**«Форум Лямбда»** — навукова-папулярны, асветніцкі і культуралагічны часопіс. Выдаваўся ў Мінску на беларускай і рускай мовах з 1998 па 2002 гг. Асноўныя тэмы часопіса — культура, мастацтва, правы чалавека, правы геяў і лесбіянак, праблемы ЛГБТ, сацыяльныя праблемы.

Гісторыя выдання
----------------

«Форум Лямбда» (да 1999 — «Форум») быў заснаваны ў жніўні 1998 года як бюлетэнь незарэгістраванай арганізацыі Беларуская Ліга свабоды сексуальных меншасцей «Лямбда» (БЛЛ).

2 чэрвеня 1999 атрымаў пасведчанне Дзяржаўнага камітэта па друку і стаў выходзіць афіцыйна. Прыватным заснавальнікам і выдаўцом выступіў журналіст і актывіст Эдвард Тарлецкі.

Выданне часопіса было падтрымана Фондам Сораса. Часопіс распаўсюджваўся бясплатна. Большасць нумароў, што пабачылі свет, захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі. Галоўны рэдактар Э.Тарлецкі ў інтэрв’ю інтэрнэт-часопісу *Makeout* узгадвае:

> 
> Наклад быў невялікі і нас мала зусім. Зразумела, што трэба было запоўніць неяк сабой прастору. Мы яго запакоўвалі ў канверты і рассылалі ў бібліятэкі, у кніжныя палаты, у міністэрства, ведамства, грамадскія арганізацыі … Каб яны чыталі, каб ведалі, што мы ёсць. Самі па сабе гей-арганізацыі нічога не могуць зрабіць. Адразу я гэтага не разумеў, а потым паступова да мяне дайшло. Яны могуць публічна людзям апавядаць, што ёсць такая праблема, а саму гэтую праблему яны не могуць вырашыць. Можна праводзіць усякія семінары, лекцыі, але пакуль не будзе гэтай праблемай займацца дзяржава — нічога не зменіцца.

13 сакавіка 2001 рэдакцыя часопіса атрымала ліст Дзяржаўнага камітэта Рэспублікі Беларусь па друку, у якім гаварылася аб ануляванні пасведчання аб рэгістрацыі. У лісце пазначана прычына: «часопіс, зарэгістраваны як навукова-папулярнае, культуралагічнае выданне, ужо больш за год выпускаецца як эратычны».

У гэтай сувязі Э. Тарлецкі для ПЦ «Вясна» заявіў:

> 
> Пазбаўленне часопісу рэгістрацыі […] — гэта сведчанне таго, што дзяржава працягвае палітыку дыскрымінацыі ў дачыненні да геяў і лесбіянак. Гэта незаконнае рашэнне, гэта дыскрымінацыя — я падкрэсліваю. Часопіс «Плэйбой» абвешчаны неэратычным, а наш часопіс — эратычным. І гэта заканамерная з’ява: грамадства робіцца больш унітарным — расце гамафобія. 

Нягледзячы на пазбаўленне афіцыйнага статусу, часопіс друкаваўся далей. Па 2002 год уключна ўбачылі свет 23 нумары. Афіцыйна наклад часопіса складаў 299 асобнікаў.

У 1999—2001 гг. рэдакцыя часопіса была суарганізатарам беларускага фестывалю Беларусь Гей Прайд

У 2000 г. часопіс быў прадстаўлены на беларускім стэндзе на Міжнародным кніжным кірмашы ў г. Гётэборг, Швэцыя.

У 2000 г. журналіст Юры Азаронак у сваёй тэлеперадачы «Тайныя спружыны палітыкі» выкарыстоўваў матэрыялы часопіса для нібыта кампраметацыі беларускай апазіцыі.

У 2000 г. за адстойванне правоў меншасці часопіс быў сярод намінантаў на атрыманьне прэміі часопіса ARCHE-1999 «За сумленнае слова».

Вытрымка
--------

У № 18 часопіса «Форум Лямбда» адзін з артыкулаў быў прысвечаны праблеме прапаганды, у якой аўтар разважае на тэму гамафобіі ў сучасным беларускім грамадстве, «якое шмат у чым усё яшчэ жыве па інэрцыі, рухаецца па сацыяльна-культурнай траекторыі, якая была закладзена ў эпоху савецкай імперыі. Уласна камуністычнай ідэалогіі ўжо няма, але захоўваецца набор стэрэатыпных сацыяльных рэакцый, сацыяльных рэфлексій. Беларускае грамадства — грамадства без выразнай сістэмы пісаных правіл, гэта квазітрадыцыйная супольнасць. Феномен савецкага кансерватызму і ёсць той спецыфічны культурны фон, на якім ледзьве развіваецца субкультура секс-меншасцяў у Беларусі». На думку аўтара артыкула, беларуская гамафобія — гэта вынік беларускага вобразу жыцця. Варожасць да геяў у Беларусі ў шмат чым — наступства ганебнага становішча мужчыны, і наогул чалавечай асобы. Асноўныя ўстановы мужчынскага выхавання — вуліца, армія, турэмная сістэма, вынішчаюць свабоду індывідуальнасці, развіваюць канфармізм. Корань канфлікту секс-меншасцей з сацыяльным асяроддзем — не ўласна забарона на гомасексуальнасць у чыстым выглядзе, а непрыйманне маргінальнай постсавецкай масай разнастайнасці жыццёвых стыляў як такіх. […] Беларускі гамафоб рэагуе на гомасексуалаў амаль рэфлекторна. Іншасць — ужо сама па сабе ёсць злачынства".

Спасылкі
--------

Віртуальная выстава дакументаў па ЛГБТ-гісторыі Беларусі 1990-2000-х гадоў. Частка 1



1. ↑  Forum Lambda. Навукова-папулярны, асветніцкі і ультуралагічны часопіс, які робяць геі. № 20/2001.
2. ↑  Беларускі калегіюм. **ЛЕКЦЫІ | ФІЛЯЗОФІЯ/ЛІТАРАТУРА.** ГАННА КІСЛІЦЫНА. НОВАЯ ЛІТАРАТУРНАЯ СІТУАЦЫЯ: ГЕНДЭРНЫ ФАКТАР(недаступная спасылка)
3. ↑  ARCHE 2 (25) 2003 г. Уладзіслаў Гарбацкі : Пераадоленьне гамафобіі стар.145 Архівавана 6 лютага 2012.
4. ↑  gayby.net. Уладзіслаў Гарбацкі : Пераадоленьне гамафобіі
5. ↑  «За вясёлкавую Беларусь!» Віртуальная выстава дакументаў па ЛГБТ-гісторыі Беларусі 1990-2000-х гадоў.
6. ↑  Форум / Forum. Бюлетэнь Беларускай Лігі свабоды сексуальных меншасцяў «Лямбда». № 2. Верасень-кастрычнік 1998.
7. ↑  Makeout. Слава
8. 1 2  gay.ru В Беларуси перестанет выходить журнал «Forum Lambda»
9. ↑  Часопіс Makeout. 6 студзеня 2014/ Вика Биран**.** Любое гей-движение будет отражать общую картину происходящего в обществе
10. ↑  Хартыя’97 **Гей-журнал «Форум — Лямбда» лишен официальной регистрации** Архівавана 3 чэрвеня 2009.
11. ↑  *Радыё Свабода.* Андросенка: Гамафобія — гэта тое, што яднае апазыцыю і ўладу
12. ↑  **Агляд-Хроніка парушэньняў правоў чалавека ў Беларусі ў 2001 годзе. 8. ПАРУШЭНЬНІ ПРАВОЎ ГРАМАДЗЯНАЎ НА СВАБОДУ СЛОВА І АТРЫМАНЬНЕ ПРАЎДЗІВАЙ ІНФАРМАЦЫІ, ПЕРАСЬЛЕД НЕЗАЛЕЖНАЙ ПРЭСЫ І ЖУРНАЛІСТАЎ частка 1 Архівавана 7 верасня 2008.**
13. ↑  Гей-новости. Беларусь 4.04.2002
14. ↑  БДГ. 12/03/2002 В Минске готовятся к IV фестивалю геев и лесбиянок
15. ↑  БДГ. 31/08/2001 По главной улице с оркестром…
16. ↑  Гей-новости. Беларусь 20.10.2002
17. ↑  Homosexualität in Weißrussland
18. ↑  Dmitri Plax. ANNUS ALBARUTHENICUS/ГОД БЕЛАРУСКІ № 3/ 2002 г. ANTECKNINGAR OM SVENSK-VITRYSKA KULTURELLA KONTAKTER I BÖRJAN AV DET XXI SEKLET
19. 1 2  Альмира Усманова. Сексуальность и политика в белорусских масс-медиа, стар. 328—329 (Белорусский формат: невидимая реальность. Вильнюс, Европейский Гуманитарный Университет, 2008 г.)
20. ↑  ARCHE 3 — 2000, стар.2
21. ↑  Форум Лямбда. № 18 (2000). С. 5.