recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Палтаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Уладзіміра Караленкі** (укр.: Полтавський національний педагогічний університет імені Володимира Короленка) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова педагагічнага профілю са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Палтаве. Названы ў гонар Уладзіміра Караленкі, рускага пісьменніка украінска-польскага паходжання.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Ва ўніверсітэце працуюць 463 выкладчыкі, сярод якіх 34 дактары навук, прафесараў і каля 200 кандыдатаў навук, дацэнтаў. Студэнты навучаюцца па сістэме бакалаўр-магістр. Сёння ўніверсітэт размяшчаецца ў чатырох навучальных карпусах, мае чатыры інтэрнаты на 1300 месцаў, спартыўны комплекс. Пры ўстанове дзейнічаюць уласны батанічны сад, вытворчыя майстэрні, санаторый-прафілакторый, у якім адначасова аздараўляюцца да 50 студэнтаў. Бібліятэка ўніверсітэта налічвае звыш 540 тысяч тамоў і з’яўляецца буйнейшым кнігасховішчам у Палтаўскай вобласці. Ва ўніверсітэце функцыянуюць музеі гісторыі ўніверсітэта, геалагічны музей імя У. Вярнадскага, музей эвалюцыі прыроды, археалагічны музей, музей украінскага рушнікарства, музей народнай артысткі Украіны Раісы Кірычэнка, а таксама мемарыяльныя аўдыторыі У. Караленкі, А. Макаранкі, В. Сухамлінскага, Н. Астраградскага, Ю. Кандрацюка і інш.

Факультэты
----------

* Гісторыі і геаграфіі
* Прыродазнаўства
* Псіхолага-педагагічны
* Тэхналогій і дызайну
* Фізіка-матэматычны
* Фізічнага выхавання
* Філалогіі і журналістыкі

Рэктары
-------

* 2009—2021 — Мікалай Іванавіч Сцепаненка
* 2021 — Марына Віктараўна Грынёва

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка  (укр.)
Чырвоная рыса гематыту на белай фарфоравай пласціне («бісквіце»)
**Ры́са** — колер мінералу ў тонкім парашку. 

Парашкападобная маса ў выглядзе рысы лёгка атрымліваецца на шурпатай паверхні фарфоравай пласціны пры правядзенні па ёй з лёгкім націскам вызначаемым мінералам. Пры адсутнасці фарфоравай пласціны («бісквіту») мінерал крышаць вострым краем шкла або кончыкам нажа, парашок расціраюць на белай паперы, вызначаюць колер.

Літаратура
----------

* Мінералы, горныя пароды і глебы роднага краю: Кн. для настаўніка / У. Фядотаў, А. Цытленак. — Мн.: Нар. асвета, 1987. — 109, [2] c.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вараб'ёў.

**Рыгор Цімафеевіч Вараб'ёў** (28 лістапада 1910, с. Малы Мелік, Балашоўскі раён, Саратаўская вобласць —) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1942 года. З чэрвеня 1941 года на Заходнім фронце. З мая 1942 года камандзір партызанскай роты, з мая 1943 года памочнік кіраўніка Лідскага падпольнага міжрайпартцэнтру, у студзені — ліпені 1944 года камісар партызанскай брыгады імя К. К. Ракасоўскага, адначасова член Слонімскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1975 гадах на савецкай і гаспадарчай працы.

Зноскі
------

1. 1 2  Воробьёв Григорий Тимофеевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 126. — 737 с.
**Рыгор Яўсеевіч Рохкін** (1891, г. Ваўкавыск — 10 верасня 1937) — гісторык, грамадазнаўца.

Біяграфія
---------

Служыў рэктарам Усеўкраінскага інстытута марксізму. Адначасова чытаў лекцыі па ўсеагульнай гісторыі на працоўным факультэце пры Харкаўскім тэхналагічным інстытуце і Камуністычным універсітэце ў 1923 годзе. Сапраўдны член катэдры гісторыі еўрапейскай культуры пры Украінскім інстытуце марксізму (1927). Затым працаваў у Маскве ў Інстытуце чырвонай прафесуры.

У 1931 годзе выключаны з ВКП (б), пазбавіўся працы ў Інстытуце чырвонай прафесуры, перайшоў на службу ў Аб’яднанне дзяржаўных кніжна-часопісных выдавецтваў. Быў паплечнікам Яна Стэна, разам з ім ўступіў у «Саюз марксістаў-ленінцаў» — апазіцыйную групу членаў кіраўніцтва ВКП (б), незадаволенай палітычным курсам Сталіна. Група была створана 21 жніўня 1932 года на сустрэчы на прыватнай кватэры ў Галаўно (Падмаскоўе). Ключавую ролю ў стварэнні «Саюза» сыграў Марцемьян Рюцін, таму «Саюз» таксама вядомы пад не зусім дакладным назвай «гурт Рюціна».

14 верасня ў АДПУ паступіў данос. 23 верасні 1932 года быў арыштаваны. Па пастанове Калегіі АДПУ ад 11 кастрычніцка 1932 года заключаны ў ППЛ на 5 гадоў. Утрымліваўся ў Ухцінска-Пячорскім папраўча-працоўным лагеры. Загадваў навучальнай часткай прафтэхкурсаў пры Упраўленні Варкуцінскага рудніка. Паўторна быў арыштаваны 28 сакавіка, асуджаны 10 верасня 1937 года па абвінавачванні ва ўдзеле ў антысавецкай тэрарэстычнай арганізацыі і ў той жа дзень расстраляны.

Пахаваны ў Маскве на Данскім могілках у магіле № 1. Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага Суда СССР па прысуду 1932 года за адсутнасцю складу злачынстваў 8 чэрвеня 1988 года, і па прысуду 1937 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 13 чэрвеня 1988 года.

Зноскі
------

1. ↑  У 1891 годзе ў Ваўкавыску нарадзіўся гісторык, грамадазнаўца Грыгорый Яўсеевіч Рохкін
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лынькоў.

**Рыгор Ціханавіч Лынькоў** (1909, каля в. Старое Сяло, Рагачоўскі павет — 1941. Псеўданімы: *Рыгор Суніца*, *Р. Суніца*, *Р. Смелы*; Крыптанімы: *Р. Л-ў*, *Р. Л-оў*, *Р. Л-коў*, *Р. Л.*) — беларускі савецкі паэт, перакладчык. Брат беларускага пісьменніка Міхася Лынькова.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка, маленства правёў у чыгуначнай будцы на Рагачоўшчыне. У 1923 годзе цалкам асірацеў. У 1923-1925 гадах жыў у брата -- Міхаіла Лынькова, у вёсцы Свержань Рагачоўскага раёна. Вучыўся ў Свержанскай сямігодцы, пасля пераезду брата ў Бабруйск, скончыў 8 класаў сярэдняй школы ў Бабруйску. У 1928 годзе працаваў загадчыкам хаты-чытальні ў адной з вёсак Рагачоўскага раёна.

Служыў у Чырвонай Арміі. Пасля дэмабілізацыі, з 1929 года працаваў у рэдакцыі Бабруйскай газеты «Камуніст». У 1936—1941 гадах — адказны сакратар газеты «Літаратура і мастацтва» ў Мінску. Знік без вестак у 1941 годзе на фронце.

Сям’я
-----

Быў у шлюбе з яўрэйкай Геняй Рыгораўнай Лерман, малодшай з сямі дочак у сям’і Рыгора і Рахілі Беркаўны Лерманаў. Адна са старэйшых сясцёр Вольга выйшла замуж за пісьменніка Васіля Вітку. Восенню 1941 года нацысты расстралялі Геню, 22-гадовую настаўніцу, разам з зусім маленькай дачкой Аленкай каля Старых Дарог. Разам з імі загінулі братава жонка Хана Абрамаўна і сын Марык.

Творчасць
---------

Друкаваўся з 1926 года. Пісаў пра подзвігі герояў Грамадзянскай вайны, патрыятычныя імкненні моладзі.

Пераклаў на беларускую мову асобныя творы рускіх паэтаў: вершы і паэму «Добра!» (разам з Васілём Віткам) Уладзіміра Маякоўскага, п’есу «Казка» Міхаіла Святлова і іншыя.

Зноскі
------

1. ↑  Аповед Таццяны Буднік

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 383. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
* Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1994. — Т. 4. Лазарук — Перкін. — С. 131. — 524 с.; іл.. — ISBN 5-85700-153-6.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 3. Карчма — Найгрыш. — С. 311. — 751 с. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Рыгор Ціханавіч Лынькоў**

* Рыгор і Геня
**Грыцук малы**, **вераценнік малы** (*Limosa lapponica*) — птушка сямейства Бакасавыя (*Scolopacidae*).

Апісанне
--------

Даўжыня цела 36—42 см, размах крылаў 64—80 см. Падобны да вялiкага грыцука. Адрозніваецца злёгку загнутай уверх дзюбай, а ў шлюбным уборы больш іржавага колеру ў апярэнні. Спод цела без палосак, іржавага колеру. У негнездавы час шэры з белымі грудзьмі. У палёце на хвасце цёмныя тонкія палоскі, на крылах адсутнічае люстэрка або яно вузкае, белае.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны: крайняя поўнач Палеарктыкі і ўзбярэжжы заходняй Аляскі. Пералётны від. Месца зімовак: еўрапейскія і афрыканскія ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна, еўрапейскія ўзбярэжжы Паўночнага мора, нешматлікі ў басейне Міжземнага мора, Чырвонае мора, Персідскі заліў, Паўднёвая і Усходняя Азія, Малайзія, Калімантан, Новая Гвінея, Аўстралія, Новая Зеландыя, Паўночная і Заходняя Афрыка. На тэрыторыі Беларусі рэдкі залётны толькі пад час міграцый від.

Гнездавы біятоп — забалочаная тундра, часта на марскіх берагах, вакол тарфянікаў, мохавых балот, багнаў, азёр, вільготныя лугі; паслягнездавы — галоўным чынам галечныя марскія ўзбярэжжы або берагі астравоў, таксама дэльты рэк, часта з пяском ці глеем.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо звычайна ў купіне раслін, акружанае вадой або слоем моху, пад прыкрыццем, ямка, высланая раслінамі з бліжэйшага наваколля (часам яйкі ляжаць без высцілкі на моху).

Яйка
Яйкі звычайна 4 (часам 2—3), грушападобныя, зеленавата-бурыя альбо аліўкава-карычневыя, глыбокія плямы — папяліста-шэрыя, паверхневыя — карычнева-бурыя.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
* Вераценнік малы // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз. — С. 436.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Таксанамія | Avibase · CMS · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · SeaLifeBase · WoRMS |
**Платыкладус** (*Platýcladus*) — манатыпны род вечназялёных аднадомных хвойных дрэў сямейства Кіпарысавыя (*Cupressaceae*), які складаецца з адзінага віду **Платыкладус усходні**, або **Туя ўсходняя** (Platycladus orientalis).

Батанічнае апісанне
-------------------

Дрэва, 5-10 м вышынёй або куст. Крона яйкападобная, складаецца з многіх плоскіх парасткаў («пласцін»), размешчаных у вертыкальнай плоскасці. Лісце лускападобнае, светла-зялёнае, яйкападобна-рамбічнае, да 1 мм даўжынёй. Шышкі 10-15 мм даўжынёй, з 6-8 супратыўнымі, на вяршыні кручкападобнымі лускавінкамі, накіраваныя ўверх; няспелыя — блакітна-зялёныя, спелыя — сухія, большай часткай чырванавата-карычневыя. Цвіце ў сакавіку — красавіку.

Распаўсюджанне
--------------

Паходзіць з Кітая. Вырошчваюць ў батанічных садах і парках як дэкаратыўную расліну.

Хімічны склад
-------------

Лісце ўтрымлівае эфірны алей (0,12 %), пініпікрын, пілен, пінен, туін, дубільныя рэчывы, смалу. У ядры насенін ёсць тлусты алей.

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Лісце платыкладуса ўсходняга
Выкарыстоўваюць ядро насення і лісця. Расліна неафіцынальная.

### Фармакалагічныя ўласцівасці

Прэпараты з лісця платыкладуса ўсходняга маюць звязальныя і кровесупыняльныя ўласцівасці. Іх выкарыстоўваюць у народнай медыцыне пры бранхіяльнай астме, крывахарканні, пры кішачных і маткавых крывацёках. Эфірны алей расліны (асабліва яго складовая частка хінакітыёл) праяўляе антыгрыбковыя ўласцівасці. Ядро насення ўжываюць як ўмацавальны і танізавальны сродак і як адхарквальны сродак пры бранхіце.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с. — у крыніцы пад назвай Tuja orientalis

Літаратура
----------

* Лікарські рослини: енциклопедичний довідник / Відповідальний редактор А. М. Гродзінський. — К.: Видавництво «Українська енциклопедія» імені М. П. Бажана, Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — 544 с. ISBN 5-88500-055-7

Спасылкі
--------

* *Platycladus orientalis*: інфармацыя на сайце *GRIN*(англ.)(Праверана 4 сакавіка 2010)
* Платыкладус: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)(Праверана 31 снежня 2014)
* Platycladus orientalis (англ.). *The Gymnosperm Database*.  Edited by Christopher J. Earle (Last Modified 2012-11-28).(Праверана 31 снежня 2014)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776869931 |
**Сцяг Ілінойса** (англ.: Flag of Illinois) - адзін з сімвалаў амерыканскага штата Ілінойс.

У 1912 годзе мясцовым аддзяленнем арганізацыі «Дачкі Амерыканскай рэвалюцыі», якую ўзначальвала Элай Парк Лорэнс, быў аб'яўлены конкурс на сцяг штата Ілінойс. Перамогу атрымаў сцяг, аўтарам якога з'яўлялася Люсі Дэрвент. 6 ліпеня 1915 года пасля адабрэння сцяга ва ўрадзе і сенаце штата ён быў афіцыйна зацверджаны сцягам штата Ілінойс.

У 1960-х гадах галоўны старшына Брус Макданіэл падаў прашэнне, каб на сцяг штата была дададзена яго назва. Ён матываваў гэта тым, што многія з тых, з якімі ён служыў у час В'етнамскай вайны, не маглі ідэнтыфікаваць дадзены сцяг, як сцяг штата Ілінойс. 17 верасня 1969 г. губернатар штата Рычард Б. падпісаў дадатак да закона аб сцягу і 1 ліпеня 1970 года гэты закон уступіў у сілу. Новы дызайн пячаткі штата на сцягу і надпіс на ім, былі распрацаваны місіс Санфорд Хучынсан.

Апісанне сцяга
--------------

Сцяг штата Ілінойс уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча белага колеру ў цэнтры якога размешчана вялікая пячатка штата Ілінойс.

На пячатцы намаляваны белагаловы арлан, які сядзіць на камені з датамі *1818* (год стварэння штата) і *1868* (год прыняцця новай версіі пячаткі штата). У дзюбе арол трымае стужку з дэвізам *State Sovereignty, National Union* (з англ.: Суверэнны штат, Саюз Нацый). Надпіс «Суверэнны штат» размяшчаецца ў пачатку дэвізу, хоць сам штат быў сярод пераможцаў Саюза, якія змагаліся супраць гэтага суверэнітэту, у часы грамадзянскай вайны. Таму надпіс *Sovereignty* размешчаны дагары нагамі.

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
**Птушкі Залатога Сонца** (кіт. трад. 太陽神鳥金飾, спр. 太阳神鸟金饰, піньінь *Tàiyáng Shénniǎo Jīnshì*, пал. *таян шэньняа цзіньшы*) — залаты дыск дыяметрам 12,5 см з археалагічных раскопак культуры Цзіньша  (руск.) (бел. выстаўлены ў музеі Цзіньша ў Чэнду (правінцыя Сычуань, Кітай). Знаходка была выяўлена ў 2001 годзе.

Дыск прадстаўляе сабой кольцападобны кавалак фольгі з практычна чыстага золата. Па перыметры кольца супраць гадзіннікавай стрэлкі ляцяць чатыры птушкі. У цэнтры дыска — Сонца з 12 прамянямі. Дыяметр кольца — 12,5 см звонку і 5,29 см ўнутры. Таўшчыня кольца — 0,2 мм, Вага кольца — 20 грам.

Дыск датуюць перыядам позняй дынастыі Шан.

Эмблема
-------

У 2011 годзе дыск «Птушкі Залатога сонца» быў абвешчаны эмблемай горада Чэнду, выяву можна сустрэць на многіх вуліцах горада.

Зноскі
------

1. ↑  *author: unknown*. Gold Sunbird **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Chinese Treasures. Архівавана з першакрыніцы 21 ліпеня 2012. Праверана 15 лютага 2012.
2. ↑  :: 新华网 :: - 地方联播 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Xinhuanet.com (16 жніўня 2005). Архівавана з першакрыніцы 3 лютага 2014. Праверана 15 лютага 2012.
3. ↑  Chengdu Unveils its New City Logo **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  news.ifeng.com (30 снежня 2011). Архівавана з першакрыніцы 31 снежня 2011. Праверана 10 лютага 2012.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Правалоцкі.
**Мікала́й Пятро́віч Правало́цкі** (1955, Пухавічы) — беларускі біятланіст і трэнер па біятлоне. Чэмпіён свету сярод юніёраў (1976), прызёр чэмпіянату СССР (1977). Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1976).

Біяграфія
---------

Пачаў займацца біятлонам толькі пасля паступлення ў Беларускі інстытут фізкультуры, да таго займаўся лёгкай атлетыкай. Выхаванец трэнера Яўгена Аляксеевіча Сялюніна. Рэпрэзентаваў спартыўнае таварыства «Буравеснік» і горад Мінск.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Первые шаги в биатлоне. / М. И. Корбит, Н. П. Проволоцкий. 207 с. ил. 17 см. Минск Полымя 1985

Спасылкі
--------

* Победа молодости нашей. Интервью с Н. Проволоцким  (руск.)
Плошча Дафіна
**Плошча Дафіна** (фр.: place Dauphine) знаходзіцца на заходнім ускрайку вострава Сітэ ў 1-ай акрузе Парыжа. Плошча разбіта ў часы царствавання Генрыха IV (1589—1610), чыя конная статуя знаходзіцца недалёка ад плошчы.

Выстаўка дэбютантаў
-------------------

Дамы 1607 г. вакол парыжскай плошчы Дафіна
З пачатку XVIII стагоддзя — адзін з цэнтраў мастацкага жыцця Парыжа. На плошчы праводзілася выстаўка дэбютантаў. Выстаўка праходзіла ў дзень Цела і Крыві Хрыстовых пад голым небам. Калі ў гэты дзень ішоў дождж, то выстаўка пераносілася на наступны тыдзень. Калі ж і праз тыдзень ішоў дождж, тады правядзенне выстаўкі адкладалася да наступнага года. Напачатку выстаўкі праходзілі стыхійна, але паступова набіралі папулярнасць, а з 1722 года выстаўкай цікавяцца акадэмікі Каралеўскай акадэміі. Дзякуючы выстаўкам на плошчы Дафіна прызнанне публікі атрымалі Фраганар і Шардэн. Салон дэбютантаў праіснаваў да Вялікай французскай рэвалюцыі, калі рэвалюцыйны ўрад забараніў свята Цела і Крыві Хрыстовай.

Спасылкі
--------

* Плошча Дафіна на партале «Францыя — краіна кахання і прыгажосці»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Mérimée: PA00085996 · VIAF: 246265986 |
Запыт «Русільён» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.
Месцазнаходжанне на карце Ўсходніх Пірэнеяў
**Русільён** (фр.: Roussillion) — гістарычны раён (камарка) Каталоніі, які цяпер знаходзіцца на тэрыторыі сучаснага французскага дэпартамента Усходнія Пірэнеі. Найбуйнейшы горад — Перпіньян.

Русільён — гэта адзін з пяці гістарычных раёнаў, якія пасля сегадорскага паўстання і паводле вынікаў Пірэнейскага мірнага дагавора ад 16 лістапада 1659 года былі анексаваны Францыяй. Складаецца з 6 натуральных абласцей: Карб’ер, Саланка, Рыбераль, Даліна Русільёна, Аспр, Кот-Вермей.

Пра гісторыю дадзенай вобласці да 1659 года гл. артыкул Графства Русільён, пра гісторыю пасля далучэння да Францыі — артыкул Русільён (правінцыя).

Спасылкі
--------

* Руссильон // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Інфармацыя пра гістарычныя камаркі Паўночнай Каталоніі Архівавана 13 мая 2008.. (фр.)
**Рута Ванагайце** (нар. 25 студзеня 1955, Шаўляй) — літоўскі тэатральны крытык, пісьменніца, журналістка, грамадская дзяячка..

У 2015 годзе, пасля размовы з Эфраімам Зурафам, даведалася пра катаванні літоўскіх яўрэяў падчас Халакоста і занялася працай над кнігай «Нашыя», якая выйшла праз год. У кнізе яна расказала пра масавы добраахвотны ўдзел літоўскіх «лясных братоў» і простых літоўцаў у забойствах яўрэяў і рабаванні іх маёмасці падчас Другой сусветнай вайны. У Літве першы тыраж быў раскуплены за 48 гадзін. Дэпартамент дзяржаўнай бяспекі Літвы заявіў, што кніга з’яўляецца «пагрозай нацыянальнай бяспецы», кніга была адклікана з продажу на тэрыторыі Літвы[*крыніца?*].

У сакавіку 2017 года Рута Ванагайце прыязджала ў Беларусь на запрашэнне нобелеўскага лаўрэата Святланы Алексіевіч на лекцыю ў жалобны дзень 2 сакавіка (у гэты дзень 75 гадоў таму знішчылі каля 5 тысяч вязняў Мінскага гета, дзе цяпер створаны мемарыял «Яма»). У 2018 годзе Рута Ванагайце выступала ў Ізраілі. Кніга «Свае. Падарожжа з ворагам» выйшла ў перакладзе на іўрыт.

У 2022 годзе пераехала жыць у Іспанію.

Зноскі
------

1. ↑  Преследуемая в Литве писательница Рута Ванагайте поселилась в Испании
«**Птушкі ў цярноўніку: Страчаныя гады**» — мастацкі фільм. Экранізацыя рамана Колін Мак-Калау «Птушкі ў цярноўніку, раман».

Сюжэт
-----

Падзеі разгортваюцца ў 1942 годзе.

Мэгі, якая была вярнулася да Люка, пасля прыезду Ральфа зноў сыходзіць ад яго. Тады Люк забірае Дэна, думаючы, што гэта яго сын. Мэгі спрабуе вярнуць Дэна праз суд. Суд выносіць вырак, па якім Дэн будзе жыць у прыёмнай сям'і. Але Мэгі супраць. Яна згодная аддаць сына Люку. Тады Фія едзе да Люка і кажа яму, што Дэн не яго сын. Люк хоча бачыць Ральфа. Але Фія ўгаворвае яго не гаварыць пра гэта ні Дэну, ні Ральфу. Прыехаўшы ў Дрохеду, Фія перадае пасланне Люка Ральфу і Ральф едзе да яго. Люк пачынае біцца і Ральф перамагае. Ён прывозіць Дэна Мэгі, а сам едзе ў Рым.

Спасылкі
--------

* «Птушкі ў цярноўніку: Страчаныя гады» на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
**Плошча Герояў Танкістаў** (руск.: площадь Героев Танкистов) — плошча ў Магілёве. Размешчана ў жылым раёне Мір, абмежавана вуліцамі Арлоўскага (вул. Якубоўскага), Сурганава і шматпавярховымі жылымі дамамі.

У 1995 годзе сюды быў перанесены помнік воінам 2-га Беларускага фронту, якія вызвалілі горад Магілёў ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 28 чэрвеня 1944 года, у выглядзе танка Т-34 на пастаменце. Да сярэдзіны 1980-х гадоў ён знаходзіўся на плошчы Перамогі (цяпер не існуе), на транспартнай развязцы праспекта Міру, вуліц Касманаўтаў і Якубоўскага. У 2017 годзе, у сувязі з рэканструкцыяй вуліцы Якубоўскага, абмяркоўваўся варыянт вяртання помніка на гістарычнае месца.

Зноскі
------

1. ↑  Танк Т-34 «переедет» с улицы Якубовского на бывшую площадь Победы?

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Герояў Танкістаў (Магілёў)
**Адвенты́зм** (лац.: adventus — *прышэсце*) — рэлігійны рух, які зарадзіўся ў пачатку XIX стагоддзя у кантэксце Другога Вялікага абуджэння ў Злучаных Штатах. 

Пасля таго, як прапаведнік баптысцкай суполкі Гемптана Уільям Мілер летам 1831 года абвясціў, што яму ўдалося, вывучаючы Біблію, вылічыць дакладную дату прышэсця Хрыста — 21 сакавіка 1843 — і выпусціў кнігу «Доказы Пісання і гісторыі аб другім прыходзе Хрыста ў 1843 г. выкладзеныя ў аглядзе дакладаў», сябры шматлікіх пратэстанцкіх дэнамінацый далучыліся да адвентысцкага руху. Ад 50 тыс. да 100 тыс. чалавек у ЗША падтрымалі прагнозы Мілера аб вяртанні Хрыста. Пасля «Вялікага расчаравання» 22 кастрычніка 1844 г. шмат людзей пакінулі адвентызм. Пазней сам Уільям Мілер прызнаў дактрынальную памылку, якая прывяла яго да няправільнага тлумачэння Бібліі. 

З розных напрамкаў і плыняў, якія ўзніклі пасля крызісу і расколаў у адвентызме, найбольш вядомая Царква адвентыстаў сёмага дня, якая мае ўласную цэнтралізаваную арганізацыю ў сусветным маштабе.

Гл. таксама
-----------

* Адвентызм у Беларусі

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Царквы Бога (сёмага дня)  (англ.)
* Сайт Генеральнай канферэнцыі Царквы Прышэсця (ACGC) Архівавана 25 верасня 2007.  (англ.)
* Афіцыйны сайт Адвентысцкай царквы зароку Архівавана 11 кастрычніка 2011.  (парт.)
* Афіцыйны сайт незалежнай адвентысцкай місіі MHA Архівавана 5 снежня 2011.  (ням.)
**Адведкі**, **водведкі**, **адведзіны**, **наведанне** — даўні народны звычай наведвання жанчынамі праз дзень-два пасля родаў парадзіхі, каб даведацца пра здароўе яе і дзіцяці.

У адведкі ішлі звычайна жанчыны без запрашэння ўсе разам ці паасобку, каб дапамагчы парадзісе і яе сям'і ў дамашніх клопатах. Наведвальніцы неслі з сабой пачастунак, напрыклад, на Магілёўшчыне штосьці (бліны, сыр, варанае) у місцы, таму звычай называўся «**пайсці з міскай**». Іх частавалі, запрашалі на радзіны. Адведзіны яшчэ з першабытнага часу азначалі вялікі клопат родзічаў пра свайго нашчадка.

Мужчынам і незамужнім дзяўчатам забаранялася хадзіць у адведкі, забаронена было таксама цікавіцца здароўем нованароджанага.

Адведкі ў асучасненай форме існуюць і сёння.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэд.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.

Літаратура
----------

* *Герасіменя В.* Адведкі // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info
* Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэд.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.
**Адбіткі зярнят** — рэшткі раслінных дамешак у кераміцы часоў неаліту, бронзавага і ранняга жалезнага вякоў. Вывучэнне ляпной керамікі з мэтай ідэнтыфікацыі ўключэнняў насення раслін з дапамогай метадаў біялагічных навук — адзін з накірункаў археабатанікі. 

Ганчары наўмысна падсыпалі ў глінянае цеста, падрыхтаванае для лепкі посуду, разнастайныя арганічныя дамешкі, у т.л. расліннага паходжання. У раннім жалезным веку ў якасці штучных абястлушчвальнікаў выкарыстоўвалі зерне збожжавых — мяккай альбо цвёрдай пшаніцы, ячменю, проса, з бабовых — гароху і бобу. Разам з насеннем культурных раслін у фармавое цеста трапляла і пустазелле. Яно прадстаўлена адбіткамі мяшэя зялёнага і нізкага, жыта, куколю звычайнага, драсёна звычайнага і павойнага. У працэсе абпалу ляпнога посуду на звычайным вогнішчы пры тэмпературы 450—750 °С зярняты выгаралі, утвараючы пустоты-адбіткі. Уключэнні зярнят у посудзе насельніцтва мілаградскай культуры складаюць 0,5—2,5% (гарадзішчы Атрубы, Асарэвічы, Гарошкаў, Ліпнякі, Ліскі, Рассвет, Старакраснае, Чорнае, Чырвоная Горка, Ястрабка). Падобная з'ява зафіксавана на помніках днепра-дзвінскай культуры (гарадзішчы Крывель, Новае Сяло, Эсьмоны), культуры штрыхаванай керамікі (гарадзішчы Паліцкае, Прылепы, Пятровічы, Сарачы, Старыя Юркавічы, Шчаткава) і зарубінецкай культуры (гарадзішча Чаплін, селішчы Давыд-Гарадок, Рамель, Струга—1, Хотамель, могільнікі Атвержычы, Чаплін).

Літаратура
----------

* Лашанкоў, М. І. Адбіткі зярнят / М. І. Лашанкоў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 20 — 21. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Лашанкоў, М. Траццякоў, Дз. Археабатанічныя матэрыялы жалезнага веку ў зборы Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі / Міхаіл Лашанкоў, Дзмітрый Траццякоў // Acta archaeological Albaruthenica. — 2007. — Vol. I. — С. 86 — 103.
* Лашанкоў, М. Траццякоў, Дз. Палеаэтнабатанічныя даследаванні матэрыялаў з помнікаў ранняга жалезнага веку паўднёва-ўсходняй Беларусі / Міхаіл Лашанкоў, Дзмітрый Траццякоў // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2005. — № 20. — С. 56 — 61.
* Лошенков, М. И. Археоботанические материалы с зарубинецкого селища Хотомель // Ботаника: Сб. науч. тр. Вып. 35. — Мн. 2008. – С.
* Лошенков М.И. Новые материалы по земледелию населения милоградской культуры // Ботаника: Сб. науч. тр. Вып. 37. — Мн. 2009. – С.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Глебаў.
**Ігар Мікалаевіч Глебаў** (6 лістапада 1923, в. Будзінка, Бельскі раён, Цвярская вобласць, РСФСР — 18 красавіка 1986) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Пляменнік скульптара Аляксея Глебава. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1950 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1955 годзе Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Рэпіна ў Ленінградзе. Вучыўся ў М. Керзіна, І. Крастоўскага. Удзельнік мастацкіх выставак з 1956 года. Выкладаў у 1956—1964 гадах у Мінскім мастацкім вучылішчы, у 1964—1976 гадах Беларускім політэхнічным інстытуце.

Член КПСС з 1944 года. Член Беларускага саюза мастакоў з 1957 года.

Творчасць
---------

Працаваў у станковай і манументальнай скульптуры. Асноўныя творы: кампазіцыі «На палявым стане», «Даяркі», «У тыле ворага», «Разведчыца», «Будаўніца», «Партрэт Наташы»; помнікі У. Леніну ў Лепелі, Ф. Скарыну ў Полацку, М. Калініну ў Мінску, загінулым воінам і партызанам ў г. Стоўбцы і ў калгасе «Гігант» на Бабруйшчыне (усе ў сааўтарстве).

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны II ступені, медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2  Минский художник Глебов Игорь Николаевич

Літаратура
----------

* Глебаў Ігар Мікалаевіч // Беларускі саюз мастакоў, 1938-1998 = Belarussian union of artists, 1938-1998 : Энцыкл. давед. / Аўт.-склад.: Б.А.Крэпак і інш.. — Мн.: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — 663 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.
Ігар Ахба і Прэзідэнт Расіі Дзмітрый Мядзведзеў падчас уручэння вярыцельных грамат
**Ігар Муратавіч Ахба** (5 лютага 1949, Сухум) — абхазскі палітычны дзеяч, міністр замежных спраў Абхазіі (ліпень — снежань 2004), надзвычайны і паўнамоцны пасол Абхазіі ў Расіі (з лістапада 2008).

Біяграфія
---------

У 1971 годзе скончыў юрыдычны факультэт МДУ, у 1975 годзе — аспірантуру Інстытута дзяржавы і права АН СССР па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і міжнароднае права». У 1976—1989 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам у Дзяржаўнай бібліятэцы СССР імя У. І. Леніна. З 1989 па 1992 год - рэферэнт апарата Вярхоўнага Савета СССР.

Адзін з заснавальнікаў таварыства абхазскай культуры ў Маскве, абхазскай газеты і абхазскай нядзельнай школы. З 1992 па ліпень 2004 і са снежня 2004 па 2008 год — паўнамоцны прадстаўнік Абхазіі ў Расіі. У ліпені—снежні 2004 года працаваў міністрам замежных спраў Абхазіі. У лістападзе 2008 прызначаны паслом Абхазіі ў Расіі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ігар Муратавіч Ахба

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Лейла Еры Юсефіна Сетэрберг Барнебуш** (швед. Leyla Jerrie Josephine Zetterberg Bornebusch; нар. 12 верасня 1981 года, Стакгольм, Швецыя) — шведская актрыса, рэжысёр і пісьменніца.

Біяграфія
---------

Юсефіна — дачка рэстаратара Пера Лангё-Крыстыянсена, сцэнографа, мастака па касцюмах і рэквізіце Кіяна Барнебуша, унучка рэстаратара Педэра Барнебуша.

Знялася ў двухгадовым узросце ў фільме Мары-Луізы Экман «Сучасныя людзі» (швед. Moderna människor, 1983). У дзяцінстве грала ў «Нашым тэатры» (Vår teater). Атрымала прызнанне ў 18-гадовым узросце ў ролі дзяўчыны з вышэйшага класа Мадлен Буас дэ Блак (Madeleine Boisse de Blaque) у тэлесерыяле «Rederiet» (1999). Пасля гэтага яна знялася ў некалькіх фільмах і тэлесерыялах. У 2018 годзе дэбютавала ў якасці кінарэжысёра, зняўшы фільм «Lasse-Majas detektivbyrå — Det första mysteriet».

У яе двое дзяцей (2015 і 2016 гадоў нараджэння) ад партнёра Эрыка Сетэрберга.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Josephine Bornebusch // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
3. ↑  LIBRIS — 2018. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
4. ↑  Former Students — William Esper Studio. Праверана 5 лютага 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q99565444'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q8008661'></a>
**Невысакосны год** — каляндарны год, які складаецца з 365 дзён. У адрозненне ад высакоснага года ў невысакосным годзе няма дадатковага дня ў сонечным календары або месяцы ў месяцава-сонечным календары. Іншымі словамі, невысакосны год — гэта год без інтэркаляцыі. У грыгарыянскім календары (як і ў юліянскім календары) выкарыстоўваюцца як невысакосныя гады, так і высакосныя, каб каляндар адпавядаў трапічнаму году, які не змяшчае цэлай колькасці дзён.

У грыгарыянскім і юліянскім календарах невысакосны год з 365 дзён мае 52 тыдні і адзін дзень, таму кожны невысакосны год пачынаецца і заканчваецца ў адзін і той жа дзень тыдня (напрыклад, 1 студзеня і 31 снежня 2021 года прыпадалі на пятніцу) і год, наступны за невысакосным годам, пачнецца ў наступны дзень тыдня. У невысакосны год у лютым роўна чатыры тыдні, таму сакавік пачынаецца ў той жа дзень тыдня. Лістапад таксама пачынаецца гэтым днём тыдня.

У грыгарыянскім календары 303 з кожных 400 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі. Для параўнання, у юліянскім календары 300 з кожных 400 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі, а ў новаюліянскім календары (выкарыстоўваемым Грэчаскай праваслаўнай царквой) 682 з кожных 900 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі.

Літаратура
----------

* Климишин И. А. Календарь и хронология. — Изд. 3. — М.: Наука. Гл. ред. физ.-мат. лит. 1990. — 478 с. — 105 000 экз. — ISBN 5-02-014354-5.
**Невыносная лёгкасць быцця** (чэшск.: Nesnesitelná lehkost bytí) — раман Мілана Кундэры, напісаны ў 1982 годзе і ўпершыню апублікаваны ў 1984 годзе ў Францыі. Дзеянне адбываецца ў 1968 годзе ў Празе.

Паводле Кундэры, *быццё* досыць *невыноснай лёгкасці*, таму што кожны з нас жыве ўсяго адзін раз: «Einmal ist Keinmal» (ням.: аднойчы — усё адно, што ніколі, гэта значыць «тое, што адбылося аднойчы, магло зусім не адбывацца», «адзін раз не лічыцца»). Значыць кожнае жыццё нясе ў сабе таямнічую выпадковасць, кожнае наша дзеянне не можа цалкам прадвызначыць нашу будучыню. Любы выбар не абцяжараны наступствамі, а таму не важны. У той жа час нашы дзеянні становяцца невыноснымі, калі задумвацца пра іх наступствы ўвесь час, таму жыццё можна ахарактарызаваць як «Невыносную лёгкасць быцця».

Некаторыя крытыкі адносяць гэты твор да постмадэрнізму.

Першае выданне на чэшскай мове выйшла ў 1985 годзе выдавецкім доме «68 выдаўцоў» (Таронта). У другі раз на чэшскай мове кніга выйшла ў кастрычніку 2006 года, у Брно (Чэхія), праз 17 гадоў пасля аксамітнай рэвалюцыі (датуль Кундэра не прызнаваў яе).

Персанажы
---------

* Томаш — вопытны хірург.
* Тэрэза — маладая жонка Томаша.
* Карэнін — сабака Томаша і Тэрэзы.
* Сабіна — сяброўка Томаша і яго палюбоўніца.
* Франц — палюбоўнік Сабіны.
**Шчэбра** (польск.: Szczebra) — вёска ў Польшчы, за 6 км на поўнач ад Аўгустова і за 88 км на поўнач ад Беластока, на рацэ Блізне. Уваходзіць у склад Аўгустоўскага павета Падляскага ваяводства, частка гміны Навінка. Насельніцтва 280 чалавек (2006).

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Мястэчка ўтварылася да 1783 года і ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Шчэбра апынулася ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні.

На 1827 год у Шчэбры было 18 будынкаў.

### Найноўшы час

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Шчэбра апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

У часы Другой сусветнай вайны з верасня 1939 да 1945 года Шчэбра знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах яна ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводства.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 123 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 641 чал.

Славутасці
----------

### Страчаная спадчына

* Касцёл Святога Юзафа (XVIII ст.)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.
2. ↑  Chlebowski B. Szczebra // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XI: Sochaczew — Szlubowska Wola (польск.). — Warszawa, 1890. S. 826.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шчэбра
«Пруд у садзе» з грабніцы Небамуна, Фівы.
«Паляванне вяльможы на Ніле». Фрагмент роспісу грабніцы Небамуна
**Небамун** — чыноўнік сярэдняга рангу, які быў пісарам і ўлікоўцам збожжа ў перыяд Новага царства ў Старажытным Егіпце.

Біяграфія
---------

Небамун, як мяркуюць, жыў каля 1350 г. да н.э.  (руск.) (бел. і працаваў у велізарным храмавым комплексе каля Фіваў (цяпер Луксор), дзе шанаваўся дзяржаўны бог Амон. Яго імя перакладаецца як «Гасподзь мой Амон», і яго сувязь з храмам, у спалучэнні з важнасцю паставак збожжа ў Егіпет, азначала, што ён быў важным на практыцы чалавекам, хоць і не самага высокага рангу.

Грабніца
--------

Асноўны артыкул: **Грабніца Небамуна**
Небамун вядомы сёння з-за адкрыцця ў 1820 годзе яго багата ўпрыгожанай грабніцы на заходнім беразе Ніла ў Фівах. Хоць дакладнае месцазнаходжанне гэтай магілы цяпер страчана, фрызы з насценным роспісам з грабніцы былі набыты Брытанскім музеям, дзе яны цяпер знаходзяцца і лічацца адным з найвялікшых скарбаў яго фондаў.

Фрэска з танцорамі і музыкамі з грабніцы Небамуна

Зноскі
------

1. ↑  Richard Parkinson, *The Painted Tomb Chapel of Nebamun*, British Museum Press, 2008 at 39
2. ↑  Parkinson, op cit
3. ↑  British Museum Room 61

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Небамун на Вікісховішчы |

*Гэты артыкул аб аб'екце, які знаходзіцца ў Брытанскім музеі. Ён змешчаны ў Зале 61.*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красільнікаў.
**Мікалай Пятровіч Красільнікаў** (27 ліпеня 1901, г. Бійск, Алтайскі край — 8 ліпеня 1944, Пастаўскі раён) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

У Вялікую Айчынную вайну на фронце з мая 1942 года. Камандзір стралковага ўзвода 938-га стралковага палка 306-й стралковай дывізіі лейтэнант М. П. Красільнікаў вызначыўся 25 чэрвеня 1944 года каля в. Шарыпіна Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Група воінаў пад яго камандаваннем пераплыла Заходнюю Дзвіну, захапіла плацдарм і знішчыла 2 агнявыя кропкі ворага, што садзейнічала пераправе падраздзяленняў палка.

У пачатку ліпеня 1944 года ў жорсткім баі з фашыстамі быў цяжка паранены каля Лынтупаў. Памёр 8 ліпеня 1944 года ў ваенным шпіталі. Пахаваны ў Лынтупах, дзе яго імем названа адна з вуліц.

Зноскі
------

1. ↑  Абеліск на карце раёна
2. ↑  Двое з кагорты герояў Архівавана 17 сакавіка 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Вішнявецкі.
**Мікалай Пятровіч Вішнявецкі** (1897, г. Магілёў — 1941, ГУЛАГ) — удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Петраградзе, адзін з арганізатараў Чырвонай гвардыі. Член КПСС з 1917.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскую школу прапаршчыкаў ў 1916, Ваенную акадэмію імя Фрунзе. З 1917 па даручэнні ваеннай арганізацыі Петраградскага камітэта РСДРП (б) вёў антываенную прапаганду сярод салдат. За ўдзел у ліпеньскіх падзеях  (руск.) (бел. 1917 года арыштаваны. Напярэдадні Кастрычніцкага збройнага паўстання старшыня штаба Чырвонай гвардыі Выбаргскага раёна Петраграда, камісар гвардыі Маскоўскага рэзервовага палка. Пасля перамогі Кастрычніцкай рэвалюцыі камісар Міхайлаўскага артылерыйскага вучылішча  (руск.) (бел..

У 1918 удзельнік барацьбы з контррэвалюцыйным корпусам Доўбар-Мусніцкага  (руск.) (бел. і нямецкімі акупантамі, член Вышэйшай ваеннай інспекцыі, член РВС Рэзервовай арміі, з студзені 1919 член РВС Украінскага фронту  (руск.) (бел.. З лета 1919 г. у 1-й Коннай арміі  (руск.) (бел. камісар 11-й кавалерыйскай дывізіі  (руск.) (бел.. У 1930-я на дыпламатычнай працы ў Японіі, затым на камандных пасадах у Чырвонай Арміі.

Арыштаваны ў 1938, асуджаны да зняволення ў канцлагерах. Загінуў у ГУЛАГу. Рэабілітаваны ў 1956 годзе.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. Імя Вішнявецкага Н. П. носіць вуліца ў Магілёве.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Вишневецкий Николай Петрович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 117. — 737 с.
2. 1 2  Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Магілёва. Мн. 1998.
3. 1 2  ВІШНЯВЕЦКІ Мікалай Пятровіч

Літаратура
----------

* *Корнилович Э. А.* Организатор гвардии. — В его кн.: Революцией призванные. — Мн. 1980. (руск.)
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Магілёва. — Мн. 1998.
* *Алексеев М. А. Колпакиди А. И. Кочик В. Я.* Энциклопедия военной разведки. 1918—1945 гг. — М. 2012. — С. 191—192. (руск.)

Спасылкі
--------

* Разведчики Могилева: Вишневецкий Николай Петрович (1897—1941) Архівавана 11 жніўня 2011.  (руск.)
* ВИШНЕВЕЦКИЙ Николай Петрович (1897—1941). Архівавана 31 кастрычніка 2012.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135542 |
**Рэспубліка Ве́рхняя Во́льта** (фр.: République de Haute-Volta), цяпер Буркіна-Фасо — самакіравальная аўтаномія ў Французскай супольнасці, а пазней — незалежная дзяржава ў Заходняй Афрыцы. Назва паходзіла ад ракі Вольта, вытокі якой знаходзяцца на тэрыторыі краіны. Сталіцай быў горад Уагадугу.

Гісторыя
--------

11 снежня 1958 года на падставе вынікаў праведзенага рэферэндуму была абвешчана аўтаномная рэспубліка Верхняя Вольта. Да надання ёй статусу аўтаномнай рэспублікі яна з'яўлялася калоніяй Францыі, якая ўваходзіла ў склад Французскага Саюза.

Яшчэ за некалькі месяцаў да абвяшчэння тэрыторыі Верхняй Вольты аўтаноміяй быў створаны парламент (у снежні 1958 года — нацыянальны сход), дзе большасць галасоў атрымала вальтыйская секцыя партыі Афрыканскае дэмакратычнае аб'яднанне, якая выступала за самакіраванне.

У 1958 годзе ўрад Верхняй Вольты выказаў жаданне ўвайсці ў склад запланаванай да стварэння Федэрацыі Малі (размяшчалася на тэрыторыі Малі і Сенегала), якая існавала ў 1959—1960 гадах, аднак пад ціскам Берага Слановай Косці, з якім межавала рэспубліка, яна (як і Рэспубліка Дагамея) адмовілася ад прэтэнзій на ўваходжанне ў склад гэтай федэрацыі.

На выбарах у парламент 30 сакавіка 1959 года новая партыя прыхільнікаў самастойнасці краіны Вальтыйскі дэмакратычны саюз (ВДС) атрымала 64 з 75 месцаў.

9 снежня 1959 года ўрадам рэспублікі быў прыняты дзяржаўны сцяг.

11 снежня 1959 года Прэзідэнтам рэспублікі быў выбраны лідар партыі ВДС Марыс Ямеога (які займаў з 1958 года пасаду прэм'ер-міністра), што ўзяў курс на поўнае аддзяленне ад Францыі; у выніку першага падпісанага закона Ямеога былі забаронены ўсе палітычныя партыі, за выключэннем той, членам якой ён з'яўляўся.

11 чэрвеня 1960 года паміж Францыяй і Рэспублікай Верхняя Вольта было падпісана пагадненне, у выніку якога 5 жніўня 1960 года Рэспубліцы Верхняя Вольта была прадстаўлена незалежнасць; у 1984 годзе дзяржава была перайменавана ў Рэспубліку Буркіна-Фасо.

Гл. таксама
-----------

* Гісторыя Буркіна-Фасо

Зноскі
------

1. ↑  Burkina Faso. (англ.)
2. ↑  Верхняя Вольта // Т. 4. Брасос — Веш. — М. : Советская энциклопедия, 1971. — С. 560. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
3. 1 2  History of Burkina Faso (англ.)(недаступная спасылка).  historyofnations.net. Архівавана з першакрыніцы 11 лютага 2013. Праверана 6 лютага 2013.
**Мікалай Пятровіч Ці́шачкін** (14 сакавіка 1938, Віцебск — 30 красавіка 1993) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1976).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1959 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў у Беларускім тэатры імя Я. Коласа.

Творчасць
---------

Выконваў вострахарактарныя ролі, якія вызначаліся выразным пластычным малюнкам. Сярод роляў беларускага рэпертуару: Шкаляр, Самахвальскі («Несцерка» В. Вольскага), Тата («Зацюканы апостал» А. Макаёнка), Віктар Пятрэня («Вайна пад стрэхамі» паводле А. Адамовіча), Жора Сыч, Навіцкі («Укралі кодэкс», «Трывога» А. Петрашкевіча). Інш. ролі: Іпаліт («Мінулася кату масленіца» А. Астроўскага), Іван Пятровіч («Прыніжаныя і зняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага), Епіходаў («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Румін, Міхаіл («Дачнікі», «Зыкавы» М. Горкага), Гела («Не трывожся, мама!» паводле Н. Думбадзе), Ламбардзі, Маскатэль, Дэ ля Катары («Слуга двух гаспадароў», «Каханне не жарты», «Забаўны выпадак» К. Гальдоні), Броннікаў («Пяць рамансаў у старым доме» У. Аро), Леанідзік («Мой бедны Марат» А. Арбузава), Чарнявы («Энергічныя людзі» В. Шукшына), Навасельцаў («Таварышы па службе» Э. Брагінскага[ru] і Э. Разанава), Джордж («Любоўнікі з Каліфорніі» Б. Слэйда), Афіцыянт («Жаночы стол у Паляўнічай зале» В. Мярэжкі), Аляксандр II («Кастусь Каліноўскі» У. Караткевіча), Генрых VI («Генрых VI» У. Шэкспіра) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Т. Дз. Арлова.* Цішачкін Мікалай Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
2. 1 2  Цішачкін Мікалай Пятровіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

Літаратура
----------

* *Арлова Т. Дз.* Цішачкін Мікалай Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
* Цішачкін Мікалай Пятровіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

Спасылкі
--------

* Цішачкін Мікалай Пятровіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 140262 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярчак.
**Мікалай Пятровіч Ярча́к** (нар. 25 мая 1950, в. Гошчава, Івацэвіцкі раён Брэсцкай вобл.) — беларускі хімік. Доктар хімічных навук (1991), прафесар (1998).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў БДУ (1971). 3 1971 у Інстытуце арганічнага сінтэзу АН Латвіі. 3 1996 у Брэсцкім універсітэце (загадчык кафедры). 3 2000 дырэктар-арганізатар Аддзела праблем Палесся Нацыянальнай АН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па тэарэтычнай, арганічнай і медыцынскай хіміі, пытаннях аграхіміі, экалогіі і воднай гаспадаркі, тэорыі кампенсацыі электрычнага поля малекул. Прапанаваў спосаб вызначэння структурных параметраў малекул у вадкім стане і растворы. Сінтэзаваў семікаардынаваныя злучэнні крэмнію, эксперыментальна пацвердзіў існаванне новага тыпу вадароднай сувязі. Распрацаваў безынсектыцыдны спосаб аховы паслёнавых ад каларадаскага жука, экалагічную сістэму ачысткі бытавых сцёкаў.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Элементоорганические производные фурана: Синтез и масс-спектрометрическое исследование 2-карбофункциональных 5-фурилсиланов (у сааўт.) // Журн. общей химии. 1984. Т. 54, вып. 6.
* Да пытання мадэлявання некаторых глебаўтваральных працэсаў // Прыроднае асяроддзе Палесся: сучасны стан і яго змены: Матэрыялы міжнар. навук. канф. Брэст, 2002. Ч. 1.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Анісовіч В.* Ярчак // БЭ ў 18 т. Т. 18. Кн. І. Мн. 2004.
**Рэскрыпт** — царскі ўказ, які меў сілу закона; асаблівая форма апублікаванага ліста манарха да службовай асобы, падданага з даручэннем, выказваннем падзякі і інш.

Гісторыя
--------

У Старажытным Рыме рэскрыптам называлі пісьмовы адказ імператара на пастаўленае ім для вырашэння пытанне, які меў сілу закона.

Пазней у Заходняй Еўропе рэскрыпт — акт манарха або Папы Рымскага ў некаторых пытаннях, які патрабуе яго зацвярджэння. У дарэвалюцыйнай Расіі — апублікаваная грамата караля на імя пэўнай службовай асобы з даручэннямі, выказваннем падзякі, аб'явай аб узнагароджанні і інш.

### Асманская імперыя

* Адалет-намэ — султанскі рэскрыпт з асуджэннем мясцовай адміністрацыі.

### Японія

Важнае гістарычнае значэнне маюць рэскрыпты японскага імператара эпохі Мэйдзі.

Заўвагі
-------

1. ↑  Іналджик, Г. *Османська імперія: класична доба 1300–1600* / Пер. з англ. О. Галенко; наук. ред. В. Остапчук; Інститут сходознавства НАН України. — Київ: Критика, 1998. — С. 244.

Спасылка
--------

* Рескрипт // Юридична енциклопедія : [у 6 т.] (укр.) / ред. кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 2003. — Т. 5 : П — С. — 736 с. — ISBN 966-7492-05-2.
* Реальный словарь классических древностей(недаступная спасылка)
* Большой юридический словарь(недаступная спасылка)