**Жаі́р Месі́яс Балсана́ру** (парт.: Jair Messias Bolsonaro; 21 сакавіка 1955, Глісерыу, штат Сан-Паўлу, Бразілія) — бразільскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. 38-ы і дзейны Прэзідэнт Бразіліі, абраны на ўсеагульных выбарах 28 кастрычніка 2018 года. Займае пасаду з 1 студзеня 2019 года. Да абрання быў членам Палаты дэпутатаў з 1991 года. Таксама быў членам Сацыял-ліберальнай партыі, пакуль у лістападзе 2019 года не стварыў уласную партыю Альянс за Бразілію.

Служыў у артылерыі і дэсантных войсках. Даслужыўся да звання капітана.

Адным з першых указаў спрасціў правілы набыцця і нашэння зброі.

Вядомы сваімі ультраправымі і папулісцкімі палітычнымі поглядамі. Прайграў на ўсеагульных выбарах 2022 года, набраўшы толькі 49 % галасоў.

Выбары 2018 года
----------------

Балсанару, быў кандыдатам у прэзідэнты ад PSL на прэзідэнцкіх выбарах у Бразіліі ў 2018 годзе. Ён заняў першае месца ў першым туры ўсеагульных выбараў 7 кастрычніка 2018 года, а кандыдат ад ПТ Фернанда Хадад заняў другое месца. Два кандыдаты зноў сутыкнуліся 28 кастрычніка, калі Балсанара перамог на выбарах.

Замах на забойства
------------------

6 верасня 2018 года Балсанару атрымаў некалькі нажавых ран падчас перадвыбарчага мітынгу ў Жуіс-дэ-Фора, пашкоджанні печані, лёгкіх і кішэчніка. Ён быў шпіталізаваны ў «выключна стабільным» стане і адпушчаны амаль праз месяц, 29 верасня

Скандалы
--------

Балсанару, быў адкрытым прыхільнікам ваеннага рэжыму ў Бразіліі ў 1964 годзе. Падчас сесіі галасавання па імпічменце былога прэзідэнта Дылмы Русеф у сваёй прамове Балсанару ўшанаваў палкоўніка Карласа Альберта Брыльхантэ Устру, шырока вядомага ваеннага ў Бразіліі, які быў катам пратэстоўцаў у перыяд бразільскай ваеннай дыктатуры .

У 1990-х гадах у тэлеінтэрв’ю папулярнаму часопісу *Veja* ён таксама зрабіў супярэчлівыя заявы аб ваеннай дыктатуры Піначэта ў Чылі, усхваляючы чылійскага дыктатара і заяўляючы, што «рэжым павінен быў дзейнічаць больш жорстка, каб аднавіць краіну». 

Балсанару таксама сумна вядомы сваімі публічнымі выступамі, якія ўспрымаюцца як неталерантныя. У некаторых выпадках ён ужо выступаў супраць меншасцяў, у прыватнасці, супраць ЛГБТ. У інтэрв’ю для дакументальнага фільма *Out There*, знятага брытанскім акцёрам і комікам Стывенам Фраем, які прысвечаны росту гамафобіі ў свеце і які быў паказаны на BBC у 2013 годзе, тагачасны кангрэсмен заявіў: «Ні адзін бацька не ганарыцца тым, што мае сына гея... Мы, бразільцы, не любім гомасексуалістаў. Не любіць — не тое самае, што ненавідзець», — дадаў ён. У каментары пра тое, што ён пачуў, Фрай сказаў: «Балсанару — тыповы гамафоб, якога я знайшоў ва ўсім свеце, з яго мантрай, што геі хочуць дамінаваць у грамадстве, вербаваць дзяцей або жорстка абыходзіцца з імі. Нават у такой прагрэсіўнай краіне, як Бразілія, яго хлусня стварае істэрыю сярод невукаў, адкуль можа ўзнікнуць гвалт» .

Як прэзідэнт Балсанару, прыменшыў смяротнасць пандэміі COVID-19 у Бразіліі. Ён сказаў, што вірус не больш смяротны за звычайны грып. 7 ліпеня 2020 года Балсанару паказаў, што ў яго быў станоўчы тэст на COVID-19.

З 2019 года Балсанару сутыкнуўся з чатырма асобнымі абвінавачваннямі ў злачынствах супраць чалавечнасці. Ён знаходзіцца пад следствам у Міжнародным крымінальным судзе ў Гаазе за злачынствы супраць чалавечнасці, генацыд карэнных народаў і экацыд .

Выбары 2022 года
----------------

Балсанару балатуецца на пераабранне на выбарах 2022 года, а яго галоўным супернікам з’яўляецца былы прэзідэнт Луіс Інасіу Лула да Сілва. Балсанару зноў не абраў Гамільтана Мураа як свайго напарніка, замест гэтага абраў генерала Вальтэра Брагу Нета. На працягу ўсяго выбарчага перыяду Балсанару казаў, што ў выпадку паразы выбары будуць карумпаванымі і сфальсіфікаванымі супраць яго. Яго дзеянні параўноўваюць са спробамі былога прэзідэнта ЗША Дональда Трампа адмяніць вынікі выбараў 2020 года .

2 кастрычніка 2022 года Балсанару прайшоў у другі тур выбараў 30 кастрычніка супраць Лулы.  Лула набраў 48,43 % галасоў супраць 43,20 % галасоў Балсанару. 

Лула быў абраны ў другім туры 30 кастрычніка, і Балсанару стаў першым прэзідэнтам Бразіліі, які прайграў пераабранне.

Палітычныя погляды
------------------

Гарачы антыкамуніст, пазіцыі Балсанару часта разглядаюцца як кансерватыўныя, папулісцкія, нацыяналістычныя і звычайна асацыююцца з ультраправай палітыкай , аднак ён адмаўляе гэтыя заявы, заяўляе, што трымаецца традыцыйных умераных правых ідэалаў.  Ён назваў сябе палітыкам, які выступае за жыццё, за зброю і супраць істэблішменту.  

Балсанару гарачы праціўнік левай палітыкі, у першую чаргу аднаполых шлюбаў, секулярызму, легалізацыі наркотыкаў, абортаў і аховы навакольнага асяроддзя.  Што тычыцца эканамічных пытанняў, ён выступаў за ліберальную палітыку і палітыку свабоднага рынку .

Зноскі
------

1. ↑  Jair Bolsonaro // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
2. 1 2  Jair Bolsonaro Праверана 1 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑  geni.com — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214'></a>
4. ↑  Tal pai, tal filho — 1999.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1135120'></a>
5. ↑   Праверана 26 красавіка 2021.
6. ↑   Праверана 26 красавіка 2021.
7. ↑  Silas Malafaia celebra casamento do deputado Bolsonaro na Mansão Rosa // *Último Segundo* — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10396588'></a>
8. ↑  Conversations/Jair Bolsonaro; A Soldier Turned Politician Wants To Give Brazil Back to Army Rule
9. ↑  Brazil Presidential Candidate Jair Bolsonaro Is Stabbed at Campaign Rally(англ.), *The New York Times* (6 September 2018).
10. ↑  Flávio Bolsonaro 177 Senador\_RJ Verified account **(нявызн.)**. *Twitter* (6 верасня 2018).
11. ↑  Jair Bolsonaro é internado no Hospital Albert Einstein, em SP(парт.), *G1* .
12. ↑  As homenagens de Bolsonaro a Pinochet e por que o general ainda divide o Chile(парт.), *BBCBrasil* .
13. ↑  Brazilian President Jair Bolsonaro tests positive for coronavirus **(нявызн.)**. *CNN*.
14. ↑  Action against Bolsonaro takes an unprecedented step at the International Criminal Court... **(нявызн.)**, *Morning Express* (15 July 2021).
15. ↑  Bolsonaro afirma que pretende indicar Braga Netto como vice na chapa – Jovem Pan **(нявызн.)**. *Bolsonaro afirma que pretende indicar Braga Netto como vice na chapa – Jovem Pan*.
16. ↑  Vídeo de fraude em urna divulgado por Flávio Bolsonaro é falso, diz TRE-MG **(нявызн.)**. *UOL Eleições 2018*.
17. ↑  Brazil's Lula and Bolsonaro face run-off after surprisingly tight result **(нявызн.)**.
18. ↑  Resultados **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 лістапада 2022. Праверана 13 снежня 2022.
19. ↑  Análise das Eleições 2022: Veja Detalhes dos Resultados da Votação(нявызн.). *noticias.uol.com.br*.
20. ↑  Resultados – TSE **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *resultados.tse.jus.br*. Архівавана з першакрыніцы 2 лістапада 2022. Праверана 13 снежня 2022.
21. 1 2  Boadle, Anthony.  Far-right presidential hopeful aims to be Brazil's Trump **(нявызн.)** (27 September 2017).
22. ↑  Outspoken pro-life candidate leads in Brazil's presidential election race **(нявызн.)**.
23. ↑  Phillips, Tom.  Trump of the tropics: the 'dangerous' candidate leading Brazil's presidential race **(нявызн.)** (19 красавіка 2018).
24. ↑  Jair Bolsonaro's Brazil Is a Disaster for the Amazon and Global Climate Change **(нявызн.)**. *Motherboard* (29 кастрычніка 2018).
25. ↑  Bolsonaro diz que é liberal e adota discurso que agrada investidores **(нявызн.)**. *1.folha.uol.com.br*.

Спасылкі
--------

| ⛭Прэзідэнты Бразіліі |
| --- |
| Старая рэспубліка | 
* Дэадору да Фансека
* Фларыяну Пейшоту
* Прудэнты ды Марайс
* Кампус Саліс
* Радрыгіс Алвіс
* Афонсу Пена
* Нілу Песанья
* Эрмес да Фансека
* Венсеслау Брас
* Дэлфін Марэйра
* Эпітасіу Песоа
* Артур Бернардыс
* Вашынгтан Луіс
* Жуліу Прэстыс

 | Сцяг Прэзідэнта БразілііСцяг Прэзідэнта Бразіліі |
| Эра Варгаса | 
* *Хунта*
	+ Аўгусту Фрагозу
	+ Мена Барэту
	+ Ісаяс ды Наронья
* Жэтуліу Варгас
* Жазэ Ліньярыс

 |
| Другая рэспубліка | 
* Эўрыку Гаспар Дутра
* Жэтуліу Варгас
* Кафэ Філью
* Карлус Лус
* Нерэу Рамус
* Жуселіну Кубічэк
* Жаніу Куадрус
* Раньеры Мадзілі
* Жуан Гуларт

 |
| Ваенная дыктатура | 
* Раньеры Мадзілі
* Кастэлу Бранку
* Артур да Коста-і-Сілва
* *Хунта*
	+ Аўрэліу Таварыс
	+ Аўгусту Радэмакер
	+ Марсіу Мелу
* Эміліу Гарастазу Медысі
* Эрнэсту Гейзель
* Жуан Фігейрэду

 |
| Цяперашні час | 
* Танкрэду Невіс
* Жазэ Сарней
* Фернанду Колар
* Ітамар Франку
* Фернанду Энрыкі Кардозу
* Луіс Інасіу Лула да Сілва
* Дылма Русеф
* Мішэл Тэмер
* Жаір Балсанару

 |


| ?Жаір Балсанару — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Ângelo Bolsonaro[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Жаір Балсанару |  | Percy Geraldo Bolsonaro[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Elza Hintze Bolsonaro[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Telegram · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Flickr · Instagram · TikTok · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1560508703453 · GND: 1168630924 · ISNI: 0000 0004 6584 7931 · LCCN: n2018251489 · NKC: jo20201096625 · NLP: A37629062 · SUDOC: 236582801 · VIAF: 4348152684017923430004 |

 |