| Канфлікт у Судане (з 2023) |
| --- |
| Хартум (Аэрапорт • Амдурман) • Дарфур (Эль-Генейна • Ньяла • Эль-Фашыр • Кутум) • Мерове • Аль-Абейд • Кадуглі • Вад-Медані

---

Гуманітарны крызіс (Бежанцы) • Эвакуацыя («Сажытэр» • «Раус аус Хартум» • «Каверы») • Дэпартацыя эрытрэйцаў • Джыдская дэкларацыя • Ваенныя злачынствы (Забойствы масалітаў • Містэрэй • Ардамата) |

**Баі за Кадуглі** — эпізод канфлікту паміж прыхільнікамі суданскіх генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала, звязаны з барацьбой за горад Кадуглі  (ар.) (бел. адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўднёвы Кардафан  (ар.) (бел.. Ваенная кампанія ў рэгіёне мела сваю спецыфіку, абумоўленую ўдзелам групоўкі «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач» (НВРС-П).

Прадмова
--------

Да 2020 года ў рэгіёне вяліся баявыя дзеянні паміж урадам і баевікамі НВРС-П. У сярэдзіне 2017 года арганізацыя раскалолася. Адзін лагер узначаліў Абдэлазіз аль-Хілу, а іншы — Малік Агар. Першы настойваў на стварэнні свецкай дзяржавы і перамовы з урадам аль-Башыра, на што Агар не пагаджаўся.

Пасля звяржэння Башыра паўстанцы падпісалі ўсёабдымнае мірнае пагадненне з новымі ўладамі. Паводле дамовы, яны абавязаліся ўдзельнічаць у пераходзе да дэмакратыі ў Судане мірнымі сродкамі.

З пачаткам канфлікту 2023 года групоўка заклікала да перамоваў і спынення агню, а некаторыя лідары папярэдзілі аб магчымым другім падзеле Судана. Агар падтрымаў генерала Абдэля Бурхана і быў прызначаны намеснікам старшыні Пераходнага суверэннага савета. У сваю чаргу аль-Хілу стаў саюзнікам Сіл аператыўнай падтрымкі. Саюз фракцый быў неафіцыйным.

Ход падзей
----------

Да 8 чэрвеня Сілы аператыўнай падтрымкі перакрылі дарогу паміж Кадуглі і Эль-Абейдам, пазбавіўшы мясцовы гарнізон праціўніка харчоў. Аднак абаронцы адбілі атаку войск Дагала на адну са сваіх баз у наваколлях. Адначасна атрады НВРС-П пачалі аблогу Кадуглі.

21 чэрвеня прыхільнікі аль-Хілу пайшлі на штурм базы 54-й пяхотнай брыгады. Вайскоўцы заявілі, што адбілі атаку праціўніка. У адказ на напад улады разбамбілі пазіцыі баевікоў вакол горада. Паралельна з тым пачаліся баі ў кадуглскіх раёнах Даланг і Аль-Дыбайбат.

15 ліпеня атрады аль-Хілу і САП арганізавалі буйныя атакі на пазіцыі ўрадавых сіл. Аднак паміж фракцыямі не было ніякай каардынацыі дзеянняў, што негатыўна адбілася на выніках аперацый.

1 жніўня ў Кадуглі пачаліся пратэсты з нагоды сутыкненняў. Дэманстранты выступілі супраць вайны і парушэнняў правоў жанчын у краіне. Да сярэдзіны жніўня атрады НВРС-П захапілі дзесяць ваенных баз праціўніка ў наваколлях і неаднаразова атакавалі сам горад.

Да пачатку верасня з раёна баявых дзеянняў беглі 50 000 мірных жыхароў.

27 верасня ўрадавыя сілы адбілі атаку атрадаў аль-Хілу на Кадуглі.

У кастрычніку Узброеныя сілы Судана ўступілі ў баі з атрадамі аль-Хілу ў навакольных вёсках Аль-Такама, Эль-Фарагіл и Каркарыя.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  McGregor 2023.
2. ↑  "Al-Mahdi rejects linking peace in Sudan to secular state". *Sudan Tribune*. 12 January 2020. Праверана 16 January 2020. `{{cite news}}`: Вонкавая спасылка ў ``|archivedate=`` (даведка); Праверце значэнне даты ў: `|archivedate=` (даведка)Папярэджанні CS1: url-status (link) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 студзеня 2020. Праверана 22 верасня 2023.
3. ↑  Reuters
4. ↑  'Historic agreement' signed by Sudan govt, armed groups in Juba **(нявызн.)**.
5. ↑  PLA-North General warns that Sudan risks further partition **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 31 кастрычніка 2011. Праверана 23 чэрвеня 2023.
6. ↑  "Sudan's Burhan sacks paramilitary leader as his deputy". *BBC* [англійская]. Праверана 19 May 2023.
7. ↑  "South Kordofan residents flee as Sudan war escalates". *al-Arabiya* [англійская]. 2023-06-23. Праверана 2023-06-23.
8. ↑  "South Sudan president persuades SPLM-N al-Hliu to refrain from attacking Sudanese army". *Sudan Tribune* [англійская]. 2023-07-05. Праверана 2023-07-16.(недаступная спасылка)
9. ↑  "Rebel mobilisation in southern Sudan raises fears of conflict spreading". *Reuters* [англійская]. 2023-06-08. Праверана 2023-06-19.
10. ↑  "Sudan's western cities under fire as war spreads". *Reuters* [англійская]. 2023-06-14. Праверана 2023-06-19.
11. ↑  *Camille*. Marches as SPLM-N El Hilu and army clash in South Kordofan (англ.)  **(нявызн.)**?. *Dabanga Radio TV Online* (31 ліпеня 2023). Праверана 2 жніўня 2023.
12. ↑  Zeinab Mohammed Salih (20 August 2023). "Thousands flee homes after rebel attack in southern Sudan city". *The Guardian*. Праверана 5 September 2023.
13. ↑  "More than 50,000 displaced as families run out of food supplies in Kadugli: agency". *Sudan Tribune*. 2 September 2023. Праверана 5 September 2023.
14. ↑  Sudanese army repels SPLM-N’s fresh attack on Kadugli (англ.)  **(нявызн.)**?. *Sudan Tribune* (27 верасня 2023). Праверана 28 верасня 2023.
15. ↑  "Sudan: RSF Expands Territorial Control as Ceasefire Talks Resume in Jeddah". *ACLED* [англійская]. 3 November 2023. Праверана 14 December 2023.

Літаратура
----------

* McGregor, Andrew (August 2023). "The Third Front: Sudan's Armed Rebel Movements Join the War Between the Generals". *Terrorism Monitor*. Jamestown Foundation. **21** (16).