Злучэнні чыгуначных пуцей на станцыі Франкфурт
**Стрэлачны перавод** — прыстасаванне, якое служыць для пераводу рухомага састава з аднаго пуці на другі.

Для злучэння недалёка размешчаных пуцей робіцца **з'езд**, які складаецца з двух стрэлачных пераводаў і злучальнага пуці (нескарочанага ці скарочанага) паміж імі. Для пераходу з аднаго пуці на другі цягнікоў, рушачых у розных напрамках, кладуць паслядоўна два з'езды, а пры пэўных умовах — перакрыжаваны з'езд.

Пры злучэнні некалькіх паралельных пуцей стрэлачныя пераводы размяшчаюць адзін за адным на агульным пуці, які атрымаў назву **стрэлачнай вуліцы**.

**Глухім перасячэннем** называецца ўзаемнае перасячэнне двух рэйкавых пуцей, якія ляжаць на адным узроўні. У залежнасці ад вугла, пад якім перасякаюцца пуці, бываюць прамавугольныя і косавугольныя.

Пры рамонце землянога палатна пад адным з пуцей, пры пераходзе двухпутнай лініі цераз аднапутны мост і ў некаторых падобных выпадках, цягнікі рухаюцца па кожным пуці без пераходу з аднае рэйкавай каляі на другую — прымяняецца **спляценне пуцей**.

Гісторыя
--------

Стрэлкі з чыгуннымі рэйкамі, зробленыя Трэвітыкам каля 1803 года.
Канструяванне стрэлак пачалося ў вугальных шахтах. Пры першых чыгунных вуглавых стрэлках Джона Кёра  (англ.) (бел. 1776 года ваганетку ў патрэбным напрамку цягнулі людзі або жывёлы. У 1797 годзе Джон Кёр упершыню апісвае канструкцыю з рухомым язычком. У 1832 годзе ўпершыню ўпамінаецца патэнт на стрэлачны перавод Чарльза Фокса (1810--1874, Англія). На фотаздымку справа паказана канструкцыя Рычарда Трэвітыка, прызначаная для тады яшчэ безабадковых колаў, аднак яна ўжо мае ўсе пазнейшыя элементы язычковай стрэлкі.

Для розных сітуацый і мэт былі створаны адмысловыя віды канструкцый. На сёння найбольш пашырана каструкцыя *язычковай стрэлкі*, якая замяніла буксірны перавод, мабыць, упершыню ў 1852 годзе на Гановерскай дзяржаўнай чыгунцы.

Спачатку кожная чыгуначная адміністрацыя выкарыстоўвала свае ўласныя канструкцыі пераводаў. Напрыклад, у Германіі такое становішча захоўвалася нават пасля фарміравання ў землях дзяржаўных чыгуначных адміністрацый. Пры аб'яднанні чыгуначных сетак і цэнтралізацыі іх кіравання ўзнікала пільная патрэба ў скарачэнні колькасці разнастайных і не ўзаемазамяняльных дэталей.

Ілюстрацыя прынцыпу работы стрэлачнага перавода

Гл. таксама
-----------

* Чыгунка
* Цягнік

Зноскі
------

1. ↑  John Curr, The Coal Viewer, and the Engine Builder's Practical Companion, (John Northall,1797).

Літаратура
----------

* Gerhard Müller: *Weichen-Handbuch*. 4. bearbeitete und ergänzte Auflage. Transpress-Verlagsgesellschaft, Berlin 1991, ISBN 3-344-70733-7.
* Volker Matthews: *Bahnbau. (Mit 57 Tabellen)*. 6. überarbeitete und aktualisierte Auflage. Lehrbuch, Bauwesen. Teubner, Wiesbaden 2003, ISBN 3-519-50113-9.
* Günter Berg, Horst Henker: *Weichen*. 2. Auflage. transpress VEB Verlag für Verkehrswesen, Berlin 1986, ISBN 3-344-00041-1.
* Joachim Fiedler: *Bahnwesen. Planung, Bau und Betrieb von Eisenbahnen, S-, U-, Stadt- und Straßenbahnen*. 5. neu bearbeitete und erweiterte Auflage. Werner, Düsseldorf 2005, ISBN 3-8041-1612-4.
* Max Schmid v. Schmidsfelden: *Weiche mit ununterbrochenem Hauptgeleise für Abzweigung von Industriebahnen*. In: Paul Kortz (Red.): *Zeitschrift des Oesterreichischen Ingenieur-und Architekten-Vereines*. Band 49.1897, Heft 45. Österreichischer Ingenieur- und Architektenverein, Wien 1897, ZDB-ID 2534647-7, S. 607 ff. – Volltext online (PDF; 13,2 MB).