Сцяг ЛГБТ
Плошча Харві Мілка, Кастра, Сан-Францыска Нацыянальны марш роўнасці. Вашынгтон, 11 кастрычніка 2009
Вясёлкавы дэкор станцыі Бадзёр манрэальскага метро ў гей-квартале Лё Віляж
Вясёлкавы парасон на гей-прайдзе ў Трэвілья, Італія. 3 ліпеня 2010
Вясёлкавы сцяг на будынку пасольства Вялікабрытаніі ў Беларусі, які прывёў да дыпламатычнага скандалу
Артыкул пра сімвал ЛГБТ-руху. Пра сцяг з колерамі вясёлкі наогул гл. Вясёлкавы сцяг.
**Вясёлкавы сцяг** (таксама вядомы як **Прайд-сцяг** (англ.: Pride flag), **Сцяг свабоды** (англ.: Freedom flag)) — інтэрнацыянальны сімвал супольнасці лесбіянак, геяў, бісексуалаў і трансгендарных людзей (*скар. ЛГБТ-супольнасць*), а таксама руху ў падтрымку правоў чалавека ў дачыненні да іх. Традыцыйна сцяг складаецца з шасці падоўжных палос, колеры якіх (за выключэннем блакітнага колеру) ідуць у адпаведнасці з прыродным парадкам вясёлкі зверху ўніз: чырвоны, аранжавы, жоўты, зялёны, сіні і фіялетавы. Сцяг выкарыстоўваецца ў шэсцях гей-прайдаў і іншых грамадскіх акцыях, вывешваецца ў гей-кварталах, на будынках ЛГБТ-арганізацый, «Gay-friendly» устаноў і гэтак далей.

Сцяг закліканы адлюстроўваць адзінства ў разнастайнасці, прыгажосць і радасць ЛГБТ-супольнасці.

Гісторыя
--------

Вясёлкавы сцяг быў распрацаваны Гілбертам Бэйкерам адмыслова для гей-прайда ў Сан-Францыска 1978 года (англ.: San Francisco Gay Freedom Day). Гэты год стаў для мясцовага ЛГБТ-супольнасці гістарычным — упершыню ў Каліфорніі адкрыты гей Харві Мілк быў выбраны на палітычную пасаду (у якасці члена гарадскога наглядальнага савета). У той жа час кансерватарамі штата была разгорнута кампанія, накіраваная на ўнясенне дыскрымінуючых паправак у заканадаўства («Ініцыятыва Брыгса»). Гілберт Бэйкер адгукнуўся на заклік актывістаў гей-руху стварыць яркі сімвал, які б увасабляў і кансалідаваў ЛГБТ-супольнасць. Сцяг з’яўляецца ўвасабленнем канцэпцыі «гей-прайда» і адкрытасці. Аўтар вясёлкавага сцяга мастак Гілберт Бэйкер так апісаў яго значэнне:

> 
>  Першапачатковая ідэя вясёлкавага сцяга — вызваленне. Магчымасць вырвацца на свабоду, выйдучы за рамкі, створаныя страхам і імкненнем «адпавядаць нормам», права заявіць пра сваю сексуальнасць без сораму і боязі адплаты з боку тых, хто дыктуе «этычныя законы».
> 
> 
> Любая рэвалюцыя пачынаецца са слова «не». Не несправядлівасці, не гвалту, не дыскрымінацыі, не прыгнёту, не рабству, не існаванню пад прыгнётам пастаяннага страху. Так — каханню. Дзёрзкія колеры нашага сцяга падтрымлівалі гэту ідэю на працягу трыццаці гадоў.
> 
> 
> Вясёлкавы сцяг жывы таму, што прадстаўляе ўсіх нас ва ўсёй нашай разнастайнасці і прыгажосці… Кожны сцяг сімвалізуе ідэю. Вясёлкавы сцяг — гэта разумны сэнс і храбрыя дзеянні.
> 
> 
> 

Мастак асабліва адзначае: «Калі я задумаўся пра стварэнне сцяга для гей-руху, не было ніякага іншага міжнароднага сімвала для нас, акрамя ружовага трохвугольніка, якім нацысты ідэнтыфікавалі геяў у канцэнтрацыйных лагерах. Хоць ружовы трохвугольнік па-ранейшаму быў магутным сімвалам, але ён усё ж быў нам навязаны».

Гілберт Бэйкер з валанцёрамі ўручную размалявалі і сшылі два велізарныя палотны з мусліну. Сцяг упершыню быў прадэманстраваны 25 чэрвеня 1978 года ў час гей-прайда, які сабраў рэкордныя 250 тысяч удзельнікаў. Гэта дата пасля стала адзначацца як Дзень вясёлкавага сцяга. Першапачаткова арганізатары намерваліся вывесіць палотны на флагштоках, размешчаных на плошчы перад муніцыпалітэтам Сан-Францыска, на якой павінна было скончыцца шэсце гей-прайда. Аднак яны не змаглі атрымаць на гэта дазволу. Тады актывісты рана раніцай 25 чэрвеня паднялі сцягі на флагштоках у паўночна-заходняй частцы раёна Сівік Сентер Сан-Францыска (фота і карта) на плошчы Аб’яднаных нацый (англ.: United Nations Plaza), праз якую праходзіў шлях калоны гей-прайда.

> 
> Я, вядома, заўсёды буду памятаць 25 чэрвеня 1978 года, калі Харві ехаў пад гіганцкім вясёлкавым сцягам. Гэта быў неверагодна радасны момант. Тады ўсё адчувалі, што мы сабраліся змяніць свет.— Гілберт Бэйкер
> 
> 

Выказваецца здагадка, што Бэйкер пры стварэнні сцяга быў натхнёны «сцягам рас» руху афраамерыканцаў за грамадзянскія правы, які абвясціў прападобны Джэсі Джэксан: «Наш сцяг з’яўляецца чырвоным, белым і сінім, але наша нацыя вясёлкавая — чырвоная, жоўтая, карычневая, чорная і белая — і мы ўсё важныя ў вачах Бога». Паводле іншай версіі вясёлка была запазычана ад хіпі, з чыім раёнам цесна суседнічаў сан-францыскі гей-квартал Кастра. Некаторыя крыніцы паказваюць на магчымую сувязь з папулярнай у той час песняй Джудзі Гарленд «Over the Rainbow», якая атрымала прызнанне ў якасці гей-гімна.

Першапачаткова па задуме мастака сцяг складаўся з васьмі палос. Бэйкер прысвоіў пэўнае значэнне кожнаму колеру:

|  |
| --- |
| насычаны ружовы — сексуальнасць |
| чырвоны — жыццё |
| аранжавы — здароўе |
| жоўты — сонечнае святло |
| зялёны — прырода |
| бірузовы — магія/мастацтва |
| індыга — спакой/гармонія |
| фіялетавы — сіла духу/духоўны пачатак |

Ёсць некалькі здагадак, чаму ў далейшым са сцяга былі прыбраны ружовая, а затым бірузовая паласа, і пры гэтым індыга быў заменены на сіні. Адзначаецца, што пасля забойства 27 лістапада 1978 года палітыка і адкрытага гея Харві Мілка з наступнымі выступленнямі пратэсту папулярнасць сцяга рэзка ўзрасла. Па афіцыйнай версіі, змены былі ўнесены з прычыны эканамічных і тэхнічных складанасцей масавай вытворчасці. Іншыя крыніцы адзначаюць, што адна з крам, каб задаволіць узрослы попыт, стала прадаваць са складаў лішкі сцягоў арганізацыі «Rainbow Girls», якія не мелі ружовай паласы. Выдаленне бірузовай паласы, паводле адной з версій, адбылося пры падрыхтоўцы да сан-францыскага гей-прайда 1979 года, калі ў выніку дызайнерскага рашэння сцяг «расшчапілі», каб зрабіць брамленне шэсця з двух бакоў вуліцы, але для гэтага ён павінен быў мець цотную колькасць палос.

Шасціколерны сцяг распаўсюдзіўся з Сан-Францыска ў іншыя гарады і стаў шырока вядомым сімвалам ЛГБТ-супольнасці ва ўсім свеце. У 1985 годзе Міжнародная асацыяцыя лесбіянак і геяў афіцыйна прыняла гэты варыянт. Пасля сам матыў вясёлкі стаў самастойным сімвалам ЛГБТ-супольнасці, ён стаў выкарыстоўвацца на адзенні, парасонах, ювелірных аздабленнях, сувенірах, лагатыпах ЛГБТ-арганізацый і да т.п.

Існуюць разнастайныя варыяцыі вясёлкавага сцяга. Часам да яго дадаюць чорную паласу ў якасці напаміну пра ахвяр СНІДа. ЛГБТ-актывіст Леанард Мэтловіч, які сам памёр ад ВІЧ-інфекцыі, завяшчаў выдаліць і спаліць чорныя палосы, калі будуць знойдзены лекі ад хваробы. Некаторыя актывісты (сярод якіх і Гілберт Бэйкер) прапануюць вярнуць сцягу дзве прыбраныя палосы. Часта мае месца даданне на поле сцяга розных знакавых сімвалаў ЛГБТ-супольнасці (ружовы ці чорны трохвугольнікі, лямбда, гендарныя знакі). Існуюць вясёлкавыя варыяцыі нацыянальных і рэгіянальных сцягоў.

|  |  |  |  |
| Прайд-сцяг Канады | Прайд-сцяг Іспаніі | Прайд-сцяг ЗША («Новая слава»)
  | Прайд-сцяг Санкт-Пецярбурга |

Вясёлкавы сцяг перыядычна становіцца мішэнню так званых «войнаў сцягоў». Так, у 2011 годзе ўлады Мінска не дазволілі яго на першым у Беларусі санкцыянаваным пікеце ў абарону правоў ЛГБТ, матываваўшы забарону адсутнасцю ў яго рэгістрацыі. Падобныя скандалы адбываліся ў шматлікіх краінах свету, шэраг з іх мелі як следства гучныя судовыя працэсы. Некаторыя рэлігійныя групы, паказваючы на біблейскую сімволіку, вінаваціць ЛГБТ-супольнасць у «крадзяжы вясёлкі».

Зноскі
------

1. ↑  Is West Hollywood losing its mojo? // CNN (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
2. ↑  Melbourne Suburb in Pride Flag Fight Архівавана 13 красавіка 2011 года.. // The Advocate (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
3. ↑  Gay and lesbian freedom flag allowed to fly in Soho. // The Guardian (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
4. 1 2 3 4 5  Symbols Архівавана 27 сакавіка 2013 года.. // An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual,
Transgender, and Queer Culture (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
5. ↑  Гей-прайд. // Энцыклапедыя Брытаніка (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
6. 1 2 3  Тридцать лет с флагом Архівавана 18 кастрычніка 2011.. // GayNews.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
7. ↑  Baker, Gilbert, and John O’Brien. «The Prideful Story of Our Rainbow Flag.» Міжнародная асацыяцыя лесбіянак і геяў (англ.)  (Праверана 3 красавіка 2011)
8. ↑  Создатель главного ЛГБТ-символа: «Первоначальная идея радужного флага — освобождение». // Gay.ru, 6 мая 2008  (Праверана 1 красавіка 2011)
9. ↑  Gilbert Baker: «I love going to cities around the world and seeing the rainbow flag». // The Independent (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
10. ↑  C. Whitefeather Daniels. Queer Iwo Jima. // Rebel Without Applause — Tales From The Castro Renaissance Архівавана 4 сакавіка 2015. — Fog City Press, 1999. — 140 p. — ISBN 1-929156-00-6 (англ.)  (Праверана 6 красавіка 2011)
11. ↑  1978 Gay Freedom Day Parade на YouTube  (Праверана 6 красавіка 2011)
12. 1 2  Alyson Publications «Alyson Almanac Архівавана 10 лютага 2012 года.», Alyson Books, 1993, ISBN 1-55583-242-3 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
13. ↑  Helene Goupil, Josh Krist. Arsenal Pulp Press/Josh Krist, 2005. ISBN 1-55152-188-1, p. 33 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
14. ↑  The National Museum & Archive of Lesbian and Gay History (1996). The Gay Almanac. New York City, Berkeley Books. ISBN 0-425-15300-2 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
15. ↑  Luca Prono. «Garland, Judy» в «Encyclopedia of gay and lesbian popular culture». Greenwood Publishing Group, 2008, ISBN 978-0-313-33599-0 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
16. ↑  Alison Bing, Dominique Channell «Lonely Planet San Francisco City Guide», Lonely Planet, 2008, ISBN 978-1-74104-676-2, p. 37 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
17. ↑  Michael Robert Gorman «The empress is a man: stories from the life of José Sarria», Routledge, 1998, ISBN 978-0-7890-0259-4, p. 256 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
18. 1 2  Witt, Lynn, Sherry Thomas & Eric Marcus (1995). Out in All Directions: The Almanac of Gay and Lesbian America. New York, Warner Books. ISBN 0-446-67237-8 (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
19. 1 2  Rainbow flag Архівавана 6 ліпеня 2015.. // An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
20. ↑  Unsung Heroes of the Gay World: Vexillographer Gilbert Baker: The Gay Betsy Ross Архівавана 21 ліпеня 2009 года.. // UK Gay News (англ.)  (Праверана 2 красавіка 2011)
21. ↑  Радужному флагу 25 лет: гей-символу будут возвращены два цвета Архівавана 17 сакавіка 2011.. // Gay.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
22. ↑  У петербургского ЛГБТ-движения появился свой радужный флаг Архівавана 5 сакавіка 2016. // GayNews.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
23. ↑  В ЮАР придумали новый гей-флаг // Gay.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
24. ↑  Геям впервые разрешили пикет в центре Минска. // Lenta.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
25. ↑  В австралийском городе запретили гей-флаг. // Gay.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
26. ↑  Канада. Городские власти запретили вывешивать радужные флаги. // Gay.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
27. ↑  Лондонский городской совет против гей-флагов в Сохо Архівавана 18 красавіка 2008.. // Gay.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)
28. ↑  США. «Защитники семейных ценностей» хотят отобрать у геев радужный флаг.// Gay.ru  (Праверана 2 красавіка 2011)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вясёлкавы сцяг (ЛГБТ)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Flags of the World |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |