У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гожаў.

**Гожаў Велькапольскі** (польск.: Gorzów Wielkopolski, ням.: Landsberg an der Warthe) — горад на правах павета ў заходняй Польшчы, адзін з двух цэнтраў (сядзіба ваяводы) Любушскага ваяводства. Горад знаходзіцца на рацэ Варце. Колькасць жыхароў у Гожаве Велікапольскім налічвае каля 124,3 тыс. чалавек, што ставіць яго на 31 месца па колькасці насельніцтва ў Польшчы. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Гожаў Велькапольскі — Мінск 817 км, да Варшавы — 397 км.

Горад знаходзіцца на ўскраіне Гожаўскай катлавіны, якая знаходзіцца ў Гожаўскай раўніне над Вартай, у вусці ракі Клёдаўкі, на вышыні ад 19 да 82 м над узроўнем мора. Гожаў Велькапольскі знаходзіцца за 53 км ад мяжы з Германіяй і за 135 км ад Берліна, за 112 км у Зялёнай Гуры. Горад знаходзіцца на тэрыторыі гістарычнага раёна «Любушская зямля». Пасля заваявання любушанаў палянамі, гэта тэрыторыя была далучана да Вялікай Польшчы. Потым, у 1252 годзе тэрыторыя была далучана да Брандэнбургскага маркграфства. Да 1945 года горад знаходзіўся ў складзе нямецкіх земляў, пасля Другой сусветнай вайны Гожаў Велькапольскі перайшоў пад уладу Польшчы.

Гісторыя
--------

У Х стагоддзі тэрыторыя вакол вусця ракі Варты знаходзілася ў межах дзяржавы палянаў, а потым Польскага каралеўства. Феадальны падзел Польскага каралеўства прывёў да перахода гэтай тэрыторыі пад уладу заходніх суседзяў. У 1249 годзе любуцкая зямля трапіла пад уладу Брандэнбурга згодна з дамовай паміж Баляславам Рагаткам і архібіскупам Брандэнбурга. 2 ліпеня 1257 года рыцар Альбрэхт дэ Люгэ атрымаў дазвол ад маркграфа Іагана I на заснаванне на мяжы марграфства горада *Landisberch Nova*. Горад пачаў хутка развівацца і стаў культурным і гандлёвым цэнтрам ва ўсходняй Германіі. Праз некаторы час назва змянілася на Ландсберг. У 1537 годзе горад перажыў гусіцкую аблогу, у XVII стагоддзі некаторы час знаходзіўся ў шведскай акупацыі, потым некаторы тут знаходзіліся расійскія войскі, была выплачана кантрыбуцыя напалеонаўскім войскам. У 1892 годзе Ландсберг быў невялікім горадам, цэнтрам акругі.

У час Другой сусветнай вайны горад быў зруйнаваны падчас яго ўзяцця войскамі СССР, якія занялі яго 30 студзеня 1945 года. Пасля сканчэння вайны горад быў перададзены Польшчы ў складзе якой была зменена яго назва на Гожаў-над-Вартай, а праз некаторы час была дадана прыстаўка Велькапольскі. Нямецкія грамадзяне былі выселены ў Германію, а на іх месца перасялялі жыхароў крэсаў.

Пасля вайны адбылася хуткае развіццё горада. З 1945 да 1950 года Гожаў Велькапольскі быў галоўным цэнтрам адміністрацыі заходніх паветаў Пазнаньскага ваяводства. Пасля гэтага горад пачынае паступова страчваць адміністрацыйнае значэнне ў краіне. З 1950 года горад быў далучаны да новаўтворанага Зеленагурскага ваяводства. У 1960-х гадах колькасць насельніцтва налічвае каля 50 тыс. чалавек, што пераўзышло перадваенны ўзровень. У канцы 1960-х гадоў у Гожаве хутка пачынае развівацца прамысловасць. У 1970-х з’яўляюцца першыя вышэйшыя навучальныя ўстановы. У 1975 годзе Гожаў становіцца сталіцай новаўтворанага Гожаўскага ваяводства, а ў 1979 годзе колькасць насельніцтва дасягае 100 тыс. чалавек. У 1980-х гадах Гожаў Велькапольскі становіцца адным з цэнтраў актыўнасці «Салідарнасці».

З 1990-х гадоў пачынаецца актыўнае развіццё прыватнага сектару эканомікі горада. З 1999 года Гожаў Велькапольскі стаў цэнтрам Любушскага ваяводства.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Варонеж, Расія (1987)
* Герфард, Германія (1995)
* Джыда, Саудаўская Аравія
* Кава-дэ'-Тырэні, Італія (1992)
* Саранск, Расія
* Сумы, Украіна (2006)[…]
* Тэрама, Італія (1996)
* Франкфурт-на-Одэры, Германія (1975)
* Шарлотэнбург-Вільмерсдорф, Германія
* Эберсвальдэ, Германія (19 ліпеня 2001)
* камуна Ёнчэпінг, Швецыя (2001)[…]

Вядомыя асобы
-------------

* Крыста Вольф (1929—2011) — нямецкая пісьменніца.

Зноскі
------

1. ↑  Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2014, stan na 01.01.2014
2. ↑  Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r. stan na 31.03.2014.  Архівавана 26 снежня 2018.
3. ↑  Адлегласці паміж гарадамі
4. ↑
5. 1 2 3 4
6. ↑
7. 1 2 3
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гожаў Велькапольскі

| ⛭Любушскае ваяводства |
| --- |
| Гарады на правах павета | Гожаў Велькапольскі *(сядзіба ваяводы)* • Зялёна Гура *(сядзіба сойміка)* |  |
| Паветы | Гажоўскі • Жаганьскі • Жарскі • Зеленагурскі • Красненскі • Мендзыжэцкі • Навасольскі • Свебадзінскі • Слубіцкі • Стшэлецка-Дрэздэнэцкі • Сулянцінскі • Усхоўскі |
| Цэнтры паветаў | Жагань • Жары • Кросна Аджаньске • Мендзырэч • Нова Суль • Свябодзін • Слубіцы • Стшэльцы Краеньске • Суленцін • Усхова |
| Іншыя гарады | Бабімаст • Бытам Аджаньскі • Вітніца • Газдніца • Губін • Дабегнеў • Дрэздэнка • Жэпін • Збаншынак • Ілова • Кажухаў • Каргова • Костшын над Одран • Лэнкніца • Любнявіцы • Любска • Маламіцы • Навогруд Бабжаньскі • Новэ Мястэчка • Осьна Любуске • Отынь • Сквяжына • Слава • Сулехаў • Тожым • Тжцель • Цыбінка • Чэрвеньск • Шліхтынгова • Шпратава • Ясень |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 155346150 · GND: 4034340-6 · LCCN: n82047256 · NKC: ge191169 · VIAF: 131368942 |