У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фагот (значэнні).

**Фагот** (італ.: fagotto, літар. «вузел, пучок, вязанка», ням.: Fagott, фр.: basson, англ.: bassoon) — язычковы драўляны духавы музычны інструмент басовага, тэнаровага і часткова альтовага рэгістра. Мае выгляд сагнутай доўгай трубкі з сістэмай клапанаў і двайным (як у габоя) кіем, які насаджваецца на металічную трубку («эс») у форме літары S, якая злучае кій з асноўным корпусам інструмента. Сваю назву атрымаў з-за таго, што ў разабраным стане нагадвае вязанку дроў.

Фагот сканструяваны ў XVI стагоддзі ў Італіі, у аркестры ўжываецца з канца XVII — пачатку XVIII стагоддзя, заняў у ім пастаяннае месца да канца XVIII стагоддзя. Тэмбр фагота вельмі экспрэсіўны і на ўсім дыяпазоне багаты абертанамі. Найбольш ужываюцца ніжні і сярэдні рэгістр інструмента, верхнія ноты гучаць крыху гугнява і здушана. Фагот ўжываецца ў сімфанічным, радзей у духавым аркестры, а таксама як сольны і ансамблевы інструмент.

Гісторыя ўзнікнення і развіцця фагота
-------------------------------------

З’яўленне фагота адносіцца да першай паловы XVI стагоддзя. Яго вынаходніцтва на працягу многіх гадоў прыпісвалася каноніку з Ферары Афраніа дэль Альбанезі. У XX стагоддзі, аднак, было ўстаноўлена, што інструмент Афраніа ўяўляў сабой падабенства дуды з металічнымі язычкамі і нічога агульнага з фаготам не меў.

Непасрэдным папярэднікам фагота быў старадаўні духавы інструмент пад назвай «Бамбардзье». У адрозненне ад яго, фагот для выгоды вырабу і пераноскі быў падзелены на некалькі частак. Змяненне канструкцыі станоўча паўплывала на тэмбр інструмента, што адбілася ў яго назве — першапачаткова яго называлі «дульцыянам» (ад італ. Dolce — «пяшчотны, салодкі»). Імя сапраўднага вынаходніка фагота ўсё яшчэ застаецца невядомым.

На пачатковым этапе фаготы мелі толькі 3 клапаны, у XVIII стагоддзі — 5 клапанаў, а таксама актаўныя клапаны, што значна пашырыла верхні рэгістр.

У пачатку XIX стагоддзя вядучае месца на музычным рынку займалі інструменты французскай сістэмы, якія мелі 11 клапанаў. Аўтарам гэтых мадэляў быў Жан-Ніколь Савары. Пазней з’явіліся інструменты ўзору французскіх майстроў А. Бюфэ і Ф. Трэбера.

Асаблівае месца ў гісторыі ўдасканалення інструмента займае фагатыст і капельмайстар Карл Альменрэдэр, ў 1831 г. разам з Іаганам Адамам Гекелем, які заснаваў у Бібрыху вытворчасць драўляных духавых інструментаў. У 1843 г. Альменрэдэр прадставіў сканструяваны ім удасканалены, 17-клапанавы фагот. Гэтая мадэль была прынятая за аснову і даведзена да дасканаласці фірмай «Гекель». Французскія, а затым і аўстрыйскія фаготы, якія выпускаліся ў сярэдзіне XIX стагоддзя фірмай «Цыглер і сын», не вытрымалі канкурэнцыі з інструментамі Гекеля і былі выцесненыя ў шэрагу краін.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фагот
* Творы з удзелам фагота на IMSLP
* Фагот на сайце Венскай сімфанічнай бібліятэкі

| ⛭Інструменты сімфанічнага аркестра |
| --- |
| Асноўны склад | 

|  |  |
| --- | --- |
| Драўляныя духавыя | 
* Флейта
* Габой
* Кларнет
* Фагот

 |
| Медныя духавыя | 
* Валторна
* Труба
* Трамбон
* Туба

 |
| Ударныя | 
* Літаўры
* Трохвугольнік
* Малы барабан
* Талеркі
* Вялікі барабан

 |
| Шчыпковыя струнныя | Арфа |
| Смычковыя струнныя | 
* Скрыпка
* Альт
* Віяланчэль
* Басэтля

 |

 |
| Пашыраны склад | 

|  |  |
| --- | --- |
| Драўляныя духавыя | 
* Флейта-пікала
* Альтовая флейта
* Англійскі ражок
* Малы кларнет
* Бас-кларнет
* Контрафагот
* Саксафон

 |
| Медныя духавыя | 
* Труба-пікала
* Карнет
* Флюгельгорн
* Эўфоніум

 |
| Ударныя | 
* Бубен
* Кастаньеты
* Там-там
* Званы
* Званкі
* Ксілафон
* Вібрафон
* Марымба
* Флексатон
* Хлопаўка
* Трашчотка
* Драўляная скрыначка
* Тэмпл-блок

 |
| Клавішныя | 
* Фартэпіяна
* Арган
* Клавесін
* Чэлеста

 |

 |

| ⛭Духавыя музычныя інструменты |
| --- |
| Драўляныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Лабіяльныя | 

Кена • 
Калюка • 
Кугіклы • 
Жалейка • 
Флейта • 
Вістл • 
Ражок
 |
| Язычковыя | 

Англійскі ражок • 
Дуда • 
Габой • 
Дудук (Балабан, Гуань, Хіцірыкі) • 
Губная гармоніка • Жалейка • 
Кларнет • 
Контрафагот • 
Саксафон • 
Фагот • 
Шэн
 |

 |
| Медныя | 

Альт • 
Валторна • 
Вагнераўская туба • 
Гелікон • 
Горн • 
Сузафон • 
Карнет • 
Мелафон • 
Трамбон • 
Труба • 
Туба • 
Флюгельгорн • 
Эўфоніум • 
Дзіджэрыду • 
Трэмбіта
 |
| Клавішныя | 

Акардэон • 
Банданеон • 
Баян • 
Гармонік • 
Канцэрціна • 
Меладычная гармоніка • 
Арган • 
Фісгармонія
 |
| Дэталі | 

Вентыль • 
Амбушур
 |
| 

**Струнныя музычныя інструменты** • 
**Ударныя музычныя інструменты** • 
**Электронныя музычныя інструменты**
 |