recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — помнік драўлянага дойлідства ў вёсцы Дзеткавічах Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1740 годзе. Перабудавана ў 1884 годзе інжынерам Аляксандрам Рэмерам..

Архітэктура
-----------

Выгляд з боку апсіды.
Помнік драўлянага народнага дойлідства. Складаецца з прамавугольных у плане асноўнага і алтарнага зрубаў, накрытых агульным дахам з трохвугольнымі навісямі ў месцы злучэння зрубаў і невялікай грашёнай галоўкай над галоўным фасадам. Па падоўжанай восі да алтарнага зруба прыбудавана нізкая рызніца з аднасхільным дахам што надае кампазіцыі храма ступеньчаты абрыс. Сцены гарызантальна ашаляваны і завершаны развітым прафіляваным карнізам.

Галоўны фасад аздоблены 4 лапаткамі рознай вышыні, завершаны шчытом з франтончыкам над ім і рамбічным акном у цэнтры. Двух’ярусная чацверыковая званіца-брама размешчана асобна на восі царквы. Канструкцыі верхняга скразнога яруса званіцы маюць таксама малюнак у выглядзе ромбаў.

Зала храма перакрыта плоскай бэлечнай столлю. Рызніца размешчана за апсідай, якая вылучана створаным у 1830-я гады іканастасам, над уваходам — хоры. Абрызы 19 ст. «Невядомы святы», «Укрыжаванне».

### Званіца

Перад царквой стаіць 2-ярусная (чацвярык на чацверыку) званіца. Першы ярус-брама ашаляваны вертыкальна, другі скразны ярус накрыты шатром. Паміж стойкамі 2-га яруса зроблены падкосы.

Зноскі
------

1. ↑  *Кулагин А. Н.* Гродненские зодчие XIX — начала XX веков (новые архивные изыскания). // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Выпуск 24. — Мінск, «Права і эканоміка». — 2018. — С. 76
2. 1 2  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл. — С. 166—167

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5. — С. 194.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская царква (Дзеткавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Дзеткавічы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Пакроўская царква (Дзеткавічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Дзеткавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Дзеткавічы) на сайце «Архіварта»
**Дзяржаўны ўніверсітэт імя У. Т. Харыса і Г. Бічэр-Стоу** (англ.: Harris–Stowe State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сент-Луіс у штаце Місуры, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе традыцыйна большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы. 

У 1857 годзе дзяржаўныя школы Сент-Луіса заснавалі нармальную школу (педагагічны каледж) для "белых" студэнтаў. Пазней ён быў названы педагагічным каледжам імя У. Т. Харыса — у гонар Уільяма Торы Харыса, былога суперінтэнданта школ Сент-Луіса і ўпаўнаважаннага па справах адукацыі ЗША.

У 1890 годзе школьная сістэма Сент-Луіса заснавала вучэльню для падрыхтоўкі настаўнікаў-афраамерыканцаў. У 1929 годзе яе назва была зменена на педагагічны каледж імя Г. Бічэр-Стоў — у гонар пісьменніцы Гарыет Бічэр-Стоў, чый раман «Хаціна дзядзькі Тома» прапагандаваў справу адмены рабства ў даваенных Злучаных Штатах.

Рашэнне Вярхоўнага суда ЗША ў 1954 годзе прадугледжвала інтэграцыю сістэм дзяржаўных школ для "чорных" і "белых" грамадзян. У адказ на гэта каледжы былі аб'яднаны ў адну ўстанову.

Структура
---------

* Школа бізнесу
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж адукацыі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Місуры

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзяржаўны ўніверсітэт імя У. Т. Харыса і Г. Бічэр-Стоу
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 9425 9064 · LCCN: no96050684 · Microsoft: 116692625 · VIAF: 138677501 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Родны край.

**«Родны край»** — грамадска-палітычная і літаратурная газета. Выдавалася на беларускай мове ў Гродне 22 чэрвеня—10 ліпеня 1919 г. Рэдактар Тамаш Грыб. На шостым нумары газета забаронена, рэдактар арыштаваны.

Тэматыка
--------

Адлюстроўвала палітычную лінію партыі беларускіх эсэраў, пазіцыі радыкальна настроеных беларускай інтэлігенцыі і сялян у пачатку акупацыі Гродзеншчыны польскімі войскамі. Пісала пра факты самаўпраўства польскіх улад, заклікала да аб’яднання ўсе апазіцыйна настроеныя да заваёўнікаў сілы. Змяшчала інфармацыю пра культурна-асветнае жыццё на Гродзеншчыне. Надрукавала публіцыстычныя выступленні па бягучым палітычным моманце Б. Тарашкевіча (пад крыптанімам «А. Н-ка» — Адам Навука), артыкул пра Люблінскую унію 1569 г. (пад псеўд. Беларус), карэспандэнцыі аб праследаванні беларускай школы і барацьбе за яе існаванне П. Мядзёлкі (пад крыптанімам «П-нка» — Паўлінка). Вершы В. Нядзельскай і П. Цёмнага ў алегарычнай форме адлюстроўвалі настроі інтэлігенцыі, заклікалі да супраціўлення акупацыйным уладам.

Зноскі
------

1. ↑  Турук, с. 67

Літаратура
----------

* Ліс, А. «Родны край» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 118.
**Індэпэндэнс I** (дацк.: Independence I) — археалагічная культура палеаэскімосаў на поўначы Грэнландыі і паўночнай часткі астравоў Канадскага Арктычнага архіпелага. Існавала ў сярэдзіне 3 - канцы 2 тысячагоддзяў да н. э. Адкрыта ў 1938 г. у раёне грэнландскага фіёрда Індэпэндэнс, хаця асобныя знаходкі рабіліся з пачатку XX ст. 

Індэпэндэнс I — найбольш старажытная палеаэскімоская культура, носьбіты якой перасяліліся ў Грэнландыю. Аб іх паходжанні вядома мала. Мяркуецца, што маглі мець агульных продкаў з прадстаўнікамі культуры Сакак. Аднак у адрозненні ад апошніх з'яўляліся сухапутнымі паляўнічымі. Палявалі пераважна на аўцабыкоў, таксама на белых мядзведзяў, пясцоў, птушак. Рэштак марскіх звяроў каля стаянак амаль не знойдзена. Некаторыя даследчыкі сумняваюцца нават у тым, ці трымалі носьбіты Індэпэндэнс I сабак, хаця вядомы адзінкавы выпадак знаходжання сабачых костак. Жылі ў круглявых, відавочна скураных хацінах з агменем пасярэдзіне. Паселішчы маглі ўключаць да 20 чалавек. Карысталіся крамянёвымі мікралітамі.

Знікненне культуры Індэпэндэнс I супадае з пахаладаннем клімату ў паўночным паўшар'і.

Спасылкі
--------

* Prehistory of Greenland Independence I Архівавана 6 ліпеня 2015.
* Migration to Greenland Архівавана 18 жніўня 2016.
* Paleo-Eskimo mtDNA Genome Reveals Matrilineal Discontinuity in Greenland
**Ханс Крыстэр Холун** (нарв. Hans Christer Holund; нар. 25 лютага 1989, Осла) — нарвежскі лыжнік, двухразовы прызёр Алімпійскіх гульняў 2018 і 2022 гадоў, чатырохразовы чэмпіён свету, прызёр этапаў Кубка свету, чэмпіён свету сярод юніёраў.

Біяграфія
---------

Першыя поспехі ў лыжах прыйшлі да Ханса Крыстэра Холуна яшчэ на юніёрскім узроўні - на Чэмпіянаце свету сярод юніёраў-2008 ён выйграў залаты медаль у гонцы на 10 км класікай. Праз год, на аналагічным спаборніцтве нарвежац заваяваў два бронзавыя медалі: у скіатлоне і эстафеце.

Неўзабаве спартовец дэбютаваў у Кубку свету, гэта адбылося 8 сакавіка 2009 гады ў фінскім Лахці, у гонцы на 15 кіламетраў. У сваёй першай гонцы Холун заняў 52 месца, адстаўшы ад пераможцы расіяніна Аляксандра Лягкова на дзве хвіліны. Доўгі час нарвежац не мог замацавацца ў асноўнай камандзе Нарвегіі па лыжных гонках. І на больш-менш пастаяннай аснове ў галоўнай зборнай ён пачаў выступаць толькі ў сезоне 2014/2015.

5 снежня 2015 года ў нарвежскім Лілехамеры, на дыстанцыі скіатлона ён упершыню заваяваў прызавое месца (трэцяе) на этапе Кубка свету. Паступова колькасць прызавых месцаў павялічылася і Холлун трапіў у склад зборнай Нарвегіі на Чэмпіянат свету па лыжных відах спорту, які праводзіў у Лахці ў 2017 годзе. У адзінай гонцы, якой яму ўдалося прабегчы на сусветным першынстве (50 км каньком) ён заняў дзясятае месца.

Ханс Крыстэр - аддае перавагу дыстанцыйныя гонкі, а пераваг па стылі ў яго няма, нарвежцу аднолькава добра даюцца гонкі і класічным і каньковым стылем перасоўвання.

11 лютага 2018 года на першай дыстанцыі ў скіатлоне на Алімпіядзе ў Пхёнчхане, Ханс Крыстэр замкнуў тройку прызёраў, заваяваўшы першы свой алімпійскі бронзавы медаль. Адметна, што першым і другім тут сталі таксама прадстаўнікі каманды Нарвегіі.

Зноскі
------
Знешні выгляд
**Хоган** (наваха: *hooghan*) — традыцыйнае зрубнае жытло індзейцаў-наваха.

Паводле паданняў наваха, першы хоган быў узведзены з дапамогай баброў свяшчэнным каётам *Mąʼii*. Таму, у адрозненне ад іншых тыпаў будынкаў, хоган выкарыстоўваецца для рэлігійных мэтаў. Ён уяўляе сабою зруб з хваёвых бярвенняў з выхадам ва ўсходні бок. Дах конусападобны або купалападобны. Для надання такой формы вянкі зруба звужаюць і чаргуюць з завароткам на 45°. Дах, а часам і сцены пакрываюць гліністай зямлёй. Наверсе пакідаюць адтуліну для выхаду дыму і вентыляцыі.

З канца XIX ст. знешні выгляд хоганаў наблізіўся да еўрапейскіх зрубных будынкаў. З канца XX ст. назіраецца цікавасць да адраджэння будаўніцтва хоганаў як з боку саміх наваха, так і прафесійных архітэктараў, якія звяртаюць увагу на тое, што незвычайная форма даху прыдатна для размяшчэння сонечных панэляў.

Гл. таксама
-----------

* Пуэбліта
* Пуэбла
* Вігвам
* Тыпі
* Іглу
* Барабара

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Хоган на Вікісховішчы |

* Дом наваха
* Народны дом наваха
* Як пабудаваць хоган Архівавана 26 лютага 2017.
* Сонечны хоган — дом будучыні
**Чырвоная плошча** — плошча у г. Таганрог Растоўскай вобласці. Размешчана на вул. Чэхава паміж Чырвоным завулкам і Гогалеўскім завулкам.

Гісторыя
--------

Гарадскую плошчу, «на якой продаж хлеба і іншага ў зваду» меркавалася, было вырашана ўладкаваць у 1808 годзе на месцы, дзе раней існавала парослае чаротам балота. Радыяльная частка 105 квартала на гэтай плошчы ўваходзіла ў адзіны архітэктурны ансамбль Гандлёвых радоў, пабудаваных у 1810-х гадах па праекце архітэктара М. І. Кампіонэ (Кампініёні). На плане горада 1865 года гэту пляцоўку радоў звалі Гасціным дваром.

Плошча мела форму падоўжанага авала даўжынёй 680 і шырынёй 200 метраў.

У цэнтры плошчы знаходзілася студня з добрай пітной вадой.

У 1860-я гады былі спробы ўладкаваць тут сквер, але праект архітэктара Трусава не быў рэалізаваны з-за адсутнасці ў горада сродкаў. Толькі ў 1935 годзе, пры падрыхтоўцы да святкавання 75-летняга юбілею А. П. Чэхава, з’явіўся сквер памерам каля 1,5 га. Для арганізацыі сквера знеслі драўляны будынак цырка імя Дурава (былы цырк Труцы), які стаяў ля Чырвонага завулка. Сквер атрымаў назву Чэхаўскі. Пасля вайны ён быў упарадкаваны, а з 1960 года яго ўпрыгожвае помнік А. П. Чэхаву працы скульптара І. М. Рукавішнікава.

У 1900 годзе на Аляксандраўскай плошчы па праекце архітэктара Б. А. Ражнова быў выбудаваны трохпавярховы будынак Вышэйшага пачатковага 4-класнага жаночага вучылішча. Слабы грунт мясцовасці, у якой быў выбудаваны будынак, не вытрымаў працяглай нагрузкі ад гэтак масіўнага збудавання. Праз шэсць дзесяцігоддзяў пасля пабудовы ён сташ асядаць, з’явіліся расколіны, што зрабіла будынак небяспечным для эксплуатацыі. У 1970 годзе ён быў разабраны.

У 1923 годзе Аляксандраўская плошча была пераназвана ў Чырвоную плошчу.

Славутасці
----------

* Помнік А. П. Чэхаву. *Скульпт. І. М. Рукавішнікаў, арх. Р. А. Захараў, 1960 г.*
* Памятны знак «Таганрожцам — вязням фашысцкіх лагераў»

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Гаврюшкин О. П.* Мари Вальяно и другие (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: МИКМ, 2001. — 544 с. — ISBN 5-86746-039-8.
2. ↑  *Киричек М. С.* По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — С. 82. — ISBN 978-5-902450-13-9.
3. 1 2 3  *Киричек М. С.* По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — С. 83. — ISBN 978-5-902450-13-9.
4. ↑  *Киричек М. С.* Чехову памятник (Красная площадь) // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 795. — ISBN 978-5-88040-064-5.

Спасылкі
--------

* Красная площадь Таганрога на Яндекс. Картах.
**Піпенберг** — сядзіба канца XVIII—XIX стст. на ўскраіне Магілёва.

Гісторыя
--------

Руіны сядзібы на нямецкім аэрафотаздымку 1943 года.
Належала беларускаму генерал-губернатару Пятру Багданавічу Пасеку (1736—1804). Пасек меў пазашлюбнага сына Пятра[ru] (1779—1825), якога пяшчотна ў дзяцінстве называлі «Піпінка» — ад гэтага імя ўтворана назва сядзібы. Да яго ж, як адзінага сына Пятра Багданавіча, сядзіба перайшла па спадчыне. Затым яна была купленая Янчыным, які пазней падараваў сядзібу для галоўнай штаб-кватэры расійскай арміі.

1 студзеня 1865 года на дачы Піпенберг адкрыта Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія з невялікім пансіёнам на 30 дзяўчынак. У 1872 годзе гімназія набыла аднапавярховы мураваны будынак па Дняпроўскім праспекце ў Магілёве.

Архітэктура
-----------

Ансамбль сядзібы размяшчаўся на дзвюх тэрасах правага берага Дняпра. На верхняй тэрасе па-над прамавугольным ставам стаяў сядзібны дом у стылі класіцызму з элементамі несапраўднай готыкі, на ніжняй — натуральныя і штучныя пасадкі, творы дойлідства малых форм (альтанкі, капліцы, статуі, амфітэатры і інш.). Цэнтр ансамбля — трохпавярховая мураваная прамавугольная ў плане гаспода ў стылі класіцызму (1780-я) з сіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй (захаваліся падмуркі). Цэнтр галоўнага фасада, арыентаванага на раку, быў вылучаны плоскім рызалітам, васьмікалонным порцікам і завяршаўся паўфрантонам. Вокны першага паверха прамавугольныя, другога і трэцяга — стральчатыя. Планіроўка мяшаная, у цэнтры размяшчалася прамавугольная ў плане парадная зала з выхадам на балкон. Вестыбюль, лесвіцы і іншыя дапаможныя памяшканні згрупаваны ў частцы дваровага фасада.

Сядзіба не збераглася. Уцалелі рэшткі падмуркаў, часткова збярогся парк.

Зноскі
------

1. 1 2  ПАССЕК Пётр Петрович. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 жніўня 2022. Праверана 9 жніўня 2022.
2. 1 2 3  Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
3. ↑  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 верасня 2022. Праверана 9 жніўня 2022.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Піпенберг (сядзіба) на сайце Radzima.org

*
**Усходняя Фінляндыя** - адна з 6 губерняў (ляні) Фінляндыі з 1998 па 2009 год. Межавала з губернямі Оўлу, Заходняя Фінляндыя і Паўднёвая Фінляндыя, а таксама з Расіяй. Адміністрацыйным цэнтрам быў Міккелі.

З 1 студзеня 2010 года ўсе гудерні былі ліквідаваны. Замест гэтага былі створаны агентства рэгіянальнага кіравання Фінляндыі. Замест губерні Усходняя Фінляндыя ўзнікла агентства рэгіянальнага кіравання Усходняй Фінляндыі.

Гістарычныя правінцыі
---------------------

У 1997 годзе адбыўся перадзел адміністрацыйных меж, у выніку чаго колькасць губерняў паменьшылаяс з 10 да 6. Правінцыі Міккелі, Куопіа і Паўночная Карэлія былі аб'яднаны ў губерню Усходняя Фінляндыя.

Склад
-----

Усходняя Фінляндыя складалася з трох правінцый:

* Паўночная Карэлія (фінск.: Pohjolis-Karjala, шведск.: Norra Karelen)
* Паўночнае Сава (фінск.: Pohjolis-Savo, шведск.: Norra Savolax)
* Паўднёвае Сава (фінск.: Etelä-Savo, шведск.: södra Savolax).

Правінцыі уключалі 66 камун

Герб
----

Герб губерні Усходняя Фінляндыя
У гербе Усходняй Фінляндыі аб'ядналі гербы Карэліі і Саба.

Зноскі
------

1. ↑  suomi.fi - Valtion aluehallinonon uudistukset 2010.  (фін.)

Спасылкі
--------

* Адміністрацыя Ўсходняй Фінляндыі Архівавана 4 красавіка 2003.. Афіцыйны сайт.
* Усё аб Усходняй Фінляндыі. Рускамоўны навасны партал канцэрна Länsi-Savo
* Pielis.ru - па Уходняй Фінлядыі: Паўночная Карэлія і горад Йоэнсуу  (руск.) Архівавана 31 ліпеня 2017.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 156117052 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валовіч.
**Антоній Валовіч** (1750 — 5 лістапада 1822) — дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў 1750 годзе ў сям’я Юзафа Валовіча і Магдалены з Міхневічаў.

У 1763 г. як гарадзенскі гродскі суддзіч запісаўся у кнігу Брацтва Св. Міхала Анёла Ахоўніка пры езуіцкім касцёле ў Горадні: «Antoni Wolowicz Sędzic Grodzki Grodzienski». Каралеўскі шамбялян у 1778—1780 гг. у 1778—1779 гг i 1785—1786 гг. дэпутат i суддзя Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Гарадзенскага павета, войскі гарадзенскі ў 1784—1786 гг. харужы надворны літоўскі ў 1786—1794 гг. удзельнік Таргавіцкай канфедэрацыі ў 1792 г. кашталян мерацкі ў 1794 г. атрымаў графскі тытул у Прусіі i змены у герб (дыплом ад 5 чэрвеня 1798 г.).

У 1796 годзе ў Гарадзенскім павеце валодаў фальваркамі: Баршчова (на дажывотным праве), Ялавец (дзедзічны), Каўбасіна (набыты паезуіцкі), Мінкавічы (на дажывотным праве), а таксама дзедзічнымі вёскамі Этра, Максімцы, Ратніца, Уцехі, Віцюны i Жагелі.

Сенатар і кашталян Царства Польскага у 1818 г. Памёр 5 лістапада 1822 г.

Сям’я
-----

Жонкі
1. Тэафіля Мікаш. У першым шлюбе з Марцінам Матушэвічам, кашталянам берасцейскім, які пaмёр у 1773 г.
2. Юзафата Пясецкая, кашталяновая Царства Польскага х 1 voto N Дашкевіч. Уладальніца Доргуня ў Гарадзенскім павеце у 1825 г.

Меў сыноў Яўхіма Юзафа (1783—1842) і Яўстахія (1784—1847).

Літаратура
----------

* 5/2. Антоній // Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV―XVIII стст. / Цэнтр генеалагічных даследаванняў, «Музей "Замкавы комплекс "Мір"» ; [складальнік А. М. Янушкевіч ; навуковы рэдактар А. І. Шаланда]. — Мн.: Медысонт, 2014. — 506 с. — 500 экз. — ISBN 978-985-7085-36-1.


| ?Антоній Валовіч (1750—1822) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Юзаф Валовіч |  | Юрый Валовіч[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Антоній Валовіч |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Магдалена з Міхневічаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 303485471 |
**Міхаіл Рагоза** (каля 1540 — паміж 18.6 і 15.8.1599) — праваслаўны, потым уніяцкі царкоўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

Паходзіць са шляхецкага роду герба «Рагоза» Менскага ваяводства.

У 1576 пісар валынскага ваяводы князя Богуша Карэцкага. Пасля прыняцця манаства архімандрыт манастыроў: Мінскага Ушэсця (з 1579), Слуцкага Траецкага (з 1582), Морацкага.

3 1589 мітрапаліт кіеўскі і ўсяе Русі. Праводзіў рэформы праваслаўнай царквы з мэтай павысіць аўтарытэт і адукацыю духавенства і паменшыць умяшанне свецкіх уладаў у царкоўныя справы. 3 1590 увёў практыку штогадовых сабораў з удзелам прадстаўнікоў духавенства, шляхты, брацтваў. Пры ім было забаронена свецкім асобам кіраваць манастырамі, усталявана новая працэдура прызначэння епіскапаў і мітрапаліта: кароль зацвярджаў адну з 4 кандыдатур, вылучаных на такім штогадовым саборы. Сабор 1594 падпарадкаваў брацтвы царкоўным іерархам, што ўзмацніла супярэчнасці паміж імі (напрыклад, у 1595 мітрапаліт забараніў выступаць з казаннямі прапаведніку віленскага брацтва Стафану Зізанію). 3 1594 М. Рагоза далучыўся да падрыхтоўкі злучэння праваслаўнай царквы з рымска-каталіцкай. Пад яго старшынствам царкоўны сабор у Брэсце абвясціў Берасцейскую унію 1596 і зацвердзіў яе ўмовы. Міхаіл Рагоза захаваў у новаўтворанай уніяцкай царкве тытул мітрапаліта. Праваслаўны сабор 1596, які адбыўся ў Брэсце адначасова з уніяцкім, абвясціў аб пазбаўленні яго сана, аднак гэта і іншыя падобныя захады праваслаўнага духавенства не мелі вынікаў. Міхаіл Рагоза карыстаўся ў пашырэнні уніі падтрымкай каралеўскай улады.
**Кіеў-Баскет** — — украінскі баскетбольны клуб з горада Кіеў, Украіна.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1992 годзе, як «Макабі-Дэндзі», украінскім палітыкам і бізнесоўцам Міхалам Бродскім. У жніўні 1996 года прэзідэнт клубу пераназывае яго на «Дэндзі-Баскет», бо спонсарам каманды была кампанія «Дэндзі». Клуб паспеў двойчы стаць срэбным і двойчы бронзавым прызёрам украінскай суперлігі, пакуль у 1998 годзе не спыніў сваё існаванне з-за фінансавых праблем.

У лістападзе 2017 клуб «адраджаецца» і ў структуры з’яўляюцца жаночая і дзве мужчынскія каманды. Тады ж была прэзентавана і новая эмблема «Кіеў-Баскета» з пчалой, а хатняй арэнай становіцца спарткомплекс «Мерыдыян».

Трэнеры
-------

* Айнарс Багацкіс

Зноскі
------

1. ↑  Выпрабаванне «Кіевам». Прэв’ю матчу Архівавана 16 ліпеня 2021.
Нясенне крыжа на Галгофу. Дуча дзі Буанінсенья, 1308—1311 гг.
**Сымон з Кірэны** (іўр.: שמעון, грэч. Σίμων ο Κυρηναίος) — асоба Новага Запавета, вядомы як чалавек, якога рымляне прымусілі несці крыж Ісуса перад Яго распяццем. Гэтая падзея запісана ва ўсіх трох сінаптычных Евангеллях.

Біблейскае апавяданне
---------------------

Сымон у Новым Запавеце згадваецца толькі аднойчы:

*Выходзячы, спаткалі яны аднаго Кірынеяніна, імем Сымон: яго і прымусілі несці крыж Ягоны.* (Матф. 27:32)

Родны горад Сымона — Кірэна, быў размешчаны ў паўночнай частцы Афрыкі. Кірэна была грэчаскай калоніяй, але таксама мела яўрэйскую суполку, дзе каля 100 000 яўрэяў былі вымушаныя пасяліцца ў час праўлення Пталямея Сатэра (323—285 да н.э.), пасля горад стаў цэнтрам ранняга хрысціянства. Кірэна таксама стала месцам шматлікіх «Сікарыяў» — мужчын, якія збеглі ад рымскіх легіёнаў падчас Яўрэйскага паўстання.

Кірынейскія яўрэі мелі сінагогу ў Іерусаліме, куды многія адправіліся на штогадовыя святы. Згодна паданняў, сыны Сымана Руфус і Аляксандр сталі місіянерамі; ўключэнне іх імёнаў у Евангеллі ад Марка 15:21 дае падставу меркаваць, што яны былі вядомыя ў ранняй хрысціянскай супольнасці ў Рыме. Даследчыкі таксама выказалі здагадку, што Руфус, згаданы Паўлам ў Лісце да Рымлянаў 16:13 і ёсць сын Сымона з Кірэны. Некаторыя таксама мяркуюць, што Сымон мог знаходзіцца сярод з «мужчынамі з Кірэны», якія прапаведавалі Евангелле для грэкаў у Дзеях 11:20. З іншага боку, імя Сымона не даказвае, што ён быў яўрэем, Аляксандр і Руфус таксама былі шырокараспаўсюджаныя імёны.

Нясенне крыжа Сымонам для Ісуса — пяты ці сёмы этап Крыжовага шляха. Некаторыя даследчыкі лічаць, што Сымон быў абраны таму, што ён, магчыма, паказаў спачуванне да Ісуса. Іншыя паказваюць на тое, што сам тэкст нічога не кажа, што ён не меў ніякага выбару, і няма ніякіх падставаў лічыць нашэнне крыжа актам праяўленні сімпатыі. У фільме Страсці Хрыстовы адлюстроўвае яго як яўрэя, якога рымляне прымусілі несці крыж, ён спачатку не жадае гэтага, але падчас шляху на Галгофу праяўляе спагаду да Ісуса.

У пахавальнай пячоры, якая належала да Кірэнскіх яўрэяў да 70 г. н.э. ў даліне Кедрон, выяўленай ў 1941 годзе археолагам Сукенікам, было ўстаноўлены асуарый з падвойным надпісам на грэчаскай мове: «*Аляксандр, сын Сымона*.» Надпіс аднак не дае упэўненасці, што гэта адносіцца менавіта да біблейскага Аляксандра.

У Велікабрытаніі і Ірландыі існуе рух Сымона і Кірэнейцаў, які бярэ сваю назву ад Сымона з Кірэны. Ён мае ў якасці кіруючага прынцыпу «падзелу цяжару», які ён выкарыстоўвае, каб растлумачыць свой падыход да аказання паслуг бяздомным і іншых абцяжараных груп у грамадстве, часта з выкарыстаннем добраахвотнікаў.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сымон з Кірэны

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118765469 · LCCN: n87874461 · NKC: pna20221141436 · NLG: 22073 · SUDOC: 187450358 · VIAF: 11372425, 20476225, 316440790, 40151776827018012779, 1319159474342427662682 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Корж.
**Іван Аляксеевіч Корж** (нар. 21 снежня 1961, в. Навасёлкі Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі ваенны і палітык. Генерал-маёр.

Біяграфія
---------

Скончыў з адзнакай факультэт кіравання працэсамі перавозак Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту, контрразведвальны факультэт Вышэйшай школы Міністэрства бяспекі Расійскай Федэрацыі імя Ф. Э. Дзяржынскага (г. Масква).

Працаваў дзяжурным па станцыі, манеўровым дыспетчарам, намеснікам начальніка па аператыўнай рабоце станцыі Віцебск Беларускай чыгункі. Праходзіў службу ў органах дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь на пасадах афiцэрскага складу ва ўпраўленні Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласці  (бел. (тар.)) (бел. намесніка начальніка, начальніка ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па Гомельскай вобласці  (бел. (тар.)) (бел. начальніка ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па Гродзенскай вобласці  (бел. (тар.)) (бел. начальніка дзяржаўнай установы адукацыі «Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, «За адзнаку ў воінскай службе», нагрудным знакам «Ганаровы супрацоўнік КДБ», ведамаснымі ўзнагародамі.

Санкцыі ЕС
----------

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Рашэннем Савета Еўрапейскага саюза ад 15 кастрычніка 2012 года Корж як начальнік упраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па Гродзенскай вобласці  (бел. (тар.)) (бел. быў прызначаны адказным за рэпрэсіі КДБ супраць дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці на Гродзеншчыне.

Зноскі
------

1. ↑  Корж Іван Аляксеевіч
2. ↑  Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС  (бел.).  Наша Ніва (11 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2017.
3. ↑  .Council Decision 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus, EUR-Lex  (англ.) (бел. 2012
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхасёў.
**Уладзімір Ільіч Міхасёў** (нар. 4 кастрычніка 1949, в. Сасноўка Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці) — Заслужаны работнік сферы абслугоўвання Рэспублікі Беларусь, член Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (інжынер-будаўнік), Мінскую вышэйшую партыйную школу.

Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў майстрам, прарабам, старшым прарабам будаўнічага ўпраўлення № 61 будаўнічага трэста № 10 горада Гомеля. Быў старшым прарабам упраўлення вытворча-тэхналагічнай камплектацыі вытворчага будаўніча-мантажнага аб’яднання «Гомельпрамбуд», загадчыкам аддзела камунальнай гаспадаркі Гомельскага гарвыканкама. З’яўляўся галоўным інжынерам, намеснікам начальніка ўпраўлення жыллёва-камунальнай гаспадаркі Гомельскага аблвыканкама. Займаў пасады намесніка старшыні Гомельскага гарвыканкама, начальніка ўпраўлення жыллёва-камунальнай гаспадаркі Гомельскага аблвыканкама.

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Удзел у фальсіфікацыях на выбарах
---------------------------------

Падчас прэзідэнцкіх выбараў у снежні 2010 года Уладзімір Міхасёў быў старшынёй Гомельскай тэрытарыяльнай выбарчай камісіі. 2 лютага 2011 года яму быў забаронены ўезд на тэрыторыю Еўрапейскага саюза за заяўлены ўдзел у фальсіфікацыях іх вынікаў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Гл. таксама
-----------

* Спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС

Зноскі
------

1. ↑  Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС  (бел.).  Наша Ніва (11 кастрычніка 2011). Праверана 14 чэрвеня 2016.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**Таццяна Сцяпанаўна Філімончык** (нар. 3 снежня 1949, Жлобін Гомельскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (інжынер шляхоў зносін — механік), Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).

Працоўную дзейнасць пачала лабарантам на Чалябінскім трактарным заводзе. Працавала брыгадзірам Жлобінскага вагоннага дэпо Беларускай чыгункі, майстрам дрэваапрацоўчага цэха, інжынерам-тэхнолагам вагоназборачнага цэха Гомельскага вагонарамонтнага завода. Была інжынерам-канструктарам па таварах народнага спажывання канструктарскага бюро, інжынерам-тэхнолагам тэхналагічнага бюро, сакратаром парткама Гомельскага вагонарамонтнага завода. Займала пасады сакратара выканкама Савецкага раёна горада Гомеля, старшыні Савецкага раённага Савета народных дэпутатаў горада Гомеля, кіраўніка адміністрацыі Савецкага раёна горада Гомеля.

З’яўлялася дэпутатам Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў, Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў. Выбіралася дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**Місурыйскі паўднёвы дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Missouri Southern State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Джоплін у штаце Місуры, ЗША.

Гісторыя
--------

Вучэльня была заснавана ў 1937 годзе як Джоплінскі малодшы каледж. На момант стварэння ў ім было 114 навучэнцаў і ўсяго 9 выкладчыкаў. У 1964 годзе быў схвалены выпуск аблігацый, каб пачаць будаўніцтва новага кампуса, дзе ў цяперашні час размешчаны ўніверсітэт. Новы кампус адкрыўся восенню 1967 года, у ім навучалася 2399 студэнтаў і працавала 95 выкладчыкаў. У 1977 годзе вучэльня была перайменавана ў Місурыйскі паўднёвы дзяржаўны каледж і афіцыйна стала чатырохгадовай установай адукацыі. У 2003 годзе заканадаўчы сход штата Місуры санкцыянаваў перайменаванне каледжа ў Місурыйскі паўднёвы дзяржаўны ўніверсітэт у Джопліне. У 2005 годзе ўніверсітэт выключыў назву горада са свайго афіцыйнага наймення. У 1967 годзе ва ўніверсітэцкім кампусе было шэсць будынкаў. У 1973 годзе быў пабудаваны будынак цэнтра выканальніцкіх мастацтваў, у 1992 годзе адкрыўся будынак камунікацый і сацыяльных навук. Затым універсітэт завяршыў будаўніцтва будынка навук аб здароўі, закладзены ў маі 2008 года і пабудаваны на грошы штата Місуры.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу, камунікацый і тэхналогій
* Каледж здароўя, навук пра жыццё і адукацыі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Місуры

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Android Lollipop** — 5-я версія мабільнай АС Android. Прэзентавана публіцы 25 чэрвеня 2014 года і выпушчана ў выглядзе бэта-версіі для некаторых мадэляў серыі Google Nexus.

Гісторыя
--------

Працоўны стол
Афіцыйны рэліз адбыўся 3 лістапада 2014 года разам з новым планшэтам Nexus 9, выпушчаным у супрацоўніцтве з кампаніяй HTC. Зыходны код рэлізнай версіі быў прадастаўлены вытворцам восенню 2014 года. Найбольш відавочныя змены ў Android L ўключаюць новы карыстальніцкі інтэрфейс, названы аўтарамі Material design, удасканаленні паведамленняў, якія цяпер даступныя з экрана блакавання і з любога прыкладання ўверсе экрана. Унутраныя змены заснаваныя на пераходзе на віртуальную машыну ART (Android Runtime), якая афіцыйна мяняе Dalvik для павышэння прадукцыйнасці і аптымізацыі, накіраванай на павышэнне энергаэфектыўнасці сістэмы.

Выпуск
------

Версія Android L для распрацоўшчыкаў была выпушчаная для Nexus 5 і Nexus 7 2013 Wifi 26 чэрвеня 2014 года, як завадскі .img файл для прашыўкі ў рэжыме Fastboot. Фінальная версія плануецца да выпуску восенню 2014 года.

HTC абвясціла аб пераводзе на Android L сваіх прылад HTC One і One M8 «на працягу 90 дзён пасля атрымання фінальнага API ад Google».

Гл. таксама
-----------

* Android
* Android Marshmallow
* Material design

Зноскі
------

1. ↑  Новости Гугл: вышел Андроид 5.0
2. ↑  Google's Material design
3. ↑  HTC получит Андроид 5.0
**Калектывізацыя** — працэс кааперацыі сялянскіх гаспадарак, пераход ад індывідуальнай да калектыўнай вытворчасці.

Першыя калектыўныя гаспадаркі (калгасы, саўгасы, камуны, арцелі і таварыствы па сумеснай апрацоўцы зямлі) ўзніклі з усталяваннем савецкай ўлады (1917—1920 гг.) У 1922—1928 гадах улады Беларускай ССР падтрымлівалі добраахвотную калектывізацыю з мэтай аб’яднання дробных сялянскіх гаспадарак. Пры гэтым у 1924—1929 гадах у аграрнай палітыцы пераважала «прышчэпаўшчына» — свабода выбару сялянамі форм землекарыстання, віталася стварэнне дробных хутароў і пасёлкаў.

У 1929 годзе адбылося фактычнае скасаванне НЭП, былі абвешчаны суцэльная калектывізацыя і ліквідацыя кулакоў. Пастановы ЦК КП(б)Б 1930 года арыентаваліся на паскоранае завяршэнне стварэння калгасаў і саўгасаў. У выніку, працэс калектывізацыі набыў прымусовы характар, пачалася хваля палітычных рэпрэсій супраць «кулакоў». Да 1939 года было калектывізавана 90 % сялянскіх гаспадарак. У кожным раёне дзейнічалі МТС.

У Заходняй Беларусі суцэльная калектывізацыя была праведзена ў 1949—1952 гадах. Адмоўнымі вынікамі прымусовай калектывізацыі сталі рэпрэсіі ў дачыненні сялянства, штучны голад 1933 голад (галадаморы ў Беларусі, Украіне), масавы забой рагатай жывёлы, раскулачванне заможных сялянскіх гаспадарак.

Гл. таксама
-----------

* Голад у Казахстане, 1932—1933

Літаратура
----------

* История России. XX век: в 2-х т. / отв.ред. А. Б. Зубов. — Москва : АСТ, 2009. — Т. I. 1894—1939 гг. — 1024 с.
* Булавацкі, М. «А ў калгасе добра жыць: адзін робіць, сем ляжыць» // Наша гісторыя, № 1, 2019, с.75 — 78. ISBN 2617—2305

Спасылкі
--------

* Слоўнік гісторыі Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Universalis |
**Жан Анры Жом Сент-Ілер** (фр.: Jean Henri Jaume Saint-Hilaire; 29 кастрычніка 1772, Грас — 1845) — французскі мастак, які працаваў у жанры батанічнай ілюстрацыі; батанік.

Сент-Ілер увёў у культуру ў Францыі расліну *Polygonum tinctorium*, з якой выраблялі каштоўную блакітную фарбу.

{{bt-bellat||*Magnolia obovata}}*. Малюнак Жом Сэнт-Ілера з кнігі *La flore et la pomone françaises…*, 1832, Том 5, Табліца 454

Расліны, апісаныя Сент-Ілерам
-----------------------------

Жом Сэнт-Ілер - аўтар некалькіх таксонаў ў рангу сямейства:

* Amaryllidaceae **J.St.-Hil.**
* Crassulaceae **J.St.-Hil.**
* Lythraceae **J.St.-Hil.**
* Verbenaceae **J.St.-Hil.**

Літаратура
----------

* Williams, R L."Gerard and Jaume: Two neglected figures in the history of Jussiaean Classification. Parts one and two." // Taxon 37/1: 2-34

Спасылкі
--------

* Robert Erickson. Jean Henri Jaume Saint-Hilaire 1772—1845
* Малюнкі Сент-Ілера на Вікісховішчы
* Saint-Hilaire, Jean Henri Jaume. Кароткая інфармацыя на сайце IPNI
**Кяхцінскае пагадненне 1915** — руска-кітайскае пагадненне, якое рэгулявала палітычныя і тэрытарыяльныя пытанні Знешняй Манголіі, што заставалася пад сюзерэнітэтам Кітая; падпісана ў г. Кяхта (Бурація) 25 мая 1915 г. Па пагадненню Кітай абавязаўся не ўводзіць свае войскі на тэрыторыю Знешняй Манголіі, не прэтэндаваць на каланізацыю яе земляў і не ўмешвацца ва ўнутранае кіраванне. За Знешняй Манголіяй прызнавалася права складаць міжнародныя дамовы па гандлёва-эканамічных пытаннях.

Літаратура
----------

* Martens, Fr. Nouveau recueil general de traités. 3 série. T. 10. Leipzig, 1920. — P. 374—380.
* № 230. Кяхтинское соглашение // Китай и Япония. — Хабаровск, 1915. — С. 36 — 39.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Лебедзева Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1869 годзе з цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Будынак крыжовы ў плане, з паўкруглай апсідай і бакавымі прытворамі. У аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуюць двух'ярусная шатровая званіца (васьмярык на чацверыку) і васьмігранны светлавы барабан з купалам над сяродкрыжжам. Фасады члянёны высокімі адзінарнымі і здвоенымі арачнымі аконнымі праёмамі, круглымі люкарнамі, рэльефнымі крыжамі. Тры ўваходныя парталы вылучаны слуповымі ганкамі. У архітэктурным аздабленні выкарыстаны элементы старажытнарускай архітэктуры (кілепадобныя і арачныя броўкі, цыбулепадобныя галоўкі, зубчастыя фрызы і паясы).

Інтэр'ер
--------

У інтэр'еры пануе падкупальная прастора сяродкрыжжа, апсіда і бакавыя прыдзелы адкрываюцца ў малітоўную залу шырокімі арачнымі прасветамі. Падкупальны барабан абапіраецца на сцены пры дапамозе магутных (ад столі і амаль да падлогі) ветразей з выявамі евангелістаў; апсіда перакрыта конхай, размаляванай небасхілам з анёламі. Конхавае перакрыццё выкарыстана і ў бакавых прыдзелах. Фрэскавай размалёўкай пакрыта цыліндрычнае скляпенне прытвора.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Троіцкая царква (Лебедзева)
* Троіцкая царква ў Лебедзеве на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Троіцкая царква ў Лебедзеве на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Троіцкая царква ў Лебедзеве на сайце Radzima.org
* 

| ⛭Гарадзілаўскае благачынне |
| --- |
| Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Беніца) ·  Свята-Іосіфаўская царква (Гарадзілава) ·  Спаса-Ушэсцеўская царква (Заскавічы) ·  Свята-Троіцкая царква (Лебедзева) ·  Свята-Троіцкая царква (Маркава) ·  Свята-Мікалаеўская царква (Мароські) ·  Спаса-Праабражэнская царква (Насілава) ·  Царква Раства Багародзіцы (Палачаны) ·  Царква Святога Аляксандра Неўскага (Турэц-Баяры) |
Шкляныя слоікі: 250 мл, 1 л, 2 л, 3 л.
Мэйсан-слоік
**Слоік** — шкляны, радзей керамічны посуд. Выкарыстоўваецца ў хатняй гаспадарцы для захоўвання прадуктаў хатняга кансервавання, ў лабараторыях для прыгатавання біялагічных прэпаратаў і ў фармаклогіі для захоўвання лекаў.

Апісанне
--------

Закрываецца металічнай крышкай тыпу «Omnia» або вінтавой крышкай тыпу «Твіст», пластыкавай крышкай. Металічныя крышкі маюць мяккае кольца або пакрыццё спецыяльным лакам, якія садзейнічаюць жорсткаму закрыццю і стварэнню вакууму пры кіпячэнні або аўтаклававанні.

Адным з відаў слоікаў ёсць мэйсан-слоік, які запатэнтаваў 30 лістапада 1858 года ў Філадэльфіі Джон Лэндзіс Мэйсан. Мэйсан-слоік вельмі распаўсюджаны ў ЗША.

У лабараторыях часта выкарыстоўваюць слоікі з прыцёртымі шклянымі крышкамі.

Як правіла, слоікі цыліндрычнай формы. Ад бутэлькі слоік адрозніваецца значна большай адтулінай. Найбольш распаўсюджанымі з'яўляюцца бясколерныя шкляныя слоікі з натрыева-кальцыева-сілікатнага шкла, але часам бываюць з непразрыстага або каляровага шкла або керамічныя.

Гл. таксама
-----------

* Бляшанка
* Бутэлька

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778568733 |
Прасніцы першай паловы XX стагоддзя. Музей старажытнабеларускай культуры
**Пра́сніца**, **Прасліца**, **Потась** — драўляная прылада для мацавання кудзелі ў час прадзення воўны, льна, пянькі.

Апісанне
--------

Кудзеля мацавалася на прасніцы, якую рабілі, як правіла, са смалістай дошкі. Яна прадстаўляла сабой стойку (ножка, капыл), у верхняй частцы якой знаходзілася лопасць («пяро»). Вышыня стойкі складала ад 90 см да 1 м, часам чуць болей. Капыл мацаваўся да донца («дно», «садно», «днішча», «дэнчышча», «крывулька») — дошкі даўжынёй прыкладна 55-60 см. На донца садзілася жанчына пад час прадзення.

Віды прасніц
------------

Вядомы чатыры асноўныя тыпы: лапатападобная, прасніца-грэбень, прасніца-вілы, прасніца-кій. На Беларусі найбольш пашыраны лапатападобная і прасніца-грэбень (Прыпяцкае Палессе). Сустракаліся таксама веслападобныя (Лідскі раён), мечападобныя (Брэсцкая вобласць), прасніца-дошчачка, якая мацавалася да калаўрота, і інш. Прасніцу аздаблялі рознымі відамі разьбы — фігурнай апрацоўкай ножак, выпілоўкай краёў лопасці, ступеньчатымі выпіламі на днішчы ў месцы злучэння з лопасцю і інш. Арнаментальныя матывы геаметрычныя, раслінныя, салярныя, зааморфныя і складаныя. Асаблівым багаццем і разнастайнасцю разнога дэкору вызначаюцца прасніцы з Брэсцкай вобласці.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Лён 2009, с. 8.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.
* Лён (руск.) / сост. Л. В. Ловчая; под общ. ред. И. А. Голуба; худож. В. В. Котович. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 168 с.: ил..

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Прасніца на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 150951157 · GND: 4695462-4 · LCCN: sh85038506 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лайма.
**Ла́йма**, Лайме (літ.: Laima або *Laimė*, лат.: Laima, таксама *Laimas māte — «маці шчасця»*) — багіня шчасця і лёсу ў міфалогіі ўсходніх балтыйскіх народаў — латышоў, латгальцаў і літоўцаў. З'яўляецца апякункай ро́даў і абаронцай кароў і г. д.

Дачка Бога (Дзіеваса, Дзіеўса). Часам выступае разам з Дэклай і Картай.

У літоўскай міфалогіі Лайма супрацьпастаўляецца Гільціне, якая ўвасабляе няшчасці або смерць. Па літоўскім павер'ям да нованароджанага прыходзяць дзве жанчыны: Лайма і Гільціне, якія вызначаюць яго лёс. Лайма дапамагае дзяўчатам ў пошуках жаніха і вясельных справах.
Латышы лічаць, што Лайма апякае цяжарных жанчын і дапамагае пры родах. Лайма падкладае нованароджанаму хустку, што вызначае яго шчаслівае жыццё. Часам яе вобраз звязаны з Дзевай Марыяй або Марай.

Зноскі
------

1. ↑  Карта // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Лайма // Мифологический словарь/ Гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М.:Советская энциклопедия, 1990. — 672 с.

| ⛭Балтыйская міфалогія |
| --- |
| Багі і божаствы | Дзіевас ·  Пяркунас ·  Лайма ·  Дэкла ·  Карта ·  Мара ·  Вэлю матэ ·  Зэмэс-матэ ·  Гільціне ·  Вялняс ·  Лаўма ·  Усіньш ·  Цэрокліс ·  Юміс ·  Бангпуціс ·  Дзіверыкс ·  Жаміна ·  Жамепаціс ·  Мядэйна ·  Самбарыс ·  Аўшаўтс ·  Пільвітс ·  Пушкайтс |
| Міфічныя персанажы | Айтварас ·  Ёдас ·  Лачплэсіс ·  Ліетувэнс ·  Пукіс ·  Спідала ·  Барздукі ·  Вярпяя ·  Совій |
| Гл. таксама | Вайдэлот ·  Крывэ ·  Аўсекліс ·  Угунскрустс ·  Аўстра ·  Дайна ·  Ліга ·  Анафіелас ·  Жніч ·  Залціс |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Віганд.
**Віганд Марбургскі** (ням.: Wigand von Marburg) — нямецкі храніст і герольд Тэўтонскага ордэна. Аўтар хронікі «*Chronica nova Prutenica*» (бел.: Новая пруская хроніка), напісанай рыфмаванай прозай на сярэдневерхненямецкай мове. Хроніка Віганда -- адна з найважнейшых крыніц па гісторыі Тэўтонскага ордэна ў Прусіі і Вялікага Княства Літоўскага, ахоплівае перыяд з 1293 (1311) па 1394 год. Разам з пэўнымі звесткамі, у хроніцы сустракаюцца легендарныя і міфалагічныя сюжэты. З прыкладна 17 000 радкоў арыгінала да нашых дзён захавалася 542 (9 урыўкаў), аднак лацінскі пераклад у прозе, зроблены на заказ польскага гісторыка XV стагоддзя Яна Длугаша, захаваўся амаль цалкам.

Як крыніцай для сваёй працы Віганд карыстаўся Аліўскай хронікай (ням.: Die mittlere Chronik von Oliva; падзеі 1310-1350 гадоў выкладзены галоўным чынам па ёй). Таксама карыстаўся хронікай Германа Вартберга. Большая частка хронікі Віганда складаюць унікальныя звесткі. Як сучаснік апісаў кіраванне вялікіх магістраў Вінрыха фон Кніпродэ, Конрада Цёльнера, а таксама Конрада фон Валенрода.

Абазначэнне *фон Марбург* не прозвішча храніста, а пазнейшае вызначэнне гісторыкаў, часціца «*фон*» мусіла ў гэтым выпадку паказваць яго арыстакратычнае паходжанне. Невядома нават, ці паходзіў ён з Марбурга ў Гесэне, нейкага іншага Марбурга або са сталіцы Ордэна — Марыенбурга.

Публікацыі
----------

* Scriptores rerum Prussicarum. Zweiter Band — Die Chronik Wigands von Marburg. Originalfragmente, lateinische uebersetzung und sonstige ueberreste / *Theodor Hirsch*. — Leipzig: Verlag von S. Hirzel, 1863. — lk 430—662.  (ням.)
* *Vygandas Marburgietis*. Naujoji Prūsijos kronika / vertė Rimantas Jasas; mokslinis redaktorius Kęstutis Gudmantas. — Vilnius: Vaga, 1999. 468 p. — ISBN 5-415-00489-0.  (літ.)
* *Виганд Марбургский*. Новая прусская хроника (1394). — М. Русская панорама, 2014

Зноскі
------

1. ↑  Wigand von Marburg // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. 1 2 3  *Bojtar E*. Foreword to the Past: A Cultural History of the Baltic People. Budapest: Central European University Press, 2000. p. 184. ISBN 963-9116-42-4.  (англ.)
3. 1 2 3  *Барбашев А. И*. Летописные источники для истории Литвы в средние века. — С-Пб.: Типография Ю. Н. Эрлих, 1883. — 29 с. — C. 13.
4. ↑  *Karl Lohmeyer.* Marburg, Wigand von // Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 20. — Leipzig: Duncker & Humblot, 1884. — S. 293–294. (ням.)

Літаратура
----------

* *Karl Lohmeyer.* Marburg, Wigand von // Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 20. — Leipzig: Duncker & Humblot, 1884. — S. 293–294. (ням.)
**Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву** — помнік на пероне чыгуначнага вакзала ў Оршы. Пастаўлены ў 1955 годзе побач з магілай К. С. Заслонава і яго ад’ютанта Я. В. Коржаня, на якой была ўстаноўлена мемарыяльная пліта. Аўтарамі помніка з’яўляюцца скульптар С. Селіханаў і архітэктар Г. Сысоеў.

Апісанне
--------

Мемарыяльная дошка на магіле перад помнікам
Бронзавая фігура К. С. Заслонава вышынёй 3,2 м пастаўлена на чырвоным гранітным пастаменце строга прамавугольнай формы, вышыня якога складае 3,3 м. Корпус павернуты направа, правая рука сціскае борт курткі, левая апушчана. Валявы паварот галавы, энергічны ўпор злёгку расстаўленых ног, буйныя мужныя рысы твару ствараюць выразную характарыстыку героя, даюць адчуць яго маральную сілу. Захоўваючы жыццёвую канкрэтнасць вобраза, скульптар перадае абагульненыя рысы партызана — мужнасць, сабранасць, упэўненасць у справядлівасці сваёй справы. На пастаменце з двухступеньчатай асновай — бронзавая пяцівугольная зорка і надпіс «К. С. Заслонаў».

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.

Славутасці
----------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву (Орша)

Спасылкі
--------

* Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву (Орша) на сайце «Архіварта»