**Джакама Пучыні** (італ.: Giacomo Puccini; 1858—1924) — італьянскі кампазітар, які стварыў шэраг сусветна вядомых опер. Яго талент у меладраме і сентыментальны эратызм адлюстраваны ў такіх творах як «Tosca» і «La Boheme». Адзін з яскравых прадстаўнікоў кірунку «верызм» у музыцы. Некаторымі даследчыкамі завецца найбуйнейшым пасля Вердзі італьянскім оперным кампазітарам.

Біяграфія
---------

Пучыні нарадзіўся ў горадзе Лука, у музычнай сям’і, адным з сямі дзяцей. Дынастыя музыкантаў у сям’і Пучыні была заснавана ў Луцы прапрадзядулем Джакама (1712—1781) і яго цёзкам. Пасля смерці бацькі, Мікеле Пучыні (1813—1864), пяцігадовага Пучыні адправілі на навуку да яго дзядзькі Фартунату Маджы, які лічыў яго дрэнным, недысцыплінаваным вучнем і, як піша сучасны біёграф кампазітара, узнагароджваў яго хваравітым штурхялём па галёнцы за кожную фальшывую ноту, пасля чаго ў Пучыні ўсё жыццё рэфлекторна ўзнікаў боль у назе ад фальшывых нот.

Пазней Пучыні атрымаў месца царкоўнага арганіста і хормайстра. Оперным кампазітарам яму захацелася стаць, калі ён упершыню пачуў оперу Джузэпэ Вердзі *«Аіда»* ў Пізе.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Бог дакрануўся да мяне мезенцам і сказаў: «Пішы для тэатра і толькі для тэатра». | "|

Цягам чатырох гадоў Пучыні займаўся ў Міланскай кансерваторыі. У 1882 годзе браў удзел у конкурсе аднаактовых опер. Не атрымаўшы першы прыз, яго опера *«Вілісы»* была пастаўлена ў 1884 годзе ў тэатры Dal Verme[it]. Опера гэта прыцягнула ўвагу Джуліа Рыкордзі[it], кіраўніка ўплывовага выдавецкага дому, што спецыялізаваўся на выданні партытур. Рыкордзі заказаў Пучыні новую оперу. Ёю стаў *«Эдгар»*.

Трэцяя яго опера, *«Манон Леско»*, скончаная ў 1893 годзе, мела велізарны поспех. Нягледзячы на відавочны ўплыў Рыхарда Вагнера, талент Пучыні выявіўся ў гэтай оперы ў амаль поўным сваім бляску. З гэтай оперы пачалося супрацоўніцтва Пучыні з лібрэтыстамі Луіджы Іліка і Джузэпэ Джакоза.

Наступная оперы *«Багема»* (напісаная па матывах рамана Анры Мюржэ) прынесла Пучыні сусветную славу. Адначасна оперу з той жа назвай і па тым жа рамане пісаў Руджэра Леанкавала, з-за гэтага паміж кампазітарамі паўстаў канфлікт, і яны перасталі мець зносіны.

За «Багемай» была *«Тоска»*, прэм’ера якой адбылася ў 1900 годзе. Пад ціскам з боку прымадонны Ла Скала Даркле, якая выконвала галоўную ролю ў гэтай оперы, і настойвала на наяўнасці ў галоўнай гераіні арыі, якую можна было б выканаць у канцэрце, Пучыні дапоўніў другі акт оперы, напісаўшы знакамітую сёння «Vissi d’arte». Таксама ён дазволіў Даркле, бландынцы, не апранаць парык (у тэксце лібрэта Тоска — брунетка).

17 лютага 1904 года ў Міланскім тэатры «Ла Скала» Джакама Пучыні прадставіў сваю новую оперу *«Мадам Батэрфляй»* *(Чыа-чыа-сан)* («Madama Butterfly», па матывах п’есы Дэвіда Беласка[en]). Нягледзячы на ўдзел вядомых спевакоў Розіны Сторкіа[en], Джавані Дзенатэла, Джузэпэ дэ Лука, спектакль праваліўся. Маэстра пачуваўся раздушаным. Сябры ўгаварылі Пучыні перапрацаваць свой твор, а на галоўную партыю запрасіць Саламію Крушальніцкую. 29 мая на сцэне тэатра «Гранду» ў Брэшыі адбылася прэм’ера абноўленай «Мадам Батэрфляй», гэтым разам — трыўмфальная. Публіка сем разоў выклікала акцёраў і кампазітара на сцэну.

Пасля гэтага новыя оперы сталі з’яўляцца радзей. У 1903 годзе Пучыні, заядлы аўтамабіліст, трапіў у аварыю. У 1909 годзе грымнуў скандал, злучаны з тым, што пакутуючая прыпадкамі рэўнасці жонка кампазітара Эльвіра звінаваціла хатнюю прыслужніцу Дарыю Манфрэдзі ў любоўнай сувязі з Пучыні, пасля чаго хатняя прыслужніца скончыла з сабой. (Ці была сувязь насамрэч — невядома). Сваякі Манфрэдзі падалі пазоў, і Пучыні заплаціў прызначаную судом суму. У 1912 годзе памёр выдавец Пучыні, Джуліа Рыкордзі, які згуляў велізарную ролю ў пасоўванні кампазітара да слыннасці.

Тым не менш, у 1910 годзе Пучыні скончыў оперу «Дзяўчына з Захаду», пра якую пасля казаў як пра найдужэйшы свой опус. Спроба напісаць аперэту (мусібыць, з-за неймавернай у той час папулярнасці жанру, у якім тады вяршэнствавалі Франц Легар і Імрэ Кальман) скончылася няўдала. У 1917 годзе Пучыні скончыў перапрацоўку сваёй аперэты ў оперу («Ластаўка»).

У 1918 годзе адбылася прэм’ера оперы «Трыптых». Гэта рэч складаецца з трох аднаактовых опер (у парыжскім стылі, вядомым як гранд-гіньёль: жахі, сентыментальная трагедыя і фарс). Апошняя, фарсавая, частка, пад назвай «Джані Скікі», атрымала слыннасць і часам выконваецца ў адзін вечар з операй Маскані *«Сельскі гонар»*, або з операй Леанкавала *«Блазны»*.

У канцы 1923 года Пучыні, які быў вялікім аматарам тасканскіх цыгар і цыгарэт, пачаткаў жаліцца на хранічныя болі ў горле. У яго быў дыягнаставаны рак гартані, і дактары парэкамендавалі яму новае эксперыментальнае лячэнне, радыетэрапію, якое прапанавалі ў Бруселі. Ні сам Пучыні, ні яго жонка не былі ў курсе вастрыні хваробы, гэта інфармацыя была перададзена толькі іх сыну.

Пучыні сканаў у Бруселі 29 лістапада 1924 года. Прычынай смерці паслужылі ўскладненні, выкліканыя аперацыяй, — некантралюемы крывацёк выклікаў інфаркт міякарда на наступны дзень пасля аперацыі. Апошні акт яго апошняй оперы («Турандот») застаўся незавершаным. Ёсць некалькі версій канцоўкі, найчасцей выконваецца версія, напісаная Франка Альфана. На прэм’еру гэтай оперы дырыжор, блізкі сябар кампазітара Артура Тасканіні спыніў аркестр на тым месцы, дзе пачыналася частка, напісаная Альфана. Паклаўшы палачку, дырыжор павярнуўся да публікі і сказаў: «Тут смерць перапыніла працу над операй, якую маэстра не паспеў завяршыць»..

Незадоўга да смерці Пучыні заўважыў у адным са сваіх лістоў, што «опера скончылася як жанр, бо людзі страцілі густ да мелодыі і гатовы трываць музычныя кампазіцыі, што не змяшчаюць нічога меладычнага».

Творчасць
---------

Незвычайна адораны меладычна, Пучыні цвёрда прытрымліваўся думкі, што музыка і дзеянне ў оперы павінны быць непарыўныя. Па гэтай прычыне, у прыватнасці, у операх Пучыні няма ўверцюр. Вядомыя так званыя «пучыніўскія актавы» — упадабаны і добра вядомы прыём аркестроўкі, калі мелодыю вядуць у розных рэгістрах розныя інструменты (ці ў межах адной аркестравай групы). Гарманічная мова кампазітара таксама вельмі цікавая, ёсць тыповыя для кампазітара хады, прыкладам, вырашэнне дамінанты ў субдамінанту заміж тонікі, паралельныя квінты і да т.п. Уплыў музыкі імпрэсіяністаў чуецца ў яркіх тэмбравых развязках і сталай гульні аркестравымі фарбамі. У «Тосцы» па-майстэрску выкарыстоўваюцца акустычныя эфекты, што ствараюць ілюзію шматмернай прасторы. Асабліва выдатная мелодыка Пучыні. Дзякуючы багаццю мелодый, оперы Пучыні, разам з операмі Вердзі і Моцарта, з’яўляюцца найбольш часта выкананымі операмі ў свеце. Рэдкі оперны тэатр сёння адважваецца скласці рэпертуар сезона, не ўключыўшы ў яго хоць бы адзін твор гэтага кампазітара.

Спадчына
--------

Меладычны ўплыў Пучыні быў велізарны. Пучыністамі назваў яго паслядоўнікаў вядомы музычны крытык Іван Салярцінскі, адзначыўшы, што «самым зацятым» прадстаўніком гэтага руху стаў Імрэ Кальман. Да «пуччиниистам» таксама прыналежалі Франц Легар і Ісак Дунаеўскі. У творах Дзмітрыя Шастаковіча часам чутны ўплыў стылю Пучыні. Галоўным чынам гэта дакранаецца падобнага пачуцця кантылены і каларыстычных прыёмаў аркестроўкі.

У 1912 годзе адзін вельмі вядомы італьянскі крытык, у сувязі з пастаноўкай адной з опер Пучыні, напісаў у сваім артыкуле наступнае: «Гэта проста ганьба, што свет думае, быццам італьянская музыка — гэта, пераважна, творы гэтага старамоднага меладыста, тым часам як у Італіі ёсць такія кампазітары-інтэлектуалы, як Ільдэбранда Піцэці».

Іншы крытык, Карла Берсёза, так апісаў свае ўражанні ад прэм’еры «Багемы» (у «La gazetta»): «„Багема" не пакіне ніякага следу ў гісторыі опернага тэатра. Аўтару гэтай оперы варта лічыць свой твор памылкай».

Выдавец Рыкордзі, пазнаўшы пра сумневы, што раздзіралі кампазітара падчас першых рэпетыцый «Багемы», напісаў яму: «Калі гэтай операй вы не трапілі, маэстра, я змяню прафесію і пачну гандляваць салямі».

Лібрэтыст Іліка пісаў Пучыні: «Працаваць з вамі, Джакама, — гэта як жыць у пекле. Сам Іоў не вынес бы такіх пакут».

У 1996 годзе ў Луцы быў заснаваны «Centro Studi Giacomo Puccini» (цэнтр вывучэння Джакама Пучыні), якое ахапляе шырокае кола падыходаў да вывучэння творчасці Пучыні. У ЗША American Center for Puccini Studies спецыялізуецца на незвычайных выкананнях прац кампазітара і адкрывае публіцы неацэненыя раней ці невядомыя ўрыўкі прац Пучыні. Гэты цэнтр быў заснаваны ў 2004 годзе спеваком і дырыжорам Гары Дунстанам.

У 2006 годзе опера «Багема[ru]» адзначыла сваё сто дзесяцігоддзе. У другой палове дваццатага стагоддзя яна заняла месца ў пяцёрцы самых часта выкананых у свеце опер і з тых часоў з гэтай пяцёркі ўжо не выходзіла.

У гонар Пучыні названы кратар на Меркурыі.

Палітыка
--------

У адрозненне ад Вердзі, Пучыні не браў удзел у палітычным жыцці краіны. Яго біёграф пісаў, што цягам усяго жыцця. Іншы біёграф лічыць, што калі б Пучыні меў уласную палітычную філасофію, то ён найхутчэй быў бы манархістам

Падчас першай сусветнай вайны адсутнасць цікавасці Пучыні да штодзённых пытанням саслужыла яму дрэнную службу. Яго доўгае сяброўства з Тасканіні была перапынена амаль на дзесяцігоддзе пасля заўвагі Пучыні ўлетку 1914 года пра тое, што Італія выйграла б ад нямецкай арганізаванасці. Пучыні працягваў працаваць на операй *La rondine*, заказанай яму аўстрыйскім тэатрам у 1913 годзе, і пасля таго, як Італія і Аўстра-Венгрыя сталі ворагамі ў 1914 (кантракт, праўда ўрэшце быў скасаваны). Пучыні не браў удзел у грамадскай дзейнасці падчас вайны, але прыватнай выявай дапамагаў людзям і сем’ям, пацярпелым ад вайны.

У 1919 годзе Пучыні атрымаў заказ напісаць музыку на оду Фаўста Сальваторы[it] ў гонар перамог Італіі ў першай сусветнай вайне. Прэм’ера гэтага твора, *Inno a Roma* («Гімн Рыму»), павінна была адбыцца 21 красавіка 1919 года, падчас святкавання ўгодкаў заснавання Рыма. Як бы там ні было, прэм’ера была адкладзена да 1 чэрвеня 1919 і была выканана на адкрыцці спаборніцтваў па лёгкай атлетыцы. Хоць Гімн Рыму не быў напісаны для фашыстаў, ён шырока выкарыстоўваўся падчас вулічных парадаў і грамадскіх цырымоній, што праводзіліся італьянскімі фашыстамі.

У апошні год жыцця ў Пучыні было некалькі кантактаў з Беніта Мусаліні і іншымі членамі фашысцкай партыі Італіі, і Пучыні нават стаў яе ганаровым членам. З іншага боку, звесткі пра тое, ці быў Пучыні рэальна членам фашысцкай партыі, супярэчлівыя. Італьянскі сенат па традыцыі ўключаў некалькіх членаў, прызначаных у святле іх унёску ў культуру краіны. Пучыні спадзяваўся заслужыць гэты гонар (так, як раней заслужыў яе Вердзі) і задзейнічаў наяўныя ў яго сувязі з гэтай мэтай. Хоць ганаровыя сенатары валодалі правам галасы, няма сведчанняў пра тое, што Пучыні шукаў гэта прызначэнне для таго, каб скарыстаць права голасу. Пучыні марыў заснаваць нацыянальны тэатр у родным Віярэджа і, вядома, для гэтага праекта яму патрабавалася падтрымка ўрада. Пучыні сустракаўся з Мусаліні двойчы, у лістападзе і снежні 1923 года. Хоць тэатр так і не быў заснаваны, Пучыні атрымаў тытул сенатара (*senatore a vita*) за некалькі месяцаў да смерці.

У той час, калі Пучыні сустракаўся з Мусаліні, той знаходзіўся на пасту прэм’ер-міністра каля года, але яго партыя яшчэ не атрымала поўны кантроль над парламентам. Мусаліні абвясціў пра спыненне прадстаўніцкага стылю кіравання і пачатак фашысцкай дыктатуры ў сваёй прамове, звернутай да палаты дэпутатаў, 3 студзеня 1925 года, ужо пасля смерці кампазітара.

Творы
-----

Оперы:

* *«Вілісы» (італ.: Le Villi)*, 1884. Прэм’ера аднаактовай оперы адбылася 31 мая 1884 года ў тэатры Верме, Мілан. Па аднайменным аповедзе Альфонса Кара пра русалак-вілій.
* *«Эдгар» (італ.: Edgar),* 1889. Прэм’ера оперы ў 4-х актах адбылася 21 красавіка 1889 года ў тэатры Ла Скала, Мілан. На грунце п’есы «La Coupe et les levres» Альфрэда дэ Мюсэ
* *«Манон Леско» (італ.: Manon Lescaut),* 1893. Прэм’ера оперы адбылася 1 лютага 1893 года ў тэатры Regio, Турын. Па аднайменнаму раману абата Прэво
* *«Багема» (італ.: La boheme),* 1896. Прэм’ера оперы адбылася 1 лютага 1896 года ў тэатры Regio, Турын. Па кнізе Анры Мюржэ «Scenes de la vie de Boheme»
* *«Тоска» (італ.: Tosca),* 1900. Прэм’ера оперы адбылася 14 студзеня 1900 года ў тэатры «Кастанцы», Рым. Па п’есе Віктар’ена Сарду «La Tosca»
* *«Мадам Батэрфляй» (італ.: Madama Butterfly).* Прэм’ера оперы ў 2-актах адбылася 17 лютага 1904 года ў тэатры Ла Скала, Мілан. Па аднайменнай п’есе Дэвіда Беласка[en]. У Расіі опера ішла таксама пад назвай «Чыа-Чыа-сан[ru]»
* *«Дзяўчына з Захаду» (італ.: La fanciulla del West),* 1910. Прэм’ера оперы адбылася 10 снежня 1910 года ў тэатры Metropolitan Opera, Нью-Ёрк. Па п’есе Д. Беласка «The Girl of the Golden West».
* *«Ластаўка» (італ.: La rondine),* 1917. Прэм’ера оперы адбылася 27 сакавіка 1917 года ў тэатры Opera, Монтэ Карла.

Зноскі
------

1. 1 2  Giacomo Puccini // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. ↑  Giacomo Puccini // Nationalencyklopedin — 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1165538'></a>
3. 1 2 3  Пуччини Джакомо // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
5. ↑  Dizionario Biografico degli Italiani — 1960. Праверана 27 кастрычніка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537'></a>
6. ↑  Ravenni, Gabriella Biagi and Michele Girardi, Giacomo (Antonio Domenico Michele Secondo Maria) Puccini (ii) in Grove Music Online, accessed 9 August 2012. — введение
7. ↑  Dry, Wakeling (1905). *Giacomo Puccini*. London & New York: John Lane.
8. ↑  Catedrale di S. Martino **(нявызн.)**.  Centro di Studi Giacomo Puccini. Архівавана з першакрыніцы 11 мая 2013. Праверана 3 лістапада 2012.
9. ↑  Julian Budden. Puccini: His Life and Works — Oxford University Press US, 2002. — P. 5.  (англ.)
10. 1 2  *Цодоков Е.*. Мировая оперная статистика **(нявызн.)**.  operanews.ru. Праверана 2 лютага 2015.
11. 1 2 3 4 5  Phillips-Matz, Mary Jane (2002). *Puccini: A Biography*. Boston: Northeastern University Press. ISBN 1-55553-530-5. .
12. ↑  Fairtile, Linda Beard (1999). *Giacomo Puccini: A Guide to Research*. Psychology Press. ISBN 0-8153-2033-7.
13. ↑  Гимн Риму, перевод на русский
14. ↑  Weaver, p. 301
15. ↑  Puccini biography Архівавана 2 ліпеня 2011. prepared by San Francisco Opera Company
16. ↑  Wilson (2007), 192
17. ↑  Pugliese, Stanislao G. (2004). *Fascism, Anti-Fascism, and the Resistance in Italy: 1919 To the Present*. Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 0-7425-3122-8.  "Mussolini's speech before the Chamber of Deputies on 3 January 1925 is universally recognized as the beginning of the full fascist dictatorship. Previously, Mussolini had tried to maintain a facade of parliamentary, representative government."
18. ↑  Carner, Mosco: Puccini: A Critical Biography (2nd ed.) Duckworth, 1974.

Літаратура
----------

* Ashbrook, William, The Operas of Puccini (1985); Carner, Mosco, Puccini, 2d ed. (1977); Di Gaetani, John L. Puccini the Thinker (1987); Greenfield, E. Puccini: Keeper of the Seal (1958); Jackson, Stanley, Monsieur Butterfly: The Story of Giacomo Puccini (1974); Marek, George, Puccini: A Biography (1951); Specht, Richard, Puccini (1933; repr. 1970); Weaver, William, and Hume, Paul, Puccini: The Man and His Music (1977).
* Ashbrook W. Powers H. *Puccini’s Turandot: The End of the Great Tradition*, Princeton Univ. Press, 1991.
* Author unknown, *Hampton’s Magazine* Vol. 26 No. 3, March 1911.
* Author unknown, "The Stage, "*Munsey’s Magazine* Vol. 44 p. 6. 1911.
* Author unknown, "New York Acclaims Puccini’s New Opera, "*Theatre Magazine*, Vol. 13 No. 119, January 1911.
* Berger, William, *Puccini Without Excuses: A Refreshing Reassessment of the World’s Most Popular Composer*, Random House Digital, 2005, ISBN 1-4000-7778-8.
* Budden, Julian, *Puccini: His Life and Works*, Oxford University Press, 2002 ISBN 978-0-19-816468-5
* Carner, Mosco, *Puccini: A Critical Biography*, Alfred Knopf, 1959.
* Centro di Studi Giacomo Puccini, «Catedrale di S. Martino», Puccini.it, Retrieved 3 November 2012.
* Checchi, Eugenio, in *Nuova Antologia*, Francisco Protonotari. ed (in Italian), December 1897, pp. 470–481.
* Dry, Wakeling *Giacomo Puccini*, London & New York: John Lane, 1905.
* Eaton, W.P. "Where We Stand in Opera, "*American Magazine*, Vol. 71 No. 5, March 1911.
* Espinoza, Javier, «Revealed: the identity of Puccini’s secret lover», *The Guardian* (London), 29 September 2007.
* Fisher, Burton D. *Puccini’s IL TRITTICO,* Miami: Opera Journeys Pub. 2003, ISBN 0-9771455-6-5.
* Kendell, Colin (2012), *The Complete Puccini: The Story of the World’s Most Popular Operatic Composer*, Stroud, Gloucestershire: Amberley Publishing, 2012. ISBN 9781445604459 ISBN 1-4456-0445-0
* Keolker, James, «Last Acts, The Operas of Puccini and His Italian Contemporaries», 2001.
* Gervasoni, Carlo, *Nuova teoria di musica ricavata dall’odierna pratica* (New theory of music distilled from modern-day practice) Milano: Blanchon, 1812.
* Phillips-Matz, Mary Jane (2002). *Puccini: A Biography*. Boston: Northeastern University Press. ISBN 1-55553-530-5. .
* Montgomery, Alan, *Opera Coaching: Professional Techniques And Considerations*, New York: Routledge Taylor and Francis Group, 2006, ISBN 9780415976015.
* Mourby, Adriano, "Scandalissimo! Puccini’s sex life exposed, "*The Independent*, 6 July 2008.
* Osborne, Charles, *The Complete Operas of Puccini: A Critical Guide*, De Capo Press, (1982).
* Randall, Annie J. and David, Rosalind G. *Puccini & the Girl*, Chicago: University of Chicago Press ISDN 0226703894
* Ravenni, Gabriella Biagi and Michele Girardi, *Giacomo (Antonio Domenico Michele Secondo Maria) Puccini (ii)* in Grove Music Online, accessed 9 August 2012.
* Siff, Ira, "Puccini: La Fanciulla del West, "*Opera News*, Vol. 77 No. 1, July 2012.
* Sadie, Stanley; Laura Williams Macy, *The Grove Book of Operas*.
* Sadie, Stanley (ed.), *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, London: Macmillan/New York: Grove, 1980, ISBN 1-56159-174-2.
* Smith, Peter Fox. *A Passion for Opera*. Trafalgar Square Books, 2004. ISBN 1-57076-280-5.
* Streatfield, Richard Alexander, *Masters of Italian music,* C. Scribner’s Sons, 1895.
* Weaver, William, and Simonetta Puccini, eds. *The Puccini Companion*, W.W. Norton & Co. 1994 ISBN 0-393-029-30-1
* Wilson, Alexandra, *The Puccini Problem: Opera, Nationalism, and Modernity*, Cambridge University Press (2007)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Джакама Пучыні на Вікісховішчы |

* Джакама Пучыні: Ноты твораў на *International Music Score Library Project*
* Puccini: ascolta i suoi brani musicali su Magazzini-Sonori.
* Centro studi Giacomo Puccini Архівавана 6 лютага 2007.
* Fondazione Simonetta Puccini
* Progetto Puccini Архівавана 9 кастрычніка 2007.
* Puccini e la sua Lucca
* Il Puccini Festival di Torre del Lago
* w3.rz.berlin.mpg.de Архівавана 10 студзеня 2010.
* Rodoni.ch «Puccini e i suoi detrattori»
* (англ.) William and Gayle Cook Music Library, Indiana University (contiene digitalizzazioni di alcuni spartiti per canto e pianoforte di opere pucciniane)
* Джакама Пучыні: Ноты твораў на *International Music Score Library Project*
* Пуччини. Полные либретто опер на русском языке Архівавана 1 ліпеня 2012.

| Оперы Джакама Пучыні |
| --- |
|  | 
Вілісы (1884) · Эдгар (1889) · Манон Леско (1893) · Багема (1896) · Нуда (1900) · Мадам Батэрфляй (1904)  · Дзяўчына з Захаду (1910) · Ластаўка (1917)  · Трыпціх: Плашч, Сястра Анджэліка, Джані Скікі (1918)  ·  Турандот (1926)
 |  |



| ?Джакама Пучыні — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Джакама Пучыні |  | Michele Puccini[d] |  | Domenico Puccini[d] |  | Antonio Puccini[d] |  | Giacomo Puccini[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Musopen · Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10289641 · BIBSYS: 90091639 · BNC: a10449383 · BNE: XX895857 · BNF: 12765786k · CiNii: DA03974489 · CONOR: 11605347 · EGAXA: vtls001506712 · GND: 118596942 · ICCU: CFIV007317 · ISNI: 0000 0001 2103 1832 · LCCN: n79119152 · LNB: 000035867 · NDL: 00621321 · NKC: jn20000604528 · NLA: 35435562 · NLG: 168023 · NLR: 000349269 · NLP: A1184324X · NSK: 000101742 · NTA: 068770014 · NUKAT: n97015202 · PTBNP: 87927, 900910, 1560170 · LIBRIS: 214632 · SUDOC: 030263530 · VIAF: 95156473 |

 |