**Італьянская Эфіопія** (італ.: Etiopia italiana) — каланіяльныя ўладанні Італьянскага каралеўства на ўсходзе Афрыкі, утвораныя пасля захопу і акупацыі Эфіопскай імперыі ў 1935—1936 гадах.

Гісторыя
--------

Яшчэ з канца XIX стагоддзя італьянскі ўрад выказваў жаданне захапіць эфіопскія землі. Спачатку былі захоплены землі сучасных Самалі і Эрытрэі — суседзяў Эфіопіі. У 1895 годзе італьянскія войскі пачалі вайну з Эфіопіяй, аднак пацярпелі паражэнне. Толькі ў пачатку 1930-х гадоў, цяпер ужо італьянскі фашысцкі ўрад на чале з дыктатарам Беніта Мусаліні, вярнуўся да пытання захопу Эфіопіі. Італьянцаў, у першую чаргу, цікавілі ўрадлівыя землі гэтай краіны і магчымасць яе каланіяльнага асваення і перасялення туды саміх італьянцаў. Новая вайна, распачатая супраць Эфіопіі ў 1935 годзе, стала паспяховай. Італьянская армія актыўна выкарыстоўвала авіяцыю, бронетэхніку, баявыя атрутныя рэчывы (афіцыйна забароненыя да прымянення Лігай Нацый), а таксама тэхнічна значна пераўзыходзіла эфіопскую армію, многія салдаты якой з’яўляліся прадстаўнікамі мясцовых плямёнаў і былі часцяком узброены лукам са стрэламі. У маі 1936 года пала сталіца Эфіопіі Адыс-Абеба. Для прапаганды сваёй магутнасці італьянская армія арганізавала, так званы марш жалезнай волі, сабраўшы ў калону для паходу на Адыс-Абебу большую частку сваёй матарызаванай тэхнікі. Імператар Эфіопіі Хайле Селасіе I бег з краіны ў Вялікабрытанію. Эфіопія, як незалежная дзяржава, спыніла сваё існаванне. Замест яе была абвешчана Італьянская Эфіопія, у склад якой увайшлі Італьянскае Самалі і Італьянская Эрытрэя, а ў сваю чаргу, усе яны былі аб’яднаны ў каланіяльнае ўтварэнне Італьянская Усходняя Афрыка. Губернатарам Італьянскай Эфіопіі быў абвешчаны маршал П’етра Бадолья, а віцэ-каралём Амадэй Савойскі, герцаг Аосцкі.

Уварванне ў Эфіопію і яе акупацыя Італіяй выклікалі бурную міжнародную рэакцыю. Італію выключылі з Лігі Нацый у 1937 годзе.

Тэрыторыя былой Эфіопіі італьянскімі каланіяльнымі ўладамі была падзелена на чатыры правінцыі:


| Правінцыя | На італьянскай | Сталіца | Насельніцтва | Італьянцаў | Код | Герб |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Амара | Amara | Гондэр | 2,000,000 | 11,103 | AM |  |
| Харэр | Harar | Харэр | 1,600,000 | 10,035 | HA |  |
| Гала-Сідама | Galla e Sidama | Джыма | 4,000,000 | 11,823 | GS |  |
| Шоа | Scioà | Адыс-Абеба | 1,850,000 | 40,698 | SC |  |
|

Таксама на тэрыторыі Італьянскай Эфіопіі былі ўведзены спецыяльныя грашовыя дзяржзнакі — каланіяльная італьянская ліра.

У 1940 годзе Італія ўступіла ў Другую сусветную вайну супраць Вялікабрытаніі і Францыі. У час баявых дзеянняў у Усходнеафрыканскай кампаніі, італьянская армія пацярпела паражэнне і пазбавілася Эфіопіі, якой вярнулі суверэнітэт пад брытанскім кантролем, аднак, яшчэ два гады на тэрыторыі Эфіопіі дзейнічалі партызанскія атрады італьянскіх салдат.

Зноскі
------

1. ↑  *Pasquale Villani.* La civiltà europea nella storia mondiale. 3, L'età contemporanea. 19.-20. secolo. — Bologna: Il mulino, 1993. — 850 p. с. — ISBN 88-15-02704-1, 978-88-15-02704-7.
2. ↑  *Вобликов Д. Р.* Эфиопия в борьбе за сохранение независимости. 1860—1960. М. Соцэкгиз, 1961. — 218 стр.
3. ↑  Istat Statistiche 2010

| ⛭ Экспансія Каралеўства Італіі |
| --- |
| Еўрапейскаяэкспансія | 

|  |  |
| --- | --- |
| да 1924 | 
* Італьянскія астравы Эгейскага мора (1912—1943)
* Пратэктарат Албанія (1917—1920)
* Венецыя-Джулія (1918—1943)
* Паўднёвы Ціроль (з 1919)
* Правінцыя Зара (1920—1943)
* Правінцыя Пола (1920—1943)
* Правінцыя Карнара (1924—1943)

 |
| 1939—1943 | 
* Губернатарства Далмацыя
	+ правінцыя Зара
	+ правінцыя Спалата[en]
	+ правінцыя Катара[en]
* Правінцыя Любляна
* Албанскае каралеўства (пратэктарат)
* Незалежная Дзяржава Харватыя (пратэктарат)
* Каралеўства Чарнагорыя (пратэктарат)
* Піндска-Мегленскае княства (пратэктарат)

 |

 | Вялікі герб Каралеўствы Італія ў 1929—1944 гадах |
| ЗаморскіякалонііІталіі | 

|  |  |
| --- | --- |
| ПаўночнаяАфрыка | 
* Італьянская Лівія
	+ Трыпалітанія
	+ Кірэнаіка
	+ Фецан[en]
	+ Раён Куфра
	+ Паласа Аузу

 |
| УсходняяАфрыка | 
* Італьянская Эрытрэя
	+ уключаючы астравы Ханіш
* Італьянскае Самалі
	+ Банадыр
	+ Агадэн
	+ Джубаленд
	+ землі султанатаў Маджыртын, Хоб'я і Геледы[en]
* Італьянская Эфіопія
* Брытанскае Самалі (анексія, 1940—1941)

 |
| 
* Італьянскія канцэсіі і фарты ў Кітаі
* Італьянская каланізацыя Амерыкі

 |

 |
| Акупацыі | 
* Сасена (1914—1920)
* Паўночнага Эпіра (1917—1923)
* Анатоліі (1919—1923)
* Корфу (1923)
* Мальёркі (1936—1939)
* заходняга Егіпта (1940)
* Касалы (1940—1941)
* Эпіра (1940—1941)
* паўднёва-ўсходняй Францыі (1940—1943)
* Грэцыі (1941—1943)
* Туніса (1942—1943)
* Корсікі (1942—1943)
* Манака (1942—1943)

 |
| 
Гл. таксама
Рысарджымента
Калоніі ў Першай сусветнай вайне
Італьянскі фашызм
Вялікая Італія
Чацвёрты бераг[en]
Высадка саюзнікаў у Італіі (1943)
Дзяржаўны пераварот у Італіі (1943)
Парыжскі мір
 |