Не блытаць з Анэляй Канстанцінаўнай Рдултоўскай — яе пляменніцай.

**Анэля Рдултоўская** (у шлюбе *Солтан*) — прадстаўніца шляхецкага роду Рдултоўскіх, буйных землеўласнікаў Мінскай губерні (Расійская імперыя), дачка Казіміра, сястра Канстанціна і Яўстаха Рдултоўскіх.

Паходжанне і сям’я
------------------

Належала да каталіцкага шляхецкага роду Рдултоўскіх, які адносіўся ў XVIII ст. да рэгіянальнай эліты Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Яе дзед — Ян Хрызастом Рдултоўскі (1735—1791) быў новагародскім падваяводам і пад канец жыцця валодаў вялізнай латыфундыяй (каля 240 тыс. дзесяцін зямлі).

Анэля нарадзілася ў сям’і Казіміра Рдултоўскага (1785—1855) і Тэрэзы Рдултоўскай, якая была зводнай сястрой свайго мужа Казіміра Рдултоўскага — дачкой ад другой жонкі Яна Хрызастома Рдултоўскага (Канстанцыі Булгарын). Спецыяльны дазвол на такі блізкароднасны шлюб быў атрыманы ад Папы Рымскага, для чаго Казімір Рдултоўскі папярэдне выдаткаваў вялікія грошы ў Рым.

Анэля мела таксама братоў Канстанціна Тадэвуша (1804—1869) і Яўстаха (1824—1902) і сястру — Анэлю і Лаўру. Усе дзеці Казіміра і Тэрэзы Рдултоўскіх былі каталікамі.

Анэля Рдултоўская выйшла замуж за Адама Льва Солтана (1825—1901), сына Адама Леана Солтана (1792—1863), уласніка буйнога маёнтка Церабяжоў (7207 дзесяцін) у Пінскім павеце Мінскай губерні (Расійская Імперыя). У шлюбе сям’я дзяцей не мела<.

У 1856 г. Адам Леў Солтан прадаў маёнтак Церабяжоў суседу — двараніну Цэзарыю Антонію Алешу (1820—1892).

Адам Леў Солтан прыняў удзел у Студзеньскім паўстанні (1863—1864) і пасля падаўлення паўстання быў вымушаны эміграваць за мяжу — у Дрэздэн.

Зносіны з Людвікам Шпіцнагелем
------------------------------

Па адной з версій, непадзеленае каханне Людвіка да Анэлі стала прычынай яго самазабойства ў 1827 годзе. Пацвярджаюць гэтую гіпотэзу два творы Шпіцнагеля, якія засталіся ў рукапісах: *Garść snowskiej ziemi* і *List pożegnalny*, але, хутчэй за ўсё, першы з іх з’явіўся яшчэ падчас наведвання Снову ў ліпені 1824 года, а другі не падобны на твор, што выйшаў з-пад пяра Людвіка Шпіцнагеля. Абодва творы прысвечаны рамантычнаму развітанню з каханай, а не трагічнаму развітанню з жыццём.

У культуры
----------

Анэлі прысвечаны вершы Л. Шпіцнагеля, гісторыя іх зносін стала матывам п’есы «Крык рабіны» Вацлава Кубацкага  (польск.) (бел..

### П’еса «Крык рабіны»

Асноўны артыкул: **Крык рабіны**
П’еса была ўпершыню пастаўлена ў 1949 годзе ў Польшчы, а тэкст выйшаў у тым жа годзе некалькімі выданнямі. Дзеянне п’есы адбывалася ў маёнтку Рдултоўскіх на Наваградчыне, г. зн. у Снове, але аўтар памылкова зрабіў каханай не Анэлю, а яе родную сястру Лаўру.

У прэм’ернай пастаноўцы рэжысёра Януша Варнецкага  (руск.) (бел. (1949, Варшава) яе ролю выконвала Рэната Касабудзкая  (руск.) (бел. у пастаноўцы Віляма Хажыцы  (польск.) (бел. (1949, Познань) — Марыя Уршуноўна, у пастаноўцы Ежы Ронарда Буянскага (1949, Кракаў) — Марыя Багурская, у пастаноўцы Войцеха Маціеўскага  (руск.) (бел. (1969, Тэатр польскага радыё) — Цаліна Менцнер.

Зноскі
------

1. 1 2  Dzieje rezydencji, 1993, s. 352
2. 1 2  Федорук, 2006, с. 19
3. ↑  Dzieje rezydencji, 1993, s. 143, 145, 357
4. ↑  Dzieje rezydencji, 1993, s. 143
5. ↑  Dzieje rezydencji, 1993, s. 143, 145
6. ↑  *Orman-Michta, E.* Sołtan Adam Lew / E. Orman-Michta // Polski Słownik Biograficzny. — Warszawa etc.: Ossolineum, 2001. — T. XL. — S. 346
7. 1 2 3  Spitznagel (Szpicnagel, Szpicnagiel) Ludwik Ferdynand  (польск.)
8. ↑  CZĘŚĆ II.  (польск.)
9. ↑  Krzyk jarzębiny. Opowieść dramtyczna, etc
10. ↑  Elwira Korcz
11. ↑  Krzyk jarzębiny premiera: 31 marca 1949
12. ↑  Krzyk jarzębiny premiera: 30 kwietnia 1949
13. ↑  Krzyk jarzębiny premiera: 23 października 1949
14. ↑  Wacław Kubacki. Krzyk jarzębiny  (польск.)

Літаратура
----------

* *Федорук А. Т.* Старинные усадьбы Берестейщины (руск.) / А. Т. Федорук; ред. Т. Г. Мартыненко. — 2-е изд. — Мн.: БелЭн, 2006. — 576 с: ил. — 1 500 экз. — ISBN 985-11-0383-7.
* *Roman Aftanazy.* Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej[pl] (польск.). — drugie przejrzane i uzupełnione. — Wrocław: Ossolineum, 1993. — T. 2. Województwa Brzesko-Litewskie, Nowogródzkie. — 474 s. — ISBN 83-04-03784-X (т. 2), ISBN 83-04-03701-7.
* *Orman-Michta, E.* Sołtan Adam Lew / E. Orman-Michta // Polski Słownik Biograficzny. — Warszawa etc.: Ossolineum, 2001. — T. XL. — S. 346.

Спасылкі
--------

* Верш «Garść snowskiej ziemi»(недаступная спасылка), прысвечаны Анэлі, чытае Кшыштаф Кальбергер  (польск.) (бел.


| ?Анэля Рдултоўская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Ян Багуслаў Рдултоўскі |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Антоні Ежы Рдултоўскі[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Ян Хрызастом Рдултоўскі[d] |  |  |  |  | Алена з Ваньковічаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Юстына з Хлусевічаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Вацлаў Пётр Жавускі[d] |  |
|  |  | Казімір Рдултоўскі |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Станіслаў Фердынанд Жавускі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ганна з Любамірскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Францішка з Жавускіх[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Міхал Казімір Радзівіл Рыбанька |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Кацярына Караліна з Радзівілаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Анэля Солтан |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Францішка Уршуля з Вішнявецкіх |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ян Багуслаў Рдултоўскі |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Антоні Ежы Рдултоўскі[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ян Хрызастом Рдултоўскі[d] |  |  |  |  | Алена з Ваньковічаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Тэрэза з Рдултоўскіх[d] |  |  |  |  | Юстына з Хлусевічаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Канстанцыя з Булгарынаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |