У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікулін.
**Мікалай Мікалаевіч Нікулін** (7 красавіка 1923, с. Пагарэлка Малогскага павета Яраслаўскай губерні — 19 сакавіка 2009, Санкт-Пецярбург) — савецкі і расійскі мастацтвазнаўца, вядучы навуковы супрацоўнік і сябра Вучонай рады Эрмітажа, спецыяліст па заходнееўрапейскаму мастацтву (Паўночнае Адраджэнне).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 красавіка 1923 года ў сяле Пагарэлка Малогскага павета Яраслаўскай губерні. Паходзіў з сям’і карэнных расійскіх інтэлігентаў.
У 1940 г. скончыў 10-гадовую школу.

Пасля пачатку вайны летам 1941 г. быў мабілізаваны і апынуўся ў школе па падрыхтоўцы радыёспецыялістаў. Пасля яе заканчэння атрымаў званне малодшага сяржанта.

З лістапада 1941 г. — на Волхаўскім фронце. Радавым 883-га артылерыйскага палку (пазней 13-ага гвардзейскага) браў непасрэдны ўдзел у наступе пад Волхавым, у кровапралітных баях пад Кірашамі і Пагостам, у прарыве блакады Ленінграда. Летам 1943 г. удзельнічаў у Мгінскай наступальнай аперацыі. З верасня 1943 г. ваяваў у 48-ой гвардзейскай артылерыйскай брыгадзе. Разам з ёй прайшоў праз Пскоў, Тарту, Ліваву, Варшаву і Данцыг да самага Берліна. Там ён і сустрэў перамогу ў чыне гвардыі сяржанта. Падчас вайны атрымаў чатыры лёгкіх ранення і адну кантузію. Быў дэмабілізаваны ў лістападзе 1945 г.

Паступіў на гістарычны факультэт Леніградскага дзяржаўнага ўніверсітэта, які паспяхова скончыў у 1950 г.

З 1949 г. працаваў у Эрмітажы экскурсаводам. З 1955 г. — навуковы супрацоўнік аднага з вядучых навуковых аддзелаў — аддзела заходнееўрапейскага мастацтва, у якім працаваў больш за 50 гадоў.

З 1965 г. выкладаў у Інстытуце імені І. Я. Рэпіна.

З 1991 г. — член-карэспандэнт Расійская акадэміі мастацтваў.

Памёр 19 сакавіка 2009 г. ў Санкт-Пецярбургу. Пахаваны на Смаленскіх могілках.

Публікацыі
----------

Н. Нікулін з’яўляецца аўтарам больш за 160 артыкулаў, кніг, падручнікаў і навучальных дапаможнікаў, у тым ліку наступных:

* Дэталі карцін Эрмітажа. Пейзаж у заходнееўрапейскім жывапісу XV—XVI ст. (1959)
* Нататкі пра творчасць Пітэра Брэйгеля Старэйшага (1961)
* Le Musée de l’Ermitage, Léningrad: Les primitifs flamands, I. Corpus de la peinture des anciens Pays-Bas méridionaux au quinzième siècle, 8 / Vladimir Loewinson-Lessing et Nicolas Nicouline (1965)
* Нідэрландскі жывапіс XV—XVI ст. ў Эрмітажы (1980)
* Залатое стагоддзе нідэрландскага жывапісу (1981)
* Нідэрландскае мастацтва XV—XVI стагоддзяў у музеях СССР (1987)
* Нямецкае мастацтва ў Эрмітажы (1987)
* Антон Рафаэль Менгс (1989)
* Нямецкі ды аўстрыйскі жывапіс XV—XVIII ст. (1989)

Мемуары пра вайну
-----------------

У 1975 г. М. Нікулін напісаў кнігу мемуараў пра вайну, на якой яму давялося ваяваць — «Успаміны пра вайну» (руск.: «Воспоминания о войне»), якая была выдадзена толькі ў 2007 г. і адразу стала ў адзін шэраг з найлепшымі антываеннымі творамі сусветнай літаратуры.

Сваё стаўленне да войнаў аўтар выразіў словамі:

> 
> 
> Вайна — самае вялікае свінства, якое выдумаў род чалавечы, … вайна заўсёды была подласцю, а армія, інструмент забойства — прыладай зла. Няма і не было войн справядлівых, усе яны, як бы іх ні апраўдвалі — антычалавечны.
> 
> 
> 

Гісторык К. М. Аляксандраў у сваім каментары да кнігі напісаў:

> 
> 
> Мікалай Мікалаевіч здзейсніў звычайны подзвіг у найвышэйшым хрысціянскім сэнсе гэтага слова. Ён сказаў суайчыннікам Праўду… Нікулін наглядна паказаў: савецкая ўлада ваявала са знешнім ворагам так, што пераўтварыла «свяшчэнную вайну» ў масавае знішчэнне рускага народа ў імя ратавання партыйнай наменклатуры.
> 
> 
>

Дакументалістыка
----------------

* «Мой Эрмитаж. Николай Николаевич Никулин». Расія, 2009. Тэлеэфір ад 30.11.2009.

Зноскі
------

1. ↑  «Золотое кольцо» Архівавана 6 кастрычніка 2014.
2. ↑  Сайт «DELFI»
3. ↑  Памяти Н. Н. Никулина. Комментарий К. М. Александрова к книге Н. Н. Никулина. «Воспоминания о войне»

Спасылкі
--------

* Біяграфія на сайце РАМ, факультэт тэорыі і гісторыі мастацтваў Архівавана 6 кастрычніка 2014.  (руск.)
* Артыкул «В ней очень неприятная правда» ў яраслаўскай абласной газеце «Залатое кальцо» Архівавана 6 кастрычніка 2014.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90985972 · BNE: XX1024763 · BNF: 121097310 · CiNii: DA01999489 · GND: 103326219 · ISNI: 0000 0001 1030 4508 · LCCN: n82088595 · LNB: 000105827 · NKC: xx0073612 · NTA: 073111252 · NUKAT: n95020749 · PTBNP: 72869 · SUDOC: 029478685 · VIAF: 85780372 |

 |