**Праспект Свабоды** — галоўны праспект Львова, адна з самых прыгожых і прэстыжных вуліц у горадзе, эпіцэнтр дзелавога і культурнага жыцця. Знаходзіцца ў Галіцкім раёне каля гістарычнага цэнтра, уваходзіць у ахоўную зону Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Назва
-----

Змена палітычнай сітуацыі ў Львове знаходзіла сваё адлюстраванне ў змене назвы яго галоўнай вуліцы. З канца XVIII стагоддзя праспект насіў назву Ніжнія Валы, з 1855 года яго няцотны бок называўся вуліцай Карла Людвіга Ніжняй, цотны — вуліцай Карла Людвіга Верхняй, з 1871 года няцотны бок — Карла Людвіга, а цотны — вуліца Гетманская. У 1919 годзе няцотны бок, які тады насіў імя аўстрыйскага эрцгерцага, быў пераназваны польскімі ўладамі ў вуліцу Легіёнаў. Аднак у гарадской гаворцы абедзве часткі праспекта да таго часу ўжо атрымалі традыцыйную назву — Гетманскія валы. У 1940 годзе савецкая ўлада пераназвала бульвар у вуліцу Першага мая. Нямецкая ўлада зноў падзяліла праспект на два бакі, цотны бок стаў называцца Опернштрасэ, няцотны — Музеўмштрасэ. У 1942 годзе яны былі аб’яднаныя і сталі плошчай Адольфа Гітлера. У 1944 годзе на кароткі час вярнуліся назвы абедзвюх частак бульвара — вуліцы Легіёнаў і Гетманская. З 1945 года — зноў Першага мая. З 1959 года — праспект Леніна, з 1990 года — праспект Свабоды.

Гісторыя
--------

Фарміраванне праспекта Свабоды — фактычна другога пасля плошчы Рынак цэнтра Львова — пачалося ў 1780-я гады. Да 1800 года ўмацаванні горада былі перапланаваныя — так сфармаваўся бульвар з шэрагамі таполяў і пешаходнай алеяй уздоўж ракі Полтвы. З пачатку XIX стагоддзя прагулкі па бульвары сталі моднымі, на ім з’явіліся шапікі.

27 студзеня 1836 года ў будынку дырэкцыі львоўскай паліцыі, якая знаходзілася на месцы сучаснага «Гранд-гатэля», у службовай кватэры свайго бацькі, які ўзначальваў у той час гарадскую паліцыю, нарадзіўся пісьменнік Леапольд фон Захер-Мазах.

З 1858 года Ніжнія Валы пачалі асвятляцца газавымі ліхтарамі замест алейных. У 1887—1888 гадах інжынер Вацлаў Ібіянскі накрыў раку Полтву бятоннымі скляпеннямі ў раёне бульвара, а новыя насаджэнні дрэў і кветак распрацаваў Арнальд Рорынг. Уздоўж няцотнага боку бульвара ў 1888 годзе былі пракладзены лініі коннага трамвая, а ў верасні 1893 года — лініі электратрамвая.

Разам з Марыйскай плошчай і вуліцай Акадэмічнай Гетманскія валы ўтварылі адзіную пешаходную прагулачную зону — так званае Корза. З канца XIX стагоддзя бульвар забудоўваўся будынкамі гатэляў, банкаў, даходных дамоў, на ім з’явіліся модныя крамы і кавярні.

Завяршэнне будаўніцтва гарадскога тэатра ў 1900 годзе стала важным акцэнтам прасторавай кампазіцыі праспекта, перспектыўны від на новы тэатр стаў адным з самых прывабных ва ўрбаністычным ландшафце горада.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Праспект Свабоды (Львоў)

| ⛭Славутасці Львова |
| --- |
| Стары горад | 
* Галіцкая плошча
* Гарадскі арсенал
* Глінянская брама
* Каралеўскі арсенал
* Музейная плошча
* Парахавая вежа
* Плошча Міцкевіча
* Плошча Рынак
* Плошча Стары Рынак
* Плошча Яворскага
* Праспект Свабоды
* Ратуша
* Саборная плошча

 | Герб Львова |
| Храмы | 
* Армянскі сабор
* Вежа Карнякта
* Дамініканскі сабор
* Капліца Трох Свяціцеляў
* Касцёл езуітаў
* Касцёл і кляштар кармелітаў босых
* Касцёл Марыі Снежнай
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля
* Касцёл Святога Мікалая і кляштар трынітарыяў
* Касцёл Святой Марыі Магдалены
* Лацінскі катэдральны сабор
* Праабражэнская царква
* Сабор Святога Юра
* Свята-Георгіеўская царква
* Успенская царква
* Царква Святой Ганны
* Царква Святога Мікалая
* Царква Святых Вольгі і Лізаветы
* Касцёл і кляштар бернардзінцаў

 |
| Палацы | 
* Будынак Галіцкага намесніцтва
* Будынак навукоўцаў
* Камяніца Вайнароўскіх
* Палац армянскіх архіепіскапаў
* Палац Бандзінэлі
* Палац Бельскіх
* Палац грэка-каталіцкіх мітрапалітаў
* Палац губернатараў
* Палац Карнякта
* Палац лацінскіх архіепіскапаў
* Палац Любамірскіх
* Палац Патоцкіх
* Палац рымска-каталіцкіх арцыбіскупаў
* Палац Сяменскіх-Лявіцкіх
* Палац Сапегаў
* Палац Туркулаў-Камела

 |
| Паркі | 
* Высокі замак
* Парк Івана Франка
* Святаюрскі парк
* Стрыйскі парк

 |
| Іншае | 
* Аптэка-музей
* Галоўны чыгуначны вакзал
* Лычакіўскія могілкі
* Оперны тэатр
* Політэхніка
* Тэатр Занькавецкай
* Універсітэт
* Цытадэль
* Шаўчэнкаўскі гай

 |