Артыкул пра дваранскі род. Пра прадстаўнікоў прозвішча гл. Глінскі.
пра населеныя пункты з такой назвай гл. Глінскія, значэнні.
**Глінскія** — княскі род Вялікага княства Літоўскага і Вялікага княства Маскоўскага, магчыма, татарскага паходжання. Прадстаўнікі роду займалі ў XV—XVIII ст. дзяржаўныя ўрады ў Вялікім княстве Літоўскім і Рускай дзяржаве, валодалі маёнткамі ў Беларусі і Украіне.

Род Глінскіх згас у Рускай дзяржаве на пачатку XVII ст. у Рэчы Паспалітай страцілі княскі тытул у канцы XVII — пачатку XVIII ст..

Паходжанне роду
---------------

Імя роду паходзіць ад Глінска, горада ў Северскай зямлі, якім валодаў род у XV ст. Паводле маскоўскага разумення Глінскіх адносілі да худародных; у Гасударавым радаслоўцы  (руск.) (бел. для аповеду пра іх толькі пакінута пустое месца. Першы Глінскі, пэўна зафіксаваны крыніцамі — князь Барыс, які ў 1437 годзе прысягаў на вернасць польскаму каралю Уладзіславу III.

У Келейнай кнізе і Сінадальным спісе, складзеных нашмат пазней за смерць апошняга маскоўскага Глінскага, род выводзілі ад Мамая, які выехаў з Арды да вялікага князя Вітаўта. Пазнейшыя крыніцы называюць Лексада, а ў хрышчэнні Аляксандра, які атрымаў ад Вітаўта гарады Глінск  (руск.) (бел. і Палтаву.

> 
> И после Донскаго побоища Мамаев сын Мансур-Кият (Маркисуат) Князь зарубил три городы Глинеск, [да] Полдову (Полтаву), [да] Глеченицу (Глиницу) дети же Мансур-киятовы (Мансуркиатовы) меньшой сын Скидер (Скидырь) [Князь] поймал [поимав] стадо коней и верблюдов и покочевал в Перекопы, а большой сын [его] Алекса (Олеско) [Князь, а] остался на тех градех преждереченных [городех].

Генеалогія
----------

```
    *Мамай*
      |
    *Мансур* 
      |
*Аляксандр Глінскі  (руск.) (бел.*
      |
  Іван Глінскі  (руск.) (бел.
      |_________________________
      |             |           |
    Барыс  (руск.) (бел.  Фёдар       Сямён
      |
     Леў       
      |
    Васіль + Ганна Якшыч  (руск.) (бел.
      |__________________________
      |                          |
    Міхаіл  (руск.) (бел.         Алена + Васіль III
      |                          |
    Іван  (руск.) (бел.               Іван IV
                                 |
                           Фёдар I Іванавіч
                                 |
                          Феадосія Фёдараўна  (руск.) (бел.
```

### Вядомыя Глінскія

Князь Багдан Глінскі  (руск.) (бел. у 1500 годзе ўзяты рускімі ў палон пад Пуціўлем, сыны князя Льва Глінскага  (укр.) (бел. — Васіль і Міхал; сыны князя Васіля — Юрый  (руск.) (бел. і Міхаіл  (руск.) (бел..

Былі ў сваяцтве з вялікімі князямі маскоўскімі (з Рурыкавічаў) праз шлюб Алены Глінскай з вялікім князяем Васілём III у 1526 годзе. Маскоўская галіна князёў Глінскіх згасла ў 2-й палове XVI ст.

Княства Глінскае
----------------

Складальнікі радаслоўцаў паведамляюць, што Алекса (або Лексад), прыняўшы хрышчэнне, атрымаў ад Вітаўта гарады Глінск і Палтаву. З гэтага вынікае, што аўтары ў паўстагоддзя пасля Кулікоўскай бітвы здолелі ўпісаць чатыры пакаленні Мамаевых нашчадкаў. У гэтым можна бачыць тыповае радаводнае паданне, калі заснавальнікам роду называецца наўдачу выхапленае з летапісаў імя (у гэтым выпадку татарскае — магчыма, уплыў сарматызму). У радаслоўцы таксама паведамляецца пра выратаванне продкамі Глінскіх вялікага князя Вітаўта пасля разгрому на Ворскле, праўда, напэўна і гэтае прыгожае паданне «сфальсіфікавана».

У абліччы Алены Глінскай, рэканструяваным па чэрапе, пераважаюць не мангалоідныя, а паўночнаеўрапейскія рысы.
Рэальнасць падання пра паходжанне Глінскіх ад Мамая прымае А. А. Шэннікаў, які ў пацвярджэнне спасылаецца на неназваны «рускі летапіс», дзе адзін з Глінскіх — Іван Малы, называны Мамаем, а таксама прыводзіць ліст Шэйх-Ахмеда  (руск.) (бел. да братоў Глінскіх (1501), у якім хан звяртаецца да іх «Кияты князья Мамаевы  (руск.) (бел. истинные дети», быццам «апелюючы да яшчэ не згаслай татарскай этнічнай самасвядомасці Глінскіх».

Гіпатэтычнае літоўска-татарскія княства на тэрыторыі сучасных Чаркаскай і Палтаўскай абласцей Шэннікаў адносіць да групы памежных дзяржаўных утварэнняў паўднёва-усходу Русі, у якіх пры «зрастанні славянскай і цюркскай частак насельніцтва» ішло складванне казацтва. Шэннікаў выказвае здагадку, што «князі тут былі больш падобныя да казачых атаманаў, чым да сапраўдных феадалаў». Тыповым прадстаўніком гэтых татара-літоўскіх князёў, мабыць, быў Багдан Глінскі  (руск.) (бел. у 1500 годзе ўзяты рускімі ў палон пад Пуціўлем.

Сямейства Міхаіла Глінскага
---------------------------

Асноўны артыкул: **Мяцеж Глінскіх**
Вядомасцю і месцам у гісторыі Глінскія абавязаны князю Міхаілу Львовічу (1470—1534) — адной з найкаларытнейшых фігур літоўскай і рускай гісторыі пачатку XVI ст. Ён выхоўваўся пры двары свячэннарымскага імператара, прыняў каталіцтва, удзельнічаў у Італьянскіх войнах. Пры ўступленні на сталец караля Жыгімонта Старога князь Міхаіл Глінскі ўзняў мяцеж, але пацярпеў паразу і збег у Маскву.

Пасля шлюбу пляменніцы Міхаіла Глінскага, Алены, з вялікім князем Васілём Іванавічам (1526) значэнне роду надзвычайна ўзрасло, а пасля смерці Васіля Іванавіча ў 1533 годзе Глінскія сталі фактычнымі кіраўнікамі Маскоўскай дзяржавы. Супраць іх пры двары склалася партыя на чале з Шуйскімі, якія і паднялі супраць іх маскоўскую чэрнь пасля разбуральнага пажару 1547 года  (руск.) (бел.. На гэтым панаванне Глінскіх у Рускай дзяржаве скончылася. Тыя Глінскія, што засталіся ў жывых (найбольш вядомы з іх Міхаіл Васільевіч  (руск.) (бел.) нашчадкаў не пакінулі і на іх род маскоўская галіна роду згасла.

Апісанне герба
--------------

У чырвоным полі княскі сталец, перад ім перавернутае бярло з расшчэпленым дзяржаннем, якое ўтварае быццам трэцюю, сярэднюю нагу стальца. Такі герб належаў літоўскім князям Глінскім, якія мелі ўладанні на Севершчыне. Цікавае параўнанне з гербам Агінскіх. Герб Глінскіх унесены ў 2-ю частку Гербоўніка дваранскіх родаў Царства Польскага, стар. 47.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Глинские // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 151. — 737 с.
2. ↑  В. В. Кавельмахер. К ИСТОРИИ ПОСТРОЙКИ ИМЕНИННОЙ ЦЕРКВИ ИВАНА ГРОЗНОГО В СЕЛЕ ДЬЯКОВЕ
3. 1 2 3 4  Шенников А. А. Княжество потомков Мамая Архівавана 14 лістапада 2012. // Депонировано в ИНИОН. — 7380. Л. 1981. С.20-22
4. ↑  «Княжество потомков Мамая (к проблемам запустения Юго-Восточной Руси в XIV—XV веках)». Деп. в ИНИОН АН СССР 15.04.81. № 7380"
5. ↑  *Лакиер А.Б.* § 91, № 44 // Русская геральдика. — 1855.

Літаратура
----------

* Полн. собр. р. лет. IV, 309—310; VI, 272; Царст. кн. 142 и сл.
* Сказания кн. Курбского; Карамзин VIII, 59, пр. 164, 459.
* *Долгоруков П. В.* Российская родословная книга. — СПб.: Тип. 3 Отд. Собств. Е. И. В. Канцелярии, 1857. — Т. 4. — С. 358.
* Глинские, княжеский род // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* *Шенников А. А.* Княжество потомков Мамая // Депонировано в ИНИОН. — Л. 1981. — № 7380. — С. 20—22.
* *Сміщук Олександр* Мамай — татарський хан і український козак // Газета «Прес Центр». — Черкаси, 2007 від 05.09.. — В. № 36 (111).