recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Першая іспана-галандская «бітва пры дзюнах», 1639
**Дзюнкеркскае каперства** — сетка карсараў і прываціраў, якія пры падтрымцы іспанскага ўрада перашкаджалі рыбалоўству і гандлю Злучаных правінцый у гады іх барацьбы за незалежнасць. Базаваліся на захадзе Фландрыі — у абароненых дзюнамі ад нападу з тылу Дзюнкерку, Ньіўпарце і Астэндэ.

У 1583 г. іспанскі палкаводзец Аляксандр Фарнезэ адваяваў у паўстанцаў Дзюнкерк і размясціў там ваенныя караблі, прызваныя канваяваць грузы ў метраполію і назад. Пры падтрымцы ўрада мясцовае купецтва падрыхтавала флот карсараў і прываціраў, якія перахаплялі ў Паўночным моры гандлёвыя судны, якія вярталіся пад галандскім сцягам з Ост-Індыі і Расіі. Прываціры наносілі шкоду эканоміцы маладой рэспублікі, усяляк перашкаджалі рыбалоўству, а таксама руйнавалі берагі варожай іспанцам Англіі.

У 1587 г. урад Злучаных Правінцый абвясціў дзюнкеркскія караблі пірацкімі і паспрабаваў арганізаваць блакаду портаў Заходняй Фландрыі. Галандскім капітанам быў аддадзены загад тапіць пірацкія судны. У час адной з сутычак з дзюнкеркцамі загінуў нацыянальны герой Піт Пітэрсан Хайн. Эфектыўнасць прадпрынятых мер была мінімальнай, і пірацтва з кожным годам нарошчвала свой маштаб. Поспеху прываціраў спрыяла вынаходства імі новага тыпу судна — фрэгата.

У 1600 г. галандцы паспрабавалі авалодаць Дзюнкеркам, аднак бітва каля Ньіўпарта скончылася для іх няўдала. З пачаткам Трыццацігадовай вайны размах пірацтва ў Паўночным моры дасягнуў свайго піка. Спыніць разбой удалося, толькі калі Дзюнкеркам у 1646 г. авалодалі французы.

У 1672 г. Францыя ўступіла ў Галандскую вайну, і дзюнкеркцы вярнуліся да звыклага для іх марскога разбою. Самым знакамітым удзельнікам разгорнутай у тыя гады крэйсерскай вайны быў Жан Бар. У 1712 г. ваенныя дзеянні ў Нідэрландах падышлі да канца, паводле ўмоў Утрэхцкага міру французскі ўрад вымушаны быў адмовіцца ад падтрымкі дзюнкеркскіх капераў.

Літаратура
----------

* Patrick Villiers. *Les corsaires du littoral: Dunkerque, Calais, Boulogne, de Philippe II à Louis XIV (1568—1713)*. Presses Univ. Septentrion, 2000. ISBN 9782859396336.
* Alain Cabantous. *La mer et les hommes: pêcheurs et matelots dunkerquois de Louis XIV à la Révolution*. Westhoek-Éditions, 1980.
**Асот балотны** (*Sonchus palustris*) — від травяністых раслін сямейства Астравыя (*Asteraceae*), распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі. Этымалогія: лац.: palustris — «балотны».

Апісанне
--------

Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 100—175 (350) см. Карані кароткія. Лісце пры аснаванні з вострымі вушкамі, што стрэлападобна разыходзяцца. Сямянкі жаўтлявыя, з моцна выпуклым сярэднім рабром на кожным баку. Чубок з белых або часам жоўта-белых мяккіх валасінак, якія лёгка ападаюць. Абгорткі і галінкі суквеццяў густа пакрыты кароткімі чарнаватымі залозістымі валасінкамі. Кветкі жоўтыя. Кошыа з 75 кветак. Суквецці шчыткападобныя або шчыткападобна-мяцёлкавыя. 2n = 18.

Распаўсюджанне
--------------

Азія: Сіньцзян, Казахстан, Кыргызстан, Расія, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан, Арменія, Грузія, Азербайджан, Турцыя; Еўропа: Андора, Аўстрыя, Беларусь, Бельгія, Балгарыя, Харватыя, Чэхія, Данія, Фарэрскія астравы, Фінляндыя, Францыя, Гібралтар, Ватыкан, Венгрыя, Ісландыя, Італія, Латвія, Ліхтэнштэйн, Літва, Люксембург, Малдова, Манака, Нідэрланды, Нарвегія, Польшча, Партугалія, Румынія, Расійская Федэрацыя, Сан-Марына, Сербія, Славакія, Іспанія, Швецыя, Швейцарыя, Украіна, Вялікабрытанія. Натуралізавана: Канада (Антарыа). Расце каля рэк, на вільготных, тарфяных або глейкіх глебах, багатых азотам, у канавах, на вільготных палях; таксама расліна умерана ўстойлівая да салёных умоў.

Ва Украіне расце на балотах і забалочаных месцах, амаль па ўсёй тэрыторыі; у Крыме (гара Чатырдаг) — вельмі рэдка.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 124. — 160 с. — 2 350 экз. — у крыніцы пад назвай Sonchus paluster L.

Спасылкі
--------

* Flora of North America  (англ.)
* Flora of China  (англ.)
* Euro+Med Plantbase  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |
**Грузі́нскае пісьмо́** - алфавітнае пісьмо, якое выкарыстоўваецца некаторымі картвельскімі мовамі, у першую чаргу грузінскай, а таксама спарадычна мегрэльскай, сванскай і іншымі. Чытаецца злева направа. Сучасны грузінскі алфавіт складаецца з 33 літар; вялікія літары ў алфавіце адсутнічаюць, аднак у загалоўках і ў некаторых іншых выпадках усё слова можа быць напісана без верхніх і ніжніх вынасаў, як бы між двух паралельных ліній (гл. Ілюстрацыю) - такое напісанне служыць аналагам вялікіх літар у іншых алфавітах.

Прыклад вылучэння тэксту літарамі без вынасак (аналаг верхняга рэгістра) на грузінскім паліцэйскім аўтамабіле
Грузінскае пісьмо мае нацыянальны статус культурнай спадчыны ў Грузіі і ў цяперашні час намінаваны на ўключэнне ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА  (руск.) (бел..

Гл. таксама
-----------

* Старажытнагрузінская мова

Зноскі
------

1. ↑  *Crystal D.* The Cambridge Encyclopedia of Language — Выдавецтва Кембрыджскага ўніверсітэта, 1987. — С. 305. — ISBN 978-0-521-42443-1<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q471550'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q912887'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23306977'></a>
2. ↑  ქართული ანბანის სამი სახეობის ცოცხალ კულტურას არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა Урад Грузіі  (груз.)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
**Цэзальпініевыя** (Caesalpinioideae) *— падсямейства бабовых раслін, назва паходзіць ад назвы расліны Цэзальпінія.*

Батанічнае апісанне
-------------------

Цэзальпініевыя — пераважна дрэвы, распаўсюджаныя ў вільготных тропіках. Іх кветкі зігаморфныя, але вельмі розныя. Каранёвыя вузельчыкі сустракаюцца вельмі рэдка ў гэтым падсямействе, і нават калі сустракаюцца, маюць прымітыўную структуру.

Таксанамія
----------

Таксанамічны статус гэтай групы не да канца выразны. У некаторых больш старых класіфікацыях, напрыклад сістэме Кронквіста, група класіфікавалася ў разрадзе сямейства, *Caesalpiniaceae*. Хоць група ўсё яшчэ прызнаецца, існуе сумнеў адносна размяшчэння многіх родаў (у гэтым падсямействе або ў іншых). Нядаўнія сістэматычныя даследаванні, выкарыстоўваючы малекулярныя дадзеныя пацвердзілі парафілетычнасць групы паводле подсемействаў Матыльковыя (Faboideae або Papilionoideae) і Mimosoideae і цяпер разглядаецца раскол групы.

Роды звычайна групуюцца ў чатыры трыбы, Caesalpinieae, Cassieae, Cercideae і Detarieae. Трыба Cercideae раней часам уключалася ў падсямейства Матыльковыя.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
**Паргалава** (карэл.: Parkola, фінск.: Parkala) — пасёлак у Расіі, муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Выбаргскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Колькасць насельніцтва па перапісу 2010 складае 16014 чалавек.

У мінулым вядомы як дачны пасёлак, з канца XX стагоддзя часткова ўключаны ў мяжу горада. Чыгуначная станцыя Паргалава Кастрычніцкай чыгункі на ўчастку Санкт-Пецярбург—Выбарг.

У 1746 годзе імператрыца Лізавета Пятроўна ўзвяла Пятра Іванавіча Шувалава ў графы і падарыла яму «Паргалаўскую мызу» са ўсімі яе селішчамі і ўгоддзямі. Шувалавы валодалі гэтымі землямі больш за 150 гадоў.

У пачатку XX стагоддзя ў Паргалава былі ўключаныя вёскі Старажылаўка, Кабалаўка, Заманілаўка.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Віктар Барысавіч Сачава (1905–1978) — рускі географ.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Балоціна.
**Анісся Давыдаўна Балоціна** (1865, Мсціслаў, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 1939, Лондан, Вялікабрытанія) — рэвалюцыянерка-народніца 1880-х гадоў.

Біяграфія
---------

Падчас вучобы ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства ўваходзіла ў гурток нарадавольцаў, удзельнічала ў выданні і распаўсюдзе нелегальнай літаратуры.

12 красавіка 1886 года арыштавана, высланая ў Сібір. Прыняла ўдзел ва ўзброеным выступе ссыльных у Якуцку 3 красавіка 1889 года. Узброенае супраціўленне скончылася тым, што шасцёра ссыльных было забіта, сем паранена, у тым ліку і Балоціна. Ваенна-судовай камісіяй прыгаворана да пазбаўлення ўсіх правоў і пажыццёвай катаргі. Пакаранне адбывала ў Вілюйскай катаржнай турме, у якой утрымліваліся асабліва небяспечныя палітычныя злачынцы, пасля — у турме на Кары. У верасні 1893 атрымала дазвол на вольнае пасяленне. З 1897 года пад наглядам паліцыі ў Шклове.

У 1898 годзе эмігравала. Жыла ў Антверпене (Каралеўства Бельгія , затым пераехала ў Лондан (Вялікабрытанія).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Болотина Анисья Давыдовна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 70. — 737 с.
2. 1 2  БАЛОЦІНА Анісся Давыдаўна
3. 1 2   *Уладзімір Караткевіч* Дыяментавы горад
Цэгла
**Цэ́гла** (с-в.-ням.: ziegel) — штучны будаўнічы матэрыял у форме блокаў, зробленых з гліны, вапны, пяску і цэменту.

Блокі могуць быць розных памераў, аднак звычайныя суадносіны вышыні, шырыні і даўжыні — суадносна 1:2:4. Для надання цэгле неабходных уласцівасцей (трываласці, устойлівасці да марозу і вільгаці) выкарыстоўваюцца разнастайныя метады: сушка, абпальванне, апрацоўка парай.

Гісторыя
--------

Цэгла з'яўляецца найбольш старажытным будаўнічым матэрыялам. Ужыванне апаленай цэглы ў дойлідстве і будаўніцтве ўзыходзіць у часы Старажытнага Егіпта, а таксама Вавілона і Рыма, дзе з яе выкладваліся складаныя канструкцыі, накшталт арак і скляпенняў. У Сярэднявечча цэглу пачалі выкарыстоўваць і для дэкаратыўнага аздабленья будынкаў.

### Гісторыя вырабу цэглы на Беларусі

Цагельні, адмысловыя прадпрыемствы па вырабу цэглы, на Беларусі ўтвараліся прынамсі ў тых мястэчках, дзе была гліна. У Мінску іх было каля 10. Амаль кожная цагліна пазначалася фірмовым кляймом гаспадара цагельні. Найбольш вядомымі былі цагельні Авербуха.

Па дадзеных за 1993 год, у Беларусі дзейнічалі 116 цагельняў з аб'ёмам вытворчасці 2,3 млрд штук умоўнай цэглы ў год. Да 2000 года засталося ўсяго 53 заводы, а вытворчасць упала да 0,8 млрд штук у год.

Гл. таксама
-----------

* Плінфа
* Клінкерная цэгла

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С.635

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цэгла

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4067726-6 · LCCN: sh85016808 · Microsoft: 154226666 · NDL: 00569393 · NKC: ph119240 |

| ⛭Будаўнічыя матэрыялы |
| --- |
| Канструкцыйныя | 

Бетон • 
Гіпсакардон • 
Піламатэрыялы • 
Сталь • 
Сэндвіч-панэль • 
Цэгла
 |
| Дахавыя | 

Дахоўка • 
Металадахоўка • 
Руберойд • 
Толь • 
Шыфер
 |
| Аздабленчыя | 

Абкладальны камень • 
Керамічная плітка • 
Лакафарбавыя матэрыялы • 
Сайдынг • 
Самаклейная плёнка • 
Столевая плітка • 
Сценавыя панэлі МДФ • 
Шпалеры
***Падлогавыя пакрыцці***:
Каўралін • 
Ламінат • 
Лінолеум • 
Паркет
 |
| Прыродныя | 

Драўніна • 
Прыродны камень • 
Пясок
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Жукавічы.

**Жу́кавічы** (трансліт.: *Žukavičy*, руск.: Жуковичи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 16 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 225 км ад Гомеля, 12 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Экалогія і прырода

Вакол вёскі — лес.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з кароткай вуліцы з завулкам, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі сядзібамі. Аўталаўка.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XVI стагоддзя як паселішча ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У 1505 годзе кароль Жыгімонт I Стары аддаў сяло Жукавічы двараніну Шчаснаму, а ў 1507 годзе пацвердзіў гэта.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 годзе ў валоданні абшарніка Ліпскага, пасля належала генерал-лейтэнанту В. М. Юдзіцкаму. З пачатку XIX стагоддзя ў складзе казённага маёнтка Граб'ё. У 1908 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

Падчас польскай акупацыі ў 1920 годзе ў наваколлях дзейнічаў партызанскі атрад К. П. Арлоўскага. 15 лістапада 1920 года вызвалена ад польскіх войскаў. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 15 двароў і забілі 15 жыхароў. 10 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 13 двароў, 22 жыхары.

### Дынаміка

* 1795 год — 11 двароў, 62 жыхары.
* 1897 год — 12 двароў, 70 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 16 двароў, 127 жыхароў.
* 1916 год — 25 двароў, 129 жыхароў.
* 1940 год — 42 двары, 150 жыхароў.
* 1959 год — 141 жыхар (паводле перапісу).
* 1997 год — 18 двароў, 34 жыхары.
* 2004 год — 14 двароў, 24 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ламавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ламавічы |
| Вёскі | Гаць ·  Граб'ё ·  Жукавічы ·  Заазер'е ·  Курын ·  Ніўнае ·  Подгаць |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малец.

**Янусь Малец** (сапр. *Іван Вільгельмавіч Малец*; 8 лютага 1951, в. Хрыстова Пастаўскага раёна — 15 красавіка 2021) — беларускі пісьменнік. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1994 года.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння васьмігодкі вучыўся ў Полацкім ГПТВ-66, працаваў на заводзе ў Віцебску, скончыў марскую школу ў горадзе Находка на Далёкім Усходзе. Служыў у войску ў Бірабіджане і ў сяле Князе-Валконскае пад Хабараўскам. Пасля службы, у 1983 годзе, скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў рабочым у часопісе «Вожык» (1993—1994).

Творчасць
---------

Друкаваўся з 1974 года. Адзін з аўтараў калектыўных зборнікаў «Лагодны прамень раніцы» (1988), «Асцюкі за каўняром» (1989) і інш. Творы пераважна ў жанры сатыры і гумару: зборнікі «Бедны конь» (1992); «Трава ў вушах» (1994); «Намінальны людзель» (2005); «С ума сойти!» (2006). У вершах раскрывае думкі і пачуцці сучасніка, пакутны шлях да ісціны (зборнік «Родны мацярык», 1995).

Займаўся таксама літаратурнай крытыкай. Даследаваў вядомую ананімную паэму «Сказ пра Лысую Гару». Практычна першым публічна назваў імя сапраўднага аўтара.

Зноскі
------

1. ↑  Малец Янусь (Іван Вільгельмавіч)

Літаратура
----------

* Малец Янусь (Іван Вільгельмавіч) // Памяць: Пастаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]; уклад.: К. І. Козак, А. І. Кузняцоў; рэд.-склад. Г. К. Кісялёў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Белта, 2001. — С. 519—520.
* «Ну, а я, браткі, з Хрыстова» // Пастаўскі край. — 2011. — 28 верас. — С. 5.

Спасылкі
--------

* Янусь Малец. Вершы пра каханне. Вык. В. Белацаркоўскі (аудыё)
Аляксандр Міцянін. Паштовая марка Беларусі
**Анімалістыка** (**Анімалістычны жанр**), часам таксама **Анімалізм** (ад лац.: animal — жывёла) — жанр выяўленчага мастацтва, асноўным аб'ектам якога з'яўляюцца жывёлы, галоўным чынам у жывапісе, фатаграфіі, скульптуры, графіцы і радзей у дэкаратыўным мастацтве. Анімалістыка спалучае ў сабе прыродазнаўчыя і мастацкія пачаткі. Галоўнай задачай анімаліста могуць быць як дакладнасць малюнка жывёлы, так і мастацка-вобразныя характарыстыкі, уключаючы дэкаратыўную выразнасць або надзяленне жывёл уласцівымі людзям рысамі, учынкамі і перажываннямі (напрыклад, малюнак антрапаморфных персанажаў казак і баек).

Са скульптуры мае распаўсюджванне анімалістычная кераміка.

Стылізаваныя фігуры жывёл маюцца сярод помнікаў звярынага стылю, у мастацтве Старажытнага Усходу, Афрыкі, Акіяніі, старажытнай Амерыкі, у народнай творчасці многіх краін.

Мастакі, якія працуюць у анімалістычным жанры, называюцца анімалістамі.

Зноскі
------

1. ↑  Словарь Ефремовой
2. ↑   Значение слова «Анималистический жанр» в Большой советской энциклопедии
3. 1 2  Домашние питомцы / Под ред. Е. Г. Ананьевой, Д. М. Володихина. — М.: Аванта+, 2004. — 448

Спасылкі
--------

* *Animalística* — Экспазіцыя «Анімалістыка» ў Мадрыдскім універсітэце Камплутэнсэ
**Хацьма трохмесячная** (*Lavatera trimestris*) — від кветкавых раслін сямейства Мальвавыя (*Malvales*). лац.: trimestris — літаральна азначае «тры месяцы», спасылаючыся на перыяд росту і цвіцення.

Апісанне
--------

Да 120 см вышынёй і 45 см у шырыню аднагадовая трава. Лісце яйкападобна-круглявае, сэрцападобнае, пільчатае, 3-7-лопасцевае, жоўта-зялёнае, з рэдкімі валасінкамі. Кветкі з’яўляюцца ў кластарах на доўгіх сцеблах ў канцы сцеблаў адзінкавыя, адценняў белага і ружовага, 8-10 см у шырыню. Пялёсткі 3-5 см даўжынёй, 3-4 см шырынёй, зваротнаяйкападобныя, ля аснавання валасістыя. Насенне цёмна-карычневае.

Распаўсюджанне
--------------

**Афрыка**: Алжыр [пн.]; Марока; Туніс. **Азія**: Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя. **Еўропа**: Грэцыя; Італія [у тым ліку Сардзінія, Сіцылія]; Францыя; Партугалія; Гібралтар; Іспанія [у тым ліку Балеарскія астравы]. Расце на пясчаных, гліністых і вапнавых глебах; 30-900 м. Культывуецца. Шматлікія сарты былі распрацаваны для выкарыстання ў садзе.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 8. — 160 с. — 2 350 экз.

Спасылкі
--------

* Vascular Flora
* United States Department of Agriculture

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778802964 |
**Арка Януса** (італ.: Arco di Giano, лац.: Ianus Quirinus) — антычны будынак у Рыме.

У антычным Рыме 16-мятровы будынак размяшчаўся ў паўночным канцы Бычынага форума ў раёне Велабр. Спачатку меркавалася, што арка была пабудавана ў IV стагоддзі ў гонар імператара Канстанціна. Магчыма, што арка стаяла на скрыжаванні дарог.

Арка была ўпрыгожана споліямі, у 12 нішах стаялі статуі. У Сярэднявеччы арка з’яўлялася часткай крэпасці сям’і Франджыпані (італ.: Frangipani). У 1830 годзе крэпасць была разбурана і арка прыняла ранейшы выгляд.

Літаратура
----------

* Ranuccio Bianchi Bandinelli e Mario Torelli, *L’arte dell’antichità classica, Etruria-Roma*, Utet, Torino 1976.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Арка Януса**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4578137-0 · VIAF: 247384869 |
**Чан Дай Куанг** (в’етн.: Trần Đại Quang; 12 кастрычніка 1956 г. камуна Куанг Тыен, акруга Кім Сон, правінцыя Ніньбінь, ДРВ — 21 верасня 2018) — дзясяты Прэзідэнт В’етнама (2016—2018), доктар філасофіі ў галіне юрыдычных навук, прафесар. Дэпутат Нацыянальнага Сходу 13-га склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 кастрычніка 1956 года ў камуне Куанг Тыен акругі Кім Сон правінцыі Ніньбінь Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам. З ліпеня 1972 года па кастрычнік 1975 года студэнт школы народнай паліцыі і школы замежных моў пры МУС В’етнама. З кастрычніка 1975 года па чэрвень 1987 года супрацоўнік 1 дэпартамента палітычнай абароны, а таксама намеснік начальніка II дэпартамента палітычнай абароны па кадравай службе пры МУС В’етнама.

З чэрвеня 1987 года па чэрвень 1990 года начальнік дэпартамента кадраў і начальнік аддзела грамадзянскай службы II дэпартамента палітычнай абароны пры МУС. З чэрвеня 1990 года па верасень 1996 года — намеснік сакратара парткама і намеснік кіраўніка Дэпартамента ўласнай бяспекі Міністэрства ўнутраных спраў В’етнама.

З верасня 1996 года па кастрычнік 2000 года — кіраўнік дэпартамента ўласнай бяспекі Міністэрства грамадскай бяспекі; член дэпартамента па агульнай бяспецы КПВ; член Дэпартамента агульнай бяспекі Пастаяннага камітэта КПВ і сакратар штаба бяспекі партыйнага камітэта ў аддзеле міністэрства грамадскай бяспекі. З кастрычнік 2000 года да красавіка 2006 года намеснік сакратара парткама і намеснік начальніка Упраўлення агульнай бяспекі Міністэрства грамадскай бяспекі; павышаны да генерал-маёра (2003 г.); прысвоена званне дацэнта (2003).

З красавіка 2006 года па студзень 2011 года — член ЦК партыі 10 склікання, член Цэнтральнага Народнага Камітэту па грамадскай бяспекі, член Пастаяннага Цэнтральнага партыйнага камітэта па грамадскай бяспекі, намеснік міністра грамадскай бяспекі, генерал-лейтэнанты (2007), і прысвоена званне прафесара (2009).

Са студзеня 2011 года па жнівень 2011 года — член Палітбюро, член Пастаяннага Цэнтральнага партыйнага камітэта па грамадскай бяспецы, намеснік міністра грамадскай бяспекі СРВ.

З 2016 года — прэзідэнт В’етнама. Старшыня Савета нацыянальнай абароны і бяспекі В’етнама.

Памёр у 10:05 раніцы 21 верасня 2018 ў Ханоi пасля цяжкай кардыялагічнай хваробы.

Зноскі
------

1. 1 2  Tran Dai Quang // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
2. ↑  Chủ tịch Trần Đại Quang qua đời ở tuổi 62
3. ↑  Памёр прэзідэнт В'етнама Чан Дай Куанг
4. ↑  AFP news agency on Twitter(руск.), *Twitter*. Праверана 21 верасня 2018.

| Сцяг В'етнама Прэзідэнты В’етнама |
| --- |
| 
Ха Шы Мін • Тон Дык Тханг • Нгуен Мінь Чыет • Чыонг Тан Шанг • Чан Дай Куанг • Нгуен Суан Фук • Во Ван Тхыонг
 |
**Ёган Расо Януарыус Цік** (ням.: Johann Rasso Januarius Zick; 6 лютага 1730, Мюнхен — 14 лістапада 1797, Кобленц-Эрэнбрайтштайн) — нямецкі жывапісец і малявальшчык своеасаблівага барочна-ракайльнага стылю і нямецка-аўстрыйскага стылю цопф.

Біяграфія
---------

Януарыус Цік вучыўся рамяству жывапісца ў свайго бацькі Іаганеса Ціка (1702—1762), майстры фрэскавых роспісаў. Калі яму было чатырнаццаць, яго адзінаццацігадовы брат упаў з будаўнічых лясоў у абацтве Вайнгартэн, і разбіўся на смерць. У 1745—1748 гадах Януарыус вывучаў будаўнічую справу ў Якаба Эмеле ў Бад-Шусенрыдзе. Затым працаваў разам з бацькам у арцыбіскупскай рэзідэнцыі ў Вюрцбургу і да сярэдзіны 1750-х гадоў — у палацы Брухзаль.

У 1756 годзе Януарыус прыехаў у Парыж, дзе завязаў знаёмствы з майстрамі з Рыма, Аўгсбурга і Базеля. У 1758 г. быў у Рыме. Пасля вяртання ў Германію мастак працаваў над стварэннем фрэсак для замка Энгерс каля Нойвіда. Пасля выканання гэтай замовы ў 1760 годзе Цык быў прызначаны прыдворным мастаком курфюрста Трыра. Ажаніўся з дачкой землеўладальніка Ганнай-Марыяй Грубер (1745—1811) і пасяліўся на доўгія гады ў маленькім мястэчку Кобленц-Эрэнбрайтштайн (раней незалежны горад на правым беразе Рэйна ў ліпені 1937 года быў уключаны ў склад Кобленца). У гэтым жа горадзе мастак памёр 14 лістапада 1797 года.

Адным з чатырнаццаці дзяцей Януарыуса быў жывапісец-партрэтыст і пейзажыст Конрад Цік (1773—1836). Праўнук Януарыуса Ціка — жывапісец і малявальшчык-ілюстратар Аляксандр Цік (1845—1907).

Зноскі
------

1. 1 2  Januarius Zick<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Johannes Rasso Januarius Zick — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q683543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2256716'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
**Паўстанне мас** (ісп.: La rebelión de las masas) — сацыяльна-філасофскі трактат іспанскага філосафа XX стагоддзя Хасэ Артэгі-і-Гасета, які апісвае культурны крызіс Еўропы, звязаны з зменай ролі мас у грамадстве. Кніга была апублікавана ў Іспаніі ў 1930 годзе.

Актуальнасць
------------

Трактат «Паўстанне мас» быў апублікаваны ў 1930 годзе, але праблемы сацыяльнай, культурнай і духоўнай сітуацыі Еўропы, якія аналізаваў Хасэ Артэга-і-Гасэт, актуальныя і сёння. Паколькі аўтар канцэнтраваў сваю ўвагу на будучыні, яму ўдалося прадбачыць некаторыя тэндэнцыі. Прыкладам можа паслужыць яго цытата: «Тыя адзінствы, што да гэтага часу называліся нацыямі, прыблізна стагоддзе назад дасягнулі свайго апагею. З імі няма чаго больш рабіць, акрамя аднаго — пераадолець іх». Такім чынам, Хасэ Артэга-і-Гасэт сваiм заключэннем фактычна прадказаў магчымы выбар Еўропы на карысць еўрапейскай інтэграцыі.

Гл. таксама
-----------

* Масавая культура
* Элітарная культура
* Грамадства спажывання

Зноскі
------

1. ↑  *Гайденко П. П.* Хосе Ортега-и-Гассет и его «Восстание масс» // Вопросы философии. — 1989. — № 4. — Ст. 160. — ISSN 0042-8744.
2. ↑  Ортега-и-Гассет Х. Восстание масс // Избранные труды. — М.: Весь мир, 2000. — ISBN 5-7777-0116-7. — Ст. 159.
**Паўуста́ў** — тып кірылічнага пісьма. Выпрацаваўся ў выніку паскарэння працэсу пісання на аснове ўстава і адрозніваўся ад яго меншай геаметрычнасцю пісьма, драбнейшымі літарамі і значна большай колькасцю скарачэнняў.

Ужываўся ў паўднёва-славянскай (з канца 13 ст.) і ўсходне-славянскай (з канца 14 ст.) пісьменнасці на пергаменце і паперы. У старабеларускай пісьменнасці, як і ў іншых усходне-славянскіх, меў 2 разнавіднасці — старэйшы і малодшы. Старэйшы паўустаў, блізкі да ўстава, ужываўся ў справаводстве, граматах канца 14 — 1-й пал. 15 ст. Малодшы паўустаў паралельна са скорапісам выкарыстоўваўся пераважна ў кнігах рэлігійнага і свецкага зместу 2-й пал. 15—16 ст. зрэдку 17 ст. («Чэцця» 1489, перакладныя аповесці «Александрыя», «Аповесць пра трох каралёў» 15 ст. Нікіфараўскі, Акадэмічны, Віленскі, Супрасльскі летапісы 15 — пач. 16 ст. «Гісторыя пра Трою», «Псалтыр», «Арыстоцелева брама» 16 ст. «Хранограф» 17 ст. і інш.). У параўнанні са старэйшым паўуставам у малодшым паўуставе словы пісаліся асобна (акрамя прыназоўнікаў і злучнікаў, літары мелі больш скарапісных элементаў, пашырылася напісанне слоў ці іх частак над радком, пачала выкарыстоўвацца вязь. Шырока ўжываліся надрадковыя знакі, сталі больш разнастайнымі знакі прыпынку.

Паўустаў паслужыў узорам для шрыфтоў у выданнях Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага.

Літаратура
----------

* Паўустаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. С. 236.
* Карский Е. Ф. Славянская кирилловская палеография. М. 1979.
**Лакадыўскае мора** (англ. Laccadive Sea) — ускрайкавае мора Індыйскага акіяна, паміж паўднёва-заходняй часткай паўвострава Індастан, астравамі Шры-Ланка, Лакадыўскімі і Мальдыўскімі. Паўднёвы пункт — атол Аду. Плошча 786.000 км², сярэдняя глыбіня 1929 м, найбольшая 4131 м. Цэнтральная частка мора абмежавана з захаду Мальдыўскім хрыбтом, з паўночнага ўсходу мацерыковым схілам. Прыбярэжнае мелкаводдзе выслана пяском, глыбакаводная частка — вапнавымі глеямі. Каралавыя рыфы. Асноўны прамысловы раён Індыі (рыба, крэветкі, лангусты).

Галоўныя парты: Тутукудзі, Мангалуру (Індыя), Каломба (Шры-Ланка).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лакадыўскае мора

| ⛭Моры Індыйскага акіяна |
| --- |
| 
* Андаманскае
* Аравійскае
* Арафурскае
* Бенгальскі заліў\*
* Чырвонае
* Лакадыўскае
* Персідскі заліў\*
* Тыморскае

 |
| \* Па гідралагічных, гідрахімічных і інш. рэжымах адносіцца да мораў |
**Эканамічны ўніверсітэт у Познані** (польск.: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu) — адзін з пяці ўніверсітэтаў народнай гаспадаркі ў Польшчы.

Універсітэт быў заснаваны ў 1926 годзе як прыватная Вышэйшая гандлёвая школа ў Познані, якую ў 1938 годзе была перайменавана ў Гандлёвую акадэмію. У 1950 годзе была нацыяналізавана і перайменавана ў Вышэйшую эканамічную школу ў Познані. Затым з 1974 года як Эканамічная акадэмія ў Познані. Цяперашняя назва з 27 снежня 2008 года.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эканамічны ўніверсітэт у Познані
* Афіцыйны сайт універсітэта (англ.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12469205t · ISNI: 0000 0001 0940 6494 · LCCN: no2009105909 · Microsoft: 12379730 · NKC: ko2003206583, ko2003206584, ko2003206585 · SUDOC: 150508328 · VIAF: 268590260 |

 |


1. ↑   Праверана 17 верасня 2022.
Лайконік ля філармоніі, 18 чэрвеня 2009
**Парад Лайконікаў** (польск.: Harce Lajkonika) — народная вечарына, якая штогод праходзіць у Кракаве ў актаву Божага Цела (у першы чацвер пасля свята Божага Цела). Галоўны герой гульні — лайконік (гульнявы конь, татарын) — барадаты вершнік у псеўдаўсходняй вопратцы, які едзе на ​​штучным кані, прымацаваным да пояса і праходзіць традыцыйным маршрутам ад раёна Звяжынца да плошчы Галоўны Рынак у Кракаве ў суправаджэнні групы музыкаў-мласкотаў і світы з плытагонаў-влучкаў, апранутых у кракаўскія і татарскія касцюмы. У 2014 годзе гульня была занесена ў Нацыянальны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны.

Паводле фалькларыста Юліяна Крыжаноўскага, слова «*lajkonik*» паходзіць ад старажытнага нямецкага слова «*lai*», што азначае брацтва цэхаў. Згодна з іншай здагадкай, гэта скарачэнне клічнага «*lei*» (азначае: бі!), якім заахвочвалі татараў распаўсюджваць удары булавой, альбо таксама «*Hulaj!*». Некаторыя даследчыкі (Людвік Кшывіцкі) сцвярджалі, што крыніца «*lei*» — слова «ліць» вынікае з разлівання вады (дынгуса) на людзей, што нібыта рабілася татарамі ў мінулым; іншыя (Людвік Млынэк) утвараюць слова «*laj*» ад нямецкага «Lauf», «läuf», бо ранейшыя нямецкамоўныя жыхары горада так называлі каня, а таксама ад «Leibpferd» (Шымон Матусяк) і «heiliger König». Таксама ёсць верагоднасць, што назва прыйшла ў Кракаў з Сілезіі, дзе на мясцовай мове вясновае свята майскага караля называлася «Leichkonik» (König = цар).

Лайконік — адзін з неафіцыйных сімвалаў Кракава. Яго выкарыстоўваюць у сваіх назвах турагенцтвы і мастацкія калектывы, а ў мінулым таксама цягнікі Кракаў—Варшава—Гдыня. Акрамя таго, «Lajkonik» можна знайсці на абіўцы крэслаў у кракаўскім транспарце. Паходы Лайконікаў пачынаюцца да поўдня, каля 10.00, калі татары разам са штатным носьбітам, які носяць расцяжку, світу з нітак, узброеных булачкамі, і паласы Маласкот пакідаюць месца знаходжання гістарычнага музея горада Кракава. Першы танец адбываецца, і супрацоўнікі музея «збіваюць» клубам. Шэсце Лайконіка пачынаецца апоўдні, у Палаві Цвежынецкага, у двары Кракаўскага водаправода на вуліцы Сенаторскай, 1, установа, супрацоўнікі якой працягваюць традыцыю кракаўскай пражы. Пакінуўшы Wodociągi, татары адпраўляюцца ў суправаджэнні гурта смеху і нітак і звычайна вялікай аўдыторыі па вуліцы Сенаторскай праз плошчу Na Stawach да Zwierzyniec да кляштара сясцёр норберцінскіх. Па дарозе яны наведваюць крамы і кіёскі на вуліцы і на плошчы, збіраючы грошы ў гандляроў. Візіт Лайконіка і паражэнне булавой павінны прынесці поспех, таму ён не пашкадуе сабраных грошаў. Пасля танца на плошчы Na Stawach маляўнічая працэсія працягваецца да манастыра.

Зноскі
------

1. ↑  Julian Zinkow, Krakowskie podania, legendy i zwyczaje, Kraków 2007.
**Эканамічны факультэт БрДТУ** — адзін з факультэтаў Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. Факультэт быў створаны 1 лютага 1995 года. Ён быў заснаваны на базе студэнтаў спецыяльнасці «Камерцыйная дзейнасць» набораў 1993 года (2 групы, у якіх 25 чалавек вучыліся за кошт бюджэту, а 11 чалавек упершыню ў гісторыі тады яшчэ Брэсцкага політэхнічнага інстытута самі аплачвалі сваё навучанне) і 1994 года (6 груп), якія да гэтага адносіліся да будаўнічага факультэта. У далейшым на факультэце былі адкрыты наступныя спецыяльнасці: Маркетынг; Сусветная эканоміка; Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт; Фінансы і крэдыт; Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве; Арганізацыя вытворчасці. З 1995 года дэканам факультэта з’яўляўся кандыдат тэхнічных навук, дацэнт Анатоль Пятровіч Радчук.

Склад факультэта
----------------

У складзе факультэта знаходзяцца наступныя кафедры:

* бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту
* замежных моў
* інфарматыкі і прыкладной матэматыкі
* менеджменту
* сусветнай эканомікі, маркетынгу, інвестыцый
* эканамічнай тэорыі і лагістыкі

Дэканы
------

* Анатоль Пятровіч Радчук (1995—?)
* Вікторыя Васільеўна Зазерская

Спасылкі
--------

* Эканамічны факультэт БрДТУ


| ⛭Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт |
| --- |
| Факультэты | 
* Будаўнічы факультэт
* Факультэт электронна-інфармацыйных сістэм
* Факультэт інжынерных сістэм і экалогіі
* Эканамічны факультэт
* Машынабудаўнічы факультэт
* Інжынерна-эканамічны факультэт завочнай адукацыі

 |
| Інстытуты | Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі |
| Іншае | 
* Комплекс будынкаў БрДТУ

 |
**Эканамічны лібералізм** — ідэалогія, якая з'яўляецца складовай часткай класічнага лібералізму. У эканамічнай філасофіі эканамічны лібералізм падтрымлівае і прапагандуе эканоміку *laissez-faire*. Паслядоўнікі эканамічнага лібералізму вераць, што палітычная свабода і сацыяльная справядлівасць неаддзельныя ад эканамічнай свабоды і выкарыстоўваюць філасофскія аргументы ў падтрымку эканамічнага лібералізму і вольнага рынку. Ідэалогія не ўхваляе ўмяшанне ўрада ў свабодны рынак і падтрымлівае максімальную свабоду гандлю і канкурэнцыі, у адрозненне ад меркантылізму, кейнсіянства, сацыялізму, і фашызму.

Зноскі
------

1. ↑  Ian Adams, *Political Ideology Today* (Manchester: Manchester University Press, 2001), 20.
2. ↑  Brown, Wendy. Edgework: critical essays on knowledge and politics. Princeton University Press, 2005. p. 39
3. ↑  Sheldon Richman "Fascism", Concise Encyclopedia of Economics.
**Звышто́нкая структу́ра** — расшчапленне ўзроўняў энергіі (а таксама спектральных ліній) атама на некалькі падузроўняў, выкліканае галоўным чынам узаемадзеяннем магнітных момантаў атамных ядраў з магнітным полем электронаў.

Адлегласць паміж падузроўнямі звыштонкай структуры прыкладна ў 1000 разоў меншая, чым паміж узроўнямі тонкай структуры. Звыштонкая структура спектральнай лініі можа ўскладняцца з-за адрознення частот розных ізатопаў хімічнага элемента (ізатапічнае зрушэнне[en]). Назіраецца таксама ў спектрах малекул і крышталёў.

Літаратура
----------

* Звыштонкая структура // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. С. 42.

Спасылкі
--------

* Сверхтонкая структура // Физическая энциклопедия.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4161052-0 · Microsoft: 131538251 · NDL: 00573594 |
**Мастэрс 1999** (англ.: Masters 1999, таксама вядомы як *Benson and Hedges Masters 1999* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 7 па 14 лютага 1999 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 25-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £575,000 (на £40,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £155,000 (на £10,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.

Шатландскі снукерыст Джон Хігінс атрымаў перамогу на турніры, перайграўшы ў фінальным матчы ірландца Кена Доэрці з лікам 10:8

| ⛭Мастэрс |
| --- |
| Усе турніры | 
* 1975
* 1976
* 1977
* 1978
* 1979
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999
* 2000
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2012
* ✯ 2013
* ✰ 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018

 |
**Апатыя** (грэч. α — без, πάθος — страсць)  — стан поўнай абыякавасці, пасіўнасці, страты (поўнай або частковай) інтарэсу да навакольнага, унутраных памкненняў, эмацыйных рэакцый. Можа быць прыкметай некаторых псіхічных хвароб (напрыклад, шызафрэніі) або парушэння дзейнасці залозаў унутранай сакрэцыі.

Гл. таксама
-----------

* Абулія
* Гаспіталізм
* Дэпрэсія

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776509080 · NKC: ph370246 |
Дажджавы чарвяк на паверхні глебы
**Чарвякі** (лац.: Vérmes) — група жывёл, у якую ўваходзяць бесхрыбтовыя арганізмы з тонкім падоўжаным целам і мяккімі пакровамі. Па такой класіфікацыі сюды адносяць некалькі тыпаў чарвякоў, а таксама лічынак шматлікіх насякомых.

Форма цела чарвякоў аказалася вельмі паспяховай, гэтаму сведчыць той факт, што чарвякі насяляюць амаль любы куток свету: ад прэснай і марской вады да сушы. Жыццёвая дзейнасць іх таксама разнастайная. Напрыклад земляныя чарвякі спрыяюць кругазвароту рэчываў у экасістэме, а некаторыя паразітычныя чарвякі, якія жывуць у арганізмах іншых істот, наносяць вялікую шкоду пераносчыку. Таксама асобныя віды чарвякоў выкарыстоўваюцца ў медыцыне.

Класіфікацыя
------------

* Круглыя чэрві
* Плоскія чэрві
* Кольчатыя чэрві

Гл. таксама
-----------

* Гельмінталогія

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) · Universalis · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12293950d · GND: 4190304-3 · LCCN: sh85148550 · LNB: 000162545 · NDL: 00574601 · NKC: ph116852 |

 |
**Халонг** (в’етн.: Vịnh Hạ Long) — бухта ў Танкінскім заліве на поўначы В’етнама. У 1994 г. уключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Агульная плошча — 1500 км².

Геаграфія
---------

Бухта Халонг знаходзіцца ў 165 км на ўсход ад Ханоя. Уключае каля 1600 маляўнічых астравоў і скал вапняковага паходжання, большасць з якіх бязлюдная. Для астравоў бухты Халонг характэрны асаблівы рэльеф — вялікая колькасць падняццяў канічнай формы, натуральных арак і пячор, невялікіх лагун і азёр.

Гісторыя
--------

Упершыню назва Халонг з’явілася на французскіх марскіх картах у XIX ст. У перакладзе з кітайскай мовы (*下龙湾*) яна значыць «заліў зніклых цмокаў». У 1898 г. газеты паведамлялі, што тут бачылі марскога змея.

У 1962 г. урад В’етнама абвясціў бухту запаведнай. У 1994 г. яна была уключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Халонг — адзін з самых папулярных аб’ектаў для наведвання турыстамі на поўначы В’етнама.

Гл. таксама
-----------

* Архіпелаг Кат-Ба
* Востраў Кат-Ба

Спасылкі
--------

* Ha Long Bay даведнік на сайце *Wikivoyage*
* vietnamtourism.com Архівавана 13 верасня 2013.
* unesco.org
**Се́янец** — маладая расліна, атрыманая з праростка насення звычайна ва ўмовах пладовага ці ляснога гадавальніка без перасадкі.

Сеянец *Clitoria ternatea*
1—2-гадовыя сеянцы пладовых і дэкаратыўных раслін выкарыстоўваюць у якасці прышчэпаў для размнажэння сартоў. Часта іх называюць дзічкамі. Сеянцы лясных культур (1—3-гадовыя хвойных, 1—2-гадовыя лісцевых парод) выкарыстоўваюць як пасадачны матэрыял у лесаводстве.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сеянец // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 359. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сеянцы и саженцы. В чём состоит отличие между сеянцами и саженцами? // Аgrostory.com  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Вольга Юр’еўна Сазыкіна** (нар. 1955, Масква) — беларуская мастачка.

Біяграфія
---------

Вучылася ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (1972—1977). З 1977 года працавала мастаком на шклозаводзе «Нёман» у Бярозаўцы. З 1987 года вольны мастак. З 2000 года выкладчыца Беларускай дзяржаўнай акадэміi мастацтваў, выкладае курсы «Мастацкае праектаванне вырабаў са шкла», «Канструяванне», «Кампазіцыя ў кераміцы і метале».

Творчасць
---------

Творча працуе ў галіне мастацкага шкла, графікі, жывапісу і актуальнага мастацтва.

Асноўныя творы, па дзяржаўных заказах — дэкаратыўныя кампазіцыі «Працэсу-1» і «Працэсу-2», прасторавая кампазіцыя «Працэсу-3», літой вітраж «Гербарый» (1989, інтэр’ер фірмовай крамы МФЗ «Шкло-фарфор» на Траецкім прадмесці ў Мінску), сярод іншых — дэкаратыўныя талеркі «Дзявочыя капрызы» (1984), дэкаратыўны пласт «Сняданак на траве» (1985), дэкаратыўная кампазіцыя «Джаз» (1987), дэкаратыўная кампазіцыя «Злоўлены вецер» (1990), «Уздых» (1991), графічныя лісты «Дзённік дыхання, альбо Міміка лёгкіх» (1997), інсталяцыі «Адзінка персанальнага вымярэння» (1997), «Дыялог» (1998), «Інкарнацыя ў сіні» (1999), «Сузор’е ўнутранага неба» (1999), «Пашырэнне прасторы» (2000), «Экзістэнцыя» (2001), «Аўтабіяграфічныя паверхні» (2004), «Шведскі стол» (2011), «Літара» (2011), «Персона і цень» (2012), «Галюцынагены» (2013), «Партызанская архітэктура» (2013), «Кансерванты» (2013).

Мае тры аўтарскія патэнты на тэхналогіі дэкаравання шкла.

З 1977 года бярэ ўдзел у міжнародных і рэспубліканскіх мастацкіх праектах і выстаўках, у тым ліку «Міміка лёгкіх» (Швейцарыя, 1997), «Пісьмёны» (Санкт-Пецярбург, 1998), «Тэксты» (Германія, 1998), «Inter-viso» (Францыя-Італія, 1999), «Новае беларускае мастацтва» (Варшава, 2000), «Вокны» (Іспанія, 2002), «Магія Ніды» (Літва-Расія-Фінляндыя, 2003), «Слоўнікі» (Хельсінкі, 2006), «Актуальныя дыялогі» (Мінск, 2010), «Арт-сегмент» (Мінск, 2010), «Карані» (Вільня, 2012), «Публічнае выказванне» (Мінск-Кёльн-Калінінград, 2012), «Glass-навігацыя» (Мінск, 2013), «Зялёная піраміда» (Севастопаль, 2013) і інш.

Персанальная выстаўка (Варшава, 1998).

Прызнанне
---------

* Першы прыз конкурсу сувеніраў са шкла «Алімпіяда-80» (1980)
* Сябра Беларускага саюза мастакоў (1984)
* Сярэбраны медаль ВДНГ СССР (1985)
* Сябра International Association Hand Papermakers and Paper Artists (2001)
* Сябра Беларускага саюза дызайнераў (2003)

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў
2. ↑  Беларускі саюз мастакоў
3. ↑  Association Hand Papermakers and Paperartists (IAPMA)
4. ↑  Беларускі саюз дызайнераў

Спасылкі
--------

* Жанчына-мастачка. Мастацтва Беларусі ХХ — ХХI стагоддзяў. Віртуальная выстаўка Архівавана 18 красавіка 2019.
* Асабістая старонка на сайце Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў(недаступная спасылка)
* Асабістая старонка на сайце Першай школы мастацтваў для дарослых Архівавана 24 лютага 2020.
* Артыкул «Шкло можна надаць бясконцае мноства формаў. Вырабы са шкла становяцца элітнымі» у газете «Беларусь сёння»
**Міжнародная канфедэрацыя прафсаюзаў** (англ.: International Trade Union Confederation) — міжнародная прафсаюзная арганізацыя. Канфедэрацыя была заснавана ў 2006 годзе на ўстаноўчым кангрэсе ў Вене. У наступстве МКП правяла яшчэ тры кангрэса: у Ванкуверы ў 2010 годзе, у Берліне ў 2014 годзе і ў Капенгагене ў 2018 годзе.

Міжнародная канфедэрацыя прафсаюзаў аб’ядноўвае ў сабе 332 прафсаюза з 163 краін свету. Найбуйнейшымі прафсаюзамі, якія ўваходзяць у МКП, з’яўляюцца Індыйскі нацыянальны кангрэс прафсаюзаў (34 мільёны сябраў), Федэрацыя незалежных прафсаюзаў Расіі (20 мільёнаў сябраў) і Амерыканская федэрацыя працы — Кангрэс вытворчых прафсаюзаў (8 мільёнаў сябраў). Беларускія прафсаюзы ў МКП прадстаўленыя Беларускім кангрэсам дэмакратычных прафсаюзаў.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 15 сакавіка 2019.
2. ↑  Спіс членаў МКП

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міжнародная канфедэрацыя прафсаюзаў
* Афіцыйны сайт
**Бухейра** (Эль-Бухейра, г.зн. Возера) — мухафаза ў Арабскай Рэспубліцы Егіпет. Адміністрацыйны цэнтр - горад Даманхур. Размешчана на поўначы краіны, у заходняй частцы дэльты Ніла, на захад ад мухафаз Александрыя і Матрух і на ўсход ад рукава Ніла Рашыд.

Адукацыя
--------

У мухафазе працуюць 6 факультэтаў, якія адносяцца да Александрыйскага універсітэту і Азхар, а таксама адзін інстытут з вышэйшай адукацыяй. 18 цэнтраў прафесійнай адукацыі. 1990 школ, з іх 1351 - у сельскай мясцовасці.

Славутасці
----------

* крэпасць Кайтбея
* музей Рашыда
* Манастыры Вадзі-Натрун
* Палац караля Фарука

1. ↑
2. ↑
**Міжнародная асацыяцыя працоўных (МАП)** — міжнароднае аб'яднанне прафсаюзаў анарха-сіндыкалісцкай накіраванасці. Асацыяцыя была заснавана ў канцы 1922 года на берлінскім кангрэсе прадстаўнікоў анарха-сіндыкалісцкіх прафсаюзаў як спадчынніца Першага Інтэрнацыяналу, у сувязі з чым да 1950-х гадоў, была вядома таксама пад назвай *Берлінскі інтэрнацыянал прафсаюзаў* і *Міжнароднае таварыства працоўных*.

У 2016 годзе ў МАП адбыўся раскол, у выніку чаго з асацыяцыі выйшлі найбуйнейшыя секцыі: нямецкая секцыя, Нацыянальная канфедэрацыя працы (Іспанія), Італьянскі сіндыкальны саюз. Пры гэтым асобныя былыя і цяперашнія сіндыкаты Нацыяальнай канфедэрацыі працы заявілі аб падтрымцы МАП. Іспанская секцыя МАП была адноўлена ў правах на Бялградскім кангрэсе асацыяцыі ў лістападзе 2017 года.

Зноскі
------

1. ↑  XXVI кангрэс Міжнароднай асацыяцыі працоўных
2. ↑  The Belgrade Congress

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 118711119 · GND: 10053045-X · LCCN: nr90022726 · SUDOC: 027348644 · VIAF: 126453690 |
**Кардына́л-бі́скуп** — найвышэйшая ступень з трох ступеняў кардынальскай годнасці Рымска-Каталіцкай Царквы. Кардыналаў-біскупаў заўсёды шэсць. І кожны з іх мае тытулам адну з падрымскіх дыяцэзій – Осція, Альбана, Фраскаці, Палестрына, Порто і Санта Руфіна, Сабіна і Поджыо Міртэта, Веллетры. Гэтых дыяцэзій, як мы бачым, сем, але трэба памятаць, што адзін сярод кардыналаў-біскупаў з’яўляецца дэканам Калегіі кардыналаў і апрача свайго тытуту атрымоўвае тытул дыяцэзіі Осція. Таксама ступень кардыналаў-біскупаў заўсёды маюць Патрыярхі Усходніх Цэркваў, якім была дадзена кардынальская годнасць. Але гэтыя Патрыярхі як тытул захоўваюць сваю ўласную патрыярхальную сталіцу.
**Кардына́л-прэсві́тар**, або **Кардына́л-прэзбі́тар**, або **Кардына́л-свята́р** — другая ступень з трох ступеняў кардынальскай годнасці Рымска-Каталіцкай Царквы. Дыяцэзіяльныя біскупы, якія атрымоўваюць кардынальскую годнасць, становяцца кардыналамі-прэзбітэрамі, але ў склад гэтай групы ўваходзяць таксама іншыя члены. Існуе магчымасць перайсці са ступені кардынала-дыякана на ступень кардынала-прэзбітэра пасля дзесяці гадоў кардынальскага служэння. У гэтым выпадку той, хто пераходзіць на ступень кардынала-прэзбітэра, мае першынства перад тымі кардыналамі, якія былі ўведзеныя ў кардынальскую годнасць пазней за яго.