**Це́пліцы** (чэшск.: Teplice; **Тэ́пліц**, ням.: Teplitz) — горад на паўночным захадзе Чэхіі, у раёне Цепліцы Усцецкага края. Насельніцтва складае 50 379 жыхароў (2012). Размешчаны за 90 км ад Прагі ў Рудных гарах, у даліне ракі Біліны. Вышыня над узроўнем мора — 220 м. Чыгуначны вузел. Бальнеалагічны курорт.

Гісторыя
--------

Археалагічныя раскопкі сведчаць, што першыя пасяленцы з'явіліся тут каля 10-40 тысяч гадоў назад. Пазней, у IV стагоддзі да н.э. тут жылі кельты, а пасля іх германскія плямёны маркаманы і квады.

Тэрмальныя крыніцы былі выяўлены тут ужо ў 762 годзе. Аднак першы ўспамін пра адзні з раёнаў горада — Трнован, датуюцца 1057 годам. Далейшае развіццё Цепліцаў адносяцца ўжо да XII стагоддзя. У 1160 годзе каралева Юта  (руск.) (бел. жонка Уладзіслава I  (руск.) (бел. каля старажытнага славянскага паселішча заснавала кляштар манашак-бенедыктынак. Праз стагоддзе на гэтым месцы ўзнік умацаваны горад. Праз Цепліцы праходзіла шырока вядомая дарога «Да Саксаў». Кляштар быў зачынены ў хуткім часе пасля заканчэння Гусіцкіх войнаў, уся яго маёмасць была перададзена ў прыватную ўласнасць.

Замак Цепліцы
Уладальнікі горада часта змянялі адзін аднаго, на месцы кляштара быў пабудаваны замак у рэнесансным стылі. Працягвала развівацца курортная галіна. Апошні чэшскі ўласнік Цепліцах Вілем Вхінскі з Вхініцаў і Альбрэхт фон Валенштэйн былі забіты ў лютым 1643 года ў Хебе. Гэтыя тэрыторыі былі канфіскаваны імператарам і перададзены немцу Яну з Альдрынгена, які сканаў у тым жа годзе пры нявысветленых акалічнасцях, так і не пабачыўшы сваіх новых зямель. Землі Цепліцаў перайшлі да яго сястры, якая у замужжы змяніла прозвішча на Клары.

Пасля Трыццацігадовай вайны часткова знішчанае мясцовае насельніцтва было папоўнена нямецкімі перасяленцамі. Да 1680 года адносяцца найстарэйшыя ў Чэхіі спісы адпачывальнікаў на мясцовых курортах, якія захаваліся да нашых дзён. Клары-Альдрынгены перабудоўваюць замак у стылі барока, У 1718 годзе быў узведзены Чумны слуп Найсвяцейшай Тройцы працы Маціяша Браўна, які і цяпер упрыгожвае Замецкую плошчу горада.

У XVIII стагоддзі інтэнсіўна развіваецца прамысловасць, у 1742 годзе з'яўляюцца медныя рудні. Цепліцы становяцца цэнтрам тэкстыльнай вытворчасці (у прыватнасці, панчохаў). У 1793 годзе ў горадзе адбыўся моцны пажар, у якім згарэла цалкам, або значна пацярпела значная частка драўляных пабудоў. Адбудаваны горад набыў рысы класіцызму.

Цепліцы стаў месцам падпісання ў 1813 годзе дагавора паміж Расіяй, Прусіяй і Аўстрыяй супраць Напалеона.

У 1938 годзе гэтыя землі былі перададзены Трэцяму рэйху як частка «спрадвечна нямецкіх зямель» — Судэтаў. Цепліцы былі вызвалены ўвесну 1945 года. Падчас правядзення Пражскай аперацыі пасля вызвалення сталіцы Чэхаславакіі, Цепліцы стаў пунктам збору і транзіту савецкіх войскаў з Германіі для ачысткі Прагі ад нямецка-фашысцкіх акупантаў.

Эканоміка
---------

Развіты дакладнае машынабудаванне, хімічная, шклокерамічная, тэкстыльная прамысловасць. У раёне Цепліцаў — здабыча бурага вугалю.

Славутасці
----------

* Цепліцкі замак  (ням.) (бел.
* Касцёл Узвіжання Святога Крыжа  (чэшск.) (бел. (1549—1568)
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля  (чэшск.) (бел. (1585—1594)
* Капліца Адшукання Святога Крыжа  (чэшск.) (бел. (1728—1730)
* Лютэранскі сабор Святога Варфаламея  (чэшск.) (бел. (1861—1864)
* Касцёл Святой Лізаветы Венгерскай  (чэшск.) (бел. (1864—1877)
* Капліца Святога Карла Барамея (Беўранская капліца)  (чэшск.) (бел. (1866)
* Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Божага (Чырвоны касцёл)  (чэшск.) (бел. (1908—1909)
* Старая ратуша (Stará radnice)
* Новая ратуша (Nová radnice)
* Коластуевы вежкі
* Юбілейны фантан (1862)
* Чумны слуп (Morový sloup)
* Плошча Бенеша (Benešovo náměstí)
* Плошча Свабоды (náměstí Svobody)
* Замкавая плошча (Zámecké náměstí)
* Замкавы парк  (чэшск.) (бел.

* Цепліцкі замакЦепліцкі замак
* Касцёл Узвіжання Святога КрыжаКасцёл Узвіжання Святога Крыжа
* Касцёл Святога Яна ХрысціцеляКасцёл Святога Яна Хрысціцеля
* Капліца Адшукання Святога КрыжаКапліца Адшукання Святога Крыжа
* Касцёл Святой Лізаветы ВенгерскайКасцёл Святой Лізаветы Венгерскай
* Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Божага (Чырвоны касцёл)Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Божага (Чырвоны касцёл)
* Лютэранскі сабор Святога ВарфаламеяЛютэранскі сабор Святога Варфаламея
* Капліца Святога Карла Барамея (Беўранская капліца)Капліца Святога Карла Барамея (Беўранская капліца)
* Плошча БенешаПлошча Бенеша
* Плошча СвабодыПлошча Свабоды
* Старая ратушаСтарая ратуша
* Новая ратушаНовая ратуша
* Юбілейны фантанЮбілейны фантан
* Замкавая плошча з Чумным слупомЗамкавая плошча з Чумным слупом
* Замкавы паркЗамкавы парк
* Коластуевы вежкіКоластуевы вежкі

Вядомыя асобы
-------------

* Антоні Вільгельм Радзівіл — вайсковы дзеяч Прусіі. Генерал артылерыі (1889), XIV ардынат нясвіжскі, XI ардынат клецкі.

Літаратура
----------

* Цепліцы. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
* Теплиц, курорт в Чехии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цепліцы
* Афіцыйны сайт адміністрацыі горада Архівавана 1 кастрычніка 2007. (англ.)

| ⛭Гарады Усцецкага края |
| --- |
| Дзечын | 
* Бенешаў-над-Плоўчніцы
* Варнсдорф
* Велькі-Шэнаў
* Вернержыцы
* Дзечын
* Дольні-Поўстаўна
* Йілава
* Йіржыкаў
* Красна-Ліпа
* Мікулашавіцы
* Румбурк
* Хршыбска
* Чэска-Каменіцы
* Шлукнаў

 |  |
| Літамержыцы | 
* Богушавіцы-над-Огржы
* Будыне-над-Огржы
* Гоштка
* Лібахавіцы
* Літамержыцы
* Ловасіцы
* Роўдніцы-над-Лабем
* Тэрэзін
* Тршэбеніцы
* Ушцек
* Шцеці

 |
| Лоўні | 
* Бльшані
* Вроўтак
* Жацец
* Крыры
* Лоўні
* Подбаржані
* Посталапрты

 |
| Мост | 
* Гора-Свата-Катаржыны
* Горні-Йіржацін
* Літвінаў
* Крышан
* Мезібаржы
* Мост

 |
| Цепліцы | 
* Біліна
* Гроб
* Дубі
* Духцаў
* Кошцяны
* Крупка
* Ледвіцы
* Осек
* Цепліцы

 |
| Усці-над-Лабем | 
* Трміцы
* Усці-над-Лабем
* Хабаржавіцы

 |
| Хомутаў | 
* Вейпрты
* Віслуні
* Йіркаў
* Кадань
* Клаштарац-над-Огржы
* Лоўчна-пад-Клінаўцам
* Машцёў
* Хомутаў

 |