**Разалі Ульрыка Алівекрона,** народжаная **Рус** (швед. *Rosalie Ulrika Olivecrona*; 9 снежня 1823 — 4 чэрвеня 1898) — шведская феміністка і пісьменніца. Яна з’яўляецца адным з трох вялікіх піянераў арганізаванага руху за правы жанчын у Швецыі, разам з Фрэдрыкай Брэмер і Сафі Адлерспарэ .

Біяграфія
---------

Разалі Ульрыка Рус нарадзілася ў багатай сям’і. Яна вырасла ў Стакгольме і была адной з першых вучаніц Валінскай школы ў Стакгольме, адной з найстарэйшых жаночых школ Швецыі з 1831 года. Сям’я пераехала ў 1839 годзе ў Сёгерыс ля падножжа горнага плато Месберг ў Вестэргётландзе.

Адна з яе сябровак, Хулда Гар, была настаўніцай жаночай школы ў Лаймстоўне, горадзе недалёка ад Чарльстана, штат Паўднёвая Караліна, ЗША, і прапанавала ёй пасаду ў школе. У 1851 годзе яна паехала ў ЗША і прабыла там чатыры гады. Спачатку Рус была настаўніцай французскай мовы ў школе ў Лаймстоўна, потым яна стала гувернанткай на плантацыі двух сваіх вучняў — Элізы і Эні Перона. Пазней яна напісала апісанне свайго знаходжання і культуры амерыканскага Поўдня. Сама яна не заўважыла злоўжыванняў з рабамі, але палічыла рабства ненатуральным і «эмацыянальна агідным» і была перакананая, што яго адмена непазбежна, хаця гэта сустрэне вялікі супраціў. У Швецыю яна вярнулася ў 1855 годзе.

У 1859 годзе яна заснавала газету *Tidskrift för hemmet* («Часопіс для дома») у таварыстве са сваёй сяброўкай Сафі Адлерспарэ пры фінансавай падтрымцы Фрэдрыкі Лімнэл. Газета была фемінісцкім выданнем, якое адстойвала правы жанчын, у прыватнасці, права на вышэйшую адукацыю і прафесію. Шмат артыкулаў яны напісалі самі. Выдавалася ў Стакгольме з 1859 па 1885 год.

У 1861 годзе Рус і Адлерспарэ здзейснілі падарожжа па Германіі, Францыі, Англіі, Шатландыі і Ірландыі, каб параўнаць розніцу ў фемінісцкіх рухах, і паведамілі, што гэты рух у Германіі і Францыі мала вядомы ў параўнанні з Вялікабрытаніяй.

У 1864 годзе разам з Адлерспарэ, генерал-маёрам Рудэбекам і доктарам Лемхенам прыняла ўдзел у заснаванні *Svenska Röda Korset (Шведскі Чырвоны Крыж).*

Асабістае жыццё
---------------

У 1857 годзе яна выйшла замуж за ўдаўца, шведскага юрыста, дзяржаўнага дзеяча і прафесара Кнута Алівекрона (1817—1905). Алівекрона быў прафесарам права Упсальскага ўніверсітэта (1852—1867) і рэктарам Упсальскага ўніверсітэта (1861—1862). Ён быў суддзёй Вярхоўнага суда (1868—1889), і членам Міжнароднага суда ў Гаазе з 1902 года.

Рус пераехала ва Упсалу і стала мачахай сына мужа і трох дачок. У шлюбе яна нарадзіла дачку і сына.

Працы
-----

* *Resa till Amerika* («Падарожжа ў Амерыку»), падарожная кніга, 1851-55
* *Mary Carpenter* 1887
* *Верш Spridda blad* («Раскіданае лісце»), 1889 год

Зноскі
------

1. 1 2  WeChangEd<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q86999151'></a>
2. 1 2 3  18231209 Olivecrona f. Roos, Rosalie Ulrika // Swedish death index Праверана 12 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
3. 1 2 3 4  Rosalie Ulrika Olivecrona 1823-12-09 — 1898-06-04 Författare, kvinnosakskvinna, tidskriftsredaktör Праверана 1 верасня 2020.
4. ↑  Finska församlingens kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0004/C I/12 (1821-1834), bildid: C0054090\_00050 Праверана 1 верасня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
5. ↑  Olivecrona, Rosalie f. Roos — Svenskagravar.se. Праверана 15 чэрвеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
6. ↑  Rosalie Olivecrona 1823-1898. Författare, kvinnosakskämpe — Шведская царква. Праверана 7 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q749243'></a>
7. ↑  *Wallinska flickskolan* (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 31. Ural — Vertex)
8. ↑  *Tidskrift för hemmet* (Göteborgs universitet)
9. ↑  *Svenska Röda Korsets historia* (Svenska Röda Korset) Архівавана 27 лістапада 2010 года.
10. ↑  *Samuel Rudolf Detlof Knut Olivecrcrona* (The Olivecrona Family) Архівавана 4 мая 2013.

Іншыя крыніцы
-------------

* Ульф Бейбом (на шведскай): *Utvandrarkvinnor.* *Svenska kvinnoöden i Amerika* (Жанчыны-эмігранты. Лёсы шведскіх жанчын у Амерыцы) (2006)
* Österberg, Carin, Lewenhaupt, Inga & Wahlberg, Anna Greta, Svenska kvinnor: föregångare nyskapare, Signum, Lund, 1990 (1990)

Спасылкі
--------

* Дагні № 11 1898
* Tidskrift för hemmet nr 4 1861

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| ISNI: 0000 0000 5560 9797 · LCCN: n81008504 · NTA: 070814325 · LIBRIS: 251191, 306066 · SUDOC: 185781101 · VIAF: 24579475 |

 |