**Кацярына Саксен-Лаўэнбургская** (шведск.: Katarina av Sachsen-Lauenburg; 24 верасня 1513, Ратцэбург, Шлезвіг-Гольштэйн — 23 верасня 1535, Стакгольм) — каралева-кансорт Швецыі ў 1531—1535 гадах, першая жонка караля Швецыі Густава I.

Біяграфія
---------

Густаў і Кацярына.
Кацярына нарадзілася ў Ратцэбурзе ў сям’і Магнуса I, герцага Саксен-Лаўэнбургскага і Кацярыны, дачкі Генрыха IV, герцага Брансуіка-Люнебургскага. Яе шлюб з Густавам I са Швецыі быў арганізаваны па палітычных прычынах. Густаў хацеў ажаніцца неўзабаве пасля заваевання шведскага трона. Перамовы аб жаніцьбе праходзілі няўдала: яму адмовілі Даратэя Дацкая, якой таксама зрабіў прапанову Філіп Гесенскі, які лічыўся больш выгаднай партыяй; Сафія Мекленбургская і Ганна Памеранская, чые бацькі палічылі яго праўленне занадта нестабільным; і Ядвіга Ягелонка, чые бацькі спынілі перамовы з-за шведскай Рэфармацыі. У рэшце рэшт яму параілі разгледзець нявесту з герцагства Саксен-Лаўэнбург.

Хоць герцагства было маленькім і бедным, у яго было шмат пераваг: яго дынастыя была звязана з многімі з самых магутных дынастый Еўропы, што дало б каштоўныя сувязі з нямецкімі прынцамі; гэта была пратэстанцкая сям’я, што было важна для шведскай Рэфармацыі; шлюб мог забяспечыць імперскія сувязі праз маці Кацярыны і каштоўную сувязь з Даніяй, паколькі старэйшая сястра Кацярыны, Даратэя, была замужам за Крысціянам, наследным прынцам Даніі; і, нарэшце, герцагства ў той момант было вядома як цэнтр наёмнай сілы, што было важна для Густава як новага кіраўніка. Перамовы пачаліся ў 1528 годзе, але былі адкладзеныя на некалькі гадоў, бо бацька нявесты ўсумніўся ў стабільнасці пасаду патэнцыйнага жаніха. Нарэшце, пасля пасярэдніцтва Любека, перамовы былі завершаны амаль праз тры гады пасля іх пачатку, і Кацярыне далі графства Карсхольм, Кальмар і Эланд у якасці пасагу.

У верасні 1531 года Кацярыну ў Швецыю суправаджалі «высокія лорды і лэдзі каралеўства» на чале з яе будучай нявесткай Маргарытай і яе мужам, графам Ёханам Гояй. У Швецыі яна ўпершыню ўбачыла свайго будучага мужа. Іх вяселле было адсвяткавана ў Стакгольме на яе 18-ы дзень нараджэння 24 верасня 1531 года. Неўзабаве пасля каралеўскага вяселля Брыта Леёнхувуд, Дачка другога стрыечнага брата караля Эбы Эрыксдотэра Вазы, выйшла замуж за прыдворнага і фаварыта Густава Олсана Стэнбока (яны пазней сталі бацькамі трэцяй жонкі караля, Катарыны Стэнбок), а пляменніца караля Брыта Ёакімсдотэр Бразе была заручана з рыксродам Біргерам Нільсанам Грыпам. Гэта былі першыя ўрачыстасці для Кацярыны як новай каралевы Швецыі.

Вельмі мала вядома аб каралеве Кацярыне як асобе і яе знаходжанні ў ролі каралевы. Няма інфармацыі аб яе прыдворных, хоць яна, як мяркуецца, прывезла ў Германію фрэйлін у дадатак да яе шведскіх фрэйлін, сярод якіх, верагодна, была Маргарыта Леёнхувуд (будучая другая жонка караля). Па традыцыі Кацярына лічыцца капрызнай, халоднай, меланхалічнай і незадаволенай, а шлюб апісваецца як бурны і нешчаслівы, нягледзячы на тое, што ў крыніцах таго часу такой інфармацыі няма. 13 снежня 1533 года яна выканала сваю самую важную задачу як каралевы, нарадзіўшы спадчынніка пасаду — будучага караля Эрыка XIV.

У верасні 1535 года падчас балю, учыненага ў гонар яе зяця, караля Даніі Крысціяна III, які наведаў каралеўскі двор Швецыі, цяжарная каралева Кацярына ўпала падчас танца з Крысціянам III. Падзенне прыкавала яе да ложка і прывяло да ўскладненняў, і яна памерла 23 верасня разам са сваім яшчэ не народжаным дзіцем.

Падчас яе смерці кароль Густаў быў уцягнуты ў Графскую вайну, і яго праціўнікі ў гэтым канфлікце, Любек і Расток, распаўсюдзілі слых, быццам ён забіў сваю жонку ўдарамі срэбнага кія па галаве з-за паведамлення шпіёна аб тым, што яна абгаварыла яго пакуль танчыла з Крысціянам. Эксгумацыя шкілета Кацярыны, зробленая ў 1940-х гадах, не паказвае ніякіх прыкмет якой-небудзь падобнай траўмы, і яе сям’я ніколі не прад’яўляла ніякіх абвінавачванняў. Больш за тое, сам Крысціян III пацвярджае сур’ёзнае падзенне каралевы Кацярыны ў сваіх асабістых лістах, хоць ён і не быў сябрам Густава.

Традыцыйна ў гісторыі каралеве Кацярыне прыпісваецца дрэнная рэпутацыя, і яе часта называюць дрэнным прыкладам каралевы на кантрасце з другой жонкай Густава I, каралевай Маргарытай Леёнхувуд, якая апісваецца як стэрэатыпна ідэальная каралева.

Зноскі
------

1. 1 2  Katarina — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. 1 2  Katharina von Schweden // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Tegenborg Falkdalen, Karin, Margareta Regina: vid Gustav Vasas sida : [en biografi över Margareta Leijonhufvud (1516—1551)], Setterblad, Stockholm, 2016
5. 1 2 3  Katarina, Svenskt biografiskt lexikon (art av Ivan Svalenius), hämtad 2016-12-26.
6. ↑  Larsson, Lars-Olof (2002). Gustav Vasa — landsfader eller tyrann?. Stockholm: Prisma. ISBN 91-518-3904-0

Літаратура
----------

* Alf Henrikson (1963). *Svensk Historia* (Гісторыя Швецыі). Bonniers
* Wilhelmina stålberg: Anteqningar om svenska qvinnor (Нарысы пра жанчын Швецыі)

Спасылкі
--------

* Article in the Svenskt biografiskt handlexikon (шведск.)


| ?Кацярына Саксен-Лаўэнбургская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Eric IV, Duke of Saxe-Lauenburg[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Бернгард II Саксен-Лаўэнбургскі[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Sophia of Braunschweig-Lüneburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | John V, Duke of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Багуслаў VIII[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Адэльгейда Памеранская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Сафія Гольштэйнская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Magnus I, Duke of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Фрыдрых I[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Frederick II, Elector of Brandenburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Лізавета Баварская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Dorothea of Brandenburg, Duchess of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Фрыдрых I |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Кацярына Саксонская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Кацярына Браўншвайг-Люнебургская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Кацярына Саксэн-Лаўэнбургская |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | William the Victorious, Duke of Brunswick-Lüneburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | William IV, Duke of Brunswick-Lüneburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Cecilia of Brandenburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Henry IV, Duke of Brunswick-Lüneburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Bodo VII, Count of Stolberg-Wernigerode[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Elisabeth, daughter of count Botho VII of Stolberg-Wernigerode[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Anne von Schwarzburg-Sondershausen[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Catherine of Brunswick-Wolfenbüttel, Duchess of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Варціслаў IX[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Эрых II[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Sophie of Saxe-Lauenburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Catherine of Pomerania, Duchess of Brunswick-Lüneburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Багуслаў IX[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Сафія Памеранская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Марыя Мазавецкая[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Нацыянальная біяграфія Фінляндыя · Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 137979533 · ISNI: 0000 0000 5907 817X · LIBRIS: 335137 · VIAF: 86137775 |