recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Чацвёртая лінія |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Цівалі |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Альшэўская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Вяснянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Старавіленскі шлях |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Кіеўскі сквер |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Максіма Багдановіча |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Політэхнічная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Друкарская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Батанічны сад |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Сляпянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Даўгабродская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Серабранка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Козырава |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Праспект Міру |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Лакаматыўная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Берасцейская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Тучынка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**«Альшэўская»** (трансліт: Aĺšeŭskaja, руск.: Ольшевская) — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліцы Альшэўскага і праспекта Пушкіна, паміж станцыямі «Цівалі» і «Вяснянка». 

На праектных схемах развіцця Мінскага метрапалітэна першапачаткова была пазначана як «Альшэўскага» (руск.: Ольшевского). У маі 2017 года Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт на сваім сайце распачаў галасаванне па выбары назваў новых станцый, станцыі было прапанавана надаць назву «Альшэўская», па назве знесенай у 1960-я гады вёскі Альшэва.

18 студзеня 2018 года рашэннем Мінгарвыканкама была афіцыйна зацверджана назва «Альшэўская».

Зноскі
------

1. ↑  Схема паэтапнага развіцця ліній Мінскага метрапалітэна Архівавана 28 мая 2021.
2. ↑  Вынікі галасавання Архівавана 2 чэрвеня 2017.. Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт
3. ↑  Без "Минск-Мира". В столице утвердили названия станций четвертой линии метро(недаступная спасылка)
**Альшы́мава** (трансліт.: *Aĺšymava*, руск.: Ольшимово) — былая вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Субацкага сельсавета.

Назва
-----

Назва адыходзіць ад слова «альшына», лісцевага дрэва сямейства бярозавых.

Гісторыя
--------

У 1800 г. шляхецкая ваколіца ў Ваўкавыскай парафіі з 13 шляхціцамі і 7 муж. сялянамі. У 1811 г. частка вёскі з 1 муж. у фальварку А. Іосіфа Брынка, другая частка 3 8 муж. у другім фальварку А. Ігнація Тулоўскага. 1936 г. дзве прыватныя вёскі з 10 двароў, 35 муж. і 33 жан. У 1845 г. частка вёскі ў маёнтку А. Тарэзіі Банькоўскай 8 дваровых людзей, 21 муж. і 21 жан. У 1858 г. частка вёскі з 15 муж. і 16 жан. у маёнтку А. Тарэзы Паўлаўны Банькоўскай, другая частка вёскі з 15 муж. і 16 жан. у другім маёнтку А. Леапольда Восіпавіча Тулоўскага. З 1861 г. у Біскупіцкай воласці. У 1905 г. — 121 жыхар, у 1914 — 27 двароў, 72 муж. і 77 жан. 1921—1939 гг. у гміне Біскупцы На 01.01.2004 г. — 53 двары, 132 жыхары.

Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2011 г. № 72 у сувязі з уключэннем у межы горада Ваўкавыска вёска скасавана, знята з уліку тэрытарыяльных адзінак Ваўкавыскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

| ⛭**Субацкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Субачы |
| Вёскі | Альшымава ·  Араны ·  Астроўчыцы ·  Вішнявічы ·  Вялікія Азяранкі ·  Гоцевічы ·  Жынаўцы ·  Занцавічы ·  Зубаўшчына ·  Калантаі ·  Косіна ·  Курапаты ·  Лічыцы ·  Малыя Азяранкі ·  Манчэлі ·  Новая Ятвезь ·  Пекары ·  Пожаркі ·  Селяхі ·  Скураты ·  Славікі ·  Цярэшкі ·  Чырвоны Груд ·  Шандры ·  Шніпава ·  Шулейкі ·  Ятвезь |
**Масіма Кампільі** (4 ліпеня 1895, імя пры нараджэнні — *Макс Іленфельд*, Берлін — 31 мая 1971, Сен-Трапэ, Францыя) — нямецка-італьянскі журналіст, жывапісец і графік.

Правёўшы большую частку свайго дзяцінства і юнацтва ў Фларэнцыі, Масіма Кампільі ў 1909 годзе пераехаў у Мілан, дзе наладзіў свае першыя кантакты з мастацкай сцэнай, асабліва з мастакамі футурызму.

У 1919 годзе ён паехаў у Парыж у якасці замежнага карэспандэнта *Corriere della Sera*, дзе часта наведваў «Café du Dôme» на Манпарнасе, месца сустрэчы шматлікіх мастакоў, такіх як Джорджа дэ Кірыко, Альберта Савініа, Джына Северыні і Філіпа дэ Пізіса. Знаёмства з гэтымі мастакамі натхніла яго на творчасць.

На жывапіс Масіма Кампільі моцна паўплывалі яго ўражанні ад старажытнаегіпецкага мастацтва, якое ён наведваў у музеях — асабліва ў Луўры. Класічнае мастацтва Старажытнага Егіпта натхняла на яго творчасць на працягу ўсяго жыцця.

Ён таксама інтэнсіўна працаваў над кубістычнымі творамі Фернана Лежэ і метафізічным мастацтвам Карла Кара. У 1927 годзе Кампільі кінуў працу журналіста і з гэтага часу прысвяціў сябе жывапісу. Пасля наведвання «Museo Etrusco» на віле Джуліі ў Рыме ў 1928 годзе ён напісаў карціны з настальгічнымі, эфірнымі жаночымі фігурамі ў архаічнай абстаноўцы. Гэтыя матывы ён культываваў да канца жыцця.

З 1927 па 1930 год Масіма Кампільі ўдзельнічаў у выставах «Новацэнта» ў Цюрыху, Амстэрдаме, Берліне і Берне.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Massimo Campigli // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Massimo Campigli // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Massimo Campigli // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бітва пры Абукіры.
**Бітва пры Абукіры** - сухапутная бітва паміж брытанскай арміяй пад камандаваннем генерала Эберкрамбі і французскім войскам пад камандаваннем генерала Фрыяна, якая адбылася ў сакавіку 1801 года на тэрыторыі Егіпта, каля горада Абукір, і скончылася перамогай англічан.

Перадгісторыя
-------------

Перамога французаў над туркамі ў бітве 25 ліпеня 1799 года на некаторы час умацавала знаходжанне французскай арміі ў Егіпце.

Увесну 1801 года, калі французская армія рыхтавалася пакінуць Егіпет, з Родаса прыбыў у Абукір англійскі флот адмірала Кейт і высадзіў там да 6 тыс. чалавек, да якіх далучыліся неўзабаве яшчэ 12 тыс. англічан генерала Эберкрамбі.

Бітва
-----

8 сакавіка 1801 года англійскія войскі ў складзе 5 тыс. чалавек аблажылі абукірскі заліў і вымусілі французскі атрад з 2 тыс. чалавек, які займаў яго, капітуляваць. Англічане панеслі страты да 1100 чал.

Літаратура
----------

* Абукиръ // Энциклопедический словарь, составленный русскими учеными и литераторами. СПб. 1861.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бітва пры Мюльгаўзене.

| Заходні фронтПершай сусветнай вайны |
| --- |
| 
Льеж •
Граніца •
Вялікае адступленне •
Марна (1) •
Антверпен •
Бег да мора •
Фландрыя •
Артуа (1) •
Шампань (1) •
Неў-Шапель •
Іпр •
Артуа (2) •
Шампань (2) •
Артуа (3) •
Вердэн •
Сома •
Арас •
Вімі Рыж •
Эна (2) •
Месіны •
Пашэндэйль •
Камбрэ •
Вясновае наступленне •
Марна (2) •
Стодзённае наступленне
 |

| Пагранічная бітва |
| --- |
| Мюльгаўзен • Хален • Латарынгія • Ардэны • Шарлеруа • Монс |

**Бітва пры Мюльгаўзене** (7 — 10 жніўня 1914 года) — адна з першых бітваў Першай сусветнай вайны. Завяршылася перамогай германскага войска і адыходам французскіх войскаў, з'яўлялася часткай Пагранічнай бітвы 1914 года.

Бітва
-----

Згодна французскаму плану ведання вайны супраць Германіі («план № 17») перад французскім войскам стаяла заданне захапіць Эльзас і Латарынгію, згубленыя пасля франка-прускай вайны.

Французскае камандаванне надавала галоўную ўвагу менавіта захопу Эльзаса і Латарынгіі, таму менавіта тут разгарнула наступальныя дзеянні. Першыя баі паміж французскімі і германскімі войскамі пачаліся ў 5 гадзін раніцы 7 жніўня.
Пасля выточных баёў французам атрымалася захапіць Мюльгаўзен. Захоп горада французскімі войскамі быў успрынята ў Францыі як свята.
Аднак 9 жніўня з Страсбура прыбылі германскія рэзервы, і немцы пачалі цясніць французскія войскі.

У канчатковым выніку французскія войскі змушаны былі адступіць і пакінуць раней захопленыя пазіцыі. Насельніцтва горада, якое раней з радасцю сустрэла французаў, падпала з боку немцаў пад рэпрэсіі.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Раймонд Пуанкаре.* На службе Франции Воспоминания за девять лет. — кн. 1. (Пер. с франц.) — M. 1936. — с. 23. Политический эффект этого наступления отмечает в своей работе «Правда о войне 1914—1918 гг.» и английский военный историк Лиддел Гарт (М. 1935, с. 50)
2. ↑  «Les armées françaises dans la Grande guerre», t. 1, vol. 1, p. 231 (фр.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Крэмень (значэнні).
Крэмень
**Крэ́мень** — прыроднае мінеральнае ўтварэнне, тонкі агрэгат крышталічнага (кварц, халцэдон), часам аморфнага (апал) крэмнязёму SiO2. Утварае жаўлакі, канкрэцыі, радзей лінзы і пражылкі ў асадкавых, пераважна карбанатных горных пародах.

Паводле мінеральнага складу адрозніваюць халцэдонава-кварцавы, кварцавы, халцэдонавы і апал-халцэдонавы крэмень. Колер шэры, жаўтавата-шэры да чорнага. Звычайна шчыльны. Цвёрдасць 7. Злом ракавісты.

Паштовая марка Беларусі
Утвараецца пры дыягенезе асадкаў, катагенезе горных горных парод і пры выветрыванні. На Беларусі пашыраны ў мергельна-мелавых пародах верхняга мелу, зрэдку трапляецца ў дэвонскіх, палеагенавых і іншых адкладах.

Шахтавая здабыча крэменю ў эпоху неаліту і бронзавым веку каля г.п. г.п. Краснасельскі (Ваўкавыскі раён). ГДГАМ
У каменным веку ўжываўся чалавекам для вырабу прылад працы, наканечнікаў стрэл. Пазней выкарыстоўваўся як крэсіва і ў крамянёвых ружжах.

Літаратура
----------

* *Андрыеўская З. Я. Галай І. П.* Руска-беларускі фізіка-геаграфічны слоўнік — Мн.: Народная асвета, 1994. — 367 с. — ISBN 985-03-0054-X
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). С. 536
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз. С. 95-96

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крэмень

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 120488232 · GND: 4154279-4 · LCCN: sh85049132 · NKC: ph1040218 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мат.
Чорны кароль атрымаў мат; канец гульні
**Мат** — у шахматах сітуацыя, калі кароль знаходзіцца пад шахам, а гулец не можа зрабіць ні аднаго ходу, каб яго пазбегнуць. Азначае пройгрыш трапіўшага ў такую сітуацыю боку. У шахматнай натацыі мат пазначаюць знакам «**#**» або «**×**» пасля ходу фігуры.

Слова «мат» паходзіць ад словазлучэння з фарсі — «шах мат» (شاه مات‎), якое азначае, што кароль (шах) паралізаваны, блакіраваны, збянтэжаны (такія значэнні слова «мат» у фарсі). Вядомы таксама пераклад словазлучэння «шах мат» як «шах мёртвы» (ад арабскага «мат» — мёртвы), аднак гэтая версія не з'яўляецца праўдападобнай, бо персы пачалі ўжываць гэтае шахматнае азначэнне раней за арабаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85022832 · Microsoft: 179200502 |
Мемарыял у гонар бітвы.
**Бітва пад Чыпавай** — бітва між войскамі Вялікабрытаніі і ЗША ў англа-амерыканскай вайне каля Чыпавы (Верхняя Канада), якая адбылася 5 ліпеня 1814 года. Перамогу ўзялі войскі ЗША, што мела вялікае палітычнае і маральнае значэнне для амерыканцаў пасля іх дагэтуль амаль бясконцых паразаў на гэтым тэатры ваенных дзеянняў. Вырашальную ролю зайграла амерыканская пяхотная брыгада Уінфілда Скота, якая атакавала пад моцным агнём артылерыі і збіла брытанцаў з пазіцыі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Канадская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85024422 |
**Аванеш-хан** (пам. у 1538) — шосты ўзбекскі кіраўнік з дынастыі Шыбанідаў у Харэзмскай дзяржаве, які кіраваў у 1526—1538 гадах.

Прыход да ўлады
---------------

Аванеш-хан быў сынам Амінек-хана і нашчадкам узбекскага хана Ядгар-хана. Ен прыйшоў да ўлады ў Харэзме пасля смерці свайго брата Буджуга-хана ў 1526 годзе. Кіраваў ён да 1538 года. Валадаранне яго не было спакойным. Вёў барацьбу з бухарскім ханам Убайдула-ханам, ад якога пацярпеў паражэнне і загінуў. Улада ў Харэзме на кароткі тэрмін перайшла да бухарскіх Шэйбанідаў.

Смерць
------

Пасля гібелі Аванеш-хана ў 1538 годзе праз кароткі перыяд падпарадкавання Бухарскаму ханству ўлада ў Харэзме перайшла да яго брата Кал-хана.

Зноскі
------

1. ↑  Веселовский Н. И. Очерк историко-географических сведений о Хивинском ханстве. Спб,1877,с.106

Літаратура
----------

* Гулямов Я. Г. Гісторыя арашэння Харэзма з найстаражытных часоў да нашых дзён. Ташкент. 1957
* Гісторыя Узбекістана. Т. 3. Т. 1993.
* Гісторыя Узбекістана ў крыніцах. Складальнік Б. В. Лунін. Ташкент, 1990
* Гісторыя Харэзма. Пад рэдакцыяй І. М. Муминова. Ташкент, 1976
Склад  Сусвету паводле даных спадарожніка WMAP
**Цёмная матэрыя** ў астраноміі і касмалогіі — форма матэрыі, якая не выпускае электрамагнітнага выпраменьвання і не ўзаемадзейнічае з ім. Гэтая ўласцівасць дадзенай формы рэчыва робіць немагчымым яе прамое назіранне. Аднак магчыма выявіць прысутнасць цёмнай матэрыі па створаных ёю гравітацыйных эфектах.

Выяўленне прыроды цёмнай матэрыі дапаможа вырашыць праблему схаванай масы, якая, у прыватнасці, складаецца ў анамальна хуткай хуткасці кручэння знешніх абласцей галактык.

Гл. таксама
-----------

* WIMP
* Цёмная энергія

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Цёмная матэрыя на Вікісховішчы |

* The Dark Matter Crisis Архівавана 20 ліпеня 2011.
* The European astroparticle physics network
* A nice animation about dark matter Архівавана 25 ліпеня 2011.
| ⛭Паўстанне Касцюшкі |
| --- |
| Рацлавіцы · Варшава (I) · Вільня · Неменчын · Паляны · Ліпнішкі · Шчакаціны · Хэлм · Солы · Курляндыя · Голкаў · Рашын · Кольна · Блоне · Райгарад · Варшава (II) · Салаты · Слонім · Любань · Крупчыцы · Берасце · Вялікая Польшча · Лабішын · Быдгашч · Мацяёвіцы · Кабылка · Прага
 |

**Бітва пад Шчакацінамі** — бітва, якая адбылася 6 чэрвеня 1794 года недалёка ад горада Шчакаціны, Малая Польшча, паміж войскамі Рэчы Паспалітай і аб’яднанымі сіламі Расійскай імперыі і Прускага каралеўства. Войскі Рэчы Паспалітай былі на чале з Тадэвушам Касцюшкам, рускія і прускія на чале з Аляксандрам Тармасавам, будучым генералам напалеонаўскіх войнаў. Тормасаву дапамагаў прускі генерал Фрэнсіс Фаўрат, які ўдала выкарыстоўваў артылерыю, што ў рэшце рэшт прывяло да перавагі руска-прускіх сілаў.

Сітуацыя напярэдадні бітвы
--------------------------

Пасля паразы Расіі ў бітве пад Рацлавіцамі, прусакі ўступілі ў Польшчу на дапамогу супраць паўстання 1794 года. Прусія і Расія былі спалоханыя спробамі польскага боку вызвалення прыгонных, Прусія дадаткова яшчэ і абяцаннем Польшчы дэмакратыі і рынкавай эканомікі.

Раніцай 6 чэрвеня, польскі генерал адзначыў, што «*гэта немагчыма, што Дзянісаў змог сабраць такую армію. Мае вочы могуць памыляцца, але я бачу прусакоў ..*» Касцюшка атрымаў запэўніванні, што прусакі захаваюць нейтралітэт. Расійскія войскі былі размешчаны на левым флангу, у той час як пруская армія была размешчана на правым флангу.

Бітва
-----

Значную частку польскага войска складалі ўзброеныя выпрастанымі косамі польскія сяляне — касінеры, якія пры падтрымцы рэгулярных войскаў атакавалі суперніка, а затым адбілі націск іх кавалерыі. Разлік руска-прускага камандавання на тое, што сяляне разбягуцца ўжо пры першым поглядзе на атаку на іх коннікаў, не апраўдаўся. Утварыўшы строй, палякі паспяхова адбівалі атакі кавалерыі. Прускія войскі былі вымушаныя адступіць. Касінеры паспрабавалі захапіць прускую артылерыйскую батарэю з 12 гармат, аднак на роўным прасторы былі амаль цалкам перабітыя карцеччу.

Аб’яднаныя руска-прускія войскі колькасцю 26500 чалавек атрымалі перамогу, перамогшы 15 тысячнае войска Касцюшкі гарматным агнём. Польскі герой-селянін, Войцех Барташ Главацкі, памёр ад ран, атрыманых падчас гэтай бітвы. Акрамя Главацкага ў баі загінула два польскіх генерала: Ёзэф Вадзіцкі і Ян Грахоўскі. Паранены Касцюшка заявіў генералу Сангушцы, які знайшоў яго на полі боя: «*Я хачу памерці тут*», пасля чаго яго перанеслі ў бяспечнае месца.

Наступствы
----------

Паўстанцы Касцюшкі адступілі да Варшавы, а аб’яднаныя расійска-прускія сілы 15 чэрвеня захапілі Кракаў. Аўстрыя затым уварваўся ў Польшчу з поўдня, а паўстанне скарацілася да абароны Варшавы.
Здабыча крэйды
**Крэйда** або **мел** — асадкавая горная парода, мяккі белы вапняк, складзены пераважна з карбанатных (CaCO3 90-98 %) арганічных рэшткаў (какалітафарыдаў, фарамініфер, абломкаў ракавін інацэрамаў і інш.) і нерастваральных у кіслаце мінералаў.

Мел намнажаўся ў познакрэйдавых эпікантынентальных басейнах пераважна на глыбіні 150—200 м (Дняпроўска-Данецкая ўпадзіна), да 400—500 м. Трапляецца ў адкладах крэйдавага перыяду.

Выкарыстоўваецца ў вапнавай, цэментнай, шкляной, цукровай, гумавай, папяровай, парфумернай, металургічнай, хімічнай прамысловасці, у сельскай гаспадарцы і інш.

На 01.01.1999 у баланс Рэспублікі Беларусь уключаны 32 радовішчы крэйды, з разведанымі запасамі — 207,6 млн т (для вапны) і 360,6 млн т (для цэменту).

На базе радовішчаў крэйды працуюць Бярозаўскі камбінат сілікатных вырабаў (буд. вапна), «Ваўкавыскцэментнашыфер», Клімавіцкі камбінат будаўнічых матэрыялаў, «Крычаўцэментнашыфер».

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.10: Малайзія — Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0169-9 (Т. 10).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Новы · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph386381 |
**Асірыйская царква Усходу** (сір. ܥܕܬܐ ܕܡܕܢܚܐ ܕܐܬܘܪܝܐ), афіцыйная назва — **Святая Апостальская Усяленская Асірыйская Царква Усходу** (сір. ܥܕܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܘܫܠܝܚܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝ ܕܡܕܢܚܐ ܕܐܬܘܪܝܐ *ʻIttā Qaddishtā w-Shlikhāitā Qattoliqi d-Madnĕkhā d-Āturāyē*) — царква асірыйскай традыцыі, гістарычным цэнтрам якой з'яўляюцца Асірыя і паўночная Месапатамія. Паводле афіцыйнай пазіцыі царквы, яна з'яўляецца непасрэднай наступніцай гістарычнай Царквы Усходу, гэта значыць кананічна прызнанай гістарычнай патрыяршай кафедры Селеўкіі-Ктэсіфона, якая з'яўлялася незалежнай з апостальскіх часоў. Сучасная Асірыйская Царква Усходу не падтрымлівае еўхарыстычных сувязяў ні з праваслаўнымі цэрквамі візантыйскай традыцыі, ні з іншымі ўсходнімі праваслаўнымі цэрквамі, ні з Каталіцкай царквой. Нягледзячы на гэта, у шэрагу навуковых прац яна разглядаецца разам з іншымі нехалкідонскімі цэрквамі.

Веравучэнне
-----------

### Хрысталогія

У літаратуры звычайна сцвярджаецца, што Сіра-персідская царква прытрымліваецца нестарыянства. Варта, аднак, улічваць, што ні вучэнне Несторыя, зафіксаванае ў яго сачыненнях, ні вучэнне Сіра-персідскай царквы, якое адрозніваецца ад яго, не ідэнтычныя вучэнню, якое пад назвай нестарыянства было асуджана на Трэцім усяленскім саборы ў Эфесе. Хрысталогічная формула, якая прымаецца гэтай Царквой, — «Дзве прыроды, дзве кномы (пэўныя рэалізацыі прырод, гэты тэрмін не з'яўляецца аналагам грэчаскага тэрміна „іпастась"), у адной асобе і адной волі Хрыста» — сфармулявана ў VII стагоддзі Баваем Вялікім.

Зноскі
------

1. ↑  An Introduction to the Christian Orthodox Churches, By John Binns, page 28
2. ↑  «Assyrian Apostolic Church of the East - JOHN A. MCGUCKIN»; цыт. пав. кн.: The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity, 2011 Blackwell Publishing Ltd
3. ↑  Напр.: *Macomber W.F.* The Christology of the Synod of Seleucia-Ctesiphon, A.D. 486 // Orientalia Christiana Periodica 24 (1958), pp.142-154.
4. ↑  *Bethune-Baker J.F.* Nestorius and his teaching: a fresh examination of the evidence. Cambridge: Cambridge University Press, 1908.
5. ↑  Baum, Wilhelm (2003). *The Church of the East: a concise history*. ISBN 0-415-29770-2. .   (англ.)

| ⛭Арыентальныя (нехалкідонскія) цэрквы |
| --- |
| **Аўтакефальныя** | Армянская • Копцкая (Александрыйская) • Маланкарская (Індыйская) • Сіра-Якавіцкая (Антыяхійская) • Эрытрэйская • Эфіопская |
| **Аўтаномныя** | Армянская: Кілікійская • Канстанцінопальская  ·  Іерусалімская Копцкая: Брытанская • Французская Маланкарская: ГаанскаяСіра-Якавіцкая: Маланкарская Сірыйская |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бажанаў.

**Аляксандр Васілевіч Бажанаў** (19 жніўня (1 верасня) 1917 — 29 чэрвеня 1944) — Герой Савецкага Саюза (22.8.1944), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір артылерыйскай батарэі 76-мм гармат 68-га стралковага палка 70-й стралковай дывізіі 33-й арміі 2-га Беларускага фронту, старшы сяржант.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Труфанцава цяпер Барысаглебскага раёна Яраслаўскай вобласці ў сям’і селяніна. Рускі. Скончыў пачатковую школу, працаваў у калгасе.

У 1938 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. У 1942 годзе быў прыняты ў ВКП(б). За стойкасць, мужнасць і адвагу ў Курскай бітве быў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені.

Пры прарыве варожай абароны і падчас наступу зброі старшага сяржанта Бажанава заўсёды знаходзілася ў перадавых парадках пяхоты. Дакладным агнём артылерысты забяспечвалі прасоўванне стралковых падраздзяленняў.

28 чэрвеня 1944 года ў баі каля вёскі Гаршкова (Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці) разлік Бажанава падавіў 3 варожых кулямёты і пяхота, якую падтрымлівае агнём артылерыстаў, хутка заняла ўмацаваныя пазіцыі ворага. У контратаку на іх пазіцыі накіраваліся 2 батальёны пяхоты, 10 цяжкіх танкаў і дзве самаходныя ўстаноўкі праціўніка.

Адбіваючы націск ворага старшы сяржант Бажанаў знішчыў самаходную артылерыйскую ўстаноўку «фердынанд» і больш за шэсцьдзесят гітлераўцаў. Калі скончыліся снарады, а танкі ворага прарваліся да агнявой пазіцыі, з супрацьтанкавай гранатай кінуўся пад танк.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 жніўня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старшаму сяржанту Бажанаву Аляксандру Васільевічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Медаль

Памяць
------

* Пахаваны на месцы бою каля вёскі Гаршкова ў брацкай магіле.
* Імя Героя было прысвоена піянерскай дружыне Высакоўскай школы Барысаглебскага раёна, у якой вучыўся Герой.

Зноскі
------

1. 1 2  Бажанов Александр Васильевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 37. — 737 с.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 217. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382

Спасылкі
--------

* Аляксандр Васілевіч Бажанаў на сайце «Героі краіны» (Праверана 20 кастрычніка 2011)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
«Бітва пры Майпу»  
Хуан Маўрыцыё Ругендас, (1837)
**Бітва пры Майпу**, апошняя вялікая бітва ў вайне за незалежнасць Чылі. Адбылася 5 красавіка 1818 года. Чылійцы на чале з Хасэ дэ Сан Марцінам і Бернарда O'Хігінсам перамаглі іспанскіх раялістаў.

Перайшоўшы Анды ў 1817 годзе, арміі Хасэ дэ Сан Марціна і Бернарда O’Хігінса разбілі іспанцаў у бітве пры Чакабука і ў бітве пры Чалчуапа. Неўзабаве чылійцы занялі Санцьяга. Іспанскі віцэ-кароль паслаў новую армію пад кіраўніцтвам генерала Марыяна Асорыя, якая перамагла чылійцаў у бітве пры Канча Раяда. У выніку працэс набыцця незалежнасці зацягнуўся. Пасля паразы чылійцы пачалі збіраць новую армію і рыхтавацца да далейшай барацьбы.

У красавіку 1818 года армія Сан Марціна вырушыла з Санцьяга ў кірунку Андаў. Пераадолеўшы горы на вышынях да 4000 метраў, у скалістых мясцінах армія наблізілася да іспанскага войска на чале з генералам Асорыя. Іспанская кавалерыя апынулася ў неспрыяльным для вядзення бітвы месцы. Сан Марцін падзяліў сваё войска на две часткі, атачыў іспанцаў. Праз 6 гадзін бітвы, дзякуючы выкарыстанню сучаснай зброі і тактычнай перавазе ў размяшчэнні войска, чылійцы ўзялі перамогу над іспанскай арміяй.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бітва пры Майпу
**Аляксандр Валер’евіч Касовіч** (нар. 18 снежня 1972) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2004).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 18 снежня 1972 года ў горадзе Асіповічы Магілёўскай вобласці ў сям’і служачых.

У 1994 годзе скончыў з адзнакай Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка па спецыяльнасці «Гісторыя і замежная мова» і аспірантуру пры ім у 1998 годзе.

У 2004 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Працаваў настаўнікам, намеснікам дырэктара па вучэбна — выхаваўчай рабоце СШ № 176 Мінска (1992—2001), галоўным інспектарам Галоўнага ўпраўлення кадравай палітыкі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), памочнікам рэктара Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Беларускага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта імя М. Танка (2002—2005), загадчыкам кафедры айчыннай і сусветнай гісторыі БДПУ (2006).

З лістапада 2006 года па сакавік 2015 года — дэкан факультэта сацыяльна-педагагічных тэхналогій. 26 сакавіка 2015 года па 1 лістапада 2019 года дэкан гістарычнага факультэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

З’яўляўся кіраўніком фундаментальных навуковых праектаў «Антыгерманскае супраціўленне ў заходніх абласцях Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны», выкананай па гранту Фонду фундаментальных даследаванняў для маладых навукоўцаў (2005—2006), «Дзяржаўная маладзёжная палітыка» (2007—2011). Адзін з распрацоўшчыкаў Дзяржаўных адукацыйных стандартаў па спецыяльнасці «Сацыяльная педагогіка» (2008, 2013). Удзельнік міжнародных адукацыйных праектаў (COPERNICUS PROJECT, 2006, TEMPUS, 2007).

З’яўляецца членам Дзяржаўнага экспертнага савета па гуманітарных і сацыяльных навуках і пытаннях дзяржаўнасці пры Дзяржаўным камітэце па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскага метадычнага савета па пытаннях удасканалення сацыяльнага абслугоўвання і ўкаранення інавацыйных тэхналогій сацыяльнай работы ва ўстановах сацыяльнага абслугоўвання пры Міністэрстве працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь.

Аўтар звыш 70 навуковых прац па гісторыі перыяду Вялікай Айчыннай вайны, дзяржаўнаму кіраванню і рэгуляванню сацыяльнай сферай, пытаннях выхавання і сацыяльнай работы.

Навуковыя інтарэсы: антыгерманскае супраціўленне у заходніх абласцях Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, дзяржаўная маладзёжная палітыка, дзяржаўнае рэгуляванне і кіраванне сацыяльнай сферай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблеогр. справ./Корзенко Г.В/. — Мн.: Белорус. наука, 2007. — С. 152-153. — 470 с. — ISBN 978-985-08-0855-4.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 154343 |
**SYBR Green I** (**SG**) - асіметрычны сінілавы фарбавальнік , які выкарыстоўваецца ў малекулярнай біялогіі для надання колеру нуклеінавай кіслаце. Вытворчасцю дадзенага фарбавальніка займаецца кампанія Molecular Probes Inc. якая з'яўляецца даччынай кампаніяй Life Technologies Corporation. На тэрыторыі Беларусі вытворчасцю дадзенага фарбавальніка займаецца кампанія Праймтэх, пры гэтым прадукт мае камерцыйную назву ZUBR Green-1. Галоўнай уласцівасцю дадзенага злучэння з'яўляецца тое, што яно звязваецца з ДНК. Пры гэтым, атрыманы комплекс ДНК:SYBR Green мае максімум паглынання λ max = 497   нм, а выпраменьвае зялёнае святло з максімумам λ max = 520   нм. Фарбавальнік пераважна звязваецца з двухланцужковай ДНК, а таксама і з адналанцужковай ДНК, а з меншай эфектыўнасцю. Апрэч гэтага, SYBR Green таксама можа афарбоўваць і РНК, але з меншай прадукцыйнасцю, чым адналанцужковую ДНК.

Выкарыстоўванне
---------------

 Спектраграма SYBR Green I 
SYBR Green знаходзіць прымяненне ў некалькіх галінах біяхіміі і малекулярнай біялогіі. Ён выкарыстоўваецца ў якасці фарбавальніка для колькаснага вызначэння адналанцужковай ДНК у некаторых метадах колькаснай ПЛР.  Ён таксама выкарыстоўваецца для візуалізацыі ДНК пры гель-электрафарэзе. Больш высокія канцэнтрацыі SYBR Green могуць быць выкарыстаны для афарбоўвання агарозных геляў з мэтай візуалізацыі наяўнай ДНК. У дадатак да маркіроўкі чыстых нуклеінавых кіслот SYBR Green таксама можа быць выкарыстаны для маркіроўкі ДНК у клетках для праточнай цытаметрыі і флуарэсцэнтнай мікраскапіі. У гэтых выпадках абпрацоўка РНКазай можа спатрэбіцца для памяншэння РНК-фону ў клетках.

Бяспека
-------

SYBR Green I прадаецца ў якасці замены патэнцыйнага мутагена чалавека – бромістага этыдыя, так як з ім бяспечней працаваць і лягчэй ажыцяўляць пераапрацоўку адыходаў. Аднак любая маленькая малекула, якая здольная да звязвання ДНК з высокім зрадством, з'яўляецца магчымым канцерагенам. Гэта тычыцца і SYBR Green.

У даследаванні з выкарыстаннем тэсту Эймса, які вымярае здольнасць хімічных рэчываў выклікаць мутацыі, пры аналізах падобных канцэнтрацый не было выразнай розніцы ў патэрне мутагенных уздзеянняў паміж бромістым этыдзіям і SYBR Green I.  Бромісты этыдзій быў больш мутагенным пры павышаных канцэнтрацыях.

Глядзіце таксама
----------------

* GelGreen
* Брамід этыдыя
* Цыянінавыя фарбавальнікі

Нататкі і даведкі
-----------------

1. ↑  Zipper H; Brunner H; Bernhagen J; Vitzthum F (2004). "Investigations on DNA intercalation and surface binding by SYBR Green I, its structure determination and methodological implications". *Nucleic Acids Research*. **32** (12): e103. doi:10.1093/nar/gnh101. PMC 484200. PMID 15249599
2. ↑  Mackay IM; Arden KE; Nitsche A (March 2002). "Real-time PCR in virology". *Nucleic Acids Res.* **30** (6): 1292–305. doi:10.1093/nar/30.6.1292. PMID 11884626. PMC: 101343. .
3. ↑  Singer VL; Lawlor TE; Yue S (February 1999). "Comparison of SYBR Green I nucleic acid gel stain mutagenicity and ethidium bromide mutagenicity in the Salmonella/mammalian microsome reverse mutation assay (Ames test)". *Mutation Research* **439** (1): 37–47. doi:10.1016/s1383-5718(98)00172-7. PMID 10029672.
Swords — баявая сістэма назірання і разведкі.
**SWORDS** (скарачэнне ад **S**pecial **W**eapons **O**bservation **R**econnaissance **D**etection **S**ystems) — спецыяльная баявая сістэма назірання і разведкі.

Створаны кампаніяй Фостэр-Мілер TALON Робат (у далейшым стала падраздзяленнем QinetiQ). Па сцвярджэнні вытворцы, робат прызначаны для дзеянняў у горадзе, здольны пераадольваць пясок, ваду і снег да 1 фута (гэта складае 0,3048 м) глыбіні, а таксама ажыццяўляць ўздым па лесвіцы.

Разлічаны на 8, 5 гадзін працы ад батарэй ў нармальным эксплуатацыйным рэжыме чакання да 7 сутак. Кантралюецца аператарам на адлегласці да 1000 метраў. Ён важыць каля 100 фунтаў (45 кг) або 60 фунтаў (27 кг) у версіі для выведкі.

Ёсць цэлы шэраг розных відаў зброі, якія могуць быць размешчаныя на SWORDS: вінтоўкі M16, 5,56-мм M249 SAW, 7,62-мм кулямёт M240, вінтоўкі Barrett M82, шасціствольны 40-мм гранатамёт або четырехствольный 66 мм M202A1 FLASH.

Прымяняўся ў Афганістане і Іраку.

Базавы робат каштуе прыблізна $60 000. Бягучая кошт SWORDS складае $230 000, аднак вытворца сцвярджае, што пры серыйнай выпуску цана можа знізіцца да $150 000 — $180 000.

Зноскі
------

1. ↑  SI Units - Length (FAQ section).

Спасылкі
--------

* *Sgt.* *Lorie Jewell.* Armed Robots to March into Battle (англ.).  US Defense Department. Праверана 9 кастрычніка 2012.  Архівавана 31 кастрычніка 2012..
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панамароў.

**Алякса́ндр Вале́р’евіч Панамаро́ў** (укр.: Олександр Валерійович Пономарьов; нар. 9 жніўня 1973, Хмяльніцкі, Украіна) — украінскі спявак.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства

Бацька Аляксандра — Валерый — паходзіць з Хмяльніцкага, а маці — Любоў Анатольеўна — з Данецка. У дзяцінстве Саша хварэў на малакроўе. З 6 гадоў пайшоў у бокс, якім займаўся да 15 гадоў. Падчас аднаго з баксёрскіх паядынкаў Саша прапусціў удар у галаву. Траўма прывяла да хуткай страты зроку. Урачы параілі Панамарову адмовіцца ад боксу. Саша якраз закончыў 8 класаў. З’явілася магчымасць паступіць у вучылішча, якіх тады ў Хмяльніцкім было 3 — медыцынскае, педагагічнае і музычнае. Саша выбраў музычнае. На ўступным іспыце Аляксандр Панамароў спяваў песню «Ніч така місячна».

### Еўрабачанне

Прымаў удзел у Еўрабачанні-2003 ад Украіны, але не здолеў перамагчы.

### Панамароў і палітыка

Аляксандр Панамароў вызначыўся ў выступах у палітычнай кампаніі на падтрымку другога тэрміна Кучмы. Ён, разам з шэрагам іншых спевакоў, ездзіў праматурамі па Украіне на падтрымку, тады праўладнага, кандыдата ў прэзідэнты.

Дыскаграфія
-----------

Спасылкі
--------

* Старонка фан-клуба Аляксандра Панамарова

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · У Кантакце · У Кантакце · Facebook · Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · Last.fm · SoundCloud · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
Цягнік X2000
Дабл-дэкер X40
**SJ AB** — шведская кампанія, чыгуначны перавозчык — аператар пасажырскіх цягнікоў. Належыць дзяржаве. SJ была створана ў 2000 годзе, шляхам выдзялення актываў, звязаных з перавозкай пасажыраў са складу Statens Järnvägar, у ходзе рэарганізацыі апошняй з ўрадавага агенцтва ў шэсць дзяржаўных кампаній.

Аперацыі SJ падпадзяляюцца на субсідаваныя і несубсідаваныя паслугі. Несубсідаваныя паслугі манапольныя і ўключаюць у сябе сетку высакахуткасных цягнікоў X 2000.

Некалькі гадоў пасля стварэння SJ атрымлівала дзярждатацыю, аднак з’яўляецца прыбытковай (да 10 %). Усе шведскія чыгуначныя перавозчыкі, уключаючы SJ, плацяць узнос за выкарыстанне інфраструктуры інфраструктурным рэгулятару Banverket.
**SVT1** — асноўны тэлеканал шведскага грамадскага вяшчальніка Sveriges Television у Швецыі.

Гісторыя
--------

Канал пачаў вяшчанне ў 1956 годзе і быў вядомы як *Radiotjänst TV*. Праз год ён быў перайменаваны ў *Sveriges Radio TV*. У 1969 годзе быў запушчаны другі тэлеканал TV2, і існуючы канал стаў *TV1*. Абодва каналы сталі часткай Sveriges Television (SVT) 1 ліпеня 1979 года.

Калі SVT рэарганізаваў дзве станцыі ў 1987 годзе, TV1 пачала трансляваць толькі праграмы, створаныя ў Стакгольме. У 1996 годзе каналы былі зноў рэарганізаваны і перайменаваны ў *SVT1* і *SVT2*. Наступная рэарганізацыя адбылася ў 2001 годзе. Яе асноўная мэта заключалася ў тым, каб зрабіць SVT1 самым папулярным тэлеканалам у Швецыі.

Асноўныя забаўляльныя шоў SVT, найбольш папулярныя з якіх — Melodifestivalen, *Så ska det låta* і *På spåret* — трансліруюцца на гэтым канале. З 2006 года SVT1 адстае ад свайго камерцыйнага суперніка, TV4, з пункту гледжання долі аўдыторыі (22,2 % для TV4, 19 % для SVT1).
У POSIX-сістэмах, **SIGQUIT** — сігнал для спынення працэсу карыстальнікам, камбінацыяй «quit» на тэрмінале. Гэты сігнал таксама ўказвае, што сістэма павінна зрабіць дамп памяці для працэсу.

SIGQUIT — цэлалікавая канстанта, якая вызначана ў загалоўкавым файле `signal.h`. Сімвальныя імёны сігналаў ужываюцца замест нумароў, бо ў розных рэалізацыях нумары сігналаў могуць адрознівацца.

Этымалогія
----------

**SIG** — агульны прэфікс сігналаў (ад англ.: signal), **QUIT** — англ.: quit — выйсці.

Выкарыстанне
------------

SIGQUIT дасылаецца праграме паводле націскання камбінацыі клавіш «quit» на тэрмінале (звычайна — Ctrl-\). У Linux, таксама Ctrl-4, ці SysRq на віртуальным тэрмінале.

|  |
| --- |
| **Сігналы POSIX** |
| SIGABRT | SIGALRM | SIGFPE | SIGHUP | SIGILL | SIGINT | SIGKILL | SIGPIPE | SIGQUIT | SIGSEGV | SIGTERM | SIGUSR1 | SIGUSR2 | SIGCHLD | SIGCONT | SIGSTOP | SIGTSTP | SIGTTIN | SIGTTOU | SIGBUS | SIGPOLL | SIGPROF | SIGSYS | SIGTRAP | SIGURG | SIGVTALRM | SIGXCPU | SIGXFSZ |
**Сігналы рэальнага часу** (вызначаюцца карыстальнікам) — SIGRTMIN — SIGRTMAX. |
| **Некоторыя сігналы не ўключаныя ў POSIX і сінонімы** |
| SIGIOT | SIGEMT | SIGSTKFLT | SIGIO | SIGCLD | SIGPWR (SIGINFO) | SIGLOST | SIGWINCH | SIGUNUSED |
**S Club** (першапачаткова **S Club 7**) — брытанскі поп-грурт, які існаваў ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў.

Гурт быў створаны Сайманам Фулерам у 1998 годзе. Ен атрымаў вядомасць дзякуючы прысвечанаму яму самому тэлесерыялу «Маямі 7». Пасля гурт зняўся яшчэ ў некалькіх серыялах і тэлестужках. Яго сінглы чатырохразова ўзначальвалі брытанскі хіт-парад, таксама ён меў пэўны міжнародны поспех. Гурт спыніў існаванне ў 2003 годзе, пасля чаго яго былыя ўдзельнікі пачалі сольныя кар'еры.

З S Club была звязана падлеткавая поп-група S Club 8 (яна ж S Club Juniors).

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* S Club (1999)
* 7 (2000)
* Sunshine (2001)
* Seeing Double (2002)
* Best: The Greatest Hits of S Club 7 (2003)

Спасылкі
--------

* S Club на сайце Discogs
**Super VGA** (англ.: Super Video Graphics Array) — агульная назва відэаадаптараў, якія сумяшчальныя з VGA, але маюць пашыраныя магчымасці — разрозненне ад 800×600 і колькасць колераў да 16 млн (24 біта на піксель), а таксама больш вялікі аб'ем відэапамяці. Абавязковай падтрымкі якога-небудзь рэжыму, акрамя стандартных рэжымаў VGA і рэжыму 800×600, назва SVGA не патрабуе. SVGA як стандарту не існуе, але на практыцы ўсе SVGA-відэаадаптары пачынаючы з некаторага часу падпарадкоўваюцца стандарту VESA. Найбольш распаўсюджаныя відэарэжымы: 800×600, 1024×768, 1280×1024, 1600×1200.

Таксама пад **разрозненнем SVGA** можна разумець разрозненне экрана **800×600**.

Гл. таксама
-----------

* VESA BIOS Extensions
* Разрозненне дысплея

| Стандарты відэаадаптараў і манітораў |
| --- |
| Відэаадаптары | 
* MDA
* Tandy
* HGC
* CGA
* EGA
* PGC
* VGA
* MCGA
* 8514
* XGA

 | Параўнальныя памеры |
| Раздзяляльнасць экрана | 
* QVGA
* VGA
* SVGA
* XGA
* XGA+
* SXGA
* SXGA+
* UXGA
* QXGA
* QSXGA
* QUXGA
* HXGA
* HSXGA
* HUXGA

 |
| Шырокаэкранныя варыянты | 
* WVGA
* WXGA
* WSXGA/WXGA+
* WSXGA+
* WUXGA
* WQXGA
* WQSXGA
* WHXGA
* WHSXGA
* WHUXGA
* WQUXGA

 |
**Новая левіца** (польск.: Nowa Lewica) — сацыяльна-дэмакратычная палітычная партыя ў Польшчы. Мае левацэнтрысцкі ўхіл на палітычным спектры. Лідарамі партыі ёсць Уладзімеж Чажасты і Роберт Бедрань. Партыя была створана ў 2021 годзе ў выніку аб’ядання Саюза дэмакратычнай левіцы і Вясны, але планы на аб’яднанне меліся яшчэ ў 2020 годзе. Гэта частка левай кааліцыі, да шэрагу якой таксама ўваходзіць Левіца Разам. Партыя палягае на праеўрапейскіх пазіцыях.

Гісторыя
--------

Вясна і Саюз дэмакратычнай левіцы першапачаткова пачалі супрацу яшчэ ў 2019 годзе падчас парламенцкіх выбараў у кастрычніку 2019 года ў рамках левага альянсу. Пасля выбараў быў абвешчаны план на аб’яднанне абедзвюх партый. Як следства, у 2020 годзе Саюз змяніў сваю назву на Новую левіцу, бо новая партыя павінна была абапірацца на структуры альянсу. Аднак далейшыя планы, якія тычыліся зліцця, былі адкладзены праз пандэмію каранавірусу. 11 чэрвеня 2021 года генеральная асамблея Вясны прагаласавала канчатковае зліццё партыі з Саюзам.

Зноскі
------

1. ↑  «Joint Opposition Candidate Sweeps Mayoral Race, Spelling Uncertainty for Ruling Right-Wing Coalition». Wyborcza.
2. ↑  «Seven days in Poland». Portal informacyjny STRAJK.
3. 1 2  «Poland». Europe Elects.
4. ↑  Konarski, Michał (6.05.2020). «Polish Presidential Election: Pandemics and Boycott Threats». Europe Elects.
5. ↑  «Biedroń: Nie jestem "libkiem", jestem "lewakiem"». Do Rzeczy.
6. ↑  «Włodzimierz Czarzasty i Robert Biedroń współprzewodniczącymi Nowej Lewicy». TVN24.
7. ↑  Łz, Mnie (4.06.2021). «Biedroń likwiduje swoją partię». TVP Info.
8. ↑  «Poland’s Spring party to be dissolved». The First News.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйны сайт
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бялецкі.
**Аляксандр Валянцінавіч Бяле́цкі** (нар. 14 кастрычніка 1957, Чэрвень (горад) Мінскай вобл.) — беларускі вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі. Доктар медыцынскіх навук (1997), прафесар (1998). Акадэмік НАН Беларусі (2017; член-карэспандэнт з 2014).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў сям’і ўрачоў. Скончыў Мінскі медыцынскі ўніверсітэт (1980), дзе і працуе з 1990. Прэзідэнт таварыства траўматолагаў-артапедаў Беларусі, нацыянальны сакратар Сусветнага кангрэса траўматалогаў-артапедаў на Беларусі. З 2007 па 2018 дырэктар РНПЦ траўматалогіі і артапедыі.

Улетку 2018 года Аляксандра Бялецкага арыштавалі па абвінавачванні ў хабары. Пры вобшуках у гаражы ў яго знайшлі шмат дарагога алкаголю і каля 500 тысяч даляраў наяўнымі. 15 лютага 2019 года Мінскі гарадскі суд прыгаварыў Аляксандра Бялецкага да 7,5 гадоў пазбаўлення волі, яго прызналі вінаватым у атрыманні хабару ў асабліва буйным памеры.

У чэрвені 2021 года выйшаў на волю.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы прысвечаны дзіцячай артапедыі. У яго больш за 450 друкаваных прац, у тым ліку 16 манаграфій, з іх восем выдадзеныя за мяжой. За сваё прафесійнае жыццё ён падрыхтаваў чатырох дактароў і шэсць кандыдатаў медыцынскіх навук.

Правёў 4000 высокатэхналагічных складаных аперацый. Акрамя гэтага, у яго 92 патэнты ў лячэнні дзяцей з паталогіямі тазасцегнавых суставаў, у 2010-м годзе ён атрымаў званне «Заслужаны дзеяч навукі». З’яўляецца выдатнікам аховы здароўя Расіі, Узбекістана, Беларусі, чытаў лекцыі ў многіх краінах свету, выступаў на амерыканскай асацыяцыі хірургаў.

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2011).

Гл. таксама
-----------

* Справа ўрачоў

Зноскі
------

1. ↑  medvestnik.by/ru Архівавана 13 сакавіка 2019.
2. ↑  nashaniva.by
3. 1 2  tut.by(недаступная спасылка)
4. ↑  nashaniva.by
5. ↑  Академик Белецкий помилован. Он вышел на свободу  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі
--------

* БЯЛЕЦКІ Аляксандр Валянцінавіч на сайце НАН Беларусі
* Аляксандр Валянцінавіч Бялецкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 141076 |
**Ава́мба** (саманазва *Aawambo*, літаральна «чалавек») — народ банту ў паўнёва-заходняй Афрыцы. Насяляюць поўдзень Анголы і поўнач Намібіі. Агульная колькасць (2016 г.) - 2208 тыс. чал.

Паходжанне
----------

Авамба — нашчадкі старажытных банту, якія з'явіліся на паўночным захадзе Афрыкі ў выніку міграцыі з Цэнтральнай Афрыкі ўздоўж Атлантычнага акіяна, а таксама групы банту (*ндонга*), што перасялілася на тэрыторыю сучаснай Намібіі з басейна ракі Замбезі. Авамба ніколі не складалі адзіную палітычную супольнасць, аднак вылучаліся суседнімі народамі. У XIX ст. пад уплывам еўрапейцаў вобласць, населеная авамба, атрымала назву **Авамбаленд**.

Плямёны авамба
--------------

Авамба падзяляюцца на 12 этна-тэрытарыяльных супольнасцей, кожная з якіх размаўляе на асобным дыялекце мовы ашывамба (дыялект ндонга часцяком разглядаецца як асобная мова) і мае адзінае паходжанне, а таму можа класіфікавацца як племя. 

Спіс племянных супольнасцей авамба:

| **Ангола** | **Намібія** |
| --- | --- |
| Эвале (*Evale*), Кафіма (*Kafima*), Кваньяма (*Kwanyama*), Ндонга ( *Ndonga*) | Каланкад'і (*Kolonkadhi*), Квамбі (*Kwambi*), Кваньяма (*Kwanyama*), Квалуунд'і (*Kwaluudhi*), Мбаджа (*Mbadja*), Мбалунту (*Mbalantu*), Нгванджэра ( *Ngandjera*), Ндонга ( *Ndonga*), |

Культура
--------

Галоўнымі заняткамі авамба здаўна з'яўляюцца земляробства і жывёлагадоўля. Асноўная сельскагаспадарчая культура — проса. Трымаюць кароў, коз, радзей свінняў. Збіральніцтва, паляванне, лоў рыбы і жаб маюць дадатковае значэнне. Распаўсюджаныя рамёствы — выраб зброі і керамікі. Жывёлагадоўля лічыцца мужчынскім заняткам, а земляробства, выраб керамікі і хатняга начыння — жаночым. 

Асноўны від паселішча — сямейны *крааль*, які ўяўляе сабою некалькі невялікіх драўляных хацін, агароджаных плотам. Кожная хаціна мае сваю функцыю, выкарыстоўваецца або для сямейных збораў, або для адпачынку, або ў гаспадарчых мэтах. Некалькі крааляў будуюцца вакол адной крыніцы пітной вады. Існуе суседская ўзаемадапамога. 

Першасная сацыяльная адзінка — малая нуклеарная сям'я, главою якой заўсёды з'яўляецца бацька. Ён — ўласнік усёй маёмасці, у тым ліку зямлі, але яна перадаецца па спадчыне па матчынай, а не бацькавай лініі. У выніку смерці мужчыны зямельная маёмасць пераходзіць да сваякоў па матчынай лініі. Каб заставіць яе ў спадчыну сваёй сям'і, жанатыя мужчыны часцяком прадаюць зямлю за ўмоўны кошт жонцы. Авамба не вітаюць раннія шлюбы. Узрост жаніха і нявесты часцей за ўсё перавышае дваццаць гадоў. Шлюбу папярэднічае выкуп свойскай жывёлай, што перадаецца жаніхом сям'і нявесты. Замест выкупу магчыма адпрацоўка. Разводы забаронены, што стымулюе пазашлюбныя адносіны, у тым ліку гомасексуальныя. Сем'і аб'ядноўваюцца ў роды па жаночай лініі. Роды складаюць племянны саюз на чале рады старэйшын і правадыра.

Авамба маюць надзвычай багаты фальклор — песні, казкі, жарты, гістарычныя і міфалагічныя паданні. Плямёны арганізуюць супольныя святы, падчас якіх адбываюцца рытуальныя танцы і сумеснае распіванне піва.

Зноскі
------

1. ↑  Kwanyama
2. ↑  Ambo, Ndonga

Спасылкі
--------

* The Owambo People
* Adrienne Berkstresser, Ovambo Архівавана 3 жніўня 2016.
* THE OWAMBO PEOPLE OF THE NORTH
**Франк Варжа́к** (фр.: Franck Varjac), сапраўднае імя **Франк Шаверо** (фр.: Franck Chauvereau; нар. 1960, Алжыр) — французскі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Франк Варжак, які нарадзіўся ў 1960 годзе, правёў дзяцінства ў Алжыры. Вярнуўшыся на поўдзень Францыі ва ўзросце дзесяці гадоў, ён жыве і працуе ў Німе.

Творчасць
---------

Аўтар дэбютаваў у 2000 годзе. Ягоны першы раман *L’Agneau chaste* (Нявіннае ягня) меў незвычайны лёс. Першапачаткова сустрэты маўчаннем прэсы, паралізаванай тэмай — за прыкметным выключэннем Le Monde — ён заваяваў прыхільнасць шырокай публікі падчас перавыдання ў 2002 годзе ў кішэннай калекцыі «Minos».

La Différence таксама выдала зборнік апавяданняў *L’Œuf et le roc* (Яйка і скала) у 2003 годзе.

Пэўны час аўтар знік з літаратурнай сцэны. У 2016 годзе вярнуся з раманам *Quentin Lussan* (Квентэн Люсан).

Пераклады
---------

Улетку 2023 года першы раман пісьменніка з’явіцца ў Лондане ў перакладзе Уладзіслава Гарбацкага на беларускую мову.

Творы
-----

* 2002: L’Agneau chaste, Éditions de La Différence.
* 2003: L’oeuf et le roc, Éditions de La Différence.
* 2016: Quentin Lussan, Éditions Marivolle/Ramsay.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 8 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Franck Varjac, BABELIO,
3. ↑  André Roy, «L’agneau chaste» de Franck Varjac, 30 octobre 2021, Fugues,
4. ↑  Przemysław SZCZUR, De Sébastien Roch à L’agneau chaste ou de la construction à la déconstruction de la matrice romanesque de la pédophilie, Écho des études romanes, 2015, 11(2):135-146,
5. ↑  Франк Варжак (Franck Varjac), ПрайдзіСвет,
6. ↑  Franck Chauvereau, Librairie du Prenier-Film,

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1146429134 · NKC: xx0129420 · SUDOC: 053491335 · VIAF: 14941510 |