**Гатэль Дрэйцара** — комплекс з двух будынкаў у Мінску, размешчаных па адрасе вул. Камсамольская, 13-15.

Гісторыя
--------

У XIX стагоддзі на месцы сучасных дамоў № 13—15 існавалі два прыватныя пляцы, на якіх сфарміраваўся комплекс драўляных і мураваных пабудоў. Яны моцна пацярпелі падчас вялікага пажару 1881 года.

Адразу пасля пажару ўладальнік паўднёва-ўсходняга пляца мінскі мешчанін Окунь звярнуўся з праектам у Мінскую гарадскую ўправу на аднаўленне мураванага двухпавярховага дома, які галоўным фасадам выходзіў на вуліцу Багадзельную. Гэта быў прамавугольны ў плане будынак, накрыты двухсхільным дахам. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад быў падзелены на два ярусы прафіляванай цягай. У цэнтры знаходзілася праязная арка, перакрытая скляпеннямі. Рытм фасадаў ствараўся сеткай прамавугольных і лучковых аконных праёмаў, аздобленых прафіляванымі ліштвамі.

На суседнім пляцы, які належаў мінскаму мешчаніну Дрэйцару, існуючая драўляная забудова ў выніку пажару была цалкам страчана. Уладальнік вырашыў на старых падмурках пабудаваць два аднапавярховыя мураваныя дамы, якія пасля неаднаразова перабудоўваліся.

На мяжы XIX — пачатку XX стагоддзяў гэтыя будынкі былі аб’яднаны паводле адзінага праекта і атрымалі другі паверх. Адначасова на тэрыторыі пляца сфарміраваўся комплекс мураваных жылых і гаспадарчых пабудоў. У пачатку XX стагоддзя Дрэйцар набыў суседні пляц разам з забудовай. У гэты час над усімі будынкамі, якія выходзілі на Багадзельную вуліцу, быў надбудаваны трэці паверх, а галоўны фасад фактычна новага будынка атрымаў адзінае архітэктурнае рашэнне ў стылі мадэрн.

Накрыс праекта фасада будынка Драйцэра. Левае крыло. Пачатак ХХ стагоддзя
Ён быў багата аздоблены ляпным дэкорам. На другім і трэцім паверхах знаходзіліся балконы, упрыгожаныя дэкаратыўнымі металічнымі кратамі. Цэнтральная частка была вылучана вялікім франтонам складанай канфігурацыі. Захаваліся праязныя аркі, які будынак меў да рэканструкцыі. Паводле інвентарызацыі 1910 года большую частку памяшканняў займала гасцініца Дрэйцара, якая мела 40 нумароў, а ў астатніх размяшчаліся жылыя кватэры. На першым паверсе было некалькі крам і лавак, у тым ліку ювелірная і бакалейная лаўкі.

Пасля 1920 года былая гасцініца Дрэйцара нацыяналізавана, большасць памяшканняў была перароблена пад камунальныя кватэры.

У гады Другой сусветнай вайны комплекс будынкаў былой гасцініцы не пацярпеў. У выніку пасляваенных рамонтаў і рэканструкцый была цалкам зменена ўнутраная планіроўка будынкаў і часткова страчаны архітэктурны дэкор фасадаў.

У другой палове XX стагоддзя большая частка памяшканняў будынкаў выкарыстоўвалася пад розныя ўстановы.

Архітэктура
-----------

Дом № 13 пасля рэстаўрацыі фасадаў
Правае крыло дома №13 да рэстаўрацыі
Дом № 13 уяўляе сабой трохпавярховы з паўпадвалам прамавугольны ў плане будынак пакрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад строга сіметрычны. Яго цэнтральная частка завершана плоскім трохвугольным франтонам. Пад карнізам даха праходзіць фрыз з геаметрычным арнаментам. Плоскасць сцяны (за выключэннем 1-га паверха) прарэзана лучковымі вокнамі ў ліштвах, якія аб’яднаны нішамі. Балконы маюць ажурную агароджу (чыгуннае ліццё). У будынку размяшчаліся дзяржаўныя ўстановы. Помнік архітэктуры эклектызму з элементамі класіцызму.

Дом №15
Дом № 15 уяўляе сабой двухпавярховы, амаль квадратны ў плане цагляны будынак, з мансардай. Паверхі падзелены карнізным поясам. Прамавугольныя вокны на 2-м паверсе дэкарыраваны прамымі сандрыкамі. Двухсхільны дах утварае ў тарцовай частцы трохвугольны франтон з прамавугольным аконным праёмам і паўкруглай люкарнай. На 2-і паверх і мансарду вядзе вонкавая двухмаршавая лесвіца. Выкарыстоўваўся як жылы. Помнік архітэктуры эклектызму з выкарыстаннем элементаў стыляў класіцызму і ампір.

Зноскі
------

1. 1 2  92.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Літаратура
----------

* 92.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гатэль Дрэйцара
* КОМПЛЕКС БУДЫНКАЎ №13-15 **(нявызн.)**.  spadchina.by. Праверана 05-02-2019.

| ⛭Славутасці Мінска |
| --- |
| Раёны і кварталы | 
* Верхні Горад
* Замчышча
* Новы Горад
* Траецкае прадмесце
* Ракаўскае прадмесце

 | Герб МінскаГерб Мінска |
| Вуліцы і плошчы | 
* вул. Валадарскага
* ✰ вул. Інтэрнацыянальная
* вул. Камсамольская
* вул. Янкі Купалы
* ✰ вул. Карла Маркса
* вул. Рэвалюцыйная
* вул. Няміга
* пл. Кастрычніцкая
* пл. Незалежнасці
* пл. Перамогі
* пл. Прывакзальная
* пл. Свабоды
* пр-т Незалежнасці
* пр-т Пераможцаў

 |
| Сядзібы | 
* Сядзіба Белая дача
* Дом Ваньковічаў
* Сядзіба Ваньковічаў
* Сядзіба Прушынскіх/Любанскіх
* Сядзіба Пшаздзецкіх (*паўднёвы флігель*)

 |
| Дамы | 
* Вароты Мінска
* Дом Абрампольскага
* Дом Воліна
* Дом Кастравіцкай
* Дом Козінай
* Дом Ліўшыца
* Дом Маліна
* Дом масонаў
* Дом Мінскага земляробчага таварыства
* Дом з мязузай
* Дом пад шпілем
* Дом Пераца
* Дом Полякаў
* Дом Рапапорта
* Дом Свянціцкага
* Дом Уніхоўскага
* Дом Шахдана
* Дом Эцінген
* Дом Яніцкага

 |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | 
* Аэрапорт Мінск-1
* Будынак Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання
* Вайсковы шпіталь
* Гандлёвыя рады
* Гасцініца Суціна
* Гасціны двор
* Дзіцячая чыгунка
* Дзяржаўны ўніверсальны магазін
* Дом афіцэраў
* Дом губернатара
* Дом урада
* Дэпо Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства
* Інстытут фізкультуры
* Кінатэатр «Перамога»
* Мінск-Арэна
* Метрапалітэн
* Нацыянальная бібліятэка
* Палац культуры прафсаюзаў
* Палац Рэспублікі
* Палац спорту
* Паштамт
* Пішчалаўскі замак
* Прысутныя месцы
* Ратуша
* Стадыён «Дынама»
* Стары будынак Нацыянальнай бібліятэкі
* Фабрыка-кухня
* Цырк
* Чыгуначная бальніца
* Чыгуначны вакзал
* Юбілейны дом

 |
| Індустрыяльная спадчына | 
* Будынак абутковай фабрыкі Цытвера
* Піваварны завод «Аліварыя»
* Воданапорная вежа
* Дом друку

 |
| Помнікі і мемарыялы | 
* ✯ Курапаты
* Востраў слёз
* Дзяўчынка з парасонам
* Дзяўчынка з савой
* «Анёл, які плача»
* Манумент Перамогі
* Помнік У. І. Леніну
* Помнік Адаму Міцкевічу
* «Яма»
* Нулявы кіламетр
* «Звон Нагасакі»
* Мінск — горад-герой

 |
| Храмы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Дзейныя | 
* Сабор Сашэсця Святога Духа (*Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі*)
* Касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла
* ✯ Касцёл Святых Сымона і Алены
* Касцёл Святой Тройцы
* Царква Святой Марыі Магдаліны
* Царква Аляксандра Неўскага
* Касцёл Узвіжання Святога Крыжа

 |
| Не дзейныя | 
* Касцёл Святога Язэпа
* Царква Святога Духа
* Архірэйскае падвор’е
* Кітаеўская сінагога
* Сінагога Зальцмана
* Харальная сінагога
* Свята-Духаўскі манастыр базыльянак
* Троіцкі манастыр базыльянак
* Мужчынскі базыльянскі манастыр

 |

 |
| Сады і паркі | 
* Аляксандраўскі сквер
* Батанічны сад
* ✰✰ Водна-зялёны дыяметр Мінска
* Заапарк
* Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс
* Парк Перамогі
* Парк імя Янкі Купалы
* Сэндайскі сквер
* Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага

 |
| Некропалі | 
* Брацкія вайсковыя могілкі
* Вайсковыя могілкі
* Залатагорскія могілкі
* Кальварыйскія могілкі
* Старажоўскія могілкі
* Усходнія могілкі

 |