У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Вудага (значэнні).

**Ву́дага** (Удага, Удуга, Вудуга) — рака ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сож (басейн Дняпра).

Назва
-----

Назва балцкага паходжання. Адпачатная балцкая форма тыпу \**Udegà*.

Корань \**Ud-* адносіцца да старабалцкай гідранімічнай асновы *Vad- : Ved- : Ud-*.

Да балцкага \**vad- / ud-* «вада». Ад яго з устаўным *-n-* літоўскае *vanduo*, прускае *(w)undan, unds*.

Без устаўнога *-n-* у гідронімах (у аднаасноўных тыпу літоўскага гідроніма *Vadagà / Vedegà*, у двухасноўных тыпу прускага *Asege-wad* «Яршовае возера», яцвяжскага Ясельда), таксама на моўнай перыферыі: латышскае *vada* «поплаў», літоўскае *vadė, vadaksnis* «месца, якое залівае вада» (адсунулася, каб саступіць вытворным ад *vesti* «весці»: *vadas* «правадыр», *vada* «нагода; кіраванне»).

Далей да індаеўрапейскага «воднага» кораня *\*aṷed- : aud- : ūd-*, якое ад *\*aṷ(e)-* «апырскваць, увільгатняць, цячы».

Корань \**Ud-*, пашыраны пашыральнікам *-r-*, у назвах літоўскай ракі *Ūdara*, ракі і возера Удрай[ru] (у басейне Ловаці). Пазнейшы варыянт кораня *Выд-* у назве сожскай ракі Выдраж / Выдрыжа / Выдра (прыток Сажа), а таксама ў назве ракі Выдзега[ru] (у басейне ракі Удрай). Форма *Выд-* ад *Ud-*, і назва \**Udega* (> Выдзега) мяркуецца адпачатнай формай і для назвы Удага.

Назва Удага ўтвораная з дапамогай пашыральніка *-g-*, які добра вядомы ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: напрыклад, *ežys* «вожык» (этымалагічна «калючы») — *ežegys* «ёрш („калючая" рыба)». Гэты пашыральнік у балцкіх назвах верхнедняпроўскіх рэк Рыдага (< \**Rūdaga*) «Рудая (рака)», Лапуга «Лісіная (рака)».

Назва значыць «Плыткая (рака)».

Гідраграфія
-----------

Даўжыня ракі 37 км. Плошча вадазбору 261 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1, м/км. Сярэдні расход вады 1,5 м³/с. Выток ракі знаходзіцца за 2 км у напрамку на поўнач ад вёскі Селішча, вусце каля паўночна-ўсходняй ускраіны горада Чэрыкаў. Даліна ракі ў вярхоўі невыразная, ніжэй вёскі Жытнёў трапецападобная, шырынёй 400—600 м, у вусці да 1 км. Пойма двухбаковая, шырынёй 100—150 м. Рэчышча Вудагі звілістае. Шырыня рэчышча ў ніжнім цячэнні складае да 15 м.

Асноўныя прытокі — Казёл (Вудажка) (левы), Малая Вудажка (правы).

Каля ракі вёскі Селішча, Забачэў, Жытнёў, Юны Пахар, Тур’е. Каля вёскі Пабеда ў басейне Вудагі, на прытоку ракі Малая Вудажка, сажалка.

Заўвагі
-------

1. ↑  Ліст карты N-36-75. Выданне 1982 г. (руск.)
2. ↑  Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 г. (руск.)
3. ↑  БелЭн, 1997
4. ↑  *K. Būga.* Jotvingių žemės upių vardų galūnė -da. // Tauta ir žodis. — 1923. — Т. 1. — С. 100.
5. ↑  K. Karulis. Latviešu etimolog̓ijas vārdnīca. Rīga, 2001. C. 1083—1084.
6. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 78—81.
7. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 351.
8. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 181.
9. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 102—105.
10. ↑  S. Ambrazas. Daiktavardžių darybos raida II. Vilnius, 2000. С. 185—187.
11. ↑  *Топоров В. Н. Трубачев О. Н.* Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М. 1962. — С. 157.
12. 1 2 3  ЭПБ, 1983

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 287. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* Вудага // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 495. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Могилёвская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2012. — С. 19. — 64 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-173-0. (руск.)
* Ліст карты N-36-75. Выданне 1982 г. (руск.)
* Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 г. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика речной сети Могилевской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» Архівавана 31 жніўня 2017. (руск.)

| ⛭Сож |
| --- |
| Левыя прытокі | Асцёр ·  Беседзь ·  Галуба ·  Гніва ·  Даражывель ·  Дзявіца ·  Ельня ·  Жавуніца ·  Іпуць ·  Лабжанка ·  Нямыльня ·  Покаць ·  Спонка ·  Сянна ·  Уць ·  Хмара ·  Церуха ·  Якушоўка |
| Правыя прытокі | Віхра ·  Вудага · Добрыч ·  Кармянка ·  Малатоўка ·  Чорная Натапа ·  Бялянка ·  Добрасць ·  Волчас ·  ✰ Проня ·  Касалянка ·  Горна ·  Пясчанка ·  Аўсовіна ·  Ліпа ·  Уза ·  Чачора |