Набор апостальскіх лыжак
**Апостальская лыжка** — гэта лыжка (звычайна сярэбраная або пасярэбраная  (руск.) (бел. а часам і з іншых металаў, такіх як п'ютар  (руск.) (бел.) з выявай апостала ці іншага святога на канцы дзяржальніцы, кожны з якіх нясе свой адметны знак. Апостальскія лыжкі былі асабліва папулярныя ў перыяд перад Рэфармацыяй, калі вера ў святых патронаў была яшчэ моцная. Яны сімвалізуюць Тайную вячэру Хрыста ў асяроддзі апосталаў. Апостальскія лыжкі былі асабліва папулярныя ў Англіі, але былі таксама знойдзены ў вялікай колькасці ў Германіі.

Паходжанне
----------

Такія наборы з’явіліся ў пачатку пятнаццатага стагоддзя ў Еўропе ў якасці лыжак, што выкарыстоўваюцца за сталом (часта ў наборы іх было трынаццаць, дзе трынаццатая лыжка, якая паказвала Ісуса, звычайна згадвалася як лыжка 'Збавіцель' або 'Майстар'). У Брытанскім музеі ў Лондане ёсць набор з Англіі, датаваны 1536-7, які на трынаццатай лыжцы нясе фігуру Панны Марыі. У шаснаццатым стагоддзі яны сталі папулярныя ў якасці падарунка на хрысціны хроснікам  (руск.) (бел. але гэта традыцыя прыпынілася ў 1660-я гады. У некаторых супольнасцях гэтая традыцыя працягвалася як мінімум да сярэдзіны дваццатага стагоддзя.

Набораў з дванаццаці апостальскіх лыжак засталося нямнога, а поўныя камплекты з трынаццаці лыжак, у якіх маецца вялікая лыжка з фігурай Ісуса, сустракаюцца яшчэ радзей.

Апостальскія лыжкі — злева направа — Андрэй, Варфаламей, Матфей, Фама
Ручка апостальскай лыжкі

Атрыбуты
--------

Ідэнтыфікацыя апосталаў можа быць зроблена з дапамогай вядомых атрыбутаў  (руск.) (бел. згаданых у наступным спісе:

* 1 Майстар: крыж і дзяржава  (руск.) (бел.
* 2 Святы Пётр: меч або ключ, часам рыба
* 3 Святы Андрэй: крыж
* 4 Святы Якаў Зевядзееў: посах пілігрыма
* 5 Святы Ян: чаша смутку
* 6 Святы Філіп: посах
* 7 Святы Варфаламей: нож
* 8 Святы Фама: вугольнік  (англ.) (бел.
* 9 Святы Матфей: сякера або алебарда
* 10 Якаў Алфееў: сукнавальная палка
* 11 Святы Фадзей: цяслярскі вугольнік  (англ.) (бел.
* 12 Сымон Кананіт: доўгая піла
* 13 Іуда Іскарыёт: мяшок грошай

Згадкі ў літаратуры
-------------------

Упершыню згаданы як спадчына ў завяшчанні нейкай Эмі Брэнт, якая ў 1516 годзе завяшчала «13 срэбраных лыжак з Хрыстом і 12 апосталамі» (англ.: XIII sylver spones of J' hu and the XII Apostells). Яны з’яўляліся ў творах такіх драматургаў, як, Бэн Джонсан  (руск.) (бел. Томас Мідлтан  (руск.) (бел. Фрэнсіс Бамонт  (руск.) (бел. і Джон Флетчар  (руск.) (бел.. Шэкспір згадвае іх у «Генрыху VIII  (руск.) (бел.», акт 5, сцэна 3, дзе Кранмер адмаўляецца быць апекуном для дзіцяці Элізабэт з-за адсутнасці грошай. Кароль Генрых жартуе з ім: «Прыйдзі, Прыйдзі, мілорд, лыжкі абыйдуцца танна» (англ.: Come, come, my lord, you'ld spare your spoons).

Зноскі
------

1. ↑  Chisholm 1911. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFChisholm1911 (даведка)
2. ↑  Coleman 1907. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFColeman1907 (даведка)

Літаратура
----------

* Cripps, W.J. *Old English Plate*, 9th ed. 1906.
* Hone, William. *The Everyday Book* and *Table Book*, 1831.
* Rupert, C.G. *Apostle Spoons*. Oxford, 1929.

Спасылкі
--------

* Some Steps in the Evolution of the Apostle Spoon H. D. Ellis The Burlington Magazine for Connoisseurs, Vol. 23, No. 125 (Aug. 1913), pp. 283—285+287
* Apostle spoons — includes photographs

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Catholic (1997—…) |