**Леакадзія Шышэя** (дзяв. **Кавальчук**; 1 чэрвеня 1928 — 18 студзеня 2023) — удзельніца беларускага пасляваеннага супраціву, сябра падпольнай слонімскай арганізацыі «Чайка», былая зняволеная ГУЛАГу.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 1 чэрвеня 1928 года ў вёсцы Церахоўшчына Слонімскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер — Дзятлаўскі раён Гродзенскай вобласці). У Другую сусветную вайну падчас нямецкай акупацыі вучылася ў Слонімскай прагімназіі, належала да СБМ. З 1944 года працягвала вучобу ў Слонімскай СШ № 1.

У 1946 годзе далучылася да падпольнай беларускай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы, годнасць, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць беларусаў. Удзельнічала ў першых сходах арганізацыі. У сярэдзіне 1947 года арганізацыя была выкрытая ў сувязі з дэканспірацыяй Саюза вызвалення Беларусі, які быў выданы савецкім агентам Алесем Бажко. У выніку гэтай дэканспірацыі і сама «Чайка» была выкрытая, што было звязана з канспірацыйнай памылкай: з СВБ некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь.

У чэрвені 1947 Леакадзія Шышэя была арыштаваная за ўдзел у антысавецкай арганізацыі, утрымлівалася ў баранавіцкай турме. Пра арышт успамінала так:

> «*Прыязджаюць. Каля нашага дому шаша была. Едзе брычка. Спынілася. Я гляджу і кажу: „Ой, нешта брычка з ваеннымі спынілася". Ідзе афіцэр ў хату. Я стаю ў калідоры. Ён гаворыць: „Знаете, у нас там беда случилась. Можно ли молоточка у вас попросить?" Я гавару: „Можна, калі ласка". Я знайшла гэты малаточак, прынесла ім. І хачу выходзіць. А ён: „Нет, нет, не выходите. Вы — Леокадия? Садитесь". Зрабілі вобыск. Мама была хворая. І якраз хлеба не было. А на вёсцы так прынята ў суседзяў пазычаць. Бацька пайшоў да суседа. Далі яны нам хлеба. Гавораць: „Лёдзю забіраюць". Сказалі бацьку запрэгчы каня, воз. Але бацьку за фурмана не пасадзілі. Пайшлі дзядзьку нейкага знайшлі. І адвезлі мяне ў Слонім у КГБ. Там я наслухалася. І білі мяне. Але не было за што біць. А што ж я рабіла? Нічога я не рабіла. А я так і сказала. Ён даў мне падпісаць, я нават не помню, што там было. Я сказала: „А чаму я павінна падпісваць гэта? Я гэтага не рабіла, я там не была". А ён: „Ну, ничего, мы потом вопросы будем задавать уточнять". Я падпісала. А што падпісала — не ведаю. Вось такія мае справы былі*».
> 
> 
> 

Леакадзія Шышэя была асуджаная на тэрмін восем з паловай гадоў. Разам з ёй у ГУЛАГу адбывала пакаранне славутая беларуская паэтка Ларыса Геніюш.

У 1954 годзе вызвалілася з канцлагераў. Пасля вызвалення Леакадзія Шышэя разам са сваім мужам Кастусём Шышэям прыехала ў Вільнюс. Літва прызнала яе зняволенай і надала грамадзянства.

Леакадзія Шышэя з’яўляецца адной з гераіняў дакументальнага фільма «Людвіка», які распавядае пра беларусаў Віленшчыны. Фільм зняў рэжысёр з Беласточчыны Мікола Ваўранюк.

Памерла 18 студзеня 2023 года ў Вільні.

Сям’я
-----

Мужам Леакадзіі Шышэі (Кавальчук) быў Кастусь Шышэя, камандзір Беларускай краёвай абароны, з якім яна пазнаёмілася падчас зняволення з дапамогай Ларысы Геніюш.

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Леакадзіі Шышэі
2. ↑  Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.
* Кавальчук Л. Дваццаць пяць гадоў за «Чайку» // Газета Слонімская. 1998, № 37 (66), 10-16 верасня.

Спасылкі
--------

* Дакументальны фільм «Людвіка»
* Леакадзія Шышэя пра антыкамуністычную «Чайку» і ГУЛАГ
* Удзельніца «Чайкі» Леакадзія Шышэя пра ГУЛАГ
* Радыё Рацыя. Калонія № 6 ў Воршы
* Новы Час. Як у СССР падманам арыштоўвалі беларускіх патрыётак