**«Дзеці Аліндаркі»** — раман беларускага пісьменніка Альгерда Бахарэвіча, выдадзены ў 2014 годзе ў выдавецтве Галіяфы.

Перадгісторыя
-------------

Альгерд Бахарэвіч напачатку 2007 года пакінуў родную краіну, дзе, як ён згадвае, жыць было небяспечна і задушліва. А ў 2013 вярнуўся, дзякуючы каханню. У 2014 напісаў раман «Дзеці Аліндаркі».

Першым імпульсам да таго, каб узяцца за працу, стала нататка, як недзе ў невялікім райцэнтрыку чыноўніца ад адукацыі параіла бацькам тэрмінова звярнуцца да лагапеда, паколькі заўважыла моцны беларускі акцэнт у дзіцяці. Пісьменнік канстатаваў, што «заўсёды ведаў, адкуль уцёк і куды вярнуўся».

У працэсе напісання раман меў працоўную назву «Канцлягер Сонейка».

Назва
-----

Назва кнігі адсылае да паэмы Францішка Багушэвіча «Кепска будзе», да яе галоўнага героя Аліндаркі. Метафара «Дзяцей Аліндаркі» ўзятая з эсэ Бахарэвіча «Бог ня роўна delete» (цыкл «Гамбурскі рахунак Бахарэвіча»). У эсэ Мацей Бурачок перадае спалоханаму Аліндарку дудку і той пачынае на ёй граць. Сам момант перадачы гэтай дудкі — ці то беларускай традыцыі — і з’яўляецца штуршком, які пераходзіць у раман. Але адрозніваецца сама свядомасьць рэцыпіентаў. Калі Аліндарка ў эсэ глядзіць на дудку неўразумела і паводзіць сябе з Бурачком пасіўна, то дзеці Аліндаркі — самі гаспадары свайго лёсу, актыўныя суб’екты дзеяння. І нават тыя казачныя прыгоды, у якія яны трапляюць, паўсталі ўласна з сітуацыі выбару, які здзяйсняецца імі самастойна.

Сюжэт
-----

Беларускія нацыяналісты загуляліся ў Мову і Гісторыю. Яны не хочуць прымаць рэчаіснасці, у якой ніякай Мовы няма, а пануе адзін непахісны Язык. Больш за тое: валоданне Мовай лічыцца псіхічным і фізіялагічным адхіленнем — наступствамі пухліны пад языком, якую можна купіраваць у раннім дзяцінстве. У бацькоў, якія таемна вучаць малых размаўляць па-беларуску, спецыяльныя службы забіраюць дзяцей, высылаючы іх у папраўчыя піянерлагеры, дзе на дзяржаўныя гранты праводзіць свае эксперыменты доктар-самавук.
Адзін з бацькоў выкрадае сына і дачку з папраўчага лагера і праз сваю нядбаласць пакідае адных у цёмным лесе. Далей мы бачым рэчаіснасць пераважна праз прызму карціны свету хлопчыка і дзяўчынкі, у якіх на вуснах перамяшаліся Мова ды Язык, а таксама тыя ідэалагемы, якія з дапамогай гэтых малаткоў забілі ў іх галовы дарослыя.

Кампазіцыя рамана сабраная вакол цэнтральнай лініі, у якасці якой Альгерд Бахарэвіч узяў кананічны сюжэт з казкі братоў Грым «Гензель і Грэтэль». Гэтая фабула выкарыстоўваецца для таго, каб зноў падняць тэму беларускай гістарычнай траўмы — экспансіі моўнага імперыялізму, суіснуе з карыкатурным афіцыйным патрыятызмам і іранічна апісаным нацыяналізмам.

Героі
-----

* Лёся/Сіа — дзяўчынку ў рамане завуць спачатку Сіа, потым Лёся.
* Лёччык — брат Лёсі.
* Бацька дзяцей — бацьку ў рамане не завуць ніяк. Ён проста Бацька.
* Доктар

Пераклады
---------

У 2018 годзе ў Францыі ў незалежным выдавецтве *Le Ver à soie* раман выйшаў у перакладзе на французскую мову. Гэта першы ў гісторыі раман, перакладзены на французскую непасрэдна з беларускай мовы. Перакладчыцай выступіла Алена Лапатнёва, рэдактаркай — Віржыні Шыманец, заснавальніца выдавецтва.

У 2020 годзе раман «Дзеці Аліндаркі» выйшаў у англійскім перакладзе (а таксама на скотс) у Вялікабрытаніі, у выдавецтве *Scotland Street Press* у перакладзе Джыма Дынглі і Петры Рэйд.

Узнагароды
----------

* Лаўрэат прэміі «Кніга году—2015» у намінацыі «Проза».
* Трэцяе месца Літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца 2015 года.

Зноскі
------

1. ↑  web.facebook.com/alhierd.bacharevic
2. ↑  Альгерд Бахарэвіч: "У мяне ці не ўпершыню атрымалася цалкам чытэльная кніжка" **(нявызн.)**, *Будзьма беларусамі!* (16 кастрычніка 2014).
3. ↑  З надзеяй трапіць на мапу **(нявызн.)**, *Радыё Свабода* (27 лютага 2015).
4. ↑  Як «Дзеці Аліндаркі» загаварылі па-француску **(нявызн.)**, *Радыё Свабода* (17 лістапада 2018).
5. ↑  web.facebook.com/alhierd.bacharevic
6. ↑  Вынікі прэміі Кніга году 2015 **(нявызн.)** .
7. ↑  Уручаная прэмія Гедройца 2015 **(нявызн.)**, *Беларускі ПЭН-цэнтр* (1 чэрвеня 2015).

Спасылкі
--------

* Альгерд Бахарэвіч чытае ўрывак з кнігі «Дзеці Аліндаркі»
* Рэцэнзія Ціхана Чарнякевіча
* Рэцэнзія Марыі Мартысевіч
* Рэцэнзія Кацярыны Рускевіч Архівавана 9 жніўня 2019.
* Інтэрв’ю з Альгердам Бахарэвічам з нагоды выхаду кнігі «Дзеці Аліндаркі»