**«Эвертан»** (англ.: Everton Football Club) — англійскі футбольны клуб з горада Ліверпул. Клуб выступае ў англійскай Прэм’ер-лізе. У вышэйшай лізе краіны правёў найбольшую колькасць сезонаў. 9-разовы чэмпіён Англіі. Эвертан гуляе ў вышэйшым дывізіёне з 1954 года і з’яўляецца адным з заснавальнікаў Прэм’ер-лігі ў 1992 годзе. Клуб быў створаны ў 1878 годзе, стаўшы членам-заснавальнікам Футбольнай лігі па футболе ў 1888 годзе. Сваёй першай перамогі клуб дасягнуў праз два сезоны. Пасля чатырох чэмпіёнскіх тытулаў і дзвюх перамог у розыгрышы Кубка Англіі, «Эвертан» зведаў некаторае зацішша ў гады пасля Другой сусветнай вайны, а потым два перыяды адраджэння ў 1960-х гадах, калі клуб дамогся дзвюх перамог у чэмпіянаце і адной у кубку. У сярэдзіне 1980-х клуб перажыў апошні перыяд поспеху: «Эвертан» двойчы перамог у чэмпіянаце, стаў уладальнікам Кубка Англіі і ўладальнікам у 1985 годзе свайго першага кантынентальнага трафея — Кубка ўладальнікаў Кубкаў. Апошнім трафеем клуба застаецца перамога ў Кубку Англіі 1995 года.

Прыхільнікаў клуба называюць «эвертаніянамі» (англ.: Evertonians). «Эвертан» мае вялікую колькасць заўзятараў, рэгулярна прыцягваючы на стадыён у сярэднім па 36 тысяч чалавек за гульню, што складае 95 % ад агульнай ёмістасці стадыёна. «Эвертан» мае прыкметнае суперніцтва з суседзямі «Ліверпулам», матчы паміж абодвума клубамі называюць Мерсісайдскім дэрбі. «Ліверпул» быў сфарміраваны ў 1892 годзе адрынутай групай, якая складалася з экс-прэзідэнта «Эвертана» і некалькіх ігракоў. Канфлікт паміж бакамі прывёў да сыходу «Эвертана» з «Энфілда», цяперашняга стадыёна «Ліверпула», які на той час з’яўляўся хатняй арэнай «Эвертана».

Гісторыя
--------

### Заснаванне

«Эвертан» быў заснаваны ў 1878 годзе пры англіканскай царкве Святога Дамінга ў раёне Ліверпула Эвертан. Пачынаючы з 1876 года, прыхаджане царквы летам гулялі ў крыкет, але ў яго было немагчыма гуляць зімой, таму яны звярнулі свой ​​погляд на футбол. Першапачаткова клуб атрымаў назву «Сент-Дамінга» (англ.: St. Domingo’s Football Club), але неўзабаве стаў прыцягваць цікавасць людзей, якія жывуць не толькі каля царквы, з-за чаго ў лістападзе 1879 года на сходзе ў гатэлі «Queen’s Head» было прынята рашэнне аб перайменаванні клуба ў «Эвертан».

Свае першыя матчы «Эвертан» гуляў на полі Стэнлі Парку, але калі колькасць гледачоў, якія хадзілі на матчы клуба, стала імкліва расці, клуб быў вымушаны пераехаць на новы стадыён, і ў 1882 годзе ім стаў «Праеры Роўд». Аднак праз нейкі час уладальнік поля, якому не падабалася, што ў дні матчаў заўзятары занадта шумяць, папрасіў каманду пакінуць яго, і прэзідэнт клуба Джон Хоўлдынг за невялікую суму арандаваў дзялянку зямлі на «Энфілд Роўд» у свайго сябра Джона Орэла. Першы свой матч на «Энфілдзе» клуб правёў 28 верасня 1884 года супраць клуба «Эрлзтаўн» і атрымаў перамогу з лікам 5:0.

### Футбольная ліга

«Эвертан» у 1891 годзе
У 1888 годзе «Эвертан» увайшоў у лік заснавальнікаў Футбольнай лігі. Першы сезон склаўся для каманды не вельмі ўдала, і «Эвертан» заняў толькі восьмае месца, але ўжо ў наступным годзе «Эвертан» стаў другім, а яшчэ праз год клуб упершыню ў сваёй гісторыі стаў чэмпіёнам Англіі.

Тым часам Хоўлдынг, які да таго часу быў ужо ўладальнікам стадыёна, стаў спрабаваць усё больш і больш нажывацца на «Эвертане», падвысіўшы кошт арэнды клубам стадыёна. У выніку аднаго з сходаў футбольнага клуба было вырашана, што Хоўлдынг будзе звольнены, а «Эвертан» пакіне «Энфілд» і перабярэцца на «Гудысан Парк». Хоўлдынг і Орэл жа, застаўшыся са стадыёнам, але без клуба, вырашылі стварыць новы клуб — «Ліверпул». Апошні свой матч на «Энфілдзе» «Эвертан» згуляў 18 красавіка 1892 года супраць «Болтана».

Пасля пераезду на «Гудысан Парк» «Эвертану» чатыры разы ўдалося дасягнуць фіналу Кубка Англіі да Першай сусветнай вайны — у 1893, 1897, 1906 і 1907 гадах. Але скарыўся «Эвертану» трафей толькі аднойчы. 21 красавіка 1906 года «Эвертан» здолеў перамагчы «Ньюкасл Юнайтэд» з лікам 1:0. Астатнія тры фіналы былі прайграны «Вулверхэмптану», «Астан Віле» і «Шэфілд Уэнсдэй» адпаведна.

Другі тытул чэмпіёна краіны «Эвертан» здолеў заваяваць у сезоне 1914/15, які стаў апошнім перад Першай сусветнай вайной.

Стадыён
-------

Гудысан Парк
Першапачаткова «Эвертан» гуляў на полі Стэнлі Парку. Паступова колькасць гледачоў, якія прыходзілі на матчы клуба, расла. Да 1882 года іх лік перавышаў 2 тысячы чалавек, у выніку чаго «Эвертан» пераехаў на «Праеры Роўд», аднак ужо праз год новым стадыёнам клуба стаў «Энфілд». На «Энфілдзе» «Эвертан» гуляў да 1892 года, пакуль прэзідэнт клуба і ўладальнік стадыёна Джон Хоўлдынг ва ўласных інтарэсах не вырашыў павысіць арэндавы кошт поля. Неўзабаве пасля гэтага «Эвертан» пераехаў на новы стадыён «Міер Грын», які потым быў перайменаваны ў «Гудысан Парк». Джон Хоўлдынг жа стаў ініцыятарам узнікнення новага клуба — «Ліверпул».

«Гудысан Парк» стаў першым стадыёнам у Англіі, прызначаным толькі для футбола. У 1966 годзе стадыён прыняў пяць матчаў чэмпіянату свету. Ніводзін іншы стадыён, за выключэннем «Уэмблі», не прымаў гэтак шмат гульняў чэмпіянату. Умяшчальнасць «Гудысан Парку» складае 40 157 чалавек, а памеры поля — 112×78 метраў.

Дасягненні
----------

* **Чэмпіён Англіі: 9**
	+ 1891, 1915, 1928, 1932, 1939, 1963, 1970, 1985, 1987
* **Уладальнік Кубка Англіі: 5**
	+ 1906, 1933, 1966, 1984, 1995
* **Суперкубак Англіі па футболе: 9**
	+ 1928, 1932, 1963, 1970, 1984, 1985, 1986 (разам з «Ліверпулам»), 1987, 1995
* **Уладальнік Кубка ўладальнікаў Кубкаў: 1**
	+ 1985
* **Першы дывізіён: 1**
	+ 1931
* **Малочны Кубак: 2**
	+ 1995, 2002

Склад
-----

*Станам на верасень 2023 года.*


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| № |  | Паз. | Імя | Нар. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Англія | Бр | Джордан Пікфард | 1994 |
| 2 | Шатландыя | Аб | Нейтан Патэрсан | 2001
 |
| 5 | Англія | Аб | Майкл Кін | 1993 |
| 6 | Англія | Аб | Джэймс Таркоўскі | 1992 |
| 7 | Англія | Нап | Дуайт Мак-Ніл | 1999 |
| 8 | Бельгія | ПА | Амаду Анана | 2001 |
| 9 | Англія | Нап | Дамінік Кэлверт-Льюін | 1997 |
| 10 | Нідэрланды | Нап | Арно Данжума | 1997 |
| 11 | Англія | Нап | Джэк Гарысан | 1996 |
| 12 | Партугалія | Бр | Жуан Віржынія | 1999 |
| 14 | Партугалія | Нап | Бету | 1998 |
| 16 | Малі | ПА | Абдулай Дукурэ | 1993 |
| 18 | Англія | Аб | Эшлі Янг | 1985 |

 |  | 

| № |  | Паз. | Імя | Нар. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 19 | Украіна | Аб | Віталь Міколенка | 1999 |
| 20 | Англія | ПА | Дэле Алі | 1996
 |
| 21 | Партугалія | ПА | Андрэ Гоміш | 1993 |
| 22 | Англія | Аб | Бен Годфры | 1998 |
| 23 | Ірландыя | Аб | Шэймус Коўлман *(капітан)* | 1988 |
| 27 | Сенегал | ПА | Ідрыса Гее | 1989 |
| 28 | Партугалія | Нап | Юсеф Шэрміты | 2004 |
| 31 | Англія | Бр | Эндзі Лонерган | 1983 |
| 32 | Англія | Аб | Джарэд Брантуэйт | 2002 |
| 37 | Англія | ПА | Джэймс Гарнер | 2001 |
| 43 | Англія | Бр | Білі Крэлін | 2000 |
| 61 | Англія | Нап | Льюіс Добін | 2003 |

 |

Вядомыя ігракі
--------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Расія Андрэй Канчэльскіс
* Харватыя Славен Біліч
* Англія Уэйн Руні
* Англія Гары Лінекер
* Англія Пол Гаскойн
* Англія Дзіксі Дзін
* Італія Марка Матэрацы
 |  | * Францыя Давід Жыналя
* Францыя Аліўе Дакур
* Ірландыя Кевін Шыдзі
* Шатландыя Данкан Фергюсан
* Шатландыя Алекс Янг
* Уэльс Невіл Саўтгол
* Уэльс Кевін Рэткліф
 |

Рэкардсмены
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Па колькасці гульняў за «Эвертан»**:* Уэльс Невіл Саўтгол — 750 гульняў *(1981—1998)*
* Англія Браян Лабаўн — 534 гульні *(1958—1971)*
* Англія Дэйв Уотсан — 528 гульняў *(1986—2001)*
* Англія Тэд Сагар — 497 гульняў *(1929—1953)*
* Уэльс Кевін Рэткліф — 423 гульні *(1980—1992)*
 |  | **Па колькасці забітых мячоў за «Эвертан»**:* Англія Дзіксі Дзін — 383 мячы *(1925—1937)*
* Шатландыя Грэм Шарп — 159 мячоў *(1980—1991)*
* Англія Боб Лэтчфорд — 138 мячоў *(1974—1981)*
* Англія Алекс Янг — 125 мячоў *(1960—1968)*
* Англія Джо Ройл — 119 мячоў *(1966—1974)*
 |

Крыніцы
-------

1. ↑  "ToffeeWeb — Seasonal Comparisons, 2005-06". Toffeeweb.
2. ↑  The Everton Story. 1878—1930 Архівавана 27 верасня 2007.. Афіцыйны сайт ФК «Эвертан».
3. ↑  Everton History — Part I. ToffeeWeb.
4. ↑  History of Goodison Park. ToffeeWeb.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Эвертан
* Афіцыйны сайт клуба
* Вельмі цікавы і аўтарытэтны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Тэматычныя сайты | eu-football.info · FootballDatabase.eu · Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4269855-8 · ISNI: 0000000105579355 · LCCN: n79018222 · VIAF: 158260946 |

| ⛭ Эвертан |
| --- |
| 
* 1 Пікфард (б)
* 2 Патэрсан
* 5 Кін
* 6 Таркоўскі
* 7 Мак-Ніл
* 8 Анана
* 9 Кэлверт-Льюін
* 10 Данжума
* 11 Гарысан
* 12 Віржынія (б)
* 14 Бету
* 16 Дукурэ
* 18 Янг
* 19 Міколенка
* 20 Алі
* 21 Гоміш
* 22 Годфры
* 23 Коўлман (к)
* 27 Гее
* 28 Шэрміты
* 31 Лонерган (б)
* 32 Брантуэйт
* 37 Гарнер
* 43 Крэлін (б)
* 61 Добін
* галоўны трэнер: Шон Дайч

 |

| ⛭Англійская Прэм’ер-ліга |
| --- |
| Сезоны | 
* 1991/92
* 1992/93
* 1993/94
* 1994/95
* 1995/96
* 1996/97
* 1997/98
* 1998/99
* 1999/2000
* 2000/01
* 2001/02
* 2002/03
* 2003/04
* 2004/05
* 2005/06
* 2006/07
* 2007/08
* 2008/09
* 2009/10
* 2010/11
* 2011/12
* 2012/13
* 2013/14
* 2014/15
* 2015/16
* 2016/17
* 2017/18
* 2018/19
* 2019/20
* 2020/21
* 2021/22
* 2022/23
* 2023/24

 |
| Клубы | 

|  |  |
| --- | --- |
| 2023/24 | 
* Арсенал
* Астан Віла
* Бернлі
* Борнмут
* Брайтан энд Хоўв Альбіён
* Брэнтфард
* Вест Хэм Юнайтэд
* Вулверхэмптан Уондэрэрс
* Крыстал Пэлас
* Ліверпул
* Лутан Таўн
* Манчэстэр Сіці
* Манчэстэр Юнайтэд
* Нотынгем Форэст
* Ньюкасл Юнайтэд
* Тотэнхэм Хотспур
* Фулхэм
* Чэлсі
* Шэфілд Юнайтэд
* Эвертан

 |
| Былыя | 
* Барнслі
* Бірмінгем Сіці
* Блэкберн Роверс
* Блэкпул
* Болтан Уондэрэрс
* Брэдфард Сіці
* Вест Бромвіч Альбіён
* Дэрбі Каўнці
* Іпсвіч Таўн
* Кардыф Сіці
* Ковентры Сіці
* КПР
* Лестэр Сіці
* Лідс Юнайтэд
* Мідлсбра
* Норвіч Сіці
* Олдэм Атлетык
* Портсмут
* Рэдынг
* Сандэрленд
* Саўтгемптан
* Сток Сіці
* Суіндан Таўн
* Суонсі Сіці
* Уіган Атлетык
* Уімблдан
* Уотфард
* Хадэрсфілд Таўн
* Хал Сіці
* Чарльтан Атлетык
* Шэфілд Уэнсдэй

 |

 |
| Спісы | 
* Пераможцы

 |
| Спадарожныя спаборніцтвы | 
* Кубак Англіі
* Кубак лігі
* Суперкубак Англіі
* Ліга чэмпіёнаў УЕФА
* Ліга Еўропы УЕФА

 |

| ⛭Чэмпіёны Англіі па футболе |
| --- |
| 
* Манчэстэр Юнайтэд (**20**)
* Ліверпул (**19**)
* Арсенал (**13**)
* Манчэстэр Сіці (**9**)
* Эвертан (**9**)
* Астан Віла (**7**)
* Сандэрленд (**6**)
* Чэлсі (**6**)
* Ньюкасл Юнайтэд (**4**)
* Шэфілд Уэнсдэй (**4**)
* Блэкберн Роверс (**3**)
* Вулверхэмптан Уондэрэрс (**3**)
* Лідс Юнайтэд (**3**)
* Хадэрсфілд Таўн (**3**)
* Бернлі (**2**)
* Дэрбі Каўнці (**2**)
* Портсмут (**2**)
* Прэстан Норт Энд (**2**)
* Тотэнхэм Хотспур (**2**)
* Вест Бромвіч Альбіён (**1**)
* Іпсвіч Таўн (**1**)
* Лестэр Сіці (**1**)
* Нотынгем Форэст (**1**)
* Шэфілд Юнайтэд (**1**)

 |

| ⛭Клубы-заснавальнікі Футбольнай лігі, сезон 1888/89 |
| --- |
| Акрынгтан ·  Астан Віла ·  Бернлі ·  Блэкберн Роверс ·  Болтан Уондэрэрс ·  Вест Бромвіч Альбіён ·  Вулверхэмптан Уондэрэрс ·  Дэрбі Каўнці ·  Нотс Каўнці ·  Прэстан Норт Энд ·  Сток ·  Эвертан |

| ⛭Клубы-заснавальнікі Прэм’ер-лігі, сезон 1992/93 |
| --- |
| Арсенал ·  Астан Віла ·  Блэкберн Роверс ·  Іпсвіч Таўн ·  Ковентры Сіці ·  Крыстал Пэлас ·  Куінз Парк Рэйнджэрс ·  Ліверпул ·  Лідс Юнайтэд ·  Манчэстэр Сіці ·  Манчэстэр Юнайтэд ·  Мідлсбра ·  Норвіч Сіці ·  Нотынгем Форэст ·  Олдэм Атлетык ·  Саўтгемптан ·  Тотэнхэм Хотспур ·  Уімблдан ·  Чэлсі ·  Шэфілд Юнайтэд ·  Шэфілд Уэнсдэй ·  Эвертан |