**Гра́ўжышкі** (трансліт.: *Hraŭžyški*, руск.: Гравжишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Граўжышкоўскага сельсавета.

Насельніцтва 523 чал. (1997). Знаходзіцца за 13 км на паўднёвы захад ад горада Ашмяны, за 30 км ад чыгуначнай станцыі Ашмяны; на шашы Ашмяны — Ліда.

Гісторыя
--------

У пісьмовых крыніцах Граўжышкі ўпершыню згадваюцца ў XIII ст. Каля 1495 у паселішчы збудавалі касцёл. У 1518 Барбара Бутрымава заснавала тут мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Граўжышкі ўвайшлі ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1588 *маёнтак Граўжышкі* знаходзіўся ва ўладанні кашталяна віцебскага Мельхіёра Граўжы-Сноўскага, у кан. XVI ст. — кашталяна мсціслаўскага Станіслава Нарушэвіча.

На мяжы XVI—XVII стст. Граўжышкі належалі Камаеўскім, якія ў 1605 правалі маёнтак сакратару вялікага князя Яну Мікалаю Корсаку. Пазней мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Бутрымскіх, Быхаўцаў, Кірдзеяў (за імі адбудавалі стары касцёл), Ромераў.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Граўжышкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У другой пал. XIX ст. маёнткам валодалі Корсакі, Полазавы, з пач. XX ст. Конанцавы. У 1880-я ў мястэчку было 22 двары, касцёл, школа; рэгулярна праводзіўся кірмаш (29 чэрвеня).

У Першую сусветную вайну ў 1915 мястэчка занялі нямецкія войскі. Цягам 1919—1920 у Граўжышкі ўваходзілі польскія войскі, бальшавікі. У 1920 мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 Граўжышкі ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета Ашмянскага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі.

У сакавіку 2008 у Граўжышках разабралі стары драўляны касцёл.

* Мястэчка на старых фатаздымках
* Агульны выглядАгульны выгляд
* КасцёлКасцёл
* Касцёл, фасадКасцёл, фасад
* Касцёл, з боку апсідыКасцёл, з боку апсіды

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1880 — каля 230 чал.
* **XX стагоддзе**: 1905 — 229 чал.; 1931 — 361 чал. 54 двары; 1970 — 271 чал. 67 двароў; 1993 — 518 чал. 190 двароў.

### Інфраструктура

У Граўжышках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, пошта.

Славутасці
----------

Званіца колішняга Георгіеўскага касцёла
Помнік Вялікай Айчыннай вайны
* Званіца
* Касцёл Маці Божай Ружанцовай (1992)

### Страчаная спадчына

* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (XVIII ст.)

Вядомыя асобы
-------------

* Зінаіда Канстанцінаўна Скачкоўская (1912–1994)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
2. ↑  Валерый Шаблюк. Граўжышкі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. С. 117.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* Graużyszki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack (польск.). — Warszawa, 1881. S. 799.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Граўжышкі

| ⛭**Граўжышкоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Граўжышкі |
| Вёскі | Блоткаўшчына ·  Борці ·  Васкрасенка ·  Віцюлі ·  Вялікія Вайшнарышкі ·  Доржы ·  Клявіца ·  Лойці ·  Луды ·  Малыя Вайшнарышкі ·  Павілойці ·  Падгаі ·  Рашкуцяны ·  Роўгелішкі ·  Рудзі ·  Шчапанавічы |
| Хутары | Загураўшчына ·  Франусіна |