Прэзідыум і сакратарыят: Пяліксас Бугайлішкіс, Казіс Бізаўскас, Казімерас Шаўліс, Юсцінас Стаўгайціс, Ёнас Басанавічус, Сцяпонас Кайрыс, Ёнас Віляйшыс, Антанас Смятона, Павілас Дагяліс, Юозас Пакніс, Юргіс Шаўліс, Міколас Біржышка, Юозас Станкевічус, Пятрас Клімас
**Віленская канферэнцыя** (літ.: Vilniaus konferencija) — з’езд літоўскіх дэлегатаў у Вільні 18—23 верасня 1917 г.

Арганізацыя канферэнцыі
-----------------------

13 мая 1917 г. генерал Эрых Людэндорф даў дазвол стварыць літоўскую раду, аднак не акрэсліў яе паўнамоцтваў. Нямецкая ваенная адміністрацыя згадзілася склікаць літоўскую канферэнцыю ў Вільні, якая склікала б раду. Арганізацыйны камітэт, які складаўся з 5 віленскіх дзеячаў і 16 прадстаўнікоў з правінцыі, сабраўся 1 — 4 жніўня 1917 г. і пастанавіў склікаць канферэнцыю 18 верасня. Быў абраны таксама Выканаўчы камітэт у складзе:

* Юргіс Шаўліс
* Пятрас Клімас
* Антанас Смятона
* Міколас Біржышка
* кс. Мацеюс Станкевічус.

Былі ўзгоднены ўмовы, якім мусілі адпавядаць дэлегаты на канферэнцыі: узрост — большы за 25 гадоў, адпаведны інтэлектуальны ўзровень і прыхільнасць да ідэі адбудовы незалежнай Літвы, затон не патрабавалася ведаць літоўскую мову.

Канферэнцыя
-----------

Канферэнцыя працягвалася з 18 да 23 верасня 1917 г. На паседжанні ў тэатры на Пагулянцы з 264 запрошаных прадстаўнікоў з’явіліся 214 чалавек. Старшынёй канферэнцыі быў абраны Ёнас Басанавічус Праграма паседжанняў ахоплівала чатыры найважнейшыя пытанні:

* палітычная будучы Літвы;
* літоўска-нямецкія стасункі;
* пытанні нацыянальных меншасцей;
* выбар Літоўскай Рады.

Дэлегаты ў аднагалосна прынятай рэзалюцыі выступілі за пабудову незалежнай дэмакратычнай дзяржавы ў этнаграфічных межах з невялікімі папраўкамі, якія ўлічвалі эканамічны фактар. Нацыянальным меншасцям гарантаваліся культурныя правы. Юрыдычныя падставы дзяржавы і дачыненні з іншымі дзяржавамі мусіў вызначыць скліканы ў Вільні Устаноўчы сход. У нямецкім пытанні была выказана згода на цесны палітычна-эканамічны саюз пры ўмове прызнання Германіяй незалежнасці Літвы яшчэ да склікання мірнай канферэнцыі .

На канферэнцыі было прынята рашэнне абраць з ліку ўдзельнікаў 20-асабовую Літоўскую Раду. 21 верасня былі абраныя члены Тарыбы, з якой праз два дні быў выбраны Прэзідыум. Удзельнікі канферэнцыі паслалі тэлеграму галоўнакамандуючаму нямецкіх войск на Усходзе з паведамленнем аб стварэнні Літоўскай Рады .

Памяць
------

*Мемарыяльная пліта*
17 верасня 2007 г. на будынку былога тэатра на Пагулянцы (цяпер Рускі драматычны тэатр Літвы) на вуліцы Басанавічуса ў Вільнюсе пры ўдзеле прэзідэнта Валдаса Адамкуса была адкрыта мемарыяльная пліта з тэкстам на літоўскай мове.

Крыніцы
-------

1. ↑  Čepėnas P. Naujųjų laikų Lietuvos istorija. T. II. — Chicago, 1986.
2. ↑  Lietuva vokiečių… Dokumentas № 26. Lietuvių Vilniaus konferencijos 1917 m. rugsėjo 18 — 22 d. posėdžių protokolo ištrauka. — P. 159
3. ↑  Тамсама. — P. 159—160
4. ↑  Prezidentas dalyvavo atidengiant Vilniaus lietuvių konferenciją įamžinusią paminklinę lentą Архівавана 19 лістапада 2007. (літ.)
5. ↑  V. Adamkus: be Vilniaus konferencijos nebūtų buvę ir Kovo 11-osios (літ.)

Літаратура
----------

* Čepėnas, P. Naujųjų laikų Lietuvos istorija. T. II. — Chicago, 1986.
* Lietuva vokiečių okupacijoje pirmojo pasaulinio karo metais 1915—1918. Lietuvos nepriklausomos valstybės genezė / Sud. E.Gimžauskas. — Vilnius, 2006.