**Вупыр** — дэманалагічная істота ў славянскай, фіна-ўгорскай і іншых міфалогіях, мярцвяк, які па начах выходзіў з магілы, нападаў на людзей і піў іх кроў. У беларусаў вера ў яго была распаўсюджана мала.

Апісанне
--------

Вупырамі станавіліся людзі, якія памерлі «няправільнай» смерцю (самазабойцы, памерлыя ад ран ці эпідэмій), пахаваныя з парушэннем рытуалу (неадпетыя, неадплаканыя, памерлыя без споведзі), вялікія грэшнікі (забойцы, п’яніцы, ведзьмы, чараўнікі). Казалі, што святая зямля не прымае такіх людзей. У адрозненне ад «правільных» нябожчыкаў, якія знайшлі сваё супакаенне на «тым» свеце, вупыры застаюцца на мяжы «таго» і «гэтага» светаў. Удзень яны знаходзяцца ў сваёй магіле, а па начах выходзяць адтуль і наведваюць хаты сваіх ворагаў, а часам здараецца, і родных. Вупыры кладуцца на чалавека, які спіць, і доўгім языком высмоктваюць кроў з сэрца ахвяры. Нападаюць яны пераважна на маладых людзей і дзяцей.

Знешні выгляд вупыра захоўвае асноўныя рысы, якія чалавек меў пры жыцці, толькі вусны яго становяцца пухлымі ад пастаяннага смактання, язык — доўгі і тонкі як змяінае джала, а твар — чырвоны ад выпітай крыві. Цела вупыра не паддаецца тленню.

Каб знішчыць вупыра, раскопвалі яго магілу, галаву адрывалі і заціскалі паміж ног тварам уніз, а ў цела забівалі асінавы кол. У якасці засцярогі ад вупыра выкарыстоўвалі мак-самасей: ім пасыпалі магілу, дарогу ад магілы да хаты і хату. Лічылася, што вупыр павінен пазбіраць ці пералічыць мак, а паколькі яму неабходна было з першымі пеўнямі вярнуцца ў магілу, у гэтую ноч ён не паспяваў зрабіць ніякай шкоды. Засцярогамі ад вупыра лічыліся таксама часнок, цыбуля, запаленая перад акном грамнічная свечка.

Каб не дапусціць пераварочвання нябожчыкаў у вупыроў, старанна прытрымліваліся ўсіх правіл, выконвалі ўсе звычаі і забароны пры пахаванні і памінанні.

Літаратура
----------

* Т. А. Навагродскі [і інш.] Этналогія Беларусі: традыцыйная культура насельніцтва ў гістарычнай перспектыве. Вучэб.-метад. дапам. — Мінск, БДУ, 2009. — 335 с. іл. ISBN 978-985-518-121-8
* Беларуская міфалогія / уклад. У. А. Васілевіч. Мінск, 2001.
* Беларуская міфалогія : энцыкл. слоўн. Мінск, 2004.
* *Вуглік, І.Р.* Міфалогія беларусаў : навучальна-метадычны дапаможнік / І.Р. Вуглік. — Мінск : Сучасныя веды, 2005. — 151 с.
* Славянская мифология : энцикл. слов. М. 1995.
* Славянские древности : этнолингвист. слов. :в3т.М.1995. Т. 1 ; М. 1999. Т. 3 ; М. 2004. Т. 2.
* Шамак, А. А. Міфалогія беларусаў / А. А. Шамак. Мінск, 2005.

| ⛭Славянская міфалогія |
| --- |
| Багі | Белабог1 ·  Божыч ·  Вялес ·  Дадола ·  Даждзьбог ·  Жыва ·  Лада1 ·  Леля1 ·  Маржана ·  Мокаш ·  Парэвіт ·  Парэнут ·  Пераплут ·  Пярун ·  Радзегаст1 ·  Ражаніцы ·  Род² ·  Руявіт ·  Сварог1 ·  Сварожыч ·  Сімаргл ·  Святавіт ·  Стрыбог ·  Траян ·  Трыглаў ·  Хорс ·  Цёця ·  Чарнабог ·  Яравіт ·  Ярыла² |
| Міфічныя істоты | Аднавочка ·  Алканост ·  Анчутка ·  Баба-Яга ·  Бабай ·  Балотнік ·  Бес ·  Лазнік ·  Берагіня ·  Бука ·  Вадзянік ·  Ваўкалак ·  Ведзьма ·  Вій ·  Вілія ·  Вупыр ·  Вурдалак ·  Вядзьмак ·  Вярліока ·  Вячорка ·  Гамаюн ·  Гуменнік ·  Дамавік ·  Дваравы ·  Дзянніца ·  Доля ·  Жыравік ·  Зара ·  Злыдні ·  Зміюлан ·  Зюзя ·  Ёўнік ·  Каргарушы ·  Кастрама ·  Каструбанька ·  Кашч ·  Кікімара ·  Крыў ·  Лель ·  Ліха ·  Ліхаманка ·  Лугавы ·  Люцыпар ·  Лясун ·  Мароз ·  Марок ·  Маўка ·  Начніцы ·  Палудніца ·  Палявы ·  Пушчавік ·  Пуннік ·  Пятніца ·  Рарог ·  Русалка ·  Салавей-Разбойнік ·  Сірын ·  Халера ·  Хлеўнік ·  Цмок ·  Чорт ·  Чугайстар ·  Чума ·  Чур ·  Шышыга ·  Яшчар |
| Міфічныя землі | Алатыр ·  Аркона ·  Белаводзе ·  Буян ·  Вырай ·  Калінаў мост ·  Кіцеж ·  Лукамор'е ·  Лысая гара ·  Пекла ·  Смародзіна рака ·  Трыдзевятае царства |
| **Заўвагі**: 1 гістарычнасць спрэчная; ² боскі статус спрэчны. |