recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Спайс бойз»** (руск.: Спайс бойз) — беларускі незалежны мастацкі фільм, зняты ў 2020 годзе.

Сюжэт
-----

Васіліса прыязджае ў родны гарадок на вяселле школьнай сяброўкі Іны. Жаніх з двума сябрамі за дзень да вяселля арганізоўвае незапланаваны хлапечнік у загарадным доме. Іне гэта не падабаецца, яна едзе да жаніха высветліць адносіны, Васіліса вырашае падтрымаць сяброўку і суправаджае Іну. Пад сваркі Васіліса здолела прымірыць маладых. Вечарына набірае абароты, у разгар весялосці хлопцы ўжываюць спайс, іх накрывае хваляй галюцынацый, і свет вакол пачынае патанаць у крывавай пене.

У фільме здымаліся
------------------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Аляксандр Галавін[ru] |   |

Здымачная група
---------------

* рэжысёр — Уладзімір Зінкевіч

Крытыка
-------

Журналіст Ульяна Будзік адзначае, што наўрад ці хтосьці стане ўдумліва пераглядаць фільм — у аўтараў і не было такой мэты: усё ж гэта фільм на адзін раз.

Зноскі
------

1. ↑  Будик, Ульяна (2020-10-23). "Посмотрели белорусский хоррор по мотивам жуткой истории со спайсами в Гомеле" [руская]. TUT.BY. Архівавана з арыгінала 2021-01-17. Праверана 2020-10-31.
2. ↑  *Корсак, Дмитрий*. Наркоманы — это люди-тени. Разговор с режиссером, снявшим фильм «Спайс бойз» (руск.). *Onliner.by* (14 снежня 2021). Праверана 14 снежня 2021.

Спасылкі
--------

* «Спайс бойз» на сайце kino-teatr.ru[ru] 6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак6.7 з 10 зорак

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Саліна** (італ.: Isola di Salina) — востраў у групе Ліпарскіх астравоў. Уваходзіць у склад Італіі. Агульная плошча — 26,38 км². Насельніцтва (2009 г.) — 25 00 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Саліна знаходзіцца ў 4 км на паўночны захад ад Ліпары, найбуйнейшага вострава Ліпарскіх астравоў. Даўжыня з захаду на ўсход — 6,67 км. Найбольшая шырыня — 5,5 км. Мае вулканічнае паходжанне. Апошні раз вулканы вострава вывяргаліся каля 13 тысяч гадоў таму. Рэльеф гарысты. Найвышэйшы вулкан Монтэ-Фоса дасягае 961 м. Другі па вышыні вулкан — Монтэ-дэль-Поры (860 м). Паміж імі месціцца глыбокая рашчыліна, запоўненая ў старажытнасці лававымі струмянямі. На паўднёвым захадзе здаўна вядзецца здабыча солі.

Прырода
-------

Востраў Саліна вылучаецца сярод іншых Ліпарскіх астравоў дастатковай колькасцю крыніц прэснай вады. Схілы гор пакрыты лясамі і зараснікамі хмызнякоў. Тут сустракаюцца каля 400 відаў раслін, у тым ліку таполі, каштаны, масліны, папараці, апунцыя і інш. Фаўна прадстаўлена птушкамі, дробнымі сысунамі і паўзунамі. 

Схілы найвышэйшых гор вострава абвешчаны запаведнымі. Падобна іншым Ліпарскім астравам, Саліна ўваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Гісторыя
--------

Востраў Саліна быў населены ў антычны перыяд. Знойдзены рэшткі старажытнагрэчаскага паселішча і старажытнарымскія могілкі. У сярэднявеччы некаторы час кантраляваўся арабамі, якія здабывалі тут соль. Пасля ўваходжання ў склад Сіцылійскага каралеўства быў пакінуты насельнікамі.

Зноў населены толькі ў XVIII ст. У 1867 г. атрымаў самакіраванне. У 1909 г. падзелены на тры камуны. З 2007 г. на востраве арганізуецца фестываль дакументальнага кіно.

Інфраструктура
--------------

Востраў Саліна падзелены на тры камуны — Санта-Марыя, Мальфа і Рынела. Асноўныя порты — Санта-Марыя і Рынела. Галоўныя галіны эканомікі — турызм і сельская гаспадарка. Тут вырошчваюць вінаград, масліны, гародніну. Саліна славіцца мясцовым салодкім сортам віна. Штогод арганізуецца свята каперсаў, якія астравіцяне лічаць лепшымі ў свеце.

Спасылкі
--------

* Агульная інфармацыя Архівавана 9 мая 2016.
* Афіцыйны партал для вандроўнікаў Архівавана 11 мая 2021.
* Даведнік для вандроўнікаў
* Гісторыя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4505457-5 · LCCN: sh2001004323 · NKC: ge822466 · VIAF: 235216203 |
**Вызваленчы рух Конга, ВРК** (фр.: Mouvement pour la Liberation du Congo, MLC) — праўгандыйская паўстанцкая групоўка, створаная на тэрыторыі Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга ў гады Другой кангалезскай вайны. У пасляваенны перыяд дзейнічала як палітычная партыя. З моманту заснавання яе ўзначальваў бізнесмен Жан-П’ер Бемба.

Гісторыя
--------

Створана восенню 1998 года. Падчас вайны групоўка кантралявала большую частку поўначы краіны, у прыватнасці, Экватарыяльную правінцыю. Штаб-кватэра размяшчалася ў горадзе Гбадалітэ. Фракцыю падтрымлівала Уганда. 

У рамках міжкангалезскага дыялогу за арганізацыяй замацаваны 2 пасады ва ўрадавай арміі — кіраўніка ваеннай лагістыкі і камандуючага ВМС. Два з дзесяці ваенных акругаў ДРК таксама былі перададзеныя ВРС. Лідар баевікоў Бемба атрымаў магчымасць прызначаць і звальняць міністра замежных спраў ДРК.

На ўсеагульных выбарах 2006 года ад ВРС удзельнічаў Бемба, які заняў другое месца. У парламенце партыя рух атрымаў 64 з 500 месцаў — другое месца сярод усіх палітычных партый. На выбарах у Сенат 19 студзеня 2007 года арганізацыя атрымала 14 з 108 месцаў.

На ўсеагульных выбарах 2011 года ВРК страціў пазіцыю другой па велічыні партыі ў парламенце, трапіўшы на пятае месца.

На выбарах 2018 года партыя ўдзельнічала ў складзе кааліцыі «Ламука».

Злачынствы
----------

Рух з’яўляецца галоўным падазраваным у здзяйсненні этнічных чысткак супраць пігмееў падчас Другой кангалезскай вайны.

Акрамя таго, арганізацыя была прызнана Міжнародным крымінальным судом (МУС) вінаватай у здзяйсненні ваенных злачынстваў падчас баявых дзеянняў у Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы ў перыяд з 2002 па 2003 год пасля спробы дзяржаўнага перавароту генерала Франсуа Базізэ супраць урада тагачаснага прэзідэнта Анжа-Фелікса Патасэ. ВРС, які дзейнічаў на баку прэзідэнта, здзейсніў шматлікія акты забойстваў, згвалтаванняў, рабаванняў і катаванняў падчас канфлікту, спрабуючы здушыць путчыстаў. У 2008 годзе ў Бельгіі лідар арганізацыі Бемба быў арыштаван і абвінавачаны МУС па трох пунктах абвінавачвання ў злачынствах супраць чалавечнасці і пяці пунктах абвінавачвання ў ваенных злачынствах у ЦАР. Ён быў асуджаны па двух пунктах абвінавачвання ў злачынствах супраць чалавечнасці і трох пунктах абвінавачвання ў ваенных злачынствах. Кіраўнік ВРС прысуджаны да 18 гадоў зняволення, але 8 чэрвеня 2018 года Апеляцыйны суд МУС цалкам апраўдаў яго.

Заўвагі
-------

1. ↑  Basildon Peta (January 9, 2003). «Rebels 'eating Pygmies' as mass slaughter continues in Congo despite peace agreement». *The Independent*.
2. ↑  Former DR Congo leader arrested", BBC World News, 24 May 2008.
3. ↑  Congo politician guilty in first ICC trial to focus on rape as a war crime". The Guardian. 21 March 2016. Retrieved 22 March 2016.
4. ↑  Jean-Pierre Bemba: Congo warlord’s conviction overturned". British Broadcasting Company. 8 June 2018. Retrieved 27 June 2018.

Спасылкі
--------

* mlc-congo.net — афіцыйны сайт MLC
* President names top officers for unified national military, 20 August 2003
* U.S. State Department, 04KINSHASA1753 FARDC on the move in Eastern DRC(недаступная спасылка), 17 September 2004. Use of ex-MLC troops from Gbadolite in South Kivu.
**«Дзі́кае палява́нне 2»** (руск.: Дикая охота 2) — расійскі дакументальны фільм, створаны Паўлам Шараметам на тэлеканале ОРТ у 2002 годзе.

Сюжэт
-----

Журналісцкае расследаванне Паўла Шарамета па гвалтоўных знікненнях лідараў апазіцыі Юрыя Захаранкі, Віктара Ганчара, бізнесмена Анатоля Красоўскага і журналіста Дзмітрыя Завадскага. Гэта яго другі фільм, які працягвае расследаваць абставіны выкрадання людзей у Беларусі. Першы фільм быў «Дзікае паляванне», які ў 2000 годзе быў паказаны на ОРТ, але ў Беларусі яго забаранілі да паказу.

Здымачная група
---------------

* аўтар сцэнарыя — Павел Шарамет
* рэжысёр — Сяргей Галавецкі
* рэжысёр мантажу — Наталля Радзівонава
* аператары — Аляксей Мацюшкін, Уладзімір Андронаў, Уладзімір Бабарыка, Кірыл Бутырын, Яўген Вялічка, Сяргей Гельбах, Аляксандр Ісаеў, Юрый Апельянц
* гукарэжысёр — Кацярына Іадловіч
* рэдактар — Наталля Бышова
* кампазітар — Павел Усанаў
* мантаж — Максім Кітаеў
* прадзюсар — Алег Вальноў

Прэм’ера
--------

Фільм паказаны па канале ОРТ 31 жніўня 2002 года ў 13:10 па мінскім часе, але на тэрыторыі Беларусі ў гэты час канал АНТ паставіў іншую праграму.

Зноскі
------

1. ↑  ""Дикая охота-2" в Беларуси под запретом" [руская]. TUT.BY. 31 жніўня 2002. Архівавана з арыгінала 5 чэрвеня 2020. Праверана 2020-06-05.

Спасылкі
--------

* «Дзікае паляванне 2» на YouTube
**Ascocoryne sarcoides** — від грыбоў, тыпавы від роду *Ascocoryne* сямейства *Helotiaceae*.

Апісанне
--------

Пладовае цела 0,5-2 см у дыяметры, спачатку шарападобнае, затым падушкападобнае або сподкападобнае, сядзячае або на слаба развітой несапраўднай ножцы. Унутраная спараносная паверхня (гіменафор) гладкая або маршчыністая, бэзава-чырванаватая да ружавата-бэзавай. Знешняя стэрыльная паверхня таксама ружавата-бэзавая, звычайна гладкая, часам дробнаваласістая.

Мякаць гумова-жэлепадобнай кансістэнцыі, без смаку і паху, ружавата-бэзавая.

Споры бялёсыя ў масе, 11-18×3,5-5 мкм, эліптычнай формы, часам асіметрычныя, з гладкімі сценкамі, пры паспяванні з адной септай. Парафізы цыліндрычныя, галінастыя, септаваныя.

Харчовага значэння грыб не мае, лічыцца неядомым.

### Падобныя віды

* Ascocoryne cylichnium адрозніваецца ад стадыі тэлеаморфы буйнейшымі апатэцыямі з больш няроўным (у спелых грыбоў) стэрыльным бокам, буйнейшымі спорамі (18—30×4—6 мкм) з некалькімі септамі і неразгалінаванымі парафізамі. Анаморфа ў гэтага блізкага віду не развіта.

Экалогія і арэал
----------------

Шырока распаўсюджаны ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. Сустракаецца часта, восенню і ў пачатку зімы, на драўніне шыракалістых дрэў.

Сінонімы
--------

* Bulgaria sarcoides (Jacq.) Fr. 1821
* Chlorospleniella sarcoides (Jacq.) Kuntze, 1891
* Coryne sarcoides (Jacq.) Tul. 1865, nom. illeg.
* Helvella purpurea Schaeff. 1774
* Helvella sarcoides (Jacq.) Dicks. 1785
* Lichen sarcoides Jacq. 1781basionym
* Octospora sarcoides (Jacq.) Gray, 1821
* Ombrophila sarcoides (Jacq.) P.Karst. 1871
* Peziza porphyria Batsch, 1783
* Peziza sarcoides (Jacq.) Pers. 1801
* Peziza tremelloidea Bull. 1791
* Sarcodea sarcoides (Jacq.) P.Karst. 1871, nom. inval.
* Tremella sarcoides (Jacq.) With. 1796

Анаморфы:

* Acrospermum dubium Pers. 1797basionym
* Coryne sarcoides (Fr.) Bonord. 1851
* Coryne sarcoides (Pers.) Corda, 1838
* Denrdrodochium sarcoides (Fr.) Fautrey, 1896
* Pirobasidium sarcoides (Fr.) Höhn. 1902
* Tremella acrospermum Nees, 1817
* Tremella amethystea Bull. 1791
* Tremella dubia (Pers.) Pers. 1801
* Tremella dubia (Bull.) Pers. 1801
* Tremella sarcoides Fr. 1821

Літаратура
----------

* Шаблон:Статья
* Шаблон:Книга
* Шаблон:Книга
**Герард Хорэнбаўт** (нідэрл. Gerard Horenbout; 1465—1540/1541) — фламандскі мастак эпохі Паўночнага Адраджэння. Яго звычайна атаясамляюць з майстрам Якава IV Шатландскага, ананімным аўтарам партрэта караля Якава IV Сцюарта, які ўпрыгожвае ілюмінаваны часасловец, які захоўваецца ў нацыянальнай бібліятэцы Аўстрыі.

Майстар Якава IV Шатландскага лічыцца самым выдатным мастаком-мініяцюрыстам свайго пакалення, гады жыцця і творчасці якога прыпалі на перыяд паміж дзейнасцю майстра Марыі Бургундскай (каля 1460—1480) і Сімона Бенінга (1483/1484—1561).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Netherlands Institute for Art History<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q758610'></a>
2. ↑  Gerard Horenbout // ECARTICO Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883'></a>
**Кубак Беларусі па баскетболе 2009** — спаборніцтвы па баскетболе, якія прайшлі ў снежні 2009 года ў Мінску ў Палацу спорту. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 13-ы раз. 1-ы раз запар трафей выйгралі «Мінск-2006». MVP «фіналу чатырох» — Дзмітрый Кузьмін (Мінск-2006).

Фінал
-----

Мінск, 18 снежня. Палац спорту — 1500 гледачоў.  

**«АЗАА (Асіповічы)» — «Мінск-2006» — 59:76 (17:19, 20:22, 12:18, 10:17)**  

**Суддзі**: Г. Бекіш (Гродна), П. Івашкоў (Мінск), Д. Львовіч (Мінск).  

**АЗАА (Асіповічы)**: Дыдзік (0 + 8 пасвіў), Зайцаў (7 + 5 пас+ 3 пер), Іваноў (7 + 5 пад), Вярэніч (4), Мішукоў (13); Яфрэмаў (10 + 8 пад), Максімаў (7), Ворнік (6 + 5 пад), Вабішчэвіч (5), Скідан (0), Антошчанка (з.), Налівайка (з.).  

**Мінск-2006**: Стыгерз (11 + 5 пас), Шарко (8 + 8 пад), Трасцінецкі (2 + 14 пад + 6 пас+ 4 пер), Коршук (12 + 10 пад + 5 пас), Куль (0); Харысан (16 + 8 пад), Кузьмін (14 + 5 пас), Мак-Кой (8), Фамін (5), Вяргун (з.), Якавіцкі (з.).

Гл. таксама
-----------

* Кубак Беларусі па баскетболе 2008
* Кубак Беларусі па баскетболе 2010

Спасылкі
--------

Кубок Беларуси. Впервые «Минск» («Прессбол» 21.12.2009 г.) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 верасня 2016. Праверана 22 ліпеня 2016.

| ⛭Баскетбол у Беларусі |
| --- |
| Зборныя | 
* Мужчынская
* да 20
* да 18
* да 16
* Жаночая
* да 20
* да 18
* да 16

 |
| Чэмпіянат па баскетболе | 
* 1992/1993
* 1993/1994
* 1994/1995
* 1995/1996
* 1996/1997
* 1997/1998
* 1998/1999
* 1999/2000
* 2000/2001
* 2001/2002
* 2002/2003
* 2003/2004
* 2004/2005
* 2005/2006
* 2006/2007
* 2007/2008
* 2008/2009
* 2009/2010
* 2010/2011
* 2011/2012
* 2012/2013
* 2013/2014
* 2014/2015
* 2015/2016
* 2016/2017
* 2017/2018
* 2018/2019
* 2019/2020
* 2020/2021
* 2021/2022
* 2022/2023
* 2023/2024

 |
| Кубак Беларусі | 
* 1997
* 1998
* 1999
* 2000
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018
* 2019
* 2020
* 2021
* 2022
* 2023

 |
| Чэмпіянат Беларусі сярод жанчын | 
* 1992/1993
* 1993/1994
* 1994/1995
* 1995/1996
* 1996/1997
* 1997/1998
* 1998/1999
* 1999/2000
* 2000/2001
* 2001/2002
* 2002/2003
* 2003/2004
* 2004/2005
* 2005/2006
* 2006/2007
* 2007/2008
* 2008/2009
* 2009/2010
* 2010/2011
* 2011/2012
* 2012/2013
* 2013/2014
* 2014/2015
* 2015/2016
* 2016/2017
* 2017/2018
* 2018/2019
* 2019/2020
* 2020/2021
* 2021/2022
* 2022/2023
* 2023/2024

 |
| Кубак Беларусі сярод жанчын | 
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018
* 2019
* 2020
* 2021
* 2022
* 2023

 |
| 
* Баскетбалісты
* Баскетбалісткі
* Клубы
* Трэнеры

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філіп.
**Мікалай Дзмітрыевіч Філіп** (3 сакавіка 1926, с. Сафія, Бельцкі павет — 15 мая 2009, Бельцы, Малдова) — малдаўскі фізік, ганаровы член Акадэміі навук Малдовы. Былы член КПСС.

Працаваў рэктарам у Бельцкім дзяржаўным універсітэце імя Алеку Русо.

Біяграфія
---------

Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1962). Доктар фізіка-матэматычных навук (1979). Прафесар універсітэта (1980), вядучы спецыяліст у галіне радыёфізікі, працаваў па тэме «шыранне ўльтракароткіх радыёхваль».

У 1995 г. абіраецца ганаровым членам Акадэміі навук Малдовы. З 1997 года — сапраўдны член Міжнароднай акадэміі навук Вышэйшай школы. У 2000 г. — ганаровы доктар Яскага тэхнічнага ўніверсітэта імя Г. Асакі.

Н. Д. Філіп быў уключаны ў зборнік «2000 выбітных навукоўцаў 20-га стагоддзя», выдадзены Міжнародным біяграфічным цэнтрам.

Узнагароды
----------

* Выдатнік народнай адукацыі СССР (1971).
* Заслужаны работнік вышэйшай школы МССР (1973).
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Малдова ў галіне навукі і тэхнікі (1996).
* Ганаровы грамадзянін горада Бельцы (2001).

Ушанаванне памяці
-----------------

30 сакавіка 2010 года муніцыпальны Савет Бельцаў прыняў рашэнне пра прысваенне частцы вуліцы «26 Марта» імя акадэміка М. Філіпа.

Публікацыі
----------

* Современные методы исследования динамических процессов в ионосфере (з Н. Ш. Блаўнштэйнам, Л. М. Ярухімавым і іншымі). Кишинёв: Штиинца, 1991.

Зноскі
------

1. ↑   Detalii despre membrii AŞM
2. ↑  Рашэнне Бэлцкага муніцыпальнага Савета ад 03.04.2001 г. № 11/24
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Крыжаўзвіжанская царква.
**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — драўляны праваслаўны храм у горадзе Асіповічах Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Чумакова.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1826 годзе ў вёсцы Зборск Асіповіцкага раёна з дрэва, у 1946 годзе перавезена ў Асіповічы.

Архітэктура
-----------

Твор народнага дойлідства. Мае разгорнутую падоўжна-восевую кампазіцыю, якую фарміруюць трох’ярусная чацверыковая званіца з шатровым пакрыццём, працяглы бабінец, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, прамавугольная апсіда з бакавымі рызніцамі. У сілуэце храма дамінуе 8-гранны барабан з цыбулепадобным купалам, які завяршае вальмавы дах асноўнага зруба. Над вальмавым дахам апсіды мініяцюрная макаўка. Гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Асіповічы)
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Асіповічы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Асіповічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Асіповічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Асіповіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей** — музей у г. Асіповічы Магілёўскай вобласці, размешчаны па вуліцы Інтэрнацыянальнай, 48. Заснаваны ў 2000 г. па рашэнні Асіповіцкага райвыканкама.

Экспазіцыя
----------

Станам на 2001 год колькасць прадметаў асноўнага фонду складала 579 адзінак. Агульная плошча музейных будынкаў складае 377 м², экспазіцыйна-выставачная плошча — 183 м², плошча пад захаванне фондаў — 70 м². Была адкрыта экспазіцыя па гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Вядзецца праца па стварэнні пастаяннай экспазіцыі.

Літаратура
----------

* Асіповіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей // Музеі Беларусі=Мuseums Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Мін-ва культуры Рэсп. Беларусь / Склад. А.Б. Сташкевіч і інш.; Пер. з бел. мовы А.Б. Сташкевіч, В.У. Мірончык.. — Мн.: Беларусь, 2001. — 272 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-01-0308-6.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Харчовыя валокны** — кампаненты ежы, якія не пераварваюцца стрававальнымі ферментамі  (руск.) (бел. арганізма чалавека, але перапрацоўваюцца карыснай мікрафлорай кішачніка  (руск.) (бел.. У некаторых крыніцах паняцце харчовых валокнаў вызначаецца як сума поліцукрыдаў і лігніну, якія не пераварваюцца эндагеннымі сакрэтамі  (руск.) (бел. страўнікава-кішачнага тракту чалавека. На думку многіх спецыялістаў дадзенае вызначэнне з'яўляецца найбольш дакладным.

У 1970-1980-я гады ва ўжыванні быў тэрмін *клятчатка* , але ў сувязі з асэнсаваннем важкай ролі харчовых валокнаў з пункту гледжання трафалогіі  (руск.) (бел. выкарыстанне гэтага тэрміна прызнана некарэктным.

Асноўныя тыпы харчовых валокнаў
-------------------------------

1. Лігнін
2. Некрухмальныя поліцукрыды
	1. Цэлюлоза
	2. Нецэлюлозныя поліцукрыды
		1. Геміцэлюлозы
		2. Пекцінавыя рэчывы
		3. Камедзі
		4. Слізі
		5. Запасныя поліцукрыды, падобныя інуліну і гуару

Зноскі
------

1. ↑  Trowell H.C. Burkitt D.P.  (англ.) (бел. The development of the concept of dietary fibre // Mol Aspects Med. #9(1), 1987. p. 7-15

Гл. таксама
-----------

1. Федеральная служба по надзору в сфере защиты прав потребителей и благополучия человека Архівавана 10 ліпеня 2022.
2. Food for Specific Health Use (FOSHU), Japan
3. U.S. Food and Drug Administration, USA
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сан-Мігель (Сальвадор).
**Сан-Мігель** (ісп.: San Miguel), іншая назва «Чапарастыке» — вулкан, размешчаны ва ўсходняй частцы Сальвадора, у аднайменным дэпартаменце Сан-Мігель, у адзінаццаці кіламетрах на паўднёвы захад ад горада Сан-Мігель.

З’яўляецца трэцім па вышыні вулканам у Сальвадоры, яго вышыня — 2130 м. Дыяметр кратара — 800 м.

Гэта адзін з найбольш актыўных дзеючых вулканаў у краіне. Налічваюць прынамсі 26 вывяржэнняў за апошнія 304 гады, самае прыкметнае адбылося ў 1787 годзе. Апошняя вулканічная актыўнасць назіралася ў 1976 і 2013 гадах. Самая нядаўняя сейсмічная актыўнасць, звязаная з вулканам, адбылася ў 2006 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Вулканы Цэнтральнай Амерыкі

Зноскі
------

1. ↑  GLOBAL VOLCANISM PROGRAM

Спасылкі
--------

* Global Volcanism Program San Miguel Архівавана 14 лістапада 2020. (англ.)
* Volcano Live
* 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 150103110 |
**«451 градус па Фарэнгейту»** (англ.: Fahrenheit 451) — раман-антыўтопія Рэя Брэдберы, выданы ў 1953 годзе. У рамане апісваецца будучае амерыканскае грамадства, дзе кнігі забаронены, і «пажарныя» спальваюць любыя, якія былі знойдзены. Галоўны персанаж — «пажарны» Монтэг, які расчароўваецца ў ролі цэнзуравання работ і знішчэння ведаў, вырашае кінуць сваю працу і далучыцца да групы супраціўлення, якая завучвае тэксты кніг, каб выратаваць сваіх патомкаў.

Раман падзелены на тры часткі: агмень і саламандра, сіта і пясок, агонь гарыць ярка. У кнізе ёсць шмат цытат, у тым ліку некалькі цытат з Бібліі. 451 градус па Фарэнгейце — гэта тэмпература, пры якой папера пачынае гарэць.

У 1954 годзе твор атрымаў прэмію Амерыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры, прэмію «Х’юга» — у 2004 годзе.

Заўвагі
-------

1. ↑  PHYSICAL CONSTANTS OF MATERIALS **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 студзеня 2015. Праверана 18 лістапада 2018.
2. ↑  The California Book Awards Winners 1931-2012 **(нявызн.)** (PDF).
3. ↑  1954 Retro Hugo Awards **(нявызн.)**.
**Дзень "Калевалы"** (фінск.: Kalevalan päivä шведск.: Kalevaladagen) - свята ў гонар фінскага і карэльскага нацыянальнага паэтычнага эпаса "Калевала". Адзначаецца 28 лютага.

Гісторыя
--------

"Калевала" -
нацыянальны паэтычны эпас фінаў і карэлаў, адзін з найбольш вядомых у свеце.Паколькі культурнае значэнне гэтага эпаса для жыхароў фінляндыі і Карэліі вельмі вялікае, з'явілася ідэя святкавання гэтага дня. дзень "Калевалы" ўпершыню адсвяткавалі ў 1860 годзе.

У 1920-ых гадах дзень "Калевалы" стаў адзначацца як дзень фінскага сцяга, 28 лютага. З 1978 года 28 лютага, у адпаведнасці з загадам фінляндскіх улад, афіцыйны дзень "Калевалы" - свята фінскай і карэльскай культуры.

Святкаванне
-----------

Кожны год у Фінляндыі і Карэліі у дзень свята адбываецца "Калевальскі фестываль", у выглядзе вулічнага касцюмаванага шэсця, а таксама тэатралізваных паказаў паводле сюжэта эпаса і музычнага песеннага марафона.

Заўвагі
-------

1. ↑  Карэлія адзначыць Дні "Калевалы"-2013 Архівавана 2 сакавіка 2019.
2. ↑  У Хельсінкі адбываецца песенны марафон у гонар дня Калевалы // Сайт тэлерадыёкампаніі *Yleisradio Oy*. *Novosti po-russki*. — 28 лютага 2013.(Праверана 28 лютага 2024)

Спасылкі
--------

* Гісторыя правядзення Дзён калевалы ў Карэліі Архівавана 4 сакавіка 2016.
**Кляновы сіроп** — сіроп, звычайна зроблены з соку ксілемы відаў *Acer saccharum*, *Acer rubrum* або *Acer nigrum*.

Кляновы сіроп спачатку збіраўся і выкарыстоўваўся карэннымі амерыканцамі, пазней прыняты і еўрапейскімі пасяленцамі. Яго часцей за ўсё ядуць з вафлямі, блінамі, аўсянкай і французскім тостам. У Канадзе сіропы павінны мець 66% цукру, каб называцца «кляновым сіропам»; ў ЗША любы сіроп, не зроблены амаль цалкам з кляновага соку, не можа быць маркіраваны як «клён».

Зноскі
------

1. ↑  *Mattice M. R. Bridges M. A.* Over two thousand estimations of the pH of representative foods // *The American journal of digestive diseases* — 1939. — Vol. 6, Iss. 7. — P. 440–449. — ISSN 0002-9211; 2168-779X — doi:10.1007/BF02996505<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26839727'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106504586'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106003872'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106504585'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кляновы сіроп на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Помнік (значэнні).
**Помнік** — твор мастацтва, створаны для ўшанавання памяці аб людзях і падзеях. Самыя распаўсюджаныя віды помнікаў — скульптурная група, статуя, бюст, мемарыяльная дошка, трыўмфальная арка, калона, абеліск і да т.п. Прататыпамі помнікаў былі пахавальныя збудаванні самых старажытных чалавечых грамадстваў — мегаліты і курганы, а таксама абеліскі, піраміды і г. д. У наступныя эпохі грабніцы і надмагіллі нярэдка выконвалі ролю помнікаў. Аднак звычайна пад помнікам у вузкім сэнсе разумеюць творы, у якіх мемарыяльная функцыя выразна пераважае над пахавальнай або культавай (хоць апошнія і не выключаюцца).

Гісторыя
--------

калона Траяна ў Рыме, Апаладор з Дамаска
У антычныя часы створаны асноўныя кампазіцыйныя тыпы помнікаў, якія развіваліся і ў наступныя часы: алегорыя, ці партрэтныя статуі і скульптурныя групы (група тыраназабойцаў  (польск.) (бел. Гармодыя і Арыстагітона  (руск.) (бел. ў Афінах, 477 да н.э.), конныя статуі (статуя Марка Аўрэлія, бронза, паміж 161 і 180, у 1538 годзе ўстаноўлена на плошчы Капітолія ў Рыме), стэлы, трыўмфальныя аркі, трыўмфальныя калоны (калона Траяна ў Рыме, 111—114, архітэктар Апаладор з Дамаска).

Распаўсюджванне адасобленых скульптурных помнікаў, якія праслаўляюць пэўную чалавечую асобу, пачынаецца ў Старажытнай Грэцыі; ў мастацтве элінізму і Старажытнага Рыма фігуры ў падобных манументах ўжо значна індывідуалізуюцца. Антычныя помнікі змяшчаліся спачатку на свяшчэнных участках, а з 6 стагоддзя да н.э. — у цэнтрах гарадскога жыцця, напрыклад, на агоры. Помнікі Старажытнага Рыма, асабліва трыўмфальныя аркі і калоны, сталі важнымі элементамі прасторавай кампазіцыі плошчаў-форумаў. Найбольш характэрныя віды помнікаў у сярэднявяковай Еўропе — крыжы, якія пазначалі тыя ці іншыя памятныя месцы, а таксама (пераважна на захадзе) скульптурныя выявы данатараў у цэрквах.

Статуя Гатамелаты, скульптар Данатэла, Падуя
Італьянскія майстры кватрачэнта, абапіраючыся на старажытнарымскую спадчыну, стваралі свецкія манументы, якія часам стаяць свабодна (конныя статуі кандацьераў: Гатамелаты  (руск.) (бел. ў Падуі, бронза, 1447—1453, скульптар Данатэла; Калеоні  (польск.) (бел. ў Венецыі, бронза, 1479-88, адкрыты ў 1496, скульптар Андрэа дэль Верок’я). Тэндэнцыі да пышнай рэпрэзентатыўнасці, што намеціліся ў помніках маньерызму, узмацняюцца ў эпоху барока і класіцызму, калі помнікі, якія, як правіла, праслаўлялі манархаў або палкаводцаў, нярэдка адыгрываюць найважнейшую ролю ў гарадской забудове (помнік Пятру I «Медны вершнік» у Пецярбургу, бронза, 1768-78, адкрыты ў 1782, скульптар Эцьен Марыс Фальканэ).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Помнік
* *Помнік (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Вялікі энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Ефрона
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Плужнік.
**Міхаіл Антонавіч Плужнік** (10 (23) верасня 1914, в. Шасцярня, Днепрапятроўская вобласць, Украіна — 29 ліпеня 1976) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Вучыўся ў 1931—1935 гадах у Нікалаеўскім мастацкім вучылішчы. Удзельнік мастацкіх выставак з 1951 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1971 года.

Творчасць
---------

Працаваў у станковым жывапісе ў жанры лірычнага пейзажа. Асноўныя творы: палотны «У вярхоўях Нёмана», «Адліга», «Спее жыта», «Бабіна лета», «Яблыні цвітуць», «Каля млына», «Сакавік», «Нёманскія далі», «ЗімаўГродна», «Калгасны статак», «Ля сівога Нёмана».

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі.

Літаратура
----------

* Плужнік Міхаіл Антонавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
**Ростакская гарадская электрычка** (ням.: S-Bahn Rostock) — прыгарадна-гарадская чыгунка (S-Bahn), адзін з відаў грамадскага транспарту ў Ростаку і яго агламерацыі. Адзіная ў федэральнай зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.

Чыгуначная сетка ростакскай гарадской электрычкі даўжынёй 60 км складаецца з 22 станцый. Дзве лініі злучаюць цэнтральны вакзал Ростака з Варнемюндэ і портам праз раёны горада, трэцяя лінія вядзе да горада Гюстраў. З 2007 года інтэгравана ў сістэму гарадскога транспарту Ростака, у тым ліку адзіным пасажырскім квітком. Састаў уяўляе з сябе чоўнавы цягнік (цягнік, абсталяваны прыладамі кіравання пры руху ў абодвух кірунках без перастаноўкі лакаматыва) з двухпавярховымі вагонамі і дызель-цягніком.

Лініі
-----

 Лінія ідзе ў заходняй частцы горада да Варнемюндэ праз спальныя раёны Ліхтэнхаген, Лютэн Кляйн, Эферсхаген і індустрыяльныя Марыенэе, Брамаў у гістарычны цэнтр і да цэнтральнага вакзала.

 Лінія праходзіць як і лінія S1, але праходзіць далей на поўдзень горада і ідзе ў Шваан і Гюстраў.

 Лінія таксама ідзе ў Гюстраў, але па іншым маршруце, праз Лагэ.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ростакская гарадская электрычка

| ⛭S-Bahn Германіі |
| --- |
| Дзеючыя | 
* Берлін
* Брэмен
* Гамбург
* Гановер
* Дрэздэн
* Лейпцыг
* Магдэбург
* Мюнхен
* Нюрнберг
* Рэйн-Майн
* Рэйн-Некар
* Рэйн-Рур
* Ростак
* Штутгарт

 |  |
| Запланаваныя | Аўгсбург |
**Гербоўнік Зібмахера** - класічная праца сярэднявечнай геральдычнай традыцыі. Першае выданне ў двух тамах падрыхтавана ў 1605 і 1609 гадах нюрнбергскім гравёрам Ёханам Зібмахерам (Iohann Sibmacher; 1561—1611).

Пасля смерці аўтара 25 сакавіка 1611 года, выйшаў пяцітомнік, падрыхтаваны ў 1650-1660 гадах Паўлем Фюрстам (Paul Fürsten, 1605-1666) пад назвай «абноўленага гербоўніка, у якім прыводзяцца імёны васпаноў, уладароў, князёў, бачных мужоў, дваран, назвы саслоўяў і дастапамятных месцаў Рымскай імперыі, а таксама даецца апісанне гербаў, шчытоў, шлемаў і каштоўнасцяў» («Das Erneuerte und vermehrte Teutsche Wappenbuch, in welchem dezs h. romischen Reiches hohe Potentaten, Furstnen, Grafen ... wie auch deroselben Namen, Herrschafften, und Herolds Farben, etc. auszgebildet zuersehen»).

Паўлем Фюрстам былі выдадзеныя, акрамя гербоўніка, кнігі Вендэля Дзітэрліна "Architectura von Augsburg ..." (Нюрнберг, 1655) і Георга Андрэаса Бёклера "Archtectura curiosa nova" (Нюрнберг, 1664).
Локшына хуткага прыгатавання
**Локшына хуткага прыгатавання** — апрацаваная (напрыклад, абсмажаная ў алеі) сухая локшына, для прыгатавання якой дастаткова дадаць гарачую ваду і прыправы. Прадукт танны і просты ў прыгатаванні, што робіць яго адной з самых папулярных страў у свеце.

Гісторыя
--------

Лічыцца, што першай локшынай хуткага прыгатавання была кітайская локшына *Е-фу*, якая з’явілася ў XVI стагоддзі ў Кітаі. Кажуць, што кухар магістрата горада Янчжоў выкарыстаў моцна абсмажаную локшыну, якую можна было падаваць гасцям проста падагрэтую з рознымі булёнамі.

Бацькам сучаснай локшыны хуткага прыгатавання лічыцца японец тайваньскага паходжання Мамофуку Андо, які заснаваў кампанію *Nissin Food Products Co. Ltd* і які арганізаваў першую ў свеце вытворчасць локшыны *Chikin Ramen* (са смакам курыцы) у 1958 годзе. 25 жніўня 1958 года новы прадукт з’явіўся на прадуктовым рынку Японіі.

Іншай важнай падзеяй у гэтай галіне лічыцца прадстаўленая ў 1971 годзе кампаніяй Nissin локшына хуткага прыгатавання ў кубку з пенапласту *«Cup Noodle»*. Яе можна прыгатаваць без выкарыстання посуду прама ў гэтым кубку. Пасля ў кубак пачалі дадаваць сушаную гародніну, што зрабіла страву супам.

Зноскі
------

1. ↑  Сайт кампаніі Ролтан Архівавана 17 кастрычніка 2011. 13.05.2010

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Локшына хуткага прыгатавання на Вікісховішчы |

* Локшына хуткага прыгатавання: «плюсы» і «мінусы»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NDL: 001140169 |
Рэмбрандт Харменс ван Рэйн, «*Хрыстос падчас шторму на моры Галілейскім»* 1633
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Марына.
**Марына** (фр.: marine, італ.: marina, ад лац.: marinus — марскі) — жанр выяўленчага мастацтва, які адлюстроўвае марскі краявід, а таксама сцэну марской бітвы або іншыя падзеі, якія адбываюцца на моры. З'яўляецца разнавіднасцю пейзажа. У якасці самастойнага віду пейзажнага жывапісу марына вылучылася напачатку XVII стагоддзя ў Галандыі.

**Марыніст** (фр.: mariniste) — мастак, які піша марыны. Выдатныя прадстаўнікі гэтага жанру — англічанін Уільям Цёрнер і расійскі (армянскі) мастак Іван Канстанцінавіч Айвазоўскі, які напісаў каля 6000 карцін на марскую тэму.

Ва Францыі існуе афіцыйнае званне мастака Марскога флоту, якое прысвойваецца міністрам абароны выдатным мастакам-марыністам. Званне можа быць прысуджана не толькі мастакам, але таксама фатографам, ілюстратарам, гравёрам і скульптарам (падрабязней гл. Мастак Марскога флоту).

Гл. таксама
-----------

* Спіс мастакоў-марыністаў

Зноскі
------

1. ↑  Марина (вид живописи) // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб. 1907—1909.
2. ↑  Марина, в живописи // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Бібліяграфія
------------

* Тарасов Ю. А. **Голландский пейзаж XVII века** М. 1983.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Працы марыністаў на Вікісховішчы |

* (фр.) Марскія прагулкі з сучасным мастаком Архівавана 27 верасня 2007. Раулем Гаярам (*Raoul Gaillard*).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph241124 |
**Літаратурны фронт сялянска-рабочых пісьменнікаў** — арганізацыя рэвалюцыйна настроеных пісьменнікаў Заходняй Беларусі. Існаваў з 10 снежня 1933 да сакавіка 1934 года. Створаны нелегальна па ініцыятыве КПЗБ і рэдакцыі «Беларускай газеты» ў Вільні з мэтай выхавання маладых літаратараў. Праграма фронту выкладзена ў «Дэкларацыі групы паэтаў…» (апублікавана ў часопісе «Літаратурная старонка», 1934, № 1). 

Распаўся ў выніку арыштаў актыву — В. Таўлая, Я. Чабора, П. Пестрака, А. Дубровіча, Я. Міско, выдаўца «Беларускай газеты» А. Карповіча.

Літаратура
----------

* *С. В. Говін.* Літаратурны фронт сялянска-рабочых пісьменнікаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Новік.
**Васіль Лук’янавіч Новік** (1909, в. Цапэрка Клецкага раёна — 14 сакавіка 1989) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Быў рабочым, паляводам у племянным заводзе «Чырвоная Зорка». У 1945 годзе ўзначаліў звяно па вырошчванні канюшыны. У 1949 годзе звяно атрымала рэкордны па пасляваенных мерках ураджай — больш за 5 цэнтнераў насення з гектара.

За працоўныя дасягненні восенню 1949 года ўдастоены звання Героя Сацыялістычнай Працы. Да выхаду на пенсію пастаянна працаваў у племзаводзе «Чырвоная Зорка».

Зноскі
------

1. ↑  Героі Сацыялістычнай Працы
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дамаскі Кетэр.
**Дамаскі Кетэр** — ілюмінаваны рукапіс, створаны ў 1260 годзе ў Бургасе, Іспанія на іўрыце.

Апісанне
--------

Рукапіс напісаны на пергаменце, складаецца з 428 фоліа памерам 305x270 мм. Пісец выкарыстаў сефардскае квадратнае пісьмо  (руск.) (бел. ў тры калонкі на старонцы. Дамаскі Кетэр уключае апарат Масары  (руск.) (бел..

На фоліа 426v маецца калафон, які змяшчае звесткі аб пісцы і даце заканчэння працы над рукапісам.

Гісторыя
--------

Канец Кнігі Руф
Манускрыпт быў створаны ў Бургасе і дасюль невядома, калі і як ён патрапіў у Дамаск, але яго знаходжанне там адбілася на агульнапрызнанай цяперашняй яго назве. У Дамаску рукапіс захоўваўся ў сінагозе *Hushbasha Al’anabi* і яго там бачылі там Аўрам Гаркаві ў 1886 годзе і Авіноам Елін  (іўрыт) (бел. у 1919 годзе.

На аўкцыёне Sotheby's у 1962 годзе ў Лондане рукапіс быў набыты для Нацыянальнай бібліятэкі Ізраіля  (руск.) (бел. дзякуючы Амерыканска-ізраільскаму культурнаму фонду і асабістаму ўдзелу Н. З. Уільямса з Іерусаліма.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5  Damascus Keter  (англ.)

Спасылкі
--------

* Damascus Keter  (англ.)
Беларуска-расійскае сумеснае таварыства з абмежаванай адказнасцю **«Мабільныя ТэлеСістэмы»** (МТС) — беларускі аператар мабільнай сувязі стандартаў GSM/DCS (пакаленне мабільнай сувязі 2G), 3G/UMTS (3G), LTE TDD и LTE FDD (4G), NB-IoT.

Заснавальнікамі кампаніі з’яўляюцца РУП «Белтэлекам» (51 адсотак акцый) і ААТ «Мабільныя ТэлеСістэмы» (49 % акцый).

Гісторыя
--------

Кампанія пачала ажыццяўляць камерцыйную дзейнасць 27 чэрвеня 2002 года і стала другім, пасля А1, аператарам мабільнай сувязі ў Беларусі.

17 кастрычніка 2004 года кампанія «Мабільныя ТэлеСістэмы» першай сярод беларускіх аператараў дасягнула адзнакі ў 1 мільён актыўных абанентаў і адначасова стала буйнейшай сотавай кампаніяй у Беларусі.

У студзені 2005 года рынкавая доля кампаніі перавысіла 50 %, а ў маі кампанія ўжо пераадолела мяжу ў 1,5 млн абанентаў.

27 чэрвеня 2006 года кампанія правяла рэбрэндынг, змяніўшы лагатып.

Лагатып кампаніі з 2002 па 2006 год.
11 ліпеня 2007 года кампанія абвясціла пра тое, што лік актыўных абанентаў дасягнуў 3,5 млн чалавек.

7 красавіка 2009 года МТС дадала ў свае галасавыя аўтаінфарматары беларускую мову. Такім чынам, галасавыя паведамленні аўтаінфарматараў пачалі гучаць на трох мовах: англійскай, рускай і беларускай па чарзе.

Статыстыка
----------

На канец снежня 2020 года абанентская база складае 5,7 мільёнаў карыстальнікаў. Зона дзеяння сеткі МТС ахапляе каля 92 % тэрыторыі краіны, на якой пражывае звыш за 98 % насельніцтва Беларусі (100 % гарадскіх жыхароў).

Сувязь МТС забяспечваюць 4069 базавых станцый.

Роўмінгавыя пагадненні ў кампаніі МТС сёння заключаны з 323 аператарамi ў 152 краінах свету. МТС валодае ўласнай сеткай фірмовых цэнтраў продажаў і абслугоўвання, якая складаецца з 37 офісаў у населеных пунктах Беларусі. Дылерская сетка — 971 салон у 383 населеных пунктах.

Нумар абанента МТС
------------------

* +375 **29 2**\*\*-\*\*-\*\*
* +375 **29 5**\*\*-\*\*-\*\*
* +375 **29 7**\*\*-\*\*-\*\*
* +375 **29 8** \*\*-\*\*-\*\*
* +375 **33 6**\*\*-\*\*-\*\*
* +375 **33 3**\*\*-\*\*-\*\*

З уводам у Рэспубліцы Беларусь паслугі «Перанос нумара» (MNP) нумары абанентаў могуць прымаць значэнні:

* +375 **29** xxx xx xx,
* +375 **33** xxx xx xx,
* +375 **44** xxx xx xx.

Зноскі
------

1. ↑  Тэхнічныя патрабаванні і значэнні паказчыкаў якасці аказання паслуг сувязі МТС
2. ↑  ..

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі

| ⛭Сотавая сувязь у Беларусі |
| --- |
| GSM | life:) • А1 • МТС |
| CDMA | DIALLOG (1991-2014) |
| UMTS | 3G life:) • А1 • МТС |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красноў.

**Яўген Красноў** (нар. 9 лютага 1998, Магілёў) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Віцебск».

Малодшы брат Яўгена, Мікіта Красноў, таксама футбаліст.

Клубная кар’ера
---------------

З 2017 года, пасля выхаду магілёўскага «Дняпра» ў Вышэйшую лігу, пачаў гуляць за дубліруючы склад клуба. У жніўні 2017 года разам з іншымі маладымі ігракамі падпісаў паўнавартасны трохгадовы кантракт з магіляўчанамі.

У 2018 годзе стаў прыцягвацца і да асноўнага складу. Дэбютаваў у асноўнай камандзе магіляўчан 28 ліпеня 2018 года ў матчы Кубка Беларусі супраць гомельскага «Лакаматыва» (2:3), выйшаўшы на замену ў другім тайме. 29 верасня 2018 года згуляў у сваім першым матчы ў Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць «Мінска» (0:4).

У лютым 2019 года, калі стала вядома пра аб’яднанне «Дняпра» з мінскім «Промнем», накіраваўся на прагляд у сталічны клуб, але не падышоў і пазней далучыўся да «Іслачы», з якой у сакавіку 2019 года падпісаў трохгадовы кантракт. Спачатку рэгулярна прыцягваўся да асноўнай каманды, дзе часцей заставаўся на лаўцы запасных, часам з’яўляючыся на полі, а са жніўня 2019 года стаў выступаць толькі за дубль. У 2020 годзе зноў стаў прыцягваццца да асноўнай каманды, дзе часцей выхадзіў на замену ці заставаўся на лаўцы запасных.

У ліпені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў «Іслач» і далучыўся да «Віцебска». У сезоне 2020 у складзе віцебскай каманды з’яўляўся на полі эпізадычна, а ў 2021 годзе замацаваўся ў стартавым складзе. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт з «Віцебскам».

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | дубль | Дняпро | Беларусь | 24 | 1 |
| 2018 | Д1 | Дняпро | Беларусь | 8 | 0 |
| 2019 | Д1 | Іслач | Беларусь | 6 | 0 |
| 2020 (1) | Д1 | Іслач | Беларусь | 4 | 0 |
| 2020 (2) | Д1 | Віцебск | Беларусь | 4 | 0 |
| 2021 | Д1 | Віцебск | Беларусь | 28 | 2 |
|

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Шесть футболистов подписали контракты с могилевским «Днепром»
4. ↑  «Ислочь» подписала контракт с Красновым
5. ↑  Краснов перешел из «Ислочи» в «Витебск»
6. ↑  "Витебск" продлил контракты с Красновым и Ксенофонтовым

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |

| ⛭ Віцебск |
| --- |
| 
* 1 Гушчанка (б)
* 2 Гулецкі
* 4 Скітоў
* 5 Міхайлаў
* 7 Лісоўскі
* 8 Масесаў
* 9 Цевераў
* 10 Варданян
* 11 Мацвеенка
* 12 Харытонаў (б)
* 13 Дробыш
* 14 Чарвякоў
* 15 Анікееў
* 17 Давыдаў
* 18 Скібскі (к)
* 19 Вехцеў
* 20 Красноў
* 21 Палавінкін
* 22 Ягораў
* 23 Вараб’ёў
* 24 Панарын
* 25 Ткачэнка
* 27 Нямчонак
* Гірс
* Кунцэвіч
* Навумаў
* Сапрыка (б)
* галоўны трэнер: Аляксандр Паўлаў

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цыганкоў.

**Віта́ль Аляксе́евіч Цыганко́ў** (нар. 22 кастрычніка 1969, Мінск) — беларускі журналіст, сузаснавальнік беларускага інфармацыйнага агенцтва «*БелаПАН*».

Біяграфія
---------

Віталь Аляксеевіч Цыганкоў нарадзіўся ў сям’і савецкага і беларускага дзяржаўнага дзеяча Аляксея Гаўрылавіча Цыганкова і выкладчыцы гандлёвага тэхнікума Галіны Цімафееўны Цыганковай. Фактычным месцам нараджэння з’яўляўся горад Шчучын, куды маці прыехала да сваіх бацькоў, аднак па яе ініцыятыве афіцыйная рэгістрацыя нараджэння адбылася ў Мінску.

Віталь Цыганкоў скончыў сярэднюю школу горада Мінска № 51. У 1986 г. паступіў на факультэт журналістыкі БДУ, вучоба на якім была часова перапынена прызывам на тэрміновую ваенную службу (праходзіў яе ў горадзе Тарту ў ЭССР).

Па заканчэнні ўніверсітэта працаваў у газеце «*Знамя Юности*» (бел.: Сцяг Юнацтва). У канцы 1991 г. сумесна з Алесем Ліпаем заснаваў «*БелаПАН*» (першае недзяржаўнае агенцтва навін у Беларусі), дзе працаваў намеснікам дырэктара на працягу года. Пасля гэтага Віталь Цыганкоў выконваў журналісцкую працу ў палітычным аддзеле газеты «*Звязда*». З 1994 г. пачаў паралельна супрацоўнічаць з беларускай службай Радыё «*Свабода*». У тым жа годзе стаў першым у Беларусі карэспандэнтам «*Associated Press*». У 1995 г. перайшоў са «*Звязды*» ў газету «*Свабода*», дзе працаваў да 1997 г. З 1992 г. па 1996 г. быў карэспандэнтам расійскай «*Независимой газеты*» (бел.: Незалежная газета). Пэўны час супрацоўнічаў з японскім інфармацыйным агенцтвам «*Jiji Press*». З 1997 г. па 1999 г. і з 2003 г. па 2007 г. жыў у Празе, працуючы ў сядзібе радыёстанцыі «*Свабода*».

Асабістае жыццё
---------------

Жонка, Вольга Валер’еўна Цыганкова (дачка Валерыя Астапава — першага ў гісторыі незалежнай Беларусі міністра па надзвычайных сітуацыях), працуе ўрачом. Пара мае сына Багуслава.

Віталь Цыганкоў мае I разрад па шахматах.

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

* Лаўрэат першай у гісторыі прэміі імя Алеся Адамовіча ў намінацыі «*Газетная публіцыстыка*» (1995)
* Прэмія «*Вольнае слова*» грамадскага аб’яднання «*Беларуская асацыяцыя журналістаў*» (2007)
* Прэмія «*Вольнае слова*» грамадскага аб’яднання «*Беларуская асацыяцыя журналістаў*» (2008)
* Прэмія «*Вольнае слова*» грамадскага аб’яднання «*Беларуская асацыяцыя журналістаў*» (2016)

Зноскі
------

1. ↑  Фактычным месцам нараджэння з’яўляўся горад Шчучын, куды маці прыехала да сваіх бацькоў, аднак па яе ініцыятыве афіцыйная рэгістрацыя нараджэння адбылася ў Мінску.
2. ↑  Прэмія імя Алеся Адамовіча Архівавана 20 студзеня 2016.
3. ↑  baj.by

Спасылкі
--------

* Віталь Цыганкоў: «І Лукашэнка кажа: пра мяне кепска піша толькі такі Цыганкоў са „Звязды"…» (Шмат фота, відэа)
* Пра аўтара. Віталь Цыганкоў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сяргейчык.

**Святлана Аляксандраўна Сяргейчык** (18 чэрвеня 1949, г. п. Тураў, Палеская вобласць — 27 лютага 2022) — беларускі біёлаг, спецыяліст у галіне фізіялогіі раслін. Доктар біялагічных навук (1989), прафесар (2008).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (спецыяльнасць «Біялогія», 1971), Цэнтральны батанічны сад АН БССР (аспірантура, 1977).

Працавала ў Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі (1977—2004, лабараторыя экалагічнай фізіялогіі раслін, з 1992 — галоўны навуковы супрацоўнік); Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 2004; кафедра таваразнаўства харчовых тавараў, прафесар, у 2005—2013 — загадчык кафедры, з 2020 — прафесар кафедры таваразнаўства і экспертызы тавараў).

Навуковыя інтарэсы: праблемы экалогіі; экалагічная фізіялогія і біяхімія раслін; прамысловая батаніка і дэндраэкалогія; экатаксікалогія; экалагічная экспертыза; біяіндыкацыя забруджвання навакольнага асяроддзя; біяманіторынг; экалагічнае прагназаванне ўстойлівасці экасістэм, газаўстойлівасці і газапаглынальнай здольнасці раслін, біялагічнай ачысткі атмасфернага паветра; фітакантроль забруджвання навакольнага асяроддзя і яе аптымізацыя сродкамі азелянення; экалогія харчавання і бяспека харчовых тавараў; таваразнаўства і экспертыза харчовых тавараў.

Бібліяграфія
------------

* Устойчивость и поглотительная способность древесных растений к газообразным загрязнителям атмосферы в условиях Белоруссии : автореферат диссертации … доктора биологических наук : 03.00.05 ; 03.00.12 / Сергейчик Светлана Александровна. — Новосибирск, 1988.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сярге́йчык Святлана Аляксандраўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 354. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сергейчик Светлана Александровна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 642.

Спасылкі
--------

* Сергейчик Светлана Александровна (руск.) // Сайт БДЭУ
* Сергейчик, Светлана Александровна (доктор биологических наук ; 1949—2022) (руск.) // Электронны каталог РНТБ
* Лауреаты премий 1997 г. (руск.) // Сайт НАНБ
**Уладзімір Аляксеевіч Варава** (26 ліпеня 1896, в. Вялікія Жухавічы, цяпер Карэліцкі раён — 4 мая 1929) — беларускі пісьменнік і журналіст.

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1920 г. працаваў у Жухавіцкім валасным рэўкаме, пасля — у Народным камісарыяце земляробства БССР. Адначасова вучыўся ў Мінскім політэхнікуме. З 1921 г. — у Заходняй Беларусі, удзельнічаў у беларускім нацыянальным руху, друкаваўся ў заходнебеларускай перыёдыцы. Арыштоўваўся польскімі ўладамі. У 1925 г. рэдагаваў газету Грамады «Жыццё беларуса». Неўзабаве нелегальна перайшоў у БССР. Працаваў намеснікам рэдактара акруговай газеты «Вясковы будаўнік» (Слуцк). З 1926 г. — у Мінскім акруговым зямельным аддзеле. Уваходзіў у аб’яднанне Літаратурна-мастацкая камуна, удзельнічаў у выданні яе часопіса «Росквіт» (1927—1928). Пісаў апавяданні, артыкулы, фельетоны.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кошур С. Родам з Карэліччыны. — Навагрудак, 1996.
* Варава Уладзімір // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995. Т. 1. С. 513.