Трыўмфальны ўезд Ісуса ў Іерусалім падчас Вербнай нядзелі дае пачатак Страсному тыдню (Цудоўны часаслоў герцага Берыйскага)
**Страсны тыдзень** (таксама *Вялікі Тыдзень* і *Святы тыдзень*[*крыніца?*]) — у хрысціянскім літургічным годзе — тыдзень перад Вялікаднем. Страсны тыдзень уключае ў сябе апошні тыдзень Вялікага пасту, а таксама Вербніцу, Вялікую сераду, Вялікі чацвер (Страсны чацвер), Страсную Пятніцу (Святая Пятніца), і Святую суботу, але не ўключае Вялікдзень, які лічыцца пачаткам новага літургічнага тыдня.

Дні Страснога тыдня
-------------------

### Вербніца

Асноўны артыкул: **Вербніца**
Вербніца святкуецца ў гонар трыўфальнага ўвахода Ісуса ў Іерусалім, падчас якога народ вітаў Хрыста пальмавым лісцем (і іншымі, напрыклад, аліўкавымі галінамі). Цэрымонія добраславення звычайна праводзіцца па-за царквой і ўключае ў сябе чытанне тэкстаў Евангелля пра тое, як Ісус пакорліва уехаў у Іерусалім на асле, якая нагадвала пераможную працэсію Давіда, і як людзі змяшчалі галіны на зямлю перад Ім. Адразу ж пасля гэтага святочнага ўваходу Ісуса ў Іерусалім, Ён пачынае Свой шлях да крыжа. Гэта суправаджаецца працэсіяй або ўрачыстым ўваходам ў царкву, калі яе ўдзельнікі трымаюць ў руках сваіх блаславёныя галінкі. Імша або багаслужэнне ўключае ў сябе чытанне пра Мукі Хрыстовы, апавяданне арышту, пакут і смерці Ісуса згодна апавяданняў аднаго з сінаптычных Евангелляў.

### З Панядзелка па Сераду

У дні паміж Вербніцай і Святым чацвяргом вядомыя як Святы панядзелак, Святы аўторак і Святая серада. У Евангеллях пералічаны падзеі, якія адзначаюцца ў гэтыя дні:

* У панядзелак, згодна Евангеллям адбылося памазанне Ісуса ў Віфаніі (Ян 12:1-11), якое, аднак, адбылося да пачатку Вербніцы, апісанай у Евангеллі ад Яна 12:12-19.
* У аўторак, Евангелле нагадвае прадказанне аб здрадзе Іуды і адрачэнні Пятра ад Ісуса (Ян. 13:21-38).
* У сераду, Евангелле пераказвае гісторыю Іуда з арганізацыі яго здрады Ісуса іудзейскім першасвятарам (Матфея 26:14-25).

### Святы чацверг

Асноўны артыкул: **Чысты чацверг**
У гэты дзень ладзіцца імша ў памяць аб Апошняй Вячэры Ісуса з дванаццаццю апосталамі, падчас якой была заснавана Эўхарыстыя і запаведзь братэрскай любові, што Ісус даў пасля мыцця ног Сваіх вучняў.

У гэты дзень могуць званіць усе званы царквы, у тым ліку алтарныя званы. У цэрквах адразу ж пасля пропаведзі святар робіць абрад абмывання ног нявызначанай колькасці людзей, звычайна дванаццаць, спасылаючыся на лік апосталаў.

### Святая пятніца

Асноўны артыкул: **Вялікая пятніца**
Вечар літургічнага святкавання Страснога чацверга пачынаецца першы з трох дзён Вялікоднага Трыдуума, які працягваецца ў атмасферы літургічнай жалобы на працягу наступнага дня. У рымска-каталіцкай і англіканскай цэрвах Страсная пятніца з’яўляецца посным днём, звычайна дазваляецца мець толькі адзін поўны абед і, у выпадку неабходнасці, два невялікія закускі, якія разам не робяць поўны абед. У некаторых краінах адбываюцца шэсці са статуямі, якія прадстаўляюць Страсці Хрыстовы.

### Святая субота

Асноўны артыкул: **Вялікая субота**
У гэты дзень не праводзіцца імша. Святкаванне Вялікадня пачынаецца пасля заходу сонца. У Вялікую суботу Царква чакае ля Труны Гасподняй ў малітве і посце, молячыся пра Яго Пакуты і смерць, і Яго Сашэсце ў пекла, і ў чаканні Яго ўваскрэсення. Царква устрымліваецца ад імшы, толькі пасля ўрачыстай усяночнай, чакаючы ноччу Уваскрасення, калі прыйдзе час для велікоднай радасці.

Славянскія традыцыі
-------------------

У народзе на працягу ўсяго тыдня ішла падрыхтоўка да галоўнага свята: мылі сталы, лаўкі, крамы, вокны, дзверы. Бялілі печ, а таксама і сцены. Выскаблівалі, вымывалі падлогу, вытрэсвалі палавікі, перемывалі посуд. З чацвярга да суботы ішла падрыхтоўка ля печы і ў двары: гаспадыні пяклі велікодныя кулічы, фарбавалі яйкі, запякалі мяса; мужчыны ставілі арэлі, нарыхтоўвалі дровы на час свята і інш. Сяляне стараліся быць нешматслоўнымі. Як і на працягу ўсяго паста, пазбягалі гучных вулічных спеваў, не было вулічных гульняў і карагодаў. Па павер’ях балгараў, за выкананнем традыцый сачылі самавілы. Лічылася, што страсны тыдзень быў часам разгулу нячыстай сілы. Згодна з славянскімі традыцыямі, перад Велікднём або пасля яго, продкі вяртаюцца на зямлю, дзе знаходзяцца на працягу некаторага часу.

На Палессі Страсны тыдзень таксама называўся *Русальным*.

Зноскі
------

1. ↑  Вялікі Тыдзень **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Часасловец. Пераклады а. Аляксандра Надсана* (2008). Архівавана з першакрыніцы 14 мая 2021. Праверана 5 красавіка 2021.
2. ↑  Душпастырскія прапановы для вернікаў на Вялікі Тыдзень **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Газета «ЦАРКВА» (4 красавіка 2020). Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2021. Праверана 5 красавіка 2021.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Страсны тыдзень на Вікісховішчы |

* *Бушлякоў, Юрась*. Жывая мова: перадвелікодны тыдзень **(нявызн.)**.  Радыё Свабода (9 красавіка 2004).

| ⛭Вялікдзень |
| --- |
| Хрысціянства | Тлусты чацвер • Папяльцовая серада • Вербная нядзеля • Страсны тыдзень (Вялікі панядзелак • Вялікі аўторак • Вялікая серада • Вялікі чацвер • Вялікая пятніца • Вялікая субота • Велікодная нядзеля) • Велікодны панядзелак • Пасхальны Трыдуўм • Велікодныя набажэнствы • Эмаўс • Божае Ягня • Пасха • Крыжовы шлях • Вялікі пост • Тайная вячэра • Рэзурэкцыя • Уваскрасенне • Літургія Мукі Пана • Плач Ераміі • Страсці Хрыстовыя • Oremus et pro perfidis Judaeis | Adoracja Dziecięcia - Fra Angelico |
| Фальклорныясімвалы | Заяц • Кураня • Баран • Артас |
| Традыцыі | Тлусты аўторак • Пахаванне журу і селядца • Велікодная кавалькада • Біткі |
| Атрыбуты | Пісанка • Велiкодныя пальмы • Куліч • Святочная паштоўка |

| ⛭Народныя святы славян |
| --- |
| 
**Каляды /**
**Першая Каляда** •
Васілёў вечар /
Шчодрык /
Аўсень •
Вадзяная куцця •
Грамніцы (Стрэчанне) •
Аўлас •
 **Масленіца** •
Саракі •
**Благавешчанне** •
Вербная нядзеля •
Страсны тыдзень (Вялікі тыдзень) •
Вялікдзень •
Вялікодны тыдзень •
Правадная нядзеля •
Ярылавіца •
*Радаўніца* •
Юр’еў дзень •
Мікола вясновы •
Ушэсце •
**Сёмуха** •
*Троіцкія Дзяды* •
Тройца •
Троіцкі тыдзень •
**Купалле** •
Пятрок •
 Ілля •
Мядовы Іспас •
Яблычны Іспас •
Трэці Іспас •
Першая Прачыстая (Дажынкі) •
Другая Прачыстая (Багач) •
Трэцяя Прачыстая (Пакровы) •
*Асеннія Дзяды* (Дзмітраўская субота) •
Дзмітроў дзень •
Кузьма і Дзямьян •
Мікола зімні
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Даведка РІА |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX526757 · BNF: 11979806r · GND: 4029835-8 · LCCN: sh85061639 · NKC: ph138540 · SUDOC: 027843823 |

 |