Вуліца Машынабудаўнікоў у раёне Архірэйскай Пустыні, 2013 г.
**Архірэ́йская Пу́стынь**, або **Антоніева Пустынь** — колішні хутар на левым беразе ракі Свіслач, уласнасць мінскіх архірэяў. Цяпер у межах Мінска, на тэрыторыі Мінскага аўтамабільнага завода.

На захадзе ад Архірэйскай Пустыні месціцца Шчотаўка, на паўночным усходзе — Слоўвец, на паўднёвым усходзе — Архірэйская Слабада.

Назва
-----

Пустынь у праваслаўнай традыцыі — адасобленае месца, дзе жыў пустэльнік. Таксама такая назва давалася невялікім манастырам у цяжкадаступнай мясцовасці.

Гісторыя
--------

План горада Менска, 1923 г.
У 1847 годзе, плануючы сысці з месца мінскага архіепіскапа, тут вырашыў пасяліцца мінскі архіепіскап Антоній Зубко. На атрыманыя ад Найсвяцейшага Сінода грошы (3000 рублёў) Антоній пабудаваў дом і царкву пры ім, царква была асвечаная ў гонар Антонія Кіева-Пячэрскага. Архітэктарам дома стаў епархіяльны архітэктар Восіп Андрэеевіч Выляжынскі (пам. 1869), які раней прымаў удзел у пабудове Мінскай духоўнай семінарыі, архірэйскага дома і храма на Траецкай гары.

Падарожнік Павел Шпілеўскі, які быў тут ў 1850-х гадах, так апісваў паселішча: «*аточаны бярозавымі і хваёвымі лясамі, вядомы сваёй чысценькай сажалкай, садам і домікамі з мяккай гліны з дамешкамі верасу, пабудаванымі паводле плану самога ўладальніка хутару архіепіскапа Антонія…, пры Пустыні заснаваная архірэйская царква ў імя святога Антонія*».

Першапачаткова ў рэзідэнцыі жыў толькі Антоній Зубко, аднак неўзабаве сюды стаў рэгулярна наведвацца Міхаіл Галубовіч, наступны мінскі архірэй. Галубовіч разбіў у рэзідэнцыі вялікі сад з кветнікам, сярод раслін былі рэдкія для беларускага клімату віды. Пры Галубовічу рэзідэнцыю наведвалі найвышэйшыя чыны Мінскай губерні. У 1862 годзе Антоній Зубко з’ехаў з рэзідэнцыі, яна афіцыйна перайшла да мінскага Архірэйскага дома, і афіцыйна стала летняй рэзідэнцыяй мінскіх архірэяў.

9 сакавіка 1907 года архірэйскую дачу абрабавалі, а 17 траўня тут здарыўся пажар. Цалкам згарэў дом, у якім месціліся архірэйскія пакоі і царква, а таксама некаторыя пабудовы. Неўзабаве дача была адбудаваная. У 1917 годзе ўрочышча Архірэйская Пустынь Сеніцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні, двор, 8 жыхароў, усе беларусы. У часе Першай сусветнай вайны ў Пустыні быў санаторый для хворых і параненых.

Нататка пра Начны санаторый. Газета «Звязда» № 54, 1937
За савецкім часам будынак нацыяналізаваны, у ім быў размешчаны Начны санаторый. Пасля Другой сусветнай вайны тэрыторыя хутара была занятая Мінскім аўтамабільным заводам і трасамі вуліц Свіслацкай і Машынабудаўнікоў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Гордей Щеглов*. Антониева Пустынь: страница из истории Минской епархии (XIX – начало XX в.) (руск.).  minds.by. Архівавана з першакрыніцы 30-10-2019. Праверана 30-10-2019.
2. ↑  Шпилевский П. М. Путешествие по Полесью и белорусскому краю. Мн. 1992 // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — С. 468. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.
3. ↑  Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии), 1924, с. 159

Літаратура
----------

* *Jelski A.* Pustynia-Archirejska // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — T. IX Pożajście — Ruksze, 1888, 960 s.
* Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии) / Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р.. — Минск: Белтрестпечать, 1924.
* *Щеглов Гордей, иерей*. Антониева Пустынь: страница из истории Минской епархии (XIX — начало XX в.) // Церковно-исторический альманах. — 2016. — № 3. — С. 40-49.

| ⛭Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска |
| --- |
| 1959 | 
* Альшэва
* Будзілава
* Вількаўшчына
* Вялікае Сціклева1
* Вялікая Слепня
* Вялікая Сляпянка
* Дражня
* Зацішша
* Калонія
* Лошыца 2-я1
* Малая Сляпянка
* Маляўшчына
* Малое Мядзвежына
* Сакалянка
* Сталовая
* Труд
* Шэйпічы
* Шэйпічы (пасёлак)
* Шчотаўка
* Юрэвічы
* Яхімава

 |
| 1965 | 
* Зацішша
* Курасоўшчына

 |
| 1967 | 
* Грэбелька
* Дворышча
* Маляўкі
* Цівалі
* Чыжоўка
* Чырвонае Урочышча
* Чырвоная Слабада

 |
| 1972 | 
* Весялоўка
* Карзюкі
* Крупцы
* Мірны
* Падбалоцце
* Піянерская

 |
| 1973 | 
* Азярышча
* Лошыца 2-я

 |
| 1974 | 
* Веснінка
* Пасёлак птушкафабрыкі імя Крупскай

 |
| 1976 | 
* Зялёны Луг

 |
| 1978 | 
* Бараноўшчына
* Вялікае Мядзвежына
* Дразды
* Міхалова
* Пятроўшчына
* Траскоўшчына
* Уручча

 |
| 1981 | 
* Малое Сціклева

 |
| 1985 | 
* Лошыца 1-я

 |
| 1987 | 
* Малы Трасцянец
* Сцяпянка

 |
| 1989 | 
* Азярышча
* Дворышча
* Дружба

 |
| 1997 | 
* Усходні

 |
| 1998 | 
* Сухарава

 |
| 2004 | 
* Зара Рэвалюцыі
* Зацань
* Кунцаўшчына
* Масюкоўшчына
* Навінкі
* Ржавец
* Цна

 |
| іншыя | 
* Архірэйская Пустынь
* Барсукі
* Замчышча
* Слоўвец
* Сморгаўка

 |
| 1Населены пункт увайшоў часткова |