**Ві́нцас Міцкя́вічус-Капсу́кас** (*Вінцас Сіманавіч Міцкявічус-Капсукас*, *Вікенці Сямёнавіч Міцкевіч-Капсукас*; літ.: Vincas Mickevičius-Kapsukas; 26 сакавіка (7 красавіка) 1880, вёска Будвечай, цяпер у Вілкавішцкім раёне — 17 лютага 1935, Масква) — дзеяч міжнароднага камуністычнага руху, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў Камуністычнай партыі Літвы, літаратурны крытык-марксіст.

Раннія гады
-----------

Нарадзіўся ў сям'і селяніна. Вучыўся ў гімназіі ў Мар'ямпалі (1890—1897); з 1895 удзельнічаў у нацыянальным руху, распаўсюджваў забаронены літоўскі друк. Вывучаў вольным слухачом філасофію і эканоміку ў Бернскім універсітэце (1902—1904). У 1903 далучыўся да Сацыял-дэмакратычнай партыі Літвы, з 1905 у ЦК партыі. У 1904—1906 рэдактар часопісаў «Драўгас» (літ.: «Draugas»; «Таварыш») и «Дарбінінскас» (літ.: «Darbininkas»; «Рабочы»), у 1906—1907 — адзін з рэдактараў часопісаў Літоўскай сацыял-дэмакратычнай партыі «Наўёі гадынэ» (літ.: «Naujoji gadynė»; «Новая эра») і «Скардас» (літ.: «Skardas»; «Шчыт»). Як актыўны ўдзельнік рэвалюцыі 1905—1907 ў Літве з 1907 у турме і ссылцы.

У 1914—1916 кіраўнік замежнага бюро Літоўскай сацыял-дэмакратычнай партыі. У 1914 у Кракаве наладзіў сувязь з У. І. Леніным. Жыў у эміграцыі ў Вялікабрытаніі (1915—1916) і ЗША (1916—1917), быў рэдактарам літоўскіх сацыял-дэмакратычных газетаў.

Савецкая Літва
--------------

У чэрвені 1917 у Петраградзе ўвайшоў у шэрагі РСДРП (б); рэдактар першай бальшавіцкай літоўскай газеты «Тыеса» (літ.: «Tiesa»; «Праўда»), дэлегат VI з'езду РСДРП (б), Другога Усерасійскага з'езду Саветаў; член Цэнтральнага бюро літоўскіх секцыяў пры ЦК РСДРП (б), пасля РКП (б); член Петраградскага Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта, удзельнік задушэння мяцяжу Керанскага і Краснова.

Пасля ўтварэння ў кастрычніку 1918 Камуністычнай партыі Літвы ўвайшоў у склад яе ЦК; ад снежня 1917 камісар па літоўскіх справах Народнага камісарыяту па справах нацыянальнасцей РСФСР.

У снежні 1918 ачоліў савецкі Часовы рэвалюцыйны рабоча-сялянскі ўрад Літвы, сфарміраваны ў занятым Чырвонай арміяй Дзвінску, і да лютага 1919 быў старшынёй Саўнаркама Літоўскай савецкай рэспублікі (на занятых Чырвонай арміяй тэрыторыях Літвы і прызнанай дэкрэтом СНК Савецкай Расіі 22 снежня 1918). Ад лютага 1919 старшыня Саўнаркаму ЛітБела, ад сакавіка старшыня Прэзідыуму ЦК наноў створанай аб'яднанай Камуністычнай партыі Літвы і Беларусі (КП (б) Літвы і Беларусі), у красавіку — ліпені 1919 старшыня Савету абароны ЛітБела.

Камінтэрн
---------

Пасля падзення рабоча-сялянскага ўрада ЛітБела ў ліпені 1919 кіраваў Бюро па нелегальнай рабоце на занятай польскімі войскамі тэрыторыі, пераехаў у Смаленск, дзе рэдагаваў газету «Звязда» — орган ЦК КП(б) Літвы і Беларусі. З 1920 на падпольнай працы, кіраваў Віленскай акруговай партыйнай арганізацыяй.

З канца 1921 у Маскве на партыйнай працы, член Палітбюро ЦК ЛКП з 1923. Дэлегат XI, XII, XIV—XVI з'ездаў ВКП (б) (1922—1934). На VIII з'ездзе (1919) абраны кандыдатам у члены ЦК РКП (б).

Працаваў у Выканаўчым Камітэце Камінтэрну (ВККІ) (1923—1935. Дэлегат II—IV кангрэсаў (1920—1922) Камінтэрну, удзельнічаў у VI кангрэсе (1928) з дарадчым голасам. З верасня 1926 да сваёй смерці кіраваў Польска-Прыбалтыйскім Ландэрсакратарыятам ВККІ.

Ушанаванне памяці
-----------------

У 1955—1989 імя *Капсукас* меў горад Марыямпаль.

У 1955 імя Вінцаса Капсукаса было нададзена Віленскаму дзяржаўнаму ўніверсітэту.

Гл. таксама
-----------

* Камуністычная партыя Літвы
* Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Літвы і Беларусі

Зноскі
------

1. ↑  Мицкявичус-Капсукас Викентий Семенович **(нявызн.)**.  Электронная энцыклапедыя «Слоўнік.орг». Праверана 12 красавіка 2010.

| ⛭Міністры замежных спраў Беларусі |
| --- |
| Народныя сакратары замежных спраў БНР | 
* Язэп Варонка (1918)
* ✰ Антон Луцкевіч (1918)

 |  |
| Міністры замежных спраў БНР | 
* ✰ Антон Луцкевіч (1918—1919)
* Яўген Ладноў (1919—1921)
* Аляксандр Цвікевіч (1921—1923)

 |
| Народныя камісары замежных спраў ССРБ | 
* Усевалад Фальскі (1919)
* М. Пятроў (1919)

 |
| Народны камісар замежных спраў Літбела | 
* Вінцас Міцкявічус-Капсукас (1919)

 |
| Народныя камісары замежных спраў БССР | 
* Аляксандр Чарвякоў (1920—1923)
* Кузьма Кісялёў (1944—1946)

 |
| Міністры замежных спраў БССР | 
* Кузьма Кісялёў (1946—1966)
* Анатоль Гурыновіч (1966—1990)
* Пётр Краўчанка (1990—1991)

 |
| Міністры замежных спраў  Рэспублікі Беларусь | 
* Пётр Краўчанка (1991—1994)
* Уладзімір Сянько (1994—1997)
* Іван Антановіч (1997—1998)
* Урал Латыпаў (1998—2000)
* Міхаіл Хвастоў (2000—2003)
* Сяргей Мартынаў (2003—2012)
* Уладзімір Макей (2012—2022)
* Сяргей Алейнік (з 13 снежня 2022)

 |

| Лідары беларускай кампартыі, 1919—1991 |
| --- |
| Герб Беларускай ССР | 
Мяснікоў • Міцкявічус-Капсукас • Генкін • Кнорын • Багуцкі • Асаткін-Уладзімірскі • КрыніцкіКнорын • Гамарнік • Гей • Гікала • Шаранговіч • Якаўлеў в.а. • Волкаў в.а. • ПанамарэнкаГусараў • Патолічаў • Мазураў • Машэраў • Кісялёў • Слюнькоў • Сакалоў • Малафееў
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119065363 · ISNI: 0000 0001 0977 7906 · LCCN: n83173486 · LNB: 000278953 · NLP: A28453797, A21149859 · NUKAT: n96003204 · VIAF: 59886005 |

 |