Флейты
**Фле́йта** (ням.: Flöte ад акс.: flaüto) — агульная назва для шэрагу інструментаў з групы драўляных духавых. У адрозненне ад іншых духавых інструментаў, у флейты гукі ўтвараюцца ў выніку рассячэння плыні паветра аб грань, замест выкарыстання язычка. Музыка, які грае на флейце, звычайна мянуецца флейтыстам. Флейтай звычайна называюць найбольш распаўсюджаную ў прафесійнай музыцы разнавіднасць флейтаў — папярочную флейту. Флейта з’яўляецца адным з самых старажытных музычных інструментаў. Прабацькам флейты можна назваць звычайны свісток, які з’явіўся яшчэ ў старажытных народаў і ў тыя часы быў хутчэй не музычным інструментам, а цацкай альбо прыстасаваннем для выканання рэлігійных магічных абрадаў, як, напрыклад, у індзейцаў Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, якія рабілі свісткі з гліны, касцей і дрэва.

Гісторыя развіцця
-----------------

Старажытнай формай флейты, відаць па ўсім, з’яўляецца свісток. Паступова ў свістковых люлечках сталі праразаць пальцавыя адтуліны, ператвараючы просты свісток у свістковую флейту, на якой ужо можна было выконваць музычныя творы. Першыя археалагічныя знаходкі флейты датуюцца 35—40 тысячамі гадоў да нашай эры і адносяцца да рэгіёна Швабская Альба ў Германіі. Гэтыя флейты паказваюць, што распрацаваная музычная традыцыя існавала з самага ранняга перыяду прысутнасці сучаснага чалавека ў Еўропе.

Падоўжная флейта была вядома ў Старажытным Егіпце яшчэ пяць тысяч гадоў таму назад, і яна застаецца асноўным духавым інструментам на ўсім Блізкім Усходзе. Падоўжная флейта, якая мае 5—6 пальцавых адтулін і здольная да актаўнага перадування, забяспечвае поўны музычны гукарад, асобныя інтэрвалы ўнутры якога могуць змяняцца, утвараючы розныя лады пасродкам перакрыжаваных пальцаў, закрыцця адтулін напалову, а таксама змены кірунку і сілы дыхання. Да гэтага тыпу належаць: старадаўні флажалет, блокфлётэ, двайная флейта, а таксама беларускія народныя інструменты — адзіночная дудка і парныя дудкі.

На тэрыторыі Беларусі знойдзены на паселішчы Дубакрай (каля возера Сенніца) дзве касцяныя прамыя адкрытыя флейты перыяду ранняга неаліту. Яны маюць па 4 гукавыя адтуліны і наступныя памеры: адна даўжынёй 11,7 см, дыяметрам 0,5—0,8 см, другая — даўжынёй 12 см пры дыяметры 0,6—1 см.

Глядзіца таксама
----------------

* Дзі — кітайская папярочная флейта
* Ірландская флейта — папярочная флейта, выкарыстоўваемая ў Ірландыі
* Кена — балівійская падоўжная флейта
* Жалейка — беларуская падоўжная двуствольная свістковая флейта
* Пыжатка — руская падоўжная аднаствольная флейта
* Уістл — ірландская (шатландская, англійская) падоўжная флейта
* Посудападобная флейта — флейта, корпус якой мае посудападобную форму

Зноскі
------

1. ↑  Wilford, John N. (June 24, 2009). «Flutes Offer Clues to Stone-Age Music». The New York Times.
2. ↑  Микляев, А. М. Подводные археологические исследования озера Сенница в 1982—1987 гг. // Сообщения Государственного Эрмитажа. — Вып. 54. — Л. 1990. — С. 17—21.
3. ↑  Мядзведзева, В. Старажытная музычная культура Беларусі (паводле археалагічных дадзеных) / Вольга Мядзведзева // Acta Archaeologica Albaruthenica. — 2013. — Vol. IX. — С. 150—159.

Літаратура
----------

* *Назіна І. Дз.* Флейта / І. Дз. Назіна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 427—428. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).
* Тризно, Б. В. Флейта / Б. В. Тризно; Ленинградский государственный институт театра, музыки и кинематографии. — Москва: Музыка, 1964. — 50 с. 1 л. ил. ил. нот. ил. — (Музыкальные инструменты).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Флейта
* Форум флейтыстаў
* Флейта — спосабы вырабу і ігры Архівавана 5 сакавіка 2012.
* Нотны архіў для флейты

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX529964 · BNF: 16269444g · GND: 4154647-7 · LCCN: sh85049452 · Microsoft: 4060165 · NDL: 00576136 · NKC: ph170434 |

 |

| ⛭Духавыя музычныя інструменты |
| --- |
| Драўляныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Лабіяльныя | 

Кена • 
Калюка • 
Кугіклы • 
Жалейка • 
Флейта • 
Вістл • 
Ражок
 |
| Язычковыя | 

Англійскі ражок • 
Дуда • 
Габой • 
Дудук (Балабан, Гуань, Хіцірыкі) • 
Губная гармоніка • Жалейка • 
Кларнет • 
Контрафагот • 
Саксафон • 
Фагот • 
Шэн
 |

 |
| Медныя | 

Альт • 
Валторна • 
Вагнераўская туба • 
Гелікон • 
Горн • 
Сузафон • 
Карнет • 
Мелафон • 
Трамбон • 
Труба • 
Туба • 
Флюгельгорн • 
Эўфоніум • 
Дзіджэрыду • 
Трэмбіта
 |
| Клавішныя | 

Акардэон • 
Банданеон • 
Баян • 
Гармонік • 
Канцэрціна • 
Меладычная гармоніка • 
Арган • 
Фісгармонія
 |
| Дэталі | 

Вентыль • 
Амбушур
 |
| 

**Струнныя музычныя інструменты** • 
**Ударныя музычныя інструменты** • 
**Электронныя музычныя інструменты**
 |