14 сакавіка 2023 года расійскія знішчальнікі Су-27 падчас сутыкнення пашкодзілі амерыканскі беспілотнік MQ-9 Reaper. Пасля БПЛА быў затоплены амерыканскім камандаваннем у Чорным моры.

Інцыдэнт стаў першым прамым сутыкненнем паміж ВПС Расіі і ЗША з моманту пачатку ўварвання Расіі на Украіну. 

Згодна Deutsche Welle, здарэнне стала першым выпадкам з часоў Халоднай вайны, калі амерыканскае паветранае судна пацярпела крушэнне з-за ўздзеяння расійскіх самалётаў.

Перадгісторыя
-------------

ЗША выкарыстоўвалі беспілотнікі MQ-9 Reaper над Чорным морам яшчэ да пачатку ўварвання для назірання за тэрыторыяй. Хоць расійскія самалёты і раней суправаджалі амерыканскія дроны, да небяспечных наступстваў гэта не прыводзіла.

Ход падзей
----------

### Амерыканская версія

Са слоў высокапастаўленага вайсковага прадстаўніка ЗША, беспілотнік MQ-9 Reaper вылецеў раніцай у аўторак са сваёй базы ў Румыніі для выканання запланаванай разведвальнай місіі, якая доўжыцца ў сярэднім ад 9 да 10 гадзін. Дрон не быў узброены і вёў разведку прыкладна ў 75 мілях (120 кіламетрах) на паўднёвы захад ад паўвострава Крым. У заяве Еўрапейскага камандавання УС ЗША гаворыцца, што амерыканскі беспілотнік ляцеў над міжнароднымі водамі ў Чорным моры выконваючы звычайныя аперацыі, у суправаджэнні двух расійскіх самалётаў. Перад сутыкненнем расійскія знішчальнікі некалькі разоў скідалі паліва на дрон, здзяйсняючы небяспечныя манеўры, аб чым заявілі амерыканскія вайскоўцы. Затым прыкладна ў 7:03 раніцы па цэнтральнаеўрапейскім часе адзін з самалётаў пашкодзіў вінт беспілотніка, з-за чаго ён страціў кіраванне. Амерыканскае камандаванне было вымушана яго затапіць. Тэлеканал CBS змадэляваў момант сутыкнення знішчальніка з беспілотнікам і паказаў у эфіры. На кадрах відаць, як расійскі знішчальнік падлятаючы да БПЛА спачатку скідае на яго паліва, пасля чаго кранае вінт дрона.

### Расійская версія

Міністэрства абароны Расіі заявіла, што расійскія знішчальнікі *«бартавое ўзбраенне не ўжывалі, з беспілотным лятальным апаратам у кантакт не ўступалі і шчасна вярнуліся на аэрадром базавання»*. Па паведамленні расіян, БПЛА здзейсніў палёт з адключанымі транспандэрамі, пры гэтым парушыўшы межы ўстаноўленага ў дадзеным раёне часовага рэжыму паветранай прасторы, інфармацыя аб якім была апублікавана ў адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі.

Рэакцыя
-------

Міністр замежных спраў Украіны Дзмітрый Кулеба заявіў, што пакуль Расія валодае Крымскім паўвостравам, Чорнае мора не будзе бяспечным месцам.

Афіцыйны прадстаўнік Пентагона ў эфіры тэлеканала CNN паведаміў, што ЗША *«ў тым, што тычыцца гэтага канкрэтнага беспілотніка, робяць крокі, каб абараніць сваю ўласнасць»* і, што *«не хацелася, каб хтосьці, прыбраў іх да рук»*. Амерыканскі бок назваў дзеянні расіян *«безразважнымі, неабгрунтаванымі і непрафесійнымі»*. 

Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў параіў *«не лятаць там, дзе не трэба»*.

15 сакавіка сакратар Савета бяспекі РФ Мікалай Патрушаў заявіў, што Масква абавязкова паспрабуе падняць абломкі амерыканскага беспілотніка. На яго думку, гэта зрабіць неабходна. Таксама чыноўнік заявіў, што інцыдэнт з беспілотнікам з’яўляецца канчатковым пацвярджэннем таго, што ЗША бяруць непасрэдны ўдзел у тым, што адбываецца ва Украіне. У той жа дзень прэс-сакратар прэзідэнта РФ Дзмітрый Пяскоў выказаў меркаванне, што адносіны паміж Расіяй і Злучанымі Штатамі знаходзяцца ў сваёй самай нізкай кропцы і ў жаласным стане. З ягоных слоў, Уладзімір Пуцін валодае інфармацыяй пра інцыдэнт, але кантактаў з ЗША на вышэйшым узроўні не было.

Ацэнкі
------

Украінскі ваенны эксперт Раман Світан  (укр.) (бел. назваў дзеянні расійскіх знішчальнікаў інфармацыйным ударам і выказаў здагадку, што *«такія інцыдэнты — гэта запрашэнне да перамоваў»*. Прафесар па вывучэнні вайны ў Каралеўскім каледжы Вялікабрытаніі Майкл Кларк паведаміў Бі-бі-сі, што сутыкненне *«амаль напэўна было выпадковасцю»*.

Гл. таксама
-----------

* Інцыдэнт з кітайскім аэрастатам (2023)

Зноскі
------

1. 1 2  US military drone crashes into Black Sea after Russian intercept(англ.), *Reuters* .
2. 1 2  Над Черным морем российский самолет Су-27 столкнулся с американским беспилотником (руск.). *Meduza*.
3. ↑  Russian Warplane Hits American Drone Over Black Sea, U.S. Says **(нявызн.)**, *The New York Times* .
4. ↑  Ukraine updates: US summons Russian ambassador over drone (англ.). *Deutsche Welle* (14 сакавіка 2023).
5. 1 2  Russian fighter jet forces down US drone over Black Sea after intercept | CNN Politics (англ.). *CNN*.
6. ↑  Russian jet downs U.S. drone over Black Sea (англ.). *CNBC*.
7. ↑  *Samuels, Brett*. Russian jet forces downing of US drone over Black Sea (англ.)  **(нявызн.)**?. *The Hill* (14 сакавіка 2023).
8. 1 2  NYT: Американский беспилотник, упавший в Черное море, вылетел с базы в Румынии (руск.). *Голос Америки* (15 сакавіка 2023).
9. ↑  Stunned military officials watched the Russian planes harass the drone on a video feed, a U.S. official says. **(нявызн.)**, *The New York Times* (14 сакавіка 2023).
10. 1 2 3 4  Российский Су-27 задел и сбил американский разведывательный беспилотник над Черным морем **(нявызн.)**, *Русская служба BBC* .
11. 1 2  Российский истребитель СУ-27 сбил американский беспилотник MQ-9 над Черным морем. В Минобороны РФ заявили, что дрон упал сам (руск.). *Настоящее Время* (14 сакавіка 2023).
12. ↑  NYT: беспилотник США летел из Румынии и вёл плановую разведку **(нявызн.)**, *Радио Свобода* (15 сакавіка 2023).
13. ↑  Российский истребитель СУ-27 сбил американский беспилотник MQ-9 над Черным морем. В Минобороны РФ заявили, что дрон упал сам (руск.). *Настоящее Время* (14 сакавіка 2023).
14. 1 2  Russian fighter jet forces down US drone over Black Sea | CNN Politics (англ.). *CNN*.
15. ↑  Минобороны прокомментировало инцидент с американским беспилотником **(нявызн.)**. *TACC*.
16. ↑  США предпримут меры, чтобы защитить обломки рухнувшего в Черное море БПЛА (руск.). *Интерфакс* (15 сакавіка 2023). Праверана 15 сакавіка 2023.
17. ↑  Песков выразил недоумение в связи с заявлениями из США по поводу ЧП с дроном (руск.). *Интерфакс*.
18. ↑  Russia says it will try to retrieve remains of U.S. drone **(нявызн.)**, *Reuters* .
19. ↑  "Такие инциденты – это приглашение к переговорам". Военный эксперт объяснил, зачем российский истребитель сбил американский беспилотник (руск.). *Настоящее Время* (15 сакавіка 2023).
20. ↑  Russia pilots reckless in drone collision - US **(нявызн.)**, *Би-би-си* (15 сакавіка 2023). Праверана 15 сакавіка 2023.