У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Барысевіч.
**Мікала́й Алякса́ндравіч Барысе́віч** (21 верасня 1923, пас. Лучны Мост Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці — 25 кастрычніка 2015) — беларускі фізік, акадэмік Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (1969, чл.- кар. з 1966), Акадэміі навук СССР (1981), РАН (1991), шэрагу замежных акадэмій. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1994).

Біяграфія
---------

Перад пачаткам Другой сусветнай вайны скончыў Сялібскую сярэднюю школу. У вайну займаўся падпольнай працай, а затым пайшоў у партызанскі атрад. Пасля злучэння атрада з Чырвонай Арміяй быў салдатам-артылерыстам. Дайшоў да Берліна.

У 1950 годзе скончыў фізічна-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Леніна. Затым скончыў аспірантуру Дзяржаўнага аптычнага інстытута імя С. І. Вавілава (Ленінград). Пасля абароны дысертацыі вярнуўся ў Мінск і прыняў удзел у стварэнні Інстытута фізікі Акадэміі навук БССР.

У 1954—1963 — дацэнт БДУ.

У 1955—1969 гг. намеснік дырэктара, з 1957 г. загадчык лабараторыі Інстытута фізікі, з 1992 г. Інстытута малекулярнай і атамнай фізікі. З 2007 г. — загадчык лабараторыі Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі, з 2012 — галоўны навуковы супрацоўнік гэтага інстытута.

З 22 студзеня 1969 г. віцэ-прэзідэнт, з 14 мая таго ж года прэзідэнт Акадэміі навук БССР (да 1987).

У 1969—1987 гг. галоўны рэдактар часопіса «Доклады Академии наук БССР».

У 1971—1987 гг. старшыня камітэта па Дзяржаўных прэміях БССР у галіне навукі і тэхнікі.

З сакавіка 1987 г. загадчык лабараторыі Фізічнага інстытута імя П. М. Лебедзева Расійскай акадэміі навук.

З 1992 г. ганаровы прэзідэнт НАН Беларусі.

З 1994 г. па 2012 галоўны рэдактар «Журнала прикладной спектроскопии».

У 1969—1989 гг. дэпутат Вярхоўнага Савета СССР.

Памёр 25 кастрычніка 2015 года .

Навуковая дзейнасць
-------------------

Займаўся даследаваннямі па люмінесцэнцыі і спектраскапіі складаных малекул, квантавай электроніцы, інфрачырвонай тэхніцы.

Распрацаваў статыстычную тэорыю фотафізічных працэсаў у складаных малекулах, увёў новыя спектраскапічныя характарыстыкі малекул і распрацаваў метады іх вызначэння.

Адкрыў з’яву стабілізацыі-лабілізацыі электронна-узбуджаных шмататамных малекул, зарэгістраваную як навуковае адкрыццё.

Выявіў тэрмічна актываваную і ініцыяваную лазерным выпраменьваннем запаволеную флюарасцэнцыю, люмінесцэнцыю пры электрычным узбуджэнні, палярызацыю люмінесцэнцыі і вымушанага выпраменьвання, а таксама генерацыю выпраменьвання складана-малекулярных пароў.

Былі прапанаваны квантавыя генератары з селектыўнымі стратамі, лазеры на складаных малекулах у газавай фазе — лазер на парах арганічных злучэнняў.

З дапамогаю піка- і фемтасекундавых лазерных імпульсаў даследаваў звышхуткія рэлаксацыйныя працэсы і структурныя перабудовы ў арганічных малекулах; пры ахаладжэнні малекул у звышгукавых струменях атрымаў тонкаструктурныя спектры вольных малекул і комплексаў.

Аўтар больш 270 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій.

Узнагароды
----------

Доктар фізіка-матэматычных навук (1965), прафесар (1967).

Герой Сацыялістычнай працы (1978), заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1994).

Дзяржаўная прэмія СССР 1973 года за даследаванні рассеянне выпраменьвання дысперснымі сістэмамі і стварэнне новае класы аптычных фільтраў для шырокай вобласці інфрачырвонага спектру. Ленінская прэмія 1980 года за стварэнне новага навуковага напрамку — спектраскапія вольных складаных малекул. Дзяржаўная прэмія Беларусі 1998 года (у сааўтарстве) за цыкл прац «Дынаміка аварачальнага руху электронна-узбуджаных шмататамных малекул у газавым асяроддзі».

Замежны член Чэхаславацкай акадэміі навук (1977), Славенскай акадэміі навук і мастацтваў (1981), член Расійскай акадэміі навук (1991), сапраўдны член Еўрапейскай акадэміі навук, мастацтваў і славеснасці (1991), ганаровы доктар прыродазнаўчых навук Енскага ўніверсітэта імя Ф. Шылера (1983).

Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1971, 1975, 1978, 1983), Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967), Айчыннай вайны I (1945) і II (1985) ступеняў, Чырвонай Зоркі (1944, 1945), Дружбы (2001), Францыска Скарыны (2003), медалямі.

Навуковыя ўзнагароды: Медаль Мікалая Каперніка Польскай АН (1973), залаты медаль «За заслугі перад навукай і чалавецтвам» Чэхаславацкай АН (1983), залаты медаль Славацкай АН «За выключныя заслугі перад навукай» (1983), эалаты медаль НАН Беларусі «За вялікі ўклад у развіццё навукі».

Прэмія НАН Беларусі і Сібірскага аддзялення Расійскай АН імя акадэміка В. А. Капцюга (2001).

Ганаровы грамадзянін Мінска.

Зноскі
------

1. ↑  Борисевич Николай Александрович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  *Вайтовіч, Аляксандр*. Пра газавыя лазеры **(нявызн.)**.  Блёг Аляксандра Вайтовіча ў LiveJournal (13 студзеня 2007). Праверана 24 верасня 2010.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Борисевич Николай Александрович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 73. — 737 с.
4. 1 2  Мікалай Аляксандравіч Барысевіч **(нявызн.)**.  Неафіцыйная старонка гораду Беразіно. — М. Барысевіч, прэзідэнт Акадэміі навук Беларускай ССР, акадэмік АН БССР. Газета «Сцяг Леніна» за 21 красавіка 1970 года. Праверана 24 верасня 2010.
5. ↑  Памёр былы старшыня Акадэміі навук Мікалай Барысевіч

Літаратура
----------

* *Басов Н. Г. Бураков В. С. Войтович А. П. Грузинский В. В. Толкачев В. А. Федоров Ф. И.* Николай Александрович Борисевич (К семидесятилетию со дня рождения) // Успехи физических наук №9 1993 год. — Т. 163.
* *В.С. Бураков, А.П. Войтович, С.В. Гапоненко, Н.С. Казак, О.Н. Крохин, Н.М. Олехнович, В.А. Толкачев.* Николай Александрович Борисевич (К 80-летию со дня рождения) // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-матэматычных навук. №3, 2003. — Дзяржаўная навуковая ўстанова «Інстытут матэматыкі». — С. 118-120.
* Біябібліяграфія вучоных Беларусі: Акадэмік Мікалай Аляксандравіч Барысевіч = Биобиблиография учёных Беларуси: Академик Николай Александрович Борисевич. — Мн. 2003.
* Николай Александрович Борисевич (К 85-летию со дня рождения) // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-матэматычных навук. №3, 2008. — Дзяржаўная навуковая ўстанова «Інстытут матэматыкі». — С. 120-122.
* Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 76. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч: Гістарычная даведка на сайце НАН Беларусі
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч на сайце ФІАН
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч на сайце РАН

| ⛭Кіраўнікі НАН Беларусі |
| --- |
| Прэзідэнты БелАН | 
* Усевалад Ігнатоўскі (1928—1931)
* Павел Горын (Каляда) (1931—1936)

 |
| Прэзідэнты АН БССР | 
* Іван Сурта (1936—1937)
* Канстанцін Гораў (1938—1947)
* Антон Жэбрак (1947)
* Мікалай Грашчанкаў (1947—1951)
* Іван Лупіновіч (в.а.; 1951—1952)
* Васіль Купрэвіч (1952—1969)
* Мікалай Барысевіч (1969—1987)
* Уладзімір Платонаў (1987—1992)

 |
| Прэзідэнты АН Беларусі | 
* Аляксандр Сцепаненка (в.а.; 1992)
* Леанід Сушчэня (1992—1997)

 |
| Прэзідэнты НАН Беларусі | 
* Аляксандр Вайтовіч (1997—2000)
* Віктар Іпацьеў (в.а.; 2000—2001)
* Ігар Валатоўскі (в.а.; 2001)
* Міхаіл Мясніковіч (2001—2004)

 |
| Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі | 
* Міхаіл Мясніковіч (2004—2010)
* Анатоль Русецкі (2010—2012)
* Уладзімір Гусакоў (в.а. у 2012—2013; з 2013)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Scopus · All-Russian Mathematical Portal · Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1055786503 · ISNI: 0000 0000 6773 4472 · NKC: jo20211110572 · NUKAT: n2003099705 · VIAF: 163448783 · БАП: 131760 |

 |