**Ратан-галавешка** (*Perccottus glenii*) — від прамянёвапёрых рыб сямейства *Odontobutidae*, адзіны прадстаўнік роду *Perccottus*.

Апісанне
--------

Форма цела бочкападобная. Цела не вельмі падоўжанае, спераду вальковатае, ззаду сціснутае. Брушныя плаўнікі не злучаныя ў дыск. Галава вялікая прыплюснутая, яе даўжыня ўкладваецца не больш за 3 разы ў даўжыню цела. Рот канечны, вялікі і шырокі. Ніжняя сківіца выдаецца наперад, верхняя сківіца даходзіць да задняга краю вачэй. Зубы на сашніку маюцца, на сківіцах яны шчыткападобныя і некалькі выгнутыя, клыкападобных зубоў няма. Луска ўмеранай велічыні, на баках хутчэй ктэноідная, на спіне — цыклоідная. Галава пакрыта лускай аж да сярэдзіны ілба, бакі галавы таксама пакрытыя луской.

Даўжыня да 25 см, але часцей за 8-12 см, і маса да 300 г.

Афарбоўка спіны звычайна чарнавата-зялёная, бакі жаўтавата-зялёныя, на баках цёмна-бурыя плямы няправільнай формы. Ад лыча праз вочы ідзе вузкая цёмная паласа. У перыяд нерасту самцы становяцца чорнымі, на лбе з'яўляецца невялікае ўздуцце. На целе і няпарных плаўніках з'яўляюцца бліскучыя белыя і зялёныя плямы. У самцоў спінныя плаўнікі збліжаныя, вышэй і ярчэй афарбаваныя, чым у самак. Спінныя плаўнікі без калючак. Маецца плавальны пузыр.

Пашырэнне
---------

Насяляе прэсныя воды на паўночным усходзе паўвострава Карэя, Паўночнага Кітая і Прымор’я, звычайны ў ніжнім і сярэднім цячэнні Амура, яго прытоках Сунгары, Усуры і ў возера Ханка, на поўнач ад лімана Амура вядомы да ракі Тугура (упадае ў Ахоцкае мора). У выніку выпадковых заносаў рыбаловамі і акварыумістамі адзначаны самаўзнаўляльныя папуляцыі ў Еўрапейскай частцы Расіі. У апошнія гады з’явіўся і ў вадаёмах Беларусі (азёры ў басейнах рэк Дняпро, Прыпяць, Заходні Буг, Нёман, Заходняя Дзвіна).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Аддае перавагу стаячым вадаёмам, сажалкам і балотам. Вельмі непатрабавальны да ўмоў асяроддзя, асабліва да дэфіцыту кіслароду ў вадзе. Вытрымлівае амаль поўнае высыханне і прамярзанне вадаёмаў, хаваючыся ў глей. Пазбягае вадаёмаў з хуткім і нават умераным цячэннем. Засяляе сажалкі, дробныя, зарастаючыя і забалочаныя азёры, старыцы рэк. Вядзе аселы спосаб жыцця, палюе, схаваўшыся ў густых зарасніках падводных раслін.

Корміцца жывёльнай ежай (бентасам, радзей планктонам) даступнага памеру, есць таксама малявак рыб і ікру. Нягледзячы на малыя памеры, вельмі пражэрлівы і амаль усяедны. Любімай ежай у пачатку лета з'яўляюцца апалонікі.

Палавой спеласці дасягае ва ўзросце 2-3 гадоў пры даўжыні цела каля 6 см. Да часу нерасту ў самцоў з'яўляецца яркі шлюбны ўбор. Афарбоўка цела становіцца вельмі цёмнай, амаль чорнай, а на спінным плаўніку з'яўляюцца белыя плямкі. Адзначаны шлюбныя гульні.

Пладавітасць да 1000 ікрынак. Парцыённы нераст бывае ў траўні-ліпені пры тэмпературы вады 15-20 °С. Адкладвае ікру на донныя прадметы (карэнішчы раслін, карчакі, камяні), на ніжнюю паверхню прадметаў, што плаваюць у вадзе, і лісце воднай расліннасці. Самец ахоўвае кладку і малявак. Ікра падоўжанай формы, памерам 3,8 х 1,3 мм. На адным канцы ікрынкі маюцца клейкія варсінкі, якімі яна прыляпляецца да субстрату. Ікрынкі адкладаюцца ў адзін рад, звычайна каля паверхні вады. Лічынкі, якія вылупіліся, маюць памер 5,5 мм; спачатку вядуць пелагічны спосаб жыцця, да актыўнага харчавання прыступаюць на другія суткі пасля выклева, спажываючы драбнюткіх планктонных арганізмаў, а затым і буйнейшых бесхрыбтовых.

У басейне Амура зімою ўпадае ў спячку.

Гаспадарчае значэнне
--------------------

Непрамысловы від. Аб'ект аматарскага рыбалоўства.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777773053 |