**Бране́ва** (польск.: Braniewo, ням.: Braunsberg — **Браўнсберг**) — горад на поўначы Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бранеўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Бранева.

Гісторыя
--------

Найстаражытны горад Варміі ва Усходняй Прусіі. Упершыню згадваецца ў крыніцах пад 1240 годам як уладанне  дзяржавы Тэўтонскага ордэна. Заснаваны, магчыма, на месцы прускага паселішча. Мураваны Браўнсбергскі замак быў пабудаваны пасля 1273 года. Яго разабралі ў 1873—1874 гадах, а таксама ў 1928—1930 гадах. У 1254 годзе атрымаў прывілей на самакіраванне. У той час гэта быў важны гандлёвы цэнтр.

Горад на сярэдневяковай гравюры (1684)
Браўнсберг ужо з XV стагоддзя быў членам Ганзы а таксама адным з марскіх партоў Варміі. Паводле Торуньскага міру ў 1446 годзе ўвайшоў у склад нямецкага Вармінскага княства-біскупства, аўтаноміі ў межах Рэчы Паспалітай.

У 1565 годзе вармінскі біскуп Станіслаў Гозій адкрыў Браўнсбергскі езуіцкі калегіум, важны цэнтр Контррэфармацыі ва Усходняй Еўропе. У гэтыя часы Браўнсберг стаў важным цэнтрам школьнай адукацыі і культуры. У 1589 годзе была заснавана прыватная друкарня. Шмат разоў (да 1738 года) жыхары горада змагаліся за адкрыццё ўніверсітэта, але гэта не ўдалося. Спадчыннікам традыцыі стаў «Liceum Hosianum».

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе далучаны да Прускага каралеўства; з 1871 года — частка Германскай імперыі. У 1945 годзе, у час Другой сусветнай вайны, акупіраваны савецкімі войскамі. Пасля вайны перададзены Польшчы па рашэнні Патсдамскай канферэнцыі; паланізаваны шляхам дэпартацыі нямецкага насельніцтва.

Славутасці
----------

У горадзе захаваліся шматлікія помнікі — гатычная базіліка святой Кацярыны Александрыйскай (1346), вежа біскупскага замка (13 ст.), калегіум езуітаў (1566).

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бранева

| ⛭Бранеўскі павет |
| --- |
| Гарады | Бранева • Пяненжна • Фромбарк |  |
| Гарадскія гміны | Бранева |
| Вяскова-гарадскія гміны | Пяненжна • Фромбарк |
| Вясковыя гміны | Бранева • Вільчэнта • Лялькова • Пласкіня |

| ⛭Вармінска-Мазурскае ваяводства |
| --- |
| Гарады на правах павета | Ольштын *(цэнтр)* • Эльблёнг | Герб Вармінска-Мазурскага ваяводства |
| Паветы | Алецкі • Альштынскі • Аструдскі • Барташыцкі • Бранеўскі • Вэнгажэўскі • Галдапскі • Гіжыцкі • Дзялдоўскі • Ілаўскі • Кэнтшынскі • Лідзбаркскі • Мрангоўскі • Навамейскі • Нідзіцкі • Пішскі • Шчыценскі • Элцкі • Эльблёнгскі |
| Цэнтры паветаў | Алецка • Аструда • Барташыцы • Бранева • Вэнгажэва • Гіжыцка • Голдап • Дзялдова • Ілава • Кэнтшын • Лідзбарк Варміньскі • Мрангова • Нідзіца • Новэ Мяста Любаўске • Піш • Шчытна • Элк |
| Іншыя гарады | Альштынак • Арнэта • Барчэва • Біскупец • Біштынак • Бяла Піска • Вельбарк • Гурова Ілавэцке • Добрэ Мяста • Езяраны • Залева • Кісяліцы • Коршы • Лідзбарк • Любава • Мікалайкі • Мілакова • Міломлын • Млынары • Моранг • Ожыш • Паслэнк • Пасым • Пяненжна • Руцянэ-Ніда • Рын • Рэшаль • Суш • Сэмпопаль • Талькміцка • Фромбарк |