнім фронце.

Біяграфія
---------

Пачаў лётаць у 1936 годзе, у 1939 пачаў службу ў люфтвафэ. Першую перамогу атрымаў 14 мая 1940, збіўшы французскі знішчальнік Hawk 75. Быў паранены ў кастрычніку 1942, у сярэдзіне снежня вярнуўся ў сваю частку, перакінутую ў Туніс. 9 лютага 1943 збіў 8 самалётаў за адзін вылет, 15 лютага — 7. 1 жніўня 1943 года быў прызначаны камандзірам II групы JG 54, якая дзейнічала на Ленінградскім фронце. 6 лістапада збіў 13 знішчальнікаў Як-7 і Як-9 за адзін вылет, што з’яўляецца рэкордам люфтвафэ. (Вынік унесены ў Кнігу рэкордаў Гінеса, аднак гібель такога ліку самалётаў на дадзеным участку фронту савецкім бокам не пацвярджалася. Параўноўванне журналаў БД савецкіх ЗАП не пацвярджаецца нават гібель столькіх машын за ўвесь дзень). 28 кастрычніка 1944 атрымаў 11 перамог за адзін дзень (таксама не пацверджана). У снежні 1944 быў пераведзены ў JG 7, якая ўдзельнічала ў абароне Рэйха і была ўкамплектаваная рэактыўнымі знішчальнікамі Me-262. На гэтым самалёце атрымаў 12 перамог. Сярод збітых Рударферам за гады вайны самалётаў 10 чатырохматорных бамбардзіроўшчыкаў і 58 штурмавікоў Іл-2. Быў збіты 16 разоў.

Пасля вайны працаваў пілотам грамадзянскай авіяцыі.

Памёр 8 красавіка 2016 года ў Бад-Швартау ва ўзросце 98 гадоў.

Узнагароды
----------

* Рыцарскі крыж Жалезнага крыжа (1 мая 1941, 19 перамог)
* Дубовыя лісты да Рыцарскага крыжа (11 красавіка 1944 г. 130 перамог)
* Мячы да Рыцарскага крыжа (25 студзеня 1945 г. 210 перамог)
* Нямецкі крыж у золаце (9 снежня 1941)
* Жалезны крыж 1-га класа (28 чэрвеня 1940)
* Жалезны крыж 2-га класа (22 траўня 1940)
* Згаданы ў Вермахтберыхце (30 кастрычніка 1944)
* Ганаровы Кубак люфтвафэ (20 кастрычніка 1940)
* Нагрудны знак «За раненне» III ступені
* Кваліфікацыйны нагрудны знак люфтваффе «Пілот-назіральнік»
* Ордэн Крыжа Свабоды 2-га класа

Зноскі
------

Літаратура
----------

* М. Спик. Асы Третьего Рейха. — М.: АСТ, 2007. — ISBN 5-17-039588-4.

Спасылкі
--------

* Старонка на сайце luftwaffe.cz Архівавана 3 студзеня 2018. )
* Иван Лавриненко /Евгений Величко — Тринадцать «Яков» гауптмана Рудорффера
**Кольдынг** (дацк.: Kolding) — дацкі марскі порт у Кольдынг-фіёрдзе, рэгіён Паўднёвая Данія, камуна Кольдынг. Сёмы па велічыні горад Даніі (57540 жыхароў станам на 2012 г.) і член «Саюза Балтыйскіх гарадоў». Акрамя таго, Кольдынг — найважнейшы вузлавы пункт балтыйскай навігацыі.

Гісторыя
--------

Як і большасць фіёрдавых гарадоў у Ютландыі і Шлезвігу, Кольдынг узнік у 12 стагоддзі як месца гандлю з абароненым праходам да мора. Калі герцагства Шлезвіг у 13 ст. аддзялілася ад Даніі, Кольдынг набыў дадатковае значэнне як памежны пункт. Пазней пры каралі Эрыку V была пабудавана вежа Кольдынгхюс.

Хоць Кольдынг часта наведваўся дацкімі каралямі — не толькі ў эпоху «вандроўных каралеўстваў», гэта значыць да заснавання сталіцы ў Капенгагене ў 16 ст. але і значна пазней, горад знаходзіўся ў цені суседніх гарадоў, такіх, як Хадэрслеў, Фрэдэрысія (засн. у 17 ст.).

Пасля перадзелу межаў у 1864 г. які замацаваў аддзяленне герцагства Шлезвіг ад Даніі, значэнне горада вырасла. Ён стаў важным транспартным вузлом.

Будаўніцтва мастоў цераз Малы Бельт дало дадатковы эканамічны штуршок як Кольдынгу, так і двум суседнім гарадам — Велье і Фрэдэрысіі. Гэтыя тры гарады атрымалі назву «Кольдынгскі трохвугольнік» і мелі амаль такое ж эканамічнае значэнне ў Даніі, як Капенгаген.

Кольдынг меў статус горада з 13 стагоддзя па 1970 г. калі ён быў аб'яднаны з прылеглымі камунамі ў адну камуну Кольдынг, якая ў 2007 г. была яшчэ больш павялічана.

Эканоміка і транспарт
---------------------

Горад — цэнтр металургічнай і тэкстыльнай прамысловасці. У Новы час многія міжнародныя фірмы ў Даніі абгрунтоўваліся ў Кольдынгу. Разам з гарадамі Фрэдэрысія і Велье ён утварае важны вузел шашэйных і чыгунак заходняй Даніі. Тут перасякаюцца еўрапейскія трасы E 45 і E 20, а таксама чыгуначныя галіны, якія вядуць у Эсб’ерг, Фленсбург-Гамбург, Фрэдэрысія-Велье-Орхус і Одэнсэ-Капенгаген. Порт не такі значны як Фрэдэрысія, але таксама адыгрывае сваю эканамічную ролю.

Славутасці
----------

Замак Кольдынгхюс
* Замак Кольдынгхюс, пабудаваны ў 13 стагоддзі, у 1808 г. згарэў, да 1990 рэканструяваны і мадэрнізаваны, у ім знаходзіцца музей гісторыі і культуры; знаходзіцца на ўзвышшы над горадам.
* Музей мастацтваў Трапхальт.
* Кірха Св. Мікалая, першапачаткова раннегатычная, пазней значна перабудавана.
* асобныя прыватныя дамы XVII стагоддзя; гістарычная сетка вуліц часткова захавалася, аднак гістарычныя дамы часта перамяжоўваюцца з сучаснымі.
* батанічны сад з Домам камелій.

Спорт
-----

У горадзе добра развіты гандбол. У горадзе існуе спартыўнае аб'яднанне Kolding IF, і мужчынская і жаночая частка якога прадстаўлены ў вышэйшай лізе Даніі.

Зноскі
------

1. ↑  Nyt fra Danmarks Statistik — Tabelle 2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кольдынг
* Offizielle Seite der Kommune
**Тартэла звілістая** (*Tortella tortuosa*) — від імхоў сямейства *Pottiaceae*.

Апісанне
--------

Дзярнінкі буйныя, часта падушкападобныя, мяккія, жаўтавата-зялёныя, сплеценыя рызоідным лямцам. Сцябло прамастойнае, простае або вілавата разгалінаванае, даўжынёй 2-6 см. Лісце адыходнае, пры яйкападобнай або падоўжанай аснове лінейна-ланцэтнае, вузказавостранае, кілявата-жалабатае, з вельмі хвалістымі, уверсе папілозна-гародчатымі краямі. Жылка простая, выступае з верхавінкі ліста вастрыём. Клеткі ўверсе ліста акругла-квадратныя, вельмі папілозныя, пры аснове ліста — прамавугольныя, бясколерныя, па краі ў выглядзе каймы працягваюцца ўгору. Каробачка на ножцы, прамая або трохі сагнутая, падоўжана-яйкападобная. Перыстом просты. Вечка з касой дзюбкай.

Пашырэнне
---------

Аркта-альпійскі кальцафільны від. Пашырэнне цыркумпалярнае — ад арктычнай да падтаежнай зоны паўночнага паўшар'я; у Паўднёвым паўшар'і толькі ў Паўднёвай Амерыцы. На Беларусі рэдкі від, колькасць якога скарачаецца, трапляецца ў ізаляваных лакалітэтах за мяжой вобласці суцэльнага пашырэння. Расце ў ельніках асінава-сныцевых і на вапнава-пясчанай гальцы, знойдзены на сценах старых бетонных збудаванняў.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Двухдомны. Звычайна стэрыльны. Размнажэнне вегетатыўнае — верхавінкамі лісця. Спараносіць летам.

Расце густа, буйнымі дзярнінкамі, але на невялікіх плошчах.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · The Plant List · Tropicos · WFO |
Свабода панарамы ў краінах Еўропы для камерцыйных мэтаў.
     Так, уключаючы творы мастацтва
     Так, толькі будынкі
     Так, толькі ў некамерцыйных мэтах
     Няма свабоды панарамы
     Няма дадзеных
**Свабода панарамы** (ням.: Panoramafreiheit) — магчымасць вырабляць здымкі і свабодна распаўсюджваць выявы абароненых аўтарскімі правамі аб’ектаў (будынкаў, скульптур і г. д.), якія знаходзяцца ў грамадскіх месцах.

У заканадаўстве розных краін правы на фатаграфаванне аб’ектаў адрозніваюцца. У прыватнасці, гэтыя правілы вельмі строгія ў Францыі (аж да таго, што па некаторых палажэннях нельга свабодна змяшчаць фатаграфію Эйфелевую вежу, якая ўваходзіць у грамадскі здабытак і аўтарскія правы на якую скончыліся, калі фатаграфія зроблена ў цёмны час сутак, — з-за аўтарскіх правоў на ілюмінацыю) і менш строгія ў Германіі і значнай колькасці іншых краін, у якіх лічыцца, што фатаграфіі аб’ектаў і людзей на вуліцы ці ў публічных месцах не забароненыя для публікацыі.

У некаторых краінах (Вялікабрытанія, Германія, Кітайская Народная Рэспубліка) свабода панарамы замацаваная законам. У іншых (некаторыя дзяржавы былога СССР, Францыя, Румынія) — значна абмежаваная заканадаўствам. У трэціх (Злучаныя Штаты Амерыкі, Паўднёвая Карэя, Расія) — распаўсюджваецца толькі на некаторыя катэгорыі аб’ектаў — напрыклад, толькі на будынкі. Існуюць і дзяржавы (напрыклад, Італія), якія цалкам забараняюць здымку панарам. Закон многіх краін дазваляе неабмежаванае выкарыстанне ахоўваемых аўтарскімі правамі малюнкаў будынкаў і помнікаў толькі ў некамерцыйных мэтах.

Гл. таксама
-----------

* Аўтарскае права
* Грамадскі набытак

Зноскі
------

1. ↑  Права на изображения Эйфелевой башни **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 30 лістапада 2012. Праверана 5 жніўня 2011.

Спасылкі
--------

* Параўнанне законаў розных краін на Вікісховішчы з пункту гледжання свабоды панарамы (англ.).
* Свобода панорами як важливий інститут авторського права (іноземний досвід правового регулювання) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2013. Праверана 1 верасня 2010. (укр.)
* Свобода панорамы — Свобода, которой у нас нет (пра Эстонію) // dv.ee, 5 чэрвеня 2018

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7555089-1 |
Трамплін у Хольменколене
**Трамплін** — спартыўнае збудаванне для правядзення спаборніцтваў і трэніровак у дысцыпліне «Скачкі на лыжах з трампліна». Сучасны трамплін уяўляе сабой складаны інжынерны комплекс, разлічаны на прагляд скачкоў вялікай колькасцю гледачоў. Напрыклад, трыбуны трампліна ў Вілінгене (Германія) месцяць 38.000 гледачоў.

Гл. таксама
-----------

* Скачкі з трампліна
* Палёты на лыжах
* Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі Раўбічы

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Трамплін

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Спартыўная каталанская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4605430-3 · NKC: ph223718 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ліепа.

**Андрыс Ліепа** (латыш. Andris Liepa; нар. 6 студзеня 1962, Масква) — савецкі і расійскі саліст балета, тэатральны рэжысёр і прадзюсар, народны артыст РФ (2009). Заснавальнік Дабрачыннага фонду імя свайго бацькі — народнага артыста СССР Марыса Ліепы.

Біяграфія
---------

Андрыс Ліепа нарадзіўся 6 студзеня 1962 года ў Маскве ў сям’і народнага артыста СССР Марыса Ліепы і актрысы Маскоўскага драматычнага тэатра імя А. Пушкіна Маргарыты Жыгунова і атрымаў сваё імя ў гонар прадзеда, Андрэя Ліепы. Сястра — Ілзэ Ліепа, артыстка балета, актрыса, народная артыстка РФ (2002).

У дзяцінстве Андрыс праводзіў зімовыя і летнія канікулы ў рыжскім доме свайго бацькі, у бабулі Ліліі і дзядулі Эдуарда Ліепы, у цэнтры горада, на вул. Сколас, 18. Менавіта там ён пад кіраўніцтвам бацькі выканаў свой першы балетны Экзэрсіс.

У 1980 годзе скончыў МАХВ (клас Пракоф’ева).

У 1981 годзе стаў лаўрэатам IV Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў малодшай узроставай групе. Па заканчэнні вучылішча — саліст балета Вялікага тэатра.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Андрыс Ліепа
**Андрус Пулокас** (літ.: Andrius Pulokas; нар.17 верасня 1971, Укмярге) — літоўскі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Вільнюскі ўніверсітэт (эканамічны факультэт) ў 1994 годзе і ў 1995 годзе Вільнюскі ўніверсітэт, Інстытут міжнародных адносін і палітычных навук. У 1995—2000 гадах працаваў кансультантам па пытаннях міжнародных адносін Канцылярыі Урада Літоўскай Рэспублікі. У 2000—2001 гадах — першы сакратар Аддзела эканамічнага аналізу Дэпартамента эканомікі Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. 2001—2004 гадах — першы сакратар Пасольства Літоўскай Рэспублікі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія, кіраўнік Бонскага аддзела. У 2004—2005 гадах — саветнік, загадчык Аддзела эканамічнага аналізу і развіцця экспарту Дэпартамента эканомікі Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. У 2005—2006 гадах — загадчык Аддзела агульных эканамічных спраў Дэпартамента падтрымкі экспарту і інвестыцый Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі, в.а. дырэктара Дэпартамента падтрымкі экспарту і інвестыцый. У 2006—2007 гадах — дырэктар Дэпартамента падтрымкі экспарту і інвестыцый Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. У 2007—2011 гадах — Паўнамоцны Міністр Пасольства Літоўскай Рэспублікі ў Расійскай Федэрацыі. У 2011—2012 гадах — Часовы Павераны ў справах Літоўскай Рэспублікі ў Расійскай Федэрацыі. У 2012—2016 гадах — дырэктар Консульскага дэпартамента Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі.

З 8 жніўня 2016 года — Надзвычайны і паўнамоцны Пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Літоўскай Рэспублікі ў Беларусі |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 30 снежня 1992  1993 |
| Паслы | Віктарас Баўбліс (1994—1998) · Ёнас Паслаўскас (1999—2005) · Пятрас Вайцекунас (2005—2006) · Эдмінас Багдонас (2007—2012) · Лінас Антанас Лінкявічус (2012) · Эвалдас Ігнатавічус (2013—2016) · Андрус Пулокас (з 2016) |
**Пясочнік ісландскі** (*Calidris canutus*) — птушка сямейства бакасавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 23-27 см, размах крылаў 46-55 см. У шлюбным уборы спод цела ржавага колеру, верх жоўта-карычневы з выразнымi цёмнымi рыскамi. У негнездавы час шаравата-карычняваты, ад споду белы. Верх цела з характэрным лускаватым рысункам. Дзюба кароткая i прамая. У палёце зверху светлая паяснiца i хвост з мноствам цёмных плямак, па краі крыла больш светлая паласа.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны. Ізалявана жыве невялікімі «астраўкамі» ў крайніх раёнах Паўночнай Галарктыкі, у Азіі і Амерыцы. Магчыма, гняздзіцца і на Шпіцбергене.

Насяляе арктычную пагоркавую або горную тундру далёка ад марскіх берагоў, аддае перавагу паўастравам і астравам, якія выступаюць на поўнач за край мацерыка; на Грэнландыі — скалістыя паліцы са скальным друзам, вулканічнай лавай або кучамі лёду з ледавiкоў. Пад час пералётаў і на зімоўцы — марскія ўзбярэжжы (пясчаныя, глеевыя або камяністыя).

Пералётны від. Рэгулярна пралятае праз Еўропу. Месца зімовак: Заходняя Еўропа, Брытанскія а-вы, Ірландыя, Інданезія, Малайзiя, Індакітай, Аўстралія, Новая Зеландыя, Паўночная, Заходняя і Паўднёвая Афрыка, паўднёвыя ўзбярэжжы Паўночнай (Фларыда), Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкi (галоўным чынам Аргенціна).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць на сухім адкрытым пагорку, звычайна паблізу вады, часам у купіне раслін. Гэта амаль плоская ямка з высцілкай з кавалкаў раслін і лішайнікаў.

Яйкі (3-4) ад авальных да грушападобных, светла-гліністыя, жаўтавата-зеленаватыя або аліўкава-зеленаватыя, глыбокія плямы — невялікія, светла-фіялетавыя, паверхневыя — чорна-карычневыя, на тупым канцы могуць злівацца.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
Атака нямецкімі самалётамі эсмінца HMS Eskimo (F75)  (англ.) (бел. у складзе канвою

**PQ-18** — арктычны канвой часоў Другой сусветнай вайны.

PQ-18 быў адпраўлены ў СССР 2 верасня 1942 года са стратэгічнымі грузамі і вайсковай тэхнікай з ЗША, Канады і Вялікабрытаніі. У яго склад уваходзілі 39 грузавых суднаў, адно ратавальнае судна, адзін танкер, тры мінныя тральшчыкі і тры танкеры ВМФ. Прыкрыццё канвою ажыццяўлялася некалькімі групамі караблёў саюзнікаў, першы канвой у суправаджэнні авіяносца.

Падчас праходжання канвою PQ-18 паводле нямецкіх дакументаў сумарныя страты склалі 44 самалёты, у тым ліку 38 тарпеданосцаў. Паспяхова змагаліся з нямецкімі падводнымі лодкамі англійскія эскадраныя мінаносцы, і самалёты з авіяносца. Усяго затапілі чатыры нямецкія падводныя лодкі.

19 верасня суда каравана кінулі якары ля вострава Мудзьюг. Усяго з гэтага канвою шчасна дашйлі ў СССР дваццаць сем грузавых суднаў, праціўніку ўдалося затапіць 13 транспартаў. 27 транспартаў даставілі ў Архангельск 150 тыс. тон грузаў.

Канвой PQ-18 стаў апошнім пад літарамі PQ.

| ⛭Арктычныя канвоі ў Другой сусветнай вайне |
| --- |
| 1941 | 

|  |  |
| --- | --- |
| У СССР | 
«Дэрвіш» · PQ-1 · PQ-2 · PQ-3 · PQ-4 · PQ-5 · PQ-6
 |
| З СССР | 
QP 1 · QP-2 · QP-3 · QP-4
 |

 |
| 1942 | 

|  |  |
| --- | --- |
| У СССР | 
PQ-7a · PQ-7b · PQ-8 · PQ-9 · PQ-10 · PQ-11 · PQ-12 · PQ-13 · PQ-14 · PQ-15 · PQ-16 · ✯ PQ-17 · PQ-18 · Канвой FB · JW-51A · JW-51B
 |
| З СССР | 
QP-4 · QP-4B · QP-5 · QP-6 · QP-7 · QP-8 · QP-9 · QP-10 · QP-11 · QP-12 · QP-13 · QP-14 · QP-15 · RA-51 |

 |
| 1943 | 

|  |  |
| --- | --- |
| У СССР | 
JW-52 · JW-53 · JW-54A · JW-54B · JW-55A · JW-55B
 |
| З СССР | 
RA-52 · RA-53 · RA-54A · RA-54B · RA-55A · RA-55B |

 |
| 1944 | 

|  |  |
| --- | --- |
| У СССР | 
JW-56A · JW-56B · JW-57 · JW-58 · JW-59 · JW-60 · JW-61 · JW-61A · JW-62 · JW-63
 |
| З СССР | 
RA-56 · RA-57 · RA-58 · RA-59 · RA-59A · RA-60 · RA-61 · RA-61A · RA-62 · RA-63
 |

 |
| 1945 | 

|  |  |
| --- | --- |
| У СССР | 
JW-64 · JW-65 · JW-66 · JW-67
 |
| З СССР | 
RA-64 · RA-65 · RA-66 · RA-67
 |

 |
**Эма Элеанора Юхана Малін** (шведск.: Emma Eleonora Johanna Molin), больш вядомая як **Элін Малін** (19 мая 1855, Стакгольм — 3 верасня 1948, Стакгольм) — шведская мастачка, якая працавала ў партрэтным жанры, таксама стварала нацюрморты.

Біяграфія
---------

Элін Малін была дачкой вядомага шведскага скульптара Юхана Пітэра Малін і мастачкі Эмы Амаліі Эрхардзіны Малін, сястрой Герды Амаліі Сафіі Юнгстэт і Х’ялмара Малін. Свае першыя ўрокі жывапісу яна брала ў свайго бацькі, а затым вучылася ў Вільгельміны Лагерхольм і Аўгуста Мальмстрома. У 1883 годзе Элін Малін пераехала ў Францыю, там яна вучылася ў Каролюс-Дзюрана.

Удзельнічала ў выставах калекцый, арганізаваных Асацыяцыяй шведскіх мастакоў у Акадэміі мастацтваў і ў Мастацкім музеі Лундскага ўніверсітэта. Творчы ўклад Эмы складаецца з жанравых карцін з фруктовымі і кветкавымі матывамі, выкананымі ў алеі. Таксама маюцца і партрэтныя работы, самая вядомая з якіх — «Дзяўчынка» (швед. Flicka, палатно, алей, 1890).

Памерла ў 1948 годзе ў Броме ва ўзросце 93 гадоў. Пахавана на найбуйнейшых у Стакгольме Паўночных могілках у сямейным пахаванні.

Зноскі
------

1. ↑  Elin Molin // Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818'></a>
2. ↑  Molin, EMMA ELEONORA J. — Svenskagravar.se. Праверана 15 чэрвеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Элін Малін
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свабода.
**«Свабода»** — грамадска-палітычная газета, якая выдавалася з 1990 па 1997 ў Мінску на беларускай мове. Выходзіла штотыднёва.

Пачаткам газэты стаў падрыхтаваны ў сакавіку 1990 С. Дубаўцом, П. Жуком і А. Гурковым выпуск «Дзень Волі-90». У красавіку 1990 выйшаў першы нумар «Свабоды». Рэдакцыя лічыла сваю газету пераемніцай выдання «Свабода», адзіны нумар якога быў падрыхтаваны ў 1902.

Заснавальнік П. Жук, галоўны рэдактар І. Гермянчук (з 1991). З 1993 па 1997 гады рэдакцыя знаходзілася на вул. Іванаўскай, 56 у Мінску.

Газета асвятляла пытанні грамадска-палітычнага, эканамічнага, культурнага і духоўнага жыцця Беларусі, знаёміла чытачоў з міжнароднымі падзеямі, друкавала матэрыялы па гісторыі Беларусі. Рэдакцыя выдання стаяла на нацыянальна-дэмакратычных пазіцыях, крытычна адносілася да дзеючых на Беларусі органаў улады.

«Свабода» забароненая 24.11.1997. З 16.1.1998 газета пачала выходзіць пад назваю «Навіны», з 25 лютага 2000 — «Наша Свабода».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі: 1956—1991. Пэрсанажы і кантэкст. Мн. 1999. ISBN 985-6374-08-1
**А́ндрыс Вэ́янс** (лат.: Andris Vejāns, сапраўднае імя **Донат Геранімавіч Калнач**; 20 красавіка 1927, воласць Нірза  (руск.) (бел. Латвія) — латышскі паэт. Заслужаны дзеяч культуты Латвіі (1965). Скончыў у 1950 годзе Рыжскі педагагічны інстытут.

Творчасць
---------

Друкуецца з 1946 года. Аўтар зборнікаў вершаў «Маладосць» (1953), «Сонца узнімаецца вышэй» (1957, Дзяржаўная прэмія Латвіі, 1957), «Гады і сляды» (1964), «За возерам высокія горы» (1977), «Экватар раздзяляе шлях» (1981), зборніка вершаў і прозы «Белы карабель у сініх водах» (1974) і інш. У творах узнімае праблемы развіцця асобы, яе грамадзянскай адказнасці, узаемасувязі лёсу чалавека і народа. Паэзіі Вэянса характэрны гарманічнасць пачуццяў, вобразнасць, музычнасць.

Пераклаў на латышскую мову зборнікі вершаў П. Панчанкі, асобныя творы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Броўкі, М. Танка, П. Пестрака, Р. Барадуліна, B. Віткі, А. Зарыцкага, К. Кірэенкі, C. Шушкевіча.

Беларускія пераклады
--------------------

На беларускую мову творы Вэянса пераклалі Э. Агняцвет, Р. Барадулін, Е. Лось.

У кнігах:

* Ветрык, вей… Мн. 1959;

Зноскі
------

1. ↑  Andris Vējans //
2. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 16 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
3. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з латышска-беларускай практычнай транскрыпцыяй

Літаратура
----------

* Веян Андрыс. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1047954958 · ISNI: 0000 0000 2045 1213 · LCCN: n78027460 · NTA: 079237061 · VIAF: 15180894 |