**Любляна** (славенск.: Ljubljana , ням.: Laibach, італ.: Lubiana) — самы вялікі горад і сталіца Славеніі. Насельніцтва — 323 тыс. чал. (1990). Горад размешчаны ў межгорнай катлавіне, па абодвух берагах ракі Любляніцы, каля яе ўпадзення ў раку Саву.

Гісторыя
--------

У I ст. на месцы горада быў размешчаны ўмацаваны рымскі ваенны лагер, які затым стаў горадам Эмона (знішчаны варварамі ў V ст.). Як славянскае селішча Любляна ўпершыню згадваецца ў 1144 г. У XIII ст. атрымала правы горада (нямецкая назва — Лайбах), адміністрацыйны цэнтр Крайны. У 1335 г. горад перайшоў у валадарства аўстрыйскіх Габсбургаў. З XV ст. рэзідэнцыя біскупа. З 1809 г. галоўны горад Ілірыйскіх правінцый, створаных па распараджэнні Напалеона I. Пасля Венскага кангрэса (1814—1815) далучана да Аўстрыйскай імперыі. У 1821 г. тут праходзіў кангрэс Святога саюза (Лайбахскі кангрэс), на якім прысутнічаў расійскі імператар Аляксандр I. З 1918 г. у складзе Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 г. — Каралеўства Югаславія) у якасці сталіцы Славеніі. У красавіку 1941 г. акупаваная войскамі Італіі, з 1943 г. — Трэцяга рэйха. У маі 1945 г. горад вызвалены Народна-вызваленчым войскам Югаславіі.

Культура
--------

З антычных часоў у Любляне захаваліся астаткі акведука, некропаля і гарадскіх умацаванняў. Гістарычнае ядро горада — крэпасць Град (IX ст.).

У горадзе размешчаныя Люблянскі ўніверсітэт (заснаваны 1595—1596 гг. як езуіцкі каледж, рэарганізаваны 1809—1810 гг. і ў 1919 г.), Славенская Акадэмія навук і мастацтваў, Вышэйшая педагагічная школа, Славенская філармонія (заснаваная ў 1702 г.), Нацыянальная бібліятэка Славеніі і ўніверсітэцкая бібліятэка (заснаваная ў 1774 г.), Нацыянальная і Сучасная галерэі, Нацыянальны і этнаграфічны музей Славеніі.

Архітэктура
-----------

Архітэктурнае аблічча Любляны — стыль барока: Палац біскупа (XVI ст.), сабор Святога Мікалая (пачатак XVIII ст.; архітэктар А. Поца), ратуша (пачатак XVIII ст.; архітэктар Г. Мачэк), некалькі цэркваў XVII—XVIII стст. Гатэль «Уньён», будынак універсітэцкай бібліятэкі (пачатак XX ст.; мадэрн; архітэктар Й. Плечнік), будынак Народнай скупшчыны (1950-я гг.; архітэктар У. Гланц), спартыўная зала «Ціволі», Дом друку (1960-я гг.; архітэктары М. Боціч, Б. Коцмут).

Зноскі
------

1. 1 2  Population by age groups and sex, municipalities, Slovenia **(нявызн.)**. Праверана 31 ліпеня 2008.

| ⛭Сталіцы Еўропы |
| --- |
| Сталіцы краін-членаў ААН | 
* Амстэрдам
* Андора-ла-Велья
* Анкара
* Астана
* Афіны
* Баку
* Берлін
* Берн
* Браціслава
* Брусель
* Будапешт
* Бухарэст
* Бялград
* Вадуц
* Валета
* Варшава
* Ватыкан
* Вена
* Вільнюс
* Дублін
* Ерэван
* Заграб
* Капенгаген
* Кіеў
* Кішынёў
* Лісабон
* ✰ Лондан
* Любляна
* Люксембург
* Мадрыд
* Манака
* Масква
* Мінск
* Нікасія
* Осла
* Парыж
* Прага
* Рыга
* Рым
* Рэйк’явік
* Сан-Марына
* Сараева
* Сафія
* Скоп’е
* ✰ Стакгольм
* Талін
* Тбілісі
* Тырана
* Хельсінкі
* Цэтынэ

 |
| Сталіцы іншых тэрыторый | 
* Ватыкан
* Гібралтар
* Дуглас
* Епіскопі
* Лонгйір
* Мальтыйскі палац
* Марыянхаміна
* Сент-Пітэр-Порт
* Сент-Хеліер
* Торсхаўн

 |
| Сталіцы непрызнаныхі часткова прызнаных дзяржаў | 
* Данецк
* Луганск
* Прышціна
* Ціраспаль

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 122718867 · GND: 4073953-3 · LCCN: n50052801 · NKC: ge134327 · SUDOC: 067089984 · VIAF: 155815338 |

 |