Бастыён канструкцыі
Дзюрэра (бастэя) у Шафхаўзене.
Папярочны разрэз бастэі ў Шафхаўзене.
**Бастэя** (ням.: Bastei): фартыфікацыйнае збудаванне паўкруглай формы, прызначанае забяспечваць падоўжную (фланкавую) абарону муроў умацавання; удасканаленая адмена рандэля, вынаходніцтва якой прыпісваецца Альбрэхту Дзюрэру (канец 15—пач. 16 ст.). Будаваліся ў Еўропе ў 16 ст. пераважна ў Германіі і Швейцарыі (напрыклад, умацаванне Дэлья-Бакара ў крэпасці Вероны; умацаванне ў Шафхаўзене (Паўночная Швейцарыя, на р. Рэйн)). Былі выцеснены бастыёнамі (16 ст.), якія сталі іх лагічным развіццём. *Гл. таксама*: рандэль.

Такое збудаванне забяспечвала высокі ўзровень абароны; не толькі добрую флангавую абарону муроў, але і рову; таксама было прыдатным для ўнутранай абароны; было падатлівым для артылерыйскага агню толькі з дна рову, і магло быць разбурана толькі мінамі. Атакаваць бастэю тагачаснымі сродкам было амаль немагчыма, але кошт яе будовы, з-за вялікага аб'ёму складаных каменных работ, быў вельмі высокім. У кожным выпадку, бастыёны выявіліся лепей прыстасаванымі для тагачасных задач інжынернай абароны, і вельмі хутка выцяснілі ўсе іншыя тыпы крапасных умацаванняў.

У аснове бастэя з'яўлялася рандэлем, але вельмі разбудаваным у аб'ёме, з самкнутым заднім кантам (горжай), і з вялікім выступам у роў умацавання. Форма ў плане была дугой акружнасці, апісанай навокал простакутніка. Мелася адкрытая гарматная батарэя ўверсе, і закрытая, для франтальнага і флангавага агню, батарэя ўнізе, на ўзроўні дна рову, змешчаная ў казематы. Меліся шматлікія казематы для жылля, вентыляцыйныя каналы; канструкцыйныя скляпенні не абапіраліся на франтальныя сцены.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* В. В. Яковлев. История крепостей.

```
С.47,48.
```

* Віяле-ле-Дзюк. Бастыён // Архітэктура…

| ⛭Фартыфікацыя |
| --- |
| Старажытныя часы | 
* Вежа
* Гарадзішча
* Гарадскія сцены
* Засечная лінія
* Звералоўная яма
* Земляны вал
* Каструм
* Краног
* Крэпасць
* Лімес
* Крапасная вежа
* Вастракол
* Роў
* Судзіс
* Тын
* Форт
* Форт-пагорак

 |
| Сярэднявечча | 
* Амбразура
* Байніца
* Барбакан
* Бартызан
* Бастэя
* Баявы ход
* Бланкі
* Бруствер
* Вартаўнічая вежа
* Габіён
* Гародня, фартыфікацыя
* Герса
* Гарадская брама
* Гуляй-горад
* Данжон
* Данскер
* Дзюры-забойцы
* Забарол
* Замак
* Засека
* Захаб
* Зубец
* Канцэнтрычны замак
* Крэмль
* Крапасная агароджа
* Машыкуль
* Падсябіцце
* Пацерна
* Плесі
* Прасла
* Разводны мост
* Перадавы роў
* Рэдзюіт
* Рагатка
* Тараса
* Тэт-дэ-пон
* Цытадэль
* Часнок

 |
| Новы час | 
* Апрош
* Бастыён
* Бастыённая сістэма ўмацаванняў
* Барыкада
* Батарда
* Блакгаўз
* Больверк
* Гласіс
* Гаржа
* Горнверк
* Кавальер
* Каземат
* Капанір
* Контргард
* Контрэскарп
* Кронверк
* Курціна
* Купюр
* Люнет
* Мяшкі з пяском
* Равелін
* Рэдан
* Рэдут
* Траншэя
* Тэналь
* Фас
* Фланк
* Фашына
* Флеш
* Эскарп

 |
| XIX стагоддзе | 
* Fahrpanzer
* Акоп
* Барбет
* Гарматная вежа
* Погранпост
* Бранябашэнная батарэя
* Берагавая артылерыя
* Берагавыя ўмацаванні
* Калючы дрот
* Наземная міна
* Мнагавугольны форт

 |
| XX стагоддзеі сучаснасць | 
* Агароджа пад токам
* Бліндаж
* Спіраль Бруна
* Калючая стужка
* Перакрытая шчыліна
* Супрацьтанкавы вожык
* Супрацьтанкавыя надаўбні
* Супрацьтанкавыя загароды
* Зенітныя вежы
* Габіён
* Умацаваны раён
* ДАП
* ДЗАП
* Бункер
* УАЗ «Гарчак»
* Аўтаматычная турэль
* Танк у акопе

 |
| Гісторыя фартыфікацыі |