**Герме́с Трысмегі́ст** ці **Мерку́рый Трысмегіст**, **Гермес тройчы найвялікшы** (грэч. Hermēs Trismegistós) — легендарны пісьменнік, заканадаўца, якому прыпісвалася аўтарства шэрагу твораў, нібыта запісаных з вуснаў самога бога Гермеса, аўтар тэасофскага вучэння, выкладзенага ў некалькіх кнігах грэка-егіпецкага паходжання, напісаных пад гэтым імем. Імя Г. Т. узята ад грэчаскага бога Гермеса (лац. Меркурыя, адпаведніка егіпецкага Тота), псіхапомпа і апякуна таемных ведаў, але ў герметычных кнігах Г. Т. не бог, а мудры чалавек, які атрымаў вучэнне ад бога. Ф. Скарына дзейнасць Г. Т. адносіць да невядомых часоў гісторыі Егіпта.

Вучэнне Г. Т. выкладзенае ў г.зв. герметычных кнігах, злучае ідэі егіпецкага палітэізму, іўдзейска-хрысціянскага манатэізму і грэчаскага філасофскага ідэалізму. У вучэнні пра чалавека перакрыжоўваюцца біблейская канцэпцыя пра чалавека — вобраз Божы і Бога — госпада ўсіх стварэнняў з егіпецка-гнастычнымі ўяўленнямі пра падшага бога-андрагіна. Мэта чалавека — злучыцца з Богам праз дасягненне дасканалае веды. Пад ведамі разумецца не дыскурсіўнае пазнанне (яно рэзка асуджаецца), а засяроджанае спасціжэнне ўсеагульнае ісціны пры адмове ад думак і жаданняў.

Вучэнне Г. Т. пра ідалаў і асобу валадара ўяўляе цікавасць сваім егіпецкім характарам. Паводле яго, найвышэйшы Бог стварае багоў а нябёсах, гэтаксама чалавек мае ўладу ствараць багоў у храмах, забяспечваючы там умовы для цудатворных і прароцкіх праяваў блізкіх да нас боскіх моцаў. Цар ёсць жывая праява найвышэйшага Бога, апошні сярод багоў, першы сярод людзей. На нябёсах жывуць багі, над якімі валадарыць Творца сусвету, у эфіры змяшчаюцца зоркі, якімі кіруе Сонца, у паветры жывуць душы і дэманы пад уладаю Месяца, на зямлі жывуць людзі пад уладай цара. Царскія душы боскія па прыродзе, валадары робяцца жорсткімі і несправядлівымі толькі пад уплывам злых дэманаў.

Алхімікі Сярэднявечча прыпісвалі Г. Т. аўтарства «Смарагдавай табліцы» — урыўку цьмянага зместу і невядомага паходжання, які лічыцца асновай алхімічнага вучэння — і па імю Г. Т. узялі для алхіміі назву «герметычная філасофія». Трысмегісту прыпісвалася таямнічая здольнасць шчыльна закаркоўваць сасуды (адсюль герметызацыя).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 140. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11060972 · BIBSYS: 5027383, 13022185 · BNE: XX848637 · BNF: 12057248q · CiNii: DA04710449 · CONOR: 5813603, 94620515 · GND: 119068982 · ICCU: CFIV051195 · ISNI: 0000 0000 8102 7627, 0000 0004 8789 6208 · LCCN: n80133312 · LNB: 000215883 · NKC: xx0021493 · NLA: 35189746 · NLG: 45445 · NSK: 000114942 · NTA: 069895333 · PTBNP: 73144, 323756 · LIBRIS: 190571 · SUDOC: 245079416 · VIAF: 24571510, 65145970325532252490, 3267160668324503560001, 822144647705342525212, 82154381046430292063, 26151776784718011759 |

 |