Самыя раннія сведчанні аб практыцы індуізму датуюцца перыядам ад позняга неаліта да перыяду Харапскай цывілізацыі (5500-2600 год да н.э.). Вераванні і практыкі дакласічнага перыяду (XVI — VI стагоддзя да н.э.) называюцца «гістарычная ведыйская рэлігія» або «ведызм». Сучасны індуізм утварыўся з Ведаў, найстарэйшай з іх лічыцца «Рыгведа», якую большасць навукоўцаў датуюць XVI — XV стагоддзямі да н.э. Асноўнай рэлігійнай практыкай ведыйскай рэлігіі было здзяйсненне вогненных ахвярапрынашэнняў, якія называлі Яджна  (руск.) (бел. і паўтарэнне ведыйскіх мантр. Старажытныя ведыйскія традыцыі маюць вялікае падабенства з зараастрызмам і іншымі індаеўрапейскімі рэлігіямі.

Свяшчэнная гара Кайлас у Тыбеце лічыцца духоўнай абіцеллю Шывы
У эпічны і пуранічны перыяды, прыкладна ў VI — II стагоддзях да н.э. былі запісаныя першыя версіі эпічных паэм «Рамаяны» і «Махабхараты», хоць вусна яны перадаваліся на працягу многіх стагоддзяў да гэтага перыяду. У гэтых эпічных творах апісваюцца гісторыі пра кіраўнікоў і войны старажытнай Індыі, якія падаюцца ў спалучэнні з рэлігійнымі і філасофскімі трактатамі. У Пуране апісваюцца гісторыі розных аватар, а таксама Дэвы, іх узаемаадносіны з людзьмі і бітвы з дэманамі.

Пачатак новай эпохі ў гісторыі індуізму паклалі прыход i распаўсюджванне па ўсёй Індыі філасофіі Упанішад, джайнізму, і будысцкай рэлігійна-філасофскай думкі. Упанішады, Махавіра і Буда вучылі таму, што для дасягнення мокшы або нірваны, не было неабходнасці прымаць аўтарытэт Ведаў або каставую сістэму. Буда пайшоў значна далей, абвясціўшы, што «Я»/душа і Бог проста не існуюць. Будызм асіміляваў ў свае вераванні некаторыя рысы індуізму. Будызм (ці, прынамсі, *будысцкі індуізм*) дасягнуў свайго апагею падчас кіравання імператара Ашока і імперыі Маўра, якія змаглі аб’яднаць індыйскі субкантынент у адну дзяржаву у III стагоддзі да н.э.. У II стагоддзі да н э. вылучыліся розныя школы індыйскай філасофіі, такія як Санкх'я  (руск.) (бел. ёга, ньяя  (руск.) (бел. вайшэшыка  (руск.) (бел. пурва-мімамса  (руск.) (бел. і веданта. Чарвака, заснавальнік школы атэістычнага матэрыялізму, з’явіўся ў Паўночнай Індыі у VI стагоддзі да н.э. Паміж IV і X стагоддзем н.э. індуізм ўзяў ўверх над будызмам і распаўсюдзіўся па ўсёй Індыі, выцесніўшы будызм за яе межы.

Крышна падымае ўзгорак Говардхана. Барэльеф VII стагоддзе ў Махабаліпурам, Тамілнад
Хоць іслам прыйшоў у Індыю ўжо ў пачатку VII стагоддзя, разам з арабскімі купцамі і заваяваннем Сіндха, ён ператварыўся ў адну з асноўных рэлігій у больш позні перыяд заваявання мусульманамі індыйскага субкантынента. Падчас гэтага перыяду будызм канчаткова прыйшоў у заняпад, а многія індусы перайшлі ў іслам. Многія мусульманскія кіраўнікі, такія як Аурангзеб разбуралі індускія храмы і пераследавалі індусаў, а некаторыя, такія як Акбар, наадварот адрозніваліся памяркоўнасцю. У сярэднія вякі індуізм зведаў вялікія змены, у асноўным дзякуючы вядомым ачар'ям  (руск.) (бел. Рамануджы, Мадхве, і Чайтаньі. Паслядоўнікі руху бхакці замянілі абстрактную канцэпцыю Брахмана, якую філосаф Шанкара сфармуляваў за некалькі стагоддзяў перад гэтым, эмацыйнай і гарачай адданасцю альвараў да аватараў Бога, асабліва да Крышны і Рамы.

Індалогія як навуковая дысцыпліна вывучэння індыйскай культуры з еўрапейскай перспектывы ўзнікла ў XIX стагоддзе, яе заснавальнікамі былі такія навукоўцы як Макс Мюлер  (руск.) (бел. і Джон Вудроф. Яны прынеслі ведыйскую, пуранічную і тантрычную літаратуру і філасофію ў Еўропу і ЗША.

Крыніцы
-------

1. ↑  Nikhilananda 1990, pp. 3–8
2. ↑  Rigveda **(нявызн.)**. *The Hindu Universe*.  HinduNet Inc. Архівавана з першакрыніцы 10 жніўня 2011. Праверана 25 чэрвеня 2007.
3. ↑  «Hindu History» The BBC names a bath and phallic symbols of the Harappan civilization as features of the «Prehistoric religion (3000-1000BCE)».
4. ↑  T. Oberlies (*Die Religion des Rgveda*, Vienna 1998. p. 158) based on 'cumulative evidence' sets wide range of 1700—1100.
5. ↑  The Ṛgvedic ***IAST*** deity *Dyaus*, regarded as the father of the other deities, is linguistically cognate with Zeus—the king of the gods in Greek mythology, Iovis (*gen. of* Jupiter) —the king of the gods in Roman mythology, and Ziu in Germanic mythology , cf. English 'Tues-day'. Other Vedic deities also have cognates with those found in other Indo-European speaking peoples' mythologies; see Proto-Indo-European religion.
6. ↑  Goldman 2007, p. 23.
7. ↑  Rinehart 2004, p. 28.
8. ↑  Olivelle, Patrick, *«The renouncer tradition»*, in Flood 2008, pp. 273–274
9. ↑  Eliot 2003
10. ↑  Radhakrishnan & Moore 1967, p. xviii–xxi.
11. 1 2 3  Basham 1999
12. ↑  The rise of Jainism and Buddhism **(нявызн.)**. *Religion and Ethics—Hinduism: Other religious influences*.  BBC (26 ліпеня 2004). Архівавана з першакрыніцы 10 жніўня 2011. Праверана 21 красавіка 2007.
13. ↑  J.T.F. Jordens, «Medieval Hindu Devotionalism» in  & Basham 1999

Літаратура
----------

* Doniger, Wendy (2010). *The Hindus: An Alternative History*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-959334-7.
* Eliot, Sir Charles (2003). *Hinduism and Buddhism: An Historical Sketch*. Vol. I (Reprint ed.). Munshiram Manoharlal. ISBN 978-81-215-1093-6.
* Flood, Gavin (2008). *The Blackwell Companion to Hinduism*. John Wiley & Sons.
* Jones, Constance; Ryan, James D. (2006). *Encyclopedia of Hinduism*. Infobase Publishing. ISBN 978-0-8160-7564-5.
* Klostermaier, Klaus K. (2000). *Hinduism: A Short History*. Oneworld. ISBN 1851682139.
* van der Veer, Peter (1994). *Religious nationalism Hindus and Muslims in India*. University of California Press. ISBN 0520082567.
* Halbfass, Wilhelm (1988). *India and Europe: An Essay in Understanding*. State Univ of New York Press. ISBN 0887067948.
* Radhakrishnan, S; Moore, CA (1967). *A Sourcebook in Indian Philosophy*. Princeton University Press. ISBN 0-691-01958-4.
* A Cultural History of India / Edited by A. L. Basham. — Oxford: Clarendon Press, 1999. — xx, 585 p. — (Oxford India Collection). — ISBN 0195639219.
* Coulson, Michael (1992). *Sanskrit: An Introduction to the Classical Language* (2nd ed.). Lincolnwood, Ill. U.S.A.: NTC Pub. Group. ISBN 0-8442-3825-2.
* Goldman, RP (2007). *The Ramayana of Valmiki: An Epic of Ancient India*. Princeton University Press. ISBN 0-691-06663-9.
* Nikhilananda, Swami (1990). *The Upanishads: Katha, Iśa, Kena, and Mundaka*. Vol. I (5th ed.). New York: Ramakrishna-Vivekananda Center. ISBN 0-911206-15-9.
* Rinehart, R (Ed.) (2004). *Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice*. ABC-Clio. ISBN 1-57607-905-8.
* Sarma, Dittakavi S. (1944). *Studies in the Renaissance of Hinduism in the Nineteenth and Twentieth Centuries*. Benares Hindu University.