Дыяграма горада Унінга. Умацаванні праз Рэйн былі пабудаваныя Себасцьенам Вабанам і былі разабраныя згодна Парыжскім мірным дагаворам 1815 года.
**Тэт-дэ-пон** (фр.: tête de pont — «галава моста») — плацдарм, стратэгічна важная плошча зямлі вакол канца моста або ў іншым месцы магчымага пераходу праз вадаём, які падчас канфлікту імкнуцца абараняць ад ворага.

Плацдарм, як правіла, існуе толькі для некалькіх дзён, калі атакуючыя сілы альбо будуць адкінутыя назад або плацдарм пашырыцца для стварэння бяспечнага абарончага раёна, для далейшага наступу на варожую тэрыторыю, напрыклад, калі 9-я бранятанкавая дывізія ЗША захапіла мост Людэндорф ў Рэмаген у 1945 годзе падчас Другой сусветнай вайны. У некаторых выпадках плацдарм можа існаваць на працягу некалькіх месяцаў.

Значэнне
--------

Тэт-дэ-пон — ваенны тэрмін Сярэднявечча, які да вынаходства гармат азначаў ваеннае ўмацаванне, якое абараняе канец моста. Як і многія старыя словы, значэнне слова дрэйфавала з цягам часу, і змяняла сэнс свайго першапачатковага выкарыстання.

З вынаходніцтвам гармат, тэрмін ператварыўся ў абагульненым сэнсе ў палявыя умацаванні, якія ляжаць на некаторай адлегласці за межамі канца моста, які ўзводзіўся для абароны як мост, дык і любых войскаў, якія яго перасякаюць яго. Сам працэс перамяшчэння арміі на мастах быў павольным і складаным, таму, як правіла, неабходна было абараніць яго ад варожага абстрэлу, таму абарончыя працы былі накіраваныя каб абсунуць варожую артылерыю па-за межамі яе дасягальнасці моста. Акрамя таго, умацаванні былі неабходны для фарміравання войскаў на другім беразе.

З ростам войскаў і воінскіх фарміраванняў, расла неабходна арганізацыі большай умацаванай вобласці, каб зпыніць патэнцыйнага ворага, і зноў тэхнічнае значэнне тэрміна пашыраецца да вялікага ўмацаванага раёна ў канцы моста. Са з’яўленнем сучасных магчымасцяў далёкай ствольнай артылерыі і высокай дальнасць стрэльбы з вінтоўкі, памер тэт-дэ-понаў павялічваецца да тысяч метраў з або без пабудаваных ўмацаванняў.

Слова ў размоўнай мове адносіцца да любой вобласці, якая абараняуцца на варожай тэрыторыі. Тэрмін таксама ўжываецца, калі нейкая тэрыторыя першапачаткова захопліваецца дэсантам з тактычнай мэтай ўстанаўлення лініі забеспячэння праз геаграфічны бар’ер для далейшага аператыўнага манеўравання. У гэтым сэнсе, тэт-дэ-пон мае шмат агульнага з плацдармам.

| ⛭Фартыфікацыя |
| --- |
| Старажытныя часы | 
* Вежа
* Гарадзішча
* Гарадскія сцены
* Засечная лінія
* Звералоўная яма
* Земляны вал
* Каструм
* Краног
* Крэпасць
* Лімес
* Крапасная вежа
* Вастракол
* Роў
* Судзіс
* Тын
* Форт
* Форт-пагорак

 |
| Сярэднявечча | 
* Амбразура
* Байніца
* Барбакан
* Бартызан
* Бастэя
* Баявы ход
* Бланкі
* Бруствер
* Вартаўнічая вежа
* Габіён
* Гародня, фартыфікацыя
* Герса
* Гарадская брама
* Гуляй-горад
* Данжон
* Данскер
* Дзюры-забойцы
* Забарол
* Замак
* Засека
* Захаб
* Зубец
* Канцэнтрычны замак
* Крэмль
* Крапасная агароджа
* Машыкуль
* Падсябіцце
* Пацерна
* Плесі
* Прасла
* Разводны мост
* Перадавы роў
* Рэдзюіт
* Рагатка
* Тараса
* Тэт-дэ-пон
* Цытадэль
* Часнок

 |
| Новы час | 
* Апрош
* Бастыён
* Бастыённая сістэма ўмацаванняў
* Барыкада
* Батарда
* Блакгаўз
* Больверк
* Гласіс
* Гаржа
* Горнверк
* Кавальер
* Каземат
* Капанір
* Контргард
* Контрэскарп
* Кронверк
* Курціна
* Купюр
* Люнет
* Мяшкі з пяском
* Равелін
* Рэдан
* Рэдут
* Траншэя
* Тэналь
* Фас
* Фланк
* Фашына
* Флеш
* Эскарп

 |
| XIX стагоддзе | 
* Fahrpanzer
* Акоп
* Барбет
* Гарматная вежа
* Погранпост
* Бранябашэнная батарэя
* Берагавая артылерыя
* Берагавыя ўмацаванні
* Калючы дрот
* Наземная міна
* Мнагавугольны форт

 |
| XX стагоддзеі сучаснасць | 
* Агароджа пад токам
* Бліндаж
* Спіраль Бруна
* Калючая стужка
* Перакрытая шчыліна
* Супрацьтанкавы вожык
* Супрацьтанкавыя надаўбні
* Супрацьтанкавыя загароды
* Зенітныя вежы
* Габіён
* Умацаваны раён
* ДАП
* ДЗАП
* Бункер
* УАЗ «Гарчак»
* Аўтаматычная турэль
* Танк у акопе

 |
| Гісторыя фартыфікацыі |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4529893-2 |