**Шакал звычайны** для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік сямейства Сабачыя (*Canidae*).

Гісторыя
--------

Першы выпадак з’яўлення ў Беларусі шакалаў зафіксаваны 31 снежня 2011 года ў ваколіцах вёсак Тамашоўка і Селяхі Брэсцкага раёна.

Улетку 2015 года ў Лельчыцкім раёне паляўнічымі здабытыя паблізу жывёльных могільнікаў дзве асобіны (самка і самец), феналагічна вельмі падобных на шакала. На жаль, матэрыялаў для генетычнага аналізу ўзяць не ўдалося і здабычу пацвярджаюць толькі 2 фатаграфіі.

21 лістапада 2015 года В. В. Грычык сумесна з яшчэ трыма ўдзельнікамі экспедыцыі, студэнтамі і выпускнікамі БДУ, голас шакала быў праслуханы ля краю шырокага асушанага і падвергнутага другаснаму забалочванню Грычына-Старобінскага тарфянішча паміж вёскамі Вялікі Рожан і Салагошч Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Характэрныя для гэтага звера гукі перыядычна былі чуваць на адлегласці каля 300 м ад лагера экспедыцыі познім вечарам, ва ўмовах добрай чутнасці (прыкладна з 21 ч 40 мін да 21 ч 55 мін), і ідэнтыфікаваныя пазней як крыкі шакала пры супастаўленні з запісамі галасоў гэтай жывёлы.

Урэшце 9 снежня 2017 года у ваколіцах в. Хабовічы Кобрынскага раёна паляўнічымі сабакамі быў задушаны неідэнтыфікаваны звер, падобны на ваўка, які не вызначаўся ад яго памерамі і целаскладам. Звер хаваўся ў бетоннай трубе пад жвіровай дарай, сярод буйнога масіва меліяраваных угоддзяў. Тушка і шкура жывёлы былі перададзеныя навукоўцам. Праведзены ў студзені 2018 года дэталёвы аналіз ДНК (У Дзяржкамітэце судовых экспертыз) з выкарыстаннем дадзеных міжнароднай базы пацвердзіў, што гэта дарослы самец шакала. Менавіта гэты асобнік, які мае поўную навуковую атрыбутыку (этыкетка, чэрап, шкура і генетычныя ўзоры), стаў падставай для ўключэння віду ў спіс млекакормячых фаўны Беларусі.

Сучасная папуляцыя
------------------

Рэгістрацыі шакала за апошнія гады неаднаразова рабіліся на тэрыторыі суседніх краін, у тым ліку Польшчы (з 2015), Літвы  (польск.) (бел. (з 2015), Латвіі  (лат.) (бел. (з 2013) і памежных абласцей Расіі  (руск.) (бел.. Яшчэ ў 1998 годзе гэты від пракраўся на тэрыторыю Украіны  (руск.) (бел.. Прычым, на тэрыторыю Украіны адбылося ўварванне па двух незалежных напрамках: з паўднёвага ўсходу з Паўднёвай Еўропы і з паўднёвага захаду праз заходнія стэпы Расіі з Каўказа. Так што яго з’яўленне ў Беларусі было толькі справай часу.

Колькасць шакалаў ў Беларусі невядома, але калі не кантраляваць папуляцыю, у будучыні драпежнікі могуць істотна паўплываць на экасістэму. З’яўленне канкурэнта можа пацясніць больш дробных лісіц і янотападобных сабак. Выказванні, што шакал можа скласці сур’ёзную канкурэнцыю ваўку наўрад ці маюць важкія падставы — па ўсім арэале, дзе шакалы насяляюць сімпатрычнао з ваўкамі, першыя пазбягаюць другіх, паколькі тыя з’яўляюцца прыроднымі рэгулятарамі іх колькасці.

Біялогія
--------

Шакал звычайны аддае перавагу адкрытым прасторам — сельскагаспадарчым угоддзям, закінутым меліярацыйным сістэмам з мноствам каналаў, зараснікамі хмызнякоў, трыснёгаў і т. п.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  ШАКАЛ ОБЫКНОВЕННЫЙ (Canis aureus)  (руск.)
2. ↑  Архіўная копія (польск.). *Nauka w Polsce*. Архівавана з першакрыніцы 5 кастрычніка 2017. Праверана 16 красавіка 2022.
3. ↑  grynas.delfi.lt / Lietuvoje sumedžiotas pirmasis šakalas | 2015 m. balandžio 14 d.  (літ.)
4. ↑  Iespējams, arī Latvijā parādījušies šakāļi, Latvijas Avīze, 09.01.2014.  (лат.)

Літаратура
----------

* Гричик В. В. Прокопчук В. В. Гребенчук А. Е. Рябцева А. О. Цыбовский И. С. «Шакал (Canis aureus L. 1758) — новый вид в териофауне Беларуси» / Журнал Белорусского государственного университета. Биология. 2018;3. С. 55-61

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Бородин А. Золотистый шакал стал новым видом в фауне Беларуси (руск.)
* Золотистый шакал обнаружен в Кобринском районе (видео) (руск.)
* Козлович В. В Беларуси обитает золотистый шакал. Это подтвердил Госкомитет судебных экспертиз (руск.)
* Кавказский, или Европейский шакал (руск.)
* Файбич А. Н. В «КРАСНОМ БОРУ» ОБНАРУЖЕНЫ ДОКАЗАТЕЛЬСТВА ПРИСУТСТВИЯ ШАКАЛА ЗОЛОТИСТОГО В БЕЛАРУСИ Архівавана 22 студзеня 2021. (руск.)

| Драпежнікі Беларусі |
| --- |
| 
Барсук • Буры мядзведзь • Воўк • Выдра • Гарнастай • Кот свойскі • Куніца каменная • Куніца лясная • Ласка • Ліс звычайны • Лясны кот • Норка амерыканская • Норка еўрапейская • Рысь звычайная • Сабака свойскі • Сабака янотападобны • Тхор • Шакал звычайны • Янот-паласкун
 |

| ⛭Геаграфія Беларусі |
| --- |
| Літасфера | 
* Тэктоніка
* Карысныя выкапні
* Рэльеф
* Глебы
* Крайнія пункты
* Геаграфічны цэнтр

 | легенда |
| Гідрасфера | 
* Рэкі і каналы
* Азёры
* Вадасховішчы
* Балоты

 |
| Атмасфера | 
* Клімат
* Агракліматычныя вобласці

 |
| Біясфера | 

|  |  |
| --- | --- |
| Флора | 
* Ааміцэты
* Водарасці
* Грыбы
* Дзікарослыя расліны
* Мохападобныя
* Слізевікі

 |
| Фаўна  | 
* Земнаводныя
* Імшанкі
* Калаўроткі
* Кольчатыя чэрві
* Круглыя чэрві
* Малюскі
* Мнаганожкі
* Нагахвосткі
* Насякомыя
	+ Вяснянкі
	+ Двухкрылыя
	+ Жукі
	
		- Блішчанкі
		- Божыя кароўкі
		- Вусачы
		- Жужалі
		- Златкі
		- Карапузікі
		- Лістаеды
		- Плывунцы
		- Пласцініставусыя
		- Слонікі
		- Стафілініды
		- Чарнацелкі
		- Шчаўкуны
	+ Матылі
	+ Паўцвердакрылыя
	
		- Пузыраногія
		- Цыкадавыя
	+ Перапончатакрылыя
* Плоскія чэрві
* Прамакрылыя
* Ручайнікі
* Сеткакрылыя
* Стракозы
* Несапраўдныя скарпіёны
* Павукі
* Паўзуны
* Птушкі
* Ракападобныя
* Рыбы
* Скрэбні
* Сенакосцы
* Сысуны
	+ Драпежнікі
	+ Капытныя

 |

 |
| Ахова прыроды | 
* Экалогія (Чырвоная кніга)
* Запаведнікі
* Нацыянальныя паркі
* Заказнікі
* Помнікі прыроды
* Водна-балотныя ўгоддзі

 |
| Антрапасфера | 
* Адміністрацыйны падзел
* Сталіца
* ≛ Гарады
* Час

 |