**«American McGee’s Alice»** (бел.: Аліса Амерыкэна МакГі, у афіцыйнай рускамоўнай лакалізацыі — *Америкен Макги: Алиса*) — камп’ютарная гульня ў жанры экшн ад трэцяй асобы, распрацаваная амерыканскай кампаніяй «Rogue Entertainment» пад кіраўніцтвам геймдызайнера Амерыкэна МакГі і выдадзеная «Electronic Arts». Першы выпуск гульні адбыўся 5—6 снежня 2000 года. Прадукт распрацаваны для персанальных камп’ютараў з аперацыйнымі сістэмамі «Microsoft Windows» і «Mac OS», а таксама для платформ «PlayStation 3» і «Xbox 360». Гульня выкарыстоўвае рухавічок «id Tech 3» ад «id Software», які раней ужываўся ў «Quake III Arena» і быў перапрацаваны кампаніяй «Ritual Entertainment».

Сюжэт гульні грунтуецца на казках Льюіса Кэрала «Алісіны прыгоды ў дзівоснай краіне» і «Скрозь люстэрка», аднак прадстаўлены іншым варыянтам гэтага выдуманага сусвету — змрочным, напоўненым жорсткасцю і гвалтам. У гульні распавядаецца пра тое, як за некалькі гадоў да пачатку яе асноўнай сюжэтнай лініі ў доме маленькай дзяўчынкі Алісы адбываецца пажар, у якім гінуць яе бацькі; а сама Аліса, якая спіць і знаходзіцца тым часам у Краіне цудаў, атрымлівае эмацыянальную траўму. Яна лічыць сябе вінаватай у іх смерці. Пасля некалькіх безвыніковых гадоў лячэння ў псіхіятрычнай клініцы дзяўчына зноў трапляе ў Краіну цудаў, але ўжо папсаваную яе траўміраванай псіхікай.

Гульня атрымала, у асноўным, станоўчыя водгукі прэсы. У ліку плюсаў гульнявымі выданнямі адзначалася высокая мастацкая і тэхнічная якасць дызайну ўзроўняў, а таксама іншых аспектаў гульні, вызначальных для яе атмасферы. Да мінусаў былі прылічаны недахопы геймплэю (гульнявога працэсу): у асноўным, залішняя лінейнасць гульні.

Гульнявы працэс
---------------

### Асноўная інфармацыя пра гульнявы працэс

*American McGee’s Alice* адносіцца да жанру Action. Гульнявы працэс грунтуецца на руху галоўнай гераіні — Алісы — па лінейным маршруце. Падчас шляху дзяўчына размаўляе з персанажамі гульні (гэта адбываецца цалкам у аўтаматычным рэжыме), змагаецца з ворагамі, босамі і рашае галаваломкі. Акрамя простага руху крокам ці бягом, Аліса можа скакаць, чапляцца падчас скачкоў за паверхні і вяроўкі, лазіць па вяроўках і разгойдвацца на іх, плаваць у вадзе, а таксама лётаць над узыходнымі струменямі газу на сваёй сукенцы, якая пры гэтым раздзімаецца. Гульнявы працэс мае чатыры ўзроўні складанасці: «нізкі», «сярэдні», «высокі» і «шалёны» (руск.: сумасшедший). Паводле заяў Амерыкэна МакГі, гульня добра прыстасавана для гульцоў-пачаткоўцаў.

Інтэрфейс гульні на адным з першых узроўняў. Па баках экрана размяшчаюцца лічыльнікі паказчыкаў розуму і сілы волі, кропка ў цэнтры — прыцэл. У гэтай гульнявой пазіцыі перад Алісай знаходзіцца крышталь метасутнасці, далей — вяроўкі для руху да наступнай платформы.
Інтэрфейс *American McGee’s Alice* рэалізаваны ў рэжыме ад трэцяй асобы. Па словах распрацоўшчыкаў, гэты рэжым у адрозненне ад першай асобы павялічвае зручнасць назірання за ўзаемадзеяннем Алісы з яе асяроддзем і іншымі персанажамі, а таксама дазваляе паказаць эмоціі галоўнай гераіні. Пасля выпуску распрацоўшчыкі заявілі пра магчымасць гульні ў рэжыме ад першай асобы, пераключэнне паміж рэжымамі магчыма праз кансоль.

Паколькі Краіна цудаў знаходзіцца ва ўяўленні Алісы, замест паказчыка здароўя ў гульні знаходзіцца паказчык *розуму*. Яго значэнне памяншаецца, калі ворагі ці агрэсіўнае асяроддзе прычыняюць Алісе ўрон, і абнуляецца, калі дзяўчына падае ў прорву (за выключэннем некаторых этапаў гульні) і пры іншых абставінах. Пры абнуленні паказчыка розуму гульня заканчваецца, пасля чаго яе можна працягнуць з апошняга кантрольнага пункта ці з пункта хуткага захавання. Таксама ў гульні прысутнічае паказчык *сілы волі*, які замяняе ману. Сіла волі памяншаецца пры выкарыстанні амаль усіх відаў зброі, і пры вельмі нізкім паказчыку выкарыстоўваць гэту зброю немагчыма. На лёгкім узроўні складанасці паказчык сілы волі паступова аднаўляецца без умяшання гульца.

Пэўную колькасць розуму ці сілы волі можна аднавіць імгненна адпаведнымі паказчыкамі: крышталямі рознага памеру — *метасутнасцю* (англ.: MetaEssence), якая па сюжэту з’яўляецца жыццёвай сілай Краіны цудаў. Крышталі трэцяга віду, якія таксама адносяцца да метасутнасці, — крышталі *сілы ўяўлення* — аднаўляюць абодва паказчыка. Усе віды крышталёў раскіданы па ўзроўнях, некаторыя зноў з’яўляюцца на сваіх месцах пасля скарыстання. Крышталь сілы ўяўлення можна атрымаць таксама пры перамозе над ворагам; аб’ём такога крышталя залежыць ад складанасці пераможанага ворага, нескарыстаны крышталь у большасці выпадкаў з часам памяншаецца і знікае.

У баявой сістэме рэалізавана аўтаматычнае цэлеўказанне: калі праціўнік знаходзіцца ў радыусе атакі, прыцэл зброі гульца аўтаматычна фіксуецца на ворагу і відазмяняецца. Таксама «прыцэл» можа мець ролю паказальніка скачка, адлюстраванага ў выглядзе слядоў, якія з’яўляюцца на паверхні ў тым месцы, куды Аліса скокне пры падачы гульцом адпаведнай каманды.

Узроўні гульні маюць мноства платформерных і іншых перашкод, якія не маюць дачынення да штучнага інтэлекту. Сустракаюцца і галаваломкі, якія трэба рашаць для далейшага праходжання гульні. Напрыклад, два разы на працягу гульні Аліса ператвараецца ў шахматную фігуру (слана і каня), пасля чаго некаторы адрэзак шляху гэтая фігура пад кіраўніцтвам гульца праходзіць па клетках паводле шахматных правіл, імкнучыся не папасці ў пройгрышную пастку.

Радзей на ўзроўнях гульні (і ў патаемных месцах) сустракаюцца прадметы-бонусы, якія ўзмацняюць некаторыя здольнасці Алісы: *Эліксір лютасці* (англ.: Ragebox) павялічвае ўрон, якая наносіцца дзяўчынай з дапамогай нажа; *Чорнае люстэрка* (англ.: Darkened Looking glass) робіць Алісу нябачнай для праціўнікаў; *Чайнік-скакун* (руск.: Прыгающий чайник, арыгінальная назва — *Grasshopper Tea*) павялічвае хуткасць руху і вышыню скачка Алісы. Дзеянне ўсіх гэтых прадметаў мяняе аблічча дзяўчыны і абмежавана невялікім прамежкам часу, пасля якога Аліса вяртаецца да пачатковага стану. Прысутнічае таксама *Гадзіннік спыненага часу* (англ.: Deadtime Watch) шматразовага выкарыстання, які ненадоўга спыняе час для ворагаў і дае Алісе перавагу над імі.

Хоць гульня аўтаматычна захоўваецца пры пераходзе паміж узроўнямі, у ёй рэалізаваны хуткая загрузка і хуткае захаванне, даступныя ў любым месцы гульні.

Па словах Бобі Пеўлака, аднаго з распрацоўшчыкаў, агульная працягласць гульнявога працэсу *American McGee’s Alice* для самых дасведчаных гульцоў на лёгкім узроўні складае 16-18 гадзін, для сярэдняга гульца — больш за 25.

### Зброя

Зброя Алісы ўяўляе сабой цацкі, якія змяніліся пад уздзеяннем пашкоджанай фантазіі галоўнай гераіні. Аліса знаходзіць гэтыя прадметы на працягу гульні. У *American McGee’s Alice* прадстаўлена 10 відаў зброі; 7 з іх маюць два рэжымы выкарыстання — *асноўны* і *альтэрнатыўны*, якія разлічваюцца па спосабу і сіле атакі. Амаль уся зброя патрабуе наяўнасці сілы волі для выкарыстання.

Са зброі першым набываецца *Кухонны нож* (*Vorpal blade*), прысутны на вокладцы і ў рэкламных матерыялах гульні. Нароўні з асноўным рэжымам *Малатка для кракета* (англ.: Mallet) для выкарыстання нажа не патрабуецца сіла волі. Акрамя пералічанага прысутнічае некалькі відаў дальнабойнай зброі (у тым ліку, *Ледзяное жазло*, англ.: Ice Wand), кідальная зброя *Чорцік у скрыначцы* (англ.: Jackbomb), а таксама два віды саманаводнай зброі. Для прахождання гульні патрэбна *Бармаглотава жазло* (*Jabberwock’s Eye Staff*), з дапамогай якога Аліса выконвае некаторыя сюжэтныя задачы.

### Праціўнікі

У гульні ёсць 15 відаў праціўнікаў (мобаў), усе яны народжаны ўяўленнем Алісы. Пасля смерці праціўнікі знікаюць, пакідаючы крышталь сілы ўяўлення (акрамя босаў).

Асноўнымі праціўнікамі Алісы на пачатковых і апошніх узроўнях з’яўляюцца *Картачныя вартавыя* (англ.: Card Guards), якія маюць выгляд узброеных ігральных карт розных масцей, адпаведных іх сіле. Таксама сярод ворагаў прысутнічаюць лятучыя *Багоўкі* (англ.: Ladybugs), якія кідаюць на Алісу камні, два віда *Армейскіх Мурашак* (англ.: Army Ants), *Землярыйкі* (англ.: Antlions) і *Кашмарныя Павукі* (англ.: Nightmare Spiders), якія маскіруюцца пад арнамент сцяны. Акрамя гэтага, у якасці ворагаў выступаюць *Крывавыя ружы* (англ.: Blood Roses), *Драпежныя грыбы* (англ.: Killer Mushrooms), *Паравыя робаты* (англ.: Automatons), чырвоныя шахматныя фігуры, фантастычныя істоты *Фантасмагорыі* (англ.: Phantasmagoria), *Буджумы* (англ.: Boojums), *Снаркі* (англ.: Snarks) і *Бармавырадкі* (англ.: The Jabberspawn).

Сюжэт
-----

*American McGee’s Alice* грунтуецца на класічных казках Льюіса Кэрала «Аліса ў Краіне цудаў» і «Аліса ў залюстроўі». Аднак, у адрозненне ад твораў Кэрала, гульня ўяўляе сабой іншы варыянт Краіны цудаў — змрочнай, напоўненай жорсткасцю і гвалтам.

### Перадгісторыя

Дзеянне пачатковага гульнявога роліка, паводле клінічнага журнала, які пастаўляецца ў камплекце з арыгінальнай гульнёй, адбываецца ў 1863 годзе — праз год пасля заканчэння падзей, апісаных у казках Кэрала. Галоўная гераіня гульні — Аліса. Аднойчы ў пакоі спячай Алісы, якой сніцца Краіна цудаў, адбываецца пажар. Бацькі дзяўчынкі гінуць, сама яна ратуецца і пры гэтым атрымлівае цяжкія апёкі і псіхалагічныя траўмы. Неўзабаве яна апынаецца ў псіхалагічнай лякарні Ратледж (англ.: Rutledge Asylum), дзе праводзіць некалькі гадоў. Лячэнне, якое аказваецца ёй у лякарні, не дае выніку — Аліса не рэагуе на тое, што адбываецца вакол, бо знаходзіцца ў коме.

Дзеянне гульні адбываецца ў васямнаццацігадовым узросце Алісы, якая ўсё яшчэ знаходзіцца ў шоку і падае прыкметы жыцця, паводле журнала, толькі зрэдку. Лекар Алісы праводзіць з дзяўчынай эксперыменты, каб вывесці пацыентку з комы. У пачатковым гульнявым роліку Аліса паказана з цацачным трусам у руках, які раптам пачынае клікаць яе на дапамогу. Дзяўчына зноў апынаецца ў Краіне цудаў, але ўжо папсаванай яе хворым розумам.

### Дзеянне гульні

#### Крэпасць Дзвярэй, Даліна Слёз і Лес Цудаў

Патрапіўшы ў Краіну цудаў, Аліса сустракае Чашырскага ката, які змяніўся з часу яе прошлага візіту ў Краіну, як і ўсё вакол. Кот прапануе дзяўчыне накіравацца за Трусам, які нядаўна тут пабываў. Ідучы ўслед за Трусам, Аліса дазнаецца ад насельнікаў *Дэлірыума* — месца, у якое яна трапіла, — пра тое, што Краіну цудаў трымае ў страху Чырвовая Каралева (англ.: Queen of Hearts), і з-за яе Краіна знаходзіцца ва ўпадку і смутку. Трус, па словах насельнікаў краіны, паабяцаў ім запрасіць абаронца; як выявілася, гэта і ёсць Аліса.

Насельнікі накіроўваюць галоўную гераіню да Старога Гнома, які можа дапамагчы ёй дагнаць Труса — а іменна, паменшыць яе рост. Дзяўчына сустракаецца з Гномам і выконвае яго просьбу, пасля чаго яны ўдваіх ляцяць у Крэпасць дзвярэй, якая цяпер абараняецца Картачнай Вартай Каралевы і населена звар’яцелымі дзецьмі. Аліса праходзіць сцены Крэпасці і пранікае ў *Мучылішча*, дзе пад кіраўніцтвам Гнома шукае інгрэдыенты і гатуе прадукт для памяншэння росту, пасля чаго паспяхова становіцца маленькай і перамяшчаецца ў Даліну Слёз, працягваючы рух за Трусам.

На шляху Аліса сустракае Чарапаху з цялячай галавой, чый панцыр выкрала Герцагіня. Чарапаха згаджаецца дапамагчы дзяўчыне ў падарожжы пасля таго, як тая верне істоце панцыр. Аліса дабіраецца да сховішча Герцагіні, якая не хоча дабраахвотна аддаваць выкрадзенае, а, насупраць, як сама гаворыць, хоча з’есці дзяўчыну. Аліса распраўляецца з Герцагіняй і забірае панцыр, пасля чаго адпраўляецца з Чарапахай у далейшае вандраванне. Яе новая мэта — ідучы за Трусам, дабрацца да Гусеніцы і пагаварыць з ёй. Праходзячы частку шляху самастойна, Аліса сустракаецца з Трусам, які гаворыць, што Гусеніца недалёка, і прымае рашэнне ахвяраваць асцярожнасцю дзеля хуткасці. Затым дзяўчына бачыць, як гіганцкі ў параўнанні з імі Капялюшнік, перасякаючы паляну, раздушвае бягучага Труса. Пабедаваўшы аб смерці Труса і выслухаўшы Чашырскага ката, Аліса адпраўляецца далей і сустракаецца з Гусеніцай.

Гусеніца растлумачвае Алісе, што Краіна цудаў у цяперашнім выглядзе — вынік пакут Алісы:

> 
> 
> «Твой розум атручаны самападманам. Нават твае фантазіі сталі скажонай пародыяй на саміх сабе. Цябе раздзірае пачуццё віны за тое, што ты засталася жыць, і страх перад адзінотай».
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (руск.)  
> 
> *«Твой разум отравлен самообманом. Даже твои фантазии стали искажённой пародией на самих себя. Тебя терзает чувство вины за то, что ты осталась в живых, и страх перед одиночеством».*
> 
> 
> 
> — Гусеніца, *American McGee’s Alice*
> 
> 

Гусеніца раіць Алісе забіць Чырвовую Каралеву для дасягнення цэласнасці Краіны цудаў. Для таго, каб дзяўчына вярнулася да свайго звычайнага росту, Гусеніца пасылае яе ў Лес дзікіх грыбоў, дзе Алісе трэба адкусіць ад Грыба жыцця, які абараняецца *Станожкай*. Галоўная гераіня паспяхова дасягае сховішча Станожкі і забівае яе. Адкусіўшы ад Грыба, Аліса вырастае і паднімаецца на Плато Гусеніцы.

У цэнтры Плато Аліса бярэ адну з частак Аднавокага Бармаглотавага жазла. Праходзячы праз рашотку, якая адчыняецца ўбаку, галоўная гераіня чуе голас таямнічага аракула, які даносіцца з пячоры. Яна даведваецца, што для перамогі над Чырвоваю Каралевай трэба спачатку знішчыць яе вартавога — Бармаглота, для чаго трэба знайсці і злучыць тры часткі Бармаглотавага жазла, з дапамогай якога і будзе знішчаны вартавы. Аракул гаворыць, што ў пошуку частак можа дапамагчы бледны кароль, і Аліса адпраўляецца ў *Шахматнае каралеўства*.

#### Шахматнае Каралеўства і Залюстроўе

Праходзячы праз заслоны варожых чырвоных шахмат і дабраўшыся да палаца бледнага караля, Аліса назірае, як чырвоныя шахматы ўходзяць, цягнучы за сабой бледную каралеву. Сустрэўшыся з Алісай, бледны кароль просіць яе дапамагчы ў выратаванні каралевы. Ён дае пешку і просіць Алісу дайсці туды, дзе пешка стане каралевай. Аліса не паспявае выратаваць каралеву — апошняй адсякаюць галаву. Галоўная гераіня даходзіць да канца «партыі», дзе распраўляецца з чырвоным каралём і дастае пешку, якая ператвараецца ў новую каралеву. Але Капялюшнік, які раптам з’яўляецца, б’е Алісу па галаве.

Дзяўчына прачынаецца ў лякарні. Прабраўшыся праз калідоры ўстановы, Аліса перамагае двайнят-санітараў Траляля і Труляля. Пасля дыялогу з Капялюшнікам дзяўчына трапляе ў Залюстроўе.

Далей на шляху Аліса сустракае Сакавіцкага зайца і Соню, якія сталі ахвярамі эксперыментаў Капялюшніка, а таксама палоннага Грыфона. Ад іх у сукупнасці дзяўчына атрымлівае інфармацыю пра жорсткасць Капялюшніка ў новай Краіне цудаў. Нарэшце, Аліса знаходзіць другі фрагмент жэзла Бармаглота (кій) і ўступае ў сутычку з Капялюшнікам. Забіўшы яго, галоўная гераіня вызваляе Грыфона, які прапануе ёй сваю дапамогу ў барацьбе супраць Чырвовае Каралевы. Грыфон прыносіць Алісу на Зямлю Агню і Серы, у прыстанак Бармаглота. Па словах Чэшырскага ката, апошнюю частку жазла — вока — Аліса можа адабраць толькі ў самога Бармаглота. Грыфон адпраўляецца шукаць іншых саюзнікаў, а дзяўчына ідзе да вартавога.

Сустрэўшыся, Бармаглот гаворыць з Алісай. Он абвінавачвае дзяўчыну ў тым, што яна, адчуваючы пах дыму, не прачнулася, не захацела пакідаць Краіну цудаў, якая ёй снілася, і не папярэдзіла бацькоў, якія знаходзіліся ў другой частцы будынку, пра пажар, у выніку чаго яны загінулі. Пасля заканчэння дыялогу адбываецца сутычка. На дапамогу Алісе прыбывае Грыфон, які выколвае Бармаглоту вока, пасля чаго сам вартавы ляціць прэч. Грыфон даручае Алісе зрабіць паход на замак Чырвовай каралевы і ляціць за Бармаглотам, маючы намер спыніць яго. Аліса бярэ вока, атрымлівае гатовае да работы жазло і паступае па парадзе Грыфона.

#### Край Чырвовай Каралевы

Праходзячы доўгі ланцуг перашкод на падыходах да замка Чырвовай Каралевы, Аліса выходзіць на адкрытую прастору, дзе сходзяцца ў паветранай сутычцы Бармаглот і Грыфон. Бармаглот перамагае. З дапамогай жазла дзяўчына забівае вартавога, пасля чаго гаворыць з паміраючым Грыфонам. Ён даручае дзяўчыне апошнюю бітву — супраць Чырвовай Каралевы.

Некаторым часткам замка Чарвонай Каралевы распрацоўшчыкі гульні хацелі надаць выгляд, быццам яны створаны з плоці. Іншыя элементы былі натхнёныя рэальнымі гатычнымі саборамі.

Аліса перасякае замак, адбіваючыся ад Картачнай варты. На ўваходзе ў залу Каралевы з’яўляецца Чэшырскі кот. Он вырашае расказаць галоўнай гераіне праўду, не думаючы, што будзе з ім самім. Па яго словах, у сутычцы Алісы і Чырвовай Каралевы застацца павінна толькі адна з іх. Пасля фразы «вы — дзве часткі адзінага цэлага» Чэшырскі кот гіне — Каралева адсякае яму галаву сваім шчупальцам. Аліса праходзіць у дзверы, якія адчыняюцца. Яна бачыць трон з Чырвовай Каралевай на ім, якая затым паднімаецца (заступіўшы галоўнай гераіні дарогу да трона) і пачынае біцца з Алісаю. Галоўная гераіня перамагае цела Каралевы, якое затым знікае ў троне. Падыйшоўшы да трона, Аліса бачыць, як да яе апускаецца сапраўдны твар Каралевы. Антаганістка гаворыць, што з’яўляецца адзінай кіраўніцай Краіны цудаў, што яе каралеўства не прызначана для дзяцей. Яна раіць Алісе сысці, бо забіўшы Каралеву, дзяўчынка знішчыць і сабе. Аліса прымае рашэнне знішчыць Каралеву і ажыццяўляе яго.

### Фінал

Пасля перамогі Алісы над Чырвоваю Каралевай паказаны відэаролік пра тое, як Краіна цудаў аднаўляецца, зелянее і губляе рысы заняпаду і засмучэння, а многія персанажы, якія памерлі ў час вандравання дзяўчыны, паўстаюць жывымі. У канцы фінальнага роліка паказана, як Аліса пакідае клініку Рутледж.

Распрацоўка і падтрымка гульні
------------------------------

### Канцэпцыя і назва гульні

Канцэпцыя гульні створана на аснове казак Льюіса Кэрала пра Алісу ў Краіне цудаў, якія планавалася перарабіць. Гэтая ідэя належыць у першую чаргу Амерыкэну Мак-Гіл. Па яго словах, яна з’явілася пасля таго, як кіраўніцтва кампаніі Electronic Arts папрасіла Мак-Гіл прыдумаць новы арыгінальны праект. На стварэнне змрочнага вобраза «Алісы ў Краіне цудаў» у 1997 годзе Амерыкэна натхніла кампазіцыя «Trip Like I Do» дуэта The Crystal Method, у якой ён пачуў слова «цуд». Геймдызайнер, прадумаўшы гэту ідэю, разам са сваім партнёрам Р. Дж. Бергам пачаў працаваць над сюжэтам і эскізамі персанажаў будучай гульні. У ранніх задумках Мак-Гіл і Р. Дж. Берг эксперыментавалі, спрабуючы пераўтварыць матэрыял арыгінальных казак. У сваіх эксперыментах аўтары ідэі звярталіся да такіх напрамкаў, як манга, футурыстыка, двухмерная мультыплікацыя, а таксама разглядалі сэксуальныя інтэрпрэтацыі. Мак-Гіл звяртаў увагу на дэталі раней распрацаваных пры яго ўдзеле прадуктаў, якія не спадабаліся яму (напрыклад, паўторнае стварэнне рэальнага свету замест фантастычнага, шматразовае выкарыстанне традыцыйнай зброі, непрыкметныя персанажы) і імкнуўся прыбраць гэтыя недахопы ва ўласным праекце. Вызначальную ролю пры выбары аблічча гульні адыгралі эскізы Алісы, Чэшырскага ката і Капялюшніка, прапанаваныя Тэрры Смітам (англ.: Terry Smith) і Нормам Фелчлем (англ.: Norm Felchle), — яны сталі асновай для ўсіх наступных канцэпт-малюнкаў.

Працуючы над сюжэтам, Амерыкэн прапрацоўваў ідэі пра вяртанне Алісы ў Краіну цудаў у выніку гвалту над сабой і пра забойства свайго айчыма ў час вандравання па Краіне цудаў, аднак такія думкі былі адхілены выдаўцом гульні — кампаніяй Electronic Arts. Таксама ідэі былі злучаны з праекцыяй бацькоў і знаёмых Алісы на персанажаў Краіны цудаў; паводле гэтых думак, пасля смерці свайго бацькі Аліса павінна была адправіцца ў Краіну цудаў, каб зразумець прычыну яго гібелі. Урэшце, разгледзеўшы вялікую колькасць ідэй, многія з якіх былі занадта складанымі для гульні, распрацоўшчыкі прыдумалі самую простую гісторыю. Вынікі працы над канцэптуальным складнікам гульні былі зацверджаны кампаніяй Electronic Arts, пасля чаго пачалася рэалізацыя прадукта.

Мак-Гіл зазначаў, што ніякіх спасылак на арыгінальныя казкі, за выключэннем паўторна выкарыстаных персанажаў і месцаў, якія былі прыдуманы Льюісам Кэралам, сюжэт гульні не мае. Стваральнікі гульні заяўлялі, что паважліва адносяцца да арыгінальнгых твораў Кэрала. Па словах прадзюсара Rogue Entertainment Джыма Молінца, спачатку распрацоўшчыкаў турбаваў факт запазычання чужой інтэлектуальнай уласнасці, бо многія работы калег да гэтага пры такім запазычанні атрымліваліся не вельмі добрымі; аднак казкі Кэрала толькі паслужылі крыніцай натхнення для стваральнікаў гульні, не абмяжоўваючы волю іх творчасці. Гэтая воля была падтрымана Electronic Arts. Для стварэння гульні распрацоўшчыкі звярталіся толькі да раманаў, экранізацыі твораў як крыніцы матэрыялаў не разглядаліся.

Па словах Амерыкэна Мак-Гіл, назва гульні, якая ўключае яго імя, была выбрана па патрабаванню Electronic Arts у першую чаргу таму, што выдаўцу было патрэбна зарэгістраваць новы таварны знак і абараніць яго; з назвай віду «Alice» зрабіць гэта значна цяжэй. Мак-Гіл прызнаваўся, што сам не падтрымліваў такую назву, бо на яго думку, гэта відавочна перамяшчае іншых людзей, якія ўдзельнічалі ў распрацоўцы прадукта, на другі план. *Alice* з’яўляецца першай гульнёй, стварэнне якой узначаліў Амерыкэн Мак-Гіл.

### Храналогія распрацоўкі гульні і рэкламная кампанія

Першыя звесткі пра распрацоўку гульні паявіліся 7 жніўня 1999 года, калі былы кіраўнік id Software, які ў той час узначальваў Rogue Entertainment, Аляксандр Барэт на QuakeCon згадаў, што Rogue пачала распрацоўку гульні *American McGee’s Alice*, якая будзе грунтавацца на рухавічку, скарыстаным у *Quake III Arena*. У той жа дзень сайт GA-Source.com (са спасылкай на часопіс Computer Gaming World) апублікаваў больш падрабязную інфармацыю пра гульню: *American McGee’s Alice* будзе прадставляць сабой 3D-шутар, яе сюжэт будзе грунтавацца на казцы Льюіса Кэрала «Аліса ў Краіне цудаў». Інтэрфейс планавалася рэалізаваць у рэжыме ад трэцяй асобы, аднак дадаўшы пры гэтым магчымасць гульні ў шматкарыстальніцкім рэжыме ад першай асобы. Сюжэт гульні было вырашана прывязаць да арыгінальнай казкі, з прысутнасцю ў гульні яе персанажаў. Выпуск гульні быў назначаны на канец 2000 года.

13 жніўня Electronic Arts афіцыяльна анансавала *American McGee’s Alice*, якая распрацоўвалася Амерыкэнам Мак-Гіл сумесна з Rogue Entertainment, і паведаміла пра адкрыццё афіцыяльнага сайта гульні. Таксама былі апублікаваны першыя канцэпт-арты гульні, адзін з якіх паказвае галоўную гераіню. Далей на афіцыяльным сайце публікаваліся канцэпт-арты і іншыя гульнявыя матэрыялы. Таксама кампанія Rogue Entertainment пачала пашыраць каманду распрацоўшчыкаў для рэалізацыі праекта, запрашаючы да працы новых людзей (у асноўным, на пасады дызайнераў і аніматараў), і далей штат супрацоўнікаў каманды вырас з 9 да 27 чалавек.

26 жніўня 1999 года сайт GameCenter апублікаваў эксклюзіўнае інтэрв’ю з Амерыкэнам Мак-Гілам, прысвечанае гульні. Акрамя ўжо вядомай інфармацыі геймдызайнер паведаміў, што мэта гульні — знішчэнне Чырвовай Каралевы, пасля чаго Краіна цудаў павінна вярнуцца ў звычайны стан. Мак-Гіл падкрэсліў, што «большасць персанажаў, з якімі гульцы знаёмыя, вернута ў новай, але больш цёмнай, форме», акрамя іх дабаўлены новыя. Таксама, па словах Мак-Гіл, прадукт павінен прадстаўляць сабою шматузроўневую гульню з наяўнасцю геймплэя шматкарыстальніцкага рэжыму. 31 кастрычніка распрацоўшчыкамі была апублікавана больш падрабязная інфармацыя пра сюжэт гульні.

8 лістапада Амерыкэн Мак-Гіл даў інтэрв’ю рэсурсу Loonygames, у якім заявіў, што гульня будзе мець жанравыя падабенствы з серыяй Doom. 30 лістапада, у інтэрв’ю рэсурсу r-pov.com, калі размова дайшла да гульнявых галаваломак, Мак-Гіл растлумачыў, што яны будуць карэнным чынам адрознівацца ад прынцыпу «атрымай ключ, адчыні дзверы» — наадварот, галаваломкі планавалася зрабіць творча развітымі. Мак-Гіл выказаў меркаванне пра будучы гульнявы працэсс як пра «ўнікальны і прыемны». Таксама Амерыкэн пацвердзіў наяўнасць зброі і прадметаў, якія галоўная гераіня «зможа падняць і выкарыстоўваць».

26 студзеня 2000 года кампанія Electronic Arts заявіла пра ліцэнзаванне рухавічка *Quake III Arena*, у тым ліку для яго выкарыстання ў распрацоўцы *American McGee’s Alice*.

Увечары 4 мая на афіцыяльным сайце праекта *American McGee’s Alice* з’явіліся скрыншоты гульні, а таксама некаторая новая папярэдняя інфармацыя пра яе — FAQ і звесткі пра зброю галоўнай гераіні. Аднак 5 мая прадстаўнік Rogue Entertainment Бобі Пеўлок заявіў, што гэтыя скрыншоты не паказваюць дакладную візуальную інфармацыю пра гульню і апублікаваны памылкова. Сапраўдныя скрыншоты і новая гульнявая інфармацыя былі апублікаваны 11 мая.

Папярэднія фрагменты гульні *American McGee’s Alice* былі прадэманстраваны на Electronic Entertainment Expo 2000 года, што праходзіла ў Лос-Анджэлесе з 11 па 13 мая. Як стала вядома ў час падзеі ад PR-каардынатара Джэйсана Андэрсана, стварэнне запланаванага мультыплэернага рэжыму гульні было вырашана адмяніць. GameCenter у сваім аглядзе дэманстрацыі гульні, якая была паказана на канферэнцыі толькі некаторым аглядальнікам, адзначыў маляўнічыя і прыгожыя 3D-мадэлі знаёмых па казцы персанажаў і прыгажосць свету ў цэлым.

24 ліпеня сайт dailyradar.com у рамках *тыдня American McGee’s Alice* апублікаваў тры відэаролікі пра гульню (у тым ліку адзін, раней апублікаваны IGN, але ў больш высокім разрозненні). Затым на сайце з’явілася інтэрв’ю з Амерыкэнам Мак-Гіл, які сказаў, што гульню можна прадстаўляць як трэцюю кнігу да арыгінальных твораў Кэрала і што падзеі гульні могуць адбывацца праз год пасля заканчэння кніжных. 25 ліпеня Daily Radar апублікаваў інфармацыю пра насельнікаў гульнявой Краіны цудаў, затым на сайце з’явіліся звесткі пра музыку для гульні, аўтарам якой з’яўляецца Крыс Врэна, і адзін з трэкаў.

25 ліпеня сайт кампаніі Well-Rounded Entertainment апублікаваў папярэдні агляд гульні, у якім было паведамлена пра закрытую папярэднюю альфа-версію, створаную ў канцы чэрвеня, якая ўключае больш функцый, чым версія, паказаная на E3. Журналістам кампаніі, якія наведалі офіс Electronic Arts, было паказана 15 узроўняў і падузроўняў; распрацоўшчыкі паведамілі, што на працягу ўсёй гульні галоўная гераіня сустрэнецца з 40 персанажамі; супрацоўнік EA Джонатан Харыс вызначыў гульню як 70-працэнтны экшн і 30-працэнтны квэст. Таксама аўтар агляду згадаў пра тое, што Electronic Arts не выключае магчымасці дадання ў гульню шматкарыстальніцкага рэжыму, але пасля выпуску ў якасці дапаўнення. Сярод асаблівасцей будучай гульні былі адзначаны наяўнасць сеткі скачкоў (англ.: jump reticle), якая дазваляе вызначыць месца, куды скокне галоўная гераіня, і прыцэл, які фіксуецца на ворагах. Таксама была апублікавана некаторая новая інфармацыя пра геймплэй пачатку гульні. 28 чэрвеня Computer and Video Games апублікаваў інфармацыю пра мульціплэернае дапаўненне, якая пацвярджала, што яно выйдзе пасля выпуску гульні.

3 жніўня GameSpy выклаў новы агляд гульні, у якім была згадана маркетынгавая кампанія, якая будзе ўключаць серыю цацак па гульні.

8 жніўня Electronic Arts апублікавала тры новыя скрыншоты і новую музычную дарожку. Таксама кампанія анансавала саўндтрэк гульні, які чакаўся на асобным кампакт-дыску. Пазней, 7 верасня італьянскі сайт Multiplayer.it апублікаваў два новыя відэаролікі-трэйлері і прома-відэа, прысвечаныя гульні.

Рабочая дэманстрацыйная версія *American McGee’s Alice* разам з іншымі чаканымі гульнямі была паказана Electronic Arts на прэзентацыі ECTS 2000, якая прайшла 1 верасня ў Chertsey Studio.

26 верасня ізраільскі рэсурс Vgames апублікаваў сваё інтэрв’ю з Аляксандрам Барэтам, у якім той пацвердзіў, што гульня будзе накіравана на дарослую аўдыторыю і ў ёй будуць прысутнічаць разумовыя галаваломкі, як у кнігах Кэрала. На пытанне пра прычыны адсутнасці шматкарыстальніцкага рэжыму Барэт адказаў, што, па меркаванню распрацоўшчыкаў, у такім рэжыме няма неабходнасці — гульцы атрымаюць усё, што жадалі, па завяршэнні адзіночнае гульні. Паводле інтэрв’ю, рэалізацыя гульні на гульнявых прыстаўках у хуткім часе не планавалася. У наступны дзень FGNOnline апублікаваў кароткую гутарку з прадзюсарам Electronic Arts Робертам Джонам Бергам, які выказаў свой погляд на адсутнасць шматкарыстальніцкага рэжыма:

> 
> 
> Гэтая версія *American McGee Alice* ўяўляе сабой найлепшы прыклад адзіночнае гульні, які мы змаглі стварыць. Мы не думаем, што змаглі бы ўкараніць у гэты стандарт шматкарыстальніцкую гульню. Прычынай гэтаму з’яўлялася самая канструкцыя праекта — вядомыя абмежаванні існуючых тэхналогій. Мы б хацелі, каб гульня мела доступ да Сеціва, але, верагодна, гэтая думка не для дадзенай гульні.
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (англ.)  
> 
> *This version of American McGee's Alice is designed to provide the best single-player experience we know how to build. We didn't think we could replicate that standard in a multiplayer game. There are substantial design issues to be resolved - and the well-known limitations of the current technology are not trivial. We'd love Alice to go online, but probably not as designed in the current game.*
> 
> 
> 
> — Р. Дж. Берг у інтэрв'ю FGN Online
> 
> 

27 верасня IGN апублікаваў эксклюзіўны чатыроххвілінны дакументальны відэаролік пра гульню. 29 верасня на афіцыяльным сайце *Alice* з’явіўся новы гульнявы відэаролік, зроблены ў кінематаграфічным стылі.

3 кастрычніка на GA-Source з’явілася інтэрв’ю з дызайнерам узроўняў Брэнданам Джэймсам. Ён заявіў, што ў гэты час гульня праходзіць стадыю «паліроўкі, дэталізацыі і абгорткі», і што асноўная частка прадукта была створана за адзін год. Па словах дызайнера, хоць ідэі для распрацоўкі былі запазычаны з розных праектаў (найбольш частым абмеркаванням падвяргаліся ідэі з Zelda), *American McGee’s Alice* не мела аналагаў на рынку таго часу. У інтэрв’ю IGN, якое было апублікавана ў наступны дзень, прадзюсар Р. Дж. Берг паведаміў пра агучванне персанажаў (дыялогі для якіх, па словах Амерыкэна Мак-Гіла, пісаў сам Берг), апрацоўку галасоў жывёл і даданне да вышэйпералічанага гукавых эфектаў. Усё гэта ажыццяўлялася ў той час і, па словах прадзюсара, будзе пакладзена на музыку, якая ўжо створана Крысам Врэнай. Р. Дж. Берг заявіў, што Аліса ўжо агучана на англійскай, французскай, нямецкай і іспанскай мовах. На пытанне пра тэхнічнае абслугоўванне гульні, якая не мае ніякіх шматкарыстальніцкіх опцый, Берг адказаў, што афіцыяльны сайт застанецца найлепшай крыніцай для ўсёй інфармацыі пра гульню.

У інтэрв’ю 25 кастрычніка Аляксандр Барэт паведаміў, што ў гэты час гульня знаходзіцца на заключных этапах распрацоўкі, пасля якіх пройдзе тэсціраванне гульні ўнутры кампаніі з канчатковай настройкаю і выпраўленнем памылак. Затым Electronic Arts правядзе другое тэсціраванне, пасля якога гульня будзе гатова.

У другой палове кастрычніка ў клубах найбуйнейшых гарадоў ЗША праходзілі фанацкія вечарынкі *American McGee’s «Alice» Wicked Wonderland Tour*, арганізаваныя Electronic Arts і прысвечаныя чаканаму выпуску праекта *American McGee’s Alice*.

15 лістапада рэсурс GameSpot атрымаў ад распрацоўшчыкаў працаздольную зборку *American McGee’s Alice*, якая прадстаўляла сабой гатовую на 80 % гульню, і 60 новых скрыншотаў.

Прадзюсар кампаніі Джым Молінец у нумары часопіса Game Developer за красавік 2001 года паведамляў, што Rogue Entertainment здолела стварыць *American McGee’s Alice* у вельмі кароткі для такой працы тэрмін — адзін год. З-за недахопу часу распрацоўшчыкі былі вымушаны арганізоўваць невялікія «партызанскія» сустрэчы галоўных удзельнікаў каманды па-за працай для абмеркаванняў дэталей праекта. Таксама, па словах Джыма Молінца, у праекце не была абмежавана свабода творчасці, і новыя ідэі ад кожнага з распрацоўшчыкаў былі толькі віталіся. На стварэнне кожнага ўзроўню гульні ў распрацоўшчыка ішоў месяц, яшчэ прынамсі тыдзень — на напісанне скрыптоў для карты. Молінец супрацьпаставіў гэтыя срокі распрацоўцы Quake II, пры якой на стварэнне складанага ўзроўню распрацоўшчык траціў паўтара-два тыдні.

### Гульнявы рухавічок і тэхнічныя асаблівасці гульні


| **Сістэмныя патрабаванні** |
| --- |
|  |

Гульня грунтуецца на рухавічку id Tech 3, які раней быў выкарыстаны ў гульні *Quake III Arena*. У адным з інтэрв’ю Амерыкэн Макгіл адзначыў, што гэты рухавічок выбраны дзякуючы яго перавагам перад іншымі тэхналогіямі, даступнымі распрацоўшчыкам для іх мэтаў. Механізм рухавічка быў знаёмы распрацоўшчыкам, сам ён зручны, што павінна было скараціць тэрмін распрацоўкі прадукта. Прадзюсар гульні Р. Дж. Берг пацвярджаў, што пасля папярэдняга агляду некалькіх канкурэнтаздольных тэхналогій распрацоўшчыкі выбралі гэты рухавічок як самы прыдатны. Для стварэння карт выкарыстоўвалася праграмнае забеспячэнне Radiant. Галоўны праграміст гульні Пітэр Мэк згадваў, што пры напісанні гульні выкарыстоўваліся мовы праграмавання C і C++, бо на C быў напісаны гульнявы рухавічок, а на C++ — дапаўненні да яго. Таксама Пітэр гаварыў пра выкарыстанне нароўні з праграмным забеспячэннем гульнявога рухавічка тэхналогіі OpenGL. Паводле артыкула Джыма Молінца ў часопісе Game Developer, прысвечанага *American McGee’s Alice*, гульня ўтрымлівае 200 тысяч радкоў зыходнага коду і 30 тысяч скрыптавых радкоў. Па словах мастака Рыча Флэйдара, усе 3D-мадэлі ў гульні былі створаны з выкарыстаннем тэкстур фармату TGA (глыбінёй колеру ў 24 і 32 біты на піксель) з рознай ступенню расцяжкі; таксама ў гульні выкарыстоўваюцца шэйдарныя эфекты.

У распрацоўцы гульні прынялі ўдзел супрацоўнікі кампаніі Ritual Entertainment, якая мадэрнізавала зыходную версію рухавічка id Tech 3. Яны аказалі распрацоўшчыкам дапамогу ў паляпшэнні дызайну ўзроўняў. Лэвел-дызайнер ад Ritual Entertainment Рычард Грэй (Levelord) цалкам стварыў для гульні першыя два ўзроўні. Па яго словах, скрыптавая мова рухавічка была прыбліжана да C++ спецыяльна для *Alice*, што спрасціла працэс распрацоўкі. У сваім інтэрв’ю 23 верасня 2000 года прадзюсар і сцэнарыст гульні Р. Дж. Берг пацвердзіў, што ў *American McGee’s Alice* выкарыстоўваецца камплект інструментальных сродкаў Heavy Metal: F.A.K.K.², які быў ліцэнзаваны Electronic Arts. Такім чынам, гульнявы рухавічок шматкарыстальніцкага шуцера ад першай асобы *Quake III* быў значна мадыфікаваны для выкарыстання ў аднакарыстальніцкам прыгодніцкам баявіку ад трэцяй асобы.

### Стварэнне персанажаў

У *American McGee’s Alice* прысутнічае мноства персанажаў, узятых з твораў Льюіса Кэрала. Акрамя гэтага, у гульні сустракаюцца героі, цалкам прыдуманыя распрацоўшчыкамі.

29 верасня 2000 года Амерыкэн Мак-Гіл даў інтэрв’ю рэсурсу GameGirlz, у якім пагаварыў пра Алісу і яе стварэнне. Геймдызайнер апісаў ролю Алісы ў гульнявым працэсе і сюжэце; далей дыялог падышоў да распрацоўкі самой гераіні:

|  |
| --- |
| 

Мы патрацілі некалькі месяцаў на падрыхтоўчую работу, працуючы над абліччам і характарам усіх персанажаў і лакацый у гульні. З самага пачатку ў мяне была даволі ясная карціна таго, як Аліса павінна выглядаць, аднак было цяжка знайсці мастака, які б мог ці жадаў стварыць гэты вобраз. Адзін з нашых мастакоў урэшце адправіў факсам накід на адваротным баку сурвэткі, які ў выніку стаў асновай той Алісы, якую вы бачыце ў гульні. Яна была непадобнаю ні на што са створанага раней… многія мастакі адчувалі патрэбу адлюстраваць Алісу залішне «манернай» ці вельмі-вельмі сексуальнай. Гэта не наша Аліса. <…> Многае з гэтага адносіцца да майго асабістага стылю і разумення цёмнага мастацтва і моды.

*Арыгінальны тэкст* (англ.)  

*We spent a few months in pre-production working out the look and feel of all the characters and locations in the game. From the beginning, I had a pretty clear picture of what Alice should look like but it was difficult finding an artist able or willing to create that image. One of our artists finally faxed over a sketch on the back of a napkin that eventually turned into the Alice you see in the game. She was unlike anything else that had been produced before… a lot of the artists felt the need to make Alice really «cutesy» or way too sexy. That’s not our Alice. <...> A lot of that has to do with my own personal style and appreciation of darker art and fashion.*

— Амерыкэн Мак-Гіл у інтэрв'ю GameGirlz |

Па словах Джыма Молінца, распрацоўшчыкі спачатку памылкова меркавалі, што адзін распрацоўшчык мадэлей ці аніматар можа намаляваць Алісу і стварыць усю анімацыю для яе за тры тыдні. К канцу распрацоўкі гульні для адлюстравання Алісы выкарыстоўвалася 180 паслядоўнасцей, кожная з якіх складала каля 12 тысяч кадраў анімацыі. Частка з іх усё ж не ўвайшла ў канчатковую версію гульні.

На пытанне журналіста, ці спадабаецца Аліса жаночай аўдыторыі, Мак-Гіл у сваім інтэрв’ю выказаў станоўчае меркаванне, аргументаваўшы яго значнай колькасцю адпаведных каментарыяў ад жанчын на афіцыйным сайце. Паводле пазнейшага інтэрв’ю з Амерыкэнам, людзі, якія цікавіліся праектам, жадалі бачыць Алісу больш сучаснай, «моднай, з цёмнымі акулярамі», аднак распрацоўшчыкі адкінулі гэтыя ідэі. У іншых інтэрв’ю Мак-Гіл заяўляў, што вобраз гульнявой Алісы больш аснованы на вобразе Алісы Лідэл, якая паслужыла прататыпам да арыгінальных казак, чым на абліччы гераіні экранізацыі Дыснея 1951 года. Ён тлумачыў такі выбар тым, што вобраз дыснееўскай Алісы вельмі далёкі ад арыгінала і не падыходзіць распрацоўшчыкам, якія імкнуліся да найбольш праўдзівай версіі Краіны цудаў. У тытрах гульні згадваецца Сіара Гей, якая, паводле афіцыяльнага кіраўніцтва гульні, паслужыла прататыпам гульнявой Алісы. На англійскую мову галоўную гераіню агучыла Сюзі Брэн.

Паводле ранніх скрыншотаў і публікацыі рэсурса Daily Radar у ліпені 2000 года планавалася, што Чэшырскі кот хоць і будзе захоўваць нейтралітэт падчас бітваў, дапаможа Алісе ў іх, калі ў яго будзе такое жаданне. У выніковай версіі гульні кот не ўдзельнічае ў бітвах і геймплэі, а толькі дапамагае парадамі. Паводле гэтай жа публікацыі, Картачныя Вартавыя па задумцы падчас бою павінны былі выкарыстоўваць складаныя анімацыйныя камбінацыі (напрыклад, згортвацца ў трубку, каб адхіляць напады Алісы), якія ў выніковай версіі недаступныя. Чэшырскага ката на англійскую мову агучыў Роджэр Джэксан.

28 чэрвеня 2000 года IGN у рамках «трох дзён пра Алісу» апублікаваў агляд, у якім прысутнічала апісанне Вар’яцкіх Дзяцей (англ.: Insane Children). Паводле агляду, сюжэтна Вар’яцкія Дзеці з’явіліся ў Краіне цудаў, каб вызваліць яе ад тыраніі Чырвовае Каралевы, аднак у іх гэта не атрымалася, і зараз яны асуджаны на вечныя пакуты. Планавался, што гэтыя негульнявыя персанажы павінны будуць звяртацца да Алісы з просьбамі, некаторыя з іх — ісці за ёй, а таксама выдаваць дзяўчыне яе размяшчэнне. Пасля выпуску гульні Мак-Гіл дзяліўся ўражаннем, што Вар’яцкія Дзеці ўяўляюць сабой тое, чым стала б Аліса ў выпадку пройгрыша.

### Дэманстрацыйная версія гульні

20 красавіка 2000 года распрацоўшчыкамі была неафіцыяльна анансавана дэманстрацыйная версія гульні, якая чакалася перад выпускам поўнай. 1 снежня яна з’явілася ў свабодным доступе на афіцыяльным сайце Electronic Arts, а затым і на іншых гульнявых сайтах. Яна цалкам функцыянальная, але ўтрымлівае толькі некаторыя ўзроўні гульні, прадстаўленыя ў скарочаным варыянце: «Дэлірыум», «Пандэмоніум», «Крэпасць Дзвярэй», «За Сцяной» і «Бледнае Каралеўства». Паводле агляду сайта 3D Action Planet, гульня пачынаецца ў лякарні, дзе знаходзіцца засмучаная Аліса; аднойчы яе наведваюць Белы Трус і Чэшырскі кот, якія пераконваюць дзяўчыну вярнуцца ў Краіну цудаў, дзе і пачынаецца гульнявы працэс. Алісе процістаяць усе ворагі, якія належаць адпаведным лакацыям у поўнай версіі гульні. Для выкарыстання ў якасці зброі даступны нож, Малаток для кракета і Чорцік у шкатулцы; можна скарыстаць Чайнік-скакун. У канцы гульні прадстаўлены невялікі відэаролік, які коратка паказвае гульнявы працэс іншых узроўняў.

Дэманстрацыйная версія гульні была станоўча ацэнена гульнявымі выданнямі. Джуліян Бордман ад вялікабрытанскага аддзялення GameSpot, выказваючы першае ўражанне ад гульні, адзначыў: «Мак-Гіл стварыў адно з самых захапляльных, уцягваючых і дзіўных асяроддзяў, якія я бачыў»; таксама крытык высока ацаніў геймплэй. IntelGamer у сваім аглядзе паставіў гульні адзнаку 93 %, станоўча выказаўшыся як пра графіку, так і пра атмасферу дэманстрацыйнай версіі, і назваўшы геймплэй пацешным. Працэс збору ачкоў жыцця і маны ён параўнаў з тымі жа складнікамі ў гульні Sacrifice. Адзіная праблема, адзначаная крытыкам, звязана са скачкамі. Gamer’s Pulse станоўча выказаўся пра атмасферу гульні. У цэлым, станоўчай ацэнкі ўдастоілася праца графічнага рухавічка: з аднаго боку, крытыку спадабалася адлюстраванне вады, эфекты празрыстасці і плаўная анімацыя персанажаў, з другой — былі адзначаны рэдкія праблемы з графікай. Па словах крытыка, геймплэй у адным аб’ёме ўтрымлівае як элементы экшна, падобныя да стылю Tomb Raider, так і галаваломкі. Рэцэнзенту таксама спадабалася гукавое суправаджэнне гульні. Агульная адзнака рэсурса — 93 %. 3D Action Planet у сваю чаргу пазітыўна выказаўся пра графіку і візуальны складнік гульні, пра дызайн узроўняў і пра яго змест. Таксама гэтым рэцэнзентам былі адзначаны галаваломкі, якія, па меркаванню аўтара, цікавыя. Крытык ад Stomped станоўча ацаніў дызайн узроўняў і атмасферу гульні, геймплэй яму спадабаўся менш. Агульная адзнака крытыка — 95 балаў са 100.

### Выпуск і распаўсюджванне гульні пад Windows

18 лістапада прадзюсар Rogue Entertainment аб’явіў, што распрацоўка гульні скончана і гульня пайшла ў друк — «на золата». Ён пацвердзіў дату выпуску — 5 снежня. У апошнія дні лістапада гульнявымі выданнямі разглядалася версія гульні, гатовая на 90 %, у адпаведнасці з якой журналісты публікавалі агляды. 1 снежня выйшла дэманстрацыйная версія (гл. вышэй). Выпуск поўнай версіі гульні ў ЗША адбыўся 5—6 снежня.

У Японіі гульня была выдадзена 21 студзеня 2001 года кампаніяй Electronic Arts пад назвай *American McGee’s Alice in Nightmare* (бел.: Аліса Амерыкэна Мак-Гіл у Краіне Кашмараў). У камплекце пашыранай японскай версіі гульні прысутнічаў кілімок для мышы.

Падчас першых выпускаў *American McGee’s Alice* у Японіі і ЗША дыск з гульнёй пастаўляўся ў арыгінальнай вокладцы, на якой была адлюстравана Аліса ў запырсканым крывёю фартуху і з Кухонным нажом у руцэ, а побач з галоўнай гераіняй — Чэшырскі кот. Як паведамляла Electronic Arts, пасля выпуску ў Амерыцы з-за пратэсту некаторых арганізацый было прынята рашэнне змяніць вокладку. У наступных паўночнаамерыканскіх тыражах гульні кроў з фартуха была прыбрана, а нож у руцэ Алісы быў заменены Ледзяным Жазлом. Вокладкі еўрапейскіх выданняў адлюстроўвалі Алісу з нажом у руцэ (але без крыві) або с калодай карт (у апошнім выпадку людзям, незнаёмым з гульнёю, не было зразумела, што трымае ў руках Аліса). Выключэннем з’яўляецца нямецкае выданне гульні, на вокладцы якога Чэшырскі кот адсутнічае.

Пасля выхаду амерыканскай версіі гульні па прычыне працяглай адсутнасці афіцыяльнай рускай лакалізацыі ў Расіі і СНД сталі папулярнымі пірацкія русіфікаваныя версіі гульні (у тым ліку, русіфікацыя ад «Фаргус Мультымедыя», які выпусціў гульню ў 2000 годзе пад назвай «Алиса — Гроза Зазеркалья», выданне ад «7-Wolf» і іншыя. 10 лістапада 2002 года *American McGee’s Alice* была афіцыяльна лакалізавана на тэрыторыі Расіі і СНД кампаніяй Софт Клаб пад назвай «Америкэн Макги: Алиса». Гульня была цалкам перакладзена на рускую мову і агучана акцёрамі маскоўскіх тэатраў. Прадукт быў выпушчаны ва ўпакоўцы DVD-Box.

Распаўсюджвальнікам польскай версіі гульні стала кампанія Cenega Poland.

Гульня *American McGee’s Alice* атрымала ўзроставы рэйтынг ESRB «Mature» (ад 17 гадоў) з-за вялікай колькасці крыві і гвалту ў гульні. Сістэма PEGI дала гульні рэйтынг «16», таксама адзначыўшы прысутнасць гвалту.

### Падтрымка, распрацоўка і продажы гульні пасля выпуску

Яшчэ да выпуску *Alice* распрацоўшчыкі адзначалі наяўнасць праблем з графікай дэманстрацыйнай версіі гульні пры выкарыстанні відэакарты Matrox G400, звязаных у тым ліку і з затрымкамі анімацыі і пазней трапіўшых у канчатковую зборку. Пітэр Мак падказаў рашэнне гэтых праблем і выказаў упэўненасць, што пры выкарыстанні наступнай версіі Matrox, якая ў той час знаходзілася ў распрацоўцы, падобных непаладак не будзе. 3 студзеня 2001 года Electronic Arts вылажыла ў свабодны вэб-доступ раней анансаваны англійскі патч (латку) да гульні, які рашае гэтыя праблемы, а 7 лютага — нямецкую, французскую, іспанскую і галандскую версіі гэтага патча.

У снежні 2000 года Амерыкэн Мак-Гіл здзейсніў сусветны прэс-тур з мэтай рэкламы *American McGee’s Alice*. У тым ліку, ён наведаў Сан-Францыска, Нью-Ёрк, Токіа і Лондан (у апошнім даў інтэрв’ю сайтам Gameloft.co.uk і Daily Radar). Затым Мак-Гіл пабываў у Германіі з інтэрв’ю для некаторых гульнявых сайтаў; у асобнасці, 19 снежня з інтэрв’ю для сайта Gamesurf.de стала вядома, што ў Германіі гульня выйдзе цалкам без змен.

Паводле інфармацыі CNN, апублікаванай 24 студзеня 2002 года, разам з кінаадаптацыяй гульні планаваўся выпуск серыі коміксаў і лініі цацак, прысвечаных гульні. Выпушчаныя цацкі, якія з’явіліся ў крамах, прапанаваліся стваральнікамі для фанатаў *American McGee’s Alice* і адлюстроўваюць галоўных герояў гульні ў мініяцюры. Таксама былі выпушчаны мадэлі касцюма Алісы ў натуральную велічыню, якія складаліся з поліэстэравае сукенкі, прадстаўленай у трох памерах, банта і караляў (астатнія прадметы адзёжы Алісы ў наборы адсутнічаюць).

У 2010 годзе кампаніяй Epic Weapons у гонар дзесяцігадовай гадавіны выпуску гульні была створана сувенірная мадэль Кухоннага нажа — аднаго з прадметаў зброі Алісы — у натуральную велічыню. Лязо нажа зроблена з нержавеючае сталі, на лязе і ручцы выгравіраваны ўзоры. Кампанія стварыла 1000 экзэмпляраў Кухоннага нажа, заявіўшы аб продажы першых 25 на аўкцыёне Epic Weapons летам 2010 года.

2 студзеня 2001 года гульня *American McGee’s Alice* дэбютавала ў спісе самых прадаваемых гульняў ЗША за тыдзень па версіі рэсурса GameWeek, заняўшы 15 месца. 17 студзеня гульня па версіі сайта заняла 10 месца ў гэтым рэйтынгу. Па словах распрацоўшчыкаў, апублікаваных 17 мая 2001 года, па ўсім свеце на той час было прададзена каля 400 тысяч экзэмпляраў. Паводле інфармацыі NPD Techworld, па стану на пачатак 2002 года было прададзена каля 204 тысяч экзэмпляраў. Па стану на 2011 год колькасць экзэмпляраў гульні, прададзеных ва ўсім свеце, перавысіла 1,5 мільёна пры бюджэце гульні ў 2,5 млн долараў ЗША.

Для зборніка *Alice: Madness Returns — The Complete Collection*, які быў выпушчаны ў 2011 годзе і ўтрымлівае арыгінальную *American McGee’s Alice* разам з яе працягам *Alice: Madness Returns*, гульня прайшла перапрацоўку — графіка прадукта была палепшана і прыстасавана пад сучасны HD-фармат.

### Распрацоўка і падтрымка гульні пад Mac OS і прыстаўкі

Першыя ўпамінанні пра тое, што гульня можа быць выпушчана пад некалькі платформ, з’явіліся яшчэ на этапе распрацоўкі *American McGee’s Alice*. 14 лютага 2001 года кампанія Aspyr Media афіцыяльна абвясціла пра падрыхтоўку прадукта да выпуску на камп’ютарах лінейкі Apple Macintosh. Перанос гульні ажыццяўляўся кампаніяй Westlake Interactive, якая супрацоўнічала з Electronic Arts. 19 красавіка пачалося бэта-тэсціраванне гульні; 29 чэрвеня распрацоўшчыкі паведамілі, што прадукт пайшоў у друк, і аб’явілі канчатковыя сістэмныя патрабаванні. 28 жніўня ў свабодны доступ на MacGameFiles была выкладзена дэманстрацыйная сборка *American McGee’s Alice* для Mac OS 8.6 і пазнейшых версій (у тым ліку для Mac OS X), пазней мадэрнізаваная патчам (латкаю). У японскай лакалізацыі выпуск згаданай вышэй версіі гульні пад Macintosh адбыўся 21 красавіка 2002 года. 10 кастрычніка 2003 года ў ЗША гульня была абноўлена да версіі 1.1.1 з дапамогай чарговага патча, 1 сакавіка 2007 — да версіі 1.1.2.

У маі 2000 года Rogue Entertainment падпісала дагавор з Electronic Arts на выпуск версіі *American McGee’s Alice*, перанесенай на гульнявыя прыстаўкі PlayStation 2. У пачатку 2001 года дагавор быў нечакана скасаваны рашэннем Electronic Arts, якая фінансавала гэты праект, а супрацоўнікі Rogue страцілі зарплату. Спыненне распрацоўкі кансольнай версіі гульні паставіла кампанію Rogue Entertainment у цяжкае становішча. Распрацоўшчыкі растлумачылі скасаванне дагавора фінансаваю сітуацыяй унутры EA, вынікам якой стала скарачэнне праектаў, пад якое патрапіла і *Alice*, што пераносілася на PlayStation 2. Мэтавая платформа пачала свае развіццё нядаўна, у сувязі з чым была недастаткова папулярнаю. Амерыкэн Мак-Гіл у сваім інтэрв’ю 25 ліпеня 2001 года выказаў надзею, што Electronic Arts урэшце выпусціць версію гульні для PlayStation 2.

14 чэрвеня 2011 года, адначасова з выхадам працягу *Alice: Madness Returns*, адбыўся выпуск *American McGee’s Alice* на гульнявых прыстаўках PlayStation 3 і Xbox 360. Арыгінальную версію прадукта можна было свабодна запампаваць па купону, які ішоў у камплекце з гульнёй *Alice: Madness Returns* для кансолей. Перанос арыгіналу быў зроблены распрацоўшчыкам працягу — кампаніяй Spicy Horse.

3 снежня 2000 года сайт Birdman’s Lair апублікаваў патч (латку), які дае магчымасць выкарыстання дэманстрацыйнай версіі *American McGee’s Alice* на гульнявой платформе SpaceOrb 360 (англ.), 5 снежня з’явіўся патч для поўнай версіі гульні.

Водгукі прэсы
-------------

### Папулярнасць і поспех гульні

З часу анонса *American McGee’s Alice* была найбольш вядомая тым, што распрацоўвалася на рухавічку *Quake III Arena*. Пасля выпуску гульня атрымала, у асноўным, станоўчыя водгукі аўтарытэтных гульнявых выданняў і стала камерцыйна паспяховай, на працягу некаторага часу з’яўляючыся адной з самых прадаваемых гульняў у ЗША. *Alice* атрымала папулярнасць сярод гульцоў і хутка набыла культавы статус у жанры Action. У выніку кіраўнік праекта Амерыкэн Мак-Гіл, раней вядомы ў гульнявой індустрыі толькі як удзельнік стварэння гульняў з серый Doom и Quake, стаў вядомым у першую чаргу як распрацоўшчык гэтай гульні.

### Агляды і рэцэнзіі

|  РЭЦЭНЗІІ |
| --- |
|  |
|  |

Рэакцыі

Агульная адзнака| Агрэгатар | Адзнака |
| --- | --- |
| Metacritic | 85 / 100(34 обзора) |

Адзнакі аглядаў| Публікацыя | Адзнака |
| --- | --- |
| *Game Informer* | 9 / 10 |
| *GameSpot* | 7.3 / 10 |
| *GameSpy* | 93 / 100 |
| *IGN* | 9.4 / 10 |
| *3DNews* | 95 % |
| *Absolute Games* | 95 % |
| *Игромания* | 9.0 / 10(лакалізацыя) |
| *Страна Игр* | 9 / 10 |
| Cheat Code Central | 4,3 / 5(PS3, Xbox 360) |
| Gaming Age | A- |
| Video Gamer Guy | 9,5 / 10 |
| GamesFirst | 3 з 5 зорак3 з 5 зорак3 з 5 зорак3 з 5 зорак3 з 5 зорак |
| Future Looks | 98 % |
| GameZone | 10 / 10 |
| Gamer's Pulse | 95 % |
| Computer Games Online | 3 / 5 |
| Dark Places | 96 / 100 |
| Head-2-Head | 85 % |
| Happy Puppy | 9 / 10 |
| Fragland.net | 89 % |
| EchoBaseCommand | 90 % |
| Games4Mac | 89 % (Macintosh) |
| JeuxMac.com | 4 / 5 (Macintosh) |
| AppleLinks.com | 3 з 5 зорак3 з 5 зорак3 з 5 зорак3 з 5 зорак3 з 5 зорак (Macintosh) |
| GameCritics.com | 4,5 / 5 (Xbox 360) |

Рэцэнзент ад сайта *IGN* станоўча ацаніў графіку і дызайн узроўняў, адзначыўшы старанне распрацоўшчыкаў у прапрацоўцы асобных гульнявых аб’ектаў. Таксама была адзначана высокая мастацкая якасць гукавога суправаджэння гульні — як музыкі, так і агучвання персанажаў. Не так станоўча быў ацэнены гульнявы працэс: рэцэнзент звярнуў увагу на некаторыя недахопы баявой сістэмы і кіравання. У якасці недахопу гульні была згадана адсутнасць шматкарыстальніцкага рэжыму, у сувязі з якой імавернасць, што карыстальнік пройдзе гульню шмат разоў, змяншаецца. Журналіст IGN паставіў гульні ацэнку ў 9,4 бала з 10.

Рэцэнзент ад *GameSpot* у сваю чаргу ацаніў высокую якасць дызайну ўзроўняў і гульнявых аб’ектаў, у тым ліку персанажаў, адзначыўшы і некаторыя добрыя якасці тэхнічнай рэалізацыі графікі; ён звязаў прыгожы дызайн як з добрай якасцю рухавічка, так і з высокаю кваліфікацыяй аніматараў. Станоўча была ацэнена музыка, якая, па словах рэцэнзента, узмацняе адчуванне атмасферы гульні; было адзначана адпаведнае абстаноўцы агучванне персанажаў, асабліва Чэшырскага ката. Гульнявому працэсу рэцэнзент даў змешаную ацэнку: у якасці плюсаў ён адзначыў рэалізацыю працэсу перамяшчэння па ўзроўнях і адэкватную работу камеры; да мінусаў былі аднесены недахопы баявой сістэмы і нязначная роля прадметаў-бонусаў у праходжанні гульні. Таксама крытык адзначыў, што ў гульні не хапае элементаў даследавання, традыцыйных для 3D-гульняў жанру Action, у сувязі з чым гэтая гульня нагадвае чысты шуцер ад трэцяй асобы, і, акрамя гэтага, абсалютна лінейная і не мае пры гэтым шматкарыстальніцкага рэжыму. GameSpot паставіў гульні ацэнку ў 7,3 бала з 10.

Аўтар агляду сайта *Action Trip* адзначыў, што *American McGee’s Alice* робіць акцэнт не на сюжэтныя падзеі і прычыны тых ці іншых дзеянняў Алісы ў гульнявым свеце, а іменна на гульнявы працэс. Сам геймплэй атрымаў станоўчую ацэнку як хуткі і насычаны; сцэны выкладу сюжэта былі ахарактарызаваны як кароткія, але інфарматыўныя, што таксама было сустрэта станоўча. Рэцэнзентам была адзначана прысутнасць «лёгкай сатыры і дасціпных дыялогаў, якія даюць сэнс і глыбіню гульні», былі высока ацэнены музыка і агучванне персанажаў, якія, па словах аўтара агляду, дапамагаюць перадаць асноўную думку і атмасферу гульні. Да плюсаў крытык аднёс і тэхнічны бок геймплэю, універсальную і цікавую зброю, штучны інтэлект. Станоўча былі ацэнены дызайн і графіка: «яркія 3D-мадэлі, маляўнічае афармленне, выдатная фізіка і плаўныя частоты кадраў». Да мінусаў былі аднесены абсалютная лінейнасць гульні, набытая, на думку аўтара рэцэнзіі, з-за хуткасці гульнявога працэсу, і даследаванні, колькасць якіх зведзена да мінімуму. Ацэнка сайта — 90 балаў са 100.

Крытык ад рэсурса *GameSpy* станоўча ацаніў ідэю гульні і агульную працу, зробленую распрацоўшчыкамі над гульнёй. Дызайн і тэкстуры былі таксама высока ацэнены рэцэнзентам, дызайн быў ахарактарызаваны як самы арыгінальны сярод усіх гульняў таго часу. Музыка таксама была прынята добразычліва. У якасці мінусаў крытык адзначыў слабую сюжэтную лінію і надта простую інтэрактыўнасць гульнявога працэсу, які яшчэ і спрашчаецца на позніх узроўнях. Пра тэхнічны бок гульні рэцэнзент выказаўся змешана, з аднаго боку адзначыўшы хуткасць і стабільнасць гульнявога рухавічка, зручную камеру і маленькую працягласць загрузкі ўзроўняў, з другога — слабы штучны інтэлект і адносна высокія для таго часу сістэмныя патрабаванні, неабходныя для дасягнення добрых кадравых частот. Аўтар рэцэнзіі паставіў гульні ацэнку ў 93 балы са 100.

*Shacknews* паставіў гульні адзнаку «сярэдне». У кароткім аглядзе гульні аўтар пахваліў дызайн і графіку, гук (у тым ліку, адзначыўшы гукавое суправаджэнне і назваўшы агучванне Алісы «сексуальным») і ўнутрыгульнявых супернікаў, на яго думку, цікавых. Адмоўную ацэнку атрымала гісторыя, названая нуднай.

Крытык ад нямецкамоўнага сайта *GamesWeb.com* станоўча апісаў дызайн і рэалізацыю аб’ектаў гульнявога свету. Станоўчы водгук атрымала гукавое суправаджэнне, уключаючы нямецкае агучванне персанажаў. Прадукцыйнасць гульні таксама вырабіла добрае ўражанне на рэцэнзента. У якасці слабых гульнявых характэрыстык былі адзначаны гульнявы працэс са сваёй лінейнасцю і сюжэт.

Дзмітрый Чарноў ад гульнявога рэсурсу *Absolute Games* станоўча ацаніў атмасферу гульні і гукавое суправаджэнне: «Немудрагелістая музыка на фоне і навакольныя гукі, ідучыя літаральна адусюль, наводзяць часам найглыбейшы стан прыгнечанасці, але галоўнае — цалкам адчувальна задаюць настрой гульцу». З мінусаў крытык адзначыў некаторую прымітыўнасць геймплэя, назваўшы гульню «звычайным шуцерам ад трэцяй асобы». Гульня была ацэнена сайтам на 95 %.

Часопіс *Страна игр* станоўча ацаніў дызайн амаль усіх узроўняў і назваў яго ашаламляльным. Было адзначана і музычнае суправаджэнне, якое, па словах рэцэнзентаў, «цалкам і поўнасцю прызначана для надання гульні максімальнай атмасфернасці, прычым пастаўленая задача выконваецца на ўсе сто», хоць самастойнай каштоўнасці музыка не нясе. Журналісты нейтральна ацанілі агучванне персанажаў, за выключэннем Чэшырскага ката, голас якога быў ацэнены лепш. У якасці недахопаў рэцэнзенты адзначылі непрыстасаванасць рухавічка да некаторых аркадна-платформенных элементаў, такіх як скачкі: «гераіня не можа як трэба вымераць прастору для скачка, камера ніяк не можа засвоіць, як ёй усё гэта паказваць, і, ў давяршэнне да ўсяго, Аліса бязбожна слізгае на любой паверхні». Ацэнка часопіса — 9 балаў з 10. На афіцыяльным сайце выдання апублікавана адзнака ў 10 балаў.

На думку рэцэнзента ад часопіса *Мир Фантастики*, прадукт быў створаны ва ўдалы час — калі гульцы яшчэ не прывыклі да падобных эксперыментаў з розумам. Рэцэнзент не параўноўваў гульню з арыгінальнымі творамі, растлумачыўшы гэта тым, што *American McGee’s Alice* ад іх значна адрозніваецца. У заканчэнні аўтар агляду выказаў меркаванне, што гэтая гульня — «шэдэўр іграстроя на ўсі часы», удастоіўшы прадукт ацэнкі ў 9 балаў з 10. Пры гэтым графіка атрымала горшую ацэнку, чым усе астатнія параметры (сюжэт, зручнасць і гук), — толькі 8 балаў.

Версія гульні для **Macintosh** таксама была ацэнена, у цэлым, пазітыўна. Рэцэнзент ад нямецкага сайта *Games4Mac* паставіў гульні ацэнку 89 %, адзначыўшы досыць добрую якасць графікі на камп’ютарах PowerPC G4/G5; нямецкае агучванне было названа геніяльным і прафесіянальным. Аглядальнік ад рэсурса *MacNN* адзначыў, што гульня сумяшчальная як з класічнай версіяй аперацыйнай сістэмы Mac OS, так і з Mac OS X, хоць пры запуску гульні на апошняй узнікае вялікая колькасць праблем, якія назіраюцца пры выкарыстанні відэакарты ад NVIDIA і значна меншыя з відэакартай ад ATI. Французскі рэсурс *JeuxMac.com* таксама напісаў пазітыўны агляд гульні, паведаміўшы, што *American McGee’s Alice* паказвае добрую прадукцыйнасць на камп’ютарах маленькай нават для свайго часу магутнасці, і станоўча выказаўшыся пра французскую лакалізацыю; ацэнка — 4 балы з 5. Болей негатыўныя агляд і ацэнку (3 бала з 5) гульня атрымала ад рэсурса *AppleLinks.com*: рэцэнзенту не спадабалася як ідэя адаптацыі «Алісы ў Краіне цудаў» Льюіса Кэрала ў гульню падобнай тэматыкі, так і гульнявы працэс, за выключэннем загадак, названых самымі лепшымі момантамі гульні; у якасці станоўчых рыс аўтар агляду адзначыў добра прадуманыя і выкананыя ўнутрыгульнявыя аб’екты, а таксама добрую графіку.

Сайт *Cheat Code Central* напісаў рэцэнзію гульні, перанесенай на гульнявыя прыстаўкі **PlayStation 3 і Xbox 360** у 2011 годзе. Рэцэнзент адзначыў, што, нягледзячы на даўнасць выпуску PC-версіі *Alice*, тэхнічны ўзровень графікі ўсё яшчэ добры для сучасных апаратных сродкаў. Ад рэцэнзента гульня атрымала ацэнку ў 4,3 бала з 5. Рэцэнзент ад *GameCritics*, апісваючы версію гульні для Xbox 360, паведаміў: «Я падазраю, што ў гэтай гульні „былі праблемы", калі яна выйшла дванаццаць гадоў назад, і тыя праблемы толькі павялічыліся, улічваючы сучасны гульнявы дызайн і вытворчасць». Ён ацаніў гульню ў 4,5 бала з 5.

### Узнагароды, рэйтынгі і намінацыі

Гульня *American McGee’s Alice* была занесена ў спіс найлепшых гульняў 2000 года па версіі сайта навін *msnbc.com (англ.)*. Таксама пасля выпуску гульні *Alice* вайшла ў рэйтынг найлепшых стралялак 2000 года, апублікаваны сайтам *Stomped*. У 2008 годзе гульня была ўключана ў раздзел «Игроизации» спіса «100 галоўных відэагульняў», складзенага часопісам *Мир Фантастики*.

Распрацоўшчыкі *American McGee’s Alice* — асабліва, Амерыкэн Мак-Гіл і Джым Молінец — сталі лаўрэатамі першай прэміі «Game Developers Choice Awards» (якая адносіцца да 2001 года) у намінацыі «Цудоўны дызайн узроўняў».

У лютым 2003 года рускамоўны часопіс «Игромания» унёс гульню ў спіс найлепшых гульняў 2002 года ў намінацыі «Найлепшая лакалізацыя».

19 лютага 2007 года сайт *Tom’s Hardware* апублікаваў рэйтынг 50 найлепшых персанажаў-дзяўчын у гісторыі відэагульняў, у лік якіх увайшла галоўная гераіня гульні — Аліса. *GameSpy* у топ-10 лепшай гульнявай зброі, апублікаваным у ліпені 2001 года, змясціў на шостым месцы Дэманскія Косткі (англ.: Diabolical Dice) з *American McGee’s Alice*.

Рэдактары гульнявога сайта *Absolute Games* у сваёй рэцэнзіі прысвоілі гульні тытул «Наш выбар». Узнагарода «Выбар рэдактараў» (англ.: «Editors' Choise») таксама была прысуджана гульні рэцэнзентам ад сайта *IGN*.

Пры стварэнні рэйтынга «Царства страху: дзесяць самых жудасных момантаў у гульнях» у 2009 годзе часопіс *Лучшие Компьютерые Игры* адзначыў асаблівай намінацыяй Крэпасць Дзвярэй з гульні *American McGee’s Alice*, ацаніўшы вар’яцтва як самой лакацыі, так і яе насельнікаў — Вар’яцкіх Дзяцей.

*Alice* была ўключана ў спіс найлепшых гульняў з недарэчнымі назвамі, складзены *IGN* у 2010 годзе. Прычынай такога ўключэння стала імя Амерыкэна Мак-Гіла, якое ўвайшло ў назву гульні і было названа стваральнікамі спіса дзіўным.

Камплектацыя
------------

Стандартная англійская версія гульні ўтрымлівае:

* два CD-дыскі з гульнёй;
* 24-старонкавае кіраўніцтва;
* 36-старонкавы журнал знаходжання Алісы ў клініцы Ратледж (*«Rutledge Private Clinic and Asylum Casebook»* for Alice);
* рэгістрацыйную карту.

У рускай лакалізацыі кіраўніцтва і журнал перакладзены на рускую мову, як і сама гульня. Таксама ў папцы з устаноўленаю гульнёй прысутнічае дадатак да кіраўніцтва ў HTML-фармаце.

Журнал знаходжання Алісы ў клініцы быў напісаны Грэгам Роншам (англ.: Greg Roensch). Паводле сюжэта, клінічны журнал вёў лекар Алісы, запісваючы ў яго ўсе падзеі, якія адбываліся з Алісай у перыяд яе лячэння. Па словах Амерыкэна Мак-Гіла, клінічны журнал быў уключаны ў камплект для таго, каб у пэўнай меры пазнаёміць гульца з сюжэтам яшчэ да ўключэння камп’ютара і пачатку гульні, прадставіўшы яе атмасферу загадзя.

Клінічны журнал быў станоўча ацэнены крытыкамі і названы цікавым. Адмоўную ацэнку атрымала кіраўніцтва: па словах рэцэнзента, яно падыходзіць для вопытнага гульца, але для пачаткоўца не вельмі зразумелае і, як вынік, недастатковае. Рэцэнзент ад рэсурса EchoBaseCommand адзначаў, што кіраўніцтва з 20 старонак утрымлівае толькі 4 старонкі фактычных правіл гульні, астатні тэкст апісвае ўстаноўку, настройку прадукта і ўтрымлівае інфармацыю пра ўстараненне гульнявых непаладак.

Музычнае суправаджэнне
----------------------

### Асноўная інфармацыя пра гукавое суправаджэнне

Саўндтрэк (музыку) для гульні *American McGee’s Alice Original Music Score* запісаны амерыканскім музыкантам і кампазітарам Крысам Врэнай і выпушчаны пад лэйблам «Six Degrees Records». Альбом з’явіўся 16 кастрычніка 2001 года на CD-дыску, 24 красавіка 2007 года адбыўся лічбавы выпуск. Паводле Game-OST, у стылі саўндтрэка пераважае эмбіент і эксперыментальная электроніка. Альбом занімаў верхнія пазіцыі ў рэйтынгу «50 лепшых саўндтрэкаў» па версіі рэсурса Game-OST. У кастрычніку 2010 года саўндтрэк падняўся на 3 месца.

Акрамя складання музыкі Врэна выканаў звядзенне, прадзюсіраванне альбома і аранжыроўку. Ён правёў некалькі месяцаў у інтэрнэт-магазіне eBay, у якім набыў механічныя цацкі, ксілафон, гадзіннік з зязюляй і званы з мэтай запісу гукавых адрэзкаў да трэкаў. У гукавым суправаджэнні выкарыстоўваліся цацачныя прылады, ударныя музычныя інструменты, гукі з музычнай скрыначкі, ціканне гадзінніка, рыпанне дзвярэй, жаночые галасы, маніякальны смех, крык, плач, дзіцячае лапатанне. Марк Бласкес (англ.: Mark Blasquez) стаў аўтарам тэкстаў, Пітэр Рырдан (англ.: Peter Reardon) займаўся рэмікшаваннем трэка «Flying On The Wings Of Steam» (Remix), а Джэф Антэбі (англ.: Jeff Antebi) — арганізацыйнымі пытаннямі. У запісу прыняла ўдзел спявачка Джэсіка. Першапачаткова кампазітарам гульні павінен быў стаць Мерылін Менсан, аднак, як выказаўся сам музыка, «па іроніі лёсу» гэтая пасада дасталася яго знаёмаму Врэне.

### Водгукі крытыкаў

Альбом атрымаў станоўчы водгук ад Алекса Хэндэрсана (англ.: Alex Henderson), супрацоўніка партала Allmusic. Па меркаванню рэцэнзента, музыка ўяўляе сабой выдатны прыклад неадчэпнага імкнення кампазітара да «цёмнага боку». Мелодыі ахарактэрызаваны як сапраўды жудасныя. Хэндэрсан лічыць, што ніхто не стане вінаваціць Врэну ў яркасці і весялосці яго работы. Запамінальныя кампазіцыі, выкананыя на высокім узроўні, утрымліваюць у сабе шмат думак аўтара. Заключны каментарый: «Не трэба быць фанатам відэагульняў, каб атрымаць незабыўныя ўражанні ад гэтага саўндтрэка і адчуць, што ён з’яўляецца адным з найлепшых дасягненняў Врэны». Ацэнка альбома — 4 зоркі з 5 за выкананне і 2,5 з 5 за гук.

Музыка была прыхільна ўспрынята аглядальнікам Z-Freak ад рэсурса «Square Enix Music Online». Па яго словах, незвычайныя музычныя інструменты, выкарыстаныя пры стварэнні альбома, надаюць музыцы змрочныя і злавесныя адценні. Рэцэнзент адзначыў, што адмысловы ўплыў выклікае трэк «Village of the Doomed», у якім струнныя інструменты, жудасныя галасы і цікаючы гадзіннік дазваляюць слухачу акунуцца ў д’ябальскую версію Краіны цудаў. Кампазіцыя мае злавесную аўру; ксілафон, гук ад кручэння дзяржальні завадной цацкі і перыядычны стук ствараюць адмысловы эфект і надаюць кампазіцыі злавесны стыль. Трэк «Time to Die», на думку аўтара, упрыгожвае сцэнарый гульні. Сама мелодыя здаецца амаль дзіцячай, аднак незвычайны інструментальны складнік і скрыпучыя эфекты выклікаюць пачуццё жаху і праследавання. Кампазіцыя «The Centipede», якая гучыць у час бітвы з босам, вельмі вытанчаная. Эфектнасці трэку дадае плач Алісы. Таксама крытыкам быў асобна адзначаны трэк «Flying on the Wings of Steam», скрыпка і вакальныя лініі якога ствараюць пачуццё роспачы, а ксілафон — свавольства. У цэлым, музычнае суправаджэнне раскрывае тэму вар’яцтва. Альбом названы геніальным, выніковая ацэнка — 8 балаў з 10.

### Спіс кампазіцый

| 
American McGee's Alice Original Music Score (73:52) |
| --- |
| № | Назва | Удзельнікі запісу (падрабязней гл. вышэй) | Працягласць |
| 1. | «Falling Down the Rabbit Hole»  | Крыс Врэна | 1:20 |
| 2. | «Village of the Doomed»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 3:35 |
| 3. | «Fortress of Doors»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес, Джэсіка | 3:51 |
| 4. | «Fire and Brimstone»  | Крыс Врэна | 3:46 |
| 5. | «Wonderland Woods»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 3:59 |
| 6. | «The Funhouse»  | Крыс Врэна | 3:38 |
| 7. | «Skool Daze»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес, Джэсіка | 4:10 |
| 8. | «Time to Die»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 3:55 |
| 9. | «I'm Not Edible»  | Крыс Врэна | 3:09 |
| 10. | «Taking Tea in Dreamland»  | Крыс Врэна | 3:44 |
| 11. | «Fungiferous Flora»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 3:35 |
| 12. | «Tweedle-Dee and Tweedle-Dum»  | Крыс Врэна | 3:46 |
| 13. | «The Centipede»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 3:31 |
| 14. | «Pandemonium»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес, Джэсіка | 3:55 |
| 15. | «Flying on the Wings of Steam»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 4:35 |
| 16. | «Late to the Jabberwocky»  | Крыс Врэна | 3:17 |
| 17. | «Battle with the Red Queen»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 4:11 |
| 18. | «A Happy Ending»  | Крыс Врэна, Марк Бласкес | 3:44 |
| 19. | «Pool of Tears»  | Крыс Врэна | 4:08 |
| 20. | «Flying on the Wings of Steam (Remix)»  | Крыс Врэна, Пітэр Рырдан | 4:03 |

Кінаадаптацыя
-------------

### Канцэпцыя фільма і праект Уэса Крэйвена

Першая інфармацыя пра запланаваную кінаадаптацыю *American McGee’s Alice* з’явілася яшчэ да выпуску гульні. 7 ліпеня 2000 года FGN Online апублікаваў эксклюзіўную навіну, паводле якой кампанія Electronic Arts падпісала дагавор з Miramax аб стварэнні фільма на аснове гульні. Паводле крыніцы, кампанія Miramax цікавілася персанажамі гульні, а Амерыкэн Мак-Гіл таксама павінен быў удзельнічаць у стварэнні фільма, верагодна, у якасці крэатыўнага дырэктара або сапрадзюсара.

6 снежня 2000 года на сайце Well Rounded Entertainment з’явілася інфармацыя, заснаваная на інтэрв’ю Амерыкэна Мак-Гіл, у якім ён паведаміў пра пачатак стварэння фільма па гульні, што пасля дзесяці месяцаў перагавораў з распрацоўшчыкамі гульні было даручана студыі Dimension Films. Студыя Collision Entertainment, якая працавала на Dimension Films, набыла ад Electronic Arts правы на гэту дзейнасць.

Паводле інтэрв’ю з Мак-Гіл, да з’яўлення ідэі фільма прадстаўнік Dimension Films Скот Фей наведаў Electronic Arts для перамоў, прысвечаных экранізацыі іншага прадукта EA. Ён, аказаўшыся старым знаёмым Амерыкэна Мак-Гіла, быў уражаны візуальным складнікам *American McGee’s Alice*, як затым і іншыя прадстаўнікі Dimension Films, якім быў часткова паказаны гульнявы працэс яшчэ не выпушчанай на той час *Alice*. Пазней кіраўніку Miramax Бобу Вайштэйну паказалі трэйлер гульні, пасля чаго той неадкладна (не чакаючы меркавання рады ўдзельнікаў кіравання) падтрымаў стварэнне кінаадаптацыі.

Уэс Крэйвен, вядомы па фільму жахаў «Крык» і яго працягах, стаў рэжысёрам праекта. Джон Огаст, сцэнарыст фільма «Анёлы Чарлі» пачаў працу над сцэнарыем. Сапрадзюсарам стаў Амерыкэн Мак-Гіл сумесна са студыяй Collision Entertainment. Міжнародным распаўсюджвальнікам выступіла кампанія Abandon Entertainment. Па стану на 6 снежня 2000 года ў праект не былі запрошаны ніякія вядомыя акцёры, аднак хадзілі чуткі аб зацікаўленасці ў праекце Наталі Портман. Пазней да напісання ўласнага сцэнарыя прыступілі Джон Хэбер і Эрык Хэбер.

Па словах стваральнікаў фільма, хоць яго сюжэт павінен быў мець значную сувязь з гульнёй, у фільм планавалася ўключыць і новыя ідэі. Выпуск кінаадаптацыі быў назначаны на 2003 год.

17 снежня 2001 года сайт IMDb апублікаваў інфармацыю, што ў ролі Алісы дэбютуе Стэйсі Прудхам (англ.: Stacie Prudhomme). Аднак гэтая інфармацыя аказалася няпраўдаю: 20 снежня Амерыкэн Мак-Гіл паведаміў, што выканаўца ролі Алісы яшчэ не абрана, што прадстаўленая IMDb інфармацыя — не болей чым чуткі, і што падобныя неафіцыяльныя публікацыі не заслугоўваюць даверу. У красавіку 2002 года меў месца слых пра ўдзел у праекце Мілы Ёвавіч, які таксама не пацвердзіўся.

31 снежня 2001 года Уэс Крэйвен у інтэрв’ю службе навін Yahoo заявіў, што адаптацыя будзе прадстаўляць сабою камп’ютарный поўнаметражны мультфільм. 4 сакавіка 2004 года з’явілася інфармацыя пра тое, што правы на кінаадаптацыю былі набыты кампаніяй Fox.

### Праект Маркуса Ніспеля

21 чэрвеня 2005 года рэсурс The Hollywood Reporter паведаміў, што кампанія Universal Pictures, якая занялася здымкай кінаадаптацыі *American McGee’s Alice*, запрасіла на галоўную ролю актрысу Сару Мішэль Гелар. На пасаду рэжысёра праекта быў запрошаны Маркус Ніспель. Сцэнарыстамі павінны былі выступіць Джон Хэбер і Эрык Хэбер.

8 лютага 2006 года прадстаўнік Collision Entertainment Скот Фей, які стаў прадзюсарам новага праекта, паведаміў, што здымкі фільма з бюджэтам ад 40 да 50 мільёнаў долараў ЗША могуць пачацца летам 2006 года, а фільм можа быць выпушчаны ў 2007 годзе. Таксама прадзюсар заявіў пра ўпэўненасць рэжысёра Маркуса Ніспеля ў канцэпцыі будучай экраннай Алісы.

Паводле інтэрв’ю Скота Фея, якое з’явілася ў чэрвені 2008 года, Сара Мішэль Гелар не ўдзельнічала ў праекце, а інфармацыя пра яе ўдзел у здымках фільма з’явілася па віне яе менеджара, які даведаўся пра праект і звязаўся са стваральнікамі фільма ад імя актрысы. Прадзюсар аспрэчыў слыхі пра запрашэнне Джэйн Марч на ролю Чырвовае Каралевы. На пытанне аб сувязі сюжэтаў фільма і гульні Скот заявіў, што сюжэтную лінію планавалася цалкам не паўтараць, а перанесці толькі некаторыя яе элементы, дадаўшы ўласныя.

Працягі
-------

### Alice: Madness Returns

Асноўны артыкул: **Alice: Madness Returns**
19 лютага 2009 года кампанія Electronic Arts анансавала сіквел (працяг) *American McGee’s Alice*. Распрацоўшчыкам стала кампанія Spicy Horse, заснаваная Амерыкэнам Мак-Гілам; ён жа стаў кіраўніком распрацоўкі. Спачатку праект атрымаў назву *The Return of American McGee’s Alice* (бел.: Вяртанне Алісы Амерыкэна Мак-Гіл), 20 ліпеня 2010 года распрацоўшчыкі аб’явілі пра змену назвы на *Alice: Madness Returns* (бел.: Аліса: вар'яцтва вяртаецца). З гэтага моманта распрацоўшчыкамі публікаваліся рэкламныя матэрыялы будучай гульні. Першы выпуск *Alice: Madness Returns* адбыўся 14 чэрвеня 2011 года ў ЗША, 16 чэрвеня гульня выйшла ў Аўстраліі, 17 чэрвеня — у Еўропе, 21 ліпеня — у Японіі.

Гульня з’яўляецца сюжэтным працягам гульні *American McGee’s Alice*. Пасля выхаду з псіхіятрычнай клінікі, паказанага ў канцы папярэдняй гульні, Аліса накіроўваецца пад апеку псіхіятра і жыве ў лонданскім прытулку для душэўна траўміраваных сірот. Пры гэтым дзяўчыну працягваюць наведваць кашмарныя галюцынацыі. Каб пазбавіцца ад душэўнай траўмы і высветліць праўду пра свае мінулае, дзяўчына зноў трапляе ў Краіну цудаў, дзе пасялілася новае зло.

У камплекце з арыгінальнай версіяй працягу гульні для PlayStation 3 і Xbox 360 быў купон на аднаразовую спампоўку *American McGee’s Alice* для гульнявых прыставак. У інтэрнэт-краме EA ў дзень выпуску з’явіўся зборнік *«Alice: Madness Returns — The Complete Collection»* для персанальных камп’ютараў, які складаецца з двух гульняў — арыгінальнай і працягу. Графіка гульні *American McGee’s Alice* была палепшана і прыстасавана пад сучасны HD-фармат.

### Трэцяя гульня

Як піша сайт часопіса *Computer and Video Games*, у адным з інтэрв’ю з Амерыкэнам Мак-Гіл была закранута тэма стварэння трэцяй гульні пра Алісу. Па словах геймдызайнера, гэтае рашэнне залежыць ад кампаніі Electronic Arts, але сам Мак-Гіл гатовы прыступіць да распрацоўкі трэцяй гульні. Таксама геймдызайнер заявіў, што, верагодна, трэцяя гульня будзе створана на аснове своеасаблівага «змешвання» падзей двух першых гульняў.

У інтэрв’ю, апублікаваным на сайце The Verge ў чэрвені 2012 года, Амерыкэн Мак-Гіл расказаў пра трэцюю гульню. Па яго меркаванню, гульня можа быць рэалізавана ў рэжыме онлайн ці Free-to-play. Хоць ад Electronic Arts ніякай інфармацыі пра гульню не паступае, Мак-Гіл сумняваецца ў тым, што кампанія ў хуткім часе дасць згоду на стварэнне прадукта, бо, па яго словах, у выдаўца няма жадання пераводзіць гэту гульню ў разрад шматкарыстальніцкіх. Амерыкэн паведаміў, што ўжо ёсць мноства ідэй і напісана амаль уся гісторыя гульні; існуе і рабочая назва прадукта — *Alice in Otherland*. Па словах Мак-Гіла, асноўная ідэя гульні заключаецца ў тым, што Аліса зможа пранікаць у розумы персанажаў, якія ёй сустракаюцца, і ўносіць у іх змены, у выніку чаго характар персанажаў будзе мяняцца. «Уявіце сабе MMO, дзе місіі — не лакацыі, а людзі».

На сваім афіцыяльным форуме Амерыкэн Мак-Гіл неаднаразова прапанаваў фанатам гульні звярнуцца да Electronic Arts з мэтай апавясціць выдаўца аб сваёй зацікаўленасці гульнёю. У жніўні 2012 года на сайце ThePetitionSite.com была арганізавана петыцыя ў EA, якую было прапанавана падпісаць усім жадаючым.

Цікавыя факты
-------------

* American McGee’s Alice была адным з натхняльнікаў стварэння індзі-гульні Fran Bow.

Гл. таксама
-----------

* Alice: Madness Returns

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  American McGee's Alice (англ.).  GameFAQs. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 21 сакавіка 2012.
2. 1 2 3  *Jim Molinets* Rogue Entertainment's American McGee's Alice(англ.) // *Game Developer* : часопіс. — В. красавік 2001. — С. 66-76.
3. 1 2 3 4 5 6  American McGee's Alice **(нявызн.)**.  IGN (5 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 22 мая 2009.
4. 1 2 3 4 5 6  American McGee's Alice **(нявызн.)**.  GameSpot (6 снежня 2000). Праверана 22 мая 2009.
5. 1 2  *Kevin Parrish*. McGee's Alice: Madness Returns Arrives this June (англ.).  Tom's Hardware (3 сакавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 29 сакавіка 2012.
6. 1 2 3  American McGee's Alice(руск.) // *Страна игр* : часопіс. — 2000. — В. 24(81). — С. 10-13.
7. 1 2  *Mark Dillon*. American McGee's Alice (англ.).  Video Gamer Guy (6 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 23 студзеня 2012.
8. 1 2 3 4  Афіцыйны рускі дадатак да інструкцыі карыстальніка, папка «Tutorial» у папцы з устаноўленаю гульнёй.
9. ↑  *American McGee*. Keys to Good Game Design (англ.).  TechTV (20 лютага 2001). Архівавана з першакрыніцы 7 кастрычніка 2001. Праверана 10 сакавіка 2012.
10. ↑  *Vincent Lopez*. Alice Interview (англ.)(недаступная спасылка).  IGN (29 чэрвеня 2000). Архівавана з першакрыніцы 11 жніўня 2007. Праверана 8 снежня 2011.
11. ↑  *Mark Asher*. American McGee interview (англ.)(недаступная спасылка).  QuarterToThree. Архівавана з першакрыніцы 2 верасня 2014. Праверана 15 студзеня 2012.
12. ↑  "Putting Alice in Perspective" [англійская]. Blue's News. 6 снежня 2000. Праверана 2012-01-20.
13. ↑  American McGee's Alice (англ.).  Gamer's Pulse. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 5 лютага 2012.
14. ↑  Alice: Game Basics (англ.)(недаступная спасылка).  IGN. Архівавана з першакрыніцы 25 жніўня 2011. Праверана 7 сакавіка 2012.
15. ↑  Alice, Sweet Alice (англ.) 3.  GamesMania. Архівавана з першакрыніцы 29 сакавіка 2001. Праверана 6 сакавіка 2012.
16. ↑  American McGee's Alice Game Guide (англ.).  GameSpot. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 9 сакавіка 2012.
17. ↑  *Maarten Goldstein*. Alice Play Time (англ.)(недаступная спасылка).  Shacknews (15 лістапада 2000). Архівавана з першакрыніцы 25 мая 2013. Праверана 14 студзеня 2012.
18. ↑  Интервью с Америкэном Макги (англ.).  ZDNet (8 лістапада 2000). Архівавана з першакрыніцы 14 лютага 2001. Праверана 14 студзеня 2012.
19. ↑  Alice: Toys (англ.)(недаступная спасылка).  IGN. Архівавана з першакрыніцы 17 жніўня 2011. Праверана 7 сакавіка 2012.
20. ↑  Alice: Enemies (англ.)(недаступная спасылка).  IGN. Архівавана з першакрыніцы 11 жніўня 2011. Праверана 7 сакавіка 2012.
21. ↑  Walkthrough **(нявызн.)** 2.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 25 лютага 2012.
22. ↑  Walkthrough (англ.) 3.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 25 лютага 2012.
23. ↑  Walkthrough (англ.) 4.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 10 лютага 2001. Праверана 25 лютага 2012.
24. ↑  Walkthrough (англ.) 5.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 10 лютага 2001. Праверана 25 лютага 2012.
25. ↑  Walkthrough (англ.) 6.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 10 лютага 2001. Праверана 25 лютага 2012.
26. ↑  Walkthrough (англ.).  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 6 лютага 2006. Праверана 25 лютага 2012.
27. ↑  Walkthrough **(нявызн.)** 8.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 9 лютага 2006. Праверана 25 лютага 2012.
28. 1 2 3 4  *Ken Wong and etc.* The Art of Alice: Madness Returns. — Dark Horse Books. — 2011. — ISBN 978-1-59582-697-8.
29. 1 2  Walkthrough (англ.) 9.  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 9 лютага 2006. Праверана 25 лютага 2012.
30. 1 2  *Ольга Крапивенко*. Мрачные сказки American McGee (руск.).  Game24.ru (30 чэрвеня 2004). Архівавана з першакрыніцы 8 снежня 2007. Праверана 15 ліпеня 2012.
31. 1 2  *John Callaham*. American McGee Interview (англ.).  stomped.com (9 жніўня 2000). Архівавана з першакрыніцы 15 жніўня 2000. Праверана 19 снежня 2011.
32. 1 2  *Jennifer Miller and Avi Fryman*. American Wonderland (англ.).  15 снежня 2000. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 15 лютага 2012.
33. 1 2  *John McLean-Foreman*. Interview with American McGee (англ.).  Gamasutra (25 ліпеня 2001). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 12 сакавіка 2012.
34. ↑  GameGirlz Features: McGee's Alice: Character Profile (англ.).  GameGirlz. Архівавана з першакрыніцы 2 сакавіка 2001. Праверана 4 студзеня 2012.
35. 1 2 3  American McGee's Alice Interview (англ.)(недаступная спасылка).  IGN (9 кастрычніка 2000). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 6 студзеня 2012.
36. 1 2 3  INTERVIEW: American McGee (англ.).  GameLoft. Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2001. Праверана 4 лютага 2012.
37. ↑  *Randy Sluganski*. Cleaning Up After the White Rabbit: An Intimate Conversation with American McGee (англ.).  JustAdventure. Архівавана з першакрыніцы 1 мая 2001. Праверана 10 сакавіка 2012.
38. ↑  REVIEW: American McGee's Alice (англ.).  Gameloft.co.uk. Архівавана з першакрыніцы 17 красавіка 2001. Праверана 25 лютага 2012.
39. 1 2  "New Q3A Engine Title" [англійская]. Blue's News. 7 жніўня 1999. Праверана 2011-11-25.
40. ↑  *John Bergerud*. More on New Q3A Engine Title (англ.).  GA-Source (7 жніўня 1999). Архівавана з першакрыніцы 10 лютага 2001. Праверана 25 лістапада 2011.
41. 1 2  Steve Gibson (13 жніўня 1999). "Alice" [англійская]. Shacknews. Праверана 2011-11-26.
42. ↑  "More Alice" [англійская]. Blue's News. 13 жніўня 1999. Праверана 2011-11-26.
43. ↑  Quick Q&A (англ.).  alice.stomped.com. Архівавана з першакрыніцы 18 жніўня 2000. Праверана 1 снежня 2011.
44. 1 2  *John Callaham*. Barrett Alexander Interview (англ.).  stomped.com (25 кастрычніка 2000). Архівавана з першакрыніцы 3 снежня 2000. Праверана 8 студзеня 2012.
45. ↑  *Marc Dultz*. Exclusive Alice Information (англ.).  GameCenter (26 жніўня 1999). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2001. Праверана 26 лістапада 2011.
46. ↑  *Steve Gibson*. Alice Uncovered! (англ.).  Shuga Shack (31 кастрычніка 1999). Архівавана з першакрыніцы 7 снежня 2000. Праверана 28 лістапада 2011.
47. ↑  *Russell Lauzon*. Through the Looking Glass (англ.)(недаступная спасылка) 2.  Loonygames (8 лістапада 1999). Архівавана з першакрыніцы 19 лютага 2011. Праверана 28 лістапада 2011.
48. ↑  American McGee Interview (англ.).  Blue's News (30 лістапада 1999). Праверана 29 лістапада 2011.
49. ↑  American McGee Creative Lead on Alice (англ.).  RPOV interviews. Архівавана з першакрыніцы 17 жніўня 2000. Праверана 29 лістапада 2011.
50. ↑  American McGee Creative Lead on Alice (англ.).  RPOV interviews. Архівавана з першакрыніцы 31 жніўня 2000. Праверана 29 лістапада 2011.
51. ↑  "Electronic Arts Licenses Quake III Arena Engine" [англійская]. Blue's News. Архівавана з арыгінала 18 жніўня 2000. Праверана 2011-11-30. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)
52. ↑  New Alice Site (англ.).  Blue's News (5 мая 2000). Праверана 1 снежня 2011.
53. ↑  *Maarten Goldstein*. New Alice Site (англ.)(недаступная спасылка).  Shacknews (5 мая 2000). Архівавана з першакрыніцы 25 мая 2013. Праверана 1 снежня 2011.
54. ↑  Alice Clarification (англ.).  Blue's News (5 мая 2000). Праверана 1 снежня 2011.
55. ↑  *David Laprad*. E3 Product Info: American McGee's Alice (англ.).  The Adrenaline Vault (11 мая 2000). Архівавана з першакрыніцы 4 студзеня 2001. Праверана 2 снежня 2011.
56. ↑  No Alice Multiplayer (англ.).  Blue's News (12 мая 2000). Праверана 2 снежня 2011.
57. ↑  *Perry Gentry*. Twisted Alice in Wonderland (англ.).  GameCenter (13 мая 2000). Архівавана з першакрыніцы 21 чэрвеня 2000. Праверана 2 снежня 2011.
58. ↑  Alice Media (англ.).  Blue's News. Праверана 8 снежня 2011.
59. ↑  Alice Movies (англ.).  Blue's News (24 ліпеня 2000). Праверана 10 снежня 2011.
60. ↑  American McGee's Alice Week Interview with American (англ.).  Daily Radar. Архівавана з першакрыніцы 31 кастрычніка 2000. Праверана 18 снежня 2011.
61. 1 2  American McGee's Alice Week Wonderland Residents (англ.).  Daily Radar. Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2000. Праверана 18 снежня 2011.
62. ↑  *Chris Kramer*. American McGee's Alice Week Music (англ.).  Daily Radar. Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2000. Праверана 18 снежня 2011.
63. ↑  *Chris Morris*. American McGee's Alice (англ.).  well-rounded.com. Архівавана з першакрыніцы 15 жніўня 2000. Праверана 17 снежня 2011.
64. ↑  *Maarten Goldstein*. Alice Plans (англ.)(недаступная спасылка).  Shacknews (28 ліпеня). Архівавана з першакрыніцы 25 мая 2013. Праверана 19 снежня 2011.
65. ↑  *Tom Ham*. Alice (англ.) 2.  GameSpy.com. Архівавана з першакрыніцы 17 жніўня 2000. Праверана 19 снежня 2011.
66. ↑  *Glenn Rubenstein*. Alice MP3 Premiere (англ.).  Gamecenter. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2000. Праверана 19 снежня 2011.
67. ↑  "Alice Movies" [англійская]. Blue's News. Праверана 2012-01-04.
68. ↑  Tal Blevins (1 верасня 2000). "ECTS 2000: Spending the Night with EA" [англійская]. IGN. Архівавана з арыгінала 9 снежня 2006. Праверана 2012-01-06. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка) Архівавана 9 снежня 2006. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 снежня 2006. Праверана 3 жніўня 2012.
69. 1 2  Интервью с Барретом Александром (англ.).  Vgames.il. Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2000. Праверана 4 студзеня 2012.
70. 1 2 3  Alice (англ.).  Gamez.de. Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2001. Праверана 5 лютага 2012.
71. ↑  No Online Alice (англ.).  FGN Online (27 верасня 2000). Архівавана з першакрыніцы 17 кастрычніка 2000. Праверана 4 студзеня 2012.
72. ↑  American McGee's Alice in Full Motion (англ.)(недаступная спасылка).  IGN (27 верасня). Архівавана з першакрыніцы 16 снежня 2006. Праверана 6 студзеня 2012.
73. ↑  "Alice Movie" [англійская]. Blue's News. 29 верасня 2000. Праверана 2012-01-06.
74. ↑  Brandon James, Designer Rogue Entertainment (англ.).  GA-Source (3 кастрычніка 2000). Архівавана з першакрыніцы 17 кастрычніка 2000. Праверана 6 студзеня 2012.
75. ↑  "Electronic Arts Present American McGee's «Alice» Wicked Wonderland Tour Kick Off Party" [англійская]. mi2n. 10 верасня 2000. Архівавана з арыгінала 23 мая 2013. Праверана 2012-01-10. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 23 мая 2013. Праверана 3 жніўня 2012.
76. ↑  Alice tour (англ.).  alice.trinitee.net. Архівавана з першакрыніцы 3 лютага 2001. Праверана 10 студзеня 2012.
77. ↑  "Alice Shots Galore" [англійская]. Blue's News. 15 лістапада 2000. Праверана 2012-01-14.
78. 1 2  SYSTEM REQUIREMENTS (англ.).  AllGame. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 25 лютага 2012.
79. 1 2  American McGee's Alice (руск.).  Навигатор игрового мира. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 28 сакавіка 2012.
80. ↑  *Kirk Hiner*. Review: American McGee's Alice (англ.).  AppleLinks (10 жніўня 2001). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 25 лютага 2012.
81. ↑  Question & Answer Session with Peter Mack (англ.).  alice.stomped.com. Архівавана з першакрыніцы 28 кастрычніка 2000. Праверана 6 снежня 2011.
82. ↑  Interview with Peter Mack (англ.).  stomped.com (20 чэрвеня 2000). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2000. Праверана 6 снежня 2011.
83. ↑  Game Interview (англ.) 4.  SharkyGames. Архівавана з першакрыніцы 27 кастрычніка 2000. Праверана 7 студзеня 2012.
84. ↑  Levelord's Alice? (англ.).  Blue's News (7 жніўня 2000). Праверана 19 снежня 2011.
85. ↑  Интервью с Р. Дж. Бергом (англ.).  alice.stomped.com. Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2000. Праверана 4 студзеня 2012.
86. ↑  *Julian Boardman*. American McGee Q&A — Part One (англ.).  GameSpot UK (21 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 3 сакавіка 2012.
87. ↑  American McGee: The GameSlice Interview (англ.) 3.  GameSlice. Архівавана з першакрыніцы 19 кастрычніка 2000. Праверана 7 студзеня 2012.
88. 1 2  Alice на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
89. ↑  *Vincent Lopez*. Three Days of Alice — Day One (англ.)(недаступная спасылка).  IGN (28 чэрвеня 2000). Архівавана з першакрыніцы 13 жніўня 2007. Праверана 6 снежня 2011.
90. 1 2  *Jim McCauley*. American McGee Interview (англ.).  Daily Radar. Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2001. Праверана 5 лютага 2012.
91. ↑  Steve Gibson (20 лістапада 2000). "Alice DEMO Soon" [англійская]. Shacknews. Праверана 2012-01-14.
92. 1 2  "Alice Demo Released" [англійская]. Blue's News. 1 снежня 2000. Праверана 2012-01-15.
93. 1 2  3DActionPlanet | Demo Reviews | Alice (англ.).  3D Action Planet (4 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 24 красавіка 2001. Праверана 17 студзеня 2012.
94. 1 2  *Jim Johnson*. Alice Demo Review (англ.) 1.  Stomped (6 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2001. Праверана 24 студзеня 2012.
95. 1 2  *Jim Johnson*. Alice Demo Review (англ.)(недаступная спасылка) 2.  Stomped (6 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2001. Праверана 24 студзеня 2012.
96. ↑  Game Info: Walkthroughs (англ.).  3D Action Planet. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 3 лютага 2012.
97. 1 2  American McGee's Alice — The Demo Review (англ.).  IntelGamer. Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2001. Праверана 16 студзеня 2012.
98. ↑  Game Info: Walkthroughs (англ.) 4.  3D Action Planet. — Dry Landing. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 3 лютага 2012.
99. ↑  American McGee's Alice (PC) First Impressions (англ.).  GameSpot UK (1 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 17 студзеня 2012.
100. ↑  American McGee’s Alice (англ.).  Gamer's Pulse. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 17 студзеня 2012.
101. ↑  Maarten Goldstein (18 лістапада 2000). "Alice GONE GOLD!" [англійская]. Shacknews. Праверана 2012-01-14.
102. ↑  American McGee's Alice Preview (англ.).  Happy Puppy (21 лістапада 2000). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 14 студзеня 2012.
103. ↑  "Alice Preview" [англійская]. Blue's News. 27 лістапада 2000. Праверана 2012-01-14.
104. 1 2
105. 1 2 3  *Darren Denenberg*. American McGee's Alice (англ.)(недаступная спасылка).  Allgame. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 23 лістапада 2011.
106. ↑  American McGee's Alice Game Information (англ.).  GameSpy. Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2004. Праверана 18 студзеня 2012.
107. 1 2  American McGee's ＡＬＩＣＥ (яп.)  **(нявызн.)**?(недаступная спасылка).  seiryu.or.tv. Архівавана з першакрыніцы 10 верасня 2011. Праверана 23 сакавіка 2012.
108. ↑  Алиса Гроза Зазеркалья (руск.)(недаступная спасылка).  Русефекации. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2010. Праверана 20 сакавіка 2012.
109. ↑  American McGee's Alice, Platinum, 2 в 1, РиАВ (руск.)(недаступная спасылка).  Русефекации. Архівавана з першакрыніцы 9 лютага 2010. Праверана 20 сакавіка 2012.
110. ↑  "Новости от российских локализаторов" [руская]. Навигатор игрового мира. 10 лістапада 2002. Архівавана з арыгінала 27 лістапада 2007. Праверана 2012-03-20. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка) Архівавана 27 лістапада 2007. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 лістапада 2007. Праверана 7 жніўня 2012.
111. ↑  American McGee's Alice [PC] (польск.)(недаступная спасылка).  GRYOnline.pl. Архівавана з першакрыніцы 13 лістапада 2013. Праверана 27 сакавіка 2012.
112. ↑  ESRB Game Ratings (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 3 лютага 2012.
113. ↑  American Mcgee's Alice (англ.).  PEGI. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 24 сакавіка 2012.
114. ↑  "Alice Demo Fix" [англійская]. Blue's News. 4 снежня 2000. Праверана 2012-01-16.
115. ↑  "Alice Matrox Fix" [англійская]. Blue's News. 3 студзеня 2001. Праверана 2012-03-07.
116. ↑  "Alice International Matrox Fixes" [англійская]. Blue's News. 7 лютага 2001. Праверана 2012-03-09.
117. ↑  "American McGee Interview" [англійская]. Blue's News. 14 снежня 2000. Праверана 2012-02-05.
118. ↑  "American McGee Interview" [англійская]. Blue's News. 14 снежня 2000. Праверана 2012-02-05.
119. ↑  "American McGee Interview" [англійская]. Blue's News. 19 снежня 2000. Праверана 2012-02-25.
120. 1 2  *Chris Morris*. A new kind of movie? (англ.)(недаступная спасылка).  CNN (24 студзеня 2002). Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 15 сакавіка 2012.
121. ↑  American McGee's Alice (англ.)(недаступная спасылка).  WeGame.com. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 6 красавіка 2012.
122. ↑  AMERICAN MCGEE'S ALICE SERIES 4 ACTION FIGURES (англ.)(недаступная спасылка).  StarStore.com. Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2012. Праверана 6 красавіка 2012.
123. ↑  American Mcgee's Alice Womens Costume (англ.)(недаступная спасылка).  CostumeDiscounters. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 6 красавіка 2012.
124. ↑  Alice Vorpal Blade (англ.)(недаступная спасылка).  Epic Weapons. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 20 сакавіка 2012.
125. ↑  "Alice Vorpal Blades" [англійская]. Blue's News. 13 ліпеня 2010. Праверана 2012-03-20.
126. ↑  Maarten Goldstein (2 студзеня 2001). "PC Game Sales" [англійская]. Shacknews. Праверана 2012-03-07.
127. 1 2  "Двадцатка самых продажных" [руская]. Навигатор игрового мира. 17 студзеня 2001. Праверана 2012-03-07.(недаступная спасылка)
128. 1 2 3  "Rogue & Counter-Strike Follow-up" [англійская]. Blue's News. 17 мая 2001. Праверана 2012-03-10.
129. 1 2  Alice: Madness Returns (англ.).  Ge-Force.com. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 28 сакавіка 2012.
130. ↑  ALICE: MADNESS RETURNS REVIEW (англ.)(недаступная спасылка).  The Gamers Hub. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 28 сакавіка 2012.
131. 1 2 3  "РС-версия Alice: Madness Returns будет включать оригинальную игру МакГи" [руская]. WCG. 13 мая 2011. Праверана 2011-05-18.
132. ↑  "No Oni Multiplayer" [англійская]. Blue's News. 13 мая 2000. Праверана 2012-03-09.
133. ↑  "Mac OS Alice Confirmed" [англійская]. Blue's News. 14 лютага 2001. Праверана 2012-03-09.
134. ↑  "'Alice' Coming to Mac OS!" [англійская]. Inside Mac Games. 14 лютага 2001. Праверана 2012-03-09. Архівавана 15 мая 2012.
135. ↑  "Alice (April 19)" [англійская]. WestlakeInteractive.com. 19 красавіка 2001. Архівавана з арыгінала 16 чэрвеня 2001. Праверана 2012-03-10. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)
136. ↑  C. Tamas (29 чэрвеня 2001). "Alice and Tomb Raider Trilogy in duplication" [англійская]. MacGamer.com. Архівавана з арыгінала 27 ліпеня 2001. Праверана 2012-03-10. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка) Архівавана 27 ліпеня 2001. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 ліпеня 2001. Праверана 9 жніўня 2012.
137. ↑  "Alice Mac Demo" [англійская]. Blue's News. 28 жніўня 2001. Праверана 2012-03-12.
138. ↑  "Alice Mac Demo Fix" [англійская]. Blue's News. 30 жніўня 2001. Праверана 2012-03-12.
139. ↑  American McGee's Alice Related Games (англ.).  GameSpot. Праверана 6 красавіка 2012.
140. 1 2  Update: American McGee's Alice 1.1.1 (англ.).  Aspyr Media. Архівавана з першакрыніцы 21 кастрычніка 2003. Праверана 15 сакавіка 2012.
141. ↑  Maarten Goldstein (12 лютага 2001). "Hornback on Rogue" [англійская]. Shacknews. Праверана 2012-03-09.
142. ↑  Steve Hornback on Rogue and the Industry (англ.).  Blue's News. Праверана 9 сакавіка 2012.
143. ↑  *John McLean-Foreman*. Interview with American McGee (англ.)(недаступная спасылка) 2.  Gamasutra (25 ліпеня 2001). Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2013. Праверана 12 сакавіка 2012.
144. 1 2  American McGee's Alice (Xbox 360) (англ.).  GameStats. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 25 лістапада 2011.
145. 1 2  American McGee's Alice (PS3) (англ.).  GameStats. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 25 лістапада 2011.
146. ↑  American McGee's Alice Demo Support (англ.).  Birdman's Lair (3 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 9 ліпеня 2001. Праверана 18 студзеня 2012.
147. ↑  Alice: Madness Returns(руск.) // *Chip* : часопіс. — С. 118-119.(недаступная спасылка)
148. ↑  Alice: Madness Returns — миниобзор (руск.).  Dream Worlds (28 чэрвеня 2011). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 28 сакавіка 2012.
149. ↑  *Алексей Лихачев*. American McGee's Alice (руск.).  BestGamer. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 28 сакавіка 2012.
150. ↑  Alice: Madness Returns (руск.).  Gamer-Info.com. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 28 сакавіка 2012.
151. ↑  American McGee's Alice (англ.).  GameRankings. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 7 красавіка 2012.
152. ↑  American McGee's Alice (англ.).  GameRankings. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 7 красавіка 2012.
153. ↑  American McGee's Alice (англ.).  GameRankings. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 7 красавіка 2012.
154. ↑  American McGee's Alice (PC) (англ.).  GameStats. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 25 лістапада 2011.
155. ↑  American McGee's Alice **(нявызн.)**.  Metacritic (6 22 мая 2009). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 22 мая 2009.
156. ↑  American McGee's Alice Review **(нявызн.)**.  GameInformer (5 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 4 чэрвеня 2009. Праверана 20 лістапада 2011.
157. 1 2  American McGee's Alice **(нявызн.)**.  GameSpy (6 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 22 мая 2009.
158. ↑  *Максим Миргородский*. American McGee's Alice (руск.).  3DNews (26 лютага 2001). Праверана 9 лістапада 2011.
159. 1 2 3  Рецензия на American McGee's Alice **(нявызн.)**.  Ag.ru (7 снежня 2000). Праверана 22 мая 2009.
160. 1 2  Краткие обзоры. Локализация. Америкэн Макги: Алиса **(нявызн.)**.  Игромания (январь 2003). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 22 мая 2009.
161. 1 2  *Adam Dodd*. American McGee’s Alice Review (англ.).  Cheat Code Central. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 25 лістапада 2011.
162. ↑  *Drew Ressler*. Alice (англ.).  Gaming Age. Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2001. Праверана 19 студзеня 2012.
163. ↑  American McGee's Alice (англ.).  GamesFirst. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 2 лютага 2012.
164. ↑  *Jason Clark*. Alice Through The Warped Looking Glass (англ.) 4.  Future Looks (7 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 28 лютага 2001. Праверана 3 лютага 2012.
165. ↑  American McGee's Alice (англ.).  GameZone (12 снежня 2011). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 3 лютага 2012.
166. ↑  American McGee's Alice (англ.) 2.  Gamer's Pulse. Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2001. Праверана 5 лютага 2012.
167. ↑  *Steve Bauman*. American McGee's Alice (англ.).  Computer Games Online (15 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 28 ліпеня 2001. Праверана 16 лютага 2012.
168. ↑  Reviews American McGee's Alice (англ.).  alice.stomped.com. Архівавана з першакрыніцы 5 лютага 2001. Праверана 26 лютага 2012.
169. ↑  American McGee's Alice (англ.).  H2H. Архівавана з першакрыніцы 27 студзеня 2001. Праверана 3 сакавіка 2012.
170. ↑  *Jennifer Miller*. American McGee's Alice (англ.).  Happy Puppy (26 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2001. Праверана 4 сакавіка 2012.
171. ↑  American McGee's Alice (англ.).  Fragland.net (27 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2001. Праверана 6 сакавіка 2012.
172. 1 2  American McGee's Alice Review (англ.).  EchoBaseCommand (28 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 19 лютага 2001. Праверана 6 сакавіка 2012.
173. 1 2  American McGee's Alice (ням.).  Games4Mac. Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 12 красавіка 2012.
174. 1 2  American McGee Alice (фр.)(недаступная спасылка).  JeuxMac.com. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 12 красавіка 2012.
175. 1 2 3  *Kirk Hiner*. Review: American McGee's Alice (англ.).  AppleLinks.com (10 жніўня 2001). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 12 красавіка 2012.
176. 1 2  *Brad Gallaway*. American McGee's Alice Review (англ.).  GameCritics (2 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 12 красавіка 2012.
177. ↑  American McGee's Alice reader review by Boogeyman (англ.).  Shacknews. Архівавана з першакрыніцы 18 снежня 2002. Праверана 14 сакавіка 2012.
178. ↑  American McGee´s Alice — Review, S. 1/3 (ням.).  GamesWeb.com (10 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 24 лютага 2001. Праверана 3 лютага 2012.
179. ↑  American McGee´s Alice — Review, S. 2/3 (ням.).  GamesWeb.com (10 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2001. Праверана 3 лютага 2012.
180. ↑  American McGee's Alice (руск.)(недаступная спасылка).  Gameland.ru. Архівавана з першакрыніцы 3 снежня 2011. Праверана 12 лістапада 2011.
181. ↑  *Дмитрий Царьков*. рецензии: Америкэн Макги: Алиса (руск.).  Мир Фантастики (27 жніўня 2009). Архівавана з першакрыніцы 27 чэрвеня 2012. Праверана 1 чэрвеня 2012.
182. ↑  Review: American McGee's Alice (англ.)(недаступная спасылка).  MacNN (26 ліпеня 2001). Архівавана з першакрыніцы 11 мая 2012. Праверана 12 красавіка 2012.
183. ↑  Maarten Goldstein (29 снежня 2000). "MSNBC Games of the Year" [англійская]. Shacknews. Праверана 2012-03-06.
184. ↑  *John «JCal» Callaham*. Stomped's Action Game Of The Year Award (англ.).  Stomped (31 снежня 2000). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2001. Праверана 20 сакавіка 2012.
185. ↑  Игровой клуб: 100 главных видеоигр (руск.).  Мир Фантастики (1 верасня 2008). Праверана 8 жніўня 2012.
186. ↑  Archive | 1st Annual Game Developers Choice Awards (англ.).  Game Developers Choise Awards. Архівавана з першакрыніцы 19 ліпеня 2011. Праверана 26 кастрычніка 2012.
187. ↑  ЛУЧШИЕ ИГРЫ 2002 ГОДА (руск.).  Игромания (20 февраля 2003). Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2012. Праверана 20 кастрычніка 2012.
188. ↑  The 50-Greatest Female Characters in the History of Video Games (англ.).  Tom's Hardware (19 лютага 2007). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 3 жніўня 2010.
189. ↑  *Cary «CitizenC» Schwartzman*. Top 10 Memorable Gaming Weapons (англ.).  GameSpy. Архівавана з першакрыніцы 12 ліпеня 2001. Праверана 20 сакавіка 2012.
190. ↑  *Хореев Тимур*. Царство страха: десять самых жутких моментов в играх **(нявызн.)**.  Лучшие компьютерные игры (июль 2009). Архівавана з першакрыніцы 28 студзеня 2012. Праверана 14 жніўня 2012.
191. ↑  Great Games With Silly Names (англ.).  IGN (8 лютага 2010). Архівавана з першакрыніцы 6 чэрвеня 2012. Праверана 21 сакавіка 2012.
192. American McGee's Alice **(нявызн.)**.  Сайт Last.fm. Праверана 2009.
193. ↑  American McGee's Alice **(нявызн.)**.  Сайт Last.fm. Праверана 2009.
194. 1 2  *Alex Henderson*. American McGee's «Alice» (Original Score) (англ.)(недаступная спасылка).  Allmusic.com. Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2016. Праверана 25 лістапада 2011.
195. ↑  American McGee's Alice Soundtrack from the Video Game (руск.).  Game-ost.ru. Праверана 25 лістапада 2011.
196. 1 2  American Mcgee's Alice (Score) [Soundtrack] (англ.)(недаступная спасылка).  Amazon.com. Архівавана з першакрыніцы 26 мая 2012. Праверана 25 лістапада 2011.
197. ↑  American McGee's Alice Original Music Score (руск.).  Game-ost.ru. Праверана 25 лістапада 2011.
198. ↑  Цифры (руск.).  Game-OST. Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2010. Праверана 20 студзеня 2012.
199. 1 2  American McGee's «Alice» (Original Score) (англ.)(недаступная спасылка).  Allmusic.com. Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2016. Праверана 23 лістапада 2011.
200. 1 2  *Z-Freak*. American McGee's Alice Original Music Score :: Review by Z-Freak (англ.)(недаступная спасылка). *Square Enix Music Online*.  Squareenixmusic.com. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2012. Праверана 25 лістапада 2011.
201. ↑  Dramatic New Scenes for Celebritarian Needs (archived by MansonWiki.com) **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  MansonUSA (now defunct) (3 лістапада 2005). Архівавана з першакрыніцы 7 сакавіка 2012. Праверана 1 лістапада 2010.
202. ↑  American McGee's Alice Original Music Score (англ.)(недаступная спасылка).  Game-OST. Архівавана з першакрыніцы 26 верасня 2012. Праверана 14 красавіка 2012.
203. ↑  Chris Vrenna – American McGee's Alice (Original Music Score) (англ.).  Discogs. Праверана 14 красавіка 2012.
204. ↑  "Alice the Movie?" [англійская]. Blue's News. 7 ліпеня 2000. Праверана 2012-01-21.
205. ↑  *Gavin Ogden*. Alice Goes to Hollywood (англ.).  FGN Online. Архівавана з першакрыніцы 17 жніўня 2000. Праверана 22 студзеня 2012.
206. 1 2 3 4  American McGee The Well-Rounded Interview (англ.).  Well-Rounded. Архівавана з першакрыніцы 8 ліпеня 2001. Праверана 23 студзеня 2012.
207. ↑  INTERVIEW: American McGee (Part 2) (англ.).  GameLoft. Архівавана з першакрыніцы 14 красавіка 2001. Праверана 4 лютага 2012.
208. ↑  *John Gaudiosi*. 'Payne' game screen-bound (англ.).  Yahoo.com (9 жніўня 2001). Архівавана з першакрыніцы 14 жніўня 2001. Праверана 12 сакавіка 2012.
209. ↑  Games-to-Film Frenzy II (англ.)(недаступная спасылка).  IGN (13 кастрычніка 2004). Архівавана з першакрыніцы 27 лютага 2012. Праверана 16 сакавіка 2012.
210. ↑  Craven Develops New Alice (англ.).  Sci Fi Wire (26 снежня 2001). Архівавана з першакрыніцы 14 лютага 2002. Праверана 14 сакавіка 2012.
211. ↑  "etc" [англійская]. Blue's News. 17 снежня 2001. Праверана 2012-03-14.
212. ↑  "Alice Movie Correction" [англійская]. Blue's News. 20 снежня 2001. Праверана 2012-03-14.
213. ↑  June 2002 (англ.).  Dark Horizons. Архівавана з першакрыніцы 6 снежня 2002. Праверана 15 сакавіка 2012.
214. ↑  *Jonathan Bing*. Craven preps ``Alice *as computer-animated feature* (англ.).  Yahoo (31 снежня 2001). Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2002. Праверана 15 сакавіка 2012.
215. ↑  "McGee Movie Update" [англійская]. IGN. 4 сакавіка 2004. Праверана 2012-03-15.
216. ↑  "Gellar is Alice" [англійская]. IGN. 21 чэрвеня 2005. Праверана 2012-03-16.
217. ↑  Garth Franklin (21 чэрвеня 2005). "Sarah Michelle Goes To Wonderland" [англійская]. Dark Horizons. Архівавана з арыгінала 10 красавіка 2016. Праверана 2012-03-18. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2016. Праверана 20 жніўня 2012.
218. ↑  *Chris Remo*. Alice and Max on Their Way to the Big Screen (англ.)(недаступная спасылка).  Shacknews (8 лютага 2006). Архівавана з першакрыніцы 25 мая 2013. Праверана 16 сакавіка 2012.
219. ↑  American McGee’s Alice – Film Interview (англ.)(недаступная спасылка).  Официальный сайт Америкэна Макги. Архівавана з першакрыніцы 9 сакавіка 2012. Праверана 18 сакавіка 2012.
220. ↑  "EA выпустит продолжение игры American McGee's Alice" [руская]. Lenta.ru. 20 лютага 2009. Праверана 2011-04-30.
221. ↑  Brian Crecente (20 ліпеня 2010). "Our First Official Look at Alice: Madness Returns" [англійская]. Kotaku.com. Праверана 2011-08-20.
222. ↑  Даты выхода игры (англ.)(недаступная спасылка).  GameSpot. Архівавана з першакрыніцы 31 студзеня 2012. Праверана 19 мая 2011.
223. ↑  Alice: Madness Returns(руск.) // *Лучшие компьютерные игры* : часопіс. — В. жнівень 2011. — С. 54-59.
224. ↑  "Владельцы Alice: Madness Returns получат оригинальную «Алису»" [руская]. Lenta.ru. 19 красавіка 2011. Праверана 2011-04-30.
225. ↑  "Alice 3 would 'blend original and Madness Returns' - American McGee" [англійская]. Computer and Video Games. 19 красавіка 2011. Праверана 2011-05-07.
226. ↑  "American McGee: Alice 3 будет смесью оригинала и Madness Returns" [руская]. Gamemag.ru. 19 красавіка 2011. Праверана 2011-05-07.(недаступная спасылка)
227. ↑  *Emily Gera*. How American McGee left 'Alice' for a world of free-to-play, toy stores and life without EA (англ.)(недаступная спасылка).  The Verge (5 чэрвеня 2012). Архівавана з першакрыніцы 10 верасня 2012. Праверана 10 жніўня 2012.
228. ↑  Американ МакГи о возможности выпуска Alice 3 (руск.)(недаступная спасылка).  GameMag (26 августа 2012). Архівавана з першакрыніцы 28 жніўня 2012. Праверана 26 жніўня 2012.
229. ↑  American McGee’s Alice 3: Welcome to Otherland (англ.).  RantGaming (19 августа 2012). Праверана 26 жніўня 2012.

Спасылкі
--------

* *American McGee’s Alice*  (англ.) на GameFAQs
* *American McGee’s Alice*  (англ.) на IGN
* American McGee’s Blog — Alice category Архівавана 4 мая 2012.  (англ.)
* American McGee’s Blog — Alice Sequel category  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Behind The Voice Actors · IGN · GameSpot · Giant Bomb · MobyGames |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4620293-6 |

| Гульні Rogue Entertainment |
| --- |
| 
* Strife
* Quake: Dissolution of Eternity
* Quake II: Ground Zero
* ✯ American McGee’s Alice
* Counter-Strike: Condition Zero

 |