**Не́стар Летапі́сец**, таксама **Не́стар Пячэ́рскі**, **Не́стар Кі́еўскі** (каля 1056—1114) — усходнеславянскі летапісец, агіёграф канца XI — пачатка XII стст. манах Кіева-Пячэрскага манастыра. Традыцыйна лічыцца адным з аўтараў Аповесці мінулых часоў, якая разам з «Чэшскай хронікай» Казьмы Пражскага і «Хронікай і дзеяннямі князёў і ўладароў польскіх» Гала Ананіма, мае фундаментальнае значенне для славянскай культуры.

Кананізававаны Рускай праваслаўнай царквой у ліку прападобных.

Біяграфія
---------

Тэкст «Аповесці мінулых часоў» у складзе Іпацьеўскага летапісу пачынаецца з узгадкі яе бязыменага аўтара — чарнарызца Пячэрскага манастыра. Імя Нестара маецца толькі ў адным Хлебнікаўскім спісе, знойдзеным у 1809 годзе: «*Повѣсти врѣменных лѣт · Нестера черноризца · Феодосьева манастиря печ(е)рьскаго…*». Гэты спіс быў складзены ў канцы 1550 — пачатку 1560 гадоў, у ім маюцца ўласнаручныя праўкі кіеўскага мітрапаліта Пятра Магілы ад 1637 года. Двойчы Нестар-летапісец узгадваецца ў сачыненнях в XIII ст. пячэрскага інака Палікарпа, дойдзеных да нас у складзе «Пячэрскага патэрыка». У датаваным 1214—1226 гадамі пасланні Палікарпа да архімандрыта Акіндзіна ўзгадваецца Нестар як аўтар Летапісу («*Нестер, иже тъй написа Летописец*»). Другі раз Нестар узгадваецца ў творы Палікарпа пра Даміяна, Ерамію, Мацвея і Ісаака: «*блаженный Нестер в Лѣтописци написа о блаженых отцихъ: о Демиане, и Еремѣи, и Матфѣи, и Исакыи*». Тыя ж самыя сведчанні прысутнічаюць у «*Жыціі прападобнага Антонія*», складзеным крыху пазней і складзеным на вусных манастырскіх паданнях.

З «Аповесці мінулых часоў» вядома, што ў канцы XI ст. Нестар жыў у Пячэрскім манастыры: распавядае пад 1096 годам пра набег полаўцаў на Пячэрскі манастыр, ён кажа: «*И приидоша на манастырь Печерьскый, нам сущим по кельям почивающим по заутрени*». Акрамя таго, можна зрабіць выснову, што летапісец быў яшчэ жывы ў 1106 годзе: тады, піша ён, памёр «*старець добрый*» Янь, «*у него же аз слышах многа словеса, яже вписах в летописиць*». Больш дакладных сведчанняў пра выгляд Нестара няма.

Гісторык В. М. Тацішчаў меркаваў, што Нестар нарадзіўся на Белым Возеры.

Лічыцца, што Нестарам напісаныя «Чытанне пра жыціі і пра пагубленне Барыса і Глеба» і «Жыціе Феодосія Пячэрскага», але стыль Нестара-агіёграфа сваеасаблівы і зусім не падобны на стыль аўтара пачатковага летапісу.

Нестар Летапісец на Помніку «1000-годдзя Русі» Вялікі Ноўгарад.

Кананізацыя
-----------

Кананізаваны (прападобны Нестар) Рускай праваслаўнай царквой; дзень памяці — 27 кастрычніка, паводле юліянскага календара. Мошчы знаходзяцца ў Блізкіх (Антоніевых) пячорах Кіева-Пячэрскай лаўры.

Нестар пад імем Нестар-Летапісец уваходзіць у спіс святых Рымска-каталіцкай царквы.

Памяць
------

Нестар Летапісец, 1661 г.
У СССР і ва Украіне былі выдадзены паштовыя маркі, прысвечаныя Нестару.

Украінская праваслаўная царква (Маскоўскага экзархата) стварыла Ордэн прападобнага Нестара Летапісца.

Нацыянальны банк Украіны выдаў у 2006 годзе залатую юбілейную манету, прысвечаную Нестару, наміналам у 50 грывень.

Помнікі Нестару пастаўлены ў Кіеве, Уладзіміры, Луганску (1994 годзе каля Абласной універсальнай навуковай бібліьіятэкі ім М Горкага) і ў Барыспалі (Кіеўская вобласць, 27 чэрвеня 2017 г.)

У Кіеве ўзведзеныя два храмы прабадобнага Нестара Летапісца: па вул. Прамысловай, па вуліцы Добраахвотава, на тэрыторыі Кіеўскага ўнівесітэта права НАН Украіны.

Ва Украіне 9 кастрычніка прыходзіцца дзень памяці прападобнага Нестара Летапісца. З 1997 г. святкуецца Дзень украінскага пісьменства і мовы.

* Паштовая марка СССР, 1956 год, намінал 40 кап.Паштовая марка СССР, 1956 год, намінал 40 кап.
* Паштовая марка СССР, 1978 год. Першая згадка аб пасланні вестак на Русі. Аўтапартрэт летапісца Нестара.Паштовая марка СССР, 1978 год. Першая згадка аб пасланні вестак на Русі. Аўтапартрэт летапісца Нестара.
* Паштовая марка Украіны, 1998 год. Манах-Летапісец Нестар.Паштовая марка Украіны, 1998 год. Манах-Летапісец Нестар.
* Ордэн Прападобнага Нестара Летапісца, Створаны Украінскай праваслаўнай царквой.Ордэн Прападобнага Нестара Летапісца, Створаны Украінскай праваслаўнай царквой.
* Залатая юбілейная манета Украінскага нацыянальнага банка, прысвечаная Нестару Летапісцу.Залатая юбілейная манета Украінскага нацыянальнага банка, прысвечаная Нестару Летапісцу.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Киево-Печерский патерик // Древнерусские патерики / А. С. Дёмин. — М.: Наука, 1999. — С. 7—80. — 496 с. — 2 500 экз. — ISBN 5-02-011598-3.
* Повесть временных лет // БЛДР. — СПб.: Наука, 1997. — Т. 1. — С. 62—315. — 543 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-02-028308-8.
* *Бутков П. Г.* Ответ на новый вопрос о Несторе, летописце русском. — СПб.: Тип. Эдуарда Праца, 1850. — 52 с.
* *Робинсон А. Н.* Нестар. — Т. 5.

Спасылкі
--------

* Преподобный Нестор Летописец в *Православном календаре*
* Данные на сайте «Хронос»
* Нестор Летописец — Православная-Летопись
* *О. В. Творогов*. Нестор, монах Киево-Печерского монастыря // Словарь книжников и книжности Древней Руси.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кароткая літаратурная · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Рускі біяграфічны · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90861928 · BNE: XX1110642 · BNF: 11917561b · CiNii: DA1394370X · GND: 118587072 · ISNI: 0000 0001 0923 0214 · LCCN: n84025060 · LNB: 000290946 · NKC: ola2002158784 · NLP: A18873625 · NTA: 074078313 · NUKAT: n00014076 · LIBRIS: 329897 · SUDOC: 027046443 · VIAF: 89002593, 217982071 |

 |