recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Янчэўскі.

**Вячаслаў Іванавіч Янчэўскі** (нар. 9 ліпеня 1948, г. Мінск) — беларускі матэматык. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014; чл.-кар. з 2009), доктар фізіка-матэматычных навук (1981), прафесар (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў з адзнакай Белдзяржуніверсітэт (1971).

З 1974 года працуе ў Інстытуце матэматыкі НАН Беларусі, у 1992 года в.а. загадчыка аддзела алгебры, з 1993 года загадчык аддзела алгебры.

Узнагароды
----------

Прэмія НАН Беларусі (2008) за даследаванне структурных асаблівасцей алгебраічных разнастайнасцей.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы ў галіне алгебры, алгебраічнай геаметрыі і алгебраічнай К-тэорыі. Прапанаваў адзіны падыход да рашэння задач даследавання структурных уласцівасцей лінейных алгебраічных груп класічнага тыпу. Пабудаваў унітарную і спінорную прыведзеныя К-тэорыі для вылічэння прыведзеных груп Уайтхеда гензелевых канечнамерных алгебр з дзяленнем. Распрацаваў метады апісання спецыяльных нармальных падгруп мультыплікатыўных груп алгебр з інвалюцыямі. Даследаваў пытанні існавання цыклічных інвалюцый у класічных алгебрах з дзяленнем. Распрацаваў метады даследавання градуіраваных алгебр з інвалюцыямі, што дазволіла прапанаваць аднолькавую схему апісання груп Уййтхеда гензелевых цел і цел некамутатыўных рацыянальных функцый. Устанавіў і даказаў законы ўзаемнасці для груп Браўэра палёў функцый крывых над лічбавымі палямі. Рашыў праблему нетрывіяльнасці анізатропных прыведзеных унітарных груп Уайтхеда алгебр з дзяленнем, якім уласцівы ўнітарныя інвалюцыі. Распрацаваў новыя метады даследавання груп рацыянальных кропак лінейных алгебраічных груп, заснаваныя на ўстанаўленні глыбокіх сувязей мультыплікатыўнай структуры алгебр Адзумайі геаметрычных палёў і іх кагамалагічных уласцівасцей, вынікам чаго з’явілася рашэнне шэрагу праблем тэорыі лінейных алгебраічных груп, што знаходзяцца на стыку алгебраічнай К-тэорыі і алгебраічнай геаметрыі.

Аўтар звыш 200 навуковых прац, у т.л. 2 вучэбных дапаможнікаў для матэматычных спецыяльнасцей універсітэтаў.

### Бібліяграфія

* *Янчевский В. И.*  Приведенная унитарная K-теория и тела над гензелевыми дискретно-нормированными полями. // Изв. АН СССР. Сер. мат. 1978. — № 4. — С. 879—918.
* *Монастырный А. П. Янчевский В. И.*  Группы Уайтхеда спинорных групп // Изв. АН СССР. Сер. мат. 1990. Т. 54, № 1. — С. 60—96.
* *Yanchevskii V.I.* Symmetric and skew-symmetric elements of involutions, associated groups, and the problem of decomposability of involutions // Proceedings of Symposia in Pure Mathematics. Vol. 58.2. P. 431—444.

Зноскі
------

1. 1 2  Матэматычная генеалогія — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
2. ↑  ЯНЧЭЎСКІ Вячаслаў Іванавіч

Спасылкі
--------

* Вячаслаў Іванавіч Янчэўскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Матэматычная генеалогія · All-Russian Mathematical Portal |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Логіка (значэнні).
**«Логіка»** (англ.: Reason) — навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава, напісанае ў 1941 годзе і ўпершыню апублікаванае ў красавіку 1942 года ў часопісе *Astounding Science Fiction*. Апавяданне ўвайшло ў аўтарскія зборнікі: *Я, Робат* (*I, Robot*) (1950), *The Complete Robot* (1982) і *Robot Visions* (1990). У апавяданні дзейнічаюць пастаянныя персанажы кніг Азімава: Паўэл (*Powell*) і Донаван (*Donovan*)

Сюжэт
-----

Паўэл і Донаван былі шчаслівыя, што іх перавялі з пекла Меркурыя ў прахалоду касмічнай станцыі. Станцыя служыла для забеспячэння Зямлі энергіяй, абслугоўвалася робатамі і кіравалася двума людзьмі, для замены якіх была створана новая мадэль робатаў КТ.

Аднак першы робат гэтай мадэлі, КТ-1 (К’юці), складзены і актываваны робатэхнікамі, наадрэз адмаўляецца лічыць, што створаны людзьмі і лічыць, што яго стварыў Пан. Пад гэтым Панам робат разумеў складаны механізм пераўтваральніка энергіі станцыі. Аргументы людзей адкідаюцца логікай робата, ён з гонарам заяўляе: «Я думаю, значыць, я існую». Урэшце КТ-1 адхіляе людзей ад кіравання станцыяй і змяшчае іх пад хатні арышт.

Насоўваецца электронная бура, выкліканая павышанай сонечнай актыўнасцю, якая можа паўплываць на прамень, які перадае энергію са станцыі на Зямлю, а пры самым нязначным яго адхіленні на Зямлі адбудзецца катастрофа. Тым не менш, перадача праходзіць бліскуча, і робатэхнікаў азарае ідэя, што такім чынам робат усяго толькі выканаў Першы закон робатэхнікі, паколькі здзейсніў усе аперацыі лепш і больш бяспечна, чым людзі, а погляды робата ў гэтым выпадку ніякага значэння не маюць.

Зноскі
------


| ⛭Творы Айзека Азімава |
| --- |
| Я, робат | 
* Робі
* Карагод
* Логіка
* Як злавіць труса
* Ілгун!
* Як згубіўся робат
* Выхад са становішча
* Доказы
* Вырашальная супярэчнасць

 |  |
| Элайдж Бейлі | 
* раманы: Стальныя пячоры  ·  Аголенае сонца  ·  Робаты світанку  ·  Робаты і Імперыя
* апавяданні: Маці-Зямля  ·  Люстраны адбітак

 |
| Трантарыянская імперыя | 
* Зоркі як пыл
* Касмічныя цячэнні
* Каменьчык у небе
* Тупік

 |
| Акадэмія(Фонд) | 
* Прэлюдыя да Акадэміі
* Шлях да Акадэміі
* Акадэмія
* Акадэмія і Імперыя
* Другая Акадэмія
* Акадэмія на краю гібелі
* Акадэмія і Зямля

 |
| Рознае | 
* У палоне ў Весты
* Прыход ночы
* Самі багі
* Канец Вечнасці
* Двухсотгадовы чалавек
* Выбар катастроф
* Прафесія
* Пра час, прастору і іншыя рэчы

 |
| Бібліяграфія Айзека Азімава |
**Маргарыта Во́йтэс** (эст.: Margarita Voites; нар. 30 кастрычніка 1936, Масква) — эстонская спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана). Народная артыстка СССР (1979).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 30 кастрычніка 1936 года ў Маскве. Дзяцінства правяла ў Новасібірску.

Пасля вяртання сям'і ў Эстонію скончыла сярэднюю школу № 2 (цяпер гімназія імя М. Хярмы) у Тарту і паступіла ў Тартускі ўніверсітэт на бібліяграфічны факультэт. У 1957 годзе дэбютавала на сцэне ўніверсітэцкага тэатра ў аперэце І. Кальмана «Фіялка Манмартра». Не скончыўшы ўніверсітэт, пасля вучобы ў музычнай школе і падрыхтоўчых курсаў, паступіла ў Талінскую кансерваторыю (клас Л. Саўль), якую скончыла 1964 годзе.

З 1964 года салістка тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту. Член КПСС з 1966 па 1991. З 1969 па 1990 год салістка Эстонскага тэатра оперы і балета ў Таліне.

Маргарыты Войтэс першая эстонская спявачка, якая была запрошана ў 1973 годзе спяваць у Вялікім тэатры ў Маскве і даць сольны канцэрт у Цэнтральнай канцэртнай зале «Расія». Гастралявала па многіх гарадах СССР і за мяжой, выступала ў такіх странах як Чэхаславакія, Румынія, Балгарыя, Германія, Венгрыя, Фінляндыя, Італія, Кіпр, Мальта, Швейцарыя, Японія, Індыя, Канада, Шры-Ланка, Швецыя.

30 кастрычніка 2006 годзе ў канцэртнай зале «Эстонія» ў Таліне адбыўся гала-канцэрт у гонар 70-летняга юбілею спявачкі.

У 2008 годзе абрана ганаровым членам Саюза акцёраў Эстоніі.

Творчасць
---------

Сярод партый у операх: Канстанца («Выкраданне з сераля» В. А. Моцарта), Віялета, Джыльда («Травіята», «Рыгалета» Дж. Вердзі), Нарына, Лючыя («Дон Паскуале», «Лючыя дзі Ламермур» Г. Даніцэці), Маргарыта («Фаўст» Ш. Гуно), Альцына («Альцына» Г. Ф. Гендэля); у аперэтах: Віялета («Фіялка Манмартра» І. Кальмана), Адэль («Лятучая мыш» І. Штрауса). Выступае як камерная спявачка. Партнёрамі Маргарыты Войтэс па сцэне былі Георг Отс, Хендрык Крум, Іва Куўск і іншыя.

Асаблівае месца ў яе рэпертуары ў апошнія гады набыў духоўны спеў, запісы якога былі зроблены ў 2005 годзе і выйшлі на кампакт-дыску «Авэ Марыя».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маргарыта Войтэс


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1186852801 · ISNI: 0000 0004 0759 987X · LCCN: no2017015515 · VIAF: 313508133 |
**Суі́ндан** (англ.: Swindon) — горад у англійскім цырыманіяльным графстве Уілтшыр на паўднёвым захадзе Англіі, адміністрацыйны цэнтр унітарнай адзінкі Суіндан.

Насельніцтва — 185 609 (2011).

Прамысловасць
-------------

Мястэчка Суіндан ператварылася ў горад пасля таго, як Ізамбард Кінгдам Брунель размясціў тут завод па вытворчасці лакаматываў для Вялікай Заходняй чыгункі. Суіндан дагэтуль з'яўляецца важным транспартным вузлом Англіі. З гэтай і шэрагу іншых прычын у горадзе размяшчаюцца офісы і заводы буйных міжнародных кампаній.

Кампаніі, офісы (вытворчасці) якіх налічваюць 800 чалавек і больш, размешчаныя ў Суіндане: завод Honda, Alcatel-Lucent, Motorola, BMW (завод Mini), Intel, WHSmith, RWE, Zurich IFA Group, Arval, Tyco Electronics, Catalent.

У канцы XX і пачатку XXI стагоддзя значная частка чыгуначных цэхаў і дэпо эпохі Прамысловай рэвалюцыі была перапрафіляваная для размяшчэння культурных устаноў, у тым ліку штаб-кватэру Нацыянальнага фонду і архіў агенцтва «Англійская спадчына».

Транспарт
---------

Асноўная магістраль, якая праходзіць побач з Суінданам — траса М4, якая злучае Лондан і Уэльс.

Горад вядомы наяўнасцю шматлікіх кругавых развязак, самай вядомай з якіх з'яўляецца т.зв. «Магічны круг» (англ.) (Magic Roundabout) — скрыжаванне з кругавым рухам, якое складаецца з 5-ці міні-кругоў вакол аднаго цэнтральнага.

Лакальныя аўтобусныя аператары — Thamesdown і Stagecoach.

Міжгародныя аўтобусныя аператары — National Express, Megabus

У горадзе пачынаецца «Паўднёва-Уэльская галоўная лінія», якая належыць «Вялікай заходняй чыгунцы».

У горадзе размешчаны Музей паравых чыгунак. Адным з яго экспанатаў з'яўляецца паравоз GWR 6000 з бартавым нумарам 6000 і ўласным імем «Георг V».

Вядомыя асобы
-------------

* Дыяна Дорс — актрыса, здымалася з канца 1940-х па пачатак 1980-х гадоў.

У мастацтве
-----------

У Суіндане адбываецца частка дзеяння серыі раманаў Джаспера Форда «Наступны Чацвер».

Зноскі
------

1. ↑  "2011 Census – Built-up areas". Office for National Statistics. (англ.).  nomisweb.co.uk. Праверана 2014-9-27.
2. ↑  Біяграфія Дыяны Дорс Архівавана 5 сакавіка 2012.

Спасылкі
--------

* Swindon Borough Council (англ.)
* Swindon Advertiser (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4118929-2 · NKC: ge1036338 · VIAF: 233731515 |
**Гарэ́** (фр.: Île de Gorée) — невялікі востраў у Сенегале.

Востраў размешчаны ў 2,5 км на поўдзень ад порта Дакара, з'яўляецца камунай сталічнай акругі. Плошча Гарэ — усяго 0,182 км² (900 на 350 м), але яго насельніцтва — 1102 чалавек, шчыльнасць перавышае 6 тыс. жыхароў на кв. км. Востраў з'яўляецца турыстычным аб'ектам, на ім забаронена выкарыстанне аўтамабіляў. З Дакарам Гарэ злучае паромная пераправа.

Для еўрапейцаў Гарэ адкрыў партугальскі мараплавец Дыніш Дыяш у 1444 годзе, пасля гэтага востраў увайшоў у гісторыю як адзін з найбуйнейшых цэнтраў гандлю рабамі ў XV-XIX стст. пад апекай партугальцаў, галандцаў, англічан і французаў. Акрамя гандлю рабамі, пад кантролем Англіі і Францыі вёўся гандаль арахісам, скурамі, золатам, спецыямі. З сярэдзіны XIX стагоддзя з заснаваннем Дакара і спыненнем гандлю рабамі, Гарэ паступова прыйшоў у заняпад. Калі ў 1891 годзе насельніцтва Гарэ складала 2,1 тыс. чалавек, а ў Дакары пражывала 8,7 тыс. жыхароў, то ўжо ў 1926 годзе — адпаведна 700 і 33679.

На востраве добра захаваліся пабудовы як для ўтрымання рабаў, так і даму рабагандляроў. У 1978 годзе востраў стаў культурным аб'ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 1996 годзе, пасля рэформы адміністрацыйнага ладу краіны, Гарэ стаў адной з 19 камун Дакара.

Зноскі
------

1. ↑  Цэнтр сусветнай спадчыны — Востраў Гора
2. ↑  Island of Goree — UNESCO World Heritage Centre

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Гарэ**
* Афіцыйны сайт Гарэ Архівавана 15 снежня 2006.
* Goree and the Atlantic Slave Trade
* Goree Archaeology Архівавана 24 ліпеня 2017.
* Востраў Гарэ Архівавана 12 студзеня 2010.



| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Сенегале |
| --- |
| 
Востраў Гарэ | Арніталагічны рэзерват Джудж |
Горад Сен-Луі | Кольцы камянёў-мегалітаў у Сенегамбіі | Нацыянальны парк Ніякало-Каба
 |  |
**Лоеўскае геалагічнае агаленне** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння на Беларусі з 1963 г. Размешчана ў парку г.п. Лоеў Гомельскай вобласці, на правым беразе р. Дняпро, за 300 м ніжэй ад вусця р. Сож. Вывучаецца беларускімі вучонымі з 1930 г. Уключае адклады муравінскага міжледавікоўя і папярэдняга позналедавікоўя — лоеўскага міжстадыяла. Магутнасць азёрна-старычных адкладаў (торф, суглінкі, супескі) да 5,3 м, залягаюць яны ў паніжэнні паверхні дняпроўскай марэны і перакрываюцца супескамі і суглінкамі паазерскага часу.

Па пылку, спорах, пладах, насенні, насякомых вызначана 111 відаў дрэў, хмызнякоў, травяністых раслін — бяроза, елка сібірская, ляшчына, бразенія, альдраванда, кальдэзія, чарот і інш. 6 відаў жукоў, якія далі магчымасць высветліць паслядоўнасць змен клімату і расліннасці міжледавікоўя. Лоеўскае геалагічнае агаленне з'яўляецца апорным разрэзам антрапагенных адкладаў на Беларусі, на якіх вывучаны лоеўскі міжстадыял у позналедавіковых адкладах дняпроўскага зледзянення, і эталонам у стратыграфіі антрапагенных адкладаў.

Літаратура
----------

* Лоеўскае геалагічнае агаленне. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
**Гарышні Плаўні** (укр.: Горі́шні Пла́вні) — горад абласнога значэння у Палтаўскай вобласці Украіны на рацэ Дняпро каля Кам'янскага вадасховішча. З'яўляецца самым маладым горадам вобласці і адным з яе найбуйнейшых прамысловых і культурных цэнтраў.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Афіцыйная дата заснавання - 29 лістапада 1960 г. 24 красавіка 1972 г. пасёлак атрымаў статус горада, а 6 красавіка 1977 г. стаў горадам абласнога падпарадкавання, 16 красавіка 2019 г. - цэнтрам новастворанай аб'яднанай тэрытарыяльнай грамады. Адлегласць ад горада да абласнога цэнтра (Палтавы) па чыгунцы складае 110 км, аўтадарогамі - 105 км; да Кіева - 311 км.

У горадзе ёсць лакальная чыгуначная станцыя, адкуль ажыццяўляецца прыгарадная пасажырская камунікацыя з Крэменчугом і Палтавай, а таксама абслугоўваецца ПрАТ «Палтаўскі ГОК». У горадзе ёсць грузавы рачны порт.

У горадзе пражываюць пераважна ўкраінцы, пражываюць таксама рускія (каля 28 %) і беларусы (1 %).

Гарышні Плаўні - гэта прамысловы горад. Менавіта прамысловасць вызначае спецыфіку горада. Структурна прамысловасці складаецца з 7 галін: горназдабываючай, хімічнай, машынабудавання, дрэваапрацоўкі, вытворчасці будматэрыялаў, лёгкай і харчовай прамысловасці. Сярод найбуйнейшых прадпрыемстваў горада ёсць такія як ПрАТ "Палтаўскі горна-абагачальны камбінат", на базе магутнага горназдабыўчага комплексу жалезнай руды. Асноўная прадукцыя - 7-8 млн тон жалезарудных акатышаў у год; ТАА "Ерыстаўскі горна-абагачальны камбінат". У горадзе таксама размешчаны Рыжаўскі гранкар'ер, Рэдуцкі шчэбзавод, хлебазавод, трыкатажныя фабрыкі, завод па перапрацоўцы зношаных шын, недабудаваны электрометаллургический завод "Ворскла Сталь" і ін.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»

| Палтаўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Крэмэнчуцкі
* Лубэнскі
* Мыргарадскі
* Палтаўскі

 | Сцяг Палтаўскай вобласціСцяг Палтаўскай вобласціГерб Палтаўскай вобласціГерб Палтаўскай вобласці |
| Гарады | 
* Гадзяч
* Гарышні Плаўні
* Глобынэ
* Грэбінка
* Завадскэ
* Зінькіў
* Кабэлякы
* Карліўка
* Крэмэнчук
* Лохвыця
* Лубны
* Мыргарад
* **Палтава**
* Пыратын
* Харол

 |
| Пгт | 
* Апішня
* Білыкы
* Вэлыка Багачка
* Гогалэвэ
* Градызк
* Дыканька
* Казэльшчына
* Камышня
* Катэльва
* Машыўка
* Наваоржыцкэ
* Наві Санжары
* Нова Галэшчына
* Оржыця
* Рамадан
* Рэшэтыліўка
* Скараходавэ
* Сэмэніўка
* Чарнухы
* Чутавэ
* Шышакы

 |
Металічны шарык з Клерксдорпа.
**Клерксдорпскія шары** — сферычныя або дыскападобныя аб'екты памерам у некалькі сантыметраў з падоўжнымі насечкамі, якія знаходзяць у адкладаннях пірафіліту каля горада Клерксдорп у Паўночна-заходняй правінцыі ПАР. Узрост адкладанняў складае прыблізна 3 мільярда гадоў.

У псеўдаархеалагічнай літаратуры шары прынята падаваць як «недарэчныя артэфакты» са складаных металічных сплаваў, якія нібы маглі быць выраблены толькі разумнымі істотамі. У рэчаіснасці, як устаноўлена геолагамі, знаходкі, узрост якіх вылічаецца мільярдамі гадоў, маюць натуральнае паходжанне.

Таксама трэба прыняць да ўвагі, што ў перыяд "выраба" шароў на Зямлі не было ні колькасці атмасфернага кіслароду, дастатковага для існавання людзей, ні выкапнёвага паліва, неабходнага для іх выраба..

Зноскі
------

1. ↑  Ю. М. Гоголицын. *XX век. Хроника аномалий*. Нева, Олма — Пресс, 2003. ISBN 5-7654-1802-3. Стр. 288—289.
2. ↑  *Heinrich P.V.* Mystery spheres [letter](англ.) // *Reports of the National Center for Science Education*. — Студзень-люты 1997. — Vol. 17. — № 1. — P. 34.
3. ↑  Газетныя качкі ў журавінавым лесе
**«Белдзіпрабудматэрыялы»** — праектны інстытут у Мінску. Размешчаны па вул. Мініна, 23. Галаўны інстытут па праектаванні, рэканструкцыі і тэхнічным перааснашчэнні прадпрыемстваў будматэрыялаў.

Гісторыя
--------

У студзені 1967 года створаны Мінскі аддзел Дзяржаўнага Усесаюзнага інстытута па праектаванні прадпрыемстваў прамысловасці будаўнічых матэрыялаў «Дзіпрабудматэрыялы», з 18 лістапада 1969 года аддзяленне «Дзіпрабудматэрыялы», з 24 верасня 1975 года аддзяленне «Саюздзіпрабудматэрыялы».

28 верасня 1988 года на базе Мінскага аддзялення Усесаюзнага інстытута «Саюздзіпрабудматэрыялы» заснаваны *Беларускі дзяржаўны інстытут па праектаванні прадпрыемстваў прамысловасці будаўнічых матэрыялаў «Белдзіпрабудматэрыялы»* Міністэрства прамысловасці будаўнічых матэрыялаў БССР, са жніўня 1994 — Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.

З 6 ліпеня 1995 года Дзяржаўнае прадпрыемства «Белдзіпрабудматэрыялы». З 22 чэрвеня 2000 года — праектна-тэхналагічнае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Белдзіпрабудматэрыялы» (УП «Белдзіпрабудматэрыялы») Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.

Дзейнасць
---------

Асноўныя кірункі дзейнасці: распрацоўка дакументацыі для вытворчасці нестандартызаванага абсталявання, тэхнічных мерапрыемстваў па змяншэнні страт паліва, электраэнергіі і зніжэнні выкідаў у навакольнае асяроддзе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* «Белдзіпрабудматэрыялы» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Гедэон Святаполк-Чацвярцінскі** (свецкае **Рыгор**; ? — 6 (16) красавіка 1690) — дзеяч праваслаўнай царквы Рэчы Паспалітай.

Біяграфія
---------

Паходзіў з княжацкага роду Чацвярцінскіх, сын старасты раціборскага Захара Чацвярцінскага. 

3 1660 года епіскап луцкі і астрожскі. Вёў барацьбу з уніятамі за права карыстацца тытулам і царкоўнымі маёнткамі, але ў 1683 годзе пазбаўлены іх каралеўскай уладай. У 1684 годзе пераехаў на Левабярэжную Украіну, што знаходзілася пад уладай Расіі, і асталяваўся ў Крупіцкім манастыры пад Батурынам.

Мітра (1685) Гедэона Чацвярцінскага ў Гістарычным музеі ў Маскве
Царкоўны сабор у Кіеве ў 1685 годзе па патрабаванні гетмана І. Самайловіча абраў Гедэона кіеўскім мітрапалітам. Насуперак традыцыі быў накіраваны для зацвярджэння патрыярхам у Маскву. Там пасвячоны 8(18).11.1685, пасля чаго праваслаўная царква Рэчы Паспалітай фармальна пачала падпарадкоўвацца не Канстанцінопальскай, а Маскоўскай патрыярхіі. Шмат увагі аддаваў уладкаванню Кіева-Магілянскай акадэміі.

Літаратура
----------

* *Валерый Пазднякоў.* Гедэон // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
* Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 5. Киев, 1873.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гедэон Святаполк-Чацвярцінскі


| ?Гедэон Святаполк-Чацвярцінскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Гедэон Святаполк-Чацвярцінскі |  | Захарый Чацвярцінскі[d] |  | Рыгор Чацвярцінскі[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
**Фільеры** — спецыяльныя высокатрывалыя формы (пласціны, каўпачкі) з тарыраванымі адтулінамі, размешчанымі ў вызначаным парадку.

Фільеры прызначаныя для падзелу патоку вадкага рэчыва (раствора або расплаву) на асобныя бруі, якія затым ператвараюцца ў асобныя валокны і затым злучаюцца ў ніткі або джгуты. Фільеры як правіла вырабляюць з металаў (нікель, тантал, сплавы высакародных металаў  (руск.) (бел.), радзей з керамікі і шкла. Дыяметр, форма і размяшчэнне адтулін вызначаюцца тэхналагічным працэсам

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кабанов В. А. и др. т.3 Полиоксадиазолы — Я // Энциклопедия полимеров. — М.: Советская Энциклопедия, 1977. — 574 с. — 34 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Савянкоў.
**Вячаслаў Аляксеевіч Савянкоў** (нар. 23 лістапада 1955, г. Калінкавічы, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1978 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1978 годзе працаваў архітэктарам у ПМ № 2 «Гроднаграмадзянпраект». У 1978—1980 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1980—1990 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар інстытута «Гроднаграмадзянпраект»; у 1990—1995 гадах кіраўнік групы ў ПП «Спецпраектрэстаўрацыя»; у 1995—1997 гадах намеснік дырэктара па архітэктуры РСУ «Гроднааблаўтатранс»; у 1997—2005 гадах галоўны архітэктар праекта, кіраўнік майстэрні ААТ «Гроднадзіпрабуд»; у 2005—2009 гадах галоўны архітэктар ПУП «Розмысел»; з 2009 года галоўны архітэктар ТАА «Праектіндустрыя».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2003 года.

Пражывае ў Гродне па вул. Кабяка, 4/3

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Савенков Вячеслав Алексеевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Філфла** (мальт. Filfla) — востраў Мальты, размешчаны за 5 км на поўдзень ад галоўнага вострава архіпелага. Адміністрацыйна ўваходзіць у муніцыпалітэт Зурык. Філфла - неўрадлівы, незаселены востраў плошчай каля 6 га, складаецца з 60-метровай вапняковай скалы з плоскай вяршыняй. Побач знаходзіцца маленькі астравок Філфалета.

Вядома, што ў пячоры на востраве ў 1343 годзе была пабудавана капліца. У 1856 годзе землятрусам яна была разбурана, а частка вострава пагрузілася ў Міжземнае мора.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — карта Мальты

| Мальтыйскі архіпелаг |
| --- |
| 
* Мальта
* Гоца
* Коміна
* Камінота
* Дзелімара
* Філфла
* Святога Паўла
* Манаэль
* Грыбная скала

 |
**Гедэнбергіт** — мінерал з групы піраксенаў. Названы ад імя шведскага мінеролага XIX стагоддзя Людвіга Гедэнберга. (CaFeSi2O6). Крышталі Гедэнбергіта ўяўляюць сабой падоўжаныя прызмы. Колер ад цёмна-зялёнага да чорна-зялёнага і амаль чорнага, ад непразрыстага да празрыстага ў аскепках. Колер рысы светла-шэры з зялёным адценнем. Бляск шкляны. Цвёрдасць 5,5-6. Шчыльнасць 3,5-3,6. 

Сустракаецца ў асацыяцыі з магнетытам і гранатам, часам з галенітам, сфалерытам, халькапірытам. У магматычных працэсах вылучаецца пры крышталізацыі нізкаплаўкіх кіслых парод. Знаходзіцца ў метамарфічных вапняках, пераважна ў скарнах.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Максімовіч.
**Вячаслаў Аляксандравіч Максімовіч** (нар. 1944, в. Пяскі, Шчучынскі раён, Беларусь) — беларускі трэнер (грэка-рымская барацьба). Майстар спорту СССР (1963). Заслужаны трэнер БССР (1979). Заслужаны трэнер СССР (1987). Кандыдат педагагічных навук (1991), прафесар. Загадчык кафедры фізічнага выхавання і спорту УА «Гродзенскі дзяржаўны універсітэт імя Янкі Купалы».

Біяграфія
---------

Аўтар больш за 40 вучэбна-метадычных работ па фізічнай культуре і спорту.

9 ліпеня 2009 года прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна г. Гродна за высокія спартыўныя дасягненні і вялікі асабісты ўклад у развіццё фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь.

Палітычныя погляды
------------------

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Ганаровыя грамадзяне Гродна Архівавана 1 снежня 2016.
2. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
3. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

Літаратура
----------

* Барацьба спартыўная: падручнік для спецыяльнасцей фізічнага выхавання і спорту ВНУ / В. С. Іўко, Я. І. Качурка, В. А. Максімовіч. — Гродна, 1997. (1Ба134094)

Спасылкі
--------

* Максімовіч Вячаслаў Аляксандравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 375040 · БАП: 143353 |
Не блытаць з Кінакомікс.
**Фільмы пра супергерояў** — жанр кіно, прысвечаны прыгодам *супергерояў*, то бок герояў, якія валодаюць звышчалавечымі сіламі (ці замяняючай іх тэхнікай) і выкарыстоўваюць іх для змагання са злом. Большасць фільмаў пра супергерояў створана па матывах супергеройскіх коміксаў.

Фільмы пра супергерояў амаль заўсёды таксама ставяцца да жанраў баевіка і фантастыкі. Дзеянне, зазвычай, адбываецца ва ўмоўна сучасным свеце, у якім здольнасці супергероя ўнікальныя і адрозніваюць яго ад простых людзей. Першы фільм у серыі пра супергероя часта расказвае яго гісторыю станаўлення, паказвае, як у яго з'явіліся суперздольнасці, і першую бітву з галоўным *суперзлодеем*.

З усяго пералічанага існуюць выняткі. Так, прыкладам, ёсць фільмы пра супергерояў, не заснаваныя на коміксах («Хэнкак», «Рабакоп», «Суперсямейка» і інш.) і нефантастычныя фільмы пра супергерояў («Піпец»).

Спасылкі
--------

* Борис Невский. Зеркало для супергероя. Мир фантастики № 12; август 2004
* Александр Трофимов. Взлеты и падения супергеройского жанра в кино. Канобу, 10 декабря 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 18044714p · LCCN: sh2002000112 |
**Ге́згальскае вадасхо́вішча** — вадасховішча ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, утворанае плацінай Гезгальскай ГЭС. Плошча 1,22 км². Найбольшая глыбіня 4,5 м. Даўжыня 2,5 км. Найбольшая шырыня 1 км. Даўжыня берагавой лініі 9 км. Аб'ём вады 1,22 млн м³. Плошча вадазбору 1120 км². 

Знаходзіцца на рацэ Моўчадзь (за 9 км ад вусця), за 14 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Дзятлава, каля вёскі Гезгалы. Створанае ў 1959 г. для задавальнення энергетычных патрэб і рыбагадоўлі. Правы бераг вышынёй 2,5—3 м, парослы хваёвым лесам, левы пад лугам. Мае 9 астравоў агульнай плошчай 0,1 км².

У вадаёме водзіцца шчупак, акунь, ёрш, плотка.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Вяцкі Увал** (руск.: Вятский Увал— узвышша ў Рэспубліцы Марый Эл і Кіраўскай вобласці Расіі.

Вышыня 284 м. Вяцкі Увал выцягнуты амаль мерыдыянальна. Перасякаецца далінай ракі Вятка. Складзены даламітамі, вапнякамі і гіпсамі. Шырока развітыя карставыя з’явы: карставыя варонкі і «сляпыя» карставыя даліны, таму большасць азёр (Яльчык, Глухое, Таір, Сайвер, Зрыў і інш.) маюць карставае паходжанне. Хваёвыя і піхтавыя лясы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 404. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* Вятский Увал // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
**«Філікі Этэрыя»** (грэч. Φιλική Εταιρεία), альбо **«Таварыства сяброў»** ці **«Таварыства паплечнікаў»**, — таемная арганізацыя 19 стагоддзя, мэтай якой было звяржэнне асманскага валадарства ў Грэцыі і стварэнне незалежнай грэчаскай дзяржавы. Таварыства было заснавана ў 1814 годзе ў Адэсе, а яго членамі, у асноўным, былі маладыя фанарыёты з Расійскай Імперыі, сербы і мясцовыя грэчаскія атаманы. Адным з лідараў арганізацыі быў Аляксандр Іпсіланці. 

«Філікі Этэрыя» згуляла ключавую ролю ў падрыхтоўцы грэчаскай вайны за незалежнасць. Па яго ініцыятыве ўспыхнулі паўстанні ў Малдаўскім княстве, Валашскім княстве і на Пелапанесе. 1 студзеня (па юліянскім календары) 1822 года Нацыянальны сход у Эпідаўры абвясціў незалежнасць Грэцыі. Праз 15 дзён сцяг Гетэрыі быў заменены на бела-сіні грэчаскі сцяг, пасля чаго таварыства фактычна было распушчана.
**Мемарыяльны комплекс «Ціхмянаўская вышыня»** — помнік на вышыні імя Леаніда Паўлавіча Ціхмянава каля вёскі Осіпенкі, Віцебская вобласць. Узведзены за 400 м ад вескі, каля дарогі на в. Касцяёва.

Гісторыя
--------

У лютым 1944 года 38 воінаў-мінамётчыкаў занялі пазіцыю на безыменнай вышыні на беразе ракі Чарніца і на працягу 14 гадзін адбівалі атакі праціўніка, які меў 20-разовую перавагу. Калі падаспела падмацаванне, усе абаронцы вышыні былі параненыя. Восем з іх загінулі. За гэты подзвіг камсоргу мінамётнай батарэі 18-гадоваму Сяргею Багамолаву і яго камандзіру Леаніду Ціхмянаву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. З тых часоў вышыня мае назву Ціхмянаўскай.

Помнік
------

У 1973 годзе на вышыні, якой прысвоена імя Л. П. Ціхмянава, пастаўлены помнік (скульптар А. Тарасян, архітэктар З. Озерава). На паўкруглай стэле размешчаны барэльефныя выявы 6 савецкіх воінаў і партызан з аўтаматамі. Стэла ўвянчана 6 штыкамі-абеліскамі. Выявы твараў і рук вырашаны ў абагульненай форме. Пляцоўка, на якой пастаўлены помнік, мае форму паўкруга, выкладзена бетоннымі плітамі. На ёй устаноўлены мінамёт.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кошалеў, М. К. Помнік на вышыні імя Ціхмянава / М. К. Кошалеў, В. В. Церашчатава // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 291.
**Кахіма** — сталіца індыйскага штата Нагаленд, адзін з трох гарадоў штата, які мае ўласны муніцыпалітэт.

Насельніцтва — 78584 чалавек (2001), 53 % з іх — мужчыны, 75 % жыхароў пісьменныя. Размешчаны на ўсходзе Індыі, у міжгорнай катлавіне Асам-Бірманскіх гор, недалёка ад мяжы з М’янмай. Вышыня над узроўнем мора — каля 1400 м. Снегапады і маразы ўзімку бываюць вельмі рэдка, пераважна — у навакольных гарах, зіма — сухая. Улетку ападкі, тэмпература днём вагаецца ў межах +26 — + 32 °C.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4363341-9 · LCCN: n82053218 · VIAF: 153625586 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марухін.
**Вячаслаў Аляксандравіч Марухін** (4 сакавіка 1946, в. Фёдараўка, Мічурынскі раён, Тамбоўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 4 сакавіка 1946 годзе ў вёсцы Фёдараўка, якая была заснаваная перасяленцамі з Беларусі. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. Працаваў мастаком-дэкаратарам на кінастудыі «Беларусьфільм», у Мінскім аблграмадзянпраекце, у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1976 г. — галоўны архітэктар праектаў у Сельгастэхпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Адзін з аўтараў будынкаў Політэхнічнага інстытута ў Наваполацку, пансіяната ветэранаў партыі ў Барысаве, Выстаўкі дасягненняў перадавога досведу будаўніцтва і механізацыі на магістралі Мінск-Магілёў, помнікаў героям Вялікай Айчыннай вайны ў Салігорску, Любані, помніка Язэпу Драздовічу ў Мінску (1993).

Узнагароды
----------

Лаўрэат рэспубліканскага за распрацоўку тыпавога сельскага жылля (1980).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Марухин Вячеслав Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Марухин Вячеслав Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Геза Кадаш** (венг.: Kádas Géza; 7 жніўня 1926 — 6 сакавіка 1979) — венгерскі плывец, прызёр Алімпійскіх гульняў, чэмпіён Еўропы.

Геза Кадаш нарадзіўся ў 1926 годзе ў Эгеры. У 1947 годзе заваяваў срэбны медаль чэмпіянату Еўропы. У 1948 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лондане заваяваў бронзавы медаль на дыстанцыі 100 м вольным стылем і срэбны медаль у эстафеце 4×200 м вольным стылем. Таксама ён выступіў на дыстанцыі 400 м вольным стылем, але там быў толькі 4-м. У 1952 годзе ўзяў удзел у Алімпійскіх гульнях у Хельсінкі, але не заваяваў медалёў. У 1954 годзе стаў уладальнікам залатога і бронзавага медалёў чэмпіянату Еўропы.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Геза Кадаш — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
**Давід Гацікоеў** (нар. 14 верасня 1993, Масква) — расійскі футбаліст, нападнік.

Клубная кар’ера
---------------

З 2011 года пачаў выступаць за «Аланію-Д» (другая каманда ўладзікаўказскай «Аланіі») у ПФЛ (трэці расійскі дывізіён). У лютым 2014 года «Аланія» спыніла існаванне, а ў чэрвені таго ж года каманда была адноўлена на базе «Аланіі-Д» і стала выступаць у ПФЛ, за адноўленую каманду стаў выступаць і Гацікоеў. У 2015 годзе перайшоў у хабараўскую «СКА-Энергію», з якой гуляў у ПФЛ (другі дывізіён), аднак у жніўні 2016 года вярнуўся ва ўладзікаўказскі клуб, які змяніў назву на «Спартак». У другой палове 2017 года гуляў за пензенскі «Зеніт».

У лютым 2018 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Мінск» і неўзабаве падпісаў кантракт. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе мінчан, пазней стаў выхадзіць на замену. У чэрвені 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў «Мінск».

У ліпені 2018 года вярнуўся ва ўладзікаўказскі «Спартак». У лютым 2020 года далучыўся да армянскага «Алашкерта», пакінуў клуб у кастрычніку таго ж года.

Дасягненні
----------

* Арменія 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Арменіі: 2019/20

Зноскі
------

1. ↑  David Gatikoev // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  "Минск" подписал российского форварда Гатикоева
3. ↑  Гатикоев покинул "Минск"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · РПЛ (ігрок) |
**Беленскі палац** (парт.: Palácio Nacional de Belém) — афіцыйная рэзідэнцыя прэзідэнта Партугаліі. Размешчаны ў лісабонскім раёне Белен у непасрэднай блізасці ад манастыра іеранімітаў і рэкі Тэжу. Палац быў закладзены ў XVI ст. прынцам Мануэлем. Фасад складаецца з пяці падобных па архітэктуры будынкаў XVII стагоддзя, пабудаваных графамі Авейрэш. У XVIII ст. палац набыў кароль Жуан V, які абнавіў у найноўшым гусце ўсе яго інтэр’еры. Каралева Марыя арганізавала пры палацы невялікі звярынец і прыбудавала да яго манеж (цяпер — Дзяржаўны музей экіпажаў). У 1902 г. на плошчы перад палацам адкрыўся мармуравы помнік Вялікаму Альбукерку.

Зноскі
------

1. 1 2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Беленскі палац
* Беленскі палац на афіцыйным сайце Прэзідэнта Партугаліі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 316746623 |
**Даві́д Сарно́ў** (англ.: David Sarnoff, руск.: Дави́д Сарно́в, Дэ́вид Сарно́фф; 27 лютага 1891, Узляны, Ігуменскі павет, Мінская губерня, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — 12 снежня 1971) — амерыканскі сувязіст і бізнесмен беларускага яўрэйскага паходжання, адзін з заснавальнікаў радыё- і тэлевяшчання ў ЗША.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў мястэчку Узляны Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер вёска Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці) у яўрэйскай сям’і Абрама і Ліі Сарновых. У 1900 годзе Давід Сарноў эміграваў у ЗША.

З 1906 года працаваў у «Кампаніі бесправаднога тэлеграфа Марконі» (Нью-Ёрк). 14 красавіка 1912 года прыняў радыётэлеграму аб крушэнні лайнера «Тытанік» і трое сутак падтрымліваў сувязь з выратавальнікамі.

З 1919 года працаваў у Радыёвяшчальнай карпарацыі Амерыкі (RCA), з 1922 года — віцэ-прэзідэнтам, з 1930 года — прэзідэнтам, у 1947—1970 гадах — старшынёй савета дырэктараў. У 1926 годзе заснаваў Нацыянальную радыёвяшчальную кампанію (NBC). 3 пачатку 20-ых гадоў з’яўляўся саветнікам 10 прэзідэнтаў ЗША.

Давід Сарноў арганізаваў рэгулярнае тэлевяшчанне ў ЗША (з 1939 года). Пад яго кіраўніцтвам створана сістэма каляровага тэлебачання, сумяшчальная з чорна-белай (1949), зроблены запіс тэлеперадачы на магнітную відэастужку (1956), зняты першы тэлевізійны мастацкі фільм (1964).

Удзельнічаў у стварэнні сістэм касмічнай сувязі, камп’ютарызацыі ЗША. Міжнародны інстытут інжынераў-электрыкаў заснаваў прэмію яго імя за дасягненні ў галіне электронікі (1959).

Давід Сарноў быў ганаровым доктарам Калумбійскага, Нью-Ёркскага і іншых універсітэтаў, брыгадным генералам (1944).

Пахаваны ў маўзалеі на могілках Кенсіка ў Вальхале (штат Нью-Ёрк).

Галерэя
-------

* Маўзалей на могілках Кенсіка.Маўзалей на могілках Кенсіка.
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. 1 2  David Sarnoff // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

Літаратура
----------

* *Касцюкевіч М. М.* Сарноў, Сарноф Давід // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 183. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Біяграфія Давіда Сарнова Архівавана 10 кастрычніка 2010. Мар’іна Горка on-line

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 58724 · BNF: 109795957 · GND: 124622232 · GTAA: 149475 · ISNI: 0000 0000 8219 2771 · LCCN: n85340021 · NDL: 00455335 · NTA: 11466501X · NUKAT: n2010007374 · SUDOC: 059668903 · VIAF: 37856138 |

 |
**Гарбуз мускатны** (*Cucurbita moschata*) — расліна сямейства гарбузовых.

Даўгаплецісты. Сцябло і чаранкі лісця апушаныя, лісце круглавата-ныркападобнае, зубчастае, 5—7-лопасцевае, мяккае, краі звісаюць. Кветкі бледна-аранжавыя з завостранымі пялёсткамі, адагнутыя.

Спелыя плады
Плады разнастайнай формы і памеру, масай да 6—18 кг, звычайна выцягнутыя, перахопленыя ў сярэдняй частцы і расшыраныя на канцы, жоўтыя або карычневыя. Мякаць аранжавая, шчыльная, скурка мяккая.

Радзіма — Цэнтральная Амерыка. Культывуецца ў Еўразіі. Цеплалюбівая расліна. Перыяд вегетацыі 100—120 дзён.

Кашгарскі гарбуз мае падоўжаныя плады, перахопленыя ў сярэдняй частцы, масай 6—18 кг. Афарбоўка апельсінавая са светла-карычневымі разарванымі палосамі. Мякаць салодкая. Насенне дробнае, бруднавата-белае з хвалістым абадком.

Плод сорту Палаў-каду ўкарочаны, каля асновы і вяршыні таўсцейшы, масай 4—8 кг. Афарбоўка светла-карычневая, мякаць сярэднесалодкая. Насенне буйное, авальнае, бледна-шараватае, з цёмным рубчыкам.

Лежнасць добрая.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя сельскага гаспадара / Беларуская энцыклапедыя; рэдкал.: М. А. Ткачоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 734 с. ISBN 5-85700-079-3
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Перон.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **Давід Перон** |
|  |
| *Агульная інфармацыя* |
| **Нарадзіўся** | 28 мая 1988(1988-05-28) (35 гадоў)* Шэрбрук, Эстры[d], Квебек, Канада
 |
| **Грамадзянства** | * Канада
 |
| **Пазіцыя** | нападнік |
| **Рост** | 183 см |
| **Вага** | 91 кг |
| **Хват** | правы[d] |
| Клубная кар’ера\* |
|   |   Сент-Луіс Блюз  |
|   |   Анахайм Дакс  |

**Давід Перон** (фр.: David Perron; 28 мая 1988, Шэрбрук, Канада) — канадскі хакеіст, ігрок клуба «Пітсбург Пінгвінз», які выступае ў НХЛ, і нацыянальнай зборнай Канады.

Кар’ера
-------

Перон быў абраны ў 1-м раўндзе пад нумарам 26 клубам «Сент-Луіс Блюз» у 2007 годзе. Да таго часу ён выступаў у адным з клубам Квебекаўскай моладзевай лігі. 2 кастрычніка 2007 года было пацверджана, што Перон пачне сезон у складзе «блюзменаў» пасля ўражлівага трэніровачнага збору. Адразу ж Давід добра засвоіўся ў камандзе. 3 лістапада 2007 года Перон забіў свой першы гол у НХЛ у гульні супраць «Чыкага Блэкхокс».

Улетку 2010 года ігрок падоўжыў кантракт з клубам яшчэ на 2 гады на суму $ 4,3 млн. Пасля яго сканчэння падпісаў новае, на гэты раз 4-гадовае пагадненне, на суму ў $ 15,25 млн. 10 ліпеня 2013 года быў абмяняны ў «Эдмантан Ойлерз» на Магнуса Пааярві і выбар у другім раўндзе драфту.

Зноскі
------

1. ↑  David Perron, Blues reach deal. ESPN.
2. ↑  Oilers acquire forward Perron from St. Louis. The Sports Network

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Давід Перон
* Старонка на The Internet Hockey Database

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Hockey-Reference.com · hockeyDB · Зала хакейнай славы · НХЛ |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гірландая.
«Маці Божая з немаўлём і святымі Апалоніяй і Себасцьянам». Тэмпера. 1490. Музей мастацтваў Філадэльфіі.
**Давід Гірландая** (італ. Davide Ghirlandaio; 1452, Фларэнцыя — 10 жніўня 1525, Фларэнцыя) — фларэнційскі мастак эпохі Адраджэння, мазаіст. Сучаснік Сандра Бацічэлі і Філіпа Ліпі.

Прадстаўнік дынастыі фларэнційскіх мастакоў, у якую ўваходзяць яго браты Бенедэта Гірландая (1458—1497) і Даменіка Гірландая (1449—1494), а таксама сын апошняга Рыдольфа Гірландая (1483—1561). Першапачаткова быў памочнікам, а пазней партнёрам свайго брата Даменіка, заснавальніка дынастыі. Пасля смерці брата ўзяў на стыпендыю і заняўся навучаннем свайго пляменніка, сына Дамініка — Рыдольфа Гірландая. Браў актыўны ўдзел у мазаічным ўпрыгожванні сабора ў Арвіета, у якасці памочніка свайго брата прымаў удзел у роспісы Сікстынскай капэлы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Джорджа Вазары* Жыццяпіс найбольш знакамітых жывапісцаў, разьбяроў і дойлідаў (італ.: Le Vite de'piu eccelenti Pittori, Scultori e Architetti)
* *Dizionario enciclopedico Bolaffi dei pittori e degli Incisori italiani dall’XI al XX secolo*. — Torino, Giulio Bolaffi, 1972—1976.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Давід Гірландая**
* Давід Гірландая на Wga.hu

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў |
| Нарматыўны кантроль | GND: 123153387 · ISNI: 0000 0000 6682 5719 · LCCN: nr2003023102 · VIAF: 47662149 · ULAN: 500021575 |
**Вячаслаў Адамавіч Захарынскі** (14 кастрычніка 1950, Глуск — 8 лістапада 2016) — беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Карціна Вячаслава Захарынскага «Жанчына, апранутая ў колер» (1995 г.). Была афішай міжнароднага фестываля-конкурса моды і фота «Млын моды 2002».
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча (1971), Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1978). Член Беларускага саюза мастакоў (з 1979). З 1974 года ўдзельнічаў у мастацкіх выстаўках. Афіцыйны прадстаўнік Еўрапейскай Акадэміі Мастацтва ў Варшаве (з 1993). Жыў у Мінску. Раннім творам уласцівы лірызм і паэтычнасць («Любімая зямля» (1978), «Успаміны аб дарозе» (1981), «Край майго дзяцінства» (1983), «Жураўліная журба» (1983) і інш.). У 1986—1996 гг. працаваў за мяжой (Польшча, Германія, Італія). Для твораў гэтага перыяду характэрна складанае спалучэнне рэалістычных і фармальна-абстрактных форм, канцэптуальнасць — цыклы «ХХ стагоддзе», «Аварыя» (абодва 1988), «Пацукі» (1988—1989), «Фарысеі» (1989), «Грэшнікі» (1989—1990), «Святыя» (1990). «Мой сябра Феліні» (1992—1993), «Лэдзі», «Ню» (абодва 1990—1995), «Архідэі» (1995).

З’яўляўся блізкім сябрам беларускага дзеяча моды Сашы Варламава.

Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондзе БСХ, у пасольствах Беларусі ў Францыі, Вялікабрытаніі, мастацкім цэнтры «Жылбел», у дзяржаўных мастацкіх калекцыях «BWA», у гарадах Беласток і Пшэмысль (Польшча), у галерэі «C&M» (Варшава), галерэі «F.LLI Agostinelli» (Рым), а таксама ў прыватных калекцыях у Беларусі, Расіі, Германіі, Італіі, Францыі, Грэцыі, Ізраіля, Турцыі, Галандыі, Бельгіі, Швецыі, Чэхіі, Польшчы і ЗША.

У 2012 годзе ўзнагароджаны медалём Францыска Скарыны.

Памёр 8 лістапада 2016 года.

Выставы
-------

* 1988 г. — Міжнародны біянале малых формаў жывапісу — Торунь (Польшча)
* 1988 г. — Міжнародны пленэр — Белавежа (Польшча)
* 1989 г. — Міжнародны пленэр — Слонне (Польшча)
* 1989 г. — Міжнародная выстава мастацтва «Інтэрарт — 89» — Познань (Польшча)
* 2000 г. — Міжнародная выстава жывапісу, прысвечаная двухтысячагоддзю хрысціянства — Рым (Італія)

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Захарынскі Вячаслаў Адамавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 11. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Блог Саши Варламова. Женщина, одетая в цвет: диалоги Саши Варламова с Вячеславом Захаринским. Часть 1 Архівавана 5 сакавіка 2014. // lady.tut.by
* Блог Саши Варламова. Что есть грех в жизни и что есть грех в искусстве: диалоги с Вячеславом Захаринским. Часть 2 Архівавана 5 сакавіка 2014. // lady.tut.by
* Блог Саши Варламова. Смотреть на Бога внутри себя: диалоги с Вячеславом Захаринским. Часть 3 Архівавана 5 сакавіка 2014. // lady.tut.by
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Салаўёва.

**Галіна Фёдараўна Салаўёва** (26 лютага 1922, Іванцееўка, Маскоўская вобласць — 17 верасня 2001) — рускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1953).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1945 годзе Маскоўскі ўніверсітэт. У 1945—1950 і ў 1959—1980 гадах у Інстытуце археалогіі АН СССР. У 1950—1959 гадах інспектар Упраўлення музеяў і аховы помнікаў Міністэрства культуры РСФСР.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследавала больш за 150 курганоў на Гомельшчыне і Магілёўшчыне (1962—1970), замак рагачоўскіх князёў XII ст. (Збароў). Адкрыла славянскія пахавальныя помнікі VI—IX стст. (Вароніна, Дзям’янкі), язычніцкае свяцілішча Ходасавічы, выявіла «вогненныя кольцы» ў пахавальным абрадзе радзімічаў (вядомыя раней па летапісах). Удзельнічала ў дыскусіях пра ўплыў балцкага субстрату на культуру радзімічаў. Лічыць, што славяне з’явіліся ў верхнім Падняпроўі ў VI—VII стст. і што значнасць уплыву на іх балцкага субстрату перабольшаны.

Творы
-----

* Погребальные обряды // Древности железного века в междуречье Десны и Днепра. М.. 1962;
* Семилучевые височные кольца // Древняя Русь и славяне. М. 1978;
* О роли балтского субстрата в истории славянских племён Верхнего Поднепровья // СА. 1971. № 2.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Салаўёва Галіна Фёдараўна // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2: Л—Я. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0549-2.