recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Алея Праведнікаў сусвету ў Мінску
**Праведнікі сусвету Беларусі**, **Праведнікі свету ў Беларусі** — неяўрэі, якія ратавалі яўрэяў падчас Галакоста ў Беларусі, рызыкуючы пры гэтым уласнай жыццём, і каму гэта званне прысвоена ізраільскім інстытутам «Яд ва-Шэм». Па дадзеных «Яд ва-Шэм», у Беларусі на 1 студзеня 2010 года гэта званне прысвоена 608 асобам; ва ўсім свеце падобнае званне прысвоена 23226 чалавекам.

Беларусь займае 8 месца ў свеце па ліку Праведнікаў свету пасля Польшчы, Галандыі, Францыі, Украіны, Бельгіі, Літвы і Венгрыі.

У ходзе Халакоста ў Беларусі загінула больш за 800 тысяч яўрэяў. Выжыла каля 30 тысяч. Многія з іх выжылі дзякуючы Праведнікам свету.

Мноства з тых, хто дапамагаў яўрэям, былі забітыя нацыстамі. Так, летам 1943 года падчас аперацыі «Герман» па блакадзе партызан у Налібоцкай пушчы за ўкрывальніцтва 30 яўрэяў, якія збеглі з мінскага гета, немцы спалілі в. Скірмантава разам з яе жыхарамі.

Першымі званне Праведнікаў свету ў Беларусі атрымала ў 1965 годзе сям'я Станько — Андрэй і Наталля, за выратаванне сям'і Казінец. Пасля разрыву дыпламатычных адносін паміж СССР і Ізраілем ў 1967 годзе прысваенне званняў Праведнікаў свету ў Беларусі было прыпыненае. З-за асцярог за ўласную бяспеку людзі хавалі сваё дачыненне да выратавання яўрэяў. Прысваенне званняў аднавілася ў 1979 годзе і працягваецца да сённяшняга дня. У перыяд з 2007 па 2010 год прызнана 32 новых праведнікаў.

У Сеціве
--------

* Беларускія Праведнікі народаў свету: непрыкметны подзвіг
**Мантане́рас** (ісп.: Montoneros ці *Movimiento Peronista Montonero*) — аргенцінская леваперанісцкая гарадская партызанская арганізацыя, якая была створаная ў 1960-х і распачала ўзброеную барацьбу супраць дыктатарскіх рэжымаў («Аргенцінская рэвалюцыя» Анганіа, «Працэс нацыянальнай рэарганізацыі» Відэлы) у Аргенціне 1970-х гг. Пік актыўнасці арганізацыі прыйшоўся на 1976 год, пасля жорсткіх рэпрэсій падчас «Бруднай вайны» 1977—1978 гадоў. Мантанерас у Аргенціне былі практычна разгромлены і перайшлі ў глыбокае падполле, аднак іх атрады спецыяльнага прызначэння працягваюць дзейнічаць аж да 1981 года. У той жа час, частка вымушаных пакінуць краіну членаў арганізацыі ўдзельнічала ў Сандынісцкай рэвалюцыі на боку СФНВ.

Гл. таксама
-----------

* Радольфа Уолш
* Франсіска Уронда
* Выкраданне Педра Арамбуру

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мантанерас
* Montoneros
* Montoneros «José Sabino Navarro»
* Peronismo Montonero Auténtico
* Гісторыя Мантанерас на сайце *marxists.org* (англ.) (Праверана 6 лістапада 2010)
Становішча электродаў
Прынцыповая электрычная схема дэфібрылятара
**Дэфібрылятар** (defibrillator) — прыбор, які выкарыстоўваецца ў медыцыне для электраімпульснай тэрапіі парушэнняў сардэчнага рытму. Асноўныя паказанні да дэфібрыляцыі: фібрыляцыя страўнічкаў, арытмія. Першая спроба дэфібрыляцыі павінна быць пачатая з 4000 В, пры наступных спробах зарад павялічваецца да 5000-7000 В. Электроды павінны быць вільготнымі і падчас разраду шчыльна прыціснутымі да грудной клеткі. Падчас правядзення разраду трэба выконваць тэхніку бяспекі, адсунуць рэгіструючыя прылады і апараты штучнай вентыляцыі лёгкіх.

Гісторыя
--------

Да канца 1950-х гадоў лячэнне фібрыляцыі сэрца ажыццяўлялася толькі медыкаментозна.
Паўль Золь першым прапанаваў у 1956 годзе выкарыстаць электрычны ток для ўздзеяння на сардэчную цягліцу ў выпадку фібрыляцыі, прадэманстраваў першы паспяховы досвед пры аперацыі на адчыненым сэрцы і з ужываннем пераменнага току напругай 110 Вольт непасрэдна да сардэчнай цягліцы.
У 1959 годзе, на падставе яго публікацыі, Бернард Лаўн паставіў задачу дамагчыся больш эфектыўнага і меней траўматычнага ўздзеяння электрычным токам, для чаго пачаў ставіць эксперыменты на жывёлах.
Вынік яго даследаванняў — гэта форма адзінкавага імпульсу, у наступным вядомая як «Lown waveform» — адзінкавы сінусоідны імпульс з паўперыядам каля 5 мілісекунд.
У серыйнай прыладзе імпульс генераваўся разрадам папярэдне зараджаных да 1000 Вольт кандэнсатараў праз індуктыўнасць і электроды.
Працягваючы даследаванні, Лаўн прыцягнуў да супрацоўніцтва інжынера Беркавіча Баро, які па прадстаўленых Лаунам спецыфікацыях і распрацаваў першы прататып дэфібрылятара, пад назвай «кардыёверцер» (анг. cardioverter)
Гэты першы апарат, важыўшый 27 кілаграм, забяспечваў імпульс энергіяй 100 Джоўлей для ўжывання на адчыненым сэрцы і рэгуляваны імпульс 200—400 Джоўлей для трансгруднога ўжывання.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэфібрылятар
**Allium altyncolicum** — від травяністых раслін сямейства Амарылісавыя (*Amaryllidaceae*); эндэмік Алтая.

Батанічнае апісанне
-------------------

Травяністая шматгадовая цыбульная расліна. Цыбулін некалькі на карэнішчы, падоўжана-яйцаватыя з шэрымі абалонкамі. Сцябло 30-60 см вышынёй, дудкавае. Лісткоў 2-3, цыліндрычныя, дудкавыя, карацейшыя за сцябло. Парасонік паўшарападобны, шматкветкавы, няшчыльны. Кветаножкі ў 1-1.5 разы даўжэйшы за калякветнік. Лісточкі калякветніка 7-13 мм даўжынёй, бліскучыя, бледна-ружовыя, з цёмнай жылкай. 2n=32.

Цвіце ў ліпені, плоданасіць у жніўні. Апыляецца насякомымі.

Распаўсюджанне
--------------

Эндэмік Алтая.

Расце пераважна на сухіх камяністых месцах пражывання, ва ўмовах дастатковага, але не празмернага ўвільгатнення. На друзавых і галечнікавых берагах возера.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  plantsoftheworldonline.org **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 12 липня 2020.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · The Plant List · WFO |
Герб «Газдава»
«**Газда́ва**» (польск.: Gozdawa) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з пачатку XIV стагоддзя. Як сцвярджае Каспар Нясецкі, гэты герб мае ўласна польскае паходжанне.

Гербам карысталася больш за 200 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Гадлеўскія, Ганскія, Корфы, Міцуты, Неміровічы, Падбярэскія, Пацы, Рымшы, Трызны, Храпавіцкія.

Апісанне
--------

У чырвоным полі 2 сярэбраныя лілеі, павернутыя ўверх і ўніз і змацаваныя залатым пярсцёнкам; клейнод — над прылбіцай з каронай выява такіх жа лілей на паўлінавым хвасце (герб «Газдава І»). Існуюць варыянты герба: з 5 страусавымі пёрамі і 2 лілеямі ў клейнодзе («Газдава ІІ»); з 5 страусавымі пёрамі («Газдава ІІІ»); з падзеленым на 2 часткі полем, дзе ў верхнім сярэбранага колеру змешчана чорная лілея, а ў ніжнім чорнага колеру — сярэбраная, клейнод — 3 страусавыя пёры («Газдава IV»).

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* «Газдава» // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 480. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Газдава (герб) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
**125-я Капаткевіцкая партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1943 года. Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Капаткевіцкага і Петрыкаўскага раёнаў. 29 чэрвеня 1944 года брыгада (372 партызаны, тры атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі аперацыі на чыгуначным участку Лунінец — Гомель, на шашэйных і грунтавых дарогах. У жніўні 1943 года падарвалі больш за 1,7 тыс. рэек, у ноч на 24 чэрвеня 1944 года на ўчастку Старушкі — Бабруйск, больш за 270 рэек, у сакавіку — чэрвені 1943 года, красавіку 1944 года вялі баі супраць карнікаў і па ліквідацыі нямецкіх гарнізонаў, у тым ліку ў вёсцы Муляраўка Петрыкаўскага раёна. У красавіку — чэрвені 1944 года дзейнічалі ў прыфрантавой паласе нямецкіх войск, здабывалі і перадавалі Чырвонай Арміі звесткі разведкі. Камандзіру 78-га дыверсійнага атрада Р. А. Такуеву і камандзіру дыверсійнай групы Ф. А. Малышаву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе атрадаў Капаткевіцкага, «Балотнікава» (І. Н. Глушко), М. Ф. Бабкова, Р. І. Краўца, А. Р. Волкава (з верасня 1943 года — 39-ы атрад), 2-га Капаткевіцкага.

У сакавіку 1943 года атрад Краўца быў перададзены 210-й Капаткевіцкай партызанскай брыгадзе. У чэрвені 2-і Капаткевіцкі атрад быў вылучаны ў самастойны і вызначаны як штабны. У ліпені 1943 года з брыгады былі вылучаны атрады «Балотнікава» і Бабкова і на іх базе створана 130-я Петрыкаўская партызанская брыгада. У верасні 1943 года ў складзе брыгады створаны 55-ы атрад, які 22 лютага 1944 года (55 партызан) злучыўся з Чырвонай Арміяй. У снежні 1943 года на базе 17-га, 27-га і 39-га атрадаў была створана 150-я партызанская брыгада імя Ф. М. Языковіча.

29 чэрвеня 1944 года брыгада ў складзе 45-га атрада імя Маставога, 78-га дыверсійнага і 25-га атрадаў злучылася з Чырвонай Арміяй.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* А. А. Жыгар;
* М. Д. Куранаў.

### Камісары

* І. В. Скалабан;
* Ф. Дз. Кудравец.

### Начальнікі штаба

* А. П. Карнейчык;
* В. А. Вялігін;
* А. А. Асокін.

Памяць
------

У 1975 годзе ў гарадскім пасёлку Капаткевічы і вёсцы Новыя Галоўчыцы Петрыкаўскага раёна ў гонар брыгады былі ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Петра-Паўлаўская царква.
**Петрапаўлаўская царква** — праваслаўны храм у г.п. Карэлічы Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў пачатку XX стагоддзя
Пабудавана ў 1866 годзе з цэглы. У 1877 годзе ўзведзена драўляная царкоўнапрыходская школа.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя трохчасткавая: прамавугольная ў плане трапезная са званіцай над ёй, кубападобны аб’ём малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда з рызніцамі. Асноўны двух’ярусны аб’ём накрыты пакатым чатырохсхільным дахам і завершаны васьмігранным светлавым барабанам з гранёным сферычным купалам і макаўкай. Фасады дэкарыраваны вуглавым рустам, пілястрамі, прафіляваным карнізам, філёнгамі, ліштвамі арачных аконных праёмаў. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны арачнымі парталамі.

Інтэр’ер
--------

У інтэр'еры дамінуе цэнтральная зала з прасторай светлавога барабана, які падтрымліваюць 4 калоны і парусныя скляпенні. Апсіда вылучана драўляным іканастасам. У трапезнай лесвіца на званіцу. Абразы 18 ст. «Маці Божая Адзігітрыя» і «Пакроў».

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Петрапаўлаўская царква (Карэлічы) на Вікісховішчы |

* Петрапаўлаўская царква (Карэлічы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Петрапаўлаўская царква (Карэлічы) на сайце Radzima.org
* Петрапаўлаўская царква (Карэлічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**«Дэтэктыў Элайдж Бейлі і робат Дэніэл Оліва»** — цыкл навукова-фантастычных раманаў і апавяданняў са значным дэтэктыўным ухілам амерыканскага фантаста Айзека Азімава.

Цыкл прысвечаны прыгодам сышчыка-зямляніна Элайджа Бейлі і яго напарніка — робата-касманіта Р. Дэніэла Оліва. Першы твор напісаны ў 1949 годзе. Цыкл з’яўляецца сувязным паміж цыкламі «Я, робат» і «Акадэмія».

Сюжэт
-----

Дзеянне раманаў цыкла адбываецца на фоне супрацьстаяння «**касманітаў**» (англ.: Spacers) — жыхароў былых касмічных калоній Зямлі, якія атрымліваюць асалоду ад камфортнага і доўгага жыцця на планетах-«знешніх светах» і прытрымліваюцца крайняга індывідуалізму, — і зямлян, жыццё якіх ускладнена наступствамі перанасялення роднай планеты — яна праходзіць у гіганцкіх гарадах-мурашніках, названых Азімавым «Стальнымі пячорамі» (назва першага рамана цыкла).

Жыццё таленавітага дэтэктыва Элайджа Бейлі выпала на крызісны перыяд: час нарастання супярэчнасцей паміж Зямлёй і Знешнімі светамі. Для расследавання забойства касманіта, які знаходзіўся на Зямлі, яму ў напарнікі прыкамандзіраваны незвычайны прадстаўнік знешніх светаў па імі Р. Дэніэл Оліва, дзе «Р» азначае робат.

Ад вынікаў гэтага і наступных расследаванняў Бейлі і яго напарніка залежыць вельмі шмат што, аж да будучыні цывілізацыі.

Творы, якія ўваходзяць у цыкл
-----------------------------

* «Маці-Зямля» / Mother Earth (1949)
* «Стальныя пячоры» / The Caves of Steel (1954)
* «Аголенае сонца» / The Naked Sun (1956)
* «Люстраны адбітак» / Mirror image (1972)
* «Робаты світанку» / The Robots of Dawn (1983)
* «Робаты і Імперыя» / Robots and Empire (1985)

| ⛭Творы Айзека Азімава |
| --- |
| Я, робат | 
* Робі
* Карагод
* Логіка
* Як злавіць труса
* Ілгун!
* Як згубіўся робат
* Выхад са становішча
* Доказы
* Вырашальная супярэчнасць

 |  |
| Элайдж Бейлі | 
* раманы: Стальныя пячоры  ·  Аголенае сонца  ·  Робаты світанку  ·  Робаты і Імперыя
* апавяданні: Маці-Зямля  ·  Люстраны адбітак

 |
| Трантарыянская імперыя | 
* Зоркі як пыл
* Касмічныя цячэнні
* Каменьчык у небе
* Тупік

 |
| Акадэмія(Фонд) | 
* Прэлюдыя да Акадэміі
* Шлях да Акадэміі
* Акадэмія
* Акадэмія і Імперыя
* Другая Акадэмія
* Акадэмія на краю гібелі
* Акадэмія і Зямля

 |
| Рознае | 
* У палоне ў Весты
* Прыход ночы
* Самі багі
* Канец Вечнасці
* Двухсотгадовы чалавек
* Выбар катастроф
* Прафесія
* Пра час, прастору і іншыя рэчы

 |
| Бібліяграфія Айзека Азімава |
«In God We Trust» на 20 доларах ЗША
**In God We Trust** (бел. На Бога мы спадзяёмся) — афіцыйны дэвіз ЗША, а таксама штата Фларыда. Упершыню быў выкарыстаны ў 1864 годзе пры чаканцы манет новага ўзору, а ў 1956 годзе стаў нацыянальным.

Гісторыя
--------

Адной з магчымых крыніц фразы *In God We Trust* з'яўляецца апошняя частка гімна ЗША, тэкст якога быў напісаны ў 1814 годзе Фрэнсісам Скотам Кі. Гімн мае наступныя радкі, якія ўтрымліваюць словы дэвізу: «... And this be our motto: 'In God is our trust'». 

Упершыню як дэвіз фраза была ўведзена ў 1864 годзе Сэманам Портлендам Чэйзам пры чаканцы манеты наміналам 2 цэнты. 

1 лістапада 2011 г. Члены Палаты прадстаўнікоў ЗША падтрымалі рэзалюцыю, якая пацвярджае статус нацыянальнага дэвізу Злучаных Штатаў *In God We Trust*. Прычынай для складання дакумента была страта дэвізам значнасці ў амерыканскім грамадстве. У прыватнасці, адзначыў аўтар рэзалюцыі рэспубліканец Рэндзі Форбс, адной з мэтаў рэзалюцыі з'яўляецца спыненне спробаў аспрэчыць статус фразы, якія рэгулярна робяцца як простымі грамадзянамі ў судах, так і чыноўнікамі, якія выкарыстоўваюць адміністрацыйны рэсурс.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **In God We Trust**

| ⛭ ЗША ў тэмах |
| --- |
| Герб • Сцяг • Гімн • Дзяржаўны лад • Канстытуцыя • Парламент • Адміністрацыйны падзел • Геаграфія • Гарады • Сталіца • Насельніцтва • Мовы • Гісторыя • Эканоміка • Валюта • Культура • Рэлігія • Літаратура • Музыка • Святы • Спорт • Адукацыя • Тэлебачанне • Навука • Ахова здароўя • Транспарт • Турызм • Пошта (гісторыя і маркі) • Радыё • Інтэрнэт (.us) • Узброеныя сілы • Знешняя палітыка |
| **Партал «ЗША»**  •  **Праект «ЗША»** |
Выява з Кодэкса Кінгсбара: энкамендэра (памешчык) карае індзейца
**Энкам'енда** (ісп.: encomienda — літар. - апека, абарона) — форма залежнасці насельніцтва іспанскіх калоній ад каланізатараў. Уведзеная ў 1503 годзе. Адменена ў XVIII стагоддзі.

Мясцовыя жыхары «даручаліся» да энкамендэра (паручыцеляў) і абавязаны былі плаціць падатак і выконваць павіннасць (праца на рудніках). Першапачаткова энкам'енда прадугледжвала шэраг мер, якія павінны былі праводзіцца каланістамі, па звароце індзейцаў ў хрысціянства і далучэнне іх да еўрапейскай культуры. Аднак цалкам натуральна ў ходзе ўвасаблення ў жыццё яна амаль паўсюдна вырадзілася ў прыгоннае права.

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах, Т.18, кн.1, Мн. 2004, С.130
**Кім Ён Чхун** (кар.: 김영춘; 4 сакавіка 1935 - 16 жніўня 2018) — паўночнакарэйскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, міністр абароны КНДР (з лютага 2009), намеснік старшыні Дзяржкамітэта абароны КНДР (з 2007), маршал КНДР.

Біяграфія
---------

Скончыў Рэвалюцыйнае вучылішча Мангендэ пад Пхеньянам і Ваенны ўніверсітэт імя Кім Ір Сена. Праходзіў вучобу ў СССР, у ваеннай акадэміі імя М. Фрунзэ. Займаў пасты кіраўніка Галоўнага мабілізацыйнага ўпраўлення, камандаваў 6-й арміяй, а ў 1995 годзе атрымаў званне маршала. У перыяд з 1998 па 2007 гады ён узначальваў Генштаб арміі, пакуль не стаў намеснікам старшыні Камітэта абароны.

Зноскі
------

1. ↑  Kim Yong-chun //  Праверана 9 кастрычніка 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Петрапаўлаўскія могілкі**, або **Лупалаўскія могілкі** — закрытыя могілкі Магілёва, размешчаныя ў пачатку бульвара Непакорных, паміж вуліцамі Ганчарнай і Крылова. Закрыты для пахаванняў у 1964 годзе. Плошча складае 2,4 га. Назва *Лупалаўскія* паходзіць ад назвы прадмесця, каля якога размяшчаліся могілкі, а *Петрапаўлаўскія* — ад Петрапаўлаўскай царквы, якая знаходзілася непадалёк.

Лупалава і Лупалаўскія могілкі (злева) з царквой на плане горада 1835 года.
Лупалаўскія могілкі на нямецкім аэрафотаздымку 1941 года
Петрапаўлаўскія клады вядомыя ад XVIII стагоддзя. На могілках існавала цэркаўка святой Ганны, якая была знішчана ў савецкі час. Тут хавалі праваслаўных з Лупалава і Траечча. Сярод іншых пахаваныя прадстаўнікі вядомага магілёўскага роду Бако, які згадваецца ў кнігах магілёўскага магістрата XVII—XVIII стагоддзяў, роду Шкеляў, якія згадваюцца як старасты Петрапаўлаўскай царквы.

Зноскі
------

1. ↑  Кладбища // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
2. ↑  «Калі мы не прыбярэм забытыя магілы, то іх ніхто не прыбярэ». Магілёўскія тбмаўцы зладзілі талаку. 18 красавіка 2016

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Могілкі Магілёва |
| --- |
| Дзеючыя | 
* Загорскія
* Пашкаўскія1
* Грузаўскія1
* Паўднёва-Усходнія (Лаўсанаўскія)1
* Цішоўскія1

 |
| Абмежавана дзеючыя | 
* Польскія
* Успенскія
* Ст. Лупалава
* Па вул. Крупскай
* Казіміраўскія
* Машэкаўскія
* пас. Броды
* Яўрэйскія

 |
| Закрытыя | 
* Вайсковыя (брацкая магіла)
* Карабанаўскія
* Васкрасенскія
* Лупалаўскія

 |
| Знішчаныя | 
* Саборныя
* Халерныя

 |
| 1Па-за межамі горада |
**Дэхе́йбарт** (вал.: Deheubarth) — сярэдневяковае каралеўства на паўднёвым захадзе Уэльса, утворанае ў X стагоддзі пасля зліцця Сейсілуга і Дыведа. Валійская назва каралеўства — калька з лац.: dextralis pars «правая частка», якое абазначала ўвесь паўднёвы Уэльс.

Гісторыя
--------

Каралеўства Дэхейбарт было створана прыкладна ў 920 годзе Хівелам Добрым, які аб'яднаў пад сваёй уладай Дывед і Сейсілуг. Сталіцай Дэхейбарта быў замак Дыневур, ад якога і атрымала сваю назву гэта галіна нашчадкаў Родры Вялікага.

Як і некаторыя іншыя валійскія каралеўствы, Дэхейбарт існаваў да канчатковага заваявання краіны нарманамі, але і да далучэння Уэльса да Англіі Дэхейбарт страчваў незалежнасць. У 1018 годзе яго далучыў кароль Гвінеда Лівелін ап Сейсіл, у 1023-м — Рыдэрх ап Іестын, кіраўнік Маргануга. Сын Лівеліна ап Сейсіла, Грыфід ап Лівелін, якому ўдалося аб'яднаць пад сваёй уладай амаль увесь Уэльс, вярнуў сабе і Дэхейбарт, але пасля яго смерці да ўлады вярнуўся дыневурскі каралеўскі дом.

На тэрыторыі Дэхейбарта знаходзіўся буйны рэлігійны цэнтр — сабор Св. Давіда; Рыгіварх Ланбадарнскі стварыў тут жыціе святога.

З 1078 па 1093 год у Дэхейбарце кіраваў Рыс ап Тэўдур, якому не толькі ўдалося паспяхова абараніць свой трон, але і значна ўзмацніць каралеўства. Тым не менш к гэтаму часу нарманы з Англіі ўжо пачыналі падыходзіць да ўсходніх меж Дэхейбарта, і ў 1093 годзе Рыс загінуў пры невядомых акалічнасцях у Брыхейніягу. Пасля гэтага нарманы паспяхова заваявалі амаль усё каралеўства, а спадчыннік прастола Грыфід ап Рыс быў вымушаны бегчы. Урэшце ён усё ж атрымаў у кіраванне невялікую частку ўладанняў свайго бацькі, аднак каралеўства было галоўным чынам падзелена паміж рознымі нарманскімі лордамі.

У 1136 годзе ва Уэльсе ўспыхнула паўстанне, і Грыфід уступіў у саюз з Гвінедам. Разам з Оўайнам Гвінедам і Кадваладрам ап Грыфідам ён атрымаў перамогу над нарманамі ў бітве пры Крыг-Маўр каля Кардыгана. Тым самым Керэдыгіян быў вызвалены, але, хоць гістарычна гэтыя землі належалі Дэхейбарту, у гэты раз яны адышлі да Гвінеда як «старэйшага партнёра». Грыфід загінуў у наступным годзе пры нявысветленых акалічнасцях.

Пасля Грыфіда трон Дэхейбарта займалі яго сыны: Анараўд, Кадэл, Марэдыд і Рыс. Ім удалося выгнаць нарманаў з Дэхейбарта, а гвінедцаў — з Керэдыгіяна. Пры Рысе ап Грыфідзе (вядомым як Лорд Рыс, які кіраваў з 1155 па 1197 год), пасля смерці Оўайна Гвінеда ў 1170 годзе, Дэхейбарт стаў самым магутным з валійскіх каралеўстваў.

Пасля смерці Лорда Рысу ў 1197 годзе каралеўства было падзелена паміж яго сынамі, і пазней не змагло супрацьстаяць узмацненню Гвінеда. У пачатку XIII стагоддзя князі Дэхейбарта звычайна выступаюць як васалы Лівеліна Вялікага, караля Гвінеда.

Кіраўнікі Дэхейбарта
--------------------

Асноўны артыкул: **Спіс кіраўнікоў каралеўства Дэхейбарт**

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэхейбарт
* Старонка пра гісторыю Дэхейбарта (англ.)
**Вуліца Рудзні́нку** (традыцыйная беларуская назва — **Ру́дніцкая ву́ліца**; літ.: Rūdninkų gatvė) — вуліца ў цэнтральнай частцы Вільнюса, у Старым Горадзе. Звязвае вуліцу Вялікую і Ратушная плошча з вуліцай Завальнай.

Агульныя звесткі
----------------

Даўжыня каля 350 м. Нумарацыя дамоў пачынаецца ад скрыжавання з Вялікай вуліцай. З правага паўночна-заходняга боку вуліцы дамы з няцотнымі нумарамі, з левага паўднёва-ўсходняга боку — цотная нумарацыя.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  Наша Ніва. № 1, 1994. С. 7.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Рудзнінку
**Дэцл** (руск.: Децл), сапр. *Кірыл Аляксандравіч Талмацкі* (22 ліпеня 1983, Масква — 3 лютага 2019, Іжэўск) — расійскі рэп-выканаўца. Былы ўдзельнік рэп-аб’яднання «Bad B. Альянс». Дэбютны альбом выканаўцы «Хто? ты» (2000) уваходзіць у спіс самых прадаваных альбомаў у Расіі, з накладам больш за мільён экзэмпляраў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 ліпеня 1983 года ў Маскве.

Вучыўся ў Швейцарыі, скончыў у Маскве British International School. Падчас навучання ў Швейцарыі жыў у інтэрнаце ў адным пакоі з афрыканцам — сынам прэзідэнта Замбіі, які суткамі напралёт слухаў рэп, пачынаючы кожную раніцу з запісаў Тупака Шакура. Вярнуўшыся ў Расію, запісваецца ў школу брэйк-данса і выпускае першы трэк «Пятніца» і кліп на яго.

Першы выступ Дэцла адбыўся на фестывалі Adidas StreetBall Challenge ў Маскве. Пасля гэтага твар рэпера быў змешчаны на вокладцы лістападаўскага выпуску часопіса «Птюч». У 2004 годзе выйшла сумесная праца Дэцла з Крысцінай Міліян.

Памёр 3 лютага 2019 года ў Іжэўску.

Фільмаграфія
------------

* Закон каменных джунгляў (2017)

Зноскі
------

1. ↑  Крысціна Міліян **(нявызн.)**. *ПРЫГАЖУНЯ ДНЯ*.  Салідарнасць gazetaby — Эл.рэсурс gazetaby.com (26 студзеня 2010). Праверана 26 September 2019.
2. ↑  Дэцл і Крысціна Міліян. Dip it low на YouTube (2004 г.)
3. ↑  Памёр рэпер Дэцл

Спасылкі
--------

 У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме **Дэцл**
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэцл

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · У Кантакце · Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Bandcamp · Instagram · Last.fm · SoundCloud · Vimeo · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rate Your Music |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Руская вуліца.
**Вуліца Русу** (традыцыйная беларуская назва — **Ру́ская ву́ліца**; літ.: Rusų gatvė) — вуліца ў цэнтральнай частцы Вільнюса, у Старым Горадзе. Звязвае вуліцы Літарацкую і свой гістарычны працяг (цяпер вуліца Майроніса) да моста ў Зарэчча.

Архітэктурныя дамінанты вуліцы — цэрквы Прачысценская і Спаская (перабудаваная ў жылы дом), помнікі архітэктуры XIV—XIX стагоддзяў.

Гісторыя
--------

Атрымала сваю назву ад Рускага Горада, да якога яна праходзіць. У гістарычных крыніцах упамінаецца як Мітрапаліцкая (ад іншай назвы Рускага Горада — юрыдыкі мітрапалітаў Кіеўскай, галіцкай і ўсяе Русі мітраполіі), Спаская (ад Спаскай царквы) і Прачысценская (ад Прачысценскай царквы).

Да 1-й паловы XX ст. была даўжэйшай і даходзіла да скрыжавання з Зарачанскай вуліцай і моста на Зарэчча. На гэтым працягу гістарычнай трасы (вуліца Майроніса) у наш час апынулася Прачысценская царква, што раней стаяла на самой вуліцы.

4 верасня 2016 года літоўскія ўлады ўрачыста адкрылі шыльду з назвай вуліцы на рускай мове і выявай купалоў-цыбулінаў. З нагоды адкрыцця выступіў расійскі фальклорны ансамбль «Аринушка». У гэты ж дзень невядомыя замазалі шыльду карычневай фарбай.

Галерэя
-------

* Руская вуліца ў мастацтве
* Прачысценская царква паводле інвентару XVII ст.Прачысценская царква паводле інвентару XVII ст.
* Прачысценская царква да 1810Прачысценская царква да 1810
* Прачысценская царква да 1810Прачысценская царква да 1810
* Прачысценская царква, пераробленая ў анатамічную залюПрачысценская царква, пераробленая ў анатамічную залю
* Прачысценская царква па маскоўскай перабудове, 1870Прачысценская царква па маскоўскай перабудове, 1870
* Руіны Спаскай царквы, 1870Руіны Спаскай царквы, 1870
* Руіны Спаскай царквы, 1874Руіны Спаскай царквы, 1874
* Прачысценская царква. Ю. Камараўскас, 1899Прачысценская царква. Ю. Камараўскас, 1899

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  таксама **Прачысценская вуліца**
3. ↑  Наша Ніва. № 1, 1994. С. 7.
4. ↑  У Вільні зафарбавалі шыльдачку «Руская вуліца», Хартыя’97, 4 верасня 2016.

Літаратура
----------

* Луцкевіч Л. Вандроўкі па Вільні. — Вільня: Рунь, 1998.— 160 с.: іл. ISBN ISBN 9986-9228-2-8.

Спасылкі
--------

* Віленскі каталог
**Гнаяві́к белы**, **гнаявік, благушка** (*Coprinus comatus*) — шапкавы базідыяльны грыб, тыпавы від роду Гнаявік сямейства Шампіньёнавыя (*Agaricaceae*), па іншых звестках — Гнаявіковыя (*Coprinaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

[[File:Agaricus comatus — Flora Batava — Volume v8.jpg|thumb|left|{{Bt-latbel|Батанічная ілюстрацыя з кнігі Яна Копса «*Flora Batava*», 1800—1934]]
Пладовае цела грыба, спачатку пакрытае агульным пакрывалам, — шапка на ножцы. Шапка 3—6 см у дыяметры, вузка-яйцападобная або цыліндрычная, потым званочкавай формы, паласатая, пакрытая густымі лускавінкамі, якія часам адсутнічаюць па краі. Колер шапкі белы, на бугарку — аліўкава-бураваты. Мякаць тонкая, белая, хутка чарнее і расплываецца каплямі вадкасці чарнільна-чорнага колеру. Пласцінкі свабодныя, белага колеру, крыху ружаватыя па краі, потым чарнеюць і разам з шапкай расплываюцца. Ножка цыліндрычная, даўжынёй 12—14 см і 1—3 см у дыяметры, белая, з белым рухомым кальцом, часам патоўшчаная ў ніжняй частцы. Споры гладкія, чорнага колеру.

Распаўсюджанне
--------------

Грыб расце на рыхлай, добра ўгноенай глебе, на пашах, агародах, у садах і парках, на ўзлесках і лугах. Пладовыя целы з’яўляюцца ў верасні—кастрычніку. Сустракаецца групамі і паасобку.

Выкарыстанне
------------

Малавядомы ядомы грыб. Можа спажывацца ў маладым узросце, да з’яўлення прыкмет пачарнення тканак.

Зноскі
------

1. 1 2  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
2. 1 2 3 4 5  *Сержанина Г. И. Змитрович И. И.* Макромицеты. Иллюстрированное пособие для биологов (руск.) / Под ред. Н. А. Дорожкина. — Мн.: Вышэйшая школа, 1978. — С. 142—144. — 192 с. — 60 000 экз. (руск.)
3. ↑  MycoBank // International Mycological Association (IMA) (англ.)

Літаратура
----------

* *Гапіенка В. С.* Гнаявік // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз. — С. 91.
* *Сержанина Г. И. Змитрович И. И.* Макромицеты. Иллюстрированное пособие для биологов (руск.) / Под ред. Н. А. Дорожкина. — Мн.: Вышэйшая школа, 1978. — С. 142—144. — 192 с. — 60 000 экз.
* *Сержанина Г. И.* Шляпочные грибы Белоруссии. — Минск: Наука и техника, 1984. (руск.)
**Indela-9** — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны ТАА «КБ Індэла».

Апісанне
--------

Корпус планера выкананы з кампазітных матэрыялаў і разлічаны на шматразовае прымяненне. Палётнае заданне можа выконвацца аўтаномным і радыёкарэктуемым спосабамі. Дрон выкарыстоўвае оптыка-электронную сістэму з убудаваным лазерным дальнамерам. Сістэма падвескі двухвосевая з прамым прывадам, цалкам інтэгравана. Канструкцыя апарата ўладкована такім спосабам, што яе пілатажна-навігацыйнае абсталяванне можна мяняць і пераўкамплектоўваць (па жаданні заказчыка), што ў сваю чаргу павялічвае дыяпазон магчымых задач.

Важнай асаблівасцю беспілотніка з’яўляецца наяўнасць электрарухавіка, чаго не было ў папярэдніх распрацоўках кампаніі «Indela».

Функцыянал
----------

«Indela-9» можа прыцягвацца да рознага роду дзейнасці, у тым ліку:

* маніторынг месцаў пажараў, тэхнагенных здарэнняў, паводак, масавых беспарадкаў і тэрарыстычных пагроз;
* ажыццяўленне пошукавых работ;
* правядзенне аэраздымкі мясцовасці;
* агляд ліній трубаправодаў і электраперадач, выяўленне пашкоджанняў і дэфектаў;
* выкананне паветранай разведкі;
* ажыццяўленне ахоўных мерапрыемстваў закрытых аб’ектаў і вялікіх тэрыторый;
* сачэнне за рухомымі мэтамі.

Характарыстыкі
--------------

Размах крылаў «Indela-9» даволі вялікі ў параўнанні з яго папярэднікам «Indela-6» – 9,1 м. Максімальная ўзлётная нагрузка складае 65 кг, а колькасць паліва — 20 л. Цяга аднаго рухавіка роўна 12,5 кВт, што дазваляе развіваць хуткасць да 140 км/г. Працягласць палёту — 10 гадзін, а статычны столь — 4 км.

Варыяцыі
--------

* **Indela-9M** — працягласць палёту павялічана да 15 гадзін.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Indela-9 на Avia.pro
2. ↑  Indela-9 на Aero Expo
3. 1 2  Вялікія крылы беспілотнай авіяцыі

Спасылкі
--------

* Відэа на Ютубе

| ⛭Беспілотныя апараты Беларусі |
| --- |
| Наземныя апараты | Берсерк • Багамол • Вістл • Belarus А3523і |
| Лятальныя апараты | Беркут (АГАТ) • Беркут (Індэла) • Буравеснік МБ • Бусел • Грыф-1 • Індэла-6 • Індэла-9 • Індэла Інскай • Квадра • Кондар • Маскіт • Стэрх-БМ • Формула • Хантэр • Чыбіс |
**Сеткавая тапалогія** (ад грэч. τόπος, месца) — спосаб апісання канфігурацыі сеткі, схема размяшчэння і злучэння сеткавых прылад.

Класіфікацыя
------------

### Функцыянальная

Сеткавая тапалогія можа быць:

* **Фізічная** — апісвае рэчаіснае размяшчэнне і сувязі паміж вузламі сеткі;
* **Лагічная** — апісвае праходжанне сігнала у межах фізічнай тапалогіі;
* **Інфармацыйная** — апісвае кірункі струменяў інфармацыі, якія перадаюцца праз сетку;
* **Кіраванне абменам** — апісвае прынцып перадачы права на карыстанне сеткай.

### Геаметрычная

Існуе мноства спосабаў злучэння сеткавых прылад. Вызначаюць 3 базавыя тапалогіі:

* Шына;
* Кальцо;
* Зорка.

І дадатковыя:

* Падвойнае кальцо;
* Ячэістая;
* Рашотка;
* Дрэва;
* Fat Tree;
* Сняжынка;
* Паўназвязная.

Дадатковыя спосабы з’яўляюцца камбінацыямі базавых. У агульным выпадку, такія тапалогіі завуцца змешанымі (ці гібрыднымі), але некаторыя з іх маюць уласныя назвы (напрыклад, «Дрэва»).

Гл. таксама
-----------

* IEEE 802-1aq — Shortest Path Bridging (SPB)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лоу.

**Джон Лоу** (англ.: John Lowe; нар. 21 ліпеня 1945, Нью-Таптан, Дэрбішыр, Англія) — прафесійны гулец у дартс, які стаў вядомы ў прамежку з 1970-х па 1980-я гады, на тэрыторыі Злучанага Каралеўства. З’яўляецца адным з 5 гульцоў, які перамагаў на Чэмпіянатах свету 3 разы.

З’яўляецца першым дартсменам у сусветнай гісторыі, які здолеў закрыць лег за дзевяць дроцікаў у ТБ-эфіры. Гэта адбылося 13 кастрычніка 1984 года на сусветным Матчлпеі.

У 1995 годзе стаў двухразовым чэмпіёнам Расіі.

Дасягненні
----------

### Асабістыя

* Чэмпіён свету BDO (1979, 1987, 1993)

### Парныя

* Чэмпіён Расіі (1995)

Зноскі
------
Гнейс
**Гнейс** (ням. *Gneis*) — горная парода з сланцаватай тэкстурай, утвораная пры метамарфізме магматычных (ортагнейсы) або асадкавых (парагнейсы) парод, паводле саставу блізкая да гранітаў.

Складаецца з палявых шпатаў, кварцу і цемнаколерных мінералаў (біятыт, рагавая падманка, піраксен). Прымесі — гранаты, кардыерыт, стаўраліт, дыстэн і інш. Колер шэры да цёмнага, светла-ружовы. Шчыльнасць 2500 — 2900 кг/м³. Пашыраныя пароды найбольш старажытных участкаў зямной кары. На тэрыторыі Беларусі разам з іншымі пародамі складаюць дакембрыйскі крышталічны фундамент.

Прыдатныя на выраб друзу, тратуарных пліт, як абліцовачны камень.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 304. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце Кристаллов.net (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гнейс на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11944148x · GND: 4130378-7 · LCCN: sh85055450 · Microsoft: 171701179 · NDL: 00563106 · NKC: ph579362 |

 |
Мемарыяльная дошка ў Лонгйіры
**Джон Манро Лонгйір** (нарв.: John Munroe Longyear; 15 красавіка 1850 — 28 мая 1922) — даследчык зямель, багатых на мінералы, у Амерыцы, а таксама цэнтральная фігура ў *Arctic Coal Company*, якая вывучала Шпіцберген ў 1905-1916 гадах. Кампанія прымала ўдзел у засяленні Шпіцбергена людзьмі, у прыватнасці, яна засяліла каля 500 чалавек у цяперашні горад Лонгйір, пабудаваны непадалёк ад Адвентфіёрда. 

Лонгйир нарадзіўся ў Лансінгу, штат Мічыган. На працягу 1890-1891 ён займаў пасаду мэра горада Marquette. У 1890 годзе ён стаў адным з заснавальнікаў *Huron Mountain Club*. У 1906 сумесна з Фрэдэрыкам Эерам і іншымі дробнымі акцыянерамі Лонгйір заснаваў *Arctic Coal Company*. Штаб-кватэра кампаніі знаходзілася ў Бостане. У 1901 годзе Лонгйір пераехаў на Шпіцберген і ў 1904 купіў мясцовую *Tronhjem Spitsbergen Kulkompani*.

У 1916 годзе была заснавана кампанія *Store Norske*, якая ўяўляла з сябе кансорцыум нарвежскіх інвестараў; яны набылі Arctic Coal Company і Ayer and Longyear. Лонгйір засяродзіўся на здабычы вугалю ў Свеагруве. У 1922 годзе ён памёр у Брукліне.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Музей Лонгйіра Архівавана 1 сакавіка 2012.
**Капліца святых Іахіма і Ганны** — мураваная каталіцкая капліца на паўночнай ускраіне вёскі Агароднікі Ганчарскага сельсавета Лідскага раёна на вясковых могілках, помнік архітэктуры неакласіцызму.

Гісторыя
--------

Храм быў фундаваны ў 1763 г. Салагубамі ў сваім маёнтку Вашкевічы як філіяльны касцёл парафіі Ельня. Краязнаўца Анатоль Кулеш сцвярджае, што касцёл пабудаваны па праекце італьянскага архітэктара Петрунэлі, якога запрасіў у 1763 годзе мецэнат будоўлі. 

Некалькі разоў касцёл у Вашкевічах цярпеў ад пажару. У XIX ст. адбудоўваўся Ленскімі (верагодна, у гэты час ён і атрымаў цяперашні выгляд). Пасля апошняга пажару, у 1975 годзе, знаходзіўся ў паўзруйнаваным стане. 

Будынак быў адноўлены па праектных дакументах, якія захоўваюцца ў Гродзенскім абласным архіве. Рэстаўрацыйныя работы пачаліся ў сярэдзіне 1990-х гг. і былі закончаны да 26 чэрвеня 2000 года, да дня святых Іахіма і Ганны, імя якіх носіць капліца. Аднак, падчас гэтых прац не быў адноўлены антаблемент, і галоўны фасад страціў адзін з характэрнейшых элементаў стылю.

Архітэктура
-----------

Капліца вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад аднасхільным дахам. На галоўным фасадзе вылучаны 6-калонны порцік з трохвугольным франтонам, над якім надбудавана 2-ярусная 4-гранная вежачка з крыжом. З тыльнага боку далучана прамавуголная апсіда. Бакавыя фасады расчлянёны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасценках.

Спасылкі
--------

* Капліца Святых Яхіма і Ганны (Агароднікі) на сайце Radzima.org
**Петрапаўлаўскі мост** — аўтадарожны рамны мост цераз Карпаўку ў Петраградскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Петраградскі і Аптэкарскі востраў.

Размешчаны па восі Вялікага праспекта Петраградскай стараны і праспекта Медыкаў. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Аптэкарскі мост, ніжэй — Сілін мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Петраградская».

Назва была прысвоена 17 чэрвеня 1904 года па найменні Петрапаўлаўскай вуліцы, у створы якой першапачаткова размяшчаўся мост.

| Масты цераз Карпаўку |
| --- |
| 
* Аптэкарскі
* Петрапаўлаўскі
* Сілін
* Геслероўскі
* Карпаўскі
* Барачны
* Маладзёжны

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Маршал.

**Джон Маршал** (15 лютага 1748, Рамсгіт, Кент-1819) — брытанскі мараплавец, капітан.

У дзесяць гадоў быў аддадзены юнгай на карабель. У 1788 годзе стаў капітанам карабля «Scarborough», які ўваходзіў у Першы флот, які вёз катаржнікаў з Англіі ў заліў Ботані. З Аўстраліі ён пайшоў у Кітай, нанёс на карты невядомыя раней астравы і новы гандлёвы шлях у Кантон (цяпер Гуанчжоу). Астравы, названыя ім спачатку «града лорда Мілграва» у далейшым былі названыя Маршалавы Астравы. Джон Маршал таксама камандаваў Scarborough у другой экспедыцыі па транспарціроўцы катаржнікаў у Аўстралію, падчас якой з-за слабога стану многія зняволеныя памерлі. Гэта падзея ў спалучэнні з спробай захопу карабля ўтрымала яго ад далейшых перавозак катаржнікаў. Таксама прымаў удзел у Вайне за незалежнасць і ў Напалеонаўскіх войнах, падчас якіх быў сур'ёзна паранены на борце карабля «Дыяна». Памёр ва ўзросце 71 года.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* «A Journal of the different voyages of Mr John Marshall written by himself»

Спасылкі
--------

* MSN Encarta. John Marshall (explorer)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2014125208 · NLA: 35633669 · VIAF: 92956596 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Капліца Святой Ганны.
**Капліца Святой Ганны** — каталіцкая капліца ў вёсцы Палянах Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Размешчана на могілках на паўночнай ускраіне вёскі. Належыць да парафіі Святога Міхала Арханёла ў Ашмянах.

Гісторыя
--------

Драўляная капліца пад тытулам святой Ганны на мясцовых могілках была пабудавана ў 1810 годзе (дата на цагліне падлогі) з фундацыі Амброзія Янкоўскага.

У 2014 годзе была здзейснена ацэнка стану захавання капліцы і падрыхтаваны план замены яе фундаменту. Працы датавала польскае Міністэрства культуры і нацыянальнай спадчыны. Праект кансерватарска-будаўнічых прац выканалі Ежы Сталыгін і Мацей Вархоль з Нацыянальнага інстытута спадчыны ў Варшаве.

Замену фундаменту здзейсніла ў 2017 годзе супольнасць рамеснікаў з Ашмянаў пад кіраўніцтвам Генрыка Раманчука з Сувалак (Польшча).

5 кастрычніка 2019 года дапаможны біскуп Гродзенскай дыяцэзіі Юзаф Станеўскі здзейсніў асвячэнне адноўленай капліцы.

Архітэктура
-----------

Выгляд з боку апсіды.
Помнік народнага дойлідства з рысамі класіцызму. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным дахам, вынесеным на фасадзе трохвугольным франтонам на чатырох слупах, у самым левым інтэркалумніі якога падвешаны звон. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі і ўваходным праёмамі, паўкруглай люкарнай пад франтонам.

Інтэр’ер перакрыты плоскай падшыўной столлю, падлога цагляная, над уваходам хоры на двух слупах..

Зноскі
------

1. ↑  Адбылося асвячэнне капліцы ў Палянах на Ашмяншчыне
2. ↑  Палянская капліца Святой Ганны
3. ↑  Ашмяны (капліцы)

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Капліца Святой Ганны (Паляны) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Камінскі.
**Уладзіслаў Камінскі** (польск.: Władysław Kamiński; 1902 — ?) — польскі архітэктар, які працаваў у Брэсце.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1930 годзе факультэт архітэктуры Варшаўскай палітэхнікі. Працаваў па кантракце ў Брэсце-над-Бугам у Палескам ваяводскім упраўленні па кантракце з 1932 г. Член Саюза архітэктараў Польшчы (перад 1939).

Творчасць
---------

Аўтар праектаў ў стылі мадэрнізму ў Брэсце-над-Бугам: дома Міхаіла і Аляксандры Лаганчук (1937) па адрасе вул. Кіліньскага, 18 (цяпер вул. Камуністычная, 14), дома Фурсаў (1937) па вуліцы Лістоўскага (цяпер вул. Будзённага, 3).

Зноскі
------

1. 1 2  Каминский Владислав // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века

Спасылкі
--------

* Каминский Владислав // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века
**Anas formosa** — птушка сямейства качыных.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Качар гэтага віду мае цёмную галаву з малюнкам з камбінацыяй чорнага, жоўтага і зялёнага колераў. Чорна-белыя пёры на лапатках серпападобна загнутыя. У вадзе сядзіць глыбока, лётае высока, але вельмі хутка. Маса дарослай птушкі 500—600 г

Распаўсюджванне
---------------

Гняздуецца ў Паўночнай Азіі ад Таймыра да Ахоцкага мора. Як мяркуецца, існуе гняздоўе птушак і на Сахаліне. З-за рэзкага скарачэння колькасці віду ў цяперашні час гнездаванне гэтай качкі ў межах арэала стала разарваным і нерэгулярным. Зімаваў раней у Японіі, аднак цяпер асноўная частка птушак ляціць у Паўднёвую Карэю.

Лад жыцця
---------

Від аддае перавагу дробным азёрам і густа зарослым вадаёмам.

### Размнажэнне

Гнёзды будуе каля кустоў і дрэў. У кладцы да 10 яек.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Красная книга РФ М.: АСТ 2001
* Жизнь животных т.6 Птицы М.: Просвещение 1986

Спасылкі
--------

* Позвоночные животные России: Клоктун Архівавана 25 лютага 2021.
**Капліца Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкая драўляная капліца ў вёсцы Гародніках Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца на могілках.

Гісторыя
--------

Капліца на мясцовых могілках вядома з першай трэці ХІХ стагоддзя, да 1830 года тут была капеланія ад францішканскага кляштара са Старых Ашмянаў (зараз ускраек горада Ашмяны). Новая капліца на яе месцы пабудавана ў 1864 годзе як сямейная пахавальня тутэйшых землеўладальнікаў Снядзецкіх і прыпісана да ашмянскай парафіі.

З’яўлялася сямейнай пахавальняй уладальнікаў маёнтка Снядэцкіх. Адлюстравана на малюнку Напалеона Орды 1876 годзе. Адрэстаўрыравана ў 1990 годзе. Побач з капліцай пастаўлена мармуровае надмагілле вядомаму польскаму вучонаму і асветніку А. Снядэцкаму (1768—1838).

23 лістапада 2021 рашэннем Гродзенскага абласнога савета па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны капліцы прысвоены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці 3-й катэгорыі.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Прамавугольны ў плане зруб з трохграннай апсідай, над якой агульны двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы. Франтальны фасад завершаны чатырохграннай вежачкай. Ашаляваныя сцены зруба расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і вертыкальнымі брусамі-сцяжкамі ў прасценках. У інтэр’еры над уваходам — хоры.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ашмяны (капліцы)
2. ↑  Капліца-пахавальня Снядэцкіх | Гароднікі
3. ↑  Тры капліцы атрымалі статус гісторыка-культурнай каштоўнасці
4. ↑  ГАРОДНІКСКАЯ КАПЛІЦА НАЙСВЯЦЕЙШАЙ ДЗЕВЫ МАРЫІ

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Капліца Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гароднікі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
Архіпелаг Нордэншэльда
Архипелаг Норденшельда
**Архіпелаг Нордэншэльда** (руск.: Архипелаг Норденшельда), расійскі архіпелаг у паўднёва-ўсходняй частцы Карскага мора, які працягнуўся з захаду на ўсход на 93 км. Уваходзіць у склад Краснаярскага края. Архіпелаг складаецца з 90 астравоў, якія ўтвараюць некалькі груп: астравы Вількіцкага, Усходнія, Літке, Пахтусава, Цыволькі. Адзін з найболей буйных і самы паўночны востраў архіпелага Нордэншэльда — востраў Рускі.

Астравы пераважна складаюцца з вывергнутых парод. У 30-х гг. XX ст. архіпелаг быў даследаваны савецкімі экспедыцыямі на «Седове» і «Таросе». Сваю назвы астравы атрымалі ў гонар Нільса Адольфа Эрыка Нордэншэльда.
**Петракратыя** ці **Петрадзяржава** (ад англ.: petroleum «нафта» + грэч. κράτος «улада, дзяржава») — уладныя структуры, якія абапіраюцца на валоданне або распараджэнне [нафту]ю, або дзяржава, адзін з асноўных даходаў якой складае даход ад продажу гэтай сыравіны. Часам паняцце петракратыі пашыраюць на рэжымы, якія атрымліваюць асноўны даход ад продажу прыроднага газу або нафты і газу сумарна. Сама па сабе наяўнасць буйной нафтавай і газавай прамысловасці не вызначае петрадзяржаву; такія краіны, як Нарвегія, Канада і ЗША, з'яўляюцца буйнымі вытворцамі нафты, але таксама маюць разнастайную эканоміку. Петрадзяржавы таксама валодаюць высокаканцэнтраванай палітычнай і эканамічнай уладай, якая знаходзіцца ў руках эліты, а таксама непадсправаздачнымі палітычнымі інстытутамі, схільнымі да карупцыі.

Апісанне
--------

Паняцце «петрадзяржава» — «petrostate» — увёў у абарачэнне ў 1997 годзе Фернанда Караніл у сваёй кнізе «Чароўная дзяржава» — крытычнае даследаванне Венесуэлы як краіны, якую разарыла нафта, бо эліта, маючы сыравінныя прыбыткі, не змагла стварыць грамадства дабрабыту.

Тэрмін прымяняецца для характарыстыкі такіх краін, як Венесуэла, Егіпет, Іран, Расія, Саудаўская Аравія, і іншых, дзе ва ўладзе знаходзіцца нафта-сыравінная алігархія.

Зноскі
------

1. ↑  *Ashford, Emma*. Petrostates in a Changing World **(нявызн.)** (7 кастрычніка 2015). Праверана 22 June 2020.
2. ↑  *Cara Labrador, Rocio*. Venezuela: The Rise and Fall of a Petrostate **(нявызн.)**. *Council on Foreign Relations* (24 студзеня 2019). Праверана 22 June 2020.
3. ↑  *Coronil, Fernando.* The magical state : nature, money, and modernity in Venezuela. — Chicago: University of Chicago Press, 1997. — xvii, 447 pages с. — ISBN 0-226-11601-8, 978-0-226-11601-3, 0-226-11602-6, 978-0-226-11602-0.
4. ↑  U.S.News; 19.12.2007; «The Powers of Petrocracy». **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 жніўня 2014. Праверана 7 жніўня 2014.
**Капліца ў гонар абраза Божай Маці «Усіх Гаротных Радасць»** — праваслаўная капліца ў Бабруйску. Належыць да Свята-Мікола-Сафійскага прыхода. Размешчаная на рагу вуліц Крылова і Мінскай, ля галоўнага ўваходу на Мінскія могілкі. Побач з капліцай знаходзіцца помнік Святому Георгію Пераможцу.

Гісторыя
--------

Узводзілася з 1997 года сіламі гараджан. Будаўніцтва не аднойчы спынялася па патрабаванні гарвыканкама, які прапаноўваў паменшыць вышыню капліцы, таму што яна была вышэй за фігуру вершніка на суседнім мемарыяле ў гонар воінаў-вызваліцеляў Бабруйска. Асвячоная ў 2001 годзе. Адкрыта 11 мая 2001 года. Прататыпам царквы з'яўляецца храм Георгія Пераможца на Паклоннай гары ў Маскве.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце епархіі