recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Брасід** (стар.-грэч.: Βρασίδας, ? — 422 да н.э.) — сын Тэліса, адзін з лепшых спартанскіх палкаводцаў перыяду Пелапанескай вайны. Адрозніўся ў першы раз, прымусіўшы ў 431 да н.э. афінян адмовіцца ад нападу на Мефону ў Месеніі.

Біяграфія
---------

Дзякуючы поспеху ў Месеніі ён набыў поўны давер з боку сваіх суграмадзян. Таму, калі спартанцы, пасля няўдач пры Піласе і на востраве Сфактэрыя вырашылі адцягнуць увагу афінян ад Пелапанеса нападам на іх калоніі на Стрымоне, яны прызначылі Брасіда начальнікам невялікай войска. Брасід са сваім атрадам хутка прайшоў у 424 да н.э. праз Грэцыю і Фесалію і нечакана з'явіўся ў Македоніі, цар якой Пердыка II быў у саюзе са Спартай.

Дзякуючы дару пераканання ён прыцягнуў многія гарады на бок Спарты і сярод іншых багатую калонію Амфіпаль. Афіняне, асцерагаючыся вялікіх страт, сталі прапанаваць Спарце мір, а ў 423 да н.э. сапраўды было заключана перамір'е на год. Аднак не прайшло і некалькі дзён, як у Афіны была прынесена вестка пра аддзяленне горада Скіёны. Паколькі Спарта адмаўлялася вярнуць гэты горад на той падставе, што ён аддзяліўся раней, чым у Македонію прыйшла вестка пра заключэнне перамір'я, то афіняне вырашылі зноў пачаць вайну. Адначасова ад афінян адпала яшчэ і Менда. Пакуль Брасід разам з Пердыкам II быў у паходзе супраць лінкестыйцаў, афіняне зноў заваявалі Менду і аблажылі Скіёну. Брасід не змог ім перашкодзіць.

Тады ён зрабіў няўдалую спробу авалодаць Патыдэяй і вымушаны быў затым заставацца ў бяздзейнасці. Тым часам (422 да н.э.) афіняне паслалі ў Македонію войска пад кіраўніцтвам Клеона, які саступаў энергічнаму, высакароднаму Брасіду. Ён заваяваў шмат гарадоў, а затым вырашыў даць бітву пры Амфіпалі. У гэтай бітве афіняне пацярпець паражэнне, страціўшы ўсю Халкідыку, але ў бітве загінулі абодва палкаводцы — і Брасід, і Клеон.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бразид // Военная энциклопедия / под ред. В. Ф. Новицкого[ru] [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. В. Сытина[ru], 1911—1915.
* Бразид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Брасид. БИОГРАФИЧЕСКИЙ УКАЗАТЕЛЬ
* Брасід і Нікіеў мір(недаступная спасылка)
* Фукідыд. Гісторыя **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 28 лістапада 2012. Праверана 11 мая 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 129851167 · ISNI: 0000 0000 1713 1593 · LCCN: no2016011494 · NLG: 199169 · NLP: A35258445 · VIAF: 62639291, 42147662992760551406 |

 |
**Браслаўскія азёры** — нацыянальны парк на паўночным захадзе Беларусі, у Віцебскай вобласці.

Нацыянальны парк служыць абароне ўнікальных прыродных комплексаў ад гаспадарчай дзейнасці чалавека, зберажэнню іх для будучых пакаленняў. Ён быў створаны ў жніўні 1995 г. Ядром стала Браслаўская група азёр. У склад парка ўвайшла паўднёвая частка Браслаўскага раёна са значнымі балотнымі і ляснымі масівамі. Агульная плошча нацыянальнага парку складае 71,5 тыс. га. З поўначы на поўдзень ён цягнецца на 56 км, пры шырыні ад 7 да 29 км. Каля 17 % яго тэрыторыі займаюць азёры, лясы складаюць 46 % паверхні.

У межах Нацыяльнага парку знаходзіцца шэраг цікавых помнікаў прыроды. Гэта асобныя ярка выражаныя ледніковыя формы рэльефу, вялікія валуны, астравы на азёрах, біягрупы рэдкіх дрэў. Маляўнічасць мясцовых ландшафтаў абумоўлена прысутнасцю Браслаўскай грады.

Нацыянальны парк змяшчае шматлікія помнікі гісторыі і культуры: гарадзішчы розных эпох, курганныя захаванні, культавыя пабудовы.

Батанікі налічылі на тэрыторыі парку каля 500 відаў флоры, 20 відаў з'яўляюцца рэдкімі для Беларусі.

У Нацыянальным парку «Браслаўскія азёры» вядзецца навуковая дзейнасць, а таксама праца па ахове прыроды. Цэнтр Нацыянальнага парку — г. Браслаў, дзе размешчана кіраўніцтва і навуковая база. Працоўны калектыў Нацпарку налічвае амаль 600 чал.

Уваходзіць у структуру Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Жывёльны свет
-------------

Нацыянальны парк мае багаты і шматлікі жывёльны свет: тут сустракаецца 189 відаў птушак, з іх 45 відаў адносіцца да рэдкіх і знікаючых.

Сярод жывел, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, вылучаюцца: барсук (*Meles meles*), рысь (*Lynx lynx*), буры мядзведзь (*Ursus arctos*), чорны бусел (*Ciconia nigra*), шэры журавель (*Grus grus*), лебедзь-шыпун (*Cygnus olor*), чайка шызая (*Larus canus*), чорнаваллёвік (*Calidris alpina*).

Іншыя жыхары браслаўскіх лясоў: воўк (*Canis lupus*), дзік (*Sus scrofa*), казуля (*Capreolus capreolus*), звычайны ліс (*Vulpes vulpes*), лось (*Alces alces*), янотападобны сабака (*Nyctereutes procyonoides*), куніца (*Martes foina*) і г.д.

Галерэя
-------

* ДрывятыДрывяты
* СнудыСнуды
* СтрустаСтруста
* ВойсаВойса
* НеспішНеспіш

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Нацыянальны парк "Браслаўскія азёры" Архівавана 13 жніўня 2020.
**Лю Фанпін** (кіт.: 劉方平 Liú Fāngpíng; нарадзіўся не пазней за 758 год): кітайскі паэт часоў Танскай дынастыі з горада Лоян правінцыі Хэнань, Сюнну па паходжанні. Вядомыя яго вершы «Месячная ноч» (кіт.: 月夜 Yuè yè), «Веснавы сум» (кіт.: 春怨), «Новая вясна» (кіт.: 新春 Xīn chūn), «У лодцы асенняй ноччу» (кіт.: 秋夜泛舟 Qīu yè fànzhōu).

Біяграфія
---------

У эпоху Цяньбао (кіт.: 天寶) не вытрымаў экзамен цзіньшы (кіт.: 進士) і не здолеў папасці ў войска, таму пасяліўся пустэльнікам ля рэк Жухэ (кіт.: 汝河) і Ін (кіт.: 潁水), ніколі не стаўшы чыноўнікам. Быў калегам Хуан Фужэня (кіт.: 皇甫冉), Юань Дэсю (кіт.: 元德秀), Лі Ці (кіт.: 李頎), Ян У (кіт.: 嚴武). Большай часткай пісаў пейзажную лірыку. Часта пісаў у форме чатырохрадкоўяў. Ён не выказваў новых ідэй, але мастацкае майстэрства, з якім ён апісвае прыроду, вельмі высокае.

Зноскі
------

1. 1 2 3  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>

Спасылкі
--------

* Вершы Лі Фанпіна ў «Вікікрыніцы»
* Старонка на Hudong (у т.л. вершы)
* Старонка ў «Байду Байкэ» (у т.л. вершы)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчук.

**Аляксандр Сцяпанавіч Краўчук** (нар. 9 лютага 1969, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (Расія, 2004; Беларусь, 2005), кандыдат тэхнічных навук (1994), дацэнт (2005), прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Матэматыка», 1991), Інстытут надзейнасці машын АН Беларусі (аспірантура, спецыяльнасць «Дынаміка, трываласць машын, прыбораў і апаратуры», 1994), Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію (дактарантура, 2000).

Працаваў у Інстытуце надзейнасці машын АН Беларусі (1991—1997), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1997—2008), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2008, механіка-матэматычны факультэт, кафедра бія- і нанамеханікі, прафесар). З 2020 года прафесар кафедры эканамічнай інфарматыкі БДЭУ.

Навуковыя інтарэсы: механіка; вылічальная матэматыка.

Зноскі
------

1. ↑  Кравчук Александр Степанович

Літаратура
----------

* Кравчук Александр Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 261.
Хата з аканіцамі
**Аканіца** — прыстасаванне для зачынення аконнага праёму.

Узнікла пры ўдасканаленні засаўкі для затрымання цяпла ў дамах з незашклёнымі вокнамі. Пазней, калі пачалі рабіць вялікія вокны, аздобленыя ліштвамі, з’явіліся аканіцы на «бегунах» або «пятках» (спецыяльных шынах у ніжнім і верхнім краях аканіц, на якіх яна паварочвалася), з 16 ст. пашырыліся аканіцы на металічных завесах. Аканіцы аздабляліся. Аканіцы зачынялі ўзімку ў маразы, улетку ў спякоту, а таксама калі з’яжджалі надоўга.

Цяпер аканіцы ў асноўным маюць дэкаратыўны характар, хаця фактычна могуць выконваць сваю першасную функцыю, бо цеплааддача зашклёнага акна, закрытага аканіцай, значна памяншаецца.

Зноскі
------

1. ↑  Напр. на беларускім Палессі найбольш з разьбой (лісце, вінаградныя гронкі, кветкі, міфа-казачныя знакі).

Літаратура
----------

* *Герасіменя В.* Аканіца // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аканкагуа (значэнні).
**Аканкагуа** (ісп.: Aconcagua) — дакалумбава культура ў цэнтральнай частцы Чылі. Сфарміравалася і развівалася прыкладна ў 900 — 1540 гг. 

Археалагічная культура Аканкагуа была ўпершыню была вылучана ў 1910 — 1912 гг. чылійскім антраполагам А. Айразун Навара. Назва была дадзена ў гонар ракі, якая акрэслівае паўночны арэал культуры. На поўдні яе мяжой з'яўляецца рака Качапоал. 

Першапачатковым чыннікам для вылучэння была характэрная кераміка, багата арнаментаваная расліннымі фарбамі. А. Айразун Навара меркаваў, што яе стваральнікі мігрыравалі з Перу. Пазнейшыя даследчыкі не знайшлі прыкмет міграцыі вялікіх груп насельніцтва, аднак заўважалі значны ўплыў культур Альтыплана. Этнічны склад носьбітаў быў розны. У XVI ст. калі сюды прыйшлі іспанцы, асноўнай мовай зносін з'яўлялася мапудунгун. 

Асноўнымі заняткамі аканкагуанцаў былі падсечнае земляробства, рыбалоўства, збіральніцтва і паляванне. У сухіх мясцінах узводзілі ірыгацыйныя збудаванні. Вырошчвалі кукурузу, бульбу, гарбузы, аксамітнік і інш. У XV ст. інкі або дыягіта распаўсюдзілі жывёлагадоўлю. Паселішчы будавалі на тэрасах рэк і горных схілах. Асноўнай сацыяльнай адзінкай была вялікая пашыраная сям'я. Відавочна, былі вядомы тэрытарыяльныя саюзы, але дзяржавы не сфарміраваліся. 

Знікненне культуры звязана з іспанскай каланіяльнай экспансіяй.

Літаратура
----------

* Romero R. S. Cultura Aconcagua / Rodrigo Sanchez Romero, Mauricio Massone Mezzano. — Direccion de Bibliotecas. Archivos y Museos, 1995 ISBN 956-244-041-9

| ⛭Андскія культуры |
| --- |
| Балівія | 
* Аймара
* Ванкарані
* Мольё
* Тыўанака
* Чанэ
* Чырыпа

 |  |
| Калумбія | 
* Ілама
* Ётока
* Каліма
* Кімбая
* Купісніке
* Нарыньё
* Сан-Агусцін
* Тайрона
* Т’ерадэнтра
* Тумака
* Чыбча
* Эль-Абра

 |
| Перу | 
* **Археалагічныя помнікі Перу**
* **Дакалумбава храналогія Перу**
* Акарай
* Вікус
* Віру
* Ліма
* Мочэ (Мачыка)
* Наска
* Нортэ-Чыка
* Паракас
* Рекуай
* Салінар
* Сікан (Ламбаеке)
* Тальян
* Уары
* Чавін
* Чанка
* Чанкай
* Чачапоя
* Чыму
* Чынча
* Чынчора
* Чырыбая

 |
| Чылі | 
* Аканкагуа
* Атакаменьё
* Дыягіта
* Чынчора

 |
| Эквадор | 
* Баія
* Вальдывія
* Каньяры
* Лас-Вегас
* Мантэньё-Уанкавілка
* Мачалілья
* Мілагра-Кеведа
* Нарыньё
* Ла-Таліта
* Чарэра

 |
| 
Гл. таксама
Дакалумбавы цывілізацыі
Інкі
Індзейскія мовы Паўднёвай Амерыкі
Патагонскія культуры
 |
Віядук. Аргенціна

**Віядук** (ад лац.: via - *шлях* і лац.: duco - *вяду*) — інжынернае збудаванне ў форме моста, якое злучае месцы з аднолькавай вышынёй. У адрозненне ад моста, узровень дарогі на віядуку не змяняецца. Звычайна віядукі праходзяць праз цясніны або рэкі для транспарту, які патрабуе роўную паверхню (чыгунка або аўтамабільны транспарт).

Тэрмін «віядук» узнік ад старажытнарымскіх мастоў, якія прадстаўлялі сабой арачныя канструкцыі. Калі віядук быў высокі, гэта канструкцыя складалася з некалькіх ярусаў.

Самыя вядомыя віядукі
---------------------

* Віядук Міё
* Гёльчтальбруке
* Даньян-Куньшаньскі віядук - самы доўгі мост у свеце

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Віядук на Вікісховішчы |

* Мост
* Шляхаправод
* Эстакада
* Акведук
* Водны мост

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11978142f · GND: 4362447-9 · LCCN: sh85143095 · NKC: ph270295, ph270294 |
**Алег Мікалаевіч Коратцаў** (нар. 1922, Слаўгарад, Магілёўская вобласць) — расійскі геадэзіст і астраном. Правадзейны член Астранома-геадэзічнага таварыства Расійскай АН (1946).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў землеўпарадкавання (1954). У 1962—1984 гг. у Ленінградскім планетарыі. Ініцыятар стварэння касмічнага мемарыяла герояў Вялікай Айчыннай вайны, імёнамі якіх названы малыя планеты.

Яго імем названа малая планета Алегія (астэроід № 3501) — зорная велічыня +11,7, дыяметр 17 км.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Коратцаў А. М.//Беларуская энцыклапедыя: у 18 т.: т. 8: Канто-Кулі/Гал. рэд.: Г. П. Пашкоў і інш.-Мн. 1999.-С. 417.
**Але́г Міха́йлавіч Двігалё́ў** (нар. 21 мая 1965 на востраве Вітэ, Мурманская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь (2017—2018).

Біяграфія
---------

У 1987 годзе скончыў Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча. 

Ваенную службу праходзіў на пасадах начальніка разліку антэннага паста радыётэхнічнай батарэі зенітнага ракетнага дывізіёна, намесніка камандзіра радыётэхнічнай батарэі — афіцэра навядзення зенітнага ракетнага дывізіёна, начальніка ўлікова-аперацыйнага аддзялення — начальніка штаба мясцовай абароны склада ракетна-артылерыйскага ўзбраення і боепрыпасаў, начальнік улікова-аперацыйнага аддзялення склада ракетна-артылерыйскага ўзбраення і боепрыпасаў, старшага афіцэра групы апрацоўкі інфармацыі цэнтра аператыўнай разведкі каманднага пункта Войскаў ППА, старшага афіцэра групы апрацоўкі інфармацыі цэнтра аператыўнай разведкі цэнтральнага каманднага пункта, начальніка цэнтра аператыўнай разведкі цэнтральнага каманднага пункта.

Пасля заканчэння ў 2001 годзе Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь ваенную службу праходзіў на пасадах намесніка начальніка па выхаваўчай рабоце цэнтральнага каманднага пункта Войскаў ППА, намесніка начальніка пункта вайсковай часці ВПС і войскаў ППА, камандзіра вайсковай часці - намесніка па баявым кіраванні начальніка Галоўнага штаба ВПС і войскаў ППА.

Пасля заканчэння ў 2008 годзе факультэта Генеральнага штаба ўстановы адукацыі «Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь» ваенную службу праходзіў на пасадзе начальніка штаба - першага намесніка камандуючага войскамі ПЗАТК ВПС і войскаў ППА.

28 чэрвеня 2011 года прызначаны на пасаду начальніка галоўнага штаба - першага намесніка камандуючага Ваенна-паветранымі сіламі і войскамі проціпаветранай абароны.

18 ліпеня 2017 года прызначаны старшынёй Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь.

16 жніўня 2018 года ўказам Прэзідэнта папярэджаны аб няпоўнай службовай адпаведнасці за невыкананне даручэнняў Прэзідэнта Беларусі па комплексным развіцці Аршанскага раёна і неналежнае выкананне службовых абавязкаў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 255 «Об О.Н.Двигалеве» **(нявызн.)**.  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (18 ліпеня 2017).
2. ↑  Службовыя асобы прыцягнуты да адказнасці за невыкананне даручэнняў Прэзідэнта (бел.)  **(нявызн.)**?.  Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Праверана 18.08.2018.


| Старшыні Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| 
* Мікалай Азаматаў (2003—2009)
* Сяргей Гурулёў (2009—2017)
* Алег Двігалёў (2017—2018)
* Раман Галоўчанка (2018—2020)
* Дзмітрый Пантус (з 2020)

 |
**Арэс Людавізі** — мармуровая статуя юнага безбародага бога вайны з Амурам, які гуляе ля яго ног, знойдзеная на месцы храма гэтага бажаства на Марсавым поле пры будаўнічых працах у 1622 годзе. Гэта копія з арыгінала грэчаскага майстра (магчыма, Лісіпа ці Скопаса); датуецца часам добрых імператараў.

Кардынал Ладавіка Людавізі (пляменнік Папы Рыгора XV), быўшы вядомым знатаком старажытнасцяў, займеў Арэса ў свой збор на віле Людавізі. Правая нага фігуры была адноўлена пад наглядам самога Берніні. У XVII—XVIII стст. Арэс быў аб'ектам асаблівых захапленняў знатакоў мастацтва; Вінкельман ставіў яго вышэй усіх захаваных статуй старажытнага бога вайны.

У 1901 годзе, калі мастацкі збор Людавізі пайшоў з малатка, Арэс быў набыты італьянскай дзяржавай. Цяпер устаноўлены ля палацца Альтэмпс (адзін з будынкаў Нацыянальнага музея Рыма).

Гл. таксама
-----------

* Арэс Баргезэ

Літаратура
----------

* Francis Haskell and Nicholas Penny. *Taste and the Antique: the Lure of Classical Sculpture 1500—1900*. Yale University Press, 1981. Cat. no. 58.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ступнікаў.
**Аляксандр Ступнікаў** — беларускі журналіст.

Біяграфія
---------

Скончыў факультэт журналістыкі БДУ, пасля чаго працаваў у розных рэгіёнах Савецкага Саюза. У 1985 годзе эміграваў з СССР, жыў у ЗША, Вялікабрытаніі і Ізраілі, дзе працаваў у рускамоўных СМІ. У 1990-х гг. вярнуўся ў Беларусь у якасці шэфа бюро тэлеканала НТВ у Беларусі і Польшчы. У 1997 годзе Ступнікаў быў дэпартаваны з краіны за крытычныя рэпартажы пра рэжым Аляксандра Лукашэнкі. Пасля 1997 года Ступнікаў некалькі гадоў працаваў карэспандэнтам НТВ на Блізкім Усходзе, у 2004 г. — вярнуўся ў Беларусь

Аляксандр Ступнікаў — лаўрэат прэміі ПЭН-клубаў Швецыі, Расіі і Беларусі ў намінацыі «За грамадзянскую мужнасць і прафесіяналізм». Аўтар шэрагу дакументальна-публіцыстычных фільмаў, у тым ліку фільмаў аб яўрэйскім партызанскім руху ў Беларусі і іншых краінах Еўропы, а таксама некалькіх паэтычных зборнікаў.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑   Архівавана 23 мая 2011.

Спасылкі
--------

* Блог Аляксандра Ступнікава
Асноўная і дублюючая мікрасхемы ПЗП матчынай платы Gigabyte, якія ўтрымліваюць BIOS кампаніі AWARD.
**BIOS** (англ.: **basic input/output system** — «базавая сістэма ўводу-вываду»), таксама **БСУВ**, — рэалізаваная ў відзе мікрапраграм частка сістэмнага праграмнага забеспячэння, якая прызначаецца для прадстаўлення аперацыйнай сістэме API-доступу да апаратуры камп'ютара і падключаных да яго прыладаў.

У персанальных IBM PC-сумяшчальных камп’ютарах, якія выкарыстоўваюць мікраархітэктуру x86, BIOS уяўляе сабой набор запісаных на мікрасхему EEPROM персанальнага камп’ютара мікрапраграм (якія ўтвараюць сістэмнае праграмнае забеспячэнне), што забяспечвае пачатковую загрузку камп'ютара і наступны запуск аперацыйнай сістэмы.

*Падрабязней гл. таксама*: ***Пачатковая загрузка камп’ютара***
У наш час, для новых платформаў кампанія Intel на замену традыцыйнаму BIOS прапануе Extensible Firmware Interface (UEFI).

Асноўныя вытворцы BIOS для ноўтбукаў, персанальных камп’ютараў і сервераў (акрамя прадаўцоў-вытворцаў):

* American Megatrends (AMI)
* Award Software  (англ.) (бел.
* Phoenix Technologies

Для камп’ютараў на базе іншых платформ для абазначэння ўбудаванага ПЗ выкарыстоўваюцца іншыя тэрміны. Напрыклад, у архітэктуры SPARC такі набор мікрапраграм можа звацца *PROM*, ці *Boot*.

Спасылкі
--------

* Гласарый настроек Intel BIOS — па меню(недаступная спасылка) (англ.)
* Гласарый настроек Intel BIOS — у алфавітным парадку (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4202226-5 · LCCN: sh2017005165 · Microsoft: 536060405 · NKC: ph117378 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у г.п. Уваравічы Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1945 годзе з дрэва.

Архітэктура
-----------

Крыжова-купальны падоўжана-выцягнуты храм фарміруюць працяглы прамавугольны ў плане бабінец з макаўкай над двухсхільным дахам, папярочны зруб малітоўнай залы, пяцігранная апсіда з нізкімі бакавымі рызніцамі. Сяродкрыжжа двухсхільных дахаў завершана васьмігранным светлавым барабанам з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады (цокальная частка — вертыкальна) расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

Інтэр’ер
--------

Малітоўная зала перакрыта корабавым скляпеннем з размалёўкамі, апсіда вылучана трапецападобным прасветам і двух’ярусным іканастасам. Абразы 18 — 19 ст.: «Святы Мікалай», святочнага цыкла іканастаса «Уваскрасенне», «Узнясенне», «Праабражэнне», «Стрэчанне», «Уезд у Іерусалім», «Сашэсце Святога Духа».

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Уваравічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Уваравічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Урыцкае Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Леніна, 102. З’яўляеццы цэнтрам гомельскага раённага благачыння.

Гісторыя
--------

20 студзеня 1992 года быў зарэгістраваны прыход. Вырашэнне пра пачатак будаўніцтва прымаў архірэй Арыстарх. Першыя службы здзяйсняліся ў невялікім драўлянай доме побач з будаваным храмам.

Асвячэнне храма адбылося 16 кастрычніка 1994 года епіскапам Арыстархам. Вялікі ўнёсак у будаўніцтва храма ўнёс старшыня калгаса «Урыцкае» Аркадзь Аляксеевіч Паташкін.

У 2010 годзе было распачата будаўніцтва нядзельнай школы на месцы былога прыходскога дому.

Зноскі
------

1. ↑  Урицкое. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы
2. ↑  Гомельское районное благочиние
3. ↑  Храм Рождества Пресвятой Богородицы, аг. Урицкое
4. ↑  Храм Рождества Пресвятой Богородицы в агрогородке Урицкое увенчали новые купола Архівавана 4 снежня 2019.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гацук.
**Алякса́ндар Сямёнавіч Гацу́к** (1897, мястэчка Сялец, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, цяпер Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 1 лютага 1938, Мінск, турма НКУС) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, член ВКП(б).

Біяграфія
---------

З беларускай сялянскай сям'і. Працаваў інспектаpам Пухавіцкага раённага аддзела народнай адукацыі. Быў жанаты, меў двох дзяцей. Арыштаваны 9 верасня 1937 у пасёлку Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна. Асуджаны 9 снежня 1937 тройкай НКУС як «агент польскае разведкі» да вышэйшае меры пакарання. Расстраляны 1 лютага 1938. Пахаваны ў Мінску. Рэабілітаваны пракурорам Беларускай ваеннай акругі 31 сакавіка 1989. Асабовая справа Г. № 21740-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве KДБ Беларусі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Александр Семенович Гацук (руск.)
* Аляксандр Сямёнавіч ГАЦУК
**BBC One** — галоўны тэлеканал брытанскай тэлерадыёкампаніі Бі-бі-сі, які пачаў сваё вяшчанне 2 лістапада 1936 года пад назвай *BBC Television Service*. Тэлеканал мае гадавы бюджэт у 1,2 мільярда фунтаў стэрлінгаў. Як і ў іншых тэле- і радыёканалаў BBC, фінансаванне адбываецца за кошт абаненцкай платы (англ.), таму кругласутачная трансляцыя не перарываецца на рэкламныя блокі.

*BBC One* з’яўляецца самым папулярным тэлеканалам, які глядзяць больш за 20 % усіх тэлегледачоў Вялікабрытаніі. У 2007 годзе яму была ўручана прэмія Broadcast Awards у катэгорыі «лепшы тэлеканал года».

Гл. таксама
-----------

* BBC World News

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  BBC One named Channel Of The Year at Broadcast Awards

Спасылкі
--------

* bbc.co.uk/bbcone — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | NKC: kn20110316005 · VIAF: 172165499 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кісцяні.
**Кісцяні́** — гарадзішча мілаградскай і зарубінецкай культур каля вёскі Кісцяні Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Датуецца другой паловай 1-га тысячагоддзя да н.э. — пачаткам I стагоддзя н.э. Даследаваннямі выяўлены рэшткі наземнай пабудовы слупавой канструкцыі, фрагменты ляпных яйцападобных пасудзін, жалезныя сярпы, шпілька, кольцы, бронзавыя ўпрыгожанні, касцяныя праколкі, шкляныя і гліняныя пацеркі і іншае. Існуе меркаванне, што ў VI—VII стагоддзях н.э. гарадзішча выкарыстоўвалася як сховішча.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларусь, 1995

Літаратура
----------

* Кісцяні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Кісцяні́ // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 387. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
**Жалудачак** (лац.: ventriculus) — аддзел сэрца, у чалавека падзяляецца на правы і левы жалудачкі, якія атрымліваюць кроў з перадсэрдзяў і перапампоўваюць яе ў артэрыі. Аддзелены ад левага і правага перадсэрдзя мітральным і трыкуспідным клапанамі адпаведна, а ад артэрый — паўмесячнымі. Сценкамі жалудачкаў з'яўляецца найбольш тоўстая частка сардэчнай мышцы (міякарда), прычым са сталеннем чалавека сценка левага жалудачка патаўшчаецца нашмат больш з прычыны больш высокіх ціскаў, якія яна выпрабоўвае.

| ⛭Аддзелы сардэчна-сасудзістай сістэмы чалавека |
| --- |
| Сэрца | 
* Перадсэрдзі
* Жалудачкі

 |
| Крывяносныя сасуды | 
* Аорта
* Артэрыі
* Артэрыёлы
* Капіляры
* Венулы
* Вены
* Кругі кровазвароту

 |
**Луіса Бое аф Генес** (нар. 1 лістапада 1961, Бром, Швецыя) — шведская пісьменніца, журналістка і сцэнарыстка на тэлебачанні .

Біяграфія
---------

Луіса вырасла ў Броме з бацькамі і старэйшай сястрой. Яна пайшла ў школу-інтэрнат Lundsbergs school і стала вучаніцай з вышэйшымі адзнакамі па праграме сацыяльных навук. Пасля гэтага яна з’ехала за мяжу для працягу навучання. Вывучала літаратуру і журналістыку ў ЗША.

З 1999 года замужам за Карлам-Эрыкам Лагеркранцам, ад якога ў яе нарадзіліся дзеці: Карл-Аксель (2000 г.н.) і Эльза (2003 г.н.). Раней яна была замужам за Петэрам Вурсам, у той час партыйным сакратаром «Новай дэмакратыі». 

Як пісьменніца, яна заўсёды выкарыстоўвае дзявоцкае прозвішча.

Творчасць
---------

Луіса напісала такія кнігі, як Ta vad man vill ha («Бяры тое, што хочаш», 1991), Ju mer jag ser dig («Я бачу цябе ўсё часцей», 1992), Ingen människa en ö («Нiводнага чалавека на востраве», 1994), Stjärnor utan svindel («Зоркі без галавакружэння», 1996), Rent hus («Чысты дом», 1999), När kärleken kom («Калі каханне прыйшло», 1999), Högre än alla himlar («Вышэй за ўсіх нябёсаў», 2010), Blå koral («Сіні карал», 2012), Folk av främmande stam («Іншаземцы», 2014), Blodlokan (2018), Skendöda (2018), Verkanseld («Адменена», 2019).

Кажуць, што яе кніга Stjärnor utan svindel («Зоркі без галавакружэння») апісвае яе адносіны з пісьменніцай Міан Ладален.

Акрамя кніг, яна таксама напісала сцэнарыі для некалькіх серыялаў, уключаючы Rederiet («Суднаходная кампанія») і Nya Tider («Новыя часы»). Луіза падпісала кантракт з Bazar Publishing на выпуск трох кніг для новага серыяла. Першая кніга з серыі Stella Polaris выйдзе ўвосень 2022 года.

Грамадская дзейнасць
--------------------

У снежні 2020 года дэбютуе з каверам на амерыканскую калядную песню «Я б хацела цябе на Каляды», што стала пачаткам збору грашовых сродкаў сумесна са Шведскай асацыяцыяй медсясцёр для адпачынку медсясцёр, якія працавалі падчас пандэміі COVID-19.

Зноскі
------

1. ↑  Louise Boije Af Gennäs // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
2. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326'></a>
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Спасылкі
--------

* 
* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 122898851 · ISNI: 0000 0000 7969 5503 · LCCN: no95030789 · NKC: xx0239854 · NTA: 131744720 · NUKAT: n2013003412 · LIBRIS: 180219 · SUDOC: 031739601 · VIAF: 2535132 |

 |
**Лыжка з Давыд-Гарадка** — драўляная лыжка, знойдзеная ў Давыд-Гарадку. Пластычная форма лыжкі дапоўнена арнаментам на ручцы. Ён нескладаны, выкананы нажом ці разцом контурнай лініяй: двайны зігзаг («воўчы зуб»), пляцёнка, паяскі, рамбічная сетка. Гэты дэкор як па характару выканання, так і па матывах вельмі блізкі да аздаблення касцяных вырабаў.

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.
**Месяцава-со́нечны калянда́р** — тып календара ў большасці культур, які адлюстроўвае як месяцавыя фазы, гэтак і сонечны год. Калі сонечны год вызначаць як трапічны год, то з дапамогай месяцава-сонечнага календара можна вызначыць поры года. Калі ж прыняць за сонечны год сідэрычны, то каляндар будзе вызначаць сузор’е, у якім можа адбыцца поўня. У некаторых календарах існуе дадатковае патрабаванне з тым, што год не заўсёды мае 12 месяцаў, а дадаецца трынаццаты — раз на тры ці два гады.

Прыклады
--------

Яўрэйскі, будысцкі, індуісцкі месяцава-сонечны, тыбецкі, традыцыйны бірманскі, в’етнамскі, мангольскі і карэйскі календары з’яўляюцца месяцава-сонечнымі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 106907065 |
**Ме́тад Шарма́** — тэхналогія вытворчасці пеністага віна, таксама вядомая як метад Шармa-Марціноцці, была распрацавана ў Італіі дырэктарам інстытута эналогіі горада Асці Федэрыка Марціноці. Згодна з тэхналогіяй, другасная ферментацыя вырабляецца ў герметычных цыстэрнах вялікага аб'ёму, а потым напой разліваецца пад ціскам у асобныя бутэлькі. Найвялікае шыранне гэта тэхналогія атрымала ў Італіі. Шырока вядомая марка Савецкае шампанскае вырабляецца па падобнай тэхналогіі.

Іста метаду
-----------

### Другасная Ферментацыя

Віно, дрожджы і цукар змешваюць у вялікіх рэзервуарах з нержавелай сталі, вядомых як аўтаклавы, дзе другасная ферментацыя адбываецца ў прахалодзе пад ціскам ад 7 да 8 атмасфераў.

### Ізабарная фільтрацыя

Як толькі другасная ферментацыя сканчаецца, віно чысціцца падчас пералівання праз фільтр у іншую цыстэрну пры роўных (ізабарычных) цісках.

### Стабілізацыя

Віно стабілізуецца. У асадак выпадаюць крышталі віннай кіслаты, якія, пасля астуджэння ніжэй за пункт замярзання, будуць выдалены.

### Ізабарнае разліванне

Ізабарычны прынцып агадвае падтрыманне сталага ціску ў віне, такога ж, які быў бы ў шчыльна закаркаваных бутэльках.

Віно, вырабленае ў танках метадам Шарма, зазвычай хутка разлівалі ў бутэлькі і пускалі ў продаж, хоць некаторыя віны тыпу Charmat Lungo паляпшаюць свае смакавыя якасці і дасягаюць аптымальнай гармоніі пасля некалькіх месяцаў захоўвання.

Большасць італьянскіх сухіх ці паўсалодкіх пеністых вінаў вырабляецца менавіта такім чынам. Asti Spumante з'яўляецца выняткам, бо яно атрымваецца ў выніку аднаго закісання ў цыстэрнах у адпаведнасці з працэсам, які стварае яго далікатную саладосць і ўнікальны водар мушкатовага вінаграду.
Тычынкі амарыліса (*Amaryllis*)
**Тычы́нка** (лац.: stamen) — частка кветкі кветкавых раслін, мужчынскі рэпрадуктыўны орган, у якім утвараецца пылок.

Будова тычынкі
--------------

Тычынка складаецца з тычынкавай ніці (стэрыльнай часткі) і пылавіка, у якім утвараецца пылковае зерне. Тычынкавая ніць з'яўляецца гамолагам мікраспарафіла разнаспоравых дзеразападобных і голанасенных.

У кожным з чатырох гнёздаў пылавіка з клетак археспорыя пасля меёзу ўтвараюцца *мікраспроры*, якія затым прарастаюць у мужчынскія гаметафіты — пылковыя зерні. Сукупнасць пылковых зерняў называецца пылком.

Колькасць тычачак у адной кветцы можа быць ад аднаго да некалькіх тысяч (напрыклад, у некаторых кактусаў). Сукупнасць тычачак кветкі называецца андрацэем. Тычынкі звычайна размешчаны на кветаложы спіральна ці па крузе.

Тычынкі могуць цалкам ці часткова зрастацца. У гарбузовых яны зрастаюцца цалкам, у астравых (складанакветных) — пылавікамі, у бабовых — тычынкавымі ніцямі (гэтыя ніці ў кветках прадстаўнікоў бабовых называюцца тычынкавымі трубкамі). У рафлезіевых і шэрагу прадстаўнікоў архідных тычынкі зрастаюцца з песцікам, утвараючы адмысловы орган, званы калонкай.

Форма тычынкі з'яўляецца сістэматычнай адзнакай.

Гл. таксама
-----------

* Песцік — жаночы рэпрадуктыўны орган кветкавых раслін.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Коровкин О. А.* Анатомия и морфология высших растений: словарь терминов. — М.: Дрофа, 2007. — С. 165, 206. — 268, [4] с. — (Биологические науки: Словари терминов). — 3 000 экз. — ISBN 978-5-358-01214-1. — УДК 581.4(038)

Літаратура
----------

* Тычынка. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Тычынка**
* Тычинка // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Тычынка (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі(Праверана 23 чэрвеня 2011)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12397658g · GND: 4182974-8 · LCCN: sh95004082 · Microsoft: 29172406 |
**Цеплавое расшырэнне** - змена лінейных памераў і формы цела пры змене яго тэмпературы. Колькасна цеплавое пашырэнне вадкасцяў і газаў пры пастаянным ціску характарызуецца ізабарным каэфіцыентам расшырэння (аб'ёмным каэфіцыентам цеплавога расшырэння). Для характарыстыкі цеплавога расшырэння цвёрдых цел дадаткова ўводзяць каэфіцыент лінейнага цеплавога расшырэння.

Раздзел фізікі, які вывучае дадзеную уласцівасць, называецца *ділатаметрыяй*.

Цеплавое пашырэнне цел ўлічваецца пры канструяванні усіх установак, прыбораў і машын, якія працуюць у зменных тэмпературных умовах.

**Асноўны закон цеплавога пашырэння** абвяшчае, што цела з лінейным памерам {\displaystyle L} ў адпаведным вымярэнні пры павелічэнні яго тэмпературы на {\displaystyle \Delta T} пашыраецца на велічыню {\displaystyle \Delta L}, роўную:

{\displaystyle \Delta L=\alpha L\Delta T},
дзе {\displaystyle \alpha } - так званы каэфіцыент лінейнага цеплавога расшырэння. Аналагічныя формулы маюцца для разліку змены плошчы і аб'ёму цела. У прыведзеным найпростым выпадку, калі каэфіцыент цеплавога пашырэння не залежыць ні ад тэмпературы, ні ад кірунку пашырэння, рэчыва будзе раўнамерна пашырацца па ўсіх напрамках у строгай адпаведнасці з вышэйпрыведзенай формулай.

Гл. таксама
-----------

* Ділатаметр

Спасылкі
--------

* Элементы: Тепловое расширение

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12285444c · LCCN: sh85046410 · Microsoft: 47463417 |
Шапікі Мінсктранса і Белсаюздрука ў Мінску
**Шапік** (англ. *shop* "крама") або **кіёск** — канструкцыя невялікіх памераў, прызначаная для гандлю або надання пэўных паслуг. Часцей за ўсё часовае збудаванне з лёгкіх разборных канструктыўных элементаў або недарагіх матэрыялаў (дрэва, пластык, сэндвіч-панэлі і інш.) і без камунікацый (за выключэннем электрычасці). Існуе нямала варыяцый гандлёвых кіёскаў, у тым ліку на базе аўтамабільных кузаваў або прычэпаў.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Зазвычай гэта невялікі некапітальны будынак, як правіла не большы за 6-10 м², з празрыстай вітрынай або акенцам для камунікацыі з кліентам. Унутры знаходзіцца, як правіла, толькі сам прадавец або максімум 1-2 пакупнікі. Гандаль вядзецца таварамі шырокага спажывання: газеты, часопісы, квіткі на гарадскі транспарт, тытунёвыя вырабы, безалкагольныя напоі, сувеніры і інш.

Сёння па ўсім свеце ўсё часцей шапікі з прадаўцамі замяняюцца спецыялізаванымі аўтаматамі: напрыклад аўтаматы па продажу квіткоў, закусак, напояў і інш.

Гісторыя
--------

Адзін з тыпаў «табакеркі»
Асабліва вялікае распаўсюджванне шапікі атрымалі ў Беларусі ў канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў — у эпоху перабудовы, аднаўлення і станаўлення таварна-грашовых адносін і прыватнай бізнес-ініцыятывы. Тады з’яўляліся шматлікія шапікі, якія гандлявалі самымі рознымі таварамі: прадуктамі харчавання, безалкагольнымі, алкагольнымі напоямі і півам, касметыкай і біжутэрыяй, дзіцячымі цацкамі, пазней — мабільнымі тэлефонамі. Сярод іх было нямала незаконных шапікаў, уладальнікі якіх не плацілі падаткі, а тавары, якія прадавалі ў іх, былі кантрафактнымі.

З пачакам ХХІ стагоддзя ў Беларусі колькасць шапікаў пачала імкліва скарачацца, што было звязана фармальна з палітыкай уладаў па добраўпарадкаванню і эстэтызацыяй гарадской прасторы, а таксама з негалоснай барацьбой з дробным гандлёвым прадпрымальніцтвам.

Але ў 2018—2020 гадах колькасць шапікаў па ўсёй краіне зноў пачынае імкліва ўзрастаць, што звязана з паўсюдным з’яўленнем так званых «табакерак» — аднатыпных шапікаў, якія спецыялізуюцца на гандлі тытунёвымі вырабамі і супутнымі таварамі. Іх вялізная колькасць, лёгкасць атрымання дазволаў ад мясцовых уладаў на іх размяшчэнне ў найбольш выгадных адносна гарадскога трафіку мясцінах беларускіх населеных пунктаў, а таксама іншыя факты сталі падставай для іх атаясамлення з бізнес-інтарэсамі кіраўніцтва краіны.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шапік

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4265854-8 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смалякоў.
**Дзмітрый Анатолевіч Смалякоў** (нар. ?) — беларускі філосаф, паэт, пісьменнік. Магістр філасофскіх навук (2008), кандыдат філасофскіх навук (2016).

Біяграфія
---------

Скончыў у 2008 годзе факультэт філасофіі і сацыяльных навук БДУ, у 2008 годзе — філасофскае аддзяленне Беларускага калегіума. Абараніў магістарскую працу «Феномен рэлігійнасці ў кантэксце Беларускай культуры XVI—XVIII стагоддзяў», у 2016 годзе — кандыдацкую дысертацыю па тэме «Сацыяльна-філасофскія погляды мысліцеляў Беларусі ў кантэксце рэлігійнай палемікі канца XVI -
сярэдзіны XVII стагоддзя».

Працаваў галоўным спецыялістам, навуковым супрацоўнікам упраўлення міжнароднага супрацоўніцтва Інстытута філасофіі НАН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: беларуская філасофія, гісторыя рэлігіі, гісторыя ідэй, марксізм, постструктуралізм.

Узнагароды
----------

Лаўрэат прэміі Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі за 2020 год за манаграфію «Cацыяльна-філасофскія погляды рэлігійных палемістаў у Беларусі канца XVI — сярэдзіны XVII стагоддзя».

Бібліяграфія
------------

* Cацыяльна-філасофскія погляды рэлігійных палемістаў у Беларусі канца XVI — сярэдзіны XVII стагоддзя. Мінск, 2020

Удзел у калектыўных працах
* Анталогія філасофскай думкі Беларусі: дапаможнік для студэнтаў : у 3 т. Т. 1. Мінск, 2017.
* Узнагароды, прызнанне. Прэмія Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі за лепшую навуковую публікацыю 2020 г.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* СМАЛЯКОЎ Дзмітрый Анатольевіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: CNB-ar1656927 |
**Дзмітрый Мулькевіч** (нар. 26 ліпеня 1996) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Ніва» з Доўбізны.

Клубная кар’ера
---------------

З 2012 года пачаў выступаць за дубль брэсцкага «Дынама», праз два гады трывала замацаваўся ў складзе дубля. Тады ж пачаў часам трапляць і ў асноўную каманду. 9 жніўня 2014 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць «Дняпра» (1:0).

У пачатку сезона 2015 планавалася аддаць Мулькевіча ў арэнду ў «Кобрын», але ў трэніровачным матчы за гэты клуб ён атрымаў траўму і быў вымушаны вярнуцца ў «Дынама». У жніўні 2015 года, пасля аднаўлення ад траўмы, усё ж такі апынуўся ў «Кобрыне». Правёў у Першай лізе 14 матчаў. З лютага 2016 года стаў рыхтавацца да новага сезона разам з «Дынама», аднак у выніку не трапіў у заяўку на сезон.

У пачатку 2017 года папоўніў склад мікашэвіцкага «Граніта». У студзені 2018 года стаў трэніравацца з брэсцкім «Рухам» і ў лютым падпісаў кантракт. Дапамог камандзе ў сезоне 2018 атрымаць перамогу ў Другой лізе. Застаўся ў складзе «Руха» і на сезон 2019, аднак з’яўляўся на полі эпізадычна.

У лютым 2020 года перайшоў у пінскую «Хвалю», дзе стаў іграком асновы, выхадзіў пераважна ў стартавым складзе. У лютым 2021 года падоўжыў кантракт з клубам, аднак у сезоне 2021 стаў рэдка выхадзіць на поле.

У ліпені 2021 года перабраўся ў «Маларыту», а ў пачатку 2022 года стаў іграком польскага клуба ГКС (Вікелец). Пакінуў каманду ў студзені 2023 года. З лютага 2023 года стаў трэніравацца з «Нівой» з Доўбізны і ў сакавіку афіцыйна папоўніў склад каманды.

Дасягненні
----------

* Беларусь Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2018

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | дубль | Брэст | Беларусь | 1 | 0 |
| 2013 | дубль | Дынама | Беларусь | 9 | 1 |
| 2014 | Д1 | Дынама | Беларусь | 3 | 0 |
| 2015 (1) | дубль | Дынама | Беларусь | 8 | 4 |
| 2015 (2) | Д2 | Кобрын | Беларусь | 14 | 0 |
| 2017 | Д2 | Граніт | Беларусь | 26 | 1 |
| 2018 | Д3 | Рух | Беларусь | 26 | 6 |
| 2019 | Д2 | Рух | Беларусь | 4 | 2 |
| 2020 | Д2 | Хваля | Беларусь | 23 | 2 |
| 2021 (1) | Д2 | Хваля | Беларусь | 2 | 0 |
| 2021 (2) | Д3 | Маларыта | Беларусь | 13 | 5 |
| 2021/22 (2) | Д4 | ГКС | Польшча | 6 | 0 |
| 2022/23 (1) | Д5 | ГКС | Польшча | 15 | 3 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Dmitri Mulkevich // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  1-я лига. "Орша" Разумова
3. ↑  Хавбек Мулькевич стал игроком "Волны"
4. ↑  Гусев и Павловец подписали соглашения с "Волной", Демков покинул команду
5. ↑  Хавбек "Малориты" уехал в четвертый польский дивизион

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Э́валдас Ігната́вічус** (літ.: Evaldas Ignatavičius; 8 лютага 1967, Укмярге) — літоўскі дыпламат, пасол Літвы ў Рэспубліцы Беларусь з 2013 па 2016.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Укмярге. Скончыў філалагічны факультэт Віленскага ўніверсітэта (1992). У 1994 годзе скончыў курсы дыпламатыі ў Інстытуце міжнародных адносін Лідса (Вялікабрытанія). Працаваў у Аддзеле Усходняй і Цэнтральнай Еўропы Міністэрства замежных спраў Літвы (1991—1995). У 1995—1998 гадах займаў пасаду саветніка пасольства Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Польшча. У 1998—2000 гадах быў кіраўніком аддзела Усходняй Еўропы і Сярэдняй Азіі Міністэрства замежных спраў Літвы, затым працаваў генеральным консулам Літвы ў Калінінградзе.

У 2001—2002 гадах віцэ-міністр замежных спраў, у 2002—2003 гадах — дзяржаўны сакратар Міністэрства замежных спраў Літвы.

У 2002—2004 гадах працаваў выкладчыкам Інстытута міжнародных адносін і палітычных навук Віленскага ўніверсітэта. У 2004 годзе сакратар Міністэрствы замежных спраў і затым з 1 верасня 2004 года да 14 студзеня 2009 года Надзвычайны і паўнамоцны пасол Літоўскай Рэспублікі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія. З 19 студзеня 2009 года сакратар Міністэрствы замежных спраў Літвы. З 2009 па 2012 — віцэ-міністр замежных спраў. 20 сакавіка 2013 года прызначаны паслом Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь.

Валодае англійскай, нямецкай, польскай, беларускай, рускай мовамі. Узнагароджаны крыжом камандора ордэна «За заслугі перад Літвой». Жанаты, двое дзяцей — сын і дачка.

Зноскі
------

1. ↑  Эвалдас Ігнатавічус прызначаны паслом Літвы ў Беларусі Архівавана 8 кастрычніка 2016.
2. ↑  «Падзеі ва Ўкраіне сталі шокам для Літвы», — амбасадар Літвы ў Беларусі Эвалдас Ігнатавічус(нявызн.).  Радыё «Свабода» (9 красавіка 2015). Праверана 3 снежня 2015.

Спасылкі
--------

* Віцэ-міністр Эвалдас Ігнатавічус(недаступная спасылка)

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Літоўскай Рэспублікі ў Беларусі |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 30 снежня 1992  1993 |
| Паслы | Віктарас Баўбліс (1994—1998) · Ёнас Паслаўскас (1999—2005) · Пятрас Вайцекунас (2005—2006) · Эдмінас Багдонас (2007—2012) · Лінас Антанас Лінкявічус (2012) · Эвалдас Ігнатавічус (2013—2016) · Андрус Пулокас (з 2016) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Герынг.
**Эвальд Герынг** (ням.: Ewald Hering; 5 жніўня 1834, Альтгерсдорф — 26 студзеня 1918, Лейпцыг) — нямецкі фізіёлаг.

Вывучаў медыцыну ў Лейпцыгу (1853-58). Прафесар фізіялогіі ў Вене, Празе і Лейпцыгу. Асноўныя працы па фізіялогіі дыхання (Герынга — Брэера рэфлексы), органаў пачуццяў і цягліц. Герынг прапанаваў гіпотэзу святло-і колераадчування, вядомую пад назвай «гіпотэза процілеглых колераў», згодна з якой святло- і колераадчуванне — вынік працэсаў, якія праходзяць як у сятчатцы вока, так і ў глядзельных цэнтрах мозгу. Герынг адрозніваў ў спектры 4 асноўныя колеры: чырвоны, жоўты, зялёны і сіні. Кожнай пары асноўных колераў, паводле Герынга, адпавядае асаблівае колераадчувальнае рэчыва ў воку. Камбінацыі асіміляцыі і дысіміляцыі гэтых рэчываў даюць адчуванне таго ці іншага колеру. Герынг даў тлумачэнне з’яў кантрасту. У прамове «Памяць як агульная функцыя арганізаванай матэрыі» (1870) Герынг развіў уяўленне пра памяць як фундаментальнай уласцівасці ўсяго жывога, у тым ліку з’яў арганічнай рэпрадукцыі і спадчыннасці. Герынг стаяў на пазіцыях псіхафізічнага паралелізму, згодна з якім псіхічныя і фізічныя працэсы складаюць 2 паралельныя шэрагі з’яў.

Зноскі
------

1. 1 2  Ewald Hering // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Karl Ewald Konstantin Hering // Who Named It? Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66683'></a>
3. ↑  Karl Ewald Konstantin Hering // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>

Літаратура
----------

* Dietrich Trincker: Hering, Karl Ewald Konstantin. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, ISBN 3-428-00189-3, S. 617—619
Бежанцы з Усходняй Прусіі ў 1945 г.
**Эвакуацыя Усходняй Прусіі** — комплекс мер, прадпрынятых наступаючай Чырвонай Арміяй, накіраваных на спыненне суверэнітэту Германіі над тэрыторыямі Усходняй Прусіі і Памераніі, якія завяршыліся амаль поўнай дэпартацыяй нямецкага насельніцтва ў 1944—1947 (каля 2 — 2,5 мільёнаў чалавек) і падзелам у адпаведнасці з рашэннем Патсдамскай канферэнцыі тэрыторыі паміж СССР (у прыватнасці, РСФСР — Калінінградская вобласць — ядро Прусіі, Мемельскі край з Мемелем (Клайпеда) адышоў пазней Літоўскай ССР) і Польшчай (Памеранія, Вармія і Мазуры). Польшчы было перададзена дзве траціны былой Усходняй Прусіі.
**Свята-Раство-Багародзічны жаночы манастыр** ― жаночы манастыр у Брэсце. Знаходзіцца на Шпітальным востраве ў Крэпасці.

Гісторыя
--------

Папярэдні манастыр быў мужскі і знаходзіўся ў Замухавеччы. У манастыры былі два храмы: у гонар Нараджэння Багародзіцы і Пачэснага Крыжа (апошні заснаваны ў пачатку XV стагоддзя жонкай князя Вітаўта княгіняй Ганнай Святаславаўнай). У 1819 годзе будынкі манастыра згарэлі.

У 2001 годзе жаночы манастыр у гонар Нараджэння Багародзіцы быў адноўлены. У 2005 годзе гарадскія ўлады перадалі манастыру ў сталае карыстанне двухпавярховы будынак Брэсцкай крэпасці, у якім раней была палкавая школа 84-га стралковага палка. Манастыр таксама атрымаў 88 сотак зямлі.

Зноскі
------

1. ↑  Раства-Багародзіцкая царква(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Па святых месцах Беларусі // Беларускі праваслаўны каляндар, 2006 : звод iменаў святых, святыя зямлi Беларускай, рэлiгiйныя дзеячы XX ст. па святых месцах Беларусi / укладальнік Л. Я. Кулажанка, Т. А. Матрунчык. ― Мінск, 2005. — С 136—142.
* Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мінск, 2001.

Спасылкі
--------

* Свято-Рождество-Богородицкий женский монастырь, г. Брест на monasterium.by