**Джозэф Ньюма Баакаі** (англ.: Joseph Nyumah Boakai Sr.; нар. 30 лістапада 1944, в. Ворсонга, акруга Фоя, графства Лофа, Ліберыя) — ліберыйскі палітык. Прэзідэнт Ліберыі з 22 студзеня 2024 года, віцэ-прэзідэнт Ліберыі ў 2006—2018 гадах. З 1983 па 1985 год займаў пасаду міністра сельскай гаспадаркі Ліберыі.

Раннія гады жыцця і адукацыя
----------------------------

Джозэф Баакаі нарадзіўся 30 лістапада 1944 года ў вёсцы Ворсонга у сям’і непісьменных бацькоў.

Наведваў пачатковую і сярэднюю школу ў Сьера-Леонэ і Ліберыі. Скончыў Каледж Заходняй Афрыкі ў Манровіі, затым паступіў ва Універсітэт Ліберыі, які скончыў у 1972 годзе са ступенню бакалаўра дзелавога адміністравання. Атрымаў грант Агенцтва ЗША па міжнародным развіцці на паступленне ва Універсітэт штата Канзас, які скончыў у 1976 годзе.

Палітычная кар’ера
------------------

Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў менеджарам як у дзяржаўным, так і ў прыватным сектары: у прыватнасці, быў менеджарам (1973—1980) і кіруючым дырэктарам (1980—1982) Ліберыйскай карпарацыі вытворчага маркетынгу (англ.: Liberia Produce Marketing Corporation, LPMC).

З 1983 па 1985 гады займаў пасаду міністра сельскай гаспадаркі ва ўрадзе прэзідэнта Сэмюэла Доу; на гэтай пасадзе стаў адным з ініцыятараў стварэння Заходнеафрыканскай асацыяцыі развіцця рысаводства, сёння — Афрыканскі цэнтр рысу. У 1992 годзе Баакаі быў прызначаны кіруючым дырэктарам Ліберыйскай нафтаперапрацоўчай кампаніі (англ.: Liberia Petroleum Refinery Company, LPRC). Пазней ён працаваў у якасці кансультанта Сусветнага банка ў Вашынгтоне і старшыні праўлення Ліберыйскай карпарацыі па кіраванні лясной гаспадаркай (англ.: Liberia Wood Management Corporation), а таксама заснаваў фірму, якая вырабляе сельскагаспадарчае абсталяванне.

У 2005 годзе Джозэф Баакаі (кандыдат у віцэ-прэзідэнты) і Элен Джонсан-Серліф (кандыдат у прэзідэнты) прынялі ўдзел у прэзідэнцкіх выбарах як кандыдаты ад Партыі адзінства. Па выніках першага тура тандэм Джонсан-Серліф — Баакаі набраў 19,8% галасоў, саступіўшы сваім супернікам, тандэму Джордж Веа — Рудольф Джонсан (28,3%). Аднак у другім туры яны атрымалі перамогу над сваімі апанентамі — 59,4% супраць 40,6%. Па выніках выбараў Джонсан-Серліф была абраная прэзідэнтам, а Бакаіі — віцэ-прэзідэнтам краіны на шасцігадовы тэрмін.

У 2011 годзе Баакаі зноў прыняў удзел у прэзідэнцкіх выбарах у якасці кандыдата ў віцэ-прэзідэнты пры Джонсан-Серліф. На гэтых выбарах іх тандэм атрымаў перамогу ўжо ў першым туры, набраўшы 90,7% галасоў. Іх бліжэйшыя супернікі, тандэм Уінстан Табмен — Джордж Веа атрымалі падтрымку ўсяго 9,3% выбаршчыкаў. 

Канстытуцыя краіны забараняе прэзідэнту займаць сваю пасаду больш чым два шасцігадовыя тэрміны запар, таму Элен Джонсан-Серліф не мела права балатавацца на выбарах 2017 года. Улічваючы гэта, напярэдадні выбараў Баакаі быў абвешчаны новым кандыдатам на пасаду прэзідэнта ад кіруючай партыі адзінства. У першым туры выбараў, які адбыўся 10 кастрычніка 2017 года, ён заняў другое месца з 28,8% галасоў, саступіўшы Джорджу Веа (38,4%). Другі тур выбараў, у якім узялі удзел Баакаі і Веа, быў першапачаткова запланаваны на 7 лістапада, аднак у выніку адбыўся 26 снежня 2017 года. У другім туры выбараў Баакаі пацярпеў канчатковую паразу ад Джорджа Веа.

Паводле інфармацыі часопіса The Economist, Джозэф Баакаі мае рэпутацыю сумленнага і некарумпаванага палітыка.

У канцы 2023 года ў краіне прайшлі чарговыя выбары прэзідэнта. Баакаі перамог у другім туры 14 лістапада, набраўшы 50,89% галасоў і перамогшы дзейнага прэзідэнта Джорджа Веа 49,11%.

Падчас сваёй інаўгурацыі ў якасці прэзідэнта 22 студзеня 2024 года Баакаі быў заўважаны, калі ён адчуваў цяжкасці пры вымаўленні сваёй інаўгурацыйнай прамовы, якую ён не змог скончыць, і яго суправадзілі з трыбуны, у паведамленнях гаварылася, што ён пакутуе ад цеплавога знясілення.

Асабістае жыццё
---------------

Джозэф Баакаі жанаты на Картуму Баакаі (англ.: Kartumu Boakai), у іх сям’і чацвёра дзяцей. Ён з’яўляецца хрысціянінам-баптыстам і дыяканам баптысцкай царквы Эфорта.

Зноскі
------

1. ↑  2024—: Джозеф Боакаи **(нявызн.)**.  Правители Африки. XXI век. Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2024.
2. ↑  Joseph Boakai **(нявызн.)**.  CIDOB. Архівавана з першакрыніцы 23 студзеня 2024. (ісп.)
3. 1 2  Biography of Vice President Joseph N. Boakai **(нявызн.)**.  eMansion.gov. Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2021. Праверана 8 кастрычніка 2017.
4. ↑  Liberia Vice President Boakai **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Frontlines - Inside Development*.  United States Agency for International Development (1 красавіка 2006). Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2006. Праверана 13 кастрычніка 2006.
5. ↑  Liberia election: Weah and Boakai headed for presidential run-off **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 7 лістапада 2017. Праверана 4 лістапада 2017.
6. ↑  Второй тур президентских выборов завершился в Либерии **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 27 снежня 2017. Праверана 31 снежня 2017.
7. ↑  *Mehnpaine, Tina S.*. Liberia Election: Joseph Boakai Emerges as President-Elect (англ.). *www.liberianobserver.com*. Праверана 1 студзеня 2024.

| ⛭Сцяг Ліберыі Прэзідэнты Ліберыі |
| --- |
| 
* Робертс (1848—1856)
* Бенсан (1856—1864)
* Уорнер (1864—1868)
* Пейн (1868—1870)
* Рой (1870—1871)
* Сміт (1871—1872)
* Робертс (*другі раз*, 1872—1876)
* Пейн (*другі раз*, 1876—1878)
* Гардынер (1878—1883)
* Расел (1883—1884)
* Джонсан (1884—1892)
* Чызмен (1892—1896)
* Колмен (1896—1900)
* Гібсан (1900—1904)
* А. Барклей (1904—1912)
* Говард (1912—1920)
* Кінг (1920—1930)
* Э. Барклі (1930—1944)
* Табмен (1944—1971)
* Толберт (1971—1980)
* *Доу* (1980—1986)
* Доу (1986—1990)
* *Соер* (1990—1994)
* *Кпормакпар* (1994—1995)
* *Санкавула* (1995—1996)
* *Перы* (1996—1997)
* Тэйлар (1997—2003)
* Бла (2003)
* *Браянт* (2003—2006)
* Джонсан-Серліф (2006—2018)
* Веа (з 2018)

 | Герб Ліберыі |
| *Курсівам* пазначаны кіраўнікі дзяржавы, якія не займалі пасаду прэзідэнта |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |