**Лепра** (*хвароба Хансена*, *хансеноз*, *хансеніяз*; састарэлыя назвы — *праказа*, *elephantiasis graecorum*, *lepra arabum*, *lepra orientalis*, *фінікійская хвароба*, *satyriasis*, *сумная хвароба*, *крымка*, *гультаяватая смерць*, *хвароба Святога Лазара* і інш.) — хранічны гранулематоз (хранічнае інфекцыйнае захворванне), які выклікаецца мікабактэрыяй *Mycobacterium leprae* і *Mycobacterium lepromatosis*. працякае з пераважным паражэннем скуры, перыферычнай нервовай сістэмы, часам пярэдняй камеры вока, верхніх дыхальных шляхоў вышэй гартані, яечак, а таксама кісцяў і стоп.

Першапачаткова хвароба праходзіць бессімптомна, такі стан можа цягнуцца ад 5 да 20 гадоў. Сімптомы ўключаюць гранулёмы нерваў, дыхальных шляхоў, скуры і вачэй. Гэта можа ўплываць на магчымасць адчуваць боль, пацягнуць страту канечнасцей з-за шматлікіх траўмаў. Таксама могуць прысутнічаць слабасць і пагаршэнне зроку.

Дыягностыка
-----------

Два асноўныя тыпы захворвання звязаны з прысутнасцю некалькіх бактэрый: алігабацылярнасць і шматбацыялярнасць. Два асноўныя тыпы адрозніваюцца па памеры нездаровай пігментацыі, наяўнасці анямелых участкаў скуры, якіх пры алігабацылярнасці пяць ці менш, а пры шматбацылярнасці больш за пяць. Дыягназ пацвярджаюць выяўленнем кіслотаўстойлівых бацыл падчас біяпсіі скуры ці падчас адсочвання ў ДНК з дапамогай полімеразнай ланцуговай рэакцыі. Найчасцей сустракаецца сярод беднага насельніцтва; мяркуецца, што перадаецца паветрана-кропельным шляхам. Не вельмі заразная.

Лячэнне і эпідэміялогія
-----------------------

Лепра вылечная, пры наяўнасці лячэння. Алігабацылярную лепру лечаць медыкаментамі дапсон і рыфампіцын на працягу 6 месяцаў. Лячэнне шматбацылярнай лепры ўключае рымфапіцын, дапсон і клафазімін на працягу 12 месяцаў. Гэтае лячэнне бясплатна даецца Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя. Таксама можа ўжывацца шэраг іншых антыбіётыкаў. У 2012 годзе колькасць хранічных выпадкаў лепры ва ўсім свеце складала 189 000, а колькасць новых выпадкаў складала 230 000. Колькасць хранічных выпадкаў знізілася ў параўнанні з лічбай у 5,2 млн у 1980-х гадах. Большасць новых выпадкаў з'яўляецца ў 16 краінах, больш за палову з іх у Індыі. За апошнія 20 гадоў 16 млн чалавек ва ўсім свеце вылечыліся ад лепры.

Гісторыя, грамадства і культура
-------------------------------

Лепра ўплывала на чалавецтва на працягу тысячагоддзяў. Назва хваробы паходзіць ад лацінскага слова *lepra*, што азначае «лускаваты», а тэрмін «хвароба Хансена» звязаны з імем медыка Герхарда Хансена. Змяшчэнне людзей у лепразорыі ўсё яшчэ адбываецца ў такіх краінах як Індыя, дзе хворых тысячы; Кітай, дзе іх сотні, а таксама ў Афрыцы. Аднак большасць лепразорыяў зачынены. Лепра атаясняецца з сацыяльнай стыгматызацыяй на працягу большай часткі гісторыі, што перашкаджае хворым самастойна паведаміць пра захворванне і пачаць лячэнне на ранняй стадыі. У 1954 годзе быў заснаваны Сусветны дзень дапамогі хворым на лепру, каб прыцягнуць увагу да хворых на лепру.

Зноскі
------

1. 1 2  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Leprosy Fact sheet N°101 **(нявызн.)**. *World Health Organization* (1 студзеня 2014).
3. ↑  New Leprosy Bacterium: Scientists Use Genetic Fingerprint To Nail 'Killing Organism' **(нявызн.)**. *ScienceDaily* (28 лістапада 2008). Праверана 31 студзеня 2010.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Suzuki K, Akama T, Kawashima A, Yoshihara A, Yotsu RR, Ishii N (February 2012). "Current status of leprosy: epidemiology, basic science and clinical perspectives.". *The Journal of dermatology* **39** (2): 121–9. doi:10.1111/j.1346-8138.2011.01370.x. PMID 21973237.
5. ↑  "Global leprosy situation, 2012". *Wkly. Epidemiol. Rec.* **87** (34): 317–28. August 2012. PMID 22919737.
6. ↑  Rodrigues LC, Lockwood DNj (June 2011). "Leprosy now: epidemiology, progress, challenges, and research gaps.". *The Lancet infectious diseases* **11** (6): 464–70. doi:10.1016/S1473-3099(11)70006-8. PMID 21616456.
7. ↑  Walsh F.  The hidden suffering of India's lepers **(нявызн.)**, *BBC News* (31 сакавіка 2007).
8. ↑  Lyn TE.  Ignorance breeds leper colonies in China **(нявызн.)**, *Independat News & Media* (13 верасня 2006). Праверана 31 студзеня 2010. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2010. Праверана 20 кастрычніка 2015.
9. 1 2  Byrne, Joseph P. (2008). *Encyclopedia of pestilence, pandemics, and plagues*. Westport, Conn.[u.a.]: Greenwood Press. p. 351. ISBN 9780313341021. .
10. ↑  McMenamin, Dorothy (2011). *Leprosy and stigma in the South Pacific : a region-by-region history with first person accounts*. Jefferson, N.C.: McFarland. p. 17. ISBN 9780786463237. .