У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэйгель.

**Пітэр Брэйгель Старэйшы**, вядомы таксама як "**Мужыцкі**" (нідэрл.: Pieter Bruegel de Oude; паміж 1525 і 1530, Брэда, Нідэрланды — 5 верасня 1569) — фламандскі мастак і графік, самы вядомы і значны з мастакоў з такім прозвішчам. Майстар краявідаў і жанравых сцэн. Бацька мастакоў Пітэра Брэйгеля Малодшага (Пякельнага) і Яна Брэйгеля Старэйшага (Райскага).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

П. Брэйгель быў высокаадукаваным чалавекам. Ён падтрымліваў сувязі з пісьменнікамі-гуманістамі Нідэрландаў і Італіі. Гэта значна пашырала яго кругагляд, узбагачала новымі тэмамі і ідэямі, знайшло ўвасабленне ў творчасці.

У 1551 прыняты ў Антверпенскую гільдыю жывапісцаў. З 1563 працаваў у Бруселі.

Творчасць
---------

Працягваючы традыцыі, закладзеныя ў мастацтве папярэднікамі, асабліва І. Босхам, Брэйгель пашырае тэматыку жывапісу, звяртаецца да свецкіх сюжэтаў, адлюстроўвае адзінства чалавека і прыроды, піша карціны-прытчы глыбокага маральнага зместу. Мастак у сваіх творах паказаў сучаснае яму жыццё, напружанасць перадрэвалюцыйнай пары, невычарпальную сілу народных характараў.

Ужо ў ранніх работах мастак паказвае сябе цікавым пейзажыстам, майстрам характарных вобразаў, імкнецца адлюстраваць бясконцую разнастайнасць з'яў прыроды, зразумець і перадаць яе тонкія настроі.

П. Брэйгель не абыходзіў увагай і антычныя сюжэты. Да грэчаскай і рымскай міфалогіі ён звяртаецца на працягу ўсяго творчага жыцця, але паказвае ў сваіх работах перш за ўсё маральныя, этычныя праблемы, выбірае тыя падзеі, якія даюць магчымасць увасобіць яго ўласныя погляды і перакананні.

Падзенне Ікара
Да сталай пары творчасці майстра адносіцца карціна «Падзенне Ікара» (1567). Антычнае паданне, выкладзенае ў «Метамарфозах» Авідзія, мастак трактуе вельмі своеасабліва. Усё, што звязана з Ікарам, з яго першым палётам на крылах, зведзена да мінімуму. Толькі ўсплеск вады паказвае месца падзення непаслухмянага юнака ў мора. А жыццё ідзе далей: пастух гоніць статак, працуе селянін, ля вады ўладкаваўся рыбак, плывуць удалячынь караблі з раздзьмутымі ветразямі.

Шэраг работ майстра — «Бітва карнавалу і посту» (1559), «Дзіцячыя гульні» (1560), «Фламандскія прыказкі» (1559) — выказвае яго схільнасць да паказу нізкага, гратэскнага — спадчынных сярэдневяковых традыцый. Але пад маскай гумару, сатыры хаваюцца любоў мастака да простых людзей, вера ў іх лепшы лёс.

Гады творчай сталасці Брэйгеля праходзілі ва ўмовах рэвалюцыйнай сітуацыі. Мастак пераадолеў схільнасць да скептычнага ўспрыняцця свету. Цяпер яго стала прыцягваць паўсядзённае, звычайнае жыццё чалавека ва ўсім багацці сувязей з навакольнай рэчаіснасцю. У жывапісным цыкле «Месяцы» (1565) сімваламі кожнай пары года становіцца праца сялян. Расказваючы пра вясну («Пахмурны дзень»), лета («Жніво»), восень («Вяртанне статкаў»), мастак перадае разнастайную і зменлівую прыгажосць прыроды, выяўляе яе непаўторнае аблічча праз простыя і зразумелыя рэчы.

Паляўнічыя на снезе
Карціна «Паляўнічыя на снезе» — гэта паэтычнае апавяданне пра зіму. Жыццё маленькага гарадка на Брабанце мастак раскрывае панарамна. Перад гледачом паўстае ўтульны пейзаж у зіхаценні некранутага снегу, напоўнены мноствам жыццёвых падзей. На пярэднім плане паказаны сяляне, якія вяртаюцца з палявання. Іх рух,накіраваны ў глыб палатна, падкрэслены нетолькі выразнай лініяй
стромкага пагорка, але і графічнай рытмікай дрэў, якія збягаюць уніз. У заснежанай даліне з дамамі, шынкамі, кірхамі, пакрытымі лёдам сажалкамі ёсць нешта шчымліва-блізкае, па-хатняму знаёмае. У звычайным, будзённым П. Брэйгель адкрывае сапраўднае хараство жыцця як цуд.

Сялянскі танец
3 цягам часу спакойнае ўвасабленне навакольнага свету ў мастака змянілася на больш усхваляванае, дынамічнае. Гэта добра бачна ў карцінах «Вынішчэнне немаўлят» (1566), «Перапіс у Віфлееме» (1566). Разам з біблейскімі сюжэтамі Брэйгель выяўляў бытавыя сцэны, такія, як «Сялянскі танец», «Сялянскае вяселле» (абедзве — 1567).

Апошнія творы жывапісца прасякнуты глыбокім сацыяльна-філасофскім сэнсам. У іх найбольш поўна ўвасобіліся маральныя погляды мастака.

Да 1568 г. адносіцца работа «Танец пад шыбеніцай». Паказаная падзея надзвычай празаічная — танцуюць трое сялян. Так можна было б лічыць на самай справе, каб не адна дэталь. Вясёлая сцэна адбываецца ля шыбеніцы. Менавіта яна і з'яўляецца галоўнай «гераіняй» карціны. Маленькія фігуркі людзей, прыгожы пейзаж у такім спалучэнні выглядаюць ненатуральнымі, неабароненымі, нетрывалымі. Грамадзянская пазіцыя мастака дакладна адчуваецца ў гэтай рабоце. Брэйгель паказвае, магчыма, сапраўдную сцэну, якую можнабыло назіраць паўсюдна ў тагачасных Нідэрландах, і разам з тым алегорыю-роздум, заклік да розуму і цвярозасці людзей, няздольных адэкватна ўспрымаць рэчаіснасць.

Сляпыя
У карціне «Сляпыя» (1568) даецца аўтарская трактоўка евангельскага падання. Але, па сутнасці, мастак і тут увасабляе больш глыбокі сэнс — трагедыю слепаты, недалынабачнасці чалавецтва, якое не ведае свайго лёсу, сваёй будучыні.

Мастацкая спадчына П. Брэйгеля багатая і разнастайная. Аднак яе значэнне не ў колькасці твораў. Па глыбіні адлюстравання рэчаіснасці, яе філасофскаму пераасэнсаванню дзейнасць мастака належыць не толькі да вяршынь нідэрландскага Адраджэння, але і да выдатных дасягненняў сусветнай культуры.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Pieter Bruegel d.ä. // KulturNav — 2015. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323063'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a>
3. ↑  Netherlands Institute for Art History<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q758610'></a>
4. 1 2  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑
6. ↑  дакладней **Брогел**
7. 1 2  Лазука (2010)

Літаратура
----------

* *Кашкурэвіч А.* Брэйгель // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* *Лазука Б.* Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. — ISBN 978-985-01-0894-4

| ⛭Пітэр Брэйгель Старэйшы |
| --- |
| ≛ Спіс карцін Пітэра Брэйгеля Старэйшага  ·  Спіс гравюр Пітэра Брэйгеля Старэйшага[fr] |
| Карціны | 
* «Пейзаж з паруснымі караблямі і палаючым горадам» (каля 1553)
* «Пейзаж з Хрыстом і апосталамі на Тыверыядскім возеры[nl]» (1553)
* «Пакланенне вешчуноў[nl]» (каля 1556)
* «Прыпавесць пра сейбіта[nl]» (1557)
* «П’яніцу запіхваюць у свінарнік[nl]» (1557)
* «Хрыстос праганяе гандляроў з храму[d]» (каля 1557)
* «Марскі бой у гавані Неапаля[nl]» (1558—1562)
* «Дванаццаць прыказак[nl]» (1558)
* «Фламандскія прыказкі[nl]» (1559)
* «Бітва карнавалу і посту[nl]» (1559)
* «Гульні дзяцей[nl]» (1560)
* «Самагубства Саўла[nl]» (1562)
* «Падзенне мяцежных ангелаў[nl]» (1562)
* «Дзве малпы[nl]» (1562)
* «Звар’яцелая Грэта[nl]» (каля 1562)
* «Трыумф смерці» (каля 1562)
* «Вавілонская вежа» (1563)
* «На шляху ў Егіпет[nl]» (1563)
* «Пакланенне вешчуноў[nl]» (1564)
* «Шлях на Галгофу[nl]» (1564)
* «Успенне Марыі[nl]» (каля 1564)
* «Сенажаць[nl]» (1565)
* «Жніво[nl]» (1565)
* «Вяртанне статка[nl]» (1565)
* «Паляўнічыя на снезе» (1565)
* «Пахмурны дзень[nl]» (1565)
* «Зімовы пейзаж з канькабежцамі і пасткай для птушак[nl]» (1565)
* «Хрыстос і жанчына, абвінавачаная ў пралюбадзействе[nl]» (1565)
* «Вынішчэнне немаўлят[nl]» (каля 1565—1567)
* «Перапіс у Віфлееме[nl]» (1566)
* «Пропаведзь святога Яна Хрысціцеля[nl]» (1566)
* «Вясельны танец[nl]» (каля 1566)
* «Віно на свяце Святога Марціна» (1566—1567)
* «Пакланенне вешчуноў у зімовым пейзажы[nl]» (1567)
* «Навяртанне Паўла[nl]» (1567)
* «Краіна гультаёў[nl]» (1567)
* «Сялянскае вяселле[nl]» (каля 1567)
* «Сялянскі танец[nl]» (каля 1567)
* «Разбуральнік гнёздаў[nl]» (1568)
* «Мізантроп[nl]» (1568)
* «Калекі[nl]» (1568)
* «Прыпавесць пра сляпых» (1568)
* «Сарока на шыбеніцы» (1568)
* «Тры салдаты[nl]» (1568)
* «Вавілонская вежа» (каля 1568)
* «Партрэт старой[nl]» (каля 1568)
* «Рабаванне Рыма» (?)

 |  |
| Звязаныя асобы | 
* Пітэр Брэйгель Малодшы (сын)
* Ян Брэйгель Старэйшы (сын)
* Ян Брэйгель Малодшы (унук)

 |
| Ушанаванне | 
* Астэроід Брэйгель[fr]
* Кратэр Брэйгель[en]

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Ларуса · Праваслаўная · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10095562 · BIBSYS: 90161017 · BNC: a10430556 · BNE: XX897754 · BNF: 11935800w · BPN: 15144804 · CiNii: DA16310674 · CONOR: 7521891 · GND: 118674013 · GTAA: 86520 · ISNI: 0000 0001 2144 3618 · LCCN: n80162848 · LNB: 000036118 · NDL: 00434619 · NKC: jn19981000340 · NLA: 36158631 · NLG: 98930 · NLP: A11783758 · NSK: 000053786 · NTA: 068701462 · NUKAT: n97059240 · PTBNP: 225208 · РДБ: 000063559 · LIBRIS: 179406 · SUDOC: 027281930 · VIAF: 95761864 · ULAN: 500013247 |

 |