**Эль-Сідрон** (ісп.: Cueva de El Sidrón) — пячора ў парафіі Барынес, муніцыпалітэт Пілонья (Астурыя), у паўночна-заходняй частцы Іспаніі. Пячора дасягае прыкладна 600 м у даўжыню.

Вядомая дзякуючы знаходкам малюнкаў палеалітычнага наскальнага мастацтва і рэшткаў неандэртальцаў. Неандэртальцы з пячоры Эль-Сідрон харчаваліся пераважна кедравымі арэхамі, мохам, грыбамі і карой дрэва.

У 1994 годзе спелеолагі выпадкова знайшлі рэшткі па меншай меры 12 неандэртальцаў, якія жылі 49 тыс. год да н.э. і былі з'едзены іншымі неандэртальцамі: трое мужчын, трое хлопчыкаў-падлеткаў, трое жанчын і трое дзяцей. У неандэртальцаў з пячоры Эль-Сідрон была часткова секвеніравана мітахандрыяльная ДНК. Усе трое мужчын маюць адзін і той жа мітахандрыяльнай гаплатып, а ва ўсіх жанчын гаплатыпы розныя — відаць, неандэртальцы былі патрылакальнымі — юнакі, якія дасягнулі сталасці, заставаліся ў роднай сям'і, а дзяўчаты пераходзілі ў іншыя групы. У асобнікаў 1253 і 1351c ёсць тыя ж самыя мутацыі ў становішчы A-911, G-977 у экзоне 7 з ген FOXP2, вядомага як «моўны ген» сучасных людзей.

Рэшткі асобніка 1253 выкарыстоўваліся пры расшыфроўцы геному неандэртальца.

Секвеніраванне Y-храмасомы неандэртальца з пячоры Эль-Сідрон паказала, што ў Y-храмасоме сучаснага чалавека няма неандертальских фрагментаў ДНК, у адрозненне ад астатняй часткі геному. Час падзелу ліній неандэртальцаў і сучаснага чалавека ацанілі па Y-храмасоме ў 588 тыс. гадоў таму (95% даверны інтэрвал: 447-806 тыс. гадоў таму).

Таксама неандэртальская мтДНК была знойдзена ў адкладах пячоры Эль-Сідрон без наяўнасці саміх рэшткаў неандэртальцаў.

Зноскі
------

1. ↑  El Sidrón Site - Biology Online
2. ↑  Неандертальцы лечились при помощи доисторических обезболивающих и антибиотиков, 10 марта 2017
3. ↑  Основные события в истории изучения неандертальцев
4. ↑  Bones at El Sidrón Give Glimpse Into Life of Neanderthals, 2010.
5. ↑  Неандертальцы жили маленькими группами и ели друг друга
6. ↑  Neandertals have the same mutations in FOXP2, the language gene, as modern humans &laquo, 2008. Архівавана 23 ліпеня 2011.
7. ↑  Neandertal Evolutionary Genetics: Mitochondrial DNA Data from the Iberian Peninsula, 2005.
8. ↑  The Derived FOXP2 Variant of Modern Humans Was Shared with Neandertals, 2007.
9. ↑  Palaeogenetic research at the El Sidrón Neanderthal site
10. ↑  *Fernando L. Mendez* et al. The American Journal of Human Genetics: The Divergence of Neandertal and Modern Human Y Chromosomes, 2016.
11. ↑  Исследование ДНК древних людей стало возможным без самих останков, 28 апреля 2017

Спасылкі
--------

* Неандэртальцы жыли маленькими группами и ели друг друга, 2011.
* Dec 2010, New York Times Science Article on significance of the find.
* Cave news Архівавана 21 ліпеня 2006.
* More Cave news Архівавана 26 кастрычніка 2017.
* Different articles about this archaeological site
* BiologyOnline.com
* "A paleogenetical study determines the blood group of Neanderthal man" Архівавана 22 лістапада 2012. Reference: Lalueza-Fox C, Gigli, E. de la Rasilla, M. Fortea, J. Rosas, A. Bertranpetit, J. and Krause, J. (2008), "Genetic characterization of the ABO blood group in Neanderthals", BMC Evolutionary Biology, Dec 24;8(1):342, Universitat Pompeu Fabra, Barcelona
* "Palaeogenetic research at the El Sidrón Neanderthal site" Carles Lalueza-Foxa, Antonio Rosasb, Marco de la Rasilla, 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 316735725 |