**Дэрна** (араб. درنة‎‎) — горад у Лівіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпалітэта Дэрна. Размешчаны на ўзбярэжжы Міжземнага мора, у гістарычнай вобласці Кірэнаіка.

Дынаміка насельніцтва
---------------------

Насельніцтва горада, лівійскія арабы, хутка павялічваецца за кошт высокага натуральнага прыросту. Да пачатку 1970-х гадоў тут пражывалі таксама італьянцы.

* 24 400 чал. (1967 г.)
* 62 000 чал. (1984 г.)
* 79 000 чал. (2005 г.)

Геаграфія
---------

Горад размешчаны на ўзвышаным беразе Міжземнага мора на вышыні каля 26-27 м за 252 км на ўсход ад горада Бенгазі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам мухафазы Дэрна. Здаўна з’яўляўся портам на Міжземным моры. У 1493 годзе істотна павялічыўся пасля прыбыцця сюды бежанцаў-мусульман з Іспаніі. У цяперашні час гэта буйны гандлёвы цэнтр па зборы і продажы цытрусавых і іншай садавіны. Прамысловасць прадстаўлена вытворчасцямі цэменту, мукі, мыла і інш. Сярод мясцовых рамёстваў вылучаецца мастацкая металаапрацоўка, маецца і прыбярэжная курортная зона.

Гісторыя
--------

У сярэднявечча Дэрну аблюбавалі мусульманскія піраты і рабагандляры (гл. Варварскі бераг), якія рабавалі еўрапейскія караблі да пачатку XIX стагоддзя. У красавіку 1805 года войска ЗША захапілі асманскую Дэрну падчас Першай берберыйскай вайны. У 1912—1943 гадах горад кіраваўся Італіяй (Гл. Італьянская Лівія). Пасля 1951 г. у складзе Каралеўства Лівія, з 1969 года — Лівійскай Рэспублікі, з 1977 па 2011 гады — Лівійскай Джамахірыі, а пасля гэтага — у сучаснай Лівіі.

У канца кастрычніка 2014 года горад захоплены тэрарыстамі групоўкі Ісламская дзяржава (ІДІЛ) у колькасці прыблізна 800 чалавек.

11 чэрвеня 2015 года з’явіліся паведамленні, што тры лідара баевікоў, звязаных з «Аль-Каідай», былі забітыя ў сутыкненнях з прыхільнікамі ІД у Дэрне, таксама было забіта каля 16 прыхільнікаў ІД, у тым ліку лідар баявікоў з Лівіі і дзесяць замежнікаў. Прычынай сутыкненняў стала «розная ідэалогія».

У 2016 годзе горад быў адбіты ў тэрарыстычнай арганізацыі ІДІЛ і перашоў пад кантролем Савета Шуры маджахедаў Дэрны, у якую ўваходзілі групоўкі, звязаныя з «Аль-Каідай».

7 мая 2018 года, пасля адпрэчанага ультыматуму аб здачы, генерал Халіфа Хафтар загадаў штурмаваць горад. Пачаліся баі. 11 лютага 2019 горад быў цалкам вызвалены ад баевікоў.

13 верасня 2023 года дажджы, выкліканыя штормам «Даніэль», прывялі да паводкі ў горадзе. Было прарвана дзве дамбы, значная частка Дэрны змыта ў мора. Колькасць ахвяр склала да некалькіх тысяч чалавек.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Distance between Benghazi and Derna
3. ↑  Дерна // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
4. ↑  ИГИЛ вплотную подходит к Европе: Ливия может втянуть в войну полмира **(нявызн.)** (23 лютага 2015). Праверана 8 красавіка 2019.
5. ↑  В Ливии в столкновении ИГ и сторонников «Аль-Каиды» убито 20 боевиков **(нявызн.)** (11 чэрвеня 2015). Праверана 8 красавіка 2019.
6. ↑  Война в Ливии: Генерал Хафтар объявил штурм Дерны
7. ↑  В Ливии силы Хафтара уничтожили склады оружия боевиков **(нявызн.)** (3 чэрвеня 2018). Праверана 8 красавіка 2019.
8. ↑  Haftar's forces say seized Libya's Derna as they mutilate opponents' dead bodies | The Libya Observer (англ.)(недаступная спасылка). *www.libyaobserver.ly*. Архівавана з першакрыніцы 14 лютага 2019. Праверана 13 лютага 2019.
9. ↑  ВИДЕО : Наводнение в Ливии: Дерна – зона катастрофы (руск.). *euronews* (13 верасня 2023). Праверана 13 верасня 2023.
10. ↑  Из-за наводнения в Ливии погибли тысячи человек. Разрушена четверть города Дерна Фотографии (руск.). *Meduza*. Праверана 13 верасня 2023.
11. ↑  In pictures: Libya's Derna counts its dead after catastrophic floods (англ.). *France 24* (13 верасня 2023). Праверана 13 верасня 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n94008044 · VIAF: 158427436 |