Выява замка ў Іказні на карце ВКЛ 1613 г.
**Іказненскі замак** — колішні замак у в. Іказнь.

Гісторыя
--------

Замак у першай палове — сярэдзіне XVI ст. Мастацкая рэканструкцыя П. Татарнікава па матэрыялах М. Ткачова і М. Волкава.
Замак у 1590-я гг. Перабудова Льва Сапегі. Мастацкая рэканструкцыя П. Татарнікава па матэрыялах М. Ткачова і М. Волкава.
Замак і падзамча ў 1629 годзе. Перабудова Яна Станіслава Сапегі. Мастацкая рэканструкцыя П. Татарнікава па матэрыялах М. Ткачова і М. Волкава.
Замак і «места» Іказнь закладзены ў 1504 годзе браслаўскім старастам Іванам Сапегам на падставе прывілея караля польскага і вялікага князя літоўскага Аляксандра Ягелончыка. У 1515 годзе маскоўскія войскі аблажылі замак і спалілі мястэчка. Польскі гісторык А. Гваньіні ў 2-й палове 16 ст. адзначаў, што «Іказнь — замак мураваны і места драўлянае… ад Браслава ў 2 мілях ляжыць». У Інфлянцкую вайну (1558—1583) Сапегі размясцілі ў 1561 г. у замку значны гарнізон наёмных войскаў. Пасля Яна Сапегі мястэчкам і замкам па частках валодалі князі Пронскія, Страбоўскія, Сіняўскія і Езлавецкія. Апошнія ў 1589 годзе прадалі замак разам «з арматамі і стрэльбамі» Яну Сапегу за 15 тыс. злотых. У 1654 годзе замак быў узяты, а мястэчка разрабавана маскоўскімі войскамі. Разбурэнне замка прыпадае на перыяд Паўночнай вайны 1700—1721, у якой Сапегі прынялі бок С. Ляшчынскага і шведскага караля Карла XII.

Аріхтэктура
-----------

Займаў паўднёва-ўсходні край вострава Замак на возеры Іказнь. Узвышаная частка пагорка (55х30 м) з поўначы і ўсходу была абведзена мурам таўшчынёй 2 м, складзеным з валуноў і цэглы ў тэхніцы паласатай муроўкі. Заходні бок ахоўваўся гліняным валам, на якім былі драўляныя сцены. На паўднёвым краі замкавага пагорка стаяла мураванае збудаванне (20х18 м, таўшчыня сцен 2 м) з цэглы і валуноў, зробленае ў адной тэхніцы з мурам. У паўднёвым куце пагорка на курганападобным насыпе стаяла драўляная вежа. На ўсходнім рагу замка ўзвялі пяцівугольную вежу-рандэль з валунна-цаглянымі сценамі таўшчынёй 2 м. Схілы замкавага пагорка амаль да самай вады былі забрукаваны. Уезд у замак размяшчаўся па цэнтры заходняй сцяны. Падыходы да замка і ўсю астатнюю тэрыторыю вострава займаў падзамак. З поўдня і паўдневага-захада ён быў абнесены земляным валам вышынёй каля 2 м з драўлянымі канструкцыямі на ім. Пад замкам, у паўночным-заходнім баку, знаходзілася сажалка (47 х 17 м) для рыбы, злучаная спецыяльнай пратокай з возерам. Дно і бераг яе былі абкладзены камянямі і тоўстымі дошкамі. Цераз сажалку да замкавай брамы вёў драўляны мост. З берагам замак быў злучаны сканструяваным на чаўнах драўляным мостам, які ў выпадку ваеннай небяспекі лёгка і хутка разбіраўся.

Даследаванне
------------

У час археалагічных даследаванняў замка і падзамка (1971 і 1989 гг. М. А. Ткачоў) знойдзена кераміка 16—17 ст. паліваны і непаліваны посуд, размаляваныя талеркі, гаршчкападобная і багата аздобленая каробчатая (тэракотавая і паліваная) кафля, двухзубы відэлец, нажы з драўлянымі накладнымі тронкамі, гліняны тыгель са слядамі свінцу і інш. У ходзе падводных археалагічных даследаванняў пад сценамі замка выяўлены абломкі керамікі 16—17 ст. паліваная кафля 17 ст. баявая сякера 16 ст. драўляныя чаўны-даўбёнкі наплаўнога моста, затопленыя на дне праліва паміж берагам і замкам, верагодна, у 17 ст.

Зноскі
------

1. ↑  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т.

Літаратура
----------

* *Ткачоў М.* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 3. — Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя», 1996
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іказненскі замак

| ⛭Замкі Беларусі |
| --- |
| Дзяржаўныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Захаваныя | 
* ✯ Стары замак у Гродне
* Новы замак у Гродне
* Камянецкая вежа
* Лідскі

 |
| Рэшткі | 
* Крэўскі
* Навагрудскі

 |
| Разбураныя | 
* Аршанскі
* Глыбоцкі
* Гомельскі
* Дрысенскі
* Копыскі
* Ляхавіцкі
* Мышскі
* Мядзельскі
* Рагачоўскі
* Радунскі
* Стрэшынскі
* Чачэрскі

 |

 |  |
| Прыватныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Захаваныя | 
* Быхаўскі
* Любчанскі
* ✯✰ Мірскі
* ✯ Нясвіжскі

 |
| Рэшткі | 
* Гальшанскі
* Геранёнскі
* Смальянскі

 |
| Разбураныя | 
* Глускі
* Горвальскі
* Горскі
* Друцкі
* Жаберскі
* Жлобінскі
* Іказненскі
* Сенненскі

 |

 |