recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Чацвёртая лінія |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Цівалі |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Альшэўская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Вяснянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Старавіленскі шлях |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Кіеўскі сквер |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Максіма Багдановіча |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Політэхнічная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Друкарская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Батанічны сад |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Сляпянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Даўгабродская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Серабранка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Козырава |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Праспект Міру |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Лакаматыўная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Берасцейская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Тучынка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

Перспектыўная схема развіцця Мінскага метрапалітэна
**Кальцавая лінія** мінскага метрапалітэна — праектуемая чарговая лінія мінскага метрапалітэна пасля дзеючых Маскоўскай, Аўтазаводскай ліній і трэцяй лініі, якая будуецца. Лінія пройдзе ў большай частцы пад другім транспартным кальцом і толькі на поўдні і паўднёвым усходзе аддаліцца ад яго знешняй часткі.

Плануецца што чацвёртая лінія стане кальцавой з наступнымі станцыямі: Цівалі, Альшэўская, Вяснянка, Старавіленскі шлях, Кіеўскі сквер, Максіма Багдановіча, Політэхнічная, Друкарская, Батанічны сад, Сляпянка, Даўгабродская, Серабранка, Козырава, Мінск-Мір, Лакаматыўная, Берасцейская, Тучынка. Назвы і размяшчэнне некаторых станцый чацвёртай лініі былі зацверджаны рашэннем Мінгарвыканкама.

Першы ўчастак ад станцыі «Максіма Багдановіча» (пераход на станцыю «Парк Дружбы Народаў» Зеленалужскай лініі) да станцыі «Серабранка» з пяццю прамежкавымі станцыямі: «Політэхнічная», «Друкарская» (пераход на станцыю «Акадэмія Навук» Маскоўскай лініі), «Батанічны Сад», «Сляпянка», «Даўгабродская» (пераход на станцыю «Трактарны Завод» Аўтазаводскай лініі), «Серабранка» і ТЧ «Даўгабродскае» да 2030 года.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта ад 14 ліпеня 2016 г. № 2008 «Аб назвах станцый другога ўчастка трэцяй лініі і чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна» (руск.)

| ⛭Лініі Мінскага метрапалітэна |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 Маскоўская
 | 
 Аўтазаводская
 | 
 Зеленалужская
 | 
 *Кальцавая*
 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Галат.
«Паміраючы гал» — копія эліністычнай скульптуры галата
**Галаты** (грэч. Γαλάται, лац.: Galatae) — саюз кельцкіх плямёнаў, якія ўварваліся ў Грэцыю і Малую Азію ў 279—277 гадах да н.э.

Неўзабаве пасля ўварвання галаты былі разгромлены спачатку грэчаскай арміяй Каліпа пры Фермапілах у 279 да н.э. а затым — Антыёхам I у 276 да н.э. Аднак, нягледзячы на гэтыя паражэнні, працягвалі спусташаць заходнюю частку Малой Азіі на працягу наступных 46 гадоў, пакуль не былі адціснуты войскамі пергамскага цара Атала I у вобласць, размешчаную ў цэнтральнай часткі Малой Азіі на поўнач ад Фрыгіі, паміж сярэднім цячэннем рэк Сангарыуса (сучасная Сакар’я) і Галіса; гэта вобласць атрымала назву Галатыя.

Паводле паведамлення Страбона галаты першапачаткова падзяляліся на тры плямёны: талістабогіі, тэктасагі, трокмы, кожнае з якіх, у сваю чаргу, падзялялася яшчэ на чатыры плямёны, дванаццаць правадыроў гэтых плямёнаў у грэчаскіх крыніцах называюцца тэтрархамі (грэч. τετραρχίαι), кожнаму тэтрарху былі падпарадкаваны суддзя племя-тэтрархіі і военачальнік. Усе дванаццаць тэтрархій мелі агульны савет з 300 чалавек. У I стагоддзі н.э. улада над галатамі перайшла Дэятара, які, быўшы тэтрархам аднаго з плямёнаў талістабогіеў, ваяваў на боку Рыма ў трэцяй Мітрыдатавай вайне, атрымаў ад рымлян зямлі ўсёй Галатыі.

Да I стагоддзі н.э. вобласць талістабогіеў межавала з Віфініяй і Фрыгіяй Эпіктэт, трокмаў — з Понтам і Кападокіяй, тэксатагаў — з Вялікай Фрыгіяй па суседстве з Песінунтам.

Страбон згадвае, што ўсе тры плямёны галатаў мелі агульную мову, сама галацкая мова засведчана толькі асабістымі імёнамі і тапонімамі ў грэчаскай і лацінскай перадачы; меркавана была блізкай да гальскай. Захоўвалася да V ст.

Гл. таксама
-----------

* Гальскае нашэсце на Балканы
* Галатыя
* Тэтрархі і цары Галатыі

Літаратура
----------

* Страбон, Геаграфія, Кніга XII, IV.10 — V.1-4

| ⛭Кельцкія плямёны |
| --- |
| Алаброгі ·  Арэвакі ·  Арверны ·  Астуры ·  Аўтрыгоны ·  Белгі ·  Белы ·  Белавакі ·  Бітурыгі ·  Боі ·  Брыты ·  Венеты ·  Ветоны\* ·  Ватадзіны ·  Галекі ·  Галаты ·  Гельветы ·  Дэкеангліі ·  Дэметы ·  Інсубры ·  Іцэны ·  Карнуты ·  Карпетаны ·  Катувелаўны ·  Кельтыкі ·  Кімвры\* ·  Лінгоны ·  Лабетаны ·  Лузітаны\* ·  Лузоны ·  Алкады ·  Ардовікі ·  Пелендоны ·  Рутэны ·  Седэтаны ·  Секваны ·  Сеноны ·  Сілуры ·  Скоты ·  Суесетаны ·  Тарбелы ·  Тытыі ·  Трэверы ·  Уракі ·  Эдуі |
| \* Прыналежнасць да кельтаў спрэчная. |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Галандыя.
Паўночная і Паўднёвая Галандыі на карце Нідэрландаў.
**Галандыя** (нідэрл.: Holland) — гістарычная вобласць на захадзе Нідэрландаў. Уключае тэрыторыю двух правінцый краіны — Паўночнай Галандыі (нідэрл.: Noord-Holland) і Паўднёвай Галандыі (нідэрл.: Zuid-Holland). У мінулым Галандыя была графствам, якое ўваходзіла ў Свяўчэнную Рымскую імперыю. Пасля стала адной з дзяржаў, утварылых Рэспубліку сямі аб'яднаных правінцый Нідэрландаў (існавала з 1581 па 1795 г.).

У 1806—1810 існавала **Каралеўства Галандыя**, васальнае па стаўленні да Французскай імперыі Напалеона I; каралём яго быў адзін з братоў Напалеона, Людовік I Банапарт. Каралеўства Галандыя прыўшло на змену гэтак жа васальнай Батаўскай рэспубліцы і спыніла існаванне пасля таго, як усе Нідэрланды былі анэксіраваны Францыяй у 1810.

Назва Галандыя адбываецца ад нідэрл.: holt land (літаральна «драўляная краіна»). У шэрагу краін гэтая назва пашырана ўжываецца у стаўленні ўсяго каралеўства Нідэрландаў, што з'яўляецца парушэннем палітычнай карэктнасці (сапраўды гэтак жа, да прыкладу, як ужыванне назва Англія ў дачыненні да ўсёй Вялікабрытаніі). Такое ўжыванне выклікае пратэст у некаторых жыхароў іншых правінцый, у прыватнасці Фрысландыі, Паўночнага Брабанта, Лімбурга і інш.
Карта Галанских вышынь
**Галанскія вышыні** (араб. هضبة الجولان‎‎, іўр.: רָמַת הַגוֹלָן) — спрэчная тэрыторыя на Блізкім Усходзе, у цяперашні час ўваходзіць у склад Ізраіля. Да 1967 года з’яўлялася часткай сірыйскай правінцыі Кунейтра, захоплена Ізраілем у ходзе Шасцідзённай вайны.

У 1981 годзе Кнэсет Ізраіля прыняў «Закон аб Галанскіх вышынях», дзе ў аднабаковым парадку быў абвешчаны суверэнітэт Ізраіля над гэтай тэрыторыяй. Анэксія была прызнаная несапраўднай Рэзалюцыяй № 497 Савета Бяспекі ААН ад 17 снежня 1981 года.

Як Ізраіль, так і Сірыя лічаць Галанскія вышыні часткай сваёй тэрыторыі.

Фатаграфіі
----------

* Ружм эль-Хіры. Rujm el-Hiri Ружм эль-Хіры. Rujm el-Hiri
* Разваліны Розум эль Канцір (Um el Kanatir)Разваліны Розум эль Канцір (Um el Kanatir)
* Від гары Хермон з гары Бенталь (Mount Bental)Від гары Хермон з гары Бенталь (Mount Bental)
* Возера Рам (Lake Ram).Возера Рам (Lake Ram).
* Гара АвітальГара Авіталь
* Гара БентальГара Бенталь

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дадаткова пра Галанскія вышыні Архівавана 18 кастрычніка 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5428678 · BNF: 11973678m · GND: 4238285-3 · NKC: ge137312 · SUDOC: 02776396X · VIAF: 316736234 |

 |
**Скандына́ўскі нуа́р** (англ.: Scandinavian noir) — літаратурны і кінематаграфічны тэрмін, які ўжываецца да крымінальных драмаў, створаных скандынаўскімі аўтарамі і аб’яднаным такімі характэрнымі рысамі, як гранічная рэалістычнасць, змрочная стылістыка, лінейнасць апавядання. Нягледзячы на ​​тое, што за напрамкам замацавалася назва *«нуар»*, з творамі класічнага амерыканскага нуара[en] скандынаўскія крымінальныя драмы аб’ядноўвае нямногае, хоць у іх гэтак жа размытая мяжа паміж героем і антыгероем, прысутнічае атмасфера ўсеагульнага расчаравання.

Зноскі
------

1. ↑  Mankell, Henning (2006). Introduction to *Roseanna*. HarperCollins, 3-4

Літаратура
----------

* Bergman, Kerstin (2014). *Swedish Crime Fiction: The Making of Nordic Noir*. Mimesis International.
* Povlsen, K. K. (2011), ‘Gender and Geography in Contemporary Scandinavian Television Crime Fiction’ , in A. Nestingen and P. Arvas (eds.), *Scandinavian Crime Fiction*, Cardiff: University of Wales Press

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
Карціна Я. Матэйкі «Рэйтан» (1866). Самуэль Корсак — злева ад партэрта імператрыцы Кацярыны II з заціснутай у правай руцэ шабляй у похвах і з канфедэраткай у левай.
**Самуэль Корсак** (1745, Ваўковічы, паблізу Навагародка — пасля 1812) — член Найвышэйшай Літоўскай Рады 1794 (палкоўнік войскаў літоўскіх).

Разам з Тадэвушам Рэйтанам і Станіславам Багушэвічам быў адзіным, хто спрабаваў сарваць падзельны сойм  (польск.) (бел. 19 красавіка 1773, каб не дазволіць зацвярджэння першага падзелу Рэчы Паспалітай. Як навагародскі пасол быў прадстаўніком ад апазіцыі.

Меў чын палкоўніка Літоўскай кавалерыі. У 1789 годзе стаў кавалерам ордэна Святога Станіслава. Удзельнічаў у паўстанні Тадэвуша Касцюшкі. Быў абраны ў Судовы Камітэт пры Найвышэйшай Літоўскай Радзе.

У 1812 годзе, пасля заняцця былой тэрыторыі ВКЛ войскамі Напалеона, меў намер вярнуцца на радзіму, пра гэта пісалі польскія і вялікалітоўскія газеты.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  *Зміцер Юркевіч*. Як "уваскрос" Самойла Корсак. **(нявызн.)**.  Краязнаўчая газета. Праверана верасень 2014.
4. ↑  Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r. w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 560.
5. ↑  Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 197.
**Самуй** (тайск.: เกาะสมุย) — востраў у Сіямскім заліве Ціхага акіяна. З’яўляецца часткай тайландскай правінцыі Суратхані. Другі па памеры востраў Тайланда пасля Пхукета, плошча — 228,7 км², максімальная вышыня над узроўнем мора 635 м. Папулярны курорт. Размешчаны прыкладна за 700 км ад Бангкока і 40 км ад усходняга ўзбярэжжа Паўднёвага Тайланда. Востраў багаты прыроднымі славутасцямі: беласнежнымі пясчанымі пляжамі, каралавымі рыфамі і какосавымі пальмамі. У чэрвені 2008 года Самую быў прадстаўлены афіцыйны муніцыпальны статус незалежнага горада, да гэтага ён быў пад адміністрацыйнай юрысдыкцыяй горада Суратхані.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15). — карта Тайланда
**Web of Science** — платформа, на якой размешчаны базы дадзеных навуковай літаратуры, да 2014 года вядома як Web of Knowledge. Да 2016 года належала Thomson Reuters. У лістападзе 2016 года Аддзяленне IP & Science набыта інвестыцыйнымі фондамі і функцыянуе як Clarivate Analytics. Ахоплівае матэрыялы па прыродазнаўчых, тэхнічных, грамадскіх, гуманітарных навуках і мастацтву.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Цэнтральнай часткай платформы з'яўляецца навукаметрычная рэфератыўная міжнародная база дадзеных Web of Science Core Collection, якая ўключае ў сябе больш 18 тысяч вядучых часопісаў, размешчаныя ў трох ключавых індэксах навуковай літаратуры:

* SCIE (англ.: Science Citation Index Expanded) — індэксуецца 8300 часопісаў, архіў з 1900 года;
* SSCI (англ.: Social Science Citation Index) — 2900 часопісаў, архіў з 1900.
* AHCI (англ.: Art and Humanities Citation Index) — 1600 часопісаў, архіў з 1975.

Некаторыя выданні адначасова прадстаўлены ў некалькіх індэксах. У 2015 годзе база пашырана новай мультыдысцыплінарнай калекцыяй - ESCI (англ.: Emerging Source Citation Index). Архіў ESCI для выданняў, якія тэхнічна могуць гэта забяспечыць, паглыблены да 2005 года. 

Таксама ў базу ўваходзяць:

* Conference Preceding Citation Index - матэрыялы канферэнцый (асобна для прыродазнаўчых і сацыяльна-гуманітарных навук);
* Book Citation Index - індэкс цытаванняў навуковых кніг (асобна для прыродазнаўчых і сацыяльна-гуманітарных навук);
* Index Chemicus (хімія);
* Current Chemical Reaction (хімія).

У Web of Science індэксуюцца выданні як падпісныя, так і часопісы адкрытага доступу. Платформа валодае ўбудаванымі магчымасцямі пошуку, аналізу і кіравання бібліяграфічнай інфармацыяй.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Web of Science.
**«Why Not»** — беларускі рок-гурт.

Гурт быў заснаваны ў Мінску ў 1993 годзе. Праіснаваў да 1995 года. У склад уваходзілі: Андрэй Краўчанка (гітара, вакал), Раман Пракапенка (бас-гітара) і Кірыл Мусінскі (барабаны).

У 1995 Why Not атрымаў Рок-карону ў намінацыі "Лепшы дэбют 94". У тым жа годзе яны выдалі свой першы і адзіны міні-альбом "Burning tree".

Музыка Why Not была спробай аб'яднаць сучасную англамоўную музыку з класічнымі рок-традыцыямі 60—70х. Галоўнымі хітамі гурта сталі песні "In the garden" і "Revolution", хоць насамрэч усё 6 песень, якія ўвайшлі ў альбом "Burning tree", неаднаразова з'яўляліся на нацыянальным тэлебачанні і траплялі ў радыё-чарты.

Пасля распаду гурта ў 1995 годзе ўдзельнікі працягнулі музычную дзейнасць. Андрэй Краўчанка заснаваў уласны праект "Fairground", а Раман Пракапенка і Кірыл Мусінскі далучыліся да гурта "Буржуазія".

Why Not збіраліся разам яшчэ толькі аднойчы - у 2008 годзе, для таго каб даць невялікі канцэрт у Мінску для сяброў. На дадзены момант усе былыя ўдзельнікі Why Not занятыя ў розных музычных праектах за межамі Беларусі і не плануюць ізноў уз'яднацца. Андрэй Краўчанка і Раман Пракапенка займаюцца сольнай кар'ерай у ЗША (Раман Пракапенка ўвайшоў у склад прог-рок гурта Persephone's Dream у Пітсбургу), а Кірыл Мусінскі заснаваў незалежны праект Illumination Архівавана 27 студзеня 2022. у Берліне.
**Кульверт** (англ. *culvert*) — водапрапускальная (дрэнажная) труба, ходні, падземны (надземны) сцёк.

Прызначэнне
-----------

Культверт з'яўляецца структурай, якая дазваляе вадзе цячы пад (ці над) сцежкамі, дарогамі, чыгункамі і іншымі аналагічнымі перашкодамі.

Віды (тыпы) кульвертаў
----------------------

Кульверты могуць быць выраблены з бетону, ацынкаванай сталі, алюмінія або пластыка (поліэтылену высокай шчыльнасці). Два або больш матэрыялаў могуць быць аб'яднаныя, каб сфармаваць патрэбную структуру.

Кульверты бываюць розных памераў і формаў, уключаючы круглыя, эліптычныя, з плоскім дном, грушападобныя, скрынкавых канструкцый і іншыя, часта будуюцца на рознага выгляду і з розных матэрыялаў апорах.
Аблога Канстанцінопаля крыжакамі (1204). Мініяцюра з «Хронікі імператараў» Давіда Абера. 1470-я гады
**Чацвёрты крыжовы паход** (1201—1204) — крыжовы паход, арганізаваны супраць Егіпту, каб пазбавіць Святую зямлю ад мусульманскай пагрозы.

Венецыя, якая мусіла вылучыць свае караблі дзеля транспартавання войскаў, баялася за свае наладжаныя трывалыя гандлёвыя сувязі з Егіптам, і яго спусташэнне прынесла б ёй вялікія страты, прытым, што на той час Канстанцінопаль з’яўляўся яе галоўным гандлёвым канкурэнтам. Таму венецыянцы, калі перавозілі рыцараў на сваіх караблях, прапанавалі ім адправіцца ў Канстанцінопаль.

У 1204 крыжаносцы ўзялі Канстанцінопаль. Падчас штурму і рабавання былі беззваротна страчаныя найвялікшыя каштоўнасці сусветнай культуры, таму што пачынаючы з падзення Рымскай імперыі менавіта Канстанцінопаль з’яўляўся адзіным злучальным звяном паміж культурай антычнасцю і сучаснасцю, а пасля галоўным культурным цэнтрам хрысціянства. Тэрыторыі Візантыйскай імперыі былі падзеленыя паміж еўрапейскімі феадаламі на некалькі дзяржаў, у т.л. Лацінская імперыя, якая праіснавала да 1261, калі грэкі вярнулі сабе Канстанцінопаль.

Такім чынам, замест збавення Святой зямлі ад пагрозы з боку мусульман, гэты крыжовы паход з’явіўся каталізатарам пашырэння мусульманскага ўплыву ў Міжземнамор’і, таму што Візантыя з’яўлялася наймацнейшым фактарам, які стрымліваў іх.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| П: | Партал **«Крыжовыя паходы»** |
| commons: | Чацвёрты крыжовы паход на Вікісховішчы |

| Крыжовыя паходы |
| --- |
| 
* 1-ы
	+ Сялянскі
	+ Германскі
* Нарвежскі
* Ар’ергардны
* 2-і
* Цьеры Эльзаскага
* 3-і
* 4-ы
* Альбігойскі
* паход дзяцей
* 5-ы
* 6-ы
* 7-ы
* пастушкоў
* Народны крыжовы паход[en]
* 8-ы
* 9-ы
* на Александрыю
* Берберскі
* Паўночныя
* супраць гусітаў
* на Варну

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11943362s · GND: 4139115-9 · LCCN: sh85034385 · NKC: ph779429 · SUDOC: 027379132 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кульмінацыя.
**Кульміна́цыя** (ад лац.: culmen — вяршыня), у літаратурным творы — найбольш напружаны момант у развіцці дзеяння, вырашальны, пераломны момант ва ўзаемаадносінах, сутыкненнях герояў  (руск.) (бел. або паміж героем і абставінамі. У кульмінацыі раскрываецца вастрыня канфлікту  (руск.) (бел. што рэалізуецца ў сюжэце твора. Кульмінацыя найлепш выяўляецца ў творах эпічных і драматычных жанраў. Напрыклад, у апавяданні Я. Коласа «Малады дубок» кульмінацыя — сцэна прызнання Андрэя Плеха ляснічаму аб пакражы ў панскім лесе. У навеле кульмінацыя звычайна перанесена бліжэй да фіналу, уяўляе сабой кантрастную сітуацыю ў адносінах да нечаканай развязкі; у рамане ці драме развязка пасля кульмінацыі адбываецца паступова. У творах вялікай формы кожная сюжэтная лінія мае сваю кульмінацыю.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
**Стараду́бскае кня́ства** — буйное феадальнае ўладанне ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, Рускага, Жамойцкага, пазней Маскоўскай дзяржавы.

Утворанае ў 1454 годзе як удзел князя Івана Андрэевіча Мажайскага, уцекача ад маскоўскага князя Васіля II Цёмнага. У 1499 годзе яго сын Сямён Мажайскі атрымаў ад вялікага князя Аляксандра пацвярджэнне на вотчыну, у якую ўваходзілі Старадуб, Гомель, Чарнігаў, Бранск, Карачаў і Хоцімль. Увясну 1500 года Сямён і ўладальнік Ноўгарад-Северскага княства князь В. І. Шамячыч перайшлі на бок вялікага князя маскоўскага Івана III. Пры гэтым іх княствы захавалі на пэўны час шырокую ўнутраную аўтаномію. У першай чвэрці XVI стагоддзя існаванне гэтых буферных утварэнняў, якія разам з Разанню засланялі ўласна маскоўскую тэрыторыю ад татарскіх набегаў, дзеля тактычных меркаванняў дапускалася Масквой. Каля 1503 года старадубскім князем стаў сын Сямёна Мажайскага Васіль, які актыўна ўдзельнічаў у войнах з ВКЛ. Пасля яго смерці ў 1518 годзе Старадубскае княства перайшло да маскоўскага вялікага князя Васіля III і было ліквідавана. Гомель з акругай вернуты ў склад ВКЛ у выніку вайны Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ 1534—1537 гадоў.

Літаратура
----------

* *Белы А. В.* Стараду́бскае кня́ства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 156. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Алесь Белы.* Старадубскае княства // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
* Natanson-Leski J. Dzieje granicy wschodniej Rzeczypospolitej. Cz. 1. Lwów-Warszawa, 1922.
* Kuczyński S. M. Ziemie czernihowsko-siewierskie pod rządami Litwy. Warszawa, 1936.
* *Зимин А. А.* Формирование боярской аристократии в России во второй половине XV — первой трети XVI в. — М. 1988.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 147778 |
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Мыто Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

На ўсходняй ускраіне вёскі, абкружана бутавай агароджай. Пабудавана ў 1864—1870 гг. з бутавага каменю і цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана паводле канона чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыіі: прытвор-званіца, нізкая трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, апсіда. Сілуэт будынка фарміруюць шатровыя пакрыцці двух’яруснай васьмерыковай званіцы і асноўнага аб’ёму, завершаныя цыбулепадобнымі галоўкамі на гранёных барабанах. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы дэкору: аркатурныя фрызы, руставаныя вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў, рэльефныя крыжы.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская царква (Мыто)
* Свята-Пакроўская царква (Мыто) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Парафіяне Мытлянскай грэка-каталіцкай цэрквы у 1829 г. // // Лідскі Летапісец. 2021. № 2(94). С. 28-29. // на pawet.net
* Свята-Пакроўская царква (Мыто) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кульмінацыя.
**Кульміна́цыя** (ад лац.: culmen — вяршыня), у музыцы — момант найвышэйшага напружання ў музычным творы  (руск.) (бел. ці якой-небудзь адносна завершанай яго частцы. Прысутнічае ва ўсіх узроўнях музычнай формы (свае кульмінацыі ўзнікаюць у фразе, сказе, перыядзе  (руск.) (бел. і інш.), і таму форма твора — сістэма кульмінацый. Кульмінацыя мелодыі ці ўсяго твора звычайна знаходзіцца паблізу ад пункта залатога сячэння, напрыклад, гук ці група гукаў, якія утвараюць рэгістравую вяршыню ў другой палове меладычнай пабудовы; працяглая кульмінацыйная зона ў санатнай форме  (руск.) (бел. на мяжы распрацоўкі  (руск.) (бел. і рэпрызы  (руск.) (бел.. Галоўная (генеральная) кульмінацыя ўтварае сэнсавы цэнтр твора перад прынцыповым завяршэннем формы. У арганізацыі кульмінацыі могуць удзельнічаць усе музычна-выразныя сродкі: гукавышыннасць, гучнасная дынаміка, метрычныя акцэнты, ладавая няўстойлівасць, фактура  (руск.) (бел. аркестроўка  (руск.) (бел. і інш. Кульмінацыя музычна-сцэнічнага твора фарміруецца ў адпаведнасці з агульнымі законамі драмы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у г. Дзяржынску Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры горада, на штучным насыпным пагорку. Пабудавана ў 1851 г. з цэглы на дзяржаўныя сродкі. Асобна ад царквы стаяла мураваная званіца з 3 званамі (не захавалася).

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана манументальным аб'ёмам, да якога па падоўжнай восі далучаны прамавугольныя ў плане апсіда і прытвор. Асноўны аб'ём завершаны чатырохгранным драўляным светлавым барабанам з шатровым верхам і макаўкай (раней купалам), па вуглах — невялікімі цыбулепадобнымі галоўкамі. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны арачнымі праёмамі. Вуглавыя шырокія лапаткі завершаны кілепадобнымі арачнымі з круглымі разеткамі ў тымпанах. На палавіну вышыні фасады руставаны, у верхняй частцы прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, дэкарыраванымі кілепадобнымі ліштвамі з гіркамі.

Інтэр'ер
--------

Унутры зала перакрыта крыжовымі скляпеннямі і асветлены вокнамі барабана, які праз скляпеністыя парусы падтрыманы 4 слупамі і перакінутымі цераз іх аркамі. Слупы аб'яднаны са сценамі і паміж сабой магутнымі аркамі. Над уваходам — адкрытыя ў залу вузкім арачным праёмам хоры, на якія вядзе лесвіца авальнай бакавой клеці 1-га яруса званіцы. Апсіда вылучана двух'ярусным пабеленым іканастасам з пазалочанымі рамамі 7 абразоў. Абраз 16 — 17 ст. «Маці Божая», прывезены з царквы в. Тонава (Стаўбцоўскі раён).

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская царква (Дзяржынск)
* Свята-Пакроўская царква (Дзяржынск) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Пакроўская царква (Дзяржынск) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Дзяржынск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Дзяржынск) на сайце «Архіварта»
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Мікалаева Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў другой палавіне XIX стагоддзя з сасновага брусу. Зноў адкрыта ў 1988 — 90 гг.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Крыжова-купальны храм. У кампазіцыі дамінуе цэнтральны высокі кубападобны аб’ём, чатырохгранны шацёр якога завершаны цыбулепадобнай галоўкай на цыліндрычным барабане. Гэтак сама завершана чацверыковая званіца, надбудаваная над двухсхільным дахам прамавугольнага бабінца. Бакавыя прыдзелы з самастойнымі ўваходамі і пяцігранная апсіда завершаны паўвальмавымі дахамі. Фасады гарызантальна ашаляваны, вуглы зрубаў вертыкальна абшыты дошкамі. Галоўны ўваходны праём і строеныя аконныя праёмы прыдзелаў дэкарыраваны накладнымі кілепадобнымі і плоскімі ліштвамі.

Інтэр’ер
--------

Зала асветлена невялікімі падшатровымі квадратнымі аконнымі праёмамі. У 1894 г. прыхаджане па ініцыятыве пасрэдніка Зубоўскага набылі абраз «Пакроў Прасвятой Багародзіцы» ў ківоце з пазалотай.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
**113-ы партызанскі полк** — савецкае партызанскае падраздзяленне створанае ў студзені 1944 года на базе 113-га партызанскага атрада Клічаўскага аператыўнага цэнтра.

113-ы партызанскі атрад
-----------------------

У ліпені 1941 года ў Смалявіцкім, потым у Бялыніцкім раёнах пачала фарміраваццаа група на чале з К. М. Белавусавым, да сакавіка 1942 года аформлена ў атрад, які ў ліпені ўвайшоў у Клічаўскі аператыўны цэнтр як 113-ы партызанскі атрад. 27 лістапада 1942 года атрад уключаны ў 6-ю Магілёўскую партызанскую брыгаду, у ліпені 1943 года — асобным атрадам у Магілёўскую (раённую) ваенна-аператыщную групу.

Партызаны атрада вялі баі па ачышчэнню і абароне партызанскай зоны ад нямецкіх акупацыйных войск. У студзені 1942—ліпені 1943 гадоў самастойна разам з іншымі атрадамі разграмілі нямецкія гарнізоны і апорныя пункты ў вёсках Вялікія Бялевічы, Прыхабы, Гарадзішча, Цяхцін, Аксенькавічы, Дасовічы, Падзевічы, Пушча. У кастрычніку 1942 года, лютым, маі, ліпені, жніўні 1943 года каля чыгуначнай станцыі Тошчыца падарвалі больш за 730 рэек.

113-ы партызанскі полк
----------------------

У студзені 1944 года на базе 113-га партызанскага атрада быў сфарміраваны 113-ы партызанскі полк. У маі 1944 года знішчылі 8 аўтамашын, падарвалі эшалон на ўчастку Магілёў—Шклоў. 20 чэрвеня 1944 года ў аперацыі «Рэйкавая вайна» скоўваў боем часці 60-й рэзервовай мотамеханізаванай дывізіі вермахта, якія размяшчаліся ў в. Гуслішча і Гусянка Магілёўскага раёна.

30 чэрвеня 1944 года полк (920 партызан, 3 батальёны) злучыўся з Чырвонай Арміяй.

Камандзіры
----------

* К. М. Белавусаў (сакавік 1942—красавік 1944)
* 3. П. Гапонаў (красавік—чэрвень 1944)

Камісары
--------

* 3. П. Гапонаў (май 1942—жнівень 1943)
* Кандзід Фёдаравіч Канавалаў (жнівень—лістапад 1943)
* Дз. Я. Альховік (студзень—чэрвень 1944)

Начальнікі штаба
----------------

* Васіль Цімафеевіч Някрасаў (май 1942—красавік 1943)
* Давід Ільіч Фядотаў (красавік—жнівень 1943)
* Іван Фёдаравіч Хазаў (верасень 1943—чэрвень 1944)

Памяць
------

У 1967 годзе ў в. Гарадзішча Магілёўскага раёна ў гонар палка пастаўлены абеліск.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  113-й партизанский полк (Белоусов, К.М. Гапонов, З.П.) (Могилевская военно-оперативная группа) (руск.).

Літаратура
----------

* Партызанскі полк 113-ы // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 477. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Галатэя** (стар.-грэч.: Γαλατεία) — унутраны спадарожнік планеты Нептун. Названая ад імя адной з нерэід з грэчаскай міфалогіі. Таксама пазначаецца як **Нептун VI**.

Гісторыя адкрыцця
-----------------

Галатэя была адкрыта ў канцы ліпеня 1989 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2». Аб адкрыцці было абвешчана 2 жніўня 1989 года, а тэкст паведамляе пра 10 выяў, атрыманых на працягу 5 дзён, такім чынам, адкрыццё адбылося незадоўга да 28 ліпеня. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне **S/1989 N 4**. Уласная назва была дадзена 16 верасня 1991 года.

Характарыстыкі
--------------

Галатэя мае няправільную (несферычную) форму. Ніякіх слядоў геалагічнай актыўнасці не выяўлена. Верагодна, Галатэя, як і іншыя спадарожнікі на арбітах ніжэй Трытона, сфармавалася з абломкаў ранейшых спадарожнікаў Нептуна, разбурана ў выніку сутыкненняў, выкліканых абурэннямі ад Трытона пасля яго захопу Нептунам на першапачатковую высокоэксцэнтрычную арбіту.

Галатэя абарачаецца ніжэй сінхроннай калянептунавай арбіты, з прычыны чаго арбіта гэтага спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл. З часам яна можа быць паглынута Нептунам або разбурыцца з-за прыліўнага расцяжэння і ўтварыць кольца пры дасягненні мяжы Роша.

| ⛭✯ Нептун |
| --- |
| Спадарожнікі | Галатэя · Галімеда · Гіпакамп · Дэспіна · Лаамедэя · Ларыса · Наяда · Нерэіда · Неса · Пратэй · Псамафа · Сао · Таласа · Трытон |  |
| Характарыстыкі | Вялікая цёмная пляма ·  Кольцы Нептуна |
| Адкрыццё | Джон Куч Адамс ·  Іаган Готфрыд Гале ·  Уільям Ласел ·  Урбэн Левер’е |
| Траянскія астэроіды | 2001 QR322 ·  2004 UP10 ·  2005 TN53 ·  2005 TO74 ·  2006 RJ103 ·  2007 RW10 |
| Даследванне | Касмічная праграма «Вояджэр» ·  Вояджэр-2 |
| Іншае | Спіс астэроідаў, якія перасякаюць арбіту Нептуна · Нептун у фантастыцы |
| **Category Катэгорыя:Нептун (планета) •  Вікісховішча:Нептун** |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Плотніца Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Свята-Пакроўская царква ў 1912 годзе на фотаздымку І. А. Сербава
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1781 г. з дрэва, у 1873 г. адноўлена. У 1899 г. пабудавана царкоўна-прыходская школа.

Архітэктура
-----------

Свята-Пакроўская царква
Помнік народнага дойлідства. Храм цэнтрычнай крыжова-купальнай кампазіцыі, якую фарміруюць цэнтральны кубападобны зруб і аднолькавыя па памерах прамавугольныя крылы бабінца, бакавых прыдзелаў, апсіды. Паміж крыламі прырублены вуглавыя квадратныя рызніцы. Асобныя вальмавыя дахі 5 аб'ёмаў завершаны цыбулепадобнымі купаламі на васьмігранных барабанах, што надае храму маляўнічы стракаты сілуэт. Гарызантальна ашаляваныя фасады члянёны прамавугольнымі вітражнымі вокнамі ў разных ліштвах. Тры ўваходы аформлены ганкамі з двухсхільнымі навісямі.

Інтэр'ер
--------

У інтэр'еры пануе прастора сяродкрыжжа, у якую адкрыты светлавы васьмігранны барабан, падтрыманы канструкцыяй вуглавых парусаў. У бабінцы перагародкай вылучаны вузкі прытвор. Вельмі шанаваўся абраз «Маці Божая», маецца абраз 18 ст. «Пакроў».

Званіца
-------

Званіца
У ансамбль з царквой уваходзіць пабудаваная ў 1873 г. двух'ярусная чацверыковая шатровая званіца з макаўкай у завяршэнні. Ніжні ярус ашаляваны, у адкрытым верхнім выяўлена каркасная канструкцыя збудавання.

Зноскі
------

1. ↑  Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии архимандритом Николаем. СПб. 1864.
2. ↑  РДГА, ф. 799, воп. 33, спр. 817, арк. 124.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская царква (Плотніца)
* Свята-Пакроўская царква (Плотніца) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Плотніца) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Плотніца) на сайце «Архіварта»
Галаснікі ў Каложскай царкве
Галаснік. Сабор Покрыва Найсвяцейшай Багародзіцы, што на Рву ў Маскве
**Галаснікі** — гліняныя пасудзіны ў выглядзе высокага збана з доўгім вузкім горлам, якія ўмуроўвалі ў сцены і скляпенні храмаў горлам у інтэр'ер. Галаснікі паляпшалі акустыку памяшкання, аблягчалі мураваную сцяну. У Беларусі вядомы з XII ст. у муроўцы сцен гродзенскіх Барысаглебскай і Ніжняй цэркваў. Вышыня гродзенскіх галаснікоў вагаецца ад 38 да 49,5 см. Дыяметр гарлавін галаснікоў Каложскай царквы ўсярэдзіне 7—8 см, паверхня пакрыта шчыльным лінейным (шнураваным) арнаментам. Галаснікі выкарыстоўвалі полацкія і наваградскія майстры (Барысаглебская царква ў Навагрудку, Спаса-Праабражэнская царква Ефрасіннеўскага манастыра ў Полацку). Часам замест галаснікоў у Полацку ўжываліся амфары.

Літаратура
----------

* Трусаў, А. Манументальнае дойлідства Беларусі XI—XVIII стагоддзяў: Гісторыя будаўнічай тэхнікі / Алег Трусаў; Навук. рэд. Г. В. Штыхаў. — Мн.: ТАА «Лекцыя», 2001. — 203 с. — ISBN 985-6305-29-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галаснікі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Дзедзіна Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

На могілках. Пабудавана ў XIX ст. з дрэва.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана кубападобным зрубам пад шатровым дахам, завершаным цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Па падоўжнай планіровачнай восі далучаны ніжэйшыя прамавугольныя ў плане прытвор і апсіда. Побач пастаўлена драўляная званіца народна-этнаграфічнай трактоўкі: двух'яруснае чатырохграннае збудаванне пад шатровым пакрыццём; ніжні ярус вертыкальна ашаляваны, верхні — адкрыты, каркаснай канструкцыі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Пакроўская царква (Дзедзіна) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Пакроўская царква (Дзедзіна) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Галапагаскі марскі запаведнік** (англ.: Galápagos Marine Reserve) — марскі запаведнік, які ахоплівае Галапагаскія астравы і прылеглую акваторыю Ціхага акіяна. Запаведнік з'яўляецца адной з самых незвычайных экасістэм планеты і характарызуецца высокай біяразнастайнасцю. У 1978 годзе астравы былі ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Запаведнік з'яўляецца чацвёртым па велічыні пасля Марскога запаведніка на Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне, Запаведнай тэрыторыі астравоў Фенікс і Вялікага Бар'ернага рыфа.

Зноскі
------

1. ↑  Aspundir: 10 Largest Protected Areas in the World **(нявызн.)**. Праверана 8 сакавіка 2014.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Карма (Добрушскі раён). Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю. Пабудаваная ў другой палове XIX стагоддзя.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі ў Свята-Іаана-Кармянскім жаночым манастыры, заснаваным у 2000 годзе. Пабудавана ў 1906 года з цэглы. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

31 мая 1998 года адбылося далучэнне да ліку мясцовашанаваных святых праведнага протаіерэя Іаана Гашкевіча (Кармянскага), чые мошчы, паводле рашэння Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы, былі адкрыты для пакланення ў 1997 годзе. З 1996 года пачалося паломніцтва да яго магілы.

Архітэктура
-----------

Крыжападобная ў плане, трохапсідная. Над сяродкрыжжам невялікая галоўка на чацверыку. Дамінантай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі з'яўляецда высокая двух'ярусная званіца, якая прымыкае да бабінца. Паверхня сцен гарызантальна руставаная. Аконныя і дзвярныя праёмы дэкарыраваны ліштвамі з кілепадобнымі завяршэннямі франтончыкаў, аркамі з паўкалонамі. Неф і трансепт храму перакрытыя цыліндрычнымі скляпеннямі, бабінец — крыжовым, апсіды — конхамі.

Інтэр'ер
--------

Унутры памяшканні царквы перакрыты скляпеннямі — крыжовым у трапезнай, цыліндрычным у малітоўнай зале, конхай у апсідзе. Апсіда вылучана вялізнай аркай і 4-ярусным разным іканастасам. У малітоўную залу адкрыта галерэя хораў.

Літаратура
----------

* Кармянская Пакроўская царква // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 79.
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------


* Свята-Пакроўская царква (Карма) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Пакроўская царква (Карма) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Карма) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Не блытаць з галафі**л**ами — жывёламі і мікраарганізмамі, якія насяляюць ва ўмовах высокай салёнасці.
**Галафі́ты**, ці **солелю́бы** (ад стар.-грэч.: ἅλς — *соль* і φυτόν — *расліна*) — расліны, здольныя пераносіць высокія ўзроўні засалення глебы (салянкі (*Salsola*), (*Anabasis*, (палыны (*Artemisia*), (цмен пясчаны (*Helichrysum arenarium*), (*Tamarix* і інш.). Распаўсюджаныя на марскіх узбярэжжах (прыморскія маршы), а таксама ў мясцовасцях з сухім кліматам — пустынях, паўпустынях і нават стэпах на асаблівых тыпах глебы — саланцах і саланчаках. Нярэдка маюць сукулентнае аблічча — з тоўстымі сцебламі і прыпухлым лісцем, што спрыяе захаванню цяжкадаступнай вільгаці. Звычайна характарызуюцца высокім асматычным ціскам клеткавага соку у клетках і тканках, што дазваляе ім паглынаць ваду з канцэнтраваных раствораў.

Паводле ацэнак спецыялістаў, у свеце налічваецца ад 2 да 3 тыс. відаў раслін, якія так ці інакш ставяцца да галафітаў. Большасць з іх травяністыя, але ёсць і дрэвы, якія сваімі зараснікамі ўтвараюць лясы (мангры).

Зноскі
------

1. ↑  *Блинова К. Ф. и др.* Ботанико-фармакогностический словарь: Справ. пособие / Под ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева. — М.: Высш. шк. 1990. — С. 42. — ISBN 5-06-000085-0.
2. ↑  *Glenn, Edward P.; Brown, J. Jed; O'Leary, James W.* Irrigating Crops with Seawater // *Scientific American*. — 1998. — № 8. — С. 76—81.

Спасылкі
--------

* Солончаковые растения // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Солончаковые растения (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Равяцічы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Царква з боку апсіды да антырэстаўрацыі
Пабудавана ў 1933 годзе з дрэва.

Архітэктура
-----------

Пахаванні на цвінтары
Помнік народнага дойлідства. Будынак развітой падоўжна-восевай сіметрычнай кампазіцыі, складзенай з двух'яруснай (васьмярык на чацверыку) шатровай званіцы, прамавугольнага ў плане пад двухсхільным дахам аб'ёму малітоўнай залы, пяціграннай апсіды з бакавымі рызніцамі. Дах асноўнага зруба пераходзіць у пластычнае ўвагнута-пукатае пакрыццё апсіды, у завяршэнні якога шлемападобны купал на васьмігранным барабане. Цыбулепадобнай галоўкай завершаны шацёр званіцы. Звес даху падтрымліваецца выпускамі белек перакрыцця. Фасады гарызантальна ашаляваны і рытмічна расчлянёны аконнымі праёмамі з трохвугольнымі перамычкамі.

Інтэр'ер
--------

Унутры царквы
У інтэр'еры апсіда вылучана драўляным іканастасам, расчлянёным канеліраванымі калонамі на 6 палёў, у цэнтральным з якіх разныя царскія вароты, аздобленыя раслінным арнаментам. Абразы 18 — 19 ст.: «Благавешчанне святой Анны», «Узнясення Гасподняе», «Меленне аб чашы», «Праабражэнне Хрыстова», «Цуд Георгія аб змеі» (1933), «Успенне Багародзіцы»; Евангелле (Кіеў, 1739).

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 8, воп. 1, спр. 1124, арк. 71.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Пакроўская царква (Равяцічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Равяцічы) на сайце Radzima.org
*
**Nasdaq-100** — амерыканскі фондавы індэкс. У індэкс уключаюцца 100 найбуйнейшых па капіталізацыі кампаній, акцыі якіх гандлююцца на біржы NASDAQ. У індэкс не ўключаюцца кампаніі фінансавага сектара.

Кампаніі, якія больш не адпавядаюць правілам уключэння ў Nasdaq 100, замяняюцца новымі фірмамі адзін раз у год у трэці тыдзень снежня.

Гісторыя
--------

Гісторыя індэкса пачалася ў 1985 годзе, калі адначасова былі ўведзеныя 2 новых індэксы: NASDAQ-100 і NASDAQ Financial-100. У першы індэкс былі ўключаны прамысловыя высокатэхналагічныя кампаніі, у другі — фінансавыя. База індэкса першапачаткова складала 250 пунктаў.

У 1998 годзе ў індэкс былі дапушчаны замежныя кампаніі. Першапачаткова патрабаванні да іх былі строгія, але яны змякчыліся ў 2002 годзе.

Гістарычны максімум звыш 4700 пунктаў быў дасягнуты індэксам ў 2000 годзе на хвалі доткомаў.

СТанам на 2021 год 57% NASDAQ-100 складаюць тэхналагічныя кампаніі. Наступны па велічыні сектар галіны — спажывецкія паслугі з 21,99%. Ахова здароўя складае 7,08% ад NASDAQ-100, кампаніі, якія займаюцца спажывецкімі таварамі, складаюць 6,14% ад NASDAQ-100, а прамысловыя кампаніі складаюць 5,92%.

Iнструменты, якія гандлююцца на базе NASDAQ-100
-----------------------------------------------

На біржы NASDAQ пад біржавым сімвалам QQQ гандлюецца фонд, структура якога аналагічная індэксу NASDAQ-100, і з высокай дакладнасцю паўтарае яго дынаміку.

Адрозненні ад індэкса NASDAQ Composite
--------------------------------------

Індэкс Nasdaq Composite уключае акцыі ўсіх кампаній, якія каціруюцца на біржы NASDAQ (усяго больш за 3000).

Змены ў 2021 годзе
------------------

21 ліпеня «Honeywell» замяніла «Alexion Pharmaceuticals» пасля яе набыцця «AstraZeneca». 26 жніўня «Crowdstrike» заменіць «Maxim Integrated Products», якую набывае кампанія «Analog Devices».

Зноскі
------

1. ↑  Five facts about the Nasdaq 100 index **(нявызн.)**. *morningstar.com.au*. Праверана 06-09-2021.
2. ↑  What Are The Nasdaq Composite And Nasdaq 100 Indexes? **(нявызн.)**. *forbes.com*. Праверана 06-09-2021.
3. ↑  10 Fun Facts about the Nasdaq-100 Index **(нявызн.)**. *nasdaq.com*. Праверана 06-09-2021.
4. ↑  3 Lessons for Investors From the Tech Bubble **(нявызн.)**. *nasdaq.com*. Праверана 06-09-2021.
5. ↑  Best Nasdaq 100 Brokers Guide **(нявызн.)**. *comparebrokers.co*. Праверана 06-09-2021.
6. ↑  Invesco QQQ Trust, Series 1 **(нявызн.)**. *nasdaq.com*. Праверана 06-09-2021.
7. ↑  Q: Why Did QQQQ drop a Q to Become QQQ? **(нявызн.)**. *wsj.com*. Праверана 06-09-2021.
8. ↑  Honeywell International Inc. to Join the NASDAQ-100 Index Beginning July 21, 2021 **(нявызн.)**. *globenewswire.com*. Праверана 06-09-2021.
9. ↑  CrowdStrike Holdings, Inc. to Join the NASDAQ-100 Index Beginning August 26, 2021 **(нявызн.)**. *globenewswire.com*. Праверана 06-09-2021.
Скарб з Вільены
**Скарб** — знаходкі комплексаў манет, плацежных зліткаў і разнастайных рэчаў (вырабаў), ухаваных у зямлі ці іншых месцах, уладальнік якіх невядомы.

У праве скарб — закапаныя ў зямлі або схаваныя іншым спосабам каштоўныя прадметы, уласнік якіх не можа быць устаноўлены ці паводле акта заканадаўства страціў на іх права.

У ВКЛ, паводле Статуту 1566 знойдзены на сваёй зямлі манетны скарб належаў таму, хто яго знайшоў. Знойдзены скарб на чужой зямлі — дзяліўся пароўну паміж землеўласнікам і тым, хто яго знайшоў. Свядома знойдзены манетны скарб належаў землеўласніку. Скарб знойдзены на закладзенай зямлі належаў напалову таму, хто знайшоў, а другая палова дзялілася пароўну землеўласнікам і тым хто ўзяў зямлю пад заклад.

Цяпер усе скарбы належаць дзяржаве, а таму, хто яго знайшоў сплочваецца чвэрць ацэначнага кошту скарбу.

Манетны скарб з'яўляецца гістарычным помнікам, які дае магчымасць вызначыць склад грашовага абарачэння, уяўленне пра грашовыя вагавыя сістэмы старажытных дзяржаў. Даследаванне скарбу пачынаецца з вызначэння яго ўтрымання і даты ўхавання, якая прымаецца за дату эмісіі самай малодшай манеты ў скарбе. Далейшыя навуковыя даследаванні праводзяцца нават не на адным знойдзеным манетным скарбе, яны заснаваныя на навуковым вывучэнні і аналізе шматлікіх скарбаў у спалучэнні з тапаграфічнымі дадзенымі і пісьмовымі крыніцамі. Правільнае вывучэнне дазваляе ўзнавіць заканамернасці і інтэнсіўнасці грашовага абароту, узровень развіцця і асноўныя кірункі эканамічнай, палітычнай і культурнай сувязяў розных дзяржаў.

На Беларусі выяўлена і апісана больш за 1100 скарбаў з антычных часоў да 20 стагоддзя. Частка скарбаў захоўваецца ў Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі, Мінскім абласным краязнаўчым музеі, раённых музеях.

Першы навукова зарэгістраваны манетны скарб на тэрыторыі Беларусі — Пінскі манетны скарб 1804 года.

Гл. таксама
-----------

* Скарбы Беларусі
* Віцебскі манетны скарб 1926
* Засоўеўскі скарб
* Магілёўскі скарб (1936)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776084483 · NKC: ph124217 |
**Геалогія карысных выкапняў** — прыкладны раздзел геалогіі, які вывучае радовішчы карысных выкапняў, іх будынак, склад, умовы адукацыі і заканамернасці размяшчэння ў нетрах Зямлі. Мэтай геалогіі карысных выкапняў з’яўляецца стварэнне навуковай асновы для прагнозу распаўсюджвання, пошукаў, адзнакі і разведкі радовішчаў карысных выкапняў.

Раздзелы геалогіі карысных выкапняў
-----------------------------------

 
Геалогія карысных выкапняў рэзка дыферэнцыравана па відах мінеральнай сыравіны. Яна падзяляецца на геалогію радовішчаў рудных і геалогію радовішчаў нярудных карысных выкапняў. Раздзел геалогіі карысных выкапняў які вывучае заканамернасці размяшчэння рудных радовішчаў і іх сувязь з працэсамі асадкаўтварэння, тэктонікі, магматызму і метамарфізму развіўся ў самастойную галіну ведаў, якая атрымала назву металагенія. Геалогія нярудных карысных выкапняў падзяляецца на геалогію гаручых выкапняў або геалогію каустобиолитов, якая ўключае ў сябе геалогію цвёрдых гаручых выкапняў (у асноўным выкапняў вуглёў, гаручых сланцаў) і геалогію нафты і газу, і геалогію негаручых выкапняў. Раздзел геалогіі негаручых карысных выкапняў, прысвечаны падземным водам, з’яўляецца ў той жа час часткай гідрагеалогіі .

Эканамічная геалогія — дысцыпліна, народжаная на стыку геалогіі карысных выкапняў і эканомікі, займаецца вартаснай ацэнкай радовішчаў і участкаў нетраў. Бо сам тэрмін «карыснае выкапень» мае хутчэй эканамічны характар, чым геалагічны, часта (асабліва ў заходняй літаратуры) паняцці эканамічная геалогія і геалогія карысных выкапняў атаясамляюцца.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4140085-9 · LCCN: sh85085716 · LNB: 000151603 · Microsoft: 125171110 · NKC: ph122458, ph134811 |