**Cordyceps** — род грыбоў сямейства *Cordycipitaceae*, пірэнаміцэты, якія паразітуюць на пэўных відах насякомых.

У прыродзе сустракаецца больш за 400 розных відаў кардыцэпсаў, некаторыя з іх:

* Cordyceps sinensis,
* Cordyceps chino
* Cordyceps ophioglossoides
* Cordyceps militaris
* Cordyceps gracilis
* Cordyceps capitata
* Cordyceps japonensis

Этымалогія назвы
----------------

Род названы па адным з прадстаўнікоў, Cordyceps sinensis, які ў сваю чаргу атрымаў назву за характэрны выгляд пладовага цела, якое нагадвае булаву. лац.: Cordyceps, ад cord — булава і ceps — галава.

Таксанамія
----------

У род уваходзяць два падроды (клады):

* *Cordyceps*;
* *Cordylia*.

Раней у родзе вылучалася таксама клада *Epichloe*, але цяпер гэта асобны род *Epichloë*.

Апісанне
--------

Прадстаўнікі роду шырока распаўсюджаны ў свеце (арэал грыба адпавядае арэалу насякомых-гаспадароў гэтага паразіта). Тым не менш, найбольшую відавую разнастайнасць род праяўляе ў трапічных рэгіёнах. Некаторыя прадстаўнікі роду атрымалі шырокую вядомасць у сувязі з уплывам на паводзіны насякомых, на якіх яны паразітуюць.

Выкарыстанне і вынікі
---------------------

Некаторыя віды роду ўтрымліваюць рэчывы з незвычайнымі біялагічнымі і фармакалагічнымі ўласцівасцямі, напрыклад кардыцэпін (cordycepin). Анаморфа віду *Cordyceps subsessilis* (Tolypocladium inflatum) з’яўляецца сыравінай для атрымання іммунадэпрэсанта цыкласпарыну.

У кітайскай народнай медыцыне лічыцца тонікам, афрадызіякам і амаладжальным сродкам. Таксама (разам з мёртвымі целамі насякомых-гаспадароў паразіта) уваходзіць у склад некаторых кітайскіх страў.

Вялікая колькасць медыцынскіх даследаванняў, якія апісваюць эфектыўнасць прэпарата кардыцэпса, выкананы кітайскімі вучонымі. Дадзеныя даследаванні крытыкуюцца за нізкі ўзровень выканання, парушэнні навуковай метадалогіі і адсутнасць ці недастатковасць удзельнікаў. У біялагічнай і біятэхналагічнай супольнасці падобныя даследаванні альбо выклікаюць крытыку, альбо адкрыта называюцца міфамі.

Сапраўдныя даследаванні кардыцэпса пачаліся толькі з 2008 года, але біялагічна актыўныя рэчывы гэтага грыба пачалі вылучаць нашмат раней.

У культуры
----------

* У серыі гульняў *The Last of Us*, а так сама ў аднаімённым фільме на HBO Max, мутаваўшы кардыцэпс стаў прычынай зомбі-апакаліпсісу.
* У рамане Майка Кэры  (англ.) (бел. «Дары Пандоры  (англ.) (бел.» і заснаваным на ім фільме «Новая эра Z», кардыцэпс прывёў да пандэміі, ператварыўшы вялікую частку насельніцтва ў зомбі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Кордицепс: гриб в шкуре гусеницы. — 2019.
2. 1 2  Cordyceps (англ.). *Index Fungorum*. Архівавана з першакрыніцы 31 сакавіка 2022.
3. ↑  *Fries, Elias Magnus.* Observationes Mycologiae praecipue ad illustrandam floram suecicam. — 1818.
4. ↑  *Edmond Tulasne & Charles Tulasne*. Select. fung. carpol. Vol. 3. P. 20 (Paris, 1865)
5. ↑  *Holliday, John; Cleaver, Phillip; Lomis-Powers, Megan; Patel, Dinesh;.* Analysis of Quality and Techniques for Hybridization of Medicinal Fungus Cordyceps sinensis (Berk.)Sacc. (Ascomycetes) : (en). — 2004.
6. ↑  Review of Naturopathy of Medical Mushroom, Ophiocordyceps Sinensis, in Sexual Dysfunction. — 2016. — В. 19. — Т. 10. — ISSN 0973-7847. — DOI:10.4103/0973-7847.176566 Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2020.
7. ↑  Cordyceps: Uses, Side Effects, Interactions, Dosage, and Warning **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 21 снежня 2020.
8. ↑  Myths and Realities Surrounding the Mysterious Caterpillar Fungus. — 2017-11-01. — В. 11. — Т. 35.
9. ↑  Cordyceps – A traditional Chinese medicine and another fungal therapeutic biofactory?. — 2008-05-01. — В. 7. — Т. 69. — ISSN 0031-9422. — DOI:10.1016/j.phytochem.2008.01.027 Архівавана з першакрыніцы 3 лістапада 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779085617 |