**Эдзіт Крэсон** (фр.: Édith Cresson, 27 студзеня 1934, Булонь-Біянкур, Францыя) — французскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Яна была першай і пакуль адзінай жанчынай, якая займала пасаду прэм’ер-міністра Францыі.

Біяграфія
---------

### Раннія гады

Эдзіт Крэсон нарадзілася ў горадзе Булонь-Біянкур, недалёка ад Парыжа. Яе бацька, Гаўрыіл Кэмпіён (1896—1959) быў інспектар фінансаў левай СФІА.

Эдзіт Кэмпіён выйшла замуж у 1959 годзе за Жака Крэсона, сына ўрача і дырэктара па экспарце Peugeot. У іх было дзве дачкі — Наталі і Аляксандра.

### Пачатак палітычнай дзейнасці

Праз свайго аднакурсніка, Эдзіт Крэсон удзельнічала ў першай прэзідэнцкай кампаніі Франсуа Мітэрана ў 1965 годзе. Яна паступае ў Канвенцыі рэспубліканскіх інстытутаў (сацыялістычнай і рэспубліканскай партыі на чале з Франсуа Мітэранам). З 1975 па 1981 год яна з’яўляецца членам кіроўнага камітэта Сацыялістычнай партыі.

У 1975 годзе Эдыт Крэсон упершыню ўдзельнічае ў выбарах у парламент, але трывае паразу. На муніцыпальных выбарах 1977 года, яна была абраная мэрам Цюре. На выбарах 1979 яна была абраная дэпутатам Еўрапарламента, дзе яна працавала да 1981 года. На выбарах у парламент 1981, 1986 і 1988 годзе яна абіраецца дэпутатам ад дэпартамента В’ена.

Эдыт Крессон стала першай жанчынай, якой было даручана ўзначальваць Міністэрства сельскай гаспадаркі ва ўрадзе Маруа ў 1981 годзе, што на думку лідараў Нацыянальнай федэрацыі фермераў (FNSEA) было расцэнена як «правакацыю».

Крессон атрымала партфель міністра знешняга гандлю і турызму (1983—1984) ва ўрадах Маруа і міністра прамысловага перааснашчэння і знешняга гандлю (1984—1986) ва ўрадзе Фабіуса. Яна суправаджала пранікнення французскіх кампаній на новыя рынкі экспарту ў ЗША і Японію.

За час працы ва ўрадзе Крэсон умацоўвае свае пазіцыі ў мясцовых органах улады, быўшы абранай мэрам Шатэльро ў 1983 годзе (пераабраная ў 1989 і 1995 годзе).

Пасля перавыбрання Франсуа Мітэрана на прэзідэнцкіх выбарах 1988 года, Крессон прызначаецца міністрам па еўрапейскіх справах ва ўрадзе Мішэля Ракара. Яна адказвае за арганізацыю старшынства Францыі ў Еўрапейскій эканамічнай супольнасці ў 1989 годзе, і за пачатак будаўніцтва адзінага рынку, запланаванага на 1993 год. Яна таксама ўдзельнічае ў перамовах з Шэнгенскага пагаднення і працуе ў аўтамабільным сектары і еўрапейскім грамадскім вяшчанні. Сутыкнуўшыся з нарастаючым крызісам «каровінага шаленства», Францыя становіцца першай дзяржавай, яка закрыла свае межы для брытанскай ялавічыны. Не згодна з еўрапейскай палітыкай Мішэля Ракара, яна сыходзіць у адстаўку з урада ў кастрычніку 1990 года.

### Прэм’ер-міністр (1991—1992)

Прызначана 15 мая 1991 у Матиньйонський палац, Крессон стала першай жанчынай прэм’ер-міністрам у Францыі. Мітэран спадзяецца даць штуршок эканоміцы да канца свайго тэрміну, пасля трох гадоў праўлення Ракара. Неўзабаве яна стала моцна непапулярнай сярод выбаршчыкаў і была вымушаная пакінуць сваю пасаду менш чым праз адзін год пасля паразы сацыялістаў на рэгіянальных выбарах у 1992 годзе. Яна да гэтага часу знаходзілася на сваёй пасадзе самы кароткі час, чым любы французскі прэм’ер-міністр Пятай рэспублікі. Яе моцная крытыка японскай гандлёвай практыкі, зайшла так далёка, што яна параўнала японцаў з «жоўтымі мурашкамі, якія спрабуюць захапіць увесь свет», за што некаторыя лічаць яе расістаў.

Крессон з’яўляецца членам Савета жанчын-сусветных лідараў — міжнароднай сеткі дзеючых і былых прэзідэнтаў жанчын і прэм’ер-міністраў.

### Камісар ЕС

Нягледзячы на пярэчанні Эдуарда Баладзюра, Франсуа Мітэран прызначыў яе ў Еўрапейскую камісію ў студзені 1995 года, дзе ён адказваў за навуку, даследаванні і развіццё. Гэта тычылася перш за ўсё пытаннях адукацыі, прафесійнай падрыхтоўкі і навуковых даследаванняў. Крэсон была абвінавачаная ў махлярстве, што было адной з прычын, якая прывяла да адстаўкі Еўракамісіі Жака Сантэра ў 1999 годзе. Крэсон была прызнаная вінаватай у збоі справаздачнасці ў праграме прафесійнай падрыхтоўкі моладзі, у выніку якой вялікія сумы зніклі без вестак.

Прызначэнне хірурга-стаматолага Філіпа Бертэла, аднаго з блізкіх знаёмых Крэсон, яе «асабістым кансультантам», выклікала абвінавачванні ў кумаўстве. Так як Бертэла было 66 гадоў, ён не мог быць прызначаны членам кабінета еўракамісара.

У 2006 годзе Эдзіт Крэсон удзельнічала ў падтрымцы кандыдатуры Сегален Руаяль для вылучэння яе Сацыялістычнай партыяй на пасаду прэзідэнта.

Зноскі
------

1. ↑  Edith Cresson // Sycomore / Assemblée nationale Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193582'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15271528'></a>
2. ↑  Edith Cresson // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Мішэль Ракар** | **Прэм'ер-міністр Францыі**15 мая 1991 — 2 красавіка 1992 | Пераемнік**П’ер Берэгавуа** |
| Папярэднік**Антоніо Руберт** | **Камісар ЕС па навуковых  даследаванняў, навукі  і тэхналогій**24 студзеня 1995 — 15 сакавіка 1999 | Пераемнік**Філіп Басквін** |

| ⛭Кіраўнікі ўрадаў Францыі |
| --- |
| Рэстаўрацыя Бурбонаў | 
Талейран-Перыгор · 
Рышэльё · 
Дэсоль · 
Дэказ · 
Рышэльё · 
Вілель · 
Мартыньяк · 
Паліньяк
 | Сцяг Французскай Рэспублікі |
| Ліпеньская манархія | 
В. дэ Бральі · 
Лафіт · 
Пер’е · 
Сульт · 
Жэрар · 
Марэ · 
Марцье · 
В. дэ Бральі · 
Цьер · 
Мале · 
Сульт · 
Цьер · 
Сульт · 
Гізо · 
Мале
 |
| Другая рэспубліка | 
Дзюпон дэ л’Эр · 
Араго · 
Кавяньяк · 
Баро · 
Д’Атпуль · 
Фашэ
 |
| Другая імперыя | 
Эміль Аліўе · 
Шарль Кузен-Мантабан
 |
| Трэцяя Рэспубліка | 
Трашу · 
Дзюфор · 
А. дэ Бральі · 
Сісэ · 
Бюфэ · 
Дзюфор · 
Сімон · 
А. дэ Бральі · 
Рашбуэ · 
Дзюфор · 
Вадынгтан · 
Фрэйсінэ · 
Феры · 
Гамбета · 
Фрэйсінэ · 
Дзюклерк · 
Фальер · 
Феры · 
Брысон · 
Фрэйсінэ · 
Габле · 
Руўе · 
Цірар · 
Флаке · 
Цірар · 
Фрэйсінэ · 
Лубэ · 
Рыбо · 
Дзюпюі · 
Казімір-Пер’е · 
Дзюпюі · 
Рыбо · 
Буржуа · 
Мелен · 
Брысон · 
Дзюпюі · 
Вальдэк-Русо · 
Комб · 
Руўе · 
Сар’ен · 
Клемансо · 
Брыян · 
Маніс · 
Каё · 
Пуанкарэ · 
Брыян · 
Барту · 
Думерг · 
Рыбо · 
Вівіяні · 
Брыян · 
Рыбо · 
Пенлевэ · 
Клемансо · 
Мільеран · 
Лейг · 
Брыян · 
Пуанкарэ · 
Франсуа-Марсаль · 
Эрыё · 
Пенлевэ · 
Брыян · 
Эрыё · 
Пуанкарэ · 
Брыян · 
Тардзьё · 
Шатан · 
Тардзьё · 
Стэг · 
Лаваль · 
Тардзьё · 
Эрыё · 
Поль-Банкур · 
Даладзье · 
Саро · 
Шатан · 
Даладзье · 
Думерг · 
Фландэн · 
Буісон · 
Лаваль · 
Саро · 
Блюм · 
Шатан · 
Блюм · 
Даладзье · 
Рэйно · 
Петэн
 |
| Рэжым Вішы | 
Петэн · 
Лаваль
 |
| Часовы ўрад | 
дэ Голь · 
Гуэн · 
Бідо · 
Арыёль (в. а.) · 
Блюм
 |
| Чацвёртая Рэспубліка | 
Рамадзье · 
Шуман · 
Мары · 
Шуман · 
Кей · 
Бідо · 
Кей · 
Мок · 
Плевен · 
Кей · 
Плевен · 
Фор · 
Пінэ · 
Мэер · 
Ланьель · 
Мендэс-Франс · 
Фор · 
Мале · 
Буржэс Мануры · 
Гаяр · 
Пфлімлен · 
дэ Голь
 |
| Пятая Рэспубліка | 
Дэбрэ · 
Пампіду · 
Куў дэ Мюрвіль · 
Шабан-Дэльмас · 
Месмер · 
Шырак · 
Бар · 
Маруа · 
Фабіус · 
Шырак · 
Ракар · 
Крэсон · 
Берэгавуа · 
Баладзюр · 
Жупэ · 
Жаспен · 
Рафарэн · 
дэ Вільпен · 
Фіён · 
Эро · 
Вальс · 
Казнёў · 
Філіп · 
Кастэкс · 
Борн
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Еўрапарламент · AlloCiné |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Ларуса · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 118981462 · GND: 119231891 · GTAA: 90903 · ISNI: 0000 0001 1021 4537 · LCCN: n85148289 · NTA: 115191771 · NUKAT: n99709017 · SUDOC: 026805189 · VIAF: 14768188 |

 |