recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Кашэу** (парт.: Cacheu) — горад на паўночным захадзе Гвінеі-Бісау, адміністрацыйны цэнтр кантынентальнай акругі Кашэу. Насельніцтва ацэньвалася ў 9849 чалавек па стане на 2008 год.

Гісторыя
--------

Горад Кашэу размешчаны на тэрыторыі народа папеляў. Назва мае байнукское Паходжанне: гэта значыць *Caticheu* азначае «месца, дзе мы адпачываем».

Заснаваны ў 1588 годзе, Кашэу быў адным з першых еўрапейскіх каланіяльных паселішчаў у Афрыцы на поўдзень ад Сахары дзякуючы свайму стратэгічнаму становішчу на рацэ Кашэу. У Кашэу сфармавалася еўрапейскае/афраеўрапейскае насельніцтва з канца пятнаццатага стагоддзя за кошт нефармальнага паселішчы Каба-Вердыанскіх і партугальскіх гандляроў, авантурыстаў і ізгояў (lançados). Улады мацерыковай Партугаліі таксама адпраўлялі ў Кашэу дэградаду — людзей, асуджаных да высылкі за розныя правапарушэнні.

На працягу большай часткі семнаццатага і васемнаццатага стагоддзяў Кашэу быў афіцыйным пунктам гандлю рабамі для партугальцаў у рэгіёне Верхняй Гвінеі — месцам, дзе партугальская карона імкнулася забяспечыць выплату пошлін за ўсіх рабоў, якіх вывозілі. Для палягчэння гандлю рабамі з Кашэу ў Новы Свет было створана некалькі кампаній, у тым ліку кампанія Кашэу і Рыверс і гандаль Гвінеі.

Вядомыя будынкі ў Кашэу ўключаюць пабудаваны партугальцамі форт 16 стагоддзя, які адносіцца да перыяду, калі Кашэу быў цэнтрам гандлю рабамі.

У цяперашні час у Кашэу дарогі ў горадзе выбрукаваны ядрамі алейнай пальмы. Іншыя славутасці горада ўключаюць мангравае балота прыроднага парку Тарафес-дэ-Кашэу і рэгулярны рынак.

Гарады-пабрацімы
----------------

Зноскі
------

1. ↑  World Gazetteer (недаступная спасылка), Retrieved on June 16, 2008
2. ↑  Philip J. Havik, *Silences and Soundbites: The Gendered Dynamics of Trade and Brokerage in the Pre-colonial Guinea Bissau Region* (LIT Verlag Münster, 2004; ISBN 3825877094), p. 57, citing Cissoko, paper presentation at 5th Centenary Conference 'Cacheu, Cidade Antiga', Cacheu, 1988.
3. ↑  The Encyclopedia Americana **(нявызн.)**.  New York, Chicago, The Encyclopedia American corporation (1918).
**Ager publicus** (*а́гер пу́блікус*, бел.: грамадская зямля, грамадскае поле) — зямля, якая знаходзілася ва ўласнасці Рымскай дзяржавы.

Традыцыйна фонд ager publicus папаўняўся за кошт захопу часткі земляў італікаў. На некаторыя ўчасткі ager publicus выводзіліся рымскія калоніі, аднак шматлікія ўчасткі апрацоўваліся як дробнымі, так і буйнымі арандатарамі. З часам буйныя арандатары выцеснілі дробных і сталі лічыць ager publicus сваёй уласнай зямлёй. Паколькі буйныя землеўладальнікі часцей выкарыстоўвалі працу рабоў замест наёмнай працы выцесненых імі свабодных, колькасць беззямельных сялян павялічвалася.

У 133 да н.э. народны трыбун Тыберый Семпроній Гракх запатрабаваў абмежаваць памер зямельнага ўчастку 500 югерамі (125 га) з дадатковымі 250 югерамі на кожнага дарослага сына (але не больш за два), а вызваленую зямлю падзяліць участкамі па 30 югераў (7,5 га) без права продажу. За канфіскацыю зямлі буйным землеўладальнікам выплачвалася ўзнагарода. Пасля пэўных цяжкасцей, звязаных з супраціўленнем буйных землеўладальнікаў lex Sempronia Agraria быў праведзены. Для выканання рашэння была створана камісія з трох чалавек (трыумвіраў), у якую ўвайшлі Тыберый і Гай Семпроніі Гракхі, а таксама цесць Тыберыя Апій Клаўдзій Пульхр. Пасля забойства Тыберыя Гракха выкананне закона было часова спынена, пакуль малодшы брат Тыберыя, Гай Семпроній Гракх, не аднавіў працу камісіі. Пасля вымушанага самагубства Гая Гракха было прынята некалькі законаў, якія фактычна прыпынілі перадзел зямлі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Апіян. Рымская гісторыя. Грамадзянскія войны, I, 7
2. ↑  Плутарх. Тыберый і Гай Гракхі, 8
3. ↑  Плутарх. Тыберый і Гай Гракхі, 9
4. ↑  Апіян. Рымская гісторыя. Грамадзянскія войны, I, 13
5. ↑  Плутарх. Тыберый і Гай Гракхі, 13

Гл. таксама
-----------

* Ager publicus у Рэальным слоўніку класічных старажытнасцей Ф. Любкера
* Тэкст аграрнага закона Торыя 111 года Архівавана 26 красавіка 2012.
**Leptogium saturninum** — немаральны дыз’юнктыўны лішайнік роду лептогій (*Leptogium*). Сучасная бінамінальная назва была дадзена ў 1856 годзе.

Апісанне
--------

Аліўкава-бурае пладовае цела скурыстае. Мае выгляд аднаго або некалькіх лістоў. Круглявыя гладкія лопасці часткова перакрываюць адна аднаго.

Жыццёвы цыкл
------------

Размнажаецца бясполым (пікнаканідыямі, фрагментамі слаявіны) і палавым (спорамі) шляхам.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

Від распаўсюджаны ў гарах амаль усёй Еўропы, на Каўказе, у Азіі (ад Каўказа і Камчаткі, на поўдні да Індыі), у Паўночнай Амерыцы, Грэнландыі, Новай Зеландыі. Ва Украіне сустракаецца ў Карпатах, на Заходнім Палессі. Сустракаецца паасобку або невялікімі групамі на кары дрэў, пры аснове ствалоў, лісцевых, радзей іглічных парод. Лішайнік вельмі адчувальны да зменаў лясных экасістэм.

Прыродаахоўны статус
--------------------

Уключаны ў трэцяе выданне Чырвонай кнігі Украіны (2009).

Зноскі
------

1. ↑  Leptogium saturninum **(нявызн.)**. *www.mycobank.org*. Праверана 2016-06-09T11:44:12+00:00.

Літаратура
----------

* Leptogium saturninum // Mycobank.org, — CBS-KNAW Fungal Biodiversity Center Utrecht, 2016. — URL
* Nylander, W. 1856. Prodromus lichenographiae Galliae et Algeriae. Actes de la Société Linnéenne de Bordeaux. 21:249-461
* Leptogium saturninum / / Чырвоная кніга Украіны, 2016. — URL Архівавана 9 квітня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · Mycobank · NCBI |
**Горад на правах павета** — адміністрацыйная адзінка мясцовага самакіравання ў Польшчы. Горадам на правах павета з'яўляецца гміна ў статусе горада, якая выконвае функцыі павета. У горадзе на правах павета выканаўчую ўладу ўзначальвае прэзідэнт горада.

Гарады на правах павета не з'яўляецца паветамі, а ўсяго толькі гмінамі, якім заканадаўчая ўлада, улічваючы іх спецыфіку, даручыла пашыраную сферу задач.

Наступствы прадастаўлення гарадам правоў павета наступныя:

* органы ў горадзе на правах павета (гэта значыць савет горада і прэзідэнт горада) выконваюць адпаведныя кампетэнцыі для савета гміны і савета павета (функцыі войта (бургамістра) і старосты)
* выканаўчы орган горада на правах павета з'яўляецца органам монакратычным;
* савет не выбірае выканаўчы орган і не можа яго адклікаць;
* дэпутаты прымаюць прысягу паводле тэксту гміннага закона.

Акрамя таго, у арганізацыйнай структуры горада, які валодае правамі павета, з'яўляецца орган, які не функцыянуе ў «звычайнай» гміне (камісія бяспекі і парадку). Па сутнасці горад на правах павета з'яўляецца гмінай, яго органы падлягаюць перш за ўсё рэгуляванню законам аб гмінным самакіраванні.

Статус горада на правах павета, пасля ўвядзення ў дзеянне адміністрацыйнай рэформы Польшчы 1 студзеня 1999, атрымалі:

* гарады з колькасцю жыхароў звыш 100 000;
* гістарычныя сталіцы ваяводстваў (акрамя гарадоў Цеханаў, Серадз і Піла)
* некаторыя гарады ў межах гарадскіх агламерацый.

Варшава атрымала статус горада на правах павета 27 лістапада 2002; у гадах 1999—2002 паралельна існавалі Варшаўскі павет і горад сталічны Варшава. Валбжых з 1 студзеня 2003 года страціў статус горада на правах павета і быў уключаны ў склад Валбжыхскага павета.

Усяго з 1 студзеня 2003 года ў Польшчы маецца 65 гарадоў, якія носяць статус горада на правах павета.

Спасылкі
--------

* Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2001 r. w sprawie oceny funkcjonowania zasadniczego podziału terytorialnego państwa («Monitor Polski»,2001 № 16)
* ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa — Dz.U. 1998.96.603, z dnia 28 lipca 1998 r. Архівавана 22 кастрычніка 2008. (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji)
* pozostałe ustawy dotyczące administracji publicznej na witrynie MSWiA Архівавана 30 верасня 2011.
**Гандураскі заліў** (англ.: Gulf of Honduras, ісп.: Golfo de Honduras) — буйны заліў у заходняй частцы Карыбскага мора ля берагоў Цэнтральнай Амерыкі. Абмывае берагі Беліза, Гватэмалы і Гандураса. Паўночна-ўсходнюю мяжу заліва праводзяць паміж горадам Дангрыга (Беліз) і горадам Ла-Сейба, адлегласць паміж якімі па прамой складае 185 км.

Заліў заходзіць у сушу на 102 км, мае глыбіню 22—54 м, ля ўваходу — больш за 2000 м. У заходнім канцы заліва мыс Манабіке адгароджвае бухту Аматыке, у якую ўпадаюць рэкі Рыа-Дульсе (сцёк возера Ісабаль), Сарстун і іншыя, якія сцякаюць з гор Мая. У паўднёвай частцы ў заліў упадаюць буйныя рэкі Матагуа і Улуа. Усяго да басейна заліва адносяцца 12 рэк з агульным сцёкам 1232 м³/с. Павелічэнне аб’ёму седыментаў, якія выносяцца рэкамі ў Гандураскі заліў, уяўляе небяспеку для яго экасістэм.

Сярэднегадавая тэмпература вады заліва складае 27 °C, салёнасць — каля 36 ‰.

Літаратура
----------

* Гандураскі заліў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 27. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* Гондурасский залив // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

Спасылкі
--------

* Gulf of Honduras // Encyclopædia Britannica, Inc. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX5419484 · BNF: 15419829v · LCCN: sh85061838 · VIAF: 243891216 |
**Джузэпэ Ахіла Эльміра Банольдзі** (1821—1871) — спявак, танцмайстар, фатограф, удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху.

Біяграфія
---------

Джузэпэ Ахіла Банольдзі
Італьянец па паходжанні, нарадзіўся ў іспанскай Барселоне ў тэатральнай сям’і. Разам з бацькамі, якія з опернымі трупамі вандравалі па ўсёй Еўропе, Ахіла ў дзяцінстве і юнацтве аб’ехаў Францыю, Германію, Швейцарыю ды іншыя краіны. Вучыўся ў Лазанскім універсітэце. З 1842 года — у Вільні. Выкладаў спевы ў Дваранскім інстытуце, сам выступаў як спявак. Блізка сябраваў са Станіславам Манюшкам, часта бываў у яго ў Мінску, выконваў творы вядомага кампазітара, браў удзел у першай пастаноўцы ягонай оперы «Галька» ў 1848 годзе. Джузэпэ Ахіла Эльміра нават пераклаў лібрэта оперы на італьянскую, і менавіта паводле гэтага перакладу «Гальку» ў 1905 годзе паставіць Ла-Скала. У рэпертуары Банольдзі быў таксама шэраг песень на словы Яна Чачота.

Паўстанне 1863—1864 гадоў
-------------------------

Фотаздымак Кастуся Каліноўскага, створаны ў віленскай майстэрні Банольдзі
У 1862 годзе Банольдзі разам з Каліноўскім увайшоў у склад ЛПК. У віленскай фотамайстэрні італьянца рыхтаваліся падпольныя выданні патрыётаў. Менавіта тут быў зроблены адзіны вядомы фотаздымак Кастуся Каліноўскага ў поўны рост. Неўзабаве пасля выбуху паўстання ўлады выслалі Банольдзі з краіны. Ёсць і другая версія, паводле якой Ахіла ў лютым 1863 года быў зняволены ў сутарэннях старажытнага замка ў Троках, але сябры дапамаглі яму, зладзіўшы ўцёкі. Гэтак ці іначай, але ён стаў прадстаўніком віленскага паўстанцкага цэнтру за мяжой, бо меў там шырокія сувязі. Яму былі давераны так званыя «літоўскія сумы» — замежныя фінансавыя сродкі паўстанцаў, на якія мелася закупляцца зброя і амуніцыя. 11 лістапада 1863 года перадаў свае абавязкі Баляславу Длускаму-Ябланоўскаму. Распаўсюджваў інфармацыю аб развіцці паўстання на Літве (Беларусі) і Жамойці. Длускі-Ябланоўскі, даючы справаздачу аб атрыманні справаў, у сувязі з нараканнямі з Радзімы аб дрэнна наладжанай працы ў замежжы і арганізацыяй дапамогі паўстанню і закупкі зброі, адкідваў усе абвінавачванні ад Банольдзі, паважаючы «шчырасць яго высілкаў». Стэля — псеўданім Банольдзі, таксама ў лістах яго згадваюць як «італьянца» або «агента за мяжою».

Эміграцыя
---------

Пасля паразы паўстання Банольдзі займаўся фатаграфіяй у Парыжы, але па-ранейшаму заставаўся верным сваім перакананням. Падчас Парыжскай камуны 1871 года ён служыў капітанам у злучэннях В. Урублеўскага. Сканаў ад ран.

Спасылкі
--------

* Спіс паўстанцаў 1863—64 гг. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 10 мая 2012. Праверана 4 чэрвеня 2017.
* Уладзімір Арлоў. Галерэя Кліо — Банольдзі Джузэпэ Ахіла Эльміра / Перадача на Радыё Свабода
**Аб’яднанне беларускіх студэнцкіх арганізацый** Заходняй Беларусі і эміграцыі ў Празе (АБСА) дзейнічала ў жніўні 1924 — верасні 1939.

Заснавана на канферэнцыі беларускіх студэнціх арганізацый. Устааноўчы з’езд адбыўся 29.6.1926. Дэклараваная мэта — *«аб’яднанне ўсяго беларускага студэнцтва на грунце акадэмічнай самапомачы»*, прапаганда ідэі незалежнасці і непадзельнасці Беларусі.

У 1924 АБСА прынята ў склад Аб’яднання студэнцкіх эмігранцкіх арганізацый Усходняй Еўропы, 27.8.1926 — у Міжнародную студэнцкую канфедэрацыю[fr] (СІЕ). Выпускала бюлетэнь на французскай мове (з 1924) пра дзейнасць арганізацый беларускіх студэнтаў, становішча на Беларусі, супрацоўнічала ў перыядычных выданнях СІЕ. У 1930-я г. наладзіла сувязь з арганізацыямі беларускіх студэнтаў у Амерыцы, Германіі, Латвіі, Літве, шэрагу гарадоў Еўропы, у АБСА увайшлі Таварыства беларусазнаўства пры Віленскім універсітэце імя С. Баторыя (у Вільні працаваў аддзел прэзідыума АБСА на чале з С. Станкевічам), гурток беларускіх студэнтаў у Бруселі, Саюз беларускіх студэнтаў у Германіі. Старшыні: В. Жук-Грышкевіч, з 1926 М. Гузоўскі, з 1932 А. Вітушка. Спыніла дзёйнасць у сувязі з пачаткам II сусветнай вайны.

Літаратура
----------

* *Ю. Васілеўскі.* Аб’яднанне беларускіх студэнцкіх арганізацый // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* *С. Ёрш.* Пражскае аб’яднанне беларускіх студэнцкіх арганізацый // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.
**Усходне-Вашынгтонскі ўніверсітэт** (англ.: Eastern Washington University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Чэйні ў штаце Вашынгтон, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны ў 1882 годзе Бенджамінам Пірсам Чэйні. Аднак універсітэтам навучальная ўстанова стала толькі пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. У 1977 годзе ўрад штата Вашынгтон прысвоіў цяперашнюю назву Усходне-Вашынгтонскаму дзяржаўнаму каледжу. Праз восем гадоў універсітэт адкрыў факультэт у Спакане ў супрацоўніцтве з Вашынгтонскім дзяржаўным універсітэтам, які існуе і сёння.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж медыцыны і грамадскага здароўя
* Каледж навук, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі
* Каледж прафесійных праграм

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Вашынгтон

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ільяшэвіч.

**Мікола Ільяшэвіч (Ілляшэвіч)** (1903, Пружаны — 2 верасня 1934, Вільня) — беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, настаўнік.

Біяграфія
---------

У час Першай сусветнай вайны, з 1915 года разам з сям’ёю быў у бежанстве ў глыб Расіі. Па вяртанні з бежанства сям’я асела ў Вільні. Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі (скончыў у 1923), дзе пазнаёміўся з В. Жук-Грышкевічам. Скончыў Пражскі ўніверсітэт (1928). Выдаў на чэшскай мове дысертацыю «Беларусь (Белая Русь), як сваеасаблівая цэльнасць з антрапагеаграфічнага пункту гледжання. (З увагай да гісторыі і этнаграфіі)». Падчас вучобы быў старшынём Беларускага культурнага таварыства імя Францішка Скарыны. Арганізаваў выставу беларускіх выданняў у Славянскай бібліятэцы ў Празе.

Пасля вяртання ў Вільню выкладаў прапедэўтыку філасофіі ў Віленскай беларускай гімназіі, таксама выкладаў у Праваслаўнай духоўнай семінарыі. Рэдагаваў часопіс «Саха». Памёр ад сухотаў.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар даследавання «Расійская палітыка на землях былога Беларуска-Літоўскага гаспадарства за панаваннем Кацярыны II і Паўла I», падручніка «Кароткі нарыс псіхалогіі», артыкула «Паходжанне, старадаўнія весткі і антрапалагічныя адзнакі беларусаў» (выданы ў «Студэнцкай думцы»).

У значнай ступені, пад уплывам М. Ільяшэвіча і яго малодшага брата, паэта Хведара Ільяшэвіча, развіваўся беларускі рух у Пружанах, куды браты амаль штолета наведваліся і забяспечвалі літаратурай тамашніх беларускіх актывістаў, у т.л. сям’ю Жукоўскіх, Міколу Дудзейку і інш.

Творы
-----

* Расейская палітыка на землях былога Беларуска-Літоўскага гаспадарства — Вільня: Друкарня Я. Левіна, 1933.

Зноскі
------

1. ↑  Славянскай бібліятэцы…

Літаратура
----------

* Здановіч І. Рупліўцы беларускага нацыянальнага адраджэння з Пружаншчыны: Грамадска-літаратурны даведнік. — Пружаны: 2003. — 144 с.;
* Пракаповіч Н. Мікола Ільяшэвіч — невядомы гісторык з Пружан // Газета для вас № 02 (680). 2009, 9-16 студз.
* Славянскай бібліятэцы ў Празе — 80 гадоў // Беларуская служба Радыё "Свабода". 2007, 2 крас.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Базыленка.
**Аляксандр Васілевіч Базыленка** (нар. 7 сакавіка 1938, Віцебск) - беларускі спартсмен. Майстар спорту СССР, майстар спорту СССР міжнароднага класа. Ганаровы майстар спорту СССР.

Біяграфія
---------

У 1964 годзе скончыў вышэйшую школу трэнераў пры Беларускім інстытуце фізічнай культуры, у 1969 – Беларускі інстытут фізічнай культуры (зараз – Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры).

Рэкардсмен Беларусі па спартыўнай хадзьбе на дыстанцыі 5 км (1964) і 30 км (1966).

У 1964–1970 гг. – трэнер школы Мінаблсавета Беларускага фізкультурна-спартыўнага таварыства «Дынама» (БФСТ «Дынама»). З 1970 года – трэнер спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школы алімпійскага рэзерву па лёгкай атлетыцы Мінаблсавета БФСТ «Дынама». У 1976–1984 гг. – дзяржаўны трэнер зборнай каманды СССР па Беларусі (бег на вынослівасць і спартыўная хадзьба). У 1986–1987 гг. – трэнер нацыянальнай зборнай каманды Сірыі (25 рэкордаў).

У 1984–1994 гг. – трэнер Рэспубліканскай спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школы алімпійскага рэзерву па лёгкай атлетыцы Балсавета ўсесаюзнага добраахвотнага спартыўнага таварыства «Працоўныя рэзервы».

Пры ўдзеле Аляксандра Васілевіча былі падрыхтаваны прызёры XXII Алімпійскіх гульняў (1980, Масква), чэмпіёны і прызёры СССР і Еўропы.

Узнагароджаны знакам «Выдатнік фізічнай культуры і спорту».

Літаратура
----------

* Павловец, Р. Р. Базыленко Александр Васильевич / Р. Р. Павловец // Спортивная энциклопедия Беларуси / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. – Минск : БелЭн им. П. Бровки, 2005. – С. 49.
**Функцыянальнае тэставанне** (англ.: functional testing) — працэс праверкі праграмнага забеспячэння (частка працэсу забеспячэння яго якасці, quality assurance), сканцэнтраваны на аналізе адпаведнасці ПЗ патрабаванням і спецыфікацыям.

Функцыянальнае тэставанне можа быць ручным альбо аўтаматызаваным.

Функцыянальнае тэставанне ўключае наступныя *крокі*:

1. Вызначэнне функцый, якія праграмнае забеспячэнне павінна выконваць.
2. Стварэнне ўваходных і выходных даных на аснове спецыфікацый (стварэнне тэст-кейсаў).
3. Выкананне тэст-кейсаў.
4. Параўнанне фактычных і чаканых вынікаў (напісанне баг-рапартаў).

Функцыянальнае тэставанне будзе больш эфектыўным, калі ўмовы выпрабаванняў (тэст-кейсы) будуць стварацца непасрэдна з *бізнес-патрабаванняў* (business requirements) ці *патрабаванняў карыстальнікаў* (user requirements).
Калі ж умовы выпрабаванняў ствараюцца з сістэмнай дакументацыі — *сістэмных патрабаванняў* (system requirements) альбо *дызайн-дакументаў* (design documents), дэфекты ў гэтай дакументацыі не будуць знойдзены шляхам тэставання, і гэта можа быць прычынай абурэння канчатковых карыстальнікаў, калі яны пачнуць выкарыстоўваць праграмны прадукт.

Мэты функцыянальнага тэставання
-------------------------------

* Знайсці дэфекты (багі) у праграмным прадукце.
* Вызначыць ступень адпаведнасці праграмнага прадукту патрабаванням і чаканням замоўцы.
* Прыняць рашэнне аб магчымасці перадачы прадукту замоўцу.

Узроўні функцыянальнага тэставання
----------------------------------

* **Smoke test** — самы першы і хуткі ўзровень. Калі тэсты гэтага ўзроўню не праходзяць, тэставанне спыняецца.
* **Critical path test** — праверка такіх функцый праграмнага забеспячэння, з якімі звычайны карыстальнік працуе ў паўсядзённым жыцці.
* **Extended test** — поўная праверка праграмнага забеспячэння на адпаведнасць усім патрабаванням.

Гл. таксама
-----------

* Тэставанне праграмнага забеспячэння

Зноскі
------

1. ↑  Functional Testing - Software Testing Fundamentals (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 80823478 |
**Бранзава́нне**: пакрыцё паверхні вырабаў слоем парашковай бронзы. Робіцца металізацыяй ці фарбаваннем бронзавымі лакамі, фарбамі. Надае вырабам дэкарацыйны выгляд або стварае ахоўнае пакрыццё на паверхні металу, драўніны, паперы. У паліграфіі практыкуецца дзеля таго, каб атрымліваць «залатыя» ці «сярэбраныя» адбіткі.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 2. Афіны — Ведрыч / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1970. — 640 с.: іл. карты. С.391.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780194935 |
**Закон Аліўе** (фр.: Loi Ollivier) — французскі закон, прыняты 25 мая 1864 года, які легалізаваў права на забастоўку, што не было дазволена ў Францыі з 1791 года. Аднак, закон пакідаў абмежаванні і па-ранейшаму захоўваў канцэпцыю «перашкоды свабодзе працы» («délit d'entrave à la liberté du travail»).

Таксама не дазвалялася стварэнне прафсаюзаў. Яны былі дазволеныя толькі пасля закона Вальдэка-Русо ад 21 сакавіка 1884 года.

Заўвагі
-------

1. ↑  25 mai 1864, vote de la Loi Ollivier, qui ouvre la voie au droit de grève **(нявызн.)**.  Europe 1 (25 мая 2016). Праверана 28 сакавіка 2019.
2. ↑  Loi Ollivier sur le droit de grève **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Bibliothèque nationale de France. Архівавана з першакрыніцы 16 верасня 2021. Праверана 30 сакавіка 2019.
3. ↑  Denis Barbet (1991). *Retour sur la loi de 1884. La production des frontières du syndical et du politique*. Genèses. Sciences sociales et histoire.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Амур, значэнні.

**Аму́р** — рака ва Усходняй Азіі, у Расійскай Федэрацыі (большая частка) і КНР. Па Амуры праходзіць частка граніцы Расіі і Кітая. Утвараецца ад зліцця рэк Шылка і Аргунь. Упадае ў Амурскі ліман Ахоцкага мора.

Даўжыня 4440 км. Плошча вадазбору 1855 тыс. км² (10-е месца ў свеце).

Басейн
------

У верхнім цячэнні (да вусця Зеі) цячэ ў вузкай даліне. Справа да ракі падыходзяць адгор'і Вялікага Хінгана. У сярэднім цячэнні (ад вусця Зеі да Хабараўска) даліна шырокая, толькі ў месцы перасячэння хрыбта Малы Хінган ператвараецца ў цясніну. У нізоўях рака выходзіць на Ніжнеамурскую нізіну, мае шырокую даліну, рэчышча разгаліноўваецца на рукавы. 

Асноўныя прытокі: Зея, Бурэя, Амгунь (злева), Сунгары, Усуры, Анюй (справа). Сярод прытокаў: Шылка, Япан, Урка, Алма, Ульмін, Тунгуска, Гуран, Хінган і інш.

У басейне Амура больш за 60 тыс. азёраў агульнай плошчай каля 9,7 тыс. км². Сярод іх азёры Чля, Арэль, Сіндзінскае, Эварон і інш.

Жыўленне, водны і лядовы рэжым
------------------------------

Жыўленне пераважна (2/3 сцёку) ад летне-восеньскіх мусонных дажджоў. Разводдзе э ліпеня да верасня, утвараецца дажджавымі паводкамі. У суткі па Амуры прадодзідь 41 тыс. т наносаў. Замярзае ў лістападзе, крыгаход у красавіку—маі. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 10 900 м³/с (максімальны 40 000 м³/с). На ніжняе цячэнне ўплываюць прылівы і адлівы.

Гаспадарчае выкарыстанне
------------------------

Вядзецца рыбалоўства. Асноўныя прамысловыя рыбы: кета, гарбуша, таўсталобік, калуга, амурскі сом і інш. Значныя гідраэнергетычныя рэсурсы. Суднаходны на ўсім працягу. На Амуры стаяць гарады Благавешчанск, Хабараўск, Айхой і інш. У сярэднім цячэнні Хінганскі, ніжэй — Камсамольскі запаведнік.

Зноскі
------

1. ↑  З Аргунню
2. ↑  *Попов И. В.* Амур (река в Азии) Архівавана 2 верасня 2014. // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Река АМУР // Государственный водный реестр РФ]  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Геаграфічна-статыстычны Расійскай Імперыі · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5403337 · GND: 4085718-9 · LCCN: sh85004697 · NDL: 00634688 · NKC: ge161041 · LIBRIS: 139356 · VIAF: 5148703897236930738 |

 |
**Каларадскі дзяржаўны ўніверсітэт у Пуэбла** (англ.: Colorado State University Pueblo) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Пуэбла ў штаце Каларада, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня працавала пад пяццю рознымі назвамі: Паўднёва-Каларадскі малодшы каледж, Пуэблаўскі малодшы каледж, Паўднёва-Каларадскі дзяржаўны каледж, Паўднёва-Каларадскі ўніверсітэт. У маі 2002 года губернатар штата падпісаў закон аб змене місіі і назвы ўстановы на Каларадскі дзяржаўны ўніверсітэт у Пуэбла. Сёння гэта рэгіянальны комплексны ўніверсітэт і афіцыйна іспанамоўная ўстанова.

Структура
---------

* Каледж прыродазнаўчых навук, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі
* Каледж здароўя, адукацыі і медсястрынства
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук і мастацтваў
* Школа бізнесу
* Школа творчасці і практыкі
* Школа адукацыі
* Школа інжынерыі
* Школа медсястрынства
* Школа навук аб здароўі і чалавечым руху

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Каларада

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Здудзічы**  — селішча каля вёскі Здудзічы Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці.

Апісанне
--------

Помнік займае роўны ўчастак 7-9-метровай першай надпоймавай тэрасы правага берага Бярэзіны. Каля падножжа цячэ безыменны ручай. Паселішча, памеры якога перавышаюць 135×65 м, асноўнай сваёй часткай уваходзяць у межы дачнага ўчастка і ўзворваюцца.

Сляды паселішча сярэднявечнага часу фіксуюцца на паўночнай ускраіне в. Здудзічы. Паселішча займае роўны ўчастак. Зроблены шурф шырынёй 1 м. З запаўнення шурфа сабрана 17 дробных фрагментаў раннекругавой і кружальнай керамікі. Па характары выгатавання цеста некаторыя ўзоры раннекругавых сценак вельмі архаічныя. Такая кераміка можа быць датавана ІХ—Х стагоддзямі. Аналіз керамікі дае магчымасць датаваць помнік ІХ—ХІІІ стагоддзямі н.э.

Паселішча выяўлена ў 1997 годзе атрадам аддзела археалогіі Гомельскага абласнога краязнаўчага музея пад кіраўніцтвам А. І. Штыменка. Раскопкі не праводзіліся.

Зноскі
------

1. ↑  Селішча в. Здудзічы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 студзеня 2022. Праверана 12 ліпеня 2021.

Літаратура
----------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Александронак.
**Анатоль Сямёнавіч Александронак** (нар. 25 ліпеня 1941, Віцебск) — беларускі спартсмен.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры (зараз — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры). Майстар спорту СССР міжнароднага класа.

Чэмпіён СССР у асабістым (1974) і камандным заліках (1969, 1973). Сярэбраны прызёр у асабістым заліку (1973, 1974).

Выступаў за фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама» (Віцебск). Аўтар вучэбнага дапаможніка «Учись метко стрелять» (Мінск, 1976).

Літаратура
----------

* Александрёнок Анатолий Семенович // Спортивная энциклопедия Беларуси / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн им. П. Бровки, 2005. — С. 22.
**Фле́нсбург** (ням.: Flensburg; дацк.: , ісл.:  і н.-ням.: Flensborg; фрыз.: Flansborj) — самы паўночны ў Германіі горад зямельнага падпарадкавання, размешчаны ў зямлі Шлезвіг-Гольштэйн.

Геаграфія
---------

### Агульныя звесткі

Flensburg
Фленсбург знаходзіцца на поўначы федэральнай зямлі Шлезвіг-Гольштэйн на ўзбярэжжы Фленсбургскага фіёрда, які ўпадае ў Балтыйскае мора, так званай гавані. Гарадскія раёны знаходзяцца як на заходнім боку фіёрда, які бярэ свой пачатак ад Фленсбурга, так і на ўсходнім, які адносіцца да паўвострава Ангельн. Цэнтр горада размешчаны ў даліне фіёрда, больш сучасная забудова знаходзіцца на схілах і вяршынях узгоркаў, якія атачаюць гавань. На паўночным захадзе і паўночным усходзе горад акружаны лясамі, на поўдні, захадзе і ўсходзе — палямі. На адлегласці прыкладна 500 м ад самага паўночнага пункта фленсбургскай гарадской мяжы знаходзіцца мяжа каралеўства Данія.

У сярэднім вышыня над узроўнем мора ў Фленсбургу складае каля 20 м, у цэнтры — 12 м. Самы высокі пункт над узроўнем мора знаходзіцца на вышыні 63,7 м. Фленсбург займае плошчу ў 56,38 км². Самая доўгая працягласць з поўначы на поўдзень раўняецца 7,6 км, з захаду на ўсход — 9,6 км. Даўжыня гарадской мяжы складае 32,0 км.

Галерэя
-------

* NordertorNordertor
* Marineschule MürwikMarineschule Mürwik
* Mürwiker WasserturmMürwiker Wasserturm
* AlexandraAlexandra
* KBAKBA

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Федэральнае ведамства дарожнага руху
* Фленсбургскае турыстычнае агенцтва
* EastTalk.de — Інфармацыйны партал на рускай і нямецкай (+ кароткая гісторыя горада) Архівавана 16 снежня 2008.
* Фленсбургскі інфармацыйны партал
* Фленсбургска-хандэвіцкае спартыўнае таварыства Архівавана 8 сакавіка 2007.
* Фленсбургскі ўніверсітэт Архівавана 29 кастрычніка 2007.
* Раздзел пра Фленсбург на сайце «Мой горад»
* Фленсбургскі інстытут
* Фленсбургская ЦЭЦ
**Genlisea** - від насякомаедных раслін сямейства {{bt-bellat|плывунцовыя|*Lentibulariaceae*}}, распаўсюджаная ў Цэнтральнай Амерыцы, Вест-Індыі, Афрыцы і на Мадагаскары.

Апісанне
--------

Лоўчыя прылады прадстаўнікоў роду складаюцца з асобных бурбалак з доўгімі трубачкамі. Яны сканчаюцца двума спіральна скручанымі шылападобнымі атожылкамі. Іх унутраныя сценкі пакрытыя шматлікімі шчацінкамі, накіраванымі ўніз. Яны перашкаджаюць выхаду насякомых вонкі. Расліна сваёй асіметрычнай формай нагадвае клюшню краба, у якую лёгка трапіць, але вырвацца практычна немагчыма. Паляванне на ўсё жывое вядзецца не толькі над зямной паверхняй (гэта справа фотасінтэзіруючага вонкавага лісця), але і ў глебе, дзе з дапамогай пустых трубачак, таксама спіралепадобных, засмоктваюцца разам з грунтавымі водамі мікраарганізмы. Пераварванне ежы адбываецца непасрэдна ў каналах яе паступлення.

У гэтых драпежных раслін ёсць два розных тыпы лісця: фотасінтэзіруючае лісце над зямлёй і адмысловае падземнае лісце, якое таксама заваблівае, ловіць і пераварвае дробныя арганізмы.

Падземнае лісце для расліны-драпежніка выконвае і ролю каранёў для ўпітвання вады і прымацавання, паколькі ў самой расліны-драпежніка каранёў няма.

Лісце пад зямлёй ўтварае пустыя трубкі, якія маюць выгляд спіралі. Дробныя мікробы трапляюць у гэтыя трубкі з дапамогай патоку вады, але ўжо не могуць з іх выйсці.

1. ↑  Комахоїдні рослини України / Під ред. В.В. Протопопової. – К.: Альтерпрес, 2010. – 80 с. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 28 січня 2018. Праверана 31 жовтня 2016.
**Дзмітрый Хананавіч Астрахан** (нар. 17 сакавіка 1957, Ленінград, РСФСР) — савецкі і расійскі рэжысёр тэатра і кіно, прадзюсар, тэлевядучы, кінаакцёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў РФ (2009), лаўрэат Спецыяльнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2014). Член грамадскай рады Расійскага яўрэйскага кангрэса.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і ленінградскіх гісторыкаў — Ханана Маркавіча Астрахана і Сусаны Маркаўны Маневіч, выхадцаў з Беларусі. Быў малодшым, пятым дзіцем у сям’і. У школе захапляўся чытаннем, матэматыкай і спортам. Па заканчэнні восьмага класа паступіў у фізіка-матэматычную школу № 30 на Васільеўскім востраве і адначасова працягнуў займацца класічнай барацьбой. Па заканчэнні школы быў прыняты ў Ленінградскі электратэхнічны інстытут імя Ульянава (Леніна). На працягу некалькіх гадоў змяніў некалькі інстытутаў, пакуль не быў прыняты ў Ленінградскі дзяржаўны інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі, у клас А. А. Музіля (скончыў у 1982 годзе). У якасці дыпломнай працы павінен быў паставіць спектакль у Пушкінскім тэатры, аднак, па сцвярджэнні самога Астрахана, пасля таго, як мастацкі кіраўнік тэатра даведаўся, што Астрахан — яўрэй, спектакль паставіць не далі.

З 1981 па 1987 год — рэжысёр Свярдлоўскага тэатра юнага гледача. Затым адслужыў ва Узброеных сілах СССР (марская авіяцыя). Ставіў спектаклі ў розных тэатрах Расіі і за мяжой, стажыраваўся ў Г. А. Таўстаногава ў Ленінградзе.

З 1991 па 1995 год кіраваў пецярбургскім Тэатрам камедыі імя Н. П. Акімава.

З 1993 па 1996 год кіраваў акцёрскай майстэрняй Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай акадэміі тэатральнага мастацтва.

Актыўна працуе ў тэатры і кіно.

Фільмаграфія
------------

* (2019) «Лёс дыверсанта»
* (2002) «Лэдзі на дзень»
* (1998) «Зала чакання»
* (1996) «З пекла ў пекла»
* (1993) «Ты ў мяне адзіная»

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 16 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
**Physarum viride** - від слізевікоў сямейства {{bt-bellat|фізаравыя|Physaraceae}}. Жыве сапратрофна на драўніне хвойных і хмызнякоў.

Апісанне
--------

Спарангіі светла-жоўтыя і 1,2 мм вышынёй. Спаратэкі пляскатыя, інкруставаныя ярка-жоўтай вапнай і 0,6 мм у дыяметры. Сцябло маршчыністае ўздоўж і бледна-карычневае на кончыку. Капіліцый багаты, малагалінаваны, з {{нп3|Гіялінавая клетка|гіялінавымі|nl|Hyaliene cel}} ніткамі, якія чаргуюцца з верацяпнопадобнымі жоўтымі вузламі. У масе споры чорныя, у пранікальным святле - карычневыя. Споры пакрыты групамі больш цёмных бародавак і ад 7 да 9 мкм у дыяметры.

Распаўсюджанне
--------------

Сустракаецца на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды.

1. ↑   (англ.) Tasmanian Myxomycetes. Gearchiveerd op 22 oktober 2022.
2. ↑  GBIF.org. Gearchiveerd op 24 oktober 2022.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шульман.

**Іосіф Абрамавіч Шульман** (1912—1990) — беларускі рэжысёр дакументальных, навукова-папулярных і ігравых фільмаў. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1964). Член УКП(б) з 1940 года.

Біяграфія
---------

З 1930 года пасля заканчэння Магілёўскага педагагічнага тэхнікума працаваў настаўнікам у вёсцы Мілашоўка Магілёўскай вобласці. У 1936 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа і стаў рэжысёрам кінастудыі «Савецкая Беларусь» (цяпер «Беларусьфільм»). У час Вялікай Айчыннай вайны служыў штурманам і стралком у ВПС. 24 кастрычніка 1941 года цяжка паранены.

У 1980 годзе яго сын эмігрыраваў у Канаду. Для ўладаў гэта было здрадай. Яго выклікалі ў ЦК, пазбавілі ўсіх званняў і рэгалій і забаранілі займацца сваёй прафесіяй. Яму рэкамендавалі не размаўляць з сынам.

Ён эміграваў з СССР, з’ехаў у Аўстралію з сям’ёй дачкі, дзе і прайшлі яго апошнія гады.

Узнагароды
----------

* заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1964).
* ордэн Айчыннай вайны I ступені (13.6.1945)
* ордэн Чырвонай Зоркі (31.12.1942)
* медаль «За адвагу» (22.11.1942)

Фільмаграфія
------------

* (1956) «Зялёныя агні» (разам з Сяргеем Сплашновым)
* (1959) «Строгая жанчына»
* (1960) «Чалавек не здаецца»
* (1964) «Крыніцы»
* (1966) «Чужое імя»

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Англа-франка-рускае пагадненне** — аформленае 18 сакавіка 1915 года сакрэтнае пагадненне паміж краінамі Антанты, па якім Вялікабрытанія і Францыя згаджаліся вырашыць векавое Усходняе пытанне шляхам перадачы Канстанцінопаля з чарнаморскімі пралівамі Расійскай імперыі ў абмен на землі ў азіяцкай частцы Асманскай імперыі.

У выніку пагаднення Асманскай імперыі ўпершыню ў гісторыі супрацьстаяла кааліцыя з трох вялікіх дзяржаў. Платай за Канстанцінопаль павінна была стаць разгорнутая Расіяй ваенна-марская Басфорская аперацыя. Без удзелу рускага флоту Дарданэльская аперацыя англійскага камандавання пацярпела няўдачу, але ўжо ў 1917 годзе міністр замежных спраў Часовага ўрада П. М. Мілюкоў дамогся ад саюзнікаў пацверджання, што ўмовы пагаднення 1915 года застаюцца ў сіле.

Пасля Кастрычніцкага перавароту Ленін падпісаў (3 снежня 1917) зварот да працоўных мусульман Усходу, дзе выдаў існаванне сакрэтнага пагаднення, заявіўшы, што «тайныя дагаворы зрынутага цара аб захопе Канстанцінопаля, пацверджаныя зрынутым Керанскім, цяпер парваны і знішчаны».

Зноскі
------

1. ↑  В. К. Шацилло. Первая мировая война 1914—1918: факты, документы. Москва, 2003. Стр. 107.
2. ↑  Bertran Russell. *Pacifism and Revolution, 1916-18*. ISBN 9780415094108. Page 140.
3. ↑  Англо-франко-русское секретное соглашение 1915. // Дипломатический словарь. М.: Государственное издательство политической литературы. А. Я. Вышинский, С. А. Лозовский. 1948.
Размяшчэнне Ангумуа на карце Францыі
**Ангумуа́** (*Angoumois*) — гістарычная вобласць на захадзе Францыі, якая складае цяпер частку дэпартамента Шаранта. Галоўны горад — Ангулем.

Сцяг Ангумуа
З X стагоддзя існавала графства Ангумуа; у 1308 годзе яно было далучана да ўладанняў французскай кароны. З 1515 Ангумуа — герцагства. У 1790 герцагства ўвайшло ў склад дэпартаментаў Шаранта і часткай у Дардонь.

Развіта вінаробства, вытворчасць каньякоў (якія атрымалі назву ад мясцовага горада *Каньяк*), машынабудаванне, папяровая, ваенная прамысловасць.

Літаратура
----------

* Ангумуа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (9-th) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4079785-5 · LCCN: n81032651 · SUDOC: 027375323 · VIAF: 136048962 |
Карта Кыргызстана
**Апостальская адміністратура Кыргызстана**  (лац.: Apostolica Administratio Kyrgyzstaniana) — тэрытарыяльна-адміністрацыйная адзінка структуры Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Бішкек, Кыргызстан. Апостальская адміністратура распаўсюджвае сваю дзейнасць на ўсю тэрыторыю Кыргызстана. У наш час у Кыргызстане дзейнічаюць тры каталіцкія прыходы: у Бішкеку, Таласе і Джалал-Абадзе.

Гісторыя
--------

22 снежня 1997 года ў Кыргызстане Рымскім Папам Янам Паўлам II была заснавана місія sui iuris, якая вылучылася з Апостальскай адміністратуры Казахстана.

18 сакавіка 2006 года Рымскі Папа Бенедыкт XVI выпусціў булу *In Kyrgyzstania spiritali*, якой заснаваў Апостальскую адміністратуру Кыргызстана.

Ардынарыі
---------

* святар Аляксандр Кан (22.12.1997 — 18.03.2006) — ардынарый місіі sui iuris у Кыргызстане;
* біскуп Мікалай Месмер (з 18.03.2006 — па цяперашні час).

Крыніца
-------

* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3
* Була *In Kyrgyzstania spiritali*, AAS 98 (2006), стр. 308  (лац.)

Спасылкі
--------

* Даныя пра Апостальскую адміністратуру Кыргызстана  (англ.)
* Афіцыйны сайт Апостальскай адміністратуры Кыргызстана Архівавана 25 кастрычніка 2008.
**Эрдэнэт** (манг. Эрдэнэт) — другі па велічыні горад у Манголіі, у міжрэччы Селенгі і Архон, адміністрацыйная адзінка цэнтральнага падпарадкавання, а з 1992 г. цэнтр Архонскага аймака, у які, апроч уласна горада, уваходзіць толькі адзін самон (сельскі раён) .

Геаграфія, гісторыя
-------------------

Размешчаны за 340 км на паўночны захад ад сталіцы краіны Улан-Батара, за 180 км на захад ад Дархана, за 60 км на поўнач ад цэнтра Булганскага аймака, а таксама за 140 км ад дзяржаўнай мяжы Расіі.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Секешфехервар, Венгрыя (2008)
* Улан-Удэ, Расія (2002)
* Фэрбанкс, ЗША

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
***Brychius elevatus*** — від жукоў сямейства {{bt-bellat||Haliplidae}}.

Апісанне
--------

Лічынкі і, магчыма, жукі харчуюцца кудзелістымі водарасцямі. Лічынкі сустракаюцца летам і восенню. Імага з'яўляюцца восенню і ўпадаюць у анабіёз у вадзе. Даўжыня цела імага 3,5 - 4,3 мм.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Распаўсюджаны ў Еўропе, акрамя паўночных і заходніх тэрыторый, але апісаны ў Вялікабрытаніі, а таксама ў Паўночнай і Цэнтральнай Азіі на ўсход ад цэнтральнай Сібіры. Асобіны насяляюць у ручаях і рэках з пясчаным або жвіровым дном, радзей у азёрах.

Спасылкі
--------

* Фотография имаго (руск.).  Сайт ЗИН РАН (zin.ru). Праверана 17 лістапада 2011.
**Nivea** — брэнд, які спецыялізуецца на прадуктах па догляду цела і скуры. Ён належыць нямецкай кампаніі Beiersdorf AG. Nivea паходзіць ад лацінскага слова *niveus/NIVEA/niveum*, што азначае «беласнежны».

Гісторыя
--------

Гісторыя кампаніі пачалася ў 1890 годзе, калі бізнесмен Оскар Троплавіц набыў фірму «Beiersdorf» і на яе базе арганізаваў вытворчасць крэма для скуры. У 1911 годзе быў створаны першы ў свеце ўвільгатняючы крэм працяглага дзеяння, які і атрымаў назву «Nivea». Першая яго партыя была зроблена ў слоічках, вырабленых у стыле «Art Nouveau».

Першапачаткова кампанія забяспечвала толькі германскіх спажыўцоў, але пазней стала вядомай на ўсім свеце. У 1930-х гадах на заводах «Nivea» працавала паўтара мільёна рабочых. У 1920-х гадах крэм сталі рэкламаваць на кінапаказах.

У Беларусі
----------

23 красавіка 2021 года пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь прадукцыя маркі Nivea была ўнесеная ў пералік тавараў, якія забаронены да ўвозу і рэалізацыі на тэрыторыі Беларусі, у выніку чаго продажы былі спыненыя на паўгода. Забарона тройчы працягвалася яшчэ на паўгода (2 лістапада 2021, 4 мая 2022, 3 лістапада 2022) і на бягучы момант дзейнічае да 5 мая 2023 года.

Зноскі
------

1. ↑  Persil, Colgate, NIVEA — рэклама ў даваенных польскіх газетах і часопісах у Заходняй Беларусі **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 красавіка 2023. Праверана 16 студзеня 2021.
2. ↑  У адказ на недружалюбныя дзеянні — урад забараніў увоз і рэалізацыю шэрага тавараў
3. ↑  Урад прадоўжыў на паўгода забарону на ўвоз і рэалізацыю шэрага тавараў
4. ↑  Урад прадоўжыў на паўгода забарону на ўвоз і рэалізацыю шэрага тавараў
5. ↑  Урад прадоўжыў на паўгода забарону на ўвоз і рэалізацыю шэрага тавараў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
**Аляксей Траецкі** (1900 — 23 верасня 1937, Менск, НКУС) — беларускі празаік, драматург і паэт.

Арыштаваны 6 траўня 1937 года. Расстраляны.

Творчасць
---------

Пачаў друкавацца ў 1925, дэбютаваў вершамі і байкамі на вясковыя тэмы. У 1926 яго апавяданні выйшлі ў «Маладняку». Да канца 1920-х г. даволі актыўна публікаваў байкі, вершы, апавяданні. У 1930 у трох нумарах «Узвышша» была надрукаваная яго аповесць «Старасельшчына». Надалей яго імя знікла са старонак перыядычнага друку, але ў 1935 з’явілася апавяданне «Храбрацы».

У 1934 асобным выданнем выйшла камедыя «Нашы Казыры», якая ў 1936 была апублікаваная ў Харкаве па-ўкраінску. У сааўтарстве напісаў п’есу «Гонар», якая была пастаўлена ў БДТ-2 9 снежня 1934.

Спасылкі
--------

* ТРАЕЦКІ Аляксей // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
Фаянс de Luneville
**Фаянс** (фр.: faience, ад назвы італьянскага горада Фаэнца, дзе вырабляўся фаянс), керамічныя вырабы (абліцавальныя пліткі, архітэктурныя дэталі, посуд, рукамыйніцы, унітазы і інш.), якія маюць шчыльны мелкасітавы чарапок (звычайна белы), пакрытыя празрыстай ці глухой (непразрыстай) глазурай. Для вырабу фаянсу ўжываюцца тыя ж матэрыялы, што і для вытворчасці фарфору (змяняецца толькі суадносіны кампанентаў), і падобная тэхналогія (адрозненні ў рэжыме абпалу). Вышэйшым сортам фаянсу лічыцца Апак.

У асноўным складаецца з SiO2, Al2O3 i K2O.

Гісторыя фаянсу
---------------

Лічаць, што фаянс з'явіўся ў Паўночнай Афрыцы ў  Старажытным Егіпце. Там цанілі блакітныя і сінія напаўкаштоўныя камяні. Попыт на іх выклікаў з'яўленне танных замяняльнікаў з абпаленай керамікі, пакрытай непразрыстым блакітнымі паліваннямі. Са Старажытнага Егіпта рамяство выпрацоўкі фаянсу распаўсюдзілася ў Вавілон, Малую і Пярэднюю Азію, Персію.

У Персіі ўзнік свой ​​спосаб дэкарыравання керамікі - роспіс люстэркам залацістых адценняў. Паводле легенды, Каран забараняў мусульманам выкарыстанне залатога пасуду, але вельмі хацелася. Танным і незабароненым замяняльнікам стаў фаянс, пакрыты залацістым люстэркам. Керамічныя вырабы з фаянсу распаўсюдзіліся па ўсім мусульманскім рэгіёне ад Індыі да маўрытанскай Іспаніі. Фаянсавыя вырабы маўрытанскай Іспаніі капіравалі ў горадзе Фаэнца, ад якога пайшла сучасная назва гэтых вырабаў.

### Еўрапейскі фаянс

Асаблівую вядомасць атрымалі іранскія вырабы з роспісам каляровымі эмалямі па крэмавай глазуры. У Еўропе фаянс пачалі выпускаць у сярэдзіне XVI стагоддзі ў Францыі, гэта былі вырабы са шматколернімі або сінімі кобальтавымі падглазурнымі роспісамі. У XVIII—XX стст. высокай якасці фаянсавыя вырабы выраблялі керамісты Англіі, Германіі, Расіі. Вызначыліся характэрныя рысы мастацкага фаянсу: мяккасць ліній, абагульненасць форм, разнастайнасць спосабаў упрыгожвання — роспісам, рэльефам, каляровымі глазурамі.

Гл. таксама
-----------

* Фарфор
* Маёліка
* Тэракота

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фаянс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4127928-1 · LCCN: sh85046877 · NKC: ph120124 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лазавік.

**Мікалай Іванавіч Лазавік** (18 студзеня 1951, Невіняны, Вілейскі раён, Мінская вобласць — 5 лістапада 2016) — сакратар Цэнтральнай камісіі Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў (2000—2016).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1951 годзе ў вёсцы Невіняны Вілейскага раёна Мінскай вобласці. У 1972 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі. У 1993 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У 2000 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце. У 2003 годзе — аспірантуру пры Акадэміі кіравання. Кандыдат эканамічных навук.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 13-га склікання, уваходзіў у камісію па дзяржаўным будаўніцтве і мясцовым самакіраванні.

Пасаду сакратара Цэнтрвыбаркама займаў з 2000 года. Па стане здароўя быў вызвалены ад гэтай пасады 17 кастрычніка 2016 года.

Памёр 5 лістапада 2016. Пахаваны на Паўночных могілках Мінска.

Санкцыі
-------

З 2006 года, пасля прэзідэнцкіх выбараў 2006 года, якія Еўрапейскім Саюзам былі прызнаны недэмакратычнымі, быў у Чорным спісе Еўрасаюза. Санкцыі неаднаразова падаўжаліся да 2016 года.

Таксама Лазавік знаходзіўся ў санкцыйным спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Мікалая Лазавіка пахавалі на Паўночных могілках Мінска | Навіны Беларусі | euroradio.fm  (бел.). *euroradio.fm* (8 лістапада 2016). Праверана 6 лютага 2024.
3. ↑  *Наталья Костюкевич, Ольга Корелина*. Невъездные в ЕС чиновники рассказали, куда поедут в случае приостановки санкций (руск.)(недаступная спасылка).  TUT.BY (13 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 21 мая 2018. Праверана 20 мая 2018.
4. ↑  Banned Belarusians: Sanctions Don't Hurt (англ.).  Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода (2 лютага 2011). Архівавана з першакрыніцы 25 ліпеня 2021. Праверана 25 ліпеня 2021.