**Тэджо** (кар. 태조, 太祖, *Taejo*) — першы кіраўнік адзінай Карэі, заснавальнік дынастыі Ван і дзяржавы Каро  (укр.) (бел. якая існавала на тэрыторыі Карэйскага паўвострава ў перыяд з X па XIV стагоддзе. Ван Гон кіраваў дзяржавай з 918 (канчаткова ўсталяваў уладу толькі ў 936) па 943 год. Імя і прозвішча — **Ван Гон** (кар. 왕건, 王建, *Wang Geon*), другое імя — **Якчхон**. Пасмяротны тытул — Сінсон тэван (кар. 신성대왕, 神聖大王, *Sinseong-Daewang*).

Кіраваў пад дэвізам праўлення  (руск.) (бел. Чхонсу.

Юнацтва
-------

Ван Гон нарадзіўся ў 877 годзе ва ўплывовай купецкай сям’і з горада Сандо (сёння Кэсон). Яго бацька, Ван Рун (кар.: 왕륭, 王隆), разбагацеў на гандлі з Кітаем. У той час Карэя была падзелена на тры дзяржавы  (руск.) (бел. якія вялі паміж сабой вайну за панаванне над усім паўвостравам. Многія мясцовыя лідары і бандыты аб’ядналіся супраць улады аслабелай дзяржавы Сіла. Паўстанец Кун’е  (руск.) (бел. які набіраў сілу, супрацьстаяў дзяржаве Сіла, узяўшы ў 895 годзе родны горад Ван Гона Сандо.

Прыход да ўлады
---------------

Ван Гон разам са сваім бацькам і іншымі ўплывовымі прадстаўнікамі багатых кланаў паступілі на службу да Кун’е. Ван Гон так добра праявіў сябе ў якасці воіна, што Кун’е прызначыў яго сваім генералам. У 900 годзе Ван Гон правёў паспяховы напад на Хупэкчэ  (укр.) (бел. у 903 годзе правёў супраць іх паспяховую марскую кампанію. У 913 годзе Ван Гон прызначаны кіраўніком дзяржавы Тхэбон  (руск.) (бел.. Тым часам Кун’е стаў называць сябе Будай, а з нязгоднымі ён жорстка распраўляўся; у тым ліку Кун’е загадаў пакараць смерцю сваю жонку і двух сваіх сыноў. Яго дзеянні выклікалі вялікую незадаволенасць у краіне.

Каранацыя, стварэнне дынастыі Каро
----------------------------------

У 918 годзе высокапастаўленыя военачальнікі Хон Ю  (кар.) (бел. Пэ Хён-гён  (кар.) (бел. Сін Сунгём  (англ.) (бел. і Пок Чыгём  (кар.) (бел. зладзілі змову з мэтай звяржэння ўлады Кун’е. У пошуках новага лідара дзяржавы военачальнікі звярнуліся да Ван Гона, які спачатку не быў гатовы стаць кіраўніком, але пазней генералы ўсё ж такі змаглі яго ўгаварыць стаць заснавальнікам новай дынастыі. Пасля таго як у 918 годзе Кун’е быў забіты, военачальнікі абвясцілі Ван Гона новым кіраўніком Карэі. Ван Гон пераназваў дзяржаву ў Каро  (укр.) (бел. даўшы пачатак дынастыі Каро. Пры Ван Гоне дзяржаўнай рэлігіяй Каро стаў будызм. Ван Гон працягваў барацьбу ў паўночнай Карэі і ў Маньчжурыі, складаючы саюзы з мясцовымі кланамі.

Аб’яднанне Карэі
----------------

У 927 годзе мяцежнік Кён Хвон  (англ.) (бел. захапіў сталіцу дзяржавы Сіла, Кёнджу  (руск.) (бел. забіўшы мясцовага кіраўніка і паставіўшы марыянеткавага манарха. Ван Гон, даведаўшыся пра планы паўстанцаў па захопе Каро, планаваў атаку кавалерыяй на Кён Хвона на яго шляху дадому, але пацярпеў паразу ў бітве, страціўшы высокапастаўленых военачальнікаў, у тым ліку Сін Сунгёма, які асабіста каранаваў Ван Гона. У 935 годзе апошні кароль Сіла, Кёнсун  (укр.) (бел. зразумеўшы, што вярнуць дзяржаву ў яго не выйдзе, звярнуўся за дапамогай да Ван Гона. Ван Гон з радасцю прыняў яго ў размяшчэнне, даўшы Кёнсуну тытул прынца, таксама прыняўшы дачку Кёнсуна ў якасці адной са сваіх жонак. Гэтыя падзеі выклікалі агіду да Кён Хвона. У тым жа годзе старэйшы сын Кён Хвона, Кён Сінгём  (англ.) (бел. збунтаваўся супраць свайго бацькі і зняволіў яго ў будысцкім храме. У 936 годзе Ван Гон пачаў апошнюю кампанію супраць Сінгёма. Сінгём спрабаваў супраціўляцца, але сутыкнуўся з праблемамі і ўнутранымі канфліктамі і здаўся Ван Гону. Упершыню за доўгі час Карэя была аб’яднаная пад уладай адзінага кіраўніка — дынастыі Каро, і застанецца адзінай аж да заканчэння Другой сусветнай вайны. Ван Гон кіраваў Карэяй да сваёй смерці ад хваробы ў 943 годзе.

Памяць
------

Аб’яднанне пазнейшых трох карэйскіх дзяржаў у 936 годзе было вельмі важным у гісторыі Карэі; Аб’яднанне Сіла ў 668 было выканана толькі паловай карэйскага народа, у выніку чаго поўнач Карэі належала супернікам Каро. Нягледзячы на мінулае, пасля аб’яднання Карэі пад уладай адзінага кіраўніка Ван Гона карэйцы прыйшлі да пагаднення жыць разам адзінай нацыяй у адзінай дзяржаве. Карэя заставалася адзінай на працягу тысячагоддзя, аж да падзелу дзяржавы на Паўночную і Паўднёвую Карэі ў 1948 годзе. Сучасныя карэйцы ўшаноўваюць памяць Ван Гона як аб’яднальніка нацыі, асабліва падчас цяперашняга канфлікту.

Зноскі
------

1. 1 2  Концевич 2010.
2. ↑  Концевич 2010, с. 641.

Літаратура
----------

* *Концевич Л. Р.  (руск.) (бел..* Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — ISBN 978-5-02-036350-2.


| ?Тхэджо (уладар Каро) — продкі |
| --- |
| 

Не зададзены ідэнтыфікатар сутнасці entityId (старонка не звязана з Вікіданымі)

 |