**Бржэўнаўскі кляштар** (чэшск.: Břevnovský klášter) — першы мужчынскі бенедыкцінскі кляштар у Празе, знаходзіцца ў раёне Бржэўнаў. Заснаваны ў 993 годзе па загадзе князя Чэхіі Баляслава II і біскупа Адальберта (Войцеха) Пражскага. У 1991 годзе абвешчаны нацыянальным помнікам культуры Чэшскай Рэспублікі. Комплекс Бржэўнаўскага кляштара з'яўляецца адным з «кандыдатаў» у спіс помнікаў ЮНЕСКА.

Галоўная брама кляштара.

Гісторыя
--------

Існуе легенда пра тое, як Баляслаў II і Войцех сустрэліся на мастку-бервяне праз ручай Брусніцы (чэш.), які выцякаў з крыніцы. І кожны з іх марыў заснаваць на гэтым месцы кляштар. Ад месца сустрэчы гэтых людзей і атрымаў сваю назву кляштар (чэшск.: břevno — бервяно).

У 11 стагоддзі драўляныя пабудовы былі заменены на каменную раманскую базіліку Св. Маргарыты (Маркеты). У тыя часы ў Чэшскай дзяржаве канвент адыгрываў значную ролю, як рэлігійная і культурная ўстанова, якая валодала вялікай бібліятэкай. Пры яго пасродніцтве пашыраліся культы новых святых, сярод яго паслушнікаў было нямала яскравых прадстаўнікоў культуры, акрамя таго, важным было значэнне і ўзровень яго гаспадарчай дзейнасці.

У 1420 год падчас гусіцкіх войнаў кляштар згарэў, і яго значэнне паменшылася. З-за недахопу сродкаў ён доўга заставаўся ў жаласным стане. Толькі напачатку XVIII стагоддзя па ініцыятыве абата Отмара Зінке (чэш.) пачалася грандыёзная перабудова ў барочным стылі. Былі запрошаны самыя вядомыя майстры таго часу. На працягу 1708—1736 гг. працягвалася рэканструкцыя новага канвента і базілікі, а таксама частковая перабудова старых аб'ектаў у стылі позняга барока пры ўдзеле Баера, Дынцэнхофераў, Луарга, а таксама вядомых мастакоў і скульптараў.

У 1950 годзе бенедыкцінцаў выгналі з кляштара; вярнуцца яны змаглі толькі ў 1990 годзе на чале з абатам Анастазам Опасекам (чэш.).

Базіліка Святой Маргарыты.

Апісанне
--------

У склад комплексу кляштара ўваходзіць базіліка Святой Маргарыты, твор Крыштафа Дынцэнхофера. У завяршэнні будаўніцтва браў удзел яго сын, Кіліян Ігнац Дынцэнхофер. Базіліка належыць да ліку ўзораў чыстага еўрапейскага барока. Унутраны план храма складаецца з некалькіх перасечаных эліпсаў, што стварае дынаміку прасторы. Ствараецца ўражанне руху, як быццам бы прастора пашыраецца ў шырыню.

З поўдня комплексу знаходзяцца двухпавярховыя будынкі раннебарочнага канвента з гаспадарчымі пабудовамі, тэрасавы сад са студняй, празванай «Войцешка» і капэла Св. Іосіфа. На поўнач ад касцёла знаходзіцца трохпавярховы комплекс канвента з гаспадарчымі пабудовамі і будынак прэлатуры. Галоўным чынам фасады манастырскіх пабудоў вырашаны проста, за выключэннем фасада прэлатуры, выкананым у стылі позняга барока, характэрным хутчэй для аблічча палаца. Звяртаюць на сябе ўвагу ўваходная брама са скульптурай Св. Бенедыкта канца 1730-x гг.

Што да інтэр'ераў, то большая частка памяшканняў кляштара захавала познебарочныя скляпенні, толькі тая частка, якая была пабудавана у другой палове 17 стагоддзя, вырашана ў стылі ранняга барока. У памяшканнях прэлатуры цікавыя: Тэрэзіянская зала з роспісам пачатку 18 стагоддзя, сакрысція, галерэя і летняя трапезная.

Бржэўнаўскія могілкі  (чэшск.) (бел. каля кляштара былі заснаваны ў 1739 годзе. У XIX стагоддзі яны былі істотна пашыраны. Сярод славутасцей могілак можна назваць капліцу Святога Лазара, пабудаваную ў 1762 годзе па праекце А. Лурага  (чэшск.) (бел. надмагілле Ігнаца Міхала Платцэра і скульптуру Святога Пракопа, пастаўленыя Карлам Ёзефам Гіернлам. На могілках пахаваны спявак Карал Крыл  (чэшск.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2 3  Macht, Jiří,Tryml, Michal. Praha 6: Prague 6. Praha: Městská část Praha 6; 1994 isbn 80-901388-0-6

Літаратура
----------

* J. ROYT: *Břevnovský klášter. Historie, průvodce a benediktinský život*. Praha 2002. ISBN 80-902682-5-0
* BLAŽÍČEK — ČEŘOVSKÝ — POCHE: *Klášter v Břevnově*. Praha 1944
* M. VILÍMKOVÁ — P. PREISS: *Ve znamení břevna a růží : historický, kulturní a umělecký odkaz benediktinského opatství v Břevnově*, Praha 1989. ISBN 80-7021-013-3
* K. MALÝ (vyd.): *993-1993. Milénium břevnovského kláštera: sborník statí o jeho významu a postavení v českých dějinách*. Praha 1993. ISBN 80-7066-766-4

Спасылкі
--------

* Břevnovský klášter — oficiální stránky
* Бржэўнаў // Праваслаўная энцыклапедыя

| ⛭Нацыянальныя помнікі культуры Чэшскай Рэспублікі: Прага |
| --- |
| 1962 | Віфліемская капліца • Вышаград • Палац Кінскіх • Карлаў мост са скульптурным убраннем • Каралінум • Нацыянальны музей • Нацыянальны помнік на Віткаве з магілай Невядомага салдата • Нацыянальны тэатр • Навамесцкая ратуша • Поле бітвы на Белай Горы з курганам і Летні замак Гвезда з запаведнікам • Пражскі Град • Саслоўны тэатр • Старамесцкая ратуша • Храм Дзевы Марыі прад Тынам • Чэшскія каралеўскія рэгаліі • |  |
| 1978 | Анежскі манастыр • Манастыр на Словенах • Помнік антыфашысцкаму супраціўленню ў Кобылісах • Ганаровае пахаванне саюзных войскаў і байцоў за свабоду на Ольшанах • |
| 1988, 1989 | Архіў Чэшскай кароны • Гарадзішча і кельцкі апідум Завіст • Дом мастакоў (Рудальфінум) • Грамадскі дом Прагі з Парахавой брамай • Помнік чэшскага супраціўлення 1939—1945 «Печкарна» • Страгаўскі кляштар • |
| 1991, 1992 | Бржэўнаўскі кляштар • Будынкі Парламента Чэшскай Рэспублікі (Штэрнберкскі палац, Вальдштэйнскі палац, Колаўрацкі палац, Малы Фюрстэнбергскі палац, Тгунаўскі палац і інш.) • |
| 1995 | Гарадзішча Шарка • Збраслаўскі манастыр • Клеменцінум • Мюлерава віла • Помнік Святому Вацлаву • Старыя яўрэйскія могілкі • Старамесцкая плошча • Старановая сінагога • Храм Святога Мікалая на Мала-Стране • |
| 2006 | Веліславава біблія • Вышаградскі кодэкс • Званы і цымбалы храма Святога Віта • Пасіянал абатысы Кунгуты • Збор аўтамабіляў NW і Tatra • Сукупнасць барочных алтарных карцін Карала Шкрэты і Пятра Брандля • |
| 2010 | Дом «Ля Чорнай Маці Божай» • Урывак лацінскага перакладу Далімілавай хронікі • Станцыя ачысткі сцёкавых вод • Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Божага на Вінаградах • |