recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1-я руская / савецкая ўдарная брыгада** (славенск.: Ruska udarna brigada, сербахарв.: Руска ударна бригада / Ruska udarna brigada), - ваеннае тактычнае фарміраванне Народна-вызваленчай арміі Югаславіі (НВАЮ), створанае на тэрыторыі Славеніі ў апошнія дні Другой сусветнай вайны. Фарміраванне набрана з ліку грамадзян Савецкага Саюза. У ваенных дзеяннях удзелу не прымала.

Перадгісторыя
-------------

У гады Другой сусветнай вайны ў шэрагах партызанскіх фарміраванняў Славеніі налічвалася каля 1550 грамадзян СССР. Гэта былі ваеннапалонныя чырвонаармейцы і остарбайтэры, уцекачы з лагераў і месцаў прымусовага ўтрымання на тэрыторыі Аўстрыі, Італіі і Югаславіі, акупаванай войскамі краін «восі». Яшчэ адну групу байцоў прадстаўлялі перабежчыкі з воінскіх фарміраванняў вермахта : 162-й (цюркскай) пяхотнай дывізіі, казацкіх і іншых калабарацыянісцкіх фарміраванняў. Першапачаткова савецкія грамадзяне знаходзіліся ў розных партызанскіх атрадах і брыгадах. Разам з тым у сувязі з ростам іх колькасці, з восені 1943 года Галоўны штаб Народна-вызваленчай арміі і партызанскіх атрадаў Славеніі пачаў зводзіць замежнікаў у аднастайныя па складзе падраздзяленні партызанскіх атрадаў і народна-вызваленчых брыгад 7-га і 9-га карпусоў. Так з'явіліся так званыя «рускяі» аддзяленні, узводы, роты і батальёны. Гэтыя фарміраванні ўваходзілі ў склад славенскіх партызанскіх часцей і цалкам падпарадкоўваліся іх камандаванню. З часам у складзе 7-га і 9-га карпусоў былі ўтвораны 4-й «рускі» батальён 9-й брыгады 18-й дывізіі 7-га корпуса і 2-і «рускі» батальён 18-й славенскай ударнай Базавіцкай брыгады 30-й славенскай дывізіі 9-га корпуса. Па завяршэнні вайны ўсе грамадзяне СССР падлягалі рэпатрыяцыі. Для забеспячэння арганізаванай адпраўкі былых партызан на радзіму ў маі 1945 года была сфарміравана 1-я руская брыгада, у якую накіроўваліся савецкія грамадзяне з часцей НВАЮ.

1. ↑  Бушуева 1972, с. 11. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFБушуева1972 (даведка)
2. ↑  Казак 1975. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFКазак1975 (даведка)
3. ↑  Бушуева 1972. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFБушуева1972 (даведка)
4. ↑  Пилько 2004. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFПилько2004 (даведка)
5. ↑  Zupanc 2007. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFZupanc2007 (даведка)

1. ↑  Наименование формирований не связано с их национальным составом. По установившейся традиции Советский Союз за рубежом называли Россией. В действительности же «русские» партизанские формирования НОАЮ состояли из представителей многочисленных национальностей Советского Союза.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сазонаў.
**Міхаіл Юр’евіч Сазонаў** (1956 — 5 студзеня 2021) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1956 годзе. Скончыў геаграфічны факультэт БДУ. Працаваў геолагам у навукова-даследчых і інжынерна-пошукавых арганізацыях. У 1980-х перайшоў у МУС БССР. Займаўся барацьбой з эканамічнай злачыннасцю і карупцыяй. Працуючы ў міліцыі, атрымаў юрыдычную адукацыю. Удзельнічаў у ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

У 1993 годзе з пасады намесніка начальніка рэспубліканскага ўпраўлення па барацьбе з эканамічнай злачыннасцю быў накіраваны ў парламенцкую антыкарупцыйную камісію, якую ўзначальваў Аляксандр Лукашэнка. Падчас прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 1994 года быў адным з кіраўнікоў штаба ў камандзе А. Лукашэнкі.

З 1994 года працаваў у Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Быў намеснікам і першым намеснікам кіраўніка. Як сцвярджаў А. Фядута, менавіта М. Сазонаў і яго паплечнік Ю. Малумаў рэкамендавалі на пасаду старшыні Цэнтрвыбаркама Л. Ярмошыну. 24 снежня 1998 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, курыраваў пытанні, звязаныя з развіццём адносін з Расіяй, удзельнічаў у падрыхтоўцы дамовы аб стварэнні Саюзнай дзяржавы. У якасці памочніка прэзідэнта ў канцы 1990-х вёў перамовы з апазіцыяй, якія скончыліся безвынікова.

У 2000 годзе пайшоў у адстаўку з дзяржаўнай службы і заняўся бізнесам.

Памёр 5 студеня 2021 года ва ўзросце 64 гадоў.

Сям’я
-----

* Жонка — Раіса Дашкевіч.
* Брат — Аляксандр Юр’евіч Сазонаў, Міністр прадпрымальніцтва і інвестыцый Рэспублікі Беларусь (1996—2000).

Зноскі
------

1. ↑  Новая должность для старого друга
2. ↑  nn.by
3. ↑  В Минске простились с бывшим замглавы Администрации президента Беларуси
**Сувораўскі кадэцкі корпус** — ваенна-вучэбная ўстанова ў Расійскай імперыі. Створана ў 1899 годзе ў Варшаве як Варшаўскі кадэцкі корпус паводле загада імператара Мікалая II. У 1900 годзе, у год стагоддзя смерці А. В. Суворава, перайменавана ў Сувораўскі кадэцкі корпус. Штат — 4 роты; афіцэраў-выхавацеляў — 22; кадэтаў-інтэрнаў — 500 чалавек. Для царквы корпуса быў падараваны іканастас, які знаходзіўся пры арміі Суворава падчас яе ўступлення ў Варшаву ў 1794 годзе, а затым — пры галоўнай штаб-кватэры імператара Аляксандра I падчас замежных паходаў 1813—1814 гадоў. Афіцыйным святам Сувораўскага кадэцкага корпуса стала 1 кастрычніка — дзень асвячэння царквы. Улетку таго ж года ў адным з лепшых месцаў польскай сталіцы, на Уяздоўскай алеі, адбылася ўрачыстая закладка новага будынка.

У 1906 годзе ў сувязі з першым выпускам кадэтаў корпусу быў уручаны сцяг гвардзейскага ўзору: белае палатно з абліччам Спаса Нерукатворнага на адным баку і з імператарскім вензелем пад каронай — з іншага, і быў прысвоены марш «Гром победы, раздавайся» кампазітара О. А. Казлоўскага на верш Г. Р. Дзяржавіна, створаны ў гонар перамогі А. В. Суворава пад Ізмаілам. На контрпагонах і на фуражцы кадэтаў замест какард быў змешчаны трафарэт «СУВ».

У 1914 годзе пасля пачатку Першай сусветнай вайны корпус быў пераведзены ў Маскву, дзе і існаваў да 1918 года, калі быў расфарміраваны.

Спасылкі
--------

* Сувораўскі кадэцкі корпус (з часопіса «Кадетская перекличка», № 36, 1984 г.) Архівавана 5 лістапада 2011.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сховішча.
**Схо́вішча** — спецыяльнае збудаванне закрытага тыпу, прызначанае для засцярогі людзей ад сродкаў паражэння. Паводле прызначэння падзяляюцца на вайсковыя і грамадзянскай абароны.

Вайсковыя сховішчы
------------------

Вайсковыя сховішчы класіфікуюцца паводле ступені засцярогі, выкарыстаных матэрыялаў, канструкцый і спосабаў узвядзення. Бываюць лёгкага і цяжкага тыпу. Для засцярогі асабовага складу на баявых пазіцыях, камандных пунктах, назіральных пунктах і інш. Сховішча будуюць катлаванным і падземным спосабамі з мясцовых матэрыялаў або элементаў і канструкцый прамысловага вырабу. Найчасцей складаюцца з асноўнага памяшкання для асабовага складу і 1—2 уваходаў (выхадаў). Звычайна абсталяванне вайсковага сховішча засцерагае людзей ад атрутных і радыеактыўных рэчываў, бактэрыяльных сродкаў і інш.

Сховішчы грамадзянскай абароны
------------------------------

Сховішча грамадзянскай абароны ў Швейцарыі
Сховішчы грамадзянскай абароны размяшчаюцца, як правіла, у вытворчых, дапаможных, жылых, грамадскіх будынках і народна-гаспадарчых аб'ектах (звычайна заглыбленых). У якасці сховішча могуць выкарыстоўвацца станцыі метро і аб'екты іншыя падземных камунікацый.

Літаратура
----------

* Сховішча вайсковае // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сховішча (ахоўнае збудаванне)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каваленя.
**Аляксандр Дзмітрыевіч Кавале́ня** (21 лютага (5 сакавіка) 1895, в. Кашніцы, цяпер Бераставіцкі раён, Гродзенская вобласць — 27 жніўня 1937, Менск, НКУС) — беларускі археолаг, гісторык.

Біяграфія
---------

Скончыў Свіслацкую настаўніцкую семінарыю (1915). Удзельнічаў у грамадзянскай вайне, вядомы як удзельнік штурма Перакопа. У 1929 годзе скончыў БДУ. З 1932 года навуковы супрацоўнік секцыі археалогіі Інстытута гісторыі АН БССР.

Арыштаваны ў Менску ў 1937 годзе. Прыгавораны «тройкай» НКУС 25 жніўня 1937 года за «шпіёнскую дзейнасць на карысць польскіх разведорганаў» да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 28 жніўня 1937 года. Рэабілітаваны 16 кастрычніка 1958 года. Асабовая справа К. № 13173-с захоўваецца ў архі­ве КДБ Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Адзін з пачынальнікаў беларускай археалогіі. Яшчэ ў студэнцкія гады праводзіў раскопкі на гарадзішчы ў Тураве (1927), вывучаў помнікі розных эпох Тураўшчыны. Даследаваў стаянкі палеаліту (Бердыж, Юравічы), гарадзішчы жалезнага веку (Банцараўшчына і інш.). Вывучаў культуру плямён, якія жылі ў басейне Дняпра, на левых прытоках Прыпяці і Заходняй Дзвіны.

Збіраў матэрыялы для археалагічнай карты Беларусі. Займаўся вывучэннем старажытнага Менска.

Разам з Аляксандрам Ляўданскім, Сяргеем Дубінскім аўтар трохтомнага выдання «Прац» — навуковага зборніка Інбелкульта і АН БССР па археалогіі. Падрыхтаваны вучонымі чацвёрты том «Прац» не пабачыў свет — быў знішчаны органамі НКУС у наборы.

Памяць
------

У 2001 годзе ў Курапатах усталяваны вялікі дубовы крыж — знак памяці сучаснага пакалення археолагаў пра нявінна забітых калег, якія закладалі падмурак акадэмічнай археалогіі: Аляксандру Ляўданскаму, Аляксандру Каваленю, Сяргею Дубінскаму.

Зноскі
------

1. ↑  *Улашчык М.* / С. С. Шутаў — археолаг і доктар // ПГКБ. 1973. № 3. С. 42.
2. ↑  Помнікі ахвярам палітычных рэпрэсіяў // на сайце Глобус Беларусі

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 515.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* Возвращенные имена: Сотрудники АН Беларуси, пострадавшие в период сталин. репрессий / сост. и авт. предисл. Н. В. Токарев; под ред. А. С. Махнача.. — Мн.: Навука i тэхнiка, 1992. — С. 59. — 120 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-343-01246-9. Архівавана 31 жніўня 2021.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларуская мова (значэнні).
**«Белару́ская мо́ва»** — першая беларуская галіновая энцыклапедыя, якая прысвечана беларускай мове. Выдадзена ў 1994 годзе ў Мінску на беларускай мове выдавецтвам «Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі». 

Уключае 513 энцыклапедычных артыкулаў, якія даюць дакладную інфармацыю аб моўных дысцыплінах і навуковых кірунках, што вылучаюцца ў межах беларускага мовазнаўства; навуковых паняццях і метадах, пры дапамозе якіх апісваецца беларуская мова; сувязях беларускай мовы з іншымі мовамі свету і інш. Значная частка артыкулаў прысвечана галіновым кадыфікацыйным працам па беларускай мове, пісьмовым помнікам старабеларускай і беларускай літаратурнай мовы, беларускім пісьменнікам і дзеячам старабеларускага пісьменства, айчынным і замежным даследчыкам беларускай мовы.

Артыкулы размешчаны ў алфавітным парадку, загаловачнымі тэрмінамі даюцца родавыя паняцці, а відавыя ўключаюцца ў адпаведныя агульныя матэрыялы, тлумачацца там і падаюцца ў тэрміналагічным паказальніку. Выданне вылучаецца багатым ілюстрацыйным афармленнем (фотаздымкі, карты, схемы).

Выданне ўзнагароджана Дзяржаўнай прэміяй Беларусі (1998).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  «Белару́ская мо́ва» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — С. Т. Ф. Рослік. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.

Літаратура
----------

* «Белару́ская мо́ва» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — С. Т. Ф. Рослік. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.
**Валянціна Аркадзьеўна Ястраб** (нар. 9 лютага 1962, Зажэвічы, Старобінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі педагог і палітык.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 9 снежня 1962 года ў вёсцы Зажэвічы Старобінскага раёна ў сям’і сельскіх настаўнікаў.

Скончыла школу ў Старых Цярушках. Пасля заканчэння ўніверсітэта разам з мужам прыехала настаўнічаць у школу вёскі Вялікі Рожан Салігорскага раёна.

Васемнаццаць гадоў працавала намеснікам дырэктара ў школах Салігорска, у тым ліку да 1990 года — намеснікам дырэктара сярэдняй школы № 5 Салігорска. У 1990—2005 гадах працавала дырэктарам сярэдняй школы № 5 Салігорска, якая пад яе кіраўніцтвам атрымала статус школы з эстэтычным ухілам.

У 1990 годзе абрана ў Вярхоўны Савет Беларусі 12-га склікання. Галасавала за прыняцце Закона «Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці БССР».

Сям’я
-----

Замужам, мае двух сыноў і дачку.

* Муж — Міхаіл Паўлавіч Ястраб, дырэктар сярэдняй школы № 2 Салігорска.
* Дачка — Алена Міхайлаўна Ястраб, настаўніца пачатковых класаў сярэдняй школы № 5 Салігорска.

Узнагароды
----------

* Званне «Выдатнік народнай адукацыі БССР».

Крыніцы
-------

1. 1 2 3 4 5 6  По труду и честь!
2. 1 2  50-летняя история средней школы № 5 г. Солигорска в интересных фактах и ретро-фотографиях
3. ↑  Нечарговая пятая сесія Вярхоўнага Савета Беларускай ССР дванаццатага склікання. Вынікі пайменнага галасавання. // Народная газета. — 28 жніўня 1991 — С. 3
4. ↑  Всё начинается с учителя. Средняя школа № 2 г. Солигорска отметила своё 60-летие
Мастацкае ўяўленне рэгалій японскіх імператараў
**Рэгаліі японскіх імператараў** (яп.: 三種の神器 *Сансю но дзінгі*) — бронзавае люстэрка Ята-но кагамі (яп.: 八咫鏡), падвескі з каштоўных камянёў (яшмы) Ясакані-но магатама (яп.: 八尺瓊勾玉) і меч Кусанагі-но цуругі (яп.: 天叢雲剣). Сімвалізуюць адпаведна мудрасць, росквіт і мужнасць. Паводле сінтаісцкага падання, рэгаліі былі перададзены багіняй Аматэрасу яе ўнуку Нінігі-но Мікота, а ім — яго ўнуку Дзіму, першаму імператару Японіі. Шырокай публіцы невядома, ці існуюць рэгаліі: паказ іх імператару жрацамі — частка працэдуры ўзыходжання на трон; вядома, што ў ліпені 1945 года імператар Сёва загадаў захавальніку пячаткі Каіці Кідо любым коштам захаваць рэгаліі. Мяркуецца, што меч захоўваецца ў Нагоі, люстэрка ў храме Ісэ, а каралі — у імператарскім палацы ў Токіа.

Магчыма, былі страчаны ў знакамітай марской бітве паміж кланамі Тайра і Мінамота. Затым заменены на копіі.

Літаратура
----------

* *Дьяконова, Елена Михайловна.* Императорские регалии — зерцало, яшма, меч // Синто. Путь японских богов. — Гиперион, 2002. — Т. 1. — С. 166—187. — 1200 с. — ISBN 5-89332-057-3.
* *Коллектив авторов.* Боги, святилища, обряды Японии: Энциклопедия синто / Под ред. И.С. Смирнова; отв. ред. А.Н. Мещеряков; отв. секр. В.А. Федянина.. — М.: РГГУ, 2010. — С. 90—91. — 310 с. — (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности). — 1 200 экз. — ISBN 978-5-7281-1087-3.
**Антацэротавыя імхі** (*Anthocerotophyta*) — аддзел мохападобных раслін.

Апісанне
--------

Старажытная група прымітыўных вышэйшых раслін, якія, магчыма, існуюць з верхняга палеазою. Спалучае асобныя прыкметы пячоначнікаў, імхоў, сасудзістых раслін і водарасцей. Лічыцца прамежкавым звяном паміж астатнімі мохападобнымі і сасудзістымі раслінамі.

Рысамі прымітыўнай арганізацыі антацэротавых з’яўляюцца пласціністыя таломы (га­ме­тафіт) большай часткай разеткападобнай формы (даўжыня 1-3 см), клеткі якіх маюць пласціністыя хларапласты з піраноідамі, як у водарасцей. Слаявіна (талом) фотасінтэзуючая, цём­на-зе­лё­ная, шматразова вілавата галінуецца, сцелецца па грун­це. На ніжнім боку талома раз­віты аднаклетачныя рызоіды і вусцейкі (тыповыя для вышэйшых раслін). У падвусцейкавых паражнінах пасяляюцца цыанабактэрыі. На верх­нім боку талома раз­віваюцца ор­га­ны палавога раз­мнажэння: жаночыя (ар­хе­го­ніі) на­палову пагру­жаны ў тканку га­ме­тафіта, муж­чынскія (ан­тэрыдыі) размешчаны ў спецыяльных ка­ме­рах.

Спарафіт у антацэротавых добра развіты, мае выгляд доўгай вузкай каробачкі, заглыбленай у гаметафіт ступні і мерыстэматычнага слою паміж імі. Шматлікія шчацінападобныя, злёгку загну­тыя дыплоідныя спарафіты вы­рас­та­юць на верх­нім боку слаявіны. Унутры каробачкі ўтвараюцца споры і шматлікія ніткападобныя элатэры (раскідваюць спелыя спо­ры з каро­бач­кі). Каро­бач­ка адкрываецца звер­ху ўніз дзвюмя створ­ка­мі.

Пашырэнне
---------

Аддзел уключае сямействы антацэротавых (*Anthocerotaceae*), натаціласавых (*Notothyladaceae*) і інш. Пашыраны ў трапічных і ва ўмераных цёплых краінах. Першапасяленцы вільготных аголеных глебаў; у тропіках растуць на галінках, лісці і адмерлых раслінах. На Беларусі сустракаецца адзінае сямейства антацэротавых з 2 родамі — антацэрас (*Anthoceros*) і феацэрас (*Phaeoceros*).

Многія віды размнажаюцца вегетатыўна асаблівымі вырастамі слаявіны. Іншыя належаць да адналетнікаў, іх слаявіна разбураецца пасля выспявання і рассейвання спор.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Рыкоўскі Г. Ф.* Антацэротавыя імхі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* *Сапегін Л.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6

Спасылкі
--------

* Большая российская энциклопедия Архівавана 11 жніўня 2019.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4276732-5 · LCCN: sh85005529 · Microsoft: 2777609330 |
Храмавая гара, Купал Скалы, удалечыні бачныя бэзавыя купалы Храма Труны Гасподняй.
Карта Усходняга Іерусаліма.
**Усходні Іерусалім** — частка Іерусаліма, у 1948 годзе захопленая Трансіарданіяй падчас Араба-ізраільскай вайны, а затым, у 1967 годзе, захопленая Ізраілем падчас Шасцідзённай вайны. Пасля гэтых захопаў Усходні Іерусалім быў у аднабаковым парадку анексаваны спачатку Трансіарданіяй (1948—1967 гг.), а з 1980 года і па цяперашні час — Ізраілем. Праарабскі настроеныя рэжымы і арабскія краіны завуць гэтыя захопы акупацыяй. Разам з тым, з пункту гледжання міжнароднага права гэтыя захопы акупацыяй не з'яўляліся. Захопленыя паслядоўна як адным, так і іншым бокам тэрыторыі Іерусаліма ў той час былі нічыйнымі (Terra nullius), і ААН толькі планавала стварыць незалежны горад пад эгідай ААН. Але, як трансіарданская, так і ізраільская анексіі не былі прызнаны большасцю краін свету, бо прама супярэчылі планам міжнароднай супольнасці.

Усходні Іерусалім складаецца са Старога горада і размешчаных там святых месцаў іўдаізму, хрысціянства і ісламу, такія як Храмавая гара, Сцяна плачу, Храм Труны Гасподняй, мячэць Аль-Акса.

31 ліпеня 1988 года, пасля пачатку першай інтыфады і ў адказ на патрабаванні палестынцаў на самавызначэнне, кароль Іарданіі Хусейн адмовіўся ад прэтэнзій на Заходні бераг ракі Іардан і Усходні Іерусалім на карысць будучай Палесцінскай дзяржавы.
У выніку заключэння мірнага дагавора з Іарданіяй у 1994 годзе, тая адмовілася ад прэтэнзій на Усходні Іерусалім на карысць Ізраіля. У наш час на яго прэтэндуюць Ізраіль, які прыняў у 1980 г. Закон аб Іерусаліме — яго «адзінай і непадзельнай сталіцы», і Палесцінская нацыянальная адміністрацыя. Статус Усходняга Іерусаліма з'яўляецца адной з галоўных тэм араба-ізраільскага канфлікту ў сувязі з вышэйшай ступенню святасці горада і размешчаных у ім святынь (галоўным чынам Храмавай гары) як іўдзейскіх, так і мусульманскіх.

Гл. таксама
-----------

Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 478

Гарады-пабрацімы
----------------

* Дакар, Сенегал
* Мекнес, Марока (29 студзеня 1990)

Зноскі
------

1. ↑  якая пасля анексіі Усходняга Іерусаліма і Заходняга берага ракі Іардан абвясціла сябе Іарданіяй
2. ↑  Артыкул Іарданія Архівавана 18 жніўня 2010. ў энцыклапедыі Кругасвет
3. ↑  The adress to the nation. зварот караля Іарданіі Хусейна да нацыі 31 ліпеня 1988 года
4. ↑

Спасылкі
--------

* Статус Іерусаліма, Арганізацыя Аб'яднаных Нацый, Нью-Ёрк, 1997 год.
* Забытыя правы Ізраіля на Іерусалім, 24.05.2009 Архівавана 30 мая 2013. MIGnews.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 131866595 · GND: 4485908-9 · VIAF: 774144783240343651270 |
**Прытчы Саламона** («*Книги еже словуть притчи Соломона царя Израилева сына Давыдова, он же былъ царем въ Ерусалиме*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 6 кастрычніка 1517 года.

Змест кнігі
-----------

Гравюра «Суд Саламона»
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполъне выложены на рускій языкъ докторомъ Францискомъ Скориною с Полоцка*»), а на адвароце-4 аркушы — «*Предисловие в притчи премудрага Саломона царя Израилева*», у якім Скарына разважае пра мудрасць гэтага біблейскага аўтара, дае тлумачэнне яго імя («*Саломон еже ест мирный или спокойный, понеже был мир и покой по вся времена царства его*»). Далей паведамляецца пра пісьменніцкую дзейнасць Саламона, які быў аўтарам кніг Прытчаў, Еклесіяст і Песні Песняў. У прамове коратка аналізуюцца дзве апошнія кнігі і больш падрабязна першая. Скарына высока ацэньвае кнігу Прытчаў, лічыць, што яна патрэбна для «*чести всякому человеку, мудрому и безумному, богатому и вбогому, младому и старому, наболей тым, они же хотять имети добрые обычае и познати мудрость и науку*». На 4 аркушы даецца анатацыя, у якой раскрываецца змест кнігі і колькасць раздзелаў. На 4-47 аркушах выдадзены тэкст усіх 31 раздзелаў кнігі Прытчаў, на апошнім 48-м аркушы — кароткае пасляслоўе.

Друкарскія асаблівасці выдання
------------------------------

Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб’ём — 48 аркушаў, якія сабраны ў 6 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана 2 аднолькавымі ілюстрацыямі «Суд Саламона», 2 віньеткамі і 34 ініцыяламі. Віньеткі акаймоўваюць адварот першага аркуша, на ім пачынаецца прадмова. Канцоўка завяршае анатацыю. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмовы і пасляслоўя.

Захавалася 14 экзэмпляраў выдання, з іх 7 поўныя.

Літаратура
----------

* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прытчы Саламонавы (Скарына)

| ⛭Выданні ✯ ✰ Францыска Скарыны |
| --- |
| Прага | Псалтыр (1517) · Кніга Іова (1517) · Прытчы Саламонавы (1517) · Кніга Ісуса Сірахава (1517) · Еклезіяст (Саборнік) (1517) · Прамудрасць Божая (1517) · Песня Песням (1518) · Кніга Царстваў (1518) · Кніга Ісуса Навіна (1518) · Юдзіф (1519) · Кніга Суддзяў (1519) · Быццё (1519) · Выхад (1519) · Левіт (1519) · Лічбы (1519) · Другі закон (1519) · Руф (1519) · Эсфір (1519) · Плач Ераміі (1519) · Кніга прарока Даніла (1519) |
| Вільня | Малая падарожная кніжка (Псалтыр (1522)) · Апостал (1525) |
Мусульмане
**Мусульма́нін** (араб. مسلم‎‎ муслім, жаночая форма араб. مسلمة‎‎ мусліма) — паслядоўнік ісламу.

Значэнне
--------

Слова муслім азначае «той, які пакараецца (богу)» або «той, які аддаецца (богу)» па аналогіі са словам **іслам** (аддача богу).

Самасвядомасць
--------------

Мусульманін, па паняцці саміх мусульман, — монатэіст, які прызнае Мухамада як апошняга прарока Алаха. Мусульмане вераць, што Каран з'яўляецца Словам Бога, якое было перададзена Мухамаду архангелам Гаўрыілам.

Распаўсюджванне
---------------

Лік мусульман ва ўсім свеце ацэньваецца прыкладна ў 1,1 да 1,2 мільярдаў чалавек.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Islam.* Encyclop?dia Britannica. 2008. Encyclop?dia Britannica Online. 16 Mar. 2008

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13318576v · GND: 4040921-1 · LCCN: sh85089077 · LNB: 000064967 · NDL: 00564597 · NKC: ph123046, ph205097 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гуткоўскі.
**Мікалай Макаравіч Гуткоўскі** (21 ліпеня (2 жніўня) 1886, в. Забелы, Слуцкі павет Мінскай губерні, цяпер Слуцкі раён Мінскай вобл. — 8 лютага 1938) — беларускі юрыст, публіцыст.

Біяграфія
---------

Брат графіка Паўла Гуткоўскага. У 1907—1908 гадах настаўнічаў у мястэчку Багушэвічы Мінскай губерні. Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта (1912). Пасля — служачы ў Варшаве, Маскве.

Падчас 1-й сусветнай вайны мабілізаваны; юрысконсульт штаба Румынскага фронту. У 1917—1919 гадах удзельнічаў у стварэнні беларускіх арганізацый у Адэсе. Пэўны час знаходзіўся ў складзе войскаў Врангеля ў Крыме. З чэрвеня 1921 года ў Мінску. Працаваў у Наркамаце асветы БССР; адначасова з 1922 года навуковы супрацоўнік Інбелкульта, выкладчык БДУ. У 1924—1925 гадах — супрацоўнік Пастаяннага прадстаўніцтва БССР пры ўрадзе СССР. Пасля працаваў У СНК БССР.

Арыштаваны ДПУ БССР у 1930 годзе па справе «Саюза вызвалення Беларусі». У 1934—1937 гадах выконваў абавязкі загадчыка Фундамэнтальнай бібліятэкі БДУ. У 1937 годзе загадчык бібліятэкі Маскоўскага інжынерна-эканамічнага інстытута імя Арджанікідзэ. 17 лістапада 1937 года арыштаваны паўторна, асуджаны за ўдзел ў антырэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі, растраляны ў Маскве на палігоне «Камунарка» ў лютым 1938 года. Рэабілітаваны ў 1959 годзе.

Дзейнасць
---------

Даследаваў крыніцы заканадаўства БССР, функцыянаванне цэнтральных органаў улады. Удзельнічаў у распрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі. Аўтар успамінаў і артыкулаў па гісторыі беларускай культуры пачатку ХХ ст.

Бібліяграфія
------------

* Мікола Гуткоўскі. Беларуская праўная тэрміналёгія. Менск. 1927. 13 с.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* *Круталевіч В. А.* Юрыдычныя даследаванні // Інстытут Беларускай культуры. — Мн. 1993;
* Лінгвістыка 1920-х: тэрміналёгія, лексыкаграфія, правапіс, фармаваньне літаратурнай мовы. ARCHE 2010, № 11. С. 45
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн. 1996. — Т. 3. — 527 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
**Партыя цыган** (рум.: Partida Romilor «Pro Europa», PRPE, цыг.: *Partida le Romenge),* вядомая да 2008 года як **Сацыял-дэмакратычная партыя цыган** (рум.: Partida Romilor Social-Democrată, PRS-D*)* — палітычная партыя ў Румыніі, якая прадстаўляе цыганскую меншасць. Лідарам партыі з'яўляецца Мікалае Пэун, і зараз у партыі ёсць адно зарэзерваванае месца ў Палаце дэпутатаў.

Прадстаўніцтва ў парламенце
---------------------------

Заснаваная ў 1990 годзе, пасля румынскай рэвалюцыі, Партыя цыган з'яўляецца афіцыйнай палітычнай асацыяцыяй цыганскай меншасці ў Румыніі і, такім чынам, мае адно зарэзерваванае месца ў Палаце дэпутатаў, незалежна ад яе вынікаў на выбарах. Партыя ўдзельнічала ва ўсіх выбарах, пачынаючы з выбарчага права 1992 года, але ні разу не пераадолела 5-працэнтны парог, неабходны для атрымання дадатковых месцаў.

На выбарах у заканадаўчыя органы 2000, 2004 і 2012 гадоў Партыя цыганаў падпісала пратакол аб узаемнай выбарчай падтрымцы з Сацыял-дэмакратычнай партыяй (СДП). Зарэзерваванае месца займаў Георге Рэдукану з 1992 па 1996 год, Мэдэлін Войку з 1996 па 2000 год і Мікалае Пэун з 2000 па 2004 год і з 2004 года.

Мясцовае прадстаўніцтва
-----------------------

На мясцовых выбарах у Румыніі ў 2016 годзе ад партыі PRPE былі абраныя 143 муніцыпальных дарадцы і адзін мэр Думітру Мірча ў Брахашэшці.

Зноскі
------

1. ↑  (in Romanian) Mirela Luca, «PSD şi Partida Romilor joacă alba-neagra electorală»[*permanent dead link*], in *Ziarul Financiar*, May 12, 2004; retrieved October 24, 2007
2. ↑  (in Romanian) G.S. «Partida Romilor şi PSD au încheiat un acord politic de susţinere în alegerile parlamentare», *Antena 3*, 3 November 2012
Цэнтральнае бюро краязнаўства Інбелкульта. 1926 г. Злева направа: Кандрат Атраховіч, Аляксей Казак, Мікалай Каспяровіч, Мікалай Бялуга, Самуіл Плаўнік (Змітрок Бядуля), Мікалай Азбукін, Гілель Аляксандраў.
**Цэнтральнае бюро краязнаўства** — грамадскі орган па кіраўніцтве краязнаўчым рухам на Беларусі ў 1920—1930-я гг. Дзейнічала з 1923 г. пры Інстытуце беларускай культуры, у 1929—1936 гг. пры Беларускай Акадэміі навук. У бюро працавалі М. В. Азбукін, К.Крапіва, В.Пераход, У. І. Пічэта, А. У. Фядзюшын, Р. К. Шукевіч-Траццякоў.

Экслібрыс Цэнтральнага Бюро краязнаўства. Павел Гуткоўскі, 1927 г.

Дзейнасць
---------

Вывучала формы, метады і кірункі краязнаўчай работы, вяла ўлік краязнаўчых таварыстваў і гурткоў, аказвала ім метадычную дапамогу, забяспечвала літаратурай і бібліяграфічнай інфармацыяй, каардынавала іх дзейнасць з дзяржаўнымі навуковымі арганізацыямі. Шырока прапагандавала краязнаўчую работу. Садзейнічала падрыхтоўцы краязнаўчых кадраў: праводзіла іх вучобу на спецыяльных курсах, распрацавала план курса па краязнаўстве для ВНУ і тэхнікумаў. З кастрычніка 1925 г. выдавала часопіс «Наш край» (у 1930—1933 гг. называўся «Савецкая краіна»), зборнікі, дзе змяшчаліся матэрыялы краязнаўчых з’ездаў і канферэнцый, рэцэнзіі на краязнаўчыя выданні, праграмы і інструкцыі. Адказны сакратар С. В. Скандракоў (1923—1925 гг.), навуковыя сакратары М. І. Каспяровіч, В. А. Самцэвіч (1928—1932 гг.) і інш.

Старшыні
--------

* М. І. Бялуга
* В. А. Серафімаў

Гл. таксама
-----------

* Другая Усебеларуская краязнаўчая канферэнцыя

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Амелькович, Л. Г.* Деятельность Центрального Бюро краеведения Белоруссии (1923—1933 гг.) // Вопросы библиотековедения и библиографоведения. — Мн. 1975.
* Кісялёў У. Наш папярэднік //Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — № 4. — Мн.: Полымя, 1985. — ISSN 0131-2669. С.36—37.
**Джгір-насар**, ёрш-насар (*Gymnocephalus acerina*) — рыба сямейства акунёвых. Народныя назвы біручок, бабыр, чыранос і інш.

Апісанне
--------

Даўжыня да 16—20 см, маса да 200 г. Адрозніваецца прадаўгаватым целам і доўгім рылам. Колер светла-жаўтаваты, на спіне, баках, плаўніках цёмныя плямы. Рот высоўны. Першы спінны плаўнік і першыя прамяні анальнага і брушнога плаўнікоў у выглядзе калючак.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ў рэках басейнаў Чорнага і Азоўскага мораў. Водзіцца ў рэках басейнаў Дняпра і Прыпяці.

Трымаецца каля глыбокіх мясцін з чыстай вадой і пясчаным або камяністым дном.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Жыве чародкамі. Прыдонная рыба. Актыўны на змярканні і ноччу. Зімуе на глыбокіх мясцінах.

Пражэрлівы. Корміцца доннымі арганізмамі, асабліва лічынкамі хіраманід. Знішчае ікру і малявак рыб, шкодзіць рыбнай гаспадарцы.

Полавая спеласць у 3-4 гады. Нераст у красавіку—маі на перакатах з буйназярністым пясчаным або камяніста-галечным дном.

Літаратура
----------

* *Гладкі Г.* Джгір-насар // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI · WoRMS |
**Сабор Святога Кнуда** (дацк.: Sct. Knuds Kirke) — кафедральны сабор евангелічнай лютэранскай царквы ў горадзе Одэнсэ, Каралеўства Данія; адзін з шэдэўраў дацкай цаглянай готыкі. Пахавальня дацкага караля Кнуда IV Святога і яго брата Бенедыкта.

Гісторыя
--------

Паводле падання, у 1086 годзе ў Одэнсэ, падчас малітвы перад алтаром бенедыкцінскага кляштара Святога Албана паўсталымі падданымі быў забіты дацкі Кароль Кнуд IV, яго брат Бенедыкт і яшчэ 17 рыцараў.
Пасля забойства караля Кнуда на Данію абрынулася некалькі неўрадлівых гадоў, якія выклікалі голад, што было ўспрынята датчанамі як божая кара за святатацкае злачынства ў царкве. Амаль адразу ж сталі вядомыя выпадкі цудоўных вылячэнняў на магіле Кнуда IV. Гэта прывяло да яго хуткай кананізацыі ўжо ў 1101 годзе.

Драўляная царква на ўзгорку *Klosterbakken*, на месцы капішча вікінгаў, была ўзведзена ў 1095 годзе адмыслова для пахавання рэштак Кнуда IV. Дэталі яе падмурка з траверціну і цяпер можна ўбачыць у склепе сабора. Старая царква была пабудавана ў раманскім стылі з паўкруглымі аркамі, якія падтрымліваюць плоскую столь.

У 1247 годзе падчас грамадзянскай вайны паміж каралём Эрыкам IV і яго братам Абелем невялікая драўляная царква згарэла ў агні пажару. У канцы XIII стагоддзя Гізіка — біскуп Одэнсэ з 1286 па 1300 гады — заклаў на гэтым месцы новы храм. Гатычная царква чырвонай цэглы са спічастымі аркамі і высокімі скляпеннямі будавалася каля двухсот гадоў і была асвячоная 30 красавіка 1499 года.

У 1513 годзе ў саборы Святога Кнуда быў пахаваны дацкі кароль Ганс. Рэшткі яго жонкі Крысціны Саксонскай, сына, караля Крысціяна II з жонкай Ізабелай Аўстрыйскай, былі пахаваныя ў каралеўскай капліцы францысканскага мужчынскага кляштара, разбуранага ў 1807 годзе. Пасля гэтага цела членаў каралеўскай сям'і былі перапахаваны ў саборы Святога Кнуда.

Гатычны алтар сабора
У 1586 годзе была завершана вежа сабора. У храм з каралеўскай капліцы быў перададзены гатычны алтар XVI стагоддзя працы любекскага майстра Клауса Берга, якому пашчасціла перажыць гады рэфармацыі. Гэты разьбяны пазалочаны трыпціх з 300-мі фігурамі святых і дацкіх каралёў у наш час лічыцца адным з нацыянальных скарбаў Даніі.

Архітэктура
-----------

Сабор уяўляе сабой трохнефны храм з двума шэрагамі калон і мае ў даўжыню 52 метра і ў шырыню — 22 метра. На вежы — пяць званаў, самы стары з якіх датуецца 1677 годам, а самы малады — 1880 годам. Самым наведвальным месцам сабора застаецца крыпта, дзе захоўваюцца мошчы Святога Кнуда.

Літаратура
----------

* Odense. W: Monika Witkowska, Joanna Hald, Marek Pernal, Jakub Sito, Barbara Sudnik-Wójcikowska: Första klass reseguider: Danmark. Wyd. 2. Stockholm: Streiffert Förlag AB, 2008, s. 174. ISBN 978-91-7886-471-3 *(пол.)*

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сабор Святога Кнуда
* Сабор Святога Кнуда Архівавана 7 лістапада 2012. *(англ.)*
**Belcanto Airlines** — прыватная беларуская грузавая авіякампанія, якая выкарыстоўвае самалёты Іл-76ТД.

ТАА «Авіякампанія БЕЛКАНТО» была зарэгістравана ў Адзіным дзяржаўным рэестры 4 жніўня 2020 года. Сертыфікацыю па тэхнічным абслугоўванні і рамонце авіяцыйнай тэхнікі кампанія атрымала ў лістападзе 2021 года, а сертыфікат эксплуатанта паветранага судна ІЛ-76ТД з бартавым нумарам EW-576TH, без якога нельга здзяйсняць камерцыйныя пералёты, быў атрыманы ў жніўні 2022 года.

17 красавіка 2023 года падчас канфлікту ў Судане ў аэрапорце Хартум было знішчана мінімум 14 самалётаў, адным з іх быў борт ІЛ-76ТД кампаніі Belcanto Airlines.

Зноскі
------

1. ↑  Новый белорусский грузоавиаперевозчик Belcanto Airlines получил сертификат эксплуатанта воздушного судна
2. ↑  «Ситуация остается сложной». В МИДе рассказали про белорусов в Судане **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2023. Праверана 19 чэрвеня 2023.

Спасылкі
--------

* Сайт Belcanto Airlines

| ⛭Авіякампаніі Беларусі |
| --- |
| Дзеючыя | 
* Авіякампанія Гродна
* Белавія
* Belcanto Airlines
* Genex
* Rada Airlines
* РубіСтар
* ТАЕ Авія

 |
| Былыя | 
* Гомельавія

 |
Fischerspooner, амерыканскі электраклэш
**Электраклэш** — жанр папулярнай музыкі, у якім спалучаюцца электра, новая хваля і сінт-поп 1980-х з тэхна, рэтра-стылем электрапоп і электроннай танцавальнай музыкай 1990-х. Ён з’явіўся ў канцы 1990-х гадоў і, як думаюць, дасягнуў свайго піку прыкладна ў 2002/2003 гг. Ён быў заснаваны і звязаны з гуртамі IF, DJ Hell, Miss Kittin and The Hacker і Fischerspooner.

Тэрміналогія і характарыстыка
-----------------------------

Тэрмін электраклэш апісвае музычны рух, які аб’яднаў сінці-поп, тэхна, панк і перформанс-мастацтва. Жанр быў рэакцыяй на жорсткія фармулёўкі тэхна-музыкі, якія робяць акцэнт на напісанні песень, відовішчнасці і пачуцці гумару, і быў апісаны *The Guardian* як адзін з «двух самых значных пераваротаў у найноўшай гісторыі танцавальнай музыкі». Візуальная эстэтыка electroclash асацыюецца з культавым фільмам 1982 года «*Вадкае неба*». DJ Hell шырока вядомы як вынаходнік і стваральнік назвы гэтага жанру, пазней папулярызаваў гэты тэрмін у ЗША, назваўшы ў яго гонар фестываль Electroclash 2001 у Нью-Ёрку.

Крыніцы
-------

1. 1 2  D. Lynskey (22 March 2002). "Out with the old, in with the older". *Guardian.co.uk*. Архівавана з арыгінала 15 October 2014.
2. 1 2  *Kellman*. Larry Tee Biography on Yahoo! Music **(нявызн.)**.  Yahoo! Music. Архівавана з першакрыніцы 18 March 2007. Праверана 26 жніўня 2016.
3. ↑  *Juzwiak*. Electroclash: In Limousines We Have Sex/In NYC We Have Clash - Article **(нявызн.)**. *Stylus Magazine* (30 верасня 2002). Архівавана з першакрыніцы 2 December 2010. Праверана 11 August 2016.
4. ↑  *Gagne*. Velle - Couture Soundtracks - Winter 2010 **(нявызн.)**. *Velle* (2011). Праверана 11 August 2016.
5. ↑  «The female techno takeover», *The Guardian*, May 24, 2008
6. ↑  «The Great Electroclash Swindle».
7. ↑  The gentleman of electronic music (ням.).  Pure FM (11 чэрвеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 1 January 2015. Праверана 11 August 2016.
8. ↑  DJ Hell – Electronic Music Megastar (ням.).  FAZEmag (6 красавіка 2012). Праверана 26 August 2016.
9. ↑  Electroclash 2001 Festival: Bringing Innovative Music to NYC **(нявызн.)**.  FREEwilliamsburg, Issue 19, 2001 (1 кастрычніка 2001). Праверана 26 August 2016.

Спасылкі
--------

* Профіль руху Electroclash у часопісе FACT
* Сатырычнае кіраўніцтва аб тым, як стаць зоркай Electroclash
**Клетненскае радовішча суглінкаў** — радовішча каля паўднёвай ускраіны в. Клятное Пружанскага раёна. Пластавы паклад звязаны з марэннымі адкладамі сожскага зледзянення. Разведаныя запасы 93 тыс. м³, перспектыўныя 75 тыс. м³.

Суглінкі цёмна-шэрыя, бурыя, шчыльныя, пластычныя, з рэдкімі ўключэннямі жвіру і галькі; гліністых часцінак драбней за 0,01 мм і 0,002 мм у іх адпаведна 31—52 % і 25—39 %. Магутнасць карыснай тоўшчы 1—6,4 м, ускрышы (пяскі) 0,4—4,9 м. Карысная тоўшча падсцілаецца дробназярністымі пяскамі і марэннымі супескамі. Суглінкі прыдатныя на выраб цэглы. Радовішча распрацоўваецца цагельным заводам у в. Клятное.

Зноскі
------

1. 1 2  Клетненскае радовішча суглінкаў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Клетненскае радовішча суглінкаў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
Супергрануляцыя
**Супергрануляцыя** (англ.: Supergranulation) — структура з канвектыўных ячэек з характэрнымі памерамі ў дзесяткі тысяч кіламетраў, якая існуе на паверхні Сонца. Была знойдзена ў 1950-х гадах А. Б. Хартам пры доплераўскіх вымярэннях ў фотасферы, якія паказалі, што ў ёй існуюць гарызантальныя патокі плазмы з хуткасцю прыблізна 300-500 м/с.

У больш позніх працах, выкананых у 1960-х гадах Лейтанам, Нойесам і Сайманам, былі знойдзеныя тыповы памер ячэек: прыблізна 30000 км для супергранул з працягласцю існавання прыблізна 24 гадзіны. Звычайна мяркуюць, што супергрануляцыя — гэта канвекцыя пэўнага маштабу, аднак яе паходжанне вядома недакладна. Наяўнасць гранул ў сонечнай фотасферы — добра вядомая з'ява, аднак дэбаты аб сапраўдных прычынах ці нават пра існаванне грануляцыі вялікіх маштабаў ўсё яшчэ вядуцца. Некаторыя аўтары мяркуюць існаванне трох розных памераў канвекцыі на Сонца: грануляцыя (з тыповымі дыяметрамі 150-2500 км), мезагрануляцыя (5000-10000 км) і супергрануляцыя (больш чым 20000 км). Звычайна лічыцца, што гранулы розных маштабаў фармуюць іерархічную структуру: верхнія часткі супергранулы разбіваюцца на мезагранулы, а тыя, у сваю чаргу, на гранулы. Аднак гэтая схема з'яўляецца абстрактнай і можа апынуцца ілжывай ў святле будучых даследаванняў.

Гл. таксама
-----------

* Фотасфера
* Гранулы

Спасылкі
--------

* NASA: Сонца стварае хвалю
* 
* 
* 

| ⛭Сонца |
| --- |
| Структура | 
* Ядро
* Зона прамяністага пераносу
* Канвекцыйная зона

 | Picture of the Sun on June 7, 1992 (NASA) |
| Атмасфера | 
* Фотасфера
* Храмасфера
* Сонечная карона

 |
| Пашыраная структура | 
* Геліясфера
	+ Геліясферны токавы слой
	+ Мяжа ўдарнай хвалі
* Геліясферная мантыя
* Геліяпаўза
* Галоўная ўдарная хваля

 |
| З'явы на Сонцы | 
* Сонечнае зацьменне
* Сонечная актыўнасць
	+ Сонечныя плямы
	+ Сонечныя ўспышкі
	+ Каранальныя выкіды масы
* Сонечная радыяцыя
	+ Варыяцыі сонечнага выпраменьвання
* Каранальныя дзіркі
* Каранальныя петлі
* Факелы
* Гранулы
* Флокулы
* Пратуберанцы і валокны
* Спікулы
* Супергрануляцыя
* Сонечны вецер
* Хваля Мортана

 |
| Звязаныя тэмы | 
* Сонечная сістэма
* Сонечнае дынама

 |
| **Спектральны клас** G2 |
**Мемарыял «Сангмі»** (в’етн.: Khu chứng tích Sơn Mỹ) — мемарыяльны комплекс, размешчаны ў вёсцы Тукунг, камуна Цінькхэ, правінцыя Куангнгай. Прысвечаны разні ў сельскай абшчыне Сангмі, здзяйсненай амерыканскімі вайскоўцамі ў ходзе В’етнамскай вайны.

Гісторыя
--------

Раніцай 16 сакавіка 1968 года амерыканскія вайскоўцы ў складзе двух рот аператыўнай групы «Баркер» здзейснілі рэйд супраць сіл В’етконгу ў Сангмі. Салдаты загналі ў кут насельніцтва, у асноўным жанчын, дзяцей і старых, а затым пачалі расстрэльваць іх, спальваць хаціны і знішчаць свойскую жывёлу. Усяго было забіта 504 мірных жыхара.

У 1978 годзе ў памяць аб гэтых падзеях быў створаны мемарыяльны комплекс.

У красавіку 1979 года Міністэрства культуры, спорту і турызму В’етнама прысвоіла аб’екту статус нацыянальнай рэліквіі. У 2002 годзе комплекс прызнаны асабліва важнай нацыянальнай рэліквіяй.

У 2003 годзе ўлады краіны вылучылі 11,7 млрд донгаў на рэстаўрацыю і мадэрнізацыю мемарыяла.

Размяшчэнне
-----------

Знаходзіцца на шашы 24B, якая вядзе да порта Сакі-Дунг-Кват, у 3 км на захад ад марскога курорта Мікі, у 13 км на паўночны ўсход ад цэнтра горада Куангнгай.

Галерэя
-------

* Магіла дзіцяці, забітага 16 сакавіка 1968 года.Магіла дзіцяці, забітага 16 сакавіка 1968 года.
* Брацкая магіла 12 ахвяраў разні.Брацкая магіла 12 ахвяраў разні.
* Скульптура ў садзе ля першага мемарыяла.Скульптура ў садзе ля першага мемарыяла.
* Скульптура ў садзе ля другога мемарыяла.Скульптура ў садзе ля другога мемарыяла.
* Памятная дошка ў канаве, дзе былі застрэлены 70 чалавек.Памятная дошка ў канаве, дзе былі застрэлены 70 чалавек.
* Спіс імёнаў і узростаў ахвяр трагедыі.Спіс імёнаў і узростаў ахвяр трагедыі.

Літаратура
----------

* Sơn Mỹ 30 năm nhìn lại - Viện sử học Việt Nam xuất bản năm 1998.
* Di tích và thắng cảnh Quảng Ngãi - Sở Văn hóa thông tin Quảng Ngãi xuất bản năm 2001.

Спасылкі
--------

* Quảng Ngãi tổ chức lễ tưởng niệm 504 nạn nhân bị thảm sát 16/03/1968 Архівавана 11 жніўня 2011.
* 50.300 lượt khách tham quan Khu Chứng tích Sơn Mỹ năm 2007 Архівавана ngày 7 tháng 6 năm 2008.
* Thông tin về Sơn Mỹ Архівавана 6 лютага 2010.
* Di tích lịch sử Sơn Mỹ Архівавана 26 жніўня 2012.
* Dân Mỹ Lai nhớ một người Mỹ Архівавана 7 мая 2009.
* Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam năm 1968 qua báo nước ngoài Архівавана ngày 24 tháng 5 năm 2006.
* Web Bộ Văn hóa thông tin Архівавана ngày 28 tháng 5 năm 2006.
* Trò chuyện với trợ lý kỹ thuật của Oliver Stone, bà Phùng Lệ Lý Архівавана ngày 20 tháng 12 năm 2007.
**Арсеній (Арсен) Дзіянісавіч Арсенка** (15 сакавіка 1903, Новая Вадалага, Харкаўская вобласць — 30 жніўня 1945) — беларускі і ўкраінскі савецкі спявак (барытон). Народны артыст БССР (1944) і акцёр

.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1928 годзе Харкаўскі музычна-драматычны інстытут[ru]. У 1928-37 працаваў у оперных тэатрах Харкава, Адэсы, у Вялікім тэатры СССР.

З 1937 саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР.

Магіла Арсена Арсенкі
Памёр 30 жніўня 1945 года. Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску. У 1950 годзе на магіле пастаўлена стэла з выявай ліры і гарэльефам.

Творчасць
---------

Першы выканаўца галоўнай партыі ў операх «У пушчах Палесся» А. Багатырова (Кузьміч), «Кветка шчасця» А. Туранкова (Андрэй). Таксама выконваў ролі Змітрака ў оперы «Міхась Падгорны» і Апанаса ў «Алесе» Я. К. Цікоцкага. Сярод лепшых роляў класічнага рэпертуару: Фігаро («Севільскі цырульнік  (руск.) (бел.» Д. Расіні), Жэрмон і Рыгалета («Травіята» і «Рыгалета» Д. Вердзі), Валянцін («Фаўст» Ш. Гуно), Анегін («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Ялецкі («Пікавая дама» П. Чайкоўскага). Арсенка валодаў высокай вакальнай культурай, створаныя ім вобразы адрозніваліся арыгінальнасцю музычнай і сцэнічнай трактоўкі. Выступаў і як камерны спявак.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Арсенко Арсений Дионисович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 30. — 737 с..
2. 1 2 3 4  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
3. ↑  АРСЕНКО Арсен Дионисович Архівавана 23 мая 2013.

Спасылкі
--------

* Арсенка Арсен Дзіянісавіч (Дзянісавіч) на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128485 |
**Эстрэля дэ Аўрора Марэнтэ Карбанэль** (англ.: Estrella de Aurora Morente Carbonell; нар. 14 жніўня 1980, Лас-Габ’яс, Гранада, Андалусія) — іспанская спявачка, выканаўца фламенка (cante flamenco), традыцыйных андалузскіх спеваў з цыганскімі коранямі.

Біяграфія
---------

Дачка спевака Энрыке Марэнтэ і танцоркі Аўроры Карбанэль. Пачала выступаць разам з бацькам з сямігадовага ўзросту. У 2001 годзе запісала свой першы альбом «Mi cante y un poema».

14 снежня 2001 года выйшла замуж за іспанскага тарэадора Хаўера Кондэ (ісп.: Javier Conde); у іх двое дзяцей.

Дыскаграфія
-----------

* Mi cante y un poema (2001)
* Calle del Aire (2001)
* Mujeres (2006)
* Casacueva y escenario (2007) (DVD)

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
Сергучоўскі канал
**Бярэзінская водная сістэма** — штучны водны шлях, які злучаў раку Бярэзіну (басейн Дняпра) з Улай (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 162,1 км. Было 14 шлюзаў і паўшлюзаў, 4 бейшлоты. Эксплуатавалася пераважна ў XIX ст.

Пабудавана ў 1797—1805 гадах (І. К. Герард, Ф. І. Герард, М. І. Фрэйганг, Я. Э. дэ Вітэ і Ф. П. Дэвалан). Рэканструявалася ў 1810—1812, 1823—1836, 1870—1880-х гадах. Прызначалася для вывазу сельгаспрадукцыі, сыравіны і лесу з Магілёўскай і Мінскай губерняў да Рыжскага порту. Першыя праекты злучэння Дняпра з Заходняй Дзвіной распрацаваны ў 1701 годзе, ідэя Бярэзінскага канала належыць шляхціцу Чацкаму (1794).

Бярэзінская водная сістэма ішла з Бярэзіны ад мястэчка Броды па Сергучоўскім канале (3 шлюзы; 8,7 км), рацэ Сергуч, азёрам Манец і Плаўна (злучаны каналам даўжынёй 4 км), Бярэзінскім канале (4 шлюзы; 7,6 км), возеры Бярэшча, рацэ Бярэшчы, Верабскім канале (2 шлюзы; 2,6 км), рацэ Эсе, 1-м Лепельскім канале (2 шлюзы; 8 км), Лепельскім возеры, 2-м Лепельскім канале (1 шлюз; 0,2 км), рацэ Уле, Чашніцкім канале (2 шлюзы; 1,2 км), зноў па рацэ Уле ў Заходнюю Дзвіну.

Лепельскі канал, пач. ХХ ст.
Да 1817 і з 1880-х гадоў па сістэме здзяйснялася суднаходства, у канцы XIX ст. штогод па сістэме перавозілі да 40—50 млн пудоў грузу. Канкурэнцыя чыгунак прычынілася заняпаду сістэмы ў пачатку XX ст. Тым не менш, яшчэ да 1941 года па частцы сістэмы сплаўлялі лес, але падчас 2-й сусветнай вайны шлюзы падарваны і каналы канчаткова заняпалі. Цяпер частка каналаў выкарыстоўваецца турыстамі — энтузіястамі падарожжаў па водных шляхах.


|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бярэзінская водная сістэма на Вікісховішчы |