**Мыонгі** (саманазвы *Mol, Mual, Moi, Moi bi, Au tá, Ao tá*) — народ, карэнныя насельнікі Паўднёва-Усходняй Азіі. Жывуць пераважна ў В’етнаме. Невялікая абшчына мыонгаў ёсць таксама ў суседнім Лаосе. Агульная колькасць — 1 464 000 чал. (2022 г.)

Паходжанне
----------

Відавочна, мыонгі маюць адзінае паходжанне з в'етамі. Яны карыстаюцца блізкай мовай, аднак у адрозненні ад апошніх заўсёды жылі ў горнай мясцовасці і не траплялі ў шчыльную залежнасць ад Кітая. Аднак на працягу гісторыі в'еты - насельнікі раўнін па розных прычынах перасяляліся ў горы і змешваліся з продкамі мыонгаў.

Само слова "мыонг" мае тайскае паходжанне і значыць "мясцовасць". Мыонгі карыстаюцца рознымі саманазвамі, але, каб падкрэсліць сваё адрозненне ад в'етаў, часам выкарыстоўваюць адзіную саманазву *манглонг* (літаральна "тыя, што ў цэнтры").

Традыцыйная культура
--------------------

Мыонгская вёска
Галоўны традыцыйны занятак — сельская гаспадарка. Мыонгі — выдатныя земляробы. Вырошчваюць рыс, для паліву якога ладзяць ірыгацыйныя збудаванні, а таксама розную садавіну і гародніну, тытунь, кукурузу, клубневыя культуры і г. д. Трымаюць свойскую жывёлу. У мінулым важным заняткам было загоннае паляванне з сабакамі. Да нашых дзён практыкуецца збіральніцтва. На рынке карыстаюцца попытам лясны мёд і лекавыя расліны, якія збіраюць мыонгі. Распаўсюджаныя рамёствы — пляценне, ткацтва, шыццё вопраткі, апрацоўка металаў і дрэва.

Мыонгі будуюць свае паселішчы на схілах гор і ўзвышшаў. Традыцыйныя хаціны ўзводзяцца на па́лях, маюць слупавую або каркасную канструкцыю. Вокны размешчаны нізка над падлогай. Знутры хаціна падзелена плеценымі бамбукавымі перагародкамі. Для ацяплення і прыгатавання ежы ладзяць два агмені. Гаспадарчая прастора месціцца недалёка ад уваходу.

У мінулым мыонгі мелі вялікія пашыраныя сем'і. Пасля шлюбу сыны працягвалі жыць з бацькамі. Большую частку спадчыны атрымоўваў старэйшы сын. Дачкам давалі пасаг (звычайна хатнюю жывёлу і грошы). Але ў другой палове XX ст. пашыраныя сем'і сталі рэдкімі. У В’етнаме закон гарантуе роўную долю для ўсіх спадчыннікаў, незалежна ад ўзросту і полу. Яшчэ ў XVIII - XIX стст. калі мыонгі канчаткова трапілі ў залежнасць ад в'етаў, традыцыйная вясковая сістэма кіравання была заменена на дзяржаўную адміністрацыйную.

Мыонгі вядомы каляровымі святамі, прысвечанымі рэлігійным мэтам або зборам ўраджаю. Падчас святкавання праводзяцца абавязковыя рытуалы ахвярапрынашэння свойскай жывёлы і сумеснага распіцця праз бамбукавыя трубкі віна. Алкаголь, на думку мыонгаў, адпуджвае злых духаў.

Мыонгскі фальклор надзвычай разнастайны. Асаблівае месца ў ім займае эпас "Нараджэнне зямлі і вады", які складаецца з некалькіх дзесяткаў тысяч вершаў. Акрамя таго, папулярны байкі, легенды, гістарычныя паданні, казкі і інш.

Мова
----

Мыонгская мова надзвычай блізкая да в'етнамскай. Мае 5 тонаў. Падзяляецца на шэраг буйных дыялектаў. Адзінай літаратурнай мовы фактычна не існуе. Мыонгі карыстаюцца в'етнамскай пісьмовасцю на аснове лацінкі.

Рэлігія
-------

Старажытныя вясковыя могілкі
Большасць веруючых мыонгаў спавядае будызм. Ёсць невялікая група хрысціян. Аднак значную ролю адыгрываюць традыцыйныя рэлігійныя ўяўленні, перш за ўсё культ продкаў і шаманізм.

У хацінах мыонгаў абавязкова маюцца рытуальныя месцы для шанавання духаў продкаў сям'і і вёскі. Мыонгі вераць, што кожны чалавек валодае 90 душамі і столькі ж разоў мае магчымасць перасяляцца пасля смерці ў новае цела. Дабрадзейныя вернікі могуць стаць у наступным жыцці паважанымі мужчынамі, а злодзеі — прадметамі або жывёламі. Канчатковы прыгавор душам выносіць уладар нябёсаў, пасля чаго яны застаюцца жыць у месцы першаснага нараджэння. Пасля смерці практыкуюцца шматлікія рытуалы і ахвярапрынашэнні, каб уласкавіць душу памерлага і зрабіць яе сваім саюзнікам. У мінулым пахавальныя абрады расцягваліся на некалькі гадоў і каштавалі сям'і значных выдаткаў.

Практыка шаманізму абапіраецца на анімістычныя ўяўленні, веру ў існаванне шматлікіх духаў, як добрых або нейтральных, так і злых. Асаблівую шкоду неслі духі *ма цяй* і *ма ем*, якія маглі ўсяляцца ў цела чалавека, прымушаць яго атручваць іншых людзей і здзяйсняць непрыстойныя ўчынкі. Вясковы шаман *па-мо* мог толькі вызначыць такога чалавека, але не выратаваць яго. Звычайна такія абшчыннікі выганяліся з вёскі або нават забіваліся суседзямі. Разам з тым, *па-мо* лячылі ад розных хвароб, выконвалі магічныя дзеянні.

Відавочна, у сярэднявеччы традыцыйная рэлігія мыонгаў зведала ўздзеянне індуізму, але ў сучаснасці гэта выяўляецца толькі ў існаванні культу лінгамаў.

Зноскі
------

1. ↑  Thành phần và phân bổ các dân tộc Архівавана 19 ліпеня 2009.
2. ↑  Muong

Спасылкі
--------

* Who are the Muong? Архівавана 9 красавіка 2009.
* Minorities of the Northern Highlands Архівавана 21 мая 2014.
* The culture of the Muong in Hoa Binh province
* XUONG DONG — FESTIVAL OF MUONG PEOPLE
* Muong — Religion and Expressive Culture
* Muong Cultural Museum Архівавана 31 снежня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12330881m · LCCN: sh85088516 |