У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кракаўскае ваяводства.
 
**Кракаўскае ваяводства** (польск.: Województwo krakowskie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай, якая існавала з XIV стагоддзя па 1795 год у складзе Малапольскай правінцыі.

Сядзібай ваяводы быў горад Кракаў, а земскія сеймікі праходзілі ў Прашавіцах. Ваяводства займала тэрыторыю 17 650 км² і падзялялася на 8 паветаў.

Гісторыя
--------

Пасля феадальнай раздробленасці Польскай дзяржавы у 1138 годзе сярод сыноў Баляслава III Крывавустага Кракаўскае княства было перададзена, незалежна ад Сілезіі, старэйшаму з іх, Уладзіславу II Выгнанніку. Яно мела межы вельмі падобныя, калі не такія ж, да межаў пазнейшага Кракаўскага ваяводства. Пасля 1314 года Кракаўская зямля была пераўтворана ў Кракаўскае ваяводства, якое без змен стала адміністрацыйнай часткай Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай. Праіснавала ваяводства да 1795 года, калі трапіла ў склад дзяржавы Габсбургаў. За стагоддзі яго межы мала змяніліся. Кракаўская зямля лічылася адной з найбагацейшых у Польшчы, бо мела саляныя руднікі, срэбраныя і свінцовыя руднікі, урадлівыя глебы.

З поўдня Кракаўская зямля межавала са Спішскай зямлёй. Верагодна, гэтая зямля была ўключана ў склад Польшчы ў 1001 годзе Баляславам Храбрым. Частка гэтай зямлі была страчана ў 1018 годзе. У выніку націску Венгрыі паўднёвая мяжа Польшчы паступова адсоўвалася на поўнач. Да XIV стагоддзя польска-венгерская мяжа ў Спішы праходзіла хутчэй за ўсё па даліне Гарнада. Прыкладна ў сярэдзіне XIV стагоддзя Польшча страціла ваколіцы Старой Любоўні. У 1412 годзе Спішская зямля вярнулася Польшчы пад заклад, але не як адзіная зямля, а ў выглядзе некалькіх асобных ключоў, якія ахоплівалі 13 гарадоў.

У 1443 годзе кракаўскі біскуп Збігнеў Алясніцкі купіў Сявежскае княства ў Вацлава I, князя Цешынскага. З гэтага часу княствам кіравалі кракаўскія біскупы, фармальна гэтыя землі былі ўключаны ў склад Кракаўскага ваяводства ў 1790 годзе.

У Кракаўскім ваяводстве дынамічна развівалася Чэнстахова разам з Яснагорскім кляштарам, які быў дынастычнай святыняй Ягелонаў і Вазаў.


| ⛭Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рэчы Паспалітай |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Карона  Каралеўства  Польскага | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Велікапольская  правінцыя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Вялікая Польшча | 
* Бжэсць-Куяўскае ваяводства
* Гнезненскае ваяводства
* Інаўрацлаўскае ваяводства
* Калішскае ваяводства
* Лэнчыцкае ваяводства
* Пазнаньскае ваяводства
* Сярадзкае ваяводства

 |
| Мазовія | 
* Мазавецкае ваяводства
* Плоцкае ваяводства
* Раўскае ваяводства

 |
| Каралеўская Прусія | 
* Вармінскае княства
* Мальбаркскае ваяводства
* Паморскае ваяводства
* Хэлмінскае ваяводства

 |

 |
| Малапольская  правінцыя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Малая Польшча | 
* Кракаўскае ваяводства
	+ у т. л.: Заторскае княства
	+ Асвенцімскае княства
* Люблінскае ваяводства
* Сандамірскае ваяводства

 |
| Русь | 
* Бэлзскае ваяводства
* Брацлаўскае ваяводства
* Валынскае ваяводства
* Кіеўскае ваяводства
* Падляшскае ваяводства
* Падольскае ваяводства
* Рускае ваяводства
	+ у т. л.: Галіцкая зямля
	+ Львоўская зямля
	+ Перамышльская зямля
	+ Саноцкая зямля
	+ Холмская зямля
* Чарнігаўскае ваяводства

 |

 |

 |
| Вялікае  Княства  Літоўскае | 

|  |  |
| --- | --- |
| Літва | 
* Берасцейскае ваяводства
* Віленскае ваяводства
* Віцебскае ваяводства
* Менскае ваяводства
* Мсціслаўскае ваяводства
* Новагародскае ваяводства
* Полацкае ваяводства
* Смаленскае ваяводства
* Троцкае ваяводства

 |
| Жамойць (Жмудзь) | Жамойцкае староства |

 |
| Залежныя  і іншыя  тэрыторыі | 
* Гетманшчына
* Герцагства Курляндыі і Семігаліі
* Лямборска-Бытоўская зямля
* Лівонскае (Інфлянцкае) ваяводства
	+ старыя: Вендэнскае ваяводства (1598)
	+ Дорпацкае ваяводства (1598)
	+ Парнаўскае ваяводства (1598)
* Прускае герцагства
* Сявежскае княства
* Спішскае староства

 |

 |