recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Паскара́льнік з сустрэ́чнымі пучка́мі**, *кала́йдар* — устаноўка, у якой ажыццяўляюцца сутыкненні сустрэчных пучкоў зараджаных часціц, паскораных электрычным полем да высокіх энергій; адзін з паскаральнікаў зараджаных часціц.

Ужываюцца паскаральнікі з сустрэчнымі электрон-пазітроннымі, электрон-пратоннымі, пратон-пратоннымі і пратон-антыпратоннымі пучкамі.

Бываюць *цыклічныя* (найбольш пашыраны) і *лінейныя*. Маюць мішэнь — пучок часціц ад другога паскаральніка ці другі пучок ад гэтага ж паскаральніка; для павелічэння шчыльнасці пучкоў часціц — спецыяльныя накапляльныя кольцы, дзе назапашваюцца і адна- ці шматразова сутыкаюцца зараджаныя часціцы.

Найбольш эфектыўна пераўтвараюць энергію паскораных зараджаных часціц у энергію спакою новых элементарных часціц. Напрыклад, існуе паскаральнік[ru], дзе электроны (ці пазітроны) з энергіяй 30 ГэВ сутыкаюцца з пратонамі з энергіяй 800 ГэВ, у выніку могуць атрымлівацца часціцы з масай спакою да 300 ГэВ (г. Гамбург, Германія).

Літаратура
----------

* Паскаральнік з сустрэчнымі пучкамі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. С. 163.

Спасылкі
--------

* Коллайдер // Физическая энциклопедия.
* Встречные пучки // Физическая энциклопедия.

| ⛭Паскаральнікі зараджаных часціц |
| --- |
| Па канструкцыі | 
Высакавольтны •
Лінейны
(Індукцыйны) •
Бэтатрон •
Цыклатрон
(Ізахронны) •
Фазатрон •
FFAG •
Сінхрафазатрон •
Сінхратрон •
Мікратрон •
Рэкуператар
 |  |
| Па прызначэнню | 
Прамысловы •
Мас-спектраметрыя •
Медыцынскі •
Крыніца СВ •
Лазер на свабодных электронах •
Калайдар
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 152290109 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Вавілаў.

**Максім Андрэевіч Вавілаў** (9 жніўня 1903, г. Полацк — 11 ліпеня 1960) — генерал-лейтэнант (1955).

Біяграфія
---------

У РСЧА з 1924 года. У 1927 годзе скончыў Аб’яднаную беларускую ваенную школу імя ЦВК БССР.

Скончыў ваенныя акадэміі імя Фрунзе ў 1936 годзе і Генштаба ў 1948 годзе..

У Чырвонай Арміі з 1924 г. Удзельнік баёў на возеры Хасан  (руск.) (бел. у 1938 г. У 1942—1944 гг. начальнік штаба арміі  (руск.) (бел. Далёкаўсходняга фронту. З 1944 г. у Генштабе  (руск.) (бел. Савецкай Арміі. З 1954 г. начальнік штаба Забайкальскай ваеннай акругі  (руск.) (бел. у 1956—1959 гг. у ваенна-навуковых установах.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Вавилов Максим Андреевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 98. — 737 с.

Літаратура
----------

* Вавілаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. — С. 178.
Верхні б'еф плаціны ГЭС Шонла
**Б'еф** (фр.: bief) — частка ракі, канала, вадасховішча або іншага воднага аб'екта, якая прымыкае да гідратэхнічнага збудавання.

Збудаванні, у якіх могуць быць б'ефы -- плаціна, шлюз, гідраэлектрастанцыя і іншыя.

Існуюць *верхні* б'еф, — размяшчаецца вышэй па цячэнні, і *ніжні*, які размяшчаецца па іншы бок гідратэхнічнага збудавання. Верхнім б'ефам часта з'яўляецца вадасховішча.

Б'еф, утвораны двума або некалькімі водападпорнымі збудаваннямі і размешчаны на водараздзельным участку воднай сістэмы або вадацёку, называецца раздзельным.

Гл. таксама
-----------

* Зліў плаціны

Спасылкі
--------

* Бьеф // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Санітарныя правілы праектавання, будаўніцтва і эксплуатацыі вадасховішчаў (Санпін 3907-85)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Ежы Болендз** (1897, в. Дзергілі, Ваўкавыскі павет — верасень 1939, г. Зэльва) — памешчык, грамадскі дзеяч Гарадзеншчыны, дэпутат Сейма IV кадэнцыі (1935—1938 гг.)

Біяграфія
---------

У маладосці займаўся гаспадаркай у радавым маёнтку ў Дзергалях. Выконваў абавязкі старшыні павятовага саюза аграрыяў і павятовага камітэта зберажэнняў у Ваўкавыску. Стаяў на чале павятовай рады Блока беспартыйных па супрацоўніцтве з урадам Юзэфа Пілсудскага. Быў таксама членам рады гміны і павятовага дэпартамента ў Ваўкавыску. У 1935 годзе ён быў абраны членам парламента па Гарадзенскай выбарчай акрузе № 44. У парламенце далучыўся да групы «Раніца працы», з’яўляўся віцэ-старшынёй беластоцкай парламенцкай групы, намеснікам старшыні асацыяцыі аграрыяў Сейма і Сената, уваходзіў у склад аграрнай камісіі, камісій па бюджэце, адукацыі. У 1930 гадах балатаваўся на пасаду прэзідэнта Сувалак.

Забіты разам з цесцем у Зэльве салдатамі пасля прыходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года.

Зноскі
------

1. ↑  У 1897 г. у вёсцы Дзергялі Ваўкавыскага павета нарадзіўся польскі памешчык, грамадскі дзеяч Гарадзеншчыны, дэпутат Сейма IV кадэнцыі (1935—1938 гг.) Ежы Болендз


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
|  |  |
| --- | --- |
|  | У гэтага паняцця ёсць іншае значэнне **Рэспубліка Біяфра**. |

Заліў Біяфра (Bight of Bonny) на карце Гвінейскага заліва
**Бія́фра** — заліў у Атлантычным акіяне, частка Гвінейскага заліва. Назва заліва пайшла ад скажэння еўрапейцамі этноніма «*мафра*». Распасціраецца ад вусця ракі Нігер да мыса Лопес (Габон). Упадае рака Санага. Воды заліва абмываюць узбярэжжы Нігерыі, Камеруна, Экватарыяльнай Гвінеі і Габона. Буйны востраў Біёка. Вылучаецца заліў Камерун, у які ўпадаюць рэкі Камерун, Вуры, Мунга, Мунгазі.

У 1972 годзе пасля Грамадзянскай вайны ў Нігерыі за аддзяленне дзяржавы Біяфра заліў быў пераназваны ўрадам Нігерыі ў *заліў Боні* (па назве размешчанага на ўзбярэжжа заліва горада Боні) з мэтай ліквідаваць сепаратысцкі тапонім. У беларускай геаграфіі працягвае выкарыстоўвацца назва *Біяфра*.

Зноскі
------

1. ↑  *Камерун (залив) (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Биафрский залив // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Міжнародны фестываль сучаснай музыкі "Варшаўская восень"** (польск.: Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień") — найбуйнейшы ў Польшчы фестываль міжнароднага статусу, прысвечаны сучаснай музыцы, арганізаваны Саюзам кампазітараў Польшчы.

Фестываль праходзіць штогод, пачынаючы з 1956 года (за выключэннем 1957 i 1982 гадоў), у другой палове верасня і доўжыцца 8 дзён.

Гісторыя
--------

Прапанова арганізаваць фестываль з'явілася ў 1955 годзе на форуме Саюза польскіх кампазітараў (ініцыятарамі былі Тадэвуш Берд i Казімеж Сероцкі). У мэты фестывалю ўваходзіла пераадоленне адставання Польскай музыкі ад сусветнага авангарда, што было абумоўлена доўгім дамінаваннем сацрэалізму Сталінскай эпохі, а таксама прэзентацыя польскай сучаснай музыкі. Першы фестываль праходзіў з 10 па 20 кастрычніка 1956 г. (адначасова з "палітычнай адлігай" ў Польшчы). У ім прынялі ўдзел: аркестр французскага радыё, Венскі сімфанічны аркестр, калектывы з Бухарэста, Брно і Масквы, а таксама філарманічныя аркестры Варшавы і Катавіцэ.

Першы фестываль быў шырока адлюстраваны ў сродках масавай інфармацыі. У наступныя гады склалася традыцыя фестывалю. Першапачаткова фестываль задумваўся як біенале i ў 1957 не праводзіўся, аднак з 1958 праходзіў штогод, за выключэннем 1982 з-за ваеннага становішча). У часы ПНР фестываль меў вялікае значэнне для кантактаў польскіх кампазітараў з шырокай музычнай супольнасцю, сусветным авангардам, спрыяў развіццю польскай кампазітарскай школы.

Літаратура
----------

* Dorota Szwarcman: Jesień po pięćdziesiątce w: Polityka nr 38 (2572) z 23. 9. 2006

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка фестывалю
**Максім Леанідавіч Перлін** (руск.: Максим Леонидович Перлин, нарадз. 27 верасня 1988, Масква, СССР) — расійскі грамадскі дзеяч, журналіст, прадюсар, выдач, медыяэксперт. Заснавальнік сэрвісу распазнання твараў FindFace.

Биография
---------

Нарадзіўся 27 верасня 1988 году ў маскоўскім раёне Канькова Канькова, на вуліцы Бутлерава. Бацька — вядомы фатограф Леанід Яфімавіч Перлін (нар. 15 чэрвеня 1953), заснавальнік аднаго з першых мадэльных агентцваў у Расіі «Студия Фодис», рабіў фотаздымкі для мужчынскіх часопісаў Penthouse і Playboy. Маці — Эла Ігараўна Перліна, у мінулым настаўніца рускай мовы і літэратуры, зараз уладальнік шлюбнага агенцтва. Бабуля — редактар часопіса «Советская женщина», сястра — выпускніца журфака МГУ.

Вучыўся ў 1994—2002 гг. у школе № 1311, у 2003—2004 гг. у літэратурным ліцеі № 1536, у 2004—2010 гг. межнародным адзяленні факультэта журналісцікі МДУ факультэта журналісцікі МДУ. Будучы студентам, ён стварыў моладзевае выдавецтва «Факультет» са сваім сябрам Уладзімірам Табаком, а пазней заснаваў сайт і інтэрнэт-тэлеканал Russia.ru, дзе быў упершыню паказаны серыял «Журфак» аб жыцці студэнтаў журфака МДУ. Вместе с выпускником вылічальнай матэматыкі і кібернэтыкі МДУ імя М. В. Ламаносава Арцёмам Кухарэнка і прадпрымальнікам Аляксандрам Кабаковым з NTechLab Перлін стварыў прыкладанне FindFace по распазнанні твараў. В цяперашні час — уладальнік агенцтва крэатыўных камунікацый BlackLight.

Перлін — аўтар некалькіх праэктаў з згадваннем прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна: у 2011 годзе, калі Пуцін займаў пасаду прэм’ер-міністра, Перліным быў выдадзены каляндар з 12 пазіраваўшымі студэнтками журфака МДУ. Таксама Перлін з’яўляецца аўтарам праэкта размалеўкі з выявамі дзеючага прэзідэнта Дзмітрыя Мядзведзева и прэм’ер-міністра Расіі Уладзіміра Пуціна і ініцыятарам аўтапрабегу «АвтоПати» на Садовом кольце у лютым 2012 года.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Холостяк недели: бизнесмен Максим Перлин  (руск.)
2. ↑  Перлин: в современной России молодым писателям трудно напечататься  (руск.)
3. ↑  «Facultet»: Вы открываете новые книги, а мы — новые имена  (руск.)
4. ↑  «ЖУРФАК» ШОКИРОВАЛ ИНТЕРНЕТ  (руск.)
5. ↑  Максим Перлин (FindFace): «Проблема приватности перегрета» **(нявызн.)**.  secretmag.ru (22 красавіка 2016). Праверана 16 жніўня 2018.
6. ↑  Пользователи «Двача» деанонимизировали российских порноактрис с помощью FindFace **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Tjournal.ru (20 красавіка 2016). Архівавана з першакрыніцы 21 лістапада 2018. Праверана 16 жніўня 2018.
7. ↑  Что будет с интернетом в год выборов  (руск.)
8. ↑  Раскрась Диму и Вову: подарок Путину к 59-летию  (руск.)
9. ↑  В Москве на Садовом кольце прошел автопробег в поддержку Владимира Путина  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касакоўскі.
**Ежы Касакоўскі** (? — каля 1726) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Касакоўскіх.

У 1670 годзе ў Луцку ўступіў у ордэн дамініканцаў. Святар. Шмат гадоў быў місіянерам у Інфлянтах, першым прыёрам кляштара ў Посіні (1701). Генеральны прапаведнік у Нясвіжы з 1704 года, Астровічах з 1707 года, Дзярэчыне з 1710 года, Мерачы з 1715 года, у кляштары Св. Духа ў Вільні з 1719 года.

Малітоўнік «Rozancius szwęciausios Maryos pannos yr saldziausya warda Jezusa, teypogi spasabas apwayksciojima kalnu Kalwaryos Ziamayciu su modlitwomis yr giesmiemis, anto sluzijęciomis». 1727
Аўтар малітоўніка на літоўскай мове *«Rożancius święciansios Maryos Pannos yr saldaiausya warda Jezusa teypogi spasabos apw ayksciojim a kałnu katwaryos Ziamaydu su modlitwomis yr giesmiensis anto służijądomis»* (Вільня, 1681, пасля было каля 40 выданняў).

Літаратура
----------

* *Валерый Пазднякоў.* Касакоўскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх


| ?Ежы Касакоўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ежы Касакоўскі |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 8870154260584224480008 |
**Максі́м Во́сіпавіч Рапе́йка** (1907—25 лютага 1940), удзельнік Савецка-фінляндскай вайны, камандзір 149-га асобнага разведвальнага батальёна 113-й стралковай дывізіі  (руск.) (бел. 7-й арміі  (руск.) (бел. Паўночна-Заходняга фронту  (руск.) (бел. Герой Савецкага Саюза, капітан.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Полацку у сям'і служачага. Яўрэй. Адукацыя сярэдняя.

У РСЧА з 1926 года. Скончыў ваеннае пяхотнае вучылішча. Член УКП(б) з 1932 года. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў.

У канцы студзеня 1940 года батальён пад камандаваннем капітана Максіма Рапейкі заняў важную вышыню ў раёне чыгуначнай станцыі «Юханэс» (цяпер пасёлак Савецкі) і нанёс праціўніку значныя страты ў жывой сіле і баявой тэхніцы. Група байцоў на чале з камбатам М. В. Рапейка выбіла ворага са станцыі.

У баі за востраў Ласісаары (цяпер востраў Сцекляны, размешчаны побач з востравам Туркін-саар, цяпер — Аўчыны) 25 лютага 1940 года адважны афіцэр-разведчык загінуў смерцю храбрых. Пахаваны на месцы баёў.

Узнагароды
----------

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 21 сакавіка 1940 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» капітану Рапейке Максіму Восіпавічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароджаны ордэнам Леніна.

Зноскі
------

1. 1 2  Цяпер - Віцебская вобласць; згодна з іншымі дадзенымі нарадзіўся ў горадзе Коўна (цяпер — Каўнас, Літва)
2. ↑  Цяпер — Выбаргскі раён, Ленінградская вобласць, Расія

Літаратура
----------

* Максім Восіпавіч Рапейка на сайце «Героі краіны»
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
**Варшава-Усходняя** (польск.: Warszawa Wschodnia) — чыгуначная станцыя ў Варшаве на правым беразе Віслы ў раёне Прага.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Станцыя абслугоўвае прыгарадныя, міжгароднія і міжнародныя маршруты. У адпаведнасці з класіфікацыяй Польскай чыгункі станцыя Варшава-Усходняя адносіцца да катэгорыі "C".

Гісторыя станцыі цесна звязана з будаўніцтвам аўстрыйскай чыгункі Вена - Тэрэспаль, падчас якога ў 1886 годзе быў пабудаваны будынак станцыі. Гэты будынак называўся Тэрэспальскім вакзалам. У гэты ж час ён таксама паралельна называўся Брэсцкім вакзалам. Вакзал абслугоўваў цягнікі ў напрамку Любліна і Брэста.

Пасля Першай сусветнай вайны будынак станцыі, у адрозненне ад астатніх вакзалаў Варшавы, амаль не пацярпеў. Станцыя была перабудавана ў 1933 годзе і была поўнасцю знішчана ў 1944 годзе падчас Варшаўскага паўстання. Да гэтага часу захавалася невялікая частка былога будынка вакзала.

У 1969 годзе быў пабудаваны сучасны будынак вакзала, які складаецца з двух тэрміналаў - паўночнага з 4 платформамі, які абслугоўвае міжгароднія цягнікі, і меншага памеру паўднёвага тэрмінала з 2 платформамі, які абслугоўвае прыгарадныя цягнікі.

У 2011 годзе быў адрамантаваны паўднёвы тэрмінал і ў 2012 годзе скончыўся рамонт паўночнага тэрмінала. Праз станцыю праходзяць дзве чыгуначныя лініі ў бок Отвацка і Прушкава.

Фота станцыі
------------

* Галоўная зала вакзалаГалоўная зала вакзала
* Адзін з перонаў станцыіАдзін з перонаў станцыі
* Электрычка EN57-1592 на станцыіЭлектрычка EN57-1592 на станцыі
* Пешаходны тунэльПешаходны тунэль

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Варшава-Усходняя
**Максім Леанідавіч Лынша** (нар. 6 красавіка 1985, Ганцавічы) — беларускі лёгкаатлет (спрынт, бег з бар’ерамі). Майстар спорту міжнароднага класа. Рэкардсмен Беларусі ў бегу на 60 м — 6,60 сек (2008) і 110 м з бар’ерамі — 13,36 сек (2012). Дванаццаціразовы чэмпіён Беларусі ў бегу на 110 метраў з бар’ерамі.

Удзельнік Алімпіяды 2008 года.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі 110 м (бар’еры; у кваліфікацыі заняў 3-е месца, у паўфінале паставіў асабісты рэкорд 13,45 сек, але ў фінал не патрапіў).

Зноскі
------

1. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  Беларускія алімпійцы ў Лондане Прессбол
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грабоўскі.

**Ежы Францішак Грабоўскі** (польск.: Jerzy Franciszek Grabowski; ?, мястэчка Свянцяны — пасля 1801) — вялікалітоўскі ваенны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Окша». Нарадзіўся ў сям’і Яна Ежы. Ахрышчаны 27 красавіка 1756 года ў мястэчку Койданава. Генерал-інспектар войскаў літоўскіх у 1783—1789 гадах, генерал-лейтэнант (1789). Удзельнік падрыхтоўкі паўстання 1794 года, карыстаўся даверам Т. Касцюшкі. Удзельнік бітвы пад Соламі 15 чэрвеня 1794 года, абароны Вільні ў ліпені 1794 года. 3 кастрычніка 1794 года камандзір Наднарвенскай дывізіі.

1 лістапада 1794 года здаўся прускім войскам, быў зняволены ў Расіі, вызвалены Паўлам I. Выехаў у Парыж, дзе выступаў за стварэнне «літоўскіх» легіёнаў з былых вялікалітоўскіх вайскоўцаў. У 1798—1799 гадах галоўнакамандуючы войскамі Рымскай рэспублікі.

У 1801 годзе прэтэндаваў на пасаду камандзіра Наддунайскага легіёна[ru] пасля адстаўкі К. О. Князевіча[ru]. Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Грабоўскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 551. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Ежы Францішак Грабоўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Марцін Грабоўскі[d] |  | Ян Грабоўскі[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Стэфан Грабоўскі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Кацярына з Аборскіх[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Ян Юрый Грабоўскі |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Ежы Францішак Грабоўскі |  |  |  |  |  | Павел Стрыенскі[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ганна з Грушчынскіх[d] |  |  | Тэадора са Стрыенскіх[d] |  |  |  | Ян Гружэўскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Яанна з Гружэўскіх[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Тэадора з Агінскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 2179154260902124480005 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дробыш.

**Максім Дробыш** (нар. 30 студзеня 2001, Віцебск) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Віцебск».

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Віцебск», з 2018 года пачаў выступаць за дубль. У 2019 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў за «Віцебск» 26 чэрвеня 2019 года ў матчы Кубка Беларусі супраць «Слоніма-2017» (3:1), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У Вышэйшай лізе ўпершыню згуляў 1 снежня 2019 года ў матчы апошняга тура супраць мазырскай «Славіі» (0:2), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы. У 2020—2022 гадах працягваў выступаць за дубль, аднак стаў часцей прыцягвацца да асноўнай каманды, дзе звычайна выхадзіў на замену або заставаўся на лаўцы запасных.

У 2023 годзе застаўся ў камандзе пасля таго, як яна выбыла ў Першую лігу. У чэрвені 2023 года падоўжыў кантракт з віцебскім клубам.

Міжнародная кар’ера
-------------------

У кастрычніку 2017 года быў у складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) на кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы, аднак на полі не з’яўляўся.

26 сакавіка 2021 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Арменіі (2:1).

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | дубль | Віцебск | Беларусь | 14 | 0 |
| 2019 | Д1 | Віцебск | Беларусь | 1 | 0 |
| 2020 | Д1 | Віцебск | Беларусь | 3 | 0 |
| 2021 | Д1 | Віцебск | Беларусь | 7 | 0 |
| 2022 | Д1 | Віцебск | Беларусь | 7 | 0 |
|

Заўвагі
-------

1. ↑
2. ↑  Максим Дробыш продлил контракт с "Витебском" (руск.). *football.by* (14 чэрвеня 2023). Праверана 21 чэрвеня 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |

| ⛭ Віцебск |
| --- |
| 
* 1 Гушчанка (б)
* 2 Гулецкі
* 3 Кастамараў
* 4 Скітоў
* 5 Міхайлаў
* 6 Глінскі
* 7 Лісоўскі
* 8 Масесаў
* 9 Журнакоўскі
* 10 Варданян
* 11 Мацвеенка
* 12 Харытонаў (б)
* 13 Дробыш
* 14 Чарвякоў
* 15 Анікееў
* 17 Давыдаў
* 18 Скібскі (к)
* 19 Вехцеў
* 20 Красноў
* 21 Палавінкін
* 22 Ягораў
* 23 Вараб’ёў
* 24 Панарын
* 25 Ткачэнка
* 27 Нямчонак
* Цевераў
* галоўны трэнер: Аляксандр Паўлаў

 |
**«Вартаўнік Дзяржавы»** — беларуская правакансерватыўная газета. Выдавалася з лютага 2008 года па студзень 2009 года ў Мінску на беларускай мове.

Была створана групай энтузіястаў, натхнёных дзейнасцю Вацлава Ластоўскага і яго часопіса «Крывіч». Асноўная мэта выдання – прапаганда нацыянальных і дзяржаўных каштоўнасцей сярод беларускай моладзі. Тэматыка матэрыялаў была вельмі разнастайнай: палітыка, гісторыя, культура, здаровы лад жыцця. Газета стала змяшчала агляды на новыя музычныя і кніжныя выданні. Сярод найбольш аб’ёмных – працяглае інтэрв’ю з гуртам «Крывакрыж». Выходзіла газета ў двух варыянтах: электронным і папяровым. Наклад папяровай версіі быў сціплым, паколькі газета друкавалася за кошт уласных сродкаў выдаўцоў. Электронную версію газеты можна было свабодна спампаваць у інтэрнэце. Выйшла 5 нумароў.

Гл. таксама
-----------

* Крывіч (1923)

Спасылкі
--------

* Вартаўнік Дзяржавы Архівавана 13 верасня 2021.
* Вартаўнік Дзяржавы Архівавана 13 верасня 2021.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Варшаўскі вакзал.
**Варшаўскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал чыгуначнай станцыі Гатчына-Варшаўская, адзін з 2-х дзеючых чыгуначных вакзалаў Гатчыны на лініі Санкт-Пецярбург-Луга.

Рух па Варшаўскай чыгунцы ад Санкт-Пецярбурга да Гатчыны пачаўся 1 лістапада 1853 года. Тады ж быў адчынены Варшаўскі вакзал. У 1858 годзе быў гатовы праект сталай станцыі і пасажырскага вакзалу, які распрацаваў архітэктар П. О. Сальмановіч. Вакзал уяўляў сабой выцягнуты павільён з арачнымі вокнамі і дзвярамі, у якім імператарскую палову ад касавай залы і вестыбюляў 1-га, 2-га і 3-га класаў адлучаў скразны праход. У 1888 годзе інжынер Фелікс Ясінскі  (укр.) (бел. распрацаваў праект металічнага падстрэшка над пасажырскай платформай. У 1895 годзе была пабудаваная электрычная станцыя для асвятлення чыгуначнай станцыі.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны і акупацыі вакзал быў разбураны. Пасля вайны быў пабудаваны новы будынак вакзалу ў класічным стылі па праекце архітэктара Д. П. Бурышкіна. У 1967 годзе пуці станцыі былі электрыфікаваныя, з 6 лістапада паведамленне з Ленінградам стала здзяйсняцца электрацягнікамі. У 2000-х гадах вакзал прайшоў капітальны рамонт.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Юзафа.
**Касцёл Святога Юзафа** — мураваны каталіцкі храм у г. Лунінцы Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

У 1931 годзе, біскуп Зыгмунт Лазінскі асвяціў у Лунінцы новы будынак касцёла парафіі Святога Юзафа. Касцёл быў кансакраваны 11 ліпеня 1935 года біскупам з Пінска Казімірам Букрабам. Больш як 15 святароў працавалі ў Лунінецкім касцёле Святога Юзафа да канчатковага закрыцця яго савецкімі ўладамі ў 1948 г.

Будынак выкарыстоўвывалі ў якасці складаб потым быў адданы пад раённы Дом культуры: тут ладзіліся канцэрты і праводзіліся моладзевыя дыскатэкі. Вежу, якая надавала яму асаблівую прывабнасць была разбурына.

Калі пасля распаду СССР Дом культуры пераехаў у частку былога гаркама партыі, касцёл аддлалі веруючым ХВЕ. Аднак каталікі праз суд вярнулі будынак парафіі.

Першая Імша адбылася ў будынку Лунінецкага касцёла 13 красавіка 1997 года.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры гістарызму з рысамі неакласіцызму і неаготыкі. Вырашаны працяглым прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. 3 тыльнага боку далучана ніжэйшая пяцігранная апсіда пад вальмавым пакрыццём. Фасад завершаны трохвугольным франтонам, крапаваны пілястрамі на тры праслы, у цэнтральным з якіх прамавугольны ўваходны праём і акно-ружа над ім. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з замковым каменем над перамычкамі і контрфорсамі ў прасценках.

* Капліца парафіі Святога Казіміра
* 
* 
* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Пінскі дэканат

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Літаратура
----------

Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Лунінец — парафія Святога Юзафа на Catholic.by

| ⛭Пінскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Асавая) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Бездзеж) ·  Касцёл Маці Божай Каралевы (Драгічын) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Іванава) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Лагішын) ·  Касцёл Святога Юзафа (Лунінец) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мікашэвічы) ·  Кафедральны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Пінск) · Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Столін) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Целяханы) |
**Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у раёне старага Фардона Быдгашча.

Гісторыя
--------

Евангелісты з’явіліся ў Фордане пасля 1772 года. У 1822 годзе была створана евангелічна-еўрапейская абшчына з сядзібай у Фордане, якая налічвала каля 2 тысяч чалавек з 36 бліжэйшых населеных пунктаў.

Будаўніцтва касцёла пачалося 16 кастрычніка 1878 года. Будаўніцтва храма было завершана ў лістападзе 1879 года і 27 лістапада быў урачыста асвечаны.

Будынак выкарыстоўваўся ў рэлігійных мэтах да 1945 года, пакуль члены нямецкай евангелічнай парафіі не пакінулі Польшчу. Касцёл, як і 16 іншых евангельскіх храмаў у Быдгашчы і раёне, перайшоў у распараджэнне Быдгашцкага староства і быў часова перададзены каталікам. У канцы 1940-х гадоў улады размясцілі там склад збожжа, а ў 1950-я — склад ахоўнага адзення.

У 1970-я гады разбураны будынак улады прызначылі пад знос. У ім быў пашкоджаны дах, расколіны ў сценах, пашкоджаная стойка вежы, ушкадзення ў падмурках і сценах.

У 1983 годзе дзякуючы пробошчу парафіі св. Мікалай, кс. Станіслаў Грунт, храм быў афіцыйна перададзены мясцоваму прыходу. У 1983—1985 гадах быў праведзены капітальны рамонт. 1 лістапада 1985 года кс. Біскуп Марыян Пшыкуцкі нанава асвяціў храм.

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Parafia św. Jana Apostoła i Ewangelisty

Спасылкі
--------
**Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага** — вышэйшая навучальная ўстанова гуманітарнага профілю ў Маскве. Навучанне праводзіцца на двух факультэтах (вочным і завочным). На вочным факультэце навучанне вядзецца па праграмах «бакалаўрыят» (4 гады), «спецыяліст» (5 гадоў), «магістр» (2 гады, толькі пасля бакалаўрыяту) па дзвюх спецыяльнасцях (літаратурная творчасць і пераклад мастацкай літаратуры). На завочным факультэце навучанне ажыццяўляецца толькі па праграме падрыхтоўкі спецыялістаў (6 гадоў навучання) і толькі па спецыяльнасці «літаратурная творчасць». Аддзяленне мастацкага перакладу рыхтуе перакладчыкаў мастацкай літаратуры з англійскай, французскай, нямецкай, італьянскай і карэйскай моў. Таксама пры інстытуце дзейнічаюць аспірантура і дактарантура (спецыяльнасці: «тэорыя літаратуры», «руская мова», «руская літаратура»).

Гісторыя
--------

Літаратурны інстытут заснаваны ў 1933 годзе па ініцыятыве Максіма Горкага як Вячэрні працоўны літаратурны ўніверсітэт (пастанова Прэзідыума ЦВК СССР ад 17 верасня 1932 года). З 1936 года — сучасная назва. З 1942 года ў інстытуце існуюць вочная і завочная формы навучання. З 1953 года пры інстытуце дзейнічаюць Вышэйшыя літаратурныя курсы. У 1983 г. інстытут узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў. З 1992 года знаходзіцца ў падпарадкаванні Міністэрства адукацыі і навукі Расійскай федэрацыі.

Інстытут размешчаны ў былой гарадской сядзібе, помніку архітэктуры XVIII стагоддзя (у гэтым доме ў 1812 нарадзіўся А. І. Герцэн).

Выпускнікі з Беларусі
---------------------

* Кацярына Ааро
* Валянцін Акудовіч
* Яраслава Ананка
* Алесь Бажко (завочна)
* Раіса Баравікова
* Георгій Валкавыцкі
* Таццяна Дашкевіч
* Леанід Дранько-Майсюк
* Анатоль Дзялендзік
* Хведар Жычка
* Ала Кабаковіч
* Віктар Казько
* Алесь Савіцкі
* Браніслаў Спрынчан (1959, завочна)
* Міхась Стрыгалёў
* Аляксандр Міхайлавіч Стрыгалёў
* Мікола Федзюковіч
* Любоў Філімонава
* Марыя Філіповіч (завочна)
* Алесь Шашкоў
* Віктар Шніп

Іншыя выпускнікі
----------------

* Візма Бэлшавіца, латвійская паэтэса
* Іван Міхайлавіч Гогалеў, якуцкі пісьменнік
* Бапба Гоклен, туркменскі паэт
* Фазіль Іскандэр, абхазскі пісьменнік
* Ліна Кастэнка, украінская пісьменніца
* Пётр Кошаль, расійскі пісьменнік, перакладчык
* Канстанцін Сіманаў, савецкі пісьменнік
* Намбарын Энхбаяр
* Святлана Яўсеева, руская паэтэса, перакладчык

Літаратура
----------

* Они учились в Литинституте: Материалы к биобиблиографическому справочнику студентов дневного и заочного отделения и слушателей Высших курсов Литературного института им. А. М. Горького. 1933—2006 / Редактор-составитель Б. Л. Тихоненко. — М.: Литературный институт имени А. М. Горького, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16674099b · LCCN: n83054923 · NKC: ko2016902960 · VIAF: 173299262 |
**Касцёл Святога Юзафа** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Жыткавічы Гомельскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры горада.

Гісторыя
--------

У пачатку ХХ стагоддзя ў мястэчку існавала рымска-каталіцкая парафія пад тытулам св. Тэрэзы ад Дзіцятка Езус. Парафіяльныя набажэнствы адбываліся ў невялікай капліцы. Драўляны касцёл быў пабудаваны ў 1935 годзе ў цэнтры мястэчка. 30 чэрвеня 1936 года біскуп Казімір Букраба правёў урачыстае асвячэнне святыні. У 1939 годзе жыткавіцкая парафія налічвала каля 250 вернікаў. Стары будынак касцёла не захаваўся.

Рэлігійнае жыццё пачало адраджацца ў 1990-я гады, калі да мясцовых католікаў сталі прыязджаць святары з суседніх раёнаў. Была створана парафія імя св. Юзафа Рамесніка. У 2000 годзе было распачата будаўніцтва новага касцёла. Касцёл пабудаваны з цэглы.

Архітэктура
-----------

Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Плоскасныя бакавыя фасады члянёны на два ярусы высока ўзнятымі арачнымі аконнымі і дзвярным праёмамі. Уваход вырашаны аркадным ганкам пад двухсхільным пакрыццём, якое рытмуецца з двухгранным шчытом фасада, завершаным арачным аконным праёмам..

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  ЖЫТКАВІЦКІ КАСЦЁЛ СВЯТОГА ЮЗАФА

Літаратура
----------

* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

Спасылкі
--------

* Жыткавічы — парафія Святога Юзафа —
* Касцёл Святога Юзафа (Жыткавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Мазырскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святой Сям’і (Брынёў) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Грушаўка) ·  Касцёл Святога Юзафа (Жыткавічы) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Калінкавічы) ·  Касцёл Святога Аўгусціна (Капаткевічы) ·  Касцёл Святых Бенедыкта і Бернарда (Капцэвічы) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Дзевы Марыі Фацімскай (Лельчыцы) ·  Касцёл Святога Міхаіла (Мазыр) · Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Мазыр) ·  Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Нароўля) ·  Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Петрыкаў) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Хойнікі) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куслік.
**Міхаіл Ісакавіч Куслік** (руск.: Куслик Михаил Исаакович; 29 мая 1898, Віцебск — 1965, Ленінград) — савецкі вучоны ў галіне хірургіі, артапедыі і траўматалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1935), прафесар (1932). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1947).

Біяграфія
---------

Скончыў 1-ы Ленинградскі медыцынскі інстытут (1925). У 1925-32 аспірант, ардынатар, загадчык артапедычнага аддзялення НДІ траўматалогіі, у 1932-41 прафесар Інстытута фізкультуры, адначасова (1938-65) загадчык кафедры артапедыі і пратэзавання ЛІДУВа. У 1945-65 загадчык артапедычнага аддзялення НДІ траўматалогіі і артапедыі і адначасова навуковы кіраўнік у НДІ артапедыі і пратэзавання ў Ленінградзе.

Навуковыя працы
---------------

* «Ортопедическое лечение спастических параличей». Л. 1957;
* «Хирургическое лечение гиганто-клеточных опухолей». Л. 1964.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
**Пскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт** (руск.: Псковский государственный университет) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Пскове.

Створаны ў 2010 годзе шляхам зліцця дзвюх вышэйшых навучальных устаноў (Пскоўскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя С. М. Кірава, Пскоўскі дзяржаўны політэхнічны інстытут) і трох сярэдніх прафесійных навучальных устаноў (Пскоўскі індустрыяльны тэхнікум, Пскоўскі каледж будаўніцтва і эканомікі і Велікалуцкі будаўнічы каледж).

У красавіку 2017 года стаў адным з рэгіянальных апорных універсітэтаў.

Зноскі
------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1081785721 · LCCN: no2016112083 · NUKAT: n2017231917 · VIAF: 310628254 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грынкевіч.

**Роберт Васілевіч Грынкевіч** (20 красавіка 1941, Баранавічы — 3 кастрычніка 2021) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 годзе. Працаваў у Бабруйскай майстэрні Магілёўскага аблпраекта, з 1967 года — старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Баранавіцкім архітэктурна-канструктарскім аддзеле Брэстграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года.

Жыў у Брэсце.

Творчасць
---------

Кінатэатр «Кастрычнік» у Баранавічах
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): Дзіцячая паліклініка (у сааўтарстве з Л. Макарэвічам), жылыя дамы па вул. Гогаля і кафэ «Агеньчык» па вул. Энгельса (1966), шматпавярховая забудова вул. Мінскай (1967—1972) у Бабруйску, кінатэатр «Кастрычнік» (1977, у сааўтарстве з Л. Макарэвічам), праекты забудовы мікрараёнаў Паўночны-1, Усходні-1, 2, 4, Паўднёвы-3 (1970—1986) у Баранавічах.

Зноскі
------

1. 1 2  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Гринкевич Роберт Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Рутульцы** (саманазва *Myhabyr* (*Мыхабыр*)) – каўказскі народ, адзін з народаў Дагестана. 

Продкі рутульцев, вядомыя пад імем *гаргары*, з'яўляліся самым буйным племем Каўказскай Албаніі.

Краіны пражывання
-----------------

У цяперашні час пражываюць на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі (35,240) (у тым ліку ў Дагестане - 27,849, Стаўрапольскі край — 1,339, Растоўская вобласць — 1,067 і інш.), Азербайджане (20,000), Турцыі, Сірыі, у краінах Еўропы.

Мова і рэлігія
--------------

Рутульская мова адносіцца да нахска-дагестанскай групы сям'і моў ібера-каўказскай сям'і. Дадзеныя лінгвістыкі ўсталёўваюць сваяцтва Рутульскай мовы з удинским мовай.
Вернікі Рутульцы — мусульмане- суніты.

Зноскі
------

1. 1 2  Вынікі Усерасійскай перапісу насельніцтва 2010 года.
2. ↑  Rutuls in Azerbayjan
3. ↑  Дагестанскія народы ў Азербайджане

Літаратура
----------

* *Мусаеў Г. М.* Рутулы. — Махачкала, 1997. — 282 с.

Спасылкі
--------

* **rutulia.com** — Рутульский народны сайт
**Руты́л** — мінерал класа аксідаў, аксід тытану (TiO2). Пры тэмпературы 917 °С (у прысутнасці вады пры 397 °С) пераходзіць у іншую мадыфікацыю — анатаз.

Галоўны кампанент тытанавых руд. Утрымлівае ізаморфныя прымесі: ніобій, тантал, жалеза, хром, ванадый, волава. Крышталізуецца ў тэтраганальнай сінганіі. Утварае суцэльныя зярністыя масы, зросткі з магнетытам, ільменітамі, гематытам, прызматычныя, слупкаватыя і ігольчатыя крышталі, ігольчатыя ўрастанні ў кварцы *(«валасацікі», «стрэлы Амура», «валасы Венеры»)*. Цвёрдасць 6—6,5. Шчыльнасць змяняецца ад 4,5 да 5,5 у залежнасці ад колькасці жалеза і ніобію. Тэмпература плаўлення 1870 °C. Чысты рутыл бясколерны. Афарбоўка залежыць ад наяўнасці дамешкаў.

Выкарыстоўваецца ў лакафарбавай прамысловасці ў якасці белага пігмента, у вытворчасці электродаў. З'яўляецца сыравінай для атрымання танталу і ніобію.

Буйнейшыя радовішчы знаходзяцца ў Аўстраліі, на якія прыпадае 90 % сусветнай здабычы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Рутил // ХиМиК.ру
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* *Аношка Я. І.* Рутыл // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз. — С. 385.

Спасылкі
--------

* *Рутил (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Рутил // ХиМиК.ру
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рутыл

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777889555 · NDL: 00575450 |
Збор студэнтаў (курсантаў) *ваеннай кафедры,* намётавы лагер, Савецкая Армія УС СССР 1986 год. 
**Ваенная кафедра** - навучальнае фарміраванне ўзброеных сіл (ВС) дзяржавы пры грамадзянскіх вышэйшых навучальных установах і тэхнікумах , для падрыхтоўкі ваеннаслужачых катэгорыі афіцэр, сяржант або радавы для розных відаў УС, спецвойскаў і службаў Узброеных Сіл Саюза ( ВС СССР ), пазней некаторых постсавецкіх дзяржаў, раўназначнае вышэйшай ваенна-навучальнай установе. 

Ваенная кафедра - абагульненае паняцце, якое падпародкоўвае розныя тыпы навучальных фарміраванняў пры адукацыйных установах, якія адказваюць за ваенную падрыхтоўку: 

* ваенна-вучэбны кабінет;
* ваеннае аддзяленне;
* цыкл ваеннай падрыхтоўкi;
* ваенная кафедра (ВК);
* ваенны факультэт (ВФ);
* факультэт ваеннага навучання (ФВО);
* навучальны ваенны цэнтр (УВЦ);
* ваенна-вучэбны факультэт.

Гісторыя
--------

На 22 чэрвеня 1941 года *ваенныя факультэты* існавалі пры наступных грамадзянскіх ВНУ (колькасць студэнтаў на ВФ): 

* Маскоўскі інстытут інжынераў сувязі (300);
* Харкаўскі гідраметэаралагічны інстытут (200);
* Маскоўскі інстытут фізічнай культуры (200);
* 2-й Маскоўскі медыцынскі інстытут (300);
* Харкаўскі медыцынскі інстытут (300);
* Саратаўскі медыцынскі інстытут (300);
* Маскоўскі педагагічны інстытут замежных моў (240);
* Інстытут усходазнаўства горад Масква (200);
* Маскоўскі нафтавай інстытут (300);
* Маскоўская дзяржаўная кансерваторыя (30).

Прызыў на ваенную службу выпускнікоў ваенных кафедраў
-----------------------------------------------------

Выпускнікі ваенных кафедраў маглі быць прызваны на ваенную службу у залежнасці ад патрэбаў Узброеных Сіл СССР. У цяперашні час афіцэры запасу не прызываюцца на ваенную службу, аднак яны могуць быць прызваны на кароткатэрміновыя зборы або заключыць кантракты аб праходжанні ваеннай службы.

Вучэбныя вайсковыя цэнтры ў ВНУ Беларусі
----------------------------------------

* Ваенная акадэмія (Цэнтр забеспячэння вучэбнага працэсу, Батальён забеспячэння вучэбнага працэсу);
* 72-гі Аб’яднаны вучэбны цэнтр;
* Ваенны факультэт БДУ;
* Ваенны факультэт БДУІР;
* Ваенны факультэт БНТУ;
* Ваенны факультэт БДМУ;
* Ваенны факультэт ГрДУ;
* Ваенны факультэт БДУТ;
* Ваенны факультэт МДВАК;
* Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча.

Зноскі
------

1. ↑  Из постановления ЦИК и СНК Союза ССР, от 20 августа 1926 года.
2. ↑  Путин отменил призыв офицеров запаса Архівавана 26 студзеня 2012.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Плят.
**Чэслаў Плят** (польск.: Czesław Platt; 6 сакавіка 1925, ф. Будзішчы, Слабодская гміна, Браслаўскі павет — 20 верасня 1995, Мінск) — польскі матэматык беларускага паходжання. Прафесар (1983).

Біяграфія
---------

У 1938 годзе скончыў пачатковую школу ў Браславе і паступіў у Браслаўскую прыватную гімназію. 10 лютага 1940 года разам з сям’ёй быў вывезены ў Сібір. У жніўні 1943 года залічваецца ў шэрагі Войска Польскага. У складзе 2-й пяхотнай дывізіі прымаў удзел у баях на тэрыторыі Беларусі, Польшчы. Дэмабілізаваны ў лютым 1946 года. Быў узнагароджаны савецкімі і польскімі баявымі адзнакамі.

З 1946 года пасяліўся ў Ольштыне, дзе вучыўся ў гімназіі і ліцэі, працуючы пры гэтым у Дырэкцыі дзяржаўных лясоў. У 1949 годзе паступіў ва Уроцлаўскі ўніверсітэт на факультэт матэматыкі, фізікі і хіміі. Пасля атрымання вышэйшай адукацыі працаваў на кафедры матэматыкі сельскагаспадарчага інстытута ў Ольштыне (цяперашняя акадэмія). У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, з 1969 года ўзначальваў кафедру матэматычнай статыстыкі інстытута.

Памёр у Мінску, дзе ўдзельнічаў у міжнароднай канферэнцыі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

З’яўляецца аўтарам некалькіх падручнікаў, навуковых манаграфій, шэрагу іншых прац. Ён заснавальнік і шматгадовы кіраўнік Ольштынскага аддзела Польскага матэматычнага таварыства.

Літаратура
----------

* Плят Чэслаў // Імёны. Асобы. Лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 224—225.
* Плят Чэслаў // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2007. — С. 132.
* *Семянчук, А.* Памяці Ч. Плята / А. Семянчук // Браслаўскія сшыткі. — 1996. — № 1. — С. 73—74.
* Чэслаў Плят // Памяць: Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: К. В. Велічковіч [і інш.]; уклад. К. С. Шыдлоўскі; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1998. — С. 599.
**Руткевіцкі парк** — помнік прыроды рэспубліканскага значэння, знаходзіцца паблізу вёскі Руткевічы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

Закладзены ў другой палове XVIII — пачатку XIX ст. рэгулярнага тыпу, з элементамі больш позняй пейзажнай планіроўкі. Плошча 5 га. Зберагліся 4 невялікія тэрасы, фрагменты ліпавых прысад. Да парку прымыкае пладовы сад. 

У дрэвастоі налічваецца каля 80 відаў і форм дрэвавых і кустовых парод; з мясцовых — елка, ліпа, вярба, з экзотаў — елка блакітная, туя заходняя, лістоўніца польская, язмін садовы і інш.

Літаратура
----------

* Руткевіцкі парк // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
**Флорыс ван Дэйк** (каля 1575 — да 26 красавіка 1651) — нідэрландскі нацюрморт Залатога стагоддзя.

Біяграфія
---------

Большую частку жыцця ван Дэйк пражыў у Гарлеме, нарадзіўся ў Дэлфце. Ён быў стрыечным братам Пітэра Карнеліса ван Рэйка. У 1600 годзе ён знаходзіўся ў Рыме.

У 1606 годзе ён вярнуўся ў Нідэрланды, дзе пасяліўся ў Гарлеме. Верагодна, ён жыў са сваім дзядзькам, піваварам Карнелісам ван Рэйкам, або побач з ім. Як і малады Франс Халс і іншыя памочнікі Карэла ван Мандэра, Флорыс не значыцца ў гэтай кнізе з уласным запісам, хоць пасля вяртання з Італіі ён ужо быў вядомым мастаком. Пасля смерці Карэла ван Мандэра Флорыс далучыўся да Гарлемскай гільдыі Святога Лукі ў 1610 годзе і стаў дэканам у 1637 годзе. 11 верасня 1625 года ён другі раз ажаніўся з Карнеліяй Янсдр.

Зноскі
------

1. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 17 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
2. ↑  Floris Claesz. van Dyck // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
**Чэскі-Крумлаў** (чэшск.: Cesky Krumlov, ням.: Bohmisch Krummau; сустракаецца таксама, як **Чэшскі Крумлаў**) - горад Паўднёвачэшскага края (чэшск.: Jihocesky kraj). Размешчаны на рацэ Влтава. Стары горад занесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва горада і замка пачалося ў другой палове 13-га стагоддзя, каля броду праз Влтаву, праз які пралягаў важны гандлёвы шлях у Багемію. Пасля, памяняў некалькі ўладальнікаў, у ліку якіх, былі род Розенбергаў, імператары Рудольф II, Фердынанд II, род Эгенбергаў і, нарэшце, род Шварцэнбергаў, які валодаў замкам да 1945 года. Горад стаў часткай Аўстрыйскай імперыі ў 1806 годзе і Аўстра-Венгрыі ў 1866. У 1910 годзе ў горадзе пражывалі 8662 чалавека, уключаючы 7367 немцаў і 1265 чэхаў. У 1918 годзе чэшскія войскі занялі горад і ён заставаўся часткай Чэхаславакіі да 1938 года. У перыяд з 1938 па 1945, быў анексіраваны нацысцкай Германіяй, як частка Судзецкай вобласці. Пасля Другой сусветнай вайны нямецкамоўнае насельніцтва было выселена і горад зноў стаў часткай Чэхаславакіі. Падчас камуністычнага рэжыму, Крумлаў здрахлеў і прыйшоў у заняпад, але пасля Аксамітнай рэвалюцыі быў у большай ступені адноўлены і цяпер з'яўляецца адным з самых папулярных турыстычных цэнтраў у Чэхіі.

Славутасці
----------

Замак Крумлава незвычайна вялікі для горада падобнага памеру. У Чэхіі, па сваіх памерах ён саступае толькі Пражскаму Граду. Большасць будынкаў было пабудавана з 14-га па 17-ае стагоддзе. Пераважныя архітэктурныя стылі — гатычны, Рэнесанс і барока. Царква Св. Віта гатычнага стылю датуецца 15-м стагоддзем, з фрэскамі таго жа перыяду. У замку Крумлава таксама знаходзіцца тэатр, выкананы ў стылі барока, скончаны ў 1766 годзе, разам з арыгінальнымі механізмамі, стойкамі і дэкарацыямі. З-за свайго веку, тэатр выкарыстоўваецца для паданняў толькі тры разу ў год. У дзесяці кіламетрах ад горада, знаходзіцца адзін з найстарэйшых кляштараў у Багеміі, Залатая Карона.

Панарама горадаПанарама горада

Вядомыя асобы
-------------

* Фелікс цу Шварцэнберг (1800—1852) — аўстрыйскі дзяржаўны дзеяч.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чэскі-Крумлаў
* Афіцыйны сайт
* Ckrumlov.cz Гісторыя горада
* Krumlovinfo.com Архівавана 30 верасня 2007. Некамерцыйны сайт
* virtual show

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4098732-2 · LCCN: n81080127 · NKC: ge131713 · VIAF: 151280665 |

1. ↑  Register of territorial identification, addresses and real estates Праверана 28 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12049125'></a>
Разня ў Варфаламееўскую ноч
**Варфаламееўская ноч** (фр.: massacre de la Saint-Barthélemy — разня Св. Варфаламея) — масавая разня гугенотаў у Францыі, учыненая каталікамі ў ноч на 24 жніўня 1572 года, на пярэдадне дня Святога Варфаламея. Па розных ацэнках, загінула каля 40 тысяч чалавек.

Традыцыйна прынята лічыць, што Варфаламееўская ноч была справакавана Кацярынай Медычы, маці французскага караля Карла IX з падачы сваіх італьянскіх саветнікаў, такіх як Альбера дэ Гондзі і Ладавіка Ганзага. Разня адбылася праз шэсць дзён пасля вяселля каралеўскай сястры Маргарыты з пратэстантам Генрыхам Наварскім, у сувязі з якой многія з самых багатых і бачных гугенотаў сабраліся ў пераважна каталіцкім Парыжы. Разня пачалася 24 жніўня 1572 года, на пярэдадне дня Святога Варфаламея, праз два дні пасля замаху на адмірала Гаспара Каліньі, ваеннага і палітычнага правадыра гугенотаў.

Зноскі
------

1. ↑  У артыкуле ЭСБЕ «Варфаламееўская ноч» гаворыцца пра 2000 загінулых у Парыжы і яшчэ каля 30 тысяч па ўсёй Францыі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Варфаламееўская ноч
* Варфоломеевская ночь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX558468 · BNF: 11996095p · GND: 4137666-3 · LCCN: sh85127159 · NKC: ph214664 |