У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баўман.
**Зы́гмунт Ба́ўман** (польск.: Zygmunt Bauman; 19 лістапада 1925, Познань, Польшча — 9 студзеня 2017, Лідс) — брытанскі сацыёлаг, прафесар Лідскага ўніверсітэта, вядомы сваімі даследаваннямі сучаснага грамадства. У сферу яго навуковых інтарэсаў уваходзілі глабалізацыя, антыглабалізм/альтэрглабалізм, мадэрн і постмадэрн, Халакост, бедната, праца, рабочы рух, сацыяльныя рухі, крытыка грамадства спажывання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Польшчы ў яўрэйскай сям’і. У самым пачатку Другой сусветнай вайны (1939), ратуючыся ад нямецкіх нацыстаў, якія акупавалі Польшчу, сям’я Баўманаў з’ехала ў СССР. Малады Зыгмунт, тады перакананы камуніст, пайшоў добраахвотнікам у прасавецкую 1-ю армію Войска Польскага. Браў удзел у бітве пры Кольбергу (цяпер Калобжаг) і Берлінскай аперацыі, за што ў маі 1945 года быў узнагароджаны Ваенным крыжам за доблесць. Даслужыўшыся да чыну капітана, у якасці палітычнага камісара працягнуў пад псеўданімам «таварыш Сцяпан» службу ва ўнутраных войсках (KBW) Польскай народнай рэспублікі.

Паралельна са службай Баўман вывучаў сацыялогію ў Варшаўскай Акадэміі сацыяльных навук — польскім аналагу Вышэйшай партыйнай школы. Паколькі сацыялогія як спецыяльнасць была на час выключана з навучальных планаў за сваю «буржуазнасць», у далейшым ён працягнуў сваю вучобу на філасофскім факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. Сярод яго настаўнікаў былі вядучыя сацыяльныя постаці польскай філасофіі Станіслаў Асоўскі і Юліян Гохфельд.

Хоць у KBW Баўман дайшоў да маёра, але яго дасягненні былі раптам пастаўлены пад пагрозу ў 1953 годзе падчас антыяўрэйскіх чыстак. Яго бацька, які прытрымваўся сіянісцкіх поглядаў, звязаўся з ізраільскім пасольствам наконт магчымай эміграцыі. Нягледзячы на тое, што Зыгмунт быў паслядоўным праціўнікам сіянізму, ён быў звольнены з дзяржбяспекі, што, зрэшты, не перашкодзіла яму скончыць вучобу ва ўніверсітэце. З 1954 па 1968 год ён увесь час працуе ў Варшаўскім універсітэце.

Падчас свайго выезду ў Лонданскую школу эканомікі Баўман пад навуковым кіраўніцтвам Роберта Макензі скончыў працу над падрабязным даследаваннем гісторыі брытанскага сацыялістычнага руху, якое выйшла асобнай кнігай у 1959 годзе на польскай мове (у 1972 годзе дапоўненае і перапрацаванае выданне было апублікавана на англійскай). Гэта была першая кніга Баўманы; за ёй рушылі ўслед «Сацыялогія на кожны дзень» («Socjologia na co dzień», 1964; пасля яна стала асновай для выададзенай у 1990 годзе англамоўнай працы «Думаць сацыялагічна») і шэраг іншых кніг, разлічаных як на спецыялістаў, так і на шырокую аўдыторыю. У іх аўтар выступае з марксісцкіх пазіцый, але не ў рэчышчы афіцыйнай ідэалогіі краін усходняга блока, а на падставе марксізму Антоніа Грамшы з прымешкай «філасофіі жыцця» ў інтэрпрэтацыі Георга Зімеля. У сілу сваёй блізкасці да крытычнай тэорыі заходняга марксізму ён так і не атрымаў прафесарскае званне, нягледзячы на тое, што Баўман дэ-факта выконваў абавязкі Юліяна Гохфельда пасля прызначэння апошняга намеснікам дырэктара парыжскага Дэпартамента сацыяльных навук ЮНЕСКА ў 1962 годзе.

Ва ўмовах узмацнення палітычнага ціску ў выніку антысеміцкай кампаніі міністра-папуліста Мячыслава Мочара Баўман адмовіўся ад членства ў кіруючай Польскай аб’яднанай рабочай партыі ў студзені 1968 года. У канчатковым выніку, курс Мочара выліўся ў антысеміцкую чыстку сакавіка 1968 года, калі большасць інтэлектуалаў яўрэйскай нацыянальнасці, які думалі крытычна, былі выправаджаны з краіны. Баўман, звольнены з універсітэта, быў вымушаны адмовіцца ад польскага грамадзянства, каб выехаць з Польшчы. Першапачаткова ён эміграваў у Ізраіль і некаторы час выкладаў у Тэль-Авіўскім універсітэце. З 1971 па 1990 год — прафесар сацыялогіі ў Універсітэце Лідса. Працуючы ў Вялікабрытаніі, Зыгмунт Баўман, ужо ў якасці мысляра-постмадэрніста, здабыў сусветнае прызнанне, аказваючы значны ўплыў на разнастайных аўтараў ад новых левых да лібералаў. З канца 1990-х ён з’яўляўся адным з прызнаных тэарэтыкаў альтэрглабалісцкага руху.

У 1948 годзе Баўман ажаніўся з пісьменніцай Янінай Баўман, ад якой меў трох дочак: Лідыю Баўман (мастачка), Ірэну Баўман (архітэктар) і Ганну Сфард (прафесар матэматычнай адукацыі ў Хайфскім універсітэце).

**Прэміі**: Еўрапейская прэмія Амальфі па сацыялогіі і сацыяльных навуках (1990), Прэмія Тэадора Адорна (1998).

Асноўныя ідэі
-------------

### Цякучая сучаснасць

У цэнтры даследаванняў Зыгмунта Баўмана — час позняга мадэрну, сучаснае грамадства, шмат у чым пазбаўленае веры ў «прагрэс» і палітычныя абяцанні. Гэты этап, які часам называюць постмадэрнам, характарызуецца вялікай нявызначанасцю як у жыцці індывіда, так і ў сацыяльным жыцці. Баўман выкарыстоўвае метафару «цякучая сучаснасць» для апісання гэтай эпохі, у якую ўваходзіць чалавецтва. Гэта пераход ад складанага структураванага свету, які абцяжараны рознай сеткай сацыяльных абавязацельстваў і ўмоў да свету гнуткага, цякучага, свабоднага ад розных меж і ўмоў. Адбываецца адміранне некаторых слоў, формаў, інстытуцый. Гэты стан бесперапыннага перамяшчэння, плаўлення, перацякання. Пачатак рухомай стадыі, пры якой ідзе пабудова новай рэчаіснасці. Чалавек становіцца мабільным і не абцяжараным працяглымі абавязацельствамі. Усё, што ён стварае, ён можа і змяніць. Адзін з галоўных фактараў — блізкасць да крыніц нявызначанасці, а таксама здольнасць увільваць, аддаляцца. Такі пераход, як сцвярджае аўтар, пацягнуў за сабой змены ў чалавечым жыцці. Баўманам адабраны пяць асноўных паняццяў, якія характарызуюць жыццё людзей: «індывідуальнасць», «вызваленне», «час/прастора», «супольнасць» і «праца» — і ён адсочвае, як змяняюцца іх практычнае ўвасабленне і значэнне ў жыцці сучаснага грамадства.

У аналізе постсучаснасці Баўман прытрымліваецца некалькіх традыцый сацыяльнай думкі, уключаючы французскі структуралізм, Франкфурцкую школу крытычнай тэорыі (ад Адорна да Хабермаса) і радыкальную амерыканскую сацыялогію Чарльза Райта Мілса.

### Свабода

Паводле З. Баўмана, свабода ў яе сацыяльным вымярэнні — не ўласцівасць ці здабытак чалавека, але сацыяльныя адносіны, якія звязваюць яго з іншымі людзьмі, рознымі сацыяльнымі інстытутамі і грамадствам у цэлым. Сацыяльныя навукі, разглядаючы свабоду ў якасці натуральнага і ўніверсальнага стану чалавека, як правіла засяроджаны на феноменах няволі і разнастайных абмежаваннях свабоды, аднак — свабода — гэта прадукт пэўнага грамадскага ладу, сацыяльнай арганізацыі, сацыяльных практык, законаў і пагадненняў, і ў гэтым сэнсе ён гістарычна развіваецца і падлягае крытычнаму аналізу

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Zygmunt Bauman obituary — The Guardian, 2017. — ISSN 1756-3224; 1354-4322 Праверана 17 студзеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5614018'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11148'></a>
2. ↑  Zygmunt Bauman // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
3. 1 2  社会学家鲍曼逝世 — 联合早报, 2017. Праверана 22 студзеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3273611'></a>
4. ↑  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
5. ↑
6. ↑  Polish Science Праверана 5 снежня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97032597'></a>
7. ↑  Beilharz 2010, pp. 49–50.
8. 1 2 3  Smith 2007, p. 18.
9. ↑  *Бауман З.* Свобода / Пер. с англ. Г. Дашевского, предисл. Ю. Левады. — Москва: Новое издательство, 2006.

Бібліяграфія
------------

### Кнігі

* *Бауман З.* Мыслить социологически / Пер. с англ. под ред. А. Ф. Филиппова. — Москва: Аспект-пресс, 1996.
* *Бауман З. *Индивидуализированное общество* / Пер. с англ. под ред В. Л. Иноземцева; Центр исслед. постиндустр. о-ва, журн. «Свободная мысль». — Москва: Логос, 2002.*
* *Бауман З.* Глобализация. Последствия для человека и общества Архівавана 4 жніўня 2007. / Пер. с англ. — Москва: Весь Мир, 2004. — ISBN 5-7777-0303-8
* *Бауман З.* Свобода / Пер. с англ. Г. Дашевского, предисл. Ю. Левады. — Москва: Новое издательство, 2006. — 132 с. — (Библиотека Фонда «Либеральная миссия».) — ISBN 5-98379-051-X
* *Бауман З.* О постмодерне(недаступная спасылка)
* *Бауман З.* Текучая современность — Санкт-Петербург: Питер, 2008. — 240 с. — ISBN 978-5-469-00034-1
* *Бауман З.* Актуальность Холокоста — Москва: Европа, 2010. — 316 с.
* *Bauman Z.* Work, consumerism and the new poor. — Philadelphia: Open University Press, 1998. — 106p.

### Артыкулы і інтэрв’ю

* *Бауман, З.* Будущее свободы // Индекс: Досье на цензуру. — 2000. — № 9.
* *Бауман, З.* Национальное государство — что дальше (фрагмент)/ Пер. с англ. Григория Дашевского под редакцией Светланы Баньковской // Отечественные записки. — 2002. — № 6. — Третья глава книги Зигмунта Баумана «Глобализация» (Zygmunt Bauman. Globalization. Columbia University Press, 2000).
* *Бауман, З.* Законодатели и толкователи: Культура как идеология интеллектуалов / Перевод с английского Светланы Силаковой // Неприкосновенный запас. — 2003. — № 1 (27). — Перевод статьи «Legislators and Interpreters: Culture as the Ideology of Intellectuals», in: Bauman Z. Intimations of Postmodernity. London: Routledge, 1992.
* *Бауман, З.* Возвышение и упадок труда Архівавана 23 снежня 2007. // Социологические исследования. — 2004. — № 5. — С. 77-86.
* *Бауман, З.* Рассказанные жизни и прожитые истории Архівавана 9 студзеня 2010. // Социологические исследования. — 2004. — № 1. — С. 5-14.
* *Бауман, З.* Пять прогнозов и множество оговорок / Перевод С. Макарцева // Иностранная литература. — 2006. — № 8.
* *Бауман, З.* Город страхов, город надежд // Логос. — 2008. — № 3.
* Интервью «Газете Выборча» 2006 г. Архівавана 30 верасня 2007.

### Літаратура пра З. Баўмана

* *Beilharz, Peter.* Bauman, Zigmunt // *George Ritzer (ed.)* Encyclopedia of social theory. — L. etc.: Sage Publications, Inc. 2005. — Vol. 1. — P. 35—40. — ISBN 0-7619-2611-9.
* *Beilharz, Peter.* Zigmunt Bauman // *From Agamben to Zizek: Contemporary Critical Theorists* / Jon Simons (ed.). — Edinburgh: Edinburgh University Press, 2010. — ISBN 978-0748639748.
* *Smith, Dennis.* Zigmunt Bauman // *J.Scott (ed.)* Fifty Key Sociologists: The Contemporary Theorists. — L: Routledge, 2007. — P. 18—24.
* *Иноземцев В. Л.* Зигмунт Бауман и его «индивидуализированное общество» // Высшее образование в России. — 2004. — № 1. — С. 142—145.
* *Dolan Cummings.* The trouble with being human these days Identity Архівавана 16 красавіка 2016.
* *Оберемко О. А.* Рецензия на: Bauman Z. Life in Fragments: Essays on Postmodern Morality. London: Blackwell, 1995.(недаступная спасылка)
* *Сыродеева А.* Социальная критика как творческий поиск. Рецензия на «Индивидуализированное общество» Архівавана 27 верасня 2006.
* *Bartrop P. R.  (англ.) (бел. Jacobs S. L.  (англ.) (бел..* Fifty Key Thinkers on the Holocaust and Genocide. — Routledge, 2013. — P. 45-50. — 336 p.

Спасылкі
--------

* Бауман З. Индивидуализированное общество
* З. Бауман на сайте Федерального образовательного портала «Экономика, Социология, Менеджмент» Архівавана 23 лістапада 2009.
* Текучая модерность: взгляд из 2011 года (публичная лекция в рамках проекта "Публичные лекции «Полит.ру»)
* In memoriam: Зыгмунт Бауман

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Apple Music |
| Тэматычныя сайты | academia.edu · Google Scholar · Internet Movie Database · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90103235 · BNC: a10840461 · BNE: XX1722526 · BNF: 12245850k · CiNii: DA01756126 · CONOR: 6261603 · EGAXA: vtls003828227 · GND: 119486504 · GTAA: 224986 · ICCU: CFIV073149 · ISNI: 0000 0001 2132 7983 · LCCN: n50005444 · LNB: 000010478 · NDL: 00462930 · NLC: 043139956 · NKC: jn20000600669 · NLA: 35015363 · NLG: 71203 · NLP: a0000001178196 · NSK: 000000349 · NTA: 068173725 · NUKAT: n94207256 · PTBNP: 328644 · LIBRIS: 226556 · SUDOC: 031197051 · VIAF: 51744696, 9601159248121504870009 |

 |