**«Ма́ці-гераі́ня»** — вышэйшае званне, якое прысвойвалася шматдзетным маці, і назва аднайменнага ордэна ў СССР. Званне і ордэн заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР 8 ліпеня 1944 года.

Згодна з «Палажэннем аб званні „Маці-гераіня"», яно прысвойваецца з адначасовым узнагароджаннем ордэнам маці, якія нарадзілі і выхавалі 10 і больш дзяцей, па дасягненні апошнім дзіцем ўзросту 1 года і пры наяўнасці ў жывых астатніх дзяцей гэтай маці.

Адначасова з ордэнам «Маці-гераіня» з'явіліся «Медаль Мацярынства» і ордэн «Матчына слава».

Апісанне ордэна
---------------

Марка СССР, 1945 год
Ордэн «Маці-гераіня» ўяўляе сабой залатую выпуклую пяціканцовую зорку на фоне срэбных прамянёў, што разыходзяцца ў выглядзе пяціканцовай зоркі, канцы якой размешчаны паміж канцамі залаты зоркі.

Памер ордэна паміж супрацьлеглымі канцамі срэбнай штралавай зоркі — 28 мм. Вышыня ордэна разам з калодачкай — 46 мм.

На 18 верасня 1975 года залатога ўтрымання ў ордэне 4,5±0,4402 г, срэбнага 11,525±0,974 г Проба золата 950. Агульная вага ордэна — 17,5573±1,75 г.

Знак ордэна злучаны пры дапамозе вушка і звяна з фігурнай металічнай пласцінай, пакрытай чырвонай эмаллю. На пласцінцы выпуклая надпіс «Мать-героиня». Краі пласцінкі і надпіс пазалочаныя. Пласцінка мае на адваротным баку шпільку для прымацавання ордэна да адзежы.

Палажэнне аб званні «Маці-гераіня»
----------------------------------

Званне «Маці-гераіня» з'яўляецца вышэйшай ступенню адрознення і прысвойваецца маці, якія нарадзілі і выхавалі дзесяць і больш дзяцей.

Прысваенне звання «Маці-гераіня» ажыццяўляецца па дасягненні апошнім дзіцем узросту аднаго года і пры наяўнасці
у жывых астатніх дзяцей гэтай маці.

Пры прысваенні звання «Маці-гераіня» ўлічваюцца таксама дзеці:

* усыноўленыя маці ва ўстаноўленым законам парадку;
* загінуўшыя або прапаўшыя без вестак пры абароне СССР ці пры выкананні іншых абавязкаў ваеннай службы, альбо пры выкананні доўгу грамадзяніна СССР па выратаванні чалавечага жыцця, ахове сацыялістычнай уласнасці і сацыялістычнага правапарадку, а таксама памерлыя ў выніку ранення, кантузіі, калецтва або захворвання, атрыманых пры названых абставінах, альбо з прычыны працоўнага калецтва або прафесійнага захворвання.

Маці, якім прысвоена званне «Маці-гераіня», уручаецца ордэн «Маці-гераіня» і Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.

Ордэн «Маці-гераіня» носіцца ўзнагароджанымі на левым баку грудзей і пры наяўнасці ў узнагароджанай іншых ордэнаў і медалёў размяшчаецца над імі.

Гісторыя ордэна
---------------

Званне «Маці-гераіня» — вышэйшая ступень адрозненні Савецкага Саюза, устаноўленая для жанчын за заслугі ў нараджэнні і выхаванні дзяцей. Упершыню ў айчыннай гісторыі уводзілася асаблівая ўзнагарода для жанчын-маці: ордэн «Маці-гераіня». Характэрна, што гэтае званне было заснавана ў гады Вялікай Айчыннай вайны, якая забрала мільёны жыццяў. Большасць загінуўшых на франтах мужчын былі маладога і сярэдняга ўзросту. Насельніцтва краіны значна знізілася. Увядзенне звання «Маці-гераіня» і аднайменнага ордэна асабліва падкрэслівалі тое, як востра ў той час мела патрэбу краіна ў моладзі, у новым пакаленні будаўнікоў камунізму.

Аўтар праекта ордэна — мастак І. А. Ганф.

Першае прысваенне ганаровага звання «Маці-гераіня» было выраблена Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 кастрычніка 1944 года. Сярод чатырнаццаці жанчын, удастоеных звання «Маці-гераіня» гэтым Указам, ордэн «Маці-гераіня» № 1 і Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР № 1 былі ўручаны жыхарцы пасёлка Мамантаўка Маскоўскай вобласці Аляксахінай Ганне Савельеўне, якая выхавала 12 дзяцей. Узнагарода была ўручана ёй у Крамлі 1 лістапада 1944 года.

Апошнія ў гісторыі СССР прысваення звання «Маці-гераіня» адбыліся згодна з Указам Прэзідэнта СССР ад 14 лістапада 1991 года.

Па стане на 1 студзеня 1995 года ордэнам «Маці-гераіня» ўзнагароджана прыблізна 431 тыс. жанчын.

Гл. таксама
-----------

* Ордэн «Бацькоўская слава»

Спасылкі
--------

* Інфармацыя аб ордэне
* Дзяржаўныя узнагароды за мацярынства ў СССР. Даведка
* Указ Прэзідыума ВС СССР ад 8 ліпеня 1944 г. (з змен.(недаступная спасылка) і дап.)(недаступная спасылка)
* Палажэнне аб званні «Маці-гераіня»(недаступная спасылка)
* Ганаровае званне «Маці-гераіня»
* Дадзеныя на сайце Прэзідэнцкай бібліятэкі

| Ордэны СССР |
| --- |
| за заслугі перад дзяржавай і таварыствам | 
ордэн Леніна  · 
ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі  · 
ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  · 
ордэн Дружбы народаў  · 
«Знак Пашаны» (з 1988 ордэн Пашаны)  · 
ордэн Працоўнай Славы 3 ступеняў  ·  
«За асабістую мужнасць»
 |  |
| за ваенныя заслугі | 
«Перамога»  · 
ордэн Чырвонага Сцяга  · 
ордэн Суворава 3 ступеняў  · 
ордэн Ушакова 2 ступеняў  · 
ордэн Кутузава 3 ступеняў  · 
ордэн Нахімава 2 ступеняў  · 
ордэн Багдана Хмяльніцкага 3 ступеняў  · 
ордэн Аляксандра Неўскага  · 
ордэн Айчыннай вайны 2 ступеняў  · 
ордэн Чырвонай Зоркі  ·  
«За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» 3 ступеняў  · 
ордэн Славы 3 ступеняў
 |
| за выхаванне дзяцей | 
«Маці-гераіня»  ·  
«Матчына слава» 3 ступеняў
 |