recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Зноска**: заўвага да асноўнага тэксту выдання, аформленая так, што ў асноўным тэксце змяшчаецца адмысловы знак ці знакі (знак зноскі), а сама заўвага пачынаецца з такога самага знаку (ці знакаў) і змяшчаецца пад адпаведнай паласой асноўнага тэксту (*падрадковая зноска* або проста *зноска*, англ.: footnote) або непасрэдна пасля канца асноўнага тэксту (*затэкставая зноска*, руск.: выноска, англ.: endnote).

Канкрэтнае месца змяшчэння знака зноскі ў асноўным тэксце можа азначаць, што зноска адносіцца да слова ці групы словаў (тады знак зноскі ставіцца перад завяршальнай у сказе коскай, кропкай, кропкай з коскай) або да сказу (або цытаты) ў цэлым (тады знак зноскі ставіцца пасля завяршальнага ў сказе (цытаце) шматкроп'я, клічніка, апытальніка, двукосся).

Зноскі звычайна набіраюцца кеглем, драбнейшым за кегль асноўнага тэксту, а падрадковыя зноскі могуць дадаткова адбівацца (аддзяляцца) ад асноўнага тэксту лініяй.

**Знак зноскі**: знак ці група знакаў, якія азначаюць сабой месца асноўнага тэксту, да якога робіцца заўвага і пачатак самой заўвагі; там і там аднолькавыя. Згодна з дзяржаўнымі бібліяграфічнымі стандартамі (ГОСТ серыі 7, ГОСТ Р серыі 7, СТБ серыі 7) знакам зноскі могуць зорачкі, адна ці болей, або арабскія лічбы. Машынныя рэалізацыі зносак, напрыклад, у тэкставых працэсарах, дазваляюць ужываць у гэтай якасці якія-колечы знакі.

Зноскі
------

1. ↑  ГОСТ 7.5, п.5.15.2.
2. ↑  Розенталь…, § 138, С.164.

Літаратура
----------

* ГОСТ 7.5-1998: Межгосударственный стандарт. Журналы, сборники, информационные издания. Издательское оформление публикуемых материалов. Мн.: Межгос. совет по станд. метрол. и серт. 1999.
* Розенталь, Д. Э. Справочник по правописанию и литературной правке. М. 1989.

| ⛭Вёрстка |
| --- |
| Паласа | 
* Гранка
* Вакат[en]
* Верса[de]
* У падвёрстку
* Урэзка
* Уцяжка
* Трэкінг
* Вывад
* Вываратка
* Вынаска
* Ін-кварта
* Ін-актава
* Ін-фоліа
* Інтэрліньяж
* Загаловак[en]
* Калонтытул
* Калонлічба
* Калафон
* Чырвоны радок
* Норма
* Няпоўная паласа
* Адбіўка
* Выключка
* Пагінацыя
* Перавёрстка
* Поля[en]
* Прыводка[de]
* Прабельны радок
* Разварот
* Рэкта
* Сігнатура
* Спуск на паласе
* Спуск
* Сярэднік
* Слупок[en]
* Фармат набору[en]
* Цытата
* Экстэнза
* Эпіграф
* Модульная вёрстка
* Акцыдэнцыя

 |
| Табліцаі ілюстрацыя | 
* У абоку
* Глухая вёрстка
* У разрэз тэксту
* Закрытая вёрстка
* Адкрытая вёрстка

 |
| Зборны ліст | 
* Адэнда
* Алфавітны паказальнік
* Літарная пагінацыя
* Змест
* Галоўны тытул
* Шмуцтытул

 |
| Упрыгожанні | 
* Бардзюр
* Ініцыял
* Віньетка
* Гільёш
* Выдавецкая марка[en]
* Застаўка
* Канцоўка
* Лінейка
* Наборны арнамент[en]
* Політыпаж
* Рантавая лінейка
* Рамка

 |
| Рознае | 
* Камп’ютарная вёрстка
* Lorem ipsum
* Вярстатка
* Вярстальнік

 |
| **Гл. таксама:** Выдавецтва, Тыпаграфія, Тыпаграфіка, Шрыфталіцейная справа, Набор, Друкаванне |
**Ключ 16** (кіт. 几 піньінь *jī*) са значэннем «стол» са Спісу ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 22 іерогліфа з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак адлюстроўваў чайны столік. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў якасці лічыльнага слова для людзей і рэчаў да 10.

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 几. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 几 |
| 1 | 凡 凢 凣 |
| 2 | 凤 |
| 3 | 凥 処 凧 |
| 4 | 凨 凩 凪 凫 |
| 5 | 凬 |
| 6 | 凭 凮 凯 |
| 7 | 巬 |
| 9 | 凰 |
| 10 | 凱 凲 |
| 12 | 凳 凴 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 16
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**Ключ 12** (кіт. 八 піньінь *bā*) са значэннем «восем» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 44 іерогліфа з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Паходжанне старажытнага іерогліфа звязваецца з двайковай сістэмай вымярэння. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «восем, восьмы» і інш. Часам можна сустрэць варыянт «дзяліць, раздзяляць».

Варыянты формы
--------------

У варыянце слоўніка Кансі ў ключа маецца кароткая гарызантальная рыса ў пачатку другога штрыху. Гэтай рыса адсутнічае ў шрыфтоў спрошчанай кітайскай мовы. У японскіх іерогліфах кароткая рыса можа прысутнічаць у залежнасці ад шрыфту. 

| з кароткай рысай | без кароткай рысы |
| --- | --- |
| 八 | 八 |

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 八. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 八 |
| 2 | 公六兮兯 |
| 4 | 共兲关龹𠔉 |
| 5 | 㒵㒶㒷兵 |
| 6 | 其具具典 |
| 7 | 㒸养兹 |
| 8 | 兺兼 |
| 9 | 兽 |
| 10 | 𠔦 |
| 11 | 兾兿𠔭𠔮 |
| 14 | 冀 |
| 16 | 冁 |
| 18 | 㒹 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.)русск. 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіслоўнікіЛагатып Вікіслоўнікі У Вікіслоўніку ёсць артыкул **«八»**
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 12
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
Сафары-фотапаляванне Лімпапо, ПАР.
**Сафары** (араб. سفر‎‎ — паляванне) — першапачаткова паляўнічыя паездкі па Усходняй Афрыцы. Пазней паняцце сафары пачало прымяняцца і ў іншых частках Афрыкі і свету, а яго значэнне істотна змянілася. Сёння слова сафары часцей азначае цалкам мірныя і параўнальна недарагія экскурсіі ў дзікую прыроду, на якіх фатаграфуюць звяроў. У некаторых краінах развілася цэлая індустрыя сафары з вопытнымі праваднікамі.

Паляўнічыя сафары
-----------------

Першапачатковы сэнс слова *сафары* і ў цяперашні час не страціў свайго значэння. Цяпер правядзенне паляванняў — галіна турыстычнага бізнесу, якая прыносіць нямала сродкаў у бюджэт многіх краін Афрыкі. Найбольш папулярнымі сярод аматараў афрыканскага палявання з'яўляюцца ПАР, Намібія, Батсвана, Танзанія, Мазамбік, Замбія, Зімбабвэ, Камерун, ЦАР. У астатніх краінах, дзе дазволены паляўнічы бізнес, ён развіты значна слабей ў сілу агульнай неразвітасці турыстычнай інфраструктуры, неспрыяльнай абстаноўкі для турыстаў, а часцяком і з-за дрэннай захаванасці дзікай прыроды. Паляванне ў такіх краінах не ўяўляе сабой асобнай індустрыі і носіць спарадычны характар.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі
--------

* Міжнародны сафары-клуб  (англ.)
* Safari Adventures: Маё сафары Архівавана 24 красавіка 2010. Інфармацыйны рэсурс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119720552 · GND: 4051276-9 · LCCN: sh85116434 |
**Сцяг Мазыра** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Мазыр Гомельскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 18 мая 2001 года № 61.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога гербавая эмблема — узлятае чорны арол з жоўтымі дзюбай і лапамі.

Сцяг у якасці афіцыйнага сімвала г. Мазыра быў зацверджаны рашэннем XII сесіі гарадскога Савета дэпутатаў ад 27 сакавіка 2001 года № 58.

Гл. таксама
-----------

* Герб Мазыра

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Мазыра

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы ·   |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Морысан.

**Наташа Морысан** (англ.: Natasha Morrison; нар.17 лістапада 1992, Сент-Кэтрын, Мідлсекс) — ямайская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Алімпіская чэмпіёнка 2020 года і двухразовая чэмпіёнка свету ў складзе эстафетнай зборнай Ямайкі ў забегу 4×100 метраў.

У 2011 годзе становіцца сярэбраным прызёрам маладзёжнага Пан-Амерыканскага чэмпіянату ў складзе эстафетнай каманды Ямайцы ў забегу 4×100 метраў. На гэтым жа турніры займае 5-е месца ў забегу на 100 метраў, паказаўшы вынік - 11,59.

У 2015 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкаатлетычных эстафетах становіцца чэмпіёнкай свету ў эстафеце 4×100 метраў. Яна прыняла ўдзел толькі ў паўфінальным забегу і саступіла месца ў фінальным забегу больш вопытнай Вераніцы Кэмпбэл-Браўн.

У жніўні 2015 года на чэмпіянаце свету ў Пекіне разам з Веранікай Кэмпбэл-Браўн, Элейнай Томпсан і Шэлі-Эн Фрэйзер-Прайс становіцца чэмпіёнкай свету ў эстафеце. Паказаны ў фінальным забегу вынік - 41.07 стаў нацыянальным рэкордам Ямайкі, і рэкордам чэмпіянатаў свету.

На чэмпіянаце свету-2019 заваявала «золата» ў эстафеце 4×100 метраў.

Зноскі
------

1. ↑  Natasha Morrison // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шышакін.
**Анатоль Іванавіч Шышакін** (30 чэрвеня 1934, в. Чарнышова-Пачынкі, Касімаўскі раён, Разанская вобласць — 8 студзеня 1980) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1968 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Новасібірску, старшым архітэктарам у Мінскпраекце. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): тыпавыя праекты 5-, 9-павярховых буйнапанэльных жылых дамоў серыі 464-Д, 11-97 у Новасібірску (1969), 9-павярховы 10-секцыйны ў мікрараёне Серабранка-6 і 16-павярховы, 9-павярховы 14-секцыйны з убудаванымі памяшканнямі ў мікрараёне Серабранка-7 жылыя дамы серыі 464 М у Мінску (1971-1980).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шишакин Анатолий Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Марскія ка́чачкі** (*Lepadomorpha*) — падатрад вусаногіх ракападобных.

Апісанне
--------

Даўжыня цела да 6 см, укрыта пяццю-шасцю даволі тонкімі вапністымі пласцінкамі. Ракавіна авальная, злёгку закругленая. Афарбоўка разнастайная. Цела знаходзіцца ў ракавіне спіной уніз. Пярэдняя частка галавы ператворана ў падоўжаную (да 75 см) голую або лускаватую сцяблінку, якой жывёлы прымацоўваюцца да субстрату. На канцы яе маюцца астаткі антэнул. На задняй частцы галавы размешчаны звернуты ўверх рот на канцы ротавай сцяблінкі. На брушным баку груднога аддзела шэсць пар грудных канцавін з доўгімі шчацінкамі. Адразу за апошняй парай ножак знаходзіцца кароткае рэдукаванае брушка. Мускулы забяспечваюць змканне створак ракавіны, з якой высоўваюцца час ад часу доўгія грудныя ножкі.

Пашырэнне
---------

Пашыраны пераважна ў трапічных морах, трапляюцца да глыбіні 8 км. Жывуць на дне, прымацоўваюцца да скал, камянёў або прадметаў ці жывёл (кігы, чарапахі і інш.), некаторыя ўтвараюць своеасаблівы паплавок і трымаюцца пад паверхняй вады.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца пераважна планктонам, водарасцямі, адфільтроўваюць іх з дапамогай двухгалінастых ножак.

Гермафрадыты і раздзельнаполыя.

Лічынкі вядуць пелагічны спосаб жыцця, пакуль не знойдуць субстрат у верхніх слаях вады, да якога яны маглі б прымацавацца. Тады яны ствараюць вапнавую ракавіну. Часам канцэнтрацыя *Lepadomorpha* на паверхні настолькі вялікая, што яны не могуць расці ў шырыню. Тады яны становяцца доўгімі і тонкімі, як вялікі аловак.

Сістэматыка
-----------

Вылучаюць тры сямействы:

* Lepadidae Darwin, 1852
* Oxynaspididae Gruvel, 1905
* Poecilasmatidae Annandale, 1909

Промысел і выкарыстанне
-----------------------

Некаторыя ядомыя.

Зноскі
------

1. ↑  *Martin J. W. Davis G. E.* An Updated Classification of the Recent Crustacea. — Los Angeles, California: Natural History Museum of Los Angeles County, 2001. — P. 59. — 124 p. — (Science Series, № 39). — ISBN 1-891276-27-1.

Літаратура
----------

* *Нагорская Л.* Марскія качачкі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* *Круглова О. Ю.* Класс Crustacea — Ракообразные: метод. рекомендации. В 2 ч. Ч. 1. Низшие ракообразные. — Минск: БГУ, 2014. — 41 с.

Спасылкі
--------

* Морские уточки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Марскія качачкі (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі(Праверана 14 сакавіка 2012)
**Прымексіканская нізіна** — нізіна ў Паўночнай Амерыцы, якая размешчана на поўдні ЗША і паўночным усходзе Мексікі і аблямоўвае ўзбярэжжа Мексіканскага заліва. На паўночным усходзе пераходзіць у Прыатлантычную нізіну, на поўначы мяжуе з Цэнтральнымі раўнінамі, гарамі Апалачы і Уашыта.

Рэльеф і геалогія
-----------------

Прымексіканская нізіна складзена тоўшчай марскіх і рачных асадкавых парод моцнасцю да 6—10 км, якая змяшчае буйныя радовішчы нафты і газу. Максімальная шырыня складае 350 км, вышыня — да 150 м. Паверхня нізіны паступова павышаецца з поўдня на поўнач, утвараючы некалькі паралельных куэставых град. Прымексіканская нізіна перасякае даліны буйных рэк — Місісіпі, Алабама, Бразас і Рыа-Грандэ. Наўсцяж узбярэжжа размешчана многа лагун.

Клімат і расліннасць
--------------------

Клімат мяняецца ад субтрапічнага на поўначы да трапічнага на поўдні. Колькасць ападкаў у год: 600—800 мм на захадзе, 1200—1500 мм на ўсходзе. Развітыя чырвоназёмныя, дзярнова-карбанатныя і дзярнова-алювіяльныя глебы. Шырока распаўсюджаныя балотныя глебы. Больш за трэць тэрыторыі пакрыта лясамі (хваёвыя бары, мяшаныя і галерэйныя лясы). На захадзе пераважае саванна.

На большай частцы тэрыторыі — пасевы бавоўніка, на ўзбярэжжы — плантацыі тытуню, цукровага трыснягу і рысу. Буйныя партовыя гарады: Новы Арлеан, Х’юстан, Корпус-Крысты, Тампіка, Веракрус.

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. (руск.)
* *Прымексіканская нізіна* — артыкул з Краткой географической энциклопедии.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
**Палац Круліка́рня** (польск.: Królikarnia) — паладыянская віла ў варшаўскім раёне Макотаў, вядомым таксама як Крулікарня. З 1965 года ў палацы размешчаны музей, прысвечаны польскаму скульптару і мастаку Ксаверыю Дунікоўскаму.

Гісторыя
--------

Партрэт каралеўскай палюбоўніцы Кацярыны Гатаі Тамаціс, адной з самых вядомых насельніц палаца.
Сваю назву палац атрымаў з прычыны размешчаных тут раней трусагадоўчай фермы і паляўнічых угоддзяў, якія належалі ў 1700-я гады каралю Аўгусту II Моцнаму.

Палац Крулікарня быў пабудаваны для Караля дэ Валеры Тамаціса, дырэктара каралеўскіх тэатраў Станіслава Аўгуста Панятоўскага, каралеўскім архітэктарам Даменіка Мерліні ў парку на маляўнічым схіле даліны ракі Віслы. Ён быў пабудаваны паміж 1782 і 1786 гадамі. Гэты квадратны будынак з купалам нагадвае знакамітую Вілу Ратонду каля Вічэнцы архітэктара Андрэа Паладзіа. У сваім уладанні граф Тамаціс пабудаваў бровар, цагельню, карчму, млын, ёўню і сад з вінаграднікам. Лічыцца, што Тамаціс выконваў ролю нейкага «сутэнёра» для караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага, чыя «віла ў Крулікарні было нешта трохі большае, чым першакласны бардэль».

У 1794 годзе ў час паўстання ў палацы жыў яго лідар Тадэвуш Касцюшка. У 1816 годзе сядзіба была набыта Міхалам Геранімам Радзівілам, і ў 1849 годзе Ксаверыем Пуслоўскім, заўзятым калекцыянерам прадметаў мастацтва. А ў 1879 годзе частка будынка была разбурана пажарам, і неўзабаве адноўлена архітэктарам Юзафам Хасам для сям’і Пуслоўскіх.

Крулікарня была цалкам разбурана ў час нямецкіх бамбардзіровак у 1939 і 1944 гадах. Палац быў адноўлены ў 1964 годзе для музея, прысвечанага скульптару Ксаверыю Дунікоўскаму.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4   (англ.) Królikarnia **(нявызн.)**. *www.krolikarnia.mnw.art.pl*. Архівавана з першакрыніцы 1 мая 2013. Праверана 24 ліпеня 2008.
2. ↑   (польск.) *Tadeusz Jaroszewski*. Księga Pałaców Warszawy. Pałac Królikarnia **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *kmk.waw.pl*. Архівавана з першакрыніцы 19 жніўня 2011. Праверана 24 ліпеня 2008.
3. ↑   (англ.) *Mary Lindemann.* Liaisons dangereuses: sex, law, and diplomacy in the age of Frederick the Great (англ.). — JHU Press  (англ.) (бел. 2006. — С. 239. — ISBN 0-8018-8317-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Крулікарня**
* Палац Крулікарня

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7841259-6 |
Герб Ямайкі
**Герб Ямайкі** — афіцыйны геральдычны сімвал дзяржавы Ямайка. У асноўным успадкаваны ад брытанцаў. Герб з невялікімі мадыфікацыямі быў прадстаўлены Ямайцы ў 1661 пад Каралеўскім Ордэрам. Арыгінал быў распрацаваны Уільямам Сэнкрафтам, тады архібіскупам Кентэрберыйскім.

Апісанне
--------

Намаляваны на гербавым шчыце чырвоны крыж на белым полі — «крыж Святога Георга» — узяты са старога англійскага сцяга і нагадвае пра шматвяковыя сувязі з Вялікабрытаніяй. Ананасы, змешчаныя на шчыце, не гралі і не граюць вялікай ролі ў гаспадарцы, вырошчваюцца ў нязначнай колькасці. Яны сімвалізуюць трапічную расліннасць і сельскую гаспадарку ў цэлым. Аб трагічнай гісторыі Ямайкі нагадваюць шчытатрымальнікі — фігуры карэнных жыхароў вострава — індзейцаў-аравакаў, цалкам знішчаных іспанцамі яшчэ ў XVI стагоддзі (пасля на іх месца ангельцы завезлі неграў-рабоў з Афрыкі). Кошык з пладамі і садавіной у руках індыянкі і лук у руках індзейца нагадваюць аб іх асноўных занятках — земляробстве і паляванні. Даволі бедную фаўну Ямайкі прадстаўляе на гербе кракадзіл, што стаіць на бервяне, якое сімвалізуе мясцовую флору. Шлем над шчытом традыцыйны для гербаў былых брытанскіх уладанняў, колеры вянка адпавядаюць колерам поля і крыжа на шчыце, а колеры намёта — колерам гэтага поля і ананасаў.

Дэвіз — Out of many, one people (на англійскай мове азначае «З многіх — адзіны народ»).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |

| Краіны Паўночнай Амерыкі: Гербы |
| --- |
| 
* Антыгуа і Барбуда
* Багамы
* Барбадас
* Беліз
* Гаіці
* Гватэмала
* Гандурас
* Грэнада
* Дамініка
* Дамініканская Рэспубліка
* Канада
* Коста-Рыка
* Куба
* Мексіка
* Нікарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсія
* Сент-Вінсент і Грэнадзіны
* Сент-Кітс і Невіс
* ЗША
* Трынідад і Табага
* Ямайка

 |
| 
* Амерыканскія Віргінскія астравы
* Ангілья
* Аруба
* Бермуды
* Банайрэ
* Брытанскія Віргінскія астравы
* Гвадэлупа
* Грэнландыя
* Кайманавы астравы
* Кліпертан
* Кюрасаа
* Марцініка
* Мантсерат
* Наваса
* Пуэрта-Рыка
* Сен-Бартэльмі
* Сен-Мартэн
* Сен-П’ер і Мікелон
* Сінт-Мартэн
* Цёркс і Кайкас

 |

| ⛭Ямайка паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Ямайка»**
 |
**шчыт  
(тарча)**
**эмалі або металы**
шчыта-  
трымальнік
шчыта-  
трымальнік
**дэвіз**
**клейнод**
**бурэлет**
**намёт**
шлем  
(прылбіца)
**карона**
**пастамент**
**ордэн**
**гербавыя фігуры**
**стужка для размяшчэння дэвізу**
Элементы гербаЭлементы герба

Дэвіз на стужцы
**Дэві́з** — у геральдыцы гербавая фігура або выслоўе на гербе.

Дэвізам зваліся першапачаткова гербавыя фігуры, якія змяшчаліся звыш іншых малюнкаў у шчыце і што служылі ўспамінам якой-небудзь выбітнай падзеі. Ва французскай геральдыцы дэвізам зваўся яшчэ вузкі геральдычны пояс. Такое значэнне дэвізу захавалася зараз толькі ў англійскай геральдыцы пад імем *«badges»* (у гербе Ёрскага дома дэвізам служыла, напрыклад, белая ружа, у гербе Ланкастарскага дома —пунсовая).

У цяперашні час дэвізам завецца кароткае выслоўе, якое мае якое-небудзь дачыненне да герба:

* так, напрыклад, *«С нами Бог»* — расійскі,
* *«Съединението прави силата»* — балгарскі,
* *«Dieu et mon droit»* — брытанскі,
* *«ძალა ერთობაშია»* — грузінскі,
* *«Je maintiendrai»* — нідэрландскі,
* *«Gott mit uns»* — нямецкі і прускі,
* *«Montjoie Saint Denis»* — французскі,
* *«Pravda vítězí»* — чэшскі,
* *«E pluribus unum»* — ЗША і г. д.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэвіз
**Burger King** (Бургер Кінг) — амерыканская кампанія, уладальнік глабальнай сеткі рэстаранаў Burger King.

Гісторыя
--------

Першы рэстаран назвай «Insta-Burger King» адкрыты 4 снежня 1954 года ў прыгарадзе Маямі.

У 1954 годзе кампанія сутыкнулася з фінансавымі праблемамі і яе выкупілі Дэвід Эджартан і Джэймс Маклэмар. Першае, што яны зрабілі -- перайменавалі кампанію на Burger King.

За паўстагодзя ўладальнікі кампаніі змяніліся чатыры разы, апошні -- бразільская кампанія 3G Capital, якая купіла пакет акцый у 2010 годзе.

У канцы 2013 года Burger King паведаміў, што мае 13000 рэстаранаў у 79 краінах, 66 % рэстаранаў знаходзіцца ў ЗША і 99 % усіх рэстаранаў кіруецца прыватнікамі.

У 2015 годзе адкрыты першы рэстаран у Беларусі.

Бургер Кінг у розных краінах
----------------------------

### ЗША

Першы рэстаран адкрыўся ў 1954 годзе і называўся «Insta-Burger King»..

На 2020 год у ЗША 7295 рэстаранаў, больш усяго ў Тэхасе — 588.

### Аўстралія

У Аўстраліі «Burger King» перайменаваны на «Hungry Jack's», бо гандлёвае наёменне «Burger King» належыць іншай кампаніі.

Першы «Hungry Jack's» у Аўстраліі адкрыты 18 красавіка 1971 года.

У 1996 годзе кампанія адкрыла першы «Burger King» у Аўстраліі, негледзячы на існаванне «Hungry Jack's», бо да 2001 года паміж рэстаранамі былі судовыя разборкі.

У 2001 годзе рэстараны аб’ядналіся ў «Hungry Jack's»

На 2020 год у Аўстраліі 420 рэстаранаў «Hungry Jack's».

### Беларусь

Першы рэстаран адкрыты 9 ліпеня 2015 года ў Мінску. Таксама ў першы дзень запрацавала сістэма рэфіл, якая дазваляе да канца дня даліваць напоі.

На 2022 год у Беларусі 39 рэстаранаў: 20 у Мінску, 4 у Гродна, па 3 у Віцебску і Гомелі, па 2 у Брэсце і Магілёве, па 1 у Полацку, Жлобіне, Мазыры, Салігорску і Нацыянальным аэрапорце Мінск.

Зноскі
------

1. 1 2 3

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X (англ.) · X  · X (англ.) · X (англ.) · X (англ.) · X (англ.) · X  · X (ісп.) · X (англ.) · X (фр.) · X  · X (фр.) · X  · X  · X  · X  · X  · X (ісп.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n87149888 · NKC: pna2017965753 · VIAF: 132616942 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красоўскі.
**Яўген Яўстафавіч Красоўскі** (16 (29) лістапада 1908, Баку — 14 ліпеня 1980, Мінск) — беларускі савецкі мастак, жывапісец і графік.

Біяграфія
---------

* 1924—1927 — вучоба і праца ў дэкаратыўна-мастацкай майстэрні Першага беларускага тэатра ў Мінску. Таксама параллельна займаўся жывапісам у студыі на рабфаку
* 1927—1930 — Віцебскі мастацкі тэхнікум, вучыўся ў В. Руцая, Ф. Фогта, М. Эндэ
* 1930 — пачаў браць удзел у мастацкіх выстаўках
* 1936—1937 — Кіеўскі мастацкі інстытут  (руск.) (бел.
* 1940 — ўступіў у Саюз мастакоў БССР
* З 1944 года жыў у Мінску
* 1975 — атрымаў ганаровае званне «Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР»

Працаваў у жанрах тэматычнай карціны, партрэта, пейзажа, нацюрморта. Займаўся жывапісам і графікай (акварэль і эстамп). Іспытаў уплыў сацрэалізма.

Сярод найбольш вядомых твораў: партрэты М. Філіповіча, М. Станюты, Б. Платонава, І. Сарокіна, А. Кулакоўскага, пейзажы «Вязынка», «Возера Нарач», «Зіма ў Мінску», нацюрморты «Атрыбуты мінулага», «Вясновыя кветкі» і інш. Таксама вядомы яго графічны аркуш «На аднаўленне Мінска» 1944 года.

Значная частка твораў мастака знаходзіцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, фондах Беларускага саюза мастакоў і ў прыватных сборах. Вялікую колькасць твораў Яўгена Красоўскага мае ў сваёй калекцыі беларускі мастак Ігар Бархаткоў. Ён з'яўляецца аматарам і прыхільнікам творчасці Яўгена Красоўскага. К 100-годдзю мастака Ігар Бархаткоў падрыхтаваў альбом з рэпрадукцыямі карцін Красоўскага. Аўтарамі тэксту да альбома сталі мастацтвазнаўцы В. Ф. Карамазаў і Алег Ойстрах.

У 1958 годзе ў Мінску адбылася выстаўка твораў Яўгена Красоўскага, прысвечаная 50-годдзю з дня нараджэння і 30-годдзю творчай дзейнасці. Каталог да выстаўкі складаў яго сябра — мастак Мікола Тарасікаў. У 1977 годзе Яўген Красоўскі выдаў свае ўспаміны аб жыцці і творчасці Міколы Тарасікава.

З 5 па 15 лістапада 2008 года ў мінскай галерэі ЛаСандр—Арт адбылася рэтраспектыўная выстаўка твораў Яўгена Красоўскага. На адкрыцці прысутнічаў сын мастака — Аляксандр Яўгенавіч Красоўскі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Электронный каталог ЦНБ НАН Беларуси Архівавана 27 кастрычніка 2020.
3. ↑  Сводны электронны каталог бібліятэк Беларусі

Літаратура
----------

* Яўген Красоўскі : Альбом / аўтары тэксту: В.Ф.Карамазаў, А.Ойстрах. — Мн.: Медиал, 2008. — 40 с. — (Мастакі Беларусі XX стагоддзя). — 400 экз. — ISBN 978-985-6914-03-7.

Спасылкі
--------

* *Ларыса Бортнік*. У Мінску адкрылася выстаўка жывапісу Яўгена Красоўскага
* *Віктар Міхайлаў*. СБ — Беларусь «Дасціпнае адлюстраванне часу». 13.11.2008
* *Аксана Варатнікова*. Часопіс «Маладосць»: Шляхі мастака — нашы шляхі. Антыўспаміны.﻿ Архівавана 4 сакавіка 2016.
**Навагрэ́чаская мова** (грэч. Νεοελληνική γλώσσα) — абагульняючае назва для ўсіх дыялектаў, што выкарыстоўваюцца на сучасным этапе развіцця грэчаскай мовы.

Пачатак навагрэчаскага гістарычнага перыяду ўмоўна адлічваецца ад падзення Візантыйскай імперыі 1453 года, хоць дагэтуль не вызначана менавіта лінгвістычная мяжа, паколькі шмат моўных асаблівасцей, уласцівых навагрэчаскай мелі месца нават ў 3 стагоддзі да н.э.

На працягу перважнай большасці гэтага перыяду грэчаская мова развівалася ва ўмовах дыглосіі, а таксама выкарыстання розных рэгіянальных дыялектаў. У прыватнасці, на працягу XIX і XX стагоддзяў адбывалася змаганне паміж народнай формай мовы дымотыкай і літаратурнай, а па сутнасці архаічнай, кафарэвусай. Сучасны стандарт грэчаскай мовы, заснаваны на дымотыцы, з’яўляецца афіцыйнай мовай Грэцыі і Кіпра.

Асаблівасці
-----------

Навагрэчаская мова з’яўляецца незалежнай галіной індаеўрапейскіх моў. Усе сучасныя формы і мясцовыя дыялекты навагрэчаскай, акрамя цаконскага, з’яўляюцца нашчадкамі кайнэ, якое было ва ўжытку ў канцы антычнай эпохі. Такім чынам усе яны могуць быць класіфікаваны як нашчадкі атычнай грэчаскай мовы — дыялекта, на якім размаўлялі жыхары Афін і іх наваколляў у класічную эпоху. Цаконскі дыялект, ізаляваны дыялект, які выкарыстоўваецца цяпер толькі невялікай суполкай Пелапанеса, з’яўляецца нашчадкам старажытнага дарычнага дыялекта. Некаторыя іншыя дыялекты захавалі элементы розных старажытных неатычных дыялектаў, аднак менавіта атычнае кайнэ лічыцца большасцю навукоўцаў галоўнай крыніца ўсіх з іх.

Геаграфія
---------

Усяго ў свеце налічваецца каля 14-17 млн грэкамоўных, якія галоўным чынам пражываюць у Грэцыі і на Кіпры, а таксама гэта этнічныя меншасці і імігранцкія абшчыны ў многіх іншых краінах свету. Існуюць таксама традыцыйныя грэчаскія паселішчы ў суседніх краінах: Албаніі, Балгарыі і Турцыі, шэрагу краін чарнаморскага ўзбярэжжа: Украіне, Расіі, Грузіі, Арменіі, — а таксама Міжземнамор’я: на поўдні Італіі, у Ізраілі, Егіпце. На навагрэчаскай мове таксама размаўляюць эмігранцкія суполкі ў многіх краінах Заходняй Еўропы, Паўночнай Амерыкі, Аўстраліі, а таксама ў Аргенціне, Бразіліі і іншых краінах. Навагрэчаская таксама выступае мовай нацыянальных меншасцей у Сербіі, Албаніі, Балгарыі і Румыніі.

Грэчаская мова мае статус афіцыйнай мовы ў Грэцыі, дзе на ёй размаўляе каля 99,5 % ад агульнай колькасці насельніцтва. Акрамя таго, грэчаская мова, нароўні з турэцкай з’яўляецца афіцыйнай мовай Кіпра. Паколькі Грэцыя з’яўляецца членам Еўрапейскага Саюза, грэчаская з’яўляецца адной з 23 афіцыйных моў ЕС. Грэчаская афіцыйна прызнана ў якасці мовы нацыянальных меншасцей у некалькіх раёнах Турцыі, Італіі і Албаніі.

Дыялекты
--------

* Дымотыка
* Кафарэвуса
* Пантыйскі дыялект
* Кападакійскі дыялект
* Цаконскі дыялект
* Яўрэйска-грэчаскі дыялект

Зноскі
------

1. ↑  Encyclopedia of Modern Greek Literature By Bruce Merry

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Навагрэчаская мова
* Правілы вымаўлення Архівавана 5 сакавіка 2016.
* К вопросу о новогреческом литературном языке Архівавана 10 жніўня 2017. (руск.)
**Сцяг Нясвіжа** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Нясвіж Мінскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 21 сакавiка 2001 года № 51.

Апісанне
--------

Палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, падзелена на дзве роўнавялікія часткі — дрэўкавую і вольную. Дрэўкавая частка палотнішча складаецца з чорнай і жоўтай гарызантальных палос; вольная, якая мае тры касіцы, складаецца з трох палос: верхняй — жоўтай, сярэдняй — блакітнай, ніжняй — чырвонай.

Сцяг зацверджаны рашэннем Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта ад 29 сакавiка 2001 года № 5/43. Аўтар сцяга А. А. Шпунт.

Гл. таксама
-----------

* Герб Нясвіжа

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Нясвіжа Архівавана 3 кастрычніка 2021.

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
**Герб Шумілінскага раёна** — герб Шумілінскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36.

Апісанне
--------

Герб Шумілінскага раёна ўяўляе сабой выяву ў блакітным поле барочнага шчыта ў залатым ззянні сярэбраная фігура Арханёла Міхаіла. У паднятай правай руцэ Арханёла — сярэбраны меч і чорныя шалі, у левай — сярэбраны шчыт з выявай двух залатых месяцаў, накіраваных рогамі ў розныя бакі, паміж якімі размешчаны аголены меч залатога колеру дзяржанне уверх. Пад нагамі Арханёла ляжыць змей зялёнага колеру з чорным языком.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Шумілінскага раёна

Спасылкі
--------

* Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36.

| ⛭Гербы населеных пунктаў Віцебскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Барань
* Браслаў
* Верхнядзвінск
* Віцебск
* Гарадок
* Глыбокае
* Дзісна
* Докшыцы
* Дуброўна
* Лепель
* Мёры
* Наваполацк
* Новалукомль
* Орша
* Паставы
* Полацк
* Сянно
* Талачын
* Чашнікі

 |  |
| ПГТ | 
* Арэхаўск
* Асвея
* Багушэўск
* Балбасава
* Бешанковічы
* Бягомль
* Ветрына
* Відзы
* Копысь
* Лёзна
* Лынтупы
* Падсвілле
* Расоны
* Сураж
* Ушачы
* Шаркаўшчына
* Шуміліна
* Янавічы

 |
| Вёскі/Аграгарадкі | 
* Бабінавічы
* Друя
* Пераброддзе
* Ула

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гоманаў.
**Леанід Міхайлавіч Гоманаў** (нар. 22 лістапада 1953, Слаўгарад) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава (1974), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1991). Пасля заканчэння мастацкага вучылішча працаваў мастаком-афарміцелем у Пухавіцкім раённым Доме культуры, МВА імя У. І. Леніна, універмагу «Беларусь» у Мінску. З 1991 года працаваў мастацкім рэдактарам выдавецтва «Навука і тэхніка» (зараз «Беларуская навука»), а з 1997 года ў выдавецтве «Белпрынт».

Удзельнік рэспубліканскіх, усесаюзных і міжнародных выставак і конкурсаў з 1981 года. 

Член Беларускага саюза мастакоў (1991).

Творчасць
---------

Працуе ў галіне жывапісу, кніжнай графікі, плаката. 

Аўтар жывапісных палотнаў «Максім Багдановіч» (1981), «Мой родны кут» (1982), «Восень у Люцынцы» (1983) і інш. Плённа працуе ў жанры плаката. Тэмы яго работ самыя актуальныя: яго хвалююць праблемы экалогіі («Чарнобыль 26.4.86», 1988; «Дапамажы дзецям чарнобыльскай зоны», 1990; «За экалогію», 1990 і інш.), сацыяльныя пытанні («Хто адкажа?», 1990; «Бракаробу», 1985).

Вялікі ўклад зроблены мастаком у адраджэнне беларускай нацыянальнай культуры. У 1990 годзе ён стварыў серыю каляровых плакатаў «Беларускія асветнікі», прысвечаную знакамітым асобам беларускай зямлі. Гэта Ефрасіння Полацкая, Кірыла Тураўскі, Мікола Гусоўскі, Францыск Скарына і Сімяон Полацкі.

Л. Гоманаў — аўтар плакатаў да мастацкіх кінастужак «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1989) і «Сівая легенда».

Творы Л. М. Гоманава знаходзяцца ў Нацыянальным музеі Беларусі, музеі Якуба Коласа.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 330. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Гоманаў Л. М. // Памяць: гісторыка-дакумент. хроніка Слаўгарадскага раёна. — Мн. 1999. — С. 518.
* Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік / аўтар-складальнік Б. А. Крэпак і інш.. — Мн.: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — С. 130. — 664 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-277578 |
**Сан-Міге́л** (парт.: São Miguel) — найбуйнейшы востраў усходняй групы Азорскіх астравоў у Атлантычным акіяне. Плошча - 744,55 км². Насельніцтва (2011 г.) - 137 830 чал.

На востраве Сан-Мігел знаходзіцца адна са сталіц Азорскіх астравоў — горад Понта-Дэлгада.

Геаграфія
---------

Востраў Сан-Мігел — адзін з найбольш усходніх астравоў Азорскага архіпелага. Знаходзіцца ў 137,3 км на паўднёвы ўсход ад вострава Тэрсейра, у 253,6 км на паўднёвы ўсход ад вострава Фаял, у 1399 км на захад ад Лісабона, сталіцы Партугаліі. Даўжыня з захаду на ўсход — 62 км. Найбольшая шырыня — 15,9 км.

Складзены двума вулканічнымі масівамі сушы, падзеленымі цэнтральным горным хрыбтом, што ўзнік у выніку ціску паміж рухаючыміся тэктанічнымі плітамі. Найвышэйшы пункт — вулканічны пік Вара (1105 м). Значная частка ўзбярэжжа скалістая, аднак сустракаюцца пясчаныя пляжы. Дажджавая вада запаўняе кратары і месцамі ўтварае невялікія, але маляўнічыя азёры.

Клімат міжземнаморскі мяккі знаходзіцца пад уздзеяннем паветраных мас і акіянічных плыняў. На працягу года сярэдняя дзённая тэмпература выгаецца ад +14 °C да +26 °C. Сярэднегадавая норма ападкаў — 985,6 мм.

Гісторыя
--------

Адкрыты партугальскімі мараплаўцамі ў 1427 г. Першае паселішча ўзнікла ў 1440 г. Каланісты, партугальцы і фламандцы, займаліся вырошчваннем пшаніцы для забеспячэння партугальскіх гарнізонаў у Афрыцы, вытворчасцю раслінных фарбавальнікаў для экспарта ў Фландрыю. З іншых краін былі ўвезены тытунь, ананасы, бананы, ямс, перац, што вырошчваюцца на Сан-Мігелі і ў наш час.

У 1522 г. у выніку моцнага землятруса, большасць паселішчаў была разбурана, аднак хутка адноўлена. У 1582 - 1640 гг. акупаваны іспанцамі. У XVI - XVII стст. пацярпеў ад нападаў французскіх, англійскіх і асманскіх карсараў. У XVIII - XIX стст. Сан-Мігел быў адным з найбольш буйных пастаўшчыкоў памяранцаў у Вялікабрытанію. У 1831 - 1832 гг. астравіцяне падтрымалі выступленні ў Партугаліі ў абарону каралевы Марыі і ліберальных свабод. На Сан-Мігелі фарміраваліся атрады для вызвалення Порту.

У 1975 г. Понта-Дэлгада, найбуйнейшы горад на востраве, быў пераўтвораны ў адну са сталіц Азорскіх астравоў. У ім знаходзіцца выканаўчая ўлада аўтаноміі.

Эканоміка
---------

Традыцыйная галіна эканомікі — сельская гаспадарка. Глебы вострава Сан-Мігел надзвычай прыдатны для земляробства. Мясцовыя сяляне на працягу года забяспечваюць іншыя еўрапейскія краіны свежымі садавіной, гароднінай, кветкамі. Аднак у апошнія дзесяцігоддзі значна большую ролю адыгрываюць турызм і транспартнае абслугоўванне.

Спасылкі
--------

* Visit São Miguel Island
* São Miguel – Azores
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з падобнымі імёнамі, гл. Іваноў і Уладзімір Іваноў.

**Уладзімір Усцінавіч Іваноў** (нар. 25 красавіка 1949, вёска Мурожніца, Шумілінскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут (мастацка-графічны факультэт; 1971). Вучыўся ў Ф. Гумена, І. Сталярова. Удзельнік мастацкіх выстаўках з 1980 г.

Працуе ў акварэлі, пераважна ў жанры лірычнага пейзажа.

Асноўныя творы: акварэлі «Памяць», «Месяц над возерам», «Вербы», «Сеткі», «Раніца на Браслаўшчыне», «Задзвінне», «Вяртанне», «Край блакітных азёр», «Вулачка ў старым Полацку», «Над возерам».

Творы знаходзяцца ў Полацкай карціннай галерэі, Віцебскім мастацкім музеі. Быў старшынёй Віцебскай абласной арганізацыі БСМ. Член БСМ з 1988 г. Жыве ў горадзе Віцебску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Іваноў Уладзімір Усцінавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 154. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
CV-33
**CV-33** (італ.: Carro veloce CV-33; з 1938 года пазначалася як **L3/33**) — італьянская танкетка перыяду Другой сусветнай вайны. Лёгкі танк па нацыянальнай італьянскай класіфікацыі. За час серыйнай вытворчасці ў 1933—1940 гадах па розных дадзеных выраблена ад 1400 да 2000 адзінак. У 1930-я гады пастаўлялася ў многія краіны свету. Да 1940 -га складала аснову бранятанкавай тэхнікі Каралеўства Італіі. Выкарыстоўвалася ў баявых дзеяннях у Абісініі, Кітаі, Іспаніі, Францыі, на Балканах, у Паўночнай Афрыцы, Усходняй Афрыцы, Італіі і у СССР.

Спасылкі
--------

* Italy’s L3/33 (CV 33) and L3/35 (CV 35) tankettes (англ.)(недаступная спасылка). *World War II Vehicles*. Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2012.
* CV 33 (L3/33) and CV 35 (L3/35) (англ.)(недаступная спасылка). *Comando Supremo*. Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2012.
* Италия. Краткий обзор создания и развития танковых войск
* Танковые силы Независимого Государства Хорватия
* Болгарские танковые войска

| ⛭Серыйныя танкеткі і малыя танкі |
| --- |
| Танкеткі | 
* Вялікабрытанія «Кардэн-Лойд» Mk.IV
* Італія CV 3/33
* Польшча ТК-3
* TKS
* Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Т-27
* Францыя UE
* Lorraine 37L
* Чэхаславакія LT vz.33
* S-I
* S-I-D

 |  |
| Малыя танкі | 
* Вялікабрытанія Patrol Tank
* Light Tank Model 1934
* Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Т-37А
* Т-38
* Т-40
* Японія Тып 94 «ТК»
* Тып 97 «Тэ-Ке»
* Чэхаславакія LT vz.34
* AH-IV
* Швецыя Strv m/37

 |
**Юрысдыкцыя** (лац.: jurisdictio — судаводства ад jus «права» + dictio «абвяшчэнне») — устаноўленая законам або іншым нарматыўным актам сукупнасць паўнамоцтваў адпаведных дзяржаўных органаў вырашаць прававыя спрэчкі і справы аб правапарушэннях; права ацэньваць дзеянні асобы або іншага суб’екта права з пункту гледжання іх правамернасці і прымаць юрыдычныя санкцыі да правапарушальнікаў. Юрысдыкцыя вызначаецца ў залежнасці ад віду і характару спраў, што вырашаюцца (злачынствы, праступкі, маёмасныя спрэчкі і г.д.), тэрытарыяльнай іх прыналежнасці, ад асоб, якія бяруць у іх удзел. Пад юрысдыкцыяй разумеецца таксама сфера адносін, на якія пашыраюцца паўнамоцтвы.

Літаратура
----------

* *Э. І. Кузьмянкова.* Юрысдыкцыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Некрашэвіч.

**Аляксандр Міхайлавіч Некрашэвіч** (24 кастрычніка 1973, в. Бобрык Пінскага раёна Брэсцкай вобласці, БССР) — беларускі мастак-жывапісец, працуе на стыку такіх мастацкіх напрамкаў як гістарычны жанр, поп-арт і contemporary art. Цытаты з вядомых твораў мінулага спалучаюцца ў яго жывапісу з фантастычнымі выявамі іншапланетных прышэльцаў з будучыні альбо з добра вядомымі выявамі нашых сучаснікаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся на Палессі, у сям'і эканамістаў. З дзяцінства выяўляў схільнасць да малявання. У 1985 годзе прайшоў конкурсны адбор ў Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчаму мастацтву імя І. В. Ахрэмчыка, якую скончыў у 1991 годзе. З 1991 па 1997 вывучаўся на факультэце манументальна-дэкаратыўнага жывапісу Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. У 1996 годзе быў стыпендыятам Беларускай Акадэміі Выяўленчага Мастацтва. Пасля заканчэння БДАМ некаторы час выкладаў малюнак у гэтай навучальнай установе. У 2004 годзе ўступіў у Беларускі саюз мастакоў.

Па матэрыяльных прычынах быў вымушаны змяніць поле дзейнасці — пераехаў у Маскву, дзе два гады займаўся аэраграфіяй і дызайнам клубных памяшканняў.

Па вяртанні ў Мінск жывапіс мастака быў заўважаны галерыстамі з Украіны, якія арганізавалі яму серыю персанальных выставак у Кіеве. Таксама Аляксандр Некрашэвіч працуе з галерэямі ў Нідэрландах, што не з'яўляецца дзіўным, бо ў шматлікіх творах мастака прасочваецца класічная манера фламандскага і галандскага жывапісу, адаптаваная пад сучасныя умовы і тэндэнцыі ў мастацтве. Прынцып гістарызма ў спалучэнні з навейшымі тэхнікамі і тэхналогіямі жывапiсу ў творчасці Аляксандра дае моцны візуальны і псіхалагічны эфекты. Таксама, высокі ўзровень прафесійнага майстэрства мастака ўзводзіць яго ў шэраг буйнейшых жывапісцаў сучаснай Беларусі.

Персанальныя выстаўкі
---------------------

* 2017 — «Калейдаскоп», галерэя «A&V», Мінск, Беларусь
* 2014 — «Genesis», «Шчарбенка АРТ-цэнтр», Кіеў, Украіна
* 2014 — «Асабістая калекцыя», галерэя «Неба», Кіеў, Украіна
* 2014 — «Карціны», галерэя «De Twee Pauwen», Гаага, Нідэрланды
* 2013 — «Хаос і Космас», «Art-Vilnius», Litexpo, Вільнюс, Літва
* 2012 — «Збор твораў», галерэя «7 зорак», Адэса, Украіна
* 2012 — «Хаос і Космас», галерэя «Калекцыя», Мастацкі арсенал, Кіеў, Украіна
* 2011 — «Багі і героі», галерэя «Калекцыя», Кіеў, Украіна
* 2010 — «Багі і героі», галерэя сучаснага маствацтва «Ў», Мінск, Беларусь
* 2009 — «Фокус», галерэя «Parsuna», Зальцбург, Аўстрыя
* 2008 — «Цюнінг», галерэя «Падземка», Мінск, Беларусь
* 2008 — «Лабірынт», галерэя «Калекцыя», Кіеў, Украіна
* 2007 — «Выбар ветру», галерэя «Калекцыя», Кіеў, Украіна
* 2006 — «Ураўненне з двума невядомымі», галерэя «Падземка», Мінск, Беларусь

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Галерэя «A&V»*. Аляксандр Некрашэвіч  (руск.)
* *На пути к современному музею*. «Человек-мутант» Александра Некрашевича  (руск.) Архівавана 7 красавіка 2017.
* *Галерэя сучаснага маствацтва «Ў»*. Аляксандр Некрашэвіч Архівавана 21 сакавіка 2014.
* Выставка "The Show Within the Show" в Мыстецьком Арсенале.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зеніт (значэнні).
Дыяграма, якая паказвае суадносіны зеніту, надзіра і гарызонта (у розных вызначэннях). Заўважым, што зеніт супрацьпастаўлены надзіру.
У момант, калі сонца знаходзіцца прама над галавой (у зеніце), вертыкальны ствол дрэва не адкідае на зямлю цень. Гэта адбываецца у сонечны поўдзень у тропіках двойчы ў год.
У спрошчаным сэнсе **зеніт** — гэта напрамак, які паказвае непасрэдна «ўверх» над канкрэтным месцам, гэта значыць гэта адзін з двух вертыкальных напрамкаў, артаганальных да гарызантальнай плоскасці ў дадзенай кропцы. Паняцце «ўверх» больш дакладна вызначана ў астраноміі, геафізікі і сумежных з імі навуках (напрыклад, метэаралогіі) як напрамак, супрацьлеглы кірунку дзеяння сілы гравітацыі ў дадзенай кропцы. Супрацьлеглы Зеніту кірунак, г. зн. кірунак, які супадае з напрамкам дзеяння сілы гравітацыі, называецца Надзір. Тэрмін зеніт адносіцца таксама да найвышэйшай кропцы, якой дасягае нябеснае целам у працэсе свайго бачнага руху па арбіце адносна дадзенага пункта назірання. У гэтым сэнсе слова зеніт часта выкарыстоўваецца для вызначэння становішча Сонца, але тэхнічна сапраўды яно можа дасягацца толькі ў нейкі момант часу і толькі ў нізкіх шыротах.

Строга кажучы, зеніт толькі прыблізна звязаны з лакальнай плоскасцю мерыдыяна, бо апошні вызначаецца ў тэрмінах круцільных характарыстык нябеснага цела, а не з пункту гледжання яго гравітацыйнага поля. Яны супадаюць толькі для ідэальнага сіметрычнага цела кручэння. Для Зямлі вось кручэння не мае фіксаванага становішча (напрыклад, з-за пастаянных перасоўванняў акіянскай вады і іншых водных рэсурсаў), а лакальны вертыкальны напрамак, вызначаны праз поле сілы цяжасці, сам змяняе кірунак у часе (напрыклад, з-за месяцавых і сонечных прыліваў і адліваў).

Гл. таксама
-----------

* Геадэзія
* Сярэдзіна неба
* Надзір

Літаратура
----------

* Huschke, Ralph E. (1959) *Glossary of Meteorology*, American Meteorological Society, Boston, Second printing-1970.
* McIntosh, D. H. (1972) *Meteorological Glossary*, Her Majesty's Stationery Office, Met. O. 842, A.P. 897, 319 p.
* Picoche, J. (1992) *Dictionnaire Etymologique du Français*, Le Robert, Paris, ISBN 2-85036-458-4.
**#1Lib1Ref** — ініцыятыва Вікіпедыі, якая заахвочвае бібліятэкараў па ўсім свеце ўдзельнічаць у праекце інтэрнэт-энцыклапедыі, у тым ліку з дапамогай дадавання спасылак, што палепшчыць якасць артыкулаў.

Першая кампанія #Lib1Ref была прымеркавана да 15-годдзя з дня ўтварэння Вікіпедыі ў студзені 2016 года. Зыходзячы з прынцыпу «ад кожнага бібліятэкара — па адной спасылцы», арганізатары падлічылі, што калі б усе бібліятэкары на планеце выдаткавалі 15 хвілін, каб дадаць адну спасылку, аб’яднанымі намаганнямі англійская Вікіпедыя пазбавілася б усіх 350 000 адсутных спасылак. Першае кампанія адбывалася цягам тыдня з 15 па 23 студзеня 2016 года. Удзельнікі кампаніі апавядалі ў сацыяльных сетках пра кампанію і свае ўнёскі з дапамогай хэштэга #1Lib1Ref.

Вынікі першай кампаніі
----------------------

Першая кампанія скончылася 1232 унёскамі да 879 старонак, зробленымі 327 карыстальнікамі на 9 мовах — згодна з выкарыстаннем хэштэга #1Lib1Ref у апісанні зробленых змен. Верагодна, што гэта лічба не адлюстроўвае сапраўднага ўплыву кампаніі, бо, паводле назіранняў, многія ўдзельнікі не ўжывалі хэштэг у апісанні ўнёскаў. У Твітэры хэштэг #1Lib1Ref быў выкарыстаны ў больш чым 1100 паведамленнях звыш як 630 карыстальнікамі.

Рэгулярная падзея
-----------------

Кампанія была працягнута як штогадовае святкаванне да ўгодкаў Вікіпедыі. Яна стала трохтыднёвым мерапрыемствам і часткай GLAM-стратэгіі Фонда Вікімедыя заахвочвання бібліятэкараў да ўдзелу ва ўдасканаленні Вікіпедыі.

Зноскі
------

1. ↑  *Rust, Amanda*. #1Lib1Ref: Imagine a World Where Every Librarian Added One More Reference to Wikipedia **(нявызн.)** (14 студзеня 2016). Праверана 15 January 2016.
2. ↑  #1Lib1Ref ACRL TechConnect Blog **(нявызн.)**.  ACRL (15 студзеня 2016). Праверана 15 January 2016.
3. ↑  *Scheeder, Donna*. Wikipedia birthday greetings **(нявызн.)**.  International Federation of Library Associations and Institutions (15 студзеня 2016). Праверана 15 January 2016.
4. ↑  The Wikipedia Library/1Lib1Ref **(нявызн.)**.  Wikimedia Foundation. Праверана 15 January 2016.
5. ↑  *Stinson, Alex*. #1Lib1Ref: Help Celebrate Wikipedia’s Birthday during 15–23 January by Adding a Reference **(нявызн.)** (15 студзеня 2016). Праверана 15 January 2016.
6. ↑  1Lib1Ref Lessons - 2016 Outcomes by the numbers **(нявызн.)**. Праверана 2 January 2019.
7. ↑  Springfield, Greene County librarians add to Wikipedia #1Lib1Ref campaign. You can, too.(англ.), *Springfield News-Leader* .
8. ↑  1Lib1Ref **(нявызн.)**. *Folgerpedia*.  Folger Shakespeare Library. Праверана 23 January 2018.
9. ↑  Wikipedia’s 2018 #1lib1ref Campaign (англ.). *Idaho Commission for Libraries*. Праверана 2 студзеня 2019.

Спасылкі
--------

* Партал праекта
* Wikimedia edit summary hashtag search: 1lib1ref