recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Віда́ўшчына** (трансліт.: *Vidaŭščyna*, руск.: Видавщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзілаўскага сельсавета. Знаходзіцца за 34 км на паўднёвы захад ад Маладзечна, 112 км ад Мінска.

Гісторыя
--------

У XIX ст. вёска, цэнтр аднайменнага маёнтка ў Ашмянскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі. У склад маёнтка ўваходзіла адна в. Відаўшчына, уласнасць памешчыкаў Ясінскіх. У 1870 г. ў вёсцы 22 рэвізскія душы і 11 былых дваровых маёнткаў, у Літвінскай сельскай грамадзе. У 1897 г. 13 двароў, 76 жыхароў. У пач. XX ст. вёска, 67 дзесяцін зямлі, у Палачанскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губ. Знаходзілася за 11 вёрст ад чыг. ст. Пруды. Непадалёку размяшчаліся маёнтак памешчыкаў Ясінскіх, якія мелі тут 188 дзесяцін зямлі, і 2 фальваркі: Раца (13 дзес.) і Відаўскага (36 дзес.). У 1909 г. вёска, 7 двароў, 87 жыхароў.

З лютага да снежня 1918 г. вёска акупіравана войскамі Германіі. З студзеня 1919 года ў БССР. З ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. і з кастрычніка 1920 г. тэрыторыя занята польскімі войскамі. З 1920 г. вёска ў Сярэдняй Літве.

З 1922 года ў складзе Польшчы, у Палачанскай гміне Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. З 1927 года ў Маладзечанскім павеце.

З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Соўлаўскім сельсавеце Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці. З канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. Пасля вайны на базе маёнтка быў створаны калгас. З 20 верасня 1944 г. ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 г. ў Пекароўскім, з 11 верасня 1959 г. ў Гарадзілаўскім сельсаветах. З 20 студзеня 1960 г. ў Мінскай вобласці. У 1969 г. 89 жыхароў. У вёсцы была размешчана цэнтральная сядзіба калгаса «Прагрэс».

У цэнтры вёскі мемарыяльны комплекс народнай славы ўзведзены ў 1980 г. на ўшанаванне памяці 23 землякоў, што загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Ві́даўшчына**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 8: Мінская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2012. — 624 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0636-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Гарадзілаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Беразінскае |
| Вёскі | Абухаўшчына ·  Апалеі ·  Барбарова ·  Бароўшчына ·  Белыя ·  Бярозкі ·  Відаўшчына ·  Гарадзілава ·  Дземяшы ·  Журэвічы ·  Замосце ·  Каралі ·  Кізілава ·  Лужок ·  Міхалова ·  Падлесная ·  Пажарніца ·  Парэчча ·  Пекары ·  Рожавічы ·  Сакольнікі ·  Салтаны ·  Сенькаўшчына ·  Скарынавічы ·  Соўлава ·  Укропава ·  Шыпулічы |
| Хутары | Кучукі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жалігоўскі.

**Эдвард Вітальд Жалігоўскі**, псеўданімы **Antoni Sowa** (Антоні Сава́), **Autor «Jordanu»**, **Onegdajski** (20 ліпеня 1816, фальварак Мар’ямпаль Вілейскага павета Мінскай губерні, цяпер мясцовасць паблізу Карэкаўцаў Вілейскага раёна Мінскай вобласці — 28 снежня 1864, Жэнева, Швейцарыя) — польскі паэт, філосаф, грамадскі дзеяч.

Жыццяпіс
--------

У 1833—1836 гадах вучыўся ў Дэрпцкім універсітэце. У 1838 годзе арыштаваны за ўдзел у падрыхтоўцы паўстання пад кіраўніцтвам Шымана Канарскага; інтэрніраваны.

У 1842 годзе вярнуўся на Радзіму. У 1851 годзе зноў арыштаваны і сасланы ў Петразаводск, потым у Арэнбург. Пасябраваў і падтрымліваў сувязі з Тарасам Шаўчэнкам, прысвяціў яму верш «Да народнага паэта».

З 1858 года жыў у Санкт-Пецярбургу. Дапамагаў Іасафату Агрызку выдаваць газету «Slowo». Апублікаваў зборнікі «Poezye», «Dziś i wczoraj», драму «Jordan».

У 1860 годзе выехаў у Еўропу. Супрацоўнічаў у польскім эмігранцкім друку. Пераклаў на польскую мову творы Аляксандра Пушкіна і Генрыха Гейнэ. Апошнія гады жыў у Жэневе.

Ушанаванне памяці
-----------------

У вёсцы Карэкаўцы Вілейскага раёна 20 верасня 2009 года адкрыты памятны знак сяброўству Эдварда Жалігоўскага і Тараса Шаўчэнкі..

Заўвагі
-------

1. ↑  «Адкрыты памятны знак у гонар Шаўчэнкі і Жалігоўскага» Архівавана 14 кастрычніка 2016. («Рэгіянальная газета»)

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1159110050 · ISNI: 0000 0004 0936 7140 · VIAF: 302762272 |
**Дунфэн** — серыя кітайскіх балістычных ракет сярэдняй і міжкантынентальнай далёкасці. Распрацоўка першага ўзору пачалася ў канцы 50-х. Шмат у чым з’яўленне кітайскіх праектаў балістычных ракет паспрыяла перадача савецкіх тэхналогій.

Да сямейства адносяцца ракеты Дунфэн 1 (SS-2), Дунфэн 2 (CSS-1), Дунфэн 3 (CSS-2), Дунфэн 4 (CSS-3), Дунфэн 5 (CSS-4), Дунфэн 11 (CSS-7), Дунфэн 15 (CSS-6), Дунфэн 16 (CSS-11), Дунфэн 17, Дунфэн 21, Дунфэн 25, Дунфэн 26, Дунфэн 31 і Дунфэн 41 (CSS-X-10).

Заўвагі
-------

1. ↑  DF-1 Архівавана 31 ліпеня 2017. GlobalSecurity.org

Літаратура
----------

* Шунин В. Основные этапы создания баллистических ракет в Китае // Зарубежное военное обозрение. — М.: «Красная звезда», 2009. — Вып. 748, № 7. — С. 50—53. — ISSN 0134-921X.

Спасылкі
--------

* Ballistic Missiles of the World
* China Nuclear Forces Guide GlobalSecurity.org
* Missiles & Rockets Sino Defense Today
Р-12 на Кубе.
**Р-12** (індэкс ГРАУ — **8K63**, па класіфікацыі НАТА — **SS-4 Sandal**) — савецкая балістычная ракета сярэдняй далёкасці. Складаецца з галаўной часткі, пераходнага адсека, бака акісляльніка, прыборнага адсека, бака гаручага і хваставога адсека. Распрацавана ў 1958-м, але ўпершыню адкрыта прадэманстравана на ваенным парадзе ў Маскве 1961 годзе. Пасля прыняцця на ўзбраенне ракетнага комплексу з ракетай Р-12 пачалося масавае будаўніцтва ваенных гарадкоў і стартавых пазіцый. Да 1965 годзе было разгорнута 608 пускавых установак для ракет Р-12 і Р-12У. Са з’яўленнем гэтых ракет СССР атрымаў магчымасць наносіць ядзерныя ўдары аператыўнага характару незалежна ад стратэгічных сіл далёкага дзеяння.

Зноскі
------

1. ↑  Баллистическая ракета средней дальности Р-12/Р-12У (8К63/8К63У)
Чорная «Волга» ГАЗ-21
**Чо́рная «Во́лга»** (польск.: Czarna wołga) — гарадская легенда, распаўсюджаная пераважна ў 1960—1970-я гады ў Польшчы, РСФСР, БССР, УССР і МНР. Паводле легенды, невядомыя на чорнай (паводле іншай легенды чырвонай) Волзе (з белымі абадамі, белымі фіранкамі ці іншымі белымі элементамі) займаліся выкраданнем людзей, асабліва дзяцей. Паводле розных версіяў, кіроўцамі былі святары, манашкі, яўрэі, вампіры, сатаністы ці сам сатана.

Кроў выкрадзеных дзяцей нібыта выкарыстоўвалі для лячэння багатых заходнікаў ці арабаў, хворых на лейкемію; сярод іншых варыянтаў было таксама выкарыстанне іхніх унутраных органаў ці выкраданне спецслужбамі.

Пад канец XX стагоддзя легенда ўваскросла, толькі замест «Волгі» сталі згадвацца машыны марак BMW ці Mercedes, часам уяўленыя з рагамі замест бакавых люстэркаў. Кіроўца гэтых аўтамабіляў, паводле легенды, пытаўся мінакоў пра час, а калі яны набліжаліся, забіваў іх; паводле іншае легенды, яны паміралі праз дзень акурат у гэты самы час.

Зноскі
------

1. ↑  
Czarna wołga i inne legendy miejskie (польск.).  serwisy.gazeta.pl (Gazeta Wyborcza). Праверана 1 чэрвеня 2009.
2. ↑  
Czarna wołga w hipermarkecie (польск.).  wiadomosci.gazeta.pl (Gazeta Wyborcza). Праверана 1 чэрвеня 2009.
3. ↑  Архіўная копія (польск.)(недаступная спасылка).  dziennik.pl (Dziennik). Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2008. Праверана 17 мая 2019.
4. ↑  Архіўная копія (польск.)(недаступная спасылка).  wiadomosci.polska.pl. Архівавана з першакрыніцы 5 кастрычніка 2008. Праверана 17 мая 2019.
5. 1 2
6. ↑
7. ↑

Літаратура
----------

* *Dionizjusz Czubala.* Współczesne Legendy Miejskie. — Katowice: Uniwersytet Sląski, 1993. — ISBN 83-226-0504-8.
* *Piotr Gajdziński.* Imperium plotki. — Warszawa: Prószyński i S-ka, 2000. — С. 197—200.
Фінал конкурсу «Міс Беларусь» у 2004 годзе праходзіў у Палацы Рэспублікі.

Пераможцы
---------

Пераможцай конкурсу і ўладальніцай тытула «Міс Беларусь-2004» стала Вольга Антропава з Полацка.

* «I Віцэ-Міс Беларусі-2004» — Вольга Герасімавіч, Брэст
* «II Віцэ-Міс Беларусь-2004» — Вольга Курышка, Мінск
* «Міс фота-2004» — Алена Аладка, Мінск
* «Міс зачараванне-2004» — Ірына Кучко, Віцебская вобласць

Галоўны прыз
------------

Галоўным прызам з’яўляецца карона, вырабленая з выкарыстаннем 100 грамаў белага золату 585-й пробы і каля паўтысячы каштоўных і напаўкаштоўных камянёў. Акрамя таго Міс Беларусь атрымала грашовы прыз $5000 і права прадстаўляць краіну на міжнародных конкурсах прыгажосці, у тым ліку на конкурсе Міс Свету.

Менавіта з 2004 года галаўны ўбор першай прыгажуні краіны стаў пераходзячым, да гэтага пераможца пакідала яго сабе.

Спасылкі
--------

* Старонка конкурсу на сайце Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
* Фота і кароткія звесткі пра фіналістак
**Эраст Суко́ўскі** — беларускі і рускі мастак 2-й паловы XIX — пачатку XX стагоддзя.

Амаль ніякіх біяграфічныхзвестак аб Эрасту Сукоўскаму не знойдзена. Верагодна вучыўся ў Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Вучыўся ў Першым кадэцкім корпусе, але яго не скончыў. Працаваў памочнікам падатковага інспектара ў Бабруйскім павеце, рэгіянальнага падатковага інспектара ў Навагрудскім павеце Мінскай губерні. Працаваў акцызным наглядчыкам. У 1890-х гадах прыехаў у Мінск.

Працаваў пераважна ў тэхніцы акварэлі. Пісаў пейзажы і жанравыя кампазіцыі. Трымаўся пазіцый крытычнага рэалізму (творы «Сям’я цесляроў», «Асуджаны», «Апраўданая», «З запрашэннем», «Жабракі» і інш.). Аўтар пейзажаў «Дарога ў палескіх балотах ў завіруху», «Зімовая дарогу па рацэ на Палессі», «Раніцай на пароме», «Сядзіба ў пінскіх балотах», «Па дарозе на возера Свіцязь», «Мора ў Остэндзе» Сярод жанравых кампазіцый: «Паляўнічая тройка», «Местачковы аркестр» (1911), «Паездка цугам» і інш.

У 1891 годзе ў залах Дваранскага сходу ў Мінску адбылася выстаўка, на якой сярод іншых былі паказаны карціны Эраста Сукоўскага.

Творы мастака не захаваліся. Па іншых звестках у славянскім і балтыйскім аддзеле Нью-Ёркскай публічнай бібліятэкі захоўваюцца карціны, вызначаныя як працы Эраста Сукоўскага, «Накатная гаць па балоце ў даліне ракі Бобрык Пінскага павета», «Млынавая запруда на рацэ Рудзенка Рэчыцкага павета і балота, утворанае пад яе ўплывам», «Від неасушанага балота», «Пераправа праз вадкае балота з цвёрдым дном паміж вёскамі Загаллем і Ямінскам Бабруйскага павета», «Жыхар Паўднёвай (Зарэчнай) часткі Пінскага павета, апантаны каўтуном».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4  Минск: Страницы жизни дореволюционного города
3. 1 2 3  *Lyudmyla Shpylova*. Watercolors of Erast Sukouski in the New York Public Library (англ.)

Літаратура
----------

* Сукоўскі Эраст // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 260. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Шибеко 3. В. Шибеко С. Ф.* Минск: Страницы жизни дореволюционного города — Мн.: Полымя, 1990. — 352 с. [1] отд. л. карт.: ил. - 13 000 экз. — ISBN 5-345-00131-6. (руск.)

Спасылкі
--------

* Я — мінчанін. Мастацкае жыццё // Сайт пісьменніцы Людмілы Рублеўскай
* *Lyudmyla Shpylova*. Watercolors of Erast Sukouski in the New York Public Library (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Абухава.

**Лідзія Аляксееўна Абухава** (руск.: Ли́дия Алексе́евна Обухова; 17 жніўня 1924, Кутаісі — 26 красавіка 1991, Масква) — савецкая пісьменніца, член Саюза пісьменнікаў СССР (1956), аўтар раманаў «Глыбінь-гарадок», «Стрэмка», аповесцей «Улюбёнец стагоддзя», «Ліліт» і кнігі падарожжаў «Цудоўныя краіны». Яе творы выдаваліся больш як на 30 мовах. Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» і медалём «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай мяжы СССР».

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Кутаісі ў сям’і акцёраў. Пасля смерці бацькі была ўдачароная айчымам, афіцэрам-пагранічнікам. З-за пастаянных раз’ездаў сям’і вучылася ў розных школах. Жыла на Каўказе, ва Украіне, у Сярэдняй Азіі, Паволжы і Беларусі. У 1940 годзе скончыла сярэднюю школу № 10 горада Віцебска.

Вялікая Айчынная вайна заспела Лідзію Абухаву ў Літве, на граніцы Савецкага Саюза. Усю вайну яна правяла ў нацысцкім канцлагеры (як дачка пагранічніка). Пасля заканчэння вайны скончыла Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага (1951). Член СП СССР (1956). Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны».

Пахаваная на Міускіх могілках.

Зноскі
------

1. 1 2  Lydia Obukhova // The Encyclopedia of Science Fiction / P. Nicholls, J. Clute, D. Langford Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q720787'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3133864'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7176095'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5099499'></a>
2. 1 2  Lidija Aleksejevna Obuchova // Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Speculative Fiction Database · Лабараторыя Фантастыкі |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1073220974 · ISNI: 0000 0000 6733 2705 · LCCN: n84069461 · LNB: 000205703 · NKC: xx0003210 · NLG: 112022 · NUKAT: n2013076501 · SUDOC: 150222335 · VIAF: 33395482 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Раніца (значэнні).

**«Раніца»** (1921) — грамадска-палітычная і літаратурная газета. Выдавалася з 22 снежня 1921 да 16 лютага 1922 года ў Вільні на беларускай мове штодзённа. Рэдактар-выдавец Вячаслаў Адамовіч.

Надрукавала стэнаграму Беларускага з’езда, скліканага ў снежні 1921 года ў Вільні прыхільнікамі Польшчы. Насуперак рашэнню Беларускага нацыянальнага камітэта пра байкот беларусамі выбараў у Віленскі сейм агітавала насельніцтва за ўдзел у выбарах і выставіла спіс сваіх кандыдатаў у дэпутаты. Пасля выбараў інфармавала пра дыскусіі ў сейме пра будучы лёс Віленшчыны. Шмат увагі аддавала пытанням рээвакуацыі бежанцаў з Савецкай Расіі, якія пакінулі Заходнюю Беларусь у час 1-й сусветнай вайны. Публікавала дыскусійныя матэрыялы («Аб рэлігійнай уніі на Беларусі» М. Каляды, «Беларуская інтэлігенцыя і будаўніцтва Беларусі» пад крыптанімам «С-с» і інш.), агляды міжнароднага становішча, выказванні і інтэрв’ю членаў польскага ўрада, весткі з Савецкай Беларусі. Змясціла творы Я. Піліпава, В. Адамовіча (пад псеўданімам Дзяргач), А. Шуляка і інш. Закрыта пасля афіцыйнага далучэння Віленшчыны да Польшчы. Выйшлі 32 нумары.

Літаратура
----------

* *Ліс, А.* «Раніца» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 97. — ISBN 985-11-0214-8.
**«Пралескі»** — ілюстраваны часопіс для дзяцей у Заходняй Беларусі. Выдаваўся ў лістападзе 1934 — жніўні 1939 гг. у Вільні на беларускай мове штомесяц. Першы рэдактар Зоська Верас, выдавец Станіслаў Глякоўскі. Меў на мэце пашырыць асвету на роднай мове, садзейнічаць росту нацыянальнай свядомасці маладога пакалення, маральна-этычнаму выхаванню. Асвятляў падзеі грамадскага жыцця ў Заходняй Беларусі, пытанні беларускай гісторыі. Друкаваў творы беларускіх класікаў, а таксама заходне-беларускіх аўтараў М. Машары, М. Васілька, А. Мілюця, Я. Пачопкі, І. Ялаўца. Выйшла 29 нумароў.

Гл. таксама
-----------

* Пралеска (1991)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Praleski = Пралескi 1934-1939 **(нявызн.)**.  Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka (LMAVB). Žygimantų g. 1, LT-01102 Vilnius. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2023.
**Су-27** (завадскі шыфр Т-10С; па кадыфікацыі НАТА: **Flanker-B** — «Фланкер-Б») — савецкі і расійскі шматмэтавы ўсенадворны звышгукавы цяжкі знішчальнік чацвёртага пакалення, распрацаваны ў АКБ Сухога і прызначаны для заваёвы перавагі ў паветры. Таксама самалёт прымяняецца для ракетна-бомбавых удараў па наземных цэлях. З’яўляецца носьбітам тактычных ядзерных боепрыпасаў.

Галоўнымі канструктарамі Су-27 у розны час былі Навум Сямёнавіч Чарнякоў, Міхаіл Пятровіч Сіманаў, Арцём Аляксандравіч Колчын і Аляксей Іванавіч Кнышоў.

Першы палёт прататыпа адбыўся ў 1977 годзе. У 1982 годзе самалёты пачалі паступаць у авіяцыйныя часці, з 1985 года пачалася іх эксплуатацыя, прыняты на ўзбраенне 23 жніўня 1990 года. Су-27 з’яўляецца адным з асноўных самалётаў ВПС Расіі, яго мадыфікацыі складаюцца на ўзбраенні ў краінах СНД, Індыі, Кітаі і іншых. На аснове Су-27 распрацавана вялікая колькасць мадыфікацый: вучэбна-баявы Су-27УБ, палубны знішчальнік Су-33 і яго вучэбна-баявая мадыфікацыя Су-33УБ, шматмэтавыя знішчальнікі: Су-30, Су-27М, Су-35, франтавы бамбардзіроўшчык Су-34 і іншыя. Самалёты серыі Су-27/30 на 2019 год займалі трэцяе месца па колькасці сярод самых распаўсюджаных баявых самалётаў свету, з’яўляючыся самымі распаўсюджанымі баявымі самалётамі расійскай вытворчасці.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Сергей Птичкин. «Пятёрка» авансом // Российская газета : № 23 (5102) от 4 февраля 2010. — Пермь, 2010. — С. 5.
3. ↑  World Air Forces 2019, p.5
**Сядзібна-паркавы комплекс Друцкіх-Любецкіх** — існаваў у канцы XVIII — першай палове XX ст. у в. Манькавічы (Пастаўскі раён). Належаў Хлявінскай, потым Друцкім-Любецкім. Уключаў гасподу, гаспадарчыя пабудовы, парк, капліцу-пахавальню.

Гаспода — прамавугольны ў плане драўляны аднапавярховы будынак з мезанінам у цэнтры. Стаяў на каменным падмурку. Быў накрыты мансардавым ламаным дахам з круглымі люкарнамі. Меў рысы пераходнай архітэктуры — ад позняга барока да класіцызму. Гарызантальна ашаляваныя звонку сцены прарэзаныя прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Галоўны фасад вылучаны двух'ярусным чатырохкалонным порцікам (у ніжнім ярусе калоны ў сячэнні круглыя, у верхнім, надбудаваным пазней, — квадратныя) з ажурнай агароджай галерэі ў другім ярусе і разным франтонам у завяршэнні. Планіроўка анфіладная.

Сярод гаспадарчых пабудоў манументальнасцю вылучаўся вырашаны ў стылі ампір мураваны свіран — прамавугольны ў плане на высокім бутавым цокалі цагляны будынак, накрыты двухсхільным дахам. Вуглы сцен аздобленыя рустам, галоўны падоўжаны фасад быў вырашаны галерэяй-каланадай тасканскага ордара.

Захаваліся: капліца-пахавальня ў стылі позняга класіцызму, размешчаная ў лесапаркавым масіве на супрацьлеглым ад гасподы ўзгорыстым беразе става; бутавы свіран; млын.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Сядзібна-паркавы комплекс Друцкіх-Любецкіх (Манькавічы) на сайце Radzima.org
* Сядзібна-паркавы комплекс Друцкіх-Любецкіх (Манькавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васілеўскі.
**Пятро Савельевіч Васілеўскі** (15 мая 1922, в. Сямёнаўка, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — 2002) — беларускі празаік, драматург, сцэнарыст, рэжысёр. Член Саюза кінематаграфістаў СССР з 1967 года. Пісаў на беларускай і рускай мовах.

Біяграфія
---------

Бацька, Савелій Міхайлавіч, быў партыйным і савецкім работнікам, маці, Марыя Рыгораўна, выхавацельніцай. Сярэднюю адукацыю П. Васілеўскі атрымаў у Журавіцкай СШ, дзе пазнаёміўся і пасябраваў з А. Макаёнкам. У 1940 годзе пасля заканчэння школы, быў прызваны ў Чырвоную Армію.

На пачатку Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях на Карэльскім фронце. З 1942 года карэспандэнт армейскай газеты «Сталинский боец». Быў двойчы паранены. У 1944 годзе дэмабілізаваны.

З 1945 года працаваў у рэдакцыі газеты «Сталинская молодежь». У 1946 г. накіраваны ў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КП Беларусі. У 1947 г. паступіў у школу-студыю МХАТа і ў той жа год перайшоў на рэжысёрскі факультэт Усесаюзнага інстытута кінематаграфіі, які скончыў у 1953 годзе. З 1952 года працаваў рэжысёрам на кінастудыі «Беларусьфільм». З 1988 года на творчай працы.

Творчасць
---------

Першае апавяданне П. Васілеўскага «Так умирают бесстрашные» змешчана ў 1942 годзе ў газеце «Сталинский боец». Друкаваўся ў армейскай газеце «Боевой путь», сатырычным часопісе «Сквозьняк». Беларускім друку выступаў з 1945 года. Аўтар аповесцей «Новы дзень», «Вечныя маладажоны» і іншых, кнігі апавяданняў «Прыгажосць чалавечая», п'ес, якія ўвайшлі ў зборнікі «Твой заўтрашні дзень», «Вобраз жыцця».

Асноўная тэматыка творчасці П.Васілеўскага — сучаснасць. Пісаў пра сельскіх працаўнікоў, уздымаў праблемы выхавання сучаснай моладзі, падлеткаў, школьнікаў, востра ставіў маральна-этычныя праблемы. Аўтар шматлікіх нарысаў, гумарэсак, сучасных казак, у якіх раскрываюцца надзейныя пытанні рэчаіснасці, асуджаюцца адмоўныя з'явы ў дзейнасці і характарах людзей.

Як рэжысёр і сцэнарыст прымаў удзел у стварэнні шэрагу мастацкіх і дакументальных кінафільмаў («Палеская легенда», 1957, «Рагаты бастыён», 1965), тэлефільма аб жыцці і творчасці Я. Коласа «Жывіце даўжэй, хлопцы» і інш. П'есы П. Васілеўскага «Любоў, Надзея, Вера…», «Дзіўны дом», «Твой заўтрашні дзень» і іншыя з поспехам ішлі ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы і іншых тэатрах рэспублікі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Василевский Пётр Савельевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 103. — 737 с.

Літаратура
----------

* Васілеўскі Пятро // Энцыкл. літ. і мастацтва Беларусі. — 1984. — Т. 1. — С. 582.
* Васілеўскі П. // Беларускія пісьменнікі: Бібліягр. Слоўнік. У : т. Т. 1. — Мн. 1992. — С. 527—529.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | КиноПоиск |
**Бухтармінцы**, або **каменшчыкі** — этнаграфічная група рускіх, па паходжанні — стараверы паволжскіх і цэнтральных рускіх губерній, якія бяжалі ад ніканаўскіх рэформ у Сібір. Пасяліліся ў гарах («у камнях») па рэкам Бухтарма і Уймон на Алтаі (на тэрыторыі сучаснага ўсходняга Казахстана). У сувязі з цяжкадаступнасцю мясцовасці бухтармінцы доўгі час заставаліся невядомымі ўладам і толькі ў 1791 годзе былі афіцыйна ўключаны ў рускае падданства.

Шматлікія элементы матэрыяльнай і духоўнай культуры бухтармінцаў адрозніваліся захаваннем шэрагу архаічных рыс, што з’яўляецца вынікам пражывання іх у цяжкадаступных горных далінах у адрыве ад асноўнага масіва рассялення рускага народа і замкнутага ладу жыцця.

У выніку кантактаў (у тым ліку шлюбных) з мясцовымі этнасамі (казахамі і алтайцамі) часткова змяніліся некаторыя элементы культуры і быта (напрыклад, з’явіліся шаравары ў жанчын, арнамент).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
**Юнь Шоупін** (кіт. трад. 惲壽平, 1633—1690) — кітайскі мастак часоў імперыі Цын.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1633 годзе ў павеце Уцзінь правінцыя Цзянсу. Сын Юнь Дая, мясцовага чыноўніка. З дзяцінства імкнуўся да навучання. Шмат падарожнічаў па краіне. Пасля стаў вучнем Ван Шы-міня. Пачаўшы сваё жыццё ў мастацтве са службы ў Акадэміі жывапісу, Юнь Шоупін у 1683 годзе падаў у адстаўку і вярнуўся ў родныя мясціны незалежным мастаком, які папоўніў шэрагі апазіцыянераў акадэмічнай школы. Памёр у 1690 годзе.

Юнь Шоупін. Закат уздоўж Кветкавай набярэжнай, Нацыянальны музей Кіёта, Японія

Творчасць
---------

Увайшоў у гісторыю кітайскага мастацтва як адзін з найлепшых майстроў жанру «кветкі і птушкі»-хуаняа. Малюючы адпаведна традыцыі гэтага жанру бамбук, квітнеючую сліву, лотасы і півоні, Юнь Шоупін імкнуўся да іх новай інтэрпрэтацыі. Галоўным яго творчым дасягненнем лічыцца распрацоўка ў паліхромнай тэхніцы «бяскосткавага метаду» (магу-хуа) выявы раслін з дапамогай шчыльных каляровых размыванняў, раней ужывальнага майстрамі хуаняа (Сюй Сі і Чэнь Чунем) толькі ў манахромным варыянце. Засвоеная Юнь Шоупінам манера пісьма дазваляла яму ствараць кампазіцыі, якія адрозніваюцца мяккасцю, феерычнасцю каляровай гамы і рэдкай выразнасцю, падобна серыі альбомных лістоў «Хуа Хуэйці» («Кветкі і травы», 30×22 см, шоўк, туш, фарбы. Шанхайскі мастацкі музей).

Юнь Шоупін. Півоні

Заўвагі
-------

1. 1 2  Yun Shouping // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
2. ↑  Yun Shouping // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  Yun Shouping // Artnet — 1998. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q874430'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q266566'></a>
4. ↑  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>
5. ↑  *车旭东* 恽寿平弟子张伟小考 // *书画世界* — 2020. — вып. 09. — С. 11–17. — ISSN 1673-6109<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116823158'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116823161'></a>

Літаратура
----------

* Paul-David M. Arts et Styles de la China. P. 1951
* Sullivan M. The Arts of China. Berkley-Los Angeles, 1979


| ?Юнь Шоупін — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Yun Richu[d] |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Юнь Шоупін |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Yun Zhu[d] |  | Yun Yuxiu[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14943702f · CBDB: 0055122 · CiNii: DA01541367 · GND: 135916151 · ISNI: 0000 0000 8255 5958 · LCCN: n81081222 · NDL: 00533498 · NLA: 36605830 · NTA: 157473082 · SUDOC: 158300483 · VIAF: 67788273 · ULAN: 500328444 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Богдан.

**Васіль Генрыхавіч Богдан** (нар. 1974) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2014), прафесар, палкоўнік медыцынскай службы[*крыніца?*].

Біяграфія
---------

Скончыў сярэднюю школу № 8 у Маладзечне (1991), Мінскі медыцынскі інстытут (1997), БелМАПА (2008).

Начальнік ваенна-медыцынскага факультэта Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта з верасня 2015 года па 2021 год. Акадэмік-сакратар Аддзялення медыцынскіх навук НАН Беларусі з 21 красавіка 2022 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Сфера навуковых інтарэсаў: герніялогія; клеткавая транспланталогія; тканкавая інжынерыя; ваенна-палявая хірургія; захворванні перыферычных сасудаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Богдан, Васіль Генрыхавіч (доктар медыцынскіх навук; нар. 1974)

Спасылкі
--------

* Богдан Василий Генрихович Архівавана 5 кастрычніка 2022.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 648142 |
Краіны Паўднёваафрыканскага мытнага саюза
**Паўднёваафрыканскі мытны саюз** (англ.: Southern African Customs Union (SACU)) — гандлёва-эканамічны саюз краін Паўднёвай Афрыкі.

Гісторыя стварэння
------------------

Паўднёваафрыканскі мытны саюз — адзін з найстарэйшых мытных саюзаў у свеце. Ён быў заснаваны ў 1910 г. па Пагадненні аб мытным саюзе паміж Саюзам Паўднёвай Афрыкі (Union of South Africa), Бечуаналендам (the High Commission Territories of Bechuanaland), Базуталендам (Basutoland) і Свазілендам (Swaziland). З усталяваннем незалежнасці гэтых тэрыторый Пагадненне было перазацверджана 11 снежня 1969 года. Саюз, заключаны паміж Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікай, Батсванай, Лесота і Свазілендам быў названы паўднёваафрыканскай мытным саюзам. Пагадненне афіцыйна ўступіла ў сілу 1 сакавіка 1970. Пасля ўсталявання незалежнасці ў Намібіі ў 1990, яна стала 5-м членам Саюза.

| Паўднёваафрыканскі мытны саюз |
| --- |
| 
 Батсвана •  Лесота •  Эсваціні •  Намібія •  Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка
 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 6142803-6 · LCCN: n91046169 · VIAF: 125063893 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рудзьева.
**Сафі́я Андрэ́еўна Ру́дзьева** (15 лістапада 1990, Санкт-Пецярбург, СССР) — расійская мадэль, пераможца конкурсу Міс Расія 2009 года.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 15 лістапада 1990 года ў Санкт-Пецярбургу. У сям’і скульптара і мастака Андрэя Рудзьева і мастачкі Таццяны Шкарынай. У дзесяць гадоў займалася ў тэатральнай студыі, але пакінула яе пасля двух гадоў навучання. Улетку 2008 году скончыла школу № 203 імя А. З. Грыбаедава. Плануе паступіць у вну, аднак з прафесіяй пакуль не вызначылася. У мадэльны бізнес Сафія патрапіла, калі ёй было 15. Ва ўзросце 16 гадоў яна прымала ўдзел у конкурсе «*Elite Model Look Russia 2007*».

У 14 гадоў дзяўчына здымалася для замежнага часопіса «Perfect10», які спецыялізуецца на эратычных фатаграфіях.

У 2009 годзе стала пераможцам конкурсу «Міс Расія». Дадзеная перамога, гэта беспрэцэдэнтны выпадак у гісторыі конкурсу прыгажосці. Раней у фінале ўдзельнічалі толькі пераможцы рэгіянальных конкурсаў. Сафія, не з’яўляючыся «Міс Пецярбург», перамагла ў федэральным конкурсе. Такое стала магчыма дзякуючы новым правілам, дзейсным на «Міс Расіі» з 2009 года. Для ўдзелу ў конкурсе зараз трэба толькі мінуць кастынг у Маскве. Валодаць тытулам «Міс Пецярбург» або «Міс Масква» неабавязкова.

Зноскі
------

1. ↑  Андрэй Рудзьеў Архівавана 10 верасня 2009. — Біяграфія, выстаўкі, працы мастака
2. ↑  metronews.ru Архівавана 12 сакавіка 2009. — Бацька «Міс Расія-2009»: Сафія стала дарослай у 15 гадоў
3. 1 2  kp.ru — «Міс Расія — 2009» Сафія Рудзьева
4. ↑  Скандал! «Міс Расія» здымалася аголенай для замежнага часопіса (руск.)

Спасылкі
--------

* NEOModels.ru, Фатаграфіі Сафіі Рудзьевай на сайце мадэльнага агенцтва NEOModels Архівавана 23 мая 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 114771679X · VIAF: 182151304639549460006 |
**Biston betularia** — від матылёў з сямейства Пядзенікі (*Geometridae*). Найбольш вядомы прыклад індустрыяльнага меланізму.

Апісанне
--------

Даўжыня пярэдняга крыла — 22-28 мм крылы ў размаху 45-60 мм. Афарбоўка крылаў светла-шэрая з чорнымі кропкамі рознага памеру і хвалістымі папярочнымі палоскамі на пярэдніх і задніх крылах. Цела тоўстае, конусападобнае.

Арэал і месца пражывання
------------------------

Распаўсюджана па ўсёй Еўропе, акрамя паўночных рэгіёнаў, на Каўказе, паўднёвай Сібіры і Далёкім Усходзе.

Сустракаецца ў лясах, садах, звычайная для гарадоў.

Біялогія
--------

Вусень на галінцы
Лёт матылькоў у маі-чэрвені. Самкі адкладаюць яйкі купкамі, часцей за ўсё ў шчыліны кары дрэў. Адна самка адкладае 600—2000 яек.

Даўжыня вусеняў 40-50 мм на галаве два вырасты. Афарбоўка вусеняў ад цёмна-зялёнай з чырвонай палоскай на спіне да карычневай і бурай з цёмнай палоскай на спінцы. На 8 і 11 сегментах брушка вялікія белыя бародаўкі. Маюць знешняе падабенства з драўнянымі галінкамі.

Кармавыя расліны вусеняў — бяроза (*Betula*), таполя (*Populus*), дуб (*Quercus*), ліпа (*Tilia*), вязавыя (*Ulmaceae*), ясень (*Fraxinus*), акацыя (*Acacia*) і іншыя лісцевыя, а таксама розныя кусты і травы — чарніцы (*Vaccinium myrtillus*), палын (*Artemisia*),жаўтазель (*Genista*), лябеднік (*Atriplex*).

Акукленне ў глебе. Зімуе кукалка. Кукалка бліскучая, цёмна-бурая.

Індустрыяльны меланізм
----------------------

*Biston betularia carbonaria*, меланістычная форма
*Biston betularia*, звычайная афарбоўка
З’яўляецца найбольш вядомым прыкладам індустрыяльнага меланізму. Да сярэдзіны XIX стагоддзя ўсе сабраныя энтамолагамі асобнікі віду мелі бела-шараватую афарбоўку крылаў з цёмнымі плямкамі (*morpha typica*), што забяспечвала заступніцкую афарбоўку на ствалах дрэў. Цяпер шматлікія папуляцыі паліморфныя, у іх прысутнічаюць чорныя меланістычныя формы — *Biston betularia morpha carbonaria*. Павелічэнне частаты меланістычных формаў — следства накіраванага адбору, галоўным рухальным фактарам якога з’яўляецца выбарчае паяданне асобін матылькоў птушкамі. У лясах вакол прамысловых прадпрыемстваў і гарадоў ствалы дрэў часта пазбаўленыя лішайнікаў і могуць быць счарнелымі ад сажы. У такіх раёнах заступніцкай афарбоўкай з’яўляецца чорная, а ў незабруджаных раёнах — светлая плямістая афарбоўка. Таксама вядомая трэцяя форма, якая мае прамежкавую па цёмнасці афарбоўку паміж меланістычнай і светлай формамі, — *morpha insularia*. Дадзены тып афарбоўкі, як і меланістычная, дамінуе над светлай, аднак, мабыць, дэтэрмінуецца не ў адным, а некалькіх локусах. На падставе лабараторных доследаў меркавалася, што алелі, якія кантралююць меланістычную афарбоўку, валодаюць плеятропным дзеяннем, вызначаючы не толькі афарбоўку матыля, але і яго паводзіны (выбар фону). Аднак гэта не было пацверджана назіраннямі ў прыродзе.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778175603 |
**Эскуінтла** (ісп.: Escuintla) — горад і муніцыпалітэт на поўдні цэнтральнай часткі Гватэмалы, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Эскуінтла. Размешчаны прыкладна за 45 км на паўднёвы захад ад горада Гватэмала, ля падножжа хрыбта Сьера-Мадрэ-дэ-Ч’япас, на вышыні 355 м над узроўнем мора. Горад ляжыць на скрыжаванні аўтамабільных дарог CA-2 і CA-9. Эскуінтла з’яўляецца адным з найбуйнейшых прамысловых цэнтраў краіны.

Насельніцтва горада па дадзеных на 2002 год — 86 678 чалавек, насельніцтва муніцыпалітэта — 119 897 чалавек. Плошча муніцыпалітэта — 332 км².

У Эскуінтле знаходзіцца два нацыянальныя паркі, Пакая і Сіпакатэ-Наранха.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n82151665 · SUDOC: 177127937 · VIAF: 159474435 |
Фінал конкурсу Міс Беларусь у 2006 годзе праходзіў 2 чэрвеня ў Палацы Рэспублікі. Сам конкурс праходзіў у некалькі этапаў — абласныя адборачныя туры, рэспубліканскі адборачны тур і рэспубліканскі фінал. У конкурсе прынялі ўдзел больш за 330 дзяўчын са ўсёй Беларусі, у фінал вышлі 24 прэтэндэнткі.

У фінале конкурсу дзяўчыны здзяйсняюць 3 выхады на сцэну — у нацыянальнай вопратцы, купальніку і вячэрнім уборы, акрамя таго ацэньваюцца адказы на пытанні журы.

Пераможцы
---------

Пераможцам конкурсу і ўладальнікам тытула «Міс Беларусь-2006» стала Кацярына Ліцвінава з Магілёва.

* «I Віцэ-Міс Беларусі-2006» — Юлія Сіндзеева, Мар’іна Горка (атрымала права прадстаўляць краіну на міжнародным конкурсе «Міс Еўропа-2006»)
* «II Віцэ-Міс Беларусь-2006» — Алена Седзяк, Ліда
* «Міс глядацкіх сімпатый-2006» — Алена Седзяк, Ліда (па выніках інтэрактыўнага галасавання тэлегледачоў)
* «Міс фота-2006» — Вольга Багатырэвіч, Пінск (па рашэнні журы)
* «Міс зачараванне-2006» — Наталля Ягорава, Віцебск
* «Міс прэса-2006» — Васіліна Калугіна, Мінск (па выніках галасавання журналістаў, што асвятлялі конкурс)
* «Міс сяброўства-2006» — Алена Малахава, Віцебск (па выніках галасавання фіналістак)

Галоўны прыз
------------

Галоўным прызам з’яўляецца карона, вырабленая з выкарыстаннем 100 грамаў белага золату 585-й пробы і каля паўтысячы каштоўных і напаўкаштоўных камянёў. Акрамя таго пераможцам уручаюцца грашовыя прызы, а Міс Беларусь атрымала права прадстаўляць краіну на міжнародных конкурсах прыгажосці, у тым ліку на конкурсе Міс Свету.

Арганізатары
------------

Арганізатарамі конкурсу выступілі Міністэрства культуры, Міністэрства адукацыі, Міністэрства інфармацыі, Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь, Нацыянальная школа прыгажосці, Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі пры садзейнічанні спецыяльнага фонду прэзідэнта па падтрымцы таленавітай моладзі.

Спасылкі
--------

* Старонка конкурсу на сайце Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
* Інтэрв’ю і кароткія звесткі пра фіналістак
**Томас Пірмайр** (ням.: Thomas Piermayr; нар. 2 жніўня 1989, Лінц, Аўстрыя) — аўстрыйскі футбаліст, паўабаронца клуба «Бад-Заўэрбрун».

Клубная кар’ера
---------------

Томас пачаў кар’еру ў клубе ЛАСК з роднага Лінца, дзе гуляў значны час на пазіцыі абаронцы. У ліпені 2011 падпісаў аднагадовы кантракт з шатландскім «Інвернесам», па заканчэнні сезона вярнуўся ў Аўстрыю, стаўшы іграком «Вінер-Нойштата».

9 ліпеня 2013 года падпісаў кантракт з нарвежскім «Лілестромам», але не здолеў замацавацца ў клубе і па заканчэнні сезона 2013 пакінуў яго. У красавіку 2014 года далучыўся да клуба амерыканскай МЛС «Каларада Рэпідс», дзе гуляў да кастрычніка.

У лютым 2015 года прыбыў на прагляд у салігорскі «Шахцёр». Знаходзіўся ў стане «гарнякоў» ажно да сакавіка, аднак не падышоў клубу. Пазней доўгі час трэніраваўся разам з англійскім «Блэкпулам».

30 красавіка 2015 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Мінск», тым самым стаўшы першым у гісторыі аўстрыйскім легіянерам у чэмпіянаце Беларусі. У «Мінску» быў прызваны часова замяніць сербскага паўабаронцу Ніколу Лукіча, які атрымаў траўму ў матчы першага тура (11 красавіка) і выбыў на працяглы тэрмін. У ліпені, па аднаўленні Лукіча ад траўмы і заканчэння тэрміну кантракта, Пірмайр пакінуў мінскі клуб.

У жніўні 2015 года стаў іграком клуба «Бекешчаба» з элітнага дывізіёна Венгрыі, пакінуў яго праз год. У студзені 2017 года далучыўся да складу дэбютанта Алсвенскан — клуба «АФК Эскільстуна». Аднак па выніках сезона 2017 шведскі клуб выбыў у другі дывізіён, і ў студзені 2018 года Пірмайр стаў іграком клуба трэцяга аўстрыйскага дывізіёна «ЛАСК Юніярс ОЁ». У ліпені 2018 года перайшоў у «Алімпіякос» з Нікасіі.

У ліпені 2019 далучыўся да клуба «Вінер-Нойштат». З 2022 года выступаў за «Бад-Заўэрбрун», у студзені 2023 года вярнуўся ў «Вінер-Нойштат», а летам 2023 года зноў далучыўся да «Бад-Заўэрбруна».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2009—2010 гадах выступаў за моладзевую зборную Аўстрыі.

Крыніцы
-------

1. ↑  Thomas Piermayr // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Thomas Piermayr // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Австрийский полузащитник Пирмайер на просмотре в солигорском «Шахтере»
4. ↑  Круглов, Пирмайр и Бабырь не подошли "Шахтеру"
5. ↑  Между просмотром в «Шахтере» и подписанием контракта с «Минском» австриец Томас Пирмайр тренировался с «Блэкпулом» Архівавана 25 снежня 2015.
6. ↑  Австриец Томас Пирмайр пополнил ряды "Минска"
7. ↑  Попурри. "Гранит": без Хлебосолова
8. ↑  Пирмайр покинул «Минск»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | BDFA · by.tribuna.com · FBref.com · MLS · Soccerbase (ігрок) · Soccerway · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол |
**Калымская нізіна** (руск.: Колымская низменность) — нізінная раўніна, размешчаная на паўночным усходзе Якуціі ў басейне рэк Алазея, Вялікая Чукоч’я і левабярэжжа ніжняга цячэння Калымы. Разам з Яна-Індыгірскай нізінай, якая ляжыць на захад, утварае шырокую Усходне-Сібірскую нізіну.

У нізіне размешчана возера Павылон. З поўначы абмежавана Усходне-Сібірскім морам, з поўдня гарамі Чэрскага, распасціраючыся на 750 км. З захаду і ўсходу абмежавана Алазейскім і Юкагірскім пласкагор’ем. Сярэдняя вышыня нізіны 50-100 метраў над узроўнем мора. Сустракаюцца рэдкія масівы сопак у 200—300 метраў вышынёй. У асноўным рэльеф мерзлотна-тэрмакарставых формаў. Мноства азёр і балот. Найбуйнейшыя азёры — Іліргыткін і Магатоева.
Рэшткі гатэля, 2007
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гатэль «Еўропа».
**Гатэль «Бярэзіна і Еўрапейская»** — прыватны гатэль у Бабруйску (на рагу ранейшых вуліц Альхоўскай і 2-й Слуцкай, цяпер на рагу вуліц Чангарскай і Карла Маркса), які ў народзе называлі «Парыж». Пабудаваны на сродкі і належаў маянткоўцу-каталіку Бабруйскага павета і прадпрымальніку Каралю Канстанцінавічу Незабытоўскаму (1865—1952). Станам на 1914 год — самы прэстыжны гатэль у горадзе. За савецкай уладай быў нацыяналізаваны, а падчас Другой сусветнай вайны зруйнаваны і ў такім стане стаіць да цяперашняга часу. У суседнім будынку, што размяшчаўся таксама на рагу вуліц Скобелеўскай і Палігоннай, знаходзіўся гатэль «Бярэзіна» і галоўная паштовая ўправа горада.

Літаратура
----------

* *Piber, A.* Niezabytowski Karol Stanisław / A. Piber // Polski Słownik Biograficzny. — Wrocław etc. : Ossolineum, 1978. — Tom XXIII : Niemirycz Władysław — Olszak Wacław. — S. 105—107.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аладка.
 

**Алена Аладка** (3 кастрычніка 1985, Мінск) — беларуская мадэль, «Міс фота» на конкурсе «Міс Беларусь-2004», прадстаўляла Беларусь на міжнародным конкурсе «Міс Свету-2007» (Кітай).

Біяграфія
---------

Пачала займацца мадэльным бізнесам ва ўзросце 14 гадоў. У 15 гадоў удзельнічала ў фінале міжнароднага конкурсу «Elite Model Look 2001» у Маскве. У 2003 годзе стала тварам рэкламных кампаній сотавага аператара velcom. Алена ўдзельнічала ў Нацыянальным конкурсе прыгажосці «Міс Беларусь-2004», на якім заваявала тытул «Міс Фота», стала працуе на Тыдні Высокай моды ў Маскве, здымаецца для рэкламы такіх кампаній, як «Серж», «Papilio», «Nelva», «Bugalux», ювелірных упрыгожванняў «Крышталь», а таксама для часопісаў «FHM», «МС», «Жаночы часопіс». На міжнародным конкурсе «Топ-мадэль свету» (18 студзеня 2008, Егіпет) Алена Аладка заваявала тытул першай віцэ-міс. У студзені 2008 года Алена прыняла ўдзел у міжнародным конкурсе прыгажосці «Міс СНД», арганізатары якога абралі яе самі на кастынгу мадэляў, прадстаўленых мадэльнымі агенцтвамі Мінска. У 2008 годзе з чырвоным дыпломам скончыла гістарычны факультэт БДУ. З 2010 года займаецца бізнесам. Узначальвае інтэрнэт-краму падарункаў «Переулок подарков».


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Кацярына Ліцвінава** | **Беларусь на конкурсе Міс Свету**2007 | Пераемнік**Вольга Хіжынкова** |

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Алена Аладка
* Фотагалерэя Алены Аладка
* БелаПАН, Інтэрв’ю з Аленай Аладка
* Переулок подарков
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малахаў.

**Браніслаў Кузьміч Малахаў** (нар. 25 студзеня 1941, Сідаравічы, Магілёўскі раён) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2004[*удакладніць*]).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 студзеня 1941 года ў в. Сідаравічы Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці ў сям’і служачых.

У 1964 годзе скончыў гісторыка-геаграфічны факультэт Магілёўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. З 1973 па 2002 гады працаваў у Магілёўска дзяржаўным універсітэце харчавання. У 1979 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1986 года дацэнт. З 2002 года працаваў у Магілёўскім філіяле Беларускім інстытуце правазнаўства.

Галіна навуковых інтарэсаў: гісторыя Беларусі, беларусазнаўства, пытанні дзяржаўнага суверэнітэту.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Историки Беларуси в начале XXI столетия: биобиблеогр. справ. / Корзенко Г. В. — Мн.: Белоруссская наука, 2007. — С. 243—244. — 470 с. — ISBN 978-985-08-0855-4.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 154376 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дамарацкі.

**Уладзімір Антонавіч Дамарацкі** (нар. 19 красавіка 1958, г. Віцебск) — беларускі вучоны ў галіне сексалогіі. Доктар медыцынскіх навук. Прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1981 годзе Віцебскі медыцынскі інстытут, у 1988 годзе клінічную ардынатуру ва Усесаюзным навуковым цэнтры медыка-біялагічных праблем наркалогіі МАЗ СССР; аспірантуру ў Маскоўскім навукова-даследчым інстытуце псіхіятрыі МАЗ РФ (1993).

Пасля заканчэння ВМІ і праходжання інтэрнатуры па псіхіятрыі працаваў урачом-псіхіятрам у Гомельскай абласной псіхіятрычнай бальніцы. З 1988 па 1994 гады — урач-сексолаг у Мінскім гарадскім псіханеўралагічным дыспансеры, з 1994 па 2001 гады — асістэнт кафедры псіхатэрапіі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі. З 2001 года па цяперашні час узначальвае кафедру агульнай і клінічнай псіхалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Дысертацыю доктара медыцынскіх навук абараніў у 2004 годзе, мае вучонае званне «прафесар» па спецыяльнасці «Клінічная медыцына» (ВАК РБ, 2008 г.).

Член рэдакцыйных саветаў часопісаў «Псіхіятрыя, псіхатэрапія і клінічная псіхалогія» (Мінск), «Псіхатэрапія» (Масква), «Тэорыя і практыка псіхатэрапіі» (Манрэаль, Канада).

Навуковыя працы
---------------

* Современная сексология: энциклопедия / под общ. ред. В. А. Доморацкого. — Минск: Беларус. энц. імя П. Броўкі, 2008. — 384 с.
* Доморацкий, В. А. Современная психотерапия: краткосрочные подходы. — Минск: БГУ. — 2008. — 219 с.
* Доморацкий В. А. Краткосрочные методы психотерапии. — М.: Психотерапия, 2008. — 304 с.
**Бора-Бора** (франц. таіц.: *Bora Bora*) — востраў у Французскай Палінезіі. Уваходзіць у групу Падветраных астравоў Таварыства. Плошча — 23,9 км². Насельніцтва — 8880 чал. (2008 г.)

Геаграфія і прырода
-------------------

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваны каля 4 млн гадоў таму. Большай часткай узгорысты. Найвышэйшы пункт — гара Атэману (727 м). Геолагамі вызначана, што Бора-Бора паступова апускаецца пад ваду з хуткасцю каля 1 см у стагоддзе. Вулканічны востраў атачае кола каралавага рыфа з мноствам невялікіх астраўкоў *моту*.

Клімат трапічны пасатны. Вылучаюцца дажджлівы (з мая па кастрычнік) і сухі (з лістапада па красавік) сезоны. Сярэдняя колькасць ападкаў 2263 мм у год. Сярэднегадавая тэмпература 28 — 30 °C. Назіраюцца частыя і моцныя, але кароткія штормы. Востраў знаходзіцца пад пагрозай моцных трапічных цыклонаў.

Бора-Бора з яго зялёнымі краявідамі ў атачэнні каралавых астраўкоў з’яўляецца адным з самых прыгожых у Французскай Палінезіі. У перадгор’ях захаваліся шыракалістыя трапічныя лясы. На ўзбярэжжы шмат культурных раслін. Але фаўна даволі бедная, прадстаўлена крабамі, казуркамі і птушкамі.

Гісторыя
--------

Фота 1915 г.
Востраў быў населены палінезійцамі з астравоў Тонга ў VIII—IX стст. Вядома старажытная назва Вавау («перш народжаны»), якая пазней трансфармавалася ў Бора-Бора. Згодна паданням, першым кіраўніком вострава быў Ахататама, першы сын Хіра, легендарнага правадыра суседняга вострава Раіатэа. З-за перанаселенасці мясцовыя жыхары вялі частыя войны і лічыліся аднымі з найбольш жорсткіх ваяроў у Палінезіі.

У 1769 г. Бора-Бора быў адкрыты Джэймсам Кукам. У 1820 г. яго насельніцтва прыняло хрысціянства.

У кан. XVIII ст. Бора-Бора быў далучаны да дзяржавы манархаў Таіці. Яго жыхары выступілі супраць усталявання французскага пратэктарату ў 1842 г. Аднак у 1888 г. востраў быў далучаны да Французскай Палінезіі.

Пад час II Сусветнай вайны на ім размяшчалася амерыканская ваенная база. Дзякуючы амерыканскім ваенным на Бора-Бора з’явіўся першы ў Французскай Палінезіі аэрапорт, што садзейнічала ў пасляваенны час імкліваму развіццю турызму.

Эканоміка і інфраструктура
--------------------------

Адміністрацыйны цэнтр і самае вялікае паселішча (з насельніцтвам 4927 чал.) Ваітапе размешчана ў заходняй частцы Бора-Бора. Са знешнім светам востраў злучаны з дапамогай міжнароднага аэрапорта і паромнай пераправай на суседнія астравы, Таіці і Мурэа.

Невялікая колькасць астравіцян займаецца сельскай гаспадаркай — вырошчвае какосавую пальму і гародніну. Аднак асновай мясцовай эканомікі з’яўляецца абслугоўванне турыстаў. Бора-Бора славіцца сваімі буйнымі гатэлямі, пабудаванымі ў палінезійскім стылі на палях над лагунай або на *моту*.

Галерэя
-------

* Бора-Бора ў сяр. XIX ст.Бора-Бора ў сяр. XIX ст.
* Старажытнае свяцілішчаСтаражытнае свяцілішча
* Гатэль на паляхГатэль на палях
* Від на АтэмануВід на Атэману

Спасылкі
--------

* Усё пра Бора-Бора
* Гісторыя Бора-Бора
* Турыстычны даведнік

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85015795 · VIAF: 237456468 |