**Джакама Леапардзі** (італ.: Giacomo Leopardi; 29 чэрвеня 1798, Рэканаці, Папская вобласць, Італія — 14 чэрвеня 1837) — італьянскі паэт.

У творах Дж. Леапардзі спалучаюцца любоў да антычнай культуры і да нацыянальнай традыцыі, што збліжае яго з класіцыстамі, але наватарскія строфіка і рытміка, а таксама тэматыка і моц пачуццяў, якія ён укладаў у свае творы, яднаюць яго з рамантыкамі. Звычайна ў творчасці паэта вызначаюць два кірункі — гістарычны песімізм і філасофскі песімізм. Філасофская пазіцыя Леапардзі — анталагічная прысутнасць зла ў свеце і «бясконцая марнасць усяго зямнога» — стане адной з галоўных тэмаў італьянскай лірыкі дэкадансу і паэзіі XX ст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў арыстакратычнай сям’і. Дзяцінства і юнацкія гады правёў у Рэканаці. Цікавіўся навукай і літаратурай. У выніку ў 1813 з’яўляецца «Гісторыя астраноміі», а праз два гады — «Развагі над распаўсюджанымі памылкамі старажытных» разам з першымі вершамі, трагедыяй «Пампей у Егіпце» і перакладам «Мастацтва паэзіі» Гарацыя актавамі.

З 1817 Леапардзі пачынае занатоўваць свае думкі, што складуць яго «Дзённік разважанняў» (апублікаваны ў 1898). Малады Леапардзі далучаецца да палемікі класіцыстаў і рамантыкаў, свае эстэтычныя погляды выкладае ў трактаце «Развагі аднаго італьянца аб рамантычнай паэзіі» (1818, надрукаваны пасля смерці).

У вершах Дж. Леапардзі пераважае патрыятычная, філасофская, гістарычная, інтымная тэматыка. У 1818 ён стварае верш «Італіі», дзе з сумам гаворыць пра лёс радзімы. Верш «Помніку Дантэ» (1818) напісаны з нагоды адкрыцця ў Фларэнцыі помніка паэту.

У 1822 пакідае Рэканаці і накіроўваецца ў Рым, затым падарожнічае па Італіі. Пасля 1822 шэсць гадоў не піша вершаў, аднак у гэты час стварае празаічны твор — «Маральныя эцюды» (1824—28), дыялогі, у якіх ахопліваюцца літаратурныя, філасофскія, палітычныя тэмы.

Паміж 1825 і 1826 паэт публікуе першыя «Ідыліі», якія пасля называе «маленькімі», дзе, адыходзячы ад грамадзянскіх матываў, услаўляе свет душы, напоўненай пачуццямі і прыгажосцю прыроды (вершы «Сон», «Поўні», «Самотнае жыццё», «Вечар святочнага дня»). Рамантычны герой Дж. Леапардзі выступае супраць бязлітаснага лёсу, які прадвызначыў чалавецтву пакутаваць у рабстве і пакоры.

Пачынаючы з 1828 нараджаюцца «вялікія» ідыліі, вяршыня яго творчасці. Паразы вызваленчых рухаў (1831) і вяртанне аўстрыйцаў выклікалі напісанне сатырычных твораў («Палінодыя Джына Капоні», «Новыя вернікі», «Параліпамены да „Батрахаміямахіі"»). Апошнія слынныя творы паэта — «Заход месяца» і «Жаўтазель», дзе заход месяца параўноўваецца з заходам маладосці, а жаўтазель — з чалавекам, што, быццам дзікая кветка, пераадольвае ўсе перашкоды.

Дж. Леапардзі памёр падчас эпідэміі халеры ў Неапалі.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 30 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  Dizionario Biografico degli Italiani — 1960. Праверана 22 лютага 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537'></a>
3. ↑  Identifiants et Référentiels — ABES, 2011. Праверана 20 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570'></a>
4. 1 2  Babelio — 2007. Праверана 20 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
5. ↑  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
6. ↑  Giacomo Leopardi // Babelio — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
7. ↑  Леопарди Джакомо // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
8. ↑  Аксана Данільчык — prajdzisvet.org

Беларускія пераклады
--------------------

* «Выбраныя песні». Пераклад Л. Баршчэўскага і А. Данільчык. Мн.: Зміцер Колас, 2020. («Паэты планеты»).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Джакама Леапардзі на Вікісховішчы |

* Джакама Леапардзі на prajdzisvet.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10213527 · BIBSYS: 90148162 · BNC: a1186428x · BNE: XX971950 · BNF: 119125018 · CiNii: DA02920768 · CONOR: 9409379 · GND: 118571834 · ICCU: CFIV002049 · ISNI: 0000 0001 2120 8191 · LCCN: n79084166 · LNB: 000008587 · NDL: 00532763 · NKC: jn20000603724 · NLA: 35300617 · NLG: 62742 · NLP: A11805262 · NSK: 000001661 · NTA: 068390882 · NUKAT: n94000644 · PTBNP: 93191 · LIBRIS: 70897 · SUDOC: 027328384 · VIAF: 12311353 |

 |