recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Увечары 23 снежня 2022 года ў Кемерава (Расія) загарэўся прыватны дом, які дзейнічаў як незаконны дом састарэлых  (англ.) (бел. у выніку чаго 22 чалавекі загінулі і шасцёра атрымалі раненні.

Напярэдадні
-----------

У 2021 годзе МНС РФ прапанавала ўвесці спецыяльны рэестр для дамоў састарэлых і хоспісаў. Прычынай таму стала серыя пажараў у Санкт-Пецярбургу, Маскве, Краснагорску (Маскоўская вобласць), Ішбулдзіна  (башк.) (бел.(Башкартастан) і Бароўскі  (руск.) (бел. (Цюменская вобласць). У студзені, за 12 месяцаў да трагедыі ў Кемерава, у горадзе згарэў пансіянат «Залаты век» — чатыры чалавекі загінулі.

Пажар і ахвяры
--------------

Увечары 23 снежня на вуліцы Таўрычаская пачаўся пажар у прыватным сацыяльным прытулку. Ратавальнікамі ён быў кваліфікаваны як пажар падвышанай складанасці. Прычынай узгарання магла стаць няспраўная печ (у будынку было пячное ацяпленне) альбо няспраўнасць электранагравальніка або электраправодкі. Да 23:15 па мясцовым часе пажар быў патушаны.

Першапачаткова паведамлялася пра чатырох загінулых і двух параненых. Пазней МНС паведаміла пра шэсць загінулых. ТАСС  (руск.) (бел. са спасылкай на экстранныя службы павялічыў колькасць ахвяр спачатку да дзевяці, а затым да 11. Станам на 24 снежня пацверджана смерць 20 чалавек.

Наступствы
----------

Губернатар Кемераўскай вобласці Сяргей Цывілёў  (руск.) (бел. паведаміў, што на наступным тыдні будуць правераны ўсе рэгіянальныя дамы састарэлых, асабліва прыватныя. Следчы камітэт Расіі  (руск.) (бел. распачаў крымінальную справу па факце пажару ў Кемерава. Па падазрэнні ў кіраванні і арганізацыі незаконнага дома састарэлых быў затрыманы евангелічны святар.

Гл. таксама
-----------

* Пажар у гандлёвым цэнтры «Зімняя вішня»  (руск.) (бел.
* Пажар у кафэ «Палігон»

Зноскі
------

1. ↑  *Απέργη, Παναγιώτα*. Ρωσία: Φωτιά σε οίκο ευγηρίας στο Κεμέροβο - 20 νεκροί και 6 τραυματίες (vids) (грэч.). *mynews.gr* (24 снежня 2022). Праверана 24 снежня 2022.
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 снежня 2022. Праверана 26 снежня 2022.
3. 1 2  Новый страшный пожар в доме престарелых, на этот раз в Кемерове. Погибших всё больше (руск.). *fontanka.ru - новости Санкт-Петербурга* (24 снежня 2022). Праверана 24 снежня 2022.
4. ↑  Число погибших при пожаре в доме престарелых в Кемерово увеличилось до 20 (руск.). *РБК*. Праверана 24 снежня 2022.
5. ↑  В Кемерово при пожаре в нелегальном доме престарелых погибли 13 человек (руск.). *Meduza*. Праверана 24 снежня 2022.
6. ↑  Reuters (2022-12-24). "Fire in unregistered Russian home for elderly kills 20 -Tass". *Reuters* [англійская]. Праверана 2022-12-24.
7. 1 2  Fire in Russian care home kills 22 people (англ.). *the Guardian* (24 снежня 2022). Праверана 27 снежня 2022.
8. ↑  Death Toll From Nursing Home Fire In Russias Kemerovo Rises To 20 - Emergency Services (англ.). *UrduPoint*. Праверана 24 снежня 2022.
**Новасібірскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт** (НДТУ, руск.: Новосибирский государственный технический университет) — тэхнічная вышэйшая навучальная ўстанова ў Новасібірску. Заснаваны ў 1950 годзе.

Гісторыя
--------

Створаны пастановай Савета міністраў СССР ад 19 жніўня 1950 г. як Новасібірскі электратэхнічны інстытут (НЭТІ), у тым жа годзе пачалася закладка першага корпуса. Першыя заняткі распачаліся ў 1953 годзе. Першы буйны будынак (студэнцкі інтэрнат) быў пабудаваны ў 1954. Першы навучальны корпус быў узведзены толькі ў 1960, да гэтага часу заняткі праводзіліся ў 6 пераабсталяваных кватэрах дома на вул. Рымскага-Корсакава. Першы выпуск адбыўся ў 1958 годзе і склаў 153 інжынеры. Сярод іх — будучыя вядучыя спецыялісты буйных прадпрыемстваў і НДІ, вядомыя кіраўнікі, акадэмікі.

У 1991 годзе інстытут адным з першых у Расіі перайшоў на шматузроўневую сістэму адукацыі.

У 1992 годзе быў перайменаваны ў Новасібірскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт у сувязі з даданнем нетэхнічных факультэтаў.

У 1995 годзе ў склад універсітэта ўвайшоў Новасібірскі інстытут сацыяльнай рэабілітацыі, адзіная ў Сібіры навучальная ўстанова, дзе навучаюцца асобы з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі з розных рэгіёнаў Расіі (ад Паўночнага Каўказа да Камчаткі). На базе ўніверсітэта працуе філіял даследчага цэнтра РФ па праблемах якасці падрыхтоўкі спецыялістаў.
**Палата абшчын** (англ.: House of Commons) — назва адной з палат Парламента Вялікабрытаніі і адной з палат Парламента Канады.

У двухпалатным парламенце Вэстмінстэрскай сістэмы Палатай абшчын гістарычна называлася Ніжняя палата. Палата абшчын звычайна мае нашмат больш паўнамоцтваў, чым Верхняя палата (Сенат у Канадзе ці Палата лордаў у Злучаным каралеўстве). Глава партыі большасці ў Палаце абшчын звычайна становіцца прэм'ер-міністрам.

Большасць дзяржаў з Вэстмінстэрскай сістэмай пазней змянілі назвы сваіх ніжніх палат на Палату прадстаўнікоў. Станам на 2015 год існуе толькі дзве Палаты абшчын:

* Брытанская Палата абшчын (у лонданскім Вэстмінстэрскім палацы)
* Палата абшчын Канады (на Парламенцкім узгорку ў Атаве)

Палатай абшчын называлася таксама Ніжняя палата Ірландыі да яе роспуску паводле Закону аб аб'яднанні 1801 і Парламент паўднёвай Ірландыі ў 1920, які пазней быў заменены Дол-Эарынам (Палатай прадстаўнікоў, Dáil Éireann) Ірландскай свабоднай дзяржавы. Акрамя таго, Палатай абшчын называлася Ніжняя палата Паўночнай Ірландыі да яе роспуску ў 1972.
Бёрэн, вялікі прыродны рэгіён у Ірландыі; краявід заходняга схілу
**Прыродны рэгіён** (адзінка краявіду) — асноўная геаграфічная адзінка. Зазвычай, гэта рэгіён, які вылучаецца агульнымі прыроднымі асаблівасцямі геаграфіі, геалогіі і клімату. 

З экалагічнага пункту гледжання, на прыродную флору і фаўну рэгіёна, верагодна, у значнай ступені ўплываюць яго геаграфічныя і геалагічныя фактары, такія як наяўнасць глебы і вады. Такім чынам, большасць прыродных рэгіёнаў з'яўляюцца аднастайнымі экасістэмамі. Уздзеянне чалавека можа быць важкім чыннікам у фармаванні і лёсе таго ці іншага прыроднага рэгіёна.

Асноўныя тэрміны
----------------

 

Шаблон:Annotation

```
Шаблон:Annotation
Шаблон:Annotation
Шаблон:Annotation
Шаблон:Annotation
```

Natural regions of Chile.

Паняцце "прыродны рэгіён" - буйная базавая геаграфічная адзінка, падобная на шырокую барэальную лясную вобласць.  Тэрмін таксама можа выкарыстоўвацца агульна, як у альпійскай тундры, або адмыслова для азначэння пэўнага месца.

Тэрмін асабліва карысны там, дзе няма адпаведнага або сумежнага афіцыйнага рэгіёну. Прыкладамі таго ёсць балоты ўсходняй Англіі, нагор'е Тайланда і Пэйс-дэ-Брэй у Нармандыі. Іншыя могуць улучаць у сябе рэгіёны з асаблівымі геалагічнымі характарыстыкамі, напрыклад, бясплодныя землі, такія як Бардэнас-Рэалес, нагорны масіў кіслых парод, або Буррэн у Ірландыі .

Глядзіце таксама
----------------

* Экарэгіён
* Прыродныя рэгіёны Чылі
* Прыродныя рэгіёны Калумбіі
* Прыродныя рэгіёны Германіі
* Прыродныя зоны Венесуэлы
* Фізіка-геаграфічныя рэгіёны свету

Спасылкі
--------

1. ↑  UNESCO - Natural and Cultural Landscape of Danube Region
2. ↑  Natural Regions - The Canadian Encyclopedia

Знешнія спасылкі
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Прыродны рэгіён на Вікісховішчы |

* Прыродныя рэгіёны Тэхаса
* Прыродныя рэгіёны Альберты
* Прыродныя рэгіёны ў Валенсіі
**Яўгенія Аркадзьеўна Кечына** — беларускі сацыёлаг, спецыяліст у галіне метадалогіі і методыкі сацыялагічных даследаванняў, статыстычнай апрацоўкі дадзеных сацыялагічных даследаванняў, сацыяльна-эканамічнай статыстыкі. Прафесар кафедры сацыялогіі факультэта філасофіі і сацыяльных навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта(з 2009 г.). Доктар сацыялагічных навук (2009), прафесар (2013). Удзельнік нацыянальных і міжнародных даследчых праектаў па праблемах прафілактыкі ВІЧ-інфекцыі і наркаспажывання ў Рэспубліцы Беларусь, па пытаннях паводніцкіх характарыстык груп рызыкі, распрацоўшчык нацыянальнай сістэмы маніторынгу і ацэнкі сітуацыі па ВІЧ/СНІД у Рэспубліцы Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыла механіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «матэматыка». З 1991 г. выкладае на кафедры сацыялогіі БДУ.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар больш за 100 навуковых публікацый (навуковыя манаграфіі, артыкулы, раздзелы ў калектыўных манаграфіях і вучэбных дапаможніках, вучэбна-метадычныя, даведачна-энцыклапедычныя выданні).Пад кіраўніцтвам прафесара Я. А. Кечынай абаронены тры кандыдацкія дысертацыі. З’яўляецца намеснікам старшыні Савета па абароне доктарскіх дысертацый па сацыялагічных навуках. Д. 2:01:03 пры БДУ; членам Савета па абароне доктарскіх дысертацый па псіхалагічных навуках. Д. 2:01:19 пры БДУ; членам Савета факультэта філасофіі і сацыяльных навук; уваходзіць у склад рэдкалегіі шэрагу навуковых выданняў.

У 2015 г. Я. А. Кечына прызнана пераможцам у конкурсе на лепшага кіраўніка і арганізатара навукова-даследчай працы студэнтаў і аспірантаў БДУ па выніках 2014 г. у намінацыі «Падрыхтоўка кадраў вышэйшай кваліфікацыі».

Бібліяграфія
------------

Са спісам асноўных работ Кечынай Я. А. можна азнаёміцца на сайце факультэта філасофіі і сацыяльных навук Архівавана 24 ліпеня 2018..

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Грамата БДУ (2006 г.)
* Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009 г.)
* Ганаровая Грамата БДУ (2012 г.)
* Ганаровая Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2015 г.)

Спасылкі
--------

* Узаемадзеянне сацыялогіі і статыстыкі: паняцце і структура. Я. А. Кечына
* АЎТАРЭФЕРАТ дысертацыі на суісканне вучонай ступені кандыдата сацыялагічных навук. Навуковы кіраўнік-Кечына. Я. А.
* ПАВОДНІЦКАЯ РЫЗЫКА ЖАНЧЫН СЭКС-БІЗНЭСУ, ЯКІЯ ЎЖЫВАЮЦЬ ІН’ЕКЦЫЙНЫЯ НАРКОТЫКІ.Аўтар:Кечына Яўгенія Аркадзьеўна.
* Вынікі даследавання па тэме «Матывацыя і патрэбы падлеткаў груп рызыкі ў кантэксце кансультавання і тэставання на ВІЧ і патэнцыял устаноў аховы здароўя і грамадскіх аб’яднанняў у прадастаўленні дадзенага выгляду паслуг падлеткам і маладым людзям груп рызыкі».
* ПАВОДНІЦКІЯ АСАБЛІВАСЦІ І ЎЗРОВЕНЬ ВЕДАЎ ПА ПРАБЛЕМЕ ВІЧ/СНІД СЯРОД СПАЖЫЎЦОЎ ІН’ЕКЦЫЙНЫХ НАРКОТЫКАЎ.Справаздача аб даследаванні.
* Сацыялізацыя дзяцей-сірот ва ўмовах прыёмнай сям’і. АЎТАРЭФЕРАТ дысертацыі на суісканне вучонай ступені кандыдата сацыялагічных навук. Архівавана 28 ліпеня 2018.
* Evgeniya A. Kechina.BSU.
Табоган
Сучасны табоган
**Табо́ган** — сані без палазоў у індзейцаў Паўночнай Амерыкі (Канады). Назва паходзіць з Алганкінскіх моў.

Уяўляюць сабой некалькі дошак 3—4 м і шырынёй 30—40 см, змацаваных папярочкамі і рамянямі, з загнутым перадком; па баках нацягнута шкура або бяроста. Перасоўваліся ўручную або з дапамогай ездавых сабак. Выкарыстоўваўся для перавозкі людзей і грузаў.

У лясной зоне Канады табоган выкарыстоўваецца паляўнічымі і ў цяперашні час. У некалькі змененым выглядзе (меншых памераў, без бартоў і інш.) табоган выкарыстоўваецца ў якасці спартыўнага-фізкультурнага інвентару для катання з гор. Як від спорту вядомы з пачатку XX стагоддзя.

Гл. таксама
-----------

* Бобслей
* Скелетон

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн 2002.
2. 1 2 3  ВСЭ 1977.

Літаратура
----------

* Табо́ган // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 367. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Тобо́гган, таббоган, тобоган // Т. 26. Тихоходки — Ульяново. — М. : Советская энциклопедия, 1977. — С. 17. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Табоган

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph541592 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крэнь.

**Іван Платонавіч Крэнь** (30 лістапада 1936, Ярашова, цяпер в. Кузявічы, Баранавіцкі раён — 4 мая 2014, Гродна) — беларускі гісторык.

Біяграфія
---------

Іван Крэнь
Нарадзіўся ў сялянскай сям'я ў Баранавіцкім раёне.

Скончыў гісторыка-педагагічны факультэт Гродзенскі педагагічны інстытут (1959) па спецыяльнасці «Гісторыя, руская мова і літаратура». У 1959—1967 працаваў настаўнікам. З 1967 у Гродзенскім педагагічным інстытуце (з 1978 універсітэце) — старшы выкладчык, дацэнт, з 1990 загадчык кафедры гісторыі Беларусі, з 1995 дэкан факультэта гісторыі і культуры. 

Скончыў аспірантуру кафедры гісторыі СССР Белдзяржуніверсітэта.

Кандыдат гістарычных навук (1981), абараніў дысертацыю на тэму "Барацьба прафсаюзаў Беларусіі за развіццё хімічнай прамысловасці ў рэспубліке ў 1959-1965 гадах".

Званне прафесара прысвоена ў 1991.

Ганаровы работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2000). 

Ганаровы прафесар Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы (2004).

Напрамкі навуковай дзейнасці: дзейнасць грамадскіх арганізацый (прафсаюзаў і інш.), гісторыя населеных пунктаў Гродзеншчыны, гістарычнае краязнаўства. Даследаваў навукова-метадычнае забеспячэнне курсаў гісторыі Беларусі і дапаможных гістарычных дысцыплін.

Аўтар больў чым 320 навуковых прац, у тым ліку 5 падручнікаў для студэнтаў па гісторыі Беларусі і Расіі, 2 дапаможнікаў для сярэдніх школ. Аўтар даследчых работ: «Гродна. Гісторыка-эканамічны нарыс» (у суаўтарстве), «Гродна. Энцыклапедычны даведнік» (у суаўтарстве), «Шчучын. Гісторыка-эканамічны нарыс», «Іўе. Гісторыка-эканамічны нарыс», «Нарысы гісторыі Гродзенскай абласной партыйнай арганізацыі», «Гродна ў гады Вялікай Айчыннай вайны. 1941–1945», «Гродзенскі дзяржаўны універсітэт імя Янкі Купалы. Гістарычны нарыс» і іншыя. 

Памёр 4 мая 2014 г. Пахаваны 6 мая 2014 года ў Гродне.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9. С. 79.

Спасылкі
--------

* Іван Крэнь: вядомы і невядомы Архівавана 12 мая 2015. — t-styl.info, 12 траўня 2014
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жамойцін.
**Алесь Жамо́йцін** (**Аляксандр Пятровіч Жамойцін**) (7 жніўня 1955, в. Малахоўцы, Баранавіцкі раён) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Алесь Жамойцін
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Скончыў Пружанскую сярэднюю школу-інтэрнат (1972), працаваў слесарам на заводзе «Гомсельмаш». У 1973—1975 гадах служыў у Савецкай Арміі. Працаваў слесарам у Наваполацку, матарыстам цеплахода «Днепра-Буг» у Пінску. У 1976—1977 гадах — лабарант Малахоўскай сярэдняй школы, у 1977—1978 — апілоўшчык у Баранавічах. Скончыў завочнае аддзяленне філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1982). У 1978—1985 гадах — настаўнік беларускай мовы і літаратуры Доцішскай васьмігадовай школы Воранаўскага раёна, у 1985—1987 — механік на Прыбалтыйскай чыгунцы (у Вільнюсе). 

З 1988 года — навуковы супрацоўнік, з 1989 — загадчык літаратурна-мемарыяльнага музея Ф. Багушэвіча ў вёсцы Кушляны Смаргонскага раёна. 

Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1989 года).

Дэбютаваў вершамі ў рэспубліканскім друку ў 1981 годзе ў газеце «Літаратура і мастацтва». Аўтар зборніка паэзіі «Азірнуўшыся — не скамянею» (1989), філасофска-публіцыстычных эсэ і артыкулаў пра К. Каліноўскага, Ф. Багушэвіча і інш.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн 1998.

Літаратура
----------

* Жамойцін Алесь // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — 22 000 экз. — ISBN 5-340-00709-X.
* Жамойцін Алесь // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* Жамо́йцін Алесь (Аляксандр Пятровіч) // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 420—421. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 131981 |
**«Адукацыя і выхаванне»**, **АіВ** (англ.: Education and Upbringing, ням.: Bildung und Erziehung, руск.: Образование и воспитание) — беларускі навукова-тэарэтычны і інфармацыйна-метадычны часопіс.

Выдаецца з 1992 года штомесяц. Заснавальнікі — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны інстытут адукацыі. Выдавец — выдавецтва «Адукацыя і выхаванне». Спярша выходзіў на беларускай, рускай, англійскай і нямецкай мовах. Цяпер выходзіць на беларускай і рускай.

Мэтавай аўдыторыяй з’яўляюцца навукова-педагагічныя работнікі, арганізатары і кіраўнікі навучальна-выхаваўчага працэсу ва ўстановах адукацыі, педагогі-практыкі.

Часопіс уваходзіць у Пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў.

У часопісе друкуюцца матэрыялы, якія адлюстроўваюць сучасны стан і тэндэнцыі развіцця педагагічнай навукі і адукацыйнай практыкі, асвятляецца перадавы айчынны і замежны вопыт. Асноўныя тэматычныя напрамкі — дзяржаўная палітыка ў сферы адукацыі і навукі, навукова-тэарэтычныя, метадалагічныя і метадычныя асновы функцыянавання і развіцця нацыянальнай сістэмы адукацыі і выхавання, падрыхтоўка і атэстацыя навуковых і навукова-педагагічных работнікаў і педагагічных кадраў, дзейнасць і развіццё агульнаадукацыйнай школы, рэалізацыя бесперапыннага выхавання дзяцей і навучэнскай моладзі ў Рэспубліцы Беларусь і інш.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка часопіса Архівавана 7 студзеня 2017.
Ёрын тэр Морс
**Ёрын тэр Морс** (нідэрл.: Jorien ter Mors, нар. 21 снежня 1989) — галандская шорт-трэкістка і канькабежка. Трохразовая прызёрка чэмпіянатаў свету, шматразовая чэмпіёнка Еўропы, удзельніца зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 у шорт-трэку. У канькабежным спорце — алімпійская чэмпіёнка 2014 на дыстанцыі 1500 метраў, прызёрка этапу Кубка свету, чэмпіёнка Нідэрландаў у класічным мнагабор'і, бронзавы прызёр чэмпіянату Нідэрландаў 2013 на дыстанцыі 3000 метраў.

Спартыўная кар'ера
------------------

У 2007 годзе стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы па шорт-трэку ў эстафеце. У 2011 годзе стала чэмпіёнкай Еўропы ў эстафеце. На чэмпіянаце Еўропы 2012 выйграла 1000 метраў і перамагла ў эстафеце.

Удзельнічала на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы ў трох дысцыплінах, на дыстанцыях 500 (23-е месца) і 1000 метраў (не прайшла кваліфікацыю), а таксама ў эстафеце на 3000 метраў, дзе каманда Нідэрландаў заняла 4-е месца.

Дэбютавала на чэмпіянаце Нідэрландаў па канькабежным спорце ў лістападзе 2011 года, дзе стала 8-й на дыстанцыі 3000 метраў. Праз год спартсменка стала трэцяй на дыстанцыі 3000 метраў на чэмпіянаце Нідэрландаў 2013 па канькабежным спорце і адабралася для ўдзелу на першых этапах Кубка свету на гэтай дыстанцыі.

На першым этапе Кубка свету па канькабежным спорце 2012/2013 стала трэцяй на дыстанцыі 3000 метраў і другой ў мас-старце. У канцы снежня 2012 года дэбютавала і сенсацыйна выйграла чэмпіянат Нідэрландаў па канькабежным спорце ў класічным мнагабор'і, адабраўшы на чэмпіянат Еўропы 2013.

У 2014 годзе несла сцяг Нідэрландаў на цырымоніі адкрыцця зімовых Алімпійскіх гульняў у Сочы. У Сочы Ёрын выступала і ў шорт-трэку, і ў канькабежным спорце. На дыстанцыі 1500 метраў у канькабежным спорце ўстанавіла новы алімпійскі рэкорд і рэкорд катка (1:53,51) і выйграла золата.

Зноскі
------

1. ↑  Debutante Ter Mors wint KPN NK Allround Архівавана 2 студзеня 2013.

Спасылкі
--------

* *Ёрын тэр Морс — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
* Вынікі выступленняў у канькабежным спорце

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Facebook · Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · ShorttrackOnLine.info · Speedskatingbase.eu · SpeedSkatingNews.info · SpeedskatingResults.com · SpeedSkatingStats · TheSports.org · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| Нарматыўны кантроль | GTAA: 228457 |
**Ігуана звычайная**, або **зялёная** (*Iguana iguana*) — буйная расліннаедная яшчарка сямейства ігуанавых, вядзе дзённы спосаб жыцця. Жыве ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, лазіць па дрэвах.

Апісанне
--------

Самцы гэтага віду дасягаюць максімальнай даўжыні больш за 2 метры і масы 6 кг. Самцы звычайнай ігуаны зялёная з цёмнымі палосамі, якія ўтвараюць кольцы на хвасце; самкі шаравата-зялёныя і прыкладна ўдвая меншыя па масе за самцоў.

Пашырэнне
---------

Прыродны арэал ахоплівае значную тэрыторыю ад Мексікі на поўдзень да паўднёвай Бразіліі і Парагвая, а таксама астравы Карыбскага мора. Часта можна бачаць, як яны грэюцца на сонцы на галінах дрэў, якія навісаюць над вадой, куды саскокваюць, калі іх патурбаваць.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Рыюць глыбокія норы з дапамогай пярэдніх і задніх канцавін. Глыбіня камеры часта дазваляе самцы цалкам схавацца ў ёй. У канцы гэтай нары яна адкладае яйкі і запаўняе ўсю нару разрыхленай глебай. Часта група самак год за годам вяртаецца на адно і тое ж месца гнездавання ў межах адной гнездавой калоніі.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Reptile Database |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph493939 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брэст.
**Брэст** (Тэльмы Новыя) — аэрапорт у Беларусі. размешчаны за 3,5 км на ўсход ад Брэста, паміж вёскай Шэбрын (з поўдня) і Маскоўскай шашай (з поўначы).

Першая чарга аэрапорта была пабудавана ў 1976 годзе. Аэравакзал узведзены ў 1986 (архіт. В. Арсеньеў, А. Ляшук, В. Кескевіч, Р. Шылай, В. Гапіенка; Дзяржаўная прэмія БССР 1988).

Аэрапорт першай катэгорыі, мае адну ўзлётна-пасадачную паласу даўжынёй 2620 м і шырынёй 42 м, якая дазваляе прымаць цяжкія авіялайнеры, узлётная вага да 400 тон. У 1999 годзе аэрапорту прысвоены статус міжнароднага.

Аэрадром адносіцца да аэрадрома класа «В» і ўваходзіць у аэрапорт IV класа. Адкрыты для міжнародных палётаў. Дапушчаны да эксплуатацыі самалётаў Ан-24, Іл-76, Ту-154, У-737, У-757-200, У-767-207870, А-310-200, А-310-300, і класам ніжэй, а таксама верталётаў ўсіх тыпаў без абмежаванняў. У аэрапорце маецца мытны склад часовага захоўвання.

Аэрапортны комплекс прапускной здольнасцю 4000 пасажыраў у гадзіну ўключае ў сябе камеры захоўвання, медпункт, пакой «маці і дзіцяці», гасцініцу на 5067 месцаў з аўтастаянкай.

Аэрапорт Брэст абслугоўвае самалёты авіякампаній штодня з 1.30 да 23.30.

Будынак аэравакзала
-------------------

Складаецца з 3 квадратных у плане аб’ёмаў, злучаных паміж сабой. У цэнтральным аб’ёме знаходзіцца аперацыйная зала, перакрытая металічнай канструкцыяй, у другім — рэстаран, сталовая, у трэцім — адміністрацыйныя памяшкання, багажнае аддзяленне, пошта і інш. Фасады будынка адрозніваюцца выразнай пластыкай, своеасаблівай архітэктурна-мастацкай кампазіцыяй.

Прыманыя тыпы ПС
----------------

Ан-12, Ан-24, Іл-76, Ту-134, Ту-154, Як-40, Як-42, Airbus A310, Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, Boeing 737-500(-800), Boeing 757-200 і інш. тыпы ПС 3-4 класа, верталёты ўсіх тыпаў. Класіфікацыйная колькасць УПП (PCN) 24/R/B/X/T.

Чартарныя рэйсы
---------------

| Авіякампанія | Пункты прызначэння  |
| --- | --- |
| Сцяг Беларусі Белавія | Чартарныя рэйсы: Бургас, Анталья, Ціват
Рэгулярныя (сезонна з чэрвеня па верасень): Калінінград |

Зноскі
------

1. 1 2  Брестский аэровокзал // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Літаратура
----------

* Брестский аэровокзал // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брэст (аэрапорт)
* Аэропорт Брест (Brest Airport)

| ⛭Аэрапорты Беларусі |
| --- |
| Грамадзянскія | 
* Брэст
* Віцебск
* Гомель
* Гродна
* *Мінск-1*
* Мінск-2
* Магілёў

 |
| Ваенныя | 
* Баранавічы
* *Быхаў*
* Бяроза
* Бабруйск
* Зяброўка
* Крычаў
* Ліда
* Лунінец
* Мачулішчы
* *Паставы*
* Пружаны
* *Рось*
* *Шчучын*

 |
| Іншыя | 
* Балбасава
* Ліпкі
* Мазыр

 |
| **Заўвагі:** *Курсівам* пазначаны недзеючыя. |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Звярко.
**Таццяна Уладзіміраўна Звярко** (нар. 19 студзеня 1979) — палітычная зняволеная, абвінавачаная і асуджаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

Біяграфія
---------

Палітычны пераслед 2020—2022
----------------------------

Да абвінавачвання па крымінальнай справе Таццяна 17 гадоў працавала ў Лідскім райвыканкаме старэйшым інспектарам у аддзеле дакументацыйнага забеспячэння, не мела спазненняў ці спагнанняў. Вядома, што прадстаўнік улады, якога нібыта абразіла Таццяна ў сувязі з падзеямі жніўня 2020 года, — гэта намеснік начальніка лідскага РАУС Дзяніс Жынко, з якім яна была асабіста знаёма і якому напісала асабістае паведамленне, калі пабачыла фота апошняга, дзе ён кіруе разгонам акцыі пратэсту. Таксама яна нібыта пакінула некалькі публічных каментароў пра таго міліцыянта і Лукашэнку.

У жніўні 2021 ў Лідзе суддзя Ігар Кашко асудзіў Таццяну Звярко на 1 год і 6 месяцаў калоніі па двух артыкулах Крымінальнага кодэкса: арт. 369 КК РБ (Абраза прадстаўніка ўлады) і арт. 368 КК РБ (Абраза прэзідэнта), таксама суддзя абавязаў Таццяну сплаціць 2 тысячы рублёў пацярпеламу міліцыянту — за маральную шкоду. Таццяна ўзялі пад варту ў зале суда. На момант затрымання яна знаходзілася ў дэкрэтным адпачынку, малодшаму сыну Ягору быў 1 год і 8 месяцаў, што паводле беларускага заканадаўства (арт. 63 КК РБ) з’яўляецца змягчальнымі абставінамі, але гэта не перашкодзіла суддзі вынесці рэальны тэрмін.

10 жніўня 2021 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволеннай. Такім чынам Таццяна далучылася да палітычных зняволенных, чый крымінальны пераслед звязаны з дыфамацыйнымі артыкуламі (у адрозненні ад паклёпу дыфамацыя выяўляецца ў тым, што ў публікацыях і іншых крыніцах можа распаўсюджвацца не толькі ілжывая інфармацыя, але і аб’ектыўная), за дэкрэміналізацыю адказнасці па якім даўно выступаюць беларускія і міжнародныя праваабаронцы.

Таццяна утрымліваецца ў гомельскай калоніі № 4.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 красавіка 2022. Праверана 2 красавіка 2022.

Спасылкі
--------

* Старонка Таццяны Звярко на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
**Новасібірскі дзяржаўны краязнаўчы музей** (руск.: Новосибирский государственный краеведческий музей) - адзін з вядучых музеяў Новасібірска.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1920 годзе як Цэнтральны народны музей Нованікалаеўска. Заснавальнікам і першым дырэктарам музея стаў Анзіміраў У. А. першыя экспазіцыі — астранамічная і геалагічная.

З канца 1920-х гадоў і да канца 1930-х быў вядучым музеем Заходне-Сібірскага краю. У 1940-х гадах дырэктарам музея працаваў вядомы архівіст і краязнаўца Я. Д. Стрэлаў.

З 1987 года гістарычны аддзел музея размяшчаецца ў будынку былога Гарадскога гандлёвага корпуса (помнік гісторыі і архітэктуры, пабудаваны па праекце вядомага архітэктара А. Д. Крачкова ў 1910 годзе). Экспазіцыйна-выставачная плошча займае 3219 м².

Музейны фонд
------------

Музейныя фонды налічваюць 147 тыс. адзінак асноўнага фонду і 71 тыс. адзінак дапаможнага, у ліку якіх шэраг унікальных:

* поўны шкілет маманта, знойдзены побач з вёскай Вахрушава Качанёўскага раёна Новасібірскай вобласці,
* калекцыі прадметаў побыту і культу сібірскіх народаў, сабраныя экспедыцыямі 1920-30-х гадоў.
Пад час карнавалу
**Бразільскі карнавал** — фестываль, які праходзіць штогод у Бразіліі за 40 дзён да Вялікадня і адзначае пачатак Вялікага посту. Пад час посту католікі павінны ўстрымацца ад усіх цялесных спакус і спажывання мяса. Карнавал можа разглядацца як развітанне з чалавечымі задавальненнямі. З’яўляецца самым вялікім народным святам краіны.

Гісторыя
--------

Карнавал бярэ пачатак ад партугальскай масленіцы, пад час якой людзі абліваліся вадою, пяском і попелам, кідаліся тухлымі яйкамі і інш. Партугальская масленіца адзначалася напярэдадні Вялікага посту па каталіцкаму календару, што сімвалізавала вызваленне ад грахоў — гэты аспект і стаў асноўным зместам фестывалю.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Падзолісты працэс** — глебаўтваральны працэс, які працякае ва ўмовах прамыўнога або часткова прамыўнога воднага рэжыму пад хваёвымі лясамі на некарбанатных мацярынскіх пародах. У выніку адмірання дрэўнай расліннасці штогод на паверхні глебы ўтвараюцца раслінныя астаткі невялікай магутнасці, якія раскладаюцца грыбнай мікрафлорай з утварэннем у асноўным кіслай светлаафарбаванай арганічнай кіслаты. Гэтая кіслата руйнуе глебавыя мінералы і выносіць прадукты разбурэння ў ніжнюю частку глебавага профіля або жа за яго межы. Зверху жа застаецца толькі аморфны крэмнезём, які па колеры нагадвае залу. Гэты працэс назіраецца толькі пад хваёвымі лясамі з імховым, верасовым або лішанікавым покрывам на водападзельных участках, складзеных бескарбанатнымі пяскамі.

Гл. таксама
-----------

* Саланчаковы працэс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лапато.
**Георгій Паўлавіч Лапато** (23 жніўня 1924, в. Азершчына, Гомельская губерня — 13 лютага 2003, Мінск) — беларускі вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі і інфарматыкі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1995), член-карэспандэнт АН СССР (1979), член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук (1991), доктар тэхнічных навук (1976), прафесар (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі энергетычны інстытут (1952). З 1959 года галоўны інжынер, з 1964 года начальнік СКБ, з 1965 года начальнік праектнага бюро Мінскага завода вылічальных машын імя Арджанікідзэ, з 1969 г. дырэктар НДІ ЭВМ. У 1987—1996 гадах галоўны навуковы супрацоўнік НДІ ЭВМ, у 1992—1993 гадах дырэктар Навукова-інжынернага цэнтра «Нейракампкамп’ютар». Адначасова ў Інстытуце сучасных ведаў: прарэктар, загадчык кафедры, прафесар.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя працы ў галіне распрацоўкі і ўкаранення ў прамысловасць ЭВМ сямейства «Мінск», ЭВМ Адзінай сістэмы і персанальных камп’ютараў на базе мікраэлектронікі, а таксама стварэння вылічальных комплексаў і сістэм, перыферыйнага абсталявання для ЭВМ, вытворчасці тэхнічных сродкаў і метадаў аўтаматызацыі праектавання ЭВМ. Галоўны канструктар ЭВМ «Мінск-1», вылічальнай сістэмы «Мінск-222», сістэмы калектыўнага карыстання «Нарач», шэрагу вазімых ЭВМ, вылічальных комплексаў спецыяльнага прызначэння.

Аўтар больш за 120 навуковых прац і 46 вынаходстваў.

Узнагароды
----------

Дзяржаўная прэмія СССР 1970 г. за стварэнне сямейства універсальных электронных вылічальных машын другога пакалення тыпу «Мінск» і асваенне іх серыйнай вытворчасці.

Узнагароджаны ордэнамі Кастрычніцкай рэвалюцыі (1971), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1976), Леніна (1983), «Знак Пашаны» (1966), медалямі.

Асноўныя працы
--------------

* Организация вычислительного процесса в сети теплообработки данных // Управляющие системы и машины. 1987. № 1.
* Единый технологический процесс разработки и производства ЭВМ на БИС // Актуальные проблемы развития вычислительной техники. М. 1988.
* Персонально-профессиональные ЭВМ. М.: Высшая школа, 1988 (в соавт.).
* Вычислительная техника в Белоруссии // Информационные технологии и вычислительные системы. 1997, № 1.

Зноскі
------

1. ↑  Георгій Паўлавіч Лапато

Спасылкі
--------

* Георгій Паўлавіч Лапато ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2006112558 · VIAF: 311246254 |
**Latrodectus hasselti** — від павукоў з сямейства павукоў-цянётнікаў (*Theridiidae*), радзімай якога з’яўляецца Аўстралія. Адносіцца да роду *Latrodectus*, якія сустракаюцца ва ўсіх частках свету, за выключэннем Антарктыды. Даўжыня цела самкі каля 10 мм, а самцы маюць значна меншыя памеры — усяго толькі 3-4 мм.

Яд яго нейратаксічны. Укус павука  (руск.) (бел. небяспечны для чалавека і выклікае моцныя болі. На сённяшні дзень існуе камерцыйна даступнае проціяддзе, але апошнія даследаванні паказваюць, што яно не памяншае боляў. Від роднасны віду красноспинному павуку *Latrodectus mactans* родам з гарачых раёнаў Паўночнай Амерыкі, больш блізкі *Latrodectus katipo* з Новай Зеландыі.

Гэтаму віду павукоў уласцівы палавы канібалізм  (руск.) (бел..

Здабыча
-------

Звычайна палюе на насякомае, але можа лавіць і больш буйных жывёл, якія заблыталіся ў сетцы, уключаючы павукоў, дробных яшчарак і нават у рэдкіх выпадках змей. У адной павуціне была выяўленая нават мёртвая мыш. Асабліва ўпадабаная здабыча гэтага павука — *Porcellio scaber*. Малым павучанятам патрэбная здабыча адпаведнага памеру, і лабараторныя даследаванні паказваюць, што яны гатовыя спажываць звычайных пладовых мушак *Drosophila melanogaster*, лічынак мучных хрушчакоў (Вялікі мучны хрушчак (*Tenebrio molitor*)), мух і першых німфаў прусакоў. Рэшткі ежы і асвятленне прыцягваюць ахвяру насякомых у раёны пражывання і дзейнасці чалавека, што прыводзіць да з’яўлення там і *Latrodectus hasselti*. Атрымаўшы папярэджанне аб тым, што нейкая істота трапіла ў яго пастку, прадстаўнікі віду набліжаюцца да мэты прыкладна на даўжыню нагі, тычыцца яны пырскаюць на яе вадкім ліпкім шоўкам, каб абезрухоміць яе. Затым павук некалькі разоў кусае сваю ахвяру за суставы галавы, цела і ног і абгортвае яе ліпкім і сухім шоўкам. У адрозненне ад іншых павукоў, гэты не круціць сваю здабычу, павярнуўшыся шоўкам, але, як і іншыя павукі, затым уводзіць яд, які разрэджвае вантробы ахвяры. Пасля таго, як павук звязаў здабычу, ён выносіць яе ў сваё гняздо і пачынае высмоктваць разрэджаныя вантробы, звычайна праз 5-20 хвілін пасля першага ўкусу. Аўстралійская ўдава звычайна не п’е ваду, хіба што пасля працяглага галадання.

Зноскі
------

1. ↑  *Кувыкина О. В.*. Любовь и членистоногие (руск.).  Вокруг света (26 красавіка 2010). Архівавана з першакрыніцы 22 ліпеня 2015. Праверана 18 ліпеня 2015.

Спасылкі
--------

* Australian Museum
* Queensland Museum
* University of Toronto Архівавана 5 сакавіка 2014.
* Redback antivenom study divides Australian doctors
* Укусы паука Redback: противоядие не действует

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776400389, 2909685659 |
**Арташэс Айрапетавіч Кеварк’ян** (26 красавіка 1897, г. Нуха, Азербайджан — 29 ліпеня 1955) — урач-неўролаг, філосаф. Доктар медыцынскіх навук (1944), прафесар (1947). Удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войн.

Біяграфія
---------

Скончыў 2-і Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (педагагічны і медыцынскі факультэты, 1926), Інстытут чырвонай прафесуры.

Працаваў у 2-м Маскоўскім дзяржаўным універсітэце (з 1924, паралельна з вучобай загадчык кафедры грамадскіх навук), Азербайджанскім медыцынскім інстытуце (з 1930, загадчык кафедры філасофіі, асістэнт клінікі), часопісе «Азербайджанский медицинский журнал» (па сумяшчальніцтве, рэдактар), Азербайджанскім дзяржаўным навукова-даследчым інстытуце (па сумяшчальніцтве, намеснік дырэктара), газеце «Бакинский рабочий» (з 1933), Навукова-даследчым інстытуце гігіены працы і прафзахворванняў АМН СССР (1934—1941 і 1945—1950, загадчык аддзялення нервовых хвароб, навуковы супрацоўнік), Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (у 1950—1955 — загадчык кафедры нервовых хвароб, адначасова з 1952 — дэкан лячэбнага факультэта, з 1954 — загадчык кафедры гісторыі медыцыны, з 1955 — намеснік дырэктара па вучэбнай і навуковай работце), Віцебскай абласнай клінічнай бальніцы (па сумяшчальніцтве, з 1953, загадчык неўралагічнага аддзялення).

Навуковыя інтарэсы: прафесійныя таксікозы нервовай сістэмы.

Памёр 29 ліпеня 1955 года, пахаваны на Армянскіх могілках у Маскве.

Узнагароды
----------

Ордэны Чырвонай Зоркі (1943), Айчыннай вайны 2-й ступені (1945) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Клиника профессиональных токсикозов нервной системы : диссертация … доктора медицинских наук / А. А. Кеворкьян. ― Москва, 1943.
* Армяне ў вышэйных навучальных установах Беларусі і іх уклад у падрыхтоўку навуковых і педагагічных кадраў / Максімчык Андрэй Мікалаевіч // Роль университетского образования и науки в современном обществе. ― Минск, 2019. — С. 618—626. — У змесце: Кеварк’ян Арташэс Айрапетавіч.
**Аэрадро́м Клепачы́** — аэрадром ля вёскі Клепачы Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.

Характарыстыка
--------------

Аэрадром чацвёртага (E) класу. Прызначаны для базіравання, выканання навучальна-трэніравальных палётаў, спецыяльных палётаў верталётаў усіх тыпаў, планераў, звышлёгкай авіяцыі, правядзення спаборніцтваў па авіяцыйных відах спорту і авіямадэлізме, выканання авіяцыйных працаў.

Памеры лётнага поля 1000х150 м, лётнай паласы — 920х78 м. Паверхня лётнага поля грунтовая.

Ангар для захоўвання і абслугоўвання авіяцыйнай тэхнікі.

На аэрадроме базіруецца авіятэхніка ТАА «Пружаны Авіяхімсервіс» — 4 дэльталёты, 2 верталёты.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Инвестиционное предложение «Развитие туризма на базе ООО „Пружаны Авиахимсервис"» // Инвестиционный каталог Брестской области. — С. 264.
2. ↑  Архіўная копія (руск.)(недаступная спасылка). *Галерея ByAvia.*.  Крылы Беларусі (7 ліпеня 2012). Архівавана з першакрыніцы 15 верасня 2021. Праверана 15 верасня 2021.

Спасылкі
--------

* Фотаздымкі інфраструктуры аэрадрома

| ⛭Аэрапорты Беларусі |
| --- |
| Грамадзянскія | 
* Брэст
* Віцебск
* Гомель
* Гродна
* *Мінск-1*
* Мінск-2
* Магілёў

 |
| Ваенныя | 
* Баранавічы
* *Быхаў*
* Бяроза
* Бабруйск
* Зяброўка
* Крычаў
* *Куплінкі*
* Ліда
* Лунінец
* Мачулішчы
* *Паставы*
* Пружаны
* *Рось*
* *Шчучын*

 |
| Іншыя | 
* Балбасава
* Клепачы
* Ліпкі
* Мазыр

 |
| **Заўвагі:** *Курсівам* пазначаны недзеючыя. |
***Mastophorus muris*** - від паразітычных круглых чарвей з сямейства {{bt-bellat||Spiruridae}}.

Прамежкавыя гаспадары
---------------------

У якасці прамежкавых гаспадароў вызначаны жукі відаў {{bt-bellat|гнаявік звычайны|Geotrupes stercorarius}}, {{bt-bellat||Chromatoiulus projectus}} і гламерыс звязаны (*[[*Glomeris connexa*}}. Рэзервуарнымі гаспадарамі выяўлены {{bt-bellat|рапуха шэрая|*Bufo bufo*]]*), {{bt-bellat|жаба вастрамордая|Rana arvalis}} і жаба травяная (*[[*Rana temporaria*}}.*

Гаспадары
---------

Адзначаны ў такіх відаў, як {{bt-bellat||*Oryzomys palustris*}}, {{bt-bellat||*Sigmodon hispidus*}}, {{bt-bellat||*Microtus miurus*}}, {{bt-bellat|пацук чорны|*Rattus rattus*}}, {{bt-bellat|мыш дамавая|*Mus musculus*}}, {{bt-bellat|мыш жаўтагорлая|*Apodemus flavicollis*]]*), {{bt-bellat|мыш лясная|Apodemus uralensis}}, {{bt-bellat|мыш палявая|*Apodemus agrarius*}}, {{bt-bellat|палёўка звычайная|*Microtus arvalis*}}, {{bt-bellat|палёўка рыжая|*Myodes glareolus*}} і {{bt-bellat|палёўка цёмная|*Microtus agrestis*}}.*

Літаратура
----------

* Cole, F.R. and Wilson, D.E. 2010. *Microtus miurus* (Rodentia: Cricetidae). *Mammalian Species* 42(855):75–89.
* Kinsella, J.M. 1974. Comparison of helminth parasites of the cotton rat, *Sigmodon hispidus*, from several habitats in Florida. *American Museum Novitates* 2540:1–12.
* Kinsella, J.M. 1988. Comparison of helminths of rice rats, *Oryzomys palustris*, from freshwater and saltwater marshes in Florida. *Proceedings of the Helminthological Society of Washington* 55(2):275–280.

1. 1 2 3  *Бычкова Е. И, Акимова Л. Н. Дегтярик С. М. Якович М. М.* Гельминты позвоночных животных и человека на территории Беларуси : каталог / [Е. И. Бычкова и др. ; Национальная академия наук Беларуси, Государственное научно-производственное объединение "Научно-практический центр по биоресурсам"]. — Минск: Беларуская навука, 2017. — С. 8-12. — 315 с. — ISBN 978-985-08-2187-4.
2. ↑  Kinsella, 1988, table 1
3. ↑  Kinsella, 1974, p. 9
4. ↑  Cole and Wilson, 2010, p. 84
**Скапанія завостраная** (*Scapania apiculata*) — від пячоначных імхоў роду Скапанія (*Scapania*) сямейства Скапаніевыя (*Scapaniaceae*).

Апісанне
--------

Дзярнінкі рыхлыя, жаўтавата-зялёныя. Парасткі ляжачыя або прыўзнятыя, даўжынёй 2—5 см. Лісце двухбаковаадыходнае, шчыльна размешчанае, да трэці або сярэдзіны расчлянёнае на 2 няроўныя кіляватыя лопасці. Ніжняя лопасць яйкападобная, завостраная; верхняя меншая за ніжнюю, завостраная. Клеткі лісця акруглыя, з вузлаватымі патаўшчэннямі. Перыянцый зажаты ў дарзавентральным напрамку. Каробачка на ножцы, эліпсападобная, чырвона-бурая, раскрываецца падоўжнымі створкамі.

Пашырэнне
---------

Арктабарэальны від з цыркумпалярным арэалам, які займае ў асноўным таежную і падтаежную зоны. У Беларусі вядомы толькі на тэрыторыі Бярэзінскага запаведніка (на паўднёвай мяжы пашырэння). Месцы росту: загніўшая драўніна ў сырых забалочаных лясах.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Двухдомны. Спараносіць летам. Размнажэнне вегетатыўнае — аднаклетачнымі акруглымі або авальнымі вывадковымі пупышкамі, якія развіваюцца ў цёмна-бурых кучках на верхавінках звычайнага лісця або дробнага дэфармаванага лісця прамастойных парасткаў.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · The Plant List · Tropicos · WFO |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Таболіч.
**Марыя Яўгенаўна Таболіч** (1 мая 1957, вёска Тартак, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак. Жонка Рыгора Таболіча, маці Алеся Таболіча.

Біяграфія
---------

У 1981 скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1981 г. у вытворчых майстэрнях Беларускага саюза мастакоў у Магілёве, у 1995—1997 гг. загадчык мастацкага аддзялення Магілёўскага рэспубліканскага культурна-асветніцкага вучылішча імя Н. К. Крупскай, у 2000—2002 гг. дырэктар прыватнай мастацкай галерэі.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне станковага жывапісу, у жанрах сюжэтна-тэматычнай карціны, партрэта, пейзажа, нацюрморта. Творам уласцівы ўпэўнены малюнак, насычанасць колеру, шматграннасць вобразаў. Творчасць адметная лірызмам, мажорнасцю колеравага вырашэння, пошукам новых сродкаў выразнасці. Аўтар карцін «Адпачынак» (1980 г.), «Свята» (1981 г.), «Нашчадкі» (1982 г.), «Мацярынства» (1984 г.)

У карцінах «Ліхалецце» (1984 г.), «Вёсны маёй Радзімы» (1985 г.) вобразы жанчын, на долю якіх выпалі цяжкія выпрабаванні. Аўтар партрэтаў беларускіх дзеячаў-асветнікаў «Францішак Скарына» і «Сымон Будны» (1989 г.), карцін «Магілёўская брацкая друкарня» (1990 г.) і «Вобразы» (1991 г. прысвечана М. Багдановічу) і інш.

На тэму беларускай спадчыны выканала нацюрморты «Нацюрморт з васількамі» (1989 г.), «Нацюрморт з ручніком» (1990 г.), «Нацюрморт святочны» (1993 г.), «Нацюрморт з паясамі» (1994 г.) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2002. — С. 367. — 552 с. — ISBN 985-11-0251-2<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13028710'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24038862'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14271902'></a>
2. ↑  Алесь Таболич: «Я вылавливал неформалов и бесплатно их убивал!» / ultra-music.com

Літаратура
----------

* Табо́ліч Марыя Яўгенаўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 367. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Рунец, А.* «Ад роднае зямлі…» // Літаратура і мастацтва. — 1983. — № . — 14 кастрычніка.
* *Фатыхава, Г.* Табо́ліч Марыя Яўгенаўна // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 486—487. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135319 |
**Пацук чорны** (*Rattus rattus*) — грызун сямейства мышыных.

Апісанне
--------

Даўжыня цела да 20 см, хваста да 24 см, маса да 300 г. Поўсць на спіне ад чорна-карычневай да буравата-вохрыстай з зеленаватым адценнем, на брушку ад попельна-шэрай да светла-шэрай ці белай. Тулава тонкае, морда вузкая, вочы буйныя. Адагнутыя вушныя ракавіны дасягаюць вока (адметная адзнака).

Пашырэнне
---------

Пашыраны сінантропны від. Вядомы ў Еўропе, на Каўказе, Закаўказзі, Далёкім Усходзе і інш. На Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі. Жыве звычайна ў пабудовах, зрэдку непадалёку ад жылля.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Актыўны ноччу. Корм пераважна раслінны (збожжа, гародніна, бульба), а таксама жывёльны. 

Гняздо будуе з ануч, размякчанай саломы, стружак, паперы, птушынага пер'я, сухой травы і інш. пад падлогай, паміж паверхамі, на гарышчы; у прыродных умовах — у норах, у дуплах паваленых дрэў, сярод камянёў. Размнажаецца ўвесь год. У цёплы перыяд дае 2-3 прыплоды па 6-7 пацучанят. Цяжарнасць 21-22 сутак, полавая спеласць у 3-4 месяцы.

Псуе і засмечвае харчовыя прадукты, прамысловыя тавары, вырабы, мэблю. Пераносіць узбуджальнікаў чумы, трыхінезёзу, рыкетсіёзу, дызентэрыі і іншых хвароб.

Літаратура
----------

* *Фядосаў А.* Пацук чорны // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1985. С. 154.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4159272-4 · LCCN: sh85111558 · Microsoft: 2780279259, 2909910314 · NKC: ph121981 |
**Beyond the Sea** *(Белар."За Морам")* — англамоўная версія французскай песні *La Mer*, напісанай у 1943 годзе Шарлем Трэнэ. Тэкст англійскай версіі напісаны вядомым амерыканскім выдумшчыкам Джэкам Лоўрэнсам. Англіская версія песні не звязаная з тэкстам арыгінальнай французскай версіяй. Хіт выканалі многія артысты, але найбольш вядомай з іх з’яўляецца Версія амерыканскага спявака Бобі Дарына, якая дасягнула пазіцыі 6 у хіт-парадзе *Billboard Hot 100*.

Спасылка
--------

Версія песні ў выкананні Бобі Дарына стала саўндтрэкам да многіх фільмаў сусветнага кінематографа, уключаючы такія кінакарціны, як «Апалон-13», «Осцін Паўэрс: Голдмембер», «Слаўныя хлопцы», «Чорны дождж», культавы амерыканскі тэлесерыял «Сакрэтныя матэрыялы», мультфільм «У пошуках Нэма», а таксама відэагульні *BioShock*. Песня была таксама выканана ў 2005 годзе для *Carnival Cruise Lines*, ў Маямі. Частка запісу песні Бобі Дарына выконваецца ў сцэне выхаду Алана Шэпарда з касмічнага карабля *Freedom 7*, а таксама ў першым эпізодзе тэлесерыяла HBO — «Ад зямлі да Месяца» 1998 г.

Выкананне ў стылі Бобі Дарына
-----------------------------

Акцёр Кевін Спэйсі выконвае песню ў біяграфічнай карціне пра Бобі Дарына — «Ля мора». Хіт у выкананні акцёра гучыць у сцэне «фантазіі» аб шлюбе з Сандрай Дзі. У тэлевізійным праекце NBC «Амерыканскія мары», Дункан Шейк[en] выконвае вядомую песню, увасабляючы вобраз Бобі Дарына.

Заўвага
-------

1. ↑  SecondHandSongs — 2003. Праверана 20 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q39871790'></a>
2. 1 2  SACEM repertory Праверана 3 снежня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q51796663'></a>

* Вэб-старонка Джэка Лоўрэнса
* Афіцыйны сайт Бобі Дарына