recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кафедра.
**Кафедра** (грэч. καθέδρα «сядалішча; сядзенне») — асноўнае аб’яднанне навукова-выкладчыцкага складу ВНУ па адной ці некалькім роднасным навучальным дысцыплінам; з’яўляецца адміністрацыйна-структурным складнікам ВНУ. Ажыццяўляе навуковую, навукова-даследчую і навукова-тэхнічную дзейнасць па пэўнаму кірунку.

Загадчыкам кафедры, як правіла, з’яўляецца прафесар, вядомы вучоны. Акрамя таго, кафедра разумеецца як самастойная навуковая вобласць, як прадмет выкладання ў ВНУ або як прадмет вывучэння ў навукова-даследчай.

Крыніцы
-------

1. ↑  Грецизмы в восточнославянских языках **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 сакавіка 2023. Праверана 4 кастрычніка 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 122329789 · LCCN: sh85141106 · Microsoft: 2778447678 · NKC: ph871003 |
Гісторык Ігар Западзенка гуляе ролю «чорнага археолага» на святкаванні Дня археолага ў Меджыбожскай крэпасці
**Чорная археалогія** — крымінальнае злачынства, незаконнае правядзенне археалагічных даследаванняў.

Чорная археалогія з’яўляецца неафіцыйным, але шырока ўжывальным паняццем. З сапраўднай археалогіяй яна мае мала агульнага, бо, па сутнасці, яна зводзіцца да пошуку скарбаў.

З’яўленне самога тэрміна «чорная археалогія» на замену «капальнікам», «шукальнікам скарбаў» і падобнаму тлумачыцца змяненнем прадмета пошукаў. Калі шукальнікі скарбаў гналіся за рэчамі, каштоўнымі з погляду сучаснай ім культуры, такімі як вырабы з каштоўных металаў, творы мастацтва і падобнае, то сучасныя «чорныя археолагі» не грэбуюць тымі знаходкамі, якія цікавілі раней толькі сапраўдных археолагаў. Справа, вядома, не ў шукальніках, якія як былі рабаўнікамі магіл, так, па сутнасці, імі і засталіся, а ў тым, што змяніўся попыт. Развіццё навукі, разумення каштоўнасці артэфактаў мінулага прывялі да таго, што керамікай, іржавай зброяй, грубымі статуэткамі з простых матэрыялаў пачалі цікавіцца прыватныя калекцыянеры. Гэты попыт і спарадзіў чорную археалогію.

Фармальнай прыкметай чорнай археалогіі з’яўляецца яе незаконнасць і аматарскі характар — адсутнасць дазволу на раскопкі, а таксама тое, што раскопкі праводзяць неадмыслоўцы. Але адрозненне заключаецца ў самой сутнасці — мэтай археалогіі як навукі з’яўляецца вывучэнне гісторыі, атрыманне звестак аб мінулым праз вывучэнне старажытных помнікаў, у той час як чорных археолагаў цікавяць толькі артэфакты мінулага самі па сабе звычайна з карыслівай мэтай. Археолагі, праводзячы раскопкі, збіраюць велізарны масіў інфармацыі — месца знаходжання, спадарожныя знаходкі, іх узаемнае размяшчэнне і таму падобнае. Усё гэта старанна дакументуецца. Раскоп можна зрабіць толькі адзін раз, і, калі не сабраць інфармацыю, якую можна ў гэты час атрымаць, яна будзе страчана назаўсёды. Шукальнікі ж скарбаў шукаюць толькі тое, што можна прадаць, яны нават губляюць тыя знаходкі, што не маюць на іх погляд каштоўнасці, а пра дакументаванне раскопак няма і думкі. Кожная знаходка, зробленая чорнымі археолагамі, — гэта назаўжды страчаныя звесткі аб мінулым.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Чорная археалогія на Вікісховішчы |

Зноскі
------

1. ↑  Стаття Стаття 298 **(нявызн.)**. *Крымінальны кодэкс УкраіныКримінальний кодекс України*.
2. ↑  Р. Терпиловський, доктор історичних наук, провідний науковий співробітник Інституту археології НАНУ: «„Чорна археологія" — термін, м’яко кажучи, некоректний. Насправді це гробокопство, грабіжництво».
3. ↑  НЕ СТРІЛЯЙТЕ В АРХЕОЛОГІВ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Газета «Дзеркало тижня. Україна»*. Архівавана з першакрыніцы 7 мая 2017. Праверана 2 мая 2017.
**Дональд Рабіндранат Раматар** (англ.: Donald Rabindranauth Ramotar; нар. 22 кастрычніка 1950) — гаянскі палітык, прэзідэнт Гаяны з 3 снежня 2011 года па 16 мая 2015 года.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 кастрычніка 1950 года. Скончыў Універсітэт Гаяны з дыпломам эканаміста. У 1967 годзе ўступіў у Народную прагрэсіўную партыю, а ў 1979 годзе ўпершыню быў абраны ў Цэнтральны камітэт НППГ. З 1988 па 1993 год быў міжнародным сакратаром Саюза работнікаў сельскай гаспадаркі Гаяны. На выбарах у 1992 годзе, калі НППГ пад кіраўніцтвам Чэдзі Джагана ўпершыню заваявала ўладу, абраны ў Нацыянальны сход Гаяны і ўвесь час пераабіраўся пасля гэтага. У 1993 годзе прызначаны выканаўчым сакратаром НППГ. Пасля смерці Джагана ў сакавіку 1997 года, Раматар быў аднагалосна абраны яго пераемнікам на пасадзе генеральнага сакратара партыі 29 сакавіка 1997 года.

Зноскі
------

1. ↑  PPP/C's Ramotar declared Guyana's new president  (англ.)
2. ↑  History of PPP  (англ.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дональд Раматар
**Астранцыя вялікая** (*Astrantia major*) — від травяністых раслін сямейства Парасонавыя (*Apiaceae*).

Апісанне
--------

|  |
| --- |
|  |
| Плады і насенне |

Шматгадовая травяністая расліна з кароткім карэнішчам і прамым сцяблом вышынёй 50—80 см. Прыкаранёвае лісце на доўгіх чаранках, глыбока раздзеленае на 3—7-ланцэтныя або адваротнаяйкападобныя, па краі буйназубчастыя долі. Сцябловае лісце больш дробнае, з больш вузкімі долямі, кароткачаранковае або амаль сядзячае. Кветкі дробныя, шматлікія, белыя або чырванаватыя, сабраны ў складаныя парасонікі дыяметрам 3—4,5 см (краявыя кветкі тычынкавыя, унутраныя — песцікавыя). Агульная абгортка зорчатая, з 10—20 белых або чырванаватых плевачных падоўжна-лінейных лісцікаў. Плод — рабрысты віслаплоднік з уздутымі лусачкамі.

Пашырэнне
---------

Расліны паходзяць з Еўропы і Заходняй Азіі. На тэрыторыі Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах за паўночна-ўсходняй мяжой арэала. Месцы росту: грабавыя дубравы і бярэзнікі, хмызняковыя зараснікі. Расце асобнымі экземплярамі і невялікімі групамі. Выкарыстоўваецца ў многіх краінах у якасці дэкаратыўных раслін у садах і на кветніках. Існуе мноства падвідаў і варыяцый гэтай расліны.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Цвіце ў чэрвені—жніўні, пладаносіць у жніўні—верасні. Зацвітае на другі год. Размнажаецца насеннем.

Ахова
-----

Від уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 1-га і 2-га выданняў (1981, 1993) і Чырвоную кнігу СССР (1984). Ахоўваецца ў Літве, Латвіі і Расійскай Федэрацыі.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 21. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Tropicos
5. ↑  АСТРАНЦИЯ БОЛЬШАЯ(недаступная спасылка)  (руск.)

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------

* АСТРАНЦИЯ БОЛЬШАЯ(недаступная спасылка)  (руск.)
* Астранцыя вялікая: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* Astrantia major // Encyclopedia of Life (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арланда.

**«Арланда»** (англ.: Orlando) — кінастужка. Экранізацыя аднайменнага рамана Вірджыніі Вульф. Фільм адзначаны кінапрэміяй «*Фелікс*» у намінацыі «*Лепшы малады еўрапейскі фільм*». Не рэкамендуецца прагляд дзецям і падлеткам да 16 гадоў.

Сюжэт
-----

Фільм падзелены на сем сэнсавых частак – Смерць, Каханне, Паэзія, Палітыка, Грамадства, Секс і Нараджэнне – і ахоплівае перыяд у 350 год. Першую палову гэтага тэрміну Арланда пражывае як мужчына, а другую як жанчына.

Першая частка і гісторыя Арланда пачынаюцца ў эпоху каралевы Елізаветы І, якой спадабаўся прыгожы шаснаццацігадовы юнак – яна робіць яго сваім фаварытам. На смяротным ложы яна адарвае яго значнай маемасцю, а наўзамен просіць заставацца яго вечна маладым. Другая частка апісвае гісторыю першага моцнага пачуцця Арланда – кахання да дачкі рускага пасла Сашы, з якой ён пазнаёміўся катаясь на каньках па замерзлай Тэмзе падчас Вялікіх халадоў 1607 года. Але Саша здраджвае пачуццям Арланда і, разчараваўшыся ў жанчынах, он з’язджае ў свой маентак, дзе засыпае на цэлы тыдзень. Прачнуўшыся, Арланда знаходзіць новае зацікаўленне – паэзію, – і выпісвае з Лондана вядомага паэта, каб гутарыць з ім аб мастацтве, але і той не спраўджвае яго чаканняў.

Развітаўшыся з чарговыымі іллюзіямі, Арланда адпраўляецца з пасольствам у Канстанцінопаль – так пачынаецца чацвертая часка фільма. Ен робіць палітычную кар’еру, але, аднойчы заснуўшы, прачынаецца істотай іншага полу. Ужо як жанчына, Арланда вяртаецца ў Англію, дзе за час, пакуль яна адсутнічала, надышла эпоха Асветніцтва. Яна ўваходзіць ў вышэйшы свет, наведвае салоны, але хутка ей надакучвае і гэты занятак. Завяршыўшы з вышэйшым светам, Арланда знаеміцца з Мармадзьюкам Шэлмердзінам (яго іграе Біллі Зейн). Закахаўшыся ў яго, яна адкрывае для сябе секс. Ужо ў пачатку XX стагоддзя Арланда сановіцца маці і аўтарам – і гэта становіцца фіналам фільма.

У ролях
-------

* Цільда Суінтан — *Арланда*
* Квенцін Крысп — *Лізавета I*
* Білі Зейн — *Мармадзьюк Шэлмердзін*
* Шарлота Валандрэ — *прынцэса Саша*
* Джон Вуд — *эрцгерцаг Гары*
* Дадлі Сатан — *Якаў I*
* Том Хофман — *Вільгельм III*
* Тобі Стывенс — *Атэлла*
* Алег Пагудзін — *Дэздэмона*
* Віктар Сцяпанаў — *рускі пасол*
* Джымі Самервіл — *анёл*, *спявак у лодцы*

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 29 чэрвеня 2016.
2. 1 2 3 4   Праверана 29 чэрвеня 2016.
3. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 8 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
4. ↑   Праверана 8 снежня 2019.
5. 1 2 3 4   Праверана 29 чэрвеня 2016.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8   Праверана 29 чэрвеня 2016.
7. 1 2 3 4   Праверана 28 сакавіка 2020.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)
* Рэцэнзія да фільму на кінаблоге «Я пра КІНО»
* Арланда на сайце «*AllMovie*» (англ.) 4 з 5 зорак
* «Арланда» на сайце «*Rotten Tomatoes*» (англ.) 6.2 з 10 зорак
**Акцыянернае таварыства** (АТ) — арганізацыйна-прававая форма прадпрыемства, аб’яднанне грамадзян і юрыдычных асоб для сумеснай гаспадарчай дзейнасці.

Як і статутны капітал таварыства з абмежаванай адказнасцю, статутны капітал АТ падзелены на пэўную колькасць акцый. Удзельнікамі акцыянернага таварыства (акцыянерамі) могуць быць юрыдычныя альбо фізічныя асобы, якія ўзялі ўдзел у фармаванні статутнага фонду акцыянернага таварыства за кошт грашовага альбо маёмаснага ўнёску. Акцыянеры не адказваюць па яго абавязальніцтвах і нясуць рызыку стратаў, звязаных з дзейнасцю акцыянернага таварыства, толькі ў рамках вартасці належачых ім акцый.

Заснавальнікі акцыянернага таварыства складаюць паміж сабой у пісьмовай форме дагавор, у ім вызначаюць парадак ажыццяўлення сумеснай дзейнасці па стварэнні акцыянернага таварыства, памер статутнага фонду, катэгорыі выпусканых акцый і парадак размяшчэння, а таксама іншыя ўмовы, прадугледжаныя заканадаўствам.

У статуце акцыянернага таварыства фіксуюцца мэты таварыства, памер капіталу, парадак кіравання, структура кіруючых органаў і іншае.

Акцыянернае таварыства не можа быць створана адной асобай ці складацца з адной асобы. Калі акцыі акцыянернага таварыства набыты адной асобай, то яно павінна быць ператворана ва ўнітарнае прадпрыемства ці ліквідавана.

Гл. таксама
-----------

* Aktiengesellschaft
* Дывідэнд
* Залаты парашут

| ⛭Юрыдычныя асобы |
| --- |
| Камерцыйныя | 
* Гаспадарчыя таварыствы і таварыствы
	+ Поўнае
	+ На веры
* Таварыства з абмежаванай адказнасцю
* Таварыства з дадатковай адказнасцю
* Акцыянернае таварыства
	+ Адкрытае
	+ Закрытае
* Вытворчы кааператыў
* Унітарнае прадпрыемства

 |
| Некамерцыйныя | 
* Спажывецкі кааператыў
* Грамадскае аб'яднанне
	+ Арганізацыя
	+ Рух
	+ Фонд
	+ Установа
	+ Орган самадзейнасці
	+ Палітычная партыя
* Рэлігійная арганізацыя
* Фонд
* Установа

 |
| Іншае | 
* Неплацежаздольнасць
* Асацыяцыя, саюз
* Індывідуальны прадпрымальнік
* Абмежаваная адказнасць
* Заснавальнік

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4000937-3 · Microsoft: 104002121 · NDL: 00564377 |
**Гутэнберг** (ням.: Burg Gutenberg) — замак у Ліхтэнштэйне.

Замак размешчаны на тэрыторыі камуны Бальцэрс на ўзгорку вышынёй каля 70 м. Прыблізны час будаўніцтва замка — 1100—1200 гг. У 1314 годзе ён стаў уласнасцю Габсбургаў. У XV стагоддзі падчас Старой цюрыхскай вайны замак быў сур'ёзна пашкоджаны пажарам. У 1499 годзе ў замку начаваў Максіміліян I у час вайны з Канфедэрацыяй. У 1795 годзе замак зноў быў сур'ёзна пашкоджаны пажарам. Адноўлены быў толькі у 1912 годзе, у сучасным выглядзе. З 1979 года замак з'яўляецца дзяржаўнай уласнасцю.

На тэрыторыі замка часта праводзяцца культурныя мерапрыемствы. У астатні час замак закрыты для шырокага наведвання.

Раскопкі, праведзеныя на схілах гары і двары замка, знайшлі рэшткі прадметаў Росенскай культуры.

Зноскі
------

1. ↑  Gutenberg Castle
2. ↑  Castles of Liechtenstein Архівавана 13 жніўня 2011.
**Анк Ма́рцый** (*Ancus Marcius*) — згодна з паданнем, 4-ы цар Старажытнага Рыма. Правіў у 640-616 да н.э.. Унук Нумы Пампілія з боку маці.

Біяграфія
---------

Імя Анка Марцыя значыць «служка Марса», што шмат у чым вызначыла яго лёс. Цар быў падобны мудрасцю і міралюбівай натурай да свайго дзеда, але суседзі Рыма, якія звыклі бачыць у рымлянах смелых заваёўнікаў, успрынялі яго міралюбнасць як слабіну. На Рым узняліся плямёны лацінаў і сабінян, этрускаў і вольскаў  (руск.) (бел.. Анк Марцый паспяхова пачаў вайну, захапіў гарады Паліторый, Тэлен і Фіканы, разбіў войска ворага каля Медуліі. Лацінскае насельніцтва гэтых гарадоў было пераселена на Авентынскі холм, стаўшы родапачынальнікам плябейскага саслоўя. Тым самым уладанні Рыма былі пашыраны да самага вусця Тыбра. Потым Анк Марцый рушыў насустрач вольскам, якія некалькімі атрадамі ішлі на Рым. Ён разбіў іх і з моцным войскам аблажыў іх сталіцу — Вялітру. Вольскі былі вымушаны заключыць з рымлянамі наступальны і абарончы саюз. Анкам Марцыем былі захоплены этрускія гарады Вейі і Фідэна.

Пры Анку Марцыі ў Рым прыбыў і атрымаў пачэсны прыём наступны цар Рыма Луцый Тарквіній Прыск. За свае здольнасці ён атрымаў пасаду кіраўніка конніцы і ўдзельнічаў у вайне супраць сабінаў.

Анк Марцый лічыцца заснавальнікам гавані і саляных капалень Остыі, якая знаходзіцца ў вусці Тыбра (археалагічныя даследаванні паказалі, што Остыя ўзнікла толькі ў IV стагоддзі да н.э.). Каб абараніць Рым ад нападаў этрускаў, ён умацаваў крэпасць Янікул на тым баку Тыбра, а праз Тыбр пабудаваў першы драўляны мост. Ён таксама пабудаваў у падэшве Капітолія турму.

Згодна з меркаваннем асобных гісторыкаў, Анк Марцый і Нума Пампілій з’яўляюцца адной і той жа асобай. На гэта ўказвае другое імя Анка Марцыя — такое падваенне было зроблена затым, каб падкрэсліць ролю Нумы як мостабудаўніка (пантыфіка).

Зноскі
------

1. ↑  Анкъ-Марцій // *Энциклопедический лексикон* — СПб.: 1835. — Т. 2. — С. 317.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21282453'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4532135'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q49946668'></a>
2. ↑  Encyclopædia Britannica

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Анк Марцый на Вікісховішчы |

* Ціт Лівій. «Гісторыя ад заснавання горада». Кніга I, 32-34.
* Флавій Еўропій. «Брэвіярый ад заснавання горада» (І, 5).

Спасылкі
--------

* Анк Марций // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

| Старажытнарымскія цары |
| --- |
| 
753-717: Ромул — 717-673: Нума Пампілій — 673-642: Тул Гастылій — 642/640-617/616: Анк Марцый — 616-579: Луцый Тарквіній Прыск — 578-535: Сервій Тулій — 535-510/509: Луцый Тарквіній Горды
 |
Брэсцкае Палессе (2001)
Брэсцкае Палессе (1977)
**Брэсцкае Палессе** — фізіка-геаграфічная акруга Беларускага Палесся на паўднёвым захадзе Брэсцкай вобласці. Размешчанае паміж раўнінай Загароддзе на ўсходзе і ракой Заходні Буг, на захадзе, мяжуе на поўначы з Прыбужскай раўнінай, на поўдні з Валынскім узвышшам.

Рэльеф
------

Рэльеф сфарміраваўся пад уздзеяннем ледавікоў і іх адталых водаў, а таксама пад уплывам тэктанічных працэсаў. Невысокая (вышыня 140—160 м над узроўнем мора) плоскаўвагнутая аднастайная і забалочаная раўніна, паверхня якой нахіленая ў бок сутокаў Мухаўцу і Заходняга Бугу. Мінімальная абсалютная вышыня (123 м) адпавядае зрэзу Заходняга Бугу. Складзеная зандравымі, алювіяльнымі, балотнымі, радзей азёрнымі ўтварэннямі. Вылучаюцца перапрацаваныя ветрам пясковыя парабалічныя выдмы (вышыня 8—10 м), грудкаватыя пясковыя палі. Распаўсюджаныя размытыя марэнавыя грады, плоскія рачныя даліны і невялікія азёрныя лагчыны. Характэрная асаблівасць Брэсцкага Палесся — наяўнасць шматлікіх скразных далін, звычайна арыентаваных у паўднёва-заходнім кірунку.

Глебы
-----

Глебы тарфяна-балотныя (буйныя масівы ўздоўж Дняпроўска-Бугскага канала), дзярнова-падзолістыя, радзей карбанатна-перагнойныя, у далінах рэк — поймавыя. Тарфяна-балотныя глебы нізінных балот на значнай плошчы меліяруюцца.

Гідраграфія
-----------

Найбольшыя рэкі: Заходні Буг з прытокам Мухавец, правыя прытокі Заходняга Буга — Спанаўка, Капаеўка, Серадовая Рэчка, левыя прытокі Мухаўца — Рыта і Асіпоўка. Каналы: Дняпроўска-Бугскі (заходняя частка), Белаазёрскі, Арэхаўскі і іншыя. Значныя азёры: Арэхаўскае, Олтушскае, Любань, Белае, Рагазнянскае; вадасховішча Лукаўскае.

Расліннасць
-----------

Разаранасць тэрыторыі ад 30 да 40%. Пад лесам у цэнтральнай частцы Брэсцкага Палесся 10—20%, на поўдні да 40%. Распаўсюджаныя хваёвыя, шыракаліста-хваёвыя лясы, на поўдні сустракаюцца невялікія дзялянкі дубова-грабавых лясоў. На ўсходзе Брэсцкага Палесся знаходзіцца Радостаўскі батанічны заказнік.

Літаратура
----------

* Природа Белоруссии. Популярная энциклопедия. — Мн.: БелЭн 1986. — 600 с.: ил.
* Брест. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелЭн, 1987.
**Thymus alatauensis** — від паўкустоў з роду чабор сямейства ясноткавыя (*Lamiaceae*).

Сустракаецца ў Заходняй Сібіры, апісаны з Кузнецкага Алатау. Расце на скалах, камяністых схілах, часам у хваёвых барах і на пяску.

Батанічнае апісанне
-------------------

Сцябло тонкае (1-1, 5 мм), ад якога адыходзяць парасткі, якія сцелюцца, і заканчваецца бясплодным парасткамі. Кветканосныя галіны прыўздымаюцца, апушаныя.

Лісце ад шырокаяцападобнага да яйцападобна-трохвугольнага, чарашковае. Нізавое лісце прадаўгавата-яйцападобнае, кароткачарашковае, даўжынёй 3-4 мм, шырынёй 1-1,5 мм; сцябловае — даўжынёй 5-14 мм, шырынёй 2,5-8 мм, чарашковае.

Суквецце галоўчатае, часта разгалінаванае, кветканосы даўжынёй 1,5-4 мм. Чашачка вузказваночкавая, даўжынёй 4-4,5 мм, знізу кароткаваласістая, зверху голая. Вяночак ліловы, няяркі, даўжынёй 6-7 мм.

Плады — арэшкі, коратка эліпсоідныя, чорна-бурыя, даўжынёй 0,8 мм.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Флора СССР. В 30-ти томах / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Редактор тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1954. — Т. XXI. — 703 с. — 3 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Kaspi.kz** — казахстанская тэхналагічная кампанія-«адзінарог» у склад якой уваходзяць ТАА «Kaspi Крама», АТ «Kaspi Bank», ТАА «Kaspi Pay» і ТАА «Kaspi Travel».

Ключавымі акцыянерамі Kaspi.kz з'яўляюцца Вячаслаў Кім, Міхаіл Ламтадзэ і фонд Baring Vostok.

Бізнес-экасістэма
-----------------

Kaspi.kz аб'ядноўвае сэрвісы анлайн-плацяжоў і P2P пераводаў, кіравання асабістымі сродкамі і анлайн-пакупак з дастаўкай у мабільным супердадатку. Кампанія працуе на трох платформах - плацяжы, маркетплейс і фінтэх.

У 2020 годзе кампанія стала адной з самых хуткарослых IT-фінансавых арганізацый Еўропы і Еўразіі.

У ліпені 2020 года Kaspi.kz замацаваў права ўласнасці на тэхналогіі і алгарытм выпуску плацежных картак з выкарыстаннем мабільнага дадатку і картамата, атрымаўшы патэнт ад Нацыянальнага інстытута інтэлектуальнай уласнасці.

Маркетплэйс
-----------

У 2018-2021 г.г. Kaspi.kz займае першае месца сярод казахстанскіх гандлёвых інтэрнэт-пляцовак TOP KZ Retail E-Commerce.

28 жніўня 2020 гады кампанія набыла інтэрнэт-кампанію па продажы авіябілетаў Santufei (Kaspi Travel).

Фінтэх
------

Платформа засноўваецца на фінансавых прадуктах казахстанскага раздробнага банка - Kaspi Bank.

У 2020 году Kaspi заняў першае месца сярод банкаў Казахстана па дадзеных Forbes.

IPO
---

9 лістапада 2018 г. на штогадовай прэзентацыі прадуктаў і сэрвісаў Kaspi.kz, старшыня праўлення Міхаіл Ламтадзэ абвясціў аб планах кампаніі правесці IPO на Лонданскай біржы.

У кастрычніку 2020 года Kaspi.kz правёў IPO на Лонданскай біржы.

IPO Kaspi.kz прызнана другім найбуйным па велічыні на London Stock Exchange і чацвёртым ва ўсёй Еўропе ў 2020 году.

Зноскі
------

1. ↑  5G нам не по плечу и не по карману?
2. ↑  Дуумвират: Forbes Kazakhstan определился с выбором лучшего бизнесмена 2020 года
3. ↑  Токаев рассказал Путину о Kaspi.kz
4. ↑  Moody’s повысило рейтинг Kaspi Bank
5. ↑  МФЦА и Kaspi.kz займутся подготовкой IT-кадров
6. ↑  Kaspi - Central Asian Super App in the Making **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 мая 2021. Праверана 28 красавіка 2022.
7. ↑  Подробнее на РБК:
8. ↑  35 крупнейших торговых интернет-площадок Казахстана
9. ↑  Лучшие примеры цифровых экосистем и супераппов
10. ↑  Оплачивать госуслуги, налоги и штрафы можно с помощью QR-кода через мобильный банкинг
11. ↑  Kaspi.kz запатентовал уникальное устройство Kaspi Картомат
12. ↑  35 крупнейших торговых интернет-площадок Казахстана
13. ↑  Kaspi.kz приобрел онлайн-тревел-агентство Santufei
14. ↑  Успешное IPO в Лондоне сделало бизнесменов из Казахстана миллиардерами
15. ↑  Рейтинг банков Казахстана - 2020
16. ↑  Казахстанцы сделали рекордное количество онлайн покупок с Kaspi.kz
17. ↑  Михаил Ломтадзе презентовал новые сервисы Kaspi.kz и заявил о планах IPO в Лондоне(недаступная спасылка)
18. ↑  Компания Kaspi.kz объявила об успешном проведении IPO
19. ↑  Kaspi.kz вышел на IPO и стал самой дорогой компанией в истории Казахстана
Фабада
**Фаба́да** (ісп.: fabada) — традыцыйная і самая вядомая страва астурыйскай кухні; густы, каларыйны суп з белай астурыйскай фасолі з беконам, кумпяком і каўбасой — звычайна чарыза і злёгку падвэнджанай астурыйскай марсільяй. Назва стравы паходзіць ад астурыйскага слова *fabes*, якое азначае «фасоля». Чырвоны колер фабадзе забяспечваюць папрыка і шафран. Фабада гатуецца на павольным агні на працягу некалькіх гадзін. Набор мясных інгрэдыентаў дадаецца ў страву ў апошні момант. Астурыйцы ядуць фабаду зімой на абед. Да фабады падаюць сідр, піва ці віно. У Іспаніі гатовая фабада прадаецца ў супермаркетах у кансервавых бляшанках.
**Барыс Юр’евіч** (канец 1120-х/не пазней 1131—1133 — 2 мая 1159) — князь белгародскі, князь тураўскі. Прылічаны да святых Рускай праваслаўнай царквой — святы дабраверны князь (памяць 23 чэрвеня — у Саборы Уладзімірскіх святых).

Біяграфія
---------

Чацвёрты сын растова-суздальскага князя Юрыя Уладзіміравіча (Далгарукага) у першым яго шлюбе з палаўчанкай, дачкой хана Аепы Асеневіча, малодшы брат князя Андрэя Юр’евіча Багалюбскага. Упершыню згадваецца ў лютым 1147 года, калі разам з братам Глебам хаваў свайго старэйшага брата Іванку і браў удзел у вайне за кіеўскі сталец, якую вёў Юрый Далгарукі супраць свайго пляменніка, тым часам вялікага князя кіеўскага Ізяслава Мсціславіча. Пасля першага ўкняжання бацькі ў Кіеве (жнівень 1149) Барыс Юр’евіч атрымаў Белгарад пад Кіевам, актыўна ўдзельнічаў ў вайне супраць Ізяслава на Валыні, у тым ліку аблозе Луцка. У сакавіку 1151 года, калі Ізяслаў другім разам заняў Кіеў, Барыс вымушаны пакінуць Белгарад. Калі Юрый Далгарукі зноў заняў Кіеў вясною 1155 года, Барыс атрымаў Тураў, які страціў пасля смерці бацькі (15 мая 1157), бо не пазней зімы 1157/1158 года на тураўскім стальцы быў ужо князь Юрый Яраславіч, унук вялікага князя кіеўскага Святаполка Ізяславіча (1093—1113). Неўзабаве Барыс Юр’евіч памёр, на час смерці, імаверна, трымаў нейкім удзел у Суздальскай зямлі, у склад якога ўваходзіла Кідзекша пад Суздалем, бо ў Кідзекшскай Барысаглебскай царкве[ru], заснаванай Юрыем Далгарукім, Барыс быў пахаваны; там сама пахаваны яго жонка Марыя (пам. 1161) і дачка Ефрасіння (пам. 1202).

Надгробак на магіле Барыса Юр'евіча.
У 1675 годзе напаўразбураную грабніцу Барыса Юр’евіча агледзеў суздальскі ваявода Цімафей Савёлаў[ru], які апісаў яе ў лісце да суздальскага архіепіскапа Стэфана, між іншага паведаміў пра нятленнасць мошчаў Барыса Юр’евіча. Імаверна, ад таго часу пачынаецца мясцовае шанаванне Барыса Юр’евіча, яго кананізацыя ў Саборы Уладзімірскіх святых адбылася ў 1982 годзе, калі было ўстаноўлена святкаванне Сабору.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Пчелов Е. В.* Генеалогия семьи Юрия Долгорукого // Ruthenica. Т. III. — Київ, 2004. — С. 68-79
2. ↑  *Назаренко А. В.* Борис Юрьевич // Православная энциклопедия. — М. 2003. Т. 6. ISBN 5-89572-010-2 — C. 74
3. ↑  *Baumgarten N.* Généalogies et mariages occidentaux des Rurikides Russes du X-e au XIII-е siècle / Orientalia Christiana. — Roma. — 1927. — № 35. — 95 p. P. 28.

Літаратура
----------

* *Baumgarten N.* Généalogies et mariages occidentaux des Rurikides Russes du X-e au XIII-е siècle / Orientalia Christiana. — Roma. — 1927. — № 35. — 95 p.
* *Голубинский*. Канонизация святых. — С. 298—299;
* *Димитрий (Самбикин)*. Месяцеслов. Вып. 11 (Июль). — С. 271—272;
* Историческое собрание о богоспасаемом граде Суждале // ВОИДР. 1855. Кн. 22. Отд.: Мат-лы. — С. 91-92;
* *Назаренко А. В.* Борис Юрьевич // Православная энциклопедия. — М. 2003. Т. 6. ISBN 5-89572-010-2 — C. 74;
* ПСРЛ. Т. 1. Стб. 324, 328, 330, 345, 349, 417; Т. 2. Стб. 339, 384, 390, 403, 415—417, 478—479, 488, 491, 493;
* *Пчелов Е. В.* Генеалогия семьи Юрия Долгорукого // Ruthenica. Т. III. — Київ, 2004. — С. 68-79;
* *Сергий (Спасский)*. Месяцеслов. — Т. 3. — С. 552.
**Праграма «Stand-Up India»** («Уставай, Індыя») — схема крэдытавання, запушчаная ўрадам Індыі 5 красавіка 2016 года з мэтай падтрымкі прадпрымальніцтва і палягчэння выдачы банкаўскіх крэдытаў прадпрымальнікам краіны сярод жанчын і прадстаўнікоў каст і плямёнаў. Схема накіравана на прадастаўленне крэдытаў у памеры ад 10 лакхаў да 1 кроры рупій на стварэнне новых прадпрыемстваў у сферы вытворчасці, гандлю або паслуг.

Праграма падобная на «Startup India», але адрозніваецца ад яе. Абедзве з’яўляюцца ўдзельнікамі і бенефіцыярамі іншых урадавых праграм Індыі, такіх як Make in India[en], Industrial corridor[en], Dedicated Freight Corridor[en], Sagarmala Project[en], Bharatmala[en], UDAN-RCS[en], Digital India[en], BharatNet[en] і UMANG[en].

Гісторыя
--------

Прэм’ер-міністр Нарэндра Модзі запусціў праграму «Stand-Up India» 15 красавіка 2016 года ў рамках намаганняў урада па падтрымцы прадпрымальніцтва сярод жанчын і прадстаўнікоў абшчын зарэгістраваных каст (*Scheduled Caste*) і плямёнаў (*Scheduled Tribe*).

Праграма прапануе банкаўскія крэдыты ў памеры ад ₹10 лакхаў (13 000 долараў ЗША) да ₹1 крору (130 000 долараў ЗША) для прадстаўнікоў каст і плямёнаў, а таксама жанчын, якія ствараюць новыя прадпрыемствы па-за сельскагаспадарчым сектарам.

У красавіку 2023 года Бхагват Карад[en], дзяржаўны міністр фінансаў урада Індыі, заявіў, што дадзеная праграма адпавядае мэце Нацыянальнай місіі па забеспячэнні фінансавай даступнасці — даць магчымасці фінансавання маргіналізаваным групам насельніцтва. Таксама ён сказаў, што за папярэднія сем гадоў больш за 180 000 прадпрымальнікаў скарысталіся гэтай схемай, а больш за 80% крэдытаў, прадстаўленых у рамках гэтай ініцыятывы, былі накіраваныя жанчынам-прадпрымальніцам.

Гл. таксама
-----------

* Інстытут сельскай індустрыялізацыі імя Махатмы Гандзі[en]
* Міністэрства мікра, малога і сярэдняга прадпрымальніцтва Індыі[en]
* Нацыянальны дзень ручнога ткацкага станка Індыі[en]
* Сварадж[en]

Крыніцы
-------

1. ↑  About us **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2023. Праверана 8 чэрвеня 2023.
2. ↑  *'Stand Up India' will transform lives of Dalits, tribals: Modi*. *The Hindu*. 5 красавіка 2016.
3. ↑  *Modi's Stand Up India scheme will ease pressure on job reservations*. *Hindustan Times*. 6 красавіка 2016.
4. ↑   *More than Rs. 40,700 crore sanctioned to over 1,80,630 accounts under Stand-Up India Scheme in 7 years*. Прэс-рэліз.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 13 мая 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Буке.

**Караль Буке** (фр. Carole Bouquet; нар. 18 жніўня 1957, Нёі-сюр-Сен, Францыя) — французская актрыса.

Біяграфія
---------

Кароль было чатыры гады, калі яе маці кінула сям'ю.

У кіно дэбютавала ў 19 гадоў у фільме Луіса Буньюэля "Гэты смутны аб'ект жадання" (1977). Здымалася ў фільме бандыяны «Толькі для вашых вачэй» і ў фільме з Адрыяна Чэлентана «Бінга-Бонга». У 1990 годзе атрымала прэмію "Сезар" за лепшую жаночую ролю ў фільме Бертрана Бліе "Занадта прыгожая для цябе".

У 1980-х і 1990-х гадах Буке была тварам (вядучай мадэллю) кампаніі Chanel.

У 2014 годзе была членам журы 67-га Канскага кінафестывалю.

Асабістае жыццё
---------------

Кароль Буке была замужам за прадзюсарам Жанам-П'ерам Рассамам, ад якога ў 1982 годзе нарадзіла сына Дзімітрыя. У 1987 годзе нарадзіла сына Луі ад фатографа Франсіса Джакабеці. У 1991 годзе яна выйшла замуж за лекара-даследчыка (спецыяліста па СНІД) Жака Лейбовіча, але разышлася з ім у 1996 годзе. З гэтага часу яна звязала сваё жыццё з Жэрарам Дэпардзьё, расталася з ім у жніўні 2005 года.
**Андрэ Густаў Сітраен**, фр.: André Citroën (5 лютага 1878 — 3 ліпеня 1935) — французскі прамысловец, стваральнік канцэрна «Сітраен» і аднайменнага аўтамабіля.

Андрэ Густаў Сітраен нарадзіўся ў Парыжы. Ён быў пятым дзіцем у сям’і нідэрландскага бізнесмена яўрэйскага паходжання — гандляра дыяментамі і іншымі каштоўнымі камянямі — Леві Сітруна (нідэрл. Levie Citroen). Андрэ Сітраену не споўнілася і шасці гадоў, яго бацька канчае жыццё самагубствам і пакідае сям’і велізарную спадчыну. Толькі адзін пай Леві Сітруна ў заакіянскім прадпрыемстве складаў — 1 млн франкаў, грошы велізарныя. Але нягледзячы на пашыраныя сувязі ў фінансавых колах гандляроў дыяментамі, Андрэ Густаў Сітраен аддае перавагу не прытрымлівацца па слядах бацькі. Андрэ плануе паступаць у політэхнічную школу, каб затым стаць інжынерам. Завяршыўшы навучанне, Сітраен адпраўляецца на вайсковую службу.

Быў членам масонскай ложы «Lodge La Philosophie Positive» у Парыжы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Царква Святога апостала Іаана Багаслова** — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Вялікіх Нястанавічах Лагойскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

У канцы 1990-х гадоў, дзякуючы святару Сергію Падольскаму, праваслаўныя жыхары вёскі аб’ядналіся ў прыход. Царква была пабудавана ў 2004 годзе на тым месцы, дзе раней знаходзіўся праваслаўны храм, разбураны ў гады савецкай улады.

Храм быў асвячоны 27 лістапада 2004 года мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам.

Архітэктура
-----------

Царква пабудова ў рэтраспектыўна-рускім стылі, складаецца з прастакутнага асноўнага аб’ёму і двух’яруснай званіцы з кантаватым шатровым дахам, якія вянчаюць цыбульныя частачкі. Вонкавы дэкор адрозніваецца прастатой.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Спасылкі
--------

* Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Вялікія Нястанавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Карціна Тэрнера «Залатая галіна», адсылкаю да якой пачынаецца кніга.
**Залатая галіна: даследванне магіі і рэлігіі** (англ.: The Golden Bough: A Study in Magic and Religion) — параўнальнае даследванне міфалогіі, рытуалаў і рэлігій свету, найбольш значная праца шатландскага антраполага Джэймса Джорджа Фрэзера. Першае выданне з'явілася ў двух тамах у 1890, трохтамовае другое выданне — у 1900, а разрогнутае дванаццітамовае трэцяе выданне — з 1906 па 1915. У 1922 выйшаў аўтарскі скарочаны аднатамовы варыянт.

Аўтар вылучае і спрабуе вытлумачыць агульныя элементы розных сістэм міфаў і рытулаў, у тым ліку абрады ўрадлівасці, чалавечыя ахвярапрынашэнні, паміранне і ўваскрасанне бога і г.д.
Бяляш з мясной начынкай
Беляшы з Сібіры
**Бяляш**, **баліш** (ад татарск.: *бэліш* — пірог) — кулінарны выраб з цеста з мясной, рыбнай і іншай начынкай. Традыцыйная татарская страва, якая атрымала шырокая распаўсюджанне ў грамадскім харчаванні (пераважна ў якасці «хуткай ежы») па ўсім былым СССР, у тым ліку ў Беларусі. Арыгінальная татарская страва гатуецца з двух скавародных бліноў (або пластоў цеста) з начынкай, з зашчыпанымі краямі, вядомая ў многіх варыяцыях, можа быць як асноўнай стравай, так і дэсертам. Аналагі беляша вядомыя ў большасці цюркскіх народаў, вельмі блізкі да яго *бялюш* беларуска-літоўскіх татараў.

Татары Віцебшчыны называюць баліш султанскім пірагом. У яго начынку дадаюць некалькі лыжак булёну праз выразаную ў цесце адтуліну. Пасля дзірку шчыльна закрываюць і ставяць пірог на выпечку. Зверху баліш абавязкова чымсьці прыкрываюць, каб ён не падгарэў.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* *Белы А.* Беляшы // Праект «Наша ежа»
* Этнокультурные процессы Белорусского Подвинья (Витебщины) в прошлом и настоящем / А. Вл. Гурко [и др.]; науч. ред. А. Викт. Гурко ; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит. Ин-т этнографии и фольклора имени Кондрата Крапивы. — Минск : Беларуская навука, 2017. С.460
**Кляновы ліст** (англ.: Maple Leaf, фр.: Feuille d’erable) — адзін з афіцыйных сімвалаў Канады нароўні з канадскім бабром.

Сімвал Канады
-------------

Кляновы ліст, у прыватнасці, можна ўбачыць на сцягу Канады (у цэнтры сцяга ён стаў размяшчацца толькі з 1965), на некаторых знаках воінскіх званняў канадскіх узброеных сіл. На сцягу чырвоны кляновы ліст, як і на стылізаваным малюнку, мае 11 кончыкаў.

Яго выкарыстанне абавязана наяўнасці значнай колькасці клёнаў у Канадзе. Клён спрадвеку ўяўляе сабой значны эканамічны рэсурс. Акрамя паставак вялікай колкасці лесу, у экспарце рэсурсаў краіны ўдзельнічае і кляновы цукар.

Фальклорныя песня «La feuille d'érable» студыі La Bonne Chanson распавядае гісторыю з'яўлення кветкавых эмблем многіх краін, у тым ліку канадскага кляновага ліста. Гэтая песня з'яўляецца афіцыйным маршам Каманднага складу інструктараў ваенных вучылішчаў.

Таксама выкарыстоўваецца звычайна англійскі выраз Maple Leaf: напрыклад, у назве хакейнай каманды Таронта Мэйпл Ліфс.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кляновы ліст
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жук (значэнні).
**Кастусь (Канстанцін Якаўлевіч) Жук** (2 мая 1954, в. Затур’я, Нясвіжскі раён) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 мая 1954 года ў в. Затур’я Нясвіжскага раёна. Скончыў у 1981 годзе БДУ. 3 1979 года працаваў у перыядычным друку, з 1981 года на Беларускім тэлебачанні, у 1988—2004 у выдавецтве «Мастацкая літаратура».

Творчасць
---------

Аўтар зборнікаў паэзіі «Планета маёй душы» (1982), «Зямная ноша» (1988), «У найме ў сонца», «Пладаносны агонь» (абедзве 1991). Піша для дзяцей (зборнік «Бегемот без ботаў», 2004).

Зноскі
------

1. 1 2  Жук Кастусь // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Літаратура
----------

* Жук Кастусь // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Збочна.
**Збочна** — гарадзішча X—XIV стагоддзяў каля в. Збочна Слонімскага раёна, размешчанае на беразе р. Акоўка, ва ўрочышчы Гарадзішча. Пляцоўка гарадзішча разбураецца гаспадарчымі ямамі.

Апісанне
--------

Амаль з усіх бакоў абкружана забалочанай поймай ракі. Пляцоўка акруглай формы, умацавана дзвюма лініямі валоў. Вонкавы вал вышыней 2,5—3 м (з поўначы частка вала адсутнічае). Унутраны вал на адлегласці 10—25 м ад вонкавага, насыпаны на краі круглай пляцоўкі дыяметрам 60 м. У вонкавым і ўнутраным валах ёсць уезд з паўднёвага захаду, ва ўнутраным — і з паўднёвага ўсходу.

Даследаванне
------------

Адкрыў у 1893 годзе Я. М. Міхайлоўскі. Шматразова даследавалася. Культурны пласт складае 0,4—0,7 м. Знойдзены фрагменты ганчарнай керамікі XII—XIII стст. металічныя вырабы, рэшткі цэглы, косці жывёл. П. А. Рапапорт знайшоў пячатку канца XVI ст.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

Спасылкі
--------

* Збочна (гарадзішча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Збочна (гарадзішча) на сайце Radzima.org
**Хімі́чны саста́ў** — якасная і колькасная характарыстыка рэчыва з пункта гледжання наяўнасці ў ім атамаў хімічных элементаў і колькасных суадносін паміж імі. Адпаведна адрозніваюць якасны і колькасны хімічны склад.

Хімічны састаў высвятляюць метадамі хімічнага ці фізіка-хімічнага аналізу. Колькасны хімічны састаў апісваецца хімічнай формулай, або пералікам элементаў з указаннем іх долі ў рэчыве (часцей за ўсё, у працэнтах). Хімічны састаў і хімічная будова вызначаюць хімічныя і фізічныя ўласцівасці рэчываў.

Пра заканамернасці хімічнага саставу глядзі валентнасць, стэхіяметрыя.
**«Жыціе Аляксея, чалавека Божага»** — перакладны агіяграфічны твор старажытнабеларускай літаратуры. Першапачаткова тэкст набыў папулярнасць у Заходняй Еўропе. Прыблізна ў X ст. трапіў у Візантыю, дзе аформіўся як тыповы царкоўны жыццяпіс.

На тэрыторыі Беларусі вядома ўжо з XI стагоддзя, на старабеларускую мову перакладзена ў XV ст. За аснову ўзятыя лацінскі варыянт «Legenda Aurea Jacobi de Voragine», а таксама чэшскія рукапісныя крыніцы. Беларускі рэгіянальны варыянт захаваўся ў копіях XV—XVII стст.

У аснове сюжэта твора ляжыць гісторыя юнака з сям’і «прешляхетного римлянина Евфимияна». Пакліканы верай у Бога, у імя духоўнага ўдасканалення Аляксей адмаўляецца ад сям’і, жонкі, багацця і накіроўваецца ў Сірыю, дзе жыве як пустэльнік. Вярнуўшыся ў Рым, Аляксей 17 гадоў жыў пад сходамі свайго дома, не пазнаны ні жонкай, ні бацькамі, ні слугамі, прымаючы ад іх міласціну нароўні з іншымі жабракамі. Толькі пасля смерці Аляксея раскрываецца праўда пра яго пакутніцтва. Паводле аўтара, цела «чалавека Божага» не падлягала тленню. Той, хто дакранаўся да яго «дорогих костей», пазбаўляўся хвароб. 

У творы адлюстраваны ўзорны вобраз хрысціянскага святога, для якога свет Боскі вышэй за чалавечы. Ен напоўнены драматызмам і прапагандуе высокія маральныя якасці — любоў, духоўную моц, цярпенне, міласэрнасць.

Літаратура
----------

* *В. І. Еўмянькоў.* «Жыціе Аляксея, чалавека Божага» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Ніцэлопсіс двухдомны** (*Nitellopsis obtusa*) — водная расліна з сямейства харавыя (*Characeae*).

Ніцэлопсіс двухдомны распаўсюджаны па тэрыторыі ўсёй Еўропы і Паўночнай Азіі да Сібіры і Японіі. На паўночным захадзе Еўропы сустракаецца рэдка, некалькі часцей у паўночных і ўсходніх рэгіёнах. Расліна добра пераносіць пэўнае невысокае ўтрыманне солі ў вадзе, таму сустракаецца не толькі ў глыбокіх азёрах з празрыстай нямутнай вадой, але і ў змяшаных водах узбярэжжаў Паўночнага і Балтыйскага мора. Расце пераважна на глыбіні 4-10 метраў у азёрах мезатрофнага тыпу. Апошнія даследванні сведчаць аб тым, што невысокая доля угнаенняў (антрапагенная эўтрафікацыя) не мае значнага ўплыву на жыццяздольнасць і функцыянальныя працэсы расліны пры ўмове дастатковай колькасці пажыўных рэчываў.

Некаторыя расліны дасягаюць максімальнай даўжыні 2 метра, звычайная даўжыня ніцэлопсіса двухдомнага складае ад 20 да 50 сантыметраў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мамонька.**Міхась Паўлавіч Мамонька** (13 студзеня 1929, цяпер Стаўбцоўскі раён - 30 верасня 2021) - беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 13 студзеня 1929 года на тэрыторыі сённяшняга Стаўбцоўскага раёна. Памёр 30 верасня 2021 года (пахаваны ў г. Стоўбцы). Паэт. Пісаў на беларускай мове.  Працаваў настаўнікам у Гродзенскай вобласці. 

Апошнія гады жыў і працаваў у горадзе Тураў Гомельскай вобласці.

Член Гомельскага абласнога аддзялення праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2007 года.

Памёр 30 верасня 2021 года. Пахаваны на могілках у Стоўбцах, каля сваякоў.

Твочрасць
---------

Выдаў кнігі паэзіі "Тварам да сонца", "Слёзы на камні", "Далечыня", "Колер світання", і інш. Друкаваў творы ў "Літаратуры і мастацтве", "Полымі", у раённых і абласных газетах Беларусі. Асабліва плённа супрацоўнічаў з жыткавіцкай раённай газетай "Новае Палессе".

Узнагароды
----------

Адзначаны знакам Саюза пісьменнікаў Беларусі "За вялікі ўклад у беларускую літаратуру", прысвоена званне «Ганаровы член Саюза пісьменнікаў Беларусі».

1. 1 2 3 4 5 6  Міхась Мамонька — Гомельскае абласное аддзяленне грамадскага аб'яднання "Саюз пісьменнікаў Беларусі" (руск.)  **(нявызн.)**?. *pismennik.by*. Праверана 13 студзеня 2024.
2. ↑  Паводле іншай інфармацыі на Гарадзеншчыне.
3. ↑  Олейник Александр Людвигович — Гомельскае абласное аддзяленне грамадскага аб'яднання "Саюз пісьменнікаў Беларусі" (руск.)  **(нявызн.)**?. *pismennik.by*. Праверана 12 студзеня 2024.
4. ↑  НЕ СТАЛА ПАЭТА МІХАСЯ МАМОНЬКІ (англ.). *www.oo-spb.by*. Праверана 13 студзеня 2024.
**Факультэт народных інструментаў БДАМ** — адзін з факультэтаў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі‎.

Гісторыя
--------

Дзейнасць аддзялення народных інструментаў Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі пачалася ў 1937 годзе, калі быў адкрыты клас народных інструментаў, у якім спачатку навучаліся некалькі студэнтаў па спецыяльнасцях цымбалы, баян, домра і балалайка.

У 1949 годзе была арганізавана кафедра народных інструментаў, якую ўзначаліў выдатны цымбаліст-віртуоз, заснавальнік беларускай прафесійнай цымбальнай школы, мастацкі кіраўнік і дырыжор Дзяржаўнага народнага аркестра БССР Іосіф Іосіфавіч Жыновіч, якому пазней прысвоілі ганаровае званне Народны артыст. На педагагічную работу на кафедры былі запрошаны адораныя выпускнікі: Георгій Іванавіч Жыхараў (балалайка, домра), Эльфрыда Мікалаеўна Азарэвіч (баян), Самуіл Львовіч Ратнер (дырыжыраванне). Пасля І. І. Жыновіча кафедрай кіравалі такія вядомыя музыканты, як дацэнт Г. І. Жыхараў і заслужаны дзеяч культуры БССР, прафесар Міхаіл Рыгоравіч Солапаў (баян). У канцы 1960-х гадоў быў адкрыты клас акардэона, у 1977 годзе — гітары, у 2005 годзе — мандаліны.

Кафедры
-------

* Кафедра баяна і акардэона
* Кафедра струнных народных шчыпкова-ўдарных інструментаў
* Кафедра сацыяльна-гуманітарных дысцыплін

Дэканы
------

* Уладзімір Мікалаевіч Каральчук

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* ФАКУЛЬТЭТ НАРОДНЫХ ІНСТРУМЕНТАЎ

| ⛭Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі |
| --- |
| Факультэты | 
* Аркестравы
* Вакальна-харавы
* Народных інструментаў
* Павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі
* Фартэпіянны і кампазітарска-музыказнаўчы

 | лагатып Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі |
| Іншае | 
* Няміга (аркестр)
* Магілёўскі філіял

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жэбіт.
**Рыгор Аўдзеевіч Жэбіт** (10 кастрычніка 1928, в. Лісцвін, Хойніцкі раён — 26(27?) лістапада 2007) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (2003).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1951 годзе Ленінградскае вышэйшае ваенна-марское вучылішча імя М. В. Фрунзэ. Служыў у Ваенна-марскім флоце, капітан 3-га рангу. 3 1972 года ў Інстытуце філасофіі і права АН Беларусі. 3 1980 года вучоны сакратар Аддзялення грамадскіх навук АН Беларусі. У 1982—2006 гадах у Інстытуце філасофіі НАН Беларусі, з 1992 года загадчык аддзела.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя работы па сацыяльна-філасофскіх праблемах арганізацыі і кіравання, кадравай палітыкі, масавых камунікацый, тэорыі і практыкі арганізацыйна-кіраўніцкай дзейнасці ў сферы адукацыі.

Творы
-----

* Кадровый потенциал как главный резерв общества. Минск, 1999;
* Организационно-управленческая деятельность: опыт системного анализа и синтеза соцнально-философского н экономико-правового аспектов. Минск, 2003.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Амагер (значэнні).

**Амагер** (дацк.: Amager, Ама) — дацкі востраў у праліве Эрэсун з боку Балтыйскага мора. На востраве Амагер размешчана частка Капенгагена.

Гісторыя
--------

У канцы XIX стагоддзя Амагер быў маленькім востравам, 15 км у даўжыню і 8 км у шырыню (75 км ²). Насельніцтва ў 1880 годзе складала каля 15800 жыхароў, большасць з якіх вяло сваё паходжанне з 80 галандскіх сямействаў, выкліканых сюды Хрысціянам II у пачатку XVI стагоддзя з паўночнай Галандыі, каб яны вырошчвалі гародніну для забеспячэння Капенгагена. Нашчадкі гэтых перасяленцаў захавалі свой старажытны касцюм і норавы і займаліся садоўніцтвам і агародніцтвам.

Геаграфія
---------

Амагер злучаны з востравам Зеландыя некалькімі мастамі. Мост праз Эрэсун злучае яго са Швецыяй. Пабудова моста і аўтамагістралі моцна паўплывалі на знешні выгляд вострава. Дзве лініі метрапалітэна злучаюць востраў з цэнтральнай часткай Капенгагена.

Ва ўсходняй частцы вострава на беразе Эрэсун знаходзіцца міжнародны аэрапорт Капенгагена Каструп.
**Дзяржаўны гімн Азербайджанскай ССР** — дзяржаўны гімн Азербайджанскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ў 1944—1992. Мелодыя гімна напісана азербайджанскім кампазітарам Узеірам Гаджыбекавым, словы - паэтам Самед Вургунам.

Тэкст
-----

Азәрбајҹан! Чичәкләнән республика, шанлы дијар!
Гадир совет елләриндә һәм азадсан, һәм бәхтијар.
Октјабрдан гүввәт алыб сән говушдун сәадәтә,
Алгыш олсун бу һүнәрә, алгыш олсун бу гүдрәтә!
Јолумуз Ленин јолудур, партијадыр рәһбәримиз,
Коммунизмин ҝүнәшилә нурланаҹаг сәһәримиз.
Биз ҝедирик ҝәләҹәјә галибләрин ҹәрҝәсиндә,
Јаша, јаша, Азәрбајҹан, бөјүк совет өлкәсиндә!
Одлар јурдул Бу ағ ҝүнләр ел ҝүҹүнүн бәһрәсидир,
Гаһрәманлыг, бир дә һүнәр азад инсан һәвәсидир.
Насилләрдән-нәсилләрә јадиҝардыр дәјанәтин,
Коммунизмә биз ҝедирик, сыра мөһкәм, аддым мәтин.
Јолумуз Ленин јолудур, партијадыр рәһбәримиз,
Коммунизмин ҝүнәшилә нурланаҹаг сәһәримиз.
Биз ҝедирик ҝәләҹәјә галибләрин ҹәрҝәсиндә,
Јаша, јаша, Азәрбајҹан, бөјүк совет өлкәсиндә!
Рәшадәтли рус халгыдыр достлуг, бирлик бајрагдары,
Мүгәддәсдир, сарсылмасдыр дост елләрин бу илгары.
Гардаш халглар бирлијиндән алдыг ҝүҹү, гүдрәти биз,
Гој вар олсун бу иттифаг - шанлы Совет Вәтәнимиз!
Јолумуз Ленин јолудур, партијадыр рәһбәримиз,
Коммунизмин ҝүнәшилә нурланаҹаг сәһәримиз.
Биз ҝедирик ҝәләҹәјә галибләрин ҹәрҝәсиндә,
Јаша, јаша, Азәрбајҹан, бөјүк совет өлкәсиндә!

Гл. таксама
-----------

* Гімн Азербайджана
* Герб Азербайджанскай ССР
* Сцяг Азербайджанскай ССР
* Герб Азербайджана
* Сцяг Азербайджана

Спасылкі
--------

* MP3 вакальная версія
* MIDI Архівавана 23 красавіка 2007.

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |
**Пандыверэ** (эст.: Pandivere kõrgustik) — адно з чатырох найбуйнейшых узвышшаў у паўночнай і цэнтральнай частцы Эстоніі. Размешчана на хвалістай раўніне вышынёй да 166 м. Названа ад аднайменнай вёскі Пандыверэ (эст.: Pandivere) воласці Вяйке-Маар’я (эст.: Väike-Marja) павета Ляэнэ-Вірумаа, размешчанага ў паўночна-ўсходняй частцы Эстоніі.

Прасціраецца паміж Ракверэ і Пайдэ, даходзячы на ​​поўдні да возера Выртс’ярв. Складзена пераважна з вапнякоў. Вышыня над узроўнем мора на ўскраінах узвышша 80 м; найвышэйшыя пункты — Эмумягі (эст.: Emumägi, 166 м, гэта максімальная адзнака над узроўнем мора ў Паўночнай Эстоніі), Келаверэ (эст.: Kellavere Mägi, 156 м) і Эбаверэ (эст.: Ebavere mägi, 146 м).

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн — карта Эстоніі