Медыцынская маска
Медыцынскі працаўнік у хірургічнай масцы падчас аперацыі
**Медыцынская маска**, таксама вядомая як **хірургічная маска**, **працэдурная маска** або проста **маска для твару** — аднаразовы медыцынскі выраб, які закрывае рот і нос носьбіта, і які забяспечвае бар’ер для прамой перадачы інфекцыйных часціц ад носьбіта маскі да іншых людзей. Таксама маска абараняе твар носьбіта ад буйных пырскаў.

Медыцынская маска бескарысная ў якасці абароны носьбіта ад удыхання бактэрыяльных і вірусных часціц. У якасці сродкаў індывідуальнай аховы ад небяспечных аэразоляў, у тым ліку бактэрый і вірусаў, павінны выкарыстоўвацца рэспіратары  (англ.) (бел..

Найпрасцейшая хірургічная маска ўяўляе сабой марлевую павязку, якая закрывае рот і нос. Марля выкарыстоўвалася доўгі час з-за таннасці і ўстойлівасці да аўтаклававання. Сучасныя хірургічныя маскі з’яўляюцца аднаразовымі і вырабляюцца з нятканых сінтэтычных матэрыялаў (спанбонда).

Сучасная маска, як правіла, складаецца з фільтруючага слоя, які размяшчаецца паміж двума вонкавымі слаямі (трохслойныя маскі), а таксама гнуткай алюмініевай устаўкі, якая забяспечвае прыляганне маскі па форме носа. Можа ўтрымліваць дадатковыя элементы ў залежнасці ад прызначэння, напрыклад дадатковы ўнутраны пласт з гідрафобнага матэрыялу і экран для абароны ад трапляння біялагічных вадкасцей (чатырохслойныя маскі), або спецыяльную плёнку для аховы ад запацявання акуляраў. Маска замацоўваецца на твары за кошт эластычных вушных завес або завязак.

Гісторыя
--------

Прататыпам медыцынскай маскі можна лічыць дзюбападобную скураную маску чумнога доктара, якая з’явілася ў Сярэдневеччы ў Еўропе, пад час эпідэміі бубоннай чумы: дзюбу напаўнялі араматычнымі солямі, лекавымі травамі і часнаком, каб абараніць доктара ад моташлівага паху гніючай плоці, стварыць антыбактэрыяльнае асяроддзе ўнутры маскі, а адтуліны для вачэй закрывалі шклом.

У канцы XIX стагоддзя дактары Поль Бёржэр і Йохан Мікуліч-Радзецкі адначасова вынайшлі маскі, больш падобныя на сучасныя. Перадумовай паслужыла адкрыццё мікрабіёлага Карла Флюге, які знайшоў патагены ў сліне.

У канцы 1897 года Поль Бёржэр стаў карыстацца маскай з шасці слаёў кісяі, якая ўтрымлівалася павязкамі на носе, каб засцерагчыся ад кантакту са слінай пацыентаў, якая разляталася пры размове, кашлі і чханні. Назіранні ён праводзіў больш за год, за які колькасць інфекцый у хворых, з якімі лекары працавалі ў масках, паменшылася.

Ужо ў 1920-х гадах медыцынскія маскі сталі выкарыстоўвацца ў большасці аперацыйных еўрапейскіх краін. Яны таксама ўжываліся сярод грамадзян падчас эпідэміі «іспанкі» і Першай сусветнай вайны для аховы ад хімічнай зброі.

Выкарыстанне
------------

Пры кашлі і чханні хворы заражае паветра інфекцыйна небяспечным аэразолем
Людзі ў медыцынскіх масках у Ганконгу падчас пандэміі COVID-19
### Працаўнікі аховы здароўя

Простыя хірургічныя маскі абараняюць носьбітаў ад пападання вадкасцей у ротавую поласць і перашкаджаюць перадачы вадкасці ў арганізм ад носьбіта іншым, напрыклад, пацыенту. Яны таксама нагадваюць носьбітам, што нельга дакранацца да рота ці носа, бо ў адваротным выпадку можна занесці вірусы і бактэрыі пасля дакранання забруджанай паверхні. Яны таксама могуць знізіць распаўсюджванне інфекцыйных кропель вадкасці (якія пераносяць бактэрыі або вірусы), якія ўтвараюцца пры кашлі або чханні. Але адначасова няма відавочных доказаў таго, што аднаразовыя маскі, якія насілі члены хірургічнай групы, знізілі б рызыку заражэння ран пад час чыстых хірургічных працэдур.

### Грамадства

Медыцынскія маскі карыстаюцца шырокай папулярнасцю ў краінах Усходняй Азіі. Іх выкарыстоўваюць каб знізіць верагоднасць распаўсюджвання захворванняў, якія перадаюцца праз паветра. У Японіі і Тайвані звычайна можна пабачыць такія маскі пад час сезона грыпу, іх носяць як праяву ўвагі да іншых і сацыяльнай актыўнасці. Медыцынскія маскі забяспечваюць пэўную ахову ад распаўсюджвання хвароб, а імправізаваныя маскі зніжаюць эфектыўнасць аховы ўдвая.

Хірургічныя маскі таксама можна выкарыстоўваць для ўтойвання асобы. Забаронена іх выкарыстанне ў амерыканскіх банках, крамах і г.д. Гэтая мера прынята з-за неднаразовага выкарыстання масак злачынцамі. На пратэстах у Ганконгу ў 2019—2020 гадах некаторыя ўдзельнікі акцый таксама насілі хірургічныя маскі, каб пазбегнуць раскрыцця асобы, і ўрад паспрабаваў забараніць такое выкарыстанне.

Эфектыўнасць
------------

Было праведзена некалькі розных клінічных выпрабаванняў медыцынскіх масак у грамадскіх месцах і медыцынскіх установах. Пры правядзенні выпрабаванняў медыцынскіх масак у грамадскіх месцах, у васьмі з дзевяці выпадкаў маскі выкарыстоўваліся для аховы органаў дыхання здаровых людзей ад бактэрый і вірусаў, якія перадаюцца паветрана-кропельным шляхам. У выніку было выяўлена, што медыцынскія маскі могуць перашкаджаць заражэнню ў грамадскіх месцах пры ўмове ранняга выкарыстання.

Вынікі эпідэміялагічных даследаванняў, праведзеных сярод супрацоўнікаў медыцынскіх устаноў не выявілі значных адрозненняў у захворванні медыцынскіх працаўнікоў, якія выкарыстоўвалі нізкаэфектыўная рэспіратары-паўмаскі і якія выкарыстоўвалі медыцынскія маскі ў падобных умовах.

Тым не менш, Сусветная арганізацыя аховы здароўя рэкамендуе выкарыстоўваць медыцынскія маскі для барацьбы з грыпам і вострымі рэспіраторнымі інфекцыямі пры нізкай рызыцы заражэння, а ў сітуацыях высокай рызыкі заражэння, напрыклад пры туберкулёзе, рэкамендуецца выкарыстоўваць рэспіратары  (англ.) (бел.. На агульную эфектыўнасць аховы таксама можа ўплываць выкананне правіл асабістай гігіены.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Advice on the use of masks the community, during home care and in health care settings in the context of the novel coronavirus (2019-nCoV) outbreak (англ.). *www.who.int*. Праверана 4 лютага 2020.
3. 1 2  BS EN 14683:2014
4. ↑
5. ↑  Медицинские маски: история возникновения и сферы применения (руск.). Праверана 24 сакавіка 2020.
6. ↑  Qualitative Real-Time Schlieren and Shadowgraph Imaging of Human Exhaled Airflows: An Aid to Aerosol Infection Control (англ.). Праверана 24 сакавіка 2020.
7. ↑  Vincent, Marina; Edwards, Peggy (26 April 2016). "Disposable surgical face masks for preventing surgical wound infection in clean surgery" (in en). *Cochrane Database of Systematic Reviews* **4**: CD002929. doi:10.1002/14651858.cd002929.pub3. PMID 27115326. .
8. ↑  *Juliet Hindell*. Japan's war on germs and smells **(нявызн.)**.  BBC Online (30 мая 1999).
9. ↑  Negrin, Matt.  For allergy and flu season, the Japanese turn to surgical masks **(нявызн.)**, *Winnipeg Free Press* (26 красавіка 2009).
10. ↑  Davies, Anna; Thompson, Katy-Anne; Giri, Karthika; Kafatos, George; Walker, Jimmy; Bennett, Allan (August 2013). "Testing the Efficacy of Homemade Masks: Would They Protect in an Influenza Pandemic?" (in en). *Disaster Medicine and Public Health Preparedness* **7** (4): 413–418. doi:10.1017/dmp.2013.43. ISSN 1935-7893. .
11. ↑  Hong Kong protesters defy face mask ban — with humor | News | DW | 18.10.2019
12. ↑  Facemasks for the prevention of infection in healthcare and community settings.
13. ↑  *Mark Loeb, Nancy Dafoe et al* Surgical Mask vs N95 Respirator for Preventing Influenza Among Health Care Workers: A Randomized Trial(англ.) // *American Medical Association* {{{выданне}}}. — 2009. — Т. 302. — № 17. — С. 1865—1871. — ISSN 0098-7484. — DOI:10.1001/jama.2009.1466
14. ↑  *Holly Seale, Dominic Dwyer et al* A review of medical masks and respirators for use during an influenza pandemic(англ.). — John Wiley & Sons, 2009. — Т. 3. — № 5. — С. 205—206. — ISSN 1750-2659. — DOI:10.1111/j.1750-2659.2009.00101.x
15. ↑  *Ben Killingley* Respirators versus medical masks: evidence accumulates, but the jury remains out(англ.). — John Wiley & Sons, 2011. — Т. 5. — № 3. — С. 143—145. — ISSN 1750-2659. — DOI:10.1111/j.1750-2659.2011.00237.x
16. ↑  *Chandini Raina MacIntyre, Quanyi Wang et al* A cluster randomized clinical trial comparing fit-tested and non-fit-tested N95 respirators to medical masks to prevent respiratory virus infection in health care workers(англ.). — John Wiley & Sons, 2011. — Т. 5. — № 3. — С. 170—179. — ISSN 1750-2659. — DOI:10.1111/j.1750-2659.2011.00198.x
17. ↑  Availability, consistency and evidence-base of policies and guidelines on the use of mask and respirator to protect hospital health care workers: a global analysis
18. ↑  *Linda Rosenstock et al.* TB Respiratory Protection Program In Health Care Facilities - Administrator's Guide. — Cincinnati, Ohio: National Institute for Occupational Safety and Health, 1999. — 120 с. — (DHHS (NIOSH) Publication No. 99-143). **Пераклад**: Інструкцыя па ўжыванні рэспіратараў у медустановах для прафілактыкі туберкулёзу PDF Wiki
19. ↑  *L. Janssen, H. Ettinger et al.* The Use of Respirators to Reduce Inhalation of Airborne Biological Agents(англ.). — Taylor & Francis, 2013. — Т. 10. — № 8. — С. D97-D103. — ISSN 1545-9632. — DOI:10.1080/15459624.2013.799964

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Медыцынская маска

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776054434 |