**Чарговыя парламенцкія выбары ў Германіі** прайшлі 26 верасня 2021 года. Выбраныя па іх выніках дэпутаты Бундэстагу 20-га склікання абяруць новага федэральнага канцлера. Першае пасяджэнне новага Бундэстагу можа адбыцца 26 кастрычніка.

Упершыню з 2005 года Ангела Меркель (ХДС / ХСС), якая займала пасаду кіраўніка германскага Кабміна на працягу 16 гадоў, не прэтэндуе на новы тэрмін.

Папярэднія выбары
-----------------

Выбары 2017 года адбыліся пасля чатырохгадовай вялікай кааліцыі між партыямі ХДС/ХСС і СДПГ. Нягледзячы на тое, што ХДС/ХСС заставалася найбуйнейшай парламенцкай групай, яны разам з СДПГ панеслі значныя страты на выбарах. Лідар сацыял-дэмакратаў Марцін Шульц, прызнаючы нездавальняючыя вынікі выбараў пасля чатырох гадоў знаходжання ва ўрадзе (партыя атрымала найгоршыя з 1949 года вынікі), абвясціў пра пераход партыі ў апазіцыю. Паколькі кааліцыя ХДС/ХСС не магла супрацоўнічаць ні з АдГ, ні з Левымі з-за прынцыповых адрозненняў у ідэалогіях, адзіным магчымым варыянтам фарміравання ўрада была так званая Ямайская кааліцыя[en], якая складалася з ХДС/ХСС, СвДП і Зялёных. Перамовы паміж партыямі працягваліся амаль пяць тыдняў, а 20 лістапада СвДП выйшла з перамоваў, паколькі не змагла вырашыць супярэчнасці, праблемы і канфлікты, якія існавалі паміж партыямі. Федэральны прэзідэнт Германіі Франк-Вальтэр Штайнмаер заклікаў партыі, якія ўвайшлі ў новы бундэстаг, сесці за стол перамоваў, каб пазбегнуць правядзення новых выбараў.

Сацыял-дэмакраты на чале з Марцінам Шульцам заявілі пра гатоўнасць прыняць удзел у перамовах па фарміраванні новага кааліцыйнага ўрада з ХДС/ХСС. У снежні 2017 года партыйны з’езд СДПГ прагаласаваў за пачатак пробных перамоваў. На партыйным кангрэсе ў студзені 2018 года большасцю галасоў дэлегаты партыі падтрымалі правядзенне кааліцыйных перамоваў. 26 лютага ХДС падтрымала «вялікую кааліцыю» з сацыял-дэмакратамі. Больш за 463 тыс. членаў СДПГ з 20 лютага да 2 сакавіка прагаласавалі за кааліцыйнае пагадненне з ХДС/ХСС, вынікі былі апублікаваныя 4 сакавіка. Усяго ў галасаванні прынялі ўдзел 78% дэпутатаў, з якіх 66% прагаласавалі за фармаванне новага кааліцыйнага ўрада. 12 сакавіка 2018 года лідары партый ХДС, ХСС і СДПГ падпісалі пагадненне аб стварэнні кааліцыйнага ўрада. 14 сакавіка 2018 года Бундэстаг абраў Меркель канцлерам, гэта яе чацвёрты тэрмін на дадзенай пасадзе. 364 члены Бундэстага прагаласавалі «за», 315 — «супраць», 9 устрымаліся, 4 галасы былі нядзеючымі, аднак галасоў было на 9 больш за 355 неабходных для большасці.

Быў сфарміраваны новы, чацвёрты ўрад Ангелы Меркель.

Асноўныя кандыдаты
------------------

У студзені 2021 года партыю ХДС узначаліў прэм’ер-міністр зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія Армін Лашэт. Аднак, пра гатоўнасць балатавацца на канцлерскую пасаду ад блоку ХДС/ХСС абвясцілі два кандыдаты — Лашэт, а таксама прэм’ер-міністр Баварыі і старшыня партыі Хрысціянска-сацыяльны саюз з 2019 года Маркус Зёдэр. Традыцыйна кандыдатам ад блоку з’яўляецца лідар ХДС як старэйшай партыі, але Зёдэр больш папулярны ў краіне, чым Лашэт, і на фоне значнага падзення рэйтынгаў ХДС мог стаць лепшым кандыдатам. Кандыдата на канцлерскую пасаду вызначаў ХДС, праўленне якога прыняла рашэнне аб вылучэнні Лашэта ў якасці кандыдата ў канцлеры ад блока ХДС-ХСС. За яго прагаласавала 77,5% савета партыі — 31 член, за Зёдэра — 9.

У жніўні 2020 года па прапанове сустаршыняў партыі Саскіі Эскен і Норберта Вальтэра-Бор’янса СДПГ намінавала віцэ-канцлера і міністра фінансаў Германіі з 2018 года Олафа Шольца. У маі 2021 года на віртуальным з’ездзе дэлегаты партыі прынялі перадвыбарчую праграму і афіцыйна зацвердзілі яго ў якасці кандыдата на пасаду канцлера. За такое рашэнне прагаласавалі 96,2% дэлегатаў: 513 прагаласавалі «за», 20 — «супраць», 12 — устрымаліся.

У красавіку 2021 года партыя Саюз 90/Зялёныя абвясціла аб вылучэнні сустаршыні партыі Аналены Бербак кандыдатам у канцлеры. На партыйным анлайн-з’ездзе ў чэрвені 2021 года Бербак была афіцыйна вылучана кандыдатам у канцлеры, прычым 678 з 688 дэлегатаў падтрымалі яе кандыдатуру. Партыйныя спісы разам з ёй узначаліў сустаршыня партыі Роберт Хабек.

Выбарчая сістэма
----------------

Бюлетэнь на выбарах 26 верасня 2021 года на 168 выбарчай акрузе
У Германіі выкарыстоўваецца прапарцыйная выбарчая сістэма.
Выбаршчыкі атрымліваюць па адным бюлетэні, але маюць два галасы: першы можа быць аддадзены за абранага кандыдата ў аднамандатнай акрузе, а другі — за партыйны спіс. Агулам Германія падзелена на 299 выбарчых акруг, кожная з якіх абірае простай большасцю галасоў свайго дэпутата ў Бундэстаг. Першым голасам (левая калонка) абіраюцца прамыя мандаты, якія складаюць палову колькасці дэпутатаў Бундэстага — 299 дэпутатаў з 598.

Другі голас (правая калонка) больш важны, паколькі ім выбаршчык абірае партыю, а не канкрэтную асобу. Ён вызначае, колькі месцаў атрымае кожная партыя. Вынікі гэтага галасавання маюць вырашальнае значэнне, паколькі яны вызначаюць адсотак месцаў у ніжнім парламенце, які, ў сваю чаргу, галасуе пры выбары канцлера. Парог складае 5%. Кожная партыя, прадстаўленая на выбарах, мае свой спіс у кожнай федэральнай зямлі. За гэтыя спісы выбаршчыкі галасуюць другім голасам. Сума гэтых другіх галасоў вырашае, якія партыі будуць прадстаўлены ў парламенце. У адносінах да сапраўдных (дзеючых) другіх галасоў вызначаецца доля дэпутацкіх мандатаў, якая прыпадае на тую ці іншую партыю. Затым ад агульных мандатаў адымаецца колькасць прамых, якія партыя ўжо атрымала, а астатнія месцы размяркоўваюцца паміж кандыдатамі ў партыйных спісах.

Ёсць таксама дадатковыя мандаты. Калі адна з партый па мажарытарнай сістэме атрымлівае больш месцаў, чым па прапарцыйнай, яна атрымлівае дадатковыя месцы ў Бундэстагу. Раней вялікія партыі мелі бонус большай колькасці парламентарыяў. Для захавання прапорцыі, атрыманай за дапамогай другіх галасоў, пачынаючы з 2013 года іншым партыям даюць дадатковыя мандаты, якія гэта кампенсуюць.

Апытанні
--------

На графіку змены перадвыбарчых электаральных настрояў саюз ХДС/ХСС пазначаны чорным колерам, партыя СДПГ — чырвоным колерам, АдГ — сінім, СвДП — жоўтым, «Левыя» — фіялетавым, «Зялёныя» — зялёным колерам адпаведна.

Вынікі
------

Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі (СДПГ) з невялікай перавагай перамагла на выбарах.

Гл. таксама
-----------

* Парламенцкія выбары ў Германіі (2017)

Заўвагі
-------

1. ↑  Шольц быў прадстаўлены як лідар спіса СДПГ 10 жніўня 2020 года, але не з’яўляецца старшынёй партыі.
2. ↑  Вайдэль была абрана адной з двух лідараў спіса АдГ 24 мая 2021 года, але не з’яўляецца сустаршынёй партыі.
3. ↑  Барч быў абраны адным з двух лідараў спіса «Левых» 2 мая 2021 года, але не з’яўляецца сустаршынёй партыі.

Зноскі
------

1. ↑  Выбары ў Бундэстаг адбудуцца 26 верасня 2021 года (укр.).  Deutsche Welle (9 снежня 2020). Праверана 25 жніўня 2021.
2. ↑  Election to the 20th German Bundestag on 26 September 2021 (англ.).  The Federal Returning Officer. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2021. Праверана 25 жніўня 2021.
3. ↑  Першае пасяджэнне новага Бундэстагу можа адбыцца 26 кастрычніка **(нявызн.)**, *Звязда* (26 верасня 2021). Праверана 27 верасня 2021.
4. ↑  Меркель заявіла, што робіць у гэтым годзе свой апошні навагодні зварот (укр.).  Інтэрфакс (31 снежня 2020). Праверана 25 жніўня 2021.
5. ↑  Меркель заявіла, што на пяты прэм’ерскі тэрмін не пойдзе (укр.).  Укрінфарм (4 чэрвеня 2020). Праверана 25 жніўня 2021.
6. 1 2  У ФРГ сацыял-дэмакраты пачынаюць паштовае галасаванне аб «вялікай кааліцыі» (укр.).  Deutsche Welle (20 лютага 2018). Праверана 25 жніўня 2021.
7. ↑  Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі пойдзе ў апазіцыю — Марцін Шульц (укр.).  Радыё Свабода (24 верасня 2018). Праверана 25 жніўня 2021.
8. ↑  Замежная прэса: ці будзе «ямайская кааліцыя» ў Германіі? (укр.).  BBC News (25 верасня 2017). Праверана 25 жніўня 2021.
9. ↑  Выбары ў Германіі: пераломны момант у гісторыі краіны (укр.).  НВ (25 верасня 2021). Праверана 25 жніўня 2021.
10. ↑  «Ямайка» ці ўрад меншасці: чым скончацца кааліцыйныя перамовы ў Германіі (укр.).  Еўрапейская праўда (14 лістапада 2017).
11. ↑  Лібералы выйшлі з перамоваў аб стварэнні кааліцыі ў Германіі (укр.).  Укрінфарм (20 лістапада 2017). Праверана 25 жніўня 2021.
12. ↑  Штайнмаер заклікаў да перамоваў аб фарміраванні ўрада (укр.).  Deutsche Welle (20 лістапада 2017). Праверана 25 жніўня 2021.
13. ↑  Сацыял-дэмакраты Германіі гатовыя весці перамовы аб кааліцыі (укр.).  Еўрапейская праўда (24 лістапада 2017). Праверана 25 жніўня 2021.
14. ↑  СДПГ пераабрала Шульца лідарам і падтрымала перамовы аб стварэнні ўрада (укр.).  Укрінфарм. Праверана 25 жніўня 2021.
15. ↑  З’езд СДПГ прагаласаваў за перамовы з ХДС/ХСС аб кааліцыйным урадзе (укр.).  Інтэрфакс-Украіна (21 студзеня 2018). Праверана 25 жніўня 2021.
16. ↑  Партыя Меркель падтрымала «вялікую кааліцыю» з сацыял-дэмакратамі (укр.).  Еўрапейская праўда (26 лютага 2021). Праверана 25 жніўня 2021.
17. ↑  Нямецкія сацыял-дэмакраты пагадзіліся на «вялікую кааліцыю» з Меркель (укр.).  Еўрапейская праўда (4 сакавіка 2021). Праверана 25 жніўня 2021.
18. ↑  Нямецкія кансерватары і сацыял-дэмакраты падпісалі кааліцыйнае пагадненне (укр.).  Deutsche Welle (12 сакавіка 2018). Праверана 25 сакавіка 2018.
19. ↑  Бундэстаг чацвёрты раз абраў Ангелу Меркель канцлерам Германіі (укр.).  Deutsche Welle (14 сакавіка 2018). Праверана 25 жніўня 2021.
20. ↑  Бундэстаг прагаласаваў за Меркель-канцлера (укр.).  Укрінфарм (14 сакавіка 2018). Праверана 25 жніўня 2021.
21. ↑  Меркель чацвёрты раз стала канцлерам Германіі (укр.).  Радыё Свабода (14 сакавіка 2018). Праверана 25 жніўня 2021.
22. ↑  Армін Лашэт узначаліў ХДС. Але ці стане ён канцлерам Германіі? (укр.).  BBC News (16 студзеня 2021). Праверана 27 жніўня 2021.
23. ↑  Выбары ў Германіі: ісці ў канцлеры ад кансерватараў гатовыя два палітыкі (укр.).  Deutsche Welle (11 красавіка 2021). Праверана 27 жніўня 2021.
24. ↑  У Германіі два палітыкі ад кансерватараў гатовыя змагацца за посаду канцлера (укр.).  РБК-Украіна (11 красавіка 2021). Праверана 27 жніўня 2021.
25. ↑  Зёдэр супраць Лашэта. Хто стане кандыдатам у канцлеры ад партыі Меркель? (укр.).  Левы бераг (15 красавіка 2021). Праверана 27 жніўня 2021.
26. ↑  У Германіі ХДС-ХСС дагэтуль не дамовіліся аб сумесным кандыдаце на пасаду канцлера (укр.).  Еўрапейская праўда (19 красавіка 2021). Праверана 27 жніўня 2021.
27. ↑  Кандыдата на пасаду канцлера ФРГ будзе вызначаць Хрысціянска-дэмакратычны саюз (укр.).  Deutsche Welle (19 красавіка 2021). Праверана 28 жніўня 2021.
28. ↑  Праўленне партыі Меркель вызначылася з кандыдатам у канцлеры Германіі (укр.).  Еўрапейская праўда (20 красавіка 2021). Праверана 28 жніўня 2021.
29. ↑  Нямецкія сацыял-дэмакраты вызначыліся з кандыдатам у канцлеры (укр.).  Deutsche Welle (10 жніўня 2021). Праверана 28 жніўня 2021.
30. ↑  Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі вызначылася з кандыдатам у канцлеры ФРГ (укр.).  Укрінфарм (9 мая 2021). Праверана 28 мая 2021.
31. ↑  Аналена Бербак павядзе Зялёных на выбары ў Бундэстаг (укр.).  Deutsche Welle (19 красавіка 2021). Праверана 28 жніўня 2021.
32. ↑  Нямецкія «Зялёныя» афіцыйна вылучылі Бербак кандыдаткай у канцлеры (укр.).  Украінская праўда (12 чэрвеня 2021). Праверана 28 чэрвеня 2021.
33. 1 2 3  Для чаго нямецкаму выбаршчыку два галасы: як абіраюць дэпутатаў Бундэстага (укр.).  Deutsche Welle (24 верасня 2019). Праверана 25 жніўня 2021.
34. 1 2  Як адбываецца галасаванне? (укр.).  Deutsche Welle (3 кастрычніка 2013).
35. ↑  Пазбегнуць Бундэстага памеру XXL: у Германіі хочуць рэфармаваць выбарчую сістэму (укр.).  Еўрапейская праўда (26 жніўня 2020). Праверана 25 жніўня 2021.
36. ↑  Выбары ў Германіі: усё, што трэба ведаць аб галасаванні ў ФРГ (16.09.2021) (укр.).  Deutsche Welle (16 верасня 2021). Праверана 17 верасня 2021.
37. ↑  Сацыял-дэмакраты перамаглі на парламенцкіх выбарах у Германіі **(нявызн.)**, *БелТА* (26 верасня 2021). Праверана 27 верасня 2021.

Спасылкі
--------


| Парламенцкія выбары ў Сцяг Германіі Германіі |
| --- |
| 
1871 • 1874 • 1877 • 1878 • 1881 • 1884 • 1887 • 1890 • 1893 • 1898 • 1903 • 1907 • 1912 • 1919 • 1920 • 1924 (май) • 1924 (снежань) • 1928 • 1930 • 1932 (ліпень) • 1932 (лістапад) • 1933 (сакавік) • 1933 (лістапад) • 1936 • 1938 • 1949 • 1953 • 1957 • 1961 • 1965 • 1969 • 1972 • 1976 • 1980 • 1983 • 1987 • 1990 • 1994 • 1998 • 2002 • 2005 • 2009 • 2013 • 2017 • 2021
 |