recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Менегацыя прадзіраўленая** (*Menegazzia terebrata, Menegazzia pertusa*) — від ліставатых лішайнікаў.

Слаявіна ліставатая, разеткападобная, часта аднабакова развітая або невыразнай формы, у цэнтры адмірае. Верхняя паверхня шаравата-зялёная, матавая, зрэдку злёгку бліскучая, голая, гладкая, з акруглымі або авальнымі дзіркамі, часта з галоўчата- або манжэтападобна расчлянёнымі саралямі. Ніжняя паверхня вельмі складкаватая, чорная, бліжэй да краёў крыху святлейшая, часам з чорнай аблямоўкай па краю слаявіны, без рызін.

Апатэцыі ўтвараюцца рэдка. Полавы працэс невядомы. Размнажаецца вегетатыўна (сарэдыямі).

Вільгацелюбны лішайнік. Пашырэнне: Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, Скандынавія, Прыбалтыка, Карпаты, Урал, Каўказ, Заходняя Сібір, Далёкі Усход Расіі і Сахалін, Кітай, Японія, Мадагаскар, Паўночная і Паўднёвая Амерыка, Гавайскія астравы. У Беларусі трапляецца спарадычна. Расце на ствалах вольхі чорнай, радзей на ствалах грабу, асіны, бярозы пушыстай, у старых чорнаальховых прыручайна-травяных лясах, а таксама на бураломе і ствалах елак.

Спасылкі
--------

* Менегацыя прадзіраўленая ў Чырвонай кнізе Беларусі(недаступная спасылка)  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ялугін.
**Павел Уладзіміравіч Ялу́гін** (8 (21) верасня 1910—21 сакавіка 1990) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, ад'ютант старэйшы батальёна 120-га гвардзейскага стралковага палка 39-й гвардзейскай стралковай дывізіі 8-й гвардзейскай арміі 3-га Украінскага фронту, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

П. У. Ялугін нарадзіўся ў вёсцы Янова (зараз у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці). Жыў у Растове-на-Доне, працаваў прэсоўшчыкам на заводзе «Растсельмаш  (руск.) (бел.».

У 1932—1934 гг. на службе ў Чырвонай Арміі. Затым працаваў начальнікам вучэбнай часткі школы малодшага камсаставу МУС у Новарасійску. У 1941 г. зноў прызваны ў Чырвоную Армію. У 1942 годзе скончыў Арджанекідзеўскае пяхотнае вучылішча. Удзельнік баёў на Сталінградскім, Паўднёва-Заходнім, 3-м Украінскім франтах.

Вызначыўся ў баях пры фарсікаванні ракі Дняпро. 24 кастрычніка 1943 г. перадавы атрад на чале з гвардыі капітанам Ялугіным на лодках пераправіўся праз Дняпро каля Днепрапятроўска, 2 гадзіны вёў бой, захапіў і пашырыў плацдарм.

П. У. Ялугін з баямі дайшоў да Германіі, дзе ў красавіку 1945 г. ў час Берлінскай наступальнай аперацыі быў цяжка паранены. Пасля вайны працягваў ваенную службу. У 1954 годзе скончыў Маскоўскі будаўнічы тэхнікум. Быў камандзірам ваенна-будаўнічага атрада.

З 1969 года падпалкоўнік П. У. Ялугін у запасе. Жыў у Маскве.

Памёр 21 сакавіка 1990 г. Пахаваны ў вёсцы Суша Лепельскага раёна.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* медалі

Зноскі
------

1. ↑  Паводле іншых звестак нарадзіўся 20 жніўня [2 верасня] 1910 (Праверана 16 сакавіка 2009).
2. 1 2 3 4  Ялугин Павел Владимирович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 717. — 737 с.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 262. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).
* Навечно в сердце народном: Справочник / Главный ред. И. П. Шамякин. — 3-е изд. испр. и доп. — Мн.: БелСЭ, 1984. — С. 605—606. — 607 с. — 65 000 экз. (руск.)
* *Морозов А. В.* 39-я Барвенковская. — М.: Военное изд-во МО СССР, 1981

Спасылкі
--------

* Павел Уладзіміравіч Ялугін на сайце «Героі краіны»
* Лепельчане — Герои Советского Союза Архівавана 9 лістапада 2013.
* Ялугін Павел Уладзіміравіч(недаступная спасылка) // ПРЫДЗВІНСКІ КРАЙ: ГІСТОРЫЯ І СУЧАСНАСЦЬ Архівавана 11 снежня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Менгісту Хайле Марыям** (амх.: መንግስቱ ኃይለ ማርያም; нар. 21 мая 1937 ці 1941) — ваенны і дзяржаўны дзеяч Эфіопіі, падпалкоўнік (1976). Адзін з лідараў эфіопскай рэвалюцыі. У 1974 годзе старшыня Каардынацыйнага камітэта узброеных сіл, паліцыі і тэрытарыяльнай арміі — кіруючага органа рэвалюцыйнага руху за ліквідацыю феадальна-манархічнага ладу ў Эфіопіі. Пасля звяржэння манархіі ў верасні 1974 года 1-ы намеснік старшыні Часовага ваенна-адміністрацыйнага савета (ЧВАС; «Дэрг»), які выконваў да 1987 года функцыі калегіяльнага кіраўніка дзяржавы. У лютым 1977 года абраны старшынёй ЧВАС і яго кіруючых органаў — Цэнтральнага і Пастаяннага камітэтаў. З'яўляўся таксама кіраўніком Часовага ваеннага ўрада (са снежня 1976 года) і галоўнакамандуючым узброенымі сіламі. Генеральны сакратар ЦК Працоўнай партыі Эфіопіі (1984—1991). У 1987—1991 гадах прэзідэнт і старшыня Дзяржаўнага Савета Эфіопіі. З 21 мая 1991 года ў эміграцыі.

Як кіраўнік дзяржавы арыентаваўся на пабудову ў Эфіопіі сацыялізму. Лічыцца адным з найжорсткіх кіраўнікоў XX стагоддзя (за гады яго кіравання загінулі ад 200 тыс. да 3 млн чалавек — апошняя лічба ўключае таксама памерлых ад голаду). Развал эканомікі, голад і вайна з сепаратыстамі ў Эрытрэі прывялі ў 1991 годзе да яго звяржэння, пасля чаго Хайле Марыям эміграваў у Зімбабвэ, дзе атрымаў палітычны прытулак. На радзіме Вышэйшы суд Эфіопіі завочна прысудзіў Менгісту Хайле Марыяма да пажыццёвага зняволення, а затым да смяротнага пакарання.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90901136 · GND: 111219884 · GTAA: 131831 · ISNI: 0000 0000 7856 2901 · LCCN: n79030005 · NLP: A34237240 · NTA: 315813008 · SUDOC: 131951815 · VIAF: 74472805 |

 |

| ⛭Эфіопія Прэзідэнты Эфіопіі |
| --- |
| 
* Менгісту Хайле Марыям (1987—1991)
* Тэсфае Гебрэ Кідан (в.а. 1991)
* Мелес Зенаўі (1991—1995)
* Негаса Гідада (1995—2001)
* Гырма Уольдэ-Гіоргіс Лука (2001—2013)
* Мулату Тэшомэ (2013—2018)
* Сахле-Ворк Зеўдэ (з 2018)

 | Герб Эфіопіі |
**Менара Куала-Лумпур** (малайск.: Menara Kuala Lumpur, распаўсюджана Menara KL) — афіцыйная назва куала-лумпурскай тэлевежы. Будаўніцтва будынка вышынёй 421 метр працягвалася каля 5 гадоў. Сярод тэлекамунікацыйных будынкаў Menara займае 5 месца, саступаючы вежах CN Tower ў Таронта (Канада) 553 м, Астанкінскай тэлевежы ў Маскве (Расія) 540 м, Жамчужына Усходу ў Шанхаі (Кітай) 468 м, Борджа Мілад ў Тэгеране (Іран) 435 м. За арыгінальнае падсвятленне Menara KL атрымала неафіцыйнае імя «Сад святла».

Гл. таксама
-----------

* Спіс самых высокіх тэлевізійных веж

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2017004388 |
**Гомельскі рамесніцкі рабочы саюз**. Дзейнічаў у Гомелі ў 1896 — 1900 гг. Склаўся пад уплывам агітацыі Гомельскай сацыял-дэмакратычнай групы на аснове цэхавых стачачных кас. З 1898 г. уваходзіў у склад Гомельскага рабочага саюз барацьбы, Гомельскага каміэта РСДРП 1898 – 1900 гг. У 1898 г. аб’ядноўваў 250, у 1899 — 430 рабочых — амаль 40% агульнай колькасці рабочых горада. Меў свой статут, складзены і выдадзены на гектографе Гомельскім камітэтам РСДРП у жніўні 1899 г. Саюз абвяшчаўся «мясцовым аддзяленнем РСДРП» і абавязваўся выконваць рашэнні агульнапартыйных з’ездаў і Гомельскага камітэта РСДРП. На камітэт ускладалася кіраўніцтва дзейнасцю саюза, распараджэнне стачачным фондам, дастаўка нелегальнай літаратуры, арганізацыя прапагандысцкіх гурткоў і сходаў.

Літаратура
----------

* Гомельскі рамесніцкі рабочы саюз // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 78. — ISBN 985-11-0041-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гібсан.

**Эдвард Джордж Гібсан** (англ.: Edward George Gibson; нар. 8 лістапада 1936, горад Буфала, штат Нью-Ёрк) — астранаўт ЗША і навуковец.

Біяграфія
---------

У 1959 годзе скончыў Рочэстэрскі ўніверсітэт (штат Нью-Ёрк). У 1964 г. атрымаў ступень доктара навук у галіне машынабудавання ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце. З 1965 г. у групе касманаўтаў. Адначасова вёў навуковую працу ў галіне фізікі Сонца і фізікі плазмы. 16 лістапада 1973 года — 8 лютага 1974 года сумесна з Дж. Карам і У. Поўгам здзейсніў палёт у космас у якасці члена 3-га экіпажа арбітальнай станцыі «Скайлэб», запушчанай 14 мая 1973 г. Палёт працягваўся 84 сут 1 гадзіна 16 мін; двойчы выходзіў у адкрыты космас (10 гадзін 3 мін).

Зноскі
------

1. ↑  Edward Gibson // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>

Спасылкі
--------

* Spacefacts biography of Edward G. Gibson

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Матэматычная генеалогія · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1089491921 · GTAA: 102499 · ISNI: 0000 0000 2752 0381 · LCCN: n88232925 · NTA: 121567087 · NUKAT: n2018143289 · VIAF: 65572262 |

 |
**ААТ «Гомельскі хімічны завод»** — прадпрыемства нафтахімічнай галіны ў горадзе Гомель, Рэспубліка Беларусь, якое выпускае фосфаразмяшчальныя мінеральныя ўгнаенні.

Гісторыя
--------

Завод у 2018 годзе
У 1960 годзе Дзяржаўным камітэтам па хіміі пры Савеце Міністраў СССР было зацверджана будаўніцтва завода фосфарных мінеральных угнаенняў і фасфатаў у Гомелі. Узводзіць прадпрыемства пачалі ў 1963 годзе.

27 снежня 1965 года была пушчана першая чарга завода, якая складалась з цэха па вытворчасці сернай кіслаты, цэнтральнай заводскай лабараторыі і дапаможных падраздзяленняў.

7 ліпеня 2000 года на падставе загаду канцэрна «Белнафтахім» Гомельскі хімічны завод быў перайменаваны ў Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Гомельскі хімічны завод». У 2003 годзе РУП «Гомельскі хімічны завод» перайменаваны ў адкрытае акцыянернае таварыства «Гомельскі хімічны завод».

У студзені 2023 года прадпрыемства было ўнесена ў санкцыйны спіс Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Лён, 2009, с. 36
2. ↑  Гісторыя Гомельскага хімічнага завода
3. ↑  Беларуськалій, Белчыгунка і іншыя. Новы ўдар па рэжымных прадпрыемствах **(нявызн.)**. *Новы Час* (29 студзеня 2023).

Літаратура
----------

* Лён (руск.) / сост. Л. В. Ловчая; под общ. ред. И. А. Голуба; худож. В. В. Котович. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 168 с.: ил..

Спасылкі
--------

* Сайт ААТ «Гомельскі хімічны завод»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2514461 |
**«Бардо»** (фр.: Bordeaux) — французскі футбольны клуб з горада Бардо. Шасціразовы чэмпіён Францыі і чатырохразовы ўладальнік Кубка Францыі. «Бардо» быў заснаваны ў 1881 годзе як мультыспартыўны клуб і з’яўляецца адным з самых паспяховых футбольных клубаў у Францыі. Клуб перамагаў у чэмпіянце краіны 6 разоў, што ставіць яго на чацвёртае месца сярод клубаў-пераможцаў чэмпіянату. «Бардо» таксама мае перамогі ў Кубках краіны. «Бардо» гуляў свае хатнія гульні на стадыёне «Нуво Стад Бардо», які змяшчае 42 000 чалавек і быў пабудаваны для чэмпіянату Еўропы 2016 года.

«Бардо» з’яўляецца адным з самых папулярных футбольных клубаў у Францыі. Каля 10% насельніцтва краіны падтрымліваюць клуб. «Бардо» апярэджваюць па гэтым паказчыку толькі тры клубы: «Марсель» (20% насельніцтва), «Ліён» (11%) і «Пары Сен-Жэрмен» (11%). Клуб цалкам належыць французскай тэлевізійнай групе M6 з 2001 года.

Зноскі
------

1. ↑  «EL’OM, équipe de football préférée des Français» Архівавана 13 снежня 2009.. Le Point.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Бардо
* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | FootballDatabase.eu · Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · УЕФА |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12124825j · SUDOC: 034049185 · VIAF: 307207181 |

| ⛭Футбольныя клубы французскай Лігі 2 у сезоне 2023/24 |
| --- |
| 
* Ам’ен
* Анжэ
* Ансі
* Асер
* Аяча
* Бардо
* Бастыя
* Валансьен
* Генгам
* Грэнобль
* Дзюнкерк
* Кан
* Канкарно
* Кевіі Руан
* Лаваль
* Парыж
* По
* Радэз
* Труа
* Сент-Эцьен

 |
Акучнік (сошка) з вёскі Капланцы Ігуменскага павета. 1904
**Аку́чнік**, **сошка**, **абганя́лка**, **баразняк**, лакальныя назвы — **распашнік**, **ральнік** — земляробчая прылада для пракладкі міжрадковых разор і акучвання бульбы.

Прататыпам акучніка было старажытнае рала, якое аказалася зноў запатрабаваным з пашырэннем культуры бульбы. Крыху ўдасканаленае, яно ўяўляла адназубую сошку з жалезным нарогам і сіметрычнымі крыламі-«палічкамі». На паўночным усходзе Беларусі бульбу акучвалі звычайна двурогай сахой, з якой здымалі паліцу. Часам паліцу або драўляны цурбан трохвугольнай формы замацоўвалі паміж сашнікоў.

Сучасны акучнік — жалезны, яго рабочая частка складаецца з сіметрычнага лемяша і авальных крылаў, што расхінаюцца па шырыні разоры; глыбіня разор рэгулюецца рычажным элементам на канцы градзіля (дышла) і даўжынёй пастронкаў. У акучнік звычайна запрагаюць каня.

Тыпы акучнікаў
--------------

* Ручны акучнік. Невялікі акучнік, насаджаны на кій.
* Конскі акучнік. У яго запрагаюць каня з дапамогай раллёвага хамута.
* Трактарны акучнік. Яго навешваюць на трактар.

Літаратура
----------

* Абганялка // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. . — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с. — ISBN 5-85700-014-9. — С. 12.
* Акучнік // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
Радстонскі маналіт. Вялікабрытанія
**Менгіры** — асобна стаячыя каменныя слупы, вышыня якіх дасягае 20 м і болей. Вядомы з каменнага веку (у Заходняй Еўропе, Міжземнамор'і, на Каўказе і інш.).

Яны звычайна ставіліся вертыкальна паасобку або па некалькі ў комплексу па паралельных ці канцэнтрычных лініях. Слупы амаль неапрацаваныя, або выкананы ў выглядзе манументальных скульптурных выяў: у форме рыбіны (Арменія), галавы чалавека (Францыя), звера (Паўднёвая Сібір). Менгіры не былі непасрэдна звязаны з пахаваннямі і выконвалі самастойныя функцыі. Магчыма, яны абмяжоўвалі месца правядзення культавых абрадаў, былі аб'ектамі пакланенняў. Часам іх рады займалі значную тэрыторыю і выцягваліся на 2—3 км (Брэтань, Францыя).

Літаратура
----------

* *Лазука Б.* Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. — ISBN 978-985-01-0894-4

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Менгір

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX540562 · BNF: 11978401p · GND: 4140069-0 · LCCN: sh85083552 · NKC: ph575223 |
**Палата Прадстаўнікоў ЗША** (англ.: The United States House of Representatives) — ніжняя палата Кангрэсу ЗША. У ёй прадстаўлены кожны штат прапарцыйна колькасці насельніцтва. Колькасць месцаў у палаце пастаянная і складае 435, хоць Кангрэс мае права змяняць колькасць месцаў. Кожны прадстаўнік штата займае сваё месца на працягу двухгадовай кадэнцыі і можа быць перавыбраны неабмежаваную колькасць разоў. Кіраўніком палаты з'яўляецца спікер, які выбіраецца членамі палаты.

Складанне і паўнамоцтвы кангрэса ўстаноўлены ў першым артыкуле Канстытуцыі ЗША. Пры гэтым не выкарыстоўваюцца паняцці верхняя і ніжняя палаты. Асноўнай функцыяй Палаты з'яўляецца прыняцце федэральных законаў, гэта значыць такіх законаў, якія дзейнічаюць на тэрыторыі ўсіх штатаў. Білі, прынятыя ў Палаце, таксама праходзяць абмеркаванне ў Сенаце і візаванне Прэзідэнтам, перш чым стануць законам.

Гл. таксама
-----------

* Сенат ЗША



1. ↑  GRID Release 2017-05-22 — 2017-05-22 — 2017. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30141628'></a>
2. 1 2  Open ISNI for Organizations Праверана 4 студзеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28527677'></a>
**Нежынскае падняцце** (ад назвы вёскі Нежын у Любанскім раёне) — тэктанічная структура ў Любанскім раёне Мінскай вобласці, у межах Чырвонаслабодскай зоны падняццяў Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1968 годзе сейсмаразведкай. Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладах.

Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Нежынскае падняцце — паўантыкліналь, абмежаваная з поўдня Чырвонаслабодскім разломам, памерам 16,5×3 км, амплітудай 300 м. Па міжсалявых адкладах вылучаюцца 2 невялікія антыкліналі (усходняя памерам 5×2 км, заходняя — 6×4 км) субшыротнага распасцірання амплітудай 100 м. Скляпенне ўсходняй антыкліналі ссунута адносна падсалявога скляпення Нежынскага падняцця на 2 км на поўнач, а заходняй — на 6 км на паўночны захад. Залажэнне Нежынскага падняцця адбылося ў сярэднедэвонскі час, фарміраванне яго закончылася да пачатку пермі.

Літаратура
----------

* Нежынскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
**Вальціцы** (ням.: Feldberg) — палац у горадзе Вальціцы ў Паўднёвамараўскім краі Чэхіі. Разам з сядзібай Ледніцы ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны пад назвай «Культурны комплекс Ледніцы-Вальціцы».

Фельдсбергскі палац пабудаваны на месцы замка сям’і Ліхтэнштэйн, які вядомы з XIII стагоддзя. Першапачаткова праект палацавага комплексу распрацоўваў архітэктар Джавані Джакама Тэнкала. Затым напачатку XVIII стагоддзя праект быў развіты ў стылі высокага барока, архітэктарам Іаганам Бернхардом Фішэрам фон Эрлахам у якасці рэзідэнцыі князёў Ліхтэнштэйнаў.

Будаўніцтвам палаца кіраваў італьянскі архітэктар Даменіка Марцнелі. Некаторыя залы і памяшканні, якія часткова адрэстаўраваны, багата ўпрыгожаны насценнымі ўпрыгожаннямі ў стылі барока. Асабліва відовішчна выглядаюць Люстраная зала, Карцінная галерэя, Палацавая капэла і малы салон прынцэсы Карлы. Шматлікія памяшканні ўпрыгожаны фрэскамі на столях. Палац атачае англійскі парк з храмам Дыяны (1812), які нагадвае рымскую арку, магутнай каланадай карынфскага стылю (1832) і іншымі збудаваннямі ў стылі класіцызму.

Разам з суседняй сядзібай Ледніцы, з якой Вальціцы злучае 7-кіламетровая ліпавая алея, ён уключаны ў спіс сусветнай спадчыны, дзе называецца «Культурны комплекс Ледніцы-Вальціцы».

Княжацкая сям’я Ліхтэнштэйна страціла ўсе свае прывілеі з распадам Габсбургскай імперыі і з’яўленнем Чэхаславакіі ў 1918 годзе, а пасля Другой сусветнай вайны ў 1945 годзе палац, як і ўся ўласнасць сям’і Ліхтэнштэйн у Чэхаславакіі была канфіскавана дзяржавай (гл. дэкрэты Бенеша).

Палац мае знакаміты вінны склеп, у якім штогод праводзіцца дэгустацыя і продаж мараўскіх вінаў.

Зноскі
------

1. ↑  Památkový katalog NPÚ Праверана 14 лютага 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41593640'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац Вальціцы
* Афіцыйная старонка
* Палац Вальціцы на www.hrady.cz

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Чэхіі |
| --- |
|  | 
Чэскі-Крумлаў • Гістарычны цэнтр Прагі • Тэльч • Паломніцкі касцёл Святога Яна Непамуцкага • Кутна-Гора: гістарычны цэнтр горада з касцёлам Святой Варвары і кафедральным саборам Багародзіцы ў Седльцы • Культурны ландшафт Ледніцы-Вальціцы • Сады і замак Кромержыжа • Гістарычная вёска Голашавіцы • Літамішльскі замак • Калона Найсвяцейшай Троіцы ў горадзе Оламаўц • Віла Тугендгат у горадзе Брно • Яўрэйскі раён і базіліка Св. Пракопа ў горадзе Тршэбіч
 |  |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2298 1784 · NKC: kn20030414002 · VIAF: 154598962 |
**Недатыкальнасць** — агульны тэрмін, які звычайна прымяняецца да службовых асоб, звычайна да выбарных (але магчыма і да тых, якія прызначаюцца, напрыклад, да пракурораў, а таксама да вартавых на пасту), які азначае наяўнасць у пэўных асоб асаблівых правоў. Для такіх асоб устанаўліваецца (звычайна законам) дакладна акрэслены, абмежаваны ў параўнанні з агульным выпадкам, парадак таго, як яны могуць прыцягвацца да крымінальнай, адміністрацыйнай альбо іншай адказнасці. Аж да практычнай немагчымасці прыцягнення, як у выпадку дыпламатычнай недатыкальнасці.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph195395 |
Англійскі палац Касл Ховард (пач. XVIII ст.)
**Пала́ц** — манументальны парадны будынак з вялікай колькасцю разнастайных памяшканняў. У першапачатковым значэнні — жыллё знаці, месца афіцыйных прыёмаў. У старажытна-ўсходніх антычных, феадальных дзяржавах палацы складалі цэлыя комплексы з жылых, культавых і дапаможных памяшканняў (Рамесеум у Старажытным Егіпце, 13 ст. да н. э.). У сярэдневяковай Еўропе палацамі феадалаў былі замкі. У эпоху Адраджэння ў Фларэнцыі сфарміраваўся новы тып асабняка-палаца. У 16—18 ст.у эпоху абсалютызму ствараліся вялікія палацы (Луўр у Парыжы, Эскарыял каля Мадрыда) і палацава-паркавыя ансамблі (Версаль каля Парыжа і інш.).

На Беларусі ў 14—16 ст. мураваныя палацы будавалі ўнутры замкаў, іх архітэктура мела рысы готыкі і рэнесансу. Мураваным палацава-замкавым пабудовам 16—17 ст. характэрна сумяшчэнне рыс абарончага і грамадзянскага дойлідства. Драўляныя звычайна 1- ці 2-павярховыя палацы канца 16 — 1-й пал. 17 ст. мелі рысы стылю рэнесансу. Фасады аздабляліся аркаднымі галерэямі, дахі з вежачкамі, купаламі, каванымі пазалочанымі флюгерамі складанай формы. Замкавыя палацы мелі абарончыя прыстасаванні ў выглядзе абламаў. У 18 ст. склаўся тып развітога барочнага палацава-паркавага ансамбля, якому характэрны буйнамаштабнасць, паўадкрытыя парадныя двары, рэгулярныя паркі з вадаёмамі і малымі архітэктурных формамі, шэраг службова-гаспадарчых пабудоў. У будаўніцтве палацаў удзельнічалі вядомыя архітэктары I. К. Глаўбіц, М. Д. Пёпельман, Джузэпэ Сака, К. Спампані і інш. У 2й пал. 17 — 18 ст. барочныя палацы з флігелямі-крыламі нярэдка ўтваралі замкнёны парадны двор — курданёр. Многія палацы былі значнымі па памерах манументальнымі збудаваннямі з мезанінамі, складанымі яруснымі або ламанымідахамі. Архітэктура палацаў 3-й чвэрці 18 ст. мела рысы ракако ці пераходныя да стылю класіцызму. У дэкоры ўжывалі ордэрную пластыку, арнаментальную і геральдычную лепку. Пераважала сіметрычна-восевая анфіладная планіроўка, у якой вылучаліся парадныя памяшканні — вестыбюль з лесвіцай, цэнтрычная зала (круглая ці квадратная, часта перакрытая купалам).У канцы 18 — 1-й пал. 19 ст. Мастацка-стылявое вырашэнне палацаў грунтавалася на прынцыпах стылю класіцызму. У планіроўцы пераважала калідорная сістэма з цэнтральнай групай парадных памяшканняў. Палацава-паркавыя ансамблі найчасцей мелі пейзажную арганізацыю навакольнага асяроддзя. У сярэдзіне 19 — пач. 20 ст. стылявое адзінства ў палацавым будаўніцтве парушана. Пашырыліся палацы ў рэтраспектыўна-замкавым стылі, рэнесансавыя, у стылі неакласіцызму, несапраўднай готыкі, мадэрна, неабарока і інш. Тэрмін «палац» у сучаснай архітэктуры не звязаны з пэўным тыпам збудавання — палац культуры, палац мастацтваў, палац шлюбу і інш.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX526048 · BNF: 11937594q · GND: 4044394-2 · LCCN: sh00006879, sh85096913 · NDL: 00567319 · NKC: ph123916 |

 |
**«Брага»** (парт.: Braga) — партугальскі футбольны клуб з горада Брага. Заснаваны ў 1915 годзе. Хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне Эштадыу AXA, які знаходзіцца ў горнай расчыліне і быў пабудаваны да чэмпіянату Еўропы 2004 года. У айчынных чэмпіянатах «Брага» толькі аднойчы падымалася на другі радок, маючы на сваім рахунку толькі перамогі ў Кубку Партугаліі (1966, 2016) і Кубку лігі (2013). У 2000-х гадах клуб паступова стаў адным з самых паспяховых клубаў у Партугаліі, дасягнуўшы ўзроўню вялікай партугальскай тройкі, у якую ўваходзяць «Порту», «Бенфіка» і «Спортынг». У гэты ж час клуб меў поспехі і на міжнароднай арэне, выйшаўшы ў фінал Лігі Еўропы ў 2011 годзе. Акрамя таго, дзякуючы другому месцу ў чэмпіянаце Партугаліі ў сезоне 2010/11, клуб упершыню ў гісторыі ўзяў удзел у розыгрышу Лігі чэмпіёнаў, дзе «Брага» дасягнула групавога этапу. Клуб у цяперашні час спансуецца італьянскім вытворцам спартыўнага адзення Macron і французскай страхавой кампаніяй Axa.

Эмблема «Брагі» паходзіць ад герба горада, дзе на шчыце размяшчаецца Багародзіца і немаўля Ісус, але сіні шчыт у гербе гораду быў зменены на такі ж але чырвона-белы.

Гісторыя
--------

«Брага» абавязана сваёй назвай лісабонскаму «Спортынгу», у гонар якога клуб быў названы. Раней каманда была вядома як «Арсенал-ду-Мінью» (парт.: Arsenal do Minho) і першапачаткова гулялі ў зялёных колерах. У сярэдзіне 1940-х гадоў клуб змяніў колеры на чырвоны, дзякуючы дзелавым сувязям прэзідэнта клуба Жазэ Антуніша Гімарайнша ў Лондане і быў заўзятарам англійскага «Арсенала». У 1947 годзе клуб атрымаў перамогу ў другім дывізіёне, упершыню патрапіўшы ў наймацнейшы партугальскі дывізіён. «Брага» нават перайменавала сваю моладзевую каманду ў «Арсенал ды Брага» (парт.: Arsenal de Braga).

Яшчэ ў 1960-я і 1970-я гады «Брага» пачала падымацца ўверх у выніковых табліцах чэмпіянату Партугаліі і ў канчатковым выніку забяспечыла сабе ўдзел у спаборніцтвах УЕФА. Нядаўнія сталыя ўдзелы Брагі ў еўрапейскіх спаборніцтвах пачаўся з удзелу ў Кубку УЕФА ў сезоне 2004/05, калі клуб скончыў чэмпіянат на пятым радку пад кіраўніцтвам трэнера Жазэалду Ферэйра. Гэта паклала пачатак іхнаму далейшаму поспехі, які пераважна назіраўся ў Лізе Еўропы.

У сезоне 2005/06 клуб спаборнічаў за чэмпіёнства амаль да перадапошняга туру, але ў выніку скончыў розыгрыш толькі на чацвёртым месцы. У сезоне 2006/07 галоўным трэнерам стаў Карлуш Карвальял, які, аднак, зрабіў дрэнны старт з камандай, атрымаўшы паражэнне ад нідэрландскага АЗ у​ Кубку УЕФА, нягледзячы на буйную перамогу над чэшскім «Слованам» з лікам 4:0, і паражэнне з лікам 1:4 у гульні супраць «Марытыму».

Дасягненні
----------

* Уладальнік Кубка Партугаліі (2): 1966, 2016
* Уладальнік Кубка лігі: 2013
* Уладальнік Суперкубка федэрацыі: 1977

Заўвагі
-------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | 90minut · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · ForaDeJogo · Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 126060310 |
**Акушэрскі ложак**, або **акушэрскае крэсла-ложак** — спецыяльнае медыцынскае абсталяванне, прызначанае для забеспячэння парадзісе зручнага і бяспечнага размяшчэння на кожным этапе родаў.

Сучасны акушэрскі ложак мае электрарэгуліроўку вышыні і палажэння, убудаваную функцыю масажу паясніцы для палягчэння боляў пры сутычках, сістэму пнеўмападтрымкі паясніцы, падсвятлення, эрганамічныя пярэнчы для рук.

Акушэрскі ложак можа раскладвацца ў гарызантальным становішчы, забяспечваючы тым самым паўнавартасны сон парадзісе, а пры наступе моманту родаў менш, чым за хвіліну ператвараецца ў акушэрскае крэсла.

Гл. таксама
-----------

* Акушэрскія шчыпцы
**Недаяданне** — агульны тэрмін, які аб’ядноўвае шэраг станаў, выкліканых недастатковым ці неадэкватным харчаваннем. Як правіла, гаворка ідзе менавіта пра недахоп прадуктаў харчавання ў рацыёне, радзей — пра парушэнне стрававання і ўсмоктвання ў страўнікава-кішачным тракце ці залішняй страце пажыўных рэчываў. Недаяданне, якое доўжыцца працяглы час, можа прывесці да знясільвання.

Недаяданне, як недахоп пажыўных рэчываў для падтрымання нармальнага функцыянавання арганізма, звычайна звязана з беднасцю ў неразвітых краінах. Аднак парушэнні харчавання, як больш агульны тэрмін, у прыватнасці нерацыянальнае харчаванне, назіраюцца і ў развітых краінах, праяўляючыся ў вялікім працэнце людзей з залішняй масай цела.

Пры недаяданні назіраецца дэфіцыт энергетычнай каштоўнасці ежы (колькасці калорый), таксама чалавеку можа не хапаць бялкоў, вітамінаў, мікраэлементаў. Такія парушэнні ва ўжытку абазначаюць іншымі тэрмінамі, напрыклад, авітамінозам, ці яшчэ больш вузкімі, якія пазначаюць выяўленую клінічную карціну недахопу пэўных пажыўных рэчываў. Як прыклад можна прывесці цынгу пры дэфіцыце вітаміну С.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Недаяданне на Вікісховішчы |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Акунёвец.

**Акунёвец** — бяссцёкавае возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Хонка, за 22 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Вароніна.

Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,7 км.  

Катлавіна возера размешчана сярод лесу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны стромкія і дасягаюць вышыні 25 м. Заходнія схілы спадзістыя, вышынёй да 3 м. Берагі высокія, усходнія зліваюцца са схіламі катлавіны. Берагавая лінія слаба звілістая.

У возеры сустракаецца рэдкі ахоўны від раслін — палушнік азёрны (*Isoëtes lacustris*).

Зноскі
------

1. ↑  Палушнік азёрны Архівавана 4 сакавіка 2016. // Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — С. 66. — 575 с. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Возера Акунёвец // Белорусский Посейдон Архівавана 20 жніўня 2013.
* Схема размещения рыболовных угодий Россонского района (руск.)
**На берагах ракі Бярэзіны** — карціна беларускага мастака Іпаліта Гараўскага (1828—пасля 1864), напісаная ў 1857 годзе. З'яўляецца часткай збору Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу. Памер карціны — 127 × 99 см.

Апісанне
--------

Кампазіцыйны матыў пейзажа вельмі цікавы. На беразе ракі стаіць магутны дуб. Крона яго займае амаль палову палатна. Пад дубам, прысеўшы на пянёк, адпачывае жанчына. Яе кволую фігурку вырывае з царства зеляніны прамень святла. На пярэднім плане — паваленае маланкай дрэва. Лісце даўно абсыпалася з яго, галінкі пазасыхалі. 3 зямлі вывернуты карэнні. I нават у гэтым стане дрэва не страціла сваёй магутнасці і прыгажосці.

Для пейзажа характэрна дакладнасць у выпісванні дэталей і старанная праца пад планамі. У гэтым пейзажы яшчэ шмат прыкмет акадэмізму: строгая ўраўнаважаная кампазіцыя, некалькі аднастайны каларыт, імкненне да «прыгажосці». Разам з тым пейзаж вельмі рэалістычны. Ён цудоўна перадае багацце і прыгажосць беларускай прыроды, выклікае ў памяці асацыяцыі са знаёмымі з дзяцінства карцінамі роднай Беларусі. Аўтар аб'ектыўны ў паказе дэталей. 3 аднолькавай адданасцю ён піша і ствалы дрэў, і лісце, і зямлю, і неба. У рамантычным гучанні пейзажа адчуваецца вялікая любоў мастака да сваёй зямлі, яго вернасць дэмакратычным ідэалам часу.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 215
2. ↑  На берегах Березины. 1857

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 215
**Другая канферэнцыя Абласнога саюза РСДРП Літвы і Беларусі**. Адбылася ў 2-й палове сакавіка 1907 г. Дэлегаты з рашаючым голасам ад Віленскай, Мінскай, Дзвінскай, Бабруйскай, Барысаўскай, Віцебскай, Ковенскай, Смаленскай арганізацый РСДРП, з дарадчым — ад ЦК РСДРП, камітэта Абласнога саюза РСДРП Літвы і Беларусі, ЦК Бунда. Месца правядзення канферэнцыі і склад дэлегатаў невядомы. Парадак дня:

* справаздача арганізацый РСДРП Паўночна-Заходняга краю аб выбарчай кампаніі ў 2-ю Дзяржаўную думу і яе выніках;
* аб аб’яднанні РСДРП з Бундам;
* аб аб’яднанні прафсаюзаў;
* нацыянальнае пытанне:
* аб ваеннай арганізацыі.

Канферэнцыя прааналізавала недахопы, выяўленыя ў ходзе выбарчай кампаніі: недастатковую арганізаванасць дзейнасці сацыял-дэмакратаў, надакладнае размеркаванне сваіх сіл, няпоўны ахоп насельніцтва агітацыяй і прапагандай, слабае прыцягненне да супрацоўніцтва спачуваючых сацыял-дэмакратам прпадстаўнікоў дэмакратычнай інтэлігенцыі, вядзенне выбарчай барацьбы галоўным чынам па лініі нацыянальнага, а не класавага паддзелу. Адзначалася, што арганізацыі РСДРП не здолелі выступіць як партыйнае цэлае, а асобныя з іх праігнаравалі дэрыктывы агульнарасійскай партыйнай канферэнцыі, захапіліся супрацоўніцтвам з рэвалюцыйна-дэмакратычнай буржуазіяй, паступіўшыся сваёй самастойнай лініяй на першай стадыі выбарчай барацьбы. За гэтымі ацэнкамі выразна адчуваецца бальшавіцкі ўплыў. Аднак у вызначэнні далейшай тактыкі, рэзалюцыя замацавала меншавіцкі падыход — не замена Думы Устаноўчым сходам праз узброеннай паўстанне, а аб’яднанне працоўных вакол сацыял-дэмакратычнай фракцыі для націску на Думу. Прынята рэзалюцыя па праекце ўмоў аб’яднання з Бундам, рэкамендаваных IV з’ездам РСДРП. З іх выключна палажэнне пра неабходнасць узгаднення дзейнасці аб’яднанага гар. камітэта з агульнапартыйнымі рашэннямі, што адпавядала пункту гледжання бундаўцаў. Пытанне пра аб’яднанне прафсаюзаў перанесена на V з’езд РСДРП. Нацыянальнае пытанне канферэнцыя рэкамендавала будучаму з’езду зняць з парадку дня з прычыны яго «неаформленасці ў шырокіх партыйных колах». Выбрала абласны камітэт.

Літаратура
----------

* Кароль, А. Другая канферэнцыя Абласнога саюза РСДРП Літвы і Беларусі / Аляксей Кароль // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 278 — 279. — ISBN 985-11-0041-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Южык.
«Швагерка»
«Сваячка»
**Павел Южык** (4 сакавіка 1874, в. Новааляксандраўка (Вётхава), Смаргонскі раён — 16 сакавіка 1944, в. Новааляксандраўка) — беларускі грамадска-культурны дзеяч, мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і былога садоўніка аранжарэі князя Агінскага, Тамаша Захаравіча Южыка і яго жонкі, хатняй гаспадыні Марыі Фадзееўны.

Атрымаў пачатковую адукацыю ў царкоўна - прыхадской школе в. Міхневічы. Да Першай сусветнай вайны скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю. Выкладаў на Вілейшчыне. Пазней вучыўся ў Віленскай школе малюнку І. П. Трутнева  (руск.) (бел. і мастацкім вучылішчы Пензы.

У 1915 годзе працаваў у канцэлярыі Віленскай дырэкцыі народных вучэльняў.

У 1920-я выкладаў маляванне ў Віленскай беларускай гімназіі. У 1926 годзе ўвайшоў у склад Віленскага беларускага Нацыянальнага Камітэта.

Першая персанальная выстаўка твораў П. Южыка адбылася ў 2009 (Мінск).

Зноскі
------

1. ↑  Першая выстава забытага мастака з Заходняй Беларусі // сайт «Радыё Свабода» 30 студзеня 2009

Літаратура
----------

* Кароткі нарыс беларускага пытаньня, Варшава 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007
* Ліс А. Мастак родам з Ветхава: творчы лёс Паўла Южыка / А. Ліс // Роднае слова. — 1994. — № 2. — с. 43.

Спасылкі
--------

* Мастак Павел Южык: Шлях да сябе…
**Акуні́нава** (трансліт.: *Akuninava*, руск.: Окуниново) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Акунінаўскага сельсавета.

Забастоўка на лесапільні
------------------------

У 1934 г. адбылася буйная забастоўка на лесараспрацоўках Слонімшчыны, якая ахапіла каля 30 вёсак. Апорнымі пунктамі забастоўшчыкаў, якія выступалі за павышэнне заработнай платы, сталі вёскі Русакова і Загор’е. Сяляне абралі аб’яднаны забастовачны камітэт, адным з кіраўнікоў якога стаў член Слонімскага акруговага камітэта камсамола С. В. Прытыцкі. У склад камітэта ўвайшлі таксама члены КПЗБ К.Крупнік, Н.Міхальчык, М.Нагула, М.Русецкая. У адказ на забастоўку ў адзінаццаці вёсках улады правялі пацыфікацыю. За адны толькі суткі карнікі акружылі і наладзілі пагромы ў вёсках Сценявічы, Русакова, Залессе, Загор’е, Акунінава, Сучкі і Плешкі. Забастоўка працягвалася паўтара месяца.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).

Літаратура
----------

Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слонімскага раёна. — Мн.: БЕЛТА , 2004. — 752 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Новадзевяткавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Новадзевяткавічы |
| Аграгарадкі | Партызанаўка ·  Сасноўка |
| Вёскі | Акунінава ·  Балты ·  Баравікі ·  Вяценеўка ·  Галяны ·  Гарбачы ·  Грынкоўшчына ·  Заводны Лес ·  Кісялі ·  Коласава ·  Кошлавічы ·  Малы Галік ·  Масілавічы ·  Мізгіры ·  Мірная ·  Падлессе ·  Папкі ·  Прадзелкі ·  Прыхілы ·  Старадзевяткавічы ·  Сяркі ·  Урач ·  Шыганы ·  Яруцічы |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Далгоў.

**Павел Далгоў** (нар. 16 жніўня 1996, Мамонава, Калінінградская вобласць) — расійскі футбаліст, нападнік клуба «Чайка» з Песчанакопскага.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў займацца футболам у калінінградскай «Балтыцы», а ў 2011 годзе далучыўся да футбольнай акадэміі пецярбургскага «Зеніта». У 2013 годзе ён дэбютаваў у моладзевым першынстве Расіі па футболе ў складзе «Зеніта», выйшаўшы на замену ў матчы першага тура супраць «Краснадара». У жніўні 2013 года стаў іграком рэзервовай каманды «Зеніт-2», якая выступала ў ПФЛ (трэці дывізіён), пазней разам з камандай выйшаў у ФНЛ.

У 2015 годзе Андрэ Вілаш-Боаш перавёў нападніка ў склад асноўнай каманды «Зеніта», і 1 жніўня ў 3-м туры чэмпіянату ён дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць «Церака», выйшаўшы на замену на 81-й хвіліне замест Арцёма Дзюбы. 10 кастрычніка 2015 года правёў свой першы матч у Лізе чэмпіёнаў, выйшаўшы на замену на 62-й хвіліне замест Аляксандра Разанцава ў матчы з «Гентам».

У лютым 2017 года перайшоў у махачкалінскі «Анжы», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады. У сезоне 2017 стаў таксама выступаць у ПФЛ за фарм-клуб «Анжы-2». У лютым 2018 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна і ў сакавіку быў арандаваны «аўтазаводцамі» на сезон 2018. У ліпені 2018 года вярнуўся з арэнды ў «Анжы».

Сезон 2018/19 правёў у Прэм’ер-лізе ў махачкалінскім клубе, а ў ліпені 2019 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у краснаярскі «Енісей». У студзені 2020 года перайшоў у «Том», пакінуў клуб у верасні 2020 года. У лютым 2021 года далучыўся да «Зеніта-2». У ліпені 2021 года перайшоў у пермскі «Амкар», аднак па сямейных абставінах хутка вярнуўся ў Санкт-Пецярбург. У студзені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў «Зеніт-2» і стаў іграком ліпецкага «Металурга».

У ліпені 2022 года падпісаў кантракт з казахстанскім «Атырау». У студзені 2023 года перайшоў у «Чайку» з Песчанакопскага.

Дасягненні
----------

* Расія 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Расіі: 2015/16
* Расія Уладальнік Кубка Расіі: 2015/16
* Расія Уладальнік Суперкубка Расіі: 2015

Зноскі
------

1. ↑  Pavel Dolgov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Pavel Dolgov // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  "Торпедо-БелАЗ" арендовало нападающего Долгова у российского "Анжи" (руск.).  football.by (23 сакавіка 2018). Праверана 24 сакавіка 2018.
4. ↑  Павел Долгов покинул жодинское "Торпедо-БелАЗ" (руск.).  football.by (25 ліпеня 2018). Праверана 25 ліпеня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол |
Акупацыя Рэйнскай вобласці і зямлі Саар:  

— сіні: Францыя  

— жоўты: Бельгія  

— руды: Вялікабрытанія  

— паласы (Рурская вобласць): Францыя і Бельгія  

 — зялёны (Саар): акупаваная Францыяй пад эгідай Лігі Нацый
**Акупацыя Рэйнскай вобласці** адбылася пасля перамір'я, якое спыніла баявыя дзеянні Першай сусветнай вайны 11 лістапада 1918 года. Акупацыйныя войскі складаліся з амерыканскіх, бельгійскіх, брытанскіх і французскіх салдатаў. Умовы перамір'я прадугледжвалі неадкладную эвакуацыю нямецкіх войскаў з тэрыторый Бельгіі, Францыі і Люксембурга, а таксама Эльзас-Латарынгіі на працягу 15 дзён.

Французскія войскі працягвалі займаць Рэйнскую вобласць да 1930 года, а Францыя кантралявала зямлю Саар да 1935 года.
**Менеджмент** (англ.: management — кіраванне, загадванне, арганізацыя) — сукупнасць прынцыпаў, метадаў, сродкаў і формаў кіравання вытворчасцю ва ўмовах рыначнай эканомікі.

Сучасны менеджмент узнік у пачатку XX ст. у ЗША. Яго сутнасцю з'яўляецца пошук аптымальных рашэнняў і распрацоўка эфектыўных метадаў рэалізацыі прадукцыі. Правільнае і своечасова прынятае рашэнне з'яўляецца вызначальным фактарам выжывання прадпрыемстваў ва ўмовах канкурэнтнай барацьбы. Важнае значэнне маюць нестандартныя, творчыя рашэнні.

Аб'ектамі кіравання на фірме з'яўляюцца тры кампаненты: матэрыяльна-рэчавы (прадукцыя, абсталяванне і інш.), інфармацыйны (дакументы, праекты, праграмы і інш.) і чалавечы — асабовы. Менавіта з гэтага пачынаецца комплекснае кіраванне якасцю — сучасная форма менеджменту. У яе аснове ляжаць наступныя прынцыпы: ясная стратэгія фірмы і свабода пошуку ў яе межах; інтэграцыя асабістых інтарэсаў і мэт даследаванняў; стварэнне пэўнай сістэмы (фармальнай і нефармальнай) збору спецыялізаванай інфармацыі знешніх сувязей, абмену персаналам і ўнутры, і паміж фірмамі, актыўнага пошуку новых ідэй; сістэма матывацыі, заснаваная на задаволенасці працай, на яе адпаведнасці асабістым інтарэсам, прэстыжы і грамадскай ацэнцы руху па службе (адміністрацыйнай і прафесіянальнай), матэрыяльным стымуляванні, якое залежыць ад канчатковых вынікаў дзейнасці.

Менеджмент грунтуецца на комплексе сацыяльных навук і ўключае 6 асноўных комплексаў мерапрыемстваў: вызначэнне мэты, задачы, спосабаў дасягнення мэт; навучанне і падрыхтоўка кадраў; рэалізацыя кіраўніцкіх рашэнняў; праверка вынікаў іх выканання; карэкціроўка кіруючых уздзеянняў.

Для сучаснага менеджменту характэрны дэцэнтралізацыя, сканцэнтраванне адказнасці на ніжэйшых узроўнях кіравання і найперш на рабочых месцах, таму што змены спажывецкага попыту, ускладненне вытворчасці, павышэнне кошту абсталявання, узмацненне канкурэнтнай барацьбы пастаянна змяняюць умовы гаспадарання, патрабуюць павышэння кампетэнтнасці і ініцыятыўнасці работніка. Механізм стымулявання накіраваны на вынаходніцтва, а санкцыі за няўдачы пры павышанай рызыцы мінімізаваныя.

Літаратура
----------

* Чалавек і грамадства: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1998. ISBN 985-11-0108-7
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пацёмкін.
**Па́вел Сярге́евіч Пацёмкін** (1743 — 1796) — граф, расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, далёкі сваяк Рыгора Аляксандравіча Пацёмкіна.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт, з 1756 года на вайсковай службе, удзельнік руска-турэцкай вайны 1768—1774 гадоў. Указам Кацярыны II ад 11 чэрвеня 1774 года прызначаны начальнікам Казанскай і Арэнбургскай сакрэтных камісій па следству і пакаранню ўдзельнікаў Пугачоўскага бунту. Знаходзіўся ў Казані ў момант яе ўзяцця войскамі Пугачова 15 ліпеня 1774 года, разам з гарнізонам і гараджанамі замкнуўся ў Казанскім крамлі. Толькі хуткі падыход атрада Міхельсона выратаваў крэмль ад штурму.

Асабіста кіраваў правядзеннем допытаў палонных пугачоўскіх атаманаў І. Н. Белабародава, І. Н. Зарубіна, І. І. Ульянава і іншых у Казані, пазней у Сімбірску. У кастрычніку 1774 года разам з генерал-аншэфам П. І. Паніным, ваенным кіраўніком падаўлення паўстання, праводзіў допыты Е. І. Пугачова ў Сімбірску, а затым удзельнічаў у правядзенні генеральнага следства ў Маскве. Пасля сканчэння следства і суда ў студзені 1775 года Пацёмкін узнагароджаны шпагай з алмазамі.

У 1784—1788 гадах быў прызначаны саратаўскім генерал-губернатарам і адначасова з 1785 года — генерал-губернатарам каўказскага намесніцтва.

З 1787 года з пачаткам руска-турэцкай вайны — у дзеючым войску, удзельнічаў ва ўзяцці Ізмаіла, за адрозненне пры штурме ўзнагароджаны ордэнам Св. Георгія 2-га класа. У 1794 годзе ўдзельнічаў у баявых дзеяннях у Польшчы, у тым ліку пры ўзяцці Прагі. Па канчатку баявых дзеянняў атрымаў званне генерал-аншэфа, а ў 1795 годзе тытул графа.

Указам імператрыцы Кацярыны II ад 3 чэрвеня 1791 года Пацёмкіну была падаравана суконная фабрыка ў сяле Глушкова Курскай губерні са ўсімі паселішчамі, людзьмі і з землямі.

Паэт-аматар, аўтар шэрагу вершаваных твораў.
Плод (касцянка) персіка ў разрэзе.
**Каляплоднік**, або **перыка́рпій** (лац.: pericárpium) — частка плода насенных раслін. Абалонка, якая атачае насенне і фарміруе знешні выгляд і форму плода, звычайна складае асноўную частку плода і служыць для абароны насення ад знешніх уздзеянняў. Фарміруецца з завязі, часам пры ўдзеле іншых органаў кветкі (напрыклад, гінецэя, кветаложы ці кубачка). Важная марфалагічная характарыстыка раслін.

Перыкарпій фарміруецца з трох, звычайна добра адрозных слаёў:

* вонкавы — пазаплоднік, або эпікарпій (лац.: epicarpium), або экзакарпій.
* сярэдні — міжплоднік, або мезакарпій (лац.: mesocarpium).
* унутраны — унутрыплоднік, або эндакарпій (лац.: endocarpium).

Тканка плода, якая фарміруецца пералічанымі слаямі, можа быць рознай кансістэнцыі ад мяккай і сакавітай да валакністай ці нават цвёрдай адраўнелай. У пладоў розных раслін найбольш прыкметныя, важныя з пункту гледжання чалавека часткі плода ўтвараюцца рознымі слаямі, што служыць класіфікацыйнай прыкметай расліны.

Са слаёў каляплодніка, звычайна з пазаплодніка сухіх пладоў, могуць фарміравацца розныя прыстасаванні ў форме шыпоў, лопасцяў, калючак з кручкамі ці шчацінак, якія спрыяюць распаўсюджванню насення ветрам і жывёламі. У шэрагу раслін каляплоднік забяспечвае вызваленне насення раскрыццём ці распадзеннем пладоў пасля іх паспявання.

Будова і ўласцівасці каляплодніка характарызуюць плады пры вызначэнні іх тыпу, гэта адна з асноўных прыкмет, якія ўжываюцца для класіфікацыі пладоў у карпалогіі.

Літаратура
----------

* *Околоплодник (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |