recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Рагозенскі срэбраны скарб** — калекцыя срэбранага посуду старажытнафракійскай эпохі (канец V — пачатак IV стагоддзя да нашай эры), знойдзеная ў балгарскай вёсцы Рагозен.

Гісторыя знаходкі
-----------------

Блюда з рагозенскага скарба
Восенню 1985 года трактарыст-ветэран Іван Саваў з вёскі Рагозен падчас капання на сваім гародзе арашальнай канавы наткнуўся на збан. Працягнуўшы капаць далей, ён і яго жонка выцягнулі з зямлі яшчэ 64 пацямнеўшыя ад часу і бляшаныя па выглядзе рэчы (збаны, чашы, блюды). Вырашыўшы, што гэта рэчы царкоўнага абіходу, сяляне аднеслі знаходку ў хату і, паведаміўшы вясковаму старасце (кмету), працягнулі працу на гародзе.

Кмет патэлефанаваў у акружны цэнтр Врацу ў Гістарычны музей, прыехалі археолагі і нечакана знайшлі яшчэ адну яму, у якой было яшчэ 100 пасудзін. Такім чынам, у скарбе было 165 рэчаў з срэбра агульнай вагой 20 кг. Гэта былі фіалы, 54 збаны і 3 звычайныя чашы. Усе яны былі упрыгожаны гравіроўкай, а на асобных меліся ўпрыгожванні ў выглядзе залатых пялёсткаў.

Гістарычнае значэнне
--------------------

Збан з Рагозенскага скарба
Археолагі лічаць, што скарб з'яўляецца прыватнай калекцыяй, якую на працягу мінімум паўстагоддзя збірала нейкая мясцовая шляхетная сям'я. Закапана прыблізна ў канцы IV стагоддзя да н. э.

У дэкаратыўным афармленні пасудзін выкарыстоўваюцца разнастайныя матывы, характэрныя для розных перыядаў IV стагоддзя да н. э. Мяняюцца па чарзе геаметрычныя фігуры: раслінныя элементы — галіны дрэў, ружовыя парасткі, кветкі лотасу, жалуды; выявы жывёл — фантастычных (крылатыя львы-грыфоны, крылатыя коні — пегасы, крылатыя казлы) і рэалістычных (сабакі, пантэры, птушкі, гіпапатамы). На адным з фіялаў — верагодна, грэчаскім па паходжанні — адлюстраваны Геракл і афінская жрыца Аўга. Адна з неразгаданых міфалагічных сцэн — дзве калясніцы, у якія пазапраганы чацвёркі крылатых коней з жанчынамі-вознікамі ў доўгіх вопратках, якія развяваюцца.

Вельмі важная для гістарычнай навукі выява фракійскай Вялікай Багіні, якую нават старажытныя грэкі ўшаноўвалі пад імянем Бендыда. Яна адлюстравана як магутная вершніца на льве ці ў калясніцы з квадрыгай коней.

На асобных ёмістасцях захаваліся надпісы, у якіх згадваюцца фракійскія асабістыя імёны, а таксама назвы невядомых цяпер фракійскіх паселішчаў. Хутчэй за ўсё, гэта імёны майстроў, якія выраблялі посуд, і месцы іх пражывання.

Станам на 2016 год скарб захоўваецца ў гістарычным музеі ў Сафіі.

Спасылкі
--------

* Часопіс «Вакол Света», студзень 1987
Схематычны выгляд розных супалімераў.  
1 — палімер;  
2 — чаргавальны супалімер;  
3 — статыстычны супалімер:  
4 -блок-супалімер;  
5 — прышчэплены супалімер
**Суполімерыза́цыя** — ланцуговы працэс сумеснай полімерызацыі двух і больш розных манамераў, які вядзе да ўтварэння высокамалекулярных злучэнняў (супалімераў), змяшчаючых у макрамалекулах звёны зыходных манамераў. Таксама прамысловы метад вытворчасці многіх відаў супалімераў.

Рэакцыйная здольнасць манамераў у працэсе суполімерызацыі вызначаецца іх прасторавай будовай, палярнасцю і спалучэннем падвойных сувязей. Пры гэтым звёны ў ланцугах размяркоўваюцца, як правіла, статыстычна (за выключэннем чаргавальнай ці альтэрнатыўнай суполімерызацыі). Склад супалімера звычайна (акрамя азеатропнай суполімерызацыі) ад складу зыходнай манамернай сумесі, які ў ходзе працэса суполімерызацыі мяняецца: колькасць больш актыўнага манамера памяншаецца, менш актыўнага — павялічваецца. Пры суполімерызацыі да глыбокай ступені ператварэння манамераў рознай актыўнасці выніковы супалімер мае ланцугі рознага складу.

Размяшчэнне звёнаў манамераў ў ланцугу супалімера дазваляе змяняць яго ўласцівасці. Суполімерызацыя выкарыстоўваецца для атрымання палімераў з рознымі ўласцівасцямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Суполімерыза́цыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 273. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д.: Донбас, 2004. — Т. 1 : А — К. — 640 с. — ISBN 966-7804-14-3. (укр.)
* *Дерябина Г. И.* Сополимеризация : учебное пособие / Г. И. Дерябина. — Самара: Изд-во «Самарский университет», 2013. — 48 с. — ISBN 978-5-86465-593-1. (руск.)
* Химическая энциклопедия: в 5 т (руск.) / Гл. ред.: Кнунянц И. Л. (тт. 1—3), Зефиров Н. С. (тт. 4—5). — М.: Советская энциклопедия (тт. 1—2); Большая Российская энциклопедия (тт. 3—5), 1988—1998. — ISBN 5-85270-008-8.
* Сополимерыизация // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* *Фёдоров Г. Е.* Сополимеризация // Большая медицинская энциклопедия : [в 30 т. ] / гл. ред. акад. Б. В. Петровский; [Акад. мед. наук СССР]. — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1984. — Т. Т. 23: Сахароза — Сосудистый тонус. — 544 с. — 150 800 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Сополимеризация (руск.) // Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. Н. Каразіна. Кафедра хімічнага матэрыялазнаўства
* Сополимеризация // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4070106-2 · NKC: ph138179 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рубінштэйн.
**Давыд Хаймавіч Рубінштэйн** (руск.: Рубинштенй Давид Хаимович; 16 студзеня 1920, Віцебск — 1999) — расійскі фізік, педагог. Доктар педагагічных навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны працаваў у статыстычным кіраванне Кіргізскай ССР, настаўнік фізікі Рэспубліканскага Культасвет вучылішча; старшы выкладчык, загадчык кафедры фізікі педінстытута Магілёва. Старэйшы выкладчык, дацэнт, загадчык кафедры агульнай фізікі, дэкан (1965-1974) фізіка-матэматычнага факультэта педінстытута Камсамольска-на-Амуры. З 1974 працаваў у Навасібірскім дзяржаўным пед. інстытуце: дацэнт кафедры агульнай фізікі, методыкі выкладання фізікі, прафесар.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Архівавана 24 кастрычніка 2015.
* Архівавана 12 кастрычніка 2016.
**Багуслаў Багданавіч Вільчкоўскі** (14 сакавіка 1928, в. Пагулянка, Наваградскае ваяводства,   
 Польская Рэспубліка — 27 лістапада 1964) — старшыня калгаса «Іскра» Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці, Герой Сацыялістычнай Працы (1966, пасмяротна).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 сакавіка 1928 года ў сям’і памешчыка. Паляк.

Яго бацькі ў перыяд уз’яднання Заходняй Беларусі і ўваходжання яе ў склад Беларускай ССР усталі на бок Савецкай улады. Жылі на станцыі Міцькавічы.

У гады Вялікай Айчыннай вайны заставаліся на акупаванай тэрыторыі. У 14 гадоў Багуслаў стаў сувязным партызанскага атрада, збіраў звесткі, перадаваў партызанам, неаднаразова ўдзельнічаў у падрывах чыгуначнага моста, варожых эшалонаў).

Вярнуўшыся да мірнага жыцця, стаў працаваць простым конюхам у калгасе «Іскра». Жыў у вёсцы Малая Сваротва Баранавіцкага раёна. Уступіў у ВКП(б)/КПСС. Неўзабаве быў прызначаны брыгадзірам і ў 1959 годзе вылучаны на пасаду старшыні калгасу — гэта было рашэнне партыйнай арганізацыі.

Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, членам рэвізійнай камісіі Брэсцкай абласной партыйнай арганізацыі.

Увечары 27 лістапада 1964 года, падчас выступу на партыйным сходзе ў памяшканні праўлення калгаса, Багуслаў Вільчкоўскі быў забіты — злачынец стрэліў з цемры, з вуліцы праз акно. Гэта быў надзвычайны выпадак не толькі рэспубліканскага, але і ўсесаюзнага маштабу. Яго забойца быў устаноўлены, прызнаны вінаватым у здзяйсненні тэрарыстычнага акту і прыгавораны да вышэйшай меры пакарання.

Багуслаў Багданавіч быў пахаваны на могілках вёскі Соргавічы.

Памяць
------

* Імя Вільчкоўскага да нядаўняга часу насіў былы калгас «Іскра».
* У вёсцы Малая Сваротва, у будынку былой драўлянай канторы, дзе быў забіты старшыня, знаходзіцца цяпер музей імя Вільчкоўскага.
* На цэнтральнай сядзібе калгаса усталяваны бюст.
* Яго імя носіць вуліца ў Баранавічах.

Узнагароды
----------

* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, воўны і іншай прадукцыі Вільчкоўскаму Багуславу Багдановічу прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы пасмяротна
* Узнагароджаны ордэнам Леніна, медалямі

Зноскі
------

1. ↑  Цяпер Баранавіцкі раён
2. 1 2 3 4 5 6 7  Вильчковский Богуслав Богданович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 113. — 737 с.
3. ↑  Пуля для депутата(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Хліманаў В. Усё асталося людзям. — В кн.: Сцяганосцы новага, перадавога. Мн. 1967.

Спасылкі
--------

Багуслаў Багданавіч Вільчкоўскі на сайце «Героі краіны»

* Пуля для депутата | Документальный детектив Архівавана 3 снежня 2012.  (руск.)
**«Стары»** (англ.: The Old Man) — амерыканскі сямісерыйны дэтэктыўны трылер з зорным складам, з'яўляецца экранізацыя аднайменнага рамана Томаса Пэры, галоўную ролю ў якой згуляў Джэф Брыджас. Прэм'ерны адбылась 17 чэрвеня 2022 года.

Апісанне
--------

У фільме «Стары» ёсць надзвычайна жорсткая сцэна бойкі, збольшага таму, што ў ёй няма нічога прыгожага або харэаграфічнага. Калі Чэйз папярэджвае сваю дачку: «Ты не ведаеш, якімі выродлівымі могуць стаць гэтыя рэчы, калі яны становяцца выродлівымі», ён не жартуе.

Фармат абмежаванага серыяла цягне за сабой некаторыя агаворкі, уключаючы той факт, што серыял не спяшаецца пераходзіць да сутнасці справы ў чатырох першых эпізодах, уключаючы абыходны манеўр з удзелам Эмі Брэнеман ў ролі нявіннага сведкі, уцягнутага ў гэты небяспечны свет.

Тым не менш, Брыджэс, чые праблемы са здароўем і барацьба з ракам у рэальным жыцці дадаюць даволі горкае адценне ў тое, што вы бачыце на экране, вельмі моцны ў ролі састарэлага шпіёна — Джэйсан Борн, калі б ён пражыў досыць доўга, каб стаць чальцом Асацыяцыі амерыканскіх пенсіянераў.

У сцэнары няма нічога асабліва новага, але гэтага і не трэба. Бо хоць Чэйз, магчыма, ужо не той хлопец, якім сябе памятае, ва ўтрыманні ўвагі аўдыторыі, Брыджас і Літгаў перадаюць «Старога» ў добрыя рукі.

Сюжэт
-----

Аператыўнік ЦРУ Дэн Чэйз (яго грае Брыджэс) ва ўцёках ужо шмат гадоў па прычынах, якіх мы спачатку не ведаем, але узгадваем разам з ім на працягу серыяла. Біл Хек грае Чэйза ў маладосці, калі ён ўдзельнічаў у сакрэтных аперацыях на Блізкім Усходзе, піша CNN.

Патрабуецца многае, каб зноўку ўвесці яго ў строй, але ён гатовы да гэтага, а стомлены ад жыцця шэф ЦРУ Гаральд Харпер, якога выконвае Літгау, выдатна разумее, што дастаць яго будзе складаней, чым мяркуюць падначаленыя. Харпер вельмі падобны на шэрыфа Нотынгема з класічнага фільма «Робін і Мэрыян» 1976 года, якому даручана знайсці персанажа, але які не атрымлівае задавальнення ад гэтай перспектывы і раздражнёны маладымі гарачымі галовамі, на якія ён павінен пакласціся.

Зноскі
------

1. ↑  «Стары» — сямісерыйны дэтэктыўны трылер з зорным складам. Крытыкі ў захапленні

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
**Лесаўпара́дкаванне** — сістэма мерапрыемстваў па арганізацыі ляснога фонду і рацыянальным лесакарыстанні.

Займаецца пытаннямі інвентарызацыі ляснога фонду, праектавання лесагаспадарчых і іншых мерапрыемстваў, накіраваных на ахову, абарону і ўзнаўленне лясоў, арганізацыі тэрыторыі лесагаспадарчых прадпрыемстваў, захавання і ўзмацнення асяроддзеўтваральных, водаахоўных, абаронных, санітарна-гігіенічных, рэкрэацыйных і іншых функцый лясоў, правядзеннем адзінай навукова-тэхнічнай палітыкі ў лясной гаспадарцы. Ажыццяўляюцца лесапаталагічныя, лесабіялагічныя і іншыя даследаванні. Адначасова вядуцца глебава-тыпалагічныя абследаванні і ўпарадкаванне паляўнічай гаспадаркі.

Тэхнічнай асновай сучаснага лесаўпарадкавання з’яўляюцца матэрыялы аэракасмічных здымак.

Прававы статус лесаўпарадкавання і яго змест Беларусі вызначае Лясны кодэкс Рэспублікі Беларусь. Лесаўпарадкаванне прадстаўлена рэспубліканскім унітарным прадпрыемствам «Белдзяржлес».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Беларусь, 1995
2. 1 2 3  Маніторынг лесу // Сайт Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь

Літаратура
----------

* Лесаўпара́дкаванне // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 423. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* Лесоустро́йство // Лесная энциклопедия: В 2-х т. / Ред. кол.: Г. И. Воробьёв (гл. ред.) и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1985. — Т. 1. Абелия — Лимон. — С. 551—552. — 593 с. — 100 000 экз. (руск.)
* Лесаўпара́дкавальны; Лесаўпара́дкаванне // Тлумачальны слоўнік беларускай мовы: У 5-ці т / АН БССР, Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мн.: Галоўная рэдакцыя Беларус. Сав. Энцыклапедыі, 1979. — Т. 3: Л — Паняты / [рэдактар П. М. Гапановіч]. — С. 37. — 672 с.

Спасылкі
--------

* Лясны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* Маніторынг лесу // Сайт Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь
**Ру́дня Ло́заўская** (трансліт.: *Rudnia Lozaŭskaja*, руск.: Рудня Лозовская) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рагінскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 20 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 53 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

На ўсходняй ускраіне меліярацыйны канал, злучаны з ракой Чачора (прыток ракі Сож).

Транспартная сетка
------------------

Побач шаша Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з крывалінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Невялікая частка забудовы змесцавана за каналам, на ўсходзе ад галоўнай вуліцы.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як вёска ў Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: млын, хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 431 дзесяцін зямлі.

У 1925 годзе ў Рагінскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1931 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія карнікі забілі 10 жыхароў, 33 жыхара вёскі загінулі на франтах. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дзербічы» (цэнтр — вёска Дзербічы).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 34 гаспадаркі, 58 жыхароў.

### Дынаміка

* 1881 год — 32 двары, 198 жыхароў.
* 1897 год — 46 двароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 301 жыхар.
* 1925 год — 45 двароў.
* 1959 год — 249 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 34 гаспадаркі, 58 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Ло́заўская Ру́дня**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Рагінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Рагінь |  |
| Вёскі | Аляксандраўка ·  Антонаўка ·  Дзербічы ·  Каромка ·  Курганне ·  Лозаў ·  Майсееўка ·  Рудня Лозаўская ·  Слабодка ·  Факел |
**Царква ў гонар Сабора Усіх Беларускіх Святых** — мураваны праваслаўны храм у Гродне. Знаходзіцца на праспекце Янкі Купалы, 90.

Гісторыя
--------

У 1994 годзе па блаславенні мітрапаліта Філарэта была зарэгістравана грамада. У 1999 годзе быў ўсталяваны крыж на месцы будучага будаўніцтва храма. У снежні 2000 года на месцы будаўніцтва храма быў усталяваны чыгуначны вагон.

1 красавіка 2002 года пачаліся работы па ўзвядзенні храма. 12 чэрвеня 2005 года епіскап Арцемій асвяціў ніжні храм у гонар мучаніка немаўля Гаўрыіла Беластоцкага. 3 мая 2009 года былі асвечаны і ўстаноўлены крыжы і тры залатыя купалы, выкананыя ў візантыйскім стылі.

7 лістапада 2011 года мітрапаліт Філарэт асвяціў верхні храм.

Архітэктура
-----------

Інстытут Гроднаграмадзянпраект выканаў дакументацыю па будаўніцтве храма, царкоўнага дома, трансфарматарнай падстанцыі і кацельні. Аўтарам і галоўным архітэктарам храма стала Ніна Сяргееўна Емяльянава, галоўным інжынерам праекта — Уладзімір Рыгоравіч Дзем’янчук.

Зноскі
------

1. ↑  Храм в честь Собора Всех Белорусских Святых г. Гродно Архівавана 30 снежня 2019.
2. ↑  Царква ў гонар Сабору Беларускіх Святых Архівавана 26 верасня 2020.
**Французскае Супольніцтва** (фр.: Communauté française) — арганізацыя Французскай каланіяльнай імперыі ў 1958—1960 гадах, утвораная па Канстытуцыі Францыі 4 кастрычніка 1958 года, якая паклала пачатак Пятай рэспублікі. Супольніцтва замяніла аналагічную арганізацыю Чацвёртай рэспублікі Французскі Саюз. Рэферэндум, які ўхваліў Канстытуцыю 1958 года, быў адпрэчаны ў Гвінеі, якая ў выніку стала незалежнай і не ўвайшла ў Супольніцтва.

У Супольніцтва ўваходзілі Францыя, заморскія дэпартаменты (Алжыр, Французская Гвіяна, Гвадэлупа, Марцініка і Рэюньён), заморскія тэрыторыі (Каморскія астравы, Французская Палінезія, Французскі Бераг Самалі, Новая Каледонія, Сен-П’ер і Мікелон і астравы Уоліс і Футуна) і 12 афрыканскіх калоній Францыі: Маўрытанія, Сенегал, Бераг Слановай Косці, Дагамея (цяпер Бенін), Французскі Судан (цяпер Малі), Верхняя Вольта (цяпер Буркіна-Фасо), Нігер, Габон, Чад, Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка (былая Убангі-Шары), Конга і Малагасійская Рэспубліка. Нягледзячы на тое, што Супольніцтва амаль страціла сваё значэнне пасля абвяшчэння незалежнасці большай часткай афрыканскіх калоній і больш не згадвалася з пачатку 1960-х, фармальна скасаванае з Канстытуцыі Францыі яно была толькі Канстытуцыйным актам 4 жніўня 1995.

Гл. таксама
-----------

* Французскі Саюз
* Садружнасць нацый
* Французскі канстытуцыйны рэферэндум 1958

Літаратура
----------

* Супо́льніцтва, Французскае супольніцтва // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 273. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* (фр.) Communauté française

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00563738 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Наркевіч-Ёдка.
**Тамаш Міхал Ануфрыевіч Наркевіч-Ёдка** (1810  — пасля 25 жніўня 1872) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Ануфрыя Наркевіча-Ёдкі, павятовага маршалка ігуменскага, і Петранэлі з Забелаў. Ахрышчаны 4 красавіка 1810 года ў Грозаўскім касцёле.

Скончыў Віленскі ўніверсітэт, кандыдат абодвух правоў. Службоўца Міністэрства ўнутраных спраў (1832), надворны радца (на 1851).

Маршалак павятовы ігуменскі ў 1863—1868 гадах. Ганаровы апякун губернскай гімназіі ў г. Мінску.

Жыў у маёнтку Пукава (1851—1866).

Памёр пасля 25 жніўня 1872 года.

Сям’я
-----

У шлюбе з Тэафілай з Пілецкіх.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  15. Ёдкі, Наркевічы-Ёдкі герба «Ліс» // Гербоўнік беларускай шляхты.. — Мінск. — С. 75.

Літаратура
----------

* 15. Ёдкі, Наркевічы-Ёдкі герба «Ліс» // Гербоўнік беларускай шляхты.. — Мінск. — С. 75.


| ?Томаш Ануфрыевіч Наркевіч-Ёдка — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Мацей Наркевіч-Ёдка[d] |  | Базыль Наркевіч-Ёдка[d] |  | Гальяш Наркевіч-Ёдка[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Ануфрый Наркевіч-Ёдка |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Тамаш Ануфрыевіч Наркевіч-Ёдка |  |  |  |  | Францішка з Цвіркаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Петранэля з Забелаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Бегазы-Дандыбаеўская культура** — археалагічная культура позняга бронзавага веку ў Казахстане ў IX — VIII стагоддзях да н. э.

Археалагічная культура была асобна вылучана ў 1979 г. Яе назва паходзіць ад найменняў старажытных некропаляў Бегазы і Дандыбай на паўночным ўсходзе Казахстана.

належала качавым жывёлагадоўцам, якія прыйшлі на змену паўаселым андронаўцам. Яны насялялі тэрыторыі паміж горнымі масівамі Улытау і Чынгізтау. Для Бегазы-Дандыбаеўскай культуры характэрны высокія, круглыя, прастакутныя маўзалеі высакародных асоб, пабудаваныя са скальных камянёў, у пахавальнай традыцыі — інгумацыі ў магіле на баку, рукі і ногі сагнутыя да грудзей, побач — зброя і ўпрыгожванні. Керамічныя збаны з тонкім горлам, упрыгожаныя касцянымі калодкамі.

Стаянкі ўяўляюць сабою зямлянкавыя жытлы, выкладзеныя камянямі. Відавочна, былі вядомы і разборныя хаціны накшталт юрт, што ўсталёўваліся на сталы каменны фундамент. Знойдзены выявы жывёл на камянях — коней, авечак, вярблюдаў, ваўкоў, мядзведзяў і інш.

Спасылкі
--------

* Казахстанская энциклопедия
* Бегазы-Дандыбаевская культура - феномен поздней бронзы Центрального Казахстана
* ИССЛЕДОВАНИЕ ПАМЯТНИКОВ БЕГАЗЫ-ДАНДЫБАЕВСКОЙ И ТАСМОЛИНСКОЙ КУЛЬТУР Архівавана 25 красавіка 2023.
* Бегазы-Дандыбаевская культура степной Евразии
* Л. Р. КЫЗЛАСОВ УЮКСКИЙ КУРГАН АРЖАН И ВОПРОС О ПРОИСХОЖДЕНИИ САКСКОЙ КУЛЬТУРЫ
**Народнікі** — прыхільнікі грамадска-палітычных ідэй, заснаваных на думцы, быццам бы грамадства можа перайсці да сацыялістычнага развіцця, мінуючы капіталізм. Вучэнне народнікаў узнікла ў другой палове ХІХ ст. у Расіі. Умоўна яго падзяляюць на рэвалюцыйную (М. Бакунін, М. Ішуцін, Г. Нячаеў і інш.) і ліберальную плыні (П. Лаўроў). У 1880-я гг. частка народнікаў на чале з Г. Пляханавым перайшла на сацыял-дэмакратычныя пазіцыі.

На Беларусі
-----------

Сярод беларускай інтэлігенцыі народніцкія ідэі пачалі распаўсюджвацца з 1860-х гг. У 1880-я гг. з’явіліся народніцкія гурткі, падпарадкаваныя расійскім арганізацыям «Чорны перадзел» і «Народная воля». У 1882 г. у Вільні была створана «Арганізацыя „Народнай волі" ў Паўночна-Заходнім краі». У пачатку 1880-х гг. у Пецярбургу І. Грынявіцкі заснаваў «беларускую плынь» народніцкага руху. Яго ідэі паўплывалі на студэнцкую групу «Гоман», якая мела сувязі ў беларускіх гарадах і выдавала на беларускай мове часопіс «Гоман». Многія прадстаўнікі народніцтва на Беларусі шчыра цікавіліся жыццём народа, удзельнічалі ў палітычнай і асветніцкай рабоце. У асноўным яны арыентаваліся на сялянскія масы і бачылі ў сялянскіх абшчынах і арцелях правобраз будучага сацыялістычнага грамадства. У далейшым ідэі народніцтва моцна паўплывалі на развіццё сацыял-дэмакратычнага руху, у тым ліку на погляды значнай часткі членаў Беларускай Сацыялістычнай Грамады, партыі эсэраў і інш.

Гл. таксама
-----------

* Ісак Аронавіч Гурвіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00568045 · NKC: ph123170 |
**Работынэ**, *Рабоціна* (укр.: Роботине) — вёска ва Украіне, у Такмакскай гарадской абшчыне Палогаўскага раёна Запарожскай вобласці. Насельніцтва складае 480 чалавек.

Геаграфія
---------

Вёска знаходзіцца за 39 км ад райцэнтра, за 20 км ад горада Такмак. У вёсцы бярэ пачатак рака Балка Арэхава. Побач праходзіць аўтамабільная дарога Т 0408.

Гісторыя
--------

Вёска заснавана ў 1869 годзе.

У 1920 годзе тут быў пахаваны Кузьма Апатаў, рэвалюцыянер, удзельнік Расійскай грамадзянскай вайны. Заснавальнік першага Марыупальскага ўдарнага Савецкага батальёна.

12 чэрвеня 2020 года, у адпаведнасці з распараджэннем Кабінета Міністраў Украіны № 713-р «Пра вызначэнне адміністрацыйных цэнтраў і зацвярджэнне тэрыторый тэрытарыяльных абшчын Запарожскай вобласці», увайшла ў склад Такмакской гарадской абшчыны.

Да 2020 орган мясцовага самакіравання — Новапракопаўскі сельскі савет. Быў адным з найбуйнейшых і самых аддаленых ад райцэнтра населеных пунктаў былога Такмацкага раёна.

З 6 сакавіка 2022 года вёска была акупавана расійскімі войскамі падчас расійскага ўварвання ва Украіну. З 7 жніўня 2023 года распачаліся цяжкія баі за населены пункт. 22 жніўня 2023 года вёска была вызвалена УСУ.

Сучаснасць
----------

У вёсцы дзейнічаюць бібліятэка-філіял, паштовае аддзяленне, фельчарска-акушэрскі пункт, крама, а ў дамах людзей ёсць газ.

Славутасці
----------

* За 3,5 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчаны ландшафтны заказнік мясцовага значэння «Балка Успенская».
* На тэрыторыі вёскі размешчана нямала помнікаў, у тым ліку і дзве брацкія магілы.

Зноскі
------

1. ↑  Про визначення адміністративних центрів та затвердження територій територіальних громад Запорізької області (укр.). *Офіційний вебпортал парламенту України*. Праверана 18 кастрычніка 2022.
2. ↑  ЗСУ заходять в Роботине на Запоріжжі **(нявызн.)**.  Новинарня (11 жніўня 2023).
3. ↑  Створений рішенням Запорізької обласної ради № 30 від 28 березня 2013 року «Про оголошення території природно-заповідного фонду місцевого значення Токмацького району Запорізької області»

Спасылкі
--------

* У вёсцы Работынэ і людзі працавітыя // Газета «Таўрыя», 18.01.2014
* Прагноз надвор’я ў вёсцы Работынэ
Жоўтым колерам пазначана некантралюемая Марока тэрыторыя
**Марака́нская сцяна́** — сістэма абарончых збудаванняў, створаная ўрадам Марока на тэрыторыі Заходняй Сахары і пустынным паўднёвым усходзе Марока, якая падзяляе тэрыторыі, кантралюемыя ўрадам Марока і фарміраваннямі Палісарыё. Сістэма вядомая таксама пад назвай **Абочына Заходняй Сахары**, прадстаўнікі ПАЛІСАРЫЁ выкарыстоўваюць для яе абазначэння тэрмін *Сцяна Ганьбы*, у прастамоўі ходзіць таксама тэрмін «берм». Агульная працягласць збудаванняў — больш 2500 км.

Увогуле пабудавана шэсць буйных ліній і дзве малыя. Аснову кожнага вала складае пясчана-каменны насып вышынёй каля трох метраў. Уздоўж сцен размешчаны мінныя палі, загароды з калючага дроту, сэнсарныя сістэмы для выяўлення парушальнікаў, артылерыйскія пасты і ўзлётна-пасадачныя палосы. Абсталяваны радарныя мачты, якія праглядаюць тэрыторыю па-за сценамі, сістэма ўвесь час патрулюецца.

Будаўніцтва было пачата ў 1981 годзе і афіцыйна завершана 16 красавіка 1987 года. Збудаванне ўмацаванняў праходзіла ў некалькі этапаў: першая сцяна адгарадзіла ад астатняй тэрыторыі Заходняй Сахары найбуйнейшы горад Эль-Аюн, горад Смара і месцы здабычы фасфатаў у раёне Бу-Краа. Пасля гэтага было збудавана яшчэ пяць сцен, у выніку чаго пад мараканскім кантролем апынулася вялікая частка тэрыторыі, якая завецца ўрадам гэтай краіны *Паўднёвымі правінцыямі*. Сілы ПАЛІСАРЫЁ кантралююць пераважна незаселеную тэрыторыю паўднёвей і ўсходней загараджальных збудаванняў, якая завецца імі *Свабоднай зонай*. Лагеры бежанцаў з Заходняй Сахары і лагеры ПАЛІСАРЫЁ размешчаны на захадзе Алжыра ў раёне Тындуфа.

Фактычна, будаўніцтва валаў прывяло да афармлення сітуацыі ў Заходняй Сахары ў яе сучасным патавым выглядзе.

Гл. таксама
-----------

* Сеўцкая сцяна
* Вайна ў Заходняй Сахары
**Анэнцэфалі́я** (стар.-грэч.: ἀν- — «без» і ἐγκέφαλος — «галаўны мозг») — унутрывантробны парок развіцця плода, які фармуецца на ранніх тэрмінах цяжарнасці і звязаны звычайна з уздзеяннем шкодных фактараў навакольнага асяроддзя, таксічных рэчываў ці інфекцый; грубы парок развіцця галаўнога мозга — поўная ці частковая адсутнасць вялікіх паўшар'яў галаўнога мозга, касцей зводу чэрапа і мяккіх тканяў. Прыроджаны шматфактарны парок развіцця, які ўзнікае з прычыны парушэння механізмаў прэнатальнага развіцця плода — парушэння фармавання нервовай трубкі плода ў перыяд 21—28 дзён цяжарнасці (незачыненне пярэдняга нейрапора нервовай трубкі).

Зноскі
------

1. ↑  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776394550 |
**Джыянутры** (італ.: Isola di Giannutri) — востраў у Міжземным моры. Уваходзіць у склад Тасканскага архіпелага, самы паўднёвы з яго астравоў. Агульная плошча — 3 кв. км. Сталага насельніцтва няма.

Гісторыя
--------

Востраў называўся Artemisia грэкамі і Danium рымлянамі. Належыць важная роля ў III і II ст. да н.э. для марскіх перавозак. У часы Рымлян ва ўласнасці сям’і Энабардзі, якая пабудавала пышную вілу, руіны якой можна бачыць у нашы дні. У часы Каралінгаў Джыянутры з Джыліа і Арджэнтарыа належыць абацтву Трох Фантанаў. У XIII стагоддзі належаў сям’і Альдабрандэскі і затым пераходзіць да сям’і Арсіні.

Выгляд Джыянутры з мора

Ахова прыроды
-------------

У нашыя дні на востраве і ў прыбярэжных водах арганізаваны нацыянальны парк і марскі запаведнік.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя для наведвальнікаў вострава Архівавана 19 лютага 2012.
**«Mafia: The City of Lost Heaven»** (бел.: «Мафія: Горад страчанага раю») — відэагульня, сумесь 3D-шутара ад трэцяй асобы з аўтасімулятарам, які апавядае пра прыгоды члена італьянскай мафіі ў выдуманым амерыканскім горадзе «Lost Heaven» (Страчаны рай).

Гульня вядомая выдатнай атмасферай ЗША 30-х гадоў XX стагоддзя (Вялікая дэпрэсія, «сухі закон»), а таксама дэталізаваным (для свайго часу) горадам.

Сюжэт
-----

Сюжэт гульні Mafia пачынаецца з 1930 годзе ў выдуманым амерыканскім горадзе Lost Heaven (бел.:  Рай страчаны), што з'яўляецца аналагам рэальных Нью-Ёрку і Чыкага. Сюжэт падаецца ў выглядзе аповяду ад імя галоўнага героя падчас іх сустрэчы з дэтэктывам ў 1938 году. Гулец бярэ на сябе ролю таксіста Томаса Анджэла, які нечакана для сябе самога пачынае кар'еру ў арганізаванай злачыннасці, як кіроўца на службе крымінальнага сіндыката дона Сальеры. Ён працягвае расці ў рангу, змагаючыся з кланам дона Марэла. У рэшце, ён расчароўваецца ў жыцці злачынца і сустракаецца з дэтэктывам, каб здаць арганізацыю Сальеры. Анджэла пачынае ўспамінаць з чаго ўсё пачалося…

Гл. таксама
-----------

* Mafia II
* Mafia III

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Steam — 2003. Праверана 31 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q337535'></a>

Спасылкі
--------

* Энцыклапедыя серыі гульняў Mafia **(нявызн.)**.
* Энцыклапедыя модаў гульні Mafia **(нявызн.)**.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Behind The Voice Actors · GameFAQs · GameFAQs · Giant Bomb · MobyGames · Redump · Redump |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 17107053k |
**Параф’янаўская сядзіба** — сядзіба ў в. Параф’янава, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць.

Гісторыя
--------

Значны перыяд свайго існавання маёнтак належаў касцёлу і адносіўся да Віленскай архідыяцэзіі, але быў канфіскаваны ў каталікоў пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай. На працягу ХІХ стагоддзя маёнтак налыжыў Пшэздзецкім, Тышкевічам і Слатвінскім. Сядзіба апошніх размяшчалася ў Замошшы.

Сядзіба ў 1840-я гады належала роду Шышкаў. Мелася ў гэты час усяго 4 дваровых, прыгонных было 154 (40 сялянскіх двароў), якія мелі аднолькавыя з сялянамі Гарадзілава павіннасці.

Ад сядзібы захаваўся добраўпарадкаваны бровар (1880), які збудаваў Гвідон Слатвінскі. У 1939 годзе яго нацыялізавалі і адчынілі там лікёра-гарэлачны завод, які і зараз працуе ў будынку Слатвінскіх.

Захавался адзінкавыя дрэвы ўязной алеі.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРАФ’ЯНАВА (Віцебская вобласць)

Літаратура
----------

* Сядзіба ў Параф’янава // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 678.
**Ві́шанскі** (трансліт.: *Višanski*, руск.: Вишенский) (да 1957 г. **Сталінец**) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Яромінскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 5 км на поўнач ад Гомеля, 3 км ад чыгуначнай станцыі Касцюкоўка.

Транспартная сетка
------------------

Побач шаша Доўск - Гомель. Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, якая на поўначы далучаецца да цэнтра просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудавана двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1926 годзе ў Касцюкоўскім сельсавеце Гомельскага раёна Гомельскай акругі. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 30 жыхароў загінулі на фронце. У 1968 годзе да пасёлка далучаны пасёлак Новы. У складзе калгаса імя XXII з'езда КПСС (цэнтр — вёска Яроміна).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год - 125 гаспадарак, 319 жыхароў.

### Дынаміка

* 1926 - 17 двароў, 107 жыхароў.
* 1959 - 505 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 - 125 гаспадарак, 319 жыхароў.

Вядомыя ўраджэнцы
-----------------

* В. А. Еўтухоў - беларускі мастак.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вішанскі

| ⛭**Яромінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Яроміна |
| Пасёлкі | Бардзіна ·  Вішанскі ·  Клімаўскі |
| Вёскі | Касцюкоўка |
**Радыус інерцыі сячэння** - геаметрычная характарыстыка сячэння, якая злучае момант інерцыі фігуры {\displaystyle J} з яе плошчай {\displaystyle F} наступнымі формуламі:

{\displaystyle J\_{y}=i\_{y}^{2}F}
{\displaystyle J\_{z}=i\_{z}^{2}F}
Адсюль, формула радыуса інерцыі:

{\displaystyle i\_{y}={\sqrt[{}]{\frac {J\_{y}}{F}}}}
{\displaystyle i\_{z}={\sqrt[{}]{\frac {J\_{z}}{F}}}}
Такім чынам, радыус інерцыі адлюстроўвае стаўленне калянасці стрыжня на выгіб {\displaystyle EJ}) і на сціск ({\displaystyle EF}).

У супраціўленні стрыжняў падоўжнаму выгібу (страты ўстойлівасці просталінейнай формы пры сціску) асноўную ролю адыгрывае гнуткасць стрыжня, а значыць і велічыня найменшага радыусу інерцыі сячэння. Такім чынам, большую эканамічнасць будуць мець тыя сячэнні, у якіх найменшы радыус інерцыі роўны найбольшаму, гэта значыць сячэнні, у якіх усе цэнтральныя моманты інерцыі роўныя, а эліпс інерцыі звярнуўся бы ў круг.

Адзінка вымярэння СІ - м. У будаўнічай літаратуры часцей запісваецца ў міліметрах або сантыметрах, з прычыны невялікай велічыні на практыцы.

Калі моманты інерцыі {\displaystyle J\_{y}} і {\displaystyle J\_{z}} з'яўляюцца галоўнымі момантамі інерцыі, то {\displaystyle i\_{y}} і {\displaystyle i\_{z}} — таксама з'яўляюцца галоўнымі радыусамі інерцыі

У некаторай літаратуры радыус інерцыі пазначаецца проста {\displaystyle r}.

Літаратура
----------

* Сопротивление материалов, Н. М. Беляев, Главная редакция физико-математической литературы изд-ва «Наука», 1976 г. стр 608.
Карыкатура 1907 г. у навазеландскай газеце з нагоды атрымання гэтай краінай статусу дамініёна
**Дамініён** (англ.: dominion, от лац.: dominium «уладанне») — форма каланіяльнай залежнасці ў межах Брытанскай імперыі, пазней Садружнасці нацый.

Само паняцце «дамініён» узнікла ў Англіі ў пачатку Новага часу і ўжывалася ў дачыненні да краін і тэрыторый, якія непасрэдна залежалі ад каралеўскай кароны (Уэльс, Віргінія, Новая Англія).

У другой палове XIX ст. Вялікабрытанія, каб пазбавіцца ад пагрозы барацьбы за незалежнасць сваіх найбольш развітых калоній, пачала практыкаваць перадачу ім шырокіх правоў на самакіраванне (Новая Зеландыя ў 1853 г. Канада ў 1867 г. Аўстралія ў 1901 г.). На Каланіяльнай канферэнцыі 1907 г. Канада і Аўстралія ўпершыню былі дакументальна прызнаны дамініёнамі. Канчаткова прававы статус дамініёнаў быў замацаваны ў Дэкларацыі Бальфура 1926 г. Згодна з ёй, дамініёны разглядаліся як аўтаномныя палітычныя ўтварэнні ў межах Брытанскай імперыі, пазней — Садружнасці нацый. У адрозненне ад класічных калоній, у дамініёнах дзейнічалі асобныя законы, суд, органы ўлады, праводзілася самастойная ўнутраная і знешняя палітыка. Пры гэтым дамініёны захоўвалі палітычны і эканамічны саюз з Вялікабрытаніяй, фармальна лічыліся раўнапраўнымі, хаця прызнавалі канстытуцыйную ўладу брытанскай манархіі.

У розныя гады статус дамініёнаў мелі: Канада, Аўстралія, Новая Зеландыя, Ньюфаўндленд, Паўднёва-Афрыканскі Саюз, Ірландыя, Індыя, Пакістан, Цэйлон. Формы кіравання, падобныя на дамініён, але без вызначэння гэтага статусу таксама ўводзіліся ў адносінах да Паўднёвай Радэзіі і Фіджы. Статус дамініёнаў фактычна адмяняўся пасля абвяшчэння рэспубліканскай формы кіравання (Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка, Ірландыя, Індыя, Пакістан, Шры-Ланка) або ўвядзення асобнага грамадзянства (Канада, Аўстралія, Новая Зеландыя). У 1949 г. Ньюфаўндленд увайшоў у склад Канады.

Спасылкі
--------

* «Dominion» of Canada
* History of India Архівавана 29 мая 2013.
* From colony to dominion
* Constructing the Union of South Africa
* Free legal-dictionary

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778787019 · NDL: 00574886 · NKC: ph292493 |
Перамога амерыканскіх войск над індзейцамі ў 1794 г.
**Заходняя канфедэрацыя індзейцаў** (англ.: Western Indian Confederacy) — часовы саюз індзейскіх народаў так званай Паўночна-Заходняй індзейскай тэрыторыі, што цягнулася ад Вялікіх азёр на поўначы да Кентукі на поўдні, у 1783—1814 гг.

Складанне канфедэрацыі адбылося ў выніку паражэння Вялікабрытаніі ў вайне за незалежнасць ЗША. Яна павінна была супрацьстаяць міграцыі амерыканскіх перасяленцаў на землі, населеныя індзейцамі, а таксама супольна прадстаўляць інтарэсы індзейскіх народаў у перагаворах з прадстаўнікамі ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі і Іспаніі.

У склад канфедэрацыі ўваходзілі:

* Рада трох агнёў
* Іракезы ЗША і Канады
* Ілінойс
* Плямёны ракі Вабаш
* Ваяндот
* Ленапэ
* Менаміні
* Шаўні
* Маямі
* Кікапу
* Верхнія маскогі
* Ніжнія чэрокі

Спрэчкі паміж самімі індзейцамі не дазвалялі канфедэрацыі эфектыўна выконваць свае намеры. Дагаворы, заключаныя ёю, часцяком парушаліся асобнымі ваеннымі і рэлігійнымі групоўкамі. Гэта стала зачэпкай для ЗША распачаць так званую Паўночна-заходнюю індзейскую вайну (1785—1795 гг.).

У 1794 г. амерыканскія войскі наснеслі паражэнне аб’яднаным сілам індзейцаў на чале з правадыром шаўні Блакітнай Кашуляй і прымусілі брытанцаў спыніць дапамогу Заходняй канфедэрацыі. Вялікабрытанія імкнулася адрадзіць Заходнюю канфедэрацыю падчас Англа-амерыканскай вайны (1812—1814 гг.), але яе намаганні абмежаваліся дапамогай паўстанню Тэкумсэ.

Спасылкі
--------

* Native American Resilience and Violence in the West
* Negotiations between the Western Indian Confederacy & U.S.
* Tecumseh's Confederation
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўскі сабор** — праваслаўная царква ў Бабруйску, кафедральны сабор Бабруйскай і Быхаўскай епархіі.

Гісторыя
--------

Першыя ўзгадкі пра царкву тычацца XVI ст. Неўзабаве пасля падпісання ў 1596 Берасцейскай уніі царква стала ўніяцкай, якой заставалася да Другога падзелу Рэчы Паспалітай, калі ў 1795 расійскімі ўладамі яна была зноў перароблена пад праваслаўную.

Да 1812 царква знаходзілася каля ракі Бярэзіна. Але ў сувязі з будаўніцтвам Бабруйскай крэпасці царква была перанесена на Парыцкі фарштат, адкуль у 1829 яе перанеслі на Мінскі фарштат. У 1835 быў узведзены новы драўляны будынак царквы. На месцы ж першапачатковага знаходжання царквы была пабудавана Рагачоўская брама крэпасці.

У 1879 да прыходу царквы належалі жыхары Бабруйска з фарштатамі і хутарамі, вёскі Арновічы, Пісчакі, Канчаны, Думаноўшчына, Ясны Лес, Вялічкава, Даманава. Агульная колькасць прыхаджан была 2069 мужчын і 2055 жанчын. Протаіерэем царквы быў Фёдар Смоліч, дапаможным святаром быў Іосіф Яхімовіч. Пры царкве была прыходскае вучылішча з жаночай зменай.

У 1892—1894 быў пабудаваны новы каменны будынак царквы. Да царквы належалі: Свята-Георгіеўская царква, Думаноўшчына, Свята-Мікалаеўская царква, хутар Лукі, збудаваная ў 1826; Сафійская царква, Свята-Духаўская царква (1901), капліцы ў вёсцы Ясны Лес.

За савецкім часам царква была зачынена, але аднавіла сваю дзейнасць падчас ВАВ. На прылеглай да цэрквы тэрыторыі былі зроблены нямецкія могілкі. У 1964 царква была закрыта, а яе будынак быў перароблены пад басейн. 1 жніўня 2003 увесь будынак царквы перадалі вернікам. Адначасова пачалося яе аднаўленне.

Сучасны стан
------------

У царкве два прастолы: першы асвячоны іерэйскім чынам у 2001, 2-і ў 2007 архірэйскім чынам. Пры царкве маюцца нядзельная школа, сястрыцтва, казацтва, бібліятэка. Клірыкі — плябан протаіерэй Аляксандр Палуянаў, іерэй Міхаіл Пракоф’еў, іерэй Аляксей Болатаў, іерэй Віктар Смычнік, іераманах Сяргей Брыч, іерэй Максім Кірэяў, дыякан Максім Ульяшын.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск) на Вікісховішчы |

* Інфармацыя на сайце епархіі
* Архівавана 21 ліпеня 2013.
* Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
*
**11-ы асобны гвардзейскі мотастралковы Енакіеўска-Дунайскі полк** — тактычнае фармаванне народнай міліцыі Данецкай Народнай Рэспублікі.

Умоўнае найменне — вайсковая часць № 08818 (в/ч 08818). Скарочанае найменне — **11 гв. амсп**.

Гістарычным папярэднікам з’яўляецца *Брыгада* (першапачаткова, батальён) *«Усход»* — узброенае фармаванне Данецкай Народнай Рэспублікі, якое ўдзельнічала ва ўзброеным канфлікце на ўсходзе Украіны.

Былы камандзір брыгады «Усход» — Аляксандр Хадакоўскі, былы камандзір спецпадраздзялення «Альфа» Упраўлення СБУ Данецкай вобласці. Па словах самога Хадакоўскага, батальён быў сфарміраваны ў пачатку мая 2014 года з актывістаў грамадскага руху «Патрыятычныя сілы Данбаса», які ён стварыў і ўзначаліў у пачатку сакавіка 2014 года.

Зноскі
------

1. ↑  Денис Пушилин встретился с бойцами 11-го Гвардейского отдельного енакиевско-дунайского мотострелкового полка **(нявызн.)**.  Правда ДНР (Мар 11, 2021). Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2022. Праверана 14 сакавіка 2022.
2. ↑  В псевдокабмин сепаратистов вошли люди, близкие к «регионалам» | Украинская правда
3. ↑  Патриотические силы Донбасса призвали «Правый сектор» не толкать регионы на «неуправляемый взрыв», « Today», 27.03.2014.
**Кальмордэнскі заапарк** (шведск.: Kolmårdens djurpark) — заапарк у Швецыі, змешчаны ў геаграфічнай мясцовасці Кальмордэн, у камуне Норчэпінг, за 18 км на паўночны ўсход ад горада. Кальмордэнскі заапарк з'яўляецца адным з найбуйнейшых заапаркаў Еўропы паводле плошчы (1,75 км²).

Гісторыя
--------

### Перадгісторыя

Кальмордэнскі лес быў здаўна вядомы сваёй непраходнасцю. Сельма Лагерлёф апісвае яго ў сваёй кнізе «Незвычайныя прыгоды Нільса Хольгерсана ў Швецыі»: «*Усе іншыя лясы трапяталі перад людзьмі, але Кальмордэнскі лес сам прыводзіў людзей у трапятанне. У яго нетрах маглі заблукаць і паляўнічы, і дрывасек. Ім даводзілася прабірацца глухімі сцежкамі, бо жыхары гэтых мясцін былі не ў стане пракласці праз лес дарогу… Многія знаходзілі сваю смерць, зваліўшыся з крутых адхонаў ці патануўшы ў багне*». Калі праз лес усё ж праклалі дарогі, было вырашана не разбураць экасістэму, а наадварот, ператварыць лес у запаведнік.

### Заснаванне

Планы заснавання Кальмордэнскага заапарку ўзніклі ў 1962 годзе. Яго ўзвядзенне распачалося 31 жніўня 1964 г. а адкрыццё адбылося 27 мая 1965 г. (У гэты дзень уваход каштаваў усяго 5 шведскіх крон і заапарк наведалі 40 000 чал.).

У 1969 г. у заапарку адчыніў дзверы дэльфінарый, у 1972 г. былі адкрытыя Сафары і Трапікарыюм, у 1993 г. - Лагуна дэльфінаў.

Да 1997 г. заапарк належаў камуне Норчэпінг, аднак потым перайшоў да прыватных уладальнікаў. З 2000 г. уладальнікам заапарку стала фірма Parks & Resorts Scandinavia.

17 чэрвеня 2012 г. у заапарку мела месца надзвычайнае здарэнне: ваўкі загрызлі да смерці супрацоўніцу заапарку.

Жывёлы
------

У Кальмордэнскім заапарку жывуць такія жывёлы, як рысі, сібірскія тыгры, львы, сланы, воўкі, бурыя мядзведзі, лосі, жырафы, гібоны, страусы, вярблюды, пінгвіны, драпежныя птушкі і інш. У заапарку створаны спрыяльныя ўмовы дзеля размнажэння жывёл: кожны год нараджаецца каля 400 дзіцянят розных відаў.

* СланяняСланяня
* Антылопа пляманосаяАнтылопа пляманосая
* Кальмордэнскі тыгрКальмордэнскі тыгр

Атракцыёны
----------

Падвясная канатная дарога ў Кальмордэнскім заапарку
У Кальмордэнскім заапарку ёсць шэраг атракцыёнаў: 

* дэльфінарый,
* падвясная канатная дарога для назірання за жывёламі зверху (г.зв. «Сафары»),
* тэматычны парк «Свет тыгра» (прысвечаны гэтай жывёле),
* пірацкі карабель і інш.

Ёсць комплекс «Дзіцячы Кальмордэн», які ўключае тэматычны парк «Свет Бамсі» (дзіцячага мультперсанажа і героя коміксаў мядзведзя Бамсі), «Дзіцячую ферму», «Бівак на прыродзе» (Wild Camp) і «Дзіўнамордэн» (Kulmården). Пляцоўка прыстасавана пад гульні, што арганізуюцца для дзяцей-інвалідаў. У заапарку жывуць таксама каралеўскія сланы — падарунак шведскаму каралю ад караля Тайланда. Непасрэдна каля ўваходу ў заапарк знаходзяцца таксама атэль і Кальмордэнскі трапікарыум.

Зноскі
------

1. ↑  Кальмордэн — сафары-парк у Швецыі (руск.)
2. ↑  *Sven Gillsäter*. Ett sånt djurliv på Kolmården.— Höganäs: Bokförlaget Bra Böcker, 1983 — S.19. ISBN 9171606114

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кальмордэнскі заапарк на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
**Цэнтральна-Арканзаскі ўніверсітэт** (англ.: University of Central Arkansas) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Конуэй у штаце Арканзас.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны ў 1907 годзе як Арканзаская дзяржаўная нармальная школа, універсітэт з'яўляецца адным з найстарэйшых у штаце Арканзас. Як адзіная звычайная школа штата ў той час, вучэльня гістарычна была асноўнай базай падрыхтоўкі настаўнікаў у Арканзасе. Ва ўніверсітэце падтрымліваюцца суадносіны студэнтаў і выкладчыкаў прыкладна 17 да 1. Ва ўніверсітэце прапануецца больш за 150 праграм бакалаўрыяту, магістратуры і прафесійных праграм навучання. Установа займае больш за 120 будынкаў у межах кампуса памерам у 1,44 км2.

Структура
---------

* Каледж выяўленчага мастацтва і камунікацый
* Каледж прыродазнаўчых навук і матэматыкі
* Каледж бізнесу
* Каледж здароўя і паводніцкіх навук
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж адукацыі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Арканзас

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цэнтральна-Арканзаскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2161 1001 · LCCN: n85081218 · Microsoft: 32038505 · VIAF: 132585684 |