У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гельтман.

**Стэфан Лявонавіч Гельтман** (4 кастрычніка 1886, Замасць — 20 верасня 1937) — рэвалюцыянер-інтэрнацыяналіст, дзяржаўны дзеяч БССР. Муж Ядвігі Машынскай-Гельтман, бацька Віктара Гельтмана.

Працаваў наркамам земляробства БССР, старшынёй Дзяржплана БССР, намеснікам старшыні Саўнаркама БССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў польскай інтэлігенцыі сям’і ў Замасці. Бацька, Лявон Францавіч Гельтман, быў пляменнікам вядомага публіцыста і рэвалюцыйнага дзеяча Віктара Гельтмана і працаваў з 1899 года лекарам бальніцы Святога Мікалая ў Замасці.

Вучыўся ў сярэдняй школе ў Радаме. У 1905 годзе пачаў вучобу на філасофскім і прыродна-агранамічным факультэтах Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве.

Рэдагаваў моладзевы левы часопіс «Głos  (польск.) (бел.». Быў членам Саюзу сацыялістычнай моладзі, а з 1908 да 1910 належаў да польскай сацыялістычнай партыі  (бел. (тар.)) (бел. кіраваў моладзевай арганізаціі «Spójnia» у Кракаве.

У 1912 годзе працаваў выкладчыкам у Галотчыне пад Цяханавам, аграномам на Падляшшы і ў Віленскім сельскагаспадарчым таварыстве.

У час Першай сусветнай вайны з 1915 года жыў у Мінску, дзе стаў членам Польскага таварыства ў падтрымку ахвяр вайны.

У 1917 годзе стаў членам РСДРП (б), з’яўляўся адным з рэдактараў сацыялістычнай газеты «Польская праўда». На выбарах у чэрвені 1917 атрымаў мандат члена гарадскога савета ў Мінску па спіску Польскага сацыялістычнага аб’яднання, які атрымаў 8 % галасоў у маштабах горада, у канкурэнцыі з нацыянальна-дэмакратычным Польскім выбарчым камітэтам.

Як актыўны член бальшавіцкага руху быў членам Выканаўчага камітэта Саветаў салдацкіх і рабочых у Мінску. У студзені 1918 г. ён быў прызначаны камісарам пададдзела па польскіх справах СНК Заходняй вобласці і фронту.

З сакавіка па лістапад 1918 года ў палоне ў немцаў у лагеры ў Хафельбергу  (руск.) (бел..

Пасля вызвалення з 1919 г. — намеснік наркама земляробства і лясной гаспадаркі Літ.-Бел. ССР. У 1920 кіраваў сельскагаспадарчым аддзелам у Часовым рэвалюцыйным камітэце Польшчы  (руск.) (бел..

У 1921—1924 гг. — Сакратар Польскага бюро ЦК РКП (б). У 1924—1925 гг. быў наркамам земляробства, а затым старшынёй Дзяржплана БССР, Эканамічнага савета і намеснік старшыні СНК БССР, з 1925 г. — рэктар Камуністычнага ўніверсітэта ў Мінску, а з 1927 г. — загадчык польскага сектара Інстытута Беларускай культуры.

Ён быў актыўным членам Камуністычнай партыі Беларусі, уваходзіў у ЦК (1924—1929). Ён быў членам ЦВК Беларускай ССР (1924—1929), член прэзідыума (1926—1929).

У 1930-я гады працаваў у РСФСР, у Наркамаце зернасаўгасаў СССР.

Падчас «вялікай чысткі  (руск.) (бел.» 5 красавіка 1937 года ён быў арыштаваны органамі НКУС. 20 верасня 1937 прыгавораны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР прыгавораны да пакарання смерцю за «ўдзел у контррэвалюцыйнай арганізацыі ПВА», расстраляны ў той жа дзень. Крэміраваны ў крэматорыі на Данскіх могілках  (руск.) (бел. і пахаваны ананімна.

Рэабілітаваны 31 сакавіка 1956 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР.

Эканамічная дзейнасць
---------------------

У 1919—1920 гг. прымаў удзел у выпрацоўцы аграрнай палітыкі ЛітБелу, актыўна публікуючы ў «Звяздзе» і адстойваючы погляды, блізкія да Р. Люксембург, В. Міцкевіча-Капсукаса і З. Ангарэціса, а ў пачатку 1920-х гадоў — адзін з першых у эканамічнай літаратуры БССР даў аналіз і ацэнку гэтай палітыкі. Пад яго кіраўніцтвам былі распрацаваны першыя планы аднаўлення сельскай і лясной гаспадаркі, меліярацыйных работ у БССР і Зямельны кодэкс БССР 1925 года, у якім прызнавалася неабходнасць свабоднага выбару сялянамі формаў землекарыстання, шэраг рынкавых з’яў у беларускай вёсцы (арэнда зямлі, наём рабочай сілы). У сярэдзіне 1920-х гадоў адстойваў неабходнасць пашырэння рамак рынкавых адносін у беларускай вёсцы, а таксама распрацоўваў праблемы станаўлення кан’юнктурных назіранняў у БССР.

### Навуковыя працы

Аўтар навуковых прац па аграрных пытаннях, праблемах кан’юнктуры і планавання, польскім рэвалюцыйным руху:

* Nacjanalizacja ziemi na Bielei Rusi. Мн. 1921;
* Kodeks zolny Belarusi. Мн. 1926;
* О конъюнктуре // Советское строительство. 1924, № 1. — С. 143—144;
* Хирургия или примочка // Советской строительство. 1926, № 3. — С. 6-14;
* Единый Земельный кодекс БССР // Звязда. 1924, № 257.
* Chłopskie partactwo czy gospodarka społeczna. Sprawa polska podczas rewolucji. Mińsk-Moskwa 1920;
* Robotnik polski w Rewolucji Październikowej na Białorusi. Мн. 1927;

Прадмова С. Гельтмана да зборніка дакументаў «Rok 1863 na Mińszczyźnie», апублікаванага ў 1927, стала нагодай да пераследу аўтара і абвінавачванняў у нацыянал-бальшавізме.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Гельтман Стефан Леонович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 144. — 737 с.
3. ↑  Виктор Степанович ГЕЛЬТМАН. Воспоминания современников  (руск.)
4. ↑  Tarasiuk Dariusz, «Między nadzieją a niepokojem: działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905—1918», Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2007, s. 175
5. ↑  Гельтман Стефан Леонович  (руск.)
6. ↑  Sierocka Krystyna  (руск.) (бел. «Polonia radziecka 1917—1939»: z działalności kulturalnej i literackiej", Państwowy Instytut Wydawniczy  (польск.) (бел. Warszawa 1968, s. 120—123.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя. Ў 18 тамах. Т. 5: Мінск, «Беларуская энцыклапедыя», 1997. Ст. 145.
* (red.) Ludwik Bazylow  (польск.) (бел. Jan Sobczak, «Encyklopedia Rewolucji Październikowej», Warszawa 1977, s. 124

Спасылкі
--------

* Portrety polskich rewolucjonistów z Zamojszczyzny Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)

| ⛭Старшыні Дзяржплана БССР |
| --- |
| БССР | Язэп Дыла (1923—1924) • Аляксандр Анохін (1924) • Стэфан Гельтман (1924—1925) • Сяргей Карп (1925—1927) • Марцін Карклін (1927—1930) • Самуіл Гольдберг (1930—1931) • Дзмітрый Шапіра (1931—1933) • Мацвей Галенда (1933—1935) • Арцемій Любовіч (1935—1937) • Данііл Чудноўскі (1937—1938) • Ісаак Чорны (1938—1944) • Рыгор Эйдзінаў (1944—1946) • Ісаак Чорны (1946) • Рыгор Эйдзінаў (1946—1947) • Ісаак Чорны (1947—1953) • Сяргей Малінін (1953—1965) • Піліп Коханаў (1965—1978) • Віктар Гвоздзеў (1978—1982)  ·  Анатоль Рэвут (1983—1985)  ·  Вячаслаў Кебіч (1985—1990)  ·  Міхаіл Мясніковіч (1990—1991)  ·  Сяргей Лінг (1991—1994) |  |



| ?Стэфан Лявонавіч Гельтман — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Стэфан Гельтман |  | Лявон Францавіч Гельтман[d] |  | Франц Гельтман[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0868 0653 · NLP: a0000002112236 · NUKAT: n2019154491 · VIAF: 301459433 |