**Начны дазор** (*Выхад стралковай роты капітана Франса Банінга Кока і лейтэнанта Вілема ван Ройтэнбюрга*; нідэрл.: De Nachtwacht) — карціна 1642 года Рэмбрандта ван Рэйна. Карціна знаходзіцца ў калекцыі музея Амстэрдама, але размешчана ў Rijksmuseum як найбольш вядомая карціна ў сваёй калекцыі. *Начны дазор* з'яўляецца адной з самых вядомых карцін Галандскага Залатога Веку і мае акно 16 у Каноне Амстэрдама.

Гісторыя карціны
----------------

Карціна была напісана па замове Стралковага грамадства — атрада грамадзянскага апалчэння Нідэрландаў, які пажадаў ўпрыгожыць свой новы будынак групавымі партрэтамі шасці рот. Рэмбранту партрэт замовіла стралковая рота капітана Франса Баннінга Кока і заплаціла 1600 флорынаў, што было на той час вялікай сумай.

У XVIII стагоддзі палатно абрэзалі з усіх бакоў, каб карціна змясцілася ў новай зале. Больш за ўсё пацярпела левая частка карціны, дзе зніклі два стралкі. Захавалася копія XVII стагоддзя (Герыта Люнденса, захоўваецца ў Лонданскай Нацыянальнай галерэі), па якой можна меркаваць аб страчанай часткі карціны.

Цяпер карціна захоўваецца ў Дзяржаўным музеі (Rijksmuseum) у Амстэрдаме. Нягледзячы на ​​тое, што частка палатна страчаная, гэта адна з самых вялікіх карцін музея (363 на 437 см).

Карціна тры разы падвяргалася спробам пашкоджання і знішчэння. Першы раз быў выразаны кавалак палатна, у другі раз карціне было нанесена больш за 10 удараў нажом, у трэці раз карціна была аблітая сернай кіслатой.

Ключавыя элементы карціны
-------------------------

Карціна вядомая трыма характарыстыкамі: сваімі каласальнымі памерамі (363 см х 437 см), эфектыўным выкарыстаннем святла і цені (ценебрызм) і ўспрыманнем руху таго, што традыцыйна з'яўляецца статычным ваенным партрэтам.

Карціна была завершана ў 1642 годзе, у час росквіту галандскага Залатога Веку. Яна адлюстроўвае выхад аднайменнай кампаніі на чале з капітанам Франсам Баннінгам Кокам (апранутага ў чорнае з чырвоным поясам) і яго лейтэнанта Вілема ван Рёйтенбюрга (апранутага ў жоўты колер з белым поясам). Пры эфектыўным выкарыстанні сонечнага святла і цені, Рэмбрант прыводзіць вока гледача да трох найбольш важных персанажаў сярод натоўпу: двух мужчын у цэнтры (ад чаго карціна і атрымала сваю першапачатковую назву), і маленькай дзяўчынкі злева ад цэнтру. Далей погляд пераносіцца на прапаршчыка Яна Вісшера Корнеліссена.

Рэмбрандт праявіў традыцыйную эмблему аркебузёраў у натуральную велычыню з дзяўчынкай на фоне, якая нясе асноўныя сімвалы. Яна з'яўляецца свайго роду талісманам; кіпцюры мёртвага кураня на яе поясе ўяўляюць аркебузёраў, пісталет за курыцай ўяўляе канюшыну, сама яна трымае міліцэйскі кубак. Чалавек перад ёй носіць шлем з дубовым лістом, традыцыйны матыў аркебузёраў. Таксама мёртвая курыца прызначана для прадстаўлення зрынутага суперніка. Жоўты колер часта асацыюецца з перамогай.

Па іншым мяркаванні, Рэмбрант намаляваў гэтую карціну з некалькімі пластамі сэнсу, што было распаўсюджана сярод самых таленавітых мастакоў. Такім чынам, *Начны дазор* сіметрычна падзелены, па-першае, каб праілюстраваць саюз паміж галандскімі пратэстантамі і каталікамі; а па-другое, каб натхніць на ваенныя дзеянні супраць іспанцаў. Напрыклад, у адпаведнасці з шматслаёвым дызайнам Рэмбрандта, больш высокі капітан (у чорным) сімвалізуе галандскага пратэстанцкага лідара, якога падтрымліваюць галандскія каталікі (у асобе ніжэйшага лейтэнанта ў жоўтым). Акрамя таго, усе персанажы гэтай карціны былі задуманы, каб прадставіць падвойнае значэнне.

Адным з найбольш важных аспектаў *Начнога дазору* з'яўляецца тое, што асобы на карціне амаль чалавечага памеру. Рэмбрандт стварае ілюзію, што персанажы як бы сыходзяць з палатна ў рэальную прастору.

Змяненні ў карціне
------------------

17th century copy with indication of the areas cut down in 1715.
На працягу большай часткі свайго існавання, карціна была пакрыта цёмным лакам, які даў няправільнае ўражанне, што ў карціне была намалявана начная сцэна, ад чаго яна і атрымала сваё імя, з якім яна шырока вядома ў цяперашні час. Гэты лак быў выдалены толькі ў 1940-х гадах.

У 1715 годзе, пасля перамяшчэння з Kloveniersdoelen ў Амстэрдамскую Ратушу, карціна была абрэзаная з усіх чатырох бакоў. Гэта было зроблена, відаць, каб умясціць карціну паміж двума калонамі, што было звычайнай практыкай да 19-га стагоддзя. Гэтае змяненне прывяло да страты двух асобаў на левым баку карціны; аркі, балюстрады, і края прыступкі ў верхняй частцы. Гэтая балюстрада і іншыя элементы былі ключавымі візуальнымі інструментамі, якія выкарыстоўваліся Рэмбрандтам, каб даць уражанне руху наперад у карціне. Копія 17-га стагоддзя з карціны Геррыта Люндэнса ў Нацыянальнай галерэі Лондана паказвае арыгінальную кампазіцыю.

| ⛭✰ Рэмбрант |
| --- |
| Карціны | 
* Партрэт Якаба дэ Гейна III (1632)
* Урок анатоміі доктара Тульпа (1632)
* Саскія ў вобразе Флоры (1634)
* Блудны сын у карчме (1635)
* Каменны мост (1638)
* Партрэт Марыі Трып (1639)
* Аўтапартрэт (1640)
* Начны дазор (1642)
* Даная (1636—1647)
* Арыстоцель з бюстам Гамера (1653)
* Адрачэнне Пятра (1660)
* Артаксеркс, Аман і Эсфір (1660)
* Змова Юлія Цывіліса (1661)
* Сіндыкі (1662)
* Яўрэйская нявеста (1665)
* Вяртанне блуднага сына (1666—1669)
* Укрыжаваны вол (1655)

 |  |
| Гравюры | 
* Млын (1641)
* Тры дрэвы (1643)
* Хрыстос, які вылечвае хворых (1643—1649)
* Фаўст (1652)
* Тры крыжы (1653)
* Хрыстос перад народам (1655)

 |

1. ↑   Праверана 17 верасня 2017.