**Ка́та** (саманазва: *Tlokyáhan*, літаральна "людзі травы"; англ.: Cahto, Kato) — атабаскі народ, карэнныя жыхары поўначы Каліфорніі (ЗША). Агульная колькасць (2010 г.) - 259 чал.

Гісторыя
--------

Продкі ката перасяліліся ў Каліфорнію з Аляскі або поўначы Канады ў 1 тысячагоддзі н. э. Яны займалі найбольш паўднёвыя тэрыторыі адносна іншых ціхаакіянскіх атабаскаў. Назву **ката** (літаральна "азёрныя людзі") атрымалі ад паўночных пома. Ката размаўлялі на супольнай мове, аднак не мелі палітычнага адзінства. Падзяляліся на 17 тэрытарыяльных аб'яднанняў.

Нерэгулярныя кантакты з еўрапейцамі пачаліся з пачатку XIX ст. Ката моцна пацярпелі ад эпідэмій воспы і малярыі, занесеных еўрапейскімі вандроўнікамі. З канца 1840-х гг. на землі ката пачалі перасяляцца амерыканскія мігранты. Некаторыя ката інтэграваліся ў іх супольнасць, працавалі ў якасці таннай працоўнай сілы на фермах і прадпрыемствах, але большасць апынулася ў складаным стане, пакутвала ад інфекцыйных хвароб і скарачэння рэсурсаў.

У 1908 г. амерыканскія місіянеры вылучылі для ката 200 акраў зямлі, што сталі асновай для іх рэзервацыі. У 1967 г. ката былі прызнаны федэральным урадам у якасці аўтаномнай нацыі. Яны маюць свой урад і законы, аднак большасць чальцоў жыве за межамі рэзервацыі.

Культура
--------

Ката насялялі тры даліны на тэрыторыі засушлівых перадгор'яў, для якіх быў характэрны стэп з невялікімі дубовымі гаямі і рэкі з імклівымі плынямі. Асноўнымі заняткамі з'яўляліся збіральніцтва і рыбалоўства. Аснову харчу складалі жалуды і ласось, якія сезонна назапашвалі на год. Паляванне адыгрывала другасную ролю. Важнымі традыцыйнымі рамёствамі былі пляценне і апрацоўка косці.

Ката моцна залежалі ад гандлю з прыбярэжнымі юкі, ад якіх атрымоўвалі соль, водарасці, марскую рыбу. Наўзамен прапаноўвалі крамянёвыя прылады і магнезіт.

Карысталіся скураной вопраткай у выглядзе фартухаў. Упрыгожваліся скуранымі бранзалетамі, праколкамі для вушэй і носа, ракавінамі, часам рабілі татуіроўкі. Валасы не галілі, фіксавалі іх сеткай са сцяблін касачоў.

Асноўным відам паселішча была вёска, якая будавалася каля ракі і ўяўляла сабою замкнёную тэрытарыяльную абшчыну на чале выбранага правадыра. У некаторых вёсках было 2 і болей правадыра. Найбольш важныя пытанні вырашала мужчынская рада. Ката ўзводзілі каркасныя хаціны, якія пакрывалі карою і галінамі. У адной хаціне магло жыць некалькі сваяцкіх сем'яў. На чале сям'і заўсёды стаяў мужчына. Шлюбы заключаліся са згоды маладых. Былі шырока распаўсюджаны дашлюбныя адносіны.

Ката вядомы рытуальнымі танцамі, якія ў мінулым арганізоўваліся некалькі разоў на год і цягнуліся тыдзень або болей.

Мова
----

Мова ката належыць да ціхаакіянскай групы атабаскіх моў. Алфавіт на аснове лацінкі. Дзейнічае праграма адраджэння мовы, у тым ліку праз выкарыстанне электронных прылад.

Рэлігія
-------

Цэнтральнымі постацямі, якія шанаваліся ката, былі багі *Chénĕśh* і *Nághai-cho*. *Chénĕśh* лічыўся стваральнікам сусвету і атаесамляўся з маланкай. *Nághai-cho* з'яўляўся яго братам, меў тыповыя рысы трыкстэра, які імкнуўся пераўзыйсці бога *Chénĕśh*. Разам з гэтым, ката верылі ў шматлікіх духаў.

З канца XIX - пачатку XX ст. шырока распаўсюджана хрысціянства.

Спасылкі
--------

* Cahto Tribe
* Kato Culture and History
* Cahto - California Indians
* Hunter-gatherers data sheet Архівавана 7 лютага 2016.
* The Cahto ("Kato") Language