**Бу́да Лю́шаўская** (трансліт.: *Buda Liušaŭskaja*, руск.: Буда Люшевская) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

Знаходзіцца за 19 км на паўночны захад ад Буда-Кашалёва, 8 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (на лініі Жлобін — Гомель), 67 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

Рака Ліпа (прыток ракі Сож) бярэ пачатак непадалёку ад вёскі.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

Планіроўка складаецца з двух паралельных крывалінейных мерыдыянальных вуліц, злучаных просталінейнай шыротнай вуліцай. Забудавана двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. У 1986 годзе пабудаваны цагляныя дамы на 107 сем’яў, у якіх у якія былі заселены жыхары з месцаў, забруджаных радыяцыяй пасля Чарнобыльскай катастрофы.

Гісторыя
--------

Выяўлены археолагамі курганны могільнік (2 насыпы за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя. Па рэвізіі 1858 года ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. У 1894 годзе адкрыта школа, якая знаходзілась ў наёмнай сялянскай хаце, а ў 1908 годзе для яе пабудавана ўласны будынак (у 1907 годзе 50 вучняў). Па перапісу 1897 года знаходзіліся: хлебазапасны магазін, вятрак, піцейны дом. У 1909 годзе 743 дзесяціны зямлі, млын, у Стара-Руднянскай воласці.

З 20 жніўня 1924 года цэнтр Буда-Люшаўскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскага, з 27 кастрычніка 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Дыктатура пралетарыята», працавалі гамарня і шавецкая талака. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 63 двары. У баях каля вёскі ў 1941 і 1943 гадах загінулі 72 савецкія салдаты (пахаваны ў брацкай магіле каля клуба). На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 190 жыхароў. Памяць пра загінуўшых увекавечвае скульптурная кампазіцыя ўсталяваная ў 1969 годзе. У 1959 годзе цэнтр калгаса імя В. І. Леніна. Камбінат бытавога абслугоўвання, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, магазін.

Да снежня 2009 года цэнтр Буда-Люшаўскага сельсавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 235 гаспадарак, 625 жыхароў.

### Дынаміка

* 1858 год — 24 двары, 202 жыхары.
* 1876 год — 52 двары.
* 1897 год — 68 двароў, 482 жыхары (паводле перапісу).
* 1909 год — 71 двор, 597 жыхароў.
* 1925 год — 153 двары.
* 1940 год — 165 двароў, 796 жыхароў.
* 1959 год — 574 жыхары (паводле перапісу).
* 1995 год — 745 жыхароў, 272 двары.
* 2004 год — 235 гаспадарак, 625 жыхароў.

Вядомыя асобы
-------------

* Валянціна Міхайлаўна Крыловіч (нар. 1951) — заслужаная артыстка Беларусі (1988 год).
* Мікалай Мікалаевіч Чарняўскі (нар. 1943) — беларускі паэт.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Бу́да-Лю́шава, н.**
2. ↑  «Об изменении административно-территориального устройства Буда-Кошелевского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 277 Архівавана 29 кастрычніка 2013. (руск.)
3. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3.
4. ↑   Архівавана 21 красавіка 2010.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Буда-Люшаўская // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). — С. 38.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2011. — С. 18. — 68 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-107-5. (руск.)

| ⛭**Ліпініцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ліпінічы |  |
| Пасёлкі | Буда ·  Зарэчча ·  Зялёны Дуб ·  Перагрузачны ·  Першамайскі ·  Рошча ·  Якімаўка |
| Аграгарадкі | Негаўка |
| Вёскі | Бронніца ·  Буда Люшаўская ·  Любавін ·  Люшаў ·  Новы Любавін ·  Салтанаўка ·  Слабада Люшаўская ·  Струкі ·  Хмяльное ·  Шутнае |