Лёгкая кавалерыя падчас бітвы пад Оршай 1514 г. Ганс Крэль
**Лёгкая кавалерыя** — род войскаў, які выкарыстоўваў коней хуткіх і малых па масе парод (450-500 кг), звычайна высокіх, здольных здзяйсняць працяглыя дзённыя пераходы на падножным корме, без істотнай страты баявых якасцяў.Мэтай лёгкай кавалерыі былі ў першую чаргу набегі, разведка, экраніроўка, сутычкі, патруляванне і тактычная сувязь. Да пачатку 17-га стагоддзя яны звычайна былі ўзброены мячамі, дзідамі,лукамі, пазней — шаблямі, пісталетамі, стрэльбамі або карабінамі.

Лёгкая кавалерыя рэдка выкарыстоўвалася старажытнымі грэкамі і старажытнымі рымлянамі, але была больш распаўсюджанай сярод армій Усходняй Еўропы, Паўночнай Афрыкі, Заходняй Азіі, Сярэдняй Азіі і Усходняй Азіі. Арабы, казакі, венгры, гуны, калмыкі, манголы, туркі, парфяне і персы былі ўмелымі лёгкімі кавалерыстамі і коннымі лучнікамі.

З заняпадам феадалізму і рыцарства ў Еўропе лёгкая кавалерыя стала больш прыкметным у войсках кантынента. Многія з іх былі абсталяваны ранняй агнястрэльнай зброяй, як і іх папярэднікі з лукамі або дзідамі. Сярод еўрапейскіх прыкладаў лёгкай кавалерыі былі страдыёты, хабелары, гусары, егеры, казакі,уланы і некаторыя драгуны.

Гістарычнае выкарыстанне
------------------------

Арміі старажытных рымска-германскіх войнаў выкарыстоўвалі лёгкую кавалерыю ў якасці патрульных атрадаў або ўзброеных разведчыкаў і часта трымалі яе ў перадавых шэрагах падчас рэгіянальных баёў.

Падчас Пунічных войнаў адной з галоўных пераваг Карфагена перад рымскімі войскамі было шырокае выкарыстанне лёгкай нумідыйскай конніцы. Часткова з-за гэтага рымскі генерал Сцыпіён Афрыканскі набраў уласную кавалерыю з Сіцыліі перад сваім уварваннем у Туніс падчас Другой Пунічнай вайны.

Мангольскі салдат на кані, рыхтуе конны стрэл з лука
### Сярэднявечны перыяд

Віды лёгкай кавалерыі, якія распрацоўваліся і выкарыстоўваліся ў сярэднявечных войсках

* Рашыдунская кавалерыя: таксама вядомая як мабільная гвардыя (طليعة متحركة), рашыдунская кавалерыя - гэта элітная лёгкая мусульманская кавалерыя ў арміі рашыдунаў. Іх роля складалася ў тым, каб затыкаць якія ўтварыліся праломы, атакаваць з флангаў і тылу і ахопліваць супрацьстаялае войска.. Найлепшым чынам гэты кавалерыйскі полк быў выкарыстаны ў бітве пры Ярмуку і бітве пры Валахі. Іх мабільнасць была галоўным фактарам іх поспеху.
* Хінэты : іспанскія лёгкія вершнікі, асабліва папулярныя падчас Рэканкісты 8-16 стагоддзяў. Яны насілі скураныя даспехі і былі ўзброеныя дзідамі, дзідамі, мячом і шчытом.
* Страдыёты: албанскага і грэцкага паходжання, выкарыстоўваўся ў якасці наёмнай лёгкай конніцы ў Італіі ў канцы 15 стагоддзя
* Туркапол: лёгкі лучнік, які шырока выкарыстоўваўся падчас крыжовых паходаў на Блізкім Усходзе, але таксама сустракаўся сярод крыжацкіх рыцараў у іх балтыйскіх кампаніях
* Конныя лучнікі : лёгкая або цяжкая кавалерыя, узброеная ў асноўным лукамі. Гэта дазволіла манголам заваяваць значную частку Еўразіі ў 13 стагоддзі. Конныя лучнікі таксама шырока выкарыстоўваліся ў стэпавых вайнах па ўсёй Сярэдняй Азіі і Усходняй Еўропе, у тым ліку на Паўночнаамерыканскіх Вялікіх раўнінах.

### Перыяды ранняга Новага часу і Напалеона

Французскі 4-ы гусарскі ў бітве пад Фрыдландам, 14 чэрвеня 1807 г. «Няхай жыве імператар!» Эдуард Дэталь, 1891.
Лёгкая кавалерыя адыгрывала ключавую ролю ў коннай выведкі, суправаджэнні і сутычках у эпоху Напалеона. Лёгкі конь таксама выконваў функцыю ў буйных баявых дзеяннях. Нягледзячы на тое, што лёгкая кавалерыя не мела наступальнай моцы цяжкай кавалерыі, яна ўсё яшчэ была надзвычай эфектыўнай супраць непадрыхтаванай пяхоты, кавалерыі і артылерыі. Усе камандзіры пяхоты былі вымушаны з павагай ставіцца да небяспекі, якую любая кавалерыя прадстаўляла іх сілам, і лёгкая кавалерыя была эфектыўнай для змены руху варожых сіл проста праз сваю прысутнасць. Пасля бітваў лёгкая кавалерыя выкарыстоўвалася для націскання перавагі пераможцы або для абароны адступаючых сіл ад далейшай атакі.

### Пачатак XX стагоддзя

Яшчэ ў пачатку 1900-х гадоў большасць еўрапейскіх армій па-ранейшаму захоўвалі намінальны падзел конных войскаў у залежнасці ад памеру і вагі людзей на *лёгкую кавалерыю* (набег, выведка і адкрыццё), *сярэднюю кавалерыю* (напад або абарона), і *цяжку. кавалерыю* (прамы ўдар). У той час як каланіальная вайна прывяла да сцірання гэтых адрозненняў у брытанскай арміі, традыцыя заставалася моцнай у кавалерыя ў некаторых іншых краін. Напрыклад, імперская нямецкая армія захоўвала прыкметную розніцу паміж памерамі і вагой людзей і коней, прызначаных для гусарскіх палкоў, якія ўваходзілі ў яе лёгкую кавалерыю, і палкоў двух іншых катэгорый. У першыя тыдні Першай сусветнай вайны лёгкая кавалерыя спрабавала працягваць сваю даўно ўсталяваную функцыю быць «вачамі і вушамі» адпаведных асноўных армій. Аднак, нягледзячы на некаторыя раннія поспехі, з'яўленне траншэйнай вайны і назірання авіяцыяй хутка зрабіла гэтую ролю састарэлай, за выключэннем пэўнай ступені на Блізкім Усходзе ў 1917 г. і ва Усходняй Еўропе, дзе лёгкая кавалерыя вяла дзеянні ў змяншальных маштабах да Рэвалюцыя 1917 г. вывела Расію з вайны.

### Канец XX стагоддзя і сучаснасць

Падчас вайны ў В'етнаме армія ЗША пераабсталявала часткі 1-й кавалерыйскай дывізіі для верталётнай тактыкі з канцэпцыяй, вядомай як паветраная кавалерыя. Для ўвядзення войскаў і іх падтрымкі выкарыстоўваліся верталёты. Яны таксама выкарыстоўваліся для тушэння агню, пошукава-выратавальных работ, медыцынскай эвакуацыі, выведкі і папаўнення запасаў. Гэтая канцэпцыя была ўпершыню апрабавана ў бітве пры даліне Іа Дранг. Сучасная тактыка прадугледжвае выкарыстанне баявых караблёў для панавання ў паветранай прасторы і агнявой падтрымкі, а транспартныя верталёты перапраўляюць наземныя сілы і забяспечваюць іх.

Зноскі
------

1. ↑  *Ражнев Г.* История Кавалерии с древности до новейшего времени
2. ↑  Bryan Fosten (1982). *Wellington's Light Cavalry*. Osprey Publishing. ISBN 0-85045-449-2.
3. ↑  Von Koppen, Fedor (26 February 2015). *The Armies of Europe Illustrated*. p. 5. ISBN 978-1-78331-175-0.
4. ↑  pages 568–570, Volume 5, Encyclopædia Britannica – eleventh edition
5. ↑  page 570, Volume 5, Encyclopædia Britannica – eleventh edition
6. ↑  Littauer, Vladimir (May 2007). *Russian Hussar*. ISBN 978-1-59048-256-8.
7. ↑  Air Cavalry Tactics in Vietnam **(нявызн.)**.  War History Online (6 верасня 2018). Праверана 26 кастрычніка 2022.
8. ↑  Air Cav: How Soldiers in the Sky Reshaped Combat on the Ground **(нявызн.)**.  Historynet (24 ліпеня 2013). Праверана 18 сакавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |