**Жанна Уладзіміраўна Фрыске** (народжаная — **Капылова**; 8 ліпеня 1974, Масква, СССР — 15 чэрвеня 2015, Балашыха, Маскоўская вобласць, Расія) — расійская эстрадная спявачка, тэлевядучая і кінаактрыса. З 1996 па 2003 год — салістка групы *«Блестящие»*. Наступная сольная кар’ера Фрыске працягвалася дзесяць гадоў (па 2013 год).

Біяграфія
---------

### Раннія гады

Нарадзілася 8 ліпеня 1974 года ў Маскве, адна з двойні. Брат памёр неўзабаве пасля нараджэння з-за генетычнага захворвання.

Вучылася ў сярэдняй школе № 406 Маскоўскага раёна Пярова (выпуск 1991 года). Удзельнічала ў школьнай самадзейнасці. Займалася мастацкай гімнастыкай і акрабатыкай, наведвала балетную студыю і школу бальных танцаў.

Пасля заканчэння школы спрабавала паступіць на філасофскі факультэт МДУ, але не прайшла экзамены; каб не губляць год, паступіла ў МДУ на факультэт культуразнаўства, адкуль перайшла на факультэт журналістыкі, аднак не скончыла яго. Непрацяглы час працавала менеджарам па продажах офісных мэбляў.

### Творчасць

У 1996 годзе пачала творчую кар’еру ў папулярным музычным гурце «Блестящие». Першым часам у якасці мастацкага кіраўніка займалася пастаноўкай танцаў і стварэннем сцэнічных вобразаў, затым стала вакалісткай. За час працы Фрыске ў гурце запісана 4 дыскі і выпушчана 3 канцэртныя праграмы. Партнёркай Фрыске па гурце была Вольга Арлова, сяброўства з якой Фрыске працягвала да канца жыцця.

У 2001 годзе, будучы ў складзе «Блестящих», выпусціла дэбютны сольны кліп на кампазіцыю «*Лячу ў цемру*» («руск.: Лечу в темноту»), зняты Раманам Прыгунавым.

У 2003 годзе ўдзельнічала ў рэаліці-шоу «Апошні герой-4», у якім дайшла да фіналу. Адразу пасля вяртання з вострава, дзе праходзілі здымкі, Фрыске заявіла аб сыходзе з гурта і пачатку сольнай кар’еры.

У 2004 годзе выйшаў першы фільм з яе ўдзелам, экранізацыя фантастычнага рамана Сяргея Лук’яненка «Начны дазор», дзе Жанна сыграла ролю ведзьмы Алісы Доннікавай, палюбоўніцы Завулона. Большую частку эпізодаў з яе ўдзелам выразалі (у прыватнасці, працяглую сцэну кахання). У працягу фільма («*Дзённы дазор*») персанажу Фрыске была адведзена значная роля. У кастрычніку 2004 года прайшлі здымкі кліпа на песню «*Ла-ла-ла*», напісаную Андрэем Губіным.

У чэрвені 2005 года быў зняты кліп на кампазіцыю «*Дзесьці летам*» («руск.: Где-то летом»). Увосень таго ж года выйшаў адзіны сольны альбом «*Жанна*». Саўнд-прадзюсарамі альбома выступілі кампазітар і прадзюсар спявачкі Андрэй Грозны і Сяргей Харута. Прэзентацыя дыска адбылася 4 кастрычніка ў забаўляльным комплексе «Мяцеліца».

Найлепшую і найбольш недаацэненую ў сваёй кар’еры песню Фрыске, на думку крытыка Барыса Барабанава, запісала ўжо пасля сыходу з гурта, у 2009 годзе, разам з Таняй Цярэшынай — «*Вестэрн*» на вершы Noize MC.

У кастрычніку 2007 года прайшлі здымкі кліпа на песню «*Я была*», а ў ліпені 2008 года выйшла відэа на кампазіцыю «*Жанна Фрыске*» («руск.: Жанна Фриске»). У тым жа годзе Фрыске прыняла ўдзел у праекце «Ледніковы перыяд 2», дзе каталася ў пары спачатку з Віталём Новікавым, а затым з Максімам Марыніным.

У сакавіку 2010 года ў пракат выйшаў фільм «Пра што кажуць мужчыны?» («руск.: О чём говорят мужчины?», дзе Фрыске сыграла саму сябе. Выканала галоўную жаночую ролю ў дэтэктыве «Хто я?» («руск.: Кто я?»)

У маі 2011 года Фрыске агучыла персанажа па імі *Холі Дэлюкс* у рускім дубляжы мультфільма «Тачкі 2». 29 верасня таго ж года адбылася прэм’ера песні «Ты побач» («руск.: Ты рядом»), запісанай сумесна з рэперам Джыганам. У лістападзе пад кіраўніцтвам Паўла Худзякова прайшлі здымкі кліпа на гэтую кампазіцыю, а 4 снежня ў гандлёвым комплексе «Гарбушкін двор» адбылася прэзентацыя відэа. У снежні Фрыске сумесна з італьянскай спявачкай Ін-Грыд запісала песню «Падае снег» («руск.: Падает снег»).

У 2011—2012 гадах Фрыске была вядучай першых двух сезонаў рэаліці-шоу «Канікулы ў Мексіцы» на тэлеканале MTV, пасля чаго яе замяніла Алёна Ваданаева.

У ліпені 2012 года спявачка выпусціла сінгл «Назаўжды» («руск.: Навсегда»), прадзюсаваннем якога заняўся лэйбл ChinKong Production. У канцы верасня пад кіраўніцтвам Паўла Худзякова на гэтую кампазіцыю быў зняты відэакліп.

У 2016 годзе ў сетку трапілі 8 невядомых запісаў (усяго 25) Фрыске, якія былі запісаныя ў перыяд *з 2006 па 2013 гады*.

У 2016 годзе быў створаны дабрачынны праект «*Жанна Фрыске — я побач*» у памяць пра спявачку.

У 2017 годзе выйшаў зборнік песень «*Жанна Фрыске — я побач*». У яго ўвайшлі 23 кампазіцыі, выкананыя сябрамі і калегамі спявачкі.

Падчас усёй творчай дзейнасці Фрыске яе прадзюсарамі з’яўляліся Андрэй Грозны і Андрэй Шлыкаў.

### Хвароба і смерць

Жанна Фрыске даведалася аб сваёй хваробе праз некалькі месяцаў пасля родаў. На галаўныя болі пачала скардзіцца ў пачатку чэрвеня 2013 года, неўзабаве пасля нараджэння сына Платона. Праходзіла лячэнне ў ЗША і Германіі. Восенню таго ж года Фрыске перастала з’яўляцца на публіцы і размяшчаць актуальныя фатаграфіі ў Instagram. 15 студзеня 2014 года СМІ апублікавалі першыя паведамленні пра хваробу. 20 студзеня сям’я і блізкія ў заяве на афіцыйным сайце Фрыске пацвердзілі, што яна цяжка хворая. Па тлумачэнні бацькі Фрыске, у яе была дыягнаставана гліабластома, неаперабельная пухліна галаўнога мозгу. Дыягназ пацвердзіў анколаг Міхаіл Давыдаў. Са студзеня 2014 года яна знаходзілася на лячэнні ў клініцы Нью-Ёрка Memorial Sloan Kettering Cancer Center.

Расійскі Першы канал правёў збор сродкаў на лячэнне спявачкі. На 24 студзеня 2014 года было сабрана 66 447 800 рублёў (~ 864000 $). Яшчэ на рахунак Русфонда было пералічана 1 307 615 рублёў. Сама Жанна Фрыске на сайце Русфонда падзякавала ўсім, хто аказаў ёй дапамогу. Рэшта сабраных сродкаў павінна была пайсці на лячэнне анкахворых дзяцей, якія стаяць у чарзе. 30 студзеня аб дапамозе Фрыске ў сваім відэазвароце паведаміла Шэрон Осбарн. У студзені 2016 года стала вядома, што больш за 20 млн рублёў, пералічаных Русфондам на лячэнне Фрыске, былі выкрадзеныя.

З лета 2014 года Фрыске пасля працяглага лячэння праходзіла рэабілітацыю ў Юрмале, Латвія, дзе адзначыла свой 40-ы дзень нараджэння. Працягнула курс лячэння ў Кітаі. У кастрычніку спявачка вярнулася ў Маскву, адмовілася ад інваліднага крэсла і пачала рухацца самастойна.

7 лютага 2015 года ў выпуску праграмы «Сегодня вечером», прысвечаным гадавіне XXII Алімпійскіх гульняў у Сочы, па тэлефоне прагучала адно з апошніх інтэрв’ю спявачкі, а вядучы Андрэй Малахаў паведаміў пра тое, што Фрыске аднавіла лячэнне ў лос-анджэлескай клініцы. Пазней яна працягнула лячэнне ўжо ў Маскве, у Расійскім анкалагічным навуковым цэнтры імя М. М. Блахіна. У ходзе лячэння стан спявачкі паступова пагаршаўся, апошнія тры месяцы жыцця яна знаходзілася ў коме і 15 чэрвеня 2015 года а 22:07 у сваім доме ў падмаскоўнай Балашысе памерла ва ўзросце 40 гадоў. Развітанне прайшло 17 чэрвеня ў канцэртнай зале Crocus City Hall. Адпяванне адбылося 18 чэрвеня ў Богаяўленскім саборы ў Ялохаве. Пахавана на Мікола-Архангельскіх могілках.

Сям’я
-----

* Бацька — Уладзімір Барысавіч Фрыске (мяняў прозвішча на Капылоў) (нар. 13 ліпеня 1952, Кастрама, Расія), у мінулым — артыст (працаваў у Цэнтральным доме работнікаў мастацтваў), з прозвішчам Фрыске і нацыянальнасцю немец у пашпарце ў СССР яго не бралі ні на карабель, ні ў ваеннае вучылішча, таму ён яго змяніў на прозвішча жонкі і стаў Капыловым. Захапляўся музыкай, працаваў слесарам, кіроўцам, пазней сышоў у гандаль і заняўся бізнесам у 1992 годзе, у Арабскіх Эміратах у яго гасцінічны бізнес.
* Маці — Вольга Уладзіміраўна Фрыске (дзяв. Капылова) (нар. 1 мая 1951), нарадзілася ў горадзе Шуміха, Курганская вобласць, Расія.
* Бабуля па бацьку — Паўліна Вільгельмаўна Фрыске (9 студзеня 1925 — 8 ліпеня 2012), жыла ў Прагрэсоўцы Мікалаеўскай вобласці, Украіна, працавала на ферме даяркай, потым у мясцовай гасцініцы-адміністратарам, кухарам і афіцыянткай. Паўліна Вільгельмаўна была ў палоне ў немцаў, потым 10 гадоў жыла ў ссылцы ў Кастраме, дзе нарадзіўся бацька Жанны.
* Прадзед — Вільгельм Фрыске — немец.
* У Жанны быў брат-блізнюк, яны з ім нарадзіліся сямімесячнымі, але ён памёр пры нараджэнні, Жанна даведалася пра гэта ўжо дарослай.
* Дзядуля па маці — Уладзімір Савельевіч Капылоў (02.08.1921; Масква — 02.03.1965; Масква) — служыў у зенітна-кулямётным палку — артылерыст. Капыловы Уладзімір Савельевіч і Зоя Рыгораўна пазнаёміліся на фронце падчас Вялікай Айчыннай вайны, ён палкоўнік, яна — снайпер. Перамогу сустрэлі шлюбнай парай, пасля вайны Уладзімір Капылоў з’ехаў жыць да жонкі ў Шуміху Курганскай вобласці, мелі 6 дзяцей: 1 сына і 5 дачок, адна з іх — маці Жанны, з’ехала вучыцца ў Маскву, дзе і пазнаёмілася з Уладзімірам Фрыске.
* Бабуля па мацi — Зоя Рыгораўна Капылова (у дзявоцтве Дэуліна) (14.12.1923; Барнаул — 20.06.1980; Масква) — алтайская казачка, служыла ў зенітна-кулямётным палку — снайпер.
* Сястра — Наталля Уладзіміраўна Фрыске (нар. 21 красавіка 1986). З 2007 па 2008 год была ўдзельніцай гурта «Блестящие», майстар па бровах і вейках.
* Пляменніца ад сястры Наталлі — Луна (нар. 08.04.2022).
* Стрыечныя браты і сёстры жывуць у Адэсе, Украiна.

Асабістае жыццё
---------------

Падчас працы ў гурце «Блестящие» Фрыске сустракалася з прадзюсарам групы Андрэем Грозным. Разам з сыходам з групы яна рассталася і з прадзюсарам. У 2009 годзе Андрэй Грозны зрабіў ёй прапанову рукі і сэрца, але Фрыске не пагадзілася, так як у яго быў іншы раман, і дзяўчына ўжо была цяжарная ад яго. Яны працягвалі працаваць разам над песнямі, канцэртам. У 2011 годзе спынілі і працоўныя адносіны.

У 2004—2005 гадах у Фрыске быў раман з акцёрам Дзмітрыем Дзюжавым.

Фактычны муж — тэлевядучы Дзмітрый Шэпелеў. Сын — Платон Шэпелеў (нар. 7 красавіка 2013). Хросная маці Платона — спявачка Вольга Арлова.

Нерухомасць
-----------

У сям’і Фрыске быў прыватны дом плошчай 393 м². На 37 сотках у катэджным пасёлку «Лужкі-2» у Істрынскім раёне, прэстыжным прыгарадзе Масквы ў 30 кіламетрах ад МКАД па Новарыжскай шашы. Ён быў набыты на грошы спявачкі, аднак пры жыцці, паводле звестак яе бацькі, яна ў ім ніводнага разу не пабывала. Увесну 2018 года Істрынскі суд пастанавіў выставіць дом на таргі, у сакавіку таго ж года судовыя прыставы апячаталі яго. Усе атрыманыя грошы павінны быць перададзеныя Русфонду ў сувязі з тым, што раней Пяроўскі суд Масквы загадаў спагнаць са спадчыннікаў Фрыске суму ў памеры 21 633 214 рублёў, сабраную на яе лячэнне. Станам на май 2019 года дом быў выстаўлены на продаж за 64 000 000 рублёў, у аб’яве паведамлялася, што фактычная плошча дома — 550 метраў пры заяўленай у дакументах 393, што «дом будавалі для сябе, старанна і з любоўю выбіралі толькі найлепшае, з вялікім запасам устаноўлены ўсе інжынерныя сістэмы найлепшых еўрапейскіх вытворцаў». Таксама Жанне належала гарадская кватэра ў раёне Прэсні.

Водгукі
-------

Пасля смерці Фрыске СМІ адзначалі, што яна ўваходзіла ў лік нямногіх расійскіх выканаўцаў, якія здолелі пераадолець эстрадную стэрэатыпнасць і стаць у грамадстве самастойнай вядомай медыяперсонай. Гэтаму спрыялі не толькі шлягеры, музыка, яркія кліпы, досціп, індывідуальная манера трымацца на сцэне, але і ўдзел у папулярным рэаліці-шоу «Апошні герой». Там Фрыске першай з выканаўцаў топавых жаночых поп-гуртоў падпусціла тэлекамеру на максімальна блізкую адлегласць, дазволіла сабе здымацца без грыму і макіяжу, свядома адмовіўшыся ад усіх пераваг, якія дае тэлебачанне. Прывабнымі для гледачоў апынуліся яе акцёрскія ролі, якія сталі працягам эстраднага амплуа, — перш за ўсё ў камедыі «Пра што кажуць мужчыны», дзе Фрыске са смехам, «сапраўднай велікадушнасцю і тонкай самаіроніяй абыграла сваё рэнамэ фатальнай прыгажуні, якое склалася». Прадэманстраваўшы парадыйную версію сябе-тэлеперсоны і ўладаркі мужчынскіх фантазій, Фрыске, паводле ацэнкі крытыка Барыса Барабанава, паказала «менавіта той градус розуму і самаіроніі, якога баяцца мужчыны ў жанчынах».

Падчас позняй цяжарнасці, даведаўшыся пра цяжкае захворванне, рызыкуючы здароўем, прыняла рашэнне пакінуць дзіця. У ходзе дабрачыннага марафону Першага канала і Русфонда змагла сабраць каля 70 млн рублёў, — частка гэтай сумы пайшла на лячэнне дзяцей, а ўся акцыя ў цэлым прыцягнула ўвагу грамадства да праблем анкалагічных хворых. Шлях у мастацтве і гісторыя хваробы Жанны Фрыске, якую прэса называла «сімвалам мужнасці і народнай гераіняй»[*крыніца?*], доўгі час абмяркоўваліся ў Расіі.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 20 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑  З улікам пераводу расійскіх рублёў у амерыканскія долары паводле курсу на 26.02.2023
18. ↑
19. 1 2 3 4  Жанна Фриске последние новости: интервью родителей 2016 год — Woman’s Day **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 чэрвеня 2018. Праверана 18 чэрвеня 2018.
20. ↑  Папа Жанны Фриске: «На свой день рождения я не получил весточки от Платоши» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 жніўня 2017. Праверана 20 ліпеня 2017.
21. ↑  Мама Жанны Фриске отмечает день рождения // Звёзды.ru **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2017. Праверана 20 ліпеня 2017.
22. 1 2  Семейная ТАЙНА Жанны Фриске! Архівавана 9 чэрвеня 2012. // sensation.com.ua 15.07.2008
23. ↑  Жанна Фриске (Zhanna Friske) — Досье Архівавана 16 мая 2021. (копия **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 1 лютага 2014.)
24. ↑  Неожиданные данные о Фриске ввели в ступор — Рамблер/новости **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 19 жніўня 2018. Праверана 18 жніўня 2018.
25. 1 2  Natalia Friske on Instagram: «Наши дедушка и бабушка, Копылов Владимир Савельевич 02.08.1921 г. Москва. Умер 02.03.1965г Деулина Зоя Григорьевна 14.12.1923 г. Город…»
26. ↑  «Секрет на миллион»: Владимир Фриске — YouTube **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 студзеня 2018. Праверана 20 чэрвеня 2018.
27. ↑  Наталья Фриске родила дочь по имени Луна **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 красавіка 2022. Праверана 1 мая 2022.
28. ↑  7DN.RU / Караван историй / Жанна Фриске. Остров мечты Архівавана 19 чэрвеня 2015. Страница 18, октябрь 2009
29. ↑
30. ↑
31. ↑
32. ↑
33. ↑  Кум королю или каждому крестнику свой крестный отец | Блогер elena\_dokuchaewa на сайте SPLETNIK.RU 18 апреля 2017 | СПЛЕТНИК **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 верасня 2018. Праверана 21 верасня 2018.
34. ↑  Гражданский муж Фриске Дмитрий Шепелев попросил людей молиться за Жанну **(нявызн.)**.  Московский Комсомолец (20 студзеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 28 студзеня 2016. Праверана 22 студзеня 2014.
35. ↑  Гражданский муж известной певицы Жанны Фриске подтвердил, что она больна раком **(нявызн.)**.  Lifenews.ru (20 студзеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2014. Праверана 22 студзеня 2014.
36. ↑  Жанна Фриске стала мамой **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Официальный сайт Жанны Фриске (7 красавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 23 чэрвеня 2014. Праверана 3 чэрвеня 2015.
37. ↑  Комсомольская правда. «Дом Жанны Фриске и Дмитрия Шепелева продают за долги» 18.04.2018 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 мая 2019. Праверана 8 мая 2019.
38. ↑  Комсомольская правда. «Дмитрий Шепелев может лишиться загородного дома» 04.08.2016 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 мая 2019. Праверана 8 мая 2019.
39. ↑  Продажа дома 550 м². в к/п «Лужки»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Google Play Music · Last.fm · Last.fm · Spotify · Vimeo · VK Music · Яндэкс Музыка · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0003 7296 6253 · LCCN: nb2017008489 · VIAF: 316879657 |