recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Сланы ў дэльце Акаванга
**Дэльта Акаванга** (або Балота Акаванга) у Батсване — найвялікшая ў свеце ўнутраная рачная дэльта, гэта значыць дэльта, якая не мае сцёку ў акіян ці мора.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| «Загадка, і куды дзяецца ўся гэтая вада; містыка нейкая», Аўрэл Шульц, 1897 | "|

Раней тэрыторыя дэльты была часткай возера Макгадзікгадзі, што высахла каля 10 тыс. гадоў таму. Зараз рака Акаванга, што сцякае з плато Анголы, не мае сцёку ў мора. Замест гэтага, яна ўліваецца ў пяскі пустыні Калахары, абвадняючы 15000 км² пустыні. Штогод каля 11 км³ вады дасягае дэльты. Частка гэтай вады падчас вільготнага сезона сягае далёка на поўдзень, ствараючы возера Нгамі.

Выгляд дэльты з вышыні 1200 футаў
Вада ракі незвычайна чыстая, перш за ўсё з-за адсутнасці сельскагаспадарчай і прамысловай дзейнасці ўздоўж ракі Акаванга. У дэльце вада праходзіць скрозь фільтр шматлікіх астравоў і выпарваецца, пакідаючы пасля сябе шмат солі. Гэтыя адклады солі часта бываюць настолькі магутнымі, што расліннасць знікае ў цэнтральных частках астравоў, дзе ў вялікай колькасці адкладаюцца крышталі солі.

Антылопа скочыць па-над пратокай
Рака Акаванга разліваецца штогод на працягу вільготнага сезона, які пачынаецца ў сярэдзіне лета на поўначы і на 6 месяцаў пазней на поўдні. Вада дэльты адносна хутка выпарваецца з-за высокіх тэмператур і сухога паветра, што прыводзіць да цыклічнай змены памеру дэльты. Астравы часта цалкам знікаюць на працягу паводак, а затым зноў асушваюцца на працягу сухога сезона.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Bock, J. (2002). Learning, Life History, and Productivity: Children's lives in the Okavango Delta of Botswana. *Human Nature 13(2)* 161—198. Full text

* Allison, P. (2007). Whatever You Do, Don't Run: True Tales Of A Botswana Safari Guide

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэльта Акаванга
* Conservation International
* Description of Okavango Delta, by Cecil Keen
* Earth-Touch.com Okavango Delta HD Videos
* Flow : information for Okavango Delta planning is the weblog of the Library of the Harry Oppenheimer Okavango Research Centre.
* The Ngami Times is Ngamiland's weekly newspaper.Flow charts and rain data are also available. Архівавана 10 красавіка 2010.
* Official Botswana Government site on Moremi Game Reserve, inside the Okavango Delta Архівавана 6 кастрычніка 2006.
* Okavango Delta Peoples of Botswana
* Picture gallery of the Okavango Delta
* Safari in the Delta : general information Архівавана 2 чэрвеня 2007.
**Мац** — прыбор для даследвання ў выглядзе

* бура і свердзела для пранікнення внутр цвёрдага матэрыяла
* пустацелага прута для захопу сыпучых матэрыялаў.
* тонкага металічнага прута для выяўлення пустотаў і сыпучых матэрыялаў ці для выяўлення цвёрдых матэрыялаў унутры мяккіх

**Вымяральны мац** — інструмент для вымярэння вельмі малых адлегласцяў кантактным спосабам, уяўляе сабой набор тонкіх металічных пласцінак рознай таўшчыні з пазначаным на іх памерам (таўшчыня пласцінкі). У зазор уводзяць пласцінкі набора да той пары, пакуль наступная па таўшчыні пласцінка не зможа змесціцца ў вымяральны зазор.

**Індуктыўны мац** — прыбор для бескантактнай праверкі цэласнасці правадоў.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Спіс значэнняў слова або словазлучэння са спасылкамі на адпаведныя артыкулы.Калі вы трапілі сюды з іншага артыкула Вікіпедыі, можаце вярнуцца і ўдакладніць спасылку, каб яна вяла да пэўнага артыкула. |
**Блажэ́нны**, або **Блаславё́ны**, або **Бла́гаславё́ны**, або **Благаслаўлёны**, або **Багаслаўлёны**, або **Бласлаўлёны** (грэч. μακάριος, лац.: beatus, літар. *шчаслівы*) — асобы лік святых у хрысціянстве, які мае ў розных хрысціянскіх цэрквах рознае значэнне. Будучы час слова *шчаслівы*, г.зн. «будзе шчаслівы апрыёры». У шырокім сэнсе блажэнны — усякі, хто сузірае Бога на нябёсах (блажэннае бачанне).

Праваслаўная царква
-------------------

Св. Аўгусцін. Фрэска капэлы Санкта-Санкторум. VI ст.
Эпітэт, звязаны з імёнамі двух выбітных багасловаў Заходняй Царквы — Святога Аўгусціна, епіскапа Іпанійскага і Святога Ераніма Стрыдонскага.

На Русі слова «блажэнны» ўжывалася і ў іншым значэнні, як сінонім слова «юродзівы», напрыклад, Васіль Блажэнны, Сымон Блажэнны.

Каталіцкая царква
-----------------

У Каталіцкай царкве тэрмін «блажэнны» адносіцца да падзвіжнікаў, праслаўленым падчас працэсу беатыфікацыі. Блажэнны — гэта чалавек, які, паводле меркавання Царквы, выратаваўся і знаходзіцца на нябёсах, але ў адносінах да якога не ўстанаўліваецца агульнацаркоўнае шанаванне, дазволена толькі мясцовае. Часта беатыфікацыя з’яўляецца папярэдняй ступенню перад кананізацыяй праведніка.

Зноскі
------

1. ↑  **Игум. Андроник (Трубачёв)*.* Блаженный // Православная энциклопедия. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2002. — Т. V. — С. 352. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2.
2. 1 2  Блаженный Архівавана 3 сакавіка 2013.//В. М. Живов Святость. Краткий словарь агиографических терминов. — М.:"Гнозис", 1994. — 112 с. — ISBN 5-7380-0036-6
3. ↑  БЕАТИФИКАЦИЯ//«Словарь иностранных слов». Комлев Н. Г. 2006
4. ↑  Блаженный // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* **Игум. Андроник (Трубачёв)*.* Блаженный // Православная энциклопедия. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2002. — Т. V. — С. 352. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Блажэнны

| ⛭Лікі святасці ў праваслаўі |
| --- |
| Апостал ·  Бяссрэбранік ·  Дабраверны ·  Блажэнны ·  Богаайцец ·  Велікамучанік ·  Вызнаўца ·  Мучанік ·  Праведны ·  Праайцец ·  Прападобнамучанік ·  Прападобны ·  Прападобнавызнаўца ·  Прарок ·  Роўнаапостальны ·  Свяціцель ·  Свяшчэннавызнаўца ·  Свяшчэннамучанік ·  Пакутнік ·  Цудатворац ·  Юродзівы |

| ⛭Стадыі кананізацыі ў Каталіцкай Царкве |
| --- |
| Слуга Божы   →   Вялебны   →   Блажэнны   →   Святы   |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лаўроў.
Будынак Ленінскай бібліятэкі ў Мінску (1930—1932) на паштовай марцы
**Георгій Лаўрэнцьевіч Лаўроў** (29 снежня 1895 (10 студзеня 1896), в. Балахняты, цяпер Смаленская вобласць, Расія — 24 мая 1967, Масква) — савецкі беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў маскоўскім ВХУТЕМАС (1922—1926). У 1926—1928 працаваў у Маскве, у 1928—1934 гадах — галоўным архітэктарам у НККГ БССР у Менску, з 1934 года — у Маскве.

Творчасць
---------

Праект Дзяржаўнай бібліятэкі архітэктара Георгія Лаўрова, канец 1920-х гадоў. Масіўнае кнігасховішча ў левай частцы будынка ў выніку так і не было пабудаванае
Будынак бібліятэкі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Сярод праектаў Г. Л. Лаўрова жылгарадок Трохгорнай мануфактуры ў Маскве (1926—1928, сааўтары — архітэктар Г. Я. Вальфензон, інжынер В. А. Мураўёў), клінічны (1928—1930) і ўніверсітэцкі (1928—1931) гарадкі, галоўны корпус і карпусы факультэтаў БДУ, бібліятэку імя У. І. Леніна (1930—1932), будынак Політэхнічнага інстытута (1934) у Менску, будынак драматычнага тэатра і кінатэатра ў Оршы (1930—1932), вучэбны корпус, інтэрнат на 1000 чалавек і бібліятэка Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках Магілёўскай вобласці (1930—1933), дом адпачынку ў Алушце (1939—1941, сааўтар В. В. Жараў), кінастудыя «Новая Албанія» ў Тыране (1952—1953), кінастудыі ў Алма-Аце, Ашхабадзе, Фрунзе (1956—59, у сааўт.), кінатэатры ў Сафіі (1951—1955, сааўтар В. І. Воранаў) і Бухарэсце (1952—1956, сааўтар М. І. Транквіліцкі).

Праект бібліятэкі імя У. І. Леніна не ажыццявіўся ў поўным аб’ёме.

Асабісты фонд Г. Л. Лаўрова (BY БГАНТД ф. 112, 20 адз. зах.) захоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве навукова-тэхнічнай дакументацыі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Васілеўскі П.* Недабудаваны…

Літаратура
----------

* Лаўроў Георгій Лаўрэнцьевіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Лавров Георгий Лаврентьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 9. — Мн. 1999.
* Большая Советская энциклопедия: В 30 т. 3-е изд. — М. 1969—1978. — Т. 14. — С. 91.
* *Васілеўскі П.* Недабудаваны шэдэўр Георгія Лаўрова // Культура. № 40 (1114), 5-11 кастр. 2013.
**Малочны шакалад** — кандытарскі выраб, які атрымліваецца на аснове какава-прадуктаў, цукру і малака (ці прадуктаў яго перапрацоўкі), у склад якога ўваходзяць не менш 25% агульнай сухой рэшты какавы, не менш 2,5% сухіх абястлушчаных рэчываў какава-прадуктаў, не менш 12% сухіх рэчываў малака (і/ці прадуктаў яго перапрацоўкі), не менш 2,5% малочнага тлушчу і не менш 25% агульнага тлушчу.

Адпаведныя патрабаванні да малочнага шакаладу прад'яўляюцца ў Беларусі, Расіі, Еўрапейскім Саюзе. У Вялікабрытаніі менш жорсткія патрабаванні, дапускаецца выкарыстанне да 5% раслінных тлушчаў замест жывёльных (малочных), Еўрапейская Камісія ў 2002 дазволіла продаж брытанскай «салодкай пліткі» ў іншых краінах ЕС пад назвай «сямейны малочны шакалад».
**Маца́** (іўр.: מַצָּה *маца́*, мн. л. іўр.: מַצּוֹת *мацо́т*) — нацыянальная яўрэйская страва ў выглядзе прэснага сухога праснаку выпечанага цеста, якое складаецца толькі з мукі і вады.

Гатуецца, паводле яўрэйскага абраду, да Песаха, калі ўжыванне дражджавога хлеба забаронена. Выпякаецца на адмысловай жароўні па тыпе вафель, без алею паміж дзвюх распаленых металічных паверхняў.

Мацу падаюць замест хлеба, а таксама перамолваюць у дробную муку, з якой потым пякуць тарты і печыва. Перамалотая маца можа быць дробнага і грубага памолу. У адрозненне ад лаваша маца ў гатовым выглядзе ўяўляе сабой шчыльную ломкую пласціну белага, мучнога колеру.

Прыгатаванне
------------

Для прадухілення закісання цеста пры выпечцы мацы выкарыстоўваюцца асаблівыя меры засцярогі. Напрыклад, паколькі заквасцы звычайна спрыяе падвышаная тэмпература вады, то ваду для мацы нарыхтоўваюць загадзя. Яшчэ адным сродкам барацьбы з закваскай з’яўляецца праколванне цеста, якое дазваляе выдаліць змешчаныя ў ім бурбалкі паветра. Увесь працэс выраба мацы да моманту выпечкі не павінен перавышаць 18 хвілін, інакш у цесце пачнецца працэс закісання, і маца зробіцца «хамецам  (руск.) (бел.».

Стравы з мацы
-------------

Кнейдлах  (англ.) (бел.
Маца таксама служыць зыходным прадуктам для прыгатавання іншых страў.

З дробленай мацы робяць велізарныя клёцкі *«кнейдлах  (англ.) (бел.»*, звараныя ў булёне, яны становяцца вельмі пышнымі.

З кавалкаў наламанай мацы, размочанай у вадзе або малацэ, смажаць (як амлет) часам з цыбуляй і яйкам — *«мацэбрай  (руск.) (бел.»*.

З дробак той жа мацы пякуць аладкі *«мацэлаткес»* і *«хрэмзлах»*.

Зноскі
------

1. ↑  Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.
2. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С.42
3. ↑  Боровская Э. Еврейская кухня / Боровская Э. — М.: Эксмо, 2012. — 320 с.: ил. ISBN 978-5-699-56247-3

Літаратура
----------

* Боровская Э. Еврейская кухня / Боровская Э. — М.: Эксмо, 2012. — 320 с.: ил. ISBN 978-5-699-56247-3

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85082274 |
**Дэль-Мар** (англ.: Del Mar) — горад у акрузе Сан-Дыега, штат Каліфорнія, ЗША. Заснаваны 15 ліпеня 1959 года. «Дэль-Мар» па-іспанску азначае «ля мора», што адлюстроўвае яго размяшчэнне на ўзбярэжжы Ціхага акіяна. Колькасць насельніцтва - 4 347 чалавек (2018 год).

Гісторыя
--------

У 1885 палкоўнік Джэйкаб Тэйлар купіў 338 акраў (1,37 км2) у Энаха Талберта, маючы намер пабудаваць марскі курорт для багатых і знакамітых. Ваенна-марскі флот ЗША эксплуатаваў ваенна-марскую дапаможную авіяцыйную базу для дырыжабляў у Дэль-Мары падчас Другой сусветнай вайны.

Рэльеф
------

Асноўная маса насельніцтва горада пражывае ўздоўж узбярэжжа і скалаў над акіянам. Аднак гэтая ўласцівасць робіць яго вельмі ўразлівым перад зменамі клімату і выкліканым ім павышэннем узроўня акіяна і наступнай эрозіяй узбярэжжа. Ужо цяпер транспартная інфраструктура горада знаходзіцца пад пагрозай. У горадзе ёсць план адаптацыі да зменаў клімату, у якім аднак няма стратэгіі кіраванага адступленням горада ўглыб кантынента пад націскам вады, хоць ён і быў рэкамендаваны Прыбярэжнай камісіяй штата Каліфорнія ў 2019 годзе.

У культуры
----------

У амерыканскім тэлесерыяле «Траўка» горад фігуруе пад трохі змененай назвай «Рэн-Мар». Менавіта ў ім разгортваюцца падзеі аднаго з сезонаў тэлесерыялу.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32859555'></a>
3. ↑  United States Census 2010 Праверана 9 ліпеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q523716'></a>
4. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4363551-9 · LCCN: n79067301 · SUDOC: 201874083 · VIAF: 234763384 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бісьер.

**Юліус Бісьер** (ням.: Julius Bissier; 3 снежня 1893, Фрайбург-ім-Брайсгау — 18 чэрвеня 1965, Аскона) — нямецкі жывапісец-абстракцыяніст, блізкі кірунку інфармаль (фр. art informel), які пачынаў як мастак Новай рэчыўнасці (ням. Neue Sachlichkeit).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў небагатай сям’і. Яго бацька памёр у 1907 годзе, калі хлопчыку было 13 гадоў. У 1913 годзе вывучаў гісторыю мастацтваў у Фрайбургскім універсітэце. У 1914 годзе працягнуў навучанне ў Мастацкай акадэміі Карлсруэ. У 1914—1918 гадах у войску. У 1918 годзе працягнуў навучанне на мастака ў Мюнхене. На Бісьер моцна паўплывала знаёмства з сінолагам Эрнстам Гросэ (1862—1927), якое адбылося ў 1919 годзе. Гросэ пазнаёміў маладога мастака з мастацтвам і духоўнымі практыкамі Азіі. Бісьер вывучаў прыёмы традыцыйнага жывапісу тушшу (свае першыя працы тушшу мастак стварае ў 1926 годзе).

У 1928 годзе атрымаў Залаты медаль у галіне жывапісу горада Дзюсельдорф. У 1930 годзе Бісьер пазнаёміўся ​​ў Парыжы са скульптарам Канстанцінам Бранкузі. Гэтая сустрэча (як і папярэдняя ёй — з жывапісцам Вілі Баўмейстэрам) паслужыла штуршком да эксперыментаў Бісьера у галіне беспрадметнасці.

У 1929—1933 гадах выкладаў у Фрайбургскім універсітэце. У 1934 годзе пры пажары ва ўніверсітэце гіне велізарная колькасць прац мастака. У 1935—1938 гадах неаднаразова наведваў Італію. У 1939 годзе пераехаў у Хагнау на Бодэнскім возеры. У 1955—1956 гадах пачаў сваю серыю работ «Мініяцюры». У 1958 годзе — рэтраспектыва работ Ю.Бісьера ў «Таварыстве Кёстнера», Гановер. У 1959 годзе прыняў удзел у выставе сучаснага мастацтва дакумента II, Касель; мастаку прысуджаецца прэмія Карнеліуса горада Дзюсельдорфа.
У 1959—1960 гадах Ю. Бісьер ствараў насценныя пано для Фрэйбургскага ўніверсітэта; рэтраспектывы яго работ у Грамадскім музеі (Gemeente-Museum), Гаага і Палацы прыгожых мастацтваў, Брусель.

Зноскі
------

1. 1 2  Julius Heinrich Bissier<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Julius Bissier — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
4. ↑  Julius Heinrich Bissier — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q683543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2256716'></a>
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Brockhaus · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11791263 · BNE: XX1724715 · BNF: 125480300 · CONOR: 79396195 · GND: 118511378 · ICCU: BVEV065166 · ISNI: 0000 0000 8115 8555 · LCCN: n50013912 · NKC: jo20201097360 · NLG: 98975 · NTA: 070309574 · NUKAT: n2011046029 · PTBNP: 46173 · SUDOC: 027389650 · VIAF: 37030725 · ULAN: 500008365 |

 |
**Георгій Дарбуашвілі** (с. Нагір, Паўночная Асеція) — беларускі дзяржаўны дзеяч, футбольны трэнер. Майстар спорту СССР па вольнай барацьбе.

Біяграфія
---------

У дзяцінстве займаўся вольнай барацьбой у секцыі «Лакаматыва» пад кіраўніцтвам Камбулата Габісава,. У 13 гадоў пераехаў з бацькам у Паўднёвую Асецію пад Цхінвалі, дзе трэнераваўся ў адной групе з так званым прэзідэнтам самаабвешчанай рэспублікі Эдуардам Какойты.

Пасля службы ў войску паехаў у Растоў, каб пачаць спартыўную кар’еру барца. На адным з турніраў да яго падышоў трэнер з Брэста Мікалай Будкевіч, які шукаў маладых барцоў і прапанаваў пераехаць у горад над Бугам. У 1983 годзе пераехаў у Брэст, а ў 1991 годзе атрымаў грамадзянства Беларусі.

З 1985 года працаваў інструктарам па спартова-масавай працы з дзецьмі, праз год заснаваў жаночы футбольны клуб «Вікторыя». У 1995 годзе каманда стала чэмпіёнам краіны.

У 2010 годзе абіраўся дэпутатам Брэсцкага гарадскога Савета дэпутатаў.

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Апрануў на дзяцей майкі з партрэтамі Лукашэнкі падчас футболу дэпутат Георгій Дарбуашвілі (фота)
* Любовь с первого гола
* Виноват Жора
* Асэтын зь Берасьця ўважліва сочыць за падзеямі ў Паўночнай Асэтыі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Катляроў.

**Георгій Макаравіч Катляроў** (1 ліпеня 1928, Веткаўскі раён, Гомельская вобласць — 6 лістапада 2018) — Герой Сацыялістычнай Працы, дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

Біяграфія
---------

Працоўны шлях пачаў у пасляваенныя гады. Пасля вучобы на курсах механізатараў пры Веткаўскай МТС з 1945 года да 1952 года працаваў трактарыстам гэтай жа МТС, затым механізатарам-камбайнерам, брыгадзірам комплекснай брыгады, звенавым механізаванага звяна калгаса «Кастрычнік».

За шматгадовую добрасумленную працу быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалём «За працоўную доблесць», двума ордэнамі Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга. У 1974 годзе за ўборачную кампанію ён намалаціў 1108 тон збожжа і заняў першае месца сярод камбайнераў рэспублікі. За дасягнутыя працоўныя поспехі ў 1975 годзе яму было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы. Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

3 кастрычніка 2008 года Катлярову Георгію Макаравічу прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Веткаўскага раёна».

Зноскі
------

1. ↑  Ганаровыя грамадзяне раёна

Літаратура
----------

* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 1. — С. 358.
**Юлій Саламонавіч Берзін** (1904, Полацк — 11 чэрвеня 1942) — савецкі пісьменнік.

Нарадзіўся ў 1904 г. ў Полацку Віцебскай губерні ў яўрэйскай сям'і рамесніка. У пачатку 20-х гадоў служыў у РСЧА. Скончыў Юрыдычны факультэт Ленінградскага ўніверсітэта. Літаратурнай працай займаўся з 1926 г. уваходзіў у літаратурную суполку «Смена», член Саюзу пісьменнікаў. У 1927 г. у выдавецтве «Прибой» выйшаў яго раман «Форд». Ён аўтар цікавых і таленавітых кніжак «Конец девятого полка» (1929), «Оптимистический роман» (1930), «Нокаут» (1931), «Возвращение на Итаку» (1934) і інш. Арыштаваны 10 лютага 1938 г. Да арышту пражываў у Ленінградзе, канал Грыбаедава, д. 9, кв. 18. Абвінавачваўся ў тым, што «з 1930 г. з'яўляўся актыўным удзельнікам антысавецкай права трацкісцкай арганізацыі сярод пісьменнікаў Ленінграда» (арт. 58-10, 58-11 і 58-8 КК РСФСР). Пастановай Асобай Нарады пры НКУС СССР ад 2 ліпеня 1939 г. Берзін Ю. С. «за актыўны ўдзел у антысавецкай права трацкісцкай арганізацыі» быў асуджаны да зняволення ў ППЛ тэрмінам на 8 гадоў. 2 ліпеня 1939 г. быў этапаваны ў Паўночусходлаг. 26 сакавіка 1942 г. паўторна арыштаваны і 16 мая 1942 г. асуджаны Ваенным трыбуналам войск НКУС пры Дальдбудзе за «сістэматычную паражэнцкую прафашысцкую агітацыю сярод зняволеных» да расстрэлу. 11 чэрвеня 1942 г. прысуд быў прыведзены ў выкананне. Вызначэннем № 513-Н-57 Ваеннага трыбуналу Ленінградскай ваеннай акругі 8 мая 1957 г. справа вытворчасцю спынена за адсутнасцю складу злачынства. Рэабілітаваны.

Зноскі
------

1. ↑  Ûlij Solomonovič Berzin // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. ↑  Berzin, Ûlij Solomonovič // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>

Літаратура
----------

* *Баркоўскі А.* Трагічны шлях талентаў // Голас Радзімы. № 6. 6 лютага 2002. С. 6.
**Аляксандр Уладзіміравіч Класкоўскі** (нар. 1958) — беларускі журналіст, палітычны агляднік, кіраўнік аналітычных праектаў БелаПАН.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў факультэт журналістыкі БДУ ў 1980 годзе.

Працаваў рэпарцёрам, аглядальнікам, адказным сакратаром, намеснікам рэдактара ў штодзённых газетах. Рэдагаваў маладзёжны часопіс «Рабочая смена» («Парус»), газету «Знамя юности».

Быў адным з распрацоўшчыкаў канцэпцыі і першым галоўным рэдактарам інтэрнэт-газеты Naviny.by. Выступае каментатарам у праграмах беларускай службы «Радыё Свабода», «Польскага радыё», тэлеканала «Белсат» і шэрагу іншых беларускіх і замежных СМІ.

Двойчы быў у шлюбе, мае чацвёра дзяцей.

Узнагароды
----------

* Прэмія імя Герда Буцэрыўса  (руск.) (бел. «Вольная прэса Усходняй Еўропы  (руск.) (бел.» (2014)

Зноскі
------

1. ↑  nashaniva.by
2. ↑  *Мищенко, Ольга*. Журналисты из России, Украины, Беларуси награждены немецкой премией (руск.).  Deutsche Welle (12 чэрвеня 2014). Праверана 7 красавіка 2021.

Спасылкі
--------

* Калонка на mediakritika.by
* Калонка на «Белсат»
* Калонка на Еўрарадыё
* Старонка на Фэйсбук

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**Прата** (італ.: Prato) — другі па велічыні пасля Фларэнцыі горад Тасканы. Размешчаны за 30 км на паўночны захад ад яе, па дарозе на Пістою, ля падножжа гары Рэтайна, на рэчцы Бісенцыа. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Са Сярэдніх вякоў — адзін з галоўных цэнтраў італьянскай лёгкай прамысловасці, самы камерцыйны і прадпрымальніцкі горад Тасканы.

Гістарычны цэнтр Прата захаваўся разам з сярэднявечнай крапасной сцяной у форме няправільнага шасцівугольніка. Багацце горада XIII—XV стагоддзяў вядома па цэрквах і палацах, а таксама па ўнікальнай для паўночнай і сярэдняй Італіі форме Імператарскай крэпасці. У саборы адметны цыкл фрэсак Філіпа Ліпі «Сцэны з жыцця св. Стэфана і Іаана Хрысціцеля» (1452—1457).

Заступнікам горада ўшаноўваецца святы першамучанік Стэфан, святкаванне 26 снежня.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 — ISTAT. Праверана 16 сакавіка 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q214195'></a>

| Населеныя пункты правінцыі Прата |
| --- |
| 
Ваяна · Верніа · Кантагала · Кармін’яна · Мантэмурла · Поджа-а-Каяна · Прата
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Глінка.
**Юлій Іванавіч Глінка** (14 лістапада 1926, Перм) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, з 1958 года — галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні, з 1971 па 1984 год — галоўным архітэктарам БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1958 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы саўгасаў на цалінных землях КазССР (1955), Магілёва (1961, 1969, 1972), Гродна (1961, 1970), Баранавічаў, Ліды (1963), Брэста (1964), Мінска (1958), праект 1-й чаргі будаўніцтва (1959), ПДП цэнтра (1973), схема добраўпарадкавання тэрыторыі ўздоўж р. Свіслач (1959), генплан Акадэмгарадка (1970) у Мінску, ПДП цэнтраў Гродна (1970, 1978), Магілёва (1976).

Узнагароды
----------

1-я прэмія за праект цэнтра Жытоміра (1978) і 2-я — за праект цэнтра Мінска (1968) на рэспубліканскіх конкурсах.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Глинка Юлий Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Георгій Міхайлавіч Бенядзіктаў** (8 лістапада 1916, Саратаў — 18 лістапада 1992, Мінск) — беларускі савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1969). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія і творчасць
---------------------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе скончыў Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна. З 1946 г. працаваў у Мінску. Працаваў ва Упраўленні па справах архітэктуры пры СМ БССР, кіраўніком брыгады ў беларускім філіяле Саюздзіпрагандлю (1948—1954 гг.), у 1954-79 гадах галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні ў Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.

Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Дом прафесійных саюзаў
Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
Гасцініца «Юбілейная» ў Мінску
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Цэнтральнага НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (1957), гасцініца «Буг» (1958) у Брэсце, Белдзяржфілармонія (1963; сумесна з Э. Вішнеўскай), Палац культуры Мінскага трактарнага завода (1965; сумесна з Э. Вішнеўскай), Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (1967; сумесна з Г. Заборскім), вылічальны цэнтр ЦСУ БССР (1967), гасцініцы «Юбілейная» (1968; сумесна з У. Начаравым) і «Планета» (1980), Беларускі рэспубліканскі савет прафсаюзаў (1982) — усе ў Мінску; гасцініцы «Магілёў» у Магілёве, «Інтурыст» у Брэсце (1974; сумесна з В. Астаповічам).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Бенедиктов Георгий Михайлович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 54. — 737 с.
2. 1 2  Бенедиктов Георгий Михайлович(недаступная спасылка)  (руск.)
3. ↑  Чарняўская Т.I. — Архітэктура Магілёва, 1973. стар. 85

Літаратура
----------

* Бенедиктов Георгий Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Прасянка** (*Miliaria calandra*, *Emberiza calandra*) — птушка сямейства аўсянкавыя.

Апісанне
--------

Аднымі заолагамі вылучаецца ў монатыпічны род *Miliaria*, іншымі далучаецца да шырокага роду *Emberiza*.

Даўжыня 18-20 см, маса 38-56 г, размах крылаў 26-32 см, буйнейшая за большасць іншых аўсянкавых. Дзюба масіўная.

Верх цела шаравата-буры, ніз бялёсы, па ўсім корпусе цёмныя падоўжныя стракаціны, хвост аднастайны. Дзюба і ногі бураватыя. Самцы і самкі маюць падобную афарбоўку. Маладыя птушкі вохрыста-бурыя.

Пашырэнне
---------

Пашырэнне: Еўразія і поўнач Афрыкі. Па тэрыторыі Беларусі праходзіць паўночная мяжа арэала.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Сілкуецца насеннем травяністых раслін (крыжакветных, грэчкавых, травы). Нягледзячы на назву, насенне проса практычна не есць.

У месцах гнездавання з'яўляецца ў сакавіку — красавіку, гняздуе на зямлі. Вандроўкі ў зграях пачынаюцца ў жніўні — верасні.

Аддае перавагу лугам і стэпам, у перадгорным хмызнякам. Селіцца побач з крыніцай вады. 

Яйкі *Emberiza calandra*
Гняздуе адасобленымі парамі; гняздо на зямлі ў траве, у ямцы; 5-6 шаравата-белых з цёмнымі плямамі яек.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Прасянка** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.13. Мн. 2001, С.22
**Прасцейшыя** (*Protozoa*) — царства жывых арганізмаў групы эўкарыёт (паводле іншых класіфікацый належаць да царства пратыстаў). Разглядаюцца як зыходны этап у эвалюцыі шматклетачных жывёл.

Апісанне
--------

Вядома некалькі дзясяткаў тысяч відаў. Падзяляюца на 5 (па іншых класіфікацыях да 9) тыпаў:

* саркамастыгафоры
* апікомплексы
* міксаспарыдыі
* мікраспарыдыі
* інфузорыі

Пашыраны ўсюды. Жывуць у марскіх і прэсных водах, у глебе, многія — паразіты, узбуджальнікі хвароб чалавека і жывёл. На Беларусі найбольш трапляюцца жгуцікавыя, саркодавыя, інфузорыі, мікраспарыдыі, міксаспарыдыі, сярод выкапнёвых — прамянёвікі і фарамініферы.

Памеры пераважна мікраскапічныя (0,002—0,15 мм), у некаторых буйнейшыя (да 2 см). Адасобленыя або каланіяльныя арганізмы. Форма зменлівая (амёбы), шарападобная (прамянёвікі), прадаўгаватая (інфузорыі). Вонкавы слой цытаплазмы ўтварае пелікулу, у караняножак — ракавіна. Маюць адно або некалькі ядраў аднолькавай (апаліны) або рознай (большасць інфузорый) будовы. У цытаплазме размешчаны скарачальныя, стрававальныя, выдзяляльныя вакуолі, фібрылярныя ўтварэнні і інш. арганелы, якія выконваюць пэўныя функцыі. Рухаюцца з дапамогай псеўдаподый, жгуцікаў, раснічак. Здольныя да фотасінтэзу або жывяцца гатовымі арганічнымі рэчывамі, многія — драпежнікі. Размнажэнне бясполае (дзяленне, пачкаванне) або палавое (кан’югацыя, капуляцыя). Многія прасцейшыя пры чаргаванні форм размнажэння маюць складаныя жыццёвыя цыклы (асабліва спаравікі). У неспрыяльных умовах утвараюць цысты.

З'яўляюцца кормам для заабентасу, зоапланктону, малявак рыб і інш. Некаторыя паразітычныя прасцейшыя выкарыстоўваюцца для барацьбы з насякомымі — шкоднікамі сельскагаспадарчых і лясных раслін. Амёбы, інфузорыі і іншыя шырока выкарыстоўваюцца ў біяфізічных, генетычных, цыталагічных і іншых даследаваннях. Прасцейшыя — важная састаўная частка кругавароту рэчываў у біясферы, удзельнічаюць у ачыстцы забруджаных вод, фарміраванні донных адкладаў.

Навука, якая вывучае прасцейшых, называецца протазаалогія.

Гл. таксама
-----------

* Таксаплазма

Зноскі
------

1. ↑  R.Owen (1858), Cavalier-Smith (2010), Ruggiero et al. (2015)
2. ↑  Haeckel (1866), Corliss (1984), Karpov (1990)
3. ↑  БЭ ў 18 т. Т. 13. Мн. 2001.

Літаратура
----------

* Прасцейшыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13). С. 21—22.
* Серавин Л.Н. Простейшие... Что это такое? М. Л. 1984.
* Жизнь животных. Т. 1. 2-е изд. М. 1987.
* Xадорн Э. Винер Р. Общая зоология: Пер. с нем. М. 1989.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · Mycobank · WoRMS |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11977747k · GND: 4132686-6 · LCCN: sh85107814 · Microsoft: 2778566189, 2910839271 · NDL: 00562365 · NKC: ph115905 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Малочкаўскі сельсавет.
**Мало́чкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Малочкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Радзінскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Палац урадавай камісіі і казначэйства** (польск.: Pałac Komisji Rządowej Przychodu i Skarbu w Warszawie) — палац у Варшаве, размешчаны па адрасе плошча Банкавая, 3/5. Цяпер — рэзідэнцыя прэзідэнтаў Варшавы і сталічная мэрыя.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў пачатку XVII стагоддзя, належаў Ляшчынскім, Патоцкім і Зялінскім. У 1823—1825 гадах быў цалкам перабудаваны ў класічным стылі архітэктарам Антоніа Карацы для камісіі даходаў і казначэйства ўрада Царства Польскага Расійскай імперыі. У 1829—1831 гадах у ім працаваў Юльюш Славацкі.

Адноўлены ў пачатку 1920-х гадоў Марыянам Лялевічам.

У час Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе палац быў разбураны нямецкай бамбардзіроўкай горада.

Адноўлены пасля вайны па праекце архітэктара Пятра Бяганьскага.

Цікавыя факты
-------------

9 жніўня 2021 года, у гадавіну прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, мэрыя Варшавы ўсталявала над будынкам бела-чырвона-белы сцяг. Мэр Варшавы Рафал Тшаскоўскі апублікаваў у сацсетках здымак будынка са сцягам і напісаў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Год таму у Беларусі прайшлі выбары, якія былі сфальсіфікаваны. Але падман рэжыму не спыніў свабодных беларусак і беларусаў ад іх імкнення да ўласнай свабоднай і дэмакратычнай дзяржавы. Успомнім пра іх. Будзем салідарныя. Жыве Беларусь! | "|

Зноскі
------

1. ↑  Мэрия Варшавы установила бело-красно-белый-флаг в годовщину президентских выборов в Беларуси.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац урадавай камісіі і казначэйства (Варшава)
* Pałac Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu Архівавана 9 жніўня 2021. (польск.)
**«Белбыттэхпраект»** — колішняя праектная арганізацыя ў Мінску, якая размяшчалася ў будынку па вуліцы Мельнікайтэ, 2 (1976—1982, арх. П. Кракалёў і В. Алейнікава).

Гісторыя
--------

*Беларускі праектна-тэхналагічны і канструктарскі інстытут Міністэрства бытавога абслугоўвання насельніцтва БССР* створаны ў 1967 на базе часткі аддзелаў Беларускага праектна-тэхналагічнага інстытута мясцовай прамысловасці. Галаўная арганізацыя навукова-вытворчага аб’яднання «Белбыттэхніка».

Асноўнымі кірункамі працы былі: распрацоўка праектна-каштарыснай дакументацыі па рэканструкцыі дзеючых і будаўніцтве новых прадпрыемстваў службы быту, распрацоўка новых і ўдасканаленне існых тэхналогіі, працэсаў, мерапрыемстваў па спецыялізацыі, комплекснай механізацыі і аўтаматызацыі вытворчасці, дакументацыі на выраб новых відаў вырабаў, нестандартнага абсталявання, аснасткі, прыстасаванняў і сродкаў малой механізацыі.

Ліквідаваны 5 чэрвеня 2013 года.

Дырэктары
---------

* Анатоль Іванавіч Гаранін (1967—1973)

Зноскі
------

1. 1 2 3  «Белбыттехпроект» // Минск. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1983. – 467 с.
2. ↑  Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
3. ↑  Белбыттэхпраект у базе Kartoteka.by

Літаратура
----------

* «Белбыттехпроект» // Минск. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1983. – 467 с.
**Палац піянераў і школьнікаў** — будынак у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру, 23а. Пабудаваны ў 1974 годзе па праекце архітэктараў М. Семяненкі і А. Мельнікава. У будынку размяшчаецца Абласны цэнтр творчасці.

Адкрыты ў 1970 годзе як цэнтр пазашкольнай працы з навучэнцамі горада і вобласці. Працаваў пад кіраўніцтвам аддзела народнай адукацыі аблвыканкама, быў цесна звязаны з абласным саветам піянерскай арганізацыі. Меў аддзелы: метадычны, палітыка-масавы, навукі і тэхнікі, мастацкі, ваенна-спартыўны. Станам на 1989 года працаваў 301 кружок, у якіх займалася больш 5,5 тыс. навучэнцаў. Палац праводзіў піянерскія святы, агляды мастацткай самадзейнасці, конкурсы і вечары, аказваў дапамогу школам у камуністычным выхаванні навучэнцаў, сем’ям у развіцці творчых здольнасцяў дзяцей. Атрымалі развіццё цікавыя распачынанні па працоўным і прафесійным выхаванні навучэнцаў (конкурсы «Юны майстар — залатыя рукі», «Юны кулінар», «Ваша слова, эрудыты»). Працавалі музей У. І. Леніна, музей О. Ю. Шміта, клуб інтэрнацыянальнай дружбы, клубы старэйшых піянерважатых «Іскра», «Мелодыя». Звання народнай удастоена дзіцячая студыя выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва; звання ўзорных — дзіцячы духавы аркестр, дзіцячы ансамбль песні і танца, эстрадны дзіцячы ўзорны калектыў «Вясёлка».

Архітэктура
-----------

Клубны корпус
Размешчаны ў паркавай зоне горада на беразе р. Дубравенка. Складаецца з 3 карпусоў (клубны, спартыўны, тэатральны), злучаных паміж сабой пераходамі. Кампазіцыя фасадаў 4-павярховага прамавугольнага ў плане клубнага корпуса заснавана на рытме вялікіх аконных праёмаў, прарэзаных вертыкальнымі рэбрамі. 2-павярховы прамавугольны ў плане спартыўны корпус з гімнастычнай залай і плавальным басейнам вырашаны ў лаканічных формах. Прасторавая кампазіцыя тэатральнага корпуса заснавана на вылучэнні аб’ёму глядзельнай залы; глухія паверхні фасадаў аформлены пілястрамі і невялікімі праёмамі.

Інтэр’еры палаца ўпрыгожаны барэльефнымі пано (клубны корпус), маляўнічым фрызам (тэатральны корпус).

Літаратура
----------

* Дворец пионеров и школьников // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Белгаан.

**Белга́ан**, або **Белга́ўм** (англ.: Belgaum) — горад на поўдні Індыі, у штаце Карнатака. Адміністрацыйны цэнтр акругі Белгаўм. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 750 метраў. Вузел чыгунак і аўтадарог, маецца аэрапорт. Гандлёва-транспартны цэнтр у буйным баваўнаводчым раёне Дэкана. У горадзе размешчаны баваўняныя, харчовыя (ачыстка рысу, алейная і інш.), хімічныя, дрэваапрацоўчыя прадпрыемствы. Выплаўка алюмінію. Саматужная вытворчасць адзення, скураных вырабаў, запалак.

Насельніцтва
------------

Паводле звестак усеіндыйскага перапісу 2001 года, у горадзе пражывала 399 600 чалавек, з якіх мужчыны складалі 51 %, жанчыны — адпаведна 49 %. Узровень пісьменнасці сталага насельніцтва складаў 78 % (пры агульнаіндыйскім паказчыку 59,5 %). Узровень пісьменнасці сярод мужчын складаў 84 %, сярод жанчын — 72 %. 11 % насельніцтва было маладзей за 6 гадоў.

Літаратура
----------

* Белгаан. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Белгаан (горад)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Палац мастацтва.
**Рэспубліканская мастацкая галерэя**, да 1991 года **Палац мастацтва** — мастацкая галерэя Беларускага саюза мастакоў, размешчаная ва ўласным будынку ў Мінску па адрасе вул. Казлова, 3.

Будынак Палац мастацтва пабудаваны ў 1973 г. па праекце архітэктараў С. Мусінскага і Н. Краўковай. Прызначаны для правядзення перыядычных персанальных, рэспубліканскіх і міжнародных выставак. Прапагандуе выяўленчае мастацтва, арганізоўвае экскурсіі, кансультацыі, лекцыі, сустрэчы з мастакамі.

Архітэктура
-----------

Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак. Пілоны падтрымліваюць галоўны верхні аб’ём, прарэзаны жалезабетоннымі рэбрамі і падзелены на 2 часткі: ніжняя абліцавана керамічнай пліткай, верхняя мае стужачнае зашкленне і завершана высунутым карнізам. Галоўны ўваход размешчаны асіметрычна, вылучаны казырком і тэрасай з лесвіцай. У аздобе інтэр'ера выкарыстаны натуральны камень, дрэва, дэкаратыўная тынкоўка.

Выставачная зала на другім паверсе
Палац мае тры выставачныя залы — жывапісу (плошча 1450 м²), графікі (плошча 670 м²) і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (плошча 500 м²); вестыбюль з антрэсолямі (плошча 745 м2), якія таксама выкарыстоўваюцца для экспазіцый, канферэнц-залу на 100 месцаў, кафэ-бар. Дадатковай экспазіцыйнай плошчай для скульптуры і керамікі ў летні час з’яўляецца невялікі ўнутраны дворык з дэкаратыўнымі вадаёмамі і малымі архітэктурнымі формамі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
* *Б. А. Крэпак, А. А. Воінаў (архітэктура).* Мастацкая галерэя рэспубліканская Беларускага саюза мастакоў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац мастацтва (Мінск)
* artpalace.by — афіцыйны сайт Палаца мастацтва
Дэльта Інда
**Дэльта Інда** (сіндхі: سنڌو ٽِڪور) — адна з самых вялікіх рачных дэльт у свеце агульнай плошчай 41,440 км². Пачынаецца прыкладна ў 130 мілях ад Аравійскага мора ў Пакістане. У адрозненне ад шматлікіх іншых дэльт, Дэльта Інда складаецца з гліны, бясплодных глеб і моцна забалочана. Тут выпадае ад 10 да 20 цаляў ападкаў кожны год.

Шосты па велічыні горад Пакістана, Хайдарабад, размешчаны ў 130 мілях на поўнач ад вусця Інда. Карачы, (найбуйнейшы горад Пакістана), знаходзіцца да захаду ад дэльты на ўзбярэжжа Аравійскага мора.

Дэльта ракі з'яўляецца важным рэгіёнам для мігрыруючых вадаплаўных птушак.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* World Atlas, Millennium Edition, pg 265.
* World Wildlife.org
**Палац воднага спорту** — спартыўны комплекс у Мінску, размешчаны па вуліцы Сурганава, 2А.

Пабудаваны ў 1967 годзе па праекце архітэктара В. Ладыгінай як *Рэспубліканскі водна-спартыўны камбінат імя 50-годдзя Камсамола Беларусі*. Адзін з найбольшых комплексаў падобнага тыпу ў краіне. Уключае Палац воднага спорту з трыма басейнамі (агульная плошча 1650 м²) і трыбунамі на 1,2 тыс. гледачоў, два адкрытыя басейны (агульная плошча 3600 м²), аздараўленчы комплекс, які мае лазні з парыльнямі і адкрыты басейн (плошча 900 м²).

Архітэктура
-----------

Інтэр'ер
Архітэктура ансамбля сведчыць аб імкненні аўтара адысці ад кампазіцыйных канонаў, вылучаецца кантрастным супастаўленнем аб’ёмаў і адкрытай прасторы, выкарыстаннем колеру, раскрыццём інтэр’ераў Палацу і злучэннем іх з вонкавым асяроддзем. Палац воднага спорту (аб’ём каля 70 тыс. м³) — прастакутнае ў плане збудаванне, вырашана ў лаканічных архітэктурных формах, гарманічна спалучаецца з крывалінейным абрысам адкрытых басейнаў і прылеглым паркам імя Чалюскінцаў. Аб’ёмна-прасторавая структура адпавядае функцыянальнаму прызначэнню аб’екту. Выкарыстанне металічных зварных крывалінейных бэлек пралётам 34 м дало магчымасць перакрыць вялікую прастору збудавання. Кампазіцыя фасада, арыентаванага на вул. Сурганава, заснаваная на рытме жалезабетонных пілонаў пераменнага сячэння.

На добраўпарадкаванай тэрыторыі спартыўныя пляцоўкі, месцы для адпачынку.

Літаратура
----------

* *С. Дз. Філімонаў.* Водна-спартыўны камбінат // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цацоха.
**Аляксандр Уладзіміравіч Цацоха** (19 студзеня 1956, Мінск, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 студзеня 1956 года ў г. Мінску.

Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа»; клінічную ардынатуру па спецыяльнасці «Хірургія»; вочную аспірантуру на кафедры аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. 

Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце, дзе прайшоў шлях ад асістэнта да загадчыка кафедры; дырэктарам установы адукацыі «Віцебскі дзяржаўны медыцынскі каледж».

З'яўляўся дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць пятага і дваццаць шостага скліканняў, быў старшынёй пастаяннай камісіі па сацыяльнай сферы, сацыяльнай абароне насельніцтва і справах моладзі.

У 2012—2016 гадах — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», нагрудным знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь», шэрагам юбілейных медалёў.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дзвюх дачок.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Буш.
**Вільгельм Буш** (31 ліпеня 1861, Эрнтэбрук — 9 красавіка 1929, Бохум) — нямецкі майстар па вырабе музычных інструментаў  (ням.) (бел..

Біяграфія
---------

Вільгельм Буш вучыўся на цесляра  (руск.) (бел.. Ён сапраўды хацеў быць музыкам, але не меў магчымасці атрымаць адукацыю. Так ён сам навучыўся іграць на скрыпцы.

У 1889 годзе ён ажаніўся з Генрыет Шміт з Бушхютэна  (ням.) (бел. і меў ад яе семярых дзяцей: Фрыца  (руск.) (бел. Адольфа, Вілі Буш  (ням.) (бел. Элізабэт, Германа  (укр.) (бел. Генрыха  (ням.) (бел. і Магдалену. Дома з сынамі ён шмат займаўся музыкай, таксама выступаў з імі ў рэстаранах і на фестывалях. Чацвёра сыноў пазней сталі музыкамі, а адзін з іх — Вілі — акцёрам і тэатральным дзеячам.

З 1899 па 1902 год меў краму музычных інструментаў у Зігене. Будаваў віяланчэлі і скрыпкі, а таксама рамантаваў розныя музычныя інструменты. У 1902 годзе ён пераехаў у Зігбург, а ў сакавіку 1907 года — у Кёльн, бо яго дзеці вучыліся там у Вышэйшай школе музыкі  (укр.) (бел.. Там ён гандляваў смычковымі інструментамі  (укр.) (бел.. Таксама працаваў рэстаўратарам  (ням.) (бел. у Музеі гісторыі музыкі Вільгельма Хеера ў Кёльне. З 1914 года жыў у Дуйсбургу, а ў 1920 годзе пераехаў у Бохум, дзе і памёр праз дзевяць гадоў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1196877157 |
**Малпы** (*Anthropoidea*, *Simiae*) — падатрад млекакормячых атрада прыматаў.

Падзяляюцца на 2 групы (каля 140 відаў): шыраканосыя малпы і вузканосыя малпы, або малпы Старога Свету. Вузканосых малпаў 3 сямействы: ніжэйшыя вузканосыя — мартышкі, вышэйшыя вузканосыя — чапавекападобныя малпы і людзі — гамініды.

Берберыйскі макак (магот) з дзіцянём
Пашыраны ў Еўропе (1 від), Паўднёвай Азіі, Цэнтральнай Амерыцы, Паўднёвай Амерыцы, Афрыцы. Жывуць пераважна ў лясах і гарах тропікаў. Большасць відаў вядзе стадны спосаб жыцця, пераважна дрэвавы (акрамя гелад, маготаў, павіянаў). У Чырвонай кнізе МСАП — каля 60 відаў. 

Ад даўжыні 15 см і масы каля 70 г (ігрунка карлікавая) да 2 м і 300 кг (гарыла). Валасяное покрыва развітое (акрамя твару і вушных ракавін), развітая мімічная мускулатура. Будова мозга складаная, кара са шматлікімі звілінамі і барознамі. У вузканосых малпаў ноздры скіраваны ўніз. Вялікі палец кісці ў іх проціпастаўлены астатнім пальцам; маюць пазногці.

Усёедныя.

Нараджаюць 1 дзіцяня (у ігрунак — 2—3).

Малпы паходзяць з палеацэну і эацэну (60—25 млн. гадоў назад) ад выкапнёвых даўгапятаў Еўропы і Паўночнай Амерыкі. 

У новай сістэматыцы сапраўдных малп вылучаюць у інфраатрад малпападобныя і аб'ядноўваюць з даўгапятамі ў падатрад суханосых прыматаў (*Haplorhini*), а астатніх — у атрад макраносых прыматаў (*Strepsirrhini*)

Літаратура
----------

* *Самусенка Э.* Малпы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · У. Даля · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119332718 · LCCN: sh85086864 · NDL: 00570212 · NKC: ph123764 |
**Прасцяк** — беларускі народны танец. Музычны памер 2/4. Тэмп умерана хуткі.

Харэаграфія
-----------

У кампазіцыйнай аснове танца 2 рады выканаўцаў мяшанага складу адзін супраць аднаго сыходзяцца да сярэдзіны танцывальнай пляцоўкі, потым вяртаюцца на месца, выконваючы двайны прытул з падскокамі на абедзвюх нагах папераменна, у заключэнне фігуры — двайны прытуп без падскокаў. Выконваецца пад гармоннік ці іншы музычны інструмент і калектыўнае выкананне прыпевак удзельнікамі абодвух радоў папераменна. Часам выконваецца варыянт асноўнай фігуры: адзін рад танцуе на месцы, 2-і на яго наступае, потым вяртаецца на месца, і наадварот. Пашыраны на Брэстчыне, Гомельшчыне. Існуе сцэнічны варыянт танца.

Літаратура
----------

* Савін, В. З. «Прасцяк» / В. З. Савін // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13). С. 22.