**Хасан Рухані** (12 лістапада 1948, Сархех) — іранскі дзяржаўны дзеяч, палітык і шыіцкі багаслоў, сёмы абраны прэзідэнт Ірана. Адзін з найстарэйшых палітыкаў Ірана, удзельнік ісламскай рэвалюцыі ў Іране 1979 года. Мучтахід. Акадэмік і дыпламат. З 1999 года з’яўляецца чальцом Рады старцаў. З 1989 года з’яўляецца чальцом Найвышэйшай рады нацыянальнай бяспекі. З 1991 года з’яўляецца чальцом Рады ўгоды. З 1992 года ўзначальвае Установу важных даследаванняў. Рухані займаў пасады старшыні Схода ісламскай рады чацвёртага і пятага склікання і сакратара Найвышэйшай рады нацыянальнай бяспекі з 1989 па 2005 год. Удзельнічаў у перамовах з краінамі захаду па пытаннях ядзернай зброі і ядзернай энергетыкі.

7 мая 2013 года Рухані пачаў выбарчую барацьбу за пасаду прэзідэнта Ірана. Ён казаў, што, калі будзе абраны на пасаду, то палепшыць адносіны з Захадам. На выбарах 15 чэрвеня 2013 года Рухані перамог на выбарах. 19 мая 2017 года перамог на новых прэзідэнцкіх выбарах: іранская грамадскасць аддала перавагу яго прагматычнаму, праеўрапейскаму курсу над праграмамі кандыдатаў-кансерватараў.

Рухані ведае (акрамя роднай персідскай мовы) англійскую, нямецкую, французскую, рускую і арабскую мовы.

Біяграфія
---------

Хасан Ферыдан Рухані нарадзіўся 12 лістапада 1948 года ў горадзе Саркех, каля Семнана. У 1960 годзе пачаў навучанне ў Семнанскім духоўным вучылішчы. У 1961 годзе з’ехаў у Кум, дзе навучаўся ў вучылішчы для святароў. Яго вучылі вядомыя аятолы. З 1969 года пачаў вучобу ў Тэгеранскім універсітэце, дзе вучыў заходняе права. Затым працягнуў сваю вучобу ў Каледонскім ВНУ ў Брытаніі, дзе атрымаў навуковыя ўзнагароды.

### Святарства

Стаўшы святаром, Рухані пачаў чытаць прамовы, скіраваныя супраць тагачаснай улады — шаха Рэзы Пехлеві. У 1965 годзе раз’язджаў па Іране са сваімі прамовамі. Шмат разоў арыштоўваўся. У лістападзе 1977 года выступіў на вечы ў Тэгеране, прысвечаным смерці Мастафы Хамейні — сына Хамейні.

З гэтага часу Рухані пераследаваўся спецслужбамі шаха. Махамат Бехешці і аятала Матахары параілі Рухані з’ехаць з Ірана. У Парыжы, куды ён накіраваўся, выступаў перад студэнтамі ВНУ, дзе навучаліся іранцы.

### Жыццё пасля 1979 года

Удзельнічаў у рэвалюцыі 1979 года. Займаў шмат пасад у гэтым годзе. З 1980 года з’яўляўся дэпутатам у меджлісе. За 20 гадоў дэпутацтва быў старшынёй меджліса (4 і 5 склікання). З 1980 па 1983 гады быў старшынёй Назіральнай рады Краёвага ісламскага радыё.

### Ірана-іракская вайна

Пад час Ірана-іракскай вайны Рухані займаў тылавыя пасады. З 1982 па 1988 гады быў дарадцам Вышэйшай рады абароны. З 1986 па 1988 гады займаў пасаду дарадцы Вышэйшай рады падтрымкі вайны. З 1985 па 1988 узначальваў вайсковую раду Хатаманбія. З 1986 па 1991 узначальваў іранскае лётнае войска. З 1988 па 1989 гады быў намеснікам галоўнакамандуючага. Быў узнагароджаны медалямі Фатх (перамога) і Наср.

### Пасля вайны

Рухані быў прызначаны на пасаду міністра бяспекі і разведкі ў 1989 годзе. З 1989 да 2005 года быў сакратаром Вышэйшай народнай рады бяспекі. Быў упаўнаважаным па пытаннях бяспекі ў прэзідэнтаў Алі Хашэмі і Махамеда Хатамі з 1989 па 1997 і з 2000 па 2005 адпаведна.

З 1991 года ўваходзіў у склад Савета мэтазгоднасці. Гэтую пасаду займаў да таго, як стаў прэзідэнтам. У 1999 годзе асудзіў хваляванні падчас выбараў прэзідэнта краіны. Быў абраны 18 лютага 2000 года ў склад Савета экспертаў ад астана Семнан. З 2006 года быў абраны ў Савет экспертаў ад астана Тэгеран.

Рухані займаецца навуковай дзейнасцю. Удзельнічае ў друку навуковых часопісаў на персідскай і англійскай мовах — *Рахборт*, *Іранскі аглядальнік замежных адносін* і *Замежныя адносіны*.

15 чэрвеня 2013 года быў абраны Прэзідэнтам Ірана, набраўшы 18 мільёнаў 613 тысяч 329 галасоў. У жніўні 2013 года прызначыў першым віцэ-прэзідэнтам Эсхака Джахангіры.

### Галерэя

* Прыхільнікі Рухані святкуюць перамогу на выбарах 2013 года ў ТэгеранеПрыхільнікі Рухані святкуюць перамогу на выбарах 2013 года ў Тэгеране
* Хасан Ферыдан Рухані — падлетакХасан Ферыдан Рухані — падлетак
* Перамовы Ірана з замежнымі палітыкамі па пытанні ядзернай зброі, 21 кастрычніка 2003 годаПерамовы Ірана з замежнымі палітыкамі па пытанні ядзернай зброі, 21 кастрычніка 2003 года
* Рухані наведаў палявы шпіталь пасля землятрусу 2003 годаРухані наведаў палявы шпіталь пасля землятрусу 2003 года

Зноскі
------

1. ↑  Hassan Rouhani // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Hassan Rohani // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑  geni.com — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214'></a>
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
5. ↑  Members of Assembly of Experts **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Assembly of Experts. Архівавана з першакрыніцы 26 мая 2013. Праверана 22 красавіка 2013.
6. ↑  Hassan Rouhani appointed as the Supreme Leader's representative to the SNSC **(нявызн.)**.  The Office of the Supreme Leader (13 лістапада 1989).
7. ↑  Hassan Rouhani's Resume **(нявызн.)**.  CSR (11 красавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 26 мая 2013. Праверана 16 чэрвеня 2013.
8. ↑
9. ↑  Хасан Рухані быў абраны сёмым прэзідэнтам Ірана (руск.) Архівавана 24 снежня 2013.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Хасан Рухані ў Вікіцытатніку |
| commons: | Хасан Рухані на Вікісховішчы |



| Прэзідэнты Ірана |
| --- |
| 
* Абальхасан Банісадр
* Махамед Алі Раджаі
* Алі Хаменеі
* Алі Акбар Хашэмі Рафсанджані
* Махамед Хатамі
* Махмуд Ахмадзінежад
* Хасан Рухані
* Ібрагім Раісі

 |


| ?Хасан Рухані — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Хасан Рухані |  | Haj Asdollah Fereydoon Rohani[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X (англ.) |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1459181431534 · BNF: 17014780q · GND: 1035777037 · GTAA: 236263 · ISNI: 0000000036167989 · LCCN: n2007031479 · NLP: a0000002736979 · NTA: 374637547 · SUDOC: 172542081 · VIAF: 53599715 |

 |