**Перыядычныя выданні на штучных мовах** — перыядычныя выданні (звычайна друкаваныя), якія выходзяць з аб'яўленай перыядычнасцю на штучных мовах. Звычайна, у пералік меркаваных задач (рознай ступені прыярытэту) уваходзяць папулярызацыя пэўнай мовы ці лінгвапраекту, інфармацыя пра рух ў яго падтрымку (у тым ліку ў адпаведнасці з рэгіянальнымі і тэматычнымі кірункамі, якія складаюць спецыфіку пэўнага выдання) і ўдасканальванне моўнай практыкі чытачоў.

Гісторыя
--------

Першая газета на штучнай мове была выдадзена на валапюку ў 1881 годзе. Пачынаючы ад гэтага часу выходзіць двухмоўная газета «Weltspracheblatt — Volapükabled» (валапюцкі лісток) — цэнтральны орган валапюцкага руху. З 1889 года газета выходзіць толькі на адной мове — валапюку (праіснавала да 1908 года). Трэба адзначыць, што ў 1889 годзе выдавалася 26 часопісаў на гэтым канлангу. У гэты час было больш за 30 перыядычных выданняў таварыстваў валапюку. Напрыклад, вядомы Volapükabled talik (Італьянскі лісток валапюку) і Volapükabled Zenodik.

У 1979 годзе Штэфанам Маўлем быў заснаваны часопіс Monato на эсперанта. Першы нумар выйшаў 15 студзеня 1980 года, з таго часу ён выходзіць, звычайна, штомесячна.

Папярэднікам «Маната» быў часопіс «Сэмайна» («Semajno», у перакладзе з эсперанта «Тыдзень»), але ён выйшаў толькі адзін раз — 1 верасня 1978 года.

  

У 1991—2000 гадах выдаваўся навуковы часопіс на клінганскай мове HolQeD. Агулам было выдадзена 33 нумары. У 2004 годзе быў адкрыты моўны раздзел Вікіпедыі на клінганскай мове, але потым ён быў перанесены на klingon.wikia.com (утрымлівае 169 артыкулаў). Пошукавая сістэма Google мае моўныя настройкі для клінганскай мове. Таксама старонка на клінганскай мове выходзіць у нямецкім выданні Deutsche Welle.

У 1971—2009 гадах выдаваўся інтэрнэт-часопіс на выдуманай мове квэнья Parma Eldalamberon («Кніга эльфійскіх моў», The Book of Elven-tongues), а ў 1988—2007 гадах выдавалася аналагічнае выданне Vinyar Temgwar («Новыя лісты»; News Letters; было выдадзена 49 нумароў).

У 1980-х гадах выходзілі выданні на штучнай мове лаглан: «Lognet» (1989—2000) і «La Logli». Яны перасталі выдавацца пасля смерці стваральніка канланга ў 2000 годзе, дзейнасць Інстытуту лаглана практычна спынена.

Сучаснасць
----------

Цяпер, з усіх штучных моў «жывыя» перыядычныя выданні, не звязаныя з выданнямі на натуральных мовах, ёсць толькі на трох: эсперанта (грамадска-палітычныя часопісы «Monato», «Kontakto». «Sennaciulo» і літаратурныя выданні Beletra almanako, Literatura Foiro і інш.), інтэрлінгва (часопіс «Panorama»), клінганскай мове (Qo’nos oonos «Хронікі Кронаса»).

Ёсць прыклад, калі часопісы на канлангу выдаваліся для піару ці камерцыйных мэт. Так, выходзіць са жніўня 2008 года на эсперанта ілюстраваны часопіс «Fenestro» (Акно), які ўяўляе сабою вордаўскія файлы, аўтараў заплаціўшых за публікацыю.

Агулам у свеце на эсперанта выходзіць каля 250 газет і часопісаў, шмат якія з ранейшых нумароў можна бясплатна загрузіць на спецыялізаваным сайце Gazetejo.org. Навіны на эсперанта трансліруе EventoEo.net.

Ёсць Вікіпедыя на эсперанта. На валапюку выходзіць інтэрнэт-часопіс «Volapop». Ёсць Вікіпедыя на валапюку. (Апроч эсперанта і валапюку вікі-сайты адкрыты на штучных мовах іда, інтэрлінгва, акцыдэнталь, лажбан і навіяль).

Ёсць сайт Zvestia, на якім рэгулярна з’яўляюцца навіны, перакладзеныя на штучную мову словіа. Рэгулярна перакладаюць навіны і на старонцы інтэрнэт-газеты «Slovianska Gazeta» канлангу славянскі.

У канцы 1990-х гадоў дзякуючы старанням чэшскіх энтузіястаў быў адроджаны часопіс «Cosmoglotta» на мове акцыдэнталь (да 2013 года было выдадзена 315 нумароў).

Са снежня 2009 года ў Краснадары на полісінтэтычным канлангу арахаў з раўналежным перакладам на рускую мову выходзіць літаратурны часопіс «Asa» («Веданне»). Да 2013 года выйшла 11 нумароў.

Гл. таксама
-----------

* Журналістыка
* Перыядычныя выданні

Зноскі
------

1. ↑  Часопіс «Маната»
2. ↑  en:Monato
3. ↑  The Klingon Language Institute
4. ↑  HoQeD: The Journal of Klingon Language Institute/ Results of periodical search by ISSN
5. ↑  m:History of the Klingon Wikipedia  (англ.)
6. ↑  [ Google на клінганскай мове
7. ↑  DW-QO' Архівавана 16 сакавіка 2010.
8. ↑  Tengwar(недаступная спасылка)
9. ↑  en:Vunyar Tengwar
10. ↑  Lognet Archives
11. ↑  Qo’nos QonoS wa’maH Hut
12. ↑  Часопіс «Fenestro»
13. ↑  Jukka Pietiläinen/ Esperanto-gazetaro: historio, nuntempo kaj perspektivoj
14. ↑  La Esperanta Gazetejo
15. ↑  Volapop. Pads kuliva pöpedik pro Volapükans Архівавана 7 верасня 2015.
16. ↑  Slavik News Zvestia
17. ↑  Афіцыйны сайт «Slovianska Gazeta»
18. ↑  Архіў нумароў за 1922—1950 гг.
19. ↑  Cosmoglotta. 69-im annu-nró 309, Januar-junio 2010(недаступная спасылка)
20. ↑  Cláudio Rinaldi, Arahau // Minihistoria del linguas philosophic: De Aristoteles al Toki Pona, 2011, стар. 34, Le Almanac de Interlingua
21. ↑  Е. Братчикова, Краснодарец Иван Карасев изобрел новый разговорный язык // ГТРК «Кубань», 24.01.2013 Архівавана 4 сакавіка 2016.
22. ↑  В Краснодаре пройдет мастер-класс по языку Арахау // Югополис, 5.12.2012
23. ↑  Каталог журналов «Asa»