**«Трансвааль, Трансвааль, зямля мая…»** (*у руск. арыг.* **«Трансвааль, Трансвааль, страна моя»**) — руская народная песня, якая ўзнікла на аснове верша Галіны Галінай.

Гісторыя песні
--------------

Верш «Бур і яго сыны» за подпісам «Галіна» змясціла 18 (30) кастрычніка 1899 г. пецярбургская газета «Новое время». Публікацыя суправаджалася прыпіскай, што твор атрыманы ў адказ на змешчаную ў газеце двума днямі раней выяву «Бур і яго дзесяць сыноў, узброеных для паходу». Верш стаў эмацыйным водгукам на падзеі англа-бурскай вайны, спачуваннем народу бураў. Неўзабаве ён быў перадрукаваны іншым пецярбургскім выданнем — часопісам «Родник», але без пазначэння аўтарства. У пачатку ХХ ст. яго ўключалі ў розныя паэтычныя анталогіі.

Трапіўшы ў народнае асяроддзе, тэкст быў пераасэнсаваны і перароблены, у ім з’явілася згадка пра Трансвааль, якой не было ў аўтарскім арыгінале. У адной з першых песенных публікацый, якая адносіцца да 1912 г. тэкст утрымлівае зварот да Трансвааля як да краіны лірычнага героя (*«страна моя»*), якая палае ўнутры яго (*«ты вся горишь во мне»*). Але паралельна існавалі версіі, дзе Трансвааль называўся зоркай (*«звезда моя»*) у агні (*«ты вся горишь в огне»*). Адрозніваліся і іншыя радкі. Песня атрымала папулярнасць у перыяд Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Мела пашырэнне і ў больш познія часы. Як аб важнай прыкмеце першай паловы ХХ ст. пра яе згадвалі К. Паустоўскі, М. Ісакоўскі, В. Шклоўскі, А. Фадзееў, Л. Касіль, М. Слонімскі. Была вядомай і ў Беларусі. З успамінаў М. Ісакоўскага вынікае, што песня бытавала на Смаленшчыне. С. Шамардзіна, жонка беларускага савецкага дзеяча Я. Адамовіча, згадвала яе як адну з песень, якую муж, ураджэнец Барысава, ведаў з дзяцінства, успамінаў і спяваў. А. Мальдзіс у дзяцінстве чуў яе ад свайго бацькі ў в. Расолы. Адну з версій песні ў другой палове 1940-х гадоў зафіксаваў на Лагойшчыне Ніл Гілевіч.

Мяркуючы з гуказапісаў пачатку ХХ ст. песня не мела аднолькавага музычнага вырашэння.

Зноскі
------

1. 1 2  Галина. Бур и его сыновья // Новое время. — 1899. — 18 (30) октября. — С. 3
2. ↑  Бур и его десять сыновей, вооруженных для похода // Новое время. — 1899. — 18 (30) октября. — С. 12.
3. ↑  Бур и его сыновья // Родник. — 1899. — №11 (ноябрь). — С. 91.
4. ↑  Избранные произведения русской поэзии / сост. В. Бонч-Бруевич. / Изд. третье. — Санкт-Петербург : Тип. М. М. Стасюлевича, 1908. — С. 225.
5. ↑  Родная поэзия: сборник лучших стихотворений русских поэтов / сост. И. В. Скворцов. / Изд. втор. — Санкт-Петербург : Тип. СПб Т-ва печатн. и издат. дела «Труд», 1911. — С. 365.
6. ↑  Полный песенник. Сборник новейших 1000 песен [текст] / сост. Н. П. Беляев. — Москва : Тип.-лит. Торг. дома Е. Коновалова и Кº, 1912. — С. 136-137.
7. ↑  Солдатские песни. Сборник военных песен / сост. В. И. Симаков. — Ярославль : Тип. К. Некрасова, 1915. — С. 6-7.
8. ↑  Давидсон, А. Эта старая, старая песня // Азия и Африка сегодня. — 1990. — С. 61-63.
9. ↑  Давидсон, А. Эта старая, старая песня // Азия и Африка сегодня. — 1990. — С. 63.
10. ↑  Іофэ, Э. Пяты кіраўнік урада Савецкай Беларусі // Полымя. — 2017. — № 1. — С. 141.
11. ↑  Мальдзіс, А. З літаратуразнаўчых вандраванняў: нарысы, эсэ, дзённікі / Адам Мальдзіс. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1987. — С. 5.
12. ↑  Гілевіч, Н. Перажыўшы вайну: Аповесць ў абразках памяці: Для ст. шк. узросту / Маст. В.Масцераў. — Мінск : Юнацтва, 1988. — С. 182-183.
13. ↑  Трансвааль [Звукозапись] : нар. песня ; [исполняет] Русский хор Ф. П. Павлова, соло Павлов. — Москва : International Zonophone Company, 1908.
14. ↑  Трансваль, Трансваль [Звукозапись] : нар. песня ; [исполняет] Русский хор Народ. Дома Импер. Николая II в Петрограде. — Петроград : Русское акционерное о-во граммофонов, Б. г. (не ранее 1914).
15. ↑  Трансвааль [Звукозапись] : нар. песня ; [исполняет] хор В.С. Варшавского. — Москва : Патé Рекорд, Б. г.