**Міжнародны аэрапорт Тбілісі імя Шата Руставелі** (груз. თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი) (IATA: **TBS**, ICAO: **UGTB**) — раней *Міжнародны аэрапорт Нова-Аляксееўка*, з’яўляецца галоўным міжнародным аэрапортам Грузіі, размешчаным за 17 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы Тбілісі.

Гісторыя
--------

Першы будынак тэрмінала аэрапорта быў пабудаваны ў 1952 годзе. Па праекце архітэктара В. Берыдзэ ў стылі сталінскай архітэктуры будынак меў план паверха з сіметрычнымі восямі і манументальны рызаліт у выглядзе порціка. Два бакавыя крылы мелі аркатуры ў вялікім ордару. Новы будынак тэрмінала быў скончаны ў 1990 годзе, спраектаваны ў інтэрнацыянальным стылі. У 1981 годзе аэрапорт Тбілісі быў 12-м па велічыні аэрапортам Савецкага Саюза, з 1 478 000 пасажырамі на так званых цэнтральных лініях, гэта значыць на рэйсах, якія злучалі Тбілісі з гарадамі іншых савецкіх рэспублік. У 1998 годзе колькасць пасажыраў скарацілася да 230 000 у год.

Міжнародны аэрапорт Тбілісі эксплуатуецца TAV з кастрычніка 2005 года. У Грузіі кампанія таксама працуе з аэрапортам Батумі на 20-гадовы тэрмін, пачынаючы з мая 2007 года холдынг TAV Airports, які валодае 76 % акцый аператара аэрапорта Тбілісі TAV Urban Georgia, дамовіўся з грузінскімі дзяржаўнымі Аб’яднанымі аэрапортамі Грузіі аб рэканструкцыі невыкарыстоўванай узлётна-пасадачнай паласы, адной з дзвюх узлётна-пасадачных палос у аэрапорце Тбілісі. Старая ўзлётна-пасадачная паласа была рэканструявана і пашырана ў адпаведнасці са стандартамі ІКАО і правіламі кода F і аэрапотрт атрымаў магчымасць прымаць усе тыпы самалётаў, уключаючы Boeing 747-8, Airbus A380-800, Ан-225 і Ан-124.

Пасажыраплынь у аэрапорце за 2009—2016 гады патроіўся да 2,2 мільёнаў пасажыраў.

Агляд
-----

У лютым 2007 года быў завершаны праект рэканструкцыі з будаўніцтвам новага міжнароднага тэрмінала, паркоўкі, добраўпарадкаваннем перона, рулежнай дарожкі і ўзлётна-пасадачнай паласы і набыццём наземнага абсталявання. Пабудавана чыгуначная сувязь з цэнтрам горада. Двойчы ў дзень цягнікі адпраўляюцца ў кожным з кірункаў. Праспект Джорджа Буша вядзе ад аэрапорта да цэнтра Тбілісі.

Аэрапорт мае сучасны і функцыянальны дызайн. Ён распрацаваны, каб забяспечыць аптымальную плыню пасажыраў і багажу са стаянкі да самалётаў на 25 000 м² агульнай карыснай плошчы. Ёсць магчымасці для будучых пашырэнняў без перапынення працы тэрмінала. Ён мае высокатэхналагічныя сучасныя сістэмы, якія ўлічваюць зручнасць пасажыраў і эфектыўнасць працы тэрміналаў на ўсіх функцыянальных прасторах. Продаж прадуктаў харчавання і напояў ажыццяўляецца ў 7 пунктах, штат супрацоўнікаў складае 75 чалавек, у той час як паслугі Duty Free прадастаўляецца у чатырох крамах. Агульны кошт праекта склаў 90,5 млн. долараў ЗША. Прапускная магчымасць будынка тэрмінала складае 2,8 мільёна пасажыраў у год. Агенцтвам-выканаўцам і заказчыкам праекта з’яўляецца TAV Urban Georgia.

На працягу 2016 года была ўзноўлена асноўная ўзлётна-пасадачная паласа аэрапорта і абсталявана новымі навігацыйнымі агнямі, што павысіла узровень бяспекі ўзлётна-пасадачнай паласы. Таксама былі дададзены ліхтары аховы ўзлётна-пасадачнай паласы, святлодыёдныя сігналы прыпынку і кіруючыя знакі на ўсіх пазіцыях, якія ўтрымліваюцца на галоўнай узлётна-пасадачнай паласе аэрапорта. Сістэма прызямлення прыбораў таксама была абноўлена да CAT II, што дазваляе самалётам садзіцца ў дрэнныя ўмовы надвор’я. Была абноўлена сістэма кіравання і маніторынгу асвятлення аэрадрома, уключаючы ўстаноўку новых сігналаў на ўсіх чатырох рулежных дарогах.

У 2016 годзе з-за павелічэння пасажырскага попыту TAV Georgia пачала будаўніцтва новага тэрмінала прыбыцця. Новы тэрмінал быў адкрыты прэм’ер-міністрам Грузіі Георгіем Квірыкашвілі, прэзідэнтам холдынга TAV Сані Сенарам, міністрам транспарту, марскіх зносін і камунікацый Турцыі Ахметам Арсланам і міністрам эканомікі і ўстойлівага развіцця Грузіі Гіоргіем Гахарыем 26 верасня 2017 года. Новы комплекс інтэграваны з існуючым будынкам тэрмінала і павялічыў прапускную здольнасць аэрапорта да 4 мільёнаў пасажыраў штогод. Тэрмінал заняў агульную плошчу 12 000 м² і абсталяваны стаянкай на пяць самалётаў.

Новая наземная лінія метро Тбілісі, якая звязвае аэрапорт з горадам, была абвешчана ў кастрычніку 2018 года. Прапанаванае пашырэнне звяжа аэрапорт са станцыяй Самгоры ў якасці пункта перасадкі з першай лініяй. Будаўніцтва павінна было пачацца ў канцы 2019 года.

Авіякампаніі і напрамкі
-----------------------

### Пасажырскія

| Авіякампанія | Пункты прызначэння  |
| --- | --- |
| Aegean Airlines | Афіны |
| Air Arabia | Шарджа |
| Air Astana | Алматы, Нур-Султан |
| Air France | **Сезонны:** Парыж (Шарль дэ Голь) |
| airBaltic | Рыга |
| Aircompany Armenia | Гюмры, Ерэван |
| AnadoluJet | Анкара, Стамбул (Сабіхі Гёкчэн) |
| Arkia | **Сезонны:** Тэль-Авіў (Бен-Гурыён) |
| Белавія | Мінск |
| Buta Airways | Баку |
| China Southern Airlines | Пекін (Дасін), Урумчы |
| Eurowings | **Сезонны:** Дзюсельдорф |
| flydubai | Дубай |
| Georgian Airways | Амстердам, Берлін, Кіеў (Барыспаль), Лондан Гатвік, Парыж (Шарль дэ Голь), Тэль-Авіў (Бен-Гурыён), Вена, Ерэван **Сезонныя:** Бахрэйн, Барселона, Батумі, Балоння, Прага |
| Gulf Air | Бахрэйн |
| Israir Airlines | **Сезонныя:** Тэль-Авіў (Бен-Гурыён) |
| Jazeera Airways | Кувейт |
| LOT Polish Airlines | Варшава (Шапен) |
| Lufthansa | Мюнхен |
| MyWay Airlines | Тэль-Авіў (Бен-Гурыён) |
| Pegasus Airlines | Стамбул (Сабіхі Гёкчэн) |
| Qatar Airways | Доха |
| SCAT Airlines | Актау |
| SkyUp | Харкаў, Кіеў (Барыспаль), Львоў, Адэса |
| Sun d'Or | Тэль-Авіў (Бен-Гурыён) |
| Turkish Airlines | Стамбул |
| Ukraine International Airlines | Кіеў (Барыспаль) |
| Uzbekistan Airways | Ташкент |

### Грузавыя

| Авіякампанія | Пункты прызначэння  |
| --- | --- |
| Cargolux | Баку, Куала-Лумпур, Люксембург, Сінгапур, Тайвань (Таоюань) |
| Silk Way Airlines | Баку |
| Turkish Cargo | Бухарэст, Стамбул |

Статыстыка
----------

 Зала вылету
 Заезд на першы паверх і рэгістрацыя
 Трэці паверх выкарыстоўваецца для адпраўлення
 Цягнік на станцыі аэрапорта Тбілісі, які збіраецца адправіцца ў цэнтр

Штогадовая статыстыка пасажыраў | 2019 |  3 692 202 | ▼03,1 % |
| 2018 |  3 808 619 | ▲ 20,4 % |
| 2017 |  3 164 139 | ▲ 40,5 % |
| 2016 |  2 252 535 | ▲ 22,0 % |
| 2015 |  1,847,111 | ▲ 17,3 % |
| 2014 |  1 575 386 | ▲ 9,7 % |
| 2013 |  1 436 046 | ▲ 17,8 % |
| 2012 |  1,219,175 | ▲ 15,2 % |
| 2011 |  1 058 679 | ▲ 28,7 % |
| 2010 |  0 822 772 | ▲ 17,1 % |
| 2009 |  0 702916 | ▼01,7 % |
| 2008 |  0 714 976 | ▲ 16,1 % |
| 2007 |  0 615 873 | ▲08,5 % |
| 2006 |  0 567 402 | ▲03,7 % |
| 2005 |  0 547 150 | ▬ |

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  თბილისის აეროპორტს შოთა რუსთაველის სახელი მიენიჭა Interpressnews Georgia
3. ↑  Baulig, Josef; Maia Mania; Hans Mildenberg; Karl Ziegler (2004). *Architekturführer Tbilisi* [нямецкая і грузінская]. Landeshauptstadt Saarbrücken/Technische Universität Kaiserslautern. p. 70. ISBN 3-936890-39-0.
4. ↑  Sagers, Matthew; Thomas Maraffa. "Soviet Air-Passenger Transportation Network". American Geographical Society: 269. `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
5. ↑  "Global transport". Chartered Institute of Transport in the UK. 1998. `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
6. ↑  *Civil Georgia*. Civil.Ge - TAV Gets Tbilisi Airport Operation Extension for Planned USD 65m Investment **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 лютага 2015. Праверана 31 мая 2021.
7. ↑  tbilisiairport.com - TAV Georgia to invest $65 million in Tbilisi Airport **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2016. Праверана 31 мая 2021.
8. ↑  "Traffic General Schedule". *Georgian Railway*.
9. ↑  "Tbilisi International Airport". *Airport-Tbilisi*. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 11 верасня 2018. Праверана 25 лістапада 2022.
10. ↑  "Tbilisi Officials Name Street After Bush".
11. ↑  Tbilisi Airport Terminal Information **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2007. Праверана 31 мая 2021.
12. ↑  Terminal features **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 красавіка 2016. Праверана 31 мая 2021.
13. ↑  Tbilisi Airport's New Arrivals Terminal, Tbilisi, Georgia **(нявызн.)**.  airport-technology.com.
14. ↑
15. ↑  A new metro, railway and electric cars: promises made to the Georgian public a week before elections **(нявызн.)** (22 кастрычніка 2018).
16. ↑  L, J (19 February 2015). "Air Astana Adds Seasonal Astana – Tbilisi Link June – August 2015". Airline Route. Праверана 20 February 2015.
17. ↑  Mammadova, Tamilla (12 February 2020). "Air France to resume Tbilisi-Paris direct flights". *Trend.Az* [англійская]. Праверана 12 February 2020.
18. ↑  Liu, Jim (10 January 2020). "Turkish Airlines files selected service transition to AnadoluJet in S20". *Routesonline*. Праверана 10 January 2020.
19. ↑  Arkia.com
20. ↑  Buta Airways preliminary operation from Sep 2017 (англ.)  **(нявызн.)**?. *routesonline.com* (5 ліпеня 2017). Праверана 10 July 2017.
21. ↑  "Azerbaijan's low-cost Buta Airways launches flights in Tbilisi". *agenda.ge*. 15 August 2017. Праверана 17 August 2017.
22. ↑  Karsaulidze, Eka (20 June 2016). "New Tbilisi-Beijing Flight to Begin in September". Georgia Today. Праверана 22 June 2016. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2020. Праверана 31 мая 2021.Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2020. Праверана 31 мая 2021.
23. ↑  "თბილისის აეროპორტში მგზავრებს "კორონავირუსზე" ამოწმებენ". *imedinews.ge*. 25 January 2020. Праверана 26 January 2020. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2020. Праверана 31 мая 2021.
24. ↑  Wert, Jakob (9 April 2021). "Eurowings to launch its first ever routes to Russia, Georgia". *International Flight Network*. International Flight Network (IFN). Праверана 14 May 2021.
25. ↑  Flydubai launches Tbilisi flights **(нявызн.)**. *gulfnews.com*. Праверана Mar 6, 2020.
26. ↑  Liu, Jim (7 September 2018). "Georgian Airways adds new routes in S19". *Routesonline*. Праверана 7 September 2018.
27. ↑  "Georgian Airways Destinations". *georgian-airways.com/* [англійская]. Праверана 2018-01-11.
28. ↑  Georgian Airways to Start Direct Flight to 5 New European Cities in 2018 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Georgia Today on the Web*. Архівавана з першакрыніцы 20 кастрычніка 2020. Праверана 30 March 2018.
29. ↑  "Kuwait's Jazeera Airways to launch Tbilisi flights in June". *Agenda.ge*. 19 March 2018. Праверана 14 September 2018.
30. ↑  Scheduled Flight Search **(нявызн.)**.  Pegasus Airlines. Праверана 29 May 2012.
31. 1 2 3  The maximum of Georgia: SkyUp announces more flights from Kyiv and regions **(нявызн.)**. *skyup.aero* (26 лютага 2021).
32. ↑  Uzbekistan Airways adds Tbilisi service from mid-July 2019 **(нявызн.)**. *Routesonline* (22 красавіка 2019). Праверана 22 April 2019.
33. ↑
34. ↑  Tbilisi Airport - Airport Statistics **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2018. Праверана 31 мая 2021.

Спасылкі
--------

* airport-tbilisi.com — афіцыйны сайт

| ⛭Грузія Аэрапорты Грузіі |
| --- |
| 
* Амбралауры
* Батумі
* Кутаісі
* Местыя
* Натахтары
* Тбілісі

 |