recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Лясны гадавальнік** — гэта ўчастак зямлі для вырошчвання сеянцаў і саджанцаў лясных парод, пладоваягадных, а таксама чаранкоў, якія ў далейшым высаджваюцца на лесакультурную плошчу. Пад лясным гадавальнікам часам маюць на ўвазе прадпрыемства або яго спецыялізаваную частку, дзе вырошчваюць неабходны пасадачны матэрыял. У лясных гадавальніках вырабляюць пасадачны матэрыял з адкрытай і закрытай каранёвай сістэмай, прышчэпкі, тронкі.

Віды лясных гадавальнікаў
-------------------------

Лясныя гадавальнікі па працягласці дзеяння падзяляюцца на часовыя і пастаянныя. Часовы лясны гадавальнік — гэта гадавальнік, арганізаваны на перыяд не больш за 5 гадоў. Пастаянны лясны гадавальнік — гэта гадавальнік, арганізаваны на перыяд больш за 5 гадоў. Пастаянныя гадавальнікі падрадзяляюцца па плошчы на дробныя (да 5 га), сярэднія (6-15 га), буйныя (16-25 га) і базісныя (больш за 26 га). Базісныя гадавальнікі дазваляюць засяродзіць, механізаваць і аўтаматызаваць увесь комплекс работ па вырошчванні пасадачнага матэрыялу, забеспячэння ім вялікай колькасці спажыўцоў.
Калі вырабляецца рыхленне глебы пад полагам насеннікаў або плюсавых дрэў для забеспячэння спрыяльных умоў прарастання насення і атрымання самасеву, то такія гадавальнікі называюць падполагавымі гадавальнікамі. Але гэтыя гадавальнікі не могуць функцыянаваць працяглы час, з-за пераразання караневых сістэм матчыных дрэў, што негатыўна адбіваецца на іх стане.
Па мэтавым прызначэнні гадавальнікі падзяляюцца на лясныя (лесакультурныя), дэкаратыўныя (азеляненне) і пладова-ягадныя.

Супрацьпажарная абарона ляснога гадавальніка
--------------------------------------------

З-за небяспекі ўзнікнення пажару на тэрыторыі ляснога гадавальніка, арганізуюцца супрацьпажарныя мерапрыемствы, якія бываюць экстэнсіўныя (павелічэнне шырыні мінералізаваных палос па перыметры гадавальніка) і інтэнсіўныя (стварэнне сістэм пажаратушэння).

Зноскі
------

1. ↑  Виды лесных питомников Архівавана 9 мая 2013.
2. ↑  автоматическая система пожаротушения(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* *Родин А. Р. Родин С. А.* Лесные культуры и лесомелиорация. — М.: Агропромиздат, 1987. — С. 88-90. — 320 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4530903-6 · NKC: ph198754 |
**Царква ў імя святой блажэннай Матроны Маскоўскай** — драўляны праваслаўны храм у горадзе Салігорску Салігорскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

6 лютага 2015 года епіскап Слуцкі і Салігорскі Антоній багаславіў стварэнне новай грамады. 25 чэрвеня 2015 года рэлігійная грамада атрымала сведчанне аб дзяржаўнай рэгістрацыі. 4 кастрычніка 2015 года грамада арандавала прыватны дом па вул. Спартовая.

У 2016 гады быў распрацаваны праекта храма. 22 траўня 2017 года адбылося асвячэнне ўчастка зямлі, пасля якой пачалася праца па закладцы падмурка храма і гасблока. 2 траўня 2018 года епіскап Слуцкі і Салігорскі Антоній здзейсніў закладку памятнай капсулы і асвячэнне першага вянка храма.

6 кастрычніка 2019 года епіскап Слуцкі і Салігорскі Антоній здзейсніў асвячэнне храма.

Зноскі
------

1. ↑  Царква ў імя святой блажэннай Матроны Маскоўскай (Салігорск) Архівавана 25 кастрычніка 2019.
2. ↑  Первые кадры из храма святой блаженной Матроны Московской за пару дней до его открытия Архівавана 25 кастрычніка 2019.
**Northrop Grumman Corporation** («Нортрап Груман Карпарэйшн») — ваенна-прамысловая і тэхналагічная карпарацыя ў ЗША. Штат: 122000 работнікаў (2006).

Абарот: ~30 млрд. USD за год (2006).

Складаецца з 8 асноўных бізнес-сектараў, якія дзейнічаюць у 4 асноўных сферах вытворчасці: інфармацыі і паслуг, электронікі, авіякасмічнай, суднабудаўнічай.

Заснавана Джонам Нортрапам у Хаўтарне, штат Каліфорнія пад назвай «Нортрап Эркрафт інкарпарэйтэд» (1939). У далейшым у склад кампаніі ўвайшлі «Груман» (1994), «Весцінгауз» (1996), «Лагікон» (1997), «Тэледайн Раян» (1999), «Літан» (2001), «Ньюпарт Ньюс» (2001), «TRW» (2002).

Назвы: «Нортрап карпарэйшн» (з 1959), «Нортрап Груман карп.» (з 1994).

Прадукцыя
---------

Першы серыйны прадукт: самалёт N-3PB для нарвежскіх ВПС (1940). Вядомыя прадукты: серыя самалётаў схемы «лятанае крыло», самалёты P-61, F-89, F-5, E-2 «Хокай», крылатая ракета SM-62 «Снарк».

Інфраструктура для разнастайных інф. сетак у маштабе ЗША, баявая сістэма інфармацыі пра мясцовасць (Combat Terrain Information System), радары для сістэм АВАКС і СТАРС (Joint STARS), электронныя сістэмы збору і аналізу інфармацыі, рабатэхніка.

Спадарожнікі ранняга папярэджання (Defense Support Program), касмічны тэлескоп «Джэймс Веб», сувязныя і разведвальныя ШСЗ. Проціракетны кінетычны знішчальнік (Kinetic Energy Interceptor).

«Нябачны» бамбардзір. B-2, беспілотны назіральнік «Глобал Хок», удзел у праграме знішчальніка F-35.

Серыя атамных ударных авіяносцаў «Німіц» (10 адзінак), серыя знішчальнікаў КРУ «Арлі Бурк» (24 адзінкі). Карпарацыя будуе серыю шматмэтавых дэсантных караблёў «Уосп», супольна з «Джэнерал Дайнэмікс Электрык Боўт» — серыю ПЛАРБ «Вірджынія». Адзіная ў ЗША кампанія, якая распрацоўвае, будуе і мяняе паліва атамнага авіяноснага флоту ЗША. Распрацоўвае перспектыўны знішчальнік КРУ «Цумвальт» (DDG-1000) і атамны авіяносец CVN-78.

Зноскі
------

1. ↑  Articles of Incorporation of Northrop Grumman Corporation — 2012.
2. 1 2 3  Form 10-K — 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5469880'></a>
3. ↑
4. ↑   Праверана 7 чэрвеня 2022.
5. ↑
6. ↑  КРУ — кіроўнае ракетнае ўзбраенне.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0634 4349 · LCCN: n98071934 · VIAF: 138555013 |
**Пілястра** (італ.: pilastro ад лац.: pila калона, слуп) — плоскі вертыкальны прамавугольны ў плане выступ на сцяне або слупе, які паўтарае ўсе часткі і прапорцыі калоны архітэктурнага ордара, але пазбаўлены яе сярэдняй патоўшчанай часткі — энтазіса. Як дэкаратыўнае элементы пілястры шырока выкарыстоўваліся ў ордарнай сістэме для вертыкальнага члянення сцен. Часам канструкцыйна ўмацоўвалі найбольш нагружаныя ўчасткі сцен. Упершыню паявіліся ў ордарнай архітэктуры Старажытнай Грэцыі і Старажытнага Рыма.

Гл. таксама
-----------

* Лапатка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пілястра
Артыкул пра серыял. Пра містыку гл. Звышнатуральнае.
**Звышнатуральнае** (англ.: Supernatural) - амерыканскі фэнтэзійны тэлесерыял, створаны Эрыкам Крыпке. Прэм'ера тэлесерыяла адбылася на тэлеканале The WB 13 верасня 2005 года. З Джарэдам Падалекі і Джэнсенам Эклсам у галоўных ролях Сэма і Дына Вінчэстараў адпаведна, серыял апавядае пра двух братоў — паляўнічых за паскуддзем, якія падарожнічаюць па ЗША на чорнай Chevrolet Impala 1967, расследуючы паранармальныя з'явы, многія з якіх заснаваныя на гарадскіх легендах і Фальклоры, а таксама змагаюцца з спараджэннямі зла: дэманамі, прывідамі і іншым паскуддзем. Вытворчасцю шоу займаецца кампанія Warner Bros. Television разам з Wonderland Sound and Vision. Разам з Крыпке, галоўнымі выканаўчымі прадзюсарамі тэлесерыяла ў розныя гады былі Макджы, Роберт Сінгер, Філіп Сгрыкіа, Сера Гэмбл, Джэрэмі Карвер, Джон Шыбан, Бэн Эдлунд і Адам Нас. Яшчэ адзін выканаўчы прадзюсар і рэжысёр Кім Мэнэрс памёр ад раку лёгкіх падчас вытворчасці чацвёртага сезона. «Звышнатуральнае» стаў самым працяглым паўночнаамерыканскім навукова-фантастычным серыялам (да гэтага ім з'яўлялася шоў «Таямніцы Смолвіля», які налічвае 218 эпізодаў).

Здымкі серыяла праходзяць у Брытанскай Калумбіі, Канада, а стварэнне серыяла заняло больш за дзесяць гадоў, улічваючы тое, што стваральнік шоу Эрык Крипке на працягу многіх гадоў распрацоўваў праект шоў. пілотны эпізод паглядзела 5,69 мільёна чалавек, а рэйтынгі першых чатырох эпізодаў дазволілі СБ замовіць поўны першы сезон. Спачатку Крыпке планаваў завяршыць гісторыю на трэцім сезоне, аднак пазней вырашыў зняць поўных пяць сезонаў. У пятым сезоне завяршылася асноўная сюжэтная лінія шоу і Крыпке пакінуў пост шоуранера праекта. Тэлесерыял працягнуўся з Серай Гэмбл (6-7 сезоны), Джэрэмі Карверам (8-11 сезоны) і Эндру Дабам і Робертам Сінгэрам (з 12 сезону) у якасці шоўранераў.

Зноскі
------

1. ↑  *Tucker, Ken*. 'Supernatural' and 'X Files' producer-director Kim Manners has died **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Entertainment Weekly* (27 студзеня 2009). Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2009. Праверана February 28, 2009.
2. ↑  Weekly Program Rankings **(нявызн.)**.  ABC Medianet (20 верасня 2005). Праверана September 23, 2009.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 14 студзеня 2007. (англ.)
Мастацкія алейныя фарбы ў тубах
**Але́йныя фа́рбы** — суспензіі неарганічных пігментаў і напаўняльнікаў у пакостах. Пігменты — двухаксід тытану, вохра, жалезны сурык, аксід хрому і інш.; напаўняльнікі — тальк, каалін, слюда і інш. Для хуткага высыхання ў алейныя фарбы дадаюць сікатывы  (руск.) (бел. для лепшага дыспергавання — паверхнева-актыўныя рэчывы  (руск.) (бел.. Выпускаюцца густацёртыя (пастападобныя) і гатовыя для выкарыстання (вадкія). Пры высыханні, абумоўленым акісляльнай палімерызацыяй раслінных алеяў пакосту, утвараецца атмасфераўстойлівая плёнка, якаме мае невысокую цвёрдасць, набракае ў вадзе і разбураецца ў шчолачах. Выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве, алейным жывапісе.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Алейныя фарбы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4528761-2 · Microsoft: 2777834189 · NKC: ph265718 |
**«Піліпка»** — мультыплікацыйны фільм. Зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» рэжысёрам Таццянай Кубліцкай.

Сюжэт
-----

У аснову сюжэту карціны «Піліпка» пакладзена беларуская народная казка пра маленькага хлопчыка, які сваёй дабрынёй здолеў змякчыць сэрца злой Бабы Ягі і тым самым выратаваць сваё жыццё.

Хлопчык і ведзьма («Піліпка-сынок», «Піліпка і ведзьма») — сюжэт усходнеславянскіх народных казак.

Мультфільм рабілі з разлікам на дашкольнікаў і вучняў малодшай школы. Асаблівую цеплыню дадае стужцы тэхніка камп’ютарнай перакладкі, дзякуючы якой героі крыху падобныя на папяровых лялек.

Узнагароды
----------

* Гран-пры конкурсу анімацыйных фільмаў X Міжнароднага дабрачыннага кінафестывалю «Прамяністы анёл» (Масква).
* Прызнаны лепшым на 53-м Міжнародным кінафестывалі фільмаў для дзяцей і юнацтва ў Зліне (Чэхія).
* Найлепшы фільм для маленькіх па выніках маскоўскага фестывалю «Сказка» у 2012 годзе.

Заўвагі
-------

1. ↑  naviny.by Архівавана 17 красавіка 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Царскасельскі чыгуначны мост** — група мастоў цераз Абводны канал у Санкт-Пецярбургу. Перакінуты па Віцебскай лініі Кастрычніцкай чыгункі. Першы ў Расіі мост на чыгунцы пад паравозную цягу.

Вышэй па плыні знаходзіцца Іпадромны мост, ніжэй — Рузаўскі мост.

Мост быў пабудаваны на Царскасельскай чыгунцы. Гэта была першая ў Расіі чыгунка. Назва Царскасельскі мост вядома з 1857 года.

Першы драўляны мост на каменных асновах быў закладзены 25 жніўня 1836 года. Работы вяліся пад кіраўніцтвам Ф. А. Герстнера. Мост быў драўляным арачным двухпуцявым, пралёты 24,5 м. У 1868—1869 гадах мост быў рэканструяваны па праекце кіраўніка Царскасельскай чыгункі Корвін-Крукоўскага. Фермы былі вырабленыя ў Бельгіі на заводзе Какерыль.

Існуючыя металічныя масты пабудаваныя ў 1900—1904 гадах падчас рэканструкцыі чыгуначных пуцей.

| Масты цераз Абводны канал |
| --- |
| 
* Шлісельбургскі
* Французскі
* Атаманскі
* Амерыканскі (чыг.)
* Карэтны
* Прадцечанскі
* Нова-Каменны
* Баравы
* Глазаўскі (разабраны)
* Іпадромны пешаходны
* Царскасельскі чыгуначны (чыг.)
* Рузаўскі
* Мажайскі пешаходны
* Газавы пешаходны
* Масляны пешаходны
* Нова-Маскоўскі
* Варшаўскі
* Мітрафаньеўскі
* Балтыйскі пешаходны
* Нова-Пецяргофскі
* Чырвонакастрычніцкі
* Тараканаўскі пешаходны
* Барысаў пешаходны
* Нова-Калінкін
* Сцяпана Разіна

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дайнека.

**Піліп Пятровіч Дайне́ка** (29 лістапада 1916, вёска Дуброва, Светлагорскі раён — 13 студзеня 1979) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Беластоцкай вобласці. Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1939 года. Скончыў Вышэйшую Партыйную Школу пры ЦК КПСС (1958). З 1935 года на савецкай рабоце. У партызанах са жніўня 1941 года: палітрук роты, камандзір групы, у красавіку-лістападзе 1943 года камісар атрада, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў камісар партызанскай брыгады імя Аляксандра Неўскага, адначасова са студзеня 1944 года сакратар Гродзенскага падпольнага РК КП(б)Б. З ліпеня 1944 года на партыйнай рабоце ў Гродзенскім і Мастоўскім райкамах КП(б)Б. З 1965 года 1-ы сакратар Гродзенскага РК КПБ, 1970 года загадчык аддзела Гродзенскага абкама КПБ. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчай прадукцыі. Кандыдат у члены ЦК КПБ у 1960 — 1961 гадах Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1963 — 1971 гадах.

Узнагароды
----------

* Ганаровы грамадзянін горада Масты.
* 2 Ордэна Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966)

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.:І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Касцёл Сэрца Ісуса** — касцёл у аграгарадку Слабодка Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

Гісторыя
--------

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад касцёла
Касцёл уяўляе сабой трохнефавую двухвежавую базіліку з апсідай, трансептам і сакрысціямі. Галоўны фасад сфарміраваны дзвюма высокімі пяціяруснымі вежамі з вострымі шатровымі вярхамі і параўнальна невялікай фасаднай плоскасцю цэнтральнага нефа паміж імі. Сцены прарэзаны паўцыркульнымі, лучковымі і круглымі аконнымі праёмамі з вітражамі (каляровае шкло захавалася часткова). Над галоўным уваходам і на фасадных плоскасцях трансепта размешчаны вялікія вокны-«ружы». Усе сцены раскрапаваны ступеньчатымі контрфорсамі, якія на бакавых фасадах злучаны з дэкаратыўнымі аркбутанамі. Уваходы вырашаны ў выглядзе аднатыпных парталаў з паўцыркульнымі праёмамі.

### Інтэр’еры

Інтэр’ер касцёла
У інтэр’еры — цыліндрычныя скляпенні з распалубкамі, хоры ў верхняй частцы бабінца. У пластычным вырашэнні шырока выкарыстаны ордэрныя элементы раманскай архітэктуры: аркатурныя паясы, нішы, калонкі з капітэлямі раслінных форм. Сцены і скляпенні алтарнай часткі размаляваны арнаментам. Першапачатковая аздоба інтэр’ера не захавалася.

### Дзверы

Дзверы цэнтральнага ўвахода з мастацкай акоўкай
Вялікую мастацкую каштоўнасць маюць жалезныя акоўкі ўсіх вонкавых дзвярэй касцёла, выкананыя мясцовым кавалём. Кампазіцыі аковак складаюцца з сіметрычна ўкладзеных па баках завесы (царгі) спіралепадобных пышных раслінных сцёблаў, што заканчваюцца то чатырохлістымі кветкамі, то пальметападобным лістком. Пры кампазіцыйным адзінстве аковак усіх дзвярэй дэталі не паўтараюцца, што сведчыць аб свабоднай імправізацыі майстра ў кожным выпадку. Арыгінальную, багатую па форме і складаную па малюнку кампазіцыю маюць акоўкі дзвярэй цэнтральнага ўвахода. Яны вырашаны як пышныя букеты з арнаментальных элементаў, што паўтараюцца ў кампазіцыях дэкору бакавых дзвярэй.

Зноскі
------

1. ↑  Падарожжа ў Друю

Літаратура
----------

* *Багласаў С. Г. Яніцкая М. М.* Слабодкаўскі касцёл Сэрца Ісуса // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 485. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Сэрца Ісуса (Слабодка)
* Касцёл Сэрца Ісуса (Слабодка) на сайце Radzima.org
* Касцёл Сэрца Ісуса // Достопримечательности Беларуси

| ⛭Браслаўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Ахрэмаўцы) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Браслаў) ·  Касцёл Маці Божай Анёльскай (Замошша) ·  Касцёл Божага Цела (Іказнь) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы)  ·  Касцёл Сэрца Ісуса (Слабодка)  ·  Касцёл Святой Тэрэзы ад Дзіцятка Езус (Урбаны) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зорын.

**Шо́лам Ната́навіч Зо́рын** (1902, Мінск — 1974) — камандзір яўрэйскага сямейнага партызанскага атрада, які дзейнічаў у Налібоцкай пушчы ў час Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1902 годзе ў Мінске, у сям’і Ноты Аронавіча Зорына. Доўгі час працаваў сталяром у родным горадзе. Удзельнік грамадзянскай вайны. Збег з Мінскага гета.

Пасля вайны інвалід Зорын працаваў на гаспадарчай рабоце ў Мінске. У 1971 пераехаў у Ізраіль, дзе памер у 1974 годзе.

Партызанская дзейнасць
----------------------

У атрад Зорына ўваходзілі, галоўным чынам, небаяздольныя бежанцы з Мінскага гета. Створаны ў 1943 годзе.

Галоўнай яго мэтай было не толькі супраціўленне нацыстам, але і выратаванне яўрэяў.

Гэты атрад акрамя правядзення баявой дзейнасці, стаў базай, якая забяспечвала іншыя баявыя атрады патрэбнымі ім спецыялістамі. Праз сувязных 106-га атрада партызанскія фарміраванні, якія мелі патрэбу ў медыцынскай дапамозе забяспечваліся ўрачамі і мядсёстрамі. Зорынцы забяспечвалі партызанскія атрады, якія базіраваліся ў Налібоцкай пушчы, збройнікамі, друкарамі для падпольных друкарань, краўцамі, шаўцамі, пекарамі.

9 ліпеня 1944 года 106-ы атрад злучыўся з часткамі Чырвонай Арміі. На гэты час ён налічваў 141 байца і 421 члена сямей.

Зноскі
------

1. 1 2  Szolem Zorin // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑
3. ↑  *С. Швейбиш.* Еврейский семейный партизанский отряд Ш. Зорина Вестник Еврейского университета в Москве, № 3 (13), 1996.
4. ↑  *А. В. Вердыш.* Наши евреи Архівавана 7 снежня 2015.
5. ↑  Леонид Смиловицкий, Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944 гг. Тель-Авив, 2000 г. 432 с.

Спасылкі
--------

* *Леонид Смиловский*. Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944 (руск.) 432. Тель-Авив:  Библиотека Матвея Черного (2000).
* Их называли зоринцами

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: no2015020617 · VIAF: 315084957 |
**Ру́ска-Азія́цкі банк** (руск.: Русско-Азиатский банк) — акцыянерны камерцыйны банк, які дзейнічаў у Расійскай імперыі і за мяжой у 1910—1926 гадах.

Будынак аддзялення Руска-Азіяцкага банка ў Гомелі
Банк заснаваны ў 1910 годзе ў выніку аб’яднання Руска-Кітайскага і Паўночнага банкаў з удзелам французскіх акцыянераў. Старшынёй праўлення банка стаў А. І. Пуцілаў.

Руска-Азіяцкі банк спецыялізаваўся на крэдытаванні прадпрыемстваў ваеннай, тытунёвай, нафтавай прамысловасці, транспартнага машынабудавання, здабычы золата, гандлю і інш. У 1914 годзе ўласны капітал банка складаў 73 млн рублёў, асноўныя актывы — 678 млн рублёў. У 1917 годзе банк меў 116 аддзяленняў, у тым ліку ў Кітаі, Маньчжурыі, Манголіі, Індыі, Англіі, Францыі, Японіі, і кантраляваў больш за 160 акцыянерных кампаній.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў снежні 1917 года банк быў нацыяналізваны і ўвайшоў у склад Народнага банка Савецкай рэспублікі. Дзейнасцю замежных філіялаў спрабавала кіраваць Парыжскае аддзяленне на чале з А. Пуцілавым, пераўтворанае ў самастойны Франка-Азіяцкі банк. Сваю дзейнасць Руска-Азіяцкі банк спыніў у 1926 годзе.

Акцыя Руска-Азіяцкага банка

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2001
2. 1 2  Алексей Путилов и Русско-Азиатский банк // Библиотека банковского дела (руск.)

Літаратура
----------

* Руска-Азіяцкі банк // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 458—459. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Русско-Азиатский банк // Советская историческая энциклопедия. В 16-и т. — М.: Государственное научное издательство «Советская энциклопедия», 1961—1976. — Т. 12. — Кол. 350—351. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Петров Ю. А.* Алексей Путилов и Русско-Азиатский банк // Библиотека банковского дела (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n88059596 · VIAF: 124214146 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Богуш.
**Піліп Піліпавіч Богуш** (нар. 1 студзеня 1952, в. Жухавічы Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут, ветэрынарны ўрач.

Працоўную дзейнасць пачаў паляводам калгаса «Перамога» Карэліцкага раёна. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў ветэрынарным урачом калгаса «Перамога», галоўным ветэрынарным урачом, намеснікам старшыні калгаса імя Жалезняковіча Карэліцкага раёна. Быў дырэктарам рэспубліканскага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Племзавод „Карэлічы"».

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
Шомлёйская галушка
**Шо́млёйская галушка** (венг.: Somlói Galuska) — традыцыйны дэсерт венгерскай кухні. Уяўляе сабой шматслойны торт з джэмам і разынкамі з ромам, які падаюць з смятанкавым крэмам і шакаладным соусам.

Назва
-----

Назва торту паходзіць ад назвы патухлага вулкана Шомлё, у медзье Веспрэм на захадзе Венгрыі. Рэцэпт дэсерту стварыў у 1950-я гады кухар Карай Голерыц, які працаваў у Рэстарацыі Гундэля ў Будапешце.

Прыгатаванне
------------

Цеста для Шомлёйскай галушкі гатуюць з узбітых яечных бялкоў з цукрам, да якіх дадаюць жаўткі з мукой. Затым цеста дзеляць на тры роўныя часткі: у першую частку дадаюць валоскіх гарэхаў, у другую — какаву, а ў трэцюю — нічога не дадаюць. З кожнай частак фармуюць каржы і запякаюць іх у духоўцы.

Для прыгатавання крэма кіпяцяць малако з ваніллю і дадаюць туды жаўткі з працертымі цукрам і мукой. Для сіропу ў ваду дадаюць цытрыну і апельсінавую цэдру і вараць 15 хвілін, а калі сіроп астыне, дадаюць у яго ром.

Корж з гарэхамі прапітваюць адной трацінай сіропу, пасыпаюць адной трацінай гарэхаў і разынак і абмазваюць трацінай крэму. На гэта кладуць корж з какавай і робяць усё так сама, затым кладуць трэці корж, але перад тым, як дадаць крэм, яго змазваюць джэмам (звычайна, абрыкосавым), пасля чаго пасыпаюць какава-парашком. Гатовы торт ставяць на некалькі гадзін у лядоўню.

Перад сервіроўкай торт упрыгожваюць узбітай смятанкай і шакаладным соусам.

Зноскі
------

1. ↑  Шомлойская галушка (Somlói galuska) (руск.)

Спасылкі
--------

* Шомлойская галушка (Somlói galuska) (руск.)
Падзел Шатландыі на Хайленд і Лоўленд
**Лоўленд** (англ.: Lowlands, ірл.: *a' Ghalldachd*, скотс: *Lallans*) — адна з дзвюх гісторыка-геаграфічных частак Шатландыі. Тэрмін выкарыстоўваецца разам з тэрмінам Хайленд. Займае рыфтавую частку Сярэднешатландскай нізіны (англ.: Central Belt), усходняе ўзбярэжжа і Паўночна-Шатландскае нагор'е.

Від раўніннай Шатландыі
Пад Лоўлендам у Шатландыі разумеюць тэрыторыю, населеную жыхарамі, дамінуючай мовай якіх да позняга Сярэднявечча была англа-шатландская мова (дыялект англійскай мовы, адна з германскіх моў, роднасная англійскай). Насельніцтва Хайленда, у адрозненне ад Лоўленда, выкарыстоўвала пераважна кельцкую шатландскую мову.

Зноскі
------

1. ↑  Iseabail Macleod (Hrsg.): *The Illustrated Encyclopedia of Scotland*. Edinburgh 2004, ISBN 1-84204-028-6

Літаратура
----------

1. Gillen, Con. *«Geology and landscapes of Scotland»*. Harpenden. Terra Publishing, 2003.
2. Keay, J. & Keay, J. *«Collins Encyclopaedia of Scotland»*. London. HarperCollins, 1994.
3. McKirdy, Alan Gordon, John & Crofts, Roger. *«Land of Mountain and Flood: The Geology and Landforms of Scotland»*. Edinburgh. Birlinn, 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4111397-4 |
**Шосавае** - (шос, ад ням. Schoss падатак) — рэгулярны прамы падатак з продажу сельска-гаспадарчай прадукцыі і рамесных вырабаў у Рэчы Паспалітай.
У Польшчы з 1456 дзяржаўны пабор з зямлі (лана), гар. пляцоў, гасцінцаў, млыноў, кірмашоў. У ВКЛ вядома з 16 стагоддзя, збіраліся дзяржаўным скарбам пры здачы на водкуп мыта, корчмаў і шынкоў. Збіралі дазорцы (экзактары) скарбу або арандатары з гандлю садавіной, косамі, воўнай, брусам, з корабаў іншых тавараў па спецыяльных інструкцыях і таксе з кожнага купца. Існавала да 1795.

Літаратура
----------

* Drozdowski M. Podstawy finansowe działalności państwowej w Polsce, 1764—1793. Warszawa; Poznań, 1975.
**Мя́стра** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. У басейне ракі Нарач, каля горада Мядзел. Уваходзіць у Нарачанскую групу азёр (другое па плошчы ў Нарачанскай групе).

Плошча паверхні 13,1 км². Даўжыня 5,8 км, найбольшая шырыня 4,5 км. Найбольшая глыбіня 11,3 м. Аб’ём вады 70,2 млн м³. Плошча вадазбору 130 км²;. Даўжыня берагавой лініі 20,2 км.  

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м (на поўначы і паўночным усходзе 6—10 м), разараныя, на поўдні і паўднёвым захадзе пад лесам. Берагавая лінія ўтварае некалькі паўастравоў і заліваў (Панасаўка, Мядзельская лука, Паўночная лука). Берагі на поўначы і паўночным усходзе зліваюцца са схіламі катлавіны, астатнія нізкія, пясчаныя, на поўдні і ўсходзе забалочаныя. На асобных участках уздоўж берагоў — берагавы вал вышынёй да 1 м.

Дно паўночнага плёса возера са шматлікімі падняццямі, якія чаргуюцца з упадзінамі. Зона мелкаводдзя пясчаная, на асобных участках пясчана-галечная, высланая валунамі. Глыбей пашыраны сапрапелі і ілы. Расліннасць утварае ўздоўж берагоў некалькі палос (падводная пашырана да глыбіні 4 м).

Злучана пратокамі з азёрамі Баторына, Скрыпава, Шастакова і Рудакова. Упадаюць ручаі і меліярацыйныя каналы. Сцёк праз пратоку Скема ў возера Нарач.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, вугор, рапушка еўрапейская, лешч, гусцяра, плотка, лінь, карась, судак, джгір, мянтуз і іншыя віды рыб. Багатая арнітафаўна.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-42. Стан мясцовасці на 1980 г. Выдане 1986 г. Архівавана 2 мая 2013.
2. ↑  Информационно-исторический портал Мядельского района Архівавана 17 жніўня 2014.  (руск.)
3. ↑  Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 8, 40. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 79. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0188-5 (Т. 11).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 8, 40. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Возера Мястра Архівавана 6 жніўня 2013.
* Возера Мястра ў даведніку "Водныя рэсурсы Нацыянальнага парка "Нарачанскі""

| Нарачанскія азёры |
| --- |
| 
* Баторына
* Белае
* Блядка
* Выдранік
* Градскае
* Запартава
* Казінае
* Млынок
* Мястра
* Нарач
* Падшап’е
* Слоўта
* Скрыпава
* Шастакова

 |
**Пачаевіцкі касцёл** — колішні касцёл у вёсцы Пачаевічы Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці. Пазней вядомы як праваслаўная царква Покрыва святой Багародзіцы. Размяшчаецца на ўсходняй ускраіне вёскі.

Архітэктура
-----------

Твор архітэктуры позняга барока — двухвежавая аднанефавая базіліка. Фасад фланкіравалі пастаўленыя вуглом чатырохгранныя ярусныя вежы; па цэнтры вылучаўся авальна-арачнымі ўваходным і аконным праёмамі. Выкарыстана крапоўка арачнымі нішамі.

Зноскі
------

1. ↑  Культавая архітэктура. Чашніцкі раён
2. ↑  Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы | Пачаевічы
3. ↑  ПАЧАЕВІЦКІ КАСЦЁЛ

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. — С. 284

Спасылкі
--------

* Пачаевіцкі касцёл на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Мінскія беларускія настаўніцкія курсы** (першыя) дзейнічалі ў Мінску з 9 верасня 1918 па 15 мая 1919.

Створаны Сакратарыятам асветы БНР з дазволу камандавання германскай 10-й арміі. Першапачаткова фінансаваліся ўрадам БНР, германскай акупацыйнай адміністрацыяй (90% выдаткаў). Рыхтавалі настаўнікаў для беларускіх пачатковых школ.

Праграма курсаў складалася паводле праграм былых дзяржаўных настаўніцкіх курсаў Расійскай імперыі з дадаткам дысцыплін беларусазнаўства. Дзейнічалі паралельна з курсамі беларусазнаўства. У першапачатковы склад выкладчыкаў уваходзілі С. Рак-Міхайлоўскі (дырэктар), К. Езавітаў (інспектар), С. Арлоў, М. Байкоў, А. Данмевіч, Р. Зямкевіч, Я. Лёсік, А. Смоліч, І. Усцюжынаў; асобныя лекцыі па гісторыі беларускага нацыянальнага руху чытаў Я. Варонка. 3 прыходам савецкай улады і абвяшчэннем БССР перайшлі пад загад Наркамасветы БССР (пазней Літбел) і рэарганізаваны ў 1-я Мінскія беларускія педагагічныя курсы пры Мінскім Беларускім педагагічным інстытуце. Склад педагагічнай рады папоўнілі В. Вайтэнка, В. Іваноўскі, У. Ігнатоўскі, Ч. Родзевіч, Б. Тарашкевіч і А. Неканда-Трэпка. Навучаліся 42 настаўнікі з Мінска, Вільні, Ігуменскага, Навагрудскага, Слуцкага і інш. паветаў, у іх ліку В. Адамовіч, К. Гладкі, Ю. Лістапад, В. Лявіцкая. У жніўні 1919 памяшканне курсаў занята польскімі легіянерамі, інвентар і вучэбнае абсталяванне разрабаваны.

Літаратура
----------

* Ляхоўскі У. Пачатак тварэння беларускае нацыянальнае школы // Спадчына. 2001. №1/2.
* Ляхоўскі У. Беларускія настаўніцкія курсы // ЭГБ, т.6, кн. ІІ. - Мн. 2003.
**Мінча** (італ.: Mincio)  — рака на поўначы Італіі, левы прыток ракі По.

Даўжыня ракі 75 км, плошча басейна 2859 км². Цячэ па Паданскай раўніне ў вобласці Ламбардыя.

Вытокам Мінча лічыцца рака Сарка, якая ўпадае ў возера Гарда, з якога выцякае Мінча (блізу горада Песк'ера-дэль-Гарда). Агульная даўжыня рэк, уключаючы даўжыню возера, складае 194 км.

Да 589 года Мінча ўпадала ў Адрыятычнае мора блізу горада Адрыя. У выніку разліву ракі Адыджэ ў 589 годзе адбылася буйная паводка, якая змяніла ландшафт, рэчышча ракі Мінча адхілілася на поўдзень і яна стала прытокам ракі По.

На рацэ Мінча знаходзіцца горад Мантуя.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh95003555 · NKC: ge671391 · VIAF: 240515550 |
Новы будынак завода пасля банкруцтва завода
Старыя будынкі завода
**Мінскі фарфоравы завод** (**МФЗ**) — былое прадпрыемства ў г. Мінск.

Выпускаў фарфоравы посуд, радыёкераміку, вогнетрывалыя вырабы, эмалі і грунты. Выпускаў мастацкія фарфоравыя вырабы (каля 170 найменняў).

Гісторыя
--------

Прадпрыемства створана ў 1883 годзе як завод кафлянай пліткі. З 1920 года — кафляны, з 1951 года — фарфора-фаянсавы, з 1961 года — фарфоравы завод.

У 1954 годзе ўведзена ў дзеянне аддзяленне радыёкерамікі, у 1962 годзе — цэх фарфоравага посуду, у 1973 годзе — жывапісна-муфельнае аддзяленне.

У 2009 годзе завод спыніў існаванне.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
**Ментавай** (індан.: Mentawai) — архіпелаг у Індыйскім акіяне на захад ад вострава Суматра. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 6 011,35 км². Насельніцтва (2010 г.) — 76 421 чал.

Геаграфія
---------

Архіпелаг Ментавай размешчаны у Індыйскім акіяне на захад ад вострава Суматра, ад якога аддзяліўся каля 0,5 млн гадоў таму. Мае вулканічнае паходжанне.

Асноўныя астравы:

* Сіберут
* Сіпора
* Паўночны Пагай
* Паўднёвы Пагай

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя колькасць ападкаў 4500 мм у год. Астравы сур’ёзна пацярпелі ў выніку землятруса 2004 года і лакальных землятрусаў.

Прырода
-------

Астравы знакаміты сваімі вільготнымі лясамі. Флора меней разнастайная, чым на суседнім вялікім востраве Суматра. Пераважаюць дрэвы роду *Dipterocarpaceae*, якія дасягаюць 24 — 36 м у вышыню.

Фаўна характарызуецца наяўнасцю старажытных рэліктавых жывёльных форм, якія сустракаюцца на Суматры, а таксама мясцовымі эндэмікамі (17 відаў з 44), у тым ліку 4 відамі прыматаў.

Гісторыя
--------

Астравы Ментавай былі населены ў перыяд паміж 2000 г. да н. э. і 500 г. да н. э. выхадцамі з Суматры. Іх нашчадкамі з’яўляюцца ментавайцы, якія да другой паловы XX ст. захоўвалі лад жыцця паляўнічых і збіральнікаў.

У 1606 г. астравы з’явіліся на партугальскіх картах. У 1792 г. насельніцтва архіпелага даследавалася брытанцамі.

10 ліпеня 1864 г. астравы Ментавай былі далучаны да валоданняў Нідэрландаў. 17 жніўня 1945 г. увайшлі ў склад Інданезіі.

Адміністрацыя
-------------

Архіпелаг уяўляе сабою адзіны адміністрацыйны раён, частку інданезійскай правінцыі Заходняя Суматра. Адміністрацыйны цэнтр — горад Цья-Педжат на востраве Сіпора.

Галерэя
-------

* Герб астравоў МентавайГерб астравоў Ментавай
* У ментавайскай вёсцы (фота канца XIX ст.)У ментавайскай вёсцы (фота канца XIX ст.)
* На лодцы (фота пач. XX ст.)На лодцы (фота пач. XX ст.)
* Жыхарка Паўночнага Пагая (фота 1966 г.)Жыхарка Паўночнага Пагая (фота 1966 г.)

Спасылкі
--------

* Mentawai Islands
* Mentawai Islands rain forests
* Northern Mentawai Islands, Indonesia, EAST ASIA Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Stories, reports, photos about Mentawai, Indonesia
* Preserving the Mentawai Islands and its Culture Архівавана 31 мая 2012.

| Заходняя Суматра |
| --- |
| Герб правінцыі | 
**Муніцыпалітэты:** Букіцінгі |
Паданг |
Паданг-Панджанг |
Паякумбух |
Парыяман |
Савахлунта |
Салок
**Акругі:** Агам |
Дхармасрая |
Заходні Пасаман |
Ліма-Пулух-Кота |
Астравы Ментавай |
Паданг-Парыяман |
Пасаман |
Сіджунджунг |
Салок |
Танах-Датар |
Паўднёвы Песісір |
Паўднёвы Салок
 |
**Царква ў імя святой мучаніцы Параскевы Пятніцы** — колішні праваслаўны храм у г. Жыткавічы Гомельскай вобласці. Знаходзілася ў цэнтры горада.

Гісторыя
--------

«Спас Пантакратар», абраз памеснага рада іканастаса з Траецкай царквы г. Жыткавічы. 1640. НММ РБ
Пабудавана ў 1842 г. з дрэва вотчынным уладальнікам Яленскім. Першы прыход адзначаны ў 1581 г. у архіве захоўваліся метрычныя кнігі з 1827 г.

Згарэла ў 1972 годзе. На яе месцы ў канцы XX стагоддзя пабудавана новая царква з цэглы.

Архітэктура
-----------

Была вырашана 4-зрубным выцягнутым увышыню аб’ёмам. Мела 2 вертыкальныя дамінанты: чацверыковую званіцу над прытворам, завершаную шатровай вежачкай на 8-граннай шыі, і шацёр з цыбулепадобным купалам над светлавым барабанам малітоўнай залы. Кампазіцыю ўзбагачала 5-гранная апсіда з бакавой нізкай рызніцай і кароткі бабінец, шматпланавае спалучэнне разнастайных дахаў. Гарызантальна ашаляваныя фасады чляніліся высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Апсіда вылучалася 3-ярусным іканастасам на 10 абразоў.

Літаратура
----------

* Камяніца Жыравецкая // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — С. 497-498. — 653 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.
**Эрмітажны мост** — аўтадарожны арачны мост цераз Зімнюю канаўку, злучае 1-ы і 2-і Адміралцейскім астравы ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. Найстарэйшы каменны мост Санкт-Пецярбурга. Від на Эрмітажны мост з боку Мільённай вуліцы — адзін з вядомых сімвалаў горада. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

Размешчаны па лініі Дварцовай набярэжнай паміж будынкамі Эрмітажнага тэатра (дом № 32) і Вялікага (Старога) Эрмітажа (дом № 34) у вытоку Зімняй Канаўкі. Ніжэй па плыні знаходзіцца 1-й Зімовы мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Адміралцейская» (1,0 км), «Неўскі праспект» (1,2 км), «Гасціны двор» (1,2 км).

Назва
-----

20 красавіка 1738 года мост атрымаў назву Верхні Набярэжны. Аднак гэтая назва фактычна не магла ўжывацца. У сярэдзіне XVIII стагоддзя ўзнікла назва Зімнедварцовы мост ад Зімняга палаца, а з канца XVIII стагоддзя мост Дварцовы. З 1829 года пад ім замацавалася сучасная назва — Эрмітажны, па будынках Малога Эрмітажа і Старога Эрмітажа.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Класіфікацыйная дыяграма
**Царства** (лац.: regnum) — іерархічная ступень навуковай класіфікацыі біялагічных відаў. Таксон самага высокага ўзроўню сярод асноўных.

Гістарычна выдзялялася 5 царстваў жывых арганізмаў: жывёлы, расліны, грыбы, бактэрыі, вірусы. З 1997 года да іх далучаюць яшчэ 2 царствы: пратысты і археі. З 1998 выдзяляюць царства храмісты.

У 1969 годзе прапанавана класіфікацыя з пяццю царствамі, якая карыстаецца папулярнасцю і цяпер. Яна засноўваецца на адрозненнях арганізмаў у жыўленні — прадстаўнікі царства раслін шматклетачныя аўтатрофы, жывёлы — шматклетачныя гетэратрофы, грыбы — шматклетачныя сапратрофы. Царствы пратыстаў і бактэрый складаюцца з аднаклетачных і прасцейшых арганізмаў. Усе пяць царстваў падзелены на надцарства эукарыёты і пракарыёты, у залежнасці ад таго, ці маюць клеткі гэтых арганізмаў ядро.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| арганізмы | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Пракарыёты | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Царства Бактэрыі |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Эўкарыёты | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Царства Пратысты |
|  |
|  | Царства Расліны |
|  |
|  | Царства Грыбы |
|  |
|  | Царства Жывёлы |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Вірусы | 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Царства Вірусы |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

| ⛭Таксанамічныя рангі |
| --- |
| 
* Дамен (Надцарства)
* **Царства**
* Падцарства
* Надтып/Нададдзел
* **Тып**/**Аддзел**
* Падтып/Пададзел
* Надклас
* **Клас**
* Падклас
* Інфраклас
* Надатрад/Надпарадак
* **Атрад**/**Парадак**
* Падатрад/Падпарадак
* Інфраатрад
* Надсямейства
* **Сямейства**
* Падсямейства
* Надтрыба
* Трыба
* Падтрыба
* **Род**
* Раздзел
* Падраздзел
* Падрод
* Надсекцыя
* Секцыя
* Падсекцыя
* Рад
* Падрад
* **Від**
* Падвід
* Варыетэт/Разнавіднасць
* Падразнавіднасць
* Форма
* Падформа

 |
| 
* Таксаномія
* Бінамінальная наменклатура

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 13801280 |
**Эрколе Эрколе** (італ.: Ercole Ercole; 25 сакавіка 1885 — 2 кастрычніка 1967) — італьянскі генерал і лётчык-бамбардзіроўшчык.

Біяграфія
---------

Эрколе нарадзіўся 23 сакавіка 1887 года ў горадзе Торэ-Анунцыата.

У 1907 годзе паступіў на службу ў італьянскую армію ў якасці афіцэра пяхоты, прайшоўшы навучанне ў Ваеннай акадэміі Мадэны. Пазней паступіў на курсы пілатавання ў Авіяна і з лютага 1912 года навучаўся ў навучальным лагеры Эймсберы, дзе 18 чэрвеня Эрколе атрымаў ліцэнзію пілота самалёта.

Пасля ўступлення Італіі ў Першую сусветную вайну Эрколе змагаўся ў шэрагах Каралеўскай арміі, у складзе авіяцыйнага батальёна. 28 мая 1915 года яго накіравалі ў 14-й разведвальную эскадрыллю. Пасля яе роспуску ў жніўні ўвайшоў у склад 1-й эскадрыллі Капроні. З лютага па красавік 1916 года Эрколе быў камандзірам гэтага падраздзялення.

7 чэрвеня зноў стаў камандзірам 11-й эскадрыллі. 25 жніўня эскадрыллю адпраўляюць у Албанію. 12 кастрычніка 1916 года Эрколе быў атакаваны ў небе над горадам Зарнека аўстрыйскім знішчальнікам *Hansa-Brandenburg C.I*. У выніку бою яго кампаньёны былі збіты, паліўны бак самалёта Эрколе апынуўся прабітым. Аднак пілоту ўдалося выраўнаваць самалёт і здзейсніць аварыйную пасадку прыкладна за 50 км ад італьянскіх пазіцый. На працягу наступных некалькіх дзён Эрколе прасоўваўся да дружалюбных войскаў. Як толькі ён дабраўся да італьянскага лагера, авіятара тэрмінова адправілі да ваендоктара Габрыэля Русо, які правёў аперацыю па частковай ампутацыі параненай нагі лётчыка.

6 мая 1917 года Эрколе прыняў камандаванне 74-й эскадрылляй, абсталяванай самалётамі *SAM S.2* і *Savoia-Pomilio SP.2*, якая прымала ўдзел у адзінаццатай бітве пры Ізонца. Ужо ў лістападзе маёр Эрколе перайшоў да камандавання Паўночнай ваеннай авіяцыйнай групай. Дадзены пост Эрколе займаў да студзеня 1918 года.

Пасля заканчэння вайны каля года займаў пасаду авіяцыйнага аташэ Італіі ў Францыі. У 1923-м ён прызначаны камандуючым Каралеўскіх ваенна-паветраных сіл. У 1935 года, у званні падпалкоўніка, працаваў у якасці абслуговага работніка ў 1-й тэрытарыяльнай паветранай зоне. Затым яго павышаюць да генерала авіяцыйнай брыгады.

Эрколе памёр у Рыме 2 кастрычніка 1967 года.

Зноскі
------

1. ↑  Ufficio Storico dell’Aeronautica Militare1969 p. 15
2. 1 2 3 4  Maisto 1948 p. 71/
3. 1 2 3  Mancini 1936 p. 254

Спасылкі
--------

* Ercole Ercole (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Юбілейны.
**Юбіле́йны** — мікрараён ва ўсходняй частцы Магілёва. Уваходзіць у склад жылога раёна Юбілейны (заходняя частка Усходняга планіровачнага раёна). Абмежаваны з паўночнага боку праспектам Міру, з паўднёвага Дняпроўскім бульварам. Будаўніцтва распачата ў 1960-я гады па праекце Магілёўскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект». Мікрараён забудоўваецца пераважна 5-, 9-павярховымі дамамі, планавалася будаўніцтва дамоў павышанай паверхавасці (больш 20 паверхаў), рэалізаваны 14-павярховыя дамы на ўскраіне карэннага берага. На тэрыторыі мікрараёна размешчаны ўстановы і прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання, завод «Электрарухавік».

Літаратура
----------

* Юбилейный // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Менскі беларускі тэатр** — гарадскі тэатр у Менску ў гады акупацыі ў Вялікую Айчынную вайну. Працаваў 2 тэатральныя сезоны: 1941/42 і 1942/43 (уключаючы 2 прэм’еры 1944). Меў оперную, драматычную, балетную, эстрадна-аркестравую групы, сімфанічны аркестр, аркестр цымбалістаў, хор. Адным з кіраўнікоў тэатра быў В. Селях-Качанскі. Драматычная трупа складалася з акцёраў розных мінскіх тэатраў, якія не здолелі эвакуіравацца[ru]: В. Окалаў, П. Ротар, С. Патаповіч, М. Шчансновіч, У. Говар-Бандарэнка, У. Пальчэўскі, Б. Уладамірскі, М. Цурбакоў і інш.

Рэпертуар тэатра абмяркоўваўся з акупацыйнымі ўладамі. Усе іх заўвагі і прапановы безагаворачна прымаліся. У рэпертуары пераважалі творы замежнай класікі, а таксама п’есы беларускіх драматургаў. Сярод пастановак: «Пінская шляхта» В. Дуніна-Марцінкевіча, «Міхалка» Далецкіх, «Шчаслівы муж», «На Антокалі», «Пан міністар» Ф. Аляхновіча, «Каварства і каханне» Ф. Шылера, «Патанулы звон» Г. Гаўптмана, «Лекар паняволі» Мальера, «Карчмарка» К. Гальдоні, «Разбіты збан» Г. фон Кляйста, «Лялечны дом» («Нора») Г. Ібсена. Побач з драматычнымі спектаклямі ставіліся оперы і балеты: «Кармэн» Ж. Бізэ, «Чароўная флейта» В. А. Моцарта, «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага, «Вольны стралок» К. Вебера. Усе спектаклі ішлі на беларускай мове. Пераклады лібрэта былі зробленыя Н. Арсенневай.

22 чэрвеня 1943 года ў час вячэрняга спектакля ў тэатры адбыўся выбух ад закладзенай партызанамі міны. Пасля рамонту 2 красавіка 1944 года адкрыўся операй «Купалле» А. Туранкова. У чэрвені 1944 года адбылася апошняя прэм’ера тэатра — «Загубленае жыццё» Т. Лебяды.

Гл. таксама
-----------

* Выбух у Менскім беларускім тэатры (1943)

Літаратура
----------

* Менскі беларускі тэатр // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.
* Шчансновіч М. Запіскі акцёра і партызана. Мн. 1976;
* Няфёд У. Францішак Аляхновіч: Тэатральная і грамадска-палітычная дзейнасць. Мн. 1996;
* Хрэстаматыя па гісторыі беларускага тэатра і драматургіі. Т. 2. Мн. 1998.
Прафіляваныя ліштвы
Ліштва франтоннага тыпу ў доме па Паўночным завулку, 9 у Мінску
**Лі́штва** — накладная, часам фігурная планка вакол аконнага ці дзвярнога праёма. У драўляным дойлідстве — адзін з элементаў аздаблення знадворнай часткі жылля і грамадскіх пабудоў. Найбольш пашыраная форма ліштвы — прамавугольная з трохвугольным, лучковым або складанай канфігурацыі завяршэннем. Асноўныя сродкі аздобы: краявая і скразная разьба геаметрычнага, расліннага ці зааморфнага характару, прафіляваныя накладныя элементы, паліхромная афарбоўка.

Беларусь
--------

У Беларусі ліштвы адметныя шматслойнай ажурнай разьбой расліннага характару, шматпланавасцю кампазіцый завяршэнняў. Разьбяныя ліштвы вядомы з 11 ст. фрагмент знойдзены пры раскопках Полацка. Па-мастацку дэкарыраваныя ліштвы рабілі пераважна ў гарадах і мястэчках. У другой палове 19 ст. разнастайны дэкор ліштваў паявіўся і ў сялянскім жыллёвым будаўніцтве. Упрыгожаныя разьбой і пафарбаваныя ліштвы выкарыстоўваюць у сучасным народным жыллёвым будаўніцтве. На Міншчыне, Гродзеншчыне, захадзе Віцебшчыны пашыраны ліштвы з гладкімі прафіляванымі фігурна выпілаванымі з адной дошкі завяршэннямі, з дэкорам геаметрычнага, зааморфнага ці расліннага характару. У цэнтральным Палессі (Пінскі, Столінскі раёны) завяршэнні аздабляюцца шматслойнымі прафіляванымі планкамі, точанымі элементамі. Разнастайнасцю і багаццем дэкору вызначаюцца ліштвы на ўсходзе Гомельшчыны (гл. Веткаўская разьба).

Літаратура
----------

* Беларуская народная архітэктурная разьба. Мн. 1958;
* Беларускае народнае жыллё. Мн. 1973. С. 61—70;
* Сахута Я. М. Народная разьба па дрэву. Мн. 1978;
* Сахута Е. М. Народное искусство и художественные промыслы Белоруссии. Мн. 1982;
* Локотко А. И. Белорусское народное зодчество. Мн. 1991. С. 174—195.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ліштва
* *Рассадзін, С. Я.; Рызнаокі, Г. М.; Петухоў, А. В.* Надваконныя ўпрыгожванні ў мястэчку Парычах: сімволіка драўляных кружаваў // Рэгіянальны партал — Светлагорск.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |