**Бялоўскае** — сяло ў Белгародскім раёне Белгародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Белаўскага сельскага паселішча.

Размешчана на рацэ Разумная паблізу ўсходніх ускраін Белгарада (па вуліцы Макаранкі), з унутранага боку Белгарадскай аб’язной дарогі.

Этымалогія назвы
----------------

Назву сяло атрымала ад белых крэйдавых адгор’яў, якія выступаюць на паверхню па бэльках і схілах.

Гісторыя
--------

Вёска заснавана ў сярэдзіне XVIII стагоддзя.

Пры стварэнні абарончай «засечнай рысы» служывыя людзі сталі сяліцца непадалёк ад горада-крэпасці. Так, праз 6 гадоў пасля заснавання Белгарада, у 1599 годзе з’явілася сяло «Ястрабова». Пасля шэрагу мерапрыемстваў, прынятых урадам, многія ястрабаўскія памешчыкі да 1762 года аказаліся выштурхнутымі з дваранскай касты і ўключаны ў саслоўе аднадворцаў, якія прыраўноўваліся да сялян. У гэтым жа годзе з сяла Ястрабава вылучылася Бялоўскае.

У пачатку вылучылася 4 ці 5 двароў. За імі пацягнуліся і іншыя. Вёска моцна разраслася.

Так, у эканамічных нататках Курскай губерні Белгарадскага павета гаварылася: «Сяло Мікольскае, Ястрабава таксама, слабадка Шчаглоўка, сяльцо Бялоўскае, вёска Сеўрукова…Колькасць двароў — 167, па рэвізіі душ мужчынка — 701, жаночая — 651. Вёска Бялоўскае на правым баку рэчкі Разумнай, на якой мучны млын аб двух паставах, з двума таўчэнямі. Царква драўляная Мікалая Цудатворца, тры дамы панскія, драўляныя».

У 1843 годзе намаганнямі прыхаджан пабудавана царква. Пазней адкрылася царкоўна-прыходская царква.

36 сем’яў карысталіся купчай зямлёй, іншыя арандавалі яе ў багатыроў.

Многія ішлі на сезонныя заробкі ў Белгарад і Харкаў. Працавалі яны ў якасці муляроў, печнікаў, страхароў.

##### Першы калгас.

У 1929 годзе дваццаціпяцітысячнік камуніст Камароў (імя невядома) арганізаваў у Бялоўскім першы калгас. Яму прысвоілі імя Клімента Яфрэмавіча Варашылава. Большасць мясцовых сялян балюча ўспрынялі калектывізацыю.

У 1958 годзе калгас быў пераўтвораны ў калгас «Зара», а ў лютым 1965 — у саўгас «Зара». Галоўным напрамкам гаспадаркі стала агародніцтва. У лютым 1969 года гаспадарка ўзбуйнілася за кошт далучэння да яе калгаса імя Леніна.

Актыўна працягвалася гаспадарчае і жыллёвае будаўніцтва.

На цэнтральнай сядзібе гаспадаркі ўсё больш узнікала шматкватэрных дамоў. Здадзены ў эксплуатацыю сховішчы для агародніны, збожжасклад, гараж, лазня, кармацэх. Узведзена памяшканне сярэдняй школы.

##### Вёска ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Адважна ваявалі з гітлераўцамі жыхары Бялоўскага, дзясяткі якіх ваявалі на франтах.

Летам 1943 года, выкарыстоўваючы выгаднае стратэгічнае становішча вёскі (стромкія схілы на правым беразе ракі Разуменкі), гітлераўцы ператварылі вёску ў магутны апорны пункт на подступах да Белгарада. З сяла як на далоні праглядаўся ўвесь абсяг левабярэжжа, да лесу на гарызонце. Задача з ходу фарсіраваць Разуменку і вызваліць Бялоўскае аказалася вельмі цяжкай.

Як толькі савецкія падраздзяленні адрываліся ад узлеску, гітлераўцы адкрывалі па іх шквальны агонь. Бялоўскае апрацоўвалі авіяцыя і артылерыя.

Праваяваўшы ўсяго паўгода, пры фарсіраванні Дняпра стаў Героем Савецкага Саюза дзевятнаццацігадовы артылерыст Сяргей Асташчанка. Увесну 1944 гады ён прыязджаў на пабыўку ў Бялоўскае і не пазнаў роднай вёскі. Яно было разбураным, не ацалела ніводнай хаты. Людзі туліліся ў зямлянках. Паступова сяло паўставала з руін.

##### Промыслы вёскі

З мясцовых промыслаў самымі значнымі былі, выпальванне вапны і вытворчасць драўляных грабянёў для пражы.

Жанчыны пралі, ткалі, адбельвалі палатно, абшывалі сем’і. Мужчыны нарыхтоўвалі кару і плялі лапці. Яшчэ адзін папулярны промысел — выраб дуг для запрэжкі коней. Гэтыя вырабы карысталіся падвышаным попытам далёка за межамі Белгарадчыны. Вядома, што ў пачатку 20 стагоддзі дугі з Бялоўскага вазілі ў Сібір. Паралельна з гэтымі промысламі развіваюцца саматужныя вытворчасці братоў Фёдараўскіх, якія пабудавалі невялікія цагельні. Мелася і некалькі ветракоў, якія вырабляюць таварную муку.

##### Знакамітасці

У 1925 годзе ў Бялоўскім нарадзіўся Герой Савецкага Саюза С. М. Асташчанка, у 1926 г. — паэт В. С. Буханаў. Сяло Бялоўскае з’яўляецца радзімай паэта Віталя Буханава. Яго верш «Сельшчына» быў пакладзены на музыку настаўніцай Бялоўскай сярэдняй школы Раманенка Ірынай і стаў гімнам Бялоўскага: Гляну з пагорка на белыя хаты / Лебедзі ці селі ў родным Логу? Мілая сельшчына, край небагаты, / Вырваць з сэрца цябе не магу. / Белае наша сяло ў пералесках / Таполя высокі, абрыў крэйдавай. / Нібы ўчора здзіўленае дзяцінства / Тут нетаропка блукала са мной.

Насельніцтва
------------

У 1931 г. у Бялоўскім — 2140 жыхароў. У 1950-1980-я гг. с. Бялоўскае ў Ястрабаўскім сельсавеце Белгарадскага раёна. На 17 студзеня 1979 г. у Бялоўскім 1219 жыхароў, на 12 студзеня 1989 г. — 1487 (680 мужчын, 807 жанчын), у 1994 г. — 1589 жыхароў. У 1997 годзе с. Бялоўскае (501 домаўладанне) — цэнтр Белаўскай сельскай акругі (чатыры вёскі) у Белгарадскім раёне.

Дзесятая рэвізія перапісала ў вёсцы Бялоўская «516 душ мужчынскага полу». У 1884 годзе ў в. Бялоўскай Старагародскай воласці Белгарадскага павета — 446 двароў (199 хат. «15 гадоў таму згарэла 95 двароў, 10 гадоў таму згарэла 10 двароў і ў 1881 годзе згарэла 7 двароў») сялян дзяржаўных душавых і 70 двароў сялян дзяржаўных душава-чацвёртых, 1440 жыхароў (738 мужчынскага і 702 жаночага полу), пісьменных 93 мужчыны і шэсць жанчын, навучэнцаў 51 хлопчык і шэсць дзяўчынак; у сялян — 1348,9 дзесяціны сядзібнай і ворнай зямлі (чарназём), 17,3 дзесяціны сенажаці, 70 дзесяцін выгана і 175,1 дзесяціны лесу («Лясная дача Карэйскага ўезджага лесу знаходзіцца ў агульным карыстанні в.»); у сялян — 255 працоўных коней і 55 жарабят, 281 карова са 166 цялятамі, 733 авечкі, 159 свіней; у вёсцы — карчма, шынок і дзве гандлёвыя крамы.

Заўвагі
-------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Бялоўскае Архівавана 15 верасня 2019. на сайце «Расійскага саюза сельскай моладзі»
* Белаўскае Белгарадскага раёна. Энцыклапедыя. Белгародская вобласць
* Бялоўскае сельскае паселішча. Афіцыйны сайт органаў мясцовага самакіравання Белгарадскага раёна



| Населеныя пункты Белгародскага раёна |
| --- |
|  | 
Раённы цэнтр
Майскі
Пасёлкі гарадскога тыпу
Акцябрскі
Разумнае
Паўночны
Сельскія населеныя пункты
Бялоўскае
Беламеснае
Бярозава
Бесанаўка
Бехляўка
Блізкае
Блізкая Ігуменка
Балдыроўка
Бачкоўка
Хуткі
Валкоўскі
Варвараўка
Вяргілёўка
Вясёлая Лопань
Вадзяны
Другая Навумоўка
Галавіна
Гонкі
Грумучы
Долбіна
Драгунскае
Дубавое
Эрык
Жураўлёўка
Зачацееўка
Зялёная Паляна
Карнаухоўка
Кісялёва
Камсамольскі
Чырвоная Ніва
Чырвонае
Чырвоны Кастрычнік
Чырвоны хутар
Крыжовае
Круты Лог
Лазовае
Малінаўка
Мясаедава
Навумоўка
Нехацееўка
Нячаеўка
Ніжні Альшанец
Мікалаеўка
Мікольскае
Новая Вёска
Новая Навумоўка
Новая Нелідаўка
Новасадовы
Арлоўка
Уцешнае
Пятроўка
Петрапаўлаўка
Палітаддзельскі
Пуляеўка
Пушкарнае
Ракава
Рэпова
Равянёк
Салтыкова
Паўночны-Першы
Сеўрукова
Сонцаўка
Салаўёўка
Саломіна
Салохі
Старая Нелідаўка
Стралецкае
Таўрова
Талаконнае
Таплінка
Угрым
Усцінка
Хвастоўка
Хахлова
Царкоўны
Чайкі
Чарамошнае
Шагароўка
Шышына
Шчэцінаўка
Ясныя Зоры
Ястрабова
 |  |