**Слуцкае гета** — (жнівень 1941 — 8 лютага 1943) — месца прымусовага перасялення яўрэяў горада Слуцка і ваколіц падчас пераследу і знішчэння яўрэяў у час акупацыі тэрыторыі Беларусі войскамі Нацысцкай Германіі ў перыяд 2-й сусветнай вайны.

Ход падзей
----------

### Стварэнне першага гета

Пасля захопу горада нямецкімі войскамі гебітскамісарам акругі быў прызначаны Генрых Карль (ням.: Heinrich Carl). У Слуцку пачалася падрыхтоўка да ізаляцыі яўрэяў. У ліпні была праведзена пашпартызацыя жыхароў горада. У пашпартных картках пазначаўся пол, узрост і спецыяльнасць. Яўрэяў абавязалі насіць на адзежы спераду і ззаду дзве жоўтыя зоркі з тканіны. Вялікая частка яўрэяў была пераселеная на тэрыторыю, дзе ў наш час размяшчаецца 10-ы ваенны гарадок. У сваіх дамах засталіся жыць сем'і кваліфікаваных рамеснікаў ці спецыялістаў.

Непрацаздольных жыхароў гета невялікімі партыямі вывозілі ва ўрочышча Гараваха і там расстрэльвалі. Напачатку кастрычніка за адзін раз расстралялі 500 пажылых яўрэяў, якім сказалі, што іх вязуць на сельскагаспадарчыя работы. Працаздольныя жыхары гета працавалі на створаных немцамі прадпрыемствах і майстэрнях, у прыватнасці, на гарбарнай фабрыцы.

### Пагром у кастрычніку 1941

27—28 кастрычніка 1941 года ў гета прайшла масавая акцыя знішчэння, выканаўцамі якой былі літоўскія калабарацыяністы з 12-га ахоўнага батальёна пад кіраўніцтвам маёра Антанаса Імпулявічуса. Гебітскамісар Карль пісаў 30 кастрычніка генеральнаму камісару Беларусі Вільгельму Кубэ:

> *«Што да самага спосабу правядзення акцыі, я павінен з глыбокім жалем адзначыць, што ён межаваў з садызмам. Сам горад падчас акцыі ўяўляў сабой жахлівую карціну. З неапісальнай лютасцю, як з боку нямецкіх паліцыянтаў, так і з боку літоўскіх партызан, яўрэйскае насельніцтва, а таксама нямала беларусаў, былі выведзены з хат і сагнаны ў адно месца. Паўсюль у горадзе была стральба, і на некаторых вуліцах валяліся трупы яўрэяў. Мала таго, што з яўрэйскім насельніцтвам, у тым ліку і з рамеснікамі, абыходзіліся па-зверску прама на вачах у беларускага насельніцтва, але і само беларускае насельніцтва сапраўды гэтак жа падвяргалася збіванню гумовымі дубінкамі і прыкладамі.»*
> 
> 

Карль паказваў, што забойствы суправаджаліся масавымі рабункамі, вымаганнем і вандалізмам і прасіў каб яго назаўсёды пазбавілі ад прысутнасці гэтага літоўскага батальёна.

Па ўспамінах відавочцаў у гэты дзень у Гаравахе былі расстраляны 5 тысяч чалавек. Літоўскаму батальёну аказваў дапамогу 3-і батальён які складаўся з немцаў і дапаможная паліцыя Слуцку, якая складалася з мясцовых жыхароў.

### Стварэнне «закрытага» гета

Пасля кастрычніцкай акцыі частка пакінутай у жывых моладзі сышла ў партызаны. У сувязі з гэтым немцы стварылі новае гета — у раёне так званага Школішча (цяпер вул. Парыжскай Камуны, месца, якое займае СШ № 6 і паўночная частка вуліцы Манахава), дзе да вайны кампактна пражывалі яўрэі. Новае гета абнеслі калючым дротам і пільна ахоўвалі. Напярэдадні пераводу яўрэяў у новае гета некалькі сотняў непрацаздольных былі расстраляны.

### Ліквідацыя гета

5 лютага 1943 года начальнік паліцыі бяспекі і СД оберштурмбанфюрар СС Эдуард Штраўх падпісаў загад пра ліквідацыю Слуцкага гета. Апроч паліцыі бяспекі ў акцыі былі задзейнічаны 110 ваенных латышскай добраахвотніцкай роты.

Акцыя працягвалася з 7:00 7 лютага да 20:00 8 лютага. З-за таго, што частка жыхароў гета хавалася ў загадзя падрыхтаваных сховішчах, камандаванне акцыяй прыняло рашэнне выкарыстаць агнямёты. Гета было цалкам спалена, а ўсе жыхары забітыя.

Пасля вайны
-----------

У памяць пра загінулых у цэнтры горада ўсталяваны помнік. Ён падвяргаўся антысеміцкаму вандалізму ў красавіку 2008 і ліпні 2009 года.

Па падазрэнні ва ўдзеле ў масавых забойствах Эстонія расследуе дзейнасць свайго грамадзяніна Міхаіла Гаршкова. Гаршкоў — былы супрацоўнік гестапа, які абвінавачваецца ў садзейнічанні забойству 3 тысяч чалавек у Слуцкім гета. Гаршкоў у 1953 годзе атрымаў грамадзянства ЗША, але ў 2002 быў яго пазбаўлены ў сувязі з тым што схлусіў пры атрыманні грамадзянства пра сваю калабарацыянісцкую дзейнасці падчас вайны. У 2001 годзе ў Аўстраліі памёр адзін з саўдзельнікаў злачынства ў гета — Карліс Озалс (*Karlis Ozols*).

Зноскі
------

1. ↑  Чуев С. Г. Местные полицейские формирования // Спецслужбы Третьего Рейха. — Olma Media Group, 2003. — С. 144. — 449 с. — (Досье (Олма-Пресс).: Спецслужбы мира). — ISBN 9785765428313
2. ↑  Февраль
3. ↑  Невядомыя вандалы размалявалі помнік вязням Слуцкага гета
4. ↑  У Слуцку вандалы апаганілі мемарыял ахвярам Халакоста(недаступная спасылка)
5. ↑  Апошні «беларускі» нацыст дажывае ў Эстоніі Архівавана 23 верасня 2015.

| ⛭Гета на тэрыторыі Беларусі ў перыяд Халакоста |
| --- |
| Аглядная тэма: Халакост у Беларусі |
| Брэсцкая вобласць | 
* Баранавічы
* Брэст
* Бяроза
* Гарадзішча
* Дамачава
* Івацэвічы
* Кобрын
* Косава
* Лахва
* Лунінец
* Ляхавічы
* Маларыта
* Моўчадзь
* Моталь
* Пінск
* Тамашоўка

 |  |
| Віцебская вобласць | 
* Бешанковічы
* Бабынічы
* Багушэўск
* Браслаў
* Верхнядзвінск
* Відзы
* Віцебск
* Глыбокае
* Гарадок
* Дзісна
* Докшыцы
* Дрыса
* Друя
* Дунілавічы
* Лепель
* Лёзна
* Лужкі
* Міёры
* Орша
* Пліса
* Полацк
* Паставы
* Расоны
* Сянно
* Шаркаўшчына

 |
| Гомельская вобласць | 
* Буда-Кашалёва
* Гомель
* Калінкавічы
* Карма
* Мазыр
* Парычы
* Петрыкаў
* Рэчыца
* Рагачоў
* Чачэрск
* Шчадрына

 |
| Гродзенская вобласць | 
* Бераставіца
* Васілішкі
* Ваўкавыск
* Воранава
* Галынка
* Гродна
* Дзятлава
* Іўе
* Каменка
* Казлоўшчына
* Карэлічы
* Ліда
* Лунна
* Навагрудак
* Азёры
* Астрына
* Ашмяны
* Парэчча
* Сапоцкін
* Скідзель
* Слонім
* Смаргонь
* Шчучын

 |
| Магілёўская вобласць | 
* Бялынічы
* Бабруйск
* Быхаў
* Глуск
* Горкі
* Дрыбін
* Клімавічы
* Крычаў
* Магілёў
* Мсціслаў
* Напраснікі
* Асіповічы
* Расна
* Чэрнеўка

 |
| Мінская вобласць | 
* Беразіно
* Барысаў
* Вілейка
* Вішнева
* Валожын
* Даўгінава
* Дукора
* Ілія
* Капыль
* Клецк
* Крывічы
* Крупкі
* Любань
* Мар’іна Горка
* Мінск
* Маладзечна
* Мядзел
* Нясвіж
* Радашковічы
* Ракаў
* Слуцк
* Смалявічы
* Стоўбцы
* Халопенічы

 |
| 
* Звязаныя тэмы: Гета ў перыяд Другой сусветнай вайны
* Катастрофа еўрапейскага яўрэйства
* Канчатковае рашэнне яўрэйскага пытання
* Юдэнфрай

 |