| Бітвы і аперацыі Іракскай вайны |
| --- |
| **Уварванне ў Ірак (2003)**: Ум-Каср • Фао • Басра (1) • Насірыя • Кербела (1) • Эн-Наджаф (1) • «Молат вікінга» • Эс-Самава • Эль-Хіла • Эль-Кут (1) • Багдад • Дэбека**Акупацыя Ірака (2003—2011)**: Анбар • «Удар па паўвостраве» • Рамадан (1) • Паўстанне Арміі Махдзі • Фалуджа (1) • Рамадзі (1) • Эль-Кут (2) • Эн-Наджаф (2) • Самара • Фалуджа (2) • Масул • Возера Тартар • Хіт • «Матадор» • Хадзіта • «Аднаўленне правоў» • «Сталёвы заслон» • Рамадзі (2) • Дыванія • «Сіндбад» • Дыяла • Вуліца Хайфа • Кербела (2) • Брытанскія базы • Эн-Наджаф (3) • «Чорны арол» • Кербела (3) • Турэцкае ўварванне • Найнава • Басра (3) • Наступленне Аль-Каіды • «Залог росквіту» • Абу-Кемаль • Пальмавы гай**Міжканфесійны канфлікт (2006—2009)**: Канфлікт паміж ІАІ і АК • «Разам наперад» • Рамадан (2) • «Фантомны гром» |

**Аперацыя «Аднаўленне правоў»** (англ.: Operation Restoring Rights) — ваенная аперацыя, праведзеная арміяй ЗША і іракскімі войскамі супраць групоўкі «Аль-Каіда» ў раёне горада Таль-Афар. Кампанія стала рэакцыяй на павелічэнне нападаў паўстанцаў і тэрор супраць мясцовага насельніцтва. Баевікі выкарыстоўвалі гэты горад у якасці плацдарма для перакідання замежных добраахвотнікаў у Ірак яшчэ з пачатку 2005 года. Горад быў часова ачышчаны для правядзення выбараў, але не ў доўгатэрміновай перспектыве.

Ход
---

Атакуючыя сілы пад пачаткам Макмастэра складаліся з 3-га бранятанкавага кавалерыйскага палка, часцей 82-й паветрана-дэсантнай дывізіі і дзвюх брыгад 3-й іракскай дывізіі. Яны распрацавалі і выканалі дэталёвы, карпатлівы план аперацыі, які ўключаў збор разведданых, баявых задач і праграм стабілізацыі для аднаўлення кантролю над горадам, адным раёнам за адным. Макмастэр загадаў мірным жыхарам эвакуіравацца, каб дазволіць сваім сілам выкарыстоўваць артылерыю і ўдарныя верталёты для пераадолення імправізаваных ўмацаванняў паўстанцаў

Наступленне было пачаты 1 верасня ў рамках аперацыі арміі ЗША, падтрыманай новымі ўладамі, па знішчэнні меркаваных сховішчаў паўстанцаў і базы аперацый у Таль-Афары. 

Паўстанцы ўпарта спрабавалі ўтрымаць свае пазіцыі, яны таксама планавалі і ажыццяўлялі скаардынаваныя атакі супраць войск кааліцыі, тым самым прадэманстравалі здольнасць у некаторай ступені камандаваць і кантраляваць Таль-Афар. Групы баевікоў меркавалі контратакаваць надыходзячыя амерыканскія і іракскія войскі, але пад націскам варожай бранятэхнікі іх падраздзяленні былі разгромлены.

Ужо 3 верасня вялікая частка горада была занята. На працягу наступных дзён амерыканскія войскі сістэматычна знішчалі паўстанцкія ячэйкі. Нягледзячы на аблогу, некаторыя тэрарысты «Аль-Каіды» беглі з горада. Да 18 верасня баі цалкам была скончыліся.

Наступствы
----------

Кааліцыйным сілам атрымалася выбіць паўстанцаў з горада, тым самым стварыўшы бяспечную абстаноўку для правядзення рэферэндуму ў кастрычніку і нацыянальных выбараў у снежні 2005 года, а сам Таль-Афар ператварыўся з горада з самым нізкім лікам выбаршчыкаў у самы высокі ў краіне. Школы і прадпрыемствы зноў адкрыліся, а насельніцтва вярнулася да нармальнага жыцця, наколькі гэта было магчыма. Пасля аперацыі Макмастэр размясціў свае войскі на 29 баявых аванпостах па ўсім горадзе, каб утрымліваць вычышчаныя раёны. З гэтых аванпостаў амерыкацы насычалі іракскія кварталы патрулямі. Пакуль грамадзянскія асобы вярталіся ў горад, прымяненне сілы зводзілася да мінімуму. За гэты час 2-і батальён 325-га пяхотнага палка не забіў ні аднаго мірнага жыхара, што паспрыяла павялічэнні лаяльнасці цывільнага насельніцтва да амерыканцаў. Збор разведданых аб паўстанцах быў палегчаны супрацоўніцтвам з шыіцкай меншасцю ў горадзе. Макмастэр нават сабраў з мясцовых шыітаў паліцыю. У сваю чаргу суніты лічылі іракскую армію і паліцыю сваімі ворагамі, таму не ішлі на кантакт з замежнікамі і іх саюзнікамі.

Гл. таксама
-----------

* Бітва за Таль-Афар (2017)

Зноскі
------

1. ↑  icasualties.org - Operation Iraqi Freedom - Iraq Coalition Casualties: Military Fatalities Архівавана 26 сакавіка 2010.
2. 1 2  CNN.com - 6 insurgents killed in northern Iraq - Sep 18, 2005 **(нявызн.)**.  Cnn.com. Праверана 13 October 2014.
3. 1 2 3 4  Guardia, Mike,  *The Fires of Babylon: Eagle Troop and the Battle of 73 Easting*, 2015, Casemate Publishers
4. 1 2 3 4  Denning, Jeffrey,  *Warrior SOS: Military Veterans' Stories of Faith, Emotional Survival and Living with PTSD* , 2015, Cedar Fort, Inc.
5. 1 2 3 4  Marston, Daniel and Malkasian, Carter,  *Counterinsurgency in Modern Warfare (Companion)*, 2011, Osprey Publishing
6. ↑  Gambone, Michael, and Piehler, G. Kurt,  *Small Wars: Low-Intensity Threats and the American Response since Vietnam (Legacies of War)*, 2013, University of Tennessee Press, ISBN 1572339144 ISBN 978-1572339149
7. ↑  *Counterinsurgency Reader II - Special Edition 2008*, 2008, Combined Arms Center