Макет спускальнага апарата.
**«Луна-25»** (да красавіка 2013 года апарат насіў назву **«Луна-Глоб»**) — аўтаматычная міжпланетная станцыя, частка расійскай месяцовай праграмы, першае расійскае месячнае заданне, якое ажыццяўлялася ў НВА імя С. А. Лавачкіна для даследавання і практычнага выкарыстання Месяца аўтаматычнымі міжпланетнымі станцыямі. У рамках задання планавалася запусціць спачатку спушчальны апарат, а праз некалькі гадоў — арбітальны апарат. 

Мэтай гэтага праекта быў запуск аўтаматычнага зонда, арбітальная частка якога павінна ажыццяўляць дыстанцыйныя даследаванні і выбар прыдатных пляцовак для наступных спускальных апаратаў, якія мелі даследаваць паверхню ў раёне Паўднёвага полюса, у тым ліку крыягенным свідраваннем да глыбіні двух метраў (асноўная задача — пошук вады). Заяўлены актыўны тэрмін працы зонда на паверхні Месяца — не менш за адзін зямны год.

Місія складалася з чатырох складнікаў: касмічны апарат «Луна-25», ракетна-касмічны комплекс «Саюз-2.1б», наземны комплекс кіравання і наземны навуковы комплекс.

Галаўны арганізацыя па навуковай карыснай нагрузцы — Інстытут касмічных даследаванняў РАН. Навуковы кіраўнік праекта — акадэмік Леў Зялёны, галоўны канструктар праекта — Павел Казмерчук.

Назва праекта заклікана падкрэсліць пераемнасць савецкай месяцовай праграме, апошні апарат якой, «Луна-24», быў запушчаны ў 1976 годзе.

Праект па запуску расійскага апарата быў пачаты ў 1997 годзе. Першапачаткова запуск планаваўся ў 2000 годзе, але шматкроць пераносіўся з-за недахопу фінансавання, аварыі марсіянскай місіі «Фобас-Грунт» і заходніх санкцый, накладзеных у 2014 годзе.

Запуск «Луна-25» адбыўся 11 жніўня 2023 года ў 02:10:57 па маскоўскім часе. З пляцоўкі 1С касмадрома Усходні была запушчана ракета-носьбіт «Саюз-2.1б» з разгонным блокам «Фрэгат» і аўтаматычнай станцыяй «Луна-25». Ракета-носьбіт адпрацавала ў штатным рэжыме, разгонны блок аддзяліўся ад трэцяй ступені ракеты і вывеў аўтаматычную станцыю на траекторыю пералёту да Месяца. 19 жніўня ў выніку няштатнай працы рухальнай устаноўкі станцыя сышла з арбіты і разбілася аб паверхню Месяца.

Заўвагі
-------

1. ↑  Российская лунная миссия «Луна-Глоб» будет переименована в «Луна-25» (руск.).  РИА Новости (8 красавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 4 чэрвеня 2016. Праверана 6 мая 2016.
2. ↑  НПО Лавочкина: российские лунные зонды проживут на Луне минимум год **(нявызн.)** (16 кастрычніка 2013). Архівавана з першакрыніцы 16 кастрычніка 2013. Праверана 16 кастрычніка 2013.
3. ↑  Ученые РАН создали манипулятор для поисков воды на Луне **(нявызн.)**.  Hjccbqcrfz Frfltvbz Yfer (18 февраля 2022). Архівавана з першакрыніцы 19 лютага 2022. Праверана 20 красавіка 2022.
4. ↑   Сюжет «Роскосмос-ТВ» «Луна-25» завершает испытания. Май 2022 года
5. ↑  В это невозможно поверить, но Россия отправляет к Луне исследовательскую станцию — спустя почти полвека после последней советской миссии Почему перерыв получился таким долгим и будет ли успешным новый запуск? (руск.). *Meduza*. Праверана 11 жніўня 2023.
6. ↑  Ракета «Союз-2.1б» с автоматической станцией «Луна-25» стартовала с Восточного **(нявызн.)**. *Роскосмос* (11 жніўня 2023). Праверана 11 жніўня 2023.
7. ↑  Об автоматической станции «Луна-25» (руск.). *роскосмос* (20 жніўня 2023). Праверана 20 жніўня 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |