У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Давід.

**Давід I Святы** (англ.: David I The Saint, шатл. гэл.: Dabíd mac Maíl Choluim, 1084 — 24 мая 1153) — кароль Шатландыі з 1124 года, малодшы з 6 сыноў Малькальма III і Святой Маргарыты. За час, праведзены пры англійскім двары, зведаў вялікі ўплыў нарманскай культуры, што адбілася на характары рэформ дзяржаўнага ладу, які ён праводзіў. У часы кіравання Давіда была адчаканена першая шатландская нацыянальная манета, узмацнілася цэнтралізацыя ўлады, была запазычана нарманская феадальная сістэма, прыняты збор законаў «*Leges inter Brettos et Scottos*», уведзена сістэма бургаў. Пры Давідзе ў Шатландыі ўзрос уплыў нарманскіх рыцараў, шматлікія з якіх сталі родапачынальнікамі вядомых шатландскіх родаў. Давід аказваў падтрымку царквы.

Раннія гады
-----------

У лістападзе 1093 года, пасля гібелі Малькальма III і яго старэйшага сына Эдуарда падчас уварвання ў Нартумбрыю, шатландскі прастол захапіў брат караля Дональд III. Давід і яго браты Эдмунд, Эдгар і Аляксандр вымушаны былі бегчы ў Англію, дзе тым часам знаходзіўся іх зводны брат Дункан. У 1097 годзе Эдгар пры падтрымцы Вільгельма II Рудога зрынуў Дональда III і стаў новым каралём, пасля чаго Давід з братамі змог вярнуцца на радзіму.

Уладанні Давіда — каралеўства Стратклайд
У 1107 годзе памёр бяздзетны кароль Эдгар. Тэрыторыі каралеўства былі падзелены згодна з воляй нябожчыка паміж двума яго братамі — Аляксандрам і Давідам. Аляксандр атрымаў каралеўскі тытул і землі на поўнач ад рэк Форт і Клайд, Давіду ж дасталіся паўднёвыя тэрыторыі і тытул кіраўніка Камберленда.
У 1114 годзе пасля шлюбу з Мацільдай Давід стаў апекуном яе сына і часовым кіраўніком ва ўладаннях жонкі.

Кароль усёй Шатландыі
---------------------

### Паўстанні

27 красавіка 1124 года, пасля смерці брата, Давід атрымаў у спадчыну яго ўладанні і стаў поўнаўладным кіраўніком усяго каралеўства. Кіраванне Давіда I лічыцца пачаткам эпохі феадалізму ў раўніннай частцы Шатландыі.

У 1130 годзе памёр кіраўнік Марэя — Хет, які быў зяцем Лулаха. Яго сыны Ангус і Малькальм паднялі мяцеж супраць Давіда, які знаходзіўся ў Англіі. У бітве пры Стракатра Ангус загінуў канетаблем Эдуардам. Кароль Шатландыі сабраўшы вялікае войска, якое ўключала нарманскіх рыцараў з Нартумбрыі, выступіў насустрэч паўстанцам. Паўстанне было падушана, Малькальм патрапіў у палон, а Мюрэй быў канфіскаваны на карысць кароны.

У 1134 годзе абвясціўшы сябе сынам кіраўніка Марэя супраць Давіда падняў паўстанне манах Вімунд. Яго прыхільнікі рабавалі паўднёвы захад Шатландыі. У гэтым жа годзе яно было падушана.

### Удзел у англійскай грамадзянскай вайне

Асноўны артыкул: **Грамадзянская вайна ў Англіі 1135—1154 гадоў** Асноўны артыкул: **Бітва штандараў**
Статуя Давіда I на заходнім партале сабора Сент-Джайлс, Эдынбург
Пасля смерці ў 1135 годзе англійскага караля Генрыха I Баклерка ў яго не засталося сыноў. На англійскі прастол прэтэндавалі дачка Генрыха Мацільда і яго пляменнік Стэфан Блуаскі. Правы на англійскую спадчыну былі і ў Давіда, як у пляменніка апошняга англасаксонскага караля Эдгара Этэлінга. Але быўшы ў сваяцтве як з Мацільдай так і са Стэфанам Давід прэтэнзій не высоўваў, а разам з іншымі баронамі прысягнуўся Мацільдзе як спадчынніцы.

Пасля раптоўнай смерці Генрыха I першым у Лондан прыбыў Стэфан і быў каранаваны, з-за таго, што многія бароны былі не задаволены тым, што імі будзе кіраваць жанчына. Давід I пад маркай абароны правоў пляменніцы ўварваўся ў Англію і атрымаў падтрымку Поўначы (Ньюкасл, Уорк, Норгем, Карлайл), але Поўдзень не падтрымаў Мацільду. Паміж Стэфанам і Давідам пачаліся перамовы ў выніку якіх кароль Шатландыі вярнуў сабе графства Хантынгдан, Карлайл, Данкастэр, акрамя таго яму быў абяцаны Нартумберленд. Прысягу за гэтыя землі прынёс сын Давіда Генрых.

У 1138 годзе сын Давіда Генрых наведаў Англію, дзе атрымаў цёплы прыём. Незадаволеныя тым, што іх шануюць менш за замежніка, архібіскуп Кентэрберыйскі і кіраўнік Чэстэра пакінулі двор, чым, паводле меркавання шатландскага караля, нанеслі абразу. Давід у якасці кампенсацыі запатрабаваў Нартумберленд і атрымаў адмову. У 1138 годзе шатландскія войскі пад камандаваннем яго пляменніка Вільгельма Фіц-Дункана зноў уварваліся ў Англію.

З прычыны таго, што шатландская армія, якая складалася з разнастайных частак, была бязлітаснай да мірнага насельніцтва ёй адказвалі тым жа. Таму пасля перамогі пры Клітэры над арміяй Стэфана Давід не толькі не атрымаў падтрымкі Поўначы, а сустрэў супраціўленне, бласлаўлёнае архібіскупам ёркскім. 22 жніўня 1138 года арміі Стэфана і Давіда сустрэліся каля Нарталертана. Перад бітвай частка нармандскіх баронаў, якія былі адначасова васаламі двух каралёў, паспрабавалі схіліць бакі да міру, але з-за таго, што Давід адмовіўся, яны склалі з сябе клятву вернасці.

Даследчыкі сцвярджаюць, што з-за тактычных пралікаў Давіда бітва была прайграна. Спроба Давіда ўзяць рэванш каля Нарталертана не ўдалася, але ён змог сабраць разрозненыя атрады і адступіў да Карлайла.

У вайну ўмяшаўся папскі легат Альберык які прапанаваў каралям заключыць мір. Перамовы вялі жонка караля Стэфана Мацільда і сын Давіда Генрых. Паводле Нотынгемскага дагавора Генрых атрымліваў Нартумберленд акрамя гарадоў Ньюкасла і Бамбара, за якія ён атрымліваў два гарады ў паўднёвай Англіі.

Крэпасці Давіда і Малькальма

Сям’я
-----

Муж Мацільды, дачкі Вальтэафа, графа Нартумбрыі

* Малькальм (каля 1114 ? 1116/1117)
* Генрых Шатландскі (1114—12 чэрвеня 1152) — граф Хантынгдан (1130—1138, 1138—1141) і граф Нартумбрыі (1139—1152)
* Кларыса
* Гадзірна

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
3. 1 2 3  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. 1 2  Эдгар, шотландский король // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
5. ↑  Мацільда была дачкой сястры Давіда, з дачкой іншай сястры быў жанаты Стэфан
6. ↑  у якасці трымальніка англійскіх ф’ефаў
7. ↑  Закутай у латы англійскай конніцы ён супрацьпаставіў слабаарганізаваных воінаў з Голуэя, якія не мелі брані. У баі яны панеслі цяжкія страты і, пачуўшы ад аднаго англійскага воіна, што шатландскі кароль забіты, у адступілі, дэзарыентаваўшы астатнія войскі шатландцаў.
8. ↑  як сваячка двух каралёў

Літаратура
----------

* *Мак-Кензи Агнес.* Кельтская Шотландия. — м: Вече, 2006. — С. 161—204. — 336 с. — 2 000 экз. — ISBN 5-9533-1527-9.

Спасылкі
--------

* KINGS OF SCOTLAND 1034-1290:DAVID I (англ.). *Foundation for Medieval Genealogy*. Архівавана з першакрыніцы 12 лютага 2012. Праверана 8 мая 2010.
* Дэвид I "Святой" **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Родовид*. Архівавана з першакрыніцы 13 лістапада 2017. Праверана 22 мая 2011.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ПапярэднікАляксандр I | Кароль Шатландыі 1124 —1153 | ПераемнікМалкальм IV |
|

| ⛭Пікцкія і шатландскія манархі |
| --- |
| Каралі піктаў |  Дрэст I ·  Таларк I ·  Нехтан I ·  Дрэст II ·  Галан ·  Дрэст III ·  Дрэст IV ·  Гартнарт I ·  Кэйлтрам ·  Таларк II ·  Дрэст V ·  Галам Кеналеф ·  Брудэ I ·  Гартнарт II ·  Нехтан II ·  Кініях ·  Гартнарт III ·  Брудэ II ·  Таларк III ·  Таларкан I ·  Гартнарт IV ·  Дрэст VI ·  Брудэ III ·  Таран ·  Брудэ IV ·  Нехтан III ·  Дрэст VII ·  Альпін I ·  Энгус I ·  Брудэ V ·  Кініяд I ·  Альпін II ·  Таларкан II ·  Дрэст VIII ·  Конал ·  Канстанцін ·  Энгус II ·  Дрэст IX ·  Эоганан ·  Вурад ·  Брудэ VI ·  Кініяд II ·  Брудэ VII ·  Дрэст X |
| Каралі шатландскія |  Кенет I ·  Дональд I ·  Канстанцін I ·  Эд Беланогі ·  Гірык ·  Эохейд *(спрэчна)* ·  Дональд II ·  Канстанцін II ·  Малькальм I ·  Індульф ·  Дуф ·  Кулен ·  Амлаф *(спрэчна)* ·  Кенет II ·  Канстанцін III ·  Кенет III ·  Малькальм II ·  Дункан I ·  Макбет ·  Лулах ·  Малькальм III ·  Дональд III ·  Дункан II ·  Дональд III ·  Эдмунд *(спрэчна)* ·  Эдгар ·  Аляксандр I ·  Давід I ·  Малкальм IV ·  Вільгельм I ·  Аляксандр II ·  Аляксандр III ·  Маргарэт *(спрэчна)* ·  *першае міжцарства* ·  Іаан I ·  *другое міжцарства* ·  Роберт I ·  Давід II ·  Роберт II ·  Роберт III ·  Якаў I ·  Якаў II ·  Якаў III ·  Якаў IV ·  Якаў V ·  Марыя Сцюарт ·  Якаў I\* ·  Карл I\* ·  Карл II\* ·  Якаў II\* ·  Марыя II\* ·  Вільгельм III\* ·  Ганна\* |
| \* таксама каралі Англіі і каралі Ірландыі |


| ?Давід I — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Crínán of Dunkeld[d] |  | Duncan, Mormaer of Atholl[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Дункан I[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Bethóc[d] |  | Malcolm II of Scotland[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Малькальм III |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Siward, Earl of Northumbria[d] |  | Beorn Estrithson[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Сібіла Нартубрыйская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ealdred of Bamburgh[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ælfflæd[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | NN[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Давід I |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Этэльрэд Неразумны |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Эдмунд Жалезнабокі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Эльфгіфу Ёркская[d] |  |
|  |  |  |  | Эдуард Выгнаннік[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Ealdgyth[d] |  | Aelfthryth[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Маргарыта Шатландская |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Эца[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Агата Кіеўская |  | Рыкса Латарынгская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Мацільда[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Dictionary of National Biography · Notable Names Database · Universalis · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15044497z · GND: 121837580 · ISNI: 0000 0003 8343 819X · LCCN: n87894153 · NTA: 230003826 · SUDOC: 108783901 · VIAF: 268847311 · ULAN: 500316532 |

 |