**Бундэсве́р** (ням.: Bundeswehr) — Узброеныя сілы Федэратыўнай Рэспублікі Германія.

Гісторыя
--------

Бундэсвер быў створаны праз дзесяць гадоў пасля заканчэння Другой сусветнай вайны, 7 чэрвеня 1955 года. У той дзень было адкрыта міністэрства абароны Германіі. Першыя 100 добраахвотнікаў новай германскай арміі ў Боне 12 лістапада 1955 прысягнулі на вернасць айчыне у адпаведнасці з традыцыямі і рытуалам «старой германскай арміі». Аднак назва «бундэсвер» з'явілася толькі ў 1956 годзе.

Заснаванню германскай арміі папярэднічала падпісанне пагадненняў у Парыжы ў 1954 годзе, па якіх на тэрыторыі ФРГ быў адменены акупацыйны рэжым, адноўлены яе дзяржаўны суверэнітэт. ФРГ прынялі ў НАТА.
Кабінет канцлера Конрада Адэнаўэра прыняў новую канстытуцыйную канцэпцыю арміі пад кантролем парламента. У Асноўным законе краіны была замацавана забарона на выкарыстанне арміі за межамі Германіі. Да 1957 года Бундэсвер камплектаваўся па найму, але ў 1957 годзе быў уведзены прызыў на абавязковую вайсковую службу.

На працягу першых 40 гадоў пасля свайго стварэння бундэсвер, у адпаведнасці з канстытуцыяй ФРГ, не ўдзельнічаў у баявых аперацыях. Толькі ў сярэдзіне 1990-х гадоў сітуацыя змянілася. 12 ліпеня 1994 года Канстытуцыйны суд Германіі прыняў рашэнне аб адмене папраўкі 1982 года да 24-й главы Асноўнага закона, якая забараняла удзел бундэсвера ў ваенных аперацыях за мяжой. Рашэннем Канстытуцыйнага суда былі знятыя якія-небудзь «канстытуцыйныя пярэчанні» супраць удзелу Германіі ў санкцыянаваных ААН аперацыях па ўсталяванні і падтрыманні міру. Германскія ваеннаслужачыя сталі прыцягвацца да ўдзелу ў міратворчых аперацыях за мяжой.

Структура
---------

Фрэгаты тыпу «Саксонія»
Бундэсвер мае трохвідавую структуру (Сухапутныя войскі, Ваенна-паветраныя сілы і Ваенна-марскія сілы). Таксама ў якасці асобных кампанентаў у складзе бундэсвера ў 2000 годзе створаны аб'яднаныя сілы забеспячэння і медыка-санітарная служба.

Бундэсвер складаецца з узброеных сіл і грамадзянскага кіравання. Кіраўніком бундэсвера з'яўляецца федэральны міністр абароны, які з'яўляецца галоўнакамандуючым ў мірны час. У выпадку наступлення неабходнасці абарончых дзеянняў камандаванне пераходзіць да канцлера Германіі (артыкул 115b канстытуцыі Германіі). Вышэйшым званнем у бундэсверы з'яўляецца званне генерал-інспектара, які хоць і носіць званне генерала, тым не менш не з'яўляецца камандуючым бундэсверам. Пасады камандуючага як такой не існуе. Адказнасць за гатоўнасць адпаведных падраздзяленняў бундэсвера нясуць інспектара родаў войскаў (Сухапутныя войскі, ВПС, ВМС) і ваенных кіраўнікоў структур (аб'яднаныя сілы забеспячэння, медыка-санітарная служба).

Згодна з прынятай мадэлю персаналу, колькасць бундэсвера павінна скласці да 2011 года 204 тысяч ваеннаслужачых і 75 тысяч грамадзянскіх. У часы халоднай вайны колькасць бундэсвера складала 500 тысяч ваеннаслужачых.

З 2001 года зняты ўсе абмежаванні на службу для жанчын. Да таго часу жанчыны мелі права служыць толькі ў медыцынскіх і музычных часцях. У 1994 годзе Веране фон Веймарн было прысвоена званне лекара-генерала, і такім чынам, яна стала першай у гісторыі Германіі жанчынай-генералам. Па стану на 2006 год у бундэсверы нясуць службу прыкладна 12 тысяч жанчын. Прыкладна палова з іх служаць у санітарных часцях. Жанчыны складаюць прыкладна 6,2 % кантрактнікаў. У ВМС 8,4 %, у пяхоце 6,9 % і ў ВПС 4,9 %

Абавязковая ваенная служба
--------------------------

Асноўны баявой танк Leopard 2
Самаходная артылерыйская ўстаноўка PzH 2000
Нямецкія войскі ў Афганістане (на пярэднім плане бронеаўтамабілі Fennek і Dingo ATF)
Да 1 ліпеня 2011 года ў Германіі службу ў абавязковым парадку праходзілі па закліку усе паўналетнія грамадзяне краіны (6 месяцаў ваеннай службы або альтэрнатыўная працоўная служба ў сацыяльных і дабрачынных арганізацыях). Колькасць прызыўнікоў у складзе бундэсвера вар'іравалася ад 60 да 80 тысяч ваеннаслужачых, якія служаць на працягу 6 месяцаў. Прыблізна траціна з іх па заканчэнні тэрміновай службы выказвала жаданне застацца на звыштэрміновую службу да 23 месяцаў і лічыліся пасля гэтага прызыўнікамі-добраахвотнікамі. Акрамя гэтага, у бундэсверы служаць кантрактнікі (тэрмін іх службы ад 2 да 12 гадоў) і кадравыя ваеннаслужачыя, колькасць якіх дасягае звыш 250 тыс. чалавек.

Ваеннаабавязанымі былі ўсе мужчыны-грамадзяне Германіі ва ўзросце ад 18 да 45 гадоў, а ў выпадку абароны краіны (Verteidigungsfall) — і да 60 гадоў. Законам прадугледжваліся наступныя віды службы на аснове воінскага абавязку:

1. Асноўная абавязковая ваенная служба (Grundwehrdienst).
2. Праходжанне вучэбных збораў (Wehrübungen).
3. Бестэрміновая служба ў перыяд Verteidigungsfall.

Асобы, якія прыйшлі ўпершыню, называюцца рэкрутам. Заклік для праходжання Grundwehrdienst праводзіцца ў тым каляндарным годзе, у якім рэкруту спаўняецца 19 гадоў. Асобы, якія мелі адтэрміноўку ад прызыву, могуць быць прызваны ў далейшым да дасягнення імі ўзросту 25 гадоў. У асобных абумоўленых законам выпадках заклік можа быць ажыццёўлены да дасягнення імі 28 і нават 32 гадоў. Тэрмін абавязковай службы — 6 месяцаў, па завяршэнні якога можна падоўжыць службу на 1—14 месяцаў у добраахвотным парадку (freiwilliger zusätzlicher Wehrdienst im Anschluss an den Grundwehrdienst). Знаходзячыяся ў рэзерве ваеннаабавязаныя могуць перыядычна выклікацца на вучэбныя зборы (Wehrübungen). Працягласць збораў не перавышала 3-х месяцаў, а сумарны час прыцягнення на ўсе віды збораў для радавога складу — не больш за 9 месяцаў. Пасля дасягненні 35-гадовага ўзросту агульны час прыцягнення на зборы не павінен перавышаць 3-х месяцаў.
Варта заўважыць, што законам прадугледжана магчымасць добраахвотнага датэрміновага прызыву па дасягненні поўных 18 гадоў. У гэтым выпадку патрабуецца згода бацькоў.
У бундэсверы 49 % складаюць салдаты, прызваныя на аснове Закона аб воінскім абавязку, у тым ліку 10,7 % знаходзяцца на добраахвотнай дадатковай службе.

Служба на аснове добраахвотнага абавязацельства бывает двух відаў: бестэрміновая (Berufssoldaten) і на акрэслены час (Soldaten auf Zeit).
Berufssoldaten складаюць прафесійны касцяк арміі. Да іх адносяць усіх праходзячых на аснове добраахвотных абавязацельстваў бестэрміновую службу афіцэраў і ўнтэр-афіцэраў у званні фельдфебеля. Гранічны ўзрост службы для Berufssoldaten — 65 гадоў.
Soldaten auf Zeit таксама з'яўляюцца прафесійным кантынгентам. Да іх адносяць афіцэраў і ўнтэр-афіцэраў, праходзячых службу на працягу акрэсленага тэрміну на аснове добраахвотных абавязацельстваў. Гранічны ўзрост службы для Soldaten auf Zeit — 60 гадоў.
Berufssoldaten і Soldaten auf Zeit складаюць 51 % (у тым ліку каля 11 % афіцэраў) ад агульнай колькасці бундэсвера.

У Германіі рэалізавана канстытуцыйнае права ваеннаабавязаных, унутранымі пераконванням якіх пярэчыць ваенная служба са зброяй, адмовіцца ад яе ў устаноўленным парадку (Kriegsdienstverweigerungsgesetz). У адпаведнасці з Законам аб цывільнай службе (Zivildienstgesetz) яны прыцягваюцца к альтэрнатыўнай цывільнай службе, як правіла, у сацыяльнай сферы. Працягласць альтэрнатыўнай службы на 1 месяц даўжэй абавязковай ваеннай службы і ў бягучы час складае 10 месяцаў. Арганізацыяй цывільнай службы занимается Федэральнае ведамства (Bundesamt für Zivildienst), якое і размяркуе ваеннаабавязаных гэтай катэгорыі па сацыяльным аб'ектам.
У 1960 годзе, калі быў Закон аб цывільнай службе, ад «адказнікоў» паступіла 5,5 тысяч заяў, а ў 1999 годзе — 173,3 тысяч. Усяго ж да цяперашняга часу лік «адказнікоў» усіх узростаў складае больш за 2,5 млн. што стварае значныя складанасці пры кожным чарговым прызыве ў бундэсвер. Аднак дзяржава не ідзе па шляху узмацнення заканадаўства, а праводзіць эфектыўныя ваенныя рэформы, пры якіх скарачаецца агульная колькасць узброеных сіл, але іх баявыя магчымасці, тым не менш, адэкватныя сягодняшней сітуацыі ў краіне і ў міры.

З 1 ліпеня 2011 года абавязковы воінскі прызыў у армію Германіі спынен. Гэтым чынам, бундэсвер перайшоў да поўнасцю прафесійнай
арміі.

Арганізацыя
-----------

### Сухапутныя войскі

Асноўны артыкул: **Сухапутныя войскі Германіі**
У арганізацыйных адносінах сухапутныя войскі (*Heer*) складаюцца з падраздзяленняў (аддзяленне, узвод, рота), часцей (асобны батальён, полк), злучэнняў (брыгада, дывізія, корпус) і аб'яднанняў (асобны корпус, армія, фронт). У сваім саставе сухапутныя войскі маюць розныя роды войск, спецыяльныя войскі і службы. Усяго ў складзе сухапутных сіл: 23 брыгады (дзевяць разгарнутых механізаваных, дзве паветрана-дэсантныя, дзве тылавога забяспечвання, горнапяхотная, паветрана-механізаваная, армейскай авіяцыі, артылерыйская, інжынерная, СВА, войск РХБА і тры механізаваныя скарочанага складу); камандаванне сіл спецыяльнага назначэння; нямецкі кампанент франка-германскай брыгады.

### Ваенна-марскія сілы

Асноўны артыкул: **Ваенна-марскія сілы Германіі**
Ваенна-марскія сілы (*Marine*) уключаюць: флот, марскую авіяцыю і падраздзяленни спецыяльнага назначэння (Марская пяхота, SEK M). Кіраўніцтва ваенна-марскімі сіламі ажыццяўляе інспектар ВМС праз галоўны штабу ВМС. Яму падначалены аператыўнае камандаванне і цэнтральнае ўпраўленне.
Ваенна-Марскі Флот з'яўляецца галоўнай складаючай і асновай марскога патэнцыялу Германіі, адным з інструментаў знешняй палітыкі дзяржавы і прызначаны для забяспечвання абароны інтарэсаў Германіі і яе саюзнікаў у Міравым акіяне ваеннымі метадамі, падтрымання ваенна-палітычнай стабільнасці ў прылягаючых да ёй марах, ваеннай бяспекі з марскіх і акіянскіх напрамкаў.

### Ваенна-паветраныя сілы

Асноўны артыкул: **Ваенна-паветраныя сілы Германіі**
Ваенна-паветраныя сілы (*Luftwaffe*) узначальвае інспектар, які ажыццяўляе кіраўніцтва імі праз галоўны штабу ВПС. Агульная колькасць люфтвафэ складае 34 тысяч ваенаслужачых, у іх складзе: чатыры дывізіі, уключаючыя адну разведвальную, чатыры знішчальна-бамбардзіровачных, тры знішчальных эскадры і чатыры эскадры СВА, чатыры раёна ўпраўлення аператыўным выкарыстаннем і батальён прыкрыцця аб'ектаў; камандаванне ваенна-транспартнай авіяцыі, уключаючае тры эскадры ВТА і авіягруппу перавозак міністэрства абароны Германіі; камандаванне аператыўнага ўпраўлення ВПС; два палка матэрыяльна-тэхнічнага забяспечвання і цэнтр абслугоўвання ўзбройванняў.

### Кібернетычная і інфармацыйная прастора

Кібернетычнае і інфармацыйная прастора (*Cyber- und Informationsraum*) узначальвае інспектар у званні генерал-лейтэнант. Гэта навейшая катэгорыя сіл Бундэсверу, утвораная 5 красавіка 2017 года з часцях, якія да гэтага моманту былі ў складзе Аб'яднаных сіл забяспечвання, такія як падраздзяленні сувязі, радыёэлектроннай барацьбы і разведкі, псіхалагічных аперацый і тапаграфічнага забяспечвання.

### Аб'яднаныя сілы забяспечэння

Аб'яднаныя сілы забяспечэння (*Streitkräftebasis*) узначальвае інспектар у рангу намесніка генеральнага інспектара бундэсвера. З завяршэннем фарміравання АСЗ, на іх плануецца ўскласці задачы ўпраўлення, забяспечвання і абучэння. У ліку найболей важных функцый новага кампанента УС наступныя: аператыўнае ўпраўленне, цэнтралізаванае забяспечванне, апрацоўка інфармацыі, забяспечванне абароны нацыянальнай тэрыторыі, утрыманне складоў цэнтральнага падначалення.

### Медыка-санітарная служба

Медыка-санітарную службу (*Zentrale Sanitätsdienst*) Бундэсвера ўзначальвае інспектар, у распараджэнні якога знаходзіць каля 23 тысяч ваенаслужачых. Аператыўнаму камандаванню медыка-санітарнай службы падпарадкавана аператыўнае камандаванне МСС і чатыры ваенныя акругі. У красавіку 2001 года пачалося фарміраванне цэнтральнага ўпраўлення МСС.

Зноскі
------

1. ↑  Die Stärke der Streitkräfte [Personnel strength of German Armed Forces] **(нявызн.)** (2 кастрычніка 2017). Праверана 14 October 2017.
2. ↑  Пархитько Н. П. Эволюция военной политики Германии после объединения(недаступная спасылка)Вестник МГИМО(У),№5(14), 2010
3. ↑  Обязательная военная служба Архівавана 24 кастрычніка 2013.

Спасылкі
--------

* **Афіцыйная старонка** узброеных сіл Германіі ;
* **Афіцыйная старонка** міністэрства абароны Германіі;
* Bundeswehr - Вооружённые силы Германии на YouTube
* Bundeswehr - Вооружённые силы Германии на YouTube

| ⛭Краіны Еўропы: Узброеныя сілы |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

| НАТА Арганізацыя Паўночнаатлантычнага дагавора (НАТА) |
| --- |
| 
* Албанія
* Балгарыя
* Бельгія
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грэцыя
* Данія
* ЗША
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Канада
* Латвія
* Літва
* Люксембург
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Румынія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Эстонія

 |

|  Германія ў тэмах |
| --- |
| Гісторыя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Храналогія | Дагістарычная Германія · Старажытная Германія · Франкская імперыя · Усходне-Франкскае каралеўства · Свяшчэнная Рымская імперыя · Рэйнскі саюз · Германскі саюз · Паўночнагерманскі саюз · Германская імперыя · Веймарская рэспубліка · Трэці рэйх · ФРГ · ГДР |
| Войны | Трыццацігадовая вайна · Аўстра-пруская вайна 1866 · Франка-пруская вайна · Першая сусветная вайна · Другая сусветная вайна |
| Кіраўнікі | Кіраўнікі Германіі |

 |  |
| Сімвалы | Герб • Сцяг • Гімн |
| Палітыка | Канстытуцыя • Парламент • Знешняя палітыка |
| Узброеныя сілы | Ваенна-марскія сілы · Паветраныя сілы · Сухапутныя войскі · Аб’яднаныя сілы забеспячэння · Медыка-санітарная служба |
| Эканоміка | Валюта • Прамысловасць • Энергетыка • Турызм (≛ сусветная спадчына) • Сельская гаспадарка • Транспарт • Пошта (гісторыя і маркі) |
| Геаграфія | Сталіца • Адміністрацыйны падзел • Гарады • Землі |
| Грамадства | Насельніцтва • Мовы • Навука • Адукацыя • Спорт • Рэлігія |
| Культура | Літаратура • Мастацтва • Кінематограф • Кухня • Музыка • Святы |

| ⛭Арміі Германіі з 1871 года |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 
РэйхсхеерІмперская армія1871—1919
 | 
РэйхсверІмперская абарона1919—1935
 | 
ВермахтУзброеныя сілы1935—1945
 | 
Нацыянале ФольксармееНацыянальная народная армія1956—1990
 | 
БундэсверФедэратыўная абароназ 1955
 |

 |