**Coenonympha pamphilus** — від дзённых матылькоў сямейства Аксамітніцы. Насяляе адкрытыя травяністыя супольнасці Еўразіі, а таксама рэдкалессі і ўзлескі лясоў. Адзін з самых звычайных відаў сямейства.

Паходжанне назвы
----------------

Відавы эпітэт *Pamphilus* (грэч.  «усімі любімы») дадзены ў гонар Памфіла, вучня Платона, якога слухаў Эпікур альбо ж можа азначаць жыхара Памфіліі — краіны на поўдні Малой Азіі.

Апісанне
--------

Ніжні бок крылаў
Від адрозніваецца вялікай індывідуальнай і сезоннай зменлівасцю і прадстаўлены шырокім дыяпазонам больш ці менш розных формаў. Даўжыня пярэдняга крыла 14-17 мм.

* Coenonympha pamphilus ♂*Coenonympha pamphilus* ♂
* Coenonympha pamphilus ♂ △*Coenonympha pamphilus* ♂ △

Арэал
-----

Заходняя частка пазатрапічнай Еўразіі; на ўсход ад ракі Енісей адсутнічае. Звычайны і шырока распаўсюджаны від, які, за выключэннем зоны паўночных тундраў, сустракаецца па ўсёй тэрыторыі Усходняй Еўропы і Заходняй Сібіры да Алтая і Кузнецкага Алатау. 

Насяляе лугі розных тыпаў, узлескі, абочыны дарог, лясныя высечкі, паляны, берагі рэк, стэпы, пусткі, пашы, сельскагаспадарчыя ўгоддзі, сады, паркі, тэрыторыі населеных пунктаў і г. д. Адзначаны таксама на малапрыгодных для развіцця відаў клады *Papilionoformes* біятопах — пяшчаных марскіх узбярэжжах Чорнага мора і спадарожных ім саланчаках.

Біялогія
--------

Імага зрэдку харчуюцца нектарам розных хмызняковых і травяністых меданосаў. За год развіваюцца некалькі пакаленняў, колькасць якіх залежыць ад шыраты арэала і сезонных умоў. На поўначы развіваецца ў адным пакаленні і час лёту матылькоў прыпадае на ліпень. У сярэдняй паласе развіваецца звычайна два пакалення і час лёту імага прыпадае з сярэдзіны мая да трэцяй дэкады чэрвеня, а таксама з сярэдзіны ліпеня да сярэдзіны верасня. На поўдні арэала, а таксама ў гады з гарачым летам і цёплай восенню бывае да трох пакаленняў, і тэрміны лёту матылькоў двух апошніх могуць перакрывацца і зацягвацца да пачатку кастрычніка. Вусені развіваюцца вельмі нераўнамерна, з прычыны чаго выразныя межы часу лёту асобных пакаленняў могуць адсутнічаць. На Каўказе матылькоў, якія толькі выйшлі з кукалкі, можна сустрэць з пачатку мая да сярэдзіны лістапада.

Жыццёвы цыкл
------------

Матылі падчас спарвання
Самкі адкладаюць яйкі на метлюжковыя паблізу ад паверхні глебы. Яйкі дыяметрам 0,9 мм пры вышыні 1,1 мм. Стадыя яйка каля 6 дзён. Вусені апошняга пакалення развіваюцца з зімоўкай з ліпеня — верасня па красавік — май наступнага года, аддаюць перавагу харчавацца ноччу.
Вусені могуць быць салатнага, зялёнага і бура-зялёнага колеру. Стадыя вусеня доўжыцца 19-21 дзень.
Акукляюцца на сцеблах травы нізка над зямлёй. Кармавыя расліны: віды *Brachypodium*, *Cynosurus cristatus*, купкоўка зборная (*Dactylis glomerata*), і іншыя віды купкоўкі (*Dactylis*), *Deschampsia cespitosa*, *Avenella flexuosa*, вострыца (*Deschampsia*), *Festuca ovina*, *Festuca rubra* і іншыя віды аўсяніцы (*Festuca*), сівец стаячы (*Nardus stricta*), віды метлюжка (*Poa*).

Кукалкі пераважна зялёнага колеру, але зрэдку сустракаюцца таксама бурага колеру з белымі палосамі.

Зноскі
------

1. ↑  Некрутенко Ю. П. 1990. Дневные бабочки Кавказа. Определитель. Семейства Papilionidae, Satyridae, Danaidae. Киев: Наукова думка. — 215 с.
2. ↑  Bellman H. 2003. Der neue Kosmos Schmetterlingsfurer. Stuttgart. - 445 s
3. ↑  Савчук В. В. Атлас бабочек и гусениц Крыма. — Симферополь: Бизнес-Информ, 2013. — 296 с. — ISBN 978-966-648-331-0

Літаратура
----------

* *Моргун Д. В. Довгайло К. Е. Рубин Н. И. Солодовников И. А. Плющ И. Г.* Дневные бабочки (Hesperioidea и Papilionoidea, Lepidoptera) Восточной Европы. CD определитель, база данных и пакет программ «Lysandra». — Минск, Киев, М.: 2005.
* *Коршунов Ю. П.* Булавоусые чешуекрылые Северной Азии. — М.: КМК, 2002. — С. 289—290. — 419 с.

Спасылкі
--------

* Бабочки Кавказа - Coenonympha pamphilus (Linnaeus, 1758) - Сенница памфил
* Бабочки Крыма - Coenonympha pamphilus (Linnaeus, 1758) Сенница Памфил Архівавана 6 ліпеня 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779734370 |