recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Рама́шкава** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Аўсянка, за 40 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, на захад ад вёскі Азёркі.

Плошча паверхні возера 0,17 км³. Даўжыня 1,1 км, найбольшая шырыня 0,23 км. Даўжыня берагавой лініі 2,38 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,1 м. Аб’ём вады 0,48 млн. м³. Плошча вадазбору 3 км².

Катлавіна Рамашкава лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 12—15 м, на поўначы да 3 м, у паўднёвай частцы невыразныя. Берагі пераважна нізкія, забалочаныя, тарфяныя, на поўначы возера часткова пясчаныя, параслі водна-балотнай расліннасцю і хмызняком. Дно на мелкаводдзі пясчанае, глыбей выслана сапрапелем.

Слабапраточнае. Ручаём злучана з возерам Азярок (Азёркі).
У возеры пераважна расце вадзяны арэх плывучы, занесены ў рэспубліканскую Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь (утварае паласу шырынёй каля 30 м да глыбіні 2,5 м).

У возеры водзяцца акунь, шчупак, плотка, гусцяра, краснапёрка і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 300. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 24. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Прыдзінскі край—Гарадоцкі раён—Прырода—Водныя рэсурсы(недаступная спасылка)
* Рамашкава Архівавана 20 жніўня 2013.
**Станцыя Аточа** (ісп.: Estación de Atocha) — найбуйнейшы чыгуначны вузел Мадрыда і Іспаніі. Адзін з двух вакзалаў іспанскай сталіцы — разам з вакзалам Чамарцін. Цягнікі, якія адпраўляюцца з вакзалаў Аточа і Чамарцін, курсуюць па высакахуткасных лініях AVE, хуткасных і звычайных лініях Alvia.

Сваю назву вакзал атрымаў 9 лютага 1851 года ў гонар знесенай брамы Аточа.

З перонаў вакзала Аточа адпраўляюцца цягнікі і электрычкі на поўдзень, усход і захад краіны, у першую чаргу звязваючы з Мадрыдам насельніцтва такіх правінцыйных гарадоў як Таледа, Куэнка, Аранхуэс, Алькала-дэ-Энарэс, Гвадалахара, Авіла, Эскарыял, Сеговія і іншыя. Уключае ў сябе станцыю Пуэрта-дэ-Аточа, адкуль адпраўляюцца высакахуткасныя цягнікі AVE ў Барселону, Кордаву, Севілью, Малагу, Кадыс і многія іншыя гарады.

Аточа з’яўляецца буйным транспартна-перасадачным вузлом (высакахуткасныя цягнікі, прыгарадныя электрычкі, метро і аўтобусы).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Яна Хрысціцеля.

**Касцёл Святога Яна Хрысціцеля** (літ.: Zapyškio Šv. Jono Krikštytojo bažnyčia) — каталіцкі храм у мястэчку Запішкіс (Сапежышкі) Каўнаскага раёна Літоўскай Рэспублікі.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў мястэчку Сапежышкі ў Жамойці. Раней лічылася, што ўзведзены ў 1570-х гг. на сродкі канцлера вялікага літоўскага Л. Сапегі. Паводле аргументаванага меркавання А. Янкявічэне яго паставіў у першай палове XVI ст. гаспадарскі сакратар Ян Сапега, які заснаваў і мястэчка. У 1666 і 1698 зроблены рамонты храма. У другой палове XVII ст. да галоўнага фасада прыбудавана драўляная вежа-званіца, якая існавала да пачатку XX ст. У 1744 і 1763 пад уплывам барока зменена ступеньчатая форма франтонаў і стрэльчатае завяршэнне вокнаў бакавых фасадаў. У XIX ст. касцёл некалькі разоў рамантавалі. Рэстаўравалі ў 1923 годзе пад кіраўніцтвам мастака А. Прэсаса і ў 1954—1955 гг. пад кіраўніцтвам архітэктара Альгімантаса Умбрасаса.

Архітэктура
-----------

Галоўны фасад
Касцёл з боку апсіды
Касцёл складаецца з квадратнага, крыху перакошанага ў плане асноўнага аб'ёму і роўнавысокага з ім прэсбітэрыя з апсідай. Да паўночнай сцяны прэсбітэрыя прымыкае сакрысція, узведзеная пасля будаўніцтва касцёла. Сцены таўшчынёй 1 м пабудаваны з цэглы ў тэхніцы гатычнай муроўкі на вапнава-пясчанай рошчыне. Умацаваны невысокімі шматступеньчатымі складанапрафіляванымі контрфорсамі. Фасады і франтоны аздоблены плоскімі нішамі разнастайных памераў і формаў, якія ўтвараюць шмат'ярусную дэкаратыўную кампазіцыю. Асноўны аб'ём дамінуе ў агульнай кампазіцыі і мае двухсхільнае пакрыццё даху, 5-гранная апсіда — шматсхільнае. У храм вядуць 2 уваходы стрэльчатай формы: галоўны і бакавы. Апошні зроблены ў паўднёвай сцяне прэсбітэрыя. Яны акцэнтаваны нішамі прамавугольнай формы. Інтэр’ер перакрыты плоскай драўлянай столлю на бэльках. Малітоўная зала аддзелена ад прэсбітэрыя трыўмфальнай аркай паўцыркульнай формы. На паддашак вядуць прамыя ўсходы, зробленыя ў паўночна-заходнім куце асноўнага аб'ёму.

Зноскі
------

1. 1 2  ЭнцВКЛ, 2005

Літаратура
----------

* Саборы помняць усе : готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі / Т. Габрусь ; фота У. А. Багданава. — Мінск: Беларусь, 2007. — 165, [1] с. : фат. — Бібліягр.: с. 160-164. с. — ISBN 978-985-01-0714-5.
* Сапежышкаўскі касцёл // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Запішкіс)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 91154380910330290268 |
**Анамасіялогія** (ад стар.-грэч.: ὀνομᾰσία — называнне + стар.-грэч.: λογος — вучэнне) — навука аб найменнях, адзін з раздзелаў семантыкі. Займаецца пытаннямі намінацыі, аналізам спосабаў і сродкаў стварэння намінатыўных адзінак на розных узроўнях мовы, высвятленнем унутранай формы назваў у розных мовах для абазначэння аднаго і таго ж паняцця, зменай назваў у працэсе гістарычнага развіцця мовы і інш.

Пачала фарміравацца ў самастойную навуку ў 20 стагоддзі (працы аўтрыйскіх і нямецкіх вучоных лінгвістычнага кірунку «Словы і рэчы» Р.Мерынгера, Гуга Шухарта, прадстаўнікоў тэорыі семантычных палёў Л.Вайсбергера, К.Бальдзінгера. працы вучоных Пражскага лінгвістычнага гуртка). У анамасіялагічным аспекце лексіку разглядаюць у этымалагічных слоўніках (напр. «Этымалагічны слоўнік беларускай мовы», т.1-8, 1978-93). Анамасіялагічны аналіз выкарыстоўваюць пры аналізе тапанімікі.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 1 : А-Л. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0152-4, С.87

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Сучасная беларуская мова: Уводзіны. Фанетыка. Фаналогія. Арфаэпія. Графіка. Арфаграфія. Лексікалогія. Лексікаграфія. Фразеалогія. Фразеаграфія: Вучэб. дапам. / Я. М. Камароўскі, В. П. Красней, У. М. Лазоўскі і інш. — 2-е выд. дапрац. і дап. — Мн. : Выш. школа, 1995. — 334 с. ISBN 985-06-0075-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12649225c · GND: 4172595-5 · LCCN: sh85094812 · Microsoft: 205268084 · NKC: ph213331 |
**Шыракаван** (арм.: Շիրակավան, таксама вядомы як **Еразгаворс**, арм.: Երազգավորս) — сярэднявечны армянскі горад, які з IX стагоддзя з'яўляўся сталіцай царства армянскіх Баграцідаў. Да канца XIX стагоддзя паселішча ператварылася ў невялікае армянскае сяло Башсурэгел. Знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Турцыі. Магчыма, часткова затоплены водамі Ахуранскага вадасховішча.

Гл. таксама
-----------

* Спіс сталіц армянскіх дзяржаў
* Шырак, гавар

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Царква ў Шыракаване (англ.)

| Гістарычныя сталіцы Арменіі |
| --- |
| 
* Ван
* Армавір
* Ервандашат
* Арташат
* Тыгранакерт
* Вагаршапат
* Аршакаван (Баязет)
* Двін
* Багаран
* Шыракаван
* Карс
* Ані
* Ерэван

 |
**Perisomena caecigena** — від матылькоў з сямейства Паўлінавочкі (*Saturniidae*).

Апісанне
--------

Самка
Размах крылаў 62-88 мм у самак і 40-65 мм у самцоў. Размах крылаў самак падвіда *stroehlei* — да 90 мм. Афарбоўка крылаў самца мякка-жаўтлявая з ружаватым пярэднім краем верхніх крылаў і аблямоўкай аналагічнага колеру ўздоўж вонкавага краю крылаў, акантаваная бурай хвалістай лініяй. Пасярод крылаў маецца ружовая пляма з неразвітым «падслепаватым» вочкам. Аснаванне крыла адмежавана тонкай бурай папярочнай перавяззю. Малюнак на крылах самак аналагічны малюнку на крылах самцоў, аднак у колеры фону крылаў пераважаюць палева-ружовыя тоны. У год развіваецца адно пакаленне матылькоў. Лёт адзначаецца з канца верасня да пачатку лістапада.

Арэал
-----

Арэал віду ахоплівае Італію (на ўсход ад Венецыі, побач з мяжой з Харватыяй), далей арэал распасціраецца з паўднёва-ўсходняй Аўстрыі праз Венгрыю, Славенію, Харватыю, Сербію, Албанію, Румынію, Балгарыю і Грэцыю. Таксама арэал уключае ў сябе Турцыю і Каўказ, Грузію, Арменію і Азербайджан. Існуе таксама ізаляваная папуляцыя ў гарах Лівана і Ізраіля. Падвід *stroehlei* з’яўляецца эндэмічным для гары Троадас на востраве Кіпр.

Размнажэнне
-----------

Вусень у маі-чэрвені развіваецца на наступных кармавых раслінах: дуб звычайны (*Quercus robur*), *Quercus petrea*, дуб пухнаты (*Quercus pubescens*), *Quercus cerris*, *Quercus ilex*, таполя белая (*Populus alba*), ясакар (*Populus nigra*), ясень (*Fraxinus*), груша (*Pyrus*), сліва (*Prunus*), брэднік (*Salix caprea*).

Акукленне ў авальным дзіркаватым светла-карычневым кокане. Зімуе на стадыі яйца.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сморчак.
**Мікалай Аляксандравіч Сморчак** (нар. 5 красавіка 1948, в. Бярэзавічы, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1975 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі І. Д. Белагорцаў, Вараксін, Міцянін, Казакоў, Волчак). У 1975—1978 гадах галоўны архітэктар г. Новалукомль; у 1978—1979 гадах намеснік галоўнага архітэктара, у 1979—1990 гадах галоўны архітэктар г. Орша; з 1990 дырэктар «Творчай майстэрні члена Сморчака М. А.».

Член Саюза архітэктараў з 1987 года.

Творчасць
---------

Прымаў актыўны ўдзел у распрацоўцы праектаў генеральных планаў, праектаў дэталёвай планіроўкі і праектаў забудовы мікрараёнаў г. Новалукомля і г. Оршы. Аўтар шматлікіх праектаў жыллёва-грамадзянскага прызначэння, інтэр’ераў і добраўпарадкавання гарадскіх тэрыторый, паркаў, сквераў, вуліц: помнік загінулым аднавяскоўцам у г. Новалукомль (1979); будынак музея Заслонава па вул. Молакава (1990); адміністрацыйны будынак кіраўніцтва «Белсантэхмантаж» (1996, будаўніцтва ў 2002); аддзяленне Беларусбанка (2005, будаўніцтва ў 2006) — усе ў Оршы; аддзяленне Беларусбанка па вул. Панковай у г. Ваўкавыску (2007, будаўніцтва ў 2008); аддзяленне Беларусбанка па вул. 1 Жніўня (2008, будаўніцтва ў 2009); будынак Творчай Майстэрні (1995, будаўніцтва ў 2007); добраўпарадкаванне цэнтральнай часткі горада, гістарычнай зоны, вул. Леніна (2008) — усе ў Оршы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сморчек Николай Александрович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Шыраканосыя малпы**, або **амерыканскія малпы**, **малпы Новага Свету** (*Platyrrhini*) — парватрад (*parvus* — лац.: малы, маленькі) прыматаў. Разам з вузканосымі малпамі (малпамі Старога Свету) уваходзяць у інфраатрад малпападобныя, а з даўгапятамі ўтвараюць падатрад суханосых прыматаў.

Шыраканосыя малпы — адзіныя за выключэннем чалавека прыматы, якія жывуць на амерыканскім кантыненце. Іх арэал распасціраецца ад паўднёвай Мексікі да паўночнай Аргенціны. На астравах Карыбскага мора раней існавалі некалькі цяпер вымерлых відаў, якія адносіліся да групы антыльскіх малпаў (*Xenotrochini*).

Даўжыня цела 15—91 см. Найменшым прадстаўніком гэтага інфраатрада з'яўляецца карлікавая ігрунка, якая важыць усяго 100 г, а найбольшымі з'яўляюцца равуны і некаторыя віды павукападобных малпаў, чыя вага перавышае 10 кг. Хвост доўгі, звычайна даўжэйшы за цела, у некаторых хапальны. Маюць шырокую насавую перагародку, ноздры павернуты ў бакі. Нараджаюць 1—3 дзіцянят. Кормяцца пераважна пладамі, праросткамі і лісцем, насякомымі, таксама яйцамі птушак, дробнымі жывёламі. Жывуць да 25 гадоў. Усе малпы Новага Свету жывуць на дрэвах і, за выключэннем начных малпаў, актыўныя днём.

Найстаражытнейшыя выкапнёвыя знаходкі шыраканосых малпаў адносяцца да эпохі алігацэну. З двух іншых інфраатрадаў суханосых малпаў больш цеснае сваяцтва звязвае іх з малпамі Старога Свету, чым з даўгапятамі. Верагодна, што продкі гэтага таксона перабраліся праз Атлантычны акіян на плаваючым бярвенні ў эпоху, калі адлегласць паміж кантынентамі была яшчэ не такой вялікай.

Класіфікацыя
------------

Малпы Новага Свету складаюцца з пяці сямействаў:

* ігрунковыя (*Callitrichidae*)
* учэпістахвостыя (*Cebidae*)
* начныя малпы (*Aotidae*)
* павукападобныя малпы (*Atelidae*)
* сакавыя (*Pitheciidae*)

Прыналежнасць вымерлых антыльскіх малпаў яшчэ не высветлена да канца, аднак часцей за ўсё іх прылічваюць да сямейства сакавых малпаў.

Літаратура
----------

* Шыраканосыя малпы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Широконосые обезьяны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шыраканосыя малпы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16160007t · LCCN: sh2006001552 · Microsoft: 2778197086 · NKC: ph1154791 |
Вуліца Кедышкі ў Мінску
**Мікалай Аляксандравіч Кедышка** (1923—1943) — падпольшчык Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1965).

Біяграфія
---------

Мікалай Кедышка нарадзіўся 3 жніўня 1923 года ў Мінску. Скончыў дзесяць класаў школы. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны апынуўся на акупаванай тэрыторыі. Працаваў маляром у канторы паблізу ад чыгуначнага вузла.

Восенню 1941 года Кедышка разам з таварышамі арганізаваў і ўзначаліў падпольную групу «Андруша». Група распаўсюджвала зводкі Саўінфармбюро і антынямецкія лістоўкі, ладзілі ўцёкі ваеннапалонных. Праз нейкі час падпольшчыкі абзавяліся і зброяй. 13 лютага 1943 года Кедышка ўвайшоў у склад падпольнага Мінскага гаркама ВКП(б). Яго група здзейсніла вялікую колькасць дыверсій на мінскіх прадпрыемствах, нападаў на нямецкіх салдат і афіцэраў, калабарацыяністаў. 7 лістапада 1943 года Кедышка трапіў у засаду, якую арганізавала гестапа на праваленай явачнай кватэры на Магілёўскай шашы. Калі ён адстрэльваўся, то быў цяжка паранены і апошнім патронам застрэліўся.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1965 года «напярэдадні 20-годдзя Перамогі савецкага народа над фашысцкай Германіяй за арганізацыю падпольнай дзейнасці супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у тыле праціўніка і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» Мікалай Кедышка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Кедышкі усталяваны бюст і названая вуліца ў Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Мікалай Аляксандравіч Кедышка на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Всенародная борьба в Белоруссии. В 3 т. — Минск: «Беларусь», 1984.
* Люди легенд. Выпуск 3. — М. 1968.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Сярэднія памесяцовыя ападкі
**Атмасферныя ападкі** — вада ў вадкім або цвёрдым стане, выпадае з аблокаў або асядае з паветра на зямную паверхню. Ападкі з аблокаў: дождж, град, снег.

Адрозніваюць:

* *абкладныя ападкі*, звязаныя пераважна з цёплымі франтамі;
* *ліўневыя ападкі*, звязаныя з халоднымі франтамі.

Ападкі з паветра: раса, шэрань, галалёд.

Ападкі вымяраюцца таўшчынёй пласта вады, якая выпала, у міліметрах. У сярэднім на зямным шары выпадае каля 1000 мм ападкаў у год, а ў пустынях і ў высокіх шыротах — менш за 250 мм у год.

Ападкі — адно з звёнаў вадазварота на Зямлі.
Выява Тэкістэкатля ў кодэксе Борджыа
**Тэкістэкатль** (літаральна - "Стары бог месяца") - у рэлігіі Мезаамерыкі боства месяца, увасабленне яго мужчынскага аспекту. Маляваўся старым, які нясе на спіне белую марскую ракавіну (якая сімвалізавала месяц) альбо з крыламі бабачкі. Лічыўся сынам бога Тлалока і багіні Чальтчыутлікуэ. 

Паводле легенды ацтэкаў, у пачатку Пятай эпохі сусвету Тэкістэкатль згадзіўся кінуцца ў вогнішча, каб ператварыцца ў новае Сонца. Аднак спужаўся, і замест яго ў вогнішча кінуўся бог свавольства Нанауацын, які адразу зрабіўся Сонцам. Тэкістэкатль засароміўся і накіраваўся ў касцёр услед за ім, таксама ператварыўшыся ў касмічнае свяціла - бога месяца Мецтлі. Але багам не спадабалася, што іх паплечнікі праявілі розны ўзровень адвагі, а свяцілі аднолькава, таму кінулі ў месяц зайца, амаль заглушыўшы яго ззянне. Піраміда ў гонар бога месяца Мецтлі досей існуе ў горадзе Тэаціуакане.

Літаратура
----------

* Боги ацтеков. Теккистекатль (рус)
**Актывацыйны аналіз** — метад вызначэння складу рэчыва. Заснаваны на актывацыі атамных ядраў і даследаванні іх радыёактыўнага выпраменьвання. Актывацыйны аналіз бывае нейтронна-актывацыйны (актывацыя ў патоку нейтронаў), гамаактывацыйны (у патоку гама-квантаў), аналіз на зараджаных часцінках (у патоку зараджаных часцінак).

Археалогія і нумізматыка
------------------------

Для даследавання археалагічных і нумізматычных аб'ектаў скарыстоўваецца з пачатку 1950-х гадоў. Для даследавання археалагічных знаходак найбольшае значэнне мае нейтронна-актывацыйны аналіз, які вызначаецца высокай адчувальнасцю: 10-5—10-10% пры вялікіх патоках нейтронаў і 10-4—10-6% пры меншых патоках (ампульныя нейтронныя крыніцы або нейтронныя генератары).

Галоўная годнасць актывацыйнага аналізу — магчымасць вызначэння малых утрыманняў элементаў, а таксама правядзенне масавых экспрэсных аналізаў. Актывацыйны аналіз дазваляе вызначыць малыя дамешкі і зрабіць вывад аб асаблівасцях кампанентаў сыравіны і ўстанавіць радовішча, якое скарыстоўвалася. Па характэрным для кожнага рэгіёна ўтрыманні мікрадамешкаў можна вызначыць ці з'яўляюцца знаходкі вырабамі мясцовых рамеснікаў або прывезены з іншых рэгіёнаў. Як правіла, актывацыйны аналіз робіцца адразу па шматлікіх элементах. Велічыня памылкі 1—2%

Нейтронна-актывацыйны аналіз скарыстоўваецца і для колькаснага аналізу макрадоляў рэчыва (асновы), вызначэння долевага ўтрымання высакародных металаў у манетах без парушэння іх цэласнасці і скажэння вынікаў аналізу з-за каразійных працэсаў на паверхні манеты. Скарыстоўванне гама-актывацыйнага аналізу з неаднаразовым апрамяненнем адной манеты кобальтавай гарматай дазваляе зрабіць аналіз на золата за 15 мін, на серабро — за 1 гадзіну.

У музейнай справе скарыстоўваецца для экспертызы сапраўднасці аб'екта. Антыкварныя падробкі нават пры правільным утрыманні асноўных кампанентаў маюць анамальныя канцэнтрацыі дамешкаў. Недахоп усіх метадаў актывацыйнага аналізу — іх высокі кошт і малая даступнасць магутных нейтронных і гама-крыніцю

Літаратура
----------

* Ваганов, П. А. Физики дописывают историю / П. А. Ваганов; ЛГУ им. А. А. Жданова; Под ред. Я. А. Шера. — Л.: Изд-во ЛГУ, 1984. — 215 с.: ил.
* Раханскі, І. Я. Сінчук, І. І. Актывацыйны аналіз / І. Я. Раханскі, І. І. Сінчук // Археалогія і нумізматыка Беларусі: энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 32. — ISBN 5-85700-077-7.
Гірканія на карце сучаснага Ірана.
**Гірканія** (стар.-грэч.: Ὑρκανία са стар.-перс. Варкана — «Краіна ваўкоў») — грэчаская назва вобласці ўздоўж паўднёва-ўсходняга берага Каспійскага мора, у басейне сучасных рэк Гурган і Атрэк, якая ўваходзіла ў склад Персіі.

Жыхары Гірканіі ў старажытнасці былі качэўнікамі. Па Гірканіі ў старажытнасці Каспійскае мора звалася Гірканскім. Пры Дарыі I Гірканія была злучана з Мідыяй. Пазней разам з Парфіяй утварыла асобную сатрапію. Аляксандр Македонскі падчас свайго паходу на Персію скарыў Гірканію, завалодаўшы яе галоўным горадам Задракартай (верагодна цяперашні Гарган).

У XIX стагоддзі на тэрыторыі Гірканіі існавалі персідскія правінцыі Мазендэран і Астрабад. У наш час большая частка Гірканіі ўваходзіць у склад Ірана.

Гл. таксама
-----------

* Гарган

Спасылкі
--------

* Гиркания // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
Герб Зімбабвэ
**Герб Зімбабвэ** прыняты 21 верасня 1981 года. Гэта было зроблена праз год і пяць месяцаў пасля прыняцця нацыянальнага сцяга.

Апісанне
--------

На гербе - дзве лясныя антылопы, якія стаяць на вяршыні землянога кургана, які складаецца з сцеблаў пшаніцы, бавоўны, і парасткаў кукурузы. Унізе таксама размяшчаецца надпіс з Зімбабвійскім нацыянальным дэвізам «Адзінства, Свабода, Праца» (анг. Unity, Freedom, Work).

Акрамя таго, на гербе ёсць шчыт зялёнага колеру, з 14 хвалямі ў верхняй частцы. Хвалі чаргуюцца з белымі і сінімі лініямі. У цэнтры шчыта намаляваныя старажытныя руіны - Вялікі Зімбабвэ. За шчытом размяшчаюцца сельскагаспадарчая матыкі (з левага боку) і АК-47 (справа), якіх звязаныя паміж сабой скручанымі палоскамі зялёнага і залатога шоўку. Уверсе намаляваныя чырвоная зорка і Вялікая Птушка Зімбабвэ, якая таксама намаляваная на нацыянальным сцягу.

| ⛭Зімбабвэ паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Зімбабвэ»**
 |
Фібрынавы згустак, атрыманы шляхам дадання трамбіну ў цэльную кроў. Сканавальная электронная мікраскапія.
**Згусанне крыві** — ахоўная рэакцыя арганізма, важнейшы этап працы сістэмы гемастазу, якая адказвае за спыненне крывацёку пры пашкоджанні сасудзістай сістэмы арганізма. Згусанню крыві папярэднічае стадыя першаснага сасудзіста-тромбацытарнага гемастазу. Гэты першасны гемастаз амаль цалкам абумоўлены звужэннем сасудаў і механічным закаркаваннем агрэгатамі трамбацытаў месца пашкоджання сасудзістай сценкі. Характэрны час для першаснага гемастазу ў здаровага чалавека складае 1-3 мін. Згусанне крыві (гемакаагуляцыя, каагуляцыя, плазменны гемастаз, другасны гемастаз) - складаны біялагічны працэс утварэння ў крыві нітак бялку фібрыну, які палімерызуецца і ўтварае тромбы, у выніку чаго кроў губляе цякучасць, набываючы тварожыстую кансістэнцыю. Згусанне крыві ў здаровага чалавека адбываецца лакальна, у месцы ўтварэння першаснай трамбацытарнай коркі. Час утварэння фібрынавага згустку - каля 10 мін.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Кроў, Каагуляцыя, Імунная сістэма (Англійская мова) Архівавана 3 ліпеня 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Згусанне крыві на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11978819v · GND: 4007275-7 · LCCN: sh85014936 · Microsoft: 2910932157 · NKC: ph171353 |
**Здароўе**, адсутнасць хвароб і фізічных дэфектаў, стан поўнага фізічнага, духоўнага і сацыяльнага дабрабыту. Адрозніваюць здароўе індывідуума і здароўе насельніцтва. Здароўе чалавека аб'ектыўна можна вызначыць пры даследаванні сукупнасці многіх параметраў. Здароўе насельніцтва вызначаецца комплексам дэмаграфічных паказчыкаў: нараджальнасцю, смяротнасцю, дзіцячай смяротнасцю, узроўнем фізічнага развіцця, хваробамі, працягласцю жыцця. 

Паляпшэнню здароўя садзейнічаюць: паляпшэнне якасці жыцця, скарачэнне пашырэння хранічных, інфекцыйных, сардэчна-сасудзістых хвароб, псіхічных растройстваў, самагубстваў, належны стан навакольнага асяроддзя, лад жыцця і г. д.

Спасылкі
--------

Здароўе ў Міры. Карта Архівавана 6 жніўня 2010.

| ⛭Чалавек разумны |
| --- |
| 
Анатомія •
Біялогія •
Знешні выгляд •
Гендар •
Генетыка •
Здароўе •
Мастацтва •
Гісторыя •
Культура •
Навука •
Зносіны •
Грамадства (тыпы) •
Паводзіны •
Правы •
Прырода •
Развіццё •
Розум •
Сексуальнасць •
Спорт •
Тэхналогія •
Цывілізацыя •
Чалавецтва •
Эвалюцыя •
Этыка
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11945860z · GND: 4020754-7 · LCCN: sh85059518 · LNB: 000071248 · NKC: ph127590 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | У гэтага паняцця ёсць іншае значэнне ***Востраў Базаруту***. |

**Базаруту** (парт.: Bazaruto) — група з 5 астравоў уздоўж заходняга ўзбярэжжа Мазамбікскага праліва. Уваходзяць у склад дзяржавы Мазамбік. Уваходзіць у склад аднайменнага нацыянальнага парка. Прыкладная плошча — 156 км². Насельніцтва — 3500 чалавек.

Геаграфія
---------

Архіпелаг Базаруту месціцца за 530 км на паўночны ўсход ад Мапуту, сталіцы Мазамбіка. Складаецца з 5 астравоў. Найбуйнейшы востраў Базаруту займае каля 123 км², астатнія 4 астравы — каля 33 км².

Архіпелаг сфарміраваўся ў плейстацэнавы перыяд, калі ў выніку ваганняў узроўню акіяна ўздоўж берагавой лініі Афрыканскага мацерыка вылучылася скальная водмель. Яе апанавалі каралы. Моцная Мазамбікская плыня прыносіла пясок. У выніку на водмелі ўзніклі ўчасткі сушы. Падобна на тое, што плошча астравоў паступова павялічваецца і ў нашы дні. Усходнюю частку астравоў складаюць пясчаныя выдмы. На астравах існуе некалькі глыбокіх азёр — былых каралавых лагун. 

У раёне архіпелага знойдзены радовішчы прыроднага газу. 

Клімат Базаруту пераходны ад трапічнага пасатнага да трапічнага мусоннага. Штогадовая колькасць ападкаў — каля 978 мм. Сярэднегадавая тэмпература — 24°C.

Прырода
-------

На астравах вылучаюць 3 асноўныя экалагічныя зоны: лясы, саванна, пясчаныя выдмы. Флора даволі разнастайная, уключае 157 відаў раслін, у тым ліку ясноткакветныя, бабовакветныя, мальвавыя і інш. Сушу насяляюць антылопы, яшчаркі, кракадзілы, шматлікія птушкі. На пляжах размножваюцца марскія чарапахі. 

Архіпелаг знакаміты тым, што яго прыбярэжныя воды з’яўляюцца адным з апошніх прытулкаў дзюгоняў. Каля яго берагоў сустракаюцца кіты, дэльфіны, акулы.

Нацыянальны парк
----------------

У 1971 г. для бяспекі дзюгоняў была створана ахоўная зона плошчай каля 600 км². У 2001 г. па прапанове Сусветнага фонда дзікай прыроды ўрад Мазамбіка стварыў нацыянальны парк, у склад якога ўвайшлі ўсе астравы Базаруту, а таксама прыбярэжныя воды. Агульная плошча нацыянальнага парка — 1 430 км². 

Адносна невялікае насельніцтва астравоў раней займалася рыбалоўствам і збіральніцтвам на каралавым рыфе. Стварэнне нацыянальнага парка абмежавала гэтыя віды дзейнасці. Для далейшага гаспадарчага развіцця архіпелага было вырашана развіваць турызм. У нашы дні ён з’яўляецца асноўнай галіной мясцовай эканомікі. Тым не меней, турыстычная інфраструктура пакуль не забяспечвае заняткамі значную частку астравіцян, таму захоўваецца высокі антрапагенны ціск на прыродныя рэсурсы.

Спасылкі
--------

 Bazaruto Archipelago National Park даведнік на сайце *Wikivoyage*

* Marine protection in Mozambique’s Bazaruto Archipelago
* BAZARUTO ARCHIPELAGO
* Bazaruto Archipelago: an Area of Globally Outstanding Conservation
* A Natural History of the Bazaruto Archipelago Архівавана 30 снежня 2021.
* Bazaruto Archipelago: The Mozambique islands where horses play in the surf
**Вільнюская ратуша**, **Ратуша ў Вільні** (польск.: ratusz w Wilnie, літ.: Vilniaus rotušė) — помнік архітэктуры, выдатны грамадскі будынак у стылі класіцызму. Размяшчаецца на Ратушнай плошчы ў Старым горадзе Вільнюса (Didžioji g. 31), выконваючы функцыі рэпрэзентатыўнага памяшкання пратакольных гарадскіх цырымоній і мерапрыемстваў, урачыстых пасяджэнняў, святкаванняў дзяржаўных свят, прыёмаў дэлегацый.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вільнюская ратуша
* Афіцыйны сайт (літ.)
* The Town Hall (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 316593360 |
**Гісторыка-юрыдычныя матэрыялы** (руск.: Историко-юридические материалы, извлечённые из актовых книг губерний Витебской и Могилёвской) (скар. *ГЮМ*, *руск.: ИЮМ*) — найбуйнейшае серыйнае выданне дакументаў па гісторыі усходняй Беларусі XVI—XVIII стст. Выдадзена ў 1871—1906 гг. (вып. 1—32) Віцебскім цэнтральным архівам старажытных актаў. Складальнікі і рэдактары А. М. Сазонаў (вып. 1—16), М. М. Мяшчэрскі і М. Л. Вяроўкін (вып. 17), М. Л. Вяроўкін (вып. 18—26), Дз. І. Даўгяла (вып. 27—32). 3 17-га кожны выпуск мае імянны і геаграфічны паказальнікі. Назвы, змест асобных дакументаў, прадмовы, а таксама першыя 5 вып. пададзены ў перакладзе на рускую мову, астатнія — на мове арыгінала. 

Пераважная частка дакументаў выдадзена ўпершыню і датычыцца галоўным чынам сацыяльна-эканамічнаму боку жыцця гарадоў рэгіёна. Большасць іх адносіцца да гісторыі Магілёва (вып. 7—16, 30, 32 і часткова інш.). Сярод дакументаў прыходна-расходныя кнігі магістрата Магілёва за 1583—1716 гг. акты земскіх і гродскіх судоў Віцебска, Мсціслава, Оршы, Полацка за 1534—1789 гг. акты Віцебскага, Магілёўскага і Полацкага магістратаў за 1577—1791 гг. Крычаўскай і Ушацкай магдэбургій за 1662—1771 гг. каралеўскія прывілеі, інвентары і дакументы пра побыт і права Полаччыны і Віцебшчыны за 1506—1781 гг. дакументы Чачэрскага староства за 1629—1726 гг. фундушы, інвентары і дакументы па гісторыі царквы за 1618—1766 гг. і інш. Найбольш цікавыя дакументы пра стварэнне і дзейнасць цэхаў у Магілёве (вып. 8), «Аршанскі гербоўнік» з генеалагічнымі табліцамі і тлумачэннямі (вып. 28), перадрук часопіса езуітаў «Плады духоўныя» («Fructus Spirituaies»), інвентары маёнткаў, падараваных вялікім князем С. Баторыем Полацкай калегіі езуітаў (вып. 19—21), вопіс межаў паміж ВКЛ і Маскоўскім княствам (вып. 3, 4), звесткі пра суднаходства па Заходняй Дзвіне, Уле (вып. 4, 22), па метралогіі, тапаніміцы і гістарычнай геаграфіі Беларусі, дакументы, што тычацца біяграфіі знакамітага падарожніка М. Пржавальскага (вып. 20) і інш.

Літаратура
----------

* Гісторыка-юрыдычныя матэрыялы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
**Анальгезія** (ад лац.: analgesia, analgia — літаральна «без болю») — памяншэнне болевай адчувальнасці (у тым ліку выбарчае, калі іншыя віды адчувальнасці не закранаюцца) з дапамогай фармакалагічных прэпаратаў розных груп (наркатычныя анальгетыкі, нестэроідныя супрацьзапаленчыя сродкі, спазмалітыкі і інш.), хірургічных метадаў (нейратамія), фізіятэрапеўтычнага ўздзеяння (электраанальгезія па методыцы электрасну, электрамагнітныя палі ультравысокай, высокай і звышвысокай частаты, нізкачастотныя магнітныя палі і інш.). Інтэнсіўнасць успрымання болю можа зніжацца да поўнай немагчымасці яе ўспрымання.

Анальгезія можа назірацца пры некаторых захворваннях нервовай сістэмы.

Вельмі рэдкія выпадкі прыроджанай анальгезіі, у гэтым выпадку чалавек павінен выконваць пэўны графік назіранняў за сваім целам і часта наведваць лекара, каб папярэдзіць развіццё захворванняў, якія ў звычайных людзей дыягнастуюцца болевымі адчуваннямі.

Спасылкі
--------

* Аналгезия, или аналгия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119308836 · LCCN: sh85004763 · NKC: ph187953 |
**Аналіты́чная фу́нкцыя** — функцыя, значэнне якой у кожным пункце яе вобласці вызначэння роўнае суме ступеннага рада, які збягаецца ў некаторым наваколлі гэтага пункта.

Да аналітычных функцый адносяцца: рацыянальная функцыя, паказнікавая функцыя, лагарыфмічная функцыя, трыганаметрычныя функцыі, адваротныя трыганаметрычныя функцыі, іх разнастайныя кампазіцыі, а таксама функцыі, адваротныя да гэтых кампазіцый. Існуюць аналітычныя функцыі аднаго або некалькіх рэчаісных ці камплексных пераменных.

Азначэнне
---------

Функцыя *f*(*z*) аднаго камплектнага пераменнага *z*=*х*+і*у* называецца **аналітычнай** у пункце *z*0, калі ў некаторым наваколлі *h* гэтага пункта існуе канечная вытворная

{\displaystyle f'(z)=\lim \_{h\to 0}{\frac {f(z+h)-f(z)}{h}}}
(дыферэнцавальнасць функцыі), што мае месца, калі і толькі калі выконваецца ўмова Кашы—Рымана:

{\displaystyle {i{\dfrac {\partial f}{\partial x}}}={\dfrac {\partial f}{\partial y}}.}

Гісторыя
--------

Асновы тэорыі аналітычных функцый былі закладзены А.Кашы, Б.Рыманам і К.Веерштрасам, С. В. Кавалеўскай і інш.

На Беларусі даследаванні па тэорыі аналітычных функцый пачаліся ў 1930-я г. ў БДУ (М. В. Ламбін, М. Л. Лукомская), з 1960-х гадоў праводзяцца ў АН, БДУ і іншых ВНУ рэспублікі (Ф. Д. Гахаў, Э. І. Звяровіч і інш.).

Прыкладанні
-----------

Аналітычныя функцыі маюць шматлікія прымяненні ў матэматычным аналізе (вылічэнне вызначаных інтэгралаў), у геаметрыі (канформныя адлюстраванні), у тэорыі пругкасці, гідрадынаміцы, электрадынаміцы і іншых навуках.

Гл. таксама
-----------

* Інтэграл Кашы
* Тэарэма Кашы

Літаратура
----------

* Аналітычная функцыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. С. 335.
* Маркушевич А. И. Теория аналитических функций. Т. 1—2. М. 1967—68.
* Шабат Б. В. Введенне в комплексный анализ. Ч. 1—2. 3 изд. М. 1985.
* Гахов Ф. Д. Краевые задачи. З изд. М. 1977.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119507313 · LCCN: sh85004784 · Microsoft: 205979905 · NDL: 00564621 · NKC: ph114039 |
**К-9** (англ.: K-9) — амерыканскі камедыйны фільм, баявік рэжысёра Рода Дэніела, галоўную ролю ў якім згулялі Джэймс Белушы і Мэл Гарыс. Сцэнарыстамі фільма выступілі Стывен Сыгел і Скот Маерз, прадзюсар фільма — Лоўрэнс Гордан і Чарлз Гордан. Кінастужка была выпушчана кінакампаніяй Universal Pictures. Акрамя таго, апасля выхаду фільма рушыў услед цэлы цыкл фільмаў, уключаючы два падоўжаныя працяга K-911 (1999) і K-9: P.I. (2002), а таксама тэлевізійны фільм пад назвай K-9000, які задумваўся стаць пілотным эпізодам серыялу, які аднак не атрымаў замовы.

Сюжэт
-----

Дэтэктыў паліцыі Сан-Дыега Майкл Дулі (Джэймс Белушы) пакідае машыну, каб звязацца са сваёй дзяўчынай Трэйсі (Мэл Гарыс), калі раптам з’яўляецца гэлікоптэр і адкрывае агонь па яго самаходзе, які загараецца. Лічачы яго мёртвым, забойцы пакідаюць месца здарэння. У паліцэйскім пастарунку Дулі спрачаецца са сваім лейтэнантам, адмаўляючыся ўзяць партнёра; замест гэтага ён вырашай завесці паліцэйскага сабаку. Дома ён знаходзіць Трэйсі з іншым мужчынам і праводзіць ноч у новай машыне. На наступны дзень Дулі прымушае Фрэдзі, інфарматара, раскрыць, што вінаваты ў нападзе наркобарон Кен Лайман (Кевін Тай). Да Дулі прызначаецца нямецкая аўчарка на імя Джэры Лі, якога ён не любіць, аднак сабака вельмі спадабалася яго дзяўчыне Трэйсі, што было ўзаемна. Дулі пачынае раўнаваць, але пасля выкрадання Трэйсі злачынцамі ім прыходзіцца замірыцца і, у рэшце, пасябраваць.

Крытыка
-------

На адмысловым кінапартале Rotten Tomatoes, які аб’ядноўвае агляды, фільм мае рэйтынг ухвалення 22 % на аснове 9 рэцэнзіяў, з сярэднім рэйтынгам 4,1/10. На Metacritic ён мае адзнаку 44 %, заснаванай на аглядах 11 крытыкаў, маючы змяшаныя або сярэднія водгукі. Аўдыторыя, апытаная на CinemaScore, паставіла фільму адзнаку А па шкале ад А да F. Кевін Томас з «Los Angeles Times» пахваліў акцёраў, але раскрытыкаваў вельмі звычайны сюжэт.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 14 красавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
5. 1 2  «Movie Reviews : 'K-9' a Serviceable Outing for Belushi». Los Angeles Times.

Спасылкі
--------

* К-9 на сайце Internet Movie Database  (англ.)
* К-9 на сайце AllMovie  (англ.)
* К-9 на сайце Rotten Tomatoes  (англ.)
**Зіўсудра́**, у акадскай міфалогіі **Утнапіштым**, **Атрахасіс** — шумерскі культурны герой, легендарны валадар Шурупака, які перажыў сусветны патоп.

Шумерская міфалогія
-------------------

Апавяданне пра Зіўсудру ў вершаванай форме на шумерскай мове захаваўся толькі на 1 клінапіснай таблічцы з Ніпура, што адносіцца да першай трэці 2 тысячагоддзя да н. э. Прычым, яна дайшла да нашага часу ў пашкоджаным стане, таму некаторых частак няма. Таблічка была перакладзена і апублікавана ў 1914 г. Згодна апавяданню, богі рашылі наслаць вялікую паводку, каб знішчыць чалавецтва. Бог Энкі папярэджвае Зіўсудру і прапануе пабудаваць карабель. Пасля лакуны з-за пашкоджання таблічка паведамляе, што бура, насланая багамі, доўжылася 7 дзён. Потым з’явілася сонца, і Зіўсудра прынёс у ахвяру карову і авечку. Пасля заканчэння патопу ён схіляецца перад небам і зямлёю. Ан і Энліль даюць яму неўміручасць і вядуць жыць у Дыльмун.

У лісце шумерскіх валадароў, складзеным, відавочна, ў Ісінскі перыяд (пачатак 2 тысячагоддзя да н. э.), Зіўсудра ўзгаданы як дзявяты, апошні перад сусветным патопам валадар, што кіраваў у Шурупаку пасля Убара-туту на працягу 3600 гадоў. Сыну Убара-туту таксама прыпісваецца больш ранні твор, напісаны каля 2600 г. да н. э. вядомы як «Павучанні з Шурупака».

Акадская міфалогія
------------------

У старажытнай Вавілоніі Зіўсудра быў вядомы як Атрахасіс (літаральна «надзвычай мудры»), у Асірыі — як Утнапіштым (літаральна «захавацель жыцця»). У літаратуры на акадскай мове, якая ўжывалася ў гэтых краінах, прапаноўваліся пашыраныя версіі шумерскага апавядання. Так, у вавілонскіх версіях прычынай патопу названа перанаселенасць, якую Энліль спярша імкнецца ўтаймаваць з дапамогай голаду і засухі, што насылаюцца з інтэрвалам прыкладна 1200 гадоў, апісваецца карабель Атрахасіса, абшмараваны бітумам.

У асірыйскай версіі бог Эа сам малюе абрысы вялізарнага карабля на зямлі. Пасля 12 дзён на вадзе Утнапіштым спыняецца на 7 дзён на схілах міфічнай гары Нісір (літаральна «на гары выратавання»). Ён пасылае голуба, ластаўку і крумкача адшукаць сушу. Толькі крумкач бачыць, што вада адступіла, кружыць над сушай, але не вяртаецца. Шчаслівы Утнапіштым выпускае з карабля жывёл і прыносіць ахвяры багам. За гэта багі даюць яму і яго жонцы неўміручасць.

Акрамя версій гісторыі пра сусветны патоп Утнапіштым прысутны ў акадскіх версіях эпаса пра Гільгамеша, дзе спярша радзіць валадару Урука адмовіцца ад пошукаў неўміручасці, а потым паведамляе пра расліну на дне мора ў краіне Дыльмун, што можа даць Гільгамешу вечнае жыццё. Гільгамеш здабывае расліну, але яе крадзе змяя.

Спасылкі
--------

* The Great Flood: Sumerian version
* Epic of Gilgamesh: Summary of Events Leading to the Flood Story
* Utnapishtim
* The Flood of Noah and the Flood of Gilgamesh
**Вільнюская вобласць** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Літоўскай ССР, якая існавала ў 1950—1953 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — горад Вільнюс.

Вільнюская вобласць (разам з трыма іншымі абласцямі рэспублікі) была ўтворана 20 чэрвеня 1950 года у ходзе эксперыменту па ўвядзенні абласнога дзялення ўнутры саюзных рэспублік Прыбалтыкі. Вільнюская вобласць размяшчалася ва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй частках Літвы. Праз тры гады эксперымент быў прызнаны няўдалым, і вобласць скасавалі (Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 мая 1953 года).

Вобласць была падзелена на 24 раёны:

* Анікшчэйскі
* Варэнскі
* Віевіскі
* Вільнюскі
* Даўгайскі
* Друскінінкайскі
* Дукштаскі
* Дусятаскі
* Зарасайскі
* Ігналінскі
* Каварскаскі
* Малетайскі
* Наўёйска-Вільняўскі
* Нямянчынеўскі
* Пабрадзеўскі
* Смелейскі
* Тракайскі
* Укмяргскі
* Уцянскі
* Шальчынінкайскі
* Швянчонелейскі
* Швянчонскі
* Шырвінтаскі
* Эйшышкескі


1. 1 2  Visuotinė lietuvių enciklopedija<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Камар.
**Ежы Камар** (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Камароў уласнага герба «Камар».

Староста буцянскі, войскі вендэнскі, ротмістр каралеўскі. У 1648 удзельнічаў у абранні каралём Яна II Казіміра. У час вайны з Расіяй 1654—1667 гадоў сваім коштам выставіў казацкую харугву, за што на сойме 1662 года атрымаў маёнткі Дабейкі (Буцяны), Вайтуны, Жыбуртаны і Колчмы-Вайскінікі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Валерый Пазднякоў.* Камары // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх


| ?Ежы Камар — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ежы Камар |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |
Князь **Пётр Іванавіч Шуйскі** (загінуў у 1564) — рускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, сын Івана Васільевіча Шуйскага.

Біяграфія
---------

У службе з 1540 года. Баярын з 1550 года. Удзельнік Казанскіх паходаў 1547—1548 гадоў. Першы ваявода перадавога палка ў лютым 1547 года, намеснік пскоўскі з 1550 года.

Першы ваявода перадавога палка ў Казанскім паходзе 1550 года. Заснавальнік Свіяжска разам з А. Б. Гарбатым. Намеснік і вялікі ваявода свіяжскі (1552—1553), намеснік казанскі (1553—1557).

Першы ваявода Вялікага палка (1558—1562) у Лівонскую вайну, ваявода Вялікага палка ў паходзе 1563 года на Полацк пад камандаваннем князя старыцкага. Намеснік полацкі з 1563 года.

У бітве пры Чашніках 26 студзеня 1564 года пацярпеў паражэнне. Страціўшы ў бітве каня, пешшу прыйшоў у суседнюю вёску. Паводле некаторых звестак, пазнаўшы ў ім маскоўскага ваяводу, сяляне абрабавалі яго, а затым утапілі ў студні. Цела рускага галоўнакамандуючага было знойдзена пераможцамі. У знак сваёй перамогі літоўскі ваявода Мікалай Радзівіл прывёз прах Шуйскага ў Вільню, дзе ён быў з ушанаваннямі пахаваны.

Сям’я
-----

Дзеці:

* Іван Петравіч Шуйскі (памёр у 1587 годзе)
* Мікіта Петравіч Шуйскі (загінуў (заколаты нажом) у Маскве падчас пажару 24 мая 1571)

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шуйский, Петр-Гурий Иванович // Русский биографический словарь : в 25-ти томах. — СПб.—М. 1896—1918. — Т. 23. — С. 514—515. (руск.)

Спасылкі
--------

* Шуйские, княжеский род // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.


| ?Пётр Іванавіч Шуйскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Пётр Іванавіч Шуйскі |  | Ivan Shuisky[d] |  | Vasiliy Shuyskiy[d] |  | Q4527415? |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рускі біяграфічны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Еўдакімаў.

**Мікалай Аляксандравіч Еўдакімаў** (1909, Малая Вішэра, Наўгародская губерня — 11 студзеня 1938) — савецкі лётчык-парашутыст, капітан.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1909 годзе ў горадзе Малая Вішэра Наўгародскай губерні (па іншых дадзеных на тэрыторыі сучаснага Малавішэрскага раёна Наўгародскай вобласці). Вучыўся ў школе пасёлка Грады.

Праходзіў навучанне ў Барысаглебскім лётным вучылішчы, скончыўшы якое, атрымаў накіраванне на Гатчынскі аэрадром. У 1930 годзе ўступіў у УКП (б). Быў першым у СССР парашутыстам, які выканаў зацяжны скачок з парашутам (22 мая 1932 года). У 1934 годзе быў адным з першых 14 чалавек, якія атрымалі званне «Майстар парашутнага спорту СССР». У 1935 годзе быў узнагароджаны ордэнам Леніна за выдатныя спартыўныя дасягненні; на гэты момант у Еўдакімава было выканана 76 скачкоў з зацяжным раскрыццём, а таксама двойчы усталяваны сусветны рэкорд вольнага падзення з вышыні 6,9 і 8,1 кіламетра. Браў актыўны ўдзел у вывучэнні працяглага падзення чалавека ў паветры, з’яўляецца аўтарам стылю вольнага падзення «ластаўка» (таксама вядомага як «ластаўка Еўдакімава»). Працаваў інструктарам парашутнай справы.

Займаўся грамадскай дзейнасцю; у 1936 годзе быў дэлегатам X з’езда УЛКСМ. Напісаў кнігу «Запiскi парашутыста».

Загінуў 11 студзеня 1938 года ў авіяцыйнай катастрофе пры выпрабаваннях новага самалёта ў 1938 годзе. Пахаваны ў Гатчыне на Новых могілках.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
«**Пасля працы**» (англ.: After Hours) — мастацкі фільм 1985 года рэжысёра Марціна Скарсэзэ.

Сюжэт
-----

Пасля працы малады жыхар Нью-Ёрка, праграміст Пол Хэкет, адпраўляецца павячэраць у кафэ, дзе знаёміцца з прывабнай дзяўчынай Марсі Франклін. Пасля непрацяглай гутаркі Пол разумее, што дзяўчына яму падабаецца, да таго ж у іх падобныя інтарэсы — і ён бярэ ў яе нумар тэлефона. Познім вечарам Марсі запрашае Пола прыехаць у дом яе сяброўкі-скульптара, у якой яна гасцюе. Ад няма чаго рабіць хлопец пагаджаецца і з радасцю адпраўляецца ў Соха. Праўда, вечар не задаецца з самага пачатку. Злавіўшы шалёнага таксіста, Пол пазбаўляецца грошай, а новая сяброўка Марсі ўчыняе істэрыку на пустым месцы. Нядоўга думаючы, Пол вырашае сысці, але глыбокай ноччу дабрацца дадому без грошай у яго не атрымаецца. Затое атрымаецца перажыць мноства прыгод, якія зробяць злашчасную ноч самай жудаснай ноччу ў яго жыцці.

Крытыка
-------

Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёс у свой спіс «*Выдатных фільмаў*».

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 3 кінаўзнагародамі і яшчэ 10 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 12 ліпеня 2016.
2. 1 2 3 4   Праверана 12 ліпеня 2016.
3. 1 2 3   Праверана 12 ліпеня 2016.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10   Праверана 12 ліпеня 2016.
5. ↑  Internet Movie Database — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
6. ↑  After Hours (1985) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 21 ліпеня 2021.
7. ↑  *Roger Ebert.*. The time is three a.m. Do you know where your sanity is? (англ.).  Сайт Роджэра Эберта (14 студзеня 2009). Праверана 21 ліпеня 2021.
8. ↑  After Hours — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 21 ліпеня 2021.

Спасылкі
--------

* Пасля працы на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Ларуса · Britannica (онлайн) |
**Пётр Аляксандравіч Кузьмічэнка** (1940—2011) — беларускі спецыяліст у галіне цывільнага і дарожнага будаўніцтва.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1959 годзе Гомельскі дзяржаўны дарожна-будаўнічы тэхнікум. У 1967 годзе на выдатна скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту і пачаў працоўную дзейнасць у г. Апатыты Мурманскай вобласці майстрам. Затым працаваў прарабам, начальнікам участка. Па вяртанні ў Гомель зноў працаваў прарабам, галоўным інжынерам СУ-147 будаўнічага трэста № 10, галоўным інжынерам аб’яднання «Гомельпрамбуд», узначальваў будаўнічы трэст № 27. З 1987 па 1997 гады працаваў намеснікам старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, з 1997 па 2002 гады ўзначальваў аб’яднанне «Гомельаблдарбуд». З 2002 года — кіраўнік інвестыцыйнага праекта ТАА «Тэхнаінжынірынг» (г. Мінск). Выбіраўся дэпутатам Гомельскіх абласнога і гарадскога Саветаў народных дэпутатаў.

Узнагароды
----------

Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР і Дзяржаўнай прэміі БССР. Узнагароджаны ордэнамі і медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Кузьмиченко Петр Александрович  (руск.)