У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Зарэчча.

**Зарычча** (укр.: Зарі́ччя, польск.: Zarzecze nad Prutem, ням.: Saritschtschja) — вёска Дэлятынскай пасялковай грамады Надвірнянскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украіны.

Гісторыя
--------

На тэрыторыі Зарэчча выяўлены пахаванні бронзавага веку.

Згадваецца 4 сакавіка 1463 г. у кнігах галіцкага суда. Пазней згадваецца ў гістарычных крыніцах другой паловы XVIII ст.

Як і ўсе іншыя пакуцкія вёскі, Зарэчча цярпела ад татарскіх набегаў. У 1645—1650 гадах Дэлятыншчына пацярпела ад вайны паміж братамі Бяльзецкімі.

### Інтэрбелум

У міжваенны час у Зарэччы існавала спажывецкая кааперацыя, якая з’яўлялася філіялам кааператыва «Дэлятын». На той час гэта кааператыўнае аддзяленне мела ў вёсцы свой млын.

У 3арэччы існавала парафіяльная драўляная царква, якая была пабудавана ў 1909, аднак спалена ў 1916 годзе. Таму з таго часу, аж да паловы 30-х гадоў XX ст. у вёсцы існавала багаслоўская капліца, прысвечаная ў 1922 г. У той час у Зарэччы было чатыры прыдарожныя капліцы. У 1930-х гадах святаром у вёсцы б. крылаш. Антоні Дзмітраш, гараддэкан, дарадца біскупскай кансісторыі.

У 1930-я гады ў Зарэччы працавала сістэматычная 4-класная ўтраквісцкая школа.

### Другая сусветная вайна

17 студзеня 1940 г. з Надвірнянскага павета[uk] Станіславаўскага ваяводства быў выдзелены Дэлятынскі раён[uk], часткай якога было Зарэчча над Прутам. 13 лістапада 1940 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР ліквідаваны Дэлятынскі раён[uk] і з яго складу Зарачанскі над Прутам сельскі савет быў далучаны да Ярэмчанскага раёна[uk].

Пасля пачатку нямецкай акупацыі Польскай Рэспублікі ў 1941 годзе была створаная гміна Зарэчча-над-Прутам[uk], якая складалася са скасаванай гміны Аслава Бяле[uk] і частак (не скасаваных) гмін Ярэмча[uk] (Луг[uk]) і Пнюв[uk] (Лоева[uk]).

Пачынаючы з 1943 года многія зарэчане ўступалі ў шэрагі УПА, каб змагацца як супраць нямецкіх, так і супраць савецкіх акупантаў.

Парк партызанскай славы[uk] ў Зарэччы
У жніўні 1943 года рэшткі партызанскага злучэння Сідзіра Коўпака[uk] пасля разгрому эсэсаўскім атрадам у Дэлятыне праходзілі праз Зарэчча ў напрамку вёскі Белыя Аславы. На кватэры жыхаркі вёскі А. М. Кавальчук знаходзіўся штаб злучэння. За сялом ва ўрочышчы Дэлок разгарэлася жорсткая бітва, у якой загінуў камісар злучэння генерал-маёр Сямён Руднеў[uk]. Жыхары вёскі Д. В. Вацык, М. І. Косціцкі, М. С. Гумянюк, І. Ю. Байчанюк былі праваднікамі ў каўпакоўцаў. Пры праходжанні фронта ў доме сельскай школы знаходзіўся шпіталь, дзе пасля цяжкага ранення 31 жніўня 1944 года памёр Герой Савецкага Саюза лейтэнант Васіль Гаршкоў[uk]. У наваколлях вёскі ва ўрочышчы Дзялок у гонар 50-годдзя Савецкай улады і 20-годдзя Карпацкага рэйду Каўпака[uk] заклалі Парк партызанскай славы[uk].

17 лютага 1944 года быў забіты вясковы брыгадзір Міхаіл Стэльмашчук, а гестапаўцы ў якасці пакарання 28 лютага расстралялі 24 ні ў чым не вінаватых чалавека.

### Савецкі перыяд

Пасля Другой сусветнай вайны вёска была калектывізавана. Калгас (а потым саўгас) «Дэлятынскі» меў 4419 га зямлі, млын і лесапільню. Вытворчы кірунак быў мяса-малочным, існавала таксама вырошчванне льну.

У 1962 годзе ў сувязі з ліквідацыяй Ярэмчанскага раёна Зарэчча ўвайшло ў склад Багародчанскага раёна, але было перададзена ў склад Надвірнянскага раёна.

### Незалежная Украіна

У перыяд з 1989 года зарэчанцы актыўна ўключыліся ў нацыянальнае адраджэнне, якое распаўсюджваецца па ўсёй Украіне. У снежні 1989 года створаны цэнтр Таварыства ўкраінскай мовы. Была адноўлена сімвалічная магіла героям Украіны. Зарачанцы высыпалі яе на старым месцы — на «Магілах» і асвяцілі ў траўні 1990 года. Была праведзена вялікая работа па ўвекавечанні памяці АУН-УПА.

У кастрычніку 1992 г. на месцы база-вёскі УПА Кернічкі ўсталяваны і асвечаны крыж, а каля школы — памятны знак да 50-годдзя УПА. Адна з вуліц вёскі носіць імя Паўла Ваціка (маёр «Прут»).

У 2000 годзе быў пабудаваны новы будынак школы, які вяўся ў асноўным на сродкі грамадзянкі Канады Ганны-Любы Яворскай, ураджэнкі Зарэчча.

17 жніўня 2017 года Зарэчча разам з Дэлятынам і вёскамі Чорныя Аславы і Чорны Поцік утварылі Дэлятынскую пасялковую грамаду.

21 студзеня 2022 года ў Зарэччы адбылося адкрыццё спартыўнай базы з удзелам старшыні Івана-Франкоўскай дзяржаўнай адміністрацыі Святланы Анішчук, старшыні Івана-Франкоўскага абласнога савета Аляксандра Сыча, народнага дэпутата Украіны Васіля Вірастюка, прадстаўнікоў г.п. абшчыны і духавенства.

#### Расійска-ўкраінская вайна

Пасля пачатку расійскага ўварваньня ва Украіну 28 красавіка 2022 году выканкам Дэлятынскага пасялковага савету ў рамках дэрасыфікацыі[en] і дэкамунізацыі ва Украіне прыняў рашэньне аб дэмантажы помнікаў-бюстаў і памятных знакаў на тэрыторыі грамады, у тым ліку бюст Героя Савецкага Саюза, камісара Сямёна Руднева[uk] ў Зарэччы. 6 мая 2022 года каля будынка Зарэчанскай старосцінскай акругі быў дэмантаваны бюст удзельніку савецкага партызанскага руху Сямёну Рудневу. Вуліцу Сямёна Руднева таксама перайменавалі ў вуліцу Сцяпана Бандэры.

18 снежня 2022 у раёне вёскі Клішчыеўка[uk], Бахмуцкага раёна, Данецкай вобласці загінуў зарэчанец Любамір Жаўняровіч. Пахаванне прайшло ў дзень Нараджэння Хрыстова — 25 снежня, сімвалічна, што пасля пахавання ў небе з’явіліся адразу дзве вясёлкі, перапыніўшы дробны дождж.

Геаграфія
---------

Вёска размешчана ў перадгор’і Пакуцця[uk] на адлегласці 14 км ад горада Надвірна, 5 км ад чыгуначнай станцыі Дэлятын[uk]. На ўсходзе Зарэчча мяжуе з вёскай Белыя Аславы[uk], на поўдні — гарамі Маліва (848 м) і Яворава (1001 м).

Вёска размешчана на раўніне даўжынёй 8 км і шырынёй ад 1 да 4 км.

Праз вёску праходзіць аўтадарога Івана-Франкоўск — Яблунеў.

Вёска раскінулася на 4 км уздоўж правага берага ракі Прут. На рачулцы Ясінавец, правым прытоку Прута, знаходзіцца маляўнічы Зарэчанскі вадаспад[uk] (2 м).

Насельніцтва
------------

На 1 студзеня 1939 г. у Зарэччы пражывала 3920 жыхароў, з іх 3790 украінцаў грэка-каталікоў, 80 палякаў і 50 яўрэяў.

Паводле перапісу 2001 году насельніцтва Зарэчча складала 3997 чалавек.

Сацыяльная інфраструктура
-------------------------

У вёсцы ёсць Зарэчанскі ліцэй імя Уладзіміра Яворскага, аддзяленне сувязі, фельчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка.

Вёска поўнасцю газіфікавана, ёсць вулічнае асвятленне.

### Рэлігія

На тэрыторыі вёскі зарэгістравана Праваслаўная Царква Украіны «Святой Пакровы», бацька — Міхаіл Купчак, Украінская Грэка-Каталіцкая Царква, бацька — Міхаіл Сметанюк і Украінская Царква Хрысціян Веры Евангельскай[uk], пастар — Любамір Дзідык.

Вядомыя асобы
-------------

* Вацык Павел Іванавіч — маёр УПА;
* Гнацюк Міхаіл Іванавіч — філолаг-украініст, гісторык і тэарэтык літаратуры, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук;
* Дудзяны Ігар — прафесар Львоўскага нацыянальнага ўніверсітэта ім. І. Франка;
* Касіла Міхаіл Юр’евіч — педагог, краязнаўца, заслужаны работнік адукацыі Украіны;
* Макарны Сцяпан Васільевіч — эканаміст, педагог, доктар эканамічных навук, прафесар нацыянальнага ўніверсітэта ім. І. Франка;
* Якімішчак Дзмітрый — настаўнік, адвакат, пасол;
* Касціцкі Міхаіл Васільевіч — акадэмік, былы суддзя Канстытуцыйнага Суда Украіны, дэпутат ВРУ;
* Касціцкі Васіль Васільевіч — прафесар, дэпутат ВРУ;
* Дзмітрук Васіль Мікалаевіч — начальнік фінансаў дзяржаўнага кіравання справамі пры Прэзідэнце Украіны;
* Яварскі Юрый Васільевіч — доктар філасофіі, кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт кафедры металазнаўства інжынерна-фізічнага факультэта Кіеўскага Політэхнічнага ўніверсітэта;
* Кавальчук Тарас Сцяпанавіч — украінскі футбаліст, выступаў на пазіцыі паўабаронцы і нападаючага;
* Жалняровіч Любамір Сцяпанавіч — удзельнік расійска-ўкраінскай вайны.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»
2. ↑  Akta grodzkie i ziemskie, T.12, s.282, № 3068  (лац.)
3. ↑  Моє Заріччя над Прутом :: М. Домашевський. Історія села Заріччя **(нявызн.)**. *zarichchya.org.ua*. Праверана 16 студзеня 2023.
4. ↑  Указ Президії Верховної Ради УРСР від 30 грудня 1962 року «Про укрупнення сільських районів Української РСР»
5. ↑  Делятін // Українська Радянська Енциклопедія. том 3. Київ, «Українська Радянська енциклопедія», 1980. стор.297
6. ↑  Делятинська громада - вітаємо на офіційному веб-сайті **(нявызн.)**. *delyatynska-gromada.gov.ua*. Праверана 31 снежня 2022.
7. ↑  У Заріччі відкрили універсальний спортивний зал вартістю майже 20 млн гривень – Надвірнянська районна державна адміністрація(нявызн.). *nadrda.gov.ua*. Праверана 16 студзеня 2023.
8. ↑  Будували десять років: у селі Заріччя на Делятинщині відкрили сучасний спортзал (ФОТО) **(нявызн.)**. *Агенція новин Фіртка*. Праверана 16 студзеня 2023.
9. ↑  "Навіть на заході України досі є пам’ятники Чапаєву і Ватутіну", – Вадим Поздняков (укр.). *localhistory.org.ua*. Праверана 16 студзеня 2023.
10. ↑  На Прикарпатті демонтували погруддя Пушкіна та комісара Руднєва (укр.). *www.ukrinform.ua*. Праверана 16 студзеня 2023.
11. ↑  У Делятинській громаді вирішили демонтувати погруддя Руднєва і Пушкіна **(нявызн.)**. *Курс* (7 мая 2022). Праверана 16 студзеня 2023.
12. ↑  Делятинську громаду вкотре сколихнула сумна звістка про трагічну загибель бійця, уродженця с. Заріччя... (укр.)  **(нявызн.)**?. *delyatynska-gromada.gov.ua*. Праверана 16 студзеня 2023.
13. ↑  25 грудня в с. Заріччя поховали загиблого Героя військовослужбовця Любомира Жовніровича... (укр.)  **(нявызн.)**?. *delyatynska-gromada.gov.ua*. Праверана 16 студзеня 2023.
14. ↑  Моє Заріччя над Прутом :: М. Клим'юк. До історії села Заріччя **(нявызн.)**. *zarichchya.org.ua*. Праверана 30 кастрычніка 2022.
15. ↑  *Кубійович В.* Етнічні групи південнозахідної України (Галичини) на 1.1.1939 Архівавана 21 лютого 2021.. — Вісбаден, 1983. — с. 53.
16. ↑  Наш ліцей (укр.)(недаступная спасылка). *www.zarichchia-lyceum.org.ua*. Архівавана з першакрыніцы 25 сакавіка 2023. Праверана 16 студзеня 2023.

| ⛭ Населеныя пункты Надвірнянскага раёна |
| --- |
| Гарады | 
* **Надвірна**
* Ярэмчэ

 |  |
| Пгт | 
* Быткіў
* Варохта
* Дэлятын
* Ланчын

 |
| Вёскі | 
* Білазорына
* Білі Аславы
* Буковэ
* Быстрыця
* Варанэнка
* Воласіў
* Вышніўці
* Вэрхні Майдан
* Гаўрыліўка
* Гвізд
* Глынкы
* Добраціў
* Зарычча
* Зэлэна
* Клымпушы
* Красна
* Лаева
* Лісна Вэлэсныця
* Лісна Тарновыця
* Мазоліўка
* Максымэць
* Малодкіў
* Млыны
* Мыкулычын
* Мырнэ
* Назавызіў
* Паляныця
* Парышчэ
* Пасічна
* Пастаята
* Пніў
* Пэрэрысль
* Сакаловыця
* Стрымба
* Сэрэдні Майдан
* Татарыў
* Фыцькіў
* Цуцыліў
* Чорні Аславы
* Чорны Пацік
* Чэрнык
* Яблуныця

 |
| Пасёлкі | 
* Згары
* Прычыл

 |