**Імперская зямля Эльзас-Латарынгія** (ням.: Reichsland Elsaß-Lothringen, фр.: Alsace-Lorraine) — «імперская зямля» Германскай імперыі, размешчаная на тэрыторыі сённяшняй Усходняй Францыі. Уключала Эльзас і ўсходнюю Латарынгію, звязаныя агульнай гісторыяй.

Дзяржаўны лад
-------------

У адрозненне ад дзяржаў ці прускіх правінцый, якія ўваходзяць у склад імперыі, Эльзас-Латарынгія непасрэдны падпарадкоўвалася імператару, прадстаўленаму намеснікам (ням.: Statthalter); у 1871—1879 гадах яго функцыі выконваў обер-прэзідэнт (ням.: Oberpräsident). З 1911 года ў Эльзаса-Латарынгіі з'явіўся ландтаг, які складаўся з першай палаты і другой палаты, да гэтага яго функцыі выконваў зямельны камітэт (ням.: Landesausschuss), якія выбіраўся трыма бецырктагамі, выканаўчым органам з'яўлялася міністэрства (*Ministerium*), на чале якога стаяў дзяржаўны сакратар (*Staatssekretär*), вышэйшым судовым органам — Вышэйшы зямельны суд Кольмара (*Oberlandesgericht Colmar*), прадстаўнікоў у Бундэсраце Эльзас-Латарынгія не мела, у Рэйхстаг прамым галасаваннем выбірала 15 членаў. Тэрыторыя Эльзас-Латарынгіі была падзелена на адміністрацыйныя акругі (ням.: Regierungsbezirk), прадстаўнічыя органы адміністрацыйных акруг — бецыркстагі (ням.: Bezirkstag), інтарэсы імператара прадстаўлялі ўрадавыя прэзідэнты (ням.: Regierungspräsident).

Гісторыя
--------

### Утварэнне «імперскай зямлі»

Латарынгія плача на плячы Эльзаса. Помнік у Нансі
Пасля франка-прускай вайны значная частка Латарынгіі і амаль увесь Эльзас былі перададзены Германіі. У той жа час у Францыі актыўным быў рэваншысцкі рух у падтрымку аднятых правінцый, у гонар Эльзаса і Латарынгіі ў многіх гарадах краіны называліся вуліцы, у Нансі — старажытнай сталіцы Латарынгіі, якая засталася ў складзе Францыі — быў адкрыты алегарычны помнік дзвюм правінцыям.

Супрацьпраўныя і правакацыйныя дзеянні ваенных колаў Германіі ў стаўленні да жыхароў эльзаскага гарадка Цаберн (цяпер — *Саверн*) (Цабернскі інцыдэнт) у 1913 г. прывялі да палітычнага крызісу ў Германіі.

У часы Першай сусветнай вайны эльзасцы і латарынгцы адмаўляліся ваяваць у нямецкай арміі, іх дэвізам быў лаканічны выраз: «Без нас!». У лістападзе 1918 г. была абвешчана Эльзаская Савецкая Рэспубліка, але да канца вайны саюзнікі занялі значную частку Эльзаса і Латарынгіі. Паводле ўмоў Версальскага мірнага дагавора, Францыя ў 1918 годзе вярнула сабе гэтыя землі.

### Далейшая гісторыя

Пасля акупацыі Францыі ў 1940 годзе, Эльзас і Латарынгія зноў перайшлі пад кантроль Германіі. У 1944 годзе яны былі заняты саюзнымі войскамі, і пасля вайны афіцыйна вернуты Францыі. На тэрыторыі Эльзаса і Латарынгіі сёння размешчаны французскія дэпартаменты Верхні Рэйн, Ніжні Рэйн і Мозель.

Города
------

* Страсбург (фр.: Strasbourg, ням.: Straßburg).
* Мец (фр.: Metz, ням.: Metz).
* Кальмар (фр.: Colmar, ням.: Kolmar).

Літаратура
----------

* *Водовозов В.В..* Эльзас-Лотарингия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Звягинцев Е. А..* Лотарингия, герцогство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Водовозов В.В..* Эльзас, герцогство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.


1. ↑
2. ↑  Annales de géographie — Armand Colin, 1891. — ISSN 0003-4010; 1777-5884<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2861815'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2850670'></a>