Сэм Альтман у 2019 годзе.
17 лістапада 2023 года савет дырэктараў «OpenAI[ru]» адхіліў ад пасады сузаснавальніка і генеральнага дырэктара Сэма Альтмана[ru], заявіўшы, што не давярае яго кіраўніцтву.

Праз прыкладна 107 гадзін, пад ціскам з боку інвестараў і пагрозы масавага звальнення супрацоўнікаў, «OpenAI» абвясціла аб дасягненні прынцыповага пагаднення аб вяртанні Альтмана на пасаду генеральнага дырэктара з рэарганізаваным саветам дырэктараў некамерцыйнай арганізацыі, якая кантралюе дзейнасць камерцыйнай кампаніі. Абвяшчэнне аб вяртанні Альтмана стала чацвёртай зменай генеральнага дырэктара за 4,5 дня.

Перадгісторыя
-------------

### Open AI

Асноўны артыкул: **OpenAI[ru]**
«OpenAI» была заснавана ў снежні 2015 года як некамерцыйная арганізацыя, мэтай якой было правядзенне даследаванняў у галіне штучнага інтэлекту для паляпшэння жыцця чалавецтва. Сярод яе заснавальнікаў былі Ілан Маск, Сэм Альтман, Грэг Брокман і камп’ютарны навуковец Ілля Суцкевер.

У 2019 годзе, аддзяліўшыся ад Маска і сутыкнуўшыся з неабходнасцю сабраць грошы на дарагія вылічальныя магутнасці, «OpenAI» стварыла камерцыйнае падраздзяленне, якое атрымала інвестыцыі ад «Microsoft» у выглядзе мільярда долараў наяўнымі і камп'ютарных крэдытаў. Камерцыйнае падраздзяленне падпарадкоўвалася Савету дырэктараў першапачатковай некамерцыйнай арганізацыі.

30 лістапада 2022 года камерцыйнае падраздзяленне арганізацыі выпусціла чат-бота «ChatGPT», які стаў самым хуткарослым спажывецкім прадуктам у гісторыі, спрыяючы адраджэнню цікавасці да генератыўнага штучнага інтэлекту. Да кастрычніка 2023 года кампанія, паводле наяўных звестак, атрымлівала суму, якая, паводле некаторых ацэнак, перавышае 80 млрд долараў ЗША, і збіралася прыносіць 1 млрд долараў ЗША штогадовага даходу.

На момант звальнення Альтмана ў Савет дырэктараў кантралюючай некамерцыйнай арганізацыі ўваходзілі Брокман, які займаў пасаду старшыні, Альтман, Суцкевер, Адам Д’анджэла, выканаўчы дырэктар «Quora», прадпрымальнік Таша Макколі і Хелен тонар, дырэктар па стратэгіі Цэнтра бяспекі і найноўшых тэхналогій.

«OpenAI» наўмысна мае нестандартную арганізацыйную структуру, якая дазваляе пазбягаць кантролю з боку інвестараў. Савет дырэктараў кантралюе некамерцыйную кампанію «OpenAI, Inc.» Некамерцыйная кампанія сама валодае і кантралюе камерцыйную кампанію, якая кантралюе кампанію з абмежаванай прыбыткам «OpenAI Global, LLC», і холдынгавую кампанію, якая належыць супрацоўнікам і іншым інвестарам. Холдынгавая кампанія з’яўляецца мажарытарным уладальнікам «OpenAI Global, LLC»; «Microsoft» валодае мінарытарнай доляй у кампаніі з абмежаванай адказнасцю. Статут «OpenAI», прыняты ў студзені 2016 года, дазваляе большасці членаў савета дырэктараў зрушыць любога дырэктара без папярэдняга папярэджання або афіцыйнага сходу з пісьмовай згоды.

### Сэм Альтман

Асноўны артыкул: **Сэм Альтман[ru]**
Сэм Альтман — сузаснавальнік кампаніі «OpenAI», раней — яе генеральны дырэктар; Альтман узначаліў кампанію пасля адстаўкі сустаршыні Ілона Маска ў 2018 годзе. Пры Альтмане «OpenAI» стала камерцыйнай структурай, яму ж прыпісваюць перакананне кіраўніка «Microsoft» Сацьі Надэлы інвеставаць у «OpenAI» 10 млрд долараў наяўнымі і вылічальнымі крэдытамі і ўзначаліў некалькі здзелак па тэндэрнай прапанове, якія ўтрая павялічылі ацэнку кампаніі. Альтман даваў паказанні ў Кангрэсе ЗША, крытычна адклікаючыся аб штучным інтэлекце, і выступаў на саміце «2023 AI Safety Summit».

Незадоўга да зняцця з пасады Альтман зрабіў некалькі публічных заяў: анонс платформы «GPT-4 Turbo» на канферэнцыі «DevDay» кампаніі «OpenAI» і прыняцце ўдзелу ў канферэнцыі «APEC United States 2023», а таксама выступ на мерапрыемстве, звязаным з «Burning Man».

Тое, што адбываецца перад звальненнем
-------------------------------------

Выхад са складу Савета сузаснавальніка «LinkedIn» Рыда Хофмана, венчурнага капіталіста Шывона Зіліса і былога прадстаўніка рэспубліканцаў Уіла Херда дазволіў астатнім членам савета выключыць Альтмана. На думку Кары Свішэр і «The Wall Street Journal», Суцкевер адыграў важную ролю ў выключэнні Альтмана. Рознагалоссі з нагоды бяспекі штучнага інтэлекту падзялялі супрацоўнікаў да выключэння Альтмана. Рэліз «ChatGPT» выклікаў рознагалоссі паміж «OpenAI» як камерцыйнай кампаніяй, якая не клапоціцца пра бяспеку штучнага інтэлекту, і некамерцыйнай, асцярожна адносіцца да магчымасцяў штучнага інтэлекту; у электронным лісце супрацоўнікаў, адпраўленым у 2019 годзе і атрыманым «The Atlantic», Альтман назваў гэтыя падраздзяленні «*плямёнамі*».

«Reuters» і «The Information» паведамілі, што некаторыя даследчыкі «OpenAI» былі занепакоеныя магчымасцямі новай мадэлі ШІ, над якой працавалі ў кампаніі да звальнення генеральнага дырэктара. Па дадзеных «The Information», мадэль «Q\*» была здольная вырашаць матэматычныя задачы, з якімі раней не сутыкалася, што ўяўляла сабой патэнцыйны прарыў у тэхналогіі. Некалькі штатных даследчыкаў напісалі ліст радзе дырэктараў, у якім папярэдзілі аб адкрыцці магутнага штучнага інтэлекту, які, на іх думку, можа пагражаць чалавецтву. Крыніцы спасылаліся на гэты ліст як на адзін з фактараў у доўгім спісе прэтэнзій савета дырэктараў, якія прывялі да звальнення Альтмана, сярод якіх былі асцярогі з нагоды камерцыялізацыі дасягненняў да разумення іх наступстваў. Прадстаўніком «OpenAI» Ліндсі Хелд Болтан (англ.: Lindsey Held Bolton) у сваёй заяве, перададзенай «The Verge», Міра аспрэчыла гэты пункт гледжання, заявіўшы: «*Міра распавяла супрацоўнікам, пра што ішла гаворка ў СМІ, але не стала каментаваць дакладнасць інфармацыі*». Акрамя таго, крыніца, знаёмы з сітуацыяй, паведаміў «The Verge», што Савет дырэктараў ніколі не атрымліваў лісты аб такой наватарскай распрацоўцы, а ход даследаванняў кампаніі не паўплываў на рэзкае звальненне Альтмана.

Да свайго адхілення Альтман шукаў мільярды ў блізкаўсходніх суверэнных фондаў для распрацоўкі чыпа штучнага інтэлекту, каб канкураваць з «Nvidia», і абхаджваў старшыню «SoftBank» Масаесі Сона для распрацоўкі апаратнага забеспячэння штучнага інтэлекту разам з былым дызайнерам «Apple» Джоні Айвам. Суцкевер і яго аднадумцы выступілі супраць гэтых намаганняў, расцаніўшы іх як выкарыстанне імя «OpenAI». У кастрычніку 2023 года Альтман скараціў ролю Суцкевера, што ўзмацніла рознагалоссі; Суцкевер паспяхова падаў апеляцыю некалькім членам савета дырэктараў. Свішэр і журналіст «The Verge» Алекс Хіт заявілі, што супрацьдзеянне стратэгіі Альтмана, арыентаванай на атрыманне прыбытку, дасягнула кульмінацыі на канферэнцыі «DevDay», на якой Альтман анансаваў карыстальніцкія асобнікі «ChatGPT». На думку «Axios», прычынай адхілення стаў рост незадаволенасці і недаверу да Альтмана.

Звальненьне
-----------

17 лістапада 2023 года, прыкладна апоўдні па ціхаакіянскім часе, савет дырэктараў «OpenAI» неадкладна адхіліў Альтмана ад пасады пасля «*дарадчага працэсу разгляду*», замяніўшы яго на дырэктара па тэхналогіях Міру Мураці. У сваім блогу савет дырэктараў паведаміў, што прыйшоў да высновы, што Альтман не быў «*паслядоўна адкрыты ў сваіх паведамленнях*» Адначасова савет дырэктараў абвясціў, што старшыня савета дырэктараў Брокман будзе адхілены ад пасады, але застанецца прэзідэнтам кампаніі, падпарадкоўваючыся новаму генеральнаму дырэктару.

Увечары 16 лістапада Альтман атрымаў ад Суцкевера паведамленне з просьбай прыйсці на сустрэчу апоўдні праз «Google Meet» на наступны дзень. Аб тэме сустрэчы Альтман даведаўся толькі за 30 хвілін да яе пачатку. Суцкевер паведаміў яму аб сваім адхіленні ад пасады за 5—10 хвілін да гэтага падчас «Google Meet» з радай дырэктараў падчас прагляду Гран-пры Лас-Вегаса. Неўзабаве пасля гэтага старшыня савета дырэктараў і прэзідэнт «OpenAI» Брокман быў запрошаны на «Google Meet», каб паведаміць аб зняцці Альтмана і аб сваім уласным выхадзе з савета дырэктараў. Савет дырэктараў публічна абвясціў аб зняцці Альтмана трыццаццю хвілінамі пазней у блогу і на сайце X, пры гэтым асноўны інвестар «Microsoft» быў апавешчаны толькі за кароткі час. Навіна была падхопленая навінавымі выдавецтвамі па ўсім свеце.

Праз некалькі гадзін пасля адхілення Альтмана Брокман цалкам пакінуў кампанію, да яго далучыліся дырэктар па даследаваннях Якуб Пачоцкі, даследчыкі Аляксандр Мадры і Шымон Сідар.

Прычыны адхілення ад пасады засталіся загадкай, але хутка былі растлумачаны рознагалоссямі паміж Альтманам і членамі савета дырэктараў з нагоды таго, наколькі хутка «OpenAI» павінна камерцыялізаваць свае прадукты ШІ без належных мер засцярогі. Згодна з унутранай службовай запіскаю, накіраванай дырэктарам стратэгіі «OpenAI» Джэйсанам Квонам, падчас абмеркавання з радай дырэктараў высветлілася, што адхіленне Альтмана не было звязанае з «*неправамернымі дзеяннямі*».

На сходзе з супрацоўнікамі ў дзень адхілення Суцкевер выступіў у абарону адхілення і адхіліў абвінавачванні ў варожым паглынанні. Прадстаўнік «OpenAI» папрасіў прысутнічаць былога члена савета дырэктараў Уіла Херда.

Аднаўленне на пасадзе
---------------------

На працягу некалькіх гадзін пасля гэтай заявы буйныя інвестары «OpenAI» пачалі кампаніі па аднаўленні Альтмана на пасадзе.

Па дадзеных «Bloomberg News», вяртання Альтмана дамагаліся «Microsoft» і «Thrive Capital». Па дадзеных «The Information», да іх далучыліся «Tiger Global Management» і «Sequoia Capital».

На працягу аднаго дня Савет дырэктараў «OpenAI» пачаў перамовы аб аднаўленні Альтмана, хоць у яго былі патрабаванні па кіраванні. Савет дырэктараў у прынцыпе пагадзіўся на адстаўку і вяртанне Альтмана, але прапусціў вызначаны тэрмін. Па дадзеных «The Verge», Альтман неадназначна паставіўся да вяртання і будзе дамагацца істотных змен у кампаніі, уключаючы замену савета дырэктараў.

Інвестары падрыхтавалі спіс магчымых новых дырэктараў на выпадак выхаду са складу Савета, у тым ліку былога кіраўніка «Salesforce» Брэта Тэйлара. Па словах галоўнага стратэга Джэйсана Квона, «OpenAI» была ўпэўненая, што зможа вярнуць Альтмана, Брокмана і іншых супрацоўнікаў.

19 лістапада Альтман і Брокман з’явіліся ў штаб-кватэры «OpenAI» для правядзення перамоў пры пасярэдніцтве генеральнага дырэктара «Microsoft» Сацьі Надэлы. Па дадзеных «Bloomberg News», Мураці, Квон і галоўны аперацыйны дырэктар Брэд Лайткэп настойвалі на стварэнні новага савета дырэктараў; для аднаўлення Альтмана на пасадзе патрабавалася, каб Савет прызнаў яго невінаватасць.

Меркавалася, што ў новы савет увойдзе Тэйлар, а «Microsoft» таксама спрабавала атрымаць у ім месца.

«The Wall Street Journal» паведаміў, што ў якасці кандыдатаў разглядаліся таксама кіраўнік «Airbnb» Браян Чэскі і прадпрымальніца Ларэн Паўэл Джобс. Мураці меў намер зноў наняць Альтмана і Брокмана, абмеркаваўшы гэты крок з Адамам Д’анджэла. «The Verge» паведаміў, што Альтман меў намер вярнуцца ў «OpenAI» пры падтрымцы Суцкевера.

Нечаканым крокам у нядзелю ўвечары, прыкладна праз 60 гадзін пасля першапачатковага выключэння, савет дырэктараў вырашыў прызначыць былога выканаўчага дырэктара «Twitch» Эммета Шыра, звязанага з рухам альтруістаў, выканаўчым дырэктарам «OpenAI» замест таго, каб аднавіць Альтмана. Былы кіраўнік «GitHub» Нэт Фрыдман і кіраўнік «Scale AI» Алекс Ванг адхілілі прапановы Савета дырэктараў заняць гэтую пасаду. Кіраўнік «Anthropic» Дарыё Амадэі, які першапачаткова працаваў у «OpenAI», а затым аддзяліўся, адмовіўся весці перамовы аб угодзе, якая магла б прывесці да зліцця двух кампаній.

У адказ «Microsoft» абвясціла, што Альтман пераходзіць у «Microsoft» і ўзначаліць новую групу па даследаванні штучнага інтэлекту, да якой далучыліся Брокман, Пачакі, Сідар і Мэдры.

Шыр заявіў, што адхіленне Альтмана не было звязана з рознагалоссямі з нагоды бяспекі, і ён не пагадзіўся б на гэтую пасаду, калі б савет дырэктараў не падтрымаў камерцыялізацыю. У рамках свайго 30-дзённага плана ён заявіў пра намер пачаць расследаванне прычын адхілення Альтмана.

На наступны дзень у лісце, падпісаным 745 з 770 супрацоўнікаў «OpenAI», прагучала пагроза масавых звальненняў, калі Рада дырэктараў не сыдзе ў адстаўку.

Сярод тых, хто падпісаў ліст, быў і сябра рады дырэктараў Суцкевер, які выйшаў са складу Рады і публічна папрасіў прабачэння за свой удзел у папярэдніх дзеяннях рады.

21 лістапада «OpenAI» абвясціла аб дасягненні прынцыповага пагаднення аб аднаўленні Альтмана на пасадзе разам з Тэйларам, Д’анджэла і эканамістам Лоўрэнсам Самэрсам у часовым савеце дырэктараў, старшынёй якога стаў Тэйлар.

У рамках кампраміснага пагаднення Альтман і Брокман не будуць вяртаць сабе месца ў Савеце дырэктараў. Альтман пагадзіўся на правядзенне ўнутранага расследавання ў дачыненні да яго меркаваных паводзін.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Five Days of Chaos: How Sam Altman Returned to OpenAI - The New York Times **(нявызн.)**. *web.archive.org* (24 лістапада 2023). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2023. Праверана 27 лістапада 2023.
2. ↑  Sam Altman to return as CEO of OpenAI | OpenAI | The Guardian
3. ↑  *Nitish Pahwa* Everything We Know About OpenAI’s Shocking Ouster of Sam Altman(англ.) // *Slate*. — 2023-11-17. — ISSN 1091-2339.
4. ↑  *Paresh Dave* How OpenAI’s Bizarre Structure Gave 4 People the Power to Fire Sam Altman(англ.) // *Wired*. — ISSN 1059-1028.
5. ↑  OpenAI fires CEO Sam Altman as 'board no longer has confidence' in his leadership (англ.)  **(нявызн.)**?. *Engadget* (18 лістапада 2023). Праверана 27 лістапада 2023.
6. ↑  OpenAI investors push to bring Altman back as CEO one day after he was ousted by board (англ.). *NBC News* (19 лістапада 2023). Праверана 27 лістапада 2023.
7. ↑  "Sam Altman: The extraordinary firing of an AI superstar" [брытанская англійская]. 2023-11-18. Праверана 2023-11-27.
8. ↑  *News, A. B. C.*. Sam Altman steps down from role as CEO of OpenAI (англ.). *ABC News*. Праверана 27 лістапада 2023.
9. ↑  *Kelly, Samantha Murphy*. Sam Altman, CEO of ChatGPT parent company Open AI, is out after board found he was ‘not consistently candid’ | CNN Business (англ.). *CNN* (17 лістапада 2023). Праверана 27 лістапада 2023.
10. ↑  What OpenAI's board was thinking when it fired Sam Altman **(нявызн.)**. *web.archive.org* (21 лістапада 2023). Архівавана з першакрыніцы 21 лістапада 2023. Праверана 27 лістапада 2023.
11. ↑  Talks to Bring Sam Altman Back to OpenAI Stretch Through Weekend - The New York Times **(нявызн.)**. *web.archive.org* (19 лістапада 2023). Архівавана з першакрыніцы 19 лістапада 2023. Праверана 27 лістапада 2023.
12. ↑  *Patel, Nilay*. OpenAI board in discussions with Sam Altman to return as CEO (англ.). *The Verge* (18 лістапада 2023). Праверана 27 лістапада 2023.
13. ↑  *Edwards, Benj*. Sam Altman reportedly in talks for potential return as OpenAI CEO(нявызн.). *Ars Technica* (19 лістапада 2023). Праверана 27 лістапада 2023.
14. ↑  "OpenAI Board Urged by Microsoft, Investors to Restore Altman". *Bloomberg.com* [англійская]. 2023-11-18. Праверана 2023-11-27.
15. ↑  Altman Agrees to Internal Investigation Upon Return to OpenAI **(нявызн.)**. *The Information*. Праверана 27 лістапада 2023.

Спасылкі
--------

* Five Days of Chaos: How Sam Altman Returned to OpenAI
* Everything We Know About OpenAI’s Shocking Ouster of Sam Altman
* How OpenAI’s Bizarre Structure Gave 4 People the Power to Fire Sam Altman
* OpenAI fires CEO Sam Altman as 'board no longer has confidence' in his leadership
* OpenAI investors push to bring Altman back as CEO one day after he was ousted by board
* Sam Altman: The extraordinary firing of an AI superstar
* Sam Altman steps down from role as CEO of OpenAI
* ChatGPT parent company OpenAI fires CEO Sam Altman
* What OpenAI's board was thinking
* Talks to Bring Sam Altman Back to OpenAI Stretch Through Weekend
* OpenAI board in discussions with Sam Altman to return as CEO
* Sam Altman reportedly in talks for potential return as OpenAI CEO
* OpenAI Board Urged by Microsoft, Investors to Restore Altman
* Altman Agrees to Internal Investigation Upon Return to OpenAI