**Майкл Ман** (англ.: Michael Mann; нар. 5 лютага 1943 года, Чыкага, ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і кінапрадзюсар, лаўрэат прэмій *BAFTA* і *Эмі*, а таксама чатырохразовы намінант на прэмію «Оскар».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 5 лютага 1943 года ў Чыкага ў яўрэйскай сям’і. Бацькі яго — Джэк і Эстэр Ман — займаліся гандлем бакалейнымі таварамі. Бацька Майкла — эмігрант з Расійскай імперыі і ветэран Другой сусветнай вайны. Дзед Майкла па бацькоўскай лініі, таксама рускі эмігрант, быў удзельнікам Першай сусветнай вайны. Вырас Ман непадалёк ад Гумбальдт-парка ў Чыкага, у падлеткавым узросце захапляўся імкліва набіраючай папулярнасць музыкай блюз.

Вывучаў англійскую мову ў Вісконсінскі ўніверсітэт у Мадысане, універсітэце Вісконсіна-Мэдысана, праяўляў цікавасць да геалогіі, гісторыі і гісторыі і архітэктуры. У гэты ж час ён упершыню ўбачыў «Доктара Стрэйнджлава» Стэнлі Кубрыка і тут жа ўлюбіўся ў кіно. У адным з апошніх інтэрв’ю Ман расказвае, наколькі моцна на яго паўплываў гэты фільм:

У сярэдзіне 1960-х ён пераехаў у Лондан, часткова каб «закасіць» ад арміі падчас в’етнамскага прызыву, хоць для службы ён быў непрыдатны з прычыны захворвання. Але галоўнай мэтай было атрыманне дыплома Лонданскай школы кіно  (англ.) (бел.. Ён правёў у Вялікабрытаніі сем гадоў, наведваючы кінашколу, а затым працаваў над рэкламнымі ролікамі бок аб бок з такімі яго сучаснікамі, як Алан Паркер, Рыдлі Скот і Эдрыян Лайн. У 1968 годзе адзін з яго дакументальных фільмаў патрапіў на тэлебачанне, а неўзабаве ён зняў кароткаметражны фільм *Juanpuri*, які ў 1970 годзе атрымаў прыз журы на кінафестывалі ў Канах.

Пасля разводу з першай жонкай у 1971 годзе Ман вярнуўся ў ЗША. Спачатку ён працаваў над дакументальнай стужкай «На 17 дзён пазней» для тэлеканала *ABC*. Праз тры гады Ман напісаў сцэнарыі да чатырох эпізодаў тэлесерыяла «Старскі і Хатч» і да пілотнага выпуску серыяла «Вегас». Акрамя гэтага, сумесна з пісьменнікам, паліцыянтам у адстаўцы Джозефам Уэмба, удзельнічаў у стварэнні шоў «Паліцэйская гісторыя  (англ.) (бел.». Серыял дакладна паказаў жыццё паліцэйскага з Лос-Анджэлеса, дзякуючы чаму Ман навучыўся прыўносіць у свае працы дакладнасць і рэалістычнасць.

Яго першым поўнаметражным фільмам стала «Ерыхонская міля  (англ.) (бел.», выпушчаны ў 1979 годзе. Хоць спачатку фільм быў зняты для тэлебачання, ён выйшаў у кінапракат у Еўропе. За сцэнарый да «Мілі» Майкл Ман атрымаў сваю першую статуэтку «Эмі», таксама ён быў ганараваны прэміі Гільдыі рэжысёраў Амерыкі.

У 1980-е Ман актыўна працуе на тэлебачанні. Ён бярэ ўдзел у стварэнні такіх серыялаў як «Паліцыя Маямі» і «Крымінальныя гісторыі». Насуперак усеагульнай думцы, ён не з’яўляецца іх аўтарам, але ён выступіў выканаўчым прадзюсарам. Так ці інакш, ён зрабіў уплыў на гэтыя праекты ў пытаннях падбору акцёраў і іх стылю.

У 1981 годзе Майкл Ман выпусціў свой першы мастацкі фільм «Злодзей» з Джэймсам Каанам у галоўнай ролі. Фільм увайшоў у асноўную конкурсную праграму Канскага кінафестываля і прэтэндаваў на *Залатую пальмавую галіну*.

У 1986 годзе ён першым «экранізаваў» вядомага серыйнага забойцу Ганібала Лектара, персанажа серыі раманаў Томаса Харыса, у сваёй карціне «Паляўнічы на людзей», заснаванай на рамане «Чырвоны цмок». Ролю Лектэра выканаў Браян Кокс.

Шырокае прызнанне Майкл Ман атрымаў у 1992 годзе за экранізацыю рамана Джэймса Фенімара Купера «Апошні з магіканаў». Фільм быў ганараваны мноства ўзнагарод і намінацый, у тым ліку прэміі «Оскар».

Наступныя два фільмы Мана атрымалі вялікую хвалу як ад крытыкаў, гэтак і ад гледачоў. Першы з іх, «Heat» (1995) расказвае пра супрацьстаянне прафесійнага злачынца (Роберт Дэ Ніра) і дасведчанага дэтэктыва паліцыі (Аль Пачына). Другі, «Інсайдэр» (1999), быў заснаваны на рэальных падзеях пра тое, як былы працаўнік тытунёвай кампаніі Brown & Williamson Джэфры Уайгэнд  (англ.) (бел. даў эксклюзіўнае інтэрв’ю тэлепраграме «60 хвілін», якое выкрыла «цёмныя» факты дзейнасці Brown & Williamson, і мімаволі стаў ініцыятарам найбуйнейшага ў гісторыі ЗША карпарацыйнага скандалу, які перавярнуў ход усёй тытунёвай індустрыі. Роля Уайгэнда выканаў Расел Кроу. Таксама Ман ізноў папрацаваў з Аль Пачына, які гуляў прадзюсара «60 хвілін» Лоуэла Бергмана  (англ.) (бел..

Гэтыя фільмы прадэманстравалі кінематаграфічны стыль і ўменне рэжысёра спрактыкавана ствараць багатыя, складаныя сюжэтныя лініі. «Інсайдэр» атрымаў 7 намінацый на прэмію «Оскар», у тым ліку за пастаноўку, сцэнарый і прадзюсіраванне быў намінаваны Майкл Ман.

У 2001 годзе выйшаў новы фільм Мана «Алі» пра амерыканскага баксёра Махамеда Алі. Гэта быў першы фільм рэжысёра, зняты на лічбавую камеру. Выканавец галоўнай ролі ў карціне Уіл Сміт быў намінаваны на «Оскар»

Наступным праектам Мана стаў «Саўдзельнік», выпушчаны ў 2004 годзе. Фільм быў пададзены на пазаконкурснай праграме Венецыянскага кінафестываля, дзе Ман ганараваўся прызу *Future Film Festival Digital Award*. Галоўныя ролі выканалі Том Круз і Джэймі Фокс. У працэсе стварэння фільма Ман выкарыстаў той жа метад, што і пры працы над «Алі»: амаль усе натурныя здымкі для дасягнення большай глыбіні і дэталізацыі былі зняты ў лічбавым выглядзе. Фільм атрымаў прызнанне ад крытыкаў, а таксама меў камерцыйны поспех. За сваю працу Ман быў намінаваны на прэмію *BAFTA*.

Акрамя таго, Ман выступіў прадзюсарам баёпіка Марціна Скарсэзэ «Авіятар», які расказвае пра жыццё амерыканскага мільянера Говарда Х’юза. Ролю Х'юза выканаў Леанарда Дзі Капрыа. За прадзюсіраванне «Авіятара» Майкл Ман быў ізноў прадстаўлены да «Оскара» і ганараваны прэміі *BAFTA*.

У 2006 годзе Ман зняў кінаадаптацыю серыяла «Паліцыя Маямі» пад назвай «Паліцыя Маямі. Аддзел нораваў». Потым ён выступіў прадзюсарам двух фільмаў Пітэра Берга: «Каралеўства» (2007) і «Хэнкак» (2008).

Наступны фільм рэжысёра — ганстерская драма «Ворагі грамадства» — выйшаў у пракат летам 2009 года. Фільм апавядае пра вядомага рабаўніка банкаў Джона Дылінджэра. У галоўных ролях — Джоні Дэп і Крысціян Бейл.

У 2011 годзе, пасля 22-гадовага перапынку, Майкл Ман ізноў папрацаваў на тэлебачанні, зняўшы пілотны выпуск і спрадзюсаваўшы серыял HBO «Поспех». Першы сезон серыяла меў поспех, і было абвешчана пра працяг, аднак пасля гібелі коней на здымках было прынята рашэнне закрыць праект.

Часта ў ролі аператара на здымачнай пляцоўцы Мана выступае Дантэ Спіноці.

У 2022 годзе Ман нарэшце прыступіў да здымак біяграфічнага фільма «Ферары». Рэжысёр працаваў над фільмам некалькі гадоў, але здымкі неаднаразова адкладаліся, а зацверджаныя выканаўцы галоўных роляў змяняліся. У выніку выканаўцам галоўнай ролі Энца Ферары стаў Адам Драйвер, а Пенелопа Крус згуляла ролю яго жонкі. Падзеі ў фільме разгортваюцца летам 1957 года, калі Ферары перажываюць крызіс у адносінах, а створанай імі кампаніі пагражае банкруцтва.

Зноскі
------

1. ↑  Michael Mann // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Michael Mann // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  LIBRIS — 2018. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
5. ↑  Brooks, Xan (2002-02-13). "Ali likes the film a lot. He's seen it six times". *The Guardian*. London. Архівавана з арыгінала 2008-07-20. Праверана 2010-05-12.
6. ↑  Съемки сериала с Дастином Хоффманом остановили после гибели лошадей **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 20 жніўня 2016. Праверана 21 ліпеня 2016.
7. ↑  *Andreas Wiseman*. Michael Mann Prepping ‘Ferrari’ In Italy Ahead Of Planned Summer Shoot (англ.)  **(нявызн.)**?. *Deadline* (25 красавіка 2022). Архівавана з першакрыніцы 25 верасня 2022. Праверана 22 мая 2023.
8. ↑  Появились первые кадры из байопика «Феррари» с «состарившимся» Адамом Драйвером (руск.). *www.kinoafisha.info*. Архівавана з першакрыніцы 22 мая 2023. Праверана 22 мая 2023.

| Фільмы Майкла Мана |
| --- |
| 
* Злодзей (1981)
* Крэпасць (1983)
* Паляўнічы на людзей (1986)
* Зроблена ў Лос-Анджэлесе (1989)
* Апошні з магіканаў (1992)
* Heat (1995)
* Інсайдэр (1999)
* Алі (2001)
* Саўдзельнік (2004)
* Паліцыя Маямі. Аддзел нораваў (2006)
* Ворагі грамадства (2009)
* Кібер (2015)
* Ферары (2023)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 5007475 · BNC: a10584663 · BNE: XX1296097 · BNF: 14410766g · CiNii: DA10078183 · GND: 122963180 · ISNI: 0000000114753714 · LCCN: n93015352 · NDL: 00514800 · NKC: xx0099844 · NLA: 42358587 · NLP: a0000001613211 · NTA: 108767973 · NUKAT: n2008077763 · LIBRIS: 283694 · SUDOC: 069749256 · VIAF: 76529145 |

 |

| ⛭Прэмія «Спадарожнік» за найлепшую рэжысёрскую працу |
| --- |
| 1990-я | 
* Джоэл Коэн (1996)
* Джэймс Кэмеран (1997)
* Тэрэнс Малік (1998)
* Майкл Ман (1999)

 |
| 2000-я | 
* Стывен Содэрберг (2000)
* Баз Лурман (2001)
* Тод Хейнс (2002)
* Джым Шэрыдан (2003)
* Мэл Гібсан (2004)
* Энг Лі (2005)
* Клінт Іствуд / Біл Кондан (2006)
* Браты Коэн (2007)
* Дэні Бойл (2008)
* Кэтрын Бігелоу (2009)

 |
| 2010-я | 
* Дэвід Фінчэр (2010)
* Нікалас Віндынг Рэфн (2011)
* Дэвід Расэл (2012)
* Стыў Мак-Куін (2013)
* Рычард Лінклейтэр (2014)
* Том Мак-Карці (2015)
* Кенэт Лонерган (2016)
* Джордан Піл (2017)
* Альфонса Куарон (2018)
* Джэймс Мэнгалд (2019)

 |
| 2020-я | 
* Хлоя Чжаа (2020)
* Джэйн Кэмпіён (2021)
* Джэймс Кэмеран (2022)
* Крыстафер Нолан (2023)

 |
| Прэмія «Спадарожнік» |