**Інтэрнацыянал** (фр.: L’Internationale, лац.: inter — паміж і *natio* — нацыя, народ) — міжнародны пралетарскі гімн, партыйны гімн КПСС, КПБ і іншых камуністычных партый.

Гісторыя стварэння
------------------

Тэкст быў напісаны Э. Пацье ў 1871, апублікаваны ў 1887; музыка П. Дэгейтэра (1888). 

Гімн быў упершыню выкананы 23 чэрвеня 1888 гады лiльскiм хорам працоўных харавога таварыства «Ліра працаўнікоў» на свяце гандляроў газет і ў тым жа году выдадзены ў Ліле асобнай улёткай тыражом 6 000 асобнікаў (выдавец Бальдадзюк). З пачатку 1890-х гг. «Інтэрнацыянал» хутка распаўсюдзіўся сярод працоўных акруг Паўночнай Францыі і Бельгіі, а пасля 1-га кангрэса 2-га Інтэрнацыяналу (Парыж) — за межы Францыі і Бельгіі і стаў гучаць у якасці міжнароднага гімна рэвалюцыйнай барацьбы пралетарыята. 

У 1894 годзе французскі сацыяліст Гаселен быў асуджаны да турэмнага зняволення за 2-е музычнае выданне «Інтэрнацыяналу» (нагодай для рэпрэсіі паслужыла 5-я страфа «Інтэрнацыяналу», сугучная антымілітарыстычнай кампаніі, якая праводзілася 1-м Інтэрнацыяналам). Першыя пераклады тэксту «Інтэрнацыяналу» з’явіліся ў 1890-х гг. Пачатак сусветнаму распаўсюду «Інтэрнацыяналу» і перакладу яго тэксту на мовы амаль усіх народаў свету паклала Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя. Музыка «Інтэрнацыяналу» атрымала другое гістарычнае жыццё ў новай харавой рэдакцыі і са злёгку змененай мелодыяй, якая склалася на рускай глебе ў першыя гады Савецкай улады. 

Апроч П. Дегейтера, французскі тэкст «Інтэрнацыяналу» паклаў на музыку кампазітар-аматар французскі сацыяліст П. Форэ ў 1890-х гг.; яго мелодыя «Інтэрнацыяналу», малавядомая ў Францыі, была распаўсюджана ў 1903—1906 гг. сярод чэшскіх працоўных.

Інтэрнацыянал у Расійскай імперыі
---------------------------------

Тэкст прыпева «Інтэрнацыяналу» на рускай мове быў апублікаваны ў № 1 ленінскай «Іскры» ў снежань 1900 гады. Агульнапрыняты рускі тэкст «Інтэрнацыяналу» створаны ў 1902 годзе А. Я. Коцем і надрукаваны (не цалкам) у лонданска-жэнеўскім часопісе «Жыццё» (1902, № 5). Рускі тэкст (уяўлялы пераклад 1-й, 2-й і 6-й строф) пад уздзеяннем ленінскіх ідэй набыў самабытны характар, адказваючы баявым задачам новага этапу рускага рэвалюцыйнага руху. Нароўні з бальшавіцкімі газетамі і часопісамі, складанкамі рэвалюцыйных песень «Інтэрнацыянал» цытаваўся больш за ў паўмільёне дакастрычніцкіх улётак і пракламацый. У артыкуле В. І. Леніна «Яўгеній Пацье» («Праўда», 3 студзеня 1913) ахарактарызавана сусветна-гістарычнае значэнне «Інтэрнацыяналу». Аўтар «Інтэрнацыяналу» названы «…адным з самых вялікіх прапагандыстаў пасродкам песні». Пачынаючы з IV з’езда РСДРП (1906 год) «Інтэрнацыянал» становіцца агульнапрызнаным партыйным гімнам рускай рэвалюцыйнай сацыял-дэмакратыі. На адкрыцці III Усерасійскага з’езду Саветаў 10 студзеня (23) 1918 гады «Інтэрнацыянал» выконваўся як Дзяржаўны гімн Рэспублікі.

Інтэрнацыянал у СССР
--------------------

У 1944 годзе ў сувязі са сцвярджэннем новага Дзяржаўнага гімна Савецкага Саюза пленум ЦК УКП(б) пастанавіў: «…захаваць гімн „Інтэрнацыянал", як гімн Усесаюзнай Камуністычнай партыі (бальшавікоў)».

Беларускія пераклады
--------------------

«Інтэрнацыянала» на беларускую пераклалі Янка Купала і Андрэй Александровіч.

Тэкст
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Рускі тэкст
Вставай, проклятьем заклеймённый,
Весь мир голодных и рабов!
Кипит наш разум возмущённый
И смертный бой вести готов.
Весь мир насилья мы разрушим
До основанья, а затем
Мы наш, мы новый мир построим —
Кто был ничем, тот станет всем.

**Припев:**
**Это есть наш последний**
**И решительный бой;**
**С Интернационалом**
**Воспрянет род людской!**×2

Никто не даст нам избавленья:
Ни бог, ни царь и не герой.
Добьёмся мы освобожденья
Своею собственной рукой.
Чтоб свергнуть гнёт рукой умелой,
Отвоевать своё добро,
Вздувайте горн и куйте смело,
Пока железо горячо!

**Припев.**×2

Лишь мы, работники всемирной
Великой армии труда,
Владеть землёй имеем право,
Но паразиты — никогда!
И если гром великий грянет
Над сворой псов и палачей,
Для нас всё так же солнце станет
Сиять огнём своих лучей. | Пераклад Я. Купалы
Паўстань, пракляццем катаваны.
Паўстань, хто з голаду век пух.
Бурліць наш розум ўзбунтаваны.
Няволі кліча рваць ланцуг.
Стары парадак мы зруйнуем
Магутным выбухам сваім
І свет на новы лад збудуем:
Хто быў нічым той будзе ўсім.

**Прыпеў:**
**Гэта бой наш астатні**
**За працоўны народ,**
**Каб у лучнасці братняй**
**Узняўся людскі род.**×2

Ніхто не дасць самохаць волі
Ні бог, ні цар, ні багатыр.
Даб’емся самі лепшай долi
Дабро для ўсіх наш правадыр.
Каб не згібаці плеч пакорных,
Каб волі дух лунаў у нас,
Адважна плаўма сталь у горнах,
Пакуль у кузні жар не згас.

**Прыпеў.**×2 |

Зноскі
------

1. ↑  «Інтэрнацыянал»(недаступная спасылка) перакл. А. І. Александровіча

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Інтэрнацыянал (гімн)**

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |