**Ikarus 260** (бел.: Ікарус 260) — аўтобус вытворчасці венгерскай кампаніі Ikarus.

Выпускаўся ў 1971—2004 гадах для гарадскіх і прыгарадных маршрутаў. Агульная колькасць вырабленых машын склала 72 547 асобнікаў.

Мадыфікацыі
-----------

Аўтобусы *Ікарус 260* выпускаліся ў розных мадыфікацыях і выкананнях, якія адрозніваліся колькасцю пасадачных месцаў, колькасцю і тыпам дзвярэй, вокнаў.

| Мадэль *(гады выпуску)* | Краіна паставак | Апісанне | Выява |
| --- | --- | --- | --- |
| **Ikarus 260.00** |  |  |  |
| **Ikarus 260.01** | Сцяг СССР СССР | * Рухавік: *Raba-MAN D2156HM6U*;
* Дзверы: 4-4-4;
 |  |
| **Ikarus 260.02** | Сцяг ГДР ГДР | Адсутнічаюць форткі ў вокнах, кабіна кіроўцы не аддзеленая ад астатняга салона. |  |
| **Ikarus 260.03** | ВНР Сцяг Чэхіі Чэхаславакія |  |  |
| **Ikarus 260.04** | ПНР | * Рухавік: *Raba-MAN D2156HM6U*, 193 к.с.;
* Каробка перадач: *Csepel ASH-75*, механічная, 5-ступеньчатая;
 |  |
| **Ikarus 260.18** | Сцяг СССР СССР | Пасталяўліся ў СССР у 1980–1984 гады. Камплектаваліся савецкімі аўтаматычнымі планетарнымі каробкамі перадач «Львов-3». |  |
| **Ikarus 260.27** | Сцяг СССР СССР | Прыгарадны варыянт без сярэдніх дзвярэй, дзверы двухстворчатыя, паваротныя. 40 месцаў для пасажыраў. Пастаўляўся ў СССР у 1981–1988 гг. З 1988 года яго замяніла мадэрнізаваная мадэль *Ikarus 260.51*. |  |
| **Ikarus 260.30M** | Сцяг Венгрыі Венгрыя | * Рухавік: *Raba D10*, 160 кВт (Еўра-2);
* Каробка перадач: *Voith D851.2*, аўтаматычная, 3-ступеньчатая;
* Дзверы: 2-2-2;
 |  |
| **Ikarus 260.32** |  | Прыгарадны варыянт без сярэдніх дзвярэй. |  |
| **Ikarus 260.37** | Сцяг СССР СССР | Мадыфікацыя, якая з’явілася на замену *Ikarus 260.01* у 1984 годзе. Форткі сталі займаць палову кожнага акна, салон атрымаў новыя сядзенні, светла-шэрую абшыўку і чорныя поручні. Пастаўляліся да 1989 года. |  |
| **Ikarus 260.43** |  | Прыгарадны варыянт без задніх дзвярэй. |  |
| **Ikarus 260.45** | Сцяг Венгрыі Венгрыя | * Рухавік: *Raba D10*, 150 кВт (Еўра-0) або 155 кВт (Еўра-1);
* Каробка перадач: *ZF 4HP 500*, аўтаматычная, 4-ступеньчатая;
* Дзверы: 2-2-2;
 |  |
| **Ikarus 260.46** | Сцяг Венгрыі Венгрыя | * Рухавік: *Raba D10*, 150 кВт (Еўра-0) або 155 кВт (Еўра-1);
* Каробка перадач: *Voith D851.2*, аўтаматычная, 3-ступеньчатая;
* Дзверы: 2-2-2;
 |  |
| **Ikarus 260.48A** *(1992)* | Сцяг Тайваня Тайвань  | Мадыфікацыя для пастаўкі ў Тайвань. Выраблена 560 асобнікаў. |  |
| **Ikarus 260.50** | Сцяг СССР СССР / Садружнасць Незалежных Дзяржаў СНД | Мадэрнізаваны *Ikarus 260.37*.
* Рухавік: *Raba-MAN D2156HM6U*;
* Каробка перадач: *ZF S6-90U-003.1*, механічная, 6-ступеньчатая;
* Месцаў для сядзення: 22;
* Стаячых месцаў: 80;
 |  |  |
| **Ikarus 260.51** | Сцяг СССР СССР / Садружнасць Незалежных Дзяржаў СНД | Прыгарадны варыянт без сярэдніх дзвярэй.
* Рухавік: *Raba-MAN D2156HM6U*;
* Каробка перадач: *ZF S6-90U-001.1*, механічная, 6-ступеньчатая;
* Месцаў для сядзення: 38;
* Стаячых месцаў: 28;
 |  |
| **Ikarus 260.52** | Сцяг СССР СССР | Гарадскі аўтобус для горных раёнаў. Абсталёўваўся рухавіком *RABA-MAN D2156HM6UT* з турбанаддзіманнем магутнасцю 220 к.с.
* Рухавік: *RABA-MAN D2156HM6UT*;
* Каробка перадач: *ZF S6-90U-734.5*, механічная, 6-ступеньчатая;
* Месцаў для сядзення: 22;
* Стаячых месцаў: 80;
 |  |
| **Ikarus 260.54A** | Сцяг Венгрыі Венгрыя | Сярэднія дзверы ссунутыя наперад на адну аконную секцыю. Выраблены ў адным асобніку.
* Рухавік: *DAF LT160M*;
* Каробка перадач: *Voith D851*, аўтаматычная, 3-ступеньчатая;
 |  |
| **Ikarus 260.71** *(1992)* | Сцяг Ірана Іран  | Мадыфікацыя для пастаўкі ў Іран. Выраблена 4 асобнікі.
* Рухавік: *MAN D2866*;
* Каробка перадач: *Csepel-ZF S6-90U-050*, механічная, 6-ступеньчатая;;
 |  |
| **Ikarus 260.73A** | Сцяг Польшчы Польшча | Адрозніваўся рухавіком, які адпавядаў стандарту Еўра-2, і іншым размяшчэннем месцаў у салоне.
* Рухавік: *Raba D10UTS-155*;
 |  |
| **Ikarus 260.73B** | Сцяг Польшчы Польшча | * Рухавік: *Raba D2156HM6UT*;
* Каробка перадач: *Csepel-ZF S6-90-734.5*, механічная, 6-ступеньчатая;
 |  |
| **Ikarus 260.92** | Сцяг ГДР ГДР | Аўтобус для перавозкі інвалідаў. На задняй пляцоўцы меў усталяваны пад'ёмнік для калыскі. |  |
|

### Ikarus 261

**Ikarus 261** — версія мадэлі *260* для краін з левабаковым рухам і канструктыўна з’яўлялася яе «люстраной копіяй», але з-за асаблівасцяў размяшчэння рухавіка ў канструкцыі было немагчыма ўсталяваць сярэднія дзверы, таму мадэль выпускалася толькі ў двухдзверным варыянце 2-0-2.

### Ikarus 260T

Ikarus 260T1
**Ikarus 260T** — тралейбус пабудаваны на аснове аўтобуса Ikarus 260. Выраблены два асобнікі.

Першы (*Ikarus 260T1*) з’явіўся ў 1974 годзе. Тралейбус быў аснашчаны рухавіком і электрычным абсталяваннем савецкага тралейбуса ЗіУ-5. Электрарухавік *ДК-207* выдаваў магутнасць 110—120 кВт.
Унутраная плошча салона для стаяння — 10,63 кв. м. Агульная колькасць месцаў складала 97, у тым ліку 22 для сядзення.
Хуткасць руху не перавышала абмежавання па горадзе — 60 км/г.

Другі (*Ikarus 260T2*) пабудаваны ў 1986 годзе. Адрозніваўся электраабсталяваннем венгерскай фірмы *Ganz*.
Магутнасць электраматора *Ganz TK 110K* складала 120—196 кВт.

### Чхаліма-951

Чхаліма-951 у Пхеньяне
На базе аўтобуса Ikarus 260 пабудаваны паўночнакарэйскі тралейбус **«Чхаліма-951»**, калі падчас эканамічнага крызісу 1990-х у КНДР з-за катастрафічнага недахопу паліва эксплуатуемыя ў Пхеньяне аўтобусы Ikarus 260 было вырашана перарабіць у тралейбусы.

### Girón XIII

У лістападзе 1978 года паміж кубінскім *Transimport* і венгерскім *Mogürt* было заключана пагадненне аб супрацоўніцтве, якое сярод іншага прадугледжвала пастаўку камплектуючых для зборкі аўтобусаў *Ikarus 260*.
Аўтобусы атрымалі пазначэнне **Girón XIII**. Частка дэталяў — сядзенні, поручні і іншыя элементы ўнутранага аздаблення — пастаўлялі кубінскія прадпрыемствы, на месцы збіралі і гідрамеханічныя каробкі перадач, імпартуемыя з Чэхаславакіі.

### Ikarus C60

Ikarus C60
У 1998 годзе пачаўся выпуск мадэрнізаваных версій аўтобусаў «200-га сямейства». Змяніўся ў асноўным дызайн кузава: з новымі панэлямі пярэдняй і задняй частак кузава, дзверы.
Мадэлі *«256»*, *«263»* і *«280»* пасля абнаўлення атрымалі пазначэнні *«С56»*, *«С63»* і *«С80»* адпаведна.

Мадэрнізаваны *«260»* — **Ikarus C60** — быў пабудаваны ў адным асобніку.

Канструкцыя
-----------

### Кузаў

Выгляд ззаду
Аўтобус мае апорны суцэльнаметалічны кузаў вагоннага тыпу. Дзверы — двое або трое, двух- або чатырохстворчатыя. Насупраць задніх дзвярэй — назапашвальная пляцоўка.

Падлога роўная па ўсей даўжыні аўтобуса. У падлозе салона меліся спецыяльныя люкі, якія адкрывалі доступ да рамантавання механізмаў.

Планіроўка сядзенняў — трохрадная. Пасажырскія крэслы былі раздзельнымі. Невялікая колькасць сядзячых месцаў (22, з іх 9 адзінарных злева і 13 справа) дазволіла павялічыць пасажыраўмяшчальнасць — у салоне маглі змясціцца больш за сто пасажыраў (ад 100 да 107 у залежнасці ад мадыфікацыі). Плошча падлогі для стаячых пасажыраў — 10,62 м².

* 
* 
* 

### Рухавік

На аўтобусе ўсталяваны шасціцыліндравы дызельны рухавік *Rabа-MAN D2156HM6U* з гарызантальным радным размяшчэннем цыліндраў, размешчаны ў межах колавай базы пад падлогай. Вынікам такога размяшчэння сілавога агрэгата была вялікая вышыня падлогі.

| Рухавік | Raba-MAN D2156 HM6U | Raba-MAN D2156 HM6UТ |
| --- | --- | --- |
| Тып | дызельны, радны | дызельны, радны, з турбанаддзіманнем |
| Колькасць цыліндраў | 6 |
| Аб’ём | 10,35 л |
| Дыяметр цыліндра | 120 мм |
| Ход поршня | 150 мм |
| Магутнасць | 192 к.с. (142 кВт)  пры 2100 аб/хв | 220 к.с. (163 кВт)  пры 2200 аб/хв |
| Макс. крутоўны момант | 697 Н·м  пры 1300 аб/хв | 815 Н·м  пры 1300 аб/хв |
| Ступень сціску | 17 |
|

У 1993 годзе быў заменены на больш дасканалы рухавік мадэлі *D10*, адпаведны нормам Еўра-1 і Еўра-2.

### Трансмісія і хадавая частка

Першапачаткова аўтобусы абсталёўваліся механічнай каробкай перадач *ASH-75*. Гідрамеханічная аўтаматычная трансмісія *Praga 2M70* была даступная па жаданні заказчыка таксама з самага пачатку і заставалася ў вытворчасці да 1990 года. З 1975 года па жаданні заказчыка, на машыны магла ўсталёўвацца каробка перадач *WG Renk Doromat*. Аўтобусы, якія пастаўляліся ў СССР, таксама маглі абсталёўвацца трансмісіяй *ГМП-3-80A*. З 1985 года ўсталёўваліся аўтаматычныя каробкі перадач *ZF-Ecomat* і *Voith Diwa*.

Вядучы мост — задні. Падвеска колаў залежная, пярэдняя — на двух пнеўмабалонах з двума падоўжнымі рэактыўнымі штангамі і двума амартызатарамі, задняя — на чатырох пнеўмабалонах з двума падоўжнымі, двума А-падобнымі рэактыўнымі штангамі і чатырма амартызатарамі. Тармазы — барабанныя, рабочая тармазная сістэма — двухконтурная з пнеўматычным прывадам.

Роднасныя мадэлі
----------------

Галоўнай навіной 200-й серыі стала модульная канструкцыя. Аўтобусы, пабудаваныя па гэтым прынцыпе, дазвалялі камбінаваць колькасць дзвярэй, змяняць даўжыню, вар’іраваць рухавікі і каробкі перадач. Гэта дазволіла стварыць шырокі шэраг мадэляў і іх мадыфікацый.

### Ikarus 263

Асноўны артыкул: **Ikarus 263**
Ikarus 263.01 (прыгарадны варыянт без сярэдніх дзвярэй)
**Ikarus 263** уяўляе сабой падоўжаны на 1 метр Ikarus 260. Вонкава ён адрозніваўся двума невялікімі дадатковымі акенцамі за пярэднімі і заднімі дзвярыма.

Павелічэнне даўжыні аўтобуса дазволіла змяніць кампаноўку салона. Была павялічана задняя назапашвальная пляцоўка, а таксама з’явілася назапашвальная пляцоўка насупраць сярэдніх дзвярэй. У выніку, хаця колькасць сядзенняў у параўнанні з Ikarus 260 зменшылася з 22 да 20, сумарная ўмяшчальнасць аўтобуса павялічылася з 107 да 127 пасажыраў.

На аўтобусе выкарыстоўваўся дызель D2156HM6UT з турбанаддзіманнем магутнасцю 220 к.с.

### Ikarus 266

Ikarus 266
**Ikarus 266** адрозніваўся ад мадэлі *260* заднематорнай кампаноўкай і наяўнасцю двух дзвярэй. Выпускаўся ў двух варыянтах: прыгарадны і гарадскі (колькасць месцаў 45 і 30 адпаведна).
  

### Ikarus 280

Асноўны артыкул: **Ikarus 280**
**Ikarus 280** — гарадскі сучленены аўтобус.

Акрамя 16,5-метровай версіі існаваў падоўжаны да 18 метраў варыянт **Ikarus 283**.

* Ikarus 280Ikarus 280
* Ikarus 280, выгляд ззадуIkarus 280, выгляд ззаду
* Ikarus 283Ikarus 283

Скарочаны Ikarus 280
Пры працяглай эксплуатацыі ў прычэпа нярэдка згнівала ферма, аднаўленне якой было працаёмкім і затратным, таму пры рамонце аўтобусы нярэдка перабудоўвалі ў машыны ідэнтычныя *Ikarus 260*. У зыходнага «280-га» здымалі зношаны прычэп, заднюю навісь секцыі мянялі на кармавую частку прычэпа альбо выраблялі новую, дадаваліся задняя пляцоўка і трэція дзверы. Аўтобусы, зробленыя такім чынам, маглі практычна цалкам паўтараць арыгінальны Ikarus 260.

У некаторых выпадках Ikarus 280 скарачалі, але заднюю пляцоўку не мантавалі — замест гэтага ўсталёўвалася простая задняя маска са спецыяльнымі дзвярыма. Такія аўтобусы выкарыстоўваліся ў якасці машын тэхдапамогі. У салоне прыбіралі пасажырскія крэслы і ўнутры размяшчалася неабходнае абсталяванне і інструмент. Таксама машыны абсталёўвалі счэпнымі прыладамі і буксірам.
  

### Jelcz M11, Jelcz L11

Асноўны артыкул: **Jelcz M11**
Jelcz M11
**Jelcz M11  (польск.) (бел.** (і прыгарадны варыянт *L11*) быў распрацаваны ў межах дамовы паміж Венгрыяй і Польшчай і спалучаў шасі *Ікаруса 260* (пазначэнне шасі — *Csepel 260.88*) і кузаў *Jelcz PR110  (польск.) (бел.*. Першы прататып быў пабудаваны ў 1983 годзе, вытворчасць пачалася ў 1985 і працягавлася да 1990 года. У агульнай колькасці выраблена каля 2600 адзінак.

У Беларусі
----------

Ікарус 260.43. Мазыр, 2010 год
Першыя *«Ікарусы 260»* з’явіліся ў Мінску ў 1973 годзе. Крыху пазней яны з’явіліся і ў іншых населеных пунктах рэспублікі.

Апошні новы «Ікарус» з Венгрыі быў пастаўлены ў Мінск у 1991 годзе. У дзевяностыя гады ў аўтобусныя паркі краіны сталі прыходзіць купленыя ў Польшчы, Германіі і Чэхіі былыя ў эксплуатацыі аўтобусы, якія прайшлі капітальны рамонт. Неўзабаве гэтыя пастаўкі спыніліся ў сувязі з засваеннем Мінскім Аўтамабільным Заводам вытворчасці аўтобусаў МАЗ-103 і МАЗ-104.

Апошнія «Ікарусы» перасталі працаваць у Мінску восенню 2007 года, а ў рэгіянальных аўтапарках заставаліся на гарадскіх і прыгарадных маршрутах яшчэ некалькі гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Az Ikarus évszázados története: Gerlei Tamás, Kukla László, dr. Lovász György: Az Ikarus évszázados története. Budapest: Maróti Könyvkereskedés és Könyvkiadó Kft. 2008. ISBN 9789639005853  (венг.)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Городской автобус Икарус 260 (руск.).  classicbus.ru. Архівавана з першакрыніцы 14 снежня 2017. Праверана 24 мая 2021.
3. 1 2  Ikarus 260 oraz 280 — węgierskie legendy w czasach PRL (польск.).  bezpiecznapodroz.org (5 студзеня 2017). Праверана 24 мая 2021.
4. 1 2  Наши автобусы, с. 6
5. ↑  Наши автобусы, с. 5
6. 1 2 3  Budapesti buszok: a 200-asok legendája (венг.).  iho.hu (29 студзеня 2017). Праверана 25 мая 2021.
7. ↑  Nyitott kapuk az Ikarusban – 2. rész (венг.)(недаступная спасылка).  iho.hu (17 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2017. Праверана 25 мая 2021.
8. ↑  
*Harák Martin.* Autobusy a trolejbusy východního bloku. — Grada Publishing, 2013. — С. 132. — 232 с. — ISBN 9788024747385. (чэшск.)
9. ↑  Самая таинственная троллейбусная тема // *Грузовик Пресс* : часопіс. — 2015. — № 07.  (руск.)
10. ↑  Герои древнегреческих мифов под одинокой звездой // *Грузовик Пресс* : часопіс. — 2016. — № 12.  (руск.)
11. ↑  
Tizenöt éves az Ikarus Classic típuscsalád (венг.).  iho.hu (7 жніўня 2013). Праверана 25 мая 2021.
12. ↑  Stiasny, Marcin (2008). *Atlas autobusów*. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych. pp. 107. ISBN 978-83-920757-4-5.
13. ↑  Минские городские автобусы: история и современность (руск.)(недаступная спасылка).  minsk-old-new.com (24 сакавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 2 кастрычніка 2021. Праверана 2 кастрычніка 2021.

Літаратура
----------

* Автобус 250.59;93;95, 256.74;75, 260.50;51;52, 280.63;64. Инструкция по эксплуатации и обслуживанию.. — IKARUS KAROSSZÉRIA-ÉS JÁRMŰGYÁR, 1990. — 255 с. (руск.)
* *Карбанович И. И.* Краткий справочник по импортным автомобилям. 2-е изд. перераб. и доп.. — М.: Транспорт, 1980. — С. 52-60. — 192 с. (руск.)
* Ikarus 260. Ненастоящий // *ГрузовикПресс* : часопіс. — 2009. — № 12.  (руск.)
* "Икарус 260. Оранжевое настроение". *Наши автобусы* (МОДИМИО) (№4). 2020.   (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ikarus 260
* Лучшие из лучших (руск.).  classicbus.ru. Архівавана з першакрыніцы 15 снежня 2016. Праверана 24 мая 2021.
* Ікарус-260 — аўтобусы горада Баранавічы **(нявызн.)**.  bartrans.net (1 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 4 студзеня 2019. Праверана 24 мая 2021.
* Автобус городского типа большого класса Икарус-260 (руск.).  beltransport.esmasoft.com. Праверана 24 мая 2021.

| ⛭Аўтобусы Ikarus |
| --- |
| Да 1970-х | 
TR 3,5 •
M 5 •
30 •
31 •
55 •
60 •
66 •
180 •
311 •
556 •
557 •
620 •
630 •
Volvo S-7
 |
| 2xx | 
211 •
216 •
220 •
250 •
254 •
255 •
256 •
259 •
260 •
261 •
263 •
266 •
280 •
283 •
284 •
286 •
290 •
293
 |
| 4xx | 
405 •
411 •
412 •
415 •
417 •
435
 |