«Гаус» у Антарктыцы падчас экспедыцыі.
**Герма́нская антаркты́чная экспеды́цыя** (**Экспеды́цыя «Га́уса»**, ням.: Gauß-Expedition [па назве даследчага судна], 1901—1903) — першая нямецкая экспедыцыя ў Антарктыку, якая ўзначальвалася ветэранам экспедыцый у Грэнландыю, прафесарам геалогіі і геафізікі Берлінскага ўніверсітэта Эрыхам фон Дрыгальскім.

Экспедыцыя
----------

Эрых фон Дрыгальскі (1865—1949).
З 1865 года Георг фон Наймаер спрабаваў арганізаваць нямецкую экспедыцыю ў Антарктыду, але яна адбылася толькі праз дзесяцігоддзі. Дрыгальскі быў абраны кіраўніком экспедыцыі астатнімі яе ўдзельнікамі і яму было дазволена пабудаваць карабель спецыяльна для гэтай экспедыцыі. Карабель назвалі «Гаус» у гонар Карла Фрыдрыха Гауса. Экспедыцыя фінансавалася Вільгельмам II, які вылучыў на яе 1 200 000 залатых марак. Сабраныя ў ходзе экспедыцыі навуковыя дадзеныя заклалі аснову для свабоды меркавання ў падыходзе да навуковых тэорый і для разумення новай канцэпцыі Аляксандра Гумбальта.

Задачай экспедыцыяй было даследаванне невядомай тэрыторыі Антарктыды, якая ляжыць на поўдзень ад архіпелага Кергелен. Экспедыцыя стартавала з Кіля 11 жніўня 1901 года ў складзе трыццаці двух мужчын, у тым ліку пяці афіцэраў, пяці навукоўцаў і толькі двух членаў імператарскіх ВМС, нягледзячы на ​​крыніцу фінансавання экспедыцыі. 22 лістапад 1901 года карабель прыбыў у Кейптаўн, дзе прабыў да 7 снежня, папаўняючы запасы гаручага і правізіі.

Невялікая частка каманды засталася на Кергеленскіх астравах, куды яны прыбылі 2 студзеня 1902 года, у той час як асноўная частка каманды рушыла ўслед далей на поўдзень. Эрых фон Дрыгальскі нанёс кароткі візіт на востраў Херд і даў першую ўсеабдымную навуковую інфармацыю аб геалогіі, флоры і фаўне вострава. Дрыгальскі даследаваў невядомы на той момант рэгіён Антарктыды на поўдзень ад архіпелага Кергелен. Выбар гэтай вобласці паміж морам Уэдэла і Зямлёй Эндэрбі вынікае з ініцыятывы і размеркавання намаганняў міжнароднай супольнасці па вывучэнні Антарктыкі, зацверджанай прэзідэнтам Каралеўскага геаграфічнага таварыства Клементам Маркхэмам. Падчас экспедыцыі мела месца некаторае супрацоўніцтва з брытанскай антарктычнай экспедыцыяй, якая дзейнічала ў той жа час у іншай частцы кантынента.

Нягледзячы на ​​тое, што карабель быў заціснуты льдамі на працягу амаль 14 месяцаў на адлегласці прыкладна 70 км да берагавой лініі, да лютага 1903 года экспедыцыя выявіла новыя тэрыторыі ў Антарктыдзе — 21 лютага 1902 года Зямлю Вільгельма II з вулканам Гаусберг. 16 сакавіка карабель зноў прыбыў у Кейптаўн для папаўнення запасаў харчавання і гаручага, аднак германскі ўрад праз сваё пасольства адмовіў у далейшым фінансаванні экспедыцыі, загадаўшы Дрыгальскаму вяртацца ў Германію.

Дрыгальскі быў першым даследчыкам, які выкарыстаў газавы аэрастат у Антарктыдзе.

Экспедыцыя прыбыла назад у Кіль 23 лістапада 1903 года. Пазней Дрыгальскі напісаў хроніку экспедыцыі і рэдагаваў аб'ёмныя навуковыя дадзеныя: з 1905 па 1931 год ён апублікаваў 20 тамоў і 2 атласы з апісаннем экспедыцыі.

Гл. таксама
-----------

* Гераічны век антарктычных даследаванняў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Encylopedia of the Antarctic, 2007, p. 455
2. 1 2 3 4 5  Erich von Drygalski, 1865–1949 **(нявызн.)**.  Polar Postal History on the Web. Праверана 4 лютага 2014.

Літаратура
----------

* *Drygalski, E. D. von.* Zum Kontinent des eisigen Südens. — 1904.
* *Drygalski, E. D. von.* Deutsche Südpolar-Expedition 1901–1903 im Auftrage des Reichsamtes des Innern : у 20 т. — B. 1905—1931. + Прил.: 2 атласа.
* *Drygalski, E. D. von.* The German South Polar Expedition, 1901–3. — Erskine Press, 1991. — ISBN 1-85297-031-6.
* *Murphy, D. T.* German Exploration of the Polar World. A history, 1870–1940. — 2002. — ISBN 0-8032-3205-5.
* Encylopedia of the Antarctic / Beau Riffenburgh (ed.). — N. Y. : Routledge, 2007. — Vol. 1. — ISBN 0415970245.

Спасылкі
--------

* Отчёт об остановке на Кергеленах одного из членов экспедиции Карла Люкена

| ⛭≛ **Антарктычныя экспедыцыі (1819—1922)** |
| --- |
| 1819—1899 | 
* Расійская імперыя Першая руская антарктычная экспедыцыя (1819—1821) (Белінсгаўзен і Лазараў)
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1839—1843) (Рос)
* Бельгія Бельгійская антарктычная экспедыцыя (1898—1899) (Жэрлаш)
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1898—1900) (✰ Борхгрэвінк)

 |  |
| 1900—1909 | 
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1901—1904) (✯ Скот)
* Германская імперыя Германская антарктычная экспедыцыя (1901—1903) (фон Дрыгальскі)
* Швецыя Шведская антарктычная экспедыцыя (1901—1903) (Нордэншэльд)
* Вялікабрытанія Шатландская нацыянальная антарктычная экспедыцыя (1902—1904) (Брус)
* Францыя Трэцяя антарктычная экспедыцыя Шарко (1903—1905) (Шарко)
* ✰ Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1907—1909) (✯ Шэклтан)

 |
| 1910—1922 | 
* Японская імперыя Японская антарктычная экспедыцыя (1910—1912) (Сірасэ)
* ✯ Нарвегія Нарвежская антарктычная экспедыцыя (1910—1912) (✯ ✰ Амундсен)
* Вялікабрытанія Брытанская антарктычная экспедыцыя (1910—1913) (✯ Скот†)
* Германская імперыя Другая германская антарктычная экспедыцыя (1911—1913) (Фільхнер)
* Аўстралія Аўстралійская антарктычная экспедыцыя (1911—1914) (Моўсан)
* ✯ Вялікабрытанія Імперская трансантарктычная экспедыцыя (1914—1917) (✯ Шэклтан)
* ✰ Вялікабрытанія Экспедыцыя Шэклтана — Роўэта (1921—1922) (✯ Шэклтан†)

 |
| †загінуў падчас экспедыцыі |