**Венгерскія ваеннапалонныя ў СССР** — вайскоўцы венгерскай арміі, узятыя ў палон савецкімі вайскамі падчас Вялікай Айчыннай вайны. Пасля заканчэння вайны з Германіяй і яе саюзнікамі, сярод якіх была Венгрыя, выкарыстоўваліся на прымусовых работах па адбудоўле гаспадаркі разам з цывільнымі венгерскімі грамадзянамі. Іх трымалі ў спецыяльных лагерах у заходніх рэгіёнах СССР пераважна ва Ўкраіне і Беларусі. Як правіла венграў трымалі асобнымі аддзяленнямі ў адных лагерах з прадстаўнікамі іншых нацыянальнасцяў.

Колькасць ваеннапалонных Германіі і яе саюзнікаў у СССР
-------------------------------------------------------

Звесткі пра колькасць ваеннапалонных УС Германіі і яе саюзнікаў у лагерах НКУС СССР на 22 красавіка 1956 г. (У гэту табліцу не ўваходзяць калабарацыяністы з грамадзян СССР, а звесткі даюцца па нацыянальным паходжанні палонных, а не іх краіне пражывання.)

|  | Нацыянальнасць | Усяго ўлічала ваеннапалонных | Вызвалена і рэпатрыявана | Памерла ў палоне |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | немцы | 2 171 312 | 2 031 743 | 297 250 |
|  | аўстрыйцы | 156 681 | 145 790 | 10 891 |
|  | чэхі і славакі | 69 977 | 65 954 | 4 023 |
|  | французы | 23 136 | 21 811 | 1325 |
|  | югаславы | 21 830 | 20 354 | 1476 |
|  | палякі | 60 277 | 57 149 | 3128 |
|  | галандцы | 4730 | 4530 | 200 |
|  | бельгійцы | 2014 | 1833 | 181 |
|  | люксембуржцы | 1653 | 1560 | 93 |
|  | іспанцы | 452 | 382 | 70 |
|  | датчане | 456 | 421 | 35 |
|  | нарвежцы | 101 | 83 | 18 |
|  | іншыя нацыянальнасці | 3989 | 1062 | 2927 |
|  | **Усяго па Вермахту** | **2 733 739** | **2 352 671** | **381 067** |
|  |  % | 100 % | 86,1 % | 13,9 % |
|  | Венгры | 513 766 | 459 011 | 54 755 |
|  | Румыны | 187 367 | 132 755 | 54 612 |
|  | Італьянцы | 48 957 | 21 274 | 27 683 |
|  | Фіны | 2377 | 1974 | 403 |
|  | **Усяго па саюзнікам** | **752 467** | **615 014** | **137 753** |
|  |  % | 100 % | 81,7 % | 18,3 % |
|  | **Усяго ваеннапалонных** | **3 486 206** | **2 967 686** | **518 520** |
|  |  % | 100 % | 85,1 % | 14,9 % |
|

Венгерскія ваеннапалонныя на тэрыторыі Беларусі
-----------------------------------------------

На тэрыторыі БССР венграў (ваеннапалонных і цывільных) - якіх паводле звестак даследчыка праблемы Шаркова было 5384 чал. - трымалі пераважна ў лагеры №183 ў Барысаве. Таксама некаторая колькасць венграў знаходзілася у лагерах №56 (Бабруйск) і №281 (Валкавыск). У іншых лагерах пераважна знаходзіліся асобныя венгры. Так ў Магілёве згодна Мемарыяльнаму спісу венгерскіх грамадзян, памерлых у савецкіх лагерах, была зарэгістравана смерць Яноша Фодора ў 1945 г. ў спецшпіталі 3161.

Рэпатрыяцыя і вызваленне
------------------------

У 1946 г. пачалося вызваленне першых груп зняволеных венграў, якіх вярталі на Радзіму па хадатайніцтву ўрада Ферэнца Надзя. У пачатку 1950-х гг. асабліва пасля смерці Сталіна былі вызвалены астатнія ваеннапалонныя і цывільныя венгры. Гісторыкі маюць розныя ацэнкі таго сколькі венграў пабывалі ў лагерах НКУС у 1944-1955 гг. (ёсць напр, ацэнкі, што падчас дэсталінізацыі было взывалена 10 тыс. чал.), але відавочна яны былі самай буйной нацыянальнай групай пасля немцаў.

Зноскі
------

1. ↑  ЦХИДК. Ф.1п, оп. 32-6, д.2, л.8-9.
2. ↑  В. Черкасова ЗАЛОЖНИКИ ВОЙНЫ. После окончания боев ими остаются военнопленные// Белгазета 17.09.2001, №36 (302)
3. ↑  Мемарыяльны спіс венгерскіх грамадзян, памерлых у савецкіх лагерах(недаступная спасылка)
4. ↑  Мемарыяльны спіс венгерскіх грамадзян, памерлых у савецкіх лагерах(недаступная спасылка)
5. ↑  Tamás Stark "Malenki Robot" – Hungarian Forced Labourers in the Soviet Union (1944–1955)
6. ↑  Tamás Stark. Ethnic Cleansing and Collective Punishment: Soviet Policy Towards Prisoners of War and Civilian Internees in the Carpathian Basin» in: «Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe. (2003)

Спасылкі
--------

* Imre Tatár, «Bánhidától Kijevig: egy volt munkaszolgálatos emlékezése a hazai táborra és a szovjet hadifogságra» (From Banhida to Kiev: memories of a former labor camp inmate of his time in a Hungarian camp and Soviet captivity), *Hadtörténelmi közlemények* (2002), vol. 115, issue 4, pp 1156-87.
* Genocide or genocidal massacre?: The case of Hungarian prisoners in Soviet custody(недаступная спасылка) Human Rights Review
* Венгерские военнопленные в СССР: Документы 1941—1953 годов. Moscow, 2005

Гл. таксама
-----------

* Японскія ваеннапалонныя ў СССР
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР
* Румынскія ваеннапалонныя ў СССР
* Італьянскія ваеннапалонныя ў СССР
* Фінскія ваеннапалонныя ў СССР
* Савецкія ваеннапалонныя падчас Вялікай Айчыннай вайны
* Выкарыстанне прымусовай працы нямецкага цывільнага насельніцтва ў СССР
* Прымусовая праца венграў у СССР