**Камп’е́нь** (фр.: Compiègne [kɔ̃pjɛɲ], пікард.: Compiène), — горад на поўначы Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Уаза. Цэнтр аднайменнай акругі. Размешчаны за 65 км на паўднёвы ўсход ад Ам’ена і за 71 км на паўночны ўсход ад Парыжа, за 11 км ад аўтамагістралі А1 «Поўнач». Праз горад працякае рака Уаза. Каля горада вялікі Камп’енскі лес.

Гісторыя
--------

Узнік на месцы рымскага паселішча Кампендыум (лац.: Compendium). Меркавана пры Хлодвігу I пабудаваны драўляны палац, які пасля часта служыў рэзідэнцыяй франкскіх каралёў. У 870-я гг. па загадзе Карла II Лысага пабудаваны новы палац, разбураны ў 978 годзе. У 888 годзе ў Камп’ені каранаваны першы прадстаўнік дынастыі Капетынгаў на французскім троне — граф Эд Парыжскі. У 1153 годзе Камп’ень атрымаў гарадскія правы. 23 мая 1430 года каля Камп’еня бургундцы захапілі ў палон Жанну д’Арк. 18-21 верасня 1901 года ў замку спыняліся расійскі імператар Мікалай II з імператрыцай. У 1918 годзе каля Камп’еня заключаны дагавор паміж Германіяй і дзяржавамі Антанты (Першае камп’енскае перамір’е), у 1940 — паміж Германіяй і французскім урадам А. Петэна (Другое камп’енскае перамір’е). У 1941—1944 гадах у Камп’ені існаваў перасыльны лагер і лагер для інтэрнаваных.

Славутасці
----------

Камп’енскі замак
Галоўная славутасць горада — Камп’енскі замак у стылі класіцызму (будаваўся з 1370-х гг.), аздоблены пад імператарскі палац пры Напалеоне I. Музеі: экіпажаў і турызму (заснаваны ў 1927), Другой імперыі і імператрыцы (1953). Да замка прылягае т.з. Камп’енскі лес з «Малым паркам», прамой алеяй, альтанкай Марыі Луізы («зялёны тунэль»), дарогай, якая вядзе да паляўнічага доміка імператрыцы Яўгеніі (сяр. 19 ст.); у в. Сен-Жан-о-Буа знаходзіцца ўмацаваная гатычная царква бенедыкцінскага абацтва (13 ст.).

У старой частцы Камп’еня, размешчанай на левым беразе Уазы, захаваліся: руіны гарадскіх умацаванняў (кан. 12-17 стст.) з брамай капліцы (1552, арх. Ф. Дэлорм), раманская царква Сен-П’ер-дэ-Мінім  (фр.) (бел. (12 ст.), руіны бенедыкцінскага абацтва Сен-Карней  (фр.) (бел. (13-14 стст. заснавана Карлам II Лысым у 876 як абацтва Нотр-Дам з капэлай, пабудаванай па прыкладзе Ахенскай капэлы да 877; у 9-10 стст. тут каранаваліся французскія каралі, некаторыя з іх пахаваны ў абацтве; разбурана ў 1822 і 1940), вежа Жанны д’Арк  (фр.) (бел. (рэшткі каралеўскага данжона 12 ст.), багадзельня Св. Мікалая (13 ст. капліца 17 ст.), гатычныя цэрквы Св. Антонія  (фр.) (бел. (13-16 стст.), Св. Якава  (фр.) (бел. (13-18 стст.) і Ратуша  (фр.) (бел. з гадзіннікавай вежай (пач. 16 ст. цяпер Гістарычны музей статуэтак); фахверкавыя дамы 15-16 стст. былы каралеўскія стайні (1738, з 1876 — Нацыянальная школа верхавой язды), Старая саляная крама (партал 1784, арх. К. Н. Леду). Помнік Жанне д’Арк (1880, скульптар Э. Леру).

* Сен-П’ер-дэ-Мінім  (фр.) (бел.Сен-П’ер-дэ-Мінім  (фр.) (бел.
* Царква Святога Антонія  (фр.) (бел.Царква Святога Антонія  (фр.) (бел.
* Царква Святога Якава  (фр.) (бел.Царква Святога Якава  (фр.) (бел.
* Ратуша  (фр.) (бел.Ратуша  (фр.) (бел.
* Фахверкавыя дамыФахверкавыя дамы
* Вежа Жанны д’Арк  (фр.) (бел.Вежа Жанны д’Арк  (фр.) (бел.

Каля Камп’еня, на поўдзень і паўднёвы ўсход: у с. Шампліё  (фр.) (бел. — руіны гала-рымскіх тэрм, храма і тэатра (2 ст.); у в. Мар’енваль  (фр.) (бел. — протаготычная царква Нотр-Дам (сяр. 11 ст. рэберная скляпенні хораў, 1122, — адны з першых у Францыі); у г. Крэпі-ан-Валуа  (руск.) (бел. — замак герцагаў Валуа (12-13 стст.); у в. П’ерфон — замак  (руск.) (бел. (кан. 14 — пач. 15 стст. адноўлены ў 1857—1870 як рэзідэнцыя Напалеона III арх. Э. Э. Віяле-ле-Дзюкам). У в. Сен-Жан-о-Буа знаходзіцца ўмацаваная гатычная царква бенедыкцінскага абацтва (13 ст.).

Культура
--------

Музей Антуана Віўнеля (археалагічны збор і калекцыя мастацтва ад Сярэднявечча да 19 ст.). Французскі музычны тэатр (будынак 1867-70, арх. Г. А. Анселе).

Адукацыя
--------

Камп’енскі тэхналагічны ўніверсітэт
Камп’енскі тэхналагічны ўніверсітэт (1972).

Эканоміка
---------

Прадпрыемствы харчовай, хімічнай прамысловасці, машынабудавання.

Дэмаграфія
----------

**Дынаміка колькасці насельніцтва, чал.**

Гарады-пабрацімы
----------------

* Бельгія Юі, Бельгія (1959)
* Італія Арона, Італія (1962)
* Германія Ландсгут, Германія (1962)
* Люксембург Віяндэн, Люксембург (1964)
* Вялікабрытанія Беры-Сент-Эдмундс, Вялікабрытанія (1967)
* Ізраіль Кір’ят-Тывон, Ізраіль (1988)
* Японія Сіракава, Японія (1988)
* Злучаныя Штаты Амерыкі Ролі, ЗША (1989)
* Польшча Эльблёнг, Польшча (2002)
* Партугалія Гімарайнш, Партугалія (2006)

Зноскі
------

1. ↑  Sandre<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520862'></a>
2. ↑  Sandre<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520862'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7  Ком­пь­ень // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—2017.

Літаратура
----------

* Caplain A. L’abbaye Saint-Corneille de Compiègne, sa restauration. Compiègne, 1930;
* Moulin J.-M. Le château de Compiègne. P. 1987; Histoire de Compiègne. Dunkerque, 1988;
* Callais F. Bonnet-Laborderie Ph. Compiègne et son patrimoine: la ville et la forêt. Beauvais, 1993.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Камп’ень

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | INSEE |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15267398h · GND: 4090519-6 · LCCN: n86017771 · NKC: ge757086 · SUDOC: 027568598 · VIAF: 151351000 |

 |