| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Баі за Вільярэаль** — адзін з эпізодаў грамадзянскай вайны ў Іспаніі, калі рэспубліканскія войскі спрабавалі захапіць баскскі горад Віторыя-Гастэйс, які з ліпеня 1936 года знаходзіўся пад уладай мяцежнікаў-нацыяналістаў.

Планы і сілы бакоў
------------------

14 лістапада ўсе рэспубліканскія сілы Астурыі, Кантабрыі і Біскаі тэарэтычна былі згрупаваны ў армію Поўначы. Для камандавання ёю прыбыў генерал Льяна дэ ла Энкамьенда, які з самага пачатку сутыкнуўся з аўтанамісцкімі асцярогамі рэгіянальных улад, асабліва Хасэ Антоніа Агірэ. Сілы кожнай з гэтых правінцый складаліся з трох армейскіх карпусоў.

Баскскі ўрад арганізаваў уласную незалежную армію колькасцю 25 000 чалавек. Намінальна баскская армія ўваходзіла ў склад рэспубліканскай арміі Поўначы. Акрамя таго, ваенная прамысловасць была мілітарызавана, і пачалося будаўніцтва ўмацаванняў, так званага «Жалезнага пояса», вакол Більбаа. 

Неўзабаве пасля прыбыцця генерал Льяна дэ ла Энкамьенда атрымаў загад прыняць неабходныя меры для паслаблення ціску нацыяналістаў на Мадрыд. З гэтай мэтай ён загадаў астурыйскім войскам падрыхтавацца атакаваць Аўеда, а кантабрыйцам і баскам — наступіць на сваіх франтах. Баскі павінны былі заняць Віторыю, сталіцу правінцыі Алава. Для наступлення было сканцэнтравана дзевятнаццаць пяхотных батальёнаў, шэсць батарэй і некалькі бронемашын. Маральны дух басконскіх войскаў быў высокім. 

Наступленне планавалася па трох напрамках: з усходу баскі павінны былі ўзяць перавал Арлабан і гару Ізускісу. З поўначы галоўныя сілы наступалі на Вільярэаль. З заходняга боку армія ўрада Сантандэра павінна была атакаваць на Эспіноса-дэ-лос-Мантэрас і чыгуначны вузел Міранда-дэ-Эбра. Пасля дасягнення гэтых мэтаў раўніна Алавы апынулася б ва ўладзе рэспубліканцаў, і затым можна было атакаваць Віторыю ў лоб.

Ход аперацыі
------------

Наступленне пачалося 30 лістапада. Баскі занялі горы вакол Віторыі, акружылі Вільярэаль (у 3 км на поўнач ад Віторыі) і іх артылерыя стала яго абстрэльваць, але яны не змаглі заняць горад. Нацыяналісты, якія супрацьстаялі ім, мелі ў Вільярэале адну роту рэкетэ, два пяхотных батальёна і артылерыйскую батарэю, у агульнай складанасці 600 чалавек пад камандаваннем падпалкоўніка Рыкарда Іглесіяса Навара. Войскі нацыяналістаў адбілі ўсе атакі рэспубліканскіх войскаў, і баскі панеслі вялікія страты. Акрамя таго, да горада падышлі атрады мяцежнікаў на чале з палкоўнікам Каміла Алонса Вега.

9-га чысла нацыяналісты контратакуюць і аднаўляюць некаторыя пазіцыі, захопленыя за некалькі дзён да гэтага басконскай арміяй. 

12 снежня пачынаецца новая атака на горад, якая нанясе мяцежнікам цяжкія страты, але будзе канчаткова адбіта з надыходам цемры. 

Баі на час спыняюцца, пакуль 18-га пры масіраванай падтрымцы артылерыі пачнецца апошняя рэспубліканская атака, але яна таксама трывае няўдачу. 

Пасля 18 снежня ініцыятыва перайшла да мяцежных войскаў, якія контратакавалі і павольна вярталі свае пазіцыі аж да 24 снежня. У гэты дзень супрацьстаялыя сілы адышлі на свае ранейшыя пазіцыі, і наступленне практычна скончылася.

Вынікі
------

Наступленне стала поўным правалам для рэспубліканскага кіраўніцтва Поўначы. З самага пачатку мэта была не толькі недасяжнай, але і сведчыла аб вялікім няведанні рэальных магчымасцяў сваіх войскаў з боку камандзіраў. Кінутыя ў бой, баскскія батальёны нават не змаглі перасекчы слабыя пазіцыі нацыяналістаў, нягледзячы на сваю першапачатковую перавагу ў боепрыпасах, у тым ліку і для артылерыі. Ім не хапала падрыхтоўкі, а іх камандзіры аддзяленняў, рот і батальёнаў валодалі мінімальнымі ваеннымі ведамі.

Зноскі
------

1. ↑  Stanley G. Payne: *El Nacionalismo Vasco*. ISBN 84-7235-196-3

Спасылкі
--------

* La única (y fallida) operación del Ejército de Euzkadi
* Villarreal de Álava: crónica de una incompetencia militar