**Гваздзікакветныя** (лац.: Caryophyllales, або лац.: Centrospermae) — парадак двухдольных раслін. У сістэме класіфікацыі APG II уключаны ў групу базальныя эўдыкаты.

Значная частка прадстаўнікоў гэтага парадку прыстасавана да росту ва ўмовах засушлівага клімату; сярод жыццёвых формаў пераважаюць травы і кусцікі.

Апісанне
--------

Лісты простыя, звычайна цэльныя, пачарговыя ці процілеглыя, радзей кальчаковыя, большай часткай без прылісткаў. Кветкі сабраны ў рознага роду суквецці, двухполыя, радзей аднаполыя, звычайна актынаморфныя, большай часткай 4–5-членныя, з двайным калякветнікам ці беспялёсткавыя. Андрацэй у 1–2 кругах, пяцічленны. Гінецэй цэнакарпны (сінкарпны, паракарпны ці лізікарпны), радзей больш ці менш апакарпны; завязь верхняя, паўніжняя ці ніжняя. Семязачаткі вельмі розных тыпаў. Плады розныя. Насенне большай часткай з сагнутым ці кальцавым перыферычным зародкам, які акружае добра развіты перысперм.

Прадстаўнікі гваздзікакветных
-----------------------------

Да гваздзікакветных адносяцца такія харчовыя расліны, як грэчка, рэвень, буракі, шпінат, шчаўе.

Сярод прадстаўнікоў парадку — дэкаратыўныя садовыя расліны (шматлікія віды амаранта, гваздзіка, цэлозіі), а таксама хатнія расліны: прадстаўнікі кактусавых (астрафітумы, гімнакаліцыумы, мамілярыі і мноства іншых) і Aizoaceae (літапсы, тытанопсісы, фаўкарыі).

Добра вядома і пустазелле з гэтага парадку: лябеднік, лебяда.

Класіфікацыя
------------

### Сістэма APG II

Паводле Сістэме APG II, парадак *Гваздзікакветныя* ўключае 29 сямействаў, якія аб'ядноўваюць каля 700 родаў і больш за 11 тысяч відаў.

**Спіс сямействаў парадку Гваздзікакветныя**  
Магчыма прамое і адваротнае сартаванне па абедзвюх калонках

| Беларуская назва | Лацінская назва |
| --- | --- |
|  | Aizoaceae Martynov (1820) |
| Амарантавыя(уключаючы Лебядовыя) | Amaranthaceae Juss. (1789) |
|  | Ancistrocladaceae Planch. ex Walp. (1851) |
|  | Asteropeiaceae (Szyszyl.) Takht. ex Reveal & Hoogland (1990) |
|  | Achatocarpaceae Heimerl (1934) |
|  | Basellaceae Raf. (1837) |
|  | Barbeuiaceae Nakai (1942) |
|  | Halophytaceae A.Soriano (1984) |
| Гваздзіковыя | Caryophyllaceae Juss. (1789) |
|  | Gisekiaceae Nakai (1942) |
| Драсёнавыя | Polygonaceae Juss. (1789) |
|  | Didiereaceae Radlk. (1896) |
|  | Dioncophyllaceae Airy Shaw (1952) |
| Кактусавыя | Cactaceae Juss. (1789) |
|  | Phytolaccaceae R.Br. (1818) |
|  | Molluginaceae Bartl. (1825) |
|  | Nepenthaceae Bercht. & J.Presl (1820) |
|  | Nyctaginaceae Juss. (1789) |
| Плюмбагавыя | Plumbaginaceae Juss. (1789) |
| Партулакавыя | Portulacaceae Juss. (1789) |
|  | Rhabdodendraceae Prance (1968) |
|  | Drosophyllaceae Chrtek, Slavikova & Studnicka (1989) |
| Расянкавыя | Droseraceae Salisb. (1808) |
|  | Sarcobataceae Behnke (1997) |
|  | Simmondsiaceae Tiegh. (1899) |
|  | Stegnospermataceae Nakai (1942) |
| Тамарыксавыя | Tamaricaceae Bercht. & J.Presl (1820) |
|  | Physenaceae Takht. (1985) |
|  | Frankeniaceae Desv. (1817) |

### Больш раннія сістэмы

Парадак *Caryophyllales* у сістэме класіфікацыі Тахтаджана (1997) ёсць, але разумеецца ў вузейшым сэнсе. Па сваім відавым складзе парадак *Caryophyllales* у сістэме APG II прыкладна адпавядае падкласу *Caryophyllidae* у сістэме класіфікацыі Тахтаджана.

У сістэме класіфікацыі Кронквіста (1981) парадак складаецца з наступных сямействаў:

* *Aizoaceae*
* Амарантавыя (*Amaranthaceae*)
* *Achatocarpaceae*
* *Basellaceae*
* Гваздзіковыя (*Caryophyllaceae*)
* *Didiereaceae*
* Кактусавыя (*Cactaceae*)
* *Phytolaccaceae*
* Лебядовыя (*Chenopodiaceae*)
* *Molluginaceae*
* *Nyctaginaceae*
* Партулакавыя (*Portulacaceae*)

Гл. таксама
-----------

* Зоркаўка сярэдняя
* Кермек
* Партулак буйнакветны
* Расіца
* Смалёўка
* Смолка ліпкая
* Alluaudia
* Bougainvillea
* Tamarix kotschyi
* Tamarix tetrandra
* Монцыя

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. // The Linnean Society of London, Botanical Journal of the Linnean Society. 2003. № 141. — С. 399—436. (англ.)

Полный текст: pdf Архівавана 16 кастрычніка 2022. • Полный текст: html Архівавана 5 снежня 2012. • Краткий обзор Архівавана 19 верасня 2012.
* Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 1. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1980. — С. 343—392.

Спасылкі
--------

* *Гваздзікакветныя*: інфармацыя на сайце *APWeb* (англ.)(Праверана 20 красавіка 2010)