У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Жадунь.

**Жадунь**, **Жадунька** — рака ў Клімавіцкім і Касцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 47 км. Плошча вадазбору 488 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 2,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰.

Назва
-----

Назва Жадунь балцкага паходжання. У ёй вылучаецца балцкі гідранімічны корань *žod*- / *žad*-.

Той жа корань у рачных і азёрных назвах (збольшага на Верхнім Падняпроўі) \*Жодзінка, Жадунь, Жодуч, Жодзень, \*Няжода, Пражода, а таксама ў двухасноўных гідронімах Валажода і Лебяжода (Лібажода).

Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы *Žadalis, Žadikė, Žad-upys*. Корань *Žad-* звязаны з моўным гняздом, у якім літоўскае *žadas* «мова, маўленне; прытомнасць», *žodis* «слова», *žasti* «прамаўляць; разгаворваць».

Значэнне мусіла прасунуцца ад «мовіць» да «цячы», так жа сама як стараіндыйскае *nadī* «рака, водная плынь» пайшло ад \**nad*- «гучаць, шумець, раўсці, цурчэць».

Пашыральнікі *-un-, -ūn-* у літоўскіх гідронімах тыпу *Ežerūnà, Vil̃kunis*.

Вышэй па цячэнні ракі Беседзь, у якую ўцякае Жадунь, ля Хоцімска уцякае яшчэ адна Жадунь. Іх назвы ніяк не дыферэнцыяваныя. Тыпалагічна блізкую сітуацыю можна ўгледзець і ў сярэднім цячэнні Дзвіны, у якую справа і злева, адносна недалёка адна ад адной уцякаюць рэкі Обаль і Абалянка (< Обаль), абедзве назвы ад балцкага *\*Abalis* «Рака (цякучая, плыткая)».

Адносна недалёка ад гэтых дзвюх Жадуняў за расійскай мяжой таксама рэчкі Пражода і Няжодка, у назвах якіх той жа корань *žod*- / *žad*-. Гэта дробныя рэчкі, на вытоках буйнейшых рэк, адпаведна, Вароніцы (цячэ ў Іпуць) і Устрома (цячэ ў Дняпро). Назву Пражода тыпалагічна можна зблізіць з літоўскім *pratekti* «пачаць цячы, памалу сачыцца», *protekom* «бегма (бяжаць)», назву Няжодка (< \*Няжода) — з назвамі тыпу Нецеч, Нёўда.

Калі значэнне назвы Жадунь можна перадаць як «Цякучая (рака)», дык назвамі Пражода і \*Няжода пазначаліся, наадварот, рэчкі слабацечныя.

Асноўныя прытокі
----------------

* *Леваруч*: Крупянка, Крупня.
* *Праваруч*: канава Асоўская.

На рацэ
-------

* *Горад*: Касцюковічы.
* Населеныя пункты: Высокае, Красавічы, Рысін, Забычанне, Негіна, Студзянец.

Агульныя звесткі
----------------

Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Жадунька Клімавіцкага раёна, вусце за 1 км на ўсход ад пасёлка Варашылава Касцюковіцкага раёна. Цячэ па заходняй частцы Аршанска-Магілёўскай раўніны.

Даліна невыразная, месцамі карытападобная. Пойма роўная, парослая лугавымі травамі і хмызняком, месцамі забалочаная. Рэчышча каналізаванае на працягу 25,1 км (выток — 1,8 км на паўднёвы ўсход ад горада Касцюковічы), ніжэй звілістае, пясчанае. Шырыня ракі да вусця Крупні ў межань 5—8 м, ніжэй да 10 м. Берагі месцамі стромкія і абрывістыя, вышынёй 0,5—2 м.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-36-101. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г. (руск.)
2. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 202.
3. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 395—396.
4. ↑  *В. Н. Топоров.* Речь и река/речка (из области мнимых этимологичнских парадоксов) // Исследования по этимологии и семантике. Т. 2: Индоевропейские языки и индоевропейцы. Кн. 2. Москва, 2006. С. 205.
5. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 281—282.
6. ↑  Пражода
7. ↑  Няжодка
8. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — С. 81. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
9. 1 2  Ліст карты N-36-88. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г. (руск.)

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л. 1971
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Могилёвская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2012. — С. 30. — 64 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-173-0. (руск.)