recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Таварыства літоўскіх і рускіх зямель** — грамадска-палітычная арганізацыя ў 1831—1834 гг.

Гісторыя
--------

Утворана 10 снежня 1831 г. у Парыжы. Напачатку ў яе ўваходзілі толькі ўраджэнцы Беларусі і Літвы на чале з Ц. Плятэрам, з сакавіка 1832 г. — і эмігранты з Украіны. Старшыня таварыства маркіз Ж. Лафает, намеснік з 2 снежня 1832 г. А. Міцкевіч, які 24 верасня 1832 г. выбраны начальнікам гістарычна-літаратурнай секцыі. Членамі таварыства былі І. Лялевель, I. Дамейка, С. Ворцэль, Ю. Б. Залескі, Я. Янушкевіч, А. Елавіцкі, М. Валовіч і інш. У лютым 1832 г. створаны Літоўскі вайсковы камітэт, які складаўся з камандзіраў атрадаў, што ўдзельнічалі ў паўстанні 1830—1831 гг. займаўся наданнем вайсковых чыноў заслужаным паўстанцам-ліцвінам (ад гэтага залежала сума фінансавай падтрымкі французскага ўрада). Перастала існаваць у 1834 г. пасля смерці актыўных членаў таварыства М. Акелевіча, Ф. Бурбы і Ж. Лафаета.

Мэты і дзейнасць
----------------

Паводле статута мэтамі арганізацыі былі: падтрымка землякоў-эмігрантаў і ўмацаванне «непарыўных сувязей гістарычнай Літвы з Каронай Польскай» («Не хочам Літвы без Польшчы, як Польшчы без Літвы»). Таварыства збірала матэрыялы «да біяграфіі ўсіх палякаў, якія на працягу барацьбы за незалежнасць, ад Барскай канфедэрацыі да канца апошняй рэвалюцыі, прынялі пакуту за нацыянальную справу», а таксама матэрыялы па гісторыі і статыстыцы паўстання на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. 1 лістапада 1832 А. Міцкевіч у «Адозве да землякоў» звярнуўся з заклікам пісаць успаміны. Таварыства падтрымлівала народы Беларусі, Літвы і Украіны і лічыла за неабходнае іх еднасць у барацьбе з царызмам. Адным з галоўных мерапрыемстваў таварыства было святкаванне гадавіны з дня паўстання 1830—1831 гг.

Літаратура
----------

* 
* Швед, В. Таварыства літоўскіх і рускіх зямель / Вячаслаў Швед // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 492.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Курнатоўскі.
**Феліцыян Вацлаў Геранім Уладзіслаў Курнатоўскі** (19 лістапада 1859, Ізабелін — 1 лютага 1933, Ізабелін) — евангельскі святар.

Біяграфія
---------

Паходзіў з кальвінскага шляхецкага роду Курнатоўскіх герба «Ладдзя». Быў сынам Багуслава Іахіма (1823—1890) і яго 3-й жонкі Эльжбеты Юзэфы (1841—1902) з Курнатоўскіх, дачкі Вацлава (1804—1867) і Тэклі з Доўнараў (1801—1876).

Нарадзіўся 19.11.1859 у Ізабеліне. Феліцыян быў праўнукам 2-х евангелічна-рэфармацкіх пастараў Літоўскага Адзінства: суперінтэндэнта ксяндза Рафала Доўнара і ксяндза Уладзіслава Курнатоўскага. У 1870—1879 гг. за кошт сям’і вучыўся ў Слуцкай гімназіі. З 1879 па 1890 г. вывучаў багаслоўе ў Дэрпцкім універсітэце. У 1890 г. атрымаў пасаду пастара і быў накіраваны настаўнікам рэлігіі ў Слуцкую гімназію. З 1891 г. працаваў у Слуцку. Пасля смерці ксяндза Станіслава Ястржэмбскага ў 1894 г. акрамя абавязкаў настаўніка выконваў абавязкі пастара ў Слуцку і Копысі.

У час Першай Сусветнай вайны знаходзіўся ў Дэрпце, пазней з жонкай і дачкой Ядвігай вярнуўся ў Слуцк. Не стаў эвакуіравацца ў Вільню разам з іншымі духоўнымі асобамі.

У 1918 г. на першым паваенным Сінодзе, быў абраны адміністратарам 3-х прыходаў — у Ізабеліне, Расне і Непакойчыцах. Феліцыян Курнатоўскі быў апошнім евангелічна-рэфармацкім пастарам у Слуцку.

У 1925 г. у гонар 35-гадовай службы Віленскі Сінод прызначыў яго сеньёрам Віленскага Адзінства.

Магілы Феліцыяна Курнатоўскага і яго жонкі на двары касцёла ў Ізабеліне
Памёр 1 лютага 1933 у Ізабеліне ад раку страўніка і быў пахаваны на прыкасцёльных могілках побач з 1-й жонкай.

Узнагароды
----------

Меў узнагароды: сярэбраны медаль у памяць цара Аляксандра III (26.02.1896), крыж духавенства (01.04.1901) і памятны медаль «300 гадоў Дому Раманавых» (1913).

Сям’я
-----

Яго 1-я жонкай была Аўгуста Катажына Вішнякоўская (16.09.1854-21.11.1926). Дзеці:

* Феліцыя Эльжбета Кацярына (14.11.1892 — да 1939).
* Ян Андрэй (22.02.1894-1964), пастар.
* Ядвіга Ева (нар. 24.12.1895), замужам за ксяндзом Юзафам Янікам.
* Марыя Клемянціна (27.04.1898-21.04.1967?).

Праз паўгады пасля смерці Аўгусты ажаніўся ў другі раз з Вандай Элеанорай Аляксандраўнай Кавельмахер (06.11.1857 — пасля 1939), арганісткай у Ізабеліне.

Спасылкі
--------

* Кто есть кто: Фелициан Курнатовский (1859-1933)


| ?Феліцыян Курнатоўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Феліцыян Курнатоўскі |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |
**Фелікс Якаўлевіч Беранштэ́йн** (24 лістапада 1904, Роўна, Украіна — 13 верасня 1977) — беларускі вучоны ў галіне біяхіміі. Доктар біялагічных навук (1938), прафесар (1935).

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскі ветэрынарны інстытут у 1926 годзе, аспірантуру пры Харкаўскім медыцынскім інстытуце ў 1929 годзе. У 1930–1935 гг. прафесар кафедры біяхіміі Камянец-Падольскага зоатэхнічнага інстытута. У 1935—1941 і 1945—1971 гг. у Віцебскім ветэрынарным інстытуце — загадчык кафедрай арганічнай і біялагічнай хіміі, з 1972 г. прафесар. У 1941–1945 гг. загадчык кафедрай аналітычнай хіміі Куйбышаўскага індустрыяльнага інстытута. Адначасова ў 1934–1937, 1939–1941 і 1946–1954 гг. загадчык кафедрай біяхіміі Віцебскага медыцынскага інстытута.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар навуковых прац па вывучэнні мікраэлементаў, іх ролі і значэнні ў жывёлагадоўлі, пытаннях клінічна-ветэрынарнай біяхіміі, фізічна-хімічных уласцівасцях біяарганічных рэчываў.

Некаторые працы
---------------

* Микроэлементы в физиологии и патологии животных. — Мн. 1966

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз. — С. 286.

Спасылкі
--------

* Беранштэйн, Фелікс Якаўлевіч (доктар біялагічных навук; 1904—1977) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
**Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафесійнай арыентацыі БДУІР (ФДПіПА БДУІР)** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.

У красавіку 1970 года ў Мінскім радыётэхнічным інстытуце было створана падрыхтоўчае аддзяленне (ПА) у мэтах павышэння ўзроўню агульнаадукацыйнай падрыхтоўкi рабочай і сельскай моладзі. З мэтай далейшага ўдасканалення давузаўскай падрыхтоўкі абітурыентаў, а таксама з мэтай прафесійнай арыентацыі моладзі ў маі 1990 года ПА было рэарганізавана ў факультэт дауніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафесійнай арыентацыі (ФДПіПА).

Склад факультэта
----------------

Структура факультэта адрозніваецца ад стандартнай мадэлі факультэта, якая прадугледжвае падзел на кафедры. У складзе факультэт ёсць толькі адна кафедра — *кафедра агульнаадукацыйных дысцыплін*. Таксама ў склад факультэта ўваходзіць *аддзел суправаджэння прыёмнай камісіі* і *курсы па падрыхтоўцы да ўступных іспытаў*.

Дэкагы
------

* Яўген Яўсеевіч Тхароў (1971—1974)
* Барыс Казіміравіч Галякевіч (1974—1999)
* Галіна Фёдараўна Смірнова (1999—2011)
* Віталь Генадзевіч Русін (2012—2017)
* Васіль Міхайлавіч Бондарык (з 2017)

Спасылкі
--------

* Старонка ФДПіПА на сайце БДУІР

| ⛭Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі |
| --- |
| Факультэты | Камп’ютарнага праектавання · Інфармацыйных тэхналогій і кіравання · Радыётэхнікі і электронікі · Камп’ютарных сістэм і сетак · Інфакамунікацый · Інжынерна-эканамічны · Даўніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафесійнай арыентацыі · Ваенны |
| Структурныя падраздзяленні | Інстытут інфармацыйных тэхналогій · Мінскі радыётэхнічны каледж · Ліцэй №1 |
| Іншае | Комплекс будынкаў · Баскетбольны клуб РТІ |
**Томас Дэйл Эйкерс** (англ.: Thomas Dale "Tom" Akers; нар. 20 мая 1951) — астранаўт НАСА. Здзейсніў чатыры касмічных палёту на шатла: STS-41 (1990, «Дыскаверы»), STS-49 (1992, «Індэвар»), STS-61 (1993, «Індэвар») і STS-79 (1996, «Атлантыс»), палкоўнік ВПС ЗША.

Скончыў універсітэт Місуры-Рола (1973), школу лётчыкаў-выпрабавальнікаў ВПС ЗША (1983). У 1988-97 у атрадзе касманаўтаў НАСА. З 1997 года ва ўніверсітэце Місуры-Рола. Здзейсніў (як спецыяліст) 4 палёты ў складзе экіпажаў касмічных караблёў: 6-10.10.1990 на КК «Дыскаверы», 7-16.5.1992 і 2-13.12.1993 на КК «Індэвар», 16-26.9.1996 на КК «Атлантыс» і арбітальнай станцыі «Мір». У космасе правёў 33,95 сут. у т.л. у адкрытым конкурсе 29,7 гадз. (4 выхады). Залатыя медалі НАСА «За выдатныя заслугі» (2), «За касмічны палёт» (4).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 49. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Томас Эйкерс
* Spacefacts biography of Thomas D. Akers
**Музей Войска Польскага** — музей у Варшаве, прысвечаны гісторыі ўзброеных сіл Польшчы ад узнікнення старажытнапольскай дзяржавы да Другой сусветнай вайны. Знаходзіцца на Іерусалімскіх алеях, 3, побач з Нацыянальным музеем Польшчы. З’яўляецца другім па велічыні музеем Польшчы пасля Нацыянальнага. Зарэгістраваны ў Дзяржаўным рэестры музеяў.

Гісторыя
--------

Заснаваны Юзафам Пілсудскім у 1920 годзе. Мае багатую калекцыю старажытнай зброі (у тым ліку археалагічных знаходак), а таксама сцягоў польскіх легіёнаў і паўстанняў эпохі падзелаў Рэчы Паспалітай. Сярод экспанатаў музея — пазалочаны шлем ваяра часоў Баляслава I, мячы, сёдлы і даспехі некалькіх каралёў і палкаводцаў, гатычны рэлікварыі — трафей Ягайлы пасля Грунвальдскай бітвы, сапраўднае сядло Напалеона часоў егіпецкага паходу і яго капялюш, асабістыя рэчы Тадэвуша Касцюшкі, ваенная тэхніка ХХ стагоддзя.

У двары музея — выстава ваеннай тэхнікі. Працуюць філіялы — Музей польскіх ваенных тэхналогій і Катынскі музей у Чарнякоўскім форце (адкрыты ў 1993 годзе).

Плануецца адкрыццё новай пляцоўкі ў стылі сучаснага інтэрактыўнага музея (услед за поспехам музея Варшаўскага паўстання) на тэрыторыі Варшаўскай цытадэлі.

Першым дырэктарам музея быў польскі ваенны гісторык, музейны спецыяліст Браніслаў Гембажэўскі (1872—1941).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12314707g · GND: 5038889-7 · ISNI: 0000 0001 2158 5077 · LCCN: n85318356 · NKC: ko2004227580 · NUKAT: n96015233 · SUDOC: 033858489 · VIAF: 131167054 · ULAN: 500312752 |

 |
**Фелі́пі Ма́са** (парт.: Felipe Massa, партугальскае вымаўленне: [Filipi masɐ], нарадзіўся 25 красавіка 1981) — бразільскі аўтагоншчык, былы пілот Формулы-1.

Кар'ера
-------

Пачаў сваю кар'еру ў картынгу ва ўзросце васьмі гадоў і працягваў удзельнічаць ў нацыянальных і рэгіянальных чэмпіянатах на працягу сямі гадоў. Пазней ён удзельнічаў у чэмпіянаце Формулы-Шэўрале. У 2000 годзе ён перайшоў у італьянскую Формулу-Рэно і перамог у чэмпіянаце Еўропы. Пазней Маса атрымаў перамогу ў чэмпіянаце Еўропы Формулы-3000 у першы ж год удзелу.

Маса пачаў сваю кар'еру ў Формуле-1 разам з Sauber. На працягу 2003 года ён паспрабаваў папрацаваць у Scuderia Ferrari у якасці тэст-пілота. На працягу 2004 і 2005 гадоў ён яшчэ заставаўся ў Sauber, але пазней ізноў вярнуўся ў Ferrari, дзе ён выйграў дзве гонкі ў 2006 годзе, у тым ліку на яго хатнім Гран-пры, што зрабіла яго першым бразільцам, які пасля Айртана Сены выйграў Гран-пры Бразіліі. Маса выйграў тры гонкі ў 2007 годзе і заняў 4-е месца ў чэмпіянаце пілотаў. Ён заняў другое месца ў чэмпіянаце пілотаў 2008 года пасля доўгага змагання з Льюісам Хэмілтанам за тытул. У 2009 годзе на Гран-пры Венгрыі Маса быў паранены пружынай падвескі ад аўтамабіля Brawn GP Рубенса Барыкела. Маса быў вымушаны прапусціць рэшту сезону, але вярнуўся ў 2010 годзе. Маса значна страціў форму ў 2011 годзе не здабыўшы ніводнага подыума, але паслядоўна працягваў набіраць ачкі. Маса зрабіў значны ўклад у перамогу Ferrari у чэмпіянаце канструктараў ў 2007 і 2008 гадах і атрымаў кантракт з камандай да канца сезону 2013 года. 10 верасня 2013 года ён пацвердзіў, што ён пакіне Ferrari у канцы сезону 2013 года. 11 лістапада было абвешчана, што Маса заменіць Пастара Мальданада ў Williams пачынаючы з 2014 года, яго напарнікам па камандзе стаў Вальтэры Ботас.

У 2017 годзе абвясціў аб завяршэнні кар'еры ў Формуле-1.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Driver Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19587362'></a>
2. ↑  Massa announces F1 retirement after 2017 season (англ.).  motorsport.com (4 лістапада 2017). Праверана 7 верасня 2021.
**Музей Бедржыха Сметаны** (чэшск.: Muzeum Bedřicha Smetany) — музей каля Новатнага моста ў горадзе Прага (Чэхіі), экспазіцыя якога прысвечана жыццю і творчасці чэшскага кампазітара Бедржыха Сметаны (1824—1884). З’яўляецца філіялам Чэшскага музея музыкі[cs], які, у сваю чаргу, з’яўляецца часткай Нацыянальнага музея.

Гісторыя
--------

Музей размешчаны ў будынку былой вадаправоднай станцыі Старога Места[cs] каля Новатнага моста на правым беразе ракі Влтавы. Будынак у стылі неарэнесансу быў пабудаваны ў 1883 годзе па праекце архітэктара Антаніна Вігла[cs]. Фасад вадаправоднай станцыі ўпрыгожваюць роспісы пэндзля Мікалаша Алеша і Францішка Жэнішка, выкананыя ў тэхніцы сграфіта. Музей кампазітара быў заснаваны ў 1926 годзе намаганнямі «Таварыства Бедржыха Сметаны». 12 мая 1936 года яго экспазіцыя размясцілася ў будынку былой вадаправоднай станцыі і воданапорнай вежы[cs] у Стара-Месце. Перад будынкам музея стаіць помнік Бедржыху Сметану працы скульптара Ёсефа Малеяўскага[cs]. З 1941 па 1945 гады ў канцэртнай зале музея працаваў тэатр.

Экспазіцыя
----------

Экспазіцыя музея прысвечана жыцці і творчасці Бедржыха Сметаны і ўключае шматлікія дакументы і артэфакты, звязаныя з кампазітарам. Першая частка збору распавядае пра яго раннія гады і пачатак музычнай кар’еры за мяжой. Другая ахоплівае яго дзейнасць пасля вяртання на радзіму. І трэцяя звязана з яго жыццём у адзіноце з-за глухаты і творчасцю ў гэты перыяд.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей Бедржыха Сметаны
* Muzeum Bedřicha Smetany — Národní muzeum Архівавана 11 жніўня 2015. (чэшск.)
* Long-term Exhibitions. Bedřich Smetana (1824—1884) — his life and work Архівавана 11 верасня 2017. (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2224 0740 · LCCN: n2001067493 · NKC: kn20010709074 · VIAF: 143257777 |
**Фелісьен Кабуга** (руанда: і фр.: Félicien Kabuga; нар. 1935) — руандыйскі бізнесмен, адзін з галоўных абвінавачаных у датычнасці да генацыду ў Руандзе ў 1994 годзе, ахвярамі якога сталі ад 800 тысяч да аднаго мільёна чалавек

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў руандыйскім горадзе Муніга. Нажыў багацце, валодаючы некалькімі чайнымі плантацыямі. З юнацтва быў звязаны э экстремістамі хуту.

У 1994 годзе Кабуга быў кіраўніком «Свабоднага радыё і тэлебачання тысячы пагоркаў», якое распаўсюджвала заклікі да забойстваў тутсі. Ён узначальваў і Фонд нацыянальнай абароны, які збіраў сродкі на куплю зброі для баявых атрадаў.

У ліпені 1994 года паспрабаваў знайсці прытулак у Швейцарыі, але быў высланы ў Дэмакратычную Рэспубліку Конга. У 1997 годзе яго бачылі ў кенійскай сталіцы Найробі, дзе, як паведамляе RFI, двойчы беспаспяхова спрабавалі затрымаць.

Затым ён жыў у Францыі, у ваколіцах Парыжа з падробнымі дакументамі і знаходзіўся ў міжнародным вышуку больш за 20 гадоў. 16 мая 2020 года затрыманы французскай паліцыяй у выніку спецыяльнай аперацыі. Паколькі праца Міжнароднага трыбунала ў справе Руанды была завершана ў 2015 годзе, справу Кабугі мае разглядаць Міжнародны рэшткавы механізм крымінальных трыбуналаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Servenay D.* Enquête sur le financement du génocide au Rwanda : Félicien Kabuga, le grand argentier des massacres // *Le Monde* / J. Fenoglio — Paris: Societe Editrice Du Monde, 2020. — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694 Праверана 22 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17154220'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67146272'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12461'></a>
2. ↑  *Ba M. Gras R.* Rwanda: Félicien Kabuga arrested in France after 26 years on the run // *The Africa Report* — 2020. — ISSN 1950-4810; 2606-3840 Праверана 24 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7712782'></a>
3. ↑  1 jour, 1 combat. 16 mai 2020 : Fin de cavale pour Félicien Kabuga, génocidaire présumé des Tutsi — LICRA, 2020. Праверана 24 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1824774'></a>
4. ↑  svaboda.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1210429373 · VIAF: 2932159035163501380004 |
**Факультэт грамадскага здароўя і аховы здароўя ВДМУ** — структурнае падраздзяленне Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

Апісанне
--------

Да 1998 года факультэт быў прадстаўлены асобнымі курсамі і кафедрамі, аб’яднанымі паняццем «сацыяльная медыцына», адносячыся ў розныя перыяды да навучальнага аддзела, да тэрапеўтычнага, санітарна-гігіенічнага і фармацэўтычнага факультэтаў. Зыходзячы з неабходнасці прафесійнай падрыхтоўкі ў галіне кіравання аховай здароўя, эканомікі і арганізацыі медыцынскай дапамогі, у 1998 годзе быў утвораны факультэт сацыяльнай медыцыны і кіравання аховай здароўя. Першым дэканам стаў доктар медыцынскіх навук, прафесар Э. А. Вальчук.

У 2004 годзе факультэт сацыяльнай медыцыны і кіравання аховай здароўя пераўтвораны ў факультэт грамадскага здароўя і аховы здароўя.

Асноўнымі напрамкамі дзейнасці кафедр факультэта з’яўляюцца падрыхтоўка кіраўніцкіх кадраў для ўстаноў аховы здароўя рэспублікі, у тым ліку па фармацыі, падрыхтоўка спецыялістаў прафілактычнай медыцыны і ўрачоў агульнай практыкі, урачоў-дыягност. Вядзецца таксама падрыхтоўка спецыялістаў у галіне эканомікі аховы здароўя. Кафедрамі факультэта вядзецца навучанне і на пазабюджэтнай аснове.

На кафедрах факультэта сфарміраваны і дзейнічаюць 3 навукова-педагагічныя школы: у галіне прамянёвай дыягностыкі, у галіне клінічнай лабараторнай дыягностыкі, у галіне грамадскага здароўя і аховы здароўя.

Дэканы
------

* Эдуард Антонавіч Вальчук (1998—2005)
* С. Ф. Міхалюк (2005—2009)
* І. М. Мароз (2009—2015)
* Аляксей Мікалаевіч Чуканаў (2015—2020)
* Ірына Уладзіміраўна Ціханенка (з 2020)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Факультэт грамадскага здароўя і аховы здароўя

| ⛭Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі |
| --- |
| Факультэты | Грамадскага здароўя і аховы здароўя ·  Педыятрычны  ·  Тэрапеўтычны  ·  Хірургічны | БМАПА |
**Дом па праспекце Незалежнасці, 13** — жылы дом у Мінску, размешчаны па праспекце Незалежнасці паміж вуліцамі Валадарскага і Гарадскі Вал. На першым паверсе размешчаны кінатэатр «Цэнтральны» і ювелірная крама «Чараўніца» (раней яе месца займала абутковая крама «Чаравічкі»).

У пачатку XX стагоддзя на месцы дома знаходзіўся будынак прыватнай фельчарска-акушэрскай школы доктара Гутцайта (вул. Захар’еўская, 51).

Пабудаваны ў 1950—1954 гг. (архіт. Г. Баданаў і М. Асмалоўскі) з цэглы. У доме жылі скульптар Заір Азгур, архітэктары Леанід Левін і Сяргей Баткоўскі, акцёр і рэжысёр Леон Рахленка, лёгкаатлет Міхаіл Крываносаў.

Архітэктура
-----------

Праспект Незалежнасці. Дом № 13 злева
Дом уначы
Будынак П-падобны ў плане, пяціпавярховы, 105-кватэрны, з 2 бакавымі крыламі: кароткае крыло павернута да вул. Валадарскага, падоўжанае — да вул. Гарадскі Вал. 1-ы паверх заняты магазінамі і кінатэатрам «Цэнтральны», вестыбюльная група якога размешчана ў межах дома, фае з глядзельнай залай на 502 месцы — у двухпавярховай прыбудове з боку двара. Галоўны фасад расчлянёны на 3 ярусы. Ніжнія ярусы трактаваны масіўна за кошт апрацоўкі атынкаванай паверхні пад руст і арачных праёмаў. Верхні ярус аформлены пілястрамі, арачкамі, вазамі, гірляндамі, абрамленнем балконаў 4-га паверха. Аркі 1-га паверха адкрываюць лоджыю з уваходам у кінатэатр і касы. Бакавыя аркі — скразныя праезды ва ўнутраны двор. У аснове планіроўкі жылых паверхаў — трохкватэрная секцыя (архіт. С. Кавыкоў).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Окнами на Проспект. «Каравай» и дом № 13, где находится кинотеатр «Центральный» Архівавана 20 снежня 2018.

Літаратура
----------

* 158г.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
**Чы́жы** (польск.: Czyże) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гайнаўскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Чыжах. Плошча гміны складае 134,2 км². Станам на 2016 год у гміне Чыжы пражывалі 2092 чалавек, шчыльнасць — 15,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.

З 7 лютага 2010 года беларуская мова мае ў гміне статус дапаможнай мовы.

Гміна Чыжы мяжуе з гмінамі Нараў, Гайнаўка і Дубічы Цэркеўнэ Гайнаўскага павета і гмінамі Бельск Падляскі і Орля Бельскага павета.

Нацыянальны склад
-----------------

Згодна з вынікамі польскага нацыянальнага перапісу 2002 года, палякамі назвала сябе 16,83% жыхароў гміны, 0,97% назвала сябе ўкраінцамі, 81,81% — беларусамі (гміна з найбольшай доляй беларусаў у насельніцтве сярод гмін Польшчы).

Гісторыя
--------

Тэрыторыя сённяшняй гміны Чыжы была заселяная ўжо на канцы IX стагоддзя, па што сведчыць гарадзішча ў Збучы. Паводле археалагічных даследбанняў было яно заснаваны заходняславянскімі плямёнамі і было пакінутае ў першай палове XI стагоддзя. Да XV—XVI стагоддзяў землі сённяшняй гміны Чыжы парастала Бельская пушча, якая кантралявалася адміністрацыйным цэнтрам у Бельску. У XII—XIV стагоддзях абшар шматразова пераходзіў спад панавання мазавецкіх князёў пад панаванне князёў галіцка-валынскіх. На працягу XIV стагоддзя Падляшша было далучана да Вялікага Княства Літоўскага. У складзе Бельскай зямлі абшар знаходзіўся ў Троцкім, а з 1513 года ў Падляшскім ваяводстве. З 1569 года быў далучаны да Кароны Каралеўства Польскага. Амаль усе вёскі ў гміне былі заснаваны на землях каралеўскай Бельскай пушчы ў XVI стагоддзя. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай на кароткі перыяд (1795—1807) была тут Новая Усходняя Прусія, а пасля Тыльзіцкага міру 1807 года Беластоцкая вобласць і з 1842 года Гродзенская губерня. Пасля Першай сусветнай вайны абшар сённяшняй гміны Чыжы апынуўся ў складзе Бельскага павета ў некалькіх гмінах (Ласінка, Орля, Пасынкі). З 1939 года ў складзе Бельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР, а ў 1941—1944 гадах у Беластоцкай акрузе Трэцяга рэйха. У 1945 годзе абшар канчаткова апынуўся ў межах Польшчы, а з 1952 года існуе як гміна Чыжы.

Зноскі
------

1. ↑  Trochę historii (польск.). *Gmina Czyże* (13 мая 2015).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чыжы (гміна)
* Афіцыйная старонка (польск.)

| ⛭Гайнаўскі павет |
| --- |
| Гарады | Гайнаўка • Кляшчэлі |  |
| Гарадскія гміны | Гайнаўка |
| Вяскова-гарадскія гміны | Кляшчэлі |
| Вясковыя гміны | Белавежа • Гайнаўка • Дубічы Цэркеўнэ • Нараў • Нарэўка • Чарэмха • Чыжы |
**Рэферэндум у Ісландыі** адбыўся 24 мая 1944. На рэферэндум выносіліся два пытанні: разрыў уніі з Даніяй і прыняцце новай рэспубліканскай канстытуцыі.

Вынікі
------

### Разрыў уніі з Даніяй

| Выбар | Галасоў | Адсотак |
| --- | --- | --- |
| За | 71.122 | 97,35% |
| Супраць | 377 | 0,52% |
| Несапраўдныя | 1.559 | 2,13% |
| **Усяго** | **73.058** | **100%** |

### Рэспубліканская форма кіравання

| Выбар | Галасоў | Адсотак |
| --- | --- | --- |
| За | 69.435 | 95,04% |
| Супраць | 1.051 | 1,44% |
| Несапраўдныя | 2.572 | 3,52% |
| **Усяго** | **73.058** | **100%** |

17 ліпеня 1944 Ісландыя была абвешчаная незалежнай рэспублікай. Нягледзячы на тое, што многіх датчан абразіла гэта рашэнне, якое было прынятае, калі Данія яшчэ заставалася пад нямецкай акупацыяй, дацкі кароль Крысціян X накіраваў ісландцам свае віншаванні.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шульга.

**Рыгор Іосіфавіч Шульга** — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2019).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Аўтамабільныя дарогі».

З 2006 года па ліпень 2013 года Рыгор Іосіфавіч працаваў у Дэпартаменце «Белаўтадар» Міністэрства транспарту і камунікацый на пасадзе намесніка дырэктара. Затым, па сакавік 2019 года — займаў пасаду першага намесніка генеральнага дырэктара «Кіруючай кампаніі холдынгу „Белаўтадар"».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Председатель Госкомимущества вручил сегодня нагрудный знак к почетному званию «Заслуженный строитель Республики Беларусь» Архівавана 29 верасня 2022.  (руск.)
**Віктар Міхайлавіч Кільчыцкі** (нар. 14 кастрычніка 1942, Быхаў, Магілёўская вобласць) — савецкі і ўкраінскі архітэктар. Заслужаны архітэктар Украіны (2006).

Біяграфія
---------

Скончыў Усць-Каменагорскі будаўніча-дарожны інстытут у 1970 годзе. Працаваў у Арэнбургграмадзянпраекце (1971—1975), кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў у Магілёўграмадзянпраекце (1975—1980), Гомельграмадзянпраекце.

У 1982—1992 і 1997—2002 гадах працаваў у Галоўным упраўленні мостабудавання і архітэктуры Чарнавіцкай вобласці, у 1989—1992 гадах — намеснікам галоўнага архітэктара Чарнавіцкай вобласці, у 1997—2002 гадах — начальнік праектна-вытворчага і архітэктурна-планавага бюро. У 1992—1997 гадах — галоўны архітэктар інстытута «Чернівціархпроект». З 2009 года дацэнт кафедры будаўніцтва і архітэктуры Чарнавіцкага ўніверсітэта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Жыве ў Чарнаўцах.

Творчасць
---------

Будынак тэхнапарку
Асноўныя працы: Дом піянераў у Орску, генпланы раённых цэнтраў Ілек, Адамаўка, Дом Саветаў у Наватроіцку Арэнбургскай вобласці (1970—1975), жылы дом у Чэрыкаве Магілёўскай вобласці (1983), багажнае аддзяленне Магілёўскага вакзала (1985), будынак навукова-тэхнічнага аб’яднання (цяпер тэхнапарк) у Магілёве.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам I ступені ВДНГ БССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Кильчицкий Виктор Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. ↑
3. ↑  Привокзальная площадь // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
4. ↑  Магілёў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Літаратура
----------

* Кильчицкий Виктор Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Рыгор Аляксеевіч Дзямко** (нар. 13 сакавіка 1946, в. Вялікае Малешава Столінскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, вучоны аграном. Працоўную дзейнасць пачаў аграномам калгаса «40 гадоў Кастрычніка» Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў галоўным аграномам упраўлення сельскай гаспадаркі Брэсцкага аблвыканкама, намеснікам старшыні калгаса «40 гадоў Кастрычніка», старшынёй калгаса імя Кірава, старшынёй сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Фядорскі» Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, Айчыны ІІІ ступені, медалямі «За працоўную доблесць», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ДЕМКО ГРИГОРИЙ АЛЕКСЕЕВИЧ Архівавана 7 жніўня 2019.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Перхураў.
**Рыгор Ільіч Перхураў** (1836 — ?) — інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1836 годзе. Пачатковую адукацыю атрымаў у Калужскай губернскай гімназіі, пасля чаго вучыўся ў Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы (1851—1857). Пасля заканчэння вучылішча з чынам калежскага сакратара быў прызначаны архітэктарскім памочнікам пры калужскай будаўнічай камісіі. З 1862 быў пры ёй вытворцам работ, у гэты ж час быў удастоены званнем інжынер-архітэктара.

У 1865 годзе прызначаны губернскім архітэктарам будаўнічага аддзялення калужскага губернскага праўлення, а праз год губернскім інжынерам у тым самым будаўнічым аддзяленні. У 1872 годзе прылічаны да Тэхнічна-будаўнічага камітэту  (руск.) (бел. Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі и праз два гады камандзіраваны ў распараджэнне праўлення ражска-вяземскай чыгункі.

У 1876 годзе пераведзены ў распараджэнне віцебскага губернатара, з назначэннем членам царкоўна-будаўнічага камітэту. У 1877 годзе прызначаны віцебскім гарадскім архітэктарам, прабыў на гэтай пасадзе каля двух гадоў і згодна прашэнню, па хваробе, звольнены са службы.

Творчасць
---------

Званіца Свята-Благавешчанскага сабора ў Мяшчоўску
* 1858-60:
	+ Свята-Фрола-Лаўраўская царква ў с. Зікееве  (руск.) (бел. Калужская губерня (па праекце прафесара архітэктуры Кузьміна  (руск.) (бел.)
* 1860-72:
	+ Званіца пры Свята-Дабравешчанскім саборы ў Мяшчоўску
	+ Царква ў с. Гарадзечне Масальскага павета
	+ Царква ў Кавыльне Масальскага павета
	+ Распаўсюджанне сабораў у гарадах Мядыне і Ліхвіне
	+ Званіца ў с. Фралоўскім  (чач.) (бел. Мяшчоўскага павета  (руск.) (бел.
* 1872-75:

Вакзал станцыі Вязьма  (руск.) (бел. на дарэвалюцыйнай паштоўцы
* + Перабудова вакзала  (руск.) (бел. ў г. Вязьме і іншае.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 265  (руск.)
2. ↑  Храм Флора и Лавра  (руск.)
3. ↑  Чекалин. Собор Троицы Живоначальной  (руск.)
4. ↑  Фролово. Церковь Успения Пресвятой Богородицы.  (руск.)
5. ↑  Церковь Успения Пресвятой Богородицы во Фроловском  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андаралаў.
**Віктар Паўлавіч Андаралаў** (нар. 1 снежня 1933, Полацк, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1976 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў архітэктарам Расонскага раёна, старшым архітэктарам, кіраўніком сектара ў Віцебскграмадзянпраекце, з 1981 года — начальнік архітэктурна-планіровачнага ўпраўлення Віцебскага гарвыканкама, галоўны архітэктар Віцебска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1970 года. Пражывае ў Віцебску.

Творчасць
---------

Дом культуры будаўнікоў у Полацку
Праект гасцініцы ў Оршы (у сааўтарстве з У. Зубковым)
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): клуб трэста «Полацксельбуд», прыбудова да будынка гаркама КПБ (1980) у Полацку, грамадска-гандлёвы цэнтр санаторыя «Вечалле» ва Ушачах (1981), жылы мікрараён Білева-1 (сааўтары Н. П. Жукоўская, Н. П. Пакоева), рэканструкцыя Віцебскага цэнтральнага спартыўнага комплекса (сааўтар А. А. Зафатаеў). Аўтар артыкулаў па пытаннях сельскай архітэктуры.

Сям’я
-----

Мае сына Адрыяна Віктаравіча Андаралава, які таксама працуе архітэктарам.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Андаралов Виктор Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. ↑  Жилые новостройки и микрорайоны Витебска
3. ↑  Витебская областная организация БСА

Літаратура
----------

* Андаралов Виктор Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Качаткоў.
**Рыгор Аляксеевіч Качаткоў** (1 лютага 1904. вёска Шмялёўка, Цяцюшскі раён, Татарстан — 15 кастрычніка 1968) — беларускі акцёр

. Народны артыст Узбекістана (1946), народны артыст Беларусі (1954).

Біяграфія
---------

Скончыў тэатральнае вучылішча пры Яраслаўскім тэатры драмы (1924). Працаваў у тэатрах Іванава, Валгаграда, Бішкека, Ташкента, Масквы, Вільні.

У 1941 годзе акцёр Ташкенцкага тэатра Чырвонай Арміі Сярэднеазіяцкай ваеннай акругі. З 1950 года — у Рускім драматычным тэатры Беларусі. Адначасова ў 1962—1967 гадах выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

Творчасць
---------

Выконваў драматычныя і характарныя ролі. Артыстычны густ і мастацтва выкарыстання грыму рабілі яго вобразы натуральнымі і партрэтна завершанымі. Сярод роляў у Дзяржаўным рускім тэатры Беларусі: Калеснікаў і Карнілаў («Брэсцкая крэпасць», «Галоўная стаўка» К. Губарэвіча), Траян («Пад адным небам» А. Маўзона), Чарнуха («Што пасееш, тое і пажнеш» В. Палескага), Кент («Кароль Лір» У. Шэкспіра), Ягор Булычоў, Цыганоў («Ягор Булычоў і іншыя[ru]», «Варвары» М. Горкага), Мітрыч («Улада цемры[ru]» Л. Талстога), Шадрын («Чалавек з ружжом» М. Пагодзіна), Гадун («Разлом» Б. Лаўранёва), Сіпаты («Аптымістычная трагедыя[ru]» У. Вішнеўскага), Фаюнін («Нашэсце» Л. Лявонава) і інш.

Сям’я
-----

У шлюбе з актрысай Матронай Кузьменка (1915—2003) меў дачку Наталлю Качаткову (нар. 1948), таксама актрысу.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Качаткоў Рыгор Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казлоў.
**Анатоль Сяргеевіч Казлоў** (нар. 28 ліпеня 1962, вёска Асінаўка, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць, БССР — 20 сакавіка 2023) — беларускі празаік, літаратуразнаўца.

Біяграфія
---------

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт у 1985 годзе. Працаваў у будакашалёўскай раённай газеце «Авангард» (1985, 1987—1988), служыў у Савецкай Арміі ў Сібірскай ваеннай акрузе (1985—1987). У 1988—90 гадах вучыўся ў аспірантуры пры Інстытуце літаратуры АН БССР, працаваў над дысертацыяй «Сатыра і гумар у беларускай літаратуры 1920-х — пачатку 1930-х гадоў» (кіраўнік — Іван Навуменка).

У 1990—1992 гадах — загадчык аддзела публіцыстыкі і нарыса, у ?—2023 гадах — загадчык аддзела прозы часопіса «Полымя». У 1992—2003 і 2011—2014 гадах — загадчык аддзела прозы часопіса «Маладосць». Галоўны рэдактар газеты «Літаратура і мастацтва» (2003—2009). Супрацоўнік часопіса «Нёман» (2009—2011, 2014—?).

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1991 года, з 2006 года — член Саюза пісьменнікаў Беларусі.

Творчасць
---------

Аўтар празаічных зборнікаў:

* «Міражы ценяў» (1990),
* «І тады я памёр…» (1993),
* «Незламаная свечка» (2000),
* «Юргон» (2006),
* «Горад у нябёсах» (2009),
* Той, хто абганяе сны.— Мінск: Мастацкая літаратура, 2014.— 286 с. — ISBN 978-985-02-1601-4

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Казлоў А. Не люблю грыбоў і ягад// З росных сцяжын: аўтабіяграфіі пісьменнікаў Беларусі/ уклад. Мікола Мінзер. — Мн.: Літаратура і мастацтва, 2009. — С. 147—150.
Велабол
**Велабол** — спартыўная камандная гульня ў мяч на веласіпедах. Гуляюць 2 каманды па 2 чалавекі ў кожнай. Задача спартсменаў - накіраваць мяч у вароты суперніка пярэднім або заднім колам веласіпеда, тулавам або галавой. Праводзіцца на земляной, асфальтавай або драўлянай пляцоўцы.

Гісторыя
--------

Гульня ўзнікла ў канцы 19-га стагоддзя ў ЗША, бацькам гульні лічыцца вядомы ў тыя часы веласіпедыст Нік Каўфман. 14 верасня 1883 г. разам з Джонам Ферлі на суд грамадскасці Рочэстэра, вядомыя амерыканскія веласіпедысты паказалі гульню на веласіпедах з мячом. У Амерыцы гэты від спорту сярод веласіпедыстаў хутка стаў папулярным і неўзабаве трапіў у Еўропу.

Адрозніваюць 3 віды велабола:

* 2 гульцы ў камандзе на гульнявым полі памерам 11 × 14 м
* 5 гульцоў у камандзе на поле з памерам гандбольнай пляцоўкі
* 6 гульцоў у камандзе з футбольным мячом, на адкрытым паветры

Па ініцыятыве германскага саюза веласіпедыстаў ў 1930 годзе быў праведзены першы чэмпіянат свету (па 2 чалавекі ў камандзе). У цяперашні час гэты від велабола з'яўляецца самым папулярным.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сінякоў.

**Рыгор Іванавіч Сінякоў** (6 мая 1903, вёска Латыгоўка Талачынскага раёна — 29 сакавіка 1969) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Гомельскай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1931 года. Скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (1939). З 1929 года на юрыдычнай рабоце ў Віцебскай і Гомельскай абласцях. З 1938 года сакратар Лоеўскага РК КП(б)Б. У партызанах са жніўня 1941 года: камісар, з ліпеня 1942 года — камандзір атрада, у ліпені — лістападзе 1943 года — камандзір Лоеўскай партызанскай брыгады «За Радзіму», адначасова ў жніўні 1941 — лістапдзе 1943 сакратар Лоеўскага РК КП(б)Б. З лістапада 1943 да 1945 сакратар Лоеўскага РК КП(б)Б, потым у органах юстыцыі ў Гомельскай вобласці.

Яго імем названа вуліца ў гарадскім пасёлку Лоеў.

Магіла Рыгора Іванавіча Сінякова

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыбкоўскі.
**Віктар Паўлавіч Грыбкоўскі** (30 красавіка 1932, в. Асташкавічы, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць — 26 кастрычніка 2000) — беларускі фізік. Член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1977), доктар фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1979).

Біяграфія
---------

Паходзіў з сялянскай сям’і. Скончыў БДУ у 1956 годзе. З 1959 г. выкладаў у Інстытуце фізікі АН БССР (з 1961 — загадчык лабараторыі оптыкі паўправаднікоў). Званне доктара фізіка-матэматычных навук прысвоена ў 1973 г. З 1975 года намеснік старшыні Савета па каардынацыі навуковай дзейнасці пры Прэзідыуме АН БССР і загадчык лабараторыі Інстытута фізікі. Працы ў галінах люмінісцэнцыі, квантавай электронікі, лазернай спектраскапіі. Распрацаваў тэорыю нелінейнага паглынання выпрамлення светавых патокаў вялікай інтэнсіўнасці атамамі, малекуламі і паўправадніковымі крышталямі.

За актыўную навуковую і грамадскую дзейнасць узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалямі і граматамі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы Грыбкоўскага прысвечаны нелінейнай оптыцы, фізіцы лазераў, тэорыі люмінесцэнцыі, фізіцы паўправаднікоў. Ім была распрацавана тэорыя паглынання святла і люмінесцэнцыі пры інтэнсіўным ўзбуджэнні і выяўленыя асноўныя заканамернасці эфектаў насычэння ў паўправадніках; атрыманы агульныя формулы для шэрагу характарыстык (парога, магутнасці, каэфіцыента карыснага дзеяння, частаты, аптымальнага рэжыму генерацыі) паўправадніковых лазераў; унесены значны ўклад у фізіку стрымерных разрадаў у паўправадніках. За дзейнасць па распрацоўцы метадаў разліку энергетычных і часовых характарыстык цвёрдацельных аптычных квантавых генератараў Грыбкоўскі (сумесна з Б. І. Сцяпанавым, А. С. Рубанавым і А. М. Самсонам) былі ўдастоены Дзяржаўнай прэміі БССР (1976).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Белорусская ССР. Краткая энциклопедия, 1982, с. 170-171

Літаратура
----------

* Грыбкоўскі Віктар Паўлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 470—471. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* Грибковский Виктор Павлович // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия в 5 т. (руск.) / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. Биографический справочник. — С. 170-171. — 737 с. — 50 000 экз.

Спасылкі
--------

* Памяці вучонага. ГРЫБКОЎСКІ Віктар Паўлавіч // Сайт НАНБ
* Грыбкоўскі Віктар Паўлавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Віктар Паўлавіч Грыбкоўскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | All-Russian Mathematical Portal |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 305100112 · ЗЭКББ: NLB-ar106468 · БАП: 135681 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рубанаў.

**Анатоль Уладзіміравіч Руба́наў** (нар. 17 лютага 1958, Мінск, БССР) — савецкі і беларускі і сацыёлаг, доктар сацыялагічных навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 лютага 1958 года ў горадзе Мінску.

Выпускнік гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1981 годзе некаторы час займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ва ўніверсітэце, адкуль быў прызваны для праходжання тэрміновай вайсковай службы ў Ваенна-марскі флот СССР.

З 1985 года з’яўляўся навуковым супрацоўнікам Мінскага інстытута культуры. З 1988 года працаваў у Акадэміі навук Беларусі: спачатку Інстытуце філасофіі і права, потым — у Інстытуце сацыялогіі  Акадэміі навук Беларусі, з 1995 — вядучы навуковы супрацоўнік гэтага інстытута. У 1988 годзе абараніў дысертацыю на суісканне навуковай ступені кандыдата філасофскіх навук на тэму «Творчая актыўнасць маладога інжынера ва ўмовах навукова-тэхнічнага прагрэсу», у 1994 годзе — дысертацыю на суісканне навуковай ступені доктара сацыялагічных навук на тэму «Сацыяльны суб’ект: матывы і дзейнасць». З 1999 па 2006 гады — першы намеснік дырэктара Мінскага НДІ сацыяльна-эканамічных і палітычных праблем. З лютага 2006 года па студзень 2016 года працаваў дэканам факультэта філасофіі і сацыяльных навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Са студзеня 2016 года — прафесар кафедры сацыялогіі ФФСН Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Адначасова з 2007 года — галоўны рэдактар ​​часопіса «Філасофія і сацыяльныя навукі». Аўтар больш за 130 навуковых публікацый.

Сфера навуковых інтарэсаў
-------------------------

* Сацыялогія масавых паводзін
* Сацыялогія асобы і сацыяльнае развіццё
* Сацыялогія горада
* Сацыялогія адукацыі
* Палітычная сацыялогія
* Сацыялогія сацыяльных змен

Зноскі
------

1. ↑  «Творчая актыўнасць маладога інжынера ва ўмовах навукова-тэхнічнага прагрэсу» (руск.)  **(нявызн.)**?.  Расійская дзяржаўная бібліятэка (21 жніўня 2017). Праверана 21 жніўня 2017.

Літаратура
----------

* Рубанаў Анатоль Уладзіміравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 418. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Рубанаў Анатоль Уладзіміравіч // «Персаналіі беларускай сацыялогіі». электронны даведнік
* Рубанаў Анатоль Уладзіміравіч Архівавана 29 снежня 2019.
* Рубанаў Анатоль Уладзіміравіч // Нацыянальная сацыялагічная энцыклапедыя
* Рубанаў Анатоль Уладзіміравіч // Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі
**Рыгор Аляксеевіч Рапота** (нар. 5 лютага 1944) — расійскі палітычны дзеяч, генерал-лейтэнант запасу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Маскве ў сям’і вайскоўца. Бацька — вайсковец, авіятар, маці — педагог па адукацыі, але з-за пастаянных пераездаў па службе мужа ёй давялося працаваць не толькі ў школе, але і бібліятэкарам, і ў ашчаднай касе.

Скончыў МГТУ імя Баўмана ў 1966 годзе па спецыяльнасці «інжынер-канструктар», пасля скончыў Чырванасцяжны інстытут КДБ СССР.

З 1966 па 1990 гады працаваў у Першым галоўным упраўленні КДБ (знешняя разведка), быў у працяглых камандзіроўках у ЗША, Швецыі і Фінляндыі, у перыяд 1990—1994 гадоў — намеснік начальніка, начальнік аддзела ПДУ. З 1994 па 1998 год займаў пасаду намесніка дырэктара Службы знешняй разведкі Расіі, курыраваў партнёрскія сувязі з замежнымі спецслужбамі.

У перыяд з красавіка па лістапад 1998 года — намеснік сакратара Савета Бяспекі Расіі, з лістапада 1998 па верасень 1999 — генеральны дырэктар дзяржкампаніі «Расузбраенне». З верасня 1999 года па май 2000 — першы намеснік міністра гандлю Расіі, займаўся ваенна-тэхнічным супрацоўніцтвам. У перыяд з чэрвеня 2000 па кастрычнік 2001 — першы намеснік міністра навукі, прамысловасці і тэхналогій. З кастрычніка 2001 па кастрычнік 2007 года — генеральны сакратар Еўразійскай эканамічнай супольнасці.

9 кастрычніка 2007 прызначаны паўнамоцным прадстаўніком Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Паўднёвай Федэральнай акрузе, а з 14 мая 2008 года — паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Прыволжскай Федэральнай акрузе. 25 лістапада 2011 года прызначаны на пасаду Дзяржаўнага сакратара Саюзнай дзяржавы, да выканання абавязкаў прыступіў з 15 снежня гэтага ж года.

19 сакавіка 2021 года Аляксандр Лукашэнка вызваліў Рапоту з пасады Дзяржаўнага сакратара Саюзнай дзяржавы.

22 сакавіка 2021 года губернатар Курскай вобласці Раман Старавойт на штотыднёвай нарадзе прадставіў Рыгора Рапоту прадстаўніком рэгіёна ў Савеце Федэрацыі, ён заняў крэсла Аляксандра Міхайлава, які сканаў у снежні 2020.

Узнагароды і званні
-------------------

* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн Пашаны (Расія) (30 чэрвеня 2005)
* Ордэн Дружбы народаў (Беларусь) (8 снежня 2009)
* Ганаровы прафесар Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (10 снежня 2020)
* Ордэн Пашаны (Беларусь) (16 лютага 2021)

Зноскі
------

1. ↑  Рыгор Рапота стаў новым дзяржсакратаром Саюзнай дзяржавы — Российская Газета
2. ↑  Указ Прэзідэнта РФ № 1625 ад 14.12.2011
3. ↑   Архівавана 19 сакавіка 2021.
4. ↑
5. ↑
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1054560110 · VIAF: 309653771 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятрэнка.
**Анатоль Уладзіміравіч Пятрэнка** (26 верасня 1945, сяло Нова-Георгіеўскае, Акцябрскі раён, Прыморскі край) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1973 годзе. З 1973 г. — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце, з 1984 года — архітэктар Кастрычніцкага раёна Мінска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Член КПСС з 1967 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Шматпрофільная бальніца з паліклінікай у Пінску
Асноўныя працы: праекты прафілакторыя на Асіповіцкім вадасховішчы (1976), паліклінікі ў Асіповічах (1979); у аўтарскім калектыве: студэнцкі клуб Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках (1982), шматпрофільная бальніца ў Пінску (1982).

Узнагароды
----------

2-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за праект чыгуначнага вакзала ў Мінску (1974, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Петренко Анатолий Владимирович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)