recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кісялёў.
**Фёдар Сцяфанавіч Кісялёў** (нар. 15 верасня 1946, в. Іванава Слабада, Клімавіцкі раён — 10 верасня 2019, Магілёў) — беларускі графік.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут (мастацка – графічны факультэт) у 1971. Вучыўся ў Ф. Гумена і А. Някрасава.

Выкладаў У Магілёўскім каледжы мастацтваў (1988—2016). Удзельнік мастацкіх выставак з 1969.

Сябра Саюза мастакоў БССР з 1978.

Персанальная выстаўка твораў Фёдара Кісялёва адбылася ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь з 16 жніўня па 22 верасня 2019.

Творчасць
---------

Працаваў у станковай графіцы пераважна ў тэхніцы акварэлі ў жанры пейзажа і нацюрморта.

Сярод твораў «Азёрная балада» Архівавана 8 жніўня 2020. (2015), «Рытмы Лаўсанбуда» (1978), «Поры года» (1980), работы «Браслаўшчына», «Вартавыя неба» (1973), «Начная змена» (1974), «Проня. Берагі памятаюць», «Мантажнікі» (1975), «Новая лодка», «У краі азёрным», «Бэз» (1976), «Хлеб, мёд», «Зямля рэчыцкая» (1979), «Ляўкі. Дарога да паэта» (1982) і іншыя.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, Міністэрстве культуры Расіі, Ульянаўскім мастацкім музеі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі, іншых музеях горада Магілёва і вобласці, Дзяржаўных установах Польшчы, Францыі, Германіі і ў прыватных зборах многіх краін свету.

Прызнанне
---------

* Медаль Францыска Скарыны (2017).
* Дыпламант Міжнароднага пленэра 1998 года

Зноскі
------

1. ↑  Спачуванні Беларускага Саюза мастакоў Архівавана 18 верасня 2019.
2. ↑  «Акварэльная элегія» Фёдара Кісялёва(недаступная спасылка)
3. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 373 «Аб узнагароджанні» **(нявызн.)**.  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (10 кастрычніка 2017).

Літаратура
----------

* Кісялёў Фёдар Сцяфанавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 295
* Кісялёў Фёдар Сцяфанавіч // Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік / аўтар-складальнік Б. А. Крэпак і інш.. — Мн .: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — С. 261. — 664 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.
* Кісялёў Фёдар Сцяфанавіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. Т.3. Карчма — Найгрыш. — Мн.: БелСэ, 1986. — С. 60
* Кісялёў Фёдар Сцяфанавіч // БД "Беларусь у падзеях i асобах"

Спасылкі
--------

* Акварэльная элегія // «Культура» № 2 (299) 01.02.2008 - 29.02.2008
* Палітра школы акварэлі // «Культура» № 7 (1030) 18.02.2012 - 25.02.2012
***Ophrys bombyliflora*** — від кветкавых раслін сямейства {{bt-bellat|архідныя|*Orchidaceae*}}.

Назва
-----

Відавы эпітэт паходзіць ад лац.: bombyli — «чмель», лац.: flora - "кветка" з-за знешняга выгляду губы.

Апісанне
--------

Гэта травяністая расліна вышынёй 5-20 см, з яйцападобна-ланцэтным лісцем, размешчанымі ў разетцы. Прыкветкі шырокія і ўвагнутыя. Суквецці групуюць 2-5 кветак з зялёнымі чашалісцікамі. Пялёсткі кароткія, трохкутныя, тупыя, апушаныя, зелянява-жоўтыя, карычневыя ля асновы. Губа 3-долькавая, карычневая з пухнатай вяршыняй, голая і свінцовая пры аснове. Цвіце з лютага па май.

Распаўсюджанне
--------------

Расце на лугах і кустарніках да вышыні 1000 м. Мае перавагу да вапнавых глебаў. Распаўсюджваецца ў Міжземнамор'і (Партугалія, Гібралтар, Іспанія, Францыя, Італія і Мальта), і на Канарскіх астравах.

Галерэя
-------

* 
*

Спасылкі
--------

* Encyclopedia of Life Архівавана 27 вересня 2015.
* Orchids of Italy Архівавана 28 вересня 2015.
**Апалачы** (англ.: Appalachee) — індзейскі народ у ЗША. Жывуць у Фларыдзе. Агульная колькасць — каля 300 чал.

Гісторыя
--------

Сучасны сцяг нацыі апалачаў
Апалачы — сваякі маскогаў, якія пасяліліся ўздоўж сучаснай мяжы Фларыды і Джорджыі каля 1000 г. н. э. Назва *a'palachi* магла быць дадзена суседзямі-чакта і значыла людзей, што жылі на іншым беразе ракі.

Першы кантакт з іспанцамі адбыўся ў 1528 г. У 1539 г. у вёсцы Анхайка на зямлі апалачаў зімавала экспедыцыя канкістадораў на чале з Эрнанда дэ Сота. Вынікам кантактаў стала эпідэмія прынесеных еўрапейцамі захворванняў, супраць якіх у індзейцаў не было імунітэту. Яна прывяла да крызісу традыцыйнай улады, таму на мяжы XVI ст. і XVII ст. яны звярнуліся да іспанскіх францысканцаў з запытам адчыніць сярод іх місію і прынялі каталіцызм. У 1655 г. агульная колькасць апалачаў вагалася ад 6000 да 8000 чалавек.

У сутычках паміж іспанцамі і англійскімі каланістамі апалачы прымалі бок іспанцаў. У 1703—1704 гг. апалчэнцы з Паўднёвай Караліны і маскогі атакавалі іспанскія місіі на поўначы Фларыды. Апалачы выступілі на баку манахаў і былі разбіты. Каля 600 выжылых былі прымусова выселены на поўнач на раку Савана. Астатнія выратаваліся ў місіі Святога Аўгусціна ў Фларыдзе. Прымусовыя перасяленцы часткова далучыліся да маскогаў, часткова мігрыравалі ў 1763 г. у Місісіпі. Аднак да пачатку XIX ст. місісіпскія паселішчы былі закінуты. Сучасныя апалачы — нашчадкі той групы, што засталася пасля разгрому ў Фларыдзе.

У нашы дні апалачы Фларыды з’яўляюцца афіцыйна прызнанай аўтаномнай нацыяй, карыстаюцца самакіраваннем і правам на племянныя землі.

Традыцыйная культура
--------------------

Асноўным заняткам апалачаў з’яўлялася земляробства. Мужчыны рыхтавалі палеткі, жанчыны клапаціліся пра ўраджай. Важную ролю таксама адыгрывалі рыбалоўства, збор ракавін малюскаў, паляванне. Паміж вёскамі арганізоўвалася спаборніцтва рытуальнай гульні ў мяч. У першай трэці XVI ст. апалачы складалі палітычную канфедэрацыю, якая мела стасункі з канфедэрацыямі Місісіпскай культуры.

Ранняя хрысціянізацыя, уплыў іспанцаў, а потым амерыканцаў прывялі да знікнення многіх рыс традыцыйнай культуры. Захаваліся некаторыя казкі, міфы, песні.

Мова
----

Родная мова апалачаў была блізкай да маскогі. Захавалася ў пісьмовым выглядзе ў іспанскіх дакументах. У нашы дні не выкарыстоўваецца ў паўсядзённым жыцці.

Літаратура
----------

* Encyclopedia of Georgia Indians: Indians of Georgia and the Southeast — Somerset Publishers, 1999. ISBN 0-403-09883-1

Спасылкі
--------

* Apalachee Culture and History
* The Apalachees of Northwest Florida
* The Spirit of the Apalachees
* Aucilla Institute invites Apalachee Tribe members to conference
**Павел Канстанцінавіч Любамудраў** (30 жніўня 1916, Петраград — 27 лютага 1984, Мінск) — беларускі савецкі мастак-графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1970), прафесар з 1972 года.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры Усерасійскай Акадэміі Мастацтваў у Ленінградзе ў Б. Іагансана і А. Зайцава (1939—1941). Скончыў Маскоўскі дзяржаўны мастацкі інстытут імя В. Сурыкава (1949). Выкладаў у Акадэміі мастацтваў Латвіі (1952—1956).

З 1957 па 1983 выкладаў на кафедры графікі БТМІ. Працаваў у станковай графіцы ў тэхніках літаграфіі, шклографіі, акварэлі, лінагравюры. Удзельнік мастацкіх выстаў з 1934 года. Член БСМ з 1952 года. Вучнямі з'яўляюцца народныя і заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларусі, прадстаўнікі некалькіх пакаленняў графікі 1960-1980-х гадоў: Арлен Кашкурэвіч, Людвіг Асецкі, Эдуард Агуновіч, Вячаслаў Паўлавец, Міхаіл Моўчан, Леанід Марчанка, Сяргей Волкаў, Уладзімір Пашчасцеў, Рыгор Віткоўскі, Аляксандр Дземарын, Міхаіл Макаранка, Юрый Герасіменка-Жызнеўскі, Генадзь Грак, Юрый Гудзіновіч, Пётр Драчоў, Пётр Лысенка, Юрый Кухараў, Генадзь Дзянісаў і іншыя.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: цыкл «Дні і ночы», «Мужнасць», «Цяжкая хвіліна», «Перад боем», «Чаканне», «На плошчы», «Абеліск». Творы знаходзяцца ў калекцыі графікі НММ РБ, фондзе БСМ.

Павел Канстанцінавіч стаў адным з вядучых графікаў другой паловы ХХ стагоддзя, які ўнёс важкі ўклад у фарміраванне прафесійнай мастацкай школы акадэмічнага малюнка. Любімымі жанрамі былі пейзаж і партрэт, на якіх мастак дабіваўся глыбокай канцэнтрацыі, эстэтычнай лаканічнасці і вобразнай выразнасці. Ён з'яўляўся носьбітам лепшых традыцый акадэмічнай школы еўрапейскага малюнка і, абапіраючыся на традыцыйныя дасягненні, творча яго мадэрнізаваў.

Зноскі
------

1. ↑  [ Национальный художественный музей Беларуси. «Очарование графикой».  (руск.)](недаступная спасылка)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128816 |
**Звыроднае размеркаванне** — дыскрэтнае размеркаванне імавернасцей, сканцэнтраванае ў адным пункце. Выпадковая велічыня з такім размеркаваннем фармальна адпавядае азначэнню выпадковай велічыні, але не ёсць выпадковай[en] у звычайным разуменні гэтага слова, таму размеркаванне называецца звыродным.

Функцыя імавернасці роўная звыроднага размеркавання роўная 1 у некаторым пункце {\displaystyle a} лікавай простай і 0 ва ўсіх астатніх пунктах:81.

Функцыя размеркавання мае выгляд

{\displaystyle F(x)=\left\{{\begin{matrix}1,&{\mbox{if }}x\geq a\\0,&{\mbox{if }}x<a.\end{matrix}}\right.}

Сталая выпадковая велічыня
--------------------------

У тэорыі імавернасцей сталай выпадковай велічынёй называецца дыскрэтная выпадковая велічыня, якая прымае сталае значэнне[en] незалежна ад таго, якая падзея адбылася. Фармальна гэта адрозніваецца ад амаль напэўна[en] сталай выпадковай велічыні, якая можа прымаць іншыя значэнні, але толькі для падзей з нулявой імавернасцю. Сталыя і амаль напэўна сталыя выпадковыя велічыні маюць звыроднае размеркаванне і дазваляюць працаваць з канстантамі ў фармаце тэорыі імавернасцей.

Няхай {\displaystyle X:\Omega \to \mathbb {R} } — выпадковая велічыня, вызначаная на імавернаснай прасторы {\displaystyle (\Omega ,{\mathcal {A}},P)}. Выпадковая велічыня {\displaystyle X} завецца амаль напэўна сталай, калі існуе {\displaystyle a\in \mathbb {R} } такое, што

{\displaystyle P(X=a)=1,}
і сталай, калі

{\displaystyle X(\omega )=a,\quad \forall \omega \in \Omega .}
Сталая выпадковая велічыня заўсёды амаль напэўна сталая, але не наадварот, бо калі {\displaystyle X} амаль напэўна сталая, можа існаваць падзея {\displaystyle \gamma \in \Omega } такая, што {\displaystyle X(\gamma )\neq a} (у такім выпадку заўсёды {\displaystyle P(\gamma )=0}).

На практыцы розніца паміж сталай і амаль напэўна сталай выпадковай велічынёй не мае значэння, бо абодва тыпы велічынь маюць звыроднае размеркаванне і функцыі размеркавання, роўныя ссунутай на {\displaystyle a} ўздоўж восі абсцыс функцыі Хэвісайда[en].

Зноскі
------

1. ↑  *Звяровіч Э. І.*, *Радына А. Я.* Элементы тэорыі імавернасцей. — Мінск: Беларусь, 2013. — С. 69. — ISBN 978-985-01-1043-5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 123765380 |
Партрэт кшатрыя, 1835 г.
**Кша́трыі** (ад санскр.: क्षत्र «улада») — адна з 4 асноўных варн у індуізме. Уяўляе сабою групу прывілігіраваных ваенных каст, накшталт раджпутаў, кадава, наяраў, маратхаў і інш. 

Згодна гімну X.XC Рыгведы пры ахвярапрынашэнні першачалавека Пурушы багі зрабілі з яго вуснаў брахманаў, з рук — кшатрыяў (або раджаў), са сцёгнаў — вайш'яў, з ног — шудраў. Такім чынам, кшатрыі з'яўляліся другой па значнасці варнай пасля брахманаў. У законах Ману высакародны статус кшатрыяў падкрэсліваўся не толькі сацыяльнымі прывілегіямі ў параўнанні з вайш'ямі і шудрамі, але таксама такімі атрыбутамі, як калясніца і коні. У індуізме кшатрыяў прылічаюць да *двіджа* (літаральна «двойчы народжаных»), паколькі яны абавязаны прайсці абрад ініцыяцыі пры пераходзе ў дарослы стан.

Традыцыйна касты кшатрыяў фарміраваліся на поўначы Індыйскага субкантынента, дзе ў старажытнасці адбывалася рассяленне індаарыяў. У іншых мясцінах, куды індуісцкія вераванні прыйшлі пазней, грамадства звычайна падзялялася на варны брахманаў і шудраў. Прыкладам таму з'яўляецца поўдзень Індыі. Выхадцы з гэтага рэгіёна набылі статус кшатрыяў у позні перыяд. Так, вялікі вайскаводзец Шываджы толькі пасля другой спробы здолеў у 1674 г. дамагчыся ад брахманаў прызнання маратхаў кшатрыямі. Каста ваніяраў з Тамілнада замацавала высакародны статус толькі ў каланіяльны перыяд і да сёй пары з'яўляецца адзінай з варны кшатрыяў у сваім штаце. 

Выхадцамі з варны кшатрыяў былі рэлігійныя дзеячы старажытнай Індыі:

* Гаўтама Буда
* Махавіра

Зноскі
------

1. ↑  Rig Veda: Rig-Veda, Book 10: HYMN XC. Puruṣa
2. ↑  The Laws of Manu VIII
3. ↑  Twice-born
4. ↑  Alf Hiltebeitel, The cult of Draupadī: Mythologies : from Gingee to Kurukserta, Volume 1

Спасылкі
--------

* Kshatriya
* Kshatriyas - New World Encyclopedia
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мікіта (значэнні).

**Віктар Васілевіч Мікіта** (25 красавіка 1955, Гродна) — беларускі мастак — графік і жывапісец, педагог.

Біяграфія
---------

1966—1973 Рэспубліканская школа-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве імя І. В. Ахрэмчыка.

1973—1976 Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне графікі. Вучыўся ў П. Свентахоўскага, В. Шаранговіча, А. Шэверава.

З 1976 бярэ ўдзел у мастацкіх выстаўках.

З 1981 член Саюзу мастакоў Беларусі, сябра творчай суполкі «Пагоня».

1981—1986 выкладаў на кафедры графікі Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.

2008 — 2015 выкладаў у Інстытуце сучасных ведаў імя Шырокава ў Мінску.

Творчасць
---------

Працуе ў кніжнай, станкавай графіцы, камбінаванай тэхніцы і ў жывапісу. Ілюстраваў беларускія і замежныя кніжныя выданні. Творы выконвае ў камбінаванай тэхніцы і ў адметнай аўтарскай манеры, якая спалучае ў сабе сінтэз прыёмаў скульптуры (рэльефнасць паверхні), графікі (абмежаванасць і збліжанасць колераў) і жывапісу.

Браў удзел у замежных конкурсах графікі ў Грэцыі, Францыі, Эфіопіі, Польшчы, Балгарыі, Расіі, Украіне. Мае замежныя і беларускія дыпломы конкурсаў кніжнай графікі. Творам ўласцівыя рысы асацыятыўнасці, метафарычнасци, сімволіка-алегарычныя матывы.

Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музее, фондах Саюзу мастакоў Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, літаратурных музеях Якуба Коласа, Янкі Купалы, Доме-музеі Адама Міцкевіча, у Расійскай акадэміі мастацтваў, а таксама ў прыватных калекцыях замежжа.

Мастак супрацоўнічае з Міністэрствам сувязі і інфарматызацыі Беларусі, РУП «Белпошта» і выдавецкім цэнтрам «Марка», выконваючы арыгінал-макеты паштовых марак і мастацкіх капэрт.

### Паштовыя маркі

* 
* 
* 
* 
* 

### Капэрты

* Капэрта Белпошты 2006 г. Інтэрпрэтацыя гравюры Дзюрэра. Камбінаваная тэхніка, 110 х 75 смКапэрта Белпошты 2006 г. Інтэрпрэтацыя гравюры Дзюрэра. Камбінаваная тэхніка, 110 х 75 см

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Віктар Васілевіч Мікіта на Вікісховішчы |

* Персанальны сайт мастака Віктара Мікіты
* Выстаўка Віктара Мікіты, прымеркавана да 65-годдзя аўтара(недаступная спасылка)
**Вікенцій Іванавіч Ральцэвіч** (нар. 20 студзеня 1936, в. Гарбавічы, Чавускі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава (1957), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1963). Выкладаў на кафедры выяўленчага мастацтва Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1963—1970). Член Беларускага саюза мастакоў (1965). Жыве ў Віцебску.

Творчасць
---------

Працуе ў акварэлі, станковай графіцы, эзатэрычным мастацтве.

Асноўныя творы: кампазіцыі «Стары Віцебск» (1970), «Лучоса» (1982), «Віцебск» (1988), «Раніца ва Ушачах» (1999), «Шторм» (1999), «Рэчка» (2000), «Бабіна лета» (2002), «Восень» (2003), «Халодны вечар» (2006); трыпціх «Заваёўнікі» (1967-68); серыі «Камчатка» (1967—1970), «Дрэвы» (1973-74), «Сярэдняя Азія» (1979), «Краявіды Віцебшчыны» (2001); эзатэрычныя серыі «Абліччы», «Віцебск» (1997—2000); партрэты «Лепшыя людзі Віцебска» (1970), «Партрэты сучаснікаў» (1970-1980-я); серыя ілюстрацый да твораў К. Крапівы (1963) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Цыбульскі, М. Л. Ральцэвіч Вікенцій Іванавіч / М. Л. Цыбульскі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн. : БелЭН, 2001. — Т. 13. — Т. 13. — С. 287.
* Ральцэвіч Вікенцій Іванавіч Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн. : Беларус. Сав. Энцыкл.1987. — Т. 4. — С. 484.
* Цыбульский, М. Л. Ральцевич Викентий Иванович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 395.
**Вітольд Уладзіслававіч Румель** (1855—1902) — рускі генеалог.

Біяграфія
---------

Радавод зборнік рускіх дваранскіх прозвішчаў
Вітольд Румель нарадзіўся ў 1855 годзе; паходзіў з дваранскага роду Румеляў.

Загадваючы архівам дэпартамента герольдыі, сабраў найбагацейшыя генеалагічныя матэрыялы. У 1886—1887 выдаў сумесна з У. У. Галубцовым два тамы "Радаводнага зборніка рускіх дваранскіх фамілій». Ён таксама стаў аўтарам значнай колькасці артыкулаў пра дваранскія роды Расійскай імперыі ў «Энцыклапедычным слоўніку Бракгаўза і Ефрона».

В. В. Румель 2 (14) лютага 1894 года ў Пецярбургскім храме Раства Хрыстова на Песках абвянчаўся з "С. Пецярбургскай губерні, Гдоўскага павета, Сярэдкінскай воласці, вёскі Фядова сялянскай дзяўчынай Марыяй Пятровай».

Вітольд Уладзіслававіч Румель памёр у 1902 годзе і быў пахаваны ў Пецярбург на Мікольскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры.

Заўвага
-------

1. 1 2  Руммель, Витольд Владиславович // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1907. — Т. доп. IIа. — С. 556.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892488'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21751556'></a>
2. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  Метрическая запись **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 жніўня 2017. Праверана 29 жніўня 2017.

Крыніца
-------

* Руммель, Витольд Владиславович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Ключ 34** 夂 (піньінь zhǐ) са значэннем «ісці» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 11 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49,030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак адлюстроўваў чалавека, а дадатковая рыса злева азначала «ісці след у след». У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «ісці», «пачынаць».

Варыянты формы
--------------

* Малая пячатка ЧжуаншуМалая пячатка Чжуаншу

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа 夂
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 夂. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 夂 |
| 1 | 夃 |
| 2 | 处 |
| 3 | 夅 |
| 4 | 夆 |
| 5 | 备 |
| 6 | 㚅 夈 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 34
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**Закарпацкі прагін** (укр.: Закарпатський прогин) — геалагічная структура на паўднёвым захадзе Карпацкай складкавай сістэмы. Ляжыць паміж флішавымі Карпатамі і Вялікай Венгерскай упадзінай. Усходняя яго частка знаходзіцца ва Украіне.

Закарпацкі прагін выкананы неагенавымі маласамі магутнасцю да 3000 м (тоўшчамі абломкаў горных парод — пескавікоў, кангламератаў, андэзітаў, глін, часам вуглістых адкладаў і эвапарытаў, сфарміраваных у арагенную стадыю развіцця складкавых паясоў паміж літасфернымі плітамі ва ўмовах іх сціскання), якія залягаюць у мезазойска-палеагенавых пластах, змяшчаюць саляносную тоўшчу (у цэнтральнай зоне).

У геамарфалагічных адносінах структура адпавядае Закарпацкай нізіне. У паўднёва-ўсходняй частцы прагіну цягнецца ланцуг саляных купалаў, якія месцамі выходзяць на паверхню або праяўляюцца ў рэльефе. На паверхні яна супадае з плошчай пашырэння неагенавых асадкавых і вулканагенных парод і распасціраецца ўздоўж паўднёва-заходняга краю Карпат паласой амаль 150 км у даўжыню і шырынёй 25-35 км.

Закарпацкі прагін сфарміраваўся на цвёрдым фундаменце ўнутраных Карпат на працягу алігацэну — позняга сармату. У ім назапашваліся магутныя тоўшчы пясчана-гліністых адкладаў з праслоямі ліпарытавых туфаў, бурага вугалю і тоўшчамі каменнай солі. Аснова прагіну прадстаўлена палеазойскімі, мезазойскімі і палеагенавымі адкладамі, разбітымі разломамі на блокі памерам 3-5 × 8-10 км. Глыбіннымі межамі прагіну з’яўляецца Закарпацкі разлом на паўночным усходзе і зона Прыпанонскага разлому на паўднёвым захадзе. У ім выдзяляюць Чоп-Мукачаўскую і Салотвінскую ўпадзіны.

Пачынаючы з палеазою, па разломах адбываліся блокавыя рухі рознага напрамку. Яны паўплывалі на назапашванне рознаўзроставых адкладаў у Салотвінскай (пераважна бадэніевых) і Чоп-Мукачаўскай (пераважна сармат-пліяцэнавых) упадзінах. Уздоўж разломаў адбывалася вывяржэнне магмы. У выніку ўзнік ланцуг субвулканічных цел — пахаваных вулканаў, характэрных для Берагоўскай зоны горстаў, дзе яны з часам апынуліся на паверхні. Цэнтры меншых вулканагенных структур, лакальных інтрузій і саляных купалаў прымеркаваны да пэўных тэктанічных парушэнняў скідавага тыпу, якімі абмяжоўваюцца блокі ў падсалявым структурным комплексе і фундаменце.

У прагіне сфарміраваліся Вулканічныя Карпаты, пабудаваныя эфузіўнымі пародамі неагену (андэзітамі, базальтамі, туфамі), якія часткова перакрываюць маласавы комплекс.

Літаратура
----------

* Географічна енциклопедія України : [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. — К. : «Українська Радянська Енциклопедія» імені М. П. Бажана, 1990. — Т. 2 : З — О. — 480 с. — 33 000 екз. — ISBN 5-88500-012-3

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Ключ 25** 又 (піньінь bǔ) са значэннем «яшчэ» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 1,146 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49,030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак паходзіць ад выявы пальцаў на правай руцэ. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў якасці прыслоўяў «зноў», «нанава», «яшчэ раз».
Ад гэтага ключа таксама пайшоў іерогліф 右 у значэнні «з правага боку».

Варыянты формы
--------------

* Гадальныя косткі ЦзягувэньГадальныя косткі Цзягувэнь
* Бронзавыя надпісы ЦзіньвэньБронзавыя надпісы Цзіньвэнь
* Вялікая пячатка ЧжуаншуВялікая пячатка Чжуаншу
* Малая пячатка ЧжуаншуМалая пячатка Чжуаншу

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа 又
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 又. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 又 |
| 1 | 叉 |
| 2 | 及 友 双 反 収 |
| 3 | 叏 叐 |
| 4 | 发 叒 |
| 5 | 叓 |
| 6 | 叔 叕 取 受 变 |
| 7 | 叙 叚 叛 叜 叝 |
| 8 | 叞 叟 |
| 11 | 叠 |
| 14 | 叡 |
| 16 | 叢 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 29
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**Ключ 28** 厶 (піньінь sī) са значэннем «асабісты» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс. Ад гэтага ключа таксама паходзіць знак 私. 

У слоўніку Кансі налічваецца 40 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак адлюстроўваў нос ці вуха чалавека. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «асабісты», «выключны», «нехта», «нешта».

Варыянты формы
--------------

* Бронзавыя надпісы ЦзіньвэньБронзавыя надпісы Цзіньвэнь
* Вялікая пячатка ЧжуаншуВялікая пячатка Чжуаншу
* Малая пячатка ЧжуаншуМалая пячатка Чжуаншу

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа 厶
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 厶. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 厶 |
| 1 | 𠫓 |
| 2 | 厷厸厹㕕 |
| 3 | 厺去厼 |
| 4 | 厽厾 |
| 5 | 县 私 |
| 6 | 叀叁参 |
| 8 | 㕖 |
| 9 | 𠫾參叄㕗㕘 |
| 10 | 𠬃叅 |
| 11 | 𠬉 |
| 12 | 𠬍叆 |
| 13 | 𠬒叇㕙 |
| 15 | 𠬕𠬖 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.)русск. 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 28
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**Ключ 25** 卜 (піньінь bǔ) са значэннем «прадказанне» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 45 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак паходзіць ад выявы расколіна на панцыры чарапахі ад распаленых абцугоў падчас варажэння. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «варажыць», «прадказваць», «прадбачыць».

Варыянты формы
--------------

* Гадальныя косткі ЦзягувэньГадальныя косткі Цзягувэнь
* Бронзавыя надпісы ЦзіньвэньБронзавыя надпісы Цзіньвэнь
* Вялікая пячатка ЧжуаншуВялікая пячатка Чжуаншу
* Малая пячатка ЧжуаншуМалая пячатка Чжуаншу

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа 卜
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 卜. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 卜 ⺊ |
| 2 | 卝 卞 |
| 3 | 卟 占 卡 卢 |
| 5 | 卣 卤 |
| 6 | 𠧧 㔽 卥 卦 卧 |
| 9 | 卨 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.)русск. 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 25
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**Ключ 24** 十 (піньінь shí) са значэннем «дзесяць» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 55 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак адлюстроўваў бакі і напрамкі: з поўначы на поўдзень (вертыкальная рыса) і з усходу на захад (гарызантальная рыса). Усе напрамкі значылі «дзесяць», у больш шырокім сэнсе «шмат».
У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «дзесяць», «дзесяцікратны», «шмат».

Варыянты формы
--------------

* Гадальныя косткі ЦзягувэньГадальныя косткі Цзягувэнь
* Бронзавыя надпісы ЦзіньвэньБронзавыя надпісы Цзіньвэнь
* Вялікая пячатка ЧжуаншуВялікая пячатка Чжуаншу
* Малая пячатка ЧжуаншуМалая пячатка Чжуаншу

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа 十
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 十. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 十 |
| 1 | 卂千 |
| 2 | 𠥼㔹卅卆升午 |
| 3 | 半卌卉 |
| 4 | 㔺㔻卋卍卐𠦄 |
| 6 | 𠦝卑卒卓協单 |
| 7 | 南単 |
| 8 | 𠦩 |
| 9 | 𠦯卙 |
| 10 | 𠦳博 |
| 11 | 𠦹𠦺𠦻㔼 |
| 12 | 𠦿 |
| 15 | 𠧆 |
| 16 | 𠧌𠧍 |
| 19 | 卛 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.)русск. 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 24
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**1915** — фільм у жанры псіхалагічны трылер, зняты ў суаўтарстве рэжысёрамі Карынам Аванесянам і Алекам Мухібянам. Дзеянне фільма абываецца ў 2015 годе ў Лос-Анджэлесе, дзе дырэктар самага старога гарадскога тэатра ставіць спрэчную п'есу, каб прыцягнуць увагу грамадскасці да падзей генацыду армян у Асманскай імперыі (назва фільма з'яўляецца прамой адсылкай да гэтага).

Прэм'ера
--------

17 красавіка 2015 года фільм выйшаў на пракат у ЗША і стаў. Прэм'ера ў Арменіі адбылася 25 красавіка. У снежні таго жа года ён быў паказаны ў Турцыі ў рамках Міжнароднага кінафестывалю на возеры Ван, дзе атрымаў спецыяльную прэмію журы.

Сюжэт
-----

У 2015 годзе, роўна праз 100 гадоў пасля генацыду армян, рэжысёр Сайман Абкарыян ставіць спектакль у тэатры ў Лос-Анджэлесе, каб ушанаваць памяць ахвяр гэтага злачынства. Сам спектакль выклікае неадназначную рэакцыю ў грамадства, што прыводзіць да акцый пратэсту каля будынка тэатра. У спектаклі грае загадкавая жонка Саймана — Анжэла, якая павінна прыняць супярэчлівае рашэнне, якое змяніць ход сюжэта.

Музыка
------

Музычнае суправаджэнне да фільма створана вакалістам гурта System of a Down Сержам Танкянам.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 7 красавіка 2016.
2. ↑   Праверана 14 снежня 2015.
3. ↑  http://asbarez.com/143002/1915-earns-special-jury-prize-at-the-lake-van-international-film-festival/(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
Беларускі дзяржаўны сцяг
Бел-чырвона-белы сцяг
**Сцяг** (таксама *флаг*) — палотнішча правільнай геаметрычнай (звычайна прамавугольнай) формы. Дзяржаўны сцяг з’яўляецца адным з дзяржаўных сімвалаў. Акрамя дзяржаўнага, краіна можа мець вайсковы і камерцыйны (гандлёвы) сцягі.

Свае сцягі маюць ня толькі дзяржавы, але і некаторыя рэгіёны і гарады, ці міжнародныя арганізацыі (напрыклад ААН), камерцыйныя кампаніі, нацыянальныя рухі, грамадскія рухі (сцяг пацыфістаў), і, нават, мовы (сцяг эсперанта).

Акрамя таго, сігнальныя сцягі выкарыстоўваюцца на флоце для перадачы інфармацыі паміж караблямі.

Паводле Закона Рэспублікі Беларусь «Аб афіцыйных геральдычных сімвалах» паняцці **сцяг** і **флаг** у беларускай мове розняцца. Сцягам называецца *«пачэсны сімвал гонару, доблесці і славы адпаведнага дзяржаўнага органа, іншай дзяржаўнай арганізацыі, які вырабляецца ў выглядзе палотнішча са спецыяльнымі атрыбутамі (дрэўка, наверша, стужка, шнур, кутас, тасьма, махры, скаба і інш.) у адзіным экзэмпляры»* (напрыклад, дзяржаўны сцяг). Флагам у сваю чаргу з’яўляецца *«сімвал, які адлюстроўвае гістарычныя, геаграфічныя, сацыяльныя, культурныя, тапанімічныя і іншыя асаблівасці адпаведнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай ці тэрытарыяльнай адзінкі, служыць для ідэнтыфікацыі дзяржаўных органаў, іншых арганізацый, вырабляецца ў выглядзе палотнішча з захаваннем устаноўленых прапорцый і можа тыражавацца»*.

Гл. таксама
-----------

* Гістарычныя сцягі
* Сцягі залежных тэрыторый
* Культурныя сцягі

Зноскі
------

1. ↑  ЗАКОН РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ ад 26 мая 2012 г. № 384-З "Аб афіцыйных геральдычных сімвалах" **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Pravo.by. Архівавана з першакрыніцы 17 красавіка 2018. Праверана 10 жніўня 2018.

Спасылкі
--------

* Ляхор В. А. Военная символика белорусов. Знамёна і мундиры. — Мн. Харвест, 2014. — С. 224 Архівавана 19 ліпеня 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11931902w · GND: 4127955-4 · LCCN: sh85048969 · LNB: 000053144 · NDL: 00563007 · NKC: ph127128 |

 |
**Ключ 21** 匕 са значэннем «лыжка» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 19 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак паходзіць ад выявы чалавека, які сядзіць на зямлі. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «лыжка», «кароткі клінок», «наканечнік стралы».

Варыянты чытання
----------------

* кіт.: 匕, bǐ, бі.
* яп.: 匕のヒ, sajinohi, садзі но хі;
* яп.: ひ, hi, хі;
* яп.: さじ, saji, садзі;
* кар.: 비수, bisu, бісу;
* кар.: 비, bi, бі;

Варыянты формы
--------------

Гадальныя косткі Цзягувэнь
Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь
Вялікая пячатка Чжуаншу

Малая пячатка Чжуаншу

* Гадальныя косткі ЦзягувэньГадальныя косткі Цзягувэнь
* Бронзавыя надпісы ЦзіньвэньБронзавыя надпісы Цзіньвэнь
* Вялікая пячатка ЧжуаншуВялікая пячатка Чжуаншу
* Малая пячатка ЧжуаншуМалая пячатка Чжуаншу

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа 匕
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 匕. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 𠤎 匕 |
| 2 | 化 㔫 |
| 3 | 龙 北 |
| 6 | 𠤖 㔬 |
| 9 | 㔭 匙 匘 |
| 10 | 𠤣 |
| 12 | 𠤧 |
| 15 | 𠤩 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 21
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
*Верыфікацыя*
**Навуко́вы ме́тад** — сукупнасць асноўных спосабаў атрымання новых ведаў у рамках любой навукі.

Метад уключае ў сябе спосабы даследавання феноменаў, сістэматызацыю, карэктыроўку новых і атрыманых раней ведаў. Высновы робяцца з дапамогай правіл і прынцыпаў разважання на аснове эмпірычных (назіраных і вымераных) дадзеных аб аб’екце. Базай атрымання дадзеных з’яўляюцца назіранні і эксперыменты. Для тлумачэння назіраных фактаў высоўваюцца гіпотэзы і будуюцца тэорыі, на падставе якіх фармулююцца высновы і здагадкі. Атрыманыя прагнозы правяраюцца эксперыментам або зборам новых фактаў.

Важным бокам навуковага метаду, яго неад’емнай часткай для любой навукі, з’яўляецца патрабаванне аб’ектыўнасці, выняткоўвалае суб’ектыўнае тлумачэнне вынікаў. Не павінны прымацца на веру якія-небудзь сцвярджэнні, нават калі яны зыходзяць ад аўтарытэтных навукоўцаў. Для забеспячэння незалежнай праверкі, праводзіцца дакументаванне назіранняў, забяспечваецца даступнасць для іншых навукоўцаў усіх зыходных дадзеных, мэтодык і вынікаў даследаванняў. Гэта дазваляе не толькі атрымаць дадатковае пацверджанне шляхам узнаўлення эксперыментаў, але і крытычна ацаніць ступень адэкватнасці (валіднасці) эксперыментаў і вынікаў у дачыненні да правяранай тэорыі.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ (англ.) · DMOZ (італ.) |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11934461r · LCCN: sh85118577 · LNB: 000077031 · Microsoft: 63830546 |
**Гірш Галдоўскі** (ідыш: ה גאלדאווסקי; 7 лістапада 1892, Рэчыца — 23 кастрычніка 1948, Лос-Анджэлес) — яўрэйскі паэт, публіцыст, фалькларыст.

Жыццё
-----

У 1913 выехаў з Рэчыцы ў ЗША праз Германію, высадзіўся на беразе 1 кастрычніка. Жыў у Нью-Ёрку, потым у цэнтральных штатах, урэшце, ля Ціхага акіяна — у гарадах Канзас, Омаха, Сіу, Лос-Анджэлес (штаты Місуры, Небраска, Аява, Каліфорнія). Упершыню выступіў у друку ў 1918 годзе. Прыблізна тады пачалося яго падарожжа на захад. У Канзасе працаваў настаўнікам яўрэйскай мовы. У Амасе пазнаёміўся і ажаніўся з дзяўчынай Бэці. У наступным горадзе працаваў разношчыкам садавіны, насіў імя Гары Голд. У Лос-Анджэлесе сям’я з двума дзецьмі жыла ў раёне Бойл-Хейтс. Быў настаўнікам у школе, якую ўтрымлівалі левыя сіяністы, працаваў у выдавецтве. У 1929 заснавальнік часопіса «Пасіфік», памочнік рэдактара. Член Клуба яўрэйскай культуры. У 1939 заснаваў і рэдагаваў часопіс «Ундзэр ворт».

Адрасы: Ganahl Street (дом), Soto Street (школа). У суседніх кватэрах жылі пісьменнікі Сроль Осман, Айзік Фрыдланд, Шая Мілер.

Творчасць
---------

Аўтар паэтычных кніг «Прэрыі» (1927), «Нашы дні» (1934), «Спявае свет» (1942), «Святло і вера» (1946). Усе выданы ў Лос-Анджэлесе. Іх яўрэйскія назвы:

* Прэйры-ланд — פריירי-לאנד
* Ундзэрэ тэг — אונדזערע טעג
* Зінгт а вэлт — זינגט א וועלט
* Ліхт ун глойбм — ליכט און גלויבן

У зборніку «Спявае свет» змясціў пераклады песень са старажытнаяўрэйскай, рускай, англійскай, украінскай моў.

Аўтар артыкулаў «Левы нацыяналізм», «Першага мая», «Куды ідзём?», «Наша вуліца» і іншых. Асвятляў жыццё раёна, літаратурныя падзеі, выкладаў свае погляды. Пісаў аб Г. Лейвіку, Шолам-Алейхеме.

Дэбютаваў вершамі ў «Ідышэр кэмфэры», друкаваўся ў газеце «Цайт» пад рэдакцыяй Д. Пінскага, пазней у іншых выданнях (Ойфганг, Зунланд, Пролетарышэр геданк, Пасіфік, Каліфорніер ідышэ штыме, Ідыш-літэрарышэ хефтн, Ундзэр ворт). Вершы з’явіліся ў зборніку «Antologye Mitvest-Mayrev» (Чыкага, 1932-33).

Перапісваўся з Глатштэйнам, Г. Лейвікам, М. Лейбам, Л. Шапірам, Х. Жытлоўскім.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Berle Kagan, Leksikhon fun yidish-shraybers, New York: R. Ilman-Kohen, 1986. Vol. 2, 35.

Спасылкі
--------

* Biography / «Recovering Yiddish Culture in Los Angeles» by Caroline Luce
	+ Бібліяграфія
* H. Goldovski
**Ато́э** (саманазва: *Otoe*, літаральна "аматары кахання") — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. Жывуць пераважна ў штаце Аклахома. Агульная колькасць (2017 г.) - 1 900 чал.

Гісторыя
--------

Продкі атоэ разам з іншымі носьбітамі сіўанскай мовы *чыверэ* паходзяць з рэгіёна Вялікіх азёр. У 1673 г. узгадваліся на адной з фрнцузскіх карт. У канцы XVI ст. пад ціскам алганкінаў яны перасяліліся на захад. У канцы XVIII ст. атоэ жылі на паўднёвым усходзе Небраскі і ўздоўж ракі Місуры. У гэты перыяд яны асвоілі конегадоўлю. Традыцыйнымі праціўнікамі лічыліся саўк і месквакі. 

У 1817 г. і 1836 г. атоэ падпісвалі мірныя пагадненні з ЗША. У 1854 г. былі пераселены на мяжу Небраскі і Канзаса. З 1860-х гг. на іх землях пачалі сяліцца белыя фермеры. У 1881 г. былі прымусова пераселены ў Аклахому. У 1955 г. атрымалі кампенсцыю ў памеры 1,5 млн долараў за страту мінулай зямельнай маёмасці. 

У нашы дні маюць самакіраванне, карыстаюцца асабістай Канстытуцыяй, прынятай у 1984 г.

Культура
--------

Атоэ здаўна займаліся ручным земляробствам. Вырошчвалі кукурузу, бабовыя і гародніну. Пасля перасялення ў Аклахому яно набыло інтэнсіўны камерцыйны характар, з'явіліся такія культуры, як бульба і пшаніца. У XVII - першай палове XIX ст. важную ролю адыгрывалі загоннае, а потым коннае паляванне і рыбалоўства. Хаця колькасна атоэ не былі вялікай супольнасцю, яны разглядаліся суседзямі як ваяўнічыя небяспечныя супернікі. Да 1803 г. актыўна гандлявалі з французамі захопленымі ў палон рабамі. 

Ужо да кантактаў з еўрапейцамі займаліся ткацтвам, выраблялі кераміку, былі выдатнымі апрацоўшчыкамі драўніны. Будавалі вёскі, што складаліся з 40 - 70 земляных каркасных хацін. Улетку паляўнічыя ладзілі часовыя тыпі. Запасы збожжа захоўвалі ў мяхах з буйвалінай поўсці, якія хавалі ў яміны. 

Падзяляюцца на 10 родаў. Сваяцтва перадаецца па мужчынскай лініі. 

Атоэ — выдатныя апавядальнікі. Фальклор вядомы міфамі і казкамі пра гераічных блізнятаў *Doré* і *Waredwa*, прыгоды трыкстэра *Ictinike*.

Мова
----

Атоэ размаўляюць на дыялекце заходняй сіўанскай мовы *чыверэ*. Граматыка на аснове лацінкі апублікавана ў 1975 г. У нашы дні родная мова рэдка выкарыстоўваецца ў паўседзённым жыцці, але вывучаецца ў школах.

Рэлігія
-------

Традыцыйныя рэлігійныя вераванні анімістычныя. Шануецца постаць вялікага духа *Wakonda* і шматлікіх меньшых па значнасці духаў. У нашы дні многія вернікі — хрысціяне.

Спасылкі
--------

* Otoe Missouria Tribe
* Otoe Indian Culture and History
* Otoe (Native Americans of the Great Plains)
* Otoe tribe — Native Indian Tribes

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85096040 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мельнік.

**Раман Іванавіч Мельнік** (29 мая 1964, Моршын, Стрыйскі раён, Львоўская вобласць, УССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Палкоўнік міліцыі. Кіраўнік адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска (з 2021).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 29 мая 1964 года ў п. Моршын Стрыйскага раёна Львоўскай вобласці.

Скончыў Новараздольскі політэхнічны тэхнікум, Львоўскую спецыяльную сярэднюю школу міліцыі і начсаставу МУС СССР, а таксама Акадэмію міліцыі МУС Беларусі.

У органах унутраных спраў з 1985 года. Служыў на розных пасадах у Стрыйскім ГАУС Львоўскай вобласці і Заводскім РУУС Мінска. У 1985 годзе пазваёміўся ў Моршыне з будучай жонкай, Таццянай, праз два гады яны ажаніліся.

Займаў пасаду намесніка начальніка міліцыі грамадскай бяспекі і спецыяльнай міліцыі ГУУС Мінгарвыканкама, кіраваў Фрунзенскім РУУС Мінска, знаходзіўся на пасадах намесніка і першага намесніка начальніка МДУ ДА МУС, намесніка начальніка МГБ ГУУС, першага намесніка начальніка ГУАПП МГБ МУС — начальніка ўпраўлення прафілактыкі.

З 2012 года да 28 мая 2021 года працаваў начальнікам галоўнага ўпраўлення аховы правапарадку і прафілактыкі міліцыі грамадскай бяспекі МУС Беларусі, пасля чаго сышоў у адстаўку са службы ў праваахоўных органах.

18 чэрвеня 2021 года прызначаны кіраўніком адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска

Узнагароды
----------

* Медаль «За бездакорную службу» III ступені (2001),
* медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (2016).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Главой администрации Ленинского района Минска назначен Роман Мельник. Что о нем известно(недаступная спасылка)
2. ↑  «Вы, як заўсёды, заступаеце на перадавую» — Лукашэнка абнавіў мясцовую вертыкаль улады
3. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 22 студзеня 2001 года № 33 «Аб узнагароджанні групы ваеннаслужачых, асоб начальніцкага складу органаў унутраных спраў і прыраўнаваных да іх асоб медалём „За бездакорную службу" І, ІІ, ІІІ ступені»
4. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 чэрвеня 2016 года № 187 «Аб узнагароджанні»
Паштовая марка Беларусі з выявамі гарлачоў злева і ўверсе (1992 г.)
**Гарла́ч** — гліняны посуд з выцягнутым тулавам, пукатымі бакамі, звужанай шыйкай і шырэйшым за дно вусцем.

Выкарыстоўваецца для захоўвання малака і малочных вырабаў. Вядомы большасці народаў свету. Вырабляецца гартаваным, чорназадымленым і паліваным. Аздабляецца глянцаваным, прарысаваным на сырой паверхні ўзорам і ангобам. Іншыя назвы: гладыш, ладыш і стаўбун. Вылучаюць віды: берасцень (аплецены стужкамі бяросты) і збан (жбан) — з дзюбай-літком і вушкам-ручкай.

* Збаны як від гарлача (Беларуская марка 1992 г.)Збаны як від гарлача (Беларуская марка 1992 г.)

Зноскі
------

1. ↑  *Сяргей Мілючэнкаў.* Гарлач // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах / гал. рэд. Генадзь Пашкоў. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1997. — Т. 5. — С. 61. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.
2. ↑  *Сяргей Мілючэнкаў.* Гарлач // Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя / гал. рэд. Іван Шамякін. — Мінск: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 144. — 575 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-014-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гарлач
* Гладышы **(нявызн.)**, *Этнакрама «Рагна»* (2017). Праверана 23 кастрычніка 2017. Архівавана 18 кастрычніка 2017.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Красная Горка.
**Кра́сная Го́рка** — былы пасёлак у Мікуліцкім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (20 сем'яў) пераселены ў 1992 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе пасёлак быў выключаны са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 15 км на паўночны захад ад Брагіна, 18 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 134 км ад Гомеля.

Транспартная сістэма
--------------------

Побач аўтадарога Брагін—Хойнікі.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да шыротной арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у калгас «Чырвоны Кастрычнік» (цэнтр — вёска Мікулічы).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1930 год — 38 двароў, 248 жыхароў.
* 1959 год — 92 жыхара (паводле перапісу).
* 1992 год — жыхары (20 сем'яў) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов Архівавана 2 чэрвеня 2021.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Іван Ігнатавіч Шальманаў** (5 верасня 1936 г. в. Каромка, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі празаік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1955 г. скончыў Рагінскую сярэднюю школу і быў прызваны ў рады Савецкай Арміі. З 1958 г. працаваў на Мінскім цагельным заводзе, качагарам на паравозе, слесарам на розных прадпрыемствах Мінска. З 1968 г. — літсупрацоўнік рэдакцыі газеты «Связист Белоруссии», рэдактар на Беларускім радыё. З 1975 г. — рэдактар, намеснік дырэктара Мінскага абласнога Дома народнай творчасці, у 1976—1979 гг. — старшы рэдактар Мінскага эксперыментальна-канструктарскага тэхналагічнага бюро скургалантарэйнай і фурнітурнай прамысловасці. У 1981 г. скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. З таго часу працуе на Беларускім радыё.

Творчасць
---------

Першае апавяданне «Сябры» надрукавана ў 1960 г. (газета «Чырвоная змена»). Аўтар зборніка апавяданняў «Дзень пачаўся» (1969) і аповесці «Цагельня» (1977).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Іван Ігнатавіч Шальманаў // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
**Мацей Алендзкі** (польск.: Maciej Olędzki; 23 снежня 1746, Падляшша — 6 красавіка 1816, Полацк) — дзеяч Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 13 жніўня 1770 г. у Нясвіжы. Вывучаў тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1776—1780). У 1776 г. высвечаны ў Полацку на ксяндза. З 1785 па 1789 гг. — місіянер у Расне. У 1789—1806 гг. — пракуратар маёнткаў (лац.: Procurator praedium) Полацкага езуіцкага калегіума. Рэктар Мсціслаўскага езуіцкага калегіума (1806—1810).

У 1810—1812 гг. — пракуратар дома (лац.: Procurator domus) Полацкага калегіума. Апошнія гады жыцця — міністр (лац.: minister дасведчаны і аўтарытэтны езуіт, які адказваў за адміністрацыйна-гаспадарчыя справы, а ў час адсутнасці рэктара (суперыёра) выступаў як яго намеснік; «аканом» ордэнскага дома) у Полацкай езуіцкай акадэміі (1812—1816).

Зноскі
------

1. 1 2  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. ↑  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
3. ↑  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
4. ↑  Catalogs SJ 1774—1829. Russiae. Архівавана 13 ліпеня 2020.

Літаратура
----------

* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień  (польск.) (бел.. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.