**Марыя Гажыч** (20 сакавіка 1860, Вішэра, Курская губерня — 13 верасня 1935, Гродна) — беларуская мастачка-жывапісец, рэстаўратарка, педагог, грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і Тадэвуша Хшаноўскага — чыноўніка высокай пасады, які працаваў у галіне будаўніцтва чыгункі і мастоў у Курскай губерні. Маці Марыі — Эльжбета Нобель — паходзіла са шведскай арыстакратыі. Сям’я мела чацвёра дзяцей і жыла заможна. Зімовыя месяцы праводзілісь пераважна ў Варшаве, улетку падарожнічалі па Еўропе. Часта наведвалі маёнтак Сегянёўшчыну пад Ваўкавыскам, належаўшы бацьку, які любіў паляваць у Свіслацкай пушчы.

Аўтапартрэт, 1896.
Першапачатковую адукацыю дзеці Хшаноўскіх атрымоўвалі дома, дзе асаблівая ўвага надавалася вывучэнню моваў, для чаго запрашаліся настаўнікі з Францыі і Англіі. Мастацкую Марыя адукацыю атрымала ў Варшаве, у 1874—1878 гадах, у класе малюнка Войцеха Герсана, які быў выпускніком Пецярбургскай акадэміі мастацтваў. Пасля закрыцця ў 1866 годзе Школы мастацтваў у Варшаве, гэты клас на 40 лет стаў адзінай мастацкай вучэльняй Рэчы Паспалітай. Там Марыя пазнаёмілася і пасябравала з Ганнай Білінскай, якая паходзіла з незаможнай сям’і лекара на Кіеўшчыне, будучым вядомым польскім мастаком, яскравай прадстаўніцай «Mіodej Polski».

У 1886 году Марыя працягнула вучобу ў Акадэміі Жуліяна ў Парыжы, дзе настаўнікамі яе былі Тоні Рабэр-Фляры, Вільям Адольфа Бужэро і Жан Юзаф Лефэбрэ. Ужо ў снежні 1886 года яна атрымала пахвальную адзнаку ў школьным конкурсе. Менавита з матэрыяльнай дапамогай Марыі змагла пазней атрымаць адукацыю ў Акадэміі Жуліяна ў Парыжы і Ганна Білінская.

У 1878 годзе Марыя дэбютавала на выставе Таварыства заахвочвання мастацтваў («Захэнце») у Варшаве. У гэтам жэ годзе яна выйшла замуж за Канстанціна (Кляменці-Уладзімір) Гажыча (1848—1900), які меў родавы маёнтак Тапаляны недалёка ад Сегянёўшчыны. Пасля шлюбу пераехала ў Тапаляны.

У 1879 годзе прымала ўдзел у стварэнні альбома твораў польскіх мастакоў, выкананага ў падарунак для Юзафа Ігнацыя Крашэўскага, вядомага польскага пісьменніка і грамадскага дзеяча, які паходзіў з Пружаншчыны і быў суседам Гажычаў.

Пасля смерці мужа ў 1901 годзе ўступіла ў Згуртаванне Сясцёр Найсвяцейшай Сям’і Назарэта (назарэтанак) пад імем Паўла. У 1908—1919 гадах старэйшая сястра ў Гродзенскім кляштары назарэтанак. Займалася сакральным жывапісам, вяла актыўную грамадскую і педагагічную дзейнасць. Падчас Першай сусветнай вайны звярнулася разам з ксяндзом Ф. Грынкевічам да акупацыйных улад за дазволам на адкрыццё жаночай гімназіі. Актыўна ўдзельнічала ў працы ПАВ.

Пахаваная на Фарных могілках побач з капліцай.

Галерэя твораў, выкананых для гродзенскага касцёла
--------------------------------------------------

* «Святы Клімэнт» — апякун Гродна, напісаны для алтара гродзенскага касцёла«Святы Клімэнт» — апякун Гродна, напісаны для алтара гродзенскага касцёла
* «Святы Юзаф-цясляр»«Святы Юзаф-цясляр»
* «Езус - Добры Пастыр»«Езус - Добры Пастыр»
* «Маці Божая Беззаганная»«Маці Божая Беззаганная»
* «Святы Апостал Пётр»«Святы Апостал Пётр»

Зноскі
------

1. ↑  *Маліноўская-Франке Н.* Забытая мастачка святла: жыццёвы і творчы шлях Марыі Гажыч // *Роднае слова*. — Мн.: 2009. — № 3. — С. 97-99.
2. ↑  *Грамыка М. В.* Беларускі пейзажны жівапіс першай паловы XX стагоддзя. — Мн.: Беларуская навука, 2011. — С. 147. — 164 с. — ISBN 978-985-08-1348-0.
3. ↑  *Маліноўская Т. Р. Маліноўская-Франке Н. А.* Гродзенскі брыгітскі кляштар і назарэтанкі (1790-е―1930-е гг.) // *Хрысціянства у гістарычным лёсе беларускага народа*. — Гродна: ГрДу, 2009.
4. ↑  *Паўла/Гажыч Марыя.* Памяць пра Гродна. Матэрыялы да біяграфічнага слоўніка постацей міжваеннага горада. 1919-1939 гг. / А.М. Чарнякевіч. — Гродна: ЮрСаПрінт, 2015. — С. 195. — 306 с. — ISBN 978-985-7134-05-2.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Марыя Гажыч на Вікісховішчы |

* Забытый вернисаж: вышла книга о художниках, работавших в Гродно в 1860—1930 гг.  (руск.)
* Вяртанне забытых імёнаў гарадзенскага мастацтва. Архівавана 23 красавіка 2015.
* *Наталля Маліноўская-Франке*. Да 100-х угодкаў назарэтанскага дому ў Гродне
* *Czasopis*. Diana Nachiło. Мастацтва Гродзеншчыны.