**Тымішаа́ра** (рум.: Timişoara [timiˈʃo̯ara], назва паходзіць ад венг.: Temesvar) — трэці па велічыні горад Румыніі, гістарычны цэнтр вобласці Банат, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Тыміш на захадзе краіны. Насельніцтва — 303,7 тыс. жыхароў (2011). Плошча — 130,5 км².

Гісторыя
--------

Першыя звесткі пра горад Тэмешвар гісторыкі знаходзяць у крыніцах XIII стагоддзя, калі ён быў спустошаны татарамі. У XIV стагоддзі гэта была невялікая крэпасць пасярод балот. Венгерскі кароль Карл Роберт, які наведаў гэтыя краі ў 1307 годзе, загадаў пабудаваць тут палац, а ў XV стагоддзі горад некаторы час служыў рэзідэнцыяй вялікага Хуньядзі. Тэмешвар быў першым горадам Венгерскага каралеўства, які атрымаў уласны герб (1365); на ім быў намаляваны цмок, які, верагодна, сімвалізаваў багамільскую ерась.

У 1552 годзе Тэмешвар быў узяты турэцкімі войскамі на чале з Ахмед-пашой. За 160 гадоў у якасці цэнтра Тэмешварскага эялета горад зведаў моцны мусульманскі ўплыў, тут будаваліся мячэці. Пасля таго, як Яўген Савойскі адваяваў яго ў турак у 1716 годзе, Габсбургі планамерна знішчылі сляды асманскага валадарства, перабудаваўшы цэнтр горада ў стылі барока.

Пры распадзе Аўстра-Венгрыі ў 1918 годзе Тымішаару спрабавалі далучыць сербы, але ўжо ў 1919 годзе горад атрымаў румынскую адміністрацыю. У канцы 1930-х тут быў збудаваны найбуйнейшы праваслаўны храм Румыніі — Тымішаарскі сабор. Падчас Другой сусветнай вайны горад падвяргаўся моцным бамбардзіроўкам саюзнікаў.

16 снежня 1989 года з народнага выступлення ў Тымішаары, выкліканага рашэннем улад аб высяленні пастара Ласла Цёкеша, пачалася рэвалюцыя, якая прывяла да звяржэння Нікалае Чаўшэску.

Адукацыя і культура
-------------------

Тымішаарскі ўніверсітэт медыцыны і фармацыі імя Віктара Бабеша, Тымішаарскі політэхнічны ўніверсітэт, Тымішаарскі заходні ўніверсітэт, Тымішаарскі банацкі ўніверсітэт сельскагаспадарчых навук і ветэрынарнай медыцыны.

Транспарт
---------

Грамадскі транспарт горада прадстаўлены 10 трамвайнымі, 8 тралейбуснымі і 20 аўтобуснымі лініямі. У горадзе размешчаны трэці па пасажыраабароце аэрапорт у краіне.

Горад з’яўляецца важным чыгуначным і транспартным цэнтрам і звязаны з усімі іншымі буйнымі гарадамі Румыніі.

Славутасці
----------

* Тымішаарскі сабор
* Тымішаарская кафедра
* Палац Даўэрбах
* Барочны палац
* Палац Хуньядзі, у якім размешчаны Нацыянальны музей Баната
* Старая ратуша
* Чумны слуп

* Чумны слупЧумны слуп
* Плошча Перамогі з Тымішаарскім саборамПлошча Перамогі з Тымішаарскім саборам
* Старая частка горадаСтарая частка горада

Гарады-пабрацімы
----------------

Тымішаара з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:

|  |  |
| --- | --- |
| * Італія Сасары, Італія
* Італія Фаэнца, Італія
* Францыя Мюлуз, Францыя
* Мексіка Канкун, Мексіка
* Германія Карлсруэ, Германія
* Францыя Руэй-Мальмезон, Францыя
* Германія Гера, Германія
 | * Венгрыя Сегед, Венгрыя
* Італія Трэвіза, Італія
* Сербія Нові-Сад, Сербія
* Італія Палерма, Італія
* Кітай Шэньчжэнь, КНР
* Сербія Зрэнянін, Сербія
* Вялікабрытанія Нотынгем, Вялікабрытанія
 |

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Іаланда Балаш, румынская лёгкаатлетка

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Timis County at the 2011 census(нявызн.)(недаступная спасылка).  INSSE (2 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 6 жніўня 2012. Праверана 15 ліпеня 2012.

Літаратура
----------

* Petrovics I. The fading glory of o former royal seat: the case of medieval Temesvär // The Man of Many Devices, who Wandered Full Many Ways: Festschrift in Honour of János M. Bak. Central European University Press, 1999. P. 527—538.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тымішаара
* Гарадскі сайт (шматлікія даныя састарэлі) Архівавана 14 верасня 2017. (рум.)
* Карта горада
* Фатаграфіі горада
* Timisoara Tourism Архівавана 1 мая 2018. En

| ⛭Гарады Румыніі |
| --- |
| Насельніцтва больш 1 000 000 | Бухарэст |
| Насельніцтва больш 250 000 | Ясы ·  Клуж-Напока ·  Тымішаара ·  Канстанца |
| Насельніцтва больш 100 000 | Галац ·  Брашаў ·  Плаешці ·  Брэіла ·  Арадзя ·  Краёва ·  Бакэў ·  Арад ·  Пітэшты ·  Сібіу ·  Тыргу-Мурэш ·  Бая-Марэ ·  Бузэў ·  Баташані |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 121324166 · GND: 4078196-3, 1015055-9 · NKC: ge128591 · VIAF: 1037145424674686830206 |