**Філіп Шаперон** (фр.: Philippe Chaperon, 2 лютага 1823, Парыж — 21 снежня 1906) — французскі жывапісец і тэатральны мастак, вядомы сваімі працамі для Парыжскай оперы. Распрацаваў сцэнічнае афармленне для прэм’ер шэрагу опер 19 стагоддзя, у тым ліку «Дон Карлас» і «Аіда» Дж. Вердзі, «Сід» Ж. Маснэ, «Генры VIII» К. Сен-Санса, другой часткі «Траянцы» Г. Берліёза, а таксама для першых пастановак у Францыі опер «Атэла» і «Рыгалета» Дж. Вердзі і «Тангейзер» Р. Вагнера.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Парыжы, яго бацька быў супрацоўнікам Caisse d'Épargne  (англ.) (бел.. Шаперон вучыўся ў імператарскім ліцэі Банапарта, а затым у Школе вытанчаных мастацтваў, дзе вывучаў жывапіс і архітэктуру. Атрымаў Рымскую прэмію і правёў тры гады на віле Медычы. Ён таксама вывучаў архітэктуру ў атэлье Віктора Бальтара  (англ.) (бел. і жывапіс у атэлье Леона Рызенера  (англ.) (бел. дзе атрымліваў парады ад стрыечнага брата Рызенера Эжэна Дэлакруа.

Вывучэнне архітэктуры паўплывала на многія карціны Шаперона. Ён дэбютаваў на Парыжскім салоне ў 1844 годзе з карцінай *«Руіны храма ў Індыі»* (фр.: Ruines d'un Temple dans l'Inde). Пазней выстаўляў пейзажныя карціны гарадоў і вёсак, інтэр’еры касцёлаў. Аднак сваёй асноўнай славы ён дасягнуў менавіта як сцэнічны мастак. Ён вывучаў рамяство з 1842 года ў П’ера Сісеры  (руск.) (бел. і Даменіка Феры, абодва з іх працавалі на галоўныя оперныя і драматычныя тэатры Парыжа.

Шаперон правёў два гады ў Іспаніі з 1847 па 1849 год. Першапачаткова ён паехаў туды, каб працаваць над дэкорам для тэатра ў Барселоне, але па прапанове Сісеры ён падарожнічаў па Іспаніі, малюючы віды вёсак і гарадоў. Іспанскія сюжэты ўвайшлі ў моду ў оперы, і яго карціны пазней паслужылі натхненнем для сцэнічных дэкарацый Шаперона.

У 1851 годзе Шаперон далучыўся да атэлье Сісеры  (руск.) (бел. якім на той момант кіраваў зяць Сісеры Агюст Альфрэд Рубэ. Рубэ і Шаперон стварылі ўласнае атэлье *«Rubé et Chaperon»* у 1864 годзе і на працягу наступных 30 гадоў распрацавалі мноства дэкарацый, а таксама дэкор інтэр’еру для тэатраў па ўсёй Францыі і ў Бельгіі. У 1875 годзе яны стварылі заслону трамплёй для нядаўна пабудаванага палаца Гарнье, а таксама карціну на купале над галоўнай глядзельнай залай Ла-Монэ  (руск.) (бел.. Шаперон таксама стварыў заслону трамплёй для тэатра Эдэн  (англ.) (бел. які адкрыўся ў 1883 годзе. Акрамя сваёй тэатральнай працы з Рубэ, Шаперон ствараў дэкаратыўныя карціны і дызайн інтэр’еру для цэркваў, грамадскіх будынкаў і прыватных асабнякоў, такіх як гатэль Goüin  (англ.) (бел..

У 1895 годзе Рубэ пакінуў атэлье, каб стварыць новае партнёрства са сваім унукам Марселем Муасанам, які працаваў у *«Rubé et Chaperon»*. Але Шаперон працягваў працаваць у атэлье, да якога далучыўся яго сын Эміль, і разам яны распрацоўвалі праекты для многіх оперных і тэатральных пастановак у Парыжы, сярод іх — оперы «Фаварытка», «Гугеноты», «Фрэдэгонда (опера)  (англ.) (бел.», «Гамлет» і «Месідор  (англ.) (бел.». Яны таксама выраблялі экспанаты для Сусветнай экспазіцыі ў 1900 годзе і дэкор інтэр’еру для шматлікіх правінцыйных тэатраў, а таксама муніцыпальнага казіно  (фр.) (бел. ў Біярыцы, якое адкрылася ў 1901 годзе.

Шаперон сышоў на пенсію ў Ланьі-сюр-Марн  (англ.) (бел. у прыгарадзе Парыжа ў 1905 годзе. Там ён і памёр у 1906 годзе ва ўзросце 83 гадоў. Пасля яго смерці мастак і палітык Эцьен Дзюжардэн-Бамец  (фр.) (бел. замовіў бюст Шаперона ў Шарля-Анры Пурке  (англ.) (бел. які быў пазней усталяваны ў палацы Гарнье.

Пасля смерці бацькі Эміль Шаперон працягваў працаваць дызайнерам, а пазней стварыў мастацкую галерэю на вуліцы Фабур Сен-Анарэ. Ён з’ехаў з Парыжа ў Сен-Мор у 1932 годзе і памёр у Канфалене ў 1946 годзе. У Філіпа Шаперона было яшчэ два сыны: *Эжэн Шаперон  (ісп.) (бел.* (1857—1938), мастак і ілюстратар, які спецыялізаваўся на ваенных тэмах, і пісьменнік *Філіп Агюст Тэафіл Шаперон* (1853 — каля 1938).

Галерэя
-------

### Дэкарацыі

* Аіда (дзея I, сцэна 2)Прэм’ера ў Каралеўскай оперы  (руск.) (бел. Каір (1871)*Аіда* (дзея I, сцэна 2)  
Прэм’ера ў Каралеўскай оперы  (руск.) (бел. Каір (1871)
* Рыгалета (дзея III)Аднаўленне пастаноўкі ў Опера Гарнье (1885)*Рыгалета* (дзея III)  
Аднаўленне пастаноўкі ў Опера Гарнье (1885)
* Гайдэ, ці Таямніца (дзея II)Аднаўленне пастаноўкі ў тэатры Апера-Камік  (руск.) (бел. (1891)*Гайдэ, ці Таямніца* (дзея II)  
Аднаўленне пастаноўкі ў тэатры Апера-Камік  (руск.) (бел. (1891)
* Аберон (дзея II, сцэна 1)Аднаўленне пастаноўкі ў тэатры Апера-Камік  (руск.) (бел. (1887)*Аберон* (дзея II, сцэна 1)  
Аднаўленне пастаноўкі ў тэатры Апера-Камік  (руск.) (бел. (1887)

### Карціны

* Царква Сент-Эцьен-дзю-Мон (фр.: L'église Saint-Etienne-du-Mont), 1842*Царква Сент-Эцьен-дзю-Мон* (фр.: L'église Saint-Etienne-du-Mont), 1842
* Спуск Сан-Мігеля (ісп.: Bajada de San Miguel), 1847*Спуск Сан-Мігеля* (ісп.: Bajada de San Miguel), 1847
* Сцэна масавых беспарадкаў на Пон-дэ-л'Аршэвешэ (фр.: Scène d'émeute au pont de l'Archevêché), 1849*Сцэна масавых беспарадкаў на Пон-дэ-л'Аршэвешэ* (фр.: Scène d'émeute au pont de l'Archevêché), 1849
* Інтэр’ер гасцёўні (фр.: Intérieur d'un salon), 1897*Інтэр’ер гасцёўні* (фр.: Intérieur d'un salon), 1897
* Сабор Святой Сафіі (фр.: Basilique Sainte-Sophie), 1893*Сабор Святой Сафіі* (фр.: Basilique Sainte-Sophie), 1893

Зноскі
------

1. ↑  Philippe Marie Émile Chaperon // Chaperon, Philippe Marie Émile // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2017. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00035620 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104020083'></a>
2. ↑  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
3. 1 2 3 4  Wild, Nicole (1993). «Décorateurs et Costumiers: Chaperon, Philippe-Marie». *Décors et costumes du XIXe siècle*, Vol. 2, pp. 279—346. Éditions de la Bibliothèque nationale de France. Online version retrieved 4 February 2019.
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France*. Notice de personne: Chaperon, Philippe (1823—1906). Retrieved 4 February 2019.
5. ↑  Lacombe, Hervé (2001). *The Keys to French Opera in the Nineteenth Century*, p. 57. University of California Press. ISBN 0520217195
6. 1 2  Beudert, Peter (2006) «Stage Painters at the Paris Opéra in the Nineteenth Century». *Music in Art*, Vol. 31, No. 1/2, pp. 63-72. Retrieved 4 February 2019.
7. ↑  Lanoë-Villène, Georges (1905). *Histoire de l'école française de paysage depuis Chintreuil jusqu'à 1900*, p. 382. Société nantaise d'éditions
8. ↑  s.n.. «Philippe Chaperon (1823—1906)». Galerie La nouvelle Athènes. Retrieved 4 February 2019.
9. 1 2  Carnoy, Henry (ed.) (1903—1909) «Chaperon, Phillipe». *Dictionnaire biographique international des écrivains*, pp. 44-46. Published in facsimile by Georg Olms Verlag, 1987. ISBN 3487410583
10. ↑  s.n. (2019). *Dessins d’Architecture*, pp. 12-13. Librairie Raphaël Thomas. Retrieved 7 February 2019.
11. ↑  s.n. (2017). *Architecture Dessins et Documents*, p. 43. Librairie Raphaël Thomas. Retrieved 7 February 2019.
12. ↑  s.n.. «Philippe Chaperon». *Encyclopédie de l’art lyrique français*. Association l’Art Lyrique Français. Retrieved 4 February 2019.
13. ↑  Пастаноўка так і не была рэалізавана, бо тэатр быў знішчаны пажарам 25 мая 1887 года.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14820766c · ISNI: 0000 0001 2102 1925 · LCCN: n97860056 · SUDOC: 148459439 · VIAF: 70691093 · ULAN: 500235822 |

 |