Дэісус. XVIII стагоддзе
Мікола Адваротны. XVIII стагоддзе
**Веткаўская іканапісная школа** — адна з самабытных школ беларускага іканапісу, якая стваралася ў адпаведнасці стараверскаму канону ў ваколіцах горада Веткі. Абразы Веткаўскай школы даюць выдатны прыклад сінтэзу старажытнарускага мастацтва і мясцовых традыцый іканапісу.

Гісторыя
--------

Ветка традыцыйна з'яўлялася цэнтрам старавераў. Адасобленасць рэгіёна, наяўнасць духоўнага цэнтра, своеасаблівасць асяроддзя, у якім развіваўся веткаўскі іканапіс, пераемнасць у перадачы з пакалення ў пакаленне іканапіснага майстэрства характарызуюць Ветку як буйны іканапісны цэнтр.

У веткаўскіх іконах выразна адбіліся этапы працэса ўзаемадзеяння праваслаўнага іканапісу з заходнееўрапейскім жывапісам. Найбольш паслядоўна гэта адбывалася ва ўніяцкім мастацтве: кананічныя сюжэты набывалі этнаграфічны характар, суправаджаліся побытавымі падрабязнасцямі, пры гэтым пераасэнсоўваліся вартасці светлаценевага жывапісу. У якасці ўзораў кампазіцый шырока выкарыстоўваліся гравюры з беларускіх і ўкраінскіх друкаваных выданняў.

Апісанне
--------

У іконах Веткаўскай школы бачны адыход ад візантыйскага канону жывапісу пад уплывам барочнага мастацтва Беларусі. У 18 стагоддзі, калі ў Беларусі панавала барочная культура, на абразах веткаўскіх стараабрадцаў з'яўляюцца элементы інтэр'еру, касцюму, некаторыя пабытовыя рэаліі, больш жывымі робяцца выявы.

Асноўнымі пародамі дрэва ля Веткі з'яўляюцца таполі. Гэта драўніна асабліва моцна схільная ўздзеянню жучка-тачыльшчыка, таму ікона, напісаная ў Ветцы, практычна заўсёды з'едзена шашалем. Таўшчыня дошак вялікая: 2-2,5-3 см.

Раслінны арнамент з лісця і кветак, а таксама картушы з надпісамі, у лепшых майстроў з ужываннем тэхнік «цыроўкі» і «расцвечання золата», таксама характэрных для веткаўскіх майстроў, уяўлялі вобраз Эдэмскага саду. Асноўныя матывы, характэрныя для Веткі: кветкі, ружы і ружавыя букеты, галіны з лісцем і кветкамі яблынь, імітацыя лісця аканта, вінаградная лаза, гірлянды, рог багацця, нарцысы, ракавіны.

Адметнай рысай абразоў Веткаўскай традыцыі з'яўляюцца моцныя высвятленні вакол рота і падбародка і характэрная форма верхняй губы, якая навісае над прыпухлай, раздвоенай ніжняй губой. Веткаўскія іканапісцы актыўна вылучаюць кінавар'ю міжгуб'е, часам і мяжу ніжняй губы, што з'яўляецца старажытнай традыцыяй.

Уплыў Веткаўскіх ікон
---------------------

Іканапісная вытворчасць была добра наладжана ў Ветцы і забяспечвала абразамі ўвесь стараверскі свет. Іконы з Веткі былі ўзорам для іканапісцаў-старавераў у іншых месцах. Уплыў Веткаўскай школы распаўсюдзіўся на Украіну, у Малдову, дзе таксама жылі стараверы.

Зноскі
------

1. ↑  Станковы сакральны жывапіс Архівавана 8 снежня 2013.
2. 1 2  Ветковская икона староверов  (руск.)
3. ↑  Святы і таямнічы вобраз веткаўскіх ікон Архівавана 2 красавіка 2013.
4. 1 2  Ірына Бязручка. Фактары талеранстнасці ў кантэксце развіцця беларускага грамадства (на прыкладзе гомельскага рэгіёна)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Веткаўская іканапісная школа на Вікісховішчы |


| ⛭Усходнеславянскі іканапіс |
| --- |
| Гісторыя іканапісу[ru] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Каталіцкі ўсходнеславянскі іканапіс · Старажытнарускі іканапіс ·  Уніяцкі іканапіс |
| Іканапісцы | Аліпій Пячэрскі ·  Аўрамій Смаленскі |

 |
| Беларускі іканапіс | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Бабіцкая школа ·  Басценавіцкая школа ·  Веткаўская школа ·  Заходнепалеская школа |
| Іканапісцы | Маларыцкі майстар  ·  Васіль Маркіянавіч  ·  Пётр Яўсеевіч  ·  Рыгор Мядзведскі  ·  Басценавіцкі майстар |

 |
| Рускі іканапіс | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Валагодскі іканапіс[ru] ·  Маскоўская школа ·  Строганаўская школа ·  Наўгародская школа ·  Паўночныя пісьмёны ·  Яраслаўская школа ·  Пскоўскі іканапіс ·  Стараверскі іканапіс[ru] ·  Цвярскі іканапіс ·  Уладзіміра-Суздальскі іканапіс |
| Іканапісцы | Феафан Грэк ·  Андрэй Рублёў ·  Данііл Чорны ·  Сімон Ушакоў ·  Дзіянісій |

 |
| Украінскі іканапіс[uk] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Майстэрня Кіева-Пячэрскай лаўры[ru] ·  Судавішнянская школа[uk] ·  Самбірская школа[uk] |
| Іканапісцы | Яцко з Вішні[uk] ·  Ілья Брадлаковіч[uk] |

 |
| Старажытнаруская кніжная мініяцюра ·  Старажытнарускае ліцавое шыццё[ru] ·  Парсуна[ru] ·  Сармацкі партрэт |