recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Фінансы |
| --- |
| Публічныя фінансы |
| * Міжнародныя фінансы
* Дзяржаўны бюджэт
* Федэральны бюджэт
* Муніцыпальны бюджэт
 |
| Прыватныя фінансы |
| * Карпаратыўныя фінансы
* Фінансы хатніх гаспадарак
 |
| Фінансавыя рынкі |
| * Рынак грошай
* Валютны рынак
* Фондавы рынак
* Тэрміновы рынак
 |
| Фінансавыя прылады |
| * Бюджэт
* Бюджэтны ўлік
* Падаткі
* Фінансаванне
* Фінансавае планаванне
* Фінансавыя актывы
* Авуары
* Валюта
* Грошы
* Каштоўныя паперы
* Фінансавыя каэфіцыенты
* Фінансавы менеджмент
* Лізінг
 |
| Фінансавыя інстытуты |
| * Банк
* Крэдытны кааператыў
* Страхавая кампанія
* Інвестыцыйная кампанія
* Інвестыцыйны фонд
* Узаемны фонд
* Пенсійны фонд
* Траставая кампанія
* Казначэйства арганізацыі
* Ламбард
 |
| Фінансавае права |

**Дзяржаўны бюджэт** — каштарыс (расклад) даходаў і расходаў краіны на наступны год; асноўны фінансавы план дзяржавы. Уяўляе сабой самы буйны грашовы фонд, які выкарыстоўвае ўрад для фінансавання сваёй дзейнасці. За кошт дзяржаўнага бюджэту ўтрымліваюцца армія, паліцыя, значная частка аховы здароўя, пры яго дапамозе дзяржава аказвае ўздзеянне на эканамічныя працэсы.

Дзяржаўны бюджэт складаецца з дзвюх узаемазлучаных і ўзаемадапаўняльных частак: даходнай і расходнай. Даходная частка паказвае, адкуль паступаюць грашовыя сродкі для фінансавання дзейнасці дзяржавы, якія пласты грамадства адлічваюць на ўтрыманне дзяржавы больш за ўсё з сваіх даходаў. Расходная частка паказвае, на якія мэты накіроўваюцца акумулюемые дзяржавай сродкі.

У кожнай краіне структура бюджэту мае свае асаблівасці. Яна вызначаецца эканамічным патэнцыялам краіны, маштабнасцю задач, якія вырашаюцца дзяржавай на дадзеным этапе развіцця, роляй дзяржавы ў эканоміцы, станам міжнародных адносін і шэрагам іншых фактараў. Крыніцамі дзяржаўнага бюджэту з’яўляюцца:

* Прамыя і ўскосныя падаткі.
* Падаходны падатак, падатак на прыбытак, падатак на дабаўленую вартасць;
* Дзяржаўныя пазыкі. Ажыццяўляюцца яны пры дапамозе выпуску і рэалізацыі дзяржаўных каштоўных папер.
* Выпуск папяровых і крэдытных грошай. Да гэтай крыніцы ўрады звяртаюцца ў тым выпадку, калі наяўнымі даходамі нельга забяспечыць фінансаванне вытворчых расходаў.

Кожны ўрад у сваёй дзейнасці імкнецца да таго, каб даходная частка бюджэту была роўная расходнай. Адпаведнасць іх называецца «балансам даходу». У рэальнай рэчаіснасці расходная частка, як правіла, перавышае даходную. Такі стан бюджэту называецца «бюджэтным дэфіцытам». Яго ўзнікненне абумоўліваецца шматлікімі прычынамі, сярод якіх можна вылучыць наступныя: спад грамадскай вытворчасці, завышаныя расходы на рэалізацыю прынятых сацыяльных праграм, узрослыя выдаткі на абарону, рост ценявога сектара эканомікі.

Гл. таксама
-----------

* Бюджэт
* Дзяржаўны бюджэт паводле краін

Літаратура
----------

* Бюджэт дзяржаўны // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Папова.

**Папова** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, за 3,5 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Арэхаўна, у басейне ракі Крашанка.

Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,15 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, у ніжняй частцы забалочаныя, у верхняй пад лесам (на поўдні) ці разараныя (на поўначы). Уздоўж паўночнага і ўсходняга берагоў забалочаная пойма. На поўначы злучана канавай з возерам Быхавец.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Арлоў.
**Алег Рыгоравіч Арлоў** (18 ліпеня 1934, Старасакольнікі, Пскоўская вобласць – 22 красавіка 1995, Віцебск) - беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Скончыў Рыжскае мастацкае вучылішча імя Я. Разенталя (1958), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1966). Выкладаў на мастацка-графічным факультэце Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава (1966–1994). Член Беларускага саюза мастакоў (1972).

Працаваў у розных жанрах у тэхніцы алейнага жывапісу. Эксперыментальны характар твораў спалучаецца са своеасаблівым асацыятыўна-імпрэсіяністычным бачаннем рэальнасці.

Сярод работ: тэматычныя кампазіцыі «Вялікая Айчынная вайна 1941—45» (1968), «Віцебшчына гераічная і працоўная» (1968), «Памяць маці» (1974); пейзажы «Пейзаж у Лясковічах» (1970), «Лучоса» (1970), «Віцебск» (1970), «Каток у Віцебску» (1970), «Стары замак» (1980), «Восень у Беліцы» (1981), «Зіма ў Здраўнёве» (1985), «Плошча Перамогі» (1990), «Стары Полацк» (1993); партрэты мастакоў А. Салаўёва (1980) і А. Мемуса (1980); нацюрморты «Бэз» (1985), «Рамонкі» (1985) і інш.

Літаратура
----------

* Цыбульский, М. Л. Орлов Олег Григорьевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 229.
**Туркаўка кольчатая** (*Streptopelia decaocto*) — птушка сямейства галубіных.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 29-35 см, размах крылаў 47-55 см, маса каля 150 г. Верх галавы і шыі светлы (белавата-шзры з вінна-ружовым адценнем). Упоперак задняй часткі шыі чорная палоса з белай каймой. Спіна, верхняе покрыўнае пер'е крыла і хваста карычнева-бурыя або бледнага пясочна-шэрага колеру. Махавое пер'е бураватае з бледна-вохрыстымі верхавінкамі, ніжняе покрыўнае хваста светла-шэрае, рулявое пясочнае з моцным шараватым налётам і шырокімі белымі верхавінкамі (амаль да палавіны). Дзюба чорная, ногі цёмна-чырвоныя. Хвост доўгі. Голас — глухое «кугуу-кху, кугуу-кху» або «ыых-ыых-ыых» (з лёгкім хрыпам).

Пашырэнне
---------

Пашырана ў Еўропе, Малой Азіі, на Блізкім Усходзе, у Паўднёвай Азіі (да Шры-Ланкі, Бірмы), у Сярэдняй Азіі, нізоўях Амура, паўночным Кітаі, Карэі, Японіі. На Беларусі аселы, часткова пералётны від. Насяляе сады, паркі, скверы, гаі гарадоў і пасёлкаў, а таксама вёскі з высокімі дрэвамі і садамі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корм выключна раслінны.

Гняздуецца парамі. Гняздо з пруткоў з сухімі сцяблінкамі, часта прасвечваецца, Кладка звычайна з 2 белых яец. Наседжвае пераважна самка 14-15 сутак.

Літаратура
----------

* *Шкляроў Л.* Туркаўка кольчатая // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. — Мн.: БелСЭ, 1986.
**Шэры пацук**, або **Свірнавы пацук** (*Rattus norvegicus*) — млекакормячае роду пацукоў атрада грызуноў. Сінантропны, касмапалітны від.

Назва
-----

Навуковая назва Rattus norvegicus, нарвежскі пацук, з'яўляецца памылковай. Яе даў англійскі натураліст Джон Беркенхаўт (John Berkenhout, 1769), які палічыў, што пацукі трапілі ў Англію на нарвежскіх караблях у 1728 годзе, хоць на справе ў той час у Нарвегіі шэрых пацукоў яшчэ не было, і мігравалі яны, хутчэй за ўсё, з Даніі.

На Беларусі сустракаецца народная назва *пасюк*.

Апісанне
--------

Даўжыня цела да 20 см, хваста да 22 см, маса да 500 г. Поўсць густая, на спіне ад рудавата-бурай да цёмнай вохрыста-бурай, бруха і грудзі светла-шэрыя ці белыя. Тулава шчыльнае, морда тупая, шырокая, вочы буйныя. Адагнутая вушная ракавіна не дасягае вока.

Пашырэнне
---------

Пашыраны па ўсім зямным шары акрамя палярных абласцей і пустынь. Сінантропны від. На Беларусі звычайны, найбольшая колькасць на Палессі. Жыве пераважна ў пабудовах, улетку — на агародах, у садах, зарасніках пустазелля і інш.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корм жывёльны і раслінны (збожжа, гародніна, бульба і інш.).

Размнажаецца ўвесь год. Дае 2-3 прыплоды па 8-10 пацучанят. Цяжарнасць 21-22 сутак, полавая спеласць у 3 месяцы.

Псуе і засмечвае харчовыя прадукты, прамысловыя тавары, скуру, кнігі, абутак, вопратку, мэблю і інш. Нападае на дробных грызуноў, птушак, жаб, малюскаў.

Пераносчык хвароб чалавека і жывёл.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Шэры пацук**, **Свірнавы пацук** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.12. Мн. 2001, С.243

Літаратура
----------

* *Фядосаў А.* Пацук шэры // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1985. С. 154.
Фрагмент карціны англійскага мастака Джона Уільяма Годварда «Спакой» (1914)**Вяно́к** — плеценае ў выглядзе кальца ўпрыгожванне з кветак, лісцяў, галінак (часам таксама і з матэрыялаў, якія імітуюць натуральныя).

Пляценне вянкоў. Ілюстрацыя з медыцынскага трактата XIV ст. «*Tacuina sanitatis*»

Гісторыя
--------

У антычнай Грэцыі вянкамі ўзнагароджвалі пераможцаў музычных і спартыўных спаборніцтваў. Пераможцаў Піфійскіх гульняў узнагароджвалі вянком з лаўровага лісця. Ужо ў V стагоддзі да нашай эры вянок стаў агульнапрынятым сімвалам перамогі.

У Рымскай імперыі вянкі ўручаліся як узнагароды, напрыклад, *corona civica* (вянок з дубовага лісця) за выратаванне грамадзяніна Рыма з небяспечнага для жыцця становішча ці *corona muralis* у выглядзе зубчастага вянка для тых, хто падчас аблогі ці штурму першымі ступілі на варожую гарадскую сцяну.

Пазней сталі замяняць арганічны матэрыял на метал, і з вянка развілася карона. Як элемент убрання ўдзельнікаў абрадаў ці хатніх жывёл, жылых і гаспадарчых пабудоў, вянок часта служыў засцярогам ад нячыстай сілы, сурокаў. Рытуальнае выкарыстанне яго звязана з асэнсаваннем вянка як круга, што збліжае вянок з іншымі прадметамі, якія мелі адтуліну (кольца, абруч, калач). Вядомая паганская традыцыя — у дзень Івана Купала дзяўчыны кідалі вянкі ў ваду і варажылі: «вянок, які тоне — смерць, які плыве — замужжа».

Калядны вянок

Калядны вянок
-------------

Асноўны артыкул: **Калядны вянок**
У шматлікіх краінах у перадкалядны час можна ўбачыць *калядны вянок* — упрыгажэнне ў форме вянка з яловых галінак з чатырма свечкамі, якія замацоўваецца вертыкальна ці ўстанаўліваецца на стол.

Пахавальны вянок
----------------

Атрыбут пахавальных працэсій ці цырымоній. Ускладаецца на магілы, масавыя пахаванні, да помнікаў і манументаў у знак павагі да памяці нябожчыка. Вырабляецца, як правіла, са штучных кветак. Можа мець спецыяльныя жалобныя стужкі з надпісамі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Вянок (Wreaths)**
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Вянок з кветак (Flower wreaths)**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4125513-6 · LCCN: sh90002979 · NKC: ph271415 |
**Франц Феліксавіч (Ілья Піліпавіч) Блус** (?, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер Чавускі раён, Магілёўская вобласць — ?) — агітатар, аўтар вершаваных твораў манархісцкага кірунку 2-й паловы 19 ст.

Біяграфія
---------

Паводле некаторых звестак, служыў чыноўнікам на Магілёўшчыне. Заўзяты манархіст і праціўнік вызваленчага руху. У 1862 г. ва ўмовах рэвалюцыйнага ўздыму, напісаў на беларускай мове, якой добра валодаў, вершаваныя гутаркі «Прамова старавойта да сялян аб свабодзе» і «Прамова старавойта (для чытання маім землякам)», у якіх заклікаў сялян да пакоры і цярпення, славіў цара і сялянскую рэформу 1861 г. даводзіў справядлівасць сацыяльнай няроўнасці.

Па распараджэнні губернатара гутаркі былі вельмі аператыўна надрукаваны ў Магілёве і выкарыстаны для спынення сялянскага руху. Паводле звестак архіўнай справы, што зберагаецца ў ЦДГА (Пецярбург), у 1863 г. Ф. Блус напісаў яшчэ нейкі твор «супраць агітатараў польскага паўстання».

Пасля паўстання 1863 г. працаваў на чыгунцы ў Бузулуку, быў звольнены, некаторы час жыў у Самары, дзе, паводле водзываў улад, «вёў жыццё разгульнае, бавячы час у гасцініцах». Звалі яго ў гэты час Ілья Піліпавіч. Гэта значыць, што пад гутаркамі 1862 г. ён паставіў несапраўдныя імя і імя па бацьку (Франц Феліксавіч) або змяніў іх у далейшым (магчыма, пры пераходзе з каталіцызму ў праваслаўе).

На пачатку 1881 г. незадоўга да забойства Аляксандра II, прыслаў міністру ўнутраных спраў некалькі вершаў на рускай мове, прысвечаных цару, і прасіў надрукаваць іх для чытання на фабрыках і заводах, каб супрацьдзейнічаць агітацыі «дэмакратаў-сацыялаў». Пры гэтым ён спасылаўся на свой беларускі вопыт 1862 г. Вершы 1881 г. было дазволена надрукаваць з некаторымі купюрамі (выкінуты радкі аб беднасці і ўціску народа). Далейшы лёс іх, як і самога аўтара, невядомы.

Значэнне творчасці
------------------

Беларускія гутаркі Ф. Блуса — цікавы дакумент эпохі. Незалежна ад намераў аўтара, у іх адлюстраваліся рэаліі тагачаснага народнага жыцця, антыпрыгонніцкія настроі сялянства, іх абыякавасць да рэлігіі і г.д. Некаторыя даследчыкі звязваюць з Ф. Блусам таксама ананімную празаічную брашуру «Бяседа старога вольніка з новымі пра іхняе дзела», выдадзеную ў Магілёве (1861 г.), аўтарам якой лічыцца А. Кісель.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Блус Франц // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік: У 6 т. Т.1.- Мн.: БелЭн, 1992.-С.294-295.
* Блус Франц Феліксавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.2.-Мн.: БелЭН, 1996.-С.197.
* Блус Франц Феліксавіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5 т. Т.1.-Мн.: БелСЭ, 1984.-С.457.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пакланенне вешчуноў (значэнні).
«Пакланенне вешчуноў» з Петрапаўлаўскага касцёла в. Дрысвяты, каля 1514 г. МСБК НАН
Пакланенне вешчуноў. Часаслоў Мёртлі. Канец XIII стагоддзя
**Пакланенне вешчуноў** (грэч. μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν), у каталіцкай традыцыі таксама **Пакланенне каралёў** — папулярны багаслоўскі і іканаграфічны сюжэт, у аснову якога пакладзена сведчанне Евангелля паводле Матфея (Мф. 2:1-11) аб трох мудрацах, якія прыйшлі з Усходу ў Віфлеем, каб пакланіцца Дзіцяці-Хрысту і прынесці яму дары. Аповед Матфея пазней дапоўнілі царкоўныя і апакрыфічныя паданні.

Раннехрысціянская літаратура лічыла радзімай вешчуноў Аравію, Клімент Александрыйскі назваў персідска-месапатамскі рэгіён. У аўтараў Блажэннага Аўгусціна (354—430) і Іаана Залатавуста (каля 347—407) вешчуноў налічвалася дванаццаць, а Арыген (184/185 — 253/254) сцвярджаў, што іх колькасць адпавядала колькасці дароў. Багасловы суадносілі іх з трыма асобамі Тройцы ці з траістым складам чалавечага роду. Беда Вялебны (каля 672/673 — 735) даў ім імёны — *Каспар, Мельхіёр* і *Бальтазар*, царскае паходжанне і радзіму.

Сюжэт атрымаў шырокую папулярнасць дзякуючы зборніку італьянца Якава Варагінскага (каля 1228/1230—1298) «Залатая легенда», складзенаму каля 1260 года. Мошчы каралёў з XIII стагоддзя зберагаліся ў Кёльнскім саборы, магчыма, таму «Пакланенне Каралёў» было незвычайна папулярным у жывапісе Паўночнай Еўропы.

У эпоху вялікіх геаграфічных адкрыццяў мудрацы становяцца ўвасабленнем белай, жоўтай і чорнай расаў ці трох частак свету — Еўропы, Азіі, Афрыкі.

Святкуецца хрысціянамі. У каталіцтве пакланенне вешчуноў адзначаецца 6 студзеня на свята Богаяўлення. У некаторых краінах свята носіць назву *свята трох каралёў*.

Гл. таксама
-----------

* Нараджэнне Хрыстова
* Віфлеемская зорка
* Пакланенне пастухоў
* Саламея-павітуха
* Адарацыя
* Аповесць пра трох каралёў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Аляксандр ЯРАШЭВІЧ. «І НАРАДЗІЛА СЫНА СВАЙГО…». Сюжэты Божага Нараджэння ў старабеларускім мастацтве
2. 1 2  *Фаррар, Фредерик Вильям.* Жизнь Іисуса Христа = The Life of Christ. — Изд. И. Л. Тузова, 1893. — С. 15. — 586 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Пакланенне вешчуноў**
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Тры каралі**

| ⛭Нараджэнне Хрыстова |
| --- |
| Падзеі | Нараджэнне Хрыстова • Пакланенне пастухоў • Пакланенне вешчуноў |  |
| Персаналіі | ✯ Ісус Хрыстос • Дзева Марыя • Іосіф Абручнік • Саламея-павітуха • Тры цары • Ірад Вялікі |
| Звязаныя падзеі | Віфлеемская зорка • Забойства немаўлят • Уцёкі ў Егіпет |
| Месцы | Віфлеем • Пячора Раства і Яслі Хрыстовы |
| Традыцыі святкавання | Ёлка • Куцця • Калядны боршч з вушкамі • Калядны пост (Адвент) • Каляды • Новы год • Стары Новы год • Сакрэтны Санта |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Праваслаўная · Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Міцкевіча.
**Міцкевіча вуліца** (руск.: Мицкевича улица) — вуліца ў цэнтральнай частцы Баранавічаў.

Гісторыя
--------

У 1884 годзе з’явілася мястэчка Развадова. Яно паступова разрасталася новымі дамамі і вуліцамі. Так, на поўдзень ад вуліцы Паштовай (Камсамольскай) з’явіліся вуліцы: Гувера (Царука), Ажэшкавай (Маякоўскага), Садовая (Міцкевіча). У час польскай улады (1920–1930) вуліца насіла назву Садова. З верасня 1939 па красавік 1960 года яна азывацца Садовая.

З 1960 года вуліца носіць імя сусветна вядомага паэта і пісьменніка Адама Міцкевіча, які нарадзіўся на хутары Завоссе Баранавіцкага раёна. 

Сённяшняя вуліца Міцкевіча бярэ пачатак ад вуліцы Савецкай і заканчваецца на перакрыжаванні з вуліцай Лермантава. Да сённяшняга часу тут захаваўся будынак былой сінагогі, якая існавала да 1940-х гадоў. На вуліцы размешчаны: стаматалагічная паліклініка, міжраённая пракуратура, лазня, аптэка, ЖЭС №2.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Вуліца Міцкевіча
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Ко́матава** (трансліт.: *Komatava*, руск.: Комотово) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.

Назва
-----

У балцка-літоўскім двухасноўным імені Комат (< *Komatas*) першая аснова *Ko-* як у імені Комін (< *Kominas*), якое фіксуецца ў Перапісе вялікалітоўскага войска 1528 г. у форме імені па-бацьку "Янъ Коминович", "Матеи Коминович". Другая аснова *Mat-* як у двухасноўных імёнах Рамат, Скумат (< *Ramatas, Skumatas*), ад якіх тапонімы Раматова ля Маларыты, Скуматы (былі паміж Оршай і Смаленскам, ля Якіменкаў), таксама ў прускіх аднаасноўных імёнах *Mateyco, Mattyl, Matto, Mattule.*

Гісторыя
--------

Магчыма, у канцы 13 ст. тут знаходзілася сядзіба Команта, пра якую дакладна вядома адно, што была паблізу Гродна.

Згадваецца з 1388 года. З XVI ст. вядома царква Св. Спаса ў Коматаве. У 1844 годзе пабудавана Праабражэнская царква.

Летам 2009 г. «чорныя капацелі» разрабавалі побач з Коматава сярэдневяковыя могілкі.

Ваколіцы Коматава трапілі ў зону затаплення Гродзенскай ГЭС.

Славутасці
----------

Святая Сям'я, абраз XVIII ст. з уніяцкай царквы ў Коматаве.
* Спаса-Праабражэнская царква (1844)
* Жылы дом (1930-я)

Вядомыя асобы
-------------

* Антон Сямёнавіч Будзіловіч, расійскі славіст і філолаг.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
2. ↑  Палімпсест-2011. — С. 173.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Коматава
* Коматава на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭**Абухаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | 
* Абухава

 |
| Вёскі | 
* Абуховічы
* Агароднікі
* Александрова
* Бірулічы
* Будоўля
* Гушчыцы
* Загорцы
* Коматава
* Котра
* Курпікі
* Лашавічы
* Машталеры
* Мігова
* Міхайлаўка
* Навасёлкі
* Плавы
* Пужычы
* Ракіце
* Саволеўка
* Селюкі
* Струпіна
* Юравічы

 |
| Хутары | 
* Мар’янаўка

 |
Кінакамера Bolex H16
**Фільм** (англ.: Film — плёнка) — тэрмін, які аб'ядноўвае сукупнасць фатаграфічных малюнкаў (кадраў), звязаных адзіным сюжэтам, вобласць ужывання фільма як аднаго з кірункаў мастацтва — кінамастацтва, а таксама кінаіндустрыю. Існуе шмат іншых тэрмінаў, якія ўжываюцца ў гэтым сэнсе: «кінакарціна» або проста «карціна», «фотап'еса», «кінапаказ», «кіназдымка» і часцей за ўсё — «фільм», «кінафільм». У вузкім сэнсе кінастужкай называюць твор кінематаграфіі, тады як фільмам — твор кінамастацтва. У шырокім сэнсе для абазначэння кінафільма выкарыстоўваюць слова «кіно».

Кінафільм прызначаны для дэманстрацыі ў кінатэатрах, у адрозненне ад тэлефільма, прызначанага для дэманстрацыі па тэлебачанні. Фільмы вырабляюцца шляхам запісу рэальных людзей і аб'ектаў з дапамогай кінакамеры. Таксама могуць выкарыстоўвацца анімацыйныя тэхналогіі або спецыяльныя эфекты. Фільм уключае серыю асобных кадраў, але калі гэтыя кадры паказваюцца паслядоўна і хутка, то для гледача ствараецца ілюзія руху. Мігценне пры змене кадраў незаўважна з-за эфекту інертнасці зрокавага ўспрымання, калі вока захоўвае візуальны вобраз на долі секунды пасля таго, як вобраз знікае. Таксама праз рэлевантнасць, якая выклікае ў назіральніка ўражанне руху — псіхалагічны эфект, які вызначаецца як бэта-рух.

Кінафільм лічыцца важнай формай мастацтва. Фільмы маюць забаўляльны, навучальны, натхняльны характар, а таксама могуць быць адукацыйнымі. Візуальныя элементы кіно не патрабуюць перакладу, што робіць фільмы глабальным спосабам камунікацыі. Любы фільм можа прыцягнуць сусветную ўвагу, асабліва з дадаткам у выглядзе дубляжу або субцітраў, якія перакладаюць дыялогі. Фільмы — таксама артэфакты асобных культур, якія адлюстроўваюць гэтыя культуры і, у сваю чаргу, уплываюць на іх.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фільм
* Уся інфармацыя пра фільмы
* Класічныя фільмы
* The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4576234 · GND: 4017102-4 · LCCN: sh85088084 · LNB: 000173597, 000059799 · NDL: 00561772 · NKC: ph114534, ph120215 |

 |
**Сістэмны блок** (англ.: computer case) — шасі, напоўненае апаратным забеспячэннем для стварэння камп’ютара.

Асноўныя складнікі тыповага персанальнага камп’ютара:  
**Сістэмны блок** у складзе: 2 — сістэмная плата, 3 — цэнтральны працэсар, 4 — аператыўная памяць, 5 — карты пашырэнняў, 6 — блок сілкавання, 7 — аптычны прывад, 8 — цвёрды дыск;  
**перыферыйныя прылады**: 1 — манітор, 9 — камп’ютарная мыш, 10 — клавіятура
Функцыянальна ўяўляе сабою аснову для стварэння і далейшага пашырэння вылічальнай сістэмы.

Змесціва сістэмнага блока
-------------------------

Змесціва сістэмнага блока ў значнай ступені залежыць ад вылічальнай сістэмы ў цэлым, яе задач, мэт і форм-фактару. У выпадку рацыянальнага выкарыстання, сістэмны блок у большай ступені адпавядае патрэбам вылічальнай сістэмы. У залежнасці ад вылічальнай сістэмы, у сістэмным блоку могуць знаходзіцца розныя кампаненты апаратнага забеспячэння:

* вылічальны блок у выглядзе галоўнай/сістэмнай/сістэмнай платы з усталяваным на ёй працэсарам, АЗП;
* у сістэмную плату могуць быць усталяваны карты пашырэння (відэакарта, гукавая карта, сеткавая плата), якія ў выпадку вялікага памеру маюць адмысловыя сродкі мацавання ўсярэдзіне шасі;
* таксама ў шасі могуць быць усталяваны блок(і) сілкавання.

Апроч таго, у канструкцыі шасі прадугледжаны стандартызаваныя адсекі  (англ.) (бел. для перыферыйных прылад, якія запаўняюцца ў прыватнасці назапашвальнікамі — цвёрдым дыскам(дыскамі), SSD, аптычным прывадам, кардрыдарам і да т.п.

Франтальная панэль корпуса камп’ютара можа быць абсталявана кнопкамі ўключэння і перазагрузкі, індыкатарамі сілкавання і назапашвальнікаў, гнёздамі для падлучэння слухавак і мікрафона, інтэрфейсамі перадачы дадзеных (USB, FireWire).

У выпадку выкарыстання ў складзе ЦАД ці вылічальнага кластара, які усталёўваецца ў стойку, абсталёўваюцца сродкамі тэлеметрычнага кіравання і кантролю (прыкладам на аснове камутатараў ці кіруючага ПЗ, арыентаванага на вэб-інтэрфейс).

Галоўным чынам (існуюць адмысловыя рашэнні «без адвёрткавага мантажу»), змесціва сістэмнага блока мантуецца пры дапамозе адмыслова распрацаваных крапёжных элементаў  (англ.) (бел..

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776941141 |

| ⛭Кампаненты персанальнага камп’ютара |
| --- |
| Сістэмны блок | 
Блок сілкавання •
Ахалоджванне •
Мацярынская плата •
Працэсар •
Шыны •
Відэакарта •
Гукавая карта •
Сеткавая плата
 |
| Памяць | 
Аператыўная памяць •
Запамінальная прылада з адвольным доступам
 |
| Носьбіты і дыскаводы | 
Цвёрды дыск •
Цвёрдацельны назапашвальнік
(Флэш-памяць •
USB-флэш) •
Аптычны прывад
(CD •
DVD •
BD) •
НГМД
(Дыскета) •
Стрымер •
Кардрыдар
 |
| Вывад | 
Дынамік •
Манітор •
Прынтар •
Plotter •
Акустычная сістэма
 |
| Увод | 
Клавіятура •
Мыш •
Трэкбол •
TrackPoint •
Тачпад •
Датыкальны экран •
Лічбавая ручка •
Светлавое пяро •
Графічны планшэт •
Мікрафон •
Сканер •
Вэб-камера
 |
| Гульні | 
Джойстык •
Руль •
Штурвал •
Педалі •
Пісталет •
Paddle •
Геймпад •
Дэнспад •
Трэкер
 |
| Іншае | 
Мадэм •
ТВ-цюнер •
Сеткавы фільтр •
Крыніца бесперапыннага сілкавання
 |
**Быццё**, часам **Сушча** — адно з найважнейшых, абстрактных светапоглядных паняццяў, да якіх прыйшло чалавецтва ў працэсе свайго развіцця. Паняцце быцця ахоплівае паняцце існаванне і рэальнасці і сумежных з імі тым. Процілегласьцю быцця з'яўляецца небыццё або нішто. Быцця вывучае раздзел філасофіі, які называюць анталогіі. 

Пытанні быцця з'яўляюцца цэнтральнымі ў светапоглядзе кожнага чалавека. Не дзіўна, што гэтыя пытанні цікавілі людзей з самых старажытных часоў і адказы на гэтыя пытанні цікавілі важнае месца ў веравучэння і філасофскіх тэорыях розных эпох. Такім чынам праблема быцця — гэта адначасова з'яўляецца праблемай разважанняў і пошуку праўды (філасофіі) і праблемай веры і веравучэння (рэлігіі).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph136772 |
Рубільнік кіравання электрарухавіка, 1917 год
**Рубільнік** - гэта тып выключальніка з ручным прывадам, які выкарыстоўваецца для кіравання патокам электрычнасці ў электрычным ланцугу. Ён складаецца з шарніра, які дазваляе металічнаму рычагу-нажу, уваходзіць у шчыліну падспружыненнага нерухомага кантакта замыкая такім чынам электрычны ланцуг. Шарнір, нож и нерухомы кантакт замацаваны на ізаляванай аснове, а нож мае ізаляваную ручку на адным канцы (для бяспекі і зручнасці). 

Рубільнікі могуць мець некалькі формаў, у тым ліку адназакідныя, у якіх "нож" зачапляецца толькі з адным нерухомым кантактам, і падвойныя, у якіх нажавы шарнір размяшчаецца паміж двума нерухомымі кантактамі і можа зачапіцца з любым з іх. 

Некалькі нажоў могуць быць прымацаваныя да адной ручкі і могуць выкарыстоўвацца для актывацыі больш чым адной схемы адначасова (ці некалькіх фаз шматфазнай сістэмы).

Аднак у сучаснасці, тэрмін рубільнік афіцыйна не замацаваны у тэхнічных нарматыўных дакументах, і з'яўляецца агульнай паўсядзённай гутарковай назвай такіх электрычных апаратаў як як «раз'яднальнік», «выключальнік нагрузкі» і «выключальнік-раз'яднальнік» (часцей за ўсё менавіта яго і называюць "рубільнік").

Выкарыстанне ў наш час
----------------------

Нягледзячы на тое, што рубільнікі ў асноўным выкарыстоўваліся ў мінулым, цяпер знаходзяць прымяненне ў дэманстрацыйных мэтах, а таксама як просты сродак размыкання электрычнага ланцугу без нагрузкі (да таго ж у рубільніка ў адключаным становішчы добра бачны разрыў электрычнага ланцуга, ў той час як напрыклад аўтаматычны выключальнік не дае візуальна бачнага разрыву ланцуга). Аднак нягледзячы што рубільнік надзвычай просты ў канструкцыі і выкарыстанні, але яго адкрытыя металічныя часткі ўяўляюць вялікую небяспеку паразы электрычным токам, а пры камутацыі пад нагрузкай могуць падвяргаецца іскрэнню, што стварае дадатковую небяспеку ўдару токам або апёкаў для аператара і пры пэўных умовах можа выклікаць пажар або выбух.

Адкрытыя рубільнікі ў большасці выпадкаў былі выцесненыя больш бяспечнымі выключальнікамі нагрузкі з токаправоднымі кантактамі размешчанымі ўнутры корпуса. Таксама ў шэрагу выпадкаў замест рубільнікаў ставяцца аўтаматычныя выключальнікі (ці нават кантактары) якія акрамя іншага маюць дугагасільную камеру, у якой гасіцца электрычная дуга, выкліканая пераключэннем выключальніка. 

У некаторых канструкцыях рубільнікі сумяшчаюць з засцерагальнікамі або выкарыстоўваюць засцерагальнікі ў якасці нажоў. Такая канструкцыя, якая дазваляе выконваць функцыі камутацыі і абароны, называюць блокам засцерагальнік-выключальнік (БPВ).

Крыніцы
-------

1. ↑  Рубильники, выключатели нагрузки, цена - купить в интернет-магазине **(нявызн.)**. *www.elektro.ru*. Праверана 29 снежня 2023.
2. ↑  Блок засцерагальнік-выключальнік **(нявызн.)**. *electricalschool.info*.
**Маямі** (англ.: Miami) — горад, размешчаны на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна на паўднёвым усходзе Фларыды ў акрузе Маямі-Дэйд, самая густанаселеная акруга ў штаце Фларыда і восьмая па колькасці насельніцтва акруга ў Злучаных Штатах, з насельніцтвам у 2 500 625 чалавек. 42-і па велічыні горад у Злучаных Штатах, з насельніцтвам у 433.136 чалавек — гэта асноўны, цэнтральны і самы густанаселены горад у Паўднёвай Фларыдзе і самы густанаселены мегаполіс на паўднёвым усходзе ЗША. Паводле ацэнак Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, Маямі быў 5-й найбольш густанаселенай урбанізаванай вобласцю ў ЗША ў 2000 годзе з насельніцтвам у 4.919.036 чалавек, але ў 2008 годзе гэта колькасць павялічылася да 5.232.342, што робіць яго чацвёртай па велічыні урбанізаванай вобласцю ў Злучаных Штатах, пасля Нью-Ёрка, Лос-Анджэлеса і Чыкага.

Гісторыя
--------

Маямі афіцыйна атрымаў статус горада 28 ліпеня 1896 года, у той час у ім пражывала крыху больш за 300 чалавек. У 1940 годзе ў горадзе пражывала ўжо каля 172 тыс. чалавек. Паводле перапісу насельніцтва 2000 года ў самім горадзе жыло ўжо больш за 362 тыс. чалавек, а калі лічыць з наваколлем, то 5,4 млн чалавек.

Эканоміка
---------

Цэнтр круізнага суднаходства. Буйнейшы ў свеце круглагадовы кліматычны курорт (пляжы, гасцініцы, санаторыі, матэлі, больш за 5 млн наведвальнікаў штогод).

Важны гандлёва-фінансавы цэнтр. У цэнтры Маямі і Паўднёвай Фларыдзе размяшчаецца найбольшая канцэнтрацыя міжнародных банкаў у Злучаных Штатах, і гэта месца пастаяннага размяшчэння многіх буйных кампаній на нацыянальным і міжнародным узроўнях.

Тут знаходзяцца Carnival Cruise Lines, Маямі-Таўэр.

Спорт
-----

* Прафесійны баскетбольны клуб «Маямі Хіт» выступае ў НБА.

Выдатныя асобы
--------------

* Сідні Пуацье, акцёр

У культуры
----------

Атмасфера Маямі 1980-х гадоў перададзеная ў гульні Hotline Miami.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 23 сакавіка 2022.
2. 1 2  *Getty Research Institute* Getty Thesaurus of Geographic Names — LA: Getty Research Institute, 1997. Праверана 24 жніўня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11203476'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520117'></a>
3. 1 2  Encyclopædia Britannica Праверана 24 жніўня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
4. ↑  Miami city, Florida // QuickFacts — Бюро перапісу насельніцтва ЗША. Праверана 23 жніўня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маямі, Фларыда
* Афіцыйны сайт горада (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb · DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кароткая яўрэйская · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX453803 · BNF: 12334958b · GND: 4039108-5 · LCCN: n81063248 · NKC: ge189314 · NLG: 179106 · NSK: 000768524 · SUDOC: 032291736 · VIAF: 153063179, 159061851 |

 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Таборы.

**Таборы** (руск.: Таборы́) — сяло ў Таборынскім раёне Свярдлоўскай вобласці Расіі.

Гісторыя
--------

Гарадок Таборы закладзены ў 1594 годзе князем Пятром Іванавічам Гарчаковым.

У 1923 годзе становіцца адміністрацыйным цэнтрам створанага Таборынскага раёна, які з 1932 года пераўтвараецца ў нацыянальны беларускі раён. У гэты перыяд у сяле адкрываецца беларуская школа і педагагічны тэхнікум, абавязковая школа беларускай мовы для служачых.

У канцы 1930 гадоў раён пазбавіўся нацыянальнага статусу.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ГКНП 13-012-2011 «Тэхнічная інструкцыя па перадачы найменняў геаграфічных аб’ектаў з рускай мовы на беларускую мову»

Шаблон:Таборынскі раён
Тры варыянту меж рэгіёна: 1 — Сярэднеазіяцкі эканамічны раён СССР; 2 — Сучасны рэгіён СНД; 3 — вызначэнне ЮНЕСКА
**Цэнтральная Азія** (каз.: Орталық Азия, туркм.: Merkezi Aziýa, узб.: Markaziy Osiyo, кірг.: Орто Азия, тадж.: Осиёи Марказӣ, перс.: آسیای مرکزی, урду: وسط ایشیا, кіт.: 中亚) — вялізны рэгіён Азіі, які не мае выхаду да акіяна, які ўключае (не па геаграфічнай прыкмеце) Узбекістан, Рэспубліку Туву, Туркменістан, Таджыкістан, Кыргызстан, а таксама Казахстан. (Геаграфічна Казахстан размяшчаецца апроч Цэнтральнаазіяцкага рэгіёна (пераважна паўднёвыя вобласці Казахстана) ва ўсходнееўрапейскай зоне (Атыраўская, Заходне-Казахстанская вобласці, частка Акцюбінскай і Мангістаўскай абласцей), на Урале (часткова Акцюбінская і Кастанайская вобласці), Сібіры (паўночныя вобласці Казахстана)

Па вызначэнні ЮНЕСКА, рэгіён уключае Манголію, Заходні Кітай, Пенджаб, паўночную Індыю і паўночны Пакістан, паўночна-усходні Іран, Афганістан, раёны азіяцкай Расіі паўднёвей тайговай зоны і пяць былых савецкіх рэспублік Сярэдняй Азіі.

Існуе і іншы метад вызначэння меж Цэнтральнай Азіі — зыходзячы з этнічнага складу насельніцтва (за аснову бяруцца раёны, населеныя усходне-цюркскімі народамі, манголамі і тыбетцамі). Сюды ўваходзяць Сіньцзян, цюркамоўныя рэгіёны поўдня Сібіры, пяць былых савецкіх сярэднеазіяцкіх рэспублік (хоць Таджыкістан населены іранамоўнымі народамі) і поўнач Афганістана.

Упершыню вылучыў Цэнтральную Азію ў якасці асобнага рэгіёна свету географ Аляксандр Гумбальт (1843).

Цэнтральная Азія гістарычна заўсёды асацыявалася з качавымі народамі, якія насяляюць яе абшары, і Вялікім шаўковым шляхам. Цэнтральная Азія заўсёды выступала як месца, дзе сыходзіліся людзі, тавары і ідэі з розных канцоў Еўразійскага кантынента — Еўропы, Блізкага Усходу, Паўднёвай і Усходняй Азіі.

*Гл. таксама* Сярэдняя Азія

| ⛭Рэгіёны свету |
| --- |
|  Еўропа | 
* Паўночная
* Заходняя
* Цэнтральная
* Усходняя
* Паўднёвая

 |
|  Азія | 
* Заходняя
* Цэнтральная
* Паўночная
* Усходняя
* Паўднёвая
* Паўднёва-Усходняя

* Блізкі Усход
* Сярэдні Усход
* Далёкі Усход

 |
|  Афрыка | 
* Паўночная
* Заходняя
* Цэнтральная
* Усходняя
* Паўднёвая

 |
|  Амерыка | 
* Паўночная
* Карыбы
* Лацінская
* Цэнтральная
* Паўднёвая

 |
|  Акіянія | 
* Аўстралія
* Новая Зеландыя
* Меланезія
* Мікранезія
* Палінезія

 |
|  Палярныя вобласці | 
* Арктыка
* Антарктыка

 |
|  Акіяны | 
* Атлантычны
* Індыйскі
* Паўночны Ледавіты
* Ціхі
* Паўднёвы

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Іраніка · Ларуса · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4079487-8 · LCCN: sh85008625 · NDL: 00573918 · NKC: ge128685 · VIAF: 315125460 |
Камбінаваны паўфабрыкат: смажаная бульба з салам
**Паўфабрыкаты** кулінарныя — мясныя, рыбныя, малочныя, агароднінныя, крупяныя і камбінаваныя харчовыя прадукты, якія паступаюць у продаж падрыхтаванымі для кулінарнай апрацоўкі. Прымяненне паўфабрыкатаў вызваляе ад працаёмкай працы па першаснай апрацоўцы сырых харчовых прадуктаў.

**Кандытарскі паўфабрыкат** — харчовы прадукт, атрыманы ў выніку апрацоўкі аднаго ці некалькіх відаў сыравіны, з дабаўленнем харчовых дабавак і харчовых інгрэдыентаў, які прымяняецца для далейшага выкарыстання пры вытворчасці кандытарскіх вырабаў. 

Палуфабрыкатамі кандытарскай вытворчасці з'яўляюцца выпечаны паўфабрыкат, аддзелачны паўфабрыкат, начынка, глазур.

Літаратура
----------

* Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. В 2 томах. М.: Большая советская энциклопедия, 1959. Т. 2, стр. 480—481.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маямі (значэнні).

**Маямі** (саманазва: *Myaamiaki*) — алганкінскі народ, карэнныя жыхары ЗША. Агульная колькасць (2016 г.) — 2 900 чал.

Да прыходу еўрапейцаў маямі межавалі з канфедэрацыяй Ілінойс, падтрымлівалі земляробчыя традыцыі Місісіпскай цывілізацыі. У XVII ст. з-за ваенных сутычак з іракезамі пачалі міграцыю на ўсход. Яна працягвалася да сярэдзіны XVIII ст. У выніку маямі аселі на землях, што прылягалі да сучаснага штата Вермонт. Разам з маямі перасяляліся часткі Ілінойс.

У XVIII ст. маямі ўяўлялі сабою канфедэрацыю з 6 аб’яднанняў:

* Вялікія *маямі*
* *Кілатыка*
* *Менгаконія*
* *Пэпікокія*
* *Піянкешаў*
* *Вея*

З сярэдзіны XVII ст. мелі кантакты з французамі. Ваенны і гандлёвы саюз з французскімі місіянерамі і ваеннымі з’яўляўся важным у барацьбе з іракезамі. Пасля Сямігадовай вайны трапілі пад уплыў Вялікабрытаніі.

Падчас Амерыканскай рэвалюцыі частка маямі падтрымала амерыканскіх паўстанцаў, частка — Вялікабрытанію. Пасля заканчэння вайны за незалежнасць ЗША правадыр Малая Чарапаха ўзначаліў супольныя сілы індзейцаў-прыхільнікаў лаялізму. У 1790 г. і ў 1791 г. нанёс буйныя паражэнні арміі ЗША. У 1794 г. маямі былі разбіты і страцілі значную частку сваіх тэрыторый. У вайне 1812—1814 гг. былі саюзнікамі брытанцаў.

Сутычкі з арміяй ЗША працягваліся да 1826 г. калі было заключана мірнае пагадненне, што прадугледжвала страту племянных зямель. Аднак маямі, што валодалі зямлёй як прыватныя ўласнікі, здолелі захаваць свае надзелы. У 1846 г. маямі фактычна былі падзелены. Прыватныя ўласнікі былі астаўлены на папярэднім месцы жыхарства. Яны пераважна жылі ў Індыяне. Астатнія перамешчаны на тэрыторыю сучаснага штата Аклахома.

У нашы дні племя маямі ў Аклахоме з’яўляецца афіцыйна прызнаным урадам ЗША, мае сваю Канстытуцыю і органы кіравання. У Індыяне дзейнічае задзіночанне Нацыя маямі, якая вядзе актыўную сацыяльную і палітычную дзейнасць, аднак не прызнана ўрадам ЗША ў якасці індзейскай меншасці.

Зноскі
------

1. ↑  Miami in United States

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Маямі (народ) на Вікісховішчы |

* KIILOONA MYAAMIAKI Miami Tribe of Oklahoma
* Miami Nation of Indians of the State of Indiana
* Miami Indians

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12079933h · LCCN: sh85084652 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлаў.
**Юрый Паўлавіч Паўлаў** (25 ліпеня 1935, с. Кіпешына, Новасібірская вобласць — 8 кастрычніка 2019, Дніпро, Украіна) — украінскі скульптар. Заслужаны мастак Украіны.

Біяграфія
---------

У 1947 годзе перабраўся ў Днепрапятроўск. Скончыў у 1965 годзе Харкаўскі мастацкі інстытут (выкладчыкі М. Л. Рабінін[uk], В. В. Сізікаў).

Член Саюза мастакоў СССР з 1970 года.

Творчасць
---------

Працаваў у галіне станковай і манументальнай скульптуры. Удзельнічаў у рэспубліканскіх выстаўках з 1965. Асноўныя творы: «Радзіма ў агні» (1964); «Нашы дзяды» (1966); «Мець» (1967); «Партрэт мастака» (1967) і іншыя. У станковай скульптуры ён стварыў цэлую партрэтную галерэю выразных выяў сваіх сучаснікаў («Маці», «Ганнуся», «Настаўніца Н. Т. Гульцяева» і іншыя). Яго тэматычныя кампазіцыі вылучалися на абласных і рэспубліканскіх выстаўках паэтычнасцю вобразнай характарыстыкі і своеасаблівасцю пластычнай лексікі («Мантажнікі і сонца»", «Мацярынства», «Юнацтва», «Сорак першы год»).

Барэльефы на фасадзе тэатра імя Шаўчэнкі
У Дніпры стварыў фантан «Муза» каля тэатра оперы і балета (1974), барэльефы і бронзавая скульптура на фасадзе тэатра імя Шаўчэнкі (1979), помнік воінам-афганцам «Выбух памяці» (1989), мемарыяльныя комплексы на Саборнай плошчы[ru], помнік загінулым воінам-афганцам, скульптура Льва ў парку Шаўчэнкі[ru], помнік навучэнцам тэхнікума чыгуначнага транспарту, якія загінулі пры абароне Днепрапятроўска, помнік «Фарсіраванне Дняпра».

Капліца на Востраве слёз
Скульптура Льва ў парку Шаўчэнкі[ru]
Творы Юрыя Паўлава знаходзяцца і ў іншых буйных гарадах Украіны, а таксама ў Беларусі і Расіі. Удзельнічаў разам з сям’ёй у стварэнні Востава слёз у Мінску (1991—1996), капліцы памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў у Магілёве (2001—2002; архітэктар У. В. Чаленка).

Сям’я
-----

У шлюбе з Галінай Афанасьеўна мае сына Алега, мастака фарматара, і дачку Таццяну, мастачку-манументалісту. Таццяна выйшла замуж за мастака-манументаліста Мікалая Каралёва

Узнагароды
----------

Лаўрэат прэміі імя Вадзіма Сідура Днепрапятроўскага гарадскога савета, узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР (1974), Заслужаны мастак Украіны.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Умер Юрий Павлов — скульптор, украсивший Днепр
2. 1 2  Павлов Юрій Павлович
3. ↑  Днепропетровский художник Павлов Юрий Павлович
4. ↑
5. ↑  В Днепропетровске открывается выставка живописи и скульптуры трех поколений семьи Павловых-Королевых Архівавана 5 лютага 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Памятники скульптора Павлова Юрия Павловича
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакалова.
**Вольга Уладзіленаўна Сакалова** (нар. 7 мая 1958, г. Львоў, Украіна) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і архітэктараў Уладзілена і Клары Сакаловых. Скончыла ў 1979 годзе Беларускі політэхнічны інстытут (выкладчыкі С. Д. Філімонаў, І. А. Сітнікава). Працаваў у 1979—1990 гадах у інстытуце «Белдзяржпраект»; у 1990—1997 гадах у «Белдзіпраздароўя»; у 1997—2004 гадах у ТАА «Сапоюр»; у 2005—2006 гадах у ТАА «Сентград»; з 2006 года ў ТАА «КВ-Праект».

Член Саюза архітэктараў з 1987 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: дзіцячая паліклініка па вул. Варанянскага ў г. Мінску (1990, пабудавана ў 1991—1992; сааўтар М. С. Волкаў); жылыя дамы па сістэме «КВ» у г. Мінску — жылы дом па вул. Бурдзейнага, 37; жылыя дамы па вул. Варанянскага, 25 і 27; жылыя дамы па вул. Адзінцова, 97 і 99; жылыя дамы па вул. Рафіева, 50 і 52 (1997—2004, пабудаваны ў 1999—2004; К. У. Сакалова, У. А. Сакалоў); жылыя дамы па сістэме «КВ» у Калодзішчах, Бараўлянах, (2006—2007; сааўтар У. А. Сакалоў); жылы дом па сістэме «КВ» у в/г Уручча (2006—2007; сааўтары  Свянціцкая, У. А. Сакалоў); жылы дом па сістэме «КВ» у мікрараёне «Сухарава-5» (2006; сааўтар У. А. Сакалоў,  Лушчыц); жылы дом па сістэме «КВ» у Серабранцы (2007—2008; сааўтар А.  Пляскач); мадэрнізацыя 9-й гарадской дзіцячай паліклінікі па вул. Даўгабродскай, 39 у Мінску (2007—2008; сааўтар А.  Пляскач).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Соколова Ольга Владиленовна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
Запыт «МДМК» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мінскае медыцынскае вучылішча.
**Мінскі дзяржаўны медыцынскі каледж** (**МДМК**) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Мінску.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1908 г. пры Губернскай бальніцы як фельчарска-акушэрская школа. У дарэвалюцыйны перыяд былі падрыхтаваны 1433 спецыялісты.

У 1920 годзе ў выніку рэарганізацыі ўстановы былі ўтвораны **Мінская савецкая фельчарская школа** і **Мінская савецкая акушэрская школа**, якія ў 1922 годзе зноў былі аб’яднаны. У 1923 годзе школа ператворана ў **Мінскі медыцынскі тэхнікум**.

У 1932 г. школа рэарганізавана і перайменавана ў Медыцынскую школу. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ўстанова прыпыніла сваю дзейнасць і зноў адкрылася ў 1944 годзе пад назвай **Мінская школа медыцынскіх лабарантаў**. Першы паваенны выпуск складаўся з 27 чалавек, у 1951 годзе — ужо са 105 чалавек.

У 1954 годзе навучальная ўстанова была пераназвана ў **Мінскае медыцынскае вучылішча № 1**.
Падрыхтоўка ажыццяўлялася па дзвюх спецыяльнасцях — «фельчар» і «фельчар-лабарант», а да канца 1970-х гадоў — яшчэ і па спецыяльнасці «медыцынская сястра». Установа не мела ўласнай навучальнай базы, выкладанне ажыццяўлялася ў памяшканнях Мінскага медыцынскага інстытута, клінічных бальніц, некаторых сярэдніх школ г. Мінска.

У 1965 годзе вучылішчу быў перададзены невялікі будынак па вуліцы М. Горкага (цяпер вул. М. Багдановіча, раён Траецкага прадмесця), у якім размяшчалася дырэкцыя, бухгалтэрыя, канцылярыя, бібліятэка і тры невялікіх навучальных кабінета. У 1973 годзе вучылішчу перададзены чатырохпавярховы будынак былой Рэспубліканскай СЭС па вул. Казінца, 48, а ў 1987 годзе — трохпавярховы будынак былой вячэрняй школы рабочай моладзі Мінскага трактарнага завода па вул. Казлова, 71 (цяпер — вул. Даўгабродская, 41).

З 2002 г. — **Мінскае дзяржаўнае медыцынскае вучылішча № 1**. З 1 студзеня 2006 года, рашэннем Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, установе прысвоены статус каледжа.

Інфраструктура
--------------

Мінскі дзяржаўны медыцынскі каледж мае два карпусы з сучаснымі аўдыторыямі, лабараторыямі, разгорнутай навучальнай бальнічнай палатай інтэнсіўнай тэрапіі, бібліятэкай, чытальнай, актавай і спартыўнай заламі. Базамі практычнага навучання з’яўляюцца, фактычна ўсе стацыянары клінічных бальніц, дыспансераў і шэраг амбулаторна-паліклінічных устаноў Мінска.

Спецыяльнасці
-------------

* «Сястрынская справа»
* «Лячэбная справа»
* «Медыка-дыягнастычная справа»

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Гісторыя ўстановы адукацыі Архівавана 8 лістапада 2017.

Спасылкі
--------

* msmc.by — афіцыйны сайт БДМК
**Джэймс Уільям Эдмунд Дойл** (22 кастрычніка 1822 — 3 снежня 1892) — антыквар і ілюстратар. Ён быў сынам Джона Дойла; меў афіцыйны тытул барона Англіі з 1886 года, брат Рычарда Дойла і дзядзька Артура Конан Дойла. 12 лютага 1874 года ажаніўся ў Лондане з Джэйн Генрыэтай Хокінс.

Найбольш выбітным творам лічыцца 81 ілюстрацыя да «Хронікі Англіі» (A Chronicle of England, BC 55-AD 1485).

Спасылкі
--------

* Джэймс Дойл



1. ↑  ILAB-LILA **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *www.ilab.org*. Архівавана з першакрыніцы 13 лістапада 2017. Праверана 21 мая 2017.
2. ↑  Doyle, James Edmund; Evans, Edmund (1864). *A Chronicle of England, B.C. 55-A.D. 1485* [англійская]. Longman, Green, Longman, Roberts, & Green. Архівавана з арыгінала 9 березня 2016. Праверана 21 травня 2017. `{{cite book}}`: Праверце значэнне даты ў: `|accessdate=` і `|archive-date=` (даведка)