Танк Т-26 у Музеі ваеннай і аўтамабільнай тэхнікі ў Верхняй Пышме
Башня 1933 года ў якасці агнявой кропкі Мінска-Слуцкага ўмацаванага раёна (Гісторыка-культурны комплекс «Лінія Сталіна»)
**Т-26** — савецкі лёгкі танк. Cамый шматлікі танк Чырвонай і фінскай армій да пачатку Вялікай Айчыннай вайны і Арміі Іспанскай Рэспублікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі, другі па колькасці выпушчаных пасля Т-34 савецкі танк 1930-х — 1940-х гадоў. Створаны на аснове англійскага танка Vickers Mk E, закупленага ў 1930 годзе. Прыняты на ўзбраенне ў СССР у 1931 годзе.

Мадэрнізацыя і зняцце з вытворчасці
-----------------------------------

У другой палове 1930-х гадоў Т-26 быў найбольш масавым лёгкім танкам у СССР даваеннага перыяду. Гэты танк непасрэднай падтрымкі пяхоты на поле бою ў пачатку 1930-х гадоў быў лідарам у сваім класе, але хуткае развіццё замежных танкаў і з’яўленне практычна ва ўсіх войсках свету недарагіх масавых процітанкавых гармат змянілі становішча ў горшы бок для СССР. Адным з першых вестак аб наспелай неабходнасці істотнай мадэрнізацыі Т-26 стаў даклад ў 1936 годзе канструктара Сямёна Аляксандравіча Гінзбурга начальніку аўтабронетанкаваго кіравання Чырвонай арміі пра з’яўленне новых замежных танкаў, праўзыходных Т-26 па шэрагу характарыстык. У прыватнасці, рэкамендавалася звярнуць увагу на французскія танкі «Рэно» R 35 і «Форж-э-Шанціла» FCM 36 і чэхаславацкі «Шкода» Š-IIa, у якіх ужо рэалізаваны перспектыўныя тэхнічныя рашэнні: зварка і ліццё тоўстых бранявых дэталяў, падвеска з высокімі эксплуатацыйнымі характарыстыкамі.

У пачатку 1938 года савецкія вайскоўцы ўсвядомілі, што Т-26 пачаў хутка састараваць, што было адзначана С. А. Гінзбургам яшчэ за паўтары гады да гэтага. Да 1938 года Т-26, усё яшчэ пераўзыходзячы замежныя танкі па ўзбраенні, стаў саступаць ім па астатніх характарыстыках. У першую чаргу адзначалі слабасць броні і недастатковую рухомасць танка ў сувязі з малой магутнасцю рухавіка і перагружанасцю падвескі. Больш за тое, тэндэнцыі ў развіцці сусветнага танкабудавання ў той час такія, што ўжо ў найбліжэйшай будучыні Т-26 мог страціць і апошнюю перавагу — ва ўзбраенні, гэта значыць да пачатку 1940-х гадоў стаць канчаткова састарэлым. Але адразу перайсці да праектавання прынцыпова новага танка падтрымкі пяхоты савецкае кіраўніцтва не наважылася, палічыўшы, што канструкцыя Т-26 яшчэ мае рэзервы для сур’ёзнай мадэрнізацыі. Тым не менш, канструктарскае бюро завода № 185 пад кіраўніцтвам С. А. Гінзбурга атрымала дазвол на выраб вопытнага танка з узмоцненымі браніраваннем і падвескай. Пад назвай Т-111 такой прататып быў пабудаваны ў красавіку 1938 года, выпрабаваны і ў цэлым атрымаў нядрэнныя водгукі, але па масе ён перайшоў у катэгорыю сярэдніх танкаў, то бок першая спроба стварыць лёгкі танк з супрацьснарадным браніраваннем на замену Т-26 не ўдалася.

Серыйная вытворчасць
--------------------

Вытворчасць Т-26 (по дадзеных РДАЭ і [[РДВА)| Мадэль | Вытворца | Заказчык | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | Усяго |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Т-26 2-х баш** | **З-д «Бальшавік»/№ 174 (Ленінград)** | **РСЧА** | 100\* | 950 | 576 | 1 |  |  |  |  |  |  |  | **1627** |
| **Т-26** | **№ 174 (Ленінград)** |  |  | 712 | 939 | 1173 | 1205\*\* | 550 | 709\*\*\* | 1293 | 1314 | 114\*\*\*\* | **8009** |
| **НКВМФ** |  |  |  |  |  |  |  |  | 1 | 22 |  | **23** |
| **Турцыя** |  |  |  | 1 | 63 |  |  |  |  |  |  | **64** |
| **Т-26 арт** | **РСЧА** |  |  | 1 | 5 |  |  |  |  |  |  |  | **6** |
| **Усяго** | **100** | **950** | **1289** | **946** | **1236** | **1205** | **550** | **709** | **1294** | **1336** | **114** | **9729** |
| **Т-26** | **СТЗ (Сталінград)** | **РСЧА** |  |  |  | 29 | 115 | 98 |  | 7 |  |  |  | **249** |
| **НКВМФ** |  |  |  |  |  |  |  | 23 | 20 | 10 |  | **53** |
| **Усяго** |  |  |  | **29** | **115** | **98** |  | **30** | **20** | **10** |  | **302** |
| **У суме** | **100** | **950** | **1289** | **975** | **1351** | **1303** | **550** | **739** | **1314** | **1346** | **114** | **10031** |

\*З іх: 12 танкаў выпушчаны ў выглядзе разрезных навучальных дапаможнікаў; 35 з небранявой сталі прыняты ўмоўна з абавязацельствам замены корпуса на бранявы; 53 танка ў 1932 годзе перароблены ў ХТ-26

\*\*74 з іх перароблены ў ТТ-26 і ТУ-26 (37 груп).

\*\*\*Адзін танк з іх перароблены ў ТУ-132.

\*\*\*\*Ліпень — 47, жнівень — 67.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Т-26