recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
На карце Польшчы.
**Жулавы** (*Віслянскія Жулавы*; польск.: Żuławy Wiślane) — нізінная вобласць у паўночнай частцы Польшчы, у дэльце Віслы.

Плошча раёна складае каля 1 000 км². Жулавы аддзелены ад Балтыйскага мора пясчанымі дзюнамі, складзены алювіяльнымі наносамі. Частка тэрыторыі знаходзіцца ніжэй за ўзровень мора (да -1,8 м). Тут пабудаваны шматлікія дамбы і звыш 17 000 км меліярацыйных каналаў.

На поўдні раёна апрацоўваюцца пшаніца, цукровы бурак, каноплі; на поўначы і ўсходзе — малочная жывёлагадоўля, на паўночным захадзе — агародніцтва.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жулавы
* Жулавы // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Валенсія.

**Тайфа Валенсія** (ісп.: Taifa de Valencia) — сярэднявечная мусульманская дзяржава на ўсходзе сучаснай Іспаніі, якая існавала на працягу чатырох часавых інтэрвалаў: 1010-1065, 1075-1099, 1145-1147 і 1229-1238 гадах. Затым тайфа была заваявана Арагонам.

Пасля распаду Кордаўскага халіфата ўладу ў Валенсіі захапілі правадыры сакаліба з ліку набліжаных да аль-Мансура — Мубарак і Музафар. Пазней яны таксама былі зрынуты сакаліба, якія фармальна прызналі ўладу спачатку эміра Тартосы, затым эміра Дэніі.

У 1021 годзе Абд аль-Азіз, унук аль-Мансура, прадстаўнік клана Амірыдаў, зрынуў з дапамогай рабоў-афрыканцаў сакалібскага эміра і кіраваў у Валенсіі на працягу 40 гадоў. Пасля яго смерці Амірыды кіравалі Валенсіяй яшчэ некаторы час. У 1085 годзе яна была перададзена былому эміру Таледа Ях'і аль-Кадзіру, а з 1087 года Валенсія фактычна знаходзіўся пад уладай Сіда Кампеадора, які заваяваў яе як вайскавод эміра Сарагосы, але ў 1094 годзе ператварыў яе ў сваё асабістае ўладанне.

Літаратура
----------

* *Рыжов, Константин.* Все монархи мира. Мусульманский Восток VII-XV вв. — М.: Вече, 2004. — 544 с. — ISBN 5-94538-301-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валенсія (тайфа)
* Regnal chronologyАрхівавана 20 чэрвеня 2012.
**Царква Уверавання Фамы ў светлае свята Васкрэсення Хрыстовага на Мячыне** — каменны храм 12 ст. на возеры Мячыне[ru] ў Ноўгарадзе. Некалі належаў Васкрасенскаму жаночаму манастыру, цяпер не дзейнічае.

Гісторыя
--------

Заходні фасад царквы.
Каменная царква была закладзена восенню 1195 года, ужо ў 1196 годзе будаўніцтва было завершана. Пасля спалення манастыра ў 1386 годзе ў царкве вяліся аднаўленчыя работы. К сярэдзіне XV ст. царква прыйшла ў трухлявы стан і ў 1463 годзе пабудавана зноў (летапіс Аўрамкі пад 6971 і 6972 гадамі).

Аўтар, будаўнікі і заказчык невядомыя. У час шведскага спусташэння манастыр быў зруйнаваны і пуставаў 15 гадоў. У 1626 годзе царква была адрамантавана і асвечана. У 1752 годзе манастыр быў скасаваны, у 1763 годзе царква Уверавання Фамы пераведзена ў прыхадскую.

У гады Вялікай Айчыннай вайны помнік выкарыстоўваўся нямецка-фашысцкімі захопнікамі як агнявая кропка. Да правядзення кансервацыйна-аднаўленчых работ ён знаходзіўся ў аварыйным стане.

Царква чатырохстоўпная, трохапсідная, квадратная ў плане, аднакупальная з падцаркоўем. Фасады раздзеленыя лапаткамі на тры няроўныя часткі. Заходні фасад мае па тры акны. Яны ўяўляюць сабой нішу з арачнай перамычкай. У другім і трэцім ярусах аконных праёмаў няма. У другім ярусе цэнтральнай трэці дзвярны праём XV стагоддзя з паўкруглым завяршэннем. Да партала ў старажытнасці прымыкаў ганак. Ні ганак, ні яго падмурак не захаваліся, бо ў час вайны пры будаванні бліндажа грунт быў перакапаны. Справа ад дзвярнога праёма маецца ўкладны крыж з дугападобнымі парасткамі, якія ідуць ад яго асновы да канцоў бакавых галін («расквітнелая галіна»). Другі ўкладны крыж, які знаходзіўся на сярэдняй паўднёвай лапатцы, быў страчаны ў час вайны.

У старажытнасці царква не мела хораў. Была распісана. Фрагменты фрэсак выяўлены на сценах і слупах на ўзроўні падлогі XIV стагоддзя.

У 1959 годзе ад удару маланкі абвалілася абліцоўка паўднёва-заходняга кута. А вясной 1960 года, з-за дрэннага даху, абвалілася цэнтральнае скляпенне царквы разам з барабанам і галоўкай. Праваліўся дах, а па сценах пайшлі вялікія вертыкальныя трэшчыны. Магло адбыцца поўнае абвальванне будынка. Кансервацыя прыпыніла далейшае разбурэнне.

Літаратура
----------

* Архив отдела государственной охраны культурного наследия Комитета культуры и туризма Новгородской области (Белевич М. С. Церковь Уверения Фомы в светлый праздник Воскресенья Христова на Мячино, XII—XV вв. — Н.: Исторический паспорт НСНРПМ, 1979).
* Каргер М. К. Новгородское зодчество (в «истории русского искусства». т. П. М. 1954). — стр. 36—37.
* Красноречьев Л. Е. Техническое состояние памятника архитектуры церкви Воскресения на Мячино на 03.10.1960. Архив Новг. СНРПМ. инв.№ р-426.

Спасылкі
--------

* Церковь Уверения Фомы в светлый праздник Воскресенья Христова на Мячине Архівавана 25 студзеня 2018. // Культура Новгородской области. Информационный портал.
Не блытаць з Прыдзвінская вуліца (Наваполацк).

**Дзвінская вуліца** (трансліт.: *Dzvinskaja vulica*, руск.: Двинская улица) — вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (1-ы мікрараён) і цягнецца з паўднёвага ўсходу на паўночны захад ад вуліцы Паркавай уздоўж Заходняй Дзвіны. Працягласць вуліцы складае 700 метраў, шырыня — па адной паласе руху ў кожны бок. Забудова вуліцы — пераважна індывідуальная сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы адсутнічае.

Забудова
--------

Прафілакторый «Крыніца» ў 1988 годзе
* № 47 — прафілакторый «Крыніца»[d] завода бялкова-вітамінавых канцэнтратаў (архітэктар У. Ісачанка).

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------

1. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Грузіны называюць сваю краіну **Сакартвело** (груз. საქართველო «краіна картвелаў»), але ў большасці моў замацаваліся назвы-экзонімы **Грузія**, **Георгія** (лат. Georgia). Грузінская назва паходзіць ад цэнтральных грузінскіх рэгіёнаў Картлі і Іберыя, дзе сфарміравалася ідэнтычнасць грузін у сярэднявеччы.

Экзонімы
--------

Усе экзонімы Грузіі паходзяць ад старажытнаперсідскай назвы  — «зямля ваўкоў». Пазней назва ператварылася ў «гурган» у наваперсідскай мове.

### Георгія

«Горганія» на карте Фра Маўра.
Еўрапейскі варыянт «Георгія», паходзіць ад персідскага абазначэння грузін «гург», які дайшоў да заходнееўрапейскіх крыжакоў і паломнікаў на Святой Зямлі, якія зразумелі гэтае імя як «Георгія» (таксама Джурджанія, Джарганія, Джоргія, Гіоргінія, Гарганія ў кнізе Марка Пола і г.д.). Была памылковая тэорыя на падставе народнай этымалогіі, што назва краіны нададзена ў імя Святога Георгія.

### Грузія

Беларуская назва «Грузія» паходзіць з персідскай мовы گرجستان Gorjestân, упершыню сустракаецца ў «Хаджэнні ў Іерусалім» Ігнація Смаляніна 1389 года.

> 
> 
> А въ церковь ту влѣзщи, ино направѣ Гурзійскаа служба, Гурзіи служатъ.
> 
> 
> 

Праз перастаноўку гукаў «гурзіі» ператварыліся ў «грузіі», а назва краіны ў «Грузію».

З 2005 года ўрад Грузіі змагаюцца з экзонімам «Грузія». Паўднёвая Карэя, Японія і Ізраіль ужо адмовіліся ад рускай назвы. 3 траўня 2018 года ў Літве было абвешчана пра новую назву для Грузіі як «Сакартвело».

### Іберыя

Паходзіць ад назвы рэгіёна Іберыя. Георгій Мелікішвілі сцвярджаў, што крыніцай для экзоніма «Іберыя» паслужыла армянскае «Вірк» (Վիրք), якое было звязана са словам «Свер» (სვერი), картвельскім пазначэннем для грузінаў. Літара «с» служыла прэфіксам для каранёвага словы «Вер». Армянскі экзонім для Грузіі «Врастан» (Վրաստան) і «Вірк»(Վիրք), якія літаральна перакладаюцца як «іберы».

Зноскі
------

1. ↑  *Поспелов Е. М.* Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд. стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.
2. 1 2  Khintibidze, Elguja (1998), The Designations of the Georgians and Their Etymology
3. ↑  Boeder, Winfried; Bublitz, Wolfram; Roncador, Manfred von & Vater, Heinz (2002) Philology, typology and language structure, Peter Lang
4. ↑  Mikaberidze, Alexander (2015) Historical Dictionary of Georgia (2 ed.). Rowman & Littlefield, ISBN 978-1-4422-4146-6
5. ↑  «Грузінскі прэзідэнт папрасіў літоўцаў не называць краіну Грузіяй» Baltnews
6. ↑  Тбілісі жадае, кабГрузію называлі Георгіяй Civil Georgia
7. ↑  Japan to use English name for Georgia, not Russian The Japan Times
8. ↑  Georgia on His Mind: Republic’s Ambassador Demands Hebrew Name Change Гаарец
9. ↑  Главы Литвы обещают использовать новое название Грузии, *Delfi*
**Епіскап Аляксандр** (свецкае імя *Мікалай Раеўскі*; нарадзіўся 23 лютага 1868, Іваніўка, Кацярынаслаўская губерня  — 3 снежня 1937, Магілёў) — беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап.

Біяграфія
---------

Скончыў духоўную семінарыю (1888), 3 курсы Кіеўскай духоўнай акадэміі. Рукапаложаны ў іерэя. Ухіліўся ў абнаўленчы раскол. 26 студзеня 1923 года хіратанісаны ў епіскапа Севастопальскага, вікарыя Таўрычаскага. Пасля пакаяння зноў прыняты ў лона кананічнай РПЦ і прызначаны епіскапам Керчанскім.

Арыштаваны ў 1924 годзе і быў высланы ў Маскву. З 1925 года жыў у Адэсе, з 1926 года у Сімферопалі. З 1928 года епіскап Курскай, потым Кустанайскай епархій. З 1930 года епіскап Смаленскай, з 1931 года Свярдлоўскай, з 1932 года Данской, з 1933 года Бакінскай, з 1934 года зноў Кустанайскай, з 1935 года Акцюбінскай, з  1936 года Омскай епархій. З 16 кастрычніка 1936 года епіскап Магілёўскі.

Арыштаваны 3 верасня 1937 года. 31 кастрычніка 1937 года тройкай НКУС асуджаны за «ўдзел у контррэвалюцыйнай паўстанцкай арганізацыі» да ВМП з канфіскацыяй маёмасці і быў расстраляны.

Рэабілітаваны 16 студзеня 1989 года.

Зноскі
------

1. ↑  АЛЯКСАНДР (РАЕЎСКІ)

Літаратура
----------

* Смоленский мартиролог; Степанов (Русак) В. Свидетельство обвинения. 1993. Т. 3. С. 227; НАРБ, ІКБР;

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Праваслаўная · Сучаснай Украіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Дзяржынскага.

**Вуліца Дзяржынскага** — вуліца ў мясцовасці Задзвінне горада Полацка.

Гісторыя
--------

Да 1938 года насіла назву **Віленская**.
Пазней была перайменавана ў гонар савецкага дзяржаўнага дзеяча Фелікса Эдмундавіча Дзяржынскага.

Апісанне
--------

Вуліца працягнулася амаль на два з паловай кіламетры ад вуліцы Петруся Броўкі паблізу кругавога скрыжавання да вуліцы Юбілейнай непадалёк ад старога маста цераз Заходнюю Дзвіну.

Зноскі
------

1. ↑  *Баўтовіч, Міхась*. Вулкі і камяніцы (бел. (тар.)).
2. ↑  *Л. Ф. Данько, А. И. Судник.* Путеводитель по городу Полоцку 1910 года (руск.). — Полоцкое книжное издательство. — Полоцк, 2009. — 45 с. — ISBN 978-985-6936-02-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Віленская вуліца.
Пешаходная дарожка па вул. Дворнікава
**Вуліца Дворнікава** (гістарычная назва: *Віленская вуліца*) — вуліца ў паўночна-заходняй частцы Брэста. Пачала забудоўвацца ў другой палове XIX стагоддзя. Названая ў 1967 г. у гонар М. М. Дворнікава. Працягласць больш за 1600 м — ад вул. Паплаўскага да вул. Баўманскай. У паўночнай частцы вуліцы пабудаваны ў 1987 годзе шматпавярховыя дамы. На доме № 3 — мемарыяльная дошка ў гонар Дворнікава.

Брэстдругмет

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Дворнікава (Брэст)
**Мо́хаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Мохаў.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Казярожскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Азеляне́нне** — комплекс мерапрыемстваў па аднаўленні або стварэнні і выкарыстанні расліннага покрыва ў населеных месцах і іх наваколлі з мэтай палепшыць якасць асяроддзя.

Вертыкальнае азеляненне фасада
Зялёныя насаджэнні падзяляюцца на агульныя (паркі, сады, скверы, бульвары, алеі і інш.), абмежаваныя (у дварах школьных, дашкольных, лячэбных, навукова-даследчых і інш. устаноў, у жылых раёнах) і спецыяльныя (вакол прамысловых прадпрыемстваў, водаахоўныя, проціпажарныя, супрацьэразійныя і інш.).

Фарміраванне сістэмы азелянення ў розных населеных месцах залежыць ад іх геаграфічнага становішча, мясцовых кліматычных і прыродна-ландшафтных умоў (наяўныя лясныя масівы, асаблівасці рэльефу і глеб, размяшчэнне вадаёмаў), памераў, народна-гаспадарчага профілю і планіровачнай структуры гарадоў і пасёлкаў.

Значэнне
--------

Вертыкальная сцяна будынка, зацягнутая раслінамі ў Мінскім батанічным садзе
* санітарна-экалагічнае (зялёныя насаджэнні сярод забудоў, уключаючы прамысловыя зоны, зніжаюць узровень шуму, затрымліваюць пыл і аэразолі, садзейнічаюць памяншэнню канцэнтрацыі дыму і шкодных газаў у атмасферы, павелічэнню іанізацыі паветра, наяўнасці кіслароду і фітагенных злучэнняў, якія валодаюць бактэрыцыднымі уласцівасцямі і знішчаюць узбуджальнікаў хвароб чалавека і жывёл, змяншаюць яркасць сонечнага святла і радыяцыйную тэмпературу і інш.),
* рэкрэацыйнае (месцы адпачынку),
* гаспадарчае (выконваюць ветраахоўную функцыю, з'яўляюцца сродкамі аптымальнага размеркавання ападкаў і паверхневага сцёку, барацьбы з эрозіяй глебы і інш.),
* архітэктурна-дэкаратыўнае і эстэтычнае (ствараюць у населеных пунктах натуральнае пейзажнае асяроддзе, узбагачаюць іх архітэктурнае аблічча) значэнне.

Беларусь
--------

На Беларусі мэтанакіраванае азеляненне пашырылася з XVII—XVIII стст. Сучаснае азеляненне ажыццяўляецца на аснове навукова-абгрунтаваных прынцыпаў і нарматываў: прадугледжваецца раўнамернае размеркаванне зялёных масіваў сярод забудовы ўсіх відаў, сувязь іх паміж сабой і з прыгараднымі лясамі і вадаёмамі, максімальнае захаванне існуючых насаджэнняў і інш.

Бульвар па вул. Леніна ў Мінску
Зялёныя насаджэнні гарадоў займаюць каля 20 % агульнай плошчы гарадскіх зямель і складаюць каля 40 тыс. га. Створана больш за 40 паркаў культуры і адпачынку, дзіцячых і спартыўных, каля 160 агульнагарадскіх, больш за 1 тыс. садоў і сквераў, каля 50 бульвараў, існуе каля 120 зялёных зон. Састаўной часткай азелянення горада з'яўляюцца насаджэнні прыгараднай зоны: лясы, лесапаркі, лугапаркі, пладовыя сады і інш. якія ствараюць умовы для масавага адпачынку насельніцтва і садзейнічаюць аздараўленню гарадскога паветра.

Навукова-даследчая работа па азеляненні вядзецца ў Цэнтральным батанічным садзе і Інстытуце экстрымальнай батанікі АН Беларусі, БелНДІ праблем горадабудаўніцтва.

Літаратура
----------

* Азеляненне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Грыбаедава.
**Вуліца Грыбаедава** — вуліца ў паўночнай частцы Віцебска, у Кастрычніцкім раёне. Названая ў гонар рускага пісьменніка і дыпламата А. С. Грыбаедава. Гістарычная назва — **вуліца 2-я Ветраная**.

Працягласць вуліцы ад вуліцы Леніна да берага Заходняй Дзвіны складае 700 м. Вуліца сфармавалася ў другой палове XIX стагоддзя. Забудоўвалася 2-павярховымі дамамі. На вуліцы знаходзіўся вятрак.

Дом № 27
На вуліцы знаходзілася Фабрыка мастацкіх вырабаў «Купава».

У Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Віцебска ўключаны дамы № 17, 21, 23, 25, 27.

Транспарт
---------

* Аўтобус № 12

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
**Азербайджан на Паралімпійскіх гульнях** — Азербайджан дэбютавала на Паралімпійскіх гульнях у 1996 годзе на летніх гульнях у Атланце. Да гэтага азербайджанцы ўдзельнічалі ў складзе дэлагацыі зборнай СССР у 1988 годзе і ў складзе Аб'яднанай каманды ў 1992 годзе. Пасля атрымання незалежнасці ад СССР у 1991 годзе Азербайджан не ўдзельнічаў у Зімовых Паралімпійскіх гульнях. З таго часу зборная Азербайджана паспяхова ўдзельнічала ва ўсіх розыгрышах Паралімпійскіх гульняў.

Медалі
------

### Летнія Паралімпійскія гульні

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Гульні | Золата | Срэбра | Бронза | Усяго | Месца |
| 1996 Атланта | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
| 2000 Сідней | 0 | 1 | 0 | 1 | 60 |
| 2004 Афіны | 2 | 1 | 1 | 4 | 45 |
| 2008 Пекін | 2 | 3 | 5 | 10 | 37 |
| 2012 Лондан | 4 | 5 | 3 | 12 | 27 |
| 2016 Рыа-дэ-Жанэйра | 1 | 8 | 2 | 11 | 48 |
| 2020 Токіа | 14 | 1 | 4 | 19 | 10 |
| **Усяго** | **23** | **19** | **15** | **57** |  |

Гл. таксама
-----------

* Азербайджан на Алімпійскіх гульнях

Зноскі
------

1. ↑  Azerbaijan at the Paralympics (англ.).  Міжнародны паралімпійскі камітэт.
2. ↑  Tokyo 2020 Summer Paralympic Games (англ.)(недаступная спасылка).  Міжнародны алімпійскі камітэт. Архівавана з першакрыніцы 25 жніўня 2021. Праверана 11 лютага 2022.

Спасылка
--------

* Медальны залік па гадах на сайце Paralympic.org  (англ.)
**Мо́кішскае падня́цце** (ад назвы вёскі Мокіш у Хойніцкім раёне) — тэктанічная структура ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці, ва ўсходняй частцы Ельскага грабена Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1972 годзе сейсмаразведачнымі працамі.

Па падсалявых дэвонскіх адкладах Мокішскае падняцце мае форму прыразломнага структурнага носа памерам 9×6 км, які ўскладняе монакліналь і прымыкае на ўсходзе да разлому субмерыдыянальнага распасцірання. Па гэтым разломе структурны нос некалькі апушчаны адносна Астраглядскага і Стралічаўскага блокаў. Мокішскае падняцце абмежавана разломам з поўначы, па якім яно апушчана адносна Людзвінскага і Мікуліцкага блокаў на 1000 м. Па міжсалявых задонска-ялецкіх адкладах размешчана заходняя апушчаная частка структурнага носа, які выходзіць у межы Астраглядскай і Стралічаўскай плошчаў. Па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы намечана невялікая (5×3 км) брахіантыкліналь на паўднёвым крыле структурнага носа. Мокішскае падняцце фарміравалася ў познефранскі і фаменскі час позняга дэвону і каменнавугальны час.

Літаратура
----------

* Мокішскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
**Вало́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Валокі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Малешаўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 красавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Хойніцкага пассавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 красавіка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 5.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Гала́цкая вежа** (турэцк.: Galata Kulesi, грэч. Πύργος του Γαλατά) — размешчана ў еўрапейскай частцы Стамбула на высокім узгорку раёна Галата. Яе відаць амаль з усіх пунктаў цэнтральнай часткі горада. Вышыня вежы 61 метр, дыяметр — 9 метраў, вышыня над узроўнем мора — 140 метраў. Вежа з’яўляецца адным з сімвалаў горада.

Гісторыя
--------

Вядома, што яшчэ ў V стагоддзі н.э. у гэтых наваколлях высілася вежа. Калі генуэзцы адбілі гэты раён у візантыйцаў і заснавалі тут сваю калонію, у 1341 годзе яны пачалі ўзводзіць вакол яе абарончыя сцены. У 1348—1349 гадах на вяршыні ўзгорка імі была пабудавана вежа, якая дайшла да нашых дзён. Тады яна называлася «Вежа Ісуса» і служыла своеасаблівым арыенцірам для мараплаўцаў і гандляроў. Невялікія фрагменты абарончай сцяны і рова захаваліся да нашага часу.

Від з вежы
Сваё сучаснае імя вежа атрымала ў часы Асманскай імперыі. Султан Мехмед Заваёўнік паменшыў вышыню вежы вежы на 6,8 метра, зняўшы купал. У перыяд кіравання султана Мурада III (1574—1595) вежа выкарыстоўвалася як абсерваторыя. У 1632 годзе вежа стала адпраўным пунктам для аднаго з самых першых палётаў у гісторыі. Як сцвярджаецца, навуковец па імі Хезарфен Ахмет Чэлебі саскочыў з вежы на самаробных крылах, пераляцеў праз Басфор і паспяхова прызямліўся ў азіяцкай частцы горада, за што быў узнагароджаны султанам, а пазней выгнаны ў Алжыр.

У 1791 годзе вежа рэканструюецца, яе вышыня складае 45 м. Рэканструкцыя 1832 года закранула верхнюю частку: з’явілася назіральная пляцоўка. Варта, якая дзяжурыла на ёй кругласутачная, сачыла за ўзнікненнем у частцы горада, размешчанай на паўночным беразе Залатога Рога, ачагоў пажараў і беспарадкаў.

У 1875 годзе вежа набыла блізкі да сучаснага выгляд. У 1964—1967 гадах вежа была рэстаўравана, быў перабудаваны купал канічнай формы. Пазней у вежу ўбудавалі ліфт.

У наш час у верхняй частцы вежы размешчаны рэстаран, начны клуб і назіральная пляцоўка. З’яўляецца музейным аб’ектам.

Зноскі
------

1. ↑  *De Amicis, Edmondo.* Galata // Constantinople (1878). — New York and London: G. P. Putnam's Sons, 1894. — С. 60. — 326 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галацкая вежа
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Козыраў.
**Алег Паўлавіч Козыраў** (нар. 8 сакавіка 1951, Орша, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1973 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі А. П. Воінаў, Л. М. Рымінскі, В. М. Волчак, У. А. Чантурыя, А. Н. Занеўскі).

У 1973-1978 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы інстытута «Белпрампраект»; у 1978-1991 гадах галоўны архітэктар тэхнічнага аддзела, начальнік аддзела генпланаў і транспарту інстытута «Белмясцпрампраект»; у 1992-1996 гадах кіраўнік творчай майстэрні Саюза архітэктараў Беларусі; галоўны архітэктар праектаў, з 1996 года намеснік дырэктара, галоўны архітэктар МАУП «Праектна-вытворчае архітэктурна-планіровачнае бюро».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: комплекс механічнага завода ў Мінску (1977, у складзе аўтарскага калектыва); рэканструкцыя завода газавай апаратуры ў Брэсце (1978, у складзе аўтарскага калектыва); завод «Аўтагідраўзмацняльнік» у Барысаве (1979, у складзе аўтарскага калектыва) і па рамонце і абслугоўванню вылічальнай тэхнікі ў Мінску (1976); пансіянат у Гэнічэску (1983, у складзе аўтарскага калектыва); 6-ы аўтобусны парк у Мінску (1984, у складзе аўтарскага калектыва); гаражна-гасцінічны комплекс Мінскага падшыпнікавага завода (1996, у складзе аўтарскага калектыва; салон — магазін па продажы легкавых аўтамабіляў ТАА «Этэрыка» ў в. Баравая (2003, сааўтары Д. Усціновіч, А. Белікава, Т. Усціновіч); фізкультурна-аздараўленчы комплекс у а. Бараўляны (2004, сааўтар А. Белікава), комплекс прыдарожнага сэрвісу ПУП «Веста» на аўтадарозе Брэст-Мінск-граніца РФ (314 км) (2004, сааўтары Д. Усціновіч, А. Белікава); інтэр’еры палаца культуры ў Мірным (2004, Расія, сааўтар А. А. Козыраў); сэрвісны цэнтр ПУП «Веста» АБК (2005, сааўтары Д. Усціновіч, А. Белікава, Т. Усціновіч); АЗС канцэрна «Беларуснафта» ў раёне в. Пчэльнік Барысаўскага раёна (2005, сааўтар Т. Усціновіч); сэрвісны цэнтр «Комплекс» ТАА «Два В» на землях с/г вытворчага кааператыва «Шчомысліца» ў раёне МКАД (2006, сааўтар Д. Усціновіч); этнаграфічны культурна-забаўляльны цэнтр у в. Зялёная Мінскага раёна (2008, сааўтары С. М. Арцюшэўская, Т. Усціновіч); комплекс дарожнага сэрвісу ПУП «Актан—АЗС-Сэрвіс» на землях в. Валяр’янава на аўтадарозе Мінск-Віцебск (2008, сааўтар Д. Усціновіч).

Зноскі
------

1. ↑  Козырев Олег Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Козырев Олег Павлович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Козырев Олег Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Алег Сцяпанавіч Сакадынец** (нар. 7 лістапада 1951, в. Боркі Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі медык і палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці лячэбная справа. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў урачом-інтэрнам, урачом-псіхіятрам, загадчыкам аддзялення, намеснікам галоўнага ўрача Магілёўскай абласной псіхіятрычнай бальніцы, першым намеснікам начальніка ўпраўлення аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама.

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  САКАДЫНЕЦ ОЛЕГ СТЕПАНОВИЧ(недаступная спасылка)
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юшкоўскі.

**Назар Логвінавіч Юшкоўскі** (1926, Круча Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці — 27 мая 1967, Украіна) — аўтаматчык; памочнік камандзіра ўзвода стралковай роты 783-га стралковага палка 229-й стралковай дывізіі 21-й арміі 1-га Украінскага фронту, старшы сяржант.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1926 годзе ў вёсцы Круча Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў 7 класаў. У 1941—1942 гадах быў у партызанах на часова акупаванай тэрыторыі Беларусі.

У Чырвонай Арміі з 1944 года. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну з лістапада 1944 года. Ваяваў на 3-м Беларускім і 1-м Украінскім франтах.

Аўтаматчык 783-га стралковага палка яфрэйтар Назар Юшкоўскі 5 лютага 1945 года, дзейнічаючы ў баявым ачапленні, у раёне горада Гроткау, першым заўважыў групу праціўніка, якая спрабавала атакаваць падраздзяленне з фланга. Адкрыўшы агонь з аўтамата, Назар Юшкоўскі паразіў шасцярых варожых салдат.

Загадам па 229-й стралковай дывізіі ад 15 лютага 1945 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, яфрэйтар Юшкоўскі Назар Логвінавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

У перыяд з 16 па 18 сакавіка 1945 года ў баях за горад Нейсе памочнік камандзіра ўзвода стралковай роты 783-га стралковага палка малодшы сяржант Назар Юшкоўскі ўзначаліў атаку байцоў узвода і знішчыў да дзесяці праціўнікаў.

Загадам па 21-й арміі ад 27 красавіка 1945 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, малодшы сяржант Юшкоўскі Назар Логвінавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

7 мая 1945 года ў баях за тактычна важную вышыню ля германскага горада Штрыгау, размешчанага ў дваццаці двух кіламетрах на поўнач ад германскага горада Вальдэнбург, і бліжэйшыя населеныя пункты старэйшы сяржант Назар Юшкоўскі, першым падняў байцоў узвода ў атаку, з малымі стратамі выканаў баявую задачу: уварваўся на ўскраіну Штрыгау і вызваліў яго ўсходнюю частку.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі старшы сяржант Юшкоўскі Назар Логвінавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.

У 1945 годзе старшына Юшкоўскі Н. Л. дэмабілізаваны. Жыў у вёсцы Папоўка Канатопскага раёна Сумской вобласці Украіны працаваў у саўгасе «Канатопскі». Памёр 27 мая 1967 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, Славы 1-й, 2-й, 3-й ступені, медалямі.

Памяць
------

Помнік на Алеі Герояў у Круглым
* Яму пастаўлены помнік на Алеі Герояў у г.п. Круглае.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Юшковский Назар Логинович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 714. — 737 с.

Літаратура
----------

* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. — Минск, 2006
* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.

Спасылкі
--------

* Назар Логвинович Юшковский на сайце «Героі краіны»
Фрагмент метэарыта
Паштовая марка СССР, 1957 год
**Сіхатэ́-Алі́нскі метэары́т** — жалезны метэарыт, які ўпаў 12 лютага 1947 года ў заходніх адгор’ях Сіхатэ-Аліня.

Выпаў у выглядзе метэарытнага дажджу, які ўтварыўся ад драбнення асноўнай масы на вышыні 4—5 км над Зямлёй. Падзенне суправаджалася ўспышкамі святла і выбухамі. Найбольшыя яго экзэмпляры ўтварылі кратары дыяметрам ад 4 да 28 м, дробныя рассеяліся на плошчы каля 3 км². Агульная маса метэарытнага рэчыва прыкладна 70 т, маса асколкаў і асобных экзэмпляраў, знойдзеных на плошчы падзення, 37 т, найбольшы з іх 1745 кг. Складаўся з жалеза (93 %), нікелю (6 %) і невялікай колькасці фосфару, кобальту, серы і медзі.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн2002

Літаратура
----------

* Сіхатэ-Алінскі метэарыт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 426. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85122442 |
Карта Сіцылійскага праліва
**Сіцылі́́йскі пралі́́ў**, **Туніскі праліў** (італ.: Canale di Sicilia) — праліў паміж Сіцыліяй і Тунісам.
Ён прыкладна 160 км у шырыню і аддзяляе Тырэнскае мора і заходнюю частку Міжземнага ад усходняй часткі Міжземнага. Глыбінныя плыні ў праліве ідуць з усходу на захад, а тыя, што бягуць бліжэй да паверхні перамяшчаюцца ў процілеглым кірунку. Незвычайны паток вады ўяўляе цікавасць для акіянографаў.

Востраў Пантэлерыя знаходзіцца ў сярэдзіне праліва. Яго максімальная глыбіня дасягае 316 метраў.

Праліў не мае агульнапрызнанай назвы на англійскай мове; ён таксама завецца *Cіцылійскі канал*, *канал Сіцыліі* і *канал Пантэлерыя*. На італьянскай мове ён вядомы, як *Canale di Sicilia* ці *Stretto di Sicilia*. На сіцылійскай: *Canali di Sicilia* ці *Strittu di Sicilia*.

На французскай мове яго звычайна завуць *Cap Bon Channel* ці *Kélibia Channel*. Келібія (араб. قليبية‎‎) з’яўляецца рэгіёнам у Тунісе, у паўднёвай частцы праліва.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 427. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | LIBRIS: 142031 · VIAF: 243581683 |
**Алег Уладзіміравіч Хадыка** (1 студзеня 1942, Мінск — 11 чэрвеня 2021, Мінск) — беларускі мастацтвазнаўца, рэстаўратар, педагог.

Біяграфія
---------

Рос без бацькі. Скончыў у 1966 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута.

З 1964 года працаваў выкладчыкам архітэктурнага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута. Трохі пазней стаў супрацоўнікам Міністэрства культуры, займаўся прыцягненнем новых кадраў у рэстаўрацыйную сферу Беларусі.

З 1975 года выкладаў на мастацкім факультэце Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. Быў выкладчыкам вядомага беларускага мастака Юрыя Несцярука. У 1981 годзе Алег Хадыка ўнёс уклад у адраджэнне беларускай батлейкі як жанру народнага тэатральнага мастацтва. Прапанаваў стварыць у Смаргонскай кальвінісцкай царкве Музей батлейкі. Яго вучні Алесь Лось і Яўгенія Ліс, студэнты графічнага факультэта БДТМІ, паспяхова рэалізавалі гэтую ідэю.

Алег Хадыка захапляўся мовай ідыш і далучаў да яе сваіх вучняў, у прыватнасці, Аляксандра Астравуха. Уваходзіў у мастацкі савет, які зацвярджаў тэмы, эскізы і выкананне манументальна-дэкаратыўных твораў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1975 года.

Жыў у Мінску. Памёр 11 чэрвеня 2021 года ў Мінску.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Працуе ў галіне тэорыі мастацтва. Выступаў у рэспубліканскім і замежным друку. Асноўныя работы: артыкулы «Адхіленне ў мастацкай творчасці», «Форма і яе імя», «Мысленны эксперымент у мастацкім праектаванні», «Прыгоды на курорце С. Эйзенштэйна», «Аб жанры архітэктурных фантазій».

Асноўныя працы
--------------

* Праект рэстаўрацыі замкавага комплексу ў гарадскім паселішчы Мір. Прапанаваў сістэму захавання аб’екта.
* Праект рэстаўрацыі інтэр’ерных роспісаў Свята-Петра-Паўлаўскага сабора.
* Праект рэстаўрацыі Камянецкай вежы
* Праект рэстаўрацыі Лідскага замка

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Хадыка Алег Уладзіміравіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
2. ↑
3. ↑

Літаратура
----------

* Хадыка Алег Уладзіміравіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Хадыка Алег Уладзіміравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дадэрка.
**Барнаба Дадэрка** — дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Прадстаўнік шляхецкага роду Дадэркаў герба «Дадэркала». Нарадзіўся ў сям’і Казіміра Дадэркі, ашмянскага канюшага (1791—1795), брата першага мінскага біскупа Якуба Дадэркі, і Вікторыі з Каменскіх. Бацька быў кавалерам ордэнаў Св. Станіслава і св. Ганны 2-й ст. з брыльянтамі, Мальтыйскага Крыжа св. Яна Іерусалімскага. Барнаба меў брата Роха.

У часы ваеннага губернатара М. І. Кутузава служыў у крымінальнай палаце Віленскай губерні. У 1820 г. — былы старшыня Мінскага галоўнага суда. Памешчык. Пацверджаны ў дваранстве Расійскай імперыі герба «Дэдэркала» (1836) і запісаны ў дваранскую кнігу Віленскай губерні.

Член масонскай ложы «Паўночная паходня» ў Мінску.

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Дэдэрка Барнаба Казіміравіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Барнаба Дадэрка — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Караль Дадэрка[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Казімір Дадэрка[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Барнаба Дадэрка |  |  |  |  | Клара з Міравіцкіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Вікторыя з Камінскіх[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сія.
**Сі́я Ке́йт Ізабе́ль Фе́рлер** (англ.: Sia Kate Isobelle Furler, нар. 18 снежня 1975, Адэлаіда, Паўднёвая Аўстралія, Аўстралія), вядомая як **Сія** (англ.: Sia, ˈsiːə) — аўстралійская спявачка і аўтарка песень у стылі эмацыйны джаз і поп, а таксама актрыса. Першы яе альбом выйшаў у 1997 годзе, але камерцыйны поспех быў звязаны з альбомам 2008 года *Some People Have Real Problems*. У 2010 годзе Сія атрымала шэсць намінацый на ARIA Music Awardsbeen і перамагла ў намінацыях «найлепшы незалежны альбом», «найлепшы поп-альбом» и «найлепшае відэа». У 2014 годзе песня «Chandelier» здабыла чатыры намінацыі на «Грэмі» ў катэгорыях «Запіс года», «Песня года», «Найлепшае сольнае поп-выкананне», «Найлепшае музыкальнае відэа».

Зноскі
------

1. 1 2  Montreux Jazz Festival Database Праверана 27 верасня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q99181182'></a>
2. ↑  Full List of ARIA Award winners **(нявызн.)**.  Smh.com.au. Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2012. Праверана 5 снежня 2010.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крошкін.
**Алег Уладзіміравіч Крошкін** (7 ліпеня 1950, пас. Сокал-Далінскі, Сахалінская вобласць, РСФСР — 7 лістапада 2020, Віцебск) — беларускі жывапісец.

Біяграфія
---------

Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута ў 1972 годзе. Экспануецца з 1971 года. Член Беларускага саюза мастакоў (1991). Жыў у Віцебску.

Творчасць
---------

Працаваў у станковым жывапісе і графіцы. Для твораў уласцівыя зварот да стылістыкі прымітыву і поп-арту, гарадскога фальклору, дэкаратыўнасць колеравага рашэння, выкарыстанне калажу, іранічны характар вобразаў.

Сярод работ: «Беспрадметнае», «Тры дрэвы» (1985), «Кампазіцыя ў жоўтых тонах» (1988), «Партрэт аголенай» (1989), «Ноч і дзень» (1990), «Думкі пра горад» (1990), «Закаханыя» (1994), «Творчасць» (1997), «Жарсць. Закаханыя» (2000), «Белая карціна» (2002), «Чорная карціна» (2002), «Мастак і мадэль» (2003), «Лірычнае нішто» (2004), «Рух» (2004), «Мастак на пленэры» (2004), «Торс» (2005); серыі «Мой горад» (1989—1991), «З жыцця птушак» (1989—1991) і інш.

Творы знаходзяцца ў народным музеі г. Шчэцін (Польшча), Віцебскім мастацкім музеі, арт-цэнтры Марка Шагала (г. Віцебск), Музеі сучаснага мастацтва (г. Мінск), зборы Прыорбанка (мінскім і віцебскім аддзяленнях), Ратушы[pl] г. Франкфурт-на-Одэры, калекцыі паэта Яўгена Еўтушэнкі (Расія), айчынных і замежных прыватных калекцыях.

Удзельнік міжнародных пленэраў «Мастак і экалогія» (пас. Сенеж (Маскоўская вобл. г. Масква, 1991), I Міжнароднага пленэру імя М. Шагала (г. Віцебск, 1994), «PANODERAMA» (г. Франкфурт-на-Одэры, 2003), пленэру ў г. Рэзэкнэ (Латвія, 2008).

Прымаў удзел у выстаўках у Польшчы, Беларусі, Расіі, Германіі.

Літаратура
----------

* *Цыбульский, М. Л.* Крошкин Олег Владимирович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 6—7.
**Вяслярны канал у Заслаўі** — спартыўнае збудаванне ў горадзе Заслаўе Мінскага раёна. Траса канала мае шырыню па дне 135 м. і глыбіню 3,5 м. Даўжыня акваторыі канала складае 2150 м, даўжыня подходнай і адыходнай частак складае 45 м і 110 м адпаведна. Траса канала падзелена на 8 стартавых і 2 рэзервовыя дарожкі шырынёй па 13,5 м.

Вяслярны канал знаходзіцца ў Рэспубліканскім цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі па вяслярных відах спорту, створаным на базе Рэспубліканскай школы вышэйшага спартыўнага майстэрства па водных відах спорту.

Гісторыя
--------

Гісторыя ўзнікнення вяслярнага канала пачалася адначасова з будаўніцтвам у канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў Вілейска-Мінскай воднай сістэмы. Па ініцыятыве Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта частка воднай сістэмы ў раёне Заслаўя была зроблена ў выглядзе прамога адрэзка вады даўжынёй больш двух кіламетраў і шырынёй сто метраў і злучалася з Заслаўскім вадасховішчам ў раёне пансіяната «Юнацтва» і вёскі Ганалес.

Выкарыстанне канала ў спартыўных мэтах выявіла шэраг праблем. У гарачы перыяд лета адбываўся вялікі расход вады ў вадасховішчы і падаў ўзровень вады, у тым ліку, ў вяслярным канале. Гэта выключала магчымасць правядзення вучэбна-трэніровачнага працэсу і спаборніцтваў на канале. Таксама адным з істотных недахопаў канала з’яўлялася наяўнасць слабой плыні вады ў бок Заслаўскага вадасховішча, што выключала магчымасць стварэння роўных умоў спартсменам і правядзення спаборніцтваў міжнароднага ўзроўню.

У 1995 годзе Мінгарвыканкам перадаў вяслярную базу на канале на баланс Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, якое, у сваю чаргу, стварыла на яго базе Рэспубліканскую школу вышэйшага спартыўнага майстэрства па водных відах спорту. У 2006 годзе пачалася маштабная рэканструкцыя аб’екта, праведзена будаўніцтва інжынернай і транспартнай інфраструктуры, адміністрацыйна-бытавога корпуса, медыка-аднаўленчага цэнтра і іншых аб’ектаў. Рэканструкцыя цалкам завяршылася ў 2011 годзе.

Падчас II Еўрапейскіх гульняў вяслярны канал у Заслаўі стане месцам правядзення спаборніцтваў па веславанні на байдарках і каноэ.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вяслярны канал (Заслаўе)
* Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па вяслярных відах спорту
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вяселле ў Кане Галілейскай.
 
**«Вяселле ў Кане Галілейскай»** — карціна італьянскага мастака Паала Веранезэ па матыве вядомага евангельскага сюжэту пра ператварэнне Ісусам вады ў віно.

На карціне намалявана каля 130 фігур, сярод якіх пазнейшая традыцыя вылучала партрэты вядомых кіраўнікоў эпохі Адраджэння, такіх як Карл V, Францыск I і Сулейман Цудоўны. У вобразе музыкантаў на першым плане Веранезэ адлюстраваў знакамітых венецыянскіх жывапісцаў — Тыцыяна, Тынтарэта, Басана і самога сябе ў белым адзенні.

Карціна была выканана па заказу бенедыкцінцаў Сан-Джорджа Маджорэ ў Венецыі для трапезнай абацтва. У 1798 годзе карціна была захоплена арміяй Напалеона і ў тым жа годзе перададзена ў Луўр.

У наш час знаходзіцца ў 6-м зале на 1-м паверсе галерэі Дэнон у Луўры. Код: Inv. 142.

У 2010 годзе арганізацыя, якая абараняе культурную спадчыну Венецыі, звярнулася да першай лэдзі Францыі Карлы Бруні з просьбай аказаць уздзеянне на Луўр. Венецыянцы спадзяюцца, што музей верне ім карціну, якую прысвоіў і вывез у Францыю Напалеон Банапарт.

Літаратура
----------

* Лоренс Гоинг Живопись Лувра. — МК-Импорт, 1999.
* Лувр. Большая энциклопедия живописи. — АСТ, Полигон, 2006.
* Лувр. Париж. Альбом. — АСТ, Премьера, 2002.
* Морис Серюльяс, Кристиан Пуйон Лувр. — АСТ, 2000.
* Шарнова Е. Лувр. — Слово, 2005.

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце Луўра (англ.)
* «Вяселле ў Кане Галілейскай (карціна Веранезэ)» у базе даных Луўра (фр.)
* Фатаграфія карціны



1. ↑  Joconde — 1975.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q809825'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q68471231'></a>
2. ↑   Праверана 16 лютага 2023.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вясна (значэнні).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ударнік (значэнні).
**«Вясна»** — штомесячны літаратурны дадатак да газеты «Камуніст» (г. Бабруйск). Выдаваўся ў 1928—1932 (з № 6 за 1931 пад назвай **«Ударнік»**). Выйшла 39 нумароў (апошнія № 1 — 2 за студзень—люты 1932). На старонках «Вясна» публікавалі свае творы члены бабруйскіх акруговых філіялаў «Маладняка» і Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў, маладыя пісьменнікі; празаікі Д. Абакшонак, Р. Бахта, Х. Бужан, А. Жукоўскі, М. Мікіцін, Б. Мікуліч, К. Уласюк (К. Антановіч), Х. Явар (Х. Шынклер), паэты А. Атава (А. Канановіч), Я. Валасевіч, С. Грахоўскі, А. Жаўрук, А. Зарыцкі, Я. Кохан, Ц. Крысько (В. Вітка), Я. Сукала, Р. Суніца (Р. Лынькоў), А. Сячко, А. Чымбур і інш. Друкавала артыкулы і рэцэнзіі, хроніку літаратурнага жыцця Бабруйшчыны. Рэдактар дадатка М. Лынькоў (да № 1 за 1931).

Літаратура
----------

* «Вясна» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.
**Вуліца Надзеі** (трансліт.: *vulica Nadziei*, руск.: улица Надежды) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад вуліцы Маладзёжнай (фактычна гэта ўжо мясцовая дарога, якая спалучае Наваполацк з Экіманню і Полацкам) у бок берага ракі да вуліцы Прыбярэжнай. Працягласць вуліцы складае 400 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. На процілеглым беразе Заходняй Дзвіны знаходзіцца вёска Чарнешчына.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Задача знаходжання **найбольшай агульнай падпаслядоўнасці** (англ.: longest common subsequence, LCS) — задача пошуку паслядоўнасці, якая з'яўляецца падпаслядоўнасцю некалькіх паслядоўнасцей (звычайна дзвюх). Часта задача вызначаецца як пошук *усіх* найбольшых падпаслядоўнасцей. Гэта класічная задача інфарматыкі, якая мае ўжыванне, у прыватнасці, у задачы параўнання тэкставых файлаў (утыліта diff), а таксама ў біяінфарматыцы.

Падпаслядоўнасць можна атрымаць з некаторай канечнай паслядоўнасці, калі выдаліць з апошняй некаторае мноства яе элементаў (магчыма пустое). Напрыклад, BCDB з'яўляецца падпаслядоўнасцю з ABCDBAB. Будзем лічыць, што паслядоўнасць Z з'яўляецца агульнай падпаслядоўнасцю паслядоўнасцей X і Y, калі Z з'яўляецца падпаслядоўнасцю як X, так і Y. Патрабуецца для дзвюх паслядоўнасцей X і Y знайсці агульную падпаслядоўнасць найбольшай даўжыні. Заўважым, што НАП можа быць некалькі.

Рашэнне задачы
--------------

Параўнаем два метады рашэння: поўны перабор і дынамічнае праграмаванне.

### Поўны перабор

Існуюць розныя падыходы рашэння дадзенай задачы пры поўным пераборы — можна перабіраць варыянты падпаслядоўнасці, варыянты выкрэслівання з дадзеных паслядоўнасцей і г. д. Аднак у любым выпадку, час працы праграмы будзе экспанентай ад даўжыні радка.

### Метад дынамічнага праграмавання

|  |  | A | B | C | B |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| D |   0 | **←** 0 | **←** 0 | **←** 0 | **←** 0 |
| C |   0 | **←** 0 | **←** 0 | **↖** 1 | **←** 1 |
| B |   0 | **←** 0 | **↖** 1 | **←** 1 | **↖** 2 |
| A |   0 | **↖** 1 | **←** 1 | **←** 1 | **↑** 2 |

Спачатку знойдзем даўжыню найбольшай падпаслядоўнасці. Дапусцім, мы шукаем рашэнне для выпадку (n1, n2), дзе n1, n2 — даўжыні першага і другога радка. Хай ужо існуюць рашэнні для усіх падзадач (m1, m2), меншых зададзенай. Тады задача (n1, n2) зводзіцца да меншых падзадач наступным чынам:

{\displaystyle f(n\_{1},n\_{2})=\left\{{\begin{array}{ll}0,&n\_{1}=0\lor n\_{2}=0\\f(n\_{1}-1,n\_{2}-1)+1,&s[n\_{1}]=s[n\_{2}]\\max(f(n\_{1}-1,n\_{2}),f(n\_{1},n\_{2}-1)),&s[n\_{1}]\neq s[n\_{2}]\end{array}}\right.}

Зараз вернемся да задачы будавання падпаслядоўнасці. Для гэтага ў існуючы алгарытм дададзім запамінанне для кожнай задачы той падзадачы, праз якую яна вырашаецца. Наступным дзеяннем, пачынаючы з апошняга элемента, падымаемся да пачатку па напрамках, зададзеных першым алгарытмам, і запісваем сімвалы ў кожнай пазіцыі. Гэта і будзе адказам у дадзенай задачы.

Час працы алгарытму будзе {\displaystyle \mathrm {O} \,(n\_{1}\cdot n\_{2})}.
Назіранне за птушкамі ў Панаме
**Назіра́нне за пту́шкамі**, або **бёрдво́чынг** (ад англ.: bird + *watch*) (англ.: birdwatching, сінонім — *birding*) — адзін з відаў актыўнага адпачынку, які ёсць назіраннем і вывучэннем птушак. Назіранне за птушкамі можа быць хобі, альбо відам грамадзянскай навукі. Назіранне можа адбываецца няўзброеным вокам, альбо з дапамогай бінокля ці іншай аптычнай прылады, а таксама з дапамогай публічных вэб-камер. Акрамя назірання, гэтая дзейнасць уключае і праслухоўванне спеваў птушак.

Бальшыня назіральнікаў за птушкамі займаюцца гэтай дзейнасцю з рэкрэацыйных ці сацыяльных прычын, супроць арнітолагаў, якія займаюцца вывучэннем птушак з выкарыстаннем афіцыйных навуковых метадаў.

Зноскі
------

1. ↑  Dunne, Pete (2003). *Pete Dunne on Bird Watching*. Boston: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-395-90686-6. OCLC 50228297. .
2. ↑  Oddie, Bill (1980). *Bill Oddie's Little Black Bird Book*. Frome & London: Butler & Tanner Ltd. ISBN 978-0-413-47820-7. OCLC 8960462. .
3. ↑  Dunne, Pete (2003). *Pete Dunne on Bird Watching*. Boston: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-395-90686-6. OCLC 50228297. .
4. ↑  Oddie, Bill (1980). *Bill Oddie's Little Black Bird Book*. Frome & London: Butler & Tanner Ltd. ISBN 978-0-413-47820-7. OCLC 8960462. .

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Назіранне за птушкамі на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85014305 |