Дэманстрацыя ў Маракайба (16 лютага 2014)
**Пратэ́сты ў Вэнэсуэ́ле ў 2014 годзе** (ісп.: Protestas en Venezuela de 2014) — масавыя пратэсты і дэманстрацыі супраць сацыялістычнага ўрада прэзідэнта Нікаласа Мадуры, выкліканыя высокім узроўнем злачыннасці і хранічным дэфіцытам асноўных тавараў. Віна за гэта была ўскладзеная на эканамічную палітыку венесуэльскага ўрада з яго строгім кантролем цэн3, з-за чаго інфляцыя дасягнула аднаго з найвышэйшых паказчыкаў у свеце, а ў краіне назіраецца суцэльная недастача прадуктаў і іншых тавараў. Прэзідэнт Мадура, аднак, абвясціў, што супраць яго ўрада вядзецца «эканамічная вайна», у прыватнасці абвінаваціў капіталізм. Незадаволеныя грамадзяне адказалі пратэстамі па ўсёй краіне; у выніку сутычак з’явіліся ахвяры, параненыя і затрыманыя.

Студэнцкая дэманстрацыя з патрабаваннем адстаўкі Нікаласа Мадуры
Першыя пратэсты супраць злачыннасці пачаліся ў студзені 2014 годзе пасля таго, як актрыса і былая Міс Венесуэла Моніка Спір з мужам былі забітыя 6 студзеня ў машыне, у якой у гэты момант знаходзілася і іх пяцігадовая дачка. У лютым адбыўся яшчэ адзін эпізод са спробай згвалтавання студэнткі ва ўніверсітэцкім кампусе Сан-Крыстобаля, які вывеў на вуліцы студэнтаў; гэтыя пратэсты перакінуліся і на іншыя гарады, дзе да іх далучыліся лідары апазіцыі. Студэнцкія пратэсты супалі са святкаваннем двухсотгоддзя бітвы пад Ла Вікторыяй 12 лютага 1814 года падчас Венесуэльскай вайны за незалежнасць, у якой прыхільнікі незалежнасці ва ўмовах недахопу ўзброеных сіл выдавалі зброю студэнтам і семінарыстам. Таму гэтая дата таксама адзначаецца як Нацыянальны дзень моладзі.

Пратэсты 2014 года атрымалі назву «Венесуэльскай вясны» паводле аналогіі з Арабскай вясной.

Прычыны
-------

У Венесуэле і суседніх краінах высокі паводле сусветных стандартаў узровень карупцыі. З часу першага апублікавання берлінскай НДА Transparency International (TNI) індэксу ўспрыняцця карупцыі Венесуэла стала займала ў ім апошнія месцы (напрыклад, у 2008 годзе — 158-я з 180 краін, найгоршая ў Амерыцы пасля Гаіці; у 2012 годзе — у дзясятцы найгоршых краін разам з Бурундзі, Чадам і Гаіці) і ў рэйтынгу 2013 года знаходзілася на 160-м месцы з 175. Паводле звестак TNI, найбольш карумпаванымі ў Венесуэле з’яўляюцца паліцыя, суды і парламент.

Эканамічная палітыка венесуэльскага ўрада спрычыніла найвышэйшы ўзровень інфляцыі ў свеце і значны дэфіцыт прадуктаў і іншых тавараў. У краіне не стае, напрыклад, туалетнай паперы, цукру, малака, кавы. Прэзідэнт Мадура ж лічыць прычынай гэтага «эканамічную вайну» супраць яго кабінета.

У 2013 годзе Венесуэла правяла дэвальвацыю ўласных грошай. У краіне не стае цвёрдай валюты для сплаты пазыкаў. Урад вінны найбуйнейшай прыватнай кампаніі «Empresas Polar», якая займаецца харчовай вытворчасцю, 463 мільёны долараў ЗША, з-за чаго прадпрыемства не можа разлічыцца з замежнымі пастаўшчыкамі. Замарожаны галоўны чыгуначны праект краіны, бо Венесуэла не мае 7,5 мільярдаў долараў і вінаватая Кітайскай чыгунцы $500 мільёнаў. З пачатку 2014 года такія міжнародныя авіякампаніі, як Air Canada, Air Europa, American Airlines і United Airlines, прыпынілі дзейнасць у Венесуэле, паколькі яе запазычанасць склала 3,3 мільярды долараў.

Манетарная палітыка ўрада прывяла да таго, што ў краіне не хапае лекаў і іншых медыкаментаў. Венесуэльскі ўрад перастаў публікаваць медыцынскую статыстыку ў 2010 і не выдзяляе дастатковых сродкаў на медыцыну; па прызнанні ўрачоў, 9 з 10 вялікіх шпіталяў маюць толькі 7% неабходных медыкаментаў, а прыватныя ўрачы паведамляюць, што «незлічоная колькасць» пацыентаў памірае ад лёгка вылечных хвароб толькі з-за «эканомікі, што коціцца ўніз».

Кожную 21 хвіліну ў Венесуэле забіваюць чалавека. За першыя два месяцы 2014 года ўжо загінулі каля 3000 чалавек, што на 10% больш за мінулагодні аналаг і на 500% больш ад часу прыходу да ўлады Уга Чавеса. Пасля забойства актрысы і былой Міс Венесуэлы Монікі Спір з мужам у пачатку студзеня на вачах у іх пяцігадовай дачкі брытанскі тэлеканал «Channel 4» назваў Венесуэлу «адной з найнебяспечнейшых краін свету, у якой пры прэзідэнцтве Уга Чавеса расквітнела злачыннасць, і падчас узброеных рабаванняў часта ўчыняюцца забойствы». Колькасць загінулых за мінулае дзесяцігоддзе супастаўная з колькасцю ахвяр у Іракскай вайне.

Падзеі
------

8 студзеня 2014 года пасля таго, як стала вядома пра забойства Монікі Спір і яе былога мужа, у сталіцы Венесуэлы Каракасе пачаліся пратэсты. 23 студзеня апазіцыйныя палітыкі Леапольда Лопес і Марыя Карына Мачада распачалі кампанію па пазбаўленні Мадура пасады пад назвай *La Salida* (Сыход). Яны заклікалі дабіцца сыходу прэзідэнта шляхам грамадзянскіх пратэстаў і запрасілі да ўдзелу ў акцыях студэнтаў.

4 лютага студэнты Андскага ўніверсітэта пратэставалі супраць неабароненасці і спробы згвалтавання студэнткі. На наступны дзень іх падтрымалі студэнты ўніверсітэта Алехандра Гумбальта, яшчэ праз дзень — каталіцкага ўніверсітэта Тачыры. Пасля затрыманняў да акцый падтрымкі далучыліся іншыя ўніверсітэты.

12 лютага адбыўся агульнанацыянальны страйк, які прайшоў у 38 гарадах краіны і быў прымеркаваны да 200-годдзя Дня моладзі і бітвы пад Ла Вікторыяй. Пасля спробы паліцыі разагнаць дэманстрацыі і выкарыстання зброі пратэсты сталі разгарацца. Першым загінулым пратэстоўцам стаў Васіль Дакоста, забіты стрэлам у галаву. Пазней у гэты ж дзень у Каракасе былі забітыя яшчэ адзін пратэстовец Роберт Рэдман і адзін праўрадавы актывіст. Прэзідэнт Мадура абвінаваціў у гібелях «фашысцкія групоўкі» і апазіцыйнага лідара Леапольда Лопеса.

Зноскі
------

1. ↑  At least four people killed as thousands march in Caracas for and against Maduro — MercoPress﻿ (англ.)
2. 1 2  Папа Римский призвал к прекращению насилия в Венесуэле, РИА Новости (руск.)
3. ↑  Десятки людей погибли в Венесуэле из-за перекрытия манифестантами дорог, Российская газета (руск.)
4. ↑  Protestas en Venezuela: marcha dejó 66 heridos graves | El Comercio Perú﻿ (ісп.)
5. ↑  BBC News — Pro and anti-Maduro marches gather thousands in Venezuela﻿ (англ.)
6. ↑  В Венесуэле ещё один человек погиб во время протестов, РИА Новости (руск.)
7. ↑  Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка).  Reuters (30 снежня 2013). Архівавана з першакрыніцы 16 кастрычніка 2015. Праверана 17 кастрычніка 2021.
8. ↑  *Anatoly Kurmanaev, Corina Pons.*. Venezuela Inflation Hits 16-Year High as Shortages Rise (англ.).  Bloomberg (8 лістапада 2013). Праверана 1 сакавіка 2014.
9. ↑  Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка). *The World Factbook*.  ЦРУ. Архівавана з першакрыніцы 17 мая 2020. Праверана 17 кастрычніка 2021.
10. 1 2 3  Medieval policies (англ.). *Venezuela’s economy*.  The Economist (20 жніўня 2011). Праверана 1 сакавіка 2014.
11. 1 2  *Mariano Castillo, Osmary Hernandez.*. Decree powers widen Venezuelan president's economic war (англ.).  CNN (20 лістапада 2013). Праверана 1 сакавіка 2014.
12. 1 2  Venezuela: the most dangerous place on earth? (англ.). *Venezuela, World*.  Channel 4 (8 студзеня 2014). Праверана 26 сакавіка 2014.
13. ↑  *Jeffrey Tayler.*. What the Heck Is Going on in Venezuela? (Could the Maduro Regime Fall?) (англ.). *Latin America*.  Bloomberg. Праверана 1 сакавіка 2014.
14. ↑  *Vivia Sequera.*. Did attempted rape ignite Venezuela's national protests? (англ.).  Christian Science Monitor (22 лютага 2014). Праверана 1 сакавіка 2014.
15. ↑  *Gianfranco Di Giacomantonio.*. Venezuela: Continuano le manifestazioni di protesta (італ.). *Abruzzo24ore* (19 лютага 2014). Праверана 1 сакавіка 2014.
16. ↑  *Tim Walker.*. A Venezuelan Spring? Three killed as armed vigilantes on motorcycles attack anti-government protesters (англ.). *World > Americas*.  The Independent (13 лютага 2014). Праверана 1 сакавіка 2014.
17. ↑  *Gina Montaner.*. La primavera venezolana (ісп.). *Zona franca*.  El mundo (18 лютага 2014). Праверана 1 сакавіка 2014.
18. ↑  Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка). *surveys and indices*.  Transparency International. Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2021. Праверана 17 кастрычніка 2021.
19. ↑  Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка). *Corruption Perceptions Index*.  Transparency International. Архівавана з першакрыніцы 28 мая 2013. Праверана 17 кастрычніка 2021.
20. ↑  Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка). *Corruption Perceptions Index*.  Transparency International. Архівавана з першакрыніцы 3 снежня 2013. Праверана 17 кастрычніка 2021.
21. ↑  Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка). *Global Corruption Barometer*.  Transparency International. Архівавана з першакрыніцы 12 мая 2020. Праверана 17 кастрычніка 2021.
22. ↑  *Virginia Lopez.*. Venezuela food shortages: 'No one can explain why a rich country has no food' (англ.).  The Guardian (26 верасня 2013). Праверана 13 сакавіка 2014.
23. ↑  *Ezequiel Minaya,*
Kejal Vyas.*. Venezuela Slashes Currency Value (англ.).* Latin America News*.  The Wall Street Journal (9 лютага 2013). Праверана 13 сакавіка 2014.*
24. 1 2  Latin America’s weakest economies are reaching breaking-point (англ.).  The Economist (1 лютага 2014). Праверана 26 сакавіка 2014.(недаступная спасылка)
25. ↑  *Toh Han Shih.*. China Railway Group’s project in Venezuela hits snag (англ.).  South China Morning Post (11 красавіка 2013). Праверана 13 сакавіка 2014.
26. ↑  *Mery Mogollon, Chris Kraul.*. Venezuela sees more airlines suspend ticket sales, demand payment (англ.). *World now*.  Los Angeles Times (24 студзеня 2014). Праверана 13 сакавіка 2014.
27. ↑  *Peter Wilson.*. Airlines keep cutting off Venezuelans from tickets (англ.).  USA Today (24 студзеня 2014). Праверана 13 сакавіка 2014.
28. ↑  *Peter Wilson.*. Venezuelans blocked from buying flights out (англ.).  USA Today (10 студзеня 2014). Праверана 13 сакавіка 2014.
29. ↑  *Frank Bajak.*. Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка). *The Big Story*.  Associated Press (6 лістапада 2013). Архівавана з першакрыніцы 26 лютага 2014. Праверана 17 кастрычніка 2021.
30. ↑  *Mary Murray.*. Seven Things To Know About the Venezuela Crisis **(нявызн.)**. *NBC News*.  NBC (26 лютага 2014). Праверана 26 сакавіка 2014.
31. ↑  *Mariano Castillo, Catherine E. Shoichet.*. Beauty queen’s killers nabbed, Venezuela says (англ.).  CNN (10 лютага 2014). Праверана 26 сакавіка 2014.
32. ↑  *Roberto A. Ferdman.*. There have already been almost 3,000 murders in Venezuela since the start of the year (англ.).  Quartz (7 сакавіка 2014). Праверана 26 сакавіка 2014.
33. ↑  *Simon Romero.*. Venezuela, More Deadly Than Iraq, Wonders Why (англ.). *Americas*.  New York Times (22 жніўня 2010). Праверана 26 сакавіка 2014.
34. ↑  Venezuela: Violence Against Protesters, Journalists (англ.).  Human Rights Watch (21 лютага 2014). Праверана 11 красавіка 2014.
35. ↑  *Eric Brown.*. 11 Photos From Venezuela's Anti-Government Protests (англ.). *Economy*.  International Business Times (12 лютага 2014). Праверана 11 красавіка 2014.
36. ↑  Death toll rises in Venezuela as protesters, soldiers clash (англ.). *World*.  The Globe and Mail (12 сакавіка 2014). Праверана 11 красавіка 2014.
37. ↑  *The Associated Press.*. Two dead after fierce anti-government protests in Venezuela (англ.).  Daily News (12 лютага 2014). Праверана 11 красавіка 2014.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх