**Еўрапейскі парламент** — заканадаўчы орган Еўрапейскага саюза, напрамую выбіраецца грамадзянамі дзяржаў-членаў Саюза. Разам з Саветам Еўрапейскага саюза парламент ўтварае двухпалатную заканадаўчую галіну ўлады ЕС, і лічыцца адным з самых уплывовых заканадаўчых органаў свету.

Еўрапейскі парламент быў створаны ў 1957 годзе. Першапачаткова члены прызначаліся парламентамі дзяржаў-членаў Еўрасаюза. З 1979 выбіраецца насельніцтвам. Выбары ў парламент праводзяцца кожныя 5 гадоў. Дэпутаты Еўрапарламента дзеляцца на партыйныя фракцыі, якія прадстаўляюць міжнародныя партыйныя аб’яднанні. Старшыня — Раберта Мецола.

Еўрапейскі парламент з’яўляецца адным з сямі інстытутаў Еўрасаюза. У ім непасрэдна прадстаўлена насельніцтва Еўрапейскага саюза. З моманту заснавання парламента ў 1952 годзе яго паўнамоцтвы бесперапынна пашыраліся, асабліва ў выніку Маастрыхцкай дамовы ў 1992 годзе і, у апошні раз, Дамовы ў Ніцы ў 2001 годзе.

Еўрапейскі парламент засядае ў Страсбургу, іншыя месцы — Брусель і Люксембург. У цяперашні час у парламенце прадстаўлены 7 фракцый, а таксама шэраг беспартыйных дэлегатаў. У сваіх родных дзяржавах парламентарыі з’яўляюцца членамі каля 160 розных партый, якія аб’ядналіся ў фракцыі на агульнаеўрапейскай палітычнай арэне.

Прынцыпы арганізацыі і працы органа ўтрымліваюцца ў Рэгламенце Еўрапейскага парламента.

Гісторыя
--------

Парламент, як і іншыя інстытуты, не быў створаны ў яго цяперашнім выглядзе, калі ён упершыню сабраўся 10 верасня 1952 года. Адзін са старэйшых агульных інстытутаў, ён пачынаўся як агульная Асамблея Еўрапейскай Супольнасці вугалю і сталі (ECSC). Гэта была кансультатыўная Асамблея з 78 прызначаных парламентарыяў, набраных з нацыянальных парламентаў дзяржаў-членаў, якія не малі заканадаўчых паўнамоцтваў. Змена з моманту яго заснавання была падкрэслена прафесарам Дэвідам Фарэлам з Манчэстэрскага універсітэта: «на працягу большай часткі свайго жыцця Еўрапейскі парламент можна было б справядліва назваць „шматмоўнай размаўляльнай крамай".»

Яго развіццё з моманту заснавання паказвае, як развіваліся структуры Еўрапейскага саюза без выразнага «генеральнага плана». Некаторыя, такія як Том Рыд і Washington Post, казалі пра саюз: «ніхто не стаў бы наўмысна ствараць урад, гэтак складанае і залішняе, як ЕС». Нават два месцы ў парламенце, якія мяняліся некалькі разоў, з’яўляюцца вынікам розных пагадненняў або адсутнасці пагадненняў. Хоць большасць дэпутатаў Еўрапарламента аддалі перавагу б грунтавацца толькі ў Бруселі, на саміце Джона Мэйджара ў Эдынбургу ў 1992 годзе Францыя распрацавала папраўку да дамовы, каб захаваць месца плянарнага пасяджэння парламента пастаянна ў Страсбургу.

### Кансультатыўная Асамблея

Цела не згадвалася ў першапачатковай Дэкларацыі Шумана. Меркавалася або спадзяваліся, што цяжкасці з англічанамі будуць дазволеныя, каб дазволіць Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы выканаць гэтую задачу. У ходзе перамоваў па дамове была ўведзена асобная Асамблея як інстытут, які будзе ўраўнаважваць і кантраляваць выканаўчую ўладу, забяспечваючы пры гэтым дэмакратычную Легітымнасць. Фармулёўка дагавора ЕЦБ прадэманстравала імкненне лідараў да большага, чым звычайная кансультатыўная Асамблея, выкарыстоўваючы тэрмін «прадстаўнікі народа» і дапускала прамыя выбары. Яго ранняе значэнне было падкрэслена, калі Асамблеі было даручана распрацаваць праект Дамовы аб стварэнні еўрапейскай палітычнай супольнасці. Гэтым дакументам спецыяльная Асамблея была заснаваная 13 верасня 1952 года з дадатковымі членамі, але пасля правалу прапанаванай еўрапейскай абароннай супольнасці праект быў згорнуты.

Нягледзячы на гэта, еўрапейскае эканамічнае супольнасць і Еўратам былі заснаваны ў 1958 годзе Рымскімі дагаворамі. Агульны сход быў падзелены ўсімі трыма супольнасцямі (у якіх былі асобныя кіраўнікі), і ён перайменаваў сябе ў еўрапейскую Парламенцкую асамблею. Першы сход адбыўся 19 сакавіка 1958 года ў Люксембургу, ён абраў Шумана сваім прэзідэнтам, а 13 мая перабудаваўся так, каб засядаць у адпаведнасці з палітычнай ідэалогіяй, а не нацыянальнасцю. Гэта разглядаецца як нараджэнне сучаснага еўрапейскага парламента, прычым святкаванне 50-годдзя парламента праводзіцца ў сакавіку 2008 года, а не ў 2002 годзе.

Тры супольнасці аб’ядналі свае пакінутыя органы ў якасці Еўрапейскіх супольнасцяў у 1967 годзе, і назва гэтага органа было зменена на цяперашні «Еўрапейскі парламент» у 1962 годзе.[13] у 1970 годзе парламенту была прадастаўлена ўлада над абласцямі бюджэту суполак, якія былі пашыраны да ўсяго бюджэту ў 1975 годзе. Згодна з рымскім дагаворах, парламент павінен быў быць абраны. Аднак Савет павінен быў загадзя ўзгадніць адзіную сістэму галасавання, чаго ён не зрабіў. Парламент прыгразіў перадаць савет у Еўрапейскі суд; гэта прывяло да кампрамісу, у адпаведнасці з якім Савет пагадзіўся б на правядзенне выбараў, але пытанне аб сістэмах галасавання быў бы адкладзены на больш позні тэрмін.

### Абраны парламент

У 1979 годзе яго члены ўпершыню былі абраныя напрамую. Гэта адрознівае яго ад аналагічных інстытутаў, такіх як Парламенцкая асамблея Савета Еўропы або Панафрыканскі парламент, якія прызначаюцца. Пасля гэтых першых выбараў парламент правёў сваю першую сесію 11 ліпеня 1979 года, абраўшы сваім старшынёй дэпутата Еўрапарламента Сымону Вэлюм. Вэлюм была таксама першай жанчынай-старшынёй парламента з тых часоў, як ён быў сфармаваны як агульны сход.

Будучы выбарным органам, парламент прыступіў да распрацоўкі прапаноў, якія тычацца функцыянавання ЕС. Напрыклад, у 1984 годзе, натхнёны сваёй папярэдняй працай над палітычнай супольнасцю, ён распрацаваў "праект Дагавора аб заснаванні Еўрапейскага Саюза «(таксама вядомы як» план Спінелі "па імі яго дакладчыка Альтыера Спінелі, дэпутата Еўрапарламента). Хоць ён і не быў прыняты, многія ідэі пасля былі рэалізаваны ў іншых дагаворах. Акрамя таго, парламент пачаў праводзіць галасаванне па прапанаваных старшыням камісій з 1980-х гадоў, перш чым яму было прадастаўлена якое-небудзь фармальнае права вета.

З таго часу, як Еўрапейскі парламент стаў выбарным органам, яго членскі склад проста пашыраўся кожны раз, калі да яго далучаліся новыя краіны (членскі склад таксама быў скарэкціраваны ў бок павелічэння ў 1994 годзе пасля з’яднання Германіі). Пасля гэтага Ніцкай дамовай было ўстаноўлена абмежаванне на колькасць членаў, якія падлягаюць абранню.

Як і ў іншых установах, месца парламента яшчэ не было вызначана. Згодна з часовымі дамоўленасцямі парламент павінен быў знаходзіцца ў Страсбургу, а камісія і Савет — у Бруселі. У 1985 годзе парламент, жадаючы быць бліжэй да гэтых інстытутаў, пабудаваў другую палату ў Бруселі і перанёс туды частку сваёй працы, нягледзячы на пратэсты некаторых дзяржаў. Канчатковае пагадненне было дасягнута Еўрапейскім Саветам у 1992 годзе. Ён заявіў, што парламент захавае сваё афіцыйнае месца ў Страсбургу, дзе будзе праводзіцца дванаццаць сесій у год, але з усёй іншай парламенцкай дзейнасцю ў Бруселі. Гэта двухмандатнае пагадненне было аспрэчана парламентам, але пазней было замацавана ў амстэрдамскім дагаворы. Па гэты дзень месца размяшчэння ўстановы з’яўляюцца крыніцай рознагалоссяў.

Парламент атрымаў больш паўнамоцтваў ад паслядоўных дагавораў, а менавіта за кошт пашырэння звычайнай заканадаўчай працэдуры (тады званая працэдурай кодэцызыі, і ў 1999 годзе парламент вымусіў камісію Сантэра сысці ў адстаўку. Парламент адмовіўся зацвердзіць бюджэт абшчыны з-за абвінавачванняў у махлярстве і няправільным кіраванні камісіяй. Дзве асноўныя партыі ўпершыню за час крызісу, які скончыўся масавым сыходам камісіі ў адстаўку-першай вымушанай адстаўкай перад тварам насоўваецца вымовы з боку парламента, — перайшлі да дынамікі ўрада і апазіцыі.

### Ціск на камісію парламентам

У 2004 годзе парламент вымусіў прэзідэнта Барозу змяніць прапанаваную ім каманду камісіі.

Рока Бутыльёне быў першым прызначаным камісарам, за якога прагаласаваў парламент.

У 2004 годзе, пасля найбуйнейшых у гісторыі транснацыянальных выбараў, нягледзячы на тое, што Еўрапейскі савет выбраў прэзідэнта ад найбуйнейшай палітычнай групы (ЕНП), парламент зноў аказаў ціск на камісію. Падчас парламенцкіх слуханняў прапанаваных камісараў дэпутаты Еўрапарламента выказалі сумневы з нагоды некаторых кандыдатур, а Камітэт па грамадзянскіх свабодах ЕС адхіліў Рока Буттильоне з пасады камісара юстыцыі, свабоды і бяспекі з-за яго поглядаў на гомасэксуалізм. Гэта быў першы раз, калі парламент прагаласаваў супраць новага камісара, і, нягледзячы на настойлівыя патрабаванні Барозу да Буттильоне, парламент вымусіў Буттильоне сысці. Шэраг іншых камісараў таксама павінны былі быць адкліканы або пераназначаны да таго, як парламент дазволіў Камісіі Барозу ўступіць у пасаду.

Капітальны рамонт парламентам дырэктывы мерапрыемства па зняцці абмежаванняў зафіксаваў істотнае павышэнне статусу парламента.

Разам з пашырэннем звычайнай заканадаўчай працэдуры дэмакратычны мандат парламента падаў яму большы кантроль над заканадаўствам, накіраваным супраць іншых інстытутаў. Пры галасаванні па дырэктыве Балкестэйна ў 2006 годзе парламент пераважнай большасцю галасоў прагаласаваў за больш чым 400 паправак, якія змянілі асноватворны прынцып закона. The Financial Times апісала яго ў наступных тэрмінах:

Вось дзе Еўрапейскі парламент раптам ўступіў у свае правы. Гэта азначае сабой яшчэ адзін зрух улады паміж трыма цэнтральнымі інстытутамі ЕС. Галасаванне на мінулым тыдні кажа пра тое, што непасрэдна выбраныя дэпутаты Еўрапарламента, нягледзячы на іх шматлікія ідэалагічныя, нацыянальныя і гістарычныя адданасці, пачалі аб’ядноўвацца як сур’ёзны і эфектыўны інстытут ЕС, сапраўды гэтак жа, як пашырэнне моцна ўскладніла перамовы як унутры Савета, так і ўнутры камісіі.

У 2007 годзе камісар юстыцыі Франка Фраціні ўпершыню ўключыў парламент у перамовы па другой Шэнгенскай інфармацыйнай сістэме, хоць з дэпутатамі Еўрапарламента трэба было кансультавацца толькі па частках гэтага пакета. Пасля гэтага эксперыменту Фраціні заявіў, што ён хацеў бы ўключыць парламент ва ўсе судовыя і крымінальныя справы, неафіцыйна апярэджваючы новыя паўнамоцтвы, якія яны маглі б атрымаць у рамках Лісабонскай дамовы. У перыяд з 2007 па 2009 год спецыяльная рабочая група па парламенцкай рэформе ажыццявіла шэраг змяненняў, накіраваных на мадэрнізацыю гэтага інстытута, такіх як павелічэнне часу выступленняў дакладчыкаў, пашырэнне супрацоўніцтва камітэтаў і іншыя рэформы эфектыўнасці.

### Найноўшая гісторыя

Лісабонскі дагавор канчаткова ўступіў у сілу 1 снежня 2009 года, падаўшы парламенту паўнамоцтвы па ўсім бюджэце ЕС, зрабіўшы заканадаўчыя паўнамоцтвы парламента роўнымі паўнамоцтвам Савета амаль ва ўсіх абласцях і звязаўшы прызначэнне старшыні камісіі з уласнымі выбарамі парламента. Нягледзячы на некаторыя заклікі да партый вылучаць кандыдатаў загадзя, толькі ЕНП (якая аднавіла свае пазіцыі ў якасці найбуйнейшай партыі) была адна ў паўторным адабрэнні Барозу.

Барозу атрымаў падтрымку Еўрапейскага савета на другі тэрмін і забяспечыў падтрымку большасці ў парламенце ў верасні 2009 года. Парламент прагаласаваў 382 галасамі "за «і 219 галасамі» супраць "(117 тых, хто ўстрымаўся) пры падтрымцы Еўрапейскай Народнай Партыі, еўрапейскіх кансерватараў і рэфармістаў і Альянсу лібералаў і дэмакратаў за Еўропу. Лібералы аказалі падтрымку пасля таго, як Барозу зрабіў ім шэраг саступак; лібералы раней далучыліся да прызыву сацыялістаў адкласці галасаванне (ЕНП хацела зацвердзіць Барозу ў ліпені таго ж года).

Як толькі Барозу вылучыў кандыдатаў у сваю наступную камісію, з’явілася яшчэ адна магчымасць дамагчыся саступак. Балгарская кандыдат румяны Елева была вымушана сысці ў адстаўку парламентам з-за боязі з нагоды яе вопыту і фінансавых інтарэсаў. У яе была толькі падтрымка ЕНП, якая пачала помсціць левым кандыдатам, перш чым Джелева здалася і была заменена (што яшчэ больш адсунула канчатковае галасаванне).

Перад канчатковым галасаваннем парламент запатрабаваў шэрагу саступак у рамках будучага працоўнага пагаднення ў рамках новай Лісабонскай дамовы. Пагадненне прадугледжвае, што старшыня парламента будзе прысутнічаць на пасяджэннях камісіі высокага ўзроўню. Парламент будзе мець месца ў міжнародных перамовах пад кіраўніцтвам Камісіі ЕС і мець права на інфармацыю аб пагадненнях. Аднак парламент забяспечыў сабе толькі месца назіральніка. Парламент таксама не забяспечыў сабе права голасу пры прызначэнні кіраўнікоў дэлегацый і спецыяльных прадстаўнікоў па знешняй палітыцы. Хоць яны паўстануць перад парламентам пасля таго, як будуць прызначаныя Высокім прадстаўніком. Адна з галоўных унутраных сіл заключалася ў тым, што парламент хацеў атрымаць ад камісіі абяцанне, што яна будзе вылучаць законы па просьбе парламента. Барозу палічыў гэта парушэннем паўнамоцтваў камісіі, але пагадзіўся даць адказ на працягу трох месяцаў. На большасць запытаў ужо дадзены станоўчы адказ.

Падчас стварэння Еўрапейскай службы знешніх дзеянняў (EEAS) парламент выкарыстаў свой кантроль над бюджэтам ЕС, каб паўплываць на форму EEAS. Дэпутаты Еўрапарламента імкнуліся ўзмацніць нагляд за ЕЭАС, звязаўшы яго з Камісіяй і прызначыўшы палітычных намеснікаў Высокага прадстаўніка. Еўрадэпутатам не ўдалося атрымаць усё, што яны патрабавалі. Аднак яны атрымалі больш шырокі фінансавы кантроль над новым органам. У студзені 2019 года кансерватыўныя дэпутаты Еўрапарламента падтрымалі прапановы па пашырэнню магчымасцяў для жанчын і барацьбе з сексуальныя дамаганні ў Еўрапейскім парламенце.

Паўнамоцтвы і функцыі
---------------------

Парламент і Савет параўноўваюцца з двума палатамі двухпалатнага заканадаўчага органа. Аднак існуюць некаторыя адрозненні ад нацыянальных заканадаўчых органаў; напрыклад, ні парламент, ні савет не валодаюць правам заканадаўчай ініцыятывы (За выключэннем таго факту, што Савет валодае ўладай у некаторых міжурадавых пытаннях). У пытаннях супольнасці гэтыя паўнамоцтвы належаць выключна Еўрапейскай камісіі (выканаўчай улады). Таму, у той час як парламент можа ўносіць папраўкі і адхіляць заканадаўства, каб унесці прапанову па заканадаўстве, яму патрэбна камісія для распрацоўкі законапраекта, перш чым што-небудзь можа стаць законам. Каштоўнасць такой улады была пастаўлена пад сумнеў, адзначыўшы, што ў нацыянальных заканадаўчых органах дзяржаў-членаў 85 % ініцыятыў, вылучаных без падтрымкі выканаўчай улады, не становяцца законам. Тым не менш былы старшыня парламента Ханс-Герт Пётэрынг сцвярджаў, што паколькі парламент сапраўды мае права прасіць Камісію распрацаваць такі закон, то ён павінен быць прыняты. і па меры таго, як камісія сочыць за прапановамі парламента, усё больш і больш парламент мае дэ-факта права заканадаўчай ініцыятывы.

Парламент таксама мае вялікае ўскоснае ўплыў, праз неабавязковыя рэзалюцыі і камітэцкія слуханні, як "агульнаеўрапейская мыльніца"з вухам тысяч брусельскіх журналістаў. Існуе таксама ўскоснае ўплыў на знешнюю палітыку; парламент павінен ўхваліць усе субсідыі на развіццё, у тым ліку за мяжой. Напрыклад, Падтрымка пасляваеннага аднаўлення Ірака або стымулы для спынення іранскага ядзернага развіцця павінны быць падтрыманы парламентам. Парламенцкая падтрымка таксама патрабавалася для заключэння трансатлантычнага пагаднення аб абмене звесткамі аб пасажырах са Злучанымі Штатамі. Нарэшце, парламент праводзіць неабавязковае галасаванне па новых дагаворах ЕС, але не можа накласці на іх Вета. Аднак, калі парламент прыгразіў прагаласаваць супраць Ніцкага дагавора, бельгійскі і італьянскі парламенты заявілі, што накладуць вета на дамову ад імя Еўрапейскага парламента.

### Заканадаўчая працэдура

З кожным новым дагаворам паўнамоцтвы парламента, з пункту гледжання яго ролі ў заканадаўчых працэдурах Саюза, пашыраліся. Працэдура, якая паступова становіцца дамінуючай, — гэта «звычайная заканадаўчая працэдура» (раней якая звалася" працэдурай прыняцця кодэкса"), якая забяспечвае роўную аснову паміж парламентам і Саветам. У прыватнасці, у адпаведнасці з гэтай працэдурай камісія ўяўляе парламенту і Савету прапанову, якое можа стаць законам толькі ў тым выпадку, калі абодва пагодзяцца з тэкстам, што яны і робяць (ці не робяць) у паслядоўных чытаннях максімум да трох. У сваім першым чытанні парламент можа накіраваць папраўкі ў савет, які можа альбо прыняць тэкст з гэтымі папраўкамі, альбо накіраваць назад «агульную пазіцыю». Гэтая пазіцыя можа быць альбо адобрана парламентам, альбо ён можа адхіліць тэкст абсалютнай большасцю галасоў, што прывядзе да яго правалу, альбо ён можа прыняць далейшыя папраўкі, таксама абсалютнай большасцю галасоў. Калі Савет не ўхваляе іх, то ствараецца «пагаджальны камітэт». Камітэт складаецца з членаў Савета плюс роўнае колькасць дэпутатаў Еўрапарламента, якія імкнуцца ўзгадніць кампраміс. Як толькі пазіцыя ўзгоднена, яна павінна быць адобрана парламентам простай большасцю галасоў. Гэтаму таксама спрыяе мандат парламента як адзінага непасрэдна дэмакратычнага інстытута, які даў яму свабоду дзеянняў, каб мець большы кантроль над заканадаўствам, чым іншыя інстытуты, напрыклад, над яго зменамі ў дырэктыве Балкестэйна ў 2006 годзе.

Некалькі іншых абласцей, у якіх дзейнічаюць спецыяльныя заканадаўчыя працэдуры, — гэта правасуддзе і ўнутраныя справы, бюджэт і падаткаабкладанне, а таксама некаторыя аспекты іншых абласцей палітыкі, такія як фіскальныя аспекты экалагічнай палітыкі. У гэтых галінах савет або парламент самастойна прымаюць рашэнні па законе. Працэдура таксама залежыць ад таго, які тып інстытуцыйнага акту выкарыстоўваецца. Наймацнейшым актам з’яўляецца пастанова, акт або закон, які непасрэдна выкарыстоўваецца і ў дачыненні ва ўсёй сваёй паўнаце. Акрамя таго, існуюць дырэктывы, якія звязваюць дзяржавы-члены з пэўнымі мэтамі, якія яны павінны дасягнуць. Яны робяць гэта праз свае ўласныя законы і, такім чынам, маюць прастору для манеўру ў прыняцці рашэнняў пра іх. Рашэнне-гэта інструмент, які арыентаваны на канкрэтнага чалавека або групу і непасрэдна выкарыстоўваецца і ў дачыненні. Ўстановы могуць таксама выдаваць рэкамендацыі і заключэння, якія з’яўляюцца проста неабавязковымі дэкларацыямі. Ёсць яшчэ адзін дакумент, які не варта звычайным працэдурах, гэта «пісьмовая дэкларацыя», якая падобная на ранні рух, які выкарыстоўваецца ў Вестмінстэрскай сістэме. Гэта дакумент, прапанаваны да пяці дэпутатамі Еўрапарламента па пытанні ў рамках дзейнасці ЕС, які выкарыстоўваецца для пачатку дэбатаў па гэтым пытанні. Будучы вывешанымі ля ўваходу ў паўкола, члены могуць падпісаць дэкларацыю, і калі большасць зробіць гэта, яна накіроўваецца старшыні і аб’яўляецца на пленарным пасяджэнні, перш чым быць праведзенай у іншыя ўстановы і афіцыйна адзначанай у пратаколе.

### Бюджэт

Заканадаўчая ўлада афіцыйна валодае бюджэтнымі паўнамоцтвамі Саюза з паўнамоцтвамі, атрыманымі ў выніку бюджэтных дагавораў 1970-х гадоў і Лісабонскай дамовы. Бюджэт ЕС падпарадкоўваецца форме звычайнай заканадаўчай працэдуры з адзіным чытаннем, які дае парламенту ўладу над усім бюджэтам (да 2009 года яго ўплыў абмяжоўвалася пэўнымі абласцямі) нароўні з Саветам. Калі паміж імі ўзнікаюць рознагалоссі, то яны перадаюцца ў пагаджальную камісію, як гэта робіцца для заканадаўчых прапаноў. Калі сумесны пагаджальны тэкст не будзе ўхвалены, парламент можа канчаткова прыняць бюджэт.

Парламент таксама нясе адказнасць за выкананне папярэдніх бюджэтаў на аснове штогадовага дакладу Еўрапейскай падліковай палаты. Яна адмовілася зацвердзіць бюджэт толькі двойчы, у 1984 і 1998 гадах. У апошнім выпадку гэта прывяло да адстаўкі камісіі Сантера, падкрэсліўшы, што бюджэтная ўлада дае парламенту вялікую ўладу над Камісіяй. Парламент таксама шырока выкарыстоўвае свае бюджэтныя і іншыя паўнамоцтвы ў іншых месцах; напрыклад, пры стварэнні Еўрапейскай службы знешніх дзеянняў парламент дэ-факта мае права вета на яе стварэнне, паколькі ён павінен ўхваліць бюджэтныя і кадравыя змены.

### Кантроль выканаўчай улады

Старшыня Еўрапейскай камісіі прапануецца Еўрапейскім саветам на аснове еўрапейскіх выбараў у парламент. Гэта прапанова павінна быць адобрана парламентам (простай большасцю), Які «абірае» прэзідэнта ў адпаведнасці з дамовамі. Пасля зацвярджэння старшынёй камісіі члены камісіі прапануюцца старшынёй па ўзгадненні з дзяржавамі-членамі. Кожны камісар паўстае перад адпаведным парламенцкіх камітэтам на слуханнях, прысвечаных прапанаваным партфелю. Затым яны, як орган, зацвярджаюцца або адхіляюцца парламентам.

На практыцы парламент ніколі не галасаваў супраць прэзідэнта або яго камісіі, але гэта здавалася верагодным, калі была вылучана камісія Барозу. Якое ўзнікла ў выніку гэтага ціск вымусіла адклікаць гэтую прапанову і змяніць яго, з тым каб яно было больш прымальным для парламента. Гэты ціск быў расцэнен як важнай прыкметай эвалюцыі прыроды парламента і яго здольнасці зрабіць камісію падсправаздачнай, а не быць гумовым штампам для кандыдатаў. Акрамя таго, пры галасаванні ў камісіі дэпутаты Еўрапарламента таксама галасавалі па партыйнай лініі, а не па нацыянальнай, нягледзячы на частае ціск нацыянальных урадаў на сваіх дэпутатаў Еўрапарламента. Гэтая згуртаванасць і гатоўнасць выкарыстоўваць парламенцкую ўладу забяспечылі большую ўвагу з боку нацыянальных лідараў, іншых інстытутаў і грамадскасці, якія раней давалі самую нізкую яўку на парламенцкія выбары.

Парламент таксама мае права падвергнуць камісію ганьбаванню, калі ў яго ёсць большасць у дзве траціны галасоў, якое вымусіць ўсю камісію сысці ў адстаўку. Як і ў выпадку з ухвалой, гэтая ўлада ніколі не выкарыстоўвалася, але яна пагражала камісіі Сантэра, якая пасля сышла ў адстаўку па ўласным жаданні. Існуе некалькі іншых механізмаў кантролю, такіх як: патрабаванне камісіі прадстаўляць даклады парламенту і адказваць на пытанні дэпутатаў Еўрапарламента; патрабаванне дзеючага старшыні Савета прадстаўляць сваю праграму ў пачатку свайго старшынства; абавязак старшыні Еўрапейскага Савета даваць справаздачу перад парламентам пасля кожнага яго пасяджэння; права дэпутатаў Еўрапарламента накіроўваць запыты ў Камісію па пытаннях заканадаўства і палітыкі; а таксама права задаваць пытанні членам гэтых устаноў (напрыклад, «час пытанняў камісіі» кожны аўторак). У цяперашні час дэпутаты Еўрапарламента могуць задаваць пытанні на любую тэму, але ў ліпені 2008 года дэпутаты Еўрапарламента прагаласавалі за абмежаванне пытанняў тымі, якія ўваходзяць у мандат ЕС, і забарона абразлівых або асабістых пытанняў.

### Наглядныя паўнамоцтвы

Парламент таксама мае іншыя паўнамоцтвы агульнага нагляду, галоўным чынам прадастаўленыя Маастрыхцкім дагаворам. Парламент мае права стварыць камітэт па расследаванні, напрыклад, у сувязі з Каровіным шаленствам або затрыманнем ЦРУ-першае прывяло да стварэння Еўрапейскага ветэрынарнага агенцтва. Парламент можа заклікаць іншыя ўстановы адказаць на пытанні і пры неабходнасці звярнуцца ў суд, калі яны парушаюць закон або дагаворы ЕС. Акрамя таго, ён валодае паўнамоцтвамі па прызначэнні членаў Палаты аўдытараў і прэзідэнта і выканаўчага савета Еўрапейскага цэнтральнага банка. Прэзідэнт ЕЦБ таксама абавязаны прадстаўляць штогадовы даклад парламенту.

Еўрапейскі амбудсмен абіраецца парламентам, які разглядае скаргі грамадскасці на ўсе ўстановы. Петыцыі таксама могуць быць пададзены любым грамадзянінам ЕС па пытанні, які ўваходзіць у сферу дзейнасці ЕС. Камітэт па петыцыях штогод разглядае каля 1500 спраў, часам прадстаўляюцца самімі грамадзянамі ў парламент. У той час як парламент спрабуе вырашыць гэтае пытанне ў якасці пасярэдніка, яны звяртаюцца да судовага разбору, калі гэта неабходна для вырашэння спрэчкі грамадзян.

Парламентарыі
-------------

**Размеркаванне месцаў у Еўрапейскім Парламенце (усяго 751)**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Сцяг Германіі Германія |  | 96 (12.8 %) |
| Сцяг Францыі Францыя |  | 74 (9.9 %) |
| Сцяг Італіі Італія |  | 73 (9.7 %) |
| Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія |  | 73 (9.7 %) |
| Сцяг Іспаніі Іспанія |  | 54 (7.2 %) |
| Сцяг Польшчы Польшча |  | 51 (6.8 %) |
| Сцяг Румыніі Румынія |  | 32 (4.3 %) |
| Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды |  | 26 (3.5 %) |
| Бельгія Бельгія |  | 21 (2.8 %) |
| Сцяг Чэхіі Чэхія |  | 21 (2.8 %) |
| Сцяг Грэцыі Грэцыя |  | 21 (2.8 %) |
| Сцяг Венгрыі Венгрыя |  | 21 (2.8 %) |
| Сцяг Партугаліі Партугалія  |  | 21 (2.8 %) |
| Сцяг Швецыі Швецыя |  | 20 (2.7 %) |
| Сцяг Аўстрыі Аўстрыя |  | 18 (2.4 %) |
| Сцяг Балгарыі Балгарыя |  | 17 (2.3 %) |
| Сцяг Даніі Данія  |  | 13 (1.7 %) |
| Сцяг Фінляндыі Фінляндыя |  | 13 (1.7 %) |
| Сцяг Славакіі Славакія |  | 13 (1.7 %) |
| Сцяг Харватыі Харватыя  |  | 11 (1.5 %) |
| Сцяг Ірландыі Ірландыя |  | 11 (1.5 %) |
| Сцяг Літвы Літва |  | 11 (1.5 %) |
| Сцяг Латвіі Латвія |  | 8 (1.1 %) |
| Сцяг Славеніі Славенія |  | 8 (1.1 %) |
| Сцяг Кіпра Кіпр |  | 6 (0.8 %) |
| Сцяг Эстоніі Эстонія |  | 6 (0.8 %) |
| Сцяг Люксембурга Люксембург |  | 6 (0.8 %) |
| Сцяг Мальты Мальта |  | 6 (0.8 %) |

 |

Парламентарыі вядомыя на англійскай мове як члены Еўрапейскага парламента (Еўрадэпутаты). Яны абіраюцца кожныя пяць гадоў усеагульным галасаваннем дарослых і засядаюць у адпаведнасці з палітычнай лаяльнасцю; каля траціны з іх-жанчыны. Да 1979 года яны прызначаліся сваімі нацыянальнымі парламентамі. У 2017 годзе, паводле ацэнак, 17 дэпутатаў Еўрапарламента не былі белымі. З іх тры былі чорнымі; калі б іх колькасць была прапарцыйна насельніцтву ЕС, то 22 былі б чорнымі.

Паводле Лісабонскай дамовы, месцы размяркоўваюцца кожнаму дзяржаве ў адпаведнасці з колькасцю насельніцтва, а максімальнае колькасць членаў устанаўліваецца на ўзроўні 751 (аднак, паколькі прэзідэнт не можа галасаваць, знаходзячыся ў крэсле старшыні, адначасова будзе толькі 750 членаў з правам голасу). З 1 лютага 2020 года ў Еўрапейскім парламенце засядаюць 705 дэпутатаў Еўрапарламента (уключаючы старшыню парламента), скарачэнне колькасці якіх звязана з выхадам Злучанага Каралеўства з ЕС.

Прадстаўніцтва ў цяперашні час абмежавана максімум 96 месцамі і мінімум 6 месцамі на штат, і месцы размяркоўваюцца ў адпаведнасці з «дэгрэссіўнай прапарцыянальнасцю», гэта значыць чым больш штат, тым больш грамадзян прадстаўлена на аднаго дэпутата Еўрапарламента. У выніку Мальтыйскія і люксембургскія выбаршчыкі маюць прыкладна ў 10 разоў больш уплыву на аднаго выбаршчыка, чым грамадзяне шасці буйных краін.

Па стане на 2014 год Германія (80,9 мільёна жыхароў) мае 96 месцаў (раней 99 месцаў), гэта значыць адно месца на 843 000 жыхароў. Мальта (0,4 мільёна жыхароў) мае 6 месцаў, гэта значыць адно месца на 70 000 жыхароў.

Новая сістэма, уведзеная ў адпаведнасці з Лісабонскай дамовай, уключаючы перагляд рассаджвання задоўга да выбараў, была закліканая пазбегнуць палітычнага гандлю коньмі, калі размеркаванне павінна быць перагледжана з улікам дэмаграфічных зменаў.

У адпаведнасці з гэтым размеркаваннем ўтвараюцца выбарчыя акругі. У чатырох дзяржавах-сябрах ЕС (Бельгія, Ірландыя, Італія і Польшча) нацыянальная тэрыторыя падзелена на шэраг выбарчых акругаў. У астатніх дзяржавах-членах ўся краіна ўтварае адзіны выбарчы акруг. Усе дзяржавы-члены праводзяць выбары ў Еўрапейскі парламент з выкарыстаннем розных формаў прапарцыйнага прадстаўніцтва.

### Пераходныя палажэнні

З-за затрымкі з ратыфікацыяй Лісабонскай дамовы сёмы парламент быў абраны ў адпаведнасці з ніжняй мяжой Ниццкага дагавора. Маламаштабная папраўка да дамовы была ратыфікавана 29 лістапада 2011 года. Гэта папраўка ўвяла пераходныя палажэнні, якія дазваляюць 18 дадатковым дэпутатам Еўрапарламента, створаным у адпаведнасці з Лісабонскай дамовай, быць абранымі або прызначанымі да выбараў 2014 года. У адпаведнасці з рэформамі Лісабонскай дамовы Германія была адзінай дзяржавай, якая страціла членаў з 99 да 96. Аднак гэтыя месцы не былі знятыя да выбараў 2014 года.

### Заработная плата і выдаткі

Да 2009 года члены парламента атрымлівалі тую ж зарплату, што і члены нацыянальнага парламента. Аднак з 2009 года пасля шматгадовых спробаў уступіў у сілу новы статут членаў, які даваў усім членам роўную штомесячную плату ў памеры 8 484,05 Еўра кожнаму ў 2016 годзе, абкладаную падаткам Еўрапейскага Саюза і якая таксама можа абкладацца падаткам на нацыянальным узроўні. Дэпутаты Еўрапарламента маюць права на пенсію, якая выплачваецца парламентам, пачынаючы з 63 гадоў. Члены таксама маюць права на надбаўкі на службовыя выдаткі і сутачныя, а таксама на шляхавыя выдаткі, заснаваныя на фактычных выдатках. Акрамя свайго скарга, члены грамадства карыстаюцца шэрагам прывілеяў і імунітэтаў. Для забеспячэння іх свабоднага перамяшчэння ў парламент і назад іх уласныя дзяржавы прадастаўляюць ім льготы, якія прадстаўляюцца старэйшым службовым асобам, якія выязджаюць за мяжу, а ўрады іншых штатаў-статус якія наведваюць замежных прадстаўнікоў. Знаходзячыся ў сваёй уласнай дзяржаве, яны карыстаюцца ўсімі імунітэтамі, якія прадстаўляюцца Нацыянальным парламентарыям, а ў іншых дзяржавах яны карыстаюцца імунітэтам ад затрымання і судовага разбору. Аднак імунітэт не можа быць заяўлены, калі член парламента прызнаны вінаватым у здзяйсненні крымінальнага злачынства, і парламент таксама мае права пазбавіць члена парламента яго імунітэту.

### Палітычная група

Дэпутаты Еўрапарламента ў парламенце арганізаваны ў восем розных парламенцкіх груп, уключаючы трыццаць непрывязаных членаў, вядомых як няпісаныя. Дзве самыя буйныя групы-Еўрапейская народная партыя (ЕНП) і сацыялісты і дэмакраты (СД). Гэтыя дзве групы дамінавалі ў парламенце на працягу большай часткі яго жыцця, пастаянна займаючы ад 50 да 70 адсоткаў месцаў паміж імі. Ні адна група ніколі не мела большасці ў парламенце. Будучы шырокімі альянсамі нацыянальных партый, еўрапейскія групавыя партыі вельмі дэцэнтралізаваныя і, такім чынам, маюць больш агульнага з партыямі ў федэратыўных дзяржавах, такіх як Германія або Злучаныя Штаты, чым унітарныя дзяржавы, такія як большасць дзяржаў ЕС.Тым не менш, еўрапейскія групы былі на самай справе больш згуртаванымі, чым іх амерыканскія калегі ў перыяд з 2004 па 2009 год.

Групы часта заснаваныя на адной еўрапейскай палітычнай партыі, такі як Еўрапейская народная партыя. Аднак яны могуць, як і ліберальная група, ўключаць у сябе больш адной Еўрапейскай партыі, а таксама нацыянальныя партыі і незалежных.[78] каб група была прызнана, ёй трэба 25 дэпутатаў Еўрапарламента з сямі розных краін. Пасля прызнання групы атрымліваюць фінансавыя субсідыі ад парламента і гарантаваныя месцы ў камітэтах, што стварае стымул для фарміравання груп. Аднак паўсталі некаторыя супярэчнасці з усталяваннем недаўгавечнай ідэнтычнасці, традыцыі, суверэнітэту (ІТС) у сілу сваёй ідэалогіі; члены групы былі вельмі правымі, таму былі асцярогі з нагоды таго, што дзяржаўныя сродкі пойдуць на такую групу. Былі спробы змяніць правілы, каб заблакаваць фарміраванне ІТС, але яны так і не ўвянчаліся поспехам. Аднак гэтая група была пазбаўленая магчымасці займаць кіруючыя пасады ў камітэтах, традыцыйна (па пагадненні, а не па правілу) размяркоўваюцца паміж усімі бакамі. Калі гэтая група ўступіла ў барацьбу, якая прывяла да сыходу некаторых членаў, яе колькасць ўпала ніжэй парога прызнання, што прывяло да яе краху.

### Вялікая кааліцыя

Улічваючы, што парламент не фармуе ўрад у традыцыйным сэнсе парламенцкай сістэмы, яго палітыка развівалася па больш кансенсуснай лініі, а не па прынцыпе большасці канкуруючых партый і кааліцый. Сапраўды, большую частку свайго жыцця яна знаходзілася пад уладай вялікай кааліцыі Еўрапейскай народнай партыі і Партыі еўрапейскіх сацыялістаў. Дзве асноўныя партыі імкнуцца да супрацоўніцтва, каб знайсці кампраміс паміж сваімі двума групамі, што прыводзіць да прапаноў, адобраным велізарным большасцю. Аднак гэта не заўсёды прыводзіць да згоды, і кожны можа замест гэтага паспрабаваць стварыць іншыя альянсы: ЕНП звычайна з іншымі правацэнтрысцкімі або правымі групамі і ПП з левацэнтрысцкімі або левымі групамі. Часам ліберальная група займае тады цэнтральнае становішча. Бываюць таксама выпадкі, калі ўзнікаюць вельмі вострыя палітычныя рознагалоссі паміж партыямі, напрыклад, з нагоды адстаўкі камісіі Сантэра.

Калі з’явіліся першыя абвінавачванні супраць камісіі, яны былі накіраваны галоўным чынам супраць Эдыт Крессон і Мануэля Марына, абодвух членаў Сацыялістычнай партыі. Калі парламент разглядаў пытанне аб адмове ад выканання бюджэту абшчыны, прэзідэнт Жак Сантер заявіў, што вотум недаверу будзе раўназначны вотуму недаверу. Сацыялістычная група падтрымала камісію і разглядала гэтае пытанне як спробу ЕНП дыскрэдытаваць сваю партыю напярэдадні выбараў 1999 года. Лідар сацыялістаў, дэпутат Еўрапарламента Палін Грын, паспрабавала выказаць вотум даверу, і ЕНП вылучыла сустрэчныя прапановы. У гэты перыяд абедзве партыі ўзялі на сябе аналагічныя ролі ў дынаміцы ўрад-апазіцыя, прычым сацыялісты падтрымалі выканаўчую ўладу, а ЕНП адмовілася ад сваёй ранейшай кааліцыйнай падтрымкі і прагаласавала супраць яе. Падобная палітызацыя ўзмацняецца, і ў 2007 годзе Сайман Хікс з Лонданскай школы эканомікі адзначыў, што:

Наша праца таксама паказвае, што палітыка ў Еўрапейскім парламенце ўсё больш будуецца вакол партыі і ідэалогіі. Галасаванне ўсё больш расколваецца па левым і правым лініях, і згуртаванасць партыйных груп рэзка ўзрасла, асабліва ў чацвёртым і пятым парламентах. Так што тут, верагодна, будуць і палітычныя наступствы.

Падчас пятага тэрміну, з 1999 па 2004 год, адбыўся разрыў у вялікай кааліцыі, у выніку чаго паўстала правацэнтрысцкая кааліцыя паміж ліберальнай і народнай партыямі. Гэта знайшло сваё адлюстраванне ў прэзідэнцтве парламента, калі ўмовы былі падзеленыя паміж ЕНП і ЭЛДР, а не паміж ЕНП і сацыялістамі. На працягу наступнага тэрміну ліберальная група вырасла да 88 месцаў, што з’яўляецца самым вялікім лікам месцаў, займаных любой трэцяй партыяй у парламенце.

Выбары
------

Пачынаючы з 1979 года выбары праводзяцца непасрэдна ў кожнай дзяржаве-члене кожныя пяць гадоў. Па стане на 2019 год было праведзена дзевяць выбараў. Калі тая ці іншая нацыя далучаецца да сярэднетэрміновай перспектыве, праводзяцца дадатковыя выбары для абрання яе прадстаўнікоў. Гэта адбылося шэсць разоў, апошні раз, калі Харватыя далучылася да яго ў 2013 годзе. Выбары праводзяцца на працягу чатырох дзён у адпаведнасці з мясцовымі звычаямі, і, акрамя таго, што яны павінны быць прапарцыйнымі, выбарчая сістэма выбіраецца дзяржавай-членам. Гэта ўключае ў сябе размеркаванне субнацыянальных выбарчых акругаў; у той час як большасць членаў маюць нацыянальны спіс, некаторыя, як Вялікабрытанія і Польшча, дзеляць сваё размеркаванне паміж рэгіёнамі. Месцы размяркоўваюцца паміж дзяржавамі-членамі ў адпаведнасці з іх колькасцю насельніцтва, пачынаючы з 2014 года, калі ні адна дзяржава не мае больш 96, але не менш за 6, каб захаваць прапарцыянальнасць.

Самымі апошнімі агульнасаюзнымі выбарамі ў Еўрапейскі парламент былі еўрапейскія выбары 2019 года, якія адбыліся з 23 па 26 мая 2019 года. Гэта былі найбуйнейшыя адначасовыя транснацыянальныя выбары, калі-небудзь праводзіліся ў свеце. Першая сесія дзявятага парламента стартавала 2 ліпеня 2019 года.

Еўрапейскія палітычныя партыі маюць выключнае права агітаваць падчас еўрапейскіх выбараў (у адрозненне ад адпаведных ім груп ЕР). Быў вылучаны шэраг прапаноў, накіраваных на прыцягненне большай увагі грамадскасці да выбараў. Адным з такіх новаўвядзенняў на выбарах 2014 года стала тое, што агульнаеўрапейскія палітычныя партыі вылучылі кандыдатаў на пасаду прэзідэнта Еўракамісіі, так званыя Spitzenkandidaten (нямецкі, «вядучых кандыдатаў» або «лепшых кандыдатаў»). Аднак кіраванне Еўрапейскім Саюзам заснавана на змешванні міжурадавых і наднацыянальных асаблівасцяў: старшыня Еўрапейскай камісіі прызначаецца Еўрапейскім саветам, якія прадстаўляюць ўрада дзяржаў-членаў, і яны не абавязаны вылучаць паспяховага «кандыдата». У Лісабонскай дамове проста гаворыцца, што яны павінны ўлічваць вынікі выбараў пры выбары таго, каго вылучаць. Так званымі Spitzenkandidaten былі Жан-Клод Юнкер ад Еўрапейскай народнай партыі, Марцін Шульц ад Партыі еўрапейскіх сацыялістаў, Гай Верхофстат ад партыі «Альянс лібералаў і дэмакратаў за Еўропу», Ска Келлер і Хасэ Бове сумесна ад Еўрапейскай Партыі Зялёных і Алексіс Ципрас ад Партыі еўрапейскіх левых.

Яўка паслядоўна падала кожны год з моманту першых выбараў, а з 1999 да 2019 года была ніжэйшай за 50 %. У 2007 годзе Балгарыя і Румынія абралі сваіх дэпутатаў Еўрапарламента на дадатковых выбарах, далучыўшыся да іх у пачатку 2007 года. Балгарскія і румынскія выбары паказалі дзве самыя нізкія яўкі на еўрапейскія выбары — усяго 28,6 % і 28,3 % адпаведна. Гэтая тэндэнцыя была перапыненая на выбарах 2019 года, калі яўка выбаршчыкаў павялічылася на 8 % па ўсім ЕС, падняўшыся да 50,6 % , самага высокага ўзроўню з 1994 года.

Вытворчасць
-----------

Кожны год дзейнасць парламента праходзіць цыкл паміж тыднямі камітэтаў, дзе даклады абмяркоўваюцца ў камітэтах і сустракаюцца міжпарламенцкія дэлегацыі, тыднямі палітычных груп для абмеркавання працы ў рамках сваіх палітычных груп і сесійнымі тыднямі, калі члены праводзяць 3½ дня ў Страсбургу для частковых сесій. Акрамя таго, на працягу ўсяго года ў Бруселі арганізуюцца шэсць 2-дзённых частковых сесій. Чатыры тыдня вылучаюцца ў якасці тыдня выбарчай акругі, каб сябры маглі выконваць працу выключна па выбарчай акрузе. Нарэшце, на працягу летніх тыдняў не плануецца ніякіх сустрэч. Парламент мае права збірацца без склікання іншым органам улады. Яго пасяджэння часткова кантралююцца дагаворамі, але ў астатнім яны праводзяцца парламентам у адпаведнасці з яго ўласнымі «правіламі працэдуры» (рэгламентам, якія рэгулююць дзейнасць парламента).

Падчас сесій члены камітэта могуць выступаць пасля таго, як іх выкліча старшыня. Члены савета або камісіі могуць таксама прысутнічаць і выступаць у спрэчках. Збольшага з-за неабходнасці перакладу і палітыкі кансенсусу ў палаце дэбаты звычайна праходзяць спакайней і ветлівей, чым, скажам, Вестмінстэрская сістэма. Галасаванне праводзіцца ў асноўным ўзняццем рук, што можа быць праверана па запыце электронным галасаваннем. Аднак галасы дэпутатаў Еўрапарламента не рэгіструюцца ні ў тым, ні ў іншым выпадку; гэта адбываецца толькі пры пайменным галасаванні. Гэта неабходна для канчатковага галасавання па заканадаўстве, а таксама кожны раз, калі палітычная група або 30 дэпутатаў Еўрапарламента запытваюць яго. Колькасць пайменных галасаванняў з часам павялічылася. Галасаванне таксама можа быць цалкам таемным (напрыклад, пры абранні прэзідэнта). Усе зарэгістраваныя галасы, а таксама пратаколы і заканадаўчыя акты рэгіструюцца ў Афіцыйным часопісе Еўрапейскага Саюза і могуць быць даступныя ў рэжыме онлайн. Галасы звычайна не ідуць за дэбатамі, а хутчэй групуюцца з іншымі належнымі галасамі ў пэўных выпадках, звычайна апоўдні па аўторках, серадах або чацвяргах. Гэта тлумачыцца тым, што працягласць галасавання непрадказальная, і калі яно будзе працягвацца даўжэй, чым прадугледжана, то можа сарваць іншыя дэбаты і пасяджэнні пазней у той жа дзень.

Члены размешчаны ў паўколе ў адпаведнасці з іх палітычнымі групамі (у агульным сходзе да 1958 года члены сядзелі ў алфавітным парадку), якія размешчаны ў асноўным злева направа, але некаторыя больш дробныя групы размешчаны па кірунку да знешняга кальца парламента. Усе сталы аснашчаны мікрафонамі, навушнікамі для перакладу і электронным абсталяваннем для галасавання. Лідары груп сядзяць на пярэдніх лавах у цэнтры, а ў самым цэнтры знаходзіцца трыбуна для запрошаных выступоўцаў. Астатняя палова круглага залы складаецца ў асноўным з ўзвышэння, дзе сядзяць прэзідэнт і супрацоўнікі. Паміж бакамі гэтай зоны і дэпутатамі Еўрапарламента прадугледжаны дадатковыя лаўкі, якія займаюць Савет злева і Камісія справа. І Брусельскі, і Страсбургскі геміцыклы прыкладна ідуць гэтай схеме з нязначнымі адрозненнямі. Канструкцыя геміцыкла ўяўляе сабой кампраміс паміж рознымі парламенцкімі сістэмамі. Брытанская сістэма мае розныя групы, непасрэдна звернутыя адзін да аднаго, у той час як французская сістэма ўяўляе сабой паўкола (а традыцыйная нямецкая сістэма мела ўсіх членаў у шэрагах, звернутых да трыбуны для выступаў). Хоць дызайн у асноўным заснаваны на паўколе, супрацьлеглыя канцы спектру ўсё яшчэ звернутыя адзін да аднаго. Пры абмежаваным доступе ў палату ўваход кантралюецца білецёрамі, якія дапамагаюць дэпутатам Еўрапарламента ў палаце (напрыклад, пры дастаўцы дакументаў). Білетэры таксама могуць часам дзейнічаць як форма паліцыі ў прымусе прэзідэнта, напрыклад, у выгнанні дэпутата Еўрапарламента, які парушае сесію (хоць гэта рэдка). Першым кіраўніком пратаколу ў парламенце быў француз, таму многія абавязкі ў парламенце заснаваныя на французскай мадэлі, упершыню распрацаванай пасля Французскай рэвалюцыі. 180 билетеров вельмі прыкметныя ў парламенце, апранутыя ў чорныя фракі і якія носяць сярэбраны ланцуг, і набіраюцца такім жа чынам, як і Еўрапейская грамадзянская служба. Прэзідэнту выдзелены асабісты білетэр.

Прэзідэнт і арганізацыя
-----------------------

Прэзідэнт па сутнасці з’яўляецца спікерам парламента і старшынюе на пленарным пасяджэнні, калі яно праводзіцца. Подпіс прэзідэнта патрабуецца для ўсіх актаў, прынятых сумесным рашэннем, уключаючы бюджэт ЕС. Прэзідэнт таксама адказвае за знешняе прадстаўніцтва парламента, у тым ліку ў прававых пытаннях, і за прымяненне правілаў працэдуры. Ён ці яна абіраецца на два з паловай гады, гэта значыць на два парламенцкіх тэрміну. У цяперашні час прэзідэнтам З’яўляецца Дэвід Сассоли (S&D).

У большасці краін пратакол кіраўніка дзяржавы стаіць перад усімі астатнімі; аднак у ЕС парламент лічыцца першай установай, і таму пратакол яго прэзідэнта стаіць перад любым іншым еўрапейскім або нацыянальным пратаколам. Падарункі, якія атрымліваюць шматлікія высокапастаўленыя госці, залежаць ад прэзідэнта. Прэзідэнт Іспаніі Хасэп Барэль еўрадэпутат падарыў сваім калегам крыштальны кубак, створаны мастаком з Барселоны, які сярод іншага выгравіраваў на ім часткі Хартыі асноўных правоў.

Шэраг прыкметных фігур былі старшынёй парламента і яго папярэднікамі. Першым прэзідэнтам быў дэпутат Еўрапарламента Поль-Анры Спаак, адзін з бацькоў-заснавальнікаў Саюза. Сярод іншых бацькоў-заснавальнікаў-дэпутат Еўрапарламента Альсід дэ Гаспер і дэпутат Еўрапарламента Роберт Шуман. Двума жанчынамі-прэзідэнтамі былі дэпутат Еўрапарламента Сымона вэлюм ў 1979 годзе (першы прэзідэнт абранага парламента) і дэпутат Еўрапарламента Ніколь Фантэйн ў 1999 годзе, абедзве Францужанкі. Папярэдні прэзідэнт Ежы Бузэк быў першым Заходне-Цэнтральным еўрапейцам, які ўзначальвае інстытут ЕС, былы прэм’ер-міністр Польшчы, які выйшаў з Руху салідарнасці ў Польшчы, які дапамог скінуць камунізм ва Ўсходнім блоку.

Падчас выбараў старшыні палату ўзначальвае папярэдні старшыня (ці, калі гэта немагчыма, адзін з папярэдніх намеснікаў старшыні). Да 2009 года гэтую ролю выконваў найстарэйшы член парламента, але правіла было зменена, каб перашкодзіць ультраправым французскаму еўрадэпутату Жану-Мары Ле Пену заняць крэсла старшыні.

Ніжэй старшыні знаходзяцца 14 намеснікаў Старшыні, якія старшынствуюць у спрэчках, калі старшыня не знаходзіцца ў зале. Акрамя гэтых спікераў, існуе шэраг іншых органаў і пасад, адказных за працу парламента. Двума асноўнымі органамі з’яўляюцца бюро, якое адказвае за бюджэтныя і адміністрацыйныя пытанні, і Канферэнцыя прэзідэнтаў, якая з’яўляецца кіруючым органам, якія складаюцца з старшыняў кожнай з палітычных груп парламента. Клопат аб фінансавых і адміністрацыйных інтарэсах членаў-гэта пяць квэстааў.

Па стане на 2014 год бюджэт Еўрапейскага парламента складаў 1,756 мільярда еўра. У дакладзе аб фінансах парламента за 2008 год былі адзначаны некаторыя перарасходы і пратэрмінаваныя плацяжы. Нягледзячы на тое, што некаторыя дэпутаты Еўрапарламента заклікалі апублікаваць даклад, парламенцкія ўлады адмаўляліся да таго часу, пакуль еўрадэпутат не парушыў канфідэнцыяльнасць і не зліў яго.

Камітэты і дэлегацыі
--------------------

Парламент мае 20 пастаянных камітэтаў, якія складаюцца з 25-73 дэпутатаў Еўрапарламента кожны (якія адлюстроўваюць палітычны склад усяго парламента), уключаючы старшыні, бюро і Сакратарыят. Яны збіраюцца два разы на месяц Публічна для падрыхтоўкі, унясення паправак і прыняцця заканадаўчых прапаноў і дакладаў, якія павінны быць прадстаўлены пленарным пасяджэнні. Мяркуецца, што дакладчыкі камітэта ўяўляюць пункт гледжання камітэта, хоць, у прыватнасці, гэта не заўсёды мела месца. У ходзе падзей, якія прывялі да адстаўкі камісіі Сантера, дакладчык выступіў супраць вузкага галасавання камітэта па бюджэтным кантролі за выкананнем бюджэту і настойліва заклікаў парламент адхіліць яго.

Камітэты могуць таксама ствараць падкамітэты (напрыклад, падкамітэт па правах чалавека) і часовыя камітэты для разгляду канкрэтнай тэмы (напрыклад, па пытанні аб надзвычайнай выдачы). Старшыні камітэтаў каардынуюць сваю працу праз «канферэнцыю старшыняў камітэтаў». Калі было прынята сумеснае рашэнне, яно пашырыла паўнамоцтвы парламента ў шэрагу абласцей, але перш за ўсё ў тых, якія ахопліваліся Камітэтам па навакольным асяроддзі, ахове здароўя і бяспекі харчовых прадуктаў. Раней гэты камітэт разглядаўся дэпутатамі Еўрапарламента як « камітэт Папялушкі»; аднак па меры таго, як яна набывала новае значэнне, яна станавілася ўсё больш прафесійнай і строгай, прыцягваючы ўсё большую ўвагу да сваёй працы.

Характар камітэтаў адрозніваецца ад іх нацыянальных аналагаў тым, што, хоць яны і менш у параўнанні з камітэтамі Кангрэса Злучаных Штатаў, камітэты Еўрапейскага парламента незвычайна вялікія па еўрапейскіх стандартах: ад васьмі да дванаццаці адданых сваёй справе супрацоўнікаў і ад трох да чатырох дапаможных супрацоўнікаў. Значныя адміністрацыйныя, архіўныя і даследчыя рэсурсы таксама знаходзяцца ў распараджэнні ўсяго парламента, калі гэта неабходна.

Межгруппы ў Еўрапейскім парламенце-гэта нефармальныя форумы, якія збіраюць еўрадэпутатаў з розных палітычных груп па любой тэме. Яны не выказваюць пункт гледжання Еўрапейскага парламента. Яны служаць двайны мэты: закранаць тэму, якая з’яўляецца папярочнай для некалькіх камітэтаў і менш фармальнай. Іх штодзённы сакратарыят можа кіравацца альбо праз офіс еўрадэпутатаў, альбо праз зацікаўленыя групы, няхай гэта будзе карпаратыўныя лобі або НДА. Прывілеяваны доступ да еўрадэпутатаў, якім карыстаецца арганізацыя, якая кіруе Сакратарыятам, можа быць адным з тлумачэнняў размнажэння Межгрупп ў 1990-я гг. У цяперашні час яны строга рэгулююцца, і фінансавая падтрымка, прамая ці не (напрыклад, праз супрацоўнікаў Сакратарыята), павінна быць афіцыйна паказаная ў дэкларацыі фінансавых інтарэсаў. Акрамя таго, у пачатку кожнага заканадаўчага органа з дапамогай пэўнага працэсу ствараюцца або аднаўляюцца Межгруппы. Сапраўды, прапанова аб стварэнні або абнаўленні Межгруппы павінна быць падтрымана па меншай меры 3 палітычнымі групамі, Падтрымка якіх абмежаваная вызначаным лікам прапаноў прапарцыйна іх памеры (напрыклад, для заканадаўчага органа 2014—2019 гадоў палітычныя групы ЕНП або S&D маглі б падтрымаць 22 прапановы, тады як палітычныя групы зялёных / ОДВ або ЕФДД-толькі 7).

Пісьмовы і вусны пераклад
-------------------------

Спікеры Еўрапейскага парламента маюць права выступаць на любой з 24 афіцыйных моў Еўрапейскага Саюза — ад французскага і нямецкага да Мальтыйскага і ірландскага. На ўсіх пленарных пасяджэннях прапануецца сінхронны пераклад, а ўсе канчатковыя тэксты заканадаўчых актаў перакладаюцца. Валодаючы дваццаццю чатырма мовамі, Еўрапейскі парламент з’яўляецца самым шматмоўным парламентам у свеце і найбуйнейшым працадаўцам перакладчыкаў у свеце (наймаючы 350 штатных і 400 свабодных Улан, калі ёсць больш высокі попыт). Грамадзяне могуць таксама звяртацца ў парламент на басконскай, каталонскай / Валенсийском і галісійская мовах.

Звычайна мова перакладаецца з замежнай мовы на родную мову перакладчыка. З-за вялікай колькасці моў, некаторыя з якіх з’яўляюцца другараднымі, пачынаючы з 1995 года вусны пераклад часам робіцца наадварот, з роднай мовы перакладчыка (сістэма «рэтур»). Акрамя таго, размова на другарадным мове можа быць інтэрпрэтаваная праз трэцюю мову з-за адсутнасці перакладчыкаў («рэтрансляцыйны» пераклад) — напрыклад, пры перакладзе з эстонскай мовы на мальтыйскую. З-за складанасці пытанняў інтэрпрэтацыя не з’яўляецца даслоўнай. Замест гэтага перакладчыкі павінны перадаць палітычны сэнс прамовы, незалежна ад іх уласных поглядаў. Гэта патрабуе дэталёвага разумення палітыкі і ўмоў працы парламента, уключаючы вялікую папярэднюю падрыхтоўку (напрыклад, чытанне адпаведных дакументаў). Цяжкасці часта ўзнікаюць, калі дэпутаты Еўрапарламента выкарыстоўваюць ненарматыўную лексіку, жарты і гульню слоў ці кажуць занадта хутка.

У той час як некаторыя лічаць размову на роднай мове важнай часткай сваёй ідэнтычнасці і могуць больш свабодна гаварыць у дэбатах, некаторыя крытыкуюць вусны пераклад і яго кошт. У дакладзе дэпутата Еўрапарламента Аляксандра Стуба за 2006 год падкрэслівалася, што пры выкарыстанні толькі англійскай, французскай і нямецкай моў выдаткі могуць быць скарочаныя са 118 000 еўра ў дзень (для 21 мовы тады яшчэ не былі ўключаныя румынская, балгарская і Харвацкая) да 8 900 еўра ў дзень. Была таксама праведзена невялікая кампанія за тое, каб зрабіць французскую мову эталонным мовай для ўсіх юрыдычных тэкстаў, грунтуючыся на аргуменце, што ён больш ясны і дакладны для юрыдычных мэтаў.

Паколькі гэтыя матэрыялы перакладзены на ўсе афіцыйныя мовы ЕС, яны былі выкарыстаныя для стварэння шматмоўнага корпуса, вядомага як Europarl. Ён шырока выкарыстоўваецца для навучання статыстычных сістэм машыннага перакладу.

Штогадовыя выдаткі
------------------

Паводле звестак сайта Еўрапарламента, гадавы бюджэт парламента на 2016 год склаў 1,838 мільярда еўра. Асноўнымі катэгорыямі выдаткаў былі::

* 34 % — выдаткі на персанал, вусны і пісьмовы пераклад
* 24 % — інфармацыйная палітыка, IT, тэлекамунікацыі
* 23 % — заработная плата дэпутатаў Еўрапарламента, выдаткі, камандзіроўкі, офісы і персанал
* 13 % — Будынкі
* 6 % — дзейнасць палітычных груп

Паводле даследавання Еўрапейскага парламента, падрыхтаваным у 2013 годзе, Страсбургскае месца варта дадаткова 103 мільёны еўра за ўтрыманне аднаго месца, а па дадзеных Падліковай палаты, дадатковыя 5 мільёнаў еўра звязаны з дарожнымі выдаткамі, выкліканымі наяўнасцю двух месцаў.

Для параўнання, ніжняя палата парламента Германіі (Бундэстаг), паводле ацэнак, абыйдзецца ў агульнай складанасці ў 517 мільёнаў еўра ў 2018 годзе для парламента з 709 членамі. Брытанская Палата абшчын паведаміла аб агульных штогадовых выдатках у 2016—2017 гадах у памеры 249 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў (279 мільёнаў еўра). У ім было 650 месцаў.

Па словах эканаміста, Еўрапейскі парламент каштуе больш, чым брытанскі, французскі і нямецкі парламенты разам узятыя. Чвэрць выдаткаў, паводле ацэнак, будзе звязана з выдаткамі на пісьмовы і вусны пераклад (каля 460 мільёнаў еўра), а двухмесныя месцы, паводле ацэнак, дададуць дадаткова 180 мільёнаў еўра ў год.[133] для параўнання тыпу «як-для-як» гэтыя два блокі выдаткаў могуць быць выключаныя.

2 ліпеня 2018 года дэпутаты Еўрапарламента адхілілі прапановы аб узмацненні жорсткасці правілаў вакол агульнай надбаўкі на выдаткі(GEA), якая «з’яўляецца спрэчным плацяжом у памеры 4,416 еўра ў месяц, які дэпутаты Еўрапарламента атрымліваюць для пакрыцця офісных і іншых выдаткаў, але яны не абавязаны прадастаўляць ніякіх доказаў таго, як трацяцца гэтыя грошы».

Сядзенне
--------

Парламент месьціцца ў трох розных гарадах з шматлікімі будынкамі. Пратакол, які прыкладаецца да Амстэрдамскага дамове, патрабуе, каб 12 пленарных пасяджэнняў праводзіліся ў Страсбургу (ні адно ў жніўні, але два ў верасні), які з’яўляецца афіцыйным месцам знаходжання парламента, у той час як дадатковыя сесіі, а таксама пасяджэння камітэтаў праводзяцца ў Бруселі. У Люксембургу знаходзіцца Сакратарыят Еўрапейскага парламента. Еўрапейскі парламент з’яўляецца адной з па меншай меры двух Асамблей ў свеце з больш чым адным месцам правядзення пасяджэнняў (іншы з’яўляецца парламент выспы Мэн, Тинвальд) і адным з нямногіх, хто не мае права самастойна вызначаць сваё месцазнаходжанне.

Страсбургскае месца разглядаецца як сімвал прымірэння паміж Францыяй і Германіяй, паколькі Страсбургскі рэгіён у мінулым быў прадметам барацьбы паміж дзвюма краінамі. Аднак кошт і нязручнасць наяўнасці двух месцаў ставяцца пад сумнеў. У той час як Страсбург з’яўляецца афіцыйным месцам і засядае побач з Саветам Еўропы, Брусель з’яўляецца домам амаль для ўсіх іншых буйных інстытутаў ЕС, прычым вялікая частка працы парламента ажыццяўляецца менавіта там. Крытыкі апісалі двухмеснае размяшчэнне як «вандроўны цырк», і існуе моцны рух за тое, каб усталяваць Брусель у якасці адзінага месца. Гэта звязана з тым, што іншыя палітычныя інстытуты (камісія, савет і Еўрапейскі Савет) размешчаны там, і таму Брусель разглядаецца як" сталіца "ЕС. Гэты рух атрымаў моцную падтрымку з боку многіх дзеячаў, у тым ліку Марго Вальстрэм, першага віцэ-прэзідэнта Камісіі з 2004 па 2010 год, якая заявіла, што «тое, што калісьці было вельмі пазітыўным сімвалам ўз’яднання ЕС Францыі і Германіі, цяпер стала негатыўным сімвалам растраты грошай, бюракратыі і вар’яцтва брусельскіх інстытутаў». Партыя Зялёных таксама адзначыла экалагічныя выдаткі ў даследаванні, праведзеным пад кіраўніцтвам Жана Ламберта еўрадэпутата і Караліны Лукас еўрадэпутат; у дадатак да дадатковых 200 мільёнаў еўра, выдаткаваных на дадатковае месца, існуе больш 20 268 тон дадатковага вуглякіслага газу, падрывае любую экалагічную пазіцыю ўстановы і Саюза. Кампанія таксама падтрымліваецца мільённай онлайн-петыцыяй, ініцыяванай дэпутатам Еўрапарламента Сесіліяй Мальмстрэм. У жніўні 2014 года ацэнка Еўрапейскай падліковай палаты падлічыла, што перамяшчэнне Страсбургскага месца Еўрапейскага парламента ў Брусель зэканоміць 113,8 мільёна еўра ў год. У 2006 годзе, былі сцвярджэнні аб парушэннях у абвінавачваннях, вылучаных горадам Страсбургам у дачыненні да будынкаў, якія арандаваў парламент, што яшчэ больш пашкодзіла справе аб Страсбургскім крэсле.

Большасць еўрадэпутатаў аддаюць перавагу Брусель у якасці адзінай базы. Апытанне еўрадэпутатаў паказаў, што 89 % рэспандэнтаў хочуць атрымаць адно месца, а 81 % аддаюць перавагу Бруселю. Іншы, больш акадэмічны, апытанне знайшоў падтрымку 68 %. У ліпені 2011 года абсалютная большасць дэпутатаў Еўрапарламента прагаласавалі за адно месца. У пачатку 2011 года парламент прагаласаваў за адмену адной з страсбургскіх сесій, правёўшы два на працягу аднаго тыдня. Мэр Страсбурга афіцыйна адрэагаваў на гэта, заявіўшы: "Мы будзем контратакаваць, выкарыстоўваючы сілы праціўніка для нашай уласнай выгады, як гэта зрабіў бы дзюдаіст. Аднак, паколькі месца парламента цяпер вызначана дамовамі, яно можа быць зменена толькі аднагалосным рашэннем Савета, а гэта азначае, што Францыя можа накласці вета на любы крок. Былы прэзідэнт Францыі Нікаля Сарказі заявіў, што месца ў Страсбургу «не падлягае абмеркаванню» і што Францыя не мае намеру здаваць адзіны інстытут ЕЗ на французскай зямлі. Улічваючы абвешчанае Францыяй намер накласці вета на любое перасяленне ў Брусель, некаторыя дэпутаты Еўрапарламента выступілі за грамадзянскае непадпарадкаванне, адмовіўшыся ўдзельнічаць у штомесячным зыходзе ў Страсбурге.

Каналы дыялогу, інфармацыі і камунікацыі з еўрапейскай грамадзянскай супольнасцю
--------------------------------------------------------------------------------

За апошнія некалькі гадоў еўрапейскія інстытуты ўзялі на сябе абавязацельства садзейнічаць празрыстасці, адкрытасці і даступнасці інфармацыі аб сваёй працы. У прыватнасці, празрыстасць разглядаецца як ключавы элемент дзейнасці еўрапейскіх інстытутаў і агульны прынцып права ЕС, які павінен прымяняцца да дзейнасці інстытутаў ЕС у мэтах умацавання дэмакратычнай асновы Саюза. Агульныя прынцыпы адкрытасці і транспарэнтнасці пацвярджаюцца ў артыкулах 8 а, пункце 3 і 10.3 Лісабонскай дамовы і Маастрыхцкім дагавора адпаведна, заяўляючы, што « кожны грамадзянін мае права ўдзельнічаць у дэмакратычнага жыцця Саюза. Рашэнні прымаюцца максімальна адкрыта і максімальна блізка да грамадзяніна». Акрамя таго, абодва дагавора прызнаюць каштоўнасць дыялогу паміж грамадзянамі, прадстаўнічымі асацыяцыямі, грамадзянскай супольнасцю і еўрапейскімі інстытутамі.

Дыялог з рэлігійнымі і неканфесійнымі арганізацыямі
---------------------------------------------------

Артыкул 17 Дамовы аб функцыянаванні Еўрапейскага Саюза (ДФЕС) закладвае прававую аснову для адкрытага, празрыстага дыялогу паміж еўрапейскімі інстытутамі і цэрквамі, рэлігійнымі аб’яднаннямі, а таксама неканфесійнымі і філасофскімі арганізацыямі. У ліпені 2014 года, у пачатку 8-га тэрміну паўнамоцтваў, тагачасны прэзідэнт Еўрапейскага парламента Марцін Шульц даручыў Антоніа Таяні, тагачаснаму віцэ-прэзідэнту, ажыццяўляць дыялог з рэлігійнымі і канфесійнымі арганізацыямі, уключанымі ў Артыкул 17. У гэтых рамках, Еўрапейскі парламент праводзіць канферэнцыі высокага ўзроўню па міжрэлігійным дыялогу, таксама з акцэнтам на бягучыя пытанні і ў сувязі з парламенцкай працай.

### Пасярэднік Еўрапейскага парламента па міжнародным выкраданні дзяцей бацькамі

Старшыня Еўрапейскага парламента пасярэднік па міжнароднаму выкраданню дзяцей бацькамі быў створаны ў 1987 годзе па ініцыятыве брытанскага дэпутата Еўрапарламента Чарльза Генры Пламба з мэтай аказання дапамогі непаўналетнім дзецям міжнародных пар, якія сталі ахвярамі выкрадання бацькоў. Пасярэднік знаходзіць ўзгодненыя рашэнні ў вышэйшых інтарэсах непаўналетняга, калі ўказаны непаўнагадовы выкрадаецца бацькам пасля разводу мужа і жонкі, незалежна ад таго, жанаты ён ці не жанаты. З моманту сваёй установы кафедру займалі Мейрыд Макгиннесс (з 2014 года), Роберта Анджелилли (2009—2014 гады), Эвелін Гебхардт (2004—2009 гады), Мэры Баноці (1995—2004 гады) і мары-Клод Вайссаде (1987—1994 гады). Асноўная задача медыятара-дапамагчы бацькам знайсці рашэнне ў найлепшых інтарэсах непаўналетняга з дапамогай медыяцыі, гэта значыць формы вырашэння спрэчак, альтэрнатыўнай судоваму разбору. Медыятар актывізуецца па просьбе грамадзяніна і, ацаніўшы просьбу, пачынае працэс медыяцыі, накіраваны на дасягненне пагаднення. Пасля падпісання абодвума бакамі і пасярэднікам пагадненне становіцца афіцыйным. Па сваёй прыродзе пагадненне з’яўляецца прыватным дагаворам паміж бакамі. Вызначаючы пагадненне, Еўрапейскі парламент прапануе бакам юрыдычную падтрымку, неабходную для дасягнення трывалага, законнага пагаднення, заснаванага на законнасці і справядлівасці. Пагадненне можа быць ратыфікаванае кампетэнтнымі нацыянальнымі судамі, а таксама можа закласці аснову для добраахвотнага раздзельнага пражывання або разводу.

### Еўрапейская Парламенцкая Даследчая Служба

Еўрапейская служба парламенцкіх даследаванняў (EPR) з’яўляецца унутраным даследчым аддзелам і аналітычным цэнтрам Еўрапейскага парламента. Ён дае членам Еўрапейскага парламента-і, дзе гэта дарэчы, парламенцкіх камітэтам-незалежны, аб’ектыўны і аўтарытэтны аналіз і даследаванне палітычных пытанняў, якія тычацца Еўрапейскага саюза, з тым каб дапамагчы ім у іх парламенцкай працы. Ён таксама закліканы пашырыць магчымасці членаў і камітэтаў ЕП па дбайнаму вывучэнню і наглядзе за дзейнасцю Еўрапейскай камісіі і іншых выканаўчых органаў ЕС.

ОРЭД накіравана на прадастаўленне шырокага спектру прадуктаў і паслуг, падмацаваных адмысловымі ўнутранымі экспертнымі ведамі і крыніцамі ведаў ва ўсіх абласцях палітыкі, тым самым пашыраючы магчымасці членаў і камітэтаў з дапамогай ведаў і спрыяючы павышэнню эфектыўнасці і ўплыву парламента як інстытута. Ажыццяўляючы гэтую працу, АРЭД падтрымлівае і заахвочвае парламенцкую працу з больш шырокай грамадскасцю, уключаючы дыялог з адпаведнымі зацікаўленымі бакамі ў сістэме шматузроўневага кіравання ЕС. Усе публікацыі АРЭД знаходзяцца ў адкрытым доступе на платформе аналітычнага цэнтра ЕР.

### Еўрабарометр Еўрапейскага парламента

Еўрапейскі парламент перыядычна заказвае апытанні грамадскай думкі і даследаванні тэндэнцый грамадскай думкі ў дзяржавах-сябрах для вывучэння ўспрымання і чаканняў грамадзян адносна сваёй працы і агульнай дзейнасці Еўрапейскага Саюза. Тэмы ўключаюць ўспрыманне грамадзянамі ролі Еўрапейскага парламента, іх веданне гэтага інстытута, іх пачуццё прыналежнасці да Еўрапейскага Саюзу, меркаванні аб еўрапейскіх выбарах і еўрапейскай інтэграцыі, ідэнтычнасці, грамадзянстве, палітычных каштоўнасцях, а таксама аб бягучых праблемах, такіх як змяненне клімату, бягучая Эканоміка і палітыка і т. д.. Аналіз Еўрабарометра накіраваны на тое, каб даць агульную карціну нацыянальных сітуацый, рэгіянальных асаблівасцяў, сацыяльна-дэмаграфічных расколаў і гістарычных тэндэнцый.

Прызы і прэміі
--------------

Штогод Еўрапейскі парламент прысуджае чатыры прэміі асобным асобам і арганізацыям, якія вызначыліся ў галіне правоў чалавека, кіно, моладзевых праектаў, а таксама еўрапейскага ўдзелу і грамадзянства.

### Прэмія Сахарава

Цырымонія ўручэння прэміі Сахарава Аунг Сан Су Чжы Марцінам Шульцам у 2013 годзе

Прэміяй Сахарава За свабоду думкі, заснаванай у 1998 годзе, Еўрапейскі парламент падтрымлівае правы чалавека, узнагароджваючы людзей, якія ўносяць свой уклад у прасоўванне правоў чалавека ва ўсім свеце, тым самым павялічваючы дасведчанасць аб парушэннях правоў чалавека. Прыярытэты ўключаюць: абарону правоў чалавека і асноўных свабод з удзяленнем асаблівай увагі свабодзе выказвання меркаванняў; абарону правоў меншасцей; захаванне нормаў міжнароднага права; і развіццё дэмакратыі і сапраўднага вяршэнства права.

### Еўрапейская Моладзевая Прэмія Імя Карла Вялікага

Еўрапейская моладзевая прэмія імя Карла Вялікага накіравана на заахвочванне ўдзелу моладзі ў працэсе еўрапейскай інтэграцыі. Яна прысуджаецца Еўрапейскім парламентам і Фондам Міжнароднай прэміі Карла Вялікага ў Ахене моладзевым праектам, накіраваным на выхаванне агульнаеўрапейскай ідэнтычнасці і еўрапейскага грамадзянства.

### Прыз Еўрапейскіх Грамадзян

Прэмія еўрапейскіх грамадзян прысуджаецца Еўрапейскім парламентам за дзейнасць і дзеянні, якія ажыццяўляюцца грамадзянамі і асацыяцыямі для садзейнічання інтэграцыі паміж грамадзянамі дзяржаў-членаў ЕС і праектах транснацыянальнага супрацоўніцтва ў ЕС.

### Прэмія люкс

З 2007 года прэмія LUX прысуджаецца Еўрапейскім парламентам фільмах, прысвечаных актуальных тэмах, якія прадстаўляюць грамадскі інтарэс у Еўропе, якія заахвочваюць разважанні аб Еўропе і яе будучыні. З часам прэмія Lux Prize стала прэстыжнай кінапрэміяй, якая падтрымлівае еўрапейскае кіно і вытворчасць таксама за межамі ЕС.

Спасылкі
--------

* www.europarl.europa.eu
* www.parties-and-elections.de

| ⛭Інстытуты і органы Еўрапейскага саюза |
| --- |
| Інстытуты | Еўрапейскі парламент ·  Еўрапейская камісія ·  Савет Еўрапейскага саюза ·  Еўрапейскі савет ·  Суд Еўрапейскага саюза ·  Еўрапейская падліковая палата ·  Еўрапейскі цэнтральны банк |
| Агенцтвы | 

|  |  |
| --- | --- |
| дзеючыя | Бяспека палётаў ·  Бяспека і гігіена працы ·  Марская бяспека ·  Лекавыя сродкі ·  Бяспека прадуктаў харчавання ·  Чыгункі ·  Рыбная лоўля ·  Паліцэйскі каледж ·  Навакольнае асяроддзе ·  Абарона ·  Еўраюст ·  Еўрапал ·  Еўрастат |
| чаканыя | Кааперацыя энергетычных рэгулятараў (у працэсе стварэння) ·  Рынак электронных камунікацый (у працэсе стварэнні) ·  Космас (на гэты момант асобная арганізацыя) |

 |
| Іншае | Камітэт рэгіёнаў ·  Еўрапейскі ўпаўнаважаны па правах чалавека ·  Еўрапейскі назіральнік па абароне даных ·  Еўрапейскі эканамічны і сацыяльны камітэт |

| ⛭ Еўрапейскі Саюз у тэмах |
| --- |
| Гісторыя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Храналогія | Да 1945 **·**  1945–1957 **·**  1958–1972 **·**  1973–1993 **·**  1993–2004 **·**  2004–цяперашні час |
| Папярэднікі | Еўрапейскае аб’яднанне вугалю і сталі (1951–2002) **·**  Еўрапейская эканамічная супольнасць (1958–1993) **·**  ЕЎРАТАМ (1958–цяперашні час) **·**  Еўрапейскія супольнасці (1967–1993) ·  Храналогія эвалюцыі ЕС |

 |
| Кіраванне | 

|  |  |
| --- | --- |
| Інстытуты | Парламент **·**  Камісія **·**  Еўрапейскі савет **·**  Савет міністраў **·**  Суд Еўрапейскага саюза **·**  Цэнтральны банк **·**  Падліковая палата |
| Агенцтвы | Еўраюст **·**  Еўрапал **·**  Фронтэкс **·**  Навакольнае асяроддзе **·**  Рэканструкцыя **·**  Прафілактыка і кантроль захворванняў  **·**  Еўрастат |

 |
| Палітыка | Выбары **·**  Акруга Еўрапейскага парламента **·**  Фракцыі Еўрапейскага парламента **·**  Палітычныя партыі **·**  Пашырэнне (1995 **·** 2004 **·** 2007 **·** далейшае) **·**  Інтэграцыя **·**  Пра-Еўрапеізм **·**  Еўраскептыцызм **·**  Знешняя палітыка **·**  Еўраміф |
| Права | Acquis **·**  Закон аб канкурэнцыі **·**  Закон аб аўтарскім праве **·**  Дырэктыва **·** Часопіс **·**  Унутраны рынак (Перамяшчэнне працоўнай сілы) **·**  Заканадаўчая працэдура **·**  Пастанова **·**  Шэнгенскае пагадненне **·**  Хартыя па правах чалавека **·**  Дагаворы (выключэнні) **·**  Умацаванне супрацоўніцтва |
| Геаграфія | Межы **·**  Крайнія пункты **·**  Найбуйнейшыя гарады **·**  Найбуйнейшыя агламерацыі **·**  Дзяржавы-члены **·**  Асобыя тэрыторыі **·**  Рэгіёны |
| Эканоміка | Валюты **·**  Адзіная сельскагаспадарчая палітыка **·**  Бюджэт **·**  Еўра **·**  Цэнтральны банк **·**  Інвестыцыйны банк **·**  Інвестыцыйны фонд **·**  Еўразона **·**  Энергія **·**  Рэгіянальная палітыка **·**  Транспарт (Спадарожнікавая сістэма Галілеа) |
| Культура | Грамадзянства (Пашпарт) **·**  Насельніцтва **·**  Пасведчанне кіроўцы **·**  Утварэнне **·**  Інстытут інавацый і тэхналогіі **·**  Мовы **·**  СМІ **·**  Рэлігія **·**  Спорт **·**  Сімвалы **·**  Статыстыка **·**  Інтэрнэт |
| Спісы |  Агенцтвы **·**  Саветы **·**  Дырэктывы **·**  Палітычныя партыі **·**  Старшыня **·**  NUTS рэгіёны **·**  Самыя высокія будынкі **·**  Аўтамабільныя нумарныя знакі **·**  Абрэвіятура і жаргон |
| Тэорыя | Наддзяржаўнасць **·**  Міждзяржаўнасць **·**  Наднацыянальны саюз **·**  Еўропа розных хуткасцяў **·** Еўрасфера |
| **Партал**  **·**  **Праект** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X (англ.) · X (італ.) · X (фр.) · X (ням.) · X  · X  · X (дацк.) · X  · X (ісп.) · X  · X  · X  · X  · X  · X  · X  · X  · X  · X (польск.) · X  · X  · X  · X  · X (шведск.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Flickr · Instagram (англ.) · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ларуса · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX107210 · BNF: 11865299k · GND: 1051754-6 · ISNI: 0000000123298899, 0000000406240427 · LCCN: n79032985 · Microsoft: 2802187282 · NKC: kn20030103003 · PTBNP: 15094 · SUDOC: 026398001 · VIAF: 173022063 |

 |