recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Азамкірхэ** (ням.: Asamkirche; афіцыйна: **царква Св. Іаана Непамука**) — царква ў Мюнхене, пабудаваная ў 1733—1746 гг. братамі Азам (Космас Даміян Азам і Эгід Квірын Азам).

Яна лічыцца адным з самых значных архітэктурных збудаванняў паўднёванямецкага позняга барока. Царква першапачаткова задумвалася як капэла братоў Азам. Пасля таго, як Эгіду Квірыну ўдалося паміж 1729 і 1733 гг. набыць некалькі размешчаных побач з яго жылым домам зямельных участкаў, ён узвёў у 1733 годзе сумесна са сваім братам Космасам Даміянам царкву Святога Іаана Непамуцкага.

Унутранае ўбранне царквы
Царква будавалася не на заказ, а як прыватная царква ў хвалу Бога і дзеля збаўлення душ архітэктараў. Гэта дазволіла братам будаваць царкву незалежна ад пажаданняў заказчыкаў. Такім чынам Эгід Кверын Азам мог з акна свайго дома бачыць галоўны царкоўны алтар. Хоць царква і была запланавана як прыватная, браты вымушаныя былі адкрываць публічны доступ у яе пасля шматлікіх пратэстаў насельніцтва. Эгід Квірын задумваў царкву як храм пакаяння для моладзі. У ёй знаходзяцца сем спавядальняў з алегарычнымі малюнкамі.

Фасад царквы ў стылі барока ўпісаны ў адзіны шэраг з іншымі будынкамі па вуліцы Зендлінгер і толькі злёгку выступае за яго межы.

Царква Св. Іагана Непамука збудаваная на зямельным участку памерам 22 на 8 м.

Літаратура
----------

* Richard Bauer, Gabriele Dischinger: München, Asamkirche (Schnell & Steiner Kleine Kunstführer, 1277). Regensburg, 2005, ISBN 3-7954-4028-9.
* Erwin Schleich: Die Asam-Kirche in München – Ein Beitrag zur Restaurierung im September 1977. Stuttgart, 1977, ISBN 3-7984-0348-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Азамкірхэ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4104563-4 · LCCN: n78030330 · NKC: ko2015865508 · VIAF: 248110791 |
**Валасаткаўская капліца** — драўляная каталіцкая капліца ва ўрочышчы Валасатка Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці, помнік народнай архітэктурна-скульптурнай творчасці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1848 годзе на ўскраіне колішняй вёскі Валасаткі, у полі пры дарозе на Докшыцы. Узведзена як абярэг ад эпідэміі халеры, аб чым сведчыць надпіс на шыльдзе над уваходам: «Zmiłuj się nad nami, Panie. Od nagłej nespodzewanej śmerci i gnewu Twego zachowaj nas. Ratuj [od] choroby cholery. 1848 R» (бел.: Змілуйся над намі, Пане. Ад трагічнай нечаканай смерці і гневу Твайго захавай нас. Ратуй [ад] хваробы халеры. 1848 г).

Нягледзячы на тое, што сама вёска была ліквідавана ў 2003 годзе, капліца дзейнічае. Яе даглядаюць мясцовыя жыхары. На другім баку колішняга паселішча таксама захаваўся каталіцкі крыж.

Архітэктура
-----------

Уяўляе сабой невялікае шасціграннае ў плане збудаванне каркаснай канструкцыі з драўлянага бруса. Аснова капліцы — невысокі цокаль (зруб), пастаўлены на валунах. Нясучую канструкцыю складаюць шэсць кутніх брусоў, якія абапіраюцца на цокаль, а ўверсе злучаны гарызантальнымі бэлькамі. Паміж брусамі — сцены з гарызантальных дошак з нашчыльнікамі. 

Пабудова завершана невысокім гонтавым шатром з макаўкай, які знутры абапіраецца на крыжавіну. У арыгінальным выглядзе дах завяршаўся разной вазай-кубкам. На адной з граняў капліцы размешчаны дзвярны праём, на дзвюх процілеглых — вузкія аконныя праёмы ўверсе на шырыню грані.

У інтэр’еры вылучаецца драўляная скульптура XVIII стагоддзя «Укрыжаванне з прадстаячымі», выкананая народнымі майстрамі. У цэнтры кампазіцыі — укрыжаваны Хрыстос, па баках ад яго Дзева Марыя і Іаан Прадцеча. Унутры капліцы змешчаны выявы як каталіцкіх, так і праваслаўных крыжоў.

Зноскі
------

1. ↑  *Зьміцер Лупач*. 166-гадовую каплічку і крыж даглядаюць людзі ў нежылой вёсцы на Докшыччыне(недаступная спасылка). — Tut.by, 1 жніўня 2014  (бел.)
2. 1 2  Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5. С. 102
3. ↑  к // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. С. 49

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.
**Гімназія імя Яна Неруды** (чэшск.: Gymnázium Jana Nerudy) — шасцігадовая гімназія сярэдняй адукацыі, якая знаходзіцца ў пражскім раёне Мала-Страна на вуліцы Геліхава 457/3, Чэхія. Адна з найстарэйшых гімназій у Чэхіі.

Гісторыя
--------

Гімназія была заснавана 6 чэрвеня 1865 года. Да канца XIX стагоддзя разам з Лужыцкай семінарыяй была адной з адукацыйных устаноў, у якой вучылася будучая сербалужыцкая інтэлігенцыя. Студэнты Лужыцкай семінарыі для атрымання дзяржаўнай адукацыі праходзілі ў абавязковым парадку навучанне ў гэтай гімназіі. У XIX — пачатку XX стагоддзя называлася як *«Маластранская нямецкая гімназія»* па найменні *«Маластранскай гімназіі»,* якая існавала ў 40-е гады XIX стагоддзя. У сучасным будынку знаходзіцца з 1876 года, калі яе дырэктарам быў чэшскі педагог і грамадскі дзеяч Вацлаў Зялёны. З нагоды 100-годдзя з дня нараджэння чэшскага пісьменніка і паэта Яна Неруды гімназіі ў 1934 годзе было прысвоена яго імя.

У цяперашні час
Да 1990 года ў гімназіі дзейнічалі два аддзяленні: гуманітарнае аддзяленне і аддзяленне натуральных навук. З 1990 года сістэма навучання падзяляецца на два этапы, на працягу якіх выкладаюцца навуковыя і гуманітарныя дысцыпліны. З гэтага ж часу адукацыя ў гімназіі мае двухмоўны чэшска-англійскі і чэшска-французскі характар. У першы і другі год навучання прадметы выкладаюцца на англійскай мове. З трэцяга года навучання прадметы (акрамя курсу выяўленчага мастацтва і спорту) выкладаюцца на французскай мове.

Асноўны будынак гімназіі размяшчаецца на вуліцы Геліхава. Музычнае аддзяленне знаходзіцца на Коменскай плошчы.

У 1996/1997 і 2011/2012 гадах у музычным аддзяленні на Коменскай плошчы дзейнічала сістэма васьмігадовай адукацыі.

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Міклаўш Бедрых-Ралдубін (1859-1930) — сербалужыцкі пісьменнік і паэт;
* Уладзіслаў Ванчура — чэшскі пісьменнік;
* Міхал Весела (1863-1927) — сербалужыцкі паэт.
* Якуб Вяцлаўк (1885-1951) — бібліятэкар. Заснавальнік сербалужыцкай бібліяграфіі.
* Юрый Лусчанскі (1839-1905) — каталіцкі епіскап, прэфект апостальскай дыяцэзіі Мейсена.
* Міклаўш Жур (1859-1932) — лужыцкі пісьменнік, драматург і грамадскі дзеяч.
* Ёзаф Новак (1895-1978) — лужыцкі паэт і драматург;
* Іржы Параўбек — прэм'ер-міністр Чэхіі з 2005 па 2006 год;
* Ян Патачка — чэшскі філосаф.
* Ян Цыж-Гайнічанскі (1883-1948) — лужыцкі грамадскі дзеяч. Старшыня Сербалужыцкага нацыянальнага сходу.
* Ян Чэсла (1840-1915) — урач, сербалужыцкі паэт.
* Міхал Шэўчык (1870-1903) — лужыцкі пісьменнік, гісторык і публіцыст.
* Якуб Шэўчык (1867-1935) — лужыцкі паэт і грамадскі дзеяч.
* Міклаўш Юст (1885-1975) — лужыцкі публіцыст.

Зноскі
------

1. ↑  История гимназии
2. ↑  Łusčanski, Serbski seminar sw. Pětra w Prazy, стр. 16 — 17
3. ↑  Josef Jungmann, Historie literatury česke, стр. 657

Літаратура
----------

* Łusčanski, Serbski seminar sw. Архівавана 4 сакавіка 2016. Pětra w Prazy Архівавана 4 сакавіка 2016. Časopis Maćicy Serbskeje, 1892, с. 16 — 17

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт гімназіі  (чэшск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кавалёва.

**Кавалёва** (трансліт.: *Kavaliova*, руск.: Ковалёво) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варонаўскага сельсавета. За 14 км на паўднёвы ўсход ад Віцебска, 19 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.

Гісторыя
--------

У 18 стагоддзі вёска ў Віцебскім ваяводстве ВКЛ. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе ў складзе Расійскай імперыі, у Віцебскім павеце Пскоўскай, з 1776 года Полацкай губерняў. З 1796 года ў Беларускай, з 1802 года ў Віцебскай губернях. У пачатку 20 стагоддзя вёска пры рацэ Арлянка ў Каралёўскай воласці Віцебскага павета. У 1905 годзе 112 дзесяцін зямлі, адносілася да Лужынскай сельскай грамады. У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года ў Рудніцкім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1936 годзе ў вёску пераселены жыхары хутара Караміды, у 1939 годзе — хутароў Зазыбенкі, Целяшы, Тулавіна, Шарсцін, Пагошчына-1 і Пагошчына-2. З 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. У Другую сусветную вайну з сярэдзіны ліпеня 1941 года да канца снежня 1943 года акупіравана гітлераўскімі войскамі, якія ў кастрычніку 1943 года знішчылі 52 двары і забілі 40 жыхароў, 35 жыхароў прымусова вывезлі ў Германію. На франтах загінулі 39 вяскоўцаў, 21 — у партызанскай барацьбе. З 16 ліпеня 1954 года ў Варонаўскім сельсавеце. У 1996 годзе ў складзе калгаса «Запаветы Ільіча». Зараз вёска ў складзе КСУП «Вароны».

Насельніцтва
------------

* 10 двароў, 79 жыхароў (1905)
* 52 двары, 218 жыхароў (1941)
* 76 жыхароў (1969)
* 16 гаспадарак, 27 жыхароў (1996)
* 3 гаспадаркі, 4 жыхары (2018)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 10: Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. — 728 с.: іл. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-11-1126-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Варонаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вароны |  |
| Вёскі | Абухава ·  Астране ·  Бернікі ·  Друкава ·  Кавалёва ·  Лучынаўка ·  Паддуб'е ·  Паляі ·  Пушкары ·  Раніна ·  Цішкава ·  Яроміна |
**Сан-Бернардына** (англ.: San Bernardino County) — акруга ў штаце Каліфорнія, ЗША. Акруговы цэнтр — горад Сан-Бернардына. Насельніцтва акругі — 1 709 434 чалавекі (перапіс 2000 года), 2 060 950 чалавек (перапіс 2009 года). Сан-Бернардына з’яўляецца самай вялікай акругай у кантынентальных штатах па плошчы. Частка рэгіёна Унутраная Імперыя.

Гісторыя
--------

Айцец Франсіска Дамец назваў мясцовасць Сан-Бернардына 20 мая 1810 года ў дзень памяці святога Бернардына Сіенскага. Акруга была сфарміравана ў 1853 годзе шляхам раздзялення акругі Лос-Анджэлес. Частка тэрыторыі была перададзена акрузе Рыверсайд у 1893 годзе.

Геаграфія
---------

Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Каліфорнія. Мяжуе з акругай Іньё (на поўначы), штатам Невада (на паўночным усходзе), штатам Арызона (на ўсходзе), а таксама з каліфарнійскімі акругамі Рыверсайд (на поўдні), Орындж (на паўднёвым захадзе), Лос-Анджэлес і Керн (на захадзе). Акруга мае большую плошчу, чым тэрыторыі штатаў Нью-Джэрсі, Канектыкут, Дэлавэр і Род-Айленд разам узятыя і прыкладна супастаўная з тэрыторыяй такіх дзяржаў як Коста-Рыка або Боснія і Герцагавіна. Сан-Бернардына — найбуйнейшая па плошчы акруга ў кантынентальных ЗША.

На тэрыторыі акругі размяшчаюцца часткі нацыянальных паркаў Даліна Смерці і Джошуа-Тры, а таксама часткі нацыянальных лясоў Анджэлес і Сан-Бернардына, нацыянальны запаведнік Махавэ і частка нацыянальнага рэзервату дзікай прыроды Хавасу. Ёсць таксама яшчэ шэраг менш значных прыродаахоўных тэрыторый.

На тэрыторыі акругі размешчаны адзін з найбуйнейшых палігонаў у ЗША — «29 пальмаў».

Крыніцы
-------

1. ↑   Праверана 28 жніўня 2021.
2. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>

| ⛭Каліфорнія |
| --- |
| Сталіца | 
* Сакрамента

 |  |
| Найбуйнейшыя гарады | 
* Лос-Анджэлес
* Сан-Дыега
* Сан-Хасэ
* Сан-Францыска
* Лонг-Біч
* Фрэсна
* Сакрамента
* Окленд
* Санта-Ана
* Анахайм

 |
| Акругі | 
* Аламіда
* Алпайн
* Амадор
* Б’ют
* Вентура
* Глен
* Гумбальт
* Дэль-Нортэ
* Ёла
* Імперыял
* Іньё
* Калаверас
* Калуза
* Керн
* Кінгс
* Контра-Коста
* Ласен
* Лейк
* Лос-Анджэлес
* Мадэра
* Мано
* Мантэрэй
* Марын
* Марыпоса
* Мендасіна
* Мерсед
* Модак
* Напа
* Невада
* Орындж
* Плумас
* Плэйсер
* Рыверсайд
* Сакрамента
* Салана
* Сан-Беніта
* Сан-Бернардына
* Сан-Дыега
* Сан-Луіс-Абіспа
* Сан-Матэа
* Санома
* Сан-Францыска
* Сан-Хаакін
* Санта-Барбара
* Санта-Клара
* Санта-Крус
* Сатэр
* Сіскію
* Станіслаус
* Сьера
* Трыніці
* Туалэмі
* Туларэ
* Тэхейма
* Фрэсна
* Шаста
* Эль-Дарада
* Юба

 |
| Артыкулы па тэме | 
* Геаграфія
	+ Аэрапорты
	+ Аўтамагістралі
	+ Нацыянальныя паркі
* Гісторыя
	+ тэрыторыя Каліфорнія
* Культура
	+ Музыка
* Славутасці
* Урад
* Губернатар
	+ Спіс
* Сімвалы
	+ Сцяг
	+ Пячатка
	+ Гімн

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0391 7260 · LCCN: n80001143 · NKC: ge535423 · VIAF: 137199316 |
**Таа Юаньмін** (кіт. трад. 陶淵明, спр. 陶渊明, піньінь *Táo Yuānmíng*, 365 — 427) — кітайскі паэт і пісьменнік часоў Шасці царстваў.

Біяграфія
---------

Паходзіў з высакароднай, але збяднелай сям’і Таа. Нарадзіўся ў г. Чайсане, сучасная правінцыя Цзянсі. Яго сваякі ды і ён сам спачатку служылі дынастыі Усходняя Цзінь, а пасля дынастыі Лю Сун  (укр.) (бел.. Пра яго кар’еру мала звестак. У 393—395 гадах быў членам Савета вобласці Пензе. Пасля, з 399 года займаў пасаду служачага, які займаўся садамі і палямі імперыі. Часта ездзіў па краіне. Некаторы час жыў у сталіцы царства Цзіянкані, што была непадалёк ад сучаснага Нанкіна. У 405 годзе сышоў у адстаўку, расчараваўшыся ў палітыцы. Пасля гэтага ўвесь час пражываў у сваім маёнтку, складаючы вершы. Памёр у 427 годзе.

Творчасць
---------

Таа Юаньмін трымае *Ganoderma lingzhi*. Чэнь Хуншоу  (укр.) (бел. (XVII стагоддзе)
Таа Юаньмін — аўтар шматлікіх паэм і невялікіх вершаў, дзе ён апявае сельскае жыццё, усхваляючы арыстакратыю ранейшых часоў, у цэлым прыватнае жыццё, супрацьпастаўляючы яму дзяржаўную службу. Найбольш вядомай паэмай з’яўляецца «Вяртанне ў сады і палі». Даволі цікавай з’яўляецца паэма «Забарона на каханне». Усяго ў актыве Таа Юаньміна каля 160 вершаў.

Таксама склаў зборнік апавяданняў аб дзіўных і незвычайных з’явах пад назвай «Персікавая крыніца». У далейшым такія апавяданні сталі папулярнымі сярод кітайскіх пісьменнікаў.

Беларускія пераклады
--------------------

На беларускую мову перакладаў Мікола Мятліцкі.

Заўвагі
-------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. ↑  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>

Літаратура
----------

* Helwig Schmidt-Glintzer: Geschichte der chinesischen Literatur, Bern 1990, ISBN 3-406-45337-6

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90249390 · BNC: a11335166 · BNE: XX1777359 · BNF: 120322619 · CBDB: 0003835 · CiNii: DA02656284 · GND: 118947249 · ISNI: 0000 0001 0837 6836 · LCCN: n81074694 · LNB: 000031821 · NDL: 00317831 · NKC: jn20040206008 · NLA: 36605585 · NLP: A26589710 · NTA: 071347011 · NUKAT: n2009075753 · PTBNP: 1779664 · LIBRIS: 95993 · SUDOC: 02849878X · VIAF: 76331639 |

 |
**Аляксандр Іванавіч Грыўцоў** (15 красавіка 1914 — 18 лютага 1944) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Аляксандр Грыўцоў нарадзіўся 15 красавіка 1914 года ў вёсцы Лешчына Плата (цяпер — Галалобаўка Сонцаўскага раёна Курскай вобласці Расіі) у сям’і селяніна. Скончыў сем класаў школы, працаваў кіроўцам аўтабазы. У 1941 годзе Грыўцоў быў прызваны на службу ў Рабоча-Сялянскую Чырвоную Армію. З чэрвеня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да лютага 1944 года чырвонаармеец Аляксандр Грыўцоў быў шафёрам 504-га лёгкага артылерыйскага палка 65-й лёгкай артылерыйскай брыгады 18-й артылерыйскай дывізіі 3-га артылерыйскага корпуса прарыву 2-й ударнай арміі Ленінградскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Эстонскай ССР.

11 лютага 1944 года падчас фарсіравання Нарвы ў раёне вёскі Доўгая Ніва Сланцаўскага раёна Ленінградскай вобласці Грыўцоў здолеў без страт пераправіць матэрыяльную частку падраздзялення на заходні бераг. 18 лютага ён загінуў, дастаўляючы боепрыпасы і харчаванне дывізіёну, які трапіў у акружэнне. Пахаваны ў пасёлку Сінімяэ Эстоніі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 ліпеня 1944 г. «узорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» чырвонаармеец Аляксандр Грыўцоў пасмяротна быў удастоены звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалямі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
«Беларусьгеалогія» - вытворчае аб’яднанне па геолагаразведачных работах Рэспублікі Беларусь. Ажыццяўляе комплекснае вывучэнне нетраў, пошукі і разведку радовішчаў карысных выкапняў на тэр. Беларусі.

Стварэнне бел. геал. службы ўзыходзіць да 1922 (геолагаглебавая падсекцыя ў Інбелкульце). У 1930 арганізаваны Бел. геолагаразведачны трэст, функцыі якога ў 1933 перададзены Ін-ту геалогіі і гідрагеалогіі АН БССР. 3 1936 геолагаразведачная служба існавала ў складзе Нар. камісарыята мясц. прам-сці БССР, пры СНК СССР (з 1938), у Маскоўскім геал. упраўленні (Бел. геал. партыя, з 1943). У 1944 арганізавана Бел. геал. ўпраўленне. 3 1946 пачата планамернае вывучэнне нетраў. У 1965 у сістэме Упраўлення геалогіі пры СМ БССР створаны трэст «Белнафтагазразведка», у 1969 у яе ўвайшоў Ін-т геал. навук АН БССР (гл. Геолага-разведачны Беларускі навукова-даследчы інстытут). У 1979 Упраўленне геалогіі пры СМ БССР пераўтворана ва Упраўленне геалогіі БССР. У 1980 створана Бел. нафта-разведачная экспедыцыя глыбокага свідравання ў Зах. Сібіры. 3 1987 сучасная назва. 

У складзе «Беларусьгеалогія» (1995) 11 вытв. падраздзяленняў, у т.л. Беларуская геолагаразведачная экспедыцыя (у Слуцку), Беларуская гідрагеалагічная экспедыцыя (у Мінску), Цэнтр. геафіз. экспедыцыя (у пас. Калодзішчы каля Мінска), Геафізічная экспедыцыя (у Мінску), Мазырская нафтаразведачная экспедыцыя глыбокага свідравання і інш.

Літаратура
----------

* *Э. І. Свідэрскі.* «Беларусьгеалогія» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
**Рышард Кярсноўскі** (польск.: Ryszard Kiersnowski; 4 лістапада 1925 — 7 ліпеня 2006) — польскі гісторык, прафесар.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў 1925 годзе ў Вільні ў сям'і абшарніка і віленскага адваката Тадэвуша Кярсноўскага і Ганны з Рымшаў, дзяцінства правёў у Вільні і ў Падварышках. Вучыўся ў Віленскай гімназіі імя Жыгімонта Аўгуста.

Прафесар Рышард Кярсноўскі, быў членам Польскай акадэміі ведаў і Варшаўскага навуковага таварыства, напісаў 11 кніг і каля 200 артыкулаў, пераважна ў галіне нумізматыкі і гісторыі грошай у Сярэднявеччы.

Памёр у Варшаве ў 2006 годзе пасля цяжкай хваробы. Пахаваны на Павонзкаўскіх могілках.

Спасылкі
--------

* Маёнтак Падварышкі і суседнія Гайцюнішкі — pawet.net
**Ізацыянаты** — арганічныя злучэнні, якія змяшчаюць функцыянальную групу- N=C=O.

Уласцівасці
-----------

Ізацыянаты — гетэракумулены, з'яўляюцца актыўнымі электрафіламі. Пры ўзаемадзеянні з першаснымі і другаснымі амінамі ўтвараюць замешчаныя мачавіны, са спіртамі - карбаматы (урэтаны), гідроліз вадой да амінаў і вуглекіслаты.

Аднаўленне ізацыянатаў алюмагідрыдам літыю вядзе да метыламінаў:

RNCO + [H] {\displaystyle \to } RNHCH3
1,2-цыкладалучэнне ізацыянатаў да алкенаў выкарыстоўваецца для сінтэзу напружаных N-замешчаных бэта-лактамаў, якія з'яўляюцца, у прыватнасці, структурным фрагментам антыбіётыкаў пеніцылінавага шэрагу. Для атрымання незамешчанных лактамаў прымяняецца N-хлорсульфанілізацыянат, здольны далучацца нават да прасцейшых незамешчанных алкенаў і лёгкасці выдалення хлорсульфанільнай групы. У рэакцыі з 1,3-дыенамі N-хлорсульфанілізацыянат здольны ўтвараць і прадукты 1,4-цыкладалучэння.

Ізацыянаты здольныя да дымерызацыі з утварэннем урэтдыёнаў (1,2-азетыдын-2,4-дыёнаў), рэакцыя каталізуецца трыялкілфасфінамі і, з меншай эфектыўнасцю, троеснымі амінамі (напрыклад, пірыдынам). Рэакцыя зварачальная, пры нагрэве ўрэтдыёны раскладаюцца з утварэннем зыходных ізацыянатаў:

Ізацыянаты таксама могуць трымерызавацца з утварэннем тры-N-замешчаных цыянуравых кіслот. Гэтая рэакцыя каталізуецца слабымі асновамі (ацэтатам калію, трыэтыламінам і г.д.).

Узаемадзеянне імінафасфаранаў з ізацыянатамі па тыпу рэакцыі Вітыга з'яўляецца адным з метадаў сінтэзу карбадыімідаў:

R-N=PPh3 + R'-NCO {\displaystyle \to } R'-N=C=N-R + Ph3P=O

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларускі нацыянальны камітэт (значэнні).
**Белару́скі нацыяна́льны камітэ́т** (**БНК**) у Ігумене, таксама **Ігу́менскі белару́скі нацыяна́льны камітэ́т** — прадстаўнічы орган беларускіх нацыянальных арганізацый Ігуменскага павета ў 1919—1920 гадах. Створаны ў кастрычніку 1919 года ў Ігумене паводле ініцыятывы інструктара Часовага беларускага нацыянальнага камітэта М. І. Каспяровіча. У кіраўніцтва камітэту ўваходзілі Я. Е. Макась (старшыня), І. М. Савіч, З. Харытановіч і іншыя. Арганізоўваў беларускія школы, культурна-асветныя гурткі і кааператывы. Ініцыятар стварэння павятовай Беларускай школьнай рады Ігуменшчыны, разам з ёй выступіў у лістападзе 1919 года супраць закрыцця польскімі акупантамі Будслаўскай беларускай гімназіі. Знаходзіўся пад уплывам беларускіх эсэраў і беларускіх камуністычных арганізацый. Неафіцыйна падтрымліваў антыпольскі падпольны і партызанскі рух. Спыніў сваю дзейнасць з прыходам Чырвонай Арміі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 453. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ахендоўскі.
**Ахендоўскі Міхаіл Уладзіміравіч** (\*27 кастрычніка 1973, Дубасары, Рэспубліка Малдова) — старшыня Цэнтральнай выбарчай камісіі Украіны (2013—2018), член ЦВК (2004—2018).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 27 кастрычніка 1973 гады ў горадзе Дубасары, Рэспубліка Малдова. У 1997 годзе скончыў з адзнакай Інстытут міжнародных адносін Кіеўскага універсітэта ім. Тараса Шаўчэнкі па спецыяльнасці «міжнароднае права». Працоўную дзейнасць пачаў у 1991 годзе ў Нарыльскім горна-металургічным камбінаце ім. Завенягина. З 1993 года працаваў у таварыстве з абмежаванай адказнасцю "Юрыдычная фірма «Проксі» на пасадах рэферэнта, юрыста, намесніка дырэктара. З 2002 года — начальнік прававога ўпраўлення, віцэ-прэзідэнт Нацыянальнай тэлекампаніі Украіны. З чэрвеня 2003 года і да прызначэння ў лютым 2004 года членам Цэнтральнай выбарчай камісіі — намеснік дырэктара ТАА "Юрыдычная фірма «Проксі». Сябра Украінскай асацыяцыі міжнароднага права. 6 ліпень 2013 года таемным галасаваннем абраны Кіраўніком ЦВК. «За» прагаласавала 11 членаў ЦВК з 14.

Дзяржаўныя ўзнагароды
---------------------

* Заслужаны юрыст Украіны

Зноскі
------

1. ↑  Председателем ЦИК стал Охендовский / Украинская Правда, 6 июля 2013
2. ↑  Указ Президента Украины № 726/2010 от 25 июня 2010 года

Спасылкі
--------

* Ахендоўскі Міхаіл Уладзіміравіч — Старшыня Цэнтральнай выбарчай камісіі. Афіцыйны вэб ЦВК Архівавана 9 лістапада 2014.
* Склад Цэнтральнай выбарчай камісіі. Афіцыйны вэб ЦВК Архівавана 6 кастрычніка 2018.
**Су́зы** (эламскае *Шушан*, сучаснае *Шуш*) — старажытны горад, сталіца дзяржавы Элам.
Руіны каля 20 км на паўднёвы захад ад горада Дызфуль (тэрыторыя сучаснага Ірана).

Гісторыя
--------

У 1-й палавіне 3-га тыс. да н.э. Сузы — значны палітычны і эканамічныя цэнтр, пра што сведчаць выяўленыя ў выніку раскопак грабніцы цароў, вялікая колькасць прылад працы, зброя, вырабы з золата.
У 2-й палавіне 3-га — 1-й трэці 1-га тыс. да н.э. Сузы — сталіца Элама.
У 645 да н.э. горад быў зруйнаваны асірыйскім царом Ашурбаніпалам. Пасля заваявання персамі (сярэдзіна 6 ст. да н.э.) Сузы сталі зімняй рэзідэнцыяй Ахеменідаў, потым (з 4 ст. да н.э.) іх пераемнікаў — Аляксандра Македонскага (у гэты час горад развіваўся на ўзор грэчаскага поліса) і Селеўкідаў.

У 640-я гг. н.э. Сузы былі разбураны арабскімі заваёўнікамі. Як неўмацаванае паселішча горад існаваў некалькі стагоддзяў, потым заняпаў.

Цяперашні стан
--------------

Руіны Суз маюць выгляд 4 узгоркаў: «узгорак акропаля» на поўдні (царскі горад Элама), «узгорак ападаны» на поўначы (руіны ахеменідскага палаца, 521 — 1-я палавіна 4 ст. да н.э.) з рэльефамі з паліванай цэглы, рэшткі параднай залы-ападаны і храма агню), «узгорак царскага горада» на ўсходзе (рэзідэнцыя ахеменідскай і сасанідскай знаці), «узгорак горада рамеснікаў» (некропаль парфянскага і селеўкідскага часу) на ўсход ад царскага горада.

Ад протаэламскага перыяду (канец 4-га — пачатак 3-га тыс. да н.э.) дайшлі багатыя пахаванні з ляпнымі размаляванымі керамічнымі пасудзінамі і помнікамі іерагліфічнай эламскай пісьменнасці; ад эламскага мастацтва (2—1-га тыс. да н.э.) — скульптура, кераміка, размаляваныя паліваныя абліцоўкі, рэльефы, помнікі, прывезеныя з паходаў у Месапатамію (стэлы Нарам-Суэна, ці Нарамсінаbeen, Хамурапі; абедзве ў Луўры).
Найбольш познія знаходкі адносяцца да 9—10 ст. н.э.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Су́зы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 258. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сузы // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сузы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4118912-7 · NKC: ge351924 · VIAF: 122821601 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канарскі.

**Адам Канарскі** (польск.: Adam Konarski) герба «Абданк»; 1526 — 2 снежня 1574, Цёнжань) — біскуп пазнаньскі і дыпламат, пасол Рэчы Паспалітай у Каралеўстве Францыі (1573), пробашч пазнаньскага кафедральнага капітула (1552—1562).

Біяграфія
---------

Бацькі — ваявода калішскі Ежы Канарскі і Агнешка з Кабылінскіх. Навучаўся ў Акадэміі Любранскага, пасля ў Франкфурце-на-Одры, з 1542 у Вітэнбергу, пазней у Падуі, адкуль вярнуўся на радзіму ў 1547 годзе.

У 1548 годзе прыняты на каралеўскі двор сакратаром, а з 1551 таксама падкаморы пазнаньскі. У тым самым года адмовіўся ад пасады падкаморага, атрымаўшы пазнаньскую парафію. У 1552—1554 з дыпламатычнай місіяй у Рыме па загаду Жыгімонта Аўгуста. Па вяртанне атрымаў пасаду каноніка кракаўскага і схаластыка лэнчыцкага. У 1560 годзе ізноў накіраваны ў Рым. У 1562 годзе за заслугі перад каралём атрымаў біскупскую пасаду ў Познані, якую заняў па вяртанні ў Польшчу ў 1564 годзе.

У 1566—1567 выехаў у Падую. На сойме ў 1569 годзе дамагаўся далучэння Кіеўскага ваяводства да Кароны. Быў адным з падпісантаў Люблінскай уніі 1569 года. У 1570—1571 кароль двойчы выпраўляў Адама Канарскага на перамовы да Максіміліяна II Габсбурга ў справе дагаворы з Янам II Запольям. У 1571 годзе ездзіў да Максіміліяна II трэцім разам як пасол.

Удзельнік канвакацыйнага сойма  (польск.) (бел. 1573 года па падрыхтоўцы Варшаўскай канфедэрацыі, аднак не падпісаў яе. У 1573 падтрымаў абранне Генрыка III Валезы на караля польскага. Падчас перабывання ў Парыжы 29 жніўня 1573 года злажыў да караля пратэст супраць Варшаўскай канфедэрацыі.

На пасадзе пазнаньскага біскупа быў гарачым прыхільнікам Контррэфармацыі, запрасіў у Познань езуітаў.

Зноскі
------

1. ↑  Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 67.
2. ↑  Konrad Lutyński, Poznańscy prałaci i kanonicy w XVI wieku, w: Saeculum Christianum : pismo historyczno-społeczne 1/2, 1994 s. 138.
3. ↑  Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859. s. 87.
4. ↑  Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 42.
5. ↑  Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572—1576, Kraków 1917, s. 149.

Літаратура
----------

* Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski (red.) *Wielkopolski słownik biograficzny*, Warszawa-Poznań 1983, PWN ISBN 83-01-02722-3

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 132620375 · ISNI: 0000 0000 1938 8077 · NUKAT: n2012260200 · SUDOC: 134354605 · VIAF: 50393181 |
Вяночны двор звонку
Вяночны двор унутры
**Вяночны двор** — тып забудовы сялянскага двара, які характарызаваўся замкнутасцю двара будынкамі, жылымі і гаспадарчымі, з усіх або амаль з усіх бакоў. Адзін з 2 асноўных тыпаў забудовы сялянскага двара Беларусі (*Гл. таксама*: Пагонны двор). Быў больш уласцівы для старэйшых, невялікіх, бессістэмных паселішчаў, бо меў лепшыя абаронныя якасці. У найбольш ранніх тыпах вянкоў хаты стаялі ў глыбіні двара, а падвор’е абносілася гаспадарчымі пабудовамі. У далейшым адбывалася перамяшчэнне хаты і клеці ў бок вуліцы.

У старажытнасці такія двары фарміраваліся на значнай тэрыторыі славянскага этнагенезу, у Карпатах, Валыні, на поўдні Расіі. У Беларусі рысы вянковай забудовы пачалі фарміравацца ў жалезным веку (гарадзішча зарубінцаў 3—2 ст. да н.э. каля в. Чаплін у Лоеўскім раёне). У сярэднявеччы былі асабліва распаўсюджаны ў Паазер’і і Падняпроўі, пасля зямельнай рэформы 16 ст. пачалі выцясняцца пагоннымі, больш рацыянальнымі ў землекарыстанні. Вяночны двор існаваў у шэрагу варыянтаў і пераходных форм на шляху эвалюцыйнага збліжэння з пагонным дваром. Вынікам эвалюцыі каля паловы XIX стагоддзя і новым пераважным тыпам стаў двор з незвязанымі пабудовамі.

Гл. таксама
-----------

* Сыхэюань

Літаратура
----------

* Лакотка А. Вяночныя двары // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — № 3. — Мн.: Полымя, 1985. — ISSN 0131-2669 С. 32—33.
**Джорджыа Б’яндрата** (італ.: Giorgio Biandrata; каля 1515, Салуцца — 5 мая 1588, Альба-Юнія) — італьянскі ўрач, тэолаг, дзеяч Рэфармацыі ў Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім.

Біяграфія
---------

Джорджыа працаваў у Кракаве, дзе быў урачам каралевы Боны ў 1540—1544 гадах. У 1556 годзе пераехаў у Жэневу, дзе стаў прыхільнікам кальвінізму. Ужо праз два гады ён быў вымушаны пакінуць горад з-за антытрынітарскіх поглядаў, вярнуўся ў Рэч Паспалітую ў 1558 годзе, дзе актыўна ўключыўся ў дзейнасць рэфарматарскага руху і ў 1560 годзе быў абраны кіраўніком царквы ў Малой Польшчы.

Джорджыа быў адным з галоўных прыхільнікаў антытрынітарыянізму ў Рэчы Паспалітай, і, такім чынам, быў у канфлікце з Жанам Кальвінам, які пісаў да польскіх кальвіністаў лісты, папярэджваючы іх аб дзейнасці Б’яндраты. У выніку канфлікту з мясцовымі рэфарматарамі, Б’яндрата пачаў шукаць заступнікаў і знайшоў падтрымку ў літоўскага князя Мікалая Радзівіла Чорнага і Яна Кішкі, з якімі стварыў моцную фракцыю літоўскіх антытрынітарыяў (арыянаў).

У 1563 годзе Джорджыа адправіўся ў Трансільванію, дзе працаваў урачом і саветнікам Яна Жыгімонта Запальі. З 1571 года працаваў на Стэфана Баторыя і зрабіў для яго шэраг важных задач, у тым ліку спрыяў яго выбранню на пасаду польскага караля ў 1575 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Giorgio Biandrata // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
2. ↑  Giórgio Biandrata o Blandrata // Sapere.it — De Agostini Editore, 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63346450'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2521786'></a>

Літаратура
----------

* Gmiterek H. Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej połowa XVI — połowa XVII wieku, Lublin 1987
* Tazbir J. Reformacja w Polsce. Szkice o ludziach i doktrynie, Warszawa 1993

Спасылкі
--------

* Jerzy Blandrata, nota biograficzna i dzieła do pobrania Архівавана 7 чэрвеня 2012.
* George Blandrata // Encyclopædia Britannica. — 1911.  (англ.)  (Праверана 20 сакавіка 2012)
* *Howe Ch. A. Hughes P.* George Biandrata Архівавана 6 снежня 2013. // Dictionary of Unitarian & Universalist Biography. — Unitarian Universalist Historical Society.  (англ.)  (Праверана 20 сакавіка 2012)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Швейцарскі гістарычны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 12411718X · ISNI: 0000 0000 6159 3824 · LCCN: no2002064151 · NKC: mzk2012714675 · NLP: A27561501 · NUKAT: n99030915 · VIAF: 50152771 |

 |
**Гомаэратызм** — рэпрэзентацыя аднаполых адносін і гомасексуальнага жадання ў мастацтве, першым чынам у выяўленчым мастацтве і літаратуры.

Гвіда Рэні. Святы Себасцьян
Па меркаванні найноўшых даследчыкаў, канон гомаэратычнага быў закладзены, першым чынам, літаратурай і мастацтвам Старажытнай Грэцыі і Рыма, якія паслужылі затым асновай для мастацтва Эпохі Адраджэння, якое кадзіравала больш-менш адкрытыя выявы гомаэротыкі выкарыстаннем найбольш вядомых класічных сюжэтаў, якія мелі на ўвазе аднаполае каханне (Юпітэр і Ганімед, Аляксандр Македонскі і Гефестыён, Адрыян і Антыной і г. д.), а таксама жанраў, якія ў найбольшай ступені асацыяваліся з гэтай тэматыкай (у паэзіі, у прыватнасці, — элегіі і пастаралі). У далейшым круг сюжэтаў, уцягнутых у арбіту гомаэратычных асацыяцый, пашыраўся: у прыватнасці, з гомаэротыкай стаў звязвацца вобраз Святога Себасцьяна — як адзначае І. С. Кон, «мастакі Адраджэння (Гвіда Рэні, Перуджына, Бацічэлі, Антоніа дзі Месіна, Караваджа і інш.) зрабілі яго далікатным жаноцкім юнаком, амаль хлопчыкам, што давала багатую ежу гомаэратычнаму ўяўленню». У вострым перажыванні гомаэратызму карціны Рэні прызнаваўся, у прыватнасці, Юкіа Місіма ў кнізе «Споведзь маскі», заўважаючы пры гэтым, што «Магнус Хіршфельд змяшчае выяву святога Себасцьяна на першае месца сярод усіх твораў скульптуры і жывапісу, якія карыстаюцца асаблівым прыхільнасцю гомасексуалістаў», а Сальвадор Далі склаў паэму «Святы Себасцьян» і прысвяціў яе Федэрыка Гарсіа Лорцы, якому, як адзначаюць сучасныя даследчыкі, «вобраз святога Себасцьяна быў блізкі ў сувязі з яго гомасексуальнасцю».

Зноскі
------

1. ↑  Існуе і іншая традыцыя ўжывання тэрміна — у значэнні эратычнай цягі паміж людзьмі аднаго полу (у адрозненне ад гомасексуальнасці, якая разумеецца як уласцівасць асобы, якая мее такую цягу): гл. напрыклад, Timothy F. Murphy. Gay Science: The Ethics of Sexual Orientation Research. — Columbia University Press, 1999. (рэцэнзія ў International Gay and Lesbian Review Архівавана 31 снежня 2010.)
2. ↑  Stephen Guy-Bray. Homoerotic space: The poetics of loss in Renaissance literature — University of Toronto Press, 2002. — P. 4.  (англ.)
3. ↑  И. С. Кон. Лунный свет на заре: Лики и маски однополой любви. — М. Олимп, АСТ, 1998. — Стр. 393.
4. ↑  Ю. Мисима. Исповедь маски / Перевод Григория Чхартишвили. — СПб. Северо-Запад, 1994. — С. 33.
5. ↑  Александр Петряков. Дали — литератор // «Звезда», № 5, 2004.
Toyota PriusToyota PriusToyota Prius на ВікісховішчыToyota Prius на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Toyota |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 2015 — ц.ч. |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: | Японія |

ХарактарыстыкіМасава-габарытныя

|  |  |
| --- | --- |
| Даўжыня: | 4540 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Шырыня: | 1760 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Вышыня: | 1490 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Колавая база: | 2700 мм 
  |

Іншае

|  |  |
| --- | --- |
| Аб'ём бака: | 43 л 
  |

**Toyota Prius** — першы ў свеце аўтамабіль з гібрыдным сілавым агрэгатам, які ўяўляе сабой спалучэнне бензінавага рухавіка з электраматорам, якія працуюць ад акумулятара. Кампанія Toyota Motor Corporation упершыню прадставіла аўтамабіль у 1997 годзе. З таго часу было выпушчана 4 пакалення Toyota Prius:

* 1 пакаленне (XW10) — 1997—2003
* 2 пакаленне (XW20) — 2003—2009
* 3 пакаленне (XW30) — 2009—2015
* 4 пакаленне (XW50) — 2015 — ц.ч.

Апісанне '2016
--------------

Жорсткая база Toyota New Global Architecture (TNGA) і ўдасканаленая канструкцыя спрыяе спрытнаму кіраванні аўтамабілем. Toyota Prius 2016 года больш дакладная, чым папярэдняе пакаленне — менш нахіл кузава на паваротах і больш хуткая зваротная рэакцыя рулявога механізму. У той час, як эфектыўная магутнасць рухавіка нязначна паменшылася, у параўнанні з папярэднім пакаленнем, час паскарэння да 96,5 км/г застаецца такім жа — прыкладна 10 секунд. Кардынальна палепшыліся паказчыкі расходу паліва — 4,36 л/100 км па горадзе, 4,7 л/100 км па аўтамагістралі (4,06/4,44 л/100 км для палегчанай версіі Eco), у параўнанні з 4,61/4,9 л/100 км, якія дэманстравалі аўтамабілі папярэдняга пакалення.

Бяспека
-------

Вынікі краш-тэсту Toyota Prius 2016 ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS):

| Франтальны ўдар з
малым перакрыццем
(з боку вадзіцеля) | Франтальны ўдар з
сярэднім перакрыццем | Бакавыя бок | Моцнасць даху | Падгалоўнікі
і сядзенні |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Добра | Добра | Добра | Добра | Добра |

Агляд мадэлі
------------

Чацвёртае пакаленне Toyota Prius было прадстаўлена восенню 2015 года. Гэта быў першы аўтамабіль на базе новай архітэктуры Toyota New Global Architecture (TNGA).

* Toyota Prius_frontToyota Prius\_front
* Toyota Prius_sideToyota Prius\_side
* Toyota Prius_lightToyota Prius\_light

Зноскі
------

1. ↑  Обзор тест-драйва: Toyota Prius 2016
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 лістапада 2017. Праверана 17 лістапада 2017.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Toyota Prius
**Іван Масагэ Орта** (катал.: Iván Massagué i Horta; нар. 4 верасня 1976, Барселона) — іспанскі акцёр.

Біяграфія
---------

Іван Масагэ Орта нарадзіўся 4 верасня 1976 года ў Барселоне (Каталонія). З 1996 по 1999 год Масагэ вучыўся ў барселонскай тэатральнай школе «Nancy Tuñón». Вядомасць прыйшла да Масагэ дзякуючы яго інтэрпрэтацыі Джоні ў апошняй частцы тэлесерыяла «Сем жыццяў[es]» (2005—2006). Пазней ён зняўся ў ролі Марка ў серыяле «Сям’я Мата[es]» (2007—2009), а затым у ролі Бурбуджы ў тэлесерыяле «Каўчэг[es]» (2011—2013).

У 2006 годзе Масагэ сыграў заіку ў фільме Гільерма дэль Тора «Лабірынт фаўна». У 2013 годзе выканаў ролю Лукаса ў навукова-фантастычным фільме «Апошнія дні[es]». У 2019 годзе сыграў галоўную ролю ў сацыяльным фантастычным фільме «Платформа[en]».

Заўвагі
-------

1. ↑  Iván Massagué (ісп.). *Zona El Barco*.  Antena 3. Архівавана з першакрыніцы 24 мая 2011. Праверана 1 кастрычніка 2018.

Спасылкі
--------

* Іван Масагэ на сайце «*Internet Movie Database*»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX1736377 · ISNI: 0000 0001 1880 2800 · LCCN: no2011054648 · VIAF: 100924584 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Майсеня.

**Канстанцін Мікалаевіч Майсеня** (15 жніўня 1923, в. Вялікая Ліпа, Нясвіжскі павет — 12 кастрычніка 2006, Гайнаўка) — беларускі грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сялянскай сям’і. Бацька Мікалай, маці з дома Булгак.

Перад Другой сусветнай вайной Канстанцін Майсеня скончыў 7 клас пачатковай школы. Падчас вайны працаваў з бацькамі на гаспадарцы. Пасля вайны працаваў слесарам на чыгунцы Баранавічы — Брэст. У 1945 годзе прыехаў у Польшчу і ў 1946—1949 гадах працаваў кіраўніком фінансавага аддзела ў камісіі па рэпатрыяцыі ў Бельску Падляскім, а таксама бухгалтарам у будаўнічым кааператыве. Вучыўся ў Вышэйшай гандлёвай школе ў Познані. Пасля вучобы працаваў бухгалтарам кааператыве ў Міклашове Гайнаўскага павета. У 1954 годзе быў прызначаны на пасаду кіраўніка Эканамічнага тэхнікума ў Бельску Падляскім. Пазней быў старшынёй у павятовым упраўленні Беларускага грамадска-культурнага таварыства ў Бельску Падляскім. У 1958—1959 гадах быў дырэктарам будаўнічага прадпрыемства ў Бельску Падляскім. З 1960 года быў кіраўніком Павятовага ўпраўлення гмінных кааператываў у Гайнаўцы. У 60-х пабудаваў на тэрыторыі Гайнаўскага павета больш за 100 вясковых крам. Пэўны час выконваў абавязкі раднага Нацыянальнай павятовай рады. За заслугі ў развіцці вёсак на Гайнаўшчыне быў узнагароджаны Кавалерскім крыжам ордэна адраджэння Польшчы.

У выніку данясенняў у 1968 годзе быў выключаны з Польскай аб’яднанай рабочай партыі за беларускі патрыятызм. У 1970-х выступіў з прапановай пабудовы беларускага музея ў Гайнаўцы, а пазней кіраваў работай Грамадскага камітэта пабудовы музея. Пазней выконваў функцыі дырэктара будаўнічай фірмы «Las» у Імшарах каля Міхалова (1972—1975). Выконваў функцыі Прадпрыемства будаўнічай керамікі ў Старым Ляўкове (1975—1977), Ваяводскага сельскагаспадарчага прадпрыемства ў Нараўцы (1977—1980), таксама быў старшынём калгасу ў Бельшчыне (1980—1981). Быў сакратаром Беларускага грамадска-культурнага таварыства, а пасля намеснікам старшыні (1981—1988). Апошнім месцам працы быў калгас (1988—1991). У 1991 годзе выйшаў на пенсію.

У 2003 годзе ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь за шматгадовую плённую дзейнасць па захаванні і развіцці беларускай культуры ў Польшчы, значны асабісты ўклад у справу ўмацавання беларуска-польскіх культурных адносін і ў сувязі з 80-годдзем з дня нараджэння.

Канстанцін Майсеня памёр у 2006 годзе ў Гайнаўцы, тамсама пахаваны на праваслаўных могілках. У 2008 годзе ў Музеі і асяродку беларускай культуры ў Гайнаўцы ў яго памяць адкрыта мемарыяльная шыльда.

Спасылкі
--------

* Беларускі Музей у Гайнаўцы / Тамаш Ціханюк. — Гайнаўка : Аб’яднанне Музей і Асяродак Беларускай Культуры ў Гайнаўцы, 2012. — С. 35—37. — ISBN 978-83-63609-24-5

Заўвагі
-------

1. ↑  Аб узнагароджанні К. М. Майсені Ганаровай граматай Савета Miнiстpaў Рэспублікі Беларусь
**Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Salem State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сейлем у штаце Масачусетс, ЗША. 

Універсітэт прапануе шырокі выбар ступеняў бакалаўра і магістра, а таксама аспірантуры па больш чым 40 акадэмічных дысцыплінах.

Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт быў заснаваны ў 1854 годзе як нармальная школа пад кіраўніцтвам Гарацыя Мана ў яго намаганнях па забеспячэнні даступнай педагагічнай адукацыі па ўсёй краіне. Школа была чацвёртай падобнай вучэльняй, якая адкрылася ў штаце Масачусетс, і толькі дзесятай у ЗША.

У 1898 годзе ў вучэльні сталі разам навучацца жанчыны і мужчыны, хаця колькасць мужчын заставалася невялікай да адкрыцця адукацыйнай праграмы ў галіне камерцыйнай адукацыі ў 1908 годзе, якая спалучала бізнес-практыку з педагагічнай падрыхтоўкай. У 1921 годзе дзяржава дазволіла такім вучэльням прапаноўваць чатырохгадовыя праграмы атрымання ступені бакалаўра, першай з якіх была прапанавана менавіта камерцыйная адукацыя.

У 1960 годзе школа была перайменавана ў Сейлемскі дзяржаўны каледж пасля таго, як атрымала права прапаноўваць розныя ступені бакалаўра гуманітарных навук і ступені бакалаўра у галіне бізнесу.

26 ліпеня 2010 года губернатар штата Масачусетс Дэвал Патрык падпісаў закон, паводле якога Сейлемскі дзяржаўны каледж і восем іншых дзяржаўных навучальных устаноў штата атрымалі статус універсітэта. Школа афіцыйна стала Сейлемскім дзяржаўным універсітэтам 26 кастрычніка 2010 года.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 8935 1851 · LCCN: n84007695 · Microsoft: 44948468 · VIAF: 130231193 |
**Ваенныя дзеянні** — арганізаванае выкарыстанне сіл і сродкаў дзеля выканання пастаўленых баявых задач часткамі, злучэннямі, аб'яднаннямі ўсіх відаў узброеных сіл.

Вядуцца ў розных формах на зямлі, у паветры і на моры. Характарызуюцца, з сяр. 20 ст. рашучасцю мэт і вялікім прасторавым размахам, удзелам буйных груповак войск (сіл), шырокім выкарыстаннем усіх відаў зброі і баявой тэхнікі, высокай манёўранасцю, дынамічнасцю і хуткацечнасцю, рэзкімі зменамі сітуацыі, вялікім выдаткаваннем матэрыяльных сродкаў. Тэрмін «ваенныя дзеянні» звычайна ўжываецца ў дачыненні да дзеянняў стратэгічнага маштабу, а ў дачыненні да дзеянняў аператыўна-тактычнага маштабу ўжываецца тэрмін «баявыя дзеянні».

Формы ваенных дзеянняў
----------------------

Формы ваенных дзеянняў ужываюцца ў залежнасці ад маштабу ўзброенай барацьбы, магчымасцяў відаў узброеных сіл і родаў войск (сіл), мэты ваенных дзеянняў і характару задач, што выконваюцца.

Да форм ваенных дзеянняў адносяцца: аперацыя, бітва, баявыя дзеянні (у т.л. сістэматычныя баявыя дзеянні), бой, удар (у т.л. ядзерны).

Літаратура
----------

* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил. С.146.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12220732r · GND: 4201729-4 · LCCN: sh87007553 · NKC: ph152823 · SUDOC: 030879752 |