**Пол Фромер** (Paul R. Frommer) (нар. 1943, Нью-Ёрк) — прафесар Універсітэта Паўднёвай Каліфорніі (USC), лінгвіст. Раней ён з’яўляўся віцэ-прэзідэнтам, каардынатарам спецыяльных праектаў, стратэгічных планаў у «Бэнтлі Індастрыз», (Лос-Анджэлес, Каліфорнія). У 2005—2008 гадах займаў пасаду дырэктара цэнтра камунікатыўнага менеджменту школы бізнесу Маршала ў Паўднёвакаліфарнійскім універсітэце.

Захапленне лінгвістыкай
-----------------------

Фромер з ранняга ўзросту цікавіўся астраноміяй, астрафізікай і матэматыкай. Ён скончыў Рочэстэрскі ўніверсітэт са ступенню бакалаўра мастацтваў па матэматыцы ў 1965 годзе. Пазней выкладаў англійскую мову і матэматыку ў Малайзіі (на малайскай мове) ад Корпуса Міра. З гэтага часу ён пачаў цікавіцца лінгвістыкай, абараніўшы доктарскую дысертацыю ў гэтай галіне ў USC (праца была прысвечана роэным аспектам персідскага сінтаксіса). Адначасова з гэтым ён выкладаў англійскую мову ў Іране, дзе ўсяго на працягу года да сярэдзіны 1970-х вывучаў персідскую мову.
Фромер выкладаў на працягу некалькіх гадоў, але потым пачаў займацца бізнесам. У 1989 годзе Фромер напісаў сцэнарый да фільма «Крок у трэцяе вымярэнне». У 1996 годзе ён вярнуўся ў USC. У 1999 годзе ён напісаў у суаўтарстве кнігу «Погляд на мовы: даследаванні па элементарнай лінгвістыцы». Паміж 2005 і 2008 гадамі ён быў дырэктарам Цэнтра камунікатыўнага менеджменту Школы бізнесу Маршала.

Праца над «Аватарам»
--------------------

*Асноўная старонка: На’ві*
У 2009 годзе П. Фромер быў запрошаны Джэймсам Кэмеранам да распрацоўкі сцэнарыя да новага фільма «Аватар».

Фромер прыдумаў мову для выдуманай расы іншапланяцян на’ві, жыхароў планеты Пандора. Ён пачаў працэс стварэння мовы з фанетыкі і фаналогіі. Потым ён распрацаваў марфалогію, сінтаксіс і лексіку. Кэмеран, паводле слоў Фромера, жадаў, каб «мова атрымалася прыемнай для слыху, каб падабацца аўдыторыі».

Фромер, як ён сам прызнаваўся, фарміраваў граматыку на’ві як перайманне палінезійскіх моў. Акрамя таго, ён увеў абруптыўныя зычныя, якія сустракаюцца ў каўказскіх, мунда мовах, і ў той жа час выключыў звонкія выбуховыя, характэрныя для большасці індаеўрапейскіх моў. Спецыфічным з’яўляецца строй прыдуманай ім мовы. Ён адносіцца да вельмі рэдкай разнавіднасці — трыпартыўнай ці трохчастнай. Усе тры актанты (статыў, агенс і пацыенс) маркіруюцца трымя рознымі склонамі: намінатывам (дакладней: інтразівам), эргатывам і акузатывам адпаведна.

Кэмеран напісаў некалькі песень для свайго фільма, а Фромер пераклаў іх на на’ві і трэніраваў англамоўных спевакоў пры вымаўленні спецыфічных гукаў. Галасы спевакоў не былі апрацаваны на камп'ютары, бо Кэмеран жадаў, каб гэтыя галасы не гучалі механічна, а былі «жывымі».

Пасля поспеху фільма «Аватар» Фромер атрымаў шмат пісем ад паклоннікаў, якія патрабавалі, каб слоўнік новай мовы дапаўняўся і надалей, адчыняліся вэб-старонкі па яго вывучэнні і ўжыванні. У асяроддзі вывучаючых мову на’ві Пола Фромера звычайна называюць **Karyu Pawl**, што значыць *Настаўнік Паул*.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 26 верасня 2017.
2. ↑  асаблівасці склонавай сістэмы мовы на’ві

Спасылкі
--------

* Асабісты блог Пола Фромера аб мове на’ві
* Профіль Пола Фромера(недаступная спасылка) на USC
* The language og Avatar revealed(недаступная спасылка) BBC News, 11 December 2009

| ⛭Штучныя мовы (спіс) |
| --- |
| Натуральная мова • Штучная мова • Планавая мова • Сацыялізаваная мова • Міжнародныя дапаможныя мовы • Апрыёрная мова • Апастэрыёрная мова • Гіпасхематычныя мовы • Гіперсхематычныя мовы • Універсальная мова • Схематызм*Інтэрлінгвістыка* |
| Планавыя | ад’юванта • акцыдэнталь • Бэйсік-інгліш • будзінас • глоса • інтэрглоса • інтэрлінгва • космас • лаціна-сінэ-флексіонэ • lingua catolica • лінгва франка нова • міжславянская мова • раманід • словіа • універсалглот • універсаль • унітарыё • уропі • folkspraak |
| Выдуманыя | баронн • Brithenig • вавілон 17 • венэдык • ларымін • надсат • навамоўе • speedtalk • Старэйшая Мова |
| Філасофскіяі лагічныя | AUI • ыфкуіл • лінкас • лаглан • ложбан • такіпона • сона |
| Планавыя | ро • сальрэсоль • эльюндзі |
| Выдуманыя | аварын • адунаік • валарын • вестран • гаа'улдская • квэнья • клінган • кхуздул • на’ві • рамерыйскія • роханская·сіндарын • таліска • тэлерын · чорная мова • Мова Эльдараў |
| Іерагліфічныя | локас • Злэнга • бліс |
| Планавыя | валапюк • Lingua Ignota • іда • нэа • неўтраль • навіяль • АМО • эсперанціда • (прота-)эсперанта |
| Выдуманыя | Атлантыйская мова • Боская мова • чатлана-пацакская |
| Персоны | 
Дж. К. Браўн •
Э. дэ Валь •
А. М. Волкаў •
О. Есперсен •
Л. Заменгоф •
А. Кірхгоф •
Дж. Кіхада •
А. В. Колегаў •
Ю. Крыжаніч •
С. Ланг •
Ч. К. Огдэн •
М. Окранд •
Ота Юкіо •
Дж. Пеана •
Ж. Піро •
Дж. Салманазар •
А. Сапкоўскі •
А. Сірайт •
Ж. Сюдр •
Дж. Р. Р. Толкін •
П. Фромер •
Хільдэгарда Бінгенская •
М. Шлеер • Н. В. Юшманаў |
| Арганізацыі | Акадэмія валапюка • Акадэмія інтэрлінгвы • Акадэмія эсперанта • Інстытут клінгана • Інстытут лаглана |


| ⛭Аватар |
| --- |
| Стваральнікі | 
* Джэймс Кэмеран (рэжысёр, сцэнарыст)
* Джон Ландау (прадзюсар)
* Маўра Фіёрэ (кінааператар)
* Джэймс Хорнер (кампазітар)
* Пол Фромер (лінгвіст)

 |
| Сусвет | 
* Пандора
* На’ві
* Мова
* Нейціры (персанаж)
* Анабтаніум

 |
| Звязанае | 
* Саўндтрэк («I See You»)
* Камп’ютарная гульня
* Узнагароды і намінацыі
* Праблематыка

 |
| Сіквелы | 
* Аватар: Шлях вады (2021)
* Аватар 3 (2023)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1021146420 · ISNI: 0000 0000 3434 1656 · LCCN: n2002023285 · SUDOC: 061725366 · VIAF: 70746809 |