Берэта 92
**Агнястрэльная зброя**, зброя, у якой для выкідання снараду (кулі) з каналу ствала выкарыстоўваецца сіла ціску газаў, якія ўтвараюцца пры спальванні парахавога кідальнага зараду або спецыяльных палкіх сумесяў. Агнястрэльная зброя спалучае ў сабе як сродкі паражэння (снарад, міна, куля і інш.), так і сродкі іх кідання ў цэль (дастаўкі) (гармата, мінамёт, кулямёт, вінтоўка і інш.).

У наш час найбольш распаўсюджана нарэзная агнястрэльная зброя, існуе таксама гладкаствольная агнястрэльная зброя.

Сучасная агнястрэльная зброя падзяляецца на: артылерыйскую зброю, стралковую зброю, гранатамёты.

Гісторыя
--------

Ручная гармата часоў кітайскай дынастыі Юань (1271—1368).
Першая агнястрэльная зброя — драўляная «Вогненная дзіда», прататып ручніцы — з’явілася ў Кітаі, хронікі зафіксавалі яго прымяненне ў 1132 годзе, але лічыцца што агнястрэльная зброя там з’явілася ў 10 ст.

Не дужа добра даследавана якое месца ў гісторыі ўзнікнення агнястрэльнай зброі займае грэчаскі агонь, бо з аднаго боку ён вядомы са значна даўнейшага часу, але з другога боку няма яснасці ў спосабе яго кідання. Аднак ужо ў «кнізе агнёў для спальвання ворагаў» (*Liber ignium ad comburendos hostes*), напісанай каля 1250 года або ў канцы XIII стагоддзя Маркам Грэкам, пры апісанні пэўнага складу грэчаскага агню прыводзіцца цалкам пэўнае апісанне спосабу кідання: «*1 частка каніфолі, 1 частка серы, 6 частак салетры ў тонка здробненым выглядзе растварыць у ільняным або лаўровым алеі, затым пакласці ў трубу або ў драўляны ствол і запаліць. Зарад адразу ляціць у любым кірунку і ўсё знішчае агнём*». Відаць, стрэл здзяйсняўся менавіта спосабам, характэрным для агнястрэльнай зброі (за кошт гарэння кідальнага рэчыва), і пры гэтым далёкасць прымянення грэчаскага агню значна перасягала кітайскае вогненнае дзіда пры высокай эфектыўнасці.

Ручніца. Музей арміі, ПарыжАфіцыйна лічыцца, што ў Еўропе агнястрэльная зброя з’явілася ў XIV стагоддзі, калі развіццё тэхнікі дазволіла выкарыстоўваць энергію пораху. Гэта азначала новую эру ў ваеннай справе — з’яўленне артылерыі, у тым ліку асобнай галіны артылерыі — ручной артылерыі.

Кулеўрына XV ст.
Першыя ўзоры ручной агнястрэльнай зброі ўяўлялі сабой параўнальна кароткія жалезныя або бронзавыя трубы, глуха запаяныя з аднаго канца, які часам заканчваўся стрыжнем (цалкам металічным або ён пераходзіў у дрэўка). Трубы без стрыжняў прымацоўваліся да ложаў, якія прадстаўлялі сабой груба апрацаваныя драўляныя калоды.

Для зарадкі зброі, у канал засыпаўся зарад пораху, а затым туды ўводзілася жалезная або свінцовая куля. Зброю стрэлак заціскаў пад пахай або ўпіраў у плячо (зрэшты, часам упорам служыла і зямля). Запал зарада ажыццяўляўся шляхам паднясення кноту, які тлеў да невялікай адтуліны ў сценцы ствала.

Ужо ў першай чвэрці XV стагоддзя ў канструкцыі ручной агнястрэльнай зброі з’явіліся першыя ўдасканалення — ствалы сталі даўжэй, прыклады выгнутымі, а на самым ствале з’явіліся прыцэльныя прыстасаванні. Такая зброя ў Заходняй Еўропе называлася кулеўрынамі[ru]. Эфектыўнасць стральбы падобных узораў заставалася даволі нізкай, а працэс зарадкі займаў некалькі хвілін. Вялікую нязручнасць уяўляў сабой спосаб узгарання зарада — тлеючы кнот адцягваў стралка ад прыцэльвання.

Гл. таксама
-----------

* Джон Браўнінг
* Walther

Заўвагі
-------

1. ↑  *Lorge, Peter A.*. The Asian Military Revolution **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 лютага 2012. Праверана 26 лютага 2010.
2. ↑  Штетбахер Альфред. Пороха и взрывчатые вещества / Пер. с нем. под ред. А. В. Сапожникова. — М.: ОНТИ, Главн. ред. хим. лит-ры, 1936. — С. 21-22.
3. ↑  *Partington James Riddick.* A History of Greek Fire and Gunpowder. — The Johns Hopkins University Press, 1998. — P. 43.
4. ↑  *Romocky S. J. von.* Geschichte der Explosivstoffe. — Bd. 3. — Berlin; Hannover. 1898.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Агнястрэльная зброя на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Новы · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX525008 · BNF: 119309557 · GND: 4017012-3 · LCCN: sh85048533 · NDL: 00575086 · NKC: ph115656 |

 |