«Ябацькі» ў цэнтры Мінска пасля «таемнай інаўгурацыі» Аляксандра Лукашэнкі, 23 верасня 2020 года.
**Яба́цька** (руск.: ябатька), мн. л. **ябацькі** — зборнае паняцце ў беларускай і рускай мовах для абазначэння прыхільнікаў культу асобы Аляксандра Лукашэнкі і яго палітычнага рэжыму. Узнікла ў жніўні 2020 года на фоне масавых пратэстаў супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі. Шырока ўжываецца ў беларускім грамадстве і сродках масавай інфармацыі.

Паходжанне назвы
----------------

Ябацькі называюць сваім бацькам Аляксандра Лукашэнку
9 жніўня 2020 года ў Беларусі адбыліся прэзідэнцкія выбары, адразу пасля якіх пачаліся самыя масавыя акцыі пратэсту ў гісторыі краіны, якія ахапілі ўсю яе тэрыторыю. Улады абвясцілі пра чарговую перамогу Аляксандра Лукашэнкі ў першым туры. На вуліцы выйшлі сотні тысяч праціўнікаў Лукашэнкі, якія лічылі што перамогу на выбарах атрымала Святлана Ціханоўская, ім гвалтам і зброяй супрацьстаялі сілавы блок рэжыму і войска Рэспублікі Беларусь. Пры гэтым відавочная падтрымка Лукашэнкі сярод грамадства адсутнічала, публічных святкаванняў ці выхаду на вуліцу не было.

28 ліпеня 2020 года, блогер *LIFTADOR* запусціў на платформе ЦікТок флэшмоб з хэштэгам «ямыбацька», для аб’яднання людзей з праўладнай пазіцыяй, тэг стаў набіраць папулярнасць.

19 жніўня 2020 года Telegram-канал «Пул Первого», які кіруе прэс-служба Аляксандра Лукашэнкі, апублікаваў стыкеры ў яго падтрымку «*ЯМыБатька*». Стыкеры былі зробленыя ў рускамоўным напісанні слова бацька праз літару Т. У Беларусі паняцце «бацька» датычна Лукашэнкі масава не ўжываўся з 1990-х гадоў, таму ёсць думка, што гэты слоган — вынайдзены расійскімі палітычнымі тэхнолагамі і прапагандыстамі. 21 жніўня Аляксандр Лукашэнка заявіў, што замест беларускіх супрацоўнікаў дзяржаўнага тэлебачання, якія звольніліся ў знак пратэсту супраць фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах і беспрэцэдэнтнага гвалту пасля іх, будзе працаваць «рускі дэсант». У далейшых малаколькасных мітынгах за Аляксандра Лукашэнку, на якія рэжым звозіў работнікаў бюджэтнай сферы з усёй краіны, таксама выкарыстоўваліся плакаты з надпісамі «*ЯМыБатька*».

Неўзабаве праціўнікі рэжыму Лукашэнкі скарацілі тэрмін да «*ЯБацька*», які адразу атрымаў адмоўную канатацыю праз асацыятыўнасць са словам «*ябаць*», якое паходзіць ад праславянскага слова «*\*jěbati*» і мае значэнне «*здзяйсняць палавы акт*». Праз відавочнасць нецэнзурнай немілагучнасці гэты выраз хутка стаў прадметам гумару і пародый. Прыхільнікі Лукашэнкі адмовіліся ад слогана, аднак яно замацавалася ў беларускай грамадскай прасторы.

Выкарыстанне
------------

24 снежня 2020 года ваенны камісар Гомельскай вобласці Андрэй Крываносаў, лаяльны да рэжыму Лукашэнкі, у эфіры дзяржаўнага тэлеканала АНТ назваў сябе «ябацькай» на пытанне тэлевядучага *«вы — ябацька?»*.

У 2021 годзе з’явіўся тэрмін *ябацюшка* для абазначэння праваслаўных святароў Беларускай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату, прыхільнікаў рэжыму Аляксандра Лукашэнкі і гвалту супраць яго праціўнікаў.

Актывісты, блогеры і аб'яднанні
-------------------------------

З восені 2020 года сфарміраваўся рух апанентаў паславыбарчых пратэстаў, якія выступалі як арганізавана ў рамках пэўных ініцыятыў, так і асобна. На фоне праўладных аўтапрабегаў, мітынгаў і іншых акцый утварыліся аб'яднанні «Патрыёты Беларусі», «Народна-партыятычны рух «Спектр»», «Цэнтр новых медыя», «Саюз блогераў Беларусі», «Інфаспецназ», «Сістэмная праваабарона». Пэўную медыйнасць і папулярнасць набылі блогеры і актывісты В. Бондарава, А. Курхінен, А. Голікаў, Т. Сідаровіч, Сцюша Тайм, А. Шабашоў, Ю. Увараў.

### Рух «Спектр»

У жніўні 2020 года пляцоўка насупраць ГЦ «Спектр» на праспекце Незалежнасці актыўна выкарыстоўвалася ўдзельнікамі пратэсту для правядзення акцый салідарнасці. З восені 2020 года там раз на тыдзень сталі праводзіць мітынгі ў падтрымку дзеючай улады, арганізаваныя Сяргеям Гамолкам. Праз пэўны час група сталых удзельнікаў гэтых акцый стала называць сябе народна-патрыятычным рухам «Спектр». Рух не мае пэўнай палітычнай праграмы або пэўна акрэсленай ідэалогіі, але трымаецца поглядаў панславізму і падтрымкі знешняй палітыкі Расіі і Беларусі на сучасным этапе. Акрамя мітынгаў на азначанай пляцоўцы рух праводзіць сустрэчы ў іншых месцах, а таксама арганізоўвае суботнікі.

Па стане на 2023 год частка ўдзельнікаў «Спектра» пакінула рух і абвінавацілі ў сувязі з гэтым С. Гамолку ў аўтарытарызме.

### «Цэнтр новых медыя»

Пра гэта аб'яднанне нешмат інфармацыі ў свабодным доступе, але яно мае свой акаўнт у YouTube. З дасяжных там відэа бачна, што гэты праект у 2021-2022 гг. пазіцыянаваў сябе як аб'яднанне блогераў, у ім удзельнічалі спявак Цімур Прахін, журналістка Сцюша Тайм і блогер Антон Шабашоў. Пераважны змест відэа: агляд праўладных інфармацыйных і забаўляльных мерапрыемстваў. «Цэнтр новых медыя» быў сяброўскіх адносінах з удзельнікамі «Спектра» і палеміцы з «Саюзам блогераў Беларусі». Пасля 2022 г. новай інфармацыі пра дзейнасць гэтага праекта не з'яўлялася, але яго ўдзельнікі працягвалі сваю дзейнасць па-асобку.

Гл. таксама
-----------

* Цітушкі
* Саша 3%

Зноскі
------

1. ↑  Фотофакт: «Ябатьки» испортили авто стоимостью от $200 тысяч
2. ↑  Telegram-канал опубликовал стикеры в поддержку Лукашенко с овцами и ОМОН
3. 1 2  Оливки и ябатинг. Понятный словарик протестов-2020 Архівавана 30 снежня 2020.
4. ↑  Двойка за пиар. Топ-5 ошибок Лукашенко Архівавана 14 студзеня 2021.
5. ↑  Лукашенко подтвердил, что на БТ приехали работать россияне «с самого продвинутого телевидения»
6. ↑  «Я-батька» не сработал. В России оценили эффективность российских pr-экспертов, приехавших в Беларусь Архівавана 14 студзеня 2021.
7. ↑  \*jěbati // *Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд (ЭССЯ)* / Под ред. чл.-корр. АН СССР О. Н. Трубачёва. — М.: Наука, 1981. — В. 8 (\*xa — \*jьvьlga).
8. ↑  «Я — „ябатька"». Военком Гомельщины рассказал о благополучии белорусской молодёжи (руск.). *Открытые медиа. Новости* (25 снежня 2020). Праверана 14 студзеня 2021.
9. ↑  Сустрэлі ў тэлеграме новае слова: ябацюшка. Еўрарадыё
10. ↑  Старонка «Народна-партыятычны рух «Спектр»» УКантакце
11. ↑  «К нам может прийти коммунист, к нам может прийти монархист. К нам пришёл Гайдукевич». Рассказываем про движение «Спектр» (СТБ)
12. ↑  Активисты народно-патриотического движения "Спектр" – члены ППО Московского района г. Минска организовали субботник
13. ↑  Сила в правде. Часть 1, часть 2, часть 3, часть 4, часть 5
14. ↑  Цэнтр новых медыя ў YouTube

Спасылкі
--------

* «Один „ябатька" отравит весь коллектив». Что думают эйчары о политике в офисе

| ⛭Палітычны крызіс у Беларусі (з 2020 года) |
| --- |
| Асноўныя тэмы | 
* Пандэмія COVID-19
* Прэзідэнцкія выбары 2020 года
* Пратэсты (храналогія  (руск.) (бел.)
* Катаванні
* Праваабарончыя праблемы
* Забойства Рамана Бандарэнкі
* Страйк
* Перанос чэмпіяната свету па хакеі
* VI Усебеларускі народны сход
* Прымусовая пасадка рэйса Ryanair 4978
* Ліквідацыя TUT.BY
* Эміграцыя з Беларусі
* Рэлакацыя з Беларусі
* Пакіданне бізнесам Беларусі
* Пагром незалежных медыя
* Пагром грамадскіх арганізацый
* Міграцыйныя крызісы (Літва
* Латвія)
* Перастрэлка 28 верасня 2021 года
* Скандал на Алімпійскіх гульнях у Токіа
* Канстытуцыйны рэферэндум
* Уварванне ва Украіну (рэйкавая вайна)
* Камісія па разглядзе зваротаў грамадзян Беларусі, якія знаходзяцца за мяжой, па пытаннях здзяйснення імі правапарушэнняў

 |
| Дэмакратычныя сілы | 
* Віктар Бабарыка
* Сяргей і Святлана Ціханоўскія
* Марыя Калеснікава
* Валерый і Вераніка Цапкалы
* Павел Латушка

|  |  |
| --- | --- |
| Арганізацыі | Каардынацыйная рада |
| Ініцыятывы | 
* Кіберпартызаны
* BYPOL
* Беларускі фонд спартыўнай салідарнасці
* Беларуская Рада Культуры
* Народнае антыкрызіснае кіраванне
* Беларускі народны трыбунал  (бел. (тар.)) (бел.
* Адзіная кніга рэгістрацыі злачынстваў
* Народныя амбасады Беларусі
* Свабоднае аб’яднанне спартсменаў Беларусі

 |
| Культурны супраціў | 
* Карціна «Ева»
* трупа Купалаўскага тэатра
* Вольны хор
* Сцягі раёнаў
* Схема БЧБ

 |
| СМІ | 
* NEXTA
* Белсат
* TUT.BY
* Беларуская служба Радыё «Свабода»
* Антон Матолька
* Беларусь галаўнога мозгу

 |

 |
| Рэжым Лукашэнкі | 
* Аляксандр Лукашэнка
* Лідзія Ярмошына
* Наталля Качанава
* Уладзімір Макей
* Уладзімір Каранік

|  |  |
| --- | --- |
| Сілавікі | 
* Юрый Караеў
* Іван Кубракоў
* Мікалай Карпянкоў

 |
| Законы | 
* «Дэкрэт аб абароне суверэнітэту і канстытуцыйнага ладу»
* Змены ў заканадаўчых кодэксах Беларусі
* Канстытуцыйная камісія

 |
| СМІ | 
* «расійскі дэсант» (Маргарыта Сіманьян  (руск.) (бел. RT)
* Рыгор Азаронак
* Андрэй Мукавозчык
* Юлія Арцюх
* Наталля Эйсмант
* Забіць прэзідэнта (фільм)

 |
| Культура, рэлігія, спорт | 
* Дзмітрый Баскаў
* Веніямін (Тупека)
* ігумення Гаўрыіла

 |
| Месцы зняволення | 
* «Амерыканка»
* «Акрэсціна»
* «Валадарка»
* Турма №8  (бел. (тар.)) (бел. (Жодзіна)
* Канцлагер пад Слуцкам

 |
| Іншае | 
* Ябацька
* «Любимую не отдают»
* Змагары
* «Sandvine»
* Дзень народнага адзінства
* Патрыёты Беларусі
* Свядомыя

 |

 |
| Сімвалы пратэсту | 
* Бела-чырвона-белы сцяг
* Пагоня
* Саша 3%
* «Верым, можам, пераможам»
* «Магутны Божа»
* «Муры»
* Дыджэі перамен
* Плошча Перамен

 |
| Загінулыя | 
* Аляксандр Тарайкоўскі
* Аляксандр Віхор
* Канстанцін Шышмакоў
* Генадзь Шутаў
* Мікіта Крыўцоў
* Аляксандр Будніцкі
* Раман Бандарэнка
* Вітольд Ашурак

 |
| Ахвяры палітычнага пераследу | 
* Палітвязні
* Тадэвуш Кандрусевіч
* звольненыя (дзеячы культуры
* медыкі
* чыноўнікі)
* адвакаты, пазбаўленыя ліцэнзіі
* закрытыя ўстановы
* вымушаныя з’ехаць

 |
| Палітычныя судовыя працэсы | 
* Пінская справа
* Справа менеджараў Белгазпрамбанка
* Справа «0 праміле»
* Справа «Армія з народам»
* Справа журналістаў Белсата
* Карагодная справа
* Справа Сцяпана Латыпава
* Справы па абвінавачванню ў тэрарызме ў Беларусі ў 2020—2021 гадах
* Справа Ціханоўскага і іншых
* Справа аб змове з мэтай захопу ўлады ў Беларусі (2021)
* Справа студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ
* Справа Марыі Калеснікавай і Максіма Знака
* Справа TUT.BY

 |
| Пратэст у культуры | 
* Courage (фільм)
* MINSK (фільм)
* Калі кветкі не маўчаць
* Колеры нацыі
* Не бойся!
* Красная Зелень

 |