Паўднёвы Судан — дзяржава ва Усходняй Афрыцы. Сталіца і буйнейшы населены пункт — горад Джуба. Суверэнны статус Паўднёвага Судана набыў сілу 9 ліпеня 2011 года пасля яго афіцыйнага прызнання Суданам. Гэта самая маладая агульнапрызнаная краіна свету.

Геаграфічнае становішча
-----------------------

Паўднёвы Судан мяжуе з Эфіопіяй на ўсходзе, Кеніяй, Угандай і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга на поўдні, ЦАР на захадзе і Суданам на поўначы. Незалежны Паўднёвы Судан стаў яшчэ адной, шаснаццатай афрыканскай краінай, што не мае прамога выхаду да мора. Плошча Паўднёвага Судана складае 619.745 км² — гэта тры Беларусі.

Рэльеф і карысныя выкапні
-------------------------

Паўднёвы Судан мяжуе з Эфіопіяй на ўсходзе, Кеніяй, Угандай і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга на поўдні, ЦАР на захадзе і Суданам на поўначы. Незалежны Паўднёвы Судан стаў яшчэ адной, шаснаццатай афрыканскай краінай, што не мае прамога выхаду да мора. Плошча Паўднёвага Судана складае 619.745 км² — гэта тры Беларусі.

Прырода
-------

Спадарожнікавы здымак. Бура-зялёныя хвалі ў паўночнай частцы даліны Ніла — Суды. Руды колер на паўднёвым усходзе — горы Іматонг
Рэльеф Паўднёвага Судана пераважна раўнінны, паніжаецца з поўдня на поўнач. Толькі на мяжы з Угандай на паўднёвым усходзе узвышаюцца горы Іматонг з найвышэйшаю кропкай краіны — гарой Кін'еці (3187 м).
Асноўнымі прыроднымі рэсурсамі Паўднёвага Судана з'яўляюцца: сырая нафта, жалезная руда, медная руда, хромавыя руды, цынкавай руды, вальфрам, серабра і золата.

Клімат
------

Клімат моцна адрозніваецца ад клімата Судана: засушлівы перыяд нават на крайняй поўначы доўжыцца менш за паўгода, а на самым поўдні працягваецца ўсяго адзін месяц. На большай частцы тэрыторыі краіны дажджы ідуць з красавіка па верасень. Гадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 700 мм на поўначы да каля 1400 мм на паўднёвым захадзе.

Унутраныя воды
--------------

З поўдня на поўнач краіну перасякае велічны Белы Ніл, які да зліцця з Эль-Газалем завецца Бахр-эль-Джэбель (у перакладзе, горная рака) і мае хуткае, парожыстае цячэнне. У даліне Ніла і яго прытока Эль-Газаль раскінуліся вялізныя балотныя абшары — Суды (або Сэды), што ў сезон дажджоў займаюць да чвэрці плошчы Паўднёвага Судана. Сваім існаваннем Суды абавязаны плоскаму рэльфу і значнай колькасці ападкаў. Цячэнне Ніла тут настолькі павольнае, што ён губляе палову сваёй вады на выпарэнне.

Расліннасць і жывёльны свет
---------------------------

Такой бачаць савану пасажыры на даху цягніка, што кіруе да Ваў
Значная частка Паўднёвага Судана пакрытая лясамі — мусоннымі (або трапічнымі) на большай частцы краіны і экватарыяльнымі на крайнім поўдні. Поўнач і ўсход краіны занятыя высакатраўнымі і тыповымі саванамі, што ўтварыліся на месцы ссечаных лясоў. Паабапал рэчак цягнуцца галерэйныя лясы, дзе сярод парод сустракаюцца чырвонае дрэва, ліяна-каўчуканос ландольфія, цік. Жывёльны свет класічны для афрыканскіх саваннаў: жырафы, сланы, гепарды, ільвы. У сярэдзіне ХХ стагоддзя паўднёвы Судан лічыўся за ўзорны куток некранутай афрыканскай прыроды, аднак грамадзянскія войны, браканьерства, ператварэнне лясоў і саванн у ворыва і пашы — усё гэта прывяло да скарачэнне як папуляцый асобных відаў, так і самой відавай разнастайнасці.

Ахова прыроды
-------------

У Паўднёвым Судане створана грунтоўная сетка прыродаахоўных тэрыторый. Самыя вялікія запаведнікі — гэта Эз-Зераф на поўначы, у вобласці Судаў, і Кідэпа на мяжы з Угандай; нацыянальныя паркі — Бома, Бандынгіла, Саўтэрн. Парк Бандынгіла вядомы маштабнымі міграцыямі жывёл (па масштабах саступае толькі Серэнгеці), у першую чаргу, антылоп, сярод якіх асноўную масу складаюць рэдункі і кобы — "балотныя казлы", а таксама топі, вядомыя тут як "цянь".

Зноскі
------


|  Паўднёвы Судан у тэмах |
| --- |
| Гісторыя | 
* 1-я грамадзянская вайна
* Адыс-абебскае пагадненне
* 2-я грамадзянская вайна
* Найвашскае пагадненне
* Рэферэндум аб незалежнасці
* Канфлікт у Паўднёвым Кардафане

 |
| Палітыка | 
* Канстытуцыя
* Знешняя палітыка
* Прэзідэнт Паўднёвага Судана
* Прэм’ер-міністр Паўднёвага Судана
* Урад Паўднёвага Судана
* Парламент Паўднёвага Судана
* Сацыяльная палітыка
* Незалежнасць

 |
| Сімвалы | 
* Герб
* Сцяг
* Гімн

 |
| Эканоміка | 
* Падаткаабкладанне
* Валюта
* Транспарт
	+ чыгуначны
* Пошта
	+ гісторыя і маркі
* Турызм
	+ нацыянальныя паркі

 |
| Геаграфія | 
* Сталіца
* Адміністрацыйны падзел
* Гарады
* Насельніцтва

 |
| Культура | 
* Мовы
* Рэлігія
	+ анімізм
	+ каталіцызм
* Адукацыя
* Спорт
* Святы
* Тэлебачанне
	+ Ebony TV
* Інтэрнэт
	+ .ss

 |
| Узброеныя сілы | 
* Сухапутныя войскі
* Ваенна-паветраныя сілы
* Народная армія вызвалення Судана

 |

| Краіны Афрыкі: Геаграфія |
| --- |
| 
Алжыр ·  Ангола ·  Батсвана ·  Бенін ·  Буркіна-Фасо ·  Бурундзі ·  Габон ·  Гамбія ·  Гана ·  Гвінея ·  Гвінея-Бісау ·  Джыбуці ·  Егіпет¹ ·  Замбія ·  Зімбабвэ ·  Каба-Вердэ ·  Камерун ·  Каморы ·  Кенія ·  Дэмакратычная Рэспубліка Конга ·  Рэспубліка Конга ·  Кот-д’Івуар ·  Лесота ·  Ліберыя ·  Лівія ·  Мадагаскар ·  Мазамбік ·  Малаві ·  Малі ·  Марока ·  Маўрыкій ·  Маўрытанія ·  Намібія ·  Нігер ·  Нігерыя ·  ПАР ·  Паўднёвы Судан ·  Руанда ·  Самалі ·  Сан-Тамэ і Прынсіпі ·  Сейшэльскія Астравы ·  Сенегал ·  Судан ·  Сьера-Леонэ ·  Танзанія ·  Тога ·  Туніс ·  Уганда ·  Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка ·  Чад ·  Экватарыяльная Гвінея ·  Эрытрэя ·  Эсваціні ·  Эфіопія
 |
| 
Азорскія астравы ·  Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне ·  в. Узнясення ·  Канарскія а-вы ·  Мадэйра ·  Маёта ·  Мелілья ·  Рэюньён ·  в. Святой Алены ·  Сеўта ·  а-вы Трыстан-да-Кунья ·  Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі
 |
| 
Сахарская Арабская Дэмакратычная Рэспубліка ·  Самаліленд
 |
| ¹ Часткова ў Азіі |