recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Келі.

**Марцін Роналд Келі** (англ.: Martin Ronald Kelly; нар. 27 красавіка 1990, Уістан, Англія) — англійскі футбаліст, абаронца клуба «Вест Бромвіч Альбіён».

Клубная кар’ера
---------------

Улетку 2007 года перабраўся з акадэміі ў клуб «Ліверпул». У інтэрв’ю афіцыйнаму сайту клуба распавёў, што вельмі рады зрабіць крок уверх, пасля таго як 2 гады прамучыўся з траўмай спіны. Пад кіраўніцтвам Гары Аблета атрымаў перамогу ў спаборніцтве сярод рэзервовых каманд. У сезоне 2008/09 трапіў у заяўку першай каманды. Дэбютаваў у асноўным складзе каманды 9 снежня 2008 года ў матчы групавога этапу Лігі чэмпіёнаў УЕФА сезона 2008/09 супраць ПСВ, замяніўшы ў канцы матча капітана Джэймі Карагера.

У канцы сакавіка 2009 года Келі быў аддадзены ў арэнду клуба «Хадэрсфілд Таўн», дзе ён атрымаў добрыя водгукі і забіў свой першы гол у прафесійным футболе. Рафаэль Бенітэс заявіў, што, пасля сыходу з клуба Самі Хююпія, у Келі з’явіўся шанц прабіцца ў першую каманду. Свой першы гол за клуб забіў у матчы Кубка лігі супраць лонданскага «Чэлсі» на 63 хвіліне вызначыўшыся пасля падачы Крэйга Беламі.

14 жніўня 2014 года Келі далучыўся да складу «Крыстал Пэлас», падпісаўшы кантракт з клубам на тры гады. Пакінуў «Крыстал Пэлас» па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2022 года.

У верасні 2022 года стаў іграком «Вест Бромвіч Альбіён». У студзені 2023 года на правах арэнды далучыўся да «Уіган Атлетык», летам 2023 года вярнуўся з арэнды ў «Вест Бромвіч Альбіён».

Міжнародная кар’ера
-------------------

22 мая 2012 года Келі атрымаў свой першы заклік да нацыянальнай зборнай Англіі да таварыскага матча супраць зборнай Нарвегіі 26 мая 2012 года. Ён дэбютаваў выйшаўшы на замену на 87-й хвіліне, замяніўшы Філа Джонса.

3 чэрвеня 2012 года быў уключаны ў склад зборнай на Еўра-2012, каб замяніць Гары Кэхіла, які зламаў сківіцу падчас таварыскага матча супраць зборнай Бельгіі.

Дасягненні
----------

**«Ліверпул»**

* Уладальнік Кубка Футбольнай лігі: 2012

Заўвагі
-------

1. ↑  Martin Kelly // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  ПСВ — Ливерпуль — 1:3. liverpoolfc.tv
3. ↑  Бенитес о шансах Келли. liverpoolfc.tv
4. ↑  Crystal Palace sign Liverpool defender. BBC Sport
5. ↑  «Norway 0–1 England» BBC Sport.
6. ↑  «Euro 2012: Gary Cahill ruled out but Rio Ferdinand overlooked». BBC Sport.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Марцін Келі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | AS.com · eu-football.info (ігрок) · FBref.com · FootballDatabase.eu · Kooora · National Football Teams.com · Soccerbase (ігрок) · Soccerway · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · УЕФА |

| ⛭Зборная Англіі — Чэмпіянат Еўропы 2012 |
| --- |
| Сцяг Англіі | 
* 1 Харт (б)
* 2 Джонсан
* 3 Коўл
* 4 Джэрард
* 5 Келі
* 6 Тэры
* 7 Уолкат
* 8 Хендэрсан
* 9 Кэрал
* 10 Руні
* 11 Янг
* 12 Бейнс
* 13 Грын (б)
* 14 Джонс
* 15 Лескат
* 16 Мілнер
* 17 Паркер
* 18 Джагелка
* 19 Даўнінг
* 20 Окслейд-Чэмберлен
* 21 Дэфо
* 22 Уэлбек
* 23 Батленд (б)
* трэнер: Рой Ходжсан

 |
**Лаонга** (*Lwããgu*) — гістарычная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы на паўночным захадзе ад вусця ракі Конга. 

Першая ўзгадка пра Каралеўства Лаонга з'явілася ў 1561 г. калі партугальскі кароль даслаў туды каталіцкіх місіянераў. У паведамленні 1585 г. сцвярджалася, што Лаонга — дружалюбная краіна ў дачыненні да Каралеўства Конга. Згодна пазнейшым паведамленням, Лаонга ўзнікла ў выніку заваяванняў правадыра Гімбэ (Нжымбэ) з тэрыторыі на поўначы Каконга. Ён падзяліў заваяваныя землі на 4 правінцыі і перадаў у кіраванне сваім сваякам. Дзяржава Лаонга была важным эканамічным партнёрам суседняга Каралеўства Конга і еўрапейскіх гандляроў. Тут здабывалі медзь, выраблялі дарагія тканіны. Асноўным заняткам насельніцтва было земляробства.

У 1661 г. вярхоўны правадыр Лаонга быў хрышчоны місіянерам-капуцынам і атрымаў хрысціянскае імя Афонсу. Аднак пасля яго смерці ўзнікла барацьба паміж хрысціянскім і паганскім прэтэндэнтамі на трон. У XVIII ст. паведамлялася, што галоўную ролю ў кіраванні адыгрывалі жанчыны, улада перадавалася па жаночай лініі. Пасля смерці манарха паміж спадчыннікамі ўспыхвалі доўгатэрміновыя войны. У іх выніку ў 1787 г. адзіная дзяржава фактычна спыніла існаванне, хаця тытул каралёў Лаонга захоўваецца да нашых дзён. 

У канцы XIX ст. тэрыторыя Лаонга была далучана да каланіяльных уладанняў Францыі. У 1960 г. увайшла ў склад незалежнай Рэспублікі Конга.

Спасылкі
--------

* Kingdom of Loango HISTORICAL KINGDOM, AFRICA
* Kingdom of Loango (Congo)
* Abbe PROYART, HISTORY OF LOANGO, KAKONGO AND N'GOYO
**Ланіта Ігараўна Сцяцко** (нар. 14 жніўня 1993, Мінск) — беларуская шахматыстка, міжнародны майстар сярод жанчын (2013), гросмайстар сярод жанчын (2015). Пераможніца чэмпіянату Беларусі па шахматах сярод жанчын (2015).

Біяграфія
---------

Шматразовая пераможца чэмпіянатаў Беларусі па шахматах сярод дзяўчын у розных узроставых групах: у 2003 годзе (U12), у 2005 годзе (U12), у 2007 годзе (U14), у 2008 годзе (U16) і ў 2010 годзе (U18).

Паспяхова удзельнічала ў чэмпіянатах Беларусі па шахматах сярод жанчын, у якіх заваявала залатую (2015), дзве срэбраныя (2014, 2017) і дзве бронзавыя (2009, 2010) медалі.

У снежні 2016 года ў Чалябінску перамагла ў міжнародным шахматным турніры сярод жанчын.

Прадстаўляла зборную Беларусі на найбуйнейшых камандных шахматных турнірах:

* у шахматных алімпіядах удзельнічала чатыры разы (2010—2016);
* у камандным чэмпіянаце Еўропы па шахматах удзельнічала ў 2013 годзе.

У 2015 годзе скончыла Інстытут бізнесу і менеджменту тэхналогій БДУ па спецыяльнасці «бізнес-адміністраванне».

Заўвагі
-------

1. ↑  *FIDE* FIDE Standard Ratings as of 31 March 2021 — 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q102178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q108305117'></a>
2. ↑  1st quarter PB 2013, Yerevan, ARM, 18-20 January 2013
3. ↑  86th FIDE Congress 2015, Abu Dhabi, UAE
4. ↑  Ланита Стецко: Ставлю цели поэтапно
5. ↑  Ch BLR 2015 w
6. ↑  Ch BLR 2014 w
7. ↑  Championship BLR 2017 Final women
8. ↑  The December evenings\_WGM
9. ↑  Твой ход, Ланита

Спасылкі
--------

* Асабістая картка  на сайце ФІДЭ
* Партыі  у базе *Chessgames*
* Асабістая картка  на сайце 365chess.com
**Санта́лавае дрэ́ва**, **сантал, сандалавае дрэва, белае, індыйскае** (*Santalum album*) — кветкавая расліна роду Сантал (*Santalum*) сямейства Санталавыя (*Santalaceae*).

Апісанне
--------

Дрэва вышынёй каля 10 м, вечназялёнае, з густой кронай. Належыць да раслін-паўпаразітаў. Лісце супраціўнае. Кветкі зеленаватыя, чырвоныя, часам жоўтыя. Плод — касцянка.

Драўніна цвёрдая, з жаўтавата-карычневым ядром і белай абалонай, пахучая, мае ў сабе эфірны алей (3—6 %).

Пашырэнне
---------

Пашырана ў Індыі, на паўвостраве Малака і астравах Малайскага архіпелага. Здаўна культывуецца ў Індыі, Кітаі і інш.

Драўніна прыгожая, пахучая, цвёрдая, трывалая, устойлівая да тэрмітаў. Ідзе на мастацкія вырабы, курыльныя палачкі для рэлігійных цырымоній і інш. Алей выкарыстоўваецца ў парфумерыі і медыцыне.

Часам тэрмінам «сандалавае дрэва» называюць дрэвы (бафія, дэрыс і інш.), якія маюць прыгожую і духмяную драўніну.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Прохараў В. М.* Санталавае дрэва // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 160. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779155476 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Доўгае.

**До́ўгае возера** — возера ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці у басейне ракі Бярвенка, за 34 км у напрамку на паўночны захад ад Шчучына, каля вёскі Арлова Гара.

Плошча паверхні возера 0,5 км², даўжыня 1,1 км, найбольшая шырыня 0,68 км, даўжыня берагавой лініі каля 3 км. Вышыня схілаў катлавіны да 10 м. Берагі нізкія, забалочаныя, месцамі сплавінныя. Дно возера выслана сапрапелем. З Доўгага выцякае рака Бярвенка (прыток Пыранкі).

Літаратура
----------

* Доўгае возера // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Янсен.

**Хорст Янсен** (ням.: Horst Janssen; 14 лістапада 1929, Гамбург — 31 жніўня 1995, Гамбург) — нямецкі мастак і графік.

Жыццё і творчасць
-----------------

Нарадзіўся ў няпоўнай сям’і, бацьку ніколі не бачыў. У дзяцінстве выхоўваўся ў дзеда ў Ольдэнбургу. У 1939 годзе дзед памёр ад туберкулёзу. У 1943 годзе пасля смерці ад туберкулёзу маці Хорст пераязджае да сваёй цёткі Ганны Янсен, сястры маці, якая працягнула яго выхаванне.

У 1946 годзе паступіў ў мастацкую школу ў Гамбургу. У 1947 годзе газета «Die Zeit» упершыню публікуе яго малюнкі. З 1948 года ён займаецца ілюстрацыяй літаратуры, цікавіцца ксілаграфіяй. У 1952 годзе атрымаў гамбургскую стыпендыю Ліхтварка.

З 1957 г. стварае шматлікія каляровыя гравюры, аб’яднаныя ў 47 графічных цыклаў з прыкладна 4 тысячамі аркушаў. Поспех і прызнанне дашлі да майстра ў 60-я гады XX стагоддзі. У 1964 годзе ён атрымлівае прэмію мастацтваў горада Дармштата, а ў 1965 годзе — прэмію Эдвіна Шарфа г. Гамбурга. У тым жа годзе адбылася вялікая выстава яго графікі ў Гановеры. Затым былі выставы ў Дармштаце, Берліне, Дзюсельдорфе, Гамбургу, Штутгарце, Мюнхене, Базелі.

Шматлікія выставы Х. Янсена адбыліся таксама і ў іншых краінах, за межамі Германіі — у Базелі (1966), Лондане (1970), Осла, Гётэбаргу і Цюрыху (1971), Нью-Ёрку (1974), Турыне (1975), Барселоне, Лугана і Кембрыджы (1976), Чыкага (1980), Новасібірску (1985), Амстэрдаме (2008). У 1982 годзе перасоўная выстава работ майстра была арганізавана ў Японіі, а ў 1983—1985 гады — у ЗША.

У 1968 годзе Х. Янсен атрымаў Вялікі прыз на 34-м Венецыянскім біенале, у 1975 годзе — прэміі Шылера ў Мангейме.

У лістападзе 2000 года ў Ольдэнбургу адкрыўся музей Хорста Янсена.

Зноскі
------

1. 1 2  Horst Janssen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Horst Janssen // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. ↑   Праверана 30 чэрвеня 2022.
4. ↑  Horst Janssen — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
5. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
6. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Доўгаўскі сельсавет.
 
**До́ўгаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Доўгае.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Быценскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. З 14 кастрычніка 1957 года ў складзе Івацэвіцкага раёна, з 25 снежня 1962 года — Бярозаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Івацэвіцкага раёна. 30 кастрычніка 1972 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Быценскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 вёсак: Вуглы, Доўгае, Міронім, Наліўкі, Пагор’е.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 30 кастрычніка 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1973, № 4 (1378).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Ушкова** (да 1948 года **Цюрысевя**, фін. Tyrisevä) — пасёлак, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Курортнага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на паўночным беразе Фінскага заліва. У першыя выходныя жніўня пасёлак адзначае свой дзень нараджэння. Дзіцячы курорт. У пасёлку знаходзіцца аднайменны прыпыначны пункт (да 2008 года — станцыя) Акцябрскай чыгункі лініі Санкт-Пецярбург — Выбарг, тут жа ад яе адыходзіць чыгунка на Прыморск (пасля ліквідацыі станцыі лінія на Прыморск пачынаецца ад станцыі Зеленагорск і на ўчастку Зеленогорск — Ушково праходзіць паралельна асноўнай лініі).

Зноскі
------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>
**Баляслава Марыя Лямент** (польск.: Bolesława Maria Lament; 3 ліпеня 1862, Ловіч, Польшча — 29 студзеня 1946, Беласток, Польшча) — блажэнная Рымска-каталіцкай царквы, манашка, заснавальніца манаскай кангрэгацыі «Сёстры-місіянеркі Святой Сям’і».

Біяграфія
---------

Баляслава Лямент нарадзілася ў шматдзетнай сям’і рамесніка Марціна Лямента і Люсіі Цыганоўскай. Вучылася ў расійскай прагімназіі ў Ловічы, якую скончыла з залатым медалём. Пасля атрымання пачатковай адукацыі вучылася кравецкай справе ў Варшаве, дзе атрымала дыплом, які дваў права на адкрыццё самастойнага прадпрыемства. Вярнуўшыся ў Ловіч, заснавала разам з сястрой Станіславай кравецкае прадпрыемства, у якім працавала два гады.

У 1884 годзе, зачыніўшы прадпрыемства, ўступіла разам з сястрой Станіславай ў падпольную жаночую кангрэгацыю «Сям’я Марыі» ў Варшаве, дзе прыняла часовыя манаскія зарокі.

У 1892 годзе ўзначаліла начлежных дом для бяздомных. У 1903 годзе накіравалася ў Магілёў, дзе выкладала курсы кравецкай справы для вясковых дзяцей. У Магілёве пад кіраўніцтвам святара Фелікса Вярцінскага заснавала разам з Леакадзіяй Гарчынскай і Люцыяй Чэхаўскай новую жаночую кангрэгацыю. Пасля закрыцця курсаў кравецкай справы ў 1907 годзе пераехала ў Санкт-Пецярбург, дзе працавала кіраўніком дзіцячага дому пры царкве святога Казіміра. У 1908 годзе заснавала гімназію з інтэрнатам, жаночую прагімназію.

У 1917 годзе пераехала ў Жытомір, у 1919 — у Луцк. У 1926 годзе адкрыла галоўны дом кангрэгацыі «Сёстры-місіянеркі Святой Сям'і» ў Ратава. Пасля новыя дома кангрэгацыі былі адкрыты Баляславай Лямент у Варшаве, Пінску, Беластоку, Таліне.

У 1935 годзе з-за дрэннага здароўя адмовілася ад абавязкаў галоўнай ігуменні кангрэгацыі і памерла 29 студзеня 1946 года ў Беластоку.

Дзейнасць
---------

Асаблівае значэнне ў сваёй дзейнасці Баляслава Лямент надавала экуменічным ініцыятывам з прадстаўнікамі Рускай праваслаўнай царквы.

Беатыфікацыя
------------

Баляслава Лямент была абвешчана блажэннай рымскім папам Янам Паўлам ІІ 5 чэрвеня 1991 года ў Беластоку.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  *Schäfer J.* Boleslawa Maria Lament // Ökumenisches Heiligenlexikon — 1998.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q296584'></a>
3. 1 2  Bolesława Lament // GCatholic.org — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25932135'></a>
4. ↑
5. 1 2  Blessed Boleslawa Maria Lament

Літаратура
----------

* Грация Кристина Василевска, На путях апостольства и экуменизма, Люблин, 1992, ISBN 83-85509-04-6
* Andriana Teresa Gronkiewicz, Życie i działalność Bolesławy Marii Lament, Warszawa, 1990.

Спасылкі
--------

* Сайт Кангрэгацыі Сясцёр Місіянерак Святога Сямейства  (руск.)
* Сайт Кангрэгацыі Сясцёр Місіянерак Святога Сямейства (польск.)
**Хорда** (грэч. χορδή, струна) — унутраны шкілет у выглядзе падоўжнага пругкага храсткападобнага стрыжня, пакрытага шчыльнай абалонкай у хордавых жывёл. Выконвае апорную функцыю, садзейнічаючы падтрыманню формы цела.

У ланцэтніка, кругларотых, некаторых рыб (асятровых, дваякадыхальных, суцэльнагаловых) захоўваецца на працягу ўсяго жыцця, у астатніх пазваночных і абалоннікаў — толькі ў эмбрыёнаў; у дарослых у значнай меры замяшчаецца больш трывалымі касцявымі ўтварэннямі — пазванкамі, якія фарміруюць пазваночнік.

Літаратура
----------

* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд. дап. — Мінск: Нар. асвета, 2010. — 222 с. ISBN 978-985-03-1367-6.

Спасылкі
--------

* *Лебёдкина Н. С*. Хорда (биол.) Архівавана 30 кастрычніка 2013. // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776133846 |
**Хорхэ Хасэ Кастыльё Касальдэрэй** (нар. 16 чэрвеня 1933, Пантэведра) — іспанскі мастак і скульптар .

Большую частку дзяцінства ён разам з сям’ёй пражыў у Аргенціне. У 1955 годзе вярнуўся ў Іспанію, дзе стварыў шмат малюнкаў тушшу і гуашы ў сюррэалістычнай манеры. З 1962 года жыў у Барселоне і Нью-Ёрку.

Касцілью вельмі захапляўся творчасцю Пабла Пікаса, і гэты ўплыў праяўляецца ў яго карцінах, афортах і літаграфіях. Яго сталёвая скульптура «Ушанаванне веласіпедыста» стаіць на плошчы Сантс у Барселоне.

Зноскі
------

1. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
**Хормайстар** — харавы дырыжор.

У музычным тэатры ў функцыі хормайстра ўваходзіць падрыхтоўка харавога калектыву да выканання твора: развучванне харавых партый, выпрацоўка ансамбля, строю, работа над літаратурным тэкстам і зместам музыкі ў арганічным адзінстве з дзеяннем спектакля. Галоўны хормайстар адбірае вакальныя галасы, фарміруе склад харавых партый, часам дырыжыруе ў канцэртах.

Сярод беларускіх тэатральных хормайстраў вядомы Н. Андросава, А. Бельскі, М. Прысёлкаў, Г. Пятроў, А. Кагадзееў, Н. Ламановіч, Г. Луцэвіч і інш.

На Беларусі хормайстраў рыхтуюць на дырыжорска-харавых аддзяленнях і кафедрах Беларускай акадэміі музыкі, універсітэта культуры, музычных, музычна-педагагічных, педагагічных ВНУ і каледжаў.

Літаратура
----------

* Хормайстар // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNE: XX5805042, XX6035054 · BNF: 12426687j · GND: 4443068-1, 7553296-7 · LCCN: sh90004965 · NKC: ph135213, ph962671, ph1185397 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кобель.

**Вільгельм фон Кобель** (ням.: Wilhelm von Kobell; 6 красавіка 1766, Мангейм — 15 ліпеня 1853, Мюнхен) — германскі жывапісец.

Нарадзіўся ў сям’і пейзажыста Фердынанда Кобеля, яго першым настаўнікам быў дзядзька Франц. Вучыўся ў Мангейме і ў Дзюсельдорфе праз вывучэнне твораў Філіпса Ваўвермана, у 1778 годзе адправіўся ў Рым. На працягу гэтага часу ён вывучаў розныя манеры жывапісу, у тым ліку нідэрландскае мастацтва XVII стагоддзі і англійскае XVIII стагоддзі. З 1808 года быў прафесарам у Мюнхенскай акадэміі мастацтваў, пераехаўшы ў гэты горад разам з бацькам.

Першапачаткова ён пісаў ландшафты і жывёл, але потым займаўся амаль выключна батальным жывапісам, для вывучэння якога наведаў у 1809—1810 гадах Вену і Парыж. Карціны яго можна было ўбачыць у Мюнхене (у пінакатэцы), у Шлейсгеймскай, Франкфурцкай і іншых нямецкіх галерэях. Яшчэ большую вядомасць, чым карцінамі, ён набыў сваімі афортамі ўласнай кампазіцыі, якія паказваюць рымскія віды, пейзажныя матывы, верхавых наезнікаў, коней і сабак, а таксама акватынтнымі гравюрамі з работ Ваўвермана, Берхема, Вейнантса, ван Рэйсдала і іншых нідэрландскіх.

Зноскі
------

1. 1 2  Wilhelm von Kobell<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Wilhelm Alexander Wolfgang von Kobell — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 17 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑
5. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 1 студзеня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
**Феа́кі** (стар.-грэч.: Φαίᾱκες, Φαίηκες) — народ у старажытнагрэчаскай міфалогіі, які жыў на востраве Схерыя (асацыюецца з сучасным Корфу). Феакі згадваюцца ў «Адысеі» Гамера. Лічыліся адным з блажэнных народаў, блізкіх да багоў, як і гіпербарэі, эфіёпы, латафагі. Лічылася, што заступнікам гэтага народа быў Пасейдон. Феакі шанавалі таксама Зеўса, Афіну, Гермеса і іншых багоў старажытнагрэчаскага пантэона. Феакі былі добрымі мараплаўцамі, іх караблі былі забяспечаны сістэмай навігацыі, якая дазваляла не заблудзіцца ў буры ці смузе.

Апісанне жыцця гэтага народа — заўсёднае свята, без сварак, разладаў, улада цара, абмежаваная саветам 12 старэйшын, — верагодна, было вобразам незямнога жыцця. У ладзе жыцця і менталітэце феакаў прасочваецца ўтапічнасць.

Паводле «Адысею» Гамера, караблі феакаў не мелі стырнаў, таму што маглі разумець думкі стырнікаў і самі плылі па задуманых маршрутах.

Зноскі
------

1. ↑  *Strab. vi. p. 407*
2. ↑  Гомер. Песнь восьмая // Одиссея = Οδύσσεια / Пер. В. А. Жуковского. Строки 555—560

Спасылкі
--------

* Феакі ў энцыклапедыі «Міфы народаў свету»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей |
**Ро́венскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Роўнае.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Рэчыцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ровенска-Слабадскога сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Выбранае «Царкоўнай гісторыі» Феадора Анагноста, узятае з сачынення Нікіфара Каліста Ксанфопула ў кнізе «Historiæ Ecclesiasticæ Scriptores Græci». Amstelodami. 1695 год.
**Феадор Анагност** (грэч. Θεόδωρος Ἀναγνώστης), ці **Феадор Чцец**, ці **Феадор Лектар** (лац.: Theodorus Lector; канец V стагоддзя — першая чвэрць VI стагоддзя) — чытальнік сабора Святой Сафіі ў Канстанцінопалі, пісьменнік, гісторык Царквы.

Аб яго жыцці практычна нічога невядома. Як мяркуецца, за вызнанне Халкідонскага веравучэння Феадор быў сасланы ў Пафлагонію.

Феадор — аўтар двух твораў. Першы з іх — «Траякая гісторыя» (грэч.: Τριμερὴς Ἱστορία). Ён апісвае гісторыю Царквы з 313 па 439 год, і з’яўляецца кампіляцый з работ папярэдніх трох гісторыкаў — Феадарыта Кірскага, Сакрата Схаластыка, Сазамена.

Другое сачыненне — «Царкоўная гісторыя» (грэч.: Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία), напісана як працяг «Траякай гісторыі». Яно апісвае гісторыю Царквы з 450 па 518 год; цалкам не захавалася. Захаваліся толькі фрагменты ад яго, у сачыненні Іана Дамаскіна «Аб абразах» — некалькі ўрыўкаў; у судзе — адзін фрагмент; у «Дзеянні» VII Сусветнага Сабора — адзін фрагмент, на пятым пасяджэнні Сабора гэты ўрывак быў зачытаны; адзін фрагмент — у Ватыканскім кодэксе 1455 года, які знаходзіцца сярод дапаўненняў (notæ) да твораў Святога Ніла. Згадка пра сачыненне Феадора ёсць у «гісторыі Царквы» Евагрыя Схаластыка і ў «Хранаграфіі» Феафана Спаведніка.

Сачыненні Феадора Анагноста надрукаваныя ў 86 томе Patrologia Græca.

Зноскі
------

1. ↑  ἀναγνώστης, ἀναγνώστεως — чцец
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рог, значэнні.
Незвычайныя рогі казы
Музычны інструмент
Рогі шатландскага быка
**Рог** — утварэнне на галовах у прадстаўнікоў сямействаў пустарогіх, віларогіх, аленевых і жырафавых, а таксама ў насарогавых.

У шырокім сэнсе гэтага слова, рагамі могуць называцца і знешне падобныя ўтварэнні на целе ў іншых жывёл, напрыклад у жукоў. У насарогаў рог з’яўляецца цвёрдым наростам са склееных шчацінападобных валасоў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4160661-9 · NDL: 00576074 · NKC: ph527846 |
**Багдаса́р Дпір** (арм.: Պաղտասար Դպիր; 1683 — 1768) — армянскі паэт, кампазітар, выдавец і філолаг XVII—XVIII стагоддзяў, які пісаў на грабары.

Біяграфія
---------

Багдасар Дпір жыў і працаваў у цяжкія для Арменіі часы, у сувязі з чым лірыка яго прац традыцыйная па сваёй тэматыцы і агульным настроі, што панаваў тады сярод армян. Пісаў на грабары — найстарэйшай з вядомых пісьмовых форм літаратурнай армянскай мовы.
Даследчыкі творчасці Дпіра зважаюць на яго верш «Да мамоны», які па ўтрыманні арыгінальны для армянскай паэзіі той пары. Дпір задаўся мэтай разгадаць, у чым улада грошай, улада багацця. У вершы ён спрабаваў паказаць, як гэта ўлада моцная, як пагібельная, і піша ён пра мамону з пункту гледжання народнай маралі, што адмаўляе гэтай страшнай боскасці ва ўшанаваннях, якія шчодра аддаюць яму багацеі. Нягледзячы на тое, што яго вершы, таксама як і вершы яго вучня Петраса Капанцы, не заўсёды былі даступныя прастачыне, некаторыя з іх склаліся ў песні і спяваліся ў народзе, чаму шмат у чым спрыяла музычнасць яго вершаў і музыка да песень.

Зноскі
------

1. ↑  «Армянская средневековая лирика» Л. О. изд-ва «Советский писатель», 1972, 392 стр. План выпуска 1972 г. стр 51
2. ↑  Биография Багдасара Дпира

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1047826534 · ISNI: 0000 0000 4785 010X · LCCN: n2007045076 · VIAF: 4382674 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куніцкі.
**Сымон Фаміч Куніцкі** (19 лістапада 1902, Гарані, Мінскі раён, Мінская вобласць — 14 кастрычніка 1940) — беларускі крытык, літаратуразнавец.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і.

Вучыўся ў вясковай школе, на рабфаку ў Менску.

За чыткай рамана «Вясьнянка» ў кабінеце рэдакцыі газеты «Чырвоная Зьмена». Злева направа: Мікола Нікановіч, Сымон Куніцкі, Пятрусь Броўка (?), Уладзіслаў Галубок
У 1931 годзе скончыў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1931—1936 гадах працаваў вучоным сакратаром Інстытута мовы, літаратуры і мастацтва АН БССР. Быў сябрам БелАПП.

26 лістапада 1936 года арыштаваны, асуджаны на 10 год зняволення. Рэабілітаваны 18 снежня 1954 года.

Памёр, верагодна, на Калыме 14 кастрычніка 1940 года.

Творчасць
---------

У друку выступіў упершыню з апавяданнямі ў 1928 годзе (газета «Чырвоная змена»).

З 1929 года пачаў выступаць як крытык. У калектыўных зборніках, у часопісах «Маладняк», «Полымя рэвалюцыі» і іншых перыядычных выданнях змяшчаў рэцэнзіі, нарысы і літаратурна-крытычныя артыкулы пра творчасць Я. Купалы, Я. Коласа, А. Александровіча, С. Баранавых, В. Каваля, М. Лынькова, Б. Мікуліча, Я. Скрыгана, Х. Шынклера і інш.

Літаратура
----------

* Куніцкі Сымон Фаміч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* *І. Э. Багдановіч.* Куніцкі Сымон // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1994. — Т. 3. Івашын — Кучар. — С. 487-488. — 585 с.; іл.. — ISBN 5-85700-123-4.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скрамблевіч.
**Баляслаў Антонавіч Скрамбле́віч** (нар. 2 снежня 1945, г. п. Адэльск, Гродзенскі раён, БССР) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

З сялянскай сям’і. Брат Мар’яна Скрамблевіча. Скончыў СШ у Адэльску. Працаваў у Гродне.

У 1969—1974 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы, у 1974—1979 гадах — на факультэце дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (аддзяленне мастацкага металу) Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. З 1979 года працуе ў Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце. Член Беларускага саюза мастакоў з 1987 года.

Творчасць
---------

Выконвае дэкаратыўныя кампазіцыі з металу з уключэннем шкла, каваныя брамы, краты, падсвечнікі, шрыфтавыя тэксты назваў станцый метро, устаноў, інтэр’еры, дробную пластыку.

Сярод твораў: інтэр’еры станцыі метро «Трактарны завод», гасцініцы «Беларусь», Рэспубліканскага Дому шлюбаў, рэзідэнцыі ўрада РБ, рытуальнай залы Дома афіцэраў у Мінску і інш.

У выставах удзельнічае з 1978 (у Беларусі, Літве, Латвіі, Эстоніі, Расіі). Выстаўляліся творы дэкаратыўнай пластыкі «Ландыш», «Ранак, поўдзень, вечар», «Хай заўсёды будзе сонца», «Вясновы промень», «Нараджэнне новай формы», «Лік» і інш. Аўтар шматлікіх публікацый на тэмы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Сям’я
-----

Мае дачку Валерыю, беларускага лінгвіста, выкладчыцу кафедры замежных моў Міжнароднага ўніверсітэта «МІТСО».

Літаратура
----------

* Скрамблевіч Баляслаў Антонавіч // *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік.. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.
**Сымон Кананіт** таксама ***Сымон Зілот*** (грэч. Σίμων ο Κανανίτης) — вучань, паслядоўнік і апостал Ісуса Хрыста. адзін з дванаццаці апосталаў. У Новым Запавеце зусім мала запісаў пра яго. Некалькі псеўдабіяграфічных пісанняў былі звязаны з ім, а Іеранім не ўключыў Сымона ў свой спіс De Viris Illustribus.

Апісанне
--------

Імя Сымона падаецца ва ўсіх сінаптычных Евангеллях і Дзеях, якія даюць спіс апосталаў, без далейшай інфармацыі пра іх:

*«Абраў Сымона, якога Ён назваў Пятром, і Андрэя, брата яго, і Якава, і Яна, Філіпа і Варфаламея, Мацвея, Фаму, і Якава Алфеева і Сымона, які зваўся Кананіт і Іуда Якаўлева і Іуду Іскарыёта, які потым стаўся прадажнікам»* (Лукі 06:14-16)

Каб адрозніваць яго ад Сымона Пятра, ён названы Кананітам (Матфея 10:4; Марка 3:18), таксама ў спісе апосталаў у Лукі 6:15, паўтараецца ў Дзеях 1:13, як Зілот («*Фанатык*»). Абедзве мянушкі паходзяць ад яўрэйскага слова Кана, што значыць *руплівы за веру*, хоць Еранім і іншыя лічылі находжанне слова ад горада Кана ці нават з вобласці Ханаан.

У Евангеллях, Сымон Кананіт ніколі не атаясамліваецца з Сымонам, братам Ісуса, які згадваецца ў Марка 6:3:

«*ці не цясляр Ён, сын Марыін, брат Якава, Ясіі, Іуды і Сымона? ці не тут сярод нас Ягоныя сёстры? І паняверыліся ў Ім.*»

Каталіцкая энцыклапедыя выказвае меркаванне, што Сымон Кананіт мог быць адным і тым жа чалавекам, што Сімяон Ерусалімскі і Сымон, брата Ісуса. Ён мог быць стрыечным братам Ісуса альбо сынам Язэпа ад папярэдняга шлюбу.

Праваслаўная традыцыя падае, што Хрыстос ператварыў ваду ў віно падчас вяселля Сымона. Яго назвалі фанатыкам таму, што ўбачыўшы гэты цуд, Сымон пакінуў родны дом, сваіх бацькоў і нявесту і рушыў услед за Хрыстом. Таксама лічыцца, што пасля Пяцідзесятніцы, ён для пропаведзі Евангелля накіраваўся ў Маўрытанію.

Згодна іншай традыцыі, ён адна асоба з Сіманам Ерусалімскім, які стаў другім біскупам Іерусаліма, хоць ён нарадзіўся ў Галілеі.

Зноскі
------


| Дванаццаць апосталаў |
| --- |
| 
Андрэй · 
Варфаламей · 
Іуда Іскарыёт · 
Матфей · 
Матфій · 
Пётр · 
Сымон Кананіт · 
Фадзей · 
Фама · 
Філіп · 
Якаў Алфееў · 
Якаў Зевядзееў · 
Ян
 |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Біблейская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 129724106 · ISNI: 0000 0004 4887 5068 · LCCN: no2009158140 · VIAF: 57699747 |
**Сказ** — камунікатыўна-сінтаксічная адзінка, якая складаецца са спалучэння слоў ці асобнага слова і служыць для выражэння думкі або пачуцця.

Галоўныя асаблівасці сказа — камунікатыўнасць, прэдыкатыўнасць, граматычная аформленасць, сэнсавая і ітнанацыйная закончанасць. Камунікатыўнасць заключаецца ў тым, што сказ служыць асноўным сродкам моўных зносін, прызначаны для паведамляння пра з'явы і падзеі аб'ектыўнай рэчаіснасці. Прэдыкатыўнасць выражае ацэнку рэчаіснасці, паказвае, што сцвярджаецца адмаўляецца ў сказе. Яна рэалізуецца пры дапамозе сінтаксічнай мадальнасці і сінтаксічнасці часу. якія вызначаюць адносіны таго, пра што паведамляецца, да рэчаіснасці і канкрэтнага часу (цяперашняга, мінулага, будучага) і выражаюцца дзеяслоўнымі катэгорыямі ладу, часу і асобы, а пры іх недастатковасці або адсутнасці - мадальнымі словамі, часціцамі, інтанацыяй.

Словы і спалучэнні слоў у сказе заўсёды граматычна арганізаваны сінтаксічнымі сувязямі і адносінамі ў цэласнае адзінства, якое змяшчае асобную думку, пачуццё і вызначаецца адноснай сэнсавай і інтанацыйнай закончанасцю: "Лёгкі ветрык чуць прыкметна збажыну калыша" (Янка Купала). У залежнасці ад колькасці прэдыкатыўных асноў (адна ці болей) дзеляцца на *простыя сказы* і *складаныя сказы*. Пэўным чынам арганізаваная паслядоўнасць сказаў стварае звязны тэкст, які ляжыць у аснове твораў мастацкай, публіцыстычнай і іншай літаратуры.

У залежнасці ад таго, што і дзеля чаго паведамляецца, сказы бываюць:

* *апавядальныя*: Я тут жыву. Я мушу ведаць вашу мову.
* *пытальныя*: Што ты пакінеш у спадчыну ўнукам сваім?
* *пабуджальныя*: Жыве Беларусь!

Словы-сказы — закончаная думка перадаецца адным словам: Так. Ага. Пэўна ж. Але. Не.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 431. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12071259b · GND: 4138320-5 · LCCN: sh85120063 · LNB: 000150282 · Microsoft: 2777530160 · NKC: ph965988 |

 |
Вынікі выбараў
Яўка на выбарах па выбарчых акругах
**Парламенцкія выбары ў Германіі** (17-я пасля Другой сусветнай вайны) прайшлі 27 верасня 2009 года.

Згодна з папярэднімі падлікамі, размеркаванне месцаў у Бундэстаге адбудзецца наступным чынам:

* Хрысціянска-дэмакратычны саюз і Хрысціянска-сацыяльны саюз — 239 (раней было 222)
* Сацыял-дэмакратычная партыя — 146 (раней было 222)
* Свабодная дэмакратычная партыя — 93 (раней было 61)
* «Левыя» — 76 (раней было 54)
* Партыя зялёных — 68 (раней было 51)

лідар кааліцыі ХДС/ХСС Ангела Меркель
Сацыял-дэмакраты паказалі на выбарах горшы рэзультат з 1949 года і, верагодна, апынуцца ў апазіцыі. Па меркаваннях палітолагаў, найбольш верагодным варыянтам для фарміравання кіруючай кааліцыі з'яўляецца альянс паміж ХДС/ХСС і свабоднымі дэмакратамі — так званая «чорна-жоўтая» кааліцыя.

Выдатныя рэзультаты паказалі невялікія партыі, перш за ўсё свабодныя дэмакраты, «Левыя» і зялёныя. Значная большасць так званага «пратэстнага электарату» згуртавалася вакол партыі «Левых» (Die Linke), якая папулярна пераважна на ўсходзе Германіі, у былой ГДР.

Спасылкі
--------

* Афіцыйныя вынікі выбараў  (ням.)  (англ.)
* Наша Ніва: Блок ХДС/ХСС перамог на выбарах у Германіі
* naviny.by: Выборы в Германии: нам бы ваша «скука»  (руск.)
* naviny.by: Берлин заговорит с Минском иначе?  (руск.)

| Парламенцкія выбары ў Сцяг Германіі Германіі |
| --- |
| 
1871 • 1874 • 1877 • 1878 • 1881 • 1884 • 1887 • 1890 • 1893 • 1898 • 1903 • 1907 • 1912 • 1919 • 1920 • 1924 (май) • 1924 (снежань) • 1928 • 1930 • 1932 (ліпень) • 1932 (лістапад) • 1933 (сакавік) • 1933 (лістапад) • 1936 • 1938 • 1949 • 1953 • 1957 • 1961 • 1965 • 1969 • 1972 • 1976 • 1980 • 1983 • 1987 • 1990 • 1994 • 1998 • 2002 • 2005 • 2009 • 2013 • 2017 • 2021
 |
**Сымон Малеўскі** (польск.: Szymon Malewski) (1759 — 1832, Вільня) — правазнаўца, эканаміст фізіякрат; рэктар Віленскага ўніверсітэта (1826—1832); бацька Францішка Малеўскага.

У 1781 г. паступіў у настаўніцкую семінарыю пры Галоўнай школе Вялікага Княства Літоўскага; два гады вучыўся ў кракаўскім Ягелонскім універсітэце. У 1785 г. атрымаў ступень доктара філасофіі ў Галоўнай літоўскай школе і стаў настаўнікам матэматыкі ў Вільні. З 1787 гг. — прафесар права і палітычнай эканоміі галоўнай літоўскай школы; паводле іншых звестак, пачаў выкладаць курсы права і логікі з 1793 г.

Быў прыхільнікам караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. У 1794 г. атрымаў чын надворнага саветніка. Падчас паўстання пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі быў упаўнаважаным цэнтральнай дэпутацыі Вялікага Княства Літоўскага.

У 1803—1809 гг. выкладаў у Віленскім універсітэце палітычную эканоміку. З 1816 г. прафесар эмерыт маральных і палітычных навук. У 1817—1822 гг. быў рэктарам імператарскага Віленскага ўніверсітэта. Ускосна падтрымліваў дзейнасць студэнцкага Таварыства філаматаў, у якім удзельнічаў яго сын Францішак Малеўскі.

Пахаваны ў вёсцы Тургелях, Салечніцкі раён.

Зноскі
------

1. 1 2  Szymon Malewski // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. 1 2  Szymon Malewski // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
3. ↑   Праверана 30 жніўня 2022.

Спасылкі
--------

* Malevskis, Simonas Архівавана 5 чэрвеня 2015.  (літ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0926 6534 · NUKAT: n2019025364 · VIAF: 302903841 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Белы.

**Сымон Міхайлавіч Белы** (1929, в. Мікалаеўшчына, Стаўбцоўскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка — 18 кастрычніка 2005) — беларускі пісьменнік. Заслужаны настаўнік БССР (1968).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1929 годзе ў в. Мікалаеўшчына (цяпер — Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці) ў сялянскай сям’і. Сын Міхася Казіміравіча Белага (1886—1966, вясковая мянушка — Зімок) і Юзэфы Міхайлаўны з Міцкевічаў, роднай сястры Я. Коласа. Меў братоў Міхася і Лявона.

Скончыў сярэднюю школу імя Я. Коласа (1952), Інстытут замежных моў (1956). Па рэкамендацыі Я. Коласа паехаў працаваць у г.п. Радашковічы настаўнікам англійскай мовы. Пражыў у Радашковічах амаль 50 гадоў, з іх 38 гадоў працаваў у школе. Абіраўся дэлегатам Усесаюзнага з’езда настаўнікаў. З 1982 г. — пазаштатны карэспандэнт газеты «Мінская праўда». З 2000 г. — карэспандэнт навукова-практычнага часопіса «Изобретатель». Быў карэспандэнтам «Народнай газеты», на месцы жыхарства арганізаваў карэспандэнцкі пункт, які спыніў існаванне пасля смерці заснавальніка. З 1996 г. — член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Старшыня Міжнароднага фонду Якуба Коласа, сябра Рады ЗБС «Бацькаўшчына».

Памёр 18 кастрычніка 2005 года. Пахаваны ў Радашковічах побач са сваім трохгадовым сынам Сашам.

Творчасць
---------

На пачатку 1970-х гг. пачаў пісаць нарысы, артыкулы, замалёўкі аб працаўніках сельскай гаспадаркі, вытворчай працы, ветэранах Вялікай Айчыннай вайны. Друкаваўся газетах і часопісах: «Полымя», «Маладосць», «Вожык» і інш.

Аўтар кніг «На бацькоўскай зямлі» (1993), «Нам засталася спадчына» (1999), «Родныя карані» (2001). Таксама напісаў кнігу «Коласаў радавод», амаль падрыхтаваў да выдання, але не паспеў выдаць яе пры жыцці, у кнізе шмат унікальных звестак.

Узнагароды
----------

За дасягнутыя ў педагогіцы поспехі неаднакроць узнагароджаны ганаровымі граматамі, у т.л. граматамі Вярхоўнага Савета БССР. Указам Прэзідыума ВС БССР ад 22 сакавіка 1968 г. С. Беламу было прысвоена званне Заслужанага настаўніка БССР.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Белы С. М.* На бацькоўскай зямлі: Успаміны. — Мн.: Маст. літ. 1993. — 190 с. 8 л.іл.


| ?Сымон Міхайлавіч Белы — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Міхась Казіміравіч Белы[d] |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Сымон Міхайлавіч Белы |  |  |  | Міхал Казіміравіч Міцкевіч |  | Казімір Мікалаевіч Міцкевіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Юзэфа Міхайлаўна Міцкевіч[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ганна Юр’еўна Міцкевіч |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**То́мас Ву́лнер** (англ.: Thomas Woolner, 17 снежня 1825 — 7 кастрычніка 1892 г.) — англійскі скульптар і паэт. Адзін з членаў Брацтвы прэрафаэлітаў, блізкі сябар Альфрэда Тенісана.

Копія статуі сэра Стэмфарда Рафлса, зробленай Томасам Вулнерам. Рафлс лічыцца заснавальнікам сучаснага Сінгапура.
Нарадзіўся ў Сафалку, Англія, з 1843 года выстаўляў свае працы ў Каралеўскай Акадэміі мастацтваў. У 1875 абраны ў члены Каралеўскай Акадэміі.

Томас Вулнер не падзяляў любоў прэрафаэлітаў да Сярэднявечча, але цалкам згаджаўся з прынцыпам «вернасці прыродзе», які абвясціў яшчэ Джон Роскін. У сваіх працах Вулнер з самага пачатку надаваў асаблівую ўвагу мастацкай дэталі. Набыў славу дзякуючы сваім бюстам і гравюрам. На нейкі перыяд быў вымушаны эмігрыраваць у Аўстралію, але потым вярнуўся ў Вялікабрытанію, дзе заявіў пра сябе як скульптар і гандляр творамі мастацтва. Найбольш вядомыя скульптуры — «Цывілізацыя» (англ.: Civilisation) і «Віргілія», дзе Вулнер спрабаваў адлюстраваць напружаны стан чалавека і дынаміку чалавечага пачуцця. Віргілія(англ.: Virgilia) — жонка галоўнага героя ў трагедыі Уільяма Шэкспіра «Карыялан» (англ.: Coriolanus), Шэкспір запазычаў сюжэт рукапісу Плутарха, які распавядае пра рымскага генерала Карыялана (V стагоддзе) і яго барацьбу з мяцежнікамі.

Вулнер быў таксама паэтам, які набыў у свой час пэўную вядомасць. Яго ранняя паэма — «Мая прыгожая лэдзі» (англ.: My Beautiful Lady), апублікаваная ў часопісе «Парастак» (1850) — тыповы плод прэрафаэліцкай творчасці. Пасля ён адмаўляецца ад прэрафаэлітызму ў карысць класічных формаў: «Пігмаліён» (англ.: Pygmalion), «Сілен» (англ.: Silenus) і іншыя познія вершы.

Працуючы над статуяй Пака, Вулнер правёў параўнальнае даследаванне формы вушной ракавіны чалавека і жывёл, у выніку якога ўпершыню апісаў структуру, якая пазней атрымала назву «дарвінава бугарка».

Зноскі
------

1. ↑  Darwin, 1871: Pp. 22-23.

Літаратура
----------

*Darwin Ch.* The descent of man and selection in relation to sex. Vol. 1. London: J. Murray, 1871.

Спасылкі
--------

* Спіс прац Архівавана 21 мая 2007.  (англ.)
* Кароткая біяграфія Архівавана 11 сакавіка 2007.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Project Gutenberg · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Аўстралійскі біяграфічны · Бракгаўза і Эфрона · Dictionary of National Biography · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 117617032 · ISNI: 0000 0000 8389 3350 · LCCN: n50048508 · VIAF: 64789069 · ULAN: 500085899 |
*План прастыля*
**Прастыль** (ад стар.-грэч.: πρό — наперадзе і στῦλος — калона) — тып антычнага храма.

Уяўляе сабой будынак з шэрагам калон на галоўным фасадзе. Тэрмін таксама выкарыстоўваецца для абазначэння порціка, які выступае з галоўнага фасада будынкаў.

Упершыню храмы гэтага тыпу будаваліся этрускамі і грэкамі, пазней рымляне перанялі яго для будаўніцтва сваіх храмаў. Узнік, верагодна, на ўсходніх астравах Грэцыі ў VIII стагоддзя да н.э. аднак ёсць нямала старажытных узораў на поўдні Італіі.

Гл. таксама
-----------

* Мегарон
* Амфіпрастыль
* Перыптэр
* Дыптэр

Літаратура
----------

* Простиль // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 9310005 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ларсен.

**Томас Бо Ларсен** (нар. 27 лістапада 1963, Гладсаксэ, Ховедстадэн, Данія) — дацкі акцёр тэатра і кіно. Здымаецца ў кіно з 1984 года, на яго рахунку больш за 50 акцёрскіх работ, у тым ліку ў фільмах Томаса Вінтэрберга. Адзін раз намінаваўся на прэмію Бодыль (1995), двойчы станавіўся лаўрэатам прэміі Роберт (у 1996 годзе за фільм «Найвялікшыя героі», у 1998 — за фільм «Урачыстасць»). Ларсен жанаты з актрысай Патрысіяй Шуман, жыве ў Капенгагене.

Фільмаграфія
------------

* «Паляванне» (2012)
* «Запой» (2020)

Зноскі
------

1. 1 2  Thomas Bo Larsen // danskefilm.dk — 1999. Праверана 5 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5159753'></a>
Паводле дадзеных апошняга перапісу насельніцтва Эстоніі, які прайшоў у 2011 годзе, лік людзей, якія завуць сябе мусульманамі, быў роўны 1 508 чалавек.
Аднак, паводле дадзеных розных даследаванняў і крыніц, лік мусульманаў у Эстоніі значны вышэй, ад 10 000 да 20 000 чалавек.

Гісторыя
--------

Першыя мусульмане, галоўным чынам суніты татары і шыіты азербайджанцы, эмігравалі ў Эстонію досыць даўно, з далучэннем Лівоніі і Эстоніі ў склад Расійскай імперыі у 1721 годзе. Аднак пераважную большасць цяперашніх мусульманаў і іх нашчадкаў складаюць людзі, якія прыехалі ў Эстонію ў савецкі перыяд (1940—1991). З 1860 года члены татарскай абшчыны пачалі выяўляць актыўную дзейнасць, знаходзячыся тады ў цэнтры горада Нарва. Першая мусульманская арганізацыя, «Narva Muhamedi Kogudus», была зарэгістравана ў адпаведнасці з законамі незалежнай Эстонскай Рэспублікі ў 1928 годзе, а другая — «Tallinna Muhamedi Usuuhing» — у 1939 годзе.
Дом, пабудаваны абшчынай у Нарве на сродкі, атрыманыя ў якасці ахвяраванняў, быў пераўтвораны ў мячэць. Аднак ужо ў 1940 году з прыходам савецкай улады сход быў забаронены, а будынак быў цалкам знішчаны пры баббардзіроўцы горада ў час Другой сусветнай вайны ў 1944 годзе.

На дадзены момант у Эстоніі ёсць адна дзейная мячэць.

Увосень 2008 года кіраўнік аднаго з арабскіх эміратаў Султан бін Мухамед Аль-Касімі звярнуўся да гарадскіх улад Таліна з просьбай пра вылучэнне зямельнай дзяльніцы для будавання мячэці і культурнага цэнтра для мясцовых мусульманаў.. Аднак рашэння пра будаванне мячэці ў Таліне дагэтуль няма.

Зноскі
------

1. ↑  CER | Tallinn debates building a mosque Архівавана 24 снежня 2016.
2. ↑  Muslims in Estonia Архівавана 26 лютага 2008. Muslim American Society, November 19, 2003
3. ↑  Prayer Times, Qiblah, Mosques (Masjids), Islamic Centers, Organizations and Muslim Owned Businesses worldwide
4. ↑   Контактные данные мечети
5. ↑  Арабский шейх хочет построить мечеть в Таллине | novosti.err.ee — новости(недаступная спасылка)
6. ↑  Решения о строительстве мечети в Таллинне до сих пор нет | novosti.err.ee — новости(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Islam.ee
* Overview of Islam in Estonia (на эстонскай) Архівавана 11 сакавіка 2007.
* Mis on Islam

| ⛭Краіны Еўропы: Іслам |
| --- |
| 
 · Аўстрыя · Азербайджан¹ · Албанія · Андора · Беларусь · Бельгія · Балгарыя · Боснія і Герцагавіна · Вялікабрытанія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Грузія · Данія · Ірландыя · Ісландыя · Іспанія · Італія · Казахстан² · Кіпр¹ · Латвія · Літва · Ліхтэнштэйн · Люксембург · Мальта · Малдова · Манака · Нідэрланды · Нарвегія · Польшча · Партугалія · Паўночная Македонія · Расія² · Румынія · Сан-Марына · Сербія · Славакія · Славенія · Турцыя² · Украіна · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чарнагорыя · Чэхія · Швейцарыя · Швецыя · Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| 
 · Азорскія астравы · Аландскія астравы · Гернсі · Гібралтар · Джэрсі · Востраў Мэн · Фарэрскія астравы · Шпіцберген · Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| 
 · Абхазія¹ · Косава · Нагорны Карабах · Прыднястроўе · Паўднёвая Асеція¹
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы  ² У асноўным у Азіі |
**Прастора пяцель** ў тапалагічнай прасторы *X* — прастора, якое складаецца з пяцель, г. зн. адлюстраванняў з адзінкавай акружнасці *S*1 ў *X* з кампактна-адкрытай тапалогіяй.

{\displaystyle \Omega X={\mathcal {C}}(S^{1},X).}
Такім чынам гэта спецыфічная функцыянальная прастора. У тэорыі гаматопій для апісання прасторы пяцель выкарыстоўваюць аналагічныя канструкцыі, што і для каардынатнай прасторы. З гэтага пункту гледжання натуральным здаецца ўвядзенне «аперацыі канкатэнацыі», з дапамогай якой два элемента прасторы пяцель могуць быць аб'яднаныя. З гэтай аперацыяй прастору пяцель можна разглядаць як магму ці нават як A∞-прастору. Канкатэнацыя пяцель строга не вызначана, але вызначана для больш высокіх гаматопій.

З паняццем прасторы пяцель цесна звязана так званая фундаментальная група π1(X).

Гл. таксама
-----------

* Фундаметальная група
* Тапалогія

Спасылкі
--------

* John Renze Loop Space (англ.) на старонцы Wolfram MathWorld.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 107773030 |