recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Архідыяцэзія Парыжа** — (лац.: Archidioecesis Parisiensis, фр.: Archidiocèse de Paris) — адна з 23 архідыяцэзій Каталіцкай царквы ў Францыі. Тэрыторыя архідыяцэзіі распаўсюджваецца на сталіцу Францыі, Парыж. У Парыжскую мітраполію ўваходзяць дяцэзіі Крэтэя, Эўры-Карбей-Эсона, Мо, Нантэра, Пантуаза, Сен-Дэні, Версаля. Кафедральны сабор — Сабор Парыжскай Божай Маці.

Гісторыя
--------

Хрысціянская традыцыя ўзводзіць заснаванне дяцэзіі ў Лютэцыі да сярэдзіны III стагоддзя і злучае яе з пропаведдзю хрысціянства святым Дзіянісіем Парыжскім, які і лічыцца першым біскупам Парыжа. Да 1622 года дыяцэзія Парыжа ўваходзіла ў мітраполію Санса. У якасці ўмоўнай даты заснавання дыяцэзіі прыняты 250 год. У часы, Гондзікафедру манапалізаваў род Гондзі, 20 кастрычніка 1622 года, дыяцэзія атрымала статус архідыяцэзіі.

Сучасны стан
------------

У адміністрацыйным плане архідыяцэзіі Парыжа падпарадкаваны 7 дыяцэзій: Крэтэя, Эўры-Карбей-Эсона, Мо, Нантэра, Пантуаза, Сен-Дэні і Версаля. У наш час архідыяцэзію ўзначальвае кардынал Андрэ Вен-Труа, які быў абраны на гэту пасаду 11 лютага 2005 года пасля адстаўкі кардынала Жана Мары Люсціжэ; акрамя таго ў архідыяцэзіі пяць дапаможных біскупаў.

Паводле статыстыкі на 2004 год у Парыжскай архідыяцэзіі 116 прыходаў, 1296 святароў, 1252 манаха (у тым ліку 730 іераманахаў), 2500 манашак і 94 пастаянных дыякана. Колькасць каталікоў — 1 548 996 чалавек (каля 70 % агульнага насельніцтва дыяцэзіі).

Кафедральны сабор архідыяцэзіі — Сабор Парыжскай Божай Маці. Яшчэ 4 храма архідыяцэзіі носяць ганаровы статус «малых базілік»:

* Базіліка Нотр-Дам-дэ-Віктуар (Notre-Dame des Victoires)
* Базіліка Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Basilique Notre-Dame du Perpétuel Secours)
* Базіліка Святога Сэрца (Сакре-Кёр, Basilique Sacré-Cœur)
* Базіліка Святой Клацільды (Basilique Sainte-Clotilde)

Зноскі
------

1. ↑  Статыстыка епархіі

Крыніца
-------

* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт архідыяцэзіі  (фр.)
* Архідыяцэзія на сайце catholic-hierarchy.org
* Архідыяцэзія на сайце gcatholic.com
* «Paris» //Catholic Encyclopedia  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дмахоўскі.
**Уладзіслаў Дмахоўскі** (польск.: Władysław Dmochowski, літ.: Vladislovas Dmachauskas; 1838 ці 1841, Вільня — 13 студзеня 1913, Беняконі, цяпер Воранаўскі раён, Беларусь) — мастак, чыя творчая дзейнасць звязана з культурным жыццём Літвы, Польшчы і Беларусі.

Біяграфія
---------

Сын Вікенція Дмахоўскага. Вучыўся мастацкай справе ў Вільні, у 1857—1862 гадах жыў у Парыжы. У 1862 годзе вярнуўся ў Літву. Удзельнічаў у паўстанні 1863 года, за што быў высланы. З 1866 года пасяліўся ў Варшаве. Ілюстраваў часопісы «Kłosy  (польск.) (бел.», «Tygodnik ilustrowany», «Wieniec  (польск.) (бел.». З 1872 года выкладаў маляванне ў Варшаўскім інстытуце глуханямых  (польск.) (бел.. З 1873 года выкладаў у Чэнстахове. З 1884 года жыў у Нагародавічах, Беняконях.

Творчасць
---------

«У Вільню на карнавал»
Прымаў удзел у выстаўках у Варшаве, Кракаве, Любліне. Гумарыстычныя вобразы бытавых кампазіцый і палявання пісаў акварэллю і алейнымі фарбамі. У 1877 годзе ў Варшаве быў выпушчаны альбом з яго малюнкамі краявідаў Чэнстахова і Яснай Гары  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Aleksandras Indriulaitis  (літ.) (бел.. Vladislovas Dmachauskas. Visuotinė lietuvių enciklopedija  (руск.) (бел. T. V (Dis-Fatva). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. 31 psl.

Літаратура
----------

* Aleksandras Indriulaitis  (літ.) (бел.. Vladislovas Dmachauskas. Visuotinė lietuvių enciklopedija  (руск.) (бел. T. V (Dis-Fatva). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. 31 psl.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Уладзіслаў Дмахоўскі


| ?Уладзіслаў Дмахоўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Уладзіслаў Дмахоўскі |  | Вікенцій Ігнатавіч Дмахоўскі |  | Ігнацы Дмахоўскі[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1314 3746 · NUKAT: n2010163188 · VIAF: 165140978 |
**Мікалай Міхайлавіч Берастнеў** (1867, Гродна — 1910, Масква) — бактэрыёлаг, доктар біялагічных навук, загадчык супрацьчумнай лабараторыі на тэрыторыі форта «Аляксандр I» (1904—1908), дырэктар бактэрыялагічнага інстытута Маскоўскага ўніверсітэта (1908—1910).

Біяграфія
---------

Скончыў Слуцкую мужчынскую гімназію (1886). Вучыўся на медыцынскім факультэце Маскоўскага ўніверсітэта (1887—1891). Вывучаў бактэрыялогію пад кіраўніцтвам прафесара Г. Н. Габрычэўскага, якому шмат дапамагаў у стварэнні Маскоўскага бактэрыялагічнага інстытута (1895).

Абараніў доктарскую дысертацыю «Актынамікоз і яго ўзбуджальнікі»(1897). Пасля абароны быў прыват-дацэнтам Маскоўскага ўніверсітэта. Памочнік дырэктара маскоўскага бактэрыялагічнага інстытута (1895—1904). Прыняў удзел у шэрагу навуковых экспедыцый па вывучэнні чумы ў Індыі і Батумі, малярыі ў Італіі і ў Расіі. Працаваў у Бамбеі па ліквідацыі эпідэміі чумы (1900—1901).

У 1904 годзе стаў загадчыкам супрацьчумнай лабараторыі на форце «Аляксандр I» у Кранштаце, створанай на базе імператарскага Інстытута эксперыментальнай медыцыны. Бактэрыялагічная лабараторыя на форце «Аляксандр I» вырабляла супрацьчумную сываратку. Супрацоўнікі лабараторыі акрамя навуковай працы праводзілі курсы для ўрачоў з перыферыі па вывучэнні бактэрыялогіі чумы. Супрацоўнікі форта «Аляксандр I» займаліся таксама пытаннямі паходжання, цячэння і лячэння лёгачнай формы хваробы.

Берастнеў займаў пасаду дырэктара Маскоўскага бактэрыялагічнай інстытута (з 1908), з’яўляўся старшынёй аддзялення бактэрыялогіі Таварыства аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі (з 1908), членам Пірагоўскага таварыства.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Берастневым былі вывучаны розныя формы ўзбуджальніка чумы і асаблівасці распаўсюджвання гэтага захворвання. Ён высветліў цыкл развіцця паразіта малярыі ў целе камара і прапанаваў мадыфікацыю спосабу Раманоўскага для афарбоўкі ўзбуджальніка. Быў адным з першых, хто ўжыў хімізацыю для знішчэння лічынак малярыйных камароў; шмат разоў выязджаў у раёны эпідэмій чумы і малярыі для іх вывучэння і арганізацыі барацьбы з гэтымі захворваннямі.

Напісаў шэраг навуковых прац па бактэрыялогіі дыфтэрыі, халеры, чумы і малярыі.

Зноскі
------

1. ↑  Берастнеў Мікалай Міхайлавіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
**Уладзіслаў Курашкевіч**  (польск.: Władysław Kuraszkiewicz; 1905—1997) — польскі мовазнаўца-славіст, прафесар універсітэтаў у Львове, Любліне (1936—1939), Вроцлаве (з 1946) і Познані (з 1950).

Сябра Польскай акадэміі навук з 1967 года. Шматлікія навуковыя працы датычаць гісторыі і дыялекталогіі польскай мовы, сярод іншага: «Даследаванне польскіх насавых галосных» (1932), «Паходжанне польскай мовы ў святле вынікаў гістарычнай дыялекталогіі» (1953). Выдаў старапольскія тэксты з разлеглым даследаваннем іх мовы, напрыклад, «Postylla» Мікалая Рэя як важную крыніцу для даследавання гісторыі польскай мовы, а таксама — «Накіды пра мову Мікалая Рэя», «Галіцка-Валынскія граматы» XIV-XV стагоддзяў (1934), «Нарыс усходнеславянскай дыялекталогіі» (1954), «Наўгародскія берасцяныя граматы» (1957), «Асноўныя звесткі пра гістарычную граматыку польскай мовы» (1970).

Зноскі
------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12030179m · CiNii: DA02875459 · GND: 119107775 · ISNI: 0000 0001 0926 1782 · LCCN: n82005907 · NKC: ola2003196289 · NTA: 072366303 · NUKAT: n95403430 · SUDOC: 02847323X · VIAF: 93785812 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўцоў.
**Мікалай Міхайлавіч Шаўцоў** (нар. 22 жніўня 1948, в. Багуцічы, Ельскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыні ЦК Беларускага прафсаюза работнікаў культуры.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі дзяржаўны інстытут культуры, Мінскую вышэйшую партыйную школу, Мінскі інстытут кіравання аграпрамысловым комплексам

У 1970-ых гадах быў дырэктарам у Зашырскім СДК Ельскага раёна. У 1990-ых быў у Камісіі па адукацыі, культуры, навуцы і навукова-тэхнічным прагрэсе Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Парламент — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь. — Мн. 1997.

Спасылкі
--------

* Мікалай Шаўцоў: «Культасветработа — тэрмін актуальны»
**Сету́бал** (парт.: Setúbal; [sɨˈtubaɫ]) — горад і марскі порт у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта і акругі Сетубал. Колькасць насельніцтва — 89,3 тыс. жыхароў (горад), 120,1 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад і муніцыпалітэт уваходзяць у Лісабонскі рэгіён, у субрэгіёне Паўвостраў Сетубал, у агламерацыю Вялікі Лісабон.

Історія
-------

Статуя паэта Бакажэ 
Вядома, што Сетубал быў заснаваны  фінікійцамі прыкладна ў  X стагоддзі да н.э. і прысвечаны богу ўрадлівасці Баалу (парт.: Baal). Быў важным марскім портам дзякуючы пастаўках солі, салёнай рыбы і харчовых прадуктаў. У сакавіку 1249 года горад быў перададзены  Ордэну Сант’яга. Падчас  землетрасення ў 1755 годзе горад панёс значныя страты — гістарычны цэнтр быў часткова разбураны. Статус горада атрымаў у 1860 годзе ў часы караля Дона Педру IV. З 1922 года становіцца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай акругі, а з 1975 года — цэнтрам епіскапата.

Цікавым фактам для Сетубала з’яўляецца тое, што пасля  Рэвалюцыі гваздзікоў 1974 года тут заўсёды перамагае Камуністычная партыя Партугаліі (цяперашнім прэзідэнтам муніцыпальнай палаты Сетубал з’яўляецца камуністка *Maria das Dores Meira*).

Менавіта Сетубал з’яўляецца радзімай вядомага партугальскага трэнера Жазэ Маўрынью. З горадам таксама звязана жыццё вядомага партугальскага паэта  Мануэла Бакажэ.

Насельніцтва
------------

Насельніцтва муніцыпалітэта Сетубал (1801—2004)| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2004 |
| 15442 | 15060 | 35990 | 50456 | 56344 | 98366 | 103634 | 113934 | 120117 |

Фотагалерэя
-----------

* Храм Ісуса ў СетубалеХрам Ісуса ў Сетубале
* У порце СетубалУ порце Сетубал
* Крэпасць Сан-Феліпэ (16 стагоддзе)Крэпасць Сан-Феліпэ (16 стагоддзе)
* Царква Сан-Жуліян у цэнтры горадаЦарква Сан-Жуліян у цэнтры горада
* Кляштар Ісуса ў СетубалеКляштар Ісуса ў Сетубале
* Крыж перад храмам ІсусаКрыж перад храмам Ісуса
* Уваходны партал кляштара ІсусаУваходны партал кляштара Ісуса
* Парк Жардын-БанфінПарк Жардын-Банфін

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сетубал // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 355. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сетубал
* Афіцыйны сайт муніцыпалітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12098753r · GND: 4295376-5 · LCCN: n83030515 · VIAF: 143102013 |
**Арла́н-крыку́н** (*Haliaeetus vocifer*) — драпежная птушка з роду Арланы (*Haliaeetus*) сямейства Ястрабіныя (*Accipitridae*).

Апісанне
--------

Даўжыня цела 58—74 см, размах крылаў да 2,1 м. Вага дарослай птушкі 2,1—3,6 кг. Самкі крыху буйнейшыя за самцоў. Шыя, галава і грудзі белыя. Махавыя крылы і спіна чорныя. Хвост кароткі, белага колеру. Вочы цёмныя. Дзюба жоўтая з чорным канцом. Лапы жоўтыя, з моцнымі загнутымі кіпцюрамі. Голас — высокі гучны клёкат, з’яўляецца адным з характэрных гукаў прыроды Афрыкі.

У жыўленні пераважае рыба.

Распаўсюджанне
--------------

Арлан-крыкун з’яўляецца эндэмікам Афрыкі. Шырока распаўсюджаны на поўдзень ад Сахары. Гняздзіцца на высокіх прыбярэжных дрэвах азёраў, рэк, марскіх узбярэжжаў.

Іншае
-----

Выява арлана-крыкуна маецца на сцягу, гербе і грашовых купюрах Замбіі, гербах Намібіі і Паўднёвага Судана.

Літаратура
----------

* *Полозов С. А.* Орлан-крикун // Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 281. — 671 с. с илл. (руск.)

Спасылкі
--------

* Орлан-крикун // ANIMALS-WILD.RU (руск.)
* Орлан-крикун // Журнал «Энимал Ридер» (руск.)
**Капліца Святой Сям’і** — капліца ў в. Вераскава Навагрудскага раёна, размешчаная за 0,5 км на поўдзень ад вёскі, на старажытных могілках.

Гісторыя
--------

Капліца-пахавальня ў 1910-я гг.
Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы, бутавага каменю і дрэва як родавая пахавальня ўладальнікаў маёнтка Брахоцкіх. Пасля Вялікай Айчыннай вайны паўзруйнавана, вернута парафіянам у 1980-я гг.

### Аднаўленне

У 1992 годзе наведаць свае родныя мясціны ў Морынаве прыехала Соф’я Аляксандра, дачка Аляксандра Брахоцкага. Пабачыўшы ў якім стане знаходзіцца радавая капліца сям’і ў Вераскаве, яна дамовілася з калгасам аб яе аднаўленні. Ініцыятыву Соф’і падтрымалі і яе браты — Анджэй і Ежы, дачка Крысціна, суседзі і сябры з Корнуала. На аднаўленне капліцы збіралі грошы ўсім светам. 29 чэрвеня 1994 года яна зноў прыехала ў Беларусь, каб пабачыць адноўленую капліцу. Побач з капліцай правялі набажэнствы і памінальную вячэру. Пад канец 1990-х у капліцы была ўстаноўлена пліта з яе імем.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства з рысамі стылю класіцызму. Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. На мураваным фасадзе выступае 4-калонны порцік з трохвугольным дашчаным франтонам. Бакавыя зрубленыя з брусу фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах.

Літаратура
----------

* Капліца Святой Сям'і // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — С. 56. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Капліца Святой Сям’і (Вераскава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Капліца** — каталіцкая капліца былой сядзібы ў Чамброве, размешчаная на могілках за 1,3 км на поўнач ад Валеўкі, справа ад дарогі Р5 «Баранавічы — Навагрудак — Іўе».

Гісторыя
--------

Капліца ў 1914 годзе. Ян Булгак
Капліца ў 1925 годзе. Ян Булгак
Пабудавана ў 1896 годзе з цэглы як надмагілле ўладальніка маёнтка Чамброва Карповіча.

Капліца, якая доўга стаяла разбуранай, была адноўлена па ініцыятыве Генеральнага консула Рэспублікі Польшча ў Гродне Ярослаў Ксёнжак пры фінансавай падтрымцы Польскага нацыянальнага фонду. Стварыць праект з гістарычнай дакладнасцю дапамаглі архіўныя матэрыялы і працы фатографа Яна Булгака. Была адноўлена фігура Хрыста, які нясе крыж, ад якой заставалася толькі частка тулава, праведзена добраўпарадкаванне тэрыторыі, выкладзена дарожка і ўстаноўлены лаўкі.

24 верасня 2019 года адноўленая капліца была ўрачыста асвечана біскупам гродзенскім Аляксандрам Кашкевічам. На цырымоніі прысутнічалі нашчадкі звязаных з гэтым месцам родаў Карповічаў і Булгакаў, польскія дыпламаты з Гродна і Мінска, улады Польскага нацыянальнага фонду, прадстаўнікі польскага МЗС, маршалкоўскай управы Падляскага ваяводства і кіраўніцтва Навагрудскага раёна.

Капліца ўключана ў турыстычны маршурт «Шляхам Адама Міцкевіча».

23 лістапада 2021 рашэннем Гродзенскага абласнога савета па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны капліцы прысвоены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці 3-й катэгорыі.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Вырашана ўзнятай на кубападобны пастамент 4-граннай вежай пад сферычным купалам. Другі ярус адкрыты арачнымі прасветамі і прызначаўся для сакральнай скульптуры; апяразаны карнізам з сухарыкамі, крапаваны па вуглах 3-чацвяртнымі калонамі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Адноўленую капліцу былога маёнтку Чамброва асвяцілі на Навагрудчыне
2. ↑  Тры капліцы атрымалі статус гісторыка-культурнай каштоўнасці

Спасылкі
--------

* Капліца (Чамброва) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
Прыблізнае праходжанне арктычнага фронту паміж арктычнымі(A) і палярнымі (P) паветранымі масамі
**Арктычны фронт** — лінія падзелу паміж арктычным паветрам і паветрам умераных шырот (палярным паветрам), паўднёвая мяжа арктычнай паветранай масы. Фарміруецца ў Арктыцы на поўнач ад Еўропы і Паўночнай Амерыкі паміж 60° і 75° паўночнай шыраты. У залежнасці ад напрамку руху арктычны фронт на адным з участкаў можа быць *цёплым*, на другім *халодным*, з ім звязана інтэнсіўная цыкланічная дзейнасць.

На тэрыторыі Беларусі прыходзіць з паўночнага захаду (з Атлантычнага сектара Арктыкі), радзей — з поўначы і паўночнага ўсходу. На клімат Беларусі найбольш уплываюць халодныя ўчасткі арктычнага фронту, якія выклікаюць ападкі, паўночныя вятры, паніжэнне тэмпературы паветра, зімой — мяцеліцы. За год пад уплывам халоднага арктычнага фронту ў сярэднім бывае 21-24 дні.

Гл. таксама
-----------

* Атмасферны фронт

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 552 с.: іл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 92033742 |
**Бо́люцкае возера** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ракітаўка, за 32 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Чашнікаў, каля вёскі Болюта.

Плошча паверхні возера 0,35 км². Даўжыня 1,32 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня 3,8 м. Аб’ём вады ў возеры 0,75 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 3,75 км. Плошча вадазбору 1,5 км².  

Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 13—25 м. Берагі пясчаныя і нізкія. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно выслана глеем. З возера выцякае ручай у раку Ракітаўка.

На ўсход ад возера пралягае аўтамабільная дарога Р62.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-59 Архівавана 2 мая 2013.

Літаратура
----------

* Болюцкае возера // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 37. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Дзмі́трый Сало́шкін** (нар. 27 ліпеня 1970, Мінск, БССР, СССР) — грамадскі і дзяржаўны дзеяч Беларусі. Член і намеснік старшыні Партыі БНФ.

Вучыўся ў Беларускім дзяржаўным медінстытуце, які скончыў у 1995 годзе па спецыяльнасці педыятрыя. З 1995 па сённяшні дзень працуе ўрачом-рэаніматолагам РНПЦ «Маці і дзіця». У тым жа годзе стаў членам партыі БНФ. У 1998 годзе ўдзельнічаў у заснаванні і дзейнасці першай незалежнай студэнцкай арганізацыі Беларусі «Задзіночанне беларускіх студэнтаў».

Працаваў выкладчыкам спартыўнай медыцыны ў Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры.

Вылучаўся кандыдатам на выбарах дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў у 2004 годзе.

З 2013 года адказны сакратар Управы Сойма Партыі БНФ.

Зноскі
------

1. ↑  Намеснік старшыні Партыі БНФ Дзмітрый Салошкін **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 19 ліпеня 2018. Праверана 27 верасня 2018.
**Капліца Святога Аляксея** — цагляная праваслаўная капліца на могілках у аграгарадку Олтуш Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці, пабудаваная ў 1872 годзе.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры класіцызму. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобнай галоўкай і выходзячым на фасад трохвугольнымі франтонамі. Уваход вырашаны ніжэйшым прытворам пад двухсхільным пакрыццём, з арачным парталам прамавугольнага праёма. Фасады графічна расчлянёны шэра-блакітнай тынкоўкай і арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі філёнгавымі лапаткамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
**Праваслаўная капліца** ў в. Цвіраўшчына Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на захадзе ад вёскі, на могілках.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў канцы XIX стагоддзя — пачатку XX стагоддзя з бутавага каменю і цэглы.

Архітэктура
-----------

Інтэр'ер
Понік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Кампактны квадратны ў плане вежападобны аб’ём пад двухсхільным дахам завершаны цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. У дэкоры фасадаў выкарыстана арганічнае спалучэнне ружовай неатынкаванай бутавай муроўкі сцен і жоўтай цаглянай вуглавых частак, арачных аконных праёмаў, паўцыркульных бровак, трохвугольных шчытоў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Капліца (Цвіраўшчына)
* Капліца (Цвіраўшчына) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Капліца (Цвіраўшчына) на сайце Radzima.org
**Свята-Мікалаеўская капліца** — праваслаўная капліца паміж вёскамі Урэчча і Кардон Вілейскага раёна Мінскай вобласці. Прыпісная да прыходу Свята-Ільінскай царквы ў аг. Нарач Вілейскага раёна.

Гісторыя
--------

Урэцкая могілкавая царква пабудаваная ў 1796 годзе, але з 1864 г. з-за трухлявасці літургія не адбывалася. У 1906 годзе, пасля рамонту, богаслужэнні аднавіліся. У 1960 годзе царкву зачынілі, абразы былі забраныя прыхаджанамі або паступілі ў Гануцкую, ці Нароцкую цэрквы. Царква гніла і яе хацелі разабраць на дровы, але ніхто не паквапіўся. На пачатку 1990-ых гадоў прытвор разабралі, астатнюю частку будынка аднавілі і ператварылі ў капліцу на могілках. Цяпер богаслужэнні вядуцца толькі пры пахаванні нябожчыкаў і на прастольнае свята ў гонар Св. Мікалая, калі бывае традыцыйны фэст..

Архітэктура
-----------

Кубападобны двух’ярусны зруб накрыты шатровым дахам.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Барыс С. В. Рогач А. В.* Нарачанка і яе берагі. — Мн.: Выдавец Зміцер Колас, 2013. — 712 с. — 99 экз. — ISBN 978-985-6992-37-0.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Капліца Святога Мікалая (Урэчча, Вілейскі раён) на сайце Radzima.org
* Капліца Святога Мікалая (Урэчча, Вілейскі раён) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Ла́сла Чэх-малодшы** (венг. Cseh László, нар. 3 снежня 1985 года, Халастэлек) — венгерскі плывец, шасціразовы прызёр Алімпійскіх гульняў, двухразовы чэмпіён свету, 32-разовы чэмпіён Еўропы ў 2003—2016 гадах, 150-разовы чэмпіён Венгрыі. Спецыялізуецца ў комплексным плаванні на дыстанцыі 200 і 400 метраў, плаванні батэрфляем, на спіне і вольным стылем. Экс-рэкардсмен свету на дыстанцыях 200 і 400 метраў комплексным плаваннем у 25-метровых басейнах, шматразовы рэкардсмен Еўропы і Венгрыі на доўгай і кароткай вадзе.

Сын венгерскага плыўца Ласла Чэха-старэйшага (нар. 1952), удзельніка Алімпійскіх гульняў 1968 і 1972 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  László Cseh // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у г. Беразіно (Мінская вобласць). Размешчана на вул. Піянерскай. Пабудавана ў 1950-я гг. з цэглы, рэканструявана ў канцы XX ст.

Архітэктура
-----------

Вырашана двума прамавугольнымі ў плане аб'ёмамі малітоўнай залы і трапезнай. Сакральную прынадлежнасць будынка адзначаюць шатровы чатырохгранны драўляны барабан і макаўка па цэнтры вальмавых дахаў. Неатынкаваныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах і цаглянымі лапаткамі ў прасценках. Уваход вылучаны двухслуповым ганкам пад аднасхільным пакрыцём.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Спаса-Праабражэнская царква (Беразіно) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Беразіно) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Спаса-Праабражэнская царква**, раней **Свята-Увазнясенская капліца** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Валожыне Мінскай вобласці. Размешчана на пагорку ў цэнтры могілак, справа пры ўезде ў горад з боку Мінска.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1850 годзе з цэглы намаганнямі графа Тышкевіча як могілкавая каталіцкая капліца для касцёла бернардзінцаў. У 1885 годзе перададзена праваслаўным і 20 кастрычніка 1886 года асвечана ў гонар Ператварэння Гасподняга.

19 верасня 2008 года мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт асвяціў храм.

Архітэктура
-----------

Храм вырашаны ў спрошчаных формах у выглядзе кампактнага прамавугольнага ў плане аб'ёму пад вальмавым дахам, завершаным над апсідай цыбулепадобным купалам на драўляным васьмігранным барабане. Па цэнтры франтальнага фасада выступае двух'ярусная чатырохгранная званіца (вуглы скруглены), шацёр якой завершаны макаўкай; па восі сіметрыі высокі ўваходны прамавугольны партал, над якім рэльефны крыж і квадратная ніша. Бакавыя фасады па восі сіметрыі расчлянёны арачнымі вокнамі-трыфорыумамі. Рудзіментам стылю барока з'яўляюцца валютныя заплечнікі па баках званіцы.

Зноскі
------

1. ↑  Спаса-Праабражэнская царква (Валожын) Архівавана 23 кастрычніка 2019.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Спаса-Праабражэнская царква (Валожын) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Валожын) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Валожын) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Віцебская Спаса-Праабражэнская царква**. Існавала ў XVII ст. на тэрыторыі Узгорскага замка. Пабудавана з дрэва ў традыцыі Віцебскай школы дойлідства. Драўляная пабудова складалася з высокіх прамавугольных у плане асноўнага аб’ёму і гранёнай апсіды, накрытых двухсхільнымі дахамі, і трох’яруснай званіцы (2 ніжнія ярусы чацверыковыя, вярхі з высокімі вузкімі вокнамі ўвянчаны васьмерыковым купалам). Асноўны аб’ём завяршаўся галоўкай на высокім барабане. Фасады расчляняліся высока размешчанымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Вядома паводле «Чарцяжа места Віцебска 1664 года», на якім храм пазначаны на месцы Прачысценскай (Успенскай) царквы.

Літаратура
----------

* Страчаная спадчына: Спаса-Праабражэнская царква // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска: У 2-х кн. / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Кніга 2. — Мн.: БелЭн, 2003. — 680 с.: іл. — С. 619.
**Спаса-Праабражэнская капліца** — праваслаўны храм у в. Крулеўшчына Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

На могілках. Пабудавана ў 1915—1916 гадах з дрэва побач з магіламі ахвяр Першай сусветнай вайны.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неарускага стылю. Падоўжна-восевую кампазіцыю складаюць прытвор пад бочкавым пакрыццём, прамавугольныя ў плане бабінец, папярочная малітоўная зала і пяцігранная апсіда. У сілуэце пануе шатровы дах з макаўкай над малітоўнай залай.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спартыўная.

| * Г
* Р
* П
*Першая лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Алабінская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Расійская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Маскоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Спартыўная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Савецкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Пабеда  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Безымянка  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Кіраўская  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | ЦЧ-1 «Кіраўскае»  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | Юнгарадок  |

 |

**«Спартыўная»** (руск.: Спортивная) — станцыя Самарскага метрапалітэна. Размешчана на 1-й лініі паміж станцыямі «Савецкая» і «Гагарынская». Станцыя размешчана на вуліцы Юрыя Гагарына, недалёка ад філіяла ўнівермага «Самара». Станцыя адкрыта 25 сакавіка 1993 года ў складзе другога пускавога ўчастка Самарскага метрапалітэна «Савецкая» - «Гагарынская».

Архітэктура
-----------

Калоны і бакавыя сцены абліцаваныя бледна-шэрым, амаль белым мармурам. На пуцявых сценах карціны на спартыўную тэму выкананы мармуровай мазаікай.

Зноскі
------
**Ласосепадобныя** (*Salmoniformes*) — атрад касцістых рыб.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Даўжыня ад 2,5 см да 1,5 м, маса да 60 кг. Некаторыя віды (корушкавыя) захоўвайць рэшткі хорды ў асявым шкіледе і храсток у чарапной каробцы. Плавальны пуэыр, калі ёсць, злучаны са страваводам. Луска дробная, цыклоідная. У час нерасту цела некаторых ласосяў набывае яркую «шлюбную» афарбоўку. Вызначальнай рысай іх будовы з’яўляецца наяўнасць тлушчавага плаўніка (без касцявых прамянёў).

Арэал
-----

Вядомы з мелавога перыяду. Пашыраны ўсюды. Прэснаводныя, прахадныя, марскія прыбярэжныя і глыбакаводныя рыбы. На Беларусі 7 відаў: рапушка еўрапейская, харыус звычайны, пелядзь, сіг чудскі, стронга радужная (акліматызаваныя), кумжа (*Salmo trutta*), корушка азёрная.

Класіфікацыя
------------

Па традыцыйнай сучаснай класіфікацыі Ласосепадобныя — атрад класа *Actinopterygii*, які ўключае ў сябе адзінае сямейства *Salmonidae*.

Аднак у іншых класіфікацыях можна сустрэць істотныя адрозненні. Так, у савецкіх энцыклапедыях атрад Ласосепадобныя адсутнічаў наогул, а сямейства ласосевых адносілася да атрада Селядцападобныя (*Clupeiformes*).

Таксама можна сустрэць класіфікацыі, якія ў атрад Ласосепадобныя ўключаюць наступныя падатрады: *salmonoidei*, *osmeroidei*, *argentinoidei*, *esocoidei*, *galaxioidei*, *stomiatoidei*, *alepocephaloided*, *macristioidei*.

Выкарыстанне
------------

Аб'ект промыслу і развядзення.

Гл. таксама
-----------

* Таймені

Зноскі
------

1. ↑  *Лососи* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
2. ↑  Энциклопедия рыб, Лососеобразные

Літаратура
----------

* Ласосепадобныя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
Спартыўная карта
**Спартыўная карта** — спецыяльная буйнамаштабная схема мясцовасці, прызначаная для выкарыстання ў спаборніцтвах па спартыўным арыентаванні.

Для спартыўных карт звычайна ўжываюцца маштабы 1:5000, 1:7500, 1:10 000 і 1:15 000 з вышынёй сячэння рэльефу 5 м. На мясцовасці з невялікім перападам вышынь на схілах можна выкарыстоўваць вышыню сячэння рэльефу 2,5 м.

Дыстанцыя
На спартыўнай карце адсутнічаюць каардынатная сетка, лініі сапраўднага мерыдыяна, скланенне, кропкі геадэзічных прывязак і дзейнічае адмысловая сістэма дакладнасці па планавых, вуглавых і вышынных вымярэннях ў адпаведнасці з патрабаваннямі Міжнароднай федэрацыі арыентавання (ІОФ), а спецыяльны змест складаюць паказ праходнасці мясцовасці і індывідуальных асаблівасцяў адлюстроўваемых аб'ектаў.

На карту, якая выдаецца ўдзельніку спаборніцтваў, наносяць чырвоным (дапускаецца пурпуровым, фіялетавым) колерам элементы дыстанцыі, адпаведныя кожнаму віду арыентавання.

Гл. таксама
-----------

* Геаграфічная карта
* Геаграфічная карта
* Спартыўнае арыентаванне
**Ёханес Флінта** (1786, Капенгаген — 1870, там жа) — нарвежскі мастак, педагог. Вядомы прадстаўнік перыяду рамантычнага нацыяналізму ў жывапісе Нарвегіі.

Біяграфія
---------

Дацкага паходжання. З трынаццаці гадоў працаваў вучнем у прыёмнага бацькі-майстра дэкаратыўнага жывапісу. У 1802—1805 гадах навучаўся ў Дацкай каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтваў. Адначасова браў прыватныя ўрокі па дэкаратыўным і тэатральным жывапісе. Удзельнік напалеонаўскіх войн. З 1807 па 1808 год служыў у войску. Пры абароне Капенгагена захварэў на рэўматызм, ад якога пакутаваў усё сваё жыццё.

У 1811 годзе атрымаў званне майстра-жывапісца ў Капенгагенскай гільдыі. Пераехаў у Хрысціянію (цяпер Осла). Працаваў дэкаратарам, тэатральным мастаком, займаўся пейзажным афармленнем спектакляў, пісаў партрэты і ствараў узоры мэблі. З 1819 па 1851 год — выкладчык Каралеўскай школы мастацтваў у Хрысціяніі. Сярод яго вядомых вучняў — Ханс Гудэ, Олаф Ісаксен, Юхан Фрэдрык Экерсберг і інш.

Шмат падарожнічаў па Скандынавіі, займаўся вывучэннем побыту і нацыянальных строяў карэнных народаў. З 1842 па 1851 год — член савета Нацыянальнай галерэі Нарвегіі.

Пазней вярнуўся ў Данію, дзе і памёр ад працяглай хваробы ў Капенгагене 27 студзеня 1870 года.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  RKDartists Праверана 26 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  Johannes Flintoe // KulturNav — 2015. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323063'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a>
4. ↑  Kunstindeks Danmark<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3362041'></a>
| **Кірылічны алфавіт** |
| --- |
|  |
| **Кірыліца** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | (Ѐ) | Ё | Є | Ж | З |
| Ѕ | И | (Ѝ) | І | Ї | Й | Ј |
| К | Л | Љ | М | Н | Њ | О |
| П | Р | С | Т | Ћ | Ќ | У |
| Ў | Ф | Х | Ц | Ч | Џ | Ш |
| Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| Гістарычныя літары |
| (Ҁ) | (Ѹ) | Ѡ | (Ѿ) | (Ѻ) | Ѣ | Ꙗ |
| Ѥ | Ꙉ | ІѢ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ |
| Ѯ | Ѱ | Ѳ | Ѵ | (Ѷ) | Ын | Ꚉ |  |
| Літары неславянскіх моў |
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ӷ |
| Ҕ | Ӗ | Ҽ | Ҿ | Ӂ | Җ | Ӝ |
| Ҙ | Ӟ | Ӡ | Ӥ | Ӣ | Ӏ | Ҋ |
| Қ | Ҟ | Ҡ | Ӄ | Ҝ | Ԟ | Ӆ |
| Ӎ | Ҥ | Ң | Ӊ | Ӈ | Ӧ | Ө |
| Ӫ | Ҩ | Ҧ | Ҏ | Ҫ | Ҭ | Ӳ |
| Ӱ | Ӯ | Ү | Ұ | Ҳ | Һ | Ҵ |
| Ӵ | Ҷ | Ӌ | Ҹ | Ӹ | Ҍ | Ӭ |  |
| **Заўвага.** Знакі у дужках не маюць статусу (самастойных) літар. |

**Ђ, ђ (Dje)** — літара пашыранай кірыліцы, шостая літара сербскага алфавіту, якую выкарыстоўваюць для абазначэння падобнай на беларускую [дж], але прыглушанай. У міжнародным фанетычным алфавіце адпавядае звонкамай пярэднеязычнай сярэднепаднябеннай афрыкаце [d͡ʑ]?. Літару вывелі сербскія лінгвісты Вук Караджыч і Лук’ян Мушыцкі, відазмяніўшы для гэтага **Д** (аналагічна **Ћ** відазмененая **Ч** ). У македонскім алфавіце **Ђ** адпавядае **Ѓ**. У лацінцы гэта літара пазначаецца праз **Đ**, **đ**, або спалучэннем **Dj**.
**Спартыўная зала студэнтаў Пекінскага універсітэта** (кіт.: 北京大學生體育館) — спартыўная зала, агульная плошча якой складае 12,000 квадратных метраў. Пляцоўка для спаборніцтваў займае плошчу 50 на 32 метры, яе вышыня дасягае 13 метраў, а змяшчальнасць трыбун роўная 4200 месцам. Зала размешчана ў раёне Хайдзянь, Пекін. Белы звонку, аб'ект быў пабудаваны з чатырма калонамі ў форме восьмікутавых прызм вышынёй 28 метраў. Каб пашырыць функцыянальнасць і задзейнічаць больш прасторы, выкарыстоўваецца толькі трэць з магчымых сядзенняў. Акрамя таго, да спаборніцтваў арэнная і спартыўная залы, пляцоўкі для баскетбола, гандбола, бадмінтона і настольнага тэніса могуць быць падзеленыя на тры баскетбольныя пляцоўкі. Гэтая зала ўяўляе сабой сучасны шматфункцыянальны спартыўны комплекс.
**«Белпрампраект»** — праектны інстытут у Мінску, размешчаны ў будынку па адрасе пл. Свабоды, 17. 

Стары будынак інстытута па вуліцы Леніна, 22
Заснаваны ў 1949 годзе ў Мінску як Беларускі дзяржаўны інстытут прамысловага праектавання «Белпрампраект» Дзяржбуда БССР. 3 1994 года акцыянернае таварыства.

Асноўныя кірункі дзейнасці: праектаванне прамысловых прадпрыемстваў на Беларусі і за мяжой, грамадскіх і жылых комплексаў і збудаванняў (аб’екты гандлю, бізнес-цэнтры, мікрараёны, жылыя пасёлкі, банкі, офісы і г.д.), цэнтраў аўтасервіснага абслугоўвання, зваротных сістэм водазабеспячэння; распрацоўка аўтаматызаваных праграм для праектавання, праектна-каштарыснай дакументацыі; інжынерна-тэхнічныя разлікі.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Адкрытае акцыянернае таварыства «Белсувязьбуд»** — беларуская кампанія, якая ажыццяўляе будаўніцтва ўсіх сістэм сувязі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Адкрытае акцыянернае таварыства «Белсувязьбуд» створана ў адпаведнасці з загадам Міністэрства па кіраванню дзяржаўнай маёмасцю і прыватызацыі Рэспублікі Беларусь ад 27 снежня 1996 года № 326 і на падставе рашэння ўстаноўчай канферэнцыі па стварэнні адкрытага акцыянернага таварыства «Белсувязьбуд» 20 снежня 1996 года шляхам пераўтварэння арэнднага трэсту «Белсувязьбуд».

Структура
---------

Кіраванне ў Таварыстве ажыццяўляюць:

* агульны сход акцыянераў;
* назіральны савет;
* дырэкцыя і генеральны дырэктар.

Дырэкцыя з’яўляецца калегіяльным выканаўчым органам Таварыства, падсправаздачная па ўсіх пытаннях сваёй дзейнасці сходу акцыянераў, назіральнаму савету і дзейнічае ў межах паўнамоцтваў, вызначаных Статутам, рашэннямі сходаў акцыянераў, назіральным саветам. Генеральны дырэктар ўзначальвае дырэкцыю, арганізуе яе працу і старшынствуе на яе пасяджэннях. Кантроль за дзейнасцю ААТ «Белсувязьбуд» ажыццяўляе рэвізійная камісія, якая абіраецца агульным сходам акцыянераў.

У склад ААТ «Белсувязьбуд» уваходзяць галаўное падраздяленне і 6 філіялаў:

* філіял № 2 г. Віцебск, зав. Перадавы, д. 3;
* філіял № 3 г. Гомель, вул. Аб’яздная, д.20;
* філіял № 4 г. Магілёў, 1 Брыкетны завулак, д.1;
* філіял № 5 г. Брэст, вул. Чырвонагвардзейская, д.106;
* філіял № 6 г. Гродна, вул. Пралетарская, д.89;
* філіял № 9 г. Полацк, вул. Серафімовіча, д.16

Спасылкі
--------

* bss.by/be/ — афіцыйны сайт ААТ «Белсувязьбуд»
* Структура
* Кіраўніцтва
* Навіны ААТ
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Торэс.

Караблі дэ Торэса каля Аўстраліі
**Луіс Ваэс дэ Торэс** (ісп.: Luis Váez de Torres; 1560-1614?) — іспанскі мараплавец.

Аб раннім жыцці даследчыка, як і аб месцы яго нараджэння, нічога невядома. Першая згадка ў гістарычных дакументах адносіцца да 1605, калі Торэс у якасці камандзіра аднаго з трох караблёў экспедыцыі Педра Фернандэса дэ Кіраса, а менавіта «Сан-Педра», адправіўся на пошукі «Невядомай паўднёвай зямлі». Караблі выплылі з перуанскага горада Кальяа ў снежні 1605, і ў маі 1606 яны дасягнулі астравоў, якія Кірас назваў «Austrialia de Espiritu Santo» (цяпер Новыя Гебрыды). Падчас плавання караблі Кіраса і Торэса разышліся. Пасля беспаспяховых спроб Луіса знайсці абломкі карабля Кіраса, мараплавец разам з камандзірам трэцяга карабля экспедыцыі Дыега дэ Прада-і-Тавар вырашыў працягнуць марское плаванне. Падчас яго былі адкрыты паўднёвае ўзбярэжжа вострава Новая Гвінея, а таксама праліў, які аддзяляе гэты востраў ад Аўстраліі. 27 кастрычніка 1606 г. Торэс дасягнуў заходняй аканечнасці Новай Гвінеі, а 22 мая прыбыў у Манілу, дзе, верагодна, правёў рэшту свайго жыцця.

У гонар гэтага іспанскага мараплаўца названы некаторыя геаграфічныя аб'екты: праліў Торэса (праліў паміж Аўстраліяй і Новай Гвінеяй, які названы ў гонар мараплаўца ў 1769 годзе), астравы Торэсава праліва (група астравоў у гэтым праліве), астравы Торэс (група астравоў у паўночнай частцы архіпелага Новыя Гебрыды).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Спасылкі
--------

* *The First Discovery of Australia and New Guinea* by George Collingridge, Chapter XII

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Аўстралійскі біяграфічны · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Іспанскі біяграфічны · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1051688299 · ISNI: 0000 0000 9514 5691 · LCCN: n81017215 · NTA: 069567387 · VIAF: 87618877 |
**Indela-6** — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны ТАА «КБ Індэла».

Апісанне
--------

Узлёт і пасадка ажыццяўляецца па самалётнаму. У аварыйных выпадках пасадка можа ажыццяўляцца з выкарыстаннем парашута. Інфармацыя з борта БПЛА перадаецца па радыёканале на наземную станцыю кіравання (НСК), і дадаткова запісваецца на бартавы назапашвальнік. Кантроль над беспілотнікам ажыццяўляецца пры дапамозе НСК, якая ўключае ўсе патрэбныя для кіравання палётам кампаненты і абсталяванне. НСК даволі мабільная. Для транспарціроўкі усталёўваецца ў спецыяльны транспартны кантэйнер. Па жаданні заказчыка канструкцыя дрона можа нарошчваць колькасць пілатажна-навігацыйнага абсталявання і пашыраць вобласці прымянення комплексу.

Функцыянал
----------

Асноўнае функцыянальнае прызначэнне — дыстанцыйнае назіранне і перадача відэаінфармацыі ў рэжыме рэальнага часу на НСК.

«Indela-6» можа прыцягвацца да рознага роду дзейнасці, у тым ліку:

* маніторынг месцаў пажараў, тэхнагенных здарэнняў, паводак, масавых беспарадкаў і тэрарыстычных пагроз;
* ажыццяўленне пошукавых работ;
* правядзенне аэраздымкі мясцовасці;
* агляд ліній трубаправодаў і электраперадач, выяўленне пашкоджанняў і дэфектаў;
* выкананне паветранай разведкі;
* ажыццяўленне ахоўных мерапрыемстваў закрытых аб’ектаў і вялікіх тэрыторый;
* сачэнне за рухомымі мэтамі.

Характарыстыкі
--------------

Карысная нагрузка складае 35 кг. Беспілотнік можа развіваць максімальную хуткасць да 140 км/г. Практычная столь — 4 км, а радыус дзеяння не перавышае 50 км. Арыгінальная версія здольна працаваць да 1,5 гадзін, а мадыфікацыі «Indela-6M» — да 7—10.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Indela-6M на Avia.pro
2. ↑  Indela-6M на Aero Expo
3. 1 2  Indela-6M на авиационной энциклопедии «Уголок неба»
4. ↑  *Пятро Раманчук.* Вялікія крылы беспілотнай авіяцыі // *Звязда* : газета. — 11 кастрычніка 2013. — № 192 (27557). — С. 1, 2. — ISSN 1990-763x.

| ⛭Беспілотныя апараты Беларусі |
| --- |
| Наземныя апараты | Берсерк • Багамол • Вістл • Belarus А3523і |
| Лятальныя апараты | Беркут (АГАТ) • Беркут (Індэла) • Буравеснік МБ • Бусел • Грыф-1 • Індэла-6 • Індэла-9 • Індэла Інскай • Квадра • Кондар • Маскіт • Стэрх-БМ • Формула • Хантэр • Чыбіс |
**Дэфе́кт ма́сы** — фізічная велічыня, якая выражае ўплыў унутраных узаемадзеянняў на масу састаўной часціцы.
Сярод іншага, дэфект масы характарызуе ўстойлівасць атамных ядзер.
Абазначаецца звычайна Δ*m*.

У літаратуры сустракаюцца розныя азначэнні тэрміна «дэфект масы»:

* адносна масы ядра вугляроду-12,
* праз энергію сувязі ядра.

Дэфект масы адносна вугляроду-12
--------------------------------

У выпадку атама **дэфект масы**, ці **лішак масы** (англ.: mass excess) — рознасць паміж масай спакою атама дадзенага ізатопа, выражанаю ў атамных адзінках масы, і масавым лікам дадзенага ізатопа:

{\displaystyle \Delta (Z,A)=M\_{a}(Z,A)-A,}
дзе *M**a*(*Z*, *A*) — маса (у а.а.м.) ядра з зарадавым лікам *Z* і масавым лікам *A*.

Паводле гэтага азначэння, дэфект масы атама 12C роўны нулю:

{\displaystyle \Delta (6,12)=0.}
Дэфект масы, аднесены да аднаго нуклона, называецца ўпаковачным каэфіцыентам:

{\displaystyle f={\frac {\Delta (Z,A)}{A}}.}

Дэфект масы і энергія сувязі
----------------------------

Удзельная энергія сувязі ў залежнасці ад атамнага нумара
**Дэфект масы** — рознасць паміж масай звязанай сістэмы ўзаемадзейных часціц і сумай іх мас у свабодным стане.

Паводле такога азначэння, у выпадку атама **дэфект масы** — рознасць паміж сумай мас спакою нуклонаў, якія складаюць ядро ​​дадзенага нукліда, і масай спакою атамнага ядра гэтага нукліда:

{\displaystyle \Delta {m}=[Z\cdot m\_{p}+N\cdot m\_{n}]-m\_{nuc},}
дзе {\displaystyle Z} — колькасць пратонаў, {\displaystyle N} — колькасць нейтронаў, {\displaystyle m\_{p}} — маса пратона, {\displaystyle m\_{n}} — маса нейтрона, {\displaystyle m\_{nuc}} — маса ядра.

Згодна з суадносінамі Эйнштэйна, энергія сувязі прапарцыянальная дэфекту масы:

{\displaystyle \Delta E=\Delta m\cdot c^{2},}
дзе {\displaystyle \Delta m} — дэфект масы і *с* — скорасць святла ў вакууме.

Як правіла, дэфект масы выражаецца ў кэВ.

Гл. таксама
-----------

* Энергія сувязі
* Ядзерная энергія

Зноскі
------

1. ↑  Дефект масс // Большая советская энциклопедия
2. ↑  *Ишханов Б.С. Капитонов И.М. Юдин Н.П.* Частицы и атомные ядра. — С. 282.
3. ↑  Сивухин Д. В. Общий курс физики, т. 5, ч. 2. С. 19.
4. ↑  Сивухин Д. В. Общий курс физики, т. 5, ч. 2. С. 20.
5. 1 2  Дефект массы // Физическая энциклопедия
6. ↑  Дэфект мас // Беларуская энцыклапедыя. Т. 6. С. 363.
7. ↑  Вымярэнне масы ў энергетычных адзінках магчыма дзякуючы суадносінам Эйнштэйна.

Літаратура
----------

* Сивухин Д. В. Общий курс физики. — М.: Наука, 1989. — Т. V. Атомная и ядерная физика. Часть 2: Ядерная физика. — 416 с.
* Дэфект мас // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. С. 363.

Спасылкі
--------

* Астронет. Масса и энергия связи ядра
**Industrial Records** — лэйбл гуказапісу, заснаваны ў 1976 годзе Джэнезісам Пі-Орыджам (Вялікабрытанія)

Гісторыя
--------

Назва лэйблу паходзіць ад высунутага Монтэ Казаза (Monte Cazazza) лёзунгу «*Industrial music for industrial people*» («*Індустрыйная музыка для індустрыйных людзей* ») і дала назву цэламу жанру музыкі (індастрыял).

Industrial Records стаў асноўнай зброяй задуманай Пі-Орыджам атакі на грамадзтва і культуру. Лэйбл выдаваў ня толькі праект Пі-Орыджа Throbbing Gristle і іншыя індастрыял-гурты, але і мастака-перфармансіста Монтэ Казаза і нават вядомага контаркультурнага пісьменніка Уільяма Бероўза.

Адпавядаючы ідэалогіі Пі-Орыджа, палітыка лэйблу была наўмысна правакацыйнай. 
З роспускам Throbbing Gristle у 1981 і абвешчаным сканчэннем эпохі індастрыялу Industrial Records замарозіў дзейнасць на 20 год, а раней выпусканыя на ім матар'ялы перайшлі да Mute Records. Аднак у 2002 годзе, разам з адраджэннем Throbbing Gristle, Пі-Орыдж аднавіў дзейнасць лэйблу.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Industrial Records
**«Белорусский вестник»** — штотыднёвая грамадска-палітычная і літаратурная газета праваакцябрысцкага вялікадзяржаўна-шавіністычнага кірунку. Выдавалася з 17(30) чэрвеня 1912 да 12(25) студзеня 1913 гадах у Вільні на рускай мове. Орган Беларускага таварыства, друкавала яго праграмныя дакументы. Рэдактары М. А. Баўдзей, П. В. Каранкевіч.

Была рупарам русіфікаваных слаёў беларускай буржуазіі і правінцыяльнага чыноўніцтва. Заклікала народы Расійскай імперыі пранікнуцца «любоўю да свайго манарха» і дружна пад яго штандарамі рухацца «па шляху велічы і славы» (5 жніўня 1912 года). Называючы сваё выданне «истинно белорусской газетой», рэдакцыя ў той жа час асуджала ідэю нацыянальнага самавызначэння беларускага народа, адмаўляла яго нацыянальную і культурную самабытнасць, называла беларусаў, поруч з украінцамі, этнаграфічнай часткай рускага народа. Імкнулася ізаляваць Беларусь ад уплываў заходнееўрапейскай і польскай культуры, заклікала ўсіх «рускіх» аб’яднацца і даць адпор «націску больш культурных і эканамічна больш моцных народнасцей» (1 ліпеня 1912 года). Выступала супраць беларускага перыядычнага друку і кнігавыдання, сцвярджала, што беларуская мова спынілася ў сваім развіцці на фальклорна-этнаграфічным узроўні, а беларуская літаратура — толькі «падробка пад народную творчасць» (5 лістапада 1912 года). 3 шматграннай культурнай спадчыны беларусаў газета ўхваляла толька «паданні, быліны, казкі і песні». Надрукавала артыкулы «Сярод беларускай прыроды і побыту» А. Кіркора, «Народная творчасць беларусаў» А. Бярозавіка, краязнаўчыя нарысы П. I. Каранеўскага, тэксты беларускіх песень і легенд. Змясціла ўрывак з рамана Л. Талстога «Вайна і мір», станоўчыя водгукі пра творчасць I. Буніна, Ф. Шаляпіна, нарыс У. Неміровіча-Данчанкі «Мікада».

Літаратура
----------

* *Конан, У. М.* «Белорусский вестник» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. — С. 7.