**А́рфа, гарфа** — шчыпковы струнны музычны інструмент.

Мае форму трохвугольніка, які складаецца: па-першае, з рэзананснага корпуса-скрыні даўжынёй прыблізна ў 1 метр, які пашыраецца дадолу; ранейшая яго форма была чатырохвугольная, цяперашняя жа — закругленая з аднаго боку; ён забяспечаны плоскай дэкай, зробленай звычайна з кляновага дрэва, у сярэдзіну якой па даўжыні корпуса прымацоўваецца вузкая і тонкая рэйка з цвёрдага дрэва, у якой прабіваюцца адтуліны для пранізвання жыльных струн; па-другое, з верхняй часткі (у выглядзе вялікіх памераў грыфа), змеявыяўна выгнутай, прымацаванай да вяршыні корпуса, утваральнай з ім востры вугал; да гэтай часткі прымацаваны з'едлівыя для ўмацавання струн і іх наладжвання; па-трэцяе, з пярэдняга бруса, які мае форму калоны і прызначаны аказваць супраціў сіле, якае свараецца струнамі, нацягнутымі паміж грыфам і рэзанансным корпусам.

У арфе нацягнутыя струны толькі для здабывання гукаў дзіатанічнай гамы, бо арфа ў ранейшы час мела значны гукавы абьём (пяць актаў), а памяшканне для струн поўнай храматычнай гамы нядосыць. Таму на арфе без педалі можна згуляць толькі адну гаму. Для храматычных падвышэнняў у ранейшыя часы струны павінны былі быць укарочваемыя прыжыманнем пальцаў у грыфа; пазней гэта прыжыманне сталі вырабляць з дапамогай гаплікаў, прыводных у рух рукой. Такія арфы апыняліся вельмі няёмкімі для выканаўцаў; недахопы гэтыя былі ў значнай ступені ўхіленыя механізмам у педалях, вынайдзеным Якабам Хохбрукерам у 1720 г. Гэты майстар прымайстраваў да арфы сем педаляў, якія дзейнічалі на праваднікі, якія праз пустую прастору бруса праходзілі да грыфа і там прыводзілі гаплікі ў такое становішча, што яны, дужа прылягаючы да струн, выраблялі ва ўсім аб'ёме прылады храматычныя падвышэнні.

Знакамітыя арфісты
------------------

* Мікола Бокса
* Мікола Бокса
* Вера Дулава
* Марсель Турн’е
* Альфонс Хасельманс
* Вольга Эрдзэлі
* Ганна-Марыя Раўнапольская-Дын

Дзяржаўны знак
--------------

Арфа была палітычным знакам Ірландыі на працягу шматлікіх стагоддзяў. Яна ўпершыню была выкарыстаная для сімвалічнага малюнка Ірландыі ў Каралеўскім Сцягу Караля Шатландыі Джэймса VI (ён жа Кароль Англіі Джэймс I), і з тых часоў фігуравала ва ўсіх Каралеўскіх Сцягах Англіі, Брытаніі і Злучанага Каралеўства, хоць стыль малюнка з часам змяняўся. З 1922 года Незалежная Дзяржава Ірландыя працягвае выкарыстаць арфу, як дзяржаўны знак, захаваны на Вялікім Дзяржаўным Друку Ірландыі, на гербе, Прэзідэнцкім Сцягу і Прэзідэнцкага Друку, а гэтак жа ў шэрагу іншых дзяржаўных знакаў і дакументаў. Арфа гэтак жа адлюстроўваецца на ірландскіх манетах, пачынальна са сярэднявечных, і да сучасных ірландскіх манет еўра.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Арфа

| ⛭Струнныя музычныя інструменты |
| --- |
| Смычковыя | Скрыпка · Альт · Барытон · Віёла да гамба · Гудок · Сука · Крота · Віяланчэль · Кантрабас · Нікельхарпа · Рэбаб · Хардангерфеле · Эсрадж · Фідэль |
| Шчыпковыя | Арфа · Ангеліка · Балалайка · Банджа · Бандура · Бузукі · Вамбі · Гітара · Гуслі · Добра · Домбра · Домра · Думбыра · Дутар · Кантэле · Канклес · Каннель · Камуз · Мандаліна · Лютня · Кобза · Піпа · Сямісэн · Тарбан · Уд · Цытра |
| Ударныя | Цымбалы · Янцынь |
| Ударна-клавішныя | Клавікорд · Фартэпіяна · Піяніна · Раяль |
| Шчыпкова-клавішныя | Вёрджынел · Клавесін · Мюзелар · Спінет |
| Фрыкцыйна-клавішныя | Колавая ліра |
| Іншае | Смычок · Плектр · Струна · Струнатрымальнік · Лад · Парожак · Грыф · Мензура · Штрыхі |
| **Духавыя музычныя інструменты** · **Ударныя музычныя інструменты** · **Электронныя музычныя інструменты** |

| ⛭Інструменты сімфанічнага аркестра |
| --- |
| Асноўны склад | 

|  |  |
| --- | --- |
| Драўляныя духавыя | 
* Флейта
* Габой
* Кларнет
* Фагот

 |
| Медныя духавыя | 
* Валторна
* Труба
* Трамбон
* Туба

 |
| Ударныя | 
* Літаўры
* Трохвугольнік
* Малы барабан
* Талеркі
* Вялікі барабан

 |
| Шчыпковыя струнныя | Арфа |
| Смычковыя струнныя | 
* Скрыпка
* Альт
* Віяланчэль
* Басэтля

 |

 |
| Пашыраны склад | 

|  |  |
| --- | --- |
| Драўляныя духавыя | 
* Флейта-пікала
* Альтовая флейта
* Англійскі ражок
* Малы кларнет
* Бас-кларнет
* Контрафагот
* Саксафон

 |
| Медныя духавыя | 
* Труба-пікала
* Карнет
* Флюгельгорн
* Эўфоніум

 |
| Ударныя | 
* Бубен
* Кастаньеты
* Там-там
* Званы
* Званкі
* Ксілафон
* Вібрафон
* Марымба
* Флексатон
* Хлопаўка
* Трашчотка
* Драўляная скрыначка
* Тэмпл-блок

 |
| Клавішныя | 
* Фартэпіяна
* Арган
* Клавесін
* Чэлеста

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX530272 · BNF: 11948112w · GND: 4129456-7 · LCCN: sh85058984 · NDL: 00562971 · NKC: ph120647 |

 |