recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Міхал Чарноцкі** (польск.: Michał Czarnocki; каля 1880 — 9 жніўня 1935, Варшава) — інжынер камунікацый, буйны землеўладальнік.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Чарноцкіх герба «Ліс-Бзура». Нарадзіўся каля 1880 года ў сям’і Люцыяна Баляслава Чарноцкага (~1848-1905) і Алены з Бароўскіх.

Пасля смерці бацькі, ад 1907 года з’яўляўся ўладальнікам маёнтка Белавусаўшчына з фальваркам Чадзель і вялікім зямельным надзелам у 940 дзесяцін.

У 1911—1915 гадах працаваў на пасадзе дэпутата Таварыства ўзаемнага крэдыту ў Пружанах (узгадваецца як «M. Б. Чарноцкій») .

Служыў у польскім войску.

Выконваў функцыі ганаровага суддзі каронных судоў польскіх. У 1920-я гады займаў пасаду кіраўніка гміннага выбарчага камітэта, выходзілі яго разважальныя артыкулы ў газетах, як напрыклад пра выбарчыя справы.

У перыяд 1929—1933 гг. з’яўляўся кіраўніком Польскай школьнай маціцы (Polska Macierz Szkolna) ў Пружанскім павеце.

Да 1931 года быў старшынёй праўлення Кааператыўнага банка ў Пружанах па адрасе др. Пацэвіча, 20.

Памёр у Варшаве 9 жніўня 1935 года пасля доўгай хваробы. Памінальнае набажэнства і пахавальная працэсія адбыліся ў Пружанскім касцёле ранкам 12 жніўня. Пахаваны на Пружанскіх гарадскіх могілках у сямейнай пахавальні.

Сям’я
-----

Быў жанаты, але бяздзетны.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Michal Čarnocki(нявызн.). *Pružana* (1 ліпеня 2023). Праверана 27 жніўня 2023.
2. ↑  Ekscentryczny pomnik na cmentarzu w Prużanie – Echa Polesia **(нявызн.)**. *polesie.org*. Праверана 27 жніўня 2023.
3. ↑  Wspomnienia prużańskie – Andrzej Święciński(нявызн.). *WIERZE UFAM MIŁUJĘ* (26 ліпеня 2011). Праверана 27 жніўня 2023.
4. ↑  *Памятная книжка Гродненской губернии 1911—1915*
5. ↑  *Polska Macierz Szkolna. R. 14, nr 1 (styczeńmaj 1930) — Polska Macierz Szkolna. R. 18, nr 3 (kwiecień-maj 1933)*
6. ↑  *Polesie. № 25. Brzesc nad Bugem. 1931 rok. s. 5*
7. ↑  *Kurjer Warszawski. R. 115, 1935, no 218 + dod..s. 14*


| ?Міхал Чарноцкі (інжынер) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Міхал Чарноцкі |  | Lucjan Bolesław Czarnocki[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рагуцкі.
**Уладзімір Лаўрэнавіч Рагуцкі** (9 снежня 1917; вёска Цёплае, Чавускі раён, Магілёўская вобласць — 1941) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў настаўніцкай сям'і. Біяграфічныя звесткі пра У. Рагуцкага вельмі скупыя. Вучыўся ў школе ў вёсцы Старое Пашкава Магілёўскага раёна, дзе яго настаўнікам быў беларускі паэт Я. Журба. Затым паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педінстытута. Пасля заканчэння інстытута (1939) працаваў у абласной газеце «Камунар Магілёўшчыны», адкуль быў прызваны ў армію. Загінуў на фронце.

Творчасць
---------

Першы верш (*У лагеры*) У. Рагуцкі надрукаваў у 1934 годзе ў газеце «Піянер Беларусі». У 1940 г. Дзяржаўнае выдавецтва БССР прыняло да друку першы зборнік яго вершаў, рукапіс якога загінуў у час вайны. Асобныя творы паэта змешчаны ў калектыўных зборніках *Мы іх не забудзем*, *Крывёю сэрца*, *Покліч долі адзінай*. Тэматыка вершаў У. Рагуцкага пераважна звязана з жыццём дзяцей. Пакінуў таксама ўзоры пейзажнай і інтымнай лірыкі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн.: У 6 т. Т. 5.- Мн. 1995.- С.123.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Уладзімір Лаўрэнавіч Рагуцкі**

* Рагуцкі Уладзімір (з фота)(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128286 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчэнка.

**Аляксандра Ігараўна Шаўчэнка** (нар. 1 чэрвеня 1999, Бяроза, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цэнтравая. Выступала за моладзевую зборную Беларусі.

Біяграфія
---------

Пачынала займацца баскетболам у Бярозе. Першы трэнер — Валерый Віктаравіч Трухан. Навучалася ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Віктара Іванавіча Бялевіча і Алены Баляславаўны Іваноўскай.

У 2016 годзе перайшла ў мінскія «Цмокі», дзе правяла 4 гульнявых года. У ліпені 2020 года папоўніла склад «Растоў-Дона-ПФУ».

Выступала за зборную U-20 (2017—2019).

Дасягненні
----------

* Чэмпіёнка Беларусі (4): 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020.
* Уладальнік Кубка Беларусі (4): 2016, 2017, 2018, 2019.
* Сярэбраны прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.
* Сярэбраны прызёр Еўрапейскай лігі (1): 2018/2019.

Зноскі
------

1. ↑  СПИСОЧНЫЙ СОСТАВ национальной и сборной команд РБ по баскетболу (женщины) на 2018 год. Сборная команда - стажёрский состав (постоянный)
2. ↑  Шевченко покидает «Цмоки-Минск»
3. ↑  «Ростов-Дон-ЮФУ» подписал соглашение с игроком из Беларуси
4. ↑  Александра Шевченко

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпук.

**Кацярына Юр’еўна Карпук** (нар. 4 верасня 1999, Брэст, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард. Выступала за зборную Беларусі.

Біяграфія
---------

Пачынала займацца баскетболам у Бярозе. Першы трэнер — Валерый Віктаравіч Трухан. З 8 класа ездзіла на трэніроўкі ў Бярозу, праз паўтара года яе запрасілі ў Гродна. 10-11 клас навучалася ў вучылішчы алімпійскага рэзерву, выступала за каманду «Беразоўскія лісы», пазней за «Вікторыю». Праз два гады яе запрасілі ў «Алімпію», дзе правяла чатыры гады.

У ліпені 2021 года падпісала кантракт з казанскай «Казаначкай».

Выступала за зборную U-18 (2017) і U-20 (2018—2019).

Кар’ера
-------

* 2016—2017 — Вікторыя (Гродна)
* 2017—2021 — Алімпія (Гродна)
* 2021—2022 — Казаначка (Казань, Расія)
* з 2022 — Мінск

Дасягненні
----------

* Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2018/2019.
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2017/2018, 2019/2020, 2020/2021, 2022/2023.
* Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.

Зноскі
------

1. ↑  СПИСКИ спортсменов, тренеров и специалистов, включённых в состав национальной и сборной команд РБ по баскетболу (женщины) на 2021 год. Национальная команда (переменный состав)
2. ↑  Баскетболистка из Беларуси подписала контракт с «Казаночкой»
3. ↑  Екатерина Карпук

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com
* ИНТЕРВЬЮ С ЕКАТЕРИНОЙ КАРПУК.
* Интервью с Екатериной Карпук
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фурман.

**Іван (Яніс) Пятровіч Фурман** (30 ліпеня 1889, Сенненскі павет, Магілёўская губерня — 19 студзеня 1934, Віцебск) — беларускі мастацтвазнавец і краязнавец.

Біяграфія
---------

Саламон Юдовін. «Экслібрыс Івана Фурмана»
Нарадзіўся на фальварку Леонтава ў лютэранскай сям'і землеўладальніка з латышскіх сялян. 

З 1909 па 1913 навучаўся ў Пскоўскай землямернай вучэльні, адразу пасля заканчэння вучобы пачаў працаваць у Віцебскай губернскай землеўпарадкавальнай камісіі. Калежскі сакратар (19 красавіка 1914). Пасля кароткай службы ў 100-м пяхотным Астроўскім палку - старшы землямер (1917), з сакавіка 1919 землямер-інструктар па Віцебскім павеце, з 1920 - кіраўнік работ у тым жа павеце, з 1922 загадчык землямерна-тэхнічнай часткай Віцебскага губернскага зямельнага ўпраўлення. Адначасова з 1923 землямер-рэвізор у Невельскім павеце, з 1926 раённы землеўпарадчык у Гарадоцкім раёне.

Скончыў Віцебскае мастацкае вучылішча; затым Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута (1918). 

Член Камісіі па ахове помнікаў гісторыі і культуры Віцебскага акруговага таварыства краязнаўства. З 1931 года супрацоўнік Віцебскага краязнаўчага музея.

Памёр у Віцебску пасля цяжкай хваробы.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Займаўся даследваннямі беларускага народнага мастацтва, творчасці віцебскіх мастакоў — гравёраў. Каб абараніць таленавітых мастакоў ад палітычнай дыскрэдытаціі з боку «змагароў» за «пралетарскае рэвалюцыйнае» мастацтва, якія набывалі моц ў сярэдзіне 20 — х — пачатку 30 — х гадоў, Іван Фурман падкрэсліваў ў іх творах краязнаўчыя і этнаграфічныя матывы. Ён піша:

> Ксілаграфіі Мініна, Юдовіна, Гарбаўца маюць вялікае значэнне ў жыцці мастацтва нашага краю. Да гэтых гравюр будуць звяртацца не толькі знаўцы мастацтва, але і ўсякі, хто вывучае мясцовы край, і асабліва той, хто вывучае архітэктуру і быт краю, бо ў гравюрах памянёных мастакоў даволі поўна адлюстраваны знешні від горада Віцебска і яго ўнутранае жыццё. 
> 
>

Зноскі
------

1. ↑  *І. П. Фурман.* Крашаніна: матэрыялы да гісторыі яе ў Віцебшчыне. — Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства. — Віцебск, 1925. — 63 с. — 1 500 экз.
2. ↑  *І. П. Фурман.* Віцебскія мастакі-гравёры. — Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства. — Віцебск, 1928. — 28 с. — 60 экз.
3. ↑  *І. П. Фурман.* Віцебск у гравюрах Саламона Юдовіна. — Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства. — Віцебск, 1926. — 46 с. — 400 экз.
4. ↑  *И. П. Фурман.* З. И. Горбовец. Гравюры на дереве. — 1927. Архівавана 16 студзеня 2021.
5. ↑  Віцебшчына: Зборнік артыкулаў. — Віцебск, 1928. — Т. 2.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. Т. 5. Скамарохі — Яшчур / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — 703 с.

Спасылкі
--------

* *Баринов И.* Иван Фурман: ревнитель или гонитель белорусского искусства? // Запісы беларусаведа, 1.2.2023.
**Вайско́вы аташэ́** — прадстаўнік ваеннага ведамства пры дыпламатычным прадстаўніцтве дзяржавы, акрэдытаваны пры МЗС краіны перабывання. Адначасна з'яўляецца саветнікам дыпламатычнага прадстаўніка па ваенных пытаннях, карыстаецца прывілеямі і імунітэтам нароўні з дыпламатычным персаналам.

Адным з кірункаў працы ваеннага аташэ з'яўляецца таксама догляд ваенных пахаванняў грамадзян сваёй дзяржавы.

Часта ваенны аташэ (або аташэ па пытаннях абароны) мае штат супрацоўнікаў, які завецца ваенны аташат. Ён можа ўлучаць ваенна-марскіх, ваенна-паветраных аташэ і іхніх памочнікаў, а таксама іншых акрэдытаваных супрацоўнікаў.

Зазвычай краіны абменьваюцца ваеннымі аташэ адна з адной.

Гл. таксама
-----------

* Аташэ
* Дыпламатычная разведка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Ваенная Сыціна · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00572561 |
Кувез
Кувез з нованароджаным на паштовай марцы Узбекістана
**Кувез** (фр.: Couveuse — інкубатар) — апарат са штучным мікракліматам, у які змяшчаюць неданошаных дзяцей ​​для сагравання і засцярогі іх ад страты цяпла. У кувезе аўтаматычна рэгулююцца аптымальныя тэмпературы (33-38 ° С), вільготнасць (85-100 %) і ўтрыманне кіслароду (33-60 %); прадугледжана таксама пастаянная падача кіслароду. Догляд дзіцяці ажыццяўляецца праз адмысловую адтуліну або рукавы; назіранне за дзіцём праводзяць праз празрыстыя сценкі кувеза.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 1 : А-Л. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0152-4, С.685
**«Алкалоід»** — паўночнамакедонская фармацэўтычная кампанія (акцыянернае таварыства па форме), якая займаецца вытворчасцю медычных прэпаратаў, сродкаў для догляду за раслінамі, касметычных сродкаў і прадуктаў побытавай хіміі на працягу больш за 70 гадоў. Мае 13 аддзяленняў за межамі Паўночнай Македоніі ў такіх краінах, як Сербія, Чарнагорыя, Рэспубліка Косава, Албанія, Боснія і Герцагавіна, Харватыя, Славенія, Швейцарыя, Балгарыя, Румынія, Украіна, Расія і ЗША. У кампаніі працуюць больш 1300 чалавек, асноўная частка акцый прыналежыць прыватным асобам, з іх 5,05 % — замежныя фундатары. Галоўны офіс кампаніі знаходзіцца ў Скоп’е, генеральны дырэктар кампаніі — Жыўка Мукаетаў.

Гісторыя
--------

Альмацын у капсулах, вытворчасць «Алкалоід».
Кампанія з’явілася фармальна 15 жніўня 1936 года, калі быў адкрыты першы завод «Алкалоід» па вытворчасці абязбольных прэпаратаў. Першыя 15 чалавек займаліся перапрацоўкай опіуму для медычных мэт. Да лета 1945 года на заводзе працавалі ўсяго 17 чалавек, з іх толькі адзін меў вышэйшую медычную адукацыю. Вытворчасць павялічвалася на працягу доўгіх гадоў разам з мадэрнізацыяй тэхналогіі, пашырэннем асартыменту і падвышэннем кваліфікацыі працоўных. У 1949 годзе на заводзе працавалі ўжо 53 працоўных, вырабячы 2135 кг прадукцыі. Прыбытак прадпрыемства вырас на траціну ў параўнанні з 1947 годам, за што завод быў узнагароджаны прэміяй ад Урада СФРЮ як лепшы завод краіны.

У 1957 годзе быў пабудаваны другі завод, на якім медычныя прэпараты сталі вырабляцца ў форме таблетак. Колькасць працаўнікоў узрастала ўвесь час, і сярод іх было ўсё больш асоб з фармацэўтычнай, хімічнай і тэхналагічнай адукацыяй. «Алкалоід» стаў супрацоўнічаць з найбуйнымі фармацэўтычнымі кампаніямі Францыі, Германіі, Швейцарыі, Аўстрыі і ЗША. У маі 1966 года прадпрыемства «Білка» са Скоп’я пачатак супрацоўнічаць з «Алкалоідам» у плане куплі лекавых траў. З 1969 па 1971 год «Алкалоід» зафіксаваў велізарны ўзрост прыбытку, што адбілася ва ўзросце ліку працоўных завода да 515 чалавек на першым заводзе і 671 чалавек на другім. У 1972 годзе быў пабудаваны трэці завод для паскарэння вытворчасці медыкаментаў, і неўзабаве пачалася вытворчасць медычных сродкаў для жывёл.

У 1973 годзе «Алкалоід» набыў прадпрыемствы «Лафома» і «Цветан Димов», пачаўшы вытворчасць фарбы, фотаматэрыялаў, мыла і касметыкі, а ў 1978 годзе да гэтай групы прадпрыемстваў далучылася кампанія «Пролетер», якая вырабляла фарбы і лакафарбавыя пакрыцці. Агульная колькасць супрацоўнікаў дасягнула 2800 чалавек, а «Алкалоід» увайшоў у пяцёрку найбуйных фармацэўтычных кампаній Югаславіі.

У 1990 годзе прадпрыемства было ператворана ў акцыянернае таварыства са змяшанай формай уласнасці, у 1995 годзе — прыватызавана. Да 1998 года акцыі былі размеркаваны паміж прыватнымі ўладальнікамі.

Зноскі
------

1. ↑  Alkaloid annual report **(нявызн.)** (PDF)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 15 сакавіка 2015. Праверана 23 красавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Официальный сайт  (англ.)  (макед.)
* Лістынг на сайце Македонскай фондавай біржы
**Мары́я Гжэгажэ́ўская** (польск.: Maria Grzegorzewska; 18 красавіка 1888 — 7 мая 1967) — польская асветніца, якая папулярызавала ў Польшчы рух спецыяльнай педагогікі. Нарадзілася ў сям’і з Жамойці, і праз сваіх бацькоў падвергнулася моцнаму ўплыву гуманітарызма. Пасля наведвання падпольных школ, каб атрымаць адукацыю па-польску, яна працягнула адукацыю ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве, а ў 1913 годзе далучылася да сваёй зямлячкі Юзэфы Ятэйкі ў Бруселі, каб навучацца на Міжнародным педалагічным факультэце. Калі навучанне ў Бельгіі перапынілася праз Першую сусветную вайну, Гжэгажэўская накіравалася ў Парыж, дзе атрымала ступень доктара навук у Сарбоне ў 1916 годзе.

Пасля стварэння Другой польскай рэспублікі ў 1918 годзе Гжэгажэўская вярнулася ў Польшчу, маючы намер стварыць праграмы, якія б адпавядалі патрэбам дзяцей-інвалідаў, і правесці адукацыйныя рэформы дзеля паляпшэння іх жыцця. У 1919 годзе яна пачала працаваць у Міністэрстве рэлігійных спраў і народнай адукацыі, стварыўшы ўстановы догляду за дзецьмі-інвалідамі, школы спецыяльнай педагогікі і навучальныя праграмы для настаўнікаў. Выкарыстоўваючы ўласную метадалогію, яна распрацавала навучальны план, які ў 1922 годзе быў рэалізаваны ў Дзяржаўным інстытуце спецыяльнай педагогікі. Дзяячка кіравала гэтым інстытутам ад яго заснавання па сваю смерць.

Падчас Другой сусветнай вайны Гжэгажэўская працавала медыцынскай сястрой, актыўна ўдзельнічала ў польскім руху супраціву і выкладала ў Варшаве. Далучылася да Жэготы і аказвала дапамогу яўрэям. У 1957—1960 гадах працавала штатным прафесарам Варшаўскага ўніверсітэта. Яе праца ў галіне навукі і польскай сістэмы адукацыі была адзначана шматлікімі ўзнагародамі і адзнакамі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Марыя Гжэгажэўская. PWN.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 170187931 · GND: 119054345 · ISNI: 0000 0001 1037 4311 · LCCN: n2003113174 · NKC: mzk2007408392 · NLP: a0000001182663 · NUKAT: n96220470 · SUDOC: 18066333X · VIAF: 8189175 |

 |
Рэмбрант, «Цітус», 1658.
**Цітус ван Рэйн** (нідэрл. Titus van Rijn, верасень 1641 — 4 верасня 1668) — сын нідэрландскага мастака Рэмбранта ван Рэйна і яго жонкі Саскіі.

Біяграфія
---------

Цітус быў ахрышчаны 22 верасня 1641 года ў Амстэрдаме ў царкве Зюйдкерк пад імем Цітус у памяць аб цётцы Саскіі Цітыі.

Пасля смерці Саскіі ў 1642 годзе Рэмбрант для догляду за Цітусам наняў Герцье Дзіркс. Праз некалькі гадоў яе змяніла Хендрык Стафельс.

Пасля банкруцтва Рэмбранта ў 1656 годзе, у 1658 Хендрык і Цітус заснавалі кампанію (афіцыйна зарэгістраваную ў 1660) па продажы твораў мастацтва, у якой Рэмбрант быў наёмным працаўніком. Тым самым яны не далі магчымасць крэдыторам спаганяць з мастака напісаныя ім карціны ў кошт даўгоў. Акрамя пошуку заказаў для бацькі і продажу яго твораў Цітус і сам спрабаваў пісаць карціны.

10 лютага 1668 г Цітус ажаніўся з Магдаленай ван Лоа, дачкой аднаго з сяброў Рэмбранта. 4 верасня 1668, праз усяго некалькі месяцаў, Цітус памёр, верагодна, ад чумы і быў пахаваны 7 верасня пры царкве Вестэркерк. Магдалена неўзабаве нарадзіла дачку, якую назвала Цітыяй у гонар бацькі.

Цітус на карцінах Рэмбранта
---------------------------

Цітус намаляваны на чатырох партрэтах Рэмбранта і, верагодна, служыў яму мадэллю для шэрагу карцін біблейскай тэматыкі.

* «Цітус за партай» (1655, Ротэрдам).«Цітус за партай» (1655, Ротэрдам).
* «Цітус  чытае» (1656, Вена).«Цітус чытае» (1656, Вена).
* «Цітус у вобразе манаха» (1660, Амстэрдам).«Цітус у вобразе манаха» (1660, Амстэрдам).

Зноскі
------

1. ↑  Titus Rembrandtsz. van Rijn — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
2. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 16 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
3. ↑  Titus van Rijn<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Цітус ван Рэйн на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists · ECARTICO |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BPN: 35952096 · GND: 1011412438 · ISNI: 0000 0001 2031 1189 · LCCN: n2011039823 · NLP: a0000003704528 · NTA: 337043019 · SUDOC: 233287558 · VIAF: 95731418 · ULAN: 500008252 |

 |
**«Вера і прыгажосць»** (ням.: Glaube und Schönheit) — у нацысцкай Германіі арганізацыйнае падраздзяленне Саюза нямецкіх дзяўчын, якое ў сваю чаргу ўваходзіла ў склад Гітлерюгенда. Арганізацыя «Вера і прыгажосць» з’яўлялася складовай часткай сістэмы выхавання пры нацыянал-сацыялізме. У сферы ўвагі гэтай арганізацыі знаходзіліся дзяўчаты ва ўзросце ад 18 гадоў да 21 года. Дзяўчыны гэтай узроставай групы ўжо не з’яўляліся членамі Саюза нямецкіх дзяўчын, але яшчэ не маглі ўступіць у Нацыянал-сацыялістычную жаночую арганізацыю, таму дзяржава і НСДАП з дапамогай «Веры і прыгажосці» імкнуліся ўтрымаць іх у рэчышчы грамадскага жыцця.

Арганізацыя
-----------

«Вера і прыгажосць» была ўтворана ў 1938 годзе па загадзе лідара імперскай моладзі Бальдура фон Шыраха па ўзгадненні з кіраўніцтвам Саюза нямецкіх дзяўчын. Як і вышэйстаячыя арганізацыі — Саюз нямецкіх дзяўчын і Гітлерюгенд — «Вера і прыгажосць» мела строгую іерархічную структуру, яе кіраўніцтва ажыццяўлялася па «прынцыпу фюрара». Законам усталёўвалася добраахвотнае сяброўства ў гэтай арганізацыі, аднак на практыцы ўсе выпускаліся з шэрагаў Саюза нямецкіх дзяўчын і аўтаматычна ўступалі ў шэрагі «Веры і прыгажосці». Выхад з арганізацыі даваў падставу падазраваць дзяўчыну і яе бацькоў (паўналецце наступала ў поўны 21 год) у апазіцыйных поглядах. Ціск на дзяўчат Германіі яшчэ больш узмацніўся з уступленнем у сілу 4 верасня 1939 года закона аб імперскай працоўнай павіннасці.

Дзейнасць «Веры і прыгажосці» адказвала палітычным мэтам арганізацыі. Яна праводзілася ў гуртках, якія функцыянавалі адзін раз у тыдзень у непрацоўны час. Спартыўныя, танцавальныя заняткі або курсы догляду цела былі закліканы ўмацоўваць здароўе маладых жанчын як будучых маці новага пакалення Германіі. Гурткі, якія распаўсюджвалі веды ў галіне ахова здароўя, службы сувязі або супрацьпаветранай абароны, рыхтавалі маладых жанчын да таго, каб у выпадку вайны замяніць на вытворчасці мужчын, якія пайшлі на фронт.

Арганізацыя «Вера і прыгажосць» была забаронена і ліквідавана пасля вайны законам №2 Кантрольнага савета, а яе маёмасць канфіскавана.

Бібліяграфія
------------

* Sabine Hering, Kurt Schilde: *Das BDM-Werk «Glaube und Schönheit». Die Organisation junger Frauen im Nationalsozialismus*. Metropol Verlag, Berlin 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 32303-2 · LCCN: no00083379 · VIAF: 294328255 |
**Фестываль аўтарскай песні і паэзіі «Зялёны Гран-Пры»** (руск.: Фестиваль авторской песни и поэзии «Зелёный Гран-При») — найстарэйшы на Беларусі бардаўскі фестываль, які штогод праходзіць пад Гродна. Жанравы кірунак - аўтарская (бардаўская) песня, бард-рок, паэзія. На фестывалі існуе конкурс аўтараў і выканаўцаў песень і паэтаў. Фестываль збірае прыхільнікаў жанру з Беларусі, Расіі, Украіны і Прыбалтыкі.

Гісторыя
--------

Фестываль створаны ў 1981 годзе КСП (клубам самадзейнай песні) «Панарама» і першапачаткова прымеркаваны да дня нараджэння кіраўніка клуба Анатоля Кардабнёва. Ён некалькі разоў змяняў месца правядзення і фармат - ад невялікага злёта да масштабнай падзеі. Кіраўніцтвам займаліся ў розныя гады Анатоль Кардабнёў, Ала Ціхановіч, Віктар Неўдах, Сяргей Ільюшэнка. У другой палове 2000-х гадоў правядзеннем фестываля стаў займацца гродзенскі «Клуб Неарганізаваных Бардаў», які праводзіць фестываль па цяперашні час. Зараз на фестывалі вітаецца не толькі бардаўская песня ў яе класічным выглядзе, але і аўтарская паэзія, і бард-рок, і спалучэнне з фолькам.

Праграма і фармат фестывалю
---------------------------

Фестываль праводзіцца на працягу трох дзён, звычайна ў перадастатнія выходныя мая. Пятніца - дзень заезду ўдзельнікаў, субота - асноўныя мерапрыемствы, нядзеля - раз'езд ўдзельнікаў.
Канцэрты фестываля адбываюцца на сцэне з гука- і светазабеспячэннем.

Фестываль праводзіцца ля горада Гродна, у лясным масіве недалёка ад берага Нёмана.
Удзельнікі жывуць у намётавым лагеры або ў загадзя зарэзерваваных пакоях на базе адпачынку. Удзел у фестывалі бясплатны, прыехаць можа кожны жадаючы.

Праграма асноўнага дня складаецца з наступных мерапрыемстваў:

* першы тур конкурса - праца творчых майстэрняў (з апоўдня да 15-16 гадзін)
* міні-канцэрты гасцей фестывалю на сцэне, вядомых аўтараў і выканаўцаў (з абеду да вечара)
* у перарыве міні-канцэртаў - другі тур конкурса, выступы канкурсантаў на сцэне
* з 21 гадзін да поўначы - узнагароджанне пераможцаў конкурсу і гала-канцэрт з удзелам сябраў журы, гаспадароў і гасцей фестывалю.

Конкурс
-------

На фестывалі існуе конкурс аўтараў і выканаўцаў песень і паэтаў. Ён праводзіцца ў два этапа: першы тур - творчыя майстэрні па намінацыях, другі тур - канцэрт на сцэне, на які журы адбірае лепшых канкурсантаў. У журы фестываля ўваходзяць вядомыя аўтары і выканаўцы з Беларусі, Расіі і іншых краін.

Для ўдзела ў конкурсе няма абмежаванняў па ўзросту, ані па мове выконваемых песень, ані па музычнаму суправаджэнню ці выкарыстоўваемым музычным інструментам (адзінае - каб гэта быў жывы гук, а не фанаграма). Кожны жадаючы можа зарэгістравацца ў якасці ўдзельніка, выбраць намінацыю і пайсці на адпаведную творчую майстэрню.

Намінацыі, па якіх праводзіцца конкурс:

* аўтар песень,
* аўтар музыкі,
* паэт,
* выканаўца песень,
* дуэт/ансамбль.

Па выніках конкурсу найлепшым аўтарам і выканаўцам прысуджаюцца дыпломы і лаўрэацтва ў намінацыях, а таксама можа прысуджацца Гран-Пры.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Фестывалю «Зялёны Гран-Пры» Архівавана 5 сакавіка 2016.
* Сайт «Клуба Неарганізаваных Бардаў» Архівавана 3 красавіка 2016.
* Старонка фестывалю, створаная Анатолем Кардабнёвым
Unimate 500 PUMA (1983) з блокам кіравання і камп'ютарным тэрміналам ў Нямецкім музеі дасягненняў натуральных навук і тэхнікі 
**PUMA** (расшыфроўваецца як *Programmable Universal Machine for Assembly* або *Programmable Universal Manipulation Arm*) — прамысловы робат-маніпулятар, распрацаваны Віктарам Шэйнманам з фірмы Unimation — прадпрыемства-піянера ў галіне прамысловай робататэхнікі. Першапачаткова распрацаваны для General Motors, робат PUMA быў заснаваны на ранніх праектах Шэйнмана, зробленых у Стэнфардскім універсітэце.

У канструктыўным плане дадзены прамысловы робат характарызуецца тым, што яго маніпулятар валодае шасцю ступенямі свабоды, якія забяспечваюцца выключна круцільнымі злучэннямі.

Unimation вырабляла гэтыя робаты доўгі час, пакуль не была набыта кампаніяй Westinghouse прыкладна ў 1980 годзе, а затым фірмай Stäubli ў 1988. Nokia Robotics зрабіла каля 1500 робатаў PUMA на працягу 1980-х — Puma-650 з'яўляецца найбольш папулярнай мадэллю ў іх кліентаў. Таксама, Nokia Robotics распрацавала сваіх робатаў, такіх як Nokia NS-16 і NRS-15. У 1990 Nokia прадала свае падраздзяленне Nokia Robotics.

Зноскі
------

1. ↑  Automate Honors 50 Years of Robotics, englisch, archiviert.
2. ↑  Nokia robotics **(нявызн.)**. *Fabryka robotow*. Праверана 8 May 2013.

Спасылкі
--------

* Private Website von Prof. Архівавана 16 верасня 2008. Dr. Christian Blume Архівавана 16 верасня 2008.
* Studentenprojekt, Georgia Institute of Technology Архівавана 14 студзеня 2015.
* Abbildung des *Stanford Arm* auf der Website von Hans Moravec
* Stäubli Robotics

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 177890535 |
**Аляксандр Сяргеевіч Горны** (нар. 27 чэрвеня 1988, Гродна) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2016), дацэнт (2020).

Біяграфія
---------

Скончыў факультэт гісторыі і сацыялогіі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы (2011). З 2018 года — дактарант Інстытута гісторыі HAH Беларусі.

З 2015 года выкладчык-стажор, старшы выкладчык, з 2018 года — дацэнт кафедры гісторыі Беларусі, археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

Навукова-даследчыцкая дзейнасць
-------------------------------

Сфера навуковых інтарэсаў — гісторыя беларускага нацыянальнага руху ў XX ст. палітычная і канфесійная гісторыя Заходняй Беларусі ў міжваенны перыяд, гісторыя беларускай дыяспары, гісторыя паўсядзённасці.

Тэма кандыдацкай дысертацыі «Беларускія паланафільскія арганізацыі ў грамадска-палітычным і культурным жыцці Заходняй Беларусі (1921—1937 гг.)».

Аўтар біяграфічных нарысаў пра вядомых дзеячаў беларускага нацыянальнага руху: Аляксандра Цвікевіча, Аляксандра Каўша, Краўцова Макара, Вячаслава Багдановіча, Івана Карчынскага.

Член аддзела па кананізацыі святых Гродзенскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы.

Разам з расійскім гісторыкам Ігарам Барынавым адмініструе фэйсбук-суполку «Запісы беларусаведа».

Укладальнік і рэдактар збору выбраных твораў беларускага царкоўнага дзеяча Вячаслава Багдановіча «Царква і дзяржава: выбраныя артыкулы і прамовы» (2019).

Разам з Андрэем Бучам апублікаваў пратаколы пасяджэнняў Народнага сакратарыяту БНР у серыі «Архівы Беларускай Народнай Рэспублікі (Том ІІ, кніга 1)» (2021).

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Сінодзік пацярпелых за веру і Царкву Хрыстовую ў Гродзенскай епархіі. — Гродна, 2014. — 147 с.
* Белорусское национальное движение в православных учебных заведениях Польши в 1920-х годах // Studia Białorutenistyczne. — 2016. — Vol. 10. — S. 39-53.
* Да пытання аб класіфікацыі беларускіх палітычных арганізацый у Заходняй Беларусі ў міжваенны перыяд // Беларускі гістарычны часопіс. — 2019. — № 9. — С. 3-8.
* «Беларуская санацыя» ў Польшчы (1928—1937): паміж канфрантацыяй і лаяльнасцю // Przegląd Środkowo-Wschodni. — 2019. — № 4. — С. 91-115.
* Перыядызацыя гісторыі беларускага нацыянальнага руху ў Заходняй Беларусі (1921—1939) // Беларуская думка. 2020. № 9. С. 48-55.
* Эдмунд Зуземиль и белорусское национальное движение в межвоенный период: новые документы / И. И. Баринов, А. С. Горный // Беларускі археаграфічны штогоднік. — 2020. — № 21. — С. 131—142.
* Месца Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі ў беларускім нацыянальным руху (1923—1938) // Беларуская думка. 2021. № 7. С. 72-77.

Зноскі
------

1. ↑
1904-1905
**Куцця** (посная куцця) — урачыстая вячэра напярэдадні Каляд. Час вячэры называўся яшчэ **святы** ці **калядны вечар**.

24 снежня ў каталікоў апошні дзень Адвэнту, у які належаў пост і толькі адзін прыём ежы дасыта.

У адрозненне ад велікодных святаў, якія святкаваліся максімальна публічна, Куцця мела падкрэслена сямейны, закрыты характар. Аднак лічылася, што да стала абавязкова трэба запрасіць любога выпадковага госця, каб не паўтарыць грэх тых, хто не пусціў пераначаваць Святую Сям’ю перад нараджэннем Хрыста. На вячэру збіраліся пасля з’яўлення на небе першых зорак, пад выбеленым абрусам сцялілі сена або салому, як напамін пра нараджэнне Хрыста ў стайні. Перад пачаткам вячэры гаспадар дому дзяліўся з сям’ёй асвечанымі ў касцёле аплаткамі, якія потым ламалі між сабой астатнія члены сям’і. Па выцягнутых з-пад абруса сцяблінках варажылі аб тым, які будзе новы год; пасля вячэры сена і рэшткі ежы аддавалі жывёле. На Куццю плялі саламяных «павукоў», якіх вешалі ў доме ці перад уваходам, упрыгожвалі дом або падворак хваінкай або елкай (з XVIII ст.), дарылі членам сям’і і слугам падарункі («каляду»).
У залежнасці ад дабрабыту сям’і, падавалі 5, 7, 9, 11 або 13 (няцотны лік) посных страў, асноўны комплекс якіх быў адным і тым жа ў сем’ях усіх сацыяльных пластоў, сімвалізуючы еднасць усіх людзей як дзяцей Божых. Асноўнымі кампанентамі страў лічыліся пшаніца, мак і мёд, сімвалы дастатку і пладавітасці. Галоўнымі стравамі былі куцця, у гонар якой называлася і ўся вячэра, сыта, аўсяны кісель, узвар з сушоных фруктаў, рыбныя стравы (юшка, селядцы, шчупакі, карп і г.д.), грыбная поліўка, чырвоны боршч з вушкамі, клёцкі з макам, капуста квашаная або тушаная з грыбамі, ламанцы з макам, сліжыкі, і інш. У заможных дамах традыцыйнымі былі поліўка з мігдалаў, розныя дэсерты («цукры»), арэхі, віно, з ХІХ ст. — гарбата.

Многія стравы і рытуалы каляднага вечара, асабліва куцця, носяць вельмі архаічны характар, і адаптаваныя царквой да патрэб хрысціянскай рэлігіі ў час працяглага змагання з паганствам.

У беларускай мастацкай літаратуры:

* апавяданне «Калядны вечар» Якуба Коласа
* вершы «У калядны ціхі вечар» Пётры Простага
* «Святы вечар» Ларысы Геніюш
* «Сон на куццю» Іды Пілецкай (пераклад Янкі Купалы з польскай мовы).

Зноскі
------

1. ↑  ТСБМ

Літаратура
----------

* *Белы А.* Вігілія // Праект «Наша ежа»

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Першая Куцця на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Даведка РІА · Даведка РІА |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4687025-8 |
**Вуліца Арама** (арм.: Արամի փողոց) — вуліца ў цэнтральнай частцы Ерэвана, (Рэспубліка Арменія). Вуліца носіць імя палітычнага дзеяча Першай Рэспублікі Арменіі Арама Манукяна, які ў перыяд з 1918 па 1919 год займаў пасты міністра ўнутраных спраў, працы і абароны.

Цікавыя факты
-------------

Вуліца Арама пачынаецца ад вуліцы Ханджана, на скрыжаванні з якой знаходзіцца самы вялікі блышыны рынак Ерэвана, Вернісаж, і сканчаецца ля галоўнага аддзялення Пошты Арменіі. У гады знаходжання Арменіі ў складзе Расійскай Імперыі вуліца звалася Царскай.

З’яўляецца адной з найстарэйшых вуліц сучаснага Ерэвана і адной з нешматлікіх, на якіх захаваліся дасавецкія будынкі. Аднак цэнтральнае размяшчэнне вуліцы робіць яе прывабнай для фундатараў, якія ў 2000-я гады куплялі землі і будынкі на вуліцы Арама і разгортвалі там будаўнічыя працы, што прывяло да масавага знішчэння гістарычнай забудовы.

Арам Манукян жыў у доме № 9, які не захаваўся, аднак аднаўленне дома з’яўляецца часткай праграмы «Новы Ерэван».

Аб’екты
-------

На вуліцы Арама знаходзяцца наступныя аб’екты:

* Адзін з карпусоў урадавых будынкаў
* Парк хачкараў і помнік Гарэгіну Нждэ
* Станцыя метро Плошча Рэспублікі

Транспарт
---------

Вуліца з’яўляецца аднабаковай пешаходна-транспартнай, з дзвюма палосамі. На вуліцы знаходзіцца Станцыя метро Плошча Рэспублікі. Вуліца закрыта для аўтобусаў і іншых відаў грамадскага транспарту.

Галерэя
-------

* Адзін з гістарычных помнікаў, згубленых у 2000-я гадыАдзін з гістарычных помнікаў, згубленых у 2000-я гады
* Парк хачкараў. На заднім плане — Урадавы будынак нумар 3Парк хачкараў. На заднім плане — Урадавы будынак нумар 3
* Будынак Навукова-даследчыцкага цэнтр аховы здароўя маці і дзіцяціБудынак Навукова-даследчыцкага цэнтр аховы здароўя маці і дзіцяці
* Гандлёвы цэнтрГандлёвы цэнтр
* Інстытут філасофіі, сацыялогіі і праваІнстытут філасофіі, сацыялогіі і права
* Адзін са старых будынкаў на вуліцыАдзін са старых будынкаў на вуліцы
* Жылы дом на вуліцы АрамаЖылы дом на вуліцы Арама

Зноскі
------

1. ↑  Статья о полуразрушенном доме Арама Манукяна(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзівінская.
**Валянціна Гаўрылаўна Дзівінская** (10 лютага 1936, в. Лемяшы, Жытомірская вобласць, УССР) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Біяграфія
---------

Скончыла Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча ў 1967 годзе. У 1967—1984 гадах працавала на шклозаводзе «Нёман» у г.п. Бярозаўка Лідскага раёна. З 1984 года ў Санкт-Пецярбургу.

Член Беларускага саюза мастакоў ‎з 1970 года.

Творчасць
---------

Працуе ў гутнай тэхніцы, пераважна ў каляровым шкле. Сярод твораў: наборы посуду «Паўночныя матывы», «Карункі»; кампазіцыі «Дуброва», «Эцюд», «Сосны»; блюды «Мак і васількі», «Леў», «Коннік»; дэкаратыўныя камплекты «Вясна», «Ружы» і інш. Работы вылучаюцца выяўленчай вобразнасцю, сакавітасцю формаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дзівінская Валянціна Гаўрылаўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Брэвіярый** (лац.: breviarium, ад лац.: brevis — кароткі) — у Каталіцкай царкве літургічная кніга, якая ўтрымлівае парадак служэння літургічных гадзін (афіцыя) паводле абраду Рымскай царквы. У брэвіярый уваходзяць толькі тэксты малітваў, у тым ліку і тэксты малітоўных спеваў (у сярэднявечных брэвіярыях прыводзілася таксама музычная натацыя). Аналагічная па функцыі літургічная кніга для імшы завецца імшалам.

Гісторыя
--------

Першыя брэвіярыі з’явіліся ў XI—XII стагоддзях з-за неабходнасці сабраць у адно ўсе патрэбныя для афіцыя малітоўныя тэксты. Спачатку ў такія зборнікі ўваходзілі толькі скарочаныя тэксты з розных літургічных кніг, адкуль і пайшла назва «брэвіярый». У XIII стагоддзі ў брэвіярый уваходзіў распісаны па днях тыдня і па сутачных гадзінах псалтыр, іншыя вытрымкі з Бібліі, гаміліі і парафразы Святога Пісання, айцоў Царквы і г. д. а таксама тэксты спеваў — антыфонаў, рэспансорыяў, гімнаў і інш. Натаваныя брэвіярыі па функцыі і змесце былі роднасныя з антыфанарыямі.

Брэвіярый быў рэфармаваны на Трыдэнцкім саборы і ў 1568 годзе ўказам папы Пія V упершыню выдадзены як «Рымскі брэвіярый» (*Breviarium Romanum*); цяпер у брэвіярый уваходзілі толькі тэксты (без нот) усіх малітваў без якіх-небудзь скаротаў. Аб’ём трыдэнцкага брэвіярыя, падзеленага на чатыры сезонныя часткі, стаў агромністым (хаця былая назва, якая абяцала кароткасць, захавалася). Наступная значная рэформа брэвіярыя ў бок яго скарачэння была праведзеная папам Піем X у 1911 годзе. Нарэшце, Другі Ватыканскі сабор істотна змяніў парадак літургічных гадзін. Па выніках сабора кніга страціла сваю былую назву і ў 1971—1972 гадах была выпушчана пад назвай *Liturgia horarum* (Літургія гадзін). Тым жа саборам былі дазволеныя новыя «брэвіярыі» на нацыянальных мовах.

Праваслаўную версію аналагічнай літургічнай кнігі называюць часаслоўцам.

Выданні
-------

* Breviarium Romanum. Roma, 1568.
* Брэвіярый 1888 года. Восень
* Брэвіярый 1888 года. Зіма
* Брэвіярый 1888 года. Вясна
* Брэвіярый 1888 года. Лета

Зноскі
------

1. ↑  Католическая энциклопедия. М.: Издательство францисканцев, 2002, стлб. 745.

Літаратура
----------

* *Bettifol P.* Histoire du bréviaire romain. Paris, 1893.
* *Bäumer S.* Geschichte des Breviers. Freiburg/Brsg. 1895.
* *Salmon P.* L’office divin au Moyen Âge: histoire de la formation du bréviaire du IXe au XIV siècle. Paris, 1967.
* *Баранов И. Сахаров П.* Бревиарий // Католическая энциклопедия. М.: Издательство францисканцев, 2002, стлб. 745—746.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Праваслаўная багаслоўская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11977804k · GND: 4146599-4 · LCCN: sh85016762 · NKC: ph114195 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманоўскі.

**Раман Генадзевіч Раманоўскі** — беларускі дыпламат. Кандыдат гістарычных навук (2006).

Біяграфія
---------

Працаваў начальнікам аддзела ЗША і Канады упраўлення Амерыкі, начальнікам упраўлення агульнаеўрапейскай супрацы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. З 2014 — саветнік-пасланец Пасольства Рэспублікі Беларусь у Аўстрыйскай Рэспубліцы.

Працаваў намеснікам начальніка галоўнага ўпраўлення — начальнікам упраўлення агульнаеўрапейскага супрацоўніцтва галоўнага ўпраўлення Еўропы і Паўночнай Амерыкі МЗС.

20 лістапада 2023 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Інданезія і па сумяшчальніцтву ў Малайзіі, Рэспубліцы Сінгапур і Рэспубліцы Філіпіны.

Зноскі
------

1. ↑  Лукашэнка назначыў паслоў у Кітай, Зімбабвэ, ПАР, Сербію і Інданезію

Спасылкі
--------

* Романовский, Роман Геннадьевич (кандидат исторических наук)

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Рэспубліцы Інданезіі |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 18 чэрвеня 1993  22 жніўня 2011 |
| Паслы | Уладзімір Лапата-Загорскі (2011—2017) • Валерый Калеснік (з 2017) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фардон.
**Юзаф Фардон**, у манастве **Мельхіёр** (польск.: Józef Fordon (Melchior); 5 жніўня 1862, Гродна — 27 лютага 1927, Гродна) — святар.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сям’і вядомага гродзенскага архітэктара Якава Фардона і яго трэцяй жонкі Феліцыі з Луковічаў.

Вучыўся ў Гродне і Віленскай дыяцэзіяльнай духоўнай семінарыі. У 1887 годзе ў Коўне быў пасвечаны ў святары. У 1887—1893 гадах пробашч у вёсках Струбніцы Ваўкавыскага павета, у 1893—1903 гадах у Дамброве Сакольскага павета, дзе пабудаваў касцёл, у 1903—1905 гадах у Гродне, у 1905—1909 гадах у касцёле Усіх Святых у Вільні.

Быў высланы з Вільні за збор у 1907 годзе подпісаў сярод духоўных і вернікаў пад петыцыяй да Папы Пія Х з просьбаю ўзяць пад сваю абарону архіепіскапа Эдварда Ропа, якога праследавалі царскія ўлады. Пасяліўся пры капліцы на могілках на Панарах, працягваючы кіраваць парафіяй.

У 1910 годзе ўступіў у ордэн францысканцаў — братоў меншых канвентуальных, атрымаў імя *Мельхіёр*. Пасля сканчэння навіцыяту ў
Кракаве стаў капеланам у в. Вака Мураваная. Вікарый у Гродне з 1913 года.

Падчас баёў за горад у Першую сусветную вайну ў верасні 1915 года ахвяраваў сабою замест трынаццаці мясцовых пажарнікаў, якіх нямецкія ваенныя ўлады абвінавацілі ў супрацоўніцтве з расійскім войскам. Супрацоўнічаў з мясцовай ПАВ (1918). У 1919 годзе гвардыян рэактываванага кляштара ў Гродне. Пазней — гвардыян у Вільні. Пасля вяртання ў Гродна — дарадчык і спавядальнік айца
М. Кольбэ, духоўны апякун рэдакцыі часопіса «Rycerz Niepokalanej».

Саркафаг у касцёле Маці Божай Анёльскай
Быў пахаваны на каталіцкіх могілках у Гродне, у сямейным склепе каля бацькі і маці. 4 снежня 2003 годзе цела было эксгумавана і перапахавана ў саркафагу ў касцёле Маці Божай Анёльскай.

Памяць
------

У яго гонар была названа адна з вуліц. Беатыфікаваны.

Л. Саванеўскі ў кнізе «Saga o Grodnie» пісаў пра яго: *«Fordon — franciszkanin, człowiek świątobliwy»*.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Мельхіёр / Фардон Юзаф.* Памяць пра Гродна. Матэрыялы да біяграфічнага слоўніка постацей міжваеннага горада. 1919-1939 гг. / А.М. Чарнякевіч. — Гродна: ЮрСаПрінт, 2015. — С. 169. — 306 с. — ISBN 978-985-7134-05-2.
2. ↑  Слуга Божы А. Мельхіор Фардон, францішканін (1862-1927)

Літаратура
----------

* *Мельхіёр / Фардон Юзаф.* Памяць пра Гродна. Матэрыялы да біяграфічнага слоўніка постацей міжваеннага горада. 1919-1939 гг. / А.М. Чарнякевіч. — Гродна: ЮрСаПрінт, 2015. — С. 169. — 306 с. — ISBN 978-985-7134-05-2.
* L. Sawoniewski. Saga o Grodnie. Łódź-Białystok, 1999. Str. 18;
* J. Makarczyk. Miłosierny kapłan z Grodna // «Misericordia». № 3. 1997. Str. 27-31;
* J. Rozmus, J. Gordziejew. Cmentarz farny w Grodnie 1792—1939. Kraków, 1999. Str. 92;
* E. Skrobocki. Polska organizacja wojskowa w Grodnie w latach 1918—1919 // «Magazyn polski». 2003. № 3. Str. 30.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Юзаф Фардон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 121508641 · ISNI: 0000 0000 2246 7980 · NLP: a0000001844561 · NUKAT: n2005096791 · VIAF: 18080739 |
**Абу Мустафа аль-Шэйбані** (нар. 1959, Насірыя), таксама вядомы як **Хамід Таджыл Фарыд аль-Атабі** або **Хамід аль-Шэйбані** — лідар іракскай групоўкі «Катаіб Саід аш-Шухада» і сеткі кантрабнадыстаў, якая стала адной з так званых «спецгруп».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1959 годзе ў горадзе Насірыя.

Падчас праўлення Садама Хусейна збег у Іран. У выгнанні Шэйбані далучыўся да іракскай шыіцкай апазіцыі, уступіўшы ў шэрагі «Бадры», ваенізаванага крыла Вярхоўнага савета ісламскай рэвалюцыі ў Іраку. Пасля амерыканскага ўварвання ён вярнуўся на радзіму, дзе арганізаваў кантрабанду зброі для шыіцкіх баевікоў. Сетка Шэйбані супрацоўнічала з групоўкай «Асаіб Ахль аль-Хак» Каіса Хазалі і іншымі так званымі «спецыяльнымі групамі». Значную дапамогу кантрабандыстам аказвала спецпадраздзяленне КВІР Ірана «Кодс».

Мяркуецца, што сетка Шэйбані, акрамя паставак зброі, нясе адказнасць за выбух у ліпені 2005 года ў горадзе Басра, у выніку якога загінулі тры брытанскіх вайскоўца.

12 красавіка 2005 года Цэнтральны крымінальны суд Ірака выдаў ордэн на яго арышт. Улады абяцалі ўзнагароду ў памеры 200 000 долараў за інфармацыю пра месцазнаходжанне кантрабандыста. У 2006 годзе Шэйбані бяжыць у Іран, але ўжо ў 2010-м вяртаецца назад. Гэта адбылося з нагоды стварэння ў верасні 2010 года кааліцыйнага ўрада прэм’ер-міністра Ірака Нуры аль-Малікі з лідарам шыіцкіх паўстанцаў Муктадой ас-Садрам.

У 2013 годзе Шэйбані ўзначаліў групоўку «Катаіб Саід аш-Шухада».

Сям’я
-----

* *Абу Ясір аль-Шэйбані*— малодшы брат, быў яго намеснікам у сетцы кантрабнадыстаў. Схоплены амерыканцамі 20 красавіка 2007 года.

Зноскі
------

1. 1 2 3  United States Department of the Treasury Treasury Designates Individuals, Entity Fueling Iraqi Insurgency Архівавана 28 мая 2010 года.
2. ↑  Iran's Hard Power Influence in Iraq **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 лістапада 2014. Праверана 14 мая 2010.
3. ↑  BBC Iraq exit strategy still elusive, 21 September 2005
4. ↑  GlobalSecurity.org Abu Mustafa al-Sheibani
5. ↑  Iraq: Return of Sheibani's killer squads, Sept. 30, 2010
6. ↑  Iran's Foreign Legion: The Role of Iraqi Shiite Militias in Syria **(нявызн.)**. Праверана 9 March 2015.
7. ↑  Press Briefing, July 2

Спасылкі
--------

* Targeting the Iranian "Secret Cells"
**Індыянскі ўніверсітэт — Універсітэт імя Джона Перд’ю ў Калумбусе** (англ.: Indiana University–Purdue University Columbus) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Калумбус у штаце Індыяна, ЗША. На 2024 год запланаваны падзел універсітэта на дзве самастойныя ўстановы.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня была заснавана ў 1970 годзе як філіял Індыянскага ўніверсітэта — Універсітэта імя Джона Перд’ю ў Індыянапалісе. Першапачаткова філіял не меў адзінага кампуса, замест гэтага праводзячы заняткі ў розных месцах па ўсім горадзе. Стары будынак аэрапорта быў ператвораны ў першы будынак кампуса ўніверсітэта, неўзабаве адрамантаваны для акадэмічнага выкарыстання і перададзены вучэльне ў 1985 годзе.

Структура
---------

* Аддзяленне бізнесу
* Аддзяленне адукацыі
* Аддзяленне вольных мастацтваў
* Аддзяленне механічнай інжынерыі
* Аддзяленне навук пра здароўе
* Аддзяленне прыродазнаўчых навук
* Універсітэцкі каледж
* Ганаровыя праграмы

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Індыяна

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
Мост Нотр-Дам
**Мост Нотр-Дам** (фр.: Pont Notre-Dame) — мост у IV акрузе Парыжа праз раку Сену. Мост лічыцца адным з самых старых у Парыжы, але, у адрозненні ад іншага старога моста Пон-Нёфа, шмат разоў разбураўся і будаваўся нанова.

Канструкцыя
-----------

* Тып: аркавы мост.
* Даўжыня: 105 м.
* Шырыня: 20 м.
* Пабудаваны: 1910 – 1914 (у сучасным выглядзе).

Гісторыя
--------

Першы мост на гэтым месцы быў пабудаваны яшчэ ў антычнасці пад назваю Вялікі мост (фр.: Grand-Pont). Калі ў 52 да н.э. Ціт Лабіен з сваёй арміяй падыходзіў да Парыжа, ён быў спалены парызіямі, каб перакрыць рымлянам шлях на востраў Сітэ. Рымляне адбудавалі мост з каменя і правялі праз яго дарогу ад Суасона да Арлеана. У 886 г. ён быў разбураны падчас асады горада нарманамі, а на гэтым месцы быў перакінуты невялікі драўляны мост Pont des Planches de Milbray, знішчаны паводкай 1406. 31 мая 1412 па загаду караля Францыі Карла VI пачалося будаўніцтва драўлянага моста Нотр-Дам, які абваліўся 25 кастрычніка 1499 з-за адсутнасці рамонту.

Знос дамоў на мосце Нотр-Дам, 1786. Карціна Юбэра Рабера
У 1507 была скончаная новая канструкцыя моста па праекце італьянскага архітэктара Джавані Джаконда, хутка забудаваная дамамі і крамамі. У 1660 яго перабудавалі ў гонар вяселля караля Людовіка XIV і Марыі Тэрэзіі. У 1746 – 1788 усе будынкі з моста былі знесены з-за пагрозы абвальвання. У 1853 адбылася чарговая перабудова, пасля якой мост стаў пяціаркавым. У 1891 – 1910 тут здарылася больш за 35 катастроф на баржах, пасля чаго ён атрымаў мянушку Мост Д'ябла (фр.: Pont du Diable). У 1910 – 1914 па праекце архітэктара Луі Рэзаля тры цэнтральныя аркі былі замененыя адзінай металічнай канструкцыяй, каб аблегчыць праход суднам. Мост быў адкрыты прэзідэнтам Райманам Пуанкарэ ў 1919 і захаваў свой выгляд да нашага часу.
**Робер «Боб» Дэнар** (фр.: Robert Denard; 7 красавіка 1929 — 13 кастрычніка 2007) — адстаўны маёр французскай жандармерыі, вядомы найміт і ўдзельнік некалькіх ваенных канфліктаў. Да яго паслуг звярталіся рэжымы і спецслужбы самых розных краін. Атрымаў мянушку *«Кароль наймітаў»*.

Біяграфія
---------

У гады Другой сусветнай, будучы падлеткам, дапамагаў удзельнікам Руху Супраціўлення. Ваенную службу пачаў на ваенна-марскім флоце, а потым перайшоў у жандармерыю. Прымаў удзел у барацьбе супраць нацыянальна-вызваленчых рухаў у Індакітаі і Алжыры. У 50-х пакінуў армію.

У пачатку 1960-х гадоў, жадаючы прымяніць свае ваенныя навыкі і зарабіць грошы, з’язджае «салдатам удачы» за мяжу. Дэнар збірае атрад авантурыстаў і далучаецца да арміі Дзяржавы Катанга, якая вяла барацьбу за незалежнасць на фоне грамадзянскай вайны ў былой бельгійскай калоніі Конга. Пазней найміта завербавала Еменскае Мутавакілійскае Каралеўства для дапамогі ў барацьбе з сацыялістамі. У 1970 годзе яго паслугі атрымала салазараўская Партугалія ў Гвінеі. Пазней француз садзейнічаў радэзійскаму рэжыму падчас вайны ў бушы і ангольскай апазіцыі супраць прасавецкага ўрада МПЛА. З канца 1970-х займаўся падрыхтоўкай і арганізацыяй заказных дзяржаўных пераваротаў і путчаў у такіх краінах як Бенін (1977) і Каморы (1978, 1989, 1995). Таксама быў ваенным саветнікам у габонскай арміі.

За час сваёй дзейнасці Дэнар тройчы трапляў пад суд. Найміт цесна супрацоўнічаў з французскімі спецслужбамі, часам дзейнічаючы ў інтарэсах уладаў Францыі. Аднак падчас апошняй справы па змене ўлады на Каморскіх астравах адносіны ўрада да яго змяніліся. На ўціхамірванне адстаўнога маёра адправіўся спецпрызн. Дэнару прыйшлося здацца, і яго вывезлі на радзіму.

У апошнія гады жыцця асеў пад Парыжам і актыўна даваў інтэрв’ю. Узначаліў арганізацыю ветэранаў-наймітаў пад назвай «Свет — наша айчына».

Гл. таксама
-----------

* Майкл Хоар

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* *Станислав Лаврович.* Король наёмников // Огонёк : журнал. — №19 — 28 мая 2003. — стр. 12.
* *Георгий Зотов.* Дикие гуси : Откровения легендарного "солдата удачи" Боба Денара // Известия : газета. — 3 ноября 2001.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 133292812 · GND: 11917572X · GTAA: 92786 · ISNI: 0000 0003 6834 9586, 0000 0003 6834 9578, 0000 0000 3309 5932 · LCCN: n92034842 · NTA: 356356132 · SUDOC: 035681918 · VIAF: 29677913 |

 |