Антыўрадавае графіці з выявай Башыра.
**Суданская рэвалюцыя** (араб. الثورة السودانية‎‎) — падзеі ў Судане 2018—2019 гадоў, звязаныя са звяржэннем прэзідэнта Амара аль-Башыра і наступным пераходным перыядам да дэмакратыі.

Перадумовы
----------

Па выніках парламенцкіх выбараў 1986 г. створаны кааліцыйны ўрад. Няздольны вырашыць складаныя эканамічныя праблемы краіны, гэты ўрад скінуты 30 чэрвеня 1989 г. у выніку ваеннага перавароту з удзелам ісламскіх фундаменталістаў; дзейнасць канстытуцыі і палітычных партый прыпынена. Улада перайшла да Савета камандавання рэвалюцыяй на чале з генералам Амарам аль-Башырам (з 1998 г. прэзідэнт Судана). Значны ўплыў на ўрад атрымала ісламская фундаменталісцкая арганізацыя «Нацыянальны ісламскі фронт».

Ход падзей
----------

З снежня 2018 г. у Судане пачаліся пратэсты супраць рэзкага павышэння цэнаў на хлеб, але неўзабаве пратэстны рух накіраваўся супраць аўтарытарнага кіраўніка краіны аль-Башыра. З пачатку пратэстаў загінулі як мінімум 32 актывіста. У лютым 2019 г. аль-Башыр абвесціў у краіне надзвычайнае становішча, абмежаваў свабоду сходаў, распусціў Кабмін і ўвёў у краіне рэжым надзвычайнага становішча на год. 6 красавіка тысячы актывістаў выйшлі на вуліцы сталіцы Судана Хартума з патрабаваннямі адстаўкі прэзідэнта. Пратэстоўцаў адагналі ад прэзідэнцкага палаца пры дапамозе слёзацечнага газу.

11 красавіка армія Судана здзейсніла ў краіне пераварот. Вайскоўцы вырашылі зняць з усіх пасадаў прэзідэнта Амара аль-Башыра, які кіраваў краінай 25 гадоў, і разагнаць урад. Міністр абароны краіны генерал-лейтэнант Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф аб’явіў аб арышце Амара аль-Башыра, роспуску парламента і дзеючых органаў улады. Акрамя таго, было аб’яўлена аб прыпыненні дзеяння Канстытуцыі і ўвядзенні надзвычайнага становішча ў краіне на тры месяцы.

Ваенны савет, што захапіў уладу ў краіне, узначаліў Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф, які перад гэтым некалькі месяцаў займаў пасаду першага віцэ-прэзідэнта. Але 12 красавіка ён падаў у адстаўку дзеля захавання адзінства ўзброеных сілаў, назваўшы сваім пераемнікам генерала Абдэль Фатаха Бурхана. Адстаўка адбылася на фоне масавых пратэстаў з патрабаваннем найхутчэйшых палітычных пераўтварэнняў.

Апазіцыя заклікала да найхутчэйшага стварэння пераходнага ўраду і распачала страйк каля міністэрства абароны ў Хартуме. 3 чэрвеня суданская армія пачала разгон лагера пратэстоўцаў. Вайскоўцы ўжылі зброю. Каля 100 чалавек загінулі, целы 40 чалавек былі знойдзены ў рацэ Ніл.

Ахвяры
------

Падчас пратэстаў і сутыкненняў загінулі 246 чалавек.

Наступствы
----------

Апазіцыя і ваенны савет 5 ліпеня 2019 г. дасягнулі пагаднення аб раздзяленні ўлады ў пераходны перыяд да правядзення выбараў. Бакі дамовіліся стварыць Суверэнны савет Судана з пяці ваенных і пяці грамадзянскіх асоб, які павінен дзейнічаць як мінімум тры гады. 17 ліпеня Пераходны ваенны савет і апазіцыйны альянс «Сілы за свабоду і перамены» падпісалі ў Хартуме ў прысутнасці пасрэднікаў з Эфіопіі і Афрыканскага саюза палітычнае пагадненне, прызначанае пракласці шлях да дэмакратычных пераўтварэнняў у краіне.

З часам напружанасць у адносінах паміж вайскоўцамі і грамадзянскімі асобамі ўзрасла, паколькі ваенныя лідары пачалі патрабаваць рэформаў з боку «Сілы за свабоду і перамены» і заклікалі да адстаўкі асоб з кабінета міністраў.

Зноскі
------

1. ↑  У Судане працягваюцца пратэсты: тысячы людзей патрабуюць адстаўкі прэзідэнта **(нявызн.)**. *Новы час* (7 красавіка 2019).
2. ↑  nashaniva.by
3. ↑  blr.belta.by Архівавана 15 красавіка 2019.
4. ↑  nashaniva.by
5. ↑  Глава Военного совета Судана ушел в отставку
6. ↑  belsat.eu
7. ↑  svaboda.org
8. ↑  More than 240 people killed in Sudan uprising **(нявызн.)** (20 July 2019). Праверана 30 October 2019.
9. ↑  blr.belta.by Архівавана 8 жніўня 2019.
10. ↑  Sudan: Protesters demand military coup as crisis deepens **(нявызн.)**, *BBC News* (17 кастрычніка 2021). Праверана 25 кастрычніка 2021.