**Pseudoscaphirhynchus kaufmanni** — прэснаводная рыба сямейства асятровых.

Апісанне
--------

Максімальная даўжыня рыбіны (уключаючы хваставую нітку — выцягнутую верхнюю лопасць хваставога плаўніка) да 75 см і вага да 2 кг.

Рыла шырокае, плоскае. На канцы яго размешчана ад 1 да 9 вострых шыпоў. Паміж вачыма і на патыліцы маецца па 2 вострых шыпы. Рот вялікі, вусікі гладкія. Вочы вельмі дробныя, часта амаль зацягнутыя скурай. Верхняя лопасць хваставога плаўніка заканчваецца доўгай ніткай.

У спінным плаўніку 29-34 прамянёў; у анальным 16-23; спінных жучак 10-15, бакавых — 28-40, брушных — 5-11; жаберных тычынак 16.

Афарбоўка дарсальной паверхні ад цёмна-бурай да чорна-бурай, жывот шэра-белы.

Распаўсюджанне
--------------

Гістарычна жыў ад вусця Амудар'і да Пянджа. У моры не выходзіў, але адзінкавыя асобнікі сустракаліся ў саланаватых водах дэльты Амудар'і і ў перадвусцевай прасторы. Пасля зарэгулявання сцёку Амудар'і і яе прытокаў арэал віду рэзка скараціўся. У канцы XX стагоддзя засталося толькі дзве малалікія папуляцыі ў Вахшы і сярэднім цячэнні Амудар'і вышэй Туркменабада. Не здзяйсняе далёкіх міграцый.

Біялогія
--------

Прэснаводная рыба. Сустракаецца толькі ў рэчышчы ракі, у месцах з пяшчаным, цвёрдым гліністым, радзей камяністым дном. Не заходзіць у стаячую ваду. Існуе дзве экалагічныя формы — буйная і дробная.

Дарослыя асобіны сілкуюцца пераважна рыбай (гальцы, вусач), але ядуць і насякомых. У 1911 годзе спрабавалі акліматызаваць від у Мургабе, але рыбы не прыжыліся. Харчовыя канкурэнты малявак — гальцы і маляўкі вусача, дарослых рыб — сом.

### Размнажэнне

Палавая сталасць надыходзіць на 6-7-м годзе пры даўжыні цела больш за 45 см. Нерастуе ў красавіку пры тэмпературы 16 °C. Пладавітасць пры даўжыні 26-50 см (без хваставога плаўніка) ад 3100 да 36000 ікрынак. Лічынкі прыстасаваныя да жыцця ў струменях моцнай доннай плыні каламутнай ракі.

Ікра дновая, клейкая, чорнага колеру, ікрынкі дыяметрам 1,5—2,7 мм. У чэрвені даўжыня малявак складае каля 3,5 см, шып на канцы лыча і хваставая нітка адсутнічаюць. Хваставая нітка з'яўляецца пры даўжыні 6,5 см.

Узаемадзеянне з чалавекам
-------------------------

Каштоўная прамысловая рыба, цяпер рэдкая. Спажываецца ў месцах лоўлі. Магчыма развядзенне ў штучных умовах. У цяперашні час від уключаны ў чырвоныя кнігі Узбекістана і Таджыкістана. Рыбін гэтага віду прамышляюць плаўнай дзвюхсценнай і трохсценнай сеткай, а таксама невадам і подпускамі, з прынадай мядзведкай або дробнай рыбай. Асноўны промысел вядзецца пры нізкай вадзе: восенню, зімой і вясной, летам амаль спыняецца. Мяса ўжываюць у смажаным, салёным і вэнджаным выглядзе. Міжнародны саюз аховы прыроды прысвоіў ўвазе ахоўны статус «Віды на мяжы знікнення».

Зноскі
------

1. ↑  Pseudoscaphirhynchus kaufmanni у базе дадзеных FishBase (англ.)
2. 1 2 3 4 5 6  Промысловые рыбы России. В двух томах / Под ред. О. Ф. Гриценко, А. Н. Котляра и Б. Н. Котенёва. — М.: изд-во ВНИРО, 2006. — Т. 1. — С. 76-77. — 656 с. — ISBN 5-85382-229-2.
3. ↑  *Zholdasova, I.* Sturgeons and the Aral Sea ecological catastrophe(англ.) // *Environmental Biology of Fishes* : journal. — 1997. — Vol. 48. — № 1-4. — P. 373-380. — DOI:10.1023/A:1007329401494
4. ↑  *Birstein, V.J.* Threatened fishes of the world: Pseudoscaphirhynchus spp. (Acipenseridae)(англ.) // *Environmental Biology of Fishes* : journal. — 1997. — Vol. 48. — № 1-4. — P. 381-383. — DOI:10.1023/A:1007377317423
5. ↑  *Берг Л.С.* Рыбы пресных вод СССР и сопредельных стран. — М.—Л. 1948. — Т. 1. — С. 104—105. — 466 с. Архівавана 8 верасня 2013.
6. ↑  *Pseudoscaphirhynchus kaufmanni*: інфармацыя на сайце Чырвонай кнігі МСАП (англ.)