recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каларада (значэнні).
**Плато Каларада** (англ.: Colorado Plateau) — плато ў Кардыльерах Паўночнай Амерыкі, на паўднёвым захадзе ЗША. Абмежавана на ўсходзе і паўночным усходзе Скалістымі гарамі, на захадзе гарамі Сьера-Невада, на паўночным захадзе Вялікім Басейнам, на поўдні Мексіканскім нагор’ем. Плошча больш за 300 км². Вышыня 1800—2500 метраў, асобныя хрыбты вышэй за 3000 м, астанцовыя і вулканічныя масівы да 3861 м (г. Хамфрыс-Пік).

Складзена з дакембрыйскіх крышталічных парод і магутнай палеазой-мезазойскай асадкавай тоўшчы, з якой звязаны буйнейшыя радовішчы ўрана-ванадыевых руд. У палеаген-неагенавы перыяд адбылося падняцце паверхні, якое суправаджалася актыўнымі тэктанічнымі і вулканічнымі працэсамі. Рэкі інтэнсіўна праразалі плато глыбокімі каньёнамі, у тым ліку і рака Каларада. Клімат субтрапічны кантынентальны, сухі. Ападкаў 200—500 мм за год. Стэпавая і пустынная расліннасць з сукулентамі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
**Сланечнік аднагадовы**, **сонечнік звычайны** (*Helianthus annuus*) — гэта буйная аднагадовая травяністая расліна роду Сланечнік, якая вырошчваецца ў якасці гаспадарчай культуры дзеля яе алейнага насення. Акрамя вытворчасці алею, ён таксама выкарыстоўваецца ў якасці корму для жывёлы (як мука або сілас), як корм для птушак, у некаторых прамысловых мэтах і як дэкаратыўная расліна ў хатніх садах. Дзікі Сланечнік аднагадовы — шырокая галінастая аднагадовая расліна з мноствам кветкавых галовак. Хатні сланечнік, аднак, часта мае толькі адно вялікае суквецце (кветкавую галоўку) на верхавіне неразгалінаванага сцябла.

Бінамінальная назва *Helianthus annuus* паходзіць ад грэцкага *Helios* «сонца» і *anthos* «кветка», у той час як эпітэт *annuus* на лацінскай мове азначае «аднагадовы».

Упершыню расліна была акультурана ў Амерыцы. Насенні сланечніка былі завезены ў Еўропу з Амерыкі ў XVI стагоддзі, дзе разам з сланечнікавым алеем яны сталі шырока распаўсюджаным інгрэдыентам кулінарыі. З часам асноўная частка прамысловай вытворчасці перамясцілася на поўдзень Усходняй Еўропы, і (станам на 2020 год) Расія і Украіна разам вырабляюць больш за палову сусветнай вытворчасці насення.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  Ботаніка. Агульная і спэцыяльная. Менск: Інбелкульт, 1924. **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сланечнік аднагадовы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX529366 · BNF: 11975395v · GND: 4124213-0 · LCCN: sh85130542 · Microsoft: 2778181364 · NDL: 00616904 · NKC: ph116188 |

 |
**Астра** (*Aster*) — род травяністых раслін сямейства Астравыя (*Asteraceae*), які ўключае больш за 200 відаў, шырока распаўсюджаных у культуры як дэкаратыўныя расліны з прыгожымі кветкамі (на самай справе гэта не асобныя кветкі, а суквецці).

Віды
----

На тэрыторыі былога СССР расце 26 відаў астраў. У Беларусі ў дзікай прыродзе 5 відаў

* Aster amellus — Астра стэпавая, ці Астра дзікая
* Aster lanceolatus
* Aster novae-angliae
* Aster novi-belgii — Астра віргінская
* Aster salignus — Астра вярбовая

Арэал
-----

Род налічвае, па розных ацэнках, ад 200 да 500 відаў, з іх больш за палова растуць у дзікім выглядзе ў Цэнтральнай і Паўночнай Амерыцы.

Апісанне
--------

Астры — аднагадовыя і шматгадовыя карэнішчавыя травы з простымі лісцем. суквецці — кошыкі, сабраныя ў складаныя комплексы ў выглядзе шчытка або мяцёлкі; краявыя кветкі — язычковыя, іх афарбоўка вельмі разнастайная; цэнтральныя — дробныя, трубчастыя, як правіла, жоўтага колеру.

Культываванне
-------------

Культурныя астры сталі вядомыя ў Еўропе з 17 стагоддзя: іх насенне таемна прывёз з Кітая французскі манах Нікаля Інкарвіль.

Некаторыя сарты — з махрыстымі кветкамі, якія нагадваюць хрызантэмы, чыста белага або чырвонага і блакітнага колераў з разнастайнымі адценнямі.

Разводзіцца астра насеннем: у сакавіку — красавіку іх сеюць у каганцы або халодную шклярніцу; усходы пікіруюць, а затым у маі высаджваюць у грунт, — у друзлую, пажыўную, добра асветленую глебу. Квітнее з канца ліпеня да позняй восені.

*Callistephus chinensis* вывезена з Кітая, лік яе гатункаў перавышае чатыры тысячы.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 21. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  База Растения Беларуси
5. ↑  Родословная цветов — Астра  (руск.)

Спасылкі
--------

* Астра в Энциклопедии декоративных садовых растений  (руск.)
* Астра многолетняя Архівавана 20 чэрвеня 2009.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
| Таксанамія | APNI · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4231164-0 · LCCN: sh85008854 · LNB: 000321285 · Microsoft: 2779188070 |
Ледзяны каларыметр Лавуазье і Лапласа**Калары́метры** (лац.: calor — цяпло) — прыстасаванні для вымярэння колькасці цеплыні, якая вылучаецца ці паглынаецца ў якім-небудзь фізічным, хімічным ці біялагічным працэсе. Тэрмін «каларыметр» быў прапанаваны французскімі вучонымі Антуанам Лавуазье і П’ерам-Сімонам Лапласам у 1780 годзе.

Сэнс тэрміна «каларыметр» у ядзернай фізіцы і фізіцы высокіх энергій значна адрозніваецца ад агульнаўжывальнага (гл. Каларыметры ў фізіцы высокіх энергій).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Каларыметр

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 157420530 · NKC: ph215337 |
**Жэшаўскі замак** (польск.: Zamek w Rzeszowie) — замак у польскім горадзе Жэшаве, адна з галоўных яго славутасцей, які быў пабудаваны ў 1902—1906 гадах на месцы старажытнага замка Любамірскіх.

Ужо ў XVI стагоддзі на месцы сучаснага замка існавала абарончае збудаванне, а ў канцы XVI стагоддзя ўяўляла сабой ўмацаваную сядзібу Мікалая Спытэк Лігежа. З 1637 замак пераходзіць да сям'і Любамірскіх.

Асноўнае будаўніцтва замку ажыццяўлялася пад кіраўніцтвам Тыльмана ван Гамерэна і Карла Генрыха Відэмана. У 1820 комплекс быў перабудаваны аўстрыйскімі ўладамі і адаптаваны для судовых мэтаў. Напачатку XX стагоддзя стары замак быў разбураны, бо яго канструкцыі былі ў нядбайным стане. Пасярод замкавых сцен знаходзіцца Летні палац Любамірскіх.

Літаратура
----------

* Czapczyńska D. i Janczykowski J. *Zamek w Rzeszowie* w: *Dzieje Rzeszowa*, Tom I, Rzeszów 1994  (польск.)
* Malczewski J. *Zamek w Rzeszowie, jego otoczenie i właściciele*, Wyd. Libri Ressovienses, Rzeszów 1995  (польск.)
**Сланы з Друцка** — шахматныя фігуркі слана XII—XIII стст. знойдзеныя ў Друцку. Фігуркі маюць выгляд цыліндрыкаў з двума бакавымі выступамі. Стылізаваныя шахматныя фігуры створаны рускімі майстрамі па ўсходніх узорах, для якіх характэрны абстрактны характар, паколькі іслам забараняў адлюстраванне жывых істот.

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міркавіч.
**Фёдар Якаўлевіч Міркавіч** (25.11(7.12).1789, С.-Пецярбург — 6(18).5.1866), расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, педагог. Генерал ад інфантэрыі (1852), сенатар (1850). Паходзіў з сербскага роду. Скончыў Пажаскі корпус (1809). Удзельнік вайны 1812 і замежных паходаў 1813—1814. У 1819 пакінуу страявую службу. З 1828 на адміністрацыйных пасадах у Малдавіі і Валахіі, з 1835 дырэктар 2-га Пецярбургскага кадэцкага корпуса. У 1840—1850 быў віленскім ваенным генерал-губернатарам. Выступаў за жорсткія меры па справе паслядоўнікаў Ш. Канарскага. Летам 1840 зрабіў інспекцыйную паездку па Мінскай і Гродзенскай губерніям, у час якой вёў дзённік. У жніўні 1840 прымаў імператара Мікалая I у Брэсце. Ініцыятар адкрыцця Брэсцкага кадэцкага корпуса. Разглядаў ваенныя навучальныя ўстановы як альтэрнатыву цывільнай адукацыі ў краі, выступаў за перадачу буйных маёнткаў дробнаму рускаму дваранству і за адхіленне каталіцкага духавенства ад навучальнага працэсу. У выніку інтрыг 3-га аддзялення імператарскай канцылярыі і корпуса жандараў адхілены ад пасады віленскага ваеннага генерал-губернатара; прызначаны членам Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі і інспектарам ваенных навучальных устаноў.

Творы
-----

* Из записок Ф. Я. Мирковича // Рус. ар-хив. 1890. Кн. 1.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ф. Я. Миркович, 1789—1866. Его жиз неописание, составленное по собственным его запискам, воспоминаниям близких людей и подлиннным документам. СПб. 1889.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Новы |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 1185154260375124480007 |
**Каласоўнік бясплодны** (*Bromus sterilis*) — від аднадольных раслін роду каласоўнік (*Bromus*) сямейства метлюжковыя (*Poaceae*). Від упершыню апісаны шведскім сістэматыкам Карлам Лінеем у 1753 годзе.

У некаторых крыніцах расліну разглядаюць як прадстаўніка роду *Anisantha*, апісваючы яго пад назвай *Anisantha sterilis*. Адзначаюцца прыкметныя адрозненні ў будове каласоўніка бясплоднага ад іншых прадстаўнікоў роду Каласоўнік.

Батанічная ілюстрацыя  
  
  
  
A. *Bromus sterilis*  
  
  
  
B. *Bromus tectorum*

Апісанне
--------

Аднагадовая або двухгадовая травяністая расліна вышынёй 30-80 см. Лістаразмяшчэнне чарговае. Лісце простае, з гладкім краем, ланцэтнай альбо лінейнай формы. Суквецце — колас, нясе кветкі памерам менш за 1 см. Плод — зярняўка жоўтага колеру.

Распаўсюджанне
--------------

Сустракаецца ў Азіі (Афганістан, Арменія, Азербайджан, Грузія, Іран, Ірак, Ізраіль, Іарданія, Ліван, Сірыя, Турцыя, Туркменія, Узбекістан), Афрыцы (Алжыр, Егіпет, Лівія, Марока, Туніс) і Еўропе (Албанія, Аўстрыя, Бельгія, Балгарыя, Кіпр, Чэхія, Данія, Францыя, Германія, Грэцыя, Венгрыя, Ірландыя, Італія, Нідэрланды, Нарвегія, Польшча, Партугалія, Румынія, Расія, Іспанія, Швецыя, Швейцарыя, Вялікабрытанія, Украіна, краіны былой Югаславіі). Быў таксама занесены ў Фінляндыю, ЗША, Аўстралію, Новую Зеландыю. Апісаны з мясцовасці ў графстве Сурэй (Вялікабрытанія).

Значэнне
--------

Інвазіўны від. Вядомы як злосная пустазельная расліна (засмечвальнік). Канкуруе з шэрагам важных сельскагаспадарчых культур, такімі як буракі, нут, сланечнік, ячмень, сачавіца, пшаніца, конскія бабы. Да ўсяго іншага, паглынанне расліны жывёламі негатыўна адбіваецца на іх здароўі.

Сінонімы
--------

Сярод шматлікіх сінанімічных назваў таксона:

* *Anisantha sterilis* (L.) Nevski
* *Zerna sterilis* (L.) Panz.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 26. — 160 с. — 2 350 экз.
4. 1 2 3  Каласоўнік бясплодны: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
5. 1 2  Bromus sterilis L. — The Plant List
6. 1 2 3 4  Bromus sterilis
7. ↑  IPNI Plant Name Details

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777445180 |
**Слаге́льсэ** (дацк.: Slagelse) — горад у камуне Слагельсэ вобласці Зеландыя (Данія), адміністрацыйны цэнтр камуны Слагельсэ. Насельніцтва — 31918 чалавек (2010).

Гісторыя
--------

Слагельсэ з'яўляецца адным з найстарэйшых гарадоў Даніі. У XI стагоддзі тут знаходзіўся манетны двор, горад быў важным гандлёвым цэнтрам. У XIX стагоддзі ў мясцовай школе ў дзяцінстве навучаўся Ганс Хрысціян Андэрсан.

Славутасці
----------

Царква Святога Міхаіла
У цэнтры горада размешчана пабудаваная ў 1300 годзе Царква Святога Міхаіла — адна з найстарэйшых цагляных цэркваў Даніі.

Прыкладна ў 7 км да захаду ад горада знаходзіцца старажытнае ўмацаванне вікінгаў Трэлеборг.
**Факультэт сувязі і аўтаматызаваных сістэм кіравання Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь‎** — адзін з факультэтаў Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь‎.

Гісторыя
--------

Факультэт АСК СПА і ЭВМ быў створаны ў 1974 годзе ў Мінскім ВІЗРВ СПА, а ў 1992 годзе ператвораны ў факультэт сувязі і АСК Мінскага вышэйшага ваеннага інжынернага вучылішча.

Выпускнікоў факультэта рыхтуюць як спецыялістаў у галіне стварэння і прымянення сістэм, сетак і комплексаў тэлекамунікацыі ваеннага прызначэння, аўтаматызаваных сістэм апрацоўкі інфармацыі і аўтаматызаваных сістэм кіравання войскамі і зброяй; інфармацыйнага забеспячэння і інфармацыйнага абслугоўвання органаў ваеннага кіравання; забеспячэння бяспекі і абароны інфармацыі ў сістэмах сувязі, аўтаматызаваных сістэмах апрацоўкі інфармацыі.

Вучэбна-матэрыяльная база факультэта ўключае 25 спецыялізаваных аўдыторый з сучаснымі сродкамі сувязі і апрацоўкі інфармацыі, трэнажор для абучэння радыётэлеграфістаў, вучэбны палявы вузел сувязі з 24 узорамі тэхнікі сувязі, 3 камп’ютэрных класа.

Склад
-----

У цяперашні час у склад факультэта ўваходзяць: упраўленне факультэта, батальён курсантаў у складзе 5 курсаў, кафедра аўтаматызаваных сістэм кіравання войскамі, кафедра сувязі, навучальны палявой вузел сувязі.

Спецыяльнасці
-------------

Факультэт рыхтуе спецыялістаў па 3 спецыяльнасцях, тэрмін навучання па якіх складае 4 гады:

* «Тэлекамунікацыйныя сістэмы (эксплуатацыя)»,
* «Эксплуатацыя аўтаматызаваных сістэм апрацоўкі інфармацыі»,
* «Эксплуатацыя аўтаматызаваных сістэм кіравання» з кваліфікацыяй «Інжынер. Спецыяліст па кіраванню».

Начальнікі
----------

* Дзмітрый Уладзіміравіч Кавылаў

Зноскі
------

1. ↑  Факультэт сувязі і аўтаматызаваных сістэм кіравання Архівавана 10 лістапада 2020.

| ⛭Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Факультэты | Факультэт Генеральнага штаба ·  Агульнавайсковы факультэт ·  Факультэт сувязі і аўтаматызаваных сістэм кіравання ·  Факультэт супрацьпаветранай абароны ·  Факультэт ваеннай разведкі ·  Авіяцыйны факультэт ·  Факультэт унутраных войскаў ·  Факультэт ракетных войскаў і артылерыі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце |
**Факультэт падрыхтоўкі замежных грамадзян ВДМУ** — структурнае падраздзяленне Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Апісанне
--------

Рашэннем Міністэрства адукацыі і Міністэрства аховы здароўя СССР права падрыхтоўкі спецыялістаў для замежных краін ВДМУ атрымаў адным з першых беларускіх ВНУ. У верасні 1981-га года ў Віцебск прыбыў першы замежны грамадзянін з Танзаніі Мціта Мганга Ісдоры, за ім прыехалі ўслед яшчэ 52 прадстаўнікі з 21 краіны. Першым дэканам па рабоце з замежнымі студэнтамі стаў прафесар М. А. Нікольскі.

У 1989 годзе адкрыта падрыхтоўчае аддзяленне для замежных грамадзян.

У 1997 годзе ў ВДМУ адным з першых у Рэспубліцы Беларусь быў створаны факультэт для падрыхтоўкі спецыялістаў для замежных краін.

Кафедры
-------

У структуры факультэта (загад рэктара ад 01.10.2020 № 246-уч) наступныя кафедры:

* інфекцыйных хвароб з курсам ФПК і ПК;
* клінічнай мікрабіялогіі; рускай мовы.

Дэканы
------

* М. А. Нікольскі
* Алег Міласлававіч Васільеў
* Вячаслаў Вайцяховіч Пабяржын

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Факультэт падрыхтоўкі замежных грамадзян

| ⛭Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт |
| --- |
| Факультэты | Лячэбны ·  Фармацэўтычны ·  Стаматалагічны ·  Падрыхтоўкі замежных грамадзян ·  Прафарыентацыі і давузаўскай падрыхтоўкі ·  Павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў па педагогіцы і псіхалогіі ·  Павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў | Навучальна-лабараторны корпус Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта |
| Іншае | Комплекс будынкаў ВДМУ |
**Віліс Таўэр** (англ.: Willis Tower), да 2009 года — **Сірс Таўэр** (англ.: Sears Tower), — небаскроб, які знаходзіцца ў горадзе Чыкага, ЗША. Яго вышыня складае 442 м, колькасць паверхаў — 110. Пачатак будаўніцтва — жнівень 1970 года, заканчэнне — 4 мая 1973 года. Сёння Віліс Таўэр з’яўляецца самым вялікім будынкам у Злучаных Штатах Амерыкі, а падчас завяршэння будаўніцтва ён быў самым высокім у свеце. Галоўны архітэктар — Брус Грэм, галоўны праекціроўшчык (інжынер праекта) — Фазлур Хан.

Канструкцыя будынка
-------------------

Плошча будынка складае больш за 418000 м². Небаскроб мае 104 ліфты, якія дзеляць будынак на тры зоны і дапамагаюць людзям арыентавацца ў ім. Знешне будынак пакрыты чорным алюмініем з 16 тысячамі вакон з цёмным шклом. Шэсць аўтаматычных машын для мыйкі вакон чысцяць ўвесь будынак восем раз у год. На даху Віліс Таўэра знаходзяцца дзве вялікія тэлевізійныя антэны.

Вышыня
------

Вышыня Віліс Таўэра складае 442 метра, з антэнамі — 527 метраў. Ён з’яўляецца самым высокім будынкам і другім па вышыні асобнастаячым збудаваннем Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі. У жніўні 2009 года Віліс Таўэр быў пятым па вышіні асобнастаячым збудаваннем у свеце пасля Бурдж-Халіфа, Тэлевежы Гуанчжоу, Сі-Эн Таўэра і Астанкінскай тэлевежы.

Пляцоўка для агляду
-------------------

Пляцоўка для агляду ў Сірс Таўэр была адкрыта 22 чэрвеня 1974 года. Размешчаная на 103 паверсе на вышыні каля 420 метраў, сёння гэта адзін з самых папулярных турыстычных атракцыёнаў у Чыкага.

У студзені 2009 года новыя уладальнікі Віліс Таўэра пачалі мадэрнізацыю пляцоўкі. Яны таксама усталявалі цалкам шкляныя балконы (скайдэкі), праз падлогу якіх можна разглядзець вуліцу. Такім чынам з гэтых скайдэкаў адкрываецца від на возера Мічыган, даўн-таўн Чыкага і вуліцы, што знаходзяцца пад балконамі. Скайдэкі былі адкрыты для турыстаў 2 ліпеня 2009 года.

Галерэя
-------

* Віліс Таўэр на панараме ЧыкагаВіліс Таўэр на панараме Чыкага
* Віліс Таўэр з ракі Чыкага РыверВіліс Таўэр з ракі Чыкага Рывер
* Усходні ўваход у Віліс ТаўэрУсходні ўваход у Віліс Таўэр
* Віліс Таўэр ноччуВіліс Таўэр ноччу
* Від на вуліцу South Wacker Drive са скайдэкаВід на вуліцу South Wacker Drive са скайдэка

Заўвагі
-------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
3. 1 2
4. ↑
5. ↑  *World Book, Inc.* The World Book encyclopedia. — Том 17. — World Book, 2000. — ISBN 0716601001. — ISBN 9780716601005.
6. ↑  *Chris Oxlade.* Skyscrapers and Towers. — Raintree Steck-Vaughn, 1996. — С. 41. — 48 с. — ISBN 0817243291. — ISBN 9780817243296.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Віліс Таўэр
* Афіцыйны вэб-сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4732671-2 · LCCN: sh94007667 · VIAF: 242308182 |
**Хуліа Ле Парк** (ісп.: Julio Le Parc; нар. 23 верасня 1928, Мендоса) — аргенцінскі мастак і скульптар, які працуе ў напрамках аптычнага і кінетычнага мастацтва. Адзін з заснавальнікаў напрамку GRAV. З’яўляецца значнай фігурай у аргенцінскім сучасным мастацтве.

Біяграфія
---------

Хуліа Ле Парк нарадзіўся ў небагатай сям’і ў 1928 годзе. У трынаццаць гадоў пераехаў са сваёй маці і братамі ў Буэнас-Айрэс. Там вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў і праяўляў цікавасць да мастацкага авангарднага руху ў Аргенціне. У Школе прыгожых мастацтваў разам з іншымі мастакамі, сярод якіх былі: Уга Дэмарка, Ф. Гарсія Міранда, Францыска Сабрына, Орас Гарыя-Росі, Франсуа Марэле, Серхіа М’яна Серванесам, Жан-П’ерам Іваралем і Жоэлем Стэнам сфарміраваў мастацкую групу Groupe de Recherche d 'Art Visuel або GRAV.

Папярэднік кінетычнага мастацтва і оп-арта, член-заснавальнік кірунку GRAV, лаўрэат Гран-пры за жывапіс на 33-й Венецыянскай біенале ў 1966 годзе, Хуліа Ле Парк з’яўляецца значнай фігурай у гісторыі сучаснага мастацтва.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Julio Le Parc — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2 3  Artnet — 1998.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q874430'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q266566'></a>
4. ↑  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
6. ↑
7. 1 2 3
8. ↑   Праверана 15 ліпеня 2018.
9. ↑  *(unspecified title)* Праверана 30 чэрвеня 2022.
**Чорны дрозд** (англ.: The Darkling Thrush) — верш, напісаны англійскім празаікам і паэтам Томасам Гардзі 31 снежня 1900 і апублікаваны 1 студзеня 1901 годзе ў газеце The Times.

Верш выказвае думку аб невынішчальнасці і ўрачыстасці жыцця. Першыя радкі пачынаюцца з апісання змрочнага і блаклага зімовага краявіду, але журботны тон пераўтвараецца ў яскравую, аптымістычную песню дразда. У канцы твора, аўтар робіць выснову, што дрозд мае «надзею, тайны сэнс якой, ён ведаў, а я не».

Зноскі
------

1. ↑  *Л. В. Сидорченко, И. И. Бурова, А. А. Аствацатуров и др.* История западноевропейской литературы. XIX век: Англия / Под ред. Л. В. Сидорченко, И. И. Буровой. — СПб: Филологический факультет СПбГУ; Издательский центр «Академия», 2004. — С. 273. — 544 с.

Спасылкі
--------

* Томас Гардзі. Чорны дрозд
* The Darkling Thrush  (англ.)
**Чорны плашч** (англ.: Darkwing Duck) — амерыканскі камедыйны супергеройскі мультсерыял у жанры экшн-адвенчур, створаны студыяй Disney Television Animation па ідэі Тэда Стоўнза, упершыню дэманстраваны у 1991—1992 гадах у ЗША ў блоку «The Disney Afternoon» і па нядзелях раніцай на канале ABC.

У цэнтры сюжэту серыяла — прыгоды вакол загадкавай антрапаморфнай качкі-героя па мянушцы Цемнакрылы Дак (англ.: Darkwing Duck), у звычайным жыцці — жыхара прыгарада і сем'яніна Дрэйка Маларда (англ.: Drake Mallard), якому дапамагаюць сябры і прыёмная дачка Гусалын (англ.: Gosalyn).

Паводле сюжэта, наяўныя серыі можна падзяліць на дзве асноўныя катэгорыі. У адных серыях Цемнакрылы Дак мае прамое заданне знайсці і абясшкодзіць злодзея, у іншых адбываецца (з розных прычын) трансформація когось із головних героїв (Цемнакрылы Дак раптам становіцца старым, Гусалын ператвараецца ў слімака і г.д.) і падчас пошукаў злодзея Цемнакрылы Дак і яго сябры мусяць знайсці сродак вярнуць пацярпеламу яго першапачатковы выгляд.

Падзеі серыяла адбываюцца ў тым жа свеце, што і «Качыных гісторыі». Лончпад Мак-Крак (англ.: Launchpad McQuack) з’яўляецца памочнікам галоўнага героя, у эпізодах з’яўляюцца іншыя героі «Качыных гісторыі». Некаторыя серыі ўтрымліваюць элементы з іншых серыялаў: згадваюцца Гуфі, Балу, Чып і Дэйл.

Спасылкі
--------

* Чорны плашч на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
«**Promo Disk 2000**» (*таксама вядомы як проста «Jitters»*) — дэбютны сінгл беларускага рок-гурта «Jitters», які выйшаў у 2000 годзе. Усе два спева выкананы на англійскай мове.

Прыём крытыкаў
--------------

О**’**К, аглядальнік «Музыкальнай газеты», у сваёй рэцэнзіі пісаў: *«Вольная музыка, па ўсёй плоскасці музыка новых-новых рамантыкаў, якія адхварэлі брыт-попам і якія шукаюць на яго аснове нешта іншае, таму і няма гэтак звыклага гітарнага рытму, інструмент нават часам сыходзіць назад, але ўсё таксама гітарна і адсутна-меладычна»*.

Спіс кампазыцый
---------------

1. «Floating**’** Light»
2. «Consumed»

Удзельнікі
----------

Jitters:

* Канстанцін Карман — вядучы вакал, бас-гітара.
* Сяргей Кандраценка — гітара.
* Яўген Вяль — ударныя.

Зноскі
------

1. ↑  Jitters (Минск) (руск.)(недаступная спасылка).  realmusic.ru. Архівавана з першакрыніцы 19 мая 2005. Праверана 18 лістапада 2018.
2. ↑  *О’К.*. Jitters Jitters (руск.).  Музыкальная газета (2000). Архівавана з першакрыніцы 6 сакавіка 2016.
**Prodoxidae** — сямейства матылькоў, падатрада Glossata.

Апісанне
--------

Невялікія матылі з размахам крылаў 7-27 мм. Лоб у прыціснутых, патыліцf ў адлеглых лускавінка[. Вочкі адсутнічаюць. Складаныя вочы невялікія. Вусікі не пераўзыходзяць даўжыню пярэдняга крыла, ніткападобныя, часта з густым апушэннем. Хабаток, акрамя *Lampronia*, доўгі. Сківічныя шчупікі 4-5-членікавыя, губныя шчупікі рудыментарныя. Крылы падоўжаныя, з кароткімі махрамі. Жылкаванне гетэраномнае, генералізаванае, з поўным наборам жылак Пярэднія крылы цьмяныя, цёмныя, без металічных тонаў ў афарбоўцы.

Вусень з груднымі нагамі альбо рухальнымі мазалямі. Брушныя ногі моцна рэдукаваны альбо адсутнічаюць. Развіваюцца ў суквеццях і насенных капсулах, альбо прабурваюць хады пад карой, у сцеблах і парастках розных драўняна-хмызняковых і травяністых раслін, пераважна Agavoideae, ружакветных і каменяломнікавых. Вусені большасці відаў праходзяць увесь жыццёвы цыкл ў тканінах раслін і не будуюць пераносных чэхлікаў. Некаторыя віды шкодзяць садовым хмызнякам.

Арэал
-----

Галарктыка і Паўднёвая Амерыка. у Расіі каля 25 відаў. У Беларусі 2 віды - шкоднікі садоў і лісцевых лясоў: мінна-чэхлікавая моль малінавая (*Lampronia corticella*) — вусені ў кветаложах, потым у парастках маліны і куманікі, мінна-чэхлікавая моль парэчкавая (*Lampronia capitella*) — вусені на парэчках і агрэсце ў лісцевых і пладовых пупышках.

Сістэматыка
-----------

Каля 80 відаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779656746 |
**Чорны лес** — лясны масіў у Знаменскім і Александрыйскім раёнах Кіраваградскай вобласці Украіны. Уяўляе сабой Грабава-дубовы лес, размешчаны на вадаспадзеле рэк Інгулец і Цясмін. Агульная плошча лесу — каля 3 500 га. На тэрыторыі лесу размешчана самае паўднёвае на Украіне сфагнавае балота, якое займае плошчу каля 2 га і возера Берэстуватае (званае мясцовымі жыхарамі Чорным возерам).

Тэрыторыя Чорнага лесу ўваходзіць ў створаны ў 1980 годзе ландшафтны заказнік агульнадзяржаўнага значэння «Чорналясны». Заказнік займае плошчу 3491 га, і адносіцца да Багданоўскага лясніцтва (кварталы 1-18). Мэта стварэння заказніка — ахова аднаго з найбуйнейшых дубовых масіваў у лесастэпавай зоне Украіны.
**Prospero** або **X-3** — першы і апошні штучны спадарожнік Зямлі Вялікабрытаніі, запушчаны брытанскай ракетай-носьбітам.

Спадарожнік быў запушчаны а 04:09 28 кастрычніка 1971 (UTC). Вялікабрытанія стала шостай краінай, якая запусціла спадарожнік з дапамогай асабістай ракеты-носьбіта.

Маса спадарожніка складала каля 66 кг, гэта была другая спроба арбітальнага запуску; у першай адбылося заўчаснае адключэнне рухавіка другой прыступкі, і, хоць трэцяя цвёрдапаліўная прыступка адпрацавала звычайна, хуткасць была недастатковая для таго, каб замкнуць віток вакол Зямлі.

Афіцыйна, Prospero перастаў працаваць ў 1996, але яшчэ ў 2006 годзе можна было пачуць яго сігналы на чашчыні 137,560 МГц.

Пасля запуску спадарожніка самастойная касмічная праграма Вялікабрытаніі была згорнутая. Крыху пазней Вялікабрытанія спыніла ўдзел і ў сумесных еўрапейскіх праектах ракет-носьбітаў.

Спасылкі
--------

* Сайт НАСА
**Project Gutenberg**, праект «Гутэнберг» — грамадскі праект па аблічбоўцы розных твораў сусветнай літаратуры. Заснаваны ў 1971 годзе, лічыцца найстарэйшай электроннай бібліятэкай. Большасць тэкстаў з’яўляюцца грамадскім набыткам.

Тэксты даступны як у выглядзе тэкставага файла, так і ў фарматах PDF, EPUB, MOBI. Мова большасці тэкстаў — англійская. З іншых моў часцей за ўсё прадстаўлены французская, нямецкая, фінская. Таксама ёсць тэксты на рускай і каталонскай мовах, на санскрыце і інш.

Праект атрымаў сваю назву ад Іагана Гутэнберга, нямецкага выдаўца, які ў 1439 годзе выпусціў першы еўрапейскі друкаваны станок.

Гісторыя
--------

Рост колькасці алічбаваных кніг у праекце з 1994 года 
У 1971 годзе Майкл Харт, студэнт Ілінойскага ўніверсітэта, атрымаў доступ да сервера Xerox Sigma V і захацеў перавесці ў лічбавы від Дэкларацыю незалежнасці ЗША. Знаёмыя аператары дазволілі яму завесці рахунак з неабмежаванай колькасцю камп’ютарнага часу; яго кошт у той час па розных ацэнках складала 100 000 або 100 000 000 долараў. Першапачаткова Харт збіраўся выкарыстаць гэты рахунак, каб зрабіць даступнымі 10 тысяч самых запатрабаваных кніг таго часу. Тады і з’явілася ідэя праекта.

Да 2005 года калекцыя, сабраная ў рамках праекта, налічвала 17 000 тэкстаў. У снежні 2016 года на сайце было паказана, што для бясплатнай загрузкі даступна больш 53 000 дакументаў. Па стане на 20 мая 2020 года ў калекцыі 62 108 бясплатных электронных кніг.

Гл. таксама
-----------

* Сусветная лічбавая бібліятэка
* Вікікрыніцы
* Google Кнігі

Зноскі
------

1. ↑  Library of Congress Online Catalog Праверана 9 ліпеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3663281'></a>
2. ↑   Праверана 9 ліпеня 2021.
3. ↑
4. ↑  Thomas, Jeffrey (20 July 2007). "Project Gutenberg Digital Library Seeks To Spur Literacy"
5. ↑  "Hobbes' Internet Timeline". Archived from the original on 5 May 2009. Retrieved 17 February 2009.
6. ↑  Day, B. H.; Wortman, W. A. (2000). *Literature in English: A Guide for Librarians in the Digital Age*. Chicago: Association of College and Research Libraries. p. 170. ISBN 0-8389-8081-3.
7. ↑  "Project Gutenberg Releases eBook #50,000". *Project Gutenberg News*. 25 February 2017. Archived from the original on 25 February 2017.
**Карла Мензэ** (ням.: Carlo Mense; 13 мая 1886, Райнэ — 11 жніўня 1965, Кёнігсвінтэр) — нямецкі мастак — экспрэсіяніст, прадстаўнік такіх плыняў у германскім жывапісе XX стагоддзя, як рэйнскі экспрэсіянізм і новая рэчыўнасць, прафесар мастацтваў.

Пасля ўступлення ў шлюб у 1919 годзе з Верай Баске майстар часта прыязджае і падоўгу жыве ў Мюнхене, дзе быў блізка знаёмы з Паўлем Клее, Оскарам Какошкам, Георгам Шрымпфам, Аляксандрам Канальтам. У 1920—1925 гадах здзяйсняе паездку ў Італію. У 1925 годзе К. Мензэ ўдзельнічае ў выставе «Новая рэчыўнасць» у мастацкім музеі Мангейма. У тым жа годзе ён становіцца прафесарам Акадэміі прыкладнога мастацтва ў Брэслау (цяпер — Уроцлаў), дзе ўстанаўлівае сяброўскія адносіны з такімі мастакамі, як Оскар Шлемер і Оскар Мол. Пасля закрыцця Акадэміі ў Брэслау ў 1932 годзе і атрымання ў 1933 годзе Рымскай прэміі К. Мензэ з’яжджае ў Рым, дзе працуе пры Нямецкай акадэміі Віла Масіма.

У 1937 годзе, падчас кампаніі нацыянал-сацыялістаў супраць т. зв. дэгенератыўнага мастацтва, 37 работ К. Мензэ былі канфіскаваны з нямецкіх музеяў і знішчаны. Сам жа мастак у якасці афіцэра германскай арміі быў прызваны на фронт. Пасля таго, як пры бамбардзіроўцы Кёльна была знішчана яго рабочая майстэрня, мастак жыў у Бад-Гонефе. Да яго 70-годдзя ў 1956 годзе прайшла персанальная выстаўка яго палотнаў у Кёнігсвінтэры. У 1961 годзе К. Мензэ быў узнагароджаны ордэнам «За заслугі перад ФРГ».

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Carlo Mense // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119155117 · ICCU: CUBV154672 · ISNI: 0000 0000 6675 4770 · LCCN: nr94016055 · NKC: xx0210701 · NLG: 242340 · VIAF: 18025464 · ULAN: 500026393 |

 |
**Карлава Вес** (славацк.: Karlova Ves) — заходні гарадскі раён Браціславы і частка раёна Браціслава IV, размешчаная на паўднёвым ускрайку Малых Карпатаў.

Гісторыя
--------

У мінулым ціхае вінаробчае гарадок па суседзтве з Браціславай, аб'яднанне з якой адбылося ў 1943 годзе. На тэрыторыі Карлавай Весі размяшчаецца буйны жылы квартал Длге дзелі. У Млынскай даліне знаходзіцца штаб-кватэра Славацкага тэлебачання і мясцовыя могілкі Славіч'е ўдалье.

Галерэя
-------

* Карлава Вес. Выгляд зверхуКарлава Вес. Выгляд зверху
* Касцёл св. МіхаілаКасцёл св. Міхаіла
* Плошча св. ФранцішкаПлошча св. Францішка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карлава Вес (раён)
* Karlova Ves website
**Prosopography of the Later Roman Empire** (агульнапрынятае скарачэнне — **PLRE**), «Прасапаграфія Позняй Рымскай імперыі» — трохтамовае выданне, у якім утрымліваюцца звесткі пра асоб, якія жылі ці якабы жылі ў Рымскім свеце з 260 па 641 год н.э.

У прадмове выдаўцы паведамляюць, што яны ўключылі ў зборнік усіх сенатараў, вершнікаў, комітаў і трымальнікаў пасад аж да правінцыйных губернатараў і трыбунаў, прэфектаў і прэпазітаў ваенных злучэнняў, таксама чыноўнікаў палацавых «міністраў» і прэфектаў прэторыя, прэфектаў горада Рыма і ваенных магістраў, саветнікаў магістратаў, юрыстаў, дактароў, рытараў, граматыкаў і паэтаў. Таксама ўключаны і філосафы (хоць не згадваюцца ў прадмове). Выключаны простыя салдаты, малодшыя афіцэры і дэкурыёны, а таксама хрысціяне (напрыклад, якія-небудзь вядомыя хрысціяне, якія не займалі значных пасад або не былі рытарамі ці філосафамі). У сувязі з некаторай размытасцю часавых, геаграфічных і сацыяльных крытэрыяў уключэння ці неўключэння персон у PLRE выданне падвяргалася пэўнай крытыцы. Артыкулы заснаваны на выкарыстанні розных крыніц: гістарычных, літаратурных, агіяграфічных, дакументальных (напрыклад, папірусы), надпісаў. Імёны асоб, вядомых толькі з позніх ці сумніўных крыніц (напрыклад, Вортыгерн), а таксама тыя, чыё імя захавалася толькі часткова ў надпісе ці ў дакуменце, пазначаны адмысловымі значкамі.

Выданне было апублікавана Cambridge University Press па ініцыятыве і пад агульнай рэдакцыяй А. Х. М. Джонса.

* Том 1, апублікаваны 2 сакавіка 1971 года, уключае 1176 старонак і ўтрымлівае інфармацыю з 260 па 395 гады;
* Том 2, апублікаваны 9 кастрычніка 1980 года, уключае 1355 старонак, прысвечаны 395 год—527 гадам;
* Том 3, апублікаваны 15 кастрычніка 1992 года складаецца з дзвюх частак (усяго 1626 старонак), прысвечаны 527—641 гадам.

У 1972—1974 гадах Ц. Барнс удакладніў PLRE, дадаўшы інфармацыю пра некалькі дзясяткаў чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  гл. Barnes T.D. More Missing Names (A. D. 260—395) // Phoenix, vol. 27, No. 2. 1973. Pp. 135—155.

Бібліяграфія
------------

* *Jones A.H.M. Martindale J.R. Morris J.* The Prosopography of the Later Roman Empire: Volume I A.D. 260—395. Cambridge University Press: Cambridge, 1971.
* *Martindale J. R.* The Prosopography of the Later Roman Empire. — Cambridge: Cambridge University Press, 1980. — Т. II A.D. 395—527. — 1342 p. — ISBN 0 521 20159 4.
* *Martindale J.R*. The Prosopography of the Later Roman Empire: Volume III. AD 527—641. Cambridge University Press: Cambridge, 1992.
* *Barnes T.D.* Some Persons in The Historia Augusta // Phoenix, vol. 26, 1972. Pp. 140—182.
* *Barnes T.D.* More Missing Names (A. D. 260—395) // Phoenix, vol. 27, No. 2. 1973. Pp. 135—155.
* *Barnes T.D.* Another Forty Missing Persons (A. D. 260—395) // Phoenix, vol. 28, No. 2. 1974. Pp. 224—233.
* *Martindale J.R.* Prosopography of the Later Roman Empire: Addenda et Corrigenda to Volume I // Historia: Zeitschrift fur Alte Geschichte, Vol. 29, No. 4 (4th Qtr. 1980), pp. 474—497.
Не блытаць з іракскім ваенным дзеячам Хусейнам Камелем.
**Хусейн Каміль** (араб. السلطان حسين كامل‎‎) (21 кастрычніка 1853, Каір — 9 кастрычніка 1917, Каір) — султан Егіпта з 19 снежня 1914 па 9 кастрычніка 1917 года, падчас брытанскага пратэктарата над Егіптам.

Біяграфія
---------

Хусейн Каміль быў сынам хедыва Ісмаіла-пашы, які кіраваў Егіптам з 1863 па 1879 год. Хусейн Каміль быў абвешчаны султанам Егіпта 19 снежня 1914 года, пасля таго, як 5 лістапада 1914 года акупацыйныя брытанскія войскі зрынулі яго пляменніка, хедыва Абаса Хільмі II. Ізноў створаны Егіпецкі султанат быў абвешчаны брытанскім пратэктаратам. Гэта дэ-юрэ ліквідавала асманскі суверэнітэт над Егіптам, які пасля захопу ўлады ў 1805 годзе Мухамедам Алі быў у значнай ступені намінальным.

Пасля смерці Хусейна Каміля, яго адзіны сын, прынц Камалуд-дзін Хусейн адмовіўся ад прастола і тады ўлада ў султанаце перайшла да яго брата Ахмеда Фуада I.

Зноскі
------

1. ↑  Naguib Mahfouz, *Palace Walk* (Anchor Books, 1991), p. 12

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| EGAXA: vtls001931167 · GND: 117546712 · ISNI: 0000 0000 7694 0112 · LCCN: nr93018468 · SUDOC: 192357271 · VIAF: 17095078 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карлавы Вары.
 
**Раён Карлавы Вары** (чэшск.: Karlovy Vary) — адзін з 3 раёнаў Карлаварскага края Чэшскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Карлавы Вары. Плошча раёна — 1 514,95 кв. км. (з якіх 331,61 км займае ваенны палігон Градзіштэ з насельніцтвам у 601 чалавек), насельніцтва складае 124 054 чалавек. У раёне налічваецца 54 муніцыпалітэта, з якіх 14 — гарады.

Геаграфія
---------

Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы края. Мяжуе з раёнамі Хеб і Сокалаў Карлаварскага края; Пльзень-поўнач і Тахаў Пльзенскага края; Хомутаў і Лоўні Усцецкага края; на паўночным захадзе — дзяржаўная мяжа з Германіяй.

Гарады і насельніцтва
---------------------

Даныя на 2009 год:

| Горад | Насельніцтва |
| --- | --- |
| Карлавы Вары | 53 819 |
| Остраў | 17 856 |
| Нейдэк | 8 731 |
| Нова-Роле | 4 157 |
| Тоўжым | 3 922 |
| Яхімаў | 3 376 |
| Жлуціцы | 2 674 |
| Бохаў | 2 088 |
| Грознецін | 1 943 |
| Абертамі | 1 446 |
| Бечаў-над-Цеплау | 981 |
| Горні-Блатна | 704 |
| Хішэ | 594 |
| Божы-Дар | 207 |

| Усяго | Жанчын | Мужчын |
| --- | --- | --- |
| 124 054 (100 %) | 62 797 (50,62 %) | 61 257 (49,38 %) |
|

Сярэдняя шчыльнасць — 81,89 чал./км²; 82,62 % насельніцтва жыве ў гарадах.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карлавы Вары (раён)
* Даныя МУС ЧР
Выгляд з космасу
**Мармуро́вае мо́ра** (тур. Marmara) — міжмацерыковае мора Міжземнаморскага басейну. Знаходзіцца паміж Еўропай і Малой Азіяй. Злучаецца пралівам Басфор з Чорным морам, пралівам Дарданелы — з Эгейскім морам.

Плошча 12 тыс. км²; даўжыня 280 км, найб. шырыня 80 км. Пераважна плыткаводнае з сярэдняй глыбінёй 250 м; у цэнтральнай частцы глыбіня да 1389 м. Тэмпература вады летам 20—29 °C, зімой — 8—9 °C. Салёнасць 22,5—26‰. Прылівы 0,4—1,0 м. Берагі моцна парэзаныя, пераважна гарыстыя, ля паўночнага берага — падводныя рыфы. Асноўныя астравы — Мармара, Пашаліманы, Аўша, Прынцавы ды інш.

Асноўныя порты і ВМБ: Стамбул, Ізміт, Бандырма, Гёльджук (усе — Турцыя).

Літаратура
----------

* ВЭС-83, С.466.

| ⛭Моры Атлантычнага акіяна |
| --- |
| Унутраныя моры Еўразіі | 
* Азоўскае
* Мармуровае
* Чорнае

 |
| Міжземнае мора | 
* Адрыятычнае
* Альбаран
* Балеарскае
* Іанічнае
* Кіпрскае
* Крыцкае
* Лігурыйскае
* Тырэнскае
* Эгейскае

 |
| Моры на поўначы Еўропы | 
* Балтыйскае
* Вадэнскае
* Гебрыдскае
* Ірландскае
* Ірмінгера
* Кельцкае
* Паўночнае

 |
| Моры ў Амерыцы | 
* Карыбскае
* Лабрадор
* Мексіканскі заліў1
* Саргасава
* Скоша

 |
| 1 з’яўляецца морам |
**95-я партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года, на базе атрадаў, вылучаных 225-й партызанскай брыгадай імя А. В. Суворава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Грэскага, Слуцкага раёнаў. 26 чэрвеня 1944 года брыгада (1032 партызаны, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе вылучаных 225-й партызанскай брыгадай імя А. В. Суворава атрадаў:

* атрад імя Будзённага (арганізаваны ў сакавіку 1942 года);
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Дзяржынскага;
* атрад імя Ракасоўскага.

Таксама ў склад брыгады ўваходзіў:

* атрад імя Аляксандра Матросава.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* І. В. Арастовіч

### Камісар

* А. Ц. Міновіч

### Начальнік штаба

* С. П. Патапенка.

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі аперацыі на камунікацыях. У лістападзе 1943, лютым — красавіку 1944 гадоў вялі баі з карнікамі. У пачатку чэрвеня 1944 года ў Грэскім і Слуцкім раёнах за 9 дзён правялі 10 баёў.

Памяць
------

У 1966 годзе ў вёсцы Застарычча Старадарожскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Мікалай Халезін** (30 сакавіка 1964, Мінск, БССР) — беларускі журналіст і сцэнарыст, мастацкі кіраўнік «Свабоднага тэатра». Кавалер Ордэна Брытанскай імперыі.

Нарадзіўся ў Мінску ў сям’і спевака Мінскай філармоніі. Пасля заканчэння школы служыў у войску ў авіяцыі. У 1984 паступіў на эканамічны факультэт Інстытута народнай гаспадаркі, але пасля трэцяга курсу кінуў вучобу, каб заняцца творчасцю.

Працаваў журналістам у газетах «Имя», «Наша свабода», быў намеснікам галоўнага рэдактара газеты «Навіны», адным з членаў арганізацыйнага камітэта грамадзянскай ініцыятывы «Хартыя'97».

Быў стваральнікам і мастацкім кіраўніком цэнтра сучаснага мастацтва «VITA NOVA».

У 2005 г. Халезін разам з сваёй жонкай Наталляй Калядой заснавалі «Свабодны тэатр», які атрымаў шырокую вядомасць у Беларусі і замежжы.

Мікалай Халезін — аўтар шматлікіх п’есаў, перакладзеных на многія мовы свету, уладальнік шэрагу прэстыжных міжнародных культурніцкіх прэмій і прызоў на драматургічных конкурсах у розных краінах свету.

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Люблю Беларусь (2010)
* Кавалер Ордэна Брытанскай імперыі (2023)

Заўвагі
-------

1. ↑  Оттенки времени. Веселый Ярик
2. ↑
3. ↑   Архівавана 25 жніўня 2011.
4. ↑   Архівавана 16 жніўня 2011.
5. ↑  Прэмію «Люблю Беларусь» нарэшце ўручылі ляўрэатам  (бел.).  Радыё Свабода (20 лютага 2010). Архівавана з першакрыніцы 20 сакавіка 2021. Праверана 20 сакавіка 2021.
6. ↑  Birthday Honours List 2023 PM List Transparency Data
7. ↑  Мікалай Халезін і Наталля Каляда ўдастоеныя звання Ордэна Брытанскай імперыі

Спасылкі
--------

* Блог Мікалая Халезіна  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 141843764 · ISNI: 0000 0000 8287 4764 · LCCN: n2010007353 · VIAF: 107325444 |
**Анры Бельшоз** (фр. Henri Bellechose, памёр да 28 студзеня 1445) — жывапісец родам з Паўднёвых Нідэрландаў, які працаваў пры двары герцагаў Бургундскіх. Адзін са значных майстроў інтэрнацыянальнай готыкі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Брэдзе. Да прыбыцця Бельшоза ў Дыжон, да двара Іаана Бясстрашнага, пра яго жыццё і творчасць няма звестак. Герцаг прызначыў Бельшоза прыдворным мастаком і камердынерам, такія ж званні насілі яго папярэднік Жан Малуэль і пераемнік Ян ван Эйк. Мяркуецца, што на працягу некаторага часу ён працаваў памагатым Малуэля, і той аказаў на Бельшоза вялікі ўплыў. Афіцыйным мастаком бургундскага двара Бельшоз стаў у 1415 годзе, пасля смерці Малуэля.

Амаль усе вядомыя працы Бельшоза выкананы па заказах герцагаў Бургундскіх і цэркваў Дыжона. Большасць твораў Бельшоза не захавалася — паводле падрабязных рахункаў бургундскага двара, гэта быў пладавіты мастак. Адна з самых вядомых прац Анры Бельшоза — алтар «Распяцце з пакутніцтвам Святога Дыянісія» (1416, у цяперашні час захоўваецца ў Луўры), была выканана ім для картэзіянскага кляштара Шанмоль у Дыжоне, заснаванага Філіпам Смелым. У манастыры, званым таксама «Домам Тройцы», размяшчаўся магільны склеп герцагаў Бургундскіх. Вернасць мастака мясцовым традыцыям, шчодрае выкарыстанне золата, дбайная прапрацоўка дэталяў, агульнае падабенства ў манеры выканання двух афіцыйных жывапісцаў бургундскага двара, спарадзілі гіпотэзу аб тым, што гэты твор быў распачаты Малуэлем, а пасля яго смерці завершаны Бельшозам.

У Бельшоза была вялікая майстэрня, на піку кар’еры мастака ў ёй працавалі восем памагатых і два вучні.

Каля 1424 года Анры Бельшоз ажаніўся з дачкой натарыуса Аліксан Лебон.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 26 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
**Вердэнскі дагавор** (фр. Traité de Verdun) - мірны дагавор аб падзеле імперыі Карла Вялікага, паміж трыма сынамі Людовіка I Набожнага.

Гісторыя
--------

Сыны Людовіка I - Лотар I, Карл II Лысы і Людовік II Нямецкі, нават падчас жыцця свайго бацькі ваявалі адзін супраць аднаго за вялізную Франкскую імперыю. Аднак, калі Людовік I быў жывы, імперыя засталася непадзельнай. Калі ён памёр у 840 г. імператарам стаў Лотар І, што выклікала вялікую незадаволеннасць астатніх братоў. Вайна пачалася з новай сілаю. З цягам часу, яны пагадзіліся і вырашылі падзяліць імперыю. 

### Дагавор

Падзел імперыі быў замацаваны дагаворам, які складаўся ў Вердэне ў 843 г. Па дагавору Лотар захаваў імператарскую карону, акрамя таго атрымаў Італію і паласу зямлі ўздоўж ракі Рэйн. 

Людовіку засталіся ўсходнія тэрыторыі, на ўсход ад Рэйна, якія з'яўляліся на той час самымі адсталымі ў сваім развіцці, тут яшчэ дзе-недзе існаваў родава-абшчынны строй. 

Карл атрымаў заходнія тэрыторыі.

Вынік
-----

З падпісаннем Вердэнскага дагавора, пачалі фарміравацца сённяшнія краіны: Германія, на землях Людовіка, Францыя на землях Карла Лысага і Італія, на землях Лотара.

Дзяржава Лотара хутка распалася, што прывяло да фарміравання герцагстваў Верхняй і Ніжняй Латарынгіі і Каралеўства Італія. Дяржавы Карла і Людовіка і далей працягвалі сваё самастойнае палітычнае жыццё.

Гл. таксама
-----------

* Франкскае каралеўства
**Пётр Міланег** — старажытнарускі дойлід 12 ст.. Прадстаўнік Гродзенскай школы дойлідства. Адзін з 4-х дойлідаў дамангольскага перыяду, чые імёны захаваліся ў пісьмовых крыніцах, параўноўваўся ў Іпацьеўскім летапісе з біблейскім дойлідам Веселіілам.

Біяграфія
---------

Ім узведзены шэраг манументальных будынкаў у Гродне (імаверна, што Ніжняя, Барысаглебская і Прачысценская цэрквы, княжацкія палаты і мураваныя абарончыя сцены).

У канцы 12 ст. быў асабістым дойлідам кіеўскага князя Рурыка Расціславіча. Яго прозвішча зафіксавана ў Іпацьеўскім летапісе пад 1119 — аб узвядзенні ў Выдубіцкім манастыры пад Кіевам мураванай падпорнай сценкі з боку Дняпра (адначасова з’яўлялася і агляднай пляцоўкай). Паводле заказу князя Міланег пабудаваны цэрквы Св. Васіля ў Оўручы, Св. Апосталаў у Белгарадзе і Пятніцкая ў Чарнігаве.

У гэтых помніках выразна адчуваюцца традыцыі гродзенскай архітэктуры, што і дазваляе даследчыкам меркаваць пра аўтарства Міланега: у сцены ўмураваны каляровыя шліфаваныя камяні (Оўруцкая царква) і паліваныя керамічныя пліткі (Белгарадская царква), скошаныя вонкавыя вуглы (Пятніцкая царква), аналагічныя падпорныя і аглядныя сцены Выдубіцкага манастыра і на мысе Гродзенскага дзядзінца.

Памяць
------

На фасадзе Міхайлаўскага сабора Выдубіцкага манастыра ў Кіеве, у 1982 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка Пятру Міланегу (архітэктар Віктар Уладзіміравіч Саўчанка). Дошка выканана з граніту, над ёй — барэльефны партрэт Міланега. У Гродне яго імем названа вуліца ў прыватным сектары.

Зноскі
------

1. ↑  У гэтай школе ён рашуча адыйшоў ад кіеўскай традыцыі, існавалай да 1180-х гг.

Літаратура
----------

* Міланег Пётр // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* П. Рапапорт. Пётр Міланег — гродзенскі дойлід XII стагоддзя // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — № 4. — Мн.: Полымя, 1987. — ISSN 0131-2669. С.21—22.