recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лытаў.
**Уладзімір Андрэевіч Лытаў** (1 лістапада 1946, г. Улан-Удэ, Бурацкая АССР) — беларускі архітэктар і пісьменнік.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1969 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Хабараўскграмадзянпраекце, з 1977 года — галоўны архітэктар праектаў у Гроднаграмадзянпраекце, галоўны архітэктар праектаў Гроднажылпраекта. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Гродне.

Творчасць
---------

Будынак гаркама і райкама КПБ у Лідзе
Асноўныя працы: 12-павярховы інтэрнат медінстытута, рэканструкцыя бальніцы № 2 (1979) у Хабараўску, пас. Сулук-БАМ Хабараўскага края (1980); у аўтарскім калектыве: мікрараёны Прынёманскі-2, 3 (1981—1983), Румлёва (1986), забудова Прывакзальнай плошчы, гасцініца «Турыст», будынак абласных курсаў прафсаюзаў (1983) у Гродне, будынак гаркама і райкама КПБ у Лідзе (1986).

Аўтар раманаў, аповесцей, апавяданняў, п’ес, публікацый у выдавецтве «Сучаснік» і літаратурных часопісах.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лытов Владимир Андреевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-455881 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грышын.
**Ігар Мікалаевіч Грышын** (19 красавіка 1933, г. Мінск — 13 красавіка 2015) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, замежны член Нацыянальнай акадэміі медыцынскіх навук Украіны. Акадэмік і прэзідэнт Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (1997).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1957).

У 1950 гады працаваў у глускай раённай бальніцы. З 1973 года у Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў (з 1978 года загадчык кафедры і кіраўнік Рэспубліканскага цэнтра клінічнай і эксперыментальнай хірургіі).

Навуковыя працы па хірургіі стрававода, крывяносных сасудаў, печані і жоўцевывадных шляхоў, падстраўнікаваў залозы, эндакрыннай сістэмы, хірургічнай гастраэнтэралогіі і практалогіі.

Узнагароды
----------

Заслужаны дзеяч навукі (1989), выдатнік аховы здароўя СССР і Рэспублікі Беларусь, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1992), кавалер ордэна Беларускай Праваслаўнай Царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага ІІ ступені (2008). Ганаровы грамадзянін Глуска з 1998 года.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 488.
* Здравоохранение. — 2012. — № 11. — С. 69-71.
* Здравоохранение. — 2015. — № 5. — С. 67.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2020. — Т. 6, кн. 1 : Могилевская область. — С. 215.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 215.
* Грышын Ігар Мікалаевіч // Памяць : Гіст.-дакум. хроніка Глускага раёна. — Мн.: 1999. — с.574.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Scopus |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar470847 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бабук.

**Ігар Міхайлавіч Бабук** (нар. 18 лістапада 1934, Гомель) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1998), прафесар (2003).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі політэхнічны тэхнікум (1954), Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Металарэзныя станкі», 1963; аспірантура, 1969).

Працаваў у Мінскім маторным заводзе (1963—1966, майстар інструментальнага цэха), Гаванскім універсітэце (Куба, 1978—1980, выкладчык-кансультант), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1969—1978 і 1988—2014; з 1969 — машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Эканоміка і арганізацыя машынабудаўнічай вытворчасці», выкладчык; у 1976—1978 — інжынерна-эканамічны факультэт, дэкан; з 1988 — машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Эканоміка і арганізацыя машынабудаўнічай вытворчасці», прафесар, у 1988—1999 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: арганізацыя вытворчасці; эканоміка прадпрыемства; эканамічная эфектыўнасць інвестыцый ў прамысловасці.

Узнагароды
----------

Ордэн СССР «Знак Пашаны» (1986), ордэн Пятра Вялікага 1-й ступені (Расійская Федэрацыя, 2006).

Бібліяграфія
------------

* Экономический механизм управления инвестиционными процессами (на примере технического перевооружения машиностроительного производства) : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 / Бабук Игорь Михайлович. — Минск, 1998.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бабук Ігар Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 340.
* Бабук Игорь Михайлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 170.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рудэнка.
**Ігар Мікалаевіч Рудэнка** (29 лістапада 1912, Мінск — 2 студзеня 1977) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1956).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1938 годзе.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.

Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1947 годзе. Працаваў начальнікам архітэктурна-планіровачнай майстэрні Мінгарвыканкама, кіраўніком Беларускага філіяла Усесаюзнага інстытута па праектаванні прадпрыемстваў гандлю, старшым навуковым супрацоўнікам аддзела будаўніцтва і архітэктуры АН БССР, з 1958 па 1977 г. — кіраўніком сектара ландшафтнай архітэктуры ў ІБіА АН БССР, ІБіА Дзяржбуда БССР, БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Творчасць
---------

Радзільня па вул. Валадарскага
Асноўныя працы: парк Перамогі (1945), інтэр’еры чыгуначнага вакзала (1946, у аўтарскім калектыве), радзільня па вул. Валадарскага (1947, у аўтарскім калектыве), 1-, 2-кватэрныя катэджы ў завулках Вайсковы і Омскі (1948), эксперыментальныя праекты схем комплекснага азелянення гарадскіх і прыгарадных тэрыторый Мінска, Віцебска, Гомеля, Магілёва, Полацка, Наваполацка, Салігорска, Светлагорска (1960—1965, у аўтарскім калектыве), генеральная схема запаведных зон і ахоўных тэрыторый БССР (1971—1974, у аўтарскім калектыве).

Апублікавана больш за 50 навуковых прац па ландшафтнай архітэктуры і горадабудаўніцтве.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені, медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Руденко Игорь Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-257577 |
**Іказненскі касцёл Божага Цела** — каталіцкі храм, помнік архітэктуры. Знаходзіцца ў вёсцы Іказнь (Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці).

Гісторыя
--------

На месцы сённяшняга касцёла было некалькі драўляных храмаў, адзін з іх быў узведзены паводле фундацыйнай граматы выдатнага дзяржаўнага дзеяча, канцлера Вялікага Княства Літоўскага Льва Сапегі, выдадзенай 16 ліпеня 1593 г. Л. Сапега жадаў, каб пры касцёле ўтрымліваліся шпіталь і школа. Храм пабудавалі ў цэнтры мястэчка, каля рыначнай плошчы. Але драўляныя будынкі знішчаліся ў XVII ст. ад пажару ў 1800 г. у час французскага нашэсця ў 1812 г. Апошні драўляны храм узведзены ў 1814 г. і перабудаваны ў 1881 г. Нарэшце ў 1906 г. быў атрыманы дазвол на ўзвядзенне мураванага касцёла і зацверджаны каштарыс у 27 147 рублёў 78 капеек. Стары касцёл разабралі, а непадалёку ад будоўлі зрабілі часовае памяшканне для набажэнстваў.

17 верасня 1912 г. будаўніцтва храма завяршылася.

Архітэктура
-----------

Вежы, апрацоўка аконных і дзвярных праёмаў, дэталі архітэктурнага дэкору выкананы з чырвонай цэглы. Касцёл уяўляе сабой двухвежавую, трохнефавую базіліку з трансептам, апсідай, сакрысціямі. Вежы, квадратныя ў плане, з шатровым завяршэннем, даволі масіўныя, нагадваюць вежы абарончых збудаванняў. Больш лёгкімі іх робяць шматлікія і разнастайныя па форме аконныя праёмы і нішы. Дэкор будынка даволі стрыманы. Апрача разнастайных праёмаў і ніш яго ажыўляюць ступеньчатыя контрфорсы і аркатура.

Вакол касцёла ўзведзена агароджа з бутавага каменю. На цвінтары знаходзіцца валун з надпісам святару Міхалу Буклярэвічу і яго сястры Эміліі. М. Буклярэвіч быў ініцыятарам узвядзення мураванага касцёла, у 1919 г. ён стаў адным з арганізатараў сялянскага паўстання супраць бальшавіцкай улады. Пры падаўленні паўстання святара і яго сястру расстралялі. У 1940-я гг. помнік на магіле знішчылі, але ў кастрычніку 1995 г. ён адноўлены.

Літаратура
----------

* Касцёл Божага Цела // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; мастак І. І. Бокі. — Мн. 2000. — С. 71.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Божага Цела (Іказнь)
* Касцёл Божага Цела (Іказнь) на сайце Radzima.org
* Касцёл Божага Цела (Іказнь) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Іказнь — парафія Божага Цела Catholic.by

| ⛭Браслаўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Ахрэмаўцы) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Браслаў) ·  Касцёл Маці Божай Анёльскай (Замошша) ·  Касцёл Божага Цела (Іказнь) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы)  ·  Касцёл Сэрца Ісуса (Слабодка)  ·  Касцёл Святой Тэрэзы ад Дзіцятка Езус (Урбаны) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
**Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі храм у в. Гудагай (Астравецкі раён). Помнік драўлянага дойлідства.

Пабудаваны ў 1764 г. пры кляштары кармелітаў (не збярогся) у стылі барока.

Архітэктура
-----------

Касцёл і агароджа са званіцай
Асноўны прамавугольны ў плане зруб накрыты агульным дахам з пластычна выгнутымі вальмамі над пяціграннай апсідай і шатровымі вежачкамі па краях вільчыка. Раней касцёл быў дзвюхвежавы — па баках трохвугольнага франтону ўзвышаліся два чацверыкі з гранёнымі купалкамі. Да галоўнага фасада прыбудаваныя ўваходны тамбур, па баках апсіды — нізкія сакрысціі. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі, прарэзаныя лучковымі вокнамі ў плоскіх ліштвах, умацаваныя брусамі-сцяжкамі, завершаныя прафіляваным карнізам. Уваходныя дзверы аформленыя дэкаратыўнай укладкай шалёўкі складанага малюнка.

Інтэр'ер
--------

Інтэр'ер касцёла
Абраз Маці Божай Гудагайскай
Інтэр'ер зальны, на тарцовай сцяне апсіды кансольна размешчаная скульптура «Распяцце» пад трохвугольнай навіссю. Зала храма перакрыта плоскай столлю. Над уваходам на двух слупах хоры з арганам ракайльна-класіцыстычнай трактоўкі. Інтэр'ер упрыгожваюць тры драўляныя алтары канца XVIII ст. выкананыя ў стылі ранняга класіцызму. Алтары трохчасткавыя, у іх дэкоры выкарыстаныя іанічная каланада, драўляная скульптура, разны арнамент, капітэлі і ківоты пазалочаныя, чаканныя аправы алтарных абразоў. З боку ад галоўнага фасада размешчана аднаярусная каркасная квадратная ў сячэнні званіца з шатровым завяршэннем.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1993.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гудагай) на Вікісховішчы |

* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гудагай) на сайце Radzima.org
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гудагай) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гудагай) на сайце Catholic.by (бел.)

| ⛭Астравецкі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святых Казьмы і Даміяна (Астравец) ·  Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Астравец) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Быстрыца) ·  Касцёл Святога Юрыя (Варняны) ·  Касцёл Святога Юрыя (Вялікія Свіранкі) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Гервяты) ·  Касцёл Святога Андрэя Баболі (Градаўшчына) ·  Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гудагай) ·  Касцёл Апекі Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дайлідкі) ·  Касцёл Маці Божай Шкаплернай (Жукойні Жалядскія) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кемелішкі) ·  ~~Касцёл Святога Яўхіма (Клюшчаны)~~ ·  Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Міхалішкі) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Канюхі.

**Канюхі́** (трансліт.: *Kaniuchi*, руск.: Конюхи) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Вядома з канца XVII стагоддзя. У 1735 годзе Ян Сцыпіён і яго жонка заклалі кляштар дамініканцаў, які быў закрыты расійскімі ўладамі ў 1832 годзе. У 1796 годзе фальварак належаў Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1836 годзе дзяржаўны хутар, 1 двор, 6 жыхароў. У 1914 годзе 6 двароў, 62 жыхары.

Насельніцтва
------------

На 01.01.2004 г. 497 жыхароў.

Інфраструктура
--------------

Дом культуры
Цэнтр СВК «Радзіма-Агра». Ёсць крама, комплексны прыёмны пункт, аддзяленне сувязі, ФАП, Дом культуры, бібліятэка, філіял Ізабелінскай дзіцячай музычнай школы, базавая школа, дзіцячы сад.

Славутасці
----------

Сядзіба Броніцаў 1919—1939
Помнік мясцовым жыхарам — ахвярам фашызму, на заходняй ускраіне вёскі.

* Гаспадарчы двор

### Страчаная спадчына

* Сядзіба Броніцаў
* Кляштар дамініканцаў

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Канюхі (Ваўкавыскі раён)

| ⛭**Падароскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Падароск |
| Вёскі | Амшары ·  Верусіно ·  Вялікае Сяло ·  Галышкі ·  Губчыцы ·  Дубічы ·  Дуброўнікі ·  Канюхі ·  Краскі ·  Севашкі ·  Старынкі ·  Сядзельнікі ·  Шамбялін |
**Уладзімір Анесціевіч Плецюхоў** (нар. 17 снежня 1944, Варонежская вобласць, РСФСР) — беларускі вучоны-фізік, аўтар прац па класічнай і квантавай тэорыі поля, тэорыі рэляцівісцкіх хвалевых ураўненняў, дзяржаўны дзеяч Беларусі. Доктар фізіка-матэматычных навук. Правадзейны член Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы (Масква).

Біяграфія
---------

Пасля аспірантуры прыйшоў у 1970 годзе ў Брэсц­кі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна. На працягу 1996—1999 гадоў узначальваў Пастаянную камісію Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі па адукацыі, культуры, навуцы і навукова-тэхнічным прагрэсе. З 1999 да 2002 года быў рэктарам БрДУ імя А. С. Пушкіна. Цяпер прафесар кафедры агульнай і тэарэтычнай фізікі.

Быў дэлегатам І і ІІ Усебеларускага народнага сходу.

Удзельнічаў у выкананні заданняў Дзяржаўных праграм фундаментальных і навуковых даследаванняў «Палі і часціцы» (2007—2010 гады) і «Канвергенцыя» (2011—2013, 2014—2015 гады), а таксама заданняў Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў па тэме «Апісанне сіметрый і эфектаў узаемадзеяння спінавых часціц у мнагакампанентным падыходзе» (2013—2015 гады).

Навуковыя інтарэсы
------------------

Тэарэтычныя даследаванні ў галіне класічнай і квантавай тэорыі поля, фізікі элементарных часціц. Яго доктарская дысертацыя прысвечана вывучэнню рэлятывісцкіх хвалевых ураўненняў з кратнымі прадстаўленнямі і ўнутраных ступеней свабоды часціц.

Узнагароды
----------

Медаль Францыска Скарыны, нагрудны знак «Выдатнік адукацыі Беларусі», ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР, Міністэрства адукацыі БССР і Беларусі, Нацыянальнага сходу Беларусі, Брэсцкага аблвыканкама і абласнога Савета дэпутатаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 12. — С. 424.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 98

Спасылкі
--------

* Педагогіка — назаўсёды


| ⛭Рэктары Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна‎  |
| --- |
| 
* Пётр Дзема (1946—1948)
* Міхаіл Кірылаў (1948—1952)
* Васіль Серафімаў (1952—1958)
* Мікалай Івашэнка (1958—1964)
* Васіль Доркін (1964—1968)
* Сяргей Гусак (1968—1969)
* Георгій Андраюк (1970—1989)
* Васіль Сцепановіч (1989—1999)
* Уладзімір Плецюхоў (1999—2002)
* Мечыслаў Часноўскі (2002—2014)
* Ганна Сендзер (з 2014)

 |
**HL Цяльца** (лац.: HL Tauri) — зорка ў сузор'і Цяльца, якая знаходзіцца ў 520 светлавых гадах ад нас. Гэта аранжавая пераменная зорка класа K тыпу T Цяльца, што адносіцца да малекулярнага воблака Цяльца. У яе знойдзены протапланетны дыск і юпітэрападобная планета. Узрост зоркі складае каля 100 тысяч гадоў — яна знаходзіцца на раннім этапе зорнай эвалюцыі.

Протапланетны дыск
------------------

Протапланетны дыск, які верціцца вакол зоркі, вельмі масіўны і яркі, што робіць яго зручным аб’ектам для вывучэння. Брытанскія навукоўцы выявілі па эмісійным лініям, што ў дыску прысутнічаюць скопішчы ў выглядзе буйных скалістых аб’ектаў і згусткаў гарачага газу. Гэта дазволіла астраномам зрабіць выснову, што каля зоркі актыўна фарміруецца планетная сістэма. Далейшыя даследаванні паказалі наяўнасць як мінімум адной экзапланеты.

HL Цяльца b
-----------

Брытанскія астраномы з універсітэта Сэнт-Андруса ў Шатландыі адкрылі ў зоркі планету — HL Цяльца b. Па масе яна прыблізна ў 14 больш Юпітэра і круціцца вакол маці-зоркі на адлегласці, які перавышае арбіту Нептуна ў два разы. Прэцэдэнт выяўлення планеты каля зоркі, акружанай протапланетным дыскам, быў — у сістэме TW Гідры. Аднак унікальнасць дадзенай экзапланеты складаецца ў тым, што яе узрост не перавышае 2000 гадоў. Гэта самая маладая з вядомых на дадзены момант планет. Даследчыкі мяркуюць, што каля 1600 гадоў таму міма сістэмы HL Цяльца праляцела суседняя XZ Цяльца, таксама маладая пераменная зорка. Яе гравітацыйнае поле закранула протапланетны дыск, у выніку чаго пачалі больш актыўна ўтварацца згусткі з пылу і газу, што ў канчатковым выніку і прывяло да з’яўлення HL Цяльца b.

Гл. таксама
-----------

* Протапланетны дыск

Зноскі
------

1. ↑  Webb, Johnathan.  Planet formation captured in photo **(нявызн.)**, *BBC News* (6 November 2014). Праверана 6 November 2014.
2. ↑  National Radio Astronomy Observatory (6 November 2014). *Birth of Planets Revealed in Astonishing Detail in ALMA's 'Best Image Ever'*. Прэс-рэліз.  Праверана 6 November 2014. Архівавана 6 лістапада 2014.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | HL Цяльца на Вікісховішчы |

* BBC Russian.com
* ALMA запечатлела процесс формирования планет // сайт «Новости науки».  (руск.)
* Астранамічная база дадзеных SIMBAD (англ.)
**Great Wall Motors Ltd. (GWM)** — самая вялікая прыватная аўтамабілебудаўнічая кампанія ў Кітаі. У склад холдынгу ўваходзяць чатыры прадпрыемства па выпуску аўтамабіляў і 20 даччыных кампаній, якія выпускаюць аўтамабільныя кампаненты. Агульны лік працаўнікоў — больш 10 000 чалавек. З 1998 Great Wall займае першае месца па аб’ёмах продажаў пікапаў у Кітаі. Канцэрн уваходзіць у лік 500 найбуйных прадпрыемстваў Кітая.

Дзейнасць
---------

GWM выпускае кроссоверы Hover, пазадарожнікі SUV, пікапы, мікрааўтобусы, легкавыя аўтамабілі, мінівэны і лімузіны. Вырабляныя GWM рухавікі пастаўляюцца іншым кітайскім аўтавытворцам.

Кампанія GWM пачала пастаўляць сваю прадукцыю ў Еўропу ў верасні 2006 г. У Італіі і Іспаніі пачаліся продажы пікапаў Wingle і пазадарожнікаў Hover. У траўні 2007 пачаты экспарт аўтамабіляў у Румынію (тры мадэлі — Wingle, Hover і лімузін Hover Pi), у кастрычніку 2007 гады — у Малдову.

GWM пастаўляе сваю прадукцыю прыкладна ў 60 краін (з краін СНД — у Расію, Украіну, Казахстан, Беларусь і Малдову). На экспарт адпраўляецца каля 30 % вырабленых аўтамабіляў.

Мадэльны шэраг
--------------

***Знятыя з вытворчасці***

* 1995—2003 — Sailor (Mk.I)
* 1999—2003 — Deer (Mk.I)
* 2001—2003 — Safe (Mk.I)
* 2003—2006 — Safe (Mk.II)
* 1997—2003 — Sing (Mk.I)

---

Great Wall Sailor
***Вырабляюцца***

**Пікапы**

* 2003 — Deer G1
* 2003 — Deer G2
* 2003 — Deer G3
* 2003 — Deer G4
* 2003 — Deer G5
* 2003 — Sailor
* 2003 — So Cool
* 2007 — Wingle

**SUV**

* 2004 — Pegasus
* 2003 — Sing

**Пазадарожнікі**

* 2006 — Safe F1
* 2005 — Hover (з 2007 таксама дызельная мадыфікацыя)

**Мікрааўтобусы**

* 2006 — Proteus (не запушчаны ў серыю)

**Лімузіны**

* 2006 — Hover Pi

**Аўтакемперы**

* 2006 — Motor-Home Deer
* 2006 — Motor-Home Sailor
* 2007 — Motor-Home Minghao (на базе Wingle)

**Легкавыя аўтамабілі** — **Хэтчбэкі** і **Мінівэны**

* 2007 — GWPeri
* 2008 — GWPeri SUV
* 2008 — Florid
* 2008 — Coolbear
* 2008 — i7
* 2007 — Cowry

Планы
-----

GWM плануе павялічыць аб’ём вытворчасці да 150 000 аўтамабіляў у 2007 годзе і да 500 000 аўтамабіляў у 2010 годзе.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі
* Сайт афіцыйнага дылера Great Wall у Беларусі

| Маркі аўтамабіляў |
| --- |
| 
Abarth • Acura • Alfa Romeo • Aston Martin • Audi • Bentley • BMW • Brilliance • Buick • Bugatti • BYD • Cadillac • ChangFeng • Chery • Chevrolet • Citroen • Chrysler • Dacia • Dadi • Daihatsu • Daewoo • Dodge • FAW • Ferrari • Fiat • Ford • Geely • GMC • Great Wall • Hafey • Honda • Holden • Hummer • Hyundai • Iran Khodro • Infiniti • Isuzu • Jac • Jaguar • Jeep • Kia • Lamborghini • Lancia • Land Rover • Lexus • Lincoln • Lotus • Maruti • Maserati • Maybach • Mazda • Mercedes-Benz • Mercury • Mini • Mitsubishi • Nissan • Opel • Peugeot • Pagani • Pontiac • Porsche • Renault • Rolls-Royce • Saab • Samsung • Saturn • Scion • Seat • ShuangHuan • Škoda • Smart • Spyker • SsangYong • Subaru • Suzuki • Tata • Toyota • Vauxhall • Volkswagen • Volvo • ZX • ГАЗ • Лада • УАЗ
 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Sina Weibo · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
**H1N1** — падтып віруса грыпу А (найболей распаўсюджаны тып грыпу, які выклікае найболей маштабныя эпідэміі), можа выклікаць захворванне як у людзей, так і ў шматлікіх жывёл. Гэты вірус назвалі «Каліфорнія 04/2009». Штам А(H1N1) цяпер агульнавядомы пад назвай **«свіны грып»**. Упершыню ён быў адкрыты ў 1931 годзе амерыканскім вучоным Рычардам Шоупам.

11 чэрвеня 2009 года Сусветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ) афіцыйна паведаміла пра распачатую пандэмію грыпу A(H1N1).

Шматлікія спецыялісты засцерагалі, што пандэмія новага штаму грыпу можа перарасці ў сусветнае бедства, падобнае пандэміі «іспанкі» ў 1920-х гадах, аднак хвароба не набывала пагражальных памераў. Згодна дадзеных статыстыкі сабраных Гарвардскай школай здароўя смяротнасць ад свінога грыпу складае каля 0,007 %, што нават ніжэй чым у іншых формаў грыпа. Больш за тое, шэраг уплывовых устаноў (такіх як ПАСЕ) распаўсюдзіла крытыку ў адрас СААЗ па нагнятанню страху сярод насельніцтва і ў немэтанакіраваным расходнанні сродкаў, выдзяленых на барацьбу з інфекцыяй.

Гл. таксама
-----------

* Іспанскі грып
* Птушыны грып
* Кітовы грып

Зноскі
------

1. ↑  Таксанамія вірусаў на сайце Міжнароднага камітэта па таксанаміі вірусаў (ICTV).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме H1N1
* Працэнтныя суадносіны захварэлых і памерлых ад грыпу A(H1N1) у ЗША за перыяд 30 жніўня — 10 кастрычніка 2009: на сайце Цэнтраў па кантролі і прафілактыцы захворванняў ЗША (англ.)
* Свіны грып (англ.) на сайце Сусветнай арганізацыі аховы здароўя
* Клінічныя прыкметы цяжкіх выпадкаў захворвання пандэмічным грыпам (СААЗ) (руск.)

### Карты

* Live map of swineflu,
* H1N1 live map
* H1N1 анлайн карта захворвання ў Расіі
* 2009 H1N1 Flu Outbreak Map

| ⛭Рэспіраторныя вірусныя інфекцыі (РВІ) |
| --- |
| Грып | Свіны грып  ·  Пцічы грып  ·  Іспанскі грып |
| Іншыя РВІ | Парагрып  ·  Адэнавірусы  ·  Рынавірусы  ·  Рэавірусы  ·  Рэспіраторная сінсытыальная інфекцыя |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідарэнка.

**Дзяніс Сідарэнка** (нар. 10 сакавіка 1976, Мінск) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

У 1998 годзе скончыў з адзнакай Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці міжнародныя адносіны. Мае дыплом Міжнароднай праграмы палітычных і сацыяльных навук Інстытута палітычных навук г. Парыжа (1996—1997 гг.).

1998—2002 гг. — Супрацоўнік упраўлення агульнаеўрапейскага супрацоўніцтва, дэпартамента Еўропы МЗС Беларусі.

2002—2005 гг. — Намеснік кіраўніка Пастаяннай дэлегацыі Рэспублікі Беларусі ў АБСЕ, г. Вена.

2005—2009 гг. — Начальнік аддзела АБСЕ і Савета Еўропы МЗС Беларусі.

2009—2013 гг. — Саветнік-пасланнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Аўстрыі / намеснік Пастаяннага прадстаўніка Беларусі пры міжнародных арганізацыях у г. Вена.

2013—2016 гг. — Начальнік упраўлення агульнаеўрапейскага супрацоўніцтва МЗС Беларусі.

з 2016 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія.

Жанаты, мае дачку.

Валодае беларускай, рускай, англійскай, французскай і нямецкай мовамі.

Зноскі
------

1. ↑  Аляксандр Лукашэнка разгледзеў кадравыя пытанні

Спасылкі
--------

* Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 13 сакавіка 1992  1992 |
| Паслы | Пётр Садоўскі (1992—1994) • Пётр Бяляеў (1995—1998) • Уладзімір Скварцоў (1999—2009) • Андрэй Гіро (2009—2015) • Дзяніс Сідарэнка (з 2016) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Леўчанка.

**Дзяніс Леўчанка** (нар. 26 красавіка 1978, г. Гродна, Беларусь) — беларускі футбольны трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

У жаночым футболе з 2008 года. Працаваў у «Вікторыі» (Воранава), але пасля чарговага чэмпіянату яму спачатку змянілі ўмовы кантракта, а потым яго скасавалі. Пасля «Вікторыі» прыйшоў працаваць у «Белкард».

Зімой 2017 года ўзначаліў гродненскі «Нёман», адпачатку яе ўзнікненні. За чатыры сезоны жоўта-зялёныя правялі пад яго кіраўніцтвам 93 афіцыйныя сустрэчы, 44 з якіх скончыліся перамогай каманды. У чэмпіянаце краіны гарадзенкі згулялі 81 матч (+40=5-36, мячы 240—175), а таксама 12 матчаў у кубку краіны (+4=0-8, мячы 27-16). У двух першых сезонах «Нёман» пад яго кіраўніцтвамбыў пятым, а ў 2019 і 2020 гадах жоўта-зялёныя заваёўвалі бронзавыя ўзнагароды. У сакавіку 2021 года, за чатыры дні да старту новага чэмпіянату, вырашыў пакінуць каманду.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Леўчанка Дзяніс Міхайлавіч
* Футбол и одуванчики
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дудко.
Дудко Дзяніс Юр’евіч (укр. Дудко Дени́с Ю́рійович Дудко́, 24 лістапада 1975, Харкаў) — украінскі музыкант, бас-гітарыст рок-групы «Океан Ельзи».

Біяграфія
---------

Музыкай пачаў займацца ў шэсць год па класе віяланчэлі. У 1990 годзе перайшоў у харкаўскай сярэдняй спецыяльнай музычнай школы-інтэрната на клас басэтлі. 1993 паступіў на джазавае аддзяленне Харкаўскага інстытута мастацтваў імя П. Катлярэўскага (цяпер Харкаўскі дзяржаўны універсітэт мастацтваў імя І. П. Катлярэўскага) на клас джазавага кантрабаса і бас гітары. У гэтым жа годзе Дзяніс пачаў сур’ёзна захапляцца джазавай музыкай. Пасля заканчэння інстытута ў 1998 г. Дзяніс пачынаў выкладаць клас басэтлі і бас гітары на аддзяленні «Музычнае мастацтва эстрады» у Харкаўскім музычным вучылішчы імя Б. М. Ляташынскага Харкаўскім інстытуце мастацтваў імя І. П. Катлярэўскага і харкаўскай акадэміі культуры.

З 1995 па 2004 гады з’яўляўся ўдзельнікам джазавага групы «Схід-Side», з якім гастралюе як ва Ўкраіне, так і за яе межамі. З 2000 па 2004 гады быў удзельнікам джазавага фестывалю «Джазова провінція».

З 2000 па 2004 гады — удзельнік джазавага квартэта Давіда Галашчокіна «Четверо». У гэты ж перыяд Дзяніс выступае з расійскімі джазавымі музыкамі, такімі, як Ігар Бутман, Леанід і Мікалай Вінцкевіч і інш. У 2000 годзе Дзяніс Дудко і Аляксандр Лебядзенка супрацоўнічалі з джазавым піяністам з Фінляндыі Мікам Похйола. У 2001 годзе з сумесным праектам з Уладзімірам Шабалтасом «ДуШа», Дзяніс станаў лаўрэатам джазавага фестывалю-конкурсу «Getxo» ў Більбао (Іспанія). Гастраляваў ў Швецыі, Фінляндыі, Польшчы, Германіі, Францыі, Іспаніі, Расіі, Англіі, Грэцыі, ЗША, Канадзе, Літве, Латвіі, Партугаліі, Шатландыі, Чарнагорыі і іншых краінах.

З 2004 года з’яўляецца ўдзельнікам рок-гурта Океан Ельзи.

У 2009 годзе Дзяніс разам з Аляксеем Саранчынам, Багдан Гумянюком, Дэнісам Аду і Алікам Фантаевым арганізаваў джазавы квінтэт «Дудко». Асноўнай асаблівасцю гэтага квінтэта з’яўляецца тое, што музыканты імкнуцца сумясціць славянскую і еўрапейскую культуры з джазавымі сусветнымі традыцыямі, тым самым, прыўносячы ў сваю аўтарскую музыку самабытны каларыт, а не характэрны для амерыканскіх джазавых плыняў.

12 мая 2011 года ў арт-клубе «44» адбылася афіцыйная прэзентацыя альбома Дзяніса Дудко Sofia. Цалкам аўтарскі матэрыял дыска ўпершыню быў паказаны ў 2009-м, а ў канцы 2010 года аформлены і выдадзены як альбом.

Сям’я
-----

Разведзены. Мае сына і дачку.

Дыскаграфія
-----------

### Студыйныя альбомы

* 2011 — Sofia

Цікавыя факты
-------------
**Помнік праваслаўным жыхарам Беластока, забітым і зніклым без вестак у 1939—1956 гады** — мемарыяльная капліца ў Беластоку, прысвечаная памяці ахвяр з ліку праваслаўнага насельніцтва Беласточчынны, забітых і зніклых без вестак у 1939—1956 гады. 

Помнік прысвечаны ўсім праваслаўным вернікам, якія ў 1939—1956 гады загінулі ў Беластоцкай вобласці падчас барацьбы ў шэрагах Чырвонай Арміі і польскага войска ў час савецкіх дэпартацый, у выніку тэрору нямецкай акупацыйнай улады і з боку жаўнераў Арміі Краёвай і Нацыянальнага ваеннага саюза. Помнік знаходзіцца на тэрыторыі праваслаўнай парафіі Святога Духа ў Беластоку.

Апісанне
--------

Аўтарамі праекта помніка з'яўляюцца Ян Кабасам (архітэктар царквы Святога Духа) і Стэфан Вышкоўскі. Помнік зроблены жалезабетону і пакрыты зверху чырвоным мармурам. Ён з'яўляецца часткай агароджы тэрыторыі праваслаўнай царквы Святога Духа. Помнік вянчае купал з крыжам, а таксама мазаічныя выявы Хрыста Збавіцеля, Маці Божай і святых Гаўрыіла Заблудаўскага і Афанасія Брэсцкага. Аўтарамі ідэі помніка з'яўляюцца студэнты Беларускай акадэміі мастацтваў на чале з прафесарам Уладзімірам Зінкевічам.

На помніку змешчана мемарыяльная дошка з надпісам на польскай і царкоўнаславянскай мовах: *Prawosławnym ofiarom drugiej wojny światowej, męczennikom za wiarę i narodowość w latach 1939—1945. Świętym Ziemi Podlaskiej oraz analogiczną inskrypcję* / *Православнымъ жертвамъ Второй мировой войны, мученикамъ за вѣру и национальность въ годахъ 1939—1945. Свѧтымъ земли Подлѧшской* (Праваслаўным ахвярам Другой сусветнай вайны, пакутнікам за веру і нацыянальнасць у гадах 1939—1945. Святым зямлі Падляшскай).

У аснове помніка ляжыць валун з надпісам на польскай мове: *Wsie spacyfikowane: Końcowizna, Popówka, Potoka, Rajsk, Sypnie, Szpaki, Wólka Wygonowska, Zaleszany, Zanie… i inne* (Уціхаміраныя вёскі: Канцавізна, Папоўка, Паток, Райск, Сыпні, Шпакі, Вулька Выганоўская, Залешаны, Зані… і іншыя).

Гл. таксама
-----------

* Масавае забойства беларусаў Падляшша (1946)
**Помнік у гонар Лідскага міжраённага падпольнага партцэнтра КП(б)Б і партызанскіх брыгад** — абеліск у в. Бакшты Іўеўскага раёна.

Гісторыя
--------

Абеліск устаноўлены у 1969 годзе ў гонар Лідскага міжраённага партыйнага цэнтра КП (б)Б і партызанскіх брыгад

Лідскі міжрайпартцэнтр дзейнічаў з 25 красавіка 1943 года до 19 снежня 1943 года. Кіраўнік — член Баранавіцкага падпольнага абкома КП(б)Б Я. Гапееў. У зону дзейнасці міжрайпартцэнтра па арганізацыі партыйнай работы ўваходзілі г.Ліда, Воранаўскі, Іўеўскі, Лідскі, Любчанскі, Навагрудскі, Радунскі, Юрацішкаўскі раёны Баранавіцкай вобласці. У гэтай зоне пад кіраўніцтвам міжрайпартцэнтра і Баранавіцкага абкома КП(б)Б вялі барацьбу з нямецкімі войскамі партызанскія брыгады імя С. М. Кірава, Ф. Э. Дзяржынскага, 1-я Баранавіцкая, імя В. І. Чкалава, «Уперад», імя Аляксандра Неўскага, асобная брыгада «Няўлоўныя», асобны атрад «Слаўны»

Зноскі
------

1. ↑  Помнік у гонар Лідскага міжраённага падпольнага партцэнтра КП(б)Б і партызанскіх брыгад(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Помнік у гонар Лідскага міжраённага падпольнага партцэнтра КП(б)Б і партызанскіх брыгад : [в. Бакшты Іўеўскага раёна] // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць. Мінск, 1986. С. 198—199.
**Помнік на месцы бою 1812 года** — помнік у аграгарадку Астроўна Бешанковіцкага раёна. Помнік знаходзіцца на паўночнай ускраіне паселішча.

Гісторыя
--------

Асноўны артыкул: **Бой пад Астроўнам**
У Французска-рускай вайне 1812 года каля Астроўна адбыліся баі часцей 1-й рускай арміі (каля 9 тыс. чалавек) супраць французскіх войскаў (больш за 20 тыс. чалавек). 13 ліпеня пяхотны корпус генерала А. І. Астэрмана-Талстога і 4 палкі кавалерыі ўвесь дзень стойка трымалі абарону. Падмацаваныя пяхотнай дывізіяй генерала П. П. Канаўніцына 14 ліпеня рускія войскі працягвалі бой каля вёсак Кукавячына і Дабрэйка, потым арганізавана адыйшлі. Баі садзейнічалі злучэнню 1-й і 2-й рускіх армій каля Смаленска.

У 1962 годзе з нагоды 150-годдзя бітвы была пастаўлена стэла з мармуровай дошкай, на якой быў выбіты памятны тэкст.

Літаратура
----------

* Месца бою 1812 года ў в. Астроўна // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 124.
**537-ы партызанскі полк** — савецкае партызанскае падраздзяленне, створанае ў кастрычніку 1943 года на базе 537-га атрада. Дзейнічаў на акупіраванай тэрыторыі Кіраўскага, Клічаўскага, Быхаўскага, Бабруйскага, Асіповіцкага, Рагачоўскага раёнаў. 27 чэрвеня 1944 года полк (1302 партызаны, 3 батальёны) злучыўся з Чырвонай Арміяй.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* С. Дз. Баркоўскі

Камісар
-------

* Ф. Ф. Дабравольскі

### Начальнікі штаба

* А. А. Вязельшчакаў;
* М. Н. Дрозд (загінуў);
* М. А. Леў.

Гісторыя
--------

Партызаны самастойна і з іншымі атрадамі разбілі нямецкія апорныя пункты, у тым ліку ў вёсках Усохі (люты 1943) Клічаўскага, Жылічы, Любонічы і Падсёлы (сакавік 1943), Стаўпішча (красавік 1944) Кіраўскага раёнаў. У чэрвені 1942 года атрад у складзе Клічаўскага аператыўнага цэнтра 22 дні вёў баі за прарыў блакады і выхад з акружэння. Партызаны праводзілі аперацыі на камунікацыях праціўніка. У жніўні 1943 і чэрвені 1944 гадоў падарвалі 1,1 тысячу рэек. У чэрвені 1944 разам з 538-м атрадам зрабілі налёт на нямецкія апорныя пункты ў вёсках Выжары і Віленка, знішчылі штаб батальёна 134-й нямецкай пехотнай дывізіі, радыёвузел, 7 аўтамашын.

Зноскі
------

1. ↑  у красавіку 1942 года з падпольных груп Кіраўскага раёна быў створаны Кіраўскі атрад, які ў чэрвені ўвайшоў у Клічаўскі аператыўны цэнтр як 537-ы атрад

Літаратура
----------

* Партызанскі полк 537-ы // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 478. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Манумент *Група інжынераў*, Мемарыял прынца Альберта.
**Інжыне́р**, **інжыне́рка** (фр.: ingénieur, ад лац.: ingenium — здольнасць, вынаходлівасць) — спецыяліст з вышэйшый тэхнічнай адукацыяй, стваральнік інфармацыі пра архітэктуру матэрыяльнага сродку дасягнення мэты і яе функцыянальныя ўласцівасцях, спосаб (тэхналогіі) вырабу гэтага сродку (прадукта), роўна як сам сродак і матэрыяльнае ўвасабленне мэты, ажыццяўляе кіраўніцтва і кантроль за вырабам прадукта.

Асноўнай інжынернай задачай лічыцца распрацоўка новых і аптымізацыя існуючых рашэнняў.
Напрыклад: аптымізацыя праектнага рашэння (у т. л. варыянтнае праектаванне), аптымізацыя тэхналогіі і т. п. Распрацоўка прынцыпова новых рашэнняў (у т. л. вынаходстваў) складае малую частку інжынернай працы, але найбольш значную.

Першапачаткова інжынерамі звалі асоб, якія кіравалі ваеннымі машынамі. Паняцце «грамадзянскі інжынер» з'явілася ў XVI стагоддзі ў Галандыі ў дачыненні да будаўнікоў мостаў і дарог, затым у Англіі і іншых краінах.

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Інжынер на Вікісховішчы |

* Дылберт
* Вынаходнік

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы; ўклад. Н. П. Еўсіевіч [і інш]; навук. рэд. А. А. Лукашанец, В. П. Русак. - Мінск : Беларус. навука, 2012. - 916 с. - ISBN 978-985-08-1365-7 : 53 334 р.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11932114x · GND: 4026955-3, 4192847-7 · LCCN: sh85043249 · NDL: 00562515 · NKC: ph121182, ph349445, ph265687 |
Члены BEMI на мосце Заменгофа ў Булазаке, Францыя
**Міжнародны рух эсперантыстаў-веласіпедістаў** (эспер.: Biciklista Esperanto-Movado Internacia, BEMI) — міжнародная асацыяцыя эсперантамоўных веласіпедістаў, створаная падчас нямецкай эсперанта-сустрэчы "Міжнародны семінар".

BEMI з’яўляецца спецыялізаванай секцыяй Сусветнай моладзевай арганізацыі эсперантыстаў (TEJO). Асацыяцыя рэгулярна праводзіць веласіпедныя туры ў розных краінах (галоўным чынам — еўрапейскіх) пры ўдзеле прадстаўнікоў розных нацыянальнасцяў.

Заўвагі
-------

1. ↑  BEMI - спецыялізаваная секцыя TEJO Архівавана 14 мая 2011.

Спасылкі
--------

* (эсп.)  (англ.)  (фр.) Афіцыйны сайт BEMI
* Шматмоўны веласіпедны слоўнік
* (эсп.)  (фр.) Кругасветнае падарожжа двух членаў BEMI на веласіпедзе

| ⛭TEJO |
| --- |
| Спецыялізаваныя секцыі | BEMI · EUROKKA · E@I  (былы)  |  |
| Мерапрыемствы | IJK · Фестываль моў · Pasporta Servo · Семінар TEJO |
| Часопісы | Kontakto · TEJO Tutmonde |
**Помнік савецкім танкістам** — помнік у Барысаве Мінскай вобласці, размешчаны вуліцы Гагарына (на старой аўтамагістралі Мінск — Масква), каля моста цераз раку Бярэзіну. Пастаўлены ў 1960 годзе на ўшанаванне памяці членаў гераічнага экіпажа. Помнік уяўляе сабой танк па пастаменце.

Гісторыя
--------

Летам 1944 г. Чырвоная Армія з мэтай поўнага вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў пачала паступальную аперацыю «Баграціён». У ходзе ўпартых баёў перадавыя часці 5-й гвардзейскай танкавай арміі пад камандаваннем маршала бранятанкавых войск П. А. Ротмістрава выйшлі ў канцы чэрвеня 1944 г. да ракі Бярэзіны ў раёне Барысава. Уздоўж аўтамагістралі Мінск — Масква ў напрамку на Барысаў паступала 3-я танкавая брыгада[ru] 3-га гвардзейскага Кацельнікаўскага танкавага корпуса[ru]. Узводу, якім камандаваў гвардыі лейтэнант П. М. Рак, была пастаўлена задача захапіць масты цераз рэкі Сха і Бярэзіна, забяспечыць пераправу галоўных сіл корпуса.

У ноч з 29 па 30 чэрвеня 1944 г. нечакана для ворага 4 танкі на вялікай хуткасці з ходу праскочылі мост цераз р. Сха і накіраваліся да Бярэзіны. Гітлераўцы адкрылі моцны артылерыйскі агонь. У ходзе бою 3 танкі былі падбіты. Экіпажу танка П. М. Рака ўдалося праскочыць праз варожы заслон і мост, які гітлераўцы адразу ж узарвалі. Знішчаючы на сваім шляху абарончыя ўмацаванні праціўніка, адважныя танкісты ўварваліся на вуліцы Барысава. На працягу 17 гадзін экіпаж танка Т-34 у складзе камандзіра лейтэнанта П. М. Рака, механіка-вадзіцеля старшага сяржанта А. А. Пятраева, стралка-радыста сяржанта А. I. Данілава вёў няроўны бой з гітлераўцамі. Савецкія танкісты нанеслі ворагу значныя страты: знішчылі самаходную артылерыйскую ўстаноўку «Фердынанд»[ru], зенітную батарэю, 2 калоны аўтамашын, 2 паравозы, 2 танкі, штаб нямецкай часці і камендатуру, шмат гітлераўцаў. Былі выратаваны ад гібелі каля 200 ваеннапалонных чырвонаармейцаў. Супраць савецкага танка праціўнік кінуў некалькі танкаў і самаходных гармат. Гітлераўцам удалося падпаліць танк. Адважныя танкісты загінулі.

Пахаваны на вул. 8 Сакавіка. 24 сакавіка 1945 г. П. М. Раку, А. А. Пятраеву, А. I. Данілаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Імёнамі герояў названы вуліцы ў Барысаве.

Літаратура
----------

* *У. У. Бянько.* 42. Помнік савецкім танкістам // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 1. — 284 с.: іл.
**Уладзімір Кернога** (нар. 1926) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Баранавіцкай вобласці, сябра арганізацыі «Чайка».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1926 г. у сялянскай сям’і ў в. Заполле Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы.

У 1946—1946 гг. далучыўся да падпольнай беларускай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за беларускія нацыянальныя правы, годнасць, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць. Вучыўся ў чыгуначным тэхнікуме. У сярэдзіне 1947 г. арганізацыя была выкрытая савецкімі спецслужбамі ў сувязі з арыштамі сябраў Саюза вызвалення Беларусі (СВБ выдаў уладам савецкі агент Алесь Бажко). Пачаліся таксама арышты ўдзельнікаў «Чайкі», бо некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь з СВБ у выніку канспірацыйнай памылкі.

Уладзімір Кернога быў арыштаваны 29 ліпеня 1947 г. асуджаны 18 кастрычніка 1947 г. судовым органам як пасобнік контррэвалюцыйнай арганізацыі паводле артыкулу 73 КК БССР на 5 гадоў канцлагераў. Пакаранне адбываў у Магаданскай вобласці. Справа пераглядалася Вярхоўным Судом БССР 3 кастрычніка 1956 г. Справа нумар 6816-С знаходзіцца ў УКГБ Брэсцкай вобласці.

Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

1. ↑   Іван Саверчанка, Зміцер Санько. 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Спасылкі
--------

* Кернога Уладзімір Антонавіч (1926)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лундгрэн.

**Сафія Лундгрэн** (нар. 20 верасня 1982, Умеа) — шведская футбалістка, брамнік. Выступала за зборную Швецыі па футболе.

Перад падпісаннем кантракта з «Лінчэпінгам» восенню ў 2008 года гуляла ў вядучых шведскіх футбольных камандах, такіх як «Умеа» і АІК. З моманту свайго дэбюту ў нацыянальнай зборнай Швецыі і перамогі над Англіяй ў 2002 годзе, Лундгрэн спаборнічала з Хедвіг Ліндаль, Каралін Юнсан і Крысцін Хамарстрэм за пазіцыю ў асноўным складзе.

У студзені 2015 года яна падпісала кантракт з пачаткоўцам вышэйшай лігі Швецыі, камандай Хамарбю. У пачатку сезона 2016 года Сафія падпісала кароткатэрміновы кантракт з чэмпіёнам Швецыі «Русенгардам».

Зноскі
------

1. ↑  Sofia Lundgren // Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | FBref.com · Olympedia · soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · svenskfotboll.se · Алімпійскі камітэт Швецыі · УЕФА |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гройсман.

**Сафія Гройсман** (нар. 8 сакавіка 1945, Любча, Навагрудскі раён) — амерыканская парфумерка.

Біяграфія
---------

Бацькі пазнаёміліся падчас Другой сусветнай вайны ў партызанскім атрадзе ў лясах Беларусі. У цяжкія пасляваенныя часы сям’я жыла бедна. Пражыўшы некаторы час у Любчы, сям’я Ходаш пераехала ў Навагрудак.

У 1960 годзе Сафія разам з сям’ёй эмігравала ў Польшчу. Там яна атрымала адукацыю і пазнаёмілася са сваім будучым мужам. Атрымаўшы адукацыю хіміка, Сафія марыла ўладкавацца на працу, каб забяспечыць сябе і бацькоў.

У 1965 годзе Сафія разам з роднымі эмігравала ў Амерыку, скарыстаўшыся запрашэннем ад яўрэйскай сям’і, адной з многіх, якіх бацька Сафіі Пётр Ходаш выратаваў з гета падчас вайны.

Працавала ў лабараторыі ў канцэрне IFF (International Flavors&Fragrances), які з’яўляўся адным з лідараў па вытворчасці парфумерных вырабаў і араматызатараў.

Сафія любіла ставіць эксперыменты. Гэтыя эксперыменты былі такія ўдалыя, што на яе звярнуў увагу вядомы парфумер Эрнст Шыфтан, пратэжэ тагачаснага кіраўніка кампаніі IFF, і для духоў Paris ад Yves Saint Laurent быў абраны водар, створаны Сафіяй. У той перыяд кампаніяй IFF кіравала парфумер Жазэфіна Катапана. Менавіта яна аказала вялікі ўплыў на Сафію і пераканала праз чатыры гады пасля працаўладкавання прайсці парфумерны тэст. Пратэкцыя Жазэфіны Катапана і працавітасць Сафіі дапамаглі ёй стаць адным з парфумераў IFF. У далейшым Сафія Гройсман прайшла шлях да пасады віцэ-прэзідэнта кампаніі IFF.

Узнагароды
----------

Была ўзнагароджана Cosmetics Executive Achieve Award — узнагародай за выдатныя поспехі ў парфумерыі. За сваю кар’еру Сафія атрымала пяць парфумерных аналагаў кінематаграфічнага «Оскара» — FiFi Awards. Газета The New York Times назвала яе «лепшым носам Амерыкі», вядомыя парфумеры свету захапляюцца яе талентам. У 1996 годзе Гройсман атрымала ўзнагароду ад Амерыканскага таварыства парфумераў — Living Legend Award («жывая легенда»). У 1994 і ў 1999 гадах яна таксама была ўдастоена ўзнагарод асацыяцыі жанчын-кіраўнікоў у сферы вытворчасці касметыкі за вялікі ўклад у парфумерную індустрыю.

Зноскі
------

1. ↑  Гройсман Сафія на сайце Гродзенскай абласной навуковай бібліятэкі імя Я. Ф. Карскага

Спасылкі
--------

*
**Сафія Марыянэ Ледарп** (швед. Sofia Marianne Ledarp; нар. 8 красавіка 1974, Стакгольм) — шведская актрыса.

Біяграфія
---------

У 1996—2000 гадах вучылася ў Тэатральнай акадэміі Лулеа. Пасля заканчэння акадэміі працавала актрысай ў тэатры. На экране дэбютавала ў 2004 годзе, зняўлася ў некалькіх эпізодах серыяла «Om Stig Petrés hemlighet».

У 2007 годзе сыграла галоўную ролю ў фільме «Любіць каго-небудзь» (швед. Den man älskar). За гэтую працу атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Лепшая актрыса» Кінафестывалю ў Капенгагене і прэміі «Залаты жук».

У 2009 годзе сыграла другарадную ролю (Малін Эрыксан) у трох фільмах, знятых па серыі кніг «Міленіум»: «Дзяўчына з татуіроўкай дракона», «Дзяўчына, якая гуляла з агнём» і «Дзяўчына, якая падрывала паветраныя замкі». У 2010 годзе згуляла таго ж персанажа ў серыяле «Міленіум».

Зноскі
------

1. ↑  Sofia Ledarp // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1024217744 · ISNI: 0000 0001 1261 6564 · LCCN: no2011004926 · NKC: xx0142397 · NTA: 376076070 · VIAF: 164165758 |

 |
**Памылка Lua: not enough memory.****Памылка Lua: not enough memory.**

**Памылка Lua: not enough memory.**

**Сафія Якабсан** (шведск.: Sofia Jakobsson; нар. 23 красавіка 1990, Эрншэльдсвік, Вестэрнорланд, Швецыя) — шведская футбалістка, якая выступае на пазіцыі нападніка. Лічылася адной з самых перспектыўных маладых футбалістак у Еўропе. Гулец нацыянальнай зборнай Швецыі.

Клубная кар’ера
---------------

У 2008 годзе перайшла ў адзін з наймацнейшых клубаў Швецыі «Умеа». З 2009 года пастаянна гуляла ў аснове, стаўшы адным з лідараў каманды. Па выніках 2011 года была названая «найлепшым нападаючым» і «прарывам года» ў Швецыі.

У верасні 2011 года падпісала аднагадовы кантракт з «расіянка», каб мець магчымасць выступіць у Лізе Чэмпіёнаў. Разам з новай камандай, забіўшы чатыры галы ў пяці матчах, выйшла ў чвэрцьфінал Лігі Чэмпіёнаў. Восенню 2011 года гуляла толькі ў матчах Лігі чэмпіёнаў, а з 2012 года ўдзельнічала ў матчах чэмпіянату Расіі, дзе за няпоўныя два сезону згуляла 13 матчаў і забіла 9 галоў. Чэмпіёнка Расіі 2012/13, сярэбраны прызёр чэмпіянату 2012/13.

У пачатку 2013 года зноў змяніла клуб, пераехаўшы ў лонданскі «Чэлсі». За англійскі клуб Якабсан правяла ўсяго 11 гульняў, забіўшы 6 галоў, пасля чаго перабралася ў больш моцны нямецкі чэмпіянат, падпісаўшы кантракт з пачаткоўцам Бундэслігі клубам «Клопенбург».

У Германіі Якабсан правяла адзін сезон і ў 2014 годзе перабралася ў французскі «Манпелье». У Францыі правяла пяць сезонаў, забіўшы больш за 50 галоў у чэмпіянаце. Віцэ-чэмпіёнка Францыі 2016/17, фіналістка Кубка Францыі 2014/15, 2015/16.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме [[Commons:Category:**Памылка Lua: not enough memory.**|Сафія Якабсан]]

**Памылка Lua: not enough memory.**
**Сафія Блекур** (швед. Sofia Bleckur; нар. 3 ліпеня 1984 года, Рэтвік, Копарберг) — шведская лыжніца, прызёрка этапу Кубка свету, прызёрка чэмпіянату свету сярод моладзі. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных гонках.

У Кубку свету Блекур дэбютавала ў 2004 годзе, у лістападзе 2012 года адзіны раз у кар’еры трапіла ў тройку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. Акрамя гэтага, на сённяшні момант мае 3 трапленні ў дзясятку лепшых на этапах Кубка свету, усё гэтак жа ў эстафетах, у асабістых гонках не паднімалася вышэй 14-га месца. Лепшым дасягненнем Блекур ў агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 57-е месца ў сезоне 2011-12.

За сваю кар’еру ў чэмпіянатах свету і Алімпійскіх гульнях ўдзелу не прымала. У 2007 годзе заваявала сярэбраны медаль у гонцы на 10 км вольным стылем на моладзевым чэмпіянаце свету.

Зноскі
------

1. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якавенка.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уладзімір Якавенка.
**Уладзімір Андрэевіч Якавенка** (8 кастрычніка 1938, в. Чырына, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі фізік, педагог. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1972), прафесар (1993). Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларусі (1989).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1962). З 1962 года працуе ў Беларускім педуніверсітэце (у 1974—2003 г. — дэкан факультэта).

Навуковыя працы па люмінесцэнцыі і лазернай спектраскапіі. Аўтар першага на беларускай мове «Курса агульнай фізікі: Механіка» (1995; з Г. А. Забароўскім, А. В. Раўковым), іншых навуковых дапаможнікаў для школ і ВНУ.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Якавенка Уладзімір Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. 2004. — Т. 18, Кн. 1. — С. 250.