**Ірана-ізраільскі канфлікт 2024 года** - канфлікт паміж Іранам і Ізраілем, які пачаўся 13 красавіка 2024 года. Падчас вайны ў Газе, Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР), у адказ на ракетны ўдар па іранскім консульстве ў Дамаску (Сірыя), нанёс удар па тэрыторыі праціўніка з выкарыстаннем дронаў і ракет. 

  

Афіцыйны Тэгеран таксама прыгразіў атакаваць ваенныя базы ЗША, калі яны ўмяшаюцца.

Перадгісторыя
-------------

Раней паміж дзвюма краінамі праходзіў проксі-канфлікт. Іранцы аказвалі падтрымку ўсім антыізраільскім сілам: шыіцкім апалчэнням Лівана і палесцінскім групоўкам. Ізраільцяне, у сваю чаргу, садзейнічалі баевікам на іранскай тэрыторыі (як, напрыклад, групоўка Народныя маджахеды), наносіў авіяўдары па іранскіх саюзніках у Сірыі і забіваў іранскіх навукоўцаў-ядзершчыкаў.

7 кастрычніка 2023 года баевікі ХАМАС з тэрыторыі сектара Газа ўварваліся ў Паўднёвы Ізраіль. Аперацыя праводзілася пры актыўнай падтрымцы Ірана. Акрамя таго, падтрымоўваная афіцыйным Тэгеранам групоўка «Хезбала" у Ліване пачала напады на Паўночны Ізраіль. 

  

1 красавіка 2024 года ў выніку авіяўдару, адказнасць за які ўсклалі на Ізраіль, было разбурана іранскае консульства ў Дамаску (Сірыя) загінулі 16 чалавек, у тым ліку высокапастаўлены супрацоўнік Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР), брыгадны генерал Махамад Рэза Захедзі.

За некалькі тыдняў да здарэння ЗША, Францыя, Германія і Вялікабрытанія папярэдзілі афіцыйны Тэгеран не нападаць на Ізраіль, і што такі напад будзе сур'ёзнай эскалацыяй і можа прывесці да ваеннага адказу Захаду. 

На гэтым фоне Саудаўская Аравія, Аб'яднаныя Арабскія Эміраты, Аман і Кувейт распачалі крокі, каб перашкодзіць ЗША выкарыстоўваць свае базы на іх тэрыторыях для магчымага нападу на Іран.

Днём 13 красавіка 2024 года ваенна-марскія сілы Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыізахапілі ў Армузскім праліве кантэйнеравоз *MSC Aries*, які належыў ізраільскаму мільярдэру.

Пачатак канфлікту
-----------------

Увечары 13 красавіка 2024 года каля 22 гадзін у бок Ізраіля запушчана некалькі сотняў беспілотнікаў Shahed 136 і балістычных ракет. Атака праводзілася ў некалькі хваляў з тэрыторый Ірана, Лівана і Ірака. Праіранскія групоўкі па ўсім Блізкім Усходзе таксама запусцілі ракеты па тэрыторыі праціўніка. Сярод цэляў былі ваенныя аб'екты і іншая інфраструктура. Паводле ацэнак ізраільскіх чыноўнікаў, было запушчана каля 100 дронаў.

  

Крыніца ў ізраільскіх Узброеных сілах паведаміла, што нападам падвергліся толькі ваенныя аб'екты. Між тым, пасля стала вядома, што праз абстрэл была цяжка параненая 10-гадовая бедуінская дзяўчынка ў раёне Арада і яшчэ адна дзяўчынка сямі гадоў. Усяго больш за 30 чалавек атрымалі траўмы.

  

Адразу ж пасля пачатку атакі ізраільскі прэм'ер-міністр Біньямін Нетаніяху выступіў са зваротам да народа і даў абяцанне "спакойна і рашуча" абараніць краіну ад любой пагрозы. Па ўсёй тэрыторыі Ізраіля была абвешчаная паветраная трывога.

  

  

Ізраільскія СМІ сцвярджаюць, што падчас няўдалага запуску ракет у Тэгеране адбылося некалькі магутных выбухаў. Ноччу 14 красавіка іарданскія сістэмы СПА, знішчальнікі ВПС ЗША і ВПС Іарданіі, ВПС Вялікабрытаніі і ВПС Ізраіля пачалі перахоп дронаў.

Міжнародная рэакцыя
-------------------

Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн і яго адміністрацыя нацыянальнай бяспекі ацэньваюць атаку
Ліван, Егіпет, Ірак, Іарданія, Сірыя і Ізраіль закрылі сваю паветраную прастору ў адказ на атакі. 

Прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі Рышы Сунак асудзіў ракетную атаку. Канада таксама асудзіла напад, а ЗША заявілі, што падтрымаюць афіцыны Тэль-Авіў.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Иран начал атаку на Израиль. Запущены десятки дронов **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
2. ↑  ארה"ב ביקשה מישראל לקבל עידכון מוקדם ולקיים התייעצות לפני מתקפה נגד איראן - וואלה חדשות (іўрыт). *וואלה* (12 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 April 2024.
3. ↑  Источник **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
4. ↑  "Hamas' sexual violence was a planned and systematic attack and falls under the definition of crimes against humanity" (англ.). *ctech* (29 лютага 2024). Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2024. Праверана 13 April 2024.
5. ↑  Источник **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 снежня 2023. Праверана 13 красавіка 2024.
6. ↑  French President Macron to Knesset Speaker Ohana: 'We warned Iran against attacking Israel' (англ.). *The Jerusalem Post | JPost.com* (11 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 12 красавіка 2024. Праверана 13 April 2024.
7. ↑  Foreign ministers of Germany, UK pressure Iran not to attack Israel (англ.). *The Jerusalem Post | JPost.com* (11 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 12 красавіка 2024. Праверана 13 April 2024.
8. ↑  СМИ сообщили о «захвате» Ираном связанного с Израилем судна **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
9. ↑  В Иране подтвердили задержание судна MSC Aries в Ормузском проливе **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
10. 1 2  Атака на Израиль. Иран нанес удар дронами и крылатыми ракетами. Главное **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 14 красавіка 2024.
11. ↑  Iran's state-run news agency says Iran has fired ballistic missiles at targets inside Israel (англ.). *KIRO 7 News Seattle* (13 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
12. ↑  С территории Ливана запустили дроны в сторону Израиля **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
13. ↑  Israel estimates more than 100 drones launched by Iran, Israeli military official says (англ.). *CNN* (13 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
14. ↑  Israel says Iran only targeted military sites (англ.). *ABC News*. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
15. ↑  Live updates: Explosions seen over parts of Jerusalem amid air sirens around Israel (англ.). *NBC News* (14 красавіка 2024). Праверана 14 April 2024.
16. ↑  Израиль заявил, что сбил 99 % иранских дронов и ракет **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
17. ↑  Иордания начала сбивать иранские дроны, летящие в Израиль (руск.).  РБК (14 красавіка 2024). Праверана 14 красавіка 2024.
18. ↑  Израиль начал перехватывать иранские БПЛА над Сирией и Иорданией: Конфликты: Мир: (руск.).  Lenta.ru (14 красавіка 2024). Праверана 14 красавіка 2024.
19. ↑  Lebanon Closes Its Airspace to All Aircraft (англ.). *MTV Lebanon*. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
20. ↑  BREAKING: Iraq, Syria and Jordan close airspace amid Iranian strike on Israel (англ.). *www.intellinews.com* (13 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.
21. ↑  Live updates: Iran’s retaliatory attack on Israel has begun (англ.). *NBC News* (13 красавіка 2024). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2024. Праверана 13 красавіка 2024.