Валакно воўны сабакі, павялічанае прыблізна ў 1000 разоў
**Сабачая воўна** (англ.: chiengora, ням.: Hundehaar) — тэкстыльнае жывёльнае валакно  (чэшск.) (бел. вырабленае з поўсці свойскага сабакі. Яна вырабляецца шляхам прадзення расчасанай сабачай поўсці  (руск.) (бел. якой павінна быць не менш за 4 см даўжынёй. Калі поўсць вычэсваць з падшэрсткам  (руск.) (бел. у выніку атрымліваецца мяккая, цёплая воўна, пры прадзенні досыць доўгай поўсці без падшэрстка атрымліваецца больш грубая воўна з большым бляскам. Выкарыстанне стрыжанай поўсці таксама магчыма, але прадзеная воўна будзе «кусачай». Каля 10-20 працэнтаў масы губляецца падчас часання  (руск.) (бел. адціскання і мыцця састрыжанай поўсці. Аднак сабачая воўна ў 8 разоў цяплей авечай. З сучасных парод асабліва падыходзяць даўгашэрсныя пароды з падшэрсткам, такія як нямецкая аўчарка, бельгійская аўчарка  (руск.) (бел. белая швейцарская аўчарка  (руск.) (бел. даўгашэрсны коллі  (руск.) (бел. брыяр  (руск.) (бел. бабтэйл  (руск.) (бел. барадаты коллі  (руск.) (бел. а таксама пастуховыя сабакі, такія як шарпланінская аўчарка  (руск.) (бел. польская нізінная аўчарка  (руск.) (бел. славацкі чувач, каўказская аўчарка, ньюфаўндленд, хававарт  (руск.) (бел. вялікі швейцарскі зенненхунд  (руск.) (бел. леанбергер  (руск.) (бел. залацісты рэтрывер  (руск.) (бел. шпіцы  (руск.) (бел. паўночныя пароды  (руск.) (бел. у тым ліку самаеды, чау-чау  (руск.) (бел. пудзелі, малы львіны сабака  (руск.) (бел. мальтыйская балонка  (руск.) (бел. ёркшырскі тэр'ер  (руск.) (бел. і іншыя.

 Заклік аб зборы сабачай поўсці для перапрацоўкі ў ваенную вопратку (Вена, верасень 1918 года)

Сабачая воўна ў мінулым
-----------------------

У мінулым сабачая воўна выкарыстоўвалася ў Амерыцы да прыбыцця еўрапейцаў, і для гэтай мэты выводзіліся спецыяльныя пароды, якія зараз вымерлі: салішскі шарсцісты сабака  (англ.) (бел. быў шарсцістым сабакам з паўночна-заходняга краю Злучаных Штатаў і паўднёвага захаду Канады. Ён быў крыху большы за сучасных мініяцюрных шпіцаў і меў густую, пераважна белую поўсць. Шэрсць выкарыстоўвалася для вырабу адзення і коўдраў. Традыцыйна сабачая поўсць таксама выкарыстоўвалася прадстаўнікамі плямёнаў нага  (руск.) (бел. ў Індыі, дзе з воўны чорных сабак ткалі дываны.

Выкарыстанне сабачай воўны ў XXI стагоддзі
------------------------------------------

Вырабы з сумесі з сабачай воўны (Германія, 2020)
У ЗША, па паведамленнях, цікавасць да аматарскага прадзення воўны сабак значна ўзрасла ў 2-м дзесяцігоддзі. Інструкцыі па ручным прадзенні і вязанні сабачай воўны даступныя ў інтэрнэце.

Прыблізна ў 2021 годзе ў Індыі ў лабараторыі была выраблена ротарная пража  (руск.) (бел. (таўшчынёй да 42 тэкс) у 16 розных сумесях з сабачай воўнай. Толькі для сумесяў з утрыманнем ніжэй за 25 % сабачай воўны фізічныя паказчыкі былі якасна супастаўныя са звычайнай змешанай пражай. Пража з розных сумесяў сабачай воўны (парода сабак лхаскі апса  (руск.) (бел.) з поліэстэрам  (чэшск.) (бел. і поліакрылам  (чэшск.) (бел. была перапрацавана ў трыкатажныя тканіны з рабрыстым перапляценнем  (чэшск.) (бел.. Чыстая сабачая воўна мае прыкладна на 38 % вышэйшыя цеплаізаляцыйныя магчымасці, чым 100 % авечая воўна, але іншыя ўласцівасці, такія як паветрапранікальнасць, скатванне  (чэшск.) (бел. парапранікальнасць, як правіла, горшыя, чым у авечай воўны. Толькі трыкатаж з сумесі 75 % поліэстэр/25 % сабачая воўна паказала больш высокую трываласць і камфорт пры нашэнні.

У 2017 годзе ў Германіі была заснавана стартап-кампанія «YarnSustain», якая пастаўляе змешаную пражу машыннага прадзення для ручнога вязання  (англ.) (бел. (напрыклад, 50 г сумесі 40 % сабачай воўны/30% альпакі/30% авечай воўны каштуюць прыкладна за 20 еўра), вырабленую ў адпаведнасці з ўласнай тэхналогіяй, і тканіны са змешанай пражы з сабачай воўнай.

Зноскі
------

1. 1 2  srstavlna.bretorri.cz **(нявызн.)**.
2. 1 2  fox-meadow.com **(нявызн.)**.
3. ↑  dogwool.fr **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 снежня 2022. Праверана 9 мая 2023.
4. ↑  native-languages.org **(нявызн.)**.
5. ↑  myanmar-explore.com **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 кастрычніка 2011. Праверана 9 мая 2023.
6. ↑  wsj.com **(нявызн.)**.
7. ↑  tandfonline.com **(нявызн.)**.
8. ↑  tandfonline.com **(нявызн.)**.
9. ↑  businessinsider.de **(нявызн.)**.

Літаратура
----------

* S.Choron/H.Choron: *Planet Dog: A Doglopedia*, Houghton Mifflin Harcourt 2005, ISBN 9780618517527

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сабачая воўна на Вікісховішчы |

* ceskatelevize.cz **(нявызн.)**.

| ⛭Воўна |
| --- |
| Віды | 
* Авечка
	+ Каракулевая воўна
	+ Мерыносавая воўна
	+ Паярак  (руск.) (бел.
* Альпака
* Аронга
* Аўцабык  (укр.) (бел.
* Вікунья
	+ Вігонь  (чэшск.) (бел.
* Вярблюд
* Гуанака
* Каза
	+ Кашамір
	+ Махер
* Сабака
* Лама
* Трус
	+ Ангора
* Як  (англ.) (бел.

 |
| Біялогія | 
* Поўсць
	+ Восць  (укр.) (бел.
	+ Падшэрстак  (руск.) (бел.
	+ Пух
	+ Руно
	+ Шчаціна  (руск.) (бел.
* Футра
* Мёртвы волас
* Завадская воўна

 |
| Падрыхтоўка | 
* Стрыжка  (фр.) (бел.
	+ Авечак  (англ.) (бел.
* Ачыстка  (англ.) (бел.
	+ Адходы ачысткі воўны  (англ.) (бел.
* Абезвалошванне  (чэшск.) (бел.
* Мыццё  (чэшск.) (бел.
* Карбанізацыя  (чэшск.) (бел.
* Часанне  (руск.) (бел.
	+ Кардаванне  (італ.) (бел.
* Паралелізацыя
* Прадзенне
	+ Трашчэнне  (руск.) (бел.
	+ Суканне  (ням.) (бел.
* Фарбаванне  (руск.) (бел.
* Абпальванне  (англ.) (бел.
* Дэкаціроўка  (англ.) (бел.
* Рэгенерыраванне

 |
| Выкарыстанне | 
* Валянне  (руск.) (бел.
	+ Фільцаванне  (фр.) (бел.
	+ Мокрае валянне
* Ткацтва
* Аплікацыя воўнай
* Вышыўка воўнай
* Ваўнярскі промысел  (чэшск.) (бел.

 |
| Пражы | 
* Гарус  (руск.) (бел.
* Лопі  (англ.) (бел.
* Камвольная пража  (чэшск.) (бел.
* Кардная пража  (англ.) (бел.

 |
| Тканіны | 
* Баркан
* Бастон
* Вараная воўна  (англ.) (бел.
* Габардзін
* Грызета
* Джэрсі
* Дзюфель
* Драгет
* Каверкот
* Ладэн
* Лямец
* Пашміна
* Сукно
	+ Бібер
	+ Драдэдам
	+ Драп
	+ Сярмяга
* Каразея
	+ Кармазін
* Рацін
* Цвід
	+ Данегольскі цвід
* Трып
* Фрэскалана  (італ.) (бел.
* Шавіёт

 |
| Эканоміка | 
* Артэ дэлла Лана
* Аўстралійскі ваўняны савет  (англ.) (бел.
* Брытанскі савет па маркетынгу воўны  (англ.) (бел.
* Высокашаноўная кампанія ваўняроў  (англ.) (бел.
* Места  (руск.) (бел.
* Міжнародны сакратарыят воўны  (англ.) (бел.
* Новазеландскі ваўняны савет  (англ.) (бел.
* Новазеландскі ваўняны бум  (англ.) (бел.
* Міжнародная арганізацыя ваўнянога тэкстылю  (англ.) (бел.
* Паўднёва-Афрыканскі ваўняны савет  (англ.) (бел.

 |
| Прафесіі | 
* Ваўначос
* Сшывальнік воўны  (англ.) (бел.

 |
| Гісторыя і культура | 
* Сярэдневяковы гандаль воўнай  (англ.) (бел.
	+ Ваўняны горад  (англ.) (бел.
* Ваўняная прамысловасць ва Уэльсе  (англ.) (бел.
* Ваўняная рэвалюцыя  (ісп.) (бел.
* Музеі
	+ Нацыянальны музей воўны (Аўстралія)  (англ.) (бел.
	+ Нацыянальны музей воўны (Уэльс)  (руск.) (бел.
* Святы
	+ Нью-Ёркскі фестываль авечак і воўны  (англ.) (бел.
	+ Шэфілдскі фестываль ураджаю  (англ.) (бел.

 |