**Гальская хроніка 452 года** (лац.: Chronica gallica a. CCCCLII) — познеантычная хроніка, якая апісвае падзеі ў Рымскай імперыі ў 379—452 гадах.

Хроніка і яе аўтар
------------------

«Гальская хроніка 452 года» захавалася ў чатырох рукапісах, найстарэйшы з якіх (так званы Лонданскі рукапіс № 16974, які захоўваецца ў Брытанскім музеі) датаваны IX стагоддзем. Напісаная невядомым аўтарам у форме аналаў, гэта гістарычная крыніца з'яўляецца працягам «Хронікі» Ераніма. Доўгі час аўтарам лічыўся Праспер Аквітанскі, але ў наш час гэта меркаванне гісторыкамі адпрэчана. Мяркуецца, што хроніка складзена гальскім хрысціянінам, які жыў у Марселі або даліне ракі Роны. Пачынаючы выклад падзей з узыходжання на прастол імператара Феадосія I Вялікага (379 год), хроніка заканчваецца паведамленнем пра паход цара гунаў Атылы ў Італію (452 год). Верагодна год складання хронікі супадае з датай яе апошняга паведамлення.

Аўтар хронікі амаль уся ўвагу надае Заходняй Рымскай імперыі: апісаны падзеі, якія адбыліся ў Італіі, Брытаніі, Іспаніі, Афрыцы і, асабліва падрабязна, у Галіі. Візантыя згадваецца галоўным чынам толькі пры паведамленнях пра смерці імператараў. Хроніка ўтрымлівае важныя звесткі пра перамяшчэнні плямёнаў варвараў падчас Вялікага перасялення народаў, мецяжы багаўдаў і барацьбу са шматлікімі ерасямі. Сярод унікальных звестак — паведамленне пра заваяванне саксамі Брытаніі ў 441 годзе. Гэта інфармацыя выклікала шырокую дыскусію сярод гісторыкаў па пытанні дакладнасці звестак, якія прыводзяцца раннесярэднявечнымі брытанскімі аўтарамі Гільдам і Бедам пра падзеі на востраве ў 440-х гадах.

Нягледзячы на памылкі ў храналогіі, асабліва шматлікія за перыяд з 424 да канца 440-х гадоў, «Гальская хроніка 452 года» з'яўляецца каштоўнай першаснай крыніцай па гісторыі Галіі і сумежных тэрыторый Рымскай імперыі 1-й паловы V стагоддзя. Гістарычная дакладнасць хронікі падмацоўваецца тым фактам, што яе аўтар блізкі геаграфічна і па часе да выкладзеных падзей.

Выданні хронікі
---------------

*На лацінскай мове.*

* Chronica gallica a. CCCCLII et DXI. — Monumenta Germaniae Historica AA. T. IX. Chronica minora saec. IV, V, VI, VII. T. I. — Berlin, 1892. — P. 615—666.
* *Burgess R.* The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction // *Society and Culture in Late Antique Gaul. Revisiting the Sources / Ed. by Ralph W. Mathisen, Danuta Shanzer*. — Aldershot: 2001. — С. 52 ff.

Гл. таксама
-----------

* Гальская хроніка 511 года

Зноскі
------

1. 1 2  *Гильда Премудрый.* О погибели Британии. Фрагменты посланий. Жития Гильды. — СПб.: Алетейя, 2003. — С. 136—149. — 464 с. — ISBN 5-89329-539-0.
2. ↑  Гальская хроніка 452 года, 126.
3. ↑  Гільда Прамудры. «Пра пагібель Брытаніі», 20.
4. ↑  Беда Вялебны. «Царкоўная гісторыя народа англаў», I.13—14.

Літаратура
----------

* *Burgess R.W.* The Dark Ages Return to Fifth-Century Britain: The "Restored" Gallic Chronicle Exploded // *Britannia*. — 1990. — Т. 21. — С. 185-195.
* *Jones M.E. Casey J.* The Gallic Chronicle Restored: A Chronology for the Anglo-Saxon Invasions and the End of Roman Britain // *Britannia*. — 1988. — Т. 19. — С. 367-398.
* *Jones M.E. Casey J.* The Gallic Chronicle Exploded? // *Britannia*. — 1991. — Т. 22. — С. 212-215.
* *Miller M.* The Last British Entry in the "Gallic Chronicles" // *Britannia*. — 1978. — Т. 9. — С. 315-318.
* *Muhlberger S.* The Fifth-Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicle of 452. — ARCA Classical and Medieval Texts, Papers and Monographs 27. — Leeds, 1990.

Спасылкі
--------

* «Гальская хроніка 452 года» (кароткая характарыстыка, бібліяграфія) на сайце vortigernstudies (англ.)