recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Геланік** (Ἑλλάνικος), таксама вядомы як **Геланік з Мітылены** (каля 490 да н.э. — 485 гг. да н. э. — каля 405 — 400 гг. да н. э.) — старажытнагрэчаскі пісьменнік-лагаграф.

Папірус з паэмай аб Атлантыі
Падрабязнасці біяграфіі Геланіка добра не вядомы. Ён нарадзіўся ў Мітылене, найбуйнейшым горадзе вострава Лесбас. Жыў пры двары аднаго з валадароў Македоніі. Памёр у эалійскім горадзе Перперэне, не далёка ад Пергама.

Ніводная праца Геланіка ў арыгінале да нас не дайшла. Існуюць толькі спасылкі і крытыка на яго творчасць (Фукідыд, Платон, Эратасфен і інш.). Геланік быў аўтарам празаічных логасаў (літаральна, казанняў) па гісторыі, міфалогіі і геаграфіі Эоліі, Атыкі, Персіі, Фесаліі, Лідыі, Егіпецкай дзяржавы, зямель Паўночнага Прычарнамор'я. Вядомы таксама пераказам міфічных падзей, звязаных з заняпадам Троі і заснаваннем Рыма. Геланіку прыпісваюць аўтарства паэмы аб Атлантыі, дачцэ Атласа.

Геланік быў адным з першых старажытнагрэчаскіх пісьменнікаў, якія выкладалі падзеі міулага згодна храналагічнага прынцыпу.

Спасылкі
--------

* Энцыклапедыя Іраніка
* Біяграфічны даведнік



1. ↑  *Любкер Ф.* Hellanicus // *Реальный словарь классических древностей по Любкеру* / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 599.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q45275082'></a>
**Мячэт Кул-Шарыф** — галоўная джума-мячэць рэспублікі Татарстан і горада Казані (з 2005 года), размешчаная на тэрыторыі Казанскага крамля. Адна з галоўных славутасцяў горада.

Пачаткова была пабудавана ў Казанскім крамлі ў XVI стагоддзі. Названы ў гонар імама Кул-Шарыфа, які служыў там. Мела 8 мінарэтаў у форме купалоў і шатроў. Канструкцыя мячэці была традыцыйнай для Волжскай Булгарыі, і гэтаксама ўтрымоўвала элементы ранняга Адраджэння і Атаманскай архітэктуры. У 1552 годзе, падчас штурму Казані Кул-Шарыф была разбурана рускімі войскамі.

У 1996 пачалося аднаўленне. Урачыстае адкрыццё мячэці 24 ліпеня 2005 года адзначыла пачатак святкавання тысячагоддзя Казані.
**Пушкары** — катэгорыя ваенна-служылых людзей у Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVIII стст.

З XV ст. пушкарамі называлі артылерыстаў, пазней, да канца XVI ст. і ліцейшчыкаў гармат.

Пушкары былі пры дзяржаўных і прыватных гарадах і замках, у XVI—XVII стст. арганізоўваліся ў атрады. У час вайны пушкары павінны былі знаходзіцца пры гарматах на ўмацаваннях горада ці замка. Служба пушкароў была спадчынная, яны выраблялі і даглядалі порах, боепрыпасы для ружжаў і гармат, а таксама выраблялі і рамантавалі самі ружжы, радзей гарматы. У прыватных замках пушкары выконвалі кавальскія работы, некаторыя паліцэйскія функцыі. Гарадскія пушкары адказвалі за стан абарончых умацаванняў каля баявых пазіцый гармат. Пушкары мелі харчовае і грашовае ўтрыманне, дадаткова маглі атрымліваць вольныя ад падаткаў зямельныя надзелы (ад 0,5 да 6 валок, пераважна па 2 валокі), млыны, корчмы і інш. У XVIII ст. ў сувязі з развіццём артылерыі, зменай тактыкі ваенных дзеянняў роля гармат і замкавых умацаванняў зменшылася, таму пушкары паступова замяняліся артылерыстамі рэгулярных войск Вялікага Княства Літоўскага і войск магнатаў. У прыватных гарадах пушкары пэўны час захоўваліся як замкавыя рамеснікі.

Літаратура
----------

* *Доўнар, А.* Пушкары // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 10.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тока.
Герб сям'і Тока
**Тока** (італ.: Tocci, грэч. Τόκκοι) — знатная італьянская сям'я з Беневента, якая мела ламбардскія карані. У канцы XIV - пачатку XV стагоддзя яе прадстаўнікі кіравалі Іанійскімі астравамі і Эпірскім царствам.

Гісторыя
--------

Першым вядомым членам дынастыі стаў Угаліна Тока, які быў вялікім сенешалем нямецкага імператара Генрыха VI у 1195 годзе.

У 1330-х гадах Гульельма Тока стаў кіраўніком вострава Корфу, які належаў Неапалітанскаму каралеўству. Яго сын Леанарда I Тока ў 1357 годзе атрымаў тытул графа Кефалініі і Закінфа і да сваёй гібелі ў 1376 годзе паспеў захапіць астравы Ітака і Лефкас, а таксама порт Воніца.

Яго сынамі былі Карла I Тока і Леанарда II Тока. Апошні кіраваў Закінфам на ўмовах апанажу, і яго дачка Феадора Тока стала першай жонкай Канстанціна XI Палеалога. Сваёй жаніцьбай на дачцэ герцага Афін Нерыа I у 1395 годзе Карл змог захапіць Карынф і Эліду, але ў далейшым гэтыя ўладанні былі адняты візантыйцамі. Ён прыняў удзел у грамадзянскай вайне албанскіх плямёнаў, але ў 1411 годзе стаў кіраўніком горада Яніна, атрымаўшы ў спадчыну гэты тытул ад свайго дзядзькі Ісава дэ Буандэльмонці. Да 1415 годзе Карла захапіў дэспатат Арты, у апошні раз аб'яднаўшы спрадвечныя ўладанні Эпірскага царства.

Калі ён памёр у 1429 годзе, уладу сталі аспрэчваць яго пяцёра незаконнанароджаных сыноў і пляменнік Карла II Тока (сын Леанарда II). Па просьбе сыноў Карла ў канфлікт умяшалася Асманская імперыя, і ў 1430 годзе была захоплена Яніна, а на наступны год — большая частка Эпіра. Карла II кіраваў з Арты ў якасці іх васала аж да сваёй смерці ў 1448 годзе. Праз год горад быў захоплены туркамі, і спадчыннік Карла Леанарда III Тока пераехаў у Ангелокастран; а пасля яго падзення ў 1460 годзе адправіўся на Іанічныя астравы. Імі ён кіраваў да 1479 года, калі іх захапілі туркі. Леанарда з сям'ёй бег у Неапаль. Яго сын Карла III Тока і наступныя прадстаўнікі дынастыі працягвалі называць сябе тытулярнымі дэспатамі Арты аж да XVII стагоддзя.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Kazhdan (1990), p. 2090
2. 1 2  Miller (1908), p. 292
3. ↑  Cawley, Ugolino Tocco
4. ↑  Cawley, Guglielmo Tocco
5. ↑  Fine (1994), p. 354
6. ↑  Fine (1994), pp. 431, 434, 543
7. ↑  Fine (1994), pp. 356—357, 543
8. 1 2  Fine (1994), pp. 544, 563

Літаратура
----------

* *Cawley, Charles*. Medieval Lands Project: Counts of Kefalonia (Tocco) **(нявызн.)**.  Foundation for Medieval Genealogy. Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2012. Праверана 28 чэрвеня 2010.
* Fine, John Van Antwerp (1994). *The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest*. University of Michigan Press. ISBN 978-0472082605. .
* Kazhdan, Alexander, ed (1991). *Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.
* Miller, William (1908). *The Latins in the Levant: A history of Frankish Greece (1204–1566)*. New York: E.P. Dutton and Co.. .
**Юрка Вежан** (Юрый, псеўданімы «Жан», «Я. В-жан») (да 1920 — пасля 1965) — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч. Сябра Беларускай незалежніцкай партыі і арганізацыі «Чорны кот».

Біяграфія
---------

Быў афіцэрам Войска Польскага. Падчас Другой сусветнай вайны, перад нападам Германіі на СССР, дапамагаў нямецкай службе выведкі Абвер арганізаваць у Варшаве аддзел беларускіх дэсантнікаў, якія пазней былі скінутыя на тэрыторыю БССР.

Падчас нямецкай акупацыі Беларусі далучаецца да Беларускай незалежніцкай партыі. Прынамсі раз друкаваўся ў газеце Беларускі голас (Вежан Ю. Пасьмертны ўспамін (сьв. п. Янка Шабановіч) // Bielaruski holas (Вільня), 1943, №4). Вядома, што загадам галоўнага ўпраўлення Імперскай Бяспекі ў Берліне аб прызначэнні (зацвярджэньні) «туземных камандзіраў» аперацыі «Любімая Котка» на тэрыторыі генеральнага камісарыяту Беларусь ад 27 лістапада 1943 г. Юрка Вежан быў прызначаны адным з кіраўнікоў арганізацыі «Чорны кот»

У 1944 годзе разам з Васілём Вірам і нейкім Каранеўскім атрымаў загад Абвера стварыць беларускую брыгаду у складзе 10-й нямецкай арміі на Італьянскім фронце, у Аўстрыі, мэтай якой было дэзэрцірства беларусаў з Арміі Андэрса. Юрка Вежан быў прызначаны начальнікам штабу, хутка яго сфармаваў і разам з іншымі кіраўнікамі распрацаваў адмысловую ўніформу для вайскоўцаў брыгады. Праз кепскае фундаванне немцаў працэс фармавання адбываўся надта павольна, але да пачатку 1944 г. удалося сфармацаць адзін батальён, які быў накіраваны пад Монтэ-Касіна. Пазней батальён быў расфармаваны: па інфармацыі Юрыя Грыбоўскага — праз нежаданне беларусаў змагацца на баку нямецкіх войск супраць сваіх жа землякоў у гэтай мясцовасці, што абумовіла масавую дэзэртырства з батальёна, а па інфармацыі Сяргея Ярша — нямецкая выведка выкрыла падрыхтоўку паўстання брыгадай. У выніку кожны дзясяты жаўнер сярод найбольш актыўнай часткі беларусаў, якія вылучаліся нацыянальнай самасвядомасцю, быў расстраляны, а астатнія былі накіраваныя на заводы арганізацыі Тодт.

Пасля заканчэння вайны — на эміграцыі. У лістападзе 1965 г. надрукаваў у газеце «Беларускі голас» (Таронта) (№ 132, лістапад) артыкул пра Вінцэнта Гадлеўскага і Беларускую незалежніцкую партыю «Ці правадыр нацыяналістаў?», дзе сцвярджаў, што Гадлеўскі не быў лідарам БНП: сапраўдным кіраўніком нібы быў Усевалад Родзька, а сама арганізацыя не была створаная перад вайной у Вільні.

Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

1. ↑  *Сяргей Ёрш*. Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 ліпеня 2019.
2. ↑  Сяргей Ёрш. Беларускі Рэзыстанс N2(7)/2009
3. ↑  Białoruskie Zeszyty Historyczne. Юры Грыбоўскі. Монтэ-Касіна: невядомыя старонкі беларускай гісторыі
4. ↑  *Сяргей Ёрш*. Рыцар Свабоды (Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі, 1888-1942) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 15.04.2019.

Глядзіце таксама
----------------

* 1-ы Беларускі штурмавы ўзвод
**Па́вел Міха́йлавіч Пуставы́** (нар. 22 ліпеня 1964, Данецкая вобласць) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1986), Дыпламатычную акадэмію МЗС Расіі (1990). На дыпламатычнай службе з 1999 года.

Займаў розныя пасады ў Міністэрстве замежных спраў, працаваў у пасольствах Беларусі на Кубе, быў часовым павераным у справах Рэспублікі Беларусь у Канадзе (2007—2010).

12 лютага 2019 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Іспанія і пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры Сусветнай турысцкай арганізацыі па сумяшчальніцтве. 

31 жніўня 2020 года Аляксандр Лукашэнка зняў Пуставога з пасады і пазбавіў яго дыпламатычнага рангу з фармулёўкай «за неналежнае выкананне службовых абавязкаў». Незадоўга да гэтага Пуставы заклікаў да перападліку вынікаў прэзідэнцкіх выбараў і да судоў над вінаватымі ў гвалтоўных дзеяннях, у тым ліку супраць мірных дэманстрантаў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 55 «О П. М. Пустовом» (руск.).  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (12 лютага 2019).(недаступная спасылка)
2. ↑  Лукашэнка зняў пасла ў Іспаніі, які выказваўся за перападлік галасоў і суд над вінаватымі ў гвалце **(нявызн.)**. *Новы Час* (31 жніўня 2020).

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Іспанскім Каралеўстве |
| --- |
| Паслы | 
* Ніна Мазай (1994—1997)
* Уладзімір Сянько (1997—2004)
* Віктар Шых (2004—2008)
* Аляксандр Паўлоўскі (2008—2013)
* Павел Латушка (2013—2019)
* Павел Пуставы (2019—2020)

 |
**Старажытнагутнійская мова** — вымерлая мова з групы германскіх моў (паўночная падгрупа). Асімілявана шведскай мовай у XVII—XVIII ст.; рэлікты мовы сустракаюцца ў гутнійскім дыялекце шведскай мовы, распаўсюджаным на востраве Готланд.

Прыклад тэксту
--------------

(урывак з Сагі пра гутаў)

> 
> 
> Gutland hitti fyrsti mathr than sum thieluar hit. tha war gutland so eluist at thet daghum sanc Oc natum war uppj. En thann mathr quam fyrsti eldi a land Oc sithan sanc thet aldri. thissi thieluar hafthi ann sun som hit hafthi. En haftha cuna hit huita stierna thaun tu bygthu fyrsti agutlandi fyrstu nat som thaun saman suafu tha droymdi hennj draumbr.
> 
> 
> 

Готланд першым знайшоў адзін чалавек, якога клікалі Тыелвар. У той час Готланд быў так зачараваны, што днём апускаўся на дно мора, а па начах усплываў. Але гэты чалавек упершыню прывёз на востраў агонь, і пасля гэтага той [востраў] ніколі не апускаўся на дно. У гэтага Тыелвара быў сын, якога звалі Хафдзі. І жонку Хафдзі звалі Белай Зоркай. Яны былі першымі жыхарамі Готланда. У першую ноч, у якую яны спалі разам, Белай Зорцы прысніўся сон.

Літаратура
----------

* Noreen, Adolf (1904). *Altnordische Grammatik II: Altschwedische Grammatik mit Einschluss des Altgutnischen*. Halle: Max Niemeyer

Спасылкі
--------

* Старажытнагутнійскі гласарый  (шведск.)
* Старонка пра старажытнагутнійскую мову на сайце Gutamålsgillet — арганізацыі, якая падтрымлівае сучасныя готландскія дыялекты
**Ружа маршчыністая** (*Rosa rugosa*) — від раслін сямейства Ружавыя (*Rosaceae*). Радзіма — Далёкі Усход, Японія, Карэйскі паўвостраў, Кітай. Мае вялікія моцна маршчыністае лісце.

Апісанне
--------

Куст да 2 м вышынёй. Сцёблы размешчаны ў пучку, трывалыя; галінкі шарсцістыя; шчыльныя калючкі, жаўтлявыя, прамыя, моцна вар’іруюцца па памеры, да 5 мм. Прылісткі ў асноўным прылягаюць да хвосціка. Лісце ўключна з хвосцікам 5-15 см. Лісце буйное, амаль скурыстае, моцна маршчыністае, пёрыстае з 5-7 (9) лісточкамі, эліптычнымі або эліптычна-зваротнаякападобнымі, 1.5-4.5 × 1-2.5 см; ніжняя паверхня сеткаватая, шчыльна поўсцевая, верхняя — безвалосая, бліскучая; палі востразубчастыя; вярхушка вострая або круглява-тупая.

Кветкі да 6-7 см у дыяметры, адзіночныя або па некалькі ў кластары. Чашалісцікі 5, яйкавата-ланцэтныя, часта аблісцвеныя, знізу апушаныя і залозістыя, зверху разрэджана апушаныя, пёрыста-лопасцевыя, верхавіны хвастата-завостраныя. Пялёсткі 5, двайныя або паўпадвойныя, пурпурна-чырвоныя, цёмна-ружовыя ці белыя, зваротнаяйкападобныя, падставы клінаватыя, верхавіны вышчарбленыя. Ягад цёмна-чырвоная, уціснута-шарападобная, 2-2.5 см дыяметрам, гладкая, з устойлівымі выпрастанымі чашалісткамі. 2n = 14.

Распаўсюджанне
--------------

Радзіма — Далёкі Усход, Японія, Карэйскі паўвостраў, Кітай. Натуралізаваны: Новая Зеландыя, Канада, ЗША, Данія, Фінляндыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Аўстрыя, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Румынія, Францыя. Таксама шырока культывуецца.

Ва Украіне вельмі распаўсюджаная, дзічэе; лекавая, дэкаратыўная, харчовая расліна.

Галерэя
-------

* Бела-кветкавая формаБела-кветкавая форма
* Спелы плод шыпшыны  (руск.) (бел.Спелы плод шыпшыны  (руск.) (бел.
* Батанічная ілюстрацыяБатанічная ілюстрацыя

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 113. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  efloras.org **(нявызн.)**.  (англ.)
5. 1 2  plantsoftheworldonline.org **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  npgsweb.ars-grin.gov **(нявызн.)**.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 01039479 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крушэўскі.
**Адольф Вікенцьевіч Крушэўскі** (15 чэрвеня 1813 — 16 чэрвеня 1891) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Паходзіў з багатага шляхецкага роду польскага паходжання, валодаў шматлікімі маёнткамі на Гомельшчыне. Сын Вікенція (Вінцэнта) Крушэўскага.

У 1836 г. скончыў філасофска-юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Нягледзячы на польскае паходжанне і каталіцкае веравызнанне, А. Крушэўскі карыстаўся даверам царскіх улад і займаў высокія пасады ў кіраўніцтве горада Гомеля і Магілёўскай губерні.

У 1850-1860-я гг. ён быў гомельскім павятовым маршалкам дваранства, а затым з 15 снежня 1863 па 7 лютага 1869 гг. маршалкам дваранства Магілёўскай губерні. У 1876—1878 гг. А. В. Крушэўскі займаў пасаду гарадскога галовы Гомеля. Прадстаўляў пры гэтым інтарэсы дваранска-чынавенскай фракцыі ў гарадской думе. Шмат у чым дзякуючы ўплыву А. Крушэўскага і яго сувязям у Пецярбургу ў 1865 г. у Гомелі на базе 3-класнага дваранскага вучылішча была заснавана 4-класная мужчынская прагімназія, а ў 1877 г. яна была ператворана ў 6-класную.

Пахаваны на Беліцкіх могілках Гомеля.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Дмитрий Гусаков. Адольф Крушевский. Забытый предводитель Архівавана 5 жніўня 2022. // «Гомельская праўда», 28 лютага 2008 г.
2. ↑  Аляксейчанка Г. А. Гарадское самакіраванне г. Гомеля у канцы 19- пачатку 20 стст. // Краеведение — основа духовного и нравственного возрождения общества. Гомель, 1998
**Кавун звычайны** (*Citrúllus lanátus*) — аднагадовая травяністая расліна, від роду кавун (*Citrullus*) сямейства гарбузовыя (*Cucurbitaceae*). Бахчавая культура.

Апісанне
--------

Плод — гарбуз, шарападобнай, авальнай, сплошчанай або цыліндрычнай формы; афарбоўка кары ад белай і жоўтай да цёмна-зялёнай з малюнкам у выглядзе сеткі, стужак, плям; мякаць ружовая, чырвоная, малінавая, радзей — белая ці жоўтая.

Сцёблы тонкія, гнуткія, паўзучыя або кучаравыя, звычайна круглява-пяцігранныя, даўжынёй да 4 м і больш, разгалінаваныя. Маладыя часткі сцябла густа пакрытыя мяккімі адтапыранымі валасінкамі.

Пашырэнне
---------

Радзімай лічыцца трапічная Афрыка (дзікія кавуны і сёння растуць на мяжы пустыні Калахары). Яго акультурылі старажытныя егіпцяне. У самых старажытных мовах ужо ёсць слова для яго абазначэння. Заходняя Еўропа пакаштавала кавун амаль дзве тысячы гадоў таму, а вось на Беларусі — толькі ў XVІІ стагоддзі.

Фармакалагічныя ўласцівасці
---------------------------

У якасці лекавага скродку выкарыстоўваецца плады спелага кавуна (мякаць, скарынка) і насенне.

Кавун складаецца на 80 % (некаторыя гатункі — на 95 %) з вады. Гэта мяккае прыроднае мачагоннае дапаможа справіцца з цяжкай інтаксікацыяй любой тыялогіі (напрыклад, з сімптомамі пахмелля). Дэтаксікацыйныя ўласцівасці кавуна звязаны з актыўнай адсорбцыяй клятчаткай таксінаў у кішэчніку. Вітамінна-мікраэлементны комплекс, што змяшчаецца ў кавунах, дапамагае метабалізму печані, кавуны — частка лячэбнай дыеты пры мочакаменнай хваробе і прафілактыка камянёў у жоўцевым пузыры. Гэты плод змяшчае велізарную колькасць жалеза, таму кавун рэкамендуюць дзецям пры нізкім гемаглабіне ў крыві. Есці кавун вельмі карысна маладым маці, што кормяць дзіця грудзьмі. Ну, а дыетолагі рэкамендуюць кавуновыя разгрузачныя дні.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  Назва **Кавун звычайны** згодна з *Я. П. Шмярко, І. П. Мазан.* Лекавыя расліны ў комплексным лячэнні. — Мн: Навука і тэхніка, 1989. — С. 388. — 399 с. — ISBN 5-343-00120-3.
4. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 39. — 160 с. — 2 350 экз.
5. ↑  zviazda.by

Спасылкі
--------

* Паспытаем кавуны? — zviazda.by

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00571557 · NKC: ph239950 |
Судна пасля караблекрушэння
**Катастрофа круізнага судна «Costa Concordia»** (*Costa Concordia*) адбылося каля вострава Джыліа ў Міжземным моры 13 студзеня 2012 года і запатрабавала эвакуацыі больш 4 200 чалавек, якія знаходзіліся на борце лайнера. На 1 лютага 2012 года выяўлены 17 загінулых, з іх адзін не апазнаны, 15 чалавек згінулі без весткі. Такім чынам, па папярэдніх даных загінулі 32 чалавека. Пошук у затопленай частцы карабля спынены ў сувязі з непрымальнай рызыкай для аквалангістаў. Пошук на марскім дне, на плошчы ў 18 квадратных кіламетраў, і ў незатопленых памяшканнях карабля працягваецца па стане на 1 лютага.

«Costa Concordia» стала самым буйным пасажырскім суднам у гісторыі, якое пацярпела крушэнне.[*крыніца?*]

Фатаграфіі з месца крушэння
---------------------------

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Знойдзена цела 17-га загінулага з «Costa Concordia»
2. ↑  Costa Concordia: divers halt search for survivors(англ.), *Франс-Прэс*. Праверана 1 лютага 2012. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2012. Праверана 19 лютага 2012.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крушэнне лайнера «Costa Concordia»
* Фатаграфіі патанулага лайнера (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Уілмінгтан.

**Уілмінгтан** (англ.: Wilmington) — горад у Паўночнай Караліне (ЗША), адміністрацыйны цэнтр акругі Нью-Ханавер. Насельніцтва — 100192 чалавек (2008). Цэнтр Кейп-Фіра — паўднёва-ўсходняга рэгіёну штата, у які акрамя акругі Нью-Ханавер уваходзяць таксама акругі Брансуік і Пендэр. Насельніцтва агламерацыі — 347012 чалавек (2008).

Назва гораду было дадзена ў гонар Спенсера Комптана, графа Уілмінгтана, які быў прэм’ер-міністрам пры двары Георга II.

Уілмінгтан быў заснаваны на рацэ Кейп-Фір. Стары горад захоўвае набярэжную даўжынёй у мілю, якая з’яўляецца турыстычнай славутасцю Уілмінгтан.

Да канца XIX стагоддзі горад быў найбуйным у Паўночнай Караліне; пры гэтым ён быў пераважна населены цемнаскурым насельніцтвам. Аднак у 1898 годзе белыя прыхільнікі Дэмакратычнай партыі ўчынілі тут пераварот супраць мясцовай улады і разню некалькіх дзясяткаў афраамерыканцаў.

У горадзе да 1961 года размяшчалася штаб-кватэра чыгуначнай кампаніі Atlantic Coast Line Railroad.

У 1993 годзе недалёка ад горада была пабудавана дэкарацыя горада яшчарак для фільма «Супер Браты Марыё» з Бобам Хоскінсам.

Зімой 2013 года ў горадзе здымалі серыял «Пад купалам» паводле аднайменнага рамана Стывена Кінга.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 25 мая 2022.
2. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32859555'></a>
3. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2010 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2010. Праверана 9 ліпеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107569809'></a>
4. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 4557538-1 · ISNI: 0000 0000 9543 6034 · LCCN: n80119359 · NKC: ge678824 · SUDOC: 067631150 · VIAF: 150098262 |

 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Зарэчча.

**Зарэ́чча** — вёска ў Кашалёўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

На паўднёвым усходзе і поўначы мяжуе з лесам.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 5 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 53 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

Рака Ліпа (прыток ракі Сож). На захадзе меліярацыйны канал.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Чачэрск — Буда-Кашалёва.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на захадзе далучаецца крывалінейная вуліца. Жылыя дамы драўляныя, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Пралетарый», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў кастрычніку 1943 года нямецкія карнікі спалілі 49 двароў, ад рук акупантаў загінулі 9 жыхароў. 14 жыхароў вёскі не вярнуліся з фронту. У 1959 годзе ў складзе саўгаса імя П. Я. Галавачова (цэнтр — вёска Кашалёва).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 75 гаспадарак, 224 жыхара.

### Дынаміка

* 1940 год — 52 двары, 190 жыхароў.
* 1959 год — 294 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 75 гаспадарак, 224 жыхара.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн. 1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 632с.: іл. — 4000 экз. — ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

| ⛭**Кашалёўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Кашалёва |
| Пасёлкі | Баравое Ляда ·  Возера-Пойма ·  Вялікі Мох ·  Гародзішча ·  Куляшова ·  Любіца ·  Чырвоны Гарадок |
| Вёскі | Брылёў ·  Зарэчча ·  Кастрышча ·  Куляшоўка ·  Польпін ·  Рудня Віктарынская ·  Рудня Кашалёўская ·  Стараселле ·  Сялец ·  Шарыбаўка |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бас (значэнні).

**Радзівон Міхайлавіч Бас** (нар. 29 лістапада 1952, Віцебск — 9 верасня 2017) — беларускі прадзюсар, рэжысёр, заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь, дырэктар фестываляў, генеральны дырэктар дырэкцыі міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі Базар у Віцебску», генеральны дырэктар Цэнтра культуры «ВІЦЕБСК», віцэ-прэзідэнт FIDOF, музыкант.

Біяграфія
---------

Працоўную дзейнасць ў 1976 годзе ў Віцебскім гарадскім Доме культуры, з 1981 года — генеральны дырэктар ДУ «Цэнтр культуры Віцебск». З 1977 года з'яўляўся арганізатарам розных фестываляў і конкурсаў: конкурсу эстраднай песні і музыкі «Чырвоны гваздзік» (1977—1982), конкурсу бальнага танца «Вясновы баль» (1978), фестывалю інструментальнай музыкі «Віцебская восень» (1979—1980), які затым стаў фестывалем джазавай музыкі «Віцебская восень» (1981—1989), гарадскога конкурсу прыгажосці «Віцебская прыгажуня» (1989, 1996—1998). З 1988 па 1990 год — дырэктар Усесаюзнага фестывалю Польскай песні. У 1991 годзе з'яўляўся ініцыятарам арганізацыі і правядзення ў Віцебску ў Летнім амфітэатры музычнага фестывалю «Славянскі базар», з 1992 года — дырэктар Міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску».

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Цэнтр культуры «Віцебск»
* міжнародны фестываль мастацтваў «СЛАВЯНСКІ БАЗАР У ВІЦЕБСКУ» Архівавана 29 сакавіка 2014.
**Мікалай Мікалаевіч Дабранраваў** (руск.: Никола́й Никола́евич Добронра́вов; 22 лістапада 1928, Ленінград — 16 верасня 2023) — савецкі і расійскі паэт-песеннік, кінаакцёр. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1982) і прэміі Ленінскага камсамола (1978). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1970—1991).

З 1956 года і да самай смерці з’яўляўся мужам і сааўтарам кампазітара, піяністкі, народнай артысткі СССР Аляксандры Пахмутавай.

Біяграфія
---------

З 1942 года жыў і вучыўся пад Масквой у Малахаўцы, дзе скончыў сярэднюю школу ў 1946 годзе. Скончыў школу-студыю пры Маскоўскім мастацкім тэатры і Маскоўскі гарадскі настаўніцкі інстытут. У канцы 50-х — пачатку 60-х гадоў працаваў акцёрам у Маскоўскім тэатры юнага гледача. З сярэдзіны 60-х гадоў цалкам прысвяціў сябе літаратурнай працы; член Саюза пісьменнікаў Расіі.

Творчасць
---------

Аўтар некалькіх п’есаў для лялечных і дзіцячых тэатраў. У суаўтарстве з Сяргеем Грабённікавым напісаў кнігі для дзяцей і юнацтва: «Загараецца маяк», «Адчайны, адчайвай!», «Трэці не лішні», «Хутка канікулы» і інш. Аўтар некалькіх паэтычных зборнікаў: «Тайговыя зоркі», «Вечная» трывога", «Вершы і песні», «Сузор’е Гагарына», «Вершы». Асаблівую папулярнасць заваявалі яго песні, напісаныя з кампазітарам Аляксандрай Пахмутавай: «Геолагі»; «Галоўнае, хлопцы, сэрцам не старэць!»; «Абдымаючы неба»; «Ведаеце, якім ён хлопцам быў!»; «Стомленая падлодка»; «Баязлівец не гуляе ў хакей»; «Пяшчота»; «Мелодыя»; «Да спаткання, Масква» (развітальная песня Летняй Алімпіяды-1980).

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 17 верасня 2023.


| ?Мікалай Мікалаевіч Дабранраваў — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Q122681495? |  | Q122681722? |  | Q122681843? |  | Q122682028? |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Мікалай Дабранраваў |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Q122682188? |  | Q122682471? |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Даведка ТАСС |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 164480729 · GND: 1063988691 · ISNI: 0000 0003 8584 2436 · LCCN: n87912364 · LNB: 000300945 · NKC: xx0037927 · NUKAT: n2012169491 · SUDOC: 229880177 · VIAF: 306147402 |

 |
**Рота** (англ. *Rota*, на мове чамора *Luta*) — востраў у складзе Марыянскіх астравоў. Частка тэрыторыі Паўночныя Марыянскія астравы. Плошча — 85,38 км². Насельніцтва — 2527 чал. (2010 г.).

Гісторыя
--------

Востраў Рота быў населены каля 3000 гадоў таму продкамі чамора. Ад іх засталіся апрацаваныя камяні *тага* або *латэ*, якія ў нашы дні ўяўляюць археалагічную каштоўнасць.

У 1521 г. востраў быў адкрыты Фернанам Магеланам і далучаны да Іспаніі. У канцы XVII ст. іспанцы перасялілі карэннае насельніцтва на суседні Гуам. У XIX ст. Роту зноў насялілі рэфалуваш з Каралінскіх астравоў.

У 1899—1914 гг. належаў Германіі.

У 1914—1944 гг. кантраляваўся ўрадам Японіі. Для развіцця сельскай гаспадаркі (вырошчванне цукровага трыснягу, бавоўны і какосаў) і прамысловасці японцы спрыялі іміграцыі рабочых з Карэі і Японіі. У гады II сусветнай вайны была створана ваенная база, якая здалася амерыканцам толькі 2 верасня 1945 г. На той момант на востраве знаходзілася 2665 японскіх салдат, 6581 перасяленец з Японіі, 181 карэец і 790 тубыльцаў. Мірнае насельніцтва хавалася ў пячорах ад бамбардзіровак.

Пасля заканчэння вайны востраў кантраляваўся ЗША. У 1978 г. увайшоў у склад Садружнасці Паўночныя Марыянскія Астравы.

Прырода
-------

Востраў Рота мае часткова вулканічнае, часткова каралавае паходжанне. Горны масіў складзены вапнякамі. Найвышэйшая кропка — гара Сабана (495 м). З-за сталых вадацёкаў у карсце ўтварыліся шматлікія малыя пячоры. Берагавая лінія цягнецца на 62 км.

Клімат трапічны пасатны, вельмі вільготны. На працягу года сярэдняя тэмпература вагаецца ад 27° да 31° С.

Рота значна меней асвоена чалавекам, чым суседнія астравы, таму тут захаваліся лясы, шмат птушак, у тым ліку эндэмічных.

Інфраструктура
--------------

Большасць насельніцтва (2527 чал. у 2010 г.) жыве ў паселішчах Сансонг і Сінапалу. Аснова мясцовай эканомікі — турызм. Рота прыцягвае да сябе дайвераў і прыхільнікаў экалагічнага адпачынку. Сельская гаспадарка і лоў рыбы маюць дадатковае значэнне і не задавальняюць патрэб нават саміх астравіцян. На востраве маецца аэрапорт. Працуюць 2 дзяржаўныя і 2 прыватныя школы.

Галерэя
-------

* УзбярэжжаУзбярэжжа
* Музей чамораМузей чамора
* Камяні тага або латэКамяні *тага* або *латэ*
* Рота ў японскі перыядРота ў японскі перыяд
* СансонгСансонг

Спасылкі
--------

* Idyllic Rota Island Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Rota Avian Behavioral Ecology Program
* The surrender of Rota Архівавана 20 верасня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX461408 · BNF: 15387552b · GND: 4303508-5 · LCCN: sh89006172 · NDL: 00629468 · VIAF: 315130606 |

 |
**Тэхаскі ўніверсітэт даліны Рыа-Грандэ** (англ.: University of Texas Rio Grande Valley) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Эдынберг у штаце Тэхас.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт з'яўляецца самай паўднёвай установай сістэмы Тэхаскага ўніверсітэта. Універсітэт быў створаны заканадаўчым органам штата Тэхас ў 2013 годзе шляхам аб'яднання Тэхаскага ўніверсітэта ў Браўнсвіле, Тэхаскага паўднёвага каледжа і Тэхаскага панамерыканскага ўніверсітэта. Вучэльня таксама з'яўляецца адным з найбуйнейшых універсітэтаў ЗША, дзе большасць студэнтаў складаюць іспанамоўныя: амаль 90% яго студэнтаў з'яўляюцца лацінаамерыканцамі, практычна ўсе з іх — мексіканскага паходжання.

Структура
---------

* Школа медыцыны
* Каледж медыцыны і аховы здароўя
* Каледж аховы здароўя
* Каледж прыродазнаўчых навук
* каледж вольных мастацтваў
* Каледж прыгожых мастацтваў
* Каледж інжынерыі і камп'ютарных навук
* Каледж бізнесу і прадпрымальніцтва
* Каледж адукацыі
* Ганаровы каледж
* Каледж аспірантуры
* Універсітэцкі каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Мітрапаліт Такійскі і ўсяе Японіі Данііл** (у свеце *Ікуа Нусіра*, 主代郁夫, нарадзіўся 5 верасня 1938) — прадстаяцель Аўтаномнай Японскай праваслаўнай царквы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў праваслаўнай сям'і ў г. Таёхасі, прэфектура Айты. 

У 1965 годзе скончыў Такійскую ДС, у 1968 годзе — Свята-Уладзімірскую праваслаўную акадэмію ў Нью-Ёрку, ЗША, дзе атрымаў ступень магістра багаслоўя. У лістападзе 1969 года ў Такійскім саборы Уваскрэсення Хрыстова пасвечаны ў дыякана, у студзені 1972 года ў прэсвітэра, прызначаны плябанам храма ап. Мацвея ў Таёхасі. 

14 лістапада 1999 г. пасля пастрыжэння ў манаства ў Троіца-Сергіевай лаўры, хіратанісан у біскупа Кіёцкага, кіраўніка Заходне-Японскай епархіяй Японскай Аўтаномнай Праваслаўнай Царквы. 

З 2000 года мітрапаліт Такійскі і ўсяе Японіі, кіраўнік Японскай Аўтаномнай Праваслаўнай Царквы.

Узнагароды
----------

* Ордэн Св. князя Данііла Маскоўскага (I ступені)

Цікавыя факты
-------------

Падчас інтэрнэт-галасавання за абранне новага патрыярха Маскоўскага сярод парафіян у студзені 2009 года ў выніку флэш-моба займаў першае месца, апярэджваючы іншых кандыдатаў, але потым галасы ў яго карысць былі зняты, а анкета Данііла выдалена з галасавання. Пазней анкета была адноўлена і не гледзячы на абнуленне вынікаў, у ноч 13—14 студзеня 2009 года японскі мітрапаліт Данііл ізноў набраў галасы і ў чарговы раз апярэдзіў мітрапаліта Кірыла. На 02:00 15 студзеня 2009 года Данііл з'яўляецца лідарам галасавання, набіраючы больш 22 000 галасоў (78%), другі — Мітрапаліт Смаленскі і Калінінградскі Кірыл мае толькі 2245 галасоў (каля 8%). 

Каля імя Мітрапаліта Такійскага ў дужках адміністратары сайта змясцілі наступны тэкст — «аб'ект хакерскага нападу, накіраванай на стварэнне штучнага рэйтынгу».

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 13 жніўня 2023.
2. ↑  Рунэт выбірае Патрыярха (руск.)
3. ↑  Старонка Данііла Архівавана 18 студзеня 2009. на сайце www.zapatriarha.ru

Спасылкі
--------

* Мітрапаліт Такійскі і Усёй Японіі Данііл (па-японску)
* livejournal: Увага: РПЦ (руск.)
* Митрополит Токийский Даниил Архівавана 30 лістапада 2011. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Войніч.

**І́гар Яўге́навіч Во́йніч** (нар. 1965) — беларускі музыкант, разам з Алесем Кішкіным, Змітром Сідаровічам і Валянцінам Агеевым заснавальнік гурта «Камэлот».

Біяграфія і творчасць
---------------------

Па адукацыі — філолаг. У 2002 годзе абараніў дысертацыю па тэме «Творчасць Сільвестра Косава ў літаратурным працэсе на Беларусі 30-х гг. XVII ст.». Кандыдат філалагічных навук. Граў на гітары, бас-гітары, клавішных інструментах, а часам сядаў за віяланчэль. Напісаў музыку некалькіх сумесных з іншымі ўдзельнікамі гурта песень, што выйшлі на першым CD, а «Песню Вартавога ратніка» аднаасобна — і музыку, і тэкст. Асноўная роля Войніча ў першым і другім складзе гурта палягала на сачыненні аранжыровак. Пасля творчых разыходжанняў паміж Басаем і Змітром Сідаровічам у 1996 годзе Войніч прыняў бок Басая. Некалькі наступных гадоў Войніч і Басай, набраўшы ў гурт новых музыкантаў, пад назвай «Камелот» далі некалькі дзясяткаў канцэртаў, нават запісалі на дэма новую праграму выключна з песень Войніча. З’ездзілі з канцэртамі ў Польшчу і Данію. Войніч выкладаў польскую літаратуру на філалагічным факультэце БДУ. У 2002 годзе Войнічу не падоўжылі кантракт працы ва ўніверсітэце. Адной з прычын была гістарычная і, адпаведна, палітычная ангажаванасць гурта. «Камелот» канчаткова быў пазбаўлены рэпетыцыйнай базы і перастаў увогуле выступаць.

У 2007 годзе Сідаровічам разам з Войнічам рабілася спроба аднавіць калектыў. Але апошні ў канцы года, згодна з паведамленнямі польскай прэсы, выехаў у Польшчу. Працаваў няштатным аператарам тэлеканала «Белсат».

Ігар Войніч працяглы час выкладаў музыку і інфарматыку ў Беларускім гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа.

Заўвагі
-------

1. ↑  Творчасць Сільвестра Косава ў літаратурным працэсе на Беларусі 30-х гг. XVII ст. : Аўтарэф. дыс....канд. філал. навук ; Нац. акад. навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. — Мінск: Б. в. 2002. — 17 с.
**Пры́станскае** (трансліт.: *Prystanskaje*, руск.: Пристанское) — былы пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Камарынскага пасялковага савета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (34 сем'і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 36 км на поўдзень ад Брагіна, 11 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 153 км ад Гомеля, на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, да якой з поўначы далучаецца кароткая вуліца з завулкам. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей інтэнсіўная забудова вялася ў 1920-я гады. У 1930 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Пасудава» (цэнтр — вёска Залессе).

Да 8 студзеня 1987 года пасёлак уваходзіў у склад Калыбанскага сельсавета, да 13 снежня 1991 года — у склад Гдзенскага сельсавета, пасля — у адміністрацыйным падпарадкаванні Камарынскага пассавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1959 год — 213 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (34 сем'і) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куніцкі.

**Уладзімір Уладзіміравіч Куніцкі** — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1991).

Біяграфія
---------

Уладзімір Куніцкі нарадзіўся ў вёсцы Дукора Мінскай вобласці. Пасля школы пераехаў у Мінск, дзе атрымаў прафесійна-тэхнічную адукацыю па спецыяльнасці «электрык». Служыў у Савецкай арміі. Быў абітурыентам Бакінскага ваеннага вучылішча і пэўны час жыў у Баку, але перадумаў і паступіў на гістарычны факультэт Мінскага педінстытута.

З лістапада 1990 працуе ў Мінскім педагагічным інстытуце. У 1991 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці 07.00.02 «Айчынная гісторыя», а ў 1998 годзе прысвоена Навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Гісторыя». З 1990 па 2005 год працаваў на кафедры ўсеагульнай гісторыі, з 2005 па 2015 — на кафедры старажытных цывілізацый і сярэднявечча. З 2015 — дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі.

З 1992 па 1995 быў старшынёй прафбюро гістарычнага факультэта, з 1992 па 2005 — член вучонага савета факультэта.

З 1998 па 2005 У. У. Куніцкі працаваў намеснікам дэкана па навукова-даследчай рабоце, быў членам навукова-праблемнага савета факультэта. Пад яго кіраўніцтвам у 1998—2004 было арганізавана 6 навукова-практычных канферэнцый, выпушчана 6 тамоў матэрыялаў канферэнцый і навуковых зборнікаў. Ва ўніверсітэце вёў актыўную грамадскую працу.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Вучэбная праца ўключае лекцыйныя курсы па новай гісторыі краін Азіі і Афрыкі, правядзенне практычных заняткаў, кіраўніцтва курсавымі, дыпломнымі і магістарскімі працамі, кандыдацкімі дысертацыямі. Склаў вучэбную базавую праграму па курсе «Новая гісторыя краін Азіі і Афрыкі», распрацаваў тэматыку практычных заняткаў.

### Навуковыя працы

* Нарысы сацыяльна-эканамічнага і палітычнага развіцця краін Усходу XVI — першай паловы XIX ст.
* Гісторыя краін Афрыкі ў Новы час (XVI — пачатак XX ст.)
* Гісторыя краін Усходу (XVI — пачатак XX ст.)
* Вераванні і культы ў Кітаі ў Новы час

Сям’я
-----

У шлюбе з Аксанай Куніцкай, кандыдатам педагагічных навук, сташынёй кафедры сацыяльнай педагогікі факультэта сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ.

Зноскі
------

1. ↑  Са слоў самога У. У. Куніцкага
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Браніслаў.

**Бранісла́ў** (трансліт.: *Branislaŭ*, руск.: Бронислав) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавета. Чыгуначная станцыя (на лініі Лунінец — Гомель).

На захадзе мяжуе з лесам.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

За 22 км на захад ад Жыткавічаў, за 258 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з доўгай, выгнутай мерыдыянальнай вуліцы, да якой з усходу далучаюцца 2 завулка. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVIII стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. У 1879 годзе згадваецца ў ліку паселішчаў Людзяневіцкага царкоўнага прыходу. Пасля ўводу ў эксплуатацыю 15 лютага 1886 года чыгункі Лунінец — Калінкавічы пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя. У 1908 годзе ў Жыткавіцкай воласці.

З 20 жніўня 1924 года цэнтр Браніслаўскага сельсавета Жыткавіцкага раёна Мазырскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года і з 21 чэрвеня 1935 года да 20 лютага 1938 года), з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Прамень камуны», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны вызвалена ад акупантаў 5 ліпеня 1944 года. 58 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Людзяневічы» (цэнтр — вёска Людзяневічы). Дзейнічаюць 9-гадовая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, крама, швейная майстэрня.

Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Браніслаўскага сельсавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 106 гаспадарак, 242 жыхара.

### Дынаміка

* 1897 год — 23 двары, 163 жыхары (паводле перапісу).
* 1908 год — 24 двары, у аднайменнай сялібе 5 двароў, 33 жыхары.
* 1917 год — 186 жыхароў.
* 1921 год — 32 двары.
* 1925 год — 37 двароў.
* 1959 год — 524 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 106 гаспадарак, 242 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об изменении административно-территориального устройства районов Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 26 сентября 2006 г. № 295 Архівавана 22 верасня 2019. (руск.)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Браніслаў (Жыткавіцкі раён)

| ⛭**Людзяневіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Людзяневічы |
| Вёскі | Беразіна ·  Браніслаў ·  Вільча ·  Вязаў Лес ·  Града ·  Дзедаўка ·  Доўгая Дуброва ·  Загацце ·  Загорбашша ·  Калінаўка ·  Князь-Бор ·  Сялко |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лескі.

**Ле́скі** (трансліт.: *Lieski*, руск.: Лески) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 3 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 233 км ад Гомеля, 6 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

Транспартная сетка
------------------

На аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы ўздоўж аўтадарогі, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай рэдка драўлянымі сядзібамі. Клуб, крама.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі, у Бабруйскім павеце Мінскай губерні, належала князю С. К. Панятоўскаму. На той час у вёсцы было 5 дымоў, 15 асоб мужчынскага полу і 11 жаночага. У XIX стагоддзі ў складзе маёнтка Рудабелка, што належаў Лапам, затым уладанне барона А. Я. Урангеля, з 1874 года — генерал-маёра О. Ф. Ліліенфельда. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. У 1913 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа.

У 1930 годзе арганізаваны калгас, працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 6 двароў і забілі 42 жыхары. 25 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 27 двароў, 48 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 46 двароў, 327 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 71 двор, 458 жыхароў.
* 1917 год — 499 жыхароў.
* 1924 год — 524 жыхары.
* 1959 год — 210 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 36 двароў, 66 жыхароў.
* 2004 год — 34 двары, 55 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Акцябрскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Акцябрскі *(не ўваходзіць у склад)* |
| Пасёлкі | Бумажкова ·  Кавалі ·  Рабкор ·  Ратміраў |
| Вёскі | Булкаў ·  Воземля ·  Залессе ·  Зацішша ·  Кавалі ·  Лаўстыкі ·  Лескі ·  Малын ·  Новая Дуброва ·  Новыя Завалёны ·  Ратміравічы ·  Смыковічы ·  Старая Дуброва ·  Старыя Завалёны ·  Шкава |