**Ваенны пераварот у Буркіна-Фасо** — ваенны пераварот, здзейснены ў студзені 2022 года ўзброенымі сіламі Буркіна-Фасо. У выніку падзей зрынуты прэзідэнт краіны Рок Кабарэ.

Перадгісторыя
-------------

У 2014 годзе ў Буркіна-Фасо адбылося паўстанне, падчас якога быў скінуты Блез Кампаарэ — прэзідэнт, што кіраваў краінай з 1987 года. У 2015-м дзяржаву ўзначаліў Рок Марк Крысціян Кабарэ.

З 2015 года ў Буркіна-Фасо вядуць актыўную дзейнасць арганізацыі «Ісламская дзяржава» «Ансар уль-Іслам» і «Аль-Каіда». У 2021 годзе тэрарысты забілі больш за 2 тысячы мірных жыхароў. З 2019 года з-за дзейнасці баевікоў у некаторых правінцыях быў уведзены рэжым надзвычайнага становішча. 

У лістападзе 2021 года пасля таго, як тэрарысты забілі 49 вайскоўцаў і 4 мірных жыхароў ля залатой шахты на поўначы краіны, у Буркіна-Фасо ўспыхнулі масавыя пратэсты. Пратэстоўцы выказвалі незадаволенасць недастатковым узроўнем бяспекі і недастатковым забеспячэннем Узброеных Сіл харчаваннем. У выніку пратэстаў з пасады сышоў прэм’ер-міністр Ласіна. 

11 студзеня 2022 года па падазрэнні ў падрыхтоўцы ваеннага перавароту быў затрыманы шэраг вайскоўцаў.

19 студзеня 2022 года ў Буркіна-Фасо быў абмежаваны доступ да сацыяльнай сеткі Facebook, якую ўлады назвалі «адным з інструментаў дэстабілізацыі ў краіне». Таксама з’явіліся паведамленні аб перабоях у рабоце Інтэрнэту.

Падзеі
------

22 студзеня ва Уагадугу зноў пачаліся пратэсты. Пратэстоўцы патрабавалі адстаўкі ўрада і перадачы ўлады вайскоўцам.

У ноч з 22 на 23 студзеня з’явіліся паведамленні аб стральбе каля рэзідэнцыі прэзідэнта. Улады назвалі тое, што адбылося «актамі дэманстрацыі незадаволенасці з боку вайскоўцаў». Армейцы патрабавалі адстаўкі ўрада, павелічэння колькасці ваеннаслужачых, выдзялення дадатковых сродкаў на барацьбу з тэрарыстамі і кампенсацыі сем’ям загінуўшых таварышаў па службе. У ходзе стральбы была пашкоджана машына прэзідэнта.

23 студзеня з’явіліся паведамленні аб перабоях у рабоце мабільнай сувязі і Інтэрнэту ў краіне. Быў уведзены каменданцкі час, які дзейнічаў з 20:00 па 05:30.

Пратэстоўцы падпалілі штаб-кватэру кіруючай партыі «Народны рух за прагрэс». Пратэсты пачаліся і ў іншых гарадах краіны, а грамадзянскія пратэстоўцы заявілі аб салідарнасці з ваеннымі.

Раніцай 24 студзеня пачалі паступаць паведамленні аб арышце Крысціяна Кабарэ на адной з ваенных баз, вайскоўцы патрабавалі ад яго сыходу ў адстаўку. СМІ паведамілі аб тым, што сям’я прэзідэнта пакінула краіну. Армейцы таксама вызвалілі асуджанага за спробу перавароту ў 2015 годзе генерала Жыльбэра Д’ендэрэ. 

24 студзеня прэзідэнт Буркіна-Фасо размясціў у сваім Twitter наступнае паведамленне:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Наш народ перажывае цяжкія часы. Менавіта ў гэты момант мы павінны абараніць нашы дэмакратычныя дасягненні. Я заклікаю тых, хто ўзяўся за зброю, скласці яго ў імя вышэйшых інтарэсаў народа краіны. Менавіта праз дыялог мы павінны вырашыць нашы супярэчнасці. | "|

Прэзідэнт не ўдакладніў сваё месцазнаходжанне.

У той жа дзень група з 14 вайскоўцаў у прамым эфіры дзяржаўнага тэлеканала абвясціла аб узяцці ваеннымі ўлады ў краіне, роспуску ўрада і парламента, прыпыненні дзеяння Канстытуцыі і закрыцці межаў Буркіна-Фасо да асобага распараджэння.

Наступствы
----------

Новы рэжым не змог ліквідаваць праблему з радыкаламі і нават саступіў некаторыя тэрыторыі джыхадзістам і іншым баевікам. 30 верасня 2022 года ў Буркіна-Фасо адбыўся новы ваенны пераварот, у выніку якога часовы прэзідэнт Поль-Анры Сандаага Даміба быў скінуты. Яго места заняў Ібрагім Траорэ.

Зноскі
------

1. 1 2  В Буркина-Фасо военные задержали президента (руск.). *РБК*. Праверана 24 студзеня 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Мятеж военных и сообщения об аресте президента. Что происходит в Буркина-Фасо **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 24 студзеня 2022.
3. ↑  В Буркина-Фасо продлили чрезвычайное положение на полгода (руск.). *РИА Новости* (12 студзеня 2019). Праверана 24 студзеня 2022.
4. ↑  В Буркина-Фасо за подготовку переворота арестовали военных (руск.). *ИА REGNUM*. Праверана 24 студзеня 2022.
5. 1 2  *Ирина Шелудкова*. Стрельба в Уагадугу (руск.). *euronews* (23 студзеня 2022). Праверана 24 студзеня 2022.
6. ↑  AP: около резиденции президента Буркина-Фасо слышны выстрелы **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 24 студзеня 2022.
7. ↑  Burkina Faso President Kabore ‘detained’ by mutinous soldiers (англ.). *www.aljazeera.com*. Праверана 24 студзеня 2022.
8. 1 2  На странице лидера Буркина-Фасо в Twitter появился призыв к мятежникам сложить оружие **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 24 студзеня 2022.
9. ↑  Протестующие в Буркина-Фасо разграбили штаб-квартиру правящей партии (руск.). *www.kommersant.ru* (23 студзеня 2022). Праверана 24 студзеня 2022.
10. ↑  СМИ сообщили о возможном задержании президента Буркина-Фасо (руск.). *РИА Новости* (24 студзеня 2022). Праверана 24 студзеня 2022.
11. ↑  СМИ: семья президента Буркина-Фасо покинула страну (руск.). *РИА Новости* (24 студзеня 2022). Праверана 24 студзеня 2022.
12. ↑  СМИ: мятежники в Буркина-Фасо освободили осужденного генерала (руск.). *РИА Новости* (24 студзеня 2022). Праверана 24 студзеня 2022.
13. ↑  В Буркина-Фасо военные мятежники освободили осуждённого генерала Дьендере (руск.). *ИА REGNUM*. Праверана 24 студзеня 2022.
14. ↑  Notre Nation vit des moments difficiles. Nous devons en ce moment précis sauvegarder nos acquis démocratiques. J'invite ceux qui ont pris les armes à les déposer dans l'intérêt Supérieur de la Nation. C'est par le dialogue et l'écoute que nous devons régler nos contradictions.RK (фр.). *Twitter*. Праверана 24 студзеня 2022.
15. ↑  *Никита Голяшкин*. Военные в Буркина-Фасо объявили о взятии власти в стране в свои руки (руск.). *Известия* (24 студзеня 2022). Праверана 25 студзеня 2022.
16. ↑  Военные в Буркина-Фасо объявили о взятии власти в стране в свои руки **(нявызн.)**. *ТАСС*. Праверана 25 студзеня 2022.