recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Востраў Тэрайна** (англ.: Teraina), або **востраў Вашынгтон** (англ.: Washington) — востраў у Паўночнай групе астравоў Лайн. Уваходзіць у склад дзяржавы Кірыбаці. Плошча — 14,2 км². Насельніцтва (2015 г.) — 1712 чал.

Геаграфія і прырода
-------------------

Востраў Тэрайна мае каралавае паходжанне і фактычна з'яўляецца замкнёным атолам. Значную частку яго плошчы (каля 2 км²) фарміруе замкнёная лагуна з прэснай вадой (1 — 2 м глыбінёй) і забалочанае тарфянішча, якое затапляецца пад час моцных дажджоў. Даследаванне 2005 г. паказала, што ўзровень вады ў лагуне доўгі час апускаўся, але зараз паднімаецца ізноў.

Клімат экватарыяльны вільготны. Звычайны ўзровень ападкаў 3000 мм у год, што моцна адрознівае востраў Тэрайна ад іншых засушлівых астравоў архіпелага Лайн. У перыяд дзеяння Эль-Ніньё колькасць ападкаў нават павялічваецца.

Прыродны свет вострава з'яўляецца шмат у чым унікальным, паколькі на ім сфарміравалася некалькі экалагічных раёнаў. Найбольш важны — раён лагуны і тарфянішча, вакол якіх часткова захаваўся першародны лес. У мінулым існаваў мясцовы від качкі, якая насяляла выключна прэснаводнае асяроддзе. Астатняя частка вострава значна зменена дзейнасцю чалавека, на ёй пераважаюць плантацыі какосавай пальмы.

На востраве шмат птушак, ёсць крабы і чарапахі. Колькасць машыных віду *Rattus exulans*, якія наносяць незлічоныя шкоды іншым відам, кантралюецца дзякуючы наяўнасці здзічэлых катоў. Аднак каты і сабакі таксама наносяць пэўную шкоду мясцовай прыродзе. Абарыгенамі лагуны з'яўляюцца вугры *Anguilla marmorata*. Акрамя таго, мясцовыя жыхары разводзяць у лагуне віды роду *Oreochromis*, *Chanos chanos* і алектыса (*Alectis ciliaris*).

Гісторыя
--------

Востраў быў адкрыты 12 чэрвеня 1798 г. амерыканскім капітанам Э. Фанінгам і названы ў гонар Джорджа Вашынгтона.

У 1856 г. быў абвешчаны маёмасцю ЗША. Але каля 1860 г. на ім аселі выхадцы з астравоў Кука, якія займаліся вырошчваннем какосаў. У далейшым насельніцтва папаўнялася за лік рабочых, якія прыязджалі з Таіці і астравоў Гілберта.

29 мая 1889 г. востраў быў далучаны да ўладанняў Вялікабрытаніі.

У 1979 г. увайшоў у склад Кірыбаці.

Эканоміка і інфраструктура
--------------------------

На востраве створана 9 паселішчаў, у якіх жывуць палінезійцы і тунгару. Адміністрацыйны цэнтр у паселішчы Тангкорэ.

У 2005 г. налічвалася 198 хатніх гаспадарак. Жыхары займаюцца земляробствам і ловам рыбы. Важным заняткам застаецца вырошчванне какосаў. Для забеспячэння астравіцян харчам у прэснаводнай лагуне разводзяць тыляпій. Ёсць аэрадром. Мясцовыя ўлады імкнуцца развіваць экалагічны турызм.

Спасылкі
--------

* Teraina.com
* Christmas Island (Kiritimati) & Washington Island (Teraina), Republic of Kiribati

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh94006076 · SUDOC: 149219210 · VIAF: 315134372 |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў аграгарадку Вялікія Дольцы Ушацкага раёна Віцебскай вобласці.

Апісанне
--------

Размешчаны ў цэнтры аграгарадка. Пахаваны 58 воінаў і 15 партызан, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Сярод пахаваных — намеснік камандзіра партызанскай брыгады імя А. Ф. Данукалава па разведцы лейтэнант К. В. Зюкаў і камісар партызанскага атрада «Казбек» гэтай брыгады М. І. Недабойкін

Помнік адкрыты ў 1953 годзе. У 1974 годзе на магіле пастаўлены новы помнік — скульптурная кампазіцыя: воін і партызан. Матэрыял — бетон, пліта з сілуміну. Вышыня — 2,5 метра.

У 2015 годзе праведзены рэстаўрацыйна-аднаўленчыя працы скульптуры. Аўтар — украінскі скульптар Тарас Братэрскі.

Зноскі
------

1. ↑  ПОМНІК НА БРАЦКАЙ МАГІЛЕ САВЕЦКІХ ВОІНАЎ І ПАРТЫЗАН(недаступная спасылка)
2. ↑  Брацкая магіла аг. Вялікія Дольцы(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Помнік на брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 427
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галаўнёў.
**Аляксей Іванавіч Галаўнёў** (25 лютага 1925, в. Каўшова, Мсціслаўскі раён — 8 студзеня 2008) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1973), прафесар (1974).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1954 годзе БДУ. Працаваў у Інстытуце філасофіі і права НАН Беларусі, у 1954—1963 вучоны сакратар, у 1979—1981 загадчык сектара. У 1963—1979 на кафедры філасофіі АН Беларусі, у 1981—1992 загадчык гэтай кафедры. У 2002—2007 гадах у Беларускім інстытуце правазнаўства.

Навуковыя працы па філасофскіх праблемах культуры і навукі, тэорыі і гісторыі нацыянальных культуры.

Літаратура
----------

* Галаўнёў Аляксей Іванавіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.
**Брацкія могілкі** — вайсковае пахаванне ў гарадскім пасёлку Ушачы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Савецкай.

Апісанне
--------

Пахаваны 82 партызаны, падпольшчыкі і воіны Чырвонай арміі, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

Сярод пахаваных — камісар партызанскай брыгады імя В. І. Чапаева, сакратар Ушацкага падпольнага райкама КП(б)Б Іван Фёдаравіч Каранеўскі, начальнік штаба партызанскай брыгады імя У. І. Леніна Аляксандр Кузьміч Ізафатаў, начальнік штаба атрада імя Л. М. Даватара партызанскай брыгады 2-й Ушацкай імя П. К. Панамарэнкі У. В. Ганчароў, начальнік пагранзаставы Ф. П. Кудраўцаў, трэці сакратар Ушацкага падпольнага райкама партыі С. Б. Брокар.

У 1958 годзе на могілках пастаўлены помнік — скульптура воіна і надмагільныя пліты.

Зноскі
------

1. ↑  ПОМНІК НА БРАЦКІХ МОГІЛКАХ ПАРТЫЗАН, ПАДПОЛЬШЧЫКАЎ І САВЕЦКІХ ВОІНАЎ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 19 жніўня 2022. Праверана 3 красавіка 2020.

Літаратура
----------

* Брацкія могілкі партызан, падпольшчыкаў і савецкіх воінаў.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 423.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн. 2003. — С. 380.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бусел (значэнні).
**Яўген Сямёнавіч Бусел** (нар. 14 лютага 1936, в. Міхайлаўка, Светлагорскі раён) — беларускі графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1992).

Скончыў у 1964 годзе Маскоўскі паліграфічны інстытут.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне станковай і кніжнай графікі, плаката, акварэлі і жывапісу. Шэраг работ зроблены ў традыцыях лубка. Творы вылучаюцца прастатой мастацкай мовы, абагульненнем: серыі гравюр «Беларускія народныя прымаўкі» (1975), «Беларускія жартоўныя песні» (1980), «М. Багдановічу прысвячаецца» (1992), «Беларускія народныя прыказкі і жартоўныя песні» (1979—1993), графічныя лісты «Вяртанне рыбакоў» (1979), «Вяргіні цвітуць», «Бацькаўшчына», «Толькі сэрцам трывожным пачую» (усе 1981), акварэлі «Шлях дадому» (2002), «Марозны вечар» (2003), серыі жывапісных палотнаў «Пейзаж родных мясцін» (1995), «Ветраны вечар» (1997), плакатаў і інш.

Аўтар зборнік карыкатур «Лішняя вага» (1975), ілюстрацый да апавяданняў М. Гарэцкага (1987) і інш.

Літаратура
----------

* Бусел Яўген Сямёнавіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.
**Фаска** (ад ням. Fass - бочка) - мера аб’ёму і масы ў Германіі і Рэчы Паспалітай.

З XIII ст. гамбургская фаска адпавядала 24,49 кілаграмам ячменю і аўса, 36,70 кілаграмам жыта, пшаніцы, гароху, 52,63 літраў алею. У Берасці ў 1605 г. малая фаска адпавядала 22 камяням, у Варшаве Рускай (Веляшковічы каля Суража) у 1756 годзе 1 фаска = 6 гарцаў = 6 шыфунтаў = 100 бунтаў = 1013,22 кілаграма. У 1764 фаска Рэчы Паспалітай вызначана як 0,241 варшаўскага карца (28,992 літраў). У XIX ст. польская фаска = 0,125 карца = 4 гарцы = 16 квартаў = 15,0756 кілаграм.

Літаратура
----------

* Inhnatowicz I. Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku. T. 1. Warszawa, 1967;
* Szymański J. Nauki pomocnicze historii: Od schyłku IV do końca XVIII w. 2 wyd. Warszawa, 1976.
**Джэрсейская парода буйной рагатай жывёлы** — старажытная культурная парода малочнага кірунку. Выведзена ў Вялікабрытаніі (востраў Джэрсі). Паходзіць ад мясцовай жывёлы Нармандыі і Брэтані. Займае першае месца ў свеце па тлустамалочнасці. Гадуюць у многіх краінах Еўропы, у ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Новай Зеландыі і інш.

Быкоў Джэрсейскай пароды выкарыстоўваюць у скрыжаваннях з каровамі іншых малочных парод для павышэння тлустамалочнасці.

Канстытуцыя жывёлы далікатная, сухая: галава маленькая, лёгкая, шыя доўгая плоская, грудзі вузкія, вымя добра развітое, ногі тонкія, кароткія. Масць светла-бурая, бурая, часам з белымі лапінамі. Жывая маса быкоў 600—700 кг, кароў 360—400 кг. Сярэднегадавы надой 3-3,5 тон (рэкордны — 11,5 тон), тлустасць малака 6-6 %.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778093402 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Старавойтава.

**Ірына Анатольеўна Старавойтава** (нар. 19 ліпеня 1974, Слаўгарад, Магілёўская вобласць) — беларуская дзяржаўная дзяячка. Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання (2016—2019). Першы намеснік Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь (2018—2023). Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання (з 2023).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 19 ліпеня 1974 года ў Слаўгарадзе Магілёўскай вобласці.

Скончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова, аспірантуру Акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

Працавала настаўнікам біялогіі сярэдняй школы № 31 г. Магілёва, выкладчыкам прыродазнаўчага цыкла Магілёўскага педагагічнага каледжа, загадчыкам кафедры дашкольнай і пачатковай адукацыі Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых работнікаў і спецыялістаў адукацыі г. Магілёва, старшым выкладчыкам кафедры педагогікі і пачатковага навучання Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова, загадчыкам кафедры дашкольнай і пачатковай адукацыі інстытута развіцця адукацыі г. Магілёва, рэктарам установы адукацыі «Магілёўскі дзяржаўны абласны інстытут развіцця адукацыі».

Выбрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання ад Магілёўскай вобласці. Старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці (да 28 чэрвеня 2018 года).

26 чэрвеня 2018 года прызначана першым намеснікам Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь, дзе працавала да студзеня 2023 года. 20 студзеня 2023 года прызначана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Постановление Совета Республики Национального Собрания Республики Беларусь от 28 июня 2018 года № 229-СР6/IV «Об И. А. Старовойтовой»
2. ↑  Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Прыняцце кадравых рашэнняў
3. ↑  Ирина Старовойтова назначена членом Совета Республики Национального собрания

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Старонка на сайце Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
**Серджа Себасцьяні** (італ.: Sergio Sebastiani; 11 красавіка 1931, Мантэманака, каралеўства Італія - 16 студзеня 2024) - італьянскі курыяльны кардынал і ватыканскі дыпламат. Тытулярны арцыбіскуп Кесарыі Маўрытанскай з 27 верасня 1976 па 21 лютага 2001 года.

Апостальскі пранунцый на Мадагаскары і Маўрыкіі, а таксама апостальскі дэлегат на Каморскіх Астравах з 27 верасня 1976 па 8 студзеня 1985. Апостальскі нунцый у Турцыі з 8 студзеня 1985 па 16 лістапада 1994 года. Кардынал-дыякан з тытулярнай дыяконіяй Сант-Эўстака з 21 лютага 2001 па 21 лютага 2011. Кардынал-святар з тытулам царквы pro hac vice Сант-Эўстака з 21 лютага 2011 года.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бітлджус (значэнні).

**«Бітлджус»** (англ.: Beetlejuice) ― фэнтэзі-камедыя рэжысёра Ціма Бёртана. Прэмія «Оскар» за лепшы грым.

Імя галоўнага героя, роўна як і сама назва фільма, з'яўляецца гульнёй слоў: у адным з варыянтаў ангельскай транскрыпцыі імя зоркі Бетэльгейзэ (Betelgeuse) гучыць як "Бітлджус", што сугучна Beetlejuice ("Жучыны сок").

Апісанне
--------

Адам і Барбара Мэйтлэнды загінулі ў жудаснай аўтамабільнай аварыі. Апынуўшыся ў дзіўнай нявызначанасці, пара вяртаецца ў свет жывых толькі для таго, каб выявіць невыносных япі з Нью-Ёрка, Чарльза і Дэлію Дытц, якія купілі іх дом у Новай Англіі. Мэйтлэнды зусім не жадаюць дзяліць свой дом з гэтай парачкай, аднак, як для прывідаў, іх навыкі запалохвання жаласныя. Цяпер, сутыкнуўшыся з неспадзяванымі абставінамі, Адам і Барбара паддаюцца спакусе заручыцца дапамогай вар'яцкага тагасветнага экзарцыста Бітлджуса, каб пазбавіцца ад няпрошаных гасцей.

Узнагароды
----------

* 1989 — прэмія «Оскар» у катэгорыі «лепшы грым»
* 1990 — прэмія «Сатурн» в категории «лепшы фільм жахаў»
* 1990 — прэмія «Сатурн» у катэгорыі «лепшы грым»
* 1990 — прэмія «Сатурн» у катэгорыі «лепшая актрыса другога плана» (Сільвія Сідні)

Працяг
------

Асноўны артыкул: **Бітлджус 2**
У 2023 годзе кампанія Warner Bros. афіцыйна пацвердзіла, што працуе над працягам карціны.

Зноскі
------

1. ↑  *D'Alessandro, Anthony*. 'Beetlejuice 2' Sets 2024 Fall Release Date **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (9 травня 2023). Праверана 10 травня 2023.

Спасылкі
--------

* Бітлджус на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
**Уладзімір Дзмітрыевіч Якутаў** (нар. 5 лістапада 1926, в. Рацькава, Ушацкі раён) — беларускі публіцыст, празаік. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1984 года.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Рацькаўскай пачатковай СШ. У Вялікую Айчынную вайну быў у партызанскім атрадзе брыгады «Няўлоўныя». Пасля вызвалення раёна добраахвотна пайшоў на фронт. Дэмабілізаваны па раненні ў 1945 годзе. Працаваў сакратаром Булаўскага сельсавета Полацкага раёна (1945—1946). У 1946 накіраваны ЦК камсамола ў Літву, дзе працаваў сакратаром валаснога камітэта камсамола, інструктарам райкама партыі (1946—1961).

Скончыў гістарычны факультэт Вільнюскага ўніверсітэта (1954). Пераехаўшы ў Мінск, працаваў адказным сакратаром рэспубліканскага таварыства «Веды», намеснікам дырэктара па культрабоце тэхвучылішча № 53 (1961—1963), старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ (1963—1973), старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі АН БССР (1973—1990). З 1990 года на пенсіі. Узначальвае культурна-творчую фірму «Русь Белая».

Творчасць
---------

Пачатак літаратурнай дзейнасці датуецца 1962 годам. Апублікаваў шэраг навуковых прац па гісторыі Кампартыі Беларусі. Піша апавяданні, аповесці, біяграфічныя нарысы пра беларускіх партыйных і дзяржаўных дзеячаў (Д. Валковіч, М. Галадзед, З. Жылуновіч, П. Машэраў, С. Прытыцкі, А. Чарвякоў і інш.), пра Кастрычніцкую рэвалюцыю і грамадзянскую вайну («Агонія», «Віхурны досвітак»). Творы У. Якутава заснаваны на дакументах, фактычным матэрыяле. Аўтар аповесці «Янаўская элегія» («Маладосць». 1993. № 4).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.

Зноскі
------

1. ↑  Якутаў Уладзімір Дзмітрыевіч **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2020. Праверана 2 красавіка 2020.

Літаратура
----------

* Якутаў Уладзімір // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн. 1995. — Т. 6. — С. 486.
* Якутаў Уладзімір Дзмітрыевіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн. 2003. — С. 553—554.
**Літаратурны дом «Логвінаў»** — беларускае выдавецтва і кнігарня, знаходзіцца ў Мінску па адрасе пр. Незалежнасці, 37А. Заснаванае ў 2000 годзе як невялікае выдавецтва, якое спецыялізавалася на выданні альтэрнатыўнай літаратуры, яно стала важнай часткай беларускамоўнай культурнай прасторы. У «Логвінаве» былі выдадзеныя і прадаюцца кнігі Сяргея Пясецкага, Адама Глобуса, Альгерда Бахарэвіча, Андрэя Хадановіча, Наталкі Бабінай, Уладзіміра Арлова, Франца Сіўко і іншых вядомых беларускіх аўтараў.

Дзейнасць
---------

На базе памяшканняў «Логвінава» рэгулярна праходзяць прэзентацыі беларускіх і замежных кніг, фестывалі і іншыя культурныя мерапрыемствы. У кнігарне на праспекце Незалежнасці праходзяць выступы літаратараў з Германіі, Польшчы, Чэхіі, Швецыі, Украіны, Літвы, Ізраіля, Швейцарыі, Японіі і іншых краін.

Цікавыя факты
-------------

* Кнігарня выдавецтва — адна з нешматлікіх устаноў Мінска, дзе персанал размаўляе з кліентамі пераважна па-беларуску.

Зноскі
------

1. ↑  Пра нас — Кнігарня «Логвінаў»
**Віктар Аляксандравіч Бутра** (нар. 7 красавіка 1944 г. Сарапул, Удмурцкая АССР, РСФСР) — беларускі фатограф-дакументаліст, урач.

Біяграфія
---------

Віктар Бутра нарадзіўся ў горадзе Сарапул у 1944 годзе. Бацька — Аляксандр Пятровіч Бутра (1919—1992 гг.) скончыў Молатаўскі дзяржаўны ўніверсітэт, з 1948 года выкладаў у тэхнічных ВНУ горада Рыгі, кіраваў кафедрай фізікі ў адной з іх. Маці — Вера Віктараўна, у дзявоцтве — Шасцерыкова (1918—2009 гг.), па адукацыі геолаг.

Дзіцячыя і юнацкія гады Віктара прайшлі ў Латвіі. Захапляўся радыёэлектронікай, у старэйшых класах быў прызёрам гарадскіх і рэспубліканскіх спаборніцтваў па валейболе, лёгкай атлетыцы і хуткасным бегу на каньках. Вучыўся на лячэбным факультэце Рыжскага медыцынскага інстытута (1961—1963 гг.), потым у Віцебскім медыцынскім інстытуце (1963—1968 гг.); скончыў клінічную ардынатуру пры Львоўскім медінстытуце, курсы павышэння кваліфікацыі ў Маскве, Ленінградзе, Мінску. Спецыялізацыя і вобласць навуковага інтарэсу — анкамарфалогія.

Жыве ў пасёлку Лясны Мінскай вобласці.

Узнагароды
----------

* 1986 — 2-я прэмія на конкурсе «Суб’ектыўны аб’ектыў»
* 1987 — медаль лаўрэата 2-га Усесаюзнага фестывалю народнай творчасці
* 2014 — Ганаровая грамата БГА «Фотамастацтва»
* 2017 — прэмія МФМ «За ўнёсак у развіццё беларускай фатаграфіі»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з падобнымі імёнамі, гл. Данілаў і Аляксей Данілаў.

**Аляксей Мечыслававіч Данілаў** (нар. 7 верасня 1962, Хрустальны, Луганская вобласць) — украінскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Савета нацыянальнай бяспекі Украіны.

Біяграфія
---------

Працоўны шлях пачынаў ветэрынарам-фельчарам на падсобнай гаспадарцы, але пачалася перабудова ён пайшоў у кааператары, потым ён стаў дырэктарам сеткі прадуктовых магазінаў. Гэта дазволіла яму стаць у пачатку 1990 гадах адным з самых уплывовых людзей на Луганшчыне. У 1994 годзе, у 31 год, стаў мэрам Луганска. Мэрам Луганска быў нядоўга, і ўжо ў 1997 годзе пакінуў пасаду.

Пазнее пайшоў вучыцца, і атрымаў дыпломы настаўніка гісторыі, менеджара і юрыста. З 1999 па 2002 год быў выкладчыкам — працаваў на кафедры менеджменту Усходнеўкраінскага нацыянальнага ўніверсітэта. Пасля выбараў стаў кіраўніком Луганскай вобласці.

У 2006 годзе становіцца дэпутатам Рады ад блоку Цімашэнка, але ўжо ў 2007 годзе парламент распусцілі і чарговы раз пайшоў з палітыкі і ўзначаліў некалькі грамадскіх арганізацый.

У 2004 годзе вярнуўся ў палітыку, ён стаў кіраўніком луганскага абласнога штаба кандыдата ў прэзідэнты Віктара Юшчанкі.

23 ліпеня 2019 года быў паставілі намеснікам сакратара РНБА, адказваў за пытанні эканамічнай бяспекі і кібербяспекі. А 3 кастрычніка 2019 года стаў сакратаром.

Зноскі
------

1. ↑  Украінскі ветэрынар, які пераігрывае расійскіх генералаў. Хто такі Аляксей Данілаў, кіраўнік Рады бяспекі?
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Харакіры (значэнні).
Кунікадзу Утагава (1850-я)
**Харакіры**, таксама **Сэпуку** — рытуальнае самагубства шляхам успарвання сабе жывата, прынятае сярод самурайскага саслоўя сярэднявечнай Японіі. Здзяйснялася альбо паводле прысуду як пакаранне, альбо добраахвотна (у тых выпадках, калі быў закрануты гонар ваяра, у знак вернасці свайму даймё і ў іншых падобных выпадках). Здзяйсняючы сэпуку, самураі дэманстравалі сваю мужнасць перад тварам болю і смерці і чысціню сваіх намераў перад багамі і людзьмі. У выпадку, калі сэпуку павінны былі здзейсніць асобы, якім не давяралі, або якія былі занадта небяспечныя, ці не жадалі здзяйсняць самагубства, рытуальны кінжал (кусунгобу) замяняўся на веер, і такім чынам сэпуку зводзілася да дэкапутацыі. Жанчыны з самурайскіх сямей маглі перарэзаць сабе горла. Афіцыйна забаронена ў 1868 годзе.

Літаратура
----------

* Jack Seward, *Hara-Kiri: Japanese Ritual Suicide* (Charles E. Tuttle, 1968)
* Christopher Ross, *Mishima’s Sword: Travels in Search of a Samurai Legend* (Fourth Estate, 2006; Da Capo Press 2006)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Харакіры

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4252334-5 · NDL: 00570811 |
**Барбара Стыл** (англ.: Barbara Steele, нар. 29 снежня 1937) — брытанская кінаактрыса і прадзюсар. Найбольшую вядомасць атрымала як «каралева крыку» ў італьянскіх фільмах жахаў 60-х гадоў. Прарыўной для яе стала роля ў фільме «Маска Сатаны» (1960) Марыа Бавы, дзе Стыл згуляла адразу дзве ролі. Здымалася ў фільмах такіх рэжысёраў, як Марыа Бава, Роджэр Корман, Рыкарда Фрэда, Федэрыка Феліні, Дэвід Кроненберг. З пачатку 80-х гадоў займаецца прадзюсарскай дзейнасцю, аднак дагэтуль вельмі рэдка здымаецца ў кіно ў невялікіх ролях.

Зноскі
------

1. ↑  Barbara Steele // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
Наканечнік дзіды з Фолсама
**Традыцыя Фолсам**, або **Фолсамскі комплекс** (англ.: Folsom Complex) — умоўнае абазначэнне палеаіндейскай археалагічнай культуры ці, хутчэй, надкультурной традыцыі, распаўсюджанай у дагістарычны перыяд у цэнтральнай частцы Паўночнай Амерыкі. Тэрмін упершыню прапанаваў у 1927 годзе Джэсі Дэйд Фігінс, дырэктар Каларадскага музея натуральнай гісторыі.

Для фолсамскай традыцыі характэрна выкарыстанне своеасаблівых «фолсамскіх наканечнікаў», а таксама шматлікія месцы з рэшткамі вялікай колькасці забітых жывёл, дзе яны, відаць, падвяргаліся разделцы і дзе разам з косткамі таксама выяўленыя фолсамскія каменныя прылады.

Тыпавым помнікам з’яўляецца размешчанае ў балоцістай мясцовасці скапленне костак забітых жывёл  (англ.) (бел. каля вёскі Фолсам (Нью-Мексіка, ЗША), акруга Колфакс (Colfax County, 29CX1), якое выявіў каля 1908 г. Джордж Макджанкін (George McJunkin, цемнаскуры каўбой і былы раб, які жыў у Тэхасе з дзяцінства). Першыя раскопкі, аднак, былі праведзеныя толькі ў 1926 годзе.

Шэраг помнікаў з рэшткамі жывёл змяшчае даволі вялікую колькасць костак — да 50 забітых бізонаў, хоць харчаванне фолсамцаў уключала і такіх жывёл, як горны баран, сурок, алень і амерыканскі трус.

Яшчэ адным характэрным помнікам з’яўляецца стаянка Ліндэнмаер (en:Lindenmeier Site) у Каларада, населеная на працягу доўгага перыяду. Пры раскопках у горада Хэнсан ў штаце Ваёмінг ацвярдзенні ў структуры глебы таксама паказваюць на некалі існаваўшыя тут жытлы, якія не захаваліся да нашых дзён.

Мяркуецца, што традыцыя Фолсам развілася з больш ранняй культуры Кловіс і адносіцца прыкладна да 9000—8000 гг. да н. э.

Літаратура
----------

* Hillerman, Anthony G. (1973). "The Hunt for the Lost American". *The Great Taos Bank Robbery and Other Indian Country Affairs*. University of New Mexico Press. ISBN 0-8263-0306-4. `{{cite book}}`: Пададзена больш чым адно значэнне `|ISBN=` і `|isbn=` specified (даведка) republished in *The Great Taos Bank Robbery and Other Indian Country Affairs*. New York: Harper Paperbacks. 1997. ISBN 0-06-101173-8. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|month=` ігнараваны (даведка); Пададзена больш чым адно значэнне `|ISBN=` і `|isbn=` specified (даведка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
**«Юпі-Ду»**, французская версія існуе пад назвай **«Паспяшайся, пакуль не вярнулася жонка»** — італьянскі мастацкі фільм 1975 года з Адрыяна Чэлентана ў галоўнай ролі. Пры стварэнні гэтай карціны Чэлентана выступіў таксама як прадзюсар, рэжысёр, сцэнарыст і кампазітар.

Фільм выходзіў пад двума назвамі — арыгінальная назва фільма: «Юпі-Ду». У французскім скарочаным варыянце фільма выкарыстоўвалася назва «Паспяшайся, пакуль не вярнулася жонка».

Пасля першага поспеху «Юпі-Ду» на доўгі час быў забыты, аднак у 2008 годзе да фільма зноў вярнулася ўвага гледачоў. Карціна прысвечана Грацыяна Алонса, аператару фільма, які трагічна загінуў падчас здымак.

Акцёры
------

* Адрыяна Чэлентана — Фелічэ;
* Шарлота Рэмплінг — Сільвія;
* Клаўдзія Моры — Адэлаіда;
* Разіта Чэлентана — дачка Фелічэ, Моніка;
* Джына Сантэрколе — Напалеон;
* Мема Дзітонья — Сканьяміла;
* Ліно Тафала — Нана;
* Піпа Старнацца — чалавек у бары;
* Даменіка Серэн Гей — палюбоўнік Сільвіі;
* Сона Вівані — сяброўка Напалеона.

Зноскі
------
Парусны карабель — рухаецца ветрам
**Вецер** — струмень паветра або іншых газаў, якія складаюць атмасферу. На Зямлі вецер узнікае як вынік агульнай цыркуляцыі атмасферы. Звычайна вецер бывае вызваны розніцай атмасфернага ціску і накіраваны ад зоны высокага ціску да зоны нізкага ціску. Але ў сярэдніх геаграфічных шыротах з-за сілы Карыёліса вецер вее звычайна па лініі аднолькавага ціску. Тэрмін «вецер» звычайна ўжываецца ў метэаралогіі для акрэслення гарызантальнага складніка ветру. Вецер — адзін з асноўных элементаў фарміравання надвор’я, з гэтай прычыны метэаролагі вельмі дакладна вымяраюць хуткасць ветру (у м/с) і кірунак. Кірунак ветру мае назву таго боку, з якога вее, напрыклад, калі вецер вее з поўначы на поўдзень, ён мае назву паўночны.

Шматгадовыя назіранні за кірункам ветру адлюстроўваюць у выглядзе своеасаблівага графіка — ружы вятроў.

Выкарыстанне ветру чалавекам
----------------------------

Вецер выкарыстоўваецца для выпрацоўкі энергіі з дапамогай ветравых турбін.

Вымярэнне ветру
---------------

Для вымярэння ветру ўжываюць анемометр. Таксама вецер вымяраецца з дапамогай штучных спадарожнікаў (тэледэтэкцыі), з дапамогай назірання за хуткасцю перамяшчэння хмар, з дапамогай радара, з дапамогай метэаралагічных зондаў і г. д.

За межамі Зямлі
---------------

### Сонечны вецер

Асноўны артыкул: **Сонечны вецер**
Адбіццё сонечнага ветру геліяпаузай
Сонечны вецер з’яўляецца рухам не паветра, а вельмі разрэджанай плазмы, якая выкідаецца з атмасферы Сонца (ці іншай зоркі) з сярэдняй хуткасцю каля 400 км/с (ад 300 да 800 км/с на розных участках). Ён складаецца пераважна з асобных электронаў і пратонаў. Гэтым часціцам удаецца пераадолець гравітацыйнае поле Сонца дзякуючы высокай тэмпературы кароны і іншых, не да канца зразумелых працэсаў, якія надаюць ім дадатковую энергію. Сонечны вецер утварае геліясферу, велізарны ўчастак міжзорнай прасторы вакол Сонечнай сістэмы.

Гл. таксама
-----------

* Сонечны вецер — рух газаў або зараджаных часціц ад Сонца.
* Энергія ветру
* Штыль

Зноскі
------

1. ↑  *Dr. David H. Hathaway*. The Solar Wind **(нявызн.)**.  National Aeronautic and Space Administration Marshall Space Flight Center (2007). Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2012. Праверана 19 сакавіка 2009.
2. ↑  Robert Roy Britt (2000-03-15). "A Glowing Discovery at the Forefront of Our Plunge Through Space". SPACE.com. Архівавана з арыгінала 11 студзеня 2001. Праверана 2006-05-24.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вецер

| ⛭сонца Надвор’е дождж |
| --- |
| Поры года | 
* Зіма
* Вясна
* Лета
* Восень

 |
| Атмасферныя ападкі | 
* Галалёдзіца
* Град
* Дождж
* Імжа
* Крупка
* Лівень
* Раса
* Снег
* Шэрань

 |
| Прагноз і дзённік надвор’я | 
* Воблачнасць
* Вільготнасць паветра (абсалютная і адносная)
* Ціск
* Тэмпература паветра
* Кірунак ветру

 |
| Пагодныя з’явы | 
* Вецер
* Навальніца
* Сухавей
* Тарнада
* Ураган
* Шторм

 |
**Гаграўскі хрыбет** — горны хрыбет у Абхазіі, на паўднёвых схілах Вялікага Каўказа, размешчаны паміж рэкамі Псоў і Бзыб. Найвышэйшы пункт — гара Агепста (3256 м). Адгор’е хрыбта каля горада Гагра ўшчыльную падыходзіць да Чорнага мора. Складзены пераважна вапнякамі, якія праразаюць рэкі Жвава-Квара, Юпшара і інш. утвараюць глыбокія каньёнападобныя даліны; развітыя карставыя з’явы. Схілы пакрытыя шыракалістымі і іглічнымі лясамі, вышэй — субальпійскія і альпійскія лугі. Па далінах рэк Бзыб, Юпшара і Гега ўздоўж хрыбта праходзіць аўтамабільная дарога да возера Рыца.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

Зноскі
------

1. ↑  карта Грузіі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 457. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
**Ясэ Туомінен** (фінск.: Jasse Tuominen; нар. 12 лістапада 1995, Лахты, Фінляндыя) — фінскі футбаліст, нападнік клуба КуПС з Куапіа і былы ігрок нацыянальнай зборнай Фінляндыі.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец футбольнага клуба «Рэйпас», але дарослую кар’еру пачаў у іншым клубе з роднага горада — «Лахты». У 2013—2014 выступаў у асноўным за фарм-клуб «Лахты Акатэмія» ў трэцім фінскім дывізіёне, а ў пачатку 2015 года быў аддадзены ў арэнду клубу МП з другога дывізіёна. У верасні вярнуўся ў «Лахты», дзе стаў гуляць у асноўным складзе. Паспяхова правёў сезон 2016, забіўшы 10 галоў у чэмпіянаце Фінляндыі і стаўшы найлепшым бамбардзірам каманды.

У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб БАТЭ, і ў сакавіку клубы дамовіліся аб трансферы нападніка. У складзе БАТЭ стаў у асноўным выхадзіць на замену. З красавіка па чэрвень 2017 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся на поле. Сезон 2018 пачынаў у дублі, аднак неўзабаве стаў трывала з’яўляцца ў асноўнай камандзе, нярэдка ў стартавым складзе. У лістападзе 2018 года атрымаў траўму і выбыў да канца года, вярнуўся на полі толькі ў маі 2019 года, калі пачаў гуляць за дубль. Пазней стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, аднак на полі з’яўляўся нерэгулярна.

У снежні 2019 года перайшоў у шведскі клуб «Хекен». У камандзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, з кастрычніка 2020 года па ліпень 2021 года адсутнічаў з-за траўмы. У сакавіку 2022 года на правах арэнды далучыўся да нарвежскага «Тромсё», а ў студзені 2023 года стаў іграком КуПС з Куапіа.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юніёрскую і моладзевую зборныя Фінляндыі. 9 студзеня 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Фінляндыі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Марока (1:0).

Дасягненні
----------

* Фінляндыя Уладальнік Кубка фінскай лігі (2): 2013, 2016
* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі (2): 2017, 2018
* Беларусь 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2019
* Швецыя 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Швецыі: 2020

Крыніцы
-------

1. ↑  Jasse Tuominen // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Туоминен переходит в БАТЭ
3. ↑  Официально: Форвард БАТЭ Туоминен перешел в шведский "Хеккен"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · eu-football.info (ігрок) · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · svenskfotboll.se · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Нарвежская футбольная асацыяцыя · Прэсбол · УЕФА |
**Дзямянскі раён** (руск.: Демянский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Дзямянск. Пасёлак знаходзіцца за 181 км ад Вялікага Ноўгарада.

Геаграфія
---------

Раён размешчаны на паўднёвым усходзе Наўгародскай вобласці паміж 57 ° і 58 ° паўночнай шыраты і 32 ° і 33 ° усходняй даўгаты на пераходзе ад Прыільменскай нізіны да Валдайскага ўзвышша. Вышэйшы пункт раёна 288 м — гара Арэхаўна, на поўначы вёскі Арэхаўна, непадалёк (на поўнач) ад Селігера, на паўднёвым усходзе раёна. Самыя нізкія ступені (тэрасы) Прыільмення вышынёй да 30 м над узроўнем мора з павышэннем да 50 м знаходзяцца ў раёне пасёлка Лычкова. Араграфічныя прыступкі Валдайскага ўступа і Валдайскага ўзвышша на тэрыторыі раёна падзяляюць на тры часткі: Дзямянская нізіна (32-80 м над узроўнем мора), Трыгор’е (80-200 м над узроўнем мора) і Селігерскае Паазер’е (больш за 200 м над узроўнем мора).

Плошча тэрыторыі — 3198,94 км².

Зноскі
------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>
2. ↑

| ⛭Наўгародская вобласць |
| --- |
| Раёны | Акулаўскі • Баравіцкі • Бацецкі • Валатоўскі • Валдайскі • Дзямянскі • Красцецкі • Любыцінскі • Малавішэрскі • Мароўскі • Машанскі • Наўгародскі • Парфінскі • Поддарскі • Пястоўскі • Салецкі • Старарускі • Хвойнінскі • Холмскі • Чудаўскі • Шымскі |  |
| Гарады | Акулаўка • Баравічы • Валдай • **Вялікі Ноўгарад** • Малая Вішэра • Пястова • Сальцы • Старая Руса • Холм • Чудава |
| Пгт | Дзямянск • Крэстцы • Кулоціна • Любыціна • Небалчы • Панкоўка • Парфіна • Пралетарый • Углоўка • Хвойная • Шымск |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | Бацецкі • Волат • Марова • Машанское • Поддар’е |
**Ждзя́рскія го́ры** (чэшск.: Žďárské vrchy) — паўночна-ўсходняя частка Чэшска-Мараўскага ўзвышша ў Чэхіі.

Горы складзены пераважна гранітамі. Вышэйшы пункт — гара Дзевяць Скал (Devet skal) (836 м). Маюцца радовішчы графіту і граніту. Схілы гор пакрыты іглічнымі лясамі. Насельніцтва займаецца дрэваапрацоўкай, пашавай жывёлагадоўляй.

Літаратура
----------

* *Ждзярскія горы (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.

Мала гірнича енциклопедія. В 3-х т. / За ред. В. С. Білецького. — Донецьк: Донбас, 2004. — ISBN 966-7804-14-3.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ждзярскія горы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Веласкес.

**Патрысія Карола Веласкес Семпрун** (ісп.: Patricia Carola Velásquez Semprún; нар. 31 студзеня 1971, Маракайба, Венесуэла) — венесуэльская кінаактрыса і мадэль. Больш за ўсё вядомая па фільмах "Мумія вяртаецца" (2001), "Ягуар" (1996) і "Паляўнічыя за розумам" (2004).

Біяграфія
---------

Патрысія Веласкес нарадзілася 31 студзеня 1971 года ў Маракайба ў сям'і настаўнікаў, яна была пятым па ліку з шасці дзяцей.

Да 4 гадоў Патрысія Веласкес жыла ў Парыжы, потым - у Мехіка, дзе яе бацька працаваў па лініі ЮНЕСКА. Бацькі Патрысіі былі педагогамі і далм ёй добрую адукацыю.

Патрысія Веласкес пачынала як танцорка, але ў 17 гадоў яе выпадкова адкрыла топ-мадэльнае агенцтва. У 1988 годзе яна ўдзельнічала ў дэфіле Dolce & Gabbana.

Веласкес здымалася ў рэкламе духоў Allure ад Chanel, духоў Verino ад Roberto Verino і ўдзельнічала ў каталогу ніжняй бялізны для Victoria's Secret.

У 1989 годзе ўдзельнічала ў конкурсе "Міс Венесуэла", заняла сёмае месца. Працавала ў Італіі, Іспаніі, Францыі, Вялікабрытаніі, Японіі, а потым стала першай амерыканскай топ-мадэллю ў Нью-Ёрку.

У 1997 годзе яна пакінула подыум і пачала браць урокі акцёрскага майстэрства.

У лютым 2015 года Патрысія Веласкес выпусціла мемуары «Хадзі прама» (англ.: Straight Walk), у якіх распавяла пра сваё нялёгкае юнацтва і пра адносіны з Сандрай Бернхард, стаўшы першай лацінскай супермадэллю, якая публічна прызнала сябе лесбіянкай.
**Рэтыйскія Альпы** (ням.: Rätische Alpen) — цэнтральная частка Усходніх Альпаў у Італіі, Швейцарыі і Аўстрыі, паміж пераваламі Шплюген і Рэзія.

Даўжыня горнага ланцуга складае звыш 90 км. У Рэтыйскія Альпы часта ўключацца 3 ізаляваныя масівы: Ортлер, Адамела і Берніна. Найвышэйшы пункт — гара Берніна (4049 м).

Горны серпанцін у Рэтыйскіх Альпах
Рэтыйскія Альпы складзены даламітамі і вапнякамі. Рэльеф — горна-ледавіковы. Шырока развіты горналыжны турызм і альпінізм.

Зноскі
------

1. ↑  Peakbagger.com

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Peakware.com Архівавана 20 верасня 2015.
* Summitpost.org
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Траццяк.

**Генрых Міхайлавіч Траццяк** (нар. 29 чэрвеня 1937, в. Літва, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі (старшыня калгаса), Герой Сацыялістычнай Працы (1988)

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў шматдзетнай сям’і фельчара.

Пасля вайны скончыў няпоўную сярэднюю школу. З малых гадоў дапамагаў бацькам весці гаспадарку, падлеткам пачаў працаваць у калгасе. Пазней атрымаў сярэднюю адукацыю ў Баранавіцкай вочна-завочнай школе рабочай моладзі.

У 1956 годзе быў прызваны на тэрміновую службу ў Савецкую Армію. Пасля звальнення ў запас скончыў з адзнакай Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў Горках і з 1969 года працаваў галоўным аграномам у калгасе імя Ламаносава Ляхавіцкага раёна.

У 1975 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Эфектыўнасць прымянення мінеральных угнаенняў пад ячмень у залежнасці ад гатунку на дзярнова-падзолістых лёгкасуглінкавых глебах паўднёвага захаду Беларусі».

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 жніўня 1988 года за выдатныя вынікі, дасягнутыя ў павелічэнні вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі на аснове асваення інтэнсіўных тэхналогій і перадавых метадаў арганізацыі працы ў земляробстве і жывёлагадоўлі і праяўленую працоўную доблесць, было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Кіраваў гаспадаркай амаль трыццаць гадоў і пайшоў на заслужаны адпачынак у 1997 годзе. Прымаў актыўны ўдзел у працы раённай і абласной ветэранскіх арганізацый, навукова-вытворчай групы пры Ляхавіцкім райвыканкаме. У 2012 годзе стаў уладальнікам сядзібы Бохвіцаў у вёсцы Флер’янова і заняўся яе аднаўленнем.

Узнагароды
----------

Герой Сацыялістычнай Працы (1988), узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі і «Знак Пашаны», медалём «За працоўныя заслугі», залатым, сярэбраным і бронзавым медалямі ВДНГ СССР

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Belavia On Air. — 2019. — № 9. — С. 284—291.
* Гордость страны и слава академии: информационно-справочное пособие для кураторов студенческих групп, воспитателей общежитий, руководителей кружков и клубов / Т. В. Лосева, Т. А. Буренкова, Е. Л. Белоусова. — Горки, 2012. — С. 45.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ляхавіцкага р-на / БСЭ ; [рэд.-склад.: В. У. Скалабан; рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск, 1989. — С. 384—385.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — Т. 1, кн. 2 : Брестская область. — С. 411.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 220.
**Рэйнскія Сланцавыя горы** (ням.: Rheinisches Schiefergebirge) размешчаны галоўным чынам у Германіі, часткова ў Бельгіі, Люксембургу, Францыі, па абодвух баках сярэдняга цячэння Рэйна.

Даўжыня каля 400 км, вышыня да 800 м (г. Гросер-Фельдберг). Складзены пераважна са сланцаў, кварцытаў, пясчанікаў і вапнякоў. Плато, над якім на 300—400 м узвышаюцца крышталічныя масівы (Таўнус, Хунсрук, Айфель і інш.) і вулканічныя купалы. Расчлянёны далінамі рэк Рэйн, Мозель, Лан. Дубовыя, букавыя і хваёвыя лясы, балоты, пустэчы.

Тэрасы рачных далін і ніжнія ўчасткі схілаў апрацоўваюцца. Жывёлагадоўля. Каля паўночных падножжаў — Рэйнскі вугальны басейн.

Літаратура
----------

* *Рэйнскія Сланцавыя горы (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рэйнскія Сланцавыя горы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4049779-3 · LCCN: sh85113606 · NKC: ge338830 · VIAF: 315528868 |
**«Белорусы и рынок»** (*«Беларусы і рынак»*) — штотыднёвая эканамічная газета Беларусі. Газета заснавана ў 1990 годзе пад назвай **«Белорусский рынок»** (*«Беларускі рынак»*) і стала адным з першых прыватных сродкаў масавай інфармацыі ў Беларусі. З 2005 года выходзіць пад назвай «Белорусы и рынок».

Газета мае самы вялікі рэйтынг сярод беларускіх перыядычных выданняў. Выходзіць на 32 старонках фармат А3.

Галоўны рэдактар — Вячаслаў Хадасоўскі.

Выходзіць пераважна на рускай мове.

23 ліпеня 2022 года Міністэрства інфармацыі заблакіравала доступ да сайта выдання «Беларусы і рынак». 1 снежня міністэрства анулявала рэгістрацыю друкаванага выдання.

6 красавіка 2023 года Канстанціну Залатых, дырэктару газеты «Беларусы і рынак», прысудзілі 4 гады зняволення.

Пераслед з боку ўлад
--------------------

У час асвятлення пратэстаў у Беларусі 18 кастрычніка 2020 года быў затрыманы журналіст Арцём Маёраў. 19 кастрычніка 2020 года суд Кастрычніцкага раёна г. Мінска (суддзя — Алена Жывіца) прысудзіў яму 15 сутак адміністрацыйнага арышту паводле 23.34 КоАП Беларусі.

18 мая 2021 года журналіст газеты Арцём Маёраў прыехаў у рэдакцыю партала TUT.BY, каб асвятляць падзеі, звязаныя з рэйдам на яго сядзібу. Але супрацоўнікі міліцыі затрымалі яго на месцы, а 21 мая 2021 года яму прысудзілі 15 сутак адміністрацыйнага арышту за тое, што той нібыта мацюкаўся ў Маскоўскім РУУС г. Мінска  (бел. (тар.)) (бел. але, паводле адваката Андрэя Мачалава, на судзе доказаў гэтага прадстаўлена не было.

Узнагароды
----------

* Прэмія імя Герда Буцэрыўса  (руск.) (бел. «Вольная прэса Усходняй Еўропы  (руск.) (бел.» (2003)

Зноскі
------

1. ↑  Otzyvy.by, СМІ. Сувязь. Інтэрнэт / Газеты (руск.)
2. 1 2  Медыяменеджара Канстанціна Залатых прысудзілі да 4 гадоў зняволення **(нявызн.)**. *Новы Час* (6 красавіка 2023).
3. ↑  Фотакор Яна Трусіла атрымала 13 сутак за сваю прафесійную дзейнасць  (бел.). *Новы Час* (2 лістапада 2020). Праверана 25 студзеня 2021.
4. ↑  «Не адмаўляў увогуле нікому, пабачыўшы 10 жніўня жудасную карціну ў Бальніцы хуткай дапамогі»  (бел.). *Наша Ніва*.  Белорусский партизан (25 чэрвеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 30 чэрвеня 2021. Праверана 30 чэрвеня 2021.
5. ↑  Цукров, Михаил (2003-06-02). "Й-Кратко". *Русская Германия  (руск.) (бел.* [руская] (22). Архівавана з арыгінала 2021-08-15. Праверана 2021-04-08.`{{cite journal}}`: Папярэджанні CS1: date і year (link)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Водгукі на газету «Беларусы і рынак» (руск.) на сайце Otzyvy.by
**Фабіян Малішоўскі** (19 лістапада 1583, Пшэмысль — 1644, Стоўбцы) — каталіцкі царкоўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1583 годзе ў Пшэмыслі. У ордэн дамініканцаў уступіў у Львове, у манастыры Божага Цела, дзе склаў законныя шлюбы 17 мая 1602 года. У 1607 годзе пасвечаны ў святары. Удзельнічаў у генеральнай капітуле ў Лісабоне (1618). З 1622 г. — пракурор правінцыі ў Мілане; прыёр у Езупалі (Украіна). магістр тэалогіі (1628).

Слуга Божы Фабіян Малішоўскі з касцёлам дамініканцаў у Стоўбцах. Другая палова XVIII ст. Нацыянальны музей у Кракаве.
З 1629 г. — прыёр дамініканскага манастыра ў Стоўбцах, з 1634 г. — правінцыял тагачаснай рускай правінцыі, у 1640—1644 гг. — зноў прыёр у Стоўбцах. Тут у 1640 г. пабудавана мураваная святыня пад іменем святога Казіміра, аздобленая каменнымі алтарамі.

Памёр 12 жніўня 1644 года.

Ушанаванне
----------

На працягу двух вякоў цела айца Фабіяна не паддавалася тленню, аб гэтым сведчаць кансісторскія і дзеканскія акты 1741, 1743, 1754 гадоў і сведчанні людзей (не толькі католікаў, але і схізматыкаў, і яўрэяў), якія прыходзілі пакланіцца айцу Фабіяну.

У 1741 г. віленскі біскуп Міхаіл Зяньковіч даў загад перанесці цела айца Фабіяна ў склеп фундатараў, які знаходзіўся пад капліцай святога Дамініка. Правінцыял ордэна айцец Рэмігіюш Бабінскі занатаваў кароткае апісанне жыцця айца Фабіяна, якое абапіралася на апавяданні старых айцоў-законнікаў. Так з’явілася «Кніга жыцця» — спіс 150 цудаў і ласкаў, што адбыліся пры дапамазе айца Фабіяна на працягу 1742—1757 гг.

Фабіян Малішоўскі быў пахаваны ў крыпце пабудаванай ім святыні. Як сведчаць гістарычныя дакументы, на месцы пахавання манаха адбываліся цуды, што давала падставы для распачацця яго беатыфікацыйнага працэсу.

У 1833 г. манастыр у Стоўбцах закрылі. Касцёл перайшоў свецкаму духавенству. Пазней у ім была праваслаўная царква. Культ айца Фабіяна ўсё роўна існаваў, да таго ж і сярод праваслаўных. Аднак «зверху» прыйшоў загад, «польскага святога» ліквідаваць, і гроб закапалі.

Труна Фабіяна Малішэўскага ў капліцы касцёла. 1930-я.
У 1920 г. польскі ўрад аддаў святыню католікам, якія рашылі адшукаць цела айца Фабіяна. У лістападзе 1922 труна з целам была знойдзена. 27 сакавіка 1927 г. пачаўся беатыфікацыйны працэс.

У 1958 годзе храм быў узарваны. Астанкі Фабіяна Малішоўскага ўдалося адшукаць толькі ў 2021 годзе. Што гэта менавіта астанкі святара пацвердзілі эксперты Следчага камітэта, якія правялі шэраг экспертыз.

9 снежня 2022 года ў Стоўбцах адбылася цырымонія перадачы і перапахавання ў новазбудаваным касцёле Святога Казіміра рэшткаў Фабіяна Малішоўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Fabian Maliszowski
2. ↑  zviazda.by
3. ↑  catholic.by

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фабіян Малішоўскі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: fabian-maliszowski · Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2012042036 · VIAF: 2851154260557424480004 |
**Сямёненкі** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Дрыса, за 17 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны.

Плошча паверхні 0,25 км², даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 320 метраў, найбольшая глыбіня 2,2 м, даўжыня берагавой лініі каля 4 км. Найбольшая глыбіня возера 2,2 м, сярэдняя 1,6 м. Аб'ём вады 0,39 млн. м³, колернасць да 260 °. Плошча вадазбору 7,2 км².  

Катлавіна лагчыннага тыпу, вяцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны на поўдні і поўначы вышынёй да 1 м, спадзістыя, на захадзе і ўсходзе 6—8 метраў, стромкія, параслі лесам. Берагі нізкія, забалочаныя, пад хмызняком. У паўночнай паўднёвай частках возера берагавая лінія ўтварае вузкія залівы. Дно возера плоскае, выслана сапрапелем, месцамі каля берагоў пясчанае.  
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. 
Зарастае ўздоўж берагоў надводнай расліннасцю на шырыню да 15 м. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 1,5 м. У возера ўпадаюць два ручаі, выцякае ручай у возера Межна.

У возеры водзяцца шчупак, лінь, карась, акунь, лешч, плотка і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Рачэўскі А. М.* Сямёненкі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз. — С. 64.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 12. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Ліст карты N-35-11. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г. (руск.)