recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Саід «Самі» Насеры** (фр.: Samy Naceri; нар. 2 ліпеня 1961, Парыж) — французскі акцёр берберскага паходжання, найбольш вядомы дзякуючы галоўнай ролі Даніэля ў фільме «Таксі» і яго працягах.

Біяграфія
---------

Здымаўся ў масоўках. Менавіта ў гэты час ён вырашыў змяніць сваё імя з Саіда у Самі. Рэжысёр Тама Жылу даў яму першы рэальны шанц — роля Нордзін у фільме «Рай». Насеры ўразіў крытыкаў і атрымаў дзве ўзнагароды на Міжнародным кінафестывалі ў Лакарна і кінафестывалі ў Парыжы.

Кар’ера Насеры пайшла на ўзлёт пасля нечаканай сустрэчы з рэжысёрам і прадзюсарам Люкам Бесонам. Яны сустрэліся на здымках фільма «Леон» (1994), у якім малады акцёр сыграў ролю паліцыянта ў шлеме ў адной з апошніх сцэн. Іх шляхі зноў перасякуцца праз некалькі гадоў, на здымках кліпа Nés sous la même étoile (Народжаныя пад адной зоркай) групы IAM.

У сваім фільме Бесон даў Самі ролю Даніэля, маладога таксіста з Марселя, які любіць магутныя машыны і звышхуткасці. Нягледзячы на прахалодныя водгукі, фільм «Таксі» (1998) аказваецца камерцыйна паспяховым. Гэта штурхае прадзюсараў здымаць працягі: «Таксі 2» (2000), «Таксі 3» (2003) і «Таксі 4» (2007), у якіх сімпатычны таксіст, насуперак свайму жаданню, служыць уладам.

У 2006 годзе акцёр атрымаў прэмію за лепшую мужчынскую ролю ў фільме «Патрыёты» на Канскім кінафестывалі (разам з іншымі акцёрамі гэтага фільма).

Пасля 2009 года з прычыны частых праблем з законам пачаў усё радзей з’яўляцца на тэлебачанні. У 2015 годзе сыграў у тэатральнай пастаноўцы L’indien cherche le Bronx тэатра Théâtre du Gymnase.

У 2018 годзе пачаў працу над фільмам «Краб», аўтарам сцэнарыя і рэжысёрам, якога выступіў яго брат Бібі Насеры. Пазней праект быў перайменаваны ў «Настаўнік».

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 27 красавіка 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Samy Naceri // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 140389671 · GND: 138259534 · ISNI: 0000000122827285 · LCCN: nr00006062 · NKC: xx0157921 · NLP: a0000002086766 · NTA: 216908299 · NUKAT: n2008151125 · SUDOC: 112451276 · VIAF: 88304019 |

 |
**Абраз Нараджэнне Хрыстова** — абраз з царквы вёскі Латыгава, напісаны ў 1746 годзе Латыгаўскім майстрам. Адлюстроўвае развіццё беларускай школы жывапісу ў XVIII ст. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

У XVIII ст. абраз становіцца ўвасабленнем эстэтычных уяўленняў грамадства, таму ў гэты час ён пераўтварыўся ў сродак і форму барацьбы за незалежнасць, захаванне нацыянальнай культуры. Іканапіс гэтага часу выявіў арыентацыю на народныя густы, зварот да традыцый папярэдніх эпох, своеасаблівую фалькларызацыю. Парушэнню кананічнасці абразоў садзейнічалі пошукі рэалістычнага адлюстравання рэчаіснасці, увядзенне ў абраз бытавых дэталяў, з'яў паўсядзённага жыцця. Гэта прывяло да своеасаблівай прымітывізацыі вобразаў, характэрнай і для абраза Нараджэнне Хрыстова з Латыгава, напісанага ў гэты час.

Гравюра «Нараджэнне Хрыстова» з куцеінскага «Трэфалагіёна» (1647) 
Верагодна, што для напісання абраза Латыгаўскі майстар карыстаўся ў якасці пратографу гравюру «Нараджэнне Хрыстова» з куцеінскага «Трэфалагіёна» (1647), размясціўшы кампазіцыю люстэркава. У абразе выкарыстаны этнаграфічныя элементы, так, напрыклад, структура страхі хаты аналагічная саламяным страхам сялянскіх хат і гаспадарчых пабудоў. Верагодна, мастак маляваў тое, што бачыў у сваёй мясцовасці. Цікава, што ў гэтым выпадку ажыццяўлялася не проста перайманне кампазіцыі з гравюры (што было вельмі распаўсюджана ў той час), але таксама і ўвядзенне «аўтарскіх» дэталяў і элементаў.

У 1898 г. абраз быў вывезены з царквы вёскі Латыгава ў Віцебскае сховішча старажытнасцей. Экспанаваўся на 1-й Усебеларускай мастацкай выстаўцы 1926 года і трапіў у яе «Каталёг старажытнага мастацтва» пад рэдакцыяй М. Шчакаціхіна. У 1975 годзе абраз рэстаўравалі расійскія майстры.

Апісанне
--------

Правую палову абраза займаюць фігуры Маці Божай і Святога Іосіфа, прадстаўленыя ў поўны рост і ў буйным маштабе на фоне хлява з саламянай страхой. Перад імі — спавіты немаўлятка Хрыстос з німбам у ззянні Спаса-Праабражэння. Злева ад яго стаяць тры каралі з падарункамі, а над імі, на цёмным воблаку, што нібыта робіць яго нябачным для ўсіх, арханёл Міхаіл, які асвятляе радасную падзею Віфлеемскай зоркай. Выява арханёла Міхаіла ў гэтым сюжэце з'яўляецца некананічным аўтарскім прыёмам, але пры гэтым ёй адведзена амаль чвэрць кампазіцыі.

Вогненна-чырвоныя плашчы на Маці Божай і арханёле Міхаіле арнаментаваны залатымі шасціканцовымі зоркамі, якія сімвалізуюць гармонію Сусвету, што адносіць іх да вышэйшай нябеснай іерархіі. Крыху наіўная трактоўка сюжэта з ролевай акцэнтацыяй, выяўленай у рознамаштабнасці персанажаў, вельмі даходліва даводзіць да простага верніка глыбокую семантыку сакральнай падзеі.

Зноскі
------

1. 1 2  Арцём КУМЕЛЬСКІХ. Магія сакральнай даўніны Архівавана 10 верасня 2016.
2. ↑  Выяўленчае мастацтва Беларусі ХVІІІ стагоддзя
3. ↑  Іканапіс Беларусі XV—XVIII стагоддзяў / Аўтар тэксту і складальнік Н. Ф. Высоцкая. Мінск, 2001.
4. ↑  Галіна Флікоп. Іконаграфічныя матэрыялы ВКЛ XVI—XVIII стагоддзяў — захавальнікі звестак пра народную культуру беларусаў
5. 1 2  Тамара ГАБРУСЬ. Створаныя разам з Небам. Вобраз анёла ў сакральным мастацтве
**Блакітніца тарфянікавая** (*Plebejus optilete*) — від матылькоў сямейства блакітніцы.

Этымалогія лацінскай назвы
--------------------------

*Optilete* (з лацінскай, літаральна) — вочкавая. Мянушка багіні Афіны.

Апісанне
--------

Даўжыня пярэдняга крыла 10-15 мм. Верхні бок крылаў цёмны, сіне-фіялетавы ў самца і цёмна-карычневы ў самкі. Ніжні бок крылаў шэры з буйнымі чорнымі плямамі — у самак і самцоў аднолькавы. Каля задняга краю задніх крылаў знаходзяцца адна або дзве чырвона-сінія плямы.

Арэал
-----

Самец

Паўночная, Цэнтральная і Усходняя Еўропа, Сібір на ўсход да Ціхага акіяна, Манголія, Карэя, Японія, паўднёва-захад Паўночнай Амерыкі.

На Украіне пэўна вядомы з тэрыторыі Харкаўскай, Сумскай, Валынскай, Кіеўскай, Львоўскай, Ровенскай, Жытомірскай і Чарнігаўскай абласцей. Сустракаецца ў Карпатах на вышынях ад 600 да 1200 м над узроўнем мора. Раней таксама прыводзіўся для Чарнавіцкай і Хмяльніцкай абласцей.

Звычайны ва Усходняй Нарвегіі і Фінляндыі, нярэдка сустракаецца ў Прыбалтыцы. У Польшчы жыве паўсюдна, але лакальны. У Беларусі распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі рэспублікі, у характэрных месцах пражывання даволі звычайны.

Жыве ў тундры і лесатундры. У тайзе насяляе мохава-хмызняковыя супольнасці балот. У лясным поясе жыве ў тарфяніках, вярховых балотах, хвойніках, забалочаных хваёвых лясах, сіўцовыя лугі, чарнічнікі ў іглічных лясах. На Кольскім паўвостраве жыве ў розных тыпах тундраў. Найбольш шматлікі від па забалочаных мохава-хмызняковых участках у тундрах.

Біялогія
--------

Развіваецца на працягу года ў адным пакаленні. Час лёту — з пачатку чэрвеня да канца ліпеня. Самкі адкладаюць яйкі па адным на лісце, кветкі або сцёблы кармавых раслін. Кармавыя расліны: чарніцы, журавіны, буякі, ягаднік. Стадыя яйка — 4-6 дзён. Маладыя вусені шкілетуюць маладое лісце, у больш старэйшых узростах — сілкуюцца кветкамі, завязямі, ягадамі і лісцем. Зімуюць вусені. Акукліваюцца ў маі сярод імхоў паблізу паверхні глебы.

Зноскі
------

1. 1 2  *Львовский А. Л. Моргун Д. В.* Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы (Определители по флоре и фауне России). — М.: КМК, 2007. (руск.)
2. ↑  Hormuzaki C. 1894.
3. ↑  Belke G. 1859.

Літаратура
----------

* *Некрутенко Ю. П. Чиколовець В. В.* Денні метелики України. — Київ: Видавництво Раєвського, 2005. — 232 с. — (Природа України). — ISBN 966-7016-17-X. (укр.).
* *Плющ И. Г.* Исправления и дополнения к систематической части в книге Ю. Некрутенко и В. Чиколовца «Денні метелики України» Архівавана 22 ліпеня 2015. — К.: Вид-во В. Раєвського, 2005. — 232 с. 156 іл. 198 карт, 62 кольор. табл. — Известия Харьковского энтомологического общества, том XIV, выпуск 1-2. 2007 (2006).
* *Львовский А. Л. Моргун Д. В.* Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы (Определители по флоре и фауне России). — М.: КМК, 2007. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · NCBI |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Клешчыно Віцебскай вобласці.

Апісанне
--------

Пахавана 129 воінаў, якія загінулі ў чэрвені 1944 годзе баях супраць нямецкіх войскаў пры вызваленні Бешанковіцкага раёна. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Міхаіл Панцялеевіч Краўчанка.

Помнік
------

Помнік уяўляе сабой скульптуру воіна з аўтаматам у правай руцэ. Вышыня помніка 7,5 м, скульптуры — 3 м. Аснова 1,2х1,2 м. На пастаменце надпіс «Вечная слава нашым героям 1941—1945 гг.». У аснове пастамента размешчана пліта з прозвішчамі загінуўшых. Помнік устаноўлены ў 1969 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  ПОМНІКІ ГІСТОРЫІ
2. ↑  Брацкая магіла савецкіх воінаў. Бешанковіцкі раён, в. Клешчыно

Літаратура
----------

* Брацкая магіла савецкіх воінаў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 129.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятрова.

**Марына Уладзіміраўна Пятрова** (6 лютага 1934, Рыга) — беларуская артыстка балета, педагог. Заслужаная артыстка БССР (1967).

Біяграфія
---------

У 1952 годзе скончыла Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча.

У 1952—1972 гадах — салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, адначасова ў 1968—1971, 1973—1975 і з 1980 года — выкладчык Беларускага харэаграфічнага каледжа.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1959 года.

Творчасць
---------

Выканала галоўныя партыі ў беларускіх балетах: Джулія, Няўзіра («Альпійская балада», «Выбранніца» Я. Глебава), Рузя («Падстаўная нявеста» Г. Вагнера); у спектаклях класічнага і сучаснага рэпертуару: Аўрора, Маша («Спячая прыгажуня», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Ліза («Марная засцярога» П. Л. Гертэля), Гамзаці, Вулічная танцоўшчыца («Баядэрка[ru]», «Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Гюльнара («Карсар[ru]» А. Адана), Вакханка («Вальпургіева ноч» Ш. Гуно), Крылянка («Папялушка[ru]» С. Пракоф’ева), Анель («Блакітны Дунай» І. Штрауса), Эгіна («Спартак[ru]» А. Хачатурана).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* *А. І. Калядэнка.* Пятрова Марына Уладзіміраўна // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.
**«Брестский курьер»** (бел.: Брэсцкі кур’ер) — былая інфармацыйна-аналітычная газета ў Брэсце. Заснавальнік — ТАА «Рэдакцыя газеты „Брэсцкі кур’ер"».

Выдавалася ў 1990—2018 гадах на рускай і беларускай мовах штотыдзень. Асвятляла палітычнае, эканамічнае і культурнае жыццё Брэста і вобласці. Была ўдзельніцай Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб’яднаныя Масмедыі».

У 2015 годзе рэдакцыя вымушана скараціць тыраж газеты праз эканамічныя праблемы.

У канцы 2017 года штотыднёвік «Брестский курьер» перажыў цяжкі фінансавы крызіс, у выніку галоўны рэдактар ​​выдання звярнуўся да чытачоў з просьбай пра аказанне газеце матэрыяльнай дапамогі. Аднак зварот не меў чаканага водгуку і рэдакцыю пакінула не толькі каманда журналістаў, за выключэннем галоўнага рэдактара і ягонай жонкі, але і ўвесь дапаможны і тэхнічны персанал. У 2018 годзе друкаваная версія выдання спыніла існаванне. У 2019 годзе ўладальнікі выдання выставілі на продаж абодва рэдакцыйныя будынкі, размешчаных па вул. 17-га верасня, 22-24.

У ліпені 2023 года сайт газеты ўнеслі ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.

Зноскі
------

1. ↑  Незалежная прэса змагаецца з праблемамі  (бел.).  Беларускае Радыё Рацыя (28 студзеня 2015). Архівавана з першакрыніцы 1 снежня 2020. Праверана 1 снежня 2020.
2. ↑  Чаму не выдаецца «Брестский курьер»: зварот галоўрэда да чытачоў з просьбай выратаваць газету
3. ↑  «Брэсцкаму кур’еру» — 30 гадоў! **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 14 жніўня 2022. Праверана 13 чэрвеня 2022.
4. ↑  В список экстремиcтских материалов добавлены более десяти ресурсов (руск.). *Reform.by* (11 ліпеня 2023).

Літаратура
----------

* «Брестский курьер» // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка «Брэсцкага кур’ера»
**Звычайны рэмез** (*Remiz pendulinus*) — невялікая птушка сямейства Рэмезавыя (*Remizidae*).

Апісанне
--------

Даўжыня цела 10—11 см, размах крылаў 16—17,5 см, маса 8—11 г. Крыху меншы за вялікую сініцу. Верх галавы белы з рознымі адценнямі ржавага колеру, бакі галавы чорныя. Пярэдняя частка спіны каштанавая, задняя — вохрыстая, брушка белаватае. Маладыя шараватыя, без чорнай плямы на баках галавы, часам верх цела рыжаваты. Песня — ціхі шчэбет.

Пашырэнне
---------

Паштовая марка Беларусі, 1996
Арэал у Еўропе разарваны: Пірэнейскі паўвостраў і ад Бельгіі, Германіі і Італіі праз Паўднёвую, Цэнтральную і Усходнюю Еўропу, Малую Азію, Цэнтральную і Усходнюю Азію да Манголіі і поўдня Ірана. Ізалявана сустракаецца ў Кітаі, Карэі і Японіі. На поўначы арэала пералётны, на поўні — аселы. Тэрыторыя Беларусі ўваходзіць у гнездавальны арэал віду, рэдкі гнездавальны пералётны від.

Насяляе вільготныя і прырэчныя лугі, дэльты і эстуарыі, ставы і неглыбокія азёры з дрэвамі па берагах, балоты.
Месцы пражывання: густыя вербнякі па берагах рэк і старыц, поймавыя забалочаныя лугі з асобнымі дрэвамі каля вады.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо
Прылёт у другой палове красавіка. Гнёзды размяшчаюцца не бліжэй за 200 м адно ад другога на бакавых галінках вярбы, звіслых над вадой, радзей на дубах, бярозах, вольхах на вышыні 2—4 м ад паверхні вады. Яны па-майстэрску звіты з лубу вербаў і пуху іх суквеццяў, збоку нагадваюць невялікую рукавіцу з незакончаным вялікім пальцам, маюць адну, вельмі рэдка дзве адтуліны — ляткі. Побач з асноўным гняздом будуецца дадатковае, у якім птушкі адпачываюць, начуюць. Як правіла, дадатковае гняздо няскончанае, нагадвае прыгожую «калыску». У кладцы 5—7 белых яек велічынёй 16,6×10,6 мм. Яйкі ў гняздзе перакладзены раслінным пухам і таму не разбіваюцца пры моцным хістанні галін ад ветру. Збудаванне гнёздаў і кладка заканчваюцца ў маі, вылет птушанят у першай дэкадзе чэрвеня.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. — ISBN 83-01-13187-X.
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-095-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рэмез звычайны

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
**Франсіска Баеу** (ісп. Francisco Bayeu; 9 сакавіка 1734, Сарагоса, Арагон, Іспанія — 4 жніўня 1795, Мадрыд, Іспанія) — іспанскі мастак з Арагона, які пісаў у неакласічным стылі, асноўнымі тэмамі якога былі рэлігійныя і гістарычныя сюжэты.

Нарадзіўся ў Сарагосе, Арагон, атрымаў добрую адукацыю. Яго першымі настаўнікамі ў мастацтве былі мясцовыя майстры, Хасэ Лузан і Антоніа Гансалес Веласкес. У пачатку 1763 года ён адабраны з ліку самых таленавітых мастакоў тагачаснай Іспаніі і пакліканы для аказання дапамогі Менгсу, першаму прыдворнаму жывапісцу. Высокая пратэкцыя дазволіла Франсіска тут жа патрапіць у Акадэмію Сан-Фернанда ў Мадрыдзе. Пасля смерці бацькоў клопат аб братах прымусіў яго вярнуцца ў Сарагосу.

У наступныя гады адным з яго калегаў быў Франсіска Гоя, які ажаніўся з яго сястрой, Хасеф Баеу. Ён быў прызначаны прафесарам Каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтваў Сан-Фернанда ў 1765 годзе і дырэктарам у 1788 годзе. Баеу ўпрыгожыў картэзіянскі манастыр каля Сарагосы (Cartuja de Aula Dei). У 1767 годзе ён быў прызначаны прыдворным жывапісцам караля Іспаніі Карла ІІІ. Ён прымаў удзел у афармленні розных каралеўскіх палацаў каля Мадрыда. Ён распрацоўваў дызайн габеленаў. Ён таксама напісаў для Калегіі Сан-Ільдэфонса, Каралеўскага манастыра Увасаблення (Мадрыд), базілікі Дзевы Марыі дэль Пілар у Сарагосе, і Таледскага сабора.

Зноскі
------

1. 1 2  D. Francisco Bayeu y Subías<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Francisco Bayeu y Subias // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2018. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00014228<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103951763'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
**Качка шэрая** ці **Качка-неразня** (*Anas strepera*) — вадаплаўная птушка рода Рачныя качкі (*Anas*) сямейства Качыныя (*Anatidae*) атраду Гусепадобныя (*Anseriformes*).

Апісанне
--------

Шэрая качка даўжынёй 46-56 см і ў размаху крылаў 78-90 см. Самец трохі даўжэй самкі, важыць прыблізна 990 г, у той час як самка 850 г. У шлюбны перыяд самец пярэста-шэры, з чорным задам, светла-каштанавымі крыламі і бліскучым белым люстэркам, якія адкрываюцца падчас палёту ці ў супакоі. Па-за шлюбным сезонам афарбоўкай апярэння качар больш падобны на самку, але захоўвае плямістасць крылаў і звычайна больш шэры, а дзюба ў яго меней аранжавая.

Самка светла-карычневая, афарбоўкай апярэння вельмі падобная на самку крыжанкі. Яе можна адрозніць ад гэтага выгляду толькі па цёмна-аранжавым аблямоўванні дзюбы, меншым памерам, беламу люстэрку і беламу жывату. Абодва полы ліняюць двойчы ў год і адзін раз на першым годзе жыцця.

Арэал
-----

Шэрая качка водзіцца ў паўночных абласцях Еўропы і Азіі, у цэнтры Паўночнай Амерыкі. У Паўночнай Амерыцы яе вобласць распаўсюджання ўключае раку Святога Лаўрэнція, Вялікія азёры, Альберту, Саскачэван, Дакоту, поўдзень Канзаса, захад Каліфорніі, узбярэжжа Ціхага акіяна і паўднёвае ўзбярэжжа Аляскі. Вобласць распаўсюду гэтай птушкі магчыма працягваецца на ўсход Паўночнай Амерыкі. Гэта сапраўдная качка строга пералётная і ўзімку мігруе паўднёвей сваёй вобласці распаўсюду, з прыбярэжнай Аляскі на поўдзень Цэнтральнай Амерыкі, на ўсход у Айдаха, Канзас, Агая, Віргінію, а затым на поўдзень усёй Цэнтральнай Амерыкі.

Літаратура
----------

* Clements, James, (2007) *The Clements Checklist of the Birds of the World*, Cornell University Press, Ithaca
* Dunn, J. & Alderfer, J. (2006) *National Geographic Field Guide to the Birds of North America* 5th Ed.
* Floyd, T (2008) *Smithsonian Field Guide to the Birds of North America* Harper Collins, New York
* **Linnaeus**, C (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata.. Holmiae. (Laurentii Salvii). «A. macula alarum rufa nigra alba.» (**Latin**)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Качка шэрая
* Сайт ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны» Архівавана 2 ліпеня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds |
Слаявіна лішайніка *Dimelaena oreina*
**Слаяві́на** , **талом** — вегетатыўнае цела водарасцей, грыбоў, лішайнікаў, слізевікоў, некаторых мохападобных, не падзеленае на органы (сцябло, лісце, корань і г.д.) і не маючае сапраўдных тканак, уласцівых сасудзістым раслінам. Слаявіна можа знешне нагадваць органы вышэйшых раслін (напрыклад, слаявіна бурых водарасцей).

Слаявіна водарасці *Postelsia palmaeformis*
У водарасцей слаявіна складаецца з клеткі ў абалонцы. Калоніі з 4 і болей клетак утвараюць скопішчы простых і разгалінаваных пласцінак, нітак, складаных і марфалагічна дыферэнцыраванных утварэнняў.

У слезівікоў слаявіна ў выглядзе слізістай масы без абалонкі.

У грыбоў слаявіна ад аднаклетачнай да добра развітага міцэлію.

У лішайнікаў слаявіна ў выглядзе ад мала развітых коркавых да ліставатых і кусцістых форм.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* Слаявіна, талом // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 510. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Слоевище // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Слоевище // Праект «Вся Биология» Архівавана 10 мая 2012.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 124743340 |
**Пратэктарат Бечуаналенд** (англ.: Bechuanaland Protectorate) — пратэктарат Вялікабрытаніі ў Паўднёвай Афрыцы, існаваў з 31 сакавіка 1885 года па 30 верасня 1966.

Гісторыя
--------

У 1885 г. на частцы тэрыторый, населеных плямёнамі тсвана, размешчаных на поўдзень ад ракі Малопа, і тэрыторыі бурскіх рэспублік Стэлаланд і Гашэн, абвешчаных у 1882 годзе, была заснавана Каронная калонія Бечуаналенд з цэнтрам у Мафікенгу, у 1895 годзе далучаная да Капскай калоніі і ўвайшла ў 1910 г. у склад ПАС. На астатняй частцы ў 1885 быў заснаваны пратэктарат Бечуаналенд, адміністрацыя якога размяшчалася таксама ў Мафікенгу, з захаваннем мясцовай улады правадыроў тсвана. У 1890 ён быў пашыраны за кошт Нгаміленда. У 1891 годзе пратэктарат быў перададзены ў падпарадкаванне Вярхоўнага камісара па Паўднёвай Афрыцы, якім быў да 1910 года губернатар Капскай калоніі, у 1910—1961 гг. Генерал-губернатар ПАС, з 1961 — пасол Вялікабрытаніі ў ПАР. Спробы Вялікабрытаніі падпарадкаваць Бечуаналенд ПАС або Радэзіі сустракалі супраціў правадыроў. У выніку ў 1966 годзе была абвешчаная незалежнасць Рэспублікі Батсвана.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n79079502 · VIAF: 127257445 |
Графіці Shop Until You Drop (Купляй, пакуль не звалішся)
**Бэ́нксі** (англ.: Banksy) — ананімны англійскі мастак-графіціст, вандал, палітычны актывіст і рэжысёр. Існуюць здагадкі, што швейцарскі мастак Мэтр дэ Касон (Maître de Casson) можа быць Бэнксі. Мэтр дэ Касон на сваім сайце гэта адмаўляе. Поўныя сацыяльнай іроніі і чорнага гумару творы яго падрыўнога стрыт-арту перыядычна з’яўляюцца на сценах вуліц, агароджах, мастах па ўсім свеце. Бэнксі працуе ў стылі шаблоннага графіці. Мастак з’яўляецца найбольш яркім выхадцам са школы Брыстальскага андэграўнду. Менавіта Брысталь — а калі дакладней, мястэчка Ейт за 19 км ад Брысталя, дзе, як лічаць, у 1973 годзе нарадзіўся Бэнксі — называюць родным горадам мастака. У 1990-х Бэнксі жыў і працаваў у Брысталі, недзе ў 2000-м перабраўся ў Лондан.

Асоба
-----

Згодна з найбольш верагоднай версіяй, сапраўднае імя Бэнксі — Робін Канінгем (Robin Gunningham). Прынамсі, колішнія аднакласнікі Канінгема пацвердзілі гэтыя чуткі, а эксперты даказалі падабенства стылю Бэнксі і Канінгема. Адвакаты Бэнксі ні пацвердзілі, ні абверглі гэтыя сцверджанні. Іншыя здагадкі атаясняюць Бэнксі або з лідарам трып-хоп гурта «Massive Attack» Робертам Дэль Ная, або з мастаком коміксаў Джэмі Х’юлемтам. Вядома, што Роберта Дэль Ная — у 1980-х выдатнага графіціста — Бэнксі называе сваім сябрам і чалавекам, што найбольш паўплываў на яго ў пачатку творчага шляху.

Творчасць і камерцыя
--------------------

Раней Бэнксі прадаваў фотаздымкі з відарысамі сваіх графіці, але больш не робіць гэтага. З цягам часу яго работы перайшлі з катэгорыі актаў вандалізму ў разрад мастацкіх шэдэўраў. І сёння прадаюцца самі работы, часам гэта можа быць кавалак сцяны або агароджы.

Бэнксі-рэжысёр
--------------

У 2011 годзе Бэнксі прэзентаваў стужку «Выхад праз сувенірную краму» (Exit Through the Gift Shop), якую намінавалі на Оскар у катэгорыі найлепшы паўнаметражны дакументальны фільм.

Галерэя
-------

* «Канстэблі, якія цалуюцца»,«Канстэблі, якія цалуюцца»,
* Графіці на сцяне клінікі сексуальных праблем, БрыстальГрафіці на сцяне клінікі сексуальных праблем, Брысталь
* Сфатаграфаванае графіці Бэнксі, 2004Сфатаграфаванае графіці Бэнксі, 2004
* «Азонавы анёл»«Азонавы анёл»
* «Свінгер», Новы Арлеан«Свінгер», Новы Арлеан

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Union List of Artist Names<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  Artnet — 1998.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q874430'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q266566'></a>
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Мікалай Аляксандравіч Гамза** (нар. 20 жніўня 1939, в. Траянава, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі урач спартыўнай медыцыны. Кандыдат медыцынскіх навук (1973), прафесар (1995).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1962), Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (аспірантура, 1969).

Працаваў у Рэспубліканскім урачэбна-фізкультурным дыспансеры (Мінск; 1962—1965, урач), 432-і акруговым ваенным шпіталі Беларускай ваеннай акругі (1965—1966, загадчык кабінета ЛФК), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (1966—2020, спартыўна-педагагічны факультэт масавых відаў спорту, кафедра спартыўнай медыцыны, прафесар, у 1976—1986, 1987—1988, 1993—1995, 1999—2017 — загадчык кафедры, 1986—1996 — дэкан факультэта завочнага навучання, 1996—2000 — факультэта аздараўленчай фізічнай культуры і турызму).

Навуковыя інтарэсы: функцыянальная дыягностыка сардэчна-сасудзістай сістэмы; дыягностыка працаздольнасці.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь» (1995), ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1987), Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1999), Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь (1999, 2014), знакі «За развіццё фізічнай культуры і спорту ў Рэспубліцы Беларусь» (1997), «Выдатнік адукацыі» (2000).

Бібліяграфія
------------

* Сравнительная характеристика данных инструментального исследования сердца детей, больных ревматизмом, занимавшихся и не занимавшихся лечебной физической культурой : диссертация … кандидата медицинских наук : 14.00.12 : защищена 11.12.1973 : утверждена 10.07.1974 / Гамза Николай Александрович. — Минск, 1972.
* Спортивная медицина / Н. А. Гамза, Г. Г. Тернова. ― Минск, 2015.
* Актуальные проблемы детской спортивной медицины / Гамза Н. А. Хрущев С. В. // Вестник спортивной Беларуси. — 1993. — № 4. — С. 21—23; 1994. — № 1. — С. 23—24.
* Врачебный контроль и физическое воспитание детей школьного возраста : учебно-методическое пособие / И. И. Бахрах, Н. А. Гамза. — Минск, 2010.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Гамза Николай Александрович Архівавана 11 сакавіка 2023.
**Чаплыгінскі раён** (руск.: Чаплыгинский район) — адміністрацыйная адзінка на паўночным усходзе Ліпецкай вобласці Расіі. Раённая ўправа — горад Чаплыгін.

Размяшчэнне
-----------

Плошча раёна 1490 км². Раён мяжуе з Разанскай і Тамбоўскай абласцямі, а таксама з Леў-талстоўскай і Даброўскі раёнамі Ліпецкай вобласці. Асноўныя рэкі - Станавая раса, Ранава.

Гісторыя
--------

Раненбургскі раён утвораны 30 ліпеня 1928 года ў складзе Цэнтральна-Чернозёмнай вобласці (да 1930 уваходзіў у Казлоўскую акругу). Пасля падзела вобласці 31 снежня 1934 года ўвайшоў у склад Варонежскай. 20 кастрычніка 1933 года Прэзідыум УЦВК пастанавіў «Пералічыць Люблінскі і Зыкоўскі сельсаветы Леў-талстоўскага раёна ў Раненбургскі раён» 26 верасня 1937 года — уключаны ў ізноў створаную Разанскую вобласць. У 1948 годзе перайменаваны ў Чаплыгінскі раён. Пасля стварэння 6 студзеня 1954 года Ліпецкай вобласці уключаны ў яе склад. 4 ліпеня 1956 года ў склад Чаплыгінскага раёна ўключана частка скасаванага Калыбельскага раёна. 1 лютага 1963 таксама скасаваны Траекураўскі раён увайшоў у Чаплыгінскі.

Гаспадарка
----------

30 снежня 2006 года на тэрыторыі раёна створана спецыяльная эканамічная зона рэгіянальнага ўзроўню прамыслова-вытворчага тыпу «Чаплыгінская», у сувязі з чым у Чаплыгінскім раёне чакаўся прамысловы бум. Вялікія надзеі раёна былі звязаны з унікальным горна-абагачальным камбінатам, які быў пабудаваны каля вёскі Урусава. Аднак, на момант пачатку 2015г. практычна не функцыянуе (каля трох гадоў). Сумесна з аўстрыйскай фірмай "HAWLE" быў пабудаваны невялікі цэх па вытворчасці запорных канструкцый. Іншая новабудоўля - маленькі кітайскі заводзік па вытворчасці поліэтыленавых шлангаў для кропельнага паліву.

Транспарт
---------

Праз раён праходзяць шашы, а таксама магістраль, якая выходзіць на магістраль Масква - Валгаград. У Чаплыгіне знаходзіцца буйны чыгуначны вузел — зупынка Раненбург.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чаплыгінскі раён
* Ведамасць на старонцы ў сеціве
* Чаплыгінскі раён у сеціве Архівавана 30 снежня 2011.
* Герб Чаплыгіна і Чаплыгінскага раёна
* Раненбург — незалежная старонка пра Чаплыгін
**Маўзалей Араб-ата** — архітэктурны помнік X стагоддзя ва Узбекістане. Першы датаваны будынак ісламскага часу ў Сярэдняй Азіі. Быў адкрыты ў 1958 годзе навукоўцам, географам прафесарам М. Лявонавым  (ВД) (бел. ў сяле Цім, у пустыннай мясцовасці на поўдзень ад горада Катакурган.

Дзякуючы двум збудаванням — маўзалеям Саманідаў  (руск.) (бел. і Араб-ата, можна ацаніць прыгажосць бухарскай архітэктуры ў перыяд яе росквіту. Гэтыя два шэдэўры ранняга Сярэднявечча завяршаюць эпоху сагдыйскага дойлідства і даюць пачатак новаму характары дэкору, поўны росквіт якога надыходзіць пазней.

Мясцовае насельніцтва называе яго Араб-ата, — «бацька арабаў». У назве, тлумачэнні якой мясцовыя жыхары не ведаюць, схавана, можа быць, указанне на тое, што маўзалей узведзены над магілай аднаго з арабскіх ваяўнікоў, які загінуў у VIII стагоддзі ў гэтых, тады яшчэ населеных месцах.

Асаблівасць будынка складаецца ў тым, што парнаму муру фасадаў нададзены арнаментальны характар з дапамогай вылучэння асобных швоў. На заходнім і ўсходнім фасадах шырокія вертыкальныя швы ўпрыгожаны падвойнымі паралельнымі прарэзамі — — дайшоўшы да гарызантальнага шва паміж парамі, такі прарэз паварочвае па ім да злучэння з наступным вертыкальным швом. У выніку ўтвараюцца дыяганальныя ступеністыя лініі, геаметрычны ўзор, які накладзены на мур і рушыць за яе структурай.

У куфічным надпісу на партале будынка захавалася дата 367 год хіджры, гэта значыць 977/978 гады н. э. Так як у надпісах-эпітафіях звычайна паказваліся дзень і месяц смерці пахаванага, якіх тут няма, даследчыкі маўзалея лічаць, што дата на партале азначае час будаўніцтва. Але, ёсць таксама іншае меркаванне, згодна з якім маўзалей быў пабудаваны ў XI стагоддзі. Увогуле ж будынак захаваўся добра. Абрынуўся толькі верх партала і быў закладзены першапачатковы ўваход, на месцы якога з’явіўся маленькі, няправільных абрысаў дзвярны праём. Не захавалася адна з вуглавых гранёных калон, ніжнія часткі сцен былі абкладзены камянямі, а да задняга, часткова перакладзенага фасада быў прыбудаваны масіўны контрфорс.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Хмельницкий 1992.
2. ↑  Старр 2017.
3. ↑  Пугаченкова 1982.

Літаратура
----------

* *Пугаченкова Г. A.* Очерки искусства Средней Азии. — М.: Искусство, 1982. — 270 p.
* *Старр С. Ф.* Утраченное Просвещение: Золотой век Центральной Азии от арабского завоевания до времени Тамерлана. — М.: Альпина паблишер, 2017. — 560 p.
* *Хмельницкий С. Г.* Между Арабами и Тюрками. Раннеисламская архитектура Средней Азии. — Берлин—Рига: GAMAJUN, 1992. — 344 p.
Тэктанічныя структуры Беларусі
**Суражскі пахаваны выступ** — тэктанічная структура, адноснае падняцце фундамента на заходнім перыклінальным замыканні Варонежскай антэклізы. Назва ад горада Сураж (Бранская вобласць).

Размешчаны на ўсходзе Гомельскай вобласці Беларусі і на паўночным захадзе Бранскай вобласці Расіі. Выцятнуты па лініі Чачэрск — паўночней Суража — Клетня (Бранская вобласць). На поўначы мяжуе са Жлобінскай седлавінай і Аршанскай упадзінай, поўдзень — паўднёвы ўсход па разломе сучляняецца з Клінцоўскім грабенам, на паўночным усходзе паступова пераходзіць у цэнтральную частку Варонежскай антэклізы.

Паверхня фундамента апушчана па восевай лініі Суражскага пахаванага выступа ў паўднёва-заходнім напрамку ад −0,31 да −0,6 км. Найбольш прыўзнятая частка яго на паўднёвым захадзе называецца Краснагорскім падняццем, у скляпенні якога фундамент залягае на адзнаках вышэй −0,3 км. Платформавы чахол складзены з сярэднерыфейскіх, ніжнявендскіх, сярэднедэвонсніх, юрскіх, мелавых і антрапагенавых адкладаў.

Залажанне выступу звязана з утварэннем Аршанскай упадзіны і Клінцоўскага грабена ў сярэднерыфейскі час.

Літаратура
----------

* Суражскі пахаваны выступ // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
**Патрыятычныя сілы супраціўлення Ітуры, ПССІ** ( фр.: Force de résistance patriotique d’Ituri, FRPI) — узброеная групоўка, якая дзейнічае ў правінцыі Ітуры на паўночным усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга.

Гісторыя
--------

ПССІ ўтвораны ў лістападзе 2002 года з этналінгвістычнай групы нгіці, падгрупы ленду. Фракцыя выступіла саюзнікам Фронту нацыяналістаў і інтэграцыяністаў (ФНІ) і Сіл абнаўлення. Групоўка стваралася як супрацьвага Саюзу кангалезскіх патрыётаў (СКП), які падтрымліваўся Руандай і прадстаўляў народ хема.

У 2002–2003 гадах фракцыю выкарыстоўвалі ў барацьбе супраць СКП кангалезскія і ўгандыйскія вайскоўцы.

У 2006 годзе кангалезскі ўрад падпісаў пагадненне аб спыненні агню з ПССІ і іншымі паўстанцкімі групамі, якія дзейнічалі на паўночным усходзе краіны. Аднак у 2008 годзе некаторыя баевікі аднавілі антыўрадавую дзейнасць. Частка паўстанцаў адкалолася ад групоўкі і ўтварыла Народны фронт за справядлівасць у Конга (НФСК).

28 лютага 2020 года ПССІ падпісалі новае мірнае пагадненне з урадам ДРК.

Арганізацыя
-----------

Першапачаткова групоўку ўзначальваў Жэрмен Катанга, а ў 2005 годзе кіраўніцтва перайшло да Бадуэна Адырада. 

Станам на май 2003 года ПССІ налічваў 9000 байцоў. Да 2015 года колькасць баевікоў знізілася да 1000.

Заўвагі
-------

1. 1 2  "Battle for control of the DRC: Who are the Front for Patriotic Resistance in Ituri (FRPI)?". *International Business Times*. October 29, 2015. Праверана July 18, 2016.
2. ↑  Henning Tam (2013). FNI and FRPI: Local resistance and regional alliances in north-eastern Congo (Report). Rift Valley Institute. Праверана July 18, 2016.
3. 1 2  *Country Reports on Human Rights Practices for 2008, Volume I*. United States Department of State. December 2010. ISBN 9780160875151.
4. ↑  "Who's who among armed groups in the east". IRIN. June 15, 2010. Праверана July 17, 2016.
5. ↑  DR Congo Militia Fighting Kills 11 in Ituri Province Despite Peace Deal (англ.)  **(нявызн.)**?. *The Defense Post* (2 кастрычніка 2020). Праверана 10 студзеня 2021.
6. ↑  Coalition for the International Criminal Court - The Defence of Mr. Katanga continued its examination-in-chief of Mr. Katanga
7. 1 2  "Ituri: Bloodiest Corner of Congo -- Who is Who - Armed Political Groups in Ituri" (May 2003), Human Rights Watch
| Аперацыя «Баграціён» |
| --- |
| Віцебск-Орша • Магілёў • Бабруйск • Здудзічы • Скрыгалаў-Конкавічы • Петрыкаў • Дарашэвічы • Мінск • Полацк • Боркі • Пінск • Вільнюс • Беласток • Шаўляй • Люблін-Брэст • Каўнас |

**Петрыкаўскі дэсант 29 чэрвеня 1944 года** — тактычны рачны дэсант, высаджаны катэрамі Дняпроўскай ваеннай флатыліі ў ходзе Беларускай наступальнай аперацыі Вялікай Айчыннай вайны.

План аперацыі
-------------

З 22 чэрвеня 1944 года войскі 61-й арміі (камандуючы генерал-лейтэнант П. А. Бялоў) 1-га Беларускага фронту (камандуючы Маршал Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскі) у рамках Беларускай стратэгічнай наступальнай аперацыі вялі наступленне ў басейне ракі Прыпяць у агульным кірунку на Пінск. Іх дзеянні падтрымлівалі катэры Дняпроўскай флатыліі (камандуючы флатыліяй капітан 1-га рангу В. В. Грыгор’еў), якія цесна ўзаемадзейнічалі з сухапутнымі часцямі. 

У раёне горада Петрыкаў на правым беразе Прыпяці нямецкія войскі 2-й арміі (камандуючы генерал-палкоўнік Вальтэр Вайс) групы армій «Цэнтр» распачалі спробу затрымаць прасоўванне праціўніка. 

Для хутчэйшага авалодання гэтым буйным населеным пунктам было вырашана высадзіць у горад тактычны дэсант адначасова з ударам 55-й стралковай дывізіі 89-га стралковага корпуса 61-й арміі.

Ход аперацыі
------------

Высадка выконвалася сіламі дывізіёна катэраў 2-й брыгады рачных караблёў пад камандаваннем капітан-лейтэнанта І. П. Міхайлава. Дэсантны атрад ішоў на 3-х суднах, паход і высадку забяспечвалі два паўглісера. Дэсант быў прыняты на борт 28 чэрвеня (стралковая рота, 290 чалавек) і з надыходам цемры накіраваўся да Петрыкава. Катэрам удалося ўтойліва прайсці па рацэ з берагамі, занятымі нямецкімі войскамі. З набліжэннем дэсанту да горада савецкая артылерыя нанесла магутны ўдар. Катэры на вялікай хуткасці прарваліся да цэнтра горада і паспяхова высадзілі дэсант на прыстань і прылеглыя да берага ракі вуліцы. Адначасова пачалі атаку сухапутныя часці. Камбінаваным ударам з двух бакоў у начным баі Петрыкаў быў на працягу некалькіх гадзін вызвалены.

Вынік аперацыі
--------------

Войскі 89-га стралковага корпуса працягвалі пераследваць праціўніка, які адступаў уздоўж Прыпяці да Дарашэвічаў. Паспяховае ўзаемадзеянне арміі і флатыліі дазволіла падтрымліваць высокія тэмпы наступу.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Рязанцев В. И.* По речным дорогам войны (От Сталинграда до Берлина): Документальная повесть. — СПб.: Лениздат, 1994. — 341 с. — ISBN 5-289-01774-7. — С. 177—180.

Крыніцы і літаратура
--------------------

* *Григорьев В. В.* И корабли штурмовали Берлин / [лит. запись Н. Н. Ланина]. — М.: Воениздат, 1984. — 253 с. : 6 л. ил. — (Военные мемуары).
* *Золотарёв В. А. Козлов И. А.* Три столетия Российского флота. — Т. 4. — СПб.: Полигон, 2005.
* *Чертов В.* Днепровская военная флотилия в операции «Багратион». // Морской сборник. — 2019. — № 8. — С. 78-85.
* «Освобождение городов»Архівавана 14 лютага 2010..
**Клаўдзія Іванаўна Геўтваль** (руск.: Геутваль Клавдия Ивановна; \*1930, пасёлак Шэлагскі — †2002) — чукоцкая расказчыца, песенніца, {{паэтэса|СССР|Расіі|XX стагоддзя}} і фалькларыст. Заслужаны работнік культуры РСФСР.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1930 годзе, вырасла ва Усць-Чаунскай тундры.

У 1948 годзе скончыла сярэднюю школу ў Певеку. Скончыла двухгадовую партыйную школу ў Анадыры. Шмат гадоў знаходзілася на партыйнай працы.

у 1970-я стварыла ў вёсцы Рыткучы Нацыянальны ансамбль "Інэтэт» (»Паўночнае ззянне").

Спасылкі
--------

* Геутваль Клавдия Ивановна на culbilibino Архівавана 2 грудня 2015.
**Жодзінскі дом-музей Настассі Фамінічны Купрыянавай** — дом-музей у г. Жодзіне Мінскай вобласці, дзе з 1947 па 1969 гады жыла маці-патрыётка Н. Ф. Купрыянава  (руск.) (бел..

Гісторыя
--------

Дом-музей быў адкрыты ў 1980 годзе ў доме, дзе Настасся Фамінічна Купрыянава, якая праводзіла падчас Вялікай Айчыннай вайны на вайну пецярых сваіх сыноў, пражывала апошнія гады свайго жыцця. Гэты дом апавядае пра сям’ю, на прыкладзе можна казаць аб усенародным супраціве беларусаў у гады Вялікай Айчыннай вайны, пра жыццё народа ў гады фашысцкай акупацыі, пра мужнасць і гераізм воінаў, партызан, сувязных і аб матчыным подзвігу беларускіх жанчын.

Зноскі
------

1. ↑  Купрыянава, Настасся Фамінічна (1872—1979)
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 9. — Мінск, 1999. — С. 38.

Спасылкі
--------

* Дом-музей А. Ф. Купрыянавай
* Дом-музей А. Ф. Купрыянавай
* Экспазіцыя «А. Ф. Куприянова и её сыновья»
**Міхаіл Васілевіч Ваалгіргін** (чук.: Ваалгыргын, руск.: Вальгиргин Михаил Васильевич; \*1939 — †1978) —  чукоцкі {{паэт|СССР|Расіі||}} і {{фалькларыст|СССР|Расіі||}}фалькларыст.

Біяграфія
---------

Ваалгіргін нарадзіўся ў вёсцы Уэлькаль. Вучыўся ў Анадырскай гандлёвай школе. У 19 гадоў, страціўшы ногі і чатыры пальцы на руцэ, стаў інвалідам. Пасля гэтага Ваалгіргін стаў збіраць і публікаваць у мясцовай прэсе чукоцкі фальклор, а потым сам стаў пісаць вершы. У 1959 годзе ў Магадане выйшаў першы яго зборнік "Спяваем пра Чукотку", а ў 1968 - "Етти, к'эргывагыргын" (Вітаю цябе, светлае жыццё). У 1970-1978 гадах выйшла яшчэ некалькі кніг Ваалгіргіна: "Вельботы ідуць у мора» (1970), «Вясёлая лежня» (1973), "Добра нарадзіцца на гэтай зямлі" і іншыя.
**Інтэрсекцыянальнасць** (**Тэорыя перасячэння** або **Інтэрсекцыянальны аналіз**) — гэта аналітычная база даследавання перасячэння розных формаў або сістэм прыгнёту, дамінавання і дыскрымінацыі, якая спрабуе вызначыць, як ўзаемазвязаныя сістэмы ўлады ўплываюць на тых, хто найбольш маргінальны ў грамадстве. Тэорыя зыходзіць з таго, што розныя біялагічныя, сацыяльныя і культурныя катэгорыі, такія як клас  (укр.) (бел. раса, сексуальная арыентацыя, узрост, рэлігія, веравызнанне, інваліднасць, пол і іншыя ідэнтычнасці не існуюць асобна адна ад адной, пераплецены і ўзаемадзейнічаюць паміж сабой на мностве узроўняў, даследуе гэтыя ўзаемадзеянні. Прыхільнікі тэорыі інтэрсекцыянальнасці таксама сцвярджаюць, што класічныя канцэптуалізацыі прыгнёту ў грамадстве, такія як расізм, сексізм, гамафобія, трансфобія і да т. п. не дзейнічаюць незалежна адна ад адной, пры гэтым, узаемадзейнічаючы паміж сабой, фармуюць сістэму прыгнёту, у якой дзейнічае мноства відаў дыскрымінацыі

Тэорыя пачыналася як даследаванне прыгнёту не белых жанчын у грамадстве, але сёння інтэрсекцыянальны аналіз патэнцыйна прымяняецца да ўсіх сацыяльных катэгорый і класаў  (укр.) (бел. (у тым ліку сацыяльных ідэнтычнасцяў, якія звычайна разглядаюцца як дамінуючыя, калі яны разглядаюцца самастойна). Напрыклад, у чорным фемінізме  (укр.) (бел. сцвярджаецца, што вопыт чарнаскурых жанчын не можа быць зразумелым, зыходзячы з вопыту ўсіх чарнаскурых або вопыту жанчын, узятых у асобнасці, і павінен ўключаць у сябе ўзаемадзеянне розных відаў вопыту і прыгнёту, што часта ўзмацняюць адзін аднаго. Назва гэтай сацыялагічнай феміністычнай тэорыі была дадзена прафесарам Кімберлі Уільямс Крэншоў  (англ.) (бел. у 1989 годзе, хоць сама канцэпцыя прасочваецца яшчэ з XIX стагоддзя.

Зноскі
------

1. ↑  Cooper, Brittney (1 February 2016). *Intersectionality* [англійская]. Vol. 1. doi:10.1093/oxfordhb/9780199328581.013.20.
2. ↑  Knudsen, Susanne. «Intersectionality — A Theoretical Inspiration in the Analysis of Minority Cultures and Identities in Textbooks.»Неабходна задаць ***title=*** і ***url=*** для шаблона {{cite web}}. 
 **(нявызн.)** (26 лістапада 2007). Архівавана з першакрыніцы 14 красавіка 2008.
3. ↑  Crenshaw, Kimberle. 'Intersectionality: The Double Bind of Race and Gender. Perspectives Magazine, 2004, p.2  Архівавана 18 студзеня 2012.
4. ↑  Crenshaw, Kimberlé (1989). Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics. *University of Chicago Legal Forum* **1989**: 139-67. Процитовано 1 February 2014.Crenshaw, Kimberlé (1989). "Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics" (PDF). *University of Chicago Legal Forum*. **1989**: 139–67. Праверана 1 February 2014.
5. ↑  Truth, Sojourner. «Ain’t I a Woman»  Архівавана 17 кастрычніка 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16978781p · GND: 7729679-5 · LCCN: sh2017003056 · Microsoft: 2780001913 |
**Агратэхнікум** (укр.: Агротехнікум) — былы населены пункт у Навачарторыйскім[uk] сельсавеце Любарскага раёна Житомірскай[uk] і Бэрдычаўскай[uk] акруг.

Насельніцтва
------------

Па выніках перапісу насельніцтва СССР, на 17 снежня 1926 года колькасць жыхароў складала 66 асоб, сярод іх 38 мужчын і 28 жанчын, за нацыянальнасцю: украінцы — 43, расейцы — 12, яўрэі — 5, палякі — 1, іншыя — 5. Колькасць гаспадарак — 34, усё — несялянскага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1920 годзе. Да чэрвеня 1925 года уваходзіў ў склад Любарскага раёна Жытомірскай акругі Валынскай губерні. У чэрвені 1925 года Любарскі раён пераведзены ў Бярдзічаўскую акругу. Па стане на 17 снежня 1926 года лічыўся ў складзе Новачартарыйскага сельсавета Любарскага раёна Бердзічэўскай акругі. Адлегласць ад раённага цэнтра, мястэчка Любар, складала 13 вёрст, да акруговага цэнтра, горада Бярдзічаў — 72 вярсты, да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Пэчаніўка[uk] — 12 вёрст.

На 1 кастрычніка 1941 года на ўліку населеных пунктаў як асобнае селішча не значыўся.

Крыніцы
-------

1. 1 2 3  Список населених пунктів Бердичівської округи (Попередні дані Всесоюзного перепису населення 17-XII 1926 р.) (укр.). *Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны* с. 132-133.  Бярдзічаў. 1927. Архівавана з першакрыніцы 21 ноября 2021. Праверана 5 студзеня 2024.
2. 1 2  *Кондратюк Р. Самолюк Д. Табачник Б.*. Адміністративно-територіальний устрій Житомирщини 1795-2006 роки. Довідник: офіційне видання (укр.). *Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны* с. 189.  Житомир: «Волинь», 2007. Архівавана з першакрыніцы 8 октября 2021. Праверана 5 студзеня 2024.
**Паўднёва-Ютаўскі ўніверсітэт** (англ.: Southern Utah University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сідар-Сіці у штаце Юта, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны ў 1897 годзе як настаўніцкая школа, Паўднёва-Ютаўскі ўніверсітэт цяпер мае больш за 1800 выпускнікоў штогод са ступенню бакалаўра і іншымі акадэмічнымі ступенямі ў шасці каледжах і адной школе. Вучэльня прапануе больш за 140 праграм бакалаўрыяту і 19 праграм магістратуры.

Структура
---------

* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж навук пра здароўе
* Каледж выяўленчых і выканальнцкіх мастацтваў
* Каледж інжынерыі і вылічальнай тэхнікі
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Школа бізнесу

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Юта

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы