**Како́ўчына** (трансліт.: *Kakoŭčyna*, руск.: Каковчино) — аграгарадок у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці, размешчаны за 56 км на паўднёвы ўсход ад Сянна, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Смальяны на лініі Орша — Лепель, за 62 км ад Віцебска. Цэнтр Какоўчынскага сельсавета.

На тэрыторыі сучаснага паселішча ў канцы XIX ст. размяшчаўся фальварак вядомы як **Кахачын**, дзе апошнія гады жыцця з сям’ёй жыў Тамаш Зан.

Гісторыя
--------

У канцы XVIII ст. вёска Сенненскага павета Магілёўскай, з 1796 — Беларускай, з 1802 — зноў Магілёўскай губерні. З 1861 года — цэнтр воласці. У пачатку XX ст. налічвала 20 двароў. З 26 красавіка 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР. З 15 лютага 1923 года ў Аршанскім павеце. З сакавіка 1924 года ў БССР.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 па канец чэрвеня 1944 года акупавана нямецкімі войскамі. З 20 жніўня 1924 да 26 ліпеня 1930 года ў Багушэўскім раёне Аршанскай акругі, з 8 ліпеня 1931 — у Аршанскім, з 12 сакавіка 1935 — у Багушэўскім раёнах, з 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года цэнтр сельсавета ў Сенненскім раёне. З 2010 — аграгарадок.

### Сядзіба Занаў

Тамаш Зан
У 1997 годзе навуковы супрацоўнік Аршанскага музея гісторыі і культуры В. Лютынскі з дапамогай мясцовых старажылаў вызначыў, што побач вёскі Какоўчына размяшчаўся фальварак Занаў, мясцовыя жыхары называлі іх *Зэнамі*. На месцы фальварка, за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, у 1930-я гады была сядзіба калгаса імя Варашылава. Да пачатку XXI ст. захаваўся тапонім *Занава гара* — узвышша на паўднёвы захад ад вёскі.

Старажылы сцвярджаюць, што драўляныя, крытыя дахоўкай гаспадарчыя пабудовы — свіран, пуні, хлявы і іншыя, стаялі да 1941 года. Старажылы, са словаў сваіх бацькоў, добра характарызавалі апошняга ўладальніка фальварка (на думку В. Лютынскага, імаверна, аднаго з унукаў Тамаша Зана).

Да пачатку XX ст. гаспадаркай фальварка кіравала жонка Тамаша Зана — Брыгіда са Свентаржэцкіх. Паводле ўсіх успамінаў, на прылеглай да фальварка тэрыторыі была сажалка з маляўнічым мастком з разьбянымі поручнямі.

Насельніцтва
------------

* 1906 год — 20 двароў
* 1997 год — 393 жыхары, 197 двароў.

Інфраструктура
--------------

Лясніцтва, дзіцячы садок, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, комплексна-прыёмны пункт, ФАП, аддзяленні сувязі і «Беларусбанка», дзве крамы.

Вядомыя асобы
-------------

* Тамаш Зан (1796—1855) — удзельнік вызваленчага руху, даследчык прыроды, літаратар, філамат, філарэт, сябра Адама Міцкевіча.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
2. 1 2 3  *Лютынскі В. П.* Тамаш Зан на Аршаншчыне // *Аршанскі краязнаўчы зборнік*. — Орша: Аршанская друкарня, 1997. — № 2. — С. 27. — ISBN 985-6133-40-8.
3. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 444. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3.

Літаратура
----------

* Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. Т. 2. Витебская область. В 2 кн. Кн. 1 / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред) [и др.]. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — С. 502—536 с.
* Kakowczyn // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 39.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Какоўчынскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Какоўчына |
| Аграгарадкі | 
* Літусава
* Янова

 |
| Вёскі | 
* Аўсеева
* Балбасава
* Бортнікі
* Буда
* Бяленева
* Выгада
* Вялікае Сяло
* Германава
* Града
* Грузды
* Даганоўка
* Жохава
* Забараўе
* Заважанне
* Зубава
* Івашкава
* Калантаёва
* Канашэва
* Крупяжына
* Кулікі
* Ледневічы
* Ліплянск
* Лясная Паляна
* Майская
* Мацкова
* Міхнава
* Міцюкова
* Мішчукова
* Някрашава
* Нярэйша
* Папіна
* Пашкава
* Пількавічы
* Пляцы
* Прыхабы
* Рошчына
* Рындзева
* Савецкая
* Студзянец
* Стэцава
* Ударная
* Харэўшчына
* Ходасы
* Шуплякі
* Шчытнікі
* Шыркаўшчына
* Шэметаўка

 |