**Артур Аляксандравіч Клінаў** (нар. 5 верасня 1965, Мінск) — беларускі мастак, акцыяніст, дызайнер, фатограф, літаратар, сцэнарыст, галоўны рэдактар часопіса «pARTisan» (2002).

Прадстаўнік неафіцыйнага і нефармальнага мастацтва, авангардыст, канцэптуальны мастак. Вядомы ў Беларусі з канца 1980-х гадоў. Аўтар урбаністычна-культурнай канцэпцыі «Горад Сонца» — захавання архітэктурнай унікальнасці цэнтральнай часткі Мінска. Універсальная творчая асобы, якая развівае мастацкую ідэю і рэалізуе навацыю ў любой мастацкай форме (традыцыйны жывапіс, фатаграфія, саламяная скульптура, перформанс, інсталяцыя, відэа, літаратура) з выкарыстаннем розных матэрыялаў і прадметаў рэальнасці. Беларускі культуролаг Максім Жбанкоў ахарактарызваў Артура Клінава як беларускага прадаўжальніка наватарства Эндзі Уорхала і Эміра Кустурыцы.

Сям’я
-----

Маці была інжынерам-праграмістам і членам камуністычнай партыі, пра яе мастаў у інтэрв’ю казаў: *«Працаголік. Усё жыццё аддала працы і мне»*. Бацька быў спартсменам і мастаком: у маладосці займаўся боксам, стаў майстрам спорту, а пасля займаўся мастацтвам прыкладнога характару — рабіў заказы для калгасаў, саўгасаў, розных інстытутаў. Бацька меў антысавецкія настроі.

Выхаванне і адукацыя
--------------------

Артур Клінаў вырас у тым квартале Мінска, дзе было шмат яўрэйскіх сямей, хоць яго сям’я не яўрэйская. У сярэдняй школе ў класе разам з Артурам таксама вучылася шмат яўрэяў. У школе ў адным класе вучыўся разам са сваім сябрам Змітром Саўкам, а класным кіраўніком была яўрэйка Марыя Ізраілеўна Грайфер.

У 1976—1980 гг. вучыўся ў дзіцячай мастацкай школе № 1, а ў 1978—1982 гг. — і ў мастацкіх студыях і майстэрнях Уладзіміра Ткачэнкі, Рышарда Мая і Віталія Чарнабрысава. Артур хацеў паступаць у Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (цяперашнюю Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў), але не прайшоў іспыты: *«Я збіраўся ў тэатральна-мастацкі, бо хацеў быць мастаком. Да таго ж гэта быў самы моцны асяродак нацыянальнага супраціву. Не паступіў і, каб год не губляць, пайшоў на архітэктурны факультэт БПІ»*.

У 1982—1987 гг. вучыўся на архітэктурным факультэце Беларускага політэхнічнага інстытута (у педагогаў Галіны Палянскай, Вячаслава Ангелава, Аляксандра Калантая і інш.) і атрымаў спецыяльнасць «горадабудаўніцтва».

У 1982—1984 гг. удзельнічаў у маладзёжным грамадскім аб’яднанні «Беларуская Майстроўня» (1979—1984), да якога далучыўся і школьні сябр Артура Зміцер Саўка. У 1982 г. удзельнічаў у акцыі «Гуканне вясны», арганізаванай «Беларускай Майстроўняй» у Заслаўі. У чэрвені 1984 г. Артур Клінаў і Зміцер Саўка сталі ўдзельнікамі першага пікету, які «майстроўцы» ладзілі ў знак пратэсту супраць руйнавання будынку старога мінскага тэатра, і былі арыштаваны міліцыяй.

Творчасць у галіне жывапісу, дызайну, перформансу і фотамастацтва
-----------------------------------------------------------------

Пасля заканчэння інстытута ўцягнуўся ў сваю спецыяльнасць «горадабудаўніцтва». Яшчэ ў студэнцкія гады Артур Клінаў займаўся навуковым даследаваннем беларускай архітэктуры савецкага перыяду (асабліва т.зв. мінскага «сталінскага ампіру» — 1930—1950-я гады), што пазней рэалізуецца ў значныя праекты: студэнцкае даследаванне стала канцэптуальным падмуркам для стварэння фотаальбома «Горад Сонца» (2005), аўтабіяграфічнага рамана «Мінск. Горад Сонца» (2006) і ўрбаністычна-культурнай канцэпцыі «Горад Сонца-2».

Праз пэўны час у Клінава скончваецца цікавасць да горадабудаўніцтва і ён шукае для сябе чагосьці іншага: *«Але потым у мяне настала паўза, пайшлі захапленні авангардызмам, пацыфізмам, хіпі… Я на некалькі гадоў пайшоў у экзістэнцыйны пошук»*. Клінаў стаў займацца жывапісам, фотамастацтвам і дызайнам, а пазней і літаратурай.

Першапачаткова выступаў як мастак і акцыяніст. З 1986 г. пачынае ладзіць шматлікія ўласныя і супольныя мастацкія выстаўкі ў Беларусі і па-за межамі. У 1980-я гады ў Мінску быў актыўным удзельнікам нонканфармісцкага руху ў беларускім мастацтве: у 1987 г. заснаваў адну з першых у БССР нефармальных арт-груп «Супольнасць БЛО» (1987—1990) і быў удзельнікам выставак групы «Форма» (1987—1990).

У 1990-х гг. стаў працаваць з аб’ектамі (імкнуўся стварыць нестандартныя выразныя вобразы) і інсталяцыямі (выкарыстоўваў прынцыпы філасофіі абсурду і экзістэнцыялізму): стаў аўтарам праектаў «Смерць піянера» (1995—2000), «Тексты» і «50 вёдзер — шэдэўраў сусветнага мастацтва» (1997—1999), а таксама інтэрактыўнага шоу «Калумбарый сусветнай літаратуры» (1998).

У 1998 г. стаў заснавальнікам і старшынёй Беларускай асацыяцыі сучаснага мастацтва і аўтарам ідэі Міжнароднага фестывалю перформансу «Навінкі» («NAVINKI») у Беларусі. Праект «Навінак» быў першым праектам у межах праграмы «Міжнародныя арт-фэсты ў Беларусі», якая была распрацавана Беларускай асацыяцыяй сучаснага мастацтва. Першы фестываль «NAVINKI» адбыўся ў верасні 1999 г. у Мінску ў Палацы мастацтваў, а галоўным куратарам фестывалю стаў Віктар Пятроў — сябра Артура Клінава.

З 2000-х гг. пачаў займацца таксама фатаграфіяй, публіцыстыкай і перформансам; стаў заснавальнікам перфарматыўнага тэатра «Partisan’s Boutique Transportable». Супольна з Таццянай Новікавай быў аўтарам і арганізатарам у Мінску фестывалю відэарту (2002—2004). У 2000-х гг. стаў аўтарам праектаў «Палацы для птушак», «Sweet Straw Life», «Горад Сонца», «Горад Сонца-2» (па матывам Тамаза Кампанелы).

У 2002 г. стаў заснавальнікам і галоўным рэдактарам мастацкага часопіса (альманаха сучаснай беларускай культуры) «pARTisan», дзе і сам друкуе свае артыкулы і фотапрацы. З’яўляецца галоўным рэдактарам інтэрнэт-партала partisanmag.by.

У 2006 г. дэбютаваў у літаратуры беларускамоўным раманам «Мінск. Горад Сонца» (2006) (у 2007 г. раман перавыдадзены пад назвай «Малая падарожная кніжка па Горадзе Сонца»), а пазней апублікаваў беларускамоўныя раманы «Шалом» (2010) і «Шклатара» (2013).

4 лютага 2008 г. адбылася прэзентацыя праекта «Калекцыя пАРТызана», які складаецца з серыі альбомаў беларускага актуальнага мастацтва. Першым у гэтай серыі выйшаў альбом Артура Клінава «Дванаццаць». Ён уяўляе сабой рэтраспектыву дванаццаці найбольш важных для мастака праектаў за апошнія 12 гадоў.

З 2009 г. стаў працаваць і ў кінамастацтве ў якасці сцэнарыста і мастака. З’яўляецца мастаком-пастаноўшчыкам фільмаў «Масакра» (2010) і «Hard Reboot» (2014), рэжысёрам якіх з’яўляецца сябра Клінава — Андрэй Кудзіненка.

У 2011 г. прадстаўляў Беларусь на 54-й міжнароднай Венецыянскай біенале (Італія), дзе прадставіў сваю інсталяцыю з саломы «Вячэра».

Творы Артура Клінава знаходзяцца ў калекцыях Музея сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Цэнтры сучаснага мастацтва «Уяздоўскі палац» (Варшава), Галерэі Эдуарда Нахамкіна (Нью-Ёрк), калекцыі Аляксандра Глезера (Музей сучаснага рускага мастацтва, Нью-Джэрсі, ЗША), прыватных калекцыях Беларусі, Велікабрытаніі, Германіі, Галандыі, Ізраіля, Італіі, Расіі, ЗША, Францыі, Швецыі.

### Выстаўкі

***Індывідуальныя выстаўкі***:

* 1986: персанальная кватэрная выстаўка (г. Мінск, кватэра Артура Клінава)
* 1987: «Вясновыя песні звышчалавека» (г. Мінск, кватэрная выстаўка)
* 1994: галерея «Vita Nova» (г. Мінск, Беларусь)
* 1995: праект «Смерць Піянера» — галерэя незалежнага мастацтва «Шостая лінія» (г. Мінск, Беларусь)
* 1996: праект «Смерць Піянера-2» — галерэя незалежнага мастацтва «Шостая лінія» (г. Мінск, Беларусь)
* 1998: праект «Калумбарый сусветнай літаратуры» — Цэнтр сучаснага мастацтва «Уяздоўскі палац» (г. Варшава, Польшча)
* 1999: галерэя «Officyna» (г. Шчэцін, Польшча)
* 2000:
	+ форум «Kulturforum Rheine» — замак Kloster Bentlage (г. Рэйне, Германія)
	+ дом мастака «Kunstlerhaus Boswil» (г. Басвіль, Швейцарыя)
	+ галерэя «AT» (г. Познань, Польшча)
* 2001: праект «Палацы для птушак» — Цэнтр сучаснага мастацтва «Уяздоўскі палац» (г. Варшава, Польшча)
* 2003:
	+ праект «Салодкае саламянае жыццё» — галерэя «RLBQ» (г. Марсель, Францыя)
	+ галерэя «Narod sobie Galeria» (г. Познань, Польшча)
* 2005: праект «Салодкае саламянае жыццё» — галерэя «AT» (г. Познань, Польшча)
* 2006: праект «Перасоўны партызанскі магазін» (г. Прага, Чэхія)
* 2007: праекты «Аліса ў краіне вар’яцкага чаяпіцця» і «Горад СОНца» — галерэя «Giedre Bartelt Galerie» (г. Берлін, Германія)
* 2008: галерэя «Zoja Gallery» (г. Варшава, Польшча)

***Калектыўныя выстаўкі***:

* 1987:
	+ выстаўка «Майстэрня мастака» — Рэспубліканскі дом работнікаў мастацтваў Беларускага тэатральнага аб’яднання (г. Мінск, БССР)
	+ выстаўка «Перспектыва» — выстаўная зала Беларускага навукова-даследчага інстытута тэхнічнай інфармацыі (г. Мінск, пр. Машэрава, д.7, БССР)
	+ выстаўка «На Калектарнай» групы «Форма» — Інстытут Мінскграмадзянпраект (г. Мінск, вул. Калектарная, д. 20а, БССР)
	+ выстаўка асацыяцыі «БЛО» — Дом кіно (г. Мінск, БССР)
* 1988: Усесаюзны семінар па неафіцыйнаму мастацтву «Свята мастацтваў „Нарва-88"» — замак Германа (г. Нарва, Эстонія)
* 1989:
	+ выстаўка «Сталін учора, сёння, заўтра» (Ленінград — Мінск — Вільнюс)
	+ першая рэспубліканская выстаўка нетрадыцыйнага мастацтва «Панарама» (Мінск, закінуты дом на вул. Гандлёвай, д. 27)
	+ выстаўка ўсходнееўрапейскага мастацтва — фотагалерэя «Oosterkerk» (г. Амстэрдам, Галандыя)
	+ выстаўка «Чырвонае і белае» — Музей пад адкрытым небам (г. Амстэрдам, Галандыя)
	+ выстаўка «Дэманстрацыя скарбаў беларускага авангарда» — выстаўная зала Беларускага навукова-даследчага інстытута тэхнічнай інфармацыі (г. Мінск, вул. Машэрава, д.7, БССР)
* 1990:
	+ выстаўка «Памяці Бруно Шульца 1» нефармальнай арт-групы «Супольнасць БЛО» — Музей гісторыі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта (г. Ленінград, СССР)
	+ выстаўка «Памяці Бруно Шульца 1» нефармальнай арт-групы «Супольнасць БЛО» — Культурны цэнтр на Пятроўскіх лініях (г. Масква, СССР)
	+ выстаўка, прысвечаная Вінцэнту ван Гогу, — галерэя «Ариадна» (г. Санкт-Пецярбург, СССР)
	+ выстаўка «Беларускі авангард» (г. Дармштат, Германія)
	+ выстаўка «Белае і чырвонае» — галерэя «Cottenham» (г. Лондан, Велікабрытанія)
	+ выстаўка «21 мастак з Усходняй Еўропы» — галерэя «Nobel Gallery» (г. Утрэхт, Галандыя)
* 1991:
	+ выстаўка «Biel Art. Панарама беларускага мастацтва» — ліцейны цэх фабрыкі Норбліна (г. Варшава, Польшча)
	+ галерея «Zachenta» (г. Варшава, Польшча)
* 1992:
	+ выстаўка «Сучаснае беларускае мастацтва» — форум «Kultur forum Moenchengladbach» (г. Мёнхенгладбах, Германія)
	+ музей «Польскі музей Амерыкі» (г. Чыкага, ЗША)
* 1994: выстаўка «Мастакі з Мінску» — дні культуры Мінска ў Боне — форум мастакоў «Кюнстлерфорум» (г. Бон, Германія)
* 1996:
	+ выстаўка Артура Клінава, Міхаіла Баразны, О. Сазыкінай і інш. (зямля Паўночны Рэйн-Вестфалія, Германія)
	+ фестываль канцэптуальнага мастацтва — выстаўная зала «Манеж» (г. Санкт-Пецярбург, Расія)
* 1997: Музей Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (г. Мінск, Беларусь)
* 1998:
	+ галерэя «Борей» (г. Санкт-Пецярбург, Расія)
	+ фестываль «Information-98» (г. Віцебск, Беларусь)
* 1999:
	+ галерэя «Galerie d’Ecole des Beaux-Arts» (г. Марсель, Францыя)
	+ цэнтр «Villa Valcampana» (г. Мачэрата, Італія)
	+ галерэя «BWA» (г. Кельцэ, Польшча)
	+ Цэнтр польскай скульптуры (вёска Ароньска, Мазавецкае ваяводства, Польшча)
	+ галерэя «Manhattan» (г. Лодзь, Польшча)
	+ музей «Moderna Museet» (г. Стакгольм, Швецыя)
* 2000:
	+ Музей сучаснага выяўленчага мастацтва (г. Мінск, Беларусь)
	+ галерэя «Arsenal» (г. Познань, Польшча)
	+ музей сучаснага мастацтва «Ludwig Museum» (г. Будапешт, Венгрыя)
	+ музей «Hamburger Banhof Museum» (г. Берлін, Германія)
	+ Цэнтр сучаснага мастацтва «Уяздоўскі палац» (г. Варшава, Польшча)
	+ Музей Чурлёніса (г. Каўнас, Літва)
* 2001:
	+ цэнтр «Kulturhuset» (г. Стакгольм, Швецыя)
	+ галерэя «W#AK» (г. Флісінген, Галандыя)
	+ Цэнтр польскай скульптуры (вёска Ароньска, Мазавецкае ваяводства, Польшча)
	+ Нацыянальны музей (г. Шчэцін, Польшча)
* 2002: Цэнтр сучаснага мастацтва (г. Вільнюс, Літва)
* 2003:
	+ галерэя «Garde a vue» (г. Клермон-Феран, Францыя)
	+ Маскоўскі музей сучаснага мастацтва (г. Масква, Расія)
* 2005: выстаўка «Балота Empire» — Цэнтр сучаснага мастацтва (г. Кіеў, Украіна)
* 2007:
	+ галерэя «Kunsthoone» (г. Талін, Эстонія)
	+ галерэя «Laznia» (г. Гданьск, Польшча)
* 2008: выстаўка «Беларускія перспектывы» (куратар і ўдзельнік выстаўкі — Артур Клінаў) — галерэя «Arsenal» (г. Беласток, Польшча)
* 2009:
	+ галерэя «Аpollonia» (г. Страсбург, Францыя)
	+ беларускі павільён 53-й Венецыянскай Біенале (г. Венецыя, Італія)
* 2010:
	+ выстаўка «Дах—11» — Палац Мастацтваў (г. Мінск, Беларусь)
	+ выстаўка «Open the door? Belarusian Art Today» — Цэнтр сучаснага мастацтва (г. Вільнюс, Літва)
	+
* 2011:
	+ Музей сучаснага мастацтва (г. Салонікі, Грэцыя)
	+ выстаўка «Open the door? Belarusian Art Today» — галерэя «Zachenta» (г. Варшава, Польшча)
	+ встаўка «Kodex» — беларускі павільён на 54-й Венецыянскай Біенале
* 2012: выстаўка «Радыус нуля» — завод «Горизонт» (Мінск, Беларусь)

Урбаністычна-культурная канцэпцыя «Горад Сонца»
-----------------------------------------------

Праспект Незалежнасці ў Мінску. Фота 2005 г.
Выказванне Артура Клінава аб прычынах неабходнасці захавання «Горада СОНца» ў Мінску, 8 верасня 2014 г.
У 2000 г. звяртаецца да тэмы архітэктурных ансамблей Мінска ў стылі сталінскага ампіру (1930—1950-х гадоў), якія даследаваў яшчэ ў студэнцкія гады, і пачынае на працягу чатырох год (2000—2004) займацца мастацкім фатаграфаваннем розных куткоў цэнтральнай часкі горада. Было зроблена некалькі тысяч чорна-белых здымкаў (у тым ліку з даху дамоў), але толькі сотні з іх былі ўключаны ў фотаальбом «Горад СОНца» (2005), які стварае ірэальны свет («горад-сон») сталінскай архітэктуры ў Мінску, што ў сваю чаргу стварае сам Мінск. Фатаграфічны праект «Горад СОНца» хутка быў трансфарміраваны Клінавым з серыі здымкаў у мастацкую аўтабіяграфічную кнігу, прысвечаную Мінску і вобразу горада, — раман «Мінск. Горад Сонца» (2006).

У тэкставай частцы фотаальбома «Горад СОНца» (2005) Артур Клінаў адзначыў архітэктурную каштоўнасць, мастацкую вартасць і еўрапейскую ўнікальнасць цэнтральнай часткі Мінска («сталінскі ампір» 1930—1950-х гадоў), якая забудоўвалася ў савецкія часы паводле рэгулярнага плану і ідэй камунізму як ідэальны камуністычны горад для ідэальнага (камуністычнага) грамадства. Клінаў назваў яе «Горад Сонца» — унікальны ўрбаністычны аб’ект і помнік культуры сусветнага ўзроўню, аналага якому няма нідзе ў свеце. «Горад Сонца» у Мінску — гэта не ўвесь Мінск, а цэнтральная яго частка — вялікі архітэктурны ансамбль, які мае працяжнасць 7-8 км і шырыню 2-4 км (ці нават значна шырэй) уздоўж сучаснага праспекта Незалежнасці і навокал (Прывакзальная плошча, плошча Незалежнасці, плошча Перамогі, вуліца Карла Маркса, вуліца Кірава, вуліца Леніна, вуліца Максіма Багдановіча, вуліца Камуністычная, вуліца Захарава, вуліца Чырвонаармейская, вуліца Казлова і інш.). На думку Клінава, мінскі «Горад Сонца» — гэта адзінае на тэрыторыі СССР цэласнае ўвасабленне ідэальнага камуністычнага горада. У савецкім праекце Вялікай Камуністычнай Утопіі краевугольным камнем была пабудова новага ідэальнага горада для ідэальнага грамадства. Такі ідэальны горад будаваўся паўсюль у СССР — у кожным, нават маленькім горадзе. Аднак нідзе, акрамя Мінска, забудова горада паводле гэтых сацыяльных стандартаў і эстэтычных уяўленняў не была рэалізавана ў поўнай ступені як завершаны ўрбаністычны комплекс, нават у Маскве. У сваёй кнізе Клінаў сцвярджаў, што Камуністычны праект не быў толькі праектам Савецкага Саюза, а быў еўрапейскім праектам, які нарадзіўся яшчэ 400 год таму — адлюстраваны ў кнізе Тамаза Кампанелы «Горад Солнца» (1602). Таму мінскі «Горад Солнца» — гэта еўрапейскі помнік, які маецца толькі ў Беларусі і каштоўны менавіта сваёй цэласцю. З таго часу Клінаў пачынае распаўсюджваць праз мас-медыя сваю ўрбаністычна-культурную канцэпцыю «Горад Сонца».

* Прывакзальная плошча ў Мінску — «вароты» у «Горад Солнца»Прывакзальная плошча ў Мінску — «вароты» у «Горад Солнца»
* Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі БеларусьНацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь
* «Дом пад шпілем» у Мінску«Дом пад шпілем» у Мінску
* Савецкі дызайн інтэр'ера ўніверсама «Цэнтральны» у МінскуСавецкі дызайн інтэр'ера ўніверсама «Цэнтральны» у Мінску
* Жылы дом на плошчы ПерамогіЖылы дом на плошчы Перамогі
* Праспект НезалежнасціПраспект Незалежнасці
* Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі БеларусьМіністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь
* Жылы дом у стылі «сталінскага ампіру» у МінскуЖылы дом у стылі «сталінскага ампіру» у Мінску

У лістападзе 2007 г. у межах месяца беларускай культуры ў Парыжы ў цэнтры «Maison d’Europe et d’Orient» адкрылася фотавыстаўка Клінава, а таксама прайшла прэзентацыя ўрыўкаў яго раману «Мінск. Горад Сонца» у перакладзе на французскую мову.

У 2009 г. выступіў ініцыятарам грамадскай гарадской праграмы «Горад Сонца-2» — ператварэння Мінска ў буйны турыстычны і культурны цэнтр Еўропы на падставе захавання аўтэнтыкі і падтрымкі ў годным выглядзе архітэктурных ансамбляў у стылі сталінскага ампіру (1930—1950-х гадоў) цэнтральнай часткі Мінска (г.зв. «Горада Сонца») — праз афіцыйнае прызнанне іх гісторыка-архітэктурным запаведнікам і прыняцце законаў аб ахоўных зонах, што дазволіла б прывабіць мільён замежных турыстаў штогадова і адпаведныя прыбыткі. У Мінск была запрошана група экспертаў ЮНЕСКА, для далучэння цэнтральнай часткі Мінска (г.зв. «Горада Сонца») у Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Беларусі, аднак група знайшла шмат адхіленняў ад аўтэнтыкі, якія былі зроблены пазнейшым часам. Клінаў лічыць яшчэ цалкам магчымым вярнуць аўтэнтычнасць страчаным фрагментам ансамбляў комплекса і далейшае ўключэнне ў Спіс сусветнай спадчыны. Між тым, у цэнтральнай частцы Мінска вядзецца «кропкавая забудова» будынкамі розных архітэктурных стыляў (напрыклад, атэль «Кемпінскі» на праспекце Незалежнасці), што парушае гарманічнасць і ансамблевасць цэнтра Мінска і стварае цяжкасці для рэалізацыі праграмы «Горад Сонца-2».

* Артур Клінаў і Томас Бон у Мінску (Беларусь) у час публічнай лекцыі Томаса Бона «Зубры ці партызаны? Адкрыты ліст аўтару "Малой падарожнай кніжкі па Горадзе Сонца"». Фота 8 верасня 2014 г.Артур Клінаў і Томас Бон у Мінску (Беларусь) у час публічнай лекцыі Томаса Бона «Зубры ці партызаны? Адкрыты ліст аўтару "Малой падарожнай кніжкі па Горадзе Сонца"». Фота 8 верасня 2014 г.
* Галоўны ўваход у Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага. Фота 2 ліпеня 2005 г.Галоўны ўваход у Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага. Фота 2 ліпеня 2005 г.
* Галоўны ўваход у Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага. На заднім плане — атэль «Кемпінскі». Фота 23 чэрвеня 2014 г.Галоўны ўваход у Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага. На заднім плане — атэль «Кемпінскі». Фота 23 чэрвеня 2014 г.
* Вароты архітэктурнага ансамбля плошчы Перамогі ў Мінску. Фота 2005 г.Вароты архітэктурнага ансамбля плошчы Перамогі ў Мінску. Фота 2005 г.
* Вароты архітэктурнага ансамбля плошчы Перамогі ў Мінску. На заднім плане — жылы будынак у стылі хайтэк, з парушэннем ансамблевасці і абмежавання па высотнасці. Фота 2013 г.Вароты архітэктурнага ансамбля плошчы Перамогі ў Мінску. На заднім плане — жылы будынак у стылі хайтэк, з парушэннем ансамблевасці і абмежавання па высотнасці. Фота 2013 г.
* «Дом з назіральнымі вышкамі» (на вуліцы Кісялёва) у двары «Дома пад шпілем» — парушэнне ансамблевасці архітэктурнага комплекса вуліцы Камуністычнай і абмежавання па высотнасці. Фота 2014 г.«Дом з назіральнымі вышкамі» (на вуліцы Кісялёва) у двары «Дома пад шпілем» — парушэнне ансамблевасці архітэктурнага комплекса вуліцы Камуністычнай і абмежавання па высотнасці. Фота 2014 г.
* Атэль «Кемпінскі» за манументам Перамогі — парушэнне ансамблевасці архітэктурнага комплекса праспекта Незалежнасці і абмежавання па высотнасці. Плошча Перамогі ў Мінску, 23 чэрвеня 2014 г.Атэль «Кемпінскі» за манументам Перамогі — парушэнне ансамблевасці архітэктурнага комплекса праспекта Незалежнасці і абмежавання па высотнасці. Плошча Перамогі ў Мінску, 23 чэрвеня 2014 г.
* Атэль «Кемпінскі» за манументам Перамогі — парушэнне ансамблевасці архітэктурнага комплекса праспекта Незалежнасці і абмежавання па высотнасці. Плошча Перамогі ў Мінску, 23 чэрвеня 2014 г.Атэль «Кемпінскі» за манументам Перамогі — парушэнне ансамблевасці архітэктурнага комплекса праспекта Незалежнасці і абмежавання па высотнасці. Плошча Перамогі ў Мінску, 23 чэрвеня 2014 г.
* Забудова зялёнай зоны ў самай вузкай частцы водна-зялёнага дыяметру Мінска — будаўніцтва атэля «Кемпінскі» (справа), фота 2014 г.Забудова зялёнай зоны ў самай вузкай частцы водна-зялёнага дыяметру Мінска — будаўніцтва атэля «Кемпінскі» *(справа)*, фота 2014 г.

У лютым 2012 г. Артур Клінаў далучыўся да грамадскай ініцыятывы беларускіх мастакоў, фатографаў і мастацтвазнаўцаў, якія звярнуліся да Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі і гарадскіх улад Мінска (Мікалая Ладуцькі) з просьбай скасаваць рашэнне аб будаўніцтве ў Мінску атэля «Пекін» у парку 40-годдзя Кастрычніка і пакінуць парк у першапачатковым выглядзе для захавання савецкай архітэктурнай атмасферы і гістарычнасці месца, дзе 16 ліпеня 1944 г. адбыўся Парад Партызанскіх войск пад камандаваннем генерала Івана Чарняхоўскага, у якім прынялі ўдзел 30 000 партызан Беларусі і 20 000 мірных грамадзян Мінска. Выказаўся супраць забудовы савецкай гістарычнай прасторы горада «шкляным кічам» і ператварэння Мінска ў шэра-бятонны бязтварны мегаполіс.

*гл. таксама* ***Водна-зялёны дыяметр Мінска***

Літаратурная і сцэнарысцкая творчасць
-------------------------------------

Артур Клінаў на прэзентацыі свайго рамана «Шклатара» ў галерэі «Ў» у Мінску, 10 студзеня 2014 г.
З’яўляецца аўтарам літаратурных мастацкіх твораў:

Раман **«Мінск. Горад Сонца»** (2006) / **«Малая падарожная кніжка па Горадзе Сонца»** (2007) *(У 2006 у Германіі на нямецкай мове (пасля перакладу з беларускай) быў выдадзены першы (аўтабіяграфічны) раман Артура Клінава «Мінск. Горад Сонца», які ў 2007 быў выдадзены на беларускай мове ў Мінску пад новай назвай «Малая падарожная кніжка па Горадзе Сонца»)*: Раман, напісаны як падарожная кніга па Мінску, змяшчае філасофскія разважанні і стылістычна вытанчаны тэкст, дзе асабістая гісторыя героя арганічна ўплецена ў мінулае і сучаснасць горада. Маршрут героя, апісаны аўтарам у кнізе, можа быць дапаможнікам па савецкаму Мінску для турыстаў. Кніга была пераведзена на нямецкую, рускую, польскую, венгерскую і шведскую мовы.

Раман **«Шалом»** (2010): Авантурны, прыгодніцкі раман, раман-падарожжа, які сам аўтар акрэслівае як батлейку, ярмарачны балаган, дзе ў гратэскнай форме дзеянне адбываецца з гумарам і сарказмам, але за чым стаяць больш глыбокія сэнсы, звычайна звязаныя з біблейскімі ідэямі. Герой рамана — мастак — купляе ў нямецкім Боне шалом (кайзераўскую каску) і едзе дадому ў Магілёў праз Гановер, Берлін, Варшаву, Брэст і Мінск. Узнімаюцца праблемы нацыянальнай самаідэнтыфікацыі, пошукаў Беларуссю свайго месца ў Еўропе, успрымання беларусаў іншымі еўрапейскімі народамі. *(Раман быў уключаны ў 2012 у шорт-ліст Літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца)*.

Раман **«Шклатара»** (2013): Шчыры і праўдзівы аповяд пра бурапеннае жыццё ў 2010 годзе багемнага месца творчага Мінску — нонканфармісцкай галерэі «Ў», будынак якой раней служыў пунктам прыёму шклатары. Героямі рамана з’яўляюцца людзі беларускага андэрграўнду.

Падзеі рамана **«Локісаў»** (2020) адбываюцца на поўначы Беларусі. У сюжэце скарыстаныя мясцовыя легенды, вельмі старыя, яшчэ з язычніцкіх часоў. Раман ствараўся амаль тры гады.

У жніўні 2010 г. пачаў працу над сцэнарыем да экранізацыі кнігі Яна Баршчэўскага «Шляхціц Завальня». Фільм павінен быў выйсці на экраны ў 2012 годзе, але не выйшаў.

Арт-вёска ў Каптарунах
----------------------

У 2014 годзе набыў хату ў Каптарунах Пастаўскага раёна для жыцця, заснавання аграсядзібы і ператварэння яе ў арт-сядзібу. Пазней купіў яшчэ адну хату ў Каптарунах. Пасля рамонту, у асноўным уласнымі укамі, дабудовы розных элементаў і напаўнення будынка і наваколля арт-аб’ектамі, адкрыў у адной з хат (сядзібе) — аграсядзібу «Арт-вёска Каптаруны», якую можна арандаваць для адпачынку і іншага. Сядзіба таксама выкарыстоўваецца Артурам Клінавым як пляцоўка для правядзення культурных мерапрыемстваў — камернага характару арт-фестываляў, мастацкіх пленэраў, літаратурных чытанняў і іншага. Хоча ператварыць Каптаруны цалкам у арт-вёску, якая паводле задумкі Клінава мусіць стаць культурнай прасторай і пляцоўкай для людзей мастацтва і аматараў.

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

10 красавіка 2021 стала вядома, што Артур Клінаў стаў лаўрэатам літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес» за кнігу «Локісаў».

Палітычныя погляды
------------------

Клінаў выказваецца за перамовы і кампраміс з аўтарытарным рэжымам Аляксандра Лукашэнкі.

Хобі
----

Артур Клінаў збірае калекцыі беларускага авангарда і мае вялікую калекцыю кіча.

Зноскі
------

1. ↑  Artur Alâksandravìč Klìnaŭ // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 17 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Артур Клинов Архівавана 14 снежня 2013. // belavangard.by
4. ↑  *Жбанков, М.* NO STYLE. Белкульт между Вудстоком и «Дажынкамі»… С. 132.
5. 1 2 3 4 5  *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду… С. 390.
6. 1 2  *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду… С. 386.
7. 1 2  *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду… С. 384.
8. ↑  *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду… С. 384, 385.
9. ↑  *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду… С. 383.
10. ↑  *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду… С. 391.
11. 1 2  *Харэўскі, С. В.* Гісторыя мастацтва і дойлідства Беларусі… С. 226.
12. 1 2  Артур Клинов: «Моя жизнь в соломе!» //artaktivist.org
13. ↑  Артур Клинов Архівавана 14 снежня 2013. // belavangard.by; Артур Клинов: «Моя жизнь в соломе!» //artaktivist.org
14. 1 2
15. ↑  Артур Клинов: Возрождение Города Солнца позволит государству привлечь миллионы туристов Архівавана 12 верасня 2010. // tut.by; *Харэўскі, С. В.* Гісторыя мастацтва і дойлідства Беларусі… С. 222.
16. ↑  Артур Клинов: Возрождение Города Солнца позволит государству привлечь миллионы туристов Архівавана 12 верасня 2010. // tut.by; Артур Клінаў: праект ідэальнага горада // partisanmag.by; Артур Клинов: Власти не имеют внятной стратегии развития Минска Архівавана 7 ліпеня 2014. // rest.ej.by; Артур КЛИНОВ: «Отстоять парк 40-летия Октября означает отстоять городскую культуру Минска» Архівавана 6 сакавіка 2016. // wildlife.by
17. ↑  Артур Клинов: Возрождение Города Солнца позволит государству привлечь миллионы туристов Архівавана 12 верасня 2010. // tut.by; Артур Клінаў: праект ідэальнага горада // partisanmag.by; Артур Клинов: Власти не имеют внятной стратегии развития Минска Архівавана 7 ліпеня 2014. // rest.ej.by
18. 1 2  Артур Клинов: Власти не имеют внятной стратегии развития Минска Архівавана 7 ліпеня 2014.
19. 1 2  Артур КЛИНОВ: «Отстоять парк 40-летия Октября означает отстоять городскую культуру Минска» Архівавана 6 сакавіка 2016. // wildlife.by
20. ↑  Менск — дзіўнае места //nashaniva.by/
21. ↑  Артур Клінаў напісаў раман, «які многіх пакрыўдзіць»(недаступная спасылка) // budzma.org
22. ↑  *Гаврилюк, Любовь*. Создал арт-вёску, возил в Венецию инсталляции из соломы и увидел в Минске идею «Города Солнца». Рассказываем, кто такой Артур Клинов - Лайфстайл Onlíner (руск.). *Onlíner* (30 лістапада 2021). Праверана 6 снежня 2023.
23. ↑  АГРОУСАДЬБА «АРТ-ДЕРЕВНЯ КАПТАРУНЫ»
24. ↑  Артур Клинов: «Арт-деревня — это проект на грани искусства и реальной жизни» (руск.). *www.culturepartnership.eu*. Праверана 6 снежня 2023.
25. ↑  *Штейн, Евгения*. «Вложил сюда все свои сбережения». Как один человек возрождает деревню на Голубых озерах и переманивает туда столичный бомонд - Недвижимость Onlíner (руск.). *Onlíner* (31 кастрычніка 2019). Праверана 6 снежня 2023.
26. ↑  История беларусской арт-деревни Каптаруны (руск.). *34travel.me* (2 верасня 2020). Праверана 6 снежня 2023.
27. ↑  racyja.com **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 красавіка 2021. Праверана 12 красавіка 2021.
28. ↑  *Дракахруст, Юры*. Артур Клінаў: «Новая сацыяльная дамова — гэта той кампраміс, які на дадзеным этапе непазьбежны»  (бел.). *Радыё Свабода* (18 снежня 2021). Праверана 6 снежня 2023.
29. ↑  Артур Клинов Архівавана 10 чэрвеня 2015. // admarginem.ru

Літаратура
----------

* *Клінаў, А.* Чалавек над горадам // Культура. — 1995. — 28 июня.
* *Клинов, А.* Открытия года // Имя. — 1996. — 27 декабря. — С. 3.
* *Клинов, А.* Наш город — будто солнце // Минский курьер. — 2005. — 24 ноября.
* *Клінаў, А.* Горад СОНца: фотаальбом / А. Клінаў. — Менск : Логвінаў, 2005. — 128 с.
* *Клінаў, А.* Горад СОНца: фотаальбом / А. Клінаў. — Менск : Логвінаў, 2006. — 2-е выд. — 128 с.
* *Клінаў, А.* Горад СОНца: фотаальбом / А. Клінаў. — Менск : Логвінаў, 2013. — 3-е выд. — 128 с.
* *Klinaŭ, A.* Minsk. Sonnenstadt der Träume / A. Klinaŭ, aus dem Russischen von Volker Weichsel. — Frankfurt am Main : Suhrkamp Verlag, 2006.
* *Клінаў, А.* Малая падарожная кніжка па Горадзе Сонца: Раман / Артур Клінаў. — Мінск : Логвінаў, 2008. — 202 с.
* *Klinau, A.* Mińsk. Przewodnik po Mieście Słońca / A. Klinau, tłumaczenie Małgorzata Buchalik. — Wołowiec : Czarne, 2008. — 152 s.
* *Клінаў, А.* Дванаццаць. Выбраныя творы 1996—2008: Альбом / Уступны тэкст: М. Жбанкоў; Пер. уступнага тэксту на анг.: V.K. — Мінск : Логвінаў, 2009. — 144 с.
* *Клінаў, А.* Шалом: Ваенны раман. — Мінск : Логвінаў, 2010. — 334 с.
* *Клинов, А*. Шалом: Роман. — Москва : Ад Маргинем, 2013.
* *Klinaŭ, A.* Schalom. Ein Schelmenroman / A. Klinaŭ, aus dem Russischen von Thomas Weiler. — Berlin : *edition*.fotoTAPETA, 2015.
* *Клінаў, А.* Трэба зьмяняць партызанскую парадыгму беларускага аўтара // pARTisan. — 2011. — № 15. — С. 32—37.
* *Клінаў, А.* Шклатара / А. Клінаў. — Менск : Логвінаў, 2013. — 336 с.
* *Klinaŭ, A.* PARTISANEN. Kultur\_Macht\_Belarus / A. Klinaŭ. — Berlin : *edition*.fotoTAPETA, 2014.

* Беларускі авангард 1980-х: альбом / уступны тэкст: В. Архіпава. — Мінск : Логвінаў, 2011.
* *Чаркасава, В.* Смерць піянера-3. Больш катафалкаў добрых і розных / В. Чаркасава // Голас Радзімы. — 1996. — 26 снежня.
* Смерць піянера-3: выстаўка ў галерэі «Шостая лінія» // ЛіМ. — 1997. — 3 студзеня.
* *Коломенская, И.* Погребальный ход… катафалком / И. Коломенская // Белорусская газета. — 1997. — 20 января.
* *Пянкрат, А.* Вельмі мінскі мастак / А. Пянкрат // Свабода. — 1997. — 18 ліпеня.
* *Прохоров, И.* Колумбарий всемирной литературы / И. Прохоров // Имя. — 1998. — 28 декабря.
* *Коваленко, О.* Болота Empire // Беларусь в мире. — 2005. — № 5. — С. 46—54.
* *Белявец, А.* Вандроўнік па горадзе Сонца / А. Белявец // Мастацтва. — 2011. — № 8. — С. 23.
* *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012, — 457 с.
* *Жбанков, М.* NO STYLE. Белкульт между Вудстоком и «Дажынкамі» / М. Жбанков. — Вильнюс : ЕГУ, 2013. — 268 с.
* *Харэўскі, С. В.* Гісторыя мастацтва і дойлідства Беларусі / С. В. Харэўскі. — Вільня: ЕГУ, 2007. — 240 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Артур Аляксандравіч Клінаў
* Артур Клинов Архівавана 10 чэрвеня 2015. // admarginem.ru
* Артур Клінаў: праект ідэальнага гораду // partisanmag.by
* Артур Клинов — о современной культуре, позиции элит и извечном белорусском партизанстве Архівавана 4 верасня 2013. // tut.by
* Артур Клинов: Возрождение Города Солнца позволит государству привлечь миллионы туристов Архівавана 12 верасня 2010. // tut.by
* Артур Клинов: Власти не имеют внятной стратегии развития Минска Архівавана 7 ліпеня 2014. // rest.ej.by
* Артур КЛІНАЎ: Горад Сонца — Мысли Вслух — YouTube
* Менск — дзіўнае места //nashaniva.by/
* Артур Клинов: «Моя жизнь в соломе!» //artaktivist.org
* Артур Клинов. Экскурсия по Городу Солнца // kyky.org
* Артур Клинов: белорусам нужно искоренить из себя геном подпольного человека // naviny.by
* Інтэрв’ю Клінава, 2001 год Архівавана 12 мая 2008. // belarus-art.iatp.by
* Национальный павильон Республики Беларусь на 54-й Венецианской биеннале (2011): СОЛОМЕННАЯ «ТАЙНАЯ ВЕЧЕРЯ» АРТУРА КЛИНОВА //artkurator.com
* Архівавана 6 сакавіка 2016. Артур КЛИНОВ: «Отстоять парк 40-летия Октября означает отстоять городскую культуру Минска» // wildlife.by
* Артур Клинов Архівавана 14 снежня 2013. // belavangard.by
* Регенерация в партизанских условиях Архівавана 15 сакавіка 2016. //shabohin.com
* [ Артур Клінаў напісаў раман, «які многіх пакрыўдзіць»] // budzma.org
* Афіцыйны сайт міжнароднага фестывалю перформансу NAVINKI Архівавана 3 сакавіка 2016.

| ⛭Лаўрэаты прэміі Гліняны Вялес |
| --- |
| Ігар Бабкоў (1993)  · Людміла Сільнова (1994)  · Алесь Разанаў (1995)  · Славамір Адамовіч (1996)  · Лявон Вашко (1997)  · Уладзімір Арлоў (1998)  · Мікола Папека (1999)  · Сяргей Астравец (2000)  · Віктар Слінко (2001)  · Альгерд Бахарэвіч (2002)  · Пятро Васючэнка (2003)  · Алена Брава (2004)  · Сяргей Дубавец (2005)  · Валянцін Акудовіч (2006)  · Алег Мінкін (2007)  · Барыс Пятровіч (2008)  · Віктар Казько (2009)  · Уладзімір Някляеў (2010)  · Аляксандр Лукашук (2011)  · Сяргей Рублеўскі (2012)  · Эдуард Акулін (2013)  · Андрэй Федарэнка (2014)  · Франц Сіўко (2015)  · Міхась Скобла (2016)  · Ганна Севярынец (2017)  · Ілля Сін (2018)  · Міхал Андрасюк (2019)  · Артур Клінаў (2020)  · Віктар Сазонаў (2021)  · Наста Кудасава (2022) |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16974858g · GND: 13225302X · ISNI: 0000 0001 1048 3286 · LCCN: no2006056036 · NKC: js20181016656 · NUKAT: n2008115733 · SUDOC: 162301286 · VIAF: 28225760 |

 |