У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Будзька.
**Эдвард (Эдуард, Эдзюк) Адамавіч Будзька (Буцька)** (пс. *Акцьуб*, *Акцюб;* 22 сакавіка 1882, Будслаў, Вілейскі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя — 14 жніўня 1958, Чыкага, ЗША) — беларускі публіцыст, палітык, грамадскі дзеяч, паэт і выдавец.

Біяграфія
---------

### Раннія гады. Пачатак беларускай дзейнасці

Нарадзіўся 22 сакавіка 1882 года ў вёсцы Будслаў Вілейскага павета Віленскай губерні (цяпер - Мядзельскі раён Мінскай вобласці). Вучыўся ў Рыжскім політэхнічным інстытуце, але спыніў вучобу праз беднасць і слабае здароўе. Жыў у Рызе, дзе заклаў беларускае нацыянальнае згуртаванне.

Першы нумар газеты «Świetač»
З 1906 года друкаваў у газеце «Наша ніва» і ейных календарах вершы, вольныя пераклады расійскіх баек, публіцыстычныя нататкі. Ён часта бываў у віленскай рэдакцыі «Нашай нівы» і быў адным з найбольш актыўных яе папулярызатараў сярод вяскоўцаў. З пачаткам Першай сусветнай вайны да прыбыцця нямецкай арміі эвакуяваўся ў Санкт-Пецярбург. У 1916 годзе ў Петраградзе ўдзельнічаў у рабоце Беларускага таварыства ў Петраградзе па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны, выдавец газеты «Светач». Друкаваўся ў газеце «Дзянніца» (артыкул «*Думкі да граматыкі*», 1916, пад псеўданімам Акцуб).

### Беларуская Народная Рэспубліка

Удзельнік мінскага З’езда беларускіх нацыянальных арганізацый у сакавіку 1917 года, які выступаў за аўтаномію Беларусі ў складзе дэмакратычнай Расійскай федэрацыі. У часе з’езда абраны ў склад прэзідыума Беларускага нацыянальнага камітэта (БНК). У сярэдзіне красавіка ўвайшоў у склад дэлегацыі БНК, якая накіравалася ў Петраград з мэтай наладжвання адносін з Часовым урадам Расіі. Дэлегацыя перадала прэм’ер-міністру Георгію Львову рэзалюцыю, у якой, між іншым, гаварылася: аб неабходнасці пераўтварэння Расіі ў дэмакратычную федэрацыю, неабходнасць увядзення ў нацыянальных школах беларускай мовы і курсаў ведаў пра Беларусь. Аднак патрабаванні не былі ўлічаны Часовым урадам Расіі.

Эдвард Будзька быў сябрам Петраградскай арганізацыі Беларускай сацыялістычнай грамады (БСГ). Дэлегат З’езда беларускіх арганізацый і партый, які праходзіў з 8 па 10 ліпеня 1917 года ў Мінску. На другой сесіі Цэнтральнай рады беларускіх арганізацый, якая праходзіла 28 кастрычніка — 6 лістапада (15—24 кастрычніка) 1917 года ў Мінску, у часе якой арганізацыя была пераўтвораная ў Вялікую беларускую раду, Эдвард Будзька быў абраны ў склад выканаўчага камітэта Вялікай беларускай рады, які складаўся з 24 чалавек. У той час ён быў сябрам Хрысціянска-дэмакратычнага саюза.

Удзельнік Усебеларускага з’езда (снежань 1917, Менск). У чэрвені 1918 года, па абвяшчэнні незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР), Эдуард Будзька заняў пасаду сакратара Камісіі па стварэнні Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта пры Народным Сакратарыяце Беларусі. Актыўна ўдзельнічаў у стварэнні беларускіх школ і ў тым жа годзе быў адным з арганізатараў Будслаўскай беларускай гімназіі. Па закрыцці гімназіі польскімі ўладамі займаўся арганізацыяй беларускай кааперацыі. У 1921 годзе ўвайшоў у таемны Беларускі дзяржаўны камітэт, які ставіў сваёй мэтай стварэнне беларускай дзяржавы пад патранатам Польшчы. Арганізацыя існавала каля трох-чатырох месяцаў. 

### Міжваенны перыяд. Другая сусветная вайна. Эміграцыя

У 1921—1940 гадах жыў у Літве і Латвіі, актыўна ўдзельнічаў у беларускім нацыянальным руху жывучы ў Коўне і Рызе, заснаваў там курсы беларусазнаўства. У 1921—1922 г. кіраваў настаўніцкімі курсамі ў Дзвінску (цяпер Даўгаўпілс). У 1920-я гады друкаваўся ў заходнебеларускай газеце «Наша будучыня». Выступаў з артыкуламі на маральна-этычныя і рэлігійныя тэмы. Вярнуўся ў Польшчу, дзе жыў некалькі гадоў да пачатку Другой сусветнай вайны.

У час Другой сусветнай вайны, падчас нямецкай акупацыі Беларусі (1941—1944), працаваў настаўнікам у Мінску і Баранавічах. Прымаў удзел у Другім Усебеларускім кангрэсе.

Цяжка хворы выехаў з Польшчы ў Канаду. Паводле іншых звестак, у канцы вайны выехаў у Германію, пасля — у ЗША. Актыўна ўдзельнічаў у жыцці беларускай эміграцыі ў ЗША. Апублікаваў між іншым свае ўспаміны ў месячніку «Бацькаўшчына». Памёр 14 жніўня 1958 года ў Чыкага (ЗША).

Магіла Эдварда Будзькі на могілках Святога Адальберта
Пахаваны ў Найлсе[en] (прыгарад Чыкага) на могілках Святога Адальберта. Там жа пахаваныя яго родныя.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  ЭГБ, 1994, с. 114
2. 1 2  Kipel, 1988
3. 1 2  Michaluk D. 2010, с. 149
4. 1 2  Michaluk D. 2010, с. 164—166
5. ↑  Łatyszonek O. 1995, с. 48
6. 1 2 3  *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
7. ↑  Łatyszonek O. 1995, с. 234—235
8. 1 2 3 4  Катковіч A. Катковіч-Клентак В. Успаміны…
9. ↑  Будзька Э. Пясняр…
10. ↑  У Чыкага знойдзена магіла першага прэм’ер-міністра БНР Язэпа Варонкі

Літаратура
----------

* *Каханоўскі Г.* Будзька Эдзюк // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — С. 114. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
* Будзька Э. Пясняр у жыцці Архівавана 5 ліпеня 2008. // На суд гісторыі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994;
* Катковіч A. Катковіч-Клентак В. Успаміны / Навук.рэд. Глагоўская А. Харужы В. — Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, 1999. — 142 с. ISBN 83-909009-9-8.
* *Kipel V. Kipel Z.* Budźka Eduard // Byelorussian Statehood: Reader and Bibliography. — New York: Belarusian Institute of Arts and Sciences, 1988.
* *Łatyszonek O.* Białoruskie formacje wojskowe 1917–1923. — Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, 1995. — 273 с. — ISBN 83-903068-5-9.
* *Michaluk D.* Białoruska Republika Ludowa 1918–1920. U podstaw białoruskiej państwowości. — Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010. — 597 с. — ISBN 978-83-231-2484-9.
* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Эдвард Адамавіч Будзька на Вікісховішчы |