**Катастрофа Іл-12 у Мінску** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася ў ноч на чацвер 21 ліпеня 1960 года ў аэрапорце Мінск-1 з самалётам Іл-12 кампаніі «Аэрафлот», у выніку чаго загінулі 8 чалавек.

Самалёт
-------

Іл-12 (Іл-12П) з заводскім нумарам 83012902 (серыйны — 29-02) быў пабудаваны на маскоўскім заводзе «Знамя Працы» ў 1949 годзе. На момант здарэння лайнер належаў Львоўскім авіялініям. Яго агульная напрацоўка складала 13706 гадзін. Пасажыраўмяшчальнасць салона складала 21 месца.

Экіпаж
------

Экіпаж авіяатрада меў наступны склад:

* Камандзір паветранага судна — Іван Андрэевіч Крывецкі.
* Другі пілот — Валянцін Паўлавіч Маісееў.
* Бортмеханік — Аляксандр Іванавіч Барысаў.
* Бортрадыст — Барыс Іванавіч Пузікаў.

Катастрофа
----------

Самалёт выконваў пасажырскі рэйс 414 з Ленінграда ў Львоў з прамежкавымі пасадкамі ў Вільнюсе і Мінску. 20 ліпеня ў 15:35 ён вылецеў з Ленінграда і ў 19:20 прыбыў у Вільнюс. У гэты час Мінскі аэрапорт быў закрыты з-за навальніцы, таму рэйс быў вымушаны затрымацца. Нарэшце, у 22:00 аэрапорт быў адкрыты, таму ў 22:45 авіялайнер вылецеў з Вільнюса і ў 23:28 прызямліўся ў Мінску. Тут экіпаж пачаў рыхтавацца да палёту ў Львоў. На борце знаходзіліся 24 пасажыры, у тым ліку адно дзіця. У Мінску ў гэты час стаяла ціхае малавоблачнае надвор’е, бачнасць дасягала 10 кіламетраў.

21 ліпеня ў 00:32 экіпаж пачаў узлёт з грунтавай паласы. Сама паласа пасля дажджу была яшчэ размоклай, і на ёй меліся лужыны. Іл-12 прабег 650 метраў, пасля чаго на малой хуткасці з высока паднятым носам кароткачасова адарваўся ад паласы. Потым лайнер 4 разы кароткачасова кранаўся зямлі, пасля чаго ў 750 метрах ад пачатку разгону нарэшце падняўся ў паветра. Пры гэтым самалёт увайшоў у левы нахіл, пасля чаго, павольна набіраючы вышыню, пачаў ухіляцца налева ў бок аўтабазы.

Пралятаючы над аўтабазай ​​на вышыні 7 метраў, Іл-12 зачапіўся за правады асвятлення, пасля чаго збіў пражэктар, які знаходзіўся на даху будынка. Пасля гэтага авіялайнер урэзаўся ў слуп і абарваў высакавольтныя правады. Губляючы хуткасць, самалёт пачаў збіваць грузавыя аўтамабілі, плот і станкі. Правую плоскасць адарвала, пасля чаго Іл-12 прабіў драўляны плот і паваліўся ў размешчаны за ім катлаван трохметровай глыбіні. Пярэдняя частка фюзеляжа пры гэтым была цалкам разбурана, а хваставую адарвала.

Узніклі пажары, якія былі хутка ліквідаваны. На борце загінуў увесь экіпаж і 3 пасажыры, усяго 7 чалавек. Восьмай ахвярай катастрофы стаў адзін з шафёраў аэрапорта, які пры спробе аказаць дапамогу наступіў на абарваны пры катастрофе провад высокага напружання, які ў той момант яшчэ знаходзіўся пад напружаннем.

Расследаванне
-------------

Мінскі аэрапорт быў закрыты з-за навальніцы з 19:30 да 22:00. Пры гэтым перад адкрыццём выканаўца абавязкаў кіраўніка палётаў Ерастаў асабіста агледзеў грунтавую паласу, пасля чаго паведаміў намесніку камандзіра 104-га (Мінскага) авіяатрада, што аэрапорт можна адкрываць для прыёму i выпуску самалётаў. Намеснік камандзіра авіяатрада пагадзіўся з меркаваннем дыспетчара і даў указанне адкрыць аэрапорт. Калі аэрапорт быў адкрыты, Ерастаў не стаў папярэджваць экіпажы і змену дыспетчараў пра тое, у якім стане знаходзіцца паверхня размоклай паласы. Затым, калі яго змяніў Бондараў, то Ерастаў пры перадачы змены сказаў, што паласа знаходзіцца ў здавальняючым стане, а таму прыдатная для выкарыстання. Была ўжо ноч, і Бондараў не стаў спецыяльна аглядаць паласу на прадмет яе прыдатнасці да начных палётаў, а таксама, як і Ерастаў, не стаў папярэджваць дыспетчараў і экіпажы, каб тыя звярталі ўвагу на стан узлётна-пасадачнай паласы.

Таксама высветлілася, што на 21-мясцовы самалёт было прададзена 23 дарослых і 1 дзіцячы квіток, гэта значыць на 2 чалавекі больш. Гэта адбылося з-за блытаніны ў аддзелах перавозак у Вільнюскім і Мінскім аэрапортах. У дадзенай сітуацыі камандзір экіпажа вырашыў не высаджваць лішніх пасажыраў, замест гэтага змясціўшы іх у пярэднім грузавым аддзяленні.

Асноўным вінаватым катастрофы камісія назвала загінулага камандзіра судна Крывецкага, які пры ўзлёце падняў самалёт ад зямлі раней часу, на малой хуткасці і пры высокім вугле атакі, у выніку чаго самалёт, завальваючыся, перайшоў у левы нахіл, а потым пачаў здзяйсняць левы разварот, пакуль не сутыкнуўся з перашкодамі. Спрыялі катастрофе і размоклая паверхня УПП, з-за чаго была забруджана ніжняя паверхня крыла, тым самым пагаршаючы яго аэрадынаміку, а таксама парушэнні кіраўнікоў палётаў Ерастава і Бондарава, якія не папярэджвалі экіпажы аб размоклай паласе, бо цалкам не надавалі гэтаму значэння і не разумелі ўсёй складанасці выканання ўзлёту ноччу з размоклага грунтавога[*крыніца?*] пакрыцця.

Зноскі
------

1. 1 2  Ільюшына Іл-12П CCCP-01405 // Аэрафлот — МГА СССР  (руск.)
2. 1 2  Катастрофа Ил-12 Украинского управления ГВФ в районе а/п Минск 21.07.1960 // AirDisaster.ru  (руск.)

| ⛭Катастрофы ў Беларусі |
| --- |
| Тэхнагенныя | 
* Патоп на Дубравенцы (1942)
* Выбух на Мінскім радыёзаводзе (1972)
* Чарнобыльская катастрофа (1986)
* Выбух на заводзе «Пінскдрэў-ДСП» (2010)
* Выбух на Светлагорскім цэлюлозна-кардонным камбінаце (2023)

 |
| Транспартныя | 
* Крушэнне парахода «Надзея» (1919)
* Крушэнне цягніка «Вільня — Мінск» на перагоне «Радашковічы — Заслаўе» (1919)
* Сутыкненне цягнікоў на станцыі «Крыжоўка» (1977)
* Пажар у аўтобусе ў Мінску (1980)
* Падзенне аўтобуса пад Хацежынам (1991)
* Чыгуначная катастрофа ў Барысаве (1997)
* Сутыкненне аўтобусаў у Маларыцкім раёне (2011)
* ДТЗ у Барысаўскім раёне (2020)
* ДТЗ у Смалявіцкім раёне (2023)

 |
| Авіяцыйныя | 
* Аварыя ПС-7 у Мінску (1941)
* Катастрофа С-47 пад Маладзечнам (1944)
* Аварыя C-47 у Мінску (1945)
* Аварыя Лі-2 у Мінску (1946)
* Катастрофа ТС-62 у Мінску (1948)
* Катастрофа Іл-12 у Мінску (1960)
* Катастрофа Як-12 пад Мінскам (1966)
* Сутыкненне Мі-4 пад Ружанамі (1974)
* Катастрофа Ан-24Б пад Мінскам (1979)
* Катастрофа Іл-76 пад Віцебскам (1979)
* Катастрофа Як-42 пад Нароўляй (1982)
* Аварыя Ан-26 у аэрапорце Мінск-1 (1983)
* Катастрофа Ту-134А пад Мінскам (1985)
* Катастрофа Міг-25РУ пад Шчучынам (1992)
* Збіццё паветранага шара ў Бярозаўскім раёне (1995)
* Катастрофа Су-27 пад Арабаўшчынай (1996)
* Катастрофа BAe-125 пад Мінскам (2009)
* Катастрофа PZL «Kania» пад Высокім (2009)
* Катастрофа MD-500 пад Мінскам (2010)
* Катастрофа МіГ-29 пад Ганцавічамі (2010)
* Катастрофа Х-32 Бекас у Росі (2011)
* Катастрофа Eurocopter AS 355 NP на Пастаўшчыне (2011)
* Катастрофа Мі-24 пад Пружанамі (2011)
* Катастрофа Су-25 пад Навагрудкам (2012)
* Катастрофа Іл-103 пад Брэстам (2015)
* Катастрофа Як-130 у Баранавічах (2021)

 |
| Іншыя | 
* Пажар у Гомелі (1737)
* Пажар у Мінску (1881)
* Пажар у Гродне (1885)
* Пажар ў дзіцячых яслях вёскі Грамошча (1933)
* Пажар у Клубе НКДБ (1946)
* Пажар у вёсцы Буса (1957)
* Выбух у Маладушы (1959)
* Трагедыя на Нямізе (1999)
* Пажар у Казлоўшчынскім псіханеўралагічным доме-інтэрнаце (2003)
* Абвал даху ў Краснапольскай сярэдняй школе (2004)
* Выбух на станцыі метро «Кастрычніцкая» (2011)

 |