Асноўны артыкул: **Наёмніцтва ў Афрыцы пасля 1960 года**
Дэманстрацыя ў падтрымку малійскай арміі і расійскіх наймітаў, Бамако, 30 мая 2021.
З 2018 годаў сярод наймітаў у Афрыцы нарасцілі сваю прысутнасць супрацоўнікі расійскай ПВК «Вагнер». Першыя паведамленні аб іх дзейнасці датуюцца снежнем 2017 года, калі стала вядома, што вагнераўцы займаюцца падрыхтоўкай суданскіх вайскоўцаў. Фарміраванне ў самыя кароткія тэрміны зарэкамендавала сябе самым надзейным партнёрам у сферы бяспекі для ўрадаў на кантыненце, выцесніўшы Францыю. ПВК таксама аказала істотную канкурэнцыю беларускім ваенным спецыялістам.

Станам на лета 2023 года, паводле палітолага і афрыканіста Энгіна Озера, ключавымі сферамі ўплыву вагнераўцаў з’яўляліся Лівія, Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка, Судан і Малі (акрамя таго, іх прысутнасць зафіксавана ў Мазамбіку і Мадагаскары). Гадавы даход кампаніі на кантыненце ацэніваецца ў 2,5 млрд долараў. Расійскія найміты не толькі займаліся пытаннямі бяспекі і ваеннай сферы, але і кантралявалі здабычу каштоўных рэсурсаў. У інтарэсах іх кіраўніка, бізнесмена Яўгена Прыгожына, у Афрыцы дзейнічае цэлая група паліттэхнолагаў, сацыёлагаў, кансультантаў. Яго фінансавую і тэхнічную падтрымку атрымлівалі шэраг мясцовых радыёстанцый, газет і інтэрнэт-сайтаў.

Найміты ПВК «Вагнер» былі прыцягнуты да барацьбы з ісламістамі (гл. Ісламісцкі мяцеж у Мазамбіку і Канфлікт у Магрыбе) і ўдзельнічалі ў грамадзянскіх войнах (Другая грамадзянская вайна ў Лівіі і Другая грамадзянская вайна ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы).

Вагнераўцы не толькі аказалі ўплыў на ваенна-палітычную сітуацыю ў рэгіёне, але і самі апынуліся пад уплывам сваёй дзейнасці ў Афрыцы. Як лічыў расійскі палітолаг Кірыл Рогаў  (руск.) (бел. мяцеж Яўгена Прыгожына ў чэрвені 2023 года падобны на афрыканскія мяцяжы, большасць якіх падпарадкавана выразнай логіцы і не накіравана на захоп улады. Як правіла, гаворка ідзе пра незадаволенасць салдат і малодшых афіцэраў сваім становішчам (зарплатай, умовамі службы, месцам у арміі або сістэме ўлады). Паўстанне вайскоўцаў у Афрыцы стала спосабам заявіць палітычнаму кіраўніцтву пра незадаволенасць, уступіць з ім у камунікацыю праз камандзіраў. Палітолаг Мэгі Дуаер адзначала прыроду такіх выступленняў — мяцежнікі імкнуцца пазбегнуць канфлікт і пазбягаюць у больш чым палове выпадкаў, хоць пагроза гвалту з’яўляецца неад’емнай часткай бунту. Такое параўнанне тлумачыць і раптоўнае заканчэнне паўстання вагнераўцаў у Расіі. Гісторыя ваенных бунтаў у Афрыцы магла аказаць уздзеянне на кіраўніка кампаніі Прыгожына, які пад іх уплывам арганізаваў уласны мяцеж.

Чэрвеньскі мяцеж Прыгожына згуляў на руку Беларусі, так як пасля вагнераўцы перабазаваліся на яе тэрыторыю. Як адзначыў ваенны аглядальнік Аляксандр Алесін, улады выкарыстоўвалі расійскіх наймітаў для правядзення экспансіі ў Афрыцы. Так, па словах эксперта, Мінску патрэбна было забяспечыць захаванасць сваёй эканамічнай дзейнасці ў рэгіёне сіламі ПВК (гл. Адносіны Беларусі з краінамі Афрыкі).

Заўвагі
-------

1. ↑  *Андрей Дихтяренко, Павел Холодов.* Наемники «ЧВК Вагнера» ‒ в Африке. Что они там делают? // Радио Свобода, 3 мая 2018.
2. ↑  Появилось видео из Судана, где российские наемники тренируют местных военных **(нявызн.)**. Праверана 12 December 2017.
3. ↑  *Justin Ling.* Why Africa welcomed the Wagner Group // UnHerd, 18 May 2023
4. ↑  *Егор Лебедок.* Белорусское военное присутствие в Африке // Thinktanks.by : сайт белорусских исследований. — 7 февраля 2021.
5. ↑  *Sauer, Pjotr*. In Push for Africa, Russia's Wagner Mercenaries Are 'Out of Their Depth' in Mozambique **(нявызн.)**. *The Moscow Times* (19 лістапада 2019).
6. ↑  Новая газета – Novayagazeta.ru **(нявызн.)**. *Новая газета – Novayagazeta.ru*. Архівавана з першакрыніцы 9 March 2022. Праверана 28 May 2020.
7. ↑  *Энгин Озер.* Где в Африке ждут бойцов «Вагнера» // Независимая газета, 26 июля 2023.
8. ↑  Жаркое лето в заснеженной Африке: почему мятеж Пригожина стал возможен, чем кончился и что показал? (руск.). *re-russia.net*. Архівавана з першакрыніцы 9 ліпеня 2023. Праверана 10 ліпеня 2023.
9. ↑  Бунт Пригожина похож на мятежи в странах Африки. Приблизил ли он реальный «раскол элит»? Директор проекта Re:Russia Кирилл Рогов — о том, как попытки переворота меняют политическую систему (руск.). *Meduza*. Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2023. Праверана 13 ліпеня 2023.
10. ↑  Николай Грутов. «Показали выход»: В Белоруссии заявили, что Пригожин отправится в Африку // Национальная служба новостей, 26 июня 2023

| ⛭Найміты з былога СССР у Афрыцы |
| --- |
| асноўны артыкул: Наёмніцтва ў Афрыцы пасля 1960 года |
| Групы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Па краінах | Ангола Найміты ў Анголе • Сьера-Леонэ Найміты ў Сьера-Леонэ • Сьера-Леонэ Верталётная эскадрылля EO • Дэмакратычная Рэспубліка Конга Белыя найміты ў Конга • Дэмакратычная Рэспубліка Конга Белы легіён • Лівія Замежныя найміты ў Лівіі |
| Па нацыянальнасці | Расія Расіяне ў Эфіопіі • Расія Дзейнасць ПВК «Вагнер» (у ЦАР • у Лівіі) • Украіна Украінцы ў Эрытрэі і Эфіопіі • Беларусь Беларусы ў Кот-д’Івуары • Беларусь Беларусы ў Лівіі |
| Іншыя | Авіяцыйныя спецыялісты |

 |
| Інцыдэнты | Паланенне экіпажа Сапожнікава (1997) • Паветраныя баі (1999) • Інцыдэнт у Буаке (2004) • Катастрофа ў Рутшуру (2017) |
| Постаці | Я. І. Янакаў • Ю. Л. Сушкін • В. М. Качура |