У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Чарлстан.
**Ча́рлстан** (англ.: Charleston) — горад у паўднёва-ўсходняй частцы штата Паўднёвая Караліна, ЗША, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Размешчаны на паўвостраве паміж вусцямі рэк Эшлі і Купер (паўднёвага рукавы ракі Санці), у глыбакаводнай бухты, вельмі зручнай для стаянкі суднаў. Буйны порт на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Насельніцтва 127 999 жыхароў (2013 года).

Гісторыя
--------

Гістарычная забудова ў цэнтры Чарлстана
Чарлстан — першае англійскае паселішча ў Паўднёвай Караліне. Закладзена было ў 1670 годзе пад назвай *Charles Towne* («горад Карла») — у гонар караля Англіі Карла II. У 1680 годзе Чарлстан быў перанесены на сваё цяперашняе месца і стаў багацець на гандлі рысам і індыга. У 1722—1783 гадах стаў афіцыйна называцца *Charles City and Port*. Да 1775 года тут знаходзілася рэзідэнцыя губернатара Паўднёвай Караліны, а да 1790 года ён служыў сталіцай гэтага штата.

На працягу першай паловы XIX стагоддзя Чарлстан — адзін з самых паспяховых гарадоў у паўднёвых штатах, найважнейшы баваўняны порт. У снежні 1860 года жыхары Чарлстана абвясцілі пра сэцэсію Паўднёвай Караліны ад ЗША. З захопу форта Самтэр у Чарлстанскай бухце пачалася Грамадзянская вайна ў ЗША (зараз форт абвешчаны нацыянальным помнікам). З 10 ліпеня 1863 года па 18 лютага 1865 года горад знаходзіўся ў блакадзе. Са спробай прарваць гэту блакаду звязаны першы ў гісторыі эпізод паспяховага выкарыстання падводнай лодкі: H. L. Hunley патапіла шлюп USS Housatonic, але і сама загінула.

Пазбавіўшыся свайго значэння ў якасці баваўнянага порта, Чарлстан сутыкнуўся з эканамічным спадам. У XX стагоддзі апорай мясцовай эканомікі была база ваенна-марскога флоту ЗША, якую пашыралі падчас абедзвюх сусветных войнаў. Закрыццё шэрагу абаронных прадпрыемстваў у 1993 годзе стала сур’ёзным ударам па горадзе.

Клімат
------

Горад знаходзіцца ў вільготным субтрапічным клімаце (Cfa паводле класіфікацыі Кёпена) з мяккай зімой і спякотным, вільготным летам. На працягу ўсяго года выпадае вялікая колькасць ападкаў. Максімальная тэмпература паветра была зафіксавана 2 чэрвеня 1985 на ўзроўні 40 °C (104 °F), мінімальная 21 студзеня 1985 на ўзроўні −12 °C (10 °F). Ураганы з’яўляюцца сур’ёзнай пагрозай для тэрыторыі летам і ранняй восенню, у верасні 1989 года тры чвэрці будынкаў пацярпелі ад напору ўрагана «Х’юга»; агульная сума шкоды наблізілася да 3 мільярдаў долараў.

* Сярэднегадавая тэмпература — +18,8 C°
* Сярэднегадавая хуткасць ветру — 3,3 м/с
* Сярэднегадавая вільготнасць паветра — 74 %

| **Клімат Чарлстана** |
| --- |
| Паказчык | Сту | Лют | Сак | Кра | Май | Чэр | Ліп | Жні | Вер | Кас | Ліс | Сне | Год |
| Абсалютны максімум, °C | 28,3 | 30,6 | 32,2 | 35,0 | 37,2 | 39,4 | 40,0 | 40,6 | 37,2 | 34,4 | 31,1 | 28,3 | 40,6 |
| Сярэдні максімум, °C | 15,0 | 17,1 | 20,9 | 24,7 | 28,4 | 31,3 | 32,8 | 31,9 | 29,3 | 25,1 | 21,0 | 16,4 | 24,5 |
| Сярэдняя тэмпература, °C | 9,1 | 10,9 | 14,5 | 18,2 | 22,5 | 26,1 | 27,8 | 27,2 | 24,4 | 19,4 | 14,8 | 10,4 | 18,8 |
| Сярэдні мінімум, °C | 3,1 | 4,8 | 8,2 | 11,8 | 16,6 | 20,9 | 22,8 | 22,4 | 19,6 | 13,8 | 8,6 | 4,5 | 13,1 |
| Абсалютны мінімум, °C | −14,4 | −11,1 | −9,4 | −1,7 | 2,2 | 10,0 | 12,2 | 13,3 | 5,6 | −2,8 | −9,4 | −13,3 | −14,4 |
| Норма ападкаў, мм | 94 | 75 | 94 | 74 | 77 | 144 | 166 | 182 | 155 | 95 | 62 | 79 | 1 297 |
| *Крыніца: Надвор'е і клімат* |

Славутасці
----------

Нямецкая евангелічна-лютэранская царква Св. Матфея
Горад вядомы сваімі старадаўнімі дамамі і цэрквамі каланіяльнага перыяду, маляўнічымі вулачкамі і дворыкамі, а таксама садамі. Некалькі сядзіб плантатараў адкрыты для наведвання ў якасці музеяў. Сярод адукацыйных устаноў — муніцыпальны каледж (1770, першы ў ЗША), медыцынскі ўніверсітэт (1824) і ваенная школа (1842). Чарлстанскі музей (1773) — найстарэйшы музей у ЗША.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Італія Спалета, Італія
* Злучаныя Штаты Амерыкі Саванна, ЗША
* Германія Берлін, Германія

Гл. таксама
-----------

* Стральба ў Чарлстане

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 12 мая 2022.
2. ↑   Праверана 21 верасня 2021.
3. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чарлстан (Паўднёвая Караліна)
* Афіцыйны сайт горада Чарлстана (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119967781 · GND: 4217693-1 · LCCN: n79022924 · NKC: xx0042090 · SUDOC: 02805637X · VIAF: 162991201 |

 |