recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Канстытуцыя Лівана** — асноўны закон Ліванскай рэспублікі. Была прынятая падчас французскага мандату, 23 мая 1926 года. Пасля ў Канстытуцыю неаднаразова ўносіліся папраўкі — 17 кастрычніка 1927 года, 8 мая 1929 года, 9 лістапада 1943 года, 7 снежня 1943 года, 21 студзеня 1947 гады, 22 мая 1948 года, 24 красавіка 1976 года, 21 верасня 1990 года.

Прэамбула Канстытуцыі абвяшчае, што дзяржаўны лад Лівана заснаваны на прынцыпе падзелу ўлад, а асноўнай нацыянальнай задачай з’яўляецца адмена канфесійнай сістэмы, абвяшчае роўнасць грамадзян Лівана, свабоду асобы і сумлення. Частка 2 ўстанаўлівае парадак выбару дэпутатаў парламента і прэзідэнта краіны. Прэзідэнт, у адпаведнасці з артыкулам 49, абіраецца ў першым туры парламентам (Палатай дэпутатаў) большасцю ў дзве траціны галасоў шляхам тайнага галасавання. Калі ў першым туры прэзідэнт не абраны, праводзіцца другі тур, для перамогі ў якім досыць набраць простую большасць галасоў. Тэрмін паўнамоцтваў Прэзідэнта — шэсць гадоў, ён можа быць пераабраны на гэты пост толькі па сканчэнні шасці гадоў пасля заканчэння тэрміну сваіх паўнамоцтваў.

Выканаўчую ўладу, у адпаведнасці з артыкулам 65, ажыццяўляе ўрад — Савет міністраў, якому падпарадкаваны ўзброеныя сілы краіны. Для прыняцця рашэння па найважнейшых пытаннях (перагляд Канстытуцыі, абвяшчэнне надзвычайнага становішча ў дзяржаве і яго адмена, пытанні вайны і міру, агульная мабiлiзацыя, заключэнне міжнародных дагавораў, бюджэт дзяржавы, доўгатэрміновыя агульнанацыянальныя праграмы развіцця, прызначэнне служачых першай катэгорыі або аналагічнага статусу, рэарганізацыя адміністрацыйных акругаў і г. д.) патрабуецца кваліфікаваная большасць у дзве траціны складу ўрада.

| ⛭Краіны Азіі: Канстытуцыі |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |
**Канстытуцыйны акт 1982** (англ.: Constitution Act, 1982, фр.: Loi constitutionnelle de 1982) (Дадатак B Акту аб Канадзе 1982 (Злучанае каралеўства)) з’яўляецца складовай часткай Канстытуцыі Канады. Пры гэтым ён лічыцца самадастатковым. Ён мадыфікаваў некаторыя часткі *Акту аб Брытанскай Паўночнай Амерыцы 1867*, у прыватнасці, пераназваўшы яго ў Канстытуцыйны акт 1867 года. Канадская хартыя правоў і свабод ўтварае першыя трыццаць чатыры артыкулы Канстытуцыйнага акту 1982.

Акт ўступіў у сілу 17 красавіка 1982 без якой-небудзь кансультацыі з насельніцтвам краіны. Квебек ў апошнюю хвіліну нават вырашыў не ўдзельнічаць у перамовах пасля Ночы доўгіх нажоў (Квебек), так і не падпісаўшы гэты канстытуцыйны акт.

Спасылкі
--------

* Пабудаваць справядлівае таварыства: Погляд на правы і свабоды ў Канадзе Архівавана 4 мая 2007. ў Бібліятэцы і архіве Канады
* (фр.) Поўны тэкст на французскай мове Архівавана 6 лютага 2007.
**Хаэмуасет II** (\*2-я пал. XII ст. да н. э.) — старажытнаегіпецкі дзеяч XX дынастыі  (укр.) (бел. вярхоўны жрэц Птаха  (укр.) (бел. у Мемфісе ў час валадарства фараонаў Рамсеса III  (укр.) (бел. і Рамсеса IV  (укр.) (бел.. Імя перакладаецца як «той, што з’явіўся ў Фівах».

Біяграфія
---------

Паходзіў з XX дынастыі  (укр.) (бел.. Верагодна трэці сын фараона Рамсеса III. У маладосці яму была абраная кар’ера жраца. Пасля смерці Птахемхата III становіцца вярхоўным жрацом Птаха і найвялікшым начальнікам над рамеснікамі (накшталт галоўнага архітэктара дзяржавы).

На сваіх пасадах здзяйсняў святочныя цырымоніі ў часы Рамсеса III. Затым узначаліў пахавальную цырымонію над апошнім і цырымонію ўзыходжання на трон Рамсеса IV  (укр.) (бел..

Ён памёр падчас кіравання брата Рамсеса IV. Пахаваны ў грабніцы QV44  (англ.) (бел. у Даліне Царыц  (англ.) (бел.. Раскапана ў 1903—1904 гадах экспедыцыяй італьянскіх археолагаў. Мумія і саркафаг Хаэмуасета II дагэтуль знаходзяцца ў егіпецкім музеі ў Турыне.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Friedrich Abitz: Ramses III. in den Gräbern seiner Söhne. In: Orbis Biblicus et Orientalis 72. Universitätsverlag, Freiburg 1986, ISBN 3-525-53701-8.
* Charles Maystre, Les Grands prêtres de Ptah de Memphis, Freiburg, Orbis biblicus et orientalis — Universitätsverlag, 1992
* Alberto Siliotti: Guide to the Valley of the Kings. Barnes and Noble (1997). ISBN 88-8095-496-2
* Aidan Dodson & Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, Thames & Hudson (2004) ISBN 0-500-05128-3, p.192


| ?Хаэмуасет II — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Сетнахт[d] |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  | Рамзес III[d] |  |  |  | Рамсес II |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Khaemwaset |  |  |  |  | Tiy-Merenese[d] |  | Merneptah[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Iset Ta-Hemdjert[d] |  |  |  |  | Isetnofret[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 123625866 · VIAF: 5845372 |
**Эльбасан** (алб. *Elbasan*) — горад у Албаніі, размешчаны на беразе ракі Шкумбіні, за 54 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы Албаніі Тыраны. Насельніцтва — каля 100 тысяч жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай вобласці і акругі.

Гісторыя
--------

Да пачатку Другой сусветнай вайны Эльбасан выглядаў тыповым асманскім горадам у Албаніі, з сумессю ўсходніх і сярэдневяковых будынкаў, вузкімі брукаванымі вуліцамі і вялікім базарам. У горадзе жыло таксама хрысціяне. У той час горад меў насельніцтва каля 15 000 жыхароў.

Эльбасан быў пад кантролем розных краін і народаў: сербаў, македонцаў, балгараў, аўстрыйцаў і італьянцаў. Горад робіцца цэнтрам ісламу ў Албаніі пасля турэцкай акупацыі.

Архітэктура і славутасці
------------------------

У Эльбасане размешчана крэпасць XV стагоддзя, у якой створаны музей. Таксама ў горадзе ёсць турэцкія лазні XVI стагоддзя, праваслаўная царква Святой Марыі і Музей партызанскай вайны.

Традыцыйная вуліца ў Эльбасане

Гарады-пабрацімы
----------------

* Дунауйвараш, Венгрыя
* Косаўска-Мітравіца, Рэспубліка Косава
* Льеж, Бельгія (14 мая 2014)
* Нові-Лігурэ[d], Італія
* Трэвіза, Італія
* Турку, Фінляндыя

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эльбасан
* Сайт адміністрацыі горада Эльбасан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4234621-6 · LCCN: no90013802 · NKC: ge1118901 · SUDOC: 167716026 · VIAF: 136319943 |

1. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маскоў.
**Раміль Равільевіч Маскоў** (23 лютага 1945, г. Янгі-Юль, Узбекская ССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Фрунзенскі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Фрунзэ, з 1974 года — кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце, з 1981 г. — мастак-архітэктар Мінскага мастацка-вытворчага камбіната.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.

Творчаць
--------

Асноўныя працы: будынкі культурна-бытавога прызначэння ў Кыргызстане (1973—1975), Рэспубліканскае ўпраўленне пажарнай аховы па вул. Рэвалюцыйнай у Мінску, Дом творчасці Беларускага тэатральнага таварыства ў Астрашыцкім Гарадку (1976-80), інтэр’еры гасцініцы ў Барысаве, рэстарана «Папараць-кветка» ў Маладзечне (1981—1984).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Москов Ромиль Ровильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Афанасьева.
**Эльвіра Акімаўна Афанасьева** (нар. 16 ліпеня 1939, Віцебск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1962 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1962 года — старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у майстэрні генплана Мінскпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывае ў г. Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты планіроўкі зон адпачынку на Заслаўскім вадасховішчы (1966, 1983), Вясёлка (1981), ПДП жылых раёнаў Серабранка (1966), лесапаркавага пояса (1979), цэнтра Мінска (1973, 1983), Лошыцкай водна-зялёнай сістэмы (1982), праекты забудовы мікрараёнаў Сярова-2 (1976), па прасп. Машэрава, вул. Мельнікайтэ (1977), генпланы Мінска і праекты планіроўкі прыгараднай зоны (1965, 1982), комплексная схема аховы прыроды Мінска і прылеглай тэрыторыі (1985), развіцця спартыўных збудаванняў (1988), ПДП паўднёвай часткі водна-зялёнага дыяметра Мінска (1986).

Узнагароды
----------

1-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за праект забудовы Мінска (1968, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Афанасьева Эльвира Акимовна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Голуб.
**Іван Антонавіч Голуб** (нар. 30 кастрычніка 1950, в. Пад’ясенка, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне льнаводства і раслінаводства. Доктар сельскагаспадарчых навук (1998), прафесар (2010). Акадэмік НАН Беларусі (2017, член-карэспандэнт з 2009).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1974), Беларускі навукова-даследчы інстытут земляробства і кармоў (аспірантура, 1989).

Працаваў у калгас «Чырвоны факел» Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці і калгас імя В. І. Чапаева Аршанскага раёна Віцебскай вобласці (з 1974, галоўны аграном); калгас «Чырвоны Кастрычнік» Аршанскага раёна Віцебскай вобласці (1978—1984, старшыня); Эксперыментальная база «Вусце» Аршанскага раёна Віцебскай вобласці і НВА «Колас» (1984—1998, дырэктар, намеснік генеральнага дырэктара НВА «Колас»); Аршанскі раённы выканаўчы камітэт (1998—1999, старшыня); Беларускі камерцыйны інстытут кіравання, Аршанскі філіял (1999—2001, прарэктар па навуковай рабоце); Інстытут ільну НАН Беларусі (з 2001, дырэктар).

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь» (1996), медаль «За працоўную доблесць», ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1988) і інш.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: пытанні селекцыі сартоў і распрацоўкі тэхналогій вырошчвання і перапрацоўкі льну-даўгунцу і льну маслічнага.

### Бібліяграфія

* Научные основы формирования высокой урожайности озимых зерновых культур : автореферат диссертации … доктора сельскохозяйственных наук : 06.01.09 / Голуб Иван Антонович. — Москва, 1998.
* Азімае жыта / І. А. Голуб. ― Мінск, 1995.

Зноскі
------

1. ↑  Лён, 2009, с. 35
2. ↑  Персональная страница И. А. Голуба

Літаратура
----------

* Лён (руск.) / сост. Л. В. Ловчая; под общ. ред. И. А. Голуба; худож. В. В. Котович. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 168 с.: ил..
* Голуб Иван Антонович // Национальная академия наук Беларуси : персональный состав, 1928—2018. — Минск, 2018. — С. 82—83.
* Иван Антонович Голуб : (к 60-летию со дня рождения) / В. П. Самсонов // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук. ― 2011. ― № 1. ― С. 123―124.

Спасылкі
--------

* Іван Антонавіч Голуб у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-200231 |
**Тэставанне стабільнасці** або **тэставанне надзейнасці** (англ. — Stability/Reliability Testing) — адзін з відаў аўтаматызаванага тэставання ПЗ, мэтай каторага з’яўляецца праверка працаздольнасці праграмы (англ. application) пры працяглым тэставанні з чаканым узроўнем нагрузкі.
Перад тым як падвяргаць ПЗ экстрэмальным нагрузкам варта правесці праверку стабільнасці ў меркаваных умовах працы, гэта значыць пагрузіць прадукт у поўную рабочую атмасферу. Пры тэставанні, працягласць яго правядзення не мае першараднага значэння, асноўная задача — назіраючы за выкарыстаннем рэсурсаў, выявіць ўцечкі памяці і прасачыць каб хуткасць апрацоўкі дадзеных і / або час водгуку прылады ў пачатку тэста і з цягам часу не памяншалася. У адваротным выпадку верагодныя збоі ў працы прадукту і перазагрузкі сістэмы.
Часта ў «хатніх» умовах тэставанне стабільнасці сумяшчаюць са стрэс-тэставаннем, то ёсць правяраюць не толькі стабільнасць, але і здольнасць прылады пераносіць жорсткія ўмовы і моцныя нагрузкі працяглы час.
**Канстытуцыя Аўстраліі** (англ.: Constitution of Australia) — асноўны закон Аўстраліі, паводле якога ўрад Саюза ажыццяўляе кіраванне дзяржавай. Канстытуцыя Аўстраліі складаецца з некалькі дакументаў. Найбольш важным з'яўляецца *Канстытуцыя Аўстралійскага Саюза*. Канстытуцыя была ўхвалена на рэферэндумах, якія прайшлі ў краіне ў 1898—1900 жыхарамі аўстралійскіх калоній, і замацавана Канстытуцыйным Актам Аўстралійскага Саюза 1990 года, які з'яўляўся афіцыйным Актам Парламента Вялікабрытаніі.

Каралеўскае адабрэнне было падпісана каралевай Вікторыяй 9 ліпеня 1900 года, пасля чаго канстытуцыя набыла сілу закона. На тэрыторыі Аўстраліі канстытуцыя набыла сілу з 1 студзеня 1901 года. Нягледзячы на тое, што першапачаткова канстытуцыя замацоўвала шырокія правы за Парламентам Вялікабрытаніі, у наш час Аўстралія з'яўляецца незалежнай дзяржавай і парламент Вялікабрытаніі не мае права змяніць Канстытуцыю. Змены могуць быць зроблены толькі пасля рэферэндума, праведзенага на тэрыторыі Аўстраліі. Пісьмовы патэнт, які выдаецца каронай на зацвярджэнне Аўстралійскіх міністраў, таксама з'яўляецца часткай Канстытуцыі.

Акрамя таго, некаторыя дадатковыя акты і дакументы маюць канстытуцыйнае значэнне на тэрыторыі Аўстраліі. Сярод гэтых дакументаў — Вестмінстэрскі статут 1931, у яго рэдакцыі прынятай на тэрыторыях усіх краін Садружнасці, вядомай як Вестмінстэрскі статут у рэдакцыі 1942 года, а таксама Аўстралійскі Акт 1986 года, які быў ухвалены Парламентамі ўсіх Аўстралійскіх штатаў, аўстралійскім федэральным парламентам і Парламентам Вялікабрытаніі. Усе гэтыя акты, аб'яднаныя разам, працуюць галоўным чынам для забеспячэння незалежнасці Аўстраліі і абмежаванні ўплыву на яе жыццё і палітыку з боку палітычных інстытутаў Вялікабрытаніі. Нягледзячы на тое, што Елізавета II з'яўляецца адначасова каралевай Вялікабрытаніі і Аўстраліі, яе ўлада і ўплыў ажыццяўляецца зусім па-рознаму на тэрыторыі дзвюх краін.

Спасылкі
--------

Канстытуцыя Аўстраліі 1900, рэдакцыя 1988, рус(недаступная спасылка)

В.А. ВІНАГРАДАЎ Асновы канстытуцыйнага ладу Аўстраліі(недаступная спасылка)

| ⛭Аўстралія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Аўстралія»**
 |
Фрыуль у складзе Лангабардскага каралеўства
**Герцагства Фрыульскае** — адно з самых вялікіх лангабардскіх герцагстваў, якое адыгрывала ролю буфера паміж Італіяй і славянамі. Разам з герцагствамі Спалета, Беневента і Трэнт, Фрыульскае герцагства часта імкнулася здабыць незалежнасць ад караля лангабардаў, таксама вяло барацьбу з франкамі на поўначы і славянамі на ўсходзе.

Гісторыя
--------

Правінцыя Фрыуль была першай правінцыяй у Італіі, якую заваявалі лангабарды пад кіраўніцтвам Альбаіна ў 568 годзе. Стаўшы каралём лангабардскага каралеўства, Альбаін даручыў кіраванне рэгіёнам свайму пляменніку Гізульфу І.

Нягледзячы на вельмі жорсткае заваяванне і знішчэнне часткі мясцовага насельніцтва, асноўную масу заваяванага насельніцтва Фрыуля працягвалі складаць народныя масы гала-раманскага паходжання, адхіленыя ад удзелу ў палітычным жыцці краіны, якой зараз кіравалі прадстаўнікі германскай знаці. Маланаселеныя перадгор'і на ўсходзе герцагства ў VIII стагоддзі масава каланізавалі славяне-харутане, якія ўвесь час канфліктавалі з лангабардамі.

На поўначы і ўсходзе герцагства размяшчаліся Карнійскія і Юлійскія Альпы, якія служылі абаронай ад нападу. На поўдні герцагства межавала з Равенскім экзархатам і першапачаткова не мела выхаду да мора. З гэтага боку часта нападалі харваты, авары, а пазней венгры. Заходняя мяжа герцагства спачатку не была вызначана, пакуль далейшыя заваяванні не прывялі да ўтварэння герцагства Чэнеда. Галоўным горадам правінцыі была Аквілея, аднак лангабардскія герцагі зрабілі сталіцай размешчаны на поўнач горад Фрыуль (лац.: Forum Julii), адкуль і назва герцагства.

Паміж 613 і 738 гадамі фрыульскія герцагі-лангабарды з пераменным поспехам ваявалі з князямі з суседняй славянскай Карантаніі за кантроль над Усходнімі Альпамі. Адносіны паміж дзвюма дзяржавамі працягвалі заставацца складанымі аж да падзення Карантаніі ў 820 годзе, нават нягледзячы на тое, што абедзве краіны аб'ядноўвала барацьба супраць адзінага непрыяцеля на ўсходзе — Аварскага каганата, які спыніў сваё існаванне ў 803 годзе.

Пасля аблогі Павіі ў 774 годзе Карл Вялікі заваяваў герцагства, пакінуўшы яго герцагам Храдгаўда. Пасля гібелі апошняга ў 776 годзе імператары прызначалі новымі герцагамі франкаў. У 827 годзе герцагства было падзелена на некалькі марак, якія ў 846 годзе былі аб'яднаны ў маркграфства Фрыульскае.

Гл. таксама
-----------

* Фрыульская марка
* Спіс герцагаў і маркграфаў Фрыуля
* Фрыўлі

Зноскі
------

1. ↑  Апошнія войны з Фрыулем. Сяргей Аляксееў. Славянская Еўропа V—VIII стагоддзяў. Гісторыя старажытнай Еўразіі
2. ↑  Храналогія славян і сумежных з імі народаў — старонка 3 Архівавана 16 кастрычніка 2013.

Літаратура
----------

* *Павел Диакон.* История лангобардов = Historia Langobardorum (руск.). — М.: Азбука-классика, 2008. — 320 с. — 5 000 экз. — ISBN 978-5-91181-861-6.

Спасылкі
--------

* Foundation for Medieval Genealogy(недаступная спасылка) (англ.)
**Абандон** (франц. *Abandon* — адмова) — дабравольная адмова ад права або ад уласнасці.

У страхаванні — права страхавальніка заявіць аб адмове ад сваіх правоў на застрахаваную маёмасць на карысць страхоўшчыка (як правіла, у выпадку прападання маёмасці або немэтазгоднасці аднаўлення ці рэмонту карабля). Заява аб абандоне павінна быць зробленая загадзя, яна можа быць зробленая ў аднабаковым парадку, быць умоўнай і не патрабуе пацвярджэння страхоўшчыка.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
Дыярама «Абарона Буйніцкага поля» у Магілёўскім абласным краязнаўчым музеі
**Абарона** — від ваенных (баявых) дзеянняў, заснаваны на ахоўных дзеяннях узброеных сіл (войскаў, сіл). Ужываецца з мэтай сарваць ці спыніць наступ праціўніка, утрымаць важныя зоны, раёны, межы і аб'екты, скаваць перавышаючыя сілы непрыяцеля, стварыць умовы для пераходу ў наступ і г.д. Таксама сістэма палітычных, эканамічных, ваенных, сацыяльных, прававых і іншых мер па падрыхтоўцы да ўзброенай абароны дзяржавы, цэласнасці і недатыкальнасці яго тэрыторыі.

Складаецца ў паражэнні праціўніка агнявымі (у ядзернай вайне і ядзернымі) ударамі, адлюстраванні яго агнявых і ядзерных удараў, наступальных дзеянняў, якія прадпрымаюцца на зямлі, у паветры і на моры, процідзеянні спробам праціўніка захапіць абаронныя рубяжы, раёны, аб'екты, разгроме яго груповак войскаў (сіл).

Абарона можа мець стратэгічнае, аператыўнае і тактычнае значэнне. Абарона арганізуецца загадзя або ў выніку пераходу войскаў (сіл) праціўніка ў наступ. Звычайна, нароўні з адлюстраваннем удараў праціўніка абарона ўключае і элементы наступальных дзеянняў (нанясенне сустрэчных і папераджальных агнявых удараў, правядзенне контрудараў і контратак, паражэнне атакуючага праціўніка ў раёнах яго базіравання, разгортвання і на зыходных межах), удзельная вага якіх характарызуе ўзровень яе актыўнасці.

Гісторыя
--------

Аблога Арлеана. Мініяцюра з «*Вігілій на смерць караля Карла VII*», канец XV стагоддзя.
У Старажытным свеце і ў Сярэднявеччы для абароны выкарыстоўвалі ўмацаваныя гарады, крэпасці, замкі. З аснашчэннем армій (з XIV—XV стст.) агнястрэльнай зброяй пачалося будаўніцтва палявых абарончых умацаванняў, галоўным чынам, земляных, якія выкарыстоўваліся для вядзення агню па праціўніку і ўкрыцця ад яго ядраў і куль. З'яўленне ў сярэдзіне XIX стагоддзя наразной зброі, якая мела большую хуткастрэльнасць і далёкасць стральбы, выклікала неабходнасць удасканалення спосабаў абароны. Для павышэння яе ўстойлівасці баявыя парадкі войскаў (сіл) сталі эшаланіраваць у глыбіню.

Элементы сухапутнай абароны
---------------------------

У залежнасці ад умоў элементы сухапутнай абароны ўключаюць:

* абарончы рубеж
	+ перадполле ці перадавая паласа абароны;
	+ пазіцыя баявой аховы;
	+ галоўная паласа абароны.

Разнавіднасці абароны
---------------------

* агульнавайсковая
* проціпаветраная абарона
* проціракетная абарона
* процікасмічная абарона
* процітанкавая абарона
* проціартылерыйская
* процілодачная
* іншыя віды (гл. напр. Стратэгічная абаронная ініцыятыва)

Гл. таксама
-----------

* Абаронная вытворчасць
* Міністэрства абароны
* Грамадзянская абарона

Зноскі
------

1. ↑  Сайт Мілітэра «Ваенная Літаратура» Першакрыніцы

Літаратура
----------

* Линия адаптивной радиосвязи — Объектовая противовоздушная оборона / [под общ. ред. Н. В. Огаркова]. — М.: Военное издательство Министерства обороны СССР, 1978. — 686 с. — (Советская военная энциклопедия).;

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Ваенная Сыціна · Britannica (онлайн) |
Мячэць ва Усходняй Яве
**Абанга́н** (яв.: Abangan) — яванскія мусульмане, якія спавядаюць сінкрэтычную форму іслама. 

У навуковую практыку тэрмін **абанган** увёў амерыканскі антраполаг Кліфард Гірц у выніку вывучэння вераванняў на Яве. Ён супрацьпастаўляў абанган *сантры* (яв.: Santri, літаральна «вучням») — больш артадаксальным прыхільнікам суніцкага іслама і *прыяі* (яв.: Priyayi «багатым нашчадкам») — вернікам, схільным да містыцызму. Тэрмін быў запазычаны ў саміх яванцаў. Відавочна, паходзіць з арабскай мовы і значыць паслядоўніка. 

Згодна К. Гірцу, абанган захоўвалі абшчынныя вераванні і святы, у той час як *сантры* больш цікавіліся мусульманскай дактрынай, а *прыяі* вылучалі сябе як вышэйшы свет грамадства з асаблівым этыкетам. У больш шырокім сэнсе абанган — мусульмане, якія не прытрымліваюцца шарыяту, а практыкуюць мясцовую версію адата, прававых і рэлігійных узаемаадносін, што ўзніклі да распаўсюджання іслама на аснове анімізму, індуізму і будызму. К. Гірц атаесамляў абанган з сельскай і гарадской традыцыйнай абшчынай, *сантры* — з гандлярамі і заможнымі гараджанамі, *прыяі* — з арыстакратыяй. 

У нашы дні тэрмін выкарыстоўваецца ў Паўднёва-Усходняй Азіі адносна мусульман, што захоўваюць сінкрэтычныя вераванні, не прытрымліваюцца жорсткіх рэлігійных канонаў.

Спасылкі
--------

* Muhamad Ali, Categorizing Muslims in Postcolonial Indonesia

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Парызі.

**Джавані Парызі** (італ.: Giovanni Parisi; 2 снежня 1967 — 25 сакавіка 2009) — італьянскі баксёр, алімпійскі чэмпіён 1988 года.

На Алімпіядзе ў Сеуле Джавані Парызі выйграў тытул у вагавой катэгорыі да 57 кг. У двух паядынках ён перамог аднагалосным рашэннем суддзяў (5:0), а тры (у тым ліку паўфінал і фінал) завяршыў датэрмінова.

У 1989 годзе перайшоў у прафесійны бокс. У 1990-х гадах быў чэмпіёнам WBO ў двух розных вагавых катэгорыях. Апошні бой правёў 8 кастрычніка 2006 года, дзе прайграў Фрэдэрыку Клозэ. 

25 сакавіка 2009 года Джавані Парызі загінуў у аўтакатастрофе ля Вагеры (Ламбардыя) у лабавым сутыкненні яго аўтамабіля з грузавіком.

Зноскі
------

1. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | BoxRec · Olympedia · Алімпійскі камітэт Італіі |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2011015586 · VIAF: 168115761 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касовіч.
**Ігнацій Андрэевіч Касовіч** (1808, Віцебская губерня — 15 кастрычніка 1878) — філолаг, прафесар Варшаўскага універсітэта.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і свяшчэнніка. Вучыўся ў Галоўнай духоўнай семінарыі Віленскага ўніверсітэта, атрымаў ступень магістра багаслоўя. У 1830—1832 прыкамандзіраваны да Пецярбургскага ўніверсітэта для ўдасканалення ў лацінскай і грэчаскай мовах. 3 1833 прафесар грэчаскай мовы і царкоўнага красамоўства ў Грэка-лацінскай семінарыі ў Жыровічах. 3 1835 выкладчык у Кромскай, Смаленскай, Маскоўскай гімназіях. 3 1849 інспектар у Разанскай, потым ва Уладзімірскай гімназіях. У 1860—1862 выкладчык у 6-й Пецярбургскай гімназіі, потым у 4-й (Ларынскай) гімназіі. У 1870 за дысертацыйную працу «Лірычная паэзія Гарацыя» атрымаў у Кіеўскім універсітэце ступень доктара рымскай славеснасці і прызначаны штатным дацэнтам грэчаскай славеснасці Варшаўскага універсітэта. 3 1872 ардынарны прафесар.

Апроч дысертацыі выдаў «Разважанні аб важнасці грэчаскай мовы», «Грэчаскі дзеяслоў у сваім развіцці» і інш. Шырока вядомы быў, складзены ў суаўтарстве з К. А. Касовічам, «Грэчаска-рускі слоўнік» (т. 1-2, 1847), які Акадэмія навук адзначыла Дзямідаўскай прэміяй.

Сям'я
-----

Яго брат — санскрытолаг Каэтан Касовіч (1814—1883). Яго сын, Леў Ігнацьевіч, быў генерал-маёрам і начальнікам Кіеўскага ваеннага вучылішча, у руска-японскую вайну камандаваў 3-й Сібірскай пяхотнай дывізіяй.

Зноскі
------

1. ↑  Ignacy Kossowicz // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. ↑  Ignacy Kossowicz // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>

Літаратура
----------

* Календарыюм // «Czasopis» № 10/2003.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0968 7507 · LCCN: no2012053343 · NUKAT: n2013203182 · VIAF: 303383621 |
**«Давід Сасунцы»**, таксама **«Давід Сасунскі»** (арм.: Սասունցի Դավիթ) — сярэднявечны армянскі эпас, які апавядае пра барацьбу волатаў з Сасуна (вобласць у гістарычнай Арменіі, цяпер у Турцыі) супраць арабскіх захопнікаў. Склаўся ў VII—X (не пазней XIII) стагоддзяў. Эпас складаецца з чатырох адгалінаванняў: Санасар і Багдасар, Мгер Старэйшы, Давід, Мгер Малодшы.

Упершыню эпас быў запісаны ў 1873 годзе вядомым даследчыкам народнай славеснасці Гарагін Срвантдзцянцам з вуснаў селяніна, якога звалі Крпо, які жыў у вёсцы Арніст. У цяперашні час існуе акадэмічнае выданне пяцідзесяці варыянтаў эпасу, запісаных ў розных раёнах Арменіі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
Венская медыка-хірургічная акадэмія ці «музей Жазефінум»
*Гл. таксама*
**Венская медыка-хірургічная акадэмія** (лац.: Academia caesarea medico chirurgica Iosephina, Iosephsacademie; ням.: medizinisch-chirurgische Josephs-Academie) — навучальная ўстанова ў Вене, заснаваная ў 1785 годзе імператарам Іосіфам II для навучання ваенных урачоў. 

Акадэмія захоўвае знакаміты збор васковых анатамічных прэпаратаў, зробленых у Фларэнцыі пад кіраўніцтвам Фантана і Масканьі..

У 1788 годзе акадэмія выдала том цыдулак пад загалоўкам «Acta acad. caesar. reg. Iosephinae, Vindobonae» і ў 1836 годзе — «Acta medico-clinica».

Гл. таксама
-----------

* Венскі медыцынскі ўніверсітэт

Зноскі
------

1. 1 2  Энциклопедический словарь

Літаратура
----------

* Академiя медико-хирургическая императора Iосифа // Энциклопедический словарь, составленный русскими учеными и литераторами. — СПб. 1861.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Венская медыка-хірургічная акадэмія
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпеза.

**Ігнацій Іванавіч Карпеза** (нар. 25 лістапада 1898, в. Кульгаёўка, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць — 27 верасня 1987, Кіеў) — ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1946).

Біяграфія
---------

У арміі з 1915 года, у Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнік грамадзянскай вайны. Скончыў ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1936). З 1936 года памочнік камандзіра, камандзір дывізіі, начальнік ваеннага вучылішча, камандзір корпуса.

На фронце з чэрвеня 1941 года. Камандуючы 15-га механізаванага корпуса, удзельнічаў у танкавай бітве пад Дубна, пад Луцкам і Роўна.

Пасля вайны намеснік камандуючага Кіеўскай ваеннай акругі.

У 1959 годзе звольніўся ў запас. Жыў у Кіеве.

Узнагароды
----------

За баявыя заслугі генерал-лейтэнант І. І. Карпеза ўзнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, 4 ордэнамі Чырвонага Сцяга і медалямі.

Літаратура
----------

* Васілега, Г. Генерал з Кульгаёўкі / Г. Васілега // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна / рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1995. — С. 266—267.
* Карпеза Ігнацій Іванавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1997. — Т. 4 : Кадэты-Ляшчэня. — С. 125.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мёлер.

**Дагмар Мёлер** (швед. Dagmar Henriette Möller; 19 снежня 1866 — 13 студзеня 1956) — шведская оперная спявачка (сапрана) і выкладчык спеваў.

Біяграфія
---------

Дагмар Мёлер нарадзілася ў Осла. Яе бацькамі былі нямецкі кнігавыдавец і кнігагандляр Ёган Генрых Босэ і Ганнэ-Марыя Леман. Вядомыя нарвежскія актрысы Харыет Босэ і Альма Фальстрэм былі ёй роднымі сёстрамі, а сацыёлаг і эканаміст Эвальд Босэ — братам.

У 1882—1887 гг. Дагмар вучылася ў Каралеўскай музычнай акадэмічнай кансерваторыі ў Стакгольме, а таксама ў Парыжы ў Дэзірэ Арто. Яе дэбют у Каралеўскай оперы адбыўся ў 1887 годзе, i да 1894 года яна працавала ў Каралеўскім драматычным тэатры. Вялікі поспех Дагмар мела, выконваючы камедыйныя ролі ў тэатры Стакгольма і ў 1892—1893 гг. Осла ў 1891—1892 гг. Яна ўнесла вялікі ўклад у папулярызацыю скандынаўскіх песень і песень, напісаных Эдвардам Грыгам, які прысвяціў ёй музычны цыкл Haugtussa, апублікаваны ў 1898 годзе. У яе рэпертуары таксама былі песні аўтарства Эміля Шэгрэна, Вільгельма Стэнхамара, Вільгельма Петэрсан-Бергера, Агаты Бакер-Грэндаль. Свае песні яна выконвала не толькі ў Швецыі, але і ў Даніі, Германіі і Францыі.

Акрамя працы ў тэатры Дагмар таксама выкладала спевы: у 1900—1926 гг. у стакгольмскай кансерваторыі і ў 1903—1913 гг. у Operahögskolan i Stockholm.

У 1903 г. Дагмар была выбрана ў Шведскую каралеўскую музычную акадэмію, а ў 1911 г. яе ўзнагародзілі Медалём Літаратуры і мастацтваў.

Дагмар была замужам двойчы: у 1888—1895 гг. за музыкам Адольфам Тэадорам Стэркю і з 1896 г. за архітэктарам Карлам Мёлерам. Памерла ў 1856 годзе ў Кунгсхольмене.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3 4  18661219-050 Möller f. Bosse, Dagmar Henrietta // Swedish death index Праверана 19 снежня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
3. 1 2  Musikverkets auktoritetsdatabas — 2017. Праверана 6 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q42160060'></a>
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 5060 7194 · LCCN: no2020100970 · LIBRIS: 359465 · VIAF: 12288867 |
Hyundai Pony
**Hyundai Pony** — першая самастойная мадэль Hyundai. З’яўляўся першай уласнай канструкцыяй гэтай фірмы, да гэтага кампанія займалася зборкай аўтамабіляў Ford. Трэцяе, а таксама чацвёртае, прадавалася ў некаторых краінах, напрыклад у ЗША, пад іншай назвай – Hyundai Excel.

Першы Pony выпусцілі ў 1974 годзе пры супрацоўніцтве з Mitsubishi Motors. Аўтамабіль быў арыентаваны на сярэдні клас грамадства і вельмі хутка заваяваў поспех на ўнутраным рынку Карэі. Праз год пачынаецца экспарт Pony, вялікія партыі сышлі на Сярэдні Ўсход, у Паўднёвую Амерыку і Афрыку.

У 1985 годзе з’явілася другое пакаленне Pony, цяпер ужо кампактных і пярэднепрывадных аўтамабіляў, і уяўляла сабой копію Mitsubishi Colt / Lancer.

Другое пакаленне Pony выпускалася ў выглядзе трох ці пяцідзвернага хэтчбэкаў, а таксама як чатырохдзверны седан і абсталёўвалася трыма рознымі рухавікамі: 1,3 літра (59 к.с.) і двума агрэгатамі аб'ёмам 1,5 л рознай магутнасці — 72 і 84 к.с. Рухавікі размешчаны папярочна і агрэгатуюцца з 4-ступеністай механічнай СП, 5-ступеністая — толькі па замове. Гідраўзмацняльнік рулявога кіравання таксама ўсталёўвалі толькі па замове і то не для ўсіх рынкаў.

Аўтамабіль выпускаўся па 1994 год, пасля чаго на змену Pony прыйшоў Hyundai Accent.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Hyundai Pony
Міжнародны Венскі Цэнтр
**Венскі міжнародны цэнтр** ці проста **«Горад ААН»** (*Vienna International Centre*, *VIC*; *UNO-City*) — комплекс будынкаў, дзе размешчаныя шматлікія арганізацыі ААН у Вене. З'яўляецца трэцяй рэзідэнцыяй ААН ў свеце, пасля Нью-Ёрка і Жэневы.

Комплекс будынкаў быў спраектаваны архітэктарам Ёханам Штаберам (*Johann Staber*) і пабудаваны ў 1973-1979 гадах. Міжнародны цэнтр размешчаны ў Донаўштадце, на левым беразе Дуная.Ідэя яго стварэння была прапанаваная прэм'ер-міністрам Бруна Крайскім.

Комплекс складаецца з шасці вежаў у форме літары Y, якія атачаюць цэнтральны канферэнц-будынак. Агульная плошча складае 230 000 м², а самая высокая вежа налічвае 28 паверхаў (120 м). Тут працуюць каля 5000 чалавек.

Арганізацыі
-----------

* Міжнароднае агенцтва па атамнай энергіі (МАГАТЭ)
* Камісія ААН па праве міжнароднага гандлю (ЮНСІТРАЛ)
* Арганізацыя Аб'яднаных Нацый па прамысловым развіцці (ЮНІДО)
* Упраўленне ААН па наркотыках і злачыннасці (УНЗ ААН)
* Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў (УВКБ)
* Агенцтва ААН па пытаннях касмічнай прасторы (United Nations Office for Outer Space Affairs)
* Арганізацыя Дагавора аб усёабдымнай забароне ядзерных выпрабаванняў (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO))

Зноскі
------

1. ↑  Афіцыйная назва выкарыстоўвае брытанскі варыянт слова (*centre*), прытрымліваючыся пагадненняў ААН

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Венскі міжнародны цэнтр на Вікісховішчы |

* United Nations Office at Vienna  (англ.)  (фр.)
Гэты артыкул пра музычны часопіс; пра гурт гл.: The Rolling Stones.

**«Rolling Stone»** (з англ. — «перакаці-поле»; літаральна: камень, які коціцца; вымаўляецца як *«Ролінг стоўн»*) — амерыканскі часопіс, прысвечаны музыцы і поп-культуры. Быў заснаваны ў Сан-Францыска ў 1967 годзе Янам Уэнерам  (англ.) (бел. (які дагэтуль застаецца рэдактарам і выдаўцом) і музычным крытыкам Ральфам Глісанам  (англ.) (бел.. Выходзіць два разы ў месяц. Тыраж — каля паўтара мільёнаў экзэмпляраў.

У 2002 годзе на падставе маштабнага апытання найбольш аўтарытэтных музыкантаў і крытыкаў быў апублікаваны спіс 500 найлепшых альбомаў усіх часоў па версіі Rolling Stone, а ў 2004 — спіс 500 найлепшых песень усіх часоў па версіі Rolling Stone.

Вокладкі
--------

На вокладках часопіса шмат разоў з’яўляліся такія музыканты і гурты, як The Beatles (30 разоў), Джон Ленан (у тым ліку на вокладцы самага першага нумару), Пол Макартні, Джым Морысан, Джымі Хендрыкс, Эрык Клептан, Кайлі Міноўг і інш.

Зноскі
------

1. ↑  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0035-791X<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>

Спасылкі
--------

* Часопіс на англійскай
* Часопіс на рускай

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Metacritic |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4241303-5 · NKC: unn2006375208 · VIAF: 206065642, 258725743 |
**«Rocznik Lubelski»** (бел.: «Люблінскі штогоднік») — польскі навуковы часопіс, гістарычны штогоднік, у якім публікуюцца навуковыя артыкулы, рэцэнзіі, матэрыялы па гісторыі Люблінскага рэгіёну. Выходзіць з 1958 года ў Любліне. Выдавец — Польскае гістарычнае таварыства, філіял у Любліне. Галоўны рэдактар (з 2020 года) прафесар Люблінскага універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры доктар Лешак Вежбіцкі (dr hab. Leszek Wierzbicki).

Змест
-----

Выданне адрасавана перш за ўсё аматарам рэгіянальнай гісторыі, акадэмікам, а таксама настаўнікам і аматарам гісторыі Любліншчыны і зямель былых польскіх паўднёва-ўсходніх межаў і цяперашняй Заходняй Украіны. Ён аб'ядноўвае людзей, зацікаўленых у развіцці ведаў аб малой радзіме і яе мінулым, і ў навуковым трансгранічным супрацоўніцтве ў галіне гісторыі. Выкарыстоўваючы дасягненні сучаснай навукі і вопыт прафесіяналаў, аўтары і рэдактары імкнуцца культываваць традыцыю, перадаючы чытачу веды ў навукова-папулярызатарскім стылі. На старонках часопіса публікуюцца артыкулы пра падзеі, працэсы, населеныя пункты і героі мінулага Любліншчыны.

Зноскі
------

1. ↑  Redakcja (польск.).  Rocznik Lubelski (26 ліпеня 2021). Праверана 10 снежня 2021.
2. ↑  Rocznik Lubelski (польск.).  Rocznik Lubelski (26 ліпеня 2021). Праверана 10 снежня 2021.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фрунзенскі раён.
 
**Фрунзенскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе цэнтральнай часткі Санкт-Пецярбурга. Мяжуе з Адміралцейскім, Неўскім, Цэнтральным, Маскоўскім, Пушкінскім і Колпінскім раёнамі. Плошча раёна — 37,469 км², што складае амаль 6 % тэрыторыі горада (ён крыху меншы за Калінінскі раён). Працягласць з поўначы на ​​поўдзень складае каля 11 км, а з усходу на захад — каля 4 км. Насельніцтва — 384 385 чал. (2021). Названы ў гонар Міхаіла Васільевіча Фрунзэ, аднаго з найбольш вядомых военачальнікаў Чырвонай Арміі падчас Грамадзянскай вайны. Па стане на 2012 год у Фрунзенскім раёне 65 вуліц, 6 праспектаў, 6 завулкаў, 4 праезды, 3 плошчы, 2 набярэжныя, 1 бульвар, 1 дарога, 1 алея і 1 шаша. На тэрыторыі раёна знаходзіцца 1086 жылых будынкаў з агульнай колькасцю кватэр у 157,5 тыс. і плошчай 8,4 млн м².

Зноскі
------

1. ↑
**Венскі камерны аркестр** (ням.: Wiener Kammerorchester) — аўстрыйскі камерны аркестр, які базіруецца ў Вене. Заснаваны ў 1946 г. Асноўная пляцоўка аркестра — Венскі Канцэртхаўс.

У перыяд кіраўніцтва Філіпа Антрэмона ў аркестры склалася традыцыя выканання канцэртаў XVIII стагоддзя з салістам у ролі дырыжора. Пасля адстаўкі Антрэмона ў 1991 г. ён працягвае такім чынам выступаць з аркестрам, атрымаўшы званне ганаровага дырыжора аркестра; акрамя таго, такім жа чынам з Венскім камерным аркестрам выступалі Іегудзі Менухін, Хайнц Холігер і іншыя.

Музычныя кіраўнікі
------------------

* Франц Лічаўэр (1946—1954)
* Генрых Хольрайзер (1955—1956)
* Паўль Ангерэр (1956—1963)
* Карла Цэкі (1964—1976)
* Філіп Антрэмон (1976—1991)
* Эрнст Кавачыч (1996—1998)
* Крыстоф Эберле (1999—2003)
* Генрых Шыф (2005—2008)
* Штэфан Владар (с 2008 г.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (ням.) (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Discogs · Discogs · MusicBrainz · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 6007081 · BNF: 13907493r · CiNii: DA1005315X · GND: 5061705-9 · ISNI: 0000 0001 0568 2897 · LCCN: n82037446 · LNB: 000102651 · NKC: xx0069658 · NLA: 35672990 · NLP: A25690796 · NUKAT: n2015017397 · SUDOC: 15965808X · VIAF: 155135098, 313516312 |

 |
**Сі́ньша** — возера на мяжы Віцебскай вобласці (Расонскі раён) Беларусі з Пскоўскай вобласцю Расіі ў басейне ракі Дрыса, за 37 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Забор'е, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Сіньша.

Плошча паверхні 2,53 км². Даўжыня возера 4 км, найбольшая шырыня 1,44 км, даўжыня берагавой лініі 9,9 км. Найбольшая глыбіня 7,1 м, сярэдняя 3,2 м. Аб'ём вады 8,07 млн. м³. Плошча вадазбору 1782 км².

Вадазбор у межах Беларусі дробна- і сярэднеўзгорысты, складзены з суглінкаў, пяскоў і супескаў. Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўночны ўсход. Двума астравамі (агульная плошча 0,17 км²) і паўвостравам катлавіна падзелена на 2 плёсы, злучаныя вузкімі пралівамі. Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м (на паўночным усходзе 5—8 м), умерана стромкія, параслі лесам. У паўночнай і ўсходняй частках тэраса вышынёй 1,2 м. Берагавая лінія звілістая. Ёсць мноства невялікіх заліваў. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Пойма шырынёй 10—20 м, пад хмызняком. Зона мелкаводдзя вузкая вакол астравоў і ўздоўж паўночна-заходняга берага. У астатніх месцах мелкаводдзе пашыраецца да 50 м. Дно да глыбіні 2,5—3 м выслана пяском, ніжэй ілам і сапрапелем.  

Возера эўтрофнае, праточнае. Зарастае да глыбіні 3,5 м, асабліва паўночная частка (пераважна рдзестамі). Уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй 20—30 м, пашырана да глыбіні 2,2 м. У заходніх залівах паўночна-ўсходняга плёса возера расце вадзяны арэх плывучы (від, занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі).  

Возера злучана пратокамі з азёрамі Валоба (на паўночным захадзе) і Данское (на поўдні).

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, лінь, судак, жэрах, гусцяра, мянтуз і іншыя віды рыб.

Маляўнічасць і зручнае палажэнне робяць возера прыдатным для воднага турызму і адпачынку.

Гл. таксама
-----------

* Заказнік Сіньша

Літаратура
----------

* *Курловіч М. М.* Сіньша // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Сіньша // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 408. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 13. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Сусветная харчовая праграма** (англ.: World Food Programme, скар. WFP) — найбуйнейшая ў свеце гуманітарная арганізацыя, якая забяспечвае штогод каля 4 млн тон прадуктаў харчавання. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2020).

СХП заснавана ў 1961 годзе як орган па харчовай дапамозе ў сістэме ААН. Ёй даручана аказваць дапамогу немаёмным ў краінах, якія развіваюцца, змаганню з голадам і галечай. Яна выкарыстоўвае харчовую дапамогу ў мэтах садзейнічання эканамічнаму і сацыяльнаму развіццю.

Місія
-----

Глабальная кампанія Праграмы па арганізацыі харчавання ў школах, закліканая забяспечыць харчаваннем і адукацыяй 300 млн дзяцей, якія маюць патрэбу, па ўсім свеце. У выпадку надзвычайных сітуацый СХП аказвае тэрміновую дапамогу па падтрыманні жыцця ахвярам ваенных дзеянняў, прыродных і тэхнагенных катастроф.

Праца СХП
---------

Сусветная харчовая праграма прыкладае намаганні па ўмацаванню партнёрскіх адносін з установамі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, іншымі міжнароднымі арганізацыямі і групамі грамадзянскай супольнасці, дзейнічаючы ў трох асноўных кірунках:

* удзел у складзе розных груп, якія дзейнічаюць на агульнасусветным, рэгіянальным і краінавым узроўнях, у працы вядучых Міжустановачных каардынацыйных органаў па пытаннях гуманітарнай дапамогі і развіцця;
* супрацоўніцтва з партнёрамі з ліку арганізацый сістэмы ААН і няўрадавых арганізацый у аператыўнай і інфармацыйна-прапагандысцкай дзейнасці ў інтарэсах павелічэння агульнага ўнёску ў справу дасягнення мэтаў у галіне развіцця, сфармуляваных у Дэкларацыі тысячагоддзя, і як пяць стратэгічных мэтаў СХП; і
* абарона інтарэсаў людзей, якія пакутуюць ад голаду, і уразлівых груп насельніцтва на буйных міжнародных канферэнцыях і сустрэчах.

У сваёй аператыўнай і інфармацыйна-прапагандысцкай дзейнасці, што ажыццяўляецца на партнёрскіх пачатках з установамі ААН і няўрадавымі арганізацыямі, СХП надае асноўную ўвагу задавальненню патрэбаў бежанцаў і іншых, хто мае патрэбу ў харчаванні, надзвычайнай дапамогі, паляпшэнні харчавання, лячэнні ВІЧ / СНІДу і адукацыі.

Зноскі
------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023'></a>
**Ба́раў-ін-Фёрнас** (англ.: Barrow-in-Furness) — прамысловы і партовы горад у Англіі, у графстве Камбрыя, адміністрацыйны цэнтр раёна Бараў-ін-Фёрнэс. Горад размешчаны прыкладна за 350 км на паўночны захад ад Лондана і за 97 км ад мяжы з Шатландыяй.

Бараў-ін-Фёрнэс
Да XIX стагоддзя Бараў-ін-Фёрнас быў невялікай рыбацкай вёскай, але ў выніку прамысловай рэвалюцыі ў Англіі і будаўніцтва чыгункі Бараў-ін-Фёрнэс стаў актыўна развівацца і выкарыстоўваўся для экспарту сталі. Натуральная гавань, што меў горад, які хутка развіваўся, дазволіла пабудаваць выдатны порт і суднаверфі. Верфі Бараў-ін-Фёрнэс набылі спецыялізацыю па будаўніцтву ваенных караблёў, з 1960-х на верфях будаваліся больш атамныя падводныя лодкі. Пасля заканчэння Халоднай вайны, у сувязі са змяншэннем заказаў ад каралеўскіх ВМС, горад перажыў высокі ўзровень беспрацоўя.

Зноскі
------
**Венская канвенцыя аб дыпламатычных зносінах** — адзін з асноўных нарматыўна-прававых актаў у галіне дыпламатычнага права. Была прынятая на міжнароднай канферэнцыі ў Вене, якая праходзіла ў перыяд з 2 сакавіка па 14 красавіка 1961 года. У канферэнцыі прыняла ўдзел 81 дзяржава (СССР разам з БССР і УССР), каля 40 з іх падпісалі канвенцыю. Канвенцыя рэгламентуе ўсе асноўныя пытанні дыпламатычнага права: рэгламентуюцца віды і функцыі дыпламатычных місій, працэдура прызначэння кіраўніка дыпламатычнага прадстаўніцтва, класы кіраўнікоў такіх прадстаўніцтваў, раскрываецца паняцце дыпламатычнага імунітэту.

Згодна з арт. 51 Канвенцыі, яна ўступала ў сілу на трыццаты дзень пасля здачы на ​​захоўванне дваццаць другой ратыфікацыйнай граматы або акта аб далучэнні Генеральнага сакратара Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. Гэта адбылося 24 красавіка 1964.

Канвенцыя складаецца з 53 артыкулаў і ўключае таксама два факультатыўныя пратаколы: аб набыцці грамадзянства супрацоўнікамі дыпламатычных прадстаўніцтваў і членамі сем'яў гэтых супрацоўнікаў, якія жывуць разам з імі, і аб абавязковым вырашэнні спрэчак адносна тлумачэння або прымянення Канвенцыі Міжнародным Судом.

На 2015 год у ёй удзельнічаюць 190 дзяржаў, у факультатыўным пратаколе аб набыцці грамадзянства ўдзельнічае 51 дзяржава, аб абавязковым вырашэнні спрэчак - 70 дзяржаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776128412 |
**Пруская унія** — спроба прымірэння германскіх лютэран і кальвіністаў, зробленая ў рамках адзінай дзяржаўнай царквы Прусіі. Прадпрынята каралём Фрыдрыхам Вільгельмам III у 1817 годзе ў рамках святкавання 300-годдзя Рэфармацыі. Уніфікацыя выклікала пратэст з боку кансерватараў, якія атрымалі назву старалютэран. Фармальна праіснавала да 1945 года, аднак і ў нашы дні ўнія захоўваецца ў рамках Евангелічнай царквы Германіі.

Літаратура
----------

* Die Geschichte der Evangelischen Kirche der Union. Ein Handbuch. 3 Bände, hrsg. von J. F. Gerhard Goeters und Joachim Rogge im Auftrag der Evangelischen Kirche der Union; Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 1992–1999, ISBN 3-374-01386-4.
**Gramophone** (грамафон) — англійскі штомесячны часопіс пра класічную музыку.

Заснаваны ў 1923 г. пісьменнікам Комптанам МакКензі і Крыстаферам Стоўнам (пасля вядомым радыёвядучым). Лічыцца адным з найбольш уплывовых выданняў гэтага роду ў свеце, сустракаючы ў той жа час пастаянныя крытычныя заўвагі (напрыклад, з боку вядомага крытыка Нормана Лебрэхта) з нагоды цесных сувязяў з буйнымі гуказапісвальнымі карпарацыямі (першым чынам, EMI).

Часопіс прысуджае штогадовую прэмію ў вобласці гуказапісу Gramophone Award.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)

1. 1 2  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0017-310X<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>