recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Аляксандр Уладзіміравіч Сарагавец** (1971—1995) — удзельнік Першай чачэнскай вайны, Герой Расійскай Федэрацыі, памочнік начальніка разведкі 324-га мотастралковага палка 34-ай мотастралковай дывізіі Уральскай ваеннай акругі, старшы лейтэнант.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 мая 1971 года ў Ташкенце. Беларус.

Скончыў 8 класаў сярэдняй школы № 209 г. Ташкента (мікрарён Карасу-1). Пасля вучыўся ў ПТВ. Будучы выдатнікам, меў магчымасць без экзаменаў паступіць ў Ташкенцкі політэхнічны інстытут, аднак у выніку абраў шлях ваеннага. У перыяд з 1989 па 1993 гады вучыўся ў Ташкенцкім вышэйшым агульнаваенным камандным вучылішчы імя У. І. Леніна.

Пасля сканчэння ваеннага вучылішча быў скіраваны для праходжання далейшай службы ў Туркестанскую ваенную акругу.

Праходзіў ваенную службу на пасадах камандзіра групы спецыяльнага прызначэння брыгады спецыяльнага прызначэння, намесніка камандзіра роты спецыяльнага прызначэння. У 1994 годзе камандаваў групай спецыяльнага прызначэння асобнай роты спецыяльнага прызначэння Уральскай ваеннай акругі.

18 студзеня 1995 года быў прызначаны памочнікам начальніка разведкі 324-га мотастралковага палка 34-ай мотастралковай дывізіі. Полк быў дыслацыраваны ў Екацярынбургу і рыхтаваўся да адпраўкі ў Чачню. 22 студзеня падраздзяленні 324-га палка прыбылі ў Чачню і размясціліся непадалёку ад сяла Талстой-Юрт. З 23 студзеня Сарагавец прымаў удзел у баявых дзеяннях.

Памёр ад моцнага ранення 15 сакавіка 1995 года ў бітве за мост цераз раку Аргун, размешчанага непадалёку ад сяла Новыя Атагі. Камандаванне 324-га палка хадатайнічала аб прысваенні пасмяротна яму звання «Герой Расійскай Федэрацыі».

Пахаваны ў Ташкенце на Боткінскіх могілках.

У памяць аб Аляксандры ў воінскай часці, дзе ён праходзіў службу, устаноўлены абеліск.

Узнагароды
----------

* Медаль «За адвагу» (20 красавіка 1995 года);
* Званне «Герой Расійскай Федэрацыі» (29 студзеня 1997 года).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Аляксандр Уладзіміравіч Сарагавец на сайце «Героі краіны»
* Герой Расійскай Федэрацыі Сарагавец Аляксандр Уладзіміравіч(недаступная спасылка) на сайце Ташкенцкага вышэйшага агульнаваеннага каманднага вучылішча імя У. І. Леніна
* Уроки Первой чеченской кампании. Боевые действия 324-го мотострелкового полка в 1995 г.
* Федеральные силы. Убитые, пленные и пропавшие без вести в 1994-96. 324-й мотострелковый полк
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Палац Чапскага.
**Палац Чапскага** — палац графа Караля Чапскага ў Мінску.

Збудаваны ў 1894 годзе, за часамі Другой Сусветнай вайны пацярпеў мала, знішчаны ў пасляваенны час. Цяпер на гэтым месцы знаходзіцца будынак з ювелірнай крамай «Чараўніца» і кінатэатрам «Цэнтральны» (пр. Незалежнасці, 13).

Гісторыя
--------

Палац узведзены ў 1894 годзе паводле праекта архітэктара Віктара Шротэра  (руск.) (бел..

Акрамя жылых памяшканняў, на першым паверсе палаца (якраз там, дзе аркады) размяшчалася Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі. У 1906 годзе ў будынку палаца адчынілася лясная біржа, пры якой з 27 снежня 1908 года па 3 студзеня 1909 года прайшоў Калядны лясны кірмаш. У 1912 годзе біржа зрабілася агульнатаварнай.

Пасля Другой сусветнай вайны, калі праектавалася першая чарга новай забудовы тагачаснай вул. Савецкай, каля 1949 годзе палац Чапскага быў знесены, хоць ён зусім не замінаў трасіроўцы новага праспекту.

Архітэктура
-----------

Трохпавярховы эклектычны палац упрыгожваў ніжні ярус аркадаў, а акцэнтам усяго будынка быў эркер, які выступаў з асноўнага аб’ёму палаца на ўсю яго вышыню.

* Чарцёж галоўнага фасадаЧарцёж галоўнага фасада
* Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота 1918 г. (Будынак не захаваўся)Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота 1918 г. *(Будынак не захаваўся)*
* Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота раней 1918 г. (Будынак не захаваўся)Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота раней 1918 г. *(Будынак не захаваўся)*
* Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота 1906 г. (Будынак не захаваўся)Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота 1906 г. *(Будынак не захаваўся)*
* Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота раней 1918 г. (Будынак не захаваўся)Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, фота раней 1918 г. *(Будынак не захаваўся)*
*

Зноскі
------

1. ↑  Будынак Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі // Мінск. Стары і новы / аўт.-склад. У. Г. Валажынскі; пад. рэд. З. В. Шыбекі — Мінск: Харвест, 2007— 272 с.: іл. ISBN 978-985-16-0092-8. С. 156
2. ↑  Алег Дзярновіч. На руінах Мінску // Наша Ніва, 1 красавіка 2009

Літаратура
----------

* Мінск. Стары і новы / аўт.-склад. У. Г. Валажынскі; пад. рэд. З. В. Шыбекі — Мінск: Харвест, 2007— 272 с.: іл. ISBN 978-985-16-0092-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац Чапскага (Мінск)
**Прасігой** (серб.: *Просигој*, грэч. Προσηγόης, лац.: Prosegoes, Seruiorum princeps) — сербскі князь, прадстаўнік роду Уласціміравічаў, правіў у пачатку 9 стагоддзя пасля Радаслава Вішэслававіча.

Біяграфія
---------

Успадкаваў сталец свайго бацькі — Радаслава. Адзінай крыніцай таго часу, дзе ўпамінаецца Прасігой з’яўляецца дакумент *Кіраванне імперыяй* — дакумент візантыйскага імператара Канстанціна VI.

Нашчадкам Прасігоя стаў Уласцімір, у гонар якога названа першая сербская правячая дынастыя — Уласціміравічаў.

Валадарыў Прасігой сербскімі землямі ў перыяд з 822 да 836.

### Гл. таксама

* Правіцелі Сербіі

Зноскі
------



| ?Прасігой — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Прасігой |  | Радаслаў Вішэслававіч |  | Вышаслаў[d] |  | Рацімір[d] |  | Уладзін[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |
**Усходне-Конкавіцкае падняцце** (ад назвы вёскі Конкавічы ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, ва ўсходняй частцы паўднёвага схілу Петрыкаўскага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведкай у падсалявых дэвонскіх адкладах.

Падняцце — найбольш высокая заходняя частка блока, абмежаванага разломамі на поўначы і захадзе, з паднёвага ўсходу паніжэннем слаёў. Сфарміравалася ў познефранскі і фаменскі час позняга дэвону ў працэсе блокавых зрушэнняў па разломах.

Літаратура
----------

* Усходне-Конкавіцкае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
Адзінарны ложак
**Ложак** — прадмет мэблі, прызначаны для адпачынку ў гарызантальным становішчы. Ложак звычайна размяшчаецца ў спальні, дзе складае аснову інтэр'еру.

Канструкцыя
-----------

Ложак звычайна мае чатыры апоры (акрамя спецыфічных мадэляў), з дапамогай якіх яго рама прыпаднятая над падлогай, спінкі (пярэднюю і заднюю) і матрац. Рама, апоры і спінкі ложка могуць быць выраблены з металу, дрэва і радзей з іншых матэрыялаў.

Такая канструкцыя ложка дазваляе часова размяшчаць ці захоўваць пад ёй рэчы (напрыклад, чамадан з рэчамі) і вешаць на спінку рэчы.

Больш складаная канструкцыя ложка ўключае сябе вертыкальныя слупы і нават у некаторых выпадках дах. Гэтв дадатак у спалучэнні з пакрываючым яго заслонай аддзяляе прастору памяшкання ад прасторы, дзе размешчана сам ложак. Дадатковай функцыяй такога аддзялення можа быць абарона ад насякомых. Падвешаная на карнізе або калонах тканіна, якая затуляе ложак, называецца балдахін ом. 

лава для сну з падгалоўнікам са складу пахавальнай мэблі царыцы Хетэпхерэс. Даўжыня лавы-177 см. рэканструкцыя арыгінала паказана ў Каіры, гэтая копія паказана ў музеі прыгожых мастацтваў у Бостане.

Разнавіднасці
-------------

Адрозніваюць:

* адзінарны ложак
* двайны ложак
* двух'ярусны ложак
* ложак для немаўляці.

Зноскі
------

1. ↑  ГОСТ 20400-80 Продукция мебельного производства. Термины и определения

Літаратура
----------

* Кровать // *Краткая энциклопедия домашнего хозяйства*. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.
* *И. Осиновская*. Поэтика вещи: кровать Архівавана 23 снежня 2016. // Осиновская И. А. Ирония и Эрос. Поэтика образного поля. — М. 2007, с. 155—168.
* *Иван Забелин* Домашний быт русских царей в XVI и XVII столетиях. — Москва: Издательство Транзиткнига, 2005. — С. 202—212 — ISBN 5-9578-2773-8



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 131627263 · GND: 4006250-8 · LCCN: sh85012788 · NDL: 00576741 · NKC: ph122533 |
**Палац Шандара** (венг.: Sándor-palota) — палац у Будайскай крэпасці. Пабудаваны ў 1806 годзе па праекце архітэктара Міхая Полака для графа Вінсента Шандара. Са жніўня 1919 года па чэрвень 1941 года ў палацы Шандара працавалі прэм'ер-міністры Венгрыі. Падчас Другой сусветнай вайны палац быў цалкам разбураны. Аднаўленчыя працы завяршыліся толькі ў 2002 годзе. З 22 студзеня 2003 года палац Шандара з’яўляецца афіцыйнай рэзідэнцыяй Прэзідэнта Венгрыі.

Фасад палаца Шандара ўпрыгожаны барэльефамі, якія адлюстроўваюць грэчаскіх багоў і сцэну пасвячэння графа Шандара ў рыцары. На ўсходняй сцяне палаца ўсталявана мемарыяльная дошка ў гонар графа Пала Тэлекі, прэм’ер-міністра Венгрыі напярэдадні Другой сусветнай вайны. У знак пратэсту супраць рашэння прапусціць праз тэрыторыю Венгрыі германскія войскі ён скончыў жыццё самагубствам. Інтэр’еры палаца славяцца сваімі габеленамі, крыштальнымі жырандолямі і карцінамі Карая Лотца.

Палац Шандара адкрыты для наведвальнікаў толькі адзін раз у годзе, звычайна ў верасні, калі ў рамках штогадовых Дзён культурнай спадчыны Венгрыі ў ім праводзіцца выстаўка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Шандара**
**Васі́ль Парфі́равіч Трунта́еў** (1883, в. Сасноўка Саратаўскай губерні — *невядома*) — савецкі партыйны дзеяч, член Сакратарыята ЦК КП(б)Б.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і слесара, рускі.

Навучаўся ў тэхнічным чыгуначным вучылішчы.

У 1900 годзе вёў рэвалюцыйную работу сярод навучэнцаў у г. Ялец (Арлоўская губерня), у 1901—1905 гадах у чыгуначным дэпо Тамбоўскай губерні. У 1908 годзе быў арыштаваны і асуджаны.

У 1924 годзе быў загадчыкам Арганізацыйнага аддзела Віцебскага губернскага камітэта РКП(б).

З 4 лютага — член Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б). 

У маі 1924 года на XIII канферэнцыі Кампартыі Беларусі быў абраны Цэнтральны камітэт КП(б) і Трунтаеў увайшоў у склад Сакратарыята ЦК КП(б) Беларусі. На яго былі ўскладзены таксама абавязкі загадчыка Арганізацыйна-размеркавальнага аддзела ЦК КП(б) Беларусі.

14 лістапада 1924 года быў выведзены са складу Сакратарыята і бюро ЦК КП(б) Беларусі.

Далейшы лёс невядомы.

Член бюро ЦК КП(б)Б (1924).

Зноскі
------

1. 1 2   (in ru)*Политическая каторга и ссылка. Биографический справочник членов о-ща политкаторжан и ссыльно-поселенцев*. М.: Издательство Всесоюзного общества политкаторжан и ссыльно-поселенцев. 1934.
2. ↑  Пастанова пашыранага пленума ЦК і ЦКК КП (б) Беларусі 11—14.11.1924

Спасылкі
--------

* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 – 1991  (руск.)
Охра ў прыродзе
**Охра** (ад стар.-грэч.: ὠχρός "бледны") — прыродны пігмент вокісу жалеза з прымешкам гліны. 

Натуральны колер охры звычайна жоўты, паколькі яна ўтрымоўвае гідрат жалеза (Fe2O3 • H2O). Бязводная сумясь вокісу жалеза з глінай стварае чырвоную охру (Fe2O3), якую атрымоўваюць штучна шляхам награвання жоўтай охры. Разнавіднасцямі чырвонай охры могуць быць пурпурная і карычневая охра.

Охра шырока сустракаецца ў прыродзе і здаўна выкарыстоўваецца чалавекам для вытворчасці фарбаў.

Зноскі
------

1. ↑  Жоўтая охра
2. ↑  Чырвоная охра Архівавана 29 чэрвеня 2020.

 

| ⛭Адценні карычневага колеру |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Auburn | Бістр | Карычневы | Buff | Burgundy | Смаленая сіена | Смаленая ўмбра | Медны | Liver | Чырвонае дрэва |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Бураковы | Охра | Светла-карычневы | Натуральная умбра | Russet | Іржавы | Руды | Seal brown | Сепія | Tan |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Пшанічны | Zinnwaldite | Fallow | Bole | Taupe | Medium Taupe | Pale Taupe | Цёмны хакі | Хакі | Светлы хакі |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Sandy Taupe | Экру | Бэж |
|   |   |   |

 |
| Прыклады, прыведзеныя вышэй, толькі арыенціровачныя. |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Усход.
Ракета-носьбіт для КА серыі Усход
**Усход** — серыя савецкіх касмічных караблёў, прызначаных для палётаў па калязямной арбіце. Ствараліся пад кіраўніцтвам канструктара Сяргея Паўлавіча Каралёва з 1958 па 1963 год.

Першы пілатуемы «Усход», запуск якога адбыўся 12 красавіка 1961 года (Усход-1), стаў адначасова і першым у свеце касмічным апаратам, які падняў чалавека ў касмічную прастору. Сёння гэты дзень (12 красавіка) адзначаецца ў Беларусі, Расіі і ў іншых краінах свету як Сусветны дзень авіяцыі і касманаўтыкі.

Калі першы «Усход», пілатуемы Юрыем Гагарыным, здзейсніў толькі адзін віток вакол Зямлі, абляцеўшы планету за 108 хвілін, то палёт карабля «Усход-5» з касманаўтам Валерыем Быкоўскім працягваўся ўжо каля 5 сутак. За гэты час карабель і касманаўт 81 раз абагнулі Зямлю.

Літаратура
----------

* «Усход» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 272—273. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Усход (касмічныя караблі)

| ⛭Касмічныя караблі Усход |
| --- |
| Усход-1 - Усход-2 - Усход-3 - Усход-4 - Усход-5 - Усход-6 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куркін.
**Васіль Міхайлавіч Куркін** (24 жніўня 1948 —) — беларускі гаспадарчы дзеяч у галіне цывільнага будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1998).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Пасёлкі Барышскага раёна Ульянаўскай вобласці. Пасля заканчэння васьмі класаў сярэдняй школы прыехаў у г. Мінск, дзе жыў ягоны брат. Паступіў у Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1967 годзе скончыў яго і быў накіраваны ў г. Брэст, у будаўнічы трэст № 8, дзе да 1984 года працаваў на пасадах: тэхнік, інжынер, старшы інжынер, галоўны інжынер, начальнік будаўнічага ўпраўлення № 116. Адначасова скончыў вячэрняе аддзяленне Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута.

У снежні 1984 года Васіль Міхайлавіч прызначаны кіраўніком будаўнічага трэста № 25 г. Баранавічы.

Узнагароды
----------

Васіль Міхайлавіч узнагароджаны трыма Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. У 1998 годзе Куркін В. М. удастоены звання «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь». Рашэннем Баранавіцкага Савета дэпутатаў ад 19 студзеня 2010 года № 135 генеральнаму дырэктару адкрытага акцыянернага таварыства «Будаўнічы трэст № 25» Куркіну Васілю Міхайлавічу прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Баранавічы».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Куркин Василий Михайлович Архівавана 26 верасня 2022.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Куркин Василий Михайлович Архівавана 26 верасня 2022.  (руск.)
**Poiana**  — род млекакормячых сямейства Viverridae. Род распаўсюджаны ў краінах Заходняй і Цэнтральнай Афрыкі. Родавая назва паходзіць ад Fernando Pó, старой назвы вострава Біёка, на якім быў злоўлены першы вядомы асобнік.

Марфалогія
----------

Сярэдняя даўжыня галавы і цела 384 мм, сярэдняя даўжыня хваста 365 мм.

Агульны колер цела ад светла-карычнева-шэрага да іржава-жоўтага. Футра пакрыта плямамі і палосамі, колер якіх ад цёмна-карычневага да чорнага. некаторыя асобіны маюць чарговыя шырокія і вузкія чорныя палосы на хвасце, тады як іншыя асобіны маюць толькі шырокія палосы. Гэты род адрозніваецца ад роду Prionodon тым, што плямы маюць меншыя памеры і не праяўляюць тэндэнцыю аб'ядноўвацца ў групы або поласы, за выключэннем абласцей галавы і плячэй. Ён таксама адрозніваецца ад іх, і нагадвае Genetta, тым, што мае вузкія голыя лініі на падэшве кожнай з задніх лап.

Паводзіны, жыццёвы цыкл
-----------------------

Гэта жывёлы лесу, вядуць начны лад жыцця. Будуюць круглае гняздо з зялёнай масы, у якой некалькі асобін спіць на працягу некалькіх дзён, а затым пераходзяць на новае месца і будуюць новае гняздо. Гнёзды, па меншай меры за два метры над зямлёй, хоць, як правіла, вышэй. Ежу складаюць арэхі колі, іншыя раслінныя матэрыялы, насякомыя і маладыя птушкі. Можа быць два вывадки ў год па дзве-тры асобіны ў памёце. У няволі Poiana richardsonii жыла 5 гадоў і 4 месяцы.

Зноскі
------

1. 1 2  *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world — JHU Press, 2005, p. 191
Не блытаць з Polaris Music Prize.
**Polar Music Prize** — міжнародная музычная прэмія, якая ўручаецца асобным людзям, групам ці арганізацыям у якасці прызнання выключных дасягненняў у стварэнні ці прасоўванні музычных твораў (таксама часта завецца «Нобелеўскай прэміяй у вобласці музыкі»). Прэмія была заснавана ў 1989 годзе пры фінансавай падтрымцы выдаўца, аўтара песень і дырэктары шведскай поп-групы ABBA, Сціга Андэрсана, і была названа ў гонар яго лэйбла Polar Music.

Polar прысуджаецца Каралеўскай шведскай акадэміяй музыкі, штогадовая цырымонія праходзіць у Стакгольме ў маі, дзе кожны лаўрэат узнагароджваецца асабіста Каралём Швецыі Карлам XVI Густавам. Прызавы фонд складае 1 мільён шведскіх крон (ці 85 000 GBP; 169 000 USD).

Гл. таксама
-----------

* Нобелеўская прэмія

Спасылкі
--------

* Polar Music Prize — Official site
**78-ы полк слу́цкіх стральцо́ў** (польск.: 78 Pułk Strzelców Słuckich, 78 pp) — адзінка пяхоты Самаабароны Літвы і Беларусі і Войска Польскага Польскай Рэспублікі. Сфарміраваны ў лютым — красавіку 1920 як **Слуцкі полк стральцоў** у складзе 2-й беларуска-літоўскай дывізіі. Прымаў удзел у польска-савецкай вайне 1920 года, уварванні ў Вільню і стварэнні Сярэдняй Літвы. 12 кастрычніка 1921 полк атрымаў нумарацыю польскага войска — 78-ы полк пяхоты.

Свята палка — 26 ліпеня, у гадавіну геройскага ўчынку падхарунжага Аляксандра Ота пад Кузніцай.

Полк знаходзіўся ў гарнізоне Баранавічы (запасны батальён у Брэсце).

Падчас ваенных дзеянняў 1939 уваходзіў у склад 20-й дывізіі пяхоты, што змагалася ў Арміі Модлін.

Камандзіры палка
----------------

* падпалкоўнік Эмануэль Якубовіч — 1923
* падпалкоўнік Казімір Дудзінскі — 1939

Афіцэры палка
-------------

* Юзаф Кабылецкі (намеснік камандзіра палка 1931—1935)

Штандар
-------

Наданне штандара і яго зацверджанне адбылося ў 1923 годзе. Штандар фінансавалі горад Баранавічы і баранавіцкая зямля. 1 чэрвеня 1923 яго ўручыў палку генерал Люцыян Жалігоўскі.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раінчык.
**Васіль Пятровіч Раінчык** (7 сакавіка 1950, в. Чарапы, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі кампазітар, піяніст. Заслужаны артыст БССР (1982). Народны артыст Беларусі (1995). Кавалер Ордэна Францыска Скарыны (2006) «За значны асабісты ўклад у развіццё нацыянальнай культуры, захаванне і прапаганду лепшых музычных традыцый».

Біяграфія
---------

У 1974 г. скончыў Беларускую кансерваторыю па класе фартэпіяна прафесара Шацкага і ў 1981 годзе па класе кампазіцыі — прафесара Я. А. Глебава. Член Саюза кампазітараў Беларусі (1982). З 1974 года мастацкі кіраўнік вакальна-інструментальнага ансамбля «Верасы», адначасова з 1998 года мастацкі кіраўнік дзіцячага ансамбля «Верасяты»; з 1977 — музычны, а з 2000 — мастацкі кіраўнік маладзёжнага тэатра эстрады пры Беларускім універсітэце культуры.

Выканаўца і аўтар шматлікіх твораў на фартэпіяна, электронных музычных інструментах. Стварыў шэраг стылявых інтэрпрэтацый, аранжыровак, электронных кампазіцый, якія вызначаюцца яркім меладыйным малюнкам, неардынарнасцю структуры. Піша музыку для сімфанічнага аркестра, эстрады, камерна-інструментальныя творы, песні. Сярод твораў: балет «Крылы над Расіяй» (пастаноўка 1987); араторыя «Хлапчук-Кібальчыш» (словы У. Някляева, 1984); аркестравая музыка — для сімфанічнага аркестра «Сімфанічныя варыяцыі» (1980), для эстраднага аркестра «Варыяцыі», «Балеро», «Карнавал» (усе 1984); п'есы для электронных інструментаў «Назад да зорак» (1985), «Жыццё артыста» (1986); музыка да спектакля «Голы кароль» (1993); песні, у тым ліку «Зорка кахання», «Горад юнацкасці», «Так не бывае».

Узнагароды
----------

Лаўрэат Прэміі Ленінскага камсамола Беларусі 1980 года, Прэміі года «Эстрада» (1994).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Нарматыўны кантроль | NKC: js20191044380 · VIAF: 7284154260795324480008 |
**Porphyrophora hamelii** — від насякомых атраду Hemiptera падатраду какцыдавых, адносіцца да роду *Porphyrophora*.

Назва
-----

Відавая лацінская назва дадзена ў гонар рускага навукоўца Іосіфа Гамеля (1788—1862), які наведаў Арарат у 1830 годзе.

Арэал
-----

Від — эндэмік саланчаковай паўпустыні, якая знаходзіцца ўздоўж сярэдняй плыні ракі Аракс, Арменія.

Спосаб жыцця
------------

Кашаніль вядзе пераважна падземны лад жыцця, жыве на карэнішчах двух відаў траў, якія растуць у саланчаковых глебах — *Aeluropus littoralis*і трысняга звычайнага (*Phragmites australis*).

Выкарыстанне
------------

З самак здабываюць чырвоную фарбу — кармін, якая ў Арменіі вядомая як «вардан кармір» і шырока выкарыстоўвалася ў Арменіі для афарбоўвання прадзіва і нітак, фарбаў і чарніла. Гэтай фарбай, якая захавала свой яркі насычаны пурпурны колер, распісана незлічоная колькасць армянскіх мініяцюр у сярэднявечных рукапісах. Ёю ж афарбавана пража, з якой вытканы знакамітыя армянскія дываны. Таксама было ўсталявана, што арарацкая кашаніль уваходзіла ў склад фарбавальніку, якім было афарбавана прадзіва, з якой быў вытканы знакаміты Пазырыкскі дыван — найстаражытнейшы захаваны ворсавы дыван.

Зноскі
------

1. ↑  Brandt, Johann Friedrich; Ratzeburg, Julius Theodor Christian (1833) (in German). *Medizinische Zoologie oder getreue Darstellung und Beschreibung der Thiere, in der Arzneimitellehre in Betracht kommen, in systematischer Folge herausgegeben.*. **2**. Berlin, Germany: Trowitzsch and Sohn. p. 356.. Retrieved on 11 October 2014.
2. ↑  Hamel, J. (1833). "Über Cochenille am Ararat und über Wurzelcochenille im Allgemeinen" (in German). *Mémoires de l'Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg / Sciences mathématiques, physiques et naturelles*. **Tome III (1835)**. Frankfurt, Germany: Universitätsbibliothek Frankfurt am Main. pp. 9-64. . Publication of Hamel's 4 May 1833 report on the Ararat cochineal. Hamel's report mentions Brandt.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · IRMNG |
Ракета-носьбіт Усход
**Усход-1** («Усход») — касмічны карабель з серыі «Усход», першы касмічны апарат, які падняў чалавека на калязямную арбіту.

На караблі «Усход» 12 красавіка 1961 года лётчык-касманаўт СССР Юрый Аляксеевіч Гагарын здзейсніў першы ў свеце палёт у касмічную прастору. Старт карабля адбыўся з касмадрома Байканур у 9 гадзін 7 хвілін маскоўскага часу (06:07:00 UTC). Карабель выканаў адзін віток вакол Зямлі і здзейсніў пасадку ў 10 гадзін 55 хвілін (07:55:00 UTC) у раёне вёскі Смелаўка Саратаўскай вобласці.

Прыборная панэль карабля

Экіпаж
------

* Камандзір — Юрый Аляксеевіч Гагарын
* Дублёр — Герман Цітоў
* Рэзервны састаў — Рыгор Нялюбаў

| ⛭Касмічныя караблі Усход |
| --- |
| Усход-1 - Усход-2 - Усход-3 - Усход-4 - Усход-5 - Усход-6 |
**Усходняя Капская правінцыя** — адна з правінцый Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. Створаная ў 1994 годзе з часткі былой Капскай правінцыі, а таксама квазінезалежных бантустанаў Цыскей і Транскей. Гэтая правінцыя — асноўная тэрыторыя народа коса, з якога вышлі шматлікія вядомыя паўднёваафрыканцы, уключаючы такіх дзеячаў АНК, як прэзідэнты ПАР Нельсан Мандэла і Таба Мбекі (абодва яны нарадзіліся менавіта ў гэтай правінцыі).

Ва Усходняй Капскай правінцыі размешчаная буйная канурбацыя Порт-Элізабет. Цэнтр правінцыі — горад Біша. Правінцыя дзеліцца на шэсць акруговых муніцыпалітэтаў (Альфрэд-Нзо, Аматоле, Какаду, Крыс-Хані, ОР-Тамба, Укахламба) і гарадскі муніцыпалітэт Нэльсан-Мандэла, куды ўваходзіць горад Порт-Элізабэт. Іншыя буйныя гарады — Іст-Лондан (буйны порт), Грэхемстаўн. Правінцыя застаецца адной з найбедных у ПАР: гэта звязана, у прыватнасці, з вельмі нізкім узроўнем жыцця ў былых бантустанах Сіскей і Транскей.

Усходняя Капская правінцыя мяжуе з Заходне-Капскай і Паўночна-Капскай правінцыямі, з правінцыямі Фры-Стэйт і Квазулу-Натал, а таксама з Лесота. На тэрыторыі правінцыі размешчаныя запаведнікі Адо і Цыцыкама.

Вядомыя асобы
-------------

* Мбанэ Бамбанані (нар. 1990) — паўднёваафрыканская футбалістка

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Mid-year population estimates, 2021 — Pretoria: Stats SA, 2021. — P. vii.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7604433'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3926'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107574906'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Усходне-Капская правінцыя

| Адміністрацыйны падзел Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі |
| --- |
| 
Усходне-Капская правінцыя | Гаўтэнг | Заходне-Капская правінцыя | Квазулу-Натал | Лімпопа | Мпумаланга | Фры-Стэйт | Паўночна-Капская правінцыя | Паўночна-заходняя правінцыя
 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Эдуард Яраш** |
| Агульная інфармацыя |
| **Поўнае імя** | Эдуард Мікалаевіч Яраш |
| **Грамадзянства** | Сцяг СССР СССР →  Беларусь |
| **Дата нараджэння** | 17 сакавіка 1941(1941-03-17) (82 гады) |
| **Месца нараджэння** | * Мінск, Мінская вобласць, БССР, СССР
 |
| **Від стралковага спорту** | кулявая стральба (вінтоўка) |
| **Спартыўнае званне** | Майстар спорту СССР міжнароднага класа |

 |
| 

| Медалі |
| --- |
| **Чэмпіянаты свету  (руск.) (бел.** |
| Золата | Каір 1962  (англ.) (бел.  | Вінтоўка |
| Золата | Вісбадэн 1962  (руск.) (бел.  | Вінтоўка |
| Бронза | Вісбадэн 1962  (руск.) (бел.  | Вінтоўка |
| **Чэмпіянаты Еўропы  (руск.) (бел.** |
| Золата | Бухарэст 1962  | Вінтоўка |

 |

У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яраш.
**Эдуард Мікалаевіч Яраш** (17 сакавіка 1941, Мінск, БССР —) — беларускі савецкі спартсмен і трэнер (стралковы спорт). Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1966), заслужаны трэнер БССР (1980).

Біяграфія
---------

Скончыў БПІ ў 1968 годзе. З 1978 года старшы трэнер зборнай каманды БССР па кулявой стральбе. Чэмпіён свету (1962, Каір; 1966, Вісбадэн, ФРГ) і бронзавы прызёр (1966) у камандным першынстве. Чэмпіён Еўропы ў камандным першынстве (1965, Бухарэст). Чэмпіён Спартакіяды народаў СССР у асабістым першынстве (1959, 1963, 1967), СССР у асабістым (1959, 1962-63, 1967) і камандным (1962, 1965, 1966, 1968, 1969) першыствах. Рэкардсмен свету, СССР.

Сярод выхаванцаў алімпійскі чэмпіён, удзельнік шасці Алімпійскіх гульняў, Сяргей Мартынаў.

Палітычныя погляды
------------------

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Ярош Эдуард Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 720. — 737 с.
2. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.
**Усходне-Карэйскія горы** — горная сістэма на ўсходзе Карэйскага паўвострава. Уключае хрыбет Тэбэксан з гарамі Кымгансан, у яго паўночнай часткі, хрыбтамі Сабэк, Чхарон, Нарон, Кёнсан. Найбольшая вышыня 1915 м (гара Чырысан). Усходне-Карэйскія горы моцна раздзеленыя, прарэзаны глыбокімі цяснінамі. Паўночная частка гор (Тэбэксан і інш.) размешчана ў межах шчыта Кітайска-Карэйскай платформы, уяўляе сабой складаную сістэму глыбавых хрыбтоў, складзеных старажытнымі крышталічнымі пародамі. Паўднёвая частка пабудавана мезазойскімі структурамі, складзеная пераважна юрскімі і мелавымі вапнякамі, сланцамі, пясчанікамі. Клімат мусонны, на поўначы — умераны, на поўдні — субтрапічны. Лясная расліннасць прадстаўлена шыракалістымі лістападнымі лясамі на поўначы і вечназялёнымі на поўдні.

Гл. таксама
-----------

* Маньчжура-Карэйскія горы
* Паўночна-Карэйскія горы

Зноскі
------

1. ↑  Peakbagger.com
**Эдуа́рд Леана́рдавіч Міцу́ль** (9 мая 1924, ст. Добрык, Унецкі раён, Бранская вобласць — 2 лістапада 2002, Мінск) — беларускі спявак, барытон. Заслужаны артыст Беларусі (1970).

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Атрымаў раненні ў самым канцы вайны, калі закрыў сабой таварыша ад выбуху гранаты. Аскепак дагадзіў яму проста ў твар.

У 1950 годзе паступіў на вакальнае аддзяленне Гомельскага музычнага вучылішча. На праслухоўванне прыехаў, калі набор ужо завяршыўся, але Міцуля адразу ўзялі. Тая ж сітуацыя паўтарылася з Мінскай кансерваторыяй. Рэктар, кампазітар Багатыроў, склікаў кафедру і Міцулю паставілі пяцёрку па спецыяльнасці, ён здаў іншыя экзамены і быў прыняты ў кансерваторыю.

Пачынаў кар’еру ў капэле Шырмы. З’яўляўся «*хросным бацькам*» «Песняроў» і «Верасоў». Быў прэм’ерам на беларускай эстрадзе 1960-х гадоў, хоць з-за прыроднай сціпласці ніколі не імкнуўся да славы і поспеху. Акампануючым ансамблем у Міцуля былі «Лявоны». У 1955—1981 гадах саліст эстрады Белдзяржфілармоніі.

На ўвесь СССР Эдуарда Міцуля праславіла ў пачатку 1960-х гадоў песня аўтара Юрыя Семянякі «Посмотри, как в небе звезды хороши» з фільма «Каханнем трэба даражыць». Эдуард Міцуль павінен былў запісвацца на ўсесаюзнай студыі «Мелодия[ru]», але ў дзень запісу выпадкова не прыйшоў на запіс. Замест яго сваю першую песню «Ты мне вясною прыснілася» запісалі «Лявоны». У 1966 годзе павінен быў ехаць у Маскву на Усесаюзны конкурс. Спецыяльна для Эдуарда Міцуля кампазітарам Ігарам Лучанком была напісана песня «Память сердца» на вершы Міхаіла Ясеня. Але за некалькі месяцаў да конкурсу высветлілася, што ўзрост Міцуля ледзь перавышае дапушчальны. Тады на конкурс вырашылі рыхтаваць малодшага і тады яшчэ нікому не вядомага Віктара Вуячыча. Міцуль перадаў яму сваю песню, распавядаў пра вакальныя нюансы, займаўся з ім.

У 1990-я гады выступаў у складзе мужчынскага вак ансамбля «Памяць сэрца» Рэспубліканскага Палаца ветэранаў; пастаянны удзельнік міжнароднага музычнага фестывалю «Залаты шлягер» (Магілёў). Пасля заканчэння кар’еры працаваў у Мінскай філармоніі вахцёрам.

Валодаў голасам шырокага дыяпазону, яго выканальніцкай манеры ўласцівы глыбіня і эмацыянальнасць. У рэпертуары былі эстрадныя песні сучасных, у т.л. беларускіх, кампазітараў, апрацоўкі народых песень. Шэраг песень запісаны ім для беларускіх, кінафільмаў («Каханнем трэба даражыць», «Я родам з дзяцінства» і інш.).

Эдуард Міцуль вельмі любіў прыроду, жывёл. Быў жанаты, меў траіх дзяцей.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  *ЗАВАДСКАЯ, Ирина.*. Двери на его концерты публика высаживала задолго до "Песняров": Эдуард Мицуль в воспоминаниях дочери Юлии (руск.).  СБ. Беларусь сегодня (20 января 2017). Праверана 20 сакавіка 2021.

Літаратура
----------

* *Загародні Г. М.* Міцуль // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Эдуард Міцуль(недаступная спасылка) на naviny.by
* запісы Э. Л. Міцуля
* запісы Э. Л. Міцуля
**Эдуард Кава** (17 красавіка 1978, в. Мастыска, Львоўская вобласць, Украіна) — дапаможны біскуп Львоўскай архідыяцэзіі.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння школы ўступіў у Ордэн канвентуальных францішканаў. У 1997 годзе склаў першыя манаскія абяцанні, пасля чаго два гады вывучаў філасофію ў семінарыі ордэна ў Кракаве. З 1999 года па 2003 год вучыўся ў Вышэйшай духоўнай семінарыі «Марыя — Каралева Апосталаў» у Санкт-Пецярбургу і жыў у мясцовым манастыры св. Антонія Цудатворца канвентуальных францішканаў.

Прэзбітэрскае пасвячэнне 1 чэрвеня 2003 года ўдзяліў Мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч у Расіі.

Айцец Эдуард Кава нёс служэнне ва Украіне і з’яўляўся дэлегатам кракаўскай правінцыі свв. Антонія і Якуба Ордэна канвентуальных францішканаў ва Украіне.

21 чэрвеня 2017 года ў Львове Мітрапаліт мечыслаў Макшыцкі ўдзяліў біскупскае пасвячэнне а. Эдуарду Каву, якога Папа Францішак прызначыў дапаможным біскупам Львоўскай архідыяцэзіі.

Зноскі
------

1. ↑  Львоў: а. Эдуар Кава OFMConv атрымаў біскупскае пасвячэнне

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 9662153126250024750003 |
**Эдуард Пятровіч Шавейка** (нар. 15 чэрвеня 1935, Лагойск, Лагойскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

З 1952 года працаваў памочнікам камбайнёра, камбайнёрам на Лагойскай МТС. З 1958 года — камбайнёр, начальнік рамонтных майстэрняў калгаса «Бальшавік» Лагойскага раёна.

У 1965 годзе сабраў на камбайне ў сярэднім з кожнага гектара па 25 цэнтнераў збожжавых, дабіўшыся найлепшага выніку ў Лагойскім раёне. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 чэрвеня 1966 года ўганараваны званнем Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Выпускнік Мар’інагорскага сельскагаспадарчага тэхнікума (1974).

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зайцаў.
**Яўген Станіслававіч Зайцаў** (нар. 2 чэрвеня 1970, Мсціслаў Магілёўскай вобласці) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскае вышэйшае ваеннае камандна-інжынернае вучылішча ракетных войскаў імя Маршала Савецкага Саюза М. І. Крылова, Беларускі недзяржаўны інстытут правазнаўства.

З 1992 года праходзіў ваенную службу на розных пасадах — ад інжынера аддзялення ракетнага палка да камандзіра артылерыйскай брыгады. З 2012 года па 2019 год — ваенны камісар Брэсцкай вобласці, начальнік Брэсцкага гарнізона.

Выбіраўся дэпутатам Брэсцкага гарадскога Савета дэпутатаў 26-га склікання, дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, медалямі «За бездакорную службу» II і III ступені.

Зноскі
------

1. ↑  Зайцаў Яўгеній Станіслававіч
**Кальцавая плямістасць півоні** — хвароба півоні, выкліканая вірусам Tobacco rattle virus.

Апісанне
--------

Вельмі пашыраная хвароба, але вялікіх страт не прычыняе. Вірус перадаецца тлямі, пры вегетатыўным размнажэнні, зрэдку з сокам хворых раслін. На лісці паміж жылкамі вузкія светла-зялёныя палосы, якія складаюць узоры ў выглядзе кольцаў і паўкольцаў. Паступова палосы жаўцеюць і некратызуюцца утвараючы выразныя плямы няправільнай формы.

Прафілактыка і меры барацьбы
----------------------------

Вырошчванне раслін на высокім агратэхнічным фоне, прытрымліванне аптымальных тэрмінаў пасадкі, уборкі: знішчэнне насякомых-пераносчыкаў вірусаў; фітасанітарныя прачысткі (да з'яўлення тлей).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Вірусныя хваробы раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 461

Літаратура
----------

* *Проценко Е. П.*, Проценко А. Е. *Краткий атлас болезней декоративных растений. - М. 1961*
* *Горленко С. В.*, *Панько Н. А.* Защита луковичных и клубнелуковичных культур от болезней и вредителей. — Мн. 1977.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цвінгель.
**Яўген Рыгоравіч Цвінгель** (нар. 27 сакавіка 1938, г. Бабруйск) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1957 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. Працаваў тэхнікам-архітэктарам. Служыў у 1957—1969 гадах у Савецкай Арміі. Працаваў у Ваенпраекце, Мінскпраекце. З 1963 года — галоўны архітэктар Белдзіпрагандлю.  У 1970 годзе скончыў Мінскі тэатральна-мастацкі інстытут.

Член Саюза архітэктараў з 1967 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Універмаг «Вілія» ў Вілейцы
Гандлёва-грамадскі блок прадпрыемства КБДЭМ
Асноўныя працы: паказальная школа-крама прамгандлю (інтэр’еры) па вул. Маскоўскай (1969, з Л. І. Анікінай), сталовая завода імя Вавілава ў г. Мінску (1980), крама «Кадр» па Ленінскім праспекце (1980); гандлёва-грамадскі блок прадпрыемства КБДЭМ па Партызанскім праспекце, 2 к1 (1978); гандлёвы комплекс «Ударнік» (1989); універсам «Гродна» ў мікрараёне Захад-З (1983), па вул. Будзённага (1988), база Упраўлення рабочага забеспячэння з адміністрацыйным блокам па вуліцы Платонава (1983); універмаг «Вілія»  (ВД) (бел. ў Вілейцы (1976); камбінат грамадскага харчавання завода «Гарызонт» (1979, з В. М. Аладавым); рэканструкцыя акружнога Дома афіцэраў (1982, з Г. В. Сысоевым)  — усе у Мінску; фабрыка паўфабрыкатаў і кулінарных вырабаў (1987), дом гандлю (2004) у г. Светлагорску; гандлёва-грамадскі цэнтр у Мінску (2000); амбулаторыя ў вёсцы Сноў (2006); гандлёвы дом у г. Мар’іна Горка (2008); бізнес-цэнтр у г. Мінску (1997).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам I ступені СА СССР (1968) за распрацоўку інтэр’ераў у Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Цвингель Евгений Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2 3  Цвингель Евгений Григорьевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)

Літаратура
----------

* Цвингель Евгений Григорьевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Цвингель Евгений Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Яўген Рэўт** (1899 — люты 1922) — беларускі ваенны, удзельнік Слуцкага Збройнага чыну. 

Малодшы афіцэр. Пасля Першай Сусветнай вайны жыў у Слуцку. Пад час знаходжання палякаў у Слуцкім павеце расклейваў беларускую літаратуру ў вёсцы Горкі. 

Пад час Слуцкага паўстання — памочнік начальніка контрразведкі слуцкіх паўстанцаў. Пасля ўцёкаў начальніка контрразведкі Чайкі да бальшавікоў, Рада Случчыны 3—4 снежня 1920 пастанавіла арыштаваць Анастаса Анцыповіча, Антона Мірановіча і Я. Рэўта. Іх абвінавацілі ў сувязях з Булак-Балаховічам і польскай дыфензівай. Пасля арышту Я. Рэўт быў вызвалены ад пасады.

У 1921 схоплены ГПУ і ў лютым 1922 расстраляны.

Літаратура
----------

* Слуцкі збройны чын 1920 у дакумантах і ўспамінах. Мінск, Медысонт, 2006.
**Кальцыевы хлароз лёну** — бактэрыёз лёну, распаўсюджанае захворванне лёну-даўгунца. Праяўляецца ад фазы ўсходаў да ўборкі.

Прычына
-------

У навуковай супольнасці існуюць два розных меркаванні пра прыроду захворвання. Частка крыніц лічыць прычынай бактэрыю *Paenibacillus macerans*, а частка мяркуе, што гэта фізіялагічнае захворванне, якое сустракаецца на пераўвапненых глебах і звязана з пераходам мікраэлементаў у цяжказасваяльную для раслін ільна форму.

Праявы захворвання ўзмацняюцца пры неспрыяльных пагодных умовах.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Лён, 2009, с. 58-59

Літаратура
----------

* Лён (руск.) / сост. Л. В. Ловчая; под общ. ред. И. А. Голуба; худож. В. В. Котович. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 168 с.: ил..
**Алгу**, **Алгуй** — пяты кіраўнік Чагатайскага ўлуса (1260—1265), сын Байдара, унук Чагатая, праўнук Чынгіс-хана.

Падчас барацьбы за ханскі прастол паміж Хубілаем і Арыг-Бугам, апошні прызначыў Алгу, які знаходзіўся ў Манголіі, кіраўніком Чагатайскага ўлуса і адправіў на захад, у радавыя ўладанні. Хубілай спыніў пастаўкі харча з Кітая ў Манголію, і Алгу павінен быў арганізаваць забеспячэнне Каракарума туркестанскім хлебам.

Дзейнічаючы вельмі энергічна, Алгу прыцягнуў на свой бок чагатаідаў і іх прыхільнікаў, у прыватнасці, Масуд-бека, сына Махмуда Ялавача, і Сулейман-бека, сына наіба Хабаш-Аміда. Кіраўніца ўлуса Эргэнэ-хатун, удава Хара-Хулагу, пераехала на ўсход, да Арыг-Бугі. Алгу выгнаў джучыдскіх намеснікаў з заходняй часткі чагатайскіх уладанняў і падпарадкаваў нават землі, якія раней не належалі Чагатаідам, — Харэзм і поўнач Афганістана. Ён накіраваў сваіх прадстаўнікоў у Бухару і Самарканд, якія да гэтага падпарадкоўваліся непасрэдна кагану.

Узмацніўшыся, Алгу перайшоў на бок Хубілая і выступіў супраць Арыг-Бугі, выцесненага Хубілаем з Манголіі да берагоў Енісея. Ён атакаваў ўгэдэіда Хайду, які падтрымліваў Арыг-Бугу. У 1262 годзе Алгу ўдалося разбіць авангард Арыг-Бугі каля возера Сайрам, але ўвесну 1263 года ён пацярпеў паражэнне ў даліне Ілі і бег ва Усходні Туркестан. Войскі Арыг-Бугі разрабавалі Ілійскую даліну і ўсталі на зімоўку ў Кульджынскім краі. Рабаванні выклікалі ў краіне голад, а коні воінаў Арыг-Бугі, якія звыкліся за зіму да пшаніцы, увесну 1264 года сталі хварэць ад падножнага корму і гінуць. Большая частка военачальнікаў пакінула Арыг-Бугу, і той, даведаўшыся пра наступ Алгу, адправіў да яго Эргэнэ-хатун, а сам вярнуўся да Хубілая з выразам пакоры.

Эргэнэ-хатун стала жонкай Алгу. Пасля яго смерці ў 1265 годзе да ўлады прыйшоў сын Эргэнэ Мубарэк-шах.

Зноскі
------

1. ↑  *Grousset R.* L'Empire des steppes : Attila, Gengis-Khan, Tamerlan — 1939.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q527963'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15929662'></a>

Літаратура
----------

* *Бартольд В. В.* Очерк истории Семиречья // *Бартольд В. В.* Сочинения. — М.: Издательство восточной литературы, 1963. — Т. II, ч. 1. — С. 71, 72.
* *Рашид ад-Дин.* Сборник летописей / Пер. с персидского Ю. П. Верховского, редакция проф. И. П. Петрушевского. — М. Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1960. — Т. 2.
* *Biran M.* Qaidu and the rise of the independent Mongol state in Central Asia. — Curzon, 1997. — 198 p. — ISBN 0700706313.


| ?Алгу — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Есугей[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Чынгісхан |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Аэлун[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Алгу |  | Байдар[d] |  | Чагатай |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Дэй-Сечэн[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Бортэ[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Čotan[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | genealogics.org |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ільіна.
**Зінаіда Макараўна Ільіна** (28 жніўня 1937, в. Зарэчча Аршанскага раёна Віцебскай вобласці — 25 снежня 2014) — беларускі вучоны ў галіне эканомікі і кіравання ў аграпрамысловым комплексе. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар эканамічных навук (1999), прафесар (2000).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1959). З 1973 года малодшы навуковы супрацоўнік, з 1976 года старшы навуковы супрацоўнік, з 1980 года загадчыца сектара, з 1991 года загадчыца аддзела Інстытута аграрнай эканомікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

З 2008 года загадчыца аддзела Інстытута сістэмных даследаванняў у АПК Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Работы па тэорыі і метадалогіі нацыянальнай харчовай бяспекі, уключаючы механізмы яе дасягнення на аснове ўласнай вытворчасці сыравіны і харчавання, а таксама збалансаванасць прадуктовых рынкаў на нацыянальным і рэгіянальных узроўнях. Даследуе асновы рынкавых адносін, прынцыпы і заканамернасці фарміравання аграрнай палітыкі, арыентаванай на забеспячэнне харчовай бяспекі, устойлівасць развіцця сельскай тэрыторыі; праблемы інавацыйнага развіцця, удасканаленне знешнеэканамічных адносін у аграрнай сферы; фарміраванне і функцыянаванне збалансаваных рынкаў сыравіны і харчавання; эфектыўнасць і канкурэнтаздольнасць вытворчасці, які забяспечвае харчовую незалежнасць краіны; перспектывы развіцця ўнутранага харчовага рынку; тэндэнцыі і заканамернасці функцыянавання сусветных рынкаў сельскагаспадарчай прадукцыі і харчавання; праблемы замяшчэння імпарту і развіцця экспартнага патэнцыялу аграпрамысловага комплексу; рацыянальнае размяшчэнне і паглыбленне спецыялізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці; развіццё аграбізнесу і прадпрымальніцтва ў аграрнай сферы.

Аўтар 280 навуковых прац, у т. л. 32 манаграфій.

Узнагароды
----------

Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі 2007 года за цыкл работ «Харчовая бяспека: тэорыя, метадалогія, практыка». Узнагароджана медалём Францыска Скарыны (2004).

Асноўныя працы
--------------

* Научные основы продовольственной безопасности. Мн. 2001.
* Продовольственная безопасность: вопросы теории и практики. Мн. 2004 (в соавт.).
* Продовольственная безопасность: теория, методология, практика. Мн. 2007.

Літаратура
----------

* Аграрно-экономическая мысль Беларуси начала XXI века: персональный состав, направления исследований и научные результаты: сборник / Центр аграрной экономики Института экономики НАН Беларуси. Минск: Центр аграрной экономики Института экономики НАН Беларуси, 2006. 201 с. — С. 28-31; сайт БГАТУ.

Спасылкі
--------

* Зінаіда Макараўна Ільіна ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Phoenix rupicola** — від дрэў роду фінікавая пальма (*Phoenix*) сямейства пальмавыя (*Arecaceae*).

Назва
-----

Відавы эпітэт паходзіць ад лац.: rupicola — жыхар горных парод.

Апісанне
--------

Пальма мае адзіночны ствол да 8 метраў даўжынёй і 20 см таўшчынёй, лісце звычайна растуць толькі на самой верхавіне. Лісце даўжынёй 2,5-3 метра, маюць 35-сантыметровыя лісточкі, пёрыста размешчаныя на хвосціках з шыпамі. Шыпы значна менш і меншы лікам, чым у іншых відаў гэтага роду. Плады — даўгаватая касцянка жоўта-аранжавага колеру даўжынёй да 2 см, якая змяшчае адно вялікае семя.

Арэал
-----

Расце ў горных лясах Індыі і Бутана на вышыні ад 300 да 1200 метраў, як правіла, на скалах і горных схілах. Знаходзіцца пад пагрозай страты месцаў пражывання.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Леўчанка.
**Зінаіда Мікалаеўна Ле́ўчанка** (3 сакавіка 1925, г. Новачаркаск — 16 мая 1980) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1971).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 3 сакавіка 1925 г. у г. Новачаркаску Растоўскай вобласці (РСФСР) у сям’і служачага. Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. З чэрвеня 1942 г. працавала ў прыфрантавых авіярамонтных майстэрнях.

Скончыла ў 1949 годзе Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала ў Валгаградзе, з 1951 па 1980 г. — архітэктарам у Брэсцкім філіяле Белдзяржпраекта, галоўным спецыялістам-архітэктарам тэхаддзела ў Брэстграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года.

Творчасць
---------

Галоўны кірунак творчасці — архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў. Асноўныя работы ў Брэсце: жылы дом на плошчы імя Леніна (1959), кафэ па вул. Савецкай (1960), дом будаўнічых арганізацый (1966), гасцініца «Беларусь» (1971), комплекс Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута, эксперыментальная сярэдняя школа па вул. Маскоўскай (1979, абодва ў сааўтарстве), праект размяшчэння жылога і культурна-бытавога будаўніцтва (1959—1965), праект дэталёвай планіроўкі Паўднёвага жылога раёна (1962).

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалямі: «За абарону Каўказа», «За Перамогу над Германіяй», «За працоўную адзнаку», «За доблесную працу. У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна».

Зноскі
------

1. ↑  Левченко Зинаида Николаевна (1925, Расія – 1980)
2. ↑  Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.
3. ↑  Левченко Зинаида Николаевна (1925, Расія — 1980)

Літаратура
----------

* Леўчанка Зінаіда Мікалаеўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Левченко Зинаида Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)