recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Беларускае слова»** — штодзённая палітычная, літаратурная і эканамічная газета, орган Гродзенскага беларускага нацыянальнага камітэта, з 23 лістапада 1920 — Цэнтральнага беларускага нацыянальнага камітэта. Выдавалася з 2 кастрычніка 1920 да 7 студзеня 1921 у Гродне на беларускай мове. Рэдактары: В. Адамовіч, У. Шалешка (з № 42).

У газеце супрацоўнічалі А. Смоліч (пад крыптанімам «Л. Б.»), С. А. Рак-Міхайлоўскі («С. Р.», «С. Р-к»), Я. Натусевіч і інш. Інфармавала пра падзеі на Беларусі, у Польшчы і ва ўсім свеце. Палітычнае жыццё асвятляла з пазіцый барацьбы за нацыянальнае вызваленне беларускага народа, у гэтай сувязі палемізавала з польскай афіцыйнай прэсай. Друкавала матэрыялы пра Слуцкае паўстанне 1920 (хроніку яго падзей), высвятляла палітычнае аблічча С. Н. Булак-Балаховіча, падкрэслівала яго авантурызм, сувязь з Б. В. Савінкавым. інфармавала пра раззбраенне і інтэрніраванне часцей Булак-Балаховіча польскімі ўладамі. Пільна сачыла за савецка-польскімі перагаворамі ў Рызе, значную ўвагу аддавала захопу Віленшчыны войскамі генерала Л. Жалігоўскага і звязаным з гэтым актам палітычным перспектывам краю. Рэзка крытыкавала палітыку нацыяналчьнага ўціску ў Польшчы: зняволенне ў турмы беларускай інтэлігенцыі, рабункі і фізічныя пакаранні сялян польскімі салдатамі, надзяленне беларускімі і ўкраінскімі землямі польскіх вайскоўцаў — удзельнікаў савецка-польскай вайны 1920, праследаванні беларускіх настаўнікаў, паланізацыю школы.

Расказвала пра работу Гродзенскай беларускай гімназіі, беларускага дзіцячага прытулку, кнігарні і чытальнай залы, беларускія культурна-масавыя мерапрыемствы ў Гродне, грамадскае жыццё беларусаў у ЗША. Асвятляла сацыяльна-палітычнае жыццё ў СССР, змяшчала інфармацыю пра VIII Усерасійскі з'езд Саветаў, пісала пра вывучэнне роднай мовы ў БССР.

Выйшла 78 нумароў. Закрыта ўладамі Польшчы.

Літаратура
----------

* '**Пяткевіч А. М.*.* «Беларускае слова» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2.****— С. 357.**
**Белару́скае культу́рна-асве́тнае тавары́ства** ў Бабруйску дзейнічала ў 1917—1919 гадах. Заснавана па ініцыятыве мясцовай інтэлігенцыі (выкладчыкі Бабруйскай гімназіі М. В. Азбукін, В. Д. Дружчыц, супрацоўніца гарадской бібліятэкі Ю. В. Бібіла, свяшчэннік К. Давідовіч, М. І. Каліноўскі, Ф. Ляшэвіч, Ф. А. Чарнецкі і іншыя) з мэтай спрыяць уздыму культурнага і матэрыяльнага ўзроўню беларускага народа. У лекцыях, артыкулах, спецыяльных пракламацыях члены таварыства прапагандавалі ідэі нацыянальнага адраджэння беларускага народа, яго культуры і мовы, вялі палеміку з праціўнікамі беларускага нацыянальна-вызваленчага руху. Таварыства выступала за стварэнне сістэмы нацыянальнай адукацыі, папулярызавала гісторыю, этнаграфію, мастацтва Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Беларускае культурна-асветнае таварыства ў Бабруйску // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 396.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* *Рудовіч, С. С.* Беларускае культурна-асветнае таварыства / С. С. Рудовіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с. [8] к.: іл. ISBN 5-85700-074-2. — С. 354—355.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Курто.
**Яўген Іванавіч Курто** (7 ліпеня 1924, хутар Рачыборак, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць — 3 жніўня 1993) — беларускі празаік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Магілёўскім настаўніцкім інстытуце (1940—1941).

У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік камсамольскага падполля ў Багушэвічах, а з 1943 г. — партызан. Быў цяжка паранены (1944).

Працаваў бухгалтарам Бярэзінскага райпрамкамбіната, загадваў Капланецкім млыном.

Скончыў аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1949). У час вучобы працаваў у газетах «Сталинская молодежь» (1946), «Зорька» (1948—1960).

З 1960 года — рэдактар, потым старшы рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР (пазней — «Беларусь»), у 1972—1987 гадах — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

Сябра СП СССР і СП БССР з 1962 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені, медалямі.

Творчасць
---------

У друку выступіў у 1949 годзе.

Напісаў для дзяцей кнігі апавяданняў «На начлезе» (1958), «Шэсць кароткіх гісторый» (1965), «Лясны ўрок» (1973), нарыс «Падарожжа трох сяброў» (1963), аповесці «Ён быў піянерам» (1960), «Дарога бяжыць насустрач» (аповесці і апавяданні, 1964), «Над ярам» (1966), «Шумеў Нягневіцкі лес» (аповесць і апавяданні, 1968, 1989), «Над ціхай Свідаўкай» (1972), кнігу аповесцей «Насустрач жыццю» (1974).

Пераклаў на беларускую мову казкі народаў СССР, паасобныя творы К. Чапека, Э. Раўда, Ш. Бейшаналіева, Т. Цыруліса, Л. Імерманіса і іншых пісьменнікаў.

Літаратура
----------

* Курто Яўген Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* *Л. М. Гарэлік.* Курто Яўген Іванавіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1994. — Т. 3. Івашын — Кучар. — С. 571-573. — 585 с.; іл.. — ISBN 5-85700-123-4.
**Губны цалавальнік** — адміністрацыйная пасада ў сістэме губнога кіравання Старажытнай Русі. Губныя цалавальнікі былі з лепшых людзей, якія прысутнічалі яшчэ на судзе намеснікаў, і існавалі з 1541—1549 да 1669 у якасці памагатых губных стараст. На 1 губу было не больш 4 цалавальнікаў. Тэрмін службы іх не быў вызначаны. Яны атрымоўвалі дапамогу, а з пачатку XVII ст. маглі служыць і па найманні. Але часцей служылі яны па выбары сотных людзей. Да 1649 года яны таксама прысылаліся ў Маскву, а затым іх пачалі прыводзіць да прысягі ваяводы ў прысутнасці губных стараст. Галоўнымі абавязкамі іх былі вышук разбойнікаў і кантроль над дзеяннямі губнога старасты. Па грамаце 1601 года яны мелі і фінансавыя функцыі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
**Савет міністраў Босніі і Герцагавіны** (урад) з'яўляецца выканаўчым органам дзяржаўнай улады Босніі і Герцагавіны. У адпаведнасці з артыкулам V, раздзел 4 канстытуцыі, Старшыня Савета Міністраў прызначаецца Прэзідыумам Босніі і Герцагавіны, а пацвярджаецца Палатай прадстаўнікоў. Старшыня Савета Міністраў потым прызначае іншых міністраў.

Паўнамоцтвы
-----------

Савет міністраў адказвае за рэалізацыю палітыкі і рашэнняў у наступных галінах: знешняя палітыка, знешні гандаль, мытная і грашова-крэдытная палітыка, палітыка фінансавых інстытутаў Босніі і Герцагавіны і яе міжнародныя фінансавыя абавязацельствы, іміграцыйная палітыка, бежанцы і прасіцелі палітычнага прытулку і рэгулявання гэтых абласцей, прымяненне міжнародна-прававых нормаў унутры краіны і па-за яе межамі, у тым ліку і адносіны з Інтэрполам, стварэнне і кіраванне агульнага і камунікацыйнага абсталявання, кантроль паветранага транспарту.

Састаў
------

Савет міністраў Босніі і Герцагавіны складаецца з дзевяці наступных міністэрстваў:

* Міністэрства замежных спраў
* міністэрства знешняга гандлю і эканамічных зносін
* Міністэрства фінансаў і Казначэйства
* Міністэрства сувязі і транспарту
* Міністэрства па грамадзянскіх справах
* міністэрства па правах чалавека і справах бежанцаў
* Міністэрства юстыцыі
* Міністэрства бяспекі
* Міністэрства абароны

У дадатак да міністэрстваў, Савет міністраў таксама мае пяць дадатковых органаў: Генеральны сакратарыят, Камітэт па эканоміцы, Камітэт па ўнутранай палітыцы, Упраўленне па пытаннях еўрапйскай інтэграцыі Босніі і Герцагавіны і Упраўленне заканадаўства.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Савета міністраў Босніі і Герцагавіны
Біплан
Ан-2
**Біплан** — самалёт з дзвюма нясучымі паверхнямі (крыламі), звычайна размешчанымі адно над адным. Дадзеная канструкцыя дазваляе атрымаць вялікую плошчу крылаў і пад'ёмную сілу пры меншым размаху крыла, што вельмі істотна пры недахопе трываласці. У параўнанні з монапланам для ўзлёту і пасадкі біплану патрабуецца значна меншая паласа. Недахопам з'яўляецца падвышаны аэрадынамічны супраціў. Акрамя таго, крылы самалётаў звычайна выраблялі з дрэва і абцягвалі тканінай. Трываласць такіх крылаў не дазваляла рабіць іх занадта вялікімі ці ставіць занадта магутны рухавік. Паступова на працягу 1930-х гг на змену драўляным самалётам сталі прыходзіць металічныя монапланы са значна большай трываласцю.

Гл. таксама
-----------

* Ан-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4534979-4 · LCCN: sh85014272 · Microsoft: 91158637 · NKC: ph135754 |
**Музей побыту і рамёстваў горназаводскага насельніцтва Ніжняга Тагіла «Панскі дом»** — музей, прысвечаны жыццю, працы, культуры і творчасці насельніцтва Горназаводскай акругі Свярдлоўскай вобласці, уваходзіць у склад музейнага аб'яднання «Музея-запаведніка „Горназаводскі Урал"». Знаходзіцца ў былой доме-асабняку князёў Дзямідавых каля дома-музея дынастыі ўральскіх мастакоў Худаяравых, у якім цяпер знаходзіцца Музей падноснага промыслу, разам з якім з'яўляецца часткай аднаго этнаграфічнага комплексу. Музей размешчаны ў Ленінскім раёне Ніжняга Тагіла, на вуліцы Тагільскай, на Старым Карку.

Гісторыя
--------

У Ніжнім Тагіле гэты будынак прынята зваць «Панскім домам». Будынак музея з'яўляецца класічным прыкладам панскай дома пачатку XIX стагоддзя ў стылі неакласіцызму. Першапачаткова служыла асноўнай рэзідэнцыяй князёў Дзямідавых. Там праходзілі балі, свецкія вечары з прыёмам дарагіх гасцей. Пасля Рэвалюцыі 1917 года будынак выкарыстоўваўся як камунальная кватэра.

У 1981 годзе з'явіўся праект рэстаўрацыі будынка.

Музей быў адкрыты ў жніўні 1997 года.

Экспазіцыя
----------

У музеі сабраны ўнікальныя даўнейшыя вырабы з бяросты і металу, традыцыйнае адзенне жыхароў Горназаводскай акругі Урала XIX—XX стагоддзяў, узоры жаночай самаробкі (ільняныя вырабы, ткацтва і гафт). Наведнік можа атрымаць шырокае ўяўленне пра побыт, рамяство і жыццё прыгонных сялян і працоўных уральскай зямлі мінулых стагоддзяў. Шырока пададзены гарбарны, абутковы, бурачны, бондараў і куфравы промыслы Ніжняга Тагіла, некаторыя з якіх сфармаваліся толькі да канца XIX стагоддзя. Апроч таго, пададзены інтэр'еры розных саслоўяў эпохі XVIII — пачатку XX стагоддзя, асабістыя рэчы князёў Дзямідавых — уладальнікаў Тагільскага і Выйскага завадскіх мястэчак. Апроч гэтага музей мясцуе комплексам экспазіцыі гістарычных дакументаў, карт і фатаграфій, што навочна дэманструюць станаўленне Ніжняга Тагіла як гарадскога селішча ў пачатку XX стагоддзя і працэс урбанізацыі горада. У прыватнасці паказаны карты горада розных часоў, у сукупнасці з астатнімі экспанатамі музея, ілюстравалых, як змянялася жыццё ў Ніжнім Тагіле ад адной эпохі ў іншую.

Уся музейная экспазіцыя падзелена на тэматычныя комплексы.

Першы паверх:

* «Традыцыйныя заняткі насельніцтва акругі»
* «Традыцыйныя жаночыя рамёствы. Апрацоўка лёну, хатняе ткацтва, гафт»
* «Традыцыйныя рамёствы XVIII — пачатку XX стагоддзяў. Бурачны і бандарны промыслы»
* «Рамёствы і промыслы насельніцтва Ніжнетагільскай горназаводскай акругі: гарбарны, абутковы і куфравы»

Другі паверх:

* «Працэс урбанізацыі Ніжняга Тагіла і станаўленне яго як гарадскога насельніцтва»
* «Адзенне горназаводскага насельніцтва і яе эвалюцыя ў XIX — пачатку XIX стагоддзяў»
* «Побыт прыгонных службоўцаў Ніжнетагільскай горназаводскай акругі ў першай палове XIX стагоддзя»
* «Інтэр'еры купецкай гасцінай і параднага пакоя ў доме заможнага рамесніка»

Спасылкі
--------

* 
*
**Бінаміна́льная,** або **біна́рная,** або **бінаміяльная наменклатура** — прыняты ў біялагічнай сістэматыцы спосаб пазначэння відаў пры дапамозе двухслоўнай назвы (**бінамена**), якая складаецца са спалучэння дзвюх назваў або імёнаў: імя роду і імя віду (паводле тэрміналогіі, прынятай у заалагічнай наменклатуры) ці імя роду і краявіднага эпітэта (паводле батанічнай тэрміналогіі).

Імя роду *заўсёды* пішацца з вялікай літары, імя віду (краявідны эпітэт) — *заўсёды* з маленькай (нават калі ўтвараецца ад імя ўласнага). У тэксце бінамен, як правіла, пішацца *курсівам*. Імя віду (краявідны эпітэт) не варта прыводзіць асобна ад імя роду, паколькі без імя роду яно пазбаўлена сэнсу. У некаторых выпадках дапускаецца скарачэнне імя роду да адной літары або стандартнага скарачэння.

Па традыцыі, якая ўсталявалася ў айчыннай біялогіі, у заалагічнай літаратуры атрымала распаўсюджванне словазлучэнне *біномная наменклатура* (ад англ.: binomial), а ў батанічнай — *бінарная*, ці *бінамінальная наменклатура* (ад лац.: binominalis).

Спасылкі
--------

* International Code of the Zoological Nomenclature Архівавана 22 жніўня 2006. (Чацвёртае выданне, 2000)
* International Code of the Botanical Nomenclature (Vienna, 2005) (англ.)
Miller J, Funk V, Wagner W, Barrie F, Hoch P, Herendeen P (2011). Outcomes of the 2011 Botanical Nomenclature Section at the XVIII International Botanical Congress. PhytoKeys 5: 1-3. doi: 10.3897/phytokeys.5.1850 (англ.)(Праверана 8 жніўня 2011)
* Curiosities of Biological Nomenclature (англ.) (Праверана 8 жніўня 2011)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (старая версія) · Новы · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 102017789, 2778175407 |
**Вермікуліт** (ад лац.: Vermiculus — чарвячок) — мінерал з групы гідраслюд, якія маюць слаістую структуру. Прадукт другаснай змены (гідролізу і наступнага выветрывання) цёмных слюд біятыту і флагапіту.

Уяўляе сабой буйныя пласціністыя крышталі залаціста-жоўтага або бурага колеру. Пры награванні з пласцінак утвараюцца чарвякападобныя слупкі або ніткі залацістага ці серабрыстага колеру з папярочным дзяленнем на найтонкія лускавінкі. Абпаленыя масы вермікуліту свабодна плаваюць на паверхні вады. Хімічны склад мае прыблізную формулу (Mg+2, Fe+2, Fe+3)3 [(AlSi)4O10]·(OH)2·4H2O. Аднак вермікуліт рэдка адказвае агульнай формуле і звычайна змяшчае прымешкі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780884618 · NDL: 00563256 · NKC: ph468055 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ладасна.

**Ла́дасна** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ладасна (прыток ракі Бельская, басейн Заходняй Дзвіны), за 18 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёсак Мягелі і Курмялёўка.

Плошча паверхні возера 0,561 км². Даўжыня 1,97 км, найбольшая шырыня 0,47 км, даўжыня берагавой лініі 4,71 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 13,7 м, сярэдняя каля 5,6 м. Аб'ём вады 3,45 млн м°. Плошча вадазбору 41 км³.  

Катлавіна Ладасна лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны маюць вышыню 5—8 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пясчаныя, вышынёй 0,3—0,7 м. Мелкаводдзе вузкае і стромкае, у паўночнай і паўднёвай частках возера пашыраецца. Ложа возера амаль плоскае, выслана гліністым ілам. Глыбіня павялічваецца да сярэдзіны возера. Глыбіні да 2 м займаюць каля 15 % плошчы возера.  

Возера эўтрофнае. Прыбярэжная расліннасць пашыраецца на адлегласці да 60 м ад берага возера і да глыбіні 2 м. У Ладасна ўпадаюць меліярацыйныя каналы і ручаі, у т.л. ручай з возера Кабак. Праз сетку каналаў возера злучана з возерам Неграза. У паўночнай частцы выцякае рака Ладасна.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь, мянтуз і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  Постановление Министерства сельского хозяйства и продовольствия Республики Беларусь 18 июня 2014 г. № 29 «О Республиканской комплексной схеме размещения рыболовных угодий» Архівавана 17 красавіка 2018.  (руск.)

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 3. — С. 124. — 599 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 29. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)
* Беларусь. Ушачско-Лепельский озёрный край: карта для рыбака / Ред. С. Н. Саратова. — Мн.: Белкартография, 2009. — 3 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси. Т. 3-2.  (руск.)
Манастыр Феадосія Вялікага.
**Манастыр Феадосія Вялікага** (таксама *Лаўра Феадосія Вялікага*, *Deir Dosi*) - першы ў Палесціне манастыр супольнага жыцця. Размешчаны ў 11 км на ўсход ад Віфлеема, у Іўдзейскай пустыні, на Заходнім беразе Іардана, у Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі. У наш час гэта праваслаўны грэчаскі жаночы манастыр у падначаленні Іерусалімскай патрыярхіі.

Заснаваны ў 476 годзе Феадосіем Вялікім каля пячоры, дзе, паводле падання, вешчуны, якія прыходзілі на пакланенне да Хрыста, спыняліся на адпачынак на зваротным шляху (Мф. 2:12). Прысвечаны Прасвятой Багародзіцы. У перыяд максімальнага росквіту манастыра (VI — пачатак VII стст.) колькасць насельнікаў перавышала 700 чалавек. Манастыр Феадосія існаваў да пачатку XVI стагоддзя, калі быў спустошаны туркамі, пасля чаго доўгі час быў у запусценні. У 1898 годзе Іерусалімская патрыярхія выкупіла гэты ўчастак зямлі і занялася рэканструкцыяй, якая ішла з 1914 па 1952 гады. Сама пячора захавалася і ўтрымлівае грабніцы Іаана Мосха і іншых святых, у тым ліку самога Св. Феадосія (але яго мошчы цяпер захоўваюцца у Іерусаліме ў Храме Труны Гасподняй)..

Гл. таксама
-----------

* Лаўра Савы Асвячонага
* Манастыр Спакусы

Зноскі
------

1. ↑  Іерусалімскі тыпікон у Канстанцінопалі ў Палеалогаўскі перыяд
2. ↑  Святая Земля. Исторический путеводитель по памятным местам Израиля, Египта, Иордании и Ливана / Ред. акад. М. В. Бибиков. — Израиль:J.C.A. Holyland, 2000. c. 106—107. ISBN 5-93632-002-2.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Манастыр Феадосія Вялікага на Вікісховішчы |

* Лаўра прап. Феадосія Вялікага Кінавіярха
* Архімандрыт Леанід (Кавелін). Стары Іерусалім і яго наваколлі. З запісак манаха-паломніка. Мясціна Прападобнага Феадосія Кінавіярха
**Эфузі́ўныя го́рныя паро́ды** (ад лац.: effusio — разліццё, расцяканне), ці **выліўны́я го́рныя паро́ды** — пароды, якія ўтварыліся на зямной паверхні, на дне мораў і акіянаў з лавы, што вылілася пры вулканічных вывяржэннях.

Разам з інтрузіўнымі горнымі пародамі ўтвараюць вялікую групу магматычных горных парод. Адрозніваюць уласна эфузіўныя (узніклі пры свабодным выліванні лаў), экструзійныя (з вязкіх магм, выціснутых на паверхню).

Залягаюць у выглядзе лававых патокаў, покрываў, утвараюць вулканічныя конусы, купалы, шчыты, каскады, абеліскі і іншыя геалагічныя целы. Складзены з вулканічнага шкла (базіс), найдрабнейшых крышталёў — мікралітаў і больш буйных парфіравых украпанікаў — фенакрышталёў. Найбольш характэрныя іх структуры — парфіравыя, мікралітавыя, вітрафіравыя.

Паводле рэчыўнага складу падзяляюцца на кіслыя, сярэднія, асноўныя, ультраасноўныя і шчолачныя.

Пры змене эфузіўных горных парод гіпергеннымі, гідратэрмальнымі, метамарфагеннымі і іншымі працэсамі вулканічнае шкло раскрышталізоўваецца, мікраліты і фенакрышталі замяшчаюцца другаснымі мінераламі. У залежнасці ад гэтага адрозніваюць эфузійныя горныя пароды — кайнатыпныя (нязменныя) і палеатыпныя (змененыя ў рознай ступені).

На Беларусі эфузіўныя горныя пароды найбольш пашыраны на паўднёвым захадзе (Брэсцкая ўпадзіна і схілы прылеглых структур) у валынскай серыі венду (базальты, андэзіта-дацыты, трахіліпарыты) і на паўднёвым усходзе (усходняя частка Прыпяцкага прагіну, Лоеўская седлавіна і інш.) сярод верхнедэвонскіх адкладаў (трахіты, нефелініты, лейцыціты, пікрыты і інш.); вядомы таксама ў рыфейскіх (кварцавыя парфіры) і архейска-ніжнепратэразойскіх адкладах (дыябазы і інш.).

Літаратура
----------

* Эфузіўныя горныя пароды // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. С. 194—195.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Сучаснай Украіны |
**Помнік Адаму Багдановічу** — помнік у Халопенічах Крупскага раёна Мінскай вобласці. Устаноўлены ў скверы ў гонар бацькі беларускага паэта Максіма Багдановіча, вядомага беларускага этнографа і гісторыка Адама Багдановіча, які нарадзіўся, жыў і настаўнічаў у Халопенічах.

Аўтары помніка скульптар У. Лятун, архітэктары С. Малюк, Ю. Казакоў. Адкрыты ў 1998 годзе па ініцыятыве Анатоля Белага, на адкрыцці прысутнічалі дырэктар мінскага музея Максіма Багдановіча Алесь Бяляцкі, Паліна Сцепаненка, Эдуард Акулін, а таксама Анатоль Белы, Уладзімір Лятун, Вольга Іпатава, якія выступілі з прамовамі.

Заўвагі
-------

1. ↑  Усталяванне помніка Адаму Багдановічу, 1998 год
**Паўладар** (каз.: Павлодар) — горад на паўночным усходзе Казахстана, за 450 км на паўночны ўсход ад сталіцы краіны горада Астана, і за 405 км на паўднёвы ўсход ад расійскага горада Омск на рацэ Іртыш, адміністрацыйны цэнтр Паўладарскай вобласці. У склад горада ўваходзяць пасёлак Ленінскі, сёлы Мойылды, Паўладарскае і Кенжекольская сельская акруга.

У горадзе знаходзяцца нафтаперапрацоўчы, хімічны, алюмініевы, электролізны, металургічны, кардонна-руберойдавы, машынабудаўнічы і трактарны заводы.

Гісторыя
--------

У IX-XII стагоддзях недалёка ад месца існавання сучаснага Паўладару размяшчаўся горад Імакія, які ў некаторых крыніцах згадваецца як Кімакія (па-казахску: Қимақия), зніклы сярэднявечны азіяцкі горад кімакаў, гэта значыць сталіца Кімакскага каганата.

Паўладар вядзе сваю гісторыю з 1720 года, калі ў шэрагу ваенных крэпасцей і фарпостаў Расіі на Іртышы з'явіўся фарпост Каракаўскі, названы так таму, што быў пабудаваны побач са складамі солі, якая здабывалася на Каракаўскім возеры. Размяшчаўся ён прыкладна ў раёне цяперашняй гарадской выратавальнай станцыі і завода «Кастрычнік». Паводле захаваных дакументаў, фарпост меў форму квадрату 50 на 50 метраў, быў абнесены высокім бярвёным плытом, па кутах меў бастыёны з артылерыйскімі батарэямі.

Насельніцтва
------------

Насельніцтва горада складае 331 119 чалавек паводле дадзеных на пачатак 2012 года, аднак разам з некалькімі прадмесцямі колькасць насельніцтва ёсць некалькі большым. Паводле нацыянальнага складу першае месца трымаюць рускія, якія складаюць 45,7% насельніцтва. На другім месцы знаходзяцца казахі з паказчыкам 38,6% ад агульнай колькасці насельніцтва горада. Таксама значнымі нацыянальнымі меншасцямі з'яўляюцца ўкраінцы (6,7%), немцы (2,7%), татары (2,3%).

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Польшчы Быдгашч, Польшча
* Сцяг Расіі Омск, Расія
* Сцяг Турцыі Дэнізлі, Турцыя
* Сцяг Украіны Кіраваград, Украіна

|
|  |

Вядомыя асобы
-------------

* Галіна Гаўрылаўна Цернавая (1928—1990) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1971), прафесар (1975).

Зноскі
------

1. ↑  Город Павлодар Департамент статистики Павлодарской области

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Паўладар
* Паспорт города Павлодар на сайте акимата Павлодарской области
* Акимат Павлодарской области
* Павлодарский Городской портал
* Департамент статистики Павлодарской области Архівавана 2 мая 2012.
* Департамент экономики Павлодарской области Архівавана 23 лютага 2007.
* Городской отдел образования г. Павлодара
* Музеи города Павлодар Архівавана 7 ліпеня 2010. на сайте pavlodar.kz
* Карта Павлодара Архівавана 27 снежня 2012.
* Спортивный сайт о вольной и классической борьбе в Павлодаре Архівавана 2 сакавіка 2021.

| Населеныя пункты гарадской адміністрацыі Паўладара Паўладарскай вобласці |
| --- |
| 
 Байдала •
 Доўгае •
 Кенжэколь •
 Ленінскі •
 Майылды •
 **Паўладар** •
 Паўладарскае 
 |


| ⛭Адміністрацыйны падзел Паўладарскай вобласці |
| --- |
| Гарады абласнога значэння | Аксу · Паўладар · Экібастуз |  |
| Раёны | Актагайскі · Акулінскі · Баянаульскі · Жалезінскі · Іртышскі · Качырскі · Майскі · Паўладарскі · Успенскі · Шчарбакцінскі |
**Дразацын** — гэта антымікробны пептыд, які складаецца з 19 амінакіслот. Упершыню быў вылучаны з гемалімфы пладовай мушкі *Drosophila melanogaster*, пазней было паказана, што яго маюць усе мушкі роду *Drosophila*. Дразацын у першую чаргу актыўны супраць грамадмоўных бактэрый. Падобна антымікробным пептыдам піракарыцыну і абаэцыну, дразацын звязваецца з ДНК бактэрый, інгібіруючы клетачны механізм і рэплікацыю. У Drosophila melanogaster наяўнасць Д. важліва для абароны ад інфекцыі Enterobacter cloacae.

Зноскі
------

1. ↑  Bulet P. A novel inducible antibacterial peptide of Drosophila carries an O-glycosylated substitution//The Journal of Biological Chemistry/1993. — 268 (20): 14893-14897, doi:10.1016/S0021-9258(18)82417-6
**Помнік Аляксею Фёдаравічу Брагіну** — помнік у Любані Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

У Любані ў 1964 годзе на ўшанаванне памяці партызана і падпольшчыка Аляксея Фёдаравіча Брагіна быў ўстаноўлены помнік. Скульптар Б. Івонцьеў, архітэктар Я. Печкін.

Апісанне помніка
----------------

Помнік з бетона і мармуровай крошкі, вышыня 5 м. Паясны бюст А. Ф. Брагіна пастаўлены на высокім прамавугольным пастаменце. Кампазіцыя партрэта строгая і выразная. Сабранасць, воля, энергічнасць і перакананасць у развароце шырокіх плячэй, паставе галавы, валявым жэсце рукі, у сканцэнтраваным, мэтанакіраваным позірку. Энергічная, насычаная мадэліроўка партрэтных рысаў кантрастуе з лаканічнай графічнасцю касцюма..

Зноскі
------

1. ↑  ВЕЧНА Ў ПАМЯЦІ НАРОДНАЙ

Літаратура
----------

* Помнік Брагіну Аляксею Фёдаравічу // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінская вобласць. У 2 кн. — Мн. 1987. Кн. 1. — С. 269.
* Памятник Брагину А. Ф. // В памяти народной. — Минск, 1970. — С. 61-62
**Помнік Георгію Жукаву** — помнік у г. Мінску, размешчаны на скрыжаванні вуліцы Чыгуначнай і праспекта Жукава, у аднайменным скверы.

Бюст чатыры разы Героя Савецкага Саюза ўстаноўлены 8 мая 2007 года. На адкрыццё манумента прыйшлі ветэраны, вайскоўцы і пажылыя людзі.

На тэрыторыі Беларусі Г. К. Жукаў праслужыў каля 17 гадоў і прайшоў шлях ад камандзіра кавалерыйскага эскадрона да намесніка камандуючага войскамі Беларускай асобай ваеннай акругі. Па словах намесніка старшыні Мінскага гарвыканкама Міхаіла Ціцянкова, які адкрываў помнік: «пад непасрэдным кіраўніцтвам маршала летам 1944 года была ажыццёўлена аперацыя „Баграціён" па вызваленні Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Кіраваныя ім войскі I Беларускага фронту ва ўзаемадзеянні з двума суседнімі франтамі бліскуча правялі Вісла-Одэрскую аперацыю, разграмілі Берлінскую групоўку праціўніка і занялі сталіцу гітлераўскага рэйха. А 8 мая Жукаў прыняў капітуляцыю нацысцкай Германіі».

Кошт помніка, узведзенага на сродкі ветэранаў і Мінгарвыканкама па праекце скульптара Анатоля Арцімовіча і архітэктара Аляксандра Жылінскага, ацэньваецца прыкладна ў 100 млн рублёў.

Акрамя гэтага, па просьбе ветэранаў імя Г. К. Жукава прысвоена СШ № 83 г. Мінска.

Спасылкі
--------

* У Мінску адкрыты бюст маршалу Георгію Жукаву
* У Мінску адкрылі помнік Георгію Жукаву
* Дачка Г. К. Жукава сустрэлася з беларускімі ветэранамі ля помніка бацьку
* Помнік Жукаву ў Мінску адкрывалі пад дажджом(недаступная спасылка)



1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 6 красавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
**Ладдзя з Гродна** — шахматная фігурка ладдзі (тура) XII стагоддзя, знойдзеная ў Гродне. Захоўваецца ў Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічным музеі.

Гісторыя
--------

Фігурка ладдзі была знойдзена ў 1932 г. на Старым замку ў Гродне пры раскопках пад кіраўніцтвам заснавальніка і дырэктара Гродзенскага музея Ю. Ядкоўскага. Падрабязнасці і пашпарт экспаната былі згублены падчас пераходу фондаў музея ва ўласнасць савецкай дзяржавы.

### Крадзеж

У жніўні 2004 года фігурка была скрадзена. Ладдзя захоўвалася пад шклом у часовай экспазіцыі, таму сігналізацыя не была падключана. Наглядчыца ж назірала адразу за двума памяшканнямі музея. Злачынец змог адсунуць цяжкае шкло і выкраў шахматную фігурку, знікненне экспаната, магчыма, было заўважана не адразу. Унікальная фігурка была выяўлена толькі ў 2008 годзе падчас здзелкі, у якой 21-гадовы гарадзенец спрабаваў прадаць экспанат за два мільёны беларускіх рублёў.

Апісанне
--------

Фігурка выразана з нявызначанага мінералу светла-жоўтага колеру з зялёнымі пражылкамі.

Фігурка мае выгляд невялікага рачнога судна з воінамі на носе і карме. На носе фігурка ляжыць, сагнуўшы ногі ў каленях і гледзячы наперад, на карме знаходзіцца стырнік, які кіруе рухам судна. Даўжыня судна складае 5,5 см, шырыня ў бартах 1,5 см, вышыня ўсёй фігуры — 4,3 см. Ладдзя з аднолькава вострымі насамі замацавана на высокай ножцы з прамавугольнай падстаўкай, у якой маюцца круглыя адтуліны (адна вялікая скразная пасярэдзіне і па адной з кожнага боку). На бартах — круглыя адтуліны для вёслаў, але весляры не бачны: іх закрывае палуба. З кожнага боку на бартах вісяць міндалепадобныя шчыты.

Бясспрэчна падабенства гродзенскай ладдзі з вядомым у XII ст. на Русі асобым тыпам судна, так званай насадай — суднам з надшытымі дошкамі бартамі і накрытым верхам, прыстасаваным для бою на вузкіх рэках. Лаўрэнцеўскі летапіс так апісвае насаду: «…прыдумаў Ізяслаў лоддзі дзіўныя… бо ў іх весляры вяслуюць нябачна, толькі вёслы відаць, а людзей… не відаць,… Бо лоддзі накрыты дошкамі, зверху воі ў бронях і страляюць, а стырнавых два ёсць, адзін на карме, а другі на носе». Вельмі верагодна, што ладдзі-насады шырока выкарыстоўваліся і на тэрыторыі Панямоння.

Зноскі
------

1. 1 2  Похищенную в Гродно шахматную фигуру пытались продать за два миллиона
2. ↑  «…бе бо исхитрил лодье дивно» Архівавана 24 чэрвеня 2021.
3. 1 2 3 4  Станіслаў Цярохін. ШАХМАТЫ ДАЛЁКІХ ПРОДКАЎ
4. 1 2  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.
5. 1 2 3  Гродзенская ладдзя(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кіеўка.

**Кіеўка** — былы пасёлак. З 1929 года ў складзе Брэста.

Гісторыя
--------

Кіеўка ўзнікла ў 1870-я гг. на ўсходняй ускраіне Брэста ў сувязі з будаўніцтвам чыгункі на Ковель і Кіеў (адсюль і назва). Забудова была сядзібнай, вуліцы нядобраўпарадкаваны. У пасёлку жылі рабочыя і служачыя чыгункі, рамеснікі, дробныя гандляры. Частка насельніцтва займалася сельскай гаспадаркай. У 1929 годзе ўвайшоў у склад Брэста.

У 1944—1948 гадах на Кіеўцы знаходзіўся лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 284.

З 1978 года ў Маскоўскім раёне горада.

Забудова
--------

Асноўныя вуліцы раёна — Войкава, Дварцовая, Калініна, Фруктовая, частка Пушкінскай, Сікорскага, Кіеўскай. Станам на 1987 год тут размяшчаліся прамысловыя прадпрыемствы, будаўнічыя арганізацыі, 2 сярэднія школы, школа-інтэрнат, кінатэатр «Маяк», стадыён «Лакаматыў», магазіны і прадпрыемствы бытавога абслугоўвання насельніцтва.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Киевка // Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Літаратура
----------

* Киевка // Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Брэста |
| --- |
| да 1917 года | Валынка |
| 1929 | Граеўка ·  Кіеўка ·  Шпановічы |
| 1958 | Адамкова ·  Бярозаўка 1 ·  Бярозаўка 2 ·  Кавалёва ·  Лысая Гара ·  Пасёлак мясакамбіната ·  Пасёлак цэглавага завода №22 ·  Паўднёвы пасёлак |
| 1968 | Бярозаўка ·  Вулька Падгародская ·  Гузні ·  Кацельня Падгародская ·  Крушына ·  Рэчыца ·  Трышын |
| 1979 | Дуброўка ·  Кацінбор ·  Пугачова |
| 2007 | Аркадыя ·  Бярнады ·  Вычулкі ·  Гершоны ·  Казловічы ·  Кацельня Баярская ·  Машчонка ·  Міцькі ·  Новыя Задворцы ·  Плоска ·  Старыя Задворцы |
**Ла́дажскі мост** (руск.: Ла́дожский мост) — развадны мост цераз раку Няву ў Ленінградскай вобласці, размешчаны за 6 км ад яе вытока, з’яўляецца першым па цячэнні Нявы.
Мост размяшчаецца побач з вёскай Мар’іна Кіраўскага раёна Ленінградскай вобласці на 40 км аўтамабільнай дарогі Санкт-Пецярбург — Мурманск (федэральная траса «Кола»).

Ладажскі мост
Мост мае 9 пралётаў. Чатыры з іх перакрытыя жалезабетоннымі разразнымі бэлькамі, чатыры рэчышчавыя — неразрэзнай сталёвай бэлькай з суцэльнай сценкай, паралельнымі паясамі і артатропнай плітой праезжай часткі, а адзін — развадны ля правага берага. Апоры выкананы з жалезабетону з гранітнай асадкай.

Мост быў пабудаваны ў перыяд з 1978 год па 1983 год па праекце архітэктара Ю. І. Сініцы і інжынераў А. І. Кецлаха і А. Ю. Русінава. У 1981 годзе быў адкрыты рух па адной палове моста — па дзвюх палосах, цалкам мост быў здадзены ў эксплуатацыю ў 1983 годзе.

| Масты цераз Няву |
| --- |
| 
* Благавешчанскі
* Палацавы
* Троіцкі
* Ліцейны
* Вялікаохцінскі
* Аляксандра Неўскага
* Фінляндскі чыгуначны
* Валадарскі
* Вялікі Абухаўскі
* Кузьмінскі чыгуначны
* Ладажскі

 |
Марш у імя Ісуса ў Страсбуры, 2012
**Марш у імя́ Ісу́са** — штогадовае міжканфесійнае мерапрыемства, падчас якога хрысціяне праходзяць маршам па гарадах у розных краінах свету.

Гісторыя
--------

Упершыню марш прайшоў у Лондане ў 1987 годзе як гарадскі марш з удзелам прыкладна 15 000 чалавек і быў вынікам супрацоўніцтва трох царкоўных груп: неахарызматычнай  (англ.) (бел. групы евангельскіх цэркваў «Піянер», хрысціянскага брацтва «Іхтус»  (англ.) (бел. і «Моладзь з місіяй  (англ.) (бел.». Разам з царкоўным лідарам Грэхэмам Кендрыкам яны ўзначалілі гэты рух, які цягам трох гадоў распаўсюдзіўся па ўсёй Вялікабрытаніі, Еўропе і Паўночнай Амерыцы, а пасля і ў іншых рэгіёнах.

25 мая 1994 года адбыўся першы Сусветны марш у імя Ісуса, які аб'яднаў больш за дзесяць мільёнаў хрысціян болей чым 170 народаў. Хоць арганізацыя, якая была ініцыятарам правядзення маршаў, распалася пасля Маршу 2000 года, Марш у імя Ісуса арганізоўваецца ў шмат якіх краінах рознымі арганізатарамі і ў разных формах. Паводле некаторых ацэнак, у Сусветным маршы 10 чэрвеня 2000 года ўзялі ўдзел больш за 60 мільёнаў чалавек у 180 краінах свету.

Гл. таксама
-----------

* Крыжовы ход

Зноскі
------

1. ↑  История Всемирного Марша (руск.).  i4J Team. Праверана 16 ліпеня 2012.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Марш у імя Ісуса на Вікісховішчы |

* Марш у імя Ісуса (англ.) — міжнародны сайт
* Марш у імя Ісуса 2012 Архівавана 28 мая 2012. (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карачы (значэнні).

**Ладавіка Карачы** (іт. Lodovico Carracci; 21 красавіка 1555, Балоння — 13 лістапада 1619, там жа) — італьянскі жывапісец, гравёр і скульптар, прадстаўнік балонскай школы.

Біяграфія
---------

Вучань Праспера Фантаны, Ладавіка Карачы ў сваіх шматлікіх паездках вывучаў творчасць італьянскіх майстроў. Вярнуўшыся ў Балонню з высокай мэтай адраджэння мастацтва, ён заснаваў са сваімі стрыечнымі братамі Агасціна і Анібале новую школу жывапісу — «Акадэмію дэльі Інкамінаці»

У сваіх позніх творах ён дэманструе большую самастойнасць (напрыклад, у «Багародзіцы ў славе» і ў фрэсках з жыцця св. Бенедыкта ў манастыры Санкт-Мікеле-ін-Боска). Ладавіка Карачы з’яўляецца таксама родапачынальнікам асаблівага роду карцін пакутнага пафасу — шматлікіх «Ecce Homo» і «Mater Dolorosa», створаных балонскай школай. У Эрмітажы захоўваюцца «Святое Сямейства», «Нясенне крыжа», «Пакладзенне ў труну» і «Святы Себасцьян». Мастаку атрыбутуецца вядомая карціна «Гульцы ў шахматы», адрозная глыбінёй псіхалагізму і тонкай гульнёй святла і цені.

Зноскі
------

1. 1 2  BeWeB Праверана 12 лютага 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q77541206'></a>
2. ↑  *Waterhouse E.* Italian Baroque Painting — Лондан: Phaidon Press, 1962. — С. 85.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q928675'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3051533'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15136486'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
4. ↑  Dizionario Biografico degli Italiani — 1960. Праверана 11 чэрвеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537'></a>
5. ↑  *Nicolaci M.* Caravaggio's Rome 1600-1630 (English edition) — Milan: 2012. — Vol. Essays. — P. 261. — ISBN 978-88-572-1387-3<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15633247'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q490'></a>
**Фінскае навуковае таварыства** — фінская акадэмія ў галіне прыродазнаўчых, сацыяльных і гуманітарных навук. Яго назва лацінскай **Societas Scientiarum Fennica**, шведскай **Finska Vetenskaps-Societeten** і фінскай **Suomen Tiedeseura**.

Таварыства было заснавана ў 1838 годзе і размешчана ў Хельсінкі. Яно мае ў агульнай складанасці 120 ардынарных фінскіх членаў, за выключэннем членаў, якія дасягнулі ўзросту 67 гадоў (член камітэта, які дасягае ўзросту 67 гадоў, захоўвае правы як удзельнік, але пакідае сваё месца адкрытым для абрання новых членаў) і 124 замежных членаў. Яно падзелена на чатыры секцыі: I: Матэматыка і Фізіка, II: біялогія, III: Гуманітарныя навукі і IV: грамадскія навукі.

Таварыства выдае штогоднік, часопіс «Sphinx» і шэраг серый публікацый у розных галінах. Яно таксама дае шэраг прэмій і грантаў для навукова-даследчай працы.

Таварыства з’яўляецца і гістарычна заўсёды было ў асноўным шведскамоўным, таму ў 1908 годзе была заснавана аналагічная фінскамоўная арганізацыя — Фінская навуковая акадэмія  (англ.) (бел.. Акрамя таго, у Фінляндыі ёсць дзве тэхнічныя акадэміі. Чатыры фінскія акадэміі маюць орган для супрацоўніцтва, дэлегацыю фінскіх акадэмій навук і лістоў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Societas Scientiarum Fennica, official website
* Finnish Society of Sciences and Letters, English presentation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90123402 · BNE: XX128605 · BNF: 12154706m · CiNii: DA06484475 · GND: 1010079-9 · ISNI: 0000 0004 0558 8069 · LCCN: n80032775 · NKC: kn20010711411 · NLA: 35908560 · NUKAT: n98068937 · PTBNP: 270760 · LIBRIS: 115276 · SUDOC: 030052564 · VIAF: 130804050 |

 |
Тэктанічныя структуры Беларусі
**Чэрвеньскі структурны заліў** — адмоўная тэктанічная структура ў Чэрвеньскім, Бярэзінскім, Круглянскім і Бялыніцкім раёнах. Ускладняе Аршанскую ўпадзіну, глыбока ўразаецца ва ўсходні схіл Беларускай антэклізы, дзе прымыкае на поўначы да Прыаршанскай монакліналі, на поўдні — да Бабруйскага пахаванага выступу. Выдзелены комплексам электра-, сейсмаразведачных і аэрамагнітных даследаванняў.

Па паверхні крышталічнага фундамента даўжыня Чэрвеньскага структурнага заліва больш за 90 км, глыбіня апускання ад -0,5 да -0,8 км. У яго межах выяўлены лакальныя падняцці тыпу брахіантыкліналей з амплітудай 50—100 м, большасць з іх выцягнута на паўночны ўсход. У асадкавым чахле заліў адасабляецца па паверхнях рыфейскіх і ніжнявендскіх адкладаў. Па верхнявендскіх і дэвонскіх адкладах, якія ляжаць вышэй, размешчана паўднёва-заходняе крыло Маскоўскай сінеклізы; па юрскіх, мелавых і кайназойскіх даантрапагенавых адкладах — паўночнае крыло Украінскай сінеклізы. Фарміраванне заліва і супадпарадкаваных лакальных падняццяў пачалося ў рыфеі.

Да паўднёва-заходняга схілу Чэрвеньскага структурнага заліва прымеркавана Асіповіцкае падземнае сховішча газа, створанае ў 1976 годзе ў межах мясцовага валападобнага падняцця. Штучная залеж знаходзіцца ў адным з ваданосных гарызонтаў на глыбіні 450-500 м, пласты-калектары перакрытыя непранікальнымі тылітамі.

Літаратура
----------

* *Клімовіч I. В.* Чэрвеньскі структурны заліў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
**Маршалак гаспадарскі** — дзяржаўны ўрад у Вялікім Княстве Літоўскім ў канцы XIV — 1-й палове XVII ст.

Маршалак гаспадарскі выконваў даручэнні вялікага князя (гаспадара), кіраваў прыдворнымі службамі. На працягу XV — 1-й паловы XVI ст. колькасць маршалкаў гаспадарскіх значна павялічылася і кожны меў роўныя паўнамоцтвы. Такім чынам, урад маршалка гаспадарскага не значна адрозніваўся статусам ад гаспадарскага двараніна. Пры гэтым маршалкі гаспадарскія лічыліся дарадцамі вялікага князя, ад якога атрымлівалі спецыяльныя даручэнні, мелі права браць удзел у пасяджэннях вялікакняскай рады, а таксама атрымліваць даходы са сталовых маёнткаў як дзяржаўцы. Заняцце ўраду маршалка гаспадарскага не мела абмежаванняў на атрыманне іншых урадаў, што спрыяла разгляданню яго як добрага пачатку кар'еры.

Па меры пераняцця польскіх традыцый маршалак гаспадарскі атрымаў некаторыя паўнамоцтвы намесніка ваяводы або кашталяна ў рэгіёнах, дзе іх не было. Аднак толькі ўрад валынскага маршалка з часам стаў досыць уплывовым.

На час заключэння Люблінскай уніі (1569) было 18 маршалкаў гаспадарскіх. Тады ж было прапанавана зрабіць гэты урад сенатарскім па аналогіі з кашталянамі. Урэшце маршалак гаспадарскі быў ператвораны ў маршалка павятогага — асобу, адказную за арганізацыю павятовага сойміка.

Зноскі
------

1. ↑  *Błaszczyk G.* Diecezja żmudzka od XV do do początku XVII wieku: ustrój. — Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1993. — S. 264. — ISBN 83-232-0585-X.
2. ↑  Razlik A. Wielkie Księstwo Litewskie w systemie parlamentarnym Rzeczypospolitej w latach 1569-1763. — Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2002. — S. 50. — ISBN 8370595782.
3. ↑  ЭнцВКЛ, 2005

Літаратура
----------

* *Вяроўкін-Шэлюта У.* Маршалак // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 273. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Marszałek hospodarski był urzędem honorowym od czasów w. ks. Aleksandra i w hierarchii urzędniczej stał dość nisko: po urzędnikach ziemskich i dworskich // Józef Wolff. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca wieku XIV. — Warszawa: 1895, s. 74.
Маршавыя рухавікі «Спейс Шатла»
**Маршавы рухавік** — асноўны рухавік лятальнага апарата, прызначаны для прывядзення апарата ў рух, які працуе да дасягнення апаратам яго мэты, ці да канца актыўнага ўчастку палёту апарата, ці ступені многаступеньчатай ракеты. Назва служыць для адрознення ад рухавікоў стартавых ці разгонных паскаральнікаў, рулявых, арыентацыйных, і іншых дапаможных рухавікоў лятальнага апарата.

Падзяляюцца па відзе паліва на 

* Вадкасныя ракетныя рухавікі
* Цвёрдапаліўныя ракетныя рухавікі
* Гібрыдныя ракетныя рухавікі

Гл. таксама
-----------

* Рэактыўная сіла
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кудзінаў.
**Яўген Іванавіч Кудзінаў** (нар. 10 лістапада 1929, в. Касар, Чэрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі кіраўнік калгаса, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

Пасля Вялікай Айчыннай вайны скончыў сямігодку і паступіў у Магілёўскае педагагічнае вучылішча. Па заканчэнні вучылішча ў 1948 годзе накіраваны на працу настаўнікам у Хвалаўскую пачатковую школу Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці.

У 1950—1953 гадах служыў у Савецкай арміі, дзе атрымаў званне лейтэнанта. Пасля дэмабілізацыі працаваў дырэктарам Чабахскай базавай школы Пружанскага раёна, завочна скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна. У 1960 годзе назначаны дырэктарам Дабучынскай пачатковай школы. Праз год пераведзены на партыйную работу, узначаліў партарганізацыю калгаса «Рассвет» у в. Калядзічы, працаваў намеснікам старшыні, засвойваў складаную навуку земляробства. У 1962—1964 гадах вучыўся ў Мінскай вышэйшай партыйнай школе пры ЦК КПБ. Працаваў інструктарам Брэсцкага абкама КПБ.

У 1965 годзе абраны старшынёй калгаса «Рассвет», які тады лічыўся адстаючым. Старшыня правёў вялікую работу па арганізацыі працы і ўмацаванні дысцыпліны, рацыянальным выкарыстанні зямлі, матэрыяльным стымуляванні работнікаў. У канцы 1960-х быў адным з першых ініцыятараў выплаты калгаснікам зарплаты, якая хутка вырасла з 12 да 100 рублёў. У 1970-я гадах калгас выйшаў на лідыруючыя пазіцыі ў Брэсцкай вобласці.

У 2001 годзе выйшаў на пенсію, пераехаў на жыхарства ў Брэст. Дэлегат IV (2010) і V (2016) Усебеларускіх народных сходаў.

Узнагароды
----------

17 жніўня 1988 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР за дасягнутыя высокія вынікі працы прысвоена ганаровае званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат». Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1986). Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна (2008). Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1988), Кастрычніцкай рэвалюцыі (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), Дружбы народаў (1982), беларускім ордэнам Айчыны ІІІ ступені (1999), медалём «За трудовое отличие» (1966) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кудинов Евгений Иванович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник / сост. И. Н. Кулан [и др.]. Минск, 2014. С. 134.
* Кудзінаў Яўген Іванавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Пружанскага раёна. Мінск, 1992. С. 419—420.
* Кудзінаў, Я. Яўген Кудзінаў, Герой Сацыялістычнай Працы: Светлае ранне над краем : [адказы на пытаннi анкеты «НТ»] / Яўген Кудзінаў // Народная трыбуна. 2003. 4 кастрычніка.
Выгляд вакзала
**Ладажскі вакзал**, пасажырскі тэрмінал станцыі Санкт-Пецярбург-Ладажскі, самы сучасны з 5-ці дзеючых чыгуначных вакзалаў Санкт-Пецярбурга, адзіны вакзал горада з транзітным рухам пасажырскіх цягнікоў (Масква-Хельсінкі і Масква-Мурманск). Размешчаны на Занеўскім праспекце, 4. 

Падрыхтоўка да будаўніцтва новага вакзалу ў Ленінградзе пачалося яшчэ ў канцы 1980-х гадоў, аднак праект быў закансерваваны. Вакзальны комплекс у раёне Малой Охты пабудаваны ў 2001—2003 гадах па праекце архітэктара Мікіты Явейна і патэнцыйна разлічаны на прыём 50 пар прыгарадных і 26 пар дальніх цягнікоў. Вакзал пабудаваны па прынцыпе «інтэлектуальнага будынка» і з'яўляецца адным з самых буйных і тэхналагічна развітых вакзалаў Еўропы.

Вакзальны комплекс складаецца з вакзалу прыгарадных цягнікоў і вакзалу дальніх цягнікоў. Вакзал прыгарадных цягнікоў размешчаны на падземным (ніжнім) ярусе, вакзал далёкіх цягнікоў — у канкорсе над чыгуначнымі пуцямі, займаючы ўвесь верхні ярус. Асноўная прастора верхняга яруса на Ладажскім вакзале — Светлавая зала — менавіта там размешчаныя ўсі неабходныя для пасажыра службы, пачынаючы ад папярэдніх кас і канчаючы дзяжурным па вакзале. Комплекс злучаны з наземным вестыбюлем станцыі метро «Ладажская».

Далёкія цягнікі адпраўляюцца на поўнач Расіі, на Урал, у Сібір. Прыгарадныя цягнікі ідуць да Волхава, Мгі, Няўдубстроя, Ладзейнага Поля і Будагошчы, Бабаева.