Ямайскі ром
**Ром** (англ.: rum, ісп.: ron, фр.: rhum) — моцны алкагольны напой, які атрымоўваюць у выніку працэсаў ферментацыі і дыстыляцыі з прадуктаў перапрацоўкі цукровага трыснягу.

Гісторыя
--------

Пірат з бочкай рому
Паходжанне назвы "ром" і дакладны час пачатку яго вытворчасці невядомы. Мяркуюць, што назва з'яўляецца скарачэннем ад лацінскага слова *Saccharum*, якое азначала "цукровы трыснёг", або вытворнае ад слэнгавага *ramboozle* ("замяшанне"), французскага *arôme* ("водар"), галандскага *roemer* (шклянка) і г. д. Цукровы трыснёг як сельскагаспадарчая культура быў здаўна вядомы ў краінах Азіі. У Новы Свет ён быў увезены самім Хрыстафорам Калумбам у 1493 г. з Азорскіх астравоў. Аднак першыя ўзгадкі пра вытворчасць моцнага напою з гэтай расліны з'явіліся толькі ў XVII ст. першапачаткова ў карыбскіх і паўночнаамерыканскіх еўрапейскіх калоніях. У англамоўных дакументах ром першапачаткова вызначаўся як "барбадаскі напой", таму менавіта Барбадас прынята лічыць яго радзімай. Але вядома, што яшчэ раней алкагольны напой з цукровага трыснягу выраблялі партугальскія каланісты ў Бразіліі. 

Папулярнасць рому ў амерыканскіх калоніях тлумачыцца надзвычайнай таннасцю яго вытворчасці ў параўнанні з алкагольнымі напоямі са збожжа і вінаграду. Ром у вялікай колькасці ўжывалі каланісты, маракі і піраты. Яго выдавалі замест заробку, а таксама ім стымулявалі працу рабоў. У Афрыцы каланіяльныя гандляры абменьвалі ром на золата і рабоў. 

У 1687 — 1970 гг. на брытанскім флоце дзейнічала правіла выдаваць матросам штодзень каля 230 г. рому. Гэтая традыцыя часткова захавалася на канадскім флоце. У XVIII ст. у паўночнаамерыканскіх калоніях Вялікабрытаніі квітнела кантрабанда сыравінай для вытворчасці рому з французскіх калоній. Некаторыя гісторыкі лічаць, што спроба ўлад спыніць незаконны гандаль у 1764 г. прадвызначыла будучую Амерыканскую рэвалюцыю. Падлічана, што незадоўга да рэвалюцыі амерыканцы штогод выпівалі 14 літраў рому на душу насельніцтва. 

Такім чынам ром трывала ўвайшоў у паўсядзённую культуру многіх краін Вест-Індыі, Лацінскай Амерыкі і паўднёвых штатаў ЗША. Значна пазней яго вытворчасць наладзілі на поўдні Афрыкі, у Аўстраліі, Індыі і г. д. У Еўропе ром успрымаўся як танны напой для каланістаў і маракоў і да сярэдзіны XIX ст. фактычна не меў папулярнасці. Толькі паляпшэнне працэсу вытворчасці ў французскіх і іспанскіх калоніях спрыяла паступоваму асваенню еўрапейскага рынку.

У Беларусі вытворчасць сапраўднага рому з кубінскай сыравіны была распачата толькі ў 2011 г.

Вытворчасць і гатункі
---------------------

Сыравінай для вырабу рому з'яўляюцца сок цукровага трыснягу або цукровая патака і меласа, якія застаюцца пасля вытворчасці цукру. Выраб рому з соку асабліва характэрны для франкамоўных краін Вест-Індыі, таму французскі ром звычайна даражэйшы, чым з іншых краін. Сыравіну вараць, пакуль яна не ператвараецца ў сіроп. У працэсе фарміруюцца крышталікі цукру, якія выдаляюць шляхам мяшання і сцэджвання або фільтрацыі. У атрыманую масу дадаюць дрожджы і ваду, пасля чаго даюць час для ферментацыі. Канчатковым этапам вытворчасці з'яўляецца перагонка ў традыцыйных медных перагонных апаратах або рэктыфікацыйных калонах.

Многія вытворцы пасля перагонкі трымаюць ром у дубовых бочках. Лічыцца, што такім чынам ён набывае асаблівы смак, набліжаны да віскі. Ром з дубовых бочак мае цёмны або залаты колер. У адрозненні ад празрыстага рому, які часцяком дадаюць у кактэйлі, гэтыя гатункі ўжываюць толькі як самастойны напой. Але цёмны колер рому таксама дасягаецца іншымі шляхамі - дамешкамі меласы (характэрна для Барбадаса і Ямайкі), мёду (Канарскія астравы), розных спецый (краіны Азіі) і г. д.

Утрыманне алкаголю ў гатовым напоі, яго смак, водар і спосаб ужывання вельмі адрозніваюцца ў залежнасці ад краіны, дзе ён быў выраблены.

* Экспазіцыя ў музеі рому ў ГаванеЭкспазіцыя ў музеі рому ў Гаване
* Вытворчасць рому на МадагаскарыВытворчасць рому на Мадагаскары

Выкарыстанне
------------

Ром можа ўжывацца як самастойны напой, але таксама шырока выкарыстоўваецца як інгрэдыент для стварэння іншых напояў і кактэйляў, у тым ліку грогу, дайкіры, махіта, маі-таі, пуншу. Ромам шырока карыстаюцца ў вытворчасці кандытарскіх вырабаў.

* Кактэйль "Куба лібрэ"Кактэйль "Куба лібрэ"
* Нікарагуанскі кактэйль "Макуа"Нікарагуанскі кактэйль "Макуа"
* Амерыканскі кактэйль "Ураган"Амерыканскі кактэйль "Ураган"
* Ромавая бабаРомавая баба

Літаратура
----------

* *Фамічэнка К. В.* Ром // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 404. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ром
* Ром на friday.by Архівавана 1 лютага 2013.
* У Мінску пачалі разліваць кубінскі ром
* Гісторыя рому Архівавана 24 красавіка 2013.
* Ром з Барбадаса
* Луізіянскі ром Архівавана 4 лютага 2013.
* Кубінскі ром Архівавана 9 ліпеня 2013.
* Гарачы, пякельны і жудасны Архівавана 18 чэрвеня 2013.
* Ямайскі цукровы трыснёг

| ⛭Алкагольныя напоі |
| --- |
| Высокаалкагольныя (66—96 %) | Абсент • Спірт • Штро |
| Моцныя (31—65 %) | Акавіта • Арак • Арманьяк • Аруха • Бальзам • Баравічка • Бехераўка • Брэндзі • Бумба • Бурбон • Буха • Віскі • Гарэлка • Грапа • Джын • Егермайстар • Зуброўка • Кальвадос • Каньяк • Кіршвасэр • Крупнік • Крамбамбуля • Маотай • Мескаль • Метакса • Настойка • Палінка • Ракія • Ром • Самагон • Самбука • Сівуха • Слівавіца • Тутавая гарэлка • Тэкіла • Уза • Чача • Шнапс |
| Сярэднеалкагольныя (9—30 %) | Вермут • Віно • Глінтвейн • Грог • Кагор • Крушон • Лікёр • Мадэра • Марсала • Медавуха • Мёд • Наліўка • Пачаран • Партвейн • Пунш • Сакэ • Сангрыя • Херас • Шампанскае • Кава • Шэрыданс |
| Слабаалкагольныя (1,5—8 %) | Брага • Збіцень • Квас • Кумыс • Перы • Піва • Пульке • Сідр • Тэсгуіна • Тодзі • Чайны грыб |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX4783295 · BNF: 119766143 · GND: 4365849-0 · LCCN: sh85115811 · NKC: ph382370 |