Станіслаў Ленц, *Стачка* (1910)
**Забастоўка**, **стачка**, **страйк** — калектыўнае спыненне працы работнікамі з мэтай задавальнення сваіх патрабаванняў. Праводзяцца ў розных формах: папераджальная, салідарнасці, на адным прадпрыемстве, агульная і інш.

Віды
----

* Сімвалічныя забастоўкі
	+ Забастоўкі пратэсту
	+ Хуткі адыход (забастоўкі без папярэджвання)
* Сельскагаспадарчыя забастоўкі
	+ Сялянскія забастоўкі
	+ Забастоўкі работнікаў сельскай гаспадаркі
* Забастоўкі асаблівых груп
	+ Адмаўленне ад прымусовай працы
	+ Забастоўкі вязняў
	+ Забастоўкі рамеснікаў
	+ Прафесійныя забастоўкі
* Звычайныя прамысловыя забастоўкі
	+ Забастоўкі штата служачых
	+ Прамысловыя забастоўкі
	+ Забастоўкі салідарнасці
* Абмежаваныя забастоўкі
	+ Частковыя забастоўкі
	+ «Бамперныя» (выбарачныя, пачарговыя) забастоўкі
	+ Паніжэнне тэмпаў працы
	+ Праца «строга паводле інструкцыі»
	+ Нявыхад «па хваробе»
	+ Забастоўкі праз звальненне
	+ Абмежаваныя забастоўкі
	+ Выбарачныя забастоўкі
* Шматгаліновыя забастоўкі
	+ Забастоўкі з распаўсюджваннем
	+ Усеагульныя забастоўкі
* Спалучэнне забастовак і эканамічнага закрыцця прадпрыемстваў
	+ Спыненне працы і гандлю («хартал»)
	+ Спыненне ўсёй эканамічнай дзейнасці.

Гісторыя
--------

Першая ў гісторыі Еўропы забастоўка адбылася ў 1345 годзе ў Фларэнцыі. У XVI-XVIII стагоддзях стачкі суправаджаліся палітычнымі патрабаваннямі і ўзброенай барацьбой (Ліёнскія паўстанні 1831 і 1834 гадоў, Сілескае паўстанне (1844)). Найбольшая палітычная стачка І паловы XIX ст. адбылася ў красавіку 1820 г. ў Брытаніі. Цягам 19 ст. з’явіліся заканадаўства аб стачках. У 1896—1905 гадох у ЗША адбылося 21 950 стачак. У Еўропе найбольш стачак адбылося ў Германіі ў 1900—1907 гг. — 14 790.

Беларусь
--------

У 19 ст. у Беларусі адбыліся першыя мясцовыя абарончыя забастоўкі. У пачатку 20 стагоддзя яны сталі наступальнымі. У 1903 г. адбылося 20 палітычных забастовак, за 2 месяцы 1904-га — 17. У кастрычніку 1905 праходзіла ўсеагульная палітычная стачка, што ахапіла Баранавічы, Брэст, Оршу, Гомель, Лунінец, Пінск, усе прадпрыемствы, пошту і тэлеграф у Мінску і сельскагаспадарчых працаўнікоў у 25 з 35 паветаў Беларусі. У 1927—1928 гадах у Заходняй Беларусі (Беласток, Брэст, Ліда, Маладзечна, Наваградак і Пінск) было 370 гаспадарчых стачак, што спалучаліся з барацьбой за народнае вызваленне. У 1932—1933 гадах ладзіўся страйк у Белавежскай пушчы. У 1935—1939 гадох адбылося Нарачанскае выступленне рыбакоў. У красавіку 1990 г. у Гомелі і ў красавіку 1991 г. у Мінску ладзіліся забастоўкі супраць урада СССР. 15 снежня 1992 г. з’явілася беларускае заканадаўства аб стачках.

Цягам апошняга тыдня чэрвеня 2013 года гандляры рынкаў і гандлёвых цэнтраў, якія складалі 70% індывідуальных прадпрымальнікаў Беларусі, правялі стачку. Прычынай паслужыла ўвядзенне абавязку мець пасведчанні якасці ад вытворцаў замежных тавараў, што прадугледжваў новы тэхнічны рэгламент Мытнага саюза Беларусі, Казахстана і Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуска-рускі слоўнік / Укладальнікі: М. Байкоў, С. Некрашэвіч. — Мінск: Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, 1925.
2. ↑  *Джын Шарп.* Метады негвалтоўных дзеянняў // Ад дыктатуры да дэмакратыі. — Бостан: Інстытут імя Альбэрта Эйнштэйна, 2005. — С. 60. — 64 с. Архівавана 30 лістапада 2016.
3. ↑  *Вадзім Гігін.* Таталітарызм 2.0 // *Звязда* : газета. — 6 ліпеня 2013. — № 123 (27488). — С. 2. — ISSN 1990-763x.

Літаратура
----------

* *Мар'яна Сакалова.* Забастоўка // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах / рэдкал. Генадзь Пашкоў (гал. рэд.) і інш.. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1998. — Т. 6. — С. 486. — 576 с. — ISBN 985-11-0106-0.