**Узброены канфлікт у Эквадоры** — узброены канфлікт, які пачаўся 9 студзеня 2024 года ў Эквадоры паміж урадам і найбуйнейшай мафіёзнымі групоўкамі.

Перадумовы
----------

Эквадор, пачынаючы з 2018 года, сутыкнуўся з хваляй гвалту. Дзяржава стала крытычна важным пунктам транзіту какаіну, а таму злачынныя групоўкі сталі змагацца за кантроль над маршрутамі наркагандлю і турмамі. У турэмных сутычках загінулі сотні зняволеных.

У такіх умовах прайшлі ўсеагульныя выбары 2023 года. За два тыдні да першага тура прэзідэнцкіх выбараў быў забіты кандыдат Фернанда Вільявісенсіа. Астатнія кандыдаты таксама сутыкнуліся з рознымі праявамі злачыннасці — ад стральбы побач з імі да перастрэлак блізу месцаў правядзення мітынгаў. Перадвыбарчыя кампаніі прыйшлося датэрмінова завяршыць 17 жніўня, а на фінальных мітынгах палітыкі выступалі ў бронекамізэльках і касках.

Па паведамленні The Washington Post, аналітыкі разведкі заявілі, што актывізацыя бандытаў у студзені 2024 года магла быць справакаваныя, прынамсі часткова, нядаўнім расследаваннем сувязяў паміж наркагандлярамі, злачыннымі групоўкамі і палітычнымі дзеячамі.

Ход падзей
----------

Барыкада ў шпіталі Сейбас падчас атакі баевікоў, 9 студзеня.
7 студзеня 2024 года кіраўнік групоўкі «Los Choneros» Хасэ Масіяса Вільямар збег з турмы г. Гуаякіль у дзень свайго запланаванага пераводу ў турму строгага рэжыму. У ноч на 8 студзеня чацвёра паліцэйскіх былі выкрадзеныя ў Кіта і Кеведа. На гэтым фоне 9 студзеня прэзідэнт Эквадора Даніэль Набоа падпісаў указ аб аб’яўленні «*ўнутранага ўзброенага канфлікту*» на тэрыторыі краіны з удзелам некалькіх арганізаваных злачынных і тэрарыстычных груповак. Пасля адбылося некалькі турэмных бунтаў. Праз сацыяльныя сеткі зняволеныя сталі распаўсюджваюць відэаролікі, на якіх яны забіваюць турэмшчыкаў, патрабуючы прамога дыялогу з кіраўніком дзяржавы, пры гэтым пагражаючы працягнуць гвалт.

У той жа дзень каля 2 гадзін дня па мясцовым часе, узброіўшыся пісталетамі, кулямётамі і дынамітнымі шашкамі, злачынцы ў масках праніклі ў галоўны офіс тэлекампаніі TC Televisión (г. Гуаякіль). У той момант у эфір выходзіла навінавая праграма El noticiero. У студыю ўварваліся 13 баевікоў і захапілі ўсіх людзей у закладнікі, але пазней іх вызваліў спецназ. Таксама мясцовыя СМІ паведамілі аб стральбе ў гуаякільскім універсітэце. Акрамя таго, бандыты зладзілі некалькіх нападаў на мірных жыхароў, у тым ліку з прымяненнем выбухоўкі і кактэйля Молатава. Так, напрыклад, у гандлёвым цэнтры Albán Borja (Гуаякіль) былі застрэленыя два чалавекі. Пад напады баевікоў трапілі некалькі бальніц.

10 студзеня вайскоўцы правялі аперацыю ў г. Эсмеральдас, знішчыўшы прытулак наркамафіі. На наступны дзень баевікі атакавалі начны клуб у Эль-Кока, забіўшы траіх чалавек. 13 студзеня члены злачынных груповак вызвалілі 2 захопленых паліцыянтаў. Тым часам працягваліся выкраданні цывільных асоб. 17 студзеня ў г. Гуаякіль быў застрэлены пракурор Сесар Суарэс, які кіраваў расследаваннем нападу на тэлестанцыю. На наступны дзень сілавікі пачалі штурм цэнтральнай гарадской турмы. 21 студзеня паліцыя перашкодзіла бандытам захапіць бальніцу ў Ягуачы, затрымаўшы 68 чалавек.

7 лютага ў Нараджале застрэлена Дзіяна Карнера, член Руху грамадзянскай рэвалюцыі. 23 лютага трое зняволеных збеглі з турмы ў Латакунгу, якую нядаўна адбілі сілавікі ў баевікоў мафіі.

8 сакавіка прэзідэнт падоўжыў надзвычайнае становішча на трыццаць дзён. Пры гэтым адзначалася станоўначая дынаміка: колькасць забойстваў скарацілася ўдвая з 24 забойстваў у дзень да 12, было арыштавана больш за 11 700 чалавек. 24 сакавіка бандыты забілі мэра Сан-Вісэнтэ Брыджыт Гарсію і яе супрацоўніка. 28 сакавіка трое зняволеных былі забітыя і яшчэ шасцёра атрымалі раненні ў выніку бунту ў турме № 8 у г. Гуаякіль. 29 сакавіка ў правінцыі Манабі былі выкрадзеныя адзінаццаць чалавек. Пяцёра з іх пазней былі знойдзены забітымі, а астатнія шасцёра, уключаючы пецярых дзяцей, былі вызваленыя. 31 сакавіка дзевяць чалавек былі забітыя і яшчэ дзесяць атрымалі раненні пасля таго, як баевікі адкрылі агонь па групе людзей на пешаходнай вуліцы ў сталічным раёне Гуасмо.

Ахвяры
------

Станам на 10 студзеня было забіта 2 паліцыянтаў, яшчэ 7 выкрадзены. Акрамя таго, 329 затрыманы, 8 мірных жыхароў загінулі. Пазней колькасць забітых цывільных асоб вырасла да 14. На 13 студзеня загінула 5 баевікоў.

Рэакцыя
-------

У гарадах Кіта і Гуаякіль былі зачынены банкі, рынкі, крамы і метро, а міжнародны аэрапорт імя Марыскаля Сукрэ адмяніў усе рэйсы. Міністэрства адукацыі Эквадора распарадзілася прыпыніць вочныя заняткі па ўсёй краіне, загадаўшы праводзіць заняткі анлайн да 12 студзеня.

Канфедэрацыя карэнных народаў Эквадора і эквадорская Епіскапальная канферэнцыя заклікалі да нацыянальнага адзінства для пераадолення «сітуацыі беспрэцэдэнтнага гвалту». Яны падкрэслілі, што нацыянальны ўрад павінен дзейнічаць у рамках дзеючай прававой базы, дадаўшы, што дзяржава не павінна выкарыстоўваць гэты крызіс «як падставу для прыняцця непапулярных законаў»

Былы прэзідэнт Рафаэль Карэа выказаў падтрымку рашэнню Набоа.

Шэраг краін Лацінскай Амерыкі і Еўропы выказалі занепакоенасць і салідарнасць з эквадорскім урадам. ЗША і Мексіка заявілі, што гатовы аказаць дапамогу ў барацьбе са злачыннымі групоўкамі.

Заўвагі
-------

1. ↑  Армия Эквадора объявила 22 преступные группировки военной целью
2. ↑  Ecuadorian president declares armed conflict as gunmen storm TV studio
3. ↑  Подозреваемого в убийстве кандидата в президенты Эквадора задержали
4. ↑  В Эквадоре накануне выборов напали на кандидата в президенты и мэра города
5. ↑  Ecuador presidential campaigning ends amid tight security and bulletproof vests
6. ↑  Ecuadorian president declares armed conflict as gunmen storm TV studio
7. ↑  Ecuador declares state of emergency after narco boss escapes prison (англ.). *France 24* (8 студзеня 2024). Праверана 9 студзеня 2024.
8. ↑  A notorious Ecuadorian gang leader vanishes from prison and authorities investigate if he escaped **(нявызн.)**. *AP* (8 студзеня 2024). Архівавана з першакрыніцы 8 January 2024. Праверана 9 January 2024.
9. ↑  *Noboa, Daniel*. Daniel Noboa Azin on X **(нявызн.)**. *X* (9 студзеня 2024). Праверана January 9, 2024.
10. ↑  Ecuador declares state of emergency after narco boss escapes prison (англ.). *France 24* (8 студзеня 2024). Праверана 9 студзеня 2024.
11. ↑  *PERU21, NOTICIAS*. Crisis en Ecuador: Terroristas asesinan a guías penitenciarios secuestrados | VIDEO | ecuador | asesinato | terrorismo | narcotrafico | guias penitenciarios | rehenes | daniel noboa | crisis en ecuador | MUNDO (ісп.). *Peru21* (9 студзеня 2024). Праверана 9 студзеня 2024.
12. 1 2  Неабходна задаць ***title=*** і ***url=*** для шаблона {{cite web}}. 
 **(нявызн.)**.
13. ↑  Бандиты захватили столичную телестудию в Эквадоре
14. ↑  Ecuador in complete chaos as gunmen take over TV station and terrorize college campus (англ.). *MARCA* (9 студзеня 2024). Праверана 9 January 2024.
15. ↑  Quito: saqueos y desmanes se reportaron en el Centro Histórico
16. ↑  Doce detenidos por hechos violentos en las ciudades ecuatorianas de Esmeraldas y Atacames **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 студзеня 2024. Праверана 11 студзеня 2024.
17. ↑  Muere portavoz de Narcóticos Anónimos tras ser quemado vivo en Esmeraldas
18. ↑  "Situación en Ecuador EN VIVO: últimas noticias sobre la crisis en Guayaquil". *El Comercio*. 9 January 2024. Архівавана з арыгінала 10 January 2024. Праверана 2024-01-09.
19. ↑  Ola de terror en Guayaquil dejó ocho muertos y cinco hospitales atacados
20. ↑  Primer balance de las Fuerzas Armadas de Ecuador: cinco terroristas fueron abatidos y hay 329 detenidos
21. ↑  criminoso realizado contra discoteca no Equador deixa três mortos e 11 feridos
22. ↑  Liberan a policías secuestrados por terroristas en El Oro
23. ↑  La Policía liberó esta madrugada a dos trabajadores secuestrados por delincuentes en Trinidad de Dios
24. ↑  "Ecuador prosecutor investigating gang attack on TV station shot and killed". *The Guardian*.
25. ↑  "Ecuador security forces launch major prison operation". *BBC*. 18 January 2024.
26. ↑  "Dozens Arrested In Ecuador After Hospital Assault". *Barron’s*. 21 January 2024.
27. ↑  *K.G*. A manos de sicarios murió Diana Carnero, concejal de Ecuador(нявызн.). *www.vanguardia.com* (8 лютага 2024). Праверана 9 лютага 2024.
28. ↑  "Prisoners' escape from Ecuadorian prison touted as success on day of press visit". *La Prensa Latina*. 23 February 2024. Праверана 20 March 2024.
29. ↑  Mella, Carolina (24 February 2024). "Ecuador's failed attempt to follow El Salvador's model for prisons: Escapes and gang control continue". *El País English*. Праверана 20 March 2024.
30. ↑  Ecuador extends its state of emergency by 30 days (англ.). *NBC News* (8 сакавіка 2024). Праверана 21 сакавіка 2024.
31. ↑  *Mella, Carolina*. Asesinada a tiros una alcaldesa en Ecuador (ісп.). *El País América* (25 сакавіка 2024). Праверана 25 сакавіка 2024.
32. ↑  Ecuador Prison Riot Leaves 3 Dead, 6 Injured (англ.). *VOA* (28 сакавіка 2024). Праверана 1 April 2024.
33. ↑  Gunmen in Ecuador kill 9, injure 10 others in attack in coastal city of Guayaquil as violence surges (англ.). *AP News* (1 красавіка 2024). Праверана 1 April 2024.
34. 1 2  "At least ten dead, including two police officers, left the wave of drug violence in Ecuador" [Spanish]. Infobae. 10 January 2024. Праверана 10 January 2024.`{{cite news}}`: Папярэджанні CS1: невядомая мова (link)
35. ↑  Cuatro policías secuestrados en Ecuador en medio del estado de excepción por la violencia narco
36. ↑  Ecuador: 329 presuntos terroristas detenidos y cinco abatidos en 24 horas, según Ejército
37. ↑  Policía Nacional informó acciones ejecutadas en Guayaquil
38. ↑  Crisis en Ecuador deja más de 100 guías penitenciarios secuestrados: desconocen estado de las víctimas
39. ↑  Solano, Gonzalo; Molina, Gabriela (13 January 2024). "Casi 900 detenidos y 5 delincuentes abatidos en Ecuador ante despliegue militar y alza de impuestos" [Almost 900 detainees with 5 criminals killed in Ecuador following military deployment after tax increases]. *Associated Press* [іспанская]. Архівавана з арыгінала 13 January 2024. Праверана 13 January 2024.
40. ↑  Locales comerciales de Quito y los valles cerraron ante alerta de saqueos **(нявызн.)**.  El Universo (9 студзеня 2024). Архівавана з першакрыніцы 10 January 2024. Праверана 9 January 2024.
41. ↑  Mercados municipales cierran anticipademente ante hechos delictivos en Guayaquil (ісп.)  **(нявызн.)**?.  El Universo (9 студзеня 2024). Архівавана з першакрыніцы 11 January 2024. Праверана 10 January 2024.
42. ↑  Metro de Quito habilitó solo un acceso por estación pero está operativo (ісп.)  **(нявызн.)**?.  El Telégrafo (9 студзеня 2024). Архівавана з першакрыніцы 10 January 2024. Праверана 10 January 2024.
43. ↑  Requisitos para los viajeros del aeropuerto de Quito ante situación que atraviesa el país (ісп.)  **(нявызн.)**?.  Metro Ecuador (9 студзеня 2024). Архівавана з першакрыніцы 10 January 2024. Праверана 10 January 2024.
44. ↑  Ministerio de Educación suspende las clases presenciales en todo Ecuador hasta el 12 de enero **(нявызн.)**. *El Universo* (9 студзеня 2024). Праверана 9 студзеня 2024.
45. ↑  CONAIE **(нявызн.)**. *X*. Архівавана з першакрыніцы 10 January 2024. Праверана 10 January 2024.
46. ↑  Conferencia Episcopal Ecuatoriana: La violencia no prevalecerá
47. ↑  "Rafael Correa apoyó la decisión del presidente Noboa de declarar el conflicto armado interno en Ecuador: "Es hora de la unidad nacional"". Infobae. 9 January 2024. Архівавана з арыгінала 10 January 2024. Праверана 10 January 2024.
48. ↑  El mundo sigue con preocupación la arremetida de la violencia narco en Ecuador - Diario El Salvador
49. ↑  Declaración - Relaciones Exteriores México
50. ↑  Pronunciamiento - Brian Nichols