Кансольна-казлавыя краны для перагрузкі кантэйнераў ў порце Эмерых-на-Рэйне
**Казлавыя краны** — краны маставога тыпу, мост (пралётныя збудаванні) якіх устаноўлены на апоры, што перамяшчаюцца па рэйках, усталяваных на бетонныя падмуркі. Вонкава падобныя да козлаў, адсюль і назва.

Апісанне
--------

Казлывы кран складаецца з наступных элементаў:

* металічны мост;
* каляска, устаноўленая або падвешаная на мосце і здольная па ім перасоўвацца;
* дзве апоры, кожная з якіх ўключае адну або дзве стойкі;
* платформы апор для перамяшчэння па падкранаваму пуці;
* механізм уздыму грузу;
* механізм перамяшчэння каляскі;
* механізм перамяшчэння крана.

Казлавыя краны паводле прызначэння падраздзяляюць на:

* перагрузачныя (агульнага прызначэння);
* будаўніча-мантажныя;
* краны спецыяльнага прызначэння (напрыклад, краны для гідратэхнічных збудаванняў).

Тыпавыя характарыстыкі кранаў| Тып крана | Грузападымальнасць, т | Пралёт, м | Вышыня пад'ёму, м |
| --- | --- | --- | --- |
| Перагрузачны | 3.2-50 | 10-40 | 7-16 |
| Будаўніча-мантажны | 300-400 | 60-80 | 20-30 |

Паводле канструкцыі моста казлавыя краны дзеляць на:

* краны з аднабэлечным мостам;
* краны з двухбэлечным мостам.

Па колькасці стоек казлавыя краны падзяляюць на:

* краны з аднастоечнымі апорамі;
* краны з двухстоечнымі апорамі.

Найбольш распаўсюджаныя казлавыя краны з двухстоечнымі апорамі. Адна з апор можа быць жорстка злучаная з мостам (цвёрдая ці прасторавая апора), а другая — шарнірна (гнуткая або плоская апора). У казловых кранаў з пралётам менш за 25 м абедзве апоры выконваюць жорсткімі. Рэйкавы пуць кожнай з апор цяжкага крана (грузападымальнасцю 1000 т і больш) можа складацца з 2-х і больш рэек. Хадавыя каляскі маюць у гэтым выпадку прасторавую балансірную падвеску. У некаторых выпадках рэйкі ўкладваюць на розных узроўнях пры рознай вышыні апор.

Кран называюць **паўказлавым**, калі мост адным бокам абапіраецца на падкранавы пуць, а другі — на апорныя стойкі.

Грузавая каляска перамяшчаецца па мосце крана. Механізм перамяшчэння каляскі, як і механізм уздыму, можа быць усталяваны на калясцы (аўтаномная грузавая каляска) або на металічнай канструкцыі моста. Нярэдка механізм ўздыму усталяваны на металаканструкцыі, а каляска толькі забяспечаная механізмам перамяшчэння.

Грейферныя казлавыя краны (гл. грэйфер (грузазахват)) абсталяваныя спецыяльнай грэйфернай лябёдкай і пры наяўнасці механізму ўздыму маюць механізм замыкання грэйфера.

Калі маецца неабходнасць арыентацыі грузу, то каляску забяспечваюць паваротнай часткай, як каляску металургічных кранаў.

Для памяншэння разгойдвання грузу можа быць выкарыстаны жорсткі подвес грузазахватнай прылады.

Бескансольны казлавы кран на складзе лесу ў пас Чаромушскі Архангельскай вобл.

Двухконсольные казлавыя краны маюць двухстоечныя апоры, аднабэлечныя або радзей — двухбэлечныя масты. Па канструктыўнай схеме выпускаюць большасць казловых кранаў спецыяльнага прызначэння.

Казловыя краны з электраталямм (грузападымальнасцю ад 8 да 12.5 т і пралётам да 20-25 м) звычайна выконваюць з трубчастым або скрынкавым мостам, часам узмацняемым шпрэнгельнай сістэмай. Казловыя краны грузападымальнасцю ад 12.5 да 32 т і пралётам 25-32 м, у асноўным, вырабляюць з рашотчатай металаканструкцыяй.

Пераважнае распаўсюджванне атрымалі казловыя краны агульнага прызначэння, у першую чаргу, краны з гнуткай падвескай грузазахватнай прылады:

* грэйферныя;
* крюковыя;
* магнітныя.

Параметры казловых кранаў агульнага прызначэння грузападымальнасцю 3.2-32 т з пралётамі 10-32 м і вышынёй ўздыму 7.1; 8.0; 9.0 і 10 м устанаўліваецца згодна з ДАСТ 7352-81.

**Казловыя аднабэлечныя краны**. Казловыя краны з аднабэлечнымі мастамі і аднастоечнымі апорамі ўжываюць рэдка, што ў значнай меры тлумачыцца адноснай складанасцю кансольнай грузавой каляскі.

**Казловыя двубалочные краны**. Казловыя краны з двухбалочным мостам больш мэталаёмкае; асноўным іх перавагай з'яўляецца магчымасць прымянення тыпавых грузавых калясак ад маставых кранаў і выраб каробчатых бэлек пралётных па адпрацаванай тэхналогіі.

Прылада
-------

Металічная канструкцыя казловага крана ўключае:

* мост (пралётнае збудаванне):
	+ без кансоляў;
	+ з адной кансоллю (аднабэлечны мост);
	+ з дзвюма кансолямі (двухбэлечны мост);
* дзве апоры:
	+ з адной стойкай кожная;
	+ з двума стойкамі кожная.

Часта мост крана ўяўляе сабой прасторавую канструкцыю, якая складаецца з двух, звязаных паміж сабой ферм. Аднабэлечныя масты больш характэрныя для кранаў грузападымальнасцю 5-10 т. У якасці каляскі ў гэтым выпадку выкарыстоўваюць электраталі.

Казловыя краны вялікай грузападымальнасці выконваюць з двухбэлечнымі мастамі. Рэйкі для перамяшчэння калясак ў гэтых кранах звычайна ўсталёўваюцца на верхняй частцы галоўных бэлек. Грузавыя канаты праходзяць паміж галоўнымі бэлькамі.

### Каляскі

Маса канатных грузавых калясак з улікам масы грузавы і цягавае лябёдак складае 5-10 % ад масы намінальнага грузу. Лінныя грузавыя каляскі знаходзяць прымяненне толькі ў кранах групы рэжыму 1K 3K ... 
Категория:Статьи, требующие внесения ясности
, так як пры перекатывании грузавога ліны па блоках полиспаста істотна павялічваецца супраціў перамяшчэнню каляскі, што прыводзіць да паскоранага зносу ліны. Для прадухілення празмернага правісання грузавога каната прыходзіцца павялічваць масу грузавой падвескі.

Падвесная грузавая каляска ў казловых кранаў бывае двух тыпаў:

* **манарэйкавая**. У манарэйкавай канатнай каляскі для памяншэння выгінальнага моманту, выгінальнага манарэйка, падвескі, рамы блокаў выкананы са сферычнымі апорнымі элементамі. Акрамя абмежаванага тэрміну службы манарэйкі, адзначаецца няўстойлівае становішча каляскі і кабіны ў папярочным кірунку. Бакавое разгойдванне каляскі і перасоўнай кабіны, якое не ўстараняецца ужываннем зацятых ролікаў, адмоўна ўплывае на ўмовы працы кранаўшчыка. Пры дзеянні на каляску бакавых нагрузак або пры ўзнікненні эксцэнтрысітэту у механізмах з траверсай пры ўздыме грузаў упартыя ролікі аказваюць ўздзеянне на ніжнія пояса моста. У некаторых выпадках для перамяшчэння кабіны прадугледжваюць дадатковыя манарэйкі, што павялічвае металаёмістасць канструкцыі;
* **двухрэйкавая**. Часам двухрэйкавыя падвесныя каляскі забяспечваюць манарэйкавымі карэткамі, а ніжнія пояса моста выконваюць з двутаўравых бэлек, аднак пры гэтым рэзка ўзрастае колькасць хадавых колаў. Ускладняюцца і становяцца менш надзейнымі вузлы мацавання бэлек да рашотцы граняў моста.

Больш распаўсюджаныя краны з каляскамі, якмя перамяшчаюцца па накіроўвалых, выкладзеным на ніжнія паясы
Рамы такіх калясак для забеспячэння раўнамернага размеркавання нагрузак на падкаляскавыя накіроўвалыя часта выконваюць з абпіраннем па трохкропкавай схеме. Пры выкарыстанні калясак з грузавымі лябёдкамі на адным з тарцоў рамы замацоўваюць шарнір для злучэння папярочнай бэлькі апорнай стойкі з хадавымі коламі. У канатных калясках папярэчыну прымацоўваюць да тарца бэлькі, на якой устаноўлены лінныя блокі. У гэтым выпадку памяншаецца вышыня каляскі, што дазваляе рамы балансіраў хадавых колаў мантаваць на восі тарцоў папярочак. Для паляпшэння кампаноўкі вузлоў прымыкання стоек да моста, у самаходных калясках ўжываюць малагабарытныя рэдуктары або механізм перамяшчэння выконваюць з цэнтральным прывадам.

### Лябёдкі

Ход нацяжэння цягавага каната арыентыровачна можа складаць 0.8-1.2 % і 1.5-2.5 % даўжыні шляху каляскі для лябёдак адпаведна з наразнымі барабанамі і шківамі. Пры ходзе каляскі 40-45 м прымяняюцца нацяжныя лябёдкі. Для фрыкцыённых лябёдак часам ўжываюць аўтаматычныя нацяжныя прылады (грузавыя або спружынныя). Іх рэкамендуюць выкарыстоўваць пры хуткасцях руху 0.3-0.5 м/с і падчас каляскі 20-25 м. У якасці нацяжных выкарыстоўваюць паваротныя пад дзеяннем уласнай вагі лябёдкі, рамы якіх шарнірна змантаваныя на падставе з абодвух бакоў ад шківа.

Лябёдкі могуць быць выкананы:

* **з канатавядучым жалобчатым шківам**. Мінімальны дыяметр[*чаго?*] павінен быць не менш найменшага дапушчальнага дыяметра блока і адпавядаць групе механізму. Вугал нахілу[*чаго?*] павінен быць некалькі больш вуглаа трэння каната аб шкіў;
* **з наразным барабанам**. Такія лябёдкі больш надзейныя, але валодаюць вялікімі габарытамі і масай.

### Хадавая прылада казловых кранаў

Механізмы перамяшчэння выконваюць у выглядзе аднаколавых або балансірных калясак, злучаных з аснаваннем апор стоек або хадавых бэлек. Прывадныя рухавікі маюць фазны ротар; у казловых кранах з электраталямі грузападымальнасцю 5 т і менш часта ўжываюць каротказамкнутыя рухавікі. Балансирные каляскі могуць быць выкананы з усталяванымі на прамежкавыя хадавыя колы зубчастымі вянкамі, звязанымі паміж сабой колам. Часам на выхадны вал рэдуктара выконваюць з трэцяй дадатковай апорай — з мэтай паменшыць нагрузку на корпус рэдуктара. У некаторых механізмах перамяшчэння вал вядучага колы мантуюць на двух апорах і злучаюць з рэдуктарам зубчастай муфтай, аднак гэта прыводзіць да істотнага павелічэння шырыні хадавы каляскі. У механізму перамяшчэння з навясным рэдуктарам адсутнічае кансольная нагрузка і адкрытыя перадачы. Часам валы рэдуктара і колы злучаюць з дапамогай жорсткай талерчатай муфты. У казловых кранах прымяняюцца розныя вузлы ўстаноўкі хадавых колаў ад маставых кранаў — цыліндрычныя і зварныя буксы, якія замацоўваюцца ўнутры апоры. Пры выкарыстанні гарызантальных рэдуктараў кампаноўка і рама ускладняюцца; ўзрастаюць бакавыя габарыты каляскі. Пры выкарыстанні вертыкальных рэдуктараў значна зніжаецца маса і габарыты каляскі.

Ужыванне
--------

Казловыя краны ўжываюць звычайна для абслугоўвання адкрытых (радзей крытых) складоў, галоўным чынам адзінкавых грузаў, кантэйнераў і лясных грузаў, для мантажу зборных прамысловых і грамадзянскіх збудаванняў, абслугоўвання гідраэлектрастанцый і секцыйнага мантажу ў суднабудаванні, пры працы з выбуханебяспечнымі грузамі. Краны вырабляюцца пераважна крукавымі або са адмысловымі грузозахватными прыладамі. Пралёты кранаў агульнага прызначэння звычайна 4-40 м; пры абслугоўванні суднабудаўнічых стапеляў да 170 м. Грузападымальнасць такіх кранаў складае 3-50 т, а пры абслугоўванні гідраэлектрастанцый і стапеляў дасягае 400-800 т (у асобных выпадках 1600 т — дзве каляскі з грузападымальнасцю па 800 т). Перамяшчэнне кранаў (хуткасць 20-100 м/мин) часта з'яўляецца рабочым рухам; пры малых грузоподъемностях ў якасці грузавы каляскі выкарыстоўваюцца самаходныя электрычныя талі. Для мантажу буйных вырабаў (напрыклад, у суднабудаванні) ужываюць краны з двума грузавымі каляскамі, якія дазваляюць кантаваць груз на вазе. Краны будаўнічага прызначэння, якія маюць пераменнае месца працы, выконваюцца самоманціруючыміся.

**Казловыя краны для ГЭС**. Спецыяльныя краны, предназначеные для мантажу і абслугоўвання машынных залаў ГЭС, адрозніваюцца вялікай грузападымальнасцю (100-500 т) пры адносна малых пралётах. Падпадзяляюцца на:

* краны для машынных залаў;
* краны для плацін.

Могуць быць:

* бесконсольными;
* кансольнымі;
* стрэлавымі;
* паўказловымі.

Аперацыі, якія праводзяцца на ГЭС з дапамогай казловых кранаў:

* сінхранізаваны ўздым засавак плацін (вялікі шырыні) некалькімі кранамі;
* ўздым ротара генератара каўпака над ім, засавак, рашотак і інш.

Мантаж, дэмантаж
----------------

### Мантаж кранаў з двухстоечными апорамі

Агульным патрабаваннем мантажу казловых кранаў з'яўляецца забеспячэнне мінімальнай працаёмкасці і кошту. А таксама часта прад'яўляюць патрабаванні ўздыму цалкам сабраных на мантажнай пляцоўцы ў працоўнае становішча.
Казловыя краны з двухстоечными апорамі звычайна выконваюць з шарнірным мацаваннем стоек да моста. Гэта дазваляе ажыццяўляць самоподъем крана метадам сцягвання падстаў стоек мантажнымі полиспастами. Раней для кранаў грузападымальнасцю 5-12.5 т гэтую аперацыю імкнуліся выконваць без прымянення іншых механізмаў: для гэтага хадавыя каляскі забяспечвалі ліннымі барабанамі і прыстасаваннямі, якія дазваляюць на перыяд мантажу падключаць гэтыя барабаны да прывада.

У апошні час такія барабаны прадугледжваюць толькі ў кранах прызначаных для будаўнічых работ (частыя перебазировки). Часам на стойках ўсталёўваюць абоймы мантажных паліспастаў, але ў асноўным, абмяжоўваюцца прыладай вушэй для іх злучэння. Для сцягвання паліспастаў выкарыстоўваюць іншыя лябёдкі або трактары.

У сувязі з шырокім распаўсюджваннем стрэлавых самаходных кранаў, у тым ліку вялікай грузападымальнасці (100-250 т), ўздым моста казловых кранаў ўсё часцей вырабляюць двума стрэлавымі самаходнымі кранамі, а пры пралёце 16-25 м адным стрэлавым кранам, прычым хадавыя колы, прымацаваныя да стоек, якія шарнірна злучаныя з мостам, пры ўздыме перамяшчаюцца па падкранавым пуцям. Мантаж казловых кранаў павінен выконвацца метадам сцягвання апор або з выкарыстання іншых кранаў. Для кранаў з адносна вялікай вышынёй ўздыму (12-13 м) гэтыя спосабы не заўсёды прымальныя. Значная даўжыня стоек апор, якія маюць у пачатковы перыяд мантажу кут нахілу, абцяжарвае іх сцягванне.

У шэрагу выпадкаў (на складах лесапрамысловых прадпрыемстваў) не маецца магчымасці выкарыстання страловых кранаў з неабходнымі параметрамі. У гэтым выпадку можа быць выкарыстаны метад мантажу з першапачатковым уздымам апор ў працоўнае становішча, у якім яны ўтрымліваюцца сістэмай расчалаў. Затым з дапамогай паліспастаў, верхнія абоймы якіх прымацаваныя да рыгеля апор, апоры падымаюць і да іх мацуюць загадзя сабраны на нулявой адзнацы мост.

### Мантаж кранаў з аднастоечнымі апорамі

Мантаж аналагічна двухстоечным. У такіх кранаў прадугледжваюць таксама шарнірна злучэнне стоек з апорнымі бэлькамі. Гэта дазваляе з дапамогай мантажных мачтаў або кранаў разгортваюць стойкі сумесна з прымацаваным да іх мостам у працоўнае становішча.

### Дэмантаж

Дэмантаж ажыццяўляецца ў парадку, процілеглым мантажы.

Гл. таксама
-----------

* Пад'ёмны кран
* ГЭС

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *П. З. Петухов, Г. П. Ксюнин, Л. Г. Серлин* — Специальные краны — М: Машиностроение, 1985, 248с.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  *И. И. Абрамович, В. Н. Березин, А. Г. Яуре* — Спр-к: Грузоподъемные краны промышленных предприятий — М: Машиностроение, 1989, 360с. ил. ISBN 5-217-00286-7
3. ↑  Маставыя краны
4. ↑  Подъёмный кран // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Подъёмный кран // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Козловые краны Беларуси (руск.). Архівавана з першакрыніцы 15 верасня 2013. Праверана 20 ліпеня 2010.(руск.) . Архівавана з першакрыніцы 15 верасня 2013. Праверана 20 ліпеня 2010.
* Techstory.ru, А.Буздин (руск.). Архівавана з першакрыніцы 10 мая 2012. Праверана 20 июля 2010.(руск.) .  з першакрыніцы 3 мая 2012. Праверана 20 июля 2010.
* 

| ⛭Тыпы грузапад’ёмных кранаў |
| --- |
| Стрэлавы | 
* Аўтамабільныя (аўтагідраманіпулятар
* на спецшасі)
* Караткобазавыя
* Пнеўмакалёсныя
* Вежавыя
* Гусенічные
* Чыгуначныя
* Мачтавыя
* Плавучыя
* Паўзучыя
* Партальныя
* Адмысловыя
* Судабудаўнічыя
* Трактарныя
* Шлюзавыя

 |
| Маставы | 
* Казлавыя
* Гідратэхнічныя
* Металургічныя
* Перагружальнікі
* Паўказлавыя
* Палярныя и рэактарныя

 |
| Іншы | 
* Кансольны
* Кабельныя

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781008628 |