**Міхаі́л Саакашві́лі** (груз. მიხეილ სააკაშვილი [mɪχɛɪl sɑɑkʼɑʃvɪlɪ], укр.: Міхеіл Саакашвілі; нар. 21 снежня 1967, Тбілісі, ГССР, СССР) — грузінскі і ўкраінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэзідэнт Грузіі з 25 студзеня 2004 па 25 лістапада 2007 і з 20 студзеня 2008 па 17 лістапада 2013 года.

Біяграфія
---------

Скончыў Кіеўскі ўніверсітэт. У пачатку 1990-х гадоў вывучаў права і стажыраваўся ў Францыі, Нарвегіі, ЗША, працаваў у адвакацкай канторы ў Нью-Ёрку. Доктар філасофіі Вашынгтонскага ўніверсітэта імя Дж. Вашынгтона.

У 1995—2000 і 2001—2003 гадах — дэпутат парламента Грузіі. У кастрычніку 2000 — верасні 2001 года — міністр юстыцыі. 3 2001 года — арганізатар і лідар апазіцыйнай партыі «Аб’яднаны нацыянальны рух». 3 2002 старшыня асамблеі (гарадскога ўрада) Тбілісі. Адзін з лідараў «Рэвалюцыі ружаў». У лістападзе 2003 года ўзначаліў шырокі рух апазіцыі, які шляхам масавых вулічных акцый дамогся адстаўкі прэзідэнта Эдуарда Шэварднадзэ. 4 студзеня 2004 года абраны прэзідэнтам Рэспублікі Грузія. На фоне пратэстаў у лістападзе 2007 года падаў у адстаўку і ў студзені 2008 года паўторна выйграў выбары. У кастрычніку 2013 года выбары выйграў Георгій Маргвелашвілі; паводле Канстытуцыі, Міхаіл Саакашвілі не меў права балатавацца на трэці тэрмін, не чакаючы заканчэння прэзідэнцкага тэрміну, ён пакінуў Грузію і выляцеў у Брусель. 4 снежня 2015 прэзідэнт Грузіі Георгій Маргвелашвілі падпісаў распараджэнне аб пазбаўленні грамадзянства краіны Міхаіла Саакашвілі.

З 13 лютага 2015 па 9 лістапада 2016 — дарадца Прэзідэнта Украіны і старшыня дарадчага міжнароднага савета рэформ. З 30 мая 2015 да лістапада 2016 года — старшыня Адэскай абласной адміністрацыі.

Міхаіл Саакашвілі быў пазбаўлены ўкраінскага грамадзянства ў ліпені 2017 года. Палітык быў дэпартаваны з Украіны ў лютым 2018 года. Міхаіл Саакашвілі транзітам праз Польшчу адправіўся ў Нідэрланды. 28 мая 2019 года новаабраны Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі ўнёс змены ва ўказ свайго папярэдніка Пятра Парашэнкі і вярнуў грамадзянства Міхаілу Саакашвілі.

7 мая 2020 года Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі прызначыў Міхаіла Саакашвілі кіраўніком Выканаўчага камітэта рэформ.

Крымінальны пераслед
--------------------

23 сакавіка 2014 года быў выкліканы для дачы паказанняў у галоўную пракуратуру Грузіі, дзе яго планавалі дапытаць наконт памілавання ім у 2008 годзе чатырох высокапастаўленых супрацоўнікаў дэпартамента канстытуцыйнай бяспекі МУС Грузіі, асуджаных у якасці фігурантаў справы аб забойстве 28 студзеня 2006 года банкаўскага служачага С. Гіргвліяні, а таксама за супрацьпраўныя дзеянні ў адрас яго знаёмага Левана Бухаідзэ. Як сведка, М. Саакашвілі, павінен быў прысутнічаць яшчэ па дзевяці крымінальных справах, у т. л. аб гібелі ў 2005 годзе прэм’ер-міністра Грузіі Зураба Жваніі.

28 ліпеня 2014 года Саакашвілі быў абвінавачаны ў перавышэнні паўнамоцтваў пры разгоне апазіцыйнай акцыі ў лістападзе 2007 годзе, разгроме тэлекампаніі «Імедзі» і канфіскацыі ўласнасці ў заснавальніка гэтай тэлекампаніі Бадры Патаркацышвілі. Знаходзячыся у Нью-Ёрку, Саакашвілі заявіў аб тым, што «не будзе прыходзіць на допыт у галоўную пракуратуру Грузіі і не мае намеру супрацоўнічаць са следчымі органамі» краіны.

1 жніўня 2014 года Тбіліскі гарадскі суд задаволіў патрабаванне галоўнай пракуратуры Грузіі і завочна выбраў папярэдняе заключэнне ў якасці меры стрымання. Саакашвілі назваў свой завочны арышт неабгрунтаваным, а абвінавачванні — надуманымі і беспадстаўнымі.

5 студзеня 2018 года Тбіліскі гарадскі суд завочна прысудзіў Саакашвілі 3 гады турмы.

Ён нелегальна вярнуўся ў краіну напярэдадні мясцовых выбараў. 1 кастрычніка 2021 года Міхаіл Саакашвілі быў затрыманы.

Вяртанне палітык патлумачыў гатоўнасцю змагацца разам са сваімі суайчыннікамі ў краіне на мясцовых выбарах, якія адбыліся 2 кастрычніка. Для Саакашвілі і яго аднапартыйцаў было вельмі прынцыпова выйграць іх, аднак гэта не атрымалася.

Асабістае жыццё
---------------

Саакашвілі жанаты з грамадзянкай Нідэрландаў Сандрай Рулафс (якая мае таксама і грамадзянства Грузіі), выхоўвае двух сыноў — Эдуарда (нар. 1995) і Нікалоза (нар. 2005). Да знаёмства з будучым мужам Сандра — былая супрацоўніца Чырвонага Крыжа — паспела наведаць Кутаісі ў складзе гуманітарнай групы.

У кастрычніку 2021 года стала вядома, што Саакашвілі знаходзіцца ў блізкіх адносінах з народным дэпутатам Украіны Лізаветай Ясько.

Зноскі
------

1. ↑  Micheil (Michail) Saakaschwili // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Micheil Saakaschwili // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑  nn.by(недаступная спасылка)
4. ↑  nn.by(недаступная спасылка)
5. ↑  Указ Президента України № 77/2015 «Про призначення Міхеіла Саакашвілі Радником Президента України» Архівавана 15 лютага 2015.  (укр.)
6. ↑  Указ Президента України № 78/2015 «Про Дорадчу міжнародну раду реформ»  (укр.)
7. ↑  pravda.com.ua
8. ↑  president.gov.ua
9. ↑  Зеленский назначил Саакашвили главой исполнительного комитета реформ, РБК  (руск.)
10. ↑  Саакашвили допросят как свидетеля по десяти уголовным делам // Forbes
11. ↑  СМИ: суд Тбилиси заочно арестовал экс-президента Грузии Саакашвили // РИА Новости
12. ↑  Саакашвили назвал безосновательными обвинения грузинской прокуратуры // РБК
13. ↑  Nashaniva.com
14. ↑  У Грузіі затрымалі Саакашвілі **(нявызн.)**, *Звязда* (1 кастрычніка 2021). Праверана 2 кастрычніка 2021.
15. ↑  Кіруючая партыя ў Грузіі лідзіруе на мясцовых выбарах з 48,56% галасоў **(нявызн.)**, *Звязда* (1 кастрычніка 2021). Праверана 2 кастрычніка 2021.
16. ↑  САНДРА ЭЛИСАБЕТ РУЛОФС-СААКАШВИЛИ  (руск.)
17. ↑  Девушка Саакашвили обратилась к властям Украины с просьбой о помощи: Украина: Lenta.ru  (руск.)

Спасылкі
--------

 У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме **Міхаіл Саакашвілі**
* Тэкст прамовы прэзідэнта Саакашвілі ў ААН — nashaniva.by

| Прэзідэнты Грузіі |
| --- |
| Сцяг Грузіі | 
* Звіяд Гамсахурдыя (1991—1993)
* Эдуард Шэварднадзэ (1995—2003)
* Міхаіл Саакашвілі (2004—2013)
* Георгій Маргвелашвілі (2013—2018)
* Саламэ Зурабішвілі (з 2018)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Telegram · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Flickr · Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Лентапедыя · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 159629269 · GND: 131355112 · GTAA: 149247 · ISNI: 0000 0001 1448 8543 · LCCN: n2002059849 · LNB: 000129169 · NKC: js20060804026 · NLP: A2718612X · NUKAT: n2009163243 · SUDOC: 129594555 · VIAF: 78139279 |

 |