**Ле́х Алекса́ндэр Качы́ньскі** (польск.: Lech Aleksander Kaczyński; 18 чэрвеня 1949 — 10 красавіка 2010) — прэзідэнт Польшчы ў 2005—2010 гадах. З 1992 па 1995 год быў кіраўніком Вярхоўнай кантрольнай палаты, з 2000 да 2001 года быў міністрам юстыцыі ў кабінеце Ежы Бузека, з 2002 да 2005 года быў мэрам Варшавы. Лех Качыньскі быў адным са стваральнікаў польскай партыі «Права і справядлівасць» і яе першым кіраўніком. Качыньскі з’яўляўся доктарам юрыдычных навук, прафесарам Гданьскага ўніверсітэта і ўніверсітэта кардынала Стэфана Вышынскага, спецыялістам у галіне працоўнага права. Сын Раймунда і Ядвігі з Ясевічаў. Меў брата-блізнюка Яраслава Качыньскага.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства

У 1962 годзе разам з братам гралі ролю *Яцка* (Лех Качыньскі) і *Плацка* (Яраслаў Качыньскі) у экранізацыі аповесці Карнеля Макушынскага «*Аб двух, якія скралі месяц*» рэжысёра Яна Баторыя.

### Адукацыя

У дзяцінстве Лех Качыньскі наведваў XLI агульнаадукацыйны ліцэй імя Яўхіма Лялевеля ў Варшаве, скончыў XXXIX агульнаадукацыйны ліцэй імя Польскай авіяцыі ў Белянах (раён Варшавы) у 1967 годзе. З 1967 да 1971 года вучыўся ў Варшаўскім універсітэце на факультэце Права і Адміністрацыі. З 1971 да 1997 года працаваў навуковым супрацоўнікам на кафедры працоўнага права Гданьскага ўніверсітэта. У 1980 годзе абараніў дысертацыю і атрымаў ступень доктара права ў Гданьскім універсітэце. Быў надзвычайным прафесарам Гданьскага ўніверсітэта з 1996 да 1999 года, а з 1999 года — Універсітэта кардынала Стэфана Вышынскага.

Палітычная дзейнасць
--------------------

### Дэмакратычная апазіцыя

У 1968 годзе браў удзел у палітычным крызісе сакавіка 1968 года. У 1971 годзе пераехаў у Гданьск. Восенню 1977 года, з дапамогай брата Яраслава, узяў удзел у дзейнасці *Бюро Інтэрвенцыі Камітэта Грамадскай Самаабароны*. Чытаў лекцыі працоўнага права для рабочых. З 1978 года дзейнічаў у *Свабодных прафсаюзных саюзах Узбярэжжа*. У 1978—1980 гадах разам з *Яаннай* і *Анджэем Гвяздамі* чытаў лекцыі працоўнага права і гісторыі Польшчы для рабочых. Адначасова пісаў артыкулы ў незалежную газету «*Рабочы Узбярэжжа*» і распаўсюджваў сярод рабочых газету «*Рабочы*». У жніўні 1980 года быў дарадцам *Забастовачнага камітэта ў Гданьскай верфі*.

У 1981 годзе быў дэлегатам гданьскага філіяла «*Салідарнасці*» на *І Нацыянальным З’ездзе Дэлегатаў прафесійнага саюза*, дзе быў выбраны членам праграмнага камітэта. Браў удзел у перамовах з Польскай аб’яднанай рабочай партыяй.

Падчас вайсковага становішча быў інтэрнаваны ў Стшэбелінек[en] са снежня 1981 да кастрычніка 1982 года. З 1983 года браў удзел у пасяджэннях *Часовай Каардынацыйнай Камісіі*.

З 1987 да 1989 года быў сакратаром *Нацыянальнага Камітэта «Салідарнасці»*. З 1985 года ўвайшоў у склад рэгіянальнай *Рады дапамогі палітычным вязням* у Гданьску.

З другой паловы 1980-х гадоў стаў блізкім паплечнікам Леха Валенсы, лідара «Салідарнасці», а пазней першага прэзідэнта Польшчы. 16 верасня 1988 года браў удзел у перамовах «Салідарнасці» з прадстаўнікамі ўладаў. Са снежня 1989 года быў удзельнікам *Грамадзянскага Камітэта* пры Леху Валенсе.

З красавіка 1989 года быў удзельнікам *Прэзідыума Нацыянальнай Выканаўчай Камісіі «Салідарнасці»*.

### Палітычная дзейнасць у 1990-х гадах

У маі 1990 года быў выбраны першым віцэ-прэзідэнтам *Нацыянальнай Камісіі «Салідарнасці»*. Падаў у адстаўку пасля прайгранай барацьбы Марыяну Краклеўскаму за пасаду кіраўніка «Салідарнасці» у лютым 1991 года.

З 12 красавіка 1991 да 31 кастрычніка 1991 года займаў пасаду міністра стану ў канцылярыі Леха Валенсы. Падаў у адстаўку з пасады пасля канфлікту з Лехам Валенсам і прэм’ер-міністрам Мячыславам Вахоўскім.

У 1992—1995 гадах быў кіраўніком Вярхоўнай кантрольнай палаты.

Быў кандыдатам у прэзідэнты Польшчы на выбарах 1995 года, але зняў сваю кандыдатуру яшчэ да першага тура 30 кастрычніка, і абяцаў падтрымаць любога, хто зможа перамагчы Леха Валенсу.

### Палітычная дзейнасць у 2000-х гадах

У 2000—2001 гадах быў міністрам юстыцыі. Разам з братам Яраславам быў адным з заснавальнікаў і актыўным удзельнікам кансерватыўнай партыі «Права і справядлівасць». З 18 лістапада 2002 года да 22 снежня 2005 года Лех Качыньскі быў мэрам Варшавы. На выбарах у першым туры атрымаў 49,58% галасоў, а ў другім 70,54% галасоў выбаршчыкаў. Падаў у адстаўку 22 снежня 2005 года, але адстаўка была прынята толькі 8 лютага 2006 года.

У сакавіку 2005 года Лех Качыньскі першым абвясціў аб сваім жаданні ўдзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах. У першым туры выбараў заняў другое месца пасля Дональда Туска, атрымаўшы 33% галасоў. У другім туры выбараў 23 кастрычніка 2005 года атрымаў 8 257 468 галасоў, што склала 54,04% і выйграў выбары.

Пачаткам прэзідэнцкага тэрміна лічыцца 23 кастрычніка 2005 года, скончыцца тэрмін мусіў 23 кастрычніка 2010 года.

На ўсіх гэтых пасадах Лех Качыньскі актыўна змагаўся з карупцыяй і выступаў у абарону традыцыйных хрысціянскіх каштоўнасцей. Адносна Беларусі Лех Качыньскі меў цвёрдую і прынцыповую пазіцыю, падтрымліваючы яе дэмакратычную супольнасць.

Сям’я
-----

Жонка — эканаміст Марыя Качынская (Мацкевіч) 1943 года нараджэння, старэй мужа на 6 гадоў. Дачка — Марта Дубінецкая 1980 года нараджэння, пасля ўдзелу ў перадвыбарнай кампаніі Леха Качыньскага як узорная дачка, жонка і маці, развялася і выйшла замуж за сына палітычнага суперніка бацькі Марака Дубінецкага. Унучка — Ева. Брат — Яраслаў, перакананы халасцяк, жыве з маці.

Смерць
------

Асноўны артыкул: **Катастрофа Ту-154 пад Смаленскам**
10 красавіка 2010 года з’явілася інфармацыя пра крушэнне самалёта прэзідэнта Польшчы пад Смаленскам. Самалёт упаў а 10:50 на ўскраіне вёскі Пячэрск Смаленскай вобласці пры заходзе на пасадку ў вайсковы аэрапорт «Паўночны». Авіякатастрофа адбылася падчас наведвання Качыньскім месцаў масавых растрэлаў палонных палякаў у Катыні. Паводле даных Euronews, усе 97 чалавек, якія знаходзіліся на борце прэзідэнцкага ТУ-154, уключаючы Прэзідэнта Польшчы і яго жонку Марыю Качыньскую, загінулі.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. 1 2  Lech Kaczyński // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. 1 2 3
5. ↑  Яны загінулі пад Катынню // Радыё Свабода, 12 красавіка 2010
6. ↑  У авіякатастрофе пад Катынню загінуў прэзідэнт Польшчы Лех Качынскі // Наша Ніва, 10 красавіка 2010
7. ↑  Polish President Lech Kaczynski has died in a plane crash

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Лех Качыньскі ў Вікіцытатніку |
| s: | Лех Качыньскі ў Вікікрыніцах |
| commons: | Лех Качыньскі на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт прэзідэнта Польшчы Архівавана 15 чэрвеня 2006. (англ.) (польск.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Аляксандр Квасьнеўскі** | **Прэзідэнт Польшчы**23 снежня 2005 — 10 красавіка 2010 | Пераемнік**Браніслаў Камароўскі (в. а.)** |

| ⛭Сцяг Польшчы Кіраўнікі Польшчы (з 1918) |
| --- |
| Другая рэспубліка  (1918 – 1939) | ✰ Юзаф Пілсудскі (1918—1922) • Габрыэль Нарутовіч (1922—1922) • Мацей Ратай (1922; в. а.)  • Станіслаў Вайцяхоўскі (1922—1926) • Мацей Ратай (1926; в. а.)  • Ігнацы Масціцкі (1926—1939) |  |
| Урад Польшчы ў выгнанні  (1939 – 1990) | Балеслаў Вянява-Длугашоўскі (1939) • Уладзіслаў Рачкевіч (1939—1947) • Аўгуст Залескі (1947—1972) • Станіслаў Астроўскі (1972—1979) • Эдвард Рачыньскі (1979—1986) • Казімеж Сабат (1986—1989) • Рышард Качароўскі (1989—1990) |
| Польская Народная Рэспубліка  (1944 – 1989) | Балеслаў Берут (1944—1952) • Аляксандр Завадскі (1952—1964) • Эдвард Охаб (1964—1968) • Марыян Спыхальскі (1968—1970) • Юзаф Цыранкевіч (1970—1972) • Генрык Яблоньскі (1972—1985) • Войцех Ярузельскі (1985—1989) |
| Трэцяя рэспубліка  (з 1990) | Войцех Ярузельскі (1989—1990) • Лех Валенса (1990—1995) • Аляксандр Квасьнеўскі (1995—2005) • Лех Качыньскі (2005—2010) • Браніслаў Камароўскі (2010; в. а.) • Богдан Барусевіч (2010; в. а.) • Гжэгаж Схетына (2010; в. а.) •  Браніслаў Камароўскі (2010—2015) • Анджэй Дуда (з 2015) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Лентапедыя · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · IPSB: lech-aleksander-kaczynski-1949-2010-polityk-prezydent-rp-wiesz · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 162168006 · GND: 103565515 · GTAA: 116314 · ISNI: 0000 0001 0893 8675 · LCCN: no2005090685 · LNB: 000274878 · NKC: js20051010044 · NLP: A17674463 · NUKAT: n97007636 · SUDOC: 125113994 · VIAF: 44720209 |

 |