У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Опіум (значэнні).
Опіум атрымліваюць з опіумнага маку, надразаючы макаўкі
**О́піум**, **опій** (з лац.: opium) — моцнадзейны наркотык, які атрымліваюць з высушанага на сонцы млечнага соку недаспелых макавак опіумнага маку (лац. *Papaver somniferum*). Змяшчае каля 20 алкалоідаў. У традыцыйнай медыцыне дзякуючы высокаму ўтрыманню марфінавых алкалоідаў выкарыстоўваўся як моцны болесуцішальны сродак. Аднак ён хутка выклікаў наркатычную залежнасць і цяпер ужываецца толькі як сыравіна для атрымання медыцынскіх прэпаратаў (марфіну, кадэіну, папаверыну і іншых), а таксама для сінтэзу наркотыка гераіну.

Гісторыя
--------

Першыя згадкі опіуму адносяцца да 300-х гадоў да н.э. Опіум ужываўся ў Старажытнай Грэцыі, яго болесуцішальныя ўласцівасці згадваў Гіпакрат. У далейшым (у 1 тысячагоддзі н.э.) ужыванне опіуму распаўсюдзілася на ўсход, у Індыю, Кітай. Ужыванне опіумнага маку ў Сярэднявеччы не зафіксавана. Пік ужывання опіуму ў Еўропе прыйшоўся на канец XIX стагоддзя.

Вытворчасць
-----------

Афганістан, правінцыя Гільменд — адзін з галоўных цэнтраў вытворчасці опіуму. Амерыканская марская пяхота і салдаты Афганскай нацыянальнай арміі на поле опіумнага маку, падчас патрулявання тэрыторыі вакол сваёй базы.
Опіум атрымліваюць з опіумнага маку, надразаючы галоўкі, пасля ападзення пялёсткаў. Белае смалістае рэчыва, якое выцякае з галоўкі, паступова цвярдзее і становіцца карычневым. Гэта і ёсць опіум, які ўтрымлівае каля 20 алкалоідаў, уключаючы марфін (10 %), кадэін (0,5 %), наркацін (наскапін), тэбаін і папаверын.:558

У наш час асноўныя пасяўныя плошчы опіумнага маку сканцэнтраваны ў т.зв. «Залатым трохвугольніку» (Паўночны Тайланд, Лаос, Бірма), а таксама ў Афганістане. Паводле даных штогадовага дакладу кіравання ААН па наркотыках і злачыннасці, плошча пасеваў опіумнага маку ў Афганістане цяпер пераўзыходзіць плантацыі кокі ў Калумбіі, Перу і Балівіі, разам узятых, і складае 193 000 га (на 2006 год у Афганістане выраблялася 92% ад яго сусветнай вытворчасці роўнай 6630 тон). Збор ураджая опіумнага маку ў 2007 годзе ўзрос да 8200 тон — гэта ў 2,4 разы больш, чым у 2002 годзе, калі кааліцыйныя войскі пачалі баявыя дзеянні супраць арміі талібаў. У той жа час, паводле даных ААН, у паўночнай частцы краіны, якая знаходзіцца пад кантролем праамерыканскага ўрада, пасевы маку скарачаюцца, а збор збожжавых расце. У паўднёвых раёнах Афганістана, дзе моцныя пазіцыі «Талібана», процілеглая сітуацыя.

У краінах СНД фірмы, якія вырошчваюць мак або мак опіумны, павінны мець ліцэнзію. У Тайландзе існуе забарона на вырошчванне маку толькі з нядаўняга часу.

Гл. таксама
-----------

* Гераін
* Марфінанавыя алкалоіды
* Псіхаактыўныя рэчывы
* Першая опіумная вайна

Зноскі
------

1. ↑  Опіум (опіум) Архівавана 30 студзеня 2009. на Chat-behigh.org
2. ↑  *Александр Ъ-Габуев*. Мак всему голова// Афганистан продолжает наращивать производство опиума (руск.).  Газета «Коммерсантъ» (29 августа 2007). Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 25-06-2009.
3. ↑  *Бертрам Г. Катцунг.* Базисная и клиническая фармакология. В 2 томах. Том1. — Москва: Бином, Диалект, 2007. — 648 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-5-9518-0191-3.
4. ↑  National Geographic Israeli edition, p. 18 3/2007
5. ↑  От редакции: Биг мак // Ведомости, № 161 (1935), 29 августа 2007

Літаратура
----------

* Опіум // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Новы · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11975518z · GND: 4135009-1 · LCCN: sh85095095 · LNB: 000325526 · Microsoft: 2779153319 · NDL: 00560069 · NKC: ph123765 |

 |