recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Мармавічы, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

Вёска Мармавічы была акупіравана ў канцы ліпеня 1941 года. Вызвлена 26 лістапада 1943 года 38-й гв. дывізіяйі 65-й арміі. Аднак у ходзе нямецкага конртудару абяскроўленыя часці 60-й стралковай дывізіі былі адкінуты назад і Мармавічы былі зноў акупіраваны 23 снежня 1943 года. 23 снежня каля вёскі змагаліся і зенітныя разлікі 2-й гвардзейскай зенітна-артылерыйскай дывізіі. У ноч на 1 студзеня 1944 года 1-ы гвардзейскі Данскі танкавы корпус сіламі самаходных артылерыйскіх установак, а таксама прыданых артылерыі мінамётаў і рэактыўных установак зрабіў агнявы налёт на нямецкія часці і падраздзяленні, якія дыслацыраваліся ў раёне вёсак Мармавічы і Залле]. Фашысты панеслі значныя страты. Канчаткова вёска Мармавічы вызвалена 22 студзеня 1944 года войскамі 44-й гвардзейскай стралковай дывізіі 65-й арміі.

Брацкае пахаванне знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі. Усяго пахавана 907 воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1943—1944 гадах. У 1967 годзе на магіле ўсталяваны абеліск.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла в. Мармавічы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 7 ліпеня 2021.
**Блю́дніца** (трансліт.: *Bliudnica*, руск.: Блюдница) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камунараўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 19 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 24 км ад чыгуначнай станцыі Ціханавічы на лініі Жлобін — Гомель.

### Гідраграфія

Рака Журбіна (прыток ракі Уза).

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.

Планіроўка складаецца з просталінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Археолагамі выяўлены курганны магільнік (10 насыпаў, у 0,2 км на паўднёвы захад ад вёскі, на могілках) і курган (0,3 км на поўнач ад вёскі) сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як вёска ў Рудзянецкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. З 1884 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года працавалі: школа граматы, хлебазапасны магазін, 2 вятракі. У вясковай школе ў 1905 годзе навучаліся 66 хлопчыкаў і 12 дзяўчынак. У 1909 годзе працавалі школа, млын. У 1926 годзе знаходзіліся: аддзяленне сувязі, магазін, школа.

З 8 снежня 1926 года да 28 чэрвеня 1973 года цэнтр Блюдніцкага сельсавета Уваравіцкага, з 17 красавіка 1962 года Буда-Кашалёўскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 12 двароў. 37 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе міжгаспадарчага прадпрыемства «Асобіна» (цэнтр — пасёлак Камунар). Працавалі пачатковая школа, клуб, бібліятэка.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 37 гаспадарак, 53 жыхара.

### Дынаміка

* 1897 год — 104 двары, 725 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 136 двароў, 901 жыхар.
* 1926 год — 171 двор.
* 1940 год — 326 жыхар.
* 1959 год — 255 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 37 гаспадарак, 53 жыхара.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 28 чэрвеня 1973 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1973, № 27 (1401).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1, кн. 1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. — 632с.: іл. — Тыраж 4000 экз. — ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

| ⛭**Камунараўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Камунар |  |
| Пасёлкі | Зімнік ·  Красін ·  Макаўе ·  Ніва ·  Падсямёнаўка ·  Северны ·  Цёмны Восаў |
| Вёскі | Асобіна ·  Блюдніца |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Райкін.

**Канстанцін Аркадзевіч Райкін** (руск.: Константи́н Арка́дьевич Ра́йкин; нар. 8 ліпеня 1950, Ленінград, РСФСР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны педагог і рэжысёр, танцор, прафесар; народны артыст Расійскай Федэрацыі (1992), лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій Расійскай Федэрацыі (1995, 2002). З 1988 года — мастацкі кіраўнік Расійскага дзяржаўнага тэатра «Сатырыкон» імя Аркадзя Райкіна.

Сын акцёра, народнага артыста СССР Аркадзя Райкіна (1911—1987).

Біяграфія
---------

У 1971 годзе быў запрошаны Галінай Барысаўнай Волчак у трупу Маскоўскага тэатра «Сучаснік», на сцэне якога граў дзесяць гадоў.

За гэты час Канстанцін Райкін сыграў у тэатры 38 роляў, з іх 15 галоўных у спектаклях: «Валянцін і Валянціна» М. Рошчына, «І пайду… і пайду…» паводле Ф. Дастаеўскага (рэжысёр В. Фокін), «Манумент» Э.Ветэмаа (рэжысёр В. Фокін), «Балалайкін і К» паводле Салтыкава-Шчадрына (рэжысёр Р. Таўстаногаў), «Дванаццатая ноч» У. Шэкспіра (рэжысёр П. Джэймс) і іншыя.

Шырокую вядомасць Канстанціну прынеслі ролі ў фільмах «Шмат шуму з нічога» (1973) і «Свой сярод чужых, чужы сярод сваіх» (1974). Прычым падчас здымак другога ўсе трукі акцёр выконваў сам, без дублёра.

У 1981 годзе перайшоў у Ленінградскі тэатр мініяцюр пад кіраўніцтвам Аркадзя Райкіна. У 1982 годзе тэатр пераехаў у Маскву, і Канстанцін Аркадзевіч стаў кіраўніком Дзяржаўнага тэатра мініяцюр, а з 1987 года — Маскоўскага тэатра «Сатырыкон».

У 1985 годзе Канстанціну Райкіну было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны артыст РСФСР».

З 1988 года па цяперашні час Канстанцін Райкін з’яўляецца мастацкім кіраўніком Расійскага дзяржаўнага тэатра «Сатырыкон» імя Аркадзя Райкіна ў Маскве.

Канстанцін Райкін быў адным з удзельнікаў апошняга выпуску праграмы «Поле цудаў» з Уладам Лісцьевым у ролі вядучага. Эфір перадачы адбыўся 25 кастрычніка 1991 года. 8 снежня 1992 года Канстанціну Райкіну прысвоена ганаровае званне «Народны артыст Расійскай Федэрацыі».

У 2001 годзе Канстанцін Райкін пачаў выкладчыцкую дзейнасць, стаўшы кіраўніком курса на акцёрскім факультэце Школы-студыі (інстытута) МХАТ імя Ул. І. Неміровіча-Данчанкі пры МХТ імя А. П. Чэхава. За гэты час выхаваў у гэтым інстытуце тры пакаленні маладых артыстаў, выпусціўшы тры акцёрскія курсы — у 2005, 2009 і 2013 гадах.

У 2002 годзе ён сыграў знакамітага бельгійскага шпіка Эркюля Пуаро ў міні-серыяле «Няўдача Пуаро» рэжысёра Сяргея Урсуляка.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 14 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
**Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі 29-га склікання** запланаваны да правядзення ў Рэспубліцы Беларусь на 25 лютага 2024 года.

Перадгісторыя
-------------

Паводле змененага праз рэферэндум 2022 года артыкула 67 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, «выбары дэпутатаў з’яўляюцца прамымі: дэпутаты выбіраюцца грамадзянамі непасрэдна», а самі выбары «праводзяцца ў адзіны дзень галасавання ў апошнюю нядзелю лютага».

Умовы правядзення
-----------------

У сувязі з увядзеннем адзінага дня галасавання не будуць утварацца акруговыя і раённыя ў г. Мінску камісіі па выбарах дэпутатаў абласных Саветаў дэпутатаў і Мінгарсавета. Іх функцыі перададзены 110 акруговым камісіям па выбарах дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў. Пры гэтым межы выбарчых акруг па выбарах у абласныя Саветы дэпутатаў і Мінгарсавет увойдуць у акругі па выбарах у Палату прадстаўнікоў, не перасякаючы іх меж.

Уведзены дадатковыя патрабаванні да кандыдатаў у дэпутаты (ім забараняецца мець грамадзянства (падданства) іншай дзяржавы і (або) дакументы замежных дзяржаў, якія даюць правы на льготы і перавагі ў сувязі з палітычнымі, рэлігійнымі поглядамі або нацыянальнай прыналежнасцю. Акрамя таго, кандыдатамі ў дэпутаты мясцовых Саветаў дэпутатаў не могуць быць вылучаны грамадзяне, якія маюць нязнятую або непагашаную судзімасць.

У выбарах дэпутатаў мясцовых Саветаў дэпутатаў маюць права ўдзельнічаць грамадзяне Рэспублікі Беларусь і грамадзяне Расійскай Федэрацыі, якія пастаянна пражываюць у Рэспубліцы Беларусь.

Крыніцы
-------

1. ↑  Адзіны дзень галасавання ў Беларусі адбудзецца 25 лютага 2024 года
2. ↑  Канстытуцыя 1994 года (са змяненнямі і дапаўненнямі, прынятымі на рэспубліканскіх рэферэндумах 24 лістапада 1996 г. 17 кастрычніка 2004 г. і 27 лютага 2022 г.)
3. 1 2  Изменения в Избирательный кодекс

| ⛭Беларусь Выбары ў Беларусі |
| --- |
| Прэзідэнцкія выбары | 
* 1994
* 1999
* 2001
* 2006
* 2010
* 2015
* 2020
* 2025

 |
| Парламенцкія выбары | 
* 1990
* 1995
* 2000
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016
* 2019
* 2024

 |
| Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў | 
* 1990
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2010
* 2014
* 2018
* 2024

 |
| Рэферэндумы | 
* 1995
* 1996
* 2004
* 2022

 |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў р. п. Сасновы Бор, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

Сам пасёлак Сасновы Бор узнік у 1954 годзе, недалёка ад вёскі Вузнаж, таму пры апісанні баявых дзеянняў называецца толькі апошняя. Вядома, што вёска была захоплена ў пачатку жніўня 1941 года. Вызвалена 115-й асобнай стралковай брыгадай генерал-маёра І. І. Санкоўскага ў канцы лістапада 1943 года.

Зараз у цэнтры пасёлка каля клуба ў брацкай магіле пахаваны 163 воіна і партызана, якія загінулі ў 1943—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з аўтаматам і каскай у руках. У 2009 годзе праведзены капітальны рамонт і ўпарадкаванне прылеглай тэрыторыі.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла р.п. Сасновы Бор **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 7 ліпеня 2021.
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў г. Светлагорск, Светлагорскі раён. Знаходзіцца на вул. Мірашнічэнкі каля СШ № 4.

Апісанне
--------

У гэтым месцы пахавана 98 воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі раёна ў 1943—1944 гадах.

У баях за вызваленне раёна прымалі ўдзел воіны 28, 48, 65-й армій, маракі Дняпроўскай флатыліі і лётчыкі 16 паветранай арміі.

Шацілкі (з 1961 года горад Светлагорск) вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 27 лістапада 1943 года ў выніку наступлення 65-й арміі Беларускага фронту. Нямецка-фашысцкае камандаванне вырашыла зрэзаць так званы «парыцкі выступ», створаны ў ходзе наступлення савецкіх войск, і выйсці на рубеж чыгункі і шашы Жлобін-Калінкавічы. 20 снежня 1943 года вораг, сканцэнтраваўшы 3 пяхотныя і 2 танкавыя дывізіі, нанёс контрудар па праваму флангу 65-й арміі. Немцы кінулі ў бой каля 300 танкаў. Асноўны ўдар прыйшоўся па пазіцыях 95-га корпуса. Напружаныя баі ішлі ў раёне Шацілак. На дапамогу часткам 65-й арміі была накіравана 194-я дывізія 48-й арміі. Пасля 30-кіламетровага маршу байцы дывізіі пераправіліся праз р. Бярэзіну і ў ноч на 24 снежня занялі абарону каля Шацілак. 25 снежня немцы зноў пашлі ў наступленне. Воіны 616-га стралковага палка адбівалі атакі ворага на чыгуначнай станцыі (зараз чыгуначная станцыя Светлагорск-на-Бярэзіне). Нямецкія войска ўварваліся на станцыю, але далейшае іх наступленне было спынена. У наступныя 3 дні вораг неаднаразова пераходзіў у атаку, аднак беспаспяхова.

У баях за «парыцкі выступ» было знішчана бльш за 7 тысяч нямецкіх салдат і афіцэраў, спалена і падбіта 156 танкаў. Баі на тэрыторыі раёна працягваліся да пачатку Беларускай аперацыі (23.06-20.08.1944).

У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком і каскай у руках. Сярод пахваных — Герой Савецкага Саюза Пётр Апанасьевіч Мірашнічэнка.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла, вул. П. А. Мірашнічэнка, г. Светлагорск (каля СШ № 4) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 6 ліпеня 2021.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тарту (значэнні).

**Тартускі аэрапорт** (IATA: **TAY**, ICAO: **EETU**) — аэрапорт за 9,5 км на паўднёвы захад ад цэнтра горада Тарту (Эстонія), каля аўтатрасы Тарту-Выру. Яго таксама называюць **аэрапортам Юленурме** з-за блізкасці да вёскі Юленурме. Ажыццяўляюцца штодзённыя рэйсы ў Хельсінкі (авіякампанія Finnair).

Гісторыя
--------

Аэрапорт быў адкрыты ў 1946 годзе. Новы будынак тэрмінала быў пабудаваны ў 1981 годзе, адначасова былі мадэрнізаваны узлётна-пасадачная паласа і рулёжная дарожка. З 2005 года аэрапорт належыць Tallinn Airport Ltd. У 2009 годзе УПП была павялічана да 1 799 м. Пасажыраплынь Тартускага аэрапорта ў 2010 годзе склала 23 504 чалавек.

Побач з аэрапортам размешчана Эстонская авіяцыйная акадэмія, навучальныя палёты якой складаюць да 90 % узлётна-пасадачных аперацый на аэрадроме.

У цяперашні час толькі Nordic Regional Airlines ажыццяўляе рэгулярныя рэйсы паміж Тарту і Хельсінкі штодня, 7 разоў на тыдзень. Estonian Air Regional забяспечваў рэйсы паміж Талінам да 21 снежня 2012 года, а авіякампанія airBaltic выконвала рэйсы ў Рыгу да 1 жніўня 2011 года.

Авіялініі і напрамкі
--------------------

| Авіякампанія | Пункты прызначэння  |
| --- | --- |
| Фінляндыя Finnair | Хельсінкі |

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  eAIP Estonia **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Эстонскі Зборнік аэранавігацыйнай інфармацыі (ANS). Архівавана з першакрыніцы 26 кастрычніка 2016. Праверана 27 ліпеня 2016.
3. ↑

Спасылкі
--------

* Інфармацыя пра аэрапорт EETU з сайта World Aero Data.
**Рух за адвольнае выміранне чалавецтва** — больш вядомае як VHEMT (англ.: Voluntary Human Extinction Movement) — грамадскі экалагічны рух, які ўзнік ў 1991 годзе ў ЗША ў горадзе Портланде. Мэтай руху з'яўляецца адвольнае выміранне чалавецтва шляхам адмовы ад размнажэння. Мэтай руху з'яўляецца рашэнне існуючых экалагічных праблем шляхам добраахвотнага адмовы ад размнажэння. Канчатковая мэта — поўнае знікненне віду Homo sapiens. Лозунгам руху з'яўляецца *«Дай нам божа жыць доўга і ўсім памерці»*.

Рух не прапагандуе забойствы, самагубства, масавую стэрылізацыю і іншыя гвалтоўныя метады, замест гэтага прапануецца адмовіцца ад далейшага прайгравання чалавечага роду.

Гл. таксама
-----------

* Чайлдфры

Зноскі
------

1. ↑  *Adams, Guy*. How to save the planet **(нявызн.)** (7 сакавіка 2007). Праверана 26 снежня 2010. (англ.)
2. ↑  *Carlson, Tucker*. Taking on the Human Extinction Movement **(нявызн.)**.  MSNBC (12 мая 2005). Праверана 26 снежня 2010. (англ.)

У Сеціве
--------

* VHEMT — Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · X |
**Пенсільванскі ўніверсітэт у Іст-Страўдсбергу** (англ.: East Stroudsburg University of Pennsylvania), таксама **Іст-Страўдсбергскі ўніверсітэт** (англ.: East Stroudsburg University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Іст-Страўдсберг, штат Пенсільванія.

Гісторыя
--------

Вучэльня, што сёння з'яўляецца Пенсільванскім ўніверсітэтам у Іст-Страўдсбергу, была заснавана ў 1893 годзе як прыватная школа для настаўнікаў, а затым вядомая як Іст-Страўдсбергская нармальная школа. Права ўласнасці на вучэльню было перададзена штату Пенсільванія ў 1920 годзе. У 1927 годзе ёй было прадастаўлена права надання ступеняў бакалаўра ў галіне адукацыі і бакалаўра ў галіне медыцынскай адукацыі. Школа тады стала Іст-Страўдсбергскім дзяржаўным педагагічным каледжам. У 1960 годзе былі адкрыты дадатковыя навучальныя праграмы, і школа атрымала назву Іст-Страўдсбергскага дзяржаўнага каледжа.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Пенсільванія

Крыніцы
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пенсільванскі ўніверсітэт у Іст-Страўдсбергу
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 000000008738254X · LCCN: n93024374 · Microsoft: 79060951 · VIAF: 126815042 |
**Таццяна Вячаславаўна Кабржыцкая** (нар. 15 жніўня 1941, Кіеў, Украіна) — беларуская літаратуразнаўца, крытык і перакладчыца.

Біяграфія
---------

Бацька, Вячаслаў Апанасавіч, быў заслужаным артыстам УССР, прафесарам Львоўскай кансерваторыі. Маці, Клаўдзія Васілеўна, — урач.

У час Вялікай Айчыннай вайны была эвакуіравана ў Алма-Ату. У 1946 годзе сям’я пераехала ў Львоў. Скончыла філалагічны факультэт Львоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1964). Працавала завучам Вязаўскай сярэдняй школы на Львоўшчыне (1964—1966), рэдактарам выдавецтва Львоўскага ўніверсітэта (1966—1967), вучылася ў аспірантуры пры гэтым універсітэце (1967—1971). У 1971—1980 гадах — навуковы супрацоўнік навукова-даследчага Інстытута педагогікі Міністэрства асветы БССР, з 1980 года — дацэнт кафедры рускай савецкай літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Кандыдат філалагічных навук. Сябра СП СССР з 1990 года.

Творчасць
---------

У друку выступае з рэцэнзіямі і літаратурна-крытычнымі артыкуламі з 1963 г. З В.Рагойшам выдала кнігі «Карані дружбы: Беларуска-ўкраінскія літаратурныя ўзаемасувязі пачатку XX ст.» (1976), «Слядамі знічкі: Пра Сяргея Палуяна» (1990) і падрыхтавала да публікацыі кнігу С.Палуяна «Лісты ў будучыню» (1989).

На украінскую мову пераклала творы М.Багдановіча, У.Караткевіча, асобным выданнем выйшлі аповесці В.Быкава «У тумане», «Аблава», раман «Мёртвым не баліць» (Кіеў, 1990). З украінскай мовы пераклала кнігу для настаўнікаў Д. Тхаржэўскага і У. Гекта «Праблемнае навучанне…» (1986).

Узнагароды
----------

Лаўрэат літаратурнай прэміі імя І. Франко[uk] (Украіна), узнагароджана ордэнам Святой княгіні Вольгі 3-й ступені (Украіна).

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі : біябібліягр. слоўн. Т. 3. — Мн. 1994. — С. 32-33.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Буланжэ.

**Даніэль Буланжэ** (фр. Daniel Boulanger; 24 студзеня 1922, Камп'ень, Уаза — 27 кастрычніка 2014) — французскі пісьменнік, паэт, драматург, сцэнарыст, аўтар дыялогаў да фільмаў. Сыграў шэраг другарадных роляў у 11 фільмах і стаў чальцом Ганкураўскай акадэміі ў 1983 годзе. Выйшаў у адстаўку ў 2008 годзе.

У 1932 годзе паступіў на вучобу ў семінарыю, рыхтуючыся стаць святаром, вывучаў старажытнагрэчаскую, латынь і нямецкую мовы, а таксама ігру на фартэпіяна. Пасля акупацыі Францыі нацыстамі падчас Другой сусветнай вайны далучыўся да руху Супраціву, у лістападзе 1940 года быў арыштаваны, але бег і ў 1942 годзе далучыўся да партызанаў. У 1945 годзе пакінуў Францыю і адправіўся падарожнічаць па свеце, наведаўшы Бразілію, Чад, Чэхаславакію, Балгарыю і іншыя краіны; падарожжа агулам заняло дзевяць гадоў, прычым займаўся Буланжэ ў названых краінах рознымі заняткамі: у прыватнасці, у Балгарыі ён быў працоўным на будаўніцтве чыгунак, у Бразіліі працаваў на авечкагадоўчай ферме, а ў Чадзе быў арганістам і кансультантам па эканамічных пытаннях. У 1957 годзе вярнуўся ў Францыю і засяродзіўся на літаратурнай працы, апублікаваўшы свой першы раман у 1958 годзе, а першы зборнік апавяданняў - у 1963. З 1970 года жыў у Санлісе.

Яго творчая спадчына ўключае 15 зборнікаў апавяданняў, 29 раманаў, 27 зборнікаў вершаў, 5 п'ес, 41 сцэнарый для фільма. Большасць яго твораў так ці інакш злучаны з сацыяльнымі праблемамі маленькіх правінцыйных гарадоў Францыі. У 1974 годзе быў удастоены Ганкураўскай прэміі за раман Fouette, cocher!. У 1971 годзе атрымаў прэмію Французскай акадэміі, у 1979 - прэмію прынца Манака, у 1983 - прэмію Ганкураўскай акадэміі.
**«Голас беларуса»** — штотыднёвая сялянска-работніцкая газета, орган беларускай нацыянальнай меншасці ў Латвіі, арганізаванай у 1921 г. у таварыства «Бацькаўшчына». Выдавалася ў 1925—1930 гг. у Рызе на беларускай мове. Рэдактар-выдавец К. Езавітаў. Ставіла мэту абуджаць нацыянальную свядомасць беларусаў у Латвіі, гуртаваць іх на сацыяльна-эканамічным і нацыянальным грунце, абараняць інтарэсы беларускага сялянства, работнікаў і інтэлігенцыі, развіваць культурную і нацыянальную самабытнасць. Пісала пра дзейнасць суполак, таварыстваў, інфармавала пра стан асветы, школьнай справы, жыццё беларусаў у Літве, Чэхаславакіі, Сібіры, Савецкай Беларусі. На старонках газеты змешчаны матэрыялы пра стварэнне Беларускага нацыянальнага камітэта ў Латвіі, арышты беларускіх грамадскіх дзеячаў і дэпутатаў сейма ў Польшчы, справаздача Езавітава пра Акадэмічную канферэнцыю па рэформе беларускага правапісу і азбукі (Менск, 1926), інфармацыя пра кніжныя навінкі ў Мінску, вершы В. Вальтара, П.Сокала і інш. пераклады на беларускую мову твораў Я. Райніса. Перадрукоўвала матэрыялы з газеты «Савецкая Беларусь», «Беларуская вёска» і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Панізнік, С. Сакалоўскі, У.* «Голас беларуса» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — С. 55—56. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
**«Рэймс»** (фр.: Stade de Reims) — французскі футбольны клуб з Рэймса. Клуб быў утвораны ў 1911 годзе пад назвай «Спартыўнае таварыства парку Памеры» (фр.: Société Sportive du Parc Pommery). Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «Агюст Дэлон», які размешчаны ў межах горада.

«Рэймс» з’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў у гісторыі французскага футбола. Ён выйграў шэсць чэмпіянатаў Францыі, два Кубкі Францыі, пяць разоў станавіўся ўладальнікам Суперкубка Францыі. Клуб таксама мае добрыя вынікі на еўрапейскім узроўні, двойчы даходзіў да фіналу Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў у 1956 і 1959 гадах і атрымліваў перамогу ў Лацінскім і Альпійскім кубках, у 1953 і 1977 гадах адпаведна. Тым не менш, з 1980 года назіраецца заняпад клуба. «Рэймс» апошнія 30 гадоў пасля таго правёў хістаючыся паміж Лігай 2 і Нацыянальным чэмпіянатам пасля вылету з найвышэйшага дывізіёна ў сезоне 1978/79. У 2012 годзе клуб здолеў вярнуцца ў першы дывізіён.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Рэймс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | FootballDatabase.eu · Soccerbase · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com · Transfermarkt · УЕФА |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12011881x · SUDOC: 028242777 · VIAF: 203767607 |

| ⛭Футбольныя клубы французскай Лігі 1 у сезоне 2023/24 |
| --- |
| 
* Брэст
* Гаўр
* Клермон
* Ланс
* Лар’ян
* Ліён
* Ліль
* Манака
* Манпелье
* Марсель
* Мец
* Нант
* Ніца
* ПСЖ
* Рэймс
* Рэн
* Страсбур
* Тулуза

 |

1. ↑  Transfermarkt — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
***Chilobrachys natanicharum*** - від {{bt-bellat|Павукі-птушкаеды{{!}}павукоў-птушкаедаў|*Theraphosidae*}}, які пражывае ў Тайландзе, у прыватнасці, у мангравых і лясных рэгіёнах.

Апісанне
--------

Від вядомы сваімі насычана блакітным нагам пры чорнай афарбоўцы цела. Аднак блакітная афарбоўка *C. natanicharum* можа быць двух розных формаў: металічна-блакітнай і фіялетавай. Яго сіняя афарбоўка ўнікальная, бо адценні гэтага колеру рэдка сустракаюцца ў прыродзе. Яна звязана не з наяўнасцю адмысловага пігменту, а абумоўліваецца ўнікальнай структурай валаскоў на паверхні, якія пераломліваюць святло такім чынам, што мы бачым металічна-сіні колер. Унікальнасць дадае яшчэ і тое, што гэта адзіны від тарантулаў, які жыве ў лясах Тайланда.

1. ↑  Jewel of the forest: New electric blue tarantula species discovered in Thailand (англ.). *EurekAlert!*. Праверана 8 лістапада 2023.
2. ↑  *Starr*. Stunning New Species of Tarantula Shimmers Like an Electric-Blue Jewel (англ.)  **(нявызн.)**?. *ScienceAlert* (26 верасня 2023). Праверана 8 лістапада 2023.
3. ↑  *Narin Chomphuphuang, Zongtum Sippawat, Patipan Sriranan, Paveen Piyatrakulchai, Chaowalit Songsangchote* A new electric-blue tarantula species of the genus Chilobrachys Karsh, 1892 from Thailand (Araneae, Mygalomorphae, Theraphosidae)(англ.) // *ZooKeys*. — 2023-09-18. — Т. 1180. — С. 105–128. — ISSN 1313-2970. — DOI:10.3897/zookeys.1180.106278
4. ↑  *Khalil*. Electric blue tarantula species discovered in Thailand (англ.). *CNN* (26 верасня 2023). Праверана 8 лістапада 2023.
5. ↑  *Magazine*. See the New 'Enchanting' Electric Blue Tarantula Discovered in Thailand (англ.). *Smithsonian Magazine*. Праверана 8 лістапада 2023.
**Обер-афіцэр**, (ад ням.: Oberoffizier) — найменне ніжэйшай катэгорыі афіцэрскіх чыноў у рускай арміі і на флоце да 1917 года, якія адпавядалі IX—XIV класам «Табелі аб рангах», ад прапаршчыка/карнета да капітана/ротмістра ўключна. Обер-афіцэры па сваіх пасадах прадстаўлялі камандны склад роты. Нямецкая назва (літаральна «старшыя афіцэры») ідзе з XVII стагоддзя, калі обер-афіцэры як старшыя палявыя камандзіры супрацьпастаўляліся унтэр-афіцэрам як малодшым палявым камандзірам; апошнія жа тады таксама прылічаліся да афіцэрскага складу. Да обер-афіцэраў належала звяртацца: «Ваша благароддзе».
**Пенсільванскі ўніверсітэт у Мэнсфілдзе** (англ.: Mansfield University of Pennsylvania), таксама **Мэнсфілдскі ўніверсітэт** (англ.: Mansfield University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова (фактычна — універсітэт), якая месціцца ў горадзе Мэнсфілд, штат Пенсільванія, ЗША. З’яўляецца часткай Сістэмы вышэйшай адукацыі штата Пенсільванія.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт вядзе сваю гісторыю з 1857 года, калі адкрылася Мэнсфілдская класічная семінарыя. У снежні 1862 года Мэнсфілдская класічная семінарыя стала Мэнсфілдскай нармальнай школай, трэцяй дзяржаўнай нармальнай школай у Пенсільваніі. У 1902 годзе нармальная школа перайшла з двухгадовага курса на трохгадовы, што наблізіла яе да статусу каледжа. 4 чэрвеня 1926 года Мэнсфілдская дзяржаўная нармальная школа атрымала права на чатырохгадовыя праграмы вышэйшай адукацыі. 13 мая 1927 года назва была афіцыйна зменена на Мэнсфілдскі дзяржаўны настаўніцкі каледж, а ў 1960 годзе — на Мэнсфілдскі дзяржаўны каледж.

У ліпені 2021 года чыноўнікі вышэйшай адукацыі штата абвясцілі, што Пенсільванскі ўніверсітэт у Мэнсфілдзе аб’яднаецца з Блумсбергскім універсітэтам і Лок-Хэйвенскім універсітэтам у адказ на фінансавыя цяжкасці і скарачэнне колькасці студэнтаў, і кожная ўстанова будзе юрыдычна кампусам адзінага ўніверсітэта. У сакавіку 2022 года новая ўстанова была створана для кантролю за трыма кампусамі і атрымала назву «Універсітэт Садружнасці Пенсільванія» (фармальна — не ўніверсітэт, а ўсяго толькі кіруючае агенцтва), хаця яе ўстановы (кампусы) працягваюць выдаваць дыпломы ад свайго ўласнага імя як універсітэты.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў, сацыяльных і гуманітарных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і чалавеказнаўства
* Каледж медыцынскіх прафесій
* Каледж навукі і тэхнікі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Пенсільванія

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пенсільванскі ўніверсітэт у Мэнсфілдзе
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000000106471450 · LCCN: no98119210 · Microsoft: 131579929 · NKC: kn20071104005, ko2007416905 · VIAF: 159763836 |
**Навукова-тэхнічная рэвалюцыя (НТР)** — карэннае якаснае пераўтварэнне прадукцыйных сіл, якасны скачок у структуры і дынаміцы развіцця прадукцыйных сіл.

Класіфікацыя
------------

### Неалітычная рэвалюцыя

Асноўны артыкул: **Неалітычная рэвалюцыя**
Неалітычная рэвалюцыя — пераход чалавечых абшчын ад прымітыўнай эканомікі паляўнічых і збіральнікаў да сельскай гаспадаркі, заснаванай на земляробстве і/або жывёлагадоўлі. Па дадзеных археалогіі, прыручэнне жывёл і раслін адбывалася ў розны час незалежна ў 7-8 рэгіёнах. Самым раннім цэнтрам неалітычнай рэвалюцыі лічыцца Блізкі Усход, дзе прыручэнне пачалося не пазней, чым 10 тыс. гадоў таму.

### Індустрыяльная рэвалюцыя

Асноўны артыкул: **Індустрыяльная рэвалюцыя**
Індустрыяльная (прамысловая) рэвалюцыя (*прамысловы пераварот*, *Вялікая індустрыяльная рэвалюцыя*) — пераход ад ручной працы да машыннай, ад мануфактуры да фабрыкі; пераход ад пераважна аграрнай эканомікі да індустрыяльнай вытворчасці, у выніку якога адбываецца трансфармацыя аграрнага грамадства ў індустрыяльнае. Прамысловы пераварот адбываўся ў розных краінах не адначасова, але ў цэлым можна лічыць, што перыяд, калі адбываліся гэтыя змены, пачынаўся ад другой паловы XVIII стагоддзя і працягваўся на працягу XIX стагоддзя. Характэрнай рысай прамысловай рэвалюцыі з’яўляецца імклівы рост прадукцыйных сіл на базе буйной машыннай індустрыі і зацвярджэнне капіталізму ў якасці пануючай сусветнай сістэмы гаспадаркі.

Прамысловая рэвалюцыя звязана не проста з пачаткам масавага прымянення машын, але і з змяненнем усёй структуры грамадства. Яна суправаджалася рэзкім павышэннем прадукцыйнасці працы, хуткай урбанізацыяй, пачаткам хуткага эканамічнага росту (да гэтага эканамічны рост, як правіла, быў прыкметны толькі ў маштабах стагоддзяў) і павелічэннем жыццёвага ўзроўню насельніцтва. Прамысловая рэвалюцыя дазволіла на працягу жыцця ўсяго толькі 3-5 пакаленняў перайсці ад аграрнага грамадства (дзе большасць насельніцтва вяла натуральную гаспадарку) да індустрыяльнага.

### Iнфармацыйная рэвалюцыя

Асноўны артыкул: **Інфармацыйная рэвалюцыя**
Інфармацыйная рэвалюцыя — глыбокія якасныя змены ва ўсіх сферах жыццядзейнасці грамадства, якія адбываюцца ў выніку шырокага ўкаранення новых сродкаў захоўвання, апрацоўкі і перадачы інфармацыі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777314014 |
**Ірына Сяргееўна Патаніна** (нар. 14 жніўня 1979, Харкаў, УССР) — украінская паэтэска і пісьменніца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў горадзе Харкаве. Ва ўзросце трох гадоў з бацькамі пераехала на Поўнач, у трэці па велічыні горад за паўночным палярным кругам — у Варкуту. З васьмі гадоў займалася ў тэатральнай студыі, у школьныя гады пачала пісаць вершы. Ва ўзросце 15 гадоў вярнулася ў Харкаў і жыла ў дзядулі з бабуляй.

Праз год пасля заканчэння школы паступіла на механіка-матэматычны факультэт Харкаўскага нацыянальнага ўніверсітэта ім. В. Н. Каразіна, а затым атрымала другую адукацыю там жа, на кафедры медыя-камунікацый сацыялагічнага факультэта. У студэнцкія ж гады пачала працаваць над літаратурным творам — аўтабіяграфічным раманам.

Першы твор Ірыны Патанінай — кніга пад назвай «Неразгаданая», была выдадзена ў Маскве выдавецтвам «АСТ» у 2001 годзе. З таго часу былі апублікаваны каля трох дзясяткаў літаратурных твораў, пісьменніца піша раманы, аповесці, апавяданні, вершы — працуе ў розных жанрах (у тым ліку псіхалагічная драма, дэтэктыў, фантастыка, дзіцячая літаратура).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 88144648467274718522 |
**«Сяля́нская пра́ўда»** — заходнебеларуская газета. Выдавалася з 28 верасня да 17 снежня 1924 года ў Вільні на беларускай мове 3-ы разы на тыдзень. Рэдактар А. Войцік.

Выкрывала палітыку польскага ўрада ў дачыненні да працоўных і нацыянальных меншасцей. Паказвала партызанскі рух у Заходняй Беларусі, нацэльвала масы на адстойванне сваіх палітычных і эканамічных правоў, на змаганне за беларускую школу, асвету, кааператывы. Крытыкавала беларускіх праўрадавых палітычных дзеячаў, творцаў «Беларускага грамадзянскага сабрання» С. Валэйшы, «Тымчасовай беларускай рады» Паўлюкевіч і інш. Асвятляла грамадска-палітычнае жыццё ў БССР. Змяшчала артыкулы Дрыгавіча (У. Талочкі), Я. Маразовіча, інтэрв’ю М. Чарвякова з А. Пшчолкам, рэцэнзіі на пастаноўкі Беларускай драматычнай майстроўні і інш. Выйшлі 34 нумары. Забаронена польскімі ўладамі.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн 2002.
2. ↑  ЭГБ 2001.

Літаратура
----------

* *Ліс А. С.* «Сяля́нская пра́ўда» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 340. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Арсень Ліс.* «Сяля́нская пра́ўда» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 464—465. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

Спасылкі
--------

* Сялянская праўда // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мільчын.
**Ісаак Іосіфавіч Мільчын** (1894, м. Івянец — 1941, Мінскае гета, г. Мінск) — беларускі яўрэйскі жывапісец і графік. Бацька мастака-анімаліста Льва Ісаакавіча Мільчына.

Біяграфія
---------

У 15 гадоў паступіў у рысавальную школу Я. Кругера. У 1911 г. І. Мільчын працягнуў вучобу ў Берлінскай мастацкай школе, аднак Першая сусветная вайна вымусіла мастака вярнуцца дамоў. Вучыўся ў Віцебску ў Школе малявання і жывапісу Ю. Пэна, затым у Віцебскім мастацкім вучылішчы і ў Мінскай мастацкай студыі пад кіраўніцтвам В. Волкава (1929). У 1927—1930 гг. быў членам Усебеларускага аб’яднання мастакоў, з 1928 па 1931 гг. — членам Рэвалюцыйнай арганізацыі мастакоў Беларусі. Упершыню выстаўляўся на 3-й Усебеларускай выстаўцы (Мінск, 1929). У 1940 годзе ўступіў у Саюз мастакоў БССР.

Пахаванне ў мястэчку, 1927, Нацыянальны мастацкі музей Беларусі
Загінуў у гады Вялікай Айчыннай вайны ў Мінскім гета разам з жонкай і дачкой.

Творчасць
---------

Мільчын надаваў увагу яўрэйскай тэме: «Пахаванне ў мястэчку», «Вяселле», «Яўрэйскія тыпы», графічны цыкл «Яўрэйскія мястэчкі».
У 1930-я гг. працаваў як тэатральны мастак, аформіўшы ў Беларускім дзяржаўным яўрэйскім тэатрам шэраг спектакляў, сярод якіх «Вядзьмарка» А. Голдфадэна.
Прымаў удзел у афармленні і ілюстраванні мастацкай літаратуры. Сярод твораў кніжнай графіцы: вокладка і малюнкі кнігі І. Барашка «Залатыя арэхі: казка» (1930), вокладкі да кніг С. Баранавых «Пастка» (1930) і З. Астапенка «Краіне» (1931), малюнкі да кнігі Шолама — Алейхема «Сярэбраны».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Мильчин Исаак Архівавана 14 сакавіка 2017.
2. ↑  *Церашчатава В. В.* Беларуская кніжная графіка (1917—1941) / рэд. Л.Н. Дробаў. — Мн. 1978. — С. 91. — 96 с. — 1 200 экз.

вокладка і

Літаратура
----------

* Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік / аўтар-складальнік Б. А. Крэпак і інш. — Мн.: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — С. 374. — 664 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ісаак Іосіфавіч Мільчын

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 137930 |
**Даніэль Рой Хількрыст Набоа Асін** (англ.: Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín; нар. 30 лістапада 1987, Маямі, Фларыда, ЗША) — эквадорскі палітычны дзеяч і бізнесмен у бананавай галіне. Прэзідэнт Эквадора з 23 лістапада 2023 года. У свае 36 гадоў ён з’яўляецца другім самым маладым прэзідэнтам у гісторыі Эквадора (першы — Хасэ Флорэс-і-Арамбуру) і самым маладым, абраным усенародным галасаваннем.

Набоа быў чальцом Нацыянальнага сходу Эквадора з 2021 па 2023 год, да таго як яно было распушчана ў адпаведнасці з механізмам muerte cruzada, запушчаным прэзідэнтам Гільерма Ласа. Да сваёй палітычнай кар’еры займаў некалькі пасад у сямейным бізнесе. Яго бацька, Альвара Набоа, пяць разоў беспаспяхова вылучаўся на пасаду прэзідэнта Эквадора. Даніэля Набоа часта называюць спадчыннікам кампаніі і багацця бацькі.

У маі 2023 года Набоа вылучыў сваю кандыдатуру на пасаду прэзідэнта ў пазачарговых выбарах 2023 года ад «Нацыянальнага дэмакратычнага дзеяння». У другім туры выбараў змагаўся з Луісай Гансалес. Паказчыкі падтрымкі Набоа ў дні, якія папярэднічалі выбарам, былі нізкімі. Набраўшы амаль 52 % галасоў выбаршчыкаў у другім туры Набоа перамог на выбарах 15 кастрычніка 2023 г.

У цяперашні час ён з’яўляецца другім самым маладым дзеючым дзяржаўным лідэрам у свеце пасля Ібрагіма Траорэ з Буркіна-Фасо.

Зноскі
------
**«Narodny zwon»** («*Народны звон*») — газета рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку ў Заходняй Беларусі, орган Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ). Выдавалася з 7 снежня 1926 г. да 28 сакавіка 1927 г. у Вільні на беларускай мове лацінкай.

Лагатып газеты распрацаваў у снежні 1926 беларускі мастак Язэп Горыд.

Зноскі
------

1. ↑  Сяргей Гваздзёў. Пілігрымка мастака Язэпа Горыда(недаступная спасылка) // Новы Час, 2 красавіка 2010

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свет.**«Свет»** (арыг. «Сьвет») — газета Беларускага рабоча-сялянскага пасольскага клуба «Змаганне». Выдавалася з 22 чэрвеня да 29 ліпеня 1929 у Вільні на беларускай мове штотыднёва. Выйшла 8 нумароў, 6, 7, 8-ы нумары канфіскаваны. Закрыта ўладамі.

Асвятляла розныя бакі жыцця насельніцтва Заходняй Беларусі. Друкавала матэрыялы пра эканамічны і палітычны ўціск, звязаны з пачаткам сусветнага эканамічнага крызісу і пашырэннем у Еўропе, у т.л. і ў Польшчы, нацыянал-сацыялізму. Паведамляла пра беспрацоўе, масавыя палітычныя кампаніі да Дня барацьбы за мір (1 жніўня), дзейнасць гурткоў ТБШ, кааператываў, прафсаюзаў, разгромленую ўладамі Грамаду, фашызацыю грамадства, пагрозу вайны.

Літаратура
----------

* *С. В. Говін.* «Свет» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Свет (газета) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх
Ліндзісфарнскае Евангелле — гэта толькі адзін са скарбаў, сабраных сэрам Робертам Котанам.
**Котанская бібліятэка** была сабрана ў прыватным парадку сэрам Робертам Брусам Котанам (1571—1631), які быў антыкварам і бібліяфілам, і стала асновай Брытанскай бібліятэкі.

Пасля роспуску манастыроў мноства неацэнных старажытных рукапісаў, якія належалі да манаскіх бібліятэк, сталі распаўсюджвацца сярод розных уладальнікаў, многія з якіх не ведалі аб культурнай каштоўнасці манускрыптаў. Котанаўская роля заключалася ў пошуку, набыцці і захаванні гэтых старажытных дакументаў. Вядучыя навукоўцы той эпохі, у тым ліку Фрэнсіс Бэкан, Уолтэр Рэлі, і Джэймс Ашэр, наведвалі бібліятэку сэра Роберта. Рычард Джэймс выступаў у якасці яго бібліятэкара. Бібліятэка мае асаблівую важнасць для часам адзінай захаванай копіі працы, так, напрыклад, адбылося з творамі «Беавульф» і «Сэр Гавейн і Зялёны Рыцар».

Літаратура
----------

* Tite, Colin G. C. (1994). *The Manuscript Library of Sir Robert Cotton*. Panizzi Lectures 1993. London: British Library. ISBN 978-0712303590.
* Wright, Christopher, рэд. (1997). *Sir Robert Cotton as Collector*. London: British Library. ISBN 0712303588.

Спасылкі
--------

* A History of the Cotton Library Архівавана 12 верасня 2016. British Library
* British Library Digitized Manuscripts Online Архівавана 10 кастрычніка 2023.
* British Library Images Online
* The Cotton Manuscripts Bibliography Архівавана 19 красавіка 2014. The University of Sheffield
**«Мальёрка»** (ісп.: Real Club Deportivo Mallorca) ― іспанскі футбольны клуб з горада Пальма з вострава Мальёрка. Клуб быў заснаваны 5 сакавіка 1916 года. Быў фіналістам Кубка ўладальнікаў кубкаў у 1999 годзе.

Клуб гуляе ў чырвоных кашулях з чорнымі шортамі і гетрамі. Хатняя арэна завецца «Іберастар», яна можа ўмясціць 23 142 гледача.

Гісторыя
--------

«Мальёрка» ― найстарэйшы клуб Балеарскіх астравоў. Быў названы першапачаткова *Junta Directiva del Alfonso XIII FBC* у гонар караля тых часоў Альфонса XIII. Першым стадыёнам клуба быў «Буэнас-Айрэс», што адкрыўся 25 сакавіка 1916 года гульнёй супраць «Барселоны», у якой «Мальёрка» атрымала паражэнне з лікам 0:8. Праз год клуб змяніў назву на *Real Sociedad Alfonso XIII*, а ў 1931 годзе прыйшлося зноў змяніць назву па палітычных мэтах на *Club Deportivo Mallorca*. У 1949 годзе да назвы клубу прымкнуў тытул «каралеўскі» (*Real*).

22 ліпеня 2008 года было заяўлена, што 96 працэнтаў акцый клубу купіць англійскі бізнесмен Пол Дэвідсан, але ўжо ў лістападзе таго года было высветлена, што ў англічаніна няма грошай на куплю. Праз год 19 лістапада 2009 года клуб быў выкуплены іспанскім бізнесменам Матэа Алемані.

30 сакавіка 2010 года «Мальёрка» падпісала дагавор з італьянскай кампаніяй футбольнага экіпіравання *Macron*. Пагадненне разлічана на тры сезоны з 2010 па 2013 гады.

Дасягненні
----------

* Уладальнік Кубка Іспаніі **(1)**: 2003
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі **(1)**: 1998

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Мальёрка
* Афіцыйны сайт (ісп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | BDFutbol · eu-football.info · Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 134296189 |

| ⛭Футбольныя клубы іспанскай Ла Лігі ў сезоне 2023/24 |
| --- |
| 
* Алавес
* Альмерыя
* Асасуна
* Атлетык Більбаа
* Атлетыка Мадрыд
* Барселона
* Бетыс
* Валенсія
* Вільярэал
* Гранада
* Жырона
* Кадыс
* Лас-Пальмас
* Мальёрка
* Рая Вальекана
* Рэал Мадрыд
* Рэал Сасьедад
* Севілья
* Сельта
* Хетафэ

 |
**Панарэ́я** (італ.: Panarea) — адзін з Ліпарскіх астравоў. Уваходзіць у склад Італіі. Агульная плошча — 3,34 км². Насельніцтва (2011 г.) - 280 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Панарэя належыць да паўночна-ўсходняй групы Ліпарскіх астравоў. Знаходзіцца ў 14,06 км на паўночны ўсход ад вострава Ліпары, у 155 км на паўночны ўсход ад Палерма, у 400 км на паўднёвы ўсход ад Рыма. Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 2,74 км. Найбольшая шырыня — 1,75 км. Мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся каля 150 тысяч гадоў таму як частка сцяны кальдэры вялікага падводнага вулкана. Лічыцца самым старым з геалагічнага пункту гледжання востравам Ліпарскага архіпелага. 

Ландшафт вострава надзвычай разнастайны. Яго галоўную частку складае горнае ўзвышша да 420 м над узроўнем мора. Сустракаюцца шырокія расколіны, скалы, натуральныя плато і старажытныя штучныя тэрасы. Населена пераважна ўсходняя частка Панарэі. На поўначы вылучаецца зона фумарол. Распаўсюджаныя горныя пароды — базальт, пемза, абсідыян, граніт, сера.

Прырода
-------

У глыбокай старажытнасці паверхня вострава Панарэя была пакрыта лесам. Аднак ужо ў бронзавым веку яго ландшафт і прырода былі значна зменены чалавекам. У нашы дні заходняя і цэнтральная часткі вострава заняты зараснікамі хмызнякоў, тут сустракаюцца здзічэлая масліна, каперсы, апунцыя і іншыя расліны. Фаўна прадстаўлена птушкамі і яшчаркамі.

Значная частка Панарэі мае запаведны статус.

Гісторыя
--------

Востраў Панарэя быў населены ў XIV ст. да н. э. На паўднёвым захадзе вострава археолагамі знойдзены рэшткі мікенскага паселішча, якое ўмяшчала каля 20 будынкаў. Паколькі ўжо ў антычнасці Панарэя пакутвала ад нападаў піратаў, склад насельніцтва стала змяняўся. У другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. астравіцяне знаходзіліся ў саюзе з Карфагенам, але ў 252 г. да н. э. былі заваяваны рымлянамі. 

У сярэднявеччы Панарэя аспрэчвалася паміж арабамі і нармандскай сіцылійскай дынастыяй. У пачатку XVI ст. востраў некаторы час быў захоплены асманскімі карсарамі, якія вывезлі адсюль усё насельніцтва. У другой палове XVII ст. Панарэя зноў была населена выхадцамі з Сіцыліі. 

Пасля далучэння да Італіі многія выхадцы з Панарэі эмігрыравалі ў ЗША і Лацінскую Амерыку.

Эканоміка
---------

Найбольш развітыя галіны эканомікі Панарэі — турызм і будаўніцтва лодак.

Літаратура
----------

* Ward, Ph. The Aeolian Islands: The Original History and an Exploration of the Islands — The Oleander Press, 2013. ISBN: 9780902675438

Спасылкі
--------

* PANAREA TRAVEL GUIDE AND TOURISM
* The history of the Aeolian Islands

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая Южакова |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4505453-8 · NKC: ge822417 · SUDOC: 142389943 · VIAF: 315165081 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лужа.

**Лу́жа** (трансліт.: *Luža*, руск.: Лужа) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых звестак вядома з 1596 года. У 1772 годзе ўласнасць Сапегаў, 13 двароў, у 1778 г. належала маёнтку Шчаўры Ануфрыя Рашкоўскага, 24 «дымы». Пра назву вёскі існуе паданне: настаяцеля царквы жыхары папрасілі асвяціць вёску, але нечым не ўгадзілі яму, тады святар быццам бы сказаў ім: «Быць вам пры лужы». У Айчынную вайну 1812 г. вёска разбурана французамі. У 1885 г. ў складзе Бобрскай воласці Сенненскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 г. 47 двароў, 158 жыхароў. Пасля ўсталявання Савецкай улады ў складзе Малажаберыцкага сельсавета Крупскага раёна, з 1973 г. вёска ў складзе Ігрушкаўскага сельсавета Крупскага раёна Мінскай вобласці. У 1930-я гады жыхары вёсак Лужа і Актавія аб'ядналіся ў калгас «Шлях сацыялізму». У 1941 г. ў вёсцы 40 двароў, 130 жыхароў. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 18 чалавек. Пасля вайны калгас адноўлены, з 1950 г. вёска ў складзе калгаса «Усход», са студзеня 1960 г. — калгаса «Гігант», з 1961 г. — саўгаса «Грушаўскі», потым — калгаса «Стараселле». На 01.01.1998 г. 4 гаспадаркі, 7 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
2. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 31 сакавіка 1977 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1977, № 15 (1533).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ігрушкаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ігрушка |
| Пасёлкі | Лянок |
| Аграгарадкі | Стараселле ·  Узнацк |
| Вёскі | Актавія ·  Ваўкавыск ·  Вострава ·  Гута ·  Двор-Пярэсіка ·  Дубешня ·  Каменка ·  Каралёва ·  Кладзі ·  Кругліца ·  Лашанцы ·  Лужа ·  Малое Вострава ·  Радзіца ·  Самаседаўка ·  Старая Пярэсіка |
**Сеед Ібрагім Раісі** (перс.: سید ابراهیم رئیسی, нар. 14 снежня 1960, Мешхед, Іран) — палітычны і дзяржаўны дзеяч Ірана. Прэзідэнт Ірана з 3 жніўня 2021.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 снежня 1960 года ў горадзе Мешхедзе. У 1980 годзе Ібрагім Раісі атрымаў рэлігійную адукацыю і пачаў будаваць сваю кар’еру ў новай прававой сістэме, якая наступіла пасля Ісламскай рэвалюцыі. У 1985 годзе пераехаў жыць у Аан, дзе быў прызначаны на пасаду намесніка пракурора горада. У 1988 годзе прымаў удзел у арганізацыі пакарання праціўнікаў рэжыму, у тым ліку і членаў Арганізацыі маджахедаў іранскага народа. З 1989 па 1994 год займаў пасаду пракурора Тэгерана. У 1994 годзе яго павысілі да начальніка генеральнай інспекцыі Ірана.

У 2004 годзе Ібрагім Раісі быў прызначаны намеснікам пракурора Ірана. У 2005 годзе прэзідэнт Махмуд Ахмадзінежад прапанаваў яму пасаду міністра бяспекі, але той адмовіўся. У жніўні 2014 года Раісі стаў генеральным пракурорам Ірана. У сакавіку 2016 года ён сышоў у адстаўку з гэтай пасады і ўзначаліў адзін з самых багатых фондаў ісламскага свету Астан-і Кудс Разаві. У маі 2017 года стаў кандыдатам на пасаду прэзідэнта Ірана, але прайграў Хасану Рухані.

У 2019 стаў кіраўніком судовай улады.

На выбарах у чэрвені 2021 года зноў вырашыў балатавацца і перамог з істотным адрывам. За Раісі было аддадзена больш за 17,8 мільёна галасоў. Яго галоўнага суперніка Махсена Разалі, які ў мінулым узначальваў Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), падтрымалі больш за 3,3 мільёна выбаршчыкаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  فرارو | ابراهیم رئیسی کیست؟
3. ↑  Iran’s conservatives scramble to find a presidential candidate | Gareth Smyth | AW **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 22 студзеня 2018. Праверана 19 чэрвеня 2021.
4. ↑  «Палач» для Запада: кто станет новым президентом Ирана

Спасылкі
--------

* Биография Ибрагима Раиси на сайте foreignpolicy.com (англ.)
* Биография Ибрагима Раиси на сайте theguardian.com (англ.)
* Президентские выборы в Иране 2017 года (руск.)

| Прэзідэнты Ірана |
| --- |
| 
* Абальхасан Банісадр
* Махамед Алі Раджаі
* Алі Хаменеі
* Алі Акбар Хашэмі Рафсанджані
* Махамед Хатамі
* Махмуд Ахмадзінежад
* Хасан Рухані
* Ібрагім Раісі

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Telegram · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1242922210 · VIAF: 104149842023702841800 |