Тапаграфічная карта Азербайджана.
**Геалогія Азербайджана** з'яўляецца геалагічнай часткай Альпійскага складчатага пояса. Асадкавыя адклады, якія ахопліваюць паўднёва-заходнія часткі Вялікага і Малога Каўказа, уключаючы вусце ракі Куры і Каспійскі басейн, складаюцца з разнастайных флексорных сістэм. Таўшчыня зямной кары ў Азербайджане змяняецца ў дыяпазоне ад 38 да 55 км. Яе максімальная таўшчыня назіраецца на Малым Каўказе, яго мінімальная таўшчыня тыповая для перадгор'яў Талыша. Геалагічная абстаноўка вобласці складаецца з асадкавых, вулканічна-асадкавых, вулканічных і зямных адкладаў, якія ахопліваюць амаль увесь стратыграфічны дыяпазон, які пачынаецца з дакембрыя і канчаецца галацэнам.

Карысныя выкапні
----------------

Азербайджан багаты на гаручыя і нярудныя карысныя выкапні. Нярудныя карысныя выкапні распаўсюджаны пераважна ў гарыстых тэрыторыях Вялікага і Малога Каўказа, гаручыя карысныя выкапні — на раўнінных тэрыторыях і ў Паўднёвым Каспійскім басейне. Менавіта гэта выклікала развіццё руднай прамысловасці на захадзе краіны і нафтагазавай на ўсходзе (гл.Бакінскі нафтагазаносны раён).

### Паліўныя выкапні

Рэсурсы выкапнёвага паліва ў Азербайджане прадстаўлены нафтай, газам, бітумінознымі сланцамі, торфам і г.д. нафтавая прамысловасць — самы важны сектар азербайджанскай эканомікі. Нафту ў Азербайджане здабываюць на сушы і ў Каспійскім моры. Азербайджан (у прыватнасці Апшэрон) згадваецца як самая старажытная нафтаздабываючая вобласць у свеце. У 5-6 стагоддзях да н.э. здабывалася нафта на п-аве Апшэрон і прадавалася ў іншыя краіны. На 1985 у Азербайджане было здабыта да 1,2 млрд. тон сырой нафты.

### Рудныя рэсурсы

Гематыт і руды сустракаюцца ў Азербайджане ў чатырох відах: у выглядзе магмы, скарнаў, а таксама ў выглядзе тэрмальна-метасаматычных і асадкавых адкладаў.

Падземныя воды
--------------

Падземныя воды, на думку многіх спецыялістаў, з'яўляюцца адным з самых важных прыродных рэсурсаў Азербайджана. З-за адрозненняў у хімічным складзе, яны адносяцца да розных тыпаў, такіх як тэхнічная вада, пітная, медыцынская, і вада, якая выкарыстоўваецца ў розных прамысловых галінах.

Гразевыя вулканы
----------------

Гразевыя вулканы Азербайджана
Па колькасці гразевых вулканаў Азербайджан займае першае месца ў свеце. У Азербайджанскай Рэспубліцы — каля 350 з 800 гразевых вулканаў. Нараўне з геаграфічным тэрмінам — «гразевыя вулканы», у народзе іх завуць і як *янардаг* (падпаленая гара), *пільпіля* (тэраса), *гайнача* (кіпень), *баздаг* (шэрая гара).

Гразевыя вулканы па паходжанні звязаны з нафтагазавымі радовішчамі. На ўчастках гразевых вулканаў выяўлены багатыя радовішчы газакандэнсату і нафты (Лакбатан, Гарадаг, Нафтавыя Камяні, Мішаўдаг і інш.) Акрамя таго лаву, бруд і вадкасць, якую вывяргаюць гразевыя вулканы, выкарыстоўваюць у якасці сыравіны для хімічнай і будаўнічай прамысловасці, а таксама для фармакалогіі. Геолагі НАСА, якія вывучылі прыроду Марса, зрабілі выснову аб тым, што гразевыя вулканы Азербайджана падобныя па сваёй будове з узвышшамі чырвонай планеты.

Сейсмічнасць
------------

Першая сейсмалагічныя станцыя ў Азербайджане была заснавана ў 1902 годзе Альфрэдам Нобелелем у Баку. Пазней сейсмалагічныя станцыі былі заснаваныя ў Ленкарані, Гянджы, Нахічэвані, Шэмасе і Мінгечауры.

Землятрусы
----------

Паведамленні пра землятрусы ў Азербайджане захаваліся са старажытных часоў. Першае з іх датуецца 427 годам. У 1139 годзе разбуральны землятрус магнітудай 9 балаў адбыўся ў Гянджы, у выніку чаго горад быў часткова разбураны. У выніку менавіта гэтага землятрусу з'явілася возера Гёйгёль. У 19 стагоддзі шэраг разбуральных землятрусаў сілай ад 7 да 9 балаў разбурыў горад Шэмаха.

Літаратура
----------

* Горны энцыклапедычны слоўнік, т. 3. / Пад рэд. В. С. Бялецкага. — Данецк: Усходні выдавецкі дом, 2004. — 752 с. ISBN 966-7804-78-X  (руск.)

Спасылкі
--------

* Інстытута Геалогіі — Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана (НАНА)  (азерб.)  (руск.)  (англ.)
* Ronnie Gallagher. Azerbaijan: Land of Fire and Flood Ancient Mariners and a Deluged Landscape Архівавана 3 лістапада 2018.  (англ.)
* Ronnie Gallagher. Mud Volcanoes: Mysterious Phenomena Fascinate Scientists and Tourists  (англ.)

| ⛭Азербайджан паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Азербайджан»**
 |

| ⛭Краіны Еўропы: Геалогія |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

| ⛭Краіны Азіі: Геалогія |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |