**Катавіцы** (польск.: Katowice) — горад на правах павета ў Польшчы, цэнтр Сілезскага ваяводства.

Гісторыя
--------

Зямля вакол Катавіцы, Верхняя Сілезія, была населена сілезцамі, адным з польскіх плямёнаў, з першых стагоддзяў нашай эры. Першымі яе ўладальнікамі была дынастыя польскіх Пястаў, да яе заняпаду, калі яна ўвайшла ў склад Габсбургаў.

Сам горад быў заснаваны ў 19 ст. у перыяд, калі тэрыторыя была пад уладай Прускага каралеўства — у 1865 годзе. Катавіцы атрымаў статут горада. Населены немцамі, яўрэямі і палякамі, горад стаў часткай Другой Польскай Рэспублікі, услед за Сілезскім Паўстаннем, накіраваным на далучэнне да Польшчы, якое пракацілася па Сілезіі ў 1918—1921 гадах. Тэрыторыя была паслядоўна падзелена аб'яднанай камісіяй, якая падзяліла Катавіцы паміж Польшчай і значнай аўтаноміяй.

Горад квітнее дзякуючы вялікім мінеральным карысным выкапням. У значнай меры рост і росквіт горада залежыць ад вуглездабыўнай і сталеліцейнай галін, якія занялі свае пазіцыі падчас Індустрыяльнай Рэвалюцыі. У апошні час, паводле эканамічных рэформ горад змяняе шлях развіцця ад цяжкай прамысловасці да малога бізнесу.

У 1953—1956 гг. польскія камуністы пераназвалі Катавіцы ў Сталінагруд — «горад Сталіна». Сур'ёзны ўдар па экалогіі горада быў нанесены пасля Другой сусветнай вайны і падчас камуністычнай улады ў Польскай Народнай Рэспубліцы, але апошнія змены ў заканадаўстве шматлікае вярнулі на свае месцы.

Геаграфія
---------

Гарадскі лес
Катавіцы знаходзяцца на Катавіцкім узвышшы, якое адносіцца да Сілезскага ўзвышша. Горад знаходзіцца на мяжы водных падзелаў Віслы і Одры, і натуральнай мяжы паміж *Малапольшчай* і *Сілезіяй*. Праз Катавіцы цякуць рэкі Рава (прыток Віслы) і Кладніца (прыток Одры), а так сама некалькі невялікіх рэчак.

Плошча гораду характарызуецца невялікімі перападамі вышыні, якія складаюць каля 100 м. Самая высокая кропка гораду знаходзіцца на вышыні 352 м над узроўнем мора, а самая нізкая кропка на вышыні 261 м. З геалагічнага пункту гледжання Катавіцы знаходзяцца над *Горнасілезскім вугальным радовішчам*, якое ўключае *Горнасілезская прамысловая акруга* і *Рыбніцкая вугальная акруга*.

Сярэднегавадвая тэмпература паветра ў горадзе складае каля +7,9 °C, сярэдняя тэмпература ліпеня +17,4 °C, студзеня — 2,7 °C. Сярэдняя колькасць ападкаў на працягу года складае 721 мм, з якіх большасць выпадае ў жніўні — 110 мм. Вецер характарызуецца слабай сілай, з сярэдняй хуткасцю 3,3 м/с, большасць з якіх дзьме з захаду (21 %). Снег пакрывае Катавіцы, ў сярэднім, 60 дзён у годзе.

Насельніцтва
------------

Дэмаграфічнае развіццё гораду звязана з уключэннем у склад Катавіцаў прыгарадаў. З атрыманнем у 1865 г. правоў горада, Катавіцы ў некалькі разоў павялічылі сваю плошчу і некалькі разоў змянялі сваю адміністрацыйную структуру. 15 ліпеня 1924 г. колькасць насельніцтва перавысіла 100 тыс. чалавек. У гэты дзень у склад горада былі ўключаны некалькі прыгарадаў, што павялічыла колькасць жыхароў Катавіцаў амаль удвая, з 57 тыс. да 113 тыс. наступныя далучэнні прыгарадаў адбыліся ў 1951, 1960 і 1975 гг. Але ў 1980-х гг. наступіла змена тэндэнцыі дэмакратычнага развіцця горада і пачалося змяншэнне колькасці насельніцтва з 368 621 чалавек у 1987 г. да 309 621 чалавек у 2008 г.

Эканоміка
---------

Эканоміка Катавіцаў заснавана на развіцці сектара паслуг. З 150 тыс. працуючых жыхароў горада, каля 73 % працаўладкаваныя ў гэтым сектары. Такія поспехі эканоміка гораду змагла дасягнуць дзякуючы эканамічным рэформам гарадскіх уладаў, якія доўжацца апошнія некалькі гадоў. У 2006 г. сярэдні заробак у Катавіцах склаў каля 4,3 тыс. злотых (каля 4 млн. рублёў), і гэта адзін з самых высокіх паказчыкаў у Польшчы.

На тэрыторыі гораду зарэгістравана каля 48 тыс. эканамічных суб'ектаў, што складае каля 10 % ад усіх эканамічных суб'ектаў ва ўсім ваяводстве. Тэмп росту колькасці складае каля 8-10 % у год. Каля 1/5 з гэтых суб'ектаў дзейнічаюць з удзелам замежнага капіталу. Акрамя гэтага ў Катавіцах знаходзіцца свабодная эканамічная зона.

Культура
--------

Бібліятэка
### Тэатры

* Тэатр Сілезіі
* Тэатр Атэніум
* Тэатр Карэз
* Тэатр Цагітатур

### Музыка

* Слізская філармонія
* Слізская эстрада
* Сцэна ГуГаландзер
* Нацыянальны Сімфанічны аркестр Польскага Радыё

### Кіно

Сілезскі ўніверсітэт
* IMAX
* Кінатэатр Cinema City
* Цэнтр кіно Геліус
* Кінатэатр Космас
* Кінатэатр Святавід

### Музеі

Сілезскі музей
* Сілезскі музей
* Музей гісторыі Катавіцы
* Музей Архідэацэзіі
* Музей Францысканцаў
* Біяграфічны музей П. Штэлера
* Музей Права і Польскіх юрыстаў
* Цэнтр польскай сцэнаграфіі

### Медыя

Будынак Музычнай акадэміі
* TVP 3 Катавіцы
* TVN24
* Радыё Катавіцы
* Радыё Flash
* Радыё Roxy FM
* Радыё Планета

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Чэхіі Острава
* Сцяг Германіі Кёльн
* Сцяг ЗША  Мабіл
* Сцяг Францыі Сент-Эцьен
* Сцяг Даніі Одэнсэ
* Сцяг Венгрыі Мішкальц
* Сцяг Нідэрландаў Гронінген
* Сцяг Ірландыі Дублін
* Сцяг Кітая Шэньян

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑  Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2013
3. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Катавіцы
* Урадавая старонка Архівавана 12 верасня 2005.
* Бізнес-партал

| ⛭Сілезскае ваяводства |
| --- |
| Гарады на правах павета | Бельска-Бяла • Бытам • Глівіцы • Дамброва Гурніча • Жоры • Забжэ • Катавіцы *(цэнтр)* • Мыславіцы • Пякары Слёнске • Руда Слёнска • Рыбнік • Сасновец • Свентахлавіцы • Семянавіцы Слёнске • Тыхы • Хожаў • Чэнстахова • Явожна • Ястшэмбе-Здруй |  |
| Паветы | Бельскі • Бэндзінскі • Бяруньска-Ляндзінскі • Вадзіслаўскі • Глівіцкі • Жывецкі • Завярцянскі • Клабуцкі • Люблінецкі • Мікалоўскі • Мышкоўскі • Пшчынскі • Рацібожскі • Рыбніцкі • Тарнагурскі • Цяшынскі • Чэнстахоўскі |
| Цэнтры паветаў | Бэндзін • Берунь • Вадзіслаў Слёнскі • Заверце • Жывец • Клобуцк • Люблінец • Міколаў • Мышкаў • Пшчына • Рацібуж • Тарноўске Гуры • Цешын |
| Іншыя гарады | Аградзенец • Ажэшэ • Бляхоўня • Вазнікі • Вайкавіцы • Вілямавіцы • Вісла • Жаркі • Імелін • Казягловы • Калеты • Канецпаль • Кшэпіцы • Кнураў • Кузня Раціборска • Кшанавіцы • Лазіска Гурнэ • Лазы • Ляндзіны • Мястэчка Слёнске • Ольштын • Парэмба • Піліца • Пшоў • Пыскавіцы • Радзёнкаў • Радлін • Рыдултовы • Сасніцавіцы • Севеж • Скочаў • Слаўкаў • Струмень • Тошак • Устрань • Чарвёнка-Ляшчыны • Чэлядзь • Чэхавіцы-Дзядзіцы • Шчырк • Шчэкаціны |