Нявер'е св. Фамы (Рэмбрандт)
**Фама** (грэч. Θωμάς, лац.: Thomas), **Іуда Фама**, **Дзідзім** — адзін з 12 вялікіх апосталаў. Мянушка «Фама» значыць «блізнюк» па-арамейску, Дзідзім — пераклад гэтай мянушкі на грэчаскую. Паводле падання, ён паходзіў з Галілеі і быў рыбаком. Фама самааддана служыў Ісусу Хрысту, хоць і не заўсёды разумеў сэнс яго слоў, але шчыра выказваў сваю гатоўнасць памерці за свайго настаўніка. Калі Ісус Хрыстос, як падаецца ў Бібліі, пасля свайго распяцця на крыжы ўваскрэс і ў адсутнасць Фамы паказаўся іншым апосталам, якія паведамілі пра гэта Фаме, то апошні не паверыў ім і заявіў, што пераканаецца толькі тады, калі сам убачыць на яго руках раны ад цвікоў і памацае іх сваімі пальцамі. Адсюль і пайшло выслоўе: *няверуючы Фама*.

Паводле падання, заснавальнік хрысціянства ў Індыі. Прапаведуючы ў горадзе Меліяпор, размешчаным на ўсходнім беразе паўвострава Індастан, апостал Фама быў абвінавачаны адным паганскім жрацом, які забіў свайго сына, у смерці юнака. Натоўп схапіў святога Фаму, як забойцу, і патрабаваў пакарання. Апостал Фама папрасіў дазволіць яму пагаварыць з забітым. Па малітве апостала юнак ажыў і засведчыў аб тым, што забойства здзейсніў яго бацька. Пасля пропаведзі Евангелля Фама прыняў пакутніцкую смерць у індыйскім горадзе Маліпура — быў праткнуць пяццю дзідамі. Нягледзячы на паданне, шэраг сучасных гісторыкаў лічыць, што хрысціянства ў Індыю прывёз не ён, а Фама Канскі ў IV стагоддзі.

Імя
---

Імя *Фама* паходзіць ад арамейскага ці сірыйскага слова сір. ܬܐܘܡܐ *Tамa*, што значыць блізнюк. У грэчаскай мове маецца падобнае слова *Дыдзімус*.

У Новым Запавеце
----------------

Фама ўпершыню згадваецца у Евангеллі ад Яна. У Ян. 11:16 пасля раптоўнай смерці Лазара, апосталы не хачуць вяртацца ў Іудзею, таму што яўрэі хочуць пабіць каменямі Ісуса. На гэта Фама кажа: «*Пайдзем і мы памром з Ім*».

Зноў Фама кажа ў Ян. 14:5. Калі Ісус тлумачыць, што Ён пакідае, каб падрыхтаваць нябесны дом для Сваіх паслядоўнікаў, і што яны там далучацца да Яго, тады Фама рэагуе, сказаўшы: «*Госпадзе, мы не ведаем, дзе Ты ідзеш, так, як мы можам ведаць шлях?*»

У Ян. 20:24-29 распавядаецца, як Фама спачатку не паверыў, калі пачуў, што Ісус уваскрос з мёртвых і з'явіўся іншым апосталам, кажучы: «*Калі не ўбачу на руках Яго ранаў ад цвікоў, і пакладу палец у раны ад цвікоў, і не ўкладу рукі маёй у рэбры Ягоныя, не паверу*». Але калі Ісус з'явіўся пазней і запрасіў Фаму дакрануцца да Яго раны, Фама паказаў сваю веру, сказаўшы: «*Гасподзь мой і Бог мой*». Затым Ісус сказаў: «*Фама, ты паверыў таму, што ўбачыў Мяне; дабрашчасныя тыя, што не бачыўшы — паверылі*».

Смерць
------

Згодна традыцыі, св. Фама быў забіты ў Майлапуры, недалёка ад Чэнае ў 72 годзе, і там жа і пахаваны. Яфрэм Сірын сцвярджае, што апостал быў закатаваны ў Індыі, і што яго рэшткі былі потым прывезеныя ў Эдессу. Гэта самая ранняя вядомая згадка яго пакутніцтва.

У запісах Марка Пола 13-га стагоддзя сцвярджаецца, што апостал раптоўна памер каля Чэнае ад тупой стралы лаўца, які паляваў на паўлінаў і не ўбачыў святога. Прынамсі з 16 стагоддзя, гара св. Фамы шануецца індусамі, мусульманамі і хрысціянамі. Запісы Барбозы пачатку 16 стагоддзя паведамляюць, што грабніца падтрымлівалася мусульманінам, які трымаў там лямпу. Сабор Святога Фамы ў Майлапуры знаходзіцца, як лічыцца, на магіле апостала, храм быў пабудаваны ў 16 стагоддзі і перабудаваны ў 19-ым.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Скарына Ф.: Творы… С. 179.
4. ↑  Житие и страдание святого апостола Фомы Архівавана 5 жніўня 2016.  (руск.)
5. ↑  K.S. Latourette, *A History of the Expansion of Christianity,* 7 vols. London, 1940-49
6. ↑  Edward Gibbon, *The Decline and Fall of the Roman Empire,* London, 1957
7. ↑  Koenraad Elst, *Negationism in India: Concealing the Record of Islam,* New Delhi, 1992,
8. ↑  T.R. Vedantham, «St. Thomas Legend» in the *South Madras News,* Madras, 1987
9. ↑  Ishwar Sharan, *The Myth of Saint Thomas and the Mylapore Shiva Temple,* New Delhi, 1995

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 179. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

Спасылкі
--------

* Фама, апостал Архівавана 6 чэрвеня 2012. (англ.)

| Евангелісты |
| --- |
| 
Матфей · 
Марк · 
Лука · 
Ян

---

*Некананічныя*
Пётр · 
Фама · 
Філіп
 |

| Дванаццаць апосталаў |
| --- |
| 
Андрэй · 
Варфаламей · 
Іуда Іскарыёт · 
Матфей · 
Матфій · 
Пётр · 
Сымон Кананіт · 
Фадзей · 
Фама · 
Філіп · 
Якаў Алфееў · 
Якаў Зевядзееў · 
Ян
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Даведка РІА |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CONOR: 225586019 · GND: 118622099 · ISNI: 0000 0000 9663 1720 · LCCN: n50078850 · LNB: 000220960 · NLA: 35568457 · NLP: A10126004 · LIBRIS: 332751 · VIAF: 305191674, 52482426, 1019154381059230291800, 92779334, 404144782716244536270, 491159474197027662073 · ULAN: 500348955 |

 |