**Глікемічны індэкс**, паказчык уплыву прадуктаў харчавання пасля іх спажывання на ўзровень цукру ў крыві. Глікемічны індэкс з'яўляецца адлюстраваннем параўнання рэакцыі арганізма на прадукт з рэакцыяй арганізма на чыстую глюкозу, у якой глікемічны індэкс роўны 100. Ва ўсіх астатніх прадуктаў ён мяняецца ад 0 да 100 і болей у залежнасці ад таго, як хутка яны засвойваюцца. Калі прадукту прысвойваецца нізкі глікемічны індэкс, гэта азначае, што пры яго ўжыванні ўзровень цукру ў крыві паднімаецца павольна. Чым вышэй глікемічны індэкс, тым хутчэй падымаецца ўзровень цукру ў крыві пасля ўжывання прадукта і тым вышэй будзе аднамаментны ўзровень цукру ў крыві пасля спажывання ежы.
Глікемічны індэкс прадукта залежыць ад некалькіх фактараў - від вугляводаў якія ён змяшчае, колькасць клятчаткі што ён змяшчае, як прадукт тэрмічна апрацоўваўся, змест бялкоў і тлушчоў.

Вынаходніцтва глікемічнага індэксу
----------------------------------

Паняцце *глікемічны індэкс* упершыню ўведзена ў 1981 доктарам Дэвідам Джэнкінсам, прафесарам універсітэта Таронта ў Канадзе, каб вызначыць, якое харчаванне найбольш спрыяльна для людзей, хварэючых на дыябет. У той час дыета для людзей з дыябетам была заснавана на сістэме вугляводнага разліку і была вельмі складаная і не заўсёды лагічная. Разлік вугляводаў палагаўся на тым, што ўсе прадукты, якія змяшчаюць цукар аказваюць аднолькавае дзеянне на ўзровень цукру ў крыві. Джэнкінс быў адным з першых вучоных, які сумніўна паставіўся да гэтага і стаў даследаваць, як рэальныя прадукты харчавання паводзяць сябе ў арганізмах рэальных людзей. Была пратэставана вялізная колькасць распаўсюджаных прадуктаў. Некаторыя вынікі былі дзіўнымі. Напрыклад, марожанае, нягледзячы на высокі змест у ім цукру, мела значна меншы эфект на ўзровень цукру ў крыві, чым звычайны хлеб. На працягу 15 гадоў медыкі-даследчыкі і навукоўцы па ўсім свеце тэставалі ўплыў прадуктаў харчавання на ўзровень цукру ў крыві і распрацавалі новае паняцце класіфікацыі вугляводаў, заснаванае на глікемічным індэксе.

Для вызначэння глікемічнага індэксу праводзілася серыя эксперыментаў, падчас якіх добраахвотнікі спажывалі розныя прадукты харчавання змяшчаючыя пэўную колькасці вугляводаў (50 г.), а на працягу наступных двух-трох гадзін, кожныя 15 хвілін на працягу першай гадзіны і затым кожныя паўгадзіны, браліся аналізы крыві на вызначэнне ўзроўня цукру. Па выніках аналізаў складаўся графік узроўня цукру ў крыві. Гэты графік параўноўваўся з графікам аналізаў пасля спажывання 50 г. парашка чыстай глюкозы.

Карысць ведання аб глікемічным індэксе
--------------------------------------

Для большасці людзей у большасці выпадкаў ежа з нізкім глікемічным індэксам пераважней. Павольнае засваенне ежы і паступовыя ўздым і спад цукру ў крыві пры нізкім глікемічным індэксе дапамагае людзям з дыябетам кантраляваць цукар. Выключэнне складаюць толькі спартсмены, для якіх ежа з высокім глікемічным індэксам можа быць карысная падчас і пасля спаборніцтваў - ежа з высокім глікемічным індэксам дапамагае хутка аднавіць сілы для наступнага спаборніцтва. 
Ежа з нізкім глікемічным індэксам, спажытая за 2 гадзіны да спаборніцтва, можа дапамагчы спартсменам, забяспечваючы мышцы павольна вылучаемай энергіяй. Гэты жа эфект можа таксама дапамагчы здаровым людзям схуднець.

Хлебная адзінка
---------------

Іншыя даследчыкі бралі за стандарт для вымярэнняў не глюкозу, а белы хлеб.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 14441428z · LCCN: sh92003938 · Microsoft: 2776652674 · NKC: ph270288 |