**Замак Святога Анёла** (італ.: Castel Sant'Angelo — *Кастэль Сант-Анджэла*) — архітэктурны помнік, размешчаны ў Рыме. Быў спачатку грабніцай, затым замкам, рэзідэнцыяй Папаў і сховішчам іх каштоўнасцей і адначасова турмой і, нарэшце, у нашы дні з'яўляецца архітэктурным помнікам — музеем.

Гісторыя
--------

Імператар Адрыян пачаў будаваць яго ў 135 г. як маўзалей для сябе і членаў сваёй сям'і. Завяршыў будаўніцтва ў 139 г. пасля смерці Адрыяна, яго пераемнік Антанін Пій. Маўзалей быў падобны наэтрускі тумулус: на квадратным падножжы (даўжыня боку — 84 м) быў устаноўлены цыліндр (дыяметр — 64 м, вышыня каля 20 м), увянчаны насыпным узгоркам, а на яго вяршыні скульптурная група — імператар у выглядзе Геліяса, які кіруе квадрыгай. У маўзалеі былі ўстаноўлены пахавальныя урны імператараў пачынаючы з Адрыяна і канчаючы Септыміям Северам. Затым гэта гіганцкае збудаванне было ўключана ў пабудаваныя пры Аўрэліяне сцены, якія атачаюць горад, і стала выкарыстоўвацца ў ваенных і стратэгічных мэтах.

Паводле падання, у 590 г. падчас эпідэміі маравой язвы, Папа Рыгор Вялікі ўбачыў на вяршыні крэпасці архангела Міхаіла, які ўклаў меч у ножны, што азначала канец бедства, — адсюль і пайшла назва замак Святога Анёла. У Сярэднявеччы замак быў злучаны з Ватыканам пасета, умацаваным калідорам. Рымскія Папы ператварылі яго ў сапраўдную крэпасць: Клімент VII у 1527 г. укрыўся ў замку, калі войскі імператара Карла V уварваліся ў Рым. У абложаным замку знаходзіўся тым часам і прымаў самы дзейны ўдзел у адлюстраванні нападаў Бенвенута Чэліні, скульптар, ювелір, аўтар вядомых мемуараў. Некалькімі гадамі пазней ён быў заключаны ў замку як вязень і здолеў здзейсніць немагчымае — бег з турмы. За ўсю гісторыю замка гэта адзіны чалавек, якому гэта атрымалася.

* Іл. з кн. Піранезі «Le antichità Romane», 1756 г.
* ПланПлан
* Разрэз мостаРазрэз моста
* Разрэз маўзалеяРазрэз маўзалея

Будынак
-------

Мост і замак Святога Анёла на карціне А. П. Брулова, 1823—1826.
Мост і замак Святога Анёла на карціне С. Ф. Шчадрына, 1823—1825.
Натуральна, што збудаванне, якое існуе амаль дзве тысячы гадоў, неаднаразова перабудоўвалася і яго памяшканні адносяцца да розных эпох. **Спіралепадобная галерэя**, датаваная часам Адрыяна, вяла да залы, дзе знаходзіліся пахавальныя урны.

**Дворык Анёла** атрымаў такую назву, паколькі ў ім змясцілі мармуровую статую XVI ст. якая да XVIII стагоддзя знаходзілася на вяршыні замка. Ад дворыка адыходзіць анфілада сярэдневяковых зал, перабудаваных у XVII ст. У **зале Правасуддзя** (*Sala della Giustizia*) у XVI ст. праходзілі пасяджэнні суда. У замку ёсць **папскія апартаменты**, **дворык Аляксандра VI**, **зала Клімента VII**, **залы Клімента VIII**, **лоджыя Паўла III** і **лоджыя Паўла IV**; да апошняй прылягаюць памяшканні, у якіх размяшчалася турма. Тут ёсць **бібліятэка**, а таксама **зала Скарбаў** і **Сакрэтны архіў**. З тэрасы замка, над якой высіцца фігура Анёла, адкрываецца пышны від на горад.

Літаратура
----------

* Piranesi, *Le antichità Romane*. Firmin Didot Freres, Paris, 1835. T. 4 tav. IV — XII

Гл. таксама
-----------

* Мост Святога Анёла

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Замак Святога Анёла**

| ⛭Славутасці Рыма |
| --- |
| Раёны і кварталы | гл. **Гарадскія акругі Рыма** |  |
| Вуліцы і плошчы | Іспанская лесвіца ·  Кампа дэі Фіёры ·  П'яцца Барберыні ·  П’яцца-дэль-Попала ·  П'яцца дзі Спанья ·  П'яцца Навона ·  Святая лесвіца |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | Рымскі метрапалітэн (Лінія A ·  Лінія B) ·  Чынечыта |
| Палацы і рэзідэнцыі | Віла Баргезэ ·  Віла Медычы ·  Віла Фарнезіна ·  Квірынальскі палац ·  Латэранскі палац ·  Палацца Барберыні ·  Палацца Венецыя ·  Палацца Фарнезэ ·  Палац сенатараў |
| Музеі і помнікі | Вітарыяна ·  Замак Святога Анёла ·  Капіталійскія музеі ·  Калона Фокі ·  Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва |
| Храмы і манастыры | гл. **Храмы Рыма** |
| Паркі, мемарыялы і могілкі | Катакомбы ·  Рымскія ўзгоркі |
| Масты | гл. **Масты Рыма** |
| Фантаны | Фантан Баркача ·  Фантан Трэві ·  Фантан Трытона ·  Фантан чарапах ·  Фантан Чатырох рэк ·  Чатыры фантана |
| Старажытны Рым | Аква Вірга ·  Арка Канстанціна ·  ✰ Апіева дарога ·  Імператарскі форум ·  Капіталійская ваўчыца ·  Калізей ·  Калона Антаніна Пія ·  Калона Марка Аўрэлія ·  Калона Траяна ·  Марсава поле ·  Пантэон ·  Порцік Актавіі ·  Піраміда Цэсція ·  Рымскі форум ·  Сцяна Аўрэліяна ·  Тэатр Марцэла ·  Тэрмы Каракалы ·  Храм Ромула ·  Вялікі цырк |
| Ватыкан | Апостальскі палац ·  Пінакатэка Ватыкана ·  Плошча Святога Пятра ·  Сіксцінская капэла ·  Сабор Святога Пятра ·  Папская швейцарская гвардыя
 |



1. ↑  *Vasari G.* Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori (1568) — Firenze: 1568. — Vol. 1. — P. 414.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q113560433'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q128027'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2044'></a>
2. ↑  *Vasari G.* Les Vies des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes — Paris: 1903. — Vol. 1. — P. 420.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110548580'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q128027'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a>
3. ↑   Праверана 17 снежня 2021.