**Трансгендарнасць** — несупадзенне гендарнай ідэнтычнасці чалавека з прыпісаным пры нараджэнні полам. Некаторыя трансгендарныя людзі ідэнтыфікуюць сябе з полам, супрацьлеглым прыпісанаму, іншыя маюць ідэнтычнасці, якія выходзяць па-за рамкі бінарнай гендарнай сістэмы.

Трансгендарнасць сама па сабе не з’яўляецца хваробай або расстройствам. У той жа час некаторыя трансгендарныя людзі адчуваюць у сувязі з неадпаведнасцю свайго самаадчування і чаканняў асяроддзя моцны стрэс, які можа сур’ёзна можа адбівацца на іх здароўі і якасці жыцця. Такі стрэс мае назву гендарнай дысфарыі. Часта аптымальным вырашэннем гэтай праблемы з’яўляецца трансгендарны пераход, які можа ўключаць медыцынскія працэдуры па карэкцыі полу і змену дакументаў. У шматлікіх выпадках цяжкі стрэс, які перажываюць трансгендарныя людзі, не звязаны непасрэдна з іх станам, а выкліканы дыскрымінацыяй і непрыняццем з боку асяроддзя — трансфобіяй.

Тэрміналогія і мова
-------------------

Першыя даследчыкі трансгендарнасці выкарыстоўвалі для апісання трансгендарных людзей займеннікі і асабістыя імёны, якія адпавядалі прыпісанаму пры нараджэнні полу, тым самым адмаўлялі гендарную ідэнтычнасць тых, каго даследвалі. З пункту гледжання некаторых сучасных даследчыкаў, адмаўленне гендарнай ідэнтычнасці прадстаўляе сабой праяву ідэалогіі, якая сцвярджае непаўнавартаснасць або «ненатуральнасць» трансгендарных людзей. Праваабаронцы і даследчыкі ўказваюць на тое, што адмаўленне гендарнай ідэнтычнасці трансгендарных людзей можа непасрэдна прыводзіць да дыскрымінацыі і гвалту над імі.

Тыя сучасныя стылістычныя дапаможнікі для журналістаў, дзе разглядаецца тэма асвятлення жыцця трансгендарных людзей, рэкамендуюць заўсёды выкарыстоўваць у дачыненні да іх тыя самавызначэнні, асабістыя імёны і займеннікі, якія гэтыя людзі для сябе выбралі, у тым ліку ў выпадках, калі гаворка ідзе пра мінулае чалавека. Такія ж рэкамендацыі адрасуюцца псіхолагам і медыцынскім работнікам, якія аказваюць дапамогу трансгендарным людзям.

Трансгендарнасць і сексуальная арыентацыя
-----------------------------------------

Трансгендарнасць не мае прамога дачынення да сексуальнай арыентацыі. Трансгендарныя людзі праяўляюць увесь спектр магчымых сексуальных арыентацый і пераваг. Вынікі сучасных даследаванняў сведчаць аб прыкладна роўным статыстычным размеркаванні трансгендарных людзей па спектры сексуальнай арыентацыі. Так, па некаторых звестках, сярод транссексуальных жанчын 38 % бісексуальны, 35 % адчуваюць цягу да жанчын, 27 % — да мужчын. Сярод транссексуальных мужчын, паводле даследаванняў, 55 % адчуваюць цягу да жанчын, 10 % да мужчын, 35 % бісексуальны.

### Тэрміналогія сексуальнасці

У мінулым лекары адносілі транссексуальных людзей да гетэрасексуалаў ці гомасексуалаў на падставе прыпісанага пры нараджэнні полу. Большасць транссексуальных і трансгендарных людзей лічаць такі падыход абразлівым, бо ён заснаваны на адмаўленні іх гендарнай ідэнтычнасці. Акрамя гэтага, ён не ўлічвае магчымасць цягі трансгендарных людзей да іншых трансгендарных людзей, у тым ліку з небінарнымі гендарнымі ідэнтычнасцямі.

Трансгендарныя ідэнтычнасці
---------------------------

Для некаторых людзей слова «трансгендар» з’яўляецца іх ідэнтычнасцю, але ў той жа час гэты тэрмін выкарыстоўваецца як парасоністы панятак, які ўключае ў сябе шэраг часткова перасякальных катэгорый, такіх як «транссексуал» і «транссексуалка», «гендарквір», «бігендар», «агендар» і іншыя.

Некаторыя трансгендарныя мужчыны таксама выкарыстоўваюць тэрмін FtM (ад англ.: female-to-male — «з жанчыны ў мужчыну»), трансгендарныя жанчыны — MtF (англ.: male-to-female — «з мужчыны ў жанчыну»). Іншыя адпрэчваюць гэтыя паняткі, бо лічаць, што яны дадаюць залішняе значэнне «пераходнаму стану» чалавека і прымяншаюць яго ўласнае самаадчуванне.

Трансгендарныя ідэнтычнасці разнастайныя і зменлівыя, таму скласці іх вычарпальны спіс ці даць ім выразныя, стабільныя вызначэнні, немагчыма. Адпаведна, гэтыя тэрміны і апісанні ўяўляюць сабою толькі прыблізныя арыенціры.

Зноскі
------

1. ↑  Ответы на Ваши вопросы о трансгендерных людях, гендерном выражении и гендерной идентичности, Американская психологическая ассоциация (руск.)
2. ↑   Архівавана 14 жніўня 2015.
3. ↑  *Ansara, Y Gavriel, and Peter Hegarty*. Cisgenderism in psychology: pathologising and misgendering children from 1999 to 2008 // Psychology & Sexuality. — 2011. — № 3. — С. 137—160. «Article records… were evaluated for two kinds of *cisgenderism*, the ideology that invalidates or pathologises self-designated genders that contrast with external designations. *Misgendering* language contradicts children’s own gender assignations and was less frequent than *pathologising* language which constructs children’s own gender assigna- tions and expression as disordered.»
4. 1 2  *Ansara, Y. G.* Beyond Cisgenderism: Counselling people with non-assigned gender identities // *Moon, L. (ed.)* Counselling Ideologies: Queer Challenges to Heteronormativity. — Aldershot: Ashgate, 2010. — С. 167—200. «In this chapter, I will use the term cisgenderism to describe the individual, social, and institutional attitudes, policies, and practices that assume people with non-assigned gender identities are inferior, 'unnatural' or disordered and which construct people with non-assigned gender identities as 'the effect to be explained'.»
5. 1 2  Journalists: Commit to Fair and Accurate Coverage of Transgender People, including Pvt. Chelsea Manning Архівавана 10 мая 2017.. Transgender Law Center (2013). — «Always use a transgender person’s preferred name»
6. ↑  *Ansara, Y. G.* ﻿Cisgenderism in medical settings: How collaborative partnerships can challenge structural violence // *Rivers, I. & Ward, R. (Eds.)* Out of the ordinary: LGBT lives. — Cambridge: Cambridge Scholars Publishing, 2012. — С. 102—122.
7. ↑  AP editors’ note on Manning, *Associated Press* (22 August 2013).
8. ↑  *Division of Public Affairs.* Style Guide Архівавана 6 ліпеня 2017.. Vanderbilt University (September 2011).
9. ↑  Frequently Asked Questions on Trans Identity Архівавана 22 кастрычніка 2013.. *Common Ground — Trans Etiquette*. University of Richmond.
10. ↑  NAMES, PRONOUN USAGE & DESCRIPTIONS Архівавана 22 кастрычніка 2013. (PDF). *GLAAD Media Reference Guide*. GLAAD (May 2010). — «Try to write transgender people's stories from the present day, instead of narrating them from some point in the past»
11. ↑  Glossary of Gender and Transgender Terms (PDF)(недаступная спасылка). Preface: Fenway Health (January 2010).
12. ↑  *Glicksman, Eve* Transgender terminology: It's complicated. Vol 44, No. 4: American Psychological Association (April 2013).
13. ↑  *Sponsored by the American Medical Association and The Fenway Health with unrestricted support from Fenway Health and Pfizer.* Meeting the Health Care Needs of Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender (LGBT) People: The End to LGBT Invisibility(недаступная спасылка)
14. ↑  ISSUES IN THERAPY WITH LESBIAN, GAY, BISEXUAL AND TRANSGENDER CLIENTS Архівавана 17 мая 2017.. Edited by CHARLES NEAL and DOMINIC DAVIES. OPEN UNIVERSITY PRESS, Philadelphia (2010).
15. ↑  *Elizondo, Paul M. III, D.O.* Working With Transgender Persons. Phychiatric Times (6 September 2012).
16. ↑  Competencies for Counseling with Transgender Clients Архівавана 3 мая 2019. (PDF). Association for Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Issues in Counseling (18 September 2009).
17. ↑  Tobin HJ (2003). Sexuality in Transsexual and Transgender Individuals Part I: A Review of the Literature.
18. 1 2  Myths and Facts About Transgender Issues. *Star Tribune* (May 24, 2008).
19. ↑  Leavitt F, Berger JC (1990). Clinical patterns among male transsexual candidates with erotic interest in males. *Archives of Sexual Behavior* Volume 19, Number 5 / October, 1990.
20. ↑  Chivers, Meredith L.; Bailey, J. Michael. Sexual Orientation of Female-to-Male Transsexuals: A Comparison of Homosexual and Nonhomosexual Types. Archives of Sexual Behavior.
21. ↑  Bagemihl B. Surrogate phonology and transsexual faggotry: A linguistic analogy for uncoupling sexual orientation from gender identity. In *Queerly Phrased: Language, Gender, and Sexuality*. Anna Livia, Kira Hall (eds.) pp. 380 ff. Oxford University Press. ISBN 0-19-510471-4