У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Русудан.

**Русуда́н** (каля 1194—1245) — царыца Грузіі (1223—1245). Дачка царыцы Тамары і Давід-Саслана. Праўленне Русудан азначае заканчэнне залатога веку гісторыі Грузіі. Русудан была занадта слабай, каб захаваць незалежнасць і цэласнасць дзяржавы перад тварам мангольскай пагрозы.

Біяграфія
---------

Узышла на прастол 18 студзеня 1223 года, пасля смерці сваго брата Георгія IV, які атрымаў цяжкую рану ў бітве з манголамі.

На трэцім годзе праўленя Русудан, восенню 1225 года, у Грузію уварваліся войскі харэзмшаха Джэлал ад-Дзін Манкбурны, які бяжаў з Харэзма ад манголаў. Грузінскія войскі пад кіраўніцтвам Іаана Мхаргрдзелі пацярпелі цяжкае паражэнне ў бітве пры Гарнісі, пасля чаго шлях на Тбілісі, Карс і Гянджу аказаўся для харэзмскіх войск адкрытым. Яны аблажылі Тбілісі, а царскі двор пераехаў у Кутаісі. 9 сакавіка 1226 года Джалал ад-Дзін захапіў Тбілісі і поўнасцю разрабаваў горад. У 1227 годзе Джалал ад-Дзін зноў узяў Тбілісі; хаця ён быў вымушаны пакінуць горад пасля таго, як Русудан заключыла саюз з Канійскім султанатам, уся ўсходняя Грузія знаходзілася пад яго кантролем да 1230 года.

У 1236 годзе ў трэці і апошні раз манголы ўварваліся ў Закаўказзе, і аслабленая вайной з харэзмшахам Грузія не здолела аказаць ім супраціўлення. Да 1240 года ўсю краіну занялі манголы, а Русудан знаходзілася ў Кутаісі. У 1242 годзе яна падпісала з манголамі мір, згодна з якім прызнала Грузію васалам хана і абавязалася плаціць яму дань.

У 1224 годзе, Русудан уступіла ў шлюб з сельджукскім прынцам Мухамадам Мугісам уд-дзінам Туркан Шахам (унукам султана Кылыч-Арсланам II), які прыняў хрысціянства з імянем Дмітрый. Яе дачка Тамара была аддадзена ў жонкі сяльджукскаму султану Кей-Хасрову II, а пасля смерці апошняга — Первану, візіру і фактычнаму правицелю султаната.

Пасля смерці Русудан аб’яднаня грузінская дзяржава спыніла існаванне. Яе сын Давід VI Нарын быў адасланы да двара хана і вярнуўся ў Грузію толькі пасля мерці Русудан. Францысканскі манах Плана Карпіні бачыў яго там у канцы 1246 года. Манголы падтрымлівалі як яго, так і іншага прэтэндэнта на трон, пазашлюбнага сына Георгія IV, пазней вядомага як Давід VII Улу. У выніку, дзяржава, пасля некаторага перыяда міжцарства (якое працягвалася да 1247 года) распалася на две — Заходнюю і Усходнюю Грузію.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ronald Grigor Suny.The making of the Georgian nation 2. — Indiana University Press, 1994. — 418 p. — ISBN 0256209153, ISBN 9780253209153.

| ⛭Цары Грузіі |
| --- |
| Адзінае царства (1008—1245) | 
Баграт III •
Георгій I •
Баграт IV •
Георгій II •
Давід IV Будаўнік •
Дэметрэ I •
Давід V •
Георгій III •
Тамара I •
Георгій IV Лаша •
Русудан
 |
| Усходняя Грузія (1247—1308) | 
Давід VII •
Дэметрэ II •
Давід VIII •
Вахтанг III •
Георгій V •
Георгій VI
 |
| Заходняя Грузія (1247—1308) | 
Давід VI •
Вахтанг II •
Канстанцін I •
Міхаіл •
Аляксандр •
Аляксандр •
Георгій •
Канстанцін II
 |
| Аб'яднанне (1346—1490) | 
Давід IX •
Баграт V •
Георгій VII •
Канстанцін I •
Аляксандр I •
Вахтанг IV •
Георгій VIII •
Баграт VI •
Аляксандр II •
Канстанцін II
 |


| ?Русудан (царыца Грузіі) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Давід Саслан[d] |  | Jadaron Alanian[d] |  | Athom d'Alanie[d] |  | David d'Alanie[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Давід IV Будаўнік |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Русудан |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Дэметрэ I[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Георгій III[d] |  |  |  |  | Русудан Армянскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | NN[d] |  |  |
|  |  |  | Тамара Вялікая |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Бурдухан Аланская[d] |  | Khuddan of Alauns, King of Ossetia[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 133159183 · ISNI: 0000 0003 8270 6586 · LCCN: n2006049479 · VIAF: 266990407 |