**Дом Вечарэвіна** — комплекс будынкаў у гістарычным цэнтры Мінска, размешчаных рагу вуліц Рэвалюцыйнай (№ 7) і Камсамольскай (№ 11). Адзін з будынкаў таксама носіць назву «**дом з маскаронамі**». Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі ампіру і класіцызму.

Гісторыя
--------

План пляца і будынкаў на рагу вуліц Койданаўскай і Феліцыянаўскай
Першыя мураваныя пабудовы на вялікім пляцы, які знаходзіўся на рагу вуліц Койданаўскай і Феліцыянаўскай (пасля 1866 года Багадзельнай), з’явіліся ў самым пачатку XIX стагоддзя. Паступова ў першай палове XIX стагоддзя пачаў фарміравацца вялікі комплекс мураваных будынкаў у стылі класіцызму, якія галоўнымі фасадамі выходзілі як на Койданаўскую, так і Феліцыянаўскую вуліцы. У сярэдзіне XIX стагоддзя большасць будынкаў мела два паверхі.

Комплекс моцна пацярпеў падчас вялікага пажару 1881 года. Адразу пасля пажару большасць з іх была адноўлена, а на месцы страчаных будынкаў з боку двара з’явіліся новыя мураваныя пабудовы.

Праект перабудовы комплекса будынкаў прадстаўлены мешчанінам Д. Ф. Генделем на зацьвярджэнне ў Мінскую гарадскую ўправу.1881 г.
У канцы XIX стагоддзя гэты комплекс разам з пляцам належаў мінскаму купцу І. Вечарэвіну. На мяжы XIX — пачатку XX стагоддзяў гэтая нерухомая маёмасць перайшла да мінскага мешчаніна Давіда Гендэля. У 1901 годзе ён падрыхтаваў праект грунтоўнай рэканструкцыі гэтай забудовы, паводле якога ў большай частцы будынкаў планавалася дабудаваць трэці паверх. У 1909 годзе гэтыя дамы набылі мінскія мяшчане Рубінштэйны.

Паводле інвентарызацыі 1910 года большасць будынкаў ужо былі трохпавярховымі. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад будынка, які выходзіў на Койданаўскую вуліцу, быў вырашаны ў стылі класіцызму і багата аздоблены ляпным дэкорам. Падобнае архітэктурнае рашэнне меў і другі дом, які выходзіў фасадам на вуліцу Багадзельную. Трэці трохпавярховы будынак, які знаходзіўся ў паўднёва-ўсходняй частцы комплексу, быў вырашаны ў стылі мадэрн. Яго галоўны фасад быў багата аздоблены ляпнымі дэкаратыўнымі элементамі, у тым ліку маскаронамі. Усе будынкі на другім і трэцім паверхах мелі балконы, упрыгожаныя дэкаратыўнымі металічнымі кратамі.

У пачатку XX стагоддзя амаль усе памяшканні на першым паверсе выкарыстоўваліся пад розныя крамы і лаўкі. Тут былі крамы: галантарэйная, капелюшоў, посуду, малочная лаўка, а таксама вінная крама, дзе гандлявалі вядомымі еўрапейскімі гатункамі він. Частку памяшканняў займалі розныя канторы, а таксама прыватная друкарня. Памяшканні другога і трэцяга паверхаў выкарыстоўваліся пад жыллё.

Пасля 1920 года будынкі нацыяналізаваны, пасля чаго на першых паверхах па-ранейшаму знаходзіліся розныя гандлёвыя прадпрыемствы, а астатнія памяшканні былі перароблены пад камунальныя кватэры.

У гады Другой сусветнай вайны комплекс будынкаў не пацярпеў. У выніку пасляваенных рамонтаў і рэканструкцый быў у значнай ступені страчаны дэкор фасадаў, асабліва першага паверха.

За савецкім часам у будынку размяшчаліся дзяржаўныя ўстановы.

Архітэктура
-----------

Дом Вечарэвіна
Фасад па вуліцы Рэвалюцыйнай
Уяўляе сабой трохпавярховы цагляны будынак трохчасткавай асіметрычнай кампазіцыі. Складаецца з трох рознавысокіх пабудоў, якія шчыльна прымыкаюць адна да адной. Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі ампіру і класіцызму.

Дом з маскаронамі
Паверхня больш высокай часткі (т.зв. «дом з маскаронамі») сцяны расчлянёна масіўнымі карнізнымі паясамі. На 2-м паверсе прамавугольныя вокны ў ліштвах з замкавым каменем і падваконнымі плітамі, на 3-м у прасценках паміж вокнамі размешчаны дэкаратыўныя разеткі. Балконы маюць ажурныя агароджы. Уваход у будыпак размешчаны несіметрычна, яго аздабляе казырок на ажурных кансолях з франтонам-фрызам (чыгуннае ліццё).

Паніжаныя часткі дома больш строгія ў архітэктурным дэкоры. Акцэнтам фасада з’яўляюцца балконныя праёмы паўцыркульнага абрысу на 2-м паверсе, абрамленыя калонкамі з капітэлямі. Капітэлі злучаны накладнымі арачнымі карнізамі.

Чырвоны дворык
--------------

Чырвоны дворык
Будынкі дома Вечарэвіна ўтвараюць унутраны дворык, сцены якога пафарбаваны ў чырвоны колер, ад чаго ён атрымаў назву «Чырвоны дворык». Дворык з 2012 года, дзякуючы Studio67, ператварыўся ў арт-прастору, дзе праходзяць выстаўкі, канцэрты, кінапаказы, публічныя лекцыі, вечарынкі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  92.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
2. 1 2 3 4 5 6 7  ДОМ ВЕЧАВЕРЫНА
3. ↑  Адметныя: из Красного дворика в заводской кинотеатр — как Studio67 становится культурным центром Архівавана 10 ліпеня 2017.
4. ↑  Studio67 провели последнюю вечеринку в Красном дворике на Революционной и открывают новое место в Минске Архівавана 19 верасня 2020.

Літаратура
----------

* 92.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Вечарэвіна
* ДОМ ВЕЧАВЕРЫНА

| ⛭Славутасці Мінска |
| --- |
| Раёны і кварталы | 
* Верхні Горад
* Замчышча
* Новы Горад
* Траецкае прадмесце
* Ракаўскае прадмесце

 | Герб МінскаГерб Мінска |
| Вуліцы і плошчы | 
* вул. Валадарскага
* ✰ вул. Інтэрнацыянальная
* вул. Камсамольская
* вул. Янкі Купалы
* ✰ вул. Карла Маркса
* вул. Рэвалюцыйная
* вул. Няміга
* пл. Кастрычніцкая
* пл. Незалежнасці
* пл. Перамогі
* пл. Прывакзальная
* пл. Свабоды
* пр-т Незалежнасці
* пр-т Пераможцаў

 |
| Сядзібы | 
* Сядзіба Белая дача
* Дом Ваньковічаў
* Сядзіба Ваньковічаў
* Сядзіба Прушынскіх/Любанскіх
* Сядзіба Пшаздзецкіх (*паўднёвы флігель*)

 |
| Дамы | 
* Вароты Мінска
* Дом Абрампольскага
* Дом Воліна
* Дом Кастравіцкай
* Дом Козінай
* Дом Ліўшыца
* Дом Маліна
* Дом масонаў
* Дом Мінскага земляробчага таварыства
* Дом з мязузай
* Дом пад шпілем
* Дом Пераца
* Дом Полякаў
* Дом Рапапорта
* Дом Свянціцкага
* Дом Уніхоўскага
* Дом Шахдана
* Дом Эцінген
* Дом Яніцкага

 |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | 
* Аэрапорт Мінск-1
* Будынак Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання
* Вайсковы шпіталь
* Гандлёвыя рады
* Гасцініца Суціна
* Гасціны двор
* Дзіцячая чыгунка
* Дзяржаўны ўніверсальны магазін
* Дом афіцэраў
* Дом губернатара
* Дом урада
* Дэпо Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства
* Інстытут фізкультуры
* Кінатэатр «Перамога»
* Мінск-Арэна
* Метрапалітэн
* Нацыянальная бібліятэка
* Палац культуры прафсаюзаў
* Палац Рэспублікі
* Палац спорту
* Паштамт
* Пішчалаўскі замак
* Прысутныя месцы
* Ратуша
* Стадыён «Дынама»
* Стары будынак Нацыянальнай бібліятэкі
* Фабрыка-кухня
* Цырк
* Чыгуначная бальніца
* Чыгуначны вакзал
* Юбілейны дом

 |
| Індустрыяльная спадчына | 
* Будынак абутковай фабрыкі Цытвера
* Піваварны завод «Аліварыя»
* Воданапорная вежа
* Дом друку

 |
| Помнікі і мемарыялы | 
* ✯ Курапаты
* Востраў слёз
* Дзяўчынка з парасонам
* Дзяўчынка з савой
* «Анёл, які плача»
* Манумент Перамогі
* Помнік У. І. Леніну
* Помнік Адаму Міцкевічу
* «Яма»
* Нулявы кіламетр
* «Звон Нагасакі»
* Мінск — горад-герой

 |
| Храмы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Дзейныя | 
* Сабор Сашэсця Святога Духа (*Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі*)
* Касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла
* ✯ Касцёл Святых Сымона і Алены
* Касцёл Святой Тройцы
* Царква Святой Марыі Магдаліны
* Царква Аляксандра Неўскага
* Касцёл Узвіжання Святога Крыжа

 |
| Не дзейныя | 
* Касцёл Святога Язэпа
* Царква Святога Духа
* Архірэйскае падвор’е
* Кітаеўская сінагога
* Сінагога Зальцмана
* Харальная сінагога
* Свята-Духаўскі манастыр базыльянак
* Троіцкі манастыр базыльянак
* Мужчынскі базыльянскі манастыр

 |

 |
| Сады і паркі | 
* Аляксандраўскі сквер
* Батанічны сад
* ✰✰ Водна-зялёны дыяметр Мінска
* Заапарк
* Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс
* Парк Перамогі
* Парк імя Янкі Купалы
* Сэндайскі сквер
* Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага

 |
| Некропалі | 
* Брацкія вайсковыя могілкі
* Вайсковыя могілкі
* Залатагорскія могілкі
* Кальварыйскія могілкі
* Старажоўскія могілкі
* Усходнія могілкі

 |