recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Hotel Impossible»** (бел.: Немагчымы гатэль) ― рэаліці-тэлевізійная[en] праграма ад «Travel Channel[en]», у якой гатэлі без сеткі, якія змагаюцца з цяжкасцямі, падвяргаюцца шырокаму пераўтварэнню[en] ветэранам-аператарам гатэляў і экспертам у сферы гасціннасці Энтані Мельхіёры[en] і яго камандай. Прэм’ера шоў адбылася 9 красавіка 2012 года і завяршылася 13 лістапада 2017 года. Пасля выхаду ў эфір сямі сезонаў серыял запусціў дадатковы серыял пад назвай «Hotel Impossible: Showdown», у якім чатыры гасцініцы абранага рэгіёна наведваюць і ацэньваюць установы адно аднаго дзеля найвышэйшага рэйтынгу і прыза ў 25 000 долараў. На працягу 8 сезона пачаў выходзіць яшчэ адзін спін-оф серыял пад назвай «Hotel Impossible: Five Star Secrets». У ім Мельхіёры наведвае раскошныя курорты, даведаецца, што робіць іх асаблівымі, і дае суперчаявыя 5 000 долараў заслужанаму супрацоўніку. Шоў не было падоўжана на новы сезон у 2018 годзе і *«актыўная вытворчасць больш не вядзецца»*.

Зноскі
------

1. ↑  TV Q&A: 'The Crown,' 'Hotel Impossible' and sleeveless local news anchors Архівавана 5 кастрычніка 2018. Post-Gazette

Спасылкі
--------

* travelchannel.com/shows/hotel-impossible — афіцыйны сайт
* Hotel Impossible на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Маўмерэ** (індан.: Maumere) — горад на поўначы вострава Флорэс у інданезійскай правінцыі Усходняя Нуса-Тэнгара. Адміністрацыйны цэнтр раёна Сіка. Насельніцтва (2020 г.) — 87 720 чал.

Геаграфія
---------

Маўмерэ знаходзіцца за 1716 км на паўднёвы ўсход ад Джакарты, сталіцы Інданезіі. Горад месціцца на раўніне і перадгор'ях каля мора Флорэс. Клімат трапічны з ясна акрэсленымі вільготным і сухім сезонамі. Хаця гадавая колькасць ападкаў набліжаецца да 1380 мм, з сакавіка да лістапада дажджы здараюцца рэдка. У жніўні колькасць ападкаў падніжаецца да 19 мм. Сярэднегадавая тэмпература — +26,35°C.

Гісторыя
--------

У старажытнасці месца будучага Маўмерэ было населена аўстранезійскімі плямёнамі, пазней інтэграванымі ў этнічную супольнасць сіка. У пачатку XVII ст. мясцовы правадыр наведаў Малаку, занятую партугальцамі, прыняў хрышчэнне і новае імя Дон Алексус Хіменес да Сілва. Ён заснаваў дзяржаву з цэнтрам у прыбярэжным паселішчы Сіка. Прадстаўнікі мясцовай манархічнай дынастыі лічылі сябе нашчадкамі выхадца з яванскай імперыі Маджапахіт, мелі тытул раджаў, хаця ў еўрапейскіх дакументах зваліся каралямі. 

У 1875 г. Каралеўства Сіка трапіла ў залежнасць ад Галандскай Ост-Індыі і пасля антыкаланіяльнага паўстання 1908 г. было ліквідавана. У 1962 г. паселішча Сіка было аб'яднана з суседнімі вёскамі ў горад Маўмерэ. 

У 1992 г. Маўмерэ пацярпеў ад моцнага землятрусу і цунамі. У 1989 г. яго наведаў Ян Павел II. У 2007 г. была створана асобная каталіцкая дыяцэзія Маўмерэ. Горад знакаміты 18-метровай статуяй дзевы Марыі («Маці ўсіх нацый»).

Эканоміка
---------

Маўмерэ — важны адміністрацыйны, рэлігійны і транспартны цэнтр правінцыі Усходняя Нуса-Тэнгара. Працуюць рыбалоўны і пасажырскі марскі порт і аэрапорт імя Франса Ксаўера Седы. Развіваецца турызм. Аматараў дайвінгу прыцягвае працяглы каралавы рыф у заліве Маўмерэ.

Спасылкі
--------

 Maumere даведнік на сайце *Wikivoyage*

* Афіцыйная старонка раёна Сіка
* Дынастыя да Сільва
* Турыстычныя славутасці
* Маўмерэ ў гісторыі
Бронзавая накладка на чару з выявай грыфона
**Бронзавая накладка** — археалагічны артэфакт XI—XIII стст. выяўлены пры раскопках Полацкага гарадзішча. Падобная накладка можа сведчаць аб пражыванні тут феадальнай знаці — князя і баяраў.

Апісанне
--------

Выраб мае форму роўнабаковага трохвугольніка, выгнутага па вертыкальнай восі (памер бакоў роўны 10 см). Гэты прадмет з'яўляўся састаўной часткай адной кампазіцыі з некалькіх, магчыма, аналагічных па сюжэце, накладак. Малюнак барэльефны, вышыня адліўкі 0,3 см. Можна выказаць меркаванне, што некалькі падобных накладак атачалі драўляную чару. Дэфармацыя верхняй часткі выраба не дазваляе вызначыць яе дыяметр.

Мацавалася накладка з дапамогай металічных штыфтоў да ніжняга боку вянка драўлянай чары і да прыдоннай часткі сценкі — на гэта ўказваюць адтуліны ў верхняй частцы выраба, а таксама адтуліна са штыфтом у ніжнім вугле. Малюнак грыфона з'яўляўся свайго роду абярэгам змесціва трапезнай чары, прызначанай, верагодна, для сталавання князя або яго бліжэйшага асяроддзя. Не выключана, аднак, прызначэнне чары для царкоўных мэт. Раслінны арнамент сімвалізуе Дрэва Жыцця — архетып найстаражытнейшага сакральнага сюжэта.

Паходжанне
----------

Вельмі выразная выява грыфона адпавядае вядомым усходнім узорам. На думку К. А. Лавыш, якая займалася вывучэннем гэтай накладкі, выраб можа з'яўляцца мясцовай копіяй, зробленай па візантыйскіх арыгіналах. Між тым, даследчыца не выключае цалкам і візантыйскага паходжання прадмета.

Зноскі
------

1. ↑  Магалінскі І. У. Вырабы з каляровых металаў гаспадарчага і бытавога прызначэння з тэрыторыі Полацка (X—XVII стст.)

Літаратура
----------

* Полацк і палачане (IX—XVIII стст.) / Д. У. Дук. — Наваполацк : ПДУ, 2010. — 180 с. [22] арк. іл. ISBN 978-985-531-122-6.
* Магалінскі І. У. Вырабы з каляровых металаў гаспадарчага і бытавога прызначэння з тэрыторыі Полацка (X—XVII стст.)
**Маўзалей Юнус-Хана** (узб.: Yunusxon maqbarasiYunusxon maqbarasi) — маўзалей Юнус-Хана Магалістанскага, знаходзіцца ў Ташкенце недалёка ад Маўзалея Шэйха Хавендзі ат-Тахура. Гэта адзін з двух манументальных будынкаў Ташкента XV-га стагоддзя, якія захаваліся да нашых дзён. Дакладныя гады ўзвядзення невядомыя, але яно адбывалася не раней 1487 (смерць Юнусхана) і не пазней 1502. Варта лічыць, што яно ажыццяўлялася сынамі кіраўніка.

Зноскі
------

1. ↑  Ташкент.
2. ↑  *В. булатава, Манькоўская. Л.*

Літаратура
----------

* *Булатова В. Маньковская Л.* Мавзолей Юнус-Хана // Памятники зодчества Ташкента XIV—XIX вв.. — Ташкент: Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, 1983. — С. 98—101. — 144 с. — 5 000 экз.
**Пячора Эўрыпіда** (грэч. Σπήλαιου του Ευριπίδη) — пячора каля мястэчка Пэрыстэрыа на поўдні вострава Саламін, Грэцыя. Пячора Эўрыпіда — гэта вузкая пячора глыбінёй каля 47 метраў з дзесяццю невялікімі пакоямі, размешчаная на схіле пагорку з выглядам на Сараніцкі заліў. Гэта месца праславілася са старажытных часоў, як месца, дзе драматург Эўрыпід напісаў трагедыю, адсюль паходзіць і назва.

Старажытныя аўтары Філохар і Сатыр апісвалі Эўрыпіда як мізантропа, які пазбягаў грамадства, хаваючыся ў пячоры. Рымскі аўтар другога стагоддзя Аўл Гелій сцвярджаў, што наведаў «злавесную і змрочную пячору» падчас свайго візіту ў Афіны (Атычныя ночы XV.20).

Археалогія
----------

У 1990-х гадах раскопкі праводзіліся пад кіраўніцтвам Яноса Г. Ласоса, дацэнта дагістарычнай археалогіі Універсітэту Яніна (Эпір), у супрацоўніцтве з Дэпартаэентам Палеаантрапологіі Міністэрства культуры Грэцыі.

Знаходкі датуюцца познім неалітам і далей. Да іх адносяцца каменныя прылады і наканечнікі стрэлаў; мікенскія пахаванні; атычная кераміка з чорнай глазуры 5-га стагоддзя да н.э.; манеты рымскага перыяду і зарочныя статуэткі; а таксама ювелірныя вырабы францкага перыяду. Гэтыя прадметы паказваюць, што пячора працяглы час выкарыстоўвалася ў якасці месца для прытулку і пакланення.

Самым прыкметным адкрыццём стаў фрагментарны скіфас ў чорнай глазуры, датаваны канцом 5-га стагоддзя да нашай эры, з літарамі ΕΥΡΙΠΠ, відавочна якія з'яўляюцца часткай імя Эўрыпіда. Ласоса патлумачыў чару як зарочнае паднашэнне Эўрыпіду, пацверджанне адданасці, якую яго паэзія натхняла ў пазнейшыя перыяды. Ласоса таксама выявіў рэшткі простага капішча Дыяніса прыкладна ў 70 метрах на паўднёвы захад ад пячоры па набярэжнай вуліцы Эўрыпіда. На падставе мармуровага фаласа і іншых знаходках, ён інтэрпрэтаваў яго як святыню Дыяніса, апекуна грэчаскага тэатра.

Інфармацыя для турыстаў
-----------------------

Пячора знаходзіцца паміж мястэчкамі Пэрыстэрыя і Калянес. Дабрацца да пячоры можна ад набярэжнай па вуліцы Эўрыпіда, пасля па грунтавай дарозе трэба ісці каля 350 метраў да ўваходу ў пячору. Уваход у пячору сёння зачынены стальнымі дзвярыма.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пячора Эўрыпіда
* The Cave of Euripides on Salamis, 1996 expedition report, Yannos Lolos
* Ακάμας: Σπήλαιο Ευριπίδη, G. Lolas (in Greek).
* Important Archaeological Sites, Aristotles' Lyceum And Cave Of Euripides, Found in Greece Archaeologists Say, Embassy of Greece, Washington, DC, 14 January 1997
* Clay pot points to Cave of Euripides, *New York Times*, January 13, 1997
**Мельхіёр Брудэрлам** (каля 1328— пасля 1409) — паўднёванідэрландскі (фламандскі) мастак гатычнага перыяду.

Аб яго жыцці мала вядома. Дакладна вядома толькі тое, што ў перыяд з 1381 па 1409 год ён жыў пры двары герцага Бургундскага Філіпа II Смелага ў Іпры.

Мастак распісаў для картэзіянскага кляштара Шанмоль (Chartreuse de Champmol) у Дыжоне два крылы алтара. На іх бачныя наступныя матывы: Дабравешчанне, Грамніцы, дар у храме, а таксама ўцёкі Святога сямейства ў Егіпет.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Melchior Broederlam // Athenaeum Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32061534'></a>
**Бромаргірыт** — мінерал класу галагенідаў, брамід серабра AgBr. Утварае бесперапынны ізаморфны рад з хлораргірытам.

Агульнае апісанне
-----------------

Сінгонія кубічная. Цвёрдасць 2,5—3 па шкале Моаса. Шчыльнасць 5,8—6,4. Колер зялёны або жоўты. Бляск алмазны. Коўкі. Уваходзіць у склад сярэбраных руд. Другасны мінерал серабра, які ўтвараецца ў выніку павярхоўнага акіслення сярэбраных руд у раёнах глыбокага выветрывання, асабліва ў засушлівых абласцях, пры наяўнасці хлор уі брому. Асацыюе з самародным срэбрам, ёдаргірытам, яразітам і вадам. Іншая назва — бромааргірыт.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17). — С. 32.

Літаратура
----------

* Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д. : Східний видавничий дім, 2004—2013.

Спасылкі
--------

* mindat page for bromargyrite
* webmineral page for bromargyrite
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крафт.

**Давід фон Крафт** (швед. і ням.: David von Krafft; 1655, Гамбург — 20 верасня 1724, Стакгольм) — шведскі жывапісец нямецкага паходжання.

Жыццё і творчасць
-----------------

Быў запрошаны ў 1675 годзе ў Швецыю сваім дзядзькам і прыдворным мастаком Давідам Эрэнстралем і працаваў у яго майстэрні. Пры матэрыяльнай падтрымцы шведскай каралевы Ульрыкі Элеаноры правёў 10 гадоў у навучанні за мяжой, пры гэтым тры гады мастак падарожнічаў па Даніі, Германіі і Італіі. На працягу гэтых трох гадоў Дхерд Крафт стварыў партрэты дацкай каралеўскай сям’і. У Італіі наведаў Венецыю, Фларэнцыю і Рым, дзе яму пазіравала адракаваная ад пасаду каралева Швецыі Крысціна. Потым майстар пабываў у Балонню і ў Неапаль — а адтуль паехаў у Вену, дзе ён напісаў партрэт імператарскай сям’і. У Вене ж ён даведаўся пра смерць свайго дзядзькі ў Стакгольме. Д. Крафт вярнуўся ў Швецыю (праз Вюртэмберг, Швейцарыю, Парыж і Нідэрланды). У 1696 годзе ён стаў прыдворным мастаком караля Швецыі.

Першай жонкай мастака была Юстына Сафія Фрыдэнрайх, дзякуючы якой Д. Крафт увайшоў у кола давераных асоб каралеўскага дарадцы Іахіма фон Дзюбена (Старэйшага), што значна ўмацавала яго становішча пры двары. Другой жонкай Д. Крафта была ўдава Лізавета Шпэт. За заслугі перад каралеўскай сям’ёй у 1719 годзе жывапісец быў узведзены каралевай Ульрыкай Элеанорай у дваранскую годнасць. У 1720 годзе ён быў прызначаны палацавым інтэндантам.

Апроч партрэтаў членаў каралеўскай сям’і і прыдворных, Д. Крафт напісаў алтарную карціну для сабора ў Кальмары. Яго творы цяпер можна ўбачыць у многіх дзяржаўных зборах жывапісу ў Швецыі (Стакгольмскім нацыянальным музеі, Мальмёхусе, мастацкім музеі Гётэбарга, у замку Грыпсхальм.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  David Krafft, von — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. ↑  David von Krafft<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 29 кастрычніка 2016.
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus · Шведскі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 149658258 · GND: 124020097 · ISNI: 0000 0000 6659 9969 · VIAF: 5201672 · ULAN: 500010711 |
**Палац «Фінляндыя»** (фінск.: Finlandia-talo) — будынак на берагу бухты Цёёлёнлахты  (фін.) (бел. (фінск.: Töölönlahti), пасярод парку Гесперыі  (фін.) (бел. (фінск.: Hesperian puisto) у Хельсінкі. Будынак быў узведзены ў 1967—1975 гадах па праекце архітэктара Алвара Аалта.

У палацы размяшчаюцца канцэртныя залы, памяшканні для правядзення выставак, залы паседжанняў. У Палацы неаднаразова праводзіліся міжнародныя канферэнцыі, у 1975 годзе тут праходзіла Нарада па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе, на якой былі падпісаны т. зв. Хельсінкскія пагадненні. Часта ў памяшканнях палаца праводзяцца канцэрты і рэпетыцыі Хельсінкскага філарманічнага аркестра.

Архітэктура
-----------

Фасад Палаца
Палац Фінляндыя быў запраектаваны так, каб аб'яднаць манументальнасць канструкцыі з функцыянальнасцю, важнай для канцэртных залаў. Па гэтай прычыне ён выкананы не строга ў адным стылі, а ўтрымлівае розныя элементы, з якімі Аалта эксперыментаваў на працягу ўсёй сваёй прафесійнай кар'еры. Асноўны корпус маштабнага комплексу выкананы з граніту і аздоблены карарскім мармурам, які сімвалізуе міжземнаморскую культуру. Знешне будынак асноўнага корпуса нагадвае на вежу пад пакатым дахам, які служыць для забеспячэння належнай акустыкі залы.

Зноскі
------

1. ↑  Buildings in Helsinki<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60983962'></a>
2. ↑
3. ↑  Alvar Aalto and Finlandia Hall  (англ.)

Літаратура
----------

* Göran Schildt: Alvar Aalto – A Life's Work: Architecture, Design and Art, Otava, Helsinki, ISBN 951-1-12975-9)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац Фінляндыя
* Афіцыйны сайт Палаца «Фінляндыі»
**Сверцыя шматгадовая**, **Сверцыя многагадовая**, **Трыпутнік** (*Swertia perennis*) — кветкавая расліна роду Сверцыя (*Swertia*) сямейства Гарычкавыя (*Gentianaceae*).

Апісанне
--------

Шматгадовая травяністая расліна з прамым або ў верхняй частцы крыху галінастым голым сцяблом вышынёй да 60 см і кароткім карэнішчам з каранёвымі пупышкамі. Прыкаранёвае лісце буйное, шырокае, эліпсападобнае, паступова звужана ў чаранок, амаль роўнае па даўжыні ліставой пласцінцы; сцябловае — больш дробнае і вузкае (ланцэтападобнае), супраціўнае, са сцеблаабдымнай асновай. Кветкі нешматлікія, брудна-сінія або брудна-фіялетавыя з цёмнымі плямамі або палоскамі, у паўпарасоніках, сабраных у вузкае мяцёлчатае канечнае суквецце даўжынёй 7-12 см. Плод — яйкападобная каробачка, якая раскрываецца 2 створкамі.

Пашырэнне
---------

Сярэднееўрапейскі горны рэліктавы від, сустракаецца таксама ў Міжземнамор’і. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах на ўсходняй мяжы пашырэння. Месцы росту: сырыя нізінныя імшыстыя лугі, балоты з крыніцамі, берагі рэк.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Святлолюбівая расліна, мезафіт, гіграфіт, мезатроф, эўтроф. Цвіце ў жніўні—верасні, пладаносіць у верасні—кастрычніку. Размнажэнне насеннае.

Ахоўваецца на тэрыторыі Беларусі, Украіны, Эстоніі, шэрагу рэгіёнаў Расіі.

Выкарыстанне
------------

Дэкаратыўная расліна.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 127. — 160 с. — 2 350 экз.
4. 1 2  Сверция многолетняя: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------

* Сверция многолетняя: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* *Swertia perennis* L. // ИАС «ООПТ России»  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779825721 |
**Андрэй Фёдаравіч Гуцаў** (нар. 4 лістапада 1967, в. Галавінцы Гомельскага раёна) — беларускі пісьменнік, перакладчык.

Біяграфія
---------

Вучыўся на беларускага аддзялення філалагічным факультэце БДУ, у 1989 годзе з 4-га курса перавёўся на 1-ы курс групы перакладчыкаў філалагічнага факультэта Латвійскага ўніверсітэта, якую скончыў 1993 годзе. З 1994 года працаваў настаўнікам у беларускай школе ў Рызе. Жыў у Юрмале (Булдуры).

Творчасць
---------

Аўтар зборнікаў паэзіі «Адчужэнне», «Шалёная ноч» і прозы «Кніга зданяў» (2013).

Перакладае з латышскай мовы. Пераклаў паасобныя творы Улдыса Бэрзыньша і інш. Разам з Лявонам Баршчэўскім уклаў «Кароткую граматыку латышскай мовы» (2008).

Прызнанне
---------

З кнігай «Кніга зданяў» трапіў у шорт-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2014 год.

Зноскі
------

1. ↑  Андрэй Гуцаў — пра час, ментальнасць і паэзію Архівавана 4 сакавіка 2016. — svitanak.lv, 06 чэрвеня 2014, 10:44
2. ↑  *Баршчэўскі Л.*, *Гуцаў А.* Кароткая граматыка латышскай мовы — Мн.: Радыёла-плюс, 2008. — 96 с. — (Серыя «Беларускія ЕўраГраматыкі») — ISBN 978-985-448-086-2
**Нацыянальны банк Грузіі** (груз. საქართველოს ეროვნული ბანკი) — цэнтральны банк Грузіі, асаблівы цэнтральны орган дзяржаўнага кіравання, юрыдычны статус, задачы, функцыі, паўнамоцтвы і прынцыпы арганізацыі якога вызначаюцца Канстытуцыяй Грузіі.

Гісторыя
--------

Нацыянальны банк Грузіі быў заснаваны ў 1919 годзе, а ў 1991 годзе пасля распаду СССР ён пачаў працаваць як незалежная ўстанова. Згодна пастановы Вярхоўнага Савета Грузіі быў створаны Нацыянальны банк Грузіі.

Афіцыйна незалежны нацбанк быў заснаваны ў жніўні 1991 года на падставе прынятага Закона «Аб Нацыянальным банку Грузінскай Рэспублікі». У той самы час быў прыняты і Закон «Ад грашова-крэдытным рэгуляванні ў Рэспубліцы Грузія», які вызначыў асноўныя кірункі дзейнасці Цэнтральнага банка краіны ў манэтарнай палітыцы.

Цяперашні статус Нацбанка вызначаецца Канстытуцыяй Грузіі. Згодна 95-га артыкула Канстытуцыі, Нацбанк незалежны ў сваёй дзейнасці. Правы і абавязкі Нацбанка, яго дзейнасць і гарантыі незалежнасці вызначаюцца Законам «Аб Нацыянальным банку», прынятым Парламентам Грузіі 23 чэрвеня 1995 года.

Гл. таксама
-----------

* Лары

Зноскі
------

1. 1 2  Bankir.ru: Нацыянальны банк Грузіі: мінулае, сучаснае, будучыня Архівавана 25 красавіка 2015.
Ядзерны выбух
**Зброя масавага знішчэння** — зброя вялікай разбуральнай і знішчальнай сілы, прызначаная для нанясення масавых страт.

Такімі магчымасцямі валодаюць, і, такім чынам, могуць лічыцца зброяй масавага знішчэння (ЗМЗ) у прыватнасці наступныя віды зброі:

* хімічная зброя;
* біялагічная зброя;
* ядзерная зброя.

Многія віды ЗМЗ маюць экалагічна небяспечныя пабочныя эфекты (напрыклад, радыеактыўнае забруджванне мясцовасці прадуктамі ядзернага выбуху).

Наступствы, параўнальныя з наступствамі прымянення экалагічна небяспечных відаў ЗМЗ, могуць наступіць таксама ў выпадку ўжывання звычайнай зброі або здзяйснення тэрарыстычных актаў на экалагічна небяспечных аб’ектах (напрыклад: АЭС або хімічных заводах, плацінах і гідравузлах).

Таксама ўздзеянне ЗМЗ дэмаралізуе як войскі, так і цывільнае насельніцтва.

На ўзбраенні сучасных дзяржаў стаяць такія віды ЗМЗ:

* хімічная зброя;
* біялагічная зброя;
* ядзерная зброя.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12523307p · GND: 4197222-3 · LCCN: sh96004190 · Microsoft: 2777765789, 2909117400 · NDL: 01005458 · NKC: ph137537 |

 |
**Апостальскі Палац**, таксама званы **Папскі Палац** ці **Ватыканскі Палац** — афіцыйная рэзідэнцыя Папы Рымскага ў Ватыкане. 

У комплекс будынкаў Апостальскага палаца ўваходзяць Папскія Апартаменты, урадавыя ўстановы Рымска-каталіцкай царквы, некалькі капліц, Ватыканскія музеі і Бібліятэка Ватыкана. Залы для аўдыенцый размяшчаюцца на 3 паверсе палаца, сярод іх Кліменцінская зала, Зала кансісторый, Вялікая і Малая тронныя залы, папская бібліятэка (кабінет Папы і памяшканне для прыватных аўдыенцый). На чацвёртым паверсе знаходзяцца памяшканні папскага сакратарыята. У палацы больш за 1000 памяшканняў, якія маюць сусветную вядомасць дзякуючы найвялікшым творам мастацтва, якія знаходзяцца ў іх: Сіксцінская капэла і яе знакамітыя фрэскі столі, выкананыя Мікеланджэла (адноўленыя ў 1980—1990 гг.) і Станцы Рафаэля. 

Іншая папская рэзідэнцыя знаходзіцца ў Латэранскім Палацы, а ў гарадку Кастэль Гандольфа размяшчаецца загарадная летняя рэзідэнцыя.

Да пераносу сталіцы Італіі ў Рым у 1871 г. летняй рэзідэнцыяй Папы служыў Квірынальскі палац.

Гл. таксама
-----------

* Спіс музеяў Ватыкана

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Апостальскі палац

| Папскія рытуалы, сімвалы і цырыманіял |
| --- |
| Герб Ватыкана | 
* Апостальскі палац
* Ватыкан
* Папскі герб
* Канклаў
* Каранацыя
* Святы Прастол
* Інтранізацыя
* Папскі Крыж
* Мітра
* Мацэта
* Палій
* Папамабіль
* Папскія рэгаліі і знакі адрознення
* Пярсцёнак рыбака
* Сабор Святога Пятра
* Плошча Святога Пятра
* Латэранская базіліка
* Сікстынская капэла
* Тыяра
* Фанон
* Камаура
* Habemus Papam
* Sede Vacante
* Sedia Gestatoria
* Vere Papa mortuus est

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4192363-7 · ISNI: 0000 0001 2153 7606 · LCCN: no96005760, sh85142414 · LNB: 000198625 · VIAF: 127372153 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гістарычны помнік.
Парусны ваенны карабель USS Constitution, пабудаваны ў 1794 годзе — адзін з Нацыянальных гістарычных помнікаў
**Нацыянальны гістарычны помнік** (англ.: National Historic Landmark) — аб'ект, гістарычная каштоўнасць якога прызнаецца Федэральным урадам ЗША. Аб'ектамі, якія маюць гэты статус, з'яўляюцца гістарычныя будынкі, комплексная гістарычная забудова, а таксама помнікі тэхнікі (напрыклад, канатны трамвай Сан-Францыска).

Усе Нацыянальныя гістарычныя помнікі аўтаматычна ўключаюцца ў Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША.

Статус Нацыянальнага гістарычнага помніка прысвойваецца з 1960 года.

Агляд
-----

Па стане на 2008 год статус Нацыянальнага гістарычнага помніка прысвоены 2442 аб'ектам. Дзесяць працэнтаў усіх помнікаў (256 аб'ектаў) размешчаны ў штаце Нью-Ёрк. Аб'екты, якія маюць статус Нацыянальнага гістарычнага помніка ёсць ва ўсіх штатах ЗША, акрузе Калумбія, года таксама ў Пуэрта-Рыка (15 аб'ектаў ), Федэратыўных Штатах Мікранезіі і ў іншых залежных ад ЗША тэрыторыях. Адзін аб'ект размешчаны па-за ЗША і іх залежных тэрыторый, а менавіта ў Марока (гэтым аб'ектам з'яўляецца Амерыканская дыпламатычная місія ў Танжэры).

Глядзіце таксама
----------------

* Спіс нацыянальных паркаў ЗША

Зноскі
------

1. ↑  Поўны спіс Нацыянальных гістарычных помнікаў па стане на чэрвень 2010 года (pdf) на сайце Службы нацыянальных паркаў ЗША
**Апостальская нунцыятура Святога Прастола ў Рэспубліцы Беларусь** — дыпламатычнае прадстаўніцтва (пасольства) Святога Прастола ў Рэспубліцы Беларусь. Утворана ў 1992 годзе, калі Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны са Святым Прастолам.

Гісторыя
--------

Апостальская нунцыятура, пастаяннае дыпламатычнае прадстаўніцтва Святога Прастола ў Беларусі, была заснавана Апостальскай граматай Папы Яна Паўла II «Qvantam tandem» 11 лістапада 1992 года, у дзень афіцыйнага ўсталявання дыпламатычных адносін паміж Святым Прастолам і Рэспублікай Беларусь.

Пасля ўтварэння нунцыятура некаторы час знаходзілася ў Ватыкане. 18 мая 1994 года рэзідэнцыя нунцыя была перанесена ў Мінск і часова размешчана ў гасцініцы «Беларусь», вул. Старажоўская, 15. Затым нунцыятура пераехала ў памяшканне па адрасе вул. Заслаўская, 25. З лютага 1997 года месцам знаходжання Апостальскай нунцыятуры з’яўляецца арандаванае памяшканне па вул. Валадарскага 6. Канчатковае месца для размяшчэння дыпламатычнага прадстаўніцтва Святога Прастола пакуль не вызначана.

Першым нунцыем у Беларусі стаў Габрыэль Мантальва Ігера. 21 мая 2020 года Папа Францішак прызначыў новым Апостальскім нунцыем у Беларусі харвацкага арцыбіскупа-наміната Антэ Ёзіча.

Нунцыі
------

* Габрыэль Мантальва Ігера (17 красавіка 1993 года — 1994 год);
* Агасціна Маркета (18 мая 1994 года — 1996 год);
* Дамінік Грушаўскі (15 красавіка 1996 года — 28 ліпеня 2001 года);
* Іван Юркавіч (28 ліпеня 2001 года — 22 красавіка 2004 года);
* Марцін Відавіч (15 верасня 2004 года — 15 ліпеня 2011 года);
* Клаўдзіа Гуджэроці (15 ліпеня 2011 года — 13 лістапада 2015);
* Габар Пінтэр (13 мая 2016 года — 21 мая 2020 года);
* Антэ Ёзіч (з 21 мая 2020 года).

Зноскі
------

1. ↑  Апостальская Нунцыятура ў Рэспубліцы Беларусь  Архівавана 6 красавіка 2018.
2. 1 2  Папа Францішак прызначыў новага Апостальскага нунцыя ў Беларусі. // Catholic.by, 21 мая 2020.  (бел.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт нунцыятуры Архівавана 11 верасня 2013.
* Nunciature to Belarus  (англ.)
* Apostolic Nunciature Belarus
*Гэты артыкул тлумачыць значэнне і выкарыстанне тэрміна і не прыводзіць звестак пра Рускую праваслаўную царкву*.
**Маскоўскі патрыярхат** (скарочана **МП**) — іншая афіцыйная назва Рускай праваслаўнай царквы, якая прызнае сваім прадстаяцелем Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі. У тэрміналогіі, прынятай у статуце РПЦ ад 2000 годзе, тэрміны Маскоўскі патрыярхат і Маскоўская патрыярхія маюць розныя значэнні; раней ужываліся як узаемазамяняльныя (з 2000 года «Маскоўская патрыярхія» — сукупнасць устаноў, якія знаходзяцца ў распараджэнні патрыярха).

Акрамя таго, у царкоўна-гістарычнай літаратуры тэрмін ужываецца для пазначэння той часткі расійскай царквы з 1589 да канца XVII стагоддзя, якая знаходзілася ў юрысдыкцыі маскоўскіх патрыярхаў, гэта значыць за выключэннем Кіеўскай мітраполіі і расійскіх епархій у Рэчы Паспалітай.

Назва «Маскоўскі патрыярхат» часта ўжываецца, каб адрозніць гэта рэлігійнае аб'яднанне ад іншых праваслаўных арганізацый усходняй традыцыі, якія не ўзаемадзейнічаюць з патрыярхам Маскоўскім або маюць вялікую ступень адміністрацыйнай незалежнасці ад Свяшчэннага Сінода МП.

Зноскі
------

1. ↑  Устав Русской православной церкви, Глава I, пункт 2  (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Руская праваслаўная царква

Спасылкі
--------

* Руская Праваслаўная Царква Маскоўскі Патрыярхат. Аддзел знешніх царкоўных сувязяў.  (руск.)
* Афіцыйны партал маскоўскай патрыярхіі  (руск.)
**Апо́наўцы** (трансліт.: *Aponaŭcy*, руск.: Опоновцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета. 34 жыхары (2014).

Гісторыя
--------

За 500 м на паўночны ўсход ад вёскі, на пакатым узвышшы, выцягнутым з усходу на захад знаходзіцца бескурганны могільнік балтаў. Памеры 150x80 м. Датуецца XIII — XV ст.

Вядома звыш 200 пахаванняў, для іх характэрны каменныя муроўкі прамавугольнай або авальнай формы з 1—2 вялікімі камянямі ў галавах і нагах. У мужчынскіх пахаваннях знойдзены баявыя сякеры, жалезныя нажы і кінжалы, крэсівы, паясныя рамяні, спражкі, у жаночых — сярэбраныя (адзін з выявай птушкі) і бронзавыя пярсцёнкі, скроневыя кольцы, бранзалеты і завушніцы, бразготкі, бронзавыя бляшкі рознай формы ад галаўнога ўбору, абшытыя дробнымі шклянымі пацеркамі, кавалкі тканіны адзення, пражскія грошы XIV ст. і літоўскія дэнарыі XIV—XV ст.

З 2-й паловы ХІХ ст. вядомы як вёска ў Забалацкай воласці Лідскага павета Віленскай губерні, уласнасць графа М. Патоцкага.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

Літаратура
----------

* Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 702 с.; іл.
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4

| ⛭**Забалацкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Забалаць |
| Вёскі | Апонаўцы ·  Асіпаўцы ·  Валэйшы ·  Гудзінішкі ·  Дварчаны ·  Дзеткі ·  Казляны ·  Кунеі ·  Малюкі ·  Мігдалы ·  Наркуны ·  Пасека-Дварчаны ·  Праважа ·  Пяроўцы ·  Рэмзы ·  Талочкі ·  Шлавенцы ·  Шынкаўшчына |
**Грабянёўскае возера**, або **Святое возера** — возера ў паўднёвай частцы Магілёва. Плошча 0,28 м². Даўжыня 0,82 км, максімальная шырыня 490 м, сярэдняя глыбіня 2,5 м, максімальная 12 м. Берагавая лінія (даўжыня 2,3 км) слабазвілістая. Схілы вышынёй 2-3 м, пакатыя, на паўднёвым захадзе стромкія. У паўднёвай частцы возера забалочаны востраў плошчай 0,04 км². Дно пясчанае, у раёне вострава — глеістае. Жывуць шчупак, акунь, плотка, мянтуз, язь. Месца адпачынку гараджан.

Літаратура
----------

* Гребенёвское озеро // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
**Рыа-Платана** (ісп.: Río Plátano) — біясферны запаведнік Гандураса. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, на тэрыторыі трох дэпартаментаў: Грасьяс-а-Дзьёс, Калон, Аланха. Названы ад ракі Рыа-Платана, якая працякае па запаведніку і ўпадае ў Карыбскае мора. Утвораны ў 1982 годзе. Агульная плошча 5250 км². Унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. На тэрыторыі запаведніка пражывае каля 2000 чалавек народнасці маскіта, якія вядуць традыцыйны лад жыцця.

Большая частка запаведніка ўяўляе сабой вільготныя, трапічныя лясы, якія дасягаюць месцамі ў вышыню 130 метраў, сасновыя саванны, галерэйныя лясы ў далінах рэк, пальмавыя балоты і мангравыя зараснікі на марскім узбярэжжы.

У Рыа-Платана сустракаецца 5 відаў сямейства каціных (ягуар, пума, ацэлот, ягуарундзі і даўгахвостая котка), 400 відаў птушак, сярод якіх гарпія, гока, папугаі ара і іншыя.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рыа-Платана
**Cephalocereus** — род раслін сямейства кактусавых. Тыпавы від — Cephalocereus senilis. Сцябло калонападобнае, вышынёй да 15 м і дыяметрам 30 см, з 20-30 рэбрамі, на якіх размешчаны пучкі дробных калючак і доўгія белыя прамыя або хвалістыя валаскі. У раслін, якія пераходзяць у фазу цвіцення, утвараецца асаблівы орган — цэфалій — зона на сцябле, дзе замест рэбраў ўтвараюцца невысокія смочкі, якія размяшчаюцца радамі, з пучкамі доўгіх шчацінак і валасінак. Кветкі, якія развіваюцца на цэфаліі, шырока варонкападобныя, ружовыя, з непрыемным пахам; раскрываюцца ноччу. Плод ягадападобны, фіялетава-чырвоны. Радзіма — Мексіка; расце ў гарачых сухіх далінах на стромкіх вапнавых схілах.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
**Carnival Corporation & plc** — англа-амерыканская кампанія, найбуйнейшы ў свеце аператар круізных суднаў. Мае 20 круізных брэндаў, уключаючы Carnival Cruise Lines, Princess Cruises, Holland America Line і Seabourn Cruise Line у Паўночнай Амерыцы; P&O Cruises, Cunard Line і Ocean Village у Злучаным Каралеўстве; AIDA Cruises у Германіі; Costa Cruises у Паўднёвай Еўропе і P&O Cruises Australia у Аўстраліі. Мае 85 круізных судоў (на 3 сакавіка 2008 года), агульнай ёмістасцю больш 144000 коек, пры гэтым 22 судна будуць пастаўлены ў прамежак з сакавіка 2008 па 2012 год.

Акцыі кампаніі ўваходзяць у індэксы S&P 500 і FTSE 100.

Гл. таксама
-----------

* Спіс круізных суднаў

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1086080289 · Microsoft: 872306842 |
**Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт прамысловых тэхналогій і дызайну** (руск.: Санкт-Петербургский государственный университет промышленных технологий и дизайна) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Санкт-Пецярбургу. Заснаваны ў 1930 годзе.

У склад універсітэцкага вучэбна-навуковага комплексу ўваходзяць 18 інстытутаў, 2 вышэйшыя школы, 2 каледжы, 8 школ-малых факультэтаў. Будынкі ўніверсітэта размешчаны ў розных раёнах горада. Галоўны будынак універсітэта размяшчаецца ў цэнтры горада, непадалёк ад станцыі метро «Адміралцейская» — на Вялікай Марской вуліцы, дом № 18.

У СПбДУПТД вядзецца падрыхтоўка па 225 адукацыйных праграмах дызайнерскіх, інжынерных, гуманітарных, эканамічных і педагагічных напрамкаў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Ямамота.
**Сацуа Ямамота** (яп.: 山本 薩夫) (15 ліпеня 1910, г. Кагосіма, Японія — 11 жніўня 1983) — японскі кінарэжысёр, адзін з пачынальнікаў руху «незалежных» у японскім кіно.

Вучыўся ва ўніверсітэце Васэда. З 1933 года працаваў у розных кінакампаніях.

Дэбютаваў фільмам «Ваша дачка» (1937). У яго фільмах «Вайна і мір» (1947, з Ф. Камэі), «Бура ў гарах Хаконэ», «Зона пустаты» (абодва 1952), «Вуліца без сонца» (1954, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах), «Песня каляскі» (1959), «Барацьба без зброі» (1960) і іншых паказаны вострыя палітычныя і сацыяльныя праблемы.

Сярод іншых значных работ: «Вялікая белая вежа» (1966, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Маскве 1967), гістарычная эпапея «Вайна і людзі» (6 серый; 1970-1973; спецыяльная прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах 1974), «Цудоўная сям'я» (1974), «Кольцападобнае зацьменне сонца» (1975), «Гісторыя Суйко эпохі Тэмпо» (1976), «Перавал Намугі» (1979).

Для яго творчасці характэрны ідэйная глыбіня, вострая палемічнасць, бязлітаснае сацыяльнае выкрыццё.

Памёр ад раку падстраўнікавай залозы 11 жніўня 1983 года ва ўзросце 73 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Ямамото Сацуо // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 265. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Сацуа Ямамота на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
* Некралог Сацуа Ямамоты ў New York Times

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15045104j · CiNii: DA09931004 · GND: 1137539070 · ISNI: 0000 0000 2490 9121 · LCCN: n84239484 · NDL: 00142063 · NTA: 243203314 · SUDOC: 23355839X · VIAF: 42125778 |

 |
Дзмітрый Урубель. «Госпадзі! Дапамажы мне выжыць сярод гэтай смяротнай любові» - графіці на Берлінскай сцяне, 1989 год
**Сац-арт** — адзін з кірункаў постмадэрнісцкага мастацтва, якое склалася ў СССР у 1970-х гадах у рамках так званай альтэрнатыўнай культуры, якая супрацьстаяла дзяржаўнай ідэалогіі таго перыяду.

Сац-арт узнік як пародыя на афіцыйнае савецкае мастацтва і вобразы сучаснай масавай культуры ў цэлым, што знайшло адлюстраванне ў яго іранічнай назве, які злучыў паняцці сацрэалізму і поп-арта. Поп-арт з'яўляўся рэфлексіяй на таварную перавытворчасць і багацце заходняга свету, а аб'ектам сац-арта робіцца перавытворчасцю ідэалогіі ў СССР. Таксама пэўны ўплыў на сац-арт аказаў канцэптуалізм.

Выкарыстоўваючы і перапрацоўваючы адыёзныя клішэ, сімвалы і вобразы савецкага мастацтва і ходкія матывы савецкай палітычнай агітацыі, сац-арт ў гульнявой, часцяком эпатуючай форме, развенчвае іх сапраўдны сэнс, спрабуючы разняволіць гледача ад ідэалагічных стэрэатыпаў. Іронія, гратэск, вострая падмена, свабоднае цытаванне, выкарыстанне разнастайных форм (ад жывапісу да прасторавых кампазіцый) сталі асновай кідкай, эклектычнай мастацкай мовы гэтага кірунку.

Першым у беларускае мастацтва ўвёў Алесь Пушкін.

Мастакі
-------

* Артур Аляксандравіч Клінаў

Літаратура
----------

* *Пешын С. У.* Сац-арт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 208. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

| ⛭Напрамкі ў заходнім мастацтве |
| --- |
| Сярэднявечча | 
Раманскі стыль •
Готыка
(Інтэрнацыянальная готыка)
 |
| Новы час | 
Акадэмізм •
Ампір •
Барока •
Маньерызм •
Класіцызм •
Неакласіцызм •
Рэалізм •
Рэнесанс •
Ракако •
Рамантызм •
Сентыменталізм
 |
| Мадэрнізм | 
✰ Прэрафаэліты •
Імпрэсіянізм •
Постімпрэсіянізм •
Мадэрн (ар-нуво) •
Ар-дэко •
Экспрэсіянізм •
Кубізм •
Футурызм •
Абстракцыянізм •
Супрэматызм •
Канструктывізм •
Баўхаус •
Дадаізм •
Сюррэалізм •
Абстрактны экспрэсіянізм •
Лірычная абстракцыя •
Жывапіс каляровага поля
 |
| Сучаснае мастацтва | 
Артэ повера •
Ар брут •
Канцэптуалізм •
Лэнд-арт •
Мінімал арт •
Маладыя брытанскія мастакі •
Постмінімалізм •
Неа-геа •
Неапластыцызм •
Неаэкспрэсіянізм •
Оп-арт •
Поп-арт •
Сац-арт •
Трансавангард •
Стакізм
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Дэпутат Еўрапейскага парламента** — асоба, выбраная ў Еўрапейскі парламент. У самым пачатку працы Еўрапарламента еўрапарламентарыі прызначаліся краінамі-членамі з дэпутатаў нацыянальных парламентаў. Аднак з 1979 года парламентарыі абіраюцца прамым усеагульным галасаваннем. Кожная краіна сама выбірае спосаб абрання кандыдатаў. У цяперашні час усе дзяржавы выкарыстоўваюць розныя формы прапарцыянальнай выбарчай сістэмы.

Пачынаючы з выбараў, праведзеных у маі 2014 года, колькасць еўрапарламентарыяў узрасла і склала 751 чалавек, ад кожнай краіны-члена ад 6 да 96 еўрадэпутатаў. У лютым 2018 года Еўрапейскі парламент прагаласаваў за скарачэнне ліку дэпутатаў Еўрапарламента з 751 да 705, калі Злучанае Каралеўства выйдзе з Еўрапейскага Саюзу.

Колькасць дэпутатаў паводле краін
---------------------------------

| Краіна | Колькасць |
| --- | --- |
| Сцяг Германіі Германія | 96 |
| Сцяг Францыі Францыя | 79 |
| Сцяг Італіі Італія | 76 |
| Сцяг Іспаніі Іспанія | 59 |
| Сцяг Польшчы Польшча | 52 |
| Сцяг Румыніі Румынія | 33 |
| Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды | 29 |
| Сцяг Бельгіі Бельгія | 21 |
| Сцяг Грэцыі Грэцыя | 21 |
| Сцяг Партугаліі Партугалія  | 21 |
| Сцяг Венгрыі Венгрыя | 21 |
| Сцяг Чэхіі Чэхія | 21 |
| Сцяг Швецыі Швецыя | 21 |
| Сцяг Аўстрыі Аўстрыя | 19 |
| Сцяг Балгарыі Балгарыя | 17 |
| Сцяг Даніі Данія  | 14 |
| Сцяг Славакіі Славакія | 14 |
| Сцяг Фінляндыі Фінляндыя | 14 |
| Сцяг Ірландыі Ірландыя | 13 |
| Сцяг Харватыі Харватыя  | 12 |
| Сцяг Літвы Літва | 11 |
| Сцяг Латвіі Латвія | 8 |
| Сцяг Славеніі Славенія | 8 |
| Сцяг Эстоніі Эстонія | 7 |
| Сцяг Кіпра Кіпр | 6 |
| Сцяг Люксембурга Люксембург | 6 |
| Сцяг Мальты Мальта | 6 |
| **Агулам** | 705 |

Гл. таксама
-----------

* Народны дэпутат Украіны

Зноскі
------

1. ↑   Size of Parliament to shrink after Brexit
2. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэпутат Еўрапейскага парламента
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каламіец.

**Эмілія Іванаўна Каламіец** (нар. 10 лютага 1949, в. Заполічы, Свіслацкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне мікрабіялогіі, біятэхналогіі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021, член-карэспандэнт з 2003), доктар біялагічных навук (1999).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут (1971).

З 1971 года ў АН БССР. У 1971—1974 гадах інжынер участка хімічных аналізаў Фізіка-тэхнічнага інстытута АН БССР. У 1974—2004 гадах інжынер, старшы інжынер, малодшы, старшы, вядучы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі Інстытута мікрабіялогіі НАН Беларусі. З 2004 па 2022 гг. дырэктар Інстытута мікрабіялогіі НАН Беларусі, адначасова загадчыца лабараторыі гэтага інстытута, з 2012 года генеральны дырэктар ДНВА «Хімічны сінтэз і біятэхналогіі».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя даследаванні ў галіне распрацоўкі асноў біятэхналогій атрымання новых высокаэфектыўных мікрабіялагічных сродкаў аховы раслін ад хвароб і шкоднікаў, біягенезу біялагічна актыўных злучэнняў з антымікробным і энтомапатагенным дзеяннем, мікробнай канверсіі расліннай сыравіны ў кармавой пратэін. Пад яе кіраўніцтвам створана калекцыя грыбных і бактэрыяльных культур, перспектыўных для біялагічнага кантролю хвароб і шкоднікаў раслін, усебакова вывучаны іх фізіёлага-біяхімічныя ўласцівасці, вывучаны механізмы біятычных узаемаадносін з фітапатагенамі, высветлены ключавыя фактары, якія кантралююць працэсы стварэння біялагічна актыўных злучэнняў з антымікробным і энтамацыдным дзеяннем, распрацаваны тэхналогіі атрымання шэрагу экалагічна бяспечных біяпестыцыдаў. Прымае непасрэдны ўдзел у фарміраванні стратэгіі развіцця мікрабіялагічнай прамысловасці ў Рэспубліцы і ўкараненні распрацаваных тэхналогій у вытворчасць.

Аўтар больш за 240 навуковых публікацый, у тым ліку манаграфіі, 6 патэнтаў, 3 аўтарскіх пасведчанняў.

### Бібліяграфія

* Биотехнология малотоннажного производства микробного протеина. Мн.: Навука i тэхнiка, 1991 (в соавт.).
* Микробные пестициды: от лабораторных исследований к практике // Наука и инновации, 2003, № 5-6.
* Разработка теоретических и практических основ создания микробных пестицидов // Итоги научной деятельности Института микробиологии НАН Беларуси. Мн. 2005 (совм. с Т. В. Романовской).
* New approaches in developement of biological control products // Biotechnology: State of the Art and Prospects for Development. N.Y.: Nova Science Publishers, 2008 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  НАН Беларусі падвяла вынікі выбараў новых акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў
2. ↑  Навука. — 2022. — 5 ліпеня. — С. 3
3. ↑  КАЛАМІЕЦ Эмілія Іванаўна

Спасылкі
--------

* Эмілія Іванаўна Каламіец у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Эміне Аяраўна Джапарава** (таксама **Эміне Джэпар,** крымскатат.: Emine Ayar qızı Ceppar; нар. 5 мая 1983, Краснадар, РСФСР) — украінская крымскататарская палітычная і дзяржаўная дзяячка, журналістка, першы намеснік міністра замежных спраў Украіны.

Адукацыя
--------

Скончыла Інстытут міжнародных адносін Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі (2000—2006), аддзяленне міжнародных адносін. Атрымала дыпломы палітолага-міжнародніка і перакладчыка англійскай мовы з адзнакай.

У 2005 годзе ўдзельнічала ў праграмах Дзяржаўнага дэпартамента ЗША «International Visitor Leadership Program» і «Моладзевая альтэрнатыва», прайшла стажыроўку ў Сакратарыяце першага намесніка старшыні ВРУ. У 2008 годзе ўдзельнічала ў вучэбнай праграме для дыпламатаў пры Інстытуце міжнародных адносін у горадзе Клінгендаль, Нідэрланды.

Біяграфія
---------

У 2002—2003 працавала на грамадскіх пачатках памочніцай па пытаннях нацыянальных меншасцяў у службе першага віцэ-прэм’ер-міністра Украіны па гуманітарных пытаннях. З сакавіка 2008 па студзень 2010 года працавала аташэ на пасадзе трэцяга сакратара аддзела сацыяльна-гуманітарных пытаннях Дэпартамента культурнага і гуманітарнага супрацоўніцтва МЗС Украіны.

З 2011 года пачала займацца журналістыкай. Да 2014 года працавала вядучай, аўтарам праграм на крымскататарскім тэлеканале АТР. З лютага 2014 — журналістка «Радыё Свабода».

З кастрычніка 2015 па красавік 2016 года знаходзілася на пасадзе саветніка міністра інфармацыйнай палітыкі па пытаннях інфармацыйнай палітыкі адносна Крыма.

20 красавіка 2016 года прызначаная на пасаду першага намесніка міністра інфармацыйнай палітыкі Украіны. 3 верасня 2019 напісала заяву аб звальненні з пасады.

Кандыдат у народныя дэпутаты ад партыі «Украінская стратэгія Гройсмана» на парламенцкіх выбарах 2019 года, № 4 у спісе.

З 18 мая 2020 года — першы намеснік міністра МЗС Украіны Дзмітрыя Кулебы. Старшыня Нацыянальнай камісіі Украіны па справах ЮНЕСКА.

24 жніўня 2021 года прысвоены дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасланца другога класа.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Джапарова написала заяву про звільнення **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 14 верасня 2019.
3. ↑  Гройсман очолив список партії «Українська стратегія» на виборах до Ради, в п’ятірці — ще три міністри Архівавана 23 чэрвеня 2019. *112.ua* (07.06.2019)
4. ↑  Стало відомо, хто стане першим заступником голови МЗС України (руск.). *РБК-Украина*. Архівавана з першакрыніцы 11 чэрвеня 2020. Праверана 18 мая 2020.
5. ↑  Указ президента України від 14 липня 2020 года № 272/2020 «Про голову Національної комісії України у справах ЮНЕСКО»
6. ↑  Указ президента України від 24 августа 2021 года № 439/2021 «Про присвоєння дипломатичних рангів»

Спасылкі
--------

* Першы намеснік Міністра // Джапарава Эміне Аяраўна
* Эміне Джапарава: «Украінская адукацыя для крымчан Архівавана 3 верасня 2016. — залог вяртання Крыму»
* Эміне Джапарава: «Аднаўленне гістарычных тапонімаў у Крыму — вяртанне памяці аб крымскіх татарах»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дэрбі.

**Дэрбі** (англ.: Derby) — горад на паўночным захадзе Аўстраліі, на тэрыторыі штата Заходняя Аўстралія. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам графства Дэрбі-Уэст-Кімберлі. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы штата, на ўсходнім беразе заліва Кінг Індыйскага акіяна, паблізу ўпадзення ў яго ракі Фіцрой. Абсалютная вышыня — 7 метраў над узроўнем мора. За 1770 кіламетраў на паўночны ўсход ад Перта.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1883 годзе і названы ў гонар Эдуарда Генры Стэнлі, 15-га графа Дэрбі, на той час брытанскага дзяржаўнага сакратара па справах калоній. Падчас Другой сусветнай вайны аэрадром, размешчаны паблізу Дэрбі, выкарыстоўваўся сіламі саюзнікаў у барацьбе з Японіяй. Гэтая акалічнасць паслужыла прычынай бамбаванняў горада з боку японскіх ваенна-паветраных сіл.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 28 мая 2022.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Derby (WA) // *QuickStats* — Australian Bureau of Statistics. Праверана 28 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112119348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q123347'></a>
5. ↑  карта Аўстраліі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
Танец дэрвішаў у Стамбуле
**Дэ́рвіш** (перс.: درویش — *derviš* — бядняк, жабрак) тое ж, што і «каландар» або «календэр» — мусульманскі аналаг манаха, аскета, прыхільнік суфізму.

Разнавіднасці дэрвішаў
----------------------

Дэрвішы бываюць вандроўныя і тыя, што жывуць у святынях («тэкіе», «ханака») пад пачаткам шэйха — ахоўніка парадку і статута суполкі. Дэрвішы, якія жывуць у святынях, часта валацужнічаюць, сілкуючыся мірской міласцінай, але перыядычна вяртаючыся для сумесных пастоў і малітваў.

У некаторых гарадах Сярэдняй Азіі (напр. Бухара, Самарканд і інш.) Для пражывання дэрвішаў гарадскія ўлады на казённыя сродкі або прыватныя ахвяраванні будавалі ханаку  (руск.) (бел..

Адметнай асаблівасцю дэрвіша было адсутнасць уласнасці. Дэрвішу не належала казаць, напрыклад, «*мой абутак*» або «*маё то і гэта*» — у яго не павінна было быць уласнасці, паколькі ўсё належыць Богу. Калі ж дэрвіш чым-то і валодаў, то ён гэтым быў абавязаны дзяліцца. Калі дэрвіш не жыў у галечы, то ён кампенсаваў гэта шчодрасцю і гасціннасцю, калі ён гатовы быў усё аддаць свайму госцю, не пакідаючы нічога ні для сябе, ні нават для сваёй сям’і.

Часам дэрвішаў прылічаюць да манахаў — але гэта спрэчна, так як падабенства чыста знешняе, паколькі дэрвішы маглі ажаніцца, мелі ўласныя дамы і жылі сваім уласным жыццём.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Упельсинкина страница/Религии Архівавана 12 кастрычніка 2007.
2. ↑  Ataman Hotel — ВЕРТЯЩИЕСЯ ДЕРВИШИ Архівавана 28 верасня 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Дэрвіш**