**Джордж Фіцджэральд Смут трэці** (англ.: George Fitzgerald Smoot III; нар. 20 лютага 1945 года, Юкон, штат Фларыда, ЗША) — амерыканскі астрафізік і касмолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2006) (сумесна з Джонам Мазерам) «за адкрыццё анізатрапіі і чарнацельнай структуры энергетычнага спектру касмічнага фонавага выпраменьвання».

З'яўляецца прафесарам фізікі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Яго працы па рэліктавым выпраменьванні пацвердзілі тэорыю вялікага выбуху.

Біяграфія
---------

Да прыходу ў МТІ Смут вывучаў матэматыку, але затым, у 1966 г. атрымаў двайную ступень бакалаўра па фізіцы і матэматыцы. У 1970 г. стаў доктарам у галіне фізікі элементарных часціц. Затым ён пераключыўся на касмалогію і перайшоў у нацыянальную лабараторыю Лоўрэнса ў Берклі, дзе супрацоўнічаў з Луісам Альварэсам у эксперыменце HAPPE, у якім пры дапамозе стратасфернага паветранага шара прадпрымалася спроба выяўлення антыматэрыі ў верхніх пластах атмасферы Зямлі, наяўнасць якой прадказвала цяпер Адрынуты стацыянарная мадэль Сусвету.

Затым Смут заняўся вывучэннем рэліктавага выпраменьвання, адкрытага Арно Пензіясам і Робертам Вільсанам. У той час пытанне аб структуры сусвету заставалася нявырашаным. Некаторыя мадэлі прадказвалі, што сусвет павінны круціцца, што павінна было б вызначацца ў залежнасці тэмпературы рэліктавага выпраменьвання ад кірунку назірання. З дапамогай Альварэса і Рычарда Мюлера, Смут распрацаваў дыферэнцыяльны радыёметр, які мог вымяраць рознасць тэмператур рэліктавага выпраменьвання паміж двума напрамкамі, разнесенымі на 60 градусаў. Гэты інструмент, замацаваны на самалёце Локхід U-2, дапамог ўсталяваць, што поўная хуткасць кручэння сусвету была роўная нулю (у межах дакладнасці вымярэння прыбора). Доплераўскі эфект узнікае па прычыне таго, што Сонца (як і ўвесь Млечны Шлях) не спачывае, а рухаецца з хуткасцю прыкладна 600 км/с па адносінах да паверхні апошняга рассейвання. Гэты рух выкліканы хутчэй за ўсё гравітацыйным прыцягненнем паміж нашай галактыкі і некаторым скопішчам мас — Вялікім атрактарам.

Зноскі
------

1. ↑  George F. Smoot // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  George Fitzgerald Smoot // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  George F. Smoot — Nobel Foundation. Праверана 30 верасня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23684016'></a>
4. ↑  Матэматычная генеалогія — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
5. ↑  NNDB — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1373513'></a>

Спасылкі
--------

* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта  (англ.)
* Біяграфія на сайце Нацыянальнай лабараторыі Лорэнса Берклі  (англ.)

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 2001—2025 гадах |
| --- |
| 
* Корнел / Кетэрле / Віман (2001)
* Дэвіс / Косіба / Джаконі (2002)
* Абрыкосаў / Гінзбург / Легет (2003)
* Грос / Політцэр / Вільчэк (2004)
* Глаўбер / Хол / Хэнш (2005)
* Мазер / Смут (2006)
* Ферт / Грунберг (2007)
* Намбу / Кабаясі / Масукава (2008)
* Каа / Бойл / Сміт (2009)
* Гейм / Навасёлаў (2010)
* Перлмутэр / Шміт / Рыс (2011)
* Арош / Вайнленд (2012)
* Энглер / Хігс (2013)
* Акасакі / Амана / Накамура (2014)
* Мак-Дональд / Кадзіта (2015)
* Холдэйн / Костэрліц / Таўлес (2016)
* Бэрыш / Вайс / Торн (2017)
* Эшкін / Муру / Стрыкленд (2018)
* Піблз / Маёр / Кэлё (2019)
* Пенроўз / Генцэль / Гез (2020)
* Манабэ / Хасельман / Парызі (2021)
* Аспэ / Клаўзер / Цайлінгер (2022)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* (1976—2000)
* **(2001—2025)**

 |