| Івуарыйскі канфлікт |
| --- |
| ✰ **Першая вайна** • «Аднарог» • Беларускае найміцтва • Ліна-Маркусі • Банк BCEAO • Аперацыя ААН • Лістапад 2004 года • Прэторыя • Уагадуга • Беспарадкі 2008 года • Украінская місія • Выбары 2010 года • **Другая вайна** • Верталётны скандал • Дуэкуэ • Абіджан |

**Бітва за Абіджан** — завяршальныя падзеі другой грамадзянскай вайны ў Кот-д’Івуары.

Сітуацыя ў краіне
-----------------

28 лістапада 2010 года ў Кот-д’Івуары былі праведзены прэзідэнцкія выбары. Двума галоўнымі кандыдатамі сталі дзеючы прэзідэнт Ларан Гбагбо і апазіцыянер Аласан Уатара. Вынікі галасавання выклікалі спрэчкі, а хутка і ўзброеныя сутыкненні.

Прыхільнікі Уатары, якіх падтрымалі Францыя і міратворчыя сілы ААН, на момант пачатку канфлітку ўмацаваліся на поўначы краіны, але ў сакавіку 2011 года разгарнулі наступленне на поўдзень, дзе засяродзіліся войскі Гбагбо.

30 сакавіка атрады Уатары без бою ўзялі пад свой кантроль сталіцу краіны Ямусукра, а 31 сакавіка яны ўвайшлі ў Сан-Педра  (фр.) (бел.. Апошнім буйным горадам, які заставаўся за войскамі Гбагбо, быў Абіджан.

Баявыя дзеянні
--------------

### Папярэднія сутыкненні

Першыя сутыкненні ў горадзе адбыліся яшчэ ў пачатку сакавіка. Тады ў іх ўдзельнічалі паліцыя, верная Гбагбо, і грамадзянскія прыхільнікі Уатары. Асноўныя падзеі адбываліся ў раёне Абабо. Гвалт вымусіў звыш за 200 000 чалавек пакінуць горад. Ахвярамі супрацьстаяння сталі 6 жанчын з лагера Уатары, якія загінулі ў сутыкненні з сілавікамі.

### Да паланення Гбагбо

Напярэдадні баёў у Абіджане пачалі ўзводзіць барыкады з аўтамабільных пакрышак. Штурм горада пачынаўся 31 сакавіка, калі лаяльная Уатары апалчэнцы групоўкі «Рэспубліканскія сілы Кот-д’Івуара  (фр.) (бел.» на ўзыходах уваходзяць у Абіджан. Узброеныя атрады бяруць пад ахову гатэль «Golf»  (фр.) (бел..

Першыя баі адбыліся ля прэзідэнцкай рэзідэнцыі ў прыгарадзе Какады. Агонь па галоўнай пазіцыі сіл Гбагбо вёўся з пяці кропак. Варагуючыя бакі ўжылі ў тым ліку артылерыю. Акрамя таго, спынена дзейнасць дзяржаўнага тэлебачання, офіс якога размяшчаўся побач. 1 красавіка французскія вайскоўцы па загадзе Нікаля Сарказі ўварваліся ў краіну, высадзіўшыся на паўднёвай ўскраіне Абіджана, аргументаваўшы гэта мэтай *«абароны французскіх грамадзян»*. Адначасна міратворцы ААН захопліваюць аэрапорт.

З 4 на 5 красавіка французскія войскі і сілы ААН праводзяць верталётны рэйд на пазіцыі войск Гбагбо. Пад удары трапілі яго рэзідэнцыя і ваенная база Акуеда. У атацы ўдзельнічалі два верталёты Мі-24П украінскага міратворчага кантынгенту, якія абстралялі з 30-мм гармат хованкі з ваеннай тэхнікай і знішчылі склад са зброяй і артылерыйскімі снарадамі. Па машынах адкрылі агонь з зямлі, але пілоты паспелі здзейсніць супрацьзенітны манеўр і сышлі на віражы са слізгаценнем.

9 красавіка сілы, падначаленыя Ларану Гбагбо, перайшлі ў наступленне: яны занялі стратэгічна важныя кварталы Абіджана і наблізіліся да штаб-кватэры Аласана Уатары.

11 красавіка французскія войскі зноў абстралялі ракетамі з верталётаў рэзідэнцыю. Пасля нападу з паветра французскі спецназ распачаў наступленне на аб’ект. Для падаўлення супраціўлення праціўніка былі вылучаны 30 адзінак бранятэхнікі. У выніку зробленай атакі быў Гбагбо захоплены ў палон і перададзены прыхільнікам Уатары.

### Пасля паланення Гбагбо

Пасля 11-га чысла рэшткі прыхільнікаў Гбагбо пад пачаткам Ібрагіма Кулібалі  (фр.) (бел. працягвалі змагацца, засяродзіўшыся ў раёнах Ёпугон і Абабо. Аласан Уатара заклікаў іх скласці зброю. Атрымаўшы адмоўны адка, новыя ўлады распачалі ваенную аперацыю ў Абабо. 27 красавіка ў адным з баёў загінуў сам Кулібалі. Хутка Абабо перашоў да войск Уатары. Пазней, 4 мая, рэспубліканская гвардыя захапіла Ёпунгон, і апошнія атрады прыхільнікаў Гбагбо спынілі супраціў.

Вынікі і наступствы
-------------------

У сувязі з пачаткам баёў у Абіджане вылілася гуманітарная катастрофа, паколькі ў горад не паступала харчаванне. Акрамя таго, як паведаміў прадстаўнік Упраўлення вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека Руперт Колвіл, ужо на 5 красавіка ў выніку падзей загінулі дзясяткі чалавек. На фоне сутыкненняў фіксуюцца акты рабавання і вандалізму. Баі і рост злачыннасці пагражаюць бяспецы замежных грамадзян, таму з 3 красавіка французскія войскі праводзяць эвакуацыю 12 тысяч суайчыннікаў.

У дзень завяршэння сутыкненняў рашэннем Канстытуцыйнага савета Аласан Уатара афіцыйна абвяшчаецца Прэзідэнтам Рэспублікі.

30 лістапада 2011 года былы прэзідэнт краіны Ларан Гбагбо і яго памочнік Шарль Б’е-Гудэ паўсталі перад Міжнародным крымінальным судом. Ім прад’яўляліся абвінавачванні ў злачынствах супраць чалавецтва, учыненых падчас узброенага канфлікту. 28 лютага 2016 года пачаліся слуханні па справе. Гбагбо стаў першым былым кіраўніком дзяржавы, які асабіста паўстаў перад судом у Гаазе. 15 студзеня 2019 года ён быў апраўданы.

Зноскі
------

1. ↑  Оппозиционеры захватили столицу Кот-д’Ивуара
2. ↑  Из-за уличных боев район Абиджана покинули 200 тыс. беженцев
3. ↑  При разгоне демонстрации в Кот-д’Ивуаре убиты шесть женщин
4. 1 2  У резиденции действующего главы Кот-д’Ивуара в Абиджане идет бой
5. ↑  Gbagbo’s I.Coast rival tightens noose(недаступная спасылка)
6. 1 2  В Кот-д’Ивуаре идет бой возле резиденции президента
7. ↑  Французы пошли воевать в Кот-д’Ивуар
8. ↑  Миротворцы ООН взяли под контроль аэропорт Абиджана
9. ↑  INFOGRAPHIE - Côte d'Ivoire : l'ONU et la France attaquent les pro-Gbagbo **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 снежня 2019. Праверана 29 красавіка 2023.
10. ↑  Украинские миротворцы обстреляли склад с оружием в Кот-д’Ивуаре
11. ↑  Миротворцы с Украины обстреляли военный склад в Кот-д’Ивуаре
12. ↑  Александр Ильченко. Не ходите, дети, в Африку гулять. Как живет Кот-д’Ивуар Архівавана 10 чэрвеня 2013. // «Сегодня. UA» от 27 мая 2013
13. 1 2  Войска Гбагбо перешли в наступление
14. ↑  Французы расстреляли резиденцию Гбагбо
15. ↑  Ivory Coast: Gbagbo held after French troops move in — BBC.
16. ↑  
" Côte d’Ivoire: le dernier bastion pro-Gbagbo est tombé "
17. ↑  Десятки человек погибли в результате боев в ивуарийском городе Абиджан
18. ↑  Comment regrouper les Français d’Abidjan ?
19. ↑  Alassane Ouattara proclamé président de la Côte d’Ivoire
20. ↑  Гбагбо предъявили обвинения в совершении преступлений против человечества **(нявызн.)**, *Росбалт* (30 ноября 2011 года).
21. 1 2  «Экс-лидер Кот-д’Ивуара отверг обвинения на суде в Гааге»
22. ↑  Суд в Гааге оправдал бывшего президента Кот д'Ивуара **(нявызн.)**. *Русская служба Би-би-си* (15 студзеня 2019). Праверана 16 студзеня 2019.