recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Danainae** — падсямейства матылькоў сямейства німфалід (*Nymphalidae*), якое ўключае ў сябе каля 300 відаў. Многія аўтары разглядаюць падсямейства як самастойнае сямейства. Самым вядомым прадстаўніком з'яўляецца матылёк Danaus plexippus.

Апісанне
--------

Матылі сярэдніх і буйных памераў, блізкія да німфалід і прадстаўнікоў трапічнага сямейства *Ithomiidae*. Вочы голыя, вусікі булавападобныя, паступова патаўшчаюцца да вяршыні, карацей паловы кастальнага краю пярэдняга крыла. Пярэднія ногі рэдукаваныя і не функцыянуюць пры хадзе ў абодвух палоў, прычым пярэдняя лапка складаецца з 1 членіка ў самцоў і з 2 членікаў у самак. Цэнтральнае вочка на абодвух крылах замкнёнае, жылкі *R*3, *R*4 і *R*5 пярэдняга крыла адгаліноўваюцца ад агульнага ствала, *R*4 выходзіць да вяршыні, а *R*3 і *R*5 адпаведна да кастальнага і вонкавага краёў.

У афарбоўцы пераважаюць карычневыя, аранжавыя, жоўтыя і блакітныя тоны, некаторыя віды маюць сінюю ірызавальную афарбоўку. Шырока распаўсюджаная мімікрыя. Многія віды ядавітыя.

Андраканіяльныя структуры размешчаны на заднім крыле, канец брушка забяспечаны характэрнымі пэндзлямі з доўгіх пахкіх лусак, якія выступаюць перад капуляцыяй.

Кармавая расліна вусеняў — Asclepias, Cynanchum і іншых раслін сямейства Apocynaceae.

Арэал
-----

Распаўсюджанне абмежавана трапічным і субтрапічным паясамі, адзінкі відаў сустракаюцца за межамі гэтых паясоў. Большасць відаў у тропіках Азіі і Афрыкі, матылі *Ithomiini* распаўсюджаныя ў неатрапічнай зоне, *Tellervini* распаўсюджаныя ў Аўстраліі і ўсходнім рэгіёне.
У Палеарктыцы сустракаюцца 4 віды, на тэрыторыі былога СССР — 2, у Закаўказзі — 1 від (*Danaus chrysippus*).
Таксама, адзін трапічны від-мігрант, *Parantica sita*, чый натуральны арэал распаўсюджваецца на поўнач да Карэі і Японіі, сустракаецца на поўдні Прыморскага краю, трапляючы туды са спадарожнымі вятрамі.

Класіфікацыя
------------

У гэтым падсямействе знаходзіцца каля 300 відаў, прыкладна 57 родаў, 10 падтрыбаў і тры трыбы.

* *Danaini*
	+ *Danaina*
	+ *Euploeina*
* *Ithomiini*
	+ *Dircennina*
	+ *Godyridina*
	+ *Ithomiina*
	+ *Mechanitina*
	+ *Melinaeina*
	+ *Napeogenina*
	+ *Oleriina*
	+ *Tithoreina*
* *Tellervini*

Зноскі
------

1. 1 2  *Некрутенко Ю. П.* Дневные бабочки Кавказа. Определитель. — Киев, 1990. — С. 105—106.
2. 1 2  *Стерри Пол.* Бабочки и мотыльки. — Минск: Белфакс, 1995. — 80 с. — (Мир животных). — ISBN 985-407-011-5.
3. ↑  Лер П.А. Определитель насекомых Дальнего Востока России // Владивосток, Дальнаука. Т. 5, Ч. 5, С. 338.

Літаратура
----------

* *Некрутенко Ю. П.* Дневные бабочки Кавказа. Определитель. — Киев, 1990. — С. 105—106.
* *Стерри Пол.* Бабочки и мотыльки. — Минск: Белфакс, 1995. — 80 с. — (Мир животных). — ISBN 985-407-011-5..
* Boyce A. Drummond III und Keith S. Brown, Jr.: *Ithomiinae (Lepidoptera: Nymphalidae): Summary of Known Larval Food Plants*. In: *Annals of the Missouri Botanical Garden*, Vol. 74, No. 2. (1987), Seiten 341—358.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Максіма Горкага.
**Вуліца Максіма Горкага** (руск.: улица Максима Горького) — цэнтральная вуліца Бабруйска.

Гісторыя
--------

Дарэвалюцыйная *Казначэйская вуліца* была значна больш працяглай за сённяшнюю вуліцу Максіма Горкага. На ёй размяшчалася мужчынская гімназія (дырэктар І. Арлоўскі). На рагу Мураўёўскай і Казначэйскай стаяла жаночае двухкласнае вучылішча з трэцім рукадзельным класам. У 1920-1930-я гады вуліцу перайменавалі ў гонар савецкага пісьменніка Максіма Горкага. У гады нацысцкай акупацыі вуліцу перайменавалі ў *Таварыскую*.

Сучасны выгляд вуліцы Горкага і плошчы Леніна пачалі фарміравацца на мяжы 1960-х гг. калі пачалася сучасная забудова горада. Па генеральным плане 1978 года кампазіцыйнай воссю горада станавілася рака Бярэзіна, а галоўнай вуліцай — вуліца Горкага. Генплан меркаваў рэканструкцыю цэнтральнай часткі Бабруйска — замену сядзібных пабудоў шматпавярховымі будынкамі.

Забудова
--------

* № 3, 5, 7, 7А — комплекс жылых і культурна-бытавых будынкаў (архітэктар П. Бяляеў, П. Усцінаў, В. Ачайкін).

Зноскі
------

1. ↑  Библиографический указатель «Знакомые улицы, забытые названия». Вып. 1. — Бобруйск, 2003.
2. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
|  |
| --- |
| **DKW NZ 350** |
|   *DKW NZ 350* |
| Выпуск
  | 1938–1945 |
| Вытворца
  | DKW |
|  |
| **Рухавік** |
| Аб'ём
  | 346 см³ |
| Магутнасць
  | 11,5 к.с. |
| Фотагалерэя на Wikimedia Commons Фотагалерэя на Wikimedia Commons |

**DKW NZ 350** — матацыкл кампаніі DKW.

Апісанне
--------

У пачатку 1938 года DKW прадставіла новае пакаленне матацыклаў серыі NZ, якая першапачаткова складалася з дзвюх мадэляў: *NZ 250* (247 куб. см. 9 к.с.) і **NZ 350** (346 куб. см. 11,5 к.с.).
У 1939-м серыя NZ была пашырана 500 кубовым матацыклам (489 куб. см. 18,5 к.с.).

Рухавік — двухтактавы, аб’ёмам 346 см³, атрымаў ланцуговую маторную перадачу пад алюмініевай крышкай картара.
Каробка перадач — чатырохступеньчатая, у дадатак да ручнога з'явіўся нажны механізм пераключэння перадач. Гэта быў першы DKW з хоць і дубляваным, але нажным пераключэннем перадач.

Рама — складанага сячэння з штампаванай сталі. Да рамы мацаваліся дзве заднія траверсы. Пярэдні відэлец — паралелаграмнага тыпу. Цэнтральны пераключальнік электраабсталявання вынесены на бензабак.

DKW NZ 350/1 з калыскай
У 1943 годзе матацыкл атрымаў ваенную мадыфікацыю **DKW NZ 350/1**, якая мела некаторыя адрозненні ад цывільнай: адмысловыя кранштэйны на баку для мацавання процігазнай скрынкі, кофры-скрыні па баках задняга кола, паветраны фільтр інерцыйнага тыпу, менш глыбокае пярэдняе крыло. У апошнія гады выпуску рухавік атрымаў чыгунны картэр у мэтах эканоміі алюмінія.

*DKW NZ 350* выпускаўся да канца Другой сусветнай вайны. Было выпушчана 57000 матацыклаў: 45300 адзінак *DKW NZ350*, і 12000 яго ваеннай мадыфікацыі *DKW NZ 350/1*.

Іж-350
------

Асноўны артыкул: **Іж-350**
У 1945 годзе выпуск матацыкла пад назвай *Іж-350* быў пачаты ў СССР па тэхналагічнай дакументацыі і абсталяванні, атрыманым па рэпарацыях.

Зноскі
------

1. 1 2  DKW NZ 350, 1939 // audi.com  (ням.)
2. ↑  ДКВ // Энциклопедия мотоциклов. Фирмы. Модели. Конструкции.. — «За рулём», 2003. — С. 187. — 576 с. — ISBN 5-85907-340-2. (руск.)
3. ↑  Марафон со смертельным исходом // *Мото* : часопіс. — 2011. — № 10. — С. 59. (руск.)

Літаратура
----------

* *А.Е. Воронцов, Е.В. Певзнер, Д.В. Дольников, А.Г. Попов, Р.М. Сазонов.* Энциклопедия мотоциклов. Фирмы. Модели. Конструкции.. — «За рулём», 2003. — 576 с. — ISBN 5-85907-340-2. (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **DKW NZ 350**
* Іж-350
**Франсуа Марыус Гранэ** (франц. François Marius Granet; 17 снежня 1775, Экс-ан-Праванс — 21 лістапада 1849, там жа) — французскі мастак.

Біяграфія
---------

Сын муляра, атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю ў муніцыпальнай школе малявання ў родным сваім горадзе Экс-ан-Правансе. Тут ён пазнаёміўся з графам Фарбенам, які даў яму магчымасць паступіць у майстэрню Давіда, дзе ён заставаўся нядоўга. Некаторы час падарожнічаў з Фарбенам па Італіі і, вярнуўшыся ў Парыж, пачаў працаваць у Луўры.

Першым яго самастойным творам быў «Выгляд кляштара фельянаў». У Італіі, куды Гранэ зноў з’ехаў, ён вывучаў пераважна фларэнтыйскую і венецыянскую школы, але ўспрыняў ад іх толькі чысціню стылю і некаторую сіметрычнасць кампазіцыі. Там ён напісаў «Унутранасць царквы Сан-Марціна-Аі-Монці», і «Выгляд крыпты царквы Санта-Марыя-ін-Арачэлі». Да твораў Гранэ, напісаных у Італіі, належыць таксама выдатная карціна «Мастак Жак Стэла ў турме Капітолія» (1810; да Кастрычніцкай рэвалюцыі знаходзілася ў галерэі герцагаў Лейхтэнбергскіх, у Санкт-Пецярбургу; цяпер у маскоўскім музеі). Яна мела вялікі поспех у Рыме і была адпраўлена ў Парыж, дзе зрабіла не меншае ўражанне. Напісаная перад гэтым карціна «Хор Капэлы Капуцынаў Санта-Марыя-дэла-Канчэцыён ў Рыме» (1808) лічыцца найвышэйшай працай Гранэ, які прайграў яе некалькі разоў.

Прызначаны ў 1824 годзе рэстаўратарам французскіх каралеўскіх музеяў, ён быў потым абраны ў члены Інстытута і прызначаны каралём Луі-Філіпам рэстаўратарам Версальскага музея. Страціўшы гэтае месца ў 1848 годзе, Гранэ пасяліўся ў Экс-ан-Правансе і заснаваў там музей, які з 1949 года носіць яго імя.

Зноскі
------

1. ↑  François-Marius Granet // Нацыянальны музей Швецыі — 1792. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q842858'></a>
2. ↑  François-Marius Granet // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  François Marius Granet<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  François Marius or Marie Granet — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сакар’я.

**Сакар’я** (турэцк.: Sakarya; таксама **Сангарыус**: грэч. Σαγγάριος, лац. Sangarius) — рака ў Паўночна-Заходняй частцы паўвострава Малая Азія, упадае ў Чорнае мора. Асноўныя прытокі — Порсук, Анкара (на беразе якой размешчана сталіца Турцыі Анкара). Несуднаходная. У нізоўях размешчаны горад Адапазары. Вярхоўі ракі размешчаны ў гістарычнай вобласці Фрыгіі, а вусце ў Віфініі. Сакар’я з’яўляецца другой па велічыні ракой Турцыі, а яе працягласць складае па розных ацэнках ад 790 да 824 км. Плошча басейна каля 65 тыс. км ². Сярэдні расход вады каля 200 м3/с. У водах ракі водзіцца крымскі вусач.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
**Ску́па** — рака ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пад’яварка (басейн Нёмана).

Назва
-----

Назва балцка-яцвяжскага паходжання.

Прамыя аналагі — назвы рэк Скупа (у басейне ракі Рэсята на Верхнім Павоччы), Скуп’я (< *Skupija*) на Верхнім Падняпроўі (прыток Аршыцы).

Корань *Skup-* звязаны з літоўскім *skupstas* «куст», латышскім *skupsna, skupšķis* «малы лясок» (*skup-* + *-st-, -sn-, -šķ-*). Далей да індаеўрапейскага *\*(s)keup-* «гронка, чуб, пук».

Блізкім чынам матываваныя балцкія гідронімы тыпу Чачора, звязаныя з літоўскім *kekė* «гронка (арэхаў, ягадаў, кветак)».

Такія рачныя назвы матываваныя семантыкай ушчыльнення ў выніку сціснутасці. У балцкай гідраніміі нярэдка ёсць, калі водныя назвы нясуць значэнне «сціскання» (Жлобін, Горадзен і інш.). Мяркуецца, што назвы з семантыкай «сціскання» адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера.

У непасрэдным суседстве, на нёманскім левабярэжжы цякуць рэкі з меркавана яцвяжскімі назвамі Зэльва, Зецела (> Дзятлаўка), Шчара, Шчыба.

У «яцвяжскім» гідранімічным арэале на поўдні ад Нёмана налічваецца цэлы шэраг бессуфіксальна ўтвораных рачных назваў з сугучным пачаткам асноў *Sk-* і падобнай структурай гукаскладу: \**Skiba* (> Шчыба), \**Skara* (> Шчара), сюды ж \**Skida* (> Скідзель). Меркавана яцвяжскія, яны, аднак, вытлумачваюцца па-рознаму.

Гідраграфія
-----------

Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 19 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3 ‰.

Пачынаецца ў напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Лозкі, цячэ праз лясныя ўрочышчы Добрая Ночка і Гончая Струга, упадае ў Пад’яварку каля вёскі Капці.

Вадазбор у межах Нёманскай нізіны. У верхнім цячэнні ў сухое лета перасыхае.

Зноскі
------

1. ↑  ЭПБ, 1985
2. ↑  *П. Л. Маштаков.* Список рек Днепровского бассейна. С.-Петербург, 1913. — С. 34.
3. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 956.
4. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 118.
5. ↑  Агульная характарыстыка рачной сеткі Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Скупа // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 536. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
Пскоўская скульптура святога Міколы.
**Скульптура Міколы Мажайскага** была прынесена ў Пскоў старцамі, «пераходцамі з іншых зямель», у 1540 годзе. Даследчыкі сцвярджаюць, што яны былі выхадцамі з Беларусі, відаць, беларускія праваслаўныя манахі, якія апынуліся тут у выніку войн, што праходзілі адна за другой на працягу першай паловы XVI ст.

Вядома, што праваслаўная царква забараняла ўпрыгожваць храмы скульптурнымі выявамі, чым сур'ёзна стрымлівала развіццё пластыкі. Разьбяныя скульптуры былі плоскія, амаль пазбаўленыя пукатасці і больш паходзілі на рэльеф. Мала вядомыя ў царкоўным ужытку драўляныя скульптуры выклікалі ў жыхароў горада сумненні:

> 
> 
> и бысть псковичем в неведении, что во Пскове такие иконы на рези не бывали. И многие невежливые люди поста(но)виша: то есть болванное поклонение, и бысть в людех молва велика и смятение.
> 
> 
> 

Толькі пасля таго як быў зроблены запыт наўгародскаму епіскапу Макарыю, які быў знаёмы з падобнымі скульптурамі, іх прызналі прадметамі свяшчэннага культу як і абразы.

Апісанне
--------

Скульптура выканана «на рези в храмца 2 аршина, 8 вершков в высоту». У канцы XVII ст. яна была паноўлена пскоўскімі майстрамі: пафарбаваны адзенне і твар. Скульптура не прызначана для профільнага агляду і амаль пазбаўлена выпукласці, уласцівай пластычным формам цела. Рукі распасцёрты: у адной — пяцікупальны храм, у другой — меч. Плоскасна трактаваная фелонь за спіной Міколы ўтварае фон, на якім фігура выступае невысокім рэльефам.

Мікола паказаны ў візантыйскім епіскапскім аблачэнні - фелоні, амафоры з крыжам і без галаўнога ўбору. У пластычнай трактоўцы вобраза адзначаны раманска-гатычныя рысы, што зусім не ўласціва для рускай скульптуры. Такім чынам, захоўваючы строгі канон праваслаўнай іканаграфічнай схемы, яна нясе рысы заходінх уплываў, што сведчыць на карысць таго, што яна паходзіць з Вялікага Княства Літоўскага, мастацкая культура якога была звязана з традыцыямі сярэдневяковага мастацтва ўсходніх славян і Заходняй Еўропы.

Гл. таксама
-----------

* Скульптура Параскевы Пятніцы, Пскоў

Літаратура
----------

* *Лявонава А. К.* Старажытнабеларуская скульптура. — Мн.: Навука і тэхніка, 1991. — 208 с. — ISBN 5-343-00155-6.

Спасылкі
--------

* М. А. Маханько. Чтимые иконы святителя Николая Чудотворца на реке Великой: От Пскова до Вятки(недаступная спасылка).
* Пскоўская скульптура Міколы Мажайскага на сайце «Энциклопедия православной иконы».  (руск.)
* Фотаздымак скульптуры Архівавана 16 жніўня 2011. на сайце Пскоўскага музея-запаведніка.  (руск.)
Карта дванаццаці каленаў ізраілевых
**Іўдзея** (іўр.: יהודה‎, грэч. Ἰουδαία, лац.: Iudaea, араб. يهودية‎‎‎) — горная паўднёвая частка рэгіёна, вядомага як Зямля Ізраіля і Палесціны, прыкладна адпавядае паўднёвай частцы Заходняга берага і паўночнай пустыні Негеў у Ізраілі. Рэгіён названы ў гонар біблейскага калена Іудзіна і звязанага з імі Іўдзейскага царства, існаванне якога датуецца ад 934 да 586 года да н.э.. Назва рэгіёна працягвала існаваць нават пасля Вавілонскай заваявання, персідскага, эліністычнага і рымскага перыядаў, як Іўдзея Вавілонская, Персідская Іўдзея, Хасманеўская Іўдзея, і, такім чынам, Іўдзея Ірада і Рымская Іўдзея адпаведна. У выніку паўстання Бар-Кохбы ў 135 годзе рэгіён быў перайменаваны і зліўся з рымскай Сірыяй у Сірыйскую Палесціну рымскім імператарам Адрыянам. Тэрмін Іўдзея як геаграфічны тэрмін афіцыйна быў адроджаны ў XX стагоддзі, як частка ізраільскай назвы раёна на працягу большай частцы Заходняга берага ракі Іардан.

Зноскі
------

1. ↑  A History of the Israeli-Palestinian Conflict - Mark A. Tessler - Google Books. Books.google.com.
2. ↑  Israeli Troops Evict Settlers in the West Bank. The New York Times
3. ↑  Judah, Kingdom of. Jewish Encyclopedia

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іўдзея
* Іўдзея і грамадзянская вайна. (англ.)
* Фотаздымкі Іўдзеі. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX5391981 · GND: 4028805-5 · LCCN: sh2005006625 · NKC: ge289293 · VIAF: 315143988 |
**Скульптурны камбінат** — мастацкае прадпрыемства Беларускага саюза мастакоў. Створана ў 1991 годзе ў Мінску на базе Мінскага мастацка-вытворчага камбіната. Выконвае заказы на стварэнне манументальнай і станковай скульптуры, у т.л. помнікаў, манументаў, эмблем, гербаў, мемарыяльных дошак і інш.

Сярод работ помнікі Ф. Скарыне ў Празе (Э. Астаф’еў, 1991—1992), у г. Ліда (В. Янушкевіч, 1992—1993), воінам-інтэрнацыяналістам у Мінску (Ю. Паўлаў, 1995—1996), у г. Светлагорск (У. Жбанаў, А. Каструкоў), М. Шагалу ў Віцебску (В. Магучы; абодва 1997), А. Пушкіну ў г. Мазыр (Ю. Вараб’ёў) і Мінску (Ю. Арэхаў), «Святая Соф’я — князёўна слуцкая» ў г. Слуцк (М. Інькоў), воінам, што загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, у Магілёве (Ю. Паўлаў; усе 1999), Скарыне (А. Дранец, 1999—2000); бюсты М. В. Доўнар-Запольскага ў г. Рэчыца (Э. Агуновіч, 1995), У. Л. Бядулі ў г. Каменец (С. Гарбунова, 1997) і інш.; гербы Беларусі на рэзідэнцыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (У. Папсуеў, 1996), на будынках Дома ўрада (В. Мурашоў, 1997), Нацыянальнага банка (У. Жбанаў, 1998); на гарадской ратушы ў Віцебску (В. Магучы, 1997); паркавая скульптура ў Нясвіжскім парку (У. Слабодчыкаў, Г. Гаравая і інш. 1992) і інш.

Літаратура
----------

* *Салавей Л. Ф.* Мінскае мастацкае прадпрыемства «Скульптурны камбінат» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Папова.
**Ія Міхайлаўна Папова** (нар. 15 мая 1924, г. Алма-Ата) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1950 годзе Маскоўскі архітэктурны інстытут. 3 1950 года працавала ў інстытуце «Казгарбудпраект» у Алма-Аце. У 1966—1980 гадах у Мінску ў інстытуце «Мінскпраект» (з 1968 галоўны архітэктар праектаў).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя работы: блок-секцыі і 9-павярховыя жылыя дамы серыі М-464, аднасекцыйныя 9-, 12-павярховыя (у далейшым 14-, 16-павярховыя) жылыя дамы ў мікрараёне Усход 1 (1968—1978, у сааўт.; прэмія СМ СССР 1978), у т.л. комплексы 9-, 16-павярховых жылых дамоў з установамі культбыту, 16-, 18-, 20-павярховых жылых дамоў з маналітнага аглапарытабетону, жылыя дамы ў мікрараёне Ракаўская шаша 3, дамы серыі М-111-90 для заводаў ККД, блок-секцыі серый М-464, М-111-90, выкарыстаныя для забудовы раёнаў Серабранка 1, 2, 5, 6, 7, 3, 4 (усе 1975—1981, у сааўтарстве), вул. Някрасава, В. Харужай, Танкавай, Мельнікайтэ, Сурганава (1966—1980) у Мінску.

Узнагароды
----------

Прэмія Савета Міністраў СССР за распрацоўку праектаў і будаўніцтва буйнапанэльных жылых дамоў у Мінску (1978, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Папова Ія Міхайлаўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. 1 2 3 4 5 6  Попова Ия Михайловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Папова Ія Міхайлаўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Попова Ия Михайловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Колеры, якія атрымліваюцца пры нанясенні напаўпразрыстых фарбаў адзін на аднаго
**Лесіроўка** (ад ням. Lasierung — глазура), **глізаль** ці **глейз** (ад англ. Glaze — глазура, глянец) — тэхніка атрымання глыбокіх пералівістых колераў за кошт нанясення напаўпразрыстых фарбаў па-над асноўным колерам. **Лесіровачнымі** завуцца адмысловыя напаўпразрыстыя фарбы, якія выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве і прамысловым дызайне.

Тэхніка шырока выкарыстоўваецца як у жывапісе, так і пры афармленні пакояў, афарбоўцы вырабаў.

У жывапісе
----------

Леанарда да Вінчы выкарыстоўваў лесіроўку пры напісанні сваіх карцін, для атрымання адменных колераў
Асноўная назва тэхнікі ў беларускай мове — *лесіроўка*. Выкарыстоўваецца для стварэння глыбокага, складанага колеру шляхам нанясення напаўпразрыстых пластоў алейнай фарбы па-над асноўным колерам. Выкарыстоўвалася і як фінішная апрацоўка карцін мастакамі з XVI стагоддзя.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грубер.

**Франсіс Грубер** (15 сакавіка 1912, Нансі — 1 снежня 1948, Парыж) — французскі мастак і заснавальнік Школы новага рэалізму.

Біяграфія
---------

Фрэнсіс Грубер нарадзіўся 15 сакавіка 1912 года ў Нансі (Латарынгія). Бацька — мастак, майстар вітражоў. У 1916 годзе сям’я пераехала ў Парыж, дзе рана праявіўся талент мастака, які развіваўся пад кіраўніцтвам бацькі, а таксама Манеса і Брака, якія жылі па суседстве.

У 1929—1932 гадах вучыўся жывапісу ў Скандынаўскай акадэміі ў Дзюфрэна і Фрыеза. У 18 гадоў дабіўся свайго першага поспеху на Восеньскім салоне ў 1930 годзе.

Раннія творы рамантычнага плана адзначаны ўплывам яго любімых мастакоў — Босха, Дзюрэра, Груневальда, Кало. З 1937 годзе пісаў пейзажы ў меланхалічным ці трывожным настроі (серыя «Навальніцы»). У 1938 годзе ён пасябраваў з Джакамеці і звярнуўся да тыповага для яго жывапісу матыву адзінокай фігуры ў інтэр’еры.

Знясіленыя, прыгнечаныя постаці, асветленыя халодным паўзмрокам, згубленыя ў пустой прасторы, адпавядалі грамадскім настроям першых пасляваенных гадоў. Грубер быў прызнаны заснавальнікам напрамку мізерабілізму, які пазней, пасля яго ранняй смерці, працягнуў Бернар Бюфэ. Адна з прац Грубера «Іоў» (1944, Тэйт, Лондан), напісаная ў 1944 годзе ў «Восеньскім салоне», пазней вядомым як Салон вызвалення, пасля вызвалення Парыжа ад нямецкай акупацыі, адлюстроўвае прыгнечаныя народы, такія як Іоў. У Бібліі ён перажыў шмат пакут.

Нягледзячы на ​​туберкулёз, які стаў прычынай яго ранняй смерці, Грубер працаваў з вялікай энергіяй і ўнёс значны ўклад не толькі ў французскае мастацтва. Жывапісец памёр 1 снежня 1948 года.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
2. 1 2  Francis Gruber<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
4. ↑  Francis Gruber — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гліна (значэнні).
Гліны (Эстонія)
**Гліна** — дробназярністая асадкавая горная парода, пылападобная ў сухім стане, пластычная пры ўвільгатненні.

Гліна складаецца з аднаго ці некалькіх мінералаў групы слаістых алюмасілікатаў, можа таксама ўтрымліваць пясчаныя і карбанатныя часціцы. Як правіла пародаўтваральным мінералам у гліне з'яўляецца каалініт, яго склад: 47% (мас) аксіду крэмнію (IV) (SiO2), 39% аксіду алюмінію (Al2О3) і 14% вады (Н20).  

Al2O3 і SiO2 ўтвараюць значную частку хімічнага складу глінаўтваральных мінералаў.  

Дыяметр часціц глін менш за 0,005 мм; пароды, якія складаюцца з большых часціц, прынята класіфікаваць як лёс. Большасць глін — шэрага колеру, але сустракаюцца гліны белага, чырвонага, жоўтага, бурага, блакітнага, зялёнага і нават чорнага колераў.

У якасці карысных выкапняў разглядаюцца наступныя тыпы глінаў:

* будаўнічыя,
* лёгкаплаўкія,
* вогнетрывалыя,
* тугаплаўкія.

Выкарыстанне
------------

Гліна выкарыстоўваецца для вырабу цэглы, керамзіту, посуду, труб, цацак. Гліна – матэрыял для творчасці.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гліна

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11934795w · LCCN: sh85026864 · NDL: 00568080 · NKC: ph114849 |
**FIPS** (англ.: Federal Information Processing Standards, Федэральныя Стандарты Апрацоўкі Інфармацыі) — адкрыта публікуемыя стандарты, распрацаваныя ўрадам ЗША, якія выкарыстоўваюцца ўсімі грамадзянскімі ўрадавымі ўстановамі і контрагентамі ў ЗША. Многія са стандартаў FIPS уяўляюць сабой змененыя версіі іншых шырока распаўсюджаных стандартаў (ANSI, IEEE, ISO і г.д.).

Некаторыя са стандартаў FIPS былі распрацаваны ўрадам ЗША. Напрыклад, коды краін, а таксама такія крыптаграфічныя стандарты, як DES (FIPS 46) і AES (FIPS 197).

Стандарты FIPS для кадзіравання назваў краін і рэгіёнаў падобныя на стандарты ISO 3166 і NUTS.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт FIPS
Віла Фарнезіна ў Рыме. Зала перспектывы. Роспіс Б. Перуцы. 1508—1511 
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Квадратура (значэнні).
**Квадратура** (лац.: ad quadratum, ад сяр.-лац.: quadratura — наданне квадратнай формы) — у позняй антычнасці, эліністычным і рымскім мастацтве, — прыём і стыль дэкаратыўнага роспісу сцен, якія ствараюць ілюзію працягу архітэктуры ва ўяўнай прасторы. Класічныя прыёмы квадратуры маюцца ў так званых архітэктурным і перспектыўным стылях роспісу дамощ старажытных Пампеяў (пачатак I ст. н. э.). Назва паходзіць ад характэрных выяў вертыкаляў і гарызанталяў архітэктурных канструкцый, прамавугольных і квадратных праёмаў накшталт вокнаў ці ўяўных парталаў, скрозь якія бачныя архітэктурныя і прыродныя ландшафты.

У мастацтве італьянскага Адраджэння, маньерызму і барока прыёмы квадратуры (італ.: quadri riportati — карціны ў абрамленні) жывапісцы-дэкаратары выкарыстоўвалі для стварэння ўражання працягу прасторы інтэр’ера ў экстэр’еры, напрыклад «падманныя» роспісы салона першага паверху вілы Фарнезіна ў Рыме, створаныя Бальдасарэ Перуцы з выявай панарамы горада, нібыта размешчанага ў праёмах намаляваных на сцяне калон (1508—1511). Пазней гэты жанр атрымае назву «падман зроку», ці «трамплёй» (фр.: trompe-l'œil).

У іншым значэнні тэрмін «квадратура» выкарыстоўваюць у гісторыі архітэктуры і ў тэорыі архітэктурнай кампазіцыі для абазначэння аднаго са спосабаў прапарцыянавання будынкаў (знаходжання аптымальных суадносін цэлага і частак). Гэта самы просты спосаб разліку памераў, які ўзыходзіць да антычных «квадратных фігур» і «егіпецкай сістэмы дыяганаляў». Усю пабудову ўпісвалі ў квадрат (у плане і вышынных адносінах), а вытворныя велічыні вызначалі дыяганаллю квадрата, пабудаванага на шырыні галоўнага фасада будынка. Такі спосаб атрымаў найбольшае распаўсюджанне ў архітэктуры раманскага перыяду. Іншы спосаб — трыянгуляцыя — у архітэктуры гатычнага стылю.

Зноскі
------

1. ↑   Власов В. Г. Квадратура // Власов В. Г. Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства. В 10 т. — СПб.: Азбука-Классика. — Т. IV, 2006. — С. 404—405
2. ↑   Шуази О. История архитектуры: В 2 Т. М.: Изд-во Вс. Академии архитектуры, 1937. — Т.2. — С.359-362

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
**Скулі Магнусан** (ісл.: *Skúli Magnússon*) (нар. 11 снежня 1711, Кельдунес пад Хусавікам — 9 лістапада 1794, таксама *Skúli fógeti*) быў першым ісландцам, які атрымаў пасаду ісландскага намесніцтва. Лічыцца «бацькам» Рэйк’явіка.

Жыццё
-----

Найстарэйшыя будынкі Рэйк'явіка, пабудаваныя пры Скулі Магнусане.
Скулі навучаўся з 1732 па 1734 ва універсітэтце Капенгагена. Дамогся ў 1752 годзе ад дацкага караля Фрыдрыха V дазволу на гандаль, парышыўшы тым самым манаполію Даніі, якая цягнулася з 1602 года. Паўплываў на развіццё Рэйк'явіка, заснаваўшы першыя мануфактуры па перапрацоўцы рыбы і футра.

Бібліяграфія
------------

* Jens Willhardt, Christine Sadler: *Island.* Michael Müller, Erlangen 2003, ISBN 3-89953-115-9, S. 70ff. S. 189f.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1051925444 · ISNI: 0000 0003 8565 3846 · LCCN: n85090910 · LIBRIS: 92580 · VIAF: 234467129 |
**Франсэск Камбо-і-Батле** (катал.: Francesc Cambó i Batlle, 2 верасня 1876, Вержэс, Іспанія — 30 красавіка 1947, Буэнас-Айрэс, Аргенціна) — каталонскі палітык-кансерватар, заснавальнік і лідар аўтанамістскай партыі Lliga Regionalista. Быў міністрам пры некалькіх іспанскіх ўрадах (эканамічнага развіцця і фінансаў), а таксама падтрымліваў шэраг мастацкіх і культурных пачынанняў, звязаных з Каталоніяй, асабліва пераклад грэчаскіх і лацінскіх класічных тэкстаў на каталонскую мову.

Біяграфія
---------

Скульптура Франсэска Камбо ў Барселоне работы скульптара Віктора Ачоа
Франсэск Камбо нарадзіўся ў муніцыпалітэце Вержэс раёна (камаркі) Баш-Эмпорда, Каталонія, Іспанія. У 1901 годзе заснаваў кансерватыўную партыю Lliga Regionalista, якая была асноўным прадстаўніком каталонскага рэгіяналізму або нацыяналістычнага руху. Ён быў адным з першым, хто прапанаваў аўтаномную сістэму праўлення для Каталоніі, хоць у той час удалося толькі дамагчыся зліцця чатырох правінцый у Каталоніі. Ён быў абраны членам парламента Іспаніі некалькі разоў, і быў двойчы прызначаны міністрам у іспанскім урадзе — у 1918-1919 гадах міністр эканамічнага развіцця і ў 1921-1922 гадах міністр фінансаў.

У пачатку грамадзянскай вайны ў Іспаніі ён з'ехаў за мяжу. У той час як першапачаткова ён не падтрымліваў сілы Франсіска Франка, пазней у страху, што перамога рэспубліканцаў прывяла б да левай Рэспублікі, кантраляванай Савецкім Саюзам, ён памяняў погляды.

Камбо памёр у Аргенціне ў 1947 годзе.

Працы
-----

Помнік Камбо ў яго родным Вержэсе
* *Actuació regionalista* (1915)
* *El pesimismo español* (1917)
* *Vuit mesos al ministeri de Foment* (1919)
* *Visions d'Orient* (1924)
* *La crise économique anglaise* (1924)
* *Entorn del feixisme italià* (1924)
* *La valoració de la pesseta* (1929)
* *Les dictadures* (1929)
* *Per la concòrdia* (1929)
* *España, Cataluña y la Nueva Constitución* (1929)

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 20 студзеня 2020.
2. ↑  метрычная кніга<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q932420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34544468'></a>
3. ↑   Праверана 29 ліпеня 2019.

Спасылкі
--------

* Інстытут Камбо
* Espanya sota l´ombra del domini anarquista. El cop de Franco com a reivindicació de patriotisme. Article de Francesc Cambó en el "The Daily Telegraph" (ісп.). Праверана 1 красавіка 2014.
* Francesc Cambó i Batlle (ісп.).  Gran Enciclopèdia Catalana. Праверана 1 красавіка 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Іспанскі біяграфічны · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | gravsted.dk |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10153501, ADV12574166, ADV12574167 · BNC: a10472721 · BNE: XX838118 · BNF: 120262643 · CiNii: DA11328730 · CONOR: 172457059 · GND: 11870222X · ICCU: IEIV011678 · ISNI: 0000 0001 2101 7571 · LCCN: n81128546 · NKC: pna2016908029 · NTA: 100901123 · NUKAT: n2010018978 · SUDOC: 028424565 · VIAF: 61560386 · ULAN: 500315315 |

 |
**Федэральны Урад Аўстрыі** (ням.: Österreichische Bundesregierung) — калектыўны орган, які ажыццяўляе выканаўчую ўладу ў Рэспубліцы Аўстрыя. Складаецца з канцлера, які з'яўляецца кіраўніком урада, віцэ-канцлера і старэйшых міністраў. Федэральны прэзідэнт і Федэральны ўрад разам утвараюць выканаўчую галіну ўлады Аўстрыі.

Пасля рэформы аўстрыйскай канстытуцыі 1929 года ўсе члены Федэральнага ўрада прызначаюцца Федэральным прэзідэнтам Аўстрыі (у адпаведнасці з артыкулам 70), які, тым не менш, павінен шукаць кансенсусу з Нацыянальратам (ніжняя палата Парламента Аўстрыі), бо вотум недаверу можа неадкладна паклікаць звальненне членаў урада. На практыцы звычайна лідар самай моцнай палітычнай партыі, якога на парламенцкіх выбарах называюць «кандыдатам у канцлеры», становіцца Федэральным канцлерам (але ў гісторыі былі выключэнні). Канцлер і прапануе кандыдатуры міністраў, але прэзідэнт мае права выказаць сваё неадабрэнне. Акрамя таго, прэзідэнт можа ў любы час адхіліць ад пасады канцлера альбо ўвесь урад. Тым не менш, новы ўрад павінен быць сфарміраваны партыямі, якія кантралююць парламент.
«**Красавіцкае каханне**» (англ.: April Love) — карціна мастака-прэрафаэліта Артура Х'юза, напісаная паміж 1855 і 1856 годам. Упершыню была выстаўлена Каралеўскай акадэміяй мастацтваў у 1856 годзе.

Апісанне
--------

Карціна паказвае маладую пару ў часе эмацыйнага крызісу. Постаць мужчыны ледзь заўважная, яго галава выглядвае з-пад левай рукі маладзіцы. Яе позірк скіраваны на ўпалыя пялёсткі кветак на падлозе, якія сімвалізуюць канец вясны і ранняга кахання.

На першым паказе Х'юз прадставіў палатно ўрыўкам з верша Альфрэда Тэнісана «Дачка млынара»:

|  |
| --- |
| Love is hurt with jar and fret,
Love is made a vague regret,
Eyes with idle tears are set,
Idle habit links us yet;
What is Love? For we forget.
Ah no, no. |

Лонданская галерэя Тэйт набыла гэтую карціну ў 1909 годзе, якая захоўваецца там і па сённяшні дзень. Першапачатковым уладальнікам карціны быў Уільям Морыс.

Мадэллю для фігуры маладзіцы была Трайфена Форд (*Tryphena Ford*), з якой Х'юз ажаніўся ў 1855 годзе.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 5 чэрвеня 2023.
2. ↑  April Love, Arthur Hughes **(нявызн.)**.
3. ↑  April Love(недаступная спасылка) - Entry at Tate.org.uk. Accessed 24 March 2007.
4. ↑  Arthur Hughes - Biography Архівавана 22 ліпеня 2011. on Humanities.web. Accessed 24 March 2007.

Спасылкі
--------

* «Красавіцкае каханне» ў Брытанскай галерэі Тэйт  (англ.)
**Соня садовая** (*Eliomys quercinus*) — млекакормячая жывёліна, грызун сямейства Соневыя.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 11—16 см, хваста 10—14 см, маса 60—140 г. Афарбоўка зверху буравата-карычневая, брушка, горла і вушы белыя, ад вока да вуха праходзіць цёмная палоса.

Вельмі рухавы звярок, добра перамяшчаецца як па зямлі, так і па галінах дрэў. Гнёзды робіць у дуплах, старых птушыных і вавёрчыных гнёздах, іншы раз сярод каранёў, пад паваленымі дрэвамі. Размнажаецца з траўня да верасня. Працягласць цяжарнасці 22—28 сутак. У год даюць 1—2 прыплоды, у кожным з якіх па 2—7 голых сляпых дзіцянят. Корміцца насеннем, ягадамі, насякомымі, малюскамі, яйкамі птушак. На зіму ўпадае ў спячку.

Пашырэнне
---------

Пашырана на захадзе і ў сярэдняй паласе Усходняй Еўропы да Паўднёвага Урала. Уся тэрыторыя Беларусі знаходзіцца ў межах арэала віду.

Месцы пражывання: мяшаныя і шыракалістыя лясы з густым падлескам з ляшчыны, чаромхі, рабіны, шыпшыны. Аддае перавагу ўчасткам з дубам, ліпай, клёнам. Часта трапляецца на ўскрайках лесу, у зарослых высечках, старых гарах, садах, парках, у пабудовах паблізу лясоў.

Ахова
-----

Від уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, Чырвоныя кнігі Польшчы, Літвы.

Спасылкі
--------

* Артыкул у Чырвонай кнізе Беларусі(недаступная спасылка)  (руск.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ананьеў.
**Мікала́й Канстанці́навіч Ана́ньеў** (нар. 12 красавіка 1949, Асіповічы) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь (1998—1999).

Біяграфія
---------

У 1975 скончыў Беларускі дзяржаўны ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга інстытут фізічнай культуры, у 1989 — Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1965 годзе рабочым вагоннага дэпо, пасля службы ў Савецкай арміі працаваў на чыгуначнай станцыі Асіповічы.

1970—1971 — узначальваў камітэт па фізкультуры і спорце пры Асіповіцкім райвыканкаме.

1971-1979 — Завуч, старшы трэнер па баскетболе Асіповіцкай ДЮСШ.

1979-1986 — Працаваў на розных пасадах у Асіповіцкім гаркаме КПБ і райвыканкаме.

1986-1987 — Намеснік старшыні Асіповіцкага райвыканкама.

1987-1997 — Старшыня камітэта па фізічнай культуры і спорце Магілёўскага аблвыканкама.

1997-1998 — Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па пытаннях фізічнай культуры, спорту і развіцця турызму.

У 1998-1999 — Міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.

У 2000—2001 — Намеснік начальніка Апарату Прадстаўніцтва Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі.

3 кастрычніка 2001 года распараджэннем прэзідэнта прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па пытаннях фізічнай культуры, спорту і развіцця турызму, 9 ліпеня 2004 г. вызвалены ад пасады памочніка.

Быў прызначаны дырэктарам Рэспубліканскага вучылішча алімпійскага рэзерву.

22 студзеня 2010 года прэзідэнт даў згоду на прызначэнне генеральным дырэктарам дзяржаўнай установы «Шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс Мінск-Арэна».

Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь. Старшыня Беларускага саюза канькабежцаў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 сакавіка 1998 № 117 «Аб прызначэнні М. К. Ананьева Міністрам спорту і турызму Рэспублікі Беларусь»
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16 красавіка 1999 г. № 224 «Аб вызваленні М. К. Ананьева ад пасады Міністра спорту і турызму Рэспублікі Беларусь»

Спасылкі
--------

* Старонка на сайце НАКа

  


| ⛭Міністры спорту і турызму Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Міністры | 
* Уладзімір Рыжанкоў (1991—1996)
* Уладзімір Макейчык (1997—1998)
* Мікалай Ананьеў (1998—1999)
* Яўген Ворсін (1999—2003)
* Юрый Сівакоў (2003—2005)
* Аляксандр Грыгараў (2005—2009)
* Алег Качан (2009—2012)
* Аляксандр Шамко (2012—2018)
* Сяргей Кавальчук (з 2018)

 |  |
**Барысаўскі аб'яднаны музей** — музей, заснаваны 21 снежня 1946 года у г.Барысаў як краязнаўчы музей. Адкрыты для наведвальнікаў 17 снежня 1950 г. З 1988 г. называўся **Барысаўскі дзяржаўны аб'яднаны музей**, з 2002 г. сучасная назва. Дырэктар А.С.Раховіч.

Фонды
-----

Асноўны фонд музея (2008) налічвае больш за 31,5 тыс. адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — каля 9 тысяч адзінак. Экспазіцыя плошчай 171,4 м² размешчана ў 6 залах. Яе адкрывае раздзел «Старажытныя паселішчы ў краі», дзе прадстаўлены каменныя сякеры, долата, прадметы побыту: грабеньчыкі з ласінага рога, бронзавыя спражкі, пярсцёнкі, шкляныя пацеркі і інш. 

У экспазіцыі, прысвечанай сярэдневяковай гісторыі горада, — фотакопія гравюры з выявай старадаўняга замка, дакументы часоў Вялікага княства Літоўскага. У экспазіцыі, прысвечанай падзеям вайны 1812 г. прадстаўлены знаходкі з палёў бітваў: ядры, карцечныя і ружэйныя кулі. Дэманструюцца ўзоры амуніцыі і рыштунку рускай арміі. У музеі захоўваецца навершнік дрэўка сцяга французскай арміі ў выглядзе арла, адзіны вядомы на тэрыторыі Беларусі. Адзін з раздзелаў экспазіцыі адлюстроўвае побыт гараджаніна пачатку 20 ст. расказвае пра горад напярэдадні 1-й сусветнай вайны. Сваё месца ў экспазіцыі займаюць падзеі 1918-20 гг. калі горад знаходзіўся пад германскай і польскай акупацыяй. 

Значнае месца адведзена лёсу Барысава ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Экспанаты, прадстаўленыя ў раздзеле «Акупацыйны рэжым на Барысаўшчыне», распавядаюць пра нацысцкі тэрор, дыслакацыю нямецкай групы армій «Цэнтр», стварэнне ў горадзе разведшколы абвера «Сатурн». Пра супрацьстаянне нацыстам і развіццё падпольнага і партызанскага руху расказваюць дакументы і прадметы, якія служылі партызанам і падпольшчыкам у іх барацьбе. Сярод экспанатаў — узнагароды, дакументы патрыётаў, іх фотаздымкі, асабістыя рэчы. Матэрыялы экспазіцыі распавядаюць пра 10 барысаўчан, якія сталі Героямі Савецкага Саюза, адлюстраваны подзвіг 29 воінаў і партызан, якім нададзена гэта высокае званне за мужнасць і гераізм, праяўленыя ў баях з гітлераўскімі захопнікамі пры абароне і вызваленні горада. 

Прадстаўлены матэрыялы і фотадакументы пра аднаўленне і развіццё пасляваеннага горада, які ператварыўся ў сучасны прамысловы цэнтр, дзе працуюць больш за 40 прамысловых прадпрыемстваў. Экспануюцца ўзоры выпускаемай прадукцыі, а таксама творы скульптараў і мастакоў, народных майстроў — ураджэнцаў Барысаўшчыны.

Спасылкі
--------

* borisov.museum.by — афіцыйны сайт Барысаўскага аб'яднанага музея
**Накбэ** (ісп.: Nakbé) — руіны горада мая ў правінцыі Петэн у Гватэмале.

Горад знаходзіцца прыблізна ў 15 км на поўдзень ад руін горада мая Эль-Мірадор, з якім Накбэ быў звязаны так званай сакбэ (Sacbé), скораснай дарогай у старажытных мая. У час позняга класічнага перыяду горад таксама быў злучаны сакбэ з іншым паселішчам мая — Калакмулем.

Рэгіён, дзе знаходзіцца Накбэ, быў заселены каля 1400 гадоў да н. э. перыяд росквіту горада прыпадае на прамежак часу ад 800 да 400 гадоў да н. э. у час якога Накбэ ўяўляе сабой першы буйны горад мая. Пачатак архітэктурнага развіцця горада прыпадае на перыяд паміж 1000 і 800 гадамі да н. э.

Накбэ быў знойдзены ў 1930 годзе, аднак яго археалагічнае даследаванне пачалося толькі ў 1962 годзе.

У Накбэ была знойдзена вялікая колькасць керамікі, гаршкоў, фігурак і іншага начыння. Знаходкі ракавін і абсідыяну кажуць аб развітой транспартнай і гандлёвай сістэме, бо ракавіны былі знойдзены на аддаленых участках шляху да горада. Гандаль уяўляў сабой, як мяркуецца, адзін з асноўных відаў дзейнасці горада.

Будынкі ў Накбэ ўмоўна падзелены на дзве групы — усходнюю і заходнюю. Самае вялікае збудаванне 48 м у вышыню знаходзіцца ў заходняй частцы горада, стаіць на платформе вышынёй у 7 м. На сценах намаляваныя сем масак. Памер самай вялікай, якая паказвае бажаство мая, складае 11 м у шырыню і 5 м у вышыню.

Спасылкі
--------

* Накбе // «МесоАмерика.ru»  (руск.)

| ⛭Гарады мая |
| --- |
| Беліз | Алтун-Ха ·  Караколь ·  Кахаль-Печ ·  Куэя ·  Ламанай ·  Лубаантун ·  Нім-Лі-Пуніт ·  Шунантуніч |  |
| Гватэмала | Агуатека ·  Балберта ·  Гумарках ·  Дос-Пілас ·  Ішымчэ ·  Ішкун ·  Яшха ·  Камінальхую ·  Канкуэн ·  Кірыгуа ·  Ла-Карона ·  Мачакіла ·  Мішка-В'еха ·  Наачтун ·  Накбэ ·  Наранха ·  П'едрас-Неграс ·  Сакулеу ·  Сан-Бартола ·  Сейбаль ·  Сіваль ·  Таясаль ·  Такалік-Абах ·  Тыкаль ·  Тапоштэ ·  Уашактун ·  Эль-Бауль ·  Эль-Мірадор ·  Эль-Перу |
| Гандурас | Капан ·  Эль-Пуэнтэ |
| Мексіка | Акамтун ·  Аканмуль ·  Акансех ·  Баламку ·  Бекан ·  Банампак ·  Ічпіч ·  Яшчылан ·  Кабах ·  Калакмуль ·  Каба ·  Камалькалька ·  Кахунліч ·  Лабна ·  Маяпан ·  Мані ·  Муіль ·  Накучыч ·  Ашкінтак ·  Паленке ·  Рыа-Бек ·  Саіль ·  Сакпетэн ·  Санта-Роса-Штампак ·  Танках ·  Таніна ·  Тулум ·  Ушмаль · Ушуль ·  Хайна ·  Цыбільчальтун ·  Чакмультун ·  Чактун ·  Чакчабен ·  Чыкана ·  Чынкультык ·  Чычэн-Іца ·  Чунчукміль ·  Шкіпчэ ·  Шпухіль ·  Эк-Балам ·  Эцна |
| Сальвадор | Сан-Андрэс ·  Тасумаль ·  Хоя-дэ-Серэн |
| Гл. таксама: **Дакалумбавы цывілізацыі** |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**DAX** (ням.: Deutscher Aktienindex) — гэта адзін з найважнейшых фондавых індэксаў Германіі. Індэкс вылічваецца як сярэдняе ўзважанае па капіталізацыі значэнне коштаў акцый 40 найбуйных акцыянерных кампаній Германіі. DAX з’яўляецца эквівалентам брытанскага FTSE 100 і амерыканскага індэкса Доу-Джонс.

DAX быў створаны 1 ліпеня 1988 года, яго пачатковае значэнне складала 1000 пунктаў. Індэкс вылічваецца кампаніяй Deutsche Börse AG.

24 лістапада 2020 года Deutsche Börse абвясціла аб пашырэнні склада індэкса на дзесяць дадатковых кампанентаў з мэтай больш поўна адлюстроўваць сучасную структуру эканомікі Германіі. Пашырэнне адбылося ў 3 квартале 2021 года.

Разлік індэкса
--------------

Са студзеня 2016 года індэкс разлічваецца кожны гандлёвы дзень з 9.00 раніцы па Цэнтральнаеўрапейскім часе. Пры вылічэнні DAX выкарыстоўваюцца кошты акцый на электроннай біржы XETRA.

Для разліку, заснаванага на формуле Эцьена Ласпейрэса, цэны акцый выбраных лістынгавых кампаній узважваюцца ў адпаведнасці з іх рыначнай капіталізацыяй.

Улічваюцца толькі акцыі, якія знаходзяцца ў свабодным звароце. Калі капітал кампаніі падзелены на некалькі тыпаў акцый (напрыклад, звычайныя акцыі і прывілеяваныя акцыі), выкарыстоўваецца тып акцый з больш высокай ліквіднасцю.

Крытэры выбару
--------------

З верасня 2021 года кампаніі маюць права на ўключэнне ў DAX толькі па аднаму асноўныму крытэрыю — рынкавай капіталізацыі акцыянернага таварыства. Улічваецца сумарны кошт усіх акцый, якія знаходзяцца ў вольным звароце, а не ў руках стратэгічных інвестараў. Іншыя ранейшыя крытэры, як, напрыклад, актыўнасць гандлю дадзенымі паперамі, адпалі.

Дадаткова ўведзена новая строгая ўмова: кандыдаты ў DAX 40 павінны, як мінімум, два гады працаваць з прыбыткам, а таксама рэгулярна прадстаўляць не толькі гадавыя і паўгадавыя, але і квартальныя справаздачы, якія прайшлі пэўны аўдыт.

Акцыя можа быць выключана з індэкса паміж датамі рэбалансавання, калі яе вага перавышае 10 %, а 30-дзённая гістарычная валацільнасць кошту акцыі перавышае 250 %.

Зноскі
------

1. ↑  Looking back on 30 years of DAX **(нявызн.)**. *dw.com*. Праверана 7 лютага 2022.
2. ↑  DAX Stock Index **(нявызн.)**. *investopedia.com*. Праверана 7 лютага 2022.
3. ↑  Pulse Online: DAX Index Grows to 40 Constituents – Looking at Impact on Market Cap and Liquidity **(нявызн.)**. *xetra.com*. Праверана 7 лютага 2022.
4. ↑  DAX **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *memim.com*. Архівавана з першакрыніцы 3 лютага 2022. Праверана 7 лютага 2022.
5. ↑  DAX – benchmark and barometer for the German economy **(нявызн.)**. *deutsche-boerse.com*. Праверана 7 лютага 2022.
6. ↑  DAX Technical Analysis **(нявызн.)**. *comparebrokers.co*. Праверана 7 лютага 2022.
7. ↑  DAX with 40 constituents and additional criteria **(нявызн.)**. *boerse-frankfurt.de*. Праверана 7 лютага 2022.
8. ↑  New DAX index rules to strengthen qualification criteria, adopt international standards **(нявызн.)**. *qontigo.com*. Праверана 7 лютага 2022.