| Крымскія татары |
| --- |
|  |
| Дыяспара |
| * Балгарыя
* ЗША
* Румынія
* Турцыя
* Узбекістан
 |
| 
Рэлігія |
| * Іслам
* Сунізм
 |
| 
Блізкія этнасы |
| * Караімы
* Крымчакі
* Урумы
 |
| 
Мовы і дыялекты |
| * Крымскататарская
* Турэцкая
* Караімская
* Крымчацкая
* Урумская
 |
| Гісторыя |
| * Полаўцы
* Ханства (1441—1783)
* Таўрычаская вобласць (1783—1796)
* Таўрычаская губерня (1802—1917)
* Народная Рэспубліка (1917—1918)
* АССР (1921—1945)
* Дэпартацыя (1945—1989)
* Аўтаномная Рэспубліка (з 1991)
* Расійская анексія (з 2014)
 |
| 
Асобы |
| * Ісмаіл Гаспрынскі
* Наман Чэлебіджыхан
* Мустафа Джамілеў
* Пісьменнікі
 |
| 
Сімвалы |
| * Сцяг
* Герб
* Гімн
 |
| 
Іншае |
| * Сюргюн
* Ханы Крыма
* Курултай
* Меджліс
	+ Нацыянальная партыя
* Крымскататарская літаратура
* Радыё «Мейдан»
* Тэлеканал «АТР»
* Наўрэз
* Кардашлік
 |

**Курулта́й крымскатата́рскага наро́да** (крымскатат.: Qırımtatar Milliy Qurultayı, Къырымтатар Миллий Къурултайы даслоўна, «крымскататарскі Нацыянальны З’езд», укр.: Курултай кримськотатарського народу) — форма нацыянальнай грамадска-палітычнай арганізацыі крымскіх татараў, прэтэндуе на паўнамоцнае прадстаўніцтва крымскататарскага народа (згодна з дзеючым «рэгламентам Курултая крымскататарскага народа». Курултай уяўляе сабой «нацыянальны з’езд, вышэйшы прадстаўнічы паўнамоцны орган крымскататарскага народа»).

Статус
------

Згодна з дзеючым «Рэгламентам Курултая крымскататарскага народа», дэлегаты Курултая абіраюцца крымскімі татарамі і членамі іх сем’яў, незалежна ад нацыянальнасці, якія пастаянна пражываюць на тэрыторыі Украіны, і крымскімі татарамі і членамі іх сем’яў — грамадзянамі Украіны, незалежна ад месца пражывання. Тэрмін паўнамоцтваў складу Курултая — 5 гадоў. У склад Курултая ўваходзіць 250 дэлегатаў, якія выбіраюцца ў два этапы па змяшанай мажарытарна-прапарцыйнай сістэме з кандыдатаў, якія вылучаюцца па спісах грамадскіх арганізацый і іх блокаў.

Афіцыйнай мовай Курултая з’яўляецца крымскататарская мова.

Згодна з дзеючым «Рэгламентам Курултая крымскататарскага народа», Курултай ўпаўнаважаны прымаць рашэнні па ўсіх істотных пытаннях: грамадска-палітычнай, сацыяльна-эканамічнай, культурнай і іншых бакоў жыцця народа. Рашэнні Курултая абавязковыя для ўсёй сістэмы нацыянальнага прадстаўніцтва і самакіравання крымскататарскага народа, якая ўключае Меджліс крымскататарскага народа, рэгіянальныя і мясцовыя меджлісы, камітэты садзейнічання вяртанні крымскіх татараў.

Сесіі Курултая склікаюцца не радзей аднаго разу ў 2,5 года.

Курултай фармуе Меджліс крымскататарскага народа — вышэйшы Паўнамоцны прадстаўніча-выканаўчы орган крымскататарскага народа ў перыяд паміж сесіямі Курултая.

Дзейнасць Курултая і яго органаў фінансуецца за кошт добраахвотных ахвяраванняў і паступленняў ад юрыдычных і фізічных асоб.

Першы Курултай
--------------

Лютаўская рэвалюцыя 1917 года ў Расіі прывяла да актывізацыі нацыянальных рухаў на ўсёй тэрыторыі краіны. 25 сакавіка 1917 года ў Сімферопалі быў скліканы Усекрымскі мусульманскі з’езд. З’езд абраў Часовы Крымска-Мусульманскі Выканаўчы Камітэт (Мусвыканкам, ЧКМВК), кіраўніком якога быў абраны Номан Чэлебіджыхан (Чэлебі Чэлебіеў).

Удзельнікі Курултая 1917 года.
1-2 кастрычніка 1917 года (паводле старога стылю) на з’ездзе прадстаўнікоў крымскататарскіх арганізацый, скліканым Мусвыканкамам, было прынята рашэнне аб тым, што ў паўсталай палітычнай сытуацыі, пытанне пра далейшы лёс Крыма павінен вырашаць Курултай крымскіх татар. 17 (30) лістапада адбыліся выбары дэлегатаў. Курултай адкрыўся 26 лістапада (9 снежня) у Ханскім палацы (Бахчысарай). Ён узяў на сябе ўсе паўнамоцтвы мусульманскага выканкама, абвясціў стварэнне Крымскай Народнай Рэспублікі, прыняў яе Канстытуцыю і дзяржаўную сімволіку, пасля чаго абвясціў сябе парламентам Крымскай Народнай Рэспублікі. Номан Чэлебіджыхан узначаліў урад.

Сучасны Курултай
----------------

Другі курултай быў скліканы ўжо ў 1991 годзе, праз два гады пасля пачатку масавага вяртання крымскіх татараў з месцаў, у якіх яны пражывалі пасля дэпартацыі 1944 года.

З 31 ліпеня па 2 жніўня 2015 года ў Анкара (Турцыя) прайшло другое пасяджэнне Сусветнага кангрэса крымскіх татараў. У ім прыняло ўдзел каля 400 дэлегатаў, якія прадстаўлялі 180 арганізацый з 14 краінаў.

Гл. таксама
-----------

* Меджліс крымскататарскага народа

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Рэгламент курултая крымскататарскага народа. Прыняты ў новай рэдакцыі з улікам дапаўненняў і змяненаў на трэцяй сесіі IV курултая крымскататарскага народа. г. Сімферопаль, 12 верасня 2004 г. Архівавана 29 чэрвеня 2019.
2. ↑  Курултай крымскататарскага народа: вытокі і скліканне нацыянальнага з’езду(недаступная спасылка)
3. ↑  II Сусветны Кангрэс крымскіх татараў збіраецца ва ўмовах, калі гістарычная Радзіма крымскататарскага народа ў руках у акупантаў

Спасылкі
--------

* Чаго не купіш нават за «Грошы»