recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кош.
Кошык з вярбы
**Ко́шык**, **кош** — традыцыйна, гэта плецены выраб з дубцоў вярбы, драніцы, лубу бярозы, саломы, чарота і іншых матэрыялаў. Выкарыстоўваецца для збору ягад, грыбоў, гародніны, арэхаў, пераноскі і захоўванні розных запасаў, а таксама прадметаў хатняга ўжытку.

Кошыкі з хваёвай дранкі. Віцебская вобласць
Суцэльныя кошыкі часам робяцца з паперы, тканіны і іншых матэрыялаў, адрозніваючыся ад скрынак
валюхатым верхам, і бываюць без вечкаў, ці з плоскімі вечкамі. Па форме яны могуць быць прастакутнымі, квадратнымі, авальнымі, паўсферычнымі.

Пляценне кошыка

Гісторыя
--------

Плеценыя вырабы з розных раслінных матэрыялаў былі вядомыя яшчэ ў Старажытным Егіпце. Пры раскопках у магіле Тутанхамона былі выяўлены два плеценыя крэслы, якія добра захаваліся і выглядаюць цалкам сучасна.

У Старажытным Рыме патрыцыі ляжалі на ложах, зробленых з дубцоў вярбы. Адно з іх, выраб якога датуецца II стагоддзем новай эры, захоўваецца ў музеі Трэвэ.

Асабліва шырокае распаўсюджванне плеценыя вырабы атрымалі ў другой палове XIX і пачатку XX стагоддзяў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кошык

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4165298-8 · NDL: 00576681 |
**Іаган Анвандэр** (7 лютага 1715, Рапен, сёння муніцыпалітэт Унтэрэг, акруга Унтэральгау — 16 лістапада 1770, Лаўінген, акруга Дылінген-ан-дэр-Донаў) — нямецкі мастак эпохі ракако і фрэскапісец.

Анвандэр быў галавой сям’і мастакоў, у якую ўваходзіў Іаган Баптыст Анвандэр. Нарадзіўся ў сям’і фермера і, верагодна, атрымаў адукацыю ў манастыры Отабойрэн або Міндэльхайм. У 1740 г. ажаніўся з Марыяй Францішкай Зесэр, дачкой лаўнгенскага саветніка Іагана Каспера Зесэра. Ужо ў 1739 годзе ён набыў грамадзянскія правы Лаўінгена. Дом, які купіў Анвандэр, існуе і сёння па адрасе Herzog-Georg-Strasse 21. У 1740—1764 гадах Марыя Францішка нарадзіла дванаццаць дзяцей, толькі трое з іх дажылі да старасці.

Анвандэр працаваў пераважна ў раёне архібіскупства Бамберга. Яго працы, карціны і фрэскі можна ўбачыць больш чым у 50 культавых месцах на поўдні Германіі. Адна з самых вядомых яго работ — жывапіс на фасадзе старой бамбергскай ратушы, сёння страчаны.

Зноскі
------

1. ↑  Johann Anwander // Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818'></a>
2. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
3. ↑  Johann Anwander<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4986364 · GND: 118645420 · ISNI: 0000 0000 8110 0775 · LCCN: nr88003806 · VIAF: 30330296 · ULAN: 500032189 |

 |
**Якаў Якаўлевіч Зайко** (4 красавіка 1940, Навагрудскі раён, Беларусь — 18 лютага 2014, Кіеў, Украіна) — украінскі грамадска-палітычны дзеяч, журналіст і пісьменік. Загінуў у час Еўрамайдана, Герой Украіны.

Нарадзіўся на Беларусі. З маладосці працаваў у Жытомірскай вобласці Украіны, з 1965 — у сродках масавай інфармацыі.

Народны дэпутат Верхоўнай Рады Украіны I склікання ад Народнага Руху. Галоўны рэдактар газеты «Голос грамадзяніна», серый кніг «Вярхоўная Рада Украіны» і «Летапіс дзяржаватварэння».

Загінуў 18 лютага 2014 года падчас баёў на вуліцы Інстытуцкай (памёр ад інфаркту).
**Іаган (Ян) Бартолд Ёнгкінд** (нідэрл.: Johan Barthold Jongkind; 3 чэрвеня 1819, в. Латроп, Аверэйсел — 9 лютага 1891, Ла-Кот-Сент-Андрэ, Францыя) — нідэрландскі мастак, папярэднік французскага імпрэсіянізму.

Жыццё і творчасць
-----------------

І. Б. Ёнгкінд у 1836—1837 гадах вучыцца ў Гаазе, у Андрэаса Схелфхаўта, найбуйнейшага нідэрландскага пейзажыста таго часу. Раннія працы алеем і акварэлі Ёнгкінда ўяўляюць сабой поўную адпаведнасць з канонамі нідэрландскай пейзажнай школы. Атрымаўшы стыпендыю для вывучэння жывапісу, едзе ў Парыж. Вучыцца ў майстэрні Эжэна Ізабэ. Напісаныя ў гэты перыяд Ёнгкіндам палотны дазваляюць выказаць здагадку яго знаёмства з творчасцю Каміля Каро і Рычарда Бонінгтана.

Да пачатку 50-х гадоў XIX стагоддзя ў акварэлях мастака ўпершыню праяўляюцца імпрэсіянісцкія рысы — пасвятленне палітры фарбаў і спецыфічнае асвятленне. У 60-я гады ім ствараюцца ўжо дасканалыя імпрэсіянісцкія карціны. У адрозненне ад іншых імпрэсіяністаў І. Ёнгкінд ніколі не пісаў на прыродзе алейнымі фарбамі, толькі акварэлі, якія ён затым старанна капіяваў алейнымі фарбамі. У пабудове пейзажнай кампазіцыі майстар прытрымліваўся нідэрландскай мастацкай традыцыі XIX стагоддзя.

Клод Манэ і Поль Сіньяк называлі І. Б. Ёнгкінда сваім настаўнікам.

Зноскі
------

1. 1 2  Johan Barthold Jongkind<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Johan Berthold Jongkind — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 25 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 5086810 · BNF: 119375623 · BPN: 06543726 · CONOR: 31709283 · GND: 118776398 · GTAA: 115532, 115533 · ISNI: 0000 0000 8129 7424 · LCCN: n50038617 · NKC: xx0238125 · NTA: 070595550 · NUKAT: n2006141334 · LIBRIS: 191910 · SUDOC: 027304574 · VIAF: 51697804 · ULAN: 500028269 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Відацкі.
**Якуб (Якаў Піліпавіч) Відацкі** — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Відацкіх герба «Корчак». Сын Піліпа Яна Відацкага і Юліяны Пюрэцкай. Меў брата Яна, ганаровага апекуна Гродзенскай гімназіі.

У 1809 г. — дазорца вясковых складоў Гродзенскай губерні. У 1813 г. — прысяжны (камісар) Кобрынскага ніжняга земскага суда. У 1821 г. — кобрынскі земскі спраўнік. У 1837 г. — прысяжны Кобрынскага павятовага суда. У 1840 г. — кобрынскі павятовы суддзя.

Сябра масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, масон 1-й ст. у 1821 годзе.

Валодаў 156 сялянскімі душамі ў Кобрынскім павеце.

Сям’я
-----

Сын Эдмунд служыў аланецкім (Аланецкая губерня была самай паўночнай у еўрапейскай частцы Расійскай імперыі) павятовым страпчым[ru] (памочнікам пракурора па крымінальных справах) у чыне калежскага сакратара, а Юльян — у грэнадзёрскім імператара Аўстрыйскага палка[ru] паручнікам.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Швед, В. В.* Відацкі Якуб (Якаў) Піліпавіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.
2. 1 2  Сяргей Токць. Шляхта Гродзенскай губерні на расійскай дзяржаўнай службе ў 30-50-ыя гады ХІХ ст.

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Відацкі Якуб (Якаў) Піліпавіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Якуб Відацкі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Піліп Ян Відацкі[d] |  | Joachim Widacki[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Якуб Відацкі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Юліяна Пюрэцкая[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Адольф Рудольфавіч Больм** (англ.: Adolph Bolm; 25 верасня 1884, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — 16 красавіка 1951, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі танцоўшчык рускага паходжання, балетмайстар і педагог балета.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 верасня 1884 года ў Санкт-Пецярбургу. У 1903 годзе скончыў балетнае аддзяленне Пецярбургскага тэатральнага вучылішча (клас Платона Карсавіна). Пасля заканчэння вучылішча паступіў у балетную трупу Марыінскага тэатра, дзе дэбютаваў у сольнай партыі — *Сіняя птушка* («Спячая прыгажуня»).

У 1908 годзе партнёр Ганны Паўлавай у яе першых замежных гастролях. У 1909—1916 гадах удзельнічаў у Рускіх сезонах Рускага балета Дзягілева і меў вялікі поспех у партыі *Лучніка* ў «Палавецкіх скоках». Сярод асноўных роляў: *Царэвіч* («Жар-птушка»), *Амун* («Клеапатра»), *П’еро* («Карнавал»), *Падарожнік* («Тамара»).

У 1916 годзе пераехаў у ЗША, а ў 1917 годзе арганізуе трупу Інтымны балет (Ballet Intime), выступаючы ў ёй у якасці рэжысёра і танцоўшчыка. Працаваў у якасці харэографа-фрылансера ў тэатрах Нью-Ёрка, Чыкага, Буэнас-Айрэса. Першым ажыццявіў пастаноўку балетаў «Апалон Мусагет» (кампазітар І. Стравінскі, Вашынгтон, 1928) і «Пеця і Воўк» (на музыку С. Пракоф’ева, Амерыканскі тэатр балета, 1940).

З’яўляўся харэографам у шэрагу амерыканскіх кінафільмаў. У апошнія гады жыцця выкладаў у Галівудзе.

Памёр 16 красавіка 1951 года ў Лос-Анджэлесе, у ЗША.

Зноскі
------

1. 1 2  Adolph Bolm // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · American National Biography · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1763011 · BNF: 148492359 · GND: 1240282176 · ISNI: 0000 0000 8356 3087 · LCCN: no92032412 · NKC: xx0234213 · VIAF: 10116448 |

 |
Пайнтап Перкінс
**Пайнтап Перкінс** (англ.: Pinetop Perkins; (7 ліпеня 1913, Белзоні, штат Місісіпі, ЗША - 21 сакавіка 2011, Осцін, штат Тэхас, ЗША) — амерыканскі джазавы піяніст, спявак. 

Музычную кар'еру Пайнтап Перкінс пачаў у якасці гітарыста. Аднак, пасля цяжкай траўмы - ранення нажом у левую руку, у 1942 годзе стаў гуляць толькі на піяніна. Сваю першую кампазіцыю запісаў у Мемфісе на студыі Сэма Філіпса. Гэта была яго версія тэмы Кларэнс Сміта Pinetop's Boogie Woogie.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Last.fm · Last.fm |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13921433v · GND: 135083540 · GTAA: 258958 · ICCU: RAVV435808 · ISNI: 0000 0001 1450 0485 · LCCN: n91094385 · NKC: mzk2004257536 · NTA: 100304400 · SUDOC: 161777198 · VIAF: 84593241 |

 |
**Домбуры** (яп.: 丼物 *домбурымона*) — японская страва, якая атрымала сваю назву па посуду, у якой падаецца (домбуры с японскай перакладаецца як міска). Міска домбуры месціць каля двух стандартных порцый рыса, па-над якім кладуцца розныя дабаўкі: мяса, рыба, яйкі, гародніну ці нейкі іншы гарнір. Па сутнасці з’яўляецца разнавіднасцю японскага фаст-фуда.

Розныя віды домбуры маюць свае ўласныя назвы, аднак усе яны заканчваюцца на склад «дон»: напрыклад, папулярны варыянт домбуры з курыцай і яйкам «маці і дзіця» называецца аякадон  (руск.) (бел. а домбуры з адбіўной — кацудон  (руск.) (бел..

Міска
-----

Звычайна домбуры — гэта глыбокая міска каля 15 сантыметраў дыяметрам па верхнім краі, якая накрываецца вечкам. Аб’ём домбуры разлічаны на прыкладна дзве стандартныя порцыі рысу.

Гісторыя
--------

Ідэя домбуры з’явілася ў эпоху Мэйдзі, калі павевы часу стварылі запыт на з’яўленне «зручнай ежы». Змяшаная ў адной місцы ежа стала рэвалюцыйнай пераменай у японскай традыцыйнай трапезе, таму была прынятая грамадствам не адразу. Аднак на сёння налічваецца ўжо больш за 50 варыянтаў гатавання домбуры.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Shizuo Tsuji*. Japanese Cooking: A Simple Art (англ.).  Kodansha International (26 снежня 2006). Праверана 4 чэрвеня 2014.
2. ↑  *Marie Wilson*. 30-Minute Asian Meals: 250 Quick, Tasty & Healthy Recipes from Around Asia (англ.).  Tuttle Publishing (15 кастрычніка 2006). Праверана 4 чэрвеня 2014.
3. ↑  *Tadashi Ono, Harris Salat*. Japanese Soul Cooking: Ramen, Tonkatsu, Tempura, and More from the Streets and Kitchens of Tokyo and Beyond (англ.).  Random House LLC (5 лістапада 2013). Праверана 4 чэрвеня 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
Голуб міру
**Голуб міру** — выраз, які атрымаў папулярнасць пасля завяршэння Другой сусветнай вайны ў сувязі з дзейнасцю Сусветнага кангрэса прыхільнікаў міру. Першы Сусветны кангрэс прыхільнікаў міру праходзіў у 1949 годзе ў Парыжы і Празе. Эмблема гэтага кангрэса была намаляваная Паблам Пікасам. На эмблеме намаляваны белы голуб, які трымае ў дзюбе галінку алівы.

Гісторыя знаку
--------------

Яшчэ ў старажытнасці голуб лічыўся знакам урадлівасці, а пазней і міру. Старажытныя людзі меркавалі, што ў голуба няма жаўцяка, а жоўць лічылася чыннікам злога, сварлівага норава. Галубы лічыліся святымі птушкамі і веснікамі багоў у краінах Усходу.

У хрысціянстве галуб разглядаўся як сімвал Святога Духу. У Бібліі галубка, выпушчаная Ноем, прынесла яму аліўкавую галінку як знак прымірэння стыхіі. Гэта лічыцца знакам даравання людзям. У сярэднявечча голуб быў абавязковым атрыбутам Звеставанні, Вадохрышчы, Спаслання Святога Духу і Сёмухі. Лічылася, што д'ябал і вядзьмаркі могуць прымаць любыя абліччы, акрамя голуба і авечкі.

У Старажытным Рыме знакам міру лічыліся галубкі Венеры, якія звілі сабе гняздо ў перакуленым шлеме Марса. З-за сваёй адданасці нашчадзі голуб сімвалізаваў мацярынскія пачуцці. Часам голуб з'яўляўся знакам мудрасці. У яўрэяў голуба звалі «Ёна». Прарок, пасланы Госпадам у Ніневiю, насіў імя Ёна. У Кітаі голуб — знак старасці і даўгалецця. Галубкі, якія цалуюцца — сімвал закаханых.

У ЗША палітыкаў, якія лабіруюць інтарэсы вайскоўцаў, завуць *каршакамі*, а мірных дзеячаў — *галубамі*.

Спасылкі
--------

* Этымалагічныя тэрміны Архівавана 27 верасня 2007.
* Крылатыя выразы
* Энцыклапедыя «Знакі, знакі, эмблемы»(недаступная спасылка)


| ⛭Гісторыя Ноя |
| --- |
| Персанажы | Ной |  |
| Падзеі | Патоп ·  Запавет з чалавецтвам ·  Рассяленне народаў |
| Асноўныя паняцці | Ноеў каўчэг ·  Арарат ·  Голуб міру ·  Сем законаў нашчадкаў Ноя ·  Бней Ноах («Сыны Ноя») |
| У розных крыніцах | Нух |
| Дзеці Ноя | Сім ·  Яфет ·  Хам |
**Адольф Мішэк** (чэшск.: Adolf Míšek; 29 жніўня 1875, Мадлецін, цяпер раён Гаўлічкуў-Брод — 20 кастрычніка 1955, Прага) — чэшскі кантрабасіст і кампазітар.

Біяграфія
---------

У 15-гадовым узросце паступіў у клас басэтлі Франца Зімандля ў Венскай кансерваторыі.

Па заканчэнні курса ў 1894 годзе паступіў у аркестр Венскай прыдворнай оперы.

З 1898 года граў таксама ў Венскім філарманічным аркестры.

У 1910—1914 гадах выкладаў у Новай венскай кансерваторыі.

У 1918 г. перабраўся ў Прагу, дзе ў 1920—1934 гг. быў першым басэтляй у аркестры Нацыянальнага тэатра, а затым да канца жыцця вёў педагагічную працу.

Мішэку належыць шэраг п'ес для басэтлі, у тым ліку тры санаты (найболей вядомая мі-мінорная Op. 6, 1911); кампазітарскі стыль Мішэка імкнецца да позняга рамантызму.

Нататкi
-------

1. 1 2
**Эжэн-Луі Будэн** (фр. Eugène-Louis Boudin; 12 ліпеня 1824 — 8 жніўня 1898) — французскі мастак, папярэднік імпрэсіянізму. Будучы настаўнікам К. Манэ, аказаў на яго значны ўплыў. Творчасць Будэна з’яўляецца сувязным звяном паміж мастацтвам яго настаўнікаў — прадстаўнікоў барбізонскай школы (Траёна, Міле, Каро і Тэадора Русо) і яго паслядоўнікаў-імпрэсіяністаў.

Быў звязаны з Барбізонскай школай. Працаваў у Брэтані, Бардо, Галандыі і Венецыі.

Біяграфія
---------

Будэн нарадзіўся 12 ліпеня 1824 года ў Анфлёры, старым партовым мястэчку ў Нармандыі. Вучыўся жывапісу ў Гаўры, затым у Парыжы ў вядомага марыніста Эжэна Ізабэ. Большую частку свайго жыцця Будэн пражыў на поўначы Францыі; наведваў Бельгію, Галандыю, Італію.

Спецыяльнай адукацыі мастак не атрымаў. Карыстаўся парадамі Ж. Ф. Міле, К. Траёна, Т. Куцюра. На фарміраванне яго творчай манеры вялікі ўплыў аказаў жывапіс Я. Б. Ёнгкінда. Быў першым настаўнікам К. Манэ ў Гаўры і аказаў вялікі ўплыў на фарміраванне яго жывапіснага метаду, угаворваў яго і іншых мастакоў яго круга працаваць на пленэры (Базіль, Ёнгкінд).

У 1847 годзе Будэн пераязджае ў Парыж. У Луўры Будэн капіруе працы фламандскіх і галандскіх мастакоў, піша пейзажы наваколляў Парыжа. Будэн знаёміцца ​​з мастаком Курбэ і з паэтам Бадлерам. На выставу 1850 года ў Гаўры ён адпраўляе дзве свае карціны. За гэтыя працы ён атрымлівае стыпендыю на тры гады. З 1859 года пастаянны ўдзельнік Салонаў. З 1860 года мастак жыў у Анфлёры. Шарль Бадлер, праязджаючы Анфлёр, убачыў яго метады працы і пабываў у яго майстэрні, пра гэта захоплена напісаў у сваім аглядзе «Салон 1859». У 1874 годзе браў удзел у першай выставе імпрэсіяністаў. У 1881 годзе арганізавана некалькі выстаў Будэна ў Бостане і Парыжы.

Прызнанне прыйшло да яго, калі ён быў ужо смяротна хворы. Памёр у Давілі 8 жніўня 1898 года.

У 1892 годзе Будэн быў узнагароджаны ордэнам Ганаровага легіёна.

Зноскі
------

1. 1 2  Eugène Boudin<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Eugène Louis Boudin // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2017. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00024153<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103989022'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2  Буден Эжен // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 27 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
**Негус** — тытул імператара Эфіопіі аж да звяржэння манархіі у 1975. Негус быў главою дзяржавы і главою урада, засяроджваў у сваіх руках поўную выканаўчую і заканадаўчую ўладу. Часопіс National Geographic заве імперскую Эфіопію «намінальнай канстытуцыйнай манархіяй» і «добразычлівай аўтакратыяй».

У плыні шэрагу стагоддзяў гэтым тытулам менаваліся феадальныя кіраўнікі буйных правінцый Эфіопіі. Цар Менелік II (1889-каля.1913 гг.), які змагаўся за цэнтралізацыю Эфіопскай дзяржавы, захаваў тытул негус толькі за цэнтральным кіраўніком. Негус Хайле Селасіе I абвясціў сябе імператарам у 1930 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Nathaniel T. Kenney, «Ethiopian Adventure», *National Geographic*, **127** (1965), стар. 555.
**Неграза, Гарадзі́шча** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ладасна, за 13 км на паўночны ўсход ад Лепеля, за 2 км на поўнач ад аграгарадка Чарэйшчына.

Плошча паверхні возера 0,8 км². Даўжыня 2,39 км, найбольшая шырыня 0,7 км, даўжыня берагавой лініі 5,6 км. Найбольшая глыбіня дасягае 3,4 м, сярэдняя каля 2 м. Аб'ём вады ў возеры 1,57 млн. м³. Плошча вадазбору 8,3 км².  

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 6—8 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй 0,4—0,6 м, пясчаныя. Вакол возера забалочаная пойма. Дно ў прыбярэжнай зоне пясчанае да глыбіні 2 м. На большых глыбінях дно возера выслана сапрапелем.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Цалкам зарастае. У паўночнай частцы выцякае ручай у возера Ладасна.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, лінь, мянтуз, плотка, карась і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 29. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шпіцберген (значэнні).

**Заходні Шпіцберген** (нарв.: Spitsbergen) ― найбуйнейшы востраў у складзе архіпелага Шпіцберген, які належыць Нарвегіі, размешчанага паміж паўночнай часткай Атлантычнага акіяна і Паўночным Ледавітым акіянам. Плошча вострава — 39 044 км² (або 37 673 км²). Па памеры пераўзыходзіць усе астатнія астравы, займаючы прыкладна 62 % агульнай плошчы архіпелага. У канцы XIX стагоддзя Расійская імперыя, Каралеўства Нарвегія і Каралеўства Швецыя падпісалі першы дагавор па востраве.

Зноскі
------

1. ↑  Россия сдает свои позиции в споре о зоне Шпицбергена: мурманские рыбаки (руск.).  ИА REGNUM. Праверана 19 снежня 2019.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Заходні Шпіцберген

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge189004 · SUDOC: 027437078 · VIAF: 1146574855638151452 |
**Жазэ́ Мары́я Перэ́йра Не́віш** (парт.: José Maria Pereira Neves), нар. 28 сакавіка 1960, Санта-Катарына, Сант'ягу, Каба-Вердэ) — прэм'ер-міністр Рэспублікі Каба-Вердэ з 1 лютага 2001, пераабраны на новы тэрмін 14 снежня 2006 года, прэзідэнт Афрыканскай партыі незалежнасці Каба-Вердэ (ПАІКВ) з чэрвеня 2000 года, віцэ-прэзідэнт Нацыянальнай Асамблеі Рэспублікі Каба-Вердэ, віцэ-прэзідэнт дэпутацкай групы ПАІКВ у Нацыянальнай Асамблеі. 
Прафесар Вышэйшага інжынернага інстытута (г. Прая).

Біяграфія
---------

Скончыў Вышэйшую школу бізнесу ў Сан-Паўлу (Бразілія).

З 1977 года член саюза Афрыканскай моладзі імя Амілкара Кабрала. з 1980 — член Афрыканскай партыі незалежнасці Гвінеі і Каба-Вердэ (са студзеня 1981 года — Афрыканскай партыі незалежнасці Каба-Вердэ);

У 1987—1988 гадах з’яўляўся каардынатарам праекта рэформы адміністрацыйнай мадэрнізацыі Рэспублікі Каба-Вердэ. У 1988—1989 гадах — дырэктар Нацыянальнага цэнтра фарміравання грамадскай адміністрацыі. З 1989 года Генеральны сакратар саюза Афрыканскай моладзі імя Амілкара Кабрала;

З чэрвеня 2000 года прэзідэнт Афрыканскай партыі незалежнасці Каба-Вердэ. 1 лютага 2001 года абраны прэм’ер-міністрам Рэспублікі Каба-Вердэ і пераабраны на новы тэрмін 14 студзеня 2006 года.

У кастрычніку 2021 года Жазэ Марыя Невіш перамог на прэзідэнцкіх выбарах у першым туры 17 кастрычніка, як сведчаць першыя вынікі, апублікаваныя на афіцыйным сайце. Атрымаў 51,5 % галасоў, гэта абсалютная большасць, неабходная для выбараў у першым туры, згодна з вынікамі, якія адносяцца да 97 % выбарчых участкаў.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з партугальска-беларускай практычнай транскрыпцыяй

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жазэ Марыя Невіш

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n2011029139 · SUDOC: 193535521 · VIAF: 171127796 |
**Гольфа-Дульсэ** (ісп.: Golfo Dulce), «салодкі заліў» — невялікі заліў ва ўсходняй частцы Ціхага акіяна, абмывае паўднёва-заходні бераг Коста-Рыкі, правінцыя Пунтарэнас, аддзяляе паўвостраў Оса ад мацерыковай часткі Коста-Рыкі. Даўжыня — 55 км, найбольшая шырыня — 15 км. Глыбіня да 208 м у паўночнай частцы заліва. Ва ўсходняй частцы заліва знаходзіцца бухта Гальфіта. Мяжа заліва праходзіць па лініі: мыс Матапала (паўвостраў Оса) — мыс Нікарагуа (Банка) (мацерыковая частка Коста-Рыкі). На берагах заліва размешчана некалькі гарадоў: Гальфіта, Інву, Рынкон, Пуэрта-Хіменэс і іншыя. Найбольш буйныя рэкі, якія ўпадаюць у заліў: Кота-Каларада і Эскінас.

Спасылкі
--------

* БСЭ Коста-Рыка(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рабер.
**Жазеф Рабер** (фр.: Joseph Robert) — французскі парфумер, заснавальнік дынастыі парфумераў, да якой належаць Анры і Гі Раберы.

Біяграфія
---------

Жыў у Грасе.

Працаваў у парфумерным бізнесе братоў Масіньён, потым быў тэхнічным дырэктарам дому Chiris  (фр.) (бел.. Удасканаліў працэс атрымання абсалютаў з выкарыстаннем лятучых растваральнікаў.

Жазеф Рабер даў першыя ўрокі парфумерыі Франсуа Каці  (руск.) (бел..

Сям'я
-----

* сын Анры (1889—1987) — французскі парфумер
	+ унук Гі (Гай) (1926—2002, пляменнік Анры) — французскі парфумер, былы прэзідэнт Французскага таварыства парфумераў
		- праўнук Франсуа Рабер — французскі парфумер

Зноскі
------

1. 1 2  Жозеф Робер  (руск.)
2. 1 2  Guy Robert: A Tribute **(нявызн.)**. *The Perfume Magazine* (23 жніўня 2012). Праверана 29 December 2015.
3. ↑  Анри Робер  (руск.)
4. ↑  Ги Робер  (руск.)
5. ↑  Guy Robert: A Tribute  (англ.)
6. ↑  François Robert  (англ.)
7. ↑  Франсуа Робер  (руск.)
Рудольфава лаўка ў 1881 годзе
Рудольфава лаўка ў 1885 годзе
**Рудольфаў мост** (*Рудольфава лаўка*, чэшск.: Rudolfova lávka) — незахаваны вісячы мост праз Влтаву ў Празе. Пабудаваны ў 1868—1869 гадах, ішоў з Кларава на процілеглы бераг. Пазней, як і Рудальфінум, атрымаў сваю назву ў гонар кронпрынца Рудольфа, да гэтага зваўся Жэлезна лаўка (чэшск.: Železná lávka — Жалезны мост) або Ржэтазава лаўка (чэшск.: řetězová lávka — ланцужны мост).

Мост складаўся з двух пралётаў даўжынёй 96,01 м. На сярэдняй апоры стаяла металічная вежа вышынёй 17,5 метраў. Шырыня маставога палатна складала 3,35 метры. Метал для канструкцыі пастаўляўся з Англіі з Шэфілда.

Мост, за выключэннем дробных рамонтаў, быў адкрытым да 1914 года. Потым замест яго быў збудаваны новы мост архіеводы Францішка Фердынанда д’Эстэ, пазней названы **мостам Манеса**.

Ад моста застаўся толькі невялікі домік для збору платы на левым беразе (адрас č. p. 554). У наш час яго займае грамадская арганізацыя Gemini, там праходзіць праца з дзецьмі і моладдзю. Таксама пра існаванне моста нагадвае назва вуліцы «У жэлезне лаўкі» таксама на левым беразе.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Рудольфаў мост**
**Руды воўк** (*Canis rufus*) — драпежнае млекакормячае; часам лічыцца падвідам шэрага ваўка. Не варта блытаць з чырвоным ваўком (*Cuon alpinus*).

Самы рэдкі прадстаўнік сямейства ваўкоў, руды воўк некалі засяляў вялікую частку усходу ЗША, ад Пенсільваніі да Тэхаса. Аднак у XX ст. з-за знішчэння, разбурэння асяроддзя пражывання і гібрыдызацыі з каётамі рудыя ваўкі апынуліся на грані вымірання. Іх арэал спачатку скараціўся да крайняга паўднёва-захаду Луізіяны і паўднёва-усходу Тэхаса, а да канца 1970-х гадоў рудыя ваўкі ў прыродзе канчаткова зніклі, і захаваліся толькі асобіны ў заапарках і гадавальніках. Пачынаючы з 1988 г. вядзецца праца па вяртанні рудых ваўкоў ў натуральнае асяроддзе пасялення — у горы Грэйт-Смокі-Маунтынс ў Паўночнай Караліне і Тэнэсі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Руды воўк
**Жазеф Якаўлевіч Коцін** (руск.: Жозе́ф Я́ковлевич Ко́тин; 1908 — 1979) — савецкі навуковец і канструктар танкаў і трактароў. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 лютага (10 сакавіка) 1908 года ў Паўлаградзе, Екацерынаслаўскай губерні (цяпер Днепрапятроўская вобласць, Украіна), у яўрэйскай сям’і, быў пятым дзіцем у сям’і (астатнія 4 дзяўчынкі); у дзяцінстве насіў імя Зэлік. Ратуючыся ад гвалту і рабаванняў, сям’я Коціных збегла з Паўлаграда ў Харкаў. Паступіў у медыцынскі інстытут па патрабаванні бацькоў, але потым перавёўся на аўтамабільны факультэт Харкаўскага політэхнічнага інстытута.

З 1927 года вучыўся ў ХПІ. З 1930 года — у РСЧА. Член УКП (б) з 1931 года. У 1932 годзе скончыў Ваенна-тэхнічную акадэмію імя Ф. Э. Дзяржынскага. У 1932—1937 гадах — інжынер, затым начальнік КБ навукова-даследчага аддзела Ваеннай акадэміі механізацыі і матарызацыі РСЧА. З 1937 года — галоўны канструктар Кіраўскага завода.

У 1941—1943 гадах — намеснік наркама танкавай прамысловасці СССР, галоўны канструктар Чалябінскага трактарнага завода.

Узначальваў работы па стварэнні цяжкіх танкаў КВ-2, КВ-1, КВ-85, ІС-1, ІС-3.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Ру́жа По́спіш-Балда́ні** (харв.: Ruža Pospiš Baldani; нар. 25 ліпеня 1942, Вараждзінске Топліцэ, Харватыя) — югаслаўская і харвацкая оперная спявачка (мецца-сапрана).

Біяграфія
---------

Ружа Поспіш-Балдані нарадзілася 25 ліпеня 1942 года ў горадзе Вараждзінске Топліцэ, Харватыя. Скончыла музычную школу ў Вараждзіне і музычную акадэмію ў Заграбе.

У 1961 годзе адбыўся яе прафесійны дэбют у оперы. Ружа выступіла як Канчакоўна ў оперы «Князь Ігар» Аляксандра Барадзіна ў Харвацкім нацыянальным тэатры.

На працягу 1960-х гадоў яна актыўна выступала ў гэтым тэатры, а таксама ў Нацыянальным тэатры ў Бялградзе. У 1965 годзе Ружа дэбютавала ў Метраполітэн-оперы ў Нью-Ёрку як Мадалена ў оперы «Рыгалета» Джузэпэ Вердзі.

З 1970 па 1978 гады яна таксама спявала ў Баварскай дзяржаўнай оперы, паміж 1973 і 1987 гадамі часта спявала на сцэне Венскай дзяржаўнай оперы. Там было адзначана яе выкананне партыі Брангены ў оперы «Трыстан і Ізольда» Рыхарда Вагнера.

У 1976 годзе Ружа дэбютавала ў Парыжскай оперы як Амнерыс з «Аіды» Вердзі. Таксама яна дэбютавала ў Оперы Монтэ-Карла як Кармэн з «Кармэн» Жоржа Бізэ.

Пазней яна выступала ў Кёльнскай оперы, на Эдынбургскім фестывалі, на сцэнах Нацыянальнай оперы Грэцыі, Гамбургскай дзяржаўнай оперы, Х'юстанскай оперы, Будапешцкай дзяржаўнай оперы, Ла Скала, «Лісеа», Лірычнай оперы Чыкага, Балгарскага нацыянальнага тэатра оперы і балета, Зальцбургскага фестывалю, Оперы Сан-Францыска, опернага фестывалю ў Саванліна, Рымскага опернага тэатра, Сан-Карла, гарадскога тэатра Рыа-дэ-Жанэйра і іншых.

З 2010 года выкладае на кафедры музыкі і музыказнаўства Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў.

Зноскі
------

1. ↑  Opća i nacionalna enciklopedija, volume 16, p. 192, ISBN 978-953-7224-16-5
2. ↑  Поспиш-Балдани Ружа // Енциклопедија Српског народног позоришта  (серб.)
3. ↑  Baldani, Ruza at operissimo.com

Літаратура
----------

* *О. Панди*, Кармен у пуном сјају, Дневник, 18. II 1979.

Спасылкі
--------

* Interview with Ruža Pospiš-Baldani by Bruce Duffie, October 13, 1980  (англ.)
* Ruža Pospiš-Baldani. Bach Cantatas & Other Vocal Works  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13995501x · GND: 124556086 · ISNI: 0000 0000 0312 3234 · LCCN: n87101231 · NKC: xx0155018 · VIAF: 27261952 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Быкаў.
**Валерый Васільевіч Быкаў** (нар. 20 верасня 1939, г. Барнаул, РСФСР) — беларускі і расійскі архітэктар. Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры (1999).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1967 годзе архітэктурны факультэт Новасібірскага інжынерна-будаўнічага інстытута імя В. У. Куйбышава. У 1967—1971 гадах старэйшы архітэктар, кіраўнік групы праектнага інстытута «Кемераваграмадзянпраект» у г. Новакузнецку, у 1971—1989 гадах галоўны архітэктар Мазырскага архітэктурна-будаўнічага аддзела інстытута «Гомельграмадзянпраект», у 1989—1995 гадах начальнік архітэктурна-планіровачнай майстэрні інстытута «Гомельграмадзянпраект», у 1995—2000 гадах галоўны архітэктар г. Гомеля.

Член Саюза архітэктраў СССР з 1971 года. Абіраўся членам праўлення Саюза архітэктараў БССР.

Пражывае ў Мазыры.

Творчасць
---------

Палац культуры МНПЗ
Рачны вакзал у Мазыры
Асноўныя працы: кафэ «Вугольчык» у г. Новакузнецку (1968), спальны корпус са сталовай дому адпачынку ў Зянкове (1969, з С. Артамонавым), мікрараён у Калзагаі  (руск.) (бел. (1971), спорткомплекс у г. Бялова (1970, з С. Артамонавым). У Мазыры: аэравакзал (1972), аўтавакзал (1972, з Г. В. Вараб’ёвым), кафэ «Хваля» (1974), медвучылішча (1981, з Д. Баглаевай), дзяржбанк (1982, з Д. Баглаевай), рачны вакзал (1982), Палац культуры МНПЗ (1984).

Зноскі
------

1. ↑  Быков Валерий Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Быков Валерий Васильевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Быков Валерий Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баразненка.
**Валерый Васілевіч Баразне́нка** (нар. 14 лютага 1943, с. Верхняўсінскае[ru], Ермакоўскі раён, Краснаярскі край, РСФСР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1967 годзе. Працаваў у Новасібірску, з 1970 года — у Гомельграмадзянпраекце, з 1976 года — галоўны архітэктар у Гомельскім філіяле Белкалгаспраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Гомелі.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: пасёлкі «Крынічны» Мазырскага (1970—1974), Варатын саўгаса «Радзіма» Калінкавіцкага (1979—1983) раёнаў, грамадскі цэнтр пасёлка «Ровенская Слабада» Рэчыцкага раёна (1976—1980), адміністрацыйны будынак калгаса «Сцяг камунізму» Чачэрскага раёна (1979—1980), 12-павярховы будынак Белкалгаспраекта ў Гомелі (1981—1982), серыі жылых дамоў для індывідуальнага будаўніцтва (1981—1982), маналітных жылых дамоў сядзібнага тыпу (1985), храм у імя святых першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла ў Светлагорску

Узнагароды
----------

Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1974) за планіроўку і добраўпарадкаванне пасёлка «Крынічны» Мазырскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Борозненко Валерий Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. ↑  СВЕТЛОГОРСКИЙ ПЕТРОПАВЛОВСКИЙ ХРАМ

Літаратура
----------

* Борозненко Валерий Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Пайсанду** (ісп.: Ciudad de la Costa) — трэці па насельніцтве горад Уругвая, найбуйнейшы горад і адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Пайсанду.

Гісторыя
--------

Горад быў заснаваны ў 1749 годзе як форт езуітаў на беразе ракі Уругвай. У 1865 годзе горад стаў адной з арэн барацьбы уругвайцаў пад правадырствам генерала Леандра Гомеса супраць ўварвання Бразіліі.

Геаграфія
---------

Горад размешчаны за 378 км на паўночны захад ад Мантэвідэа на беразе ракі Уругвай, якая служыць мяжой паміж Уругваем і Аргенцінай. З аргенцінскай правінцыяй Энтрэ-Рыас, а дакладней з горадам Калон (21 тыс. жыхароў) Пайсанду звязвае 334-метровы мост Генерала Хасэ Арцігаса, адкрыты ў 1975 годзе.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 6072157-1 · LCCN: n81070811 · VIAF: 152453950 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раўко.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баўтрук.
**Зарына Уладзіміраўна Раўко́** (**Баўтрук**; 6 верасня 1956, Мінск — 25 лютага 1997) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1979 годзе.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.

Творчасць
---------

Працавала ў галіне мастацкай керамікі. Сярод твораў: дэкаратыўная пластыка для Палаца культуры ў г. Барысаў (1981), афармленне вестыбюля загса Цэнтральнага раёна Мінска (1985—1987), Дома творчасці Саюза тэатральных дзеячаў Беларусі ў в. Астрашыцкі Гарадок (1986—1988), рэстарана «Заслаўе» (1995; абодва ў Мінскім раёне); дэкаратыўны набор (1977); кампазіцыі «Змярканне» (1985), «Зімовы дзень» (1986), «Блакітны дзень» (1987), «Паводка» (1990), «Зебры» (1993), «Дом» (1995); серыя дэкаратыўных чайнікаў (1994), вазы «Пейзаж» (1988), «Адвечнае» (1993), «Падарожжа ў Кітай» (1995). Творы вылучаюцца пластычнасцю, актыўным узаемадзеяннем колеру з аб’ёмам, кампазіцыйнай завершанасцю, багатым выкарыстаннем тэхнічных прыёмаў.

Літаратура
----------

* *Л. Ф. Салавей.* Раўко Зарына Уладзіміраўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
Фестываль сарданы, 2005 г.
**Сарда́на** (катал.: Sardana) — нацыянальны каталонскі танец, сімвал адзінства каталонцаў.

Гісторыя
--------

Лічыцца, што танец сардана мае старажытныя карані і ўзнік не пазней за XVI ст. На самой справе, папулярнасць танца доўгі час абмяжоўвалася прыморскім пірэнейскім рэгіёнам на ўсходзе Каталоніі. Шырокае распаўсюджванне пачалося з канца XIX ст. У гады дыктатуры Ф. Франка, калі каталонская мова і культура прыгняталіся, арганізацыя супольных танцаў стала формай маўклівага пратэсту, якая сімвалізавала адзінства каталонцаў і іх сувязь з асабістымі нацыянальнымі традыцыямі. У нашы дні сардана суправаджае многія святы. У Барселоне і іншых гарадах праводзяцца фестывалі сарданы.

Асаблівасці
-----------

Сардана — колавы танец, знешне нагадвае карагод. Танцоры бяруцца за рукі, якія паднімаюць угару. Дзейства суправаджаецца рытмічнай музыкай спецыяльнага аркестра з духавых інструментаў *cobla*. Танцоры робяць кароткія крокі, што падпарадкоўваюцца адзінаму рытму. Звычайна кола рухаецца злева направа: кропка - крок - крок - крыжападобны рух нагамі на месцы. Пры гэтым важны агульны настрой. Калі нехта з танцораў робіць нешта няправільна, то разам з ім з рытму збіваецца ўсё кола. Танец завяршае сумесны рух танцораў *cop final*.

Прыклад выканання сарданы:

Гл. таксама
-----------

* Хасэп Марыя Вентура

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сардана на Вікісховішчы |

* Romilly Turner, Sardana Dancing - Catalan Cultural Dance
Возера Ёдзі.
Возера Залаўскае.
**Сарача́нская група азёр** — група азёр, размешчаная ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Вілія.

Уключае 12 (14) азёр агульнай плошчай 4,3 км² (плошча вадазбору 180 км²): Тумскае, Ёдзі, Вераб’і, Каймін, Туравейскае, Белае, Галадзянка, Залаўскае, Гульбеза, Баранскае, Галодна, Клевел.

Азёры займаюць невялікія глыбокія ўчасткі агульнай ледавіковай лагчыны (даўжыня больш за 20 км), утварэнне якой звязана з выворваннем паазерскага ледавіка і наступнай дзейнасцю расталых водаў. У наваколлі азёр марэнныя ўзвышшы (вышыня 30—40 м) чаргуюцца з забалочанымі нізінамі, уздоўж азёр выцягнуты озавыя грады, многа камавых узгоркаў, парослых лесам. Вылучаюцца мелкаводныя (найбольшыя глыбіні да 6 м) і сярэднеглыбокія (глыбіні да 21 м) азёры. Мелкаводныя (Клевел, Вераб′і, Белае, Туравейскае, Галадзянка) характарызуюцца простай будовай ложа, іх літаральная зона (шырыня 50—70 м) пясчаная, паступова пераходзіць у высланую сапрапелем глыбакаводную зону.

Азёры значна зарастаюць (Клевел па ўсёй плошчы), шырыня паласы расліннасці 40—200 м. Сярэднеглыбокія азёры (Галодна, Тумскае, Ёдзі, Каймін і інш.) маюць вузкую літараль, глыбакаводную частку іх высцілаюць сапрапелі. Зарастанне азёр нязначнае, шырыня паласы расліннасці менш за 30 м. Большасць азёр дрэніруюцца ракой Клевель (паміж азёрамі мае выгляд шырокіх праток), з Тумскага возера выцякае рака Сарачанка. Ёдзі, Гульбеза і Вераб′і, злучаныя паміж сабой, маюць сцёк у раку Страча.

Сарачанская група азёр вызначаецца выключнай маляўнічасцю і мае высокія рэкрэацыйныя вартасці.

Гл. таксама
-----------

* Заказнік «Сарачанскія азёры»

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Сарачанская група азёр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 178. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Государственный водный кадастр: Водные ресурсы, их использование и качество вод (за 2004 год). — Мн.: Министерство природных ресурсов и охраны окружающей среды, 2005. — 135 с.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. Ч.

| Сарачанскія азёры |
| --- |
| 
* Баранскае
* Белае
* Вераб’і
* Галадзянка
* Галодна
* Гульбеза
* Ёдзі
* Залаўскае
* Каймін
* Клевел
* Тумскае
* Туравейскае

 |
**Негніючнік лугавы, апенька лугавая, варушка** (*Marasmius oreades*) — шапкавы базідыяльны грыб роду Негніючнік (*Marasmius*) сямейства Негніючнікавыя (*Marasmiaceae*).

Апісанне
--------

Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка мае дыяметр 3—5 см, спачатку конусная, пазней распасцёртая з тупым бугарком у сярэдзіне, радыяльна-паласатая, гладкая. Колер шапкі светлы, жаўтавата-бураваты ў сухой, светла-карычневы ў вільготнай. Ножка 4—8 см у даўжыню і 0,2—0,4 см у дыяметры, цыліндрычная, шчыльная, гнуткая, аднаго колеру з шапкай, апушаная ўнізе. Мякаць шапкі тонкая, белавата-жаўтаватая. Пласцінкі свабодныя, шырокія, рэдкія, спачатку белаватыя, потым цямнеюць. Споры гладкія, бясколерныя, эліпсоіднай формы. Пасля выспявання пладовае цела не гніе, а высыхае.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Грыб распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі. Расце групамі на лугах, выпасах, часам пакрытых травой узлесках і палянах. Пладовыя целы з’яўляюцца ў чэрвені—верасні, часам утвараючы «ведзьміны кругі».

Выкарыстанне
------------

Малавядомы ядомы грыб, прыдатны да ўсіх відаў перапрацоўкі. Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Опёнок // Лесная энциклопедия: В 2-х т. / Ред. кол.: Г. И. Воробьёв (гл. ред.) и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — Т. 2. Лимонник—Ящерицы. — С. 147. — 631 с. — 100 900 экз. (руск.)
* *Сержанина Г. И. Змитрович И. И.* Макромицеты. Иллюстрированное пособие для биологов (руск.) / Под ред. Н. А. Дорожкина. — Мн.: Вышэйшая школа, 1978. — С. 99. — 192 с. — 60 000 экз.

Спасылкі
--------

* Опенок луговой, или негниючник луговой, или луговик — *Marasmius oreades* (Fr.) Fr. // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh88022190 · Microsoft: 2779154595 |
**Пазушна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, за 22 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Старыя Турасы, у басейне ракі Тураўлянка.

Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,83 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня 20,1 м, сярэдняя — 5,0 м. Даўжыня берагавой лініі 1,94 км. Аб’ём вады ў возеры 0,6 млн м³. Плошча вадазбору 3,83 км².

Схілы катлавіны вышынёй 12—19 м (на захадзе, паўночным захадзе і поўначы 5—9 м), пераважна пад хмызняком, на поўдні пад лесам, на поўначы і ўсходзе ў верхняй частцы разараныя. Берагі на ўсходзе і паўднёвым усходзе зліваюцца са схіламі, пад хмызняком, астатнія сплавінныя. Дно ілістае і сапрапелістае, уздоўж берагоў пясчанае. Зарастае да глыбіні 2 м, усходні заліў зарос поўнасцю. Злучана пратокай з возерам Атолава.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Республика Беларусь. Витебская область. Ушачский район: карта. Ушачи: план / Ред. Н.А. Рак, С.Н. Саратова.. — Минск: РУП «Белкартография», 2009. — 3 000 экз.

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 17 мая 2017.
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 6 сакавіка 2016.
**Сарая Ашура** (араб. سرايا عاشوراء‎‎) — шыіцкая ісламская групоўка ў Іраку, якая ўваходзіць у кааліцыю Сілы народнай мабілізацыі. Звязана з арганізацыямі «Вярхоўны ісламскі савет Ірака» і «Сарая Ансар аль-Акіда».

Агульны агляд
-------------

На чале арганізацыі быў Амар аль-Хакім, які на 2016 год змог сабраць у сваё апалчэнне парадку 3—5 тысяч чалавек.

«Сарая Ашура», у адрозненне ад іншых шыіцкіх узброеных фарміраванняў, абапіраецца на рэлігійную ідэалогію Алі ас-Сістані, у той час як многія іншыя зрабілі стаўку на Вілаят аль-факіх. Гэтая арганізацыя дружалюбна Ірану, але ў той жа час у дачыненні да амерыканскай ваеннай прысутнасці не выказвалася ў негатыўным ключы.

Баявыя дзеянні
--------------

Групоўка з’явілася летам 2014 года для барацьбы з паўстанцкім рухам сунітаў, а затым з ІДІЛ.

У 2016 годзе ў складзе Сіл народнай мабілізацыі яна аказвала садзейнічанне амерыкана-іракскім сілам у баях за Масул. Байцы «Сарая Ашура» і іншых груповак змаглі правесці паспяховую наступальную аперацыю на захад ад горада, захапіўшы некалькі населеных пунктаў, а потым рушылі ў бок мяжы з Сірыяй. Арганізацыя таксама ўдзельнічалі ў баях на возеры Тартар, у Эль-Фалуджы, Эр-Рамадзі і ў правінцыі Салах-эд-Дзін.

У ноч на 28 мая ІДІЛ падрыхтавала атаку ў кірунку стратэгічнага раёна Аль-Саклавія, адкуль баевікі меркавалі рушыць у бок Фалуджы. Аднак «Сарая Ашура» спыніла праціўніка. Апалчэнцы забілі 54 байцоў групоўкі і знішчылі 5 аўтамабіляў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Зноскі
------

1. ↑  Saraya al-Khorasani 31 August Statement: Translation and Analysis
2. 1 2 3  Soutien à Bachar al-Assad: la milice chiite irakienne Saraya Ansar al-Aqeeda favorable à l'envoi de troupes en Syrie Архівавана 31 жніўня 2017.
3. ↑  Les milices chiites d’Irak,un pouvoir dans le pouvoir
4. ↑  "سرايا عاشوراء: تصريحات استهداف القوات الامريكية لا تمثلنا"
5. ↑  Database: Identifiers of Designated Islamic Terrorist Organizations - Saraya Ashura
6. ↑  Will Shi’ite Militias Turn Against US Forces After Mosul? Архівавана 28 красавіка 2017.
7. ↑  Expulsan a Daesh de la provincia iraquí de Salah al-Din
8. ↑  Sayyid Ammar Al-Hakim calls Saraya Ashura (Ashura Company) fighters to make the Religious Authority their compass when fighting ISIS
9. ↑  Fuerzas iraquíes repelen EIIL en Faluya y abaten a 54 terroristas
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андрыес.
**Коэн Андрыс** — супрацоўнік бельгійскай кампаніі Janssen Pharmaceutica  (англ.) (бел. і прафесар Антверпенскага ўніверсітэта. У 2005 годзе ён і яго каманда апублікавалі інфармацыю аб адкрыцці новага лекавага прэпарату на базе дзі-арыл-хіналіну (R207910  (руск.) (бел.), які дазволіў скараціць і спрасціць лячэнне  (руск.) (бел. туберкулёзу (ТБ).

Кар’ера
-------

К. Андрыес мае дыплом ветэрынара і атрымаў доктарскую ступень ва Універсітэце Гента ў 1975 годзе. Пасля гэтага працягнуў сваю кар’еру ва ўніверсітэце да 1982 года, калі пачаў працаваць у Janssen Pharmaceutica, якая знаходзіцца ў Берсэ  (руск.) (бел. дзе заставаўся да 2004 года. У 2004 годзе ён працягнуў свае даследаванні ў Tibotec  (англ.) (бел. у Мехелене.

Прызнанне
---------

* 2014 — лаўрэат Еўрапейская ўзнагарода для вынаходнікаў  (англ.) (бел. у катэгорыі Прамысловасць — узнагарода Еўрапейскага патэнтнага ведамства  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Andries K, Verhasselt P, Guillemont J, et al. (2005), *A diarylquinoline drug active on the ATP-synthase of Mycobacterium tuberculosis*, Science 307 (5707): 223-27
2. ↑  Invention: Drug against multidrug-resistant tuberculosis

Спасылкі
--------

* Коэн Андрыс Архівавана 18 мая 2011. (Антверпенскі ўніверсітэт)
* Коэн Андрыс і яго каманда (Еўрапейскае патэнтнае ведамства  (руск.) (бел.)