**Дэманстрацыя хіпі ў Гродне** адбылася 11 жніўня 1971 года на плошчы Савецкай. Каля сотні маладых людзей з плакатамі «Рукі прэч ад доўгіх валасоў», «Спыніце тэрор», «Свабоду рок-н-ролу», «All you need is Love[en]» прайшлі калонай па старым горадзе да Савецкай плошчы. Хлопцы былі з доўгімі валасамі, апранутыя ў штаны-клёш[ru], кашулі ў кветачку, некаторыя з завушніцай, адзін юнак ішоў з баявым пеўнем на ланцужку. На плошчы іх чакала міліцыя[ru], якая жорстка разагнала дэманстрацыю, правяла затрыманні юнакоў. Негатыўна да маладых людзей падчас акцыі ставіліся некаторыя абураныя знешнім выглядам дэманстрантаў грамадзяне. Паводле меркавання музычнага журналіста Віктара Сямашкі, якое выказана ім у адным з выпускаў радыёцыклу «Беларускі Underground 1960-1970-ых», факт арганізацыі такога роду акцыі ва ўмовах СССР унікальны і беспрэцэдэнтны.

Пра рэзананс, які ўдзельнікі «дэманстрацыі хіпі» вырабілі ў свеце, грамадзяне БССР маглі чуць толькі з эфіраў «варожых галасоў[ru]». Адкрытых дакументальных сведчанняў таго, што ў жніўні 1971 года адбывалася на Савецкай плошчы ў Гродне, няма. Інфармацыя пра акцыю захоўваецца праз успаміны сведкаў і ўдзельнікаў, таму сама гісторыя з дэманстрацыяй абрастала неверагоднымі падрабязнасцямі, і амаль не ператварылася ў гарадскую легенду[ru].

Перадумовы і ход акцыі
----------------------

Наша «каменная матуля», як называлі гарадзенскія хіпі помнік Элізе Ажэшка[pl], у скверы каля якога любілі збірацца.
У жніўні 1971 года да гродзенскіх хіпі прыехалі сябры з Вільнюса і Таліна. Каб не раздражняць камсамольцаў і міліцыю, кампанія сабралася на прыродзе ў пасёлку Азёры каля Гродна. Але нехта з мясцовых жыхароў паведаміў пра гурт нефармальнай моладзі ў органы правааховы. Міліцыя, якая прыехала на месца, разагнала моладзь, якой прыйшлося вяртацца ў Гродна. Аднак у горадзе іх ужо чакалі савецкія актывісты: каля 10 удзельнікаў з Вільнюса схапілі, збілі і абстрыглі.

У абураных юнакоў з’явілася ідэя акцыі пратэсту. Дома ў аднаго з арганізатараў Міхася Гуленіна былі загадзя створаны больш за дзясятак плакатаў. Напярэдадні дэманстрацыі ў Гродна прыехалі хіпі з Вільнюса, Таліна, Ленінграда, Мастоў. Цераз кола знаёмых абвясцілі, што дэманстрацыя адбудзецца праз два тыдні, аднак правясці яе вырашылі ўжо праз тыдзень. Хітрык не дапамог — у дзень акцыі міліцыя і супрацоўнікі КДБ былі напагатове.

Каля 14:00 11 жніўня калона пачала рух ад рога вуліц Сацыялістычнай і Маркса да Савецкай плошчы. Усе былі апранутыя ў джынсы або штаны клёш і квяцістыя кашулі, у калоне неслі плакаты. Баявога іспанскага пеўня вёў на ланцужку таліннец Віру. У скверы на плошчы іх чакалі з плакатамі яшчэ каля трыццаці чалавек — сябры з Мастоў. Яны павінны былі далучыцца да калоны і прайсці разам праз усю плошчу да фантана. Туды ж невялікімі групамі падыходзіла нефармальная молодзь з усяго горада. На плошчы калону чакалі супрацоўнікі міліцыі і КДБ, пачаліся затрыманні, моладзь спрабавала бегчы. У дварах на Замкавай вуліцы стаялі пустыя аўтобусы, куды запіхвалі схопленую моладзь, а потым высаджвалі за 15 кіламетраў ад горада. Тых, хто выглядаў асабліва задзірліва, цягнулі ў Палац культуры тэкстыльшчыкаў, стрыглі, рвалі клеш, адбіралі рамяні.

Гуленіна і іншых «арганізатараў» даставілі ў аддзяленне міліцыі, сфатаграфавалі. Да вечара іх дапытвалі следчыя, высвятлялі, хто арганізатар, заказчык мерапрыемства. У кватэрах самых актыўных прайшлі ператрусы, забралі фатаграфіі, запісныя кніжкі, вершы, пласцінкі «The Beatles». Праз пару дзён такая ж дэманстрацыя адбылася ў Вільнюсе. З плакатамі ў абарону гродзенцаў літоўскія хіпі выйшлі на плошчу ля вежы Гедыміна. «Варожае галасы» расказалі пра гэтыя выступы, як пра крывавыя пабоішча моладзі з міліцыяй. Ні ў савецкім друку, ні на камсамольскіх сходах дэманстрацыя не абмяркоўвалася.

Вынікі
------

Міхася Гуленіна пасля дэманстрацыі паказала мясцовае тэлебачанне, дзе выставіла асацыяльным і ідэалагічна варожым элементам. Амаль усе гродзенскія ўдзельнікі акцыі страцілі месцы вучобы, не маглі ўладкавацца на працу. Вядомы факт таго, што ў Мінску, насупраць Дома ўрада, на верхатуры каланады з’явіўся вялікі надпіс: «Хіпі Гродна», які быў там амаль два месяцы. Многіх удзельнікаў акцыі вызывалі на допыты афіцэры КДБ, прапаноўвалі напісаць даносы на сяброў. Некаторых дэманстрантаў адправілі на прымусовае лячэнне ў псіханеўралагічны дыспансер. Па меркаванню журналістаў, дэманстрацыя хіпі з’явілася першай маладзёжнай акцыяй грамадзянскага непадпарадкавання ў Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  *manaxrom*. Кароткая гісторыя панку на берагах Нёмана  (бел.)(недаступная спасылка). *34mag* (30 верасня 2015). Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2022. Праверана 3 ліпеня 2022.
2. ↑  *Чернявка, Ирина*. «ЭТО НЕ МАША, ЭТО МИША»: 32 ГОДА НАЗАД В ГРОДНО ВЗБУНТОВАЛИСЬ ХИППИ (руск.).  БелГазета (11 жніўня 2003). Праверана 13 красавіка 2019.
3. ↑  Рок-н-ролл через железный занавес. Как гродненцы 60-х слушали и играли запрещенную в СССР музыку (руск.).  Hrodna.life. Праверана 14 красавіка 2021.
4. ↑  История о жизни гродненских хиппи. Часть 2 (руск.)(недаступная спасылка).  NewGrodno.By (15 мая 2018). Архівавана з першакрыніцы 22 верасня 2021. Праверана 13 красавіка 2019.
5. ↑  *Антонович, Сергей*. Хиппи Гродно — запрещенная музыка, длинные волосы и протесты на Советской (руск.)(недаступная спасылка).  Журнал freeDAY.by (11 жніўня 2014). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2019. Праверана 13 красавіка 2019.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Novaja Ziamla № 125 «Беларускі Underground 1960-1970-ых, частка 7: Дзеці Элізы» на радыё «Unistar»

| ⛭Паўстанні, бунты і мірныя пратэсты ў Беларусі |
| --- |
| XVI ст. | 
* Мяцеж Глінскіх (1508)
* Паўстанне Налівайкі (1594—1596)

 |
| XVII ст. | 
* Магілёўскія паўстанні (1606—1610)
* Магілёўскае паўстанне (1618)
* Віцебскае паўстанне (1623)
* Давыд-Гарадоцкае паўстанне (1648—1650)
* Магілёўскае паўстанне (1661)

 |
| XVIII ст. | 
* Крычаўскае паўстанне 1743—1744 гадоў
* Паўстанне на Каменшчыне (1754—1756)
* Паўстанне 1794 года

 |
| XIX ст. | 
* Барцянскае выступленне сялянаў (1802—1804)
* Брэсцка-Кобрынска-Пружанскія выступленні сялянаў (1818—1823)
* Бешанковіцкае выступленне рамеснікаў і сялянаў (1821—1822)
* Паўстанне 1830—1831 гадоў
* Трыпуцінскія выступленні сялянаў (1834—1836)
* Паўстанне 1863—1864 гадоў
* Лагішынскі зямельны бунт (1874)
* Аленскае выступленне сялянаў (1880—1882)

 |
| XX ст. | 
* Хваляванні ў Гомелі (1903)
* Бярэзінскія выступленні працоўных (1905)
* Баранавіцкае выступленне рабочых і салдатаў (1905)
* Ваўкавыскія хваляванні навабранцаў і салдатаў (1905)
* Паўстанне гомельскага перасыльнага пункта (1916)
* Аршанскае паўстанне (1918)
* Веліжскае паўстанне (1918)
* Гомельская забастоўка чыгуначнікаў (1918—1919)
* Палескае паўстанне (1918—1919)
* Нясвіжскае паўстанне (1919)
* Койданаўскае змаганне (1920)
* Слуцкае паўстанне (1920)
* Брэсцкія выступленні беспрацоўных (1931—1932)
* Асташынскае паўстанне (1932)
* Першы барысаўскі галодны бунт (1932)
* Другі барысаўскі галодны бунт (1933)
* Забастоўка ў Белавежскай пушчы (1932—1933)
* Нарачанскае выступленне рыбакоў (1935—1939)
* Забастоўкі на Лідчыне (1935—1936)
* Скідзельскае паўстанне (1939)
* Масавыя хваляванні ў Слуцку (1967)
* Хваляванні ў Мінску (1970)
* Дэманстрацыя хіпі ў Гродне (1971)
* Мітынг-рэквіем «Дзяды» (1988)
* Антыкамуністычны мітынг БНФ (1990)
* Красавіцкія забастоўкі (1991)
* Галадоўка дэпутатаў (1995)
* Забастоўка працаўнікоў мінскага метрапалітэна (1995)
* Мінская вясна (1996—1997)
* Марш свабоды (1999)

 |
| XXI ст. | 
* Марш свабоды (2000)
* Джынсавая рэвалюцыя (2006)
* Плошча 2010
* Маўклівыя пратэсты (2011)
* Плюшавы дэсант (2012)
* Маршы недармаедаў (2017)
* Пратэсты супраць будаўніцтва акумулятарнага завода пад Брэстам (2018—2021)
* Пратэсты супраць інтэграцыі з Расіяй (2019)
* Страйк (2020)
* Пратэсты супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў (2020—2021)

 |
| Штогадовыя | 
* Дзень Волі (25 сакавіка)
* Чарнобыльскі шлях (26 красавіка)
* Акцыя Любові (14 лютага)

 |