Еўразона      Краіны ЕС, якія не ўваходзяць у еўразону
Перад тым як Рэспубліка Косава абвясціла сваю незалежнасць у 2008 годзе, рэспубліка ў аднабаковым парадку прыняла еўра ў якасці сваёй валюты ў 2002 годзе, калі на тэрыторыі Косава дзейнічала часовая грамадзянская адміністрацыя Арганізацыі Аб’яднаных Нацый; пры гэтым Косава не з’яўляецца афіцыйным членам еўразоны.

Грашовая сітуацыя да 1999 года
------------------------------

Да стварэння Місіі ААН Косава (як частка Сербіі) было звязана з югаслаўскай грашова-крэдытнай палітыкай і югаслаўскім дынарам. Аднак самая моцная інфляцыя і напружанасць у Югаславіі сур’ёзна дыскрэдытавалі югаслаўскі дынар. У выніку шмат хто аддаваў перавагу выкарыстоўваць і назапашваць замежную валюту замест таго, каб спадзявацца на дынар. Найбольш часта карыстанай замежнай валютай была нямецкая марка, хоць даляр ЗША і швейцарскі франк таксама шырока выкарыстоўваліся.

Увядзенне нямецкай маркі
------------------------

Разам з дынарам шырока выкарыстоўваліся іншыя валюты, асабліва нямецкая марка. У верасні 1999 года часовая адміністрацыя ААН выпрацавала пастанову, якая рэгулюе выкарыстанне іншых валют; гэты акт замацаваў статус-кво. Югаслаўскі дынар ніколі афіцыйна не выходзіў са звароту, але яго выкарыстанне «не заахвочвалася». Таксама працягвалася выкарыстанне іншых валют, у асноўным даляра ЗША. Нямецкі федэральны банк не быў загадзя апавешчаны аб дадзенай сітуацыі і не адправіў у Косава дадатковыя манеты і банкноты для замены. Але паколькі ніякіх абмежаванняў на ўвоз і вываз нямецкіх марак не было, то шмат касавараў, якія працавалі за мяжой, адпраўлялі грошы дадому, што забяспечвала папаўненне грашовай масы ў Косаве.

Югаслаўскі (і, пазней, сербскі) дынар працягваў шырока выкарыстоўвацца ў паўночных раёнах і іншых сербскіх анклавах па ўсім Косаве.

Пераход да еўра
---------------

Як і Германія, Рэспубліка Косава перайшла на еўра 1 студзеня 2002 года. Нямецкая марка заставалася законным аплатным сродкам у Косаве да 9 сакавіка 2002 года.

Пераход на еўра быў дасягнуты ў супрацоўніцтве з Еўрапейскім цэнтральным банкам і некалькімі нацыянальнымі банкамі ў еўразоне. Да снежня 2001 года каля 100 мільёнаў еўра наяўнымі былі адпраўленыя ва Ўпраўленне па банкаўскай справе і плацяжах у Косаве. У самым Косаве выпуск валюты не ажыццяўляецца.

Сяброўства ў ЕС
---------------

Косава з’яўляецца патэнцыйным кандыдатам на ўступленне ў Еўрапейскі саюз. Еўрапейская камісія і ЕЦБ выказалі сваю незадаволенасць тым, што некаторыя краіны ў аднабаковым парадку перайшлі на еўра, і застаецца незразумелым, ці зможа Косава далучыцца да ЕС, выкарыстоўваючы еўра. Чакаецца, што гэтае пытанне будзе вырашана ў ходзе працэсу перамоваў аб далучэнні. Дыпламаты выказалі здагадку, што краіны не будуць прымушаныя да вываду еўра са звароту.

Зноскі
------

1. ↑  *Мітра, Саўмя.* Косава: эканамічныя і сацыяльныя рэформы дзеля міру і прымірэння. — 2001. — ISBN 978-0-8213-4942-7.
2. ↑  Паводле ацэнак Бундэсбанка, у верасні 1999 года ў былой Югаславіі выкарыстоўваліся 2 млрд. Нямецкіх марак. Гэта складае больш за 80 марак на чалавека.
3. ↑  Tagesspiegel (1999). Deutsche Währung wird auch im Kosovo offizielles Zahlungsmittel — die Bundesbank wurde nicht gefragt (in German), 1999-09-07.
4. ↑  Michel Svetchine, Kosovo experience with euroization of its economy Архівавана 23 верасня 2015.
5. ↑   Архівавана 5 лістапада 2012.
6. ↑

Бібліяграфія
------------

* Bogetic, Zeljko (2000). OFFICIAL DOLLARIZATION: CURRENT EXPERIENCES AND ISSUES (). Cato Journal, Vol.20, No.2 (Fall 2000).
* BQK (2010).
* NRC Handelsblad (1999). Kosovo krijgt douane en Duitse mark, 4 September 1999.
* Starr, Martha (2004). Monetary policy in post-conflict countries: Restoring credibility. American University, May 2004.
* Svetchine, Michel (2005). KOSOVO EXPERIENCE WITH EUROIZATION OF ITS ECONOMY. Central Bank of Albania.
* Schon, Gerard (2008). Euro Munzkatalog.

| ⛭Еўра |
| --- |
| Тэмы | Эканамічны і валютны саюз Еўрапейскага Саюза • Еўразона • Графічны знак еўра |
| Кіраванне | Еўрапейскі цэнтральны банк • Еўрапейская сістэма цэнтральных банкаў • Еўрапейскі фонд фінансавай стабільнасці • Пакт стабільнасці і росту |
| Гісторыя | Еўрапейская валютная змяя • ЭКЮ • Чорная серада, 1992 |
| Звязаныя тэмы | Эканоміка Еўрапейскага саюза • Еўрапейская міжбанкавая стаўка прапановы • Сусветная эканоміка • Рэзервовая валюта • Адзіная зона плацяжоў у еўра |
| Тыпы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Манеты еўра | 1c • 2c • 5c • 10c • 20c • 50c • €1 • €2 • Памятныя манеты 2 еўра |
| Банкноты еўра | €5 • €10 • €20 • €50 • €100 • €200 • €500 |

 |
| Манеты краін еўразоны | 

|  |  |
| --- | --- |
| Дзеючыя манеты ў абароце | ЕС: Аўстрыя • Бельгія • Германія • Грэцыя • Ірландыя • Іспанія • Італія • Кіпр • Латвія • Літва • Люксембург • Мальта • Нідэрланды • Партугалія • Славакія • Славенія • Фінляндыя • Францыя • Харватыя • Эстонія
Не ЕС: Ватыкан • Манака • Сан-Марына |
| Калекцыйныя манеты | ЕС: Аўстрыя • Бельгія • Германія • Грэцыя • Ірландыя • Іспанія • Італія • Кіпр • Мальта • Манака • Нідэрланды • Партугалія • Славакія • Славенія • Фінляндыя • Францыя• Харватыя • Эстонія
Не ЕС: Ватыкан • Сан-Марына • Манака |

 |
| Прыняцце іншымі краінамі | 

|  |  |
| --- | --- |
| ЕС | Балгарыя • Чэхія • Данія • Венгрыя • Польшча • Румынія • Швецыя |
| Не ЕС | Андора • Ісландыя • Косава • Чарнагорыя |

 |
| Валюты да пераходу на еўра | 

|  |
| --- |
| ЭКЮ • аўстрыйскі шылінг • бельгійскі франк • нямецкая марка • ірландскі фунт • іспанская песета • італьянская ліра • ватыканская ліра • санмарынская ліра • латвійскі лат • літоўскі літ • люксембургскі франк • манакскі франк • нідэрландскі гульдэн • партугальскі эскуда • фінляндская марка • французскі франк • харвацкая куна • грэчаская драхма • славенскі толар • кіпрскі фунт • мальтыйская ліра • славацкая крона • эстонская крона |

 |
| Пакінутыя валюты | 

|  |  |
| --- | --- |
| ERM II | Дацкая крона • Балгарскі леў |
| Іншыя (ЕС) | Чэшская крона • Венгерскі форынт • Польскі злоты • Румынскі лей • Шведская крона |

 |