**Абалі́кшты** (трансліт.: *Abalikšty*, руск.: Оболикшты) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.

Назва
-----

Назва Абалікшты балцкага паходжання. Назва паселішча ўтвораная ад назвы возера Абалікшты, ля якога вёска знаходзіцца, а тая — ад назвы большага возера Аболі побач.

Абодва азёры праточныя, і гэта стала матывацыяй для ўтварэння іх назваў. З Дрысвяцкага возера непрацяглая пратока цячэ ў возера Аболі, з якога праз возера Абалікшты цячэ рака Прорва ў раку Дрысвяту.

Корань *Ab-* такі самы, як у латышскіх гідронімах тыпу *Abula, Abuls, Abava*. Ад індаеўрапейскага *ab-*, якім пазначаліся рачныя, цякучыя воды. Яго фанетычны варыянт *ap-* даў заходнябалцкае прускае *ape* «рака», а варыянт *up-* — усходнябалцкае літоўскае *upė*. Ад іх — назвы рэк Вопь на Верхнім Падняпроўі, Упа на Верхнім Павоччы. «Звонкі» варыянт *ub-* даў назву прыпяцкай ракі Убарць.

Індаеўрапейскае *ab-*, з усімі яго варыянтамі, пазначала, як мяркуецца, ваду як актыўную сілу і нават воднае боства, а \**uedor-* — ваду як матэрыял. Другі корань у балцкай гідраніміі ў назвах тыпу Удага, Водзьга, пруск. \**Vadanga,* літ. *Vedega, Vada*. Магчыма, гэтае размежаванне адбівалася і ў сакральных практыках з водамі ў старажытных балтаў, але сляды гэтага згубленыя.

Корань *Ab-* асабліва папулярны на Падзвінні, як у ніжнім цячэнні Дзвіны ў Латвіі, так і ў сярэднім — на поўначы цяперашняй Беларусі. Воды з азёраў Аболі і Абалікшты цякуць у дзвінскі прыток Дзісну. Воды з азёраў Абстэрна і Набіста (абедзве назвы ад асновы *\*Ab-ist-*) цякуць у дзвінскую раку Вяту. Вышэй па цячэнні Дзвіны ў яе ўцякаюць Обаль (справа) і Абалянка (злева), назвы якіх ад адной і той жа формы *\*Ab-al-is*. Таго ж паходжання і назва ракі Обіста[ru] (на цяперашнім расійска-ўкраінскім памежжы, паміж Курскам і Чарнігавам). Семантыка ўсіх гэтых назваў звязаная з цячэннем рэк, праточнасцю азёраў.

Адпачатныя формы назваў азёраў Аболі і Абалікшты, перад іх паланізацыяй (да польск.: Obolikszty, літ.: Abalykščiai), былі адзіночнага роду — *\*Abalis* (як і для назваў Обаль) і \**Abalykštis*. Назва меншага возера ўтвораная з дапамогай пашыральніка *-kšt-*, з дапамогай якога ўтвораныя і назвы літоўскіх азёраў *Dysnai* i *Dysnykštis*, *Luodis* i *Luodykštis*, *Vėlys* i *Vėlykštis* у тым жа самым рэгіёне (Аўкштайцкае Паазер’е і яго працяг на тэрыторыю цяперашняй Беларусі), што і Аболі ды Абалікшты.

Пашыральнік *-kšt-* у літоўскай мове выкарыстоўваецца для ўтварэння формаў ад асноў назоўнікаў (*žuvis* «рыба» — *žuvykštis* «рыбка», *rytas* «раніца» *— rytykštis* «ранішні»). Устаўны *-k-* тут далучаецца да карацейшага *-št-*, які з’яўляецца варыянтам пашыральніка *-st-*. Яны прысутныя ў літоўскіх гідронімах тыпу *Lokysta* (*-st-*), *Vadakstis* (*-k-st-*), *Medukšta* (*-k-št-*).

Назва Абалікшцкага возера (як і Абольскага возера) значыць «Праточнае (возера)». Назвы праточных азёраў таксама ўтвараліся ад балцкага кораня *žod-* / *žad-* (як Жодзень ці Жадунь).

Гісторыя
--------

У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Далёкаўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Відзаўскага пассавета.

Насельніцтва
------------

* 1921 год — 90 жыхароў, 15 двароў.
* 1938 год — 102 жыхары, 18 двароў.

Заўвагі
-------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
2. ↑  K. Būga. Rinktiniai raštai. Vilnius, 1961. C. 534—535.
3. ↑  H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 41.
4. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1.
5. ↑  Karulis K. Latviešu etimoloģijas vārdnīca. Rīga, 1992, 2001. С. 1087—1088
6. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 351, 358.
7. ↑  *Топоров В. Н. Трубачев О. Н.* Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М. 1962. — С. 175.
8. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 87, 199, 370.
9. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 367—374.
10. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 21 верасня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1988, № 9 (1923).
11. ↑  Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области Архівавана 5 кастрычніка 2021.
12. ↑  Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 9.
13. ↑  Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 10

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Опсаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Опса |
| Аграгарадкі | Вайнюнцы ·  Пагошча |
| Вёскі | Абалікшты ·  Абаляны ·  Адымянішкі ·  Альсінішкі ·  Асанішкі ·  Баравікі ·  Белевічы ·  Блажуны ·  Будавея ·  Быкоўскія ·  Бялусішкі ·  Валейнішкі ·  Вечароўшчына ·  Галяўшчына ·  Грайтунішкі ·  Дамашы ·  Даўблі ·  Дварчына ·  Дварышча ·  Дукелі ·  Едагалі ·  Ёдлавічы ·  Жвірблі ·  Жылінда ·  Заборнікі ·  Залессе ·  Зялёнка ·  Ілгайцы ·  Камароўшчына ·  Кемянцы ·  Крукоўшчына ·  Кумпіні ·  Купчэлі ·  Кякшты ·  Лазыркі ·  Лушнева ·  Марцабаліна ·  Мацэлішкі ·  Медзюкі ·  Мілюнцы ·  Мінкавічы ·  Місянцы ·  Мурмішкі ·  Мядынкі Дамашоўскія ·  Мядынкі Ёдлавіцкія ·  Новая ·  Падрукша ·  Пузавічы ·  Пяткунішкі ·  Разалінова ·  Рымашы ·  Рымуці ·  Свірналішкі ·  Сеўрукі ·  Скуталішкі ·  Снегі ·  Старадварышча ·  Трабшы ·  Шалакундзі ·  Шалтэні ·  Юравічы ·  Юцішкі ·  Якавічы ·  Янулі |
| Хутары | Даброды ·  Ёдзішкі ·  Карпішкі ·  Кулі ·  Медыны ·  Наруці ·  Пялькова ·  Шаркішкі ·  Ярканцы |