**Заходнепалеская іканапісная школа** — адна з самабытных школ беларускага іканапісу, адметная своеасаблівай мастацкай мовай і вобразным ладам.

Геаграфічная распаўсюджанасць
-----------------------------

Як вынікае з назвы, да школы адносяць творы, створаныя на тэрыторыі Заходняга Палесся.

Гісторыя развіцця
-----------------

Яе фарміраванне, верагодна, пачалося з другой паловы XVI стагоддзя, але яе найбольш характэрныя рысы склаліся ўсё ж у XVII стагоддзі. Менавіта ў гэты і больш позні час актывізуецца дзейнасць шэрагу манастыроў: Барысаглебскага ў Тураве, Спаскага ў Кобрыне, Траецкага і Спаскага ў Драгічыне, Сімяонаўскага ў Брэсце і шэрагу іншых, пры якіх працавалі іканапісныя майстэрні і асобныя аўтары. З XVII стагоддзя іконы пачалі пісаць не толькі на дошках, пакрытых лейкасным грунтам, але і на палатне, нацягнутым на падрамнік або на драўляную аснову.

Асаблівасці
-----------

На фарміраванне адметных асаблівасцей заходнепалескай школы паўплывала адмова ад традыцыйных прамалёвак, якія ўжо не стрымлівалі творчую фантазію, давалі магчымасць больш вольна трактаваць біблейскія сюжэты. З гэтым звязана злучэнне ў абразах узнёсла-паэтычных трактовак і жанравых матываў, іх мажорная і ўрачыстая колеравая гама.

### Пінская школа

### Столінская школа

Столінская школа — умоўная назва тыпу абразоў, знойдзеных упершыню на Століншчыне. Іх стыль нагадвае спосаб малявання вядомых польска-ўкраінскіх майстэрняў Рыбаціцкіх  (руск.) (бел. аднак адрозніваюцца большай далікатнасцю і лірызмам.

Майстры
-------

«Цалаванне Іакіма і Ганны. Благавесце Ганне» Маларыцкага майстра
### Маларыцкі майстар

Асноўны артыкул: **Маларыцкі майстар**
Сярод іншых невядомых іканапісцаў Заходняга Палесся вылучаецца постаць так званага Маларыцкага майстра, які жыў і працаваў у 1648—1650 гг. у вёсцы Малая Рыта, іншых звестак пра асобу мастака не захавалася. Да нашага часу захаваліся толькі чатыры іконы[*удакладніць*], якія прыпісваюць гэтаму майстру.

* Праабражэнне, 1648Праабражэнне, 1648
* Пакроў Багародзіцы, 1649Пакроў Багародзіцы, 1649
* УспеннеУспенне
* Нараджэнне Маці Божай, 1648-1650Нараджэнне Маці Божай, 1648-1650

### Зёлаўскі майстар

«Сашэсце Святога Духа на апосталаў» Зёлаўскага майстра
Яшчэ менш вядома пра яскравага майстра другой паловы XVIII стагоддзя з в. Зёлава (Драгічынскі раён). Яму прыпісваюць аўтарства абразоў «Сашэсце Святога Духа на апосталаў», «Апосталы з прыладамі катаванняў», «Апосталы Пётр і Павел», «Архангел Міхаіл», «Дабравешчанне», «Тройца новазапаветная», «Прарокі», абраз-таблетка «Святыя Мікола і Марыя», «Фама і Іаан», «Майсей і Данііл», «Дабравешчанне» з Зёлаўскай Свята-Троіцкай царквы, якія, як відаць, былі напісаны ў Тараканьскім Богаяўленскім манастыры.

Іконы
-----

### Блакітнае Успенне

Асноўны артыкул: **Блакітнае Успенне**
«Блакітнае Успенне»
Яркім прыкладам візантыйскай традыцыі ў беларускім іканапісе з’яўляецца абраз «Блакітнае Успенне» 15 стагоддзя, які доўгі час быў упрыгожваннем экспазіцыі старажытнарускага жывапісу Траццякоўскай галерэі ў Маскве. Гэты выдатны помнік сярэднявечнага мастацтва ніколі не адносілі ні да гісторыі беларускага іканапісу, ні да італа-крыцкай школы, але беларускі вучоны А. А. Ярашэвіч даказаў прыналежнасць «Блакітнага Успення» да беларускай культуры. Помнік у 1914—1917 гадах быў вывезены з Мінска ў Маскву ў калекцыю вядомага збіральніка старажытнарускай жывапісу І. С. Астравухава  (руск.) (бел.. Пасля рэарганізацыі прыватных збораў Масквы, абраз стаў здабыткам Траццякоўскай галерэі. Ікона апублікавана як помнік беларускага жывапісу Н. Ф. Высоцкай у кнізе «Живопись Белоруссии 12—18 веков».

Вывучэнне
---------

Палескі іканапіс вывучаны слаба. Да нашага часу не захаваліся творы палескай іканапіснай школы, створаныя раней за XV стагоддзе, а захаваныя высокамастацкія абразы XV — пачатку XVI ст. з прычыны іх малой колькасці і стылявой неаднароднасці, амаль не падуладны абагульняючаму аналізу.

У 2002 годзе фонд Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы культуры і мастацтва фінансаваў выданне кнігі «Іканапіс Заходняга Палесся XVI—XIX стст.», чым быў адзначаны ўнёсак старажытнай палескай культуры ў агульнабеларускі культурны кантэкст.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5  ТРАДИЦИОННАЯ БЕЛОРУССКАЯ ИКОНОПИСЬ 14 — 18 ВЕКОВ  (руск.)
2. 1 2  Иконопись Пинщины  (руск.)
3. ↑  Православие на малоритчине **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 ліпеня 2018. Праверана 1 ліпеня 2013.
4. ↑  Зёлава / Свята-Троіцкая царква
5. 1 2 3  О. Д. Баженова. Византийская традиция в белорусском искусстве 15 века  (руск.)
6. ↑  Минск, 1980. Илл. 14,15,16.
7. ↑  Шматаў В. і др. Іканапіс Заходняга Палесся XVI—XIX стст. Мн. 2002. с. 88
8. ↑  «Сей Образъ Сооружіл…»}

Літаратура
----------

* Ярашэвіч А. А. Гістарычныя ўмовы развіцця заходнепалескага іканапісу // Іканапіс Заходняга Палесся 16-19 вв. Мінск, 2002.С. 64—66.
* Іканапіс Заходняга Палесся XVI—XIX стст. / В. Ф. Шматаў, Э. І. Вецер, М. П. Мельнікаў і інш.; навук. рэд. В. Ф. Шматаў; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору ім. К. Крапівы НАН Беларусі. — Мінск: Бел. навука, 2002. — С. 180, 190.
* Яницкая П. А. Выставка «Иконопись белорусского Полесья XVII—XVIII в.в.», как способ познания историко-художественного наследия народной культуры. // I Няфедаўскія чытанні. Беларускае мастацтва: гісторыя і сучаснасць. Зб. матэрыялаў Міжнароднай навукова-творчай канферэнцыі (Мінск, 18 — 19 лютага 2003 г.). — Мн.: БелДАМ, 2004. — С. 190—193
* Быцьева І. М. Хадыка Ю. В. Група абразоў другой палавіны XVII ст. з Брэста./ Помнікі мастацкай культуры Беларусі: Новыя даслед.: Зб. арт./ АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. С. В. Марцэлеў. — Мн.: Навука і тэхніка, 1989. — С.30 — 34.
* Вецер Э. І. Асаблівасці жывапісу столінскага рэгіена./ Помнікі культуры: Новыя адкрыцці [Зб. артыкулаў] / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; [Рэд. С. В. Марцэлеў]. — Мн.: Навука і тэхніка, 1985. — С.39 — 43
* Шматаў В. Ф. Вецер Э. І. Мельнікаў М. П. і інш. Іканапіс Заходняга Палесся XVI—XIX стст. Мн. 2002.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Заходнепалеская іканапісная школа на Вікісховішчы |

* «Сей Образъ Сооружіл…»
* Иконопись Пинщины (руск.)

| ⛭Усходнеславянскі іканапіс |
| --- |
| Гісторыя іканапісу[ru] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Каталіцкі ўсходнеславянскі іканапіс · Старажытнарускі іканапіс ·  Уніяцкі іканапіс |
| Іканапісцы | Аліпій Пячэрскі ·  Аўрамій Смаленскі |

 |
| Беларускі іканапіс | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Бабіцкая школа ·  Басценавіцкая школа ·  Веткаўская школа ·  Заходнепалеская школа |
| Іканапісцы | Маларыцкі майстар  ·  Васіль Маркіянавіч  ·  Пётр Яўсеевіч  ·  Рыгор Мядзведскі  ·  Басценавіцкі майстар |

 |
| Рускі іканапіс | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Валагодскі іканапіс[ru] ·  Маскоўская школа ·  Строганаўская школа ·  Наўгародская школа ·  Паўночныя пісьмёны ·  Яраслаўская школа ·  Пскоўскі іканапіс ·  Стараверскі іканапіс[ru] ·  Цвярскі іканапіс ·  Уладзіміра-Суздальскі іканапіс |
| Іканапісцы | Феафан Грэк ·  Андрэй Рублёў ·  Данііл Чорны ·  Сімон Ушакоў ·  Дзіянісій |

 |
| Украінскі іканапіс[uk] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Майстэрня Кіева-Пячэрскай лаўры[ru] ·  Судавішнянская школа[uk] ·  Самбірская школа[uk] |
| Іканапісцы | Яцко з Вішні[uk] ·  Ілья Брадлаковіч[uk] |

 |
| Старажытнаруская кніжная мініяцюра ·  Старажытнарускае ліцавое шыццё[ru] ·  Парсуна[ru] ·  Сармацкі партрэт |