recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Прысмара** (руск.: Присмара) — рака ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Левы прыток Дзясны.

Характарыстыка
--------------

Даўжыня — 41 км, плошча вадазборнага басейна — 330 км². Выток каля вёскі Новая Бярозаўка Рослаўльскага раёна. Напрамак плыні: паўднёва-заходні. Упадае ў Дзясну насупраць вёскі Геніна, за 2 км на поўнач ад сяла Якімавічы. Берагі месцамі забалочаныя. Прытокі: Ржавец (правы) і Хамутоўка (левы).

Культура
--------

У мінулым рака была своеасаблівай мяжой распаўсюджвання нацыянальнага рускага касцюма, на захад і поўнач ад яе ў касцюмах рускіх сялян з’яўляліся беларускія матывы.

Зноскі
------

1. ↑  *Н.С. Коровина*. Большая Присмара / Энциклопедия Смоленской области (руск.)(недаступная спасылка). *admin-smolensk.ru*. Архівавана з першакрыніцы 14 ліпеня 2014. Праверана 2 мая 2019.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свінка.
**Свінка** — дзіцячая гульня на Беларусі. Колькасць удзельнікаў неабмежавана. Кожны гулец павінен мець кіёк. Каб вырашыць, каму выконваць ролю пастуха, праводзілася лёсаванне: па чарзе браліся за кіёк зверху над рукой папярэдняга, і каму выпала брацца за канец кійка апошнім, заставаўся «пастухом». Удзельнікі свабодна станавіліся кругам і выкопвалі насупраць сябе неглыбокую рытвінку, у якой на працягу гульні трымалі канец кійка. «Пастух» з дапамогай кійка «выганяў» (выкатваў) на «выган» (цэнтр круга) «свінку» (невялікі кавалак дрэва) і пачынаў яе «пасвіць» (падштурхоўваць то да аднаго, то да другога гульца). Гулец павінен быў хутка адагнаць яе ад сябе на «выган» (адкінуць кавалак дрэва ў цэнтр кругу) і паставіць кіёк назад у рытвінку. «Пастух» таксама імкнуўся паставіць свой кіёк у свабодную рытвінку гульца, і калі яму ўдавалася, яны мяняліся ролямі. Дапамагчы гульцу адагнаць «свінку» мог суседні гулец. Гульня вядома на Магілёўшчыне, Міншчыне і Віцебшчыне.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
Эфес рапіры
**Рапіра** (ням. Rapier, ад фр. Rapière, першапачаткова ісп.. Espadas roperas - літаральна, «меч для адзення» (гэта значыць не для даспехаў), скажонае ў фр. La rapiere) — пераважна колючая халодная зброя, разнавіднасць шпагі, у першапачатковым значэнні доўгая «грамадзянская» шпага, у адрозненне ад «баявой» шпагі занадта лёгкая для нанясення сякучых ўдараў, тым не менш у класічным (не спартыўным) варыянце мае лязо.

Беларускія рапірысты
--------------------

* Алена Дзмітрыеўна Бялова

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph1026308 |
Пэлхаўка (руск.: Пелховка) на карце Шуберта (1866)
**Пэлхаўка** — рака ва ўсходняй Польшчы даўжынёй каля 32 км, левы прыток Нурца. Пэлхаўка упадае ў Нурэц у 3,6 км ад вусця таго. Працякае па Драгічынскаму ўзвышшу, што ў Падляскім ваяводстве.

Рака бярэ пачатак у ваколіцах вёскі Невярова-Сохі, на вышыні каля 180 м над узроўнем мора і ўпадае ў Нурэц на вышыні 106,3 м над узроўнем мора ніжэй вёскі Вайтковічы Старыя, на поўдзень ад Цеханаўца.

На працягу большай часткі сваёй даўжыні цячэ па натуральнаму звілістаму рэчышчу. Берагі Пэлхаўкі засаджаны рознымі дрэвамі, што зацяняюць да 90 % паверхні вады. Дно месцамі моцна зарослае сасудзістай расліннасцю. Субстрат разнастайны, а камяні і валуны складаюць на асобных участках да 40 % паверхні дна.

Правы прыток Пэлхаўкі: Месцёўка.

Вёскі на Пэлхаўцы: Пэлх, Тварогі Ляцке, Тварогі Руске, Лешчка Мала, Лешчка Дужа, Перлеева, Вайтковічы Старыя.

Зноскі
------

1. ↑  G. Zięba, L. Marszał, A. Kruk, T. Penczak, S. Tybulczuk, Ł. Kapusta, W. Galicka, Ichtiofauna systemu rzeki Nurzec, Roczniki naukowe PZW, Łódź 2008, t. 21, str. 105—128
**Осакскі заліў** (яп.: 大阪湾 *:осака-ван*) — заліў на ўсходзе Унутранага Японскага мора.

Геаграфія
---------

Осакскі заліў належыць да ўнутраных заліваў. На ўсходзе ён уразаецца паўколам у Осакскую раўніну, на поўначы акружаны горамі Рока, на поўдні — горамі Ідзумі, а на захадзе — востравам Авадзі. На паўночным усходзе ён злучаны пралівам Акасі з Харымскім морам, а на поўдні — з Ціхім акіянам праз праліў Кіі.

Форма Осакскага заліва эліптычная. Працягласць з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад складае 60 км, а з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход — 30 км. Плошча заліва складае каля 1500 км. кв. Заходняе дно глыбейшае за усходняе. Сярэдняя глыбіня — 27 м. Самае глыбокае месца знаходзіцца ў раёне праліва Кіі і дасягае 197 м. Найбольшая хуткасць цячэння — 12 км/г у раёне праліва Акасі. Сярэдняя розніца паміж прылівам і адлівам складае 69 см. Найвышэйшае ўзняцце вады было зафіксавана 21 верасня 1934 года падчас тайфуна — 4,6 м. Гэта вышыня з'яўляецца стандартам для ахоўных дамбаў у прыбярэжных раёнах.

Гісторыя
--------

Осакскі заліў у мінулым зваўся «залівам Тыну», ад японскай назвы далёкаўсходніх марскіх карасёў *тыну*. Старажытныя японцы любаваліся яго беласнежнымі пляжамі і хваёвымі берагамі, якія былі апеты ў шматлікіх японскіх песнях. Самымі маляўнічымі лічыліся мясцовасці Сума (яп.: 須磨), Майко (яп.: 舞子) і Хамадэра (яп.: 浜寺). Аднак з XX стагоддзя большасць краявідаў была страчаны з-за рэкультывацыі прыбярэжных зон для развіцця прамысловасці.

Іншай назвай Осакскага заліва была «заліў Наніва», што ў перакладзе азначала «рыбны сад». У старажытнасці ў заліве лавілі ў вялікай колькасці паграў, камбалу, крэветкі, крабаў, скарпен, васьміногаў, судакоў і іншыя віды, колькасць якіх перавышала дзве сотні. З XIX стагоддзя колькасць улову рыбы і морапрадуктаў паменшылася, аднак ён застаецца параўнальна вялікім і складае 20 % ад усяго вылоўлівання ва Унутраным Японскім моры.

Яшчэ з часоў палеаліту Осакскі заліў быў важным транспартным вузлом на шляху з Заходняй Японіі ва Усходнюю. Дзякуючы гэтаму на яго берагах узнікла шмат портаў, такіх як Осака, Хіёга, Сакаі, Кобэ, Нісіномія, Амагасакі і іншыя. Самымі буйнымі з іх з'яўляюцца Осака і Кобэ. У партовых зонах гэтых гарадоў размешчаны прамысловыя прадпрыемствы і аэрапорты. Найбольшым з аэрапортаў з'яўляецца Міжнародны аэрапорт Кансай, пабудаваны на штучным востраве, насыпаным пасярод заліва каля горада Осака.

Спасылкі
--------

* Міжнародны аэрапорт Кансай (руск.). Архівавана з першакрыніцы 11 мая 2012. Праверана 2 снежня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00640525 · VIAF: 258770822 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Увеа (значэнні).

**Уве́а** (фр.: Uvea) або **Уоліс** (фр.: Wallis) — найбуйнейшы востраў у групе астравоў Уоліс. Плошча — 77,6 км². Насельніцтва — 9207 чал. (2008 г.). На Увеа знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Уоліс і Футуна — Мата-Уту.

Геаграфія
---------

Востраў Увеа знаходзіцца ў Ціхім акіяне ў 362 км на паўночны захад ад астравоў Самоа, у 510 км на паўночны ўсход ад Фіджы, у 16075 км ад Парыжа, у 15055 км ад Мінска. Даўжыня — 15 км, найбольшая шырыня — 7,6 км. Востраў з'яўляецца вяршыняй старажытнага вулкана. На востраве маюцца ўзгорыстыя узняцці, якія дасягаюць 151 м. У старажытных малых кратэрах сфарміраваліся невялікія азёры. Бераг абрамлены колам каралавага рыфу, які апускаецца да 46 м углыб акіяну.

Клімат трапічны пасатны. Сярэдняя тэмпература ў ліпені ад +21° C да +29° C, у студзені — ад +25° C да +31° C. Востраў Увеа знаходзіцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў.

Увеа — даволі зялёны востраў. Пераважаюць культурныя насаджэнні, хмызнякі і рэшткі першароднага лесу. Фаўна прадстаўлена казуркамі, кажанамі, пацукамі, шматлікімі птушкамі. Навакольныя воды славяцца рыбнымі багаццямі.

Гісторыя
--------

Рэшткі Таліетуму
Палінезійцы насялілі востраў Увеа каля 1400 г. З сярэдзіны XV да XVIII ст. ён знаходзіўся пад кантролем танганцаў, якія пабудавалі на поўдні вострава каменную крэпасць Таліетуму і склалі вышэйшы пласт насельніцтва — *алікі*. 16 жніўня 1736 г. востраў быў адкрыты брытанскім мараплаўцам Сэмюэлем Уолісам.

У 1767 г. правадыр Манука з роду Такумасіва стварыў адзіную астраўную дзяржаву і прыняў манархічны тытул *лавелуа*. 5 красавіка 1887 г. каралева Амалія падпісала дагавор з Францыяй аб пратэктараце. У 1917 г. Увеа афіцыйна ўвайшоў у склад Францыі, хаця мясцовыя манархі здолелі захаваць значную частку прывілегій. У гады II Сусветнай вайны на востраве знаходзіліся амерыканскія і аўстралійскія ваенныя.

У 2005 г. паміж каралём Тамазі Кулімаетоке II і французскімі ўладамі адбыўся канфлікт, які скончыўся фактычным адхіленнем манарха ад улады. Пасля яго смерці 25 ліпеня 2008 г. каралём стаў Капіліеле Фаўпала.

Інфраструктура
--------------

Найбуйнейшы населены пункт — адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Уоліс і Футуна, Мата-Уту. Астатнія паселішчы фактычна з'яўляюцца вёскамі. Большасць насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай і рыбалоўствам, якія пакуль не маюць вялікага камерцыйнага значэння. Мясцовыя ўлады імкнуцца развіваць турызм. У Мата-Уту працуе гандлёвы порт, на паўднёвым захадзе пабудаваны вялікі рыбалоўны порт. На поўначы вострава знаходзіцца міжнародны аэрапорт Хіхіфа.

Спасылкі
--------

* Wallis-et-Futuna
* ISLAND DIRECTORY Архівавана 1 мая 2013.
* GEOLOGY OF THE WALLIS ISLANDS
* Edward O. Wilson and George L. Hunt, Jr. ANT FAUNA OF FUTUNA AND WALLIS ISLANDS, STEPPING STONES TO POLYNESIA

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n92111590 |
*Уваскрэсенне дачкі Іяір*а пэнзля Іллі Рэпіна, Рускі музей
**Уваскрэсенне дачкі Іяіра** — падзея новазапаветняга апавядання, адно з цудаў Ісуса Хрыста, запісаная ў Евангеллях паводле Марка 5:21-43, Мацвея 9:18-26, Лукі 8:40-56.

Біблейскае апавяданне
---------------------

Гісторыя адбываецца адразу ж за выгнанне нячыстай сілы ў краіне Гадарынскай. Іяір, старшыня сінагогі, просіць Ісуса вылечыць яго паміраючую дачку. Згодна Евангеллям, Ісус адразу атпраўляецца да дому Іяіра. Аднак шлях да дому Іяіра аказваецца працяглым, на шляху да дома Іяіра Ісус вылечвае жанчыну, якая 12 гадоў пакутвала на крывацячэнне. Пасля гэтага Іяіру паведамляюць, што яго дачка ўжо памерла, і што не трэба турбаваць Настаўніка. Пачуўшы гэта, Хрыстос кажа Іяіру, каб той верыў.

Прыйшоўшы да дома Іяіра, натоўп сустракае там перапалох, дзяўчыну гатовяць да пахавання, вакол яе галосяць прафесійныя плакальшчыцы. На словы суцяшэння Ісуса, прысутныя адказваюць смехам. Узяўшы з сабой трох самых блізкіх вучняў: Пятра, Якава і Яна, Ісус разам з бацькай і маці ўваходзіць у пакой памерлай дзяўчыны. Узяўшы яе за руку, Ён кажа: «Дзяўчына, цябе кажу, устань». У Марка прыводзіцца арамейскае слова «*таліфа-кумі*» (грэч. ταλιθα κουμ).

Пасля гэтых словаў дзяўчына прабуджаецца да жыцця, а Хрыстос кажа, каб нікому не казалі пра гэта.

Інтэрпрэтацыі
-------------

Даследчыкі сцвярджаюць, што гэты эпізод паказвае, што вера, нават больш той, што была ў жанчыны з крывацячэннем, можа існаваць у здавалася б самых безнадзейных сітуацыях.

Аб'яднанае апавяданне было выкарыстана ў якасці прыкладу інтеркаляціі. Адно апавяданне ўстаўлена ў іншае, такім чынам параўноўваецца старая жанчына з 12-гадовай хваробай і 12-гадовая дзяўчынка. Такім чынам паказваецца сувязь паміж Яірам і жанчынай у тым, што абодва, як Іяір, дык і жанчына паказалі вялікую веру ў Ісуса.

Таксама сцвярджаецца, што здавалася б катастрафічная затрымка для вылячэння жанчыны на самай справе атрымалася для ўваскрэсення дачкі Іяіра. Такім чынам прадбачліва была праверана і ўмацавана вера Іяіра.

| ⛭Цуды Ісуса Хрыста |
| --- |
| Вылячэнне | 
* Жанчына з крывацячэннем
* Сляпы ў Віфсаідзе
* Сляпы ад нараджэння
* Сляпы Вартымей
* Два сляпыя ў Галілеі
* Слуга цэнтурыёна
* Пракажоны
* Дзесяць пракажоных
* Глуханямы з Дзесяціграддзя
* Хворы на вадзянку
* Жыхары Генісарэта
* Згорбленая жанчына
* Цешча Пятра
* Паралізаваны ў Віфездзе
* Паралізаваны ў Капернауме
* Сын царадворца
* Служка з адсечаным вухам
* Мужчына з завялай рукой

 |  |
| Выгнанне бесаў | 
* Сляпы і нямы
* Хлопчык
* Дачка хананіянкі
* Мужчына ў сінагозе Капернаума
* Герасінскі беснаваты
* Нямы
* На заходзе сонца

 |
| Уваскрэсенне памерлых | 
* Сын удавы з Наіна
* Дачка Іяіра
* Лазар

 |
| Кантроль над прыродай | 
* Лоў рыбы
* Манета ў роце рыбы
* Насычэнне мноства людзей
* Праклён смакоўніцы
* Вяселле ў Кане
* Суцяшэнне шторму
* Праабражэнне Ісуса
* Хаджэнне па вадзе

 |
**Нічыпар Эмануілавіч Глушанкоў** (14 сакавіка 1902, в. Зубры, Горацкі раён — 20 снежня 1959) — генерал-лейтэнант авіяцыі (1944).

Біяграфія
---------

У Чырвонай Арміі з 1921 года. У 1936 годзе скончыў ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. У званні капітана быў інструктарам па тэхніцы пілатавання 107-й знішчальнай авіяцыйнай эскадрыллі 83-й знішчальнай авіяцыйнай брыгады Беларускай ваеннай акругі. 16 жніўня 1936 года за поспехі ў баявой і палітычнай падрыхтоўцы, узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».

Удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936-39 гадоў. Камандаваў 2-й эскадрылляй И-16  (руск.) (бел. а затым групай знішчальнікаў И-16 на Леванцкім фронце  (ісп.) (бел.. Здзейсніў больш за 80 баявых вылетаў (102 гадзіны баявога налёту). Правёўшы 14 паветраных баёў, збіў 10 самалётаў суперніка (5 асабіста і 5 у групе). Узнагароджаны ордэнам Леніна.

4 чэрвеня 1940 года Глушанкову прысвоена воінскае званне «генерал-маёр авіяцыі». У тым жа годзе прызначаны камандуючым ВПС Закаўказскай ваеннай акругі (у жніўні 1941 ператворана ў Закаўказскі фронт).

У гады Вялікай Айчыннай вайны намеснік камандуючага, камандуючы ВПС на Крымскім і Закаўказскім франтах. 11 мая 1944 года Н. Э. Глушанкову прысвоена званне генерал-лейтэнант авіяцыі. Пасля заканчэння вайны працягваў служыць у ВПС краіны на камандных пасадах. У 1946—1952 гг. займаў пасаду Камандуючага ВПС Сібірскай ваеннай акругі.

Пасля выхаду ў запас, у сакавіку 1954 прызначаны начальнікам ваеннай кафедры Расійскага дзяржаўнага гідраметэаралагічнага ўніверсітэта  (руск.) (бел. і заставаўся ім да 1958 года. Жыў у Ленінградзе. Памёр 20 снежня 1959 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Знак Пашаны, Леніна (23.02.1939), Чырвонага Сцяга (8.02.1943); медалямі, у тым ліку «За абарону Каўказа» (1.5.1944), «За баявыя заслугі» (3.11.1944), «За перамогу над Германіяй» (9.5.1945).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Глушанков Никифор Эммануилович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 152. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Глушенков Никифор Эммануилович  (руск.)
3. ↑  Абросов, 2003, с. 330

Літаратура
----------

* *Абросов С. В.* В небе Испании. 1936–1939 годы. — 2003. — 432 с. — 2 000 экз. — ISBN 5-08-0040-89-0.
* Глушанков Никифор Эммануилович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 152. — 737 с.

Спасылкі
--------

* Глушенков Никифор Эммануилович  (руск.)
* Глушенков Никифор Эммануилович  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Хамфрыс.

У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хамфрыс.
**Кейлі Хамфрыс** (англ.: Kaillie Humphries, нар. 4 верасня 1985, Калгары) — канадская бабслеістка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка (2010, 2014), двухразовая чэмпіёнка свету.

Спартыўная кар'ера
------------------

Кейлі пачала займацца бабслеем у 2004 годам ва ўзросце 17 гадоў. Першыя 4 гады ў спорце яна была разганяючай на Кубку Свету. Кульмінацыяй выступленняў стаў удзел у алімпійскай зборнай у 2006 годзе на Алімпійскіх гульнях у Турыне. Пасля выступлення ў якасці разганяючага на Алімпійскіх гульнях у 2006—2007 гадах Кейлі хутка стала адной з лепшых жанчын-пілотаў у бабслеі. І ў 2010 годзе стала першай канадскай алімпійскай чэмпіёнкай у бабслеі, стаўшы самай маладой канадскай алімпійскай чэмпіёнкай (24 гады). У 2012 годзе ўвайшла ў гісторыю як першая Канадская спартсменка, якая выйграла чэмпіянат свету.

У 2006—2007 была безумоўным лідарам на Кубку Еўропы, выйграўшы ў чатырох гонках, на чэмпіянаце свету сярод юніёраў заняла другое месца.

У 2008 годзе на чэмпіянаце свету атрымала бронзавы медаль.

У 2010 годзе (усяго ў другім сезоне ў якасці пілота) заваявала два сярэбраныя медалі.

У 2012 годзе з разганяючай Джэніфер Чакеці выйграла чэмпіянат свету.

Кейлі пачала новы сезон 2012—2013 з 5 перамог запар з Чэлсі Валуа ў якасці разганяючага. Гэты поспех прадоўжыўся на чэмпіянаце свету 2013 у Санкт-Морыц. З рэкордам трасы яна пацвердзіла званне чэмпіёна свету. Гэта была яе 12-я запар перамога на спаборніцтвах FIBT. Кубак Свету 2012—2013 Кейлі заваявала, фінішаваўшы трэцяй на этапе у Сочы на ​​трасе Цэнтра санкавага Спорту «Санкі».

Асабістае жыццё
---------------

Замужам за Дэнам Хамфрысам, разганяючым у чацвёрцы Ліндана Раша.

Падчас перапынкаў паміж спаборніцтвамі займаецца дабрачыннасцю. Падчас Калядных вакацый Кейлі і яе сям'я дапамагаюць карміць бяздомных.

У пачатковых школах распавядае вучням пра важнасць пастаноўкі і ажыццяўлення мэтаў і адмовы ад допінгу.

Зноскі
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  Kaillie Humphries // L'Encyclopédie canadienne, The Canadian Encyclopedia<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q130334'></a>
3. ↑   Праверана 3 снежня 2021.
4. ↑
5. ↑  Calgary's Kaillie Humphries extends historic winning streak **(нявызн.)**, '**CBC Sports'** (December 14, 2012).
6. ↑  Dan and Kaillie Humphries slide into romance **(нявызн.)**, *CTV* (2 November 2009). Праверана 22 студзеня 2010.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 3 сакавіка 2014. (англ.)
* Кейлі Хамфрыс (ням.) (англ.) — профіль на сайце FIBT

* Профайл спартсменкі на сайце rdsolympiques.ca Архівавана 27 снежня 2009.  (англ.)
* Кейлі Хамфрыс ў сацыяльнай сетцы «Twitter»
**Юлія Міхайлаўна Какошка** (нар. 1953, Свярдлоўск) — руская пісьменніца, паэтэса і празаік. Сябра Саюзу расійскіх пісьменнікаў. Лаўрэатка Прэміі Андрэя Белага (1997) і Прэміі імя П. П. Бажова (2006).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 7 кастрычніка 1953 года ў Свярдлоўску.

З 1971 да 1976 года вучылася на філалагічным факультэце Уральскага дзяржаўнага універсітэта і ў 1986 годзе на Вышэйшых курсах сцэнарыстаў і рэжысёраў. З 1976 да 1980 года працавала ў Свярдлоўскай бібліятэцы. З 1980 года — адміністратар хронікі, асістэнт рэжысёра і сцэнарыст Свярдлоўскай кінастудыі. З 1990 года — лабарант кафедры рыторыкі і выкладчык філалагічнага факультэта Уральскага федэральнага ўніверсітэта, адначасова з педагагічнай дзейнасцю была карэктарам часопіса «Урал».

У якасці пісьменніцы, паэтэсы і празаіка друкавалася ў часопісах «Уральская новь», «Воздух», «Гвидеон», «Октябрь», «Урал», «Знамя» и «Комментарии». З под яе пяра выйшлі кнігі «У садах…» (1996) «Набліжэнне да ненапісанага» (2000), «Здзяйсненне ілжэсведчання» (2003), «Шэстваваць. Прыхапіць рог» (2008), «За мной сочаць дым і пясок» (2014), «Пад мостам і над мостам» (2016). Сябра Саюзу расійскіх пісьменнікаў.

У 1997 годзе «за прынцыпы пісьма, якія ўстанаўліваюць крохкую раўнавагу пішучага паміж маўчаннем, цяжкім словам і выяўленчасцю, якая дазваляе не руйнаваць працу сэрца — за зборнік апавяданняў «У садах ... » была ўдастоена Прэміі Андрэя Белага.

У 2006 годзе «за твор, які развівае традыцыі рускай метафарычнай прозы» была ўдостоена Прэміі імя П. П. Бажова.

Жыве ў горадзе Екацярынбургу.

Бібліяграфія
------------

* 1996 — «В садах…»
* 2000 — «Приближение к ненаписанному»
* 2003 — «Совершение лжесвидетельства»
* 2008 — «Шествовать. Прихватить рог»
* 2014 — «За мной следят дым и песок»
* 2016 — «Под мостом и над мостом»

Зноскі
------

1. ↑  Кокошко Юлия Михайловна **(нявызн.)**. Праверана 26 студзеня 2021.
2. ↑   Кокошко Юлия Михайловна **(нявызн.)**. Праверана 26 студзеня 2021.
3. ↑  Юлия Кошко: биография **(нявызн.)**. *Премия Андрея Белого*. Праверана 26 студзеня 2021.

Літаратура
----------

* Премия Андрея Белого: антология / сост. Б. Останин. — Москва : Новое лит. обозрение, 1978—2004. — 2005 г. — 654 с. — С. 343 — ISBN 5-86793-416-0.
* Маргиналы. Уральский андеграунд: живые лица погибшей литературы / Анна Сидякина. — Челябинск : Изд. дом «Фонд Галерея», 2004 г. — 312 с. — С.291 — ISBN 5-470-00068-0.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Непачаловіч.

**Іван Барысавіч Непачаловіч** (15 студзеня 1922, вёска Арэхаўка, Старадарожскі раён — 1 лютага 1990) — ваенны лётчык. Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

У Чырвонай Арміі з 1941 года, са снежня 1943 года — лётчык-штурмавік на 3-м Украінскім фронце. Удзельнік вызвалення Украіны, Малдовы, Румыніі, Балгарыі, Югаславіі, Венгрыі. Зрабіў 179 баявых вылетаў. У 1945 годзе за высокае майстэрства, мужнасць, адвагу і гераізм, праяўленыя ў гады Вялікай Айчыннай вайны, прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі.

Пахаваны ў вёсцы Мінкавічы Старадарожскага раёна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). — С. 288.
* Навечно в сердце народном. — Мн. 1984. — С. 375.

Спасылкі
--------

* Іван Барысавіч Непачаловіч на сайце «Героі краіны»
Аэрафотаздымка, якая фіксуе брытанскія (злева зверху) і нямецкія (справа і знізу) сістэмы траншэй, і нічыйную зямлю паміж імі ў раёне г. Лос  (руск.) (бел. і г. Юлюш (Артуа) падчас Першай сусветнай вайны. Вертыкальная лінія — даваенная дарога. Ліпень 1917.
**Нічыйная зямля** — тэрыторыя, якая з’яўляецца незанятай ні адным з бакоў супрацьстаяння праз патэнцыйную небяспеку. У нашы дні тэрмін звычайна асацыюецца з Першай сусветнай вайной для абазначэння прасторы паміж сістэмамі траншэй варагуючых бакоў. Гэтую прастору не адважваецца пераадолець ні адзін з бакоў з-за боязі быць атакаваным ворагам.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
**Пярэ́дадне Но́вага го́да** (англ.: New Year's Eve) — апошні дзень года па грыгарыянскаму календару, напапярэдні Новага года. У сучаснай традыцыі з'яўляецца асобным ад Новага года святам, падчас якога пачынаюцца ўрачыстасці па сустрэчы наступнага года. У шматлікіх культурах у святкаванні выкарыстоўваюцца феерверкі і іншая піратэхніка.

У Беларусі і Расіі пярэдадне Новага года лічыцца працоўным днём, аднак, фактычна сямейныя застоллі і святкаванні пачынаюцца ўвечар, да надыходу самога Новага года.

 

  

* ТайбэйТайбэй
* СіднейСідней
* МельбурнМельбурн

Гл. таксама
-----------

* Амісока
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мельнікаў.
**Міхаіл Фёдаравіч Мельнікаў** (16 мая 1921, Крычаў — 30 чэрвеня 1993) — беларускі краязнавец, музейны работнік, заслужаны работнік культуры БССР (1979), стваральнік Крычаўскага краязнаўчага музея, навуковы супрацоўнік, дырэктар Краязнаўчага музея (1961—1982).

Біяграфія
---------

Міхаіл Фёдаравіч Мельнікаў нарадзіўся ў сям’і рабочага будаўніка. У 1939 годзе закончыў 9 класаў. Зарабіў грошы на цагельным заводзе і пакінуў Крычаў. Даехаў да Абхазіі і ўладкаваўся там на працу настаўнікам рускай мовы і літаратуры ў сярэдняй школе. У верасні 1940 г. быў прызваны на ваенную службу ў армію. 16 верасня 1940 г. за деянні, якіх ён не рабіў, ваенны трыбунал прыгаварыў яго да 5-ці гадоў лагераў. Калі пачалася вайна Мельнікаў уцёк з лагераў Варкуты, каб трапіць на фронт. Але яго напаткала лагерная пагоня. За ўцёк яму дадалі яшчэ 8 гадоў зняволення. 7 кастрычніка 1950 г. Мельнікава датэрмінова вызваляюць.

Пасля вяртання дамоў архіў і бібліятэкі сталі яго рабочым месцам.

Крок за крокам, працуючы ў архівах і бібліятэках Ленінграда, Масквы, Мінска, Магілёва вёў пашуковую работу, запісваў успаміны старажылаў і збіраў па кроплям гісторыю свайго роднага краю. 15 кастрычніка 1961 года адкрыўся краязнаўчы музей у г. Крычаве.

Памяць
------

На будынку Крычаўскага краязнаўчага музея ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў яго гонар, адна з вуліц Крычава носіць яго імя.

Творы
-----

### Артыкулы

#### Артыкулы ў даведніках, слоўніках і энцыклапедыях

* Вадкоўскія / М. Ф. Мельнікаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. — С. 179.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мельнікаў М. Ф. // Бел. энцыкл. У18 т. Т. 10 .- Мн. 2000 .- С. 278.
* Мельнікаў М. Ф. // Энцыкл. Гісторыі Беларусі .- Мн. 1999 .- Т. 5 .- С. 111.
* Мельнікаў М. Ф. // Энцыкл. літ. і маст. Беларусі У 5 т. Т. 3 .- Мн. 1986 .- С. 503.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаціла.

**Іван Браніслававіч Шаціла** (28 снежня 1910, Талька Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці — 12 лютага 1977 Мінск) — беларускі акцёр тэатра і кіно, народны артыст БССР (1953).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся у Тальцы і жыў там да 1927 года. Ва ўзросце 7 год вучыўся ў прыватнай школе. У 1927 пачаў вучыцца на артыстычных курсах імя Ф. Дзяржынскага, якія скончыў у 1932 годзе. У 1932—1961, 1967—1971 гадах працаваў у тэатры імя Я. Купалы, а ў 1961—1967 гг. — у тэатры імя М. Горкага.

Магіла артыста Івана Шацілы на Паўночных могілках Мінска.

Творчасць
---------

Сярод тэатральных роляў: Рыгор ў «Партызанах» К. Крапівы, Якім Сарока ў «Паўлінцы» Я. Купалы, Мікола Верас ў «Пяюць жаваранкі» К. Крапівы, Алега Кашавога ў «Маладой гвардыі» паводле А. Фадзеева і інш.

Здымаўся у фільмах «Хто смяецца апошнім», «Каханне трэба берагчы», «Пяюць жаваранкі», «Першыя выпрабаванні», «Вуліца малодшага сына», «Масква — Генуя», выступаў як чытальнік на Беларускім радыё, удзельнічаў у радыёпастаноўках.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 1 лютага 2019.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* Шаціла, Іван Браніслававіч (акцёр ; 1910—1977) —

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2257626 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навіцкі.
**Міхаіл Фёдаравіч Наві́цкі** (25 красавіка 1933, г. Лагойск, Мінская вобласць — 28 лістапада 1979) — беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1962 годзе.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1963 года.

Творчасць
---------

Працаваў у жанрах тэматычнай карціны, партрэта, пейзажа. Сярод работ: «Год сорак другі», «Памяці герояў Брэста» (абедзве 1962), «Студзень», «Адліга», «Фестывальны засяляецца» (усе 1963), «Партрэт штурмана Галіны Дакутовіч» (1964), «Снегапад», «Жураўлі» (абедзве 1969), «Восень на Мазыршчыне» (1971), «Світанне» (1972) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Навіцкі Міхаіл Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 137327 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сафонаў.
**Міхаіл Фролавіч Сафонаў** (10 студзеня 1925 — 17 ліпеня 1996) — камандзір аддзялення 374-й асобнай разведвальнай роты, чырвонаармеец. Поўны кавалер ордэна Славы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 10 студзеня 1925 года ў вёсцы Шастакі Горацкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў 7 класаў.

Да 1 ліпеня 1944 года быў партызанам. З жніўня 1944 года на фронце ў дзеючай арміі.

Разведчык 374-й асобнай разведвальнай роты чырвонаармеец Сафонаў у ноч на 19 верасня 1944 года, знаходзячыся ў групе пошуку ў раёне ракі Нараў, непрыкметна падабраўся да агнявой кропкі, захапіў у палон гітлераўца, які даў каштоўныя звесткі аб варожай абароне. Загадам № 139 па 290-й стралковай дывізіі ад 23 верасня 1944 года чырвонаармеец Сафонаў Міхаіл Фролавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

З 14 студзеня па 1 лютага 1945 года неаднаразова ўдзельнічаў у разведцы ў раёне горада Лідзбарк-Варміньскі, дзейнічаў знаходліва і мужна, знішчыўшы гранатамі і агнём з аўтамата 12 варожых салдат і афіцэраў, захапіў ручны кулямёт і 10 аўтаматаў. Загадам № 539 па 3-й арміі ад 17 лютага 1945 года чырвонаармеец Сафонаў Міхаіл Фролавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

Камандзір аддзялення той жа дывізіі і арміі 1-га Беларускага фронту чырвонаармеец Сафонаў 30 красавіка 1945 года ў час ліквідацыі групоўкі праціўніка на паўднёвым усходзе ад Берліна уварваўся ў размяшчэнне ворага, з асабістай зброі знішчыў 13 праціўнікаў і разам з іншымі разведчыкамі 9 пехацінцаў захапіў у палон. 19 мая 1945 года камандуючы 3-й арміяй генерал А. В. Гарбатаў падпісаў прадстаўленне да ўзнагароджання чырвонаармейца. М. Ф. Сафонава ордэнам Славы 1-й ступені. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за мужнасць, адвагу і гераізм чырвонаармеец Сафонаў Міхаіл Фролавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

У 1948 годзе поўны кавалер ордэна Славы старшына Сафонаў М. Ф. дэмабілізаваны. Жыў у горадзе Магілёве. Працаваў на заводзе «Электрарухавік».

Памёр 17 ліпеня 1996 года.

Узнагароды
----------

* ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі;
* ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* ордэн Чырвонай Зоркі;
* ордэн «Знак Пашаны»;
* Славы 1-й, 2-й і 3-й ступені;
* медалі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Міхаіл Фролавіч Сафонаў на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. — Минск, 2006. (руск.)
* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
* Сафонаў Міхаіл Фролавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 201. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

Михаил Фролович Сафонов на сайце «Героі краіны»

* Сафонаў Міхаіл Фролавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 132781 |
**Сцяг Салігорска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Салігорск Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 снежня 2011 года № 564 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 5 снежня 2011 года № Б-210.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных роўнавялікіх палос: верхняй — жоўтага колеру, ніжняй — чырвонага; у цэнтры правага боку палотнішча — герб горада Салігорска.

Сцяг горада і палажэнне аб iм зацверджаны рашэннем раённага Савета дэпутатаў ад 21 мая 2008 года № 88. Аўтар сцяга М. М. Елінская, мастак В. А. Ляхор.

Гл. таксама
-----------

* Герб Салігорска

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Салігорска

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карэнда.
**Іван Арсеньевіч Карэнда** (нар. 17 верасня 1950, в. Крывічы Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, пісьменнік-празаік і паэт. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (1996) і Саюза пісьменнікаў Расіі. Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

Біяграфія
---------

У роднай вёсцы скончыў сямігодку, сярэднюю школу ў в. Морына Іўеўскага раёна.

З 1967 па 1971 год вучыўся на аддзяленні беларускай мовы і літаратуры філфака Гродзенскага педінстытута. Настаўнічаў у сярэдняй школе вёскі Ракавічы Шчучынскага раёна.

У 1971—1972 гадах быў інструктарам, у 1972—1974 гадах — другім сакратаром Шчучынскага раённага камітэта камсамола.

Вучыўся на аддзяленні журналістыкі Вышэйшай камсамольскай школы пры ЦК УЛКСМ у Маскве (1974—1976).

Працаваў загадчыкам аддзела ў рэдакцыі газеты «Чырвоная змена» (1974—1976). Затым у партыйных органах: у Маскоўскім райкаме КПБ г. Мінска, у Мінскім гаркаме КПБ, у ЦК КПБ (1977—1991). Пасля — у Дзяржаўным камітэце па друку (1991—1992), намеснікам міністра інфармацыі (1992—1994), намеснікам міністра культуры і друку (1994—1996), у Выканкаме Саюза Беларусі і Расіі (1996—2000, Масква).

З 2001 года па 2003 год працаваў начальнікам галоўнага ідэалагічнага ўпраўлення Адміністрацыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

З 2003 года — на дыпламатычнай службе, працуе саветнікам Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі.

Творчасць
---------

Першыя вершы публікаваліся ў Шчучынскай раённай газеце «Савецкая вёска» (1971), з 1975 года друкаваўся ў рэспубліканскіх выданнях. Аўтар зборнікаў лірыкі «Белы наліў» (1995), «Знічка» (2003), «Васількі надзеі» (2008), паэтычнай кнігі для дзяцей «На загадкі ёсць адгадкі» (2001).

У 2004 годзе выйшла кніга лірыкі «Апошняя малітва» на балгарскай мове. У перакладзе на рускую мову творы друкаваліся ў расійскіх літаратурна-мастацкіх часопісах, «Литературной газете». На вершы беларускія кампазітары І. Лучанок, В. Раінчык, Дз. Далгалёў, М. Сацура, А. Чыркун і іншыя напісалі больш за 30 песень.

У 2011 годзе выйшла ў свет кніга прозы «Воплаўская госця», якая ўключае ў сябе аднайменную аповесць, апавяданні, нататкі пісьменніка, аб’яднаныя адной тэмай — адлюстраваннем жыццёвых інтарэсаў і духоўных памкненняў нашага сучасніка.

Літаратура
----------

* Карэнда, І. Воплаўская госця // Полымя. — 2007. — № 7 (933). — С. 6—38.
* Карэнда, І. Вершы // Полымя. — 2010. — № 9 (971). — С. 3—9.
* Карэнда, І. Скрыпка з Берліна. Апавяданне // Маладосць. — 2010. — № 5 (678). — С. 7—10.
* Карэнда, І. А. Вочап : на скразняках эпох : паэма / Іван Карэнда. — Гродна : Гродзенская друкарня, 2018. — 40 с.
* Верціхоўская, М. Адкрыты ўрок, або знесеныя ветрам : з вопыту прачытання аповесці-эсэ «Два ўрокі» Навума Цыпіса і аповесці «Воплаўская госця» Івана Карэнды // Маладосць. — 2007. — № 12. — C. 106—116.
* Врублеўскі, В. Карэнда Іван / Валянцін Урублеўскі // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Іўеўскага раёна. — Мінск: БЕЛТА, 2002. — C. 357—358.
* Гулідава, В. Святло Радзімы — праз усё жыццё / В. Гулідава // Іўеўскі край. — 2018. — 28 красавіка. — № 31. — С. 5.
**Яўген Максімавіч Пало́сін** (6 студзеня 1912 — 25 мая 1982) — беларускі, савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст БССР (1956). Народны артыст СССР (1969).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 24 снежня 1911 (6 студзеня 1912) года ў вёсцы Урыўкі (цяпер Ялецкі раён, Ліпецкая вобласць, Расія). У 1934—1939 гадах вучыўся ў Маскве, у Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва імя А. Луначарскага (курс Л. М. Леанідава).

Сцэнічную дзейнасць пачаў на сцэне Тульскага ТРАМа (Алёшка ў спектаклі «Дружная горка», кампазітары У. Дзешавоў і М. Дворыкаў), затым Тульскага тэатра юнага гледача.

З 1939 года — акцёр Гомельскага драматычнага рускага тэатра, які быў створаны на аснове акцёрскага курса народнага артыста СССР Л. М. Леанідава (ГІТІС). У перыяд Вялікай Айчыннай вайны — артыст 1-й франтавой канцэртнай беларускай брыгады па абслугоўванні дзеючай арміі. У 1945—1948 гадах — акцёр Магілёўскага драматычнага тэатра, куды была перакладзеная трупа Гомельскага тэатра.

З 1949 да 1976 год — акцёр Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра Беларускай ССР (цяпер Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага) (Мінск).

Член ВКП(б) з 1939 года. Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1949 года.

Памёр 25 мая 1982 года (па іншых крыніцах — у 1981 годзе). Пахаваны на Нова-Волкаўскіх могілках Ленінграда.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларусь, 1995

Літаратура
----------

* Палосін Яўген Максімавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 554. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Палосін Яўген Максімавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Евгений Полосин // Кино-театр.ру  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 128306 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рафальскі.
**Міхаіл Фадзеевіч Рафальскі** (1889, Кіеў — 1937, Менск, НКУС) — рэжысёр яўрэйскага тэатра, педагог. Народны артыст Беларусі (1934).

Біяграфія
---------

З 1908 вучыўся ў драматычнай школе кіеўскага таварыства «Салаўцоў». Працаваў акцёрам у тэатрах Кіева, Харкава, гастраляваў у Мінску і Віцебску. У 1921 годзе з аматараў арганізаваў у Менску яўрэйскую тэатральную трупу, на базе якой была створана яўрэйская секцыя Беларускай драматычнай студыі ў Маскве. З 1922 года кіраўнік гэтай секцыі. З 1926 года кіраўнік Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра БССР. Стварыў і ў 1933—35 гадах узначальваў студыю пры тэатры. Член ЦВК БССР (1935—37). Пражываў у кватэры № 87 Дома спецыялістаў па вул. Савецкай у Менску. Арыштаваны і расстраляны ў 1937 годзе. Рэабілітаваны пасмяротна.

15 лютага 1938 года ва ўласнай кватэры арыштавана яго жонка Яўгенія Маркаўна Рафальская (1887-?). 16 мая 1938 асобай нарадай пры НКУС асуджана як «жонка здрадніка радзімы, прыгаворанага да ВМП» да 8 гадоў ППК і этапавана ў Цемнікоўскі канцлагер НКУС Мардоўскай АССР. Вызвалена 24 ліпеня 1943. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітавана 18.9.1956 трыбуналам БВА. Асабовая справа № 7157-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Творчасць
---------

Паставіў спектаклі: «На пакаянным ланцугу» І. Перэца (1926), «Ботвін» А. Вевюркі (1928), «Гірш Лекерт» А. Кушнірова (1928), «Глухі» Д. Бергельсона (1929), «На 62-м участку» І. Дабрушына (1931), «Бойтра» М. Кульбака (1937).

Зноскі
------

1. 1 2  РАФАЛЬСКІ Міхаіл Фадзеевіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.

Літаратура
----------

* Рафальскі Міхаіл Фадзеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 378. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Міхаіл Фадзеевіч Рафальскі // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2003. — Т. 2.
* Рафа́льскі Міхаіл Фадзеевіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 626. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 129467 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яраш.
**Іван Апанасавіч Яраш** (5 снежня 1897, в. Вужынец, Калінкавіцкі раён — 26 лютага 1942) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Барысаўскага раёна ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

З 1918 года ў Чырвонай Арміі, удзельнік Грамадзянскай вайны. З 1922 года на гаспадарчай, савецкай і прафсаюзнай працы. Са студзеня 1940 г. намеснік загадчыка аддзелам Мінскага абкама КП(б)Б, з верасня 1940 г. 1-ы сакратар Барысаўскага РК КП(б)Б.

У ліпені 1941 г. накіраваны ў тыл ворага. Стварыў і ўзначаліў Барысаўскі падпольны РК КП(б)Б, Барысаўскае камуністычнае падполле.

Загінуў у баі. Пахаваны ў вёсцы Зачысце Барысаўскага раёна. Яго імем названа вуліца ў Барысаве.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Ярош Иван Афанасьевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 720. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бела.

**І́ван Бе́ла** (славацк.: Ivan Bella; 21 мая 1964, Брэзна) — палкоўнік славацкай арміі, больш вядомы як першы славацкі касманаўт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Долнай Легаце пад Брэзнай. У 1979—1983 гадах навучаўся ў Ваеннай гімназіі ў Банскай Быстрыцы, пасля працягнуў навучанне ў Найвышэйшай ваеннай лётнай школе ў Кошыцах (1983—1987).

Пілотам працаваў з 1983 года, пазней служыў пілотам тактычных знішчальнікаў. Лётаў на самалётах МіГ-21 і Су-22. 23 сакавіка 1998 накіраваўся ў расійскае Зорнае мястэчка, дзе пачаў падрыхтоўку да касмічнага палёту. У жніўні 1998 быў абраны ў склад асноўнага экіпажу расійска-французска-славацкай экспедыцыі на «Мір», якая стартавала 20 лютага 1999.

Ад 2012 года з'яўляецца афіцыйным патронам Парку цёмнага неба Поланіны.

Узнагароды
----------

* Ваенны ордэн Людавіта Штура I ступені (1999)
* У 2001 годзе ў яго гонар названая малая планета (22901) Іванбела.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *TASR.*. Nečakal som, že do vesmíru poletím ja, spomína Ivan Bella (славацк.). *Slovensko*.  Teraz (6 верасня 2013). Праверана 10 лістапада 2014.
2. ↑   Архівавана 23 сакавіка 2015.
3. ↑  Prezident Schuster odovzdával pri príležitosti Dňa Ústavy SR najvyššie štátne vyznamenania (славацк.).  SME (2 верасня 1999). Праверана 10 лістапада 2014.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іван Бела
**Яўген Мікалаевіч Хацім** (нар. 1936, в. Табала, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі медык, спецыяліст у вобласці шпітальнай тэрапіі. Кандыдат медыцынскіх навук (1969), дацэнт.

Навуковец
---------

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1960 годзе. Галоўурач Сухадолінскай участковай бальніцы ў 1960—1962 гадах. У 1962—1965 гадах аспірант кафедры шпітальнай тэрапіі № 1 Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута, у 1965—1977 гадах асістэнт кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута, у 1977—1988 гадах асістэнт кафедры шпітальнай тэрапіі, з 1988 года дацэнт кафедры. У 1995—1998 гадах дэкан факультэта замежных навучэнцаў ГрДМУ. 

У 1969 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Дынаміка актыўнасці некаторых ферментаў і функцыі печані падчас лячэнні хворых з ускладненнямі пасля хваробы Боткіна».

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровай граматай Пасольства СССР у Эфіопіі (1986).

Спасылкі
--------

* Хотим Евгений Николаевич

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2519977 |
Фрыдрых Аўгуст фон Каўльбах. Меркаваны партрэт прынцэсы Марыі фон Гогенцолерн (1917)
**Паланцін** (фр.: palantine ад *palatin* — «*пфальцкі*») — футравая або аздобленая футрам доўгая жаночая накідка прамавугольнай формы. У цяперашні час паланцінам называюць прастакутныя накідкі з воўны, шоўку, лёну, атласу і многіх іншых матэрыялаў. Такое покрыва з памерамі не менш за паўметра па шырыні і да двух метраў даўжынёй нярэдка ўпрыгожана па краях альбо па перыметры узорам; колеравая гама разнастайная. Яго можна выкарыстоўваць як накідку, павязваць як шалік ці як галаўны ўбор.

Гісторыя
--------

Гэты элемент адзення ўвайшоў у моду ў Францыі каля 1676 года, калі Лізавета Шарлота Пфальцкая  (руск.) (бел. (Лізелота), жонка Філіпа I Арлеанскага  (руск.) (бел. (малодшага брата Людовіка XIV), дачка курфюрста Пфальца (ням.: Pfalz; фр.: Palatinat) першай прадэманстравала элегантны спосаб абараняцца ад холаду з дапамогай невялікага пакрывала з футра собаля  (ням.) (бел. прывезенага ёю са сваёй радзімы — нямецкага княства Пфальц. Назва мае паходжанне ад тытула ўладальнікаў Пфальца — паланціны, гэта значыць першыя з сямі курфюрстаў імперыі.

У Расіі захапленне паланцінамі пачалося ў XVIII стагоддзі. Мода на паланцін прыйшла ў Расію ў 1724 годзе і карысталася поспехам аж да Рэвалюцыі 1917 года.

* Партрэт Жанны Сільвані Арну-Плесі  (руск.) (бел. сярэдзіна XIX стагоддзяПартрэт Жанны Сільвані Арну-Плесі  (руск.) (бел. сярэдзіна XIX стагоддзя
* Лола Мантэз, паміж 1875 і 1917 гадаміЛола Мантэз, паміж 1875 і 1917 гадамі
* Паланцін і муфта з футра крата. Мода зімы 1903 года ў ГерманііПаланцін і муфта з футра крата. Мода зімы 1903 года ў Германіі
* The Ino. J. Mitchell Co. 110, Réaumur, Paris, 1912The Ino. J. Mitchell Co. 110, Réaumur, Paris, 1912
* Мэрылін Манро ў 1954 годзеМэрылін Манро ў 1954 годзе

Зноскі
------

1. ↑  Лазука, 2015, с. 136
2. ↑  Источник **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 14 ліпеня 2014.
3. 1 2  Мех: история, мода, практические советы. — ОЛМА Медиа Групп, 2002. — С. 85—86. — 128 с. — ISBN 9785224039111.

Літаратура
----------

* *Лазука, Барыс Андрэевіч.* Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. — Мінск: Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.
* Балязин В. Н. Неофициальная история России 2007 ISBN 978-5-373-01229
* Виноградов Е. История Мировой культуры 2001 (МГТУ им. Н. Э. Баумана)
Міхаіл Клеафас Агінскі
**Развітанне з радзімай** (польск.: Pożegnanie Ojczyzny, аўтарскае абазначэнне — **Паланэз № 13**), часта **Паланэз Агінскага** — паланэз ля мінор, напісаны кампазітарам Міхалам Клеафасам Агінскім у 1794 годзе. Адзін з самых вядомых паланэзаў.

Лічыцца, што Агінскі напісаў паланэз, пакідаючы Рэч Паспалітую пасля задушэння паўстання Касцюшкі, у якім ён браў удзел.

Першапачаткова напісаны для клавіра, існуюць перакладанні для розных інструментаў і аркестроўка. Паланэз запісаны шэрагам вядомых выканаўцаў, у тым ліку Вандай Ландоўской (на клавесіне). Беларускі дзяржаўны ансамбль «Песняры» выконвае паланэз Агінскага з тэкстам, напісаным кіраўніком калектыву Вячаславам Шарапавым.

«Паланэз Агінскага» даў назву аднайменнаму фільму («Беларусьфільм», 1971), аднайменнай п’есе Мікалая Каляды і фірменнаму цягніку «Паланэз». У маскоўскім метрапалітэне пачатковыя такты Паланэз Агінскага гучаць пры спробе неаплачанага праходу праз турнікеты.

Фрагмент шостага такту паланэза «Развітанне з Радзімай» быў намаляваны ў калажы на рэверсе банкноты наміналам 50 беларускіх рублёў 2009 года
У 2000 годзе ў межах музычнага праекта «Я нарадзіўся тут» Вераніка Круглова і Зміцер Вайцюшкевіч выканалі песню «Развітанне з Радзімай», якая, паводле меркавання музычных журналістаў, з’яўляецца самай удалай спробай пакласці тэкст на шэдэўр кампазітара Агінскага. У 2020 годзе песня ўвайшла ў патрыятычны музычны альбом «Годныя песні» Вольнага хора.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  БГА «Песняры» п/у В. Шарапова: информация о песне Архівавана 2 ліпеня 2012.
3. ↑  Григорий Вдовин. В московском метро «зайцы» скачут через турникеты под полонез Огинского // Вести, 1.03.2010.  (руск.)
4. ↑  Я нарадзіўся тут **(нявызн.)**.  Тузін Гітоў. Праверана 26 кастрычніка 2016.
5. ↑  «Вольны хор» прэзентаваў унікальны альбом «Годныя песні». 16-11-2020

Спасылкі
--------

* Развітанне з радзімай (i)
* Паланэз Агінскага: Ноты твора на International Music Score Library Project
* Паланэз Агінскага (перакладанне для струннага квартэта, выконвае Квартэт імя Чурлёніса)
* Паланэз Агінскага (перакладанне для домры, гітары і кантрабаса, выконвае трыа «Тройка», Новая Зеландыя)
* Паланэз Агінскага на беларускай мове (праект «Я нарадзіўся тут», Беларусь)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галкоўскі.
**Міхаіл Фёдаравіч Галкоўскі** (нар. 20 мая 1942 г. вёска Судзілы, Клімавіцкі раён) — беларускі артыст оперы (драматычны тэнар). Заслужаны артыст Беларусі (1980).

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння школы паступіў у Беларускую кансерваторыю. Студэнтам чацвёртага курса спяваў у Дзяржаўным тэатры оперы i балета. У 1968 г. закончыў кансерваторыю. Шмат выступаў у операх беларускіх кампазітараў: Сяргей («Алеся» Я. Цікоцкага), Нунцый («Джардана Бруна» С. Картэса), Раман («Сівая легенда» Д. Смольскага), а таксама савецкіх кампазітараў: Лёнька і Антонаў («У буру» Ц. Хрэннікава), Косця-радыст («Брэсцкая крэпасць» К. Малчанава) і інш. У класічным оперным рэпертуары спевака вылучаюцца партыі драматычнага і лірыка-драматычнага плана: Турыду («Сельскі гонар» П. Маскані), Радамес («Аіда» Д. Вердзі), Герман («Пікавая дама» П. Чайкоўскага) і інш. Выканаў партыю Андрэя ў тэлевізійным варыянце оперы «У пушчах Палесся» А. Багатырова.

Лаўрэат міжрэспубліканскага (1969) і Усесаюзнага (1973) конкурсаў вакалістаў. Удзельнік параду славутых тэнараў свету на 1-м міжнародным фестывалі опернага мастацтва, прысвечаным 125-годдзю з дня нараджэння Э. Каруза (1998).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Галкоўскі Mixaiл Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдактар Г. П. Пашкоў. — Мінск, 1997. — Т.4. — С. 466.
* Галкоўскі Mixaiл Фёдаравіч // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / пад рэдакцыяй Г. П. Пашкова. — Мінск, 2002. — Т.1. — С. 238.