**Роберт Эрык Бецыг** (англ.: Robert Eric Betzig, нар. 13 студзеня 1960, Ан-Арбар, Мічыган, ЗША) — амерыканскі фізік, які працуе прафесарам фізікі і прафесарам малекулярнай і клетачнай біялогіі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Ён таксама з’яўляецца старэйшым навуковым супрацоўнікам у даследчым кампусе Janelia Farm у Эшберне, штат Вірджынія.

Бецыг працаваў над развіццём галіны флуарэсцэнтнай мікраскапіі і фотаактываванай лакалізацыйнай мікраскапіі. Ён быў ганапаваны Нобелеўскай прэміяй па хіміі 2014 года «за развіццё флуарэсцэнтнай мікраскапіі высокага разрознення» разам са Штэфанам Гелем і калегам-выпускніком Корнэла Уільямам Мёрнерам.

 Двухкаляровая лакалізацыйная мікраскапія, мікраскапія звышраздзялення з злітымі бялкамі GFP і RFP

Ранняе жыццё і адукацыя
-----------------------

Бецыг нарадзіўся ў Ан-Арбары, штат Мічыган, у 1960 годзе ў сям’і Хелен Бецыг і інжынера Роберта Бецыга. Імкнучыся працаваць у аэракасмічнай прамысловасці, Бецыг вывучаў фізіку ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце і атрымаў ступень бакалаўра ў 1983 годзе. Затым ён працягваў вучыцца ў Карнельскім універсітэце, дзе яго кансультавалі Ааран Льюіс і Майкл Айзаксан. Там ён атрымаў ступень магістра і доктара філасофіі ў галіне прыкладной фізікі і інжынернай фізікі ў 1985 і 1988 гадах адпаведна. Для атрымання ступені доктара філасофіі ён засяродзіўся на распрацоўцы аптычных мікраскопаў з высокім разрозненнем, якія маглі бачыць з тэарэтычнай мяжой у 0,2 мікраметра.

Кар’ера
-------

### Лабараторыя Бэла

Пасля атрымання доктарскай ступені Бецыг быў прыняты на працу ў AT&amp;T Bell Laboratories у аддзел даследаванняў фізікі паўправаднікоў у 1989 годзе. У тым годзе калега Бецыга, Уільям Мёрнер, распрацаваў першы аптычны мікраскоп, які мог бачыць за мяжу 0,2 мікраметра, вядомую як мяжа Абэ, але ён мог функцыянаваць толькі пры тэмпературах, блізкіх да абсалютнага нуля. Натхнёны даследаваннямі Мёрнера, Бецыг стаў першым чалавекам, які ў 1993 годзе выявіў асобныя флуарэсцэнтныя малекулы пры пакаёвай тэмпературы, вызначаючы іх становішча ў межах менш чым 0,2 мікраметра. За гэта ён атрымаў прэмію Уільяма Бэйкера за ініцыятывы ў галіне даследаванняў (раней вядомая як прэмія Нацыянальнай акадэміі навук за ініцыятывы ў галіне даследаванняў).  Бецыг таксама быў узнагароджаны прэміяй Уільяма Макмілана ў 1992 годзе. 

### Кампанія Ann Arbor Machine Company

У 1994 годзе Бецыг быў расчараваны акадэмічнай супольнасцю і нявызначанасцю карпаратыўнай структуры Bell Laboratories, што прымусіла яго пакінуць абодзве. Ён правёў некалькі гадоў у якасці хатняга таты, перш чым вярнуцца ў працоўную сілу ў 1996 годзе, калі заняў пасаду віцэ-прэзідэнта па даследаваннях і распрацоўках кампаніі Ann Arbor Machine Company, якая належала сям’і Бецыг. Тут ён распрацаваў гнуткую адаптыўную сервагідраўлічную тэхналогію (FAST), але, патраціўшы мільёны даляраў на распрацоўку, прадаў толькі дзве прылады.

### Вяртанне да акадэмічных колаў

У 2002 годзе Бецыг вярнуўся ў сферу мікраскапіі і заснаваў New Millennium Research у Акемасе, штат Мічыган. Натхнёны працай Майка Дэвідсана з флуарэсцэнтнымі бялкамі, ён распрацаваў фотаактываванаю лакалізацыйнаю мікраскапію (PALM), метад кантролю флуарэсцэнтных бялкоў, які выкарыстоўваў імпульсы святла для стварэння малюнкаў з больш высокім разрозненнем, чым лічылася магчымым раней. У гасцінай свайго старога супрацоўніка Bell Labs Харальда Геса Бецыг і Гес распрацавалі першы аптычны мікраскоп на аснове гэтай тэхналогіі. Яны пабудавалі свой першы прататып менш чым за два месяцы, што прыцягнула да іх шырокую ўвагу. У кастрычніку таго ж года даследчы кампус Даследчы кампус Janelia Farm Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза прыняў яго на працу, але яго лабараторыя ў той час яшчэ будавалася.

У пачатку 2006 года ён афіцыйна далучыўся да Janelia Farm у якасці кіраўніка групы, каб працаваць над распрацоўкай метадаў флуарэсцэнтнай мікраскапіі звышвысокага разрознення. Ён выкарыстаў гэтую тэхніку для вывучэння дзялення клетак у чалавечых эмбрыёнах. У 2010 годзе яму прапанавалі прэмію Макса Дэльбрука, але ён адмовіўся ад яе, і Сяавэй Чжуан атрымаў прэмію. У 2014 годзе Бецыг разам са Штэфанам Гелем і Уільямам Мёрнерам атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі.

 Эрык Бэцыг у Папскай акадэміі навук, 14 лістапада 2018 года
31 мая 2016 года папам Францішкам ён быў прызначаны акадэмікам Папскай акадэміі навук.

Улетку 2017 года Бецыг далучыўся да выкладчыкаў Каліфарнійскага універсітэта ў Берклі з сумесным прыёмам у Нацыянальную лабараторыю імя Лоўрэнса Берклі.

Узнагароды
----------

* 1992 — Прэмія Уільяма Макмілана.
* 1993 — прэмія Уільяма Бэйкера за ініцыятывы ў галіне даследаванняў[en] Нацыянальнай акадэміі навук ЗША.
* 2014 — Нобелеўская прэмія па хіміі.
* 2015 — Прэмія Ньюкамба Кліўленда[en].

Абраныя навуковыя працы
-----------------------

* 1993: Single molecules observed by near-field scanning optical microscopy, E Betzig, RJ Chichester — Science — science.sciencemag.org
* 1992: Near-field optics: microscopy, spectroscopy, and surface modification beyond the diffraction limit, E Betzig, JK Trautman — Science — science.sciencemag.org
* 2006: Imaging intracellular fluorescent proteins at nanometer resolution, E Betzig, GH Patterson, R Sougrat. — science.sciencemag.org
* 2014: Lattice light-sheet microscopy: imaging molecules to embryos at high spatiotemporal resolution, G Seydoux, US Tulu, DP Kiehart, E Betzig — science.sciencemag.org

Зноскі
------

1. ↑  CV Eric Betzig — 2011.
2. ↑  Eric Betzig // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Eric Betzig | UC Berkeley Physics **(нявызн.)**. *physics.berkeley.edu*.
4. ↑  Eric Betzig | Research UC Berkeley **(нявызн.)**. *vcresearch.berkeley.edu*.
5. 1 2  Eric Betzig **(нявызн.)**. *HHMI.org*.
6. ↑  Eric Betzig, PhD **(нявызн.)**. *hhmi.org*.
7. ↑  The Nobel Prize in Chemistry 2014 **(нявызн.)**, *Nobelprize.org*, *Nobel Media AB* (October 8, 2014).
8. ↑  Eric Betzig Wins 2014 Nobel Prize in Chemistry **(нявызн.)**. *HHMI News*.  hhmi.org (8 кастрычніка 2014).
9. ↑  Eric Betzig **(нявызн.)**. *janelia.org*.  Janelia Farm Research Campus.
10. ↑  Nobel chemistry laureate's twisting path to molecular microscope breakthrough **(нявызн.)**, *Washington Post* .
11. 1 2  Eric Betzig **(нявызн.)**. *janelia.org*.  Janelia Farm Research Campus.«Eric Betzig». *janelia.org*.
12. 1 2  Quitting + failures + a microscope in the living room = Nobel Prize **(нявызн.)**, *ars technicia* (April 10, 2015).
13. 1 2  Eric Betzig Wins 2014 Nobel Prize in Chemistry **(нявызн.)**. *HHMI News*.  hhmi.org (8 кастрычніка 2014).«Eric Betzig Wins 2014 Nobel Prize in Chemistry».
14. ↑  Nobel chemistry laureate's twisting path to molecular microscope breakthrough **(нявызн.)**, *Washington Post* (October 8, 2014).Feltman, Rachel (October 8, 2014).
15. ↑  *Eric Betzig, group leader, Janelia Farm Research Campus, Howard Hughes Medical Institute, Leesburg, Virginia*.
16. 1 2  Nobel chemistry laureate's twisting path to molecular microscope breakthrough **(нявызн.)**, *Washington Post* (October 8, 2014).Feltman, Rachel (October 8, 2014).
17. ↑  The Nobel Prize in chemistry goes to three men who revolutionized microscopy **(нявызн.)**, *Washington Post* (October 8, 2014).
18. ↑  The Nobel Prize in Chemistry 2014 **(нявызн.)**, *Nobelprize.org*, *Nobel Media AB* (October 8, 2014).«The Nobel Prize in Chemistry 2014».
19. ↑  EricBetzig: Chemist and Nobel Prize **(нявызн.)**.  Starmus.
20. ↑  Nobel Prize winner to join UC Berkeley faculty **(нявызн.)**, *Berkeley News* (September 27, 2016).
21. ↑  Нобелеўскую прэмію па хіміі далі за флюарэсцэнтную мікраскапію высокага разрознасці
22. ↑  Betzig, Eric; Chichester, Robert J. (November 26, 1993). "Single Molecules Observed by Near-Field Scanning Optical Microscopy" (in en). *Science* **262** (5138): 1422–1425. doi:10.1126/science.262.5138.1422. ISSN 0036-8075. PMID 17736823. .
23. ↑  Betzig, Eric; Trautman, Jay K. (July 10, 1992). "Near-Field Optics: Microscopy, Spectroscopy, and Surface Modification Beyond the Diffraction Limit" (in en). *Science* **257** (5067): 189–195. doi:10.1126/science.257.5067.189. ISSN 0036-8075. PMID 17794749. .
24. ↑  Betzig, Eric; Patterson, George H. (September 15, 2006). "Imaging Intracellular Fluorescent Proteins at Nanometer Resolution" (in en). *Science* **313** (5793): 1642–1645. doi:10.1126/science.1127344. ISSN 0036-8075. PMID 16902090. .
25. ↑  Chen, Bi-Chang; Legant, Wesley R. (October 24, 2014). "Lattice light-sheet microscopy: Imaging molecules to embryos at high spatiotemporal resolution" (in en). *Science* **346** (6208). doi:10.1126/science.1257998. ISSN 0036-8075. PMID 25342811.

Спасылкі
--------

* Размова Эрыка Бецыга: Распрацоўка мікраскапіі PALM
* Эрык Бецыг, пленарная прэзентацыя SPIE Photonics West: асобныя малекулы, клеткі і оптыка звышраздзялення
* Эрык Бецыг, За межамі Нобелеўскай прэміі — Новыя падыходы да мікраскапіі

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 2001—2025 гадах |
| --- |
| 
* Уільям Ноўлс / Рыёдзі Наёры / Бары Шарплес (2001)
* Джон Фен / Каіці Танака / Курт Вютрых (2002)
* Пітэр Эгр / Родэрык Мак-Кінан (2003)
* Аарон Чэхановер / Аўрам Гершко / Ірвін Роўз (2004)
* Роберт Грабс / Рычард Шрок / Іў Шавэн (2005)
* Роджэр Корнберг (2006)
* Герхард Эртль (2007)
* Асаму Сімамура / Марцін Чалфі / Роджэр Цьсен (2008)
* Венкатраман Рамакрышнан / Томас Стэйц / Ада Ёнат (2009)
* Рычард Хек / Эйіці Нэгісі / Акіра Судзукі (2010)
* Дан Шэхтман (2011)
* Роберт Лефкавіц / Браян Кабылка (2012)
* Марцін Карплюс / Майкл Левіт / Ары Варшэль (2013)
* Эрык Бецыг / Уільям Мёрнер / Штэфан Гель (2014)
* Томас Ліндаль / Пол Модрыч / Азіз Санджар (2015)
* Жан-П’ер Саваж / Фрэйзер Стодарт / Бернард Ферынга (2016)
* Рычард Хендэрсан / Жак Дзюбашэ / Ёахім Франк (2017)
* Фрэнсіс Арнольд / Грэг Уінтэр / Джордж Сміт (2018)
* Джон Гудэнаф / Стэнлі Уітынгем / Акіра Ёсіна (2019)
* Эманюэль Шарпанцье / Джэніфер Даўдна (2020)
* Дэвід Мак-Мілан / Бенджамін Ліст (2021)
* Бары Шарплес / Мортэн Мельдаль / Каралін Бертоцы (2022)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* (1976—2000)
* **(2001—2025)**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ORCID · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1093436131 · ISNI: 0000 0004 9629 5965 · LCCN: n2019185610 · VIAF: 172145911215827062138 |