**Сінгл** (англ.: Single ад *Single Play record*) — першапачаткова грамафонная пласцінка, на кожным з бакоў якой змяшчалася толькі адна музычная кампазіцыя. Паняцце «сінгл» з'явілася ў 1950-я гады, каб акрэсліць розніцу паміж паўнавартаснымі пласцінкамі і пласцінкамі з адной або дзвюма песнямі. Цяпер сінглы таксама выдаюцца на кампакт-дысках і DVD.

Гісторыя
--------

Першапачатковы стандарт на сінглы быў закладзены ў канцы XIX стагоддзя падчас з'яўлення камерцыйных грамафонных запісаў. 

«Саракапятка», дыск на 45 абаротаў на хвіліну«Саракапятка», дыск на 45 абаротаў на хвіліну Спачатку існавалі шматлікія стандарты дыскаў з рознымі хуткасцямі (ад 18 да 78 абаротаў на хвіліну) і фізічнымі памерамі (да 12" ці 30 сантыметраў), але да 1910 года ўстаялася практыка выкарыстання 10" (25 см) 78 абаротавых дыскаў.

Тэхнічныя адметнасці грамафонных дыскаў вызначылі фармат камерцыйных запісаў напачатку 1900-х. Прымітыўная тэхналогія і характарыстыкі рэкордараў і прайгравальнікаў абмяжоўвалі шчыльнасць запісу дый змушалі выкарыстоўваць вялікія хуткасці кручэння дыскаў дзеля дасягнення прымальнай якасці запісу. Лічба ў 78 абаротаў на хвіліну была абраная на стандарт з-за таго, што прадстаўлены электрычна-прывадны рухавік, які сталі выкарыстоўваць у гукапрайгравальнай апаратуры, меў абаротавую хуткасць 3600 абаротаў на хвіліну і перадаткавы лік 46:1, што забяспечвала хуткасць у 78.26 абаротаў на хвіліну.

Пералічаныя фактары сумесна з дыяметрам дыска ў 10" абумовілі працягласць запісу на кожным баку дыска ў 3 хвіліны. Гэты фармат істотна паўплываў на працэс стварэння музыкі, бо і аўтары, і выканаўцы сталі імкнуцца да таго, каб трапіць у гэтыя межы. Троххвілінны стандарт захоўваўся да 1960-х, калі паляпшэнне тэхнікі запісу і прынцыпова новы мастэрынг дазволілі павялічыць працягласць запісу, сінгл The Beatles 1968 «Hey Jude» доўжыўся 7 хвілін, прадэманстраваўшы гэткім чынам новую свабоду творцаў.

Сінглы змяшчаліся на разнастайных носьбітах, такіх як 7" (18-см), 10" (25-см) і 12" (30-см) вінілавыя дыскі (звычайна разлічаныя на хуткасць у 45 АНХ); 10" (25-см) шэлакавыя дыскі (78 АНХ); касеты, 8- і 12-сантыметровыя (3" і 5") CD-сінглы і 7" (18-см) пластыкавыя флексі-дыскі. Іншыя, менш распаўсюджаныя фарматы, уключалі сінглы на лічбавай кампактавай касеце, DVD, і LD, гэтаксама як і шматлікія разнастайныя нестандартныя вінілавыя дыскі (5″/12 см, 8″/20 см, etc.).

Найбольш распаўсюджаным фарматам сінгла з'яўляецца так званая «саракапятка» (45, ці 7").

45 АНХ стандарт быў прадстаўлены ў 1949 кампаніяй RCA як больш якасная і трывалая замена старым 78 АНХ шэлакавым дыскам. Першыя «саракапяткі» былі манафанічнымі, з запісам на абодвух баках дыска. Стэрэафанічныя запісы набылі распаўсюджанне ў 1960-х, амаль усе запісы на пачатку 1970-х ужо былі стэрэафанічнымі.

Акрамя стандарту на 7" сінглы, распаўсюджанне ў 1970-х дыскатэк прывяло да таго, што дыджэі стварылі попыт на 12" сінглы з большым часам гучання, які дазваляў змясціць дадатковыя танцавальныя міксы трэкаў. Да таго ж, большы памер дыска абумаўляў яго большую трываласць і лепшы дынамічны дыяпазон гуку. Нягледзячы на спад папулярнасці, 12" дыскі застаюцца стандартам на танцавальных пляцоўках.

Продажы сінглаў фіксаваліся ў хіт-парадах, часцяком, у так званых Top-40. Гэтыя спісы публікаваліся ў мас-медыях, такіх як часопісы, тэлевізійныя і радыё-праграмы. Трапіць у хіт-парад мог толькі той сінгл, які адпавядаў гэтак званаму «фармату», які тычыўся як колькасці трэкаў, так і яго даўжыні.

У папулярнай музыцы камерцыйная і мастацкая каштоўнасць сінглаў (у параўнанні з альбомам і EP) істотна змянялася ў розныя часы. Першапачаткова сінглы былі накіраваныя на рынак цінейджараў і дзетак, чыі фінансавыя мажлівасці былі больш абмежаваныя. Росквіт сінглаў прыпаў на 1950-я — пачатак 1960-х, час узнікнення рок-музыкі. У далейшым роля сінглаў паступова змяншалася, а роля альбомаў — павышалася. Да 2000-х роля іх працягвала памяншацца, а з масавым пераходам на CD склалася сітуацыя, калі сінгл і альбом у прамоцыі каштуюць аднолькава, але альбом прадаецца за большыя грошы, таму можна казаць аб амаль суцэльнай адмове ад ужывання сінглаў.

У танцавальнай музыцы склалася іншая сітуацыя, і значная частка танцавальнай музыкі па-ранейшаму распаўсюджваецца на 12" вінілавых сінглах.

Як на 2006, сітуацыя крыху змянілася. Татальнае распаўсюджанне лічбавых прайгравальнікаў музыкі прывяло да таго, што продажы лічбавых копій трэкаў праз камерцыйныя інтэрнэт-сайты высветлілі перавагі карыстальнікаў у бок асобных кампазіцый. Гэта адрадзіла паняцце сінгла на якасна новым, непрывязаным да нейкага фізічнага носьбіта, узроўні.

Звязанай з'явай можна лічыць з'яўленне рынглаў (ад англійскіх назваў сінгл і рынгтон — мелодыя званка), калі актуальныя сінглы ператвараюцца ў мелодыю званка мабільнага тэлефона. У верасні 2007 Sony BMG прадставіла новы фармат так званага рынгла, які змяшчаў акрамя трох кампазіцый выканаўцы яшчэ і дасягальны з камп'ютара рынгтон на мабільны тэлефон. У працяг гэтай тэндэнцыі сінгл стаў уяўляць сабой сам рынгтон. Рынгтон звар'яцелая жабка, гіт 2004 года, ператварыўся ў чэрвені 2005 у асобны сінгл, які заняў першае месца ў брытанскіх хіт-парадах.

Назва
-----

Іншай распаўсюджанай беларускай назвай сінгла з'яўляецца **самотнік**. Слова было прыдумана ў калектыве гурта N.R.M. калі той у 2000 годзе запісаў і выдаў свой першы сінгл Samotnik.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1100389733 |