У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Адзінаццатага ліпеня (значэнні).
**«Адзінаццатага лі́пеня»** (руск.: Одиннадцатое июля) — беларускі фільм рэжысёра Юрыя Тарыча, выпушчаны ў 1938 годзе. Сфільмаваны на кінастудыі «Савецкая Беларусь». Дзеянне фільма адбываецца ў час вайны між Польшчай і Савецкай Расіяй на тэрыторыі Беларусі.

Сюжэт
-----

***Папярэджанне : Ніжэй раскрываюцца сюжэтныя павароты і/або канчатак.***
Падзеі фільму адбываюцца ў часе Савецка-польскай вайны. Рабоча-сялянская Чырвоная армія адступае з Ігумену перад надыходам польскіх войскаў. Начальнік дывізіі Кузьміч сыходзіць апошнім, пакідаючы ў мястэчку Сцяпана Паўлюка і прысланага ў армію Цэнтральным камітэтам партыі бальшавікоў работніка Гарановіча, якія павінны арганізаваць партызанскі супраціў.

Паўлюк і Гарановіч злучаюць раскіданыя партызанскія аддзелы ў адзіную частку, хоць гэта зрабіць няпроста: частка партызанаў гатовыя бараніць толькі сваю ўласную вёску. Сцяпанаў брат Янка Паўлюк, напрыклад, збірае да сябе анархічную частку партызанаў, адмаўляючыся аб’ядноўвацца. Калі ў іхнюю вёску прыяжджаюць палякі, каб узяць падводы, Янка спрабуе ўзняць вяскоўцаў на абарону, аднак Сцяпан і Гарановіч замест гэтага адводзяць людзей у лес.

Янка Паўлюк спрабуе заручыцца дапамогай супраць палякаў шпіёна Капусты. Калі Капуста прапануе яму выдаць месцазнаходжаньне партызанаў, Янка разумее, што мае справу з гнюсным нацдэмаўскім здраднікам. Але партызанаў выдае іншая асоба — кулацкі шпіён Баравік, які на заданне дэфензівы здолеў прабрацца ў партызанскі аддзел. Янка паспявае папярэдзіць пра гэта, але польскія ўланы здолелі атачыць лес і захапіць партызанскі штаб. Янка Паўлюк гіне ў бітве з польскімі жаўнерамі. Партызаны ратуюцца, адступаючы па непраходным балоце, а малодшы брат Паўлюкоў Алесь паказвае ім брод. Палякі спальваюць вакольныя вёскі, старэйшых жыхароў забіваюць, а дзяўчат прымушаюць у гэты час танчыць з імі.

Чырвоная армія, атрымаўшы падмацаванне, пераходзіць у наступ. Паўлюк з Гарановічам атрымліваюць заданне ад камандавання дывізіі ліквідаваць агонь польскіх батарэяў, якія стрымліваюць бальшавіцкі наступ. Напаўшы з тылу, аддзел Сцяпана захоплівае польскія батарэі. Камандзір дывізіі Кузьміч атрымлівае раненне, і камандаванне бярэ на сябе Сцяпан Паўлюк. Палякі адыходзяць з Менску, жыхары якога з радасцю сустракаюць прыход чырвонаармейцаў. Фільм сканчаецца сцэнай параду Чырвонай арміі і партызанаў на цэнтральнай плошчы.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Марыя Дамашова | Цётка Паўлючыха  Цётка Паўлючыха  |
| Мікалай Аненкаў | Сцяпан Паўлючысін сын Сцяпан  |
| Рыгор Плужнік | Янка Паўлючысін сын Янка  |
| Уладзімір Шыцянкоў | Алесь Паўлючысін сын Алесь  |
| Кузьма Рутштэйн | Давід Гарановіч  Давід Гарановіч  |
| Васіль Сафронаў | Дзед Аўлос  Дзед Аўлос  |
| Уладзімір Лебедзеў | Дзядзька Дрозд  Дзядзька Дрозд  |
| М. Аляксеева | Марыля  Марыля  |
| Галіна Інюціна | Таня  Таня  |
| Іван Клюквін | Кузьміч  Кузьміч  |
| Сяргей Камароў | Капуста  Капуста  |
| А. Рапнін | Кулік  Кулік  |
| Аляксандр Мельнікаў | Баравік  Баравік  |
| Анатоль Нялідаў | генерал  |
| К. Відзін | начальнік штаба  |
| Барыс Штыхлінг | ротмістар  |
| Я. Чахаўской | жандар  |

Крыніцы
-------

1. ↑  *Дарагуж, Уладзімір*. Адзінаццатага ліпеня **(нявызн.)**.  Раённы веснік (13 ліпеня 2012). Праверана 28 снежня 2022.
2. ↑  *Пілецкі, Змітро*. Мінск кінематаграфічны: terra incognita вялікага экрана **(нявызн.)**. *Грамадства / Гісторыя / Кіно*.  Будзьма беларусамі! (16 снежня 2022). Праверана 28 снежня 2022.

Літаратура
----------

* *К. Губарэвіч.* Фільм аб белапольскай акупацыі // *Літаратура і мастацтва*. — Мінск: 16 ліпеня 1938. — № 39 (381). — С. 3.

Спасылкі
--------

* «Прыквел» 17 верасьня: галоўнае і забытае сьвята БССР да 1939 году
* «Адзінаццатага ліпеня» на YouTube


| ⛭Фільмы Юрыя Тарыча |
| --- |
| Мастацкія | Марока • Першыя агні • Крылы халопа • Лясная быль • Булат-Батыр • Капітанская дачка • Да заўтра • Нянавісць • Вышыня 88,5 • Шлях карабля • Адзінаццатага ліпеня • Нябёсы • Беларускія навелы • Забойцы выходзяць на дарогу • Стэпавыя Віцязі  |
| Дакументальныя | Пераварот  |