**Міжнародны аэрапорт Сухумі імя У. Р. Ардзінба** — аэрапорт горада Сухумі. Размешчаны паблізу вёскі Бабушара, за 18 кіламетраў на паўднёвы-ўсход ад Сухумі, у Калхідскай нізіне, на беразе Сухумскай бухты Чорнага мора, што забяспечвае пасадку з двух бакоў, з прычыны чаго выгадна адрозніваецца ад аэрапорта Сочы.

Афіцыйным эксплуатантаў аэрапорта з’яўляецца *Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Міжнародны аэрапорт Сухумі імя У. Р. Ардзінба»*.

26 ліпеня 2019 года рашэннем Кабінета Міністраў Рэспублікі Абхазія міжнароднаму аэрапорту «Сухумі» імя У. Р. Ардзінба і паветранай прасторы Рэспублікі Абхазія прысвоены міжнародны чатырохлітарны код **URAS** з наступным унясеннем у зборнік аэранавігацыйнай інфармацыі Расійскай Федэрацыі (AIP). Гэтым жа дакументам аэрадрому Міжнароднага аэрапорта «Сухумі» імя У. Р. Ардзінба прысвоены статус аэрадрома сумеснага базавання грамадзянскай і дзяржаўнай авіяцыі.

21 жніўня 2019 года адбылася сустрэча прэм’ер-міністра Рэспублікі Абхазія Валерыя Бганба з дэлегацыяй Федэральнага агенцтва паветранага транспарту (Расавіяцыя), якая прыбыла ў Абхазію з рабочым візітам на чале з намеснікам кіраўніка Алегам Сторчавым. Бакі абмеркавалі тэхнічны стан будынка аэравакзала і аэрадрома аэрапорта «Сухумі», пытанні арганізацыі сістэмы кіравання паветраным рухам. За аснову разлікаў рэнтабельнасці працы аэрапорта ўзятыя чатыры рэйса ў дзень падчас турыстычнага сезону.

Апісанне
--------

«Новы» будынак аэравакзала.
Аэрадром класа А, здольны прымаць самалёты Іл-86, Іл-76, Ту-154 і ўсе больш лёгкія, а таксама верталёты ўсіх тыпаў. Адзіны міжнародны аэрапорт Рэспублікі. Нацыянальная авіякампанія Абхазіі «Абхазскія авіялініі». Працуе памежны пост і мытня. Доўгі час знаходзіўся ў нездавальняючым стане і меў патрэбу ў капітальным рамонце. У 2011 годзе часткова рэканструяваны і падрыхтаваны да аднаўлення палётаў. Кіраўніцтва Абхазіі планавала пачаць палёты восенню 2013 года, аднак планы не былі выкананыя.

Міжнародная арганізацыя грамадзянскай авіяцыі ICAO не прызнае аэрапорт Сухумі ў якасці міжнароднага, паколькі прызнае тэрытарыяльную цэласнасць Грузіі; неба над Абхазіяй не можа быць адкрыта без дазволу ўладаў Грузіі, бо гэта, на думку ICAO, парушае міжнародныя нормы. ICAO анулявала код аэрапорта Сухумі і канфіскавала інфармацыю пра яго са сваіх дакументаў пачынаючы з 12-га выдання ад жніўня 2006 года. З тых часоў запіс аб наданні кода (аднаўленні яго дзеяння) не была ўнесена. Аэрапорт зачынены для міжнароднага паведамлення. Авіякампаніі-члены міжнароднага паветранага Саюза IATA не выконваюць палёты ў Абхазію. Каб пазбегнуць санкцый IATA расійскія авіякампаніі таксама не лётаюць у Сухумі.

Гісторыя
--------

### Савецкі Саюз

Аэрапорт Бабушара ў 1980-я гады. Ту-134А на пярэднім плане будзе знішчаны 21 верасня 1993 года на падыходзе да аэрапорта.
У сярэдзіне 1960-х пабудаваны аэрадром і будынак аэравакзала. У канцы 1970-х было павялічана таўшчыня бетоннага пакрыцця аэрадрома на 20 см, што дазволіла прымаць самалёты Іл-76. У 1980-я гады побач з першым аэравакзалам быў адкрыты новы, які ў цяперашні час не эксплуатуецца. У сярэдзіне 1980-х гадоў узлётна-пасадачную паласу надтачылі, што дазволіла прымаць самалёты тыпу Іл-86 (у прыватнасці, выконваліся рэйсы Масква — Сухумі — Масква).

Да пачатку 1990-х з аэрапорта здзяйсняліся рэйсы самалётаў у многія гарады СССР, а верталётнымі лініямі Сухумі быў злучаны з некалькімі населенымі пунктамі Абхазіі. Пасажыразварот складаў летам да 5 тысяч пасажыраў у суткі, зімой да 1 тысячы.

### Рэспубліка Абхазія

Былы асабісты Як-40 Эдуарда Шэварднадзэ.
Помнік на месцы гібелі Аляксея Кагоніі.
У 1993 годзе аэрапорт быў зачынены, рэгулярныя рэйсы не выконваюцца.

Пасля грузіна-абхазскага канфлікту на аэрадроме засталося некалькі кінутых самалётаў: два Ту-154, адзін Ту-134 і асабісты Як-40 Эдуарда Шэварднадзэ (у цяперашні час па загаду ўладаў Ту-154 разрэзаныя на металалом). Таксама заставалася вялікая колькасць мін, замінавана была нават УПП. У цяперашні час маюцца дадзеныя аб чатырох загінулых мірных жыхарах.

Па меры ачысткі тэрыторыі ад мін, мясцовыя жыхары сталі выкарыстоўваць вызваленыя зямлі пад сельскагаспадарчыя патрэбы, у асноўным для вырошчвання кукурузы. На газоне перад аэравакзалам быў усталяваны помнік Аляксею Кагоніі, начальніку змены аховы аэрапорта, забітаму ў 1989 годзе. У 1998—2000 гадах стары будынак аэравакзала адрамантавалі, яго сталі выкарыстоўваць па прызначэнні, некаторы час у ім дзейнічаў рэстаран. У 1999 годзе для шклення сцен другога будынка аэравакзала Растоў-на-Доне, які збіраўся выкарыстоўваць Бабушарскі аэрапорт як запасны, паставіў партыю шкла, аднак у ліпені 2000 года над аэрадромам прайшоў смерч, які выбіў некалькі такіх шыбін. Грузія закрыла паветраную прастору Абхазіі, паветраным судам створаны абыходны маршрут на аддаленні 43-47 км ад абхазскага ўзбярэжжа. Аэрапорт выключаны з дзеючых міжнародных зборнікаў аэранавігацыйнай інфармацыі.

11 жніўня 2008 года падчас расійска-грузінскай вайны, у аэрапорце ўпершыню за 15 гадоў зрабілі пасадку ваенна-транспартныя самалёты Расіі, больш за трох дзясяткаў Іл-76, якія даставілі дэсантнікаў і ваенную тэхніку. 14 верасня 2008 года у аэрапорце сеў першы за 15 гадоў грамадзянскі авіялайнер — самалёт міністра замежных спраў Расіі Сяргея Лаўрова.

Сёння аэрапорт выкарыстоўваецца для базавання ВПС Абхазіі, якія складаюцца з пяці лёгкіх штурмавікоў L-39 і шасці верталётаў. Абслугоўвае толькі рэйс у Псху.

Здарэнні
--------

Аэрапорт Бабушара з паветра (снежань 2009 года).
* 22 красавіка 1956 года — пры ўзлёце па невядомых прычынах упаў у мора Іл-14П 65-га авіяатрада МУТАЛ (Аэрафлот), загінулі 6 чалавек.
* 4 лістапада 1976 года — пры пасадцы на аэрадроме перакуліўся Мі-2 Кутаіскага авіяатрада, пры гэтым ніхто не загінуў. Хоць 8-гадовы верталёт быў пашкоджаны ў аб’ёме бягучага рамонту, у наступным годзе яго спісалі.
* 8 ліпеня 1977 года — пры ўзлёце ўпаў у мора Ан-24рв Кіраваградскай лётнай школы, загінулі 6 чалавек.
* 14 жніўня 1982 года — на ўзлётна-пасадачнай паласе адбылося сутыкненне двух самалётаў Сухумскага аб’яднанага авіяатрада (Аэрафлот), калі Ту-134А пры ўзлёце ўрэзаўся ў L-410M, які выехаў на паласу, загінулі 11 чалавек (усе на борце L-410M).
* У перыяд *Трэцяй бітвы за Сухумі* у верасні 1993 года ў выніку нападаў абхазскіх войскаў былі знішчаныя пяць грузінскіх авіялайнераў: тры Ту-134А і два Ту-154б, загінулі агулам 136 чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  НОВЫЙ СТАТУС АЭРОПОРТА «СУХУМ» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2021. Праверана 20 снежня 2022.
2. ↑  Росавиация и Кабинет министров Республики Абхазия обсудили вопросы возобновления воздушного сообщения **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 23 жніўня 2019.
3. ↑  В Абхазию прибыли российские десантники **(нявызн.)**.  Lenta.ru (11 жніўня 2008). Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2012. Праверана 13 жніўня 2010.
4. ↑  Глава МИД России встречается с президентом Абхазии **(нявызн.)**.  Интерфакс (14 верасня 2008). Архівавана з першакрыніцы 23 верасня 2008. Праверана 13 жніўня 2010.
5. ↑  Миль Ми-2 Бортовой №: СССР-15824 (руск.).  Наша авиация. Архівавана з першакрыніцы 1 ліпеня 2018. Праверана 1 ліпеня 2018.

Спасылкі
--------

* Сухумскі аэрапорт. Адміністрацыя Гулрыпшскага раёна Архівавана 20 красавіка 2021.