recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Валасяніца-белашыйка**, мухалоўка-белашыйка (*Ficedula albicollis*) — птушка сямейства мухалоўкавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 13 см, размах крылаў 22-24 см, маса 11,8-16 г. У самца верх галавы і шыі, спіна, крылы і хвост чорныя. Вузкая палоска на ілбе, шырокая палоаа на крылах, надхвосці, палоскі па баках хваста і ўвесь ніз цела белыя. Белы колер на шыі заходзіць глыбока, утвараючы часам поўнае кольца. У самкі верх цела аліўкава-буры.

Самец у гнездавы перыяд падобны на пярэстую валасяніцу, але з больш інтэнсіўным чорным колерам, суцэльным белым ашыйнікам, акрамя таго белым надхвосцем. Самку цяжэй адрозніць ад пярэстай валасяніцы, яна адрозніваецца больш светлымі бакамі шыі і крыху святлейшая. У абодвух полаў белыя плямы на крыле большыя, чым у пярэстай валасяніцы.

Пашырэнне
---------

Арэал: ад усходняй Францыі і Італіі праз Балканы, цэнтральную і ўсходнюю Еўропу да зліцця р. Камы і Вяткі. Асобныя папуляцыі на Балтыйскім моры (астравы Эланд і Готланд). Акрамя гнездавога арэала сустракаецца ў Фінляндыі, Нарвегіі, Даніі, Вялікабрытаніі, Бельгіі, Люксембургу, Галандыі, Эстоніі, Літве, Іспаніі і Партугаліі (выпадкі гнездавання). На Беларусі рэдкі на гнездаванні пералётны від; пашырэнне абмежавана паўднёвай паловай краіны.

Насяляе вялікія масівы высакаствольных і зацененых старых лісцевых і мяшаных лясоў (як на ўскрайку, так і ў гушчары, дзе трымаецца ў кронах, а не на ніжніх галінах, рэдка сходзіць на зямлю; паркі, вялікія сады, алеі.

Месца зімовак: паўднёвая і трапічная Афрыка, галоўным чынам на поўдзень ад экватара (Заір, Уганда, Замбія).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ў натуральных ці штучных дуплах дрэў, шчылінах муроў і будынкаў, звычайна досыць высока (часцей за ўсё каля 15 м над зямлёй, рэдка ніжэй, хоць і вядомы гнёзды на вышыні 0,5-4 м). Займае шпакоўні. Гняздо з няшчыльна ўкладзеных (часткова завялых) лістоў, сухіх траў і сцёблаў раслін. Высцілка з тонкай і сухой травы, а таксама валосся і шэрсці.

Яйкі 4-7, звычайна асіметрычныя, адзін канец больш тоўсты, светла-блакітныя.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Спасылкі
--------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валынцэвіч.
**Рамуальд Валынцэвіч** (27 жніўня 1911, маёнтак Рось, Ваўкавыскі павет — 1 сакавіка 1929, г. Варшава, Польшча) — брыгадны генерал Войска Польскага.

Біяграфія
---------

Атрымаў адукацыю ў школе ў Пінску, затым скончыў школу юнкераў у Кіеве. На мяжы 80-х і 90-х гадоў XIX стагоддзя стаў прафесійным артылерыстам арміі Расійскай імперыі. Ваяваў у руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў, вызначыўся на фронце і атрымаў накіраванне ў Канстанцінаўскую школу артылерыі, якую скончыў у 1910 годзе ў званні капітана з дыпломам інжынера. Да 1917 года працаваў у сферы ўзбраення. З 1916 года палкоўнік на пасадзе тэхнічнага дырэктара завода.

У лютым 1919 года падахвоціўся служыць у Польскай ваеннай місіі ў Адэсе. 10 красавіка 1919 года прызначаны ў Навукова-эксперыментальную секцыю артылерыйскага ўпраўлення Міністэрства ваенных спраў у Варшаве. З 1921 года служыў у ваеннай інспекцыі, аспірантам ў Кантрольным корпусе, кантралёрам Ваеннага агульнага кантролю.

1 снежня 1924 года прэзідэнт Рэспублікі Польшча Станіслаў Вайцяхоўскі па просьбе міністра ваенных спраў Уладзіслава Сікорскага павысіў Валынцэвіча да брыгаднага генерала.

23 красавіка 1925 года быў прызначаны начальнікам Упраўлення кантролю корпуса. З 29 лістапада 1927 года кіраўнік IX Кантрольнай групы. 26 красавіка 1928 года пераведзены на пасаду начальніка інспекцыйнага корпуса кантралёраў. Памёр 1 сакавіка 1929 года ў Варшаве. 6 сакавіка 1929 года быў пахаваны на Павонзках.

Зноскі
------

1. ↑  24 жніўня 1878 года ў маентку Рось Ваўкавыскага павета нарадзіўся брыгадны генерал інжынерыі Войска Польскага Рамуальд Валынцэвіч
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зорыч.
**Сямён Гаўрылавіч Зорыч** (1743 або 1745 — 1799) — рускі вайсковы дзеяч, адзін з фаварытаў імператрыцы Кацярыны II.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сербскага роду Нараджычаў. Быў прывезены ў Расію афіцэрам Максімам Зорычам, які ўсынавіў яго, і ўжо ў дзевяцігадовым узросце залічаны ў гусарскі полк. Да 15 гадоў меў чын вахмістара, быў паранены, пабываў у прускім палоне. У 1769—1770 гг. камандаваў перадавымі часцямі расійскай арміі ў руска-турэцкай вайне, праявіў гераізм пры абароне р. Дубец у маі 1770 г. а ў ліпені 1770 г. трапіў у турэцкі палон, дзе знаходзіўся 5 гадоў.

У 1775 г. па вяртанні ў Расію, стаў ад’ютантам Пацёмкіна і з яго пратэкцыі быў прадстаўлены Кацярыне II. У жніўні 1777 г. узяты ў флігель-ад’ютанты да імператрыцы, месяцам пазней стаў генерал-маёрам і прызначаны шэфам Ахтырскага гусарскага палка. Знаходзіўся пры Кацярыне да мая 1778 г. калі выклікаў незадавальненне імператрыцы празмерным захапленнем картачнай гульнёй, а незадаволенасць Пацёмкіна — нежаданнем лічыцца з яго інтарэсамі. Быў звольнены ў адстаўку з вялікай узнагародай — 7 тысячамі сялян, пасяліўся ў падораным яму Кацярынай II мястэчку Шклове, дзе на свае сродкі заснаваў Шклоўская высакароднае вучылішча. Вялікую вядомасць меў заснаваны Зорычам прыгонны тэатр. Кацярына II некалькі разоў гасцявала ў Зорыча ў Шклове.

У перыяд валадарання Сямёна Зорыча ў Шклове працавалі разнастайныя мануфактуры, якія працавалі пераважна на мясцовай сыравіне, абслугоўвалі патрэбы вотчыннага двара і выраблялі прадукцыю на продаж. Канатная мануфактура (1790—99) вырабляла канаты і пражу з ільняной кудзелі і пянькі. У 1797 годзе працавала звыш 50 чалавек, выпушчана канатаў агульнай даўжынёй 10 тысяч сажаняў. Парусінавая мануфактура (1794—1845) вырабляла тонкае і паруснае палатно з ільняных і пяньковых нітак. Працавалі таксама шаўкаткацкая (1781—99), гарбарная (1794—98) і суконная (1781—1809) мануфактуры.
Пасля смерці Кацярыны Павел I вярнуў Зорыча на службу, узвёў у генерал-лейтэнанты і даў у камандаванне Ізюмскі полк. Але Зорыч хутка заблытаўся ў фінансавых справах палка і ў 1797 г. быў адпраўлены ў адстаўку. Грашовыя цяжкасці і пажар у Шклове, які амаль цалкам знішчыў вучылішча, паскорылі яго смерць. Выхаванцы вучылішча былі ў 1801 г. пераведзены ў Маскву і склалі Першы маскоўскі Кадэцкі корпус.

У 2007 годзе ў Шклове пастаўлены помнік Сямёну Зорычу.

Зноскі
------

1. 1 2  Лён 2009, с. 159.

Літаратура
----------

* Бантыш-Каменский. «Словарь достопамятных людей» (т. II, изд. 1836);
* Карнович. «Замечательные богатства русских людей»;
* Душан Мартиновић. Генерали из Црне Горе у руској војсци. — Подгорица, 2002.
* Лён (руск.) / сост. Л. В. Ловчая; под общ. ред. И. А. Голуба; худож. В. В. Котович. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 168 с.: ил..

Спасылкі
--------

* «Шкловский офорт». Хранікальна-дакументальны фільм. Аўтары сцэнарыя У. Мехаў, Ю. Цвяткоў, рэжысёр Ю. Цвяткоў. 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сімон.

**Эжэн Сімон** (фр.: Eugène Simon, 30 красавіка 1848, Парыж — 17 лістапада 1924, Парыж) — французскі арахнолаг, карцынолаг і арнітолаг. У 2007 годзе Міжнароднае арахналагічнае таварыства заснавала прэмію Эжэна Сімона, якая прысуджаецца за выдатныя дасягненні. Апісаў каля 3700 відаў павукоў (больш, чым хто-небудзь у свеце).

Біяграфія
---------

Эжэн Сімон атрымаў хатнюю адукацыю. Падчас навуковых паездак працаваў у Іспаніі (1865, 1868), Алжыры (некалькі паездак у перыяд 1882—1885), Венесуэле (1887—1888), Егіпце (1889), на Філіпінах (1890), Цэйлоне (1892), тэрыторыі сучаснай ПАР — у Капскай калоніі і Трансваалі (1893).

У 1875, 1887 і 1901 гадах быў прэзідэнтам Энтамалагічнага таварыства Францыі, а ў 1882 годзе — прэзідэнтам Заалагічнага таварыства Францыі.

Разам з павукамі, насякомымі і ракамі Сімон збіраў таксама птушак. Асабліва ён цікавіўся калібры (Trochilidae). Ён апісаў некалькі відаў і падвідаў калібры і сістэматызаваў іх у роды Anopetia, Stephanoxis, Haplophaedia і Taphrolesbia. Яго наватарскай працай пра калібры стала кніга Histoire naturelle des Trochilidae (1921).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фалькоўскі.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ляўчук.
**Дзмітрый Фалькоўскі** (сапр. Дзмітрый Ляўчук, 3 лістапада 1898, в. Вялікія Лепясы, Кобрынскі павет, Гродзенская губерня — 17 снежня 1934) — украінскі паэт, празаік, удзельнік рэвалюцыйнага руху.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Дзмітрый Ляўчук нарадзіўся ў Кобрынскім павеце ў 1898 годзе. Скончыў Кобрынскае гарадское вучылішча. Вучыўся ў Брэсцкая гімназіі (1912-15).

У верасні 1918 года ўступіў у Кобрынскую падпольную ячэйку РКП(б). У лістападзе 1918 года быў адным з ініцыятарам стварэння ў Іласкай воласці Кобрынскага павета партызанскага атрада. Падчас існавання Украінскай Народнай Рэспублікі здзяйсняў тэрор у бальшавіцкім падполлі. У 1920-23 гадах служыў у органах ЧК-ДПУ Беларусі, адкуль быў звольнены па хваробе

Пасля жыў у Кіеве, дзе змяніў прозвішча на Фалькоўскі ў сувязі з небяспекай помсты. Уваходзіў у літаратурнае аб'яднанне «Ланка». Абвінавачваўся літаратурнай крытыкай ва ўпадніцкіх настроях. 

Калі быў здзейснены новы тэрор у сувязі з забойствам Кірава, трапіў у вязніцу і неўзабаве быў расстраляны.

У 1957 годзе рэабілітаваны пасмяротна.

Творчасць
---------

Друкавацца пачаў у 1924 годзе ў часопісах «Червоний шлях», «Життя й революція», «Всесвіт», «Глобус». 

Аўтар паэм «Чэкіст» (1924) і «Чабан» (1925), паэтычных зборнікаў «Далягляды» (1927), «На пажарышчы» (1928), «Палессе» (1931). Адлюстраваў героіку і трагізм грамадзянскай вайны. Апяваў прыгажосць роднага палескага краю, называў сябе «песняром Палесся». Некаторыя вершы Дз. Фалькоўскага (напр. «Очерет мені був за колиску») сталі песнямі.

Перакладаў творы беларускіх (Я. Пушча), рускіх, нямецкіх паэтаў. Прыйшоў да асэнсавання агульначалавечых духоўных каштоўнасцей, парваў з прыхільнікамі вузкакласавага разумення «пралетарскай культуры».

Ушанаванне памяці
-----------------

Памятны энак усталяваны ў в. Вялікія Лепясы, матэрыялы пра Дз. Фалькоўскага экспануюцца ў Кобрынскім ваенна-гістарычным музеі.

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь нарадзіла, Украіна прыняла: знакамітыя ўкраінцы, якія пабачылі свет на радзіме Арастовіча

Літаратура
----------

*Ніна Пліско.* Фалькоўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000000410313895 · VIAF: 306147997 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чарлстан.

**Чарлстан** (англ.: Charleston) — горад, цэнтр акругі Колс у штаце Ілінойс, ЗША. Насельніцтва паводле перапісу 2020 года складала 17 286 чалавек. Усходне-Ілінойскі ўніверсітэт.

Паселішча закладзена тут Бенджамінам Паркерам у 1826 годзе, якое было названа ў гонар Чарльза Мортана, першага кіраўніка пошты. Горад быў заснаваны ў 1831 годзе, але не быў зарэгістраваны да 1865 года. 

Калі бацька Аўраама Лінкальна пераехаў на ферму на поўдзень ад Чарлстана ў 1831 годзе, Лінкальн дапамог яму пераехаць. Ён быў частым госцем Чарлстана, хоць, верагодна, праводзіў больш часу ў будынку акружнога суда, чым у доме свайго бацькі. Адны са знакамітых дэбатаў Лінкальна і Дугласа прайшлі ў Чарльстане 18 верасня 1858 года — цяпер гэта месца кірмашовага комплексу акругі і невялікага музея. Апошні візіт Лінкальна адбыўся сюды ў 1859 годзе, калі будучы прэзідэнт наведаў сваю мачаху і магілу бацькі.

Крыніцы
-------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32859555'></a>
3. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2010 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2010. Праверана 9 ліпеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107569809'></a>
4. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>
**«Мінулыя жыцці»** (англ.: Past Lives) — амерыканскі мастацкі фільм рэжысёра Селін Сон. 

Прэм’ера карціны адбылася 21 студзеня 2023 года на кінафестывалі Сандэнс, 20 лютага 2023 года фільм паказалі на 73-м Берлінскім кінафестывалі. 2 чэрвеня 2023 года фільм выйшаў у пракат у ЗША.

Фільм атрымаў прызнанне крытыкаў і быў названы адным з дзесяці найлепшых фільмаў 2023 года Нацыянальным савем кінакрытыкаў і Амерыканскім інстытутам кінамастацтва. Атрымаў розныя ўзнагароды, уключаючы пяць намінацый на 81-й цырымоніі ўручэння прэміі «Залаты глобус», у тым ліку ў намінацыі «Найлепшы фільм — драма».

Сюжэт
-----

Героі фільма — карэянка Ен На і яе школьны таварыш Хэ Сон. Яны разам вучыліся ў Сеуле, і Ён На была закахана ў Хэ Сона, але іх сяброўства раптам абарвалася, калі дзяўчынцы прыйшлося пераехаць з сям’ёй у Канаду. Праз 12 гадоў яны знаходзяць адзін аднаго ў сацыяльных сетках, пачынаюць перапісвацца і размаўляць па Скайпе. Ен На (зараз яна носіць імя Нара і жыве ў Нью-Ёрку) адчувае сябе расчараванай: Хэ Сон зусім не такі, якім яна яго ўяўляла. Яна лічыць сустрэчу малаверагоднай, а таму абрывае кантакты і пачынае сустракацца з амерыканцам Артурам. Яшчэ праз 12 гадоў, калі Нара замужам за Артурам, Хэ Сон прыязджае ў Амерыку.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Грэта Лі | Нора  Нора  |
| Тэа Ю | Хэ Сонг  Хэ Сонг  |
| Джон Магара | Артур  Артур  |

Зноскі
------

1. ↑  Berlin International Film Festival (2023) **(нявызн.)**. *IMDb*. Праверана 13 кастрычніка 2023.
2. ↑  *Past Lives (2023) - Release info - IMDb* [англійская]. Праверана 2023-10-13.
3. ↑  "Celine Song explores 'destined connection' in tender directorial debut Past Lives". *ABC News* [англійская]. 2023-08-29. Праверана 2024-02-24.
4. ↑  AFI Awards Film Top 10: 'Barbie', 'Oppenheimer', 'Maestro', 'Killers of the Flower Moon' Among Org's Best of 2023 **(нявызн.)** (7 снежня 2023).

Спасылкі
--------

* Past Lives на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
**Віктар Іванавіч Мачульскі** (11 красавіка 1810, Іванава, Кобрынскі павет Гродзенскай губерні— 5 чэрвеня 1871, Масква) — расійскі энтамолаг, афіцэр і разведчык Генштаба. Ён апісаў шмат новых відаў насякомых, пераважна расійскай фаўны і, у першую чаргу, жужаляў, лічыцца знакамітым калеаптэролагам.

Біяграфія
---------

З сям'і ваеннага. Скончыць Галоўнае інжынернае вучылішча. Удзельнічаў у падаўленні Польскага паўстання 1830-1831 гг.

Член Таварыства выпрабавальнікаў прыроды у Маскве. Друкаваў свае даследаванні большай часткай у выданнях гэтага таварыства і Пецярбургскай акадэміі навук.

Аўтар зводак па жуках і шкодніках сельскай гаспадаркі. Яго калекцыя насякомых, сабраная ў Сібіры, Егіпце, Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы склала фонды Заалагічнага музея Маскоўскага ўніверсітэта.

Экспедыцыі
----------

* 1836 — Францыя, Швейцарыя, Альпы, паўночная Італія і Аўстрыя
* 1839—1840 — Каўказ, Астрахань, Казань і Сібір
* 1847 — Кыргызстан
* 1850—1851 — Германія, Аўстрыя, Егіпет, Індыя, Францыя, Англія, Бельгія і Далмацыя
* 1853 — ЗША, Панама, Гамбург, Кіль і Капенгаген
* 1853 — Германія, Швейцарыя і Аўстрыя

Працы
-----

У "Рускім біяграфічным слоўніку» 1916 года пералічваюцца яго галоўныя працы: »Études entomologiques" (Гельсінгфорс, 1852-1862), »Hydrocanthares de la Russie" (Гельсінгфорс, 1853), «О вредных и полезных насекомых» (кн. I, Санкт-Пецярбург, 1856), "Genres et especes d'insectes, publ. dans differ. ouvrages" (дап. да VI т. «Horae Soc. Entomolog.Ross.", 1869-1870; там жа спіс часопісных артыкулаў Уладзіміра Іванавіча).

Калекцыі
--------

Найбагацейшыя калекцыі Мачульскага ў цяперашні час знаходзяцца ў найбуйнейшых музеях Расіі: у Маскоўскім дзяржаўным універсітэце, Заалагічным музеі у Санкт-Пецярбургу, а таксама ў Музеі прыродазнаўства у Берліне і Нямецкім энтамалагічным інстытуце.

Літаратура
----------

* Віктар Іванавіч Мачульскі // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Приключение жизни Виктора Ивановича Мочульского, описанное им самим. (Виктор Кривохатский). — М.: КМК, 2013. — 261 с. Тираж 1000 экз.

Спасылкі
--------

* Віктар Іванавіч Мачульскі
* *Иванов-Петров Александр*. Инфернальный энтомолог (руск.).  Журнал «Эксперт». Праверана 23 верасня 2013.
* Поўны спіс публікацый

1. ↑  *Иванов-Петров Александр*. Инфернальный энтомолог (руск.).  Expert.ru. Архівавана з першакрыніцы 23 верасня 2013. Праверана 23 верасня 2013.
2. ↑  Golovatch, Sergei (2014). "The myriapodological legacy of Victor Ivanovich Motschoulsky (1810–1871)". *ZooKeys* (426): 11–16. doi:10.3897/zookeys.426.8011. PMC 4137288. PMID 25147455.
**Юзюк Фарбо́тка** (сапр.: *Язэ́п Аўгусці́навіч Фарбо́тка*, 5 верасня 1893, в. Налібакі, Мінскі павет, Мінская губерня (цяпер Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — 8 чэрвеня 1956, г. Лодзь) — беларускі паэт, літаратуразнавец, перакладчык, удзельнік грамадска-палітычнага руху Беларусі пачатку ХХ стагоддзя.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскую класічную гімназію ў 1914 г. да 1918 года вучыўся ў Кіеўскім універсітэце. У 1916 удзельнічаў у працы клуба «Беларуская хатка». У 1918—1920 гадах уключыўся ў беларускі палітычны і культурны рух на Украіне і ў Мінску.

У 1918 годзе быў кансультантам і кіраўніком справамі беларускай дэлегацыі на перамовах з Украінскай Народнай Рэспублікай, дзе абмяркоўваліся вайскова-палітычныя пытанні і эканамічнае супрацоўніцтва Беларусі і Украіны. У Кіеве была створаная сумесная гандлёвая палата, Беларуска-Украінскае Таварыства Збліжэння. Дэлегацыя забяспечыла ўкраінскія пастаўкі харчавання ў Беларусь.

У 1919 працаваў акцёрам у «Беларускім савецкім тэатры». Супрацоўнік літаратурна-асветніцкага аддзела Наркамасветы Літоўска-Беларускай ССР. У 1920 — адміністратар Беларускага тэатра ў Мінску.

У 1920—1924 гг. вучыўся ў Віленскім універсітэце, пасля працаваў там выкладчыкам заалогіі.

У 1922 пра Фарботку згадвае Карскі ў трэцім томе «Беларусаў».

У 1932 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Працаваў таксама ў Ваяводскай управе ў Вільні ў сельскагаспадарчым аддзяленні. Пасля вайны арыштаваны і сасланы ў Данбас. У канцы 1945 г. пасяліўся ў Лодзі.

Быў жанаты з Уладзяй (Уладзіславай) — дачкой Альберта Паўловіча.

Творчасць
---------

Першыя вершы надрукаваў у Нашай Ніве ў 1912 годзе — «Зацьменне» і «Зруйнаваў». Пераклаў урывак «Пана Тадэвуша» на беларускую мову.

Займаўся мастацкай фатаграфіяй у «Віленскім фотаклубе» Яна Булгака.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Юзюк Фарботка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* Календарыюм // Czasopis, 9'2008.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| s: | Юзюк Фарботка ў Вікікрыніцах |
| commons: | Юзюк Фарботка на Вікісховішчы |

* *Сяргей Крапівін* Язэп Фарботка — паэт «Нашай Нівы» і дыпламат БНР // nashaniva.by, 02.10.2011, 00:38
* Глагоўская Лена. Юзюк Фарботка-забыты фатаграфік // на pawet.net
* Рада Беларускай Народнай Рэспублікі. Язэп Фарботка
**Себяхі** (руск.: Себяхи) — частка горада (раён) на паўночным усходзе Віцебска ў Кастрычніцкім раёне. Былая вёска, увайшла ў склад горада ў 1967 годзе. Раён вуліц 1-5-й Палярных, 1-8-й Саўгасных. Пераважная забудова — прыватныя аднапавярховыя дамы.

Гісторыя
--------

У пачатку XX стагоддзя тры вёскі (Сябяхі 1-е, 2-е і 3-е) Бабініцкай воласці Віцебскага павета агульнай колькасцю насельніцтва 85 чалавек (у 8 дварах).

Пасля вяртання ў 1924 годзе ў склад БССР і адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы, Себяхі ў Ялагінскім сельсавеце Віцебскага (паўднёвага) раёна Віцебскай акругі. Цэнтр — в. Елагі.

Да 1941 года было 57 двароў і 228 жыхароў. У кастрычніку 1943 года вёска была цалкам спалена нацыстамі, забіта 37 жыхароў.

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

| ⛭Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Віцебска |
| --- |
| 1-я палова XX ст. | Лукішкі ·  Маркаўшчына |
| 1958 | Шыркова ·  Паўночны |
| 1964 | Уланавічы |
| 1966 | Мішкава ·  Ціраспаль · Чэпіна |
| 1967 | Давыдаўка ·  Журжава ·  Сакалоўка ·  Себяхі |
| 1986 | Яўзнёва |
| 1991 | Загор’е |
| 1998 | Білева · Васькавічы ·  Нікраполле ·  Прыгарадны ·  Прыдарожны |
| 2004 | Арэхава · Паўлавічы ·  Янапаль |
| 2011 | Біцялёва ·  Баронікі ·  Васюты ·  Селівоўшчына ·  Шпілі |
| 2017 | Руба |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вудстак.
**Ву́дстак** (англ.: Woodstock) — невялікі гарадок у Англіі (графства Оксфардшыр). Знаходзіцца ў 12 кіламетрах паўночней Оксфарда. Невялікая рэчка Глім падзяляе горад на стары і новы Вудстак.

Гравюра, 1880 год
Горад вядомы галоўным чынам дзякуючы размешчанаму на яго ўскраіне палацу Бленхейм, дзе ў 1874 годзе нарадзіўся Уінстан Чэрчыль.

Назва *Вудстак* мае англа-саксонскае паходжанне і азначае: *прасвет, паляна ў лесе*.

Цікавы замак Вудстака, рэха ў якім выразна паўтараецца 17 раз.

Спасылкі
--------

* Віды Вудстока

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no94034339 · VIAF: 133986328 |
**Кушнерства** — від рамяства, якое займаецца вырабам шкур і футры свойскіх жывёл і дзікіх звяроў. Асноўныя разнавіднасці: выраб аўчын і звярковых шкурак.

Прымітыўныя спосабы вырабу шкур былі вядомыя на тэрыторыі Беларусі ў глыбокай старажытнасці, у познім палеаліце (каменныя скрабкі, касцяныя іголкі). Пасля пачатку развядзення авечак (3 тыс. д.н.э.) з'яўляецца прымітыўная апрацоўка аўчын. У Сярэднявеччы ўзровень тэхнікі апрацоўкі шкур быў ужо даволі высокі. У 16—пач. 17 ст. ў Беларусі засноўваліся цэхі кушняроў (Магілёў, Мінск, Полацк, Віцебск, Брэст, Слуцк, Клецк, Гродна, Давыд-Гарадок), з канца 18 ст. з'яўляюцца скураныя мануфактуры (найбуйнейшыя з іх — Тызенгаўза ў Гродне, Зорыча ў Шклове, Галынскага ў Крычаве).

Беларускія футры не толькі задавальнялі мясцовы попыт, але і былі, на працягу стагоддзяў, важным артыкулам экспарту ў Зах. Еўропу. Асабліва слаўнымі сярод беларускіх кушняроў былі магілёўскія і шклоўскія.

Далейшае развіццё і ўдасканаленне тэхнікі і тэхналогіі кушнерскай вытворчасці адбываліся ў 19 ст. Дубленне аўчын у беларусаў стала вядомым у 1830-я гг. але распаўсюдзілася пазней, у канцы 19 ст. У 20 ст. разам з традыцыйным раслінным (арганічным) дубленнем у адвары кары дрэваў (дуб, лаза, елка, сасна) пачалі карыстацца і мінеральным (неарганічным) з дапамогай квасцоў.

Нядубленыя, белыя кажухі баяліся вільгаці, рабіліся ад яе жорсткімі, таму на іх надзявалася суконная світа або палатняны насоў. Белыя кажухі бытавалі яшчэ ў пач. 20 ст. Дубленыя нефарбаваныя кажухі былі светла-карычневымі, у пач. 20 ст. у побыт уваходзіць фарбаванне аўчын хімічнымі фарбамі ў карычневы, чорны колер.

Зноскі
------

1. ↑  *Bell A.* Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q455'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2846567'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph516955 |
***Jordanita globulariae*** від дзённых матылькоў сямейства {{bt-bellat|стракаткі|Zygaenidae}}.

Распаўсюджанне
--------------

Сустракаецца ад заходняй часткі Пірэнэйскага паўвострава праз Заходнюю, Цэнтральную і Усходнюю Еўропу да Урала. На поўдні арэал распасціраецца праз Балканскі паўвостраў да паўночна-заходняй Турцыі.

Апісанне
--------

Даўжыня пярэдніх крылаў 10,5–17 мм у самцоў і 7,7-10,1 мм у самак. Як і ў {{bt-bellat||*Adscita geryon*}}, імага пераліваюцца блакітна-зялёным з цёмнымі нагамі і вусікамі. Яны сустракаюцца ў сонечныя дні, лётаючы на крэйдавых або вапняковых лугах.

 мал. 2, 2a лічынкі перад апошняй лінькай 2b, 2c лічынкі пасля апошняй лінькі 2d лісце *{{bt-bellat||Centaurea nigra}}, якое было* мінаванае лічынкай і страціла колер
Лічынкі харчуюцца відамі *{{bt-bellat|васілёк|Centaurea}}*, *{{bt-bellat||Cirsium tuberosum}}* і відаў роду *{{bt-bellat|глабулярыя|Globularia}}* .

Спасылкі
--------

* Lepiforum e. В.

1. 1 2  C. M. Naumann, W. G. Tremewan: *The Western Palaearctic Zygaenidae*. Apollo Books, Stenstrup 1999, ISBN 87-88757-15-3
**Пукцыніевыя** (*Pucciniaceae*) — сямейства базідыяльных грыбоў класу *Pucciniomycetes*. Прадстаўнікі сямейства выклікаюць хваробы раслін, пераважна ў метлюжковых. Сямейства ўключае 20 родаў і больш за 4900 відаў.

Эцыі  (укр.) (бел. ў асноўным з перыдыем, падушкападобныя, кароткія цыліндрычныя альбо сферычныя (тып аецыдыя) альбо вертыкальна выцягнутыя (тып роэстэлія), часам без перыдыя (тып цэома), акружаны парафізамі  (укр.) (бел. альбо без іх. Эцыдыяспоры альбо 4 на ножцы, альбо ў ланцужках. Урэдаложа  (укр.) (бел. як у асяроддзі парафіза, так і не. Урэдаспоры часам з парафізамі, аднаклетачныя, 1 на ножцы. Тэлейтаспоры адна-, двух- ці шматклеткавыя, галоўным чынам на ножцы, але часам сядзячыя, сабраныя ў цёмна-аранжавыя альбо цёмна-карычневыя ложы. Воскападобныя слупкі часам адзінкавыя, утвараюцца пад эпідэрмісам. Яны альбо застаюцца накрытымі, альбо ён прарываецца. Падчас прарастання клеткі тэлейтаспоры ўтвараюць базідыю, на якой утвараюцца базідыяспоры.

Зноскі
------

1. ↑  Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA. (2008). *Dictionary of the Fungi* (10th ed.). Wallingford, UK: CAB International. p. 577. ISBN 978-0-85199-826-8.`{{cite book}}`: Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (link)
2. ↑  Зерова, М.Я.; Радзієвський, Г.Г.; Сміцька, М.Ф. (1971). Зеров, Д.К. (рэд.). *Визначник грибів України*. Vol. 4. Київ: Наукова думка. p. 124.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · Mycobank · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778720490 |
«**Ісламская дзяржава Ірак**» (араб. دولة العراق السلامية‎‎) — суніцкая протадзяржава, мэта якой — стварэнне ісламскага халіфата ў суніцкіх рэгіёнах Ірака з пераважна шыіцкім насельніцтвам рэгіёнаў, населеных арабамі. Створана 15 кастрычніка 2006 года праз аб’яднанне некалькіх іракскіх паўстанцкіх груповак, у тым ліку Аль-Каіды ў Іраку і яе Кансультацыйнага савета маджахедаў.

У 2006—2008 гадах, падчас вайны ў Іраку, воінскія часці і ўмацаванні «Ісламскай дзяржавы Ірак» знаходзіліся ў горадзе Масул, правінцыях Багдад, Анбар і Дыяла, сталіцай абвешчана Баакуба.

Пасля смерці лідараў — Абу Аюба аль-Масры і Абу Умара аль-Багдадзі — у красавіку 2010 года, новым кіраўніком групоўкі стаў Ібрагім Авад Ібрагім Алі аль-Бадры ас-Самараі, больш вядомы як Абу Бакр аль-Багдадзі.

У красавіку 2013 года «Ісламская дзяржава Ірак» пашырыла сваю дзейнасць на тэрыторыю Сірыі і абвясціла сябе Ісламскай дзяржавай Ірака і Леванта.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Ибрагим Аввад Ибрагим Али аль-Бадри ас-Самарраи **(нявызн.)**.  ААН (5 кастрычніка 2011). Праверана 23 лютага 2015.
4. ↑  "Key Free Syria Army rebel 'killed by Islamist group'". BBC News. 12 July 2013.
5. ↑  "Al-Qaeda in Iraq confirms Syria's Nusra Front is part of its network". Al Arabiya. 9 April 2013. Праверана 15 June 2014.
**Ліпавыя** (*Tilioideae*) — падсямейства кветкавых раслін. У многіх класіфікацыях выдзялялася асобнае сямейства *Tiliaceae*.

Ліпавыя прадстаўлены дрэвамі, хмызнякамі, рэдка травяністымі раслінамі з простымі, цэльнымі ці лопасцевымі лістамі, з часта ападаючымі прылісткамі. У вегетатыўных органаў звычайна ёсць ёмістасці слізі.

Кветкі звычайна ў цымозных суквеццях, двухполыя, радзей аднаполыя, з чашачкай і венчыкам; пялёсткі даволі буйныя, ярка афарбаваныя, часта з нектарнікамі. Андрацэй вельмі зменлівы. Асноўны яго тып — два 5-членныя кругі свабодных тычынак, але часцей у выніку расшчаплення тычынак лік іх узрастае і яны ўтвараюць два кругі пучкоў, па 5 у кожным крузе. Іншы раз тычынкі пучкоў аднаго з кругоў замяняюцца стамінодыямі ці цалкам рэдукуюцца, і тады ў кветцы застаецца толькі адзін круг шматтычынкавых пучкоў. Межы паміж пучкамі могуць быць невыразнымі, тады андрацэй выглядае як мнагачленны з нявызначаным лікам тычынак. Гінецэй цэнакарпны з многіх — двух пладалісцікаў. Завязь верхняя, двух- ці многагняздовая; слупок адзін, з галоўчатым рыльцам. Плады сакавітыя ці сухія, раскрывальныя ці нераскрывальныя.

Каля 450 відаў шырока распаўсюджаны ў трапічных абласцях, асабліва ў Паўднёвай Амерыцы, Афрыцы і Паўднёва-Усходняй Азіі. Сустракаюцца таксама ва ўмераных абласцях паўночнага паўшар'я.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | NCBI · Tropicos |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4528161-0 · LCCN: sh85135361 · Microsoft: 2779822217 · NKC: ph325858 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красоўская.
**Тама́ра Пятро́ўна Красо́ўская** (2 студзеня 1965, в. Забашавічы, Барысаўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 2 студзеня 1965 года ў в. Забашавічы Барысаўскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна, юрыст; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, менеджар сацыяльнай сферы.

Працавала інжынерам-тэхнолагам, старшым тавараведам аддзела збыту, інспектарам аддзела кадраў Барысаўскага аўтарамонтнага завода; інспектарам, загадчыкам, начальнікам аддзела запісаў актаў грамадзянскага стану Барысаўскага гарадскога выканаўчага камітэта; начальнікам аддзела запісаў актаў грамадзянскага стану, кіраўніком спраў Барысаўскага раённага выканаўчага камітэта.

З’яўлялася дэпутатам Барысаўскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць пятага і дваццаць шостага скліканняў.

Старшыня Барысаўскага раённага Савета жанчын. Старшыня адміністрацыйнай камісіі Барысаўскага раённага выканаўчага камітэта.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаная медалём «За працоўныя заслугі».

Асабістае жыццё
---------------

Замужам, мае сына і дачку.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 462 «Аб узнагароджанні» **(нявызн.)**.  Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (26 лістапада 2018).

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**«Маё каханне»** — савецкі мастацкі фільм 1940 года, зняты ў жанры лірычнай музычнай камедыі на кінастудыі «Савецкая Беларусь». Фільм выйшаў на экраны 8 ліпеня 1940 года.

Сюжэт
-----

Верныя сябры — Грыша, Лёша і чароўная Шура — ударна працуюць на заводзе, а па вечарах вучацца ва ўніверсітэце. Маладыя людзі закаханыя ў Шуру і вырашаюць пагаварыць з ёй. Яна выбірае Грышу — прыгажэйшага, упэўненага ў сабе. Раптам гераіня даведваецца пра смерць роднай сястры-блізнюка, якая нядаўна развялася з мужам і завяшчала Шуры выхаваць яе маленькага (паўтарагадовага) сына. Шура едзе за дзіцем, а вярнуўшыся, па парадзе прафесара-медыка, хавае, што Фелікс — не яе сын. Знаёмыя і сябры заінтрыгаваныя. Сяброўка гераіні, Моця, мяркуе, што гэта дзіця Грышы. Той раздражнёны тым, што здарылася і патрабуе, каб Шура сказала ўсім, што Фелікс не яго дзіця. Яны сварацца. Лёша, наадварот, з задавальненнем важдаецца з малым, а з Грышай сварыцца з-за таго, што ён пакрыўдзіў Шуру. Гераіня атрымлівае тэлеграму ад былога мужа сястры, якога таксама клічуць Аляксей, дзе ён патрабуе аддаць яму дзіця. Шура сустракаецца з ім на вакзале. Лёша, выпадкова прачытаўшы тэлеграму, сочыць за імі, а Грыша — за Лёшам. У выніку размовы з Шурай Аляксей адмаўляецца ад дзіцяці, а Грыша па непаразуменні вырашае, што Шура сустракалася з Лёшам, якое і з’яўляецца бацькам дзіцяці. Шура з Феліксам з’яжджае ў дом адпачынку. Грыша расказвае ўсім, што Лёша — бацька Фелікса. Добры і спагадлівы чалавек, які шчыра любіць Шуру, Лёша не адмаўляецца ад бацькоўства, едзе ўслед за Шурай і робіць ёй прапанову. І хоць Грыша таксама прыязджае і спрабуе наладзіць адносіны з Шурай, на гэты раз яна выбірае Лёшу.

У ролях
-------

* Лідзія Смірнова — Шурачка
* Іван Пераверзеў — Грыша
* Уладзімір Чобур — Лёша
Мікі Маус у мультфільме «Параходзік Вілі», постар.
**Мікі Маус** (Мыш Мікі, англ.: Mickey Mouse) — мультыплікацыйны персанаж, адзін з сімвалаў кампаніі Уолта Дыснея і амерыканскай поп-культуры наогул. Уяўляе сабой антрапаморфную мыш. 

Афіцыйна днём нараджэння Мікі лічыцца 18 лістапада 1928 г. калі ён з’явіўся ў мультфільме пад назвай «Параходзік Вілі», хоць мыш ужо з’яўлялася раней у кароткаметражцы «Вар’яцкі самалёт». Стужка, якая была прысвечаная прыгодам Мікі Мауса на рачным судне, мела вялікі поспех у гледачоў і выратавала кампанію Disney ад спусташэння. Акрамя таго, яна шмат у чым паўплывала на далейшае развіццё мультыплікацыі.

Мыш Мікі размаўляе высокім і тонкім голасам. Да 1946 Уолт Дысней асабіста агучваў Мікі Мауса, з-за хранічнага кашля з прычыны курэння быў вымушаны спыніць агучку. Тады кампанія Дысней даручыла гэтую працу Джыму Макдональду. З 1977 па 2009 Мікі Мауса агучваў Уэйн Олвайн.

Часта з’яўляецца ў кампаніі Дональда Дака і сабакі па мянушцы Плута. Акрамя таго, у Мікі ёсць сяброўка Міні. Мікі Маус фігуруе ў мультфільмах, коміксах, відэагульнях і забаўляльных парках.

З 1 студзеня 2024 года ранняя версія Мікі Мауса з мультфільма «Параходзік Вілі» стала грамадскім здабыткам, выкарыстоўваць вобраз гэтага персанажа могуць усе ахвотныя.

Заўвагі
-------

1. ↑  Disney's earliest Mickey and Minnie Mouse enter public domain as US copyright expires (англ.).  BBC News (1 студзеня 2024). Праверана 1 студзеня 2024.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мікі Маус на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт Мікі Мауса
* *Lauren Vanpelt*. Mickey Mouse -- A Truly Public Character (англ.)(недаступная спасылка) (весна 1999). Архівавана з першакрыніцы 11 лютага 2012. Праверана 23 жніўня 2008.
* *Damien Cave*. Mickey Mouse vs. The People (англ.).  Salon Media Group, Inc. (21 лютага 2002). Праверана 23 жніўня 2008.
* *Doug Bedell*. Professor says Disney, others typify copyright problems (англ.).  Doug Bedell / The Dallas Morning News (14 сакавіка 2002). Праверана 23 жніўня 2008.
**Ганна Мартынаўна Базыленка** (4 красавіка 1908, в. Арахі, Аршанскі павет, цяпер гарадскі пасёлак Арэхаўск, Аршанскі раён — 19 студзеня 1980) — беларуская мовазнаўца.

Біяграфія
---------

У 1920-я гады ў зборніках Віцебскай маладнякоўскай філіі «Пачатак» і «Світанне», а таксама ў перыядычным друку змяшчала вершы, апавяданні, аднаактовыя п’есы пад сваім прозвішчам і пад псеўданімам *Ганна Арахоўская*. Закончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1931). Працавала ў Інстытуце мовы, літаратуры і мастацтва АН Беларусі (1933—1938), у БДУ (1944—1970; старшы выкладчык, дацэнт, у 1949—1955 гадах намеснік дэкана філалагічнага факультэта). Прымала ўдзел у стварэнні «Руска-беларускага слоўніка» 1937 года і «Практычнага беларуска-рускага слоўніка» (рукапіс загінуў падчас Вялікай Айчыннай вайны), абараніла кандыдацкую дысертацыю «Устойлівыя словазлучэнні ў мове твораў Якуба Коласа» (1952), манаграфія даследчыцы «Пабочныя і ўстаўныя словы, словазлучэнні і сказы ў беларускай літаратурнай мове» (1964) да сённяшняга дня не страціла навуковага значэння.

Г. Базыленка — аўтар шэрагу навуковых артыкулаў па праблемах сучаснай беларускай мовы, у тым ліку па пытаннях моўнага майстэрства Якуба Коласа, сааўтар падручніка «Курс сучаснай беларускай літаратурнай мовы: Марфалогія» (1957), першага тома акадэмічнай «Граматыкі беларускай мовы» (1962).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Базыленка Ганна Мартынаўна // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2000. — Кн. 2. — С. 419.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 171303 |
Эмблема Мінскага міжнароднага кніжнага выстаўкі-кірмашу.
**Мі́нская міжнаро́дная кні́жная вы́стаўка-кірма́ш** — беларускі кніжны форум, які арганізуюць Міністэрства інфармацыі, Мінскі гарвыканкам, Саюз пісьменнікаў Беларусі.

Гісторыя
--------

XXVI Мінская міжнародная кніжная выстаўка-кірмаш прайшла 6—10 лютага 2019 года пры ўдзеле Міністэрства замежных спраў, Міністэрства адукацыі, Міністэрства культуры, ААТ «Белкніга», ТАА «Макбел». Была прысвечана Году малой радзімы і ІІ Еўрапейскім гульням, а таксама юбілеям класікаў беларускай літаратуры і памятным гістарычным датам Беларусі. Праведзена на пляцоўках выставачнага комплексу, у кніжных магазінах, бібліятэках і музеях, былі арганізаваны літаратурныя экскурсіі, паэтычныя маршруты і тэматычныя семінары. Абмяркоўваліся сусветныя тэндэнцыі ў афармленні кніг, краўдфандынг, літаратурная крытыка і блогінг, работа ў сацыяльных сетках і іншыя пытанні кніжнай галіны.

У час выстаўкі арганізаваны сустрэчы з аўтарамі, выдаўцамі, мастакамі, прэзентацыі кніг, круглыя сталы, аўтограф-сесіі, майстар-класы, працавала дзіцячая пляцоўка. Экспазіцыя «Друкарскі двор XVI стагоддзя» прадэманстравала ўнікальную абстаноўку старадаўняга друкарскага двара. Адбыўся міжнародны сімпозіум літаратараў «Пісьменнік і час» з удзелам аўтараў з краін блізкага і далёкага замежжа, а таксама семінар маладых літаратараў і перакладчыкаў. Прайшла ўрачыстая цырымонія ўзнагароджання пераможцаў 58-га нацыянальнага конкурсу «Мастацтва кнігі» і конкурсу маладых літаратараў «Першацвет». Пачэсным госцем форуму сталі Злучаныя Штаты Амерыкі.

Зноскі
------

1. ↑  "XXVI Мінская міжнародная кніжная выстаўка-кірмаш". «Звязда». 1 лютага 2019. Праверана 2019-02-06.
2. ↑  "Менская міжнародная кніжная выстава-кірмаш пройдзе 6-10 лютага". Беларускае Радыё Рацыя. Праверана 2019-02-06.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мінская міжнародная кніжная выстаўка-кірмаш
**Касцёл Святога Юрыя** — колішні касцёл у горадзе Невелі Пскоўскай вобласці Расіі.

Гісторыя
--------

Першы прыхадскі касцёл разам з зямлёй для яго і плябаніяй быў фундаваны каралём Жыгімонтам III 20 сакавіка 1625 года, але ў выніку наступных войн ён ужо не існаваў.

Метрычныя кнігі зноўку былі заведзены пасля 1685 года. Згодна са звесткамі, апублікаванымі Станіславам Казловым-Струцінскім, Януш Радзівіл будуе бажніцу і драўляную капліцу на могілках. Пазней гэты першы гістарычна падцверджаны храм быў аддадзены грэка-каталікам (уніятам) і пабудаваны новы, ужо мураваны. Візітацыя за 1818 года пазначае дату пачатку будаўніцтва — 12 красавіка 1745 года.

У 1930-я гады касцёл быў закрыты. Пасля Другой сусветнай вайны храм уцалеў з нязначнымі пашкоджаннямі, але ў 1956 годзе касцёл быў зруйнаваны.

Архітэктура
-----------

У візітацыях 1830—1850 гадоў захавалася апісанне бажніцы *«…касцёл 1785 ксяндзом Прэлатам і пробашчам Невельскім Сутоцкім [пабудаваны], шырыні 36 аршынаў, даўжыні-42, вышыні-22, з дзвюма вежамі — 31,5 аршынаў; алтароў тры, вокнаў 9. Дзверы адны і таксама ўваход праз закрыстыю пробашча, хор, чатыры спавядальні, арган, тры званы, у левай вежы — ўсялякае начыньне касцёльнае… часціца Дрэва св. Крыжа…»*.

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Касцёл Святога Юр’я | Невель
2. ↑  Костёл Святого Георгия.

Спасылкі
--------

* Касцёл Св. Юрыя (Георгія) Архівавана 20 ліпеня 2021.
**«Esprit»** — беларускі рок-гурт.

Гісторыя
--------

Гурт быў створаны на мяжы 2006—2007 гадоў. Да гэтага ўдзельнікі гурта працавалі ў складзе іншых праектаў. Такім чынам, творчы і канцэртны вопыт музыкаў налічвае ўжо каля 8 гадоў. Вакалісткай гурта з’яўляецца Анастасія Някрасава, таксама ў складзе гурта ёсць гітарыст, басіст, клавішнік і ўдарнік.

Перамог у намінацыі «Адкрыццё году» на цырымоніі «Рок-каранацыя 2008». Пераможцу ў намінацыі вызначалі наведвальнікі музычнага партала «Тузін Гітоў» на працягу некалькіх тыдняў. Акрамя таго, на цырымоніі гурт атрымаў і дадатковы прыз ад студэнцкага сайта univer.by.

17 чэрвеня 2012 года прынялі ўдзел у канцэрце рок-гуртоў «Жывы рок», які адбыўся пры падтрымцы тэлеканала АНТ на тэрыторыі Мірскага замка.

Склад
-----

* Анастасія Някрасава — вакал

Дыскаграфія
-----------

### Удзел у зборніках

* Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New (2009), трэкі «Da Sinih Skałaŭ», «Znajdzi Mianie»

### Відэакліпы

* «Знайдзі мяне», рэж. — Зміцер Сасноўскі (2009)

Зноскі
------

1. ↑  Группа "Esprit", Настя Некрасова (руск.)(недаступная спасылка).  TUT.BY. Архівавана з першакрыніцы 22 студзеня 2021. Праверана 17 студзеня 2021.
2. ↑  Радионов, Вячеслав (15 сакавіка 2009). "«Рок-коронация-2008». Последняя…" [руская]. Ultra-music.com. Праверана 2021-01-17.

Спасылкі
--------



* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* esprit.by — афіцыйны сайт
* Афіцыйная старонка Esprit у сацыяльнай сетцы «ВКонтакте»
* Esprit на repa.by

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK |
**Андаманскія і Нікабарскія астравы** (англ.: Andaman and\_Nicobar Islands), група астравоў у Індыйскім акіяне і саюзная тэрыторыя Індыі. Плошча — каля 8 тыс. км². Насельніцтва — 356 тыс. чалавек (2001). Адміністрацыйны цэнтр — Порт-Блэр.

Геаграфія
---------

Тэрыторыя знаходзіцца ў Індыйскім акіяне і геаграфічна адносіцца да Паўднёвай Азіі, размяшчаецца непадалёку ад інданезійскай правінцыі Ачэх (паўночная Суматра), ад якой аддзеленая Андаманскім морам. Складаецца з дзвюх груп астравоў: паўночнай — Андаманскія астравы і паўднёвай — Нікабарскія астравы. З захаду абмываецца Бенгальскім залівам. Тэрыторыю складаюць 572 астравы, з якіх 38 населеныя пастаянна.

Эканоміка
---------

ВУП саюзнай тэрыторыі Андаманскія і Нікабарскія астравы - 350 млн. дол. ЗША (2004). Аснова эканомікі - сельская гаспадарка і рыбалоўства (апошняе мае экспартнае значэнне).

Насельніцтва
------------

Колькасць насельніцтва тэрыторыі з 1951 па 2001 вырасла больш як у дзесяць разоў: з 31.000 да 356.000. Асноўныя мовы насельніцтва рэгіёна — бенгальская (25,9%), хіндзі (18,5%), урду (14,2%), а таксама тамільская, нікабарская, тэлугу, малаялам і англійская.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 20 мая 2009.

| ⛭Штаты і тэрыторыі Індыі |
| --- |
| Штаты | 
* Андхра-Прадэш
* Аруначал-Прадэш
* Адыша
* Асам
* Біхар
* Гоа
* Гуджарат
* Джаму і Кашмір
* Джхаркханд
* Заходняя Бенгалія
* Карнатака
* Керала
* Мадх’я-Прадэш
* Маніпур
* Махараштра
* Мегхалая
* Мізарам
* Нагаленд
* Пенджаб
* Раджастхан
* Сікім
* Тамілнад
* Трыпура
* Утар-Прадэш
* Утаракханд
* Хар’яна
* Хімачал-Прадэш
* Чхатысгарх

 | Сцяг Індыі |
| Саюзныя тэрыторыі | 
* Андаманскія і Нікабарскія астравы
* Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу
* Ладакх
* Лакшадвіп
* Нацыянальная сталічная тэрыторыя Дэлі
* Пандышэры
* Чандыгарх

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 120061574 · GND: 4379428-2 · NKC: ge128664 · VIAF: 137809323 |
**Алеся Іванаўна Шамякіна** (нар. 16 чэрвеня 1961) - беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (2001).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 16 чэрвеня 1961 года. Дачка пісьменніка Івана Шамякіна (1921–2004), сястра літаратуразнаўцы Таццяны Шамякінай (нар. 1948).

У 1978 годзе скончыла сярэднюю школу № 4. У 1983 годзе скончыла філалагічны факультэт БДУ і паступіла ў аспірантуру па кафедры беларускай літаратуры. У 2001 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме "Прырода ў ідэйна-мастацкай канцэпцыі трылогіі Якуба Коласа "На ростанях".

З 16 снежня 1986 года працуе ў аддзеле выданняў і тэксталогіі Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы. Пачынала малодшым навуковым супрацоўнікам, затым працавала навуковым супрацоўнікам, старшым навуковым супрацоўнікам.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар шматлікіх артыкулаў па творчасці Якуба Коласа, П. Броўкі, М. Багдановіча, Янкі Купалы, І. Шамякіна і інш. у навуковых зборніках і часопісах.

Прымала ўдзел у падрыхтоўцы і выданні збораў твораў П. Броўкі, М. Багдановіча, Янкі Купалы, Якуба Коласа, І. Шамякіна, Я. Брыля.
**Антон Трафімавіч Маслікаў** (нар. 15 мая 1926, Алтайскі край — 25 чэрвеня 1944, Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Закончыў 7 класаў няпоўнай сярэдняй школы. У 1940 годзе пераехаў у Казахстан у горад Сяміпалацінск. З 1941 года працаваў на Сяміпалацінскам мясакамбінаце, затым на фабрыцы першай апрацоўкі воўны.

У 1943 годзе прызваны Калінінскім РВК Сяміпалацінскай вобласці ў рады Чырвонай Арміі.

Асабліва вызначыўся пры фарсіраванні ракі Заходняя Дзвіна. 25 чэрвеня 1944 года першым пераправіўся праз раку ў раёне вёскі Шарыпіна (Бешанковіцкі раён). Выявіў схаваныя немцамі лодкі і пад агнём праціўніка, разам з Мікалаем Вясніным, пераправіў іх на свой бераг, забяспечыўшы падраздзяленне перапраўнымі сродкамі. Удзельнічаў у баях за ўтрыманне плацдарма, у той жа дзень загінуў.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена пасмяротна 22 ліпеня 1944 года.

Пахаваны ў брацкай магіле вёскі Саннікі.

Зноскі
------

1. ↑  Масликов, Антон Трофимович
2. ↑  ПОМНІКІ ГІСТОРЫІ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 студзеня 2020. Праверана 1 красавіка 2020.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гардашнікава.
**Таццяна Васілеўна Гардашнікава** — беларуская мастачка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 29 мая 1959 года ў Мінску. Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1983 годзе. Вучылася ў П. Семчанкі і Л. Міронавай. Удзельніца мастацкіх выставак з 1981 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года. Жыве ў г. Мінску.

Творчасць
---------

Працуе ў галінах плаката і кніжнай ілюстрацыі. Асноўныя творы: серыя плакатаў «Эканомія і беражлівасць» і «Беражыце будматэрыялы», а таксама «Хлеб усяму галава», «Кадры вырашаюць усё», «Справа N», «Сувеніры з Расіі», «Арменія. Фрагменты трагедыі» (усе ў сааўтарстве з Д. Сурскім); ілюстрацыі да двух зборнікаў «Французскія казкі».

Узнагароды
----------

Узнагароджана дыпломамі ўсесаюзных і рэспубліканскіх конкурсаў плаката.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гардашнікава Таццяна Васілеўна // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Таццяна Васілеўна Гардашнікава на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фігуроўскі.
**Мікалай Мікалаевіч Фігуроўскі** (7 снежня 1923, Чухлама, Кастрамская губерня, РСФСР — 14 чэрвеня 2003, Масква, Расія) — савецкі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр, пісьменнік, перакладчык. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1964).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 снежня 1923 года ў горадзе Чухлама Кастрамской губерні ў сям’і сельскага настаўніка, выпускніка духоўнага вучылішча Мікалая Міхайлавіча Фігуроўскага. Дзед Міхаіл Іванавіч Фігуроўскі быў сельскім дзячком, пасля рэвалюцыі святар; расстраляны ў 1937 годзе.

У 30-я гады пераехаў з бацькамі ў сяло Цярноўка Русанаўскага раёна Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці, дзе скончыў сярэднюю школу (1941). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

У 1951 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІК (майстэрня Ігара Саўчанкі). У 1953—1965 гадах працаваў рэжысёрам і сцэнарыстам на кінастудыі «Беларусьфільм», затым — на «Масфільме».

З 1970 года — кіраўнік сцэнарнай майстэрні ва УДІК, прафесар. Сярод яго выпускнікоў былі Сяргей Сяльянаў, Юрый Арабаў, Бахыт Кілібаеў, Арыф Аліеў,

Пераклаў з англійскай мовы раман Гаральда Робінса «Стылет».

Член Саюза кінематаграфістаў СССР, член Саюза пісьменнікаў СССР (1962). Член КПСС з 1966 года.

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Узбекскай ССР імя Хамзы (1977).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 9025675 · BNF: 14097644j · GND: 143148451 · ISNI: 0000000108279972 · NKC: xx0160746 · SUDOC: 18863861X · VIAF: 160758824 · БАП: 141963 |

 |