recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Музей сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай** (сербск.: Музеј савремене умјетности Републике Српске) — мастацкая галерэя, галоўная музейная ўстанова сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай. Працуе з 2004 года ў горадзе Баня-Лука, Боснія і Герцагавіна, у будынку былога чыгуначнага вакзала на плошчы Сербскіх герояў. Музей прысвечаны захаванню культурнай спадчыны Рэспублікі Сербскай XX і XXI стагоддзяў, ажыццяўляе мастацкія выставы прац сучаснага мастацтва.

Гісторыя ўзнікнення
-------------------

Пачатак музею паклала моцнае землетрасенне, якое адбылося ў 1969 годзе і прывяло да пашкоджання большасці будынкаў Баня-Лукі. Тады было вырашана правесці дабрачынны аўкцыён з ахвяраваных мастакамі твораў мастацтва, а атрыманыя сродкі скіраваць на аднаўленне горада. Акцыя аказалася паспяховай, у ёй узялі ўдзел многія сучасныя мастакі і мастацтвазнаўцы не толькі Югаславіі, але і замежжа — калекцыя сабрала больш 600 прац з усяго свету.

У выніку аўкцыён так і не адбыўся, бо фінансаванне аднаўленчых прац у дастатковай меры ажыццяўлялася з іншых крыніц. Калекцыя, як знак салідарнасці мастакоў усяго свету з пацярпелым горадам, была захавана, а ў 1971 годзе адмыслова для яе ў цэнтры горада адкрылі мастацкую галерэю, у будынку былога чыгуначнага вакзала на плошчы Сербскіх герояў. У 2004 годзе галерэю пераназвалі ў Музей сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай. З дня заснавання ўваход у музей — бясплатны.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Музей сучаснага мастацтва Рэспублікі Сербскай на Вікісховішчы |

* Музей современного искусства Республики Сербской Архівавана 20 мая 2017.
* Агенција за информационо друштво Републике Српске: Музеј савремене умјетности Републике Српске  (серб.)
* Радио-телевизија Републике Српске: 41. рођендан Музеја савремене умјетности Републике Српске, 8. 2. 2012.  (серб.)
* Радио-телевизија Републике Српске: Осам година Музеја савремене умјетности Републике Српске, 10. 2. 2012.  (серб.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Facebook |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2015135483 · VIAF: 153508180 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Музей шакаладу.

**Музей шакаладу** (ням.: Schokoladenmuseum) — музей у горадзе Кёльне. Адкрыты 31 кастрычніка 1993 года мясцовай кандытарскай фірмай «Імхоф-Штольверк», славутай сваёй прадукцыяй з 1839 года. Першапачаткова назва была Музей шакаладу Імхоф-Штольверк (ням.: Imhoff-Stollwerck Schokoladenmuseum). З сакавіка 2006 года новым партнёрам у вытворчасці шакаладу з'яўляецца швейцарская кампанія кандытарскіх вырабаў Lindt & Sprungli. Музей прымае 5000 экскурсій і 650,000 наведвальнікаў у год, уваходзіць у дзясятку самых папулярных музеяў Германіі. З моманту свайго адкрыцця ў 1993 годзе, музей наведалі больш за 8,5 мільёнаў наведвальнікаў з усяго свету.

Экспазіцыя
----------

У музеі прадэманстравана гісторыя шакаладнай справы — ад ацтэкаў, у якіх шакалад лічыўся "ежай багоў", да сучаснасці. У музеі прадстаўлены самыя старажытныя рэцэпты вырабу шакаладу і іншых прадуктаў, створаных на яго аснове.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей шакаладу (Кёльн)
* Афіцыйны сайт (ням.) (англ.)
* Сайт горада Кёльн. Пра музей Архівавана 3 кастрычніка 2012. (ням.)
* Сайт пра музеі Кёльна (ням.)
**Музейны комплекс гісторыі і культуры Аршаншчыны** — музейны комплекс створаны на падставе рашэння Аршанскага гарвыканкама ад 10.12.1993 г. і Віцебскага аблвыканкама ад 20.04.1994 г. Музейны комплекс з'яўляецца навукова-даследчай і асветніцкай установай культуры, якая выконвае функцыі навуковага, культурна-адукацыйнага, выхаваўчага і метадычнага цэнтра музейнай справы г. Орша і Аршанскага раёна. Асноўнай мэтай комплексу з'яўляецца навуковае камплектаванне, вывучэнне, экспанаванне, захаванне гісторыка-культурнай спадчыны. 3 2007 г. узначальвае яго І.У. Ліпінская.

Асноўны фонд музейнага комплексу і яго філіялаў (2008) налічвае 28 671 адз. захоўвання, навукова-дапаможны –каля 4 тыс. адзінак. Агульная плошча музейных будынкаў 2106 м², экспазіцыйна-выставачная плошча 1123 м2, плошча памяшканняў для захоўвання фондаў 220 м².

  

У склад комплексу на правах філіялаў уваходзяць:

* + Аршанскі мемарыяльны музей Канстанціна Сяргеевіча Заслонава
	+ Аршанскі музей гісторыі і культуры горада
	+ Аршанскі музей драўлянай скульптуры разьбяра Сямёна Сцяпанавіча Шаўрова
	+ Аршанскі музей Уладзіміра Караткевіча
	+ Аршанскі этнаграфічны музей «Млын»

Музейны комплекс валодае багатай калекцыяй каштоўных матэрыялаў, аб'яднаных у 35 калекцый. Гэта рэдкія і цікавыя прадметы і дакументы, якія адлюстроўваюць шматвяковую гісторыю горада, расказваюць пра гераічныя падзеі, знакамітых людзей Аршаншчыны: пісьменнікаў, паэтаў, навукоўцаў, мастакоў, дзяржаўных дзеячаў.

Літаратура
----------

* Ліпінская, І.У. Музейны комплекс гісторыі і культуры Аршаншчыны / І.У. Ліпінская // Музеі Беларусі = Музеи Беларуси / рэд. Г.П. Пашкоў, Л.В. Календа, М.Г. Нікіцін. – Мн. 2008. – С. 435–436.

| ⛭Філіялы Музейнага комплексу гісторыі і культуры Аршаншчыны |
| --- |
| Мемарыяльны музей Канстанціна Сяргеевіча Заслонава ·  Музей гісторыі і культуры горада ·  Музей драўлянай скульптуры разьбяра Сямёна Сцяпанавіча Шаўрова ·  Музей Уладзіміра Караткевіча ·  Этнаграфічны музей «Млын» |
**Музей эвалюцыі Інстытута палеабіялогіі Польскай акадэміі навук** — музей, прысвечаны эвалюцыі і палеанталогіі, размешчаны ў Палацы моладзі  (руск.) (бел. пры Палацы культуры і навукі ў Варшаве. Музей з’яўляецца пляцоўкай Інстытута палеабіялогіі імя Рамана Казлоўскага Польскай акадэміі навук  (польск.) (бел..

Гісторыя
--------

У 1968—1984 гадах у залах Палаца Культуры і навукі ў Варшаве адбылася адкрытая па ініцыятыве Зоф’і Келян-Явароўскай выстаўка «Дыназаўры з пустыні Гобі», якая прадставіла вынікі польска-мангольскіх палеанталагічных экспедыцый у пустыню Гобі 1963—1971 гадоў.

У 1984 годзе Інстытут палеабіялогіі імя Рамана Казлоўскага ПАН  (польск.) (бел. прыняў з Інстытута заалогіі Польскай акадэміі навук  (польск.) (бел. выставачныя залы ў Палацы моладзі і стварыў філіял Інстытута пад назвай *Музей эвалюцыі*. У 1985 годзе была адкрыта пастаянная выстаўка «Эвалюцыя на зямлі» (паводле працы Зоф’і Келян-Явароўскай у супрацоўніцтве з Анджэем Сулімскім і супрацоўнікамі Інстытута), якая прадставіла большасць узораў, сабраных падчас даследчых экспедыцый у Манголію. Частка выстаўкі таксама была прысвечана сучасным жывёлам, асабліва насякомым і птушкам з калекцый Музея і Інстытута заалогіі Польскай акадэміі навук  (польск.) (бел..

У 2001 годзе была адкрыта новая экспазіцыя, прысвечаная палеанталагічным адкрыццям месцазнаходжання  (польск.) (бел. у Красеюве  (руск.) (бел. паблізу Аполе на могілках рэптылій і амфібій часоў трыясу. На выстаўцы былі прадстаўлены як асобнікі, так і рэканструкцыі водных і наземных жывёл. У 2003 годзе антрапалагічны аддзел узбагаціўся рэканструкцыяй аўстралапітэка. У 2005 годзе была завершана мадэрнізацыя пастаяннай экспазіцыі і створаны новыя рэканструкцыі шкілетаў дыназаўраў, выяўленыя ў Манголіі. У 2007 годзе была адкрыта новая выстаўка Музея і Інстытута заалогіі Польскай акадэміі навук «Забойцы без віны», якая прадставіла розных драпежнікаў.

У 2009 годзе з нагоды 150-годдзя першага выдання працы *«Паходжанне відаў»* Чарльза Дарвіна была адкрыта выстаўка, прысвечаная выхаду пазваночных жывёл на бераг.

Самыя цікавыя экспанаты
-----------------------

*Polonosuchus silesiacus* і *Silesaurus opolensis*
*Cyclotosaurus intermedius*
* дыназаўры з Манголіі і іх яйкі
* рэптыліі і амфібіі з Красеюва (рэканструкцыя Марты Шуберт) — вялікія амфібіі (прадстаўнікі родаў *Metoposaurus* і *Cyclotosaurus*) рэптыліі і прыматы — прадстаўнікі родаў *Phytosauria*, *Aetosauria*, *Teratosaurus* і *Silesaurus*.
* праптушкі (*Archaeopteryx*) і птэразаўры (*Pterodactylus* (мадэль), *Rhamphorhynchus*), а таксама адліўкі шкілетаў буйных, другасных энерганезалежных птушак — моа (*Dinornithidae*) і *Gastornis*
* паходжанне чалавека
* марскія рэптыліі
* Латымерыя (мадэль)
* эвалюцыя рэптылій (напрыклад, *Sarcosuchus* — кракадзіл (*Crocodylia*))
* рэканструкцыя вымерлых відаў, у т. л. мадэль стэгазаўра (*Stegosaurus*).

Публікацыі
----------

Навукова-папулярны часопіс «Штогоднік музея эвалюцыі» выходзіць з 2009 года.

Зноскі
------

1. 1 2 . ISBN 978-83-7576-159-7.
2. ↑  Instyut paleobiologii (польск.).

Спасылкі
--------

* Сайт музея

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 16056377-X · VIAF: 127400983 |
**Усходні Таўр**, **Армянскі Таўр** — усходняя частка гор Таўр, у Турцыі. Працягласць каля 600 км. Вышыня да 3090 м (г. Нурухак).

Уключае хрыбты Ахыр, Энгізек, Маладая, Эргані, Нурхак, Хачрэш. Складзены з метамарфічных вывергнутых і асадкавых парод (вапнякі, пясчанікі). Развіты карст. Горы прарэзаны цяснінамі рэк Джэйхан, Еўфрат, Тыгр.

На паўночных сухіх схілах і ў ніжнім поясе — паўпустыні, вышэй — горны стэп. На паўднёвых, больш вільготных схілах — зараснікі тыпу маквісу, вышэй — дубовыя паркавыя лясы, рэдкалессе з фісташніку і ядлоўцу, горны стэп і альпійскія лугі.

Па Бітліскім і Пазарджыкскім праходах пракладзены чыгункі і шаша.

Літаратура
----------

* Армянскі Таўр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
**Мірон**, свецкае імя: **Міраслаў Хадакоўскі** (польск.: Mirosław Miron Chodakowski; 21 кастрычніка 1957, Беласток — 10 красавіка 2010, паблізу Смаленска) — архіепіскап гайнаўскі, брыгадны генерал Войска Польскага, праваслаўны ардынарый Войска Польскага.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Варшаўскай Духоўнай семінарыі (1972—1976), затым у Вышэйшай Духоўнай семінарыі ў Яблечна. У 1978 г. пастрыжаны ў расафор і рукапаложаны ў дыяканы, у 1979 г. узведзены ў іераманахі і пастрыжаны ў мантыю. З 1979 г. кіраваў манастыром Св. Ануфрыя і выкладаў у Вышэйшай семінарыі. Кіраваў аднаўленнем Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра. У 1984 г. атрымаў сан ігумена, у 1990 г. — архімандрыта. У 1998 г. выбраны епіскапам гайнаўскім, вікарыем Варшаўскай епархіі. У 1998 г. прызначаны праваслаўным ардынарыем Войска Польскага, атрымаў пасаду брыгаднага генерала. У 2003 г. абараніў доктарскую дысертацыю ў Хрысціянскай Багаслоўскай акадэміі (Варшава). З 2008 г. — архіепіскап. Неаднаразова наведваў Казахстан, Расію, Украіну. Загінуў у авіякатастрофе пад Смаленскам разам з прэзідэнтам Л. Качынскім і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мірон (Хадакоўскі)) на Вікісховішчы |

* Arcybiskup Miron zginął w katastrofie lotniczej // Oficjalna strona Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego — Эл.рэсурс orthodox.pl

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2012073119 · VIAF: 4870151778221418130008 |
Супавая зеляніна: пятрушка, морква, лук-парэй, сельдэрэй, корань пятрушкі і бручка
**Мірпуа** (фр. *mirepoix*), або **супавая зеляніна** (ім. *Suppengrün*) — агароднінная сумесь у еўрапейскай кухні з карняплодаў (морква, бручка, корань сельдэрэя, корань пятрушкі), цыбулевых (парэй, рэпчатая цыбуля) і сталовай зеляніны (пятрушка, лісце сельдэрэя, чабор і інш.), якая дадаецца ў булён для надання яму водару. Гародніна ў розных камбінацыях у залежнасці ад рэцэптаў нацыянальнай кухні дадаецца ў булён цалкам (напрыклад, у нямецкай кухні) або дробна парэзанай (напрыклад, у французскай кухні *мірпуа* — па імя герцага дэ Мірпуа), затым выдаляецца з яго альбо ў парэзаным выглядзе дадаецца ў жаркое і разварваецца ў ім для атрымання духмянай і густога соуса.

Гл. таксама
-----------

* Букет гарні

Спасылкі
--------

* Што такое супавая зеляніна (ням.) Архівавана 17 ліпеня 2009.
* Як прыгатаваць добры булён Архівавана 18 снежня 2011.
* Suppengrün - Soup Greens (англ.) Архівавана 20 жніўня 2016.
**Лентас** — музей сучаснага мастацтва, які знаходзіцца ў горадзе Лінц (Аўстрыя). Будынак музея, пабудаваны майстэрняй «Weber & Hofer», складае 130 метраў у даўжыню і размешчана паблізу Дуная. Калекцыя музея ўяўляе вялікую каштоўнасць.

Гісторыя
--------

Музей «Лентас» з’яўляецца правапераемнікам Новай галерэі Лінца, створанай пасля Другой сусветнай вайны на аснове калекцыі Вольфганга Гурліта, якая ўключала ў сябе творы Эгана Шыле, Оскара Какошкі і Эміля Нольдэ. У 2003 годзе майстэрняй «Weber & Hofer» быў пабудаваны новы будынак музея, і ён атрымаў новую назву.

Калекцыя
--------

Музейная калекцыя складае 10,000 карцін, 850 фатаграфій, 1500 скульптур і іншых аб’ектаў. Найбольш раннія аб’екты належаць да першай паловы XIX стагоддзя. З больш позніх мастакоў прадстаўлены: Карэл Апель, Эндзі Уорхал і Готфрыд Хельнвайн. Калекцыя ўвесь час папаўняецца.

Зноскі
------

1. ↑  *Hickley C.* Austrian exhibition to reveal story of Wolfgang Gurlitt, art dealer for the Nazis turned museum director // *The Art Newspaper* — 2019. — ISSN 0960-6556<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q109329112'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2331628'></a>
2. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
3. ↑   Праверана 16 мая 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15018374c · ISNI: 0000 0004 0412 7412 · LCCN: nr2004001652 · NKC: xx0095165, xx0095168 · SUDOC: 080226914 · VIAF: 156887732 |

 |
**Пай-тавітэра** (саманазва *paĩ-tavyterã*), **каагуа** (ісп.: ka'aguás) — індзейскі народ у Паўднёвай Амерыцы. Жывуць у Парагваі, пераважна ў дэпартаменце Амамбай. Агульная колькасць (2021) — 15 000.

Пай-тавітэра — нашчадкі груп гуарані, што насялялі ў дакалумбавы перыяд тэрыторыі на ўсход ад ракі Парана. У XVII ст. большасць з іх далучылася да езуіцкіх місій. Аднак частка імкнулася захоўваць традыцыйны лад жыцця. Пад ціскам іспанскіх езуітаў з аднаго боку і бразільскіх бандэйрантаў з другога боку гэтыя групы адступілі ў лясны рэгіён Амамбай. У 1870 г. ён быў падзелены паміж дзяржавамі Парагвай і Бразілія. Тыя гуарані, што засталіся на тэрыторыі Парагвая, склалі супольнасць пай-тавітэра. Тыя, чые землі былі далучаны да Бразіліі, сёння вядомы як каюва.

Пай-тавітэра аб'яднаны ў 39 абшчын, што маюць калектыўнае права на занятыя імі землі. Асноўны занятак — сельская гаспадарка, у тым ліку камерцыйнае вырошчванне хмызняку ерба, цытрусавых і рысу. Паляванне, што ў мінулым з'яўлялася асноўнай эканамічнай дзейнасцю, мае толькі дадатковы характар. Жанчыны вырабляюць для хатніх патрэб кераміку, мужчыны плятуць з пальмавых валокнаў гамакі і цыноўкі. У паселішчах пай-тавітэра захаваліся вялікія абшчынныя хаціны, у якіх у старажытнасці жылі насельнікі адной вёскі. У нашы дні такія хаціны выкарыстоўваюцца для падрыхтоўкі супольных свят і рытуалаў. 

Нароўні з хрысціянствам пай-тавітэра спавядаюць традыцыйную рэлігію, у аснове якой палягае вера ў дасягненні «краіны без зла». Рэлігійны лідар адначасова выконвае ролю правадыра. Ён арганізуе абрады, займаецца лекаваннем супляменнікаў.

Зноскі
------

1. ↑  Pai Tavytera, Kaiwa in Paraguay

Спасылкі
--------

* Paï-Tavytera - World Culture Encyclopedia
* El pueblo guaraní: unidad y fragmentos
* The Guarani Altar: A Donation Tells a Deep Story
Будынак Музея чарцей
**Музей Жмуйдзінавічуса**, больш вядомы як **Музей чарцей** (літ.: Velnių muziejus) — адна са славутасцей Каўнаса, Літва. У музеі прадстаўлены каля 3 000, пераважна драўляных, фігур д’ябла з усяго свету.

Гісторыя
--------

Калекцыя была заснавана літоўскім мастаком Антанасам Жмуйдзінавічусам (1876—1966), а пазней была дапоўнена закошт шматлікіх падарункаў. Найбольш цікавым экспанатам з’яўляецца відарыс Гітлера і Сталіна ў выглядзе чарцей, якія танчаць Танец смерці на чалавечых касцях.

Музей быў адкрыты ў 1966 годзе ў хаце мастака, а ў 1982 перанесены ў асобны будынак, адмыслова пабудаваны для музея. У музеі можна знайсці сувеніры, а таксама працуе «па-чартоўску вясёлая кавярня».

Галерэя
-------

* Сталін з Гітлерам у выглядзе чарцейСталін з Гітлерам у выглядзе чарцей
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей чарцей
* Музей чарцей на сайце «Музеі Літвы» (руск.)
**Ліхтэнштэйнцы** — народ агульнай колькасцю 34 тыс. чал. (2006), асноўнае насельніцтва Ліхтэнштэйна. Гавораць на нямецкай мове (алеманскі дыялект). Сярод вернікаў: каталікі, частка — пратэстанты. Продкі ліхтэнштэйнцаў — плямёны рэтаў і германцаў-алеманаў; у XIX—XX стагоддзях выпрабавалі ўплыў аўстрыйцаў і швейцарцаў. Ліхтэнштэйнцы занятыя пераважна ў высокаразвітай прамысловасці, нязначная частка — у сельскай гаспадарцы (малочная жывёлагадоўля, вінаградарства, садоўніцтва).

Традыцыйныя паселішчы і жытло блізкія да аўстрыйскіх і швейцарскіх.

Традыцыйны мужчынскі касцюм складаецца з белай кашулі, чырвонай камізэлькі, шэрых або жоўтых нагавіц на падцяжках, белых вязаных панчох і туфлі са спражкамі; на падцяжках і поясе — каляровая вышыўка. На галаве — скураная шапачка або чорная фетравы капялюш з невялікімі палямі. У жанчын — карункавыя кофты і спадніцы з яркімі фартухамі.

Развіты музычны фальклор (харавыя спевы). Традыцыйныя сялянскія святы — пастухоў і вінаградараў.

Літаратура
----------

* Народы мира, «Советская энциклопедия», М. 1988
**Аляксей Дзікавіцкі** (1973, Пінск) — беларускі журналіст.

Скончыў пінскую СШ № 12 (1990), мінскі Інстытут сучасных ведаў (1994), спецыяльнасць — эканоміка, замежны гандаль. Працаваў у 1994—1996 на прадпрыемстве Пінскдрэў у Пінску, у 1997—2006 — карэспандэнт Радыё Свабода, у 2001 годзе выехаў у Польшчу, з 2007 — кіраўнік Рэдакцыі інфармацыйных праграм Белсат ТВ. Таксама працаваў у Беларускім Хельсінкскім камітэце. Пісаў для газет «Наша Ніва», «Народная Воля». Выдаў зборнік вершаў і эсэ «Оньдэ», напісаны заходнепалескай мікрамовай.

Жанаты, мае сына.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4
2. ↑  budzma.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1118 0914 · NUKAT: n2007040163 · VIAF: 161522525 |
Замак у неакласічным стылі, дзе экспануецца частка калекцыі
**Музей скульптур пад адкрытым небам Мідлхейм** (нідэрл.: Openluchtmuseum voor beeldhouwkunst Middelheim, фр.: Musée de sculpture en plein air de Middelheim) — музей пад адкрытым небам у  бельгійскім горадзе Антверпен.

Гісторыя
--------

Парк Мідлхейм вядомы з 1342 года, у 1910 годзе ён быў выкуплены горадам у прыватных уладальнікаў. У час  Другой сусветнай вайны быў моцна пашкоджаны падчас авіяцыйных бамбардзіровак. У 1950 годзе ў парку прайшла першая міжнародная выстаўка скульптуры і ў тым жа годзе па ініцыятыве бургамістра Антверпена Крайбекса быў створаны музей сучаснай скульптуры пад адкрытым небам. У стварэнні музея таксама прымалі ўдзел і вядомыя замежныя спецыялісты, у тым ліку прафесар Палукіні, скульптары Генры Мур і Восіп Цадкін.

Калекцыя
--------

У калекцыі музея 1360 твораў мастацтва, у тым ліку 480  скульптур, 280  медалёў і 600  малюнкаў і  гравюр.

* Антуан Бурдэль, «Геракл - лучнік», 1909 Антуан Бурдэль, «Геракл - лучнік», 1909
* П'ер-Агюст Рэнуар, Venus Victrix, 1914 П'ер-Агюст Рэнуар, Venus Victrix, 1914
* Агюст Радэн, «Бальзак», 1897Агюст Радэн, «Бальзак», 1897
* Арыстыд Маёль, «Рака», 1938-1943 Арыстыд Маёль, «Рака», 1938-1943
*

Літаратура
----------

* Т. А. Седова, «Художественные музеи Бельгии» (серия «Города и музеи мира»), издательство «Искусство», 1972, стр.209-218  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей скульптур пад адкрытым небам Мідлхейм
* Middelheimmuseum Архівавана 1 лютага 2015. (гал.)



1. ↑   Праверана 10 чэрвеня 2017.
2. 1 2
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Данілаў.

**Аляксей Дзмітрыевіч Данілаў** (4 (17) сакавіка 1907 — 13 студзеня 1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, стралок 221-га гвардзейскага стралковага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту, гвардыі радавы, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Ужга (цяпер вёска Воцкая Кайгародскага раёна Рэспублікі Комі) у сям'і селяніна. У 1929 годзе скончыў школу другой ступені ў вёсцы Аб'ячава і пераехаў у Мардовію, дзе паступіў у сельскагаспадарчы тэхнікум. Да пачатку вайны працаваў аграномам МТС.

У Чырвонай Арміі з мая 1942 года. Ваяваў на Данскім, Бранскім, Цэнтральным, Беларускім франтах. Падчас фарсіравання Дняпра 28 верасня 1943 года парторг роты Данілаў, рызыкуючы сваім жыццём, выратаваў ад гібелі двух параненых байцоў, якія танулі. Пры адбіцці контратак з 29 верасня па 3 кастрычніка ў раёне вёскі Вялле знішчыў каля 50 фашыстаў. 13 студзеня 1944 года загінуў у баі за вызваленне беларускага горада Калінкавічы. Пахаваны ў Калінкавічах.

15 студзеня 1944 года Аляксею Дзмітрыевічу Данілаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Узнагароджаны Ордэнам Леніна

У вёсцы Вотская створаны музей Аляксея Данілава, яго імем у 1980 годзе была названая асноўная агульнаадукацыйная школа. У горадзе Калінкавічы і вёсцы Кайгарадок устаноўлены мемарыяльныя бюсты.

Зноскі
------

1. ↑  В опустевшем доме Героя **(нявызн.)**.  Газета «Республика». Архівавана з першакрыніцы 16 жніўня 2012. Праверана 7 жніўня 2011.

Спасылкі
--------

Аляксей Дзмітрыевіч Данілаў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Паксан** (лаос.: ປາກຊັນ, «вусце ракі Сан») — горад у Лаосе, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Балікхамсай. Насельніцтва — 27 407 чал. (паводле ацэнкі 2010 года).

Гісторыя
--------

Заснаваны ў другой палове XIX стагоддзя. У сярэдзіне XIX стагоддзя лаоскія тэрыторыі падвергліся моцнаму спусташэнню: як з-за нападаў банд хо з В’етнама, так і з-за таго, што сіямскія кіраўнікі мэтанакіравана спусташалі лаоскія землі, перасяляючы жыхароў адтуль на іншыя тэрыторыі.

У 1876 годзе сіямскі кароль Рама V загадаў заснаваць на тэрыторыі, дзе засталіся людзі, якія выжылі пасля ўварвання хо 1874 года, новую адміністрацыйную адзінку — мыонг Барыкхам. У 1885 годзе французы, заняўшы В’етнам, аспрэчылі правы Сіяма на прылеглыя землі, і Сіяму прыйшлося эвакуіраваць левабярэжжа Меконга, пакінуўшы створаны імі ўмацаваны пункт каля ракі Сан.

У сярэдзіне 1890-х французскія місіянеры ўзвялі царкву ў пакінутым сіямцамі Паксане. У 1937 годзе, пасля падзелу правінцыі В’енцьян на дзве часткі, Паксан стаў сталіцай новай правінцыі Барыкхам. У 1980-х назва правінцыі была зменена на Барыкхамсай.
**Ліхаманка Рыфт-Валі** (**ліхаманка долу Рыфт**) — вірусная хвароба, якая можа мець нязначныя ці сур’ёзныя сімптомы. Нязначныя сімптомы могуць уключаць: ліхаманку, боль у цягліцах і галаўны боль, што часта доўжыцца да тыдня. Сур’ёзныя сімптомы могуць уключаць: страту здольнасці бачыць праз тры тыдні пасля заражэння, інфекцыі мозгу выклікаюць моцны галаўны боль і разгубленасць, а таксама крывацёк разам з праблемамі з печанню, якія могуць мець месца ў першыя некалькі дзён хваробы. Верагоднасць смяротнасці асоб з крывацёкам складае 50%.

Крыніцы
-------

Захворванне выклікаецца вірусам ліхаманкі Рыфт-Валі тыпу *Phlebovirus*. Яно распаўсюджваецца дотыкам да інфікаванай крыві жывёлы, удыханнем паветра побач з інфікаванай забітай жывёлай, спажываннем сырога малака ад інфікаванай жывёлы ці ўкусу заражаных маскітаў. Можа ўплываць на такіх жывёл як каровы, авечкі, козы і вярблюды. Сярод гэтых жывёл найчасцей распаўсюджваецца маскітамі. Здаецца, не перадаецца ад чалавека чалавеку. Дыягностыка праводзіцца шляхам пошуку антыцел супраць віруса ці самога віруса ў крыві.

Прафілактыка і лячэнне
----------------------

Папярэджанне хвароб людзей дасягаецца шляхам вакцынацыі жывёл ад хваробы. Мерапрыемствы неабходна правесці да выбуху захворвання, паколькі падобныя дзеянні падчас эпідэміі могуць пагоршыць становішча. Таксама эфектыўным можа быць спыненне перамяшчэнняў жывёл падчас выбуху захворвання. Яшчэ дапамагае скарачэнне колькасці маскітаў і пазбяганне іх укусаў. Існуе вакцына, створаная для людзей; аднак на 2010 г. яна не мае шырокага распаўсюджання. Пасля інфікавання не існуе спецыяльнага лячэння.

Эпідэміялогія і гісторыя
------------------------

Выбухі захворвання мелі месца толькі ў Афрыцы і Аравіі. Выбухі хваробы звычайна адбываюцца падчас перыядаў моцных дажджоў, якія павышаюць колькасць маскітаў. Хвароба ўпершыню зафіксаваная ў быдла ў доле Рыфт у Кеніі ў пачатку 20 стагоддзя, а вірус быў упершыню вылучаны ў 1931 г.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Rift Valley fever **(нявызн.)**. *Fact sheet N°207*.  World Health Organization (1 мая 2010). Праверана 21 March 2014.
2. ↑  Palmer, S. R. (2011). *Oxford textbook of zoonoses : biology, clinical practice, and public health control* (2nd ed.). Oxford u.a.: Oxford Univ. Press. p. 423. ISBN 9780198570028. .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778960357 |
**Асетрападобныя** (*Acipenseriformes*) — атрад прамянёвапёрых рыб.

Апісанне
--------

Даўжыня ад 27 см да 9 м, маса да 2 т (бялуга). Старажытныя касцёва-храстковыя рыбы, належаць да касцявых, але таксама блізкія да храстковых рыб.

Галава выцягнута ў рыла, шчылінападобны рот знаходзіцца на брушным баку цела. Парныя плаўнікі размешчаны гарызантальна. Хваставы плаўнік з павялічанай верхняй і маленькай ніжняй лопасцямі (гетэрацэркальны), аснова верхняй лопасці ўкрыта ганоіднай рамбічнай луской. Аснова восевага шкілета — пруткая хорда (целаў у пазванкоў няма). Унутраны шкілет храстковы, на галаве скураныя косці. Чэрап пакрыты звонку накладнымі плоскімі касцямі, а на тулаве і хвасце размешчаны пяць радоў касцявых ромбападобных пласцінак (жучак) або скура голая. Прамяні шчэлепнай перапонкі адсутнічаюць. У сэрцы ёсць артэрыяльны конус, у кішэчніку — спіральны клапан.

Пашырэнне
---------

Вядомы з ніжняй юры, сучасныя прадстаўнікі — з верхняга мелу. Падзяляюцца на 2 сямействы: асятровыя і весланосыя.

Жывуць асетрападобныя толькі ў вадаёмах Паўночнага паўшар’я, адносяцца да прахадных і азёрна-рачных відаў. Да атрада належаць асетр, сяўруга, бялуга, сцерлядзь і інш.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца доннымі беспазваночнымі і дробнай рыбай.

Належаць да доўгажывучых рыб. Ікру адкладваюць не кожны год.

Промысел і развядзенне
----------------------

Гэта каштоўныя прамысловыя рыбы, якія даюць чалавеку высакаякаснае мяса і чорную ікру. У нізоўях вялікіх рэк, дзе жывуць асетрападобныя, дзейнічаюць рыбагадавальнікі, якія штогод выпускаюць у вадаёмы малявак рыб.

Літаратура
----------

* Асетрападобныя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд. дап. — Мн.: Нар. асвета, 2010. — 222 с.: іл. ISBN 978-985-03-1367-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12313099s · LCCN: sh85000542 · Microsoft: 2781117706 · NKC: ph249405 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ліхтар (значэнні).
**Ліхтар** у архітэктуры — адкрытая бэлечная канструкцыя, якая вянчае будынак і служыць для асвятлення ці вентыляцыі. 

Ліхтар кафедральнага сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ ў Фларэнцыі
ліхтар кафедральнага сабора Ілі
Такога роду канструкцыі часам сустракаюцца ў сярэднявечных пабудовах (ліхтар кафедральнага сабора Ілі). Пазней пад словам *ліхтар* сталі разумець адкрыты верхні ярус вежы, што звязана з падабенствам гэтага архітэктурнага элемента з ліхтаром і выкарыстаннем яго ў якасці месцазнаходжання сігнальнага агню. 

У архітэктуры Адраджэння і барока *ліхтаром* звалі маленькую купалападобную надбудову з дэкаратыўнымі аркадамі, якая часам выкарыстоўвалася для асвятлення памяшкання, але часцей выконвала дэкаратыўную функцыю. 

Найбольш вядомымі саборамі з ліхтаром на купале з'яўляюцца кафедральны сабор Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ ў Фларэнцыі, Сабор Святога Пятра ў Рыме, Сабор Святога Паўла ў Лондане і Капітолій у Вашынгтоне. 

Пад ліхтаром таксама разумеюць: 

* Зашклёны або выступ у сцяне будынка на вышыню 1-2 ці больш паверхаў з шэрагам вокнаў
* Шкляная частка дахавага пакрыцця, прызначаная для верхняга асвятлення

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ліхтар (архітэктура) на Вікісховішчы |

* Архитектура: Краткий справочник / Под ред. М. В. Адамчика. — М.: АСТ, 2007. — С. 516. — 624 с. — ISBN 978-5-17-031054-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4166876-5 · Microsoft: 2779652730 |
Зебры ў Серэнгеці
**Серэнге́ці** — экасістэма ва Усходняй Афрыцы, прасціраецца ад поўначы Танзаніі на ўсход ад возера Вікторыя, да поўдня Кеніі паміж 1 і 3 градусам паўночнай шыраты і 34 і 36 градусам усходняй даўгаты, і ахоплівае тэрыторыю каля 30 тысяч км².
Назва паходзіць ад масайскага слова «siringet», якое азначае «бясконцыя раўніны». Экасістэма Серэнгеці адна з найстарэйшых і найбольш захаваных на Зямлі. Больш за 80 працэнтаў Серэнгеці займаюць ахоўныя тэрыторыі — нацыянальны парк Серэнгеці, утвораны ў 1951 годзе, запаведнік Нгорангора ў Танзаніі, запаведнік Масаі-Мара ў Кеніі і інш. Серэнгеці знаходзіцца на вышыні ад 920 да 1850 м над узроўнем мора і яе ландшафт мяняецца ад травяністай раўніны на поўдні да саваны ў цэнтры і шырокай лясістай мясцовасці на захадзе.

У 1981 годзе нацыянальны парк Серэнгеці (Танзанія) быў уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Серэнгеці // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 354. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Серэнгеці**
* Вялікая міграцыя ў Серэнгеці Архівавана 14 жніўня 2013.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская |
**Музей разводаў**, **Музей разарваных адносін** (харв.: Muzej Prekinutih Veza) — арыгінальны спецыялізаваны музей у горадзе Заграбе, у якім сабраны сведчанні страчанага кахання і разарваных любоўных адносін. У 2011 годзе музей быў адзначаны спецыяльнай прэміяй «Еўрапейскі музей года».

Назва раздзела
--------------

Музей узнік з-за прыватнай драмы двух заграбскіх мастакоў Олінкі Віштіцы і яе тагачаснага партнёра Дражэна Грубшыча. Былая пара вырашыла захаваць асобныя сведчанні мінулых шчаслівых часоў у якім-небудзь пэўным месцы. З цягам часу калекцыя павялічылася за кошт новых экспанатаў іншых былых пар. Экспанаты, якія сімвалізуюць мінулае каханне ці разарваныя адносіны паміж партнёрамі, былі прысланы з самых аддаленых куткоў света. Часта экспанаты маюць некалькі трагікамічны характар, паказваючы нерэалізаваныя жаданні, мары, і «доказы» шчырага кахання. Кожны экспанат мае ў музеі сваю гісторыю, апісаную ў дэцэнтным стылі на англійскай і харватскай мовах.

Са жніўня 2007 года калекцыя дэманстравалась у межах вандроўнай выставы, з поспехам наведала шэраг краін: Сербія, Македонія, Боснія і Герцагавіна, Германія, ЗША, ПАР. З лістапада 2010 года музей размясціўся ў горадзе Заграб.

21 мая 2010 года Музей разводаў быў адзначаны спецыяльнай прэміяй «Еўрапейскі музей года».

Зноскі
------

1. ↑  *Museum der zerbrochenen Beziehungen — was von der Liebe bleibt*; Frankfurter Rundschau Online, — онлайн, 15 лютого 2011
2. ↑  BBC NEWS | Europe |Balcan heartbreak a hit in Berlin
3. ↑  The Museum of Broken Relationships on Oddity Central
4. ↑  Museum of failed love offers balm for heartbreak | Reuters(недаступная спасылка)
5. ↑  Blaffer Art Museum - at the University oh Houston(недаступная спасылка)
6. ↑  MDC | Muzej prekinutih veza | Info

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка музея Архівавана 24 ліпеня 2012.
* Фота з музея на сайце Rheinische Post Online
* *Sad stories from the Museum of Broken Relationships*; BBC New Europe, 13/ Dezember 2010
* *Fragment du dépit amoureux*; Le Monde. 21 Februar 2011 Архівавана 23 мая 2011.  (фр.), PDF, 234 KiB
* *A Poignant Trail of Droken Hearts, All on Display*; New York Times Online, 14 студзеня 2010

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 305769618 |
**Музей рымскай цывілізацыі** — адзін з найбуйнейшых у свеце музеяў па гісторыі Старажытнага Рыма.

Экспазіцыя галоўным чынам складаецца з рэпрадукцый класічных узораў скульптуры, якія былі згублены ці разбураны, а таксама з твораў, якія цяпер існуюць у выглядзе асобных частак і сабраны разам.

Гэта копіі статуй, бюстаў, надпісаў, рэльефаў і фрагментаў будынкаў у натуральную велічыню, макеты манументаў і архітэктурных комплексаў Рыма і правінцый Рымскай імперыі, а таксама начынне, аб’екты хатняй гаспадаркі і інструменты. Музей падзелены на 59 секцый, якія размяшчаюцца на плошчы ў 13 тыс. кв. м. з агульнай даўжынёй сцен у 3 кіламетры і вышынёй каля 10 метраў.

У першых 14-ці залах размяшчаецца свайго роду гістарычны сінтэз паходжання Рыма аж да VI стагоддзя н. э. Сярод экспанатаў можна адзначыць геаграфічную карту, на якой паказаны заваяванні Рымскай імперыі ў гістарычным развіцці, партрэты імператараў і выбітных людзей, сярод якіх Юлій Цэзар, Аўгуст, Клаўдзій, Нерон, Брут, Пампей, Цыцэрон, макеты шматлікіх манументаў Аўгуста, Траяна, Севера, Аўрэлія.

У секцыі, прысвечанай хрысціянству, выстаўлены копіі надпісаў і раннехрысціянскіх рэльефаў, саркафагаў, сярод якіх саркафаг у парфіры Канстанціны, дачкі і цёзкі імператара, саркафаг гарадскога прэфекта Юнія Баса і Св. Амвросія.

У секцыях музея адноўлена рымская цывілізацыя ў розных яе аспектах: грамадскае і паўсядзённае жыццё, тэрмы, акведукі і вадаёмы, тэатры, амфітэатры, цыркі і гімнастычныя залы з макетамі Калізея і тэатра Марцэла ў Рыме.

Копіі рэльефаў з калоны Траяна
Макет старажытнага Рыма
Характэрна поўная калекцыя копій Траянскай калоны з рэльефамі, якія адлюстроўваюць два ваенных пахода Траяна супраць Дакіі (101—102 і 105—106 гады н. э.), а таксама макет Рыма (маштаб 1:250, паверхня 200 кв. м.), выкананы архітэктарам Італа Джысмондзі на падставе вынікаў шматгадовых раскопак і даследаванняў і адлюстроўвае горад часоў імператара Канстанціна. Гэты макет, які дапамагае вывучыць старажытны горад у супастаўленні з горадам сучасным, быў пачаты для выстаўкі «Веліч Старажытнага Рыма» ў 1937 г. і скончаны ў 60-я гады.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей рымскай цывілізацыі
* museociviltaromana.it — афіцыйны сайт Музея рымскай цывілізацыі

1. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52897564'></a>
**Ружа́нка** (іншая назва — **Муцьвіца**) — рака ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток Зэльвянкі (басейн Нёмана). 

Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 237 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 ‰. Пачынаецца ва ўрочышчы Ялашоўка за 3,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Верчыцы, цячэ ў межах гарадскога пасёлка Ружаны, упадае ў Зальвянку на паўднёвым усходзе ад вёскі Заполле. Рэчышча на працягу 11,4 км перад вусцем каналізаванае. У малаводныя годы ў вытокавай частцы перасыхае. Прымае сцёк з невялікіх рэчак і каналаў. 

Прытокі: Поплава (праваруч), Калода, Чарэшынка, Лабянка (леваруч).

Зноскі
------

1. ↑  Общая характеристика речной сети Брестской области // Министерство природных ресурсов и охраны окружающей среды. — С. 108.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
**Аляксей Кабычкін** (1891 — 25 сакавіка 1958) — беларускі палітычны, грамадскі і вайсковы дзеяч. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1891 годзе. Скончыў Слуцкую мужчынскую класічную гімназію і юрыдычны факультэт Маскоўскага універсітэта.

Да беларускага руху далучыўся падчас першай расейскай рэвалюцыі 1905—1907 гг. удзельнічаў у беларускім маладзёвым гуртку ў гімназіі, дзе вучыўся. Служыў у белай арміі Дзянікіна, зведаў эвакуацыю арміі з Адэсы, праз Югаславію прабіраўся ў Слуцк.

Удзельнік Слуцкага збройнага чыну, уваходзіў у склад вайсковага трыбуналу. Пасля паўстання жыў у Вільні, Баранавічах, Лідзе. 3 1921 г. знаходзіўся ў Вільні, з’яўляўся рэдактарам-выдаўцом некалькіх беларускіх газетаў («Наша Думка» ды іншыя). Быў звязаны з беларускімі паланафільскімі структурамі — Краёвая сувязь, Часовая беларуская рада. Паводле гісторыка Аляксандра Горнага, асоба Аляксея Кабычкіна вельмі загадкавая: ён гуляў нейкую гульню з польскімі і савецкімі спецслужбамі, яго родны брат Міхаіл Кабычкін жыў у Мінску і быў агентам ДПУ, таксама Аляксей Кабычкін асабіста сустракаў у Вільні савецкага агента Яўстафія Селяха, аднак пры тым польскія следчыя не знайшлі ў яго дзеяннях нічога супрацьпраўнага.

Падчас Другой сусветнай вайны працаваў у Лідскім гарадскім судзе. З канца лета 1944 г. у заходняй частцы Германіі. Летам 1945 г. трапіў у лагер для рэпатрыянтаў у г. Куфштайн (Аўстрыя), цудам выратаваўся ад СМЕРШу. Аўтар невялікіх успамінаў «Слуцкае паўстанне. З успамінаў удзельніка».

У 1956 г. пераехаў у Францыю. Апошнія гады дажываў у доме для састарэлых у г. Кан.

Памёр у шпіталі ад раку 25 сакавіка 1958 г.

Спасылкі
--------

* Успаміны Аляксея Кабычкіна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Талмачоў.
**Аляксей Емяльянавіч Талмачоў** (1 мая 1925, с. Нова-Свініна (цяпер Краснатуранскі раён, Краснаярскага краю) — 24 чэрвеня 1944, Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння 5 класаў працаваў трактарыстам. У студзені 1942 года быў прызваны ў РККА. З лютага таго ж года на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да чэрвеня 1944 года гвардзіі радавы Аляксей Талмачоў быў разведчыкам 213-га гвардзейскага стралковага палка 71-й стралковай дывізіі 6-й гвардзейскай арміі першага Прыбалтыйскага фронту.

24 чэрвеня 1944 года Талмачоў падабраўся да кулямётнага гнязда і гранатай падарваў яго, што спрыяла поспеху баявых дзеянняў. У далейшым наступленні Талмачоў у складзе перадавога атраду пераправіўся праз Заходнюю Дзвіну ў раёне в. Мамойкі Бешанковіцкага раёна і актыўна ўдзельнічаў у захопе і абароне плацдарма на заходнім беразе Дзвіны. У тых баях загінуў. 

Пахаваны на вайсковых могілках у г. п. Шуміліна. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР 22 ліпеня Аляксею Талмачову прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Імя Талмачова носіць вуліца ў г. п. Шуміліна.

Зноскі
------

1. ↑  Улица Толмачёва… Улица Саркисянца…

Узнагароды
----------

* Герой Савецкага Саюза (1944)
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тоўсцік.

**Аркадзь Апанасавіч Тоўсцік** (15 лістапада 1925, в. Чыкілі, Глускі раён, Бабруйская акруга — 1 сакавіка 2009) — беларускі журналіст, грамадскі дзеяч. Заслужаны работнік культуры БССР (1979).

Біяграфія
---------

Брат беларускага эканаміста Мікалая Тоўсціка. Вучыўся ў Глускай СШ № 2. Скончыў літаратурны факультэт Бабруйскага дзяржаўнага настаўніцкага інстытута (1954), Мінскі педагагічны інстытут (1957).

У Вялікую Айчынную вайну прымаў удзел у партызанскім руху. Пасля вызвалення раёна ад нацысцкіх захопнікаў прызваны ў армію, удзельнічаў у барацьбе супраць бандытызма на тэрыторыі Заходняй Беларусі.

З 1950 года працаваў інструктарам Бабруйскага абкама ЛКСМБ, першым сакратаром Чырвонаслабадскога РК ЛКСМБ, адказным арганізатарам ЦК ЛКСМБ. У 1953—1960 гадах — загадчык аддзела, намеснік рэдактара газеты «Чырвоная змена». З 1960 года — на партыйнай рабоце: інструктар аддзела прапаганды і агітацыі, загадчык сектара друку, выдавецтваў і паліграфіі, намеснік загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі ЦК Кампартыі Беларусі. У 1973—1986 гадах працаваў рэдактарам газеты «Звязда».

Член ЦК КПБ у 1976—1990 гадах, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 9-га, 10-га і 11-га скліканняў. У 1973—1987 гадах — старшыня праўлення Саюза журналістаў БССР. Удзельнічаў у рабоце 29 сесіі Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (1974).

З 1987 года на пенсіі. Працаваў у Беларускім фондзе культуры, займаўся пытаннямі вяртання ў краіну беларускіх нацыянальных каштоўнасцей, якія ў розныя часы былі вывезены з Беларусі.

Узнагароды
----------

Мае шматлікія дзяржаўныя ўзнагароды, два медалі імя Юліуса Фучыка Міжнароднай арганізацыі журналістаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 462. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
**Пакроўскі востраў** — востраў у дэльце Нявы на тэрыторыі Санкт-Пецярбурга, абмежаваны ракой Фантанкай, каналам Грыбаедава і Крукавым каналам. Разам з Казанскім, Каломенскім і Спаскім астравамі складаў Пярвушын востраў. Назва з’явілася ў XIX стагоддзі і паходзіць ад царквы Пакрова Прасвятой Багародзіцы (разбурана), якая знаходзілася на востраве.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Аркадзь Міхайлавіч Добкін** (1960, Мінск, Беларуская ССР, СССР) — беларускі прадпрымальнік. На працягу некалькіх гадоў уваходзіць у першую дзясятку рэйтынга 200 самых паспяховых і ўплывовых бізнесменаў Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1960 годзе ў Мінску. Вучыўся ў сярэдняй школе № 50 г. Мінска з матэматычным ухілам. У 1983 годзе скончыў Беларускі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «інжынер электратэхнікі». У 1991 годзе эміграваў у ЗША. У 1993 г. заснаваў EPAM Systems.

Член савета дырэктараў асацыяцыі «Руссофт». Член Савета Асацыяцыі (у 2010—2011 гадах старшыня) «Інфапарк».

На штогадовым міжнародным конкурсе «Прадпрымальнік года — 2014», які праводзіцца кампаніяй Ernst & Young стаў Нацыянальным пераможцам і пераможцам у намінацыі «Міжнародны бізнес».

Зноскі
------

1. ↑  Архівавана 6 кастрычніка 2018. ТОП 200 успешных и влиятельных бизнесменов Беларуси // Ежедневник.by  (руск.) Архівавана 6 кастрычніка 2018.
2. ↑  Аркадий Добкин, президент и председатель совета директоров EPAM, назван «Предпринимателем года-2014» по версии Ernst&Young // EPAM Systems (руск.) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2018. Праверана 20 кастрычніка 2018.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панамароў.

**Аркадзь Міхайлавіч Панамароў** (1 мая 1912 вёска Інгулка, Мікалаеўскі раён, Мікалаеўская вобласць — 28 снежня 1974) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Вілейскай вобласці.

Біяграфія
---------

З 1933 года на камсамольскай, партыйнай рабоце, у Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1938 года. З чэрвеня 1941 года на фронце. у партызанах з мая 1942 года: палітрук узвода, са жніўня 1942 камісар, камандзір атрада, у ліпені 1943 — ліпені 1944 гадоў камандзір партызанскай брыгады «Спартак», адначасова з верасня 1943 года сакратар Відзаўскага падпольнага РК КП(б)Б. Пасля вайны на савецкай, гаспадарчай і педагагічнай рабоце. Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1958).

Яго імем названа вуліца ў вёсцы Дзераўная Стаўбцоўскага раёна

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хацкевіч.

**Аляксей Генадзевіч Хацкевіч** (нар. 1972, Мінск, Беларусь) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1972 годзе ў Мінску ў сям’і мастака Генадзя Хацкевіча. У 1990 годзе скончыў Рэспубліканскі каледж мастацтваў імя Ахрэмчыка. У 1997 годзе скончыў аддзяленне манументальнага жывапісу Беларускай акадэміі мастацтваў. У 1997—1999 гадах навучаўся ў школе мастацтваў Масана (Барселона, Іспанія).

Член Саюза мастакоў Беларусі з 2008 года. З 1991 года актыўная выставачная дзейнасць, удзел у міжнародным біенале, плэнерах і сімпозіумах. З 2000 года аўтар і ўдзельнік праекта «Саша и Сирожа» (анімацыя, коміксы, відэа-арт). Заснавальнік кірунку дэкаратыўна-абстрактны рэалізм (Д. А. Р.). Творчыя праекты, працы, інсталяцыі знаходзяцца ў музеях і прыватных калекцыях Расіі, ЗША, Германіі, Англіі, Галандыі, Іспаніі, Францыі, Грэцыі, Польшчы, Літвы і Украіны.

Спасылкі
--------

* Біяграфія

| ⛭Саша и Сирожа |
| --- |
| Склад | 
* Сяргей Міхалок
* Аляксей Хацкевіч
* Мацвей Сабураў

 |
| Дыскаграфія | 
* Опера для ленивых
* Ска-ты!

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пакрыццё (значэнні).
**Пакрыццё** — верхняя агараджальная канструкцыя, якая аддзяляе памяшканне будынка (або ўнутраны аб’ём збудавання) ад вонкавага асяроддзя і знешніх уздзеянняў. Асноўны від пакрыцця —
плоскія дахі[ru] (тэрасы), якія выкарыстоўваюцца як спартыўныя пляцоўкі, салярыі і інш. Асноўныя алементы пакрыцця — нясучая аснова (напрыклад, панэлі, абалонка), уцяпляльнік (керамзіт і інш.) і дахавае крыццё.

Гл. таксама
-----------

* Дах
* Перакрыцце

Літаратура
----------

* Пакрыццё // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Качан.
**Аркадзь Качан** (13 мая 1921 — 4 снежня 1982) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 13 мая 1921 г. у в. Барсуках Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы у сям’і настаўнікаў Антона і Веры Качаноў.

Вучыўся ў Дзісенскай польскай гімназіі, у 1941 г. скончыў дзесяцігодку ў Маладзечне. Пазней працаваў сакратаром суда ў Глыбокім. Па сканчэнні курсаў каманднага складу Беларускай самааховы ў Лебедзеве каля Маладзечна кіраваў ротай 13-га Беларускага паліцыйнага батальёну СД у Вілейскай акрузе. Улетку 1944 г. выехаў у Германію і трапіў у дывізію «Беларусь», разам з якой пазней здаўся амерыканцам.

Па вайне некалькі гадоў правёў у лагеры для перамешчаных асобаў у Розенгайме. Ад 1950 г. жыў у Аўстраліі, у Сіднеі. Адзін з заснавальнікаў і доўгагадовы сакратар Беларускага аб’яднання ў Новай Паўднёвай Валіі. Сябра Рады БНР, Беларускага культурна-грамадскага клуба і Федэральнай рады беларускіх арганізацый у Аўстраліі. Пры канцы 1970-х гг. — беларускі прадстаўнік у Выканаўчым камітэце Этнічнай рады ў Новай Паўднёвай Валіі. Адзін са стваральнікаў і каардынатар беларускага радыё ў Сіднеі. Сталы фундатар беларускіх выданняў і ўстаноў на эміграцыі. Дасылаў беларускую літаратуру ў бібліятэкі аўстралійскіх універсітэтаў.

Памёр 4 снежня 1982 г. у Сіднеі. Пахаваны на беларуска-ўкраінскай частцы могілак Роквуд.

Памяць
------

* Кастусь Акула прысвяціў верш памяці Аркадзя Качана.

Зноскі
------

1. ↑  Кастусь Акула. Памяці Аркадзя Качана

Спасылкі
--------

* Сёння 100 гадоў ад нараджэння... - Наталля Гардзіенка
* *Кастусь Акула.* Аркадзь Качан (бел.) // *Зважай*. — Таронта: Сакавік, 1983. — № 1 (29). — С. 7. — ISSN 0700-5172.
* *Кастусь Акула.* Памяці Аркадзя Качана (бел.) // *Зважай*. — Таронта: Чырвень, 1983. — № 2 (30). — С. 8. — ISSN 5172.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эльтэрман.
**Аркадзь Барысавіч Эльтэрман** (28 жніўня 1931, Менск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1952 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, Белмясцпрампраекце, Мінскпраекце, з 1979 года — галоўны спецыяліст Беларускага філіяла інстытута Дзіпрамяса.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): дывановы камбінат у Брэсце (1962), будынкі Белпрампраекта (1960) і Саюзмаша (1970), дызельны корпус № 2 маторнага завода (1976), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» (1980) у Мінску. Аўтар вынаходства прасторавай канструкцыі пакрыцця.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума медалямі ВДНГ СССР (1962, 1974).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Эльтерман Аркадий Борисович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)