**Расійскі рубель** (руск.: рубль) — грашовая адзінка ў Расійскай Федэрацыі. Складаецца са 100 капеек руск.: копейка.

Па адной з версій, слова «рубель» як грашовая адзінка адбываецца ад слова секчы (руск.: рубить). Гістарычна паняцце «рубель» узнікла ў XIII стагоддзі ў Ноўгарадзе, дзе пад «рублём» разумелася адна з частак рассечанай напалову грыўні (злітак срэбра масай каля 200 грам). Па іншай версіі назва было атрымана з-за шва на рабры злітка, абумоўленага асаблівасцямі тэхналогіі, па якой срэбра залівалася ў форму ў два прыёму. Корань «руб» азначае бок, аблямоўка, шво. Такім чынам, тэрмін рубель разумеў «злітак са швом». На карысць апошняй версіі гавораць даследаванні, па якіх вага грыўні срэбра і рубля быў аднолькавы.

Упершыню назва *рубель* сустракаецца ў ноўгарадскай берасцяной грамаце, датаванай 1281—1299 годам. У XIII стагоддзі рубель уяўляў сабою срэбны злітак даўжынёй да 20 см і вагай прыкладна 200 г, які адсякаўся ад шыйнай грыўні. Арабскі падарожнік XIV стагоддзя Ібн Батута вызначаў каштоўнасць рубля ў 5 арабскіх унцый. З пачаткам чаканкі срэбнай дзеньгі ў XV стагоддзі рубель ператварыўся ў злічальную грашовую адзінку і стаў роўны ста дзеньгам. Рэальнымі грашовымі адзінкамі служылі наўгародкі і маскоўкі, а затым — капейкі і грошы. Рубель у XVI стагоддзі быў роўны 100 капейкам, або 200 дзеньгам.

З 1704 пачалася рэгулярная чаканка срэбнага рубля масай 28 г. Чаканіліся таксама медныя і залатыя рублі. У 1769—1849 існаваў разлік на рублі срэбрам і рублі асігнацыямі, якія адрозніваліся па кошце. У 1897 асноўнай грашовай адзінкай становіцца залаты рубель, эквівалентны 0,774235 г золата.

Знак рубля, XVII век.
Арыгінальны знак для знака рубля існаваў у Расіі яшчэ ў XVII стагоддзі, і яго можна сустрэць у кнігах XVI—XVIII стагоддзяў. Знак складаўся з надрадковых літар Р і Ў, прычым Р была звернутая на 90° супраць вартавы стрэлкі, а Ў пісалася па-над ёй; у цэлым, знак нагадваў крыж або лічбу 7. Знак размяшчаўся над сумай, да якой ставіўся. Зараз графічнае абазначэнне для рубля ў выглядзе знака пакуль адсутнічае, але законам «Аб цэнтральным банке Расійскай Федэрацыі» замацавана неабходнасць яго распрацоўкі.

У савецкі перыяд валютай былі савецкія рублі. Першы савецкі рубель выпушчаны ў 1919 годзе ў выглядзе крэдытнага білета. Савецкі рубель пасля рэформы 1961 года быў фармальна роўны 0,987412 г золата, але магчымасці абмяняць рублі на золата не існавала.

Пасля 1991 года валютай Расійкай Федэрацыя застаўся рубель. У 1998 годзе была праведзена дэнамінацыя (рублі абменіваліся ў суадносінаў 1000:1), зменены дызайн купюр і манет. У цяперашні час рубель не мае залатога эквівалента.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Расійскі рубель
* Першы савецкі рубель (1919 год). Галерэя банкнот (руск.)
* Расійскі рубель — банкноты Расіі — у тым ліку банкноты былога СССР (англ.) (ням.) (фр.)

| ⛭Валюты Азіі |
| --- |
| Закаўказзе | 
* Армянскі драм
* Азербайджанскі манат
* Грузінскі лары
* Расійскі рубель
	+ Абхазскі апсар

 |
| Блізкі Усход | 
* Еўра
* Новы ізраільскі шэкель
* Іарданскі дынар
* Ліванскі фунт
* Сірыйскі фунт
* Турэцкая ліра
* Іракскі дынар
* Іранскі рыял

 |
| Аравійскі паўвостраў | 
* Дырхам ААЭ
* Бахрэйнскі дынар
* Кувейцкі дынар
* Аманскі рыял
* Катарскі рыял
* Саудаўскі рыял
* Еменскі рыял

 |
| Цэнтральная Азія | 
* Кыргызскі сом
* Казахстанскі тэнгэ
* Таджыкскі самоні
* Туркменскі манат
* Узбекскі сум
* Афганскі афгані
* Пакістанская рупія

 |
| Паўднёвая Азія | 
* Бангладэшская така
* Бутанскі нгултрум
* Індыйская рупія
* Шры-Ланкійская рупія
* Мальдыўская руфія
* Непальская рупія

 |
| Далёкі Усход | 
* Кітайскі юань
* Ганконскі долар
* Патака Макаа
* Тайванскі долар
* Японская іена
* Вона КНДР
* Паўднёвакарэйская вона
* Мангольскі тугрык
* Расійскі рубель

 |
| Паўднёва-Усходняя Азія | 
* Брунейскі долар
* Інданезійская рупія
* Камбаджыйскі рыель
* Лаоскі стосаў
* М’янманскі к’ят
* Малайзійскі рынгіт
* Філіпінскае песа
* Сінгапурскі долар
* Тайскі бат
* Долар ЗША
* В’етнамскі донг

 |

| ⛭Валюты Еўропы |
| --- |
| Еўрапейскі Саюз | Еўра |
| Паўночная Еўропа | Дацкая крона (*Фарэрская крона*) ·  Ісландская крона ·  Нарвежская крона ·  Шведская крона |
| Заходняя Еўропа | Брытанскі фунт стэрлінгаў (*Шатландскі фунт* ·  *Гернсійскі фунт* ·  *Фунт вострава Мэн* ·  *Джэрсійскі фунт*) |
| Цэнтральная Еўропа | Венгерскі форынт ·  Польскі злоты ·  Чэшская крона ·  Швейцарскі франк (*Ліхтэнштэйнскі франк*) |
| Усходняя Еўропа | Беларускі рубель ·  Казахстанскі тэнгэ ·  Малдаўскі лей ·  *Прыднястроўскі рубель* ·  Расійскі рубель ·  Украінская грыўня |
| Балканскі паўвостраў | Албанскі лек ·  Балгарскі леў ·  Канвертоўная марка ·  Македонскі дэнар ·  Румынскі лей ·  Сербскі дынар |
| Міжземнамор'е | *Гібралтарскі фунт* ·  Турэцкая ліра |
| Закаўказзе | Армянскі драм (*Карабахскі драм*) ·  Азербайджанскі манат ·  Грузінскі лары (*Абхазскі апсар*) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4178574-5 |