**Сутыкненні ў Трыпалі** — узброенае супрацьстаянне ў Трыпалі (Лівія) паміж прыхільнікамі Фатхі Башагі і Абдэля Дбэйбе. Канфлікт двух палітыкаў адбыўся вакол пасады прэм’ер-міністра. Дбэйба і Башага лічаць менавіта сябе кіраўніком Кабінета міністраў, што вярнула краіну да двоеўладдзя.

Перадумовы
----------

23 кастрычніка 2020 года ў Лівіі скончылася грамадзянская вайна паміж Урадам нацыянальнай згоды, які базаваўся ў Трыпалі, і Палатай прадстаўнікоў, якая знаходзілася ў Табруку.

5 лютага 2021 года бакі канфлікту дамовіліся аб стварэнні часовага ўрада на Форуме лівійскага палітычнага дыялогу, які прайшоў у Жэневе пад эгідай ААН. Абдэль Хамід Дбэйбе быў абраны прэм’ер-міністрам урада нацыянальнага адзінства, а прэзідэнцкі савет узначаліў Мухамед аль-Манфі. Умовай фармавання ўрада нацыянальнага адзінства было ўключэнне ў яго асоб, якія раней не займалі пасады ў папярэдніх кабінетах міністраў краіны. Планавалася, што гэта пераходны ўрад будзе кіраваць Лівіяй да выбараў.

Кіраўнік Урада нацыянальнай згоды Фаіз Сарадж афіцыйна перадаў уладныя паўнамоцтвы прэзідэнцкага савету і новаму ўраду 16 сакавіка 2021 года. Такім чынам, фармальна ў Лівіі ўпершыню за сем гадоў аб’яднаўся ўрад.

21 верасня 2021 года Палата прадстаўнікоў вынесла вотум недаверу ўраду нацыянальнага адзінства, а 10 лютага 2022 года прызначыла Фатхі Башагу прэм’ер-міністрам. Дбэйбе і УНА адхілілі гэтае прызначэнне.

Бакі
----

Урад Дбэйбы арыентаваны на Турцыю, а непасрэдна ў Лівіі абапіраецца на частку груповак Трыпалі і Місураты. Ён актыўна спрабуе падкупіць моладзь, выкарыстоўваючы дзяржаўныя фінансы для прасоўвання спецыяльнай грашовай дапамогі для маладых. У Дбэйбы ёсць план стаць будучым прэзідэнтам, нягледзячы на тое што закон, прыняты раней Палатай прадстаўнікоў, гэта забараняе.

У сваю чаргу Башага заручыўся падтрымкай усходу краіны, у прыватнасці, Табрука, дзе размяшчаецца Палата прадстаўнікоў. Яна падтрымліваецца Лівійскай нацыянальнай арміяй пад камандаваннем Халіфа Хафтара. Характэрна, што ў ходзе грамадзянскай вайны 2010-х гадоў Башага знаходзіўся на баку праціўнікаў Табрука.

Асноўным патрабаваннем яго прыхільнікаў з’яўляецца адстаўка ўрада пад кіраўніцтвам Дбэйбы, бо той не выканаў галоўнай сваёй задачы — не былі арганізаваны выбары прэзідэнта і парламента краіны. Выбары павінны былі адбыцца яшчэ 24 снежня 2021 года, але ў апошні момант усе мерапрыемствы былі перанесены на студзень, затым на лета, а пазней яшчэ на нявызначаны тэрмін.

Атрады
------

З боку прыхільнікаў Башагі да канфлікту далучыліся фарміраванні ЛНА Хафтара, як, напрыклад, 28-я пяхотная дывізія (брыгада ан-Навасі), 777-я брыгада, 55-ы пяхотны батальён. Яго таксама падтрымалі брыгады апалчэнцаў Зінтана, рэвалюцыянераў Трыпалі, Аль-Халбус, Аль-Марса і Абу Зрэбы. Дбэйбе аб’яднаў вакол сваёй фракцыі Упраўленне падтрымкі стабільнасці, Спецыяльныя сілы стрымлівання (RADA), атрады Эмада аль-Трабілісі, 444-ю брыгаду, 610-ю брыгаду, 301-ы батальён і 52-ю пяхотную брыгаду (апошнія чатыры — былыя часці ЛА). Ёсць інфармацыя, што яго непасрэдна падтрымалі туркі і баевікі групоўкі «Сірыйская нацыянальная армія».

Сутыкненні
----------

Раніцай 17 мая Башага распачаў спробу ўвайсці ў сталіцу, што прывяло да першага ўзброенага інцыдэнту. Палітык заехаў без узброенага суправаджэння, але падвергнуўся нападу баевікоў, саюзнікаў Дбэйбы. Аднак апошні заявіў, што менавіта Башага быў з баевікамі.

22 ліпеня адбыліся новыя сутычкі. Адначасна паміж бакамі канфлікту пачаліся перамовы аб эвакуацыі 60 студэнтаў, якія знаходзіліся ў зоне баявых дзеянняў у адным з універсітэцкіх будынкаў раёна Фарнадж.

У канцы жніўня два прэм’ера абмяняліся завочнымі пасланнямі адзін да аднаго. Спачатку Дбэйба заявіў, што ў Лівіі *«няма іншага шляху, акрамя выбараў»*. Затым Фатхі Башага накіраваў ліст да суперніка, запатрабаваўшы неадкладна перадаць уладу. Пры гэтым ён назваў Дбэйбу былым прэм’ер-міністрам. У адказ яго апанент напісаў у Twitter: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Былы міністр унутраных спраў [Башага займаў гэтую пасаду да 2021 года], пазбаўце сябе ад паўторных паведамленняў і пагроз распаліць вайну. Калі вы зацікаўлены ў жыцці лівійцаў, ідзіце на выбары і адмоўцеся ад ілюзій ваенных пераваротаў, іх час прайшоў. | "|

Хутка, 27 жніўня, успыхнулі сутыкненні ў лівійскай сталіцы Трыпалі. Атрады Башагі вылучылі ў сталіцу дадатковыя сілы з Місураты. На некаторы час яго прыхільнікі занялі тэрыторыю міжнароднага аэрапорта Трыпалі. Хутка яны былі вымушаны пакінуць свае пазіцыі ў цэнтры горада, а падмацаванне разгарнуць назад. Да вечара на вуліцах наступіла адноснае зацішша.

Прыхільнікі Дбэйбы заяўлялі, што баявыя дзеянні пачаліся пасля правалу перамоваў аб прадухіленні кровапраліцця. У сваю чаргу Башага запэўніваў пра адсутнасць якіх-небудзь падобных мерапрыемстваў. Найбольш уплывовы з саюзных яму палявых камандзіраў Усама Джувейлі ў інтэрв’ю лівійскім СМІ заявіў, што баі былі выкліканы трэннямі паміж групоўкамі і няма злачынства ў тым, каб спрабаваць прывесці да ўлады кіраўніка ўрада, абранага парламентам. 

2 і 3 верасня сутыкненні аднавіліся. Баі зафіксаваны ў раёне Варшафала на заходняй ускраіне Трыпалі.

Ахвяры
------

Падчас інцыдэнту 17 мая быў забіты адзін чалавек.

Падчас баёў 22 ліпеня, паводле звестак прадстаўніка сталічнага аддзялення хуткай дапамогі Усама Алі, трое чалавек загінулі. Яшчэ двое параненых мірных жыхароў даставілі ў шпіталь.

27 жніўня, паводле першапачатковых афіцыйных звестак Міністэрства аховы здароўя, у выніку сутычак загінулі 23 чалавекі, 140 атрымалі раненні. Пазней колькасць ахвяр вырасла да 32 забітых і 159 пацярпелых.

Рэакцыя
-------

* **Май**: Прадстаўнік Дзярждэпартамента ЗША заявіў, што ведамства вельмі занепакоенае гвалтам, і заклікаў усе ўзброеныя групоўкі ўстрымлівацца ад сутычак.
* **Жнівень**: Член савета старэйшын гарадскога савета Трыпалі Амар Вехеба заклікаў усіх захоўваць спакой, а таксама прыгразіў крымінальным пераследам для ўсіх, хто стаў прычынай дадзенай сітуацыі. Місія падтрымкі ААН у Лівіі заклікала бакі да неадкладнага спынення агню.

Зноскі
------

1. ↑  Sami Zaptia.  BREAKING: New unified Libyan government selected by LPDF in Geneva **(нявызн.)**, *Libya Herald* (5 February 2021). Праверана 5 February 2021.
2. ↑  Глава ПНС Ливии передал полномочия новой переходной власти **(нявызн.)**, *Russia Today* (16 марта 2021).
3. ↑  Правительство Ливии объединилось впервые за семь лет
4. ↑  Libya rifts deepen as new PM named, incumbent refuses to yield **(нявызн.)**, *Reuters* (10 February 2022).
5. 1 2 3 4  Полина Коноплянко. В Ливии вновь полилась кровь: двоевластие оказывается неизбежным // Московский комсомолец : газета. — 28 августа 2022.
6. ↑  *Mustafa Fetouri*. Who fought who in Tripoli last week, and why **(нявызн.)**. *Middle East Monitor* (1 верасня 2022).
7. ↑  Libya: Syrian Mercenaries Played a Key Role in Recent Tripoli Clashes **(нявызн.)**. *Syrians for Truth and Justice* (14 верасня 2022).
8. 1 2  Clashes force Libya's Bashagha from Tripoli after brief attempt to enter
9. 1 2  Дмитрий Сотак. В столице Ливии снова начались бои // Lenta.ru : интернет-издание. — 22 июля 2022
10. 1 2 3  *Марианна Беленькая.* Два премьера на один Триполи // Коммерсантъ : газета. — № 157 (7358). — 28 августа 2022.
11. ↑  В столкновениях в столице Ливии погибли семь человек, сообщили СМИ
12. 1 2 3  Ливия: не менее 32 человек погибли в результате столкновений // Euronews : телеканал.
13. ↑  Libyan armed factions clash on outskirts of Tripoli **(нявызн.)**.
14. ↑  "Libye: Combats à Tripoli après un coup de force du gouvernement rival"
15. ↑  32 killed in Libya’s Tripoli as fears grow of a wider war (англ.). *www.aljazeera.com*. Праверана 28 жніўня 2022.
16. ↑  Libya clashes: UN calls for ceasefire after 32 killed(англ.)  **(нявызн.)**?, *BBC News* (28 жніўня 2022).