recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Апалонія.

**Апалонія** (стар.-грэч.: Ἀπολλωνία, дар.: Ἀπολλωνίη) — найбуйнейшы старажытнагрэчаскі порт у Ілірыі, заснаваны выхадцамі з Карынфа і Керкіры ў 588 г. да н.э. у краіне ілірыйскага племя таланціяў, на правым беразе ракі Аоя (цяпер В'ёса), прыблізна ў 10 км ад упадзення яе ў Адрыятычнае мора.

Размешчаны на заходнім канцы Эгнатыевай дарогі (лац.: Via Egnatia), горад гэты ў адзін і той жа час быў і гандлёвым цэнтрам, і крэпасцю. Арыстоцель прыводзіў яго як прыклад алігархічнага рэжыму: нашчадкі грэчаскіх пасяленцаў трымалі ў сваіх руках кіраванне калоніяй, населенай пераважна ілірыйцамі. Апалонія чаканіла ўласную манету і прадавала за мяжу ілірыйскіх рабоў. На зыходзе антычнасці Апалонія спусцела з-за забалочвання мясцовасці; мясцовыя жыхары перасяліліся ў суседні горад Влёра.

У першыя стагоддзі хрысціянства горад быў цэнтрам аднайменнай епархіі. У канцы III або пачатку IV стагоддзя ў горадзе пацярпеў за веру Ісаўр, прылічаны пазней да ліку святых.

Падчас Першай сусветнай вайны, калі Албанія была акупавана аўстрыйцамі, пачаліся першыя археалагічныя даследаванні; пасля заканчэнні вайны іх працягнула французская экспедыцыя Л. Рэя. На месцы Апалоніі выяўлены рэшткі храма VI ст. да н.э. і тэатра, брукаваныя вуліцы і мазаічныя падлогі; большая частка знаходак экспануецца ў Тыране.

У гонар Апалоніі названы астэроід 358 Apollonia, адкрыты ў 1893 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Фіеры

Літаратура
----------

* Блаватский В. Д. и Ислями С. *Раскопки Аполлонии и Орика в 1958 г.*, «Советская археология», № 4, 1959.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Апалонія Ілірыйская
* Аполлония, греч. город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh90002019 |
**Вельё То́рміс** (эст.: Veljo Tormis; нар. 7 жніўня 1930, с. Куусалу, павет Хар’ю, паблізу Таліна — 21 студзеня 2017) — выбітны эстонскі кампазітар і фалькларыст. Народны артыст СССР (1987), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1974).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 жніўня 1930 года ў с. Куусалу, павет Хар’ю, паблізу Таліна. Бацька Вельё Торміса служыў арганістам у вясковай царкве ў Вігала на Захадзе Эстоніі. Дзякуючы гэтаму Вельё рана пачаў іграць на аргане, падбіраў харалы.

У 1942 годзе Торміс пачаў вучыцца ў арганіста Аўгуста Топмана, годам пазней паступіў у яго ж арганны клас у Талінскай кансерваторыі. Пазней ваенныя дзеянні на тэрыторыі Эстоніі і хвароба на некаторы час перапынілі яго навучанне, працягнуў навучанне ў пасляваенныя гады ў арганным класе Эдгара Аро, які ў 1948 годзе быў зачынены ў сувязі з недарэчнасцю выкладання гульні на царкоўным інструменце ў савецкай ВНУ.

Творчасць
---------

Першыя творы Торміса, пераважна харавыя, пачалі з'яўляцца ў 1947—1948 гадах. У 1949 годзе ён зноў паступіў у кансерваторыю, зараз ужо ў клас кампазіцыі Вілема Капа. У 1951—1956 гадах вучыўся ў Маскоўскай кансерваторыі па класе кампазіцыі ў В. Шабаліна, важнае значэнне для Торміса мелі таксама заняткі аркестроўкай у Юрыя Фартунатава, якому ён пазней прысвяціў вядомы цыкл «Восеньскія краявіды» (1964).

Па вяртанні ў Эстонію Вельё Торміс выкладаў спачатку ў музычным вучылішчы, затым у 1962—1966 гадах у Талінскай кансерваторыі. У далейшым цалкам прысвяціў сябе кампазіцыі. Член Саюза кампазітараў Эстонскай ССР з 1956 года.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 490. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* The Veljo Tormis Information Archive and Homepage Архівавана 18 снежня 2019.
* VELJO TORMIS data bank

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 4058019 · BNF: 13961445p · CiNii: DA10887770 · GND: 118926837 · GTAA: 262262 · ISNI: 0000 0000 8382 3133 · LCCN: n88676611 · LNB: 000038386 · NKC: jn20031119002 · NTA: 108057895 · LIBRIS: 97371 · SUDOC: 057713529 · VIAF: 51881981 |

 |
Велігер *Dolabrifera* — велум з двума лапасцямі веечак
**Велігер** (ад лац.: Velum — ветразь і *gerо* — нясу) — пелагічная форма лічынак малюскаў, напр. Scaphopoda, Bivalvia і Gastropoda. Велігеры з’яўляюцца часткай планктону. Характэрнай прыкметай велігераў з’яўляецца велум — падабенства лопасцяў, пакрытых веечкамі. Яны служаць для харчавання і паступальнага руху.

Харчаванне
----------

Лічынкавая фаза пачынаецца з адкладвання яек і працягваецца да метамарфозы сталення. Сілкуецца велігер пры дапамозе веечак, пры гэтым асобныя веечкі выконваюць розныя функцыі. Выкарыстоўваюцца розныя велумы, каб паднесці харчаванне да рота і каб адхіліць іншародныя рэчывы. Па спосабе харчавання адрозніваюць дзве формы велігераў — плактатрофы і лецытатрофы. Абодва тыпы харчавання і эвалюцыі вядуць да марфалагічна і экалагічна ідэнтычных асобін. Асобіны з розным тыпам лічынкавага развіцця могуць спарвацца паміж сабой. Планктатрофны спосаб харчавання лічынкі разглядаецца як першапачатковы, які вядзе да больш доўгай лічынкавай фазы. Даволі доўгі лічынкавыя перыяд неспрыяльны для лічынкі, бо ўзровень смяротнасці павышаецца, а верагоднасць стаць у выніку метамарфозы палаваспелай жывёлай зніжаецца.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777081216 |
**«Аповесць пра трох каралёў»** — помнік беларускай перакладной літаратуры апакрыфічнага характару. Арыгінал твора напісаны ў XIV ст. нямецкім манахам Іаганам з Гільдэсгайма на лацінскай мове. На беларускую мову перакладзены ў 2-й палове XV ст. Захаваўся ў 3 спісах. Найбольш ранні, Ленінградскі, XV ст. зберагаецца ў Дзяржаўнай публічнай бібліятэцы імя М. Я. Салтыкова-Шчадрына ў складзе рукапіснага зборніка разам з «Жыціе Аляксея, чалавека божага», «Страсцямі Хрыстовымі». У аснове аповесці евангельскі эпізод пра пакланенне нованароджанаму Ісусу Хрысту трох усходніх цароў-язычнікаў, якія пасля сталі шчырымі хрысціянамі. У творы апісваецца іх падарожжа ў «святую зямлю», прырода зямель Блізкага Усходу, побыт, звычаі, веравызнаўчыя і этнічныя асаблівасці розных народаў, у т.л. грэкаў, сірыйцаў, армян, грузін. Аповесць каштоўная як сведчанне духоўных запатрабаванняў пэўных слаёў беларускіх чытачоў XV—XVI стст. адна з крыніц іх гісторыка-геаграфічных уяўленняў пра краіны Блізкага Усходу.

Літаратура
----------

* Чамярыцкі, В. А. «Аповесць пра трох каралёў» / В. А. Чамярыцкі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 139.
**Курыгальзу II Малодшы** (*iluKu-ri-Gal-zu*) — касіцкі цар Вавілоніі, кіраваў прыблізна ў 1346 — 1324 гадах да н.э. Сын Бурна-Бурыяша II. Ён прыняў тытул *«цар мностваў»* (*Šar kissati*).

Узышоў на прастол пры садзейнічанні асірыйскага цара Ашур-убаліта I. Пазней, ужо пасля смерці Ашур-убаліта Курыгальзу, прынамсі два разы ўрываўся на тэрыторыю Асірыі. Першая бітва адбылася ля Кілізі (размешчаны па дарозе з Ніневіі ў Арбелы); другая — пры Сугагі (Sugagi), на Тыгры, відаць, недалёка ад Ашура. У апошняй бітве, паводле Сінхроннага царскага спісу, Курыгальзу пацярпеў разгромнае паражэнне і быў вымушаны саступіць кантроль над мітанійска-вавілонскім гандлем асірыйскаму цару Эліль-нірары. Пасля чаго з Асірыяй быў усталяваны трывалы мір. У архівах Ніпура захаваўся ліст Эліль-нірары да вавілонскага цара, які сведчыць пра мірны перыяд у іх узаемаадносінах.

Мірныя адносіны з Асірыяй дазволіла Курыгальзу правесці ўдалую вайну з Эламам, цар якога Хурбатыла (Ḫurpatila) здзейсніў набег на паўднёва-ўсходнюю частку вавілонскага Прымор’я. Пераследваючы эламітаў Курыгальзу захапіў Сузы, Мархашы (Marḫaši, Варахсэ) і ўласна Элам (Адамдун) і пратрымаўся там дастаткова доўга, каб пакінуць некалькі статуй і надпісаў. Статуя з Сузаў мае надпіс: *«Курыгальзу „цар мностваў", Сузы і Элам пабіты, Мархашы знішчана».* Пра перамогу над Эламам паведамляе і надпіс прысвячэння з храма Энліля ў Ніпуры. Эламскі цар Кутыр-Нахунтэ III калісьці захапіў дыск з агату, які быў прысвечаны Dungi, і даставіў яго ў Сузы, дзе ён быў захоплены Курыгальзу і затым прысвечаны ў Ніпуры Энлілю.

Курыгальзу II кіраваў 25 гадоў. З часоў яго кіравання захавалася прыкладна 150 гаспадарчых тэкстаў і некалькі вотыўных (пасвячальных) тэкстаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 1. Месопотамия / Под редакцией И. М. Дьяконова. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1983. — 534 с. — 25 050 экз.
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.
* Хроніка Р Архівавана 2 красавіка 2009.
* З Сінхранічнай гісторыі Архівавана 1 красавіка 2009.

|  |
| --- |
| **III Вавілонская (Касіцкая) дынастыя** |
| Папярэднік:**Назі-Бугаш** |  **цар Вавілона** каля **1346 — 1324 да н. э.** | Пераемнік:**Назі-Маруташ** |
|

| ⛭Трэцяя Вавілонская дынастыя |
| --- |
| 1595—1155 да н.э. |
| Агум II • Бурна-Бурыяш I • Каштыліяш III • Улам-Бурыяш • Агум III • Караіндаш I • Кадашман-Харбэ I • Курыгальзу I • Кадашман-Эліль I • Бурна-Бурыяш II • Караіндаш II • Назі-Бугаш • Курыгальзу II • Назі-Маруташ • Кадашман-Тургу • Кадашман-Эліль II • Кудур-Эліль • Шагаракці-Шурыяш • Каштыліяш IV • Эліль-надзін-шумі • Кадашман-Харбэ II • Адад-шум-ідзін • Адад-шум-уцур • Мялі-Шыху • Мардук-апла-ідзін I • Забаба-шум-ідзін • Эліль-надзін-ахэ |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
Герб «Курч»
**Курцэвічы** — княжацкі род уласнага герба «Курч». Прозвішча ад мянушкі *Курч*, якую ў першай палове XV стагоддзя насіў пінскі князь Канстанцін з роду Нарымонта, родапачынальнік князёў Бурэмскіх. Яго сын Міхаіл Курцэвіч меў сыноў Фёдара і Васіля. Сыны першага Сямён, Леў і, відаць, Аляксандр першапачаткова зваліся Курцэвічамі, пасля — *Бурэмскімі*. Другі сын Міхаіла Васіль (упамінаецца ў 1475 і 1486) і яго нашчадкі зваліся выключна Курцэвічамі. Асноўныя маёнткі мелі на Валыні.

Літаратура
----------

* Курцэвічы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
**Ку́ршскі залі́ў** (руск.: Куршский залив, літ.: Kuršių marios) — заліў-лагуна Балтыйскага мора плошчай 1610 км². Аддзелена ад мора Куршскай касой. Праліў, які злучае заліў з морам, размешчаны каля літоўскага горада Клайпеда. Акваторыя заліва падзелена паміж Літвой і Калінінградскай вобласцю Расіі. Большая частка акваторыі (1,2 тыс. км² з 1,6 тыс. км²) адносіцца да Расіі, 415 км² паўночнай часткі заліва належаць Літве. Аб'ём заліва — 6,2 км³. Заліў вельмі мелкаводны — сярэдняя яго глыбіня роўная 3,7 м. Найбольш вузкая і мелкаводная частка заліва — паўночная, дзе глыбіні не перавышаюць 2 м. На поўдзень ад лініі вусце Нёмана — Ніда размешчана большая частка заліва з глыбінёй звыш 4 м. Самым глыбокім з'яўляецца ўчастак на паўднёвы ўсход ад пасёлка Рыбачы, дзе адзначаны глыбіні 5,5-6,0 м.

У заліў упадае шмат рэк, найбуйнейшая з іх — Нёман. Агульны гадавы сцёк рэк у заліў складае 25,1 км³, з іх на Нёман прыпадае 21,0 км³. З ападкамі заліў штогод атрымлівае 1,0 км³, з выпарэннем губляе 0,5 км³. Такім чынам, штогод аб'ём вады, якую атрымлівае заліў, перавышае яго ўласны аб'ём у чатыры разы, а ўзровень заліва перавышае ўзровень мора на 12-15 см. Розніца аб'ёму вады праз праліў выцякае ў мора. Таму вада ў заліве практычна прэсная (салёнасць вады не перавышае 8 праміле).

Берагі заліва (акрамя Куршскай касы) нізінныя, у Слаўскім раёне Калінінградскай вобласці берагі размешчаны ніжэй за ўзровень заліва і адгароджаны ад яго дамбамі, утварачы польдары.

Заліў багаты на рыбу. У склад іхтыяфауны заліва ўваходзяць 53 віды рыб з 18 сямействаў. Можна вылучыць чатыры экалагічныя групы прамысловых відаў рыбападобных і рыб: прахадныя (мінога рачная, мінога марская, балтыйскі асетр, фінта, ласось, кумжа, сіг, корушка, рыбец, вугор), агульнапрэснаводныя (сняток, шчупак, лешч, верхаводка, жэрах, гусцяра, карась сярэбраны, карась залаты, сазан, язь, плотка, чырвонапёрка, лінь, сом, мянтуз, ёрш, акунь, судак), марскія (шпрот, траска, камбала рачная), рачныя (галавень, падуст, вусач).

Вялікая колькасць (140 тыс. асобін) вадаплаўных птушак: розныя віды гусяў, качак і лысух, паляванне на якіх асабліва папулярнае ў Калінінградскай вобласці. Штогод адстрэльваецца да 40 тыс. асобін.

Зноскі
------

1. ↑  Куршский залив; БСЭ Архівавана 17 верасня 2012.
2. ↑  *Осадчий В. М.* Регулирование рыболовства и стратегия использования рыбных ресурсов в Куршском заливе: Автореф. дисс. на соиск.учен.степ.канд.биол.наук. — Калининград, 2000. — 24 с.
3. ↑  Кёнигсберг-Калининград, 1255—2005: иллюстрированный энциклопедический справочник / ред. А. С. Пржездомский. — Калининград: Янтарный сказ, 2006. — 800 с. — С. 74. — ISBN 5-7406-0840-5 (памылк.)

Літаратура
----------

* *Фёдоров Г. М.* У карты Калининградской области. Калининградское книжное издательство, 1986.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Куршскі заліў
**NGC 5466** (іншае абазначэнне — **GCL 27**) — шаравое скопішча ў сузор’і Валапас. Улучае каля 50 тыс. зорак, адлегласць ад Зямлі — 76 тыс. светлавых гадоў. У скопішча выяўлены S-вобразныя прабоўные «хвасты», утвораныя складальнымі яго зоркамі, якія сфармаваліся пад дзеяннем гравітацыі нашай галактыкі. У 2006 г. было апублікавана паведамленне пра прасочванне гэтых хвастоў на працягу 45°: на праекцыі арбіты скопішча на нябесную сферу было выяўлена ~150 зорак з характарыстыкамі, блізкімі характарыстыкам прадстаўнікоў галіны блакітных гігантаў (т.зв. blue stragglers) дыяграмы Герцшпрунга-Расела шаравых скопішчаў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Гл. таксама
-----------

* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Зноскі
------

1. ↑  *C. J. Grillmair, R. Johnson*. Detection of a 45◦ Tidal Stream Associated with the Globular Cluster NGC 5466. arXiv: astro-ph/0602602 v1 27 Feb 2006

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на англійскай і французскай з арыгінальнага Новага агульнага каталога
* Інфармацыя (англ.) з Перагледжанага Новага агульнага каталога
* SIMBAD (англ.)
* VizieR (англ.)
* NASA/IPAC Extragalactic Database (англ.)
* Спіс публікацый, прысвечаных NGC 5466

* Шаравое скопішча NGC 5466 на WikiSky

|  |
| --- |
| ◄ NGC 5463 | NGC 5463B | NGC 5464 | NGC 5465 | **NGC 5466** | NGC 5467 | NGC 5468 | NGC 5469 | NGC 5470 ► |
**Юрый Мікалаевіч Карпук** (нар. 19 студзеня 1968, г. Брэст) — беларускі гандбаліст, трэнер. Майстар спорту міжнароднага класа. Станавіўся трохразовым чэмпіёнам СССР (1987, 1989, 1990). Чэмпіён свету сярод моладзі (1989), двухразовы ўладальнік Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў (1989, 1990).

Першымі трэнерамі былі Міхал Дзмітрыевіч Трафіменка і Барыс Уладзіміравіч Рэпкін. Выступаў за гандбольны клуб «СКА»-Мінск (1985—1992).

Удзельнік фінальнай стадыі чэмпіянату Еўропы 1994 года, дзе беларуская зборная заняла восьмае месца. За нацыянальную зборную Беларусі правёў 24 матчы, закінуў 34 мячы. Як легіянер выступаў за клубы Іспаніі, Італіі і Германіі. Прызначаўся старэйшым трэнерам мужчынскай моладзевай зборнай каманды Рэспублікі Беларусь. З 2007 года працаваў трэнерам каманды «Мяшкоў Брэст».

Літаратура
----------

* Гандбол на Брестчине : истоки, тренеры, игроки, победы (руск.) / В. Н. Кудрицкий. — Брест: Альтернатива, 2016. — 152 с.: ил. — ISBN ISBN 978-985-521-566-1.

Спасылкі
--------

* Юрий Карпук: на родину! Архівавана 22 жніўня 2021.
**«FilmAffinity»** — вэб-сайт з рэкамендацыямі па фільмах, створаны ў 2002 годзе ў Мадрыдзе (Іспанія) кінакрытыкам Пабла Куртам Верду Шуманам і праграмістам Даніэлем Нікаласам. Па стане на 2016 год на сайце было пералічана 125 000 фільмаў і серыялаў і было 556 000 аглядаў, напісаных яго карыстальнікамі.

Зарэгістраваныя карыстальнікі могуць ацэньваць фільмы, знаходзіць рэкамендаваныя фільмы на падставе сваіх асабістых рэйтынгаў, ствараць любыя спісы фільмаў і — у іспанскай версіі — пісаць агляды. Сайт таксама ўключае інфармацыю аб змесціве асноўных стрымінгавых сэрвісаў, такіх як Netflix, HBO, Movistar+, Filmin і Rakuten TV.

Адзначаецца, што карыстальнікі FilmAffinity, зазвычай ацэньваюць фільмы больш жорстка, чым карыстальнікі IMDb, што прыводзіць да стабільна больш нізкіх сярэдніх балаў.

Сайт мае 3 мільёны ўнікальных карыстальнікаў у Іспаніі, што складае 70% ад агульнага трафіку, і абслугоўвае больш за 47 мільёнаў старонак у месяц па ўсім свеце. Рэклама з’яўляецца адзіным прыбыткам сайта, у агульнай складанасці больш за паўмільёна долараў штогод.

Міжнароднае пашырэнне
---------------------

У 2016 годзе сайт запусціў адаптаваныя версіі для ЗША, Мексікі, Аргенціны і Чылі, прапаноўваючы канкрэтную інфармацыю аб датах выхаду фільмаў, мясцовых крытыках, касавых зборах і кінатэатрах. Версія для Вялікабрытаніі была дададзена пазней. Англійская версія больш абмежаваная, чым іспанская, і не дае карыстальнікам магчымасці пісаць агляды.

Зноскі
------

1. ↑  Alexa Internet — 1996. Праверана 9 студзеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q230051'></a>
2. ↑  About Us: Who Are We? Our History **(нявызн.)**. *FilmAffinity.com*.  FilmAffinity. Праверана 4 January 2014.
3. ↑  Blanco, José Manuel.  El español que viajó a Canadá para montar FilmAffinity, el IMDB patrio **(нявызн.)**, *El Diario (in Spanish)* (2 September 2016).
4. ↑  *Decarlini, Jorge*. Filmaffinity Vs. IMDB; o España contra el cine **(нявызн.)**. *Vice.com* (14 лістапада 2016).
5. ↑  Filmaffinity: así crearon dos jóvenes el negocio detrás de la mayor base de datos de cine en español(ісп.), *El Español* .
6. ↑  Filmaffinity, la web española de cine que planta cara a IMDb y Amazon **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Sabemos Digital (in Spanish)* (22 мая 2016). Архівавана з першакрыніцы 30 мая 2019. Праверана 23 ліпеня 2017.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка  (ісп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |

|  |
| --- |
| 
П:  **Кінематограф**  П:  **Іспанія** 
 |
**Фітна** (англ.: Fitna; Нідэрланды, 2008) — кароткаметражны фільм нідэрландскага палітыка Герта Вілдэрса, накіраваны супраць ісламу, размешчаны ў інтэрнэце (на партале LiveLeak)27 сакавіка 2008 года на галандскай і англійскай мовах. На наступны дзень фільм быў выдалены з усіх сервераў LiveLeak з-за пагрозаў супрацоўнікам парталу. 30 сакавіка фільм ізноў з’явіўся на LiveLeak, але быў адразу жа выдалены па просьбе Герта Вільдэрса.

Сюжэт
-----

Фільм пабудаваны наступным чынам: прыводзіцца фрагмент адной з сураў Карана, затым даецца ілюстрацыя таго, як гэтая сура «увасабляецца ў жыццё» ісламскімі дзяржавамі і арганізацыямі.

Розгалас
--------

У адказ на масавую незадаволенасць грамадзян, адміністратар нацыянальнага дамена Network Solutions зачыніў сайт  Архівавана 2 сакавіка 2008. на якім можна было паглядзець і запампаваць фільм «Фітна», абмеркаваць яго.

З крытыкай фільма выступілі генеральны сакратар ААН Пан Гі Мун, прэм’ер-міністр Нідэрландаў Ян Петэр Балкенендэ, афіцыйныя прадстаўнікі АІК, Славеніі, ЗАЭ, Пакістану, Інданезіі, Бангладэша і Ірана.

Французскі Прэзідэнт Нікаля Сарказі афіцыйна заявіў, што Францыя павінна забяспечыць любую неабходную падтрымку Нідэрландам у падаўленні любога гвалту з боку мусульман з-за паказу «Фітны».

У сваім інтэрв’ю галандскай газеце Dutch Volkskrant дацкі карыкатурыст Курт Вестэргаард (Kurt Westergaard), чые карыкатуры на прарока Мухамеда ў 2006 годзе прывялі да масавых акцый пратэсту мусульман па ўсім свеце, заклікаў Герта Вільдэрса паказаць зняты ім антыісламскі фільм. Аднак, пасля, ён памкнуўся падаць у суд на яго, абвінаваціўшы галандскага палітыка ў незаконным выкарыстоўванні карыкатур пры здымках кароткаметражкі.

### Крытыка з боку мусульманаў

У лютым 2008 года Пакістан на некалькі дзён абмежаваў доступ да сэрвісу YouTube за размяшчэнне трэйлера фільма.

Google прыняў пратэсты Пакістану і матэрыял быў выдалены з сайта.

У красавіку 2008 года ў інтэрнэце было апублікавана 10 хвіліннае відэа — «адказ на фільм "Фітна", зроблены нянавісным крыжакам Вільдэрсам». У фільме хрысціян і іўдзеяў аб’яўляюць "тэрарыстамі", адным з галоўных ворагаў ісламу клічуць Папу Рымскага Бенедыкта XVI.

Крыніцы
-------

1. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
2. ↑  Генсек ООН засудив фільм "Фітна", що викликав обурення ісламського світу  (укр.)
3. ↑  Pakistan blocks YouTube website  (англ.)
4. ↑  Мусульманские фанатики сняли свою «Фитну»  (руск.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Архівавана 2 сакавіка 2008. (недаступная)
* Фітна (беларуская версія) на відэаканале «Belarus-Live» Архівавана 4 сакавіка 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Бяля́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Бяляны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дамброўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. 15 мая 1963 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Баранавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эрыксан.

**Эстрыд Марыя Эрыксан** (шведск.: Estrid Maria Ericson; 16 верасня 1894 — 1 снежня 1981) — шведская дызайнер і прадпрымальніца, заснавальніца кампаніі *Svenskt Tenn.*

Біяграфія
---------

Нарадзілася 16 верасня 1894 года ў Эрыгрундзе бліз Упсалы, але вырасла ў горадзе Ю на беразе возера Ветэрн. Яе бацькі кіравалі гатэлем; пасля іх смерці Эстрыд і тры яе сястры ўзялі на сябе кіраванне кампаніяй.

Ва ўзросце дзевятнаццаці гадоў, калі Эстрыд скончыла вучобу, яна пераехала ў Стакгольм і паступіла ў мастацкую школу, дзе спецыялізавалася на вырабе выкраек і была аднакласніцай мастачкі па тэкстылю Тайры Лундгрэн.

Па заканчэнні навучання некаторы час працавала настаўнікам мастацтваў у Ю, пасля чаго Эстрыд прапанавалі працу ў Шведскай асацыяцыі рамеснікаў — кампаніі па вытворчасці дэкаратыўна-прыкладных прадметаў. Яна пачала працаваць у аддзеле дома і мэблі.

```
Затым Эстрыд пачала працаваць кансультантам па мэбліроўцы дома ў сваёй былой настаўніцы Эльзы Гулберг. Там яна пазнаёмілася са скульптарам і дэкаратарам Нільсам Фугстэдам, які пасля стаў яе партнёрам у кампаніі *Svenskt Tenn* у 1924 годзе.
```

Гэта прадпрыемства Эстрыд Эрыксан стварыла дзякуючы невялікай спадчыне свайго бацькі. Кампанія была сканцэнтравана на стварэнні сучасных дэкаратыўных прадметаў, якія Эстрыд распрацоўвала як самастойна, так і разам з Фугстэдам і яшчэ двума іншымі супрацоўнікамі.

Прадукцыя *Svenskt Tenn* экспанавалася на Сусветнай выстаўцы 1925 года ў Парыжы, а таксама на іншых выстаўках у Швецыі і Еўропе.

Эстрыд кіравала кампаніяй да 1978 года, але *Svenskt Tenn* працягвае функцыянаваць і ў цяперашні час.

У 1975 годзе быў заснаваны фонд яе імя.

У 2010 годзе Джонам Торнбладам і Ёханам Фогельстрэмам быў зняты дакументальны фільм *ESTRID* пра жыццё Эстрыд Эрыксан ў 1920-я гады.

Зноскі
------

1. ↑  Öregrunds kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/11807/C/5 (1893-1894), bildid: F0000513\_00015 Праверана 31 сакавіка 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
2. ↑  Estrid Erikson // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. ↑  Estrid Ericson // Find a Grave — 1996. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
4. ↑  Estrid Maria Ericson // *(unspecified title)* Праверана 3 красавіка 2018.
5. ↑  Estrid Ericson Праверана 31 сакавіка 2019.
6. ↑  Öregrunds kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/11807/C/5 (1893-1894), bildid: F0000513\_00015
7. 1 2  Svenskt kvinnobiografiskt lexikon. Estrid Maria Ericson.
8. 1 2  Svenskt Tenn. ESTRID ERICSON.
9. ↑  ESTRID - HELA FILMEN.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119048299 · ISNI: 0000 0000 5236 6697 · LCCN: n2001003934 · LIBRIS: 216910 · SUDOC: 166218081 · VIAF: 13109106 |

 |
«**Feeling Good**» — песня на англійскай мове, адна з самых вядомых песень у рэпертуары амерыканскай спявачкі Ніны Сімон.

Песня была напісана брытанскімі песеннікамі Энтані Ньюлі і Леслі Брыкасам (вядомымі таксама ў якасці аўтараў тэатральнай п’есы 1961 года *Stop The World — I Want To Get Off* і музыкі для кінастужкі 1971 года «Вілі Вонка і шакаладная фабрыка») для іх мюзікла *The Roar Of The Greasepaint — The Smell Of The Crowd*, пастаўленага на Брадвеі ў 1965 годзе.

У арыгінальнай брадвейскай пастаноўцы 1965 года песню выконваў акцёр Гілберт Прайс. У тым жа 1965 годзе песню ўключыла ў свой альбом *I Put a Spell on You* амерыканская спявачка Ніна Сімон. Менавіта з ёй гэта песня цяпер перш за ўсё асацыюецца, і сярод яе рэпертуара песня «Felling Good» таксама адна з самых вядомых. Як піша музычны сайт Songfacts, вакальныя прыёмы Ніны Сімон вельмі падышлі да гэтай песні, якая гаворыць пра «весялосць і дастатак» чалавека, які перажыў цяжкія часы.

У 1994 годзе песня ў выкананні Ніны Сімон была выкарыстана ў рэкламнай кампаніі аўтамабіляў Фольксваген, што зноў зрабіла яе вельмі папулярнай. У Вялікабрытаніі тады сінгл з ёй дасягнуў 40 месца.

У 1997 годзе сваю версію выпусціў як сінгл дуэт Хаф і Херб. Іх версія дасягнула ў Вялікабрытаніі 31 месцы.

За гады песня таксама запісвалася такімі артыстамі, як гурт Pussycat Dolls, Майкл Бубле, гурты Traffic і Eeels, а таксама Джонам Колтрэйнам і гуртам Muse. Акрамя таго, сэмплы з яе выкарыстоўвалі ў сваіх песнях у стылях R&B і хіп-хоп Мэры Джэй Блайдж (у песні «About You» з альбома 2005 года *The Breakthrough*), Джэй-Зі з Канье Уэстам (у песні «New Day» з альбома 2011 года *Watch the Throne* і Фло-Рыда (у песні 2013 года «How I Feel»).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  ISWC Network Праверана 2 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q82271165'></a>
2. 1 2 3 4 5 6  Feeling Good by Nina Simone Songfacts **(нявызн.)**.  Songfacts. Праверана 9 мая 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · MusicBrainz |
**«Да заўтра»** (іншая назва фільма «Белы омут») — беларускі чорна-белы нямы фільм 1929 года вытворчасці Белдзяржкіно, кіна-фабрыкі «Савецкая Беларусь» ў Ленінградзе.

Сюжэт
-----

20-я гады ХХ стагоддзя, Заходняя Беларусь — у складзе Польшчы. Дзеянне фільма адбываецца ў беларускай гімназіі. Галоўныя героі — дзеці-сіраты (Ліза Малевіч, Язэп Шумейка), якія жывуць у дрэнных сацыяльных умовах: дырэктарка інтэрната Ганна Антонаўна Баверда забірае сабе рэчы і прадукты, якія ім дасылаюць у якасці дабрачыннасці.

Гімназісты цікавяцца жыццём у Савецкай Беларусі, чытаюць савецкія газеты. Сын дырэктаркі інтэрната Барыс Баверда, які навучаецца разам з дзецьмі, даносіць на вучня старэйшых класаў — Язэпа Шумейку. Яго затрымліваюць за распаўсюд нелегальнай літаратуры. Гімназісты аб’яўляюць Барысу байкот. Ён сыходзіць з гімназіі і ідзе працаваць у паліцыю. Сяброўка Язэпа Ліза Малевіч рыхтуе перадачу для Язэпа, але за гэтую спробу яе выганяюць з гімназіі. Ліза ідзе працаваць наймічкай у мясную лаўку пані Пухальскай.

Князь Куракін, былы коннагвардзеец, а цяпер прыказчык і палюбоўнік пані Пухальскай, спрабуе яе зняважыць. Абараняючыся, Ліза выпадкова забівае князя. Яе прывозяць у паліцыю, дзе працуе Барыс. Падчас вобыску ў Лізы знаходзяць забароненую літаратуру, якую ёй далі сябры з гімназіі на захаванне. Ліза абвінавачана ў палітычным забойстве і супрацоўніцтве з Масквой. Нягледзячы на яе непаўналецце, ей пагражаюць катаржныя працы. Падчас суда, гімназісты разам з Язэпам, якога вызвалілі з турмы, разкідваюць з залі ўлёткі, арганізуюць дэманстрацыю. Язэп аднимае ў Барыса паліцэйскую форму, пераапранаецца ў яе і разам з сябрамі вызваляе Лізу.

Беларускую гімназію зачыняюць, пры ўваходзе ў яе стаіць варта. Язэп, Ліза і Казік вырашаюць нелегальна перасекчы мяжу з СССР, каб жыць там.

У ролях
-------

* Ганна Баверда — К. Чэбышова
* Барыч Баверда — М. Празароўскі
* Ліза Малевіч — Р. Свярдлова
* Язэп Шумейка — Георгій Самойлаў
* Князь Куракін — М. Вітаўтаў

Тэхнічныя дадзеныя
------------------

* Малюнак: чорна-белы
* Гук: мона

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

Літаратура
----------

* Все белорусские фильмы: Т.1. Игровое кино (1926—1970). Каталог-справочник / Авт.-сост. И. Авдеев, Л. Зайцева; Науч. ред. А. В. Красинский. — Мн.: Бел. навука, 1966. — 240 с. — стр. 28-29.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FilmAffinity · Internet Movie Database |

| ⛭Фільмы Юрыя Тарыча |
| --- |
| Мастацкія | Марока • Першыя агні • Крылы халопа • Лясная быль • Булат-Батыр • Капітанская дачка • Да заўтра • Нянавісць • Вышыня 88,5 • Шлях карабля • Адзінаццатага ліпеня • Нябёсы • Беларускія навелы • Забойцы выходзяць на дарогу • Стэпавыя Віцязі  |
| Дакументальныя | Пераварот  |
**Бялёва** — урочышча ў Беларусі, каля в. Бялёў Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці, помнік прыроды. Купалападобнае ўзвышша вышынёй да 184 м, плошча складае 30 км², стромка абрываецца да забалочаных паніжэнняў шырынёй 100—600 м. Вылучаецца надзвычай вялікім для нізіннага Прыпяцкага Палесся перападам вышыняў — да 45 м. На паверхні Бялёва субканцэнтрычныя пясчаныя грады вышынёй 5—10 м. Паходжанне канчаткова не высветлена: мяркуюць, што гэта кальцавы кам ці тэктанічная структура.

Літаратура
----------

* Бялёва. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
Fiat 3½ HP ў Нацыянальным аўтамабільным музеі ў Вялікабрытаніі
**Fiat 3,5 HP** (або *Fiat 3 ½ HP*, *Fiat 4 HP*) — першы аўтамабіль, які выпускаўся кампаніяй Fiat. Выпускаўся з 1899 па 1900 год. У 1899 годзе было выраблена 8 аўтамабіляў, а ў наступным годзе — яшчэ 18.

Мадэль грунтавалася на распрацоўцы кампаніі Ceirano GB & C пад назвай Ceirano Welleyes. Кузава вырабляліся ў майстэрні Марчэла Алезіа ў Турыне.

Аўтамабіль меў усталяваны ззаду двухцыліндравы рухавік з вадзяным астуджэннем, аб'ёмам 679 куб. см. і троххуткасную скрынку перадач (без задняга ходу). Максімальная хуткасць аўтамабіля складала 35 км / г. Нягледзячы на невялікі па аб'ёме рухавік, выдатак паліва дасягаў 8 літраў на 100 км.

Усяго было зроблена 26 асобнікаў, 4 з якіх у цяперашні час захоўваюцца ў музеях.

Зноскі
------

1. ↑  Назад у...1899 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *fiat.co.nz*. Архівавана з першакрыніцы 4 ліпеня 2012. Праверана 21 красавіка 2012.
2. ↑  FIAT mod. 4 HP **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *museoauto.it*. Архівавана з першакрыніцы 18 чэрвеня 2005. Праверана 21 красавіка 2012.
**ДШК** — буйнакаліберны кулямёт пад патрон 12,7×108 мм.

Гэты кулямёт — прамая мадэрнізацыя кулямёта ДК. У 1938 годзе быў прыняты на ўзбраенне арміі СССР пад пазначэннем «12,7 мм буйнакаліберны кулямёт Дзегцярова — Шпагіна узору 1938 года». Масавы выпуск ДШК быў пачаты ў 1940—41 гадах.

Кулямёт валодае досыць высокім тэмпам стральбы, што абумоўлівае эфектыўнасць агню па мэтам, якія хутка рухаюцца. Захаванню высокага тэмпу стральбы, нягледзячы на павелічэнне калібра, спрыяла ўвядзенне буфернай прылады ў затыльніку кулямёта. Пругкі буфер змякчае таксама ўдары рухомай сістэмы ў крайнім заднім становішчы, што спрыяльна адбіваецца на жывучасці дэталяў і трапнасці стральбы.

На ўзбраенні
------------

Краіны ў якіх ДШК стаяў на ўзбраенні

Літаратура
----------

* *Глотов И.* Советское стрелковое оружие за 40 лет // *Военный вестник* : часопіс. — 1958. — № 2.
* *Федосеев С.* ДуШКа калибра 12,7 мм (рус.) // *Оружие* : часопіс. — 2009. — № 02. — С. 12-22. — ISSN 1728-9203.
* *Федосеев С.* ДуШКа калибра 12,7 мм (рус.) // *Оружие* : часопіс. — 2009. — № 03. — С. 1-3, 52-62. — ISSN 1728-9203.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | ДШК на Вікісховішчы |
**Д-1 «Дзекабрыст»** — савецкая вялікая дызель-электрычная падводная лодка, пабудаваная ў 1927—1930 гадах, галаўны карабель тыпу Д.

Гісторыя карабля
----------------

Першапачаткова падводная лодка звалася «Дзекабрыст», 21 жніўня 1934 была пераназвана ў «Д-1», аднак як ва ўжытку так і ў афіцыйных дакументах звалася як «Д-1» так і «Дзекабрыст».
Лодка была закладзена 5 сакавіка 1927 на Балтыйскім заводзе № 189 у Ленінградзе, завадскі № 177, спушчана на ваду 9 лістапада 1928 і 12 лістапада 1930 ўвайшла ў склад Балтыйскага флота.

Улетку 1933, лодка здзейсніла пераход па Беламорска-Балтыйскаму каналу і 5 жніўня увайшла ў склад брыгады падводных лодак Паўночнага флота.

За перыяд Савецка-фінляндскай вайны «Д-1» здзейсніла 3 баявыя паходы, поспехаў не дамаглася.

13 лістапада 1940 падчас выканання навучальнай задачы Д-1 затанула. Прычына згубы невядомая, лодка не знойдзена. Сярод версій згубы — перавышэнне дапушчальнай глыбіні апускання, выбух боезапасу, таксама разглядаецца вонкавае ўздзеянне на трывалы корпус лодкі (або міна, або невядомае судна). Адзначалася недаўкамплектаванне экіпажа падчас апошняга паходу і вялікая колькасць навабранцаў на борце.

Падчас пошукаў знайшлі два верагодных месцы згубы лодкі. Былі неаднаразовыя спробы ўздыму лодкі, але далей лакацыі дна ў меркаваных месцах яе згубы справа не ссунулася.

Спасылкі
--------

* 
* 
* Архівавана 11 красавіка 2013.
* Архівавана 3 верасня 2010.
* 

| ⛭Савецкія падводныя лодкі тыпу Д — «Дзекабрыст» |
| --- |
| Д-1 · Д-2 · Д-3 · Д-4 · Д-5 · Д-6 |
**Матэа Брыгі** (італ.: Matteo Brighi; нар. 14 лютага 1981, Рыміні, Італія) — былы італьянскі футбаліст, паўабаронца.

Кар’ера
-------

### Клубная

Выхаванец клуба «Рыміні», у 2000 годзе быў набыты «Ювентусам», дзе, аднак, не здолеў замацавацца. У 2002 годзе турынскі клуб прадаў 50% правоў на іграка «Парме», як частка па пераходзе ў «Ювентус» Марка Дзі Вая. У 2004 годзе «Ювентус» выкупіў усе правы на Брыгі і адразу прадаў яго ў «Рому». Рымскі клуб, у сваю чаргу, аддаў Матэа ў арэнду ў «К’ева», дзе той правёў тры сезоны. 

У 2007 годзе Брыгі вярнуўся ў «Рому» і здолеў замацавацца ў складзе. У 2008 годзе падоўжыў катракт да 2012 года, а ў 2010 — да 2014 года. У сезоне 2008/09 з трыма галамі стаў найлепшым бамбардзірам «Ромы» ў Лізе чэмпіёнаў, а ў сезоне 2009/10 дапамог рымскаму клубу заняць высокае другое месца ў чэмпіянаце Італіі.

У жніўні 2011 года быў аддадзены ў арэнду ў «Аталанту», а праз год на тых жа правах стаў іграком «Тарына». Улетку 2013 года перайшоў у турынскі клуб на трывалай аснове, але ўжо ў студзені 2014 года перабраўся ў «Сасуола», якому дапамог пазбегуць вылету з Серыі A па выніках сезона 2013/14.

20 ліпеня 2015 года падпісаў кантракт з «Балонняй». 15 ліпеня 2016 года перайшоў у клуб Серыі B «Перуджа». У студзені 2018 года стаў іграком «Эмпалі». Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2018/19 і завяршыў кар’еру.

### Міжнародная кар’ера

Быў трывалым іграком моладзевай зборнай Італіі, у складзе якой выступаў на чэмпіянаце Еўропы 2002, а таксама выйграў чэмпіянат Еўропы 2004 і кваліфікаваўся на Алімпійскія гульні.

У 2002 годзе, ва ўзросце 21 года, дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць нацыянальнай зборнай Славеніі. Аднак, наступны раз трапіў у зборную толькі праз шэсць гадоў, калі згуляў у некалькіх матчах адбору да чэмпіянату свету 2010. Усяго за зборную правёў 4 матчы.

Дасягненні
----------

**«Ювентус»**:

* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2002

**«Рома»**

* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2007
* Уладальнік Кубка Італіі: 2008

**Італія (да 21):**

* Чэмпіён Еўропы: 2004

Зноскі
------

1. ↑  Matteo Brighi // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>

Спасылкі
--------

* 

* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *National Football Teams* (англ.)

* Профіль на сайце *by.tribuna.com* (руск.)

* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)
Ілюстрацыя для паэмы «Да восені» Уільям Джэймс Нітбі, 1899
**«Да восені»** (англ.: To Autumn) — паэма англійскага паэта-рамантыка Джона Кітса, напісаная 19 верасня 1819 і апублікаваная ў яго паэтычным выданні разам з паэмамі «Ламія» і «Пярэдадзень Святой Агнэсы» ў 1820 годзе. «Да восені» з'яўляецца апошнім творам цыкла паэм, вядомых пад назвай «оды 1819» Кітса. Нягледзячы на тое, што паэт на працягу 1819 года не меў шмат часу, каб прысвяціць сябе паэзіі, ён спрычыніўся напісаць «Да восені» пасля натхняльнага восеньскага вячэрняга шпацыру каля Вінчэстэра. Гэты твор канчаткова аформіў адыход Кітса ад паэтычнай кар’еры. Жывучы ў нястачы, паэт быў вымушаны зарабляць грошы і ўжо не быў здольны прысвяціць сябе паэтычнаму мастацтву.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**To Autumn (Keats)**

* Audio: Listen to Robert Pinsky read «To Autumn» Архівавана 13 кастрычніка 2010. by John Keats (via poemsoutloud.net Архівавана 5 красавіка 2009.)
* «У гонар восені» ў перакладзе Рыгора Барадуліна
* «Ода восені» Архівавана 26 лютага 2008. ў перакладзе Алены Таболіч
* «Ода да восені»(недаступная спасылка) на Прайдзісвеце ў перакладзе Ганны Янкуты
**Прэнскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1791—1795 гадах. Цэнтр — г. Прэны. Створаны Чатырохгадовым соймам 1788—1792 гадоў з паўднёвых парафій Ковенскага павета Троцкага ваяводства і суседніх парафій Жамойці. У 1793 годзе ў крыху змененых межах Прэнскі павет уключаны ў склад Мерацкага ваяводства. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе асноўная частка Прэнскага павета на левабярэжжы Нёмана ўключана ў склад Прусіі, раёны на правабярэжжы Нёмана — у склад Расійскай імперыі.

Спасылкі
--------

* Прэнскі павет на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
**Ауд Хакансдоцір** (шведск.: Aud Håkansdotter) — легендарная каралева Швецыі, у сазе пра Інгвара падарожніка, жонка караля Эрыка VI.

Ауд была дачкой нарвежскага ярла Хокана Магутнага з Лады і сястрой рэгента Эйрыка Хокансана. Дакладна невядома, калі яна выйшла замуж за караля Эрыка, ці калі яна нарадзілася і памерла. Як мяркуецца, яна выйшла за яго замуж пасля яго шлюбу са знакамітай Сігрыд Гордай. Пацвярджэнне гэтага шлюбу не было знойдзена у захаваных афіцыйных крыніцах. Існуе меркаванне, што калі яна і існавала ў рэчаіснасці, яна магла быць яго палюбоўніцай або жонкай на кароткі перыяд у канцы яго жыцця.

Продкі
------


| ?Ауд Хакансдоцір — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Хокан Гр’ётгардсан |  | Гр’ётгард Хёрлаўгсан[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Сігурд Хокансан |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | NN[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Рэгнвальд Эйстэйнсан[d] |  |
|  | Ауд Хакансдоцір |  | Хокан Магутны |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Торыр Рогнвальдарсан[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Рагнгільда Хролфсдацір[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Бергльят Торэдотыр[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Харальд I Хорфагер |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ólöf árbót Haraldsdóttir[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Gyda Eiriksdatter[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

Літаратура
----------

* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden) (Swedish)
* Lars O. Lagerqvist (1982) (in Swedish). «Sverige och dess regenter under 1.000 år», («Sweden and its rulers during 1000 years»).. Albert Bonniers Förlag AB. ISBN 91-0-075007-7.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate |
**Матчрум Спорт** (англ.: Matchroom Sport) — спартыўная прамоўтэрская кампанія на чале з заснавальнікам і ўладальнікам Бары Хёрнам, які з’яўляецца прадпрымальнікам з Англіі, і яго сынам Эдзі. Упершыню кампанія надае ўвагу такім відам спорта, як снукер і бокс, а таксама працуе з пулам, боўлінгам, гольфам, дартсам, настольным тэнісам і покерам. Кампанія была заснавана ў Брэнтвудзе (графства Эсэкс).

У апошні час кампанія таксама пачала спансіраваць футбольны клуб «Лейтан Орыент» з Першай Англійскай Лігі. Стадыён «Брысбэйн Роўд» быў перайменаваны ў «Стадыён Матчрум». Бары Хёрн з’яўляецца старшынёй клуба.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларусь.
**«Беларусь»** — газета, орган Цэнтральнай беларускай рады Гродзеншчыны.

Выдавалася на беларускай мове ў Гродне (30.3.1919 — 18 мая 1919). Выйшла 11 нумароў.

Асвятляла культурнае жыццё горада, пісала пра беларускую школу, літаратурна-музычныя вечары, беларускі настаўніцкі рух і інш. Друкавала матэрыялы па гісторыі і этнаграфіі Беларусі. Пад рубрыкай «У нашых суседзяў» змяшчала інфармацыю пра падзеі ў Польшчы, на Украіне і ў Літве. Друкавала агляд міжнароднага жыцця. Вяла рубрыку «Мясцовая хроніка».

Зноскі
------

1. ↑  ЭГБ, Т.1 с.486. Пяткевіч А. М.
2. ↑  БЭ ў 18 т. Т. 3.

Літаратура
----------

* Пяткевіч А. «Беларусь» // БЭ ў 18 т. Т. 3. Мн. 1996.
**Вялікі арлец**, або **вялікі падворлік** (*Aquila clanga*) — птушка сямейства ястрабіныя.

Апісанне
--------

Вялікі арлец мае даўжыню цела 65-73 см і масу цела 1,6 — 3,2 кг. Палавы дымарфізм не выяўлены, самкі буйнейшыя за самцоў. Рэдка сустракаецца светлая форма. Экалогія віду вывучана недастаткова. Вялікі арлец крыху буйнейшы і цямнейшы за свайго бліжэйшага сваяка — малога арлеца, але ў палявых умовах гэтыя віды практычна неадметныя. Апярэнне дарослых птушак (ад трох гадоў і больш) аднастайнае, цёмна-бурае, патыліца і падхвосце афарбаваныя крыху святлей.

Пашырэнне
---------

Вялікі арлец на паштовай марцы Беларусі
Арэал ад Цэнтральнай Еўропы праз Азiю да Паўночна-Усходняга Кiтая i Прыморскага краю Расіі. У большасці краін Еўропы вялікіх арляцоў няма, колькасць краін, дзе яны гняздуюцца, ідзе на адзінкі. Беларусь другая ў Еўропе паводле колькасці гэтых птушак, тут гняздуецца 120-150 пар вялікіх арляцоў.

Птушка аддае перавагу раўнiнным або з пагоркамі тэрыторыям, парослым старымi дрэвамi (часцей лiставымi) паблiзу рачных далiн, балот, вадаёмаў i iншых адкрытых месцаў.

Пералётны або часткова пералётны від. Месца зiмовак: Паўднёвая Азiя, Аравiйскi п-аў, усходняя частка Паўночнай Афрыкі (дэльта Ніла) да поўдня Кеніі. Невялікая колькасць зімуе ў Еўропе (на Балканах, у Італіі, на поўдні Францыі).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ў кронах дрэў каля ствала, часам у кустах (калі дрэвы адсутнічаюць), на вышыні 3-25 м ад зямлі. У форме кола, у аснове з сухiх галiн; высцiлка з тонкiх галiн i кары з прымессю сухой травы альбо дзярніны (не заўсёды). Памеры новага гнязда каля 70 см, старога - 100-110 см.

Яйкі *Clanga clanga*
Яйкi 2 (часам 1-3), уздутыя або амаль элiптычныя. Колер зменлiвы, часцей за ўсё белыя, часта чыстыя або з iржавымi ці бурымi плямкамi або мазкамi. Памеры звычайна 68х54 мм.

Зноскі
------

1. ↑  ptushki.org Архівавана 2 лістапада 2019.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Спасылкі
--------

* "Куды злятаюць белавежскія арлы" Архівавана 7 студзеня 2016. — Артыкул на сайце Нацыянальнага парка "Белавежская пушча"  (руск.)
**«Адкрыццё Амерыкі высілкам сну Хрыстафора Калумба»** — карціна іспанскага мастака Сальвадора Далі, напісаная ў 1958—1959 гадах. Знаходзіцца ў Музеі Сальвадора Далі ў Сент-Пітэрсбергу.

Інфармацыя пра карціну
----------------------

> 
> Гэтыя дзве працы, разам з карцінай «Святы апостал Якаў Старэйшы», (Сант’яга ды Кампастэла, святы заступнік Іспаніі) утвараюць цыкл, які складаецца з трох велізарных кампазіцый. Іх адрознівае бляск эпічнага апавядання, які разгортваецца ў гіганцкім уяўнай бязмежнай прасторы, поўным сімвалаў, гераічных фігур і бліскучых узораў маляўнічай тэхнікі. Пры ўсёй гэтай разнастайнасці карціну адрознівае такое адзінства стылю, якое дапушчае нават імітацыю друкарскага «зерня».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Сальвадор Далечы. Адкрыццё Амерыкі высілкам сну Хрыстафора Калумба. 1958-59 **(нявызн.)**. Праверана 2009.

Спасылкі
--------

* Адкрыццё Амерыкі Хрыстафорам Калумбам Архівавана 11 студзеня 2010. (англ.) у галерэі прац Сальвадора Далі
* Гісторыя стварэння карціны Адкрыццё Амерыкі высілкам сну Хрыстафора Калумба на сайце Кропля святла


| ⛭Сальвадор Далі |
| --- |
| Карціны | Сталасць памяці (1931) • З’ява твару і вазы з садавінай на беразе мора (1938) • Адкрыццё Амерыкі Хрыстафорам Калумбам (1958—1959)  |
Канцэртная пляцоўка на ўзбярэжжы пасля цунамі
**Цунамі ў Зондскім праліве** — стыхійнае бедства, якое адбылося 22 снежня 2018 года на поўдні Інданезіі. Цунамі абрынулася на абодва бакі Зондскага праліва, як мяркуюць, яно было выклікана вывяржэннем вулкана Анак Кракатау. Загінула, па меншай меры, 429 чалавек, больш за 1400 былі паранены.

На думку навукоўцаў, абвалілася падводная частка вулканічнага конусу, гэта і выклікала магутную хвалю. Цунамі стала адным з самых разбуральных за ўсю гісторыю Інданезіі.

Сярод ахвяр апынуліся ўдзельнікі папулярнай у Інданезіі мясцовай групы *Seventeen*. Хвалі накрылі музыкаў і іх гледачоў проста падчас выступу ў курортным горадзе Танджунг-Лесунг.

Вайскоўцы, якія былі прыцягнутыя да пошукава-выратавальных работ, 23.12.2018
Да пошукаў пацярпелых былі прыцягнутыя сотні вайскоўцаў і добраахвотнікаў — яны прачэсвалі пляжы правінцыяў, якія трапілі пад удар стыхіі.

Зноскі
------

1. ↑  Sunda Strait tsunami death toll likely to rise, say Indonesian officials **(нявызн.)**.  *The Guardian* (23 снежня 2018). — «The tsunami is believed to have been caused by the collapse of Anak Krakatau that followed an eruption of the Anak Krakatau volcano. There were no significant seismic tremors to indicate a tsunami was coming.»  Праверана 23 December 2018.
2. ↑  tvr.by
3. ↑  nashaniva.by
4. ↑  belsat.eu