**Снежная каралева** (дацк. Sneedronningen) - казка Ганса Хрысціяна Андэрсана ў сямі раздзелах («апавяданнях»).

Змест
-----

### Апавяданне першае. Люстэрка і яго асколкі

«Жыў-быў троль, вельмі злосны; то быў сам д'ябал...» Злосны троль вырабляе люстэрка, у якім усё добрае здаецца злым, а злое - толькі ярчэй кідаецца ў вочы. Аднойчы вучні троля ўзялі гэта люстэрка, і бегалі з ім паўсюль, дзеля пацехі наводзячы яго на людзей, а пад канец вырашылі дабрацца і да неба, «каб пасмяяцца над ангеламі і самім Творцам». Але люстэрка, выпаўшы ў іх з рук, падае на зямлю і разлятаецца на тысячы аскепкаў. «Некаторым людзям аскепкі траплялі проста ў сэрца, і гэта было горш за ўсё: сэрца ператваралася ў кавалак лёду...»

### Апавяданне другое. Хлопчык і дзяўчынка

Кай і Герда, хлопчык і дзяўчынка з бедных сем'яў - не сваякі, але любяць адзін аднаго, як брат і сястра. У іх ёсць свой садок пад дахам, дзе яны разводзяць ружы. Узімку ў садку, праўда, не пагуляеш, таму яны ходзяць адзін да аднаго ў госці, а аднойчы, седзячы ля акна і любуючыся снегам, Кай пытаецца ў бабулі: сняжынкі — нібы белыя пчолкі, а ці ёсць у іх свая царыца, як у звычайных пчол? Так, адказвае бабуля, гэта Снежная каралева; яна лётае над гарадамі на чорным воблаку. Праходзіць некаторы час, надыходзіць лета; Кай з Гердай сядзяць у сваім садку сярод руж - і тут у вока яму трапляе асколак д'ябальскага люстэрка. Сэрца яго становіцца чэрствым, «ледзяным»: ён смяецца з бабуляй, здзекуецца над Гердай, прыгажосць кветак яго больш не кранае, але ён захапляецца сняжынкамі з іх матэматычна ідэальнымі формамі («ніводнай няправільнай лініі!"). Аднойчы ён ідзе катацца на санках і з пястоты прывязвае свае, дзіцячыя, да раскошна ўпрыгожаных «дарослых» саней; нечакана яны разганяюцца - хутчэй, чым ён мог сабе ўявіць, - ўзнімаюцца ў паветра і імчацца прэч: яго забрала з сабой тая самая Снежная каралева.

### Апавяданне трэцяе. Кветнік жанчыны, якая ўмела чараваць

Герда адпраўляецца на пошукі Кая. У сваіх падарожжах яна сустракае цудадзейку, якая ўпускае яе да сябе пераначаваць і ў выніку вырашае пакінуць дзяўчынку ў сябе і зрабіць яе сваёй прыёмнай дачкой; яна наводзіць на яе чары, з-за якіх Герда забывае аб свайму названаму браце, і чарадзействам хавае пад зямлю ўсе ружы ў сябе ў садзе, каб яны незнарок не нагадалі малой аб іх з Каем садку на даху. Але з капялюшы сваёй прыбраць ружы яна забывае; аднойчы капялюш гэтая трапляецца Гердзе на вочы, тая ўсё прыгадвае і пачынае плакаць. Там, куды сцякаюць яе слёзы, расцвітаюць схаваныя чараўніцай ружы; Герда распытвае іх - можа, Кай ужо мёртвы і яны бачылі яго пад зямлёй? - Але, атрымаўшы адмоўны адказ, разумее, што яго яшчэ можна выратаваць, і пускаецца ў дарогу.

### Апавяданне чацвёртае. Прынц і прынцэса

Пакінуўшы сад чараўніцы, дзе пануе вечнае лета, Герда бачыць, што на самой справе ўжо даўно надышла восень, і вырашае паспяшацца. У шляху яна сустракае вучонага крумкача, які жыве са сваёй «нявестай» пры двары тутэйшага караля; з размовы з ім яна робіць выснову, што жаніх каралеўскай дочкі, прынцэсы, які з'явіўся з невядомых краёў - гэта Кай, і ўгаворвае крумкача адвесці яе ў палац паглядзець на яго. Становіцца ясна, што яна памылілася; але прынц і прынцэса шкадуюць яе і дораць дзяўчынцы «чаравікі, і муфту, і прыгожую сукенку» і залатую карэту, каб яна хутчэй знайшла Кая.

### Апавяданне пятае. Маленькая разбойніца

У дарозе на падарожнікаў нападаюць разбойнікі: забіваюць слуг і фурмана, забіраюць сабе карэту, коней і дарагія адзення Герды. Сама ж Герда дастаецца «у сяброўкі» Маленькай разбойніцы, дачцэ начальніцай мясцовай шайкі - нявыхаванай, прагнай, упартай, але па сутнасці - адзінокай. Разбойніца задавальняе яе ў сваім «звярынцы»; дзяўчынка распавядае «гаспадыні» сваю гісторыю, тая пранікаецца і знаёміць яе з Паўночным аленем, гонарам «звярынца». Алень распавядае Гердзе аб сваёй далёкай радзіме, дзе кіруе Снежная каралева; Герда здагадваецца, што менавіта Снежная каралева трымае Кая ў сябе, і, з дазволу разбойніца, пускаецца ў шлях на паўночны алень.

### Апавяданне шостае. Лапландка і фінка

У шляху Герда з аленямі начуюць у гасціннай лапландкі, якая, выслухаўшы іх гісторыю, раіць падарожнікам пабываць у адной мудрай жанчыны-фінкі. Алень, рушыўшы ўслед яе слоў, едзе з Гердай да фінкі і просіць у яе для дзяўчынкі «пітва, якое б дало ёй моц дванаццаці асілкаў». У адказ фінка кажа, што Гердзе такое пітво і не запатрабуецца: «сіла - у яе мілым, нявінным дзіцячым сэрцайку». Развітаўшыся з чарадзейкай, Герда з аленем даязджаюць да царства Снежнай каралевы; там яны растаюцца - далей дзяўчынка павінна ісці сама.

### Апавяданне сёмае. Што адбывалася ў палацы Снежнай каралевы і што адбылося потым

Нягледзячы на ​​ўсе перашкоды, Герда дабіраецца да палаца Снежнай каралевы і застае Кая ў адзіноце: ён спрабуе скласці з аскепкаў лёду слова «вечнасць» - такое заданне прапанавала яму перад сыходам каралева (па яе словах, калі ён здолее гэта зрабіць, ён будзе "сам сабе пан", і яна "падорыць яму ўвесь свет і новыя канькі"). Спачатку ён не можа зразумець, хто яна такая, але потым Герда спявае яму іх любімы псалом («Ружы квітнеюць... Прыгажосць, прыгажосць! Хутка ўбачым мы немаўля Хрыста»), Кай узгадвае яе, і ільдзінкі «ад радасці» самі сабой складваюцца ў патрэбны слова. Цяпер Кай - сам сабе гаспадар; названыя брат з сястрой вяртаюцца дадому, і высвятляецца, што яны - ужо дарослыя.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Аналіз казкі «*Снежная Каралева*» Архівавана 8 жніўня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Снежная каралева ў Вікіцытатніку |
| commons: | Снежная каралева на Вікісховішчы |

| ⛭Вада ·  Снег і лёд |
| --- |
| Снег | Снежны полаг ·  Пароша ·  Шарпак ·  Фірн ·  Фірнавая мяжа ·  Снегавая лінія ·  Дэпрэсія снегавой лініі ·  Нівальна-гляцыяльная зона ·  Праталіна |
| **Прыродныя ўтварэнні: снежныя** | Гурба ·  Намець ·  Заструга ·  Снежнік ·  Снежніца ·  Снежны карніз |
| **Перанос снега** | Снегапад ·  Мяцеліца ·  Завіруха ·  Буран ·  Пурга ·  Замець ·  Снежная крупа ·  Лавіна |
| Лёд | Марскі лёд ·  Золь ·  Шарош ·  Ледзяное сала ·  Пакавы лёд ·  Галалёд ·  Галалёдзіца ·  Шэрань ·  Глетчарны лёд ·  Дэгляцыяцыя ·  Ледніковыя хвалі ·  Ледаём ·  Леднікова-падпрудныя азёры ·  Гляцыяізастазія ·  Закрайкі |
| **Прыродныя утварэнні: ледзяныя** | Крыясфера ·  Шэльфавы ледавік ·  Дропстоўн ·  Наледзь ·  Вечная мерзлата ·  Выкапнёвы лёд ·  Лядзяш ·  Таросы ·  Прыпай ·  Стамуха ·  Ледавіковая трэшчына ·  Мёртвы лёд |
| **Ледзяное покрыва: частковае** | Ракі: Крыгаход ·  Праталіна ·  Акіяна: крыга, айсберг ·  Зямлі: ледавік ·  Рафтынг ·  Ледавіковая эратыка ·  Зрушэнне ледавіка |
| **Штучныя ўтварэнніса снегу або лёду** | Снежная крэпасць ·  Іглу ·  Ледзяная скульптура ·  Кубікі лёду ·  Снежная гармата ·  Снежная стральба |
| **Зімовыя забавы** | Снегавік (снегавая баба) ·  Коўзанка ·  Горка |
| **Навуковыя дысцыпліны** | Крыялогія ·  Гляцыялогія ·  Чацвярцічная гляцыягідралогія ·  Палеагляцыялогія ·  Антыгляцыялізм |
| **Персанажы** | Снежная каралева ·  Снягурка ·  Юкі-онна |
| **Гульні са снегам** | Снежкі ·  Юкігасэн |
| Пара года ·  Зіма |