recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ірына Яўгенаўна Задаяная** (укр.: Задаянна Ірина Євгеніївна, 19 лістапада 1962, Кіеў — 10 чэрвеня 2005, Кіеў) — украінская артыстка балета, балетмайстар, заслужаная артыстка УССР (1991).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 19 лістапада 1962 года ў Кіеве.

У 1980 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча. Вучаніца Г. М. Кірылавай.

З 1980 года — артыстка балета Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі.

На сцэне тэатра дэбютавала ў чацвёрцы сябровак у нядаўна пастаўленым балетмайстрам А. Вінаградавым  (руск.) (бел. балеце «Марная засцярога  (руск.) (бел.». Пачаўшы з кардэбалета, імкліва прайшла шлях да салісткі і ўжо праз два гады выконвала такія партыі як Русалка ў «Лясной песні  (руск.) (бел.» і Эфі ў «Сільфідзе  (руск.) (бел.». Танцавала на сцэне тэатра 20 гадоў.

З 2001 года — галоўны балетмайстар Нацыянальнага драматычнага тэатра імя Івана Франко  (руск.) (бел..

14 чэрвеня 2008 года Нацыянальная опера Украіны прысвяціла памяці Ірыны Задаянай балетны спектакль «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага.

Творчасць
---------

Балерына лірыка-рамантычнага плана. Мяккая пластыка, лірычнасць злучаліся ў выканальніцкай манеры І. Задаянай з уменнем выказаць драматычнасць выявы, яго духоўную сутнасць.

Сярод партый Адэта-Адылія, Аўрора («Спячая прыгажуня»), Клара («Шчаўкунок»), Жызель, Фрыгія («Спартак»), Джульета («Рамэа і Джульета» у харэаграфіі А. Шэкеры), Кітры («Дон Кіхот»), Сільфіда, Эфі («Сільфіда» Х. Левенсхольда ў харэаграфіі А. Бурнанвіля ў рэдакцыі Э. М. фон Розен), Мілуша («Вольга» Я. Станковіча  (руск.) (бел. ў харэаграфіі А. Шэкеры), Шырын («Легенда пра каханне»), Муха-Цакатуха, Сванільда («Капелія») і іншыя.

Паставіла танцы ў драматычных спектаклях: «Трагікамедыя аб нядзелі мёртвых» Г. Каніскага (2002), «Буквар свету» Р. Скаварады (2002), «Мама, ці Нясмачнае тварэнне» С. Віткевіча (2003), «Наталка Палтаўка» І. Катлярэўскага (2005).

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президії Верховної Ради Української РСР № 923-XII від 8 квітня 1991 року «Про присвоєння артистам Державного академічного театру опери і балету УРСР імені Т. Г. Шевченка почесних звань Української РСР» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 квітня 2018. Праверана 7 квітня 2018.
2. 1 2  Туркевич В. Д. Обожженные крылья Сильфиды // День. — 2008. — № 102 от 11 июня.
3. ↑  Туркевич В. Д. Хореографічне мистецтво України у персоналіях: Довідник. Київ: Біографічний інститут НАН України, 1999. — С.81.
4. ↑  Олексюк С. Акробатика подмяла лирику // Газета «День». — 1999. — № 23 от 9 февраля.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кратовіч.
**Ірына Яўгенаўна Кратовіч** (нар. 17 кастрычніка 1957, г. Мінск)  — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1980 годзе архітэктурны факультэт БПІ (выкладчыкі А. А. Воінаў, В. І. Гусеў). У 1980—1988 гадах працавала архітэктарам у Белмясцпрампраекце, з 1988 года ў Мінскграмадзянпраекце: архітэктар, вядучы архітэктар, начальнік групы архітэктараў.

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1995 года (білет № 259).

Творчасць
---------

Навучальны корпус храмавага комплексу ў гонар Абраза Маці Божай «Усіх гаротных Радасць»
Свята-Духава капліца
Асноўныя працы: храмавы комплекс у гонар Абраза Маці Божай «Усіх гаротных Радасць» і ў памяць ахвяр Чарнобыля: трапезная (1992—1993, будаўніцтва ў 1995—1998; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам, В. М. Батузавай, М. Міклашэвіч); нядзельная школа (1993, будаўніцтва ў 1994−1996; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам, В. М. Батузавай, М. Міклашэвіч), майстэрні для інвалідаў (1997—1998, будаўніцтва ў 1999—2004; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам), Свята-Духава капліца (1998—1999, будаўніцтва ў 1999; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам, І. Карасцялёвым); Хрыста-Раждзественскі праваслаўны комплекс у Салігорску (1996—2000, будаўніцтва распачата ў 1999; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам, В. М. Батузавай, М. Міклашэвіч, Н. А. Свірыдовіч, Ж. П. Саўчук, Ю. А. Камісаравым, Г. Я. Перлінай); рэканструкцыя будынка Нацыянальнага банка па вул. Каліноўскага, 72А у Мінску (2004—2005, будаўніцтва ў 2005; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам); рэспубліканскі горналыжны цэнтр «Сілічы» ў Лагойскім раёне: гасцявы дом і лазня (VIP-зона) (2004—2005, будаўніцтва ў 2005; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам); рэстаран «3aвipyxa» (2005; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам); храм у імя Жыццепачатнай Тройцы па вул. Севастопальскай у г. Мінску (1999—2004, будаўніцтва распачата ў 2006; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам, Н. А. Свірыдовіч); рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Азёрны» (2005—2006, будаўніцтва ў 2006—2008; у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам, Г. Шэлег, М. Я. Шашковай).

Узнагароды
----------

Узнагароджана: Гран-пры за лепшы праект года Нацыянальнага фестывалю архітэктуры (Хрыста-Раждзественскі праваслаўны комплекс у г. Салігорску, 2000), Граматай Мінскага аблвыканкама (2002), дыпломамі Міжнароднай акадэміі архітэктуры (Хрыста-Раждзественскі праваслаўны комплекс у г. Салігорску, 2000), Беларускага саюза архітэктараў: Праваслаўны комплекс у г. Старобіне (1995); Капліца храма ў гонар абраза Маці Божай «Усіх гаротных Радасці» ў памяць ахвяр Чарнобыля ў г. Мінска (2001), рэканструкцыя будынка Нацыянальнага банка ў г. Мінску (2005); Рэспубліканскі горналыжны цэнтр «Сілічы» ў Лагойскам раёне Мінскай вобласці, 27.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Козырев Олег Павлович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рускай уніяцкай царквы ў 1772 годзе
**Полацкая, віцебская і мсціслаўская архіепархія (ўніяцкая)** – адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (архіепархія) уніяцкай царквы ў межах Вялікага Княства Літоўскага ў час існавання Рэчы Паспалітай, а пасля Расійскай імперыі.

Ахоплівала Полацкае, Віцебскае, Мсціслаўскае і Інфлянцкае ваяводствы, Курляндскае і Земгальскае герцагства  (польск.) (бел..

Кафедры архібіскупаў знаходзіліся ў Полацкім саборы Святой Сафіі і саборы Віцебскага ўспенскага манастыра. Кіруючыя архібіскупы мелі тытул полацкі, віцебскі і мсціслаўскі, часам таксама аршанскі і магілёўскі.

Гісторыя
--------

### У 1596 — 1772 гадах

Створана ў выніку пераводу Полацкай, віцебскай і мсціслаўскай архіепархіі ва ўніяцтва пасля Берасцейскай уніі 1596. Актыўнае пашырэнне ўніяцтва пачаў архібіскуп Іасафат Кунцэвіч, што прывяло да яго забойства ў 1623. У 1643 ён быў кананізаваны.

Нягледзячы на першапачатковае супраціўленне вернікаў, у 18 стагоддзі ўніяцтвам была ахоплена большасць насельніцтва архіепархіі. Полацкая кафедра лічылася адной з найбольш значных сярод уніяцкіх епархій, 7 полацкіх архібіскупаў сталі мітрапалітамі.

### У 1772 — 1828 гадах у складзе Расійскай імперыі

Пасля 1-га падзела Рэчы Паспалітай 1772 тэрыторыя архіепархіі была далучана да Расійскай імперыі. У 1774 тут было каля 500 цэркваў. З 1777 ахоплівала Полацкую (з 1802 Віцебскую) і Магілёўскую губерні. З канца 18 стагоддзя пачаўся працэс пераводу часткі ўніятаў у праваслаўе. У 1828 полацкая архіепархія была ліквідавана, яе землі ўвайшлі ў склад новаўтворанай **Беларускай уніяцкай архіепархіі** з кафедрай у Полацку. У выніку Полацкага царкоўнага сабора 1839 уніяцкая царква была скасавана, беларуская ўніяцкая ахіепархія спыніла існаванне.

Біскупы
-------

Асноўны артыкул: **Полацкія ўніяцкія архібіскупы**

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жарнасек.
**Ірына Францаўна Жарнасек** (нар. 17 студзеня 1953, вёска Чаранкі, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларуская пісьменніца, рэдактар часопіса «Маленькі рыцар Беззаганнай».

Біяграфія
---------

Нарадзілася 17 студзеня 1953 года ў сялянскай сям’і.

Пасля заканчэння Пліскай сярэдняй школы (1969) працавала загадчыцай Мамайскай сельскай бібліятэкі на Глыбоччыне. Скончыла завочна Мінскі інстытут культуры (1976). У 1978—1979 гадах — загадчыца чытальнай залы бібліятэкі трэста № 16 «Нафтабуд» у Наваполацку, у 1979—1983 гадах — карэспандэнт шматтыражнай газеты «Знамя новостройки» гэтага трэста. З 1983 года — карэспандэнт наваполацкай гарадской газеты «Химик». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1987 года.

Жыве ў Наваполацку.

Творчасць
---------

Першае апавяданне апублікавала ў 1978 годзе (газета «Химик»), у наступным годзе выступіла ў рэспубліканскім друку (часопіс «Работніца і сялянка»). Аўтар кніг прозы «Ліст да сына» (1986), «Гульні над студняй» (1993), «Гадара», аповесці-казкі «Спрэчка анёлаў», рамана «Будзь воля Твая».

Сям’я
-----

* Сын — Аляксандр Жарнасек (нар. 1980) — беларускі святар, марыянін, пробашч парафіі св. Язэпа ў Оршы.

Зноскі
------

1. ↑  Адкрыць любоў нанова: а. Аляксандр Жарнасек пра aднову ў Cв. Духу

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Анры Барысавіч Янпольскі** (нар. 30 жніўня 1935, Мінск) — беларускі скрыпач, музычны педагог. Прафесар Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў Мінску ў творчай сям’і. Бацька, Борух Залманавіч Янпольскі, быў тэатральным акцёрам, заслужаны артыст БССР. Маці, Любоў Ісаеўна Пякеліс, была піяністкай.

Вучыўся у Сярэдняй спецыяльнай музычнай школе пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, Маскоўскай кансерваторыі (у Л. Б. Когана). Яшчэ ў гады вучобы з поспехам выступае ў 3найлепшых канцэртных залах Мінска і Масквы. Яго выканальніцкай манеры ўласцівы артыстызм, глыбіня пачуццяў, эмацыйнасць, тэхнічная бездакорнасць, высокі густ. Скончыўшы з адзнакай Маскоўскую кансерваторыю, малады музыкант з’язджае ў Новасібірск, дзе спалучае канцэртную працу з педагагічнай (у кансерваторыі). Ён выступае з сольнымі праграмамі, іграе ў камерных ансамблях. У 1974 годзе Анры Янпольскі вяртаецца ў Беларусь, дзе ў поўнай меры раскрываецца яго выканальніцкая і педагагічная здольнасць. Маэстра дапамагае маладым музыкам авалодаць скрыпічным майстэрствам. Прафесар А. Янпольскі выхаваў больш за 100 скрыпачоў, многія з якіх сталі лаўрэатамі міжнародных конкурсаў. У яго класе вучыліся, стажыраваліся і займаліся скрыпачы з Расіі, Украіны, Польшчы, Славеніі, Італіі, Аргенціны, Кітая.

Літаратура
----------

* *Зыкова М. Л.* Рыцарь скрипки: К 75-летию со дня рождения и 50-летию педагогической деятельности профессора кафедры скрипки А. Б. Янпольского // Весцi беларускай дзяржаўнай акадэмii музыкi. 2010. № 17.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юхансан.
**Ю́хан Пе́тэр Ю́хансан** (шведск.: Johan Petter Johansson; 12 снежня 1853, лен Вестра-Гёталанд — 25 жніўня 1943, Энчэпінг) — шведскі вынаходнік, прамысловец. У 1892 мадыфікаваў развадны ключ, дадаўшы ў канструкцыю чарвяк, пасля чаго такі ключ доўгі час называўся «шведскім». Атрымаў больш за 100 патэнтаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся недалёка ад горада Воргарда на захадзе Швецыі, быў старэйшым з 6 дзяцей у сялянскай сям’і. Пачаў працаваць памочнікам аператара паравога рухавіка тарфяной фабрыкі. Пакінуў Воргарду ў 1873 годзе ва ўзросце 19 гадоў, стаў чорнарабочым у Мутале, у 1874 годзе паступіў на вайсковую службу, затым пераехаў у Эскільстуну, дзе працаваў на заводзе Мунктэла. У 1878 годзе пераехаў у Вестэрос, дзе спачатку працаваў у механічнай майстэрні, а затым кавалём на ферме ў прыгарадзе.

Тым часам Юхансан прыняў рашэнне з’ехаць у ЗША, але, атрымаўшы добрую прапанову ад свайго былога працадаўцы з завода Мунктэла, змяніў сваё рашэнне.

Вырашыўшы пачаць сваю ўласную справу, пераехаў у Энчэпінг, дзе заснаваў Механічную майстэрню Энчэпінга (Enköpings Mekaniska Verkstad), якая мела поспех. Працуючы ў майстэрні, Юхансан вынайшаў развадны і трубны ключы. У 1890 годзе кампанія «B. A. Hjort & Company» пагадзілася распаўсюджваць інструменты Юхансана пад маркай «Bahco». Продажы інструментаў ішлі паспяхова, кампанія існуе дагэтуль і вырабіла ўжо звыш 100 мільёнаў ключоў.

У 1916 годзе Юхансан перадаў сваё прадпрыемства сыну і фірме «B. A. Hjort & Company», пачаў займацца вопытамі з электрычнымі механізмамі, у 1919 годзе заснаваў новае прадпрыемства «Triplex», якое вырабляе электрычныя маятнікі і іншыя прылады.

Юхансан памёр ва ўзросце 89 гадоў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Johan Petter Johansson — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. 1 2 3 4  18531212 Johansson, Johan Petter // Swedish death index Праверана 9 снежня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 25 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Юхан Петэр Юхансан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1253119147 · LIBRIS: 191764 · VIAF: 7360694 |
Норланд на карце Швецыі
**Норланд** (шведск.: Norrland, даслоўна *Паўночная зямля, Паўночная краіна*) — гістарычная назва паўночнай часткі Швецыі, адна з трох яе буйных гістарычных частак (разам з Гёталандам і Свеаландам). Складаецца з 9 правінцый. Геаграфічна знаходзіцца ў паўночнай Швецыі, на поўдні мяжуе са Свеаландам. Займае 59 % плошчы краіны (261 292 км²), дзе жыве ўсяго каля 12% яе насельніцтва (1 153 788 чалавек па стане на 2011 год).

Гл. таксама
-----------

* Плато Норланд
* Гёталанд
* Свеаланд

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge875766 · LIBRIS: 155354 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жакоб.
**Ірэ́н Мары́ Жако́б** (фр.: Irène Marie Jacob; нар. 15 ліпеня 1966, Парыж) — французска-швейцарская актрыса

.

Біяграфія
---------

Ірэн Мары Жакоб нарадзілася ў Парыжы і была чацвёртым дзіцём у сям’і. Яе бацька — фізік, маці — псіхолаг. Калі Ірэн было тры гады, сям’я пераехала ў Жэневу, Швейцарыя. Ірэн вучылася іграць на фартэпіяна і скрыпцы, наведвала школу пры Жэнеўскай кансерваторыі[en]. У 1984 годзе вярнулася ў Парыж і паступіла ў Вышэйшую нацыянальную школу тэатральнага мастацтва[fr].

Актрыса дэбютавала ў кіно ў 1987 годзе з эпізадычнай роляй у фільме Луі Маля «Бывайце, дзеці». Гэтае першае з’яўленне Жакоб на экране прыцягнула ўвагу польскага кінарэжысёра Кшыштафа Кеслёўскага, які запрасіў яе на галоўную ролю ў карціне «Падвойнае жыццё Веранікі» (1991). Карціна была адзначана трыма ўзнагародамі Канскага кінафестывалю, сярод якіх Прыз за найлепшую жаночую ролю[en]. Трыма гадамі пазней Ірэн Жакоб зноў зыграла галоўную ролю ў карціне Кеслёўскага — трэцяй частцы трылогіі «Тры колеры» карціне «Тры колеры: Чырвоны» (1994).

У сярэдзіне 1990-х гадоў Ірэн Жакоб здымалася ў розных еўрапейскіх рэжысёраў — Олівера Паркера[en] («Атэла[en]»), Надзін Трэнціньян[en] (Уцякачкі[fr]), Мікеланджэла Антаніоні («За аблокамі[en]»). На працягу наступных гадоў Жакоб зыграла ў некалькіх амерыканскіх фільмах, у тым ліку з Томі Лі Джонсам у стужцы «Служыцелі закону[en]».

З 2000 года паралельна з працай у кіно актрыса аднавіла сваю тэатральную кар’еру. Ірэн Жакоб вярнулася на сцэну з галоўнай роляй у спектаклі «Мадам Мельвіль» (Лондан, 2000—2001), дзе яе партнёрам быў Макалей Калкін. Сярод яе яркіх роляў у тэатры — Ніна Зарэчная ў чэхаўскай «Чайцы» (2002) і Жанна д’Арк у драматычнай араторыі «Жанна д’Арк на вогнішчы» (2003).

Зноскі
------

1. ↑  Irène Jacob // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
2. ↑  Irène Jacob // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
3. ↑  *Saint-Pierre D.* Dictionnaire historique des Académiciens de Lyon: 1700-2016 — Lyon: Académie des sciences, belles-lettres et arts de Lyon, 2017. — P. 1369. — ISBN 978-2-9559433-0-4<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3035447'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q730513'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q100708549'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q456'></a>

Спасылкі
--------

* IreneJacob.net  (фр.) — афіцыйны сайт Ірэн Жакоб
* Артыкул пра Ірэн Жакоб на сайце газеты «*Los Angeles Times*»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a10279787 · BNE: XX1089057 · BNF: 139644609 · GND: 124112625 · ISNI: 0000 0001 2281 410X · LCCN: n92088640 · NKC: xx0152834 · NLP: A1277232X · NTA: 100809294 · NUKAT: n01052304 · SUDOC: 060404779 · VIAF: 69122410 |

 |
**Юрый (Юхна) Ваньковіч** (? — ?) — родапачынальнік роду Ваньковічаў.

Біяграфія
---------

Каралеўскі дваранін (1532). Родапачынальнік роду Ваньковічаў Паводле радавога падання валодаў маёнткам Сліжына і Нястанавічы Менскага павета, а таксама Белая, Рыпаўшчына, Апалеўшчына, паводле застаўнага права валодаў мястэчкам Глуск з замкам, маёнткам Бясяды, якія ў 1559 годзе адпісаў сваім сынам.

Сям’я
-----

Дзеці:

* Стэфан (пам. да 1582), менскі войскі. У шлюбе з Аленай Скумін-Тышкевіч.
* Мацей.

Літаратура
----------

* 1.Юрый (Юхна) // Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 3. В. / Дз. Матвейчык [і інш.]; навук. рэд. А. Рахуба. — Мінск, 2014. — 663 с. — ISBN 978-985-01-1095-4.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Голубеў.
**Барыс Маркавіч Го́лубеў** (15 мая 1928, в. Матылева, Расонскі раён — 17 жніўня 1978, Смалявічы) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Біяграфія
---------

Б. М. Голубеў нарадзіўся ў вёсцы Матылёва (зараз у Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). 
З 1945 года працаваў на торфапрадпрыемстве імя Арджанікідзэ Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці БССР, з 1964 г. машыніст па ўборцы фрэзернага торфу. У 1959 годзе ўступіў у КПСС. Выбіраўся дэпутатам і членам выканкама Смалявіцкага раённага Савета.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў выкананні плана 8-й пяцігодкі  (руск.) (бел. па ўборцы фрэзернага торфу.

Жыў у горадзе Смалявічы.

Узнагароды
----------

* Медаль «Серп і Молат»
* 2 ордэны Леніна
* медалі.

Памяць
------

* У гонар Б. М. Голубева названая адна з вуліц горада Смалявічы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Голубев Борис Маркович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — 737 с. — 50 000 экз.

Спасылкі
--------

Барыс Маркавіч Голубеў на сайце «Героі краіны»
**Раўдоне** (літ.: Raudonė, традыцыйная беларускія назвы — **Раўданы**, **Раўдань**) — мястэчка у Літве, у Юрбаркаскім раёне Таўрагскага павета, на рацэ Нёман. Вядома ў першую чаргу сваім замкам і вялікім паркавым ансамблем.

Гісторыя
--------

Раўдонеўскі замак, малюнак XIX стагоддзя Напалеона Орды
У 1337 годзе экспедыцыя Тэўтонскіх рыцараў і іншых крыжакоў пад кіраўніцтвам караля Багеміі Іагана і герцага Ніжняй Баварыі Генрыха XIV заснавала драўляна-земляны замак на рацэ Нёман насупраць руін Хрыстмемеля. У гонар Генрыха замак назвалі па-нямецку Баербург (ням.: Bayerburg; літ.: Raudonpilis), што азначае «Замак баварцаў».

Замак выкарыстоўваўся як ваенная база і цэнтр забеспячэння для экспедыцый у цэнтральную Літву ці паўночней у Жамойць.

Праз год яго беспаспяхова трымаў у аблозе на працягу 22 дзён вялікі князь літоўскі Гедзімін. Гедзімін памёр падчас наступнай аблогі замка ў 1341 годзе. Паводле народнай легенды, дуб Гедзіміна у паркавым ансамблі вырас на месцы, дзе князь атрымаў смяротную рану. Пасля яго смерці яго сыны ўрэшце заваявалі замак Баербург.

Дуб Гедзіміна ў Раўдоне
У XVI стагоддзі замак належаў польскаму каралю Жыгімонту II Аўгусту. Новы замак быў пабудаваны на руінах старога нямецкім рыцарам Геранімам Крышпін-Кіршэнштэйнам. З тых часоў замак неаднаразова перабудоўваўся. У XVIII стагоддзі ўладальнікі маёнтка Раўдоне шляхцічы Алендскія герба «Равіч» нанялі літоўскага архітэктара Лаўрына Гуцявічуса для рэканструкцыі замка.

Замак у Раўдоне
Наступны ўладальнік, князь Платон Аляксандравіч Зубаў, атрымаў памесце ў першай палове XIX стагоддзя і яго сям’я зноў перабудавала замак, наняўшы архітэктара Чэзарэ Анікіні (Cezaris Anikinis). Будынак набыў рысы псеўдагатычнай архітэктуры. Яго апошнімі ўладальнікамі былі Сафія Уоксел (Зубава) і яе партугальскі муж з вострава Мадэйра, Хасэ Карлас дэ Фарыя і Кастра.

У культуры
----------

Раўдонеўскі замак з’яўляецца месцам дзеяння усходнепрускай легенды, вядомай, як *Die weiße Jungfrau der Bayerburg* («Белая Дама Баербурга»).

Зноскі
------

1. ↑  Die weiße Jungfrau der Bayerburg

Літаратура
----------

* Urban, William. *The Teutonic Knights: A Military History*. Greenhill Books. London, 2003, p. 133. ISBN 1-85367-535-0
* Polski słownik biograficzny / komitet redakcyjny Władysław Konopczynski … [*et al.*]. Publisher Kraków : Skład główny w ksieg. Gebethnera i Wolffa, 1935-.ISBN 8386301015 (set)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Раўдоне

| ⛭Населеныя пункты на Нёмане (ад вытока да вусця) |
| --- |
| Сцяг Беларусі Беларусь | 
* Стоўбцы
* *Любча*
* правы прыток Дзітва
* Бярозаўка
* левы прыток Шчара
* Масты
* **Гродна**

 |
|  Літва | 
* Друскінінкай
* Алітус
* *Бірштанас*
* Прэнай
* **Каўнас**
* правы прыток Нярыс (Вілія)
* *Качэргіне*
* *Кулаўтува*
* Вількія
* *Гялгаўдзішкіс*
* Юрбаркас

 |
| Мяжа Сцяг Расіі Расіі і  Літвы | 
* *Смалінінкай (Л)*
* Неман (Р)
* Савецк (Р)
* *Панямуне (Л)*
* Русне (Л)

 |
| Заўвага: *Л* — Літва, *Р* — Калінінградская вобласць Расіі;    гл. далей: Куршскі заліў, Балтыйскае мора |
**Барыс Львовіч Бразоль** (руск.: Борис Львович Бразоль; 31 сакавіка 1885 Палтава — 19 сакавіка 1963, Нью-Ёрк) — рускі пісьменнік і грамадскі дзеяч.

Падчас Першай сусветнай вайны ў рускай ваеннай разведцы. Пасля рэвалюцыі — у эміграцыі. У 1920-я гады адзін з галоўных супрацоўнікаў Г. Форда пры падрыхтоўцы амерыканскага выдання «Сіёнскіх пратаколаў», а таксама шырокіх каментарыяў да іх («Міжнароднае яўрэйства», у 4 т.). Перадаваў грошы ад Форда на падтрымку нацыстаў у Германіі.

Асноўныя працы: «Жаночыя сілуэты ў рускай літаратуры» (СПб. 1907), «Крытычныя грані» (СПб. 1910), «Свет на ростані» (Бялград, 1922), «Матывы рускай рэлігійна-філасофскай свядомасці» (Нью-Ёрк, 1930), «Пушкін і Расія» (Нью-Ёрк, 1949), «Душэўная драма Гогаля» (1952).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Святая Русь: Энциклопедический словарь русской цивилизации / сост. О.А. Платонов. — М, 2000. — 1040 с. ISBN 5-901364-01-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Project Gutenberg |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90057792 · BNF: 10263688c · GND: 104696738X · ISNI: 0000 0001 2148 2422 · LCCN: no92000966 · NTA: 06755153X · NUKAT: n2015050248 · SUDOC: 09239468X · VIAF: 113802419 |

 |
**Юхан Шэфель** (шведск.: Johan Scheffel, 9 красавіка 1690-21 снежня 1781) — шведскі мастак-партрэтыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 красавіка 1690 г. у Вісмары ў сям’і, у якой было некалькі знакамітых членаў, у тым ліку брат Мартэн Фрэдрык, які быў рыцарам і шляхтай.

Шэфель прыбыў у Стакгольм у 1723 годзе, раней вучыўся ў Германіі і Нідэрландах. Быў добра знаёмы з Давідам фон Крафтам. У хуткім часе Юхан заняў бачнае месца сярод шматлікіх партрэтыстаў, якія працавалі ў Швецыі. У 1735 годзе ён стаў членам тагачаснай акадэміі малявання (Ritarakademien), а з 1763 года быў яго дырэктарам. У Стакгольме мастак працаваў да 1765 годзе, калі пераехаў у Вестэрос.

Карціны Юхана Шэфеля знаходзяцца ў прыватных калекцыях і многіх музеях Швецыі, у тым ліку Нацыянальны музей у Стакгольме. Яго студэнтам быў шведскі дат Юхан Хёрнер.

Памёр 21 снежня 1781 г. у Вестэросе. Ён быў жанаты з Ганнай Маргарэт Бергстэд (Ганна Маргарэта Бергстэд, 1707—1744). Іх сын Марцін Шэфель стаў мастаком і музыкам, дачкой Маргарэт Шэфель, стаў мастаком.

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2 3 4 5 6  Johan Henric Scheffel — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малахаў.
**Барыс Мікалаевіч Мала́хаў** (28 снежня 1950, г. Пружаны, Брэсцкая вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1974 годзе архітэктурны факультэт Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута. Працуе ў галінах мастацкага праектавання і комплекснага афармлення адміністрацыйных і грамадскіх будынкаў, музейных экспазіцый, міжнародных фотавыставак.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1994 года. Жыве ў г. Брэсце.

Творчасць
---------

Асноўныя творы: мастацкія канцэпцыі і праекты афармлення музея «Захаваныя мастацкія каштоўнасці», Дома грамадзянскіх абрадаў, акцыянернага таварыства «Скарб» — усе ў г. Брэсце, музея «Цэнтр-хлеб» у калгасе «Савецкая Беларусь» Брэсцкай вобласці (усе ў сааўтарстве); дзіцячай музычнай школы ў г.п. Ружаны, Дома культуры ў г.п. Івацэвічы; фотавыстаўкі ў Доме савецкай навукі і культуры ў Варшаве (Польшча), міжнароднай выстаўкі плаката «Інтурыст».

Зноскі
------

1. ↑  Barys Mikalaevič Malachaŭ //

Літаратура
----------

* Малахаў Барыс Мікалаевіч // Беларускі саюз мастакоў, 1938-1998 = Belarussian union of artists, 1938-1998 : Энцыкл. давед. / Аўт.-склад.: Б.А.Крэпак і інш.. — Мн.: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — 663 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бекельман.
**Раіса Рыгораўна Бекельман** (нар. 19 сакавіка 1929, Адэса) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1949 годзе Маскоўскі архітэктурны інстытут. З 1949 па 1956 г. працавала ў праектных арганізацыях Ашгабата, Варонежа. З 1961 года — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскпраекце, Белдзіпрагандлі, БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1978 па 1983 г. — галоўным архітэктарам завода МГМЗ, «Белрамкамунмаш».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1953 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: будынак абкама і аблвыканкама на плошчы К. Маркса, гасцініца (з Ф. А. Захрэ), шматкватэрны жылы дом з крамай у Ашгабаце; інтэрнат Вышэйшай партыйнай школы, сталовая самаабслугоўвання, інтэр’еры рэстарана «Варонеж» у Варонежы; 166-кватэрны жылы дом па праспект Машэрава (1965), інтэр’еры крам «Алеся», «Чараўніца» (1968), «Гаставары» на Ленінскім праспекце, школа для дарослых глуханямых (1969) у Мінску, санаторый-прафілакторый у Наваполацку (1972), інтэр’еры сталовай, вытворчых і адміністрацыйных памяшканняў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бекельман Раиса Григорьевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — рымска-каталіцкі храм, які існаваў у в. Граўжышкі (Ашмянскі раён Гродзенскай вобл.).

Гісторыя
--------

Касцёл пад тытулам святых апосталаў Пятра і Паўла заснаваны каля 1495 ці трошкі пазней — у XVI ст. У 1503 Мікалай Бутрым, уладальнік маёнтка, упрыгожыў інтэр’ер святыні. У 1510 сп. Ядзвіга, дачка шляхціца Юрыя Юхновіча, павялічыла пачатковы фундуш. У 1547 касцёльны фундуш павялічыла Ядзвіга Зяновіч. У 1650 на сродкі Яўстафія Кердзея, род якіх валодаў Граўжышкамі з 1641, быў узведзены новы касцёл. Аднак, мяркуючы па фотаздымках ХХ ст. гэтая святыня змяняла знешні выгляд і пазней — у XVIII, XIX, ХХ стагоддзях. У першай палове ХIХ ст. пры касцёле дзейнічала парафіяльная школа.

Інтэр’ер касцёла, 1930
У сярэдзіне ХХ ст. касцёл уяўляў сабою прамавугольны ў плане аб’ём са слаба выяўленым трансептам і шырокай падоўжанай пяціграннай апсідай, фланкаванай дзвюма невялікімі сакрыстыямі. Галоўны фасад, магчыма, калісьці быў дзвюхвежавы, але пры канцы ХIХ ст. яго завяршаў трохвугольны франтон пад невялікай вежачкай накшталт сігнатуркі. Кампазіцыя храма, вертыкальна ашаляваная і ўмацаваная вертыкальнымі сцяжкамі, накрывалася адзіным двухсхільным гонтавым дахам. Інтэр’ер упрыгожвалі тры барочныя алтары і прэзбітэрый. Яны былі перакрыты адзіным люстраным скляпеннем, якое падтрымлівалі дзве калоны, утвараючы бакавыя навы пад плоскай столяй. Папярочная бэлька ў праёме прэзбітэрыя была ўпрыгожана разьбяным рэнесансным арнаментам у выглядзе вінаграднай галінкі. Касцёльны ўчастак абгароджаны бутавым мурам з цаглянай брамай, у правым вугле агароджы змешчана трох’ярусная драўляная званіца.

Перад II Сусветнай вайной граў­жышская парафія налічвала амаль 5500 вернікаў. У 1951 годзе касцёл быў зачынены савецкімі ўладамі і прыстасаваны пад стайню, потым пад збожжасховішча. Апошні ксёндз быў арыштаваны. З часам храм ператварыўся ў руіны, аднак быў аб’яўлены помнікам архітэктуры драўлянага дойлідства з рысамі барока.

Касцёл у Граўжышках знаходзіўся ў аварыйным стане, у пачатку 2000-х гадоў пацярпеў у пажары, быў зруйнаваны ў сакавіку 2009 года.

Званіца, 2015
У 1990-х гады парафія адрадзілася. У 1992 годзе перад мясцовымі могілкамі пабудаваны новы невялікі касцёл з сілікатнай цэглы і асвечаны пад тытулам Маці Божай Ружанцовай. Гэты абраз, які некалі займаў цэнтральнае месца ў галоўным алтары ў старым касцёле, сёння ўсталяваны над алтаром. Таксама ў новым касцёле змешчаны канфесіяналы, лаўкі і табернакулюм са старой святыні. А ролю званіцы выконвае пакуль што старая званіца (трэці ярус страчаны) на старым месцы.

Спасылкі
--------

* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Граўжышкі) на сайце Radzima.org
* slowo.grodnensis.by
**Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла** — колішні каталіцкі храм у вёсцы Камень Валожынскага раёна. Стаяў каля дарогі з Івянца на Налібакі, на беразе ракі Каменка.

Гісторыя
--------

Урачыстасць каля касцёла. Пачатак XX ст.
Першы касцёл у пісьмовых крыніцах згадваецца ў 1451 г. як фундацыя кашталяна віленскага С. Гедыголдавіча. На яго месцы ў 1522 годзе ўладальнікі мястэчка Замбжэзінскія фундавалі фарны касцёл. Наступныя ўладальнікі Белазёры на яго рэштках у 1679 г. пабудавалі драўляны касцёл. Аднаўляўся ў 1848 і 1897 гг. Спалены ў 1944 г. Захавалася агароджа.

У 1991 годзе пабудаваны новы касцёл пад тым жа тытулам.

Архітэктура
-----------

Званіца. Л. Савіцкі, 1912
Галоўны фасад. 1930-я
Твор народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Быў вырашаны прамавугольным у плане 3-нефавым аб’ёмам пад высокім двухсхільным дахам з вальмай над апсідай. Па баках выступалі ніжэйшыя крылы трансепта. Галоўны фасад фланкіравалі чатырохгранныя вежы, завершаныя двух’яруснымі шатрамі з выцягнутымі цыбулепадобнымі купалкамі; такі ж купалок завяршаў цэнтральны трохвугольны франтон. Вертыкальна ашаляваныя бакавыя фасады чляніліся здвоенымі арачнымі вокнамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

Інтэр’ер упрыгожвалі 5 барочных алтароў з гіпсавымі скульптурамі.

Перад храмам стаяла драўляная двух’ярусная чатырохгранная шатровая званіца: ніжні ярус зрубны з арачным уваходным праёмам, другі — адкрыты каркасны.

Святары
-------

* 1897—1902 — Пётр Янавіч Януковіч;
* 1903—21? — Ян Міхайлавіч Зарака-Заракоўскі;
* 1906 — Пётр Грыб;
* 1907 — Люцыян Шчэрба;
* 1922—25? — Баляслаў Цехановіч;
* 1926—34? — Юльян Лаўрыновіч;
* 1936—41? — Казімір Рыбалтоўскі;
* 1941?—43? — Леапольд Аўліх;
* 1947—48? — Вацлаў Янавіч Пянткоўскі.

Зноскі
------

1. ↑  *Маракоў, Л.* Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 540. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.

Літаратура
----------

* Касцёл святых апосталаў Пятра і Паўла // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — С. 422. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Святых Пятра і Паўла (Камень, стары)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ларсан.

**Юханна Ларсан** (швед. Johanna Larsson; нар. 17 жніўня 1988 года, Будэн, Швецыя) — шведская прафесійная тэнісістка; фіналістка Фіналу тура WTA (2017) у парным разрадзе; пераможца 16 турніраў WTA (з іх два ў адзіночным разрадзе).

У красавіку 2005 года ва ўзросце 15 гадоў Ларсан упершыню згуляла за зборную Швецыі ў адборачных раўндах Кубка Федэрацыі. У траўні таго ж года яна выйграла першы тытул з цыклу ITF з мінімальным прызавым фондам у 10 000 долараў. Дэбют у WTA-туры адбыўся ў жніўні 2006 года, калі Юханна згуляла на хатнім турніры ў Стакгольме. У першым матчы на ​​такім узроўні яна абыграла немку Крысціну Баруа, а ў другім саступіла лідару шведскага тэніса на той момант Сафіі Арвідсан. Да 2008 года Ларсан выйграла ўжо чатыры 10-тысячнікі і 25-тысячнікі ITF у адзіночным разрадзе. У кастрычніку 2009 года яна зрабіла пераможны дубль, перамогшы ў адзіночным і парным разрадах, на 50-тысячніку ITF у Барнстапле. Праз тыдзень шведка выйграла 25-тысячнік ITF.

У лютым сакавіку 2010 года яна ўзяла тытул на 50-тысячнік у Бібераху і перамагла яшчэ на двух 25-тысячніках ITF. У траўні таго ж года Ларсан дэбютавала на турнірах серыі Вялікага шлема, згуляўшы на Адкрытым чэмпіянаце Францыі, дзе яна прайшла ў другі раўнд. Пасля вылету з Ралан Гарос яна выступіла на 100-тысячніку ITF у Марселі і здолела там дайсці да фіналу ў адзіночках і ўзяць парны трафей (у партнёрстве з Івон Мойсбургер). У чэрвені Ларсан ўпершыню паднялася ў першую сотню жаночага адзіночнага рэйтынгу. У ліпені Юханна дайшла да чвэрцьфіналу турніру WTA ў Празе. Праз тыдзень пасля гэтага яна сыграла свой дэбютны фінал спаборніцтваў асацыяцыі. Ларсан змагла дайсці да яго на турніры ў Порторож і згуляла там супраць Ганны Чакветадзэ, саступіўшы з лікам 1-6, 2-6. У верасні Юханна выйграла першы трафей WTA ў парах, перамогшы на турніры ў Квебеку ў дуэце з Сафіяй Арвідсан.

Зноскі
------

1. 1 2 3  WTA website<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14580067'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Юханна Ларсан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | ITF · ITF · Olympedia · Алімпійскі камітэт Швецыі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхайлоўская.

**Раіса Міхайлоўская** (нар. 3 сакавіка 1960) — беларуская праваабаронца, узначальвае Беларускі дакументацыйны цэнтр.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзілася ў Клайпедзе 3 сакавіка 1960 года. Вучылася ў БДУ. У 1993 годзе прыйшла на працу ў выдавецтва СП «Мока-Далфінг». У 1995 годзе яе запрасілі на пасаду начальніка выдавецка-паліграфічнага аддзела ў другую фірму «Красіка-Прынт», якая належала бізнесмену Анатолю Красоўскаму. У гэты перыяд пазнаёмілася з праваабаронцам Алегам Волчакам, які быў дэпутатам Мінскага гарсавета і як юрыст актыўна дапамагаў пацярпелым. У іх нарадзілася думка аб’яднацца ў праваабарончую структуру. Летам 1998 года прыхільнікі гэтай ідэі сабраліся на ўстаноўчы сход, а 10 верасня міністэрства юстыцыі зарэгістравала грамадскую арганізацыю «Прававая дапамога насельніцтву». Раіса Міхайлоўская працавала ў «Прававой дапамозе насельніцтву» выканаўчым дырэктарам, была заснавальнікам і галоўным рэдактарам газеты «Грамадзянін і закон». Паступіла ў Мінскі інстытут кіравання на спецыяльнасць «Правазнаўства». Скончыла праваабарончыя курсы ў Варшаве, стажыравалася ў ЗША і праходзіла трэнінг у Канадзе.

У 2008 годзе ўзначаліла Цэнтр па правах чалавека і кіравала ім да 2012 года. У кастрычніку 2012 года пачаў сваю дзейнасць зарэгістраваны ў Літве «Беларускі дакументацыйны цэнтр». Аўтар сцэнару фільма-расследавання крывавай дзейнасці «эскадронаў смерці» «Банда», 2015 год. Раіса Міхайлоўская аказвае дапамогу сем’ям зніклых беларускіх палітыкаў, задзейнічае пры гэтым нацыянальныя і міжнародныя механізмы абароны. У тым ліку працавала з кейсамі ў КПЧ ААН Ульяны Захаранка (права на жыццё і прызнанне Юрыя Захаранкі памерлым).

У 2013 годзе стала першай жанчынай, узнагароджанай прэміяй Юрыя Захаранкі «Рыцар года — З адкрытым забралам», якая ўручаецца праваабаронцамі і аргкамітэтам па стварэнні руху ветэранаў баявых дзеянняў у Афганістане «Абаронцы Айчыны». У 2017 годзе стала лаўрэатам дзявятай Нацыянальняй прэміі беларускіх праваабаронцаў у намінацыі «Праваабаронца года».

Замужам, мае дачку, унучку і ўнука.

Зноскі
------

1. ↑  Біяграфічны нарыс пра Раісу Міхайлоўскую
2. ↑  novychas.by
3. ↑  Фільм «Банда» на сайце Белсат
4. ↑  spring96.org
5. ↑  «Рыцарам году» ўпершыню стала жанчына
6. ↑  У Мінску ўзнагародзілі лаўрэатаў Нацыянальнай праваабарончай прэміі

Спасылкі
--------

* Сайт Беларускага дакументацыйнага цэнтра Архівавана 27 красавіка 2019.
**Ветраны млын** — колішні вятрак у Клецку. Помнік народнага драўлянага дойлідства.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1920-я гады ў в. Заляшаны. У 1980 годзе перанесены ў Клецк, дзе быў пастаўлены на беразе вадасховішча і адрэстаўрыраваны. У будынку размяшчаўся філіял Клецкага гісторыка-этнаграфічнага музея.

Згарэў у канцы 1990-х гг. Цяпер на яго месцы размешчана кафэ з сілікатнай цэглы, якое па форме аддалена нагадвае млын.

Архітэктура
-----------

Ветраны млын уяўляў сабой вежападобную цыліндрычную пабудову, пакрытую гонтай. Быў завершаны шатровым ярусам з чатырохлопасцевым вінтом. У якасці механізма выкарыстана драўляная сістэма перадаючых колаў і шасцерняў. Аснова стацыянарная, верхні ярус паваротны.

Зноскі
------

1. ↑  Клецк на сайце Глобус Беларусі (руск.)

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].
**Вецслабадскі бой** — сумесная баявая аперцыя партызанскіх фарміраванняў Беларусі, Латвіі, Літвы і Калінінскай вобласці РСФСР супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у населеным пункце Вецслабада Латвійскай ССР 13 студзеня 1943 года.

Ход аперацыі
------------

У аперацыі ўдзельнічала 800 байцоў трох партызанскіх брыгад — «За Савецкую Беларусь», Асвейскай партызанскай брыгады імя М. В. Фрунзэ, Дрысенскай, 4-я Калінінская партызанская брыгада, Латышскі і Літоўскі партызанскія атрады. План аперацыі быў распрацаваны штабам Латышскага партызанскага атрада, кіраўніцтва ёю ажыццяўляў штаб брыгады «За Савецкую Беларусь» на чале з камандзірам брыгады А. В. Раманавым. Атрады «Бясстрашны» Дрысенскай брыгады, імя Шчорса брыгады «За Савецкую Беларусь» і Латышскі склалі штурмавую групу. Астатнія атрады арганізавалі засадныя групы і групы прыкрыцця дарог, якія звязвалі гарнізон Вецслабады з найбліжэйшымі гарнізонамі праціўніка, а таксама групы эвакуацыі збожжа.

У ноч на 13 студзеня штурмавыя групы скрытна падышлі да ўскраіны Вецслабады, па агульным сігнале атакавалі нямецкія дзоты і ўварваліся на цэнтральную вуліцу. Падчас бою партызаны разграмілі будынкі камендатуры, паліцэйскага ўчастка, валасной управы, падпалілі пошту, спіртзавод, узарвалі складскія памяшканні, захапілі 400 мяшкоў збожжа, 65 мяшкоў цукру, 4 тоны воўны, знішчылі больш за 50 гітлераўцаў.

У выніку гэтай аперацыі партызаны сарвалі адпраўку у Германію вялікіх запасаў збожжа і іншых прадуктаў харчавання, а таксама планы карных аперацый праціўніка супраць партызан.

Зноскі
------

1. ↑  (камандзір В. М. Лісоўскі, камісар В. Н. Вакарын)
2. ↑  (камандзір В. П. Самсон, камісар упаўнаважаны ЦК КП(б) Латвіі А. П. Ошкалн)
3. ↑  (камандзір П. Пранявічус)
4. ↑  камандзір С. Ф. Бубін, камісар К. С. Кузняцоў
5. ↑  камандзір П. М. Машэраў, камісар С. Б. Пятроўскі

Літаратура
----------

* *У. С. Пасэ.* Чашніцкія баі // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 121. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Ветэрн** (шведск.: Vättern) — возера на поўдні Швецыі, пасля Венерна самае вялікае па плошчы з шведскіх азёр. 

Агульная плошча возера 1912 км², з берагавой зонай — каля 4503 км²; вышыня над узроўнем мора 88 м. Самая глыбокая кропка знаходзіцца на поўдзень ад вострава Вісінгсё і мае глыбіню 128 метраў. Сярэдняя глыбіня возера 40 метраў. Даўжыня берагавой лініі каля 642 км. Берагі высокія, скалістыя, са стромкімі схіламі. Аб'ём 74 км³, узровень вады ў возеры падтрымліваецца спецыяльным абсталяваннем (раней узровень вады часта мяняўся). Сцёк у Балтыйскае мора.

Возера Ветэрн — частка ўнутранага воднага шляху Стакгольм — Гётэбарг.

Да Ветэрна прымыкае нацыянальны парк Тыведэн.

На Ветэрне размешчаны гарады Мутала, Хускварна, Карлсбарг, а таксама буйны порт Ёнчэпінг.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000292087 · LIBRIS: 162954 · VIAF: 316748191 |
**Му́шычы** (трансліт.: *Mušyčy*, руск.: Мушичи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосавіцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 26 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 256 км ад Гомеля, 32 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

На рацэ Трэмля (прыток Прыпяці). На ўсходзе сетка меліярацыйных каналаў.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з дзвюх вуліц, блізкіх да шыротнай арыентацыі, забудаваных няшчыльна драўлянымі сядзібамі. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Некрашынскі» з цэнтрам у Валосавічах, малочнатаварная ферма. Клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, крама.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як паселішча ў Парэцкай воласці Мазырскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1560 годзе згадана ў сувязі з вызначэннем меж вёсак. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі, у Бабруйскім павеце Мінскай губерні. У XIX стагоддзі ў складзе казённага маёнтка Нястанавічы. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета.

8 ліпеня 1920 года вызвалена ад польскіх акупантаў. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Пралетарыят», працавалі гамарня і ваўначоска. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі амаль усю вёску (105 двароў) і забілі 35 жыхароў. 41 жыхар загінуў на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 41 двор, 78 жыхароў.

### Дынаміка

* 1857 год — 23 двары, 132 жыхары.
* 1897 год — 56 двароў, 338 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 77 двароў, 577 жыхароў.
* 1920 год — 364 жыхары.
* 1940 год — 113 двароў, 370 жыхароў.
* 1959 год — 266 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 53 двары, 132 жыхары.
* 2004 год — 47 двароў, 104 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 ліпеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Валосавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Валосавічы |
| Вёскі | Воспін ·  Дзербін ·  Зарыжжа ·  Мушычы ·  Новікі ·  Нястанавічы ·  Радкоў ·  Рог ·  Юркі |
**Касцёл Спаслання Святога Духа** — мураваны касцёл у горадзе Барысаве. Знаходзіцца на вуліцы Даўмана, 95.

Гісторыя
--------

Парафія была арганізавана пры капліцы на Кальварыі, заснаванай у XVIII стагоддзі і адноўленай у 2000 годзе па ініцыятыве ксяндза Юзафа Пятушкі. Парафія знаходзіцца ў новай частцы горада, якая вельмі хутка развіваецца.

У 2000 годзе была выдзелена тэрыторыя для будаўніцтва касцёла. У 2006 годзе прыход быў перададзены ў дыяцэзію.

У 2007 годзе былі пабудаваны будынкі першай чаргі — гаспадарчая пабудова і капліца, у якой праводзіліся служэнні.

У 2013 годзе ў дзень Звеставання Найсвяцейшай панны Марыі ксёндз-біскуп Юрый Касабуцкі асвяціў тэрыторыю пад будаўніцтва касцёла, а 25 мая 2014 года мітрапаліт Мінска-Магілёўскі архібіскуп Тадэвуш Кандрусевіч асвяціў вуглавы камень для будаўніцтва.

У 2016 годзе былі ўзведзены сцены.

З 2019 года служэнні праводзяцца ў будынку касцёла. 14 жніўня 2021 года арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч здзейсніў пасвячэнне новазбудаванага касцёла Спаслання Духа Святога.

Архітэктура
-----------

Праект касцёла задумаў ксёндз Уладзіслаў Лазар, дакументацыю зрабіў інстытут «Барысаўпраект». Пазней пробашч прыхода ксёндз Аляксей Раманчук унёс некаторыя змены ў праект.

Пробашчы
--------

* Юзаф Пятушка
* Аляксандр Тарасевіч
* Аляксей Раманчук

Зноскі
------

1. ↑  КАТОЛІКІ БЕЛАРУСІ ЗБІРАЮЦЬ «ЦАГЛІНКІ» ДЛЯ КАСЦЁЛА Ў БАРЫСАВЕ
2. ↑  catholic.by
3. ↑  Крыж з новога касцёла у Барысаве выратаваў жыццё двум людзям Архівавана 27 лютага 2018.

Спасылкі
--------

* Барысаў — парафія Спаслання Духа Святога

| ⛭Барысаўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Божага Цела (Багушэвічы) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Барысаў) ·  Касцёл Спаслання Духа Святога (Барысаў) ·  Касцёл Маці Божай Міласэрнасці (Беразіно) ·  Касцёл Маці Божай Фацімскай (Жодзіна) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі (Зембін) ·  Касцёл Святога Юзафа (Крупкі) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Мар’іна Горка) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Рудзенск) ·  Касцёл Святога Валянціна (Смалявічы) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Смілавічы) ·  Касцёл Святога Антонія (Суцін) ·  Касцёл Беззаганнага Сэрца Марыі (Халопенічы) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Чэрвень) |
Герб Малдаўскай ССР
**Герб Малдаўскай ССР** — дзяржаўны сімвал Малдаўскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Герб МССР грунтуецца на гербе Савецкага Саюза. Паводле 167-га артыкула Канстытуцыі Малдаўскай ССР, прынятай 15 красавіка 1978 года:

Дзяржаўны герб Малдаўскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ўяўляе сабой малюнак сярпа і молата ў прамянях сонца і ў апраўленні каласоў і катахаў кукурузы з гірляндай з гронкамі вінаграду і плёну, з надпісамі на чырвонай стужцы: унізе «РССМ», на правым боку на рускай мове «Пролетарии всех стран, соединяйтесь!», на левай — на малдаўскай мове «Пролетарь дин тоате цэриле, уници-вэ!» У верхняй частцы герба — пяціканцовая зорка.

Глядзіце таксама
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Герб Малдаўскай ССР на Вікісховішчы |

* Герб Малдовы
* Сцяг Малдаўскай ССР
* Герб Прыднястроўя

| Гербы Рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР
 |
Сённяшні **герб Марока** (паводле законаў дзяржавы - каралеўскі герб), быў уведзены 14 жніўня 1957 г. Аўтары дызайну - мастакі Гацье і Эно.

Герб уяўляе сабой дэкаратыўны шчыт, які падтрымліваюць два львы, якія стаяць на задніх лапах. На шчыце знаходзіцца выява пентаграммы зялёнага колеру на чырвоным фоне, над якой - стылізаваная выява ўсходу сонца над гарамі Атлас. Герб вянчае каралеўская карона. Шчыт знізу ўпрыгожвае стужка, на якой маецца арабская надпіс: «Калі Вы дапамагаеце Богу, ён дапаможа Вам» (араб. إن تنصروا الله ينصركم) (Каран, Верш 7, Сура 47).

Гл.таксама
----------

* Гімн Марока
* Сцяг Марока

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |