**Муса Хілаль** (араб. موسى هلال‎‎ *Mūsa Hilāl*) — саветнік міністра ўнутраных спраў Судана і меркаваны лідар праўрадавага апалчэння «Джанджавід», якое прымала актыўны ўдзел у Дарфурскім канфлікце, змагаючыся супраць паўстанцаў.

Біяграфія
---------

Муса Хілаль нарадзіўся ў 1961 годзе, дакладная дата невядома. Яго клан Ум-Джалул ажыццяўляў кіраўніцтва арабскага племя махамідаў у Дарфуры. Махаміды з’яўляюцца часткай больш буйной канфедэрацыі плямёнаў жывёлагадоўцаў (абала) племя Рызейгат. 

Хілаль стаў лідарам апалчэння «Джанджавід», якое адказна за шэраг ваенных злачынстваў супраць грамадзянскага насельніцтва ў 2003 годзе ў рамках дзеянняў па барацьбе з паўстанцамі. 21 студзеня 2008 года федэральны ўрад Судана абвясціў аб прызначэнні Муса Хілаля на пасаду галоўнага саветніка ў МУС. Гэтая пасада дазволіла яму каардынаваць свае дзеянні з рэгіянальнымі лідарамі Дарфура. Зыходзячы са яго слоў, ён займаўся наборам навабранцаў для «Джанджавід», хоць пастаянна адмаўляў прыналежнасць да Вярхоўнага камандавання апалчэння, і толькі з’яўляўся ўплывовым шэйхам у Дарфуры. Хілаль таксама сцвярджаў, што дзеянні джанджавідаў арганізаваны і накіраваны федэральным урадам у Хартуме пад кіраўніцтвам прэзідэнта Судана Амара Хасана аль-Башыра. Як заявіў ён у відэаінтэрв’ю з Human Rights Watch, усе напады апалчэнцаў непасрэдна падрыхтаваны суданскім урадам.

У студзені 2014 года Хілаль пакінуў кіруючую Партыю нацыянальнага кангрэса Судана і заснаваў новы рух, вядомы як Суданскі рэвалюцыйны савет абуджэння. Станам на канец сакавіка таго ж года ён кіраваў уласнай адміністрацыяй у Паўночным Дарфуры, а яго войскі кантралявалі гарады Сараф-Умра, Кутум, Кабкабія і раён Эль-Ваха.

Хілаль быў арыштаваны ў лістападзе 2017 года і асуджаны за ваенныя злачынствы ў адносінах да мірных жыхароў.

11 сакавіка 2021 года Муса Хілаль вызвалены. Памілаванне прадастаўлена Суверэнным саветам, установай, адказнай за пераходны перыяд у Судане. Аднак Хілаль застаўся пад санкцыямі ААН.

Зноскі
------

1. ↑  "'Janjaweed leader' is Sudan aide", *BBC News*, 20 January 2008
2. ↑   Архівавана 17 кастрычніка 2019. "PROFILE: Musa Hilal from a convicted felon to a government official" Sunday Tribune 22 January 2008
3. ↑  *Flint, Julie*. The Other War: Inter-Arab Conflict in Darfur **(нявызн.)**. *Small Arms Survey* (1 кастрычніка 2010). Праверана 10 снежня 2018.
4. ↑  Archived copy **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2009. Праверана 26 лістапада 2008. Musa Hilal: "Minister of Offense," The New Republic Feb 1, 2008
5. ↑  Polgreen, Lydia.  Over Tea, Sheik Denies Stirring Darfur's Torment(англ.), *The New York Times* (12 чэрвеня 2006).
6. ↑   "Darfur: Militia Leader Implicates Khartoum" March 1, 2006
7. ↑  Janjaweed leader defects from NCP, establishes new political movement - Sudan Tribune: Plural news and views on Sudan **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *www.sudantribune.com*.  Sudan Tribune. Архівавана з першакрыніцы 23 лютага 2014. Праверана 17 снежня 2014.
8. ↑  Musa Hilal 'establishes administration' in North Darfur **(нявызн.)**. Праверана 17 снежня 2014.
9. ↑  Sudan says militia leader arrested **(нявызн.)** (27 лістапада 2017). Праверана 9 чэрвеня 2019.</ef>The Stunning Revenge of Sudan's Former 'Janjaweed' **(нявызн.)**. *MEMRI*. Праверана 9 чэрвеня 2019.
10. ↑  Sudanese militia leader Musa Hilal freed after pardon

Спасылкі
--------

* "In Sudan, 'a Big Sheik' Roams Free" by Emily Wax, *The Washington Post*, July 18, 2004
* "Darfur: Militia Leader Implicates Khartoum" Архівавана 13 лістапада 2008. Human Rights Watch, 2005
* "Darfur Notebook: Death in the Desert" by Jonathan Karl, ABC News's *Nightline*, 2 May 2005 (with interview notes of Hilal)
* "Janjaweed 'leader' denies genocide" BBC News's *Panorama*, 14 November 2004