recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гокарна** — горад у акрузе Утара-Канада штата Карнатака, Індыя. З'яўляецца важным месцам паломніцтва ў индуизме і папулярным турыстычным месцам. Гэты горад храмаў часта згадваецца ў свяшчэнных тэкстах индуизма. Тут размешчана адна з вядомых бажаство Шивы - Лінг Махабалешвара. Сярод турыстаў асаблівай папулярнасцю карыстаюцца пляжы Гокарны. У перакладзе з санскрита гокарна азначае «статак вуха». Згодна легендзе, у гэтым месцы Шива з'явіўся з вуха Притхиви, якая прыняла вобраз каровы.

Значэнне Гокарны ў индуизме
---------------------------

Паводле Пуранам, адна з аватар Вішнёў, Парашурама, забіўшы ўсіх кшатриев на зямлі 21 раз сваім гіганцкім сякерай, кінуў яго на зямлю. На гэтым месцы з вады выступіла тэрыторыя сучаснай Кералы і часткі ўзбярэжжа Карнатака, уключаючы месца, дзе зараз размешчана Гокарна. У «Бхагавата-пуране», Гокарна згадваецца як месца нараджэння братоў Гокарны і Дхундхакари. Там таксама гаворыцца, што Баларама наведаў Гокарну падчас паломніцтва па святых месцах. 

У іншай легендзе апісваецца як дэманічнай цар Ланкі Рава, здзяйсняючы аскезы на гары Кайлаш, атрымаў ад Шивы атмалингам. Шива папярэдзіў Равану, што Лінг застанецца там, дзе той пакладзе яго на зямлю. Возврашаясь на Ланку, Рава спыніўся ў Гокарне для вячэрніх малітваў. Ганеша, жадаючы перашкодзіць Раване, з'явіўся перад ім у вобразе хлопчыка-брахмана і прапанаваў патрымаць Лінг пакуль Рава здзяйсняў свае вячэрнія малітвы. Як толькі Рава перадаў Лінг Ганеше, той неадкладна паставіў яго на зямлю. Усе спробы Рава зрушыць Лінг з месца пацярпелі няўдачу. Пры гэтым, покрыва з лингама разляцеліся ў розныя бакі: Суратхкал, Дхарешвар, Гунавантешвар, Мурудешвар і Шеджджешвар. 

Тамільская святыя наянары Аппар і Самбантар праславілі Лінг Шивы ў Гокарне ў сваіх гімну Теварам.
  

Панорама «Пляжа Ом» — одного из известнейших пляжей Гокарны.

Спасылкі
--------

* Духоўнае кіраўніцтва Gokarna
* Месцы вакол Удупи, Manipal, Gokarna(недаступная спасылка)
* Вялікі гуру Gokarna
* Karwar eNews Архівавана 5 сакавіка 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
Герб сямейства Гогенштаўфен
**Гогенштаўфены** (ням.: Hohenstaufen) — дынастыя паўднёва-германскіх каралёў і імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі (1138-1254), згаслая ў мужчынскім пакаленні ў 1268 г. са смерцю Конрадзіна.

Першы дакладна вядомы продак іх быў Фрыдрых Бюрэнскі, які жыў каля сярэдзіны XI ст. Яго сын, Фрыдрых I, пабудаваў замак на гары Штаўфен, або Гогенштаўфен. Ён атрымаў ад **Генрыха IV** у 1079 годзе герцагства Швабскае і руку яго адзінай дачкі Агнэс. Прэтэндэнтамі на гэта герцагства з'явіліся Бертольд, сын Рудольфа Швабскага (праціўніка Генрыха IV), і Бертольд Цэрынгенскі; пасля працяглых войнаў, з пераменным поспехам, у Майнцы быў заключаны мір (1097 ), па якому Фрыдрых прызнаны быў герцагам Швабскім.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118616951 · LCCN: sh85061396 · NKC: jx20080407024 · VIAF: 52482322 |
**Год 1790** (шведск.: Anno 1790) — шведскі гістарычны серыял, падзеі якога разгортваюцца ў Стакгольме канца XVIII стагоддзя. Паказ першай серыі серыяла адбыўся ў Швецыі на тэлеканале SVT1 24 кастрычніка 2011 года.

Сюжэт
-----

Юхан Густаў Дод вяртаецца дадому з руска-шведскай вайны 1788—1790 гадоў, падчас якой ён служыў у арміі фельчарам. Праз выратаванага ім Сімона Фройнда, які да вайны быў выхавальнікам дзяцей у сям’і Вальстэтаў, ён знаёміцца з кіраўніком сям’і Карлам Фрэдрыкам Вальстэтам, які займае пасаду стакгольмскага паліцмайстара. У гэты час вызваляецца пасада квартальнага на адной з акруг Стакгольма, і ён прызначае Дода на гэтую пасаду. Начальнік турмы Нурдзін спадзяваўся сам атрымаць гэтую пасаду, таму ў яго асобе Дод атрымаў сабе ворага.

У кожнай серыі Дод з дапамогай Фройнда раскрывае розныя злачынствы, якія адбываюцца ў сталіцы. Падчас сваёй працы ён сутыкаецца з людзьмі, якія знаходзяцца пад уплывам ідэй Французскай рэвалюцыі, а таксама прыхільнікамі піетызму. Яго жыццё ўскладняецца глыбокім пачуццём, якое ён адчувае да жонкі Вальстэта Магдалены.

Ролі
----

* Петэр Эгерс — *Юхан Дод*
* Юэль Спіра — *Сімон Фройнд*

Зноскі
------

1. 1 2  *Frykberg J. Heldt S. Haridi A.* Anno 1790<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4953358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16633023'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5746021'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3702743'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
Бінарная аперацыя {\displaystyle \*} на мностве *S* называецца **асацыятыўнай** (**спалучальнай**), калі выконваецца **закон асацыятыўнасці** (**спалучальны закон**):

{\displaystyle (x\*y)\*z=x\*(y\*z),\qquad \forall x,y,z\in S.}
Тут сімвал {\displaystyle \*} абазначае аперацыю.

Заўвага: сімвал аперацыі можа выглядаць па-рознаму, гэта не мае прынцыповага значэння. У выпадку мультыплікатыўных абазначэнняў аперацыю называюць множаннем, а яе сімвал, як правіла, апускаюць:

{\displaystyle (xy)z=x(yz)=xyz,\qquad \forall x,y,z\in S.}
Варта заўважыць, што змена парадку аперацый не мяняе паслядоўнасці аперандаў.

Спалучальны закон можна таксама выразіць у функцыянальнай форме:

{\displaystyle f(f(x,y),z)=f(x,f(y,z)).}
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Грамадзянін (значэнні).
**Грамадзянін** — індывід, на палітыка-прававой аснове звязаны з вызначанай дзяржавай, што дазваляе праваздольнаму грамадзяніну, у адносінах да іншых грамадзян і грамадста (дзяржавы), мець узаемныя правы, абавязкі і, у іх рамках, свабоды. Па сваім прававым становішчы грамадзяне канкрэтнага дзяржавы адрозніваюцца ад замежных грамадзян і асоб без грамадзянства, якія знаходзяцца на тэрыторыі гэтай дзяржавы.

Гл. таксама
-----------

* Грамадзянства — устойлівая палітыка-прававая сувязь чалавека і дзяржавы, якая выяўляецца ў іх узаемных правах і абавязках.
* Падданства — устойлівая палітыка-прававая сувязь чалавека і манарха, якая выяўляецца ў іх узаемных правах і абавязках.
**Граматыка італьянскай мовы** выяўляе вялікае падабенства з іспанскай і французскай граматыкай, што тлумачыцца прыналежнасцю гэтых моваў да раманскай групы.

Назоўнік
--------

Кожны назоўнік у італьянскай мове мае род (мужчынскі альбо жаночы) і лік (адзіночны альбо множны). Назоўнікі не змяняюцца па склонах, як у лаціне. Значэнні, якія ў іншых мовах перадаюцца з дапамогай скланення, у італьянскай выражаюцца з дапамогай прыназоўнікаў і змены артыкляў.

Асноўныя канчаткі назоўнікаў:

* м.р.: адз.л. -**о**, мн.л. -**і** (*libr**o**, libr**і***)
* \_\_\_\_ адз.л. -**е**, мн.л. -**і** (*fior**e**, fior**i***)
* \_\_\_\_ адз.л. -**а**, мн.л. -**і** (*poet**a**, poet**i***)
* ж.р.: адз.л. -**а**, мн.л. -**е** (*scal**a**, scal**e***)
* \_\_\_\_ адз.л. -**е**, мн.л. -**і** (*luc**e**, luc**i***)

У італьянскай мове не змяняюцца назоўнікі, якія заканчваюцца на націскны галосны (*la virt**ù** / le virt**ù***), на зычны (*il ba**r** / i ba**r***), на ненаціскны -**і** (*il bikin**i** / i bikin**i**, la cris**i** / le cris**i***), а таксама некаторыя іншыя назоўнікі, якія заканчваюцца на ненаціскны галосны (*il boi**a** / i boi**a**, la mot**o** / le mot**o***). 

### Множны лік

Існуе некалькі правілаў утварэння множнага ліку назоўнікаў.

* Назоўнікі жаночага роду на -**о** - часцей за ўсё з'яўляюцца скарачэннямі, таму не змяняюцца: *la radi**o** - le radi**o***.
* Назоўнікі на -**cio** і -**gio** заканчваюцца ў мн.л. на -**ci** і -**gi**.
* Назоўнікі на -**co** і -**go** у мн.л. заканчваюцца на -**ci** і -**gi**, калі апошнаяя літара асновы - галосная (*l'amic**o**, gli amic**i***), альбо на -**chi** і -**ghi**, калі апошняя літара асновы - зычная (*il fung**o**, i fungh**i***).
Данбас (ружовым) на фоне Луганскай, Данецкай і Днепрапятроўскай абласцей
Карта рэгіёну падчас фазы замарожанага канфлікту вайны на Данбасе, ад завяршэння Дэбальцаўскай бітвы ў 2015 годзе да расійскага ўварвання ва Украіну ў лютым 2022 года
**Данбас** — гісторыка-культурны і эканамічны рэгіён на паўднёвым усходзе Украіны. Часткі Данбаса ў выніку расійска-ўкраінскай вайны знаходзяцца пад кантролем сепаратысцкіх груповак: «Данецкай Народнай Рэспублікі» і «Луганскай Народнай Рэспублікі». Слова «Данбас» утворана ад «Дане́цкі басейн», скарачэння ад «Дане́цкі каменнаву́гальны басейн». Назва вугальнага басейна — адсылка да Данецкага кража; апошняя звязана з ракой Северскі Данец.

Каменнавугальны басейн утварыўся на залівах і ліманах даўно неіснуючага мора. Гэтае мора займала ўсю ўсходнюю палову Еўрапейскай Расіі і заходнюю Азіяцкай, падзяляўшыся паміж імі суцэльным масівам Уральскага хрыбта і ўразаючыся на захад вузкім, моцна выцягнутым Данецкім залівам у мацярык.

Як помнікі даўно зніклага мора, да нашай эпохі захаваліся параўнальна невялікія рэзервуары, напоўненыя марской вадой, Каспійскае і Аральскае моры.

Данецкі вугальны басейн быў адкрыты ў 1720-я гады ў раёне цяперашняга горада Лісічанск Луганскай вобласці. Прамысловае асваенне пачалося з канца XIX стагоддзя. Плошча каля 60 тысяч км². Сумарныя запасы да глыбіні 1800 м — 140.800.000.000 тон.

Гарады
------

* Данецк
* Луганск
* Макееўка
* Горлаўка
* Севераданецк
* Алчэўск
* Лісічанск
* Янакіева
* Сняжное
* Красны Луч
* Свярдлоўск
* Стаханаў
* Тарэз
* Рубежнае
* Бранка
* Антрацыт
* Шахцёрск

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Данбас

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Сучаснай Украіны · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4619838-6 · NKC: xx0086194 |
**Данг Мінь Юн** (в’етн.: Đặng Minh Nhuận; 1932—1963), таксама вядомы пад псеўданімам **Бэй Дэн** (в’етн.: Bảy Đen) — лейтэнант В’етнамскай народнай арміі, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войн. Пасмяротна ўдастоены звання Героя Народных узброеных сіл В’етнама.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1932 годзе ў камуне Лонг Чау, раён Чау Тхань, правінцыя Віньлонг (цяпер акруга 3, горад Віньлонг, аднайменная правінцыя) у сям’і рамеснікаў і гандляроў.

У 1948 годзе ўступіў у антыфранцузскія сілы. У 1949 годзе прыняты ў Камуністычную партыю Індакітая. У 1954 годзе з’ехаў на поўнач, дзе вучыўся у афіцэрскай школы, пасля заканчэння якой служыў на в’етнама-кітайскай мяжы. У 1962 годзе заняў пасаду камандзіра першай роты 261-га батальёна ваеннай зоны 8. У пачатку 1963 года ўзначальваў в’етнамскія сілы падчас бою за Апбак. Тут войскі камуністаў нанеслі першае буйное паражэнне праціўніку.

30 студзеня 1963 года, падчас нападу на форт Тхань Нхут (цяпер у раёне Гокангтай, правінцыя Цяньцзян), быў цяжка паранены і хутка памёр.

Сям'я
-----

Быў жанаты з Тхі Мінь Нгует, меў трох дачок: Данг Тхі Нгует Хонг (нарадзілася ў 1959 годзе), Данг Тхі Нгует Ань (нарадзілася ў 1961 годзе), Данг Тхі Нгует Май (нарадзілася ў 1962 годзе).

Узнагароды
----------

20 чэрвеня 1994 года пасмяротна прысвоена званне Героя Народных узброеных сіл В’етнама.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Viết tiếp về Đại đội trưởng Bảy Đen
2. ↑  Đại đội trưởng Bảy Đen qua ký ức đồng đội
3. ↑  Đặng Minh Nhuận, người tham gia chỉ huy trận Ấp Bắc (1)
4. ↑  Về cuốn nhựt ký của anh Bảy Đen
5. ↑  38 tên đường ở TP HCM bị đặt sai
**Усходнеўкраінскі нацыянальны ўніверсітэт імя Уладзіміра Даля** (укр.: Східноукраїнський національний університет імені Володимира Даля) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова.

Гісторыя
--------

27 сакавіка 1920 года быў створаны Луганскі народны тэхнікум, неўзабаве перайменаваны ў Луганскі вячэрні працоўны тэхнікум. Тэхнікум стаў першай навучальнай установай на Данбасе, дзе на механічным і электратэхнічным факультэтах рыхтавалі інжынераў для машынабудаўнічай прамысловасці. У 1930 годзе пастановай СНК СССР Луганскі вячэрні працоўны тэхнікум быў рэарганізаваны ў Луганскі вячэрні працоўны машынабудаўнічы інстытут. Першы выпуск інжынераў адбыўся ў 1932 годзе па спецыяльнасці «Будаўнічая справа». З 1934 года дзейнасць інстытута была прыпыненая і адноўленая толькі ў 1939 годзе пад новай назвай — Варашылаўградскі вячэрні машынабудаўнічы інстытут.

8 мая 1993 года на базе Луганскага машынабудаўнічага інстытута і некалькіх іншых навучальных устаноў Луганска і Луганскай вобласці быў створаны Усходнеўкраінскі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1996 годзе установе прысвоены IV ўзровень акрэдытацыі. Імя Уладзіміра Даля, які нарадзіўся ў Луганску, было прысвоена ўніверсітэту 13 лістапада 2001 года.

28 верасня 2014 года ў сувязі з баявымі дзеяннямі ўніверсітэт быў часова эвакуяваны з Луганска ў Севераданэцк.

Структура
---------

* Інстытут эканомікі і кіравання
* Інстытут міжнародных адносін
* Інстытут транспарту і лагістыкі
* Інстытут хімічных тэхналогій
* Факультэт інфармацыйных тэхналогій і электронікі
* Факультэт гуманітарных навук, педагогікі і псіхалогіі
* Факультэт інжынерыі
* Юрыдычны факультэт

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка ўніверсітэта
Распаўсюджанне дзвюх форм нарвежскай па муніцыпалітэтах Нарвегіі, 2007.
**Бу́кмал** (нарв.: bokmål — «кніжная мова») — адзін з двух (побач з нюнорскам) стандартаў (форм) нарвежскай мовы. Сфарміраваўся на аснове дацкай мовы пасля чатырох стагоддзяў панавання Даніі над Нарвегіяй (дацка-нарвежская унія).

Многія значныя нарвежскія пісьменнікі XIX стагоддзя, найперш Генрык Ібсен і Б’ёрнсцернэ Б’ёрнсан, пісалі стыхійна нарвегізаванай дацкай мовай, першапачаткова называнай «дацка-нарвежскай». Назва «букмал» прынята з 1929 года замест ужыванай раней «дзяржаўнай мовы» (нарв.: riksmål). Іншая афіцыйная пісьмовая мова Нарвегіі — нюнорск.

Букмал ужываецца прыкладна 90 % насельніцтва Нарвегіі, іменна яго найчасцей вывучаюць замежныя студэнты, на ім выходзяць усе цэнтральныя СМІ. Нормы букмала набліжаныя да ўсходненарвежскіх дыялектаў, асабліва да варыянтаў, на якіх гавораць вакол Осла, хоць аснова яго застаецца дацкай. Дацкія тэксты ў пісьмовым выглядзе зразумелыя носьбітам букмала, фанетычныя ж адрозненні дастаткова моцныя, таму з разуменнем вуснай дацкай мовы нарвежцы маюць складанасці. У букмале большая колькасць запазычанняў, чым у нюнорску. У XX стагоддзі прадпрымалася некалькі моўных і арфаграфічных рэформ дзеля «дэмакратызацыі» «кніжнай мовы», аднак некаторыя не прыжыліся і былі адмененыя. Адзінага арфаэпічнага стандарта кніжная нарвежская не мае.

Гл. таксама
-----------

* Нованарвежская мова

Спасылкі
--------

* Нарвежская мова // Энциклопедия Кругосвет  (руск.)

| Сучасныя германскія мовы |
| --- |
| Скандынаўскіямовы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Усходнескандынаўскія мовы | Дацкая мова ·  Сканскі дыялект ·  Шведская мова ·  Эльўдальскі дыялект |
| Заходнескандынаўскія мовы | Ісландская мова ·  Нарвежская мова (Букмал  ·  Нюнорск)  ·  Фарэрская мова |

 |
| Заходнегерманскіямовы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Англа-фрызскія мовы | Англійская мова ·  Усходнефрызская мова ·  Заходнефрызская мова ·  Паўночнафрызская мова ·  Шатландская мова |
| Ніжнефранкскія мовы | Афрыкаанс ·  Зеландскі дыялект ·  Лімбургская мова ·  Нідэрландская мова ·  (Заходне)фламандская мова |
| Ніжненямецкая мова/Ніжнесаксонскія дыялекты | Велюўскі дыялект ·  Вестэрквартырскі дыялект ·  Гронінгенска-паўночнадрэнцкі дыялект ·  Дрэнцкія дыялекты ·  Нямецка-плацкі дыялект ·  Аверэйсельскі дыялект ·  Твенцка-ахтэрхукскі дыялект |
| Верхненямецкія мовы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Сярэдненямецкіядыялекты | Верхнесаксонскі дыялект ·  Вілямоўская мова ·  Ідыш ·  Люксембургская мова ·  ✯ Нямецкая мова ·  Пенсільванска-нямецкі дыялект і інш. |
| Паўднёванямецкіядыялекты | Алеманскі дыялект ·  Баварскі дыялект ·  Вальзерскі дыялект · Цымбрская мова ·  Швейцарскі дыялект і інш. |

 |

 |
| Гісторыя Усходняга Тымора |
| --- |
|    |
| Храналогія
* Ранняя гісторыя
* Партугальскі Тымор
* Інданезійская акупацыя
* Часовая адміністрацыя ААН
* Сучасны Усходні Тымор
 |
| Тэмы
* Інданезійскае ўварванне
* Масавае забойства ў Санта-Круш
* Усходнетыморскі крызіс (1999)
* Усходнетыморскі крызіс (2006)
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Усходне-тыморскі крызіс** 2006 года — серыя хваляванняў і хваляванняў у дзяржаве Усходні Тымор, якія суправаджаліся вялікай колькасцю ахвяр і ўвядзеннем ва Усходні Тымор войскаў замежных дзяржаў для падтрымання парадку.

Нагодай для палітычнага крызісу 2006 года, які і прывёў да адстаўкі ўрады ФРЭТЫЛІН на чале з Мары Алькаціры, сталі супярэчнасці ўсярэдзіне арміі, якія больш-менш адбівалі нязгоды ўсярэдзіне тыморскага грамадства ў цэлым. Пратэсты салдатаў супраць жорсткасцей службы і іх масавае звальненне прывяло да хваляванняў, якія перараслі ў масавыя закалоткі, развал улады, паліцыі, хаос і разгул злачыннасці. Сталіцу Усходняга Тымора Дылі захапілі моладзевыя банды, марадзёры і варагуючыя групоўкі, а таксама перайшоўшыя на бок паўстанцаў паліцыянты, якія рабавалі, збівалі і спальвалі дамы мясцовых жыхароў. Паўстанцамі таксама высоўваліся палітычныя вымогі — адстаўка прэм'ер-міністра Мары Алькаціры. 

Часткова нармалізаваць сітуацыю і спыніць кровапраліцце атрымалася толькі пасля ўводу міратворчага кантынгенту з Аўстраліі, Новай Зеландыі, Малайзіі і Партугаліі з іншых краін у маі 2006, аднак напружаная сітуацыя ва Усходнім Тыморы захоўваецца дасёння, масавыя хваляванні і сутыкненні ва Усходнім Тыморы адзначаліся ў сакавіку і маі 2007. Ахвярамі канфлікту ва Усходнім Тыморы з сакавіка па чэрвень 2006 года склалі забітымі не менш за 30 чалавек, агульны лік уцекачоў перавысіў 133 000 чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  Д. Пилаш. Восточный Тимор: забытый геноцид, замалчиваемые проблемы
**Беларускі прафсаюз работнікаў аховы здароўя** — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Гісторыя
--------

Першым афіцыйна зарэгістраваным прафсаюзам медыкаў на тэрыторыі Беларусі з’яўляецца *Прафесійнае таварыства фармацэўтаў у горадзе Віцебску*, якое было створана ў 1905 годзе, а афіцыйна зарэгістравана ў 1906 годзе.

Пасля заключэння Рыжскага дагавора, у 1920 годзе на тэрыторыі Беларусі пачалі з’яўляцца аддзяленні Усерасійскага саюза работнікаў лячэбна-санітарнай справы. У студзені 1921 года прайшоў устаноўчы з’езд Усебеларускага саюза работнікаў лячэбна-санітарнай справы. У 1924 годзе саюз быў рэарганізаваны ў Цэнтральны прафсаюз работнікаў медыка-санітарнай справы БССР («Медсанпраца»).

Пасля Вялікай Айчыннай вайны, на Усесаюзным з’ездзе прафсаюза медработнікаў было прынята рашэнне аб аб’яднанні прафсаюзаў «Медсанпраца» саюзных рэспублік у адзіны прафсаюз медыцынскіх работнікаў СССР. У такім выглядзе беларускі прафсаюз медыкаў праіснаваў да 1990 года. У 1990 годзе беларускі рэспубліканскі камітэт «Медсанпрацы» аддзяліўся ад УЦСПС і атрымаў бягучую назву.

Падчас пандэміі COVID-19 у Беларусі, Беларускі прафсаюз работнікаў аховы здароўя накіраваў на дапамогу медыкам у барацьбе з COVID-19 6 мільёнаў 245 тысяч беларускіх рублёў.

Беларускі прафсаюз работнікаў аховы здароўя мае пагадненне аб супрацоўніцтве з прафсаюзам работнікаў аховы здароўя Расійскай Федэрацыі з Федэрацыі незалежных прафсаюзаў Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  *БелТА*. Отраслевой профсоюз в 2020 году направил на помощь медикам в борьбе с COVID-19 более Br6 млн (руск.) (2 лютага 2021). Праверана 2023-2-4.
2. ↑  *Советская Белоруссия*. Российский и белорусский профсоюзы работников здравоохранения подписали Соглашение о сотрудничестве (руск.) (14 красавіка 2022). Праверана 2023-2-4.

Спасылкі
--------

* Гісторыя Беларускага прафсаюзу работнікаў аховы здароўя
**Беларускі прафсаюз работнікаў хімічнай, горнай і нафтавай галін прамысловасці** (скар.: **Белхімпрафсаюз**) — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Гісторыя
--------

Першыя згадкі пра прафсаюзы хімікаў у Беларусі адносяцца да 1920 года.

У 1990 годзе на базе рэспубліканскага прафсаюза рабочых хімічнай і нафтахімічнай прамысловасці, які ўваходзіў у Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў, быў створаны Беларускі прафсаюз работнікаў хімічных галін прамысловасці. Прафсаюз прытрымліваўся ідэі незалежнасці прафсаюзаў ад якіх-небудзь палітычных і грамадскіх арганізацый, дзяржаўных і адміністрацыйных органаў, непадкантрольнасць і непадсправаздачнасць ім, а таксама ў далейшым увайшоў у Федэрацыю прафсаюзаў Беларусі, у якую ўваходзіць да гэтага часу

Белхімпрафсаюз, нараўне з цяпер забароненымі прафсаюзамі РЭП, БНП і СПМ, уваходзіць у глабальны саюз IndustriALL.

Першасныя прафсаюзныя арганізацыі Белхімпрафсаюза прысутнічаюць на такіх прадпрыемствах як «Белшына», «Гродна Азот», «Нафтан», «Беларуськалій», Мазырскі НПЗ і на іншых вытворчасцях хімічнай прамысловасці Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  История развития Белхимпрофсоюза (руск.). Праверана 7 студзеня 2023.
2. ↑  По искам Генерального прокурора прекращена деятельность так называемых независимых профсоюзов (руск.). *Официальный telegram-канал Генеральной прокуратуры Беларуси* (19 ліпеня 2022). Праверана 20 ліпеня 2022.
3. ↑  IndustriALL Affiliates - Belarus
4. ↑  Структура Белхимпрофсоюза
**Беларускі талер** — назва, якая прапаноўвалася некаторымі грамадскімі дзеячамі Беларусі ў пачатку 1990-х гадоў як назва беларускай грашовай адзінкі.

У цяперашні час у апазіцыйнай прэсе фігуруе вялікая колькасць легенд, якія абвяшчаюць, што было прынята рашэнне аб уводзінах талера, што банкноты былі таксама аддрукаваныя і ўвезеныя ў Беларусь. Характэрнай рысай гэтых публікацый з'яўляецца адсутнасць спасылак як на афіцыйных (або якіх былі такімі ў разгледжваемы перыяд) асоб, якія бы пацвердзілі падобныя чуткі, так і на іншыя незалежныя крыніцы.

У той жа час Станіслаў Багданкевіч, які быў у 1991—1995 гадах старшынёй праўлення Нацыянальнага банка краіны, адмаўляе ўсе падобныя сцвярджэнні. Па яго словах, пытанне аб увядзенні беларускай валюты разглядалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га склікання, пры гэтым назву «талер» падтрымаў толькі адзін чалавек, і было прынята рашэнне назваць валюту «беларускі рубель». Гэтае рашэнне зацвердзіў Вярхоўны Савет.

Паводле словаў Багданкевіча, талер ніколі не друкаваўся, і ўсе падобныя сцвярджэнні не больш, чым легенда. У той жа час, у Германіі ў 1994 годзе былі надрукаваныя новыя банкноты беларускіх рублёў, якія ў будучыні так і не былі ўведзеныя ў абарот. Напэўна, частка журналістаў лічыць менавіта гэтыя банкноты «надрукаванымі талерамі». Не пацвярджае гісторыі аб якіх-небудзь афіцыйных спробах увесці беларускі талер або аб яго друкаванні і ўвозе ў Беларусь і Вячаслаў Кебіч, які быў на той момант прэм'ер-міністрам Беларусі.

Некаторыя палітычныя партыі зараз выступаюць за пераіменаванне беларускай валюты ў талер.

У 2017 годзе талерам была названая беларуская крыптавалюта.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑   Архівавана 4 сакавіка 2016.
8. ↑   Архівавана 1 снежня 2008.
9. ↑  Taler: Belarus Now Open For Cryptocurrency
10. ↑  "В Беларуси запускают собственную криптовалюту — Талер" Архівавана 12 ліпеня 2018.
11. ↑  "Биткоин по-мински: зачем Белоруссия разработала национальную криптовалюту"

Літаратура
----------

* С. Квяткоўскі. ДЗЯРЖАЎНЫ ЗНАК. «Наша Ніва» № 9 (106) 11 мая 1998 г. (недаступная спасылка)
* О.В. Парамонов. Бумажные денежные знаки, выпущенные независимыми государствами на территории бывшего СССР за период с 1991 по 1994 гг. М. 1994.

Гл. таксама
-----------

* Талер
* Беларускі рубель
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Голубева.
**Іна Рыгораўна Голубева** (13 студзеня 1933, Хабараўск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1957 годзе. Працавала ў Карэлграмадзянпраекце, з 1982 года — галоўны архітэктар праектаў у Магілёўграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывае ў Магілёве.

Творчасьц
---------

Асноўныя працы: машыналічыльная станцыя (1967), прыбудовы да музычнай школы (1968) і чыгуначнага вакзала (1976), спартыўна-лодачная станцыя (1974), эксперыментальная школа на 1176 навучэнцаў (1979), будынак вытворчых майстэрняў Мастацкага фонду БССР (1980), жылы мікрараён па вул. Грышына (1974, у аўтарскім калектыве) у Магілёве, генпланы і ПДП населеных пунктаў у Карэліі (1976—1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Голубева Инна Григорьевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паверхня (значэнні).
Прыклад простай паверхні
**Паверхня** — традыцыйная назва для двухмернай мнагастайнасці ў прасторы.

Спосабы задання
---------------

Паверхні вызначаецца як мноства пунктаў, каардынаты якіх задавальняюць вызначанаму віду ўраўненняў:

{\displaystyle F(x,y,z)=0\qquad (1)}
Калі функцыя {\displaystyle F(x,y,z)} непарыўная ў некаторым пункце і мае ў ёй непарыўныя частковыя вытворныя, з якіх хоць адна не абарачаецца ў нуль, то ў наваколлі гэтага пункта паверхня, зададзеная ўраўненнем (1), будзе *правільнай паверхняй*.

Апроч азначанага вышэй *няяўнага спосабу задання* паверхня можа быць вызначана *яўна*, калі адну з пераменных, напрыклад z, можна выразіць праз астатнія:

{\displaystyle z=f(x,y)\qquad (1')}
Таксама існуе *параметрычны* спосаб задання. У гэтым выпадку паверхня вызначаецца сістэмай ураўненняў:

{\displaystyle \left\{{\begin{array}{ccc}x&=&x(u,v)\\y&=&y(u,v)\\z&=&z(u,v)\end{array}}\right.\qquad (1'')}

Паняцце простай паверхні
------------------------

Асноўны артыкул: **Простая паверхня**
Інтуітыўна простую паверхню можна прадставіць як кавалак плоскасці, падвергнуты непарыўным дэфармацыям (расцяжэнням, сцісканням і выгінанням).

Стражэй, ***простай паверхняй*** называецца вобраз гамеаморфнага адлюстравання (гэта значыць узаемна адназначнага і ўзаемна непарыўнага адлюстравання) унутранасці адзінкавага квадрата. Гэтае азначэнне можна запісаць у аналітычным выглядзе.

Хай на плоскасці з прамавугольнай сістэмай каардынат u і v зададзены квадрат, каардынаты ўнутраных пунктаў якога задавальняюць няроўнасцям 0 < u < 1, 0 < v < 1. Гамеаморфная выява квадрата ў прасторы з прамавугольнай сістэмай каардынат х, у, z задаецца пры дапамозе формул х = x(u, v), у = y(u, v), z = z(u, v) (параметрычнае заданне паверхні). Пры гэтым ад функцый x(u, v), y(u, v) і z(u, v) патрабуецца, каб яны былі непарыўнымі і каб для розных пунктаў (u, v) і (u', v') былі рознымі адпаведныя пункты (x, у, z) і (x', у', z').

Прыкладам *простай паверхні* з'яўляецца паўсфера. Уся ж сфера не з'яўляецца *простай паверхняй*. Гэта выклікае неабходнасць далейшага абагульнення паняцця паверхні.

Падмноства прасторы, у кожнага пункта якога ёсць наваколле, якое з'яўляецца *простай паверхняй*, называецца ***правільнай паверхняй***.

Абагульненне
------------

Пра мнагамерныя аналагі тэорыі гл.:

* Гіперпаверхня
* Мнагастайнасць
* Падмнагастайнасць
* Тэнзарны аналіз

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh00005762 · NDL: 00567234 |
**Тэо́рыя пласты́чнасці** — раздзел механікі суцэльных асяроддзяў, задачамі якога з'яўляецца вызначэнне высілкаў і перамяшчэнняў ў дэфармуемам целе за межамі пругкасці. Строга кажучы, у тэорыі пластычнасці мяркуецца, што напружаны стан залежыць толькі ад шляху нагруженія ў прасторы дэфармацый і не залежаць ад хуткасці гэтага нагруженія. Улік хуткасці нагружэння магчыма ў рамках больш агульнай тэорыі вязкапластычнасці.

Тэорыя пластычнасці металаў і палімераў знайшла шырокае прымяненне ў машынабудаванні, дзе часта даводзіцца разглядаць дэфармацыю дэталяў і нарыхтовак за межамі пругкасці, што дазваляе выявіць дадатковыя трывальныя рэсурсы канструкцыі. У тэхналагічных працэсах вытворчасці некаторых элементаў канструкцый прадугледжаны спецыяльныя аперацыі, якія дазваляюць шляхам пластычнага дэфармавання павысіць апорную здольнасць дэталяў у межах пругкасці. Тэорыя пластычнасці грунтоў і горных парод ужываецца ў геалогіі, а таксама ў праектаванні збудаванняў.

Варыянты тэорый пластычнасці
----------------------------

У цяперашні час вядома вялікая колькасць розных варыянтаў тэорый пластычнасці, якія адрозніваюцца выбарам пакладзеных у іх аснову вызначальных суадносін, якія вызначаюць паводзіны асяроддзя.

Літаратура
----------

* Ивлев Д. Д.  Теория идеальной пластичности. — М.: Наука, 1966. — 232 с.
* Ивлев Д. Д. Быковцев Г. И.  Теория упрочняющегося пластического тела. — М.: Наука, 1971. — 232 с.
* Ишлинский А. Ю. Ивлев Д. Д.  Математическая теория пластичности. — М.: Физматлит, 2001. — 704 с. — ISBN 5-9221-0141-2.
* Ивлев Д. Д. Ершов Л. В.  Метод возмущений в теории упруго-пластического тела. — М.: Наука, 1978. — 208 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тэнесі.
**Тэнесі** (англ.: Tennessee) — рака на ўсходзе ЗША, левы, самы доўгі і паўнаводны прыток ракі Агая (басейн Місісіпі). Утвараецца зліццём ля горада Ноксвіла рэк Холстан і Фрэнч-Брод-Рывер, што сцякаюць з заходніх схілаў Апалачаў. Даўжыня ад зліцця складнікаў рэк — 1050 км, ад вытоку ракі Холстан — 1470 км. Плошча басейна — 104 тыс. км². Паводка ў канцы зімы і ўвесну, межань летам. Сярэдні расход вады ля вусця 1800 м³/с.

Сцёк Тэнесі амаль цалкам зарэгуляваны сістэмай вадасховішчаў шматмэтавага прызначэння, 9 з іх размешчаныя на самой Тэнесі (у тым ліку самая вялікая — Кентукі, плошчай 1100 км²) і 22 на прытоках. Агульная магутнасць ГЭС у басейне Тэнесі — каля 4 ГВт. На Тэнесі размешчаны гарады Ноксвіл, Чатануга.


1. 1 2  The National Map<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14859187'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прохарчык.

**Іна Васільеўна Прохарчык** (нар. 1938, в. Зазерка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук. Спецыяліст у галіне батанікі.

Біяграфія
---------

Скончыла Пярэжырскую сярэднюю школу, Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум, Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут.

Працавала на доследнай селекцыйнай станцыі «Зазер’е». Пасля аспірантуры малодшы, затым старшы навуковы супрацоўнік Інстытута земляробства Рэспублікі Беларусь. Удзельніца праекта «Батанічныя калекцыі Беларусі» (1986—1993). Аўтар шматлікіх навуковых прац.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2003.

Спасылкі
--------

* Знаменитые выпускники(недаступная спасылка) // Пережирская средняя школа им. А. Е. Гуриновича
**Юліус фон Пфлуг** (ням.: Julius von Pflug; 1499—1564, Цайц, Саксонія-Анхальт — вядомы каталіцкі багаслоў Германіі, апошні каталіцкі біскуп у епархіі Наўмбург (1542—1564).

Біяграфія
---------

Бронзавы шчыт з гербам роду Пфлуг у Саборы горада Цайц (Германія)
Паходзіў са старога саксонскага дваранскага роду. У 1510 годзе ва ўзросце адзінаццаці гадоў паступіў у Лейпцыгскі ўніверсітэт, дзе вучыўся пад кіраўніцтва вядомага тэолага і філосафа Петруса Мазелануса, пазней працягнуў вучобу ў Італіі ў Балонскім і Падуанскім універсітэтах. Атрымаў цудоўную багаслоўскую і гуманістычную адукацыю.

Вярнуўшыся на радзіму стаў канонікам Мейсенскага сабора. У 1521 стаў доктарам тэалогія.

Кар’еру багаслова пачаткаў на службе ў герцага саксонскага Георга Барадатага. У рэлігійных справах Пфлуг прытрымліваўся прымірыцельнага кірунку і спадзяваўся на магчымасць пагаднення з пратэстантамі. Ён браў удзел у рэлігійным дыспуце каталікоў з паплечнікам Лютэра — Філіпам Меланхтанам у Лейпцыгу (1534) і жыва цікавіўся пытаннем склікання сабору для спынення рэлігійнага расколу (1535 і наст.).

Імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Карл V даручыў яму прыняць удзел у дыспуце ў Рэгенсбургу ў красавіку 1541. У гэты ж час ён быў абраны біскупам Наўмбурга і Цайца, але курфюрст Іаган-Фрыдрых Вялікадушны супрацьпаставіў яму біскупа-пратэстанта, Амсдорфа.

Толькі пасля перамогі Карла V пры Мюльбергу ў 1547 Юліусу фон Пфлугу ўдалося ўступіць у кіраванне сваім біскупствам.

У 1548 годзе імператар даручыў яму разам з Гельдынгам і Іаанам Агрыкалам выпрацаваць рэлігійнае веравучэнне, якое прымірыла б пратэстанцтва з каталіцтвам. *аўгсбургскі інтэрым 1548 года*, якая з’явілася ў выніку, ставіла мэтай дасягненне канфесійнага адзінства ў імперыі і з’яўлялася галоўным чынам плодам працы фон Пфлуга.

У 1557 годзе яму яшчэ раз прыйшоўся прыняць удзел у рэлігійным дыспуце з пратэстантамі ў Вормсе, у якасці старшыні; падобна папярэднім дыспутам, і гэты застаўся без усякіх вынікаў. З гэтага часу апошні наўмбургскі біскуп адасобіўся ад усіх у сваёй дыяцэзіі, у якой пратэстанцтва хутка выцясняла каталіцтва.

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑  Julius von Pflug // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Бібліяграфія
------------

* Werner Raupp: Julius von Pflug, in: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL), vol. 15, Herzberg: Bautz 1999 (ISBN 3-88309-077-8>), pp. 1156-1161.

Спасылкі
--------

* Julius von Pflug. Bischof von Zeitz — Naumburg (ням.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1397352 · BNF: 11955579r · GND: 118714082 · ICCU: SBLV122827 · ISNI: 0000 0000 6628 6874 · LCCN: n83197290 · NKC: ola2013778824 · NLP: A33538190 · NTA: 071058907 · NUKAT: n2012065361 · PTBNP: 455000 · SUDOC: 027536211 · VIAF: 3265533 |

 |
Ля возера Ісык-Куль
**Ісык-Кульская катлавіна** — горная катлавіна на поўначы Цянь-Шаня, у Кыргызстане.

Катлавіна абмежавана з поўначы хрыбтом Кюнгёй-Ала-Тоо, з поўдня хрыбтом Тэрскей-Ала-Тоо. Дно занята возерам Ісык-Куль. Даўжыня 240 км, шырыня да 90 км.

Ісык-Кульская катлавіна ўяўляе сабой сінклінальны прагін, ускладнены разломамі. Вялікая сейсмічнасць. На ўсходзе радовішчы каменнага вугалю (Джэргалан), на паўднёвым усходзе — тэрмальныя мінеральныя крыніцы (Джэты-Агуз, Ак-Суу). У рэльефе перадгорнай раўніны вылучаюцца азёрныя тэрасы, перадгорныя і ўнутрыкатлавінныя ўзвышшы. Схілы гор з цяснінамі. Да возера з гор цякуць шматлікія рэкі (больш за 50). У заходняй частцы катлавіны клімат засушлівы (менш за 200 мм ападкаў за год), ландшафты пустынныя і паўпустынныя; ва ўсходняй частцы ападкаў да 500 мм (у гарах да 800 мм), пераважаюць стэпы, на схілах гор — лясы з цяньшанскай елкі, вышэй — субальпійскія і альпійскія горныя лугі, вышэй 3500 м — ледавікі і снежнікі.

Важны збожжавы і жывёлагадоўчы раён. У прыбярэжнай паласе размяшчаецца група бальнеакліматычных курортаў. У межах катлавіны знаходзіцца Ісык-Кульскі запаведнік.

Літаратура
----------

* БелЭн у 18 т. Т. 7. — Мн. 1998.
**Фаро** (фр.: Faro) — адзін з 4 дэпартаментаў Паўночнага рэгіёна Камеруна. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы рэгіёна, займаючы плошчу ў 11 785 км².

Адміністрацыйным цэнтрам дэпартамента з’яўляецца горад Палі (фр.: Poli). Мяжуе з Нігерыяй на Захадзе, а таксама дэпартаментамі: Бенуэ  (руск.) (бел. (на поўначы), Маё-Рэй  (руск.) (бел. (на ўсходзе), Віна  (руск.) (бел. (на паўднёвым усходзе) і Фаро і Дэа (на поўначы).

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Дэпартамент Фаро падзяляецца на 3 камуны:

1. Бека (фр.: Beka)
2. Палі (фр.: Poli) (гарадская камуна)
3. Палі (фр.: Poli) (вясковая камуна)

Зноскі
------
Пляж Істбарна
**І́стбарн** (англ.: Eastbourne) — горад і прыморскі кліматычны курорт Англіі ў графстве Усходні Сусекс, ля Ла-Манша. Насельніцтва 97, 992 (2009). Да XIX стагоддзя Істбарн заставаўся вельмі невялікім паселішчам, пакуль яго чатыры раёны паступова не разрасліся да памераў горада. Пасля таго, як сюды была праведзена чыгунка, Істбарн стаў адным з галоўных віктарыянскіх прыбярэжных курортаў і застаецца ім і па гэты дзень. Істбарн размешчаны ля ўсходняга канца Паўднёвых нізін ўздоўж непадалёк ад знакамітай крэйдавай скалы Бічы Хед, вышыня якой дасягае 162 метра.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Істбарн



1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 5 лістапада 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
**Тэорыя механізмаў і машын** — навука пра агульныя метады даследавання і праектавання механізмаў і машын.

Уключае структурны, кінематычны і дынамічны аналіз механізмаў і машын (тых, што існуюць) і сінтэз механізмаў (праектаванне новых механізмаў для ажыццяўлення зададзеных рухаў); дынаміку механізмаў і машын, кінематыку механізмаў, кінетастатыку механізмаў, з ёю звязаны дэталі машын (як навуковая дысцыпліна), матэрыялазнаўства, навука пра надзейнасць тэхнічных сістэм і інш. Займаецца таксама праектаваннем сістэм кіравання машын-аўтаматаў (тэорыя аўтаматычнага кіравання), даследаваннем і праектаваннем маніпулятараў і прамысловых робатаў.

Сфарміравалася ў канцы 18 — пач. 19 ст. пад уплывам патрэб машынабудавання. Значны ўклад у яе развіццё зрабілі Ж. В. Панселе і Г. Г. Карыяліс (Францыя), Ф. Рэло, О. Мор і Л. Бурместэр (Германія), Р. Віліс (Вялікабрытанія), Дж. Бенафіт (ЗША), П. Чабышоў, М. Жукоўскі (Расія) і інш.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ален.

**Кейт Ален** (англ.: Katherine Jessie Jean Allen; нар. 25 красавіка 1970, Джыланг, Вікторыя, Аўстралія) — аўстрыйская трыятланістка, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў.

Пачала займацца трыятлонам у 1996 годзе. Пасля некалькіх гадоў трэніровак са сваім былым трэнерам Марыа Хайсам Ален атрымала аўстрыйскае грамадзянства ў 2002 годзе і пачала ўдзельнічаць у спаборніцтвах на чэмпіянаце свету. Яе першыя буйныя спартыўныя дасягненні пачаліся ў 2003 годзе. Яна выйграла чэмпіянат Аўстрыі на алімпійскай, доўгай і жалезнай дыстанцыях, а на этапах кубка свету тры разы ўваходзіла ў першую дзясятку. На чэмпіянаце свету 2003 яна стала 16-й.

У 2004 годзе Ален заняла другое месца на чэмпіянаце Еўропы, а затым перамагла на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 у Афінах. За гэта дасягненне яна была прызнана Спартсменкай года Аўстрыі.

Пасля гэтага Ален двойчы выйгравала нацыянальны чэмпіянат, у 2007 годзе выйгравала сярэбраныя медалі чэмпіянату Еўропы ў індывідуальным і камандным заліках і заняла трэцяе месца на этапе кубка свету. 15 чэрвеня 2008 года яна кваліфікавалася на Алімпійскія гульні 2008 у Пекіне паводле рэйтынгу Міжнароднага саюза трыятлона.

Зноскі
------

1. ↑  Virtual International Authority File — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003. Праверана 4 лістапада 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q988937'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54919'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q190593'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 26 красавіка 2022.
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | IAT · ITU · Olympedia · TheSports.org |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| Нарматыўны кантроль | GND: 131606344 · VIAF: 38055334 |
**Сцяг Сасновага Бора** — сцяг рабочага пасёлка Сасновага Бора Светлагорскага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 лістапада 2001 года № 72.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча зялёнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, на правым боку якога белая шыпападобная кроква.

Сцяг сканструяваны на аснове гербавай выявы, з выкарыстаннем яе колераў і абрысаў.

Сцяг і палажэнні аб ім былі зацверджаны рашэннем Светлагорскага раённага Савета дэпутатаў ад 26 верасня 2001 года № 74.

Гл. таксама
-----------

* Герб Сасновага Бора

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Сасновага Бора

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы ·   |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фарбераў.
**Яўген Майсеевіч Фарбераў** (18 верасня 1946, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў архітэктарам у ІБіА Дзяржбуда БССР, кіраўніком сектара ў Белжылпраекце, галоўным архітэктарам майстэрні ў Белдзіпрагандлі, з 1985 года — начальнік аддзела ў Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: кінатэатр «Спартак» (1983), адміністрацыйны будынак па вуліцы Суворава (1987) у Віцебску; у аўтарскім калектыве: праекты рэканструкцыі культурна-гістарычнага цэнтра Гродна (1971), цэнтральных гістарычных кварталаў Віцебска (1972), праект забудовы кварталаў па вуліцах Талстога, Крылова, Суворава, Я. Купалы, Леніна (1978), Смаленскі рынак (1985), дзіцячае кафэ (1986) у Віцебску.

Аўтар публікацый, у т.л.: «Метадычныя ўказанні па планаванні капітальнага рамонту жыллёвага фонду Беларускай ССР» (Мінск, 1979), «Метадычныя ўказанні па абследаванні жылога фонду Беларускай ССР» (Мінск, 1979), «Прадпраектныя даследаванні рэканструкцыі жылых раёнаў у гарадах Беларусі» (Мінск, 1980, з Н. А. Зельтэн).

Узнагароды
----------

За працы па рэканструкцыі гістарычнай забудовы Гродна (1977), рэканструкцыі цэнтральных гістарычных кварталаў у Віцебску (1978), за праектаванне і будаўніцтва экспанатнага ўчастку Беларусі на ВДНГ СССР (1987) узнагароджаны медалямі ВДНГ СССР.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Фарберов Евгений Моисеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шкляр.

**Яўге́н Льво́віч Шкляр** (1893, Друя, Расійская імперыя — 1941, Літва) — літоўскі паэт, перакладчык, журналіст, крытык.

Біяграфія
---------

Год і месца нараджэння спрэчныя. Паводле некаторых звестак нарадзіўся ў 1894 годзе ў Друі. Дэбютаваў у друку ў 1911 годзе ў Екацярынаславе. У 1915—1916 гадах вучыўся на юрыдычным факультэце Варшаўскага ўніверсітэта, эвакуіраванага ў Растоў-на-Доне. У 1916—1919 гадах удзельнік Першай сусветнай вайны і грамадзянскай войн. З лістапада 1920 года ў Каўнасе.

Супрацоўнік газеты «Рэха» пад рэдакцыяй А. С. Бухава, карэспандэнт рыскай газеты «Сёння». У 1924—1925 гг. працаваў у рыскай газеце «Народная думка» і штотыднёвым часопісе «Наш агеньчык», супрацоўнічаў у расійскіх газетах Эстоніі, у парыжскай штотыднёвай газеце «Світанак» пад рэдакцыяй У. Я. Жабацінскагаru і іншых перыядычных выданнях. У 1926—1927 жыў у Парыжы. З 1928 стала жыў у Каўнасе, па справах выязджаючы ў Рыгу і Талін. Загінуў у канцлагеры пад Каўнас.

Выдавец і рэдактар газет:

* «Наша рэха» (1929—1931),
* «Літоўскі кур'ер» (1932—1933),
* «Літоўскі веснік» (1935—1939),
* «Усходняя Еўропа» і іншых перыядычных выданняў, удзельнічаў у літоўскім друку.

Рэдактар часопіса «Балтыйскі альманах» (1923—1924; 1928—1937, з перапынкамі).

Складанкі вершаў
----------------

Яўген Шкляр. Літва залатое імя. Парыж, 1927. Вокладка
* «Кипарисы» / «Цыпрысы» (Каўнас, 1922),
* «Караван» / «Караван» (Берлін, 1923),
* «Огни на вершинах» / «Агні на вяршынях» (Берлін, 1925),
* «Вечерняя степь» / «Вячэрні стэп» (Берлін, 1923),
* «Посох» / «Кій» (Рыга, 1925),
* «Літва золотое имя» / «Літва залатое імя» (Парыж, 1927),
* «Poeta in aeternum» (Рыга, 1935)
* «Lietuva vardas auksinis» (Каўнас, 1931) на літоўскай мове ў перакладах Людаса Гіры, Пятраса Лаўрынайтыса, Пятраса Вайчунаса

Пераклады
---------

Перавёў «Нацыянальную песню» Вінцаса Кудыркі, вершы Казіса Бінкіса, Пранаса Будвітыса, Пятраса Вайчунаса, Людаса Гіры, Матэўса Густайціса, Майроніса, Вітаўта Сірыёс-Гіры і шматлікіх іншых літоўскіх паэтаў, асобныя празаічныя тэксты.

Зноскі
------

1. ↑  Евгений Шкляр Архівавана 8 кастрычніка 2008. — Русские творческие ресурсы Балтии (руск.)

Літаратура
----------

* *Лаўрынец, Павел.* Яўген Шкляр: Жыццёвы шлях вандроўцы. — Выдавецтва Віленскага ўніверсітэта, 2008. — 384 с. — ISBN 978-9955-33-181-0.

Спасылкі
--------

* Біяграфія і тэксты Архівавана 8 кастрычніка 2008.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міткевіч.
**Яўген Міткевіч** (1890 — ?) — беларускі палітычны дзеяч. Прыхільнік супрацы з польскімі ўладамі.

Біяграфія
---------

Падчас польска-савецкай вайны служыў на польскім ваенным тэлеграфе ў Мінску.

Восенню 1920 года — член Беларускага Палітычнага Камітэта. У красавіку — жніўні 1922 — рэдактар гарадзенскай газеты «Беларускі шлях». З верасня 1922 старшыня Цэнтральнага камітэта Арганізацыі беларускіх беспартыйных актывістаў. На выбарах у польскі сойм у 1922 годзе вылучаўся ад праўрадавага Дзяржаўнага аб’яднання на крэсах (спіс № 2). У 1924 — кіраўнік Беларускага дабрачыннага таварыства ў Гародні. Быў адхілены ад займанай пасады пасля абвінавачвання ў растраце.

З 1925 года пераехаў у Баранавічы. 16 ліпеня 1926 года ў Баранавічах разам з Феліцыянам Цялоўскім быў арганізатарам праведзення беларускага з’езду Цэнтральнага камітэта па беларускіх справах, які мусіў быў супрацьстаяць Грамадзе. Падчас з’езду былі праведзены выбары ў Беларускую Раду. Аднак з’езд прыняў рэзалюцыю згодна з прапановамі пасла Васіля Рагулі — г. зн. згодна ідэалогіі Беларускага пасольскага клуба. Пасля гэтага Міткевіч перайшоў у Беларускі сялянскі саюз.

З’яўляўся фактычным рэдактарам мясцовай баранавіцкай беларускай газеты «Сялянская воля» (месячнік). У 1927 годзе супрацоўнічаў з Беларускай нацыянальна-радыкальнай партыяй Ф. Умястоўскага. На выбарах у польскі сойм у 1928 годзе беспаспяхова выстаўляў у Наваградскай акрузе свой спіс Беларускага гаспадарчага саюза незалежных сялян і рабочых, які не дабіўся поспеху.

Вядома, што ў 1933 г. Яўген Міткевіч працаваў судовым абаронцам Наваградскай судовай акругі ў Баранавічах.

Зноскі
------

1. ↑  Kalendarz sądowy na rok 1933. Warszawa, 1932. C. 295.

Літаратура
----------

* Krystyna Gomółka. Białoruskie partie i organizacje prorządowe w II Rzeczypospolitej // Białoruskie Zeszyty Historyczne nr 7, Białystok 1997.
**Пераўскі́т** — мінерал падкласа складаных аксідаў, тытанат кальцыю, CaTiO3.

Апісанне
--------

У складзе пераўскіту 29,48 % кальцыю, 35,22 % тытану, прымесі ніобію і рэдказямельных элементаў. Крышталізуецца ў рамбічнай, некаторыя разнавіднасці ў тэтраганальнай сінгоніі. Утварае крышталі, друзы, зярністыя агрэгаты. Колер буравата-чорны. Цвёрдасць 5,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 3,98—4,26 г/см³. Крохкі. Бляск алмазны, паўметалічны, металічны. Раскладаецца ў кіпячай сернай кіслаце. Сегнетаэлектрык.

Паходжанне і радовішчы
----------------------

Пераўскіт утвараецца ў магматычных ультраасноўных і шчолачных пародах, скарнах, карбанатытах. Намнажаецца ў россыпах.

Упершыню знойдзены на Урале нямецкім мінералогам Густавам Разэ (ням.: Gustav Rose) у 1839 годзе. Названы ў гонар дзяржаўнага дзеяча Расійскай імперыі, калекцыянера мінералаў, графа Л. А. Пяроўскага.

Радовішчы пераўскіту ў Расіі (Урал, Кольскі паўвостраў), Швейцарыі, Аўстрыі, Германіі, Фінляндыі, Швецыі.

Выкарыстанне
------------

Пераўскіт і яго разнавіднасці выкарыстоўваюцца ў якасці руды на атрыманне рэдказямельных элементаў цэрыевай групы, тытану і ніобію.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Перовскит // Каталог Минералов (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12). — С. 289.

Спасылкі
--------

* Перовскит // Каталог Минералов (руск.)
* Perovskite Mineral Data // Mineralogy Database (англ.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пераўскіт