recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нівішчы.

**Ні́вішчы** (трансліт.: *Niviščy*, руск.: Нивищи) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета. Размешчана за 12 км ад Бярозы, за 7,5 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

Вядомы ў сярэдзіне XIX ст. калі 3 сакавіка 1861 года сяляне вёскі адмовіліся выконваць інвентарныя павіннасці і аб'явілі аб непадпарадкаванні ўладзе, частка сялян была арыштавана і змешчана ў Пружанскую турму. У 1864 годзе — пад назвай Нівішча ў Блудзенскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. У 1890 годзе ў Картузскабярозаўскай воласці, вёска і маёнтак Павішчы.

У 1897 годзе дзейнічаў хлебазапасны магазін. Маёнтак ва ўладанні Сцяпана Сямашкі, непадалёку б. карчма (З двары, 4 жыхары). У 1905 годзе ў Бярозаўскай воласці. З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы (у ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.

З 1921 года ў складзе Палескага ваяводства Польшчы. У вёсцы дзейнічала ячэйка КПЗБ.

З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска ў Кабакоўскім сельсавеце.

У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Акупанты загубілі 1 жыхара вёскі, на фронце загінулі 7 воінаў-землякоў.

З 14 красавіка 1964 года ў Блудзенскім сельсавеце (1 жніўня 1964 перайменаваны ў Першамайскі). Паводле перапісу 1970 года ў саўгасе «Бярозаўскі».

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 21 двор, 144 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 170 жыхароў.
	+ 1940 — 44 двары, 211 жыхароў.
	+ 1959 — 44 гаспадаркі, 160 жыхароў.
	+ 1970 — 120 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 17 двароў, 24 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Нiві́шчы**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Першамайскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Першамайская |
| Аграгарадкі | Кабакі |
| Вёскі | Вашчанка ·  Жычын ·  Карпяшы ·  Нівішчы ·  Пясчанка ·  Ціхны |
**Анаплазія** (ад ст-грэч. *ἀνα-* ‘назад’ і πλάσις ‘утварэнне’) — пераход жывых клетак і тканак у недыферэнцыяваны стан, аж да поўнай немагчымасці вызначэння паходжання клеткі. Пры гэтым клеткавая тканка губляе здольнасць выконваць свае характэрныя функцыі, аднак набывае здольнасць да неабмежаванага росту. Анаплазія часта сустракаецца ў злаякасных пухлін, якія хутка растуць.

Адрозніваюць цыталагічныя анаплазію (разбурэнне унутрыклеткавай структуры) і пазіцыйную або арганізацыйную анаплазію (парушэнне міжклеткавай структуры).

Прыкметы анаплазіі
------------------

* змена памераў і структуры (у тым ліку, храмасомнага набору) клеткавых ядраў;
* паніжэнне дыферэнцыявання клетак;
* парушэнне фізіка-хімічных і біяхімічных уласцівасцяў клетак;
* паслабленне міжклеткавых сувязяў.

Літаратура
----------

* Pitot, Henry C. *Fundamentals of Oncology*. London: Taylor & Francis, 2002.
**Нігмаціла Тулкінавіч Юлдашаў** (узб.: Nig'matilla To'lqinovich Yo'ldoshev; 5 лістапада 1962, Ташкент) — узбекскі дзяржаўны дзеяч, выконваючы абавязкі Прэзідэнта Узбекістана з 2 па 8 верасня 2016 года.

Сенатар (2015), старшыня Сената Олій Мажліса Рэспублікі Узбекістан.

Біяграфія
---------

Нігмаціла Юлдашаў нарадзіўся 5 лістапада 1962 года ў Ташкенце. Скончыў юрыдычны факультэт Ташкенцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. У розны час працаваў старшым следчым пракуратуры Алмалык (1987—1991); следчым пракуратуры Юнусабадскага раёна Ташкента (1991—1993); старшым следчым пракуратуры Ташкента (1993—1994); пракурорам ўпраўлення Генеральнай пракуратуры Узбекістана (1994—1999); начальнікам аддзела Галоўнага следчага ўпраўлення Генеральнай пракуратуры (1999—2000); начальнікам Інспекцыі забеспячэння ўнутранай бяспекі Генеральнай пракуратуры (2000—2003); вядучым інспектарам службы Дзяржаўнага саветніка Прэзідэнта па каардынацыі дзейнасці праваахоўных і кантралюючых органаў (2003—2006); начальнікам Дэпартамента па барацьбе з падатковымі, валютнымі злачынствамі і легалізацыяй злачынных даходаў пры Генеральнай пракуратуры (2006—2008); намеснікам Генеральнага пракурора (2008—2011).

21 чэрвеня 2011 года Нігмаціла Юлдашаў заступіў на пасаду Міністра юстыцыі Узбекістана, якую займаў да 26 студзеня 2015 года.

20 студзеня 2015 года ўказам Прэзідэнта Узбекістана Нігмаціла Юлдашаў быў прызначаны сенатарам. 22 студзеня 2015 года тайным галасаваннем абраны на пасаду старшыні Сената.

Пасля смерці Іслама Карымава 2 верасня 2016 года ў адпаведнасці з артыкулам 96 Канстытуцыі стаў выконваючым абавязкі Прэзідэнта Узбекістана, але 8 верасня таго ж года заявіў пра самаадвод.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑  В Узбекистане утвердили врио президента (руск.).  РИА Новости (8 верасня 2016). Праверана 4 студзеня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Усачоў.
**Аляксандр Фёдаравіч Усачоў** (1907—1949) — ваенны музыкант, маёр Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, заснавальнік і першы кіраўнік Ансамбля Чырвонаармейскай песні і танца Беларускай ваеннай акругі (цяпер — Акадэмічны ансамбль песні і танца Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь), заслужаны артыст Беларускай ССР (1942)

Біяграфія
---------

Магіла Усачова на Вайсковых могілках Мінска.
Аляксандр Усачоў нарадзіўся ў 1907 у пасёлку Раменскага шклянога завода (цяпер — Маскоўская вобласць). У 1938 ён быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію.

З 9 студзеня 1939 года і да самай сваёй смерці Усачоў нязменна ўзначальваў Ансамбль песні і танца Беларускай ваеннай акругі, які размяшчаўся спачатку ў Смаленску, затым у Мінску. Унёс вялікі ўклад у фарміраванне Ансамбля. На чале яго удзельнічаў у польскім паходзе, выступаў у Заходняй Беларусі.

У гады Вялікай Айчыннай вайны Усачоў кіраваў Ансамблем песні і танца Заходняга фронту. Ён асабіста ствараў канцэртныя праграмы для выступу перад часткамі, у агульнай складанасці правёўшы больш за тысячу канцэртаў, асабіста быў аўтарам шэрагу песень. У жніўні 1943 года падчас выступу ў частках 49-й арміі  (руск.) (бел. Усачоў быў кантужаны, але застаўся ў страі. Разам з надыходзячымі савецкімі часткамі Ансамбль пад яго кіраваннем прайшоў праз Беларускую і Літоўскую ССР, канец вайны сустрэўшы ва Усходняй Прусіі.

Раптоўна памёр 22 лістапада 1949 года, пахаваны на Вайсковых могілках Мінска.

Узнагароды
----------

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Працоўнага Чырвонага Сцяга (1940), Чырвонай Зоркі і шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Матэрыялы АБД «Подзвіг народу».

Літаратура
----------

* Академический ансамбль песни и танца Вооруженных сил Республики Беларусь : книга памяти / Александр Яровой. — Минск : Издатель А. Н. Вараксин, 2016. — С. 34, 42, 53-54.
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 260.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 330.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1987. — Т. 5. — С. 368.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 136559 |
**Законы Дванаццаці табліц** — збор законаў Старажытнага Рыма, створаны, згодна з традыцыяй, абранымі калегіямі дэцэмвыраў у 451-450 да н.э. Уяўляў сабой запіс звычайнага права рымскай абшчыны. Назва *Законы Дванаццаці табліц* звязана з тым, што яны былі запісаныя на 12 дошках, выстаўленых на гарадской плошчы. Тэкст законаў Дванаццаці табліц не захаваўся і рэканструюецца на аснове згадак і спасылак, якія ўтрымліваліся ў творах рымскіх пісьменнікаў і юрыстаў (Цыцэрона, Гая і інш.). Законы Дванаццаці табліц утрымлівалі пастановы, якія адносіліся да судаводства, крымінальнага і грамадзянскага права. Судовы працэс па маёмасных спрэчках адрозніваўся разнастайнасцю формаў, падзелам кампетэнцыі паміж магістратам-прэторам і суддзёй - прыватнай асобай, прызначанай для канчатковага рашэння спрэчнага выпадку. Для маёмасных адносін характэрна шырокае распаўсюджванне прыватнай уласнасці, уключаючы зямельную, а таксама разнастайнасць відаў здзелак, якія складаліся на аснове вольнай дамовы паміж бакамі (куплі-продажу, мены , пазыкі і інш.). Нормы сямейнага права грунтаваліся на безумоўным панаванні кіраўніка сям'і - *paterfamilias*.
**Закрытае акцыянернае таварыства** альбо **ЗАТ** — форма арганізацыі публічнай кампаніі. Гэта акцыянернае таварыства, акцыі якога размяркоўваюцца толькі сярод заснавальнікаў або загадзя вызначанага круга асоб (у супрацьлегласць ААТ).

Акцыянеры такога таварыства маюць пераважнае права на набыццё акцый, якія могуць прадавацца іншымі акцыянерамі. Колькасць удзельнікаў закрытага акцыянернага таварыства абмежавана законам. Як правіла, закрытае акцыянернае таварыства не абавязанае публікаваць справаздачу для ўсеагульнай звесткі, калі гэта не ўсталявана законам.

Мінімальны Статутны фонд ЗАТ складае ў эквіваленце 100 БВ і фармуецца цалкам да дзяржаўнай рэгістрацыі. Статутны фонд падзелены на
пэўную колькасць акцый.
Вобласці Балгарыі
**Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Балгарыі** — падзел тэрыторыі Рэспублікі Балгарыя на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. У цяперашні час ён мае два ўзроўні — 28 абласцей (балг.: областа), падзеленых на 265 абшчын (балг.: общини).

Сучасны падзел
--------------

### Абшчыны

Адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі, у якіх у асноўным ажыццяўляецца мясцовае самакіраванне ў Балгарыі, з’яўляюцца абшчыны. Іх колькасць — 265.

### Вобласці

Існуючыя вобласці (іх 28) былі ўтвораны ў 1999 годзе, яны супадаюць з акругамі, якія існавалі з 1959 па 1987 год, у асноўным па межах і цалкам па адміністрацыйных цэнтрах: Благоеўград, Бургас, Варна, Вяліка-Тырнава, Відзін, Враца, Габрава, Добрыч, Кырджалі, Кюстэндзіл, Ловеч, Мантана, Пазарджык, Пернік, Плевен, Плоўдзіў, Разград, Русэ, Сілістра, Слівен, Смолян, горад Сафія, Стара-Загора, Тырговіштэ, Хаскава, Шумен, Ямбал.

**Спіс абласцей:**

* Благоеўградская вобласць
* Бургаская вобласць
* Варненская вобласць
* Велікатырнаўская вобласць
* Відынская вобласць
* Врацкая вобласць
* Габраўская вобласць
* Гарадская вобласць Сафія
* Дабрыцкая вобласць
* Кырджалійская вобласць
* Кюстэндзілская вобласць
* Ловецкая вобласць
* Мантанская вобласць
* Пазарджыкская вобласць
* Пернікская вобласць
* Плевенская вобласць
* Плоўдзіўская вобласць
* Разградская вобласць
* Русенская вобласць
* Сафійская вобласць
* Сілістранская вобласць
* Слівенская вобласць
* Смалянская вобласць
* Старазагорская вобласць
* Тырговішцкая вобласць
* Хаскаўская вобласць
* Шуменская вобласць
* Ямбальская вобласць
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Высоцкі.

**Уладзіслаў Высоцкі** (польск.: Władysław Wysocki; 24 красавіка 1908 — 12 кастрычніка 1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны намеснік камандзіра 3-га батальёна 1-га пяхотнага палка 1-й польскай пяхотнай дывізіі імя Тадэвуша Касцюшкі ў складзе 33-й арміі Заходняга фронту, Герой Савецкага Саюза, капітан Войска Польскага.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1908 годзе ў Польшчы. Паляк. Пасля нападу фашысцкай Германіі на Польшчу і пачатку 2-й сусветнай вайны не сышоў з польскай арміяй у Іран, а застаўся ў Савецкім Саюзе, дзе пад камандаваннем генерала Зыгмунта Берлінга  (руск.) (бел. была сфарміравана з польскіх патрыётаў і ўзброеная савецкай баявой тэхнікай 1-я польская пяхотная дывізія імя Тадэвуша Касцюшкі  (руск.) (бел..

У другой палове 1943 1-я польская дывізія выступіла на фронт, дзе 12 кастрычніка 1943 ў складзе 33-й Арміі (Заходні фронт) атрымала баявое хрышчэнне ў бітве пад беларускім пасёлкам Леніна Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Гэтая дата пасля стала ў былой Польскай Народнай Рэспубліцы нацыянальным святам — Днём Войска Польскага.

12 кастрычніка 1943 года намеснік камандзіра 3-га батальёна (1-ы пяхотны полк) капітан Уладзіслаў Высоцкі са сваімі байцамі паспяхова авалодаў магутным вузлом супраціву праціўніка і захапіў першую лінію абароны гітлераўцаў, уклініўшыся ў другую ля в. Трагубава. Акружаны гітлераўцамі, каб не трапіць у палон, скончыў жыццё самагубствам.

Узнагароды
----------

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 11 лістапада 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм грамадзяніну Польшчы, капітану Высоцкаму Уладзіславу Казіміравічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароджаны ордэнам Леніна.

Ушанаванне памяці
-----------------

4 кастрычніка 1973 года, міністр абароны генерал Войцех Ярузельскі прысвоіў 1-му Пражскаму механізаванаму палку  (руск.) (бел. імя капітана Уладзіслава Высоцкага.

Капітан Уладзіслаў Высоцкі з'яўляецца заступнікам пачатковай школа № 2 у родным Бельск-Падляшскім. Вуліца, на якой знаходзіцца школа, таксама носіць яго імя

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Высоцкий Владислав // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 130. — 737 с.
2. ↑  Rozkaz Nr 019/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 października 1973 roku w sprawie nadania jednostkom wojskowym historycznych nazw oraz imion zasłużonych działaczy partyjnych, żołnierzy oddziałów frontowych i partyzanckich, a także ustanowienia dorocznych świąt, Dziennik Rozkazów MON Tajny z 1973 r. Nr 10, poz. 26.
3. ↑  Szkoła Podstawowa Nr 2 im. kpt. Władysława Wysockiego, 17-100 Bielsk Podlaski, ul. Wł. Wysockiego 6. Архівавана 29 красавіка 2015.  (польск.)

Літаратура
----------

Уладзіслаў Высоцкі на сайце «Героі краіны»

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Жываносная крыніца»** — мураваны праваслаўны храм у в. Коханаўка Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца за 3 км на поўнач ад вёскі, у лесе.

Гісторыя
--------

Сучасны храм пабудаваны ў 1992 годзе на месцы бажніцы, якая існавала ў XVIII стагоддзі. Пры прыходзе дзейнічае сястрыцтва ў імя блаславёнай Валянціны Мінскай і казацтва.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з цэглы. Вырашана 4-часткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: прамавугольныя ў плане аб’ёмы прытвора, трапезнай, малітоўнай залы, апсіды. Архітэктурная рытміка заснавана на нарастанні 2-схільных дахаў, завершаных над прытворам, малітоўнай залай і апсідай цыбулепадобнымі галоўкамі. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі. Малітоўная зала перакрыта корабовым скляпеннем. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр’ера з’яўляецца 3-ярусны іканастас.

Зноскі
------

1. ↑  Царква ў гонар абраза Божай Маці «Жываносная крыніца»

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Жываносная крыніца» (Коханаўка) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шчэпаў.
**Уладзіслаў Аляксандравіч Шчэпаў** (23 жніўня 1976, г. Гомель) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 жніўня 1976 года ў г. Гомелі.

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны, эканаміст-менеджар. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

Працаваў асістэнтам, дацэнтам кафедры эканомікі і кіравання вытворчасцю, дэканам эканамічнага факультэта ўстановы адукацыі «Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны».

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, медалём «За працоўныя заслугі» (2019).

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае двух сыноў.

Зноскі
------

1. ↑  Лукашэнка ўзнагародзіў Марзалюка ордэнам Пашаны

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Дзяржаўны»** — праваслаўны храм у г. Івацэвічы, размешчаны па адрасе вул. Дэпутацкая, 2.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1990-я гг. з цэглы паводле праекта, створанага ў Маскоўскай патрыярхіі рыжскімі будаўнікамі. Папярэдні мураваны храм быў пабудаваны ў 1870 годзе на ўрадавыя сродкі.

Архітэктура
-----------

Вырашана ў стылізаваных формах старажытна-рускага царкоўнага дойлідства. У аснове кампазіцыі вертыкальна выцягнуты 4-гранны купальны аб'ём, завершаны 5-купаллемі раскрапаваны трайнымі закамарамі з вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі. Алтарны фасад завяршаецца паўкруглымі апсідамі пад сферычнымі пакрыццямі, франтальны — нізкім прытворам з макаўкай над двухсхільным дахам і бакавымі цыліндрычнымі хрысцільнямі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007. -стар. 181.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква ў гонар абраза Божай Маці «Дзяржаўны» (Івацэвічы)
* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Дзяржаўны» (Івацэвічы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Дзяржаўны» (Івацэвічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць»** — праваслаўны храм у в. Кеўлы Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі на могілках.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1862 годзе з бутавага каменю і цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры з рысамі позняга класіцызму. Складаецца з прамавугольных у плане малітоўнай залы і апсіды, накрытых асобнымі двухсхільнымі дахамі. Галоўны фасад атынкаваны, дэкарыраваны шырокімі лапаткамі, люкарнамі, цягамі, карнізамі з сухарыкамі. З боку галоўнага фасада — званіца з макаўкай. На фоне бутавай паліхромнай муроўкі вылучаюцца атынкаваныя карнізы і ліштвы прамавугольных аконных праёмаў.

Інтэр’ер
--------

Ва ўнутранай прасторы над вузкім прытворам — хоры з драўлянай балюстрадай. Апсіда адзелена ад малітоўнай залы драўляным іканастасам.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
Мута́зы — ферменты класа ізамераз, якія каталізуюць перанос асобных груповак ад аднаго ўчастка малекулы да другога. Напрыклад, пераўтварэнне глюкоза-6-фасфату ў глюкозу-1-фасфат пры гліколізе каталізуецца фосфаглюкамутазай, якая ажыццяўляе ўнутрымалекулярны перанос.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777552656 |
**Царква ў гонар Усіх Святых** — праваслаўны храм у вёсцы Дольная Рута Карэліцкага раёна. Будаўніцтва царквы завершана ў 1935 годзе.

Архітэктура
-----------

Царква з’яўляецца яркім прыкладам удалай стылізацыі візантыйскіх форм і рацыянальнага выкарыстання якасцей новых матэрыялаў. Тут канструктыўная логіка правобраза стала асновай прасторавай кампазіцыі. У той жа час мастацкі вобраз храма сфарміраваны з дапамогаю чыстых плоскасных аб’ёмаў, якія ствараюць дынамічную ўзаемасувязь асобных проста чытаемых форм.

Аднанефавая, зальнага тыпу бажніца перакрытая вальмавай страхою з цыбулепадобным шматгранным купалам на васьмерыку. Над бабінцам — аднаярусная званіца з шатровым завяршэннем, упрытык да якога прыстаўленыя яшчэ чатыры дэкаратыўныя купалкі-макаўкі. Такая трактоўка артадаксальнай «пяцікупальнасці», перанесенай з асноўнага аб’ёму на званіцу, зусім не традыцыйная. Аднак руплівая прапрацоўка пучка макавак рэзка кантрастуе з простымі кубічнымі аб’ёмамі ўсяе царквы, ствараючы сваеасаблівы кантрапунктны рытм, прымушаючы прастору гусцець, расцягвацца, дрыжаць, ствараючы іерархічную сістэму фокусаў і субдамінантаў.

Да бабінца прымкнуты двухкалонны, з выгляду мініяцюрны порцік, які падкрэслівае галоўны ўваход у храм. Шырока вынесеныя прыступкі лесвіцы, моцна вынесены порцік ствараюць самастойны модуль, пранікаючы ў навакольнае асяроддзе. Пры жорсткай ўзаемасувязі элементаў будынка тут прасочваецца памкненне да «ўцягвання» ў іх знешняй прасторы.

Сцены царквы Усіх Святых прарэзаныя высокімі і шырокімі аконнымі праёмамі (першапачаткова прамавугольнымі) у асноўным аб’ёме і некалькі меншымі ў сценах бабінца. Шырокія паўкруглыя праёмы пяцігаловай званіцы падкрэсліваюць не толькі яе лёгкасць, якая проціпастаўляецца ўсяму будынку, але і яе абсалютнае дамінаванне ў абліччы царквы.

Царква ў Дольнай Руце — характэрны помнік культавага дойлідства, які спалучае ў сабе традыцыйныя уяўленні і новую пластычную мову канструктывізму.

Літаратура
----------

* *Харэўскі, С. В.* Культавае дойлідства Заходняй Беларусі 1915—1940 гг. — Вільня: ЕГУ, 2008. — С. 90—91. — ISBN 978-9955-77-13-9.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Царква ў гонар Усіх Святых (Дольная Рута) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Царква ў гонар Усіх Святых (Дольная Рута) на сайце Radzima.org
* Царква ў гонар Усіх Святых (Дольная Рута) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Заходне-Сібірская пліта** — тэктанічная структура, частка Цэнтральнаеўраазіяцкай маладой платформы.

Адпавядае плошчы Заходне-Сібірскай раўніны, а на поўначы заходзіць на шэльф Карскага мора. На захадзе абмежавана Урала-Новазямельскім выступам, на паўднёвым усходзе — Казахстана-Алтайскім і Кузнецка-Саянскім выступамі, на ўсходзе прымыкае да Сібірскай платформы. Кустанайская седлавіна аддзяляе Заходне-Сібірскую пліту ад Туранскай пліты.

Фундамент складзены з рознаўзроставых палеазойскіх складкавых парод, у цэнтральнай частцы ёсць дакембрыйскія масівы. На паверхні фундамента рыфтавыя ўпадзіны субмерыдыянальнага напрамку, запоўненыя кантынентальнымі трыясава-юрскімі адкладамі. 3 мезазою на стан Заходне-Сібірскай пліты ўплывалі адмоўныя тэктанічныя рухі, якія паступова кампенсаваліся намнажэннем мезазойскіх і кайназойскіх адкладаў (магутнасць да 4-6 км). Гэтыя адклады стварылі платформавы чахол.

На Заходне-Сібірскай пліце шмат прамысловых радовішчаў: нафты, газу (Заходне-Сібірская нафтагазаносная правінцыя), вугалю, жалезных руд, баксітаў, марганцавых руд, соды, вялікія паклады торфу, Заходне-Сібірскі артэзіянскі басейн.

---

Заходне-Сібірская пліта // БелЭн. У 18 т. Т. 7. - Мн. 1998.
**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць»** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Масты Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры горада на вул 30 год УЛКСМ, 152.

Гісторыя
--------

Храм быў пабудаваны ў перыяд з 1994 года па 1995 год. Будынак храма агульнай плошчай 570 метраў квадратных і аб’ёмам 6899 м³, умяшчальнасцю 500 чалавек, пабудаваны з сілікатнай цэглы і абліцаваны чырвонай цэглай. У 2002 годзе зроблены рамонт падвальнага памяшкання, у якім уладкаваная храмавая бібліятэка.

Архітэктура
-----------

Архітэктарам з’яўляецца Ніна Сяргееўна Емяльянава.

Твор архітэктуры, вырашаны ў стылізаваных формах старажытнарускага царкоўнага дойлідства. Працяглы прамавугольны аб’ём малітоўнай залы пераходзіць у тры паўкруглыя апсіды, па баках далучаны ніжэйшыя прытворы. Да фасада дабудаваны прытвор з высотнай 8-граннай званіцай, завершанай цыбулепадобнай галоўкай на гранёным сферычным купале. Над алтарнай часткай узведзены 8-гранны светлавы барабан з цыбулепадобнай галоўкай. Такія ж меншыя светлавыя барабаны ўзведзены па баках цэнтральнага аб’ёму, у аснаванні даху. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі і ўваходным парталам. У вугле агароджы пастаўлена капліца — прамавугольны ў плане 2-часткавы аб’ём пад вальмавым дахам з макаўкай.

Зноскі
------

1. ↑  Храм иконы Божией Матери «Всех скорбящих Радость» г. Мосты Архівавана 27 снежня 2019.
2. ↑  Царква ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць» Архівавана 30 лістапада 2020.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць» (Масты) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гальперын.
**Яфім Абрамавіч Гальперын** (каля 1855, Мінск — пасля 1924) — рэвалюцыянер-народнік, публіцыст.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Мінскай гімназіі. У 1874 далучыўся да ідэй народніцкага сацыялізму і ў 1875-76 з мэтамі «лятучай прапаганды» накіраваўся ў Смаленскую і Тульскую губерні. Вярнуўся ў Мінск, супрацоўнічаў з землявольскім гуртком М. Велера. Пасля расколу «Зямлі і волі» далучыўся да «Чорнага перадзелу», кіраваў яго гуртком у Гродне. З канца 1881 у Мінску, уваходзіў у нарадавольскі гурток Я. Хургіна, з 1885 — у гурток І. Гурвіча. Супрацоўнічаў з газ. «Минский листок».

Адзін са стваральнікаў Рабочай партыі паліт. вызвалення Расіі.

Арыштаваны ў маі 1900 і пасля 14-месячнага зняволення сасланы на 5 гадоў у Сібір.

У 1924 напісаў успаміны пра сваю рэвалюцыйную дзейнасць у 1874—1918 (рукапіс у НАРБ). Далейшы лёс невядомы.

Літаратура
----------

* Лосинский Н.Б. Революционно-народническое движение в Белоруссии, 1870-1884. Мн. 1983
* ЭГБ, т. 2.

Крыніца
-------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
**Узброеныя сутыкненні ў Нагорным Карабаху** — узброеныя сутыкненні паміж узброенымі сіламі Азербайджана з аднаго боку і арміяй абароны непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі з другога боку, якія доўжыліся з 1 па 3 жніўня 2022 года. Азербайджан ускладаў віну за пачатак баявых дзеянняў на армянскі бок. У сваю чаргу, Арменія і непрызнаная Нагорна-Карабахская Рэспубліка абвінавачвалі азербайджанскі бок. Расійскі міратворчы кантынгент таксама ўсе тры дні называў Азербайджан вінаватым у парушэнні рэжыму спынення агню.

3 жніўня Азербайджанам пачата **аперацыя "Адплата"** (азерб.: «Qisas» əməliyyatı). Як заяўляе Міністэрства абароны Азербайджанскай Рэспублікі, ваенная кампанія запушчана ў адказ на гібель азербайджанскага вайскоўца ў выніку «тэрарыстычна-дыверсійнай аперацыі супраць падраздзяленняў азербайджанскай арміі» , і з мэтай прадухілення «спробы захопу вышыні Кырхкыз».

У Арменіі і ў Нагорным Карабаху сутыкненні ахарактарызавалі як чарговую праяву «армянаненавісніцтва», спробу «запалохвання армян Нагорнага Карабаха», а таксама этнічную чыстку і «паўзучую акупацыю Нагорнага Карабаха». МЗС Азербайджана, у сваю чаргу, заявіў, што Азербайджан забяспечвае бяспеку і цэласнасць сваіх тэрыторый на законных падставах, а абвінавачанні ў свой адрас назваў «крывадушнасцю».

Па выніку сутыкненняў армія Азербайджана заявіла аб узяцці вышынь Кырхкыз, Сарыбаба і некаторых іншых. Аднак прадстаўнікі расійскага міратворчага кантынгенту адмаўлялі парушэнне лініі судакранання.

Зноскі
------

1. ↑  Азербайджан отчитался об итогах операции «Возмездие» в Карабахе: взяты высоты
2. ↑  Число раненых армянских солдат в Карабахе достигло 19, состояние одного оценивается как крайне тяжелое
3. ↑  Азербайджанская Армия осуществила операцию «Возмездие» // Официальный сайт Министерства обороны Азербайджанской Республики. 3.08.2022.
4. ↑  Заявление Министерства иностранных дел Республики Арцах **(нявызн.)**.  Министерство иностранных дел Республика Арцах (3 жніўня 2022). Праверана 5 жніўня 2022.
5. 1 2  Баку ответил Еревану: Азербайджан все делает законно
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маршак.
**Яфім Майсеевіч Маршак** (12 ліпеня 1905, м. Койданава, Мінскі павет — 22 сакавіка 1985, Мінск) — беларускі дзеяч сельскай гаспадаркі і будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Таджыкскай ССР (1964).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў Горках у 1935 годзе. Працаваў старшым навуковым супрацоўнікам БелНДІ эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі (1935—1937), галоўным інжынерам трэста зернесаўгасаў, начальнікам АКБ Міністэрства саўгасаў СССР, аддзела Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў БССР, начальнікам майстэрняў Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў Літоўскай ССР, з лістапада 1954 года дырэктарам Таджыкдзіпрабуда, з 1968 па 1971 гады — галоўным спецыялістам тэхнічнага аддзела Белдзіпрасельбуда.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1935 года. Член КПСС з 1948 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Тэматыка публікацый: арганізацыя працы ў калгасах Беларусі; планіроўка і забудова сельскіх населеных месцаў і інш.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі «Знак Пашаны» (1958, 1966).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Маршак Ефим Моисеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-ar9743866 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарас.**Яфім Мікалаевіч Тарас** (24 мая 1910, Мінск — 19 лютага 1981, Мінск) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Ленінградскай мастацкай студыі (1924—1925), у Віцебскім мастацкім тэхнікуме (1929—1932). Вучыўся ў Я. Мініна, М. Эндэ, Ф. Фогта. Удзельнічаў у мастацкіх выставах з 1927 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Сябра Саюза беларускіх мастакоў (з 1948). Пэўны час жыў у Гродна.

Творчасць
---------

Працаваў у прыкладной, у тым ліку, прамысловай і кніжнай графіцы, а таксама медальённым мастацтве. Аўтар серый паштовых марак, паштовых канвертаў, таварных знакаў для Гомельскай мэблевай фабрыкі і абутковай фабрыкі Міністэрства лёгкай прамысловасці БССР, этыкетак для шакаладных цукерак, рэкламы грашова-рэчавых латарэй, тэлевізараў «Неман», матацыклаў «Мінск-101», будзільнікаў «Зара», піяніна Барысаўскай фабрыкі, партрэтаў па метале Я. Купалы і Я. Коласа, шэрагу памятных медалёў. У 1950—1960-я стварыў мноства арыгінальных плакатаў, якія за савецкім часам выконвалі функцыю сацыяльнай і побытавай рэкламы.

Сярод твораў Яфіма Тараса — мастацкае афармленне і ілюстрацыі да «Выбранага» Я. Купалы і Я. Коласа, «Падарожжа на новую зямлю» М. Зарэцкага, твораў А. Пушкіна ў перакладах на беларускую мову (1949). Разам з М. Гуціевым аформіў кніжнае выданне «Слова аб палку Ігаравым» у перакладзе Я. Купалы (1952).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларускі саюз мастакоў, 1938—1998: энцыкл. давед. — Мн. 1998.
**Крысцін Мутанен** (ням.: Christine Muttonen; 16 ліпеня 1954, Філах, Аўстрыя) — аўстрыйскі палітычны дзеяч, старшыня Парламенцкай асамблея АБСЕ (з 2016 года).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 16 ліпеня 1954 года ў г. Філах (Аўстрыя). Вывучала гісторыю і англійскую мову ў Венскім універсітэце і атрымала ступень магістра. У перыяд з 1983 па 1999 гады выкладала ў тэхнічным каледжы г. Філлах. З 1997 па 1999 гады была членам гарадскога савета г. Філлах.

З 1999 года — дэпутат Нацыянальнага савета Аўстрыі. З 2000 года — член аўстрыйскай дэлегацыі ў Парламенцкай асамблеі АБСЕ. З 2003 года — член аўстрыйскай дэлегацыі ў Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы (у тым ліку намеснік старшыні падкамітэту па культурнай спадчыне; член Камітэта па палітычных пытаннях і дэмакратыі). У 2003—2009 гадах — старшыня Камітэта па справах культуры Нацыянальнай рады Аўстрыі. З 2009 года —спікер сацыял-дэмакратычнай фракцыі па міжнародных і еўрапейскіх справах; намеснік старшыні Камітэта Нацыянальнага савета па справах Еўрасаюза; член Нацыянальнага савета бяспекі. З 2014 года — сустаршыня Саюза парламентарыяў за нераспаўсюджванне ядзернай зброі і раззбраенне. З 2014 года — намеснік Старшыні Парламенцкай асамблеі АБСЕ, а таксама намеснік кіраўніка аўстрыйскай дэлегацыі ў ПА АБСЕ. З 2016 года — Старшыня Парламенцкай асамблеі АБСЕ.

Зноскі
------

1. ↑  Christine MUTTONEN //

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крысцін Мутанен

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Яфрэм Смаленскі** (? — пасля 1238 года) — старажытнабеларускі пісьменнік, праваслаўны святар, манах, цудатворца, вялебны, вучань Аўрамія Смаленскага.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся і жыў у Смаленску. Праславіўся тым, што напісаў «Жыццё Аўрамія Смаленскага» (каля 1240 года), дзе паказаў Аўрамія як чалавека, які пераносіў пакуты і здзекі, пакуль да яго не прыйшло сапраўднае прызнанне. Адрозніваўся пакорнасцю і любоўю да блізкіх, з’яўляўся старанным пераймальнікам свайго духоўнага айца. Памяць яго святкуецца 21 жніўня ў дзень памяці вялебнага Аўрамія Смаленскага і ў тыдзень перад днём святкавання Смаленскай іконы Божай Маці (28 ліпеня).

Згадванні
---------

Паводле «Аповесці аб перамогах маскоўскай дзяржавы» (сярэдзіна XVII ст.), у якой апісываюцца падзеі Смуты пачатку XVII ст. ў Расіі (якая была цераз 350 гадоў пасля смерці Яфрэма Смаленскага), разам з Аўраміям Смаленскім Яфрэм Смаленскі маліўся за перамогу смалян над паўстанцамі: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| ...Тогда благодаря неизреченному милосердию всесильного бога и заступничеству пречистой его матери, и молитвам страстотерпца великомученика Меркурия, смоленского чудотворца, и преподобных отцов наших Авраамия и Ефрема, смоленских чудотворцев, и всех святых молитвам воины города Смоленска, всю надежду свою на бога возложив и всю печаль отбросив, пошли с радостью и ничего не боясь, и силой всесильного бога укрепились, и пришли на некое место, называемое Царево Займище, и тут множество бунтовщиков побили и живых захватили, и совсем их оттуда изгнали, и место очистили... «ПОВЕСТЬ О ПОБЕДАХ МОСКОВСКОГО ГОСУДАРСТВА»,  | "|

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 
* 
* 
*
**Яфім Гілевіч Гімпельсон** (24 жніўня 1921, в. Слаўнае, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — 2005) — савецкі вучоны. Доктар гістарычных навук (1966), прафесар (1989).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Больш за 45 гадоў працаваў у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук СССР (зараз — Інстытут расійскай гісторыі РАН).

З’яўляецца аўтарам 17 манаграфій. Сярод прац: «Арганізацыя савецкай дзяржаўнай улады» (1962), «Ваенны камунізм: палітыка, практыка, ідэалогія» (1973), «Скрозь буры грамадзянскай вайны — на шляху да сацыялізму» (1988), «Станаўленне і эвалюцыя савецкага дзяржаўнага апарата кіравання, 1917—1930» (2003), «Расія на пераломе эпох. Асэнсаванне расійскай гісторыі XX стагоддзя» (2006), незакончаны рукапіс «Успаміны пра жыццё і навуковую дзейнасць…».

Удзельнічаў у падрыхтоўцы 3-га выдання «Вялікай савецкай энцыклапедыі», энцыклапедыі «Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя» (1977; 2-е выд. — 1987).

Зноскі
------

1. ↑  Гімпельсон Яфім Гілевіч

Літаратура
----------

* Рукопись книги, прерванная на полуслове… / Синеокая Толочинщина: история, экономика, культура, памятные места / А. А. Шнейдер. — Минск : Бизнесофсет, 2009. — С. 43.
**Петэр Клазен** (нар. 18 жніўня 1935, Любек) — нямецкі скульптар, жывапісец і фатограф. Жыве ў Францыі.

Пасля заканчэння сярэдняй школы Петэр Клазен пачаў вучыцца ў Берлінскай мастацкай акадэміі ў 1956 годзе, у 1958 годзе атрымаў майстар-студыю ў Хана Трыра. У 1959 годзе паехаў у Парыж; праз год упершыню ўдзельнічаў у групавых выставах. Разам з Эро і іншымі ён належаў да новастворанай групы «Figuration Narrative», якая бачыла сябе кантрапунктам і рэакцыяй на абстрактны жывапіс, які панаваў у той час і правёў сваю першую выставу ў 1964 годзе ў Музеі сучаснага мастацтва ў Парыжы. У 1967 годзе быў абраны кіраўніком Нюрнбергскага інстытута сучаснага мастацтва. У 1985/86 гадах быў выкладчыкам Еўрапейскай мастацкай акадэміі ў Трыры. Клазен стварыў мноства цыклаў, у тым ліку «Le Mur de Berlin» у 1988 годзе, серыю работ пра Берлінскую сцяну.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
2. ↑  Peter Klasen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  Who's Who in France — Paris: 1953. — ISSN 0083-9531; 2275-0908<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5924723'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a>
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14960835c · GND: 119220474 · ICCU: VEAV053535 · ISNI: 0000 0000 8514 7642 · LCCN: n81087146 · NKC: xx0075316 · NTA: 114341966 · SUDOC: 03221782X · VIAF: 51760113 · ULAN: 500029456 |

 |
**Прынцэса Крысціна, місіс Магнусан** (шведск.: Prinsessan Christina, fru Magnuson) — шведская прынцэса, сястра караля Карла XVI Густава. Яна з’яўляецца малодшай дачкой шведскага наследнага прынца Густава Адольфа і прынцэсы Сібілы.

Біяграфія
---------

Прынцэса Крысціна (спераду) гуляе са сваімі сёстрамі ў 1945 годзе.
Нарадзілася ў 1943 годзе, яна была чацвёртай дзіцяці наследнага прынца Густава Адольфа і прынцэсы Сібілы. Бацька загінуў у авіякатастрофе ў 1947 г. у Каструпе за Капенгагенам. Затым прынцэса Крысціна жыла разам з маці, братамі і сёстрамі ў палацы Хага. У 1950 годзе маці, прынцэса Крысціна і яе браты і сёстры пераехалі ў Каралеўскі палацы.

Прынцэса Крысціна была адзінай сярод сваіх братоў і сясцёр, якая атрымала вышэйшую адукацыю. Разам з сябрам яна вучылася ў каледжы Рэдкліфа ў ЗША (частка Гарвардскага ўніверсітэта) пасля заканчэння школы ў Швецыі з добрымі адзнакамі. Яна была першай прынцэсай Швецыі, якая вывучалася ў французскай школе ў Стакгольме 13 мая 1963 г. Пасля гэтага яна таксама вучылася ў Стакгольмскім універсітэце.

Прынцэса Крысціна з мужам (2016)
Прынцэса Крысціна — адна з каралеўскіх сясцёр, якая найбольш часта выконвае афіцыйныя місіі, асабліва пасля смерці сваёй маці, прынцэсы Сібілы. Сярод іншага, яна працавала ў Шведскім Чырвоным Крыжы, а ў 1993—2002 гг. Была яго старшынёй. Яна таксама мела заданні і была членам міжнароднага Чырвонага Крыжа.

### Шлюб

У 1974 годзе яна выйшла замуж за дырэктара, цяпер генеральнага консула Торда Магнусана. У пары ёсць тры сыны: Густаў, Оскар і Віктар. Шлюб з мужчынам некаралеўскага роду адмаўляе нашчадкам права на атрыманне каралеўскіх тытулаў. Сама прынцэса Крысціна часта выкарыстоўвае імя Крысціна Магнусан у сваіх розных відах дзейнасці. Яна займае 314 месца ў спадчыну брытанскага прастола па стане на 1 студзеня 2011 года.

Зноскі
------

1. ↑  *Lundy D. R.* Christina Louise Helen Bernadotte, Princess of Sweden // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
3. 1 2 3  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. ↑  *Händelser man minns — en krönika i ord och bild*, 1939—1978, museiintendent Nils Olsson & fil dr Harald Schiller, Samverkande bokförlags försäljningsorganisation, Malmö 1979 s. 1963/5
**Яфім Мікіціч Раманенка** (1898, в. Карма, Гомельскі павет, Расійская імперыя — 1971) — дырэктар БДІНГ у 1944—1949 гадах.

Біяграфія
---------

З сям’і селяніна. Навучаўся ў духоўнай семінарыі Магілёва. Член ВКП(б) з 1919 года. У гады Грамадзянскай вайны ваяваў на Заходнім фронце. У перыяд змагання з басмачамі баў камісарам 98-га стралковага палка Туркменскага фронта. Пасля Грамадзянскай вайны працаваў выкладчыкам аб’яднанай беларускай ваеннай школы.

У 1932 годзе скончыў Планава-эканамічны інстытут і на працягу двух гадоў працаваў у Дзяржплане БССР. У 1934—1941 гады працаваў старэйшым выкладчыкам палітэканоміі і дэканам планавага факультэта БДІНГ.

У гады Вялікай Айчыннай вайны працаваў настаўнікам гісторыі ў адной з школ Саратаўскай вобласці, лектарам ЦК КПБ. У 1944—1949 гады дырэктар БДІНГ. Затым 10 гадоў займаўся выкладчыцкай працай (старэйшы выкладчык, загадчык кафедры) у інстытуце. У 1959 сышоў на пенсію, працягваючы працаваць выкладчыкам кафедры палітэканоміі.

Узнагароды
----------

* Ордэн «Знак Пашаны»
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце БДЭУ


| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Аляксей Гурло (1933—1935)
* Іван Сацункевіч (1935—1936)
* Арон Штаркман (1936—1937)
* Мікалай Казюк (1937—1938)
* Гаўрыіл Сугробаў (1938—1939)
* Пётр Балабанаў (1939—1940)
* Фёдар Мікуноў (1940—1941)
* Яфім Раманенка (1944—1949)
* Гаўрыіл Сугробаў (1949—1962)
* Іван Трухан (1962—1965)
* Сяргей Малінін (1965—1969)
* Фёдар Баравік (1969—1991)
* Раман Карсека (1991—2002)
* Уладзімір Шымаў (2002—2019)
* Вячаслаў Шуцілін (2019—2021)
* Аляксей Ягораў (з 2021)

 |
Не блытаць з Крысцін (фільм, 1983).

**«Крысцін»** (фр.: Christine) — франка-італьянскі меладраматычны фільм рэжысёра П'ера Гаспара-Юі, экранізацыя п'есы Артура Шніцлера «Гульня ў каханне». Здымкі фільма праходзілі пад Парыжам. Прэм'ера фільма адбылася 19 снежня 1958 года.

Галоўныя ролі ў фільме выканалі Ромі Шнайдэр і Ален Дэлон. Менавіта на здымках гэтага фільма ў іх пачаўся раман. Фільм з'яўляецца рымейкам фільма 1933 года рэжысёра Макса Офюльса «Гульня ў каханне», у якім ролю галоўнай гераіні выканала Магда Шнайдэр, маці Ромі Шнайдэр.

Фабула
------

Дзеянне фільма адбываецца ў Вене ў 1906 годзе. Малады лейтэнант Франц Лабхайнер (Ален Дэлон) мае любоўную сувязь з замужняй дамай, баранэсай фон Эгерсдорф, але вырашае расстацца з ёй пасля знаёмства з маладой і прыгожай Крысцінай (Ромі Шнайдэр), дачкой музыканта. Барон даведаецца пра нявернасці жонкі і выклікае Франца на дуэль. Аднак Франц ужо не ўяўляе пагрозы для барона, паколькі горача закаханы ў Крысціну. Складваецца любоўны квадрат...

Заўвагі
-------

1. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
Данфермлінскае абацтва
**Данфе́рмлін** (англ.: Dunfermline, шатл. гэл.: Dùn Phàrlain) — горад у Шатландыі. Размешчаны ў вобласці Файф на беразе заліва Фёрт-оф-Форт, паўночна-заходней Эдынбурга.

Данфермлін — адзін з гістарычных гарадоў Шатландыі. У Сярэднявечча тут размяшчалася адна з галоўных рэзідэнцый каралёў Шатландыі (цяпер у развалінах). Данфермлінскае абацтва служыла іх магільным склепам. У 1624 г. старая частка горада згарэла і з тых часоў у сутнасці не аднаўлялася. З выхадцаў горада можна згадаць прадпрымальніка і філантропа Эндру Карнегі, харэографа Кенета Макмілана, удзельнікаў рок-гурта Nazareth, а таксама лідара гурта Jethro Tull Ена Андэрсана.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4650514-3 · LCCN: n80122927 · NKC: ge1089067 · SUDOC: 121082679 · VIAF: 153607510 |
**Петэр Берэнс** (ням.: Peter Behrens; 14 красавіка 1868, Гамбург — 27 лютага 1940, Берлін) — нямецкі архітэктар, адзін з заснавальнікаў канструктывізму ў архітэктуры і піянер прамысловага дызайну, прадстаўнік Дзюсельдорфскай мастацкай школы, пісьменнік, крытык і тэарэтык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Гамбургу 14 красавіка 1868 года. У 1877—1882 гадах наведваў Крысціяніум. Потым вучыўся жывапісу ў Гамбургскай мастацкай школе. У 1886—1889 гадах займаўся ў жывапісных класах у Карлсруэ і Дзюсельдорфе.

З 1890 года жыў у Мюнхене, дзе стаў членам мастацкага аб’яднання «Мюнхенскі сецэсіён». Пасля наведвання ў 1897 годзе Італіі П. Берэнс зноў працаваў у Мюнхене ў якасці жывапісца, кніжнага графіка, ілюстратара, афарміцеля часопісаў і брашур, быў сярод заснавальнікаў «Аб’яднанага саюза работнікаў мастацтваў і рамёстваў» так званага Мюнхенскага гуртка.

У 1899—1903 гадах Петэр Берэнс працаваў у Дармштацкай калоніі мастакоў. У 1901 годзе ён пабудаваў у Дармштаце ўласны дом з інтэр’ерамі, абстаўленымі мэбляй па сваіх малюнках, мазаікай, роспісамі, тканінамі і керамічнымі вырабамі. Гэта быў адзін з першых твораў архітэктуры «новага стылю». У абліччы дома прасочваюцца ўплывы стылю ар нуво, у прыватнасці архітэктуры Анры ван дэ Велдэ і Чарльза Рэні Макінтоша. У 1900 годзе Берэнс апублікаваў брашуру-маніфест «Свята жыцця і мастацтва», дзе станоўча ацэньваў «сучасную эпоху» з яе «сур’ёзнымі патрэбамі» і «карыснымі каштоўнасцямі».

Па праекце Берэнса быў пабудаваны Павільён Германіі на Міжнароднай выставе ў Турыне 1902 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Peter Behrens<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Peter Behrens — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2  Беренс Петер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  Беренс Петер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
5. 1 2 3 4
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мышко.
**Данута Рамуальдаўна Мышко** (дзявоч. **Сцяцкевіч**, нар. 26 жніўня 1963, г. Гродна) — беларускі літаратуразнавец, педагог. Кандыдат філалагічных навук (1993). Дацэнт (1999).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Гродне ў сям’і рабочага. Вучылася ў СШ № 4 і № 14. Скончыла аддзяленне рускай мовы і літаратуры філфака Гродзенскага ўніверсітэта (1985).

Настаўнічала ў 8-годцы ў в. Нязбодзічы і ў Поразаўскай спецшколе-інтэрнаце Свіслацкага раёна (1985-87). У 1987-89 выкладала на кафедры рускай і замежнай літаратуры Гродзенскага ўніверсітэта. З 1989 — на кафедры польскай філалогіі гэтага ўніверсітэта.

Скончыла завочна аспірантуру Інстытута славяназнаўства і балканістыкі Расійскай Акадэміі навук у 1992. Дысертацыя кандыдата філалагічных навук прысвечана філасофскім аспектам навуковай фантастыкі С. Лема.

Друкуецца з 1989. Вывучае гісторыю і сучасны стан польскай паэзіі. Выдала навучальны дапаможнік для студэнтаў «Польская паэзія другой паловы XVIII стагоддзя» (Гродна, 1997). Аўтар навучальна-метадычных выданняў па гісторыі польскай літаратуры.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Польская паэзiя другой паловы XVIII стагоддзя: дапаможнік па курсу «Гісторыя польскай літаратуры (Асветніцтва)» для студэнтаў спецыяльнасці Г.02.03 «Славянскія мовы і літаратуры» / Д. Р. Мышко. — Гродна, 1997. (Форма імя па бацьку — «Раманаўна».)
* Oda w poezji Stanisława Trembeckiego / Д. Р. Мышко // Literatury wschodniosłowiańskie : z najnowszych badań. — Białystok, 2010. — S. 325—329.

Зноскі
------

1. ↑  unicat.nlb.by

Літаратура
----------

* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.
**Петэр Якаб** (нар. 16 жніўня 1980, Мішкальц, Венгрыя) — венгерскі палітык.

Паходжанне і кар’ера
--------------------

Петэр Якаб заўсёды адкрыта гаварыў пра сваё яўрэйскае паходжанне. Яго прадзед памёр у Асвенціме. Яго бабуля прыняла хрысціянства ў 1925 годзе і выхавала 11 дзяцей у Месетуры.

Скончыў універсітэт Мішкальца ў 2004 годзе. З 2009 па 2010 год быў выкладчыкам гісторыі ў Цыганскай сярэдняй школе і Малой прафесійнай школе Калі ў Мішкальцы.

На парламенцкіх выбарах 2018 года ён быў абраны дэпутатам парламента. З лютага па чэрвень 2019 года быў намеснікам лідара парламенцкай групы Ёбіка. З чэрвеня 2019 года з’яўляецца лідарам парламенцкай групы Ёбіка.

25 студзеня 2021 года Пётр Якаб прыняў рашэнне: ён будзе ўдзельнічаць у першасных выбарах у якасці кандыдата ў прэм'ер-міністры.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑   Архівавана 29 лютага 2020.
11. ↑