IX 
**Псалмы** (грэч. ψαλμός — пахвальная песня, урачыстае рэлігійнае песнапенне, малітва), творы рэлігійнай лірыкі.

скрутак Псалмаў
Выконваліся пад музычны акампанемент арфы. Тэрмін *псалмы* цесна звязаны з назвай лірыка-паэтычнага зборніка Псалтыр. У сваім першапачатковым выглядзе псалмы да нашага часу не захаваліся. Яны вядомы толькі ў старажытнагрэчаскіх кананізаваных перакладах-апрацоўках, якія спяваліся ў раннехрысціянскіх храмах папераменна двума хорамі ва унісон. Іх паэтычная форма і метрычная арганізацыя трымаюцца на сінтаксічным паралелізме, які аб’ядноўвае або сінанімічныя варыяцыі адной і той жа думкі, або агульную думку і яе канкрэтызацыю, або дзве супрацьлеглыя думкі, ці, нарэшце, два выказванні, пададзеныя па ўзрастаючай градацыі. Псалмы вызначаюцца жанравай разнастайнасцю. Побач з культавымі ўсхваленнямі яўрэйскага бога Яхве у Псалтыры сустракаюцца пранікнёныя скаргі і пракляцці, гістарычныя агляды і нават шлюбныя песні. Некаторыя псалмы вылучаюцца сваім медытатыўным характарам. Так, у прыватнасці, псалом 8 — гэта глыбокі роздум аб вялікасці чалавека. Аднак у цэлым Псалтыру ўласцівы адзінства жыццеўспрыняцця і светапогляду, агульнасць тэм і матываў, эмацыянальнага ўздыму лірычнага героя.

Псалмы аказалі прыкметны ўплыў на фальклор, для якога яны служылі крыніцай шматлікіх прыказак, а таксама на літаратуру і музычную культуру. У часы сярэднявечча псалмы паслужылі асновай і стымулам для стварэння рэлігійных гімнаў, трапароў, якія ўрачыста спяваліся ў гонар таго або іншага царкоўнага свята ці кананізаванага царквой святога, і іншых музычна-паэтычных апрацовак. Ужо ў 14 ст. на псалмы пачалі ствараць прафесійную музыку. Лепшыя ўзоры гэтага лірычнага жанру, цесна звязанага з вусна-паэтычнымі фальклорнымі традыцыямі, увайшлі ў народны побыт. У эпоху еўрапейскага Адраджэння (16 ст.) у непасрэднай сувязі з развіццём пратэстанцкага руху склалася так званая псалмічная песня. Так, у Францыі вялікай папулярнасцю карысталіся гугеноцкія псалмы кампазітара К. Гудымеля, у Рэчы Паспалітай — пратэстанцкія паэтычныя псалмы Я. Каханоўскага ў музычнай апрацоўцы М. Гамулкі. У Расіі ў 17 ст. В. П. Цітоў паклаў на музыку «Псалтыр рыфмаваны», які ў 1690 годзе напісаў Сімяон Полацкі па ўзору польскага паэта Я. Каханоўскага. Музычныя творы на тэксты псалмоў стваралі многія замежныя і рускія кампазітары. Паэтычную апрацоўку псалмоў у рускай паэзіі пасля Сімяока Полацкага ў 18—19 ст. працягвалі М. В. Ламаносаў, Г. Р. Дзяржавін, Ф. М. Глінка, М. М. Языкаў, А. С. Хамякоў.

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Псалмы на Вікісховішчы |

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 128. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

| ⛭Псалмы |
| --- |
| Псалтыр | 
* Кафізма I (1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8) \* Кафізма II (9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16) \* Кафізма III (17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23) \* Кафізма IV (24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31) \* Кафізма V (32
* 33
* 34
* 35
* 36) \* Кафізма VI (37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45) \* Кафізма VII (46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54) \* Кафізма VIII (55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63) \* Кафізма IX (64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69) \* Кафізма X (70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
* 76) \* Кафізма XI (77
* 78
* 79
* 80
* 81
* 82
* 83
* 84) \* Кафізма XII (85
* 86
* 87
* 88
* 89
* 90) \* Кафізма XIII (91
* 92
* 93
* 94
* 95
* 96
* 97
* 98
* 99
* 100) \* Кафізма XIV (101
* 102
* 103
* 104) \* Кафізма XV (105
* 106
* 107
* 108) \* Кафізма XVI (109
* 110
* 111
* 112
* 113
* 114
* 115
* 116
* 117) \* Кафізма XVII (118) \* Кафізма XVIII (119
* 120
* 121
* 122
* 123
* 124
* 125
* 126
* 127
* 128
* 129
* 130
* 131
* 132
* 133) \* Кафізма XIX (134
* 135
* 136
* 137
* 138
* 139
* 140
* 141
* 142) \* Кафізма XX (143
* 144
* 145
* 146
* 147
* 148
* 149
* 150)
* 151

 |
| Некананічныя і апокрыфы | 
* 151
* 152—155
* Псалмы Саламона

 |
| Тэрміналогія | 
* Алілуя
* Галель
* Месіянскія псалмы
* Царскія псалмы
* Каяльныя (пакутныя) псалмы
* Алфавітныя псалмы
* Песня ўзыходжання
* Сэла
* Шасціпсалмоўе

 |
| Нумарацыя псалмоў у Псалтыры прыводзіцца паводле Септуагінты. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Universalis |