У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Фрыдрых IV.

**Фрэдэрык IV** (дацк.: Frederik 4.; 11 кастрычніка 1671 — 12 кастрычніка 1730) — кароль Даніі і Нарвегіі з 25 жніўня 1699. Сын дацкага караля Крысціяна V і Шарлоты Амаліі Гесэн-Касельскай. З дынастыі Ольдэнбургаў.

Знешняя палітыка
----------------

Большую частку кіравання Фрыдэрыка Данія ўдзельнічала ў Паўночнай вайне (1700—1721) супраць Швецыі. Уварванне дацкіх войскаў на тэрыторыю Гольштэйна ў першы год вайны скончылася высадкай шведскага дэсанта каля Капенгагена. 7 жніўня 1700 года быў заключаны Травендальскі мір і Данія фактычна перастала ўдзельнічаць у антышведскай кааліцыі.

У 1709 годзе Данія, падбадзёраная паражэннем Швецыі ў Палтаўскай бітве, ізноў уступіла ў вайну. Фрэдэрык камандаваў дацкімі войскамі пры бітве пры Гадэбушы (ням.: Gadebusch, каля Мекленбурга) 10 снежня 1712 года, у якім шведская армія нанесла паражэнне дацка-саксонскім войскам. Расійскія войскі прыйшлі на дапамогу і ў студзені 1713 года разбілі шведаў у Гольштэйне. Аднак Данія апынулася не ў стане паўторна заваяваць страчаныя тэрыторыі ў паўднёвай Швецыі. Самым важным вынікам было паражэнне шведскага саюзніка герцагства Гольштэйна-Готарпскага. У Шлезвіг-Гольштэйне зноў стала дамінаваць Данія.

Унутраная палітыка
------------------

У 1701 годзе Фрэдэрык, пад відам узмацнення абароны краіны, арганізаваў у Даніі ваенныя дружыны (апалчэнне), накшталт тых, што ўжо існавалі ў Нарвегіі.

Самай важнай падзеяй ва ўнутранай палітыцы была рэформа, якая адмяніла ў 1702 годзе свайго роду прыгоннае права (дацк.: vornedskabet), пад якое трапілі сяляне Зеландыі ў Сярэднявеччы. Але ў 1733 годзе было зноў уведзена прыгоннае права, якое ліквідавала вынікі рэформы. Добрыя намеры Фрыдэрыка былі паралізаваны часткова яго непадрыхтаванасцю, часткова працяглай вайной, якая наклала цяжар рэкрутчыны і падаткаў на народ. Далучэнне Шлезвіга таксама не атрымала таго палітычнага значэння для будучыні Даніі, якое магло б мець: Фрэдэрык усведамляў, што за палітычным зліццём павінна было рушыць услед адміністрацыйнае, але нічога не зрабіў для гэтага, роўна як і для ўмацавання дацкай нацыянальнасці ў Шлезвігу.

Пасля вайны пачалі развівацца гандаль і культура. У 1722 годзе ў Капенгагене заснаваны першы нацыянальны тэатр «Дацкая сцэна», пачаў сваю дзейнасць выдатны дзеяч дацкага Асветніцтва драматург Людвіг Хольберг. У 1721 годзе пачалася каланізацыя Грэнландыі місіянерам Хансам Эгедэ.

Гэты перыяд адзначаны ўсталяваннем роднасных сувязяў з графамі Рэвентлаў і ўзмацненнем недаверу да прадстаўнікоў старой дацкай знаці.

У 1711 годзе ў Капенгагене пачалася эпідэмія чумы, а ў кастрычніку 1728 года вялікі пажар разбурыў большасць сярэдневяковых пабудоў. У пажары таксама была знішчана абсерваторыя з вынікамі назіранняў дацкага астранома Олі Ромера, які пераканаў караля ў 1710 годзе ўвесці грыгарыянскі каляндар у Даніі і Нарвегіі.

У 1692—1693 гады Фрэдэрык двойчы наведваў Італію і быў уражаны італьянскай архітэктурай. У выніку былі пабудаваны два палацы ў стылі італьянскага барока: Фрэдэрыксберг і Фрэдэнсбарг.

Асоба Фрыдэрыка
---------------

Атрыманая ім адукацыя далёка не адпавядала яго прызначэнню; ён дрэнна пісаў і па-дацку і нават па-нямецку, хоць гэта мова панавала пры двары Крысціяна V, па-французску ж і зусім непісьменна; пазней ён часта жаліўся на тое, колькіх высілкаў каштавала яму ў сталым узросце нагнаць упушчанае. Слабасць падрыхтоўкі да дзейнасці кіраўніка да пэўнай ступені згладжвалася дзякуючы яго прыроднаму розуму, цудоўнай памяці і незвычайнай працавітасці.

Фрыдэрыка лічылі чалавекам адказным і працавітым, часта яго ўяўляюць як самага інтэлектуальнага з манархаў Даніі. Яму ўдавалася ўмела захоўваць незалежнасць ад уплыву сваіх міністраў. Усюды і заўсёды — аб’язджаючы Нарвегію, аглядаючы войскі, рэвізуючы каралеўскія маёнткі, засядаючы ў дзяржаўным савеце, слухаючы даклады па розных справах — ён асабіста ўдаваўся ва ўсе падрабязнасці і дабіраўся да сутнасці справы.

Хоць ён і не захапляўся акадэмічнай навукай, тым не менш, быў заступнікам культуры, асабліва мастацтва і архітэктуры. Яго галоўнымі слабасцямі былі, верагодна, любоў да задавальненняў і страсць да жанчын. Ён адзіны дацкі кароль-дваяжэнец.

Сям’я і асабістае жыццё
-----------------------

5 снежня 1695 года ажаніўся з Луізай Мекленбург-Гюстраўскай. Не развёўшыся з першай жонкай, 26 чэрвеня 1712 года выкраў 19-гадовую графіню Ганну Сафію Рэвентлаў з замка Клаўсхальм (каля Ранерса) і тайна ажаніўся з ёй у Сканербаргу. Ёй ён дараваў тытул герцагіні Шлезвіга.

Праз тры тыдні пасля смерці каралевы Луізы ён паўторна ажаніўся з Ганнай Сафіяй у Капенгагене 4 красавіка 1721 года і афіцыйна абвясціў яе каралевай.

З васьмі дзяцей ад двух шлюбаў да паўналецця дажылі толькі двое (абодва ад першага шлюбу):

* Крысціян (30 лістапада 1699 — 6 жніўня 1746) — кароль Даніі Крысціян VI.
* Шарлота Амалія (1706—1782) — замужам не была.

Большую частку жыцця кароль змагаўся са сваімі сваякамі. Шведскі кароль Карл XII і герцаг Гольштэйн-Готарпа Фрэдэрык IV былі яго стрыечнымі братамі і разам ваявалі супраць Фрэдэрыка. Спачатку Фрэдэрык быў пераможаны шведамі і быў вымушаны прызнаць незалежнасць Гольштэйн-Готарпа, але ў 1713 годзе выгнаў герцага Фрэдэрыка са Шлезвіга.

Графы Рэвентлаў выкарыстоўвалі ў сваіх інтарэсах сваяцтва з каралём для ўзмацнення ўласнага ўплыву. На працягу года пасля прызнання каралевай графіні Ганны Сафіі Фрыдэрык таксама прызнаў спадчыннікамі нашчадкаў дзвюх марганатычных шлюбаў герцагаў Філіпа Эрнэста Шлезвіг-Гольштэйн-Глюксбургскага (1673—1729) і Крысціяна Карла Шлезвіг-Гольштэйн-Плён-Норбургскага (1674—1706) на нязнатных дваранках. Іншыя герцагі Шлезвіг-Гольштэйна з дынастыі Ольдэнбургаў палічылі свае інтарэсы ўшчэмленымі, і Фрэдэрык апынуўся ўцягнуты ў заблытаныя судовыя разгляды, імператару Свяшчэннай Рымскай імперыі былі адпраўлены петыцыі па гэтай праблеме.

Апошнія гады жыцця здароўе караля вельмі саслабла. Кароль стаў прыхільнікам містычнай плыні піетызму, якая шырока распаўсюдзілася ў дчас кіравання яго сына Крысціяна VI. Пахаваны ў саборы горада Роскіле.

Зноскі
------

1. 1 2  Frederick IV // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Friedrich IV. // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  *Lundy D. R.* Frederik IV Oldenburg, King of Denmark // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
5. 1 2 3 4 5 6  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>

Спасылкі
--------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Крысціян V** | **Кароль Даніі і Нарвегіі**1699—1730 | Пераемнік**Крысціян VI** |

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).

| ⛭Сцяг Даніі Каралі Даніі |
| --- |
| Кнютлінгі | 
* Кнуд I Гардэкнуд (917?—948?)
* Горм Стары (948—958?)
* Харальд I Сінязубы (958—986?)
* Свен I Вілабароды (986—1014)
* Харальд II (1014—1018)
* Кнуд Вялікі (1018—1035)
* Хардэкнуд (1035—1042)

 |
| Інглінгі | Магнус I Высакародны (1042—1047) |
| Эстрыдсены | 
* Свен II Эстрыдсен (1047—1074?)
* Харальд III (1074?—1080)
* Кнуд IV Святы (1080—1086)
* Олаф I (1086—1095)
* Эрык I (1095—1103)
* Нільс (1104—1134)
* Эрык II (1134—1137)
* Эрык III (1137—1146)
* Кнуд V і Свен III (1146—1157)
* Вальдэмар I Вялікі (1157—1182)
* Кнуд VI (1182—1202)
* Вальдэмар II Пераможца (1202—1241)
* Эрык IV (1241—1250)
* Абель (1250—1252)
* Крыстафер I (1252—1259)
* Эрык V Гліпінг (1259—1286)
* Эрык VI Менвед (1286—1319)
* Крыстафер II (1319—1326)
* Вальдэмар III (1326—1329)
* Крыстафер II (*адноўлены*) (1329—1332)
* *міжцарства* (1332—1340)
* Вальдэмар IV Атэрдаг (1340—1375)
* Олаф II (1375—1387)
* Маргрэтэ I (1387—1412)

 |
| Кальмарская унія | 
* Эрык Памеранскі (1412—1439)
* Крыстафер III Баварскі (1439—1448)

 |
| Ольдэнбургі | 
* Крысціян I (1448—1481)
* Ганс (1481—1513)
* Крысціян II (1513—1523)
* Фрэдэрык I (1523—1533)
* Крысціян III (1534—1559)
* Фрэдэрык II (1559—1588)
* Крысціян IV (1588—1648)
* Фрэдэрык III (1648—1670)
* Крысціян V (1670—1699)
* Фрэдэрык IV (1699—1730)
* Крысціян VI (1730—1746)
* Фрэдэрык V (1746—1766)
* Крысціян VII (1766—1808)
* Фрэдэрык VI (1808—1839)
* Крысціян VIII (1839—1848)
* Фрэдэрык VII (1848—1863)

 |
| Глюксбургі | 
* Крысціян IX (1863—1906)
* Фрэдэрык VIII (1906—1912)
* Крысціян X (1912—1947)
* Фрэдэрык IX (1947—1972)
* Маргрэтэ II (1972—)

 |

| ⛭Нарвегія Каралі Нарвегіі |
| --- |
| Першыя каралі (890—1319) | 
* Харальд I Хорфагер
* Эйрык Крывавая Сякера
* Хокан I Добры
* Харальд II Шэрая Шкура
* Харальд Сінязубы д
* Хокан Магутны
* Свен Вілабароды а д
* Олаф I Тругвасан
* Свен Вілабароды а д і Эйрык Хокансан і Свен Хокансан
* Хокан Эрыксан
* Олаф II Святы
* Кнуд Вялікі а д і Хокан Эрыксан і Свен Кнудсан
* Магнус I Добры д
* Харальд III Суровы
* Магнус II Харальдсан
* Олаф III Ціхі
* Хокан I Магнусан
* Магнус III Босы
* Сігурд I Магнусан
* Олаф Магнусан
* Эйстэйн I Магнусан
* Магнус IV Сігурдсан
* Харальд IV
* Сігурд II Харальдсан
* Інгэ I Гарбаты
* Эйстэйн II
* Хокан II Шыракаплечы
* Магнус V Эрлінгсан
* Эйстэйн III Дзяўчынка
* Сверыр Сігурдсан
* Хокан III Сверысан
* Гутарм I Сігурдсан
* Інгэ II Бордсан
* Хокан IV Хокансан
* Магнус VI Лагабетэ
* Эйрык II Ганіцель Папоў
* Хокан V Святы

 |
| Фолькунгі (1319—1387) | 
* Магнус VII Эрыксан ш
* Хокан VI Магнусан ш
* Олаф IV Хокансан д

 |
| Кальмарская унія (1387—1448) | 
* Маргарыта I д ш
* Эрык III Памеранскі д ш
* Крыстафер Баварскі д ш
* Карл VIII Кнутсан Бундэ ш

 |
| Ольдэнбургі (1448—1814) | 
* Крысціян I д ш
* Іаган д ш
* Крысціян II д ш
* Фрэдэрык I д
* Крысціян III д
* Фрэдэрык II д
* Крысціян IV д
* Фрэдэрык IIIд
* Крысціян V д
* Фрэдэрык IV д
* Крысціян VIд
* Фрэдэрык Vд
* Крысціян VII д
* Фрэдэрык VI д
* Крысціян VIII д

 |
| Бернадоты (1814—1905) | 
* Карл IIш
* Карл III Гансш
* Оскар Iш
* Карл IVш
* Оскар IIш

 |
| Глюксбургі (з 1905) | 
* Хокан VII
* Улаф V
* Харальд V

 |
| а — манарх Англіі; д — манарх Даніі; ш — манарх Швецыі |


| ?Фрэдэрык IV — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Фрэдэрык II[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Крысціян IV (кароль Даніі) |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Сафія Мекленбург-Гюстраўская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Фрэдэрык III |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Іаахім III Фрыдрых[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Anne Catherine of Brandenburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Кацярына Кюстрынская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Крысціян V |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Вільгельм Малодшы Браўншвайг-Люнебургскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Георг Браўншвайг-Люнебургскі[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Даратэя Дацкая[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Sophie Amalie of Brunswick-Lüneburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Людвіг V[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ганна Элеанора Гесэн-Дармштацкая[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Магдалена Брандэнбургская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Фрэдэрык IV |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Maurice, Landgrave of Hesse-Kassel[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | William V, Landgrave of Hesse-Kassel[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Agnes of Solms-Laubach[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | William VI, Landgrave of Hesse-Kassel[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Philip Louis II, Count of Hanau-Münzenberg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Countess Amalie Elisabeth of Hanau-Münzenberg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Countess Catharina Belgica of Nassau[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Charlotte Amalie of Hesse-Kassel[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ёган III Сігізмунд (курфюрст Брандэнбурга) |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | George William, Elector of Brandenburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Duchess Anna I, Duchess of Prussia[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Hedwig Sophie of Brandenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Фрыдрых IV[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Elizabeth Charlotte of the Palatinate[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Луіза Юліяна Аранская-Насау[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · WeRelate · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11511683 · BIBSYS: 90404565 · BNF: 13536999w · GND: 119546256 · ICCU: MUSV025555 · ISNI: 0000 0001 2132 9831 · LCCN: n85050999 · NLP: A28070549 · NTA: 303110678 · NUKAT: n2008141290 · LIBRIS: 210445 · SUDOC: 050671383 · VIAF: 283319376 · ULAN: 500217399 |

 |