recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ключ 14** (кіт. 冖 піньінь *mì*) са значэннем «накрываць» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 30 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак адлюстроўваў вечка. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «пакрыццё, накрыўка, пакрывала, покрыўка» і інш.

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 冖. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 冖 |
| 2 | 㓀 㓁 冗 冘 |
| 3 | 冚 |
| 5 | 冝 |
| 6 | 冞 |
| 7 | 㓂 冠 冟 𠖈 |
| 8 | 冤 冡 冢 冣 冤 冥 冦 冧 𠖎 |
| 9 | 冨 |
| 10 | 㓃 𠖘 |
| 12 | 冩 𠖝 |
| 13 | 㓄 |
| 14 | 冪 |
| 16 | 𠖤 𠖥 |
| 18 | 𠖨 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.)русск. 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіслоўнікіЛагатып Вікіслоўнікі У Вікіслоўніку ёсць артыкул **«冖»**
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 14
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
Гладкаствольная стрэльба **Franchi SPAS-12** была распрацавана італьянскай фірмай Луіджы Франчы у канцы 1970х гадоў як універсальная баявая зброя для паліцыі і вайскоўцаў. Паводле розных крыніц, абрэвіятура SPAS расшыфроўваецца альбо як Sporting Purpose Automatic Shotgun (спартыўны аўтаматычны драбавік), альбо як Special Purpose Automatic Shotgun (аўтаматычны драбавік адмысловага прызначэння). Да цяперашняга часу SPAS-12 атрымаў вялікае распаўсюджванне як паліцэйская зброя, зброя для спецпадраздзяленняў, а таксама як грамадзянская зброя для спорту і самаабароны. SPAS-12 адрознівае высокая надзейнасць і гнуткасць ва ўжыванні, але, з іншага боку, гэтая зброя мае даволі вялікую масу і складанае кіраванне, і, як следства — высокі кошт.

SPAS-12 мае газавы рухавік аўтаматыкі. Газавы поршань колцавай, размешчаны вакол падствольнага трубчастага магазіна. Замыканне засаўкісп — хісткай баявой лічынкай у яго верхняй часткі, за хваставік ствала. Ствольная скрынка — з алюмініевага сплава. Газаадводны механізм можа быць лёгка адключаны, і стрэльба ператвараецца ў помпавую, з ручной перазарадкай пры дапамозе слізгальнага цаўя. Пераключэнне ажыццяўляецца шляхам націску і ўтрымання адмысловай кнопкі ў ніжняй частцы цаўя. Пры гэтым зрушэнне цаўя наперад да ўпора перакладае стрэльбу ў самазарадны рэжым, а зрушэнне злёгку назад — у ручны рэжым (помпавы). Падствольны магазін рыхтуецца па аднаму патрону праз акно ў дні ствольнай скрынкі, выкід стрэляных гільзаў — праз бакавое акно направа. Засцерагальнік размешчаны ў перадпакоі часткі спускавога клямара, і на ранніх мадэлях меў выгляд рычажка, а на сучасных — выгляд папярочнай кнопкі. Як правіла SPAS-12 камплектуецца металічным, складаным уверх — наперад прыкладам і пластыкавай пісталетнай дзяржальняй, аднак магчыма ўстаноўка і няскладных пластыкавых прыкладаў. Ствол з цыліндрычным свідраваннем і зменнымі чоками. Прыцэльныя прынады складаюцца з мушкі ў дульнай частцы ствала і адчыненага цаліка. Магчымая ўстаноўка розных каліматарных прыцэлаў, лазерных мэтапаказальнікаў, баявых ліхтароў.
**Мізарам** (англ.: Mizoram), штат з групы «Сямі сясцёр» на паўночным усходзе Індыі на граніцы з М’янмай і Бангладэш. Займае 24-е месца сярод штатаў па плошчы (21 081 км2) і 27-е па насельніцтву (0,9 млн. чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Аіджал.

Геаграфія
---------

Мяккі клімат: умеранна цёплае лета (20—29 °C) і не надта халодная (нават па індыйскіх мерках) зіма (11—21 °C). Уся тэрыторыя падпадае пад рэгулярнае ўздзеянне мусонаў. Дажджы з мая па верасень. Рэльеф узгоркавы. Багатыя трапічныя флора і фаўна.

Эканоміка
---------

Слаба развіты аграрны штат, да 70% насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы. 

Штат дае 40% з 80 млн. тон штогадовай індыйскай нарыхтоўкі бамбуку, які выкарыстоўваецца як драўніна і сыравіна для паперы, бамбукавы вугаль — у якасці паліва, а «бамбукавы воцат» — як угнаенне. 

ВУП штата — 685 млн. долараў ЗША (2004).

Насельніцтва
------------

Большасць насельніцтва належыць да этнічна і культурна блізкіх плямёнаў, якія ўтвараюць групу т.зв. мізо («мі» — людзі, «зо» — горы). 87% насельніцтва — хрысціяне (пераважна пратэстанты і неапратэстанты), распаўсюджаны будызм з элементамі індуізму і анімізму. 

Узровень пісьменнасці насельніцтва ў Мізараме складае 88,8% — другое месца ў Індыі пасля штата Керала.

У Сеціве
--------

* Урад штата

| ⛭Штаты і тэрыторыі Індыі |
| --- |
| Штаты | 
* Андхра-Прадэш
* Аруначал-Прадэш
* Адыша
* Асам
* Біхар
* Гоа
* Гуджарат
* Джаму і Кашмір
* Джхаркханд
* Заходняя Бенгалія
* Карнатака
* Керала
* Мадх’я-Прадэш
* Маніпур
* Махараштра
* Мегхалая
* Мізарам
* Нагаленд
* Пенджаб
* Раджастхан
* Сікім
* Тамілнад
* Трыпура
* Утар-Прадэш
* Утаракханд
* Хар’яна
* Хімачал-Прадэш
* Чхатысгарх

 | Сцяг Індыі |
| Саюзныя тэрыторыі | 
* Андаманскія і Нікабарскія астравы
* Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу
* Ладакх
* Лакшадвіп
* Нацыянальная сталічная тэрыторыя Дэлі
* Пандышэры
* Чандыгарх

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12411893m · GND: 4282128-9 · LCCN: n81033457 · NKC: ge130029 · VIAF: 138381937 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Трыумфальныя вароты.

**Маскоўскія Трыумфальныя вароты** — трыумфальная арка, збудаваная ў 1834—1838 гг. у Санкт-Пецярбургу па праекце В. П. Стасава ў гонар пераможнага заканчэння руска-турэцкай вайны (1828—1829 гг.). Размешчаны на скрыжаванні Маскоўскага і Лігаўскага праспектаў, на плошчы Маскоўскія Вароты  (руск.) (бел..

Гісторыя
--------

У 1936 годзе Маскоўскія вароты былі разабраны з мэтай рэалізацыі ідэі пераносу цэнтра горада на поўдзень з галоўнай плошчай каля Дома Саветаў на Маскоўскай плошчы.

Маскоўскімі варотамі ў рамках гэтага праекта збіраліся ўпрыгожыць планаваны парк.

У 1959—1960 гг. вароты былі адноўлены на ранейшым месцы ў варыянце 1936 года як гістарычны і архітэктурны помнік (архітэктары Я. М. Пятрова  (руск.) (бел. і І. Г. Капцюг).

У маі 1965 года плошча каля Маскоўскіх варот была пераназвана ў *Маскоўскую*.
У кастрычніку 1968 года была адноўлена гістарычная назва — плошча зноў стала звацца **Маскоўскія Вароты**.

Назва «Маскоўскія вароты» таксама носіць пабудаваная ў 1961 годзе станцыя метро, вестыбюль якой (убудаваны ў чатырохпавярховы будынак) знаходзіцца на плошчы.

* Верх Трыумфальных варотВерх Трыумфальных варот
* Трыумфальныя вароты ў падсвятленніТрыумфальныя вароты ў падсвятленні
* Трыумфальныя вароты ў ансамблі плошчыТрыумфальныя вароты ў ансамблі плошчы

Гл. таксама
-----------

* Трыумфальныя вароты ў Маскве
* Маскоўскія Трыумфальныя вароты  (руск.) (бел. ў Іркуцку

Зноскі
------

1. ↑  Горбачевич К. С. Хабло Е. П. Почему так названы? : Справочник. — СПб, Норинт, 2006.
2. ↑  Пецярбургскі метрапалітэн. Лінія 2, Станцыі і тунэлі на сайце Санкт-Пецярбургская інтэрнэт-газета

Літаратура
----------

* *Гусаров А.Ю.* Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5.

Спасылкі
--------

* Маскоўскія вароты (руск.).  Прагулкі па Пецярбургу. Праверана 3 верасня 2010.
**Анатоль Фёдаравіч Дзюбко** (1923—2009) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вяліка Айчыннай вайны Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Магіла Дзюбко на Усходніх могілках Мінска.
Анатоль Дзюбко нарадзіўся 15 снежня 1923 года ў вёсцы Горваль (цяпер Рэчыцкі раён Гомельскай вобласці). Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў у калгасе. У ліпені 1941 года Дзюбко быў прызваны на службу ў Чырвоную Армію. У 1942 годзе ён скончыў Адэскае артылерыйскае вучылішча. З лістапада таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прыймаў удзел у баях на Паўночна-Заходнім, 2-м Прыбалтыйскім, Ленінградскім франтах. Быў паранены. Да жніўня 1944 года лейтэнант Анатоль Дзюбко камандаваў батарэяй 589-га лёгкага артылерыйскага палка 78-й лёгкай артылерыйскай брыгады 27-й артылерыйскай дывізіі прарыву 10-й гвардзейскай арміі 2-га Прыбалтыйскага фронта. Удзельнічаў у баях на тэрыторыі Латвійскай ССР.

29 жніўня 1944 года, калі назіральны пункт атрылерыстаў і стралковае падраздзяленне апынуліся у акружэнні на паўночным захадзе ад горада Мадана, Дзюбко прыняў камандаванне на сябе і арганізаваў кругавую абарону. Калі вораг ужо знаходзіўся ў непасрэднай блізкасці ад яго месцазнаходжання, Дзюбко выклікаў агонь дывізіёна на сябе.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм» лейтэнант Анатоль Дзюбко быў удастоены вызокага звання Героя Савецакга Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 5463.

Пасля заканчэння вайны Дзюбко працягнуў службу ў Савецкй Арміі. У 1945 годзе скончыў Ваенную артылерыйскую камандную акадэмію. У 1976 годзе у званні палкоўніка Дзюбко быў звольнены ў запас. Пражываў у Мінске, працаваў інжынерам КБ завода імя Арджанікідзэ. Памер 24 верасня 2009 года, пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, ордэнам «За службу радзіме ва Узбронеых Сілах СССР» 3-й ступені, шэрагам медаляў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Анатоль Фёдаравіч Дзюбко на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гутараў.
**Віктар Сяргеевіч Гутараў** (нар. 11 лютага 1959) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Да мая 2017 года старшыня Пастаўскага раённага выканаўчага камітэта. Пасля займаў пасаду старшыні Віцебскай абласной арганізацыі Беларускага прафесійнага саюза працаўнікоў аграпрамысловага комплексу. У 2018 годзе выбраны дэпутатам у Шумілінскі раённы Савет дэпутатаў 28-га склікання.

29 ліпеня 2019 года прызначаны на пасаду старшыні Шумілінскага раённага выканаўчага камітэта.

Зноскі
------

1. ↑  Лукашэнка разгледзеў кадравыя пытанні Прэзідэнт 29.07.2019 // БелТА
**Бекарэвіч** (польск.: Bekarewicz) — беларускае прозвішча. Паходжанне прозвішча Бекарэвіч паходзіць з Польшчы і суседніх з ёй краін (Беларусі і Украіны).

Версія 1
--------

Гістарычна прозвішча ўтварылася ад мянушкі ці імя, дадзеных далёкаму продку дваранскага паходжання з Павіі (італ.: Beccaria). Таму што ёсць прэцэдэнты з’яўлення ў гісторыі Беларусі выхадцаў з Італіі, да прыкладу Караффа-Корбут. Некаторыя беларускія этнографы недакладна выводзяць гэта прозвішча ад традыцыяў гульні і фальклору, дзе дзеці «бекаюць як авечкі» (абгрунтаванне толькі «бек» без «ар», дзе «віч» гэта агульны канчатак). Вельмі вялікая частка носьбітаў прозвішча Бекарэвіч адносілася да польскай шляхты (беларускай шляхты).

Версія 2
--------

Найбольш верагоднай версіяй з'яўляецца тое, што прозвішча Бекарэвіч сфармавана са старажытнага рускага «bkar'» (bekar′), што азначае «мера солі» (слова «bekar′» ад старажытнарускага слова «pahir′», «pehar′» — так званыя фермеры, хто прыручае канёў, апрацоўвае зямлю. Прозвішча Бекарэвіч (руск.: Бекаревич) з'яўляецца малавядомаю на прасторы Расіі і краін блізкага замежжа: у Памятных кніжках губерняў Расійскай імперыі (па Беларускім губерням), у Алфавітных спісах адны і тыя ж асобы паказваліся як «Бекарео» ці «Бекарей» і пазней «Бекарэвіч» (дынаміка разбурэння Вялікага Княства Літоўскага і «разбор беларускай шляхты» да 1870 г.). Пазней прадстаўнікі гэтага прозвішча прызнаваліся ў расійскім дваранстве Беларускіх губерняў да 1917 г..

Вядомыя носьбіты:

* Якаў Міхайлавіч Бекарэвіч (\*1862 г. — †17 лютага (2 сакавіка) 1902 г. Чарнігаў) — біскуп Рускае праваслаўнае царквы, біскуп Ноўгарад-Северскі, вікарый Чарнігаўскае епархіі.
* Аркадзь Мікалаевіч Бекарэвіч († не ранее 1914 г.) — педагог, аўтар перакладанняў царкоўных распеваў
* Вольга Яўгенаўна Бекарэвіч — маці Андрэя Грамыка.
* Мікалай Паўлавіч Бекарэвіч (\*1893 г. -) — рэпрэсаваны.
* Васіль Сафронавіч Бекарэвіч — святар.
* Павел Бекарэвіч — святар, рэпрэсаваны.
* Алег Бекарэвіч — протаіерэй.
* Сцяпан Міхайлавіч Бекарэвіч — беларускі краязнавец і этнограф

Зноскі
------

1. ↑  Значение и история фамилии Бекаревич  (руск.)
2. ↑  Происхождение фамилии Бекаревич  (руск.)
3. ↑  БЕКАРЕВИЧ Аркадий Николаевич  (руск.)

Літаратура
----------

* «Русские добровольцы», А. Окороков, М. 2007 г.

Спасылкі
--------

* it:Beccaria
* ru:Караффа-Корбут
* «ПРАВОСЛАВНАЯ ЦЕРКОВЬ В БЕЛОРУССИИ В ГОДЫ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ (1941—1945 гг.)», Светлана Силова  (руск.)
* Священники на поле боя Второй мировой Архівавана 16 мая 2011.  (руск.)
* Аркадий Николаевич Аркадий Николаевич Архівавана 22 жніўня 2010.  (руск.)
* Пилип (Яків Михайлович Бекаревич)  (укр.)
* Бекаревич Николай Павлович  (руск.)
* Бекаревич Василий Софронович (Новомученики и Исповедники Русской Православной Церкви XX века)  (руск.)
* Священник ПАВЕЛ (Бекаревич)  (руск.)
* ПРОТОИЕРЕЙ ОЛЕГ БЕКАРЕВИЧ  (руск.)
* Анатолій Андрійович Бекаревич  (укр.)
* Бекаревич Павел Петрович  (руск.)
* Бекаревич В. протоиерей(недаступная спасылка)  (руск.)
* Яков Михайлович Бекаревич(недаступная спасылка)  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Палац культуры прафсаюзаў.
**Палац культуры прафсаюзаў** (руск.: Дворец культуры профсоюзов) — некамерцыйная арганізацыя, установа культуры клубнага тыпу, якое размешчана ў гістарычнай часткі горада Смаленска.

Гісторыя
--------

Будынак, у якім ужо больш за 100 гадоў размяшчаецца ўстанова культуры прафсаюзаў ўпершыню згадваецца ў даведніках Смаленска з 1898 г. У 1901 годзе ў гэтым будынку быў створаны клуб «высакароднага сходу». 1 студзеня 1919 года «Дом Высакародны Сходу» рашэннем губкаме быў перададзены губернскім прафсаюзам, а ў траўні 1919 года адбылося ўрачыстае адкрыццё «Палаца рабочых».

9 чэрвеня выступіў з прамовай М. І. Калінін на сходзе партыйна-савецкага актыву ў Палац працы.

У 20-30 гады жыццё Смаленска была цесна звязана з Палацам працы: тут праводзіліся выставы мастакоў, канцэрты, сустрэчы з вядомымі пісьменнікамі і паэтамі, ствараліся розныя гурткі і калектывы мастацкай самадзейнасці, клубы па інтарэсах і аматарскія аб’яднанні.

У час вайны будынак «Палаца Працы» практычна быў цалкам разбурана і толькі ў пачатку 50-х гадоў было адноўлена, але ўжо быў перайменаваны ў Дом культуры прафсаюзаў. У 1988 годзе пры аб’яднанні Дома культуры прафсаюзаў і Міжсаюзнага дома самадзейнай творчасці, Дом культуры прафсаюзаў атрымаў статус абласнога Палаца культуры прафсаюзаў.

У канцы 1990-х у палацы культуры прафсаюзаў 2 аддзела: арганізацыйна-метадычак і творчай працы, бібліятэка з фондам 77 тысяч кніг. Выконвае функцыі палаца культуры і метадычнага цэнтра для ўстаноў культуры прафсаюзаў вобласці. Дзейнічае 40 клубных фарміраванняў; з іх 36 гурткоў і калектываў мастацкай самадзейнасці. Большасць з іх працуе на платнай аснове.

На 2020 год у Палацы культуры працуе больш за 20 клубных фарміраванняў, у якіх займаюцца амаль 500 чалавек, больш за палову з іх дзеці і падлеткі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *В.Б. Растихин*. Дворец культуры профсоюзов областной **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Энциклопедия Смоленской области. Архівавана з першакрыніцы 29 красавіка 2012. Праверана 18 кастрычніка 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Минский курьер.
**«Минский курьер»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета ліберальна-асветнага кірунку. Выдавалася з 27 студзеня (9 лютага) да 8 (21) кастрычніка 1908 года ў Мінску на рускай мове, з 6 (19) чэрвеня да 22 жніўня (4 верасня) 1908 года не выходзіла. Выйшла 148 нумароў. 

Працягвала дэмакратычныя традыцыі газета «Минский листок» і «Северо-Западный край», арыентавалася на мясцовую прагрэсіўную інтэлігенцыю. Крытыкавала грамадска-палітычны лад Расійскай імперыі, выкрывала рэакцыйную палітыку правых партый і груповак, выступала ў падтрымку студэнцкага і рабочага руху, у абарону палітычных вязняў. Асвятляла літаратурнае, тэатральнае і музычнае жыццё Расіі і Мінскай губерні, прапагандавала рэалістычныя і дэмакратычныя традыцыі рускай літаратуры. У шэрагу артыкулаў У. Самойлы, М. Караліцкага, Н. Чарноцкага аб’ектыўна ацаніла сімвалізм, рэалізм, авангардысцкія плыні ў літаратуры (Л. Андрэеў, З. Гіпіус, М. Арцыбашаў), драматургіі і тэатры (У. Меерхольд, М. Метэрлінк, Г. Ібсен, М. Горкі). 

Апублікавала артыкулы супрацоўнікаў рэдакцыі У. Самойлы «Нататкі» і Н. Чарноцкага «Да пытання пра беларускую народную школу» ў абарону беларускай мовы ў школе. Упершыню надрукавала ў рускім перакладзе Самойлы верш Я. Купалы «Беларусу» і артыкул Самойлы «Вялікае свята», у якім аўтар вітаў выхад зборнік паэзіі Я. Купалы «Жалейка» і апублікаваў яго верш «Да мужыка». 

Выданне спынена ў выніку судовых праследаванняў і адміністрацыйных спагнанняў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *У. М. Конан.* «Минский курьер» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Конон В. М. Проблемы искусства и эстетики в общественной мысли Белоруссии начала XX в. Мн. 1985.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марук.
**Іван Нічыпаравіч Марук** (псеўданім **Янка Марук**; 1903 — ?) — беларускі журналіст, літаратурны крытык, рэдактар.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў БДУ. У 1929—1930 гадах працаваў у Белдзяржвыдавецтве, потым ва Усебеларускім камітэце радыёвяшчання. У 1930 годзе выключаны з ВКП(б) за падтрымку (разам з М. Гарэцкім, П. Ільючонкам і І. Цвікевічам) З. Жылуновіча падчас яго партыйнай чысткі. У 1931 годзе высланы з Беларусі. Паводле ўспамінаў М. Улашчыка высылку адбываў у Вяцкай вобласці. Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Шаблон:Крыніцы/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі 1794-1991

Літаратура
----------

* Шаблон:Крыніцы/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі 1794-1991
* Кандыбовіч С. Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі. Мн. 2000.
Св. **Герард Венгерскі** (каля 977, Венецыя — 24 верасня 1046, Буда) — (лац.: Gerardus, венг.: Gellért), **Гелерт**, **Герхард**, народжаны **Джорджа Сагрэда** — каталіцкі святы, бенедыкцін, біскуп, мучанік, асветнік Венгрыі.

Біяграфія
---------

Герард Венгерскі. Помнік у Секешфехервары
Герард, тады яшчэ Джорджа Сагрэда, нарадзіўся ў Венецыі ў знатнай сям'і, прадстаўнік якой у 1026—1032 гадах быў дожам. На працягу пяці гадоў вучыўся ў манастырскай школе, прыняў пострыг у бенедыкцінскім кляштары Святога Георгія ў родным горадзе, пасля чаго быў накіраваны для працягу навучання ў Балонню. Скончыўшы адукацыю, ён вярнуўся ў Венецыю і ў 1012 годзе стаў прыёрам роднага кляштара.

Помнік Святому Герарду ў Будапешце
У 1015 годзе Герард вырашыў здзейсніць паломніцтва ў Святую зямлю, аднак дабрацца да яе яму было не наканавана: карабель, на якім ён плыў, патрапіў у буру і прычаліў на востраве Святога Андрэя Першазванага. У шляху ён пазнаёміўся з абатам з Венгрыі, які пераканаў яго застацца на час у яго краіне, сустрэцца з каралём Іштванам I і працягнуць свой шлях у Іерусалім праз Канстанцінопаль. Аднак апынулася так, што Герард правёў тут усё астатняе жыццё і прысвяціў яго справе ўмацавання хрысціянства ў Венгрыі.

У 1020 годзе кароль Іштван I, пазней прылічаны да ліку святых, запрасіў Герарда быць настаўнікам для яго сына Імрэ (Эмерыка), якія пазней таксама стаў святым. У 1023 годзе Герард сыйшоў у бенедыкцінскі клаштар, дзе правёў каля сямі гадоў. У 1030 годзе кароль Іштван паставіў Герарда біскупам новых земляў на поўдні краіны, адваяваных у язычніцкіх правадыроў. У далейшым Герард рупліва працаваў над распаўсюджаннем хрысціянскай веры ў гэтых землях, а таксама і па ўсёй Венгрыі.

У 1038 годзе памёр кароль, і язычнікі, скарыстаўшыся гэтым, пачалі помсціць хрысціянам. Біскуп Герард быў схоплены і пакараны смерцю. Яго пасадзілі ў бочку ў якой былі цвікі і кінулі з гары. Цяпер гара знаходзіцца ў межах Будапешта і носіць яго імя. Кананізацыя, нароўні з Іштванам I і яго сынам Імрэ, адбылася ўжо ў 1083 годзе пры Папе Рыгоры VII. Памяць Святога Герарда ў Каталіцкай Царкве — 24 верасня. Святы Герард лічыцца адным з заступнікаў Венгрыі.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 8 лютага 2023.
2. 1 2
3. ↑

Літаратура
----------

* Католическая энциклопедия. Изд. францисканцев. М. 2002.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Герард Венгерскі
* — каталіцкая энцыклапедыя (англ.)
**До́ўгая Дубро́ва** (трансліт.: *Doŭhaja Dubrova*, руск.: Долгая Дуброва) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавета.

Вакол лес.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 13 км на паўднёвы захад ад Жыткавіч, 9 км ад чыгуначнай станцыі Дзедаўка (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 245 км ад Гомелю.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з 4 адрэзкаў доўгай шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі сядзібамі.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як сяліба ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. У 1915 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа. У 1917 годзе сяліба Доўгая Дуброва (ён жа Нова-Любімаўск) у Жыткавіцкай воласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Палескі гігант», дзейнічала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў красавіку 1944 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 5 жыхароў. Вызвалена 5 ліпеня 1944 года. 29 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Людзяневічы» (цэнтр — вёска Людзяневічы). Дзейнічаў клуб.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 50 гаспадарак, 83 жыхара.

### Дынаміка

* 1917 год — 446 жыхароў.
* 1921 год — 79 двароў, 442 жыхара.
* 1940 год — 83 двары.
* 1959 год — 280 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 50 гаспадарак, 83 жыхара.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Доўгая Дуброва

| ⛭**Людзяневіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Людзяневічы |
| Вёскі | Беразіна ·  Браніслаў ·  Вільча ·  Вязаў Лес ·  Града ·  Дзедаўка ·  Доўгая Дуброва ·  Загацце ·  Загорбашша ·  Калінаўка ·  Князь-Бор ·  Сялко |
**Ордэн Карла Маркса** (ням.: Karl-Marx-Orden) — вышэйшы ордэн Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі.

Гісторыя
--------

Ордэн заснаваны 5 мая 1953 года, у 135-ю гадавіну з дня нараджэння Карла Маркса.

Ордэн уручаўся за выдатныя заслугі ў рабочым руху, у развіцці навукі і культуры, у галіне народнай гаспадаркі і пабудове адзінай, незалежнай, міралюбнай Германіі.

Акрамя ордэна, кавалеру прысуджалася прэмія ў памеры 20.000 марак ГДР.

Носiцца на левым боку грудзей.

Апісанне знака
--------------

Знак ордэна вырабляўся з золата 333 пробы і ўяўляў з сябе пакрытую чырвонай эмаллю пяціканцовую зорку, паміж прамянямі якой размешчаны пучкі дубовага лісця. У цэнтры зоркі ў круглым медальёне рэльефны профіль Карла Маркса.

Знак ордэна пры дапамозе злучальнага кольца прымацаваны да металічнай пяцікутнай калодкі, абцягнутай чырвонай муаравай стужкай.

Для штодзённага нашэння мелася планка ордэна, пакрытая чырвонай муаравай стужкай з металічным мініяцюрным дубовым лістком.

Кавалеры
--------

* Пётр Андрэевіч Амбрасімаў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гелерт.
Від на Будапешт з гары Гелерт
**Геле́рт** (венг.: Gellért-hegy) — гара (узгорак) вышынёй 235 м, з якой адкрываецца від на Дунай, у Будапешце (Венгрыя). З’яўляецца часткай 1-га і 11-га раёнаў Будапешта.

Гара была названа ў гонар Герарда Венгерскага (венг.: Sagredo Gellért) — каталіцкага святога, асветніка Венгрыі, забітага язычнікамі. На яе вяршыні знаходзіцца цытадэль  (венг.) (бел. з якой адкрываецца від на абодва бакі Дуная.

Гісторыя
--------

У XVIII стагоддзі схілы гары Гелерт былі пакрыты вінаграднікамі. Раён Табан ля падножжа ўзгорка быў важным цэнтрам вінаробства ў Будзе. Паводле даных 1789 года, вінаграднікамі былі пакрыты 128 га на ўзгорку (і толькі 7,62 га былі выкарыстаны ў якасці пашаў).

У XVIII стагоддзі на вяршыні ўзгорка была пабудавана невялікая кальварыя, якая была адноўлена каля 1820 года. У велікодныя панядзелкі рэгулярна праходзілі працэсіі: людзі падымаліся па стромкай дарозе, якая вядзе да кальварыі, каб адсвяткаваць уваскрэсенне Хрыста.

Цытадэль была пабудавана пасля Венгерскага паўстання 1848—1849 кіруючай дынастыяй Габсбургаў, з прычыны таго, што яна была галоўным, стратэгічным аб’ектам для абстрэлу як Буды, так і Пешта ў выпадку будучага паўстання.

Зноскі
------

1. ↑  Eltűnt budai szőlők nyomában, in: Borbarát, 2007/3, p. 52
2. ↑  Népszabadság Online: A vén Gellért-hegy oldalán…

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гелерт (гара) на Вікісховішчы |

* gellerthegy.hu (Афіцыйная старонка 11 раёна Будапешта)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Капоранка** — былая вёска ў Новаялчанскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (70 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 41 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 6 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 158 км ад Гомеля.

### Водная сістэма

На поўдні меліярацыйныя каналы.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з выгнутай мерыдыянальнай вуліцы, перасякаемай на поўдні чыгункай. Хаты драўляныя, сядзібнага тыпу. У сувязі з высокім узроўнем радыяцыйнага забруджвання ўсе пабудовы разбураны і пахаваны пад пластом зямлі.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя Па інвентары 1784 года 15 дымоў, 46 валоў, 36 кароў. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1811 годзе валоданне Ракіцкіх. У 1850 годзе валоданне абшарніка Прозара. Паводле перапісу 1897 года знаходзіўся хлебазапасны магазін. У 1908 годзе ў Ёлчанскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года па 16 ліпеня 1954 года цэнтр Капоранскага сельсавета Камарынскага раёна Рэчыцкай і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. З 1920-х гадоў дзейнічала школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Савецкая Беларусь», працавала гамарня. Паводле перапісу 1959 года ўваходзіла ў склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1850 год — 28 двароў, 185 жыхароў.
* 1897 год — 53 двары, 350 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 60 двароў, 383 жыхара.
* 1959 год — 317 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (70 сем'яў) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  РЕШЕНИЕ ГОМЕЛЬСКОГО ОБЛАСТНОГО ИСПОЛНИТЕЛЬНОГО КОМИТЕТА 20 января 2005 г. № 29 ОБ ИСКЛЮЧЕНИИ ИЗ ДАННЫХ ПО УЧЕТУ И РЕГИСТРАЦИИ АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНЫХ И ТЕРРИТОРИАЛЬНЫХ ЕДИНИЦ НАСЕЛЕННЫХ ПУНКТОВ БРАГИНСКОГО, ДОБРУШСКОГО, КОРМЯНСКОГО И НАРОВЛЯНСКОГО РАЙОНОВ

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Камень нулявога кіламетра** (венг.: «0» kilométerkő) — вапняковая скульптура ў Будапешце, Венгрыя. Размешчаны ў невялікім парку на плошчы Адама Кларка, у Будзе, недалёка ад Будайскага замка і Ланцуговага моста.

Гісторыя
--------

Першапачаткова, нулявы кіламетр размяшчаўся на парозе Каралеўскага палаца Буды, але ў 1849 годзе быў перанесены на цяперашняе месца каля Ланцуговага моста цераз Дунай.

Першы афіцыйны манумент стаяў на гэтым месцы ўжо ў 1932 годзе, але быў разбураны падчас  Другой сусветнай вайны. Другая па ліку скульптура, у выглядзе пралетарыя, была пастаўлена ў 1953 годзе. Сучасная скульптура пастаўлена ў 1975 годзе

Апісанне
--------

Цяперашні знак на месцы нулявога кіламетра створаны Міклашам Борсасам. Вышыня скульптуры складае 3 м, яна ўяўляе сабой сімвал нуль, які стаіць на пастаменце з надпісам «КМ», што азначае «кіламетр». Гэты камень адзначае пункт, ад якога ў краіне вымяраюцца ўсе дарожныя адлегласці.

Гл. таксама
-----------

* Нулявы кіламетр Беларусі

Зноскі
------

1. ↑   Schaaf, P. (1867/1886). Ante-nicene fathers: The Apostolic fathers, Justin Martyr, Irenaeus [Roberts, A. & Donaldson, J, Eds]. [Electronic reprint] Grand Rapids, MI, USA: CCEL.
2. ↑  Április 4. – A 0 kilométerkő felállítása a budapesti Clark Ádám téren – 1975 **(нявызн.)**. *Jeles Napok*.  Neumann-ház. Праверана 18 чэрвеня 2015.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Камень нулявога кіламетра
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Насаеў.
**Кірыл Раманавіч Насаеў** (15 мая 1960 — 17 ліпеня 2018) — беларускі кампазітар, дырыжор, хормайстар.

Біяграфія
---------

Скончыў харавое аддзяленне сярэдняй спецыяльнай музычнай школы пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, у 1986 годзе Беларускую дзяржаўную кансерваторыю імя А. В. Луначарскага. З 1986 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным інстытуце культуры, з 2003 па 2018 гады — у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. У 1990 годзе арганізаваў мужчынскі хор «Унія», які стаў пераможцам Першага міжнароднага фестывалю духоўнай музыкі «Магутны Божа» (1993), у 1998—2005 гадах кіраваў хорам Мінскага музычнага вучылішча імя М. І. Глінкі.

У апошнія гады цяжка хварэў, увесну 2018 года быў пераведзены на інваліднасць і вымушаны быў спыніць сваю выкладчыцкую дзейнасць. Рана раніцай 17 чэрвеня 2018 яго забрала «хуткая дапамога», але выратаваць не ўдалося.

Дзейнасць
---------

Аўтар творчых праектаў «Музыка Літвы і Кароны», «Музыка беларускіх храмаў», «Беларускія маршы і песні (Лірыка змагання)».

Зноскі
------

1. 1 2  УШЁЛ ИЗ ЖИЗНИ К. Р. НОСАЕВ(недаступная спасылка)
2. ↑  На 59-м году жизни скончался известный белорусский хоровой дирижер, музыковед и педагог Кирилл Носаев
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хольмквіст.
**Вільгельм Хольмквіст** (шведск.: Wilhelm Holmqvist) (6 красавіка 1905 — 9 жніўня 1989) — шведскі археолаг і гісторык мастацтва. Доктарскую дысертацыю «Праблемы мастацтва эпохі Меравінгаў» (ням.: Kunstprobleme der Merowingerzeit) абараніў у 1939 годзе ў Стакгольмскім універсітэце пад кіраўніцтвам  Нільса Оберга. Званне прафесара атрымаў у 1965 годзе.

Археалагічныя раскопкі, ажыццёўленыя Вільгельмам Хольмквістам на маленькім астраўку Хельге  (англ.) (бел. непадалёк ад Біркі, дазволілі выявіць «ямы з-пад паль, часткі падмурку, а таксама посуд з горлышкам, тысячы аскепкаў еўрапейскага шкла, жалезныя вісячыя замкі і пазалочаныя бронзавыя прадметы». Раскопкі далі рэчавыя доказы гандлю з далёкімі ўсходнімі краінамі, а самай вялікай сенсацыяй стала выяўленне бронзавай статуі  (шведск.) (бел. Буды, датаванай V стагоддзем.

Бібліяграфія
------------

* Excavations on Helgö III, 1964.
* Germanic Art during the first Milennium A.D. 1955.
* Хольмквист В. Начальные века: культура и искусство вендельского периода. // Славяне и скандинавы. М. 1986 (перевод с немецкого. Оригинал — 1982). Тираж 23000
* Хольмквист В. Золотая пектораль из Мёне. // Сокровища викингов. Л. 1979.

Зноскі
------

1. ↑  Вікінгі: Викинги: Набеги с севера / Пер. с англ. Л. Флорентьева. — М.: ТЕРРА, 1996.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10187735 · BIBSYS: 90081672 · CONOR: 221866595 · GND: 11948921X · ISNI: 0000 0001 0904 8973 · LCCN: n80087519 · NKC: mub2011658953 · NTA: 068152183 · NUKAT: n2009081357 · LIBRIS: 348070 · SUDOC: 059370823 · VIAF: 57425886 |

 |
**Джузэпэ Сантора** (італ.: Giuseppe Santoro; 9 лістапада 1894 — 2 чэрвеня 1975) — італьянскі ваенны дзеяч. Аўтар двухтомнай кнігі *L’aeronautica italiana nella seconda guerra mondiale*, прысвечанай удзелу італьянскіх ВПС у Другой сусветнай вайне.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 лістапада 1894 года ў раёне Сан-Фердынанда ў Неапалі. У 1915-м быў прызваны ў армію, з прычыны ўступлення Італіі ў Першую сусветную вайну. Першапачаткова прызначаны ў 12-і артылерыйскі полк Кампаніі, а затым у корпус ВПС у якасці назіральніка. З 25 жніўня 1917 года ў складзе 26-й эскадрыллі, з 25 кастрычніка — у 32 эскадрыллі, а ў канцы вайны служыў у 2-й секцыі SVA.

Пасля заканчэння вайны перайшоў у Regia Aeronautica. У 1932 годзе стаў камандзірам 20-га крыла. Будучы прызнаным тэарэтыкам, часта праводзіў заняткі ў Ваенна-паветранай школе Фларэнцыі. Разам з Джына Д’Анджэла быў рэдактарам часопіса *Le Vie dell’Aria*.

У лютым 1936 года павышаны да звання генерала авіяцыйнай брыгады, а затым заняў пасаду камандуючага дывізіяй «Аквіла». Пакінуў падраздзяленне 6 ліпеня 1939-га.

1 лістапада таго ж года стаў намеснікам начальніка штаба Каралеўскіх ВПС. На гэтай пасадзе заставаўся да 1949 года. У верасні 1943-га, даведаўшыся аб падпісанні перамір’я паміж антыгітлераўскай кааліцыяй і Італіяй, перайшоў на бок новага ўрада на чале з П’етра Бадолья. Пасля прызначаны прадстаўніком італьянскіх ВПС у Цэнтры ваенных даследаванняў. У 1957 годзе апублікаваў два тамы *L’aeronautica italiana nella seconda guerra mondiale*, прысвечаных удзелу італьянскіх ВПС у Другой сусветнай вайне, у якіх ён асудзіў недахопы і памылкі, дапушчаныя яго ранейшым кіраўніцтвам у перадваенны перыяд.

Памёр 2 чэрвеня 1975 года.

Літаратура
----------

* *Pietro Baroni*, 8 settembre 1943: il tradimento, Milano, Greco & Greco, 2005.
* *Vincenzo Lioy, L’Italia in Africa. L’opera dell’Aeronautica (1919—1937)* Vol.2, Roma, Istituto Poligrafico dello Stato, 1965.
* *Luigi Mancini* (a cura di), Grande Enciclopedia Aeronautica, Milano, Edizioni Aeronautica, 1936.
* *Ordine Militare d’Italia 1911—1964*, Roma, Ufficio Storico dell’Aeronautica Militare, 1925.

Спасылкі
--------

* Giuseppe Santoro  — www.generals.dk

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0003 9836 9019 · LCCN: n94023823 · NTA: 153818905 · SUDOC: 122254082 · VIAF: 245491305 |
**Пячатка Васількі Святаславіча** - віслая пячатка, якая паходзіць са збору выпадковых знаходак С. Міхейкі на тэрыторыі Полацка. Аналагічная пячатка захоўваецца ў фондах Наўгародскага музея-запаведніка (Шаблон:Інвентарны нумар). Памер пячаткі — 20×18 мм. Яна адносіцца да разраду VI/1 — княжацкіх бул XII—XIII стст. з выявамі святых з абодвух бакоў.

З аднаго боку пячаткі змешчана пакаленная выява Святога Георгія з німбам. Правай рукой Георгій вымае меч з ножнаў, за яго спінай адлюстраваны шчыт. Па абодвух баках ад выявы святога — калонкавыя надпісы: «АГІОС / ГЕОРГІЙ». На другім баку булы знаходзіцца выява Святога Васілія Кесарыйскага ў поўны рост. Яго правая рука ўзнята (жэст бласлаўлення), у левай руцэ святы трымае кнігу-кодэкс. Па абодвух баках ад выявы святога
размешчаны калонкавыя надпісы: «АГІОС / ВАСІЛІЙ». Выявы адціснуты на нарыхтоўцы круглай формы, маецца канал для шнура.

На падставе размешчаных на буле выяў святых Васілія і Георгія можна выказваецца меркаванне аб прыналежнасці пячаткі полацкаму князю Васільку Святаславічу (1132—1144), сыну Георгія Усяславіча.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красны.

**Сяргей Анатольевіч Красны** (нар. 23 верасня 1966, Мінск) — беларускі вучоны ў галіне ўралогіі і анкалогіі. З 2014 года член-карэспандэнт, а з 2021 года акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктар медыцынскіх навук (2007), прафесар (2012). Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2009).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1989).

З 1990 годзе ў 7-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. З 1992 года ў НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі ім. М. М. Аляксандрава, з 2008 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навукова абгрунтаваў, распрацаваў і ўкараніў рэканструктыўна-аднаўленчыя аперацыі па фарміраванні штучнага мачавога пузыра з кішачніка пасля радыкальнай цыстэктаміі, нервазахоўваючыя методыкі аперацый пры пухлінах мачавога пузыра, прастаты і яечка, што значна павысіла якасць жыцця анкалагічных пацыентаў і дазволіла дасягнуць сусветнага ўзроўню вынікаў у лячэнні злаякасных новаўтварэнняў мачапалавых органаў. Распрацаваў новы метад фарміравання кантынентальнага гетэратапічнага рэзервуара пасля цыстэктаміі, укаранёны ў анкалагічных установах Беларусі і за мяжой (Германія). Распрацаваў і ўкараніў у Рэспубліцы Беларусь праграмы скрынінга злаякасных новаўтварэнняў.

Аўтар больш за 550 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій, 1 даведачнага і 1 вучэбнага дапаможніка, 25 метадычных рэкамендацый і інструкцый па ўжыванні, 23 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

### Бібліяграфія

* Онкоурология. Минск, 2001 (в соавт.).
* Новый метод формирования континентного гетеротопического резервуара после цистэктомии // Онкоурология. 2005. № 1 (в соавт.).
* Predictors of major complications after radical cystectomy with urinary diversion // Uroonkolуgia. 2010. Vol. 7, N 3 (в соавт.).
* Скрининг рака предстательной железы в Республике Беларусь. Минск, 2015 (в соавт.).
* Руководство по онкологии : в 2 т. Минск, 2015—2016 (в соавт.).

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  НАН Беларусі падвяла вынікі выбараў новых акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў
3. ↑  КРАСНЫ Сяргей Анатольевіч

Спасылкі
--------

* Сяргей Анатольевіч Красны ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Scopus |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: PLRB-ar13853014 |
**Культ асобы** — празмернае ўзвялічванне якога-небудзь дзеяча. Культ асобы вядзе свае карані з рэлігійнай сферы. Так, напрыклад, шанаванне памерлых і пакланенне ім было шырока распаўсюджана ў Старажытнай Грэцыі, Старажытным Рыме, Індыі, Кітаі, у славянскіх народаў у форме культу продкаў. Культ асобы Ісуса Хрыста, Магамета, Буды садзейнічаў узнікненню і развіццю рэлігійных культаў, якія адпавядалі тром найбуйнейшым сусветным рэлігіям. Абагаўленне і фетышызацыя цароў, каралёў, імператараў былі характэрныя для перыядаў рабаўладання і феадалізму. Напрыклад, рымскія цэзары валодалі неабмежаванай уладай.

Культ асобы на тэрыторыі Беларусі найбольш поўна выявіўся ў кульце асобы Сталіна, які існаваў з 1930-х гадоў па 1956 года. Культ асобы Сталіна быў выкрыты на XX з’ездзе КПСС, на якім быў прадстаўлены даклад Мікіты Хрушчова «Аб кульце асобы і яго наступствах».

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13319526j · GND: 4173916-4 · Microsoft: 2781169797 · NKC: ph122006 · SUDOC: 030312868 |
**Васіліса Гальшанская** (да 1405 — да 25 жніўня 1484) — вялікалітоўская арыстакратка з роду князёў Гальшанскіх.

Біяграфія
---------

Старэйшая дачка вязынскага князя Андрэя з Гальшанскіх і друцкай княжны Аляксандры Дзмітрыеўны, сястра маладзейшых Соф’і і Марыі. У лютым 1422 года выйшла замуж за бельскага князя Івана Уладзіміравіча. Сужэнцы фундавалі царкву ў Белай, пра што згадвае рэвізія 1637 года, дзе пазней княгіня пахавана.

Як удава трымала Смаляны (Смальняны) і памерла да 1484 года, што вынікае прывілеяў на Смальяны, выдадзеных князю Сямёну Іванавічу ў 1484 годзе, дзе згадана, што «*маёнтак трымала пажыццёва яго маці*», і князю Канстанціну Астрожскаму ў 1522 годзе, дзе згадана, што маёнтак «*бабкі яго нябожчыцы княгіні Васілісы Іванавай Уладзіміравічай Бельскай і сына яе, нябожчыка князя Сямёна Бельскага»*.

У шлюбе з князем Іванам Уладзіміравічам мела чатырох сыноў — Івана, Януша, Фёдара, Сямёна і некалькі дачок.

У літаратуры сустракаецца інфармацыя, што ўзяла другі шлюб з гарадзецкім князем Міхаілам Сямёнавічам.

Спасылкі
--------

* Вольф Юзаф. Князі на абшарах Вялікага Княства Літоўскага ад канца XIV ст.


| ?Васіліса Гальшанская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Іван Альгімонтавіч Гальшанскі |  | Альгімонт Гальшанскі |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Андрэй Вязынскі |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Святаслаў Іванавіч |  | Іван Аляксандравіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Агрыпіна Святаслаўна[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Васіліса Гальшанская |  |  |  |  |  | NN[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Міхаіл Міхайлавіч |  | Міхаіл Данілавіч |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Аляксандра Дзмітрыеўна[d] |  | Дзмітрый Міхайлавіч |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Сафія[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
**Джорджтаўн** (англ.: Georgetown) — горад у ЗША, размешчаны ў штаце Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Уільямсан. Насельніцтва - 47 400 чалавек (перапіс 2010). Заснаваны ў 1840 годзе, адначасова са з'яўленнем аднаго з найстарэйшых у Тэхасе, Паўднёва-заходняга ўніверсітэта.

У горадзе знаходзіцца шэраг жылых і камерцыйных будынкаў, выкананых у стылі віктарыянства. У 1976 годзе мясцовымі ўладамі быў прыняты ўказ аб прызнанні гістарычным і абароне цэнтральнага дзелавога раёна, у 1977 годзе раён будынка суда акругі Уільямсан быў зарэгістраваны ў Нацыянальным рэестры гістарычных месцаў.

Зноскі
------
**Арадзя** — румынскі прафесійны баскетбольны клуб, які базуецца ў аднайменным горадзе Арадзя, Румынія.

Гісторыя
--------

Створаны ў 2003 годзе, трапіў у дывізіён А толькі ў 2005 годзе. У самым моцным дывізіёне выступае з 2007 года.

Доўгі час лепшым для каманды быў 2012 год, калі яны прабіліся ў паўфінал Кубку Румыніі.

Клуб станавіўся лепшым у краіне яшчэ двойчы: у сезонах 2017/18 і 2018/19. Дасягненні ў 2019 годзе дазволіла паспрабаваць свае сілы ў Лізе Чэмпіёнаў, але каманда не змагла прабіцца праз сіта кваліфікацыйнага раўнду.

Зноскі
------

1. ↑  Арадзя. Прэв’ю да матчу Архівавана 16 ліпеня 2021.
**Турмас** (трансліт.: *Turmas*) — востраў на возеры Снуды. Прыкладная плошча — 0,169 км². Незаселены.

Востраў Турмас месціцца на поўдзень ад цэнтральнай часткі возера Снуды за 9,7 км на поўнач ад Браслава, у 205 км на паўночны захад ад Віцебска, у 205 км на паўночны захад ад Мінска. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 702,3 м. Найбольшая шырыня з захаду на ўсход — 417 м.

Суша складзена асадкавымі пародамі, пераважаюць пясчаныя глебы і суглінкі. Берагі нізкія, часткова зарастаюць трыснягом. Вылучаецца некалькі невялікіх заліваў. На поўначы, поўдні і ўсходзе — водмелі, якія фарміруюць косы. Большая частка вострава пакрыта лесам. Тут гняздуюцца птушкі.

У мінулым на востраве Турмас існавала невялікае рыбацкае паселішча. У нашы дні ўваходзіць у ахоўную зону нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры». На востраве забаронена разводзіць вогнішча, ладзіць стаянкі.

Літаратура
----------

* Голубое ожерелье Браслава // Браслав и его окрестности : путеводитель / К. Шидловский; фото С. Плыткевич. — Мн. 2006

Спасылкі
--------

* Голубое ожерелье Браславщины Архівавана 11 сакавіка 2016.
**Адміністрацыя Першамайскага раёна г. Бабруйска** — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання першаснага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Першамайскага раёна горада Бабруйска Магілёўскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Бабруйскаму гарвыканкаму. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю адміністрацыі ажыццяўляе яе кіраўнік. Адміністрацыя размешчана ў цэнтры раёна, у будынку па вуліцы Ульянаўскай, 54/24.

Кіраўнікі
---------

* з 29 ліпеня 2019 — Віталь Эдуардавіч Уласевіч.

Зноскі
------

1. ↑  Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»

Спасылкі
--------

* apr.gov.by — афіцыйны сайт Адміністрацыі Першамайскага раёна г. Бабруйска

Шаблон:Адміністрацыі раёнаў Бабруйска
|  |
| --- |
| **Гісторыя Швецыі** |
|  |
| Дагістарычныя Швецыя
Эпоха вікінгаў
Кальмарская унія
Шведская імперыя
Эра свабоды
Шведска-нарвежская унія 
Швецыя ў 19 стагоддзі 
Швецыя ў Першай сусветнай вайне 
Швецыя ў Другой сусветнай вайне  |

**Эра свабоды** ці **эпоха свабоды** (шведск.: Frihetstiden) — паўвекавы эксперымент у Швецыі з парламенцкай сістэмай і павелічэннем грамадзянскіх правоў у перыяд ад смерці Карла XII у 1718 да перавароту Густава III у 1772. Пераход улады ад манархіі да парламента быў прамым вынікам катастрафічнай Паўночнай вайны.

Аднак пры выкарыстанні ў дачыненні да гэтага перыяду тэрміна «парламентарызм» неабходна ўлічваць, што ў Швецыі сярэдзіны XVIII стагоддзя не было таго, што сёння разумеецца пад дэмакратыяй. Хоць падатковае сялянства было прадстаўлена ў парламенце, яго ўплыў быў непрапарцыйна малым, у той час як мяшчане, якія не мелі ўласнасці, што магла абкладацца падаткамі, зусім не мелі права голасу.

Паражэнне ў Паўночнай вайне звяло Швецыю да становішча другараднай еўрапейскай дзяржавы. Паводле мірнага дагавора 1721 года Швецыя страціла ўсе свае ўладанні ва ўсходняй Прыбалтыцы, частку Фінляндыі — паўднёва-заходнюю Карэлію і Выбарг, а таксама большасць нямецкіх уладанняў. Цяжкае становішча ў краіне пагаршалася вялікім дзяржаўным доўгам, людскімі стратамі і ваеннымі спусташэннямі.

Літаратура
----------

* Nationalencyklopedin  (шведск.)
* Piotr Napierała, «Spadek polityczny po szwedzkim Frihetstiden (1718—1772)», w: Współczesność i przyszłość nauk humanistycznych. Problemy i perspektywy badawcze, Instytut Historii UAM Poznań 2008, s. 13-24. ISBN 978-83-89407-53-5  (польск.)
* Roberts, Michael (2003). The Age of Liberty: Sweden 1719—1772. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-52707-1.  (англ.)
* This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.  (англ.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эра свабоды
**Адміністрацыя Фрунзенскага раёна г. Мінска** — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання першаснага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Фрунзенскага раёна горада Мінска Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю адміністрацыі ажыццяўляе яе кіраўнік. Адміністрацыя размешчана на ўсходзе раёна, у будынку па Кальварыйскай вуліцы, 49.

Кіраўнікі
---------

Зноскі
------

1. ↑  Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»

Спасылкі
--------

* fr.gov.by — афіцыйны сайт Адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска


Шаблон:Адміністрацыі раёнаў Мінска