**Людвіг Міс ван дэр Роэ** (ням.: Ludwig Mies van der Rohe; 27 сакавіка 1886, Ахен, Германія — 17 жніўня 1969, Чыкага, ЗША) — выбітны нямецкі архітэктар-мадэрніст, прадстаўнік «інтэрнацыянальнага стылю», адзін з архітэктараў, якія вызначылі аблічча архітэктуры ХХ стагоддзя.

Біяграфія
---------

Людвіг Міс быў самым малодшым сынам архітэктара *Міхаэля Міса* (1851—1927 г.г.) і яго жонкі *Амаліі Роэ* (1843—1928 г.г.). У дзяцінстве працаваў у майстэрні бацькі, а з 1899 года вучыўся ў школе рамёстваў па спецыяльнасці цагельніка. У 1904 годзе прайшоў практытку ў архітэктурным бюро. У 1905 годзе Людвіг атрымаў працу ў майстэрні *Бруна Паўля* ў Берліне, а ў 1908 годзе яго прынялі ў бюро *Петэра Берэнса* дзе ён працаваў да 1912 года. У 1913 годзе ён ажаніўся з *Адэ Брухн*, і хутка ў іх нарадзіліся тры дачкі але ў 1926 годзе яны развяліся. Пад уплывам Берэнса Міс выпрацаваў уласны стыль, які спалучаў мажлівасці сучасных матэрыялаў і класіцызм у духу *Карла Фрыдрыха Шынкля*. Некаторы ўплыў на творчасць Міса аказалі ў перакананні канструктывістаў.

Хмарачос на Лэйк Шор (Чыкага)
Пераломам у кар’еры Міса было апублікаванне чарцяжоў будынка, які павінен быў быць пабудаваны на трохвугольнай пляцоўцы ў Берліне. Наступныя радыкальныя мадэрнісцкія праекты доўгі час былі стандартамі тагачаснага праектавання.

У 1927 годзе разам Міс кіруе *Міжнароднай выставай жылля* ў Штутгарце, дзе распрацаваў генеральны план узорнага паселішча *Вайсенхоф*. Асноўным унёскам Міса ў праект стаў трохпавярховы дом, які адрозніваўся ад звычайных праетаў тым, што ў ім можна было ствараць кватэры рознага памеру і формы. Кухні і ванныя пакоі размяшчаліся ў фіксаваным месцы кватэры, а ўся астатняя прастора дзялілася рухомымі перагародкамі (т. зв. «*вольная планіроўка*»).

Як мастацкі дырэктар Веркбунду, Міс арганізаваў выстаўку гэтай архітэктурнай групы ў Штутгарце, а ў 1930—1932 г.г ён стаў дырэктарам Баўхаўзу. У гэта час ён спраектаваў некалькі прыватных дамоў.

У 1937 годзе, бачачы адсутнасць інтарэсу да яго працы, а таксама не прымаючы парадкі нацысцкай Германіі, Міс пераехаў у ЗША. Пасля кароткага наведвання Германіі ў наступным годзе, звязанага з вырашэнне пытанняў прыналежнасці яго патэнтаў на мэблю, паступленні ад якой сталі асноўнай крыніцай яго прыбытку, Міс застаўся ў ЗША на заўсёды. У Злучаных Штатах Міс пасяліўся ў Чыкага, дзе яму было прапанавана пасада\_кіраўніка*Архітэктурнай Школы* ў Ілінойскім Тэхналагічным інстытуце. Ён пагадзіўся заняць пасаду з умовай поўнай свабоды ў праектаванні кампусу школы. У гэты час узніклі некаторыя з яго найвядомейшых будынкаў, шматлікія з якіх функцыянуюць і да нашых дзён.

Кіруючыся прынцыпам «меней — азначае болей» (Less is more), у «амерыканскі» перыяд свайго жыцця, Міс развівае канцэпцыю «універсальнага» будынку — вельмі простага па форме шклянога паралелепіпеда, паверхня якога падзелена паўтараючыміся стойкамі. Дзякуючы шырока ўжыванаму шклу, будынкі Міса атрымліваюцца вельмі светлымі — у адпаведнасці з філасофіяй *неатамізма*, якую падзяляў Міс.

У 1944 годзе Міс прыняў амерыканскае грамадзянства.

Гандлёвы цэнтр (Таронта)
У 1946—1851 г.г. у *Плэйна*, штат Ілінойс, Міс будуе «*Шкляны дом*» (*Фарнсуорт-Хауз*) для доктара *Эдзіт Фарнсуорт*, вядомай жанчыны-хірурга. Дом прадстаўляе сабой шкляны белы каркас, які стаіць на прыўзнятай на стойках над узроўнем разліва вады пліце. Дом як быццам уздымаецца над паверхняй. У самім доме няма ўнутраных перагародак, ён складаецца з адзінага пакоя, алкам адкрытага на навакольны пейзаж. Гэты дом быў абвешчаны помнікам архітэктуры Ілінойса, дзе ў нашы дні адчынены музей.

Другім значным кірункам дзейнасці Міса стала будаўніцтва небаскробаў. Самым вядомым стаў пабудаваны ў 1958 годзе небаскроб *Сітгрэм Білдзінг* у Нью-Ёрку, які стаў прататыпам шматлікіх карпаратыўных офісаў па ўсім свеце.

Новая Нацыянальная Галерэя (Берлін)
Пасля Сігрэма, у майстэрні Міса ствараюцца яшчэ некалькі небаскробаў, сярод якіх *ІВМ Плаза* ў Чыкага і небаскробы ў Таронта.

Адначасова Міс будуе высотныя жылыя дамы, якія амаль не адрозніваюцца ад офісных будынкаў і значна адрозніваюцца ад традыцыйнай цаглянай забудовы жылых раёнаў. Самым вядомым высотным шматкватэрным домам стаў будынак *Лэйк Шор Драйв 860/880*, які цяпер адносіцца да ліку славутасцей Чыкага.

У 1963 годзе прэзідэнт Джон Кенэдзі ўзнагародзіў яго *Медалём Волі*.

Апошняй буйной працай Міса стаў будынак *Новай нацыянальнай Галерэі* ў Заходнім Берліне, які быў пабудаваны ў 1968 годзе.

Людвіг Міс ван дэр Роэ памёр 17 жніўня 1969 года ў Чыкага.

Факты
-----

* На радзіме Міс ван дэр Роэ, у Ахене, ёсць вуліца, названая ў яго гонар.

Зноскі
------

1. ↑  Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2 3  Мис ван дер Роэ Людвиг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 26 лютага 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  Улица Mies-van-der-Rohe-Straße на Google Maps

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Людвіг Міс ван дэр Роэ
* Афіцыйны сайт дому-музея Фарнсуарт (англ.)
* Афіцыйны сайт вілы Тугендхата (англ.), (чэшск.)
* Артыкул пра павільён у Барселоне, фатаграфіі Архівавана 30 сакавіка 2012.
* Чарцяжы пабудоў Архівавана 2 мая 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Structurae · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90061391 · BNC: a10123933 · BNE: XX1147059 · BNF: 119909277 · CiNii: DA01176024 · CONOR: 16594019 · GND: 118582291 · GTAA: 128794 · ICCU: CFIV074887 · ISNI: 0000 0001 2144 125X · LCCN: n80057077 · LNB: 000071352 · NDL: 00449977 · NKC: jn20010523006 · NLA: 35351195 · NLP: a0000001221963 · NSK: 000305616 · NTA: 070660913 · NUKAT: n97061568 · PTBNP: 1615476 · LIBRIS: 356974 · SUDOC: 027390225 · VIAF: 95153318 · ULAN: 500006293 |

 |