**Сяргей Аркадзевіч Сардараў** (арм.: Սերգեյ Արշակի Սարդարով; 25 лютага 1909, сяло Азох, Елізаветпальская губерня — 6 верасня 1987, Мінск) — савецкі военачальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, генерал-палкоўнік авіяцыі (16.06.1965).

Дзяцінства і маладосць
----------------------

З беднай шматдзетнай (7 дзяцей) сялянскай сям’і. Армянін. У пошуках лепшай долі сям’я пераехала ў Баку. У 1918 годзе, ратуючы сям’ю ад падзей Грамадзянскай вайны, якія ў Баку насілі кровапралітны характар, бацька перавёз сям’ю ў Ташкент. Скончыў няпоўную школу ў 1921 годзе. З 1921 года працаваў вучнем слясарачы і слесарам у майстэрні па рамонце веласіпедаў у Ташкенце. Вучыўся на рабфаку (скончыў у 1929 годзе), адначасова вучыўся ў Ташкенцкім аэраклубе. У 1929 годзе накіраваны на вучобу ў Маскоўскае механіка-машынабудаўнічае вучылішча, скончыў 2 курсы, быў сакратаром камсамольскай арганізацыі курсу.

Пачатак ваеннай службы
----------------------

У 1931 годзе па партыйнай мабілізацыі прызваны ў Чырвоную Армію. Скончыў Ленінградскую ваенна-тэарэтычную школу лётчыкаў у 1933 годзе, курсы лётна-каманднага саставу пры 1-й Качынскай авіяцыйнай школе ў 1934 годзе. З 1936 года служыў на Далёкім Усходзе: камандзір звяна, камандзір авіяатрада, з 1938 года — ваенны камісар эскадрыллі. З 1939 года — ваенны камісар 18-га знішчальнага авіяцыйнага палка ў Адмысловай Чырванасцяжнай Далёкаўсходняй арміі. З 1940 года — камандзір 307-га знішчальнага авіяцыйнага палка на Далёкім Усходзе.

Вялікая Айчынная вайна
----------------------

Увосень 1941 года быў накіраваны на вучобу і ў пачатку 1942 года скончыў курсы ўдасканалення каманднага саставу пры Ваенна-паветранай акадэміі РСЧА (якая тады знаходзілася ў эвакуацыі ў Чкалаве, цяпер — Арэнбург). З 1 жніўня 1942 года — камандзір 965-га знішчальнага авіяцыйнага палка ППА. Полк уваходзіў у склад Архангельскага раёна ППА, са студзеня 1943 — у склад 126-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі ППА Грозненскага раёна ППА, з лютага 1944 года — у Закаўказскую зону ППА, з мая 1944 года — у 123-ю знішчальную авіяцыйную дывізію ППА Паўднёвага фронту ППА. З кастрычніка 1944 года да канца вайны — намеснік камандзіра 123-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі. За гады вайны знішчальныя часткі ППА пад яго камандаваннем прыкрывалі ў паветры Архангельск і арктычныя канвоі саюзнікаў, якія прыбывалі ў яго, у час бітвы за Каўказ — прыкрывалі камунікацыі і прамысловыя цэнтры Паўночнага Каўказа і Закаўказзя, затым па меры наступу савецкіх войскаў — аб’екты на вызваленай тэрыторыі Таманскага паўвострава, Наварасійска, Крыма, Румыніі. За гады вайны С. А. Сардараў выканаў вялікую колькасць (каля 600) вылетаў на прыкрыццё аб’ектаў і войскаў, але не меў паветраных баёў і збітых самалётаў. Сваёй першай узнагародай — ордэнам Чырвонай Зоркі — быў узнагароджаны 29 сакавіка 1944 года за выдатную баявую падрыхтоўку свайго палка.

Паваенная служба
----------------

У паваенныя працягваў службу ў Войсках ППА краіны на ранейшай пасадзе. З 1948 па 1950 гады — камандзір знішчальнай авіяцыйнай дывізіі. У 1952 годзе скончыў Вышэйшую ваенную акадэмію імя К. Я. Варашылава. З 1952 года камандаваў корпусам ППА. Шмат лятаў, асвоіў рэактыўныя знішчальнікі. З мая 1960 па люты 1966 года — камандуючы 2-й асобнай арміяй ППА (Мінск). З 1966 года — намеснік начальніка Ваеннай каманднай акадэміі проціпаветранай абароны (Калінін).

У лютым 1971 года — у запасе па стане здароўя. Жыў у Мінску. Там жа пахаваны на Усходніх могілках.

Член КПСС з 1930 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР. Член Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Беларусі.

Узнагароды
----------

* ордэн Леніна
* два ордэны Чырвонага Сцяга
* два ордэны Айчыннай вайны 1-й ступені (18.08.1945, 11.03.1985)
* тры ордэны Чырвонай Зоркі (першы — 29.03.1944)
* медаль «За абарону Каўказа»
* медалі СССР

Воінскія званні
---------------

* Падпалкоўнік (1944)
* Палкоўнік (1948)
* Генерал-маёр авіяцыі (1952)
* Генерал-лейтэнант авіяцыі (1958)
* Генерал-палкоўнік авіяцыі (1965)

Памяць
------

Помнік пастаўлены ў родным сяле Азох у 2010 годзе .

Каментарыі
----------

1. ↑  Цяпер фактычна — у складзе Гадруцкага раёна непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі, паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму падзелу Азербайджана — у складзе Хаджавендскага раёна Азербайджанскай рэспублікі.

Зноскі
------

1. ↑  Анохин В. А. Быков М. Ю. Все истребительные авиаполки Сталина. Первая полная энциклопедия. — Научно-популярное. — Москва: Яуза-пресс, 2014. — 944 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-9955-0707-9
2. ↑  Память народа :: Документ о награде :: Сардаров Сергей Аркадьевич, Наградной лист к ордену Красной Звезды **(нявызн.)**.  pamyat-naroda.ru. Праверана 28 лістапада 2016.
3. ↑  Пералічаны званні, пра гады прысваення якіх вядома.
4. ↑  Інфармацыя пра адкрыццё помніка С. А. Сардараву на сайце Прэзідэнта Рэспублікі Арцах

Крыніцы і літаратура
--------------------

* *Казарьян А. В.* Война, люди, судьбы. — Ереван, 1985.
* Армяне-народ созидатель чужих цивилизаций: 1000 известных армян в мировой истории / С.Ширинян. — Ереван: Авт. изд. 2014. — С.92. — ISBN 978-9939-0-1120-2
* Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան: 1000 հայազգի գեներալներ,ծովակալներ.-Ե.Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ.էջ 393. — ISBN 978-9939-53-105-2
* *Меружанян А.* Маршалы, генералы и адмиралы армянского происхождения в Санкт-Петербурге. — 3-е изд. — СПб.: Роза ветров, 2014. — С. 216. — ISBN 978-5-906634-11-5
* *Арутюнян К. А. Погосян Г. Р.* Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне. — М. 2010.
* *Вирабян А.* Знаменитые арцахцы. — Ереван: Аполлон, 1992.
* «Генералы Победы: Сергей Сардаров»
* *Сардаров А.* Вспоминая отца // Ноев Ковчег: Информационно-аналитическая газета армянской диаспоры стран СНГ. — 2004. — № 12 (82, декабрь).