У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева.

**Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1942 года. Да восені 1943 года называлася **партызанская брыгада «Смерць фашызму»**. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Ушацкага, Полацкага, Лепельскага, Ветрынскага, Бешанковіцкага, Сіроцінскага раёнаў. 29 чэрвеня і 1 ліпеня 1944 года брыгада (1295 партызан, 10 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе асобнага партызанскага атрада «Смерць фашызму», арганізаванага ў маі 1942 года. У жніўні 1942 года з брыгады быў вылучаны 9-ы атрад (Чашніцкая партызанская брыгада «Дубава»). У ліпені 1943 года атрады імя Чапаева, імя Кірава, імя Свярдлова, імя Грызадубавай, імя Даватара былі вылучаны з брыгады і на іх базе створана 2-я Ушацкая партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі. У жніўні 1943 года ў Вілейскую вобласць вылучаны атрад пад камандаваннем К. З. Карабкова (пазней 2-і атрад партызанскай брыгады імя М. І. Калініна). У красавіку 1944 года атрад імя Жалязняка быў расфарміраваны. Дзеянні атрада імя Матросава з сакавіка 1944 года не прасочваюцца. На момант злучэння партызанскай брыгады з Чырвонай Арміяй у яе склад уваходзілі:

* атрад імя Фрунзе;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Лазо;
* атрад імя Шчорса;
* атрад імя Аляксандра Неўскага;
* атрад імя Сільніцкага;
* атрад імя Кутузава;
* атрад імя Катоўскага;
* атрад імя Чкалава;
* атрад імя Багдана Хмяльніцкага.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* У. В. Мельнікаў

### Камісары

* М. І. Ястрабаў;
* І. Ф. Каранеўскі (загінуў)

### Начальнікі штаба

* М. В. Уткін;
* М. М. Пучкоў;
* В. М. Нікалаеў (выконваў абавязкі, загінуў)

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Полацк — Маладзечна, Полацк — Віцебск і шашэйных дарогах. У жніўні — верасні 1942 года разграмілі нямецкі гарнізон у вёсцы Варонічы Ветрынскага раёна, знішчылі льнозавод, падарвалі масты цераз рэкі Ушача, Шоша; у ліпені 1943 года разграмілі гарнізон у вёсцы Фролкавічы, падарвалі мост цераз раку Ула. Удзельнічалі ў Пышнянскіх баях, у Лепельскай аперацыі і яе састаўной частцы Лепельскім баі. На чыгуначным участку Полацк — Зябкі падарвалі больш за 3 тысячы рэек. У лістападзе 1942 і маі 1943 гадоў вялі баі супраць карнікаў каля вёсак Заскаркі, Далецкія, Шчаты, Заазер’е Ветрынскага раёна, разграмілі гарнізоны ў вёсках Шалкова, Шэлегаўка Полацкага раёна, у кастрычніку 1943 года напалі на гарнізон у Ушачах. У красавіку — маі 1944 года, у час нямецкай блакады Полацка-Лепельскай партызанскай зоны вялі баі за ўтрыманне лініі абароны каля возера Чырвонае вёсак Канашы, Гаравыя, Саламір’е, Зыкова, Старынкі Ветрынскага раёна. У маі 1944 года прарвалі нямецкую абарону ў раёне вёсак Паперына — Двор Пліна — Новае Сяло Ушацкага раёна.

Памяць
------

* Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў» у ліку 16 партызанскіх брыгад.
* У 1964 годзе ў гарадскім пасёлку Ушачы ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
* У 1974 годзе каля вёскі Антунова Ушацкага раёна пастаўлена стэла.

Гл. таксама
-----------

* Шалкова—Шэлегаўскі бой
* Полацка-Лепельская бітва
* Шошынская аперацыя

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
* *В.В. Барминский*. «Мужали в боях», Сб.«Годы комсомольские». Минск, изд.«Юнацтва», 1976 **(нявызн.)**.  biblioteka.by. Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2021.
* *Барминский В.В.* "Партизанская бригада имени Чапаева".

Спасылкі
--------