**Лойма** (*чарці́ха*) — у беларускай міфалогіі дух у прыгожым дзявочым абліччы. Лоймы жывуць у лясах і балотах і прадстаўляюць пагрозу для людзей.

Апісанне
--------

У кнізе «Люд беларускі на Русі Літоўскай» М. Федароўскі піша, што лоймы — злыя духі ў жаночым абліччы. Жывуць найчасцей у балотах і страшаць вясковых жанчын, хаця часам пужаюць і мужыкоў. У лоймаў доўгія раскудлачаныя валасы, а самі яны страшныя. У адной вёсцы людзі казалі М. Федароўскаму, быццам у іх рацэ жыве вялізная жаба, «фунтаў пяць». І, калі сялянка скірае палатно, жаба выходзіць на кладку і б’е палатно лапамі. Людзі баяцца яе біць. Адна старая баба казала, што гэта лойма ператварылася ў жабу. Таксама людзі верылі, быццам лоймы вельмі любяць чалавечых дзяцей, бо тыя прыгожыя, а іх уласныя «чарцяняты» — выродлівыя. Таму яны часта выкрадаюць чалавечых дзяцей, а на іх месца падкідваюць сваіх "няўклюдаў". Каб лойма вярнула скрадзенае дзіця, трэба ўзяць асовыя дубцы і пачаць лупцаваць чарцяня. Калі яно пачне крычаць, лойма прынясе чалавечае дзіця, але паскардзіцца: я твайго лашчыла і даглядала, а ты майго б’еш. 

Паводле запісаў Міколы Гайдука, лоймы, насупраць, вельмі прыгожыя дзяўчыны. Яны спаткаюць у лесе смяротных мужчын, лашчаць іх, спавівалі сваімі доўгімі шаўкавістымі валасамі, абсыпалі гарачымі пацалункамі, песцілі пругкімі, нібы лясныя яблыкі, грудзямі, а потым нечакана знікаюць у лясной цемры. Сустракаліся яны толькі тым, хто выпальваў вугаль у лясных нетрах.

Паходжанне
----------

Вобраз лоймы, роўна як міфічныя персанажы мары, зазоўкі, стрыгі, русалкі можа быць рэштай вобраза Вялікай Багіні — старажытнага жаночага боства ўрадлівасці, культ якой мог практыкавацца яшчэ ў палеаліце.

Гл. таксама
-----------

* Зазоўка
* Стрыга

Літаратура
----------

* Лойма // Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. – 2-ое выданне, дапоўненае. – Мінск: Беларусь, 2006. – 500 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Лойма

| ⛭Беларуская міфалогія |
| --- |
| Багі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Славянскія багі | 
* Вялес
* Пярун
* Ярыла1
* Маці-Зямля
* Доля

 |
| Балцкія багі | 
* Дзіевас
* Пяркунас
* Лайма
* Аўшра
* Вялняс
* Жэміна

 |
| Персанажы фальклора | 
* Зара-Зараніца
* Сонца
* Месяц
* Юрай
* Ілля
* Улас

 |

 |
| Духі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Лес | 
* Вужалкі
* Зазоўка
* Гаёвы Дзед
* Гаёўкі
* Лясун
* Пушчавік

 |
| Балота | 
* Аржавенік
* Балотнік
* Лазавік
* Багнік
* Лойма

 |
| Рэкі, азёры | 
* Вадзянік
* Азярніцы
* Свіцязянкі‎
* Русалка

 |
| Гаспадарка | 
* Дамавік
* Дамавуха
* Гуменнік
* Ёўнік
* Красналюдкі
* Пячурнік
* Сёрбай
* Хлеўнік
* Хут
* Валасень
* Пуннік
* Лён і Лляніца
* Раёк

 |
| Нячысцікі | 
* Паветрыкі
* Прахі
* Пякельнікі
* Чорт
* Люцыпар
* Хіхітун
* Шэшачкі

 |
| Хваробы, бедствы | 
* Апівень
* Баба-вяліканка
* Бадзюля
* Белая Баба
* Змора
* Кадук
* Касны
* Копша
* Мара
* Начніцы
* Паморак
* Траска-Шухна
* Чорная Баба

 |
| Пагрозадля дзяцей | 
* Жалезная баба
* Жалезны чалавек
* Меша
* Расамаха
* Стрыга
* Хапун
* Цыгра

 |
| Іншыя духі | 
* Дзяды
* Зюзя
* Кладнік
* Кумяльган
* Ох
* Сон

 |

 |
| Людзі, пачвары | 
* Валатоўны
* Ваўкалак
* Ведзьма
* Вупыр
* Волат
* Дзіва Аднавокае
* Зачараваныя князёўны
* Камень-кравец
* Цмок
* Ядзеркі

 |
| Жывёлы | 
* Варгін
* Вужыны Цар
* Кук
* Рыбін Цар
* Хабёр
* Шкурапея

 |
| Расліны | 
* Папараць-кветка
* Кветкі-цары

 |
| Землі | 
* Вырай
* Залатая Гара
* Калінавы мост
* Рака Смародзіна
* Край свету
* Лысая гара
* Пекла

 |
| Сусвет | 
* Вецер
* Вечарніца
* Вясёлка
* Касмагонія
* Рабінавая ноч
* Сусвет
* Сусветнае Дрэва

 |
| Героі | 
* Бай
* Белаполь
* Брас
* Гом
* Машэка
* Менеск
* Радар
* Рыдан
* Рымар

 |
| **Заўвагі**: 1 гістарычнасць спрэчная; 2 боскі статус спрэчны. |