**Аляксандр Вянгерка** (польск.: Aleksander Węgierko; 17 ліпеня 1893, Варшава — 1941) — польскі акцёр і тэатральны рэжысёр яўрэйскага паходжання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Варшаве ў сям'і Мечыслава Вянгеркі  (польск.) (бел. садоўніка Яўрэйскіх могілак у Варшаве  (руск.) (бел.. Братам Аляксандра быў вядомы польскі тэрапеўт і дыябетолаг Якуб Вянгерка  (польск.) (бел..

З 15 студзеня 1915 года быў жанаты з Соф'яй Вянгерка, народжанай Білаўэр (1893—1975), якая была вядомым польскім сцэнографам.

Памёр пры загадкавых абставінах. Верагодна, хаваўся на працягу некаторага часу ў якасці арганіста ў парафіяльнага святара ў вёсцы недалёка ад Беластока. Калі гэта стала небяспечным, пастар жадаючы выратаваць яго, вырашыў адправіць Вянгерку фурманкай у іншае месца. Іх спыніла гестапа. Вянгерка прызнаўся, што ён з'яўляецца яўрэям. Гестапаўцы арыштавалі яго адразу і адправілі ў канцлагер, дзе і памёр праз год. Іншая версія абвяшчае, што ён памёр у руінах Беластоцкага тэатра.

Творчасць
---------

Творчую дзейнасць пачаў у 1912 годзе ў Вільні. З пачатку новага сезона 1913/1914 з’явіўся ў Варшава, у асноўным у толькі створаным Польскім тэатры  (руск.) (бел.. Таксама прымаў удзел у працы многіх іншых тэатраў: Нацыянальнага тэатра ў Варшаве  (руск.) (бел. Тэатра Багатэла ў Кракаве  (польск.) (бел. Малага тэатра ў Варшаве  (польск.) (бел. Тэатра на Хлоднай у Варшаве, Новага тэатра ў Варшаве  (польск.) (бел. і Тэатра польскай арміі ў Любліне.

Драматычны тэатр імя Аляксандра Вянгеркі ў Беластоку  (польск.) (бел.
Заснавальнік і кіраўнік (з 1939) Дзяржаўнага польскага тэатра БССР (у цяперашні час Гродзенскі абласны драматычны тэатр). Паставіў у ім спектаклі: «Каварства і любоў» Ф. Шылера, «Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ, «Пігмаліён  (руск.) (бел.» Б. Шоу, «Мараль пані Дульскай  (польск.) (бел.» і «Панна Малічэўская  (польск.) (бел.» Г. Запольскай, «Пажыццёвая рэнта  (польск.) (бел.» і «Помста  (польск.) (бел.» А. Фрэдры  (руск.) (бел. «Аптымістычная трагедыя  (руск.) (бел.» У. Вішнеўскага.

У ліпені 1940 года Вянгерка прыехаў у Беласток. Калі нацысты ўварваліся ў Савецкі Саюз Маскоўскі Мастацкі тэатр звярнуўся да Вянгеркі з прапановай эвакуіравацца ў Расію. А. Вянгерка адмовіўся, таму што не хацеў пакідаць трупу.

У 1941 быў арыштаваны гестапа.

Памяць
------

Імя Аляксандра Вянгеркі прысвоена беластоцкаму тэатру  (польск.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Венгерко Александр // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 109. — 737 с.
2. ↑  Teatr w Polsce — polski wortal teatralny
3. ↑  Teatr w Polsce — polski wortal teatralny

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| s: | Аляксандр Вянгерка ў Вікікрыніцах |
| commons: | Аляксандр Вянгерка на Вікісховішчы |

* Jan Jagielski  (польск.) (бел. *Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej* Towarzystwo Opieki nad Zabytkami: Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce Warszawa 1996 ISBN 83-906629-6-5 s. 87

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1033771295 · ISNI: 0000 0001 1413 7188 · NUKAT: n98041755 · VIAF: 166978701 |