Сітуацыя з **правамі чалавека ў Малдове** стала прадметам пільнай увагі з 2002 года, і праваабарончыя арганізацыі ў Малдове і ва ўсім свеце выступілі супраць таго, што яны лічаць несправядлівым падаўленнем незалежных СМІ, а таксама супраць іншых парушэнняў.

У 2017 годзе Упраўленне Дзяржаўнага дэпартамента ЗША па маніторынгу і барацьбе з гандлем людзьмі змясціла краіну ў спіс назірання «Узровень 2».

Гісторыя
--------

Асвятленне дзяржаўнымі СМІ вулічных пратэстаў 2002 года, звязаных са спробай камуністамі аднавіць абавязковае вывучэнне рускай мовы і абараніць культурную самабытнасць, якую большасць малдаван падзяляе з суседняй Румынія, падвергнулася цэнзуры. У лютым 2002 года, у адказ на жорсткую цэнзуру дзяржаўнай тэлевяшчальнай кампаніяй Teleradio-Moldova (TVM), сотні журналістаў TVM абвясцілі забастоўку ў знак салідарнасці з антыкамуністычнай апазіцыяй. У якасці адплаты ў сакавіку некалькі журналістаў і супрацоўнікаў былі звольненыя або часова адхіленыя ад працы на тэлеканале.

Аднак у 2004 годзе было зроблена паляпшэнне, і парламент Малдовы выключыў артыкул 170 з Крымінальнага кодэкса краіны. Артыкул 170 прадугледжваў да пяці гадоў пазбаўлення волі за паклёп.

Па дадзеных Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе (АБСЕ), медыйны клімат у Малдове па стане на 2004 год заставаўся абмежавальным. Улады працягвалі шматгадовую кампанію, каб прымусіць замаўчаць незалежныя апазіцыйныя галасы і рухі. Па справе, якую шырока раскрытыкавалі праваабаронцы, апазіцыйны палітык Валерый Пасат быў прысуджаны да дзесяці гадоў пазбаўлення волі. ЗША і праваабаронцы з Еўрасаюзу лічаць яго палітвязнем, а ў афіцыйнай заяве МЗС Расіі прысуд назвалі «уражлівым сваёй жорсткасцю».

Паводле штогадовай справаздачы Amnesty International за 2007 год, стан правоў чалавека ў Малдове быў кепскім. Катаванні і жорсткае абыходжанне былі шырока распаўсюджаны, а ўмовы ўтрымання пад вартай былі дрэннымі. Быў ратыфікаваны шэраг пагадненняў, якія абараняюць правы жанчын, але працягваўся гандаль людзьмі для гвалтоўнай сексуальнай і іншай эксплуатацыі. Меры па абароне жанчын ад хатняга гвалту былі неадэкватнымі. Былі ўнесены змены ў Канстытуцыю аб адмене смяротнага пакарання. Свабода слова абмяжоўвалася, а апазіцыйныя палітыкі падвяргаліся нападам.

У 2009 годзе, калі ў Малдове адбыліся самыя сур’ёзныя грамадскія беспарадкі за апошняе дзесяцігоддзе, некалькі мірных жыхароў, такіх як Валерыу Бабок, былі забітыя паліцыяй і значная колькасць параненыя. Паводле справаздачы аб правах чалавека Дзяржаўнага дэпартамента Злучаных Штатаў, апублікаванай у красавіку 2011 году, «у адрозненне ад папярэдняга году, не было паведамленняў аб забойствах з боку сілавікоў. За год колькасць паведамленняў аб неправамерным уплыве ўладаў на СМІ істотна зменшылася». Але «ўлады Прыднястроўя працягвалі пераследаваць незалежныя СМІ і апазіцыйных палітыкаў; абмяжоўваць свабоду мерапрыемстваў, перамяшчэння і рэлігіі; і дыскрымінаваць румынамоўных». Малдова «дасягнула „прыкметнага прагрэсу" ў галіне свабоды веравызнання з часоў Савецкага Саюза, але яна ўсё яшчэ можа зрабіць далейшыя крокі для заахвочвання разнастайнасці», — заявіў спецдакладчык ААН па пытаннях свабоды рэлігіі і перакананняў Хайнер Білефельдт у Кішынёве ў верасні 2011 года.

19 красавіка 2021 года ў Страсбургу (Францыя) быў падпісаны План дзеянняў Савета Еўропы для Рэспублікі Малдова на 2021—2024 гады, які меў сярод сваіх мэтаў працу над сітуацыяй з правамі чалавека ў Малдове.

Правы неабароненых груп насельніцтва
------------------------------------

### Цыгане

Дыскрымінацыя цыган з’яўляецца сістэмнай праблемай малдаўскага грамадства. Праваахоўныя органы, у прыватнасці міліцыя, праяўляюць да іх дыскрымінацыйнае стаўленне, варожасць, абразлівыя паводзіны, фізічны і псіхалагічны гвалт. Дрэннае абыходжанне звычайна адбываецца падчас затрымання і накіравана на атрыманне паказанняў і прызнанняў. Былі таксама выпадкі, калі дзяржаўныя ўлады адмаўляліся расследаваць або санкцыянаваць выпадкі фізічнага гвалту, учыненага асобамі ў дачыненні да цыган. Узровень пісьменнасці цыганскага насельніцтва ніжэйшы за сярэдні па краіне, а некаторыя населеныя пункты не маюць вадаправода, каналізацыі і ацяплення.

Свабода слова і прэсы
---------------------

Канстытуцыя і законы Малдовы абараняюць свабоду слова і свабоду СМІ, а таксама забараняюць цэнзуру. Тым не менш, прамая і ўскосная цэнзура практыкуецца, і ў справаздачы Freedom House аб свабодзе прэсы за 2016 год Малдова прызнана «часткова свабоднай».

Зноскі
------

1. ↑  Trafficking in Persons Report 2017: Tier Placements. dead (англ.)  **(нявызн.)**?. *www.state.gov*. Архівавана з першакрыніцы 28 чэрвеня 2017.
2. ↑  Attacks on the Press 2002: Moldova **(нявызн.)** (31 сакавіка 2003). Праверана 6 March 2015.
3. ↑  IFEX. dead **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 19 January 2015.
4. ↑  Report on Assessment Visit to Moldova by the OSCE Representative on Freedom of the Media
5. ↑  Bureau of Diplomatic Security, Moldova 2011 Crime and Safety Report
6. ↑  United States Department of State, 2010 Human Rights Report: Moldova
7. ↑  Moldova: UN human rights expert calls for more fostering of religious diversity
8. ↑  "New Council of Europe Action Plan for the Republic of Moldova launched in Strasbourg". Council of Europe. 19 April 2021.
9. 1 2  Rele tratamente pe motiv de discriminare în Moldova. dead **(нявызн.)**. *Promo-LEX* (5 снежня 2012). Архівавана з першакрыніцы 2 ліпеня 2018.
10. ↑  Moldova: Raport asupra drepturilor omului pe anul 2016 **(нявызн.)**. *Ambasada SUA în Moldova*.
11. ↑  "Moldova / Country report / Freedom of the Press". Freedom House. 2016. `{{cite news}}`: Вонкавая спасылка ў ``|archivedate=`` (даведка); Праверце значэнне даты ў: `|archivedate=` (даведка)Папярэджанні CS1: url-status (link) Архівавана 22 кастрычніка 2018. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2018. Праверана 20 красавіка 2023.

| ⛭Краіны Еўропы: Правы чалавека |
| --- |
| 
 · Аўстрыя · Азербайджан¹ · Албанія · Андора · Беларусь · Бельгія · Балгарыя · Боснія і Герцагавіна · Ватыкан · Вялікабрытанія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Грузія · Данія · Ірландыя · Ісландыя · Іспанія · Італія · Казахстан² · Кіпр¹ · Латвія · Літва · Ліхтэнштэйн · Люксембург · Мальта · Малдова · Манака · Нідэрланды · Нарвегія · Польшча · Партугалія · Паўночная Македонія · Расія² · Румынія · Сан-Марына · Сербія · Славакія · Славенія · Турцыя² · Украіна · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чарнагорыя · Чэхія · Швейцарыя · Швецыя · Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| 
 · Азорскія астравы · Аландскія астравы · Гернсі · Гібралтар · Джэрсі · Востраў Мэн · Фарэрскія астравы · Шпіцберген · Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| 
 · Абхазія¹ · Косава · Нагорны Карабах · Прыднястроўе · Паўднёвая Асеція¹
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы  ² У асноўным у Азіі |