Падраздзяленне Рэйхсвера на парадзе
**Рэ́йхсвер** (ням.: Reichswehr, ад *Reich* (дзяржава, імперыя) і *Wehr* (абарона)) — узброеныя сілы Германіі ў 1919—1935, абмежаваныя па складзе і колькасці ўмовамі Версальскага мірнага дагавора 1919 года.

Вербаваліся па найму (115 тыс. чалавек і абмежаваная колькасць караблёў).

У сакавіку 1935 года Германія абвясціла пра фарміраванне новых узброеных сіл — вермахта, на якія не павінны былі распаўсюджвацца абмежаванні, накладзеныя на рэйхсвер.

Структура
---------

Салдаты рэйхсвера ў характэрных «кайзераўскіх» бесказырках, абед на палявых вучэннях. 1932
Салдаты рэйхсвера ўдзельнічаюць у прыгнечанні вулічных хваляванняў у Саксоніі, кастрычнік 1923 г.
Па законе аб абароне краіны, які быў прыняты Рэйхстагам 23 сакавіка 1921 года, германскія ўзброеныя сілы (Reichswehr) падраздзяляліся на сухапутную армію (Reichsheer) і ваенна-марскі флот (Reichsmarine).

У законе паказваліся колькасць і склад рэйхсвера ў строгай адпаведнасці з артыкуламі Версальскага дагавора, які абмяжоўваў склад германскіх узброеных сіл 100-тысячнай сухапутнай арміяй і малалікім ваенна-марскім флотам (усеагульная вайсковая павіннасць адмянялася). Германіі было забаронена мець Генеральны штаб, ваенную авіяцыю, падводныя лодкі, буйныя баявыя караблі, танкі, зенітную і цяжкую артылерыю, а таксама хімічную зброю.

Міністру рэйхсвера фармальна былі падпарадкаваны начальнік упраўлення сухапутных войскаў (chef der heeresleitung) і начальнік упраўлення ваенна-марскіх сіл (chef der marineleitung). Аднак у сувязі з тым, што міністр рэйхсвера не павінен быў з’яўляцца ваеннай асобай, ён абмяжоўваўся ў сваёй дзейнасці толькі выкананнем сваіх міністэрскіх абавязкаў. Непасрэдна міністру рэйхсвера падпарадкоўваліся ад’ютантура, аддзел контрразведкі, юрыдычны і фінансавы аддзелы.

На практыцы вышэйшай ваеннай уладай камандуючых у адносінах да сваіх відаў узброеных сіл карысталіся начальнік упраўлення сухапутных войскаў і начальнік упраўлення ваенна-марскіх сіл. У пытаннях падрыхтоўкі да вайны і выкарыстання ваенных сіл яны атрымлівалі ўказанні непасрэдна ад прэзідэнта рэспублікі, асабістымі кансультантамі якога па гэтых пытаннях яны з’яўляліся.

Упраўленне сухапутных войскаў (Heeresleitung) складалася з пяці ўпраўленняў:

* вайсковага ўпраўлення (Truppenamt) — фактычна гэта быў замаскіраваны Генеральны штаб;
* упраўленне кадрамі (Heerespersonalamt);
* гаспадарчага ўпраўлення (Inspekteure);
* упраўленне ўзбраенняў (Heereswaffenamt);
* адміністрацыйнага ўпраўлення (Heeresverwaltungsamt).

Воінскія фарміраванні
---------------------

Рэйхсвер складаўся з 7 агульных (Allgemeine Divisionen) і 3 кавалерыйскіх дывізій (Kavallerie-Division). Кожная з агульных дывізій складалася з 3-х пяхотных (Infanterie-Regiment) і 1 артылерыйскага палка (Artillerie-Regiment), а таксама з разведвальнага батальёна (Nachrichten-Abteilung), транспартнага батальёна (Fahr-Abteilung), інжынернага батальёна (Pionier-Bataillon), аўтамабільнага батальёна (Kraftfahr-Abteilung), санітарнага батальёна (Sanitäts-Abteilung). Кожны артылерыйскі полк складаўся з 3 батальёнаў (Bataillon), 1 навучальнага батальёна (Ausbildungs-Bataillon) і мінамётнай роты, кожны з батальёнаў складаўся з 4 рот. Кожны з артылерыйскіх палкоў складаўся з 3 дывізіёнаў (Abteilung) і вучэбнай батарэі (Ausbildungs-Batterie), кожны з дывізіёнаў з 3 батарэй (Batterie). Кожная з 3 кавалерыйскіх дывізій складалася з 6 рэйтарскіх палкоў (Reiter-Regiment), кожны кавалерыйскі полк з 6 эскадронаў (Eskadron) (5-ы эскадрон — навучальны (Ausbildungs-Eskadron)).

Баварыя выстаўляла 1 пяхотную дывізію, Саксонія 2 пяхотных палка, Бадэн і Вюртэмберг па 1 пяхотнаму палку, Гесэн 2 пяхотных батальёна, Цюрынгія, Браўншвайг, Ольдэнбург, Анхальт, Ліпе, Брэмен і Любек па 1 пяхотнаму батальёну, Шаумбург-Ліпе — 1 роту, астатнія фарміраванні пастаўляліся Прусіяй (8 цэлых пяхотных палкоў, 9 батальёнаў ў рамках змешаных пяхотных палкоў, 3 роты ў рамках аднаго з змешаных пяхотных батальёнаў). Кожны з кавалерыйскіх палкоў складаўся з 6 эскадронаў. З 18 кавалерыйскіх палкоў 14 выстаўляла Прусія, 1 — Баварыя, 1 — Саксонія, 3 эскадроны — Мекленбург і Вюртэмберг, 2 эскадроны — Бадэн. З 7 артылерыйскіх палкоў 4 выстаўляла Прусія, Баварыя — 1, Бадэн і Вюртэмберг — па 1 дывізіёне.

Кіраўнікі
---------

### Міністры рэйхсвера

* Густаў Носке (1919—1920)
* Ота Геслер (1920—1928)
* Вільгельм Гронер (1928—1932)
* Курт фон Шлейхер (1932—1933)
* Вернер фон Бломберг (1933—1935)

### Начальнікі ўпраўлення сухапутных войскаў

* Ханс фон Зект (1920—1926)
* Курт фон Шлейхер (1926—1929)
* Курт фон Хамерштайн-Эквард (1930—1934)
* Вернер фон Фрыч (1934—1935)

### Начальнікі вайсковага ўпраўлення

* Ханс фон Зект (1919—1920)
* Аўгуст Вільгельм Хее (1920—1923)
* Ота Хасэ (1923—1925)
* Георг Ветзель (1925—1926)
* Вернер фон Бломберг (1927—1929)
* Курт фон Хамерштайн-Эквард (1929—1930)
* Вільгельм Адам (1930—1933)
* Людвіг Бек (1933—1935)

Гл. таксама
-----------

* Германская імперская армія
* Чорны рэйхсвер

Зноскі
------

1. 1 2  *Pipes J.* Reichswehr - The Armed Forces 1918-1935 // feldgrau.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24044985'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24044986'></a>

Літаратура
----------

* *Корум Дж. С.*. «Карані бліцкрыгу»: Ганс фон Зект і германская ваенная рэформа **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Сайт «Ваенная літаратура» (militera.lib.ru) (26 ліпеня 2007). Архівавана з першакрыніцы 7 лістапада 2011. Праверана 5 лістапада 2009.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Рэйхсвер**

| ⛭Арміі Германіі з 1871 года |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 
РэйхсхеерІмперская армія1871—1919
 | 
РэйхсверІмперская абарона1919—1935
 | 
ВермахтУзброеныя сілы1935—1945
 | 
Нацыянале ФольксармееНацыянальная народная армія1956—1990
 | 
БундэсверФедэратыўная абароназ 1955
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Ларуса · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 5031652-7 · LCCN: no2010013602 · VIAF: 144652634 |