recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асяненка.

**Васіль Мікалаевіч Асяненка** (1916, в. Ліпнікі, Дзісенскі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя, цяпер — Пастаўскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь — 13 чэрвеня 1977) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.

Біяграфія
---------

Удзельнік савецкага партызанскага руху на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну. У 1958 г. скончыў Вышэйшую партыйную школу КПСС.

Пасля вайны працаваў намеснікам старшыні Пастаўскага райвыканкама, старшынёй Астравецкага, Вілейскага, Глыбоцкага райвынкамаў. З 1958 да 1960 гг. першы сакратар Дунілавіцкага, з 1964 да 1967 гг. — Глыбоцкага райкамаў КПБ. У 1966 г. прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак збожжавых і кармавых культур.

З 1966 да 1971 гг. член ЦК КПБ. З 1967 да 1976 гг. старшыня партыйнай камісіі Віцебскага абкама КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 2-га (1947—1951 гг.) і 6-га скліканняў (1963—1967 гг.).

Літаратура
----------

* Працоўная слава Глыбоччыны // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раена / БелЭн; Маст. А. М. Хількевіч. — Мінск: БелЭн імя П. Броўкі, 1995. — 450, [3] с.: іл. — С. 405. — ISBN 985-11-0014-5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Мужчыны ў кажуху
**Кажух** — верхняе зімовае адзенне з аўчынаў. Шылі з нядубленых (пазней — з вырабленых) аўчынаў жоўта-карычневага вохрыстага, вохрыста-цаглянага, радзей белага колераў. У Беларусі паводле крою кажухі канца XIX — пачатку XX ст. падзяліліся на 3 групы: прамога крою — спінка і крыссё прамыя, вялікі адкладны каўнер, апуха ўздоўж верхняга крыса і па нізе прыталены (пашыраны ў Падняпроўі, Цэнтральнай Беларусі, Паазер’і) — спінка адразная (ніжняя частка ў зборкі), верхняе крысо, ніз і рукавы абшытыя паскам аўчыны воўнай наверх; з «вусам» (характэрны для Палесся) — спінка прамая (часцей суцэльная), у таліі звужаная, па баках ад таліі ўшытыя шырокія кліны («вусы»), невялікі стаяча-адкладны каўнер-апуха.

Святочныя кажухі багата аздаблялі нашыўкамі паскаў аўчынаў белай ці чорнай воўнай наверх, паскамі і лапікамі чырвонага або блакітнага сукна, тонкай нафарбаванай скуры, плеценымі тасёмкамі-паяскамі, аднаколерным ці пярэстым (плеценым коскай) шнуром, кутасамі, выплеценымі з скуры гузікамі, вышыўкай гладдзю, «козлікам». Рознаколерны раслінны арнамент вышывалі ніткамі мулінэ, самапрадзенай воўны.

Сярод традыцыйных кажухоў мастацкім аздабленнем, дасканаласцю крою і шытва вылучаюцца мотальскія, магілёўскія і калінкавіцкія кажухі.

Кароткі кажушок (да каленяў) называюць паўкажушком.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
**Кажу́шкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Кажушкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Кажушкоўскі (Кажушкінскі) сельсавет у складзе Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Кухнаўшчынскага сельсавета. З 26 ліпеня 1930 года ў складзе Юравіцкага раёна БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Хойніцкага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. Станам на 1 студзеня 1974 года ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты. 8 студзеня 1987 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Тульгавіцкага сельсавета.

На момант скасавання сельсавет налічваў 4 населеныя пункты: вёскі Кажушкі, Навакухнаўшчына, Новапакроўск, Слабада.

Зноскі
------

1. ↑  Белорусская ССР. Административно-территориальное деление. На 1 января 1974 года. (руск.). — Выданне 5-е. — Мн.: Беларусь, 1974. — С. 102. — 248 с. — 10 000 экз.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
**АТ НК «КазМунайГаз»** (**КМГ**, каз.: «ҚазМұнайГаз» ҰК) — казахстанская нацыянальная нафтавая кампанія. Поўная назва — *Акцыянернае таварыства «Нацыянальная кампанія КазМунайГаз»*. Штаб-кватэра — у Астане.

Гісторыя
--------

Утворана ўказам прэзідэнта Казахстана ад 20 лютага 2002 года шляхам зліцця ЗАТ «ННК „Казахойл"» і ЗАТ «НК „Транспарт нафты і газу"».

У снежні 2011 года было падпісана пагадненне пра ўваходжанне кампаніі ў кансорцыум па распрацоўцы Карачаганакскага нафтагазавага радовішча. Мяркуецца, што пасля продажу 10 % за $3 млрд долі паміж цяперашнімі ўдзельнікамі кансорцыума размяркуюцца наступным чынам: у British Gas і ENI застанецца па 29,25 %, у Chevron — 18 % і ў «Лукойла» — 13,5 %.

Уласнікі і кіраўніцтва
----------------------

90 % акцый кампаніі знаходзяцца ў кіраванні АТ «Казахстанскі холдынг па кіраванні дзяржаўнымі актывамі „Самрук-Казына"». 10% акцый КМГ прыналежаць Нацыянальнаму банку Рэспублікі Казахстан.

Старшыня савета дырэктараў — Умірзак Шукееў, старшыня ўправы — Сауат Мухаметбаевіч Мынбаеў.

Здарэнні
--------

З чэрвеня 2011 года ў Жанаазене праходзіла страйк працоўных з радовішчаў паблізу Жана азена («Узеньмунайгаз») і Актау («Каражанбасмунай», таксама даччыная кампанія «КазМунайГаза»). Працоўныя патрабавалі прывядзення заработнай платы ў адпаведнасць з міжнароднымі стандартамі, паляпшэнняў умоў працы, арганізацыі незалежнага прафзвяза. У выніку страйку некалькі сотняў працоўных былі звольнены, арыштаваны і асуджаны юрыст прафсаюза Наталля Сакалова, лідары прафсаюза Акжанат Амінаў і Куаныш Сісенбаеў і больш 30 актывістаў прафсаюза. З-за пратэстаў Узеньмунайгаз не змог выканаць гадавы план па здабычы нафты.

16 снежня 2011 года, у дзень 20-годдзя незалежнасці Казахстана, працоўныя выйшлі на загадзя абвешчаны мітынг на цэнтральнай плошчы Жанаазена, дзе гарадскія ўлады збіраліся правесці святочную імпрэзу. Надалей тут і ў іншых месцах горада адбыліся масавыя хваляванні, сілавыя структуры адкрывалі агонь. У выніку хваляванняў былі спалены будынкі гарадскога акімата, офіс «Узеньмунайгаза», гасцініца, некалькі будынкаў захоплены пратэстоўцамі. У горад уведзена марская пяхота і бранятэхніка, уведзена надзвычайнае становішча.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "КазМунайГаз" получит 10% в Карачаганаке **(нявызн.)**.  // ogj.ru. Архівавана з першакрыніцы 16 лютага 2012. Праверана 26 снежня 2011.
5. ↑  В Мангистауской области началась многотысячная забастовка нефтяников: Общество, 5 марта 2010(недаступная спасылка)
6. ↑  Мынбаев возглавил "КазМунайГаз" **(нявызн.)**.  // tengrinews.kz. Архівавана з першакрыніцы 9 ліпеня 2013. Праверана 2013-7-9.
7. 1 2 3  *Григорий Туманов.*. Погром остается туманным **(нявызн.)**.  // gazeta.ru. Архівавана з першакрыніцы 16 лютага 2012. Праверана 19 снежня 2011.
8. ↑  Жанаозен, Казахстан: военные открыли огонь по демонстрантам **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 студзеня 2012. Праверана 25 красавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі Архівавана 19 мая 2016..
**Паўночны кажанок** (*Eptesicus nilssonii*) — млекакормячае сямейства гладканосых (звычайных) лятучых мышэй.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 49-60, хваста 37-48 мм, перадплечча 38-43 мм; размах крылаў 240—270 мм; масса 8-18 г. Вушы адносна кароткія і шырокія. Казялок тупы, кароткі, найбольш шырокі ў сярэдняй частцы. Доўгая, густая поўсць спіны цёмна-карычневая (канцы валос залацістыя) з металічным бляскам, на брушку — крыху карацейшая і святлейшая. Вушы і перапонкі на крылах цёмныя. Крылы даволі вузкія. Канец хваста на 4-5 мм выступае з міжсцягновай перапонкі.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ў Еўразіі — ад усходняй мяжы Францыі да Ціхага акіяна; у Беларусі рэдкі пералётны від. Месцы пражывання: гарышчы, нішы пад шалёўкай будынкаў, налічнікамі, аканіцамі, радзей у дуплах дрэў. У летніх сховішчах з’яўляецца ў красавіку. Знаходзяць на зімоўцы ў пячорах Прыбалтыкі і інш.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

На паляванне вылятае адразу пасля захаду сонца незалежна ад тэмпературы паветра. Корміцца молямі, ліставёрткамі, агнёўкамі, коканапрадамі, чубаткамі, пядзенікамі, соўкамі, цвердакрылымі. У другой палове чэрвеня самка нараджае 2 дзіцянят. Маладых паўночных кажанкоў знаходзілі ў калоніях нетапыра-карліка і іншых відаў лятучых мышэй.

Ахова
-----

Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Беларусі, Літвы і Польшчы.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
**Двухколерны кажан** (*Vespertilio murinus*) — млекакормячая жывёла сямейства гладканосых лятучых мышэй.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 54—66, перадплечча 41—49 мм. Крылы вузкія і доўгія. Вушы кароткія. Поўсць доўгая, мяккая, зверху каля асновы карычневая (вар'іруе ад бурага да светла-карычневага), на канцах серабрыстая, знізу — белаватая або жаўтавата-шэрая.

Пашырэнне
---------

Кажан двухколерны на паштовай марцы Беларусі, 2006
Пашыраны ў Еўразіі, на поўнач да 60° паўн. шыраты, паўднёвая мяжа праходзіць праз Сярэднюю Італію, узбярэжжа Чорнага мора, Іран, Гімалаі і Паўночна-Усходні Кітай, у Еўрапейскай частцы Расіі, на Каўказе, Паўднёвым Урале, у Сярэдняй Азіі, Паўднёвай Сібіры на поўнач да шыраты Новасібірска — Амура. На Беларусі звычайны від, трапляецца ва ўсіх раёнах. Двухколерныя кажаны з Беларусі адзначаны на зімоўцы ў Румыніі, Аўстрыі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корміцца ўсю ноч. Знішчае ліставёртак, молей, совак, агнёвак, пядзенікаў, бражнікаў, даўганосікаў, дробных хрушчоў, шаўкапрадаў і іншых насякомых.

Жыве калоніямі (да 50 асобін у кожнай, самцы і самкі асобна). У летніх сховішчах (у шчылінах драўляных сцен, за аканіцамі, у дуплах дрэў) самкі паяўляюцца ў другой палове мая, самцы — у другой палове чэрвеня. У канцы чэрвеня — першай палове ліпеня самка нараджае двух дзіцянят. Асеннія міграцыі ў канцы чэрвеня — ліпені.

Літаратура
----------

* *Курскоў А.* Кажан двухколерны // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | CMS · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
**Вялікае Святое возера** — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свячанка (выцякае з возера), за 9 км на захад ад горада Сянно, за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Ульянавічы.

Плошча паверхні возера 0,77 км². Найбольшая глыбіня 2,5 м. Даўжыня 1,53 км, найбольшая шырыня 0,73 км. Даўжыня берагавой лініі 4,3 км. Аб’ём вады 0,48 млн м³. Плошча вадазбору 17,1 км².  

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 м, пад лесам і хмызняком. Берагі сплавінныя, пойма (шырыня за 200 м) забалочаная. Дно плоскае, выслана сапрапелем. Зарастае цалкам.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 369. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.
* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 31. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Вялікае кольца Маскоўскай чыгункі** (рус. Большое кольцо Московской железной дороги; БК МЖД) — кальцавая чыгунка ў Маскоўскай і Уладзімірскай абласцях і горадзе Маскве ў Расійскай Федэрацыі. Даўжыня лініі 584 км. Галоўная мэта Вялікага кола Маскоўскай чыгункі — праезд праз яго гандлёвых паяздоў без захода ў Маскву, але па лініі ходзяць таксама прыгарадныя паязды і паязды далёкага прытрымлівання.

Гісторыя
--------

Першай лініей будучага Вялікага кола стала лінія Ягор’еўск-Васкрасенск. Яна была пабудаваная ў 1869—1870 гг. на грошы Ягор’еўскіх фабрыкантаў Хлудавых. У 1871 годзе камерсанты браты Баранавы пабудавалі лінію Аляксандраў-Карабанава, каторая ў 1873 годзе была прадоўжаная да Кіржача. У газете «Уладзімірскія губернскія ведамасці» ад 3 мая 1893 года была напісана, што праз станцыю Карабанава прайшоў першы пасажырскі цягнік. У 1897—1899 гадах была пабудаваная лінія ад Ягор’еўска да Арэхава-Зуева праз Кураўское і Дулёва. У 1917—1919 гадах была пабудаваная лінія ад Арэхава-Зуева да Кіржача. У 1938 годзе была пабудаваная лінія Васкрасенск-Жылёва з Нявераўскім мастом праз Маскву-раку. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны чыгунка становіцца стратэгічна важным аб’ектам. У сувязі з гэтым за менш чым за 5 гадоў былі пабудаваныя лініі Дзмітраў-Пост 81 км, Ікша-Міхнева. У пачатку 1960-х гадоў пачалася рэканструкцыя Вялікага кольца: электрыфікацыя линіі, дабудова другіх шляхоў, каторая закончылася ў 1968 годзе. У 1979 годзе пры падгатоўцы к Алімпіаде 1980 года быў пабудованы шляхапровад праз дарогу Масква — Санкт-Пецярбург (тады — Ленінград). У канцы 1990-х гадоў пачаўся заняпад Вялікага кольца: другія шляхі дэмантаваліся, прыгарадных паяздоў станавілася ўсё менш. У лістапалзе 2009 года пачалася рэканструкцыя лініі Ілінскі Пагост-Ягор'еўск II, з каторай пачаўся перыад новых работаў на Вялікаму кольцы.

Перасадкі на іншыя напрамкі Маскоўскай чыгункі
----------------------------------------------

| Радыяльны напрамак МЧ | Колькасть станцый перасадкі | Станцыі перасадкі |
| --- | --- | --- |
| Яраслаўскі[ru] | 7 | 81 км
83 км
Бужанінава
90 км
Арсакі
Струніна
Аляксандраў-1 |
| Горкаўскі[ru] | 2 | Крутое
Арэхава-Зуева |
| Казанскі[ru] | 1 | Кураўская |
| Разанскі[ru] | 2 | 88 км
Васкрасенск |
| Павялецкі[ru] | 2 | Жылёва
Міхнева |
| Курскі[ru] | 1 | Сталбавая |
| Кіеўскі[ru] | 1 | Бекасава-1 |
| Беларускі[ru] | 1 | Кубінка-1 |
| Ленінградскі[ru] | 1 (Агульных станцый няма) | 142 км (Вялікае кола)
Повараўка (Ленінградскі напрамак) |
| Савёлаўскі[ru] | 5 | Ікша
Марозкі
Турыст
Яхрама
Дзмітраў (толькі 1 пара паяздоў,
калі праз іншыя станцыі перасадкі
праходзяць 3 пары) |

1. ↑
**Галоўны навуковы супрацоўнік** — пасада ў навуковых, навукова-даследчых, навукова-практычных і вышэйшых навучальных установах. У пасадовай іерархіі знаходзіцца вышэй вядучага навуковага супрацоўніка.

Кваліфікацыйныя патрабаванні
----------------------------

Навуковая ступень доктара навук, наяўнасць буйных навуковых прац або дыпломаў за адкрыцця і аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы, а таксама рэалізаваных на практыцы вынікаў; навуковы аўтарытэт у адпаведнай галіне ведаў.

Службовыя абавязкі
------------------

Галоўны навуковы супрацоўнік ажыццяўляе навуковае кіраўніцтва правядзеннем даследаванняў па найважнейшых навуковых праблемах фундаментальнага і прыкладнога характару, у тым ліку па навукова-тэхнічных праграмах, непасрэдна ўдзельнічае ў іх правядзенні. Фармулюе новыя напрамкі даследаванняў і распрацовак, арганізуе складанне праграмы работ, вызначае метады і сродкі іх правядзення. Удзельнічае ў фарміраванні планаў навукова-даследчых работ, каардынуе дзейнасць іншых выканаўцаў, якія ўдзельнічаюць пры сумесным выкананні работ з іншымі ўстановамі (арганізацыямі) у даручаных яму заданнях. Абагульняе атрыманыя вынікі, праводзіць навукова-даследчую экспертызу завершаных даследаванняў і распрацовак. Вызначае сферу прымянення вынікаў навуковых даследаванняў і распрацовак і забяспечвае навуковае кіраўніцтва практычнай рэалізацыяй гэтых вынікаў. Ажыццяўляе падрыхтоўку і павышэнне кваліфікацыі навуковых кадраў у адпаведнай галіне ведаў.

Ён павінен ведаць навуковыя праблемы ў адпаведнай галіне ведаў, навукі і тэхнікі, напрамкі развіцця звязаных галін эканомікі; кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, айчынныя і замежныя дасягненні па гэтых праблемах; найноўшыя метады, сродкі і практыку планавання, арганізацыі, правядзення і ўкаранення навуковых даследаванняў і распрацовак (ацэнкі, патэнтна-інфармацыйнага забеспячэння, выпуску навукова-тэхнічнай дакументацыі і г.д.); эканоміку адпаведнай галіны, арганізацыю працы і кіравання, асновы працоўнага заканадаўства, правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

Літаратура
----------

* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых, занятых у навукова-даследчых установах, канструктарскіх, тэхналагічных, праектных і пошукавых арганізацыях» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь № 49 ад 28.03.2002 г.

  


| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галавінскі.
**Алякса́ндр Кузьмі́ч Галаві́нскі** (кастрычнік 1886, в. Муравілле, Касцюковіцкі раён, Магілёўская вобласць — пасля 1937) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, дыпламат Беларускай Народнай Рэспублікі, рэдактар.

Біяграфія
---------

Прадстаўнікі дыпламатычных місій БНР у часе Усебеларускай палітычнай канферэнцыі. Прага, 1921 г. Стаяць (злева направа): Лявон Вітан-Дубейкаўскі, Аляксандр Галавінскі, Бруна Мілер. Сядзяць: Мікола Вяршынін, Аляксандр Цвікевіч.
У 1912 годзе скончыў Кіеўскі політэхнічны інстытут. Падтрымліваў кантакты з эсэрамі, арыштоўваўся за ўдзел у студэнцкім руху. У Першую сусветную вайну служыў у паветраплавальным батальёне.

З 1918 года член прэзідыума Кіеўскай беларускай рады і загранічнага бюро па ўладкаванні бежанцаў, прадстаўнік урада Беларускай Народнай Рэспублікі ва Украіне. З канца 1918 года у Гродне, дарадца па тэхніка-эканамічных пытаннях у Міністэрстве замежных спраў БНР. У 1919 годзе арыштоўваўся румынскімі ўладамі. 

З 1921 года ў Літве, старшыня Беларускай нацыянальнай сувязі, замежнага ЦК Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (у Коўне). Сябра Беларускага нацыянальнага камітэта, уваходзіў у Беларускае брацтва. Выдаваў часопіс «Покліч». Адзін з арганізатараў Беларускай палітычнай канферэнцыі 1921 года ў Празе. У 1923—1925 гадах працаваў інжынерам у Коўне. Удзельнік Другой Усебеларускай канферэнцыі 1925 года ў Берліне, на якой падтрымаў ліквідацыю ўрада БНР. Удзельнік Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе па рэформе беларускага правапісу і азбукі 1926 года ў Менску. У 1927 годзе арыштаваны літоўскімі ўладамі.

Па вызваленні пераехаў у БССР. У савецкім Менску працуе у ВСНГ БССР і НДІ прамысловасці. 18 ліпеня 1930 года арыштаваны ДПУ БССР па сфабрыкаванай справе Саюза вызвалення Беларусі. Паводле пастановы калегіі АДПУ БССР ад 10 красавіка 1931 года сасланы на 5 гадоў у Ніжні Ноўгарад. Далейшы лёс невядомы. 10 чэрвеня 1988 года пасмяротна рэабілітаваны Вярхоўным судом БССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Міхнюк У. 1994, с. 453
2. ↑  *С. Некрашэвіч* Акадэмічная Конфэрэнцыя па рэформе правапісу і азбукі і вынікі яе працы // *Інстытут Беларускае Культуры* Наш Край. — Менск: 1927. — № 1 (16). — С. 3.

Літаратура
----------

* *Міхнюк У.* Галавінскі Аляксандр Кузьміч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — С. 453. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Разумаў.
**Аляксандр Кірылавіч Разумаў** (20 лютага (5 сакавіка) 1909, в. Малюшына Кацельніцкага раёна Кіраўскай вобласці — 21 студзеня 2003, Масква) — Герой Савецкага Саюза (1945), удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.

Біяграфія
---------

З 1925 года працаваў у Чыстопальскай сельскагаспадарчай камуне Кацельніцкага раёна. У 1929 годзе скончыў Вяцкі прамыслова-эканамічны тэхнікум і быў накіраваны на працу ў г. Яранск, затым у г. Кацельнічы ўчастковым інструктарам і інструктарам-рэвізорам акрспажыўсаюза. У 1931 годзе выбіраўся дэпутатам Кацельніцкага гарсавета.

У снежні 1931 года прызваны ў рады Чырвонай Арміі. У чэрвені 1940 года накіраваны на вучобу ў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ. З 1 кастрычніка 1941 года у дзеючай арміі. З кастрычніка 1941 года на Заходнім, Бранскім, 2-м Беларускім франтах. Удзельнічаў у баях пад Масквой, Тулай, у Беларускай, Усходне-Прускай, Усходне-Памеранскай і Берлінскай аперацыях. У снежні 1943 года быў назначаны камандзірам 837-га стралковага палка 238-й стралковай дывізіі. Полк у складзе 50-й арміі вызначыўся 25—29 чэрвеня 1944 года ў баях пры фарсіраванні рэк Бася, Раста, Днепр, пры прарыве даўгачаснай абароны праціўніка каля г. Чавусы і пры вызваленні Магілёва. Полк першым уварваўся ў Магілёў, разграміў рэшткі варожай дывізіі, у вулічных баях знішчыў больш 1000, узяў у палон 440 салдат, у тым ліку 2 генералаў. За гэтыя баі полк узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга, а яго камандзір А. К. Разумаў прадстаўлены да звання Героя Савецкага Саюза (1945).

Пасля вайны скончыў Вышэйшую ваенную акадэмію імя Варашылава і быў накіраваны на Далёкі Усход у адну з акруг. У 1953 годзе перайшоў на выкладчыцкую работу ў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, дзе і працаваў да звальнення ў запас у 1958 годзе.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступені, Чырвонай Зоркі, 12 медалямі.

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены 8 ліпеня 1985 года
.

Зноскі
------

1. ↑  Разумаў Аляксандр Кірылавіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Вігерскі нацыянальны парк** (польск.: Wigierski Park Narodowy) — нацыянальны парк на паўночным усходзе Польшчы, у Падляскім ваяводстве. Уключае ў сябе тэрыторыю Мазурскага паазер’я і Аўгустоўскую пушчу. З’яўляецца таксама аб’ектам Рамсарскай канвенцыі. Галоўнае ўпраўленне парку знаходзіцца ў горадзе Сувалкі.

Гісторыя
--------

Парк быў створаны 1 студзеня 1989 года плошчай 149,56 км². У цяперашні час плошча складае 150,86 км², з якіх 94,64 км² займаюць лясы; 29,08 км² займаюць унутраныя воды і 27,14 км² займаюць іншыя тэрыторыі.

Геаграфія
---------

Ландшафт парку ў большай меры быў сфармаваны ледавікамі, якія праходзілі праз гэты рэгіён каля 12 тысяч гадоў таму. Ледавік павольна адыходзіў на поўнач, утвараючы даліны, многія з якіх былі запоўненыя вадой і ўтварылі азёры. Паўночная частка парку — узгорыстая, з вышынёй да 180 м над узроўнем мора. Паўднёвая частка — больш раўнінная і лясістая. Самае вялікае возера парку — Вігры, плошча якога складае 21,87 км², а максімальная глыбіня — 73 м, дало яму назву. На тэрыторыі парку — 41 возера. Найбуйнейшая рака — Чорная Ганча, якая ўпадае ў возера Вігры і далей выцякае з яго.

Флора і фаўна
-------------

У парку насяляе больш за 1700 відаў жывёл, уключаючы 46 відаў млекакормячых, 202 віды птушак, 12 відаў амфібій і 5 відаў рэптылій. Найбольш характэрным жавотным парку можна лічыць звычайнага бабра; у цяперашні час налічваецца больш за 250 асобін. Сустракаюцца таксама і ваўкі. У рэках і азёрах насяляе 32 віду рыбы. Большая частка лясоў — піхтавыя, значныя плошчы займаюць таксама тарфяныя балоты.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Вігерскі нацыянальны парк на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4342992-0 · NUKAT: n99072584 · VIAF: 162053598 |
**0,(9)** або **0,999…** («нуль і дзевяць у перыядзе») — у цэлалікавай матэматыцы, перыядычны дзесятковы лік, які ў дакладнасці роўны ліку 1. Гэта значыць, «0,999…» і «1» уяўляюць адной і той жа рэчаісны лік.

Існуе некалькі доказаў гэтай эквівалентнасці, якія маюць аднолькавую фармулёўку, але розны ўзровень складанасці, і грунтуюцца як на ўласцівасцях рэчаісных лікаў, так і на дадатковых здагадках, гістарычных перадумовах і шмат на чым іншым.

Напрыклад:  

{\displaystyle {\begin{aligned}0.333\dots &={\frac {1}{3}}\\3\times 0.333\dots &=3\times {\frac {1}{3}}={\frac {3\times 1}{3}}\\0.999\dots &=1\end{aligned}}}  

  

або  

  

{\displaystyle {\begin{aligned}c&=0.999\ldots \\10c&=9.999\ldots \\10c-c&=9.999\ldots -0.999\ldots \\9c&=9\\c&=1\end{aligned}}}

Гл. таксама
-----------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме 0,(9)
* −0
* +0
**1-ы Садовы мост** — аўтадарожны арачны мост цераз раку Мойку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае 1-ы Адміралцейскі і Спаскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

Звязвае Садовую вуліцу з набярэжнай Лябяжай канаўкі і заходняй (няцотнай) набярэжнай ракі Мойкі. Мост знаходзіцца ў атачэнні гістарычных месцаў: непасрэдна ля Міхайлаўскага сада, Летняга сада, Марсава поля і ансамбля Інжынернага (Міхайлаўскага) замка. Утварае ансамбль з размешчаным побач Ніжне-Лябяжым мостам цераз Лябяжую канаўку.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца 1-ы Інжынерны мост, ніжэй — 2-і Садовы мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Гасціны двор».

| Масты цераз Мойку |
| --- |
| 
* 1-ы Інжынерны
* 1-ы Садовы
* 2-і Садовы
* Мала-Канюшанны пешаходны *(гл. таксама Трайны мост)*
* Вялікі Канюшанны
* Пеўчаскі
* Зялёны
* Чырвоны
* Сіні
* Ліхтарны
* Паштамцкі пешаходны
* Пацалуеў
* Чырванафлоцкі пешаходны
* Храпавіцкі
* Карабельны

 |
Галоўная плошча Граца
**Галоўная плошча** (ням.: Hauptplatz) — плошча ў Грацы, Аўстрыя, размешчаная ва Унутраным горадзе  (ням.) (бел.. Плошча была закладзена каля 1160 года маркграфам Штырыі Отакарам III.

Архітэктура
-----------

Фантан
Ратуша
Галоўная плошча з'яўляецца не толькі рыначнай плошчай, але і асноўным горадаўтваральным звяном — усе галоўныя вуліцы цэнтра бяруць свой пачатак менавіта ад яе. Галоўная плошча мае трапецападобную форму: сваім вузкім бокам яна звернута на поўнач, а ўвесь паўднёвы шырокі бок займае будынак гарадской ратушы. У цэнтры плошчы размешчаны вялікі фантан (ням.: Erzherzog-Johann-Brunnendenkmal) з помнікам эрцгерцагу Ёгану Баптысту Аўстрыйскаму  (руск.) (бел.. Яго фігура ўзвышаецца на пастаменце з персаніфікацыямі чатырох рэк Цэнтральнай Еўропы каля падножжа — Драва, Энс, Сава і Мура; апошняя працякае праз Грац.

Люг-гаўз
Доўгія гады Галоўная плошча захоўвала статус гандлёвага цэнтра горада, таму і сяліліся тут пераважна гандляры. Цяпер фасады дамоў на плошчы складаюць самы пярэсты архітэктурны ансамбль: тут ёсць і позняя готыка, і барока, і бідэрмаер, і гістарызм. Сярод іх вылучаецца Люг-гаўз (ням.: Luegg-Haus), размешчаны на рагу плошчы і вуліцы Шпоргасэ  (ням.) (бел. (ням.: Sporgasse). Фасады дома багата ўпрыгожвае барочная ляпніна XVI стагоддзя, якая літаральна цалкам «аплятае» сцены, а замест класічных карнізаў над вокнамі размешчаны ракавіны. Увесь ніжні паверх будынка вырашаны як арачная галерэя, дзе ў ранейшыя часы гандляры выстаўлялі свае тавары. Зараз у доме знаходзіцца магазін Swarovski.

Дом з фрэскай
З процілеглага заходняга боку плошчы на рагу з Францысканерграсэ (руск.: Franziskanergasse) стаіць дом XVII стагоддзя, які прыцягвае да сябе ўвагу манументальнай фрэскай, якая займае па вышыні два паверхі, з выявай Святога Хрыстафора, які нясе на сваіх плячах немаўля Хрыста.

Палац Шцюрх
Падобныя вотыўныя выявы і скульптуры, пераважна фігуры Мадонны ў нішы, можна ўбачыць на фасадах амаль усіх будынкаў Галоўнай плошчы. Розныя па часе стварэння — з XVI па XX стагоддзе — яны надаюць абліччу плошчы дадатковы гістарычны шарм. Ніша з Мадоннай ёсць і на фасадзе гістарычнага палаца Шцюрх  (ням.) (бел. (ням.: Palais Stürgkh), пабудаванага ў XVI стагоддзі. Нажаль, ад першапачатковага будынка засталося няшмат, напрыклад, партал з гербамі. Цяпер у доме размяшчаецца піўная са склепам.

Праз плошчу праходзіць трамвайная лінія.

Літаратура
----------

* Karl A. Kubinzky, Astrid M. Wentner: Grazer Straßennamen. Herkunft und Bedeutung. Leykam, Graz 1996, ISBN 3-7011-7336-2, S. 166–167.
* Horst Schweigert: DEHIO Graz. Schroll, Wien 1979, ISBN 3-7031-0475-9, S. 73–75.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галоўная плошча (Грац)
**Завеі, снежань** — трэці раман з цыкла «Палеская хроніка» народнага беларускага пісьменніка Івана Мележа. Складаецца з трох частак.

Сюжэт
-----

У творы галоўнымі героямі з'яўляюцца дзяўчына Ганна — дачка простага селяніна з Куранёў і сакратар райкома Башлыкоў. Ганна некалі была жонкай Яўхіма Глушака, сына кулака, але ўцякла ад яго ў вёску Глінішчы. Там пачала працаваць у школе прыбіральшчыцай. Башлыкоў быў вельмі паважаны чалавек, але яго раён у апошні час стаў адставаць ад астатніх. Простыя сяляне не верылі ў калгасы, таму ў Башлыкова прарэзаліся вялікія цяжкасці. У гэты дрэнны час яны і сустракаюцца: ўжо не маладзіца, але вельмі прываблівая жанчына Ганна, і ўпарты, саманадзейны Башлыкоў. Ён спрабуе вывесці з развалу раён, але закахаўся і не можа добра працаваць. Яна таксама закахалася, і яны пару раз сустракаюцца ў таямніцы ад усіх. Але іх шчасце доўга не жыве, бо Ганна гаворыць Башлыкову ўсю праўду і пакідае разгубленага сакратара райкома, хутчэй за ўсё, назаўсёды.
Сузор'е Арыён з атласа «Уранаметрыя»
**Атлас зорнага неба** — зборнік карт, якія паказваюць нерухомыя або павольна зменлівыя аб'екты зорнага неба, з якіх адны назіраюцца непасрэдна - зоркі, туманнасці, галактыкі; іншыя ўведзеныя па дамоўленасці - межы і лініі сузор'яў; некаторыя маюць адмысловы характар ​​- радыянт метэорных патокаў.

Гістарычныя атласы
------------------

Атласам зорнага неба папярэднічалі ілюстрацыйныя выявы сузор'яў, у асноўным, міфалагічнага характару. Нягледзячы на часам выдатную выразнасць адлюстравання фігур, гэтыя публікацыі нельга лічыць астранамічнымі працамі: дакладнасць нанясення сузор'яў саступала нават дакладнасці, што дасягалася пры славесным апісанні, прынятым ў працах антычных астраномаў.

Атласы зорнага неба працяглы час ўтрымлівалі акрамя малюнкаў зорак графічныя фігуры сузор'яў. Гэта дыктавалася не толькі традыцыяй або эстэтычным пачуццём аўтараў, але і астранамічнай практыкай таго часу: каардынаты зорак на небе фіксаваліся з дапамогай слоўнага апісання іх становішча ў постацях персанажаў сузор'яў, пры гэтым дасягалася дакладнасць да 8 хвілін дугі.

Некаторыя гістарычныя атласы:

* «Кніга нерухомых зорак» ас-Суфі (960).
* «Гурганскі зідж» Улугбека (1437).
* «Атлас сузор'яў» Алесандра Пікаламіні ў кнізе «Аб сусветнай сферы і нерухомых зорках» (De la sfera del mondo e delle stelle fisse) (1540).
* «Тэатр Свету» (Theatrum Mundi) Джавані Паала Галучы (1548)."
* «Уранаметрыя» Іагана Баера (1603).
* «Уранаграфія» Яна Гевелія (1690).
* «Atlas Coelestis» Джона Флемстыда (1729).
* «Уранаграфія» Іагана Бодэ (1801).

Спасылкі
--------

* Атлас зорнага неба назіральніка-пачаткоўца
* 10 сканіраваных атласаў зорнага неба
* Deep Sky Reiseatlas - Telrad карта - Oculum, Erlangen, Германія (11/2005), ISBN 3-938469-05-6
**Атлантыда** (ісп.: Atlántida) — курортны горад на поўдні Уругвая, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта, які ўваходзіць у склад дэпартамента Канелонэс. З’яўляецца часткай узбярэжнай курортнай зоны Коста-дэ-Ора.

Геаграфія
---------

Размешчаны на ўзбярэжжы эстуарыя Ла-Плата ў месцы ўпадзення ракі Саліс-Чыка, за 45 км на ўсход ад Мантэвідэа.

Гісторыя
--------

Да пачатку XX ст. паўднёвая мяжа дэпартамента Канелонэс уяўляла сабой забалочанае пакрытае выдмамі ўзбярэжжа, якое не лічылася эканамічна перспектыўным, з-за таго што было непрыдатна для земляробства.

Атлантыда пачала фарміравацца ў пачатку ХХ ст. як курорт для эліты Мантэвідэа, якая яшчэ ў XIX ст. завяла звычку ўладкоўваць летнія лагеры на пляжы Санта-Раса (цяпер носіць назву Плая-Манса і з’яўляецца часткай Атлантыды).

Пад канец 1900-х – у пачатку 1910-х таварыства «La Arborícora Uruguaya», заснаванае ў 1908 годзе, купляе буйны участак узбярэжжа на ўсход ад горада Панда і праводзіць азеляненне выдмавай тэрыторыі (высаджваецца каля 150 тысяч эўкаліптаў). Потым гэтая тэрыторыя была распрадана па кавалкам.

У 1913 годзе быў пабудаваны першы гатэль, які меў назву «Las Toscas» (з 1915 года завецца «Atlántida»). У той жа час пачынаецца будаўніцтва дарогі да аднайменнай чыгуначнай станцыі Лас-Тоскас (цяпер — Атлантыда). 
У 1918 годзе адбылася электрыфікацыя населенага пункта.

Развіццё Атлантыды паскорылася ў 1939 годзе, калі ўсе непрададзеныя зямельныя ўчасткі набыў італьянскі прадпрымальнік Наталіё Мічэлізі. У далейшым ён пачынае мэтанакіравана інвеставаць і развіваць турыстычна-забаўляльную інфраструктуру курорта.

7 верасня 1967 года заканадаўчым актам № 13 609 Атлантыдзе быў прысвоены статус курортнага горада.

Муніцыпалітэт
-------------

Муніцыпалітэт Атлантыда (выдзелены зялёным) на карце дэпартамента Канелонэс
Муніцыпалітэт Атлантыда быў заснаваны 15 сакавіка 2010 года заканадаўчым актам № 18 653, як састаўная частка дэпартаменту Канелонэс.

Кіраўнік гарадской адміністрацыі — Вальтэр Гансалес.

Муніцыпалітэт уключае ў сябе непасрэдна саму Атлантыду, а таксама найбліжэйшыя населеныя пункты: Эстасьён-Атлантыда, Сіці-Гольф, Вілья-Аргенціна, Фарцін-дэ-Санта-Роса і сельскія тэрыторыі на поўнач ад іх.

Насельніцтва
------------

Паводле перапісу 2011 года насельніцтва Атлантыды складае 5562 чалавекі, у тым ліку 2661 мужчына і 2901 жанчына.

Транспарт
---------

Асноўнай транспартнай артэрыяй горада з'яўляецца вуліца Рута Інтэрбальнеарыя, якая перасякае яго ў кірунку з захаду на ўсход.

У кіламетры паўночней Атлантыды, тэрыторыю прыгарада Эстасьён-Атлантыда перасякае чыгунка, на якой знаходзіцца (цяпер не дзеючая) аднайменная станцыя, ад якой і пайшла назва прыгарада.

Зноскі
------

1. ↑  План Атлантыды і яе прыгарада Эстасьён-Атлантыда Архівавана 1 мая 2013.

Спасылкі
--------

* Сайт курорта Атлантыда Архівавана 26 кастрычніка 2012.
**«Атлант»** — футбольны стадыён у Наваполацку, Беларусь. З’яўляецца хатняй арэнай для футбольнага клуба «Нафтан», які выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць адзінай трыбуны на стадыёне складае 4 520 месцаў.

Гісторыя
--------

Стадыён «Атлант» быў афіцыйна адкрыты ў 1970 годзе. З 1992 стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. У 2003 годзе на трыбунах былі ўсталяваныя пластыкавыя сядзенні, а ў 2009 каля галоўнай арэны з’явілася трэніровачнае футбольнае поле са штучным пакрыццём. У цяперашні час спартыўная арэна мае адну адкрытую трыбуну. Газон на стадыёне натуральны, усталявана электроннае табло. Памеры поля — 105×68 метраў. Падагрэў і штучнае асвятленне футбольнага поля адсутнічаюць.

Заўвагі
-------

1. ↑  Афіцыйная ўмяшчальнасць стадыёна «Атлант»

Спасылкі
--------

* Профіль стадыёна на fcnaftan.com
**Леганес** (ісп.: Leganés) — горад у цэнтральнай частцы Іспаніі, размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Мадрыд. Горад з'яўляецца прадмесцем іспанскай сталіцы горада Мадрыд, знаходзячыся ад яго ў 11 кіламетрах на захад ад цэнтра горада.

Адукацыя
--------

У Леганесе знаходзіцца філіял Універсітэта імя Карласа III, які быў заснаваны ў 1989 годзе, а менавіта вышэйшая політэхнічная школа (па-іспанску: Escuela Politecnica Superior), якая прапануе вывучэнне тэлекамунікацыйнай тэхнікі, прамысловай інжынерыі і вылічальнай тэхнікі, сярод многіх іншых спецыяльнасцей. Іншыя кампусы ўніверсітэта размешчаны ў Хетафэ і Кальменарэха, аднак корпус у Леганесе з'яўляецца адзіным, што мае спартыўны цэнтр.

Турызм
------

Горад мае вельмі шырокі спектр крамаў і сямейных цэнтраў. Акрамя таго, ва ўсім раёнах горада маецца па меншай меры два вялікія паркі. У горадзе таксама маецца вялікая колькасць рэстаранаў, большасць з якіх размешчаныя ў цэнтры горада.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Грэцыі Эгалеа, Грэцыя
* Сцяг Нікарагуа Самота, Нікарагуа
* Сцяг Кубы Араё-Наранха, Куба
* Сцяг Чылі Канчалі, Чылі
* Сцяг Балівіі Папель-Пампа, Балівія
* Сцяг Марока Ла-Гуэра, Марока
* Сцяг Палесціны Віфлеем, Палесцінская аўтаномія
* Сцяг Эквадора Макара, Эквадор
* Сцяг Кітая Хучжоу, Кітай
* Сцяг Марока Таргіст, Марока

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 1 снежня 2002.
* Універсітэт Карласа III
**Віктар Антонавіч Гальдадзе** (нар. 19 верасня 1947, пас. Содакамбінат, Міхайлаўскі раён, Алтайскі край, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне фізікі і механікі палімераў. Доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1998). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (2004).

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Фізічная электроніка», 1971), Інстытут механікі металапалімерных сістэм АН БССР (аспірантура, 1978).

Працаваў у Інстытуце механікі металапалімерных сістэм НАН Беларусі (з 1972, у 1989—2009 — загадчык лабараторыі, 2009—2011 — загадчык аддзела), Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (з 2011, факультэт фізікі і інфармацыйных тэхналогій, кафедра радыёфізікі і электронікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: электрычныя і магнітныя ўласцівасці палімераў і палімерных кампазіцыйных матэрыялаў (у т. л. нанакампазітаў); палімерныя і металпалімерныя электрэты; упаковачныя плёнкі; герметызуючыя і процікаразійныя матэрыялы; палімерныя валакністыя фільтруючыя матэрыялы; мадыфікаванне хімічных валокнаў.

Бібліяграфія
------------

* Управление структурой и свойствами полимерных материалов методами поляризации в электрических и магнитных полях : диссертация … доктора технических наук : 01.04.19 : защищена 09.06.1989 : утверждена 20.10.1989 / Гольдаде Виктор Антонович. — Рига, 1989.
* Материаловедение : учебник / [В. А. Струк и др.]. — Минск, 2008.
* Физика конденсированного состояния / В. А. Гольдаде, Л. С. Пинчук. — Минск, 2009.
* Smart materials taxonomy / Victor Goldade, Serge Shil’ko, Alexander Neverov. — Boca Raton [et al.], 2016.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Гольдаде Виктор Антонович
Хальк-эль-Уэд
**Хальк-эль-Уэд**, таксама **Ла-Гулет** — порт туніскай сталіцы на Міжземным моры, злучаны з ёй 11-кіламетровым каналам і чыгуначнай лініяй. Стаіць на пясчанай касе, якая адлучае Туніскай заліў ад Туніскага возера. Праз Хальк-эль-Уэд праходзіць значны працэнт туніскага экспарту і імпарту.

Хальк-эль-Уэд быў закладзены ў 1535 імператарам Карлам V як іспанская цытадэль на паўночным узбярэжжы Афрыкі. Хальк-эль-Уэд і прылеглая да яго тэрыторыя кіраваліся Іспаніяй у 1535—1574 гадах. У 1574 годзе захоплены асманамі на чале з Улуджам Алі.

У 1881 годзе, як і ўвесь Туніс, Хальк-эль-Уэд увайшоў у склад французскай каланіяльнай імперыі — нягледзячы на ​​пратэсты Італіі, якая мела ў Тунісе свае каланіяльныя інтарэсы. Пры французах (1881—1956) у Хальк-эль-Уэдзе пасялілася шмат еўрапейцаў; тут нарадзілася актрыса Клаўдзія Кардынале. Пасля атрымання незалежнасці практычна ўсё еўрапейскае насельніцтва эмігравала ў Італію і Францыю.
**Хальмер-Ю** (руск.: Хальмер-Ю) — былы пасёлак гарадскога тыпу (пакінуты горад) у Рэспубліцы Комі, быў падпарадкаваны Гарняцкаму раённаму савету г. Варкуты. Скасаваны ў 1996 годзе. Быў злучаны пад’язной чыгуначнай лініяй (каля 60 км) з чыгуначным вакзалам на плошчы Металістаў у горадзе Варкута. Здабыча вугалю (Пячорскі вугальны басейн).

Насельніцтва
------------

| Дынаміка насельніцтва |
| --- |
| 1959 | 1970 | 1979 | 1989 |
| 7122 | 4509 | 4328 | 4389 |

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). — карта Рэспублікі Комі
Петэр Данкерц дэ Рый  (англ.) (бел.. Партрэт Уладзіслава Дамініка Заслаўскага-Астрожскага ў польскім касцюме
**Кірэя**, (турэцк.: kerege (käräγä, kereke), ад *ker-* «расцягваць»), *саст.* **ко́рзно** — верхняе адзенне да пят, зробленае са скуры, сукна ці воўны, без рукавоў  (укр.) (бел. з футравым каўняром або з капюшонам. Кірэя нагадвае плашч  (руск.) (бел. але выраблялася пераважна з сукна, таму намакала. Яе насілі не так «на нагах», як апраналі, сядаючы на каня або на калёсы.

Кірэя ў гісторыі
----------------

Кірэя была прыкметай заможнасці, пэўнага сацыяльнага становішча. У казацкія часы яе насіла старшына, уключаючы і гетмана, накідваючы на жупан.

**Кірэя**  мешчаніна была з гранатавага або попельнага сукна. Кірэі — адзенне без стану, часам з рукавамі, былі кармазінавыя, падбітыя воўчым футрам  (ням.) (бел.. Тое ж самае адзенне азначала і апонча той жа самай фарбы. Шляхта насіла апончы падшытыя адамашкам і блакітным атласам з капюшонам для накрывання галавы ад дажджу або сонца ў падарожжы.

Мяшчане малых гарадкоў насілі апончу таксама ў падарожжы і да строю. Кірэя або апонча была адзеннем мяшчан і шляхты. Шляхціцаў адрознівалі па шаблі, а мяшчане насілі паліцу. Кірэі дробнай шляхты і мяшчан не былі падшыты воўчым футрам  (ням.) (бел. а чырвонай або зялёнай байкай і зверху іх пакрывалі гранатавым або попельным сукном.

Дэлія  нічым не адрознівалася ад кірэі, толькі была ўцягнутая ў стане. Тады ж і змяніўся крой апончы, яе таксама пачалі збіраць у стане. У апончы без стану не заходзілі ў памяшканне, а ў апончы са станам падыходзіла заходзіць таксама і ў памяшканне.

Зноскі
------

1. ↑  Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл. партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.
2. ↑  *Грушевський М.* Ілюстрована історія України / М. Грушевський. — Київ-Відень: Дніпросоюз, 1921. — С. 38.
3. ↑  Одежа // Історія Підкарпатської Руси / написав: проф. Василь Пачовській. — Ужгород: Книгопечатня Акціонер. Т-ва «Уніо», 1920. — С. 17.

Літаратура
----------

* Жайворонок В. В. Знаки української етнокультури: Словник-довідник. — К.: Довіра, 2006. — С. 284

Спасылкі
--------

* Керея Архівавана 15 Вересня 2020. // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1959. — Т. 3, кн. V : Літери К — Ком. — С. 625. — 1000 екз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
Суботнія свечкі і фужэр для кідуша.
**Шаба́т** (іўр.: שַׁבָּת — чытаецца «шаба́т», ідыш: שבת, שאַבעס — «ша́бэс»; ад *шабат* — «спыніў дзейнасць»), у іўдаізме — сёмы дзень тыдня, у які Тора прадпісвае устрымлівацца ад працы. Пачынаецца на заходзе сонца ў пятніцу і працягваецца да захаду сонца наступнага дня. У гэты час не павінна выконвацца аніякая праца, у тым ліку паўсядзённая.

Прыгатаванне да суботы пачынаецца на досвітку ў пятніцу: трэба прыбраць дом, прыгатаваць ежу на суботу, апрануць святочнае адзенне. Перад надыходам суботы гаспадыня дома запальвае свечкі.

На суботнюю трапезу стол накрываюць белым абрусам, упрыгожваюць кветкамі. На стол ставяць салодкае віно, традыцыйныя дзве халы, смачныя стравы.

Шабат — дзень адпачынку. Яўрэі ў гэты дзень не павінны працаваць, не павінны думаць пра свае справы. Гэты дзень бавяць у сямейным коле, сярод дзяцей і блізкіх сяброў.

Зноскі
------

1. ↑  *Britannica*. Настольная энциклопедия в 2-х т. Т. 2. — Москва, 2006.
2. ↑  В венке народов Эстонии. Учебно-информационное пособие. — Издательство «DISANTREK», 2002.

| ⛭Яўрэйскія святы |
| --- |
| Рэлігійныя святы | Шабат · Рош Хадэш
Рош Ха-Шана · 
Пост Гедаліі · 
Ём Кіпур · 
Сукот  і Ашана Раба · 
Шміні Ацэрэт і Сімхат Тора · 
Ханука · 
Дзясятае тэвета · 
Ту бі-Шват · 
Пост Эсфіры і Пурым · 
Пост першынцаў і Песах і Мімуна · 
Лаг ба-Омер · 
Шавуот · 
Сямнаццатае тамуза · 
Трохтыднёўе · 
Дзявятае ава · 
Ту бэ-Аў
 |
| Святы Ізраіля | Сігд ·  Дзень памяці Іцхака Рабіна ·  Дзень памяці ахвяр Халакоста ·  Дзень памяці загінулых у войнах Ізраіля і ў тэрактах ·  Дзень незалежнасці Ізраіля ·  Дзень Іерусаліма
 |
**Галоўны корпус Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны** — будынак у Гомелі, размешчаны па Савецкай вуліцы, 104. Пабудаваны ў 1973 годзе па праекце архітэктара С. Пеўнага.

Архітэктура
-----------

Прамавугольны ў плане з развітым цокальным паверхам, які значна выступае за плоскасць фасадаў асноўнага 5-павярховага аб’ёму і стварае своеасаблівую тэрасу. Дзве вонкавыя лесвіцы вядуць да сіметрычна размешчанага галоўнага уваходу з вялікім казырком, які абапіраецца на 2 круглыя калоны. Планіроўка калідорная з 2-баковым размяшчэннем навучальных аўдыторый, лабараторый, адміністрацыйных, службовых і іншых памяшканняў. Пластыку галоўнага фасада ўтварае рытм прамавугольных вокнаў і вертыкальных лапатак. Сцены цокальнага паверху абліцаваны цёмна-шэрымі гранітнымі плітамі, завершаны парапетам. У аздабленні фасадаў выкарыстана светлая мармуровая крошка, паглыбленыя часткі сцен цямнейшыя. Аконныя блокі абліцаваны чорным пластыкам і алюмініевым профілем. Спалучэнне гарызантальных і вертыкальных чляненняў на фасадзе, выразнасць ліній, выразнасць сілуэту і аб’ёмна-прасторавага рашэння надаюць будынку строгасць і скончанасць.

Для аздаблення інтэр’ераў выкарыстаны мармур, падвесныя столі, мазаіка, дрэва, тынкоўка. У корпусе знаходзяцца рэктарат, бібліятэка, эканамічны і фізічны факультэты, навукова-даследчы сектар, лабараторыі і інш. памяшканні.

Літаратура
----------

* Университет // Гомель. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1991. — 528 с. ISBN 5-85700-054-8
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вайцяховіч.
**Уладзімір Віктаравіч Вайцяховіч** (10 мая 1924 в. Скобраўка, цяпер Пухавіцкі раён — ?)— кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, Заслужаны педагог і грамадзянін Рэспублікі Малдовы.

Біяграфія
---------

Ветэран Другой сусветнай вайны, удзельнік Парада Перамогі 1945 года ў Маскве. Дэмабілізаваны ў чэрвені 1948 года.

Паступаў у Маскоўскую артылерысцкую акадэмію, але не прайшоў медыцынскую камісію. У 1950 годзе становіцца студэнтам факультэта механізавання сельскай гаспадаркі Кішынёўскага сельгасінстытута.

З 1957 года працуе асістэнтам, а потым старэйшым выкладчыкам. У траўні 1970 года, пасля абароны дысертацыі, прысвойваюць навуковую ступень кандыдата тэхнічных навук і званне дацэнта.

Займаўся навуковай дзейнасцю: апублікаваў 95 прац.

За мірную працу Уладзіміру Вайцяховічу прысвоена ганаровае званне «Om Emerit», а за вялікі ўнёсак ва ўмацаванне ўсебаковых сувязяў паміж Малдовай і Беларуссю узнагароджаны Ганаровай граматай Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Спасылкі
--------

* Войцехович Владимир Викторович Архівавана 17 кастрычніка 2020. (руск.)
**Уладзімір Васільевіч Скарабагаты** (10 снежня 1908, в. Калюга, Мінская губерня — 5 жніўня 1976) — беларускі гісторык, дзяржаўны дзеяч. Кандыдат гістарычных навук (1955), дацэнт (1959). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1951—1955).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 10 снежня 1908 года ў в. Калюга (цяпер — Смалявіцкі раён, Мінская вобласць).

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1939), Акадэмія грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1955). У 1974 абарона дысертацыі на саісканне вучонай ступені доктара гістарычных навук па спецыяльнасці «Гісторыя КПСС».

Працаваў у ЦК ЛКСМБ (з 1939, інструктар), Міністэрстве ўнутраных спраў Беларускай ССР (1947—1953, намеснік міністра), Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ (з 1953, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (з 1963, дацэнт, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя міжнародных адносін; станаўленне бальшавізму ў Беларусі; гісторыя Камуністычнай партыі Беларусі.

Узнагароды
----------

Ордэны Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны 1-й ступені і інш.

Бібліяграфія
------------

* Испания в агрессивных планах американского империализма (1948—1953 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / В. В. Скоробогатый. ― Москва, 1954.
* Большевизм в Белоруссии на первом этапе его формирования : автореферат диссертации … доктора исторических наук : 07.00.01 / Скоробогатый Владимир Васильевич. ― Минск, 1974.
* Бальшавікі Мінска ў перыяд падрыхтоўкі Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі / У. В. Скарабагаты. ― Мінск, 1957.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Скорабагаты [г. зн. Скарабагаты] Уладзімір Васілевіч / Артур Зельскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 437.