recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каліпса, значэнні.
Арнольд Бёклін, *Адысей і Каліпса*
**Каліпса** (стар.-грэч.: Καλυψώ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі німфа, якая жыла на востраве Агігія на Крайнім захадзе, куды патрапіў выратаваны Адысей адломкам карабля, разбітага маланкай Зеўса за вынішчэнне быкоў Геліяса.

Асноўны міф
-----------

Дачка Атланта і (паводле Гігіна) Плеоны. Паводле версіі, дачка Геліяса.

На Агігіі Каліпса жыла сярод прыгожых краявідаў, у гроце, увітым вінаграднымі лозамі. Яна — умелая ткачыха. Штодня з'яўлялася ля кроснаў у празрыстым срэбным адзенні.

Каліпса трымала ў сябе Адысея 7 гадоў, хаваючы ад астатняга свету (паводле версіі, год). Марна жадала звязаць з ім сваё жыццё назаўжды, прапаноўваючы яму неўміручасць і вечную юнацкасць. Адысей не пераставаў тужыць па радзіме і жонцы. Нарэшце багі злітаваліся і паслалі да яе Гермеса з загадам адпусціць Адысея. Каліпса супраць волі вымушаная была яго вызваліць, папярэдне аказаўшы яму дапамогу ў будаўніцтве плыта, на якім ён і пусціўся ў наступнае плаванне.

Іх дзеці ў «Адысеі» не згаданыя. Паводле іншых аўтараў, яна нарадзіла ад Адысея сына Латына; альбо нарадзіла ад Адысея Наўсіфоя і Наўсіноя. Таксама нарадзіла ад Гермеса кефаленаў.

Паводле версіі Гігіна, скончыла жыццё самагубствам з-за кахання да Адысея.

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.616
2. ↑  Гамер. Адысея VII 244
3. ↑  Гігін. Міфы. Уводзіны 16
4. ↑  Цэц. Каментар да «Аляксандры» Лікафрона 174
5. ↑  Гігін. Міфы 125
6. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка Э VII 24
7. ↑  Гесіод. Тэагонія 1018
8. ↑  Гесіёд. Пералік жанчын, фр.150, ст.30 М.-У.
9. ↑  Гігін. Міфы 243

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Каліпса**

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).

| ⛭Німфы |
| --- |
| Німфы | Адрастэя • Арэтуса • Брытамартыда • Дафна • Каліпса • Каліста • Кірэна • Караніда • Пандроса • Салмакіда • Філіра • Эгерыя • Эхо |
| Арэады | Эхо |
| Дрыяды і гамадрыяды | Эўрыдыка |
| Наяды | Нікея • Праксіфея • Зеўксіпа |
| Нерэіды | Амфытрыта • Фетыда • Галатэя |
| Плеяды | Алкіёна • Келено • Мая • Меропа • Стэропа • Тайгета • Электра |
| Алімпійскія багі • Тытаны • Музы • Кентаўры • Гіганты |
**Парыжанка**, таксама вядомая як **La Parisienne**, так яе назваў археолаг Артур Эванс — фрэска Кноскага палаца, датаваная прыкладна XV стагоддзем да н.э. Цяпер з'яўляецца адным з цэнтральных экспанатаў Археалагічнага музея Іракліяна, амаль цалкам прысвечанага мастацтву мінойскай цывілізацыі.

Першапачаткова фрэска знаходзілася ў адным з памяшканняў другога паверха Кноскага палаца. Яна адлюстроўвала рытуальны баль, удзельнікі якога сядзелі адзін насупраць аднаго з чарамі ў руках. Захаваўся толькі фрагмент галавы дзяўчыны і вялікага рытуальнага вузла на вопратцы ззаду.

Спасылкі
--------

* Таямніцы мінойскай «парыжанкі»
* Старажытнагрэчаскае мастацтва. Фрэска «Парыжанка»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бурханаў.

**Аслі Бадрыдзінавіч Бурханаў** (тадж.: Аслӣ Бурҳонов; 8 студзеня 1915, Бухара — 1997) — таджыкскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр. Народны артыст СССР (1965).

Біяграфія
---------

З 13 гадоў выступаў у гуртках мастацкай самадзейнасці Бухары. У 1931 годзе скончыў сярэднюю школу. З 1932 года — акцёр бухарскага узбекскага тэатра музычнай драмы і камедыі (цяпер Бухарскі абласны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя С. Айні). З 1933 года — акцёр Таджыкскага тэатра драмы ім. А. Лахуці (Душанбэ).

З 1946 гады займаўся рэжысёрскай дзейнасцю. З 1940 года здымаўся ў кіно. Як акцёр прыняў удзел у дубляванні на таджыкскую мову каля 500 мастацкіх фільмаў. Член КПСС з 1945 года. Член Саюза кінематаграфістаў СССР (1958).

Аслі Бурханаў памёр 29 снежня 1997 года (па іншых крыніцах — 26 снежня 1998 года і ў 1999 годзе) у Душанбэ. Пахаваны на могілках «Лучоб».

Зноскі
------

1. ↑  Бурханов Асли Бадриддинович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Паўднёвая група войскаў** (ПГВ) — аператыўна-стратэгічнае з'яднанне Узброеных Сіл СССР, часова раскватараванае на тэрыторыі Балгарыі і Румыніі (1945—1947) і Венгрыі (1956—1991).

ПГВ (1-е фармаванне)
--------------------

Утворана пасля сканчэння Вялікай Айчыннай вайны 15 чэрвеня 1945 года са злучэнняў і частак Савецкай Арміі, што знаходзіліся да гэтага моманту на тэрыторыі Балгарыі і Румыніі. Кіраванне Паўднёвай групы войскаў сфармавана на базе кіравання 3-га Украінскага фронту.

Асноўным заданнем групы войскаў быў кантроль за выкананнем Балгарыяй і Румыніяй умоў перамір'я, заключанага гэтымі краінамі з саюзнымі дзяржавамі.

Расфармавана пасля падпісання 10 лютага 1947 года ў Парыжы мірных дагавораў з Балгарыяй і Румыніяй.

ПГВ (2-е фармаванне)
--------------------

10 чэрвеня 1945 года была сфармавана Цэнтральная група войскаў.У склад групы ўваходзілі савецкія войскі, якія дыслакаваліся ў Аўстрыі і Венгрыі. У 1955 годзе ЦГВ была расфармавана, злучэнні і часткі былі выведзены з Аўстрыі на тэрыторыю СССР, а з астатніх на тэрыторыі Венгрыі войскаў быў у верасні 1955 года сфармаваны Асаблівы корпус. Кіраванне корпуса знаходзілася ў горадзе Секешфехервары. Пасля падзей у Венгрыі ў кастрычніку-лістападзе 1956 года ў кіраўніцтва СССР паўстала патрэба стварэння новай ваеннай групоўкі на тэрыторыі Венгрыі. Так, 24 лістапада 1956 года на нарадзе ваенных камендантаў у Будапешце маршал І.С. Конеў абвясціў рашэнне савецкага ўрада пра стварэнне ў Венгрыі Паўднёвай групы войскаў.

Надалей свой праўны статус ПГВ атрымала ў выніку пагадненні, заключанага паміж СССР і Венгрыяй 28 мая 1957 года. Дадзенае пагадненне афіцыйна вызначыла праўны статус савецкіх войскаў, змешчаных у Венгрыі.

У пачатковым перыядзе фармавання ў складзе і нумарацыі злучэнняў і частак ПГВ адбываліся змены, але, пачынаючы з 1965 года, у складзе ПГВ на сталым грунце разам з злучэннямі і часткамі групавога падначалення знаходзіліся 13 гвардзейская танкавая дывізія, 19 гвардзейская танкавая дывізія, 93 гвардзейская мотастралковая дывізія і 254 мотастралковая дывізія.

Паўднёвая група войскаў (кіраванне і штаб групы войскаў - Будапешт) падначальвалася Галоўнакамандуючаму войскамі Паўднёва-заходняга кірунку. Авіяцыйную падтрымку ажыццяўлялі ВПС ПГВ, з 1967 года — 36-я паветраная армія.

Спасылкі
--------

* 
* Сайт Музея ВВС ЮГВ
* Сайт ЮГВ.su Архівавана 15 кастрычніка 2009.
* Сайт ЮГВ
**Вуліца Васілеўцы** (трансліт.: *vulica Vasilieŭcy*, руск.: улица Василевцы) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада (8-ы мікрараён) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Якуба Коласа да вуліцы Камсамольскай. Працягласць вуліцы складае каля 1300 метраў. Вуліца ўзнікла ў выніку будаўніцтва шматкватэрных дамоў у 1990-я гады і атрымала сваю назву ад былой аднайменнай вёскі, якая знаходзілася тут раней. Забудова вуліцы — тыповая, панэльная і цагляная з пераменнай этажнасцю максімум у 9 паверхаў. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы адсутнічае.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Асклепіяд.
**Асклепіяд Самаскі** (стар.-грэч.: Ἀσκληπιάδης ο Σάμιος, нар. каля 285 да н.э.) — старажытнагрэчаскі букалічны паэт. Паходзіў з в. Самас. Захавалася 39 эпіграм, напісаных элегічным дыстыхам, у «Анталогіі», выдадзенай у Александрыі III ст. да н.э.. Творчасць Асклепіяда (як і шматлікіх іншых паэтаў эпохі элінізму) характарызуецца адарванасцю ад грамадскага жыцця і цікавасцю да асобнага чалавека. У эпіграмах Асклепіяда пераважаюць тэмы кахання і жыццёвай асалоды; эпіграмы адрозніваюцца шчырасцю і высокім мастацкім майстэрствам. Асклепіяд аказаў вялікі ўплыў на наступнае развіццё эпіграмы і антычную паэзію наогул; яго імем названы Вялікі і Малы Асклепіядавы вершы, Першая, Другая, Трэцяя, Чацвёртая і Пятая Асклепіядавы строфы, якія выкарыстоўваў у сваіх одах Гарацый.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Асклепиад, греческий поэт // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
Карта паўвострава
Бераг паўвострава каля Светлагорска
**Калінінградскі паўвостраў** (Земландскі, Самбійскі паўвостраў) — паўвостраў ва Усходняй Еўропе, на тэрыторыі Калінінградскай вобласці.

Геаграфія
---------

Паўвостраў знаходзіцца на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Балтыйскага мора і падзяляе прэснаводны Калінінградскі (Віслінскі) заліў з Прыморскай бухтай і марскую Гданьскую бухту на паўднёвым захадзе з прэснаводным Куршскім залівам і адкрытым Балтыйскім морам на паўночным усходзе. У паўночнай частцы паўвострава знаходзяцца мысы Таран, на якім размяшчаецца маяк, і Гвардзейскі. На паўвостраве шмат рэк, найбуйнейшыя з якіх Прэголя, якая ўпадае ў Калінінградскі заліў, і Нельма, якая ўпадае ў Прыморскую бухту. Іншыя рэкі: Алейка.

Гісторыя
--------

Асноўны артыкул: **Самбія**
Паўвостраў у старажытнасці быў заселены прускім племем самбаў, па якім і атрымаў сваю першапачатковую назву — Самбія (Самбійскі паўвостраў). Пасля Вялікай Айчыннай вайны Самбійскі паўвостраў увайшоў у склад СССР і атрымаў новую назву — Калінінградскі паўвостраў; старыя назвы Земландскі паўвостраў і Самбійскі паўвостраў таксама часта выкарыстоўваюцца і ў наш час.

Зноскі
------

1. ↑   (руск.)  **Калининград**. Маштаб: 1 : 500 000. Выданне 1988 г.

Літаратура
----------

* *Кучерявый П. П. Фёдоров Г. М.* География Калининградской области. — Калининград: Калининградское книжное издательство, 1989. С. 33 — 35.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4105275-4 · NKC: ge1153367 |
**Вуліца Валогіна** — вуліца ў мікрараёне Баравуха-3 горада Полацка.

Гісторыя
--------

Вуліцы нададзена імя Героя Савецкага Саюза Аляксандра Валогіна рашэннем выканкама Полацкага гарадскога Савета народных дэпутатаў ад 15 лістапада 1989 года.

Валогін навечна залічаны ў спіс байцоў 37-й гвардзейскай дывізіі, якая да свайго расфарміравання месцілася ў Баравусе-2.

Апісанне
--------

Вуліца працягнулася на тры кіламетры ад кругавога скрыжавання паблізу Баравухі-2 да канца гарадской тэрыторыі.

Забудова
--------

* № 1А — Цэнтр дзяцей і моладзі
* № 1 — Сярэдняя школа № 15

Паўднёвы бок вуліцы займаюць былыя воінскія часці.

Зноскі
------

1. ↑  Вуліцы нашага горада Полацка  (бел.). Праверана 2011.
2. ↑  Гісторыя лёсу  (бел.). Праверана 16 ліпеня 2019.
3. ↑  *Павел Рудаков*. На окраине Полоцка есть улица, названная в честь Александра Дмитриевича Вологина (руск.). Праверана 4 мая 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Гараўца.
**Вуліца Гараўца** — вуліца, знаходзіцца на поўначы Віцебска ў Кастрычніцкім раёне. Названая ў гонар лётчыка, які збіў у адным баі 9 самалётаў праціўніка, Героя Савецкага Саюза, ураджэнца вёскі Машканы Сенненскага раёна А. К. Гараўца ў 1957 годзе.

Працягласць вуліцы ад плошчы Леніна да Смаленскай плошчы складае 300 м. Вуліца пачала фарміравацца ў пачатку XIX стагоддзя. Першапачаткова была часткай **Пецярбургскай** вуліцы (якая пазней называлася Смаленскай). У 1820 годзе на вуліцы быў пабудаваны будынак віцебскай гарадской бальніцы па праекце В. Стасава. У тыя часы на вуліцы таксама знаходзілася багадзельня і рабочы дом. З часам вуліца атрымала назву **Багадзельнай**, пазней — **Бальнічнай**.

Левы бок вуліцы забудаваны 2-3-павярховымі дамамі, два з якіх захаваліся з XIX стагоддзя. Дом № 10 уключаны ў «Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Віцебска».

Астатнія будынкі пабудаваны ў 1950-х гадах.

На правым баку вуліцы сквер, у якім у 1995 годзе ўсталяваны помнік А. К. Гараўцу (скульптар А. Арцімовіч).

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Галава чалавека з Гробала
**Чалавек з Гробала** (дацк.: Grauballemanden) — адно з найбольш добра захаваных балотных цел. Чалавек быў знойдзены 26 красавіка 1952 года ў тарфяным балоце ў ваколіцах Сількебарга, Данія.

Апісанне
--------

Цела чалавека з Гробала вельмі добра захавалася (на кісцях рук прысутнічаюць пазногці, а на галаве — валасы). Толькі твар крыху дэфармаваны. Мяркуючы па перарэзе ад вуха да вуха на горле, ён быў забіты і кінуты ў балота. Акрамя таго, у яго была зламаная нага, што, па здагадцы навукоўцаў, адбылося ўжо пасля яго гібелі. Чэрап яго быў злёгку дэфармаваны альбо ад ціску, які даваў тарфянік, альбо з-за таго, што на балоце вялася здабыча торфу.

Згодна з вынікамі радыёвуглероднага аналізу, чалавек з Гробала жыў прыкладна ў той жа перыяд, што і чалавек з Толунда, гэта значыць у эпоху жалезнага веку, і памёр каля 290 г. да н. э. У момант смерці яму было каля 30 гадоў, ён быў ростам каля 175 см. Яго адзенне спарахнела. Даследаванне стрававальнага тракту дапамагло вызначыць яго рацыён — пераважна яго складалі зерне і насенне. Былі выяўленыя і дробныя косткі, якія сведчаць аб тым, што незадоўга да смерці ён еў мяса.

Як і ў выпадку знаходак з іншых балот, эксперты разыходзяцца ў меркаваннях, ці быў чалавек з Гробала прынесены ў ахвяру багам або пакараны.

У цяперашні час цела чалавека з Гробала выстаўлена ў музеі дацкага горада Орхус.

Спасылкі
--------

* Апісанне на Tollundman.dk Архівавана 10 красавіка 2011.  (англ.)
* Апісанне на Moesgaard.hum.au.dk Архівавана 12 сакавіка 2007.  (дацк.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1267515740 · VIAF: 2547166293195000710003 |
**Нацыянальны фашысцкі рух** (рум.: Mişcarea Naţională Fascistă, MNF) — румынскі палітычны рух, утвораны ў 1923 годзе ў выніку зліцця Румынскай нацыянальнай фасцыі і Нацыянальнага італа-румынскага культурнага і эканамічнага руху.

З’яўляючыся пра-італьянскім рухам, НФР імкнуліся пабудаваць фашызм па мадэлі Мусаліні, аднак рух таксама ўхваляў метады Аксьён франсез. Рух не карыстаўся поспехам у асноўным з-за сваёй прыхільнасці да замежных партый і ў канчатковым выніку быў заменены «Жалезнай гвардыяй», якая прапанавала больш унутраныя формы фашызму.

Заўвагі
-------

1. ↑  Хронология румынского фашизма Архівавана 24 лістапада 2005 года.
**Беларуска-польская граніца** — дзяржаўная граніца працягласцю прыкладна 398,624 км. Пачынаецца ад патройнага сутыку з Літвой на поўначы і цягнецца да патройнага сутыку з Украінай на поўдні.

Памежныя рэкі (з поўначы на поўдзень): Чорная Ганча, Ваўкушанка, Свіслач, Нараў, Заходні Буг.

Польска-беларуская граніца з’яўляецца таксама і граніцай Еўрасаюза з Беларуссю.

Гісторыя
--------

Адным з пытанняў Версальска-Вашынгтонскай сістэмы было размежаванне беларускіх і польскіх тэрыторый. У 1920 міністр замежных спраў Вялікабрытаніі Джордж Керзон прапанаваў лінію Гродна — Ялаўка — Няміраў — Брэст-Літоўск, якая ўлічвала этнічную большасць на спрэчных тэрыторыях. Аднак пасля Польска-савецкай вайны граніца адсунулася далёка ўсходней і Заходняя Беларусь апынулася на тэрыторыі Польскай Рэспублікі.

Лінія Керзона і паваенная змена межаў Польшчы
Пасля верасня 1939 года ў склад БССР былі далучаны тэрыторыі Заходняй Беларусі. З іх стварылі пяць новых абласцей: Баранавіцкую, Беластоцкую, Брэсцкую, Вілейскую і Пінскую.

Утварылася беларуска-нямецкая мяжа, якая праходзіла каля горада Астраленка.

Згодна з падпісанай 16 жніўня 1945 года паміж СССР і Польшчай дамовай аб дзяржаўнай граніцы — Польшчы перадаваліся 17 раёнаў Беластоцкай вобласці БССР разам з Беластокам і 3 раёны Брэсцкай вобласці, дзе жыла значная колькасць палякаў.

Пагранічныя слупы ў Белавежскай пушчы
Новая граніца на значнай частцы адцінку прайшла простай лініяй. Вёскі, што знаходзіліся пры лініі граніцы з савецкага боку, зносіліся для ўзвядзення кантрольнай паласы (Калонія Ісаака, Чарнаўшчызна.).

Польска-беларуская граніца каля Толчаў
У 1946 годзе падчас удакладнення дзяржаўнай граніцы СССР і ПНР са складу Гродзенскага раёна на карысць ПНР былі перададзены вёскі Клімаўка, Мінкаўцы, Номікі, Такі, Толчы, Шымакі, са складу Сапоцкінскага раёна — вёскі Тадоркаўцы і Хварасцяны.

Пасля гэтага і да цяперашняга часу граніца паміж Польшчай і Беларуссю не мянялася.

Гл. таксама
-----------

* Беластоцкая вобласць
* Лінія Керзона
* Польска-беларуская сцяна

Зноскі
------

1. ↑  Государственная территория и государственная граница Республики Беларусь Архівавана 3 студзеня 2010.
2. ↑  Еўрапейскія граніцы Беларусі: нялёгкая гісторыя пытання Архівавана 15 жніўня 2014.
3. 1 2 3  Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Гродзенскага р-на / Рэдкал. У. П. Верхась і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 20

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Беларуска-польская граніца

| ⛭Межы Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Сучасныя граніцы | Сцяг Літвы з Літвой • Сцяг Латвіі з Латвіяй • Сцяг Польшчы з Польшчай • Сцяг Расіі з Расіяй • Сцяг Украіны з Украінай |


| ⛭Граніцы Польшчы |
| --- |
| Сучасныя граніцы | Беларусь з Беларуссю ·  Чэхія з Чэхіяй ·  Літва з Літвой ·  Германія з Германіяй ·  Расія з Расіяй ·  Славакія са Славакіяй ·  Украіна з Украінай |
**Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны** — украінская навукова-даследчая і аналітычная ўстанова, якая падпарадкоўваецца Прэзідэнту Украіны. Арганізацыйна знаходзіцца ў структуры Дзяржаўнага ўпраўлення справамі.

Гісторыя
--------

Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў створаны ўказам Прэзідэнта Украіны ад 4 сакавіка 1992 года. Арганізатар і першы дырэктар — акадэмік НАН Украіны Сяргей Іванавіч Піражкоў.

Ад 21 лістапада 1996 года да 12 чэрвеня 2001 года Інстытут узначальваў намеснік сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны Аляксандр Фёдаравіч Бялоў. 15 чэрвеня 2001 года ўказам Прэзідэнта Украіны прызначаны выконваючым абавязкі дырэктара Нацыянальнага інстытута стратэгічных даследаванняў доктар эканамічных навук Аляксандр Сцяпанавіч Уласюк. З чэрвеня 2002 года ўказам Прэзідэнта Украіны прызначаны дырэктарам НІСД доктар эканамічных навук, прафесар Анатоль Сцяпанавіч Гальчынскі.

19 кастрычніка 2000 года Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў быў падпарадкаваны Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны. Указам Прэзідэнта Украіны ад 16 снежня 2002 года інстытут падпарадкаваны прэзідэнту Украіны, вызначаны базавай навукова-даследчай установай аналітыка-прагнознага суправаджэння дзейнасці Прэзідэнта Украіны, зацверджаны Статут інстытута.

З 30 ліпеня 2018 года дырэктар НІСД - Паўленка Расціслаў Мікалаевіч. З 17 мая па 13 жніўня 2019 года часовы выконваючы абавязкі дырэктара НІСД — Яблонскі Васіль Мікалаевіч. З 13 жніўня 2019 дырэктар НІСД — Літвіненка Аляксандр Валер'евіч.

Нацыянальны інстытут стратэгічных даследаванняў складаецца з галаўнога інстытута ў Кіеве і рэгіянальных філіялаў у Дніпры, Львове, Адэсе, Харкаве, Ужгарадзе, якія праводзяць спецыялізаваныя навуковыя даследаванні і пастаянны маніторынг грамадска-палітычнай сітуацыі ў адпаведных рэгіёнах.

Асноўныя задачы
---------------

У адпаведнасці з пастаўленымі перад інстытутам задачамі навукоўцы НІСД працуюць над стратэгіямі развіцця дзяржавы, фундаментальнымі і прыкладнымі даследаваннямі грамадска-палітычнага і сацыяльна-эканамічнага развіцця Украіны, а таксама яе асобных складнікаў: геапалітычнай, знешнепалітычнай, ўнутрыпалітычнай, гуманітарнай, эканамічнай, інфармацыйнай, рэгіянальнай, сацыяльна-дэмаграфічнай сфер і інш.

Асноўныя задачы і напрамкі дзейнасці інстытута:

* падрыхтоўка экспертных дакладаў для штогадовага Паслання Прэзідэнта Украіны ў Вярхоўнай Радзе Украіны;
* наданне Прэзідэнту Украіны, органам дзяржаўнай улады навуковых рэкамендацый для вырабаткі канкрэтных рашэнняў;
* навуковая экспертыза законапраектаў, прававых актаў і дзяржаўных мерапрыемстваў сацыяльна-палітычнага напрамку;
* распрацоўка мадэляў сацыяльнага развіцця Украіны;
* аптымізацыя метадалогіі прыняцця сацыяльна-палітычных рашэнняў і інш.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка НІСД
**Беларуска-Літоўская армія** — аператыўнае аб’яднанне часцей і злучэнняў Чырвонай Арміі на тэрыторыі Беларусі і Літвы (Літбел) у грамадзянскую вайну. Загадам рэўваенсавета Рэспублікі ад 13 сакавіка 1919 года. Заходняя армія пераўтворана ў Беларуска-Літоўскую армію. У яе ўвайшлі Заходняя, Літоўская (да 30 красавіка 1919 г.), 8-я і 17-я стралковая дывізіі. Знаходзілася ў складзе Заходняга фронту 1919—1924 гг. Камандуючыя арміі А. Я. Снесараў (да 31 мая 1919 г.), П. К. Міронаў (в.а. з 31 мая 1919 г.). Загадам РВС Рэспублікі ад 7 чэрвеня 1919 года перайменавана ў 16-ю армію.

Літаратура
----------

* Борьба за Советскую власть в Белоруссии, 1918—1920 гг.: Сборник документов и материалов. Т. 2. — Мн. 1971.
* *Камінскі, М. І.* Беларуска-Літоўская армія / М. І. Камінскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 362—363.
Фрэска Мазачыа (1420-я). Фларэнцыя.
Фрэска «Страшны суд» (1190-я). Дзмітрыеўскі сабор  (руск.) (бел. Уладзімір.
**Ізакефалія** або **ісакефалія** (ад грэч. ísos — *роўны, аднолькавы, падобны* і kephalé — *галава*, то ёсць роўнагалоўе) — мастацкі прыём у выяўленчым мастацтве, які складаецца ў размяшчэнні на адным узроўні галоў розных па велічыні і паставах фігур. Выкарыстоўваецца ў рэльефах і жывапісу.

Ізакефалія распаўсюджаная галоўным чынам у антычным мастацтве. Часта сустракаецца ў мастацтве Старажытнага Усходу, мастацтве рускага сярэднявечча і еўрапейскім мастацтве ранняй эпохі Адраджэння.

Ізакефалія надавала кампазіцыі ўпарадкаванасць і рытмічна-дэкаратыўную цэльнасць.

Зноскі
------

1. ↑  *Ізакефалія (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
2. ↑  Изокефалия // Российский гуманитарный энциклопедический словарь. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС: Филол. фак. С.-Петерб. гос. ун-та. 2002.
3. ↑  Изокефалия // «Популярная художественная энциклопедия.» Под ред. Полевого В. М.  (руск.) (бел.; М.: Издательство «Советская энциклопедия  (руск.) (бел.», 1986.

Літаратура
----------

* Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Паўднёвая Германія
Пад **Паўднёвай Германіяй** (або **Верхняй Германіяй**) звычайна маюць на ўвазе частку Германіі, якая ляжыць на поўдзень ад рэкі Майн. Гэта тэрыторыя земляў Бадэн-Вюртэмберг і Баварыя, а таксама паўднёвай часткі Гесэна. 
Часам да Паўднёвай Германіі адносяць таксама паўднёвую частку Пфальца і Саар, якія з 1816 да 1930 года належалі Баварыі. 

Да Другой сусветнай вайны пад *Паўднёвай Германіяй* разумелася таксама Аўстрыя і Нямецкая Швейцарыя.

Гл. таксама
-----------

* Паўночная Германія
* Усходняя Германія
* Заходняя Германія

Зноскі
------

1. ↑  Верхняя Германия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Паўднёвы Андаман** — востраў у архіпелагу Вялікі Андаман, Андаманскіх астравоў, найбольш населены ў саюзнай тэрыторыі Андаманскія і Нікабарскія астравы.

На паўднёвым усходзе вострава размешчаны адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Порт-Блэр, астатняя частка пакрыта джунглямі. На заходнім узбярэжжы пражывае каля 100 прадстаўнікоў джарава, якія размаўляюць на адной з андаманскіх моў.

Востраў з'яўляецца папулярным турыстычным атракцыёнам. У той жа час, некаторыя тэрыторыі Паўднёвага Андамана знаходзяцца пад аховай і неграмадзянам Індыі патрабуецца дадатковы дазвол.

Як і астатнія астравы тэрыторыі, Паўднёвы Андаман моцна пацярпеў ад цунамі 2004 года са шматлікімі чалавечымі ахвярамі і моцнымі разбурэннямі.

Зноскі
------

1. ↑  South Andaman Island
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жураўлёў.
**Сяргей Сяргеевіч Жураўлёў** (4 кастрычніка 1948, г. Чугуеў, Харкаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, з 1971 года — архітэктар, старшы архітэктар у Белдзяржпраекце, з 1986 года — архітэктар Першамайскага раёна Мінска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): забудова Акадэмгарадка АН БССР (1974), клінічная бальніца № 9 (1977), стаматалагічная паліклініка па вул. Пуліхава (1981) у Мінску, абласная клінічная бальніца ў Віцебску (1982).

Зноскі
------

1. 1 2

Літаратура
----------

* Журавлев Сергей Сергеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Сяргей Сцяпанавіч Мацапу́ра** (15 лютага 1919 — 17 сакавіка 1998) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

С. С. Мацапура нарадзіўся ў вёсцы Гдзень (зараз у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў 7 класаў школы, працаваў трактарыстам у калгасе. З 1939 года на службе ў Чырвонай Арміі. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік баявых дзеянняў на Паўночна-Заходнім, Цэнтральным, Калінінскім, 1-м украінскім, 2-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах — наводчык і камандзір гарматнага разліку, разведчык, камандзір разліку станковага кулямёта, механік-вадзілель танка Т-34. Удзельнік прыгранічных баёў на тэрыторыі Літвы, абароны Полацка, Невеля, Новасакольнікаў, Корсунь-Шаўчэнкаўскай, Тарапецка-Холмскай, Уманьска-Баташанскай, Люблінска-Брэсцкай, Вісла-Одэрскай аперацый. Быў тройчы паранены.

Механік-вадзіцель танка (49-я гвардзейская Вапнярская танкавая брыгада, 12-ы гвардзейскі Уманьскі танкавы корпус, 2-я танкавая армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі старшына С. С. Мацапура вызначыўся ў студзені 1945 г. у баях за вызваленне гарадоў Сахачаў і Інаўроцлаў на тэрыторыі Польшчы.

Пасля вайны служыў у Групе савецкіх войскаў у Германіі. Пасля дэмабілізацыі ў 1947 годзе служыў у органах Міністэрства ўнутраных спраў СССР. У 1951 годзе скончыў курсы пры Уладзімірскай афіцэрскай школе МУС СССР. З 1965 г. капітан С. С. Мацапура ў запасе. Працаваў у навукова-даследчым аб'яднанні ў Маскве.

Памёр С. С. Мацапура 17 сакавіка 1998 г. Пахаваны на Шчэрбінскіх Паўднёвых могілках у Маскве.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»
* ордэн Леніна
* ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* ордэн Чырвонай Зоркі
* медалі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — С. 227.

Спасылкі
--------

* Сяргей Сцяпанавіч Мацапура на сайце «Героі краіны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навіцкі.
**Сяргей Рыгоравіч Навіцкі** (нар. 26 жніўня 1962, Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 жніўня 1962 года ў Мінску.

Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Інжынер-электрык».

Працаваў інжынерам аддзела метралагічнага забеспячэння завода імя Ф. Э. Дзяржынскага вытворчага аб’яднання «Інтэграл» імя XXV з’езда КПСС, інжынерам-канструктарам вопытна-канструктарскага бюро машынабудавання, майстрам-вытворцам мастацкіх вырабаў з металу Мінскага вытворчага аб’яднання мастацкіх вырабаў, майстрам Мінскага мастацкага вытворчага камбіната, майстрам Мінскага камбіната манументальна-дэкаратыўнага і прыкладнога мастацтва, дырэктарам малога прадпрыемства «НН», дырэктарам таварыства з абмежаванай адказнасцю «РАДАКСІС» (г. Мінск).

Генеральны дырэктар сумеснага таварыства з абмежаванай адказнасцю «Хенкель Баўтэхнік» (г. Заслаўе Мінскага раёна).

Выбіраўся дэпутатам Мінскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

Узнагароды
----------

Чалавек года Міншчыны-2011. Лепшы прадпрымальнік Мінскай вобласці (2009, 2010), лепшы прадпрымальнік Мінскага раёна (2007, 2009). Мае падзякі старшыні Мінскага аблвыканкама, Беларускай праваслаўнай царквы. Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Міністэрства спорту і турызму, упраўлення адукацыі Мінскага аблвыканкама, Мінскага райвыканкама, медалём Беларускай праваслаўнай царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага, ганаровай граматай прыхода храма праведнай Сафіі Слуцкай у г. Мінску Мінскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы.

Зноскі
------

1. ↑  Навіцкі Сяргей Рыгоравіч Архівавана 18 жніўня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь пятага склікання Архівавана 20 кастрычніка 2021.
**Масівы ў C++** — структуры даных мовы праграмавання C++, якія ўтрымліваюць звязаныя адзін з адным аднатыпныя элементы гэтых даных.

Прымяненне масіваў
------------------

У розных сферах народнай гаспадаркі неабходна структураваць і аналізаваць вялікую колькасць аднатыпных даных. Для аўтаматызацыі і спрашчэння гэтага працэсу выкарыстоўваюцца масівы. Масівы — адзін з элементаў кіруючых структур у C++.

Аб'яўленне масіваў
------------------

У мове С++ масівы аб'яўляюцца наступным чынам:

```
  int a[100];

```

Тут "int a[100]" — масіў з сотняй элементаў цэлага тыпу.

### Прыклад праграмы: заданне масіву з пячатных сімвалаў і вывад яго на экран

```
#include <stdio.h> // падключэнне стандартнай бібліятэкі
#include <iostream>

main() // пачатак цела праграмы
{

  char z[ 8 ] = { a, b, c, d, e, f, g, h }; // заданне сімвальнага масіву з васьмі элементаў
  cout << "Масіў з васьмі элементаў:" << "%s", z[8] << endl; // вывад яго на экран

return 0; // вяртанне да пачатку праграмы
}

```

### Прыклад праграмы: пошук максімальнага элемента вектара

```
#include "stdio.h"
#include "iostream"

main()
{
  int a[100]; // Заданне вектара са 100 элементаў
  int max, n; // Заданне максімальнага элемента вектара і іх колькасці 
  int i;      //

  cout << "Увядзіце колькасць элементаў вектара: \n"; 
  cin << n;

  cout << "Увядзіце ў адзін радок альбо слупок элементы вектара: \n";  

  for (i=1; i<=n; i++) // увод элементаў вектара з дапамогай цыкла for
  {
    cin >> a[i];
}

  max =a[1];

// прысваенне першаму элементу значэнне максімальнага і далейшае параўнанне з астатнімі элементамі 

  for (i = 2; i <= n; i++)
  {
    if (a[i] > max) max = a[i];
}
  cout << "Максімальны элемент вектара: %i\n",max << endl;

return 0;
}

```

Літаратура
----------

*C++ How to Program (8th Edition)*. By : Paul Deitel , Harvey Deitel. Pages : 1104. Year : 2011. Publisher : Prentice Hall. ISBN-13: 978-0132662369
**Нацыянальны мемарыял Гара Рашмар** (англ.: Mount Rushmore National Memorial) знаходзіцца каля горада Кістан у Паўднёвай Дакоце, ЗША. Гара вядомая тым, што ў яе гранітнай горнай пародзе высечаны гіганцкі барэльеф вышынёй 18,6 метраў, які з'яўляецца скульптурнымі партрэтамі чатырох прэзідэнтаў ЗША: Джорджа Вашынгтона, Томаса Джэферсана, Тэадора Рузвельта і Аўраама Лінкальна.

Гісторыя
--------

Да каланізацыі Амерыкі на мове плямёнаў лакота, якія жылі у гэтай мясцовасці, гэта гара звалася «Шэсць прабацькоў» (англ.: Six Grandfathers), але была пераназвана ў 1930 годзе ў гонар Чарльза Рашмара (англ.: Charles E. Rushmore), амерыканскага бізнесмена — арганізатара экспедыцыі, якая ўпершыню наведала гэты раён у 1885 годзе. Ён жа вылучыў на будаўніцтва скульптур прэзідэнтаў 5000 долараў — найбуйнейшае для ЗША аднаасобнае ахвяраванне на той час.

Працы па стварэнні фігур вяліся з 1927 па 1941 год пад кіраўніцтвам скульптара Гутзана Борглума (англ.: Gutzon Borglum). Галава Тэадора Рузвельта знаходзіцца глыбей астатніх прэзідэнтаў, з прычыны таго, што пры выбуху быў адколаты занадта вялікі масіў горнай пароды. Над скульптурнай кампазіцыяй працавала больш за 400 рабочых. З'яўляецца нацыянальным гістарычным помнікам ЗША.
**Нацыянальны футбольны стадыён** — футбольны стадыён, які будзе пабудаваны да канца 2023 года ў Мінску, Беларусь. Стане хатняй арэнай для зборнай Беларусі па футболе. Праектная ўмяшчальнасць стадыёна складае 33 000 месцаў.

Гісторыя
--------

Ідэя будаўніцтва Нацыянальнага футбольнага стадыёна ў Мінску неаднаразова абмяркоўвалася кіраўніцтвам краіны. У 2017 годзе Прэзідэнт Беларусі паведаміў, што дапамогу ў будаўніцтве новай спартыўнай арэны акажа Кітай. Пагадненне памiж Урадам Рэспублiкi Беларусь i Урадам Кітайскай Народнай Рэспублікі аб рэалізацыі праекта тэхніка-эканамічнай дапамогі «Нацыянальны футбольны стадыён» было падпісана 10 кастрычніка 2018 года.

Праектаванне і будаўніцтва арэны будзе ажыццяўляцца па кітайскіх стандартах, нормах і тэхнічных умовах з захаваннем патрабаванняў (крытэрыяў) і рэкамендацый ФІФА, УЕФА без іх адаптацыі да дзеючых нормаў і стандартаў Рэспублікі Беларусь. Кітайскі бок нясе адказнасць за пошукі, праектаванне і будаўніцтва, прадастаўляе неабходную тэхніку, абсталяванне, матэрыялы і забяспечвае неабходную колькасць персаналу. У сваю чаргу беларускі бок пры гэтым нясе адказнасць і бярэ на сябе выдаткі за афармленне дазваленчых дакументаў на выкарыстанне зямельнага участка, выкананне неабходных работ па падрыхтоўцы тэрыторыі і адпаведнай інфраструктуры.

13 жніўня 2019 года Прэзідэнт Беларусі падпісаў Указ № 306 «Аб рэалізацыі праекта тэхніка-эканамічнай дапамогі «Нацыянальны футбольны стадыён». Новы спартыўны аб’ект будзе ўзведзены на пляцоўцы каля стадыёна «Трактар». Фінансаванне будзе ажыццяўляцца за кошт сродкаў Урада Кітайскай Народнай Рэспублікі.

Будаўніцтва
-----------

### Праект

Праектам прадугледжана будаўніцтва чыста футбольнай арэны на 33 000 месцаў. Агульная плошча забудовы — каля 48 тысяч квадратных метраў (надземная частка — 42 тыс. м², падземная частка — 6 тыс. м²). Элементы фасада будуць выкананы з вертыкальных алюмініевых панэляў, якія створаць візуальны эфект формы і колеру. Для заўзятараў і наведвальнікаў прадугледжана паркоўка на 307 машына-месцаў (151 ў падземным паркінгу і 20 для аўтобусаў).

На стадыёне будзе абсталявана высоўная сцэна памерамі 55×25 м для правядзення канцэртаў. Генеральны план ўлічвае захаванне існуючых зялёных насаджэнняў у комплексе выканання добраўпарадкавання, у тым ліку бегавых дарожак і вялікай велапаркоўкі побач з арэнай. У складзе новага спартыўнага аб’екта таксама будуць камерцыйная зона, клуб спорту, трэнажорная зала, кафэ, крамы, дзіцячы цэнтр і музей футбола.

### Ход будаўніцтва

У студзені 2019 года пачалася падрыхтоўка тэрыторыі да будаўніцтва Нацыянальнага футбольнага стадыёна.

Заўвагі
-------

1. ↑  Праектная ўмяшчальнасць Нацыянальнага футбольнага стадыёна

Спасылкі
--------

* У Мінску пабудуюць нацыянальны футбольны стадыён з кітайскім каларытам
* Футбол. Нацыянальны стадыён у Мінску пабудуюць па кітайскіх стандартах без іх адаптацыі да дзеючых нормаў Рэспублікі Беларусь Архівавана 11 кастрычніка 2019.
* Футбол. Арнамент ёсць, бегавых дарожак няма. У сеціве з’явіліся фота макета нацыянальнага стадыёна з новых ракурсаў Архівавана 8 ліпеня 2019.
* Кіраўніком дзяржавы падпісаны ўказы па будаўніцтве ў Мінску футбольнага стадыёна і басейна
**Нацыянальны італа-румынскі культурны і эканамічны рух** (рум. *Mişcarea Naţională Culturală şi Economică Italo-Română*) або **Нацыянальны італа-румынскі фашысцкі рух** (рум. *Mişcarea Naţională Fascistă Italo-Română*) — фашысцкі рух у Румыніі пачатку 1920-х гадоў.

Рух быў створаны ў 1921 годзе журналісткай Аленай Бакалоглу. Яе муж, італьянец, быў знаёмы з Беніта Мусаліні. Група запазычыла ідэі італьянскага фашызму і падкрэслівала цесныя этнічныя сувязі паміж італьянцамі і румынамі. У руху было ўсяго толькі каля 100 членаў. Распушчана ў 1923 годзе, калі адбылося аб’яднанне з Румынскай нацыянальнай фасцыяй для фарміравання Нацыянальнага фашысцкага руху.

Заўвагі
-------

1. ↑  RJB Bosworth, *The Oxford Handbook of Fascism*, Oxford University Press, p. 402
2. ↑  Kevin Passmore, *Women, Gender and Fascism in Europe, 1919-45*, Manchester University Press, 2003, p. 77
3. ↑  Chronology of Romanian Fascism Архівавана 24 лістапада 2005 года.
Нацыянальная спадчына Эстоніі
**Нацыяна́льны рэе́стр культу́рных кашто́ўнасцей** (эст.: Kultuurimälestiste riiklik register) — пералік аб’ектаў гісторыка-культурнай спадчыны Эстоніі.

Зацверджаны эстонскім урадам 14 кастрычніка 1994 года згодна з Законам аб ахове спадчыны.

Аб’екты рэестру знаходзяцца пад аховай дзяржавы. У базе звестак аб’екты можна шукаць па ідэнтыфікацыйным нумары, месцазнаходжанні, адрасе, назве ці тыпу. Улетку 2012 года была распрацаваная праграма для мабільных тэлефонаў.

Зноскі
------

1. ↑  Muinsuskaitseseadus (эст.).  Justiitsministeerium. Праверана 29 кастрычніка 2012.
2. ↑  Kultuurimälestiste riikliku registri pidamise põhimäärus (эст.).  Justiitsministeerium. Праверана 29 кастрычніка 2012.
3. ↑  Kultuurimälestiste riiklik register (эст.).  Muinsuskaitseamet. Праверана 29 кастрычніка 2012.
4. ↑  Архіўная копія (эст.)(недаступная спасылка).  Postimees (22 ліпеня 2012). Архівавана з першакрыніцы 27 кастрычніка 2012. Праверана 29 кастрычніка 2012.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка (эст.) (англ.)
* Электронная база даных (эст.)
**Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі** (алб.: Teatri i Operas dhe i Baletit), *TOB*) — оперны тэатр у  Албаніі, які знаходзіцца ў сталіцы дзяржавы горадзе  Тыране. Тэатр размешчаны ў Палацы культуры Тыраны ў самым цэнтры горада на плошчы Скандэрбега.

Гісторыя
--------

Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі быў заснаваны 29 лістапада 1953 года. Спачатку ўстанова месцілася ў памяшканні  Акадэміі музыкі і мастацтваў Албаніі, а праз 10 гадоў (1963) пераехала ў пабудаваны з дапамогай СССР Палац культуры Тыраны  (англ.) (бел. ў цэнтры албанскай сталіцы, дзе месціцца і дагэтуль, дзелячы будынак з Нацыянальнай бібліятэкай Албаніі.

Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі падпарадкаваны Міністэрству культуры, моладзі і спорту Албаніі і фінансуецца з дзяржаўнага бюджэту. Станам на 2000-я калектыў тэатра налічваў каля 200 чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі Архівавана 28 мая 2014. на афіцыйным вэб-сайце Урада Албаніі Архівавана 28 мая 2014.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі
* ННацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі Архівавана 28 мая 2014. на афіцыйным вэб-сайце Урада Албаніі Архівавана 28 мая 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n99039752 · SUDOC: 157803015 · VIAF: 238166577 |
**П'яўка** — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Тачыя. Даўжыня 400 м. Упадае ў сажалку, створаную на рацэ Тачыя, за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Ратайчыцы.

На левым беразе знаходзіцца курганны могільнік перыяду ранняга сярэднявечча, датаваны XI–XIII стагоддзямі, які занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння (Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 113В000365шыфр 113В000365).
**Янкавічы** — курганныя могільнікі V—VIII стст. каля в. Янкавічы Расонскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Дрыса.

Апісанне
--------

Таксама вядомы пад назвай былой вёскі Павалішына. Складаецца з 11 насыпаў вышынёй 1-3 м, дыяметрам 8-12 м. За 200 м ад іх яшчэ 4 круглыя курганы. У 1967 годзе быў адкрыты Г. В. Штыхавым. Г. В.Штыхаў у 1968 годзе і 1970 годзе даследаваў 7 насыпаў. Знойдзены трупаспаленні ў ляпных урнах. Курганны магільнік адносіцца да культуры тыпу верхняга пласта Банцараўшчыны.

Літаратура
----------

* Расонскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 201—203.
* Штыхаў, Г. В. Зямля нашых продкаў / Г. В. Штыхаў // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Расонскага раёна / рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1994. — С. 22-27.

Спасылкі
--------

* Янкавічы (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
**Нацыянальны характар** — сукупнасць асноўных адносна ўстойлівых псіхалагічных якасцей, якія сфармаваліся ў нацыі ў канкрэтных гістарычных, сацыяльна-культурных і прыродных умовах яе развіцця. Асаблівасці нацыянальнага характару прама ці ўскосна адлюстроўваюцца ў найбольш распаўсюджаных рысах паводзін, эмоцый і пачуццяў пераважнай часткі людзей пэўнай нацыянальнай прыналежнасці. Існуюць стэрэатыпныя ўяўленні наконт асаблівасцей нацыянальнага характару розных народаў свету (нямецкая пунктуальнасць, англійскі традыцыяналізм, яўрэйская практычнасць, ісанская гордасць, італьянская тэмпераментнасць, японская працавітасць, шведская стрыманасць і інш.), але нацыянальны характар асобных народаў адрозніваюцца не столькі пэўнымі псіхалагічнымі якасцямі, колькі іх сукупнасцю, ступенню ўласцівасці асобных рыс прадстаўнікам розных нацыянальных супольнасцей. Першапачаткова паняцце нацыянальнага характару выкарыстоўвалася падарожнікамі, географамі, этнографамі для апісання асаблівасцей паводзінаў, ладу жыцця, звычаяў, абрадаў, традыцый розных народаў свету. Кожны нацыянальны характар уяўляе сабой складаную сукупнасць разнастайных (нярэдка супрацьлеглых) псіхалагічных рыс і якасцей, якія можна з пэўнай доляй умоўнасці назваць «станоўчымі» і «адмоўнымі».

Нацыянальны характар беларускага народа
---------------------------------------

Як сведчаць шматлікія гістарычныя факты, падзеі духоўна-культурнага жыцця беларусаў, іх багатая фальклорная спадчына, многія літаратурныя творы, да станоўчых рысаў беларускага нацыянальнага характару можна аднесці талерантнасць (цярпімасць), памяркоўнасць, лагоднасць, добразычлівасць, гасціннасць, вынослівасць, працавітасць і інш. а да адмоўных — адпаведна кансерватыўнасць, канформнасць (канфармізм), некаторыя апатычнасць, нерашучасць, недаверлівасць і г.д. У цэлым у сучаснай гуманітарнай навуцы няма адзінства пры вызначэнні сутнасці і адметных рыс розных нацыянальнага характару, многія праблемы ў гэтай галіне з'яўляюцца пакуль маладаследаванымі, дыскусійнымі.

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6
**Нацыянальны сход** (*Al Jamiya al-Wataniyah/Assemblée Nationale*) — - 81 члена, якія абіраюцца на 5-гадовы тэрмін па аднамандатных акругах шляхам прамога галасавання.

Усе грамадзяне Маўрытаніі, якія валодаюць грамадзянскімі і палітычнымі правамі, маюць права быць дэпутатамі Нацыянальнага сходу, калі ім споўнілася 25 гадоў. Прэзідэнт Нацыянальнай сходу абіраецца тэрмінам на тэрмін дзеяння заканадаўчай улады.

У 1961—1978 адзінай партыяй прадстаўленай у Нацыянальным сходзе была Народная партыя Маўрытаніі (НПМ). У 1990 г. у Маўрытаніі была ўведзена шматпартыйнасць.

Прэзідэнты
----------

* Мессауд ульд Бульхейр 27.04.2007 -
«**Чалавек Божы**» (англ.: Man of God, грэч. Ο Άνθρωπος του Θεού) — грэчаскі драматычны фільм 2021 года рэжысёркі Алены Паповіч, прысвечаны жыццю аднаго з найбольш шанаваных у Грэцыі святых Нектарыя Эгінскага[en]. Галоўныя ролі выканалі Арыс Серветаліс[en], Мікі Рурк і Аляксандр Пятроў.

Сюжэт
-----

Мітрапаліт Пентапольскі Нектарый[en] абылганы і выгнаны з Егіпта. Ён перажывае аб тым, што не можа сустрэцца з патрыярхам Сафроніем[en] і вытлумачыцца. Бо да Сафронія ён ставіўся як да роднага бацькі. Сустрэча адбудзецца, але гэта ўжо будзе магіла Патрыярха. Пачынаюцца бадзянні па Грэцыі, затым клопат аб уладкаванні жаночага манастыра[ru]. Ізноў паклёп і недастатковае разуменне з боку сваіх жа субратаў.

Акцёрскі склад
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|    Арыс Серветаліс[en]    | –   *Нектарыя Эгінскага[en]* |
|    Мікі Рурк    | –   *спаралізаваны, ацэлены Нектарыем* |
|    Аляксандр Пятроў    | –   *Костас, памочнік Нектарыя* |

Саўндтрэк
---------

Асноўны артыкул: **Чалавек Божы (саўндтрэк)**
Музычнае суправаджэнне да фільма «*Чалавек Божы*» напісаў польскі кампазітар Збігнеў Прайснер.

Узнагароды
----------

Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 10 кінаўзнагародамі і яшчэ 13 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  Man of God (2021) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 27 ліпеня 2022.
2. ↑  Man of God — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 27 ліпеня 2022.

Спасылкі
--------

* Чалавек Божы на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Нацыянальны фонд тэхнічных нарматыўных прававых актаў** створаны Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 08.01.2008 № 16.

Нацыянальны фонд ТНПА фарміруецца і вядзецца Дзяржаўным камітэтам па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь. Тэхнічнае абслугоўванне вядзення фонду ажыццяўляе навукова-вытворчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Беларускі дзяржаўны інстытут стандартызацыі і сертыфікацыі» (БелДІСС).

Тэхнічныя нарматыўныя прававыя акты падаюцца ў Нацыянальны фонд ТНПА ў адпаведнасці з пастановай Дзяржстандарта Беларусі ад 30.10.2007 № 55 «Аб зацвярджэнні Інструкцыі аб патрабаваннях да прадастаўлення інфармацыі пра тэхнічныя нарматыўныя прававыя акты» Крыніцамі камплектавання фонду ТНПА з’яўляюцца дзяржаўныя органы, якія зацвярджаюць тэхнічныя нарматыўныя прававыя акты, рэгіянальныя і нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі.

У рэгіёнах рэспублікі Нацыянальны фонд ТНПА прадстаўлены разгалінаванай сеткай інфармацыйных фондаў тэхнічных нарматыўных прававых актаў у тэрытарыяльных цэнтрах стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 16 кастрычніка 2022.
* Пра фонд Архівавана 16 кастрычніка 2022.
**Янка Рымдзёнак** (1928) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Шкунцікі Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка), верагодна ў 1928 г. Вучыўся ў Глыбоцкай педагагічнай навучальні, потым перавёўся ў Пастаўскую педнавучальню. У 1946 — 1947 далучыўся да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, належаў да пастаўскай групы. Пасля заканчэння Пастаўскай педнавучальні вярнуўся ў Шкунцікі, працаваў настаўнікам у мясцовай сямігодцы. 

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Янка Рымдзёнак быў арыштаваны савецкімі карнымі органамі у хаце бацькоў. Укладальнік кнігі «Гарт» Герман Кірылаў, аднасяльчанін Рымдзёнкаў, пазней узгадваў: «Праз вузенькую палоску ад талага ў верхняй шыбе шкла я бачыў шэрую купку людзей, што варушылася на бялёсай снежнай роўнядзі. Двое энкавэдыстаў вялі пад рукі Янку Рымдзёнка, адзін ішоў ззаду, а чацвёрты - здаецца, быў і чацвёрты - наперадзе... Я не зводзіў вачэй з высокай, стройнай постаці настаўніка, які і сціснуты пад бакі, ступаў, як заўсёды, лёгка, спружыніста. Старая Рымдзёніха ізноў загаласіла, стала вырывацца з рук сваіх дачок. Сын азірнуўся, характэрным задорным рухам ускінуў галаву, магчыма, і крыкнуў матцы. Адзін з двух, што трымалі арыштаванага пад локці, плячом злосна штурхануў яго, а тады яшчэ і замахнуўся вольнай рукой».

Янка Рымдзёнак быў засуджаны да 10 год пазбаўлення волі ў савецкіх лагерах. Мяркуецца, што тэрмін адбываў на Калыме. Паводле звестак Станіслава Савіка, пасля вызвалення жыў у пасёлку Хасын недалёка ад Магадана, працаваў на складзе. Далей звесткі пра Янку Рымдзёнка губляюцца.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Янкі Рымдзёнка

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 6, 10-13, 15, 17-19, 335, 336, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў