| ✰✰ Лівійскі крызіс |
| --- |
| **Першы этап**: Бенгазі (1) • Трыпалі (1) • Эз-Завія (1) • Місурата • Нафус • Брэга (1) • Рас-Лануф • Бін-Джавад (1) • Брэга (2) • Адждабія • Бенгазі (2) • Брэга (3) • Вазін •  Эз-Завія (2) • Брэга (4) • Гар’ян • Эз-Завія (3) • Бін-Джавад (2) • Трыпалі (2) • Бені-Валід (1) • Сірт (1) • Себха (1) • Гадамес**Першая інтэрвенцыя**: Харматан • Эламі • Світанак адысеі • Мабайл • Саюзны абаронца**Другі этап:** Бені-Валід (2) • Куфра**Трэці этап**: Бенгазі (3) • Аэрапорт Трыпалі • Аэрапорт Беніна • Убары • Дэрна (1) • Бенгазі (4) • Сірт (2) • Другая інтэрвенцыя • Місурата (2) • Сірт (3) • Дэрна (2) • Трыпалі (3) • Траган • Себха (2) • ✰✰ Трыпалі (4) • Таджура • Сірт (4) • Турэцкая інтэрвенцыя • Усходняя Трыпалітанія

---

**Мірны працэс**: UNSMIL • Палерма • Гадамес • Берлін • Жэнева

---

Прычыны • Рэзалюцыя 1973 • Найміты • Забойства Муамара Кадафі • Наступствы |

**Другая бітва за Эз-Завію** — бітва за горад Эз-Завія падчас грамадзянскай вайны ў Лівіі.

Сітуацыя
--------

13 жніўня паўстанцы пасля начнога штурму авалодалі горадам Гар’ян — найбуйнейшым горадам у гарах Нафуса, што знаходзіцца на найважнейшай дарозе з Трыпалі на поўдзень. Пра гэта паведаміў прадстаўнік Зінтанскага ваеннага камандавання Фатх-эль-Айіб. Сілы апазіцыянераў зайшлі ў горад з паўночнага боку. Па словах Фатх-эль-Айіба, штурм горада і сутыкнення «з рэшткамі войскаў рэжыму» працягваліся 4 гадзіны, затым ўрадавымі сілы адступілі.

Пасля Гар’яна паўстанцы працягнулі развіваць наступленне на Эз-Завію. Стратэгічнае значэнне горада было абумоўлена магчымасцю блакаваць пастаўкі забеспячэння войскаў Кадафі з Туніса.

Бітва
-----

Увечары 13 жніўня з’явіліся першыя паведамленні аб тым, што перадавыя часці паўстанцаў увайшлі ў горад. Хоць прадстаўнік урада Лівіі ў Трыпалі заявіў, што «вельмі малая група паўстанцаў увайшла ў Эз-Завію, але была спынена нашымі ўзброенымі сіламі», шэраг інфармагенцтваў пацвердзіў развіццё наступленне рэвалюцыянераў у самім горадзе. Карэспандэнт інфармацыйнага агенцтва *Associated Press*, які ўвайшоў у горад з атрадам мяцежнікаў, паведамляў, што «сотні жыхароў выйшлі на вуліцу, сустракаючы паўстанцаў». Затым, па словах карэспандэнта, пачаўся бой з контратакуючымі часткамі ўрадавых войскаў.

14 жніўня Ваенны Савет Зінтана абвясціў аб узяцці горада Сарман на ўзбярэжжы Міжземнага мора, за 10 км на захад ад Эз-Завіі. Адначасова ў самой Эз-Завіі вяліся баі паміж рэвалюцыянерамі і войскамі Кадафі, якія атрымалі падмацаванні з Трыпалі. Паведамлялася пра мінамётны агонь і вялікую колькасць снайпераў на дахах вышынных дамоў. 

15 жніўня з’явіліся першыя паведамленні паўстанцаў аб баях у Сабраце і Эль-Аджэйлаце, размешчаных на захад ад горада Сарман. У гэты ж дзень паўстанцы заявілі, што ім удалося адбіць ва ўрадавых войскаў горад Тыджы — апошні аплот лаялістаў у раёне гор Нафуса і пачаць баі за Бадр — горад, які адкрывае шлях да прыбярэжнага горада Зувара, населенаму, як і горы Нафуса, пераважна амазігамі.

16 жніўня прадстаўнік паўстанцаў пацвердзіў інфармацыю аб узяцці горада Тыджы і заявіў, што цяпер баі вядуцца за суседні (17 км ад Тыджы) горад Бадр, з якога напярэдадні вёўся абстрэл пазіцый паўстанцаў. Ён таксама пацвердзіў, што ідуць баі за нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы Завіі, а ўрадавыя войскі кантралююць прыблізна 30% горада, у асноўным — усходнія і паўночна-ўсходнія ўскраіны.

18 жніўня паўстанцы захапілі нафтаперапрацоўчы завод Эз-Завіі, адначасова журналісты пацвердзілі, што Гар’ян таксама знаходзіцца пад кантролем іх сіл.

19 жніўня прадоўжыліся баі ў цэнтры Эз-Завіі. Пазіцыі паўстанцаў, а таксама бальніцы і іншыя будынкі абстрэльваліся мінамётамі, артылерыяй і цяжкімі кулямётамі, аднак з надыходам цемры паўстанцам атрымалася выцесніць урадавыя войскі з шматпавярховай гасцініцы і цэнтральнай плошчы горада. Авіяцыя НАТА працягнула наносіць ўдары па падмацаванні праціўніка, якое рухалася да Эз-Завіі з боку Трыпалі.

20 жніўня паўстанцы цалкам авалодалі Эз-Завіяй, пачаўшы наступленне на Трыпалі (50 км ад Эз-Завіі). Неўзабаве пачалася штурм сталіцы.

Зноскі
------

1. ↑  Capture of Gaddafi's General - Mahdi al-Arabi
2. ↑  Revolutionaries claim capture of gateway to Tripoli(недаступная спасылка)//Libya TV, 13 August 2011
3. ↑  Tarek Amara, Missy Ryan,Robert Birsel, Joseph Nasr, Douglas Hamilton, Angus MacSwan Libyan rebels advance on Zawiyah, battle in Brega Архівавана 18 жніўня 2011. //Reuters, 13 August 2011
4. ↑  Libyan rebels 'take Az-Zawiyah'//Youtube
5. ↑  Libya conflict: Rebels battle Gaddafi troops in Zawiya //BBC News Africa,14 August 2011
6. ↑  Scènes de liesse des libyens à Ennasr Tunis //Youtube
7. ↑  Karin Laub Heavy clashes as Libyan rebels enter Zawiya(недаступная спасылка) //Forbes, 13 August 2011
8. ↑  Rebels say capture another town west of Tripoli Архівавана 7 студзеня 2014.
9. ↑  معركة تحرير صرمان 14 8 11//Youtube
10. ↑  Libyan rebels make western gains//Youtube
11. ↑  Michael Georgy Libyan rebels fly flag over key town near Tripoli(недаступная спасылка)//The Vancouver Sun, 14 August 2011
12. ↑  Colonel Jomaa Ibrahim has told Al Jazeera that «opposition fighters are in control of Az Zawiyah, surman, Agilette and Gharyan. There are clashes in Az-Zawiyah and Gharyan as opposition forces are pushing pro-Gaddafi forces out». Архівавана 25 жніўня 2011.//Al Jazeera Blogs, 14 August 2011
13. ↑  Libya shows signs of slipping from Muammar Gaddafi’s grasp(недаступная спасылка)//War & Peace in the Middle East, 15 August 2011
14. ↑  Video: Revolutionaries prepare for Tiji Архівавана 24 жніўня 2011. //Libya February 17th, 15 August 2011 Архівавана 24 жніўня 2011.

	* LIVE Libyan Unrest(недаступная спасылка) //Feb 17 Libya News, 15 August 2011
	* ثوار ليبيا يحتفلون بالسيطرة على بلدة تيجي في الجبل الغربي  Архівавана 19 жніўня 2011.//Akhbar Al Aan, 16 August 2011
15. ↑  Karin Laub Gadhafi’s troops use hospital as base, doctors say //Associated Press, (via Yahoo! News) 16 August 2011 Архівавана 28 красавіка 2014.
16. ↑  Ulf Laessing, Yvonne Bell «Libyan Rebels Seize Refinery, Eye Tripoli» Архівавана 24 верасня 2015. // Reuters, 18 August 2011.
17. ↑  

	* Karin Laub «Libya Rebels Close in on Gadhafi, Seizing Key Town»// Associated Press (via Yahoo! News), 19 August 2011
	* Alex Crawford. «Libya: Rebels Take Martyr Square in Zawiyah»// Sky News, 19 August 2011
	* «Libyan rebels capture city near Tripoli». Al Jazeera, 19 August 2011
18. ↑  Battle for Libya: Latest from Az Zawiyah and Zlitan // Youtube
19. ↑  Libya rebels take Zawiyah // Reuters, 20 August 2011