recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Уладзімір Мікалаевіч Мудрогін** (24 снежня 1924, Санкт-Пецярбург — 28 лістапада 1994) – беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў Цэнтральную эксперыментальную студыю мастацкага праетавання пры Саюзе мастакоў СССР ў Маскве (1970 г.). У 1952 – 1965 гг. мастак Брэсцкага абласнога драматычнага тэатра, у 1970 – 1980 гг. галоўны мастак Інстытута тэхнічнай кібернетыкі Акадэміі навук БССР.

Творчасць
---------

Аформіў спектаклі «Жаніцьба Бальзамінава» (1957 г.), «Позняе каханне» (1963 г.) А. Астроўскага, «Блудны сын» Э. Ранета (1958 г.), «Два клёны» Я. Шварца (1960 г.), «Асцярожна, Мякішавы» А. Маўзона, «Сокалы і крумкачы» А. Сумбатава (абодва 1963 г.), «Мараль пані Дульскай» Г. Запольскай (1964 г.),«Шануй бацьку свайго» В. Лаўрэнцьева (1965 г.) і іншае. Аўтар жывапісных твораў «Восеньскае святло» (1966 г.),«Узбярэжжа» (1971 г.),«У грыбы» (1974 г.), «Пейзаж. У выхадны» (1976 г.), «На рацэ Свіслач» (1979 г.),«Вечар» (1981 г.),«Светлы дзень» (1983 г.),«Ружовая раніца», калажаў і інш. Творам уласцівы манументальнасць, пластычны малюнак, завершанасць кампазіцыі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мудрогін Уладзімір Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г.П.Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 11: Мугір – паліклініка. – Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2000. – С. 6.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярмоленка.
**Панцялей Ігнатавіч Ярмоленка** (1909—1984) — старшыня Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Панцялей Ярмоленка нарадзіўся 7 верасня 1909 года ў вёсцы Пруды (цяпер Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў вадзіцелем у калгасе. У лютым 1942 года Ярмоленка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са жніўня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі сяржант Панцялей Ярмоленка камандаваў гарматай 198-га гвардзейскага стралковага палка 68-я гвардзейскай стралковай дывізіі 40-й арміі Варонежскага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

24 верасня 1943 года падчас баёў на плацдарме на заходнім беразе Дняпра ў раёне вёскі Балыка-Шчучынка Кагарлыцкага раёна Кіеўскай вобласці Украінскай ССР Ярмоленка асабіста знішчыў некалькі дзясяткаў салдат і афіцэраў праціўніка, а таксама падавіў некалькі агнявых кропак.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 13 лістапада 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым геройства і мужнасць» гвардыі сяржант Панцялей Ярмоленка быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 3357.

У 1947 годзе ў званні старшыны Ярмоленка быў дэмабілізаваны. Пражываў у вёсцы Ліманнае Серышэўскага раёна Амурскай вобласці, працаваў старшынёй калгаса, затым майстрам сушыльнага агрэгата. Памёр 24 кастрычніка 1984 года, пахаваны ў Ліманным.

Быў таксама узнагароджаны шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Панцялей Ігнатавіч Ярмоленка на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2. (руск.)
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. — Минск, 1984. (руск.)
* *Сергиенко А. М.* Амурцы — герои Великой Отечественной. — Благовещенск, 1970. (руск.)
**Barbican Centre** — крыты забаўляльны цэнтр у горадзе Ёрк, Англія. На арэне праводзяцца розныя музычныя мерапрыемствы, сямейныя шоў, грамадскія мерапрыемствы, а таксама канферэнцыі на працягу ўсяго года. На арэне 1500 сядзячых месцаў і 1900 стаячых. Barbican Centre таксама з’яўляецца месцам правядзення аднаго з самых прэстыжных снукерных турніраў, чэмпіянату Вялікабрытаніі, які праходзіў на гэтай арэне з 2001 па 2006 гады і з 2011 года па сённяшні дзень штогод. Цэнтр размешчаны на паўднёвым ускрайку цэнтра Ёрка, насупраць гарадскіх сцен.

Зноскі
------

1. ↑  York Barbican Centre **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *visityork.org*. Архівавана з першакрыніцы 29 красавіка 2012. Праверана 7 December 2011.
2. ↑  UK Snooker Championship **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Yorkbarbican.co.uk*. Архівавана з першакрыніцы 4 снежня 2011. Праверана 7 December 2011.
3. ↑  How to find York Barbican **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Yorkbarbican.co.uk*. Архівавана з першакрыніцы 1 снежня 2011. Праверана 7 December 2011.

Спасылкі
--------

Афіцыйны сайт
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Месца пад сонцам.
«**Месца пад сонцам**» (выдаваўся пад назвай «**Легенды беларускага рок-н-ролу: Бонда**») — першы альбом рок-гурта Бонда, запісаны ў 1986 годзе і афіцыйна выдадзены толькі ў 1996 годзе на аўдыёкасетах. Песні «Слуцкая брама» і «Стэфка» пазней увойдуць у рэпертуар рок-гурта Крама.

Альбом запісваўся на працягу года ў самаробнай студыі ў Інстытуце культуры. Пад час запісу ўдарніка Сяргея Кныша забралі ў армію, таму яго замяняў Сяргей Брыкса. У якасці вокладкі была выбрана неафіцыйная эмблема гурта (мыш, што ўгрызаецца ў гітару), створаная ў 1985 годзе Міхаілам Анемпадыставым.

Песні для запісу выбіраліся выпадкова, толькі было абгаворана не запісваць песні на рускай мове і на вершы іншых аўтараў (напрыклад, Кандрата Крапівы, на вершы якога гурт меў некалькі песняў).

Як зазначае Сяржук Сахараў, з гэтага альбома Бонда «запачаткавала беларускія музычныя традыцыі нонканфармізму і... здолела акумуляваць творчыя магчымасці таленавітых музыкаў».

Змест
-----

1. «Не сьпяшайся жыць»
2. «Ліст дадому»
3. «Слуцкая брама»
4. «Кожны з нас»
5. «Падарожжа»
6. «Блюз»
7. «Вынаходнікі»
8. «Стэфка»
9. «Соль жыцьця»
10. «Раз-пораз»
11. «…»

Удзельнікі
----------

* Ігар Варашкевіч — вакал, губны гармонік
* Вячаслаў Корань — гітара
* Іван Маркаў — гітара
* Сяргей Кныш — ударная ўстаноўка
* Сяргей Брыкса — ударная ўстаноўка
* Сяргей Краўчанка — бас-гітара
* Міхаіл Анемпадыстаў — дызайн вокладкі

Зноскі
------

1. ↑  У зборніку «Бонда», выдадзеным у 1999 годзе, гэтая песня атрымала назву «Шляхі ў ноч».

Спасылкі
--------

* Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола. Гурт Бонда
**Гомельскае таварыства ўрачоў**, *Таварыства гомельскіх урачоў*. Дзейнічала ў 1898 — 1900 гг. Ставіла за мэту вывучэнне санітарнага стану Гомельскага павету, складанне яго медыцынскай тапаграфіі і санітарнай карты, высвятленне прычын і адшуканне спосабаў прадухілення эпідэмічных і іншых хвароб, збор і навуковую распрацоўку статыстычных звестак аб стане здароўя і смяротнасці насельніцтва павета, пашырэнне медыка-санітарных ведаў і інш. Заснавальнік і старшыня — доктар медыцыны Дз. Кастрыцкі. Распушчана міністрам унутраных спраў нібыта па прычыне парушэня статута, фактычна з-за непрымальнага для ўлад нацыянальнага складу таварыства (колькаснай перавагі яўрэяў).

Літаратура
----------

* Молчанов, А.П. Новые материалы из истории возникновения медицинских обществ Белоруссии // Здравоохранение Белоруссии. – 1969. – № 5. – С.
Месаамерыканская гульня ў мяч
**Месаамерыканская гульня ў мяч** — сумешчаная з рытуаламі спартыўная гульня, распаўсюджаная сярод народаў дакалумбавай Месаамерыкі. У розных месцах у гульню гулялі па-рознаму, прычым амерыканскія індзейцы і цяпер гуляюць у сучасны варыянт, які называецца *улама*.

Дакалумбаўскія стадыёны для гульні ў мяч былі знойдзены на тэрыторыі ўсёй Месаамерыкі ад Нікарагуа на поўдні да штата Арызона на поўначы. Выяўленыя стадыёны моцна адрозніваюцца ў памерах, але ўсе маюць доўгія вузкія палі, абмежаваныя сценамі, ад якіх можа адскокваць мяч.

Правілы гульні невядомыя, аднак калі судзіць па вытворных гульнях (такіх, як улама), то яны былі падобныя на правілы ракетбола або валейбола, дзе мэтай з'яўляецца ўтрыманне мяча ў гульні. Каменныя кольцы на сценах з'яўляюцца познім дадаткам да гульні.

У найбольш распаўсюджанай версіі гульні ігракі павінны былі біць па мячы сцёгнамі, хоць у некаторых версіях таксама дазвалялася выкарыстоўваць локці, ракеткі, біты і камяні. Мяч быў зроблены з суцэльнага кавалка гумы і важыў 4 і больш кг. Памер мяча моцна залежаў ад часу і версіі гульні.

Вялікія гульні ў мяч праводзіліся ў якасці рытуальных падзей, часцяком сумяшчаліся з чалавечымі ахвярапрынашэннямі. Аднак звычайна ў гульню гулялі проста для забавы, у тым ліку дзеці і часам нават жанчыны.

| ⛭Дакалумбавы культуры Месаамерыкі |
| --- |
| Пералік культур | **Ацтэкі** — Веракрус — Гуаяба — Ісапа — Капача — Какле — Куікуілька — Кускатлан — **Мая** — Міштэкі — Монтэ-Альта — Альмека-шыкаланка — **Альмекі** — Сапатэкі — Тараскі — Тэатыўакан — Тлатылька — Тальтэкі — Татанакі — Уастэкі — Чычымекі — Чалула — Шахтавыя магілы і Тэўчытлан — Шачыпала — Эпіёльмекі |  |
| Рознае | **Месаамерыканская храналогія** — Дакалумбавы руіны Мексікі — Каменныя шары — Месаамерыканская гульня ў мяч — Месаамерыканская піраміда — Месаамерыканскія сістэмы пісьма — Чынампа — **Мовы Месаамерыкі** |
| Глядзіце таксама | **Дакалумбавы культуры** — Арыдаамерыка — Канкіста |
| **Партал «Індзейцы»** |

| ⛭Міфалогія мая |
| --- |
| Богі | 
* Ах-Пуч
* Ах-Мун
* Іцамна
* Іш Таб
* Іш-Чэбель-Яш
* Іш-Чэль
* Кукулькан
* Кімі
* Кініч-Ахаў
* Сіпакна
* Тэскатліпока
* Тахіл
* Хуракан
* Чак
* Шбаланке
* Эк-Чуах
* Юм Кааш
* Нагваль
* Лахун Чан
* Шаман Эк
* Сіп
* Как Нешок
* Хобніль
* Мішэль
* Сім Чак Кох

 |
| Міфічныя землі | Шыбальба |
| Міфы і легенды | 
* Летапіс Какчыкеляў
* Попаль-Вух
* Чылам Балам
* Легенда аб Кетцалькаатлі-Кукулькане

 |
| Іншае | 
* Свяшчэнны сенот
* Сеноты
* Месаамерыканская гульня ў мяч
* 21 снежня 2012 года

 |
| Гл. таксама: **Кодэксы мая** |
**Карл Хайн** (ням.: Karl Hein; 11 чэрвеня 1908, Гамбург — 10 ліпеня 1982, Гамбург) — нямецкі лёгкаатлет, спецыяліст па кіданні молата. Выступаў за зборную Германіі па лёгкай атлетыцы ў другой палове 1930-х гадоў, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў у Берліне, чэмпіён Еўропы, пяціразовы пераможца нацыянальнага чэмпіянату.

Біяграфія
---------

Карл Хайн нарадзіўся 11 чэрвеня 1908 года ў Гамбургу. Займаўся лёгкай атлетыкай з юных гадоў, меў пэўныя поспехі ў кіданні дыска, штурханні ядра і іншых дысцыплінах, але ў пачатку 1930-х гадоў у сувязі з жаніцьбай вырашыў завяршыць спартыўную кар’еру. Пазней, аднак, быў натхнёны праглядам фільма аб Алімпійскіх гульнях 1932 года ў Лос-Анджэлесе, дзе ўбачыў выступ выбітнага ірландскага кідальніка молата Пэта О’Калагана, і аднавіў трэніроўкі. Праходзіў падрыхтоўку ў гамбургскім клубе «Санкт-Георг».

У 1936 годзе стаў чэмпіёнам Германіі ў кіданні молата, увайшоў у асноўны склад нямецкай нацыянальнай зборнай і атрымаў права абараняць гонар краіны на хатніх летніх Алімпійскіх гульнях у Берліне. У выніку з алімпійскім рэкордам 56,49 метра перасягнуў тут усіх супернікаў і заваяваў залаты алімпійскі медаль.

У 1938 годзе выступіў на чэмпіянаце Еўропы ў Парыжы, дзе таксама ж выйграў золата, кінуўшы молат на 58,77 метра.

Пасля Хайн яшчэ досыць доўга заставаўся дзеючым спартсменам, у прыватнасці паспяхова выступаў і пасля Другой сусветнай вайны. У 1956 годзе ва ўзросце 48 гадоў ён стаў другім на чэмпіянаце Германіі. У агульнай складанасці на працягу сваёй доўгай спартыўнай кар’еры пяць разоў выйграваў нямецкае нацыянальнае першынства (1936—1938, 1946—1947), тройчы быў другім (1942—1943, 1956) і тройчы трэцім (1939, 1941, 1948).

За выдатныя дасягненні ў лёгкай атлетыцы ў 1962 годзе быў удастоены ўзнагароды Рудольфа Харбіга. Яго сын Карл-Петэр таксама досыць паспяхова займаўся лёгкай атлетыкай, выступаў на нацыянальным узроўні ў кіданні молата.

Памёр ад сардэчнага прыступу 10 ліпеня 1982 года ў Гамбургу ва ўзросце 74 гадоў. Пахаваны на Ольсдорфскіх могілках.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Track and Field Statistics · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1271937492 · VIAF: 2561166777263031940001 |
**NGC 6052** (іншае абазначэнне — **NGC 6064**) — група з дзвюх узаемадзейных галактык PGC 57039 і PGC 200329 ў сузор’і Геркулес.

Гэты аб’ект быў занесены ў Новы агульны каталог яго складальнікам Джонам Дрэерам двойчы — па назіраннях Альберта Марта як **NGC 6052** і па дадзеных Уільяма Гершэля як **NGC 6064**, бо каардынаты аб’екта Гершэля і Марта, супадаючы па прамым узыходжанні, адрозніваліся па скланенні на дзве хвіліны.

Зноскі
------

1. ↑  NGC 6064 // Courtney Seligman. Celestial Atlas

Гл. таксама
-----------

* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

|  |
| --- |
| ◄ NGC 6048 | NGC 6049 | NGC 6050 | NGC 6051 | **NGC 6052** | NGC 6053 | NGC 6054 | NGC 6055 | NGC 6056 ► |
**Міку́лішкінскі валу́н** — геалагічны помнік прыроды на Беларусі. Размешчаны за 500 м на паўночны ўсход ад в. Мікулішкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Валун граніту парфірападобнага з асобнымі крышталямі палявога шпату ў выглядзе таблічак (1x3 см), біярыту і зернямі ружовага кварцу. Даўжыня валуна складае 2,2 м, шырыня 1,1 м, вышыня 2,7 м, у абводзе 6,2 м, аб'ём 6,5 м³, маса каля 17 т. Мае форму кліна. Прынесены ледавіком каля 20 тысяч гадоў назад з тэрыторыі Ленінградскай вобласці Расіі. Ахоўны статус нададзены ў 1993 годзе.

Літаратура
----------

* Мікулішкінскі валун. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Карл Фрэд Дамен**, сапраўднае **Карл Фрыдрых Дамен** (4 лістапада 1917, Штольберг — 12 студзеня 1981, Прайнерсдорф) — нямецкі мастак.

Біяграфія
---------

Карл Фрэд Дамен вучыўся ў Ахенскай школе прыкладных мастацтваў у 1932 і 1933 гадах, пакуль яе не закрылі. З 1936 па 1938 год асвойваў прафесію камерцыйнага графічнага дызайнера.

Пасля вайсковай службы і знаходжання ў палоне (1939—1945) у 1951 годзе ўпершыню наведаў Парыж. Натхнёны новымі ідэямі Парыжскай школы, ён заснаваў «Neue Aachener Gruppe» у 1952 годзе. Яго кантакты ў Францыі дазволілі яму арганізаваць першую франка-германскую выставу ў 1953 годзе пад назвай «Сёння».

У 1954 годзе працаваў настаўнікам малявання ў прыватнай школе ў Ахене. У 1957 годзе стаў членам Нямецкай асацыяцыі мастакоў. У 1958 годзе ён прыняў удзел у якасці госця Gruppe 53 у іх выставе ў Dusseldorf Kunsthalle, а ў 1959 годзе далучыўся да гэтага аб’яднання мастакоў. У тым жа годзе ён змог прадставіць сваю працу шырокай аўдыторыі на documenta II у Каселі.

У 1964 годзе атрымаў пасаду выкладчыка ў мастацкай школе ў Брэмене, адным з яго вучняў быў Джымі Д. Песлер. У 1966 годзе стаў членам «Neue Gruppe München» і Заходненямецкай асацыяцыі мастакоў. У 1967 годзе атрымаў званне прафесара Акадэміі выяўленчага мастацтва ў Мюнхене. Сярод яго вучняў там былі Гюнтэр Фёрг, Дытэр Брайтшверт, Альфрэд Кайзер, Вольфганг Флац, Ганс Шнель, Дагмар Родзіус, Вольфганг Лаўтэр, Ева-Марыя Рап і Клаўс Вальтэршпіль.

У 1974 годзе Дамен стаў членам Акадэміі прыгожых мастацтваў у Мюнхене. З 1978 года жыў у Прэйнерсдорфе, дзе і памёр у 1981 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 21 жніўня 2017.
2. 1 2  Karl Fred Dahmen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 4 ліпеня 2020.
4. ↑  Karl Fred Dahmen // Frick Art Reference Library Photoarchive — 1920.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17148329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5503389'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5503390'></a>
5. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
6. ↑  German // *(unspecified title)* Праверана 4 ліпеня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118523376 · ISNI: 0000 0000 7858 9063 · LCCN: n88040313 · NTA: 151563438 · NUKAT: n2018048197 · SUDOC: 06165096X · VIAF: 96283768 · ULAN: 500083721 |

 |
**Цэнтральная беларуская рада Гродзеншчыны** (ЦБРГ) — каардынацыйны цэнтр беларускіх палітычных і грамадскіх арганізацый Гродзеншчыны ў 1919.

Створана па інідыятыве П. Алексюка як цэнтральны прадстаўнічы орган Гродзеншчыны з мэтай склікання беларускага з'езда Віленшчыны і Гродзеншчыны. 19.3.1919 адбылося першае арганізацыйнае пасяджэнне ЦБРГ, у якім прынялі ўдзел: ад БПС-Д — А. Луцкевіч і Л. Заяц, ад БПС-Р — А. Борык, ад БПНС — П. Аляксюк, ад Гродзенскай павятовай рады — С. Качынскі, А. Якубецкі, У. Курбскі, З. Качан, ад БНК — Я. Натусевіч, ад Гродзенскага камітэта бежанцаў — Т. Вернікоўскі і А. Фохт, ад Саюза настаўнікаў — Б. Квяцінскі, В. Краўцэвіч, Я. Антонаў, ад Саюза студэнтаў — У. Міцкевіч, ад Віленскай рады — К. Цярэшчанка, ад Гродзенскай управы — У. Зяньковіч, С. Якавюк і Е. Казлоў. У прэзідыум ЦБРГ абраны А. Якубецкі, П. Аляксюк, А. Фохт, Б. Квяцінскі і У. Зяньковіч, кандыдатамі — С. Якавюк і Я. Натусевіч. Пазней у склад прэзідыума кааптаваны прадстаўнікі сялянскай рады М. Маркевіч і Т. Вернікоўскі. Напачатку старшынёй ЦБРГ быў П. Аляксюк, з ліпеня 1919 Я. Антонаў, намеснікі старшыні — А. Якубецкі і Б. Квяцінскі. 

Выдавала газеты «Беларусь» і «Зорка». Паводле «Тымчасовага палажэння аб губернскіх камісарыятах» Рады Міністраў БНР прэзідыум ЦБРГ выконваў ролю прадстаўніка беларускага ўрада на Гродзеншчыне. 19 сакавіка 1919 П. Аляксюк згодна з пастановай Рады Міністраў прызначаны губернскім камісарам Гродзеншчыны. У пачатку мая 1919 прэзідыум ЦБРГ вырашыў паслаць дэлегацыю да польскага Генеральнага камісара Грамадзянскага ўпраўлення ўсходніх зямель Е. Асмалоўскага, у склад якой увайшлі П. Аляксюк, У. Зяньковіч і Т. Вернікоўскі. На сустрэчы з Асмалоўскім у Вільні 10 мая 1919 дэлегацыя звярнулася да яго з просьбай захаваць беларускае самакіраванне на Гродзеншчыне, пакуль не пачне дзейнічаць праграма Ю. Пілсудскага ад 22 красавіка 1919, даць магчымасць паразумецца беларускім арганізацыям і вырашыць пытанне сацыяльнага забеспячэння насельніцтва. Перагаворы з польскімі ўладамі выклікалі пратэст арганізацый і ўстаноў Гродзеншчыны. Пасля Беларускага з'езда Віленшчыны і Гродзеншчыны летам 1919 ЦБРГ фактычна спыніла сваю дзейнасць.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багародскі.
**Мікалай Мікалаевіч Багародскі** (14 (2) чэрвеня 1877, в. Барыса-Глеб, Бежацкі павет, Цвярская губерня — 27 лістапада 1937, Віцебск, НКУС) — беларускі гісторык, краязнавец, публіцыст.

Вучыўся на гістарычным аддзяленні Маскоўскай духоўнай акадэміі (скончыў у 1904). Вучань В. В. Ключэўскага (пакінуў пра яго ўспаміны). У 1904-1917 выкладаў у Віцебскай духоўнай семінарыі лацінскую мову і царкоўную даўніну. Тады стаў актыўна займацца грамадскай дзейнасцю па захаванні і папулярызацыі віцебскіх старажытнасцей: з 1908 грамадскі загадчык царкоўна-археалагічнага сховішча старажытнасцей; у 1910 стварыў у семінарыі гурток царкоўнай даўніны; адзін з ініцыятараў і арганізатараў Віцебскай вучонай архіўнай камісіі (1909—1918). Рэдактар неафіцыйнай часткі «Полоцких епархиальных ведомостей» (1914—1916). У 1918—1928 працаваў настаўнікам у Віцебску, у 1928-1937 у Віцебскім культурна-гістарычным музеі, адначасова ў 1930—1937 у Віцебскім гістарычным архіве. Аўтар артыкулаў пра гісторыка А. Сапунова, гісторыю Віцебскай духоўнай семінарыі. 1.11.1937 арыштаваны; загінуў у засценках НКУС. Рэабілітаваны ў 1956.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Падліпскі А. М. З любоўю да роднага края // ПГКБ. 1981, ? 2; ЭГБ, т. 1.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхайлаў.
**Мікалай Васілевіч Міхайлаў** (нар. 20 мая 1951, в. Пятроўка[ru], Паўлаўскі раён, Варонежская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар і мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1971 годзе БПІ. У 1969—1971 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1971—1972 гадах старэйшы мастак-дэкаратар Вялікага тэатра оперы і балета Беларускай ССР; у 1973—1998 гадах архітэктар, галоўны архітэктар праекта інстытута «Саюздзіпрабудматэрыялы»; у 1998—1999 гадах галоўны архітэктар СП «Белчэхбуд»; у 2000—2012 гадах галоўны архітэктар ЗАТ «Атлант»; цяпер галоўны інжынер у «Белкааппраекце».

У маі 2007 года адбылася персанальная выстаўка (архітэктура, жывапіс, скульптура) «Веснавое абуджэнне» (ЗАТ «Атлант»).

Член Саюзаў архітэктараў СССР, Беларусі (1981—2013).

Творчасць
---------

Найважнейшыя праекты і пабудовы: праект камунальна-прамысловай зоны па вул. Дамашэўскай у Мінску (1978); праекты вытворча-лабараторных карпусоў «Аблміжкалгасбуда», ДБТ-5, інстытута «Саюздзіпрабудматэрыялы» па вул. Дамашэўскай у Мінску (1979—1980); праект завода па вытворчасці эфектыўнай цэглы «Гайдукоўка» ў Радашковічах (1981—1982), праект пуску цэментнага завода ў Касцюковічах (1990); праект вытворчасці блокаў з ячэістага бетону і сухіх сумесяў у пасёлку Чысць (1992), праект царквы Іаана Кранштацкага ў Мінску (2003), рэканструкцыя Бярозаўскага камбіната сілікатных вырабаў з пашырэннем вытворчасці блокаў з ячэістага бетону і цэхі тратуарнай пліткі (2008).

Конкурсныя праекты: праект на Паўднёвы раён г. Брэста (III прэмія, аўтарскі калектыў); праект завода будматэрыялаў у г. Мінску (II прэмія, аўтарскі калектыў); праект турыстычнага комплексу ў Барысаве (III прэмія, аўтарскі калектыў); міжнародны конкурс «Пяць фасадаў архітэктуры» (Масква), намінацыя «Інавацыйны праект» (II прэмія, аўтар, кіраўнік калектыва).

Манументальныя праекты: мемарыяльная дошка і памятны знак першаму Прэзідэнту акадэміі навук Беларусі У. М. Ігнатоўскаму; мемарыяльная дошка аднаму з кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі А. Я. Андрэеву; помнік загінулым воінам і партызанам у г. Жыткавічы Гомельскай вобласці; помнік загінулым зенітчыцам у Гомелі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Михайлов Николай Васильевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Гавіс** (літ.: Gavys) — возера ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета на ўсходзе Літвы. Размяшчаецца ля паўднёва-заходняй ускраіны горада Ігналіна, на тэрыторыі Ігналінскай сянюніі, па ўсходнім беразе возера праходзіць мяжа Ігналінскай гарадской сянюніі. Адносіцца да вадазборнага басейна ракі Жэймяны  (літ.) (бел. правага прытока Нярыса.

Гавіс знаходзіцца на вышыні 153 м над узроўнем мора. Плошча возера складае — 124 га, даўжыня — 1,9 км, шырыня да 1,2 км. Найбольшая глыбіня — 39 м, сярэдняя глыбіня — 10,1 м. Працягласць берагавой лініі — 7,6 км. У паўночнай частцы — паўастравы і залівы. Ёсць 3 астравы, агульнай плошчай 2,3 га. Плошча вадазборнага басейна возера — 5,1 км². У паўночную частку ўпадае ручай з возера Гавайціс  (літ.) (бел..

Спасылкі
--------

* vle.lt
**Мікалай Мікалаевіч Бамбалаў** (3 чэрвеня 1938, в. Шаталава, Смаленская вобласць, РСФСР — 2 чэрвеня 2020) — беларускі біягеахімік. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994; член-карэспандэнт з 1989), доктар сельскагаспадарчых навук (1985), прафесар (2013).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 3 чэрвеня 1938 года ў вёсцы Шаталава Пачынкаўскага раёна Смаленскай вобласці.

У 1961 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. У 1962—1976 гадах — малодшы навуковы супрацоўнік, старшы інжынер, аспірант, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыяй ў Інстытуце торфу Акадэміі навук БССР (з 1990 г. — Інстытут праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі НАН Беларусі, з 2007 года — Інстытут прыродакарыстання НАН Беларусі).

Памёр 2 чэрвеня 2020 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Распрацаваў тэорыю гніення і гуміфікацыі арганічнага рэчыва ў балотным асяроддзі рознага генезісу. Устанавіў агульныя заканамернасці мінералізацыі і трансфармацыі арганічнага рэчыва глеб, выявіў узаемасувязь паміж экалагічнымі ўмовамі глебаўтварэння, хімічным саставам, малекулярнай структурай арганічных злучэнняў і тэмпамі іх мінералізацыі. Вылучыў эколага-генетычныя групы тарфяных глеб і распрацаваў дыферэнцыраваныя метады іх выкарыстання і аховы, якія забяспечваюць захоўванне арганічнага рэчыва і прадухіленне забруджвання паветранага басейна, паверхневых і падземных вод прадуктамі разбурэння глеб. Устанавіў асаблівасці біягеахімічных цыклаў вугляроду і азоту ў глебах і балотах і даказаў, што балоты выконваюць функцыю пераходнага звяна паміж біягенным і геалагічным кругаваротамі гэтых элементаў. Распрацаваў навуковыя асновы новай галіны навукі і гаспадаркі — балотазнаўства. Распрацоўвае шляхі і метады біясферна сумяшчальнага выкарыстання прыродных рэсурсаў балот і глеб з улікам іх агульнапланетарных функцый.

Аўтар звыш 350 навуковых прац, у т.л. 5 манаграфій, 25 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на вынаходніцтвы.

Сярод апублікаванага:

* Баланс органического вещества торфяных почв и методы его изучения. Мн.: Наука и техника, 1984.
* Биосферно-совместимое использование лесных и болотных экосистем (мировые тенденции и опыт Беларуси). Мн.: Поликрафт, 2003 (у суаўт.).
* Роль болот в биосфере. Мн.: Белорусская наука, 2005 (разам з Раковічам)

Літаратура
----------

* Бамбалаў Мікалай Мікалаевіч // Беларусь: Энцыкл. даведнік / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 69. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Академик БАМБАЛОВ Николай Николаевич (руск.) // Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
* Мікалай Мікалаевіч Бамбалаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Півашу́най** (літ.: Pivašiūnai, традыцыйная беларуская назва — **Півашуны**) — вёска ў Алітускім раёне Алітускага павета Літвы. Уваходзіць у склад Півашунайскай сянюніі. Размешчана на беразе возера Ільгіс[ru], за 19 км на захад ад Варэны. Насельніцтва на 2001 год — 292 чалавекі.

Гісторыя
--------

Ян Клоцкі
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўспамін пра Півашуны датуецца 1608 годам. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Троцкага павета Троцкага ваяводства.

У 1639 годзе Ян Клоцкі перадаў Півашуны Троцкаму кляштару бенедыкцінаў. У 1648 годзе тут быў пабудаваны касцёл.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Півашуны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Троцкім павеце Віленскай губерні.

На 1859 год у Півашунах было 10 будынкаў.

### Найноўшы час

Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Півашуны апынуліся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1859 год — 87 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 292 чал.

Славутасці
----------

Капліца
* Капліца (1853)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1825)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  Krzywicki J. Piwoszuny // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście (польск.). — Warszawa, 1887. S. 237.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Півашунай
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ільніцкі.
**Мікалай Мікалаевіч Ільніцкі** (4 студзеня 1949, в. Баранава Полацкага раёна Віцебскай вобласці — 6 лістапада 2006) — беларускі палітык і дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філолаг, выкладчык рускай мовы і літаратуры), Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання Камуністычнай партыі Беларусі (палітолаг).

Пасля заканчэння Полацкага політэхнічнага тэхнікума Белкаапсаюза працоўную дзейнасць пачаў тэхнікам па рамонту халадзільнага абсталявання
Віцебскага райспажыўсаюза. Служыў у радах Савецкай Арміі. Працаваў інструктарам Віцебскага райкама ЛКСМБ, машыністам кампрэсарных установак Полацкага ліцейна-механічнага завода, сакратаром камітэта камсамола ТВ-2, інструктарам, загадчыкам
аддзела, сакратаром Полацкага гаркама КПБ, дырэктарам сярэдняй школы № 13 г. Полацка. Быў дырэктарам навукова-даследчай і асветніцкай установы культуры «Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання. З’яўляўся членам Пастаяннай камісіі па адукацыі, навуцы, культуры і гуманітарных пытаннях, членам Пастаяннай камісіі Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў па культуры, інфармацыі, турызму і спорту.

Узнагароды
----------

Уладальнік прэміі года Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За дасягненні ў эстэтычным і маральным выхаванні беларускага народа і прапаганду духоўных каштоўнасцей» (1998). Узнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі».

Зноскі
------

1. ↑  Посвящается Памяти Н. Н. Ильницкого. Архівавана 15 жніўня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
Герб «Газдава»
Княжацкі герб «Падбярэскі III»
**Падбярэскія** — вялікалітоўскі шляхецкі род герба «Газдава».

Галіна полацкага баярскага роду Радковічаў. Полацкі баярын Яцка Сенькавіч Радковіч (?—пасля 1520) у шлюбе з княжной Ульянай, сястрой князя Сямёна Ямантавіча-Падбярэзскага, меў сыноў Рыгора, Івана і Сямёна Яцкавічаў. Пасля смерці бяздзетнага князя Сямёна Ямантавіча-Падбярэзскага ў 1540 годзе Ульяна адсудзіла ва ўдавы яго маёнтак Падбярэззе ў Аршанскім старостве з іншымі ўладаннямі на карысць сваіх сыноў. Рыгор Яцкавіч (каля 1513 — пасля 1585) пры падзеле з братам атрымаў Падбярэззе з Бачэйкавым і пачаў звацца *Падбярэскім*. Яго нашчадкі неаднаразова займалі павятовыя ўрады, пераважна ў Аршанскім павеце. З іх найбольш вызначыўся Рыгор Казімір (1620?— 1677), сын Аляксандра, з 1643 года ротмістр казацкай харугвы ВКЛ, удзельнік Лоеўскай бітвы 1649 года, вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў, ваявода смаленскі з 1667 года.

Быў і іншы род Падбярэскіх, якія карыстаўся гербам «Тарнава» змененая.

Літаратура
----------

* *Вячаслаў Насевіч.* Падбярэскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
Сувенір-рэпрадукцыя Памоскага ідала
**Памоскі ідал** (грэч. Ειδώλιο από τον Πωμό) — старажытная скульптура з кіпрскай вёскі Памос. Яе гісторыя ўзыходзіць да перыяду энеаліту (XXX стагоддзе да н.э.). У наш час яна выстаўлена ў Археалагічным музеі Кіпра ў Нікасіі. 

Скульптура адлюстроўвае жанчыну з разведзенымі ў розныя бакі рукамі. Хутчэй за ўсё яна ўяўляе сабой сімвал урадлівасці (фертыльнасці). На Кіпры ў свой час было знойдзена шмат падобных ёй скульптур, у тым ліку і меншых памерам, якія насілі на шыі ў якасці амулета.

Пасля пераходу Кіпра на еўра у 2008 годзе, памоскага ідала абралі ў якасці выявы на манетах наміналам у 1 і 2 еўра.

Гл. таксама
-----------

* Дагістарычны Кіпр
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гуль.
**Мікалай Мікалаевіч Гуль** (нар. 1933, в. Сіўцы, Польская Рэспубліка — 2006) — беларускі педагог, грамадскі дзеяч, Заслужаны настаўнік БССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1933 годзе ў в. Сіўцы (цяпер — Пастаўскі раён Віцебскай вобласці).

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава (1955).

Працаваў выкладчыкам Навапольскага сельскагаспадарчага тэхнікума, старшынёй планавай камісіі Пастаўскага райвыканкама. З 1960 года ў Ашмянскім раёне: выкладчык, намеснік дырэктара па вучэбнай частцы сельскагаспадарчага тэхнікума (1960—1967), лектар райкама партыі (1967—1976), галоўны дзяржаўны інспектар па закупках і якасці сельгаспрадукцыі. З 1966 года — адказны сакратар райсавета ветэранаў.

Памёр у 2006 годзе.

Узнагароды
----------

* Заслужаны настаўнік БССР (1966),
* грамата Вярхоўнага Савета БССР (1972),
* медалі.

Літаратура
----------

* Гуль Мікалай Мікалаевіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2018 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2017. — С. 18.
* Гуль Мікалай Мікалаевіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 561—562.
**Паморнік караткахвосты** (*Stercorarius parasiticus*) — марская птушка сямейства паморнікавых.

Апісанне
--------

Птушка сярэдніх памераў, цёмнай афарбоўкі. Даўжыня цела 41-46 см, размах крылаў 90-125 см. Два цэнтральныя рулявыя пёры выступаюць за астатнія (як у сярэдняга паморніка), але заканчваюцца востра, не закручаны. Дзве морфы: святлейшая з белым нізам і белавата-жоўтымі шыяй, шчокамі і горлам; цямнейшая — цалкам карычневая. Часцей за ўсё сустракаюцца асобіны прамежкавай афарбоўкі са светлымі шчокамі або з часткова белай шыяй. У маладых цэнтральныя рулявыя выступаюць нязначна, уся птушка паласатая і плямістая.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны — паўночная частка Галарктыкі. Насяляе вільготную тундру з высокай наземнай расліннасцю і тарфянікі ў раёне марскіх узбярэжжаў або вялікіх кантынентальных вадаёмаў; пасля гнездавання жыве на морах (часцей — ў прыбрэжных раёнах), радзей — на вялікіх кантынентальных вадаёмах.

Пералётны і качуючы від. Трапляе на Паўночнае, Балтыйскае, Міжземнае, Чорнае, Чырвонае моры. Залятае ў глыбіню еўрапейскага кантынента (у Аўстрыю, Швейцарыю, Румынію, Польшчу, Беларусь, на Мальту, Мадэйру, Балеарскія і Азорскія а-вы). Месцы зімовак: паўднёваамерыканскія ўзбярэжжы Атлантыкі і Ціхага акіяна на поўдзень ад экватара, паўднёвае ўзбярэжжы Афрыкі і Аўстраліі, узбярэжжы Новай Зеландыі, качуе ў Атлантычным акіяне паміж Амерыкай і Афрыкай, у Індыйскім акіяне.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць у ямцы ў грунце на адкрытым месцы, часам у купіне раслін або на сухім пагорку (асабліва на забалочаных тэрыторыях), на дне ўтаптаныя рэшткі наземных раслін, бывае скупая высцілка з траў, моху і лішайнікаў. Часам стварае калоніі.

Яйкі 2 (часам 1-3), уздутыя ў аснове, аліўкавыя, аліўкава-карычневыя, карычневыя, аліўкава-зялёныя, зялёныя, зрэдку светла-блакітныя; з папяліста-бурымі глыбокімі і ад светла- да чорна-карычневага паверхневымі плямамі.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паморскае ваяводства.
 
**Паморскае ваяводства** (польск.: Województwo pomorskie) — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1945—1950 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Торунь (1945), а пасля Быдгашч (1945—1950).

Ахоплівала тэрыторыю сучаснага Куяўска-Паморскага ваяводства і фрагменты сучасных Паморскага і Велікапольскага ваяводстваў. Арганізацыя ваяводскага ўпраўлення была распачата 2 лютага 1945 года першапачаткова ў Торуні. 2 сакавіка 1945 года на ўрадавым узроўні было прынята рашэнне аб пераводзе сядзібы ваяводства і яе далейшай арганізацыі ў Быдгашчы. Такое рашэнне было абумоўлена ўлікам дыспрапорцыі сацыяльна-эканамічнага патэнцыялу двух гарадоў, у тым ліку колькасці насельніцтва, якое павінна было стаць базай для новай улады. Асобныя ўстановы былі пераведзены з красавіка па ліпень 1945 года. Торуню ў якасці кампенсацыі гарантавалася вядучая роля ў культуры і адукацыі рэгіёна. Гэта знайшло адлюстраванне ў перасяленні туды польскіх супрацоўнікаў былога Віленскага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя ў 1945 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Памор’е
* Куявія
* Польская Народная Рэспубліка


| ⛭Адміністрацыйны падзел Польшчы (1944—1975) |
| --- |
| Гарады на правах ваяводства | 
* Варшава
* Кракаў
* Лодзь
* Познань
* Уроцлаў

 | Герб ПНР |
| Акругі на вернутых тэрыторыях | 
* Апольска-Сілезская акруга
* Заходнепаморская акруга
* Мазурская акруга
* Ніжнесілезская акруга

 |
| Ваяводствы | 
* Альштынскае ваяводства
* Апольскае ваяводства
* Беластоцкае ваяводства
* Быдгашчскае ваяводства
* Варшаўскае ваяводства
* Гданьскае ваяводства
* Жэшоўскае ваяводства
* Зеленагурскае ваяводства
* Катавіцкае ваяводства
* Кашалінскае ваяводства
* Келецкае ваяводства
* Кракаўскае ваяводства
* Лодзьскае ваяводства
* Люблінскае ваяводства
* Пазнаньскае ваяводства
* Паморскае ваяводства
* Сілезскае ваяводства
* Урацлаўскае ваяводства
* Шчэцінскае ваяводства

 |
**«Партрэт Антонія IV Фрыдрыха Вільгельма Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1897 годзе Вільямам Папэ (1859—1920). Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве (інв. M.Оb. 2687. MNW). Памер карціны — 83 × 62 см.

Партрэт Антонія IV Фрыдрыха Вільгельма Радзівіла (на дальняй сцяне, першы справа) у Вялікай зале Нясвіжскага замка
Партрэт Антонія IV Фрыдрыха Вільгельма Радзівіла адносіцца да серыі партрэтаў ў лаўровым вянку. Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы (№ 43 у вопісе 1939 г.). Захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Фотаздымкі Вялікай сталовай, на якіх бачны выявы Марыі Дароты і Антонія IV Радзівілаў, можна датаваць не раней 1897 г. калі гэтыя партрэты былі напісаны мастаком. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію, спачатку ў Гёхштэт[de] (№ 570/5), пазней перавезены амерыканскімі прадстаўнікамі ў Мюнхен (№ 14514). Вернуты ў Мінск з Берліна ў 1947 г. Перададзены ў Польшчу ў 1950 г.

Зноскі
------

1. 1 2  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
**Пампе́ра** (ісп.: pampero, мн. л. **пампе́рас** — «вецер з пампы») — халодны штармавы паўднёвы ці паўднёва-заходні вецер ва ўсходняй частцы Аргенціны, Уругвая і Парагвая, часам з дажджом. Звязаны з уварваннем антарктычных паветраных масаў. Часам дасягае Гран-Чака і выклікае моцныя пахаладанні. Раз'ятраны пампера нясе ў пампу хмары пылу. У Патагоніі пампера можа суправаджацца снегам.

Апісанне
--------

Пампера ўзнікае падчас праходжання з поўдня на поўнач актыўнага нізкага халоднага фронту. Вецер прымае форму лініі шквалаў, і з яго ўварваннем адбываецца прыкметнае зніжэнне тэмпературы. Класічны пампера дзеліцца на два этапы. Першая стадыя ветру называецца Pampero Húmedo («вільготны пампера») і нясе залевы і снегапады, а другая — Pampero Seco («сухі пампера»), якая пераходзіць у пылавыя буры Pampero Sucio. На адкрытай прасторы хуткасць ветру дасягае 25 м/с. На беразе пампера нярэдка змяняецца таксама халодным і моцным, але вільготным, паўднёва-ўсходнім ветрам (Судэстад).

Пампера прыходзяць раптоўна па завяршэнні сезона цёплых паўночных вятроў Сонда, як правіла гэта адбываецца ў траўні, калі ў паўднёвым паўшар’і позняя восень. На шыраце Буэнас-Айрэса гэтыя вятры як бы перакрэсліваюць працяглы спякотны сезон. Сканчваюцца памперас у ліпені-жніўні. 

Сухія халодныя памперас нясуць велізарную колькасць пылу і дробную гальку. З-за шторму, які выклікаецца ветрам, ля берагоў Патагоніі ускладнена суднаходства. Пампера выдзімае глебавы пласт, утвараючы ўчасткі выдмаў.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Перасадзька.
**Уладзімір Мікалаевіч Перасадзька** (15 верасня 1945, г.п. Тэрны, Нэдрыгайліўскі раён, Сумская вобласць) — савецкі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1973 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1973 года — асістэнт кафедры архітэктурнага праектавання, з 1980 года — старшы выкладчык Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута, з 1983 года — галоўны архітэктар Луцка.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Член КПСС з 1970 года. Пражывае ў г. Луцк.

Творчасць
---------

Гандлёвы цэнтр па вул. Скрыпнікава ў Брэсце
Асноўныя працы: клуб цукровага завода ў Жабінцы (1975), гандлёвы цэнтр па вуліцы Скрыпнікава ў Брэсце (1981).

Аўтар навуковых прац, у т.л. «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя сельскагаспадарчых вытворча-сялібных комплексаў» (Метадычныя ўказанні, 1981, з А. Д. Кудзіненкам).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пересадько Владимир Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**«Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная, верагодна, у ХІХ стагоддзі невядомым мастаком. Месцазнаходжанне невядома.

Партрэт у калекцыі Мацея Радзівіла
Партрэт адлюстроўвае Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку. Партрэт адлюстраваны на фота невялікі па свайму фармату. Найбольш блізкай аналогіяй з’яўляецца паясны партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла, які быў у зборах князя Канстанціна Гогенлоэ-Шылінгсфюрст[ru], сёння ў калекцыі князя Мацея Радзівіла.

Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы (№ 54 (на партрэце № 5) у інвентары 1834 г. № 148, № 212 у інвентары 1857 г. № 148 у інвентар 1883 г. № 165 у інвентары 1928 г. № 4, № 11, № 60 у вопісе 1939 г.). Захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію. Вернуты ў Мінск з Берліна ў 1947 годзе. Перададзены ў Польшчу ў 1950 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
**Партрэт Міхала Казіміра Агінскага**, дзяржаўнага дзеяча Рэчы Паспалітай, створаны ў 1755 годзе Ганнай Разінай Лішэўскай  (польск.) (бел..

Апісанне
--------

Міхал Казімір паказаны ў поўны рост. Яго фігура ў малінавым кафтане добра вылучаецца на фоне рамантычнага пейзажу. Выбраны даволі складаны ракурс, дзякуючы якому дынаміка рухаў асобы добра спалучаецца з акружэннем. Перад гледачом паўстае валявы, упэўнены ў сваіх дзеяннях чалавек. Па характары вырашэння партрэт М. К. Агінскага з’яўляецца параднай выявай. Аб гэтым сведчаць агульны кампазіцыйны лад твора і пільная ўвага аўтара да дэталяў. Сцэна бітвы, як і сціснуты ў руцэ героя эфес шаблі, военачальніцкае жазло, зорка ордэна Белага Арла, апавядаюць аб вяльможы, грамадскім дзеячы.

На героі карціны парадны касцюм вышэйшага саслоўя. Міхал Казімір апрануты ў суконны, кармазінавага колеру каптан-жустакор  (укр.) (бел. без каўняра з шырокімі абшлагамі-раструбамі на рукавах. Краі полаў да таліі, каўнерны выраз каптана абшыты залацістакарычневым аксамітам з сярэбраным шыццём. 3 такога ж аксаміту шырокія абшлагі і нагавіцы, запраўленыя ў высокія чорныя боты на даволі высокім абцасе са шпорамі. Вышыўкай сярэбранай ніццю ўпрыгожаны таксама праразныя кішэні з фігурным клапанам. На рукавах з-пад абшлагаў каптана выступаюць тонкія карункі белай кашулі. Праз плячо павязана блакітная муаравая стужка Ордэна Белага Арла.

Пад каптаном на шэры шаўковы камзол з сярэбранай вышыўкай надзеты баявы панцыр  (укр.) (бел. паверх якога апяразаны слуцкі пояс, на шыі павязаны чорны шаўковы гальштук, а на галаве белы напудраны парык з буклямі і касіцай.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5

Літаратура
----------

* *Лазука Б.* Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII—XVIII стагоддзі / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9
* *Бялявіна В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
**Уладзімір Мікалаевіч Копаць** (23 красавіка 1971, Мінск, Беларуская ССР) — беларускі хакеіст, левы абаронца. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2002).

Выступаў за «Дынама» (Мінск), «Цівалі» (Мінск), «Авангард» (Омск), «Тарпеда» (Яраслаўль), «Северсталь» (Чарапавец), СКА (Санкт-Пецярбург), «Нафтахімік» (Ніжнекамск), «Крылы Саветаў» (Масква), «Керамін» (Мінск), «Юнацтва» (Мінск), ХК «Гомель».

У складзе нацыянальнай зборнай Беларусі правёў 122 матчу (10 галоў, 26 перадач), удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 2002, удзельнік кваліфікацыйнага турніру зімовых Алімпійскіх гульняў 2002; ўдзельнік чэмпіянатаў свету 1994 (група C), 1995 (група C), 1996 (група B), 1999, 2000, 2001, 2002 (дывізіён I), 2003, 2005 і 2006.

Дасягненні
----------

* Чэмпіён СССР сярод юніёраў (1990);
* Бронзавы прызёр Спартакіяды народаў СССР (1990);
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Расіі (1998, 2001)
* Чэмпіён СЕХЛ (2004);
* Уладальнік Кантынентальнага кубка (2007);
* Чэмпіён Беларусі (1993, 1994, 1995, 2005, 2006);
* Уладальнік Кубка Беларусі (2004);
**«Партрэт Аўгуста Фердынанда Прускага»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1790-я гг. Месцазнаходжанне невядома.

Намаляваны Аўгуст Фердынанд Прускі, малодшы сын прускага караля Фрыдрыха Вільгельма І і Сафіі Даратэі Прускай, бацька Луізы[ru], жонкі Антонія ІІІ Генрыха Радзівіла. На партрэце бачны ўзнагароды — ордэн Чорнага Арла і ордэн Ганаровага легіёна. Партрэты Гогенцолернаў апынуліся ў Нясвіжы дзякуючы Луізе Прускай. Паходжанне партрэта на фота ў Архіве галоўных старажытных актаў у Варшаве з нясвіжскіх збораў падцвярджаецца як вопісамі, так і прымацаванай на раме таблічкай з імем і гадамі жыцця партрэтаванага. Аналагічныя таблічкі з імёнамі і датамі былі на іншых партрэтах у Нясвіжы.

Пасля 1939 г. партрэт трапіў у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г. Сучаснае месцазнаходжанне невядома. Амаль ідэнтычны вобраз князя, створаны Іаганам Генрыхам Шрэдэрам, знаходзіцца ў палацы Шарлотэнбург (Берлінскія дзяржаўныя музеі).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.