recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Будынак былой суконнай мануфактуры
**Дубровенскія суконныя мануфактуры** — колішнія мануфактуры, якія дзейнічалі ў 1780—1861 гадах у мястэчку Дуброўна Аршанскага павета (цяпер горад у Віцебскай вобласці). 

Тут працавалі 3 мануфактуры (уладальнікі: князі Любамірскія, Евельсон, Гінзбург) і суконная фабрыка графа Пацёмкіна, якія выраблялі тканіну. На мануфактурах у 1814—1819 гадах было 12—31 ткацкіх станкоў і 100—260 вольнанаёмных рабочых. На фабрыцы Пацёмкіна працавалі 300 прыгонных.

Літаратура
----------

* Дубровенскія суконныя мануфактуры // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Андрэ́й Яго́равіч Раха́наў** — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

З 1935 да 1941 года працаваў настаўнікам, дырэктарам сярэдніх няпоўных школ Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. 

У часы Вялікай Айчыннай вайны быў намеснікам камісара 2-й Беларускай партызанскай брыгады па камсамоле, пасля пачаў працаваць у камсамоле — сакратаром падпольнага камітэта Мехаўскага раёна ЛКСМ Беларусі.

Пасля вызвалення Гарадоцкага раёна ў 1943 годзе прызначаны сакратаром Гарадоцкага раённага камітэта ЛКСМ Беларусі. З 1944 да 1948 года займаў пасады загадчыка Аддзелам сялянскай моладзі ЦК ЛКСМ Беларусі, 1-га сакратара Палескага абласнога камітэта ЛКСМ Беларусі. 

З 1948 года на працы ў партыйных органах — быў 2-ім, пасля 1-ым сакратаром Калінкавіцкага раённага камітэта КП(б) Беларусі, 1-м сакратаром Капаткевіцкага і Жыткавіцкага раённых камітэтаў КП(б) Беларусі.

У 1953 — 1957 гадах — старшыня калгаса «Запаветы Ільіча» Жыткавіцкага раёна Палескай вобласці.

У 1961 — 1963 гадах — інспектар ЦК КП Беларусі.

У 1963 — 1964 гадах — старшыня Выканаўчага камітэта Мінскага сельскага абласнога Савета.

У 1964 — 1978 гадах — намеснік, пасля 1-ы намеснік старшыні Выканаўчага камітэта Мінскага абласнога Савета.

З 1978 года — старшыня Мінскага абласнога таварыства выратавання на водах.

Абіраўся членам ЦК Кампартыі Беларусі (1954—1956).

| ⛭Старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта |
| --- |
| БССР | 
* Міхаіл Кулагін (1938)
* Апанас Кавалёў (1938—1939)
* Андрэй Цёмкін (1939—1941)
* Фёдар Сіляеў (1941—1944)
* Раман Мачульскі (1944—1948)
* Мікіта Парашчанка (1948—1952)
* Мікалай Абраменка (1952—1954)
* Фёдар Сурганаў (1954—1955)
* Уладзімір Міцкевіч (1955—1962)
* Дзмітрый Цябут (1962—1963)
* Андрэй Раханаў (1963—1964, сельск.)
* Анатоль Дзенісевіч (1963—1964, прам.)
* Дзмітрый Цябут (1964—1975)
* Мікалай Сухій (1975—1983)
* Сяргей Лінг (1983—1986)
* Альфонс Тышкевіч (1986—1994)

 |  |
| Рэспубліка Беларусь | 
* Альфонс Тышкевіч (1986—1994)
* Пётр Пётух (1994—1998)
* Мікалай Дамашкевіч (1998—2007)
* Леанід Крупец (2007—2010)
* Барыс Батура (2010—2013)
* Сямён Шапіра (2013—2017)
* Анатоль Ісачанка (2017—2019)
* Аляксандр Турчын (з 2019)

 |
Станцыя сувязі
**Eutelsat** — французскі аператар спадарожнікавай сувязі, займае першае месца па велічыні абароту сярод аператараў спадарожнікавай сувязі ў свеце. Найбуйнейшымі акцыянерамі Eutelsat з’яўляюцца British Telecom (17,5 % акцый), France Telecom (23,1 %) і Deutsche Telekom (10,9 %).

Спадарожнікі Eutelsat выкарыстоўваюцца для вяшчання 4500 тэлефонных і 1100 радыёстанцый для больш чым 204 000 000 спажыўцоў. Яны таксама прадастаўляюць паслугі для трансляцый ТБ-праграм, карпаратыўных сетак, мабільнага пазіцыянавання і камунікацыі, падключэння магістральнага шырокапалоснага Інтэрнэта на зямлі, на моры і ў паветры. Штаб-кватэра Eutelsat знаходзіцца ў Парыжы.

Eutelsat Communications ўзначальвае Генеральны дырэктар Мішэль дэ Розен.

Зноскі
------

1. ↑  SIRENE<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3509449'></a>
2. ↑

Спасылкі
--------

* Eutelsat\* Solaris Mobile
* Tooway, Eutelsat’s consumer broadband service

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Flickr · Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1956 3629, 0000 0004 1797 8398 · Microsoft: 84756422 · SUDOC: 026438461 · VIAF: 134410633 |
**Андрэй Юр’евіч Юніцын** (нар. 21 мая 1972, Полацк Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў электрамеханікам электрасувязі, інжынерам электрасувязі, начальнікам аб’яднанага цэха электрасувязі, начальнікам лінейна-тэхнічнага ўчастка гарадской тэлефоннай сеткі Полацкага раённага вузла электрасувязі, начальнікам аддзела арганізацыйна-кадравай работы Полацкага гарвыканкама, начальнікам Полацкага занальнага вузла электрасувязі Віцебскага філіяла рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электрасувязі «Белтэлекам».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Юніцын Андрэй Юр’евіч
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партызанская брыгада імя І. В. Сталіна.

**Партызанская брыгада імя І. В. Сталіна** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года на базе 125-га атрада імя Сталіна, арганізаванага ў сакавіку 1942 года ў Дзяржынскім раёне. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Валожынскага, Дзяржынскага, Івянецкага, Мінскага, Стаўбцоўскага раёнаў. 5 ліпеня 1944 года брыгада (1160 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Пры фарміраванні брыгада з асабовага складу 125-га атрада імя Сталіна былі створанаы атрады «Бальшавік», імя Дзяржынскага і імя Суворава. У снежні ў брыгаду былі ўключаны асобна дзейныя атрады імя Чапаева і імя Будзённага. Пазней у брыгадзе былі сфарміраваны атрады імя Пархоменкі, імя Панамарэнкі і іншыя. У кастрычніку 1943 года на базе атрада імя Дзяржынскага была створана партызанская брыгада імя Ф, Э. Дзяржынскага, у снежні 1943 года на базе атрадаў імя Чапаева і імя Пархоменкі — партызанская брыгада імя В. І. Чапаева, на базе атрадаў імя Будзённага і імя Панамарэнкі — партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі. На момант злучэння з Чырвонай арміяй у склад брыгады ўваходзілі:

* атрад «Бальшавік»;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Рыжака;
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Сталіна.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* П. І. Гулевіч

### Камісар

* А. Г. Мурашоў

### Начальнік штаба

* І. К. Карпаў

Гісторыя
--------

Партызаны брыгады разам з іншымі брыгадамі і атрадамі у 1942 і ў пачатку 1943 наносілі удары па апорным пунктам, гарнізонам і паліцэйскім участкам, ачышчалі ад ворага Івянецкую зону. У ліпені — жніўні 1943 года правялі 17 баёў супраць карных экспедыцый і за выхад з блакады. У чэрвені 1944 года зрабілі 24 дыверсіі, пусцілі пад адхон 6 эшалонаў, падарвалі 3 масты, 14 аўтамашын. У ноч на 20 чэрвеня 1944 года на ўчастку Коласава — Негарэлае падарвалі каля 600 рэек, пашкодзілі 500 метраў тэлефонна-тэлеграфнай лініі.

Гл. таксама
-----------

* Комараўскі бой
* Налібоцкія баі (1942, 1943)

Зноскі
------

1. ↑  названы ў гонар камандзіра 125-га атрада імя Сталіна С. А. Рыжака, які загінуў у баі.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Андрэй Юр’янс** (лат.: Andrejs Jurjāns; 30 верасня 1856, Эрглі — 28 верасня 1922, Рыга) — латвійскі кампазітар, фалькларыст і музыказнаўца. Ён быў першым у Латвіі кампазітарам-класікам, які напісаў інструментальныя п’есы і кантаты. Юр’янс таксама вывучыў і сабраў больш за 6 000 твораў латышскага фальклору, у тым ліку 3 000 песень, якія ён аб’яднаў у шэсць кніг пад назвай «Матэрыялы латышскай народнай музыкі» (лат.: Latvju tautas mūzikas materiāli).

Біяграфія
---------

Андрэй Юр’янс з 1875 года вучыўся ў Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі, перш у класе органа Луі Гаміліуса[ru], затым таксама ў класе кампазіцыі Мікалая Рымскага-Корсакава.

У 1877 годзе была апублікавана першая напісаная ім песня. Пасля заканчэння кансерваторыі ў 1882—1916 гадах выкладаў у горадзе Харкаве, у той жа час актыўна ўдзельнічаючы ў музычным жыцці Латвіі як збіральнік, даследнік і аранжыроўшчык[ru] нацыянальнага песеннага фальклору.

Сваёй чатырохтомнай працай «Матэрыялы латышскай народнай музыкі», у якой прыведзена каля 2000 напеваў, Юр’янс паклаў падставу ўсім далейшым даследаванням у гэтай галіне.

Разам з братамі ён рэгулярна браў удзел у Латвійскіх святах песні[ru].

Пасля смерці Юр’янса яго праца была дапоўнена (5-я частка) братам Юр’янса, Паўлам. Уласныя творы Юр’янса таксама ў значнай ступені заснаваныя на фальклорным матэрыяле.

Зноскі
------

1. 1 2  Andrejs Jurjāns // Musicalics<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Андрэй Юр’янс на Вікісховішчы |

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Андрэй Юр’янс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 140487561 · GND: 130469327 · ISNI: 0000 0001 1037 1516 · LCCN: n82233122 · LNB: 000035123 · NKC: jx20080911014 · NUKAT: n2003140844 · SUDOC: 201482665 · VIAF: 7590258 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цівончык.
**Андрэй Цівончык** (ням.: Andrej Tiwontschik) (нар. 13 ліпеня 1970) — нямецкі лёгкаатлет (скакун з шастом), бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1996 года ў Атланце.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Мінску. Вырас у Беларусі і ў 1989 годзе займаў чацвёртае месца ў сусветным спісе сярод юніёраў. З дапамогай спонсараў ён у 1993 годзе перасяліўся ў Германію і прыняў нямецкае грамадзянства, каб ужо ў 1994 годзе ўдзельнічаць у чэмпіянаце Еўропы па лёгкай атлетыцы ў складзе зборнай каманды Германіі, дзе заняў шостае месца. У 1995 годзе ён пабіў нямецкі нацыянальны рэкорд у скачках з шастом, скокнуўшы на 5,80 м.

З-за траўмы Андрэй Цівончык не змог узяць удзел у алімпійскіх гульнях 2000 года ў Сіднеі. У 2001 годзе ён пакінуў вялікі спорт і пачаў сваю адукацыю на фізіятэрапеўта. Пазней ён стаў трэнерам па скачках з шастом зборнай Катара па лёгкай атлетыцы. У 2004 годзе вярнуўся ў Германію.

Зноскі
------

1. ↑  Andrei Tivontschik // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
**Ля касцёла** ці **Ля касцёла. Нядзельны дзень** — карціна мастака Фердынанда Рушчыца, напісана ў Багданаве ў 1899 годзе. Раней была адзінай у Беларусі карцінай мастака, захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

Апісанне
--------

Мастак неаднаразова звяртаўся да тэмы мясцовага храма, адлюстроўваў яго з розных ракурсаў. Выдатны прыклад беларускага драўлянага дойлідства другой паловы XVII стагоддзя Касцёл Міхаіла Арханёла, які выяўлены на карціне, на жаль, да нашага часу не захаваўся — згарэў падчас Другой сусветнай вайны. Мы маем магчымасць бачыць яго, дзякуючы фатаграфіям сябра Рушчыца, Яна Булгака, а карціна дазваляе адчуць настрой вясновага цёплага дня, адчуць яднанне зямлі, святла, людзей, нябёсаў, гулкімі гукамі, якія льюцца з палатна.

Карціна вы­ка­на­на ў ха­рак­тэр­ным для Рушчыца сты­лі сім­ва­ліч­на­га пей­за­жу: лю­дзі ні­ко­лі не трап­ля­юць у цэнтр гля­дац­кай ува­гі, іх воб­ра­зы раз­мы­тыя і пад­крэс­ле­на без­абліч­ныя — мас­так пра­па­ноў­вае нам у кож­ным на­ма­ля­ва­ным ім ча­ла­ве­ку па­знаць ся­бе і стаць саў­дзе­ль­ні­кам та­го ці інша­га яго тво­ра.

Яркі блакіт вясновага неба, палосы цёплых прамянёў сонца на драўляных збудаваннях працяты асаблівым пранізлівым каханнем і лагодай. Бачны бабінец старэнькага ўрослага ў зямлю касцёла. У яго ўпаўзаюць пахілыя старэчыя фігуркі быццам чарада доўгіх дзесяцігоддзяў, што прайшлі перад яго позіркам; старыя паважна стаяць наводдаль. Гракі на голых галінках дрэў; экспрэсіўныя бела-ружовыя аблокі, надзвычайная блакітная пранізлівасць неба, а ўдалечыні — сінія ўзгоркі і невыказны сум. На ажыўшай зямлі свята — ізноў вярнулiся вясна і жыццё.

Гл. таксама
-----------

* Спіс карцін Фердынанда Рушчыца
* Зямля, карціна Фердынанда Рушчыца

Зноскі
------

1. 1 2 3  Фердинанд Рущиц (1870 – 1936). К 140-летию со дня рождения художника (руск.).  Нацыянальны мастацкі музей РБ. Праверана 23 снежня 2011.(недаступная спасылка)
2. 1 2 3  *Барыс КРЭПАК*. Богданаўская "святыня думання" Фердынанда Рушчыца  (бел.).  «Культура». Праверана 23 снежня 2011.

Літаратура
----------

* Палікарпаў В. "Ля касцёла" // Дыялог. – 2000. - № 6. – С. 16-17.

Спасылкі
--------

*Тамара ГАБРУСЬ*. ПАД РУШЧЫЦАВЫМІ АБЛОКАМІ  (бел.).  «Наша вера». Праверана 23 снежня 2011.
**Рамэн Канон** (фр. Romain Cannone; нар. 12 красавіка 1997, Булонь-Біянкур) — французскі фехтавальшчык-шпажыст, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 2020 у Токіа.

Нарадзіўся 12 красавіка 1997 года ў горадзе Булонь-Біянкур, Францыя. Разам з сям’ёй пераехаў у Бразілію, калі яшчэ хадзіў у дзіцячы сад. Затым яго сям’я пераехала ў Ніжні Іст-Сайд ў Нью-Ёрку, там ён і пачаў займацца фехтаваннем ва ўзросце 12 гадоў, пасля трэніраваўся пад кіраўніцтвам Майкла Макрацова ва ўзросце 13 гадоў у Нью-Ёркскай акадэміі фехтавання на Коні-Айлэндзе.

У 2019 годзе Канон заняў 30-е месца ў асабістым першынстве свету па мужчынскай шпазе ў Будапешце. Да свайго залатога медаля на Алімпійскіх гульнях у Токіа 2020 яго найвышэйшым дасягненнем было 7-е месца на чэмпіянаце свету ў Ванкуверы 8 лютага 2019 года. У 2019 годзе, калі Канон прайшоў кваліфікацыю на Алімпійскія гульні, ён быў студэнтам у Бізнес-школе Скема.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Promotion spéciale des jeux Olympiques et Paralympiques d’été de Tokyo 2020: Décret du 8 septembre 2021 portant promotion et nomination dans l’ordre national de la Légion d’honneur — 2021. — вып. 211. — ISSN 0242-6773 Праверана 4 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1815103'></a>
2. 1 2 3   Праверана 25 ліпеня 2021.
3. 1 2 3   Праверана 25 ліпеня 2021.
**Ляані́н** (кіт. трад. 遼寧, спр. 辽宁, піньінь *Liáoníng*) — правінцыя на паўночным усходзе Кітая. На поўдні абмываецца Жоўтым морам, на ўсходзе прымыкае да мяжы з КНДР.

Плошча 151 тыс. км². Насельніцтва 39,5 млн чал. (1990). Адміністрацыйны цэнтр — Шэньян (Мукдэн). Больш за 1 млн жыхароў пражывае ў гарадах Шэньян, Фушунь, Аньшань.

Геаграфія
---------

Паверхня пераважна гарыстая. На ўсходзе Усходне-Маньчжурскія і Ляадунскія горы (вышыня да 1367 м), на захадзе адгор’і гор Ляасі, у цэнтральнай частцы — нізінная раўніна. Галоўныя рэкі — Ляахэ і Ялуцзян.

На тэрыторыі правінцыі знаходзяцца радовішчы каменнага вугалю, жалезнай руды, гаручых сланцаў, магнезіту, алюмініевай сыравіны.

Клімат мусоннага тыпу з гарачым вільготным летам і халоднай маласнежнай зімой. Ападкаў выпадае 500—1000 мм за год.

Эканоміка
---------

Ляанін — адзін з важнейшых індустрыяльных раёнаў Кітая. На долю Ляанін прыпадае значная частка здабычы каменнага вугалю (Фушунь і Фусінь), жалезнай руды (Аньшань і Бэньсі), сланцаў і інш. Буйныя ЦЭС і ГЭС. Агульнанацыянальнае значэнне мае чорная і каляровая металургія.

Галоўныя галіны прамысловасці: машынабудаванне (горназаводскае абсталяванне, станкі, электра-тэхнічныя вырабы, чыгуначны рухомы састаў, судны, трактары), хімічная, нафтаперапрацоўчая, будаўнічых матэрыялаў, тэкстыльная, харчовая (алейная, мукамольная).

У сельскай гаспадарцы пераважае земляробства, часткова арашальнае. Вырошчваюць пшаніцу, рыс, сою, бавоўнік, кенаф, тытунь. Агародніцтва і садоўніцтва. Рыбалоўства.

Транспарт чыгуначны, марскі, рачны. Галоўныя марскія парты: Люйда, Аньдун, Інкоў.

Зноскі
------

1. ↑  Seventh National Population Census of the People's Republic of China<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65059106'></a>

Літаратура
----------

* Ляанін // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. С. 414.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ляанін

| Адміністрацыйны падзел Кітайскай Народнай Рэспублікі |
| --- |
| Правінцыі | 
* Аньхой
* Ганьсу
* Гірын
* Гуандун
* Гуйчжоу
* Ляанін
* Сычуань
* Тайвань1
* Фуцзянь
* Хайнань
* Хубэй
* Хунань
* Хэбэй
* Хэйлунцзян
* Хэнань
* Цзянсі
* Цзянсу
* Цынхай
* Чжэцзян
* Шаньдун
* Шаньсі
* Шэньсі
* Юньнань

 |
| Аўтаномныя раёны | 
* Гуансі
* Нінся
* Сіньцзян
* Тыбет
* Унутраная Манголія

 |
| Гарады цэнтральнага падпарадкаванні | 
* Пекін
* Цяньцзінь
* Чунцын
* Шанхай

 |
| Спецыяльныя адміністрацыйныя раёны | 
* Ганконг
* Макаа

 |
| 1 — кантралюецца Рэспублікай Кітай |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119823809 · GND: 4254136-0 · LCCN: n80138224 · NDL: 00647900 · VIAF: 126672166 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грунтовіч.

**Надзея Уладзіміраўна Грунтовіч** (нар. 7 лістапада 1961, Гомель) — беларускі спецыяліст у галіне энергаэфектыўнасці і тэхнічнай дыягностыкі. Доктар тэхнічных навук (2008), прафесар (2010).

Біяграфія
---------

Скончыла Гомельскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў, гарадоў і сельскай гаспадаркі», 1984), Маскоўскі энергетычны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Электратэхнічныя комплексы і сістэмы, уключаючы іх кіраванне і рэгуляванне», 1990).

Працавала ў Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (1984—2014 і з 2016; энергетычны факультэт, кафедра «Электразабеспячэнне», прафесар); Бранскім дзяржаўным аграрным універсітэце (2014—2016, у 2015—2016 — загадчык кафедры «Сістэмы энергазабеспячэння»).

Навуковыя інтарэсы: энергетыка; энергаэфектыўнасць; тэхнічная дыягностыка.

Узнагароды
----------

Прэмія Спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў (2007).

Бібліяграфія
------------

* Методология оценки энергоэффективности транспорта нефти на основе моделирования электропотребления : диссертация … доктора технических наук : 05.14.01 : защищена 13.09.2007 : утверждена 06.02.2008 / Токочакова Надежда Владимировна. — Минск ; Гомель, 2007.
* Оценка и нормирование показателей энергоэффективности предприятий трубопроводного транспорта нефти / В. А. Анищенко, Н. В. Токочакова. — Гомель, 2007.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Токочакова Надежда Владимировна // Путь в науку. — Гомель, 2007. — Вып. 4 : Кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — С. 194.
**Ляадунскі паўвостраў** — паўвостраў у паўночна-ўсходняй частцы Кітая (правінцыя Ляанін) паміж Ляадунскім і Заходне-Карэйскім залівамі Жоўтага мора.

Даўжыня 225 км, шырыня ад 80 да 130 км. Берагі паўвострава роўныя, у яго паўднёва-заходняй частцы на паўвостраве Гуаньдун — рыясавага тыпу.
Ландшафты паўвострава — ўзгорыстыя раўніны і нізкагор'і вышынёй да 1132 м (гара Буюньшань), лясы і хмызнякі.

На паўднёвым ускрайку паўвострава размешчаны буйны горад і порт Далянь.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2004009390 · NKC: ge627524 · VIAF: 315529549 |
**Надзея Мацвееўна Мура́нская** (сапраўднае **Мурынава**) — спявачка (сапрана) і педагог другой паловы XIX стагоддзя.

Біяграфія
---------

Скончыла Пецярбургскую кансерваторыю (клас К. Эверардзі). Выступала ў Казані, Вільні, Пецярбургу, у Мінску з гастрольнымі трупамі на сцэне Мінскага гарадскога тэатра (1891—1893 і 1902—1903).

Адзін з першых вакальных педагогаў на Беларусі, арганізавала Мінскую вакальную студыю.

Творчасць
---------

Валодала мяккім прыемным голасам, артыстычнасцю, выключным пачуццём ансамбля. Сярод партый: Тамара («Дэман[ru]» А. Рубінштэйна), Маргарыта («Фаўст» Ш. Гуно), Таццяна («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Антаніда («Жыццё за цара» М. Глінкі), Маргарыта Валуа («Гугеноты» Дж. Меербера), Наташа («Русалка» А. Даргамыжскага), Донна Анна («Дон Жуан» В. А. Моцарта) і інш. У 1894—1895 гадах спявала ў Пецярбургу з Ф. Шаляпіным у операх «Трубадур» Дж. Вердзі (Леанора), «Кармэн» Ж. Бізэ (Мікаэла), «Фаўст» (Маргарыта).

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
**Герб Уругвая** — адзін з дзяржаўных сімвалаў Уругвая, зацверджаны Законам ад 19 сакавіка 1829 года і пацверджаны Законам № 3060 ад 12 ліпеня 1906 г і Дэкрэтам 26 кастрычніка 1908 г, уяўляе сабой авальны шчыт, падзелены на чатыры часткі, увянчаны залатым узыходзячым сонцам і апраўлены аліўкавай галінкай справа і лаўровай галінкай злева. Унізе галіны перевязаны паміж сабой стужкай блакітнага колеру.

У верхняй правай чвэрці у блакітным полі намаляваныя залатыя шалі як сімвал роўнасці і справядлівасці. У верхняй левай чвэрці ў срэбным полі - зялёная гара Мантэвідэа з крэпасцю на яе вяршыні і пяццю лазоравымі хвалямі ля падножжа, якія сімвалізуюць сілу. У ніжняй правай чвэрці - чорны неўтаймаваны конь у срэбным полі — сімвал свабоды. У ніжняй левай чвэрці — залаты бык у блакітным полі — сімвал багацця.

Глядзі таксама
--------------

Сцяг Уругвая

Спасылкі
--------

* Апісанне герба Уругвая на старонцы сухапутных войскаў Архівавана 29 кастрычніка 2012.  (ісп.)

| Краіны Паўднёвай Амерыкі: Гербы |
| --- |
| 
Аргенціна ·  Балівія ·  Бразілія ·  Венесуэла ·  Гаяна ·  Калумбія ·  Парагвай ·  Перу ·  Сурынам ·  Уругвай ·  Чылі ·  Эквадор
 |
| 
Фалклендскія астравы ·  Французская Гвіяна ·  Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
 |

| ⛭Уругвай паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Уругвай»**
 |
Герб Узбекскай ССР
**Герб Узбекскай ССР** — дзяржаўны сімвал Узбекскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Герб Узбекскай ССР грунтуецца на гербе Савецкага Саюза. Першы варыянт герба быў прыняты 14 лютага 1937 года ўрадам Узбекскай ССР.

У артыкуле 178 Канстытуцыі Узбекскай ССР было сказана:

> 
> Дзяржаўны герб Узбекскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ўяўляе сабой малюнак у прамянях сонца сярпа і молата, акружаных вянком, які складаецца справа з каласоў пшаніцы і злева − з галінак бавоўніка з колерамі і расчыненымі скрыначкамі бавоўны; у верхняй частцы герба знаходзіцца пяціканцовая зорка; унізе намалявана частка зямнога шара. На стужцы вянка надпісы: злева − на узбекскай, справа − на рускай мовах «Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!» Унізе на банце стужкі надпіс «УзССР».
> 
> 
> 

Герб з'яўляўся дзяржаўным сімвалам Узбекістана да прыняцця ў 1992 годзе сучаснага герба.

Гл. таксама
-----------

* Герб Узбекістана
* Сцяг Узбекскай ССР

| Гербы Рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР
 |
**Naczelnik** (вымаўляецца «*начэльнік*») — польскае слова для абазначэння «лідара», «галоўнага» і можа выкарыстоўвацца ў якасці прафесійнай назвы.

Слова выкарыстоўвалася ў якасці афіцыйнага тытула Тадэвуша Касцюшкі падчас паўстання 18-га стагоддзя. У дачыненні да Касцюшкі тытул выкарыстоўваўся для абазначэння камандзіра паўстання, або як сучасны эквівалент кіраўніка дзяржавы.

Выкарыстанне тэрміна
--------------------

У 20-м стагоддзі тэрмін увайшоў ва ўжыванне камандзіраў польскай арміі ў Галіцыі у арміі Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. У прыватнасці ён быў выкарыстаны фельдмаршалам Юзэфам Пілсудскім, вядомым як Naczelnik Пілсудскі, у якасці назвы, якая вызначала яго як лідара ў яго прызыўных войскаў. Назва Naczelnik ў гэтай форме мела сэнс звання фельдмаршала (ці эквівалент сучаснага генерала арміі), аднак яна не была афіцыйна прызнана Генеральным штабам ў Вене.

Пасля Першай сусветнай вайны змены ў польскіх узброеных сілах прывялі да ліквідацыі звання Naczelnik і заменаў на больш сучаснага і больш заходняга па гучанню звання фельдмаршала (Marszalek).

Тытул стаў часткай польскага кіраўніка дзяржавы, які Пілсудскі займаў ў 1918—1922 гадах як Naczelnik państwa. У 1922 годзе пасада была замененая на пасаду прэзідэнта Польшчы. Гэты тытул зноў з'явіўся ў 1925 годзе падчас санацыі, і выкарыстоўваўся лідарам Юзэфам Пілсудскім ў якасці афіцыйнай назвы для лідара партыі.

У сучаснай Польшчы тэрмін Naczelnik шырока выкарыстоўваецца ў розных формах польскай жыцця. Ён выкарыстоўваецца, напрыклад, як афіцыйная назва для паштовых начальнікаў (Naczelnik Poczty) на мясцовых паштовых аддзяленнях. Ён таксама выкарыстоўваецца ў некаторых сельскіх паліцэйскіх участках, каб замяніць камуністычнае гучанне звання паліцэйскага каменданта (Komendant Policji) на кіраўніка паліцыі (Naczelnik Policji). Таксама, некаторы пажарны і аварыйны персанал выкарыстоўвае гэты тэрмін для вызначэння лідара ў канкрэтнай сцэне няшчаснага выпадку, або лідара ў бальнічнай палаце.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хадасевіч.

**Надзея (Надзея-Ванда) Пятроўна Хадасевіч-Лежэ**, **Надзя Лежэ** (фр.: Nadia Khodossievitch-Léger; 5 лістапада 1904 — 8 мая 1983) — французская мастачка беларускага паходжання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў вёсцы Асецішчы Віцебскай губерні, паводле іншых звестак у вёсцы Мажанка Мінскай губерні.

Напачатку 1920-х гадоў вучылася ва Уладзіслава Страмінскага ў Смаленску, магчыма і ў Казіміра Малевіча у Віцебску. У 1923 годзе з запрашэння Страмінскага прыехала ў Варшаву, вучылася ў Акадэміі Мастацтваў у Варшаве. Выйшла замуж за мастака Станіслава Грабоўскага. У 1924 годзе разам з мужам пераехала ў Парыж.

Вучылася ў Акадэміі Сучаснага мастацтва (*Académie Moderne*), якую заснавалі Фернан Лежэ і Амадэ Азанфан. У 1927—1928 гадах удзельнічала ў выданні франка-польскага часопіса «*L’Art Contemporain — Sztuka Współczesna*», дзе спалучалася паэзія і мастацтва. Ад 1926 году выстаўляла свае творы на выставах авангарднага мастацтва.

У 1932 годзе развялася з Грабоўскім і выйшла замуж за Фернана Лежэ.

У канцы 1940-х гадоў пераехалі на жыхарства ў *Gif-sur-Yvette* каля Парыжа, дзе ўтрымоўвалі салон для мастакоў і паэтаў. Пасля смерці Фернана Лежэ ў 1955 годзе ў асноўным займалася прапагандаваннем яго творчасці.

Памерла ў Парыжы.

Зноскі
------

1. ↑  Nadia Léger — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
2. ↑  Nadia Khodossievitch // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

Літаратура
----------

* Nadia Léger: Évolution Première, 1920—1926. Paris: Société Revues et Publications, 1971.
* *Czwiklitzer C.* Suprematism de Khodossievitch-Léger. Paris, 1972.
* *Дубенская Л.* Рассказывает Надя Леже. Москва: Детская литература, 1978.
* *Дубенская Л.* Рассказывает Надя Леже. Минск: Юнацтва, 1983.
**Дубровіцкае княства** — рускае ўдзельнае княства.

Вылучылася з Тураўскай зямлі ў 1167—1174 гадах пасля смерці Юрыя Яраславіча, канчаткова аформілася да пачатку XIII ст.

Дакладна вядомы імёны двух першых князёў:

* Глеб Юр'евіч (1168—1190)
* Аляксандр Глебавіч (1190—1223)

У пачатку XIV ст. Дубровіцкае княства ўвайшло ў склад Вялікага Княства Літоўскага. У XVI ст. княства было часткай уладанняў князёў Астрожскіх.

Княства, пэўна, размяшчалася вакол горада Дубровіца, сваёй сталіцы. (цяпер адміністрацыйны цэнтр Дубровіцкага раёна Ровенскай вобласці).

Зноскі
------

1. ↑  Дубровицкое княжество  (руск.)
2. ↑  Все монархи мира: Дубровицкое княжество Архівавана 22 красавіка 2014.
3. ↑  Руская знать — Княжества — Княжество Дубровицкое
4. ↑  ЭСБЭ. Домбровица(недаступная спасылка)
Вялікі герб Таліна
Малы герб Таліна
Пячатка Таліна (1340)
**Ге́рб Та́ліна** (эст.: Tallinna vapp) — афіцыйны сімвал горада Таліна, сталіцы Эстоніі.

Гісторыя
--------

Упершыню выява герба Таліна сустракаецца на пячатцы 1277 года. На ёй адлюстраваныя тры сінія каранаваныя леапарды з галавамі анфас на трохвугольным залатым шчыце.

З утварэннем на пачатку 18 стагоддзя Эстляндскай губерні ў складзе Расійскай імперыі герб горада не змяніўся. 4 кастрычніка 1788 года ён быў зацверджаны ў колішнім выглядзе, але ў французскім шчыце.

У 1868 годзе быў распрацаваны праект герба Рэвеля аўтарства Кенэ Барыса. Гістарычны герб увенчваўся залатой сцянной каронай, за шчытом размяшчаліся два залатыя перахрышчаных якары, перавітыя Аляксандраўскай стужкай. Афіцыйна праект зацверджаны не быў.

Пасля ўваходжання Эстоніі ў склад СССР замест герба выкарыстоўвалася новая эмблема горада. На чырвона-сінім іспанскім шчыце, перарэзаным на дзве паловы стылізаванымі хвалямі, знаходзіўся залаты ключ, размешчаны барознай улева і вушкам уніз. На баразне была намалявана пяцікутная зорка.

Сучасныя гербы
--------------

### Вялікі герб

#### Апісанне

*У залатым полі 3 сініх леапарды ў слуп, увянчаныя залатымі каронамі.*

Мантыя шчыту складаецца з жоўта-сініх дэкаратыўных элементаў. Шчыт увянчаны сярэбраным шлемам з зачыненым казырком і чырвонай падшэўкай. На шыі шлему вісіць залаты ланцужок з чырвоным каменем. Шлем увянчаны залатой каронай з чырвонай інкрустацыяй. У нашлемніку размешчаная сімвалічная выява дацкай каралевы Маргарыты I у чырвонай сукенцы, залатой кароне і са скрыжаванымі на грудзях рукамі.

#### Тлумачэнне сімволікі

Тры сініх львы ў руху на залатым шчыце выкарыстоўваліся яшчэ з 13 стагоддзя ў гербе караля Вальдэмара II Дацкага, кіраўніка Дацкай Эстоніі. Акрамя таго, леапарды заўсёды сімвалізавалі крэпасць, а Талін паўстаў менавіта як горад-крэпасць Тоампеа. Такім чынам, геральдычны леапард лічыцца адным з найстарэйшых сімвалаў Эстоніі.

Вялікі герб Таліна практычна цалкам ідэнтычны сучаснаму гербу Даніі.

### Малы герб

*У чырвоным полі срэбны крыж.*

Малы герб Таліна амаль цалкам паўтарае герб павета Хар'юмаа. На ім намаляваны Данеброг — традыцыйны дацкі крыж.

Зноскі
------

1. ↑  *Сапрыков В.* Возрождение «крепости» Эстонии // «Наука и жизнь», № 3. — 1993. — С. 56-59  (руск.)
2. ↑  Герб Таліна на Heraldicum.ru  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Герб Таліна
* Вялікі герб Таліна Архівавана 16 ліпеня 2007. (эст.)
* Малы герб Таліна Архівавана 16 ліпеня 2007. (эст.)
* Taani lõvide salapärane tee Eesti vapile (эст.)
**Надзея Станіславаўна Віслабокава** (24 чэрвеня 1945, Рэчыца, Гомельская вобласць — 23 верасня 2013) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі, філолаг. Доктар педагагічных навук (1997), прафесар (1999). Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1998).

Біяграфія
---------

Скончыла Каломенскі педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1967).

Працавала ў СШ № 2 г. Люберцы (Маскоўская вобласць, Расія, 1967—1972, настаўнік); СШ № 5 г. Віцебска (1972—1976, настаўнік); Вышэйшай педагагічнай школе (г. Зялёна Гура, Польшча, 1992—1996, дацэнт); Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 1976, у 1987—1992 — загадчык кафедры рускай мовы, 1996—2004 — загадчык кафедры ўсходнеславянскай філалогіі, з 2005 — факультэт сацыяльнай педагогікі і псіхалогіі, кафедра прыкладной псіхалогіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: семантычны аспект моў славянскіх краін; праблемы асэнсавання інфармацыі; педагогіка; псіхалогія.

Узнагароды
----------

Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995); нагрудны значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1998); Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2000); Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2005).

Бібліяграфія
------------

* Семантический подход к познавательно-коммуникативной деятельности школьников в процессе обучения : диссертация … доктора педагогических наук : 13.00.01 : защищена 00.00.0000 : утверждена 00.00.1997 / Вислобокова Надежда Станиславовна. — Минск, 1996.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Вислобокова Надежда Станиславовна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. кн. 1. — С. 679.
* Вислобокова Надежда Станиславовна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 679.
Герб Трынідада і Табага
**Герб Трынідада і Табага** — афіцыйны дзяржаўны знак Трынідада і Табага. Быў прыняты 9 жніўня 1962.

Апісанне
--------

Цэнтральны элемент герба — геральдычны шчыт. Яго колеры паўтараюць колеры сцяга Трынідада і Табага. У ніжняй, чырвонай частцы адлюстраваны тры судны Santa María, La Niña і La Pinta, якія нагадваюць пра першаадкрывальніка астравоў Хрыстафора Калумба. Колькасць караблёў сімвалізуе Святую Тройцу, у гонар якой быў названы востраў Трынідад. У чорнай частцы намаляваныя дзве птушкі калібры, якія сімвалізуюць багацце прыроды астравоў.

Шчыт падтрымліваюць дзве птушкі - чырвоны ібіс (Eudocimus ruber) і чырванахвостая чачалака (Ortalis ruficauda), якія з'яўляюцца сімваламі астравоў Трынідад і Табага. Вышэй шчыта намаляваныя шлем, карабельны штурвал і какосавая пальма (сімвал флоры і сельскай гаспадаркі). У ніжняй частцы герба намаляваны абмываемы морам востраў Трынідад з трыма вяршынямі (злева) і востраў Табага (справа). Ніжэй - стужка з нацыянальным дэвізам TOGETHER WE ASPIRE TOGETHER WE ACHIEVE (у перакладзе з англійскай мовы на беларускую - «Разам мы імкнёмся, разам мы дасягнём»).

| ⛭Трынідад і Табага паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Трынідад і Табага»**
 |

| Краіны Паўночнай Амерыкі: Гербы |
| --- |
| 
* Антыгуа і Барбуда
* Багамы
* Барбадас
* Беліз
* Гаіці
* Гватэмала
* Гандурас
* Грэнада
* Дамініка
* Дамініканская Рэспубліка
* Канада
* Коста-Рыка
* Куба
* Мексіка
* Нікарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсія
* Сент-Вінсент і Грэнадзіны
* Сент-Кітс і Невіс
* ЗША
* Трынідад і Табага
* Ямайка

 |
| 
* Амерыканскія Віргінскія астравы
* Ангілья
* Аруба
* Бермуды
* Банайрэ
* Брытанскія Віргінскія астравы
* Гвадэлупа
* Грэнландыя
* Кайманавы астравы
* Кліпертан
* Кюрасаа
* Марцініка
* Мантсерат
* Наваса
* Пуэрта-Рыка
* Сен-Бартэльмі
* Сен-Мартэн
* Сен-П’ер і Мікелон
* Сінт-Мартэн
* Цёркс і Кайкас

 |
Від на форум з Палаціна
**Свяшчэнная дарога** (лац.: via Sacra) — галоўная дарога Рымскага форума, якая злучала Палацінскі ўзгорак з Капітоліем.

У V стагоддзі да н.э. быў пракладзены падмурак дарогі для абароны ад дажджу і сырасці, пазней умацавана і падчас кіравання Нерона ўпрыгожана каланадамі. Дарога ў канцы VI стагоддзя да н.э. была шырынёй у тры метры, выкладзена туфам, шырокі сцёкавы канал вёў да Вялікай клаакі. Па гэтай дарозе ў Рымскі форум заязджалі ганаровыя госці Рыма, праходзілі трыўмфальныя шэсці і рэлігійныя святы.

Via Sacra — свяшчэнны шлях. Гэтак жа крыжакі звалі дарогу ў Іерусалім.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Via Sacra**
Герб Узбекістана
**Герб Узбекістана** — афіцыйны дзяржаўны сімвал Рэспублікі Узбекістан. Зацверджаны 2 ліпеня 1992 года.

Апісанне
--------

Дзяржаўны герб Рэспублікі Узбекістан уяўляе сабой малюнак узыхода сонца над гарамі, рэкамі і квітнеючай далінай, акружанымі вянком, які складаецца справа з каласоў пшаніцы і злева — з галінак бавоўніка з расчыненымі скрыначкамі бавоўны. У верхняй частцы герба знаходзіцца васьміграннік, які сімвалізуе знак сцвярджэння рэспублікі, усярэдзіне якога паўмесяц з зоркай. У цэнтры герба намаляваная птушка Хумо з — сімвал шчасця і свабодалюбства. Унізе на банце стужкі вянка, якая сімвалізуе Дзяржаўны сцяг рэспублікі і надпіс "O'ZBEKISTON "(першапачаткова ўжываўся кірылічны варыянт «ЎЗБЕКИСТОН»). У каляровым малюнку Дзяржаўнага герба Рэспублікі Узбекістан птушка Хумо і рэкі — серабрыстыя, сонца, каласы, расчыненыя скрыначкі бавоўны і надпіс «O'ZBEKISTON» — залацістыя; галінкі, лісце бавоўніка, горы і даліны — зялёныя, бавоўна ў адчыненай скрыначках — белыя; стужка трохкаляровая, якая адпавядае колерам Дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Узбекістан; васьміграннік блакітны, апраўлены залацістай аблямоўкай; паўмесяц і зорка — белыя.

| ⛭Краіны Азіі: Гербы |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |

| ⛭Узбекістан паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

Лідары • Карты
**Партал «Узбекістан»**
 |
**Святы Элігій** (588, Францыя - 1 снежня 660, Нуаён, Францыя) — святы Рымска-Каталіцкай Царквы, біскуп Нуаёна (641-660).

Святы патрон залатых і сярэбраных спраў майстроў, чаканшчыкаў; горада Балонні.

Дзень памяці ў Каталіцкай Царквы - 1 снежня.

Біяграфія
---------

Элігій нарадзіўся ў беднай сям'і. У юнацкім узросце навучаўся ювелірнай справе. Згодна з агіяграфічнымі крыніцамі Элігій вырабіў для франкскага караля Хлотара II 2 ювелірныя прадметы, пасля чаго Хлотар II прызначыў яго каралеўскім ювелірам і майстрам манетнага двара. Пры Дагаберце I Элігій быў скарбнікам каралеўскага двара. Акрамя гэтага ён выконваў дыпламатычныя функцыі пры адносінах паміж франкамі і бретонцами. Будучы каралеўскім ювелірам, Элигий надаваў немалы час дабрачыннай дзейнасці, фінансаваў пабудову каталіцкіх цэркваў, бальніц.

Пасля смерці Дагаберта I Элігій быў абраны біскупам гарадоў Нуаён (каля 641) і Турнэ, стаўшы тут пераемнікам памерлага святога Акарыя. 13 мая 641 года Элігій быў пасвечаны ў сан біскупа. У сваёй пастырскай дзейнасці займаўся прапаведніцтвам сярод мясцовых язычнікаў, засноўваў манастыры і будаваў царквы.

Элигий памёр 1 снежня 660 года. У 667 годзе мошчы Элігія былі змешчаныя ў кафедральным саборы Нуаёна яго пераемнікам святым Мамеленам.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Святы Элігій на Вікісховішчы |

* Catholic Encyclopedia  (англ.)
* Індэкс святых  (англ.)



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1101305 · BNF: 119016958 · BPN: 96338225 · GND: 119103427 · ISNI: 0000 0001 2098 6266 · LCCN: n86082981 · NKC: kup19980000024849 · NLA: 61541458 · NLP: A27128611 · NTA: 071786880 · SUDOC: 02727716X · VIAF: 3273353, 96192993 · ULAN: 500072883 |

 |
**Тромбафлебіт** (ад тромб і флебіт) — трамбоз з запаленнем сценкі вены і ўтварэнне тромба, які зачыняе яе прасвет.

Прычыны тромбафлебіту
---------------------

У развіцці захворвання ляжыць комплекс прычын:

* інфекцыя
* запаволенне цёку крыві і павышэнне яе згусальнасці
* паніжэнне рэактыўнасці арганізма
* парушэнне цэласці сценак сасудаў (траўма вены)
* змена складу крыві

Часам тромбафлебіт - ускладненне родаў, розных аперацый, інфекцыйных захворванняў, злаякасных новаўтварэнняў.

Лячэнне тромбафлебіту
---------------------

Лячэнне тромбафлебіту залежыць ад стадыі і формы захворвання. У выпадках, калі тромбафлебіт выкліканы няправільным правядзеннем ін'екцый, выкарыстоўваюць спіртавыя кампрэсы і антыкаагулянты (напрыклад, гепарынавую мазь). Пры інфекцыйнай этыялогіі выкарыстоўваюць антыбіётыкі, пры цяжкіх выпадках - хірургічнае ўмяшанне і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

1. ↑  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. 1 2  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 27 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>
**Свяценскае** — возера ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, за 18 км на паўночны захад ад горада Мар’іна Горка, за 6 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Рудзенск. Адносіцца да басейна ракі Свіслач.

Плошча паверхні 0,11 км², даўжыня 0,44 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Максімальная глыбіня 0,5 м, сярэдняя 0,3 м. Даўжыня берагавой лініі 0,86 км. Аб’ём вады 0,03 млн м³.

Возера размешчана сярод асушанага балотнага масіва, на якім вядуцца торфараспрацоўкі. З-за гэтага памеры возера і ўзровень вады ў ім значна вагаюцца.

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-92 Архівавана 1 мая 2013.
* Агульная характарыстыка азёр Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
**Свяцілішча Апалона Гілата** (грэч. Ιερό του Απόλλωνα Υλάτη) — руіны храма на захад ад Курыяна, з'яўляўся адным з самых важных свяцілішчаў Старажытнага Кіпра.

План свяцілішча
Самай вядомай згадкай гэтага свяцілішча ў антычных крыніцах з'яўляецца апавяданне грэчаскага гісторыка і географа Страбона ў Кнізе XIV яго сачынення «Геаграфія». Страбон згадвае свяцілішча ў наступным кантэксце: «Ва ўсякім разе пачаткам заходняга марскога шляху на Родас з'яўляецца Курый; затым адразу ідзе мыс, адкуль скідаюць святататнікаў, якія датыкнуліся алтара Апалона».

Старажытны храм быў пабудаваны ў часы бронзавага веку і быў разбураны ў 365 годзе да нашай эры ў выніку землетрасення. Пазней многія разбураныя будынкі старажытнага свяцілішча былі адноўлены. Пталамеяў храм датуецца пачаткам 3-га стагоддзя да н.э. Што да рымскага свяцілішча, тое яно было пабудавана ў два этапы: у прота-эліністычны перыяд і ў I стагоддзі н.э. Гэта свяцілішча было разбурана ў 364-365 н.э. землетрасеннем.

Гэта свяцілішча было ідэнтычна свяцілішчу Апалона ў Эпідаўры ў Аргалідзе. Дагэтуль захаваліся надпісы з імем Апалона (5-4 стагоддзе да н.э.).

Літаратура
----------

* Στράβων, Γεωγραφικά (βιβλίο ΙΔ), κεφάλαιον 6, σημ. 3

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свяцілішча Апалона Гілата на Вікісховішчы |

* Ιερό του Απόλλωνα Υλάτη Архівавана 22 мая 2015. Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού
* ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΥΛΑΤΗ Архівавана 25 снежня 2008. Δήμος Λεμεσού, Κούριο
**«LITWA: hłos monarchisty»** (бел.: Літва: голас манархіста) — беларуская газета, друкарскі орган Манархічнай лігі Вялікага Княства Літоўскага. Выдаецца нерэгулярна, кірыліцай і лацінкай (з № 21 за травень 2007-га внрсіі не супадаюць паводле аб’ёму і зместу). Выданне прапагандуе ідэі ліцвінства і аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага ды Рэчы Паспалітай.

Гісторыя
--------

Лічыцца спадкаемніцай газеты «Litwa», якая выходзіла ў 1908—1911 гг. па-польску. Адноўленая (заснаваная) 28 лютага 1995 года. Да 1998-га ў склад рэдакцыі ўваходзілі Уладзімір Міхневіч, Аляксандр Ян Стральцоў-Карвацкі і Уладзімір Пятровіч. З 1998-га рэдактарам газеты з’яўляўся Аляксандр Ян Стральцоў-Карвацкі.

Зварот рэдакцыі з першага нумара ад 28 лютага 1995 года:

> 
> *А адзінай ідэяй, здольнай аб’яднаці значную частку нашага шматканфэсійнага ды раздробленага па палітычных перакананьнях народу, можа стаць, на наш погляд, толькі Дзяржаўная ідэя. Дзеля распрацоўкі аднаго з поглядаў на яе рэалізацыю было задуманае выданьне «Літва». Чаму менавіта «Літва»? Таму што мы перакананыя: пакуль нашы спрадвечныя назовы ня зоймуць сваё месца, пакуль жыхары сёньняшняе Рэспублікі Беларусь не ўсьвядомяць, што ў іх жылах цячэ кроў продкаў — ліцьвінаў — да таго часу не магчыма весьці сур’ёзную размову пра адбудову Дзяржавы. Карыстаньне назовамі, якія навязаныя нам захопнікамі ёсьць працягам духоўнага рабства і маўкліваю згодаю на далейшую акупацыю.*
> *Арыгінальны тэкст* (бел.)  
> 
> *A adzinaj idejaj, zdolnaj abjadnaci znacznu czastku naszaha szmatkonfesyjnaha dy razdroblenaha pa politycznych pierakanańniach narodu, moża stać, na nasz pohlad, tolki Dziarżaŭna ideja. Dziela raspracoŭki adnaho z pohladaŭ na jaje realizacyju i było zadumana wydańnie "Litwa". Czamu mienawita "Litwa"? Tamu szto my pierakananyja: pakul naszy spradwieczny nazowy nia zojmuć swajo miesca, pakul żychary siońniaszniaje Respubliki Biełaruś nie ŭświadomiać, szto ŭ ich żyłach ciacze kroŭ prodkaŭ - Litwinaŭ - da taho czasu nie mahczyma wieści surjoznu razmowu pra adbudowu Dziarżawy. Karystańnie nazowami, jakija nawiazany nam zachopnikami jest praciaham duchoŭnaha rabstwa i maŭkliwaju zhodaju na dalejszu okupacyju.*
> 
> 
>

Тэмы
----

Газета публікавала матэрыялы гістарычнага, сацыяльна-палітычнага і рэлігійнага (традыцыяналісцка-каталіцкага) зместу. Агалошвае ідэі аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага, асвятляе праблемы беларуска-польска-летувіскіх стасункаў, лёсы манархіяў сусвету.

Лагатып
-------

Сімвалам газеты з’яўляецца выява гербм з Калюмнамі Гедыміна, над якім размешчаная выява Маці Божай Вострабрамскай. Ад яе ў розныя бакі скачуць вершнікі Пагоні. Над Маці Божай — надпіс лац.: «Mater Lithvaniane, ora pro nobis!»: (бел.: «Маці Літвы, маліся за нас!»).

Гл. таксама
-----------

* Ліцвінства
* Ліга Манархічная Вялікага Княства Літоўскага

Спасылкі
--------

* Ліга манархічная Вялікага Княства Літоўскага ў сацыяльнай сетцы УКантакце
* Пра газету