recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дзяржаўны камерны аркестр Рэспублікі Беларусь** (першапачаткова *Мінскі камерны аркестр*) — камерны аркестр, які працуе ў Мінску. Заснаваны ў 1968 г. па ініцыятыве арганіста і дырыжора Алега Янчанкі.

З аркестрам выступалі выдатныя салісты — у прыватнасці, Святаслаў Рыхтэр (канцэрт Ёзэфа Гайдна на фестывалі «Снежаньскія вечары» 1983 г.). Удзельнічаў аркестр і ў сумесных выступах з выканаўцамі іншых музычных накірункаў — у тым ліку з Ванэсай Мэй і групай Scorpions. У рэпертуары аркестра, нараўне з творамі Баха, Чайкоўскага, Грыга, Моцарта, Шастаковіча, — музыка беларускіх кампазітараў Анатоля Багатырова, Яўгенія Глебава, Дзмітрыя Смольскага, Віктара Войціка і інш.

Кіраўнікі аркестра
------------------

* Алег Янчанка
* Юрый Цырук
* Аляксандр Палянічка (1986—1989)
* Пётр Вандзілоўскі (2003—2009)
* Яўген Бушкоў (з 2009 г.)

Зноскі
------

1. ↑  Краткий хронограф жизни и деятельности С. Т. Рихтера
2. ↑  Музыка придумана для прозрения людей: Интервью с Петром Вандиловским. // «Вечерний Минск», 15 декабря 2005.
3. ↑  С. Дежкина. Оркестр виртуозов Архівавана 30 верасня 2015. // «Минский курьер», 27 июня 2008.
4. ↑  Бушков Евгений // meloman.ru

Спасылкі
--------

*
**Цана́** — грашовае выяўленне кошту адзінкі тавару (прадукцыі вырабаў, паслуг і інш.). Узровень цэн вызначае рэнтабельнасць прадпрыемства, яго жыццяздольнасць і фінансавую стабільнасць.

Фарміруецца цана ў залежнасці ад сумы выдаткаў вытворчасці і сярэдняга прыбытку на авансаваны капітал, попыту і прапановы, магчымасцей рынку, яго тыпу, ёмістасці і іншых фактараў. У практыцы цэнаўтварэння вылучаюць наступныя мэты фарміравання цэн: арыентацыя на збыт, калі вытворца (прадавец) зацікаўлены ў максімізацыі долі тавару на рынку, росце аб’ёмаў продажу; арыентацыя на атрыманне максімальнага прыбытку; арыентацыя на існуючае становішча, калі вытворца імкнецца паэбегнуць неспрыяльных уздзеянняў знешняга асяродцзя (канкурэнцыя, падаткаабкладанне і інш.).

Асноўныя віды цэн: адпускныя, закупачныя, рознічныя. Цана можа быць свабодная (фарміруецца прадпрыемствам ці іншым суб’ектам гаспадарання, зыходзячы з выдаткаў вытворчасці, попыту і прапановы, памеру аптовай і гандлёвай надбаўкі, умоў пастаўкі, плацяжоў, кан’юнктуры рынку, сезоннага попыту і іншых фактараў), фіксаваная (рэгулюецца органамі цэнаўтварэння), дагаворная (кантрактная, устанаўліваецца ў дагаворы паміж пакупніком і прадаўцом). Адрозніваюць таксама цэны: прэйскурантныя (устанаўліваюцца органамі цэнаўтварэння ў адпаведнасці з іх кампетэнцыяй і ўключаюцца ў спецыяльныя зборнікі-прэйскуранты), намінальныя (цэны тавару, пазначаныя ў прэйскуранце або на тавары), пакупніка або прадаўца (фактычныя грашовыя сумы куплі ці продажу тавару на рынку), зменныя (устанаўліваюцца ў залежнасці ад суадносін попыту і прапановы і паступова паніжаюцца, калі рынак насычаецца такім таварам), даўгачасныя (слаба схільныя да змен на працягу доўгага часу), эластычныя (хутка рэагуюць на змены суадносін попыту і прапановы) і інш.

Літаратура
----------

* *Залатагораў У. Р.* Цана // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX525863 · BNF: 119709672 · GND: 4047097-0 · LCCN: sh85106622 · LNB: 000059775 · Microsoft: 64112148 · NDL: 00564705 · NKC: ph114227 |

 |
**Дзяржаўная калегія** — орган выканаўчай улады Беларускай Народнай Рэспублікі. Утворана пасля працяглага ўрадавага крызісу з сяброў Прэзідыума Рады БНР і ўрада. Дзейнічала з 11 кастрычніка 1922 да 20 красавіка 1923 у Коўне. У склад калегіі ўваходзілі С. Жытлоўскі, Л. Заяц, П. Крачэўскі (старшыня), В. Ластоўскі, А. Цвікевіч. Крызіс быў выкліканы тым, што 3 мая 1922 Старшыня ўрада БНР Ластоўскі і міністр замежных спраў уручылі старшыні Генуэзскай канферэнцыі  (руск.) (бел. 1922 ноту, у якой прызналі права Літоўскай Рэспублікі на г. Вільня. Гэта нота супярэчыла афіцыйнай пазіцыі Рады БНР і большасці сяброў урада. 30 мая 1922 на пасяджэнні Рады міністраў БНР была прынята рэзалюцыя, паводле якой урад павінен быў імкнуцца да дасягнення незалежнасці Беларусі ў яе этнаграфічных межах. В. Ластоўскі і А. Цвікевіч, апынуўшыся ў меншасці, падалі ў адстаўку. Яны планавалі склікаць у Дзвінску нацыянальную нараду з мэтай дамагчыся на ёй падтрымкі сваёй пазіцыі. Такая нарада магла раскалоць беларускую палітычную эміграцыю, прыняць пастановы, супярэчныя рэзалюцыі аб дзяржаўным будаўніцтве, якую ў 1921 зацвердзіла Беларуская палітычная канферэнцыя ў Празе. У прыватнасці, Ластоўскі мог пайсці на стварэнне альтэрнатыўных органаў улады БНР. Старшыня Рады БНР Крачэўскі зрабіў усё ад яго залежнае, каб нарада ў Дзвінску не адбылася. 11 кастрычніка 1922 была ўтворана Дзяржаўная калегія. Аднак супярэчнасці паміж дзеячамі БНР заставаліся. 20 красавіка 1923 Ластоўскі выйшаў з Дзяржаўнай калегіі. Пачаўся чарговы ўрадавы крызіс.

Літаратура
----------

Сідарэвіч, А. Дзяржаўная калегія / Анатоль Сідарэвіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 243. — ISBN 985-11-0041-2.
**Чыхуахуа** (ісп.: Chihuahua [tʃiwawa]) — самая маленькая парода сабак, названая ў гонар мексіканскага штата Чыўаўа, дзе яна была выяўлена прыкладна ў 1850 годзе.

Стандарт пароды
---------------

Вага дарослых асобін 1,5-3 кг. Хоць мініяцюрныя прадстаўнікі пароды вагой 0,5-1,5 кг таксама дапускаюцца. Недапушчальныя чыхуахуа вагой больш за 3 кг. Рост сабак гэтай пароды 15—23 см.

Паходжанне пароды чыхуахуа
--------------------------

Продкам чыхуахуа верагодна з'яўляецца старажытны сабака тэчычы (анг. Techichi), першыя згадкі пра якога адносяцца да 1500 г. да н. э. Сабака вядзе свой след з трох старажытных цывілізацый Мая, Тальтэкі, Ацтэкі, дзе мініяцюрны сабачка шанаваўся як святы. Існавалі два падвіды сабак адрозныя па поўсцевым покрыве: з поўсцю падоўжанага і кароткага тыпу. Першымі тэчычы былі сабакі з падоўжанай поўсцю. Тэчычы з кароткай поўсцю, з'явіўся прыблізна ў 1500 годзе н. э. шляхам скрыжавання з кітайскім голым сабакам, прадстаўнікі якой жылі на іспанскіх караблях у якасці паляўнічых на пацукоў. Захаваліся звесткі, якія адносяцца да канца 1700 года, што некалькі асобін тэчычы былі выяўленыя ў селішчах сялян, якія знаходзіліся непадалёк ад рэшткаў старажытнага палаца караля Мантэсумы кіраўніка (тлатаані) ацтэкаў (мешыкаў). Пазней у Мексіцы былі выяўленыя і іншыя асобіны. Знойдзеныя сабакі маюць агульныя рысы з чыхуахуа XXI стагоддзя.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 120120511 · GND: 4129238-8 · LCCN: sh85023341 · NKC: ph128182 |
Груз, маніпулюемы пад’ёмна-транспартнай машынай.
**Груз**, **карга** (англ.: Cargo) — аб’ект, які перамяшчаецца кім-небудзь ці чым-небудзь у прасторы.

Напрамкам перамяшчэння грузу можа быць ўздым або апусканне ў вертыкальнай або нахільнай плоскасцях, а таксама перавозка (транспарціроўка) з пункта адпраўлення ў пункт прызначэння. 

Для перамяшчэння грузаў могуць выкарыстоўвацца тэхнічныя сродкі — грузапад’ёмныя, пад’ёмна-транспартныя і транспартныя машыны, механізмы, прыстасаванні і іншыя прылады. Пад’ёмна-транспартныя прылады выкарыстоўваюць для перавозкі грузаў на невялікія адлегласці, а транспартныя сродкі — на далёкія. Транспартны сродак, які перавозіць грузы, ва ўжытку называюць «грузавым» (напрыклад, грузавы аўтамабіль, грузавы вагон). Счэпленыя паміж сабой колавыя кантэйнеры для перавозкі грузаў ўтвараюць грузавы састаў, які з’яўляецца часткай аўтамабільнага або чыгуначнага цягніка. Калі ў складзе чыгуначнага цягніка акрамя грузавых вагонаў маюцца вагоны для перавозкі пасажыраў, то такі цягнік называюць грузапасажырскім.

Таксама «грузам» называюць аб'ект, які аказвае нагрузку на іншы аб’ект пад уздзеяннем сілы цяжару. У дадзеным паняцці груз не абавязкова можа перамяшчацца.

Класіфікацыя грузаў
-------------------

Грузы класіфікуюць 

* паводле віду (жывыя ці нежывыя)
* паводле спосабу транспартавання (марскія, рачныя, чыгуначныя, аўтамабільныя, паветраныя)
* паводле вагі (нагрузцы, якая аказваецца на прыладу, якая перамяшчае груз)
* па форме (фізічных памерах (габарытах))
* паводле агрэгатнага стану (цвёрдыя, вадкія, газападобныя, плазменныя)
* паводле ўмоў упакоўкі і складавання (адзінкавыя, насыпныя, наліўныя, кантэйнерныя і інш.)
* паводле тэрміна прыдатнасці для ўжывання (якія хутка псуюцца)
* паводле мікракліматычнага рэжыму (асаблівыя патрабаванні да тэмпературы, вільготнасці, ціску, складу атмасферы, якасці паветра)
* паводле небяспекі для здароўя, жыцця і навакольнага асяроддзя (таксічныя (атрутныя), біялагічна небяспечныя (інфекцыйныя), выбухованебяспечныя, гаручыя, лёгкаўзгаральныя, радыеактыўныя і інш.)

Да жывых грузаў адносяцца жывёлы, птушкі, расліны, бактэрыі і іншыя жывыя арганізмы; да іх перавозцы прад’яўляюцца асаблівыя патрабаванні.

Груз можа з’яўляцца зборным, напрыклад, пры перавозцы адным кантэйнерам або аўтамабілем грузаў некалькіх уладальнікаў.

Гл. таксама
-----------

* Генеральны груз
* Груз (дайвінг)
* Культ карга
* Груз 200
* Груз 300
**Бернд Герхард Каненберг** (ням.: Bernd Gerhard Kannenberg; 20 жніўня 1942, Кёнігсберг, Вольная дзяржава Прусія — 13 студзеня 2021, Мюнстэр, Паўночны Рэйн-Вестфалія) — нямецкі лёгкаатлет (спартыўная хада), чэмпіён Алімпійскіх гульняў, удзельнік двух Алімпіяд.

Спартыўная кар’ера
------------------

Бернд Каненберг да 27 гадоў захапляўся лёгкай атлетыкай на аматарскім узроўні і толькі пасля 1969 года пачаў займацца гэтым відам спорту прафесійна. Праз тры гады ў маі 1972 года ён палепшыў сусветны рэкорд у хадзе на 50 км больш чым на восем хвілін.

У складзе алімпійскай зборнай ФРГ выйграў золата ў спартыўнай хадзе 50 км на Алімпійскіх гульнях 1972 годзе ў Мюнхене з новым алімпійскім рэкордам 3:56:11,6. З’яўляючыся вайскоўцам, за гэтую перамогу ён атрымаў званне старшага сяржанта, таксама быў ганараваны срэбнай лаўровай лісцінкай. Служыў у спартыўнай школе бундэсвера ў Варэндорфе.

Праз два гады ён дамогся яшчэ аднаго вялікага поспеху, фінішаваўшы другім у хадзе на 20 км на чэмпіянаце Еўропы ў Рыме з вынікам 1:29:38,2.

З’яўляецца залатым (1973), срэбным (1975) і бронзавым (1970) прызёрам Кубка свету па спартыўнай хадзе.

Каненберг тройчы за сваю кар’еру станавіўся чэмпіёнам Германіі ў хадзе на 50 км (1972, 1973, 1975) і хадзе на 20 км (1972, 1974, 1975). Ён выйграваў і чэмпіянаты Германіі ў камандных спаборніцтвах: двойчы на ​​дыстанцыі 20 км (1972, 1975) і тройчы на ​​дыстанцыі 50 км (1971, 1972, 1975).

Прымаў удзел у Алімпійскіх гульнях 1976 года ў Манрэалі ў хадзе на 20 км, аднак да фінішу не дайшоў з-за моцнага болю. Да канца спартыўнай кар’еры, якая доўжылася да 1978 года, моцна падарваў здароўе пахвіннай кілай.

У 1974 годзе ён быў ганараваны Мемарыяльнай прэміяй Рудольфа Харбіга.

Пасля завяршэння кар’еры спартсмена доўгі час працаваў трэнерам нацыянальнай зборнай Германіі па спартыўнай хадзе.

Зноскі
------

1. ↑  Olympiasieger Bernd Kannenberg verstorben


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1266103414 · VIAF: 2892166172270590800008 |
**Бе́рнскае** — возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Віцьба, за 10 км у напрамку на ўсход ад Віцебска, на поўнач ад аграгарадка Вароны.

Плошча паверхні Бернскага возера 0,15 км². Даўжыня 0,64 км, найбольшая шырыня 0,36 км, даўжыня берагавой лініі 1,98 км. Найбольшая глыбіня дасягае 15,8 м, сярэдняя 5,5 м. Аб'ём вады ў возеры 0,82 млн. м³. Плошча вадазбору 1,16 км².  

Катлавіна возера эварзійнага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 15—20 м. Маецца тэраса вышынёй 0,5—0,7 м над урэзам вады. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія. Вакол возера пераўвільготненая пойма шырынёй 5—25 м. Да глыбіні 3 м (месцамі ў паўночна-усходняй частцы да глыбіні 5—6 м) дно возера пясчанае, глыбей выслана гліністым ілам.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Надводная прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 3 м і на адлегласці да 5—25 м ад берага возера.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, акунь, краснапёрка і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 32. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Витебск: План города. Витебский район: Карта / Редактор: В. А. Змачинская. — Мн.: РУП «Белкартография», 2009. — 4 611 экз. (руск.)

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
**Дзікабра́завыя** (*Hystricidae*) — сямейства млекакормячых атрада грызуноў.

Апісанне
--------

Іголкі дзікабраза.
Даўжыня цела да 90 см, хваста да 20 см, маса да 27 кг. Целасклад шчыльны, нязграбны. Галава вялікая, з пакарочанай пысай; шыйны пе­рахват вы­ра­жаны сла­ба. Большая частка паверхні цела ўкрыта тоўстымі вострымі іголкамі (даўжыня на загрыўку да 40 см) і цвёрдым шчаціннем; валасы захоўваюцца на пузе, ніж­ніх час­тках канцавін і мор­дзе. Афарбоўка цела аднатонная чарнаватая, бураватая, карычневая з жоўтымі або белымі палосамі на іголках і валасах. На хвасце раз­мяшчаюцца келіхападобныя пус­тацелыя іголкі, якія выдаюць пры руху спе­цыфічны гук, або рознай фор­мы шчацінне. Канцавіны кароткія, моцныя, стопахадзячыя; пярэднія трох- ці чатырохпа­льцыя, зад­нія пя­ціпальцыя; паль­цы з моцна раз­вітымі магутнымі кіпцюрамі.

Пашырэнне
---------

Адрозніваецца 3 роды, каля 10 відаў. Пашыраны ў Афрыцы, Паўднёвай Еўропе, Пярэдняй, Сярэдняй і Паўднёвай Азіі. На­сяляюць галоўным чынам ляс­ныя і ле­састэпавыя ланд­шаф­ты суб­тро­пікаў і тро­пікаў; сустракаюцца ў перадгор'ях і горных раёнах (да вышыні 3900 м), мо­гуць за­хо­дзіць у пус­ты­ні; не­като­рыя жывуць паблізу на­се­леных пунк­таў. Найбольш вядомы дзікабраз індыйскі (*Hystrix indica*).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Актыўныя ўпрыцемках і ноч­чу. Напужаная жывёла ашчаціньваецца і гучна шарасціць хваставой бразгатушкай, паварочваючыся да праціўніка за­дам. Уцякаючы ад пераследвання, дзікабраз рэзка спыняецца, падстаўляючы ворагу іголкі. Доўгія іголкі на паясніцы лёгка вы­па­даю­ць, паміж імі зна­хо­дзяцца бо­льш тоўстыя, карот­кія і вост­рыя шыпы, якія здольны на­нес­ці сур’ёзныя ра­ны.

Корм галоўным чынам раслінны (све­жая зе­ляніна, цыбуліны, клуб­ні і плады), часам шкодяць сельскай гаспадарцы. Ме­сца кармлення дзікабразаў мо­жа зна­хо­дзіцца за 10-16 км ад нары, але да раніцы яны заўсёды вяртаюцца ў сховішча. Ім служаць натуральныя пячоры, паглыбленні або складана ўладкаваныя доўгія (да 10 м) і глыбокія (да 4 м) норы, звычайна з гнез­давой каме­рай. У халод­ную пару го­да ак­тыўнасць дзікабразаў прыкметна зніжаецца, але ў спяч­ку яны не ўпа­да­юць.

Цягам го­да адзін прыплод, у ім звычайна два дзіцяняці (можа быць да пяці). Працягласць жыцця 12-15 (у няволі да 20) год.

Промысел і ахова
----------------

Мя­са дзікабразаў часам выкарыстоўваюць у ежу.

Усе віды занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.

Літаратура
----------

* Дзікабразы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4550824-0 · LCCN: sh95000066 · Microsoft: 2778433106 |
**Дзідзье Барбелівьен** (нар.10 сакавіка 1954, Парыж) — французскі спявак, кампазітар і аўтар песень.

Пачынаючы з 1974 года напісаў мноства песень для такіх выканаўцаў і гуртоў, як Даліда, Джоні Халідэй, Мішэль Сарду, Даніэль Гішар, Клод Франсуа, Сільві Вартан, Жыльбер Беко, Дэміс Русас, Мірэй Мацьё, Крыстоф, Хуліа Іглесіяс, Ніколь David et Jonathan, Патрысія Каас, Мішэль Дэльпеш, Жэрар Ленарман, Філіп Лявіль, Гару і іншых.

Поспеху ў сольнай кар’еры дасягнуў у тым ліку дзякуючы супрацоўніцтву з музыкантам Феліксам Грэем (нар. у 1958), у дуэце з якім выканаў некалькі песень. Самай вядомай іх сумеснай працай стала песня «A toutes les filles».

1 студзеня 2009 года абвешчана, што Барбеліўену прысуджаны Ордэн Ганаровага легіёна.

Зноскі
------

1. ↑  Didier Barbelivien // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
2. ↑  Didier Barbelivien // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
Структурная формула
**Ацэтылцэлюлоза** (ацэтат цэлюлозы) — воцатнакіслыя эфіры цэлюлозы.

Фізічныя ўласцівасці
--------------------

Ацэтылцэлюлоза — белая аморфная маса; шчыльнасць каля 1300 кг/м3.
Пры нагрэве да 190—210 °C змяняецца афарбоўка рэчыва.
Пры 230 °C пачынае раскладацца.

Хімічныя ўласцівасці
--------------------

Шчолачы і мінеральныя кіслоты паступова амыляюць ацэтылцэлюлозу.

### Атрыманне

Ацэтат цэлюлозы атрымліваюць шляхам этэрыфікацыі цэлюлозы з воцатнай кіслатой:

ці дзеяннем воцатнага ангідрыду на цэлюлозу.

Сыравінай для атрымання ацэтылцэлюлозы служыць бавоўна або драўняная цэлюлоза. Ацэтылцэлюлоза  валодае высокай святлоўстойлівасцю, негаручасцю, добрымі фізіка-хімічнымі ўласцівасцямі. Выкарыстоўваецца для вытворчасці асновы фота- і кінастужкі, ацэтатнага валакна, пластычных мас, лакаў і інш.

Другасны ацэтат атрымліваюць як вынік частковага гідролізу трыацэтата. Змяшчае да 55 % звязанай воцатнай кіслаты. Раствараецца ў ацэтоне, сумесі ацэтону і спірту, этылацэтаце, дыаксане і ў іншых арганічных растваральніках.

Літаратура
----------

* *Ацетилцеллюлоза* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.
* Ацетилцеллюлоза // Фотокинотехника: Энцыклапедыя / Галоўны рэдактар Е. А. Иофис. — М.: Савецкая энцыклапедыя, 1981.
Глыбокі друк. Верхняя лінія — ліст паперы, ніжняя — матрыца
**Глыбо́кі дру́к** — спосаб пры якім друкуючыя элементы заглыблены.

1) У эстампе на вырытай пласціне фарбай запаўняюцца канаўкі, а з паверхні фарба змываецца. Чым глыбей канаўкі, тым больш больш фарбы пераходзіць з пласціны на адбітак. Добра перадае паўтаны. Гэткім чынам ствараюцца наступныя віды гравюры: аквацінта, афорт, белы штрых, лавіс, меца-цінта, мяккі лак, пункцірная гравюра, разцовая гравюра, сухая іголка, траўлёны штрых, рэзерваж.

2) У паліграфіі скарыстоўваўся пераважна для друка ілюстраваных часопісаў, фотаальбомаў, партрэтаў.

Гл. таксама
-----------

* Альбумінавы друк
* Плоскі друк
* Высокі друк
* Літаграфія
* Афсетны друк
* Паладыевы друк
* Плацінавы друк
* Пішучая машынка
* Трафарэтны друк
* Флексаграфія

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX525897 · GND: 4060053-1 · LCCN: sh85067076 · NKC: ph135609 |
**УА «Брэсцкі дзяржаўны медыцынскі каледж»** — установа сярэдняй спецыяльнай медыцынскай адукацыі сістэмы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, знаходзіцца ў г.Брэст. Забяспечвае падрыхтоўку медыцынскіх кадраў сярэдняга звяна на базе агульнай сярэдняй адукацыі па спецыяльнасцях: «Сястрынская справа» з прысваеннем кваліфікацыі «Медыцынская сястра» і «Лячэбная справа» з прысваеннем кваліфікацыі «Фельчар-акушэр. Памочнік ўрача па амбулаторна-паліклінічнай дапамозе».

Гісторыя
--------

Пачаў працу 1 кастрычніка 1944 года як фельчарска-акушэрская школа. Першы выпуск адбыўся ў 1947 годзе. 29 чэрвеня 1954 года на падставе Пастановы Савета Міністраў Беларускай ССР № 600 фельчарска-акушэрская школа была перайменавана ў Брэсцкае медыцынскае вучылішча. У 2003 годзе вучылішча атрымала статус каледжа.
Карта мясцовага міжзорнага воблака.
**Міжзорнае асяроддзе** — рэчыва і палі, якія запаўняюць міжзорную прастору ўнутры галактык. Міжзорнае асяроддзе складаецца з міжзорнага газу, пылу (1% ад масы газу), міжзорных магнітных палёў, касмічных промняў, а таксама нябачнай чорнай матэрыі. Хімічны склад міжзорнага асяроддзя — прадукт першаснага нуклеасінтэзу і ядзернага сінтэзу ў зорках. На працягу існавання зорак ад іх ідзе зорны вецер, які вяртае ў асяроддзе элементы з атмасферы зоркі. А ў канцы жыцця зоркі з яе скідваецца абалонка, якая ўзбагачае міжзорнае асяроддзе прадуктамі ядзернага сінтэзу.

Прасторавае размеркаванне міжзорнага асяроддзя нетрывіяльнае. Акрамя агульнагалактычных структур, такіх як перамычка (бар) і спіральныя рукавы галактык, ёсць і асобныя халодныя і цёплыя воблакі, аточаныя болей гарачым газам. Агульная асаблівасць міжзорнага асяроддзя — яго надзвычай нізкая шчыльнасць — 0,1..1000 атамаў у кубічным сантыметры.

| ⛭Міжзорнае асяроддзе |
| --- |
| Складнікі | Міжзорны газ ·  Міжзорны пыл ·  Касмічныя прамяні ·  Магнітнае поле |  |
| Туманнасці | Дыфузная (светлая) туманнасць ·  Цёмная туманнасць ·  Эмісійная туманнасць ·  Адбівальная туманнасць ·  Рэштка звышновай ·  Планетарная туманнасць ·  Протапланетарная туманнасць |
| Вобласці зоркаўтварэння | Малекулярнае воблака ·  Глобула ·  Вобласць H II |
| Калязоркавыя ўтварэнні | Акрэцыйны дыск ·  Протапланетны дыск ·  Палярныя струменевыя цячэнні ·  Аб’ект Хербіга — Аро |
| Выпраменьванне | Зорны вецер ·  Рэліктавае выпраменьванне |
**Міжмалекуля́рнае ўзаемадзе́янне** — узаемадзеянне паміж малекуламі з насычанымі хімічнымі сувязямі.

Існаванне міжмалекулярнага ўзаемадзеяння ўпершыню ўлічыў Я. Д. Ван дэр Ваальс пры тлумачэнні ўласцівасцей рэальных газаў і вадкасцей (гл. ўраўненне Ван-дэр-Ваальса). Асобны выпадак міжмалекулярнага ўзаемадзеяння — вадародная сувязь.

Схематычная крывая залежнасці патэнцыяльнай энергіі *U*(*r*) міжмалекулярнага ўзаемадзеяння ад адлегласці *r* паміж малекуламі; *r*=σ — найменшая магчымая адлегласць паміж нерухомымі малекуламі; ε — глыбіня патэнцыяльнай ямы (вызначае энергію сувязі малекул).
Характар міжалекулярнага ўзаемадзеяння залежыць ад адлегласці *r* паміж малекуламі. Пры вялікіх *r* ({\displaystyle r\gg l}, дзе *l* — лінейныя памеры малекул, што ўзаемадзейнічаюць) электронныя абалонкі малекул не перакрываюцца, паміж малекуламі пераважаюць сілы прыцягнення (далёкадзейныя сілы), якія маюць электрычную прыроду. Далёкадзейныя сілы падзяляюць на арыентацыйныя (сілы ўзаемадзеяння паміж палярнымі малекуламі), індукцыйныя (паміж палярнымі і непалярнымі малекуламі), дысперсійныя (паміж любымі малекуламі). Пры малых *r* ({\displaystyle r\sim 1}), калі электронныя абалонкі малекул перакрываюцца, пераважаюць сілы адштурхоўвання, якія з'яўляюцца кароткадзейнымі сіламі. Энергія адштурхоўвання залежыць ад *r* так, як у выпадку абменнага ўзаемадзеяння, што прыводзіць да ўтварэння хімічнай сувязі.

Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне звычайна апісваецца патэнцыяльнай энергіяй узаемадзеяння *U*(*r*) (патэнцыялам міжмалекулярнага ўзаемадзеяння), а сіла ўзаемадзеяння *f* — функцыяй

{\displaystyle f=-{\frac {dU}{dr}}.}
Тэарэтычнае вызначэнне залежнасці *U*(*r*) ці эксперыментальнае вымярэнне *f* практычна немагчымыя з-за вельмі вялікай колькасці малекул, што ўзаемадзейнічаюць, і малых значэнняў *r*. Звычайна залежнасць *U*(*r*) падбіраюць эмпірычна так, каб праведзеныя з яе дапамогай разлікі розных характарыстык рэчыва адпавядалі эксперыментальным даным.

Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне вывучаюць рознымі фізічнымі метадамі, асноўныя з іх: метад малекулярных пучкоў і дыфракцыйныя метады. Пры даследаванні міжмалекулярнага ўзаемадзеяння ўсё часцей выкарыстоўваюць разліковыя метады квантавай хіміі.

Літаратура
----------

* Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 336. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Межмолекулярные взаимодействия: От двухатомных молекул до биополимеров: Пер. с англ. — М. 1981. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4191346-2 · LCCN: sh85067312 · Microsoft: 166950319 · NDL: 00576112 · NKC: ph207538 |
Брэсцкі вакзал у Мінску (1871)
**Брэсцкі (Аляксандраўскі) вакзал** — назва аднаго з двух вакзалаў у Мінску ў 1871—1928 гадах (*Гл. таксама*: Віленскі (Лібава-Роменскі) вакзал).

Гісторыя
--------

Драўляны будынак закладзены ў нядзелю 23.8(4.9).1870 і ўрачыста адкрыты 16(28).11.1871, пры вялікім сцячэнні народу асвечаны епіскапам Мінскім і Бабруйскім Аляксандрам.

У 1928 закрыты. Падчас Вялікай Айчыннай вайны будынак згарэў у чэрвені 1941, пасля вайны не аднаўляўся. Зараз на гэтым месцы — прыпыначны пункт Інстытут Культуры Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.

Гл. таксама
-----------

* Інстытут Культуры
* Добрыя Мыслі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брэсцкі вакзал (Мінск)
* Районы, кварталы. История минского железнодорожного вокзала
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касандра.

**Каса́ндра** (грэч. Κασσάνδρα), раней **Палена** — паўвостраў на поўначы Грэцыі, самы заходні з трох, якія ўваходзяць у буйнейшы паўвостраў Халкідыкі (два іншыя — гэта Сітанія і Афон). Адміністрацыйна ўваходзіць у склад нома Халкідыкі. Сваю назву паўвостраў атрымаў у гонар македонскага цара Касандра.

Ад мацерыковай часткі аддзелены каналам Патыдэя, якія быў пракапаны ў найбольш вузкай частцы перашыйка і злучае заліў Тэрмаікос з залівам Касандра. Паверхня ўзвышаная, максімальная вышыня — 353 м.

На паўвостраве развіты турызм (маюцца пляжы з блакітным сцягам, гатэльныя комплексы), развіта сельская гаспадарка.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касандра (паўвостраў)
**«Брэ́сцкі лядо́вы пала́ц спо́рту»** — спарткомплекс у горадзе Брэст, размешчаны па адрасе вул. Маскоўская, 151.

Пабудаваны ў 2000 годзе (архіт. В. Кескевіч). Уведзены ў эксплуатацыю 30 чэрвеня 2000 года. Палац спорту пабудаваны за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту і з’яўляецца гарадской камунальнай уласнасцю. Арэна служыць хатняй пляцоўкай хакейнага клуба «Брэст», які выступае ў беларускай экстралізе, а таксама базай для дзіцячых хакейных секцый і ДЮСШ.

Архітэктура
-----------

Агульная плошча складае 10 571 м²: галоўная спартыўная арэна каля 1800 м². Уключае глядзельную залу на 2 тыс. месцаў, лядовае поле (61 х 30 м), галоўны і касавы вестыбюлі, фае, раздзявальні, трэнажорная зала, прэс-цэнтр, адміністрацыйныя і тэхнічныя памяшканні і інш. У палацы праводзяцца навучальна-трэніровачныя заняткі, хакейныя матчы, рэспубліканскія і міжнародныя спаборніцтвы па хакеі з шайбай, фігурным катанню, фехтаванні і інш. Прадугледжана магчымасць трансфармавання хакейнай каробкі ў пляцоўку для гульнявых відаў спорту, спартыўных адзінаборстваў, тэніса, цяжкай атлетыкі, гімнастыкі, бокса, а таксама ў сцэну для правядзення канцэртаў і іншых відовішчных мерапрыемстваў. У вольны ад спартыўных мерапрыемстваў час лядовая пляцоўка задзейнічана для правядзення масавых катанняў на каньках.

Разам з Брэсцкім лёгкаатлетычным манежам складае комплекс — Брэсцкае камунальнае культурна-спартыўнае УП «Палац спорту».

Зноскі
------

1. 1 2  Брестский ледовый дворец // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Літаратура
----------

* Брестский ледовый дворец // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* «Брэсцкі лядовы палац спорту» на афіцыйным сайце ХК «Брэст» Архівавана 11 снежня 2009.
* «Брэсцкі лядовы палац спорту» на сайце «Горад Брэст і яго гісторыя» Архівавана 5 сакавіка 2011.
* «Брэсцкі лядовы палац спорту» на сайте «НаКатке — все катки Беларуси» Архівавана 20 снежня 2017.
**Аленка Братушак** (славенск.: Alenka Bratušek; 31 сакавіка 1970, Цэле, СФРЮ) — славенскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Славеніі з 27 лютага 2013 па 18 верасня 2014.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў славенскім горадзе Цэле. Па заканчэнні школы вучылася на факультэце прыродазнаўчых навук і тэхналогіі ва ўніверсітэце Любляны. Яна таксама атрымала ступень магістра ў галіне кіравання на факультэце сацыяльных навук у тым жа універсітэце.

У 2008 няўдала балатавалася ў парламент па спісе партыі Зарэс.

У 1999—2011 займала пасаду міністра фінансаў. Затым была кіруючай справамі ва ўрадзе. У 2011 была абраная ў парламент Славеніі, па спісах партыі «Пазітыўная Славенія». Змяніла ў студзені 2013 на пасадзе лідара партыі «Пазітыўная Славенія» вядомага палітыка і бізнэсоўца Зорана Янкавіча.

У канцы лютага 2013, у ходзе вотуму недаверу кабінету міністраў Янеза Янша заняла пасаду прэм’ер-міністра Славеніі, такім чынам стала першай жанчынай на пасадзе прэм’ер-міністра краіны пасля атрымання незалежнасці.

Пражывае ў горадзе Крань. Замужам, мае сына і дачку.

Скандал
-------

Вылучыла сваю кандыдатуру на пасаду віцэ-прэзідэнта па пытаннях Энергетычнага саюза, якую Еўрапейскі парламент адхіліў абсалютнай большасцю галасоў (112 супраць, 13 за), бо яна не ведала нават азоў і новых законаў.

Зноскі
------

1. ↑  Alenka Bratušek // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Alenka Bratusek // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

| ⛭Прэм’ер-міністры Славеніі |
| --- |
| 
* Алаіз Петэрле
* Янез Дрноўшак
* Андрэй Баюк
* Янез Дрноўшак
* Антон Роп
* Янез Янша
* Борут Пахар
* Янез Янша
* Аленка Братушак
* Міраслаў Цэрар
* Мар’ян Шарэц
* Янез Янша
* Роберт Голаб

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | CONOR: 109701987 · GND: 1156591139 · LCCN: n2018064147 · NKC: js20181016894 · VIAF: 52151776728418010044 |
Этналагічны місіянерскі музей
**Этналагічны місіянерскі музей** (італ.: Museo missionario etnologico) — адзін з музеяў Ватыкана.

Першая экспазіцыя музея была створана ў 1926 годзе па загаду Папы Пія XI і размясцілася ў Латэранскім палацы (да 1963 года), за­тым Папа Павел VI перанёс яе ў Ватыкан, у новы будынак. Першапачаткова ў калекцыі музея знаходзілася каля 40.000 экспанатаў, пазней адмысловая камісія адабрала да 100.000 аб'ектаў з усяго свету для папаўнення экспазіцыі.

У музеі прадстаўлены эк­спанаты, якія ілюструюць рэлі­гійныя культы розных краін (КІтай, Карэя, Тыбет і Манголія, Японія, Афрыка, Амерыка, Акіянія).

Гл. таксама
-----------

* Этналогія

Літаратура
----------

* *Pomella, Andrea.* Vatikanische Museen. — Vatikan: Italia Editrice, 2007. — ISBN 978-3-7954-1947-9.

Спасылкі
--------

* Старонка музея на сайце Ватыкана Архівавана 11 лютага 2010.
**Пікалаў мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Каломенскі і Пакроўскі востраў. Утварае архітэктурны ансамбль з Чырвонагвардзейскім і Стара-Нікольскім мастамі. З’яўляецца помнікам архітэктуры і мостабудаўнічага мастацтва XVIII стагоддзя, знаходзіцца пад аховай дзяржавы (аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння).

Размешчаны пры зліцці каналаў Грыбаедава і Крукава, уздоўж няцотный (заходняй) набярэжнай Крукава канала паміж дамамі № 19 і 21. Побач з мостам размешчаны Мікольскі рынак і Мікольскі сабор. З моста адкрываецца маляўнічы від на Мікольскі марскі сабор і сем навакольных мастоў: Магілёўскі, Чырвонагвардзейскі, Нова-Нікольскі масты цераз канал Грыбаедава і сумежныя, Стара-Мікольскі, Кашын і Гандлёвы масты цераз Крукаў канал. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,3 км) — «Садовая».

| Масты цераз канал Грыбаедава |
| --- |
| 
* Трайны, Тэатральны
* Нова-Канюшанны
* Італьянскі пешаходны
* Казанскі
* Банкаўскі пешаходны
* Мучны пешаходны
* Каменны
* Дзямідаў
* Сянны пешаходны
* Какушкін
* Вазнясенскі
* Падзьячаскі
* Львіны пешаходны
* Харламаў
* Нова-Мікольскі
* Чырвонагвардзейскі пешаходны
* Пікалаў
* Магілёўскі
* Аларчын
* Каломенскі пешаходны
* Мала-Калінкін

 |
**Ерануі (Еран) Аршакаўна Асламазян** (1909—1998) — армянская і савецкая мастачка, графік. Член Саюза мастакоў СССР. Заслужаны мастак Армянскай ССР.

Біяграфія
---------

Грэчаскага паходжання. Нарадзілася ў Асманскай імперыі, у дзяцінстве з сям'ёй пераехала ў Гюмры.

У 1926—1929 гг. навучалася ў Ерэванскім мастацкім тэхнікуме пад кіраўніцтвам С. М. Агаджаняна, у 1931—1937 працягнула навуку ў Ленінградскім Інстытуце малярства, скульптуры і архітэктуры ім. І. Я. Рэпіна у А. А. Асмёркіна. Сфармавалася як мастак у Расіі.

У гады Вялікай Айчыннай вайны мастачка мабілізавала ўсе свае сілы на стварэнне твораў, што адгукаліся на запыты часу.

Пазней працавала настаўнікам малярства і малюнка.

Е. Асламазян — аўтар шэрага партрэтаў, краявідаў, нацюрмортаў, жанравых палотнаў. Кахала малярства, таксама спрабавала сябе ў тэатральным афармленні, гравюры. Займалася керамікай.

Персанальныя выстаўкі ў Маскве і Ленінградзе (1958).

У сваім мастацтве з'яўляецца тыпова ўсходнім мастаком, які належаў да савецкай мастацкай эліты спачатку Ленінграда, а потым і Масквы.

Творы знаходзяцца музеях Арменіі, Расіі і за мяжой, у прыватнасці ў Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, Нацыянальнай галерэі Арменіі, Дрэздэнскай галерэі.

Сястра — Марыям Асламазян (1907—2006), мастак. Народны мастак СССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Армянская савецкая энцыклапедыя / пад рэд. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. 1 2  Armenian Concise Encyclopedia — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618'></a>

Літаратура
----------

* Езерская Н. А. Ерануи Асламазян. М.: Советский художник. 1972

Спасылкі
--------

* Асламазян Ерануи Аршаковна
* Картины Е. Асламазян

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 3762 3907 · LCCN: n86116132 · NTA: 296300845 · VIAF: 18707589 |
**Этно́нім** (ад грэч. έθνος (*ethnos*) — племя, народ і грэч. όνυμα (*onyma*) — імя, назва) — тэрмін азначэння будзь-якога этнасу або этнічнай супольнасці — роду, племені, пляменнага саюзу, правадырства, народу, народнасці, нацыі. Напрыклад, беларусы, украінцы, палякі, чэхі, славакі, лужыцкія сербы, балгары, венгры, немцы, шведы, французы, баскі, каталонцы, іспанцы, партугальцыі, албанцы, грэкі. 

Бываюць макраэтнонімы (абазначаюць вялікія этнічныя супольнасці) ды мікраэтнонімы (абазначаюць маленькія этнічныя аб’яднанні).

### Гл. таксама

* Экзонім (экзаэтнонім)
* Палітонім
* Тапонім
* Глатонім
* Харонім
* Катайконім
* Анамастыка
* Антрапаніміка
* Тапаніміка
* Айканіміка
* Этнаграфія
Урачыстае паседжанне Дзяржаўнага Савета 7 мая 1901 года ў гонар стогадовага юбілею са дня яго ўстанаўлення. Мастак І. Рэпін (1903)
**Дзяржаўны Савет Расійскай імперыі** — вышэйшы дарадчы орган Расійскай імперыі, які дзейнічаў у 1810—1917 гг. Усе законы і заканадаўчыя акты перад зацвярджэннем імператарам павінны былі абавязкова абмяркоўвацца ў Дзяржсавеце.

Заснаваны Аляксандрам I яшчэ ў 1801 годзе, як Непрыменны Савет. У 1810 годзе становіцца вышэйшым законадарадчым органам Імперыі. 

З 1906 года Дзяржаўны Савет ператвараецца ў верхнюю палату першага расійскага парламента, нараўне з ніжняй палатай — Дзяржаўнай думай.
Дзяржаўны Cавет складаўся з роўнай колькасці прызначаных Імператарам членаў і абраных членаў. Выбарныя члены Дзяржаўнага Савета абіраліся: ад губернскіх земскіх сабораў — па 1 чалавеку на 3 гады; ад губернскіх і абласных дваранскіх таварыстваў — 18 чалавек; ад Праваслаўнай Расійскай Царквы — 6 чалавек, якія выбіраліся Сінодам па паданні епархіяльных архірэяў; ад Савета і мясцовых камітэтаў гандлю і мануфактур, біржавых камітэтаў і купецкіх упраў — 12 чалавек; ад Пецярбургскай Акадэміі навук і ўніверсітэтаў — 6 чалавек; ад Фінляндскага Сойма — 2 чалавека. У 1914 Дзяржаўны Cавет складаўся з 188 чалавек.

Члены Дзяржаўнага Савета (за выключэннем членаў ад губернскіх земскіх сабораў) абіраліся на 9 гадоў; кожныя 3 гады абнаўлялася траціна складу. У Дзяржаўны Савет не маглі быць абраныя асобы, якія не мелі права ўдзельнічаць у выбарах у Дзяржаўную Думу, асобы маладзейшыя за 40 гадоў або тыя, хто не скончыў курс у сярэдніх навучальных установах.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года Дзяржсавет спыніў сваю працу.

Літаратура
----------

* История России. XX век: в 2-х т. / отв.ред. А. Б. Зубов. — Москва : АСТ, 2009. — Т. I. 1894—1939 гг. — 1024 с.
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)

| ⛭Расія Парламенты Расіі |
| --- |
| Расія Расійская імперыя (1721—1917) | Дзяржаўная дума • Дзяржаўны савет |
| Расія Расійская рэспубліка (1917) | Часовы савет • Устаноўчы сход  |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік РСФСР/СССР | Устаноўчы сход • УЦВК/ЦВК СССР • Вярхоўны Савет РСФСР/СССР |
| Расія РСФСР/Расійская федэрацыя | Вярхоўны Савет РФ • Федэральны Сход (Дзяржаўная дума • Савет Федэрацыі) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16260535m · GND: 508847-1 · VIAF: 2440149844946202960004 |
**Бенефіцый** (лац.: beneficium «дабрадзейства») — зямельнае ўладанне ў Заходняй Еўропе ў раннефеадальны перыяд (VIII—XII стст.), якое дараваў кароль (ці які-небудзь іншы вялікі феадал) у пажыццёвае карыстанне васалам, на ўмове нясення службы адміністрацыйнай, прыдворнай, ваеннай. 

Паступова ператварыўся ў феод. 

З пачатку VI ст. пад гэтым тэрмінам таксама сталі разумецца даходныя пасады або зямельныя ўчасткі, якія атрымлівалі духоўныя асобы (у каталіцкай царкве) як ўзнагароджанне.

Пад бенефіцыем звычайна разумеюць ваеннае ўмоўнае зямельнае трыманне (у адрозненне ад «прэкарыя», які быў сялянскага тыпу). Невыкананне трымальнікам умоў цягнула ліквідацыю бенефіцыя. У выпадку смерці атрымальніка або дарыцеля бенефіцый вяртаўся ўласніку або яго спадчыннікам. Затым бенефіцый мог быць перададзены на аснове новага пагаднення.

З'яўленне бенефіцый — адно з праяў аграрнага перавароту, які адбыўся ў Франкскай дзяржаве ў VIII ст.: «алоды», дараваныя ў поўную безумоўную ўласнасць былі заменены наданнем ў пажыццёвае карыстанне. Змянілася сацыяльная структура франкскага грамадства, з'явіўся новы ваенны пласт бенефіцыярыяў, звязаных з каралеўскай уладай пазямельнымі адносінамі. 

У IX—X стст. бенефіцыі набылі рысы феода (лена). Бенефіцыі спрыялі з'яўленню прафесійных воінаў-рыцараў, а таксама ўзнікненню адносін асабістай вернасці і заступніцтва (васалітэту) паміж бенефіцыярыем і даруючым бенефіцыі. Бенефіцыі раздавалі не толькі каралі (манархі), але і буйныя феадалы. Неўзабаве многія бенефіцыяры сталі магутней за каралёў.

Гл. таксама
-----------

* Чынш;
* Чыншавік;
* Лен;
* Феод;
* Ландграф;
* Маркграф;
* Асада

Зноскі
------


* с. 112, "Словник іншомовних слів", за ред. академіка АН УРСР О. С. Мельничука, м. Київ, 1985 р.
* Словари и энциклопедии на Академике
* "ЭСБЕ", бенефиции в Польше
* том I—XXXIX, «Акты издаваемые Виленскою Археографическою Комиссиею для разбора Древних Актов», г. Вильна, 1865—1915.
**Бенедыкт Дырліх** (в.-луж.: Benedikt Dyrlich, 21 красавіка 1950, вёска Нова-Веска, Германская Дэмакратычная Рэспубліка) — лужыцкі паэт, пісьменнік, журналіст, палітык і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 21 красавіка 1950 года ў сербалужыцкі вёсцы Нова-Веска ў ваколіцах Будзішына ў шматдзетнай сялянскай сям'і. З 1956 года па 1964 год навучаўся ў школе ў вёсцы Ворклецы. Да 1968 года паступіў у епіскапскую перадсемінарию ў Шэнайхе каля Берліна. Вывучаў тэалогію і філасофію ў Эрфурце. Працаваў медбратам у клініцы Карл-Маркс-Штадте і вучыўся ў вячэрняй сярэдняй школе, якую скончыў у 1973 годзе. З 1973 па 1975 год працаваў асістэнтам у Нямецка-сербалужыцім народным тэатры ў Баўтцэне. З 1975 г. па 1980 год вывучаў тэатральнае мастацтва ў Лейпцыгу.

У перыяд рэформаў у ГДР 1989-1990 гадоў займаўся палітычнай дзейнасцю ў Лужыцкім нацыянальным сходзе. У 1990 годзе быў абраны дэпутатам ад партыі СДПГ у Саксонскі парламент. Быў старшынёй Лужыцкага аддзялення СДПГ. У гэтым жа годзе быў абраны ў працоўную групу, якая распрацоўвала праект новай канстытуцыі зямлі Саксонія. У 1994 годзе ўдзельнічаў у выбарах. Не атрымаўшы дастатковай падтрымкі выбаршчыкаў, падаў у гэтым жа годзе ў адстаўку з пасады старшыні Лужыцкага аддзялення СДПГ.

З 1995 года па 2011 год быў галоўным рэдактарам сербалужыцкай газеты «Serbske Nowiny». У 2011 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі «Серболужицкого сейміка» (Serbski sejmik), якая выступала за стварэнне выбарнага палітычнага органа, які прадстаўляе інтарэсы сербалужыцкага народа. Да 2014 года быў старшынёй Саюза лужыцкіх мастакоў.

Піша прозу і паэзію на верхнялужыцкай і нямецкай мовах.

Сачыненні
---------

* *Fijałkojty čas*, Domowina Verlag 1963
* *Zelene hubki*, Domowina Verlag 1975
* *Třeće wóčko*, Domowina Verlag 1978
* *Trzecie oko*, Warszawski Klub Młodych Pisarzy 1978
* *Nocakowanje*, Domowina Verlag 1980
* *Grüne Küsse*, Aufbau-Verlag 1980
* *W paslache*, Domowina Verlag 1986
* *Hexenbrennen*, Aufbau-Verlag 1988
* *Tři pjeršćenje/Drei Ringe*, Domowina Verlag 1990
* *Fliegender Herbst*, Domowina Выдавецтва 1994
* *Wotmach womory*, Domowina Выдавецтва 1997
* *Wobraz ze skibami*, Domowina Выдавецтва 2001
* *Stysk wyska*, Domowina Выдавецтва 2006
* *Widźu nana, widźu mać*, Domowina Verlag 2007
* *Cyblowe suknički*, Domowina Выдавецтва 2008
* *Parabola*, Winicka metska drukarnia 2010
* *Der Tiger im Pyjama / Tiger w nócnej košli*, Domowina Verlag 2012

Узнагароды
----------

* 5 ліпеня 2011 года быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.

Зноскі
------

1. ↑  Benedikt Dyrlich // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
2. ↑  Benedikt Dyrlich // The Fine Art Archive — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

Літаратура
----------

* Гугнин А. А. Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М. 1997, стр. 7, 174, 181—182, ISBN 5-7576-0063-2
* Дни лужицко-сербской литературы и искусства

Спасылкі
--------

* Біяграфія
* Бібліяграфія
Дзяржаўны гістарычны музей, чэрвень 2006 г.
**Дзяржаўны гістарычны музей** (шведск.: Statens historiska museum, Historiska museet) — музей у Стакгольме. Экспазіцыя музея ахоплівае культурную гісторыю Швецыі з каменнага веку па XVI стагоддзе. (больш позні перыяд прадстаўлены ў Скандынаўскім музеі). Галоўны будынак музея спраектаваны ў 1935-1940 гг. архітэктарамі Бенгтам Рамарэ і Георгам Шэрманам. Славутасцю музея з'яўляецца так званы «Залаты пакой» (Guldrummet), створаны архітэктарам Лейф Бломберген, дзе выстаўлена вялікая колькасць ювелірных вырабаў з золата. У музеі таксама захоўваецца калекцыя экспанатаў, якая прадстаўляе перыяд вікінгаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзяржаўны гістарычны музей (Стакгольм)
* Дзяржаўны гістарычны музей Швецыі
**101-я партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Старобінскага раёна. 1 ліпеня 1944 года брыгада (1300 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Дз. Ц. Гуляеву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе атрадаў В. Ц. Меркуля (пазней імя Сталіна, арганізаваны ў ліпені 1941) і Дз. Ц. Гуляева (пазней імя Дз. Ц. Гуляева, арганізаваны ў маі 1942 года) вылучанага 258-й партызанскай брыгадай імя В. У. Куйбышава 4-га (пазней атрад імя Бандараўца), атрада імя Харсеева.

На дату злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:

* атрад імя Сталіна;
* атрад імя Гуляева;
* атрад імя Ламейкі;
* атрад імя Бандараўца.

Камандаванне
------------

Камандзіры
----------

* Дз. Ц. Гуляеў (загінуў);
* М. Дз. Курыльчык.

### Камісар

* В. Ц. Меркуль.

### Начальнікі штаба

* С. М. Палякоў (загінуў);
* П. З. Ігнашчанка.

Гісторыя
--------

Партызаны ў «рэйкавай вайне» падарвалі 3,3 тысячы рэек. Знішчылі 74 аўтамашыны, папсавалі 72,5 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. Разбілі гарнізоны ў вёсках Івань Слуцкага, Пагост Старобінскага раёнаў і іншых. 18—27 мая 1944 года ўдзельнічалі ў баях супраць карнікаў, правялі 4 абарончыя баі каля вёсак Вялікія Лістападавічы, Мазуршчына, Мелкавічы, Ананчыцы, Скаўшын, Чырвонае Возера, Крушнікі. 29 чэрвеня 1944 года з боем занялі Старобін і пераправу на рэчцы Случы, утрымлівалі іх да падыходу Чырвонай Арміі.

Памяць
------

У 1965 годзе ў вёсцы Махнавічы Салігорскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

Гл. таксама
-----------

* Старобінскі бой (1942);
* Старобінскі бой (1944)

Зноскі
------

1. ↑  названы ў гонар камісара атрада «Камарова» І. М. Бандараўца, які загінуў
2. ↑  названы ў гонар партызана атрада «Камарова» І. М. Харсеева, які загінуў
3. ↑  названы ў гонар намесніка камандзіра атрада П. С. Ламейкі, які загінуў

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Руда́кіс**, **Руда́ка** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 10 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў, за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Кумпіні (за 0,5 км на паўночны ўсход ад возера Даўблі), у басейне ракі Друйка.

Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 7 м, часткова разараныя. На захадзе і ўсходзе забалочаная пойма шырынёй 50—100 м. Упадае ручай з возера без назвы, выцякае ручай у раку Акунёўка.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
Тыповы дарожны знак на ўездзе ва Украіну
Тыповы памежны слуп Украіны
**Дзяржаўная мяжа Украіны** — лінія і праходзячая па гэтай лініі вертыкальная паверхня, якая вызначае межы тэрыторыі Украіны па сушы, водам, нетрам і паветранай прасторы.

Афіцыйны статус дзяржаўнай мяжы Украіны вызначаецца Законам Украіны «Аб дзяржаўнай мяжы Украіны».

Асноўныя параметры
------------------

Ахова Дзяржаўнай мяжы Украіны на сушы, моры, рэках, азёрах і іншых вадаёмах ажыццяўляецца Дзяржаўнай памежнай службай Украіны, у паветранай і падводнай прасторы — Узброенымі сіламі Украіны.

Украіна мяжуе з сямю краінамі: Беларуссю, Расіяй, Малдовай, Румыніяй, Венгрыяй, Славакіяй і Польшчай.

Агульная працягласць украінскай мяжы складае 6.992,982 км. Найбольшую працягласць мае мяжа з Расіяй (1.944 км), найменшую — з Славакіяй (97 км).

Гл. таксама
-----------

* Беларуска-ўкраінская граніца

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзяржаўная мяжа Украіны