**Этымалогія эсперанта** — гэта навука пра паходжанне і развіццё словаў і іх формаў, значэнняў і ўжывання ў планавай штучнай мовы эсперанта з 1887 года.
З-за свайго характара штучнай мовы, вывучэнне каранёў у эсперанта ў некаторых аспектах адрозніваецца ад этымалагічных даследванняў у этенічных мовах. Магчыма вызначыць наступныя перспектывы:

* **Этымалогія з'яўлення кораня** даследуе базу моў-крыніц караня ў эсперанта і чаму ён мае сваю спецыфічную форму; такім чынам яе аб'ект даследванняў - гэта "пераход этналінгвістычнай формы ў міжэтнічную форму міжнароднай мовы.
* **Этымалогія да з'яўлення кораня** вывучае гісторыю знойдзенай лінгвістычнай базы ў яе мінулым; з гэтай нагоды яна абапіраецца на класічныя этымалогіі этнічных моў-крыніц.
* **Этымалогія пасля з'яўлення кораня** асвятляе змены формы і значэння каранёў пасля іх увядзення ў эсперанта да іх сённяшняй формы і ўжывання.

Этымалогія з'яўлення кораня
---------------------------

Тыповае пытанне гэтага аддзела этымалогіі эсперанта, з'яўляецца, напрыклад, чаму тое ці іншае слова атрымала існуючую ў эсперанта форму, калі яна адрозніваецца ад форм у мовах-крыніцах.
Этымалогія з'яўлення караня грае ў эсперанта большую ролю, чым у этымалогіі этнічных моў, таму што яна пастаўляе мадэлі паслядоўнага і планава-свядомага прыняцця ў мову форм слоў пазычаных у розных мовах-крыніцах. Яна, такім чынам з'яўляецца каштоўным матэрыялам для вывучэння гісторыі стварэння тэрміналогіі і можа разглядацца як дапаможная навука ў сучаснай тэрміналогіі. Таму, напрыклад, даследванні пра ўвядзенне ў эсперанта слоў запазычаных з якой-небудзь мовы дае ўзор мадэлі, як магчыма аднасэнсоўна пазычаць таксама іншыя словы ў гэтую мову-крыніцу.

Этымалогія да з'яўлення кораня
------------------------------

Гэтая частка этымалогіі эсперанта не адрозніваецца ад этымалогіі нацыянальных моў. У той час, як (тыпова эсперантская) этымалогія з'яўлення караня даследуе, што эсперантскае слова "hundo" было запазычана з нямецкай мовы ("Hund") з падтрымкай англійскай ("hound" як у слове "greyhound") і іншых германскіх моў (напрыклад нідерландскае слова "hond"), этымалогія да з'ўлення караня накіроўваецца па шляху нямецкага слова Hund у яго мінулае.

Этымалогія пасля з'яўлення кораня
---------------------------------

Гэтая частка этымалогіі эсперанта мае невялікі памер, таму што мова за свой адносна малы час існавання пасля 1887 года змянілася адносна няшмат.

Мовы-крыніцы
------------

Universala Vortaro мае пяць моў, якія адлюстроўваюць паходжанне слоў, а менавіта англійскую, французскую, нямецкую, польскую і рускую, але яны не з'яўляюцца адзінымі ці нават наўбольш значнымі мовамі-крыніцамі эсперанта. Прынамсі павінны быць дададзены італьянская, (навуковая) лацінская, старажытнагрэчаская, ідзіш, формы прота-эсперанта, валапюк і шмат якія іншыя мовы.

| ⛭Эсперанта |
| --- |
| Мова | Алфавіт  ·  Граматыка ·  Лексіка ·  Арфаграфія ·  Слоўнік ·  Фаналогія ·  Этымалогія ·  Шрыфт Брайля |
| Гісторыя | *Людвіг Заменгоф* ·  Прота-эсперанта ·  *Першая кніга* ·  *Другая кніга* ·  *Дабаўленне да другой кнігі* ·  *Асновы эсперанта* ·  Булонская дэкларацыя ·  Proverbaro Esperanta ·  Рэзалюцыя Мантэвідэа ·  Пражскі маніфест ·  Сучасная эвалюцыя эсперанта |
| Культура і СМІ | *La Espero* ·  *Бібліятэкі* ·  Носьбіты эсперанта з нараджэння ·  Дзень Заменгофа ·  Кінематограф ·  Літаратура ·  Музыка ·  Перыядычныя выданні ·  Сімвалы ·  Слэнг ·  Энцыклапедыя эсперанта ·  Эсперантыда ·  Эсперантыст ·  Эсперанта ў масавай культуры ·  Нацыянальны музей эсперанта ·  **Эсперанта-валюта** ·  Спесміла ·  Стэла |
| Міжнародныя і нацыянальныя  арганізацыі | *Amikeca Reto* ·  *Esperantic Studies Foundation* ·  *Eŭropo - Demokratio - Esperanto* ·  *Pasporta Servo* ·  *Sennacieca Asocio Tutmonda* ·  *Skolta Esperanto Ligo* ·  *TEJO* ·  *UEA* ·  *Акадэмія эсперанта*  ·  *Еўрапейскі саюз эсперанта* Спіс нацыянальных эсперанта-арганізацый |
| Сустрэчы і кангрэсы | *Junulara E-semajno* ·  Усеамерыканскі кангрэс ·  Сусветны кангрэс ·  Міжнародны маладзёжны кангрэс |
| Ідэалогія | Безнацыяналізм ·  Гамаранізм ·  Канчатковая перамога ·  Раўмізм |
| Крытыка | Пол ·  Рэфармаваны эсперанта ·  Параўнанне з: іда, інтэрлінгвай і навіялем |
| Вікімедыя | Вікіпедыя на эсперанта
(*Vikipedio* ·  *Vikivortaro* ·  *Vikicitaro* ·  *Vikifontaro* ·  *Vikilibroj* ·  *Vikikomunejo* ·  *Vikispecoj* ·  *Vikinovaĵoj* ·  *Vikivojaĵo* |
| Гл. таксама | *Arcaicam Esperantom* ·  *Kurso de Esperanto* ·  *Lernu!* ·  Валапюк ·  Іда ·  Міжнародныя дапаможныя мовы ·  Навіяль ·  Планавая мова ·  Спіс штучных моў |