**4-я дэсантная брыгада** (з кастрычніка 1968 года — **дывізія**) — ваеннае фарміраванне арміі Біяфры, якім кіравалі замежныя найміты. Падраздзяленне добра сябе праявіла ў мабільных дыверсійна-разведавальных аперацыях, але ў маштабных сутыкненнях звычайна цярпела няўдачу.

Стварэнне
---------

У пачатку красавіка 1968 года палкоўнік Чуквуэмека Адумегву Аджукву даручыў нямецкаму найміту Рольфу Штайнеру сфармаваць і навучыць новую ўдарную брыгаду на аснове маленькіх і згуртаваных атрадаў, якія ўзначальвалі замежныя баевікі.

У склад падраздзялення ўвайшлі пяць батальёнаў, адзін з іх — марской пяхоты. Брыгаду ўзначаліў Штайнер. Яго намеснікамі сталі Джорджа Нарбьята, Арман Іанарэлі (ударная група «Ахаада»), Джон Эразмус (ударная група «Абалікі») і Тафі Уільямс (ударная група «Нсука»). Акрамя пералічаных, у часці служылі Аляксадра Гэй і Люіс Малруні.

Асабісты склад насіў колеры Замежнага легіёна Францыі — зялёны і чырвоны, зялёныя берэты. Дэвізам стала фраза «Гонар і вернасць», аналагічная напісанай на першым штандары легіёна, атрыманым ад караля Луі Філіпа. На парадах часцей гучала Марсельеза, а не нацыянальны гімн Біяфры. Галоўным сімвалам брыгады стала мёртвая галава.

Баявы шлях
----------

### Брыгада

У красавіку—маі 4-я брыгада прыняла ўдзел у баях у раёне горада Порт-Харкорт, дзе прапаў без вестак Нарбьята. У канцы вясны 25 байцоў падраздзялення ажыццявілі рэйд на аэрадром Энугу (50 км за лініяй фронту). У ходзе аперацыі атрад знішчыў авіятэхніку праціўніка. Улетку брыгада знішчыла штаб нігерыйскага батальёна ў вёсцы Аму Нэлу і разграміла сілы праціўніка пад Акупалай на паўдарозе з Аверы ў Абу. У ходзе апошняй аперацыі былі паранены Гэй і Іанарэлі. У жніўні дэсантнікі на чале з Уільямсам удзельнічалі ў абароне горада Аба. За лета фарміраванне панесла досыць вялікія страты: да 4 верасня з 3742 байцоў у жывых засталіся толькі 922.

### Дывізія

У канцы верасня Рольф Штайнер з’ехаў у адпачынак у Габон, камандаванне часова прыняў Уільямс. Вярнуўшыся з адпачынку, немец атрымаў пад камандаванне толькі што сфармаваную 4-ю дэсантную дывізію камандас, сепаратысты даручылі яму абарону фронту пад Калабарам. Аднак у гэты час у Штайнера абвастраюцца адносіны з французскім урадам, які хацеў праз яго адстойваць свае эканамічныя інтарэсы, і біяфрыйскімі генераламі, што зайздросцілі яго дружбе з палітычным кіраўніцтвам. 10 лістапада праз інцыдэнт з захопам транспарту Чырвонага Крыжа і бойку Штайнера з прэзідэнцкай аховай, немца і яшчэ пяць наймітаў выслалі з Біяфры.

12 лістапада 1968 года ў ходзе аперацыі «Хірасіма» 4-я дывізія пад камандай Тафі Уільямса паспрабавала адбіць Анічу. У першай жа атацы быў забіты кіраўнік наступлення Марк Гаасенс, а Армана Іанарэлі ўкусіла змяя. На наступны дзень адбылася другая атака. Уільямс у гэты дзень застрэліў шасцярых вайскоўцаў за адмову ісці на безнадзейны штурм. Пасля гэтага дывізію перадалі пад камадаванне біяфрыйскага генерала. Уільямс, Іанарэлі і Гэй яшчэ нейкі час заставаліся ў Біяфры, але працавалі больш як інструктары, а не палявыя камандзіры.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Кондратьев 2016, p. 46.
2. ↑  Biafra Story, Frederick Forsyth, Leo Cooper, 2001 ISBN 0-85052-854-2
3. ↑  Коновалов 2015, pp. 74–76.
4. ↑  Коновалов 2015, p. 74.
5. ↑  Коновалов 2015, pp. 75–77.
6. ↑  Коновалов 2015, pp. 77–79.
7. ↑  Кондратьев 2016, pp. 46–47.
8. ↑  Коновалов 2015, p. 79.
9. ↑  Кондратьев 2016, p. 47.

Літаратура
----------

* Кондратьев, П.С. (2016). "Европейцы на фронтах Биафры (1967–1970 гг.)". № ﻿2﻿ (36). ﻿﻿﻿﻿﻿Вестник ﻿ЯрГУ. `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)
* Коновалов, И.П. (2015). *Солдаты удачи и воины корпораций : История современного наёмничества*. Пушкино: Центр стратегической конъюнктуры. ISBN 978-5-9906069-7-5.