recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Калька.
**Ка́лька**, **калькава́нне** (ад фр.: calque — копія) у лінгвістыцы — адмысловы тып запазычання іншамоўных слоў, выразаў, фраз. У беларускай мове вылучаюць два тыпы калек слоў: словаўтваральныя і семантычныя.

*Словаўтваральныя калькі* — гэта словы, атрыманыя «памарфемным» перакладам замежнага слова на беларускую мову. Такая калька звычайна не адчуваецца як запазычанае слова, бо складзена са спрадвечна беларускіх марфем. Таму рэальнае паходжанне такіх слоў часцяком з’яўляецца нечаканым для чалавека, які ўпершыню даведваецца пра яго. Так, напрыклад, слова «насякомае» («казурка») — гэта калька з лацінскага *insectum* (*in-* — на-, *sectum* — сякомае).

Сярод іншых словаўтваральных калек можна адзначыць такія словы, як *летапісец*, *жывапіс* (з грэчаскай); *вадарод*, *паўвостраў*, *людскасць* (з нямецкай); *падраздзяленне*, *небаскроб* (англ.: skyscraper), паўправаднік (ад англ.: semiconductor).

Бывае калькаванне частковае: у слове працаголік (англ.: workaholic) — калькавана толькі першая частка слова.

*Семантычныя калькі* — гэта беларускія словы, якія атрымалі новыя значэнні пад уплывам адпаведных слоў іншай мовы. Так напрыклад значэнне «выклікаць спагаду» слова *кранаць* прыйшло з французскай мовы. Аналагічна паходжанне значэння «пахабны, недасціпны» ў слова *плоскі*.

*Фразеалагічныя калькі* — гэта даслоўны пераклад фразеалагізма: *сляпая пакора* з ням.: blinder Gehorsam.

Калькі ўзнікаюць як рэакцыя носьбітаў мовы на рэзкае ўзрастанне колькасці прамых запазычанняў. Суадносіны калькаваных слоў і прамых запазычанняў у розных моў рознае. У некаторых мовах (ісландская, тыбецкая) стварэнне калькі — амаль што адзіны метад засваення іншамоўнай лексікі.

Гл. таксама
-----------

* Лексіка

Літаратура
----------

* Современный русский язык: Лексикология. Фразеология. Лексикография. Фонетика. Орфоэпия. Графика. Орфография. Учебное пособие / Г. М. Алексейчик [и др.]. — Мн.: Вышэйшая школа, 1990.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4035075-7 · LCCN: sh85019036 · Microsoft: 2779394299 · NKC: ph118741 |
Каменныя галовы з Антрэмона

**Антрэмон** (фр.: Entremont) — археалагічны аб’ект, які прадстаўляе сабой 3,5 гектара археалагічных раскопак у трох кіламетрах ад Экс-ан-Праванса на крайнім поўдні плато П'юрыкар  (англ.) (бел..

Гіторыя
-------

У старажытнасці опідум у  Антрэмон быў сталіцай Кельта-лігурыйскай канфедэрацыі. Ён быў заселены паміж 180 і 170 гадамі да н. э. некалькі пазней, чым адбылося заснаванне іншых гальскіх опідумаў, такіх як Опідум Сен-Блэз  (фр.) (бел. (7-2 стагоддзі да н. э.). Участак быў закінуты, калі быў узяты рымлянамі ў 123 годзе да н. э. і заменены *Aquae Sextiae* (сучасны Экс-ан-Праванс), новым рымскім горадам, заснаваным ля падножжа плато. У 90 годзе да н. э. былы опідум быў зусім пакінуты.

Археалагічны аб’ект змяшчае два розных раёны засялення, акружаных крапасной сцяной. Археолаг Фернан Бенуа  (фр.) (бел. назваў старэйшы ўчастак, больш высокі, «Высокі горад», а ніжэйшы — «Нізкі горад». Пасля было прызнана, што апошні быў пашырэннем першага і цяпер яны пазначаюцца «Паселішча 1» і «Паселішча 2» адпаведна.

Знаходкі з Антрэмона выстаўляюцца ў Музеі Гранэ  (укр.) (бел. і ўключаюць статуі, барэльефы і ўражлівыя адсечаныя галовы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Антрэмон // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Mérimée: PA00081095 · SUDOC: 029559545 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Беланожка.
**Алёна Беланожка** (1985, Магілёў) — беларуская паэтэса.

Скончыла Магілёўскае дзяржаўнае вучылішча культуры імя Н. Крупскай (2004), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. Працавала рэжысёрам Узорнай эстраднай студыі «Вясёлыя ноткі», рэдактарам і метадыстам па культурна-дасугавай дзейнасці Магілёўскага гарадскога цэнтра культуры і вольнага часу.

Піша на беларускай і рускай мовах. Друкавалася ў газетах «Магілёўскія ведамасці», «Веснік Магілёва», часопісе «Маладосць» і інш. Аўтар паэтычнага зборніка «В шаге от неба» (2007).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Трэнас В. 10 красавіка: Сустрэча-імправізацыя з маладымі паэтэсамі // Эл.рэсурс suc\_biel\_lit

Спасылкі
--------

* «Сцэнарый поспеху» Архівавана 16 сакавіка 2012. — інтэрв’ю Алёны Беланожкі для сайта «Родныя вобразы»
Інтэрферэнцыя хваль ад дзвюх кропкавых кагерэнтных крыніц. Сіні — максімумы, чырвоны/жоўты — мінімумы
**Інтэрферэнцыя хваль** — з'ява ўзмацнення ў адных і аслаблення ў другіх пунктах прасторы амплітуды выніковай хвалі, атрыманай пры складанні дзвюх (ці больш) хваль.

Назіраецца для хваль любой прыроды. Прыводзіць да пераразмеркавання энергіі ваганняў паміж суседнімі ўчасткамі асяроддзя, аднак у сярэднім выніковая энергія роўная суме энергій зыходных хваль.

Інтэрферэнцыя хваль адбываецца, калі рознасць іх фаз не мяняецца з цягам часу (гл. кагерэнтнасць) або змяняецца настолькі павольна, што атрыманая інтэрферэнцыйная карціна за час назірання не паспявае зрушыцца на адметную велічыню; для назірання інтэрферэнцыі папярочных хваль неабходна таксама супадзенне плоскасцей іх ваганняў. Амплітуда выніковага вагання мае найбольшае значэнне, калі

{\displaystyle k(r\_{2}-r\_{1})=2m\pi \!}, дзе {\displaystyle m=0,\pm 1,\pm 2,...\!} (m — цэлы лік)

і найменшае, калі

{\displaystyle k(r\_{2}-r\_{1})=(2m-1)\pi \!}, дзе {\displaystyle m=1,2,...\!}

Размеркаванне максімумаў і мінімумаў у прасторы залежыць ад даўжыні хвалі, памераў, формы і ўзаемнага размяшчэння крыніц зыходных хваль. Асобны выпадак — інтэрферэнцыя сустрэчных хваль (напр. прамой і адбітай), што вядзе да ўтварэння стаячай хвалі.

Інтэрферэнцыя хваль выкарыстоўваецца ў оптыцы (інтэрферэнцыя святла), астрафізіцы, акустыцы, радыётэхніцы, галаграфіі і інш.

Гл. таксама
-----------

* Інтэрферометр

Літаратура
----------

* *Болсун А.* Інтэрферэнцыя хваль // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Інтэрферэнцыя хваляў рознай даўжыні(недаступная спасылка) // Belquant — квантавая фізіка па-беларуску
**Інфлюэнсер** (ад англ.: influence — «уплыў») у сацыяльных сетках — карыстальнік (блогер), які мае шырокую і лаяльную аўдыторыю.

Важныя абедзве ўласцівасці: *інфлюэнсерам* называюць менавіта такога карыстальніка (блогера), публікацыі якога аказваюць прыкметны уплыў на падпісчыкаў. Паняцце цесна пераклікаецца з тэрмінам лідар меркаванняў, прапанаваным Эліху Кацам і Полам Лазарсфельдам у кнізе «Асабісты ўплыў» (1957 год).

З распаўсюджваннем мікраблогаў, асабліва ў сацыяльных сетках Instagram і Facebook, у многіх карыстальнікаў (блогераў) з адносна невялікай аўдыторыяй пачало з’яўляцца лаяльнае ядро. Давер (і схільнасць ўплыву) пачалі выяўляцца ў адносінах да такіх карыстальнікаў (блогераў) не з прычыны іх публічнай вядомасці, а на аснове публікаванага імі інфармацыйнага матэрыялу (кантэнту). Мікракарыстальнікі (мікраінфлюэнсеры) часта прыцягваюцца для маркетынгавых кампаній у сацсетках як малым бізнесам, так і буйнымі кампаніямі. У прыватнасці, валодаючы невялікай, але лаяльнай аўдыторыяй, яны могуць быць добрымі адвакатамі брэнда.

Зноскі
------

1. ↑  *Lazarsfeld, Katz*. Personal Influence (англ.). Архівавана з першакрыніцы 18 ліпеня 2021.
BMW F45BMW F45BMW F45 на ВікісховішчыBMW F45 на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Bayerische Motoren Werke AG |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 2014—2021 |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: |  ФРГ Кітай |

Дызайн

|  |  |
| --- | --- |
| Тып(ы) кузавы: | 5‑дзв. мінівэн (5‑месн.)5‑дзв. мінівэн (7‑месн.) |

ХарактарыстыкіМасава-габарытныя

|  |  |
| --- | --- |
| Даўжыня: | 4342 мм4556 мм (Gran Tourer) 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Шырыня: | 1800 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Вышыня: | 1555 мм1608 мм (Gran Tourer) 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Колавая база: | 2670 мм2780 мм (Gran Tourer) 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Маса: | 1320-1640 кг 
  |

На рынку

|  |  |
| --- | --- |
|   | Пераемнік**Пераемнік**BMW U06 |

|  |  |
| --- | --- |
| Падобныя мадэлі: | Mercedes B-Klasse |

|  |  |
| --- | --- |
| Сегмент: | B-сегмент |

Іншае

|  |  |
| --- | --- |
| Дызайнер: | Майкл дэ Бона 
  |

BMW 218i Active Tourer
BMW 218d Gran Tourer
**BMW 2 cерыі Active Tourer** (завадскі індэкс **F45**) — кампактвэн нямецкай кампаніі BMW. Упершыню прадстаўлены на Парыжскім аўтасалоне 2012 года ў выглядзе канцэпт-кара **BMW Concept Active Tourer**. Серыйная версія дэбютавала на аўтасалоне ў Жэневе ў сакавіку 2014 года. 

Аўтамабіль пабудаваны на пярэднепрываднай платформе **UKL2**, пад капотам ёсць вялікая лінейка чатырох- і трохцыліндравых рухавікоў, у тым ліку 1,5 л бензінавы трохцыліндравы з турбінай (136 к. с. і 220 Нм), 2,0 л бензінавы з турбінай (231 к. с. і 350 Нм) і турбадызель 2,0 л (150 к. с. і 330 Нм). Active Tourer 2 серыі складае канкурэнцыю Mercedes-Benz B-Класа.

Акрамя звычайнай пяцімеснай мадэлі ў 2014 годзе з'явілася сямімесная падоўжаная версія **Gran Tourer** (завадскі індэкс **F46**).

Спасылкі
--------

* Старонка на афіцыйным сайце  (руск.)

| * Г
* Р
* П
← назад — Аўтамабілі BMW, 1990-я–цяперашні час  |
| --- |
| **Клас** | **Серыя** | 1990-я | 2000-я | 2010-я | 2020-я |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| Кампакт | 1er |  |  | E81/82/87/88 | F20/21 | F40 |
|  |  |  | F52 |
| 2er |  |  |  | F22/23 | G42 |
|  |  |  | F45/46 | U06 |
| Сярэдні | 3er | E30 | E36 | E46 | E90/91/92/93 | F30/31/35 | G20 |
| 3 GT |  |  |  | F34 |  |
| 4er |  |  |  | F32/33/36 | G22 |
| Вышэйшы сярэдні | 5er | E34 | E39 | E60/E61 | F10/11/18 | G30 | G60 |
| Вышэйшы | 5 GT |  |  | F07 |  |
| 6er | E24 |  | E63/E64 | F06/12/13 | G32 |
| 7er | E32 | E38 | E65/E66 | F01/02/03/04 | G11/12 | G70 |
| Купэ | 8er | E31 |  |  | G15 |
| Родстар | Z | Z1 |  | Z3 | Z4 |  | G29 |
| Спорткар |   |  | Z8 |  |  |  |
| 4x4 | X1 |  |  | E84 | F48/F49 | U11/U12 |
| X2 |  |  |  | F39 |
| X3 |  |  | E83 | F25 | G01 |
| X4 |  |  |  | F26 | G02 |
| X5 |  | E53 | E70 | F15 | G05 |
| X6 |  |  | E71/E72 | F16 | G06 |
| X7 |  |  |  | G07 |
| iX3 |  |  |  | G08 |
| iX |  |  |  |  | iX |
| i | i3 |  |  |  | I01 | G28 |
| i4 |  |  |  |  | I4 |
| i5 |  |  |  |  | G60 |
| i7 |  |  |  |  | G70 |
| i8 |  |  |  | I12 |  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчанка.
**Аляксей Мікалаевіч Краўчанка** (нар. 22 ліпеня 1957, г. Віцебск) — беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Прафесійнай адукацыі не мае. Член Беларускага саюза мастакоў (2002). Жыве ў Віцебску.

Працуе пераважна ў станковым жывапісе. Цэнтральнае месца ў творчасці займаюць пейзаж, асацыятыўная абстрактная кампазіцыя.

Сярод работ: «Вясновая навіна» (1998), «Півоні» (1999), «Восеньскі краявід з залатой ракой» (2001), «Абуджэнне» (2002), «Краявід-сон» (2003), «Той, хто пралятае міма залатой планеты» (2004), «Траянскі конь» (2005), «Вялікая птушка з птушанятамі» (2005) «Лялечка» (2005), «Вясна» (2008), «Пыл Млечнага Шляху» (2008), «Заапарк» (2008), «Апельсінавы гай» (2009), «Залатое цяля» (2009), «Святланосная рака» (2009), «Цмок, які крочыць» (2009) і інш.

Літаратура
----------

* *Цыбульский, М. Л.*  Кравченко Алексей Николаевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 1. — С. 526—527.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мінін.

**Аляксей Мікалаевіч Мінін** (23 кастрычніка 1909, в. Малое Кратова, Пінежскі раён, Архангельская вобласць, Расія — ?) — спецыяліст у галіне драўніназнаўства, тэхналогіі і абсталявання дрэваапрацоўкі. Кандыдат тэхнічных навук (1956), прафесар (1973).

Біяграфія
---------

Скончыў Архангельскі лесатэхнічны інстытут (1940).

Працаваў на Віцебскім фанерным заводзе (з 1940), Паволжскім фанерным заводзе (г. Зеленадольск, Татарстан, 1941—1948), Беларускім тэхналагічным інстытуце (з 1949, кафедра тэхналогіі клеяных матэрыялаў і пліт, у 1961—1981 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: выкарыстанне адходаў драўнянаў вытворчасці; аперацыйны разлік сыравіны ў фанернай вытворчасці.

Бібліяграфія
------------

Исследование влияния основных факторов на физико-механические свойства брикетов из опилок хвойных пород без добавления вяжущих или желатинирующих веществ с целью выявления оптимальных промышленных режимов брикетирования : автореферат диссертации … кандидата технических наук / А. Н. Минин. — Минск, 1956.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мінін Аляксей Мікалаевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 641.
**Аляксей Мікалаевіч Крастоўнікаў** (руск.: Алексей Николаевич Крестовников; 20 лютага 1885 — 3 сакавіка 1955) — расійскі і савецкі вучоны, фізіёлаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар, загадчык кафедры фізіялогіі Ленінградскага інстытута фізічнай культуры (1927—1955 гг.), Член-карэспандэнт Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1953).

Біяграфія
---------

У 1912 годзе завяршыў навучанне на фізіка-матэматычным факультэце Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1923 годзе паспяхова скончыў Першы Ленінградскі медыцынскі інстытут.

З 1913 года пачаў сваю працоўную дзейнасць у лабараторыі І. П. Паўлава. У 1919 годзе пачаў працаваць асістэнтам кафедры фізіялогіі Ленінградскага інстытута фізічнай культуры, на той момант кафедру ўзначальваў Л. А. Арбелі. У 1927 годзе прысвоена навуковае званне — прафесар. Прызначаны загадчыкам кафедры фізіялогіі Ленінградскага інстытута фізічнай культуры. Адначасова працаваў на пасадзе намесніка дырэктара Ленінградскага навукова-даследчага інстытута фізічнай культуры (1931—1941 гг.).

З’яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац. Аналізаваў і вывучаў ўплыў фізічных практыкаванняў на функцыі фізіялагічных сістэм арганізма, а таксама на раскрыццё складаных умоўнарэфлекторных сувязяў у працэсе спартыўнай трэніроўкі. Ён распрацаваў методыку эксперыментальнага вывучэння рухальнага, глядзельнага і вестыбулярнага аналізатараў пры занятках спортам і фізічнымі практыкаваннямі. З’яўляецца аўтарам самых першых у Расіі манаграфій і падручнікаў па фізіялогіі фізічных практыкаванняў. У гады Вялікай Айчыннай вайны вывучаў пытанні тэорыі і методыкі лячэбнай фізкультуры, праводзіў працу па арганізацыі лячэбнай фізкультуры ў шпіталях.

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 8 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Крестовников Алексей Николаевич // Спорт-страна.ру  (руск.)

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 (руск.)
* *Миротворцев Ю. К.* КРЕСТОВНИКОВ Алексей Николаевич // Большая Медицинская Энциклопедия (БМЭ) / под редакцией Петровского Б. В. 3-е издание. — Т. 11. (руск.)

Спасылкі
--------

* Крестовников Алексей Николаевич // Спорт-страна.ру  (руск.)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA00049950 · GND: 172487838 · ISNI: 0000 0001 0771 1655 · LCCN: nr95040751 · NKC: mzk2010609333 · NLG: 235893 · NTA: 184474663 · NUKAT: n2012113460 · VIAF: 108132519, 160440054, 17116763 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кіслінг.

**Мо́йшэ (Майсей, Моіз) Кі́слінг** (фр.: Moïse Kisling; 22 студзеня 1891, Кракаў — 29 красавіка 1953, Санары-сюр-Мер, дэпартамент Вар) — французскі мастак Парыжскай школы.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў мастацкай школе ў Кракаве, у 1910 годзе пераехаў у Парыж, спачатку пасяліўся ў Бато-Лавуар на Манмартры, дзе хутка стаў часткай мастацкай супольнасці, затым перабраўся на Манпарнас, дзе жыў на працягу наступных 27 гадоў. У гэтым жа будынку жылі мастакі Жуль Паскін, а затым Амедэа Мадзільяні.

Кіслінг пасябраваў з многімі са сваіх сучаснікаў, у тым ліку Мадзільяні, які напісаў яго партрэт у 1916 годзе (калекцыя Музея сучаснага мастацтва) і Карла Эйнштэйна, які напісаў пра яго манаграфію.

З пачаткам Першай сусветнай вайны Кіслінг запісаўся ў Замежны легіён, быў цяжка паранены ў бітве на Соме (1916), пасля ранення яму было падаравана французскае грамадзянства.

У 1940 годзе, пасля акупацыі Францыі, пераехаў у Нью-Ёрк, у 1946 годзе вяртаецца назад. Кіслінг памёр 29 красавіка 1953 года ў камуне Санары-сюр-Мер. Імем мастака названа вуліца ў горадзе.

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Moïse Kisling — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10078774 · BNC: a11883236 · BNE: XX1138578 · BNF: 11997611q · GND: 119302667 · ISNI: 0000 0001 1022 0881 · LCCN: n85814152 · NDL: 00445794 · NLP: A11784829 · NTA: 07011126X · NUKAT: n01106268 · SUDOC: 027723763 · VIAF: 19687435 · ULAN: 500027290 |

 |
**Аляксей Мікалаевіч Гайняк** (руск.: Алексей Николаевич Гойняк; 28 красавіка 1984—19 верасня 2017) — афіцэр падраздзялення Сіл спецыяльных аперацый Галоўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. Герой Расійскай Федэрацыі, маёр.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 красавіка 1984 г. у горадзе Сальск Растоўскай вобласці.

Скончыў гарадскую школу № 4 горада Сальск, а затым у 2006 годзе — Разанскае вышэйшае паветрана-дэсантнае каманднае вучылішча імя генерала арміі Маргелава В.Ф.

Служыў на розных камандных пасадах у часцях паветрана-дэсантных войск, дыслакаваных на тэрыторыі Маскоўскай вобласці. У далейшым служыў у складзе Цэнтра спецыяльнага прызначэння «Сенеж» Сіл спецыяльных аперацый Галоўнага (разведвальнага) упраўлення Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі ў пасёлку Сенеж Солнечнагорскага раёна Маскоўскай вобласці.

Прымаў удзел у ваеннай аперацыі ў Сірыі супраць міжнароднай тэрарыстычная арганізацыі «Ісламская дзяржава», дзе ў ходзе баявой аперацыі атрымаў цяжкія раненні.

Памёр 19 верасня 2017 года ад ран. Пахаваны ў горадзе Сонечнагорск Маскоўскай вобласці на Новым гарадскіх могілках.

Указам прэзідэнта ў 2017 (ці 2018) годзе за праяўленую мужнасць і гераізм пры выкананні воінскага абавязку маёру прысвоена званне Героя Расійскай Федэрацыі (пасмяротна).

Узнагароды
----------

* Герой Расійскай Федэрацыі;
* Ордэн Мужнасці;
* Медаль «За адвагу»;
* Медаль «Удзельніку ваеннай аперацыі ў Сірыі»;
* Медаль «За адзнаку ў вайсковай службе» 3 ступені.

Памяць
------

У верасні 2019 года ў горадзе Сальск на будынку сярэдняй агульнаадукацыйнай школы № 4 усталявана мемарыяльная дошка ў гонар Гайняка, які вучыўся ў ёй у перыяд з 1991 па 2001.

Сям’я
-----

Аляксей Гайняк быў жанаты, засталіся двое дзяцей. Жонка — Гайняк (Савачкіна) Алеся Аляксандраўна (нар. 1985). Сын — Яраслаў (нар. 2011). Дачка — Яўгенія (нар. 2016).

Зноскі
------

1. ↑  Ещё один житель Ростовской области погиб в Сирии // Большой Ростов, 20 февраля 2018
2. ↑  Боевые потери ЧВК и ВС РФ в Сирии (очередной погибший) No 2
3. ↑  Алексей Гойняк — герой России из города Сальска, Информационно-публицистическое сетевое издание «Отечество и вера», 23 сентября 2019

Спасылкі
--------

* Гойняк Алексей Николаевич на сайте «Герои страны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Афанасьеў.
**Аляксей Мікалаевіч Афанасьеў** (15 верасня 1916, в. Кайкоры, Алтайская губерня — 9 сакавіка 2010, Петразаводск) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мар’іна Горка. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка
Вучыўся ў 1934—1937 гадах на медыцынскім рабфаку ў Петразаводску. У 1937—1939 гадах працаваў выкладчыкам працы і фізкультуры ў Юстазерскай сямігадовай школе, затым механікам на Сунасплаўстрое.

Восенню 1939 года прызваны ў Чырвоную Армію. Прымаў удзел у савецка-фінляндскай вайне 1939—1940 гадоў, кулямётчык гарналыжнага батальёна.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны на фронце. Змагаўся пад Ленінградам, будаваў «Дарогу жыцця», удзельнічаў у прарыве блакады. У 1943 годзе скончыў курсы малодшых лейтэнантаў, затым у 1944 году Казанскае танкавую вучылішча, і ў званні малодшага лейтэнанта быў прызначаны камандзірам танка ў 58-ю танкавую брыгаду.

Вызначыўся ў баях за горад Люблін (Польшча). 23 ліпеня 1944 года яго танк першым уварваўся ў цэнтр горада, захапіў мост і утрымліваў яго да падыходу асноўных сіл.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старэйшаму сяржанту Міхаілу Фёдаравічу Барысаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 7356).

У пасляваенныя гады служыў на афіцэрскіх пасадах у танкавых войсках Савецкай Арміі. У 1951 годзе ён скончыў Вышэйшую школу самаходнай артылерыі. З 1960 году у запасе. Пражываў і працаваў у горадзе Петразаводску, актыўна ўдзельнічаў у партыйнай і грамадскага жыцця, у ваенна-патрыятычным выхаванні моладзі.

Памёр 5 жніўня 1968 году, пахаваны на Сулажгорском могілках горада Петразаводска.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

* Аляксей Мікалаевіч Афанасьеў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рамантыка (значэнні).
Не блытаць з рамантызмам.
**Рамантыка** — спалучэнне розных фактараў, такіх як ідэі, пачуцці, эмоцыі, умовы жыцця, якія разам ствараюць эмацыйна-ўзнёслае светаадчуванне. 

Таксама рамантыка можа ўспрымацца як лад жыцця, які адрозніваецца аптымізмам, альтруізмам, станоўчымі эмоцыямі, высокімі пачуццямі, узнёслым стаўленнем да чалавека, і спавяданнем каштоўнасцей, якія супрацьстаўляюцца «шэрым будням», матэрыяльным каштоўнасцям, у тым ліку прагматызму, а таксама палітычнай дзейнасці і іншым «сур'ёзным заняткам». Рамантыка злучана з разглядам сітуацый з пункту погляду ідэальных стасункаў.

Рамантыка можа быць ахарактарызавана душэўным падыманнем, наяўнасцю ў меркаваннях і ўчынках лірычных і драматычных матываў. Рамантыка ці рамантычныя адносіны ўзнікаюць, зазвычай, толькі ў некаторых сітуацыях, калі ўплыў навакольнага свету ў свядомасці людзей нівелюецца, а на першы план выходзяць іх адносіны паміж сабой, узнікае цяга адзін да аднаго.

Паняцце рамантыкі паўстаў у Англіі ў сярэдзіне XVII стагоддзя. Спачатку характарызавала народную паэзію, напоўненую лірычнымі матывамі і што супрацьстаўлялася адукацыйнай паэзіі на лацінскай мове. Пасля сфармаваліся адмысловыя навукова-філасофскія школы, якія па-рознаму трактавалі рамантыку. Так, Енскі кружок рамантыкаў, што ўзначальваецца братамі Шлёгелямі, характарызаваў рамантыку як «штосьці летуценнае, экзальтаванае, нерэальнае». У сваіх даследаваннях унутранага свету чалавека Шлёгель і іншыя філосафы імкнуліся адысці ад прыродазнаўча-навуковага пункту погляду на мір, бо феномен рамантыкі знікаў з гэтага пагляду на чалавека.

Гл. таксама
-----------

* Рамантычнае каханне
* Платанічнае каханне
* Пяшчота
* Глыбокая павага

Зноскі
------

1. ↑  Толковый словарь Ожегова. С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. 1949-1992.
2. ↑  
Толковый словарь Ушакова. Д.Н. Ушаков. 1935-1940.
3. 1 2  В.Л. Телицын, В.Э. Багдасарян, И.Б. Орлов. Символы, знаки, эмблемы. Энциклопедия. — М.: ЛОКИД-ПРЕСС; РИПОЛ классик. — 2005.
4. ↑  Философский энциклопедический словарь / ред.-сост. Е.Ф. Губского [и др.]. — М.: ИНФРА-М, 2006. — 574 с. — (Библиотека словарей "ИНФРА-М")
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навумаў.
**Аляксей Мікалаевіч Навумаў** (20 снежня 1924, г. Ражск, Разанская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працаваў у Казгарбудпраекце ў Алма-Аты, дзе ўдзельнічаў у праектаванні Дома Саветаў, серыі 4-павярховых буйнапанэльных жылых дамоў, тыпавых праектаў школ і бальніц для сейсмічных раёнаў. З 1971 года — кіраўнік майстэрні, галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Аптэка па праспекце Газеты «Звязда» № 28 у мікрараёне Паўднёвы Захад-3
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): 9-, 12-павярховыя буйнапанэльныя жылыя дамы серыі М 464-9 у мікрараёнах Харкаўская-2, 5, Курасоўшчына-3, Сярова-2, Паўднёвы Захад-2, 3, 4, Захад-4, 5, Зялёны Луг-6, па вул. Адоеўскага, Уральская—Мендзялеева, Сурганава—Горкага (1975—1985), тыпавыя праекты школы на 30 класаў (1982), дзіцячых садкоў-ясляў на 220 і 320 месцаў (1984).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1966), медалямі.

Літаратура
----------

* Наумов Алексей Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
| Індаеўрапейцы |
| --- |
| * Албанцы
* Армяне
* Балты
* Кельты
* Германцы
* Грэкі
* Індаарыйцы
* Іранцы
* Раманцы
* Славяне

Гістарычныя
Хеты
Кельты
Германцы
Скіфы
Ілірыйцы
Італікі
Фракійцы
Тахары |
| Протаіндаеўрапейцы |
| Прарадзіма індаеўрапейцаў |
| * Курганная гіпотэза
* Анаталійская гіпотэза
* Армянская гіпотэза
* Індыйская гіпотэза
* Тэорыя палеалетычнай бесперапыннасці
 |
| Індаеўрапеістыка |
| Індаеўрапейскія мовы |
| * Мова
* Грамадства
* Рэлігія
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Раманскія народы** — (ад лац. назвы г. Рым — Roma) — група народаў рознага этнагенетычнага паходжання, аб'яднаная выкарыстаннем раманскіх моў. Уключае такія геаграфічна і этнічна выдаленыя народнасці, як партугальцы, румыны, сефардскія яўрэі, пуэртаамерыканцы і каджуны. У сучасным міры да раманскай культурна-моўнай агульнасці можна прылічыць да 1 мільярда чалавек, у тым ліку парадку 2/3 з іх (звыш 600 мільёнаў) да лацінаамерыканскай падгрупы — гэта значыць іспанамоўныя (каля 450 мільёнаў) і партугаламоўныя народы (каля 220 млн.)

Сучасныя раманскія народы
-------------------------

**Усходнія раманскія народы**
* Арамуны
* Малдаване
* Румыны

**Заходнія раманскія народы**
* Валоны
* Галісійцы
* Іспанцы
* Італьянцы
* Карсіканцы
* Каталонцы
* Манегаскі
* Партугальцы
* Рэтараманцы

Ладзіны
Романшы
Фрыулы
* Французы

Кальдошы
Каджуны
Франкаканадцы
Да заходніх раманскіх народаў таксама можна аднесці яўрэяў-сефардаў, якія размаўляюць на раманскай мове ладзіна.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сокал.
**Аляксей Мікалаевіч Сокал** (нар. 18 лістапада 1973, Мінск) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў камплектоўшчыкам склада, прадаўцом, тавараведам, намеснікам і начальнікам аддзела арганізацыі гандлю, намеснікам дырэктара, першым намеснікам генеральнага дырэктара адкрытага акцыянернага таварыства «ЦУМ Мінск».

З’яўляўся дэпутатам Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць сёмага склікання. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

14 мая 2017 года быў абраны першым сакратаром ЦК Камуністычнай партыі Беларусі.

15 сакавіка 2021 года ўвайшоў у склад Канстытуцыйнай камісіі, якая ў мэтах ажыццяўлення рэзалюцыі шостага Усебеларускага народнага сходу распрацоўвае прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечвае іх усенароднае абмеркаванне.

Узнагароды
----------

Мае Падзячнае пісьмо Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта і Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь 15 марта 2021 г. № 105 «О Конституционной комиссии» (руск.) (17 сакавіка 2021). Праверана 20 сакавіка 2021.
2. ↑  Сокал Аляксей Мікалаевіч
Кроплі поту
«Жанчына, якая выцірае пот» (Ase o fuku onna), ксілаграфія Кітагава Утамара (1798).
**Пот** — бясколерная салёная вадкасць, якая выдзяляецца потавымі залозамі. Пот уяўляе сабой канчатковы прадукт механізму тэрмарэгуляцыі мноства біялагічных відаў.

Састаў поту залежыць ад віду жывёлы, тыпу яго потавых залоз, стану арганізма, інтэнсіўнасці потавыдзялення і колькасці розных рэчываў у крыві. У чалавека пот мае 98—99 % вады, каля 0,1 % мачавіны, арганічнай кіслаты, аміяк, тлушчы, хлорысты натрый (каля 0,3 %) і інш. З потам пераносяцца фэрамонныя і мноства біялагічна актыўных рэчываў. Рэакцыя поту бывае кіслай (рН 3,8—6,2) або шчолачнай (пры раскладанні мачавіны і выдзяленні аміяку). У капытных з потам выдзяляюцца бялкі (таму спацелы конь мае «запенены» выгляд). У некаторых жывёл пот мае пігменты (напр. у бегемота і самца вялікага кенгуру ён чырвоны).

У чалавека выдзяляецца 0,5—12 л поту за суткі ў залежнасці ад мышачнай нагрузкі, тэмпературы навакольнага асяроддзя, колькасці выпітай вады. Больш за ўсё потавых залоз ў чалавека на далонях — да 500 на адзін квадратны сантыметр. Пры паталагічным стане пот можа мець глюкозу (цукровы дыябет), жоўцевыя пігменты, цысцін (цыстынурыя), часам эрытрацыты — крывавы пот.

Літаратура
----------

* Леанцюк А. Пот // БЭ ў 18 т. Т. 12. Мн. 2001.
* Сергей Бесараб Потные истории. Введение в антиперспирант // Хабр — habr.com, 16 чэрвеня 2022, 17:16

Гл. таксама
-----------

* Ангідроз
* Гіпергідроз
* Гіпертэрмія
* Гіпанатрыемія
* Ферамоны

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12303535q · LCCN: sh85100174 · Microsoft: 2779528915 · NDL: 00560379 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Silent Hunter.

***Silent Hunter 4: Wolves of the Pacific*** — працяг знакамітай камп’ютарнай гульні, сімулятара падводных лодак. У чацвёртай часткі гульні гульцу прапанавана ўзяць на сябе камандаванне амерыканскай падлодкай часоў другой сусветнай і пазмагацца супраць Японскіх імператарскіх ваенна-марскіх сіл.

Даступныя падводныя лодкі
-------------------------

У гульні прадастаўляецца магчымасць кіравання амерыканскімі субмарынамі наступных тыпаў:

* S
* «Porpoise»
* «Салмон»
* «Сарго»
* «Тэмбор»
* «Гато»
* «Балю»

Сеткавы рэжым
-------------

У гульні ёсць магчымасць гульні па сетцы да 8 чалавек. Прадастаўляецца на выбар кіраванне амерыканскай падводнай лодкай або японскім эсмінцаў ў адной з стандартных або згенераваных місій.

Адд-ён
------

У лютым-сакавіку 2008 года выйшаў адд-ён да гульні, азагалоўлены Silent Hunter IV: U-Boat Missions, прысвечаны дзейнасці нямецкіх субмарын ў Індыйскім і Ціхім акіянах.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Steam — 2003. Праверана 31 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q337535'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Behind The Voice Actors · MobyGames · MobyGames |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святой Барбары.
**Касцёл Святой Барбары** — каталіцкі храм першай паловы XVII ст. у в. Замосце Слуцкага раёна. Помнік рэспубліканскага значэння.

Гісторыя
--------

Гістарычныя звесткі пра касцёл вельмі скупыя. Вядома, што ён быў фундаваны ў 1620 г. (або ў 1649 г.) мясцовым шляхціцам Андрэем Самуілам Вінкаю-Ратамскім, а ў XVII ст. пры ім была місія езуітаў. У 1681—1683 гадах мастак Яцак Хіліцкі выканаў для касцёла 3 насценныя кампазіцыі на гістарычныя тэмы.

У 1866 г. пераасвячоны ў праваслаўную царкву. Пасля 1920 г. выкарыстоўваўся як культурная і гаспадарчая установа. 3 1990-х гг. касцёл пасля рэстаўрацыі паводле праекта архітэктара В. Кондраля дзейнічае.

Архітэктура
-----------

Касцёл уяўляе сабой мураваны аднанефавы будынак, які складаецца з квадратнага ў плане асноўнага аб'ёма, пяціграннай алтарнай апсіды і вежападобнага бабінца. Бабінец, пэўна, перабудаваны ў XIX ст. уяўляе сабой магутны прызматычны вежападобны чацвярык з трохвугольным франтонам і руставаным арачным уваходам, звонку не мае гарызантальных чляненняў, што надае яму асаблівую важкасць. Грані апсіды прымыкаюць да нефа пад косым вуглом, нібы будаўнік імкнуўся надаць паўцыркульны абрыс. Па баках прылягаюць выцягнутыя ўпоперак сакрысціі. Касцёл накрыты агульным двухсхільным дахам, які над апсідай пераходзіць у вальмавы.

Інтэр'ер
Алтарная частка
Сцены нефа аздобленыя тонкімі пілястрамі і завершаныя прафіляваным карнізам. Вокны высокія, з паўцыркульным завяршэннем. Над ніжнім ярусам бабінца крыжовае скляпенне, вокны з лучковымі завяршэннямі. Над асноўным памяшканнем плоская драўляная столь (першапачатковае перакрыцце не захавалася). Калісьці ў галоўным алтары знаходзілася карціна «Укрыжаванне» вядомага мастака Шымана Чаховіча.

Зноскі
------

1. 1 2  Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. ↑  Яцак Хіліцкі. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Святой Барбары (Замосце)
* Касцёл Святой Барбары (Замосце) на сайце Catholic.by (бел.)
* Касцёл Святой Барбары (Замосце) на сайце Radzima.org
* Касцёл Святой Барбары (Замосце) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Нясвіжскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Вынісцы) ·  Касцёл Святога Іосіфа (Гарадзея) ·  Касцёл Святой Барбары (Замосце) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Капыль) ·  Касцёл Святой Тройцы (Клецк) ·  Касцёл Святой Ганны (Ленькі) ·  Касцёл Маці Божай Фацімскай (Любань) ·  Касцёл Божага Цела (Нясвіж) ·  Касцёл Святога Францішка (Салігорск) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Сейлавічы) ·  Касцёл Святога Антонія (Слуцк) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Сноў) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Старыя Дарогі) |
Пячатка «Свяшчэннага трыбунала» ў Іспаніі
**Трыбунал свяшчэннай канцылярыі інквізіцыі** (ісп.: Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición, шырока вядомы як Іспанская інквізіцыя, ісп.: Inquisición española) — суд, створаны ў 1478 г. каталіцкім манархам Фердынандам II Арагонскім і Ізабелай I Кастыльскай. Закліканы падтрымліваць чысціню каталіцкай веры ў іх каралеўстве, а таксама замяніць сабой сярэдневяковую інквізіцыю, якая знаходзілася пад папскім кантролем. Інквізіцыя працавала ў значнай ступені для таго, каб забяспечыць правільнасць веры новазвернутых, асабліва яўрэяў, мусульман і іншых, прымушаных пад страхам смерці прыняць хрысціянства. Рашэнне манархаў стварыць інквізіцыю было прадыктавана некалькімі прычынамі, такімі як узмацненне іх палітычнай улады, аслабленне апазіцыі, падаўленне conversos («новазвернутых» з яўрэяў), атрыманне прыбытку ад канфіскацыі маёмасці асуджаных ерэтыкоў. Новы орган знаходзіўся пад прамым кантролем іспанскай манархіі. Ён быў канчаткова скасаваны толькі ў 1834 годзе, у час праўлення Ізабелы II.
**Віктрыцый Руанскі** (фр.: Victrice de Rouen; італ.: Victricio di Rouen; 330-я — да 409, верагодна 407) — святы, біскуп Руанскі, прапаведнік і пісьменнік. Дзень памяці адзначаецца 7 жніўня.

Біяграфія
---------

Віктрыцый быў сынам рымскага легіянера і праходзіў службу ў войску. Пасля прыняцця хрысціянства ён адмовіўся ад войска. Ён быў пабіты бізунамі і асуджаны да пакарання смерцю, але здолеў пазбегнуць яго. Віктрыцый хрысціянізваў плямёны ў Фландрыі, Эно і Брабанце. Стаў біскупам Руана ў 386 або 393 годзе. Быў запрошаны ў Брытанію ў 396 годзе для дапамогі ў вырашэнні супярэчнасцяў мясцовых біскупаў. Быў абвінавачаны ў ерасі, але яго абараніў Папа Рымскі Інакенцій I, ад якога ён атрымаў важныя дэкрэталіі (пастановы рымскіх пап, якія выдаваліся ў форме пасланняў) «Liber Regularum». У 396 годзе мошчы святых Віталя і Агрыкалы былі адпраўленыя Віктрыцыю, святому Паўліну з Нолы і іншым. Віктрыцый напісаў «Усхваленне Святых» (De Laude Sanctorum).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Праваслаўная |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90880989 · BNF: 11995595t · CiNii: DA00344451 · GND: 100661661 · ISNI: 0000 0000 9518 9010 · LCCN: no97007759 · NKC: kup19980000107088 · NTA: 071370617 · SUDOC: 028040546 · VIAF: 64014952 |

 |
**Silmet** (эст.: Molycorp Silmet AS) — эстонскі завод па вытворчасці рэдкіх і рэдказямельных металаў, з'яўляецца даччыным прадпрыемствам амерыканскай кампаніі Molycorp.

Гісторыя
--------

У канцы 1920-х гадоў у Сіламяэ на шведска-нарвежскія інвестыцыі быў створаны Эстонскі нафтавы кансорцыум пабудаваў масла экстракцыйны завод па перапрацоўцы сланцу, які выпускаў сланцавае масла, газ і смалу. Эканамічны крызіс 1930-х гадоў прывёў да прыпынку завода, а ў 1935 годзе пастаўкамі сланцавага масла зацікавілася Германія, якая рэарганізавала кансорцыум, даўшы яму новую назву *Baltic Oil Company*. Перад пачаткам Другой сусветнай вайны завод перапрацоўваў да 500 тон сланцу ў суткі і асноўным яго выпусканым прадуктам стаў бензін.

30 мая 1941 года па дамове паміж СССР і Швецыяй завод быў нацыяналізаваны і пераназваны ў сланцава-перагонную фабрыку імя В. Кінгісепа. Падчас наступнай вайны Эстонія была акупавана Германіяй і завод перайшоў ранейшым уладальнікам, працягнуўшы працу ў супрацы з немцамі, хоць некаторыя яго аб'екты былі разбураны.

Дзейнасць
---------

Прадпрыемства займае вядучыя месцы па вытворчасці танталу і ніобію, а па вытворчасці неадыма — другое месца ў свеце пасля Кітая.

Сыравіна для вытворчасці пастаўляецца з рудняў ЗША і з Кольскага паўвострава.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Molycorp Silmet Архівавана 5 красавіка 2016.  (эст.)
* «Силмет» - советский кит в американских руках
**Палё́нкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Палёнка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як Палёнскі (Палёнкаўскі) сельсавет у складзе Горацкага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Палёнка. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ліхачова, сельсавет перайменаваны ў **Ліхачоўскі сельсавет**. 24 верасня 1926 года цэнтр сельсавет вернуты ў вёску Палёнка, сельсавет перайменаваны ў Палёнскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Горацкім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ліхачова, а сельсавет зноў перайменаваны ў Ліхачоўскі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. Пасля Вялікай Айчыннай вайны цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пална. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Палёнка, сельсавет перайменаваны ў Палёнкаўскі. 5 чэрвеня 1992 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Аўсянкаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.
**Палёўка звычайная** (*Microtus arvalis*) — млекакормячая жывёла сямейства хамяковых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела да 13 см, хваста да 4,5 см. Вонкава падобная да мышэй, але з кароткімі вушамі і хвастом. Поўсць на спіне бураватая або карычнявата-вохрыстая, брушка брудна-белае, зрэдку трапляюцца асобіны з буравата-шэрай спіной, белаватым і жаўтаватым адценнем брушка.

Пашырэнне
---------

Пашырана ў Еўразіі. Арэал уключае Еўропу, Каўказ, Казахстан, поўдзень Сібіры. На Беларусі гэта найбольш шматлікая і пашыраная з палёвак.

Насяляе пасевы сельскагаспадарчых культур, сухадольныя лугі, высечкі, лясныя паляны, збіраецца пад сціртамі саломы, збажыны, зімой трапляецца ў садах, гумнах, жылых памяшканнях.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корміцца пераважна зялёнымі часткамі раслін, іх насеннем, каранямі, зімой абгрызае кару дрэў і кустоў. Зрэдку робіць кармавыя запасы на зіму.

Жыве ў норах. Гнездавыя камеры на глыбіні 20-30 см. Часта селіцца калоніямі. Актыўная пераважна на змярканні і ноччу.

Полавая спеласць на 2-м месяцы жыцця. Цяжарнасць каля 3 тыдняў. Дае да 5 прыплодаў за год па 4-6 дзіцянят у кожным. Працягласць жыцця 8-9 месяцаў.

Гаспадарчае значэнне
--------------------

Шкодзіць сельскагаспадарчым раслінам. Палёўкі — корм для шэрагу наземных і птушыных драпежнікаў.

Літаратура
----------

* *Бурко Л. Дз.* Палёўка звычайная // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
Пешаходны пераход у Германіі
**Пешаходны пераход** — спецыяльны ўчастак на праезнай частцы дарогі, вылучаны для пераходу пешаходаў на другі бок вуліцы ці дарогі альбо штучнае збудаванне па-над альбо пад праезнай часткай для тых жа мэтаў. Згодна з правіламі дарожнага руху, пешаходны пераход звычайна пазначаны адмысловымі дарожнымі знакамі і разметкай. Пешаходныя пераходы ўсталёўваюцца непасрэдна перад перакрыжаваннем, паблізу прыпынкаў грамадскага транспарту, а таксама ў іншых месцах, дзе інтэнсіўнасць пешаходнага трафіку патрабуе рэгулявання і захавання правілаў дарожнага руху.
**Дняпроўка** — археалагічны помнік каля вёскі Дняпроўка Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1 км на захад ад вёскі, ніжэй моста, на мысе высокага левага берага Дняпра, ва ўрочышчы Германы.

Апісанне
--------

Пляцоўка памерам 16×30 м. Абмежавана з 2 бакоў ярам, з боку поля ўмацавана 2 валамі. Вышыня ўнутранага вала 4,5 м, вонкавага — 3 м. Вядома з 1873 года. Абследавалі ў 1928 годзе С. А. Дубінскі, у 1972 годзе У. Ф. Ісаенка. Культурны пласт больш за 1 м. У паўднёвай частцы гарадзішча на глыбіні 0,6 м выяўлены абломкі гліняных пасудзін, мур і рэшткі драўляных насцілаў. Матэрыялы даследавання зберагаюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

Літаратура
----------

* Гарадзішча (в. Дняпроўка) // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 264.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нордман.

**Карл-Го́тфрыд Но́рдман** (ням.: Karl-Gottfried Nordmann; 22 лістапада 1915, Гісен, Вялікае герцагства Гесэн, Германская імперыя — 22 ліпеня 1982, Грынвіч, Канектыкут, ЗША) — ваенны лётчык Люфтвафэ падчас Другой сусветнай вайны і пазней — прэзідэнт падраздзялення кампаніі «Mercedes-Benz» у Паўночнай Амерыцы. Як лётчыку-асу яму прыпісваюць 78 збітых самалётаў праціўніка ў больш за 800 баявых вылетах. Нордман атрымаў большасць сваіх перамог на Усходнім фронце, а таксама адну падчас уварвання ў Польшчу і восем — у Французскай кампаніі і ў бітве за Вялікабрытанію.

Нордман пайшоў добраахвотнікам на ваенную службу ў Люфтвафэ ў 1936 годзе. Пасля лётнай падрыхтоўкі, у кастрычніку 1938 года, ён быў адпраўлены ў 132-ю знішчальную эскадру, і пасля некаторых перастановак яго падраздзяленне было падпарадкавана 51-й знішчальнай эскадры. Удзельнічаў у паветраных баях над Польшчай, Францыяй і Вялікабрытаніяй і, як сцвярджаецца, атрымаў дзевяць перамог. Пасля нападу Трэцяга рэйха на Савецкі Саюз падчас аперацыі «Барбароса» ён быў прызначаны камандзірам 4-й групы 51-й знішчальнай эскадры. Пасля 31-й паветранай перамогі, 1 жніўня 1941 года, Нордман быў узнагароджаны Рыцарскім крыжом Жалезнага крыжа, а 16 верасня, пасля 59 перамог, — Рыцарскім крыжом Жалезнага крыжа з дубовым лісцем.

10 красавіка 1942 года Нордман быў прызначаны камандзірам 51-й знішчальнай эскадры, у якой ён ўжо служыў два гады. Траўмы, атрыманыя ў выніку сутыкнення ў паветры 17 студзеня 1943 года, не дазволілі яму працягнуць палёты, у выніку чаго ён здаў камандаванне дывізіяй 1 красавіка 1944 года і быў пераведзены ў знішчальнае камандаванне Усходняй Прусіі, дзе служыў на кіруючых пасадах. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Нордман паступіў на працу ў аддзел продажаў кампаніі «Mercedes-Benz». Ён працаваў прэзідэнтам «Mercedes-Benz» у Паўночнай Амерыцы з 1971 года да сваёй смерці ў 1982 годзе.

Бібліяграфія
------------

* Aders, Gebhard; Held, Werner (1993) (in German). *Jagdgeschwader 51 'Mölders' Eine Chronik – Berichte – Erlebnisse – Dokumente*. Stuttgart, Germany: Motorbuch Verlag. ISBN 978-3-613-01045-1.
* Fellgiebel, Walther-Peer (2000) (in German). *Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939–1945 – Die Inhaber der höchsten Auszeichnung des Zweiten Weltkrieges aller Wehrmachtsteile*. Friedberg, Germany: Podzun-Pallas. ISBN 978-3-7909-0284-6.
* Grässlin, Jürgen (2000). *Jürgen Schrempp and the Making of an Auto Dynasty*. New York: McGraw Hill. ISBN 978-0-07-135132-4.

Зноскі
------


Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карл-Готфрыд Нордман
* Карл-Готфрыд Нордман **(нявызн.)**. *das-ritterkreuz.de*. Праверана 29 кастрычніка 2014.
* Карл-Готфрыд Нордман(нявызн.). *Lexikon der Wehrmacht*. Праверана 29 кастрычніка 2014.
* Карл-Готфрыд Нордман **(нявызн.)**. *TracesOfWar.com*. Праверана 29 кастрычніка 2014.
* Карл-Готфрыд Нордман. Няпоўны спіс перамог **(нявызн.)**. *allaces.ru*. Праверана 29 кастрычніка 2014.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гумарэска (значэнні).
**Гумарэ́ска** (ням.: Humoreske ад англ.: Humour — гумар) — музычны твор гумарыстычнага або жартаўлівага характару, блізкі да скерца  (руск.) (бел..

Гісторыя
--------

Першую гумарэску стварыў Р. Шуман (для фартэпіяна, 1839).

Гумарэска складаецца з шэрагу лірычных і скерцозных эпізодаў, спалучае летуценнасць з жартам. Пазней паявіліся гумарэскі рознага вобразнага вырашэння: жанрава-бытавога, скерцозна-танцавальнага, лірычнага, гратэскавага (блізкага да бурлескі і капрычыа  (руск.) (бел.), салоннага характару. Вядомы гумарэскі для аркестра (Э. Хумпердынк), для 4-галосага мужчынскага хору *a capella* (К. Лёве  (руск.) (бел.).

У беларускай музыцы значнае пашырэнне жанру гумарэскі звязана, верагодна, з вялікім развіццём жартоўных песень і прыпевак да танцаў у нацыянальным фальклоры. У прафесійнай музыцы вядомы гумарэскі для розных інструментаў, для аркестра, у фіналах сюітных цыклаў Л. Абеліёвіча, М. Аладава, У. Алоўнікава, Г. Вагнера, В. Войціка, Я. Глебава, Я. Дзягцярыка, С. Картэса, П. Падкавырава, Р. Суруса, А. Туранкова, У. Чараднічэнкі, Л. Шлег і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: fd993100, ph321758 |