У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Феадор I Палеалог.

**Феадор I Палеалог** (грэч. Θεόδωρος Α΄ Παλαιολόγος) (1355—24 чэрвеня 1407) — дэспат Марэі у 1383—1407 гадах.

Паходжанне
----------

Феадор I Палеалог быў малодшым сынам візантыйскага імператара Іаана V Палеалога і яго жонкі Алены Кантакузіны. Яго дзедам па матчынай лініі быў былы імператар Іаан VI Кантакузін. Братамі Феадора былі імператары Андронік IV Палеалог і Мануіл II Палеалог.

Біяграфія
---------

У 1376 Феадор I Палеалог быў прызначаны дэспатам Фесалонікаў, але не паспеў прыняць уладу — ён быў арыштаваны і пасаджаны ў турму разам з бацькам і братам Мануілам сваім старэйшым братам Андронікам IV. Гэты палон доўжыўся на працягу ўсяго кіравання Андроніка, з 1376 па 1379 год. Але ў 1379 годзе, Андронік IV быў зрынуты, і Іаан V вярнуў сабе трон. Аднак, дэспатам Фесалонікаў быў прызначаны Мануіл, а Феадор стаў дэспатам Марэі (прызначэнне адбылося ў 1382 годзе).

Да таго моманту, калі Феадор прыбыў у Марэю, яе заняў сын Матфея Кантакузіна Дзімітрый I Кантакузін. У 1383 годзе Феадор разграміў яго і паспяхова завалодаў правінцыяй.

Неўзабаве малады дэспат пачаў весці войны за пашырэнне тэрыторыі Марэі. Яго паходы былі, мабыць, самым паспяховымі візантыйскімі ваеннымі аперацыямі з часоў Андроніка III Палеалога.

У 1388 годзе Феадору ўдалося заваяваць Аргас. Аднак, умяшалася Венецыянская рэспубліка, і ўзяла Аргас пад свой кантроль. Праблема вырашылася з падпісаннем ваеннага саюза паміж Візантыяй і Венецыяй у 1394 годзе.

Тым часам, асманскі султан Баязід I пачаў змагацца за кантроль над Балканамі, і Феадору прыйшлося абараняць Марэю ад магчымага ўварвання турак. У прыватнасці, была збудавана крапасная сцяна праз Карынфскі перашыек.

Неўзабаве Феадор I адбіў уварванне турак у Марэю і разграміў іх пад Карынфам (1395) і Афінамі (1396). Гэтыя перамогі прыцягнулі ўвагу Баязіда I, які пачаў лічыць Феадора I небяспечным праціўнікам. Баязід асабіста ўзначаліў новае ўварванне ў Марэю.

У адрозненне ад свайго старэйшага брата Мануіла II, Феадор не спрабаваў бегчы і працягваў змагацца да канца. Калі ён ужо не мог прадухіліць падзення Містры і Карынфа, Феадор I прапанаваў гэтыя гарады рыцарам-гаспітальерам Родаса. Гэта забяспечыла працяг супраціўлення туркам нават тады, калі яны акупавалі ўсю Марэю.

Урэшце, гэта тактыка апынулася паспяховай. Хоць Баязід I абвясціў Пелапанес правінцыяй Асманскай імперыі, ён так і не змог цалкам усталяваць кантроль над ім, і вярнуўся ў сваю сталіцу Эдзірнэ. Феадор жа неўзабаве вярнуў сабе Марэю і большую частку сваіх былых заваяванняў. Гаспітальеры нават вярнулі яму Містру і Карынф у 1404 годзе, з прычыны таго, што ў іх больш не было сіл для ўтрымання гэтых гарадоў.

У 1400 годзе Баязід I аблажыў Канстанцінопаль. Мануілу II удалося бегчы з горада разам з большай часткай імператарскай сям'і. Ён адправіўся прасіць дапамогі ў Заходнюю Еўропу. Пры гэтым ён пакінуў сваю сям'ю пад абаронай Феадора I у Манемвасіі.

Незадоўга да смерці Фядор I Палеалог пастрыгся ў манахі пад імем *Феадарыт*, і памёр 24 чэрвеня 1407.

У Феадора I не было сыноў, і новым дэспатам Марэі стаў яго пляменнік, Феадор II Палеалог.

Сям'я
-----

Жонкай Феадора II была Барталамея Акцыяёлі (1370—1397), дачка Нерыа I. Пра нашчадства гэтага шлюбу, калі яно наогул існавала, нічога не вядома.

| Продкі Феадора I Палеалога |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. Андронік II Палеалог |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. Міхаіл IX Палеалог |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 17. Ганна Венгерская |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 4. Андронік III Палеалог |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 18. Лявон II |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 9. Рыта Армянская |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 19. Керан Армянская |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 2. Іаан V Палеалог |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 20. Томас II, граф П'емонцкі |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 10. Амадэй V |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 21. Беатрыса дзі Фішы |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 5. Ганна Савойская |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 22. Жан I, герцаг Брабанта |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 11. Марыя Брабанцкая |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 23. Маргарыта Фландрская |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 1. **Феадор I Палеалог** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 12. Міхаіл Кантакузін |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 6. Іаан VI Кантакузін |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 13. Феадора Палеалог Ангел Кантакузін |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 3. Алена Кантакузін |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 28. Іван Асень III |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 14. Андронік Асень |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 29. Ірына Палеалог |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 7. Ірына Асень |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 30. Міхаіл Дука Глабас Тарханіёт |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 15. ?, Тарханіятэса |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 31. Марыя Дука Камнін Бранін Палеалог |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

 |

Зноскі
------

1. ↑  Raymond Joseph Loenertz, Byzantina et Franco-Graeca, Volume 1 p 234 et suivantes

Літаратура
----------

* *Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, 1991.
* *Joseph Freiherr von Hammer-Purgstall*. Geschichte des Osmanischen Reiches
* *Edward Gibbon*. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire
* *George Sphrantzes*. The Fall of the Byzantine Empire