**Цю Цзінь** (кіт. спр. 秋瑾, піньінь *Qiū Jǐn*, 8 лістапада 1875 — 15 ліпеня 1907) — кітайская феміністка, рэвалюцыянерка, паэтэса, журналістка часоў імперыі Цын.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 8 лістапада 1875 года ў Сямыне (правінцыя Фуцзянь). Бацька Цю Сіньхоу, мясцовы суддзя, далучаў дзяўчыну да навучання, у прыватнасці ў галіне вывучэння класічнай кітайскай літаратуры. Адначасова знаёмілася з заходняй культурай. Рана пачала хадзіць у мужчынскай вопратцы. Пры гэтым авалодала баявымі мастацтвамі. У 1886 годзе сям’я перабіраецца ў Тайбэй (Тайвань). У 1896 годзе выходзіць замуж, перабіраецца разам з мужам у Сянтань (правінцыя Хунань). У 1902 годзе пераязджае ў Пекін, дзе атрымала дзяржаўную пасаду. У 1904 годзе адпраўляецца на вучобу ў Японію. Тут збліжаецца з рэвалюцыйнымі групамі з ліку студэнтаў-кітайцаў. Акрамя таго, устанаўлівае таварыскія адносіны з Сунь Ятсенам. Цю Цзінь вырашае ўключыцца ў барацьбу па звяржэнні кіруючай у імперыі Цын маньчжурскай дынастыі.

Па вяртанні ў Кітай у 1905 годзе Цю Цзінь пасяляецца ў Шанхаі. Тут засноўвае школу для дзяўчат Датун. Адначасова праводзіць антыманьчжурскую прапаганду. У 1906 годзе пачынае выдаваць першы ў Кітаі часопіс для жанчын «Кітайскія жанчыны» («Чжунго найбаа»), у якім заклікае жанчын здабыць фінансавую незалежнасць з дапамогай адукацыі і навучання розным прафесіям. Яна заклікала жанчын супраціўляцца прыгнёту з боку сям’і і ўрада, у прыватнасці выступала супраць традыцыі бінтавання ног  (руск.) (бел.. Разам са стрыечным братам Сюй Сілінам пачынае гуртаваць таемныя таварыствы ў Шанхаі для пачатку паўстання. Па плане паўстанне павінна было пачацца ў Аньцыне  (руск.) (бел. (правінцыя Аньхой). Аднак 6 ліпеня 1907 года Сюй Сілін быў схоплены, пад катаваннем прызнаў свой удзел у змове і быў пакараны, а 12 ліпеня была арыштаваная Цю Цзінь. Яе таксама катавалі, але не змаглі дамагчыся прызнання. Цю Цзінь пакаралі смерцю 15 ліпеня ў павеце Шаньінь  (руск.) (бел. (правінцыя Чжэцзян), дзе яна вырасла.

Творчасць
---------

Была майстрам вершаскладання і складання эсэ. Самымі любімымі былі жанры шы  (руск.) (бел. і цы. У вершах кампілявала кітайскую міфалогію з рэвалюцыйнымі ідэямі. Прыкладам з’яўляюцца вершы: «Дзякуй за ўспаміны», «Сэнс». Таксама выпушчаны зборнік вершаў Цю Цзінь.

Шматлікія эсэ адносна бягучых падзей ўвайшлі ў зборнікі, выдадзеныя ўжо пасля гібелі Цю Цзінь. Пры жыцці быў вядомы яе раман «Камень Цзіньвей», асновай якога была кітайская легенда пра Нюйву  (руск.) (бел. дачкі імператара Янь-дзі  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Qiu Jin // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. ↑  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>

Літаратура
----------

* Цю Цзинь // Цуруока — Шербот. — М. : Советская энциклопедия, 1957. — С. 12. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 47).
* Catherine Gipoulon : Qiu Jin — Der Stein des Vogels Jingwei. Frau und Revolutionärin im China des 19. Jhs.. Мюнхен, 1977: Frauenoffensive
* 山木. 附錄一秋瑾年表. 《秋瑾傳》. 國際文化出版社. 1989年: 512—530.
* 陈正宽. 山东往事秋瑾与山东安丘籍县官李鍾嶽. 《齐鲁晚报》. 2007-02-06 [2013年3月30日]. （原始内容存档于2013年2月4日） （中文（简体））.
* 澹台明. 秋瑾被殺上海傳媒如何為正義張目. （原始内容存档于2015） （中文）.（简体中文）
* 芥川龙之介. 中国游记. 北京: 中华书局. 2007年1月: 页72. ISBN 9787101053487 （中文（简体））.
* 赏风雨亭荷花 缅怀秋瑾烈士. 绍兴网. 2009年6月24日 [2013年3月30日] （中文（简体））.
* 1964：西湖墓冢的集体生活. 《瞭望东方周刊》. 2009年7月 [2013-03-30] （中文（中国大陆））.
* 秋瑾. 人民网. 2011年9月21日 [2013年3月30日] （中文（简体））.
* 魏紹昌. 秋瑾的藝術形象永垂不朽——從傳奇、文明戲到話劇和電影. (编) 郭延禮編. 《秋瑾研究資料》. 山東教育出版社. 1987年: 512—530.

Спасылкі
--------

* The Qiu Jin Museum
* Autumn Gem — Qiu Jin documentary film
* *Qui Jin* bei forgotten news makers

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 7071255 · BNF: 15508388q · CALIS: n2004197938 · CBDB: 0054478 · CiNii: DA17936513 · GND: 118520482 · ISNI: 0000 0001 1562 7461 · LCCN: n50047993 · NDL: 00492439 · NLC: 000230565 · NKC: jo2015880000 · NLA: 36732021 · NTA: 140240497 · NUKAT: n2015004403 · SUDOC: 070360375 · VIAF: 25393608 |

 |