**Партыя працы** (нідэрл.: Partij van de Arbeid, PvdA) — нідэрландская сацыял-дэмакратычная палітычная партыя. Партыя была створана ў 1946 годзе. Пасля галандскіх усеагульных выбараў 2012, PvdA другая па велічыні палітычная партыя ў Нідэрландах. Партыя з'яўляецца малодшым кааліцыйным партнёрам Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю.

Партыя працы мае 14 месцаў з 75 у першай палаце і 38 месцаў з 150 у другой палаце Генеральных штатаў і 3 месцы з 25 вылучаных для Нідэрландаў у Еўрапарламенце (уваходзіць у фракцыю Прагрэсіўны альянс сацыялістаў і дэмакратаў).

Моладзевае крыло партыі называецца Маладыя сацыялісты (нідэрл.: Jonge Socialisten, JS). Партыя з'яўляецца членам Партыі еўрапейскіх сацыялістаў і Сацінтэрна.

Гісторыя
--------

Партыя працы мае карані ў сацыялістычным руху 70-х і 80-х гадоў 19 стагоддзя. Сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (нідэрл.: Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP)), заснаваная ў 1894 годзе, падтрымлівала тэорыю Маркса і Энгельса аб класавай барацьбе ў Нідэрландах і «міжнародную барацьбу рабочага класа».

Партыя працы была заснавана 9 лютага 1946 года на базе Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі, да якой далучыліся дзве іншыя невялікія партыі: лева-ліберальная Вальнадумная дэмакратычная ліга (ВДЛ) і лева-хрысціянскі Хрысціянска-дэмакратычны саюз (ХДС).

У перыяд паміж 1946 і 1958 гадамі Партыя працы фарміруе кааліцыйныя ўрада. З 1948 года ўрад узначальвае Вілем Дрэс. Пад яго кіраўніцтвам пачынаецца пасляваеннае аднаўленне Нідэрландаў, пачатак будаўніцтва «дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту», абвяшчэння незалежнасці Інданезіі і ўступленне Нідэрландаў у НАТА. Пасля ўрадавага крызісу 1958 года, партыя працы пайшла ў апазіцыю, у якой знаходзілася да 1965 года. Электаральная падтрымкі выбаршчыкаў Партыі працы пайшла на спад.

У 1965 годзе Партыя працы ўваходзіць ва ўрадавую кааліцыю, якая аднак праіснавала нядоўга. Між тым, маладое пакаленне спрабуе атрымаць кантроль над Партыяй працы. Група маладых членаў партыі, якія называюць сябе новымі левымі, патрабуюць рэфармавання партыі: яны лічылі, што партыя павінна стаць арыентаванай на новыя сацыяльныя рухі, прыняўшы іх анты-парламенцкую стратэгію і іх пытанні, такія, як вызваленне жанчын, ахова навакольнага асяроддзя і развіцця трэцяга свету. У знак пратэсту супраць нарастальнага ўплыву новых левых, шэраг вядомых членаў партыі, у тым ліку Дрэс-малодшы, пакінулі партыю і стварылі новую, якая атрымала назву Дэмакратычныя сацыялісты 70.

Пасля выбараў 1972 года, ні Партыя працы і яе саюзнікі, ні Каталіцкая народная партыя разам са сваімі саюзнікамі былі не ў стане заваяваць большасць. Партыі былі вымушаныя працаваць разам. З 1973 па 1977 год працаваў кааліцыйны ўрад, які ўзначальваў лідар Партыі працы Йооп дэн Ойл. Выбары 1977 выйграла Партыя працы, але ідэалагічны і асабісты канфлікт паміж Ван Агтом і Дэн Ойлом прадухіліў фарміраванні новага левацэнтрысцкай кабінета. Партыя працы перайшла да апазіцыі.

Пасля выбараў 1981 Хрысціянска-дэмакратычны заклік застаецца найбуйнейшай партыяй, але ён быў вымушаны супрацоўнічаць з Партыяй працы і партыяй Дэмакраты 66. У новым кабінеце на чале з Ван Агтом, Дэн Ойл стаў намеснікам прэм'ер-міністра. Асабісты і ідэалагічны канфлікт паміж Ван Агтом і Дэн Ойлом завяршыўся падзеннем кабінета праз некалькі месяцаў пасля свайго прызначэння. Пасля выбараў 1982 Партыя працы перайшла да апазіцыі. На працягу гэтага перыяду, партыя пачынае рэформы. У 1986 годзе Дэн Ойл сышоў з палітыкі, прызначыўшы былога прафсаюзнага лідара Віма Кока сваім пераемнікам.

Пасля выбараў 1989 Партыя працы вярнулася да ўрада разам з Хрысціянска-дэмакратычным заклікам. Кок стаў намеснікам прэм'ер-міністра Рууда Любберса. Партыя працы прымае асноўныя эканамічныя рэформы папярэдняга кабінета Любберса, у тым ліку прыватызацыю дзяржаўных прадпрыемстваў і рэформы дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту. Яны працягвалі гэту палітыку ў гэтым кабінеце. Кабінет сутыкаецца з цяжкімі пратэстамі прафсаюзаў і палітычнымі канфліктамі ўнутры Партыі працы.

З 1994 па 2002 год прэм'ер-міністрам быў прадстаўнік партыі Вім Кок. З 2007 года па 2010 год партыя ўваходзіць ва ўрадавую кааліцыю з Хрысціянска-дэмакратычным заклікам.

Пасля выхаду з урадавай кааліцыі, Вавтер Бос абвясціў, што ён сыходзіць з палітыкі, каб праводзіць больш часу з жонкай і дзвюма дочкамі. Тады мэр Амстэрдама Йоб Коэн заняў яго месца ў якасці лідара Партыі працы.

Ідэалогія
---------

Партыя працы, якая стваралася як традыцыйная сацыял-дэмакратычная партыя, імкнецца стварыць дзяржаву ўсеагульнага дабрабыту. У 1970-я гады, яна радыкальна перагледзела сваю праграму і ўключыла новыя пытанні, такія, як вызваленне жанчын, ахове навакольнага асяроддзя і развіццё трэцяга свету. У 1990-х гадах партыя абнавіла сваю праграму, уключыўшы такія пытанні, як рэформа дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту і прыватызацыю дзяржаўных прадпрыемстваў. У 2005 годзе партыя прыняла новую праграму, заснаваную на прынцыпах левацэнтрысцкай ідэалогіі. Яе асноўнымі пытаннямі з'яўляюцца занятасць, сацыяльнае забеспячэнне і дабрабыт і інвестыцыі ў грамадскую адукацыю, грамадскую бяспеку і ахову здароўя.

Электарат
---------

Гістарычна склалася так, Партыя працы карыстаецца падтрымкай працоўнага класа. У 21 стагоддзі партыя падтрымліваецца грамадскімі служачымі, мігрантамі і працоўным класам. Партыя гістарычна была вельмі моцная ў буйных гарадах, такіх такіх як Амстэрдам і Ротэрдам і ў паўночных правінцыях Гронінген, Фрысландыя і Дрэнтэ.

Удзел у выбарах
---------------

Удзел у выбарах да Другой палаты парламента Нідэрландаў:

* 1946 год: 28,3% — 29 месцаў (з 100 месцаў)
* 1948 год: 25,6% — 27 месцаў
* 1952 год: 28,9% — 30 месцаў
* 1956 год: 32,6% — 34 месца (пасля павелічэння колькасці да 150 — 50 месцаў)
* 1959 год: 30,3% — 48 месцаў
* 1963 год: 28,0% — 43 месца
* 1967 год: 23,5% — 37 месцаў
* 1971 год: 24,5% — 39 месцаў
* 1972 год: 27,3% — 43 месца
* 1977 год: 33,8% — 53 месца
* 1981 год: 28,2% — 44 месца
* 1982 год: 30,4% — 47 месцаў
* 1986 год: 33,3% — 52 месца
* 1989 год: 31,9% — 49 месцаў
* 1994 год: 23,9% — 37 месцаў
* 1998 год: 29,0% — 45 месцаў
* 2002 год: 15,1% — 23 месца
* 2003 год: 27,3% — 42 месца
* 2006 год: 21,2% — 33 месца
* 2010 год: 19,6% — 30 месцаў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Parlement.com Праверана 19 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14042250'></a>
2. ↑   Праверана 15 сакавіка 2019.
3. ↑  Documentation Center Dutch Political Parties Праверана 2 красавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q850730'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2157341'></a>
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75
5. 1 2  Documentation Center Dutch Political Parties Праверана 24 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q850730'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2157341'></a>
6. ↑

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Партыя працы (Нідэрланды) на Вікісховішчы |

* Афіцыйны вэб-сайт Архівавана 10 сакавіка 2013.  (англ.)
* Інфармацыя аб нідэрландскія палітычныя партыі  (гал.)
* Partij van de Arbeid (PvdA)  (гал.)

| Палітычныя партыі Нідэрландаў |
| --- |
| Прадстаўленыя ў Генеральных штатах | Народная партыя за свабоду і дэмакратыю (VVD) • Партыя працы (PvdA) • Хрысціянска-дэмакратычны заклік (CDA) •  Дэмакраты 66 (D66) • Сацыялістычная партыя (SP) • Партыя свабоды (PVV) • Хрысціянскі саюз (CU) • Зялёныя левыя (GL) • Рэфармацкая палітычная партыя (SGP) • Партыя для жывёл (PvdD) • 50ПЛЮС (50+) |
| Іншыя партыі | Гонар за Нідэрланды • Спіс Піма Фортайна |

| Партыі-члены Партыі еўрапейскіх сацыялістаў |
| --- |
| 
* Аўстрыя
* Бельгія
	+ Валонія
	+ Фландрыя
* Балгарыя
* Вялікабрытанія
	+ ЛП
	+ Паўночная Ірландыя
* Венгрыя
	+ ВСП
	+ СДПВ
* Данія
* Германія
* Грэцыя
* Ірландыя
* Іспанія
* Італія
* Кіпр
* Латвія
* Літва
* Люксембург
* Мальта
* Нідэрланды
* Нарвегія
* Польшча
	+ ДЛС
	+ РС
* Партугалія
* Румынія
* Славакія
* Славенія
* Фінляндыя
* Францыя
* Чэхія
* Швецыя
* Эстонія

 |