**Гарызонт падзей** — уяўная мяжа ў прасторы-часе, якая падзяляе тыя падзеі (пункты прасторы-часу), якія можна злучыць з падзеямі на святлападобнай (ізатропнай) бесканечнасці святлападобнымі геадэзічнымі лініямі (траекторыямі светлавых прамянёў), і тыя падзеі, якія так злучыць нельга. Паколькі звычайна святлападобных бесканечнасцей у дадзенай прасторы-часе дзве: тыя, якія адносяцца да мінулага і да будучыні, то і гарызонтаў падзей можа быць два: гарызонт падзей мінулага і гарызонт падзей будучыні. Спрошчана можна сказаць, што гарызонт падзей мінулага падзяляе падзеі на тыя, на якія можна паўплываць з бесканечнасці, і на якія нельга; а гарызонт падзей будучага аддзяляе падзеі, аб якіх можна што-небудзь даведацца, хоць бы ў бесканечна аддаленай перспектыве, ад падзей, пра якія даведацца нічога нельга. Гэта звязана з тым, што скорасць святла з’яўляецца крайняй скорасцю распаўсюджвання любых узаемадзеянняў, так што ніякая інфармацыя не можа распаўсюджвацца хутчэй.

Гарызонт падзей звычайна з’яўляецца 3-мернай гіперпаверхняй. Неабходнай і дастатковай умовай яго існавання з’яўляецца прасторападобнасць хоць бы часткі святлападобнай (ізатропнай) бесканечнасці. Варта адзначыць, што гарызонт падзей — паняцце інтэгральнае і нелакальнае, бо ў яго вызначэнні ўдзельнічае святлападобная бесканечнасць, г. зн. усе бесканечна аддаленыя вобласці прасторы-часу. Таму ў сваім непасрэдным наваколлі гарызонт падзей нічым не вылучаны, што прадстаўляе праблему пры лікавых разліках у агульнай тэорыі адноснасці. Для вырашэння гэтай праблемы прапанаваныя некаторыя паняцці, якія блізкія па ўласцівасцях да гарызонту падзей, але якія вызначаюцца лакальна: дынамічны гарызонт, пасткавая паверхня і ўяўны гарызонт (apparent horizon).

Існуе таксама паняцце *гарызонту падзей асобнага назіральніка*. Ён падзяляе паміж сабой падзеі, якія можна злучыць з сусветнай лініяй назіральніка святлападобнымі (ізатропнымі) геадэзічнымі лініямі, накіраванымі адпаведна ў будучыню — гарызонт падзей мінулага, і ў мінулае — гарызонт падзей будучыні, і падзеі, з якімі гэтага зрабіць нельга. Напрыклад, пастаянна раўнамерна паскораны назіральнік ў прасторы Мінкоўскага мае свае гарызонты мінулага і будучыні (гл. гарызонт Рындлера).

Гарызонт падзей чорнай дзіркі
-----------------------------

Гарызонт падзей будучыні з’яўляецца неабходнай прыкметай чорнай дзіркі як тэарэтычнага аб’екта. Гарызонт падзей сферычна-сіметрычнай чорнай дзіркі называецца сферай Шварцшыльда і мае характэрны памер, званы гравітацыйным радыусам.

Знаходзячыся пад гарызонтам падзей, любое цела будзе рухацца толькі ўнутры чорнай дзіркі і не зможа вярнуцца назад у знешнюю прастору. З пункту гледжання назіральніка, які свабодна падае ў чорную дзірку, святло можа свабодна распаўсюджвацца як у напрамку да чорнай дзіры, так і ад яе. Аднак пасля перасячэння гарызонту падзей нават святло, якое распаўсюджваецца ад назіральніка вонкі, ніколі не зможа выйсці за граніцы гарызонту. Прадмет, які трапіў унутр гарызонту падзей, у рэшце рэшт, верагодна, трапляе ў сінгулярнасць, а перад гэтым выцягваецца ў струну з прычыны высокага градыента сілы прыцягнення чорнай дзіры (прыліўных сіл).

Энергія, магчыма, можа пакідаць чорную дзірку з дапамогай т. зв. выпраменьвання Хокінга, якое прадстаўляе сабой квантавы эфект. Калі так, сапраўдныя гарызонты падзей у строгім сэнсе ў зкалапсаваўшых аб’ектаў у нашым Сусвеце не фарміруюцца. Тым не менш, так як астрафізічна зкалапсаваўшыя аб’екты — гэта вельмі класічныя сістэмы, то дакладнасць іх апісання класічнай мадэллю чорнай дзіры дастатковая для ўсіх магчымых астрафізічнай прыкладанняў.

Іншыя прыклады гарызонтаў падзей
--------------------------------

* Для назіральніка, які рухаецца з пастаянным паскарэннем у прасторы Мінкоўскага (яго скорасць у інерцыяльнай сістэме адліку прыбліжаецца да скорасці святла, але не дасягае яе) існуюць два гарызонты падзей, так званыя гарызонты Рындлера. Больш таго, для паскоранага назіральніка існуе аналаг выпраменьвання Хокінга — выпраменьванне Унру[ru].
* Гарызонт падзей будучага існуе для нас у нашым Сусвеце, калі сучасная касмалагічныя мадэль ΛCDM[ru] верная.
* У акустыцы таксама існуе канечная скорасць распаўсюджвання ўзаемадзеяння — скорасць гуку, у сілу чаго матэматычны апарат і фізічныя следствы акустыкі і тэорыі адноснасці становяцца аналагічнымі, а ў звышгукавых патоках вадкасці або газу ўзнікаюць аналагі гарызонтаў падзей — акустычныя гарызонты.

Гл. таксама
-----------

* Прастора-час
* Радыус Шварцшыльда

Зноскі
------

1. ↑  *Сергей Попов.* Экстравагантные консерваторы и консервативные эксцентрики // *Троицкий Вариант* : газета. — 27 октября 2009. — В. 21 (40N). — С. 6—7.

| ⛭Чорныя дзіркі |
| --- |
| Тыпы | 
* Шварцшыльда
* Якая круціцца
* Зараджаная
* Зараджаная і круціцца
* Экстрэмальная
* Віртуальная

 |  |
| Памеры | 
* Планкаўская
* Электронная
* Зорнай масы
* Сярэдняй масы
* Звышмасіўныя
* Квазар
	+ Актыўныя ядра галактык
	+ Лацэрціда
	+ Вялікая група квазараў

 |
| Утварэнне | 
* Зорная эвалюцыя
* Калапс
* Нейтронная зорка
* Кваркавая зорка
* Прэонная зорка
* Мяжа Опенгеймера — Волкава
* ✰ Белы карлік
* Звышновая зорка
* Гіперновая зорка
* Гама-ўсплеск

 |
| Уласцівасці | 
* Тэрмадынаміка чорных дзірак
* Гравітацыйны радыус
* Адносіны M–сігма
* Гарызонт падзей
* Квазіперыядычныя асцыляцыі
* Фатонная сфера
* Эргасфера
* Выпраменьванне Хокінга
* Працэс Пенроўза
* Працэс Блэнфарда — Знаека
* Акрэцыя Бондзі
* Спагеціфікацыя
* Гравітацыйная лінза
* Знікненне інфармацыі ў чорнай дзірцы

 |
| Мадэлі | 
* Гравітацыйная сінгулярнасць
	+ Тэарэма аб сінгулярнасцях Пенроўза — Хокінга
* Пярвічная чорная дзірка
* Гравастар
* Цёмная зорка
* Зорка цёмнай энергіі
* Чорная зорка
* Вечна калапсуючая магнітасфера
* Фазбол
* Белая дзірка
* Голая сінгулярнасць
* Кольца сінгулярнасці
* Параметр Імірдзі
* Мембранная парадыгма
* Кугельбліц
* Кратовая нара
* Квазізорка

 |
| Теорыі | 
* Тэарэмы аб адсутнасці валасоў
* Інфармацыйны парадокс
* Прынцып касмічнай цэнзуры
* Несінгулярныя мадэлі чорных дзірак
* Галаграфічны прынцып
* Камплементарнасць чорных дзірак

 |
| Дакладныя рашэнні ў АТА | 
* Шварцшыльда
* Кера
* Райснэра — Нордстрёма
* Кера — Ньюмена
* Дакладнае рашэнне чорнай дзіркі

 |
| Звязаныя тэмы | 
* Спіс чорных дзірак
	+ Спіс квазараў
* Хроніка фізікі чорных дзірак
* RXTE
* Гіперкампактная зорная сістэма
* Сінгулярны рэактар

 |
| Катэгорыя:Чорныя дзіркі |