***Ісэкай*** (яп.: 異世界 *ісэкай*, "іншы свет") гэта японскі паджанр фэнтэзі і фантастыкі. Сюды ўваходзяць раманы, лёгкія раманы, фільмы, манга, анімэ і відэагульні, дзе сюжэт круціцца вакол асоб або груп, якія трапляюць у іншы свет. Гэта можа быць фантастычны свет, віртуальны свет, паралельны свет, іншая планета, іншы гістарычны час і г.д. дзе яны мусяць адаптавацца і/або асімілявацца да новых умоў. Ісэкай з’яўляецца адным з самых папулярных жанраў анімэ, і ісэкайныя гісторыі маюць шмат агульных тропаў — напрыклад, магутны галоўны герой, які здольны змагаючыся перамагчы большасць жыхароў іншага свету дзякуючы атрыманай звышздольнасці. Такі сюжэтны прыём звычайна дазваляе аўдыторыі пазнаваць новы свет з той жа хуткасцю, што і герой на працягу іх квэста ці жыцця. Калі галоўныя героі пераносяцца ў свет, падобны да гульні, жанр можа перасякацца з літрпг.

Канцэпцыя *ісэкая* бярэ пачатак у японскіх народных казках, такіх як Урасіма Таро. Аднак першымі сучаснымі *ісэкаямі* стаў раман Харукі Такачыха *«Воін з таго свету»* і тэлесерыял Ёсіюкі Томіна *Seisenshi Dunbine*.

Характарыстыка
--------------

Жанр можна падзяліць на два тыпы: "перанос у іншы свет" (яп.: 異世界転移 *ісэкай тэн’і*) і "перараджэнне ў іншым свеце" (яп.: 異世界転生 *ісэкай тэнсэй*). У гісторыях пра «перанос у іншы свет» галоўны герой пераносіцца ў іншы свет (падарожнічаючы ў яго або будучы прызваны ў яго). У апавяданнях пра «рэінкарнацыю ў іншым свеце» галоўны герой трапляе ў іншы свет пасля смерці ў свеце рэальным.

У многіх прыкладах галоўны герой — звычайны чалавек, які набывае перавагу ў новым асяроддзі дзякуючы таму, што сучасныя рэчы ў рэальным свеце разглядаюцца як «незвычайныя» ў іншым свеце. Гэта могуць быць фізічныя характарыстыкі, такія як колер валасоў ці вачэй, або звычайныя паўсядзённыя навыкі, якія яны набылі ў папярэднім жыцці, такія як кулінарыя, інжынерыя, базавая адукацыя або медыцына, якія ў сучасным рэальным свеце нашмат больш развітыя, чым у свеце ў якім адбываецца сюжэт.

У той час як галоўны герой класічнага *ісэкая* звычайна з’яўляецца «абраным героем», ёсць шэраг альтэрнатыўных поглядаў на гэтую канцэпцыю. Адной з тэндэнцый з’яўляецца пераўвасабленне галоўнага героя ў цела малаістотнага пабочнага персанажа ці нават злыдня (як у *Otome Game no Hametsu Flag shika Nai Akuyaku Reijou ni Tensei shiteshimatta*). Ёсць нават выпадкі, калі галоўныя героі становяцца нечалавечымі істотамі, як, напрыклад, у *«Tensei shitara Slime Datta Ken»*, дзе герой перараджаецца ў слізь з асаблівымі здольнасцямі, або нават у неадушаўлёныя аб’екты, як магічны онсэн.

Таксама існуе варыяцыя ісэкая вядомая як «зваротны ісэкай», дзе сюжэт распавядае пра істот з фэнтэзійнага сусвету, якія былі перанесены на сучасную Зямлю або перарадзіліся на ёй, напрыклад анімэ *Laidbackers* і *Re:Creators*.

  

У многіх творах ісэкай перасякаецца з жанрамі гарэма і літрпг, дзе галоўны герой атрымлівае ўвагу некалькіх патэнцыйных любоўных інтарэсаў, якія могуць быць або не быць людзьмі. Адным з прыкладаў гэтага з’яўляецца *Isekai Meikyū de Haremu o.*

Гісторыя
--------

Канцэпт *ісэкая* мае карані ў старажытнай японскай літаратуры, у прыватнасці ў гісторыі пра рыбака Урасіму Таро, які ратуе чарапаху і трапляе ў дзівоснае падводнае царства. Правёўшы там, як ён лічыў, чатыры-пяць дзён, Урасіма вяртаецца ў сваю родную вёску і апынаецца праз 300 гадоў у будучыні. Іншымі папярэднікамі *ісэкая* з’яўляюцца партальныя фантастычныя апавяданні з англійскай літаратуры, у прыватнасці раманы *«Прыгоды Алісы ў краіне цудаў»* (1865), *«Цудоўны чараўнік з краіны Оз»* (1900), *«Пітэр Пэн»* (1904) і *«Хронікі Нарніі»* (1950).

### Сучасныя творы

Самыя раннія сучасныя японскія апавяданні жанра *ісэкай* уключаюць раман Харукі Такачыха *«Воін з іншага свету*» (1976), хрысціянскае анімэ «*Суперкніга»* сумеснай вытворчасці Tatsunoko Production CBN (1981) і анімэ *«Seisenshi Dunbine»* Ёсіюкі Томіна (1983). Самым раннім анімэ жанру ісэкай, у якім галоўны герой апынуўся ў пастцы віртуальнага свету відэагульні, быў фільм *Super Mario Bros.: The Great Mission to Rescue Princess Peach!* (1986), заснаваны на папулярнай відэагульні *Super Mario Bros.* (1985); у анімэ-экранізацыі Марыё гуляе ў відэагульню, якая ажывае, што робіць яе родапачынальнікам паджанру *ісэкая* пра трапленне ў відэагульні.

Іншыя раннія анімэ і мангі, якія можна аднесці да *ісэкаяў*, уключаць *Mashin Hero Wataru* (1988), *NG Knight Ramune & 40* (1990), *Fushigi Yugi* (1992), *El-Hazard* (1995) і *The Vision of Escaflowne* (1996), у якіх галоўныя героі пры трапленні ў іншы свет не змянялі аблічча. Іншыя *ісэкаі* 1990-х гадоў уключаюць раман і анімэ-серыял *Juuni Kokuki* (1992), манга/анімэ/гульнявая франшыза *Magic Knight Rayearth* (1993), візуальную навэлу *Kono Yo no Hate de Koi o Utau Shōjo YU-NO* (1996), манга і анімэ-серыял *Inuyasha* (1996), а таксама анімэ-серыялы *Ima, Soko ni Iru Boku* і *Digimon adventure* (абодва 1999). *«Панесеныя прывідамі*»(2001) быў адным з першых анімэ-фільмаў *ісэкай*, вядомых ва ўсім свеце, хоць тэрмін «*ісэкай*» у той час шырока не выкарыстоўваўся.

Ролевая прыгодніцкая гульня *Moon: Remix RPG Adventure* (1997), і франшызы *Digimon Adventure* (1999) і *.hack* (2002) былі аднымі з першых работ, якія прадстаўляюць канцэпцыю *ісэкая* як віртуальнага свету, пазней працягнутую *Sword Art Online* (2002, як веб-раман). Яшчэ адзін анімэ *ісэкай з* 2000-х — *Magical Shopping Arcade Abenobashi* (2002).

Папулярным лёгкім раманам і анімэ *пра ісэкай* у 2000-х быў *Zero no Tsukaima* (2004), у якім галоўны герой Сайта прызваны з сучаснай Японіі ў фантастычны свет галоўнай гераіняй Луізай. Гэты твор папулярызаваў жанр *ісэкай* у вэб-раманах і лёгкіх раманах, разам з вэб-сайтам выдавецтва карыстальніцкіх раманаў Shōsetsuka ni Narō (скарочана Наро). Фан-фікшн *Zero no Tsukaima* стаў папулярным на Наро ў канцы 2000-х гадоў, у выніку спарадзіўшы на сайце жанр раманаў *ісэкай*, які таксама вядомы як **Наро** (яп.: なろう系 *наро:ке*, «раман Наро»). Аўтары фан-фікшн па *Zero no Tsukaima* з часам пачалі пісаць арыгінальныя раманы ў жанры *ісэкай*, напрыклад *Re:Zero* (2012). Анімэ-адаптацыя *Sword Art Online* у 2012 годзе папулярызавала жанр *ісэкай* ў анімэ, што прывяло да публікацыі большай колькасці *ісэкаяў* на Наро, пасля адаптаваных у анімэ. Прыкладна ў гэты час быў уведзены тэрмін «*ісэкай*». 

Пазнейшыя творы, такія як *Knight’s & Magic* і *Youjo Senki* (абодва 2010), уключалі смерць і перараджэнне герояў у іншым свеце. Самым уплывовым раманам жанру *ісэкай* у гэтым плане быў *Mushoku Tensei* (2012), які пачынаўся як раман Наро і папулярызаваў паджанр *ісэкай праз рэінкарнацыю*, усталяваўшы пры гэтым шэраг агульных тропаў *ісэкая*. *Mushoku Tensei* быў самым папулярным раманам Наро на працягу шэрагу гадоў, і, такім чынам, служыў кропкай адліку для шматлікіх пісьменнікаў *ісэкаяў*, якія рушылі ўслед за ім.

Жанр *ісэкай* стаў настолькі папулярным у пачатку і сярэдзіне 2010-х, што пачаў выклікаць негатыўныя водгукі як у Японіі, так і за мяжой з боку тых, хто лічыў, што яго зрабілася зашмат на рынку мангі і анімэ. У 2016 годзе японскі конкурс апавяданняў, арганізаваны Bungaku Free Market і Shōsetsuka ni Narō, наклаў поўную забарону на любыя заяўкі, маючыя ў жанрах *ісэкай*. У 2017 годзе выдавец Kadokawa таксама забараніў *ісэкай-*апавяданні ва ўласным конкурсе раманаў у стылі анімэ/манга У маі 2021 года Kadokawa абвясціла, што ў ліпені таго ж года адкрые «Музей Ісэкая».

Спасылкі
--------

1. ↑  Mendlesohn, "Introduction: The Portal-Quest Fantasy"
2. 1 2  「異世界転生」「異世界転移」のキーワード設定に関して (яп.). *Shōsetsuka ni Narō*. Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2019. Праверана 2 чэрвеня 2019.
3. ↑  The Best (and worst) Isekai Light Novels **(нявызн.)**.  Anime News Network (13 красавіка 2018). Праверана April 29, 2021.
4. ↑  Japanese novel stars boy reincarnated as hot spring that beautiful women want to get inside of(англ.)  **(нявызн.)**?, *SoraNews24* (6 лютага 2017).
5. ↑  *Chapman, Paul*. Heroes Take it Easy in LAIDBACKERS Original Anime Theatrical Film(нявызн.).  Crunchyroll. Праверана 19 сакавіка 2019.
6. ↑  Isekai Meikyū de Harem o Light Novels Listed With TV Anime **(нявызн.)**.  Anime News Network (10 снежня 2020). Праверана April 29, 2021.
7. ↑  Why Are There So Many Parallel World Anime? **(нявызн.)**, *Anime News Network* (January 31, 2017).
8. 1 2  The Mike Toole Show Old School Isekai **(нявызн.)**.  Anime News Network (21 студзеня 2019). Праверана April 29, 2021.
9. 1 2  *Villacin, Paige*. What Makes Older Isekai Anime More Unique Than Their Modern Counterparts **(нявызн.)**. *CBR* (15 красавіка 2022). Праверана December 13, 2022.
10. ↑  *Greenall, Jonathon*. Sword Art Online’s Predecessor, the First Isekai Anime, Is Still Worth a Watch **(нявызн.)**. *CBR* (4 снежня 2021). Праверана December 13, 2022.
11. ↑  *Peters, Megan*. Classic Super Mario Bros. Anime Previews English Dub **(нявызн.)**. *Anime* (11 ліпеня 2022). Праверана December 13, 2022.
12. 1 2  Hacking the Isekai: Make Your Parallel World Work for You(англ.), *Crunchyroll* .
13. 1 2 3  The List - 8 Anime That Were Isekai Before It Was Cool **(нявызн.)**, *Anime News Network* (August 19, 2017).
14. 1 2  The 15 Greatest Isekai Anime as Ranked by Japan **(нявызн.)**, *GoBoiano* (18 April 2018).
15. ↑  YU-NO: A girl who chants love at the bound of this world. Part 2 BD **(нявызн.)**.  Anime News Network (30 жніўня 2020). Праверана 23 March 2021.
16. ↑  YU-NO Goes Full Isekai with New PV and Cast Additions **(нявызн.)**, *Crunchyroll* (July 30, 2019).
17. ↑  Cult Classic PS1 'Anti-RPG' Moon Is Coming to the Nintendo Switch in English **(нявызн.)**, *IGN* (5 September 2019).
18. ↑  *Kamen, Matt*. Anime: the 10 must-watch films and TV shows for video game lovers (англ.). *The Guardian* (2 кастрычніка 2017). Архівавана з першакрыніцы 20 сакавіка 2018. Праверана 20 сакавіка 2018.
19. ↑  10 Anime Like Is It Wrong to Try to Pick Up Girls in a Dungeon? **(нявызн.)**, *MANGA.TOKYO* (12 May 2018).
20. 1 2  Mushoku Tensei Is Not the Pioneer of Isekai Web Novels, But... **(нявызн.)**, *Anime News Network* (19 March 2021).
21. ↑  Knight's & Magic| MANGA.TOKYO(англ.)  **(нявызн.)**?, *MANGA.TOKYO* .
22. ↑  Short Story Contest Bans 'Traveling to an Alternate World' Fantasy(англ.), *Anime News Network* .
23. ↑  Anime-style novel contest in Japan bans alternate reality stories and teen protagonists(англ.)  **(нявызн.)**?, *SoraNews24* (22 мая 2017).
24. ↑  *Morrissy, Kim*. 'Isekai Museum' Featuring Re:Zero, Overlord, Konosuba, Saga of Tanya the Evil Releases PV **(нявызн.)**.  Anime News Network (4 мая 2021). Праверана May 4, 2021.