recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ян Маёравіч Арлазораў** (26 жніўня 1947, Масква, СССР — 7 сакавіка 2009, Берлін, Германія) — расійскі тэатральны і эстрадны акцёр. Заслужаны артыст Расіі, лаўрэат Усерасійскага конкурсу артыстаў эстрады.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і адваката, удзельніка Вялікай Айчыннай вайны Маёра (Мэера) Самойлавіча і лекара-хірурга Раісы Якаўлеўны Арлазоравай, родам з Харкава (Ян насіў прозвішча маці). Скончыў Шчукінскае тэатральнае вучылішча, працаваў у Цэнтральным дзіцячым тэатры. З канца 1970-х гадоў — у тэатры імя Массавета, у пачатку 1990-х гадоў перайшоў на эстраду.

### Смерць

7 сакавіка 2009 года ў Берліне Арлазораў сканаў пасля цяжкай і працяглай хваробы (рак, па некаторых дадзеных — пухліна страўніка). У сувязі з цяжкай стратай папулярнага артыста Расійскай эстрады, свае спачуванне родным і сябрам выказалі: Клара Новікава, Аркадзь Арканаў, Уладзімір Вінакур, Мікалай Лукінскі, Міхаіл Чуеў, Мікалай Бандурын, Міхаіл Вашукоў, Яўген Петрасян, Алена Сцепаненка, Яўхім Шыфрын і шматлікія іншыя дзеячы культуры. Развітанне з артыстам адбудзецца 11 сакавіка 2009 года ў Маскве. Яна Арлазорава пахаваюць на Вастракоўскіх могілках.

Вядомыя вобразы
---------------

* Касірка вакзалу (знакамітая фраза *Госпидя!*)
* Чалавек з народу (знакаміты зварот *Эй, мужик!*)

Фільмаграфія
------------

* 1972 — Хроника ночи
* 1980 — Пиф-паф, ой-ой-ой
* 1988 — Цитата (тэлеспектакль)
* 1996 — Карнавальная ночь-2
* 2006 — Весёлые соседи

Крыніцы
-------

1. ↑   (руск.) В Германии скончался Ян Арлазоров Архівавана 10 сакавіка 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 4893 0507 · LCCN: nr2001041747 · VIAF: 36848839 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бавэ (значэнні).

**Восіп (Джузэпэ) Іванавіч Бавэ** (італ.: Giuseppe Bova, фр.: Joseph Bové; 1784, Санкт-Пецярбург — 1834, Масква) — расійскі архітэктар, знакаміты рэканструкцыяй Масквы пасля пажару 1812 года.

Біяграфія
---------

Бавэ нарадзіўся ў Пецярбургу ў сям'і неапалітанскага мастака Вінчэнца Джавані Бова  (англ.) (бел. які прыехаў у Расію ў 1782 годзе для працы ў Эрмітажы. Дадзенае пры хрышчэнні імя Джузэпэ пазней было перароблена на рускі манер у Восіпа Іванавіча. Неўзабаве пасля нараджэння Восіпа сям'я пераехала ў Маскву.

Архітэктурную адукацыю атрымаў у архітэктурным вучылішчы пры Экспедыцыя крамлёўскага будавання  (руск.) (бел. (1802—1807) у Ф. Кампарэзі  (руск.) (бел. затым, яшчэ да пажару Масквы, працаваў пад кіраўніцтвам М. Ф. Казакова і К. І. Росі у Маскве і Цверы.

Вялікі тэатр
У 1816 годзе Бавэ атрымлівае званне архітэктара ад савета Імператарскай Акадэміі мастацтваў і бярэ шлюб з удовай княгіняй Аўдоццяй Сямёнаўнай Трубяцкой, народжанай Гур'евай (1786—1871).

Пад кіраўніцтвам Бавэ ў цэнтры Масквы былі перабудаваны Гандлёвыя рады ў стылі класіцызму насупраць Крамля (не захаваліся), праведзена рэканструкцыя Чырвонай плошчы, знесены земляныя ўмацаванні вакол Крамля і засыпаны роў, разбіты Крамлёўскі (Аляксандраўскі) сад  (руск.) (бел. пабудаваны Манеж (інжынерная структура распрацавана А. А. Бетанкурам), створана Тэатральная плошча  (руск.) (бел. (1818—1824) з Вялікім (Пятроўскім) тэатрам (1821—1824; перапрацаваны праект А. А. Міхайлава  (руск.) (бел.). За межамі цэнтра Бавэ пабудаваў Градскую бальніцу за Калужскай заставай  (руск.) (бел. (1828—1833). Трыўмфальныя вароты, збудаваныя па праекце Бавэ ля Цвярской заставы (1827—1834), былі адноўлены ў 1968 годзе каля будуемага тады на Паклоннай гары  (руск.) (бел. манумента Перамогі.

Зноскі
------

1. ↑  Бове Осип Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 25 лютага 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2  Бове Осип Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Восіп Іванавіч Бавэ
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грышан.
**Андрэй Іванавіч Грышан** (нар. 31 жніўня 1969, г. Сухінічы, Калужская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1988—1989 гадах служыў у Савецкай Арміі. Скончыў у 1992 годзе БПІ. У 1992—1998 гадах архітэктар, начальнік групы архітэктараў ППУП «Творчая майстэрня архітэктара Тарноўскага У. М.»; у 1998—2001 гадах загадчык групы Інстытута «Мінскпраект»; у 2001—2010 гадах галоўны архітэктар праектаў ППУП «Творчая майстэрня архітэктара Крамарэнкі В. У.»; у 2012—2013 годзе вядучы спецыяліст ВГПУП «ВІП-1»; з 2013 года галоўны архітэктар праектаў ТДА «ДЫАРСТ».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1996 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у тым ліку ў складзе аўтарскага калектыва): тры 10-павярховыя шматсекцыйныя жылыя дамы ў г. Акмала, Казахстан; 9-10 павярховы эксперыментальны жылы дом у квартале вул. Прытыцкага-Цімашэнкі-Якубоўскага па праграме «Рацыянальны дом»; АЗС «Лукойл» па вул. Трасцянецкай; падземны гараж-стаянка з надземнай аўтастаянкай у мікрараёне Уручча-6 у Мінску; праект рэканструкцыі кафэ ў рэстаран на 50 месцаў у г. Слонім; распрацоўка павільёнаў выхадаў на чыгуначныя платформы на станцыі «Мінск-Пасажырскі»; праект рэканструкцыі Нацыянальнага банка Беларусі з прыбудовай па вул. Леніна, 14; праектаванне і будаўніцтва будынка Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі; будынак Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны па пр. Пераможцаў — усе ў Мінску.

Літаратура
----------

* Гришан Андрей Иванович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Ян Дзе́жка** (? — 1908) — беларускі казачнік з в. Новая Хадароўка[pl] Сакольскага павета Гродзенскай губерні. Адзін з інфарматараў-выканаўцаў і карэспандэнтаў М. Федароўскага, якому паведаміў значную колькасць разнастайных фальклорна-этнаграфічнага матэрыялаў. Ад Дзежкі запісаны і апублікаваны 19 песень і больш за 70 твораў апавядальных жанраў: казкі пра жывёл, чарадзейныя і сацыяльна-бытавыя, жарты, анекдоты, гістарычныя і тапанімічныя легенды і паданні. Творы Дзежкі вылучаюцца высокім мастацкім майстэрствам, дынамічным развіццём сюжэту. Многія запісаныя ад яго творы беларускага фальклору папоўнілі тамы серыі «Беларуская народная творчасць».

Літаратура
----------

* Дзежка Ян // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вараб’ёў.
**Андрэй Алегавіч Вараб’ёў** (нар. 1969, г. Магілёў) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

У 1988 г. скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1996 — Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў. Удзельнік рэспубліканскіх і міжнародных выставак і пленэраў з 1995 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2003 года.

Жыве і працуе ў Магілёве.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне станковай і манументальнай скульптуры. Аўтар скульптур «Агурок» у Шклове, «Гімнастка» ў Магілёве, «Студэнтка і студэнт» у Горках і «Лёва» ў Магілёве, шматлікіх станковых канцэптуальных серый.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва (Мінск), Мастацкім музеі імя П. Масленікава (Магілёў), у прыватных калекцыях Беларусі і за яе межамі.

Узнагароды
----------

Лаўрэат 2-га Беларускага біенале жывапісу, графікі і скульптуры ў намінацыі «Скульптура» (2010).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  «ТРОГАТелЬная выставка». З 18 мая па 25 ліпеня 2011 года

Спасылкі
--------

* Андрэй Алегавіч Вараб’ёў на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 142603 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вайніловіч.
**Восіп Мікалаевіч Вайніловіч** (1860, Віцебск — 24.5.1890, Віцебск) — рэвалюцыянер-народнік, публіцыст. Са старажытнага беларускага шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Габданк».

У час вучобы ў Віцебскай гімназіі быў членам Віцебскага рэвалюцыйнага гуртка. З 1882 г. вучыўся на медыцынскім факультэце Варшаўскага універсітэта, дзе стаў адным са стваральнікаў Варшаўскага нарадавольскага гуртка беларускіх студэнтаў. Варшаўская кватэра Вайніловіча выкарыстоўвалася нарадавольцамі для канспіратыўных сувязей з польскай партыяй «Пралетарыят»; сюды паступала пошта, друкарскае абсталяванне. У красавіку 1883 г. за ўдзел у выступленні варшаўскіх студэнтаў выключаны з універсітэта. Жыў у Віцебску пад наглядам паліцыі. Арыштаваны 8.3.1884; вызвалены ў снежні 1884 г. Даваў прыватныя ўрокі. Займаўся літаратурнай творчасцю.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Літ. з даведн. Л. У. Маракова: Czerepica W. Związki rewolucjonistów Białorusi i Polski w latach 70-80 XIX wieku. Warszawa, 1985
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2.
**Дама з Асера** (фр.: La Dame d’Auxerre) — луўрская кора вышынёй 65 см, выяўленая супрацоўнікам Луўра ў склепе музея ў Асеры ў 1907 годзе. Датуецца сярэдзінай VII стагоддзя да н. э. На твары фігуры іграе архаічная ўсмешка, яе валасы прыбраны на егіпецкі манер, стан вузкі, як у мінойскіх багінь. Паходжанне статуэткі выклікае спрэчкі. Верагодна, яна была знойдзена на Крыце, магчыма, у Элефтэрнах. Акалічнасці, пры якіх яна патрапіла ў правінцыйны Асер, загадкавыя.

Рэканструкцыя меркаванага першапачатковага вонкавага выгляду статуі

Гл. таксама
-----------

* Дама з Эльчэ

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Дама з Асера**
* «Дама з Асера» у базе даных Луўра (фр.)
**Андрэй Ігаравіч Гала́наў** (нар. 1967) — беларускі дырыжор. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2020).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

У 1995 годзе скончыў Беларускую акадэмію музыкі па спецыяльнасці «оперна-сімфанічнае дырыжыраванне». Кар’еру дырыжора пачаў у 1993 годзе ў Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы і балета Рэспублікі Беларусь, з 1997 — у Дзяржаўным акадэмічным сімфанічным аркестры Рэспублікі Беларусь. На працягу канцэртных сезонаў 1999—2003 гадоў з’яўляўся галоўным дырыжорам Растоўскага дзяржаўнага музычнага тэатра (Расія), у 2004—2006 гадах — галоўным дырыжорам Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь. 

Падпісаў ліст дзеячаў культуры з патрабаваннем свабодных выбараў у Беларусі і быў звольнены з тэатра ў 2020 годзе.

Творчасць
---------

За час працы ў тэатры ажыццявіў пастаноўкі опер «Кармэн» Ж. Бізэ, «Шлюбны вэксаль» Дж. Расіні, «Паяцы» Р. Леанкавала, «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага, «Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава, правёў цыкл сімфанічных і оперных гала-канцэртаў. У рэпертуары дырыжора — больш за 20 опер і вялікая колькасць сімфанічных твораў; ім ажыццёўлена 10 прэм’ер буйных твораў айчынных і замежных кампазітараў. Андрэй Галанаў актыўна канцэртуе, супрацоўнічае з беларускімі і замежнымі аркестрамі.

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

* Лаўрэат нацыянальнай прэміі «За духоўнае адраджэнне» (2007)
* Медаль Францыска Скарыны (2015)

Зноскі
------

1. ↑  nashaniva.by

Спасылкі
--------

* sb.by
Два акцёры выконваюць танец бугаку
**Бугаку** — японскае музычна-танцавальнае прадстаўленне. З'яўляецца часткай гагаку — выканальніцкіх традыцый, якія незалежна ад паходжання і формаў апякуюцца Імператарскім дваром. Створаны ў 701 годзе з мэтай практычнага асваення прыдворнай культуры Кітая, бугаку да канца перыяду Хэян (794-1185) існаваў толькі як прыдворны тэатр, а затым зрабіўся часткай будысцкіх рытуалаў і сінтаісцкіх абрадаў і свят ва ўсёй Японіі, адначасова захоўваючы свой ​​статус пры двары.

У межах бугаку ўпершыню быў распрацаваны і ужыты дзё-ха-кю (уступ-развіццё-завяршэнне) — кампазіцыйна-рытмічны прынцып, які зрабіўся ўніверсальным і для іншых тэатральных формаў Японіі. Сучасны рэпертуар бугаку складаюць масачныя і безмасачныя танцы.

Літаратура
----------

* *Harich-Schneider E.* Rhythmical patterns in Gagaku and Bugaku. — E.J. Brill, 1954. — 109 p. — (Ethno-musicologica).
* *Ortolani B.* Bugaku // The Japanese theatre: from shamanistic ritual to contemporary pluralism. — Princeton University Press, 1995. — P. 39—53. — 375 p. — ISBN 0-691-04333-7.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бельведэр (значэнні).

**Бельведэрскі палац** (таксама вядомы як проста ***Бельведэр***) — рэпрэзентатыўны класіцыстычны палац у Варшаве. Быў пабудаваны ў 1819–1822 гадах па праекце Якуба Кубіцкага на месцы ранейшага барочнага палаца. Назва таксама выкарыстоўваецца для ўсяго палацава-паркавага комплексу.

Гісторыя
--------

На месцы сучаснага палаца раней існавалі некалькі будынкаў. Першы палац быў пабудаваны на гэтым месцы ў 1662 годзе вялікім канцлерам літоўскім Крыштафам Пацам для жонкі; у 1764 годзе палац перайшоў да Станіслава Панятоўскага, які змясціў у ім пасля свайго ўступлення на трон Рэчы Паспалітай фаянсавую фабрыку. У 1818 годзе стары палац быў выкуплены ўрадам Расійскай імперыі і па яго распараджэнні быў разбураны.

Сучасны будынак быў пабудаваны архітэктарам Якубам Кубіцкім па даручэнні і на сродкі ўрада Расійскай імперыі. У палацы жыў вялікі князь Канстанцін Паўлавіч. 29 лістапада 1830 года падчас паўстання ў палац уварвалася група паўстанцаў з намерам забіць вялікага князя, але ён быў папярэджаны і паспеў уцячы. Пасля палац служыў рэзідэнцыяй рускага імператара Мікалая Паўлавіча падчас знаходжання ў Варшаве.

Пасля аднаўлення польскай незалежнасці ў 1918 годзе палац стаў рэзідэнцыяй кіраўніка польскай дзяржавы Юзафа Пілсудскага, які памёр у ім у 1935 годзе. У час нямецкай акупацыі ў верасні 1939 – студзені 1945 гадоў будынак быў перабудаваны для нямецкага генерал-губернатара Ганса Франка. У 1945–1952 гадах палац служыў рэзідэнцыяй кіраўніка сацыялістычнай Польшчы Баляслава Берута. Цяпер палац з'яўляецца адной з рэзідэнцый прэзідэнта Польшчы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бельведэр (Варшава)
**Са́льсет** (англ.: Salsette, маратхі: सालशेत) — востраў у Аравійскім моры каля ўзбярэжжа індыйскага штата Махараштра. Большая частка вострава занята горадам Мумбаі. Плошча - 619 км². Насельніцтва (2011 г.) - 15 111 974 чал.

Прырода
-------

Востраў Сальсет сфарміраваўся ў выніку ваганняў Аравійскага мора, калі прылівы ў чацвярцічны перыяд паступова затапілі нізіны, што злучалі сушу з мацерыком. У нашы дні востраў адлучаны ад паўвострава Індастан вузкім пралівам (каля 70 м), праз які пракладзена некалькі мастоў. Аднак астраўны масіў мае больш старажытнае вулканічнае паходжанне, уяўляе сабою базальтавае плато, утворанае на лініі геалагічных разломаў. Выхады базальту фарміруюць скалістыя пагоркі. Найвышэйшая вяршыня Кахеры дасягае 467 м. Берагі нізкія, часам абрамленыя пясчанымі пляжамі. У выніку меліярацыі ўзбярэжжа плошча вострава істотна ўзрасла ў параўнанні з мінулым. 

Клімат трапічны вільготны. З сярэдзіны чэрвеня да пачатку верасня працягваецца сезон мусонаў. Дажджы жывяць глебу, утвараюць унутраныя рэкі і азёры, якія з'яўляюцца важнай крыніцай пітной вады для гараджан Мумбаі. 

На поўначы вострава створаны невялікі нацыянальны парк Санджай-Гандзі (87 км²), дзе пад аховай знаходзяцца каля 1000 відаў флоры, 251 від птушак і 40 відаў сысуноў, у тым ліку некалькі леапардаў.

Гісторыя
--------

У старажытнасці востраў Сальсет з'яўляўся важным гандлёвым і рэлігійным цэнтрам Конканскага берага. Згодна традыцыі, Св. Варфаламей ператварыў мясцовых жыхароў у хрысціян ужо ў I ст. н. э. У II ст. н. э. яго ўпадабалі будысцкія манахі. Захавалася 109 пячор з рэшткамі будысцкіх храмавых комплексаў. Найбольш вядомы пячоры Канхеры. К канцу 1 тысячагоддзя н. э. пануючай рэлігіяй стаў індуізм. 

Лічыцца, што ў мінулым на востраве існавала 66 вёсак, жыхары якіх займаліся рыбалоўствам і сельскай гаспадаркай. У 1343 г. ён трапіў у склад Гуджарата. У 1534 г. быў захоплены партугальцамі. На ім некаторы час жыў Гарсія дэ Орта, партугальскі натураліст яўрэйскага паходжання. Ён займаўся апісаннем індыйскіх лекавых раслін. У 1668 г. Сальсет быў здадзены ў арэнду англічанам. Яны заснавалі горад Бамбей, куды пераехала з Сурата штаб-кватэра Ост-Індскай кампаніі. У 1737 — 1774 гг. Сальсет быў акупаваны маратхамі. У 1782 г. афіцыйна далучаны да Брытанскай Індыі. З 1947 г. у складзе незалежнай Індыі.

Галерэя
-------

* Адна з пячор КанхерыАдна з пячор Канхеры
* Малпы ў парку Санджай-ГандзіМалпы ў парку Санджай-Гандзі
* Партугальская крэпасць Мадх у МумбаіПартугальская крэпасць Мадх у Мумбаі

Спасылкі
--------

* Maharashtra State Gazetteers - Greater Bombay District
* S.F. Sethna, Geology of Mumbai and surrounding areas and its position in the Deccan Volcanic Stratigraphy, India
**Барэнд Карнеліс Кукук** (нідэрл. Barend Cornelis Koekkoek, 11 кастрычніка 1803, Мідэлбург — 5 красавіка 1862, Клевэ) — нідэрландскі мастак.

Жыццё і творчасць
-----------------

Нарадзіўся ў сям’і мастака-пейзажыста. Вывучаў жывапіс у Каралеўскай акадэміі выяўленчых мастацтваў у Амстэрдаме. Ужо ў маладосці пейзажы пэндзля Б. К. Кукука карысталіся папулярнасцю. У 1833 годзе мастак ажаніўся з дачкой свайго настаўніка і сябра Ж. А. Дайвайла, Элізай Тэрэзай; у гэтым шлюбе нарадзіліся 5 дачок. Будучы прызнаным жывапісцам, Б. Кукук заслужыў у Нідэрландах тытул «князь мастакоў». У 1834 годзе ён пераехаў у Клевэ, і ў 1841 годзе адкрыў у гэтым горадзе сваю мастацкую акадэмію і школу малявання, якая прыцягнула да сябе ўвагу многіх нідэрландскіх жывапісцаў. У 1842—1848 гадах ён пабудаваў у цэнтры Клевэ «Палац мастакоў» з майстэрні (Дом Кукук). Будынак, пабудаваны ў стылі нідэрландскага рамантызму, з’яўляецца цяпер мастацкім музеем і адным з найпрыгажэйшых архітэктурных помнікаў сярэдзіны XIX стагоддзя ў нямецкім Рэйнландзе і прылеглых да яго раёнах Нідэрландаў.

Пасля смерці мастака заснаваную ім Акадэмію мастацтваў узначаліў вучань Кукука і таксама таленавіты пейзажыст Іаган Бернгард Кломбек.

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Barend Cornelis Koekkoek — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12611369 · BNF: 135336144 · BPN: 52450701 · CONOR: 17582691 · GND: 118724258 · GTAA: 120003 · ISNI: 0000 0000 6678 2966 · LCCN: nr95026943 · NTA: 068814062 · SUDOC: 05051458X · VIAF: 64802408 · ULAN: 500007947 |

 |
**Рэфракцыя астранамічная** (**атмасферная рэфракцыя**) - праламленне ў атмасферы светлавых прамянёў ад нябесных свяцілаў. Паколькі шчыльнасць планетных атмасфер заўсёды меншае з вышынёй, праламленне святла адбываецца такім чынам, што сваёй выпукласцю скрыўлены прамень заўсёды звернуты ў бок зеніту. У сувязі з гэтым рэфракцыі заўсёды «прыўздымае» выявы нябесных свяцілаў над іх сапраўдным становішчам. Іншае бачнае следства рэфракцыі (дакладней, розніцы яе значэнняў на розных вышынях) - сплясканне дыску Сонца або Месяца на гарызонце.

Фактычнае становішча Сонца ніжэй гарызонту (жоўты дыск) і яго бачнае становішча (аранжавы) падчас ўзыходу/заходу.
Узыход бачны і праўдзівы адрозніваюцца прыкладна на 3 хвіліны. 1 хвіліну розніцы дае праходжанне праз гарызонт паловы сонечнага дыска (15 вуглавых хвілін), яшчэ 2 хвіліны 20 сек - рэфракцыі (35 вуглавых хвілін)

Значэнні рэфракцыі
------------------

Велічыня рэфракцыі моцна залежыць ад вышыні назіранага аб'екта над гарызонтам і змяняецца ад 0 у зеніце да каля 35 хвілін дугі на гарызонце. Акрамя таго, ёсць залежнасць ад атмасфернага ціску і тэмпературы: павелічэнне значэння рэфракцыі на 1% можа быць выклікана павышэннем ціску на 0,01 атм або паніжэннем тэмпературы на 3 градусы Цэльсія. Ёсць і залежнасць велічыні рэфракцыі ад даўжыні хвалі святла (атмасферная дысперсія): караткахвалевае (сіняе) святло праламляецца мацней даўгахвалевага (чырвонага), і на гарызонце гэтая розніца дасягае каля 0,5 хвіліны дугі.

Велічыня рэфракцыі на некаторых вышынях (пры тэмпературы 10 °C і ціску 760 мм рт.сл.):

| бачная (скажоная рэфракцыяй) высата, градусы | велічыня рэфракцыі, хвіліны дугі: |
| --- | --- |
| 90 | 0 |
| 70 | 0,4 |
| 50 | 0,8 |
| 30 | 1,7 |
| 20 | 2,6 |
| 10 | 5,3 |
| 5 | 9,9 |
| 4 | 11,8 |
| 3 | 14,4 |
| 2 | 18,4 |
| 1 | 24,7 |
| 0 | 35,4 |

Такім чынам, рэфракцыя на гарызонце некалькі перавышае бачны вуглавы дыяметр Сонца. Таму ў той момант, калі яно тычыцца гарызонту ніжнім краем дыска, мы бачым яго толькі дзякуючы рэфракцыі: калі б яе не было, сонечны дыск быў бы ўжо цалкам пад гарызонтам. Тое ж адносіцца і да Месяца.

Зноскі
------

1. ↑  *Аллен К. У.* Астрофизические величины. — Москва, 1977. — С. 182. — 279 с.

Літаратура
----------

*Жаров В. Е.*. 6.1. Рефракция **(нявызн.)**. *Сферическая астрономия*.  «Астронет» (26 ліпеня 2002). Архівавана з першакрыніцы 27 кастрычніка 2012. Праверана 18 кастрычніка 2012.
**Іва́н Міха́йлавіч Труба́** (9 верасня 1878, Гомель — 27 жніўня 1950, Пльзень, цяпер Чэхія) — украінскі пісьменнік, перакладчык, грамадскі і палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Іван Міхайлавіч Труба нарадзіўся 9 верасня 1878 года ў Гомелі. Скончыў з адзнакаю рэальную школу ў Ромнах, Пецярбургскі тэхналагічны інстытут. Быў адным з фундатараў і актывістаў Украінскай студэнцкай грамады.

У 1902 годзе за ўдзел у рэвалюцыйным сту­дэнцкім гуртку арыштаваны і высланы ў Балаганск Іркуцкай губерні, пасля яшчэ раз быў высланы ў Архангельск.

З 1907 года пражываў у Кацярынаславе. Працаваў выкладчыкам фізікі і матэматыкі ў жаночай гімназіі П. Іофэ, камерцыйнага вучылішча А. Свіда, інжынерам у аддзеле цягі Кацярынінскай чыгункі.

У першыя дні Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года на Кацярынаслаўшчыне актыві­заваўся ўкраінскі рух, прадстаўнікамі якога былі служачыя, інтэлігенцыя, працоўныя і сяляне. Іван Труба стаў ініцыятарам першых палітычных збораў у месце, які склікаліся служачымі чыгункі. Абраны ў склад Кацярынаслаўскай губерн­скай земскай управы, ад якой быў накіраваны дэлегатам на Усерасійскую раду працоўных і салдацкіх дэпутатаў у Петраградзе.

Творчасць
---------

Сярод літаратурнай спадчыны — казкі для дзяцей «Як грыбы збіраліся ваяваць з жукамі», «Пан Коцкі», пераклады казак Ганса Крысціяна Андэрсана «Ялінка», «Праведны суддзя», «Царэўна на гарошыне», братоў Грым «Дзед з унукам», «Тры пралкі-цётачкі», Вільгельма Гаўфа, Бехштайна, апавяданні «Падаражжа на вёсцы», «Ходзіць сон каля вакон», «У прасвеце», «Багатая куцця», «Перад Ражством» і іншыя.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Енциклопедія українознавства. У 10-х т. / Гол. ред. Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Ёрк: Молоде Життя, 1954—1989.
* *Дорошенко Дмитро.* Мої спомини про давнє минуле (1901—1914 годи). — К.: Темпора, 2007. — С. 61, 146, 147, 148, 204.

Спасылкі
--------

* *Василенко Наталія*. Іван Труба (1878—1950)(недаступная спасылка) (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | NKC: js2017955362 · VIAF: 40149912564706211868 |
**Астрамі́р** (у хрысціянстве Іосіф; ? — 1057) — наўгародскі пасаднік у 1054—1057.

Вядомы з першай датаванай усходнеславянскай кнігі — «Астраміравага Евангелля». Паведамляецца, што быў бацькам Вышаты і дзедам Яна Вышаціча. Паводле «Астраміравага Евангелля» быў жанаты з Феафанай, паводле Анджэя Попэ  (польск.) (бел. дачкой візантыйскай царэўны Ганны і Уладзіміра Святаславіча. Лічыцца сынам Канстанціна Дабрыніча. Паводле летапісаў, памёр у 1056 падчас паходу на чудзь. Але ж «Астрамірава Евангелле» сцвярджае, што ў 1057 ён быў яшчэ жывы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рыбаков Б. А. «Древняя Русь. Сказания. Былины. Летописи», Москва 1963.
GND (здымак экрана)
**Gemeinsame Normdatei** (GND) — нямецкая сістэма класіфікацыі і сістэматызацыі, прызначаная пераважна для бібліятэк. GND запушчана ў красавіку 2012 года Нямецкай нацыянальнай бібліятэкай у супрацоўніцтве з рознымі бібліятэчнымі сеткамі і складаецца з запісаў чатырох сістэм: Personennamendatei (PND), Schlagwortnormdatei (SWD), Gemeinsame Körperschaftsdatei (GKD) і Einheitssachtitel-Datei des Deutschen Musikarchivs (DMA-EST).

Станам на 5 красавіка 2012 года ў GND мелася 9 493 860 запісаў, уключаючы 2 650 000 асоб.

Літаратура
----------

* Christel Hengel-Dittrich. *Das Projekt Gemeinsame Normdatei – GND.* In: *Dialog mit Bibliotheken.* Jg. 22, H. 1, S. 36.
* Bereitstellung des ersten GND-Grundbestandes **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (19 апрель 2012). Архівавана з першакрыніцы 26 мая 2012. Праверана 24 чэрвеня 2012.

Спасылкі
--------

* Электронны каталог: OGND (Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg)
* Электронны каталог: DNB-Portal (Deutsche Nationalbibliothek)
* Über das Projekt Gemeinsame Normdatei Архівавана 8 мая 2012. (Deutsche Nationalbibliothek)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7749153-1 · Microsoft: 2778511625 · VIAF: 188136221 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багушэвіч.

**Іван Міхайлавіч Багушэвіч** (25 кастрычніка 1906, г. Мінск — 14 жніўня 1962, г. Масква) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік баёў на Халхін-Голе і Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Іван Багушэвіч нарадзіўся 25 кастрычніка 1906 года ў Мінску ў рабочай сям'і. Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю, пасля чаго працаваў зваршчыкам на Магнітабудзе, а затым настаўнікам у сельскай школе. У 1935 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1936 годзе Багушэвіч скончыў артылерыйскія курсы ўдасканалення камсаставу. Браў удзел у баях на Халхін-Голе ў 1939. У 1942 годзе ўступіў у ВКП(б).

З ліпеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у Сталінградскай і Курскай бітвах, вызваляў Румынію, Чэхаславакію, Венгрыю, Аўстрыю. Да верасня 1943 года гвардыі падпалкоўнік Іван Багушэвіч камандаваў 161-м асобным гвардзейскім гарматным артылерыйскім полк​​ам 7-й гвардзейскай арміі Стэпавага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Днепр.

У ноч з 29 на 30 верасня 1943 Багушэвіч пераправіў на заходні бераг Дняпра адзін са сваіх дывізіёнаў у раёне вёскі Барадаеўка Верхнедняпроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці. Умела кіруючы палкавым агнём, Багушэвіч забяспечыў поспех стралковых падраздзяленняў у баях за пашырэнне плацдарма.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 кастрычніка 1943 за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі падпалкоўнік Іван Багушэвіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 1340.

Пасля заканчэння вайны Багушэвіч працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1947 годзе ён скончыў Вышэйшыя акадэмічныя артылерыйскія курсы, у 1952 годзе — Вышэйшую афіцэрскую артылерыйскую школу. У 1956 годзе ў званні палкоўніка быў звольнены ў запас. Пражываў у Маскве, памёр 14 жніўня 1962 года, пахаваны на Вастракоўскіх могілках.

Быў таксама узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Кутузава 2-й ступені, Аляксандра Неўскага, Чырвонай Зоркі, а таксама шэрагам медалёў. Ганаровы грамадзянін Браціславы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Богушевич Иван Михайлович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 66. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5  Іван Міхайлавіч Багушэвіч на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382
* Днепр — река героев. Киев, 1983.
**Сімфанічны аркестр Лахты** (фінск.: Sinfonia Lahti) — фінскі сімфанічны аркестр, які базіруецца ў горадзе Лахты.

Аркестр быў заснаваны ў 1910 годзе, у 1949 атрымаў афіцыйны статус і быў узяты пад кантроль муніцыпальных улад Лахты. Хатняй пляцоўкай аркестра з'яўляецца канцэртная зала «Sibeliustalo». Аркестр актыўна прапагандуе фінскую музыку на сваіх канцэртах і замежных гастролях. У рэпертуары аркестра яна прадстаўлена вельмі шырока: ад сімфоній Сібеліуса да твораў сучасных фінскіх аўтараў. З 2008 года аркестрам кіруе дырыжор Юка-Пека Сарастэ, які змяніў на гэтай пасадзе Осма Вянскя. Цікава, што ў наш час у складзе аркестра іграе віяланчэліст Антэра Манінен, былы ўдзельнік трэш-метал-гурта «Apocalyptica».

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 4 мая 2009.  (фін.) (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 139045114 · CiNii: DA09777833 · GND: 5237212-1 · ISNI: 0000 0001 2337 0424 · LCCN: n87125627 · SUDOC: 157652203 · VIAF: 145559230 |

 |
**Іван Міхайлавіч Кіявец** (нар. 30 сакавіка 1952, в. Сулічава Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Заслужаны работнік транспарту Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга інстытут воднага транспарту (інжынер-гідратэхнік з правам выканання агульнабудаўнічых работ), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).

Працоўную дзейнасць пачаў рабочым вышукальнай рэчышчавай партыі Днепра-Бугскага тэхнічнага ўчастка шляху. Працаваў фрэзероўшчыкам экскаватарарамонтнага
завода, старшым рабочым, старшым тэхнікам, інжынерам, начальнікам вышукальнай рэчышчавай партыі, вызваленым старшынёй прафсаюзнага камітэта, старшым інжынерам, прарабам Днепра-Бугскага тэхнічнага ўчастка шляху, інструктарам Пінскага гаркама КПБ, вызваленым сакратаром пярвічнай партыйнай арганізацыі завода кавальскапрэсавых аўтаматычных ліній у горадзе Пінску, дырэктарам Пінскага камбіната надомнай працы, начальнікам Днепра-Бугскага тэхнічнага ўчастка шляху, дырэктарам рэспубліканскага ўнітарнага эксплуатацыйна-будаўнічага прадпрыемства «Днепра-Бугскі водны шлях». Генеральны дырэктар рэспубліканскага ўнітарнага эксплуатацыйна-будаўнічага прадпрыемства «Днепра-Бугскі водны шлях».

Выбіраўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў 25-га склікання, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», юбілейнымі медалямі «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання
**Сімяонаўская царква** — праваслаўны храм у г. Каменец. Пабудавана ў 1912—1914 гг. з цэглы (вул. Гогаля) у цэнтры горада. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.

Архітэктура
-----------

Мае традыцыйную чатырохчасткавую кампазіцыю, выцягнутую па восі ўсход-захад: трох'ярусная званіца, трапезная, квадратны трохнефны асноўны аб'ём і пяцігранная апсіда. У аб'ёмна-пластычнай структуры храму выкарыстаныя формы маскоўскай архітэктуры XVII ст.: кампазіцыя званіцы (васьмярык на чацверыку), якая завершаная васьмігранным шатром, прарэзаным люкарнамі, з цыбулепадобнай галоўкай, какошнікі, броўкі, закамары асноўнага аб'ёма, пяцікупалле і інш. Асноўны кубападобны аб'ём пастаўлены на высокі цокаль і завершаны светлавым цыліндрычным барабанам. Над арачным парталам галоўнага ўваходу зробленая ніша такой самай формы з размалёўкай. У дэкоры фасадаў выкарыстаныя какошнікі, сухарыкі, броўкі, закамары і інш.

Іканастас

Інтэр'ер
--------

Унутры нефы перакрытыя цыліндрычнымі скляпеннямі на папружных арках і сферычным купалам барабану ў цэнтры. Асноўны кампазіцыйны і дэкаратыўны элемент інтэр'еру — трох'ярусны іканастас, які адмяжоўвае акруглую апсіду.

Абразы 19 ст.: «Маці Божая Балезная», «Маці Божая Адзігітрыя», «Увядзенне Багародзіцы ў храм», «Дзева Марыя» (у разным ківоце).

Літаратура
----------

* Камянецкая Сімяонаўская царква // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. С. 555.
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сімяонаўская царква (Камянец)
* Сімяонаўская царква (Камянец) на сайце Radzima.org
* Сімяонаўская царква (Камянец) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Сімяонаўская царква (Камянец) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ціхіня.

**Вале́рый Гу́р’евіч Ціхі́ня** (нар. 1 кастрычніка 1940, Капаткевічы, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі юрыст, член-карэспандэнт НАН Беларусі, доктар юрыдычных навук, прафесар, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 1 кастрычніка 1940 года ў в. Капаткевічы Петрыкаўскага раёна ў сям’і служачага. Скончыў школу ў в. Зеляночы Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

Працоўны шлях пачаў у 1956 годзе справаводам народнага суда Васілевіцкага раёна. Пасля заканчэння ў 1963 годзе Белдзяржуніверсітэта працаваў навуковым супрацоўнікам Мінскага НДІ судовых экспертыз, загадчыкам крыміналістычнай лабараторыі БДУ, з 1966 года — у органах пракуратуры.

Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі са снежня 1974 года займаўся навуковай і педагагічнай дзейнасцю.

У красавіку 1983 года выбраны дэканам юрыдычнага факультэта БДУ, у снежні 1986 года прызначаны прарэктарам па навуковай рабоце БДУ.

На сесіі Вярхоўнага Савета БССР у кастрычніку 1989 года выбраны міністрам юстыцыі БССР.

У 1990—1991 гадах — сакратар ЦК КПБ. У 1990—1996 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, намеснік Старшыні Вышэйшай атэстацыйнай камісіі, Старшыня Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь.

3 1996 па 1999 гады займаўся педагагічнай дзейнасцю, з’яўляўся прэзідэнтам Беларускага фонду прававога супрацоўніцтва.

У верасні 1999 года абраны загадчыкам кафедры грамадзянска-прававых дысцыплін і міжнароднага права Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта і на гэтай пасадзе працуе па цяперашні час.

Узнагароды
----------

За вялікія заслугі ў галіне юрыспрудэнцыі ўзнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986) і трыма медалямі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы прысвечаны ўдасканаленню нацыянальнага заканадаўства. Прымаў удзел у падрыхтоўцы законапраектаў (праект Грамадзянскага кодэкса, праект Кодэкса законаў аб працы і інш.). Асноўны навуковы напрамак — праблемы фарміравання дэмакратычнай прававой дзяржавы ў Рэспубліцы Беларусь, міжнароднае прыватнае права, грамадзянскі працэс.

Аўтар каля 400 навуковых прац, у тым ліку 29 манаграфій і 15 падручнікаў.

Пад яго навуковым кіраўніцтвам працуюць 15 кандыдатаў і саіскальнікаў.

Заўвагі
-------

1. ↑  Ими гордится школа Архівавана 31 ліпеня 2021.

Спасылкі
--------

* Семянкоў В. І. Baлepый Гyp’eвіч Цixіня (Да 70-годдзя з дня нараджэння).
* Валерый Гур’евіч Ціхіня ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: jo2018990393 · SUDOC: 13677007X · VIAF: 33152501147910682348 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дуброўскі.

**Дуброўскі** (руск.: Дубровский) — найбольш вядомы разбойніцкі раман на рускай мове, неапрацаваны для друку (і няскончаны) твор А. С. Пушкіна. Апавядае пра каханне Уладзіміра Дуброўскага і Марыі Траякуравай — нашчадкаў двух варагуючых памешчыцкіх сямействаў. На беларускую мову раман пераклаў Кузьма Чорны.

Сюжэт
-----

Раман складаецца з 19 глаў, разбітых на 2 тома. 

Два суседа-памешчыка сябруюць, аднак затым з-за дробязнай нагоды становяцца ворагамі, і адзін зжывае са света іншага.

Героі
-----

* Уладзімір Андрэевіч Дуброўскі — галоўны герой, сын Гаўрыла Дуброўскага.
* Марыя Кірылаўна Траякурава — дачка Кірылы Пятровіча Траякурава, закаханая ў яго.
* Кірыла Пятровіч Траякураў — багаты і наравісты рускі барын, адстаўны генерал-аншэф памешчык, бацька Марыі Кірылаўны.
* Андрэй Гаўрылавіч Дуброўскі — былы таварыш Кірылы Пятровіча па службе, бацька Уладзіміра Андрэевіча.
**Сімфанічны аркестр Беларускага першага дзяржаўнага тэатра** — сімфанічны аркестр, які існаваў у 1920—1928 гадах у Мінску пры БДТ-1. 

Аркестр узначальвалі дырыжоры В. Хаэнт, А. Ягораў, В. Субашэеў, М. Купер. У складзе аркестра каля 24 музыкантаў: І. Фідлон (канцэртмайстар), С. Жыў (пам. канцэртмайстра), М. Саламонаў, Л. Маркевіч (усе скрыпка), З. Гінзбург і А. Бародкін (2-я скрыпка), М. Гітліц і М. Голанд (альт), С. Фішкоў (віяланчэль), Я. Цымбал (кантрабас), Я. Саламонаў (флейта), Г. Эльтэрман і М. Бусловіч (кларнет), Б. Паграбняк (габой), Б. Яўзераў (фагот), Я. Сцягенны і А. Буры (валторна), М. Фідлон (труба), Я. Штэйман (трамбон), У. Докун (ударныя), Я. Жыў і А. Ягораў (фартэпіяна), Я. Жыдовіч (цымбалы) і інш. 

Аркестр удзельнічаў у пастаноўках тэатра, у т. л. балетных «Фея лялек» І. Баера, «Зачараваны лес» Р. Дрыга (абедзве 1922), «Капелія» Л. Дэліба (1923) і оперных «Русалка» А. Даргамыжскага (1927) і інш. Штотыднёва ладзіў адкрытыя канцэрты сімфанічнай музыкі. У канцэртным рэпертуары творы рускай і заходне-еўрапейскай класікі, у т. л. амаль усе сімфоніі Л. Бетховена. На базе аркестра створаны сімфанічны аркестр Белрадыёцэнтра.

Літаратура
----------

* *В. У. Мазанік.* Сімфанічны аркестр Беларускага дзяржаўнага тэатра першага // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Некрашэвіч А. Беларускі першы дзяржаўны тэатр, 1920—1930. Мн. 1930;
* Алексютович Л. К. Балетмейстер Константин Алексютович. Мн. 1984.
**Deus ex machina** (бел.: Бог з машыны, ['de.ʊs eks 'maːkʰi.naː]) — выраз, які азначае нечаканую, штучную развязку сітуацыі з прыцягненнем нейкага фактару, які не дзейнічаў раней.

Гісторыя
--------

Выраз з’явіўся ў антычным тэатры і пазначаў бога, які з’яўляўся ў канцы спектакля пры дапамозе адмысловых механізмаў («спускаўся з нябёсаў») і вырашаў праблемы герояў. У сучаснай культуры выраз ужываецца для ўказання на нечаканы развязку цяжкай сітуацыі, якая не выцякае з натуральнага ходу падзей, а з’яўляецца чымсьці штучным.

З’яўляецца калькай з (грэч. ἀπὸ μηχανῆς θεός). Словам mechane (грэч. μηχανῆς) у старажытнагрэчаскім тэатры зваўся кран, які дазваляў паднімаць акцёра над сцэнай (для выканання ролі бога).

У масавай культуры
------------------

* Існуе некалькі камп’ютарных гульняў, якія спасылаюцца на гэты выраз:
	+ 1984 — Deus Ex Machina
	+ 2000 — Deus Ex
	+ 2005 — Ex Machina
* Выраз выкарыстоўваецца як назва 19 серыі першага сезона серыяла LOST
**Валерый Мікалаевіч Наўныка** (1981, г. Сарань, Карагандзінская вобласць, Казахстан) — беларускі фізік-оптык. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (2008), дацэнт (2011).

Біяграфія
---------

Скончыў Мазырскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя І. П. Шамякіна (факультэт тэхналогіі, 2003; аспірантура, 2006), Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяльнасць «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай», 2018).

Працаваў у Інстытуце радыялогіі (Гомель; 2003). Выкладае ў Мазырскім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя І. П. Шамякіна (з 2006, фізіка-інжынерны факультэт, кафедра тэарэтычнай фізікі і прыкладной інфарматыкі, дацэнт, у 2009—2010 — загадчык навукова-даследчага сектара, 2010—2015 — дэкан факультэта тэхналогіі, 2015—2016 — дэкан тэхнолага-біялагічнага факультэта, 2016—2018 — прарэктар па навуковай рабоце, з 14.11.2018 — рэктар).

Навуковыя інтарэсы: галаграфія ў фотарэфрактыўных крышталях; крышталяоптыка; крышталяграфія.

Зноскі
------

1. ↑  Наўныка, Валерый Мікалаевіч (кандыдат фізіка-матэматычных навук; фізіка; нар. 1981)
2. ↑  Наўныка Валерый Мікалаевіч


| ⛭Рэктары Мазырскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя І. П. Шамякіна |
| --- |
| 
* Міхаіл Жаўрыд (1944)
* Ануфрый Нікіцін (1944—1945)
* Аляксандр Карафан (1945—1950)
* Фядот Калінін (1950—1952)
* Андрэй Эльман (1952—1968)
* Валянцін Шкурко (1968—1974)
* Міхаіл Дзмітрыеў (1974—1983)
* Уладзімір Дударэнка (1983—1997)
* Валянцін Валетаў (1997—2018)
* Валерый Наўныка (з 2018)

 |
«**Der Tagesspiegel**» (бел.: Люстэрка дня) – шматтыражная нямецкамоўная штодзённая газета выдавецтва «Der Tagesspiegel GmbH» з сядзібаю ў Берліне (Германія), заснаваная ў 1945 годзе. Друкуецца ў шырокафарматным фармаце  (англ.) (бел.. Выданне мае ліберальна-кансерватыўны ўхіл.

Гісторыя
--------

Першы нумар газеты, заснаванай Эрыкам Рэгерам  (ням.) (бел. Вальтэрам Каршэнам  (ням.) (бел. Генрыхам фон Швайнішэнам і Эдвінам Рэдслабам  (ням.) (бел. быў надрукаваны 27 верасня 1945 года з дазволу аддзела кантролю інфармацыі амерыканскага ваеннага ўрада. Газета спачатку распаўсюджвалася ў Берліне і Брандэнбургу, пакуль у 1948 годзе савецкая блакада Заходняга Берліна не абмежавала распаўсюд газеты Заходнім Берлінам.

Уладальнікамі газеты былі Эрык Рэгер і Франц Карл Маер  (ням.) (бел. пакуль у 1992 годзе выдавецкі дом «Verlagsgruppe Georg von Holtzbrinck  (ням.) (бел.» не купіў 51% акцый. Пазней ён павялічыў сваю долю да 74,8 %, а цалкам купіў выдавецтва ў 2003 годзе. 1 чэрвеня 2009 года Дытэр фон Хольцбрынк заснаваў новую медыя-кампанію «Holtzbrinck Medien GmbH» (скарочана «DvH Medien»), якая ў канчатковым выніку набыла ўсю газету. У лістападзе 2009 года газета абвясціла, што з ліпеня 2010 года ёй больш не спатрэбяцца паслугі інфармацыйнага агенцтва «Deutsche Presse-Agentur  (укр.) (бел.».

Зноскі
------

1. 1 2 3  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 1865-2263<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>
2. ↑  Muck Rack — 2009. Праверана 12 лістапада 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q57500196'></a>
3. ↑  Frank Kautter: *Der Verleger als Erfolgsfaktor der Tageszeitung*, disszertáció a berlini FU egyetemen, 2007, 87. oldal, lehívva 2010. szeptember 26-án
4. ↑  Machtwechsel in der Familie Holtzbrinck Архівавана 29 красавіка 2009. meedia.de  (ням.) (бел. 2009. március 26.
5. ↑  dts Nachrichtenagentur: *Paukenschlag in der Medienbranche: *Tagesspiegel* will keine dpa mehr Архівавана 3 кастрычніка 2021.* 2009 november 6.

Спасылкі
--------

* tagesspiegel.de — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7535453-6 · VIAF: 217311514 |
**Леанід Барысавіч Тышко** (9 лістапада 1945, Брэст) — беларускі музыка, паэт, артыст вакальна-інструментальнага ансамбля «Песняры» (бас-гітара, бэк-вакал, вершы, 1968-1981), адзін з заснавальнікаў айчыннай школы ігры на бас-гітары. Заслужаны артыст БССР.

Біяграфія
---------

У 1964 годзе скончыў музычную вучэльню ў Брэсце па класе домры.

Службу ў шэрагах Савецкай арміі праходзіў ва Уруччы разам з будучымі музыкамі «Песняроў» Уладзімірам Мулявіным і Валерыем Яшкіным. Затым разам з імі працаваў у філармоніі ў Мінску, дзе былі інструменталістамі, потым сталі акампануючай групай у жаночым ансамблі «Лявонiха». У 1968 увайшоў у склад ВІА «Лявоны». У 1970 годзе менавіта бас-гітарыст Леанід Тышко прапанаваў змяніць назву ансамбля «Лявоны» на новую — «Песняры».

У сакавіку 1981, пасля вялікіх гастроляў па Лацінскай Амерыцы і ўзніклых там непаразуменняў, добраахвотна пакінуў «Песняры». Стаў другім музыкам з «залатога складу» ансамбля, які пакінуў гурт на вяршыні яго поспеху. 8 гадоў разам з родным братам Эдуардам Тышко граў у рэстаранах гасцініцы «Юбілейная» і «Каменный цветок» у Мінску, яшчэ некалькі гадоў займаўся выкладчыцкай дзейнасцю, а затым пакінуў Беларусь.

З 1991 разам з другой жонкай і сынам жыве ў Ізраілі ў г. Хайфа, па-ранейшаму піша вершы, час ад часу прыязджае на Бацькаўшчыну. У 2009 на запрашэнне Уладзіслава Місевіча Леанід Тышко выступіў з «Беларускімі Песнярамі» ў Палацы Рэспублікі, прыняў удзел у юбілейным канцэрце на фэсце «Залаты шлягер» у Магілёве.

Спасылкі
--------

* Виктор Лашков. Л.Тышко: Человек, который придумал название «Песняры» (Советская Белоруссия, 25.05.1998, N133-134)
* Израильский музыкант стал в Беларуси «изменником» родины
* Валентин Пепеляев. Ностальжи под струнный звон
* Информация о музыканте. Тышко Леонид Борисович

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database |

| ⛭Песняры |
| --- |
| Удзельнікі | 
* Уладзімір Мулявін
* Валерый Мулявін
* Леанід Барткевіч
* Анатоль Кашапараў
* Валерый Дайнэка
* Леанід Тышко
* Уладзіслаў Місевіч
* Аляксандр Дзямешка[ru]
* Уладзімір Мікалаеў[ru]

 |
| Студыйныя альбомы | 
* Ты мне вясною прыснілася
* Алеся
* Вологда[ru]
* Народные песни[ru]
* Гусляр[ru]
* Зачарованная моя[ru]
* Через всю войну[ru]
* Песняры-25

 |
| Песні | 
* Александрына
* Беловежская пуща[ru]
* Вологда[ru]
* Касіў Ясь канюшыну

 |
**Яўген Дзмітрыевіч Белаенка** (1947—2006) — беларускі савецкі вучоны ў галіне траўматалогіі, артапедыі, артралогіі і біятрыбалогіі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Біяграфія
---------

Яўген Белаенка нарадзіўся 9 лістапада 1947 года ў Мурманску. Выпускнік СШ 19 Мінска 1964 года. У 1972 годзе ён скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. З 1975 года працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце траўматалогіі і артапедыі, прайшоўшы шлях да пасады яго дырэктара.

З’яўляўся аўтарам больш чым 200 навуковых работ, 21 вынаходак, 2 манаграфій ў галіне дыягностыкі і хірургічнага лячэння рэўмаартапедычных захворванняў, пераломаў, спартыўных траўм. Акрамя таго, стварыў новыя лекавыя прэпараты для павышэння зносаўстойлівасці суставаў. У 1992 годзе Белаенка абараніў доктарскую дысертацыю, а ў 1998 годзе яму было прысвоена званне заслужанага ўрача Беларусі. У 2000 годзе ён быў абраны членам-карэспандэнтам, а ў 2003 годзе — акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Памёр 8 снежня 2006 года, пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3
3. 1 2 3  Белоенко Евгений Дмитриевич. (руск.).  Нацыянальная акадэмія навук Беларусі.. Праверана 4 лістапада 2014.

Спасылкі
--------

* Яўген Дзмітрыевіч Белаенка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2444139 |