recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Боркі.

**Бо́ркі** (трансліт.: *Borki*, руск.: Борки) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 15 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 248 км ад Гомелю.

Гідраграфія
-----------

На заходняй ускраіне азёры Альтанка і Сіржыца, на поўначы возера Невясель, на паўднёвым ўсходзе возера Вузкінь.

Транспартная сетка
------------------

Побач аўтадарога Жыткавічы — Чэрнічы. Планіроўка складаецца з 2 частак: паўночнай (да кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы далучаюцца з усходу 2 шыротныя вуліцы) і паўднёвай (шчыльна пастаўленыя кароткія вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, перасякаемыя шыротнымі вуліцамі). Забудова пераважна драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Выяўленае археолагамі гарадзішча на паўночным захадзе ад вёскі сведчыць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVI стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Менскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага.

Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1834 годзе вёска ў складзе Тураўскага казённага маёнтка. У 1908 годзе ў Тураўскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1914 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа.

У 1931 годзе арганізаваны калгас «2-я пяцігодка». Падчас Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала падпольная арганізацыя (кіраўнік Ермаловіч). Вызвалена 5 ліпеня 1944 года. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 35 жыхароў, у памяць пра іх у 1970 годзе ўсталяваны абеліск. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Аляксееўскі» (цэнтр — вёска Кольна). Дзейнічаюць аддзяленне сувязі, клуб, фельчарска-акушэрскі пункт.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 1999 год — 108 гаспадарак, 235 жыхароў.

### Дынаміка

* 1834 год — 23 сем'і, 126 жыхароў.
* 1908 год — 56 двароў, 398 жыхароў.
* 1925 год — 81 двор.
* 1959 год — 611 жыхароў (паводле перапісу).
* 1999 год — 108 гаспадарак, 235 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Бо́рак, м.**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Руднянскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Кольна |
| Пасёлкі | Грабянёўскі ·  Чырвоная Зорка |
| Вёскі | Ацкаванае ·  Боркі ·  Буйкавічы ·  Востранка ·  Грэбень ·  Келі ·  Млынок ·  Найда ·  Палянка ·  Пасека ·  Рудня ·  Чарацянка ·  Яміцы |
Схема Галікарнаса ў антычны час. Лінія сцен адноўлена па захаваных руінах. Берагавая лінія ў антычны час магла быць іншай.
**Галікарнас** (грэч. Ἁλικαρνασσός, лац.: Halicarnassus) — у старажытнасці буйны прыморскі горад, гандлёвы і культурны цэнтр у Карыі, на паўднёвым захадзе Малой Азіі (сучасны Бодрум у Турцыі). Заснаваны грэчаскімі каланістамі з Арго Ліды (каля 1200 да н.э.). У 5 ст. да н.э. Галікарнас уваходзіў у 1-ы Афінскі марскі саюз. Росквіт Галікарнаса адносіцца да 1-й паловы 4 ст. да н.э. (праўленне Маўсола), калі горад стаў сталіцай Карыі. У 334 да н.э. Галікарнас быў заваяваны, і разбураны Аляксандрам Македонскім, але затым паступова адноўлены. У 129 да н.э. уключаны ў рымскую правінцыю Азія. Пад назвай Галікарнас вядомы да 15 ст. Галікарнас - радзіма гісторыкаў Герадота і Дыянісія Галікарнаскага.

У Галікарнасе знаходзіўся знакаміты Галікарнаскі маўзалей (грабніца Маўсола; сярэдзіна 4 ст. да н.э. архітэктары Піфей і Сатыр, скульптары Скопас, Брыяксіс, Цімафей, Леахар), які спалучаў у сабе рысы старажытнагрэчаскай і малаазіяцкай архітэктуры (разбураны ў 15 - 16 стст. вядомы пераважна па апісанні Плінія Старэйшага). Лічыўся адным з "сямі цудаў свету". Скульптура маўзалея (статуі Маўсола, яго жонкі Артэмісіі і асабліва рэльефы фрыза з выявай бітвы з амазонкамі - Брытанскі музей, Лондан) належыць да лепшых твораў грэчаскага мастацтва 4 ст. да н.э. На тэрыторыі Галікарнаса захаваліся рэшткі іншых антычных і візантыйскіх збудаванняў.

Спасылкі
--------

* Halicarnassus Архівавана 20 кастрычніка 2006. at livius.org
* Halicarnassus, Dictionary of Greek and Roman Geography (1854) (ed. William Smith, LLD)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Іраніка · Кругасвет · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4094554-6 · NKC: ge477681 · VIAF: 239465532 |
**Акапу́лька**, поўная назва **Акапулька-дэ-Хуарэс** (ісп.: Acapulco de Juarez) — партовы горад і турыстычны цэнтр на ціхаакіянскім узбярэжжы Мексікі, штат Герэра. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Размешчаны за 300 км на паўднёвы захад ад Мехіка. Колькасць насельніцтва, паводле перапісу 2010 года, склала 673 479 чалавек.

З ацтэкскай назву горада можна перакласці як *ácatl* — *чарот* ці *трыснёг*, *poloa* — *знішчыць* і *co* — *месца*, што азначае *месца знішчанага чароту ці трыснягу*.

Разам з Канкунам, які знаходзіцца на Карыбскім узбярэжжы, з’яўляецца адным з найдаўнейшых і найбольш вядомых марскіх курортаў краіны. У 1950-я гады праславіўся як улюбёны курорт галівудскіх кіназорак і міліянераў. Цяпер — папулярны сярод мексіканцаў курорт, вядомы сваім насычаным начным жыццём.

З-за формы сваёй бухты, надзвычай зручнай для стаянкі суднаў, Акапулька з’яўляецца важным портам з самага пачатку каланіяльнай гісторыі Мексікі.

Зноскі
------

1. ↑  INEGI. Историческая справка на сайте Национального Института статистики и географии Архівавана 6 снежня 2008.  (ісп.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Акапулька

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 122177447 · GND: 4255884-0 · LCCN: n79145195 · NKC: xx0040627 · VIAF: 132515777 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мельнікаў.
**Мацвей Аляксандравіч Мельнікаў** (нар. 2 сакавіка 1990, Крымск), больш вядомы пад сцэнічным псеўданімам **Мот** — рэп-выканаўца, былы ўдзельнік музычнага праекта «KOKA beats», «Soul Kitchen», з 1 сакавіка 2013 года па 22 студзеня 2022 з'яўляўся артыстам лэйбла «Black Star Inc.»

Біяграфія
---------

Мацвей Мельнікаў нарадзіўся ў Крымску. Ва ўзросце 5 гадоў разам з сям’ёй пераехаў у Краснадар. Пасля 9 класаў навучання ў школе, ва ўзросце пятнаццаці гадоў, пераехаў у Маскву. Тады ж пачалося яго захапленне хіп-хопам, паралельна ён займаўся спевамі і танцамі. У сярэдняй школе прымаў удзел у школьных тэатральных пастаноўках. Скончыўшы школу з залатым медалём, Мельнікаў паступіў у МДУ на спецыяльнасць эканаміст-менеджар. У 2012 годзе абараніў дыплом і паступіў у аспірантуру.

Дэбютны альбом Мота выйшаў у студзені 2011 года і атрымаў назву «Remote». У лютым 2012 года ўбачыў свет другі альбом Мота — «Ремонт». У яго ўвайшло 11 трэкаў, а ў запісе прынялі ўдзел запрошаныя выканаўцы. У сярэдзіне студзеня 2013 года Мот пакідае «Soul Kitchen» і становіцца артыстам лэйбла «Black Star Inc.». Далей Мот працаваў над сваім трэцім альбомам пад назвай «Чёрточка», які быў выпушчаны восенню 2013 года.

14 сакавіка 2016 года выйшаў чацвёрты студыйны альбом «Наизнанку».

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

Студыйныя альбомы
* 2011 — «Remote»
* 2012 — «Ремонт»
* 2014 — «Azbuka Morze»
* 2014 — «Наизнанку»
* 2016 — «92 дня»
* 2017 — «Добрая музыка клавиш»
* 2020 — «Парабола»

Міні-альбомы
* 2013 — «Чёрточка»

* 2018 — «Какие люди в Голливуде (Или премия „Оскар" с субтитрами)»

Зноскі
------

1. ↑  Мот "Ремонт" **(нявызн.)**.  Rap.ru (1 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 29 красавіка 2013. Праверана 22 красавіка 2013.
2. ↑  Мот «Наизнанку» (14 сакавіка 2016) "The-Flow.ru"

Спасылкі
--------

* Интервью с МоТ и Джиганом для портала Like.od.ua Архівавана 10 красавіка 2015.
* Интервью для ХипХопХит ч.1
* Интервью для ХипХопХит ч.2
* Вот что я люблю: Мот Архівавана 11 сакавіка 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · VK · VK · Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Instagram · Last.fm · Spotify · TikTok · Яндэкс Музыка · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 6672 4298 |
|  |
| --- |
| **Аэрапорт Хельсінкі-Ванта** |
|  |
| Краіна:  Рэгіён: | Фінляндыя Усіма |
| Тып: | грамадзянскі |
| Код ІКАА: Код ІАТА: |  **EFHK**    **HEL**  |
| Вышыня: Каардынаты: | +55 м  60°19′02″ пн. ш. 024°57′48″ у. д.HGЯO |
| Пасажыразварот (год): | 13,4 млн. (2008) |
| Мясцовы час: | UTC  |
| Час працы: | кругласутачна |
| Эксплуатант: | Finavia |
| Сайт: | helsinki-vantaa.fi/home ru?

 |
| Узлётна-пасадачныя палосы (УПП) |
| Нумар | Памеры | Пакрыццё |
| 04R/22L | 3,440 м | асфальт |
|
| 04L/22R | 3,060 м | асфальт |
|
| 15/33 | 2,901 м | асфальт |
|
| **Спіс аэрапортаў** |

**Аэрапорт Хельсінкі-Вантаа** (фінск.: Helsinki-Vantaan lentoasema, шведск.: Helsingfors-Vanda flygplats) — міжнародны аэрапорт горада Хельсінкі, сталіцы Фінляндыі. Размешчаны ў прыгарадзе Хельсінкі — Вантаа, прыкладна за 19 кіламетраў на поўнач ад цэнтра Хельсінкі. Аэрапорт першага класа, мае тры УПП і можа прымаць большасць сучасных тыпаў паветраных судоў (у тым ліку Airbus A340 і Airbus A350). Праз аэрапорт Хельсінкі-Вантаа праходзіць больш за 90 % міжнародных рэйсаў Фінляндыі. Аэрапорт прымае самалёты больш за 30 авіякампаній.

Аэрапорт з’яўляецца базавым аэрапортам, а таксама хабам для мясцовых і міжнародных рэйсаў авіякампаніі Finnair — фінскага нацыянальнага перавозчыка, які ўваходзіць у альянс Oneworld. Хельсінкі-Вантаа выконвае функцыі аэрапорта базавання і хаба для фінскай авіякампаніі-дыскаўнтэра Blue1 — фінскага рэгіянальнага падраздзялення SAS. У аэрапорце таксама базуюцца кампаніі Air Finland і Finncomm Airlines.

Авіяполіс — новы міжнародны бізнес-парк, які прымыкае да тэрыторыі аэрапорта Хельсінкі-Вантаа, з’яўляецца пляцоўкай для дзейнасці вялікай колькасці кампаній, звязаных з абслугоўваннем аэрапорта. Таксама каля аэрапорта размешчаны некалькі гатэляў і музей фінскай авіяцыі.

Аэрапорт быў пабудаваны на ўскраіне населенага пункта Вантаа для абслугоўвання летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года.

Зноскі
------

1. ↑  Finavia – Пасажыраабарот па аэрапортах у 2008 годзе (англ.)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Аэрапорт Хельсінкі-Вантаа на Вікісховішчы |

* Афіцыйны вэб-сайт аэрапорта  (фін.) (англ.) (кіт.) (шведск.) (яп.) (кар.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 0293 9036 · LCCN: n86118960 · VIAF: 153691435 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рабкор (значэнні).

**Рабко́р** (трансліт.: *Rabkor*, руск.: Рабкор) — пасёлак у Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 5 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 208 км ад Гомеля, станцыя (канцавая) на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

На поўдні канава Серабранская (прыток ракі Пціч).

### Экалогія і прырода

Вакол пасёлка лес.

Транспартная сетка
------------------

На аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Капцэвічы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы амаль мерыдыянальнай арыентацыі (уздоўж чыгункі), забудаванай аднабакова пераважна драўлянымі жылымі і гаспадарчымі (прыстанцыйнымі) будынкамі. База ЧУП «Акцябраграхімія», асфальтавы завод, нафтабаза, сталовая, 3 крамы.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1931 годзе, пасля пачатку будаўніцтва чыгуначнай лініі Бабруйск — Старушкі ад лініі Асіповічы — Жлобін. Напачатку будаўніцтва чыгункі станцыя мела назву Ударная, пазней у гонар доблесці моладзі Рудабельшчыны па прапанове М. А. Ляўкова, які прысутнічаў на адкрыцці чыгункі, яе перайменавалі ў Рабкор (руск.: рабочая особая бригада комсомольсомольских организаций района). Падчас Вялікай Айчыннай вайны, у чэрвені-жніўні 1941 года, разам з часткамі Чырвонай Арміі чыгуначную станцыю абараняў батальён добраахвотнікаў. Нямецкія акупанты 2 красавіка 1942 года і ў 1944 годзе цалкам спалілі пасёлак і забілі 64 жыхары (пахаваны ў магілах ахвяр фашызму ў 0,3 км на ўсход, 1,5 км на захад і 2 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 51 двор, 93 жыхары.

### Дынаміка

* 1940 год — 20 двароў, 103 жыхары.
* 1959 год — 146 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 61 двор, 142 жыхары.
* 2004 год — 58 двароў, 136 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Акцябрскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Акцябрскі *(не ўваходзіць у склад)* |
| Пасёлкі | Бумажкова ·  Кавалі ·  Рабкор ·  Ратміраў |
| Вёскі | Булкаў ·  Воземля ·  Залессе ·  Зацішша ·  Кавалі ·  Лаўстыкі ·  Лескі ·  Малын ·  Новая Дуброва ·  Новыя Завалёны ·  Ратміравічы ·  Смыковічы ·  Старая Дуброва ·  Старыя Завалёны ·  Шкава |
Патэнтны статут Венецыі 1474 г.
**Патэнт** (лац.: patens — адкрыты) — пасведчанне аб прызнанні заяўленага прадмета вынаходствам, перавазе вынаходства, аўтарстве і выключным праве на вынаходства. Выдаецца ўпаўнаважанай дзяржаўнай установай. У Беларусі выдаецца аўтару і яго правапераемнікам на 20 гадоў.

Міжнароднае рэгуляванне ажыццяўляюць Сусветная арганізацыя інтэлектуальнай уласнасці, якая выконвае, у тым ліку, адпаведныя функцыі пры ААН, Аб'яднаныя міжнародныя бюро па ахове інтэлектуальнай уласнасці і іншыя. У Сусветнай гандлёвай арганізацыі гэтыя адносіны рэгулююцца, у тым ліку, «Пагадненнем па гандлёвых аспектах правоў інтэлектуальнай уласнасці».

Пад вынаходствам разумеецца тэхнічнае рашэнне ў любой вобласці, якое адносіцца да прадукту (у прыватнасці, прылады, рэчыва), спосабу (працэсу ажыццяўлення дзеянняў над матэрыяльным аб'ектам з дапамогай матэрыяльных сродкаў) або ўжывання (у прыватнасці, ужыванне ўжо вядомага прадукту ці працэсу па новым прызначэнні). 

Прававая ахова, якую падае патэнт, абараняе *рашэнне*, а не *задачу*. Напрыклад, Джэймс Уат, каб вырашыць задачу пераўтварэння зваротна-паступальнага руху ў вярчальны і абысці патэнт на крывашыпна-шатуновы механізм, ужыў у сваёй першай мадэлі паравой машыны, замест крывашыпа, планетарную перадачу.

Беларусь
--------

На пачатак 2011 г. дзейнічала 3,8 тыс. патэнтаў на вынаходствы ад імя беларускіх праваўладальнікаў (звыш 4 на 10 000 жыхароў), 2,5 тыс. — на карысныя мадэлі  (англ.) (бел. (каля 3 на 10 000 жых.), 591 патэнт — на прамысловыя ўзоры  (англ.) (бел. (звыш 6 на 100 000 жых.).

Зноскі
------

1. ↑  Патэнт // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах / Генадзь Пашкоў. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2001. — Т. 12. — С. 186. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2.
2. ↑  *Іна Арэхава.* Фінансаванне навукі вырасла ў 2,7 раза // *Звязда* : газета. — 29 студзеня 2011. — № 18 (26882). — С. 5. — ISSN 1990-763x.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Патэнт
* Заява аб выдачы патэнта Рэспублікі Беларусь на вынаходства (руск.)(недаступная спасылка).  Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці Беларусі. Архівавана з першакрыніцы 18 лютага 2013. Праверана 26 чэрвеня 2014.
**Уладзіслаў Андрэевіч Бумага** (таксама вядомы пад псеўданімам **Улад Бумага**, **Улад А4**, ці проста **A4**; нар. 5 чэрвеня 1996, Мінск) — беларускі відэаблогер, спявак, уладальнік каналаў «А4» і «А5» на YouTube, інстаблогер. Намінант рэйтынгу Forbes «30 самых перспектыўных расіян да 30 гадоў» у катэгорыі «Новыя медыя».

Біяграфія
---------

Улад Бумага нарадзіўся 5 чэрвеня 1996 года ў Мінску ў сям’і настаўніцы пачатковых класаў і інжынера. Дзевяць гадоў захапляўся хакеем, гуляючы нападаючым у дзіцяча-юнацкай спартыўнай школе «Дынама» і «Юнацтва». Год трэніраваўся ў Чэхіі. Пасля траўмы сышоў са спорту.

Асабістае жыццё
---------------

Знаходзіцца ў адносінах з відэаблогерам і спявачкай Юліяй Гадуновай.

Спрэчка
-------

У 2021 годзе амерыканскія ютуберы MrBeast і JustDustin абвінавацілі Paper у плагіяце і капіраванні мініяцюр і ідэй відэа без дазволу стваральнікаў арыгінальнага відэа.[*крыніца?*]

Дыскаграфія
-----------

### Міні-альбомы

* 2020 — «Детские песни»

### Сінглы

* 2018 — «Батя»
* 2019 — «Огонь» (feat. Каця Адушкіна)
* 2019 — «Каспер Бой»
* 2019 — «Офишлбывший»
* 2019 — «Песня про осень»
* 2022 — «Новогодняя песня» (feat. The Limba, Jony, Ягор Крыд)

Зноскі
------

1. ↑  Vlad Bumaga //
2. ↑   Архівавана 18 кастрычніка 2020.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑   Архівавана 18 кастрычніка 2020.
7. ↑   Архівавана 19 кастрычніка 2020.
8. ↑   Архівавана 19 кастрычніка 2020.
9. 1 2
**Эмодзі** (ад яп.: 絵 *э* - «карцінка» і 文字 *модзі* - «знак», «сімвал»; вымаўленне: [emoʥi]?) — мова ідэаграмаў і смайлікаў, які выкарыстоўваецца ў электронных паведамленнях і вэб-старонках, а таксама самі піктаграмы. Гэтая графічная мова, дзе замест слоў выкарыстоўваюцца спалучэнні малюнкаў, з’явілася ў Японіі і распаўсюдзілася па ўсім свеце. Першапачаткова эмодзі выглядаў як мова піктаграмаў, дзе сімвалы выкарыстоўваліся гэтак жа, як і ў ASCII-эматыконах, але мелі больш шырокі дыяпазон ужывання, а самі абразкі былі стандартызаваны ў клавіятуры, якая стала даступнай на мабільных прыладах. Некаторыя сімвалы эмодзі маюць спецыфічнае значэнне ў японскай культуры: напрыклад, бізнесовец, які кланяецца, ёрытэн, белая кветка, які пазначае «бліскуча выкананае хатняе заданне», або група знакаў для абазначэння папулярнай ежы: рамэн, данга, анігіры і сушы.

У адрозненне ад эмодзі, эматыконы ўзніклі як сродак выяўленняіэмоцый існымі друкарскімі сродкамі па ініцыятыве карыстальнікаў. Тым не менш некаторыя эмодзі, якія абазначаюць твары, адносяць да эматыконаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Alex Hern*. Don’t know the difference between emoji and emoticons? Let me explain, The Guardian

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779247141 |
**Фаціма Гардадзі**(нар. 19 сакавіка 1992 г. Сафі) — мараканская лёгкаатлетка, якая выступае ў бегу на доўгія дыстанцыі і марафоне. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года.

Біяграфія
---------

З 2010 года Гардадзі ўдзельнічала ў спаборніцтвах па лёгкай атлетыцы на нацыянальным узроўні на дыстанцыях ад 800 метраў да паўмарафона.

У 2022 годзе яна выйграла свой дэбютны марафон у Марракешы з вынікам 2:25:07. У сваім наступным марафонскім забегу, у Рабаце, яна зноў выйграла і палепшыла свой асабісты рэкорд на чатыры секунды, адабраўшыся ў склад мараканскай нацыянальнай каманды на чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы 2023 года ў Будапешт.

26 жніўня 2023 года на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Венгрыі, мараканская спартсменка, у марафоне, з вынікам 2:25:17 стала бронзавай медалісткай чэмпіянату свету.

Зноскі
------
**Чэта II** (кхмер.: ជ័យជេដ្ឋាទី២; 1573—1627) — кароль Камбоджы ў першай палове XVII стагоддзе. Яго сталіцай быў горад Удонг.

Біяграфія
---------

Быў сынам караля Барома Рачэа IV, Прыйшоў да ўлады, калі яго бацька пад ціскам Сіяма адрокся ад пасаду. У 1620 годзе ажаніўся з Нгок Ван, дачкой цюа Нгуен Фук Нгуена.

Падчас яго кіравання В’етнам захапіў дэльту Меконга, у тым ліку і горад Прэй Накор (цяпер — Хашымін). У 1623 годзе ў Камбоджы была заснавана Галандская Ост-індыйская кампанія.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Chroniques Royales du Cambodge de 1417 à 1595*. École française d’Extrême Orient, Paris 1988 ISBN 2855395372 (фр.)
* Achille Dauphin-Meunier, *Histoire du Cambodge*, P.U.F 1968


| ?Чэта II — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Dhamma Reachea I[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Ang Chan I[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Чэта II |  | Баром Рачэа IV |  | Баром Рачэа I |  |  |  |  | Q20823816? |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Botum Bopha[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Генрых фон Туна**, **Генрых Барт** (ням.: Heinrich von Tunna; ? — 2 чэрвеня 1209, Акра) — трэці вялікі магістр Тэўтонскага ордэна ў 1208—1209 гадах.

Біяграфія
---------

Паходзіў з Цюрынгіі, дзе яго сям’і належаў тытул ландграфаў. Меў шлюб, аднак пасля смерці жонкі. якая не пакінула нашчадкаў, адправіўся ў паломніцтва ў Святую Зямлю. Тут ён уступіў у склад Тэўтонскага ордэна і ўжо пасля каротка часу быў абраны вялікім магістрам. Працягваў палітыку свайго папярэдніка, накіраваную на станаўленне незалежнасці ордэна.

Памёр у горадзе Акра, верагодна тут і пахаваны.

Зноскі
------



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Ота фон Керпен** | **Вялікі магістр**1208—1209 | Пераемнік**Герман фон Зальца** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 137318979 · VIAF: 81526031 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шольц.

**Джэксан Волні Шольц** (англ.: Jackson Volney Scholz; 15 сакавіка 1897 — 26 кастрычніка 1986) — амерыканскі лёгкаатлет, алімпійскі чэмпіён, экс-рэкардсмен свету.

Біяграфія
---------

Джэксан Шольц нарадзіўся ў 1897 годзе ў Б’юкенене (акруга Берыэн штата Мічыган), ЗША. Памёр ва ўзросце 89 гадоў у горадзе Дэлрэй-Біч, штат Фларыда, ЗША.

Спартыўная кар’ера
------------------

У 1920 годзе на Алімпійскіх гульнях у Антверпене ён заваяваў залаты медаль у эстафеце 4 × 100 м, а на дыстанцыі 100 м прыйшоў 4-м.

У 1924 годзе на Алімпійскіх гульнях у Парыжы ён заваяваў залаты медаль на дыстанцыі 200 м, і сярэбраны — на дыстанцыі 100 м, саступіўшы Гаральду Абрахамсу з Вялікабрытаніі (іх барацьба знайшла адлюстраванне ў фільме «Вогненныя калясніцы»).

У 1928 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лондане Джэксан Шольц спачатку падзяліў на дыстанцыі 200 м 3-е месца з Хельмутам Кёрнігам з Германіі, але затым суддзі вырашылі, што яны на наступны дзень павінны здзейсніць яшчэ адзін забег. Шольц да таго часу ўжо пачаў адзначаць заканчэнне спаборніцтваў, і было відавочна, што на наступны дзень ён спаборнічаць не зможа, то ён адмовіўся ад барацьбы.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | American National Biography · Munzinger |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16629824t · ISNI: 0000 0004 5098 5645 · VIAF: 316737889 |
**Паляванне на качак** (ням.: Entenjagd) — кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашысцкіх захопнікаў супраць партызан і мясцовага насельніцтва ў Бялыніцкім, Круглянскім і Шклоўскім раёнах 16—19 кастрычніка 1943 года.

Праводзілася сіламі выведзенымі з аперацыі «Паляванне на зайцоў», узмоцненымі батальёнамі 638-га і 350-га палкоў, артылерыйскай групай і іншымі з мэтай «уціхамірвання» раёна ад Талачына да Круглага. Задума аперацыі заключалася ў тым, каб намнога большымі сіламі на паўночным усходзе ад вёскі Галоўчын Бялыніцкага раёна стварыць «кацёл» і ўдарамі з чатырох напрамкаў пры падтрымцы авіяцыі знішчыць партызан. Аднак гэтая аперацыя, як і аперацыя «Паляванне на зайцоў», не мела поспеху. Партызаны выйшлі з «катла» на флангі і ў тылы карнікаў, працягваючы наносіць удары па камунікацыях 4-й арміі. 19 кастрычніка акупанты захапіўшы каля 300 мясцовых грамадзян для выкарыстання на будаўніцтве ўмацаванняў і вывазу ў Германію, абрабаваўшы вёскі, пачалі адыход з раёна аперацыі. Нямецкае камандаванне вымушана было часова адмовіцца ад правядзення буйнамаштабных карных аперацый. У другой палове кастрычніка гітлераўцы правялі ў раёне аховы тылу 4-й арміі 418 патрульных акцый, 183 засады на партызан, 64 аперацыі па размініраванню дарог і, як і раней, былі вымушаны пастаянна выкарыстоўваць 106 ахоўных каманд для суправаджэння транспартаў.

Літаратура
----------

* *У. С. Пасэ.* Паляванне на качак // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 394. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Млынок.
**Млыно́к** (да 15 верасня 1946 года **Асадым**) — былы пасёлак у Брагінскім раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Падпарадкоўваўся Брагінскаму райсавету.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары пераселены ў чыстыя месцы. У 2005 годзе пасёлак быў выключаны са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 9 км на поўнач ад Брагіна, 37 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 120 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Брагін — Хойнікі.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Шлях да камунізму» (цэнтр — вёска Сабалі).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1959 год — 80 жыхароў (паводле перапісу).
* 1980-е — жыхары пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов Архівавана 2 чэрвеня 2021.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Капо́ранскія Ля́ды** (трансліт.: *Kaporanskija Liady*, руск.: Капоренские Ляды) — былы пасёлак у складзе Новаялчанскага сельсавета Брагінскага раёна Гомельскай вобласці.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары пераселены ў чыстыя месцы. Насельніцтва ў цяперашні час атсутнічае. Пасёлак ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 39 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 5 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 156 км ад Гомеля.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасні 1943 года фашысты спалілі 20 двароў. Уваходзіў у склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1940 год — 23 двары, 104 жыхара.
* 1959 год — 65 жыхароў (паводле перапісу).
* 1980-е — жыхары пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**ntpd** (Network Time Protocol daemon) — праграма-дэман, якая ўсталёўвае і абслугоўвае сістэмны час, выкарыстоўваецца дзеля сінхранізацыі з іншымі серверамі часу.

Апісанне
--------

**ntpd** — дэман, абслугоўваючы і сінхранізуючы сістэмны час і дату з іншымі NTP-серверамі ў Інтэрнэце.

Бягучая версія ntpd цалкам рэалізуе пратакол NTP (Network Time Protocol) версіі 4, а таксама захоўвае сумяшчальнасць з версіяй 3, як гэта вызначана ў RFC-1305, і версіямі 1 і 2, як вызначана ў RFC-1059 і RFC-1119, адпаведна. ntpd выконвае большасць вылічэнняў з выкарыстаннем 64-бітнай арыфметыкі з плаваючай коскай, і вылічэння з 64-бітнай арыфметыкай і фіксаванай коскай у выпадках, калі неабходна забяспечыць канчатковую дакладнасць каля 232 пікасекунд. У цяперашні час такая высокая дакладнасць звычайна не выкарыстоўваецца на звычайных рабочых станцыях, серверах і сетках, але можа быць неабходна ў будучыні.

**xntpd** — дэман NTP трэцяй версіі. «x» быў даданы ў назву, бо галіна коду, якая стала ў прыканцы NTPDv3, была «эксперыментальнай». Назва дэмана была зменена да пачатковай «ntpd» ў чацвёртай версіі, бо стваральнік NTP Dave Mills вырашыў, што верагодна нешта не можа быць «эксперыментальным» на працягу дваццаці гадоў і не зведаць за гэты час якіх-небудзь значных змен.

**Ntpd** выкарыстоўвае два варыянты захоўвання файлаў канфігурацыі:

* Першы варыянт — з адзіным канфігурацыйным файлам для запуску дэману ў рэжыме сервера ці кліенту. У гэтым выпадку файл канфігурацыі звычайна называецца ntp.conf і размяшчаецца ў дырэкторыі /etc.
* Другі варыянт змяшчэння файла канфігурацыі NTP: /etc/ntp/ntpd.conf для дэмана і /etc/ntp/ntp.conf для кліента.

Іншы важны файл — файл «дрыфту» (drift file), які выкарыстоўваецца ntpd дзеля карэкцыіі аппаратнага гадзінніка ў выніку адсутнасці далучэння да больш дакладнага сервера часу, размешчваецца звычайна ў /var/db/ntp.drift.

Наладжванне
-----------

Калі ntpd не працуе, але наладжаны правільна, то магчыма час занадта моцна адрозніваецца ад часу сервера. Калі паглядзець файл журнала /var/log/ntp.log, то можна ўбачыць запісы накшталт:

```
18 Aug 21:04:40 ntpd[7220]: time correction of 1738 seconds exceeds sanity limit (1000); set clock manually to the correct UTC time.
```

Гэтая праверка можа быць адключана даданнем параметра «-g».

```
ntpd -g
```

Для прымусовай ручной сінхранізацыі ўвядзіце:

```
ntpd -q
```

або на больш старых сістэмах

```
ntpdate any.ntpserver.example
```

Змяненне даты на вялікія інтэрвалы часу можа прывесці да непрадказальных наступстваў для зацяжных і складаных працэсаў, і асабліва не рэкамендуецца для выканання на серверах.

Каманда ntpq можа быць выкарыстана для выканання запытаў да дэмана ntpd. Каб паказаць статус сінхранізацыі, неабходна ўвесці:

```
ntpq -p localhost
```

Спасылкі
--------

* NTP.Servers WEB. Архівавана 1 красавіка 2010.
* NTP documentation
* FreeBSD Синхронизация часов через NTP
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гінзбург.

**Яўгенія Сямёнаўна Гінзбург** (руск.: Евгения Соломоновна Гинзбург; (20 снежня 1904, Масква — 25 мая 1977, Масква) — журналістка, мемуарыстка, кандыдат гістарычных навук. Маці пісьменніка Васіля Аксёнава.

Біяграфія
---------

З 1920 па 1922 год Яўгенія Гінзбург вучылася ў Казанскім універсітэце, на факультэце грамадскіх навук, пасля чаго перавялася на 3-й курс грамадскага аддзялення Казанскага Усходняга педагагічнага інстытута, які скончыла ў чэрвені 1924 года (спецыяльнасць гісторыя, у далейшым абаранілася як кандыдат гістарычных навук). Член ВКП (б) з 1932 года, работнік адукацыі ў Казані, супрацоўнік абласной газеты «Чырвоная Татарыя».

Была рэпрэсаваная ў 1937 годзе, прысуджаная да турэмнага зняволення Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда па артыкуле 58, пункты 8 і 11, абвінавачвалася ва ўдзеле ў трацкісцкай тэрарыстычнай арганізацыі.

Аўтар кнігі ўспамінаў «Круты маршрут» (1967, другая частка — 1975—1977), аднаго з першых літаратурных твораў, якія апавядалі пра сталінскія рэпрэсіі ў СССР. Першая публікацыя адбылася ў Мілане (1967), куды яна была вывезена ў выглядзе аўдыёзапісу. Вываз і наступная публікацыя былі зроблены без ведама аўтара. У СССР «Круты маршрут» упершыню выдадзены ў 1988 годзе, да гэтага распаўсюджваўся ў самвыдаце.

Зноскі
------

1. 1 2  Eugenia Ginzburg // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. 1 2  Eugenia Ginzburg // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Filmportal · Internet Broadway Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90533989 · BNE: XX1134467 · BNF: 125548773 · GND: 118539418 · ISNI: 0000 0001 2095 8804 · LCCN: n80113403 · LNB: 000071220 · NDL: 00440976 · NKC: jn20000700614 · NLP: a0000001178967 · NTA: 069049874 · NUKAT: n96024803 · LIBRIS: 398659 · SUDOC: 035047704 · VIAF: 32112735 |

 |
**Певек** (руск.: Певек) — горад (з 1967) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чаунскага раёна Чукоцкай аўтаномнай акругі.

Насельніцтва 4,6 тыс. чал. (2006). Горад размешчаны на беразе Чаунскай губы Усходне-Сібірскага мора, за 640 км ад Анадыра. Самы паўночны ў Расіі горад. Зараз насельніцтва горада значна скарацілася. Падчас росквіту насельніцтва горада дасягала 12 тысяч чалавек, але з распадам СССР людзі з горада і прылеглых пасёлкаў пачалі з’яжджаць з рэгіёна з-за страты працоўных месцаў і разбурэння інфраструктуры. Вакол горада зараз знаходзіцца адразу некалькі абсалютна закінутых пасёлкаў.

Мясамалочны харчакамбінат. Золатаздабываючыя прадпрыемствы. Дарожнае рамонтна-будаўнічае ўпраўленне, аўтабаза, геолага-разведвальнае прадпрыемства, гідраметэаралагічная станцыя. Адміністрацыя запаведніка «Востраў Урангеля». Аэрапорт Апапельгіна за 18 км ад горада. Марскі порт на трасе Паўночнага марскога шляху.

Спасылкі
--------

* Сайт горада Певек Архівавана 4 ліпеня 2016.

Зноскі
------


| ⛭Населеныя пункты Чаунскага раёна |
| --- |
| Горад | **Певек** |  |
| Сёлы | Аён ·  Білінгс ·  Рыткучы |

| ⛭Чукоцкая аўтаномная акруга |
| --- |
| Раёны | Анадырскі • Білібінскі • Іульцінскі • Правідзенскі • Чаўнскі • Чукоцкі |  |
| Гарады | **Анадыр** • Білібіна • Певек |
| Пгт | Берынгаўскі • Вугальныя Копі • Мыс Шміта • Правідзення • Эгвекінот |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | Лаўрэнція |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Гарадзельскі прывілей** — заканадаўчы акт, які юрыдычна замацоўваў Гарадзельскую унію, выдадзены ад імя караля Польшчы Ягайлы і вялікага князя літоўскага Вітаўта.

Меў на меце ўмацаванне і пашырэнне каталіцызму ў ВКЛ. У прывілеі канстатавалася, што з прыняцем каталіцтва ВКЛ «далучаецца, злучаецца, уключаецца, перадаецца» Польскаму Каралеўству. Усе касцёлы і каталіцкі клір забяспечваюцца ўсімі правамі і свабодамі згодна са звычаямі Польскага Каралеўства. Паны, шляхта і баяры ВКЛ, якія прымуць каталіцкую веру і атрымаюць гербы, могуць карыстацца прывілеямі і пажалаваннямі, як і польскія паны і шляхта, пацвярджаліся іх правы на свабоднае распаражэнне сваёй маёмасці і атрымання спадчыны. Гарантаваліся правы жанчын на валоданне ўласных маёнткаў. Паны і шляхта ВКЛ павінны былі захоўваць вернасць і пастаянасць каралю Ягайлу і вялікаму князю Вітаўту. Гарадзельскі прывілей прадугледжваў увядзенне пасад ваяводы і кашталяна ў Вільні, Троках і інш. месцах. Асабліва важнае значэнне меў артыкул, у якім замацоўвалася правіла, што пасля смерці Вітаўта паны і шляхта ВКЛ не павінны былі выбіраць сабе новага князя без згоды Ягайлы і польскіх феадалаў, а тыя пасля смерці Ягайлы не павінны былі выбіраць новага караля без згоды Вітаўта, паноў і шляхты ВКЛ. Гэты артыкул, які ўпершыню заканадаўча замацоўваў выбранне вялікага князя, супярэчыў і абвяргаў першы артыкул, у якім пацвярджалася зліццё ВКЛ і Польшчы, бо калі выбіраўся асобны князь, то захоўвалася самастойнасць дзяржавы. А канстатацыя факта, што караля Польшчы павінны былі выбіраць са згоды Вітаўта і шляхты, сведчыць аб раўнапраўным становішчы абедзвюх дзяржаў. Прывілей прадугледжываў магчымасць склікання агульных соймаў феадалаў вялікага княства Літоўскага і Польскага Каралеўства. Сцвярджэнне, што ўсе некатолікі, у асноўным праваслаўныя (а яны складалі большасць насельніцтва княства), не павінны былі дапускацца на дзяржаўныя пасады і засядаць у панскай радзе, мела ідэалагічны, а не практычны характар, бо большасць мясцовага кіраўцтва і значная частка паноў-рады належалі да праваслаўнай веры.
**Прысеншчына** — былы пасёлак у Шырокаўскам сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (16 сем'яў) пераселены ў чыстыя месцы.

На ўсходзе мяжуе з лесам.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 20 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 32 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

На поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым на шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай няшчыльна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1926 годзе ў Чачэрскім раёне Гомельскай акругі. У 1929 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 1190-я — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1926 год — 17 двароў 110 жыхароў.
* 1959 год — 96 жыхароў (паводле перапісу).
* 1990-я — жыхары (16 сем'яў) пераселены.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Інувіялуі́т** (саманазва: *Inuvialuit* «сапраўдныя людзі») — эскімоскі народ, карэннае насельніцтва Паўночна-Заходніх тэрыторый Канады. Агульная колькасць (2016 г.) — 3 110 чалавек.

Гісторыя
--------

Інувіялуіт — нашчадкі стваральнікаў культуры Туле, якія з’явіліся на сучасных населеных імі тэрыторыях каля 1000 гадоў таму. У сярэдзіне XIX ст, калі пачаліся кантакты інувіялуіт з еўрапейцамі, іх агульная колькасць складала каля 2000 чалавек. Яны займалі заходнюю частку Канадскага Арктычнага архіпелага і дэльту ракі Макензі. У 1850-я гг. інувіялуіт былі ўцягнуты ў гандаль з Кампаніяй Гудзонава заліва, пазней — з амерыканскімі кітабоямі. Яны моцна пацярпелі ад эпідэмічных хвароб, прынесеных іншаземцамі.

Канадскія паліцэйскія і ўладныя органы пачалі працу на землях інувіялуіт у 1904 г. З 1930-х гг. маладыя эскімосы атрымалі магчымасць навучання ў дзяржаўных школах, аднак толькі на англійскай мове. Канадскі ўрад фінансаваў праграму развіцця аленегадоўлі. У 1984 г. абшчыны інувіялуіт заключылі зямельнае пагадненне з Канадай.

Асаблівасці культуры
--------------------

Інувіялуіт традыцыйна складалі некалькі тэрытарыяльных груп, дастаткова ізаляваных адна ад іншай. Кожная група мела сваю гаспадарчую спецыялізацыю. Так, для групы, што насяляла дэльту ракі Макензі, найбольш важным заняткам была сезонная здабыча бялух. Улетку ўсе прадстаўнікі групы збіраліся ў адной вёсцы, дзе фарміраваліся каманды паляўнічых. У паляванні адначасова магло ўдзельнічаць да 200 чалавек, якія здабывалі да некалькі сотняў жывёл. Акрамя таго, мясцовыя інувіялуіт палявалі на карыбу і футравых звяроў, лавілі рыбу. Узімку насельнікі вёскі пераязджалі ў меншыя паселішчы. Прыкладна такі ж лад жыцця вялі і іншыя тэрытарыяльныя групы. Кожная з іх мела сваю назву і размаўляла на асабістым дыялекце.

Асноўнай сацыяльнай адзінкай знутры групы з’яўлялася пашыраная сям'я. Ёй належалі жытлы і сродкі здабычы, паміж блізкімі сваякамі пароўну размяркоўвалася здабыча. Галоўным у сям'і прызнаваўся мужчына. Палігінія не забаранялася, але сустракалася вельмі рэдка.

Зімовыя жытлы інувіялуіт былі разлічаны на некалькі сем'яў. Яны ладзіліся з драўняных карчоў і кітовых костак, якія ўцяпляліся тоўстым пластом зямлі. Абаграваліся з дапамогай кітовага тлушчу, што залівалі ў каменныя або гліняныя лампады. Улетку жылі ў намётах або неацепленых жытлах.

Старажытныя рэлігійныя вераванні практычна не захаваліся. Вядома, што асноўныя сакральныя святы прыпадалі на сярэдзіну зімы. Іх арганізацыяй займаўся шаман. Галоўным дзействам былі танцы пад барабанную музыку. У наш час існуе некалькі аматарскіх і прафесійных танцавальных калектываў, што зберагаюць народныя музычныя традыцыі.

Спасылкі
--------

* Inuvialuit Regional Corporation (IRC)
* Inuvialuit — The Canadian Encyclopedia
* HISTORY: INUVIALUIT
* Inuvialuit Living History

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh90004192 |
Вадзяное кола
**Вадзяное кола** — механічная прылада для пераўтварэння гідраэнергіі у энергію вярчальнага руху з тым, каб на восі кола можна было здзяйсняць працу. Пры ўздыме вады на некаторы ўзровень у ёй запашвацца адпаведная гэтаму ўзроўню патэнцыйная энергія, таму падаючая вада можа здзяйсняць працу. Адваротнае пераўтварэнне ўжываецца ў вяслярных колах, якія выкарыстоўваюцца ў якасці рухавіка на суднах.

Выкарыстоўвалася са старажытных часоў у сістэмах ірыгацыі ў Егіпце, Індыі, Кітаі і іншых краінах, пазней — для прывада вадзяных млыноў, працоўных машын і механізмаў вытворчасцяў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11968783g · GND: 4064765-1 · LCCN: sh85145671 · Microsoft: 2779712367 · NDL: 00571636 |
Гэтак выглядаў Ураніборг
**Ураніборг**, таксама **Ураніенборг** (дацк.: Uraniborg,Uranienborg, Нябесны замак) — былы замак–абсерваторыя Ціха Брагэ, пабудаваны ў 1576 годзе на востраве Вен у праліве Эрэсунд (да сярэдзіны XVII стагоддзя Вен, як і ўвесь Сконэ, належаў Даніі; цяпер ён з'яўляецца шведcкім). Зямля пад будаўніцтва Ураніборга была падаравана Ціха Брагэ дацкім каралём Фрэдэрыкам II, а названы ён быў у гонар Ураніі — грэчаскай музы астраноміі. Будынак з'яўляецца амаль копіяй вілы Ратонда архітэктара Паладзіа, якая знаходзіцца ў Вічэнца, аднак у ім прысутнічае і значны ўплыў галандскай архітэктуры. Ураніборг меў найлепшае для свайго часу абсталяванне для астранамічных назіранняў.

У 1584 годзе Ціха Брагэ пабудаваў побач з Ураніборгам яшчэ адну абсерваторыю — Шэрнеборг. 
Аднак ужо праз некалькі гадоў пасля таго як Брагэ пакінуў Вен, Ураніборг прыйшоў у заняпад — да нашага часу засталіся толькі сляды ад валоў ды контуры галоўнага будынку.

Ураніборг надаў назву аднаму з кварталаў Осла — Ураніенборг.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ураніборг на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 10049631 · BNF: 133365058 · GND: 4746896-8 · VIAF: 248743320, 41148570510224310930 |
**«The Who»** — брытанскі рок-гурт, сфарміраваны ў 1964 годзе. Першапачаткова складаўся з Піта Таўнсенда, Роджэра Долтры, Джона Энтвістла і Кіта Муна. Гурт набыў велізарны поспех за кошт неардынарных канцэртных выступленняў і лічыцца як адным з самых уплывовых у 60-х і 70-х гадх, так і адным з найвялікшых рок-гуртоў усіх часоў.

The Who праславіліся на радзіме як за кошт наватарскага прыёму — разбівання інструментаў на сцэне пасля выступу, так і за кошт хіт-сінглаў, якія траплялі ў Топ-10, пачынаючы з хіт-сінгла 1965 года «I Can not Explain» і альбомаў, якія траплялі у Топ-5 (уключаючы My Generation). Першым хіт-сінглам, якія трапіў у Топ-10 у ЗША, стаў «I Can See For Miles» у 1967 годзе. У 1969 выйшла рок-опера Tommy, якая стала першым альбомам, які трапіў у Топ-5 у ЗША, за імі — паспяховыя Live at Leeds (1970), Who’s Next (1971), Quadrophenia (1973).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Myspace · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Google Play Music · Instagram · Instagram · Last.fm · SoundCloud · Spotify · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Кругасвет · Ларуса · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90918274 · BNE: XX142311 · BNF: 13907463t · GND: 2064255-6 · ISNI: 0000 0001 2337 3203 · LCCN: n80008161 · NKC: xx0020483 · NLA: 35368194 · NLP: a0000002778098 · NSK: 000068129 · LIBRIS: 132879 · SUDOC: 027398463 · VIAF: 146811951 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Крк.

**Крк** (харв.: Krk, італ.: Veglia) — горад у Харватыі, адміністрацыйны цэнтр вострава Крк. Насельніцтва (20011 г.) - 6243 чал.

Гісторыя
--------

Вежа Франкапанскага замка Крк
Горад Крк быў вядомы ўжо ў часы Рымскай імперыі. Першапачаткова меў назву Курыкта (лац.: Curicta). У першыя стагоддзі н. э. быў добра ўмацаваны. Пасля распаду адзінай імперыі ўвайшоў у склад Візантыі, што было пацверджана дагаворам 812 г. паміж візантыйскім і франкскім імператарамі. У VII ст. пацярпеў ад нашэсця авараў, аднак хутка быў узноўлены.

У 900 г. заснавана рымска-каталіцкае біскупства Крк (лац.: Dioecesis Veglensis).

У XI ст. захоплены венецыянцамі. Горад стаў цэнтрам графства Крк, уладары якога толькі фармальна залежалі ад Венецыі. Імі быў пабудаваны магутны замак Крк. Дзякуючы высілкам графаў і біскупаў у XIV - XVI стст. горад лічыўся адным з галоўных культурных цэнтраў Харватыі.

У 1480 г. Крк зноў быў падначалены Венецыі. Апошні граф Іван VII Франкапан быў арыштаваны і памёр у венецыянскай турме. Горад і востраў кіраваліся венецыянскім губернатарам, аднак мелі пэўную аўтаномію. Большасць мясцовых дакументаў складалася на глаголіцы. У пач. XVI ст. у сувязі з пашырэннем Асманскай Порты насельніцтва значна павялічылася за лік бежанцаў з мацерыка.

У 1797 г. горад далучаны да Аўстрыйскай імперыі. У 1918 - 1920 гг. акупаваны Італіяй. У 1920 г. стаў часткай Югаславіі. У міжваенны перыяд пачаў развівацца турызм.

З 1991 г. у складзе незалежнай Харватыі.

Эканоміка
---------

Галоўны занятак мясцовага насельніцтва — абслугоўванне турыстаў. Жыхары Крк маюць адзін з лепшых у Харватыі ўзроўняў жыцця. У Крк месціцца галоўны офіс буйной будаўнічай кампаніі *GP Krk*.

Славутыя мясціны
----------------

У прыморскай частцы захавалася старая забудова, у тым ліку некалькі касцёлаў і кляштар XIII - XVIII стст. Найбольшую цікавасць уяўляюць гарадскі мур, які пачаў будавацца яшчэ ў 1 тысячагоддзі да н. э. а таксама замак сям'і графаў Франкапанаў (XIII ст.).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Турыстычная інфармацыя Архівавана 30 жніўня 2012.
* Біскупства
* Замак Архівавана 24 снежня 2008.

1. 1 2  Register of spatial units of the State Geodetic Administration of the Republic of Croatia<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q119585703'></a>