**«Гарадзенская бібліятэка»** — выдавецкая кніжная серыя, заснаваная ў 2006 годзе. У межах серыі выдадзена некалькі дзясяткаў кніг гістарычнай, краязнаўчай і мастацкай літаратуры, звязанай з Гроднам.

Каардынатар і адзін з заснавальнікаў серыі — Павел Мажэйка. Ідэя серыі належыць Эдварду Дмухоўскаму.

Гісторыя
--------

Стварэнне серыі пазіцыянавалася як сродак абароны горада ад «бульдозернай "рэканструкцыі"» «з дапамогай інтэлектуальнага набытку нашых продкаў і сучаснікаў». Тут ідзе адсылка да няўважлівага стаўлення ўладаў да гістарычнай спадчыны горада і падзей 2006 года ў Гродне. Тады ў час рэканструкцыі Савецкай плошчы, дзе размешчаны адзін з найстарэйшых археалагічных пластоў горада (плошча вядомая з XV ст.), чыноўнікі выдалі дазвол на археалагічныя вышукі толькі праз месяц пасля пачатку земляных прац. Самі працы ішлі з парушэннем заканадаўства.

Некаторыя знаходкі краязнаўцам і археолагам даводзілася вымаць проста з-пад каўша экскаватара. Пратэстуючы супраць знішчэння падмуркаў палаца Радзівілаў, гродзенская моладзь і актывісты літаральна сталі на шляху будаўнічай тэхнікі, закрыўшы палац целамі.

> «Гістарычныя і культурныя вартасці, створаныя жыхарамі Гродна розных нацыянальнасцяў, ва ўсе часы мелі вялікае значэнне для гісторыі Беларусі і нашага рэгіёна Еўропы, працягвалі найлепшыя еўрапейскія традыцыі і мелі ўплыў на фармаванне дэмакратычнай свядомасці насельніцтва горада. Аўтарамі "ГАРАДЗЕНСКАЙ БІБЛІЯТЭКІ" з’яўляюцца выбітныя асобы, таленавітыя навукоўцы, руплівыя даследчыкі, адданыя гэтай зямлі людзі», – адзначана ў выданнях серыі.
> 
> 

Лагатып серыі ўяўляе сабой стылізаваную выяву аленя святога Губерта, размешчанага таксама на гербе Гродна. Выява аленя змяніла першую версію лагатыпу – фрагмент гродзенскага бруку.

На адгорце тытулу кожнай кнігі напісана: «Гарадзенская бібліятэка прысвячаецца той Гародні, якой мы можам ганарыцца. Дзякуем усім, хто з намі».

Напачатку кнігі серыі выдаваліся пад пад патранатам Аляксандра Мілінкевіча, навукоўца, былога кандыдата ў прэзідэнты, лідэра Руху «За Свабоду», лаўрэата прэміі Еўрапейскага парламента імя Сахарава «За свабоду думкі».

Выдавецкая дзейнасць
--------------------

У серыі «Гарадзенская бібліятэка» выйшла больш за 45 кніг: гістарычныя манаграфіі, біяграфіі і мемуары, мастацкая, гістарычная і сучасная проза, даведнікі па Гродне.

У спісе – невядомыя раней творы Васіля Быкава «Гарадзенскі архіў. Невядомыя творы (1957–1972). Незавершанае. Нататнікі» і эсэ Віктара Шалкевіча «Requiem па непатрэбных рэчах», эпісталярная спадчына Ларысы Геніюш, эсэ, апавяданні, дзённікі Аляксея Карпюка, кніга «Гародня Х–ХХ стст. Каралеўскі горад з правінцыйным лёсам» Алеся Смаленчука, даведнікі «Біяграфія гарадзенскіх вуліц» і «Гродназнаўства. Гісторыя еўрапейскага горада», слоўнік гаворак Гродзеншчыны «Скарбы народнай мовы», мультымедыйны дыск «Гародня. 50 год без Фары Вітаўта», пераклад кнігі Фортэск’ю Андэрсана «Сем месяцаў у рускай Польшчы».

У межах серыі таксама выйшла 7 нумароў навуковага часопіса «Гарадзенскі гадавік» (заснаваны ў 2011 годзе гродзенскімі гісторыкамі і краязнаўцамі), 9 нумароў альманаха лакальнай гісторыі "Горад Святога Губерта", 10 зборнікаў матэрыялаў міжнароднай навуковай канферэнцыі: "Гарадзенскі палімпсест", "Гарадзенскі соцыум" і "Grodnae et orbi: гарадскія супольнасці і гарадское асяроддзе ХІV-ХХ стст.".

Зноскі
------

1. 1 2  *Гардзееў Ю.* Тапанімія старажытнай Гародні (XII–XVIII стст.). — Гродна–Уроцлаў: Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, 2013. — 191 с. — ISBN 978-83-7893-900-9.
2. ↑  Гродно: бульдозеры против истории - harodnia.com - гісторыя і архітэктура Гродна **(нявызн.)**. *web.archive.org* (22 красавіка 2016). Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2016. Праверана 17 студзеня 2024.
3. ↑  Апошняя воля Брэгмана: як яўрэйскі багацей дабудаваў гродзенскі палац Радзівілаў  (бел.). *Hrodna.life* (17 студзеня 2024). Праверана 17 студзеня 2024.
4. ↑  Рабіў Гродна горадам, якім хочацца ганарыцца. Чым вядомы журналіст і актывіст Павел Мажэйка, які зараз у СІЗА  (бел.). *Hrodna.life* (9 верасня 2022). Праверана 17 студзеня 2024.
5. ↑  Міхась Скобла. Ларыса Геніюш. Лісты з Зэльвы  (бел.). *knihi.com*. Праверана 17 студзеня 2024.
6. ↑  Развітанне з ілюзіямі  (бел.). *Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org*. Праверана 17 студзеня 2024.
7. ↑  *Смаленчука А. Ф* Гародня Х – ХХ стст. Каралеўскі горад з правінцыйным лёсам [Электронный ресурс] (бел.). — 2017-05-30.
8. ↑  Біяграфія гарадзенскіх вуліц  (бел.). *Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org*. Праверана 17 студзеня 2024.
9. ↑  *Свабода, Радыё*. Гродназнаўства. Кніга ў PDF  (бел.). *Радыё Свабода* (8 кастрычніка 2012). Праверана 17 студзеня 2024.
10. ↑  Апанас Цыхун | Беларуская Палічка  (бел.). *knihi.com*. Праверана 17 студзеня 2024.
11. ↑  *HL*. Выйшла чарговая кніга "Гарадзенскай бібліятэкі" - пра прыгоды англічаніна ў Беларусі 1863 года  (бел.). *Hrodna.life* (25 снежня 2023). Праверана 17 студзеня 2024.
12. ↑  *К, А.*. Выйшаў сёмы нумар навуковага часопіса "Гарадзенскі гадавік"  (бел.). *Hrodna.life* (22 чэрвеня 2021). Праверана 17 студзеня 2024.
13. ↑  Гарадзенскі гадавік  (бел.). *Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org*. Праверана 17 студзеня 2024.
14. ↑  Горад Святога Губерта  (бел.). *Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org*. Праверана 17 студзеня 2024.
15. ↑  Гарадзенскі палімпсест  (бел.). *Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org*. Праверана 17 студзеня 2024.
16. ↑  Pawet: Grodnæ et orbi **(нявызн.)**. *pawet.net*. Праверана 17 студзеня 2024.