**Фрэдэрык Райнес** (англ.: Frederick Reines; 16 сакавіка 1918, Патэрсан, Нью-Джэрсі, ЗША — 26 жніўня 1998, Орындж, акруга Орындж, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі фізік, прафесар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1995) за адкрыццё нейтрына.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў Нью-Джэрсі, ЗША ў сям’і яўрэяў-эмігрантаў з Беларусі. Яго бацькі — Ізраіль Райнес і Гусі Коэн — эмігравалі з Ліды і пажаніліся ўжо ў Злучаных Штатах. Дзед з боку бацькі — рабі Іцхак Якаў Райнес (1839—1915) — вядомы сваім укладам у станаўленне яўрэйскага рэлігійнага руху Мізрахі. Перад Другой сусветнай вайной Ізраіль Райнес працаваў на ткацкай фабрыцы. Затым сям’я пераехала ў Хелбарн, штат Нью-Ёрк.

Фрэдэрык Райнес атрымаў доктарскую ступень па фізіцы ў Нью-Ёркскім універсітэце (1944). Затым працаваў у Лос-Аламаскай нацыянальнай лабараторыі ў Нью-Мексіка, дзе праводзіліся атамныя даследаванні (1951). У 1951 Райнес становіцца прафесарам фізікі і дэканам кафедры фізікі Тэхналагічнага інстытута ў Пітсбургу. У 1966—1988 — прафесар Каліфарнійскага універсітэта ў Ірвіне.

Навукова-даследчыцкая дзейнасць
-------------------------------

Працуючы ў творчым тандэме з Клайдам Коўэнам, Ф. Райнес займаўся даследаваннем тэорыі нейтрына. Райнес і Коўэн даказалі існаванне нейтрына, прадказанага ў 1930 Вольфгангам Паўлі. У 1951 яны прапаноўвалі выкарыстоўваць для свайго эксперыменту атамную бомбу, але гэты план быў заменены эксперыментамі на ядзерным рэактары ў Паўднёвай Караліне (1955). Падчас гэтых эксперыментаў было пацверджана існаванне нейтрына.

Зарэгістраваў электроннае антынейтрына ў выпрамяненні ад ядзернага рэактара (1956, разам з К. Коўэнам), атмасфернае нейтрына (1965) і усплёскі нейтрына ад звышновай зоркі ў Вялікім Магеланавым воблаку (1987). Эксперыментальна даказаў закон захавання барыённага зараду (1957).

За адкрыццё нейтрына Райнес (сумесна з Марцінам Перлам) атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1995 (Коўэн, яго суаўтар па адкрыцці, памёр у 1974). Райнес таксама быў лаўрэатам шматлікіх іншых прэстыжных узнагарод, у тым ліку прэмію імя Роберта Опенгеймера (1981) і Нацыянальны навуковы медаль ЗША (1983), узнагарод Амерыканскага фізічнага таварыства і фонду Гугенхайма. Райнес быў сябрам Амерыканскага таварыства настаўнікаў фізікі, Амерыканскай акадэміі навук і мастацтваў, аўтарам навукова-папулярных лекцый у розных прэстыжных арганізацыях, у тым ліку ў Ізраільскай акадэміі навук і мастацтваў, у Стэнфардскім універсітэце і ва Універсітэце Мэрыленда.

Зноскі
------

1. 1 2  Frederick Reines // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Frederick Reines // Музей Саламона Гугенхайма — 1937. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10498496'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q201469'></a>
3. 1 2  NNDB — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1373513'></a>

Літаратура
----------

* *Касцюкевіч М. М.* Райнес // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта  (англ.)

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 1976—2000 гадах |
| --- |
| 
* Рыхтэр / Тынг (1976)
* Ф. Андэрсан / Мот / Ван Флек (1977)
* Капіца / Пензіяс / Р. Вільсан (1978)
* Глэшау / Салам / Вайнберг (1979)
* Кронін / Фіч (1980)
* Бломберген / Шаўлаў / К. Сігбан (1981)
* К. Вільсан (1982)
* С. Чандрасекар / Фаўлер (1983)
* Рубія / ван дэр Мер (1984)
* фон Клітцынг (1985)
* Руска / Бініг / Рорэр (1986)
* Беднарц / Мюлер (1987)
* Ледэрман / Шварц / Стэйнбергер (1988)
* Рамзей / Дэмельт / Паўль (1989)
* Фрыдман / Кендал / Р. Тэйлар (1990)
* дэ Жэн (1991)
* Шарпак (1992)
* Халс / Дж. Тэйлар (1993)
* Брокхаўз / Шал (1994)
* Перл / Райнес (1995)
* Д. Лі / Ошэраў / Рычардсан (1996)
* Чу / Коэн-Тануджы / Філіпс (1997)
* Лафлін / Штормер / Цуі (1998)
* ’т Хоафт / Велтман (1999)
* Алфёраў / Кромер / Кілбі (2000)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* **(1976—2000)**
* (2001—2025)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 4056281 · CONOR: 265150563 · GND: 119010550 · ICCU: MILV064054 · ISNI: 0000 0000 8223 5196 · LCCN: n87817741 · NDL: 00453938 · NLP: A20874765 · NTA: 129416894 · SUDOC: 072597011 · VIAF: 42638650 |

 |