Виала с дихроматом калияДыхрамат калію ў віяле
**Дыхрамат калію** (двухромавокіслы калій, біхрамат калію, *тэхн.* хромпік) — неарганічнае злучэнне, каліевая соль дыхромовой кіслаты з хімічнай формулай K2Cr2O7, мае выгляд аранжавых крышталяў. Валодае моцнымі акісляльнымі ўласцівасцямі, у сувязі з чым шырока ўжываецца ў хіміі, фатаграфіі, піратэхніцы і розных галінах прамысловасці. Высокатаксічны і канцэрагенны.

Часам хромпікам таксама называюць дыхрамат натрыю (Na2Cr2O7).

Фізічныя і хімічныя ўласцівасці
-------------------------------

Аранжавыя крышталі з тэмпературай плаўлення 396 °C. раскладаецца пры нагрэве вышэй 500 °C. раствараецца ў вадзе (г / 100 г): 4,6 (0 °C), 15,1 (25 °C), 37,7 (50 °C), нязначна раствараецца ў этаноле. Моцны акісляльнік.

У кіслым асяроддзі аднаўляецца да соляў хрому (III). Напрыклад, ён акісляе галагенід-іёны галогенводородных кіслот да свабодных галагенаў:

{\displaystyle {\mathsf {K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+14HCl\rightarrow 2CrCl\_{3}+3Cl\_{2}\uparrow +2KCl+7H\_{2}O}}}
Таксама ў кіслым асяроддзі пры pH 3,0—3,5 валодае здольнасцю акісляць металічнае срэбра:

{\displaystyle {\mathsf {6Ag+Cr\_{2}O\_{7}^{2-}+14H^{+}+6e^{-}\rightarrow 6Ag^{+}+2Cr^{3+}+7H\_{2}O}}}
Крышталічны дыхрамат калію пры награванні з шэрай і вугляродам аднаўляецца да аксіду хрому (III):

{\displaystyle {\mathsf {K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+S\rightarrow Cr\_{2}O\_{3}+K\_{2}SO\_{4}}}}
{\displaystyle {\mathsf {2K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+3C\rightarrow 2Cr\_{2}O\_{3}+2K\_{2}CO\_{3}+CO\_{2}\uparrow }}}
Дыхрамат калію — зыходнае рэчыва для атрымання хромакаліевых галын. Іх цёмна-фіялетавыя крышталі ўтвараюцца ў выніку аднаўлення сярністым газам або этылавым спіртам раствора біхрамата, падкісленай сернай кіслатой:

{\displaystyle {\mathsf {K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+3SO\_{2}+H\_{2}SO\_{4}+23H\_{2}O\rightarrow 2KCr(SO\_{4})\_{2}\*12H\_{2}O\downarrow }}}
{\displaystyle {\mathsf {K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+3C\_{2}H\_{5}OH+4H\_{2}SO\_{4}+17H\_{2}O\rightarrow 2KCr(SO\_{4})\_{2}\*12H\_{2}O\downarrow +3CH\_{3}COH}}}
Водныя растворы дыхрамата калію валодаюць дубільнымі ўласцівасцямі, у прыватнасці, задубліваюць жэлацін.

Атрыманьне
----------

Дзеянне хларыду калію на дыхрамат натрыю:

{\displaystyle {\mathsf {2KCl+Na\_{2}Cr\_{2}O\_{7}\rightarrow K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+2NaCl}}}
Падкісленай раствора храмата калію:

{\displaystyle {\mathsf {2K\_{2}CrO\_{4}+H\_{2}SO\_{4}\rightarrow K\_{2}Cr\_{2}O\_{7}+K\_{2}SO\_{4}+H\_{2}O}}}

Прымяненне
----------

Ўжываецца пры вытворчасці фарбавальнікаў, пры вырабу скур і аўчын, як акісляльнік у запалкавай прамысловасці, піратэхніце, фатаграфіі, жывапісу. Хромпік каліевы дадаюць ў астуджальную вадкасць для засцярогі рухавіка ад карозіі і накіпеўтварання. Раствор хромпіка ў сернай кіслаце (т.з. хромавую сумесь) ужываюць для мыцця шкляной посуд ў лабараторыях. У лабараторнай практыцы выкарыстоўваецца ў якасці акісляльніка, уключаючы аналітычную хімію (храматаметрыя).

У чорна-белай фатаграфіі ўжываецца ў якасці адбельвальніка для выдалення металічнага срэбра з эмульсіі. Не ўжываецца ў каляровай фатаграфіі, так як для адбельвання патрабуе кіслага асяроддзя, а пры pH 4 4 фарбавальнікі, якія ўтварыліся ў эмульсіі пры каляровым праяве, абескаляроўваюцца. Замест гэтага ў каляровай фатаграфіі для адбельвання выкарыстоўваюцца склады на аснове гексацыянафеарату (III) калію і жалезнай солі трылона Б.

Бяспека
-------

Высокатаксічны, канцэрагенны, алерген, пырскі яго раствора руйнуюць скурныя пакровы, дыхальныя шляхі і храстковыя тканіны. Сярод злучэнняў шасцівалентнага хрому найбольш таксічны. ГДК складае 0,01 мг / м3 (у пераліку на CrO<sub id="mwdg">3</sub>). Пры працы з дыхраматам калію неабходна ўжываць абарону органаў дыхання і скуры.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5  Степин 1990. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFСтепин1990 (даведка)
2. 1 2 3  Редько 2006, с. 886. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFРедько2006 (даведка)

Літаратура
----------

* *Егоров А. С.* Химия: современный курс для подготовки к ЕГЭ. — Ростов-на-Дону: Феникс, 2013. — 699 с. — ISBN 978-5-222-21137-3.
* **(not translated to be)*, *(not translated to be)*, *(not translated to be)** Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов — 3-е изд. испр — М.: *(untranslated)*, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52153739'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52153731'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52153729'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20165363'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52153736'></a>
* *Рипан Р. Четяну И.* Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б. П. и др.. — 2-е изд. испр. — М.—Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б. П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4366110-5 · Microsoft: 2777567952 |