recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гаро́чычы** (трансліт.: *Haročyčy*, руск.: Горочичи) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Гарочыцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

Знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўночны ўсход ад Калінкавічаў, 120 км ад Гомеля, на рацэ Абедаўка.

Гісторыя
--------

За 2 км ад вёскі курганы, якія сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Даманавіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1850 годзе ў складзе маёнтка Даманавічы, валоданне памешчыка Міхайлава. У 1867 годзе пры правядзенні размежавання зямель жыхары выступілі супраць несправядлівых дзеянняў мясцовых уладаў. Паводле перапісу 1897 года дзейнічалі капліца, хлебазапасны магазін, заезны двор. У 1912 годзе адкрыта школа, якая размясцілася ў наёмнай сялянскай хаце.

У 1929 годзе арганізаваны калгас «Савецкая Беларусь»; вятрак, паравы млын, кузня, смалаварня і пільня. Пачатковая школа ў 1930-х гадах ператворана ў 7-гадовую (у 1935 годзе 297 вучняў). У час Вялікай Айчыннай вайны партызаны разграмілі варожы гарнізон, які размяшчаўся ў вёсцы. У баях каля вёскі загінулі 94 савецкіх салдата і партызана (пахаваныя ў брацкіх магілах на могілках і на паўночна-заходняй ускраіне). Вызвалена 12 студзеня 1944 года, 99 жыхароў загінулі на фронце. Да 21 кастрычніка 1968 года вёска ў складзе Зеляноцкага сельсавета, пасля — цэнтр Гарочыцкага сельсавета. У 1970 годзе цэнтр саўгаса «Калінкавіцкі».

У вёску пераселены жыхары з забруджаных радыяцыяй пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, пераважна з вёскі Надтачаеўка Нараўлянскага раёна. Для іх пабудаваны цагляныя дамы на 60 сем’яў.

Насельніцтва
------------

* 1996 год — 840 жыхароў, 386 двароў.

Інфраструктура
--------------

Размешчаны Васілевіцкі льнозавод, лясніцтва, Азарыцкі лясгас, механічныя майстэрні, камбінат бытавога абслугоўвання, сярэдняя школа, 2 клуба, бібліятэка, дзіцячы сад, бальніца, аддзяленне сувязі, ветэрынарны ўчастак, 2 сталовыя, 6 крам.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Гаро́чыцы**
2. 1 2  БелЭн, 1997
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1969, № 1 (1231).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 69. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2011. — С. 25. — 68 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-107-5.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гарочычы

| ⛭**Гарочыцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Гарочычы |
| Пасёлкі | Гарочыцкі |
| Вёскі | Бабровічы ·  Перадзельнае ·  Рудзенька ·  Рудніца ·  Сельцы |
**Іван Фёдаравіч Казачук** (1913—1986) — старшыня Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Іван Казачук нарадзіўся 26 мая 1913 года ў вёсцы Прыліпча (цяпер — Застаўніўскі раён Чарнавіцкай вобласці Украіны). Пасля заканчэння сямі класаў школы працаваў грузчыкам, затым фарбавальшчыкам на трыкатажнай фабрыцы. Актыўна займаўся грамадска-палітычнай дзейнасцю, абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета УССР 1-га склікання. З 1941 года Казачук быў намеснікам старшыні аднаго з райвыканкамаў у Чарнаўцах. У лістападзе таго ж года ён быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Сталінградскім, Данскім, Бранскім, Цэнтральным, 1-м Беларускім франтах. Удзельнічаў у Сталінградскай і Курскай бітвах. Да верасня 1943 года гвардыі старшына Іван Казачук камандаваў узводам коннай разведкі 215-га гвардзейскага стралковага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

25 верасня 1943 года Казачук на чале разведгрупы пераправіўся праз Дняпро і, прабраўшыся ў тыл праціўніка, правёў разведку яго сістэмы абароны, і даставіў важныя дадзеныя камандаванню. 1 кастрычніка ён зноў пераправіўся праз Днепр у раёне вёскі Галкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у захопе і ўтрыманні плацдарма на заходнім беразе ракі. У тых баях ён знішчыў больш за 20 салдатащ і афіцэраў праціўніка, яшчэ 4 ўзяў у палон.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшына Іван Казачук быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 3033.

Пасля заканчэння вайны Казачук быў дэмабілізаваны. У 1947 годзе ён скончыў совпартшколу, у 1952 годзе — Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КП УССР, пасля чаго знаходзіўся на розных партыйных пасадах. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета УССР 2-га, 3-га і 4-га скліканняў. Памёр 11 мая 1986 года, пахаваны на Рускіх могілках Чарнаўцоў.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Іван Фёдаравіч Казачук на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Венков Б. С.* Герои Карпат. Ужгород, 1972.
* Их подвиг бессмертен. Львов, 1983.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Ммнск, 1984.
**Міжнародны дзень гарбаты** — свята, якое адзначаецца ў шматлікіх краінах вытворцах і экспарцёрах гарбаты, такіх як Бангладэш, Шры-Ланка, Непал, В’етнам, Інданезія, Кенія, Малаві, Малайзія, Уганда, Індыя і Танзанія, пачынаючы з 15 снежня 2005 года. Мэтай Міжнароднага дня гарбаты ёсць прыцягненне ўсеагульнай увагі з боку ўрадаў і грамадзян да праблем рабочых, дробных вытворцаў і спажыўцоў гарбаты. Першы Міжнародны дзень гарбаты прайшоў у Нью-Дэлі 15 снежня 2005 г. Наступны прайшоў у Шры-Ланцы, дзе адбыліся ўрачыстасці і быў створаны прафсаюзны рух вытворцаў гарбаты.

Гл. таксама
-----------

* Гарбата

Зноскі
------

1. ↑  International tea day 2013 Архівавана 24 верасня 2015.
2. ↑  History of Tea : International Tea Day Архівавана 24 верасня 2015.
**Іван Шкрлец дэ Ломніча**  (венг.: Iván Skerlecz de Lomnicza; харв.: Ivan Škrlec Lomnički; 20 ліпеня 1873 ― 12 студзеня 1951) ― апошні венгерскі бан (намеснік) ў каралеўстве Харватыі і Славоніі.

Біяграфія
---------

Шкрлец нарадзіўся ў вёсцы Орасла, медзье Баранья, Венгрыя. Прэм'ер-міністр Венгрыі Іштван Ціса прызначыў Шкрлеца кіраўніком кароннай зямлі Аўстра-Венгрыі ў 1913 годзе, незадоўга да пачатку Першай сусветнай вайны.

Хоць на тэрыторыі Харватыі-Славоніі не вяліся баявыя дзеянні, харвацкія войскі прымалі ўдзел у вайне, у асноўным у суседняй Сербіі. Шкрлецу ўдалося зноў склікаць харвацкі Сабар (парламент) у Заграбе ў 1915 годзе. Харваты працягвалі патрабаваць усталявання мясцовай аўтаноміі і таксама аб’яднання Харватыі-Славоніі з Далмацыяй і Босніяй і Герцагавінай. Стэфан Саркоціч, губернатар Босніі і Герцагавіны, таксама дамагаўся аб’яднання правінцый. Аднак састарэлая палітычная сістэма Аўстра-Венгрыі перашкаджала якім-небудзь зменам паміж раёнамі пад венгерскім і аўстрыйскім сферамі ўплыву. Шкрлец мог падтрымаць харватаў, толькі дзейнічаючы аўтаномна. У ходзе вайны многія прадстаўнікі харвацкага грамадства сталі лічыць ідэю фарміравання паўднёваславянскай дзяржавы патэнцыйна выгоднай магчымасцю.

Шкрлец сышоў у адстаўку са сваёй пасады 29 чэрвеня 1917 года, пасля таго, як сам Ціса быў адхілены ад улады, і пакінуў краіну не ў лепшым стане, чым яна была, да яго прызначэння на пасаду. Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў было створана ў наступным годзе. Іван Шкрлец вярнуўся ў Венгрыю, дзе пасля памёр у Будапешце ў 1951 годзе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* "Škrlec, Ivan" (in hr). *Croatian Encyclopedia*.. Retrieved on 24 July 2015.
* \* Ferdo Šišić: «*Povijest Hrvata: pregled povijesti hrvatskoga naroda. 1526.-1918. drugi dio*», Marjan tisak, Split, 2004. ISBN 953-214-198-7
* Neda Engelsfeld: «*Povijest hrvatske države i prava: razdoblje od 18. do 20. stoljeća*», Pravni fakultet, Zagreb, 2002. ISBN 953-6714-41-8
* «*Opća enciklopedija Jugoslavenskog leksikografskog zavoda*», sv. 8 Š-Žva, Zagreb, 1982.

Спасылкі
--------

* «Škrlec, Ivan», Croatian Encyclopedia.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўцоў.
**Віктар Канстанцінавіч Краўцоў** (15 чэрвеня 1940, вёска Рублеўск, Круглянскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі матэматык. Кандыдат фізіка-матэматычных навук.

Біяграфія
---------

Скончыў Комсеніцкую сярэднюю школу ў 1958 г. і паступіў на матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У снежні 1963 г. паступіў у аспірантуру пры кафедры ЭММ універсітэта, дзе правучыўся да лістапада 1964 г. так як быў прызваны на вайсковую службу.

Са снежня 1965 г. і па цяперашні час выкладчык на кафедры вышэйшай матэматыкі Мінскага вышэйшага ваенна-інжынернага вучылішча.

У 1973 г. у Ленінградскім дзяржаўным універсітэце абараніў дысертацыю «О некоторых проблемных вопросах и приложениях системы в остатках» на званне вучонай ступені кандыдата фізіка-матэматычных навук.

Кандыдат фізіка-матэматычных навук з 1973 г. Вучонае званне «дацэнт» прысвоена ў 1976 г. а вучонае званне «прафесар» па кафедры вышэйшай матэматыкі прысвоена ў 1993 г.

Краўцоў В. К. — адзін з вядучых спецыялістаў у вобласці методыкі выкладання вышэйшай матэматыкі.

Асноўны кірунак яго навуковых даследаванняў звязаны са стварэннем высокапрадукцыйных вылічальных сістэм. Вынікі яго навуковай працы разглядаліся на многіх рэспубліканскіх і міжнародных канферэнцыях. Навучальныя дапаможнікі, метадычныя распрацоўкі, напісаныя ім, аказваюць вялікую дапамогу пачынаючым выкладчыкам у асваенні методыкі выкладання вышэйшай матэматыкі ў вышэйшых навучальных установах Рэспублікі Беларусь. Аўтар больш за 25 навуковых публікацый, 8 вынаходстваў, адзін з аўтараў вучэбнага дапаможніка «Кіраўніцтва да рашэння задач па вышэйшай матэматыцы» (1990).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Краўцоў Віктар Канстанцінавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 467. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0144-3.
**Іван Цыбу́лка** (чэшск.: Iwan Waclaw Cibulka), 5 снежня 1880, Прага — 5 верасня 1943, Сафія) — чэшскі віяланчэліст, кампазітар і музычны педагог. Правёў большую частку свайго жыцця ў Балгарыі.

Біяграфія
---------

Іван Цыбулка нарадзіўся ў 1880 годзе ў Празе. У 10 гадоў пачаў браць урокі віяланчэлі. Ён быў адным з першых прафесійных чэшскіх віяланчэлістаў.

Ва ўзросце 20 гадоў пераехаў у Балгарыю, у 1900 годзе, дзе пачаў сваю музычную кар'еру ў аркестры гвардыі, а затым атрымаў месца першага віяланчэліста ў аркестры Нацыянальнай оперы горада Сафія. Рэпертуар музыканта быў разнастайны, складаўся з твораў для віяланчэлі Антаніна Дворжака, Іозефа Гайдна, Каміля Сен-Санса і іншых кампазітараў. У 1901 годзе ён заснаваў адзін з першых струнных квартэтаў у Балгарыі, у які ўваходзілі Іосіф Шварцэр, Фр. Ханель і Клінгер. Гэты квартэт праіснаваў два гады, але паспеў зарэкамендаваць сябе, як адну з асноўных крыніц культурных падзей у Балгарыі.

У 1908 годзе Іван Цыбулка стаў адным з заснавальнікаў таварыства «Балгарскае Опернае сяброўства» (цяпер Нацыянальны тэатр оперы і балета), у 1924 годзе — і Балгарскай Нацыянальнай філармоніі (цяпер Сафійскі філарманічны аркестр), а пазней і яго старшыня. 18 кастрычніка 1908 года адбыўся першы спектакль таварыства «Балгарска Оперна сяброўства»: былі выкананы ўрыўкі з опер «Фаўст» Шарля Гуно і «Трубадур» Джузэпэ Вердзі, дырыжыраваў Генрых Візнер. У 1907—1934 гадах працаваў музычным педагогам, як у прыватных музычных вучылішчах у Сафіі, так і ў дзяржаўных. Таксама выкладаў урокі музыкі ў Дзяржаўнай Акадэміі музыкі, дзе ў 1925 годзе стаў прафесарам, а ў 1933-1934 навучальных гадах выконваў абавязкі дырэктара. Сярод яго вучняў — шэраг прафесійных музыкантаў, у тым ліку Весялін Вапарджыыў, Кірыл Вапарджыеў, Ангел Барысаў, Канстанцін Кугійскі і многія іншыя.

У 1921 годзе Іван Цыбулка скончыў Лейпцыгскую вышэйшую школу музыкі і тэатра імя Фелікса Мендэльсона, Германія. У тым жа годзе ён ажаніўся са спявачкай і педагогам па вакалу Марэ Марынавай, пасля 15-гадовага чакання ад Ватыкану дазволу на ўступленне ў шлюб у Праваслаўнай царкве. У 1927 годзе нарадзіўся іх сын, Кірыл Цыбулка — у наступным вядомы балгарскі кампазітар, аўтар музыкі шматлікіх мастацкіх фільмаў.

Іван Цыбулка — аўтар твораў для камернага аркестра, сольных п'ес для віяланчэлі, маршаў для сімфанічнага аркестра. За свой ​​творчы ўклад у развіццё мастацтва Балгарыі Іван Цыбулка атрымаў шматлікія ўзнагароды. Памёр 5 верасня 1943 года ў Сафіі.

Зноскі
------

1. ↑  Ivan Cibulka // Český hudební slovník osob a institucí<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11293091'></a>
2. 1 2 3 4  Czech National Authority Database Праверана 15 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

Спасылкі
--------

* Цибулка — една чешка музикална династия в България Архівавана 17 лістапада 2015. (чэшск.) (балг.)
* Музика под пагон (балг.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: xx0019247 · VIAF: 85422125 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аслюк.
**Віктар Мікалаевіч Аслюк** (нар. 1961) — беларускі рэжысёр і сцэнарыст.

Біяграфія
---------

Выпускнік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта і Беларускай акадэміі мастацтваў (майстэрня Віктара Дашука). З 1995 года працуе на Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм». З 2003 года — сябра Еўрапейскай кінаакадэміі. Рэжысёр больш чым 40 дакументальных фільмаў. Удзельнік шматлікіх міжнародных кінафестываляў, на якіх атрымаў каля 60 узнагарод. Лаўрэат фестываляў дакументальнага і кароткаметражнага кіно «Cinema du Reel» (Францыя), «DOKLeipzig» (Германія), Tampere International Short Film Festival (Фінляндыя), «Послание к человеку» (Расія), Prix Europa (Германія). У 2003 годзе фільм Віктара Аслюка «Мы жывем на краі» быў намінаваны на Еўрапейскую кінапрэмію ў намінацыі «лепшы кароткаметражны фільм». Фільмы Віктара Аслюка дэманстраваліся ў межах анлайн-фестываля «BelarusDocs».

Зноскі
------

1. ↑  КиноПоиск — 2003. Праверана 20 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2389071'></a>
2. ↑   Праверана 20 снежня 2019.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |

| ⛭Фільмы Віктара Аслюка |
| --- |
| Дакументальныя | Мы жывем на краі (2003) • Рабінзоны Манцінсаары (2008) • Асколкі (2011) • Зямля (2011) • Шчаслівыя людзі (2014) • Педагагічная паэма (2015) • Освальд. Менская містэрыя (2016) • Янка Купала (2017) • У цемры (2018)  |
| Мастацкія | Рускі (2013)  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тылевіч.
**Аляксандр Вульфавіч Тылевіч** (12 верасня 1947, Мінск — 3 мая 2022) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1965 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1971 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1971 года — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце, з 1984 года — мастак у Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП цэнтра Мінска (1971—1974), падземныя пераходы па праспекце Машэрава (1974), «Белая дача» па вуліцы Казінца (1976), будынак гаркама КПБ (1979), станцыя метрапалітэна «Плошча Леніна» (1984), НВА «Цэнтр» (1987) у Мінску, архітэктурна-мастацкае афармленне інтэр’ераў Дома творчасці пісьменнікаў «Іслач» (1987).

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Тылевич Александр Вульфович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Віктар Кандратавіч Хаўратовіч** (21 чэрвеня 1934, вёска Стары Сінін, Магілёўскі раён, Магілёўская вобласць — 17 кастрычніка 1991, Бялынічы) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1954—1956 гг. служыў у Савецкай Арміі. У 1957 г. скончыў Магілёўскі будаўнічы тэхнікум. У 1957—1958 гг. — майстар на будаўніцтве ў Самаркандзе (Узбекістан). Затым вярнуўся на Магілёўшчыну, дзе працаваў прарабам у саўгасах Горацкага, Краснапольскага, Слаўгарадскага раёнаў, майстрам, старшым інжынерам у будаўнічых арганізацыях Касцюковіч, Крычава, Слаўгарада, Краснаполля, настаўнікам Мхініцкай васьмігадовай школы Краснапольскага раёна, старшым тэхнікам «Белдзяржпраекта» ў Магілёве, у 1966—1968 гг. вучыўся ў Магілёўскім педінстытуце. У 1982—1989 гг. працаваў начальнікам прарабскага ўчастка ў Бялынічах.

Паэтычныя зборнікі
------------------

* «Сонца на кельме» (1983),
* «Зямныя колеры і гукі» (1990).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Віктар Кандратавіч Хаўратовіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лісіцын.
**Уладзімір Сяргеевіч Лісіцын** (13 красавіка 1944, нацысцкі канцлагер Флігегорт[*няпэўнае слова*] — 12 ліпеня 1973) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сялянскай сям'і. У вайну маці і старэйшы брат вывезены ў нацысцкі канцлагер. Пасля вызвалення сям'я вярнулася ў родную вёску Пагосцішча Лёзненскага раёна.

Працоўны шлях пачаў шахцёрам у Данбасе. У 1965 г. скончыў Лісічанскае педагагічнае вучылішча (Украіна). Нейкі час завочна вучыўся ў Літаратурным інстытуце імя М. Горкага (Масква). Настаўнічаў на Лёзненшчыне, супрацоўнічаў у раённай газеце «Сцяг перамогі». Завочна скончыў тэатразнаўчае аддзяленне Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута (1970). Апошнія гады жыў у Джанкоі (Крымская вобласць, Украінская ССР) — працаваў дырэктарам Палаца культуры, настаўнічаў у школе.

Творчасць
---------

Выступаць у друку з вершамі пачаў у 1964 г. у газеце «Літаратура і мастацтва». Аўтар кніг вершаў і паэм «Жураўлінае вясло» (1974), «Беларусь — мая калыска» (1990). У кнізе «Дзень паэзіі — 1981» (1981) у раздзеле «З літаратурнай спадчыны» апублікавана 16 яго вершаў.

Паэзія Уладзіміра Лісіцына апявае прыроду, каханне, разважае аб праблемах вайны і міру. Мае выразнасць, якая ідзе ад фальклору, адухоўленасць і філасофскую заглыбленасць, вылучаецца моўнымі асаблівасцямі роднай Лёзненшчыны.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* Уладзімір Сяргеевіч Лісіцын // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* Каханоўскі, Г. Родам з канцлагера / Генадзь Каханоўскі // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Лёзненскага раёна / БелЭн; [Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Маст. А. М. Хількевіч]. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1992. - 592 с. [8] л. іл. — С. 566. — ISBN 5-85700-063-7.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: js2011639694 · VIAF: 171323264 |
**Vimeo** (['vɪmɪəu]) — бясплатны відэахостынг. Адкрыўся ў лістападзе 2004 года. Сайт знаходзіцца пад кіраваннем InterActiveCorp. На сайце можна выкладаць відэа, агульны памер якіх не можа быць больш за 500 мегабайт у тыдзень (пры наяўнасці бясплатнага акаўнта). Даступныя мовы інтэрфейсу: англійская, іспанская, французская, нямецкая і японская. У 2010 годзе Vimeo быў намінаваны ў катэгорыі «Лепшае супольнасць» на прэмію 14th Annual Webby Awards.

Паходжанне назвы
----------------

Назва сайта была прыдумана Якабам Лодзьвігам: назва паходзіць ад слова «video», толькі літара «d» была змененая на «m», утвараючы гібрыд ангельскіх слоў «video» і «me» («я»). Таксама слова «vimeo» з'яўляецца анаграмай слова «movie» («кіно»).

Праблема адлюстравання статыстыкі
---------------------------------

Староннія карыстальнікі не могуць убачыць поўную статыстыку праглядаў. Цалкам статыстыку бачыць толькі ўладальнік акаўнта.

Зноскі
------

1. ↑  Alexa Internet — 1996. Праверана 2 сакавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q230051'></a>

Спасылкі
--------

* vimeo.com — афіцыйны сайт  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (англ.) · LinkedIn (англ.) · Твітэр (англ.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram (англ.) · Vimeo (англ.) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2014092853 · VIAF: 309849006 |
**Уладзімір Сямёнавіч Матвееў** (нар. 28 жніўня 1964, Полацк Віцебскай вобласці) — беларускі інжынер, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Наваполацкі палітэхнічны інстытут па спецыяльнасці «прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва». Прайшоў працоўны шлях ад рабочага і брыгадзіра да кіраўніка буйнога прадпрыемства абласнога падпарадкавання.

Выбіралася дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28 склікання, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».

Зноскі
------

1. ↑  Матвеев Владимир Семенович Архівавана 20 кастрычніка 2020.
2. ↑  Стала вядома, хто стаў кандыдатам у новы састаў Савета Рэспублікі ад Браслаўскага раёна
**Viola lutea** — шматгадовая травяністая расліна роду Фіялка сямейства Фіялкавыя.

Марфалагічнае апісанне
----------------------

Мнагалетнік вышынёй 8-20 см з прамымі або ўзыходзячымі сцебламі. Лісце даўгаватае з гародчатым краем і прылісткамі.

Кветкі абодваполыя, зігаморфныя, адзінкавыя на доўгіх кветканосах. Калякветнік двайны, пяцічленны. Пялёсткі жоўтыя або злёгку фіялетавыя, з цёмнымі рыскамі на трох ніжніх пялёстках, верхнія пялёсткі светла-жоўтыя, пярэдні пялёстак ля аснавання забяспечаны шпорцам. Дыяметр кветак 1,5—3 см. Цвіценне пышнае, суправаджаецца тонкім водарам. Цвіце ў маі — ліпені.

Плод — трохстворкавая каробачка, якая ўскрываецца па гнёздах. Насенне дробнае, з эндаспермам.

Геаграфічнае распаўсюджанне
---------------------------

Агульнае распаўсюджанне: Паўночная Еўропа (Ірландыя, Вялікабрытанія), Цэнтральная Еўропа (Аўстрыя, Бельгія, Венгрыя, Чэхаславакія, Германія, Люксембург, Нідэрланды, Польшча, Швейцарыя), Паўднёва-Заходняя Еўропа (Францыя, Іспанія). 
У натуральных умовах на тэрыторыі Расіі не расце.

Экалогія і фітацэналогія
------------------------

Умераны кальцэфіл, адрозніваецца асаблівай непераборлівасцю, марозаўстойлівасць. Расце пераважна на натуральных горных лугах (на вышыні 1500-2400 м над узроўнем мора), у незабудаваных нагор'ях, на абочынах дарог. 

Да галмейных раслін ставіцца разнавіднасць Viola lutea var. calaminaria.

Класіфікацыя
------------

### Таксанамія

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   | яшчэ 34 сямействы(па Сістэме APG III) |   | яшчэ каля 200 відаў |
|   |   |   |   |
|   | парадак **Вербакветныя** |   |   | род **Фіялка** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | аддзел **Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя** |   |   | сямейства **Фіялкавыя** |   |   | від **Viola lutea** |
|   |   |   |   |   |   |
|   | яшчэ 58 парадкаў кветкавых раслін(па Сістэме APG III) |   | яшчэ каля 15 родаў |   |
|   |   |   |

Гаспадарчае значэнне
--------------------

### Выкарыстанне ў садаводстве

Як дэкаратыўная расліна выкарыстоўвалася з XVI стагоддзя (1600 года). Вырошчваецца ў альпінарыях. Адным з гібрыдаў гэтай расліны з'яўляецца сорт Viola lutea 'Jumping Jhony' з фіялетавымі кветкамі, на ніжнім пялёстку якіх бачны ярка-жоўты малюнак .

Медыцынскае выкарыстанне
------------------------

Viola lutea Huds. Fl. Angl. (Hudson) 331; Sm. Fl. Brit.1: 248. 1762.

З'яўляецца адным з зыходных відаў пры стварэнні садовай фіялкі Viola × wittrockiana Gams ex Hegi.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* *Головкин Б. Н.* Фиалки // Азбука цветовода. — М.: Дрофа, 2005. — С. 425.
* Альпинарий: текст В. Водичковой. — Прага: Артия, 1989. — С. 218—219.

Спасылкі
--------

* Фиалка жёлтая: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780729786 |
Vario LFR.E ў Брно
Трамвай Vario LFR.E ў Острава
Трамвай Vario LF.E ў Оломоуц
**Vario LF** — (прыкметы таксама выкарыстоўваюцца Таtra T3R.EVN і Таtra T3RN.EV) — ні трамваяў вырабляюцца з 2004 года сумесна з чэшскай кампаніяй Pragoimex у Празе і Krnovské opravny a strojírny, s.r.o. (KOS).

Будаўніцтва
-----------

Vario LF з'яўляецца мадэрнізацыя мадэлі Tatra-Т3, вытворчасці, пачынаючы з канца 60. 90-я гады Будаўніцтва дваццатага стагоддзя трамвай ідзе непасрэдна ад аднаго з раней мадэрнізацыі T3 - Татры T3R.EV.

Гэта адзін са спосабаў вагонаў, з 36% з нізкай падлогай. Колькасць нізкапольны транспартных сродкаў складае 350 мм, а ў іншай - 860 мм)

Адрозненні з T3R.EV гэта з нізкім узроўнем падлогі сярэдняй секцыі (у выніку чаго падаўжэнне 1,1 м вакол машыны, каб некаторыя краіны з нізкай падлогай было даволі падрабязна) і сучасным знешніх дызайнам пеликанов Францішак.

На правай баку знаходзіцца тры двайныя дзверы. Агульная колькасць месцаў 116, у тым ліку 32 сядзячых і 84 пастаянных. Электраабсталяванне Europulse тэлевізар усталёўваецца на даху трамвая. Vario LF складаецца з чатырох асінхроннай рухавікоў, кожны з якіх магутнасцю 90 кілават.

Аперацыя
--------

|  | Горад | Год | Тып | Увогуле часткі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Брно | 2006—2009 | LFR.E | **7** |
|  | Оломоуц | 2006—2008 | LF.E | **6** |
|  | Острава | 2005—2008 | LFR.E | **23** |
|  | Масква | 1961—1962 | LF | **1** |
|  |  |  | **Увогуле часткі** | **38** |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кольбэ.

**Максімілян Марыя Кольбэ** (свецкае імя: **Раймунд**; 8 студзеня 1894, г. Здунска-Воля, цяпер у Лодзьскім ваяв. Польшча — 14 жніўня 1941) — каталіцкі рэлігійны дзеяч. Доктар філасофіі (1915), доктар тэалогіі (1919).

Біяграфія
---------

Скончыў Грыгарыянскі універсітэт у Рыме (1919). Манах ордэна францысканцаў, з 1918 г. ксёндз. 3 1919г. выкладаў у Кракаўскай францысканскай семінарыі.
У 1922—1927 гг. служыў у Гродзенскім кляштары францысканцаў. У 1927 г. заснаваў у вёсцы Папротня Лодзьскага ваяводства францысканскі комплекс Непакалянаў (адзін з найбольшых у свеце) і быў яго кіраўніком. Заснавальнік і рэдактар каталіцкіх выданняў, у т.л. часопіса «Rycerz Niepokalanej» («Рыцар Бязгрэшна Зачаўшай», з 1922) і газеты «Mały Dziennik» («Малая газета», з 1935). У 1930—1936 гг. праводзіў місіянерскую дзейнасць у Кітаі і Японіі, выдаваў «Rycerz…» на мясцовых мовах, заснаваў кляштары і семінарыі. У 1936 годзе вярнуўся ў Польшчу. У час германскай акупацыі Польшчы хаваў асоб, якіх расшуквалі нацысцкія ўлады. 3 дазволу акупацыйнай адміністрацыі выдаў адзіны нумар «Rycerzа…». 17.2.1941 арыштаваны гестапа і 28.5.1941 змешчаны ў канцлагер Асвенцым. Добраахвотна прапанаваў сябе замест аднаго з прызначаных да пакарання смерцю вязняў.

17.10.1971 беатыфікаваны, 10.10.1982 кананізаваны. Дзень памяці 14 жніўня.

Ушанаванне памяці
-----------------

Помнікі ў Непакалянаве і Удзеле, мемарыяльная дошка ў касцёле Гродзенскага кляштара францысканцаў. Яго духоўнаму подзвігу прысвечаны мастацкі фільм польскага рэжысёра К. Занусі «„Жыццё за жыццё". Максімілян Кольбэ» (1990).





|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · IPSB: sw-maksymilian-kolbe-w-zyciu-swieckim-rajmund-1894-1941 · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12023247, ADV12486601 · BIBSYS: 90520294 · BNE: XX1724621 · BNF: 11914054z · CiNii: DA08359951 · CONOR: 38960995 · GND: 11856479X · ICCU: CFIV026882 · ISNI: 0000 0001 0892 6332 · LCCN: n79065287 · LNB: 000072634 · NDL: 00446055 · NKC: jn20000700932 · NLA: 35638253 · NLG: 114792 · NLP: A11803162 · NTA: 073478555 · NUKAT: n96216141 · LIBRIS: 194073 · SUDOC: 027003442 · VIAF: 44302147 |

 |

1. ↑
2. 1 2  Saint Maksymilian Maria Kolbe // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Maksymilian Maria Kolbe // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
**Віталь Дзьякаў** (нар. 31 студзеня 1989, Краснадар) — расійскі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец краснадарскага футбола, у 2006 годзе перайшоў у моладзевую каманду маскоўскага «Лакаматыва». У 2007—2008 гадах выступаў у трэцім па рангу расійскім дывізіёне за «Сочы-04» і «Губкін». З 2009 года выступаў за дубль «Лакаматыва» і другую каманду, прыцягваўся да трэніровак з асноўным складам, але так і не дэбютаваў за яго. У снежні 2011 года адмовіўся падаўжаць кантракт з маскоўскім клубам і пакінуў «Лакаматыў».

У студзені 2012 года падпісаў трохгадовы кантракт з «Растовам». 27 красавіка 2011 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе, правёўшы ўсе 90 хвілін у матчы супраць «Церака» (1:1). Пазней разам з «Растовам» выйграў Кубак Расіі. 7 чэрвеня 2015 года аформіў хет-трык у стыкавым матчы супраць «Тосна» за месца ў Прэм’ер-лізе. З чэрвеня 2015 года трэніраваўся з маскоўскім «Дынама» і ў выніку падпісаў трохгадовы кантракт. У чэрвені 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Тамі», аднак праз паўгады пакінуў каманду, да канца сезона 2016/17 не з’яўляўся на полі. У ліпені 2017 года падпісаў двухгадовы кантракт з турэцкім «Сівасспорам», аднак са студзеня 2018 года перастаў выхадзіць на поле, а ў жніўні 2018 года разарваў кантракт.

У лютым 2019 года падпісаў кантракт беларускім клубам «Дынама» з Мінска. Стаў адным з асноўных абаронцаў каманды. У чэрвені 2019 года пакінуў мінскі клуб.

У лютым 2020 года быў заяўлены за маскоўскі «Спартак-2», дзе гуляў да чэрвеня, а ў жніўні зноў быў заяўлены за каманду. У сакавіку 2021 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з клубам.

У чэрвені 2022 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2012 годзе прыняў удзел у двух матчах другой зборнай Расіі.

Дасягненні
----------

* Расія Уладальнік Кубка Расіі: 2014

Зноскі
------

1. ↑  Vitali Djakov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Российский защитник Дьяков стал игроком минского "Динамо"
3. ↑  Дьяков покинул минское "Динамо"
4. ↑  «Спартак-2» внес в заявку Дьякова и Тигиева
5. ↑  «Спартак» объявил об уходе Шишкина, Дьякова и еще 7 игроков дубля и молодежки

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · РПЛ (ігрок) · ТФФ (ігрок) |
**Палаво́е выспява́нне** — перыяд у індывідуальным развіцці жывёл і чалавека, у час якога арганізм становіцца здольным да палавога размнажэння. Завяршаецца надыходам палавой спеласці.

Этапы палавога выспявання ў мужчын
Этапы палавога выспявання ў жанчыны
Час надыходу палавога выспявання залежыць ад памераў цела, працягласці жыцця. У дробных відаў, якія жывуць нядоўга, напрыклад, калаўротак, бывае на 4—5-я суткі, у птушак — на 1-м ці 2-м годзе жыцця; у буйных драпежнікаў, напрыклад, льва, тыгра, леапарда — на З—5-м (жывуць да 30 гадоў і больш). У чалавекападобных малпаў — на 8—10-м годзе жыцця.

Перыяд палавога выспявання чалавека цягнецца з 8—9 да 16—17 гадоў у жанчын, з 10—11 да 19—20 гадоў у мужчын. У час палавога выспявання развіваюцца другасныя палавыя прыкметы, назіраюцца значныя змены ў дзейнасці цэнтральнай нервовай сістэмы і псіхіцы.

Літаратура
----------

* Палавое выспавянне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палавое выспяванне
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бумажкоў.

**Макар Піменавіч Бумажкоў** (28 лютага 1915, горад Іман, Прыморскі край — 16 мая 1987) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

Біяграфія
---------

З 1931 года на гаспадарчай і журналісцкай рабоце. З 1936 года служыў у Чырвонай Арміі: курсант школы малодшага нач. саставу, намеснік палітрука, палітрук батарэі. Член КПСС з 1940 года. У чэрвені 1941 года на фронце. З 28 чэрвеня 1941 года ў партызанах: быў камандзірам групы, атрада. У красавіку — чэрвені 1943 года камандаваў 225-й партызанскай брыгадай. З ліпеня 1944 года знаходзіўся ў распараджэні ЦК КП(б)Б. Пасля вайны на партыйнай і савецкай рабоце.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.



1. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ціхановіч.
**Валянцін Мікалаевіч Ціхановіч** (29 жніўня (10 верасня) 1909, Вільнюс, Літва — 25 жніўня 1978) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Брат мастака Яўгена Ціхановіча. Вучыўся ў 1930—1933 гадах у Віцебскім мастацкім тэхнікуме ў Я. Мініна і Ф. Фогта. Удзельнік мастацкіх выставак з 1934 года. Член Беларускага саюза мастакоў з 1945 года.

Творчасць
---------

Працаваў у кніжнай і станковай графіцы, сатырычным малюнку і экслібрысе. Асноўныя творы: ілюстрацыі да кніг «Беларускія народныя казкі», «Рыбы нашых рэк», «Звяры нашых лясоў», «Казка пра смелага вожыка» А. Якімовіча, «Нашы птушкі» А. Гурло, «Мурашка-Палашка» З. Бядулі, «Вада і вуда» А. Вялюгіна, «Казка пра цара Зубра» В. Віткі, «Родны край» В. Вольскага, «Конь і Леў» М. Танка, «Экзамен» Р. Барадуліна; графічныя лісты «Вячэрні канцэрт», «У пушчы», «У чаратах», «На ўскраіне», «Рэха далёкага стрэлу», «Хтосьці ідзе». Супрацоўнічаў з часопісамі «Вожык», «Крокодил», «Огонёк». Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ.

Літаратура
----------

* Ціхановіч Валянцін Мікалаевіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* 115. Valentin Tikhonovich (Soviet/Belarusian, 1909-1978)  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2011045959 · БАП: 128947 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Данілаў.
**Віталь Аляксандравіч Дані́лаў** (нар. 7 красавіка 1923, г. Кохма, Іванаўская вобласць — 28 мая 1993) — беларускі архітэктар. Муж архітэктара Аляксандры Данілавай.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1951 годзе Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1951 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў, майстэрні, інстытута, галоўны спецыяліст па архітэктуры тэхаддзела ў Віцебскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Пражываў у Віцебску.

Творчасць
---------

Мемарыяльная дошка ў гонар стваральнікаў ансамблю вул. Кірава
Асноўныя работы: ансамбль вуліцы Кірава (1953—1958), галоўны корпус медыцынскага інстытута (1959), гасцініца «Віцебск», забудова Маскоўскага праспекта і плошчы Перамогі (1974—1983), тэхнікум сувязі, ансамбль плошчы 1000-годдзя Віцебска, жылыя дамы на перасячэнні Маскоўскага і Смаленскага праспектаў (1980), будынак прафсаюзных курсаў з інтэрнатам (1983; усе ў сааўт.).

Адзін з аўтараў праектаў дэталёвай планіроўкі ўсходняга прамысловага раёна (1962), цэнтральнага і паўднёвага раёнаў (1973), забудовы мікрараёнаў Поўдзень 1 (1969), Усход (1970), Поўдзень 3 і 4 (1973), генпланаў Віцебска (1966), Полацка і Наваполацка (1964), генплана і праектаў 1-й і 2-й чаргі забудовы Новалукомля (1962—1973) і інш.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Абрамович Юрий Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2  Данілаў Віталь Аляксандравіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Літаратура
----------

* Данілаў Віталь Аляксандравіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Данилов Виталий Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Путроў.
**Валянцін Георгіевіч Путроў** (23 кастрычніка 1934, Менск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1966 годзе. Працаваў у Мінскім аблміжкалгаспраекце, праектна-канструктарскім бюро Заххімрамбудмантажа, выканкаме Цэнтральнага раёна Мінска, у праектных арганізацыях Мінжылкамгаса БССР, начальнікам упраўлення ў ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1987 года — намеснік дырэктара НДІ пры Белдзяржуніверсітэце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1974 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: забудова цэнтральных сядзібаў калгасаў і саўгасаў Мінскай вобласці (1966—1969), будаўніцтва і рэканструкцыя прамысловых аб’ектаў і грамадзянскіх будынкаў у Мінску і гарадах Мінскай вобласці (1969—1971, 1978—1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Путров Валентин Георгиевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Вісінгсё** (шведск.: Visingsö) — востраў у паўднёвай частцы возера Ветэрн, Швецыя. Размешчаны за 30 км на поўнач ад Ёнчэпінга і 6 км на захад ад Грэны. Даўжыня — 14 км, шырыня — 3 км, Агульная плошча — 24 км². Паводле легенды востраў стварыў волат Віст, каб яго жонка магла перайсці возера.

Гісторыя
--------

У XII—XIII стагоддзях у паўднёвай частцы астравы размяшчаўся замак Нес, які служыў рэзідэнцыяй каралям Швецыі. Тут памерлі каралі Швецыі Карл Сверкерсан, Эрык Кнутсан, Юхан Сверкерсан і Магнус Ладулас. У XVII стагоддзі на востраве, у замку Вісінгсборг, пасялілася дваранская сям’я Брагэ. У той жа час шведскае адміралцейства пачало вырошчваць на востраве дуб для патрэб караблебудавання. У цяперашні час дубовыя гаі часткова зведзены, і вялікую частку вострава займаюць сельскагаспадарчыя ўгоддзі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вісінгсё

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 249387783 |
**Старабільскі раён** (укр.: Старобільський район) — колішняя адміністрацыйная адзінка ў складзе Луганскай вобласці Украіны, існавала ў 1923—2020 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — Старабільск (укр.: Старобільськ).

Насельніцтва раёна на 1 студзеня 2015 года складала 45 695 чалавек, плошча — 1580 км².

У 2020 годзе ў ходзе адміністрацыйнай рэформы раён быў скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новага Старабільскага раёна.

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складалася з 1 гарадскога і 21 сельскага саветаў.

Населеныя пункты
----------------

На тэрыторыі раёна размяшчаліся 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак сельскага тыпу і 57 вёсак.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Палажэнне** — прававы акт, які мае зводны, кадыфікацыйны характар і вызначае структуру, функцыі, кампетэнцыю органаў дзяржавы або аднаго дзяржаўнага органа. Вызначае парадак дзеянняў дзяржаўных органаў і арганізацый у пэўных выпадках (напрыклад, Інструкцыя аб парадку вядзення працоўных кніжак на прадпрыемствах, ва ўстановах і арганізацыях) або рэгулюе сукупнасць арганізацыйных, маёмасных, працоўных адносін па канкрэтным пытанні.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сіманенка.
**Сіманенка Валянцін Канстанцінавіч** (укр.: Симоненко Валентин Костянтинович; нар. 4 ліпеня 1940 года ў Адэсе) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Украіны ў 1992 годзе.

У 1962 годзе скончыў Адэскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Быў накіраваны працаваць на будоўлю Кіеўскай ГЭС, дзе працаваў майстрам. З лютага па жнівень 1963 года працаваў інжынерам-канструктарам Адэскага кінапрадпрыемства, са жніўня 1963 года па верасень 1965 года — канструктарам у праектным інстытуце «Укрдзіпрагідроліз» у Адэсе. У 1965—1970 гадах працаваў у будаўнічай арганізацыі. Са снежня 1970 года па красавік 1973 года — дырэктар будаўнічага завода № 3 «Адэзалізабэтон».

У 1973—1976 гадах быў загадчыкам аддзела ў гаркаме КПСС у Адэсе. Да 1980 года — першы сакратар райкама КПСС Прыморскага раёна Адэсы, з верасня 1980 года па верасень 1983 года — другі сакратар гаркама КПСС у Адэсе.

З сакавіка 1983 года па сакавік 1992 года — старшыня выканкама Адэскага гарсавета народных дэпутатаў. З сакавіка па ліпень 1992 года — прадстаўнік прэзідэнта Украіны ў Адэскай вобласці. З 11 ліпеня 1992 года — першы намеснік прэм’ер-міністра Украіны. 2—12 кастрычніка 1992 года часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра краіны. 7 лістапада 1992 года звольнены з пасады першага віцэ-прэм’ера.

У 1990—1992 і 1994—1998 гадах быў дэпутатам Вярхоўнай Рады. Быў таксама дарадцам прэзідэнта Украіны. У канцы 1990-х гадоў адышоў ад палітыкі і заняўся навуковай працай, атрымаўшы званне прафесара ў 2000 годзе.

| Прэм'ер-міністры Украіны |
| --- |
|  | 
Фокін • Сіманенка (в. а.) • Кучма • Звягільскі (в. а.) • Масол • Марчук • Лазарэнка • Дурдзінец (в. а.) • Пуставойценка • Юшчанка • Кінах • Януковіч • Азараў (в. а.) • Януковіч • Азараў (в. а.) • Цімашэнка • Еханураў • Януковіч • Цімашэнка • Турчынаў (в. а.) • Азараў • Арбузаў (в. а..) • Яцанюк • Гройсман • Ганчарук • Шмыгаль
 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 171801822 · ISNI: 0000 0004 4890 4711 · LCCN: n98061740 · VIAF: 235197523 |
**Віталій Іванавіч Халзакоў** (20 кастрычніка 1924, г. Вельск, Архангельская вобласць, РСФСР) — інжынер-металург. Кандыдат тэхнічных навук (1958), дацэнт (1963). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Рэктар Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута (1975—1987).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 кастрычніка 1924 года ў Вельску.

У кастрычніку 1942 года быў пазваны ў Чырвоную Армію, дэмабілізаваны ў красавіку 1944 года пасля цяжкага паранення.

У 1949 годзе скончыў Інстытут сталі ў Маскве па спецыяльнасці «Металургія чыгуну». Працаваў у даменавым цэху завода «Запарожсталь[be-tarask]» (г. Запарожжа) памочнікам і майстрам змены. У 1957 годзе пасля сканчэння аспірантуры пры Інстытуце металургіі імя А. Н. Байкова АН СССР, працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам у тым жа інстытуце. У 1958 годзе пераехаў у Чалябінск, дзе працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам даменавай лабараторыі.

У 1958 годзе прысуджана навуковая ступень кандыдата тэхнічных навук. У 1962 годзе абраны дацэнтам кафедры «Тэхналогіі металаў» Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута, а ў кастрычніку 1963 года ВАК СССР прысвоіў яму навуковае званне дацэнта. Напачатку 1966 года абраны дэканам завочнага факультэта, а са студзеня 1968 года прызначаны прарэктарам па навуковай працы. З 1970 года працаваў прарэктарам па навучальнай працы.

12 мая 1975 года загадам міністра вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР прызначаны рэктарам Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. На пасадзе знаходзіўся да 1987 года.

Навуковыя інтарэсы: металургічныя печы; доменная вытворчасць; арганізацыя вучэбнага працэсу і навукова-даследчай работы ў ВНУ; педагогіка вышэйшай школы.

Узнагароды
----------

* Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР (1977),
* ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна».

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
* Халзакоў, Віталій Іванавіч


| ⛭Рэктары Беларуска-Расійскага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Аляксандр Барысаў (1961—1969)
* Сяргей Бялоў (1969—1975)
* Віталь Халзакоў (1975—1987)
* Віктар Ходыраў (1987—1998)
* Ігар Сазонаў (1998—2018)
* Міхаіл Лусцянкоў (з 2018)

 |
**Клінска-Дзмітраўская града** — частка Маскоўскага ўзвышша, размяшчаецца ў паўночнай частцы Маскоўскай вобласці, а таксама на крайнім поўдні Яраслаўскай вобласці. На поўначы мяжуе з Верхняволжскай нізінай, на ўсходзе — з Уладзімірскім Аполлем.

Даўжыня — звыш 200 км, сярэдняя шырыня — 40 км. Найбольшая вышыня — 285 м. Рэльеф узгорыста-градавы, паўднёвыя схілы больш спадзістыя параўнальна з паўночнымі. Геалагічна града складаецца з пясчана-гліністых адкладаў юрскага (на захад ад Кліна) і крэйдавага перыядаў. Рачныя даліны добра выяўленыя; на ўзвышшы бяруць пачатак рэкі Клязьма, Яхрама, Дубна, Валгуша і інш. Азёры ледавікава-марэнавага паходжанні (Сенежскае, Трасцянское і інш.). Глебы дзярнова-падзолістыя, лясы змяшаныя. Граду перасякае канал імя Масквы.

У сувязі з тым, што Клінска-Дзмітраўская града мае найбольшы перапад вышынь зблізку Масквы, на яе схілах размешчаны шматлікія горналыжныя курорты (Сарачаны, Вольны і г.д.). Натуральны перапад вышынь каля пасёлка Багародскае Сергіева-Пасадскага раёна эфектыўна выкарыстоўваецца на Загорскай гідраакумулюючай электрастанцыі.