recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Аляксандра-Неўская царква.
**Свята-Аляксандра-Неўская царква** — драўляны праваслаўны храм у в. Лышча Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

У 1889 годзе была пабудавана і асвячона першая вядомая царква. У 1962 годзе храм быў разбураны.

Новазбудаваны храм быў узведзены ў 1995 годзе. 22 чэрвеня таго ж года адбылося яго асвячэнне.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з дрэва ў традыцыях царкоўнага дойлідства другой паловы XIX стагоддзя. Падоўжна-восевую кампазіцыю фарміруюць 3-ярусная 4-гранная званіца, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, прамавугольная ў плане апсіда. Дынамічна нарастаючы сілуэт храма адзначаюць 3 цыбулепадобныя купалы над аб’ёмамі, узбагачае вертыкальная шалёўка фасадаў, расчлянёных прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Тры ўваходы адзначаны ганкамі пад паўкруглымі пакрыццямі.

Зноскі
------

1. ↑  20. Приход храма Св. благоверного великого князя Александра Невского д. Лыще Пинского района **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 17 ліпеня 2018. Праверана 9 снежня 2019.
2. ↑  Аляксандра-Неўская царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Лышча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Ільінская царква.
**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у горадзе Масты Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Чыгуначнікаў.

Гісторыя
--------

Царква пабудавана ў 1910 годзе з дрэва. Першапачаткова храм меў статус прыпісной царквы. У 1948 годзе была зарэгістраваная першая абшчына, як самастойны прыход.

У савецкі час з будынка храма зрабілі клуб. Праз нейкі час храм згарэў.

У 1988 годзе храм цалкам перабудаваны. Да франтальнага фасада быў прыбудаваны прамавугольны прытвор, над якім узведзена званіца. Усталяваны новыя пазалочаныя купалы з крыжамі, а храм быў абабіты сайдынгам. На тэрыторыі маецца будынак, у якім праходзяць заняткі нядзельнай школы і размяшчаецца прыхадская бібліятэка.

Зноскі
------

1. ↑  Уладзімер Каўшовік: У пошуках страчанай спадчыны
2. ↑  Храм святога прарока Іллі г. Масты Архівавана 27 снежня 2019.
3. ↑  Мосты. Церковь Илии Пророка.
Дрызіна
**Дрызіна** — каляска, якая перасоўвацца механічна па рэйках і якая служыць для паездак работнікаў чыгуначнага транспарту з мэтай агляду чыгуначнага палатна і па іншых службовых патрэбах. У ранейшыя гады дрызіны, як правіла, не абсталёўваліся счэпкамі, былі прыстасаваныя толькі для буксіроўкі спецыяльна прыстасаваных прычэпаў. У цяперашні час усе дрызіны абсталёўваюцца счэпкамі і для перасылкі на вялікія адлегласці могуць ўключацца ў склад цягнікоў.

Назва сваё дрызіна атрымала па імя ляснічага Карла Дрэза, які ў 1817 вынайшаў самакат (двухколавы экіпаж) для ўласнага руху, прататып сучаснага веласіпеда.

Дрызіны з мускульным прывадам
-----------------------------

Веладрызіна (чыгуначны веласіпед) «Класічная» дрызіна ў цяперашнім яе выглядзе ўведзена на чыгунцы ў 1839 годзе. Яна складаецца з лёгкай рамы на чатырох колах, якія маюць рэборды накшталт колаў чыгуначных вагонаў. У перадпакоі часткі дрызіны зафіксавана лаўка з падножкай, якая прадстаўляе месца для двух-трох чалавек. Ззаду змяшчаюцца рабочыя, з якіх двое прыводзяць дрызіны ў рух кручэннем дзяржальняў, а двое для змены. На дрызіне добрай канструкцыі пры яе вазе каля 650 кілаграмаў, прыводнай ў рух двума рабочымі, можа развіць на ўздыме ў 1:2000 дасягнута хуткасць ад 25 да 30 кіламетраў у гадзіну. Для магчымасці язды з вялікімі хуткасцямі (50 да 70 кіламетраў у гадзіну) былі ўведзеныя паравыя дрызіны.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4680729-9 · NKC: ph337754 |
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **Андрай Месараш** |
|  |
| *Агульная інфармацыя* |
| **Нарадзіўся** | 13 кастрычніка 1985(1985-10-13) (37 гадоў)* Поважска-Бістрыца, Považská Bystrica District[d], Заходне-Славацкі край[d], Славацкая Сацыялістычная Рэспубліка[d], ЧССР[d]
 |
| **Грамадзянства** | * Славакія
 |
| **Пазіцыя** | Абаронца |
| **Рост** | 188 см |
| **Вага** | 99 кг |
| **Хват** | леварукі ўдар[d] |
| Клубная кар’ера\* |
|   |   Філадэльфія Флаерз  |
|   |   Тампа Бэй Лайтнінг  |
|   |   Бостан Бруінз  |
|   |   Сібір Новасібірск[d]  |

**А́ндрай Ме́сараш** (славацк.: Andrej Meszároš; 13 кастрычніка 1985 года, Поваска Быстрыца, Чэхаславакія) — славацкі хакеіст, ігрок клуба «Сібір» і нацыянальнай зборнай Славакіі. У 2004 годзе на драфце НХЛ быў абраны ў пад агульным 23 нумарам клубам «Атава Сенатарз», акрамя таго выступаў за клубы НХЛ «Тампа Бей Лайтнінг», «Філадэльфія Флаерз», «Бостан Бруінз». У сезоне 2006—2007 гадоў разам з «сенатарамі» дайшоў да фіналу Кубка Стэнлі, аднак мацней былі хакеісты клуба «Анагайм Дакс».

За нацыянальную зборную Славакіі дэбютаваў на чэмпіянаце свету 2004 года, дзе зарабіў 1 пункт у матчы за 3-е месца спраць зборнай ЗША. Браў удзел у некалькіх алімпійскіх турнірах у складзе алімпійскай зборнай.

Дасягненні
----------

* Чэмпіён Славакіі: 2004

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Андрай Месараш
* Старонка на NHL.com
* Старонка на The Internet Hockey Database

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Eurohockey.com · Hockey-Reference.com · hockeyDB · Olympedia · Olympic Channel · Зала хакейнай славы · НХЛ |
**Вячаслаў Барысавіч Ангелаў** (27 жніўня 1947, Лесазаводск, Прыморскі край — 21 лютага 1997) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1974).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1969 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, з 1974 года — асістэнт, дацэнт кафедры архітэктуры, намеснік дэкана архітэктурнага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута, у 1994—1997 гадах загадчык кафедры «Жылыя і грамадскія будынкі» архітэктурнага факультэта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Жыў у Мінску.

Асноўныя працы: серыя тыпавых праектаў сельскіх жылых дамоў з газасілікатнымі сценамі (1971, з Н. М. Нядзелькай), тыпавы праект мансарднага жылога дома для сяла (1971). Аўтар шэрагу артыкулаў па пытаннях архітэктуры.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ангелов Вячеслав Борисович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-242191 |
**Засла́ўе** — геалагічнае агаленне адкладаў муравінскага міжледавікоўя каля г. Заслаўе Мінскага раёна ў пясчана-жвіровым кар’еры. Адкрыта ў 1979 годзе. Геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння з 1984 года.

Магутнасць азёрна-балотных (торф, суглінак) адкладаў 1,5—2,5 м, якія агаляюцца на працягу больш за 100 м. Залягаюць на флювіягляцыяльных пародах дняпроўскага зледзянення і перакрыты лёсападобнымі асадкамі паазерскага зледзянення. У адкладзе выяўлены пылок, споры, плады, насенне каля 60 відаў дрэвавых і травяністых раслін (граб, ліпа, клён, ляшчына, зрэдку дуб і елка), больш за 20 відаў рэшткаў насякомых, якія існавалі ў час оптымуму муравінскага міжледавікоўя.

Літаратура
----------

* Заслаўе // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
Узнясенне Ісуса Хрыста працы Доса Досі
пра хрысціянскае свята гл. Ушэсце.
**Узнясенне (*Ушэсце*) Ісуса Хрыста** з'яўляецца хрысціянскім вучэннем ў Новым Запавеце, калі ўваскрослы Ісус быў узяты на неба ў Сваім ўваскрослым целе у прысутнасці адзінаццаці Сваіх апосталаў, што адбылося праз 40 дзён пасля Уваскрэсення. У біблійным апавяданні анёл кажа вучням, што другое прышэсце Хрыста адбудзецца ў тым жа парадку, як і Яго Узнясенне. 

Евангеллі ўключаць у сябе два кароткія апісанні Узнясення Хрыста: ў Евангеллі ад Лукі 24:50-53 і Марка 16:19. Больш падрабязная справаздача пра цялеснае Ушзнясенне Ісуса на аблоках прыводзіцца ў кнізе Дзеянняў Апосталаў (1:9-11).

Узнясенне Ісуса вызнаецца Нікейскім і Апостальскім сімвалах веры. Ушэсце азначае чалавечую прыроду Ісуса, якая ўзносіцца на неба. Свята Узнясення, якое адзначаецца заўсёды ў чацвер на 40-ы дзень Вялікадня, з'яўляецца адным з галоўных святаў хрысціянскага года. Гэтае свята шырока пачынаецца святкавацца па меншай меры да пазней за 4-е стагоддзя. Узнясенне з'яўляецца адным з пяці асноўных падзей у Евангельскіх апавяданнях пра жыццё Ісуса разам Хрышчэннем, Праабражэннем, Укрыжаваннем і Уваскрасеннем. 

Да 6-га стагоддзя былі створана іканаграфія Узнясення ў хрысціянскім мастацтве, а да 9-га стагоддзя сцэны Узнясення былі намаляваныя на купалах цэркваў. Многія сцэны складаліся з двух частак: верхняй (Нябеснай) частка і ніжняй (зямной). Узыходзячага Ісуса часта паказваюць добраслаўляючым правай рукой накіраваннай на вернікаў і паказваючы, што Ён дабраслаўляе ўсю Царкву.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Узнясенне Ісуса Хрыста

| ⛭ *Арышт, суд і пакаранне смерцю Ісуса Хрыста* ← Ісус Хрыстос з моманту смерці да Узнясення |
| --- |
| Падзеі | Мукі Хрыстовы: Распяцце Хрыстова • Зняцце з крыжа • Аплакванне Хрыста • Пакладанне ў гроб • Сашэсце Хрыста ў пекла • Тры дні і тры ночы • Уваскрэсенне • Праабражэнне • Узнясенне |  |
| Постаці | ✯ Ісус Хрыстос • Дзева Марыя • Марыя Магдаліна • Марыя Клеопава • Іосіф Арымафейскі • Нікадзім • Іаан Багаслоў • Сотнік Лонгін • Варта ля гроба |
| Месцы | Галгофа • Камень Памазання • Гроб Гасподні • Дарога ў Эмаус |
| Рэчы | Прылады Пакутаў • Жыватворчы Крыж • Хуста Веранікі • Турынская плашчаніца • Смірна |
| Іканаграфія | Хрыстос у труне • Муж смуткаў • Не рыдай Мяне, Маці • Плашчаніца • П’ета |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Купрыянаў.
**Вячаслаў Глебавіч Купрыянаў** (нар. 23 снежня 1939, Новасібірск) — расійскі паэт, перакладчык.

Біяграфія
---------

Скончыў перакладчыцкі факультэт Маскоўскага інстытута замежных моў (1967).

Аўтар кніг паэзіі «От первого лица» (1981), «Жизнь идет» (1982), «Домашние задания» (1986), «Эхо» (1988, 1989), «Стихи» (1994), «Дайте договорить» (2002), «Лучшие времена» (2003).

Перакладае паэзію з нямецкай мовы, у тым ліку Р. М. Рыльке, Ф. Гёльдэрліна, Наваліса, А. Шаміса, Г. фон Гафмансталя, Б. Брэхта.

Лаўрэат фестывалю паэзіі ў Ганэзэ (Італія, 1986); лаўрэат Еўрапейскай літаратурнай узнагароды ў Югаславіі (1987); уладальнік Македонскага літаратурнага жазла (Македонія). Сябра Саюза пісьменнікаў Расіі і Саюза пісьменнікаў Сербіі. Сябра расійскага ПЭН-цэнтру.

Зноскі
------

1. ↑  Вячеслав Куприянов // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
2. ↑  Catalog of the German National Library Праверана 10 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>

Спасылкі
--------

* Прыцемкі пыхлівасці

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Filmportal · Internet Speculative Fiction Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118120387 · ISNI: 0000 0000 3219 7662 · LCCN: n87818910 · NKC: pna2012687169 · NSK: 000176800 · NTA: 073851329 · VIAF: 309873203 |

 |
**«Узняцце чарнільнага сцяга ў Ум Рашраш»** ― фатаграфія, зробленая 10 сакавіка 1949 года ізраільскім салдатам Міхам Пэры[he], які да службы ў войску быў архітэктарам і фатографам. На ёй адлюстроўваецца намаляваны чарніламі нацыянальны сцяг Ізраіля[en], які лунае ў Ум-Рашраш (цяпер Эйлат) каля заліва Акаба на паўночным ускрайку Чырвонага мора. Сцяг узнімае камандзір 8-га батальёну брыгады «Нэгеў[en]» Абрахам Адан[en]. З’яўляецца адным з сімвалаў перамогі Арміі абароны Ізраіля[en] ў Эйлаце падчас араба-ізраільскай вайны 1947—1949 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  D247-040 **(нявызн.)**. *National photo Collection*.

Спасылкі
--------
**Засла́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Заслаўе (не ўваходзіў у склад).

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Заслаўскага раёна Мінскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Заслаўе. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Заслаўскага местачковага Савета.

Зноў утвораны 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці з цэнтрам у гарадскім пасёлку Заслаўе. У склад сельсавета пералічаны 21 населены пункт (Валоўшчына, Варонка, Варашылы, Вязанка, Ганалес, Гуры, Дзехнаўка, Дзічкі, Загор’е, Захарычы, Зялёнае, Келькаўшчына, Кіршы, Кладачкі, Крыжоўка, Лапаравічы, Меткава, Прыбытак, Студзянец, Чарняўшчына і Шубнікі) з адміністрацыйнага падпарадкавання Заслаўскага пассавета і 5 населеных пунктаў (Аронава Слабада, цагельны завод Коханаўшчына, Сёмкава, Сялюты і Чучаны) са складу Сёмкаў-Гарадоцкага сельсавета. Скасаваны 9 жніўня 1979 года, тэрыторыя далучана да Ждановіцкага (4 населеныя пункты: вёскі Валоўшчына, Ганалес, пасёлкі Зялёнае і Крыжоўка), Папярнянскага (6 населеных пунктаў: вёскі Аронава Слабада, Лапаравічы, Сёмкава, Сялюты, Чучаны, пасёлак Сёмкава), Пятрышкаўскага (9 населеных пунктаў: Варашылы, Вязанка, Гуры, Дзічкі, Захарычы, Кіршы, Меткава, Чарняўшчына, Шубнікі) сельсаветаў і Заслаўскага пассавета (5 населеных пунктаў: вёскі Варонка, Дзехнаўка, Загор’е, Кладачкі і Студзянец).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 24 населеныя пункты.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 студзеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 2.
2. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 9 жніўня 1979 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1979, № 27 (1617).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Вячаслаў Васільевіч Бяскосты** (нар. 4 жніўня 1975, Брэсцкая вобласць) — беларускі дыпламат. Пасол Беларусі ў Туркменістане (з 2019 года).

Біяграфія
---------

З адзнакай скончыў факультэт права і эканомікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я.Купалы, аддзяленне міжнародных эканамічных адносін, прысвоена кваліфікацыя эканаміст-менеджар (1996).

Скончыў паглыблены курс па макраэканоміцы і фінансаваму аналізу Аб’яднанага Венскага інстытута, Вена, Аўстрыя (1998).

Лістапад 1996 г. — лістапад 1997 г. — вядучы спецыяліст, галоўны спецыяліст аддзела прамых замежных інвестыцый і свабодных эканамічных зон крэдытна-інвестыцыйнага ўпраўлення Міністэрства знешніх эканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь. Снежань 1997 — сакавік 2001 г. — начальнік аддзела прамых замежных інвестыцый і свабодных эканамічных зон крэдытна інвестыцыйнага ўпраўлення Міністэрства знешніх эканамічных сувязяў і Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь (аб’яднаны ў 1999 г.). Красавік 2001 года — жнівень 2006 года — першы сакратар, саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрландаў. Верасень 2006 — сакавік 2009 года — намеснік начальніка аддзела, начальнік аддзела ахоўных мер і доступу на рынкі, намеснік начальніка ўпраўлення знешнегандлёвай палітыкі — начальнік аддзела мытна-тарыфнага рэгулявання і перамоў з СГА Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Красавік 2009 — лістапад 2011 года — Часовы Павераны ў справах Рэспублікі Беларусь у Японіі, саветнік.

Люты 2012—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Нігерыя.

Верасень 2012—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Габонскай Рэспубліцы, Тагалезскай Рэспубліцы, Рэспубліцы Малі, Рэспубліцы Камерун, Рэспубліцы Гамбія, Рэспубліцы Сенегал (па сумяшчальніцтве).

Красавік 2013—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Гана (па сумяшчальніцтве).

Верасень 2013—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Кот-д’Івуар (па сумяшчальніцтве).

12 верасня 2019 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Туркменістане.

Валодае англійскай і нямецкай мовамі.

Жанаты, мае дзвюх дачок.

Зноскі
------

1. ↑  Прыняцце кадравых рашэнняў (бел.)  **(нявызн.)**?.  Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Праверана 27.06.2018.
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 340 «О В. В. Бескостом» (руск.).  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (12 верасня 2019).

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Нігерыя |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 3 жніўня 1992 5 снежня 2011 |
| Паслы | Вячаслаў Бяскосты (2012—2018) · Вячаслаў Брыль (з 2018) |


| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Туркменскай Рэспубліцы |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 21 студзеня 1993  ліпень 2002 |
| Паслы | Леанід Рачкоў (2000—2003) • Юрый Малумаў (2003—2011) • Энвер Барыеў (2011—2013) • Алег Табанюхаў (2013—2019) • Вячаслаў Бяскосты (з 2019) |
**Ціза** (італ.: La Zisa) — сярэднявечная віла ў заходняй частцы горада Палерма, Сіцылія, помнік араба-нарманскага стылю.

Будаўніцтва вілы было пачата ў XII стагоддзі арабскімі майстрамі для караля Сіцыліі Вільгельма I, але завершаны аб’ект прыняў толькі яго сын Вільгельм II Добры. Віла задумвалася ў якасці летняй рэзідэнцыі нарманскіх каралёў, як частка вялікай зоны для палявання, вядомай як Джэнаард (Рай на зямлі), якая таксама ўключала ў сябе палац Куба і яшчэ пару будынкаў. Яе стыль паказвае на ўплыў маўрытанскай культуры ў Сіцыліі у той час.

Назва Цыза паходзіць ад арабскага слова al-Azîz, якое азначае «высакароднае», «слаўнае», «пышнае». Гэта ж слова, напісанае шрыфтам *насх*, захавана на ўваходзе ў вілу, як звычайна рабілася на многіх ісламскіх збудаваннях таго часу.

У XIV стагоддзі на вілу былі дададзеныя зубцы, шляхам частковага знішчэння надпісу на арабскай мове, які красаваў раней на яго даху. Больш значныя змены былі зроблены ў XVII стагоддзі: над уваходам з’явілася мармуровая эмблема з выявай двух ільвоў, была зменена планіроўка некаторых унутраных пакояў, збудаваная вялікая лесвіца, а таксама прабіта некалькі новых вокнаў.

З 1808 па 1950 год у віле знаходзілася рэзідэнцыя графаў Натабартала дзі Ск’яра. Пазней віла была выкупленая кіраўніцтвам рэгіёну Сіцылія і ў 1970-1980-х гадах у ёй была праведзена рэстаўрацыя. У цяперашні час у пакоях вілы размешчаны ісламскія творы мастацтваў, а таксама многія артэфакты раёнаў Міжземнага мора.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* U. Staacke, *Un palazzo normanno a Palermo : la Zisa, la cultura musulmana negli edifici del Re*, Palermo 1991
* Giuseppe Bellafiore, *La Zisa di Palermo*, Palermo 1994
* Ugo Rosa, *Attraverso la Zisa*, Biblioteca del Cenide, 2007
* Micaela Sposito, *La Zisa e Palermo*, Dario Flaccovio Editore, Palermo 2003

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Ціза**

| ⛭Славутасці Палерма |
| --- |
| Кафедральныя саборы | 
Сабор Палерма **·** 
Сабор Манрэале
 |
| Нарманскія цэрквы | 
Маджыёнэ **·** 
Мартарана **·** 
Палацінская капэла **·** 
Сан-Джавані-дэльі-Эрэміці **·** 
Сан-Катальдо **·** 
Санта-Спірыта **·** 
Сан-Джавані-дэі-Леброзі
 |
| Цэрквы эпохі барока | 
Санта-Кацярына **·** 
Сан-Джузэпэ-дэі-Тэаціні **·** 
Дэль-Джэзу
 |
| Нарманскія палацы | 
Нарманскі палац **·** 
Ціза **·** 
Куба
 |
| Плошчы | 
Кватра Канці **·** 
П'яцца Прэторыя
 |
| Могілкі | 
Катакомбы капуцынаў **·** 
Разалія Ламбарда
 |
| Іншыя цэрквы | 
Санта-Марыя-дэла-Спазіма
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлавец.

**Вячаслаў Генадзевіч Паўлавец** (нар. 1 кастрычніка 1959 г. Бійск Алтайскі край, Расія) — беларускі мастак-акварэліст, ілюстратар, кніжны дызайнер.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 1 кастрычніка 1959 г. у г. Бійску Алтайскага края, Расія. У 1972—1976 гг. вучыўся ў 1-й Мінскай дзіцячай мастацкай школе (выкладчык — У. Ткачэнка). У 1976—1982 гг. — у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце ў П. Любамудрава, В. Шаранговіча, У. Савіча.

Працаваў мастацкім рэдактарам у выдавецтвах «Беларуская энцыклапедыя» і «Беларусь», выдавецкім доме «Звязда», у часопісе «Мастацтва».

Удзельнік мастацкіх выставак з 1978 г. Сябра Беларускага саюза мастакоў (1988). Лаўрэат прэміі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2001).

Творчасць
---------

Сярод твораў — графічныя серыі «Бацькаўшчына» (1984—1986), «Уражанні» (1991), «Дрэвы» (1992), «Матэрыя часу» (1992—1993), «Рэальнасць нерэальнасці» (1993—1994), «Рух падсвядомасці» (1993), «Стварэнне літары» (1994). «Геаметрыя краявіду» (1996—1999), «Мара аб Радзіме» (2000—2002).

Кніга «Напалеон Орда. Шлях да Бацькаўшчыны» ў ягоным мастацкім аздабленьні атрымала Гран-пры ў Маскве на конкурсе кніг краінаў СНД.

Творы мастака захоўваюцца ў зборах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Гісторыка-археалагічнага музея (г. Гродна), Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры, у прыватных калекцыях Беларусі, Германіі, Італіі, Латвіі, Вялікабрытаніі, Расіі, ЗША.

Па меркаванню мастацтвазнаўцы Алены Пікулік *«Творы Вячаслава Паўлаўца цалкам пазбаўлены ўсяго цёмнага, пачварнага і хваравітага. Свет у яго акварэлях прадстае перад гледачом такім, якім ён бачыцца ў шчаслівых снах і дзіцячых успамінах: ён, вызвалены ад усяго выпадковага, нібы выпраменьвае ўнутранае святло, нагадвае пра адвечную мудрасць прыроды, крохкасць і безабароннасць чалавечай душы, непаўторнасць кожнага вокамгнення жыцця»*.

Зноскі
------

1. ↑  Архівавана 19 снежня 2019. Выстаўка «Чорна-белыя мроі» у Нацыянальным мастацкім музеі

Спасылкі
--------

* http://www.kimpress.by
* akademkniga.by

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 300612953 |
Катэноід.
**Катэноід** — паверхня, якая ўтвараецца кручэннем ланцужной лініі

{\displaystyle y=a\,\operatorname {ch} \,{\frac {x}{a}}} вакол восі {\displaystyle OX}.
Таксама катэноід можна задаць і з дапамогай параметрычных каардынат:

{\displaystyle u\in \mathbb {R} ,\quad v\in \left[0;2\pi \right[,\qquad {\begin{cases}x=\operatorname {ch} (u)\,\cos(v)\\y=\operatorname {ch} (u)\,\sin(v)\\z=u\end{cases}},}
где {\displaystyle \operatorname {ch} } — гіпербалічны косінус.

Адкрыў катэноід Леанард Эйлер у 1744 годзе. Само слова *катэноід* утворана ад лацінскага *catena* - *ланцуг* і грэчаскага *éidos* - *выгляд*.

Літаратура
----------

* Математическая энциклопедия. В пяти томах. Том 2./ Под ред. И. М. Виноградова. М.: Советская энциклопедия, 1984

Спасылкі
--------

* *Катеноид (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 85549581 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Цібо.
**Цібо Стары** (фр.: Thibaud l'Ancien; 880/890 — раней 942) — віконт Блуа (906), віконт Тура (908), граф Тура і Блуа (магч. 940). Родапачынальнік Цібальдзінаў, вядомых як дом дэ Блуа.

Паходзіў з шляхетнага франка-бургундскага роду. У пачатку X стагоддзя прыбыў на берагі ніжняй Луары.

Імя першай яго жонкі невядома. Другой яго жонкай стала Рыхільда Буржская, таксама вядомая як Рыхільда Мэнская (каля 890 — каля 942). Яе паходжанне да канца не вядома. Паводле адной версіі, яна дачка Гуга (каля 862—892), графа Буржа і Ратхільды (каля 871 — каля 928), дачкі караля Карла Лысага і Рыхільды Ардэнскай. Паводле іншай, унучка Бернара (каля 840 — каля 880), маркіза Готыі, графа Пуацье, Буржа і Ацёна.

Існуе таксама версія, што другой жонкай Цібо Старога была Рыхільда дэ Блуа, дачка Роберта Моцнага, графа Парыжа і Тура і сястра каралёў Эда і Роберта I.

Сям'я і дзеці
-------------

* 1-я жонка: невядомая, адзін сын:
	1. Цібо Шэльма, які стаў спадчыннікам бацькі

* 2-я жонка: Рыхільда Буржская (Мэнская) ці Рыхільда дэ Блуа, сын і адна або дзве дачкі:
	1. Рышар (пам. 969), архібіскуп буржскі
	2. дачка:
	1-ы шлюб: герцаг Ален II Брэтонскі (910—952)
	2-і шлюб: граф Анжу Фульк II Добры (пам. 958)
	3-і шлюб: Гілдуін III дэ Панцье (933/945—1009), граф дэ Мандзідзье.

Літаратура
----------

* Pierre Riché, Les Carolingiens, une famille qui fit l'Europe, 1983
* Jean-Charles Volkmann, Bien connaître les généalogies des rois de France ISBN 2-87747-208-6
* Michel Mourre, *Le petit Mourre. Dictionnaire d'Histoire universelle* ISBN 978-2-04-732194-2
* Jean Gouget — Thierry Le Hête, Les comtes de Blois et de Champagne et leur descendance agnatique

Спасылкі
--------

* Central France (англ.).  Foundation for Medieval Genealogy. Архівавана з першакрыніцы 27 лютага 2012. Праверана 4.2.2011.
**Астравы Найцінгейл** (англ.: Nightingale Islands) — група з трох астравоў на поўдні Атлантыкі, якія ўваходзяць у склад архіпелага Трыстан-да-Кунья. Агульная плошча — 3,4 кв. км.

Гісторыя
--------

Відавочна, астравы былі вядомыя ўжо ў XVI ст. партугальскім мараплаўцам, аднак упершыню аб іх паведамілі галандскія маракі ў 1656 г. У 1696 г. яны прадпрынялі першую высадку на самым буйным востраве. Пазней даследаваўся французамі і англічанамі. Назва Найцінгейл замацавалася за астравамі ў 1760 г. дзякуючы брытанскаму капітану Г. Найцінгейлу.

У 1816 г. Вялікабрытанія анэксіравала астравы.

У 1961 г. на востраве Найцінгейл ратаваліся ад вывяржэння вулкана жыхары вострава Трыстан-да-Кунья.

Прырода і геаграфія
-------------------

Астравы маюць вулканічнае паходжанне. Найбуйнейшы востраў Найцінгейл займае ўсяго 3,2 кв. км. Два суседніх малых вострава Мідл (Алекс) і Столценхоф — каля 0,1 кв. км. кожны.

Астравы насяляюць 3 млн пар марскіх птушак. Балота на востраве Найцінгейл мае статус Рамсарскага ўгоддзя (гл. Рамсарская канвенцыя).

Насельніцтва
------------

Сталага насельніцтва няма.

Спасылкі
--------

* Прырода
* Эвакуацыя трыстанцаў
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчыня.
**Леў Сямёнавіч Краўчыня** (19 чэрвеня 1931, Свярдлоўск — 8 снежня 1998) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі архітэктурна-будаўнічы інстытут у 1955 годзе. З 1950 па 1960 г. працаваў у праектных арганізацыях Барнаула, Ленінграда, Ангарска, Жданава. З 1970 г. — кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце, галоўны архітэктар праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1976 года — галоўны мастак-канструктар праектаў у Беларускім філіяле УНДІТЭ.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года, член Беларускага саюза дызайнераў. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы ў Расіі і Украіне: дзіцячыя дашкольныя ўстановы ў Ангарску і Байкальску, чыгуначны вакзал і тры мікрараёны ў жылым раёне Паўднёвы захад у Жданаве.

Адзін з аўтараў жылых дамоў у Наваполацку (1974—1977), забудовы мікрараёна Масюкоўшчына-1 у Мінску (1971). Як дызайнер выканаў працы па эстэтычнай арганізацыі вытворчага асяроддзя прадпрыемстваў энергетыкі: ЦЭЦ-3 у Мінску (1977), Бярозаўская ДРЭС у Белаазёрску (1978), Лукомская ДРЭС у Чашніцкім раёне (1980) — усё ў аўтарскім калектыве.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны залаты і бронзавымі медалямі ВДНГ СССР.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кравчиня Лев Семенович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Ча́йчыцы** (трансліт.: *Čajčycy*, руск.: Чайчицы) — пасёлак у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавета. Меціцца за 19 км на захад ад Слуцка, 117 км ад Мінска.

Геаграфія
---------

Рэльеф раўнінны, на поўначы праходзіць меліярацыйны канал, злучаны з ракой Волка (прыток ракі Морач). Транспартныя сувязі па шашы Слуцк—Брэст, якая праходзіць каля вёскі.

Кароткая вуліца блізкай да шыротнай арыентацыі забудаваная з паўднёвага боку традыцыйнымі драўлянымі сялянскімі сядзібамі.

Гісторыя
--------

Чайчыцы вядомыя з 1897 года як засценак у Чапліцкай воласці Слуцкага павета Мінскай губерні, 11 двароў, 80 жыхароў. У 1917 годзе 14 двароў, 82 жыхары.

З лютага па снежань 1918 года акупаваныя польскім корпусам Доўбар-Мусніцкага і войскамі Германскай імперыі. Паводле Трэцяй Устаўной граматы ад 25 сакавіка 1918 года ў складзе Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў складзе ССРБ. У жніўні 1919 года — ліпені 1920 года і ў кастрычніку—лістападзе 1920 года акупаваныя войскамі Польшчы.

З 17 ліпеня 1924 года ў Чырвонаслабодскім раёне Слуцкай акругі БССР. З 20 жніўня 1924 года ў Малышэвіцкім сельсавеце. У 1926 годзе засценак, 15 двароў, 60 жыхароў. З 9 чэрвеня 1927 года па 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскай, з 21 ліпеня 1935 года зноў у Слуцкай акругах. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года па 30 чэрвеня 1944 года акупаваныя войскамі нацысцкай Германіі.

З 20 верасня па 8 студзеня 1954 года ў Бабруйскай вобласці. З 8 жніўня 1959 года ў Слуцкім раёне. З 1 снежня 1959 года ў Рачкавіцкім сельсавеце. У 1970 годзе 18 жыхароў. У 1986 годзе 5 гаспадарак, 6 жыхароў.

Насельніцтва
------------

* 1897 — 11 двароў, 80 жыхароў
* 1917 — 14 двароў, 82 жыхары
* 1926 — 15 двароў, 60 жыхароў
* 1970 — 18 жыхароў
* 1986 — 5 гаспадарак, 6 жыхароў
* 1999 — 2 жыхары
* 2010 — 1 жыхар
* 2012 — 2 гаспадаркі, 2 жыхары

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
2. 1 2 3 4 5 6 7  Гарады і вёскі Беларусі, 2013, с. 412
3. ↑  Дзяржкартгеацэнтр **(нявызн.)**.(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Чайчыцы // Гарады і вёскі Беларусі. Т. 8 : Мінская вобласць, кн. 4 / Т.У. Бялова (галоўны рэдактар) і інш. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2013. — С. 412. — 528 с. — ISBN 978-985-11-0735-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Рачкавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Новыя Рачкавічы |
| Пасёлкі | Чайчыцы ·  Чапліцы ·  Юлісіно |
| Аграгарадкі | Лядна ·  Танежыцы |
| Вёскі | Бялевічы ·  Замошша ·  Кавержыцы ·  Малышэвічы ·  Прыдзіркі ·  Пятніцы ·  Рачкавічы ·  Славіна ·  Чапліцы |
*Мітрапаліт* **Леў I Слюбыч-Заленскі гербу** Прус I (Тужына) (польск.: Lew (Leon) Ślubicz-Załęski herbu Turzyna (1648/1649). — 24 жніўня (часам 21 ліпеня) 1708, Уладзімір) — епіскап Рускай уніяцкай царквы, базыльянін; з 22 верасня 1695 г. 7-ы мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі — кіраўнік Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы.

Біяграфія
---------

Леў Слюбіч-Заленскі паходзіў з валынскага шляхецкага роду, які валодаў вёскай Любічы. Гэта і дало другую частку яго прозвішча — Слюбіч (часам Шлюбіч), гэта значыць «з Любіч». Яго бацька — Францішак — быў падляшскім гарністам. Матчын брат — Венядзікт Глінскі — быў уладзімірскім біскупам.

У маладыя гады, дзякуючы свайму дзядзьку, біскупу Венедыкту, Леў паступіў у базыльянскі манастыр, прайшоў навіцыят у Быцені і прыняў манаскі пострыг у Супраслі. Спачатку вучыўся ў Оламаўцкім і Віленскім універсітэтах, вывучаў метафізіку ў Рыме. У 1673 годзе, ва ўзросце 25 гадоў, ужо будучы святаром, Леў прыехаў вучыцца ў Грэцкі калегіум св. Афанасія ў Рыме. Пасля трох гадоў вучобы настаяцель па прычыне пагаршэння стану здароўя адклікаў студэнта на радзіму, дзе ён стаў архімандрытам Жыровіцкага манастыра.

У 1677 (1678?) пасля смерці дзядзькі заняў уладзімірскую кафедру (спачатку як епіскап-каад’ютар (1678—1679), з 1679 — епіскап уладзімірскі і берасцейскі). Ужо ў 1678 г. ён адстойваў правы уніяцкай царквы на Гродзенскім сойме. Пасля смерці мітрапаліта Кіпрыяна Жохаўскага ў 1693 г. Апостальскі нунцый прызначыў біскупа Льва Слюбіча-Заленскага адміністратарам Кіеўскай мітраполіі і Полацкай архідыяцэзіі. У 1694 годзе епіскапы-мітрапаліты на сінодзе ў Варшаве абралі яго мітрапалітам і архімандрытам манастыра Святой Тройцы ў Дзермане.

У 1697 г. курфюрст Аўгуста II Моцнага ад Львоўскай зямлі і Перамышльскай зямлі. У 1700 -х гадах пачалася Паўночная вайна і рускія войскі акупавалі тэрыторыю Польшчы. З-за ненавіснага стаўлення цара Пятра І да уніяцкай царквы мітрапаліт Леў Слюбіч-Заленскі быў вымушаны бегчы ў Саксонію. Ён вярнуўся адсюль, як толькі рускія войскі адступілі. Памёр мітрапаліт 24 жніўня 1708 г. ва Уладзіміры.

Заўвагі
-------

1. ↑  Православная энциклопедия — М.: Православная энциклопедия, 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2498180'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21645249'></a>
2. ↑  Лев (Заленский, Лев I) // *Русский биографический словарь* / под ред. Н. Д. Чечулин, М. Г. Курдюмов — СПб.: 1914. — Т. 10. — С. 166.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16668993'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1960551'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21175481'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25867129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4515376'></a>
**Дом па вуліцы Леванеўскага, 3** — будынак у гістарычным цэнтры Брэста.

Гісторыя
--------

Аднасекцыйны жылы дом пабудаваны ў 1928 годзе з цэглы. 25 ліпеня 1998 года ў доме адкрыты музей гісторыі горада Брэста.

Архітэктура
-----------

Аднатыпны з домам № 11. Будынкі № 3, 5, 7, 9, 11 ствараюць своеасаблівы сіметрычны ансамбль — характэрны прыклад тыпавой секцыйнай і асабняковай забудовы гэтага раёна.

План дома
Аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак з невялікім прысядзібным участкам. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя грунтуецца на кантрасце прыземістага паверха і высокага пластычнага даху. Бакавыя фасады і фігурны атык мезаніна, які выходзіць на галоўны фасад, дэкарыраваны лапаткамі, люкарнамі, сандрыкамі. На 1-м паверсе трохпакаёвая кватэра, у мансардзе — двухпакаёвая. Асобныя ўваходы ў кватэры размешчаны ў нішах галоўнага фасада. Нішы створаны 2 аркамі з вуглавой апорай, маюць крыжовыя скляпенні.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *В. М. Чарнатаў.* 28. Забудова вуліцы Леванеўскага // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — С. 58. — 368 с. іл.

Літаратура
----------

* *В. М. Чарнатаў.* 28. Забудова вуліцы Леванеўскага // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — С. 58. — 368 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па вуліцы Леванеўскага, 3
Марказіт
**Марказіт** (познелац.: marcasita; слова персідскага паходжання) — прамяністы калчадан. Мінерал сульфід жалеза хімічнага складу FeS2 нярэдкія прымешкі малаважных колькасцяў мыш'яку, сурмы, кобальту, металу, вісмута, медзі. Адна з разнавіднасцяў сярністага жалеза. Алхімікі Сярэднявечча ўжывалі выраз marcasitae для абазначэння пірыта і злучэнняў серы наогул. У Францыі ў XVIII-XIX стст. агранены пірыт у якасці недарагога ўпрыгожвання прадавалі пад назвай "марказіт".

Літаратура
----------

* Марказіт // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 115

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Марказіт на Вікісховішчы |

* Апісанне марказіту
**Дом па вуліцы Леніна, 4** — жылы дом у Мінску, уваходзіць у ансамбль забудовы вуліцы Леніна. Пабудаваны ў 1947—1954 гг. з цэглы па праекце архітэктара Г. Заборскага.

Архітэктура
-----------

Аркатурная каланада першага паверха
Вырашаны ідэнтычна дамам 3, 5, 6 і 8. Пяціпавярховы будынак завершаны развітымі карнізамі на фігурных кранштэйнах, накрыты вальмавымі дахамі, якія падкрэслены дэкаратыўным парапетам-балюстрадай. Першы паверх, дзе размешчаны прадпрыемствы гандлю і бытавога абслугоўвання, вырашаны ў выглядзе аркатурнай каланады з ружова-шэрага граніту. У пралётах паміж калонамі — вялікія арачныя аконныя праёмы. Сцены верхніх жылых паверхаў абліцаваны тэракотавай пліткай. 2-і і 3-і паверхі падзелены развітай гарызантальнай цягай з фрызам з буйных тэракотавых плітак, аздобленых раслінным арнаментам. 3-і і 4-ы паверхі аформлены навяснымі балконамі і ордарным дэкорам.

Злучаны з дамамі № 2 ды № 6 і № 8 дадатковым аб’ёмам з арачным праездамі. Верхнія паверхі дадатковых аб’ёмаў заглыблены і завершаны трохвугольнымі шчытамі з дэкаратыўнымі вазамі. На іх фасадных плоскасцях багаты ляпны дэкор.

Літаратура
----------

* *Т. В. Габрусь.* 133. Забудова вуліцы Леніна // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па вуліцы Леніна, 4 (Мінск)
Морс
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Морс.
**Морс** — негазіраваны прахаладжальны напой. Морсы гатуюць з дзікарослай сыравіны, галоўным чынам з брусніц і журавін. Іх вырабляюць са зброжаных і асветленых сокаў купажаваннем з цукаровым сіропам і пітной вадой. Замест сокаў можна выкарыстоўваць пладова-ягадныя экстракты з даданнем араматычных эсэнцый, арганічных харчовых кіслот, цукру, фарбавальнікаў і пітной вады. Па некаторых рэцэптах морс вараць, затым астуджаюць.

Утрыманне алкаголю ў морсе — не менш за 1 %, утрыманне сухіх рэчываў — 3,5—4,4 %.

Ужываецца для вырабу алкагольных кактэйляў.

Зноскі
------

1. ↑  Морс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  
*Герасимова В. А. Белокурова Е. С. Вытовтов А. А.* Товароведение и экспертиза вкусовых товаров. — СПб.: Питер, 2005. — С. 30. — 416 с. — (Учебник для вузов). — 5 000 экз. — ISBN 5-94723-971-X.

Спасылкі
--------

* Рэцэпты морсу

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
**Морфаструктура** (ад стар.-грэч.: μορφή — форма, лац.: structura — будова) — падраздзяленні рэльефу зямной паверхні, у фармаванні якіх пры працяглым узаемадзеянні эндагенных і экзагенных сіл вядучая роля прыналежыць эндагенным працэсам. Іх марфалагічныя адрозненні вызначаюцца неаднолькавай будовай і адрозненнем геалагічнай гісторыі асобных участкаў кары. Самыя буйныя (планетарныя) морфаструктуры (па тэрміналогіі І. П. Герасімава — геатэктуры) адпавядаюць найбуйнейшым структурным элементам зямной кары (мацерыкі і западзіны акіянаў, пераходныя зоны і інш.). Морфаструктура планетарнага маштабу дзеляцца на морфаструктуры драбнейшага парадку (асобныя ўзвышшы, хрыбты, масівы, западзіны і інш.), якія адпавядаюць супамерным з імі тэктанічным структурам.

Гл. таксама
-----------

* Геалогія
* Геамарфалогія
* Фізічная геаграфія
* Азанальнасць
Былая руская школа ў Токіа, цяпер выкарыстоўваецца як камерцыйны будынак
**Рускія ў Японіі** (яп.: 在日ロシア人 *zainichi roshiajin*) — рускія, якія пражываюць на тэрыторыі Японіі і з'яўляюцца або грамадзянамі Японіі, якія пераехалі ў Японію і атрымалі японскае грамадзянства, а таксама іх нашчадкі, або грамадзянамі Расіі, якія пражываюць у Японіі часова.

Першыя рускія ў Японіі, калі не лічыць наведванняў вострава Хакайда ў той час, калі ён не з'яўляўся тэрыторыяй Японіі, былі зафіксаваны ў 1739 годзе, калі рускія маракі на чале са Шпанбергам наведалі Камагаву (суч. прэфектура Тыба).

Першымі рускімі імігрантамі былі місіянеры, якія пабудавалі праваслаўную царкву ў 1861 і бальніцу. Вядомым рускім місіянерам быў Мікалай Касаткін, пазней услаўлены ў ліку святых як роўнаапостальны. 

Другую хвалю іміграцыі склалі белыя імігранты пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года. 

У 2010 годзе ў Японіі пражывала 7814 чалавек з Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  dataranking.com. — Грамадзянства ў Японіі

Спасылкі
--------

* Russian Tokyo community Архівавана 3 красавіка 2005.
* Russian restaurants in Japan
* Рускі бізнес у Японіі "Камерсант"
**«Рускі народ»**, газета Яраслаўскага аддзялення Саюза рускага народа літаратурна-палітычнага кірунку. Пачала выдавацца ў 1906 (дазвол на выпуск быў атрыманы 8 сакавіка 1906 года, апошні выпуск выйшаў 25 снежня 1910, выхад газеты быў спынены з агульным крызісам і расколамі ў Саюзе.

Выходзіла адзін раз у тыдзень па нядзелях (з 1907 — два разы ў тыдзень). Як правіла, на першай паласе публікаваліся пропаведзі і духоўныя гутаркі іераманаха Іліадора, які з'яўляўся адным з лідараў Яраслаўскага аддзела СРН і выкладчыкам Яраслаўскай духоўнай семінарыі. Таксама публікаваліся матэрыялы з іншых нацыяналістычных і манархічных газет (напрыклад з «Рускага сцяга»), гарадскія навіны Яраслаўля, вершы, песні, гімны, апавяданні і. г. д. Вялікая ўвага надавалася палеміцы з ліберальнымі назетами, і асобнымі палітычнымі дзеячамі, службовымі асобамі, публікаваліся кіруючыя дакументы Галоўнага савета СРН.

У выданні публікаваліся шматлікія відныя дзеячы манархічнага руху. У 1910 было апублікавана вядомае пісьмо акадэміка А. І. Сабалеўскага, у якім ён выкрываў супернікаў А. І. Дубровіна, у т. л. выступіў з абвінавачваннямі з нагоды выкарыстанні імі т. зв. «цёмных грошаў».

Рэдактары:

* В. А. Калеснікаў (з № 1 па № 17, 1906 год)
* Ф. П. Дураеў (з № 18, 1906 па № 668, 1909 год)
* І. М. Кацаураў (з № 669, 1909 да закрыцця) — урач вочнай лячэбніцы, старшыня Яраслаўскага аддзялення СРН.

Зноскі
------

1. ↑  Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона
2. 1 2   Архівавана 15 лістапада 2004.
3. 1 2  Русский народ (газета) // Святая Русь. Энциклопедия Русского Народа. Русский патриотизм. Гл. ред. сост. О. А. Платонов, сост. А. Д. Степанов. — М.: 2003 Архівавана 4 сакавіка 2016.
Чатыры пакалення прынцаў Аранскіх: Вільгельм I, Морыц Аранскі і Фрэдэрык Хендрык, Вільгельм II, Вільгельм III
**Прынц (Насау)-Аранскі** (нідэрл.: Prins van Oranje-Nassau) — тытул, які меў у гісторыі Нідэрландаў розныя значэння. Цяперашні прынц Аранскі - Вілем Аляксандр.

Першапачаткова гэта спадчынны тытул манарха суверэннага княства Аранія на поўдні Францыі, які дакладней перакладаць як "князь», чым «прынц ». З XVI стагоддзя дыленбургская галіна Насаускага дома, да якой перайшло валоданне Араніяй, іграла ключавую ролю ў нідэрландскай палітыцы. Найбольш знакаміты прынц Вільгельм I Аранскі па мянушцы «Маўклівы», адзін з лідараў Нідэрландскай рэвалюцыі і Рэфармацыі XVI стагоддзя.

Нашчадкі Вільгельма традыцыйна абіраліся на пасаду штатгальтэра Злучаных правінцый. Прынц Вільгельм III Аранскі, які кіраваў Нідэрландамі з 1672, у 1689 стаў таксама каралём Англіі і Шатландыі. Пасля смерці бяздзетнага Вільгельма адразу некалькі яго далёкіх сваякоў заявілі свае правы на валоданне Араніяй: так, кіраўнікі прускай дома Гогенцолернаў дагэтуль носяць гэты тытул як адзін з другарадных.

Па выніках Напалеонаўскіх войнаў і Венскага кангрэса (1815) Нідэрланды сталі незалежнай манархіяй, а прынцы Аранскія ператварыліся ў кіруючую Аранскую дынастыю гэтага каралеўства. З таго часу тытул прынца ўжываецца, як гэта звычайна ў манархічным доме, як тытул наследніка прастола; калі спадкаемніца — жанчына, яна таксама мае тытул прынцэсы Аранскай (у адрозненне, напрыклад, ад Вялікабрытаніі, дзе жанчына-спадкаемніца не тытулуецца прынцэсай Уэльскай, а так называецца толькі жонка спадкаемца).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юрчанка.
**Георгій Фёдаравіч Юрчанка** (31 студзеня 1928, вёска Кудрычы, Мсціслаўскі раён, Магілёўская вобласць — 1 лістапада 2014) — беларускі празаік
, паэт
-сатырык, парадыст, мовазнавец, літаратурны крытык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1951 годзе скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут. Выкладаў беларускую і рускую мову і літаратуру ў школах Дзятлаўскага і Воранаўскага раёнаў на Гродзеншчыне. У 1959 годзе завочна скончыў філалагічны факультэт Гродзенскага педагагічнага інстытута і паступіў у аспірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.

З 1961 года — рэдактар, у 1962—1988 гадах загадчык рэдакцыі літаратуры, мовы і мастацтва, затым рэдакцыі філалогіі ў выдавецтве «Навука і тэхніка».

Творчасць
---------

Друкавацца пачаў з 1959 года (воранаўская раённая газета «Путь социализма».)

Вядомы як парадыст, збіральнік народнай лексікі і дыялектнай фразеалогіі. Выйшлі кнігі літаратурных пародый і эпіграм «Распрэжаны Пегас» (1965), «Вярхом на вожыку» (1968), «Немеладычныя мелодыі» (1974), «Парнаскія ўхабы» (1979), «У натхнёнай паграбеньцы» (1983), «Негабляваная пегасня» (1989), навукова-папулярная праца «На мсціслаўскай зямлі ўзгадаваны: Нарыс жыцця і навуковай дзейнасці П. П. Кабекі» (1986), дыялектныя слоўнікі «Дыялектны слоўнік: З гаворак Мсціслаўшчыны» (1966), «Народная сінаніміка» (1969), збор дыялектнай фразеалогіі Мсціслаўшчыны ў 3-х кнігах — «І коціцца і валіцца» (1972), «І сячэ і паліць» (1974), «Слова за слова» (1977), «Народнае вытворнае слова: З гаворкі Мсціслаўшчыны» ў 3-х кнігах (1981, 1983, 1985), «Сучаснае народнае слова: З гаворкі Мсціслаўшчыны» (1988).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Юрченко Георгий Фёдорович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 713. — 737 с.

Літаратура
----------

* Георгій Фёдаравіч Юрчанка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
**Пры́нцып адно́снасці** — адзін з фундаментальных фізічных прынцыпаў, які сцвярджае раўнапраўнасць усіх інерцыяльных сістэм адліку і, такім чынам, адсутнасць адзінай, «абсалютнай» сістэмы адліку.

Сфармуляваны ў 1905 годзе А. Эйнштэйнам як абагульненне механічнага прынцыпу адноснасці на ўсе фізічныя з’явы (за выключэннем гравітацыйных).

Прынцып адноснасці фармулюецца наступным чынам:

*У любых інерцыяльных сістэмах адліку ўсе фізічныя з'явы адбываюцца аднолькава, калі аднолькавыя іх пачатковыя ўмовы*.
Прынцып адноснасці, такім чынам, з'яўляецца пашырэннем прынцыпа адноснасці Галілея на ўсю фізіку, у прыватнасці, на электрадынаміку і оптыку.

Прынцып адноснасці з'яўляецца адным з зыходных палажэнняў спецыяльнай тэорыі адноснасці.

Літаратура
----------

* Адноснасці прынцып // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. С. 124.
**Маркаві Кулі** ці **Вежы Марка  (руск.) (бел.** (макед.: Маркови Кули, сербск.: Маркова кула) размешчаны на паўночным захадзе ад горада Прылеп Паўночнай Македоніі, трохі вышэй вёскі Вараш. Вежы сербскага сярэднявечнага караля Марка  (руск.) (бел. знаходзіцца на ўзгорку вышынёй 12-180 м, акружаным стромкімі схіламі пакрытымі мелкімі гранітнымі камянямі. Да верхняй часткі былога паселішча магчыма дабрацца з паўднёвага і паўночнага боку. З 2004 года Маркавы Кулі знаходзяцца ў папярэднім спісе аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Македоніі.

Гісторыя
--------

За чатыры дзесяцігоддзі археалагічных даследаванняў было ўсталявана існаванне на гэтым месцы больш ранняга антычнага паселішча — Кераміі.

Руіны Маркваі Кулі
Крапасны вал датуецца XIII і XIV стагоддзямі і знаходзіцца ў добрым стане. Муры каля метра таўшчынёй, былі пабудаваны на вапняковым растворы і абапіраюцца на вялікія вапняковыя камяні.

Унутраныя сцены падзяляюць акропаль на больш дробныя ўчасткі. Палац сербскага караля Мрняўчэвіча  (руск.) (бел. і яго сына Марка таксама размешчаны тут. Яго паўночная брама мае састаўны падмурак, што сведчыць аб шматлікіх перабудовах тут. Згодна з асобнымі гістарычнымі знаходкамі, да другой паловы XIV ствагоддзя і нават пазней, гэтую крэпасць абаранялі толькі 40 салдатаў.

Паселішча размешчана на поўдзень ад акропаля на плошчы каля 3,6 га. На яго паўднёвым боку знаходзяцца падвойныя вароты, а таксама вялікае каравульнае памяшканне паміж уваходамі. На паўднёвай сцяне ёсць тры добра захаваўшыяся вежы.

Самая ніжняя частка вала складаецца з шэрага кароткіх сцен, пабудаваных у выглядзе ламанай лініі. У заходнім боку знаходзяцца магілы, выдаўбленыя ў скале. У XIV стагоддзі гэтая частка служыла часовым сховішчам для мясцовага насельніцтва падчас турэцкіх набегаў.

Пасля смерці караля Марка ў 1395 годзе гэты насленеы пункт быў захоплены Асманскімі войскамі. У гэты час жыхары былога паселішча перасяліліся ў новую вёску каля падножжа ўзгорка. Яна была падзелена на некалькі кварталаў і ў кожным была свая царква. Гэтае новае паселішча з XIV стагоддзя атрымала назву Вараш, яно існуе і цяпер.

Зноскі
------

1. ↑  Markovi Kuli // ЮНЕСКА

Літаратура
----------

* Александр Дероко, «Средњовекови градови у Србији, Црној Гори и Македонији»