Стужка-перавязь Ордэна Леапольда I  (укр.) (бел.
**Перавязь**, **тальмах** — перакінутая праз плячо стужка або рэмень, які з’яўляецца дэталлю ўбору.

Плечавая ордэнская стужка
-------------------------

У ордэнаў большасці краін ордэнская стужка  (укр.) (бел. першай (або адзінай, як у рускага ордэна Андрэя Першазванага  (укр.) (бел.) ступені ордэна прадстаўляе сабой перавязь (стужку цераз плячо) з дарагой шаўковай муаравай тканіны. На плячы стужка працягваецца пад эпалет або пад пагон. У залежнасці ад статута ордэна, стужка носіцца альбо праз правае, альбо праз левае плячо.

Ваенныя перавязі
----------------

Перавязі выкарыстоўваюцца і як элемент ваеннай формы. У Старажытным Рыме перавязь для мяча называлася *балтэй* (лац.: balteus) або *цынгулум* (лац.: cingulum); гэтымі словамі, акрамя таго, маглі называць і пояс. Ён шчыльна прымыкаў да корпуса з прычыны цяжару самога мяча, але таксама прытрымліваўся рамянямі панцыра  (укр.) (бел.. Простыя легіянеры насілі балтэй праз левае плячо (меч такім чынам апыняўся з правага боку), цэнтурыёны — праз правае. У асноўным упрыгожваўся рознымі металічнымі насечкамі, а пазней — нават каштоўнымі камянямі.

Нямецкая берандзейка для аркебузы.
У Расійскай імператарскай арміі паласатыя шалікі цераз плячо з канца XVII стагоддзя служаць для адрознення афіцэраў ад ніжніх чыноў (разам з гаржэтамі  (укр.) (бел. і пратазанамі). На 1700 год шалікі былі трохкаляровымі, з палосамі расійскага сцяга — белай, сіняй і чырвонай, упрыгожанымі двума кутасамі (срэбнымі ў обер-афіцэраў, залатымі ў штаб-афіцэраў). У 1727—1730 гадах шалікі штаб-афіцэраў мяняюць расфарбоўку: палосы мяняюцца на сярэбраную, зялёную і чырвоную. У 1730—1740 гадах шалікі становяцца двухколернымі, колераў георгіеўскай стужкі (чорна-жоўтыя ў обер-, чорна-залатыя ў штаб-афіцэраў). У сярэдзіне XVIII стагоддзя месца нашэння шаліка змяняецца: ён перамяшчаецца на пояс і з тых часоў становіцца афіцэрскім поясам  (укр.) (бел..

«Салдацкай перавяззю» называўся рэмень цераз плячо для нашэння патроннай сумкі  (укр.) (бел.; скураную або тканевую перавязь для нашэння халоднай зброі называюць партупеяй  (укр.) (бел. перавязь сцяганосца або кавалерыста — панталерам  (укр.) (бел. (служыць для мацавання тронка сцяга, стрэльбы і лядаўніцы), рэмень з кішэнямі для захоўвання куль — бандальерам  (укр.) (бел.. У XVII стагоддзі стральцы насілі перавязь з падвешанымі трубкамі для адмераных порцый пораху — берандзейку  (укр.) (бел..

Міс Чылі-2007 Бернардзіна Суніга.

Геральдычныя перавязі
---------------------

Перавязь у геральдыцы — дыяганальная паласа, якая перасякае шчыт справа. Ганаровая або галоўная геральдычная фігура.

Зноскі
------

1. ↑  Лазука, 2015, с. 139
2. ↑  Балтей // *Ф. Любкер.* Реальный словарь классических древностей  (руск.)
3. ↑  Офицерский шарф
4. ↑  Перевязывать // Толковый словарь живого великорусского языка  (руск.) (бел. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд.. — СПб.: Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.

Літаратура
----------

* *Лазука, Барыс Андрэевіч.* Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. — Мінск: Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |