recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ігар Луцкі** (нар. 1972, Столін) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь (2020—2021), намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (з 2021).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1994 годзе і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце ў 2000 годзе.

У 1995—2000 гадах працаваў спецыялістам першай катэгорыі, вядучым спецыялістам, галоўным спецыялістам, начальнікам аддзела праектавання і адміністрацыі баз даных Міністэрства па кіраванні дзяржаўнай маёмасцю і прыватызацыі, у 2000—2002 гадах — саветнік-кансультант, намеснік загадчыка аддзела інфарматыкі і аргтэхнікі канцылярыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у 2002—2004 гадах працаваў загадчыкам аддзела інфарматыкі і аргтэхнікі галоўнага ўпраўлення дакументацыйнага забеспячэння і інфармацыйных тэхналогій апарату Савета Федэрацыі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

У 2004—2006 гадах — намеснік генеральнага дырэктара БелТА, у 2006—2008 гадах — дырэктар прыватнага ўнітарнага прадпрыемства «Новага радыё» Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, у 2008—2014 гадах — першы намеснік генеральнага дырэктара БелТА.

У 2014—2018 гадах — першы намеснік Міністра інфармацыі Рэспублікі Беларусь, у 2018—2020 гадах узначальваў тэлеканал «Сталічнае тэлебачанне».

З 4 чэрвеня 2020 года па 5 красавіка 2021 года быў Міністрам інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

5 красавіка 2021 года прызначаны намеснікам кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

17 снежня 2020 года яго ўнёс у свой санкцыйны спіс Еўрасаюз, 18 лютага 2021 года — Вялікабрытанія, 22 сакавіка — Швейцарыя, 21 чэрвеня — Канада. 26 студзеня 2021 года да снежаньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.

Узнагароды
----------

* Медаль «За працоўныя заслугі» (6 студзеня 2012).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4
2. ↑  Луцкі назначаны намеснікам кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта
3. ↑  Два бізнэсоўцы і кампаніі ВПК: хто трапіў пад чарговыя санкцыі і што гэта за кампаніі **(нявызн.)**.  Беларуская служба Радыё «Свабода» (17 снежня 2020). Праверана 9 верасня 2021.
4. ↑  США и Великобритания ввели новые санкции против белорусских чиновников, судей и сотрудников силовых органов (руск.).  Meduza (19 лютага 2021). Праверана 9 верасня 2021.
5. ↑  Searching for subjects of sanctions
6. ↑  Backgrounder – sanctions related to Belarus (англ.).  Урад Канады (21 чэрвеня 2021). Праверана 9 верасня 2021.
7. ↑  Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the alignment of certain countries concerning restrictive measures against Belarus (англ.).  Савет Еўрапейскага саюза (26 студзеня 2021). Праверана 9 верасня 2021.
8. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 6 студзеня 2012 г. № 20 «Аб узнагароджанні дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь»

| ⛭Міністры інфармацыі Беларусі |
| --- |
| 
* Анатоль Бутэвіч (1992—1994)
* Міхаіл Падгайны (2001—2003)
* Уладзімір Русакевіч (2003—2009)
* Алег Праляскоўскі (2009—2014)
* Лілія Ананіч (2014—2017)
* Алесь Карлюкевіч (2017—2020)
* Ігар Луцкі (2020—2021)
* Уладзімір Пярцоў (з 2021)

 |
Галоўны павільён УСГВ пераасэнсоўвае матывы захараўскага Адміралцейства
**Сталінскі ампір** (ад фр.: empire — «імперыя» і па аналогіі з ампір), таксама *сталіанс* — адзін з вядучых напрамкаў у архітэктуры, манументальным і дэкаратыўным мастацтве СССР з сярэдзіны 1940-х да сярэдзіны 1950-х гадоў. У сродках масавай інфармацыі выкарыстоўваецца як нефармальная абазначэнне усёй разнастайнасці сталінскай эклектыкі.

Сімвал сталінскага ампіру — знакамітыя сталінскія гмахі ў Маскве. Сталінскі ампір ў дэкоры памяшканняў — гэта, у прыватнасці, масіўная драўляная мэбля, ляпніна пад высокімі столямі, разьбяныя шафы, бронзавыя свяцільні і статуэткі.

Канцом эпохі сталінскага ампіру лічыцца Пастанова Цэнтральнага Камітэта КПСС і Савета Міністраў СССР ад 4 лістапада 1955 года № 1871 «Аб ліквідацыі празмернасцяў у праектаванні і будаўніцтвеberu».

Характэрныя рысы
----------------

Станцыя метро «Новакузнецкая» (Масква)
Стыль злучыў у сабе элементы барока, ампіру эпохі Напалеона, позняга класіцызму, ар-дэко, а таксама неаготыкі (будынак МЗС  (руск.) (бел.) ён спалучае пампезнасць, раскошу, велічнасць і манументальнасць.

Адзін з прыкладаў інтэр’ераў, аформленых у стылі сталінскага ампіру, — банкетная зала ў будынку Цэнтральнага Маскоўскага іпадрома.

У дэкоры мэблі, якая выкарыстоўваецца ў афармленні інтэр’ераў ў стылі сталінскага ампіру, — разьба, якая ўключае ў сябе выявы лаўровых вянкоў, каласоў і пяціканцовых зорак.

Дэталь сталінскага ампіру — люстры, якія асвятляюць памяшканне, маюць парадны выгляд, часта выраблены з бронзы і упрыгожаны крыштальнымі падвескамі. Для дэкору памяшканняў часта выкарыстоўваюцца натуральныя матэрыялы — дрэва, мармур, бронзу, кераміку і крышталь.

Гл. таксама
-----------

* Сталінская архітэктура
* Сталінка

Зноскі
------

1. ↑  Сначала отказались от излишеств, газета «Коммерсантъ», № 208 (2093), 04.11.2000

Спасылкі
--------

* Са сталінскім размахам, «Жылы дом». Дадатак, № 1 (13), 16.02.2010
* Ампірны побыт савецкіх грамадзян, Газета «Камерсант З-Пецярбург», № 206 (2809), 12.11.2003

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Санта-Ана.
**Са́нта-А́на** (ісп.: Santa Ana) — горад на захадзе Сальвадора, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага дэпартамента Санта-Ана.

Геаграфія
---------

Санта-Ана — другі па велічыні горад у Сальвадоры. Ён размешчаны на Панамерыканскай шашы, за 16 км ад вулкана Санта-Ана, на вышыні 665 м над узроўнем мора. За 64 км на захад ад Санта-Аны знаходзіцца сталіца Сальвадора, горад Сан-Сальвадор.

Гісторыя
--------

Горад быў заснаваны іспанскімі каланізатарамі ў 1569 годзе. У горадзе захаваліся ўзоры каланіяльнай архітэктуры — гатычны сабор і царква Эль Кальварыа. За 14 км на захад ад Санта-Аны размяшчаюцца руіны старажытнага індзейскага горада Тасумаль.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Санта-Ана // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 160. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n83227647 · VIAF: 1469149844942002960007 |
Карта Туамоту
Сцяг Туамоту
**Туамоту, Пуамоту** — група астравоў у Ціхім акіяне, геаграфічна адносяцца да Палінезіі. Палітычна ўваходзяць у склад Французскай Палінезіі, разам з астравамі Таварыства, паблізу якіх і размешчаныя. Астравы складаюцца з двух град нізінных атолаў. У адміністрацыйным дачыненні падраздзяленне Туамоту-Гамб'е дзеліцца на 17 камун. Населены пераважна паўмоту.

Геаграфія
---------

Плошча — 810 км². Насельніцтва — 15862 чал. (2002). Афіцыйная сталіца — горад Папеэтэ (на Таіці), але на астравах свой галоўны горад — Ротаава.

Клімат трапічны, ападкаў выпадае 1500—2000 мм у год. На вялікіх астравах сустракаюцца панданус і баньян, на малых толькі хмызнякі.

Гл. таксама
-----------

* Акіянія

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 352. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).

Спасылкі
--------

* *Туамоту (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Туамоту(недаступная спасылка)  (руск.)
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Туамоту
**Тугела** — другі па вышыні вадаспад свету. Ён уяўляе сабой пяць каскадаў у свабодным падзенні, найбольшы з іх складае 411 метраў.

Тугела падае вузкай стужкай з усходняга абрыву Драконовых гор, у Каралеўскім нацыянальным парку Наталь ў Квазулу, правінцыя Наталь, ПАР. Ён добра бачны пасля моцнага дажджу ці на сыходзе дня, бліскучы ў промнях Сонца. Выток ракі Тугелы размешчаны ў Mont-Aux-Sources ў некалькіх кіламетрах ад абрыву, з якога падае вадаспад. Вада вышэй вадаспаду чыстая і бяспечная для піцця. Абрыў часта пакрываецца снегам ў зімовыя месяцы.

На рацэ Аранжавая размяшчаецца вядомы 146-метровы вадаспад Аўграбіс (ПАР).
**Мураталы Курэнкееў** (кірг.: Муратаалы Күрөңкеев; 1860, Талды-Булат, Кыргызстан — 12 студзеня 1949) — кіргізскі кампазітар-меладыст; адзін з заснавальнікаў кіргізскай прафесійнай музыкі. Народны артыст Кыргызтана (1936).

Біяграфія
---------

Вучыўся ў бацькі — народнага музыканта Курэнкея. У 1936—1945 гадах саліст Кіргізскага аркестра народных інструментаў. Выканаўца на нацыянальных кіргізскіх інструментах (галяку, камузе, чаоры). Развіваў найлепшыя традыцыі народнага выканальніцтва. У свой рэпертуар уключаў кіргізскія інструментальныя п’есы, у т.л. каля 80 уласных кю, і найгрышы іншых народаў. Стварыў яскравыя ўзоры народнай інструментальнай музыкі. Многія яго мелодыі выкарыстаны ў якасці тэм у творах іншых кампазітараў.

Літаратура
----------

* Мураталы Курэнкееў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
Частка карты дэ Баплана з Мураўскім шляхам
**Мураўскі шлях**, адзін з галоўных шляхоў нападу крымскіх татараў у XVI-пачатку XVII стагоддзе на Русь. Ішоў ад Перакопа праз Дзікае Поле па водападзелу рэк Ворскла, Северскі Данец і Сейм да Тулы.

Паводле Кнігі Вялікаму Чарцяжу і дакументаў XVI ст. аб станіцах і вартаўніках, Мураўскі шлях ішоў муравай (адкуль і яго назва), пазбягаючы перапраў праз значныя рэкі, большай часткай па бязлюдным стэпе, акружаны па баках высокай травой. Мураўскі шлях перасякаў адзінаццаць зручных брадоў — Каганскі, Абашкін, Шабелінскі, Ізюмскі, Татарскі і іншыя.

Муравским шляхом карысталіся таксама рускія пасольскія і купецкія караваны, якія карысталіся таксама такімі адгалінаваннямі шляха, як Стары і Новы Пасольскі, Рамаданаўскі, Сагайдакавы і іншыя. На ўсім гэтым працяжэнні было пяць вартавых станіц. Запарожскія казакі, у межах якіх цягнуўся Мураўскі шлях на працягу 200 вёрст, звалі яго «адвечным, бязмежным».

За першыя пяцьдзясят гадоў XVI стагоддзя здзейснена сорак тры набегу. Таму для аховы ад нападаў крымскіх татараў была збудаваная Белгарадская засечная рыса з крэпасцямі — Ліўны (1586), Белгарад (1589), Аскол (1586), Валуйкі (1599) і іншыя. Пасля ўзвядзення гэтых крэпасцяў татары сталі пазбягаць Мураўскага шляха; затое ён зрабіўся галоўным шляхам для казакоў, якія накіраўваліся ў Крым.
**«Партрэт князя Юзафа Панятоўскага»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная, верагодна, у канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў. Месцазнаходжанне невядома.

На партрэце адлюстраваны князь Юзаф Панятоўскі, пляменнік апошняга манарха Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага, ваенны міністр герцагства Варшаўскага і галоўнакамандуючы польскага войска, маршал Францыі. Выява ўяўляе позні варыянт вельмі распаўсюджанага вобраза Юзафа Панятоўскага. Захаваўся фотаздымак у Архіве галоўных старажытных актаў у Варшаве. У апошнім вопісе нясвіжскіх мастацкіх твораў за 1939 год згаданы партрэт Панятоўскага (Гравюра. 40×30). На жаль, лаканічнасць запісу не дазваляе ўпэўнена казаць ні пра асобу, ні пра тоеснасць абодвух твораў. Магчыма, партрэт на фота не належаў да нясвіжскіх калекцый.

Зноскі
------

1. 1 2  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
**«Партрэт кардынала Яна Аляксандра Ліпскага»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная пасля 1737 года невядомым мастаком. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь (інв. ЗЖ 169. НММ РБ). Памер карціны — 75,7 × 59,4 см.

Партрэт адлюстроўвае кардынала Яна Аляксандра Ліпскага[pl]. Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы. Захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію, спачатку ў Гёхштэт[de] (№ 598/104), пазней перавезены амерыканскімі прадстаўнікамі ў Мюнхен (№ 14542/104). 17 мая 1949 перавезены ў Вісбадэн. Паступіў пасля рэстытуцыі з Германіі ў Дзяржаўны мастацкі музей БССР у 1957 г. ад ДМВП г. Масква (інв. № 149).

Зноскі
------

1. 1 2  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
**Партрэт мастака М. Філіповіча** — карціна беларускага мастака Міхаіла Станюты (1881—1974), напісаная ў 1925 годзе. З'яўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску.

Апісанне
--------

На карціне Міхаіл Станюта адлюстраваў свайго сябра, мастака Міхася Мацвеевіча Філіповіча (1896—1947), аднаго з самых яркіх беларускіх жывапісцаў 1920-х гадоў.

У партрэце Станюта імкнецца захаваць і перадаць гледачу вобраз у першую чаргу беларуса, з характэрнай прыроднай мяккасцю, непасрэднасцю, даверлівасцю, смутным спакоем, у выніку чаго атрымалася глыбока псіхалагічны твор. Праца стрыманая па жывапісным і кампазіцыйным рашэнні: глухі фон, плоскаснасць малюнка, спакойны каларыт. Стэфанія Станюта ўспамінала:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| …бацькаў партрэт Філіповіча: ён малады яшчэ, якім я яго памятаю ў пачатку дваццатых гадоў. <…> Напісаў яго з футравым каўняром — той насіў модную тады „бекешу", такое як быццам паліто са зборкамі на спіне. | "|

Зноскі
------

1. ↑  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 4: 1917-1941 гг. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, В. Ф. Шматаў] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1990. — 352 с. : іл. ISBN 5-343-00157-2
2. 1 2  Міхась Пятровіч Станюта Архівавана 5 сакавіка 2016.
**Шосты Усебеларускі з’езд Саветаў** *(надзвычайны) рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў*. Адбыўся 13 — 16 сакавіка 1924 г. у Мінску.

Прадстаўніцтва на з’ездзе
-------------------------

Прысутнічала 249 дэлегатаў з рашаючым і 156 з дарадчым голасам.

Парадак дня
-----------

* міжнароднае і ўнутранае становішча СССР (М. І. Калінін);
* расшырэнне межаў БССР і задачы савецкага будаўніцтва (А. Р. Чарвякоў);
* адміністрацыйна-гаспадарчы падзел БССР (А. І. Адамовіч);
* заснаванне Беларускага сельскагаспадарчага банка (Н. Л. Аксючыц);
* пытанні Канстытуцыі БССР (А. Х. Гетнер);
* выбары ЦВК БССР (В. А. Багуцкі).

Рашэнні з’езда
--------------

З’езд сабраўся ў надзвычайным парадку для вызначэння шляхоў развіцця рэспублікі пасля 1-га ўзбуйнення БССР. Меў важнае прапагандысцкае міжнароднае значэнне і павінен быў, паводле слоў Чарвякова, прадэманстраваць, «якім чынам ва ўмовах Савецкай дзяржавы вырашаюцца пытанні, невырашальныя ва ўмовах буржуазнай дзяржавы». З’езд намеціў чарговыя задачы: правядзенне па ўсёй тэрыторыі БССР адзінага закона аб землекарыстанні, павышэнне прадукцыйнасці працы ў сельскай гаспадарцы, ліквідацыя непісьменнасці дарослага насельніцтва і інш. Разгледжана пытанне аб новым адміністрацыйнам падзеле БССР, даручана ЦВК рэспублікі ажыццявіць раянаванне не пазней пачатку новага бюджэтнага года (1 кастрычніка 1924 г.). З’езд даручыў ЦВК унесці на разгляд VII Усебеларускага з’езда Саветаў праект новай Канстытуцыі БССР, змяніў некаторыя канстытуцыйныя нормы, у прыватнасці, адмяніў сумяшчэнне ў адной асобе пасад старшынь ЦВК і СНК БССР, устанавіў склад Прэзідыума ЦВК БССР з 9 чалавек. Прыняў пастановы «Аб беларускім сельскагаспадарчым банку», «Аб амністыі», «Аб увекавечанні памяці У.І.Леніна». З’езд выбраў ЦВК БССР з 120 членаў і 30 кандыдатаў.

Літаратура
----------

* VI Всебелорусский чрезвычайный съезд Советов рабочих, крестьянских и красноармейских депутатов: Стенографический отчет. — Мн. 1924.

| ⛭Усебеларускія з’езды Саветаў |
| --- |
| Усебеларускія з’езды Саветаў рабочых, салдацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў | I (1919) |
| Усебеларускія з’езды Саветаў рабочых, сялянскіх, батрацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў | II (1920) |
| Усебеларускія з’езды Саветаў рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў | III (1921) ·  IV (1922) ·  V (1924) ·  VI (1924) ·  VII (1925) ·  VIII (1927) ·  IX (1929) ·  X (1931) ·  XI (1935) ·  XII (1936, 1937) |
**Vanguard 1** (бел.: Авангард 1) — чацвёрты штучны спадарожнік Зямлі, другі штучны спадарожнік ЗША і першы спадарожнік на сонечных батарэях. Першапачаткова запуск планаваўся яшчэ на 1957 год, але з-за аварыі ракеты-носьбіта ён быў запушчаны толькі ў сакавіку 1958. Хоць сувязь з Vanguard 1 была страчана ў 1964, ён знаходзіцца на арбіце дагэтуль і з'яўляецца найстарэйшым штучным апаратам у космасе.

Структура
---------

Vanguard меў форму шара з шасцю стрыжнямі-антэнамі. Дыяметр абалонкі — 16,3 см. Маса — 1,474 кг (менш, чым маса папярэдніх спадарожнікаў). Меліся два перадатчыка: 10 МВ, 108 МГц на ртутна-цынкавых батарэях і 5 МВ, 108.03 МГц на сонечных.

Саперніцтва паміж арміяй і ВМС
------------------------------

У 1957—1958 гадах армія і флот ЗША вялі жорсткую барацьбу за права першымі запусціць амерыканскі спадарожнік. Армія прадстаўляла праграму Explorer, а флот — Vanguard. Пераможцам стаў флот, але падчас запуску Vanguard TV3 6 снежня 1957 адбылася аварыя ракеты-носьбіта і першым спадарожнікам ЗША стаў Explorer 1.
**Клаўдзія Галі** (шведск.: Claudia Josefina Galli Concha; нар.3 верасня 1978, Стакгольм) — шведская актрыса.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 3 жніўня 1978 гады ў Стакгольме. У трохгадовым знялася ў сегменце «Film-tajm» на тэлешоў Trazan & Banarne. Згуляла ролю Фрыды Ліндберг у мыльнай оперы TV4 Skilda världar.

У двух сезонах гуляла ролю Ліны Свенсан у камедыйным серыяле Svensson, Svensson, таксама была сябрам камедыйнага шоу Parlamentet. Клаўдзія Галі заняла другое месца ў пятым сезоне Let’s Dance 2010 танцавальнага конкурсу Strictly Come Dancing, яе партнёрам быў прафесійны танцор Тобіяс Валіні.

Галі згуляла ролю Джона Ветнрстрэм у камедыйным серыяле Starkee man. Знялася ў шасці серыялах заснаваных на персанажах з серыі крымінальных раманаў «Fjällbackamorden» пісьменніцы Камілы Лэкберг.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 11 студзеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. 1 2  Galli, Claudia Josefina // Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. Праверана 2 студзеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 14509697m · ISNI: 0000 0000 5392 8436 · LCCN: no2003104002 · VIAF: 49455456 |
**«Вертыкаль»** (руск.: «Вертикаль») — серыя савецкіх аднаступенчатых геафізічных ракет на вадкім паліве, якія выкарыстоўваліся ў даследаваннях касмічнай прасторы па праграме «Інтэркосмас» з удзелам Балгарыі, Венгрыі, ГДР, Польшчы, Румыніі, Чэхаславакіі.

На ракетах знаходзіліся зонды з навуковай апаратурай, выконваючай атмасферныя і астрафізічныя даследаванні верхніх слаёў атмасферы і іанасферы Зямлі, ультрафіялетавага, рэнтгенаўскага выпраменьвання Сонца, метэарытных часціц і інш. Атмасферны зонд на Зямлю не вяртаўся. Ракеты запускаліся на вышыню 500 і 1500 км. У 1970—1983 гг. выканана 11 запускаў. Пры першых двух запусках выкарыстоўвалася ракета Р-5В, на наступных — больш магутная.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 107. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.

Спасылкі
--------

* Rocket Vertikal // Russian space program. History, facts, technology, space ships (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчук.

**Клаўдзія Уладзіміраўна Шаўчук** (31 снежня 1929, Колпіна, Ленінградская вобласць) — перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

У 1949—1951 гг. — кастэлянка Клецкай раённай бальніцы, у 1951—1954 — у будаўнічым упраўленні № 3 трэста № 2. У 1954—1990 — палявод, звеннявая па вырошчванні льну, цукровага бураку, брыгадзір, памочнік брыгадзіра паляводчай брыгады калгаса «Кастрычнік» Клецкага раёна. З 1977 года памочнік брыгадзіра паляводчай брыгады. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокіх і стабільных ураджаяў тэхнічных культур. Член Рэвізійнай камісіі КПБ у 1976—1981 гадах.

Зноскі
------

1. ↑  т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.

Літаратура
----------

* т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Васіна (значэнні).

**Клаўдзія Герасімаўна Васіна** (укр.: Клавдія Герасимівна Васіна, 28 верасня 1909, Санкт-Пецярбург — 3 лістапада 1993, Адэса) — украінская артыстка балета, балетмайстар, педагог.

Біяграфія
---------

Клаўдзія Васіна нарадзілася 15 (28) верасня 1909 года ў горадзе Санкт-Пецярбург.

У 1926 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (клас Агрыпіны Ваганавай).

У 1926—1931 гадах — артыстка Харкаўскага тэатра оперы і балета, у 1932—1941 гадах — Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Тараса Шаўчэнкі. Была вядучым выкладчыкам балетнай школы пры тэатры і ў Кіеўскім харэаграфічным вучылішчы.

Падчас вайны выступала ў складзе трупы эвакуіраванага ў Кіргізскую ССР Тэатра музычнай камедыі імя Сталіна. У 1943—1945 гадах была галоўным балетмайстрам і педагогам-рэпетытарам Сталінскага тэатра оперы і балета, дзе ў 1945 годзе паставіла сцэну «Вальпургіева ноч» з оперы «Фаўст» Ш. Гуно і балета «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага, а таксама заснавала харэаграфічную школу.

З 1945 года была педагогам-рэпетытарам Львоўскага тэатра оперы і балета імя Івана Франко, адначасова са жніўня 1957 года па жнівень 1960 года была першым дырэктарам Львоўскай дзіцячай харэаграфічнай школы  (укр.) (бел..

З 1960 па 1973 гады была педагогам-рэпетытарам Адэскага тэатра оперы і балета, дзе паставіла танцы ў операх «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага і «Рыгалета» Дж. Вердзі. Яе вучаніцамі былі Алена Гарчакова, Наталля Слабадзян і іншыя.

Памерла 3 лістапада 1993 года ў Адэсе.

Творчасць
---------

Сярод яе вядомых партый — Любіна («Пан Канёўскі  (укр.) (бел.» М. Верыкаўскага  (руск.) (бел.), Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Эсмеральда («Эсмеральда» Ц. Пуні), Медора («Карсар» А. Адана), Ніна («Маскарад» Э. Аванесяна паводле А. Хачатурана), П’ерэта («Горад з Тасканы» У. Нахабіна  (укр.) (бел.).

Зноскі
------

1. ↑  Універсальний львівський довідник. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 23 квітня 2021. Праверана 15 березня 2021.

Літаратура
----------

* Митці України : Енциклопедичний довідник / упоряд. : М. Г. Лабінський, В. С. Мурза; за ред. А. В. Кудрицького. — К. : «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1992. — С. 106. — ISBN 5-88500-042-5. [Архівовано з першоджерела 12 вересня 2022.];
* Туркевич В. Д. Васіна Клавдія Герасимівна // Енциклопедія сучасної України / ред. кол.: І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­-2022. — ISBN 966-02-2074-X.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Філіп Беатрыкс Сакі** (польск.: Filip Beatrix (Szczęsny) Sacchi, 4 красавіка 1791, Масква — 16 красавіка 1850, Вустэр, Масачусетс, ЗША) — святар, педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі і Джорджтаўскага ўніверсітэта (ЗША).

Сын француза і італьянкі, народжаны ў Маскве, уступіў у Таварыства Ісуса 11 жніўня 1807 г. Потым два гады праходзіў выпрабаванні ў навіцыяце ў Дынабургу. Вывучаў рыторыку ў Аршанскім езуіцкім калегіуме (1809—1811), філасофію (1811—1813) і французскую мову (1813—1814) у Полацкім езуіцкім калегіуме (акадэміі). Выкладаў граматыку ў калегіуме ў Пецярбургу (1814—1815). Прафесар паэтыкі і мовы, этыкі ў Полацкай езуіцкай акадэміі (1815—1817), прафесар паэтыкі і рыторыкі ў Віцебскім езуіцкім калегіуме (1817—1818). У 1818—1820 гг. вывучаў тэалогію ў Акадэміі.

Пасля выгнання езуітаў (1820) з Расійскай імперыі спачатку з’ехаў у Італію, а потым у 1821 г. у Злучаныя Штаты Амерыкі. Скончыў курс тэалогіі ў Джорджтаўнскім універсітэце (1821—1823). Дзякуючы рэкамендацыйным лістам біскупа Балонні і Тадэвуша Бжазоўскага, першага генерала адноўленнага ў 1814 г. Таварыства Ісуса, стаў выкладаць у гэтай езуіцкай навучальнай установе. Прафесар лаціны і грэчаскай мовы у Джорджтаўнскім універсітэце. Дарадца правінцыяла (1834—1840), суперыёр у Пэрадайз (Пенсільванія), місіянер у штатах Пенсільванія і Мэрыленд, прафесар моў у каледжы Святога Крыжа (англ.: College of the Holy Cross) у Вустэры.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. ↑  Bibliografia Critica delle antiche reciproche Corrispondenze, politiche, ecclesiastiche, etc. dell’Italia, colla Russia, colla Polonia ed altre parti settentrionali. — Firenze, 1834. — p. 215.
3. ↑  Catalogs SJ 1774—1829. Russiae. Архівавана 13 ліпеня 2020.
4. ↑  Peter Force, *The national calendar and Annals of the United States*, 1823. — P. 271
Асноўныя тыпы драўляных вярхоў (у разрэзе): 1 — чацвярык на чацверыку, з заломам; 2 — васьмярык на чацверыку, з ветразямі;
3 — васьмярык на чацверыку, з заломам і ветразямі; 4 — на дзвюх падоўжных бэльках.
**Верх** у архітэктуры — пірамідальнае, купальнае або яруснае завяршэнне будынкаў, звычайна раскрытае ў інтэр’ер. Шырока вядомы ў культавай архітэктуры многіх краін Еўропы, у XV—XIX стст. быў адметнай рысай храмаў Беларусі, Расіі, Украіны.

Беларусь
--------

У мураванай архітэктуры Беларусі вядомы з XI—XII стст. у выглядзе барабанаў на ветразях і ступеньчатых арках (Сафійскі сабор і Спаса-Ефрасіннеўская царква ў Полацку). У архітэктуры Адраджэння (XVI — першая палова XVII ст.) купальны верх звонку аздаблялі аркатурай і інш. (кальвінскі збор у Смаргоні). У архітэктуры барока і класіцызму верх набыў стройныя прапорцыі, упрыгожваўся скульптурай і жывапісам (фарны касцёл у Нясвіжы, Петрапаўлаўскі касцёл у Гомелі і інш.). У другой палове XIX — пачатку XX ст. вярхі шырока выкарыстоўвалі ў культавых будынках стыляў псеўдарускага і «мадэрн» (Сімяонаўская царква ў Брэсце, мемарыяльная капліца ў в. Лясная Слаўгарадскага раёна).

У драўляным дойлідстве Беларусі вядомы з 16 ст. (Успенская царква Ляшчынскага манастыра пад Пінскам), звычайна меў вянковую канструкцыю. Архаічныя вярхі пірамідальныя (Георгіеўская царква ў в. Сінкевічы Лунінецкага раёна). У XVIII ст. пад уплывам барока пашырыліся ярусныя вярхі (асноўныя тыпы: чацвярык на чацверыку, васьмярык на васьмерыку і васьмярык на чацверыку), у якіх выкарыстоўваліся канструкцыі заломаў і ветразяў (цэрквы Ільінская ў Віцебску, Міхайлаўская ў в. Рубель Столінскага, Мікалаеўская ў в. Старая Беліца Гомельскага раёнаў і інш.). Часта завяршаўся верх купалкамі, вежачкамі, крыжамі, шпілямі і інш.

Літаратура
----------

* *Ю. А. Якімовіч.* Верх // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
Запыт «суднаверф» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.
Гдыньская суднаверф
**Верф** (нідэрл.: werf) — месца пабудовы і рамонту суднаў.

Прадпрыемства для пабудовы і/або рамонту суднаў і караблёў. Як правіла, размяшчаецца на беразе акіяна, мора, ракі, возера, аднак існуюць і плывучыя верфі, для адносна невялікіх суднаў. Верф звычайна ўяўляе сабой шэраг збудаванняў: докаў, цэхаў, стапеляў, элінгаў, майстэрняў, складоў і г. д.

Першая з вядомых верфяў датуецца 3000 — 2778 гг. да нашай эры (Егіпет).
З XVII стагоддзя становяцца неад'емнай часткай адміралцействаў.
У сучаснай мове верф можа звацца як *суднаверф*, *суднабудаўнічы* або *суднарамонтны* завод.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Верф

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119384297 · GND: 4128181-0 · LCCN: sh85121668 · Microsoft: 86154893 · NDL: 00574943 · NKC: ph389976 |

 |
граф **Клаўдзіа Ранго́ні** (італ.: Claudio Rangoni; 26 верасня 1559 — 2 верасня 1621, Эмілія-Раманья) — нунцый (пастаянны прадстаўнік) Папы Рымскага пры двары караля Рэчы Паспалітай Жыгімонта III.

Аказаў важны ўплыў на гісторыю Расіі ў перыяд Смутнага часу (1598—1618 гг.), прадставіўшы 15 сакавіка 1604 г. самазванца Ілжэдзмітрыя I каралю Жыгімонту, як спадчынніка рускага прастола і тым самым паспрыяўшы і даўшы нагоду для пачатку польскага ўварвання 1604—1612 гг. У далейшым спрыяў шырокаму прызнанню самазванца ў Еўропе. Шырока фігуруе ў гістарычных дакументах як важны дзеяч перыяду Смуты.

Цікавыя факты
-------------

Рангоні — дзеючая асоба другой рэдакцыі оперы М. П. Мусаргскага «Барыс Гадуноў».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0003 7371 8032 · NUKAT: n2009112748 · SUDOC: 242677606 · VIAF: 162552483 |
**Валенсі́йскі залі́ў** (ісп.: Golfo de Valencia) — заліў на захадзе Міжземнага мора, частка Балеарскага мора, які абмывае ўсходнія берагі Іспаніі. Крайнія кропкі: на поўдні — мыс дэ ла Наа блізу Алікантэ, на поўначы — мыс Тартоса у дэльце Эбра.

Даўжыня — 42,5 км, шырыня — 144 км, глыбіня — да 500 м. Сярэднегадавая тэмпература вады — +18 °C. Салёнасць — 37 ‰. Прылівы змешаныя, вышынёй да 0,1 м. Заліў падзелены напалам нулявым мерыдыянам.

Даўжыня берагавой лініі — 400 км. Берагі нізінныя і пяшчаныя, прысутнічаюць балоты. Раён валенсійскага заліва у цяперашні час паступова апускаецца. У заліў упадае некалькі рэк, галоўнай з якіх з’яўляецца Хукар. Перад узбярэжжам вобласці Кастэльён-дэ-ла-Плана размешчаны архіпелаг астравоў Калумбрэтэс.

Асноўныя парты — Валенсія, Гандыя, Кастэльён-дэ-ла-Плана, Сагунта. Заліў шчыльна заселены, вялікая частка ўзбярэжжа забудавана жылымі раёнамі і курортнымі зонамі. Найбуйнейшымі курортнымі зонамі з’яўляюцца Коста-Бланка і Коста-дэль-Асаар, якія ўключаюць такія курорты, як Агілас, Алікантэ, Альтэа і Картахена. Нягледзячы на гэта, існуюць таксама і ізаліраваныя бухты, на прыклад, у раёне Дэніі і Пеньісколы.

Дзякуючы нізінным і урадлівым землям, узбярэжжа спрыяльна для сельскай гаспадаркі. Пераважнымі культурамі з’яўляюцца рыс, цытрусавыя і проса.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh96007558 · VIAF: 315530378 |
**Дзевалтва**, **Дзяволтва** — усходнебалцкая зямля. У Іпацьеўскім летапісе пры пераліку літоўскіх князёў, што заключылі дагавор 1219 з Уладзіміра-Валынскім княствам, на апошнім месцы названы «князи из Дяволтвы»: Юдзькі, Пукеік, Бікшы, Лікіік. Два апошніх упамінаюцца і ў акце Міндоўга 1260, якім ён перадае, у выпадку адсутнасці ў яго спадкаемцаў, сваё каралеўства Тэўтонскаму ордэну (дакумент прызнаецца даследчыкамі фальсіфікатам). У Іпацьеўскім летапісе (Іпацьеўскі спіс) адзначана, што Войшалк з дапамогай валынскіх князёў Шварна і Васількі, помсцячы сваім ворагам, захапіў іх гарады «во Дявелътве и в Нальщанехъ» (1264). Відаць, да канца ХІІІ ст. Дзевалтва як асобная зямля са сваёй палітычнай арганізацыяй перастала існаваць і была падпарадкавана непасрэдна вялікім князям літоўскім. Гістарычныя крыніцы не захавалі пэўнай інфармацыі пра межы Дзевалтвы. Згодна з гістарычнай традыцыяй, захаванай, у прыватнасці, у хроніцы Мацея Стрыйкоўскага, Дзевалтва прывязвалася да р. Швянтойі. Гісторык Генрык Лаўмянскі лакалізаваў Дзевалтву ў верхнім цячэнні р. Швянтойі і басейне р. Шырвінты (1932), дзе пазней быў Вількамірскі павет (аднак яго тэрыторыя была шырэйшая). Уладзімір Пашута меркаваў, што Дзевалтва ляжала ў міжрэччы Нявяжы і Швянтойі (1956) або на ўсход ад Швянтойі (1959). Г.Забела і Т.Баранаўскас на аснове археалагічных даных лічаць, што Дзевалтва ахоплівала заходнюю частку сучаснага Маля́цкага раёна, паўднёвай часткі Анікшчайскага раёна, усходнюю частку Укмергскага раёна (каля 2 тыс. км2), уваходзіла ў паўночна-ўсходнюю частку арэала культуры ўсходнелітоўскіх курганоў; падзялялася як мінімум на 8 валасцей.

Літаратура
----------

* Zabiela G. Baranauskas T. Deltuvos žemė // Lietuvos istorijos metraštis, 1995 metai. Vilnius, 1996.
*
**Дзві́нская зямля́** - гістарычная вобласць на Русі ў басейне Паўночнай Дзвіны ў 11—15 ст.

Уключала частку сучаснай Архангельскай вобласці на поўнач ад Волга-Паўночнадзвінскага водападзела — «валокі» (называлася таксама Завалочча). Насельніцтва займалася земляробствам, пушным і рыбным промысламі.

З 11 ст. уладанне Ноўгарада. У 14—15 ст. за валоданне Дзвінскай зямлёю з Ноўгарадам сапернічала Масква. У 1478 далучана да Маскоўскага вялікага княства.

Літаратура
----------

* Дзвінская зямля // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. С. 100.
* Заволочье, новгородская область // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Дзвінская губа, Дзвінскі заліў** — адзін з чатырох найбуйнейшых заліваў Белага мора, разам з Мезенскай губой, Анежскай губой і Кандалакшскім залівам. Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы Белага мора, на тэрыторыі Архангельскай вобласці Расіі.

Даўжыня 93 км, шырыня каля ўваходу 130 км. З вялікіх рэк у заліў ўпадае Паўночная Дзвіна, а таксама сярэднія і малыя рэкі: Солза, Сярта, Ярэньга, Чукча, Сюзьма, Вялікая Рэжма, Ненокса, Мудзьюга і іншыя. Глыбіня 15—22 м, максімальная ў паўночна-заходняй частцы — 120 м. Прылівы вышынёй да 1,4 м, паўсутачныя. У летні час вада ў заліве выграваецца да +12 °С, гэта найбольш цёплая частка Белага мора, у зімовы час заліў замярзае.

На ўзбярэжжы Дзвінскай губы гарады Архангельск і Северадзвінск.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 100. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чачора.

**Чачо́ра** — рака ў Беларусі, у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Хорапуць (басейн Іпуці).

Назва
-----

Назва Чачора балцкага паходжання.

Гідранімічныя аналагі — літоўскія рэкі *Kek-upys, Keklys*. Рэкі з назвамі Чачора (*Kek-, -r-*) ёсць таксама на Падзесенні, Верхнім Павоччы, Верхнім Паволжы. У іншых балцкіх гідронімах корань *Kek-* пашыраны іншымі пашыральнікамі, як у назвах Чэчэна, Чэчэта або Чэчэль (*-n-*, *-t-*, *-l-*).

Усе гэтыя назвы, уключна з назвай Чачоры, звязваюць з літоўскім *kekė* «гронка (арэхаў, ягадаў, кветак)», *kekulas* «камяк», прускім *kekars* «гарох» (у гарохавым струку шмат гарошынак). Яны маюць шырокія індаеўрапейскія адпаведнікі.

Блізкім чынам матываваныя і назвы тыпу Рэста, Рэкта, Рэхта і пад. Яны звязаныя з балцкім абазначэннем арэха (літ. *riešutas*, лат. *rieksts*, пруск. *reisis*) і далей з літоўскім *rišti*, прускім *\*ristun* «звязваць» (арэхі растуць «звязкамі», гронкамі).

Ва ўсіх гэтых выпадках рачныя назвы матываваныя семантыкай ушчыльнення ў выніку сціснутасці. У балцкай гідраніміі нярэдка ёсць, калі водныя назвы нясуць значэнне «сціскання» (Жлобін, Горадзен і інш.). Мяркуецца, што назвы з семантыкай «сціскання» адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера.

Гідраграфія
-----------

Даўжыня ракі 8,8 км. Пачынаецца за 1 км на поўнач ад аграгарадка Перарост, вусце за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Агародня Кузьмініцкая. Рэчышча ад вытоку на працягу 4 км каналізаванае.

Заўвагі
-------

1. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 151.
2. ↑  *Топоров В. Н.* Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования. 1981. — Москва, 1982. — С. 41.
3. ↑  *В. Н. Топоров*. «Baltica» Подмосковья // Балто-славянский сборник. Москва, 1972. С. 268.
4. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 598.
5. ↑  *В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев.* Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 204—205.
6. ↑  *О. Н. Трубачев.* Заметки по этимологии и сравнительной грамматике // Этимология. 1968. Москва, 1971. С. 65.
7. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 118.
8. ↑  Агульная характарыстыка рачной сеткі Гомельскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» (руск.)

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Завалей.
**Ігар Уладзіміравіч Завалей** (нар. 15 лютага 1985, Сургуце Цюменскай вобласці Расійскай Федэрацыі) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Кандыдат у майстры спорту па лёгкай атлетыцы.

Працаваў інструктарам-метадыстам спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школы алімпійскага рэзерву № 1 г. Гомеля, інструктарам-метадыстам установы «Школа вышэйшага спартыўнага майстэрства» г. Гомеля, вядучым спецыялістам, галоўным спецыялістам упраўлення спорту і турызму Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, першым сакратаром Гомельскага абкама грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Завалей Ігар Уладзіміравіч
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Увараў.
**Ігар Юр’евіч Увараў** (нар. 19 кастрычніка 1963, г. Гомель) — беларускі гісторык. Спецыяліст па праблеме эвалюцыі саслоўя шляхты ВКЛ у XVI ст. Кандыдат гістарычных навук (2003), дацэнт (2009).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 кастрычніка 1963 года ў Гомелі.

Скончыў у 1997 годзе гісторыка-юрыдычны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны. У 2002 годзе быў саікальнікам у Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы, саіскальніцтва.

У 2003 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Пашырэнне правоў і свабод беларускай шляхты ў Вялікім княстве Літоўскім да Люблінскай уніі (па матэрыялах вальных соймаў XVI ст.)».

З 2006 года дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных і прававых дысцыплін гуманітарна-эканамічнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. Сухога.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: гісторыя палітычных эліт ВКЛ у канцы XIV—XVI ст.

Бібліяграфія
------------

* Сословные права и привилегии шляхты Великого княжества Литовского (конец XIV — конец XVI столетий). Гомель, 2017.
* История Беларуси. Белорусские земли в эпоху феодализма: пособие к семинарским занятиям. Гомель, 2009.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* УВАРАЎ Ігар Юр’евіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
**Ігар Яўгенавіч Канашэнкаў** (руск.: Игорь Евгеньевич Конашенков; нар. 15 мая 1966, Кішынёў, Малдаўская ССР, СССР) — генерал-маёр, кіраўнік Дэпартамента інфармацыі і масавых камунікацый Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 мая 1966 гады ў горадзе Кішынёве. Скончыў з адзнакай інжынерны факультэт Жытомірскага вышэйшага ваеннага вучылішча радыёэлектронікі СПА (1988), Ваенную акадэмію СПА (1998), Вышэйшыя курсы Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі (2006).

Службу праходзіў у войсках ракетна-касмічнай абароны, ва ўпраўленні галоўнага камандавання СПА краіны.

З 1998 года — намеснік начальніка аддзела па ўзаемадзеянні з расійскімі і замежнымі СМІ прэс-службы Міністэрства абароны РФ, а з 2003 года — памочнік камандуючага войскамі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі. У 2005 годзе стаў начальнікам прэс-службы Сухапутных войскаў і памочнік галоўнакамандуючага Сухапутнымі войскамі.

Узначальваў падраздзялення інфармацыйнага забеспячэння аб'яднанай групоўкі войск (сіл) на Паўночным Каўказе, калектыўных сіл па падтрыманні міру (КСПМ) у зоне грузіна-абхазскага канфлікту, міратворчых сіл у зоне грузіна-паўднёваасецінскага канфлікту.

У 2009 года прызначаны намеснікам начальніка Упраўлення прэс-службы і інфармацыі Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі. Ужо ў жніўні 2011 года указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі прызначаны начальнікам Упраўлення прэс-службы і інфармацыі Міністэрства абароны.

У сакавіку 2017 года указам прэзідэнта прызначаны кіраўніком Дэпартамента інфармацыі і масавых камунікацый Міністэрства абароны.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны сям’ю ордэнамі: «За заслугі перад Айчынай» III, IV ступені, Аляксандра Неўскага, Мужнасці, «За ваенныя заслугі», Пашаны, Дружбы. Таксама мае 17 медалёў.

Зноскі
------

1. ↑  Guerra Rusia-Ucrania: los combates llegaron a las calles de Kiev y un edificio fue alcanzado por los misiles rusos

Спасылкі
--------

* Біяграфія Ігара Канашэнкава на афiцыйным сайце МА Расii
* С 50-летием, уважаемый Игорь Евгеньевич! Союз журналистов Москвы, 15 May 2016. Retrieved 3 July 2017.
* Russia warns it will shoot down alliance jets over Syria if US launches air strikes against Assad. Roland Oliphant, *The Telegraph*, 6 October 2016. Retrieved 30 June 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Расія-Культура · OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крывіцкі.
**Ігар Яўгенавіч Крывіцкі** (1 сакавіка 1929, с. Гарадзішча, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1951 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1959 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Ваенпраекце, Белпрампраекце, з 1959 года — архітэктар Заводскага раёна Мінска, з 1970 года — намеснік старшыні Заводскага райсавета народных дэпутатаў, з 1973 года — намеснік галоўнага інжынера ў БелНДІдзіпрасельбудзе, з 1980 г. — дырэктар Белдзіпрагандлю. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1964 года. Член КПСС з 1967 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: адміністрацыйны будынак у Віцебску (1953), жылы дом на плошчы Я. Коласа (1957, з С. Б. Баткоўскім, Н. Э. Шпігельманам), ПДП прамысловых раёнаў Дражня, Паўднёвы, па вул. Маладзёжнай, на поўдзень ад аўтазавода (1965—1970) у Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны сярэбраным медалём ВДНГ СССР (1979) за арганізацыю праектавання і аўтарскага нагляду будаўніцтва жылога пасёлка жывёлагадоўчага комплексу «Мір» Брэсцкай вобласці.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кривицкий Игорь Евгеньевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лаўрыненка.
**Ігар Уладзіміравіч Лаўрыненка** (17 красавіка 1961, Мінск — 14 мая 2021) — беларускі ваенны дзеяч і палітык. Генерал-маёр. Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання (2019—2021).

Біяграфія
---------

Скончыў Кастрамское вышэйшае ваеннае каманднае вучылішча хімічнай абароны, Ваенную акадэмію хімічнай абароны імя Маршала Савецкага Саюза С. К. Цімашэнкі, Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі.

З 1983 года па 1985 год праходзіў ваенную службу на тэрыторыі Рэспублікі Афганістан. Служыў на розных пасадах ва Узброеных Сілах СССР і Рэспублікі Беларусь, у тым ліку на пасадах першага намесніка начальніка Генеральнага штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, аташэ па пытаннях абароны пры Пасольстве Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі.

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання, прадстаўляў Бярэзінскую выбарчую акругу № 61, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па нацыянальнай бяспецы.

Памёр 14 мая 2021 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» III ступені, медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, іншымі дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Памёр дэпутат Палаты прадстаўнікоў Ігар Лаўрыненка Архівавана 16 мая 2021.
2. ↑  Лаўрыненка Ігар Уладзіміравіч
**Каўнаскі інстытут дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва** (літ.: Taikomosios ir dekoratyvinės dailės institutas) — вышэйшая мастацкая ўстанова горада Каўнаса.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1922 годзе як **Каўнаская мастацкая школа**. У 1939 годзе школа атрымала правы вышэйшай навучальнай установы. У маі 1940 года Каўнаская мастацкая школа і Факультэт вытанчаных мастацтваў Універсітэта Стэфана Баторыя былі рэарганізаваны ў дзве самастойныя навучальных установы: у Каўнасе — **Вышэйшае вучылішча прыкладнога мастацтва**, у Вільнюсе — Вільнюскае мастацкае вучылішча. У каўнаскім вучылішчы былі створаны кафедры кафедры графікі, скульптуры, дэкаратыўнага жывапісу, мастацкай керамікі, тэкстылю. У 1941 годзе, ужо пры савецкай уладзе, вучылішча стала **Каўнаскім інстытутам прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва** (вучылішча ў Вільнюсе — Вільнюскай мастацкай акадэміяй, з 1944 года Вільнюскі мастацкі інстытут). У 1951 годзе абедзве навучальных установы былі рэарганізаваны ў Дзяржаўны мастацкі інстытут Літоўскай ССР, які дзейнічае ў Вільнюсе.

У 1959 годзе ў Каўнасе было адкрыта вячэрняе аддзяленне прыкладнога мастацтва вільнюскага Мастацкага інстытута. У 1979 годзе ў Каўнаскім аддзяленні дэкаратыўнага мастацтва пачалося навучанне на дзённым аддзяленні. У 1983 годзе Каўнаскае аддзяленне было рэфармавана ў факультэт прамысловага мастацтва. 

Пасля пераўтварэння вільнюскага Мастацкага інстытута ў Вільнюскую мастацкую акадэмію каўнаскае аддзяленне ў 1991—2002 гадах у некалькі этапаў было ператворана ў факультэт Вільнюскай мастацкай акадэміі, які носіць гістарычную назву Каўнаскага мастацкага інстытута – Каўнаскі інстытут дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва – з правамі юрыдычнай асобы, са сваім саветам і рэктарам.

Вядомыя настаўнікі
------------------

* Юозас Зікарас
* Юозас Мікенас — выпускнік школы
* Мсціслаў Валяр’янавіч Дабужынскі

Вядомыя вучні
-------------

* Пятрас Аляксандравічус
* Вітаўтас Палайма
* Бронюс Пундзюс
* Вітаўтас Юркунас

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Kaunas Art Institute. History Архівавана 30 красавіка 2008. (літ.)