**81-765/766/767 «Масква»** — тып электравагонаў метрапалітэна, распрацаваны і выпускаемы з 2016 года заводам ААТ «Метровагонмаш» і «Акцябрскім электравагонарамонтным заводам» (ОЭВРЗ) па замове Маскоўскага метрапалітэна. Сваю назву атрымаў у гонар аднайменнай ракі. Вагоны мадэлі 81-765 — маторныя галаўныя, 81-766 — маторныя прамежкавыя, 81-767 — прычапныя (безматорныя) прамежкавыя. Кузаў вагонаў Масква паслужыў асновай для іншых мадэляў. У прыватнасці — цягнікі «Балтыец» (81-725.1/726.1/727.1) для Пецярбургскага метрапалітэна.

Тэхнічна ўяўляе сабой развіццё вагонаў 81-760А/761А/763А «Ока», але пры гэтым мае досыць канструктыўных адрозненняў ад папярэдніка, якія дазваляюць яго лічыць новай серыяй.

Першыя шэсць цягнікоў пачалі пасажырскую эксплуатацыю ў Маскве на Таганска-Краснапрэсненскай лініі з 14 красавіка 2017 года. У Маскоўскам метрапалітэне выкарстыўваецца больш за 123 васьмівагонных цягнікоў базавай мадэлі і мадыфікацый. Васьмівагонныя цягнікі эксплуатуюцца на Таганска-Краснапрэсненскай, Сакольніцкай, Някрасаўскай і Калужска-Рыжскай лініях у колькасці 85, 36, 22 і 30 саставаў адпаведна, шасцівагонныя — на Філёўскай лініі ў колькасці 27 саставаў. У Бакінскім метрапалітэне 20 цягнікоў эксплуатуюцца на Чырвонай і Зялёнай лініях. У Ташкенцкім метрапалітэне 15 саставаў выкарыстоўваюцца на лініі Трыццацігоддзя незалежнасці Узбекістана і Чыланзарскай лініі. У Казанскім метрапалітэне працуе адзін чатырохвагонны састаў. У перспектыве плануецца пастаўка ў Мінскі метрапалітэн для працы на Зеленалужскай лініі.

Гісторыя стварэння і выпуску
----------------------------

У пачатку 2010-х гадоў кіраўніцтва Маскоўскага метрапалітэна ў рамках праграмы па абнаўленні рухомага саставу вызначыла патрабаванні да цягнікоў метро новага пакалення, якія па ўзроўні камфорту набліжаліся б да перадавых замежных мадэляў. Галоўнымі кірункамі мадэрнізацыі сталі: ужыванне скразных міжвагонных пераходаў, усталяванне адкідных сядзенняў для павялічэння ёмістасці ў гадзіны пік, павялічэнне шырыні дзвярных праёмаў для паскарэння пасадкі і высадкі пасажыраў, ужыванне ў салоне індыкацыйных ліній і ўдасканаленай лічбавай інтэрактыўнай сістэмы інфармавання пасажыраў.

У 2013—2014 гадах Маскоўскі метрапалітэн арганізаваў конкурс на вытворчасць новых электрацягнікоў паміж некалькімі машынабудаўнічымі прадпрыемствамі, у якім удзельнічалі расійскі Трансмашхолдынг у якасці завода Метровагонмаш, Siemens у партнёрстве з кампаніяй «Рускія машыны», Група Сінара з CAF, Bombardier з Уралвагонзаводам, Škoda, Alstom і Hyundai. У рамках конкурсу ўсе сем вытворцаў прадставілі канцэпты вагонаў. Акрамя гэтага, Siemens вырабіў поўнаразмерны макет галаўнога вагона з лінейкі Siemens Inspiro і прадставіў яго на Экспа 1520 і ВДНГ у другой палове 2013 года; Група Сінара таксама прадэманстравала свой макет на ВДНГ у пачатку 2014 года.

Электрацягнік 81-760А/761А/763А «Ока» са скразным праходам
Завод ААТ «Метровагонмаш» валодаў вялікім вопытам праектавання і вытворчасці электравагонаў для метрапалітэнаў Расіі, у тыя гады серыйна выпускаў вагоны «Ока» і разглядаўся як асноўны кандыдат. У 2014 годзе «Метравагонмаш» па замове Бакінскага метрапалітэна выпусціў два пяцівагонных састава 81-760А/761А/763А са скразнымі міжвагоннымі пераходамі і прычапнымі вагонамі. Аднак Бакінскі метрапалітэн адмовіўся ад іх і змяніў тэхнічнае заданне, завод перапрацаваў дызайн інтэр'еру, а таксама галаўной часткі кабіны і выпусціў для Баку тры пяцівагонных электрацягніка 81-760Б/761Б/763Б. Незапатрабаваныя вагоны мадыфікацыі А ў другой палове 2014 года прапанавалі Маскоўскаму метрапалітэну, кіраўніцтва якога набыло тры такіх васьмівагонных цягнікоў і разглядзела праект новых вагонаў на базе мадэлі «Ока». Дальнейшае паляпшэнне вагонаў мадыфікацыі А прызналі перспектыўным, і ў канцы 2014 года Метравагонмаш выйграў конкурс на выраб 768 вагонаў новага пакалення.

### Масква

81-765-766-767 у Маскве
У 2018 годзе было пачата стварэнне мадыфікацый вагонаў 81-765/766/767 для Маскоўскага метрапалітэна. У канцы красавіка 2018 года Маскоўскі метрапалітэн аб'явіў тэндэр на трэці кантракт коштам 51,2 мільярда расійскіх рублёў на вытворчасць і пастаўку 594 вагонаў «Масква», з якіх 234 планавалася закупіць у 2018 годзе, а астатнія 360 — у 2019 годзе. Кантракт прадугледжваў пастаўку 27 шасцівагонных саставаў мадыфікацыі .2 са змененай планіроўкай салона для наземных ліній і 54 васьмівагонных саставаў базавай мадэлі і падобных мадыфікацый. Пачалася вытворчасць шасцівагонных саставаў мадыфікацыі .2 з адным прычапным вагонам для Філеўскай лініі, якія маюць часткова падоўжаную планіроўку сядзенняў у галаўных вагонах, кнопкі адкрыцця дзвярэй, адаптаваную да ўмоў наземнай лініі кліматычную сістэму, а таксама абіўку сядзенняў з тканіны замест скураной.

### Баку

81-765-766-767 у Баку
У чэрвені 2017 года электрацягнікамі «Масква» зацікавілася кіраўніцтва Бакінскага метрапалітэна, і па выніках перамоваў начальніка метрапалітэна Заура Гусейнава з расійскай дэлегацыяй ЗАТ «Трансмашхолдынг», якая знаходзіцца ў Баку, было дасягнута папярэдняя дамова аб пастаўцы гэтых цягнікоў для метро Баку. У лютым 2018 года з Бакінскім метрапалітэнам быў заключаны кантракт на пастаўку двух пяцівагонных электрацягнікоў «Масква», якія з мэтай паляпшэння цягавых характарыстык было вырашана ўкамплектаваць толькі маторнымі вагонамі без прычапных 81-767, па два галаўныя вагоны 81-765 і тры 81-766 на састаў. Першы замоўлены састаў быў выраблены і адпраўлены ў Азербайджан у сакавіку 2018 года. Вагоны для Баку атрымалі ў пазначэнні тыпу суфікс .Б (81-765.Б і 766.Б).

31 студзеня 2019 года была падпісана новая дамова на пастаўку ў сталіцу Азербайджана шасці пяцівагонных саставаў 81-765.Б/766.Б. Да жніўня 2019 года былі пабудаваны і адпраўлена заказчыку ўсе саставы серыі.

21 кастрычніка 2019 года Метровагонмаш і Бакінскі метрапалітэн падпісалі кантракт на пастаўку 12 цягнікоў метро па пяць вагонаў у кожным, выпуск быў намечаны на перыяд з 2020 па 2023 гады.

### Ташкент

81-765-766-767 у Ташкенце
У студзені 2019 года была падпісана дамова паміж Метровагонмашам і Узбекістанскай чыгункай на пастаўку пяці чатырохвагонных саставаў у Ташкенцкі метрапалітэн для Кальцавой лініі, якая будавалася. Першапачаткова планавалася, што ў кожным саставе будзе адзін прычапны вагон, пазней усе вагоны было вырашана выпусціць маторнымі, але ў выніку вярнуліся да першапачатковай састаўнасці. Вагоны для Ташкента атрымалі нумарацыю .5 у абазначэнні. У ліпені 2019 года быў выпушчаны першы састаў серыі, а да канца жніўня 2019 года выпуск усёй партыі з пяці чатырохвагонных цягнікоў быў завершаны, і ўсе саставы былі пастаўлены заказчыку. 30 верасня 2019 года адбылася ўрачыстая прэзентацыя пілотнай пастаўкі саставаў для Ташкенцкага метрапалітэна. На той момант планавалася набыццё больш за 45 падобных саставаў, што ў агульнай колькасці склала каля 200 вагонаў.

### Казань

81-765-766-767 у Казані
У кастрычніку 2019 года Метровагонмаш і Казанскі метрапалітэн падпісалі кантракт на пастаўку аднаго чатырохвагоннага цягніка мадэлі 81-765.4К/766.4К на базе вагонаў мадыфікацыі .4 для Масквы без прычапных вагонаў. У маі 2020 года састаў быў выраблены і адпраўлены заказчыку.

### Мінск

22 сакавіка 2023 года завод «Метровагонмаш» і ДП «Мінскі метрапалітэн» падпісалі кантракт на пастаўку 7 чатырохвагонных электрацягнікоў «Москва», якія будуць перавозіць пасажыраў пасля ўводу ў эксплуатацыю другога ўчастка трэцяй лініі Мінскага метро. Першы цягнік плануюць увесці для абкаткі і адаптацыі ў ліпені 2024. Астатнія саставы будуць атрыманы ў канцы года, калі адкрыюцца новыя станцыі. Была абраная базавая версія.

Зноскі
------

1. ↑  Москва: новый поезд предложили назвать "Эх, прокачу", "Русак" или "Тесла" | Мир метро **(нявызн.)**. *web.archive.org* (7 ліпеня 2023). Архівавана з першакрыніцы 7 ліпеня 2023. Праверана 28 лютага 2024.
2. ↑  Вагоны метро "Балтиец": фото и описание новых вагонов для петербургского метро (руск.). *transportspb.com* (13 верасня 2022). Праверана 28 лютага 2024.
3. ↑  Посетили с визитом предприятие АО «Метровагонмаш» (руск.). *metropoliten.by*. Праверана 28 лютага 2024.
4. ↑  Метро будущего: какие поезда появятся в московской подземке к 2017 году (руск.). *РБК* (17 кастрычніка 2014). Праверана 29 лютага 2024.
5. ↑  Новости **(нявызн.)**. *web.archive.org* (8 лютага 2017). Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2017. Праверана 29 лютага 2024.
6. ↑  Единственным участником тендера на поставку 768 вагонов московскому метро оказался "Трансмашхолдинг" (руск.). *Ведомости*. Праверана 29 лютага 2024.
7. ↑  Метро потратит 51,2 млрд руб. на закупку 594 вагонов «Москва» (руск.). *www.niasam.ru*. Праверана 29 лютага 2024.
8. ↑
9. ↑
10. ↑  Российский Метровагонмаш поставит вагоны нового поколения Бакинскому метро **(нявызн.)**. *interfax.az*. Праверана 29 лютага 2024.
11. ↑
12. ↑  ТМХ **(нявызн.)**. *tmholding.ru*. Праверана 29 лютага 2024.
13. ↑
14. ↑  Россия профинансирует поставки новых вагонов для метро Ташкента (руск.). *Spot – Деловые новости Узбекистана* (31 мая 2019). Праверана 29 лютага 2024.
15. ↑  Метрополитен получит пять «сквозных» составов из России (руск.). *Газета.uz* (7 ліпеня 2019). Праверана 29 лютага 2024.
16. ↑  Состоялась торжественная презентация пилотной поставки современных составов для метрополитена (руск.). *railway.uz* (29 лютага 2024). Праверана 29 лютага 2024.
17. ↑  ТМХ **(нявызн.)**. *tmholding.ru*. Праверана 29 лютага 2024.
18. ↑
19. ↑  Посетили с визитом предприятие АО «Метровагонмаш» (руск.). *metropoliten.by*. Праверана 29 лютага 2024.