**Магілёўскае таварыства ўрачоў**, *Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні* — першае медыцынскае навуковае таварыства Беларусі. Існавала ў 1862—1917 гадах.

Гісторыя стварэння
------------------

Заснавана па ініцыятыве старшага ўрача К. А. Пабо. 18 медыкаў Магілёўскай губерні выступілі з ініцыятывай стварэння навуковай супольнасці вясной 1862 года. Падтрыманы губернатарам праект статута таварыства быў адпраўлены на зацвярджэнне ў МУС. 10 мая 1862 года статут атрымаў адабрэнне з боку Медыцынскага савета, а 7 чэрвеня яго зацвердзіў міністр унутраных спраў. Першым прэзідэнтам таварыства лекараў быў абраны інспектар Магілёўскага медыцынскага ўпраўлення А. Я. Грабоўскі, сакратаром — штатны ардынатар пры падведамных Прыказу Магілёўскіх богаўгодных установах М. М. Мандэльштам, які пасля стаў прэзідэнтам таварыства.

Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні спыніла сваю дзейнасць ў 1917 годзе.

Мэты і дзейнасць
----------------

Ставіла за мэту садзейнічаць развіццю медыцынскай навукі і практыкі, грамадскай гігіены і іншае. Ажыццяўляла санітарны кантроль за гарадской тэрыторыяй, арганізавала курсы санітараў і дэзінфектараў, бясплатны прыём хворых, праводзіла народныя чытанні. Па рэкамендацыі таварыства ў 1892 годзе ў час эпідэміі халеры быў адкрыты халерны барак, 7 бясплатных чайных, праводзілася бясплатная выдача лекаў.

З усіх медыцынскіх таварыстваў, якія існавалі ў межах сучаснай Беларусі, нароўні з Таварыствам мінскіх лекараў, магілёўскае выяўляла найбольшую ініцыятыву. У 1865—1866 гадах было праведзена 10 пасяджэнняў па самых розных пытаннях. Дзейнасць таварыства перарывалася два разы: з 1876 па 1882 год i з 1884 года да ўзнаўлення працы 9 кастрычніка 1887 года ўжо пад назвай «Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні», якое стала працаваць яшчэ больш інтэнсіўна, вяло пратаколы сваіх пасяджэнняў. У розны час яго ўзначальвалі Л. А. Маліноўскі  (руск.) (бел. С. А. Ліпінскі, Т. І. Музыкантаў, А. Ф. Мадэстаў, Л. А. Лявіцкі, І. М. Вятвінскі.

У 1911 годзе правяло дзень «белай кветкі»  (руск.) (бел. (збор сродкаў на барацьбу з сухотамі) і стварыла мясцовы аддзел Усерасійскай лігі барацьбы з сухотамі. Імкнулася ахапіць урачэбнай дапамогай і сельскае насельніцтва.

Члены таварыства правялі медыкатапаграфічнае і статыстычнае даследаванне Магілёва. Гэтыя работы выкананы як манаграфіі і абаронены як доктарскія дысертацыі. Л. І. Галынец усебакова вывучыў умовы жыцця, асаблівасці фізічнага развіцця асобных сацыяльных груп насельніцтва Магілёва ў залежнасці ад эканамічных, кліматычных і гігіенічных умоў, прыйшоў да высновы аб нізкім адукацыйным узроўні жыхароў. І. М. Вятвінскі апублікаваў дысертацыю «Аб паталагічных зменах у сардэчных вузлах чалавека пры дыфтэрыі і септыцэміі  (каз.) (бел.» (СПб. 1891), С. А. Ліпінскі — «Матэрыял для фармакалогіі марской цыбулі (уплыў сцылітаксіну  (англ.) (бел. на сэрца і сасудзістую сістэму)» (СПб. 1881). Вынікам стараннага вывучэння санітарнага стану Магілёва (водазабеспячэнне, цесната насельніцтва, выдаленне бруду і іншае) з'явілася дысертацыя В. В. Кошалева. Ён жа падрабязна асвятліў ход халернай эпідэміі 1893 года ў горадзе і меры, што прымаліся супраць яе. Прывёў дадзеныя аб неўспрымальнасці арганізма да хваробы пры пэўных умовах, выказаўся за неабходнасць пастаянных санітарных і думскіх лекараў, за санітарны добраўпарадкаванне Магілёва, правільную рэгістрацыю захворвання і смяротнасці, паляпшэнне водазабеспячэння.

У пачатку XX ст. выйшла праца магілёўскага санітарнага лекара К. Ю. Канановіча, дзе ён прапанаваў шэраг мер, накіраваных супраць заразных хвароб: правядзенне вадаправода, прылада каналізацыйнай сістэмы, установа пасады думскага лекара, пабудова дэзінфекцыйнай камеры і ізаляцыйных кватэр і іншае.
Значным фактычным статыстычных матэрыялам напоўнена манаграфія К. Ю. Канановіча. У ёй коратка апісана гісторыя сельскай медыцынскай часткі ў губерні, паказаў на крайні недахоп лячэбных і санітарных устаноў. Прапановы К. Ю. Канановіча ляглі ў аснову многіх рэкамендацый першага з'езда ўрачоў Магілёўскай губерні, які адбыўся ў 1907 годзе.

Таварыства выдавала свае «Пратаколы» і «Працы», абменьвалася імі з іншымі медыцынскімі таварыствамі Расійскай імперыі, а таксама дасылала іх у Швейцарыю для рэферыравання ў замежных часопісах.

Зноскі
------

1. ↑  Памятная книжка Могилёвской губернии на 1863 год. С. 75  (руск.)
2. 1 2 3 4 5 6  Общество врачей Могилевской губернии  (руск.)
3. ↑  «Могилевская губерния» (Государственные религиозные и общественные учреждения 1772—1917) Минск «Беларусь» 2014 Авторы: Е. К. Анищенко, З. В. Антонович, В. В. Врублевский
4. ↑  «Медико-топографическое описание г. Могилёва на Днепре» (1901)

Літаратура
----------

* *Малчанаў А. П.* Тавары́ства ўрачо́ў Магілёўскай губе́рні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 374. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Акім Малчанаў.* Магілёўскае таварыства ўрачоў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — С. 15. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.
* *Молчанов, А. П.* К истории научных медицинских обществ в Белоруссии // Научные медицинские общества БССР: Сборник справочных сведений. — Мн. 1981.