**Кніга «Выхад»**, **кніга «Зыход»** (іўр.: שְׁמוֹת, **Шмот** — «Вось імёны»; лац.: Exodus ад грэч. Ἔξοδος — выхад, зыход) — другая кніга Старога Запавету. Паводле зместу з'яўляецца працягам кнігі «Быццё». Яе асноўная тэма — выхад ізраільскага народа з егіпецкай няволі і яго вандраванне ў пустыні на чале з Майсеем.

У кнізе «Выхад» апісваецца лёс 12 кален яўрэйскага народа. Паказваюцца надзвычай жорсткія ўмовы іх паднявольнага жыцця ў Егіпце пасля смерці Іосіфа і прыходу да ўлады новага фараона, які, незадаволены хуткім ростам яўрэйскага насельніцтва, выдаў загад для павівальных бабак, каб яны, прымаючы роды ў цяжарных ізраільцянак, бязлітасна знішчалі яўрэйскіх немаўлят мужчынскага полу. Галоўны герой гэтай кнігі — Майсей. У «Выхадзе» падаецца надзвычай складаная, поўная прыгод і драматызму гісторыя яго жыцця ад нараджэння і да таго часу, калі ён стаў правадыром свайго народа і вывеў яўрэяў з егіпецкай няволі. Толькі на другі год іх блуканняў па пустыні, апавядаецца ў Бібліі, Бог на адной з гор Сінайскага паўвострава даў ім праз Майсея свой закон, паводле якога яны павінны былі жыць і ўсталёўваць свае ўзаемаадносіны з богам. Захаванне гэтага дагавору-запавету стала ўмовай заступніцтва ўсявышняга за яўрэяў, іх будучага лёсу і выратавання. Майсей з гэтага часу стаў фактычным заканадаўцам свайго народа, складальнікам маральнага кодэкса, асноўная сутнасць якога сфармулявана ў славутых 10 запаведзях. Далей у творы падаецца падрабязны пералік самых разнастайных і дэталёвых настаўленняў і правіл, якія датычаць быту яўрэяў, іх звычаяў і рэлігійных абрадаў. Кніга «Выхад» завяршаецца апісаннем будаўніцтва свяцілішча і асвячэннем яго па даручэнню бога заканадаўцам Майсеем.

Біблія Францыска Скарыны
------------------------

Асноўны артыкул: **Кніга Выхад (Скарына)**
Кніга «Выхад» скарынаўскага друку пачынаецца тытульным аркушам, на якім змешчана ілюстрацыйная тэматычная гравюра з надпісам: «*Дщера фараонова знашла отроча Моисея у воде*». На яго адвароце пачынаецца прадмова Скарыны. Пасля яе ідзе тлумачальны тэкст наступнага зместу: «*Кто бы пак межи простыми людми братии моей захотел яснее разумети, яковым обычаем был храм уделан, кивот, стол, требник и ризы жреческии, тое все вымалеваное нижей знайдеть*». Перад самім тэкстам кнігі «Выхад» Скарына падае застаўку, якая ўжо была ім выкарыстана ў кнізе «Песня песняў». Апрача гэтых гравюр у кнізе пададзена яшчэ пяць ілюстрацый: у раздзеле 25 на л. 45 адв. з подпісам — «*Взор кивота или скрини завета господьня*», на л. 46 адв. — «*Взор стола, на нем же бѣ хлеб посвященый*», на л. 47 адв. — «*Взор светилника златого с ветием его*», у раздзеле 27 на л. 50 адв. — «*Взор требинка, на нем же приношаху жертвы*» і на л. 52 адв. — партрэтная гравюра Аарона з надпісам «*Взор риз жреческих, еже быша на Ароне*». Апошнія дзве гравюрныя ілюстрацыі Францыск Скарына паўтарыў у наступнай кнізе «Левіт» з некаторымі адрозненнямі тэксту да гэтых ілюстрацый і асобных дэталей фону ў малюнку Аарона. Кніга «Выхад» скарынаўскага выдання захавалася ў 17 асобніках.

Пераклады
---------

* Кніга Выхад (Скарына)
* Другая кніга Масеява - Выхад Архівавана 6 чэрвеня 2021. ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Выхад ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга Выхаду ў перакладзе Уладзіслава Чарняўскага

Зноскі
------

1. ↑  catholic.by
2. 1 2  Скарына Ф. Творы:... С. 162—163.

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кніга Выхад на Вікісховішчы |

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 162—163. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

| ⛭Кнігі Старога Запавету |
| --- |
| Пяцікніжжа | 
Быццё •
Зыход •
Левіт •
Лічбы •
Другі закон
 |
| Гістарычныя | 
Ісуса Навіна •
Суддзяў •
Руф •
Царстваў (Самуіла (1-я Царстваў •
2-я Царстваў) •
Цароў (3-я Царстваў •
4-я Царстваў)) •
Параліпаменан (1-я • 2-я) •
Ездры
(1-я •
2-я\* •
3-я\*) •
Неяміі •
Тавіта\* •
Юдзіф\* •
Эсфір
 |
| Вучыцельныя | 
Іова •
Псалтыр •
Прытчы Саламонавы •
Эклезіяст •
Песня Песень •
Прамудрасць Саламона\* •
Прамудрасць Ісуса Сірахава\*
 |
| Прарокаў | 
Ісаі •
Ераміі •
Плач Ераміі •
Ліст Ераміі\* •
Баруха\* •
Езекііля •
Данііла •
Асіі •
Ёіля •
Амоса •
Аўдзея •
Ёны •
Міхея •
Навума •
Абакума •
Сафонія •
Агея •
Захарыі •
Малахіі •
Макавеяў\*
(1-я\* •
2-я\* •
3-я\*)
 |
| Знакам \* адзначаны другакананічныя кнігі |

| ⛭Кнігі Танаха |
| --- |
| Тора | 
* Бэ-рэшыт
* Шмот
* Ва-ікра
* Бэ-мідбар
* Дварым

 |
| Нэвіім | 
* Сефер Егошуа
* Сефер Шафтым
* Сефер Шмуэль
	+ Сефер Шмуэль Алеф
	+ Сефер Шмуэль Бэт
* Сефер Млахім
	+ Сефер Млахім Алеф
	+ Сефер Млахім Бэт
* Сефер Ешаягу
* Сефер Ірміягу
* Сефер Ехэзкель
* 12 меншых прарокаў, або Трэй Асар
	+ Гашэа
	+ Ёэль
	+ Амос
	+ Авад'я
	+ Ёна
	+ Міха
	+ Нахум
	+ Габакук
	+ Цфанія
	+ Хагай
	+ Зехар'я
	+ Малахі

 |
| Ктувім | 
* Паэтычныя кнігі, або Сіфрэй Эмет
	+ Тэгілім
	+ Мішлей
	+ Сефер Ёў
* Пяць скруткаў, або Мэгілот
	+ Шыр га-Шырым
	+ Мэгілат Рут
	+ Эйха
	+ Кагэлет
	+ Мэгілат Эстэр
* Сефер Даніэль
* Сефер Эзра
* Сефер Нэгэмія
* Дзіўрэй га-Ямім
	+ Дзіўрэй га-Ямім Алеф
	+ Дзіўрэй га-Ямім Бэт

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Ларуса · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90089276 · BNF: 120082974 · GND: 4015988-7 · LCCN: n79063137 · NLG: 164783 · NUKAT: 93125119 t 93125119 · SUDOC: 028199294 · VIAF: 265859281, 173837708, 4551156012410049700003 |

 |