Ангелюс Сілезіус, 1892
*Херувімскі вандроўнік*, першае выданне
**Ангелюс Сілезіус** (ням.: Angelus Silesius, нар. ням.: Johannes Scheffler; 25 снежня 1624, Брэслау, цяпер Уроцлаў, Сілезія — 9 ліпеня 1677, там сама) — нямецкі хрысціянскі містык, паэт.

У 1653 г. перайшоў з пратэстантызма на каталіцызм, на сакрамэнце канфірмацыі прыняў імя Ангелюс (*Анёл*, або *Вястун*), якім пазней карыстаўся.

Жыццё
-----

#### Адукацыя

Пасля заканчэння ў 1643 г. гімназіі Св. Альжбеты ва Уроцлаве Ангелюс Сілезіус распачаў навучанне на медыцынскім факультэце ў г. Страсбургу; праз год пераехаў у Галандыю, дзе апрача медыцыны вывучаў філасофію ў г. Лейдэне, а таксама пазнаёміўся з містычнымі творамі Якуба Бёме і з іспанскай містыкай. Праз два гады Ангелюс Сілезіус пераязджае ў Падую, дзе 09.07.1648 года атрымаў навуковую ступень дактарату з медыцыны і філасофіі.

#### Праца пры двары і духоўны шлях

У 1648 г. Ангелюс Сілезіус вяртаецца ва Уроцлаў і распачынае працаваць у якасці лекара пры князі Сільвіі Німродзе ў замку ў Берутаве. З цягам часу Ангелюс Сілезіус атрымаў лепшую пасаду прыдворнага лекара пры замку князя ў Алес'ніцы. Тут ён пазнаёміўся са шляхціцам Абрагамам фон Франкенбергам (Abraham von Franckenberg) з Быстрага (пол. Bystre) пад Алес'ніцай, прэкурсорам ідэі хрысціянскага экуменізму і першым біёграфам Якуба Бёме. Ангелюса Сілезіуса і фон Франкенберга аб'ядноўвала супольная зацікаўленасць містыкай. Пасля смерці апошняга ў 1652 г. Ангелюс атрымаў ад спадчыны прыяцеля каштоўны кнігазбор, і гэты факт значна паспрыяў паўстанню галоўнай працы Ангелюса пад тытулам «Херубімскі вандроўнік». У гэтым самым годзе Ангелюс Сілезіус пакідае пасаду пры двары і вяртаецца да роднага Уроцлава. У 1653 г. пасля пераходу на каталіцызм Ангелюс Сілезіус выдае нашумелы тэкст пад назвай «Gründtliche Ursachen von Motiven…» («Асноўныя прычыны і матывы…»), у якіх аўтар тлумачыў прычыны свайго адыходу ад лютэранства і далучэння да Каталіцкага Касцёла. Дадзены тэкст выклікаў гнеўную рэакцыю з боку былых братоў па веры. Пазней, на працягу многіх гадоў у лютэранскім асяроддзі на Ангелюса Сілезіуса сыпаліся шматлікія зласлівыя памфлеты. Цалкам нечакана ён становіцца галоўным прыхільнікам контррэфармацыі на ўсёй Ніжняй Сілезіі, і на працягу дванаццаці год палемізуе з лютэранамі, між іншым у сваіх лістах. У 1661 годзе Ангелюс прымае пасвячэнне ў прэсвітэры.

*Des Angelus Silesius Cherubinischer Wandersmann* (1905)
#### Херувімскі вандроўнік

Галоўным літаратурным творам Ангелюса Сілезіуса з'яўляецца зборнік рэлігійных вершаў пад назвай «Geistreiche Sinn-und-Schlussreime zur göttlichen Beschaulichkeit», якая выйшла ў свет у 1657 г. у Вене і на той час складалася з пяці частак. Другое выданне дадзенага зборніка ў 1674 г. было дапоўнена шостай часткай і мела тытул «Der Cherbinische Wandersmann» («Херувімскі вандроўнік»). У сваёй прадмове да гэтай кнігі аўтар інфармуе, што ён будзе карыстацца мовай парадоксаў, якая спрэчная з мовай розуму. Ангелюс Сілезіус адкідвае прынцып несупярэчнасці, якому дае эпітэты наіўнага і абмежаванага на шляху да істоты рэчы, ён сцвярджае, што менавіта дзякуючы гэтым антыноміям чалавек даходзіць да сутнасці ідэй, якія ў сваю чаргу бесперастанку нанова нараджаюцца і становяцца вобразам новай рэчаіснасці.

Вершы «Херувімскага вандроўніка» зачароўваюць і адначасова шакіруюць сваімі лагічнымі парадоксамі. Асноўным іх матывам становіцца любоў: «любоў ёсць нашым Богам, усё жыве дзякуючы любові»; яна з'яўляецца нібы магнітам, што «цягне мяне да Бога», а нават «больш за тое» — «любоў уцягвае Бога ў смерць».

Зноскі
------

1. 1 2  *Lemcke L.* Angelus Silesius // *Allgemeine Deutsche Biographie* — L: 1875. — Т. 1. — S. 453–456.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24237500'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2079'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14565646'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798142'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q590208'></a>
2. ↑  Ангелус Силезиус / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. Iа.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892888'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4065721'></a>
3. ↑  Angelus Silesius // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
4. ↑  Library of the World's Best Literature / пад рэд. C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
5. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Літаратура
----------

* *Kosian J.* Angelus Silesius // PEF (Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu) (25.04.2015)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Энцыклапедычны лексікон · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10275589 · BIBSYS: 90255596 · BNC: a10435979 · BNE: XX4578854 · BNF: 118875085 · CiNii: DA01992934 · CONOR: 63258211 · GND: 118503111 · ISNI: 0000 0001 2138 5809 · LCCN: n50021975 · LNB: 000027253 · NDL: 00462365 · NKC: jn19981000118 · NLA: 35748967 · NLG: 129046 · NLP: A11860169 · NSK: 000146010 · NTA: 069178402 · NUKAT: n94004232 · PTBNP: 54800 · LIBRIS: 252162 · SUDOC: 026670453 · VIAF: 36897281, 71385898 |

 |