**Сірас** (грэч. Σύρος) — маленькі грэчаскі востраў на Эгейскім моры, частка Кікладаў. Сталіца — горад Эрмупалі (грэч. Ερμούπολη), які таксама з’яўляецца сталіцай Паўднёвых Эгейскіх астравоў; яна была пабудавана ў тым жа месцы, дзе знаходзіўся старажытны аднайменны горад.

У Сярэдневякоўі востраў, гэтак як і астатнія кікладскія астравы, быў акупаваны Венецыяй і большасць жыхароў перайшла да каталіцтва; у выніку, на астраве захоўваецца высокі працэнт каталікоў у параўнанні з рэштай Грэцыі, пераважна праваслаўнай краіны.

Па важнасці яго порта, Сірас быў адным з астравоў, якія прынялі самую высокую колькасць уцякачоў пасля розных войн між Грэцыяй і Турцыяй, асабліва ў 1922 годзе пасля акупацыі туркамі Ізміра. Некалькі ўцякачоў прыняслі на Сірас сваю народную музыку, што, абагаціўшыся з іншымі элементамі, пераўтварыла востраў у калыску музыкі рэбетыка. Макрос Вамвакарыс, які лічыцца найлепшым кампазітарам рэбетыкі ўсіх часоў і першы, хто зрабіў альбом гэтага тыпу музыкі, нарадзіўся на востраве.

Гісторыя
--------

Раскопкі выявілі некалькі прадметаў, шматлікія магілы, керамічныя вазы, статуэткі, шкілеты і руіны бронзавага веку, што сведчыць аб тым, што востраў быў населены з тых часоў.

На раёнах Кастры і Каландрыяні выявіліся магілы і вёскі сялян, якія адносяцца да кікладскай культуры. Сірас з’яўляўся адзін з найважнейшых астравоў Кікладаў.

У VI тысячагоддзі да н. Э. на востраве нарадзіўся Ферэкід, дзядзька і настаўнік Піфагора; ён прасоўваў канцэпцыю Геліяцэнтрычнай сістэмы свету. якая падтрымлівалася больш за ўсё на Сірасе. У Ана Мерыі можна наведаць пячору, дзе ён жыў.

У ходзе Грэка-персідскіх войн, Персія захапіла востраў, які быў вызвалены Афінамі. Сірас быў сябрам дэласкага саюза, марскі блок створаны і ўзначалены Афінамі, і аплачваў падаткі гэтаму гораду.

У IV тысячагоддзі да н. Э. востраў трапіў пад кантролем Філіпа II Македонскага і яго пераемніка, Аляксандра Вялікага; пасля смерці апошняга, перайшоў на каралеўства Пталамеяў Егіпета, як і іншыя грэчаскія астравы.

Як частка Рымскай імперыі, за два стагоддзі Сірас квітнеў; гэтае развіццё спынілася з-за вялікай канкурэнцыі блізкага вострава Дэласа.

Звестак пра Сірас пад візантыйскай уладай не хапаюць па мінімальнай важнасці вострава ў параўнанні з магутнасцю і бязмежнасцю імперыі. Хрысціянства з’явілася на востраве ў тую эпоху; Сірас увайшоў у дэлскую дыяцэзію, а пазней перайшоў у афінскую.

VII і VIII стагоддзі з’явіліся катастрафічнымі для вострава: піраты часта грабілі яго і чума з’явілася на востраве.

У 1207 годзе Венецыя захапіла грэчаскія астравы. Марка Сануда заваяваў Сірас і Наксас І стаў герцагам Наксаса. Падчас венецыянскага праўлення, жыхары вострава цярпелі ад беднасці, голаду і пірацкіх нападаў. Венецыянскі ўплыў і цяпер можна заўважыць у сярэдневяковым горадзе Ана Сіраса (грэч.: Верхні Сірас), які мае ўмацаваную царкву, прызначаную Святому Георгію. Пасля венецыянскага перыяду, на востраве засталася важная каталіцкая меншасць, якая трапіла пад абароны Францыі падчас турэцкай акупацыі.

У 1537 годзе Сірас быў акупаваны Асманскай імперыяй, хаця самакіраваўся дзякуючы льготнай пастанове. З 1770 па 1774 годзе, у ходзе Руска-турэцкай вайны. Падчас Вайны за незалежнасць Грэцыі, апынуўся пад абаронай Францыі, так што застаўся нейтральным, хаця стаў прытулкам для тых грэкаў, якія паўсталі супраць туркага уладу і выбяжалі, каб пазбягаць масавыя забойствы. Уцякачы пабудавалі за няшмат гадоў цяперашнюю сталіцу вострава, Эрмупаліс, чыя эканоміка і культура імкліва квітнелі ў XX стагоддзі, стаўшы адным з гандлёвых і культурных цэнтраў Грэцыі.

У цяперашні час з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам і сталіцай Кікладаў. Гандаль вельмі развіты дзякуючы выдатным верфам і культурнай дзейнасці.

| ⛭Кікладскія астравы |
| --- |
| Буйныя астравы | 
* Амаргос
* Андрас
* Анафі
* Антымілас
* Антыпарас
* Гіярас
* Дануса
* Дэспотыка
* Дэлас
* Іраклія
* Фірасія
* Іас
* Кеа
* Керас
* Кімалас
* Кіфнас
* Куфанісія
* Макронісас
* Міканас
* Мілас
* Наксас
* Паліегас
* Парас
* Рынія
* Серыфас
* Сікінас
* Сірас
* Сіфнас
* Схінуса
* Тынас
* Тыра
* Фалегандрас

 |
| Другасныя астравы | 
* Аваладанісі
* Авеланісія
* Агіяс Андрэас
* Ампелас
* Ананес
* Ана Антыкеры
* Анідрас
* Асканія
* Аспра
* Аспранісі
* Афідуса
* Варваруса
* Воіды
* Врыякастракі
* Гаідуранісі
* Гармпіяс
* Гларанісі Гіяру
* Гларанісі Кікладон
* Дыдымі
* Камена
* Кардыётыса
* Ката Антыкеры
* Кітрыяні
* Макарэс
* Макра
* Масханас
* Мегала Віёкастра
* Мелантыі
* Ната
* Неа Камені
* Нікурыя
* Палеа Камені
* Пахія
* Піперы
* Портэс
* Псафанісі
* Рэфматанісі
* Саліягос
* Серыфопула
* Скуланісі
* Странгілі Антыпару
* Странгілі Пасіданіас
* Странгілі Эрмупаліс
* Схінанісі
* Траганісі
* Фтэна
* Фуіс
* Хрыстыані
* Эсхаты

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12566999c · GND: 4077464-8 · LCCN: sh86006789 · NKC: xx0130809 · VIAF: 173421127 |