recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карлсан (значэнні).

**Альберціна Карлсан** (швед. Albertina Carlsson, 12 чэрвеня 1848, Стакгольм — 25 снежня 1930, Стакгольм) — шведскі заолаг. Займалася пераважна марфалогіяй пазваночных.

Біяграфія
---------

Альберціна Карлсан нарадзілася 12 чэрвеня 1848 года ў Стакгольме, у сям’і краўца Андэрса Петэра Карслсана і яго жонкі Ганны-Марыі, народжанай Ёнсан. Вучылася ў парафіяльнай пачатковай школе, а затым наведвала каледж для жанчын-настаўнікаў у Стакгольме. Скончыўшы навучанне ў 1868 годзе, яна затым на працягу трыццаці сямі гадоў працавала настаўніцай у стакгольмскіх школах для дзяўчынак.

Пад уплывам аднаго з выкладчыкаў Заалагічнага інстытута, Вільгельма Лехэ (Wilhelm Leche), Альберціна пачала цікавіцца біялогіяй. Не маючы дыплома і не займаючы ніякай афіцыйнай пасады, яна стала супрацоўнікам у першым навуковай установе пры Стакгольмскім універсітэце — Інстытуце заатаміі. На працягу сарака гадоў Альберціна, пад кіраўніцтвам Лехэ, праводзіла сістэматычныя даследаванні узораў, якія ўтрымліваліся ў калекцыях інстытута (у прыватнасці, выкапняў). У 1884 годзе яе першая самастойная праца, даследаванне па анатоміі вадаплаўных птушак, была апублікавана ў якасці дадатку да выдання Шведскай каралеўскай акадэміі навук. У наступным годзе яна атрымала за яе прэмію Акадэміі навук.

Асноўным інтарэсам Карлсан была марфалогія драпежнікаў і насякомаедных Паўднёва-Усходняй Азіі і Аўстраліі. Яна таксама займалася эмбрыялогіяй, філагенетыкай і сістэматыкай і апублікавала агулам каля 25 работ, улічваючы некалькі манаграфій. У 1927 годзе яна стала ганаровым доктарам Стакгольмскага ўніверсітэта.

Альберціна Карлсан захавала цікавасць да навукі да сталага ўзросту і нярэдка выступала па радыё, заклікаючы грамадскасць падтрымаць дзейнасць Заалагічнага інстытута. Яна памерла 25 снежня 1930 года ў Стакгольме.

Зноскі
------

1. ↑  Albertina Carlsson — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. 1 2 3 4 5  Albertina Maria Carlsson 1848-06-12 — 1930-12-25 Lärare, zoolog Праверана 19 снежня 2020.
3. ↑  LIBRIS — 2013. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Шведскі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1261938658 · LIBRIS: 310733 · VIAF: 9833199 |
**Се́нненская пушча** — лясны масіў у Сенненскім раёне, на паўночны ўсход ад г. Сянно, на тэрыторыі Багушэўскага лясгаса. Плошча складае каля 1,7 тыс. га.

Рэльеф хвалісты з градава-ўзгорыстымі і ярыста-лагчыннымі формамі. Глебы дзярнова-падзолістыя сугліністыя на сярэдніх і цяжкіх водна-ледавіковых суглінках. На поўначы пушчы возера Сянно. Карэнныя яловыя лясы на 70 % змяніліся вытворнымі драбналістымі і займаюць толькі 15,3 % плошчы. Пераважаюць вытворныя асінавыя, бярозавыя, шэраальховыя лясы кіслічнага і сніткавага тыпаў, чорнаалешнікі крапіўныя і вятроўнікавыя. Ландшафт прыдатны для турызму і адпачынку.

Літаратура
----------

* *Дз. С. Голад.* Сенненская пушча // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
54°51′30″ пн. ш. 29°09′56″ у. д.HGЯO

**Чашніцкі замак** — колішняе абарончае збудаванне 16 ст. у мястэчку Чашнікі Вялікага княства Літоўскага (цяпер горад ў Віцебскай вобласці), на правым беразе ракі Улы.

Пабудаваны рускімі з дрэва, падчас акупацыі Полаччыны ў час Лівонскай вайны (1558—1583), у 1567 паводле загаду Івана IV пасля бітвы на Уле (1564). Спалены ў 1708 годзе. Пазней на месцы замка пабудаваны дамініканскі касцёл і кляштар, які ўзарвалі пасля 2-й сусветнай вайны і канечна знеслі ў канцы 1960-х. Цяпер на месцы замка знаходзіцца будынак гімназіі № 1 (колішняй СШ № 2), пабудаваны ў 1970 годзе.

Літаратура
----------

* Брэжго, Б. Замкі Віцебшчыны. — Вільня: Друкарня Я. Левіна, 1933. — 38 с.: іл.
**Талінская мітраполія** — епархія аўтаномнай Эстонскай апостальскай праваслаўнай царквы ў юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхату з цэнтрам у горадзе Таліне ў Эстоніі.

Гісторыя
--------

Была заснавана на падставе Томаса Патрыярха Мялеція IV ад 7 ліпеня 1923 года. У верасні 1924 года мітраполія была падзелена на дзве епархіі — Талінскую і Нарвскую.

Талінская мітраполія Канстанцінопальскага патрыярхату была адноўлена 22 лютага 1994 года пастановай Сінода Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы.

Благачынні (Дабрачынні)
-----------------------

* Талінскае благачынне
* Цэнтральнае благачынне
* Паўднёвае благачынне
* Заходняе благачынне

Зноскі
------

1. ↑  V. ОБРАЗОВАНИЕ АВТОНОМНОЙ ПРАВОСЛАВНОЙ ЦЕРКВИ В ЭСТОНИИ Архівавана 13 снежня 2019.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Страница Таллинской митрополии (эст.)
*Гэты артыкул аб філасофскім і філалагічным тэрміне «нонсэнс». Аб біялагічным тэрміне гл. Нонсэнс, біялогія.*
**Нонсэнс** (англ.: nonsense, лац.: non — няма і лац.: sensus — сэнс) — выказванне (радзей — дзеянне), пазбаўленае сэнсу або самаадсутнасць сэнсу, бяссэнсіца. Разнавіднасць алагізму або лагічнай памылкі. Тэрмін «нонсэнс» вельмі блізкі па сэнсу да тэрміна абсурд (недарэчнасць, нязгоднасць).

Паколькі лагічна бессэнсоўныя выказванні (напрыклад, самасупярэчнасць або іншая лагічная памылка) робяць вызначаны эстэтычны эфект, нонсэнс выкарыстоўваецца ў мастацтве (напрыклад, ён з'яўляецца асновай рытарычнай фігуры аксюмарана). У англійскай літаратуры існуе цэлы мастацкі кірунак, які эксплуатуе гэта прыём — літаратура нонсэнсу. Да яе належалі Эдвард Лір і Льюіс Кэрал. Да твораў першага адносяць «Кнігу нонсэнсу» (1846), якая ўтрымлівае лімерыкі.

У сучаснай філасофіі (у постмадэрнісцкім яе варыянце) тэрмін пераасэнсоўваецца: нонсэнс з'яўляецца поўнай адсутнасцю назаўжды зададзенага сэнсу. Менавіта таму ён з'яўляецца ўмовай магчымасці сэмантычнага руху як такога (гэта значыць стварэнні сэнсу).

Гл. таксама
-----------

* Генератар тэксту

Літаратура
----------

* Дж. Колоннезе. Нонсенс как форма комизма Архівавана 17 чэрвеня 2008. // Логический анализ языка. Языковые механизмы комизма. М.: Изд-во «Индрик», 2007, с. 254—262.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119809945 · GND: 4390611-4 · LCCN: sh85082694 · Microsoft: 62923972 |
**Чашніцкі раённы гістарычны музей** — музей у Чашніках. Пастанова бюро ЦК КПБ аб адкрыцці гістарычнага музея ў Чашніках прынята 15 жніўня 1987 г. Пад музей было выдзелена адно са старажытных памяшканняў — дом купца Гурэвіча, пабудаваны ў пачатку XX ст.

Адкрыццё экспазіцыі музея адбылося ў сакавіку 1991 года.

Экспазіцыя
----------

Памяшканне музея падзяляецца на 6 залаў (ад старажытных часоў да нашых дзён).

У музеі распрацавана каля 50 тэм урокаў-экскурсій і тэматычных экскурсій. Сярод іх «З сівой мінуўшчыны Чашніччыны», «Старажытныя крывіцкія княствы Лукомскае і Чарэйскае», «Мястэчка Чашнікі і яго гістарычнае мінулае», «Археалагічныя помнікі на тэрыторыі Чашніччыны», «Нашы славутыя землякі» і інш. Распрацаваны і праводзяцца пешаходныя экскурсіі па г. Чашнікі: «Бярэзінская водная сістэма», «Радзіма старэйшага беларускага пісьменніка Янкі Журбы», «Спаса-Праабражэнская царква — помнік архітэктуры позняга класіцызму», «Абразы царквы» і інш. Цесная сувязь існуе паміж музеем і школамі.

Літаратура
----------

* Музей у Чашніках // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Чашніцкага раёна / рэдкал. М. Ц. Дробыш [і інш.]. — Мн. 1997. — С. 469—471.
* Чашніцкі гістарычны музей // Музеі Беларусі : інфармацыя аб музеях сістэмы Міністэрства культуры РБ / склад. А. Б. Сташкевіч. — Мн. 2001. — С. 142—143.
* Чашніцкі гістарычны музей // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2003. — Т. 6. Кн. 2. — С. 166.
**Нонканфармізм** (ад лац. *non* — не і *conformis* — падобны, адпаведны) — 1) гатоўнасць, нягледзячы на ніякія абставіны, дзейнічаць насуперак меркаванню і пазіцыі пераважнай большасці супольнасці, гатоўнасць адстойваць строга супрацьлеглы супольнасці погляд; 2) здольнасць чалавека супраціўляцца ціску групы, думаць і рабіць па-свойму; 3) адмаўленне існага становішча рэчаў у грамадстве, сацыяльна-палітычны пратэст.

*Нонканфармізм* звычайна разглядаецца ў звязцы з канфармізмам, як супрацьлеглая мадэль паводзінаў індывіда ў групе.

У шырокім сэнсе нонканфармізм — гэта актыўнае непрыяцце агульнапрынятых нормаў, каштоўнасцяў, правілаў, законаў. Таму часта нонканфармізм таясаміцца з негатывізмам і разглядаецца не столькі як антонім паняццю канфармізм, колькі як яго адваротны бок, калі рэакцыя індывіда ўсё адно застаецца залежнай, толькі ў адрозненне ад канфармізму здзяйсняецца ў логіцы «не».

У іншых выпадках пад нонканфармізмам разумеецца незалежнасць, самастойнасць нормаў, каштоўнасцяў і меркаванняў індывіда, непадуладнасць яго поглядаў ціску групы. Негатывізм у такіх выпадках выступае, як асобная з'ява.

Нонканфармізм, як сацыяльна-палітычная пазіцыя, уяўляе сабой любую форму нязгоды і пратэсту супраць існай у грамадстве сістэмы рэчаў, як у галіне палітыкі, так і ў іншых сферах: сацыяльнай, культурнай, рэлігійнай.

Літаратура
----------

* *Кондратьев М. Ю.*, *Ильин В.* А. Азбука социального психолога-практика. — М.: ПЕР СЭ, 2007. — 464 с.

Спасылкі
--------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4126153-7 · Microsoft: 2777506028 · NKC: ph998494 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ном.
**Номы** (прэфектуры; грэч. νομοί, адз. лік νομός) — адміністрацыйныя адзінкі другога ўзроўню Грэцыі.

Прэфектуры Грэцыі
Правінцыя Атыка
Ніжэй пералічаны ўсе номы (прэфектуры) Грэцыі па іх размяшчэнні ў адміністрацыйных акругах і паводле нумарацыі на карце.

Атыка
-----

1. Атыка — на карце прэфектур (номаў) Атыка паказана пад адным нумарам для зручнасці адлюстравання. Насамрэч яна падзелена на 4 номы (намархіі), паказаныя на карце ніжэй:

1.1. Афіны
1.2. Усходняя Атыка
1.3. Пірэй
1.4. Заходняя Атыка

Цэнтральная Грэцыя
------------------

2. Эўбея   

3. Эўрытанія   

4. Факіда   

5. Фтыятыда   

6. Беотыя

Цэнтральная Македонія
---------------------

7. Халкідыкі   

8. Іматыя   

9. Кілкіс   

10. Пела   

11. Піерыя   

12. Серэ   

13. Салонікі

Крыт
----

14. Ханья   

15. Іракліён   

16. Ласіты   

17. Рэтымнан

Усходняя Македонія і Фракія
---------------------------

18. Драма   

19. Эўрас   

20. Кавала   

21. Радопі   

22. Ксанты

Эпір
----

23. Арта   

24. Яніна   

25. Прэвеза   

26. Тэспратыя

Іанічныя астравы
----------------

27. Керкіра (Корфу)   

28. Кефалінія   

29. Лефкас   

30. Закінф

Паўночныя Эгейскія астравы
--------------------------

31. Хіяс   

32. Лесбас   

33. Самос

Пелапанес
---------

34. Аркадзія   

35. Аргаліда   

36. Карынфія   

37. Лаконія   

38. Месінія

Паўднёвыя Эгейскія астравы
--------------------------

39. Кіклады   

40. Дадэканес

Фесалія
-------

41. Кардыца   

42. Ларыса   

43. Магнісія   

44. Трыкала

Заходняя Грэцыя
---------------

45. Ахая   

46. Этолія і Акарнанія   

47. Эліда

Заходняя Македонія
------------------

48. Флорына   

49. Грэвена   

50. Касторыя   

51. Казані

Аян-Орас
--------

Аўтаномны рэгіён, на карце пазначаны сімвалам «**а**».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Новы |

| Номы Грэцыі |
| --- |
| 
* Аргаліда
* Аркадыя
* Арта
* Атыка: Афіны — Пірэй — Усходняя Атыка — Заходняя Атыка
* Ахея
* Беотыя
* Грэвена
* Дадэканес
* Драма
* Закінф
* Іматыя
* Іракліян
* Кавала
* Кардыца
* Кастарыя
* Керкіра
* Кефалінія
* Кіклады
* Кілкіс
* Казані
* Карынфія
* Ксанты
* Лаконія
* Ларыса
* Ласіты
* Лесбас
* Лефкас
* Магнісія
* Месенія
* Пела
* Піерыя
* Прэвеза
* Рэтымні
* Радопі
* Салонікі
* Самас
* Серэ
* Тэспратыя
* Трыкала
* Флорына
* Факіда
* Фтыятыда
* Халкідыкі
* Ханья
* Хіяс
* Эўбея
* Эўрытанія
* Эўрас
* Эліда
* Этолія і Акарнанія
* Яніна
* Афон

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грамыка.
**Вольга Мікалаеўна Грамыка** (нар. 13 верасня 1978, Вінніца, Украіна) — беларуская пісьменніца. Піша на рускай мове.

Біяграфія
---------

Нарадзілася апоўначы з 13 на 14 верасня 1978 года ў Вінніцы. Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці мікрабіялогія. Працавала ў адным з НДІ Мінска. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Замужам, мае сына.

Першыя кнігі былі напісаны ў жанры гумарыстычнага фэнтэзі, «Верныя ворагі» ў жанры гераічнага. Выдаецца з 2003 года.

Творчасць
---------

Творы Вольгі Грамыка адрознівае іронія, часам пераходзячая ў сарказм. Галоўнымі героямі яе кніг з’яўляюцца персанажы, якія ў традыцыйнай фэнтэзі адносяцца да адмоўных: ведзьмы, вампіры, пярэваратні, драконы, тролі, манціхоры і іншыя. Дзве кнігі — «Плюс на мінус» і «Космабіёлухі» былі напісаны ў суаўтарстве з рыжскім пісьменнікам Андрэем Уланавым.

У Інтэрнэце вядомая пад псеўданімамі Ведзьма або Volha. Таксама фанаты творчасці Грамыка часта называюць яе ВБП, што значыць — Вялікая Беларуская (альбо Белорская — па месцы дзеяння некалькіх яе кніг) Пісьменніца.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | LiveJournal |
| Тэматычныя сайты | Лабараторыя Фантастыкі |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 7189 8381 · LCCN: no2008060210 · NKC: jo2012687761 · NUKAT: n2007010606 · VIAF: 102219511 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шубіна.
**Вольга Віктараўна Шубіна** (26 сакавіка 1941, г. Новакузнецк, Кемераўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1966 годзе. З 1966 г. — старшы архітэктар у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Дом літаратара
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): парк імя 900-годдзя Мінска (1967), пансіянат Савета Міністраў БССР на Заслаўскім вадасховішчы (1969), Дом літаратара (1976), блок гандлёвых памяшканняў у мікрараёне Серабранка-9 (1983) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шубина Ольга Викторовна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Кле́йнікі** (трансліт.: *Kliejniki*, руск.: Клейники) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Клейнікаўскага сельсавета. Размешчаны за 8 км на паўночны захад ад Брэста, побач з вёскай цячэ р. Лясная. Цэнтр Клейнікаўскага сельсавета. Транспартныя сувязі ажыццяўляюцца па аўтадарогах, якія адыходзяць ад Брэста.

Цэнтр камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Пагранічнік».

Гісторыя
--------

Вядома як сяло ў Берасцейскім павеце Троцкага, з 1566 года Берасцейскага ваяводстваў ВКЛ. Належала Яраславу Солтану, які ў 1604 годзе перадаў яго свайму сыну Гераніму Солтану.

У 19 стагоддзі вёска — цэнтр маёнтка ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Знаходзілася за 2 вярсты ад паштовага тракту. У вайну 1812 года пры пераправе цераз р. Лясная каля вёсак Клейнікі, Вістычы і Церабунь адбылася бітва, у выніку якой загінулі 2 тыс. французскіх і 1 тыс. рускіх салдат. У 1844 годзе ўласнасць паноў Нямцэвічаў, якім належала 535 дзес. зямлі. У 1897 годзе вёска ў Матыкальскай воласці, працаваў хлебазапасны магазін, кузня.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 77 вяскоўцаў загінулі.

У 1951 годзе арганізаваны калгас «Пагранічнік», які аб’яднаў 97 гаспадарак.

Інфраструктура
--------------

Сярэдняя школа, Палац культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін, міжгаспадарчы пункт пажарнай аховы, вучэбны камбінат.

Насельніцтва
------------

* 126 сялянскіх душ (1833)
* 17 двароў, 135 жыхароў (1844)
* 31 двор, 252 жыхары (1897)
* 364 жыхары (вёска) і 13 жыхароў (маёнтак) (1905)
* 65 двароў, 350 жыхароў (30.9.1921)
* 85 гаспадарак, 335 жыхароў (1940)
* 148 двароў, 433 жыхары (1970)
* 512 гаспадарак, 430 жыхароў (2005)

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Станіслаў Урсын Нямцэвіч (1753—1817) — дзяржаўны дзеяч.

Славутасці
----------

* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых»

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Кле́нікі**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Клейнікі

| ⛭**Клейнікаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Клейнікі |  |
| Вёскі | Кацельня Баярская ·  Костычы ·  Нэплі ·  Пяскі ·  Церабунь ·  Шумакі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навумава.
**Вольга Мікалаеўна Навумава** (9 снежня 1929, в. Стрэліца, Салігаліцкі раён, Кастрамская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працавала архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Казгарбудпраекце ў Алма-Аце. З 1975 года — галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

У Алма-Аце ўдзельнічала ў праектаванні Палаца спорту (1966), аэравакзала (1975), карціннай галерэі імя Т. Р. Шаўчэнкі (1976), у стварэнні тыпавых праектаў школ (1974).

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы ў мікрараёне Чыжоўка-3 (1978), 9-павярховы жылы дом і 12-павярховы будынак майстэрняў Мастацкага фонду БССР па вул. Сурганава, бібкалектар (1979), інтэрнат Мінскага радыётэхнічнага інстытута па вул. Усходняй, 9-, 12-павярховыя жылыя дамы па вул. Маякоўскага (1982) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Наумова Ольга Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Клеапатра Міхайлаўна Святаполк-Мірская** (у дзявоцтве ***Ханыкава***, 1845 — 1910) — княгіня, жонка Мікалая Іванавіча Святаполк-Мірскага‎, адна з уладальніц Мірскага замка.

Бацькі Клеапатры Міхайлаўны: Міхаіл Ханыкаў і Соф'я Энгельгарт. У 1868 годзе ўзяла шлюб з Мікалаем Іванавічам Святаполк-Мірскім, на іхнім вяселлі прысутнічаў сам імператар Мікалай I з жонкай. Ад гэтага шлюбу нарадзілася сем дзяцей, акрамя таго Клеапатра Міхайлаўна выхоўвала траіх дзяўчынак.

У 1898 годзе пасля смерці мужа Мікалая Іванавіча стала ўладальніцай Мірскага замка. Каб ушанаваць памяць пра мужа, каля Мірскага замка пабудавала сямейную капліцу-пахавальню па праекту пецярбургскага акадэміка архітэктуры P. Р. Марфельда. У капліцу быў перанесены труна мужа, а таксама астанкі сына Уладзіміра, які памёр у 1906 годзе ў Егіпце. У 1910 годзе Клеапатра Міхайлаўна памёрла, пахавана ў капліцы-пахавальні Святаполк-Мірскіх.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
2. 1 2 3 4 5  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
Лёвенская ратуша
**Лёвенская ратуша** (нідэрл.: Stadhuis van Leuven) — ратуша ў горадзе Лёвене, адна з галоўных славутасцяў горада.

Будынак ратушы быў пабудаваны ў 1440-х-1460-х гг у стылі брабанцкай позняй готыкі побач з царквой Святога Пятра. Фасад ратушы багата аформлены архітэктурнымі ўпрыгожваннямі, статуямі. На кранштэйнах выразаныя Біблейскія сцэны.

У XIX стагоддзі ратуша была адрэстаўраваная. Але ў XX стагоддзі сусветныя войны прынеслі будынка шкоду. Калі падчас Першай сусветнай вайны разбурэнні былі параўнальна невялікія, то пасля Другой сусветнай рамонтныя работы працягваліся да 1983 года.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Лёвенская ратуша**
* 550 гадоў Лёвенскай ратушы Архівавана 27 мая 2007.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Клеапатра.
**Клеапатра III** (стар.-грэч.: Κλεοπάτρα)— егіпецкая царыца дачка Пталамея VI і Клеапатры II.

Біяграфія
---------

Маці Пталамея IX, Пталамея Х, Клеапатры IV, Клеапатры Селены I  (англ.) (бел. і Клеапатры Трыфаэны.

У 142 г. да н.э. Фіскон ажаніўся з Клеапатрай III і абвясціў яе сваёй суправіцельніцай. у 131 г. да н.э. Клеапатра II падняла паўстанне і выгнала Пталамея VIII Фіскона і Клеапатру III з Егіпта. Пасля гэтага яна абвясціла свайго 12-гадовага сына Пталамея Мемфітыса царом і сваім намінальным суправіцелем. Аднак Пталамею VIII Фіскона атрымалася захапіць свайго сына, забіць яго і пераслаць часткі яго цела Клеапатры. Ёй прыйшлося застацца адзінай кіраўніцай. Пасля гэтага яна прапанавала егіпецкую карону Дэметрыю II Сірыйскаму, аднак ён таксама быў забіты Фісконам і ёй прыйшлося бегчы ў Сірыю. Публічнае прымірэнне з Пталамеем VIII Фісконам і Клеапатрай II адбылося ў 124 г. да н.э. Пасля гэтага яна кіравала сумесна са сваім братам і дачкой да 116 г. да н.э. Калі Пталамей VIII Фіскон памёр і завяшчаў трон Клеапатры III і аднаму з сыноў па яе выбары.

Кіравала Егіптам, маючы ў суправіцелях напераменку аднаго са сваіх сыноў Пталамея IX Лафура ці Пталамея X Аляксандра I. Другі сын адсылаўся тым часам намеснікам на Кіпр. Была забіта Пталамеем X Аляксандрам I у 89 г. да н.э.

Зноскі
------

1. ↑  Клеопатра // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.


| ?Клеапатра III — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  | Пталамей IV Філапатар |  | Пталамей III Эвергет |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Пталамей V Эпіфан |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Арсіноя III |  |  |  | Бераніка II |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Пталамей VI Філаметар |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Клеапатра III |  |  |  |  |  |  | Селеўк II Калінік |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Антыёх III Вялікі |  |  |  |
|  |  |  | Клеапатра II |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Лаадыка II |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Клеапатра I |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Мітрыдат II |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Лаадыка III |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Лаадыка[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Geni.com · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119208237 · VIAF: 816680 |
**Памор'е** ў самім шырокім сэнсе — поўнач Еўрапейскай часткі Расіі (ад Карэліі да Урала), паўднёвае ўзбярэжжа Балтыйскага мора ад Літвы на ўсходзе да некалі заселенага славянскімі плямёнамі абадрытамі Шлезвіг-Гольштэйна на захадзе. Адгэтуль захаваўся да сёння славянскі тапонім: польск.: Pomorze (Памор'е) і ням.: Pommern (правінцыя Памеранія).

Назву **Памор'е** таксама маюць:

* Памор'е, Расія
* Памор'е, Польшча

|  |  |
| --- | --- |
|  | Спіс значэнняў слова або словазлучэння са спасылкамі на адпаведныя артыкулы.Калі вы трапілі сюды з іншага артыкула Вікіпедыі, можаце вярнуцца і ўдакладніць спасылку, каб яна вяла да пэўнага артыкула. |
**Клейварватн** (ісл.: Kleifarvatn) — самае буйное возера на паўвостраве Рэйк’янес у Ісландыі.

Да возера вядзе дарога, побач ад яго знаходзяцца дзве геатэрмальныя крыніцы, якія не бачныя візуальна, але наяўнасць якіх можна вызначыць па высокай тэмпературы вакол іх. Максімальная глыбіня возера складае 97 метраў. Пасля вялікага землетрасення ў 2000 годзе возера стала памяншацца і яго паверхня скарацілася на 20%. Аднак да 2008 года трэшчыны, якія ўзніклі ў выніку землетрасення, запоўніліся, і ўзровень вады ў возеры аднавіўся да ранейшага паказчыка.

Спасылкі
--------

* Фатаграфіі
* Kleifarvatn — Фота-галерэя
* National Geographic
**Аксана Алегаўна Караванская** (укр.: Оксана Олегівна Караванська; нар. 16 красавіка 1966, Львоў, УССР) — украінская мадэльерка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і матэматыкаў. Выпускніца Львоўскай акадэміі Мастацтваў 1996 года.

1996 — фіналістка конкурсу Alta-Moda (старшыня журы — П’ер Кардэн).

1997 — адкрыла аўтарскі буцік «Аксана Караванская», першы ва Украіне. Дзяржаўныя органы не хацелі рэгістраваць фірму з такой назвай, але Караванская даказала, што фірма, названая імем дызайнера, — гэта сусветная практыка і мае права на жыццё і ва Украіне.

1999 — дэбют ва ўкраінскім тыдні prêt-a-porter з калекцыяй «Vade mecum».2001 — атрымала званне «Лепшы стыліст года» ў галіне кліпмейкерства.2002 — Гран пры «Крыштальны Сілуэт» за лепшую сукенку года.2003 — дэбют на Russian Fashion Week.2005 — прэзентавала лінію дзіцячай адзення OK’IDS by oksanakaravanska. Стварыла калекцыю Haute Couture для закрыцця паўфіналу і фіналу «Еўрабачання-2005».

2006 — прэзентацыя аўтарскіх парфумаў.

Ёй належыць ідэя стварэння першага Тэатра мод у Львове, які паспяхова гастраляваў па Украіне і за яе межамі. З’яўляецца членам сіндыката Моды Украіны і стварае ад 8 да 14 калекцый у год. Аксана Караванская з’яўляецца пастаяннай удзельніцай ўкраінскіх тыдняў моды, мае буцікі і атэлье ў Львове, Кіеве (да 2009 года), Адэсе, шоў-рум брэнда Караванскай дзейнічае ў Нью-Ёрку. Пад брэндам «Караванская» выпускаецца жаночае адзенне і аксэсуары да іх. У калекцыях Аксаны Караванскай прысутнічаюць элементы эклектычнага і этнічнага стылю. Першай ва Украіне стварыла сваю дзіцячую лінію, першай сярод украінскіх дызайнераў выпусціла свой парфюм.

### Сям’я

Замужам, муж Багдан Ляўчук — бізнесмен. Выхоўваюць дваіх дзяцей — Святаслава і Марычку.

Творчасць
---------

> *Мода — гэта кактэйль эклектычных вятроў замяшаных у шэйкеры часу.*Аксана Караванская
> 
> 

2015 — «Стильна книжка для панянки»(Львоў: Выдавецтва Старога Лева) у афармленні Анастасіі Стэфурак.

Зноскі
------

1. ↑  Оксана Караванська: «Марнотратство нашої попередньої влади доходило до „іменних" речей від Armani» **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 14 червня 2015. Праверана 12 червня 2015.

Спасылкі
--------

* Караванская выклікала ажыятаж унікальнай калекцыяй вышыванак у Чыкага Архівавана 6 жовтня 2015..
* Пра Аксану Караванскую.
* Аксана Караванская прэзентавала новую калекцыю «Украінскі Haute Couture 2018»(недаступная спасылка)
* Як Караванская-мадэльер стала пісьменніцай Архівавана 13 січня 2021..
* Аксана Караванская размова з Львоўскай дызайнеркай адзення Архівавана 2 грудня 2020.
**Гай Юлій Віндэкс** (лац.: Gaius Julius Vindex; ? — 68) — рымскі вайскавод, паводле паходжання гал са старажытнага аквітанскага царскага роду. Быўшы намеснікам Паўночнай Галіі, увесну 68 падняў паўстанне супраць Нерона, якое было падтрымана намеснікам Тараконскай Іспаніі Гальбай і намеснікам Германіі Вергініем Руфам. Каля Везонцыа (сучасны Безансон) воіны Вергінія Руфа без загаду з верху напалі на армію Віндэкса, якая праходзіла міма іх лагера, мяркуючы, што яна ідзе на іх; Віндэкс скончыў жыццё самагубствам.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Вялікая савецкая энцыклапедыя(недаступная спасылка)
* Виндекс Кай Юлий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Аксана Мікалаеўна Цігулёва** (нар. 15 снежня 1973 года, Мікалаеў) — украінская спартсменка, якая спецыялізавалася ў скачках на батуце, прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года. Заслужаны майстар спорту Украіны.

Біяграфія
---------

Пачала займацца скачкамі на батуце з пяці гадоў. З 14 гадоў паспяхова выступала на першынствах Украіны і міжнародных спаборніцтвах рознага ўзроўню.

Выпускніца Інстытута фізічнага выхавання і спорту Нацыянальнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. П. Драгаманава.

Чатырохразовая чэмпіёнка Савецкага Саюза. Аксана Цыгулёва — чэмпіёнка Еўропы (1993), чэмпіёнка свету (1996, 1999), чэмпіёнка Сусветных гульняў (1997), уладальніца Кубка свету (1999), сярэбраны прызёр XXVII летніх Алімпійскіх гульняў у Сіднеі (2000). Таксама разам з Аленай Маўчан прымала ўдзел у паказальных выступах на гала-канцэрце на Гульнях. Усе гэтыя гады з ёй працавалі заслужаныя трэнеры Украіны Л. М. Горжы і В. М. Горжы. За свае спартыўныя поспехі ўзнагароджана ордэнам княгіні Вольгі 3 ступені.

У 2004 годзе Цыгулёва прыняла ўдзел у эстафеце алімпійскага агню перад Гульнямі ў Афінах.

Цігулёва замужам, пазнаёмілася з мужам у 2002 годзе ў ЗША, а ў наступным годзе ў пары нарадзіўся сын Багдан.
**Гай Ю́лій Севе́р** (лац.: Gaius Iulius Severus) — рымскі палітычны дзеяч сярэдзіны II стагоддзя.

Север вёў сваё паходжанне ад галацкага роду, які валадарыў у Анкіры і атрымаў рымскае грамадзянства і радавое імя Юлій ў часы кіравання імператара Актавіяна Аўгуста. Яго бацькам быў консул-суфект каля 138 года Гай Юлій Север.

Кар’еру Север пачаў ваенным трыбунам IV Скіфскага легіёна, затым быў кандыдатам імператара на пасаду квестара, пазней прызначаны народным трыбунам. У 145 годзе ён стаў гарадскім прэтарам. З каля 147 года да каля 150 года Север знаходзілася на пасадзе легата XXX Пераможнага Ульпіева легіёна. Відаць, у 151—154 гадах ён быў куратарам Апіевай дарогі. У 155 годзе Север займаў пасаду ардынарнага консула. Яго калегам быў Марк Юній Руфін Сабініян. Паміж 155 і 162 годам Север быў легатам прапрэтарам правінцыі Сірыя Палесцінская.

Вядома, што Север уваходзіў у склад калегіі квіндэцэмвіраў свяшчэннадзействаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Prosopographia Imperii Romani*. I 574.
**Ахе́ран** (грэч. Αχέρων) — рака на паўночным захадзе Грэцыі. Даўжыня — 52 км.

Пачаткам ракі Ахеран лічыцца зліццё двух ручаёў, што бяруць бачатак у гарах Пінд на вышыні 1986 м. Яна цячэ па вузкай горнай даліне, потым фарміруе каньён са стромкімі скаламі. За ім у мінулым расцілалася возера Ахерусія, асушанае ў 1960-х гг. Ніжняя плынь пры ўпадзенні ў Іанічнае мора суднаходная, даступная для маламерных суднаў.

Назва ракі паходзіць ад грэч. ἄχος («уздых»). У Старажытнай Грэцыі лічылася прытокам Стыкса. Старажытныя грэкі верылі, што ў возеры Ахерусія месціўся ўваход у свет памерлых. Каля Ахерана знаходзіўся храм Некрамантэён, дзе жрацы прымалі пілігрымаў, якія імкнуліся ўвайсці ў кантакт з нябожчыкамі. У 1958 г. храм, пабудаваны ў IV ст. да н.э. быў знойдзены археолагамі.

У нашы дні рэчышча Ахерана з’яўляецца месцам прыцягнення для турыстаў.

Спасылкі
--------

* Greece’s river to the ‘underworld’ now lures adventure travelers
* The Nekromanteio at Acheron by Fotopoulou Sophia
**Пектараль з кургана Тоўстая Магіла** — царская залатая пектараль IV стагоддзя да нашай эры. Была знойдзена 21 чэрвеня 1971 года падчас археалагічных даследаванняў пахавання ў кургане Тоўстая магіла (Днепрапятроўская вобласць). Кіраўнік экспедыцыі — Б. М. Мазалеўскі, намеснік кіраўніка — Я. В. Чарненка.

Лічыцца, што пектараль была выраблена грэчаскімі майстрамі-ювелірамі па замове шляхетных скіфаў. Захоўваецца ў кіеўскім музеі гістарычных каштоўнасцяў Украіны.

Экспедыцыя выявіла шматлікія залатыя ўпрыгожванні ў двух пахавальных камерах, сярод якіх была і пектараль. Яна і жалезны меч у ножнах з абкладзенай золатам дзяржальняй знаходзіліся ў кароткім калідоры — дромасе, які злучаў пахавальную камеру з уваходнай ямай. Маса залаты пекторали — 1140 г, дыяметр — больш за 30 см. Ювелірныя тэхнікі, якія выкарыстоўваліся для яе вырабу: ліццё па васковай мадэлі, валачэнне  (руск.) (бел. скань  (руск.) (бел. пайкі, эмаліраванне.

Кампазіцыя пектарали складаецца з трох узроўняў. Ніжні — анімалістычныя сцэны з удзелам міфалагічных і рэалістычных звяроў. Сярэдні — фларыстычныя матывы. Верхні — сцэны з удзелам скіфаў і свойскіх жывёл. Ёсць некалькі версій-інтэрпрэтацый адлюстраваных матываў. Па некаторых — на пектаралі намаляваны бытавыя сцэны з жыцця скіфаў. Па іншых — скіфская легенда аб Залатым руне і двух братоў, якія адправіліся на яго пошукі.

У мастацтве
-----------

Выява пектаралі з Тоўстай магілы была выкарыстана на паштовай марцы Украіны, на ўкраінскай манеце, у якасці першага лагатыпу ўкраінскага тэлеканала UA:Культура і на вадзяным знаку ўкраінскага біяметрычнага пашпарту.

Копія ўстаноўлена ў Данецку ў Тэатральным скверы як частка скіфскай кампазіцыі. Таксама копія пектаралі выкарыстоўваецца як тэатральная прэмія.

* Паштовая марка УкраіныПаштовая марка Украіны
* МанетаМанета
* Лагатып тэлеканалуЛагатып тэлеканалу
* Украінскі біяметрычны пашпартУкраінскі біяметрычны пашпарт

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Брашинский И.Б. В поисках скифских сокровищ. Ленинград. Издательство «Наука»: 1979. 144 с.
* *Кравченко С.* Скифское золото // Наука и жизнь. 1971, № 9. — С. 10-12.
* *Николай Славинский.* Пектораль // Вече, № 3, 2006
* *Илона Волынская и Кирилл Кащеев* "Большая книга приключений для храбрых и любопытных" Москва. Издательство "Эксмо" 2016. 349 стр

Спасылкі
--------

* Скіфскае золата «Залатой каморы Украіны» Архівавана 20 лютага 2020.
**Педыятрычны факультэт БДМУ** — структурнае падраздзяленне Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Гісторыя
--------

У 1931 годзе ў Мінскам медыцынскім інстытуце быў арганізаваны факультэт аховы мацярынства і дзяцінства. Першым дэканам факультэта (1931—1935) быў заснавальнік педыятрычнай школы Беларусі, доктар медыцынскіх навук, акадэмік АН БССР, прафесар В. А. Лявонаў. На факультэце было два аддзяленні — акушэраў-гінеколагаў і ўрачоў аховы мацярынства і маленства. Пасля факультэт быў закрыты.

У 1940-х і 1950-х гадах у рэспубліцы стала адчувацца вострая нястача медыцынскіх працаўнікоў. Дзіцячая смяротнасць у 1946 годзе складала 57,8 на 1000 народжаных, у 1955 годзе — 51,6. Падрыхтоўка дзіцячых урачоў вялася на лячэбным факультэце, дзе на педыятрыю адводзілася толькі 160 навучальных гадзін.

Напачатку 1964 гады Савет Міністраў БССР прыняў рашэнне адкрыць педыятрычны факультэт пры Мінскам дзяржаўным медыцынскім інстытуце з прыёмам у 100 чалавек. Гэта быў лепшы падарунак I з’езду дзіцячых урачоў Беларусі, які адбыўся 3-5 лютага 1964 года.

Дэканы
------

* Павел Ісакавіч Казько (1964—1967)
* Уладзімір Васільевіч Гарбачоў (1967—1970)
* Іван Фаміч Барадзін (1970—1975)
* Пётр Лявонавіч Новікаў (1975—1988)
* Аляксандр Васільевіч Сукала (1988—1996)
* Анатоль Віктаравіч Сікорскі (1997—2009)
* Васіль Аркадзьевіч Кепяць (2009—2015)
* Алена Канстанцінаўна Філіповіч

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Педыятрычны факультэт

| ⛭Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт |
| --- |
| Факультэты | 
* Лячэбны
* Медыка-прафілактычны
* Педыятрычны
* Стаматалагічны
* Медыцынскі факультэт замежных навучэнцаў
* Фармацэўтычны
* Факультэт прафарыентацыі і даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Факультэт падвышэння кваліфікацыіі перападрыхтоўкі кадраў

 |
| Інстытуты | 
* Ваенна-медыцынскі iнстытут

 |
| Іншае | 
* Комплекс будынкаў БДМУ

 |
«Блазны пры двары імператрыцы Ганны Іванаўны» (1872). Карціна В. І. Якобі. Кампазіцыя ўключае 26 фігур; Педрыла — грае на скрыпцы, стоячы на адной назе, таксама намаляваны іншыя знакамітыя блазны, у тым ліку Іван Балакіраў (узвышаецца над усімі), Міхаіл Галіцын (стаіць сагнуўшыся), д’Акоста (з бізуном)
**Педрыла** (італ.: Pedrillo Pietro-Mira) — блазан, неапалітанец, у пачатку праўлення Ганны Іванаўны прыехаў у Санкт-Пецярбург, каб спяваць ролі буфа і граць на скрыпцы ў італьянскай прыдворнай оперы. Музычная кар’ера не склалася. Трапіў у канцылярыю герцага Бірона. Педрыла стаў прыдворным блазнем і неўзабаве стаў улюбёнцам імператрыцы і яе нязменным партнёрам па картах. Нажыўшы багацце, пасля смерці імператрыцы ён вярнуўся на радзіму ў 1740 годзе.

Пры двары ён атрымаў мянушку «Адам», «Адамка», «Антоніа», «Антоній» і «Пятрушка». Ён стаў героем многіх гістарычных анекдотаў. Служыў прататыпам для папулярнага персанажа лялечных тэатраў. Гэтая мянушка адлюстравана ў фальклоры.

Зноскі
------

1. ↑  Педрилло, Пьетро-Мира // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* Мира П. Письмо придворного шута Петра Мира к флорентийскому герцогу Иоанну Гастону от 13 января 1736 г. // Русский архив, 1864. — Изд. 3.-е. — М. 1865. — Стб. 262—265
* С. Шубинский «Исторические очерки и рассказы» (СПб, 1893, 3-е изд.: «Придворный и домашний быт императрицы Анны Ивановны»).
**Даніла Парфіравіч Тамашоў** (23 снежня 1875, в. Палошкава, цяпер Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — 10 сакавіка 1926) — майстар і рэстаўратар смычковых інструментаў. З 1892 года вучыўся ў Кіеве, з 1896 года працаваў пад кіраўніцтвам А. Дзідло, вучня Ж. Б. Вільёма. З 1901 года самастойна вырабляў смычковыя інструменты ў Кіеве, з 1906 года — у Вялікім тэатры, кансерваторыі і іншых музычных установах Масквы. 

Інструменты, вырабленыя Тамашовым, адзначаны ў 1911 годзе залатым медалём на выстаўцы ў Рыме. Захаваліся 26 скрыпак, 3 віяланчэлі яго работы. Адзін з яго інструментаў зберагаецца ў калекцыі рэдкіх музычных інструментаў у Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
**«Kirchweih»** — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад у Другой сусветнай вайне супраць партызан і насельніцтва ў Калінкавіцкім, Васілевіцкім і Хойніцкім раёнах (трохвугольнік Васілевічы — Калінкавічы — Хойнікі) 20—21 кастрычніка 1943 года. З’яўлялася працягам аперацыі «Барбара».

Сілы карнікаў
-------------

Праводзілася сіламі, вылучанымі для аперацыі 46-м армейскім корпусам, у тым ліку 242-м, 587-м ахоўнымі батальёнамі, 1-м батальёнам 612-га ахоўнага палка, асобнымі падраздзяленнямі 930-га ахоўнага палка.

Ход аперацыі
------------

3 партызанскія атрады, у тым ліку 4-ы атрад імя Фрунзе 99-й Калінкавіцкай партызанскай брыгады, былі блакіраваны карнікамі ва ўрочышчы Новая Зямля. На працягу сутак баі ішлі каля вёсак Хобнае (Васілевіцкі раён), Вужынец (Калінкавіцкі раён) і Старч (Хойніцкі раён). Партызаны вырваліся з блакады, захаваўшы сваю баяздольнасць.

22 кастрычніка 1943 года на базе 4-га партызанскага атрада імя Фрунзе была створана 2-я Калінкавіцкая партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ. У раёне аперацыі карнікі расстралялі больш за 70 чалавек, спалілі вёскі Старч (знішчылі 9 чалавек), Вужынец (25 чалавек), Хобнае (39 чалавек) і іншыя.

Літаратура
----------

* *У. С. Пасэ.* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Інфінітыў** (лац.: infinitus — нявызначаны) — пачатковая або нявызначаная (раней недакладна называлася неазначальная) форма дзеяслова.

Адна з чатырох нефінітных (безасабовых) асноўных дзеяслоўных форм — абазначае паняцце дзеяння (або працэсу) у найбольш агульным выглядзе, не ўказваючы на асобу, лік, час, служыць для называння гэтага дзеяння і ў гэтым сэнсе можа прыраўноўвацца да формы назоўнага склону адзіночнага ліку скланяльных часцін мовы. Таму ў слоўніках многіх моў як загаловачнае слова слоўнікавых артыкулаў, прысвечаных дзеяслову, падаецца форма інфінітыва.

У сучаснай беларускай мове ўтвараецца даданнем да дзеяслоўнай асновы суфіксаў *-ць*, *-ці* або *-чы*, якія паходзяць з старажытнага *-ти* (з пераходам т' у *ц'* і стратай *и* ў дзеясловах з асновай на галосны: чыта-ць, сея-ць, гавары-ць, але нес-ці, бег-чы, вез-ці, цер-ці).

Гл. таксама
-----------

* Неасабовыя формы дзеясловаў англійскай мовы

Літаратура
----------

* Інфінітыў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 294. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кругасвет · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4026885-8 · Microsoft: 128081465 · NKC: ph316288 |
**Панцеляймонаўскі мост** (з 1923 па 1991 гады — мост Пестэля) — мост цераз раку Фантанку, злучае востраў Летні сад і Безыменны востраў у Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. З’яўляецца адным з самых прыгожых і цікавых у архітэктурным плане мастоў горада. З’яўляецца працягам вуліцы Пестэля (да 1923 — Панцеляймонаўская) цераз Фантанку да паўночнай (няцотнай) набярэжнай ракі Мойкі каля Летняга саду. Мост знаходзіцца ў атачэнні гістарычных месцаў: Летняга саду, Інжынернага (Міхайлаўскага) замка. Утварае ансамбль з размешчаным побач Першым Інжынерным мостам цераз выток ракі Мойкі. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Прачачны мост, ніжэй — мост Бялінскага. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,1 км) — «Гасціны двор».

Назва
-----

Драўляны мост-акведук, які знаходзіўся на гэтым месцы, не меў назвы. Ланцуговы мост у архіўных дакументах называецца *Вялікі ланцуговы мост цераз р. Фантанку каля Летняга саду*. Да 1851 года мост называўся *Панцеляймонскі ланцуговы*, затым пачала ўжывацца сучасная форма. Існаваў таксама варыянт Ланцужны мост. Найменне моста, гэтак жа як і прылеглай да яго вуліцы, было дадзена ад размешчанай непадалёк Панцеляймонаўскай царквы.

| Масты цераз Фантанку |
| --- |
| 
* Прачачны
* Панцеляймонаўскі
* Бялінскага
* Анічкаў
* Ламаносава
* Лештукоў
* Сямёнаўскі
* Горсткін пешаходны
* Абухаўскі
* Ізмайлаўскі
* Ізмайлаўскі трамвайны (разабраны)
* Чырвонаармейскі пешаходны
* Егіпецкі
* Англійскі пешаходны
* Стара-Калінкін
* Галерны

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гомель (значэнні).

**Гомель** (**Гомля**) — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 18 км на поўдзень ад Полацка, каля аграгарадка Гомель. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Гомеля складае 3,46 км². Найбольшая глыбіня возера 23 м, даўжыня 3,4 км, найбольшая шырыня 1,2 км. Даўжыня берагавой лініі 11,7 км. Аб'ём вады ў возеры складае 19,01 млн. м³, плошча вадазбору возера — 744 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 4—8 м, на паўднёвым захадзе вышыня схілаў сягае да 18 м. Схілы пераважна разараныя, у ніжняй частцы парослыя хмызняком. Берагавая лінія звілістая. Берагі возера пясчаныя, на пэўных участках галечныя і камяністыя.

Вадаём падзелены на 2 плёсы: паўночны і паўднёвы, якія злучаныя неглыбокім пралівам. Дно паўночнага плёсу плоскае, паўднёвага — больш глыбокае, лейкападобнае, з стромкімі схіламі.

Мелкаводдзе возера пясчанае і пясчана-галечнае. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае да 100 м.

У паўднёвай затоцы возера востраў плошчай 0,1 га (0,001 км²).

У возера ўпадае ручай з возера Канашы. Таксама Гомель злучанае пратокай з возерам Зашчаты, існуе сцёк па пратоцы ў возера Суя.

Возера ўваходзіць у зону адпачынку «Азёрная».

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.:БелЭн, 1994.

| Ушацкія азёры |
| --- |
| 
* Атолава
* Бярозаўскае
* Вяркудскае
* Глыбач
* Гомель
* Замошша
* Зашчаты
* Крывое
* Любжынскае
* Мугірына
* Оршына
* Павульскае
* Паўазер’е
* Сосенка
* Суя
* Турасы
* Туроўля
* Урода (Урада)
* Чарсцвяцкае
* Чорная Урада
* Янова

 |
Фасад місіі

**Сан-Мігел-дас-Місойнс** (парт.: São Miguel das Missões — місія святога Міхаіла) — разваліны місіі ў бразільскай штаце Рыу-Гранды-ду-Сул, у аднайменным муніцыпалітэце. Аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У мінулым, адна з многіх езуіцкіх рэдукцыя.

Езуіты-місіянеры заснавалі місію ў XVII стагоддзі ў рамках стратэгіі звароту індзейцаў гуарані ў хрысціянства і абароны іх ад партугальскіх гандляроў рабамі, вядомых як бандэйранты.

Місія была заснавана езуітамі ў 1632 годзе побач з індзейскім паселішчам Ітайасека (Itaiaceco), у 1683 годзе была перанесена на цяперашняе месца, у той час насельніцтва місіі складала прыкладна 4000 хрысціянізаваных індзейцаў. У 1735-1744 гадах будуецца барочная царква па праекце архітэктара-езуіта Жуана Батысты Прымолы, інтэр'еры сканчаюць ў 1750 годзе, ў 1760 годзе сабор істотна церпіць ад пажару.

Па мадрыдскім дагаворы 1750 г. дадзеная тэрыторыя была перададзена пад суверэнітэт Іспаніі, партугальцам і езуітам было загадана пакінуць паселішча. Пасля адмовы езуітаў і гуарані пакінуць місію, супраць яе былі ўжытыя сілы партугальска-іспанскай арміі, накіраванай для ўстанаўлення новых межаў паміж дзвюма каланіяльнымі дзяржавамі. У 1754 езуіты падпарадкаваліся партугала-іспанскім уладам, але гуарані працягвалі супраціў. У 1756 годзе войска захапіла тэрыторыі 7 непадпарадкаваных місій.

У бліжэйшым горадзе Санта-Анжэла пабудаваны (1929-1971) сабор, які паўтарае аблічча разбуранага сабора місіі.

У 1940 годзе адкрыты музей місіі па праекце Лусіа Коста, пазней працаваў над горадам Бразіліа. У музеі выстаўлена мноства драўляных скульптурных выяў святых, зробленых індзейцамі і езуітамі, некаторыя з іх перавышаюць 2 метры ў вышыню.

Разваліны Сан-Мігел-дас-Місойнс знаходзяцца пад абаронай ЮНЕСКА з 1983 года разам з яшчэ чатырма падобнымі помнікамі на тэрыторыі Аргенціны і Бразіліі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме São Miguel das Missões
* Фатаграфіі з сайта Panoramio Архівавана 17 мая 2016.
* Rota Missões Архівавана 29 мая 2009. (парт.)

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Аргенціне |
| --- |
| 
* Езуіцкія місіі рэгіёна Гуарані: Сан-Ігнасіа-Міні, Санта-Ана, Нуэстра-Сеньёра-дэ-Ларэта і Санта-Марыя-ла-Маёр
* Нацыянальны парк Ігуасу
* Куэва-дэ-лас-Манас
* Паўвостраў Вальдэс
* Ісчыгуаласта і Талампая
* Езуіцкі квартал і місіі Кордавы
* Кебрада-дэ-Умаўака

 | Сцяг Аргенціны |
**Выбухі ў Віцебску** — два выбухі, якія адбыліся ў Віцебску ў 2005 годзе. Агульная колькасць параненых ад выбухаў склала 52 чалавекі.

Першы выбух
-----------

Першы выбух адбыўся 14 верасня ў 18:45 каля аўтобуснага прыпынку «Плошча Свабоды» на праспекце Фрунзэ. Нягледзячы на час пік, колькасць параненых склала ўсяго 2 чалавекі. Выбухнула самаробная выбуховая прылада, начыненая паражаючымі элементамі ў выглядзе цвікоў ды гаек. Бомба ўяўляла сабой металічную шклянку, якая была схавана ў клумбе з кветкамі.

Другі выбух
-----------

Другі выбух адбыўся праз тыдзень пасля першага. 22 верасня каля 22:17 каля кавярні «Эрыдан» выбухнула мацнейшая за папярэднюю бомба, начыненая такімі ж паражаючымі элементамі. У выніку былі паранены 50 чалавек. Бомба, якая ўяўляла сабой шклянку, была схавана ў кветкавай клумбе.

Расследаванне
-------------

Адказнасць на сабе ўзяла «Беларуская народна-вызваленчая армія». Была ўзбуджана крымінальная справа па артыкуле «Зламыснае хуліганства». З вінаватых нікога не знайшлі. Толькі пасля тэракта ў Мінскім метро была знойдзена сувязь паміж тэрактамі. Быў затрыманы падазроны ў злачынствах і ён акрамя выбуху ў метро прызнаўся таксама ў выбуху на святкаванні Дня Незалежнасці 4 ліпеня 2008 года і выбухах у Віцебску.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 12 студзеня 2020.
2. ↑
3. ↑
**Маканавіцкае падняцце** (ад назвы вёскі Маканавічы ў Рэчыцкім раёне) — тэктанічная структура ў Рэчыцкім і Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці, у межах Капаткевіцка-Велікаборскай ступені Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведачнымі працамі ў 1968 годзе.

Па падсалявых дэвонскіх адкладах Маканавіцкае падняцце — невялікі (3×2 км) монаклінальны блок у паднятай частцы ступені на месцы перасячэння разломаў паўночна-заходняга і паўночна-ўсходняга распасцірання. Паверхня падсалявых адкладаў апускаецца на паўночны ўсход ад адзнак -3000 м да -3400 м і больш. Падсалявому падняццю адпавядае зона адсутнасці міжсалявых адкладаў, якая прымыкае да разлому з паўночнага ўсходу, і структурны нос на яе паўночна-заходнім прадаўжэнні. За 8 км на паўночны захад ад падсалявога падняцця вывучаны невялікі (3×2 км) верхнефаменскі Маканавіцкі саляны купал, які абмяжоўваецца разломам. Маканавіцкае падняцце фарміравалася ў познефранскі і раннефаменскі час позняга дэвону.

Літаратура
----------

* Маканавіцкае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.