recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пітэр Джон Мэё** (*Peter John Mayo*; 16 лютага 1944, Лондан — 2004) — англійскі мовазнавец-славіст. Доктар філалогіі (1982).

Біяграфія
---------

Скончыў Бірмінгемскі ўніверсітэт (1966). У 1969—97 выкладчык Шэфілдскага ўніверсітэта, з 1998 — універсітэта г. Эксетэр. Член Брытанскай універсітэцкай асацыяцыі славістаў (у 1978—80 г. яе сакратар), а таксама Асацыяцыі выкладчыкаў рускай мовы. Член Англа-беларускага таварыства.

Даследаваў лексікаграфію, марфалогію і сінтаксіс беларускай і рускай моў. Аўтар «Граматыкі беларускай мовы» (*A Grammar of Byelorussian*. — Sheffield, 1976), раздзела «Беларуская мова» ў калектыўнай манаграфіі «Славянскія мовы» (*The Slavonic Languages.* — London,1993), шматлікіх артыкулаў па беларускай і славяназнаўчай тэматыцы. Аўтар рэцэнзій на беларускія мовазнаўчыя даследаванні, падручнікі, слоўнікі. У 1979—88 рэдактар «The Journal of Byelorussian Studies» («Часопіс беларускіх даследаванняў»), з 1989 — славянскага аддзела рэфератыўнага бібліяграфічнага даведніка «Modern Languages Studies» («Сучасныя лінгвістычныя даследаванні»). Займаўся падрыхтоўкай англа-беларускага слоўніка, варыянт якога выйшаў у Мінску ў 1995 г. як «Кішэнны англа-беларуска-рускі слоўнік». Вялікая картатэка Пітэра Мэё, рыхтаваная для слоўніка з дапамогай беларускага пасольства ў Лондане, была перададзена ў Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Англійска-беларускі слоўнік = English-Belarusian Dictionary / Т.М. Суша [і інш.]. – Мінск : Вышэйшая школа, 2013. – 765 c.
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн. 2010.
* Суша Т. Мэё // БЭ у 18 т. Т. 11. — Мн. 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | CiNii: DA04384345 · ISNI: 0000 0000 8466 8390 · LCCN: n85013918 · NUKAT: n98004392 · VIAF: 111038949 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Альхімовіч.

«Паенне асла» і «Малочніца» Г. Альхімовіча
**Гіяцынт Альхімовіч** (фр.: Hiacynt/Hyacinthe Alchimowicz; 1 верасня 1841, в. Дзембрава (Дубрава) Лідскага павета, цяпер Шчучынскі раён — пасля 1897, Францыя) — мастак.

Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і, малодшы брат Казіміра Альхімовіча. Скончыў Віленскую гімназію, дзе між іншым атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю. На мастацкае станаўленне Г. Альхімовіча аказала моцны ўплыў творчасць вядомага віленскага мастака Канута Русецкага. Разам з братам удзельнічаў у паўстанні 1863—1864 г. пасля паўстання эміграваў у Францыю, дзе жыў у Перпіньяне. Пазней пераехаў у Парыж, дзе пазнаёміўся з Міхалам Андрыёлі.

У 1876 годзе ён быў прызначаны прафесарам малявання ў сярэдняй школе ў Перпіньяне, затым у прафесійна-тэхнічным вучылішчы і вышэйшай жаночай школе. За сваю працу ён быў узнагароджаны ў 1892 годзе французскім ордэнам «Officier d'Académie  (руск.) (бел.».

Ён удзельнічаў у шматлікіх выстаўках жывапісу ў Францыі, дзе ён жыў да смерці.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Бібікава А.* Зорка Казіміра Альхімовіча: (аб творчасці беларускага мастака) / Ала Бібікава // Милицейский вестник: еженедельная газета УВД Гродненского облисполкома / учредитель: УВД Гродненского облисполкома. — 2006. — 26 окт. (№ 43). — С. 12.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1069188727 · VIAF: 315116819 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кафедра.
Кафедра ў рымскай базіліцы Санта-Марыя-ін-Трастэверэ
**Ка́федра** (лац.: cathedra, грэч. καθέδρα — крэсла, трон) — у хрысціянстве ганаровае крэсла ў храме, прызначанае для епіскапа. У пераносным ужыванні — сімвал епіскапскай улады. У беларускай мове ад слова «кафедра» пайшла назва цэнтральнага сабора епархіі — «кафедральны»; у шматлікіх еўрапейскіх мовах ад яго пайшло само слова «сабор» (англ.: cathedral, ням.: kathedrale, ісп.: catedral і інш.).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кафедра (хрысціянства)
* Cathedra (артыкул у Каталіцкай энцыклапедыі) (англ.)
**Гітэга** (рундзі: Gitega) — сталіца Бурундзі (з 16 студзеня 2019 года), адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. У горадзе ёсць архідыяцэзія і аэрапорт.

Гісторыя
--------

Горад быў заснаваны немцамі ў 1912 годзе і змяніў Усумбуру ў якасці сталіцы Каралеўства Бурундзі і рэзідэнцыі мвамі (караля). У эпоху бельгійскага панавання Кітэга з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам рэзідэнцтва Урундзі. 10 лістапада 1959 года булай рымскага папы Яна XXIII была створана архідыяцэзія Гітэгі (лац.: Archidioecesis Kitegaensis).

З 1 ліпеня 1962 года сталіцай незалежнага Бурундзі на амаль 57 гадоў стала Бужумбура, пры гэтым Гітэга заставалася рэзідэнцыяй мвамі да ліквідацыі манархіі ў 1966 годзе. 5 верасня 1990 года горад наведаў папа Ян Павел II у рамках свайго тура па афрыканскіх краінах.

У 2007 годзе прэзідэнт Бурундзі П’ер Нкурунзіза абвясціў аб тым, што Гітэга ў будучыні стане сталіцай краіны. 24 снежня 2018 года П’ер Нкурунзіза заявіў, што пасля ўхвалення парламентам сталіца будзе перанесена з Бужумбуры ў Гітэгу. Парламент 16 студзеня 2019 года ўхваліў гэтае рашэнне шляхам галасавання ў абедзвюх палатах, пры гэтым за Бужумбурай быў замацаваны статус эканамічнай сталіцы.

Зноскі
------

1. ↑

| Сталіцы Афрыкі |
| --- |
| Сталіцы краін | 
* Абуджа
* Адыс-Абеба
* Акра
* Алжыр
* Антананарыву
* Асмара
* Бамако
* Бангі
* Банжул
* Бісау
* Блумфантэйн
* Бразавіль
* Вікторыя
* Віндхук
* Габаронэ
* Гітэга
* Дакар
* Джыбуці
* Джуба
* Дадома
* Каір
* Кампала
* Кейптаўн
* Кігалі
* Кіншаса
* Конакры
* Лібрэвіль
* Лілонгвэ
* Ламэ
* Луанда
* Лусака
* Магадыша
* Малаба
* Манровія
* Мапуту
* Мароні
* Масеру
* Мбабанэ
* Найробі
* Нджамена
* Ніямей
* Нуакшот
* Порт-Луі
* Порта-Нова
* Прая
* Прэторыя
* Рабат
* Сан-Тамэ
* Трыпалі
* Туніс
* Уагадугу
* Фрытаўн
* Харарэ
* Хартум
* Ямусукра
* Яўндэ

 |
| Іншых тэрыторый | 
* Джэймстаўн
* Сен-Дэні

 |
| Непрызнаных дзяржаў | 
* Тыфарыці
* Гаровэ
* Харгейса
* Эль-Аюн

 |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n84173277 · VIAF: 134921771 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Манагуа.
**Манагуа** (ісп.: Managua) — дэпартамент у Нікарагуа.

Дэпартамент Манагуа знаходзіцца ў заходняй частцы краіны, на беразе возера Манагуа. На захадзе ён абмываецца водамі Ціхага акіяна. Плошча дэпартамента складае 3.672 км². Колькасць насельніцтва складае прыблізна 1.400.000 чалавек (ацэнка на 2006 год). Шчыльнасць жыхароў тут роўная 384 чал./км², што робіць яго самым шчыльнанаселенным дэпартаментам Нікарагуа. Галоўны горад дэпартамента - Манагуа - з'яўляецца таксама і сталіцай краіны.

У адміністрацыйным плане дэпартамент Манагуа падзяляецца на 9 муніцыпій:

* Сьюдад-Сандына
* Эль-Круцэра
* Манагуа
* Матэарэ
* Сан-Францыска-Лібрэ
* Сан-Рафаэль-дэль-Сур
* Тыкуантэпэ
* Тыпітапа
* Віла-Карлас-Фансека
**Манасты́р** (трансліт.: *Manastyr*), таксама вядомы як **Манасты́рскі**, **Кляшто́р**, **Святы́** — востраў на возеры Неспіш. Прыкладная плошча — 0,021 км². У нашы дні незаселены.

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Манастыр месціцца на возеры Неспіш за 325 м на поўнач ад аднайменнай вёскі, за 5 км на ўсход ад Браслава.

Сфарміраваны ледавіковымі адкладаннямі. Пераважаюць пясчаныя глебы. Берагі зарастаюць трыснягом, дрэвамі і хмызнякамі. У цэнтральнай частцы вылучаецца некалькі нізін, куды ўвесну сцякаюць адталыя воды і фарміруюць невялікія часовыя азёры.

Гісторыя
--------

Назва вострава Манастыр паходзіць ад пабудаванага на ім праваслаўнага мужчынскага манастыра Успення Багародзіцы, які ўпершыню ўзгадваецца пад 1500 г. у сувязі з перадачай манастыру Вялікай Княгіняй Аленай Іванаўнай 15 сялян. Пасля Берасцейскай уніі 1596 г. манастыр перайшоў у валоданне Ордэна Базыльян. У ім захоўваўся абраз Маці Божай Браслаўскай. У 1832 г. манастыр згарэў ад маланкі, але абраз захаваўся і быў перанесены ў касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Браслаў). 

У 1930-я гады востраў набыў селянін Ізідар Зямец і апрацоўваў тут зямлю. Пазней сюды прывозілі на лодках на пашу авечак, прыплывалі па ягады. 

У нашы дні востраў уваходзіць у склад ахоўваемай зоны Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры. У 2019 годзе пачаліся археалагічныя раскопкі.

Адлюстраванне ў культуры
------------------------

Манастыр на востраве на возеры Неспіш узгадваецца ў рамане Івана Шамякіна «Вялікая княгіня».

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальны парк «Браслаўскія азёры» Архівавана 13 жніўня 2020.
2. ↑  На Браславских озерах, на острове Монастырь Архівавана 12 снежня 2018.
3. ↑  *Ярашэвіч, А.* Маці Божая Браслаўская. // Наша Вера. № 2 (48) 2009. С. 37
4. ↑  Цудадзейны абраз Маці Божай Браслаўскай можа стаць укаранаванай святыняй
5. ↑  Археолягі адкрылі муры кляштара часоў ВКЛ сярод Браслаўскіх азёр
6. ↑  *Шамякін, І.* Вялікая княгіня. / Іван Шамякін. - Мн.: Мастацкая літаратура, 1997

Літаратура
----------

* Браслав и его окрестности : путеводитель / К. Шидловский; фото С. Плыткевич. – Мн. 2006 ISBN 985-6700-02-7

Спасылкі
--------

* М. А. Плавінскі, В. М. Тарасевіч, М. І. Сцяпанава, В. А. Макоўская, ДАСЛЕДАВАННІ АРХЕАЛАГІЧНАЙ ЭКСПЕДЫЦЫІ МІЖНАРОДНАГА ДЗЯРЖАЎНАГА ЭКАЛАГІЧНАГА ІНСТЫТУТА ІМЯ А.Д. САХАРАВА БЕЛАРУСКАГА ДЗЯРЖАЎНАГА ЎНІВЕРСІТЭТА Ў 2019 ГОДЗЕ Архівавана 29 студзеня 2022.
* У абдоймах вады: легендарныя беларускія астравы
* У.А. ЛОБАЧ, МІФАСЕМАНТЫКА АЗЁРАЎ І АСТРАВОЎ У ТРАДЫЦЫЙНАЙ КАРЦІНЕ СВЕТУ БЕЛАРУСАЎ
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аўдзей.

**Віке́нцій Іо́сіфавіч Аўдзе́й** (1886, паводле іншых звестак 1891, вёска Губы Вілейскага павета — 1916) — беларускі драматург, літаратар.

Яго п’еса «Не розумам сцяміў, а сэрцам», напісаная па-руску, надрукаваная ў часопісе «Крестьянин» у 1909 годзе, была вельмі папулярная сярод сялянства і неаднаразова ставілася беларускімі аматарскімі дружынамі ў вёсках Беларусі.

Біяграфія
---------

Закончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю (1905), Віленскі настаўніцкі інстытут (1910). Працаваў у гарадскіх вучылішчах Вільні і Вілейкі. Удзельнік Першай сусветнай вайны, скончыў Аляксандраўскае ваеннае вучылішча  (руск.) (бел.. Афіцэр расійскай імператарскай арміі: прапаршчык (1 студзеня 1916), падпаручнік (20 лістапада 1916), паручнік 207-га пяхотнага Новабаязецкага палка, загінуў у канцы 1916 года на руска-аўстрыйскім фронце ў Карпатах, па афіцыйным дакументам памёр 8 верасня 1917 года.

Творчасць
---------

Пра пачатак літаратурнай дзейнасці звестак не захавалася. Друкавацца пачаў, калі быў студэнтам настаўніцкага інстытута. У часопісе «Крестьянин» змяшчаў вершы, апавяданні, допісы. У 1909 годзе надрукаваў апавяданне «Пустэльнік у свеце», вытрыманае ў духу рэлігійнага павучання і сацыяльна-бытавую драму «Не розумам сцяміў, а сэрцам», прасякнутаю матывамі грамадскай справядлівасці, спагадай да бедных. П’еса была папулярнай, яе часта ставілі самадзейныя тэатры Заходняй Беларусі.

Ушанаванне памяці
-----------------

На радзіме, у вёсцы Губы ўсталяваны памятны знак.

Заўвагі
-------

1. ↑  Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах Архівавана 27 верасня 2020. // Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»
2. ↑  Авдей Викентий Осипович (руск.) Офицеры РИА
3. ↑  15 ЗНАМЕНАТЕЛЬНЫХ ДАТ НАШЕГО ГОРОДА И РАЙОНА В ЭТОМ ГОДУ (руск.) // Шлях перамогі

Літаратура
----------

* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА. 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вікенцій Іосіфавіч Аўдзей

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-207432, SEK-323814 |
**Турскае возера** (укр.: Турське озеро) — поймавае возера ў Ратнаўскім раёне Валынскай вобласці, каля с. Тур, у забалочанай пойме р. Прыпяць.

Даўжыня 5,35 км, шырыня да 3,15 км, плошча каля 13 км², сярэдняя глыбіня 1,2 м. Даўжыня берегавой лініі 17,2 км.

Турскае возера на здымку NASA
Катлавіна мае форму няправільнага авала. Берагі нізкія, забалочаныя, расчлянёныя затокамі.

Жыўленне мяшанае. Узімку замярзае.

Вада буравата-карычневага колеру, з балотным прысмакам. Празрыстасць 0,3—0,4 м, сярэдняя мінералізацыя 0,41 г/л.

Дно роўнае, укрыта пераважна тарфяністымі муламі, у паўднёва-ўсходняй частцы — пясчанымі адкладамі; ёсць невялікія астравы.

У вадаёме водзяцца плотка, лінь, лешч, гусцяра, карась, шчупак, акунь і іншыя рыбы. Рыбныя гаспадаркі. 

Турскае возера — водапрыёмнік асушальна-арашальнай сістэмы.

Літаратура
----------

*Карпенко Н. І.* Турське озеро // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Редкол.: О. Маринич (відп. ред.) та ін. — К.: «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989—1993. Т. 3: П—Я. — 480 с. ISBN 5-88500-020-4
**Святаслаў Іванавіч** (? — 29 красавіка 1386) — князь смаленскі (1358—1386).

Сын смаленскага князя Івана Аляксандравіча.

Праводзіў палітыку захавання незалежнасці Смаленскае княства, вымушаны быў лавіраваць паміж Масквой і Вільняй. Спрабаваў вярнуць захопленыя вялікім князем Альгердам паволжскія землі (паход 1358 года на Белую), у выніку страціў Мсціслаў з Пасожжам (1359) і прымушаны падпарадкаваць сваю дзейнасць інтарэсам Вялікага Княства Літоўскага. Войска Святаслава ў 1368 і 1370 гадах брала ўдзел у паходах Альгерда на Маскву. За парушэнне дагавора з Масквой у 1368 года смаленскі князь адлучаны кіеўскім мітрапалітам Алексіем ад царквы, што пацвердзіў у 1370 годзе канстанцінопальскі патрыярх Дыянісій I. У 1375 годзе Святаслаў заключыў саюзны дагавор з Масквой і браў удзел у паходзе супраць Вялікага княства Цвярскога. Вынікам гэтага было спусташэнне Альгердам у 1376 годзе смаленскіх зямель.

У пачатку 1380-х гадоў Святаслаў каардынаваў сваю знешнюю палітыку з полацкім князем Андрэем Альгердавічам. У 1386 годзе разам з ім пачаў барацьбу супраць Вільні і спрабаваў вярнуць захопленыя паўночна-заходнія воласці Смаленскага княства. Пасля няўдалай аблогі Віцебска і Оршы спрабаваў узяць Мсціслаў. Пад сценамі Мсціслава 29 красавіка 1386 года адбылася бітва з падыйшоўшым вялікалітоўскі войскам, у якой Святаслаў загінуў.

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* *Мяцельскі А. А.* Святаслаў Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

| Князі смаленскія |
| --- |
|  | 
* Расціслаў Мсціславіч
* Раман Расціславіч
* Яраполк Раманавіч
* Мсціслаў Расціславіч Храбры
* Давыд Расціславіч
* Мсціслаў Раманавіч Стары
* Уладзімір Рурыкавіч
* Мсціслаў Давыдавіч
* Расціслаў Мсціславіч
* Святаслаў Мсціславіч
* Усевалад Мсціславіч
* Глеб Расціславіч
* Міхаіл Расціславіч
* Фёдар Расціславіч Чорны
* Аляксандр Глябовіч
* Іван Аляксандравіч
* Святаслаў Іванавіч
* Юрый Святаславіч
* Глеб Святаславіч

 |


| ?Святаслаў Іванавіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Расціслаў Мсціславіч[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Глеб Расціславіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Святаслаў Іванавіч |  | Іван Аляксандравіч[d] |  | Аляксандр Глебавіч[d] |  |  |  |  | NN[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | NN[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · Rodovid · genealogics.org |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крупенька.
**Святаслаў Генадзьевіч Крупенька** (нар. 29 ліпеня 1953, в. Старое Грудзінава, Мёрскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі пісьменнік і паэт. Эксперт праграмы «Размаўляем па-беларуску».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 29 ліпеня 1953 года ў вёсцы Старое Грудзінава Міёрскага раёна Віцебскай вобласці. Скончыў філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў Гомельскім дзяржаўным педагагічным каледжы імя Л. С. Выгоцкага, з 2008 года — настаўнік беларускай мовы і літаратуры ў гімназіі № 51 г. Гомеля. Аўтар шматлікіх публікацый аб праблемах беларускага настаўніцтва.

Паэт. Піша на беларускай і рускай мовах. Першыя вершы друкаваліся ў раённай газеце ў Міёрах «Сцяг працы». Творы ўключаны ў шэраг калектыўных зборнікаў («Вуліца Настаўніцкая», «Святло шчымлівай памяці» і інш.). З юных гадоў захоплены пародыямі.

Аўтар песенных тэкстаў, пакладзеных на музыку гомельскімі кампазітарамі. Песня «Ода Тэрпсіхоры» з’яўляецца афіцыйным гімнам Міжнароднага фестывалю мастацкай творчасці «Сожскі карагод», да 30-годдзя Кургана Дружбы на мяжы трох братэрскіх рэспублік напісана «Ода-гимн единению трёх славянских народов», песня «Родина» стала дыпламантам Міжнароднага конкурсу песняў пра Радзіму ў Курску (аўтар музыкі дадзеных твораў — Валерый Копыл), песня «Журавель надзеі» (музыка Марыны Дадалевай) стала гімнам фінальнага этапа конкурсу «Настаўнік года», які праводзіцца ў Мінску і лаўрэатам якога быў і сам Святаслаў Крупенька. Песня «Добры дзень» не раз гучала па тэлебачанні ў выкананні Дзяржаўнага аркестра пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга. Сам складае музыку да сваіх вершаў («Незнаёмка», «Сінявокі мой Браслаў» і інш.).

Аўтар і вядучы праграмы на Гомельскім тэлебачанні «Вучымся размаўляць па-беларуску» (2009 год).
Жыве ў Гомелі.

З’яўляецца членам Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2005 года.

Зноскі
------

Спасылкі
--------
Герб «Бялыня»
**Святаполк-Мірскія** або **Мірскія** (польск.: Światopełk-Mirscy, руск.: Святополк-Мирские) — шляхецкі род герба «Бялыня» змененая ў ВКЛ, княскі род у Расійскай імперыі. Прозвішча паходзіць ад мястэчка Мёры. Вядомы з XVI стагоддзя ў Браслаўскім павеце. Андрэй Мірскі жыў каля 1550 года, меў сына Рыгора, падкаморыя браслаўскага, і ўнукаў Івана, Рыгора, Сымона, Луку і Абрама. Іван і Абрам сталі пачынальнікамі 2 ліній роду.

У XVIII стагоддзі ўзнікла легенда, што род паходзіць ад Святаполка, сына вялікага кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча (адсюль прыдомак). Лічылі сябе аднаго паходжання з князямі Святаполк-Чацвярцінскімі і старажытнымі ўладальнікамі мястэчка Мір, на што не было ніякіх дакументальных падстаў. Княжацкі тытул зацверджаны Сенатам Польскага каралеўства ў 1821 годзе, у Расійскай імперыі — імператарам у 1861 годзе.

Найбольш вядомыя прадстаўнікі:

* Пётр Дзмітрыевіч Святаполк-Мірскі (1857—1914), віленскі генерал-губернатар (1902—1904)
* Вінцэнт Святаполк-Мірскі, дзеяч беларускага нацыянальнага руху

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Мірскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Святаполк-Мірскія
**Туркмены Беларусі** — дыяспара туркменаў у Рэспубліцы Беларусь. У 2009 годзе ў Беларусі пражывала 2685 туркменаў. У 2010 годзе быў зарэгістраваны Мясцовы культурна-асветніцкі фонд «Бахар» (МКПФ), які аб'ядноўвае туркменаў — грамадзян Беларусі і студэнтаў, якія навучаюцца ў вышэйшых навучальных установах рэспублікі. Прэзентацыя новага нацыянальнага аб'яднання «Бахар», што ў перакладзе азначае «Вясна», адбылася 26 мая 2010 года.

Вышэйшым органам МКПФ «Бахар» з'яўляецца Праўленне (апякунскі савет), у які ўваходзяць 3 чалавекі.

Сярод асноўных задач «Бахар»: знаёмства грамадзян Беларусі з туркменскай духоўнай спадчынай, гістарычным мінулым, нацыянальнымі традыцыямі і культурай, асветніцкая праца, накіраваная на вывучэнне культурнай спадчыны туркменскага і беларускага народаў, іх уклад у сусветную культуру.

Туркмены, што жывуць у Беларусі, адзначаюць беларускія і туркменскія дзяржаўныя, а таксама мусульманскія рэлігійныя святы.

| ⛭Нацыянальны склад насельніцтва Беларусі |
| --- |
| 
**Беларусы** •
Азербайджанцы •
Армяне •
Асеціны •
Грузіны •
Грэкі •
Казахі •
Латышы •
Літоўцы •
Малдаване •
Немцы •
Палякі •
Рускія (Стараверы) •
Таджыкі •
Татары •
Туркмены •
Украінцы •
Цыганы •
Чувашы •
Чэхі і славакі •
Эстонцы •
Яўрэі
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лапцеў.
**Канстанцін Антонавіч (Мікалаевіч) Лапцеў** (1904, Кіеў — 1990, Ленінград) — украінскі, расійскі савецкі оперны спявак (барытон), педагог. Народны артыст СССР (1957).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 21 кастрычніка (3 лістапада) 1904 года ў Кіеве.

У 1929 годзе скончыў Кіеўскую кансерваторыю (цяпер Нацыянальная музычная акадэмія Украіны імя П. І. Чайкоўскага) (клас М. М. Энгель-Крона). Заняткі сумяшчаў з працай на заводзе «Арсенал».

У 1930—1941 гадах — саліст Адэскага тэатра оперы і балета, у 1941—1952 гадах — Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі, у 1952—1965 гадах — Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. Кірава (цяпер Марыінскі тэатр). Пасля афіцыйнага сыходу са сцэны яшчэ на працягу некаторага часу прымаў удзел у спектаклях, выступаючы на ​​опернай сцэне да 60 з лішнім гадоў.

У канцэртнай рэпертуары рамансы рускіх кампазітараў (асабліва яму блізкія рамансы П. І. Чайкоўскага, С. В. Рахманінава); з вялікай цеплынёй, лірызмам выконваў украінскія і рускія народныя песні, неапалітанскія песні.

З 1955 года гастраляваў за мяжой. З 1973 па 1983 год выкладаў у Ленінградскай кансерваторыі (прафесар).

Памёр 19 верасня 1990 года ў Ленінградзе.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
**Элма Шарлота Даніэльсан** (шведск.: Elma Charlotta Danielsson, народжаная Сундквіст, шведск.: Sundquist, 1 сакавіка 1865, Фалун, Швецыя — 8 лютага 1936, Лома, Швецыя) — шведская журналістка і палітычны дзеяч, член Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыя Швецыі. З 1887 года з’яўлялася часовым рэдактарам сацыял-дэмакратычнай газеты Arbetet.

Біяграфія
---------

Элма Сундквіст нарадзілася ў шведскім горадзе Фалун 1 сакавіка 1865 года. Працавала настаўнікам у сістэме дзяржаўных школ і пераехала ў Мальмё са сваім жаніхом Акселем Даніэльсанам, за якога выйшла замуж ў 1897 годзе, пасля шаснаццаці гадоў заручын. У пары нарадзіўся сын Атэрдаг (1891—1895).

Аксель Даніэльсан выпускаў радыкальную сацыял-дэмакратычную газету Arbetet ў Мальмё, а Элма з 1887 гады працавала ў рэдакцыі газеты ў якасці журналіста. Калі ў 1889 годзе Аксель быў заключаны ў турму за блюзьнерства, Элма займала пасаду часовага рэдактара да вызвалення мужа ў 1890 годзе. У 1891 годзе яна пераехала ў ЗША, але вярнулася ў Швецыю ў 1895 годзе. Ужо ў гэты час Элма прымала чынны ўдзел у грамадскім жыцці як за мяжой так і на радзіме; шведскі пісьменнік і публіцыст Аўгуст Стрындберг аднойчы заўважыў Аксель, што яму пашанцавала мець «нявесту з іскрай».

Даніэльсан была вядучым прадстаўніком руху за пашырэнне правоў жанчын у шведскім рабочым руху: яна заснавала Асацыяцыю працоўных жанчын, першую ў Швецыі сацыялістычную арганізацыю працоўных жанчын, а таксама была яе старшынёй у 1888—1890 гадах. У 1900 году Элма стала сузаснавальнікам Жаночага дыскусійнага клуба Мальмё (шведск.: Malmös kvinnliga discussionsklubb).

Пасля таго, як жанчыны атрымалі права ўдзельнічаць у муніцыпальных выбарах ў 1909 годзе, Даніэльсан стала першай жанчынай, абранай у гарадскі савет Мальмё.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5  Elma Charlotta Danielsson 1865-03-01 — 1936-02-08 Journalist, facklig och politisk pionjär Праверана 3 лістапада 2021.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 4475157282929803640003 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сіўцоў.

**Канстанцін Віктаравіч Сіўцоў** (нар. 9 жніўня 1982, Гомель) — беларускі прафесійны шашэйны велагоншчык, які выступае за каманду Dimension Data.

Кар'ера
-------

Вядомасць прыйшла да Сіўцова пасля перамогі на Чэмпіянаце свету сярод андэраў (гоншчыкаў да 23 гадоў) у групавой гонцы, дзе беларус апярэдзіў Томаса Дэкера з Нідэрландаў і датчаніна Мадса Крыстэнсена. Гэты поспех дазволіў яму падпісаць кантракт з італьянскай камандай вышэйшага дывізіёна Fassa Bortolo. Аднак каманда на наступны год спыніла сваё існаванне і Канстанцін перайшоў у Acqua & Sapone. У складзе гэтай каманды ў 2006 годзе ён стаў чэмпіёнам Беларусі ў групавой гонцы.

У 2007 годзе велагоншчык падпісаў кантракт з Barloworld, у складзе якой адзначыўся такімі вынікамі як: другое месца на Giro dell'Appennino і трэцяе месца на Tre Valli Varesine і GP Città di Camaiore. А таксама ў ліпені ўпершыню прыняў удзел у самай прэстыжнай велагонцы — Тур дэ Франс, дзе заняў 32 месца ў генеральнай класіфікацыі.

Гэтыя поспехі прыцягнулі ўвагу менеджараў каманды Team High Road, якія і заключылі з ім кантракт. У красавіку 2008 года Канстанцін перамог на 6 этапе Тура Джорджыі — шматдзённай гонцы па дарогах ЗША і атрымаў жоўтую майку лідара. Па выніках гонкі ён захаваў лідарства і атрымаў перамогу ў агульным заліку шматдзёнкі. На Тур дэ Франс-2008 беларус заняў 16 месца.

На Джыра д'Італія 2009 Канстанцін святкаваў дзве перамогі: спачатку разам з Team Columbia-High Road у каманднай гонцы на час, а потым атрымаў асабістую перамогу сольнай атакай на 8 этапе.

2011 год — найбольш паспяховы ў кар'еры Сіўцова. Ён заняў дзясятае месца ў генеральнай класіфікацыі Джыра д'Італія і зноў разам з камандай першынстваваў у каманднай гонцы на час. На Чэмпіянаце Беларусі Канстанцін заваяваў залаты медаль у гонцы з раздзельным стартам.

З заканчэннем сезона 2011 гады каманда Team Columbia-High Road спыніла сваё існаванне з-за спонсарскіх праблем і беларус падпісаў кантракт з брытанскім праектам Sky Procycling. У складзе гэтай каманды ён зарэкамендаваў сябе як добры грэгары. Гоншчык быў часткай каманды, калі Рычы Порт выйграў Вольта Алгарвэ, Брэдлі Уігінс — Парыж-Ніца, Тур Рамандзіі і Крытэрыўм ду Дафінэ, а Майкл Роджэрс перамог на Bayern-Rundfahrt. Сіўцоў прайшоў адбор і стартаваў на Тур дэ Франс 2012 года ў якасці аднаго з асноўных памочнікаў Брэдлі Уігінса, але ўпаў і вымушаны быў сысці з пераломам левай галёнкі.

У 2013 годзе Сіўцоў атрымаў сольную перамогу на другім этапе Джыра дэль Трэнціна, у другі раз у кар'еры выйграў гонку з раздзельным стартам на Чэмпіянаце Беларусі. А на чэмпіянату свету-2013 па шашэйных велагонках ў італьянскай Фларэнцыі разам з таварышамі па Sky Procycling заваяваў бронзавы медаль у каманднай гонцы на час.

У 2020 годзе дыскваліфікаваны на 4 гады за парушэнне антыдопінгавых правіл. У арганізме велагоншчыка быў выяўлены забаронены гармон эрытрапаэцін.

Зноскі
------

1. ↑  matchtv.ru

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Канстанцін Віктаравіч Сіўцоў
* Профіль  на *Cycling Archives*. (англ.)
**Канстанцін Данілавіч Грыцынін (Грыцінін)** (1905-1943) — яфрэйтар Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Канстанцін Грыцынін нарадзіўся 13 кастрычніка 1905 года ў вёсцы Ванаўка (цяпер — сяло імя Турара Рыскулава Цюлькубаскага раёна Паўднёва-Казахстанскай вобласці Казахстана) у сям'і селяніна. Скончыў пачатковую школу, працаваў у калгасе. У жніўні 1942 года Грыцынін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З верасня 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, у званні гвардыі яфрэйтара быў тэлефаністам ўзвода сувязі 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

28 верасня 1943 года ў ходзе фарсіравання Дняпра ў раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР Грыцынін адным з першых пераправіўся на заходні бераг і забяспечыў падводную тэлефонную сувязь першаму эскадрону, які пераправіўся. Наступаючы разам з эскадронам, ён на працягу трох сутак трымаў бесперабойную сувязь з палкавым штабам на працягу дзесяці кіламетраў. 30 верасня 1943 года ў раёне хутара Галкі прама на Грыцыніна выехала самаходная артылерыйская ўстаноўка «Фердынанд», якую той знішчыў гранатай. У тым жа баі ён быў цяжка паранены, але поля бою не пакінуў, працягваючы трымаць бесперабойную сувязь, пакуль яго не змянілі і не адправілі ў шпіталь. Ад атрыманых раненняў Грыцынін памёр 12 кастрычніка 1943 года. Пахаваны ў брацкай магіле ў пасёлку Рыпкі Чарнігаўскай вобласці Украіны.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявога задання камандавання ў барацьбе з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі яфрэйтар Канстанцін Грыцынін пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

У гонар Грыцыніна названы вуліцы ў яго роднай вёсцы і пасёлку Рыпкі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Канстанцін Данілавіч Грыцынін на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Ахмадиев Г. Х. Башкірская гвардейская кавалерыйская. Уфа, 1999.
* Герои Советского Союза — казахстанцы. Книга 1. Алма-Ата, 1968.
* Навечно в сердце народном. 3-е выд. доп. и испр. Минск, 1984.
* Плесцов К. М. Люди высокого подвига. М. 1962.
* Слава башкирских конников. Уфа: Китап, 2005.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Туркоўскі сельсавет (значэнні).
**Турко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Туркі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 1-га раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кавалёўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
Археалагічны музей Стамбула
Фрагменты таблічкі з Кадэшскім дагаворам
Старажытнагрэчаская экспазіцыя
**Археалагічны музей Стамбула** (турэцк.: İstanbul Arkeoloji Müzesi) знаходзіцца ў Стамбуле, сталіцы Турцыі ў Асманскую эпоху. Комплекс размешчаны побач з паркам Гюльхане і палацам Тапкапы і складаецца з трох музеяў — галоўнага будынка, музея Старажытнага Усходу і Кафлянага павільёна — і змяшчае больш за мільён экспанатаў розных эпох.

Апісанне
--------

Музей быў заснаваны ў канцы XIX стагоддзя па ініцыятыве выдатнага турэцкага жывапісца і археолага Асмана Хамдзі-бея. Будаўніцтва асноўнага будынка ў неакласічным стылі пачалося ў 1881 годзе па праекце франка-турэцкага архітэктара Аляксандра Валоры і канчаткова завяршылася ў 1902 годзе. Адкрыццё музея адбылося 13 чэрвеня 1891 года. У 1903 годзе і 1907 годзе да яго былі дададзены правае і левае крыло, у выніку чаго будынак атрымаў сваё цяперашняе аблічча.

У будынку, які ў наш час займае музей Старажытнага Усходу, першапачаткова знаходзілася Школа выяўленчых мастацтваў. Пазней яно было перапланавана пад музей, адкрыццё якога адбылося ў 1935 годзе. У 1963 годзе музей Старажытнага Усходу быў зачынены для наведвання і пасля рэстаўрацыі быў зноў адкрыты ў 1974 годзе.

Кафляны павільён быў узведзены яшчэ ў 1472 годзе па загадзе султана Мехмеда II Заваёўніка і з’яўляецца адным з найстарэйшых помнікаў асманскай архітэктуры, якія захаваліся ў Стамбуле. З 1885 па 1891 год у яго памяшканні размяшчаўся Імперскі музей, затым з 1953 года ўнутры яго знаходзіўся музей турэцкага і ісламскага мастацтва, а ў 1981 годзе кафляны павільён быў далучаны да комплексу археалагічнага музея.

Экспанаты
---------

Экспазіцыя музея змяшчае вялікую колькасць вельмі каштоўных экспанатаў. Найбольш значныя з іх:

* Сідонскі саркафаг са сцэнамі з жыцця Аляксандра Македонскага
* Саркафаг Жанчыны, якая плача з некраполіса ў Сідоне
* Саркафагі Табніта і Сатрапа
* Лікійскае надмагілле
* Статуя Эфеба
* Фрагменты статуй з храма Зеўса ў Пергаме
* Статуя льва, адзіны прадмет з маўзалея ў Галікарнасе, які застаўся ў Турцыі
* Галава змяі ад калоны з плошчы Ахмедые
* Статуя багіні Кібелы
* Бюсты Зеўса і Аляксандра Македонскага
* Фрагменты храма Афіны з Асаса
* Артэфакты, выяўленыя пры раскопках Троі
* 800 тысяч атаманскіх манет, пячатак, ордэнаў і медаляў
* Таблічка (адна з трох вядомых) з мірным пагадненнем, заключаным пасля бітвы пры Кадэшы паміж егіпецкім фараонам Рамсесам II і хецкім царом Хатусілі III
* Абеліск цара Асірыі Адад-нірары III
* Калекцыя клінапісных таблічак, якая змяшчае каля 75 тысяч дакументаў
* Артэфакты старажытных цывілізацый Малой Азіі, Двурэчча, Аравійскага паўвострава і Егіпта
* Сілаамскі надпіс з тунэля Езекіі ў Іерусаліме
* Каляндар з Гезера

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Археалагічны музей Стамбула на Вікісховішчы |

* Археалагічны музей Стамбула на сэрвісе Яндэкс.Панарамы
* Артыкул пра музей на Travel.nytimes.com  (англ.)
* Фатаграфіі на Flickr.com
**Архенціна** (ісп.: Argentino) — прэснаводнае возера, размешчанае ў патагонскай правінцыі Санта-Крус, Аргенціна. Гэта найбуйнейшае возера ў Аргенціне, плошча яго паверхні — 1415 км² (максімальная шырыня: 20 км). Сярэдняя глыбіня возера 150 м, максімальная — 500 м. Адкрыта ў лістападзе 1782 братамі Антоніа і Франсіска В'едма. Возера размешчана ў нацыянальным парку Лос-Гласьярэс, у якім размешчана вялікая колькасць ледавікоў, сярод якіх найбольш вядомы ледавік Перыта-Марэна. Возера сілкуецца адталай ледавіковай вадой, якая паступае ад некалькіх рэк; вада з возера В'едма паступае праз раку Ла-Леона і мноства горных ручаёў. Плошча вадазбору складае больш за 17 000 км².

Спасылкі
--------

* Возера Архенціна Архівавана 28 мая 2019. на сайце Міжнароднага камітэта па экалогіі азёр
* Возера Архенціна Архівавана 10 сакавіка 2005. на вэб-сайце ўрада Санта-Крус (на іспанскай)

Зноскі
------

1. ↑  Principales lagos de la república Argentina, Instituto Geográfico Nacional (IGN)
**Пітэр Сімон Серафіновіч** (англ.: Peter Szymon Serafinowicz; нар. 10 чэрвеня 1972) — брытанскі акцёр і шоўмен беларускага паходжання. Дзед Пітэра Серафіновіча — Сімон Серафіновіч (паводле іншых звестак — Серафімовіч), ураджэнец Беларусі.

Юнацтва
-------

Пітэр Серафіновіч нарадзіўся ў Ліверпуле, дзе наведваў каталіцкую пачатковую школу.

Кар’ера
-------

У 1993 годзе Серафіновіч дэбютаваў у эфіры на радыё BBC Radio 1, у шоу *The Knowledge*. У 1998 годзе ён упершыню з’явіўся на тэлебачанні ў шоу *Comedy Nation* і *You are Here*. З таго часу ён граў шмат роляў рознага плану ў тэлесерыялах на брытанскім і амерыканскім тэлебачанні.

Таксама Пітэр Серафіновіч вядомы ў якасці акцёра агучання, у рэкламе, дубляжы. Найбольш вядомая яго праца ў агучанні — Дарт Маўл у фільме Star Wars Episode I: The Phantom Menace.

Сям’я
-----

Дзед Пітэра Серафіновіча, Сімон Серафіновіч, абвінавачваўся ў злачынствах, здзейсненых у Беларусі ў часы Другой сусветнай вайны, але не быў асуджаны з-за стану здароўя. Паводле звестак, Серафіновіч, былы капрал Войска Польскага, кіраваў паліцыянтамі ў родным Міры і быў датычны да знішчэння мясцовага яўрэйскага насельніцтва ў 1941 г. Пасля вайны Серафіновіч асеў у Вялікайбрытаніі, дзе быў сябрам палітычна-ваеннай арганізацыі Беларускі Вызвольны Рух.

Пітэр Серафіновіч жанаты на актрысе Сары Александэр, ад якой мае сына.

Яго брат Джэймс Серафіновіч — сцэнарыст і рэжысёр, сястра Хелен — замужам за сцэнарыстам Грэгэмам Лінеганам.

Радыё
-----

* *The 99p Challenge*
* *Lee and Herring*
* *Harry Hill’s Fruit Corner*
* *The Two Dannys*
* Danny Baker’s *All Day Breakfast Show*
* *The Sofa of Time*

Зноскі
------

1. ↑  The floor is his (англ.).  www.telegraph.co.uk. Праверана 20 верасня 2010.
2. 1 2  My Secret Life: Peter Serafinowicz, Actor and comedian, age 36 (англ.).  www.independent.co.uk. Праверана 20 верасня 2010.
3. ↑  «BBC star’s grandfather faced Nazi war crimes trial» *thisislondon.co.uk*, 21 Oct 2007
4. ↑  Беларускі Вызвольны Рух // Беларускі нацыяналізм: Даведнік / Укладальнік Пятро Казак. — Менск: Голас Краю, 2001. — 46 с.
5. ↑  James Serafinowicz (англ.).  www.imdb.com. Праверана 20 верасня 2010.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Пітэра Серафіновіча Архівавана 15 красавіка 2012.
* Пітэр Серафіновіч на Twitter

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14520374c · CONOR: 221900899 · ISNI: 0000 0003 6106 3921 · LCCN: no2011126114 · SUDOC: 077445384 · VIAF: 223444766 |

 |
**Архетып** (ад грэч. ὰρχέτῦπος — пачатак + вобраз) — універсальны правобраз, ці першавобраз (маці-зямлі, героя, мудрага старца, дэмана і інш.), які паўтараецца на працягу гісторыі паўсюдна, дзе свабодна дзейнічае творчая фантазія людзей.

Тэрмін уведзены швейцарскім псіхолагам К. Г. Юнгам. Ён лічыў, што архетыпы узнікаюць з калектыўнага неўсвядомленага і з'яўляюцца асноўным зместам рэлігій, міфалогій, легенд, ляжаць у аснове сімволікі творчасці, рытуалаў, міфаў, казак, сноў, комплексаў і да т.п. На думку Юнга, архетып з'яўляецца больш старажытным, чым культура, і перадаецца не традыцыяй, мовай, а разам з мазгавой структурай чалавека. Архетыпы рэалізуюцца ў неўсвядомленых дзеяннях, выконваюць функцыі ментальнай тэрапіі для «заклапочанага і хворага чалавецтва». Архетыпы ментальнасці розных народаў свету сфармаваліся пераважна яшчэ ў старажытны перыяд, а потым на працягу многіх наступных стагоддзяў перадаваліся з пакалення ў пакаленне ў амаль нязменным, інварыянтным выглядзе.

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
Туркі з'яўляюцца пятай па велічыні групай замежнікаў у Ліхтэнштэйне, пасля швейцарцаў, аўстрыйцаў, італьянцаў і немцаў. У 2007 годзе ў Ліхтэнштэйне пражывалі 894 турэцкіх грамадзяніна (гэта не адносіцца да туркаў з ліхтэнштэйнскім грамадзянствам), што складала 3% ад агульнай колькасці насельніцтва краіны, 296 турэцкіх грамадзян мелі працу ў Ліхтэнштэйне. У асноўным яны жывуць у Вадуце і Шане, вызнаюць іслам.

Акрамя турак, якія пераехалі з іншых краін, ёсць і жыхары, якія нарадзіліся ў Ліхтэнштэйне, але якія маюць турэцкія карані (т. е. продкаў у Турцыі, на Кіпры, або ў грамадах турэцкай дыяспары).
**«Археологическая карта Гродненской губернии»** (бел.: Археалагічная карта Гродзенскай губерніі) — навукова-краязнаўчая праца археолага Ф. В. Пакроўскага, падрыхтаваная да IX археалагічнага з'езда (Вільня, 1895 г.). Надрукавана ў 1-м томе «Трудах Девятого археологического съезда». 

У аснову кнігі пакладзены звесткі, сабраныя аўтарам самастойна або праз мясцовых карэспандэнтаў (вясковых настаўнікаў, стараст, свяшчэннікаў), выкарыстаны публікацыі даследчыкаў Т. Тышкевіча, З. Глогера, Э. А. Вольтэра, М. П. Авенарыуса і інш. Археалагічны матэрыял размешчаны паводле гідраграфічнага члянення губерні: басейн р. Нёман (Гродзенскі, большая частка Слонімскага і Ваўкавыскага паветаў), басейн р. Бобр (частка Сакольскага і Беластоцкага паветаў), басейн р. Нараў (Ваўкавыскі, Пружанскі, Бельскі, Беластоцкі, частка Сакольскага паветаў), басейн р. Заходні Буг (Брэсцкі, часткова Кобрынскі, Бельскі і Пружанскі паветаў), басейн р. Прыпяць (частка Слонімскага, Пружанскага і Кобрынскага паветаў). Названы стаянкі і асобныя знаходкі каменнага веку, гарадзішчы жалезнага веку, курганныя групы, замкавыя горы, надмагільныя крыжы, камяні і пліты з надпісамі і без іх эпохі сярэдневякоўя. Змешчана шмат легенд і паданняў, звязаных з рознымі мясцінамі і помнікамі.

Публікацыя
----------

* Археологическая карта Гродненской губернии / Ф. В. Покровский. — Вильна: Типография А. Г. Сыркина, 1895. — 165 с.

Літаратура
----------

* «Археологическая карта Гродненской губернии» // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 46. — ISBN 5-85700-077-7.
* Ткачоў, М. А. «Археологическая карта Гродненской губернии» / М. А. Ткачоў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 45. — ISBN 978-985-11-0353-5.
**Турма для белых мядзведзяў** (англ.: Polar Bear Holding Facility) — спецыяльнае збудаванне, пабудаванае ў канадскім горадзе Чэрчыл, правінцыі Манітоба, для знаходжання асобін белых мядзведзяў, якія прадстаўляюць пагрозу для насельніцтва.

Гісторыя
--------

Раней белых мядзведзяў, якія ўяўлялі небяспеку, адстрэльвалі. У 1982 годзе (па іншых дадзеных — у 1983 годзе, пасля таго, як прама на вуліцах горада чалавек быў забіты мядзведзем) на месцы былой ваеннай базы, у будынку, які афіцыйна *завецца «Дом нумар D-20»*, упершыню размясцілі падобнае памяшканне. Але калі раней гэты будынак быў моргам для загінулых ваенных, цяпер у ім змяшчаюць мядзведзяў жывымі.

Утрыманне жывёл
---------------

Першапачаткова турма складалася з 20 клетак, у якія змяшчаліся 16 асобін-адзіночак і 4 сямейныя групы. Тэрмін знаходжання ў заключэнні можа складаць ад 2 да 30 дзён, аднак калі некаторых асобін ловяць ужо не ў першы раз, то гэты тэрмін можа быць павялічаны. Сутнасць усяго метаду складаецца ў тым, каб у мядзведзяў сфарміравалася пачуцце небяспекі набліжэння к гораду, таму ў час знаходжання ў заключэнні жывёлам даюць толькі ваду.

Пры злове небяспечнай асобіны мядзведзя пазбаўляецца магчымасці рухацца з дапамогай транквілізатару і атрымлівае яркую пазнаку на карку. Выпускаюць мядзведзяў бліжэй да зімы, калі льды ўжо замярзаюць на акваторыі Гудзонава заліва, пры гэтым іх зноў транквілізуюць і транспартуюць як мага далей ад горада пры дапамозе верталёта.

У апошні час турма для белых мядзведзяў была пашырана, цяпер у ёй маецца ўжо 28 камер. Тым не менш, жыхары Чэрчыла ўсё яшчэ вымушаныя быць асцярожнымі. Распавядалася, што ў летнія месяцы наваколлі горада наведвае да 1000 белых мядзведзяў. Асноўная прычына заключаецца ў тым, што падчас раставання льдоў мядзведзі пазбаўленыя магчымасці паляваць на сваю асноўную здабычу — цюленяў, і ад пакут голадам ствараюць пагрозу жыхарам мястэчка.

Таксама ў нашы дні каля Гудзонава заліва і ракі Чэрчыл  (руск.) (бел. расстаўлены папераджальныя знакі *«Асцярожна, белыя мядзведзі!»* (англ.: «Polar Bear Alert»), а жыхар горада, які ўбачыў дзе-небудзь белага мядзведзя, можа звярнуцца ў спецыяльную службу, пасля чаго жывёла падвяргаецца лоўлі з боку супрацоўнікаў Міністэрства прыродных рэсурсаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Gary Coulbourne*. Churchill Pictures: The Polar Bear "Jail" (англ.).  bears.org. Праверана 28 мая 2014.
2. ↑  Into The Wilds of the Canadian Arctic: On the Polar Bear Trail (англ.)(недаступная спасылка). *Travel + Escape*.  travelandescape.ca. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 28 мая 2014.
3. ↑  Complete Polar Bear Facts (англ.).  oocities.org. Праверана 28 мая 2014.
4. ↑  *James A. Wilkerson, Ernest E. Moore, Ken Zafren.* {{{загаловак}}}. — The Mountaineers Books, 2010. — P. [323] (col. 1). — 397 p.
5. ↑  В Канадском городе Черчилль расширяют тюрьму для белых медведей (руск.)(недаступная спасылка). *Newsmake*.  newsmake.net. Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2014. Праверана 28 мая 2014.
**Джайпур** (англ.: Jaipur, раджастхані: *जयपुर*) — горад на захадзе Індыі, сталіца штата Раджастхан. Насельніцтва (2011 г.) — 6 663 971 чал.

Гісторыя
--------

Джайпур быў заснаваны ў 1727 г. раджам Дхундхарам Савам Джай Сінгхам II, гаспадаром Амберскай дзяржавы. Горад загадзя праектаваўся бенгальскім архітэктарам Від’ядхарам Бхатачар’ям (1693—1751 гг.) згодна прынцыпам тагачасных матэматыкі і астралогіі. У пабудове гарадскога палаца дапамогу аказваў брытанскі ваенны інжынер С. С. Джэкаб. Цэнтральная частка ўзводзілася з ружовага пясчаніка і фарбавалася ў ружовы колер, з-за што атрымала назву «ружовага горада».

У XIX ст. планавае будаўніцтва актыўна працягвалася. З гэтай мэтай у 1868 г. была адчынена спецыяльная школа мастацтваў. Акрамя таго, у Джайпуры працавала дзве іншыя вышэйшыя школы — вывучэння санскрыта і для жанчын.

У 1949 г. Джайпур стаў афіцыйнай сталіцай Раджастхана.

Эканоміка
---------

Прамысловасць Джайпура спецыялізавана на перапрацоўцы бавоўны, натуральнай скуры, драўніны, вытворчасці тканін, вопраткі, абутку, мэблі і г. д. За 6 км ад горада пабудаваны экспартны парк, які ўключае некалькі прамысловых зон і зону развіцця IT. Важную ролю ў эканомікцы адыгрывае турызм. Згодна выданню *Condé Nast Traveller*, гэта сёмы па прывабнасці для падарожнікаў горад Азіі.

Зноскі
------

1. ↑  Jaipur Pin Code — геаграфічная карта. Праверана 2 чэрвеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4006'></a>
2. ↑  Rajasthan RTO code Праверана 2 чэрвеня 2018.
3. ↑  Sitapura at Jaipur **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2015. Праверана 8 жніўня 2015.
4. ↑  Jaipur Seventh Best Tourist Destination In Asia

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Джайпур — ружовы горад

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12002519q · GND: 4109106-1 · LCCN: n80019671 · NKC: ge638228 · VIAF: 8479152200804414400007 |
Від на царкву Святога Георгія
**Мадаба** (араб. مادبا‎‎) — горад у Іарданіі, прыкладна ў 35 км паўднёвей Амана. Насельніцтва 70338 чалавек (2004).

Заснаваны маавіцянамі горад некалькі разоў згадваецца ў Бібліі (Лік. 21:30, Нав. 13:9). У першым стагоддзі да нашай эры горад патрапіў пад кіраванне Набатэйскага царствы і з 106 года ён быў часткай рымскай правінцыі Камяністая Аравія.

У 746 годзе горад быў разбураны землетрасеннем. Толькі ў 1880 годзе хрысціяне расчысцілі разваліны і аднавілі горад. Пры гэтым у развалінах знайшлі старыя мазаікі, у тым ліку вядомую карту Палесціны VI стагоддзя.

Музеі
-----

Гарадскія музеі:

* Археалагічны музей Мадабы
* Археалагічны парк Мадабы
* Мадабская школа Мазаікі

Іерусалім на мазаічнай Мадабскай карце VI стагоддзя
**Усер Давідавіч Розенфельд** (нар. 20 мая 1934, г. Адэса, Украіна — 1 лістапада 2003) — беларускі філосаф і культуролаг. Доктар філасофскіх навук (1988), прафесар (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1955 годзе Адэскі педагагічны інстытут. З 1965 у Гродзенскім універсітэце (з 1990 загадчык кафедры культуралогіі). Кіраўнік Цэнтра этнаканфесійных і сацыякультурных даследаванняў.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Вывучаў праблемы гісторыі філасофіі і культуралагічнай думкі, тэорыі і гісторыі культуры, этнасацыяльныя, канфесіянальныя і сацыякультурныя заканамернасці развіцця грамадства, спецыфіку этнаканфесійнай і нацыянальнай самасвядомасці народаў Заходняй Беларусі. Сярод асноўных прац — «Гісторыя сусветнай культуры: У 4 ч. Ч. 1-2» (1996—1998; у сааўт.); «Беларусы і палякі: Дыялог народаў і культур. Х-ХХ ст.» (2000; у сааўт.); «Этнасацыяльныя і канфесіянальныя праблемы ў сучасным грамадстве» (2000; у сааўт.) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад.: Э. Дубянецкі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6
* Розенфельд Усер Давідавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 400. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).