recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пясецкі.

**Сцяпан Сцяпанавіч Пясецкі** (21 жніўня 1949, в. Аляксейкі, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 8 красавіка 2020) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства, тэхналогіі палімераў і кампазіцыйных матэрыялаў на іх аснове. Член-карэспандэнт НАН Беларусі (2014), доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (2000). Выдатнік вынаходніцтва і рацыяналізацыі (1988).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (1971). З 1971 года працаваў у Інстытуце механікі металапалімерных сістэм АН БССР. З 1992 года — загадчык лабараторыі, з 2004 года — загадчык аддзела Інстытута механікі металапалімерных сістэм імя В. А. Белага НАН Беларусі.

З 2015 года — галоўны рэдактар міжнароднага навукова-тэхнічнага часопіса «Палімерныя матэрыялы і тэхналогіі».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Працы ў галіне хімічнага матэрыялазнаўства і тэхналогіі палімерных кампазіцыйных матэрыялаў. Зрабіў унёсак у распрацоўку тэарэтычных асноў тэхналогіі функцыяналізаваных палімераў і сапалімераў алефінаў, тэхналогію сумесей і сплаваў палімераў, арміраваных пластыкаў. Атрымаў важныя навуковыя вынікі пры вывучэнні міжфазавых узаемадзеянняў і рэлаксацыйных з’яў, раэлагічных паводзін і фазава-структурных пераўтварэнняў у шматкампанентных палімер-палімерных і металапалімерных сістэмах, нанакампазітах. Вынікі даследаванняў выкарыстоўваюцца ў тэхналогіях атрымання і перапрацоўкі канкурэнтаздольных і перспектыўных палімерных кампазітаў. Вынайшаў больш за 150 марак імпартазамяшчальных і экспартаарыентаваных палімерных матэрыялаў для патрэб машынабудавання, электратэхнічнай прамысловасці, чыгуначнага транспарту і інш.

Узнагароды
----------

Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі ў галіне навукі і тэхнікі (1975) за працу «Даследаванне фізіка-хімічных з’яў пры вырабе і эксплуатацыі палімерных і металапалімерных дэталей машын». Прэмія НАН Беларусі (2008) за цыкл прац «Хімічная тэхналогія імпартазамяшчальных і перспектыўных палімерных матэрыялаў тэхнічнага прызначэння». Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2012). Нагрудны знак узнагароды імя У. М. Ігнатоўскага НАН Беларусі (2019).

Зноскі
------

1. ↑  Сцяпан Сцяпанавіч Пясецкі

Літаратура
----------

* Пясецкі Сцяпан Сцяпанавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 161. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Пясецкі Сцяпан Сцяпанавіч // Памяць. Івацэвіцкі раён. Мінск, 1997. — С. 459.

Спасылкі
--------

* Сцяпан Сцяпанавіч Пясецкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Каслтаўн** (англ.: Castletown, мэнск.: Balley Chashtal) — горад на востраве Мэн. Насельніцтва — 3100 чалавек (перапіс 2001 года). У мінулым — сталіца вострава. У Каслтаўне размешчаны прэстыжны Каледж караля Вільгельма. Горад размешчаны на поўдні вострава, ля берага мора.

Транспарт
---------

У Каслтаўне размешчаны марскі порт, аднак з 1970-х гадоў ён практычна страціў камерцыйнае значэнне. У пачатку XXI стагоддзі порт выкарыстоўваецца ў асноўным рыбацкімі суднамі і яхтамі турыстаў. Зрэдку ў порт заходзяць невялікія гандлёвыя судны. Порт складаецца з двух гаваняў — знешняй і ўнутранай. Абедзве гавані перасыхаюць падчас адліву. Толькі ўнутраная гавань можа прымаць грузавыя судны. Максімальныя памеры суднаў, якія могуць заходзіць ва ўнутраную гавань — 55 метраў у даўжыню, 8,2 метра ў шырыню і асадка ў 3,5 м.

У Каслтаўне ёсць станцыя чыгункі вострава Мэн. Побач з горадам размешчаны адзіны аэрапорт вострава.

Славутасці
----------

Каслтаўн захаваў гістарычную гарадскую забудову. Асноўная гістарычная славутасць — замак Рашэн. Замак быў заснаваны ў пачатку XIII стагоддзі. Цяпер у замку размешчаны музей.

Размешчаны побач з горадам Каледж караля Вільгельма размешчаны ў неагатычным будынку, пабудаваным у 1831—1833 гадах.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Каслтаўн (Мэн)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n82106385 · VIAF: 155962878 |
**Камуністычная партыя Японіі** (КПЯ, яп.: 日本共産党日本共産党, *Ніхон ке:санта:*) — камуністычная партыя ў Японіі, заснаваная 15 ліпеня 1922 года. Лідар з 2000 года — Кадзуо Сіі. Вылучаецца значным лікам жанчын сярод дэпутатаў. Моладзевая арганізацыя — Ліга дэмакратычнай моладзі Японіі. Асноўны орган — газета «Акахата»  (яп.) (бел.(яп.) бел. наклад якой дасягае 1,2 млн асобнікаў. Па колькасці адна з найбуйнейшых кампартый у свеце — каля 305 000 членаў (па стане на 2016 год).

КПЯ патрабуе вяртання Японіі не толькі Паўднёвых Курыльскіх астравоў, а ўсіх Курыльскіх астравоў, матывуючы гэта неабходнасцю вяртання да сітуацыі, якая склалася да пачатку Руска-японскай вайны (1904-1905).

Заўвагі
-------

1. ↑  Дело Ленина живет, но не побеждает
2. ↑  What is the JCP?
3. ↑  Коммунистическая партия Японии Государственная Дума Российской Федерации. Информационно-аналитический бюллетень № 24 Депутатской группы по связям с парламентом Японии
**Рабер Герэн** (фр.: Robert Guérin; 28 чэрвеня 1876 — 19 сакавіка 1952) — першы прэзідэнт ФІФА, займаў гэту пасаду з 1904 па 1906 год. Ураджэнец Францыі. Быў трэнерам нацыянальнай зборнай Францыі з 1904 па 1906 год.

Па асноўнай дзейнасці, з’яўляўся журналістам, працаваў у французскім выданні «Ле Ман», гэтак жа быў сакратаром футбольнага аддзялення Саюза французскіх таварыстваў атлетычных відаў спорту (УСФСА). Менавіта там ён пачаў заклікаць да стварэння адзінай футбольнай арганізацыі, падмацоўваючы іх публікацыямі ў газеце.

1 мая 1904 года Бельгія і Францыя арганізавалі першае міжнароднае спаборніцтва, Герэн скарыстаўся гэтым выпадкам, каб сустрэцца з прадстаўнікамі футбольных арганізацый і пагаварыць аб аб’яднанні. Склікаўшы ўстаноўчы сход 21 мая 1904 года была створана арганізацыя ФІФА, а на першым пасяджэнні гэтай структуры 23 мая Герэна абралі прэзідэнтам. Еўрапейскія саюзы падтрымалі ідэю і сталі далучацца да ФІФА, праз год Герэн быў пераабраны ў якасці прэзідэнта паўторна.

Аднак ФІФА не ўдавалася арганізаваць міжнародны турнір і французскі футбольны саюз не меў унутры адзінства. Рабер пачааў аддаляцца ад спраў ФІФА, перакладаючы ўсё большую частку на віцэ-прэзідэнта Віктара Шнайдэра. Ён нават не прысутнічаў на сходзе арганізацыі 1906 года ў сталіцы Швейцарыі Берне, калі на яго месца быў абраны Даніэл Бурлей Вулфал

| ⛭Прэзідэнты ФІФА |
| --- |
| Рабер Герэн ·  Даніэл Вулфал ·  Жуль Рымэ ·  Рудольф Селдрэерс ·  Артур Друры ·  Сэр Стэнлі Роўз ·  Жуан Авеланж ·  Ёзэф Блатэр ·  Джані Інфанціна |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 2058629 · GND: 1163309656 · ICCU: UBOV460614 · ISNI: 0000 0001 1049 0961 · LCCN: no2002043232 · NKC: mzk2004251014 · NLP: A2155710X · NSK: 000523357 · NTA: 251894266 · NUKAT: n2007110792 · SUDOC: 098162055 · VIAF: 29198275 |

 |
**Каскадныя горы** (англ.: Cascade Range) — буйны горны хрыбет у заходнім поясе Кардыльераў Паўночнай Амерыкі, які распасціраецца ад паўднёвай часткі канадскай правінцыі Брытанская Калумбія праз амерыканскія штаты Вашынгтон і Арэгон да паўночнай Каліфорніі. Даўжыня каля 1000 км.

Геалогія і рэльеф
-----------------

Складкава-глыбавыя Каскадныя горы з’яўляюцца часткай Ціхаакіянскага вогненнага кольца, якое цягнецца ўздоўж усяго ўзбярэжжа Ціхага акіяна. Некалькі дзеючых і патухлых вулканаў (Рэйнір, 4392 м — найбольшая вышыня хрыбта; Шаста, 4317 м; Ласен-Пік, 3187 м, і інш.) узвышаюцца над моцна расчлянёным вулканічным пласкагор’ем (выш. 1800—2500 м). Вяршынная паверхня адносна выраўнаваная. Горы складзены з мезазойскіх крышталічных парод, якія ў асноўным перакрыты палеагена-неагенавымі лавамі. Маюцца радовішчы медзі і золата.

Большасць вядомых вывяржэнняў у ЗША звязаныя менавіта з вулканамі Каскадных гор. Сярод іх моцныя вывяржэнні вулкана Ласен-Пік у 1914—1915 гадах і Сент-Хеленс у 1980 годзе. Невялікае вывяржэнне Сент-Хеленс адбылося ў 2006 годзе.

Вяршыні вулканаў укрыты снежнікамі і ледавікамі. На схілах фумаролы і гарачыя крыніцы. У паўночнай частцы гор пашыраны старажытныя экзарацыйныя формы. Каскады вадаспадаў на рэках Калумбія, Фрэйзер, Кламат і інш. далі назву хрыбту. Шматлікія лед­авіковыя і вулканічныя азёры.

Расліннасць
-----------

Над ракой Калумбія.
На вільготных заходніх схілах развіты цемнахвойныя лясы, на су­хіх, усходніх — хваёвыя. Вышэй за 2800—3000 м лясы змяняюцца субальпійскімі і альпійскімі лугамі. Пер­шасныя лясы большай частка вы­руб­аны, на іх мес­цы — збяднелыя другасныя лясы (найбольш каштоўныя паро­ды — ду­гла­сава піх­та і жоўтая хвоя).

Нацыянальныя паркі: Крэйтэр-Лейк, Маўнт-Рэйнір, Ласен-Волканік (ЗША).

Зноскі
------

1. ↑  Peakbagger.com

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

* Каскадныя горы (англ.)(недаступная спасылка — *гісторыя* ).  Інфармацыйная сістэма геаграфічных назваў (ЗША), Геалагічная служба ЗША. Праверана 2012-11-5.
* Peakware.com Архівавана 12 кастрычніка 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4221989-9 · LCCN: sh85020562 · NKC: ge130819, ge499532 · VIAF: 247709469 |
**Анісіфо́р** (стар.-грэч.: Ὀνησιφόρος, лац.: Onesiphorus) — паводле біблейскага падання, адзін з 70 меншых апосталаў, якія прынялі хрысціянства ад вярхоўнага апостала Паўла.

Родам з Эфеса. Служыў епіскапам у Калафоне паблізу Эфеса, і ў Кесарыі, але невядома якой — Філіпавай, Палесцінскай, ці Кападакійскай. Калі даведаўся, што апостал Павел знаходзіцца ў Рыме, паехаў туды і знайшоў таго ў турме, куды Павел трапіў па загадзе Нерона, падтрымліваў і суцяшаў яго. Анісіфор загінуў у горадзе Парыіі на беразе Гелеспонта (праліў Дарланелы), куды накіраваўся са сваім рабом для пропаведзі хрысціянства. Там за адмову ўскурыць фіміям ідалам яго спачатку высцебалі розгамі, а потым прывязалі да конскага хваста і цягалі па зямлі пакуль не памёр.

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 188. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Праваслаўная |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1203817002 · VIAF: 5639158070723908780001 |
**Аксі́ды** — злучэнні элементаў з кіслародам, у якіх ён спалучаны толькі з менш электрадмоўнымі атамамі.

Хімічная наменклатура А. грунтуецца на прынцыпах, агульных для бінарных злучэнняў. 

Напрыклад, - CO2: А. вугляроду (IV), дыяксід вугляроду, вуглякіслы газ. Глядзі таксама ангідрыд.

А. вядомыя для ўсіх элементаў за выключэннем фтору, аргону і гелію. Хімічныя ўласцівасці А. залежаць ад элемента. Большасць А. з’яўляюцца солеўтваральнымі, пры гэтым А. неметалаў маюць пераважна кіслотны характар, А. металаў – асноўны (шчолачныя і шчолачназямельныя металы, большасць А. іншых металаў са ступенямі акіслення +1 і +2) і амфатэрны характар. Несолеўтваральнымі з’яўляецца невялікая колькасць А. для якіх невядомыя адпаведныя кіслоты і солі; гэта А. неметалаў з нізкаю ступенню акіслення: N2O, NO, CO, SiO і некаторыя іншыя.

Пра іншыя бінарныя злучэнні кіслароду глядзі дадаткова: пераксід, азанід, фтарыд.
**Касем Трэбешына** (нар. 8 жніўня 1926 г. Берат, Албанія) — албанскі пісьменнік, дысідэнт. Заснавальнік постмадэрнізму ў нацыянальнай літаратуры. Адзін з найбольш ярых крытыкаў камуністычнага рэжыму Энвера Ходжы.

Біяграфія
---------

Пачатковую адукацыю атрымаў ў родным горадзе. Скончыў сярэднію школу ў Эльбасане. У 1942 годзе далучыўся да партызанскага, нацыянальна- вызваленчага руху скірванага супраць акупацыі Албаніі фашысцкай Італіяй. Пасля вайны вучыўся ў Ленінградскім тэатральным інстытуте імя А. М. Астроўскага. 5 кастрычніка 1953 г. звярнуся да тагачаснага кіраўніка краіны Э.Ходжы з лістом дзе крытыкаваў сацыялістычны рэалізм, які параўноўваў з класіцызмам. За сваё іншадумства тройчы арыштоўвася, сямнаццаць год правёў у зняволенні і псіхіятрычнай лякарні.
Пасля 1997 г. жыве ў Стамбуле.
Найбольш вядомыя раманы «Адзін Мандвальсен», «Юліі Цэзар едзе на вайну», «Шлях на Галгофу». Выступае як паэт, драматург, эсеіст. Перакладчык твораў Ф. Г. Лоркі. Вядомы як крытык самага папулярнага албанскага аўтара Ісмаіля Кадарэ.

1. ↑  Poetic genius Kasem Trebeshina passes away at 92
Кам у Шатландыі
**Ка́мы** (ад паўднёваалт.: кам, тув.: хам — шаман) — узгоркі, бугры, кароткія грады акруглай, конусападобнай ці падоўжанай у плане формы ў абласцях апошняга мацерыковага зледзянення. Гэтыя формы рэльефу складзеныя з сартаваных слаістых пяскоў, галечнікаў і жвіраў.

Вышыня вагаецца каля 10—15 м, зрэдку дасягае 80—100 м, дыяметр (па аснове) да некалькіх соцень метраў, стромкасць схілаў 10—20°, зрэдку 20—40°. Плошча ад дзесяткаў да тысяч м².

Камы ўзнікаюць ля ўнутранага боку мацерыковых ледавікоў пры раставанні мёртвага лёду. Часам яны прыкрытыя зверху плашчом марэны. Камавыя адклады сфарміраваны расталымі водамі пасіўнага або дэградуючага «мёртвага» лёду ва ўнутры-, пад- і надледавіковых трэшчынах, праталінах, паглыбленнях і іншых пустотах ва ўмовах кантрастнага рэльефу ледавіковага ложа. Пры раставанні лёду гэтыя адклады апусціліся і ўтварылі камавы рэльеф.

Паводле генезісу і будовы камы бываюць водна-ледавіковыя, складзеныя са слаістых розназярністых пяскоў і галечна-жвіровага матэрыялу, азёрна-ледавіковыя алеўрыта-гліністага складу са стужачнай гарызантальнаслаістай будовай і мяшаныя (складаныя), трапляюцца разнастайныя пераходныя да озаў формы.

Камы пашыраны ў Паўночным паўшар'і (Фінляндыя, Польшча, Германія, Канада, ЗША). На Беларусі сустакаюцца ў межах рэльефу паазерскага і сожскага зледзяненняў — на Браслаўскай, Свянцянскай і Асвейскай градах, Гродзенскім, Віцебскім, Нешчардаўскім узвышшах і інш.

Многія камы змяшчаюць невялікія радовішчы пяску і жвіру.

Літаратура
----------

* Геаграфічныя паняцці і тэрміны: Энцыклапед. слоўнік. — Мн. 1999.
* Геаграфія ў тэрмінах і паняццях: Энцыклапедычны даведнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — 352 с.: іл. ISBN 985-11-0262-8.
* Ка́мы // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 365. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 48018230 |
Тэктанічныя структуры Беларусі
**Смаленскі разлом** — субрэгіянальнае разрыўное парушэнне паўночна-ўсходняга распасцірання. Цягнецца ад Шклова (Беларусь) праз Шклоўскі, Горацкі, Дубровенскі раёны да Смаленска (Расія).

Даўжыня каля 125 км. Абмяжоўвае з паўднёвага ўсходу Цэнтральнааршанскі горст. Амплітуда па паверхні фундамента каля 200 м.

Залажыўся ў раннім пратэразоі, інтэнсіўна развіваўся ў рыфеі. Слабая актывізацыя па ім праяўлялася да антрапагену ўключна. На гэта ўказвае яго ўздзеянне на размеркаванне сучаснай рачной сеткі. Па глыбіні пранікнення Смаленскі разлом, мяркуюць, коравы.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
Царква Міхаіла Архангела (Свірская) у Смаленску, канец XII ст.
**Смале́нская шко́ла до́йлідства** — школа старажытнарускага культавага дойлідства 12—13 ст. ў г. Смаленску.

Гісторыя
--------

Да 1180-х гадоў развівалася ў рэчышчы кіеўскай архітэктурна-будаўнічай традыцыі.
З канца 12 ст. пад уплывам Полацкай школы дойлідства набыла новыя рысы і кампазіцыйныя схемы. У адрозненне ад полацкіх смаленскія храмы мелі звонку двухступеньчатыя пілястры з тонкімі паўкалонкамі, сцены паміж прытворам і малельнай залай адсутнічалі, што ўзмацняла стоўпападобнасць і вертыкальную ўзнёсласць. Яскравы яе ўзор — аднакупальная аднаапсідная царква Міхаіла Архангела[ru] (Свірская; 1191—1194, вышыня ўнутры 35 м); яе высокі цэнтр, аб'ём мае трохлопасцевае завяршэнне, барабан размешчаны на адмысловым п'едэстале. У ніжняй частцы храма пабудаваны нізкія прытворы. У выніку археалагічных даследаванняў (1970-я гг. археолаг П. А. Рапапорт) выяўлены рэшткі кампазіцыйна аналагічных храмаў царкве Архангела Міхаіла (сабор Троіцкага манастыра на Клоўцы, цэрквы Пятніцкая, Спаская і іншыя). Некаторыя храмы мелі галерэі (цэрквы на Малой Рачаўцы, шасціслуповая на Уваскрэсенскай гары).

Па інтэнсіўнасці будаўнічай дзейнасці ў пачатку 13 ст. Смаленск займаў галоўнае месца сярод архітэктурна-будаўнічых цэнтраў Русі. Смаленскія майстры пабудавалі цэрквы Спаскую ў Старой Разані, Пятніцы на Таргу[ru] ў Ноўгарадзе (1207), на Узнясенскім спуску ў Кіеве.

Эпідэмія 1230 года, ваенныя падзеі спынілі развіццё Смаленскай школы дойлідства.

Літаратура
----------

* Смаленская школа дойлідства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. С. 44.
* Смоленск: [Фотаальбом]. М. 1988.
**Аляксей Гаўрылавіч Венецыянаў** (руск.: Алексе́й Гаври́лович Венециа́нов; 7(18).2.1780, Масква ‒ 4(16).12.1847, с. Паддуб’е Цвярской губерні) — рускі жывапісец, адзін з заснавальнікаў бытавога жанру ў рускім жывапісе, акадэмік пецярбургскай АМ (1811).

Вучыўся ў В. Л. Баравікоўскага, служыў у Пецярбургу чыноўнікам (з 1807). У ранні перыяд пісаў інтымныя лірычныя партрэты; некаторыя з іх сваёй эмацыйнасцю блізкія рамантызму (партрэты А. І. Бібікава, 1805-08, Рускі музей, М. А. Фанвізіна, пастэль, 1812, Эрмітаж). У канцы 1807 годзе падрыхтаваў 4 афорты («Вяльможа» і інш.) для зробленага ім выдання «Журнала карыкатур на 1808 год у асобах» ‒ першага ў Расіі ілюстрацыйнага гумарыстычнага лістка, які быў забаронены цэнзурай за сатыру на бюракратызм і разбэшчанасць. У перыяд Айчыннай вайны 1812 выступіў з карыкатурамі на французаў і дваран-галаманаў. Адначасова стварыў шэраг жанравых малюнкаў, якія захавалі эпізоды гарадскога вулічнага жыцця і шляхецкага побыту. З 1819 года, пакінуўшы службу, пасяліўся ў вёсцы Сафонкава Цвярской губерні, дзе пачаў пісаць сцэны сельскага побыту і партрэты-тыпы сялян, «Спячы пастушок». 1823-24, ‒ усе ў Рускім музеі; «На раллі. Вясна», 1820-я гг. «На жніве. Лета», 1820-я гг. «Галава старога-сяляніна», 1825, «Захарка», 1825, «Сялянка з валошкамі», 1820-я гг. — усё ў Траццякоўскай галерэі).

Зноскі
------

1. 1 2  Alexei Gawrilowitsch Wenezianow // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. 1 2  *D. V. Sarab’yanov* Aleksey Venetsianov // Venetsianov, Aleksey // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T088571<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103972042'></a>
3. ↑  Венецианов Алексей Гаврилович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт
**Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт** (руск.: Смоленский государственный университет) — вышэйшая навучальная ўстанова г.Смаленска. Створаны 7 лістапада 1918 года дэкрэтам Савету народных камісараў. Першапачаткова ўніверсітэт аб'ядноўваў у сабе гуманітарны, натуральна-навуковы і медыцынскі адукацыйныя кірункі.

У адпаведнасці з рашэннем урада аб рэформе вышэйшай і сярэдняй прафесійна-тэхнічнай адукацыі загадам Наркамата асветы РСФСР ад 18 красавіка 1930 года ўніверсітэт быў рэарганізаваны ў два самастойныя інстытуты: Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут Наркамасветы РСФСР і Смаленскі дзяржаўны медыцынскі інстытут Наркамздрава РСФСР.

13 студзеня 1998 г. загадам Міністэрства агульнай і прафесійнай адукацыі РФ «Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут» быў перайменаваны ў «Смаленскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт». 19 снежня 2005 года Федэральнае агенцтва па адукацыі перайменавала дзяржаўную ўстанову адукацыі вышэйшай прафесійнай адукацыі «Смаленскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт» у «Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт» (СмалДУ).

Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі
-------------------------------

* Казімір Паўлавіч Буслаў, беларускі савецкі філосаф
* Даніла Сямёнавіч Варанцоў, украінскі электрафізіёлаг
* Дзмітрый Цімафеевіч Гольнеў, кіраўнік партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці
* Макар Цімафеевіч Кудрын, беларускі хiрург, Заслужаны ўрач БССР (1961)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| ISNI: 0000 0000 9274 6053 · LCCN: n84184090, n99037849 · Microsoft: 38120545 · NKC: ko2016902990 · SUDOC: 140258388 · VIAF: 168568917, 136096168 |

 |
**Аляксей Васільевіч Назарэўскі** (15 сакавіка 1881, вёска Сіняўка Слуцкага павета — ?) — беларуска-рускі грамадска-палітычны дзеяч, дзейнічаў у Заходняй Беларусі.

Біяграфія
---------

У 1922 быў абраны ў польскі Сенат, быў членам Беларускага пасольскага клуба. Працаваў у магістраце горада Баранавічы.

Арыштаваны НКУС БССР 2 студзеня 1940 на сваёй кватэры ў Баранавічах. Асобай нарадай НКУС СССР 9 верасня 1940 асуджаны на 8 гадоў ППЛ. У верасні 1941 у адпаведнасці з Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР вызвалены з Сіблага і накіраваны ў Паўладарскую вобласць. Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------
Жаночая зборная Украіны па валейболе седзячы, 2010 год.
**Украіна** дэбютавала на Паралімпійскіх гульнях у 1996 годзе на летніх гульнях у Атланце з 30-цю атлетамі, якія спаборнічалі ў стральбе з лука, лёгкай атлетыцы, паўэрліфцінгу, плаванні і валейболе седзячы. Васіль Лішчынскі выйграў першы паралімпійскі залаты медаль зборнай Украіны ў штурханні, а таксама ўкраінцы атрымалі яшчэ 4 срэбныя і 2 бронзавыя медалі падчас сваіх першых Паралімпійскіх гульняў. Да гэтага ўкраінцы ўдзельнічалі ў складзе дэлагацыі зборнай СССР у 1988 годзе і ў складзе Аб'яднанай каманды ў 1992 годзе. Пасля атрымання незалежнасці ад СССР у 1992 годзе Украіна прапусціла зімовыя Паралімпійскія гульні ў 1994 годзе, але дэбютавала на зімовых гульнях у 1998 годзе ў Нагане. З таго часу зборная Украіны паспяхова ўдзельнічала ва ўсіх розыгрышах Паралімпійскіх гульняў.

Медалі
------

### Летнія Паралімпійскія гульні

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Гульні | Золата | Срэбра | Бронза | Усяго | Месца |
| 1996 Атланта | 1 | 4 | 2 | 7 | 44 |
| 2000 Сідней | 3 | 20 | 14 | 37 | 35 |
| 2004 Афіны | 24 | 12 | 19 | 55 | 6 |
| 2008 Пекін | 24 | 18 | 32 | 74 | 4 |
| 2012 Лондан | 32 | 24 | 28 | 84 | 4 |
| **Усяго** | **84** | **78** | **95** | **257** |  |

### Зімовыя Паралімпійскія гульні

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Гульні | Золата | Срэбра | Бронза | Усяго | Месца |
| 1998 Нагана | 3 | 2 | 4 | 9 | 14 |
| 2002 Солт-Лэйк-Сіці | 0 | 6 | 6 | 12 | 18 |
| 2006 Турын | 7 | 9 | 9 | 25 | 3 |
| 2010 Ванкувер | 5 | 8 | 6 | 19 | 5 |
| 2014 Сочы | 5 | 9 | 11 | 25 | 4 |
| **Усяго** | **20** | **34** | **36** | **90** |  |
**Смаленская абласная філармонія** (руск.: Смоленская областная филармония) — філармонія ў горадзе Смаленск. Асноўная дзейнасць філармоніі звязана з арганізацыяй і правядзеннем канцэртаў, Усерасійскага і міжнародных фестываляў, конкурсаў, шмат з якіх сталі традыцыйнымі. Штогадовы Усерасійскі музычны фестываль імя М. І. Глінкі, прысвечаны Дню нараджэння кампазітара, праводзіцца з 1957 года.

Гісторыя
--------

Заснавана ў 1939 годзе пастановай Смаленскага аблвыканкама № 1087 ад 16 мая.

З красавіка 1988 года філармонія размяшчаецца ў будынку былога Дваранскага сходу, пабудаваным ў 1825 годзе па праекце архітэктараў М. Н. Слепнева і А. І. Мельнікава.

Творчыя калектывы
-----------------

* Смаленскі рускі народны аркестр імя В. П. Дуброўскага
* Камерны аркестр Смаленскай філармоніі
* Ансамбль народнай песні «Славяне»
* Смаленскі ансамбль песні і танца «Віцязь»
* Ансамбль песні «Руская душа»
* Фальклорны ансамбль салістаў «Таусень»

Зноскі
------

1. ↑  Будынак Філармоніі(недаступная спасылка) на сайце «Культурная спадчына зямлі Смаленскай». Артыкул 1.

Спасылкі
--------

* Сайт філармоніі
Мардук і Тыямат
**Эну́ма Элі́ш** (шумер. , літаральна «калі вышэй») — шумера-акадскі эпас аб стварэнні свету, складзены ў 2 тысячагоддзі да н. э.

Часткова захаваўся на 7 таблічках, знойдзеных падчас раскопак бібліятэкі Ашурбаніпала. Арыгінальная назва не вядомая, таму быў названы першымі словамі. Складаецца з 7 песень, якія, у сваю чаргу, падзяляюцца на 1100 вершаў. Напісаны шумерскім клінапісам, ён часткова перадае шумерскую касмаганічную міфалогію, аднак у большасці адлюстроўвае эпічныя паданні Акада і Вавілона. Мяркуюць, што тэксты мелі набажэнскі характар і выкарыстоўваліся падчас навагодніх свят.

Змест эпасу
-----------

### Таблічка 1

Пачынаецца з апісання першароднага хаосу. Прабацька Апсу і прамаці Тыямат змешваюць свае воды. Яны ствараюць першародных пачвар, а тыя — Аншара і Кішар. Аншар і Кішар нараджаюць па свайму падабенству Ану. Ану нараджае Эа. Апсу не падабаецца дзейнасць маладых багоў, і ён збіраецца забіць іх. Эа з дапамогай загавораў усыпляе прабацьку і забівае яго. Эа будуе сабе жытло і разам з жонкай Дамкінай нараджае прыгажуна Мардука. Ану падараваў унуку 4 ураганныя вятры. Аднак Тыямат вырашае адпомсціць за Апсу і стварае з бездані армію пачварных стварэнняў, на чале якой ставіць свайго мужа Кінгу. Яму яна даручае таблічкі лёсаў.

### Таблічка 2

Аншар папярэджвае багоў аб пачынаннях Тыямат, але біцца з ёю можа толькі Мардук, які патрабуе за гэта першынство і магчымасць вырашаць лёсы.

### Таблічка 3

Аншар вядзе перагаворы са сваімі бацькамі, арганізуе вечарыну, на якой прымаюцца ўмовы Мардука.

### Таблічка 4

Багі патрабуюць, каб Мардук прадэманстраваў сваю сілу, і па слову таго з'яўляецца, а потым знікае зорка. Ён рыхтуецца да бітвы. Мардук і Тыямат сыходзяцца, абменьваюцца абвінавачваннямі, а потым б'юцца. Мардук накідвае на Тыямат сетку, пускае ёй у чэрава віхура, пранізвае стралой, разразае вантробы і вымае сэрца. Пасля ён перамагае яе армію, палоніць Кінгу і авалодвае таблічкамі лёсаў. З цела забітай Тыямат пераможца стварае зямлю і неба.

### Таблічка 5

Мардук стварае зоры, дае святло месяцу і сонцу, вызначае дзень і ноч. Магчыма, у пашкоджанай частцы таблічкі апавядаецца пра іншыя стварэнні. У канцы багі славяць Мардука.

### Таблічка 6

Мардук збірае багоў і абвяшчае аб задуме стварыць людзей. Для гэтага забівае Кінгу і з яго вантробаў стварае людзей для служэння багам. Анунакі будуюць для Мардука ў Вавілоне храм. Аншар і яго бацькі даюць Мардуку новыя імёны і заклікаюць іншых багоў зрабіць тое ж.

### Таблічка 7

Гімн Мардуку і нарачэнне яго новымі імёнамі.

Спасылкі
--------

* Энума Эліш
Согне-фіёрд
**Согне-фіёрд** (*Sognefjorden*) — заліў Паўночнага мора каля паўднёва-заходніх берагоў Скандынаўскага п-ва, у Нарвегіі; адзін з найбольшых фіёрдаў Еўропы.

Даўжыня 204 км, шырыня да 6 км, глыбіня да 1208 м. Берагі вышынёй да 1500 м, стромкія, скалістыя. Утварае бакавыя адгалінаванні, у некаторых з іх апускаюцца ледавікі. Прылівы паўсутачныя (1,5 м).

Парты: Хёянгер, Лейкангер.

Літаратура
----------

* Согне-фіёрд // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 75. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Согне-фіёрд на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4104802-7 · LIBRIS: 166243 · VIAF: 243018384 |
**Хірокадзу Корээда** (яп.: 是枝 裕和, трансл. *Hirokazu Kore-eda*; нар. 6 чэрвеня 1962, Токіа) — японскі кінарэжысёр і прадзюсар. Яго фільмы раскрываюць тэмы смерці, памяці і прымірэння са стратай.

Біяграфія
---------

Корээда скончыў літаратурны факультэт Універсітэта Васэда ў Токіа і планаваў стаць пісьменнікам, аднак пасля выпуску пачаў працаваць асістэнтам рэжысёра ў тэлекампаніі «*TVMan Union, Inc.beja*», ствараючы дакументальныя фільмы. Свой першы фільм пад назвай «*Аднак…*» Корээда зняў у 1991 годзе. Праз чатыры гады ён зняў свой першы мастацкі фільм — «*Прывіднае святло*». Далейшыя фільмы Хірокадзу Корээды заслужылі шырокае прызнанне і атрымоўвалі ўзнагароды на міжнародных кінафестывалях. Найбольш паспяховымі мастацкімі фільмамі Корээды з’яўляюцца карціны «*Пасля жыцця*» (1998) і «*Ніхто не ведае*» (2004). Акрамя рэжысёрскай працы, Корээда выконвае і прадзюсарскую — у прыватнасці, ён прадзюсіраваў фільмы японскіх рэжысёраў Мівы Нісікавыbeja і Юсукэ Ісэіbeja.

У 2018 годзе фільм Хірокадзу Корээды «Крамныя зладзеі» ўзнагароджаны «*Залатой пальмавай галінай*» Канскага кінафестывалю.

Зноскі
------

1. ↑  Hirokazu Koreeda // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

Спасылкі
--------

 У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме **Хірокадзу Корээда**
* Хірокадзу Корээда на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a10961021 · BNE: XX1740204 · BNF: 16185667z · CiNii: DA07087018 · CONOR: 169353059 · GND: 131977016 · ISNI: 0000 0000 8122 2932 · LCCN: nr93036009 · NDL: 00258573 · NKC: xx0216211 · NTA: 213174529 · LIBRIS: 361217 · SUDOC: 10058893X · VIAF: 44174038 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакі.

**Энца Сакі** (італ.: Enzo Sacchi; 6 студзеня 1926 — 12 ліпеня 1988) — італьянскі велагоншчык, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету.

Нарадзіўся ў 1926 годзе ў Фларэнцыі. У 1946 годзе выйграў велагонку Фларэнцыя-Віярэджа. Затым пераключыўся на трэкавыя дысцыпліны, у 1951 і 1952 гадах станавіўся чэмпіёнам свету ў спрынце, у 1952 годзе таксама ў спрынце заваяваў залаты алімпійскі медаль на Алімпійскіх гульнях у Хельсінкі. З 1953 года перавёўся ў прафесіяналы, працягваў удзельнічаць у розных чэмпіянатах да 1962 года.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | CycleBase · Cycling Archives · Mémoire du cyclisme · Olympedia · Olympic Channel · Алімпійскі камітэт Італіі |
**Энцыклапе́дыя Ніпо́ніка** (яп.: 日本大百科全書,にほんだいひゃっかぜんしょ）, *ніхон дайхяка дзенсё*, «японская вялікая энцыклапедыя»; англ.: Encyclopedia Nipponica) — японскі энцыклапедычны слоўнік у 26 тамах японскага выдавецтва Сёгакан. З’яўляецца найбольшым агульным даведнікам з японазнаўства. Складаўся 10 гадоў. Змяшчае больш за 130000 артыкулаў на 23000 старонках. Ён перажыў два выданні: 1984—1994 і 1994—1997 гадоў. З канца 1990-х гадоў выдавецтва пачало выдаваць электронныя версіі слоўніка для персанальных камп’ютараў.

Інфармацыя ў энцыклапедыі прадстаўлена ў адпаведнасці з алфавітным паказальнікам. Складаецца з 24 тамоў з тэматычнымі артыкуламі, 1 тома пошукавага індэкса і 1 дадатковага тома.

Літаратура
----------

### Папяровыя выданні

* 日本大百科全書. — 東京: 小学館, 1984—1994, 26冊.
* 日本大百科全書. — 2版. — 東京: 小学館, 1994—1997, 26冊.

### Электронныя выданні

* 小学館/ソニー『日本大百科全書』DD-2001バンドル版(EBXA)
* 小学館/ソニー『日本大百科全書［第2版］』DD-2001MK2バンドル版(EBXA)
* 小学館/ソニー『日本大百科全書』DD-S1000バンドル版(S-EBXA)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ [総合版] 日本大百科全書＋国語大辞典』 (1998)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ 〔ライト版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』 (1999)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2001 〔DVD-ROM版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2001)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2001 〔ライト版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2001)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2002 〔DVD-ROM版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2002)
* 小学館『スーパー・ニッポニカ2003 〔DVD-ROM版〕 日本大百科全書＋国語大辞典』(2003)
**Віцебская школа акварэлі** — мастацкая школа ў Віцебску. Пачала складвацца на пачатку 1950-х г. Характэрныя рысы — засяроджанасць на выяўленні жывапісных якасцей акварэлі, праблеме каларыту, сувязь з традыцыямі мясцовай культуры.

Каля вытокаў Віцебскай школы акварэлі стаяў І. Сталяроў.

У фарміраванне яе традыцый зрабілі ўклад мастакі Ф. Гумен, А. Карпан, М. Ляўковіч, В. Ляховіч, В. Ральцэвіч, А. Кастагрыз, І. Шкуратаў.

У традыцыях Віцебскай школы акварэлі мастакі працавалі і працуюць у розных манерах, кірунках Л. Воранава, М. Драненка, У. Іваноў, І. Кісялёў, В. Лук'янава, У. Напрэенка, Я. Панамарэнка, Р. Танковіч, Г. Шутаў, А. Шыёнак і інш.

У 1995 годзе створана суполка «Віцебская акварэль», якая аб'ядноўвае найбольш вядомых прадстаўнікоў школы.

Літаратура
----------

* Міхась Цыбульскі // Віцебская школа акварэлі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 1997. — Т. 4. — С. 225.
**Энхітрэі́ды** (*Enchytraeidae*) — сямейства малашчацінкавых чарвей.

Апісанне
--------

Цела (даўжыня 2—45, часцей 10—25 мм) падоўжанае, белаватае, членістае (25—50 членікаў). На кожным з членікаў па 4 пучкі палачка- або іголкападобных шчацінак.

Пашырэнне
---------

Вядома сотні водных і глебавых (апошніх больш) відаў. На Беларусі найбольш адзначаецца энхітраус белы (*Enchytraeus albidus*).

Некаторыя віды гадуюць на корм рыбам у акварыумах і рыбных гаспадарках.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца аднаклетачнымі водарасцямі, бактэрыямі, арганічнымі рэшткамі. Удзельнічаюць у мінералізацыі арганічных рэшткаў і глебаўтварэнні.

Гермафрадыты. Размнажэнне пераважна полавае. У асобных відаў адзначаецца бясполае размнажэнне шляхам архітаміі, пры якой цела чарвяка дзеліцца адразу на некалькі частак, на кожнай з якіх вырастаюць галаўны і хваставы канцы.

Літаратура
----------

* *Гладкая Р.* Энхітрэіды // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780354344 · NKC: ph482810 |
**Віцебскі дзяржаўны політэхнічны каледж** установы адукацыі «Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт» (**ВДПК ВДТУ**) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Віцебск. Размешчаны па адрасе пр. Чарняхоўскага, 14.

Гісторыя
--------

**Віцебскі дзяржаўны політэхнічны тэхнікум** адкрыты 15 сакавіка 1964 года пастановай Савета Міністраў БССР ад 27 лютага 1964 года. У першым навучальным годзе прыём на дзённае аддзяленне палітэхнікума склаў 240 чалавек, на вячэрняе — 30 і на завочнае — 50. Навучальнай установе таксама былі перададзены 58 навучэнцаў, якія завяршылі адзін курс навучання ў станкаінструментальным тэхнікуме. Спецыяльнасцяў тады было ўсяго тры: «электрапрыборабудаванне», «вытворчасць апаратуры аўтаматыкі і тэлемеханікі» і «радыёапаратабудаванне».

З 27 снежня 1965 года ператвораны ў **Віцебскі політэхнічны тэхнікум**. Прыём па спецыяльнасцях «вытворчасць апаратуры аўтаматыкі і тэлемеханікі» і «радыёапаратабудаванне» праз цяжкасці ў размеркаванні выпускнікоў быў скарочаны, у 1966 годзе адкрыта новая — «прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва».

У 1973—1985 гады было адкрыта пяць новых спецыяльнасцяў, некалькі закрыты праз цяжкасці ў размеркаванні.

30 чэрвеня 1976 года ў сувязі з будаўніцтвам у Віцебску тэлевізійнага завода распараджэннем Савета Міністраў СССР тэхнікум быў перададзены ў распараджэнне Міністэрства радыёпрамысловасці СССР і пачаў рыхтаваць кадры толькі радыёэлектроннага профіля. З дапамогай Міністэрства і телезавода лабараторыі і кабінеты былі абсталяваны найноўшымі вымяральнымі прыборамі і абсталяваннем. Мелася каля сарака ПЭВМ маркі ЕС, якія шырока выкарыстоўваліся ў навучальным працэсе.

У 1992 годзе пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 7 лютага тэхнікум быў перададзены ў падпарадкаванне Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. З верасня 1992 года па просьбе вытворчага аб'яднання «Маналіт» тут была адкрыта спецыяльнасць «вытворчасць вырабаў электроннай тэхнікі».

25 красавіка 2009 г. тэхнікум пераназваны ў «Віцебскі дзяржаўны політэхнічны каледж».

Напярэдадні новага 2021 навучальнага года на базе Віцебскага дзяржаўнага політэхнічнага каледжа і Віцебскага дзяржаўнага прафесійнага ліцэя №5 прыборабудавання быў створаны Віцебскі дзяржаўны каледж электратэхнікі.

Спецыяльнасці
-------------

* Вытворчасць і тэхнічная эксплуатацыя прыбораў і апаратаў
* Праектаванне і вытворчасць радыёэлектронных сродкаў
* Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных тэхналогій
* Электразабеспячэнне (паводле галін)
* Камерцыйная дзейнасць
* Эканоміка і арганізацыя вытворчасці
* Фінансы
* Маркетынг

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Гісторыя каледжа
2. ↑  Создание и начало работы УО «Витебский государственный колледж электротехники». 1 September 2021

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
Шматкватэрныя жылыя дамы ў жылым раёне Серабранка ў Мінску.
**Шматкватэрны дом** — жылы будынак, які змяшчае ў сабе дзве ці болей кватэры, службовыя пакоі ці камерцыйныя памяшканні.

З юрыдычнага пункту гледжання шматкватэрным домам прызнаецца сукупнасць дзвюх і болей кватэр, якія маюць самастойныя выхады альбо на зямельны ўчастак, які прылягае да жылога дома, альбо ў памяшканні агульнага карыстання ў такім доме. Шматкватэрны дом змяшчае ў сабе элементы агульнай маёмасці ўласнікаў памяшканняў у такім доме ў адпаведнасці з жыллёвым заканадаўствам.

Гісторыя
--------

Першыя шматкватэрныя дамы з’явіліся ў Рымскай Імперыі. Гэтак званыя інсулы былі пабудаваны ў Рыме і шэрагу іншых гарадоў. Вышыня некаторых інсул дасягала дзесяці паверхаў. На ніжніх паверхах гэтых дамоў, як правіла, былі размешчаны крамы ці кватэры багатых сем'яў. Верхнія жа паверхі здаваліся ў арэнду прадстаўнікам ніжэйшых класаў.

Шматкватэрныя дамы, якія пабудаваны ў еменскім горадзе Шыбам датуюца XVI стагоддзем. Муры гэтых дамоў пабудаваны з гліняных цаглін. Колькасць паверхаў у гэтых дамах вар'іруецца ад пяці да шаснаццаці. На кожным паверсе знаходзіцца адна або дзве кватэры. Гэтыя будынкі з’яўляюцца самымі высокімі гразевымі будынкамі ў свеце. Вышыня некаторых з якіх складае больш за 30 метраў. Шыбам называюць «адным з найстарэйшых і лепшых прыкладаў гарадскога планавання, заснаванага на прынцыпе вертыкальнай канструкцыі» ці «Манхэтэнам пустэльні».

У Еўропе 1830-40 гады з’явіліся гэтак званыя даходныя дамы. Гэта шматкватэрныя жылыя дамы, якія былі цалкам прызначаны для здачы кватэр у наём.

У цяперашні час самым высокім шматкватэрным будынкам у свеце з’яўляецца «Джон Хэнкок Цэнтр» у горадзе Чыкага, будаўніцтва якога завершана ў 1969 годзе. Вышыня будынка дасягае 344 метраў (100 паверхаў).

У 1924 годзе ў мястэчку Песак у Францыі быў збудаваны гарадок «Сучасныя дамы Фружэ» (фр.: Quartiers Modernes Frugès). Гэты гарадок складаўся з 50 двух-трохпавярховых шматкватэрных жылых дамоў, і стаў адным з першых прыкладаў будаўніцтва тыпавых шматкватэрных дамоў.

Канструктыўныя асаблівасці
--------------------------

У цяпершні час большасць шматкватэрных будынкаў пабудаваны па тыпавых праектах са стандартных будаўнічых канструкцый. Жылыя дамы паводле канструкцыі могуць быць маналітнымі, панэльнымі, цаглянымі ці драўлянымі. Варта адзначыць, што велічыня плошчы памяшканняў абмежавана праз канструцыйныя асаблівасці такіх будынкаў.

З прычыны таго, што большасць шматкватэрных дамоў з’яўляюцца шматпавярховымі, то ў планіроўцы гэтых дамоў з’явіліся памяшканні агульнага карыстання, а менавіта: пад'езды, калідоры, тамбуры і гэтак далей. Для дамоў, вышыня якіх больш за 5 паверхаў характэрна наяўнасць ліфтоў і смеццеправодаў.

Шматкватэрны дом мае агульную сістэму вада-, электра- і газазабеспячэння, што ў выпадку аварыі ў гэтых сістэмах стварае неабходнасць адключаць ад гэтых сістэм увесь шматкватэрны дом, а гэта значыць і ўсе кватэры, якія знаходзяцца ў ім.

Гл. таксама
-----------

* Гасцініца
* Жыллё
* Кватэра
**Лепча**, або **ронгкап** (саманазва: ᰛᰩᰵᰀᰪᰱ, літаральна «дзеці далін») — народ, карэннае насельніцтва паўднёвых Гімалаяў. Насяляюць Сікім у Індыі, суседнія раёны Непала і Бутана. Агульная колькасць (2021 г.) — 81 800 чалавек.

Паходжанне
----------

Лепча адносяцца да сіна-тыбецкай групы народаў. Доўгі час даследчыкі лічылі іх нашчадкамі перасяленцаў з суседняга Тыбета, якія з'явіліся на поўдні Гімалаяў раней за бхотыя. Аднак вывучэнне іх мовы паказала, што яна бліжэй да моў кіратаў і горных народаў паўночнага ўсходу Індыі, чым да тыбецкай. Мяркуецца, што старажытныя продкі лепча мігрыравалі на поўдзень праз тэрыторыю сучаснай М'янмы, а потым паступова рушылі на захад пакуль не апынуліся на сучаснай населенай імі тэрыторыі. Самі лепча лічаць сябе спрадвечнымі тубыльцамі Сікіма і называюць сябе **ронгкап**, «дзецьмі далін». Больш распаўсюджаная назва **лепча** з'яўляецца экзонімам, паходзіць ад непальскай мянушкі людзей, што размаўляюць невыразна.

Мова
----

Родная мова лепча адносіцца да сіна-тыбецкай групы моў. У XVII стагоддзі будысцкі манах Тыкунг Менсалонг склаў пісьмовасць лепча на аснове тыбецкага пісьма. З 1845 года еўрапейскія місіянеры друкавалі на ёй кнігі. У нашы дні мова лепча з’яўляецца адной з афіцыйных моў Сікіма, вывучаецца ў школах. Аднак вобласць яе ўжывання скарачаецца. ЮНЕСКА разглядае яе як адну з моў, што мае пагрозу знікнення.

Зноскі
------

1. ↑  Rongkup
2. ↑

Спасылкі
--------

* Lepchas — Encyclopedia.com
* The Lepchas of Sikkim
* VANISHING LEPCHA
* The Lepchas: From Legends to the Present Day

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85076047 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Камалыеў.
**Арцём Сяргеевіч Камалыеў** (нар. 1975, Мінск, цяпер Беларусь) — беларускі суддзя. Першы намеснік старшыні Гомельскага абласнога суда.

Біяграфія
---------

У 1997 годзе скончыў Гомельскі політэхнічны інстытут, у 2000 годзе — Гуманітарна-эканамічны інстытут, у 2015 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 1997 па 2000 гады — судовы выканаўца суда Гомельскага раёна. З ліпеня 2000 года — стажор суддзі суда Гомельскага раёна. З кастрычніка 2001 года — суддзя суда Гомельскага раёна. У жніўні 2004 года прызначаны намеснікам старшыні гэтага суда. З кастрычніка 2009 па 2015 год — старшыня суда Рэчыцкага раёна.

У ліпені 2015 года прызначаны намеснікам старшыні Гомельскага абласнога суда. З лістапада 2017 года — першы намеснік старшыні Гомельскага абласнога суда.

Мае першы кваліфікацыйны клас суддзі.

Зноскі
------

1. ↑  Кіраўніцтва Гомельскага абласнога суда Архівавана 15 снежня 2021.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гатоўчыц.
**Канстанцін Адамавіч Гатоўчыц** (25 снежня 1935, аг. Ліпск, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 8 кастрычніка 2002, г. Дальнягорск, Расія) — будаўнік, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Ліпск Ляхавіцкага раёна ў сялянскай сям’і. Скончыў мясцовую школу. У 1952 годзе быў прызваны ў Савецкую Армію, служыў у будаўнічых войсках на Далёкім Усходзе. Пасля службы застаўся жыць і працаваць у пасёлку Чырвонарэчанскі Прыморскага краю. У 1955 годзе быў прызначаны брыгадзірам аддзелачнікаў. У 1957 годзе пераведзены ў горад Дальнягорск.

Працаваў у трэсце «Дальметалургбуд» больш за 40 гадоў.

Узнагароды
----------

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 9 сакавіка 1966 года за асобыя заслугі ў развіцці народнай гаспадаркі, навукі і культуры Прыморскага краю было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». У 1982 годзе за вялікі асабісты ўклад у развіццё эканомікі раёна і актыўную грамадскую дзейнасц было прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Дальнягорскага раёна». Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ляхавіцкага р-на / БСЭ ; [рэд.-склад.: В. У. Скалабан; рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск, 1989. — С. 403—404

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Лептонны лік**, **лептонны зарад** — рознасць колькасці лептонаў і антылептонаў ў дадзенай сістэме. Ва ўсіх працэсах, якія назіраліся, лептонны лік ў замкнёнай сістэме захоўваецца, таму быў сфармуляваны закон захавання лептоннага зарада, які з'яўляецца адным з эксперыментальных падстаў Стандартнай Мадэлі фізікі элементарных часціц. Аднак прычыны, па якіх лептонны лік захоўваецца, пакуль невядомыя. У адрозненне ад электрычнага зарада, лептонеы зарад, наколькі гэта вядома, не з'яўляецца крыніцай якога-небудзь дальнадзеючага калібровачнага поля (таму больш правільны тэрмін — лептонны лік).

Лептонам прысвойваецца лептонны лік (па дамове) L=+1, для антылептонаў L=-1.

Акрамя агульнай лептоннага ліку, існуюць тры флейварных лептонных лікі: электронны Le, мюонны Lμ і таў-лептонны Lτ. Агульная лептонны лік роўны суме флейварных лептонных лікаў. Да выяўлення нейтрынных асцыляцый лічылася, што кожнаму з іх адказвае свой ​​закон захавання. Так, у замкнёнай сістэме колькасць электронаў і электронных нейтрына мінус колькасць пазітронаў і электронных антынейтрына заставалася пастаянным ва ўсіх эксперыментах. У цяперашні час вядома, што флейварныя лептонныя лікі не захоўваюцца для нейтрына. Электроннае нейтрына на шляху ад крыніцы да дэтэктара можа спантанна ператварыцца ў мюоннае або таў-нейтрына, і наадварот. Аднак пакуль невядома, ці можа парушацца закон захавання агульнага лептоннага ліку (напрыклад, ці можа нейтрына ператварыцца ў сваю антычасціцу). Зараз актыўна вядуцца пошукі такога роду працэсаў (у прыватнасці, бязнейтрыннага двайнога бэта-распаду і нейтрына-антынейтрынных асцыляцый).

Гісторыя
--------

Закон захавання лептоннага ліку быў пастуляваны Канапінскім і Махмудам ў 1953 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  E. J. Konopinski and H. M. Mahmoud. The Universal Fermi Interaction. Phys. Rev. 92 (1953) pp. 1045—1049. (недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4260190-3 · Microsoft: 108243489 |
Віцебская вуліца ў Маскве
**Віцебская вуліца** (назва зацверджана 29 красавіка 1965) — вуліца ў Маскве, на тэрыторыі раёна «Мажайскі» Заходняй адміністрацыйнай акругі. Нумарацыя дамоў ад Мажайскай шашы.

У будучыні Віцебская вуліца ўвойдзе ў склад новай аўтамагістралі - Паўночна-Заходняй хорды.

Паходжанне назвы
----------------

У пачатку XX стагоддзя на рацэ Сетунь ўзніклі клеяварная і гарбарная фабрыкі, якая пазней атрымала назву фабрыка імя Нагіна. Ад гэтай фабрыкі ў горадзе Кунцава называлася вуліца Нагіна, што вяла ад Мажайскай шашы.

Пасля ўключэння горада Кунцава ў склад Масквы ў 1960 годзе назва была перайменавана ў гонар горада Віцебска — вуліца знаходзіцца на захадзе сталіцы.

Размяшчэнне
-----------

Вуліца пачынаецца ад Мажайскай шашы ля яе скрыжавання з вуліцай Кубінка і праходзіць на поўдзень да скрыжавання з Дарагабужскага вуліцай - на гэтым участку вуліца двухпалосная. Пасля Дарагабужскай вуліцы Віцебская праходзіць уздоўж тэрыторыі былой фабрыкі ім. Нагіна і гаражоў - на гэтым участку вуліца не ўсюды мае асфальтавае пакрыццё, моцна пятляе.