**Нямецкая нацыянальная бібліятэка** (ням.: Deutsche Nationalbibliothek; DNB) — цэнтральная архіўная бібліятэка і нацыянальны бібліяграфічны цэнтр Германіі. Задачай гэтай установы, унікальнай для Германіі, з'яўляецца калекцыяніраванне, пастаяннае архіваванне, усебаковая апрацоўка і захаванне дакументацыі і бібліяграфічных публікацый усяго свету на нямецкай мове. Задача выконваецца з 1913 года шляхам апрацоўкі нямецкіх публікацый, замежных публікацый пра Германію, перакладаў нямецкіх прац, а таксама прац нямецкамоўных эмігрантаў, апублікаваных у перыяд 1933—1945 гг. Вырашаецца задача апублікавання гэтых прац для шырокай аўдыторыі.

Нямецкая нацыянальная бібліятэка падтрымлівае і развівае супрацоўніцтва і знешнія сувязі на нацыянальным і міжнародным узроўнях. Так, DNB з'яўляецца вядучым партнёрам і распрацоўшчыкам бібліяграфічных стандартаў і кіраваў бібліяграфіі ў Германіі, таксама адыгрываючы выдатную ролю ў справе развіцця міжнародных бібліятэчных стандартаў.

Супрацоўніцтва з кнігавыдаўцамі рэгулюецца законамі аб Нямецкай лейпцыгскай бібліятэцы (ням.: Deutsche Bücherei Leipzig) 1935 года, і законам аб Нямецкай франкфурцкай бібліятэцы (ням.: Deutsche Bibliothek Frankfurt am Main) 1969 года. Асноўныя сферы дзейнасці падзелены паміж аддзяленнямі ў Лейпцыгу і Франкфурце-на-Майне, кожны з гэтых цэнтраў сфакусаваў сваю працу на нейкіх спецыфічных зонах адказнасці. Трэці цэнтр, Берлінскі музычны архіў (ням.: Deutsches Musikarchiv Berlin), заснаваны ў 1970 годзе, займаецца архіваваннем з усім звязаным з музычнай галіной (як аўдыёзапісамі, так і друкаванымі дакументамі).

Гісторыя
--------

### Перадгісторыя стварэння і стварэнне. Першая бібліятэка ў Лейпцыгу

Лейпцыгская бібліятэка. Від на будынак. 23 верасня 1955 года.
Ужо ў 1848 годзе існавалі планы па стварэнні агульнанямецкай нацыянальнай бібліятэкі. Пасля рэстаўрацыі ў той час усе фаліянты не выкарыстоўваліся як кнігі, а выстаўляліся ў Нямецкім нацыянальным музеі ў Нюрнбергу. У 1912 годзе Лейпцыг, месца правядзення штогадовай Лейпцыгскага кніжнага кірмаша, а таксама каралеўства Саксонія і асацыяцыя нямецкіх кнігагандляроў (ням.: Börsenverein der Deutschen Buchhändler) прыйшлі да дамоўленасці па пытанні аб заснаванні Германскай Нацыянальнай Бібліятэкі, размешчанай у Лейпцыгу. Пачынаючы з 1 студзеня 1913 года, у сістэматычным парадку былі адабраны ўсе публікацыі на нямецкай мове (уключаючы таксама і кнігі з Аўстрыі і Швейцарыі). У той жа год доктар Густаў Валь (*Dr. Gustav Wahl*) быў выбраны першым яе дырэктарам.

### Паваенныя гады. Стварэнне другой бібліятэкі

Паліцы кнігасховішча бібліятэкі. Франкфурцкі філіял, 24 лістапада 2008 года.
У 1946 годзе доктар Георг Курт Шаўэр, Генрых Кобет, Віторыа Клостерман і прафесар Ганс Вільгельм Эпельсхаймер, дырэктар Франкфурцкай універсітэцкай бібліятэкі, ініцыявалі паўторнае заснаванне Нямецкага архіва, размешчанага цяпер у Франкфурце-на-Майне. Федэральныя прадстаўнікі кнігагандляроў на акупаванай ЗША тэрыторыяй пагадзіліся з прапановай, а гарадскія ўлады Франкфурта-на-Майне далі згоду, выступаючы, у сваю чаргу, як крыніца фінансавання праекта і падбору персанала. Ваенны ўрад ЗША таксама далі сваю згода.

Бібліятэка пачала сваю працу ў курыльным пакоі былой бібліятэкі Ротшыльда, якая служыла разбамбаванай падчас вайны бібліятэцы месцам часавага прыстанку. Як вынік такога роду сітуацыі, у Германіі існавалі дзве бібліятэкі, якія выконвалі функцыі галоўнага дзяржаўнага кнігасховішча і дзяржаўнай бібліятэкі — для ГДР і ФРГ адпаведна. Такім чынам узніклі два бібліятэчныя каталогі, практычна ідэнтычныя па сваім змесце.

### Сучасны этап развіцця. Аб'яднанне.

Банкетная зала Франкфурцкага аддзялення бібліятэкі. 24 лістапада 2008 года.
З аб'яднаннем Германіі, якое адбылося 3 кастрычніка 1990 года, лейпцыгскі і франкфурцкі філіялы былі зліты разам у новым утваржнні, якое атрымала назву *Нямецкая Бібліятэка* (ням.: Die Deutsche Bibliothek). 29 чэрвеня 2006 года ўступіў у сілу «Закон аб Нямецкай Нацыянальнай Бібліятэцы». Развіццё бібліятэчных збораў (уключаючы таксама і анлайн-публікацыі) праводзіцца пасродкам накіраванага курсу на збіранне, каталагізаванне і захоўванне ўсіх публікацый як часткі ўсенямецкай культурнай спадчыны. Галоўны кіраўнічы орган бібліятэкі, Адміністрацыйны савет, быў пашыраны, і ўключыў у сябе двух прадстаўнікоў Бундэстага. Законам таксама былі зменены назвы самой бібліятэкі і яе складнікаў у Франкфурце-на-Майне, Лейпцыгу і Берліне на *«Deutsche Nationalbibliothek»*.

Агульная інфармацыя
-------------------

### Дэпазітарый

* Усяго ў сапраўдны момант ва ўсіх трох філіялах бібліятэкі захоўваецца 24 млн. 100 тысяч адзінак. у тым ліку:
	+ у Лейпцыгу: 14.3 млн адзінак
	+ у Франкфурце-на-Майне: 8.3 млн адзінак
	+ у Берліне: 1.5 млн адзінак

### Каардынаты філіялаў

Лейпцыг (ням.: Deutsche Bücherei Leipzig): *Геаграфічныя каардынаты*: 51°19′20,44″ пн. ш. 12°23′48,11″ у. д.HGЯO. Адрас: Deutscher Platz 1, 04103 Leipzig
Франкфурт-на-Майне (ням.: Deutsche Bibliothek Frankfurt am Main): *Геаграфічныя каардынаты*: 50°07′51,98″ пн. ш. 8°40′59,35″ у. д.HGЯO. Адрас: Adickesallee 1, 60322 Frankfurt am Main
Берлін (ням.: Deutsches Musikarchiv Berlin): *Геаграфічныя каардынаты*: 52°26′19,25″ пн. ш. 13°19′42,82″ у. д.HGЯO. Адрас: Gärtnerstraße 25 — 32, 12207 Berlin

Иллюстрации
-----------

* Будынак у Лейпцыгу, на заднім плане — аўтаматычнае кнігасховішча.Будынак у Лейпцыгу, на заднім плане — аўтаматычнае кнігасховішча.
* Філіял у Франкфурце-на-Майне. 31 жніўня 2004 г.Філіял у Франкфурце-на-Майне. 31 жніўня 2004 г.
* Галоўны ўваход у будынак бібліятэкі. Лейпцыгскі філіял. Ліпень 2007 г.Галоўны ўваход у будынак бібліятэкі. Лейпцыгскі філіял. Ліпень 2007 г.
* Скрыншот з сайта бібліятэкі. Адлюстраваны вынікі пошуку на запыт «Конрад Адэнаўэр»Скрыншот з сайта бібліятэкі. Адлюстраваны вынікі пошуку на запыт «Конрад Адэнаўэр»

Гл. таксама
-----------

* Спіс найбуйнейшых бібліятэк свету
* Gemeinsame Normdatei (GND)

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Global Research Identifier Database — 2015. Праверана 13 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27768150'></a>
3. 1 2  Jahresbericht 2008. Fakten und Zahlen: Erwerbung (ням.)(недаступная спасылка) (26 ліпеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 27 снежня 2010. Праверана 14 ліпеня 2010.
4. ↑  Нямецкая нацыянальная бібліятэка з'яўляецца рэферэнтнай бібліятэкай; гэта азначае, што выданні даступныя для чытання толькі ў чытальных залах. Наведвальнікам павінна быць мінімум 18 гадоў, і яны павінны прад'яўляць пашпарт або пасведчанне асобы. Бібліятэка спаганяе плату за абслугоўванне чытачоў.
5. ↑  Jahresbericht 2008. Fakten und Zahlen: Benutzung, Auskunft, Archivierung (ням.)(недаступная спасылка) (26 ліпеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 27 снежня 2010. Праверана 14 ліпеня 2010.
6. 1 2  Jahresbericht 2008. Fakten und Zahlen: Haushalt und Personal (ням.)(недаступная спасылка) (26 ліпеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 2 ліпеня 2011. Праверана 14 ліпеня 2010.
7. ↑  *Дагмар Гірсберг, незалежны публіцыст з Бона.*. «Наша задача – забяспечыць доступ да культуры» - супрацоўніцтва еўрапейскіх бібліятэк (руск.) (html). *Бібліятэчная справа*.  Goethe-Institut Russland (Люты 2007). — Еўрапейскія нацыянальныя бібліятэкі аб'ядноўваюць высілкі, каб захаваць культурную спадчыну свайго кантынента. Мы гутарылі пра гэта з доктарам Элізабет Нігеман, дырэктарам Нямецкай нацыянальнай бібліятэкі.. Архівавана з першакрыніцы 21 лістапада 2010. Праверана 12 ліпеня 2010.
8. 1 2 3  Adressen und Ansprechpartner **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  D-NB.de. Архівавана з першакрыніцы 1 ліпеня 2010. Праверана 12 ліпеня 2010.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нямецкая нацыянальная бібліятэка на Вікісховішчы |

* d-nb.de — German National Library Архівавана 24 лютага 2011. (ням.)
* Deutsches Musikarchiv Berlin Архівавана 14 лістапада 2008. (англ.)
* AG Sammlung Deutscher Drucke Архівавана 18 кастрычніка 2008. (англ.)
* theeuropeanlibrary.org — Combined access to 48 national libraries in Europe (англ.)
* Libraries-Link.net Архівавана 1 красавіка 2019. — German Internet portal for libraries (англ.)

| Нацыянальныя бібліятэкі Еўропы |
| --- |
| 

Азербайджан **·** 
Албанія **·** 
Андора **·** 
Арменія **·** 
Аўстрыя **·** 
Балгарыя **·** 
Беларусь **·** 
Бельгія **·** 
Боснія і Герцагавіна **·** 
Ватыкан **·** 
Вялікабрытанія (Брытанія, Уэльс і Шатландыя) **·** 
Венгрыя (імя Сечэні і Дэбрэцэнскага ўніверсітэта) **·** 
Германія (нацыянальная і эканамічная) **·** 
Грузія **·** 
Грэцыя **·** 
Данія **·** 
Ірландыя **·** 
Ісландыя **·** 
Іспанія (Каталонія) **·** 
Італія (Рым і Фларэнцыя) **·** 
Казахстан **·** 
Латвія **·** 
Літва **·** 
Ліхтэнштэйн **·** 
Люксембург **·** 
Македонія **·** 
Малдова **·** 
Мальта **·** 
Манака **·** 
Нарвегія **·** 
Нідэрланды **·** 
Партугалія **·** 
Польшча **·** 
Расія (РНБ і РДБ) **·** 
Румынія **·** 
Сан-Марына **·** 
Сербія **·** 
Славакія **·** 
Славенія **·** 
Турцыя **·** 
Украіна (парламенцкая і імя Вярнадскага) **·** 
Фінляндыя **·** 
Францыя **·** 
Харватыя **·** 
Чарнагорыя **·** 
Чэхія (нацыянальная і тэхнічная) **·** 
Швейцарыя **·** 
Швецыя **·** 
Эстонія
**Еўрапейская бібліятэка**
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11566519 · BIBSYS: 9005769 · BNC: a11232298 · BNE: XX270408 · BNF: 12206999m · GND: 10140798-1 · ISNI: 0000 0001 2290 5087, 0000 0000 8840 0279 · LCCN: no2006067330 · LNB: 000022324 · NKC: kn20070218001, kn20010710464 · NLA: 43802949 · NLG: 91054 · NSK: 000468149 · NUKAT: n2007032641 · PTBNP: 283309 · SUDOC: 03189108X · VIAF: 148328332 |

 |