Сартавальная горка на станцыі Корнвестхайм (Германія)
Сартавальная горка на станцыі Чэлябінск-Галоўны 
 **Сартавальная горка** (у чыгуначнай тэрміналогіі і жаргоне — проста «горка») у сартавальных станцыях — від чыгуначнай сартавальнай прылады для паскарэння расфарміравання саставаў з грузавых вагонаў, які выкарыстоўвае для перамяшчэння вагонаў зямное прыцягненне, то ёсць звальванне вагонаў і груп вагонаў з ўхілу.

Сартавальныя горкі з'яўляюцца аднымі з найбольш высокапрадукцыйных сартавальных прылад. Першая ў Расіі сартавальная горка была пабудавана ў 1899 годзе на станцыі Рцішчава Разана-Уральскай чыгункі.

Склад
-----

Камплект сартавальных прылад з сартавальнай горкай складаецца з аднаго (ці двух) пуцей насоўвання, прафіляванай часткі горкі, падгорачнага парку, які пачынаецца стрэлачнай гарлавінай, таксама, як правіла, маюцца абыходныя пуці ад аднаго або некалькіх крайніх пуцей подгорочного парку да пуці насоўвання ў абыход гарба горкі.

Існуе некалькі розных відаў сартавальных горак, якія адрозніваюцца профілем і тэхналогіяй працы. Ніжэй апісаны найбольш распаўсюджаны варыянт. Большая частка пуці насоўваючыся у залежнасці ад сітуацыі размяшчаецца на гарызантальнай пляцоўцы або невялікім ухіле ў бок насоўвання (для палягчэння насоўвання). Далей профіль паступова пераходзіць у нарастаючы ўздым на горб горкі, у межах гэтага ўздыму размешчана зона расчэпкі аўтасчэпак (тут састаў сціснуты, што робіць магчымым расчэпку). Далей размяшчаецца горб горкі, дзе ўздым пераходзіць у круты спуск па мінімальна дапушчальным для пропуску грузавых вагонаў радыусе вертыкальнай крывой. Пачатак спускной часткі размешчана на ухіле каля 50 ‰, далей велічыня спуску прыступкамі або плыўна памяншаецца ўздоўж стрэлачнай гарлавіны; пачатак пуцей падгорачнага парку, як правіла, таксама размешчаны на невялікім ухіле, здольным падтрымліваць прыблізна на пастаянным узроўні хуткасць сярэдняга вагона ў сярэдніх пагодных умовах. Далей пуць падгорачнага парку размешчаны на пляцоўцы, і ў канцы — на невялікім ухіле насустрач кірунку роспуску з горкі, для прадухілення сыходу занадта хутка ідучых вагонаў.

Тэхналогія працы горкі
----------------------

Адчэпы з невялікім супрацівам руху (добрыя бегуны) прыходзіцца тармазіць вагоннымі запавольнікамі, размешчанымі на тармазных пазіцыях. Першая (верхняя) тармазная пазіцыя забяспечвае інтэрвалы паміж рухомымі адчэпамі для іх падзелу на стрэлках і запавольніках (інтэрвальнае тармажэнне). Другая (сярэдняя) тармазная пазіцыя, акрамя інтэрвалаў, забяспечвае сумесна рэгуляванне хуткасці скочвання отцепа, трэцяя тармазная пазіцыя ажыццяўляе прыцэльна тармажэнне адчэпа у залежнасці ад занятасці падгорачнага пуці (адрозненні ў спосабе залежаць ад прымянення аўтаматыкі, альбо ручнога — «башмачнага» тармажэння). раней выкарыстоўваліся радыёлакацыйныя датчыкі. У апошні час па баках пуці спуску ўсталёўваюцца тэлеметрычныя датчыкі або аптычныя вымяральнікі хуткасці, у аснове якіх — відэакамера і вылічальная тэхніка, якія кантралююць хуткасць адчэпаў і выводзяць рэкамендуемую хуткасць на табло горочного святлафора. Таксама дзяжурны па горцы мае магчымасць кіраваць ступенню сціску запавольнікаў.

Патрабаванні да стрэлачных пераводаў
------------------------------------

Стрэлачная гарлавіна горак адрозніваецца высокімі патрабаваннямі па кампактнасці, паколькі, з аднаго боку падгорачны парк адной горкі можа мець больш за 30 пуцей, і стрэлачная гарлавіна займае досыць вялікую долю плошчы. Яшчэ больш важна тое, што хуткасць роспуску абмяжоўваецца часам вызвалення папярэднім адчэпам маршруту для наступнага, а гэта значыць, што кожны стрэлачны перавод, як і гарлавіна ў цэлым, павінны быць наколькі магчыма кароткімі. Таму ў горкавых стрэлачных гарлавінах, асабліва на іх пачатку, шырока прымяняюцца сіметрычныя стрэлачныя пераводы з перакладнымі крывымі вельмі малых радыусаў, а таксама здвоеныя або нават строеныя стрэлачныя пераводы.

На сартавальных горках прымяняюцца спецыяльныя хуткадзейныя стрэлачныя прывады (СПГ-2, СПГБ-4М), якія забяспечваюць пераклад стрэлкі не больш чым за 0,6 с, што неабходна для нармальнага тэмпу роспуску саставаў. Хуткадзейнасць горкавых стрэлачных электрапрывадаў дасягаецца памяншэннем перадаткавага ліку рэдуктара (43,69 замест 70). Для яшчэ большага паскарэння пераводу стрэлкі на электрарухавік МСП-0,25 з намінальным напружаннем 100 В падаюць напружанне 200 В, што павялічвае яго магутнасць да 740 Вт.

Для павышэння хуткадзейнасці ў схеме кіравання прывадам не выкарыстоўваюць рэверсіўнае рэле, час спрацоўвання якога 0,15—0,2 с.

Зноскі
------

1. ↑  Чарноцкая Л. П. Железная дорога от А до Я. — М.: Транспорт, 1990. — 208 с.: ил. — (Науч.-попул. б-ка школьника).

Спасылкі
--------

* Работа сортировочной горки на YouTube