recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Голубеў.
**Юры Пятровіч Голубеў** (нар. у 1976 годзе) — беларускі фізік, педагог, кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, рэктар Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў ў 1998 годзе радыётэхнічны факультэт]] Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. 

Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата тэхнічных навук па спецыяльнасці «Электрафізіка, электрафізічныя ўстаноўкі» абараніў 27 чэрвеня 2003 года ў Полацкім дзяржаўным універсітэце. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Плазменныя крыніцы электронаў з пучкамі вялікага перасеку для электронна-прамянёвых тэхналогій». Навуковы кіраўнік - доктар тэхнічных навук, прафесар Уладзімір Аляксеевіч Груздзеў.

З 2003 года працаваў ў Полацкім дзяржаўным універсітэце. З'яўляўся выкладчыкам, старэйшым выкладчыкам кафедры, дацэнтам кафедры фізікі, займаў пасаду начальніка вучэбна-метадычнага аддзела ўніверсітэта, прарэктара па вучэбнай рабоце Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. 

28 ліпеня 2023 года прызначаны на пасаду рэктара Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя навуковыя інтарэсы: энергаэфектыўныя электронна- і іённапрамянёвыя тэхналогіі на базе крыніц з плазменным эмітэрам, электродныя структуры, у якіх узбуджаецца газавы разрад, плазма газавага разраду, электронны пучок вялікага перасеку, узаемасувязь характарыстык разрадаў, параметраў і эмісійных уласцівасцяў эмітуючай плазмы, умоў пераключэння і паскарэння электронаў з газаразраднай плазме і параметраў пучка вялікага перасеку.

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
* Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
* Ганаровая грамата Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта

Выбраная бібліяграфія
---------------------

Вучэбныя выданні
----------------

* Электрычныя токі ў розных асяроддзях: у вадкасцях (электралітах). - Наваполацк : ПДУ, 2012.
* Заданні па фізіцы. – Наваполацк: ПДУ, 2010. – 103 с.
* Квантавая оптыка: міждысцыплінарны лабараторны практыкум. - Наваполацк: ПДУ, 2006.
* Задачы па фізіцы для самастойнай працы студэнтаў (з прыкладамі рашэнняў). - Наваполацк: ПДУ, 2004.
* Фотаэлектрычныя ўзаемадзеянні: вучэбны дапаможнік. - Наваполацк: ПДУ, 2000.

Спасылкі
--------

* Біяграфія на сайце Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
* Профіль аўтара ў Google Scholar
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Успенская царква.
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Дабраволі Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1859 годзе з дрэва па праекце інжынера Леанарда Кржыжаноўскага. Па іншых крыніцах, узведзена ў 1840 годзе. Асвячэнне храма адбылося ў 1861 годзе.

У часы знаходжання Дабраволі ў складзе Польскай Рэспублікі і Вялікай Айчыннай вайны храм не закрываўся. У 1968 годзе будынак адабралі ў вернікаў. Адкрыта пасля заняпаду ў 1989 годзе.

У 1990 годзе дах быў пакрыты ацынкаванай бляхай замест гонты. У 2007 годзе быў афарбаваны фасад. У 2009 годзе праведзены ўнутраны рамонт, пафарбаваны сцены, праведзена электрычнасць.

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 2 жніўня 2016 года царкве быў нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Цэнтральны кубападобны зруб накрыты шатровым дахам, завершаным цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Па падоўжнай восі далучаны квадратныя пад двухсхільнымі пакрыццямі аднолькавыя па габарытах прытвор і апсіда. Сцены ашаляваны гарызантальна. У дэкаратыўнай аздобе выкарыстаны разныя фрызы, падзоры, ліштвы прамавугольных аконных праёмаў і дзвярэй.

У інтэр’еры — абраз XIX стагоддзя «Разасланне апосталаў».

### Званіца

Побач пастаўлена званіца народна-этнаграфічнай трактоўкі: каркаснае чатырохслуповае збудаванне пад шатровым пакрыццём.

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна, ф. 8, воп. 1, спр. 1265, арк. 88.
2. 1 2 3  Храм Успения Пресвятой Богородицы д. Доброволя Архівавана 8 кастрычніка 2018.. — Гродненская епархия  (руск.)

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл. — С. 288.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Успенская царква (Дабраволя)
* Свята-Успенская царква (Дабраволя) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Дабраволя) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Успенская царква (Дабраволя) на сайце «Архіварта»
Свіная галёнка
**Галёнка** — ніжняя частка задняй канечнасці ў земнаводных і наземных пазваночных, паміж сцягном і ступнёй.

У кулінарыі найбольшае значэнне мае свіная галёнка, асабліва папулярная ў нямецкай кухні, а таксама ў чэшскай, польскай, беларускай і іншых. Галёнку вэндзяць, соляць, тушаць, запякаюць, фаршыруюць (варачы ў піве з гваздзікамі). Вараная (з гароднінай і карэннем) галёнка, з гарнірам з тушанай капусты або гарохавым пюрэ лічыцца выдатнай закускай да халоднага піва або гарэлкі. З галёнкі таксама вырабляюць квашаніну, сальцісон, вараць гарох, фасолю ды іншыя супы.

Літаратура
----------

* *Белы А.* Галёнка // Праект «Наша ежа»

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галёнка (ежа)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква Святога Міхаіла.
**Царква Архангела Міхаіла** — колішні грэка-каталіцкі храм у в. Брунары  (польск.) (бел. Гарліцкага павета Малапольскім ваяводства. Належыць да ўзораў класічнага лемкаўскага дойлідства.

У 2013 годзе храм уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА разам з іншымі драўлянымі цэрквамі ў Польшчы і Украіне.

Гістарычны агляд
----------------

Першая бажніца ў Брунарах з’явілася пасля 1616 года, калі ў вёсцы была заснавана ўніяцкая парафія. Новую царкву пабудавалі ў 1653 годзе, а цяперашнюю — у XVIII стагоддзі. У 1831 годзе яе перабудавалі і пашырылі. Былы прэзбітэрый аб’ядналі з нефам.

Пасля аперацыі «Вісла» ў 1947 годзе, калі лемкі былі пераселены на заходнія тэрыторыі Польшчы, храм стаў выкарыстоўвацца як касцёл.

Архітэктура
-----------

Драўляная царква адносіцца да лемкаўскага дойлідства XVII стагоддзя. Архітэктурная структура храма падзелена на тры квадраты: алтар, неф і бабінец. Усе вонкавыя элементы царквы пакрыты гонтам. Над бабінцам узвышаецца вежа.
Кожная баня ўвянчана дэкаратыўнымі крыжамі.

Інтэр’ер
--------

Інтэр’ер
Унутры барочны іканастас XVIII стагоддзя. Захаваліся насценныя фрэскі XVIII — ХІХ стагоддзяў, наспісаныя ў сініх танах з вінаграднымі матывамі. Акрамя галоўнага алтара XVII стагоддзя ў царкве ёсць два бакавыя алтары XVIII стагоддзя, у якіх знаходзяцца каштоўныя ў мастацкім плане іконы Маці Божай і Праабражэння Гасподняга.

Зноскі
------

1. ↑  *Тарас Я. М*. Лемківська школа народного храмового будівництва // Збірник матеріалів Всеукраїнської наукової конференції, присвяченої 65-річчю депортації українців з території Польщі на Східну Україну. — Луганськ, 2010. — С. 42-43

Літаратура
----------

* *Тарас Я. М.* Українська сакральна дерев’яна архітектура —Львів, 2006 — С. 235—238.
* *Malinowscy G. i Z. Marciniszyn E. i P.*. Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Святога Міхаіла (Брунары)

| ⛭Польшча Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Польшчы |
| --- |
| Гістарычны цэнтр | Кракаў ·  Варшава ·  Замасць ·  Торунь |  |
| Культура | Аўшвіц-Біркенау ·  Саляныя шахты Вялічцы і Бохні ·  Замак Марыенбург ·  Кальварыя Зэбжыдоўска ·  Цэрквы міру ў (Явары і Свідніцы) ·  Цэрквы Малой Польшчы ·  Парк Мускау ·  Зала Стагоддзя |
| Прырода | Белавежская пушча1 ·  Карпацкія лясы |
| 1 — таксама на тэрыторыі Беларусі |
**Докшыцкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Расійскай імперыі ў 1793—1797 гадах.

Павет утвораны ў складзе Мінскай губерні з частак Ашмянскага і Менскага паветаў Вялікага Княства Літоўскага пасля іх далучэння да Расійская імперыі ў час Другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793). Адміністрацыйны цэнтр — мястэчка (з 1795 года горад) Докшыцы. Найбольш значнымі паселішчамі Докшыцкага павета былі мястэчкі Беразіно, Гайна, Даўгінава, Ілья, Лагойск, Плешчаніцы, сёлы Бягомль, Нябышына і іншыя. Павет скасаваны ў пачатку 1797 года, яго тэрыторыя падзелена паміж Вілейскім і Барысаўскім паветамі Мінскай губерні.

Ураднікі павета
---------------

* Докшыцкія павятовыя маршалкі

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

| ⛭Паветы Мінскай губерні (1793—1921) |
| --- |
| Бабруйскі (да 1919 і з 1920) ·  Баранавіцкі (з 1919) ·  Барысаўскі ·  Вілейскі (да 1843) ·  Дзісенскі (да 1843) ·  Ігуменскі ·  Мазырскі ·  Мінскі ·  Навагрудскі (з 1843) ·  Нясвіжскі (з 1920) ·  Пінскі ·  Рэчыцкі (1796—1919) ·  Слуцкі | Герб Мінскай губерні |
| У 1793—1796 гадах: | Давыд-Гарадоцкі ·  Докшыцкі ·  Нясвіжскі ·  Пастаўскі |
**Копыскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, якая існавала ў 1777—1796 і 1802—1861 гадах. Цэнтр — Копысь. Плошча каля 2,3 тыс. км².

Створаны на частцы тэрыторыі скасаваных Аршанскай і Магілёўскай правінцый паводле імператарскага ўказа ад 22 сакавіка 1777 года. Уключаў 115 панскіх маёнткаў, мястэчкі Абольцы, Барань, Зубрэвічы, Саколіна, Смаляны, Стараселле, Талачын.

У 1794 годзе да павета далучана тэрыторыя на захад ад ракі Друць з мястэчкамі Абчуга, Бобр, Зарэчны Талачын, Крупкі, пасля чаго плошча павета склала каля 3,1 тыс. км². У 1796 годзе павет скасаваны, у 1801 годзе адноўлены. Паўторна скасаваны ў 1861 годзе, тэрыторыя павета была ўключана ў Аршанскі, Горацкі, Магілёўскі і Сенненскі паветы.

Ураднікі павета
---------------

* Копыскія павятовыя маршалкі

Літаратура
----------

* *Насевіч, В.* Копыскі павет / Вячаслаў Насевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — С. 234. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

| ⛭Паветы Магілёўскай губерні (1802—1919) |
| --- |
| Аршанскі ·  Бабінавіцкі (да 1840) ·  Быхаўскі (да 1852 Старабыхаўскі) ·  Гомельскі (да 1852 Беліцкі) ·  Горацкі (да 1861 Копыскі) ·  Клімавіцкі ·  Магілёўскі ·  Мсціслаўскі ·  Рагачоўскі ·  Сенненскі ·  Чавускі ·  Чэрыкаўскі | Герб Магілёўскай губерні |
**Рагніль Хага** (нарв.: Ragnhild Haga; нар. 12 лютага 1991) — нарвежская лыжніца, алімпійская чэмпіёнка Зімовых Алімпійскіх гульняў 2018, прызёрка этапу Кубка свету, шматразовая чэмпіёнка свету сярод моладзі. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных гонках.

У Кубку свету Хага дэбютавала ў сакавіку 2010 года, у лютым 2012 года адзіны раз трапіла ў тройку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. 
У 2011 годзе стала двухразовай чэмпіёнкай свету сярод юніёраў, а ў 2012 годзе стала двухразовай пераможцай моладзевага чэмпіянату свету.



1. 1 2  FIS database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q212928'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105753098'></a>
2. ↑   Праверана 4 снежня 2018.
**Асо́тна** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнец.

Плошча паверхні возера 0,23 км². Даўжыня 1,32 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Плошча вадазбору 1,75 км². Даўжыня берагавой лініі 2,8 км.  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 10—25 метраў, пераважна стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны.

Возера слабапраточнае. Упадаюць ручаі. Выцякае ручай у раку Чарнец. Ручаём злучана з возерам Вялікія Таболы.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Асотна Архівавана 7 лютага 2013.
**«Асобая нарада пры Калегіі ГПУ»**, пазней — «Асобая нарада пры Калегіі АГПУ», «Спецыяльная Нарада пры НКУС СССР», «Спецыяльная Нарада пры МГБ СССР»; ОСО) у СССР у 1922—1953 гадах — пазасудовы орган, які меў паўнамоцтвы разглядаць крымінальныя справы па абвінавачваннях у дзеях, якія пагражаюць савецкаму ладу (контррэвалюцыйная прапаганда і агітацыя, здрада Радзіме, дэзертырства у ваенны час, шкодніцтва і т. д.), і выносіць прысуды па выніках расследавання, а таксама пераглядаць рашэнні Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР. Асобая нарада мела права выносіць прысуды пра турэмнае зняволенне, спасылцы ці высыланню абвінавачваных, а таксама пра ўжыванне іншых мер пакарання. У 1941-1945 гадах магло прыгаворваць да смяротнага пакарання. Асобую нараду не варта блытаць з «Асобымі тройкамі НКУС».

Спасылкі
--------

* Постановление ЦИК СССР, СНК СССР от 05.11.1934 № 22 об Особом совещании при НКВД СССР
* Письмо С. Д. Игнатьева И. В. Сталину об Особом Совещании при МГБ СССР // shieldandsword.mozohin.ru
* Постановление политбюро ЦК ВКП(б) о конфискации имущества осужденных особым совещанием с приложением проекта указа президиума верховного совета СССР // www.alexanderyakovlev.org
* Постановление Государственного Комитета Обороны № ГКО-903сс от 17 ноября 1941 г. // www.teatrskazka.com
**Аніла Дэнай** (алб.: Anila Denaj) (18 верасня 1973, Тырана Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія) — албанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Міністр фінансаў і эканомікі Албаніі (2019—2021)

Біяграфія
---------

У 1995 годзе скончыла Тыранскі ўніверсітэт, дзе вывучала фінансавы і банкаўскі менеджмент.

На працягу 12 гадоў працавала ў ProCredit Holding і Internationale Projekt Consult, першапачаткова ў FEFAD Bank, пазней пераназваным у ProCredit Bank, дзе займала пасаду намесніка генеральнага дырэктара банка. Займала розныя кіруючыя пасады ў банках ProCredit Group у Сальвадоры, Балівіі, Эквадоры, Румыніі і Мазамбіку.

У перыяд з кастрычніка 2013 года па студзень 2015 года займала пасаду генеральнага дырэктара ў Міністэрстве фінансаў, з асноўным напрамкам дзейнасці па наглядзе за аперацыямі ў Дэпартаменце фінансаў, заканадаўства і кіравання дзяржаўнай маёмасцю, ва Упраўленні інфармацыйных тэхналогій, Дэпартаменце адміністрацыі і людскіх рэсурсаў. На працягу трох гадоў была членам праўлення Упраўлення электронных і паштовых камунікацый (AKEP). Была членам праўлення Адміністрацыйнага савета Фонда абавязковага медыцынскага страхавання Албаніі (FSDKSH), членам праўлення Фонда сацыяльнага страхавання і членам назіральнага савета страхавой кампаніі INSIG. У верасні 2018 года назначана генеральным дырэктарам FSDKSH.

З 2014 года выкладае ў дзяржаўнай Албанскай школе дзяржаўнага кіравання (ASPA) у Тыране ў якасці пазаштатнага выкладчыка ў галіне кіравання чалавечымі рэсурсамі.

17 студзеня 2019 года прызначана міністрам фінансаў і эканомікі Албаніі ў другім кабінеце Рамы. Змяніла на гэтай пасадзе А. Ахметая падчас рэарганізацыі кабінета міністраў пасля студэнцкіх і антыкарупцыйных пратэстаў. Займала пасаду да заканчэння тэрміна паўнамоцтваў урада 18 верасня 2021 года.

Па выніках парламенцкіх выбараў 25 красавіка 2021 года абраная дэпутатам Народнага сходу Албаніі ад Сацыялістычнай партыі Албаніі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Anila Denaj (алб.)(недаступная спасылка). *Partia Socialiste e Shqipërisë*. Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2022. Праверана 29 сакавіка 2022.
2. ↑  Anila Denaj (алб.)(недаступная спасылка). *Kuvendi i Shqipërisë*. Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2022. Праверана 29 сакавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Анізатрапія.
**Анізатрапі́я** (ад стар.-грэч.: ἄνισος — неаднолькавы + τρόπος — напрамак) у батаніцы — здольнасць розных органаў адной і той жа расліны займаць рознае становішча пры аднолькавым ўздзеянні пэўнага фактара вонкавага асяроддзя. Напрыклад, пры бакавым асвятленні расліны яе верхавінка выгінаецца ў бок крыніцы святла, а лісцевыя пласцінкі займаюць перпендыкулярнае напрамку прамянёў становішча.

Літаратура
----------

* Анізатрапія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
**Браты́лава** (трансліт.: *Bratylava*, руск.: Братылово) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчана за 13 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1599 годзе шляхецкая ўласнасць.

У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Чэрні — уладання пана Ягміна. У 1870 годзе адносілася да Чэрнінскай сельскай грамады.

У 1905 годзе аднайменныя вёска і фальварак (250 жыхароў) у Косіцкай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

У Вялікую Айчынную вайну 3 вяскоўцы загінулі, 1 прапаў без вестак.

Насельніцтва
------------

* 119 рэвізскіх душ (1858)
* 29 гаспадарак, 168 жыхароў (1921)
* 205 жыхароў (1959)
* 136 жыхароў (1970)
* 39 двароў, 95 жыхароў (2005)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Чэрнінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Чэрні |  |
| Вёскі | Братылава ·  Бярдычы ·  Валоскі ·  Вітошкі ·  Вялікая Курніца ·  Вялікія Косічы ·  Вялюнь ·  Гутавічы ·  Забярэззе ·  Залессе ·  Збірагі ·  Карабаны ·  Клімовічы ·  Селяхі ·  Харытоны |
Дзяржавы з найбольшай доляй у сусветнай вытворчасці бульбы
Бульбяная ніва Форт Фэйрфілд у штаце Мэн (ЗША)
**Бульбаводства** — галіна сельскагаспадарчай вытворчасці па вырошчванню бульбы для харчовых, кармавых і прамысловых мэтаў. Па стане на пачатак XXI стагоддзя ў свеце назіраецца павелічэнне як валавога збору бульбы, так і аб'ёмаў яе перапрацоўкі; прыкладны аб'ём вытворчасці бульбы ў свеце на душу насельніцтва складае 50 кг.

Гісторыя
--------

У Расійскай імперыі пачатак масавага распаўсюджання бульбы паклаў Андрэй Балотаў: ён першым пачаў вырошчваць яго на агародзе, а не на клумбах. У 1840 годзе ўрад краіны распачаў меры па ўкараненні культуры вырошчвання «другога хлеба», што сустрэла моцны супраціў сялян і прывяло да «бульбяных бунтаў» у пачатку 1840-х гадоў.

Вытворчасць бульбы
------------------

Найбуйнейшыя вытворцы бульбы: Кітай, Расія, Індыя, Украіна, ЗША, Германія, Польшча, Беларусь, Нідэрланды, Францыя.

У 2004 г. у свеце было вырашчана 328 млн тон бульбы, што роўна сумарнай сусветнай вытворчасці батату і ямса.

Па дадзеных на 2008 год бульбу ў свеце вырошчвалі для наступных мэтаў:

* каля 60 % — для харчавання ў свежым або перапрацаваным выглядзе,
* каля 15 % — на корм скату,
* для перапрацоўкі ў прамысловых мэтах.

Зноскі
------

1. 1 2  Ловкис, 2008
2. ↑  FAOSTAT
3. ↑  FAOSTAT

Літаратура
----------

* *Ловкис З. В. Грибоедова И. А. Литвяк В. В. Демянович А. Н.* Картофелеперерабатывающая отрасль Республики Беларусь // *Пищевая промышленность: наука и технологии*. — Минск: 2008. — № 1 (1). — С. 4—15.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Картофельные поля**
* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.) (Праверана 16 лютага 2012)
**Сіноптыка** (грэч. synoptikos — здольны ахапіць вокам) — раздзел метэаралогіі, навука вывучае фізічныя працэсы ў атмасферы Зямлі, якія вызначаюць будучы стан надвор’я.

Людзі, якія займаюцца сіноптыкай называюць сіноптыкамі. Іх задачай з’яўляецца рашэнне кароткатэрміновага прагнозу надвор’я, выкарыстоўваючы розныя метады, напрыклад шляхам складання і аналізу сінаптычных карт, якія даюць магчымасць назіраць за зменамі надвор’я і ацэньваць будучыя змяненні на названай тэрыторыі.

Гл. таксама
-----------

* Прагноз надвор’я

Літаратура
----------

* Сіноптыка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 403. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
**Крысціян Сорэнсен Блінкенберг** (дацк.: Christian Sørensen Blinkenberg; 15 лютага 1863, Рыбэ — 25 студзеня 1948, Капенгаген, Данія) — куратар Нацыянальнага музея Даніі і археолаг, які разам з Карлам Фрэдэрыкам Кінчам знайшоў Ліндскую храмавую хроніку ў пачатку XX ст. Апублікаваў яе ў 1912 годзе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1863 г. ў Даніі, у горадзе Рыбэ. 6 красавіка 1894 года ажаніўся з Эмай Генрыэтай. У 1899—1901 здзейсніў вялікую вучэбную паездку ў Грэцыю, Італію і Францыю.

У перыяд 1900—1914 кіраваў раскопкамі ў Ліндасе на востраве Родас, і ў 1904 годзе знайшоў храмавую хроніку ад 99 г. да н. э. Ля падножжа Ліндаса ёсць дошка ў гонар Крысціяна Блінкенберга і Карла Фрэдэрыка Кінча.

У 1911 годзе К. Блінкенберг стаў прафесарам класічнай археалогіі. Часткі Ліндскай храмавай хронікі цяпер знаходзяцца ў Нацыянальным музеі ў Капенгагене.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2  Christian Sørensen Blinkenberg // Dansk Biografisk Lexikon<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1164910'></a>
3. ↑  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

Літаратура
----------

Кембриджская история древнего мира. Том 4. Персия, Греция и западное Средиземноморье. Около 525—479 гг. до н. э./ Пер. с англ. подготовка текста, предисловие и примечания А. В. Зайкова. М.: Ладомир, 2011. 1112 c. ISBN 978-5-86218-496-9.

Спасылкі
--------

* Den Store Danske om Christian Sørensen Blinkenberg

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | gravsted.dk · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10043094 · BIBSYS: 90546156 · BNC: a10338007 · BNF: 12159421w · CiNii: DA03722770 · CONOR: 189982307 · GND: 124534104 · ISNI: 0000 0001 2277 8735 · LCCN: n87130801 · NKC: mzk2015865490 · NLA: 36054650 · NTA: 067575285 · NUKAT: n2005089496 · PTBNP: 541801 · LIBRIS: 289680 · SUDOC: 074650270 · VIAF: 29573146 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ерашоў.
**Іван Міхайлавіч Ерашоў** (26 верасня 1911, Лепель — 8 мая 1948) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Скончыў Лепельскі педагагічны тэхнікум, Сталінградскае ваенна-авіяцыйнае вучылішча, Ваенна-паветраную акадэмію. Працаваў настаўнікам. У Чырвонай Арміі з 1933 года. На фронце з мая 1943 г. Камандзір штурмавога авіяпалка. Удзельнік баёў на Курскай дузе, вызвалення Украіны. Пасля вайны да лістапада 1947 года працягваў службу у Ваенна-паветраных сілах у горадзе Чкалаў (зараз — Арэнбург). Памёр і пахаваны ў Новачаркаску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, медалямі. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 4 лютага 1944 г.

Памяць
------

Сярэдняй школе № 2 горада Лепеля прысвоена яго імя.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому составу военно-воздушных сил Красной Армии» от 4 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 17 февраля (№ 10 (270)). — С. 1

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 393. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Ерашов Иван Михайлович на сайце «Героі краіны»
**Брахілеміды** (*Brachylaimidae*) — сямейства паразітычных смактуноў. Звычайна дарослыя асобіны знаходзяцца ў стрававальных трактах і іншых органах млекакормячых і птушак і маюць складаны трохступенны жыццёвы цыкл.

Апісанне
--------

Цела дарослай асобіны выцягнутае або зрэдку авальнае ці субглабулярнае, гладкае, часам з дробнымі калючкамі, даўжынёй да 2 мм. Прысоскі добра развіты і, як правіла, у пярэднім канцы. Звычайна ёсць прэфарынкс, глотка цягліцавая, стрававод, калі ён прысутнічае, кароткі, а слізістая абалонка доўгая, заканчваецца побач з заднім канцом. Палавыя залозы размешчаны ззаду ад вентральнай прысоскі, а на вентральнай паверхні адкрываюцца палавыя адтуліны.

Гаспадары і экалогія
--------------------

Дарослыя смактуны гэтага сямейства сустракаюцца ў млекакормячых, птушках, а часам і ў земнаводных. Ёсць два прамежкавых гаспадара, абодва наземныя малюскі. Цэркарыі выходзяць з першага прамежкавага гаспадара з лёгка выпадальнымі рудыментарнымі хвастамі, а метацэркарыі ў другім прамежкавым гаспадары могуць або не могуць інкапсуліраваць.

Таксанамія
----------

У сусветнай фаўне больш за 70 відаў з 12 родаў.

Зноскі
------

1. ↑  Брахілеміды // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 328.
2. ↑  Olson, P. D.; Cribb, T. H.; Tkach, V. V.; Bray, R. A.; Littlewood, D. T. J. (2003). «Phylogeny and classification of the Digenea (Platyhelminthes: Trematoda)». *International Journal for Parasitology* **33**(7): 733—755. DOI:10.1016/S0020-7519(03)00049-3
3. 1 2  Gibson, David Ian (2002). *Keys to the Trematoda, Volume 1; Volume 3: Brachylaimidae*. CABI. pp. 32, 37–38. ISBN 9780851995472. .

Літаратура
----------

* Брахілеміды // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 328.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779674963 |
**Алена Груба** (басн.: Jelena Gruba) — каралева Босніі з дынастыі Катраманічаў у 1395—1398 гадах. Адзіная жанчына ў гісторыі, якая кіравала Босніяй.

Біяграфія
---------

Алена паходзіла са знатнага дому Нікалічаў, якія кіравалі часткай Захум’я. Яна была жонкай Стэфана Дабішы з дому Катраманічаў, які ў 1391 годзе стаў каралём Босніі.

У 1395 годзе кароль Дабіша памёр. Перад смерцю ён прызначыў сваім спадчыннікам караля Венгрыі Жыгімонта (жонка Жыгімонта Марыя па матчынай лініі паходзіла з дому Катраманічаў). Аднак баснійская знаць выступіла за пераход трона да ўдавы памерлага караля. Жыгімонт пасля перамоў з князямі Босніі не стаў змагацца за баснійскую карону, паколькі пасля смерці Марыі быў сканцэнтраваны на захаванні за сабой венгерскага трона і барацьбе супраць харватаў і турак, прычым вайна з туркамі ледзь не прывяла да яго гібелі (гл. Бітва пры Нікопале).

Паколькі Алена не валодала моцнай каралеўскай уладай і нават сваім тронам была цалкам абавязана знаці, у часы яе кіравання вырасла магутнасць дваранскіх родаў каралеўства і іх незалежнасць ад каралеўскай улады, шэраг князёў кіравалі сваімі ўладаннямі як незалежнымі дзяржавамі. Каралева падтрымлівала добрыя адносіны з Рагузай (Дуброўнікам), у 1397 годзе па яе загадзе былі адменены мыты для рагузанскіх купцоў у шэрагу земляў

У 1398 годзе на баснійскі трон уступіў Стэфан Остая, незаконнанароджаны сын караля Тврткі I, папярэдніка Стэфана Дабішы. Застаецца невядомым па якой прычыне адбылася змена ўлады, хутчэй за ўсё гэта было сумеснае рашэнне самых магутных вяльможаў каралеўства. Пасля свайго адхілення і ўзыходжання Остаі Алена працягвала жыць пры двары, як каралева-ўдава. Неўзабаве яна сканала.

Зноскі
------

1. 1 2  Dr. Željko Fajfrić. Kotromanići. Kraljica Jelena Gruba
2. ↑  BOSNIA & HERCEGOVINA

Спасылкі
--------

* Dr. Željko Fajfrić. Kotromanići
* BOSNIA & HERCEGOVINA
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Габрусь.

**Уладзі́мір Алякса́ндравіч Га́брусь** (руск.: Владимир Александрович Габрусь; 18 кастрычніка 1948, вёска Казулічы, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць) — расійскі грамадскі і палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыў Цюменскі сельскагаспадарчы інстытут, Свярдлоўскую ВПШ. Старшыня калгасу «40 гадоў Кастрычніка» Ісецкага раёна Цюменскай вобласці. У 1990—1993 народны дэпутат РФ, сябар Канстытуцыйнай камісіі, сябар Вярхоўнай Рады РФ па сацыяльным развіцці вёскі, аграрных пытаннях і харчаванні, сябар Мандатнай камісіі З’езду народных дэпутатаў, уваходзіў у фракцыю «Аграрны саюз». Жыве ў в. Слабада Бешкіль Ісецкага раёна Цюменскай вобласці. Дэпутат Табольскай гарадское Думы, дараднік кіраўніка гораду, старшыні гарадское Думы, сябар Аграрнай партыі Расіі.

Спасылкі
--------

* Біяграфія Архівавана 15 сакавіка 2008.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Зігфрыд.

**Зігфрыд Шведскі** — каталіцкі святы, ушанаваны ў Швецыі (дзень памяці 15 лютага).

Біяграфія
---------

Паводле некаторых звестак, у 995 годзе Зігфрыд быў манахам у Заходняй Англіі. Прыбыў у Нарвегію разам з правадыром вікінгаў Олафам I, пасля чаго місіянернічаў у Швецыі. У 1008 годзе каля Упсалы хрысціў караля Олафа. Калі Зігфрыд вярнуўся ў роднай Varend, ён убачыў драўлянае вядро, якое плавала па возеры і ў якім знаходзіліся адсечаныя галовы яго сваякоў. Іх рэліквіі захоўваюцца ў саборы Векшо. Пазней, ратуючыся ад супраціўлення сялян, ён бег на Готланд. На Готландзе Зігфрыд заснаваў першае шведскае біскупства ў Сакара. У 1030 годзе наведаў Брэмен.

Шанаванне
---------

Помнік Святога Зігфрыда перад кафедральным саборам Векшо
Святы Зігфрыд памёр 15 лютага (год невядомы) і быў пахаваны ў паўднёвай Швецыі. Мошчы Святога Зігфрыда былі знішчаны ў XVI стагоддзі падчас шведскай Рэфармацыі. Зігфрыд Шведскі быў адным з самых ушанаваных заступнікаў Швецыі, яго таксама шанавалі ў Даніі і Нарвегіі.

Іканаграфія
-----------

Часцей за ўсё мастакі-іканапісцы малявалі яго ў адзенні біскупа, які багаслаўляе мора з палубы карабля (побач з д'ябламі, якія пагражаюць).

Этымалогія імя
--------------

На старажытнанямецкай мове імя святога азначае *sigu* (перамога) і *fridu* (абарона ад узброенай сілы, мір): «пераможны абаронца».

Спасылкі
--------

* Артыкул пра святога Зігфрыда Архівавана 23 красавіка 2008.
**Філастра́т Старэйшы**, або **Філастра́т з Лемнасу** (стар.-грэч.: Φιλόστρατος ὁ Λήμνιος; каля 190 г. — каля 230 г.) — грэчаскі эліністычны пісьменнік, прадстаўнік позняй («другой») сафістыкі. Значную частку жыцця правёў у Рыме. 

Філастрат — аўтар першай часткі паэмы «Выявы», якая нібы апісвала 64 карціны з галерэі ў Неапалі. Не вядома, ці існавалі карціны на самой справе, ці былі прыдуманы пісьменнікам. Філастрату таксама прыпісваюць аўтарства паэмы «Героіка», прысвечанай удзельнікам Траянскай вайны.

Спасылкі
--------

* Philostratus the Elder, Imagines
* Diana Shaffer Ekphrasis and the Rhetoric of Viewing in Philostratus's Imaginary Museum
Рымскія правінцыі на Пірэнейскім паўвостраве пасля рэформы Дыяклетыяна
**Карфаге́нская Іспа́нія** (лац.: Hispania Carthaginiensis), або **Карфаге́ніка** (лац.: Carthaginiensis) — рымская правінцыя на Пірэнейскім паўвостраве.

Карфагеніка была ўтворана Дыяклетыянам у 283—289 гады ў рамках адміністрацыйнай рэформы. Дыяклетыян падзяліў Тараконскую Іспанію, якая ўзнікла на месцы правінцыі Блізкая Іспанія і Галісіі, на тры правінцыі:

* новая Тараконіка са сталіцай Таракон, якая ахоплівала толькі паўночна-ўсходнюю частку Тараконскай Іспаніі,
* Галецыя (сучасная Галісія і заходняя Астурыя, магчыма таксама ўсходняя Астурыя і Кантабрыя),
* Карфагеніка са сталіцай у Новым Карфагене (Картахена).

Карфагеніка ахоплівала поўдзень былой Блізкай Іспаніі і Балеарскія астравы. Паўночная граніца праходзіла на поўнач ад гарадоў Сегабрыга, Сегонтыя (Сігуэнса), Уксама (Осма), Клунія (Карунія-дэль-Кандэ) і Палантыя (Паленсія). Граніцу з Галецыяй утварала рака Эсла. Адміністрацыйны падзел заставаўся нязменным да канца рымскага панавання ў V стагоддзі, толькі ў канцы IV стагоддзя Балеары сталі асобнай правінцыяй.

Літаратура
----------

* Patrick Le Roux: L’armée romaine et l’organisation des provinces ibériques d’Auguste à l’invasion de 409, Paris 1982, S. 364ff.
* Ángel Montenegro Duque / José María Blázquez Martínez: Historia de España, hrsg. Ramón Menéndez Pidal / José María Jover Zamora, Bd. 2: España romana, Madrid 1982, S. 260f.; Claudio Sánchez-Albornoz: Divisiones tribales y administrativas del solar del reino de Asturias en la época romana, in: ders. Orígenes de la nación española, Bd. 1, Oviedo 1972, S. 99f. (und Karte).
* Franz Braun: Die Entwicklung der spanischen Provinzialgrenzen in römischer Zeit, Berlin 1909, S. 126—128.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Прадзюсар.
**Прадзюсар** (англ.: producer, ад *produce* — вырабляць) у кінематографе — давераная асоба кінакампаніі, якая ажыццяўляе ідэйна-мастацкі і арганізацыйна-фінансавы кантроль над пастаноўкай фільма. Ён таксама прымае актыўны ўдзел у падборы акцёраў, тэхнічнага персаналу. Функцыі прадзюсара могуць выконваць таксама рэжысёры, акцёры, сцэнарысты.

Асноўная задача прадзюсара — забяспечыць здымачнай групе ўмовы для здымак фільма, стварыць ёй умовы для паспяховай рэалізацыі творчай задачы (звышзадачы).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4324247-9, 4472639-9 · NKC: ph120209, ph877282 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сушко.

**Іосіф Фаміч Сушко** (1928, вёска Пруднікі, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць — 4 студзеня 2016) — беларускі самадзейны кампазітар. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР, мастацкі кіраўнік ансамбля песні і танца «Спадчына», лаўрэат прэміі «За духоўнае адраджэнне». Ганаровы грамадзянін Маладзечна.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Пастаўскай настаўніцкай семінарыі. 13 снежня 1944 года арыштаваны, у 1945 годзе прыгавораны да 10 гадоў зняволення, пакаранне адбываў у Тайшэце Іркуцкай вобласці. У 1954 годзе вызвалены, у 1962 годзе рэабілітаваны. Працаваў мастацкім кіраўніком Варапаеўскага Дома культуры (Пастаўскі раён). У 1959 годзе паступіў у Маладзечанскае музвучылішча. У 1960 годзе стаў кіраўніком ансамбля «Спадчына», які ў 1963 годзе атрымаў званне «народны».

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1996 года.

Зноскі
------

1. ↑  4 СТУДЗЕНЯ ПАМЁР ГАНАРОВЫ ГРАМАДЗЯНІН МАЛАДЗЕЧНА ІОСІФ СУШКО, СЁННЯ З ІМ РАЗВІТАЮЦЦА
2. ↑  Іосіф Сушко — заслужаны артыст з Маладзечна, які прайшоў праз ГУЛАГ Архівавана 4 сакавіка 2016. // «Рэгіянальная газета»
**Авіліс** (літ.: Avilys), **Авіляй** (літ.: Aviliai) — возера ва Уцянскім павеце на ўсходзе Літвы. Знаходзіцца за 8 км на захад ад Зарасая, на тэрыторыі Імбрацкай сянюніі Зарасайскага раёна; паўднёва-ўсходнюю частку возера атачае тэрыторыя Зарасайскай сянюніі. Уваходзіць у дзясятку найбуйнейшых азёр Літвы. Адносіцца да басейна Даўгавы.

Возера мае складаную форму, выцягнутую ў напрамку паўночны захад — паўднёвы ўсход. Знаходзіцца на вышыні 154,2 м над узроўнем мора. Плошча возера — 1258 га, даўжыня 8,1 км, шырыня да 4,5 км. Найбольшая глыбіня — 13,5 м, сярэдняя глыбіня — 3 м. Берагавая лінія моцна парэзаная, працягласць — 39,4 км. Усяго на возеры 31 востраў, агульнай плошчай 60 га; мноства паўвостраваў і заліваў.

У Авіліс упадае агулам 15 вадацёкаў. Плошча вадазборнага басейна возера — 73,7 км². На паўднёвым усходзе выцякае пратока Авіле ў возера Аўслас.


1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
**Заблудаўскі цуд** — серыя невытлумачаных з'яў, што адбыліся ў ваколіцах мястэчка Заблудаў (Польшча) у 1965 годзе.

У палове мая ў мястэчку пашырылася інфармацыя, што маладая дзяўчынка Ядвіга Якубоўская бачыла Маці Божую, пад час якой ёй было сказана пра чарговае з'яўленне 30 мая 1965 года.

Камуністычная бяспека паспрабавала перашкодзіць збіранню народу на гэты дзень. У мястэчка прыбыло больш за тысячу людзей з усяго Беластоцкага ваяводства. Дайшло да сутычак паміж польскай міліцыяй, якая ўжыла слезацечны газ, і вернікамі, якія закідвалі каменнем машыны з гукаўзмацняльнікамі.

Цуд ніколі не быў прызнаны каталіцкім касцёлам.

Літаратура
----------

* Krzysztof Sychowicz, *Żadnych cudów*, Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, nr 10 (45), październik 2004, ISSN 1641-9561, ss. 60-66  (польск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гародна.

**Гаро́дна** — возера ў Беларусі ў Віцебскім раёне ў басейне ракі Лучоса.

Плошча паверхні возера 0,87 км², даўжыня 1,35 км, найбольшая шырыня 0,92 км. Найбольшая глыбіня 8 м.  
Катлавіна возера Гародна тэрмакарставага тыпу мае акруглую форму. Вышыня схілаў ад 5—7 да 10 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая даўжынёй 4,05 км. Берагі нізкія, пясчаныя. Літараль шырокая. Глыбіні да 2 м займаюць каля 20%, 4—6 м каля 55% плошчы возера. Найбольшыя глыбіні ў паўночнай частцы возера. Да глыбіні 2—4 м дно пясчанае, глыбей пакрыта глеем.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Падводная расліннасць прысутнічае да глыбінь у 3 м. Уздоўж берагоў да глыбіні 1 м расце чарот, трыснёг.

У возеры Гародна водзяцца лешч, шчупак, плотка, лінь, язь, мянтуз і інш.

Ля возера вёскі Гарадняны, Гараднянскі Мох, Сасноўка

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Витебск. Энциклопедический справочник — Мн.: Белорусская Советская Энциклопедия имени Петруся Бровки, 1988. — С. 152. — 408 с. — ISBN 5-85700-004-1. (руск.)
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 12. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Городно Архівавана 23 мая 2012.
**Парыжская нацыянальная о́пера**, часцей скарочана **Парыжская опера** (фр.: Opéra National de Paris, Opéra de Paris) — дзяржаўная ўстанова ў французскай сталіцы, якая займаецца развіццём опернага, балетнага і класічнага музычнага мастацтва.

У цяперашні час Парыжская нацыянальная опера валодае двума тэатральнымі будынкамі — *Операй Гарнье* і *Операй Бастыліі*:

Палац Гарнье
* тэатр, у французскім вымаўленні названы Апера́ Гарнье, быў адкрыты 5 студзеня 1875 года; у ім таксама размяшчаецца балетная школа, якая існуе з 1713 года і якая лічыцца самай старэйшай у Еўропе;
* Опера Бастыліі адкрыта напярэдадні двухсотгоддзя ўзяцця Бастыліі — 13 ліпеня 1989 года, гэта самая вялікае збудаванне на плошчы Бастыліі, яно ўзведзена насупраць таго месца, дзе стаяла парыжская крэпасць.

З узвядзеннем будынка тэатра Бастыліі ў першым будынку ставяцца пераважна балеты і класічныя оперы.

Зноскі
------

1. ↑  L’École de Danse de l’Opéra de Paris
**Паскуале Сервера-і-Тапетэ** (ісп.: Pascual Cervera y Topete; 18 лютага 1839, Медзіна-Сідонія—3 красавіка 1909, Пуэрта-Рэаль) — іспанскі адмірал і флатаводзец.

Біяграфія
---------

Паскуале Сервера-і-Тапетэ нарадзіўся ў 1839 годзе ў Медзіна-Сідона.

Сваю ваенную кар’еру пачаў на флоце. Прымаў удзел у марскіх аперацыях у Марока, на Філіпінах і на Кубе.

У 1873 вярнуўся ў Іспанію. Тут Сервера паступіў на службу да карлістаў. Праявіў сябе ў абароне Каракскага арсенала каля Кадзіса супраць федэральных войскаў.

У 1898 годзе, падчас вайны са Злучанымі Штатамі, быў прызначаны галоўнакамандуючым іспанскай эскадрай, адпраўленай на пачатку мая да Вест-Індскіх астравоў. Крытычна ацэньваў якасці даручанага яму флоту, што відаць з лістоў Серверы, апублікаваных пасля заканчэння вайны. У красавіку-мае здзейсніў пераход праз Атлантычны акіян, але з-за недахопу вугалю не змог дайсці да умацаванай Гаваны і схаваўся ў Сант’яга-дэ-Куба, дзе быў акружаны амерыканцамі.

Пасля штурму Сант’яга-дэ-Куба трапіў у палон. У жніўні ён быў адпушчаны ў сувязі са сканчэннем вайны.

Сервера пасля вайны вярнуўся на радзіму. У 1901 годзе ён стаў віцэ-адміралам, ў 1902 годзе — камандуючым іспанскім флотам, ў 1903 годзе — пажыццёвым сенатарам.

Памёр Паскуале Сервера-і-Тапетэ ў 1909 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Pascual Cervera Topete // Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a>

Літаратура
----------

* Encyclopaedia Britannica. Chicago-London-Toronto, 1945. Vol.5. p. 164—165.

Спасылкі
--------

* Біяграфія(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Іспанскі біяграфічны · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a10362502 · BNE: XX1522863 · BNF: 14475521d · GND: 124665861 · ISNI: 0000 0000 5940 0106 · LCCN: n87931246 · NKC: jo2017969817 · PTBNP: 924761 · SUDOC: 070142734 · VIAF: 77253835 |

 |
**Еўфразіева базіліка** — раннехрысціянская базіліка ў горадзе Порач у Харватыі, аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Порач размешчаны на захадным узбярэжжы паўвострава Істрыі на беразе лагуны працягласцю 64 км, гэта адно з нешматлікіх міжземнаморскіх месцаў, дзе можна заўважыць старажытнарымскую аснову горада з яго храмамі, дамамі, сярэднявечнымі крапаснымі сценамі і вежамі. У старой частцы сустракаюцца невялікія скверы з векавымі соснамі, утульнымі дворыкамі, а многія будынкі стаяць на фундаментах старажытнарымскіх пабудоў.

Галоўная магістраль старажытнарымскага горада сёння называецца Дэкуманскай вуліцай і сканчваецца на плошчы Марафор, дзе бачны рэшткі антычных калон.

Фасады дамоў захоўваюць стыль венецыянскай готыкі. На весь свет знакамітая базіліка Св. Еўфразія (6 ст.) з яе цудоўнай візантыйскай мазаікай. Яна мае 3 нефы, атрыум і 8-вугольны баптыстэрый. Мармурныя калоны базілікі ўпрыгожаны багата арнаментаванымі капітэлямі. Сярод мазаічных сюжэтаў яркімі фарбамі на залатым фоне прываблівае выява Божай Маці з немаўлём.

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BAV: ADV11778555 · LCCN: n81005207 · NKC: olak20201077811 · NSK: 000566369 · VIAF: 132528024 |

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Харватыі |
| --- |
| 
Гістарычны цэнтр Спліта і палац Дыяклетыяна ·  Стары горад Дуброўніка ·  Плітвіцкія азёры ·  Гістарычны цэнтр Порача з Еўфразіевай базілікай ·  Стараградская раўніна ·  Гістарычны цэнтр Трогіра ·  Сабор Святога Якава ў Шыбеніку
 |  |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вібарг (значэнні).
Не блытаць з Выбаргам — горадам на паўночным захадзе Расіі.

**Ві́барг** (дацк.: Viborg) — горад у Даніі на паўвостраве Ютландыя, адміністрацыйны цэнтр амта Вібарг. Да 1340 г. тут выбіралі каралёў Даніі. Да 1650 г. найбуйнейшы горад Ютландыі. Цэнтр лютэранска-евангелічнага біскупства.

Геаграфія
---------

Адміністрацыйны цэнтр вобласці Цэнтральная Ютландыя, размешчаны на поўначы вобласці. Плошча ўласна горада складае (без тэрыторыі камуны) — 1474,05 км². Колькасць гарадскога насельніцтва — 37 309 чалавек (2014).

Этымалогія
----------

Назва горада паходзіць ад старажытнадацкага *wi*, якое азначае «свяцілішча».

Гісторыя
--------

Першыя паселішчы на тэрыторыі Вібарга ўзніклі ў 8 ст. (з’яўляўся меркавана язычніцкім культавым цэнтрам). Як горад пачаў развівацца з сярэдзіны 11 ст. Першапачаткова называўся **Віб’ерг** (Wibjerg). У 1065 годзе ў Вібаргу заснавана біскупства. Каля 1150 горад быў абнесены валам. У сярэдзіне 13 ст. заснаваны аўгусцінскі, у 1235 — францысканскі і каля 1240 — дамініканскі манастыры. Да 1340 года ў Вібаргу праводзіліся выбары дацкіх каралёў; да пачатку 17 ст. найбуйнейшы горад напаўвостраве Ютландыя, важны гандлёвы і фінансавы цэнтр.

Славутасці
----------

У цэнтры Вібаргв з брукаванымі вуліцамі — манументальны раманскі двухвежавы сабор (пабудаваны з гранітных валуноў у 1130-70-я гг.; перабудаваны ў 1876, роспісы Ё. Ф. Скоўгара); дамініканская царква Чорных манахаў (каля 1230). За межамі цэнтра — царква манастыра Асмілд (заснавана ў 1169; перабудавана ў 18 у.), цэрквы Вестэрванг (1970, арх. П. Э. Енсен, Х. Клок) і круглая ў плане Сондэрмарк (1982).

Культура
--------

Дзейнічаюць Гістарычны музей (1985), Музей Скоўгар (творы мастакоў сям’і Скоўгар і інш.), Музей пісьменніка С. С. Бліхера.

Начная панарама паўднёвай часткі ВібаргаНачная панарама паўднёвай часткі Вібарга

Гарады-пабрацімы
----------------

* Баё[d], Францыя
* Дальвік, Ісландыя
* Камуна Лунд, Швецыя
* Кечкемет, Венгрыя
* Люнебург, Германія

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Е. Н. Руденко.
 Введение в германскую филологию Архівавана 28 сакавіка 2018.
3. 1 2 3  Виборг // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вібарг
**Місісіпскі ўніверсітэт** (англ.: University of Mississippi) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца каля горада Оксфард у штаце Місісіпі.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Гэта старэйшы дзяржаўны ўніверсітэт штата і самы вялікі па колькасці студэнтаў. 

24 лютага 1844 года заканадаўчы сход штата Місісіпі заснаваў універсітэт, і праз чатыры гады ён прыняў першыя 80 студэнтаў. 

Падчас Грамадзянскай вайны ўніверсітэт дзейнічаў як шпіталь Канфедэрацыі і ледзь пазбег разбурэння войскамі генерала Гранта. 

У 1962 годзе падчас руху за грамадзянскія правы ва універсітэцкім кампусе адбыліся расавыя бунты, калі прыхільнікі сегрэгацыі спрабавалі перашкодзіць залічэнню афраамерыканскага студэнта Джэймса Мэрэдыта. 

Універсітэт цесна звязаны з пісьменнікам Уільямам Фолкнерам і кіруе яго былым домам, які разам з абсерваторыяй Барнарда і гістарычным раёнам Лісэй-Серкл унесены ў Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША.

Сёння ўніверсітэт кіруе адзіным у ЗША заводам па вытворчасці канабіса, зацверджаным Упраўленнем па кантролі за харчовымі прадуктамі і лекамі ЗША.

Яго медыцынскі цэнтр правёў першую перасадку лёгкіх і сэрца ад жывёлы да чалавека.

Сярод выпускнікоў і выкладчыкаў універсітэта 10 губернатараў штатаў, 5 сенатараў ЗША, кіраўнікі урада і лаўрэаты Нобелеўскай прэміі. Іншыя выпускнікі атрымалі такія ўзнагароды, як Эмі, Грэмі і Пулітцэраўская прэмія.

Структура
---------

* Каледж вольных мастацтваў
* Школа права
* Школа інжынерыі
* Школа адукацыі
* Школа медыцыны
* Школа фармацыі
* Школа бізнес-адміністравання
* Школа журналістыкі і новых медыяў
* Школа медсястрынства
* Школа прафесій у галіне здароўя
* Школа стаматалогіі
* Школа бухгалтарскага ўліку
* Школа прыкладных навук
* Школа аспірантуры ў галіне медыцынскіх навук

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Місісіпі

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>
2. ↑  U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023. Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Місісіпскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90386243 · BNF: 12084118d · CiNii: DA0107408X · GND: 4221684-9 · ISNI: 0000 0001 2169 2489 · LCCN: n79082381 · Microsoft: 368840534 · NKC: kn20020322291 · NLA: 36542164 · NUKAT: n2011050812 · SUDOC: 029156912 · VIAF: 139232334 |

 |