**Мэнцзян** — марыянеткавая дзяржава (фармальна — рэспубліка), утвораная японскай ваеннай адміністрацыяй на тэрыторыі цэнтральнай часткі Унутранай Манголіі (правінцыі Чахар, Жэхэ і Суйюань), якая была акупавана Японіяй у ходзе вайны з Кітаем (1937—1945). Сталіца Мэнцзяна знаходзілася ў Калгане.

Апісанне
--------

На чале дзяржавы, што займала ў перыяд сваёй найбольшай экспансіі 506 800 км², у якасці прэзідэнта быў пастаўлены князь Дэ Ван Дэмчыгданроў, чынгізід, буйны землеўласнік. Насельніцтва складала каля 5,5 млн чалавек, прыкладна 80% з якіх, нягледзячы на назву дзяржавы, былі этнічнымі ханьцамі. Мэнцзян існаваў у перыяд з 1936 года па 1945 год і фактычна кантраляваўся Японіяй.

Мэнцзян быў ліквідаваны ў ходзе савецка-японскай вайны з разгромам Квантунскай арміі і вызваленнем адпаведнай тэрыторыі савецкай арміяй і войскамі МНР. У 1949 тэрыторыя Мэнцзяна ўвайшла ў склад Кітайскай народнай рэспублікі ў якасці аўтаномнага раёна.

Заснаванне аўтаноміі
--------------------

Кантралюючы з 1934 года частку Унутранай Манголіі, у 1935—1936 гадах японцы справакавалі па ўсёй яе тэрыторыі сепаратысцкія выступы мясцовых традыцыйных палітычных лідараў («феадалаў»), чаму спрыяў той факт, што ў красавіку 1934 года саслабелы Кітай, які акупаваў Унутраную Манголію, падаў ёй статус аўтаноміі.

Мангольскі князь Дэ Ван, які арыентаваўся ў сваіх перавагах на Японію, заняў пост старшыні аўтаномнага Хэбэй-Чахарскага Палітычнага савета і пачаў фармаванне мангольскай арміі. 22 снежня 1935 года (паводле іншых дадзеных 27 мая 1936 года) ён абвясціў незалежнасць Унутранай Манголіі, а ўжо да 12 мая 1936 года ў Цзябусу ім з дапамогай японцаў была сфармавана адміністрацыя — Мангольскі вайсковы ўрад.

28 чэрвеня 1936 года ёю быў, у прыватнасці, прыняты першы дзяржаўны сцяг Мэнцзяна. Пасля ўзяцця стаўкі Дэ Вана ў Байлінмяа кітайскімі войскамі генерала Фэ Цзоі месцам знаходжання ўрада незалежнай Унутранай Манголіі быў вызначаны Чжанбэй (англ.: Chang Pei), рэзідэнцыя князя Дэ Вана недалёка ад Чжанцзякоу (Калгана). Фактычна пад яго бесперапынным кіраваннем знаходзілася толькі тэрыторыя, што прылягала да сталіцы і Хух-Хота, астатнія раёны перыядычна аказваліся па-за нармальным кантролем з-за змены ліній франтоў з гаміньданаўцамі, камуністамі і канкуруючымі сепаратысцкімі групоўкамі.

22 лістапада наступнага 1937 года Дэ Ван, знаходзячыся на чале *«100 уплывовых людзей»*, абвясціў «поўную незалежнасць ад Кітая» — і вайсковая ўлада была ператворана ў фармальна грамадзянскае Аўтаномны ўрад Аб’яднаных мангольскіх аймакаў. 8 снежня 1937 года Дэ Ван як старшыня федэрацыі, кіраўнік урада і галоўнакамандуючы мангольскага войска падпісаў пагадненне пра супрацу і ўзаемадапамогу з суседняй Маньчжоу-Го. Аналагічныя органы ўлады ствараліся японцамі па гэтай мадэлі на роўні правінцый і нават частак правінцый амаль ва ўсіх акупаваных імі землях Кітая.

Літаратура
----------

* Владинец Н. И. *Филателистическая география. Страны Азии (без СССР).* — М.: Радио и связь, 1984. — 71 с.
* *Новейшая история Китая. 1928—1949* — М.: Наука, 1984
* Jowett, Phillip S. *Rays of The Rising Sun, Armed Forces of Japan’s Asian Allies 1931-45.* Volume I: *China & Manchuria* — Solihull: Helion, 2004 (англ.)
* Оуэн Латтимор. *The Phantom of Mengkukuo.* — Pacific Affairs, 10, #4, 1937, p. 420-27 (англ.)

Спасылкі
--------

* Об истории Северного Китая на сайте beitui.narod.ru
* О Дэ Ване Дэмчигдонрове на сайте hrono.ru
* О Китае 1930-х годов на сайте hrono.ru
* Хронология Внутренней Монголии с 1530 года на сайте zum.de (англ.)
* О флагах Мэнцзяна на сайте crwflags.com (англ.)
* О монгольском образовании под японским режимом (англ.)
* Денежные купюры Мэнцзяна на сайте zeno.ru (англ.)

|  Вялікая ўсходнеазіяцкая сфера ўзаемнага росквіту |
| --- |
| Метраполія | 
 Японская імперыя
Карэя
Акінава
Тайвань
Квантун
Карафута
астравы Цісіма
Нан’ё-цё
 | «Саюз Японіі, Кітая і Маньчжоу-го прынясе міру мір». |
| Кітай | 
* Усходні Хэбэй (1935—1937)
* Шанхай (1937—1938)
* Мэнцзян
* Часовы ўрад (Паўночны Кітай)
* Рэфармаваны ўрад (Цэнтральны і Паўднёвы Кітай)
* Кітайская рэспубліка (1940—1945)
* Ганконг

 |
| Астатнія краіны-члены | 
* Даманьчжоу-дыго
* Тайланд
* Дзяржава Бірма
* Рэспубліка Філіпіны

 |
| Тэрыторыі-кандыдаты | 
* В’етнамская імперыя
* Каралеўства Кампучыя
* Дзяржава Лаос
* Азад Хінд
* Сёнан-то
* Малая, Паўночнае Барнеа, Саравак
* Інданезія
* Усходні Тымор
* Новая Гвінея
* Саламонавы астравы
* Какосавыя астравы
* Іншыя астравы Індыйскага акіяна
* Аўстралія
* Алеуцкія астравы
* Амія-дзіма

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00345074 · NKC: ge971406 |