**Гаакаа** (кіт. спр. 高考, піньінь *gāokǎo*, пал. *гаокао*) — усекітайскія дзяржаўныя ўступныя экзамены ў ВНУ (скарачэнне ад кіт. спр. 中华人民共和国普通高等学校招生全国统一考试, піньінь *Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó pǔtōng gāoděng xuéxiào zhāoshēng quánguó tǒngyī kǎoshì*, пал. *Чжунхуа Жэньминь Гунхэго путун гаодэн сюэсяо чжаошэн гуанго тунъи каоши*). Праводзяцца толькі ў мацерыковым Кітаі (не ўключае Ганконг, Макаа і Тайвань). З 2003 года праводзяцца 7-8 чэрвеня, у 2020 годзе з-за пандэміі COVID-19 экзамены «Гаакаа» праводзіліся 7-8 ліпеня.

Гісторыя
--------

Упершыню ўведзены ў 1952 годзе. З 1966 па 1976 гады (часы Культурнай рэвалюцыі ў Кітаі) быў адменены. Першы пасля Культурнай рэвалюцыі экзамен адбыўся ў канцы 1977 года. У той год для ўдзелу ў гэтым экзамене не было сур’ёзных абмежаванняў па ўзросце і паходжанні, да ўдзелу дапускаліся грамадзяне ва ўзросце ад 14 да 30 гадоў. Агульная колькасць кандыдатаў склала больш чым 5,7 мільёна чалавек. Тых, хто здаў экзамен, было ўсяго 4,8 % — 272 971 кандыдатаў па ўсёй краіне, што было самым нізкім вынікам за ўсю гісторыю КНР. У 1978 годзе ўсе выпускнікі па ўсёй краіне прайшлі такі ж экзамен. Форма і змест экзамену пастаянна мяняліся, для асобных ВНУ былі дазволеныя таксама іншыя формы здачы.

Экзамен праводзіцца на працягу 2-3 дзён. Тры прадметы абавязковыя для здачы паўсюдна: кітайская мова, матэматыка, замежная мова — звычайна англійская, але можа быць таксама японская, руская або французская. Іншыя сем магчымых прадметаў — гэта: фізіка, хімія, біялогія, тэхналогія (інфармацыйныя тэхналогіі або агульная тэхналогія) і тры гуманітарныя: гісторыя, геаграфія, і паліталогія. З-за вялікага ціску і наступнага стрэсу пры здачы гаакаа многія кітайскія школьнікі сёння адмаўляюцца ад яго. У 2020 годзе колькасць тых, хто здае «Гаакаа», дасягнула рэкордных 10,71 млн чалавек.

З 2014 года ў некаторых рэгіёнах Кітая ў парадку эксперыменту тэстуецца сістэма, у якой абавязковыя тры прадметы такія ж, як у ранейшай сістэме, і ў дадатак трэба выбраць для здачы тры прадметы з наступных: гісторыя, геаграфія, палітыка, фізіка, хімія, біялогія.

Крытыка
-------

### Асаблівыя ўмовы

Таксама існуюць асаблівыя ўмовы для прадстаўнікоў этнічных меншасцяў, замежнікаў, людзей, чые сем’і пражываюць на Тайвані, дзяцей ваенных, якія страцілі бацькоў у ходзе прафесійнай дзейнасці. Вучні могуць таксама зарабіць дадатковыя балы ў выпадку ўдзелу ў навуковых алімпіядах  (руск.) (бел. і іншай навуковай дзейнасці, спартыўных спаборніцтвах, а таксама «па палітычных» або «маральных» якасцях.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  «Гаокао» // *Китай*. — 2020. — № 7. — С. 15. — ISSN 1005-5010.
2. 1 2  Свобода! // *Китай*. — 2020. — № 8. — ISSN 1005-5010.

Спасылкі
--------

* Мартин, О. Китайский экзамен гаокао : Новый феномен или наследство древнего Китая? [Текст] : /О. Мартин. 2013. — 9 c.
* Сидорова, А. , Проблема безработицы среди выпускников вузов КНР в свете реформы высшего образования [Текст] /А. Сидорова//Проблемы Дальнего Востока № 4 : сб. статей. — М. :, 2011 . — С.140-150
* Ministry of Education
* Test Fever China Today, 2005.
* China’s SAT Slate Magazine, June 4, 2008.
* National University Entrance Examination for China, Ji-heng Zhang Translator, Harry Manos, *The Physics Teacher* March 1994—Volume 32, Issue 3, pp. 187—189
* *China Prep* PBS documentary on students preparing for China’s National Higher Education Entrance Exam

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2018001479 |