**Марк О́кранд** (англ.: Mark Okrand; нар. 3 ліпеня 1948, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі лінгвіст, вядомы як стваральнік моў для народаў фантастычных сусветаў кінематографа ЗША (клінганская, вулканская і атлантская мовы).

Біяграфія
---------

### Універсітэт

Да ўваходжання ў кінематограф Марк Окранд займаўся мовамі індзейцаў Паўночнай Амерыкі ў рамках філалагічнай школы Мэры Хаас, якая прадугледжвала поўны цыкл даследаванняў па кожнай мове з боку аднаго спецыяліста: «граматыка, тэкст, слоўнік» Ён скончыў баклаўрыят Каліфарнійскага ўніверсітэта (Санта-Крус) у 1972 годзе. Яго доктарская дысертацыя, якую ён абараніў у 1977 годзе ў Каліфарнійскім універсітэце (Берклі), была прысвечана граматыцы індзейскай мовы мутсун, дыялекта алонскай мовы, мёртвай мовы утыйскай сям’і, некалі распаўсюджанай на каліфарнійскім узбярэжжы. Лічыцца, што апошні носьбіт мовы мутсун памёр у 1930 годзе. З 1975 па 1978 год Окранд займаўся выкладаннем лінгвістычных дысцыпрлін у Каліфарнійскім універсітэце (Санта-Барбара).

### Зорны шлях

Супрацоўніцтва Марка Окранда ў кіно пачалося з кантракта з Paramount Pictures на распрацоўку моў і абучэнню фразам на гэтых мовах акцёраў, выконваўшых ролі прадстаўнікоў іншапланетных рас, у фільмах серыяла «Зорны шлях»: «Гнеў Хана», «У рошуках спока», «Апошняя мяжа», «Надкрыіая краіна» і Пакаленні. Самай першай яго дзеяй у рамках супрацоўніцтва быў дубляж дыялога на вулканскай мове ў фільме «Зорны шлях: Гнеў Хана» (1982), паколькі на той момант гэтыя дыялогі ўжо былі зняты на англійскай мове.
Сярод прыхільнікаў серыяла Марк Окранд праславіўся як аўтар «Клінгонскага слоўніка» і дадатковых матэрыялаў (прыказкі і г. д.), у якіх з чорным гумарам апісана жыццё на фантастычнай мове ворагаў чалавецтва (характэрным з’яўляецца літаральны пераклад слова «зямляне» з клінгонскага: «бескарысныя мяхі, пераважша з вадой»).

### Атлантыда: Згублены свет

Потым Марк Окранд распрацаваў атлантскую мову (Atlantean language) для анімацыйнага фільма студыі Walt Disney Feature Animation «Атлантыда: Згублены свет» (2001). Ён вырашыў задачу яе стварэння прынцыпова інакш, чым з клінгонскай мовай. Для клінгонскай важна было быць непадобнай на звыклыя зямныя мовы. Наадварот, мовай атлантаў павінна быць «праіндаеўрапейская мова» ці «прамова» увогуле, пры гэтым мяккая і прыемная па гучанню.
У гэтай мовы таксама з’явіліся вывучаючыя яго прыхільнікі, нягледзячы на адсутнасць развіцця слоўніка з боку аўтара з дапамогай дадатковых выданняў.
дадаткова да клінганскай, вулканскай і атлантсакй моў, з іх фанэтыкай, слоўнікам і граматыкай Марк Окранд таксама распрацаваш пісьменствы.

### Цяперашни час

Зараз Марк Окранд — *дырэктар па субтытрам у прамым эфры* Нацыянальнага Інстытута Субтытраў, дзе ён пачаў працаваць у 1979 годзе і Прэзідэнт Савета Дырэктароў Washington Shakespear Company.

Займаючыся перадачамі для глухіх на тэлебачанні ў рамках заняўшай больш за 25 год працы ў Інстытуце Субтытраў, ён дасканала асвоіў амерыканскую мову жэстаў.

Уплыў
-----

Прынамсі тры мовы, вынайдзеныя Маркам Окрандам, карыстаюцца прызнаннем прыхільнікаў, ёсць вывучаючыя іх і карыстаючыся імі людзі, пераважна ў ЗША. Аблічча Марка Окранда увекавечана ў абліччы юнага навукоўца Майла ў Анімацыйным фільме «Атлантыда: Згублены свет».

Гл. таксама
-----------

* Інстытут клінганскай мовы

Крыніцы
-------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 15 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  id=0ŝ8JCuĵ83s8C surviving thouĝ the daĝs: Translationsof Native California Stories Luthin, Herbert W (пасляслоўе, рэдакцыя). University of California Press 2002. старонак 630ISBN 0520222709 стар. 504)

Спасылкі
--------

* docid=4553276866205869246 Mark Okrand on creating Klingon Архівавана 24 студзеня 2006.
* a press release about Mark Okrand(недаступная спасылка) at the National Captioning Institute’s website
* Марк Окранд на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
* startrek/view/library/creative/bio/3380.html Mark Okrand at startrek.com

| ⛭Штучныя мовы (спіс) |
| --- |
| Натуральная мова • Штучная мова • Планавая мова • Сацыялізаваная мова • Міжнародныя дапаможныя мовы • Апрыёрная мова • Апастэрыёрная мова • Гіпасхематычныя мовы • Гіперсхематычныя мовы • Універсальная мова • Схематызм*Інтэрлінгвістыка* |
| Планавыя | ад’юванта • акцыдэнталь • Бэйсік-інгліш • будзінас • глоса • інтэрглоса • інтэрлінгва • космас • лаціна-сінэ-флексіонэ • lingua catolica • лінгва франка нова • міжславянская мова • раманід • словіа • універсалглот • універсаль • унітарыё • уропі • folkspraak |
| Выдуманыя | баронн • Brithenig • вавілон 17 • венэдык • ларымін • надсат • навамоўе • speedtalk • Старэйшая Мова |
| Філасофскіяі лагічныя | AUI • ыфкуіл • лінкас • лаглан • ложбан • такіпона • сона |
| Планавыя | ро • сальрэсоль • эльюндзі |
| Выдуманыя | аварын • адунаік • валарын • вестран • гаа'улдская • квэнья • клінган • кхуздул • на’ві • рамерыйскія • роханская·сіндарын • таліска • тэлерын · чорная мова • Мова Эльдараў |
| Іерагліфічныя | локас • Злэнга • бліс |
| Планавыя | валапюк • Lingua Ignota • іда • нэа • неўтраль • навіяль • АМО • эсперанціда • (прота-)эсперанта |
| Выдуманыя | Атлантыйская мова • Боская мова • чатлана-пацакская |
| Персоны | 
Дж. К. Браўн •
Э. дэ Валь •
А. М. Волкаў •
О. Есперсен •
Л. Заменгоф •
А. Кірхгоф •
Дж. Кіхада •
А. В. Колегаў •
Ю. Крыжаніч •
С. Ланг •
Ч. К. Огдэн •
М. Окранд •
Ота Юкіо •
Дж. Пеана •
Ж. Піро •
Дж. Салманазар •
А. Сапкоўскі •
А. Сірайт •
Ж. Сюдр •
Дж. Р. Р. Толкін •
П. Фромер •
Хільдэгарда Бінгенская •
М. Шлеер • Н. В. Юшманаў |
| Арганізацыі | Акадэмія валапюка • Акадэмія інтэрлінгвы • Акадэмія эсперанта • Інстытут клінгана • Інстытут лаглана |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 97023323 · GND: 173060765 · ISNI: 0000000079042190 · LCCN: n88126282 · NKC: mzk2009491795 · NLA: 35991291 · NTA: 14935780X · VIAF: 70481590 |

 |