Садовая глеба, пакрытая арганічнай мульчай
**Му́льча** (англ.: Mulch «мяккі») — штучны слой якога-небудзь ахоўнага матэрыялу на паверхні глебы, пакладзены для захавання вільгаці, рэгулявання тэмпературы, паляпшэння ўрадлівасці, скарачэння росту пустазелля, знешняй прывабнасці насаджэнняў. У якасці мульчы выкарыстоўваюць кампосты, тарфяную крошку, перагной, адкіды, адходы дрэваапрацоўкі (апілкі, папера і інш.), іржышча збожжавых, лісце, салому, палімерныя матэрыялы і інш.

Гісторыя
--------

Мульчыраванне паверхні глебы вакол культурных раслін ужывалася ўжо ў старажытнасці ў рэгіёнах, схільных да засухі або выветрывання гумусу пасля ўзворвання. Выпадкі пакрыцця глебы друзам вядомы ў гістарычнай практыцы земляробаў пустыні Негеў у Ізраілі, старажытнарымскага Міжземнамор’я, перуанскай Атакамы, паўночнага захаду Аргенціны, пустыні Арызона, Канарскіх астравоў, цэнтральнага Кітая, Новай Зеландыі, вострава Рапануі і г. д. У сярэдзіне XVII ст. у Англіі мульчой называлі гной, лісце або зямлю, якімі захілялі маладыя парсткі і хмызнякі. Мульчыраванне як важны аграрны прыём шырока распаўсюдзілася ў другой палове XX ст. разам з развіццём ланшафтнага садоўніцтва і пермакультуры.

Асаблівасці ўжывання
--------------------

Мульчыраванне як аграрны прыём праводзіцца для дасягнення наступных вынікаў:

* Рэгуляванне і аптымізацыя цеплавых уласцівасцяў глебы
* Стварэнне бар’ера для выпарэння вільгаці з глебы
* Кантраляванне эрозіі глебы
* Абмежаванне вылугавання глебы
* Прыгнечанне росту пустазелля
* Адпужванне шкоднікаў і прыцягненне карыснай мікрафаўны
* Захаванне друзлай структуры глебы
* Паляпшэнне ўрадлівасці глебы праз дэградацыю ніжніх пластоў мульчы
* Эстэтычны выгляд насаджэнняў

Для падвышэння эфектыўнасці мульчыраванне можа чарагавацца з іншымі прыёмамі. Напрыклад, для паляпшэння ўрадлівасці мульчу злучаюць з мінеральнымі ўгнаеннямі. Адным з важных вынікаў ужывання мульчы можа стаць істотнае скарачэнне працы па апрацоўцы глебы. Разам з гэтым, мульчыраванне патрабуе ўліку такіх фактараў, як уласцівасці матэрыялу мульчы, адлегласць ад ствала культурных раслін, таўшчыня і шырыня пластоў мульчы. У іншым выпадку мульчыраванне прыводзіць да скарачэння азоту ў глебе, парушэння паветраабмену, назапашвання ў глебе атрутных рэчываў, пагаршэння мікрабіялагічнага асяроддзя і загнівання частак раслін, выпадковага распаўсюджвання насення пустазелля і інш.

Гл. таксама
-----------

* Покрыўныя культуры

Зноскі
------

1. ↑  The Nature, History, and Distribution of Lithic Mulch Agriculture
2. ↑  Prehistoric Horticultural Practices on Easter Island: Lithic Mulched Gardens and Field Systems Архівавана 24 кастрычніка 2018.
3. ↑  Origin and meaning of mulch by Online Etymology Dictionary
4. ↑  ТЕПЛОВЫЕ СВОЙСТВА И ТЕПЛОВОЙ РЕЖИМ ПОЧВЫ
5. ↑  Аптымізацыя тэмпературнага рэжыму глебы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 22 жніўня 2019. Праверана 22 жніўня 2019.
6. ↑  Effects of different mulch types on soil moisture content in potted shrubs
7. ↑  Mulch Архівавана 22 жніўня 2019.
8. ↑  HOW MULCHING IMPROVES SOIL Архівавана 22 жніўня 2019.
9. ↑  Six Tips for Effective Weed Control
10. ↑  Composted Dairy Manure and Alfalfa Hay Mulch Affect Soil Ecology and Early Production of ‘Braeburn’ Apple on M.9 Rootstock
11. ↑  Падсiлкуйце сад!
12. ↑  Mulches for landscaping

Літаратура
----------

* *Круглоў Л. В.* Мульчыраванне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Здаровая глеба без «хіміі» дазволіць атрымаць высокі ўраджай
* Падсiлкуйце сад!
* Types and Uses of Mulch in the Landscape
* Mulches for the Home Vegetable Garden Архівавана 13 чэрвеня 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11977936g · LCCN: sh85088311 · Microsoft: 175092762 |