У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бітва на Марне.

| Заходні фронтПершай сусветнай вайны |
| --- |
| 
Льеж •
Граніца •
Вялікае адступленне •
Марна (1) •
Антверпен •
Бег да мора •
Фландрыя •
Артуа (1) •
Шампань (1) •
Неў-Шапель •
Іпр •
Артуа (2) •
Шампань (2) •
Артуа (3) •
Вердэн •
Сома •
Арас •
Вімі Рыж •
Эна (2) •
Месіны •
Пашэндэйль •
Камбрэ •
Вясновае наступленне •
Марна (2) •
Стодзённае наступленне
 |

**Друга́я Ма́рнская бі́тва** (15 ліпеня — 5 жніўня 1918 года) — буйная бітва паміж нямецкімі і англа-франка-амерыканскімі войскамі, якая адбылася каля ракі Марна падчас Першай сусветнай вайны. Гэта быў апошні генеральны наступ нямецкіх войскаў за ўсю вайну. Бітва была прайграна немцамі пасля контратакі французаў.

Пасля няўдалага вясновага наступу Эрых Людэндорф (начальнік штаба нямецкіх войскаў) меркаваў, што напад праз Фландрыю дазволіць нанесці сур’ёзныя страты Брытанскаму экспедыцыйнаму корпусу, які на той момант з’яўляўся самай магутнай сілай саюзнікаў на заходнім фронце. Для вымантачвання саюзных сіл з Бельгіі, Людэндорф планаваў маштабны адцягваючы напад у раёне Марны.

Бітва пачалася 15 ліпеня, калі 23 нямецкія дывізіі 1-й і 3-й арміі пад кіраўніцтвам Фрыца фон Бюлава і Карла фон Айнема напалі на 4-ю французскую армію пад кіраўніцтвам Анры Гуро на ўсходзе ад Рэймса. У гэты ж час 17 дывізій 7-й нямецкай арміі пры падтрымцы 9-й атакавалі 6-ю французскую армію на захадзе ад Рэймса. Людэндорф спадзяваўся падзяліць сілы французаў.

На дапамогу французскім войскам прыйшлі амерыканскія войскі (85 000 чалавек) і Брытанскі экспедыцыйны корпус. Нямецкі напад на ўсход ад Рэймса быў спынены ў той жа дзень, але на захадзе нямецкія войскі зламалі супраціўленне 6-й французскай арміі і прасунуліся на 15 км. Наступ на гэтым участку быў спынены 17 ліпеня сумеснымі высілкамі войскаў Францыі, Вялікабрытаніі, ЗША і Італіі.

Пасля спынення нямецкага наступу Фердынанд Фош (камандуючы саюзнымі войскамі) аддаў загад аб контрнаступленні, якое пачалося 18 ліпеня. 24 французскія дывізіі пры падтрымцы саюзнікаў (у тым ліку 8 амерыканскіх дывізій і 350 танкаў) атакавалі ўтвораны выступ лініі фронту. Контратака была паспяховай: 10-я і 6-я арміі прасунуліся на 8 км, у той час як 5-я і 9-я арміі атакавалі немцаў на захадзе. 20 ліпеня нямецкае камандаванне аддало загад аб адступленні, і немцы вярнуліся на пазіцыі, якія яны займалі да вясновага наступлення. Да 6 жніўня контратака саюзнікаў выдыхнулася пасля таго, як немцы замацаваліся на старых пазіцыях.

Катастрафічнае паражэнне Германіі пацягнула за сабой адмову ад плана Людэндорфа ўварвацца ў Фландрыю і стала першай з серыі перамог саюзнікаў, якія завяршылі вайну.

Гл. таксама
-----------

* Першая Марнская бітва

Спасылкі
--------

* Другая Марнская бітва на сайце First World War.com  (англ.)
* Удзел брытанскай 62-й дывізіі ў бітве на Марне Архівавана 11 сакавіка 2007.  (англ.)

| ⛭Асноўныя падзеі Першай сусветнай вайны (храналогія) |
| --- |
| 1914 | 
* Штурм Льежа
* Усходне-Пруская аперацыя
* Сербская кампанія
* Пагранічная бітва
* Бітва на Марне
* Галіцыйская бітва
* Варшаўска-Івангарадская аперацыя
* Бег да мора
* Лодзінская аперацыя
* Фландрская бітва
* Сарыкамышская бітва
* Бітва пры Каранелі
* Фалклендскі бой

 |
| 1915 | 
* Карпацкая аперацыя
* Дарданэльская аперацыя
* Бітва пры Іпры
* Аўгустоўская аперацыя
* Праснышская аперацыя
* Аблога Перамышля
* Горліцкі прарыў
* Свянцянскі прарыў
* Адкрыццё Салоніцкага фронта
* ✰ Італьянская кампанія

 |
| 1916 | 
* Бітва пры Вердэне
* Нарачанская аперацыя
* Брусілаўскі прарыў
* Бітва на Соме
* Эрзурумская бітва
* Ютландская бітва
* Румынская кампанія
* Месапатамская кампанія
* Арабскае паўстанне

 |
| 1917 | 
* Наступленне Нівеля
* Чэрвеньскае наступленне
* Бітва пад Пашэндэйлем
* Аперацыя «Альбіён»
* Бітва пры Капарэце
* Бітва пры Камбрэ
* Палесцінская кампанія

 |
| 1918 | 
* Брэсцкі мір
* Вясновае наступленне
* 2-я бітва на Марне
* Стодзённае наступленне
* Бітва пры Віторыа-Венета
* Мёз-Аргонскае наступленне
* Капітуляцыя Германіі

 |