**Мікалай Міхайлавіч Чагін** (1823—1909) — рускі архітэктар. Акадэмік архітэктуры, сапраўдны стацкі саветнік. Кіраваў будаўніцтвам праваслаўных храмаў на захадзе Расійскай імперыі (у асноўным тэрыторыя сучасных Літвы і Латвіі).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Арле, у небагатай сям’і гандляра абуткам. Скончыўшы гарадское трохкласнае вучылішча, па хадайніцтве мясцовага губернатара М. В. Васільчыкава[d] быў адпраўлены за казённы кошт вучыцца ў Пецярбургскі тэхналагічны інстытут. Скончыў яго ў 1845 годзе з сярэбраным медалём. Адразу ж паступіў на архітэктурныя курсы ў Пецярбургскую акадэмію мастацтваў, дзе ўзімку вучыўся маляванню і чарчэнню, улетку працаваў на будаўніцтве чыгункі Пецярбург — Масква.

У 1848 годзе Чагін атрымаў дыплом архітэктара. Неўзабаве паступіў на пасаду грамадзянскага інжынера пры Гродзенскай палаце дзяржаўных маёмасцяў. У 1850 годзе быў прызначаны архітэктарам па пабудове праваслаўных цэркваў у Віцебскай і Магілёўскай губернях. У 1850—1854 гадах ён перабудаваў і пабудаваў 124 аб’екты. 13 жніўня 1853 года савет Акадэміі мастацтваў узвёў яго ў званне акадэміка архітэктуры. Ён быў узнагароджаны ордэнамі Святой Ганны III ступені і Святога Станіслава III ступені.

З 3 кастрычніка 1864 года займаў пасаду віленскага губернскага архітэктара. З’яўляўся прыхільнікам праваслаўнага архітэктурнага канона, з-за чаго быў у фаворы ў М. М. Мураўёва-Віленскага.

У 1885 годзе ў сувязі з адмовай губернатара Жамчужнікава[d] ў прадастаўленні адпачынку, сыходзіць у адстаўку.

Да 1880-х гадоў Сабор Святых Сымона і Ганны[d] ў Елгаве моцна састарэў і патрабаваў перабудовы. Гэтая задача была ўскладзена на Чагіна. У канцы 1888 года яго праект быў ухвалены, а ў пачатку 1890 года пачаліся будаўнічыя працы, якія скончыліся ў лістападзе 1892 года.

Адной з самых вядомых пабудоў Чагіна з’яўляецца Свята-Уваскрасенская царква[d] ў Фаросе (1892). Паводле яго праектаў пабудавана і рэканструявана шмат цэркваў, у тым ліку Петрапаўлаўскі сабор у Мінску.

Памёр Мікалай Міхайлавіч у доме свайго сына ў Санкт-Пецярбургу.

Праекты
-------

Беларусь
* Праект Свята-Крыжаўзвіжанскай царквы і іканастаса ў мястэчку Высокае Брэсцкага павета (23 жніўня 1864).
* Праект і каштарыс на будаўніцтва Свята-Васкрасенскай царквы ў павятовым горадзе Ашмянах (1875).
* Праект перабудовы Фары Вітаўта ў праваслаўны Сафійскі сабор у горадзе Гродна (1889) — не захавалася.

Галерэя
-------

* Храмы, пабудаваныя, або перабудаваныя па праектах М. М. Чагіна
* Свята-Васкрасенская царква ў АшмянахСвята-Васкрасенская царква ў Ашмянах
* Званіца касцёла Святой Ганны ў ВільнюсеЗваніца касцёла Святой Ганны ў Вільнюсе
* Прачысценскі сабор у ВільнюсеПрачысценскі сабор у Вільнюсе
* Пятніцкая царква ў ВільнюсеПятніцкая царква ў Вільнюсе
* Свята-Кацярынінская царква[d] ў ВільнюсеСвята-Кацярынінская царква[d] ў Вільнюсе
* Царква Прападобнай Еўфрасінні[d] ў ВільнюсеЦарква Прападобнай Еўфрасінні[d] ў Вільнюсе
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква ў ВысокімСвята-Крыжаўзвіжанская царква ў Высокім
* Фара Вітаўта ў ГроднеФара Вітаўта ў Гродне
* Сабор Святых Сымона і Ганны[d] ў ЕлгавеСабор Святых Сымона і Ганны[d] ў Елгаве
* Сабор Нараджэння Хрыстова[d] ў РызеСабор Нараджэння Хрыстова[d] ў Рызе

Зноскі
------

1. ↑  Памятная книжка Виленской губернии на 1866 год  (руск.)
2. 1 2  *Кулагин А. Н.* Гродненские зодчие XIX — начала XX веков (новые архивные изыскания). // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Выпуск 24. — Мінск, «Права і эканоміка». — 2018. — С. 80
3. ↑  120 год мастаку-авангардысту Уладзіславу Страмінскаму і іншыя падзеі. // Рэгіянальная газета, 15 лістапада 2013.  (бел.)
4. ↑  Выдатныя мясціны Архівавана 5 красавіка 2019.. // Ашмянскi раённы выканаўчы камітэт, 16 снежня 2016.  (бел.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 2575154260469024480004 |