**Фелікс Мендэльсон** (ням.: Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy; Якаб Людвіг Фелікс Мендэльсон-Бартольдзі, 3 лютага 1809, Гамбург — 4 лістапада 1847, Лейпцыг) — нямецкі кампазітар яўрэйскага паходжання, піяніст, арганіст, дырыжор, музычна-грамадскі дзеяч, аўтар вядомага вясельнага маршу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 3 лютага 1809 г. у Гамбургу ў сям'і банкіра Абрагама Мендэльсона, які разам з жонкай Ліей прынялі хрысціянства, і іх дзеці былі ахрышчаны пад прозвішчам Мендэльсон-Бартольдзі. Дзед Фелікса Мендэльсона — Мазес Мендэльсон быў прызнаным у Германіі філосафам.

У 1812 Мендэльсон пераязджае з сям'ёй у Берлін, дзе з 1817 пачынае займацца музыкай з К. Цэльтэрам, а ў 1821 знаёміцца з Гётэ. На фарміраванне эстэтычных поглядаў Мендэльсона значна паўплывалі зносіны з выбітнымі прадстаўнікамі навуковай і мастацкай думкі (В. Гумбальт, Г. Гейнэ, Э. Т. А. Гофман, К. М. Вебэр, Н. Паганіні); вялікую ролю адыграў шматгадовы кантакт з І. В. Гётэ, які прывіў Мендэльсону сімпатыі да класічнага мастацтва, а таксама курс лекцый Г. Гегеля па эстэтыцы, які быў праслуханага Мендэльсонам у Берлінскім універсітэце.

Стварэнне ўверцюры да камедыі У. Шэкспіра «Сон у летнюю ноч» (1826) — сведчанне ранняй творчай сталасці Мендэльсона. Значнай падзеяй у музычным жыцці таго часу было выкананне пад кіраўніцтвам Мендэльсона пасля шматгадовага забыцця «Страсці па Матфею» Баха (1829). Адначасова Мендэльсон атрымаў славу кампазітара, піяніста, скрыпача. У 1829-32 Мендэльсон падарожнічаў па Еўропе, дарожныя ўражанні адбіліся ў «Італьянскай», «Шатландскай» сімфоніі і іншых творах.

У 1833 Мендэльсон кіраваў Ніжнерэйнскімі музычнымі фестывалямі, у 1833-35 музік-дырэктар у Дзюсельдорфе (пад кіраўніцтвам Мендэльсона ўпершыню выкананы многія творы Г. Ф. Гендэля, Баха, В. А. Моцарта, Л. Бетховена). З 1835 дырыжор і кіраўнік аркестра Гевандхаўза ў Лейпцыгу, які атрымаў дзякуючы Мендэльсону сусветную вядомасць. У 1843 па ініцыятыве Мендэльсона адкрылася Лейпцыгская кансерваторыя.

Творчасць
---------

Мендэльсон — выдатны прадстаўнік нямецкага рамантызму, цесна звязаны з класічнымі традыцыямі (эстэтычная пазіцыя Мендэльсона — заснавальніка Лейпцыгскай школы — адрознівалася арыентацыяй на класічныя ўзоры), аднак Мендэльсон шукаў новыя тыпы выразнасці. Музыка Мендэльсона адрозніваецца імкненнем да яснасці і ураўнаважана, ёй уласцівыя элегічнасць тону, апора на бытавыя формы музіцыравання і інтанацыі нямецкай народнай песні («Песні без слоў» для фартэпіяна і інш). Спецыфічная для Мендэльсона вобразная сфера — элегантная фантастычная скерцознасць (уверцюра з музыкі да п'есы «Сон у летнюю ноч» і інш.) Выканальніцкі стыль Мендэльсона-піяніста, праціўніка павярхоўнай віртуознасці, паўплываў на яго інструментальную музыку (канцэрты, ансамблі і інш). Адзін са стваральнікаў рамантычнага сімфанізма, Мендэльсон узбагаціў яго жанрам праграмнай канцэртнай уверцюры («Марская цішыня і шчаслівае плаванне», 1832, і інш).

Зноскі
------

1. 1 2  Felix Mendelssohn-Bartholdy<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Felix Mendelssohn // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
4. 1 2  Biographisches Lexikon der Münzmeister und Wardeine, Stempelschneider und Medailleure Праверана 2 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111446884'></a>

Спасылкі
--------

* Ф.Мендэльсон на сайті А.Чубріка (руск.)
* Энцыклапедыя Кругосвєт (руск.)
* Ф.Мендэльсон на сайті Gromko.ru Архівавана 14 жніўня 2007. (руск.)
* Felix Mendelssohn House and Foundation, Leipzig Архівавана 14 верасня 2007. (англ.)
* Felix Mendelssohn on Carolina Classical site Архівавана 5 снежня 2006. (англ.)
* Mendelssohn's Scores Архівавана 8 мая 2008. (англ.)
* Фелікс Мендэльсон: Ноты твораў на *International Music Score Library Project*
* Міжнароднае мендэльсонаўскае таварыства Архівавана 27 сакавіка 2008.
* Сайт, прысвечаны Феліксу і Фані Мендэльсонам
* Артыкул — Моцарт XIX стагоддзі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Last.fm · Musopen · Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · КиноПоиск · MusicBrainz · Project Gutenberg · Project Gutenberg · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Dictionary of Music and Musicians · Notable Names Database · Universalis · Оксфардскі біяграфічны · Швейцарскі гістарычны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11027485 · BIBSYS: 90094793 · BNC: a10447921 · BNE: XX1026896 · BNF: 13984603f · CiNii: DA0314640X · CONOR: 6935395 · GND: 118580779 · GTAA: 131769 · ICCU: CFIV025596 · ISNI: 0000 0001 2118 1195 · LCCN: n79139515 · LNB: 000037232 · NDL: 00471518 · NKC: jn19990005595 · NLA: 36591008 · NLG: 71710 · NLR: 000142241 · NLP: A11809929 · NSK: 000101482 · NTA: 06872134X · NUKAT: n97036086 · PTBNP: 93977 · LIBRIS: 194985 · SUDOC: 027329453 · VIAF: 2665666 · ULAN: 500088371 |

 |