recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Помнік Пятру Мсціслаўцу (Мсціслаў).
**Помнік Пятру Мсціслаўцу** — другі помнік аднаму з беларускіх друкароў, паплечніку рускага першадрукара Івана Фёдарава, Пятру Цімафеевічу Мсціслаўцу ў горадзе Мсціславе, у якім ён нарадзіўся.

Устаноўлены ў 2001 годзе і ўрачыста адкрыты 2 верасня таго ж года на плошчы Пятра Мсціслаўца падчас святкавання Дня беларускага пісьменства ў горадзе. Аўтарамі помніка сталі скульптары Аляксандр Батвінёнак і Аляксандр Чыгрын, архітэктар Юрый Казакоў. Помнік адлюстроўвае Пятра Мсціслаўца ўжо ў сталым узросце, які стаіць з разгорнутай кнігай у руцэ. У бронзавай трохмятровай фігуры першадрукара скульптарам удалося паказаць галоўнае – прыгажосць мудрасці асветніка, яго веру ў веліч друкаванага слова і сілу ведаў.

Помнік Мсціслаўцу стаў другім помнікам друкару ў горадзе, першы, устаноўлены ў 1986 годзе, знаходзіцца насупраць езуіцкага касцёла (скульптар Мікалай Маліноўскі).

Помнік неаднаразова цярпеў ад вандалаў, спачатку з пастамента знік надпіс «Пётр» вагой каля 5 кілаграмаў, які быў знойдзены ля помніка, пазней быў скрадзены надпіс «Мсціславец», які, як мяркуецца, важыў каля 10 кілаграмаў. Чыгунны надпіс, які быў пафарбаваны бронзавай фарбай, выкрадальнікі, магчыма, прынялі за сапраўдную бронзу.

Заўвагі
-------

1. ↑  Скульптар Аляксандр Батвінёнак: Людзі спакон вякоў жылі паводле законаў міфаў Архівавана 1 мая 2019. // БелаПАН
2. ↑  МСТИСЛАВЕЦ ПЕТР
3. ↑  У Мсціславе пашкодзілі помнік Пятру Мсціслаўцу

Літаратура
----------

* Мстиславль // Республика Беларусь : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 242.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Помнік Пятру Мсціслаўцу (Мсціслаў, плошча Пятра Мсціслаўца)
* Помнік Мсціслаўцу Пятру Цімафеевічу.
* Помнік Пятру Мсціслаўцу (Мсціслаў, плошча Пятра Мсціслаўца) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Губская.
**Надзея Аляксандраўна Гу́бская** (3 лютага 1947, в. Стары Каўрай, Чаркаская вобласць, Украіна) — беларуская артыстка оперы (лірыка-драматычнае сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1994). 

Скончыла ў 1975 годзе Кіеўскую кансерваторыю. Працавала ў тэатрах Украіны і Расіі. У 1977—2005 гадах салістка Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь. Адначасова з 1999 выкладае сольныя спевы ў Беларускай акадэміі музыкі.

Творчасць
---------

Чароўны тэмбр голасу Губскай, яго свабоднае, сакавітае, мяккае, нюансаванае гучанне, эмацыянальнасць выканання спрыялі перадачы ўнутранай высакароднасці і чысціні яе гераінь. Сярод лепшых партый: Аіда, Леанора («Трубадур» Д. Вердзі), Тоска («Тоска[ru]» Д. Пучыні), Лізавета, Амелія («Дон Карлас», «Баль-маскарад» Д. Вердзі), Маргарыта («Фаўст» Ш. Гуно), Таццяна, Ліза («Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Яраслаўна («Князь Ігар» А. Барадзіна), партыя саліруючага сапрана ў вакальна-харэаграфічным прадстаўленні «Карміна Бурана[ru]» на музыку К. Орфа.

Лаўрэат Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя М. Глінкі.

Літаратура
----------

* Губская Надзея Аляксандраўна // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — С. А. А. Саламаха. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**UTC+7:30** — былы часавы пояс для Сінгапура. UTC+7:30 выкарыстоўваўся ў краіне і як летні час, і як стандартны (пазней). Паміж 1941 і 1942 гадамі, перад японскай акупацыяй, і ў 1945–1970, Сінгапур выкарыстоўваў яго як летні час, пасля 1970 краіна абвясціла UTC+7:30 стандартным часам. Цяпер у Сінгапуры выкарыстоўваецца UTC+8.

| ⛭Часавыя паясы адносна ўніверсальнага каардынаванага часу (UTC) |
| --- |
| 
* -12
* -11
* -10:30
* -10
* -9:30
* -9
* -8:30
* -8
* -7
* -6
* -5
* -4:30
* -4
* -3:30
* -3
* -2:30
* -2
* -1
* -0:44
* -0:25
* UTC±0
* +0:20
* +0:30
* +1
* +2
* +3
* +3:30
* +4
* +4:30
* +4:51
* +5
* +5:30
* +5:40
* +5:45
* +6
* +6:30
* +7
* +7:20
* +7:30
* +8
* +8:30
* +8:45
* +9
* +9:30
* +9:45
* +10
* +10:30
* +11
* +11:30
* +12
* +12:45
* +13
* +13:45
* +14

 |
| У некаторых краінах паўночнага і паўднёвага паўшар’яў выкарыстоўваецца летні час (DST) |
**Леанід Пракопавіч Падгайскі** (25 лістапада 1934, Ленінград — 4 жніўня 1980) — беларускі мовазнаўца.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і рабочых-беларусаў, якія праз год вярнуліся на радзіму ў Мсціслаў. У 1953 г. скончыў Мсціслаўскае педвучылішча. Настаўнічаў. У 1962 г. скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут. Кандыдат філалагічных навук (1980). Працаваў у Мінскім педагагічным інстытуце імя Горкага старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры беларускай мовы, намеснікам дэкана, дэканам, прарэктарам па вучэбнай рабоце.

Даследваў сінтаксіс беларускай мовы і методыку яе выкладання ў пачатковых класах. У манаграфіі "Словазлучэнне ў беларускай мове: Дзеяслоўна-імянныя словазлучэнні з акалічнаснымі адносінамі" Л. П. Падгайскі разглядаў сістэму дзеяслоўна-іменных словазлучэнняў з прасторавымі, часовымі, прычыннымі і мэтавамі адносінамі, высвятляе ролю галоўнага і залежнага кампанентаў гэтых словазлучэнняў, а таксама прыназоўнікаў і суадноснасць іх з прыстаўкамі дзеясловаў прэфіксальнага ўтварэння.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Падгайскі Л.П.// Беларуская мова: Энцыкл.—Мн. 1994.—С. 397.
* Падгайскі Л.П.// Энцыкл. літ. і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т. 4.—Мн, 1987.—С. 134.
***Cololabis*** — род ціхаакіянскіх пелагічных рыб сямейства {{bt-bellat||Scomberesocidae}}. Род уключае два віды, з якіх адзін — {{bt-bellat||*Cololabis saira}} -* шырока выкарыстоўваецца ў харчовых мэтах і мае важнае эканамічнае значэнне, як прамысловая рыба.

Навуковая назва роду паходзіць ад грэчаскага слова *kolos*, якое азначае »кароткі", і лацінскага *labia* — «вусны».

Прадстаўнікі роду маюць вельмі падоўжанае цела з серабрыстай афарбоўкай.

Віды
----

* Cololabis adocetus
* Cololabis saira

Спасылкі
--------

* *Cololabis* у базе дадзеных FishBase (англ.)
* Род *Cololabis* у Сусветным рэестры марскіх відаў (*World Register of Marine Species*) (англ.)

1. ↑  Romero, P. 2002. An etymological dictionary of taxonomy. Madrid, unpublished.
**Масачусет** (літаральна «людзі высокай зямлі»; англ.: Massachusett) — зніклае алганкінскае племя, якое насяляла ў XVII ст. тэрыторыю Садружнасці Масачусетс, у тым ліку горад Бостан.

Масачусет мелі агульнае паходжанне з вампаноаг і размаўлялі на адзінай мове, аднак не ўваходзілі ў склад іх канфедэрацыі. У 1614 г. налічвалі каля 3 000 чалавек, жылі ў 20 вёсках і падзяляліся на 5 родавых груп на чале з правадырамі. Асноўнымі заняткамі з’яўляліся земляробства, рыбалоўства і паляванне. У 1614 — 1617 гг. моцна пацярпелі ад эпідэмічных захворванняў, завезеных еўрапейцамі, так што ў 1620 г. каланісты-пурытане знайшлі большасць іх вёсак спустошанымі. У 1633 г. масачусет зноў пацярпелі ад эпідэміі воспы.

З 1633 г. пурытанскія місіянеры праводзілі сярод тубыльцаў актыўную працу па хрысціянізацыі, прычым ахрышчаныя індзейцы сяліліся ў асобных вёсках і прымалі еўрапейскія звычаі і норавы. У 1665—1669 гг. масачусет-пурытане ваявалі з магаўкамі. Падчас вайны караля Філіпа аказвалі дапамогу каланістам, служылі праваднікамі і перакладчыкамі, аднак у выніку падвяргаліся нападам як індзейцаў, так і белых. Да 1677 г. захавалася толькі каля 300 індзейцаў-хрысціян, сярод якіх былі не толькі масачусет, але нарагансет, вампаноаг, дэлавары і інш.

Нашчадкі масачусет і ў нашы дні насяляюць Садружнасць Масачусетс, аднак яны страцілі родную мову і не вызначаюцца ўрадам ЗША як самастойнае племя.

Гл. таксама
-----------

* Наўсет
* Маскутэн
* Саскуэханцы
* Нейтраль
* Петунь
* Эры
* Венро

Спасылкі
--------

* MASSACHUSET HISTORY
* Massachusett (Wôpanâak / Wampanoag)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12146933b · LCCN: sh85081913 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рынейскі.
**Анто́н Альге́рдавіч Рыне́йскі** (каля 1903 — 27 жніўня 1937, Менск, НКУС) — беларускі археолаг, гісторык, краязнавец.

Біяграфія
---------

З 1927 года вывучаў археалагічныя помнікі Беларусі. У 1929—1937 гадах працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР. Даследаваў археалагічныя помнікі Палесся і Меншчыны эпохі бронзы і жалезнага веку, дрыгавіцкія курганы, гарадзішчы. На Койданаўшчыне даследваў археалагічныя помнікі каля вёсак Грычына, Курганне і іншых.

Арыштаваны 19 мая 1937 года асобай нарадай пры НКУС БССР. Абвінавачваўся ў «*шпіянажы на карысць Польшчы*» і «*ўдзеле ў шпіёнска-дыверсійнай дзейнасці Польскай арганізацыі ваеннай*». 25 жніўня 1937 года асуджаны да найвышэйшай меры пакарання. Расстраляны ў Менску. Пасмяротна рэабілітаваны ў 1958 годзе.

Творы
-----

* Разведачная археалагічная экспедыцыя. // Наш край. Менск. 1929. № 8/9.
* Да археалагічнага вывучэння Беларусі // Наш край. Менск. 1929. № 11.
* Археалагічныя разведкі на р. Пціч // Працы секцыі археалогіі Інстытута гісторыі БелАН. Менск. 1932. Т. 3.

Літаратура
----------

* *Валахановіч А.* Рынейскі Антон Альгердавіч. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 6. Кн. І. Мінск. 2001. С. 159.
* Рынейскі Антон Альгердавіч // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 42.
**Махамед Ірфаан Алі** (англ.: Mohamed Irfaan Ali; нар. 25 красавіка 1980, Леанора, Гаяна) — палітычны дзеяч Гаяны. Член нацыянальнай Асамблея, былы міністр жыллёвага будаўніцтва. Стаў прэзідэнтам краіны ад Народнай прагрэсіўнай партыі па выніках усеагульных выбарах 2 сакавіка 2020 года.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў мусульманскай індагаянскай сям’і ў Леанора, вёсцы на заходнім узбярэжжы краіны. Яго бацькі працавалі выкладчыкамі, мае брата. Большую частку сваіх юных гадоў правёў на востраве Легуан, дзе навучаўся ў пачатковай школе. Атрымаў сярэднюю адукацыю ў каледжы Сэнт-Станіслаус у Джорджтаўне. Мае доктарскую ступень па гарадскім і рэгіянальным планаванні Універсітэта Вест-Індыі.

У 2006 годзе стаў членам нацыянальнай асамблеі Гаяны. Пасля быў прызначаны на пасаду міністра жыллёвай і воднай гаспадаркі і міністра індустрыі турызму і гандлю. 19 студзеня 2019 года быў абраны кандыдатам у прэзідэнты ад Народнай прагрэсіўнай партыі, усеагульныя і рэгіянальныя выбары адбыліся 2 сакавіка 2020 года.

Яму былі прад’яўленыя ў 19 пунктах абвінавачванні ў змове і махлярстве Спецыяльным падраздзяленнем па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю Гаяны (SOCU). Адвакаты Алі заяўлялі аб незаконнасці гэтых абвінавачванняў і сцвярджалі, што яны насілі палітычны характар ​​і былі «сфабрыкаваныя». Адразу ж пасля абрання кандыдатам у прэзідэнты, апаненты абвінавацілі яго ў махлярстве: нібыта, каля двух дзесяцігоддзяў таму Алі няправільна падаў адну з сваіх кваліфікацый. У кампаніі за прэзідэнцтва ён падаў праграму, у асноўным на эканамічнай платформе, спасылаючыся на зніжэнне тэмпаў эканамічнага развіцця і рост беспрацоўя пры адміністрацыі. Алі абавязаўся стварыць 50000 новых працоўных месцаў на працягу пяці гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Hon. Mohamed I. Alli, MP Parliament of Guyana
2. ↑
3. ↑  Irfaan Ali awarded Doctorate of Philosophy in Urban and Regional Planning
4. ↑  Irfaan Ali sworn in as new Minister of Housing and Water
5. ↑  Minister Ali markets Guyana’s tourism in Spain
6. ↑  Irfaan Ali is PPP/C presidential candidate Stabroek News
7. ↑  Irfaan Ali proposes plan to improve Guyanese lives | INews Guyana **(нявызн.)**, *iNews Guyana* (24 чэрвеня 2019). Праверана 26 чэрвеня 2019.
8. ↑  *News, Stabroek*. Irfaan Ali on 19 fraud charges over Pradoville Two (англ.). *Stabroek News* (29 лістапада 2018). Праверана 30 ліпеня 2019.
9. ↑  Irfaan Ali on 19 fraud charges over Pradoville Two (англ.). *Stabroek News* (29 лістапада 2018). Праверана 15 чэрвеня 2020.
10. ↑  Irfaan Ali accused of academic fraud (англ.). *Kaieteur News* (13 студзеня 2019). Праверана 30 ліпеня 2019.
11. ↑  PPPC Manifesto 2020 elections **(нявызн.)**.
12. ↑  PPPC Manifesto Elections 2020 **(нявызн.)**.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Махамед Ірфаан Алі на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяжэвіч.

**Уладзімір Навумавіч Мяжэвіч** (23 мая 1907, Якаўлевічы, Горацкі павет, Магілёўская губерня — 1 ліпеня 1982) — беларускі празаік, журналіст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 мая 1907 года ў пас. Якаўлевічы Горацкага павета Магілёўскай губерні (цяпер - Аршанскі раён Віцебскай вобласці) ў сялянскай сям’і.

У 1925 годзе працаваў загадчыкам хаты-чытальні, загадваў аддзелам прапаганды ў Копыскім, Горацкім райкамах камсамола. У 1927—1929 гадах — сакратар Горацкага райкама камсамола.

У 1929 годзе накіраваны на працу ў рэдакцыю газеты «Звязда», дзе спачатку быў літсупрацоўнікам, потым загадваў аддзелам культуры. Адначасова вучыўся на вячэрнім аддзяленні літаратурнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1930—1932). У 1933 годзе рэдагаваў бягомльскую раённую газету «Калгасны змагар». У 1934—1937 гадах — карэспандэнт «Известий» па Беларускай ССР.

У 1937 годзе рэпрэсаваны, высланы ў Сібір. Працаваў лесарубам, брыгадзірам, майстрам лесу, галоўным інжынерам і дырэктарам леспрамгаса.

У 1956 годзе рэабілітаваны. У 1956—1957 гадах — карэспандэнт газеты «Лесная промышленность» па Беларускай ССР.

Творчасць
---------

У друку пачаў выступаць у 1925 года. Выдаў кнігі нарысаў «Крок у будучыню» (1931), «Землям» (1969), «Спатканні на дарогах: Запіскі карэспандэнта» (1978). Аўтар зборнікаў апавяданняў «Шляхам герояў» (1932), «Яны былі першымі» (апавяданні і нарысы, 1970), «Аксамітны бляск» (1971). Напісаў кніжкі апавяданняў для дзяцей «Медунічкі» (1966), «Лясныя знаходкі» (1969), «Выдумшчыцы» (1971), «Стрэлы на зялёнай палянцы» (1973), «На ўсходзе сонца» (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Уладзімір Навумавіч Мяжэвіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* Ліўшыц, У. М. Вядомы беларускі пісьменнік (пра Уладзіміра Мяжэвіча) У кн.: Раскопкі вакол Горацкага «Парнаса». Былі на Горацкай зямлі. Ішлі лісты ў Горкі. Землякі — прататыпы і героі літаратурных твораў. Галасы з Горацкага Парнаса. Літаратуразнаўчыя нарысы. У 3-х кнігах. Кніга 3. Горкі: 2019. С.107-110.
Аптычны апарат Ламаносава, створаны ў 1762 годзе
**Ночаглядзельная труба Ламаносава** (рус.:*"Ночезрительная труба" Ломоносова*) — аптычны апарат, створаны М. В. Ламаносавым паводле падабенства марской падводнай трубкі. Прылада прызначана для разгляду прадметаў ва ўмовах слабога асвятлення. У гэтых умовах успрыманыя ўласцівасці вока пагаршаюцца ў параўнанні з дзённымі ўмовамі, а менавіта мінімальны вугал зроку, пры якім вачэй здольны адрозніваць два пункты аб’екта як розныя. Блізарукая трубка павялічвае вугал агляду, павялічваючы здольнасць адрозніваць аб’екты пры розным асвятленні.

Асноўныя звесткі
----------------

Катоптрыка-диоптрическая запальная сістэма або «Ночаглядзельная труба»
Значным дасягненнем у жыцці М. В. Ламаносава было стварэнне новай схемы тэлескопа. У 1762 годзе навукоўцы распрацаваў уласную мадэль тэлескопа-рэфлектара. Аб’ектыў ў ім — парабалічнае люстэрка — нахілена так, што фокус знаходзіцца па-за галоўнай трубы тэлескопа. Гэтая схема лепш схемы Ньютана тым, што ў ёй няма паваротнага люстэрка, загароджваюць частку светлавога патоку. Аднак з-за нахілу галоўнага люстэрка да восі тэлескопа ўзнікае кома (прамяні, якія прыходзяць пад вуглом да аптычнай восі, збіраюцца не ў адной кропцы). У 1789 годзе падобны тэлескоп сканструяваў ангельскі астраном Уільям Гершэль.

У 1756 годзе на пасяджэнні Акадэміі навук Ламаносаў прадэманстраваў вынайдзены ім глядзельную трубу, прызначаную «для таго каб адрозніваць у начны час скалы і караблі». Сваё вынаходства Ламаносаў назваў «ночаглядзельнай трубой». Акадэмікі, якія ўважліва разглядалі новую трубу, пераканаліся ў тым, што «прадмет, пастаўлены ў цёмную пакой, адрозніваецца праз гэтую трубу ясней, чым без яе».

У наш час значэнне вынаходкі Ламаносава цалкам ацэнена. У флоце для назірання ноччу, у зенітных батарэях для разгледжвання які патрапіў у прамень пражэктара самалёта, падчас начных стрэльбаў прымяняюцца прыборы, якія былі ўпершыню прапанаваныя дзвесце гадоў таму Ламаносавым.

Але лёс «ночаглядзельнай трубы» гэтак жа сумная, так і лёс многіх іншых выдатных прац Ламаносава. Не зразумеўшы думак, «навукоўцы» сучаснікі прыпісалі яму жаданне надзяліць ночаглядзельную трубу цудоўнымі якасцямі, якія не маюць сэнсу з навуковага пункту гледжання. У той жа час сам Ламаносаў сцвярджаў толькі, што яго труба дае магчымасць ясней адрозніваць прадметы пры дрэнным асвятленні, што, як паказваў вопыт, адпавядала праўдзе. Праціўнікі Ламаносава не ўлічвалі таго абставіны, што чалавечае вока на змярканні і ўначы працуе інакш, чым днём.

Труба, прызначаная для начных назіранняў, павінна мець па магчымасці вялікі аб’ектыў, вялікае павелічэнне, а акуляр вельмі маленькі, які не перавышае памеру зрэнкі чалавечага вочы ў цемры.

Старонныя крытыка спрыяла таму, што вынаходніцтва Ламаносава не было прызнана і хутка забыта. Толькі ўжо ў наш час акадэмік С. І. Вавілаў даказаў правату Ламаносава, і пад яго кіраўніцтвам былі пабудаваны ночаглядзельныя біноклі і трубы.

Спасылкі
--------

* Оптические приборы Ломоносова
* Телевидение в будущем
* Ночезрительная труба, морской жезл и большой пендул конструкции Ломоносова
**Пётр Пятровіч Лабан** (нар. 29 ліпеня 1945, в. Навапрудцы Лідскага раёна, зараз у межах горада Ліды) — Заслужаны энергетык Рэспублікі Беларусь (2005).

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў электраманцёрам у Лідскіх электрасетках. У 1969 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі і электрафікацыі сельскай гаспадаркі і вярнуўся ў Лідскія электрасеткі, быў прызначанынамесніка начальніка Воранаўскага раёна электрасетак. 1970 годзе вярнуўся ў Ліду, некалькі гадоў працаваў у службе рэлейнай аховы і аўтаматыкі.

У 1977 годзе прызначаны начальнікам Лідскага раёна электрасетак. У 1979 годзе едзе на працу ў ГДР у Групу савецкіх войскаў. Са жніўня 1980 года ізноў начальнік Лідскага раёна электрасетак. У маі 1985 года прызначаны дырэктарам Лідскіх электрасетак. Пад яго кіраўніцтвам пачалася тэхнічная эстэтызацыя падстанцый 110 кВ і вышэй, пачалі ўкараняцца перадавыя матэрыялы і тэхналогіі, праводзіцца камп’ютарызацыя прадпрыемства.

У 1988 годзе падчас землетрасення ў Арменіі дабраахвотна вызваўся ехаць у Арменію. Быў прызначаны камандзірам аддзела беларускіх энергетыкаў, які ў сціслыя тэрміны аднавіў электразабеспячэнне Спітака і Спітакскага раёна.
Пётр Пятровіч Лабан жанаты, мае дзвюх дарослых дачок.

Узнагароды
----------

Ганаровы грамадзянін Лідскага раёна (2007). Узнагароджаны знакамі «Заслужаны энергетык Судружнасці Незалежных Дзяржаў», «Ганаровы энергетык Рэспублікі Беларусь», «Ветэран энергетыкі Беларускай энергасістэмы», Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, двойчы Ганаровай граматай Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Гродзенскага аблвыканкама.

За ўмелае кіраўніцтва аддзелам беларускіх энергетыкаў, смеласць у прыняцці рашэнняў, знаходлівасць і аператыўнасць у працы быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».

Зноскі
------

1. ↑  Лабан Пётр Пятровіч
2. ↑  Лідскія юбіляры 2005 года
3. ↑  Лабан Петр Петрович (1945)
Бел Мардук (справа) змагаецца з Тыямат.
Тыямат у вобразе пачвары
**Тыямат** (літаральна «мора») — першародны салёнаводны акіян у шумера-акадскай міфалогіі.

У эпасе «Энума Эліш» (2 тыс. да н. э.) паказана як жаночы пачатак, які змешвае свае воды з Апсу і такім чынам дае нараджэнне новым істотам. Пасля смерці Апсу прызначае сваім мужам Кінгу, збіраецца адпомсціць багам, але яе забівае Мардук. З цела Тыямат ён стварае зямлю і неба.

На выявах Вавілонскага перыяду малюецца як драконападобная пачвара, часам з некалькімі галавамі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тыямат
**Студзенаво́дскі шклозавод** — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала ў 1805—1826 гадах у вёсцы Студзёная Вада (зараз у межах горада Гомель, Беларусь).

Завод вырабляў хрустальны і шкляны посуд, аконнае і багемскае шкло, слоікі, конаўкі, бутэлькі, лямпавае шкло. Мелася 3 печы і да 32 горнаў для плаўкі шкла. Працавала на заводзе ад 33 да 72 чалавек. У 1826 годзе было выраблена 4,7 тыс. слоікаў, бутэлек і інш. 9,7 тыс. лістоў багемскага і аконнага шкла, 400 тыс. бутэлек пад шампанскае.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* Студзенаво́дскі шклозавод // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 219. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
***Topos*** — літоўскі філасофска-культуралагічны часопіс. Выдаецца са студзеня 2000 года Цэнтрам даследаванняў інтэрсуб’ектыўнасці і мажасабовай камунікацыі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (Вільнюс, Літва). Выходзіць у друкаваным і электронным фарматах з перыядычнасцю два нумары на год. Індэксуецца ў міжнародных базах дадзеных The Philosopher’s Index[en] і EBSCO[en]-CEEAS (Central & Eastern European Academic Source). Галоўная рэдактарка — Таццяна Шчытцова.

Часопіс *Topos* з’яўляецца некамерцыйным выданнем і знаходзіцца ў адкрытым доступе. Рэдакцыя часопіса прымае да разгляду матэрыялы на рускай, беларускай і англійскай мовах; у асобных выпадках магчыма публікацыя на іншых мовах рэгіёна. Плата за працэс разгляду і падачу матэрыялаў не бярэцца.

Мэты і тэматыка
---------------

Часопіс *Topos* публікуе арыгінальныя даследаванні і пераклады ў галіне філасофіі (уключна з гісторыяй філасофіі), а таксама ў іншых сферах — такіх, як тэорыя культуры і культурныя даследаванні, візуальныя даследаванні і тэорыя медыя, тэорыя літаратуры і рэлігійныя даследаванні, сацыяльная і палітычная тэорыі, посткаланіяльныя і гендарныя даследаванні і інш. Часопіс прадстаўляе кантынентальную філасофскую традыцыю (уключна з яе інтэрпрэтацыяй і развіццём за геаграфічнымі межамі кантынентальнай Еўропы) і накіраваны на выяўленне актуальнасці прапанаванага ў яе межах аналітычнага і канцэптуальнага інструментарыя для разумення рэалій сучаснага свету. Часопіс прытрымліваецца прынцыпу метадалагічнага плюралізму і накіраваны на развіццё і дэманстрацыю эўрыстычнасці ключавых спосабаў тэарэтызавання ў сучаснай філасофіі: фенаменалогіі і герменэўтыкі, постструктуралізму і семіятычнага аналізу, сацыяльнай крытыкі і псіхааналізу і інш.

Важным элементам выдавецкай палітыкі часопіса *Topos* з’яўляецца мультыдысцыплінарная адкрытасць, якая дазваляе рабіць бачнай сувязь філасофскага аналізу з даследчыцкімі траекторыямі ў іншых сацыягуманітарных навуках, а таксама выкарыстоўваць і ўзмацняць гэтую сувязь для больш прадуктыўнага асэнсавання актуальных праблем сучаснасці. У тэматычным дачыненні часопіс адрозніваецца шырокім дыяпазонам і ў роўнай ступені зацікаўлены як у метадалагічных, так і прадметных даследаваннях, прысвечаных разнастайным сферам і аспектам чалавечага / сацыяльнага вопыту. Пры гэтым акцэнт робіцца на матэрыялах і выпусках, у якіх універсалісцкі патэнцыял філасофскіх тэорый набывае пераканаўчасць пры дапамозе лакальна арыентаваных / фундзіраваных інтэпрэтацый.

Спасылкі
--------

* Часопіс Topos **(нявызн.)**. — Афіцыйная старонка. Праверана 2 чэрвеня 2020.
* Цэнтр даследаванняў інтэрсуб’ектыўнасці і міжасобаснай камунікацыі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кавалёў.
**Анатоль Фёдаравіч Кавалёў** (10 мая 1926, вёска Даўгаполле, Гарадоцкі раён — 20 студзеня 2015, Віцебск) — беларускі мастацтвазнавец, жывапісец, дызайнер. Кандыдат мастацтвазнаўства (1973), прафесар (1992).

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. Мухінай (1958). 3 1963 года працаваў у Віцебскім дзяржаўным універсітэце. У 1965—1976 гадах загадваў кафедрай дэкаратыўнага мастацтва, у 1977—1980 гг. — кафедрай малюнка і методыкі выяўленчага мастацтва. Даследваў тэорыю і практыку дызайну. Навуковую і вучэбна-метадычную дзейнасць спалучаў з творчасцю. Распрацаваў эмблему Ульянаўскага аўтазавода, шэраг юбілейных медалёў.

Напісаў 3 кнігі (2 у сааўтарстве) і каля 60 артыкулаў па пытаннях выяўленчага мастацтва, дызайну і эстэтычнага выхавання. У 1977 годзе яму было прысвоена навуковае званне дацэнт, а ў 1992 годзе — званне прафесар.

Акрамя метадычнай і навуковай работы А. Ф. Кавалёў шмат часу аддаваў творчасці. Творы мастака экспанаваліся на міжнародных, усесаюзных, рэспубліканскіх і абласных мастацкіх выставах. Яго работы знаходзяцца ў Эрмітажы, Ульянаўскім мастацкім музеі, у Нацыянальным мастацкім музеі ў Мінску, у Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі і інш.

Мастак працаваў у розных жанрах, аднак любімым жанрам лічыў пейзаж.

Сярод жывапісных работ: «Бацька Мінай» (1980), «Бацькава хата», «3 вогненнай вёскі» (абедзве 1986), «Сафія Полацкая» (1987), «Позняя восень», «Вёска Даўгаполле» (абедзве 1988), «Дарога да Пушкіна» (1992), «Віцебская даўніна», «Зімовая казка» і трыпціх «Гімн старому Віцебску» (усе 1996).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны I ступені, медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кавалёў Анатоль Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 394. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* *Сяржук Серабро*. Пайшоў з жыцця наш зямляк — мастак і ветэран Другой сусветнай вайны Анатоль Кавалёў
* *Сяржук Серабро*. Ушел из жизни художник и ветеран Второй мировой войны Анатолий Ковалев  (руск.)
* Кавалёў Анатоль [Электронны рэсурс] // Мастакі Віцебшчыны = Художники Витебщины = Artists of Vitebsk Region http://painters.vlib.by/by/portfolio/78-portfolio/zhivopis-grafika/kovaliov-anatoly]
Блізкі вал (злева) у XVIII ст. на малюнку Мікалая Львова
**Блізкі**, **Бліжні**, або **Кругавы вал** — земляны абарончы вал у Магілёве. Другі вал горада, разам з замкавым і трэцім, Палявым, валамі складаў развітую абарончую сістэму гарадскіх умацаванняў.

Існаваў з 1630-х гадоў да канца XVIII стагоддзя. У плане ўяўляе сабой трохвугольнік, два доўгія бакі якога — гэта высокія стромкія берагі Дняпра і Дубравенкі, трэці — глыбокі роў і магутная бастыённая фартыфікацыя. Блізкі вал праходзіў ад замка (з боку Дняпра) па сучасных вул. Вал Чырвонай Зоркі да плошчы Арджанікідзэ, паміж вуліцамі Болдзіна і Камсамольскай, да будынка Музея дзекабрыстаў па вул. Першамайскай і заканчваўся каля замка з боку сучаснага будынка акруговага суда. Перыметр вала складаў 690 сажняў, або каля 1449 метраў. Вал ахопліваў так званую Астрожскую сотню Нагорскага пасада.

Гравюра В. Вашчанкі з надпісам «Градъ Могилевъ» з «Кнігі жыцій святых», XVIII ст. на пярэднім плане — Блізкі вал з Каралеўскай брамай (справа)
У другой палове XVII ст. ён меў 15 бастыёнаў, вал з драўляным брустверам пад дахам, 4 каменныя ўязныя брамы: Ветраная, Алейная, Каралеўская, Дубравенская брамы.

У 1809 годзе роў быў засыпаны, а частка вала на яго працягу скапана.

Зноскі
------

1. 1 2  Могилевский Кремль.(недаступная спасылка)
2. ↑  І. А. Пушкін. Гістарычная і культурная спадчына горада Магілёва Архівавана 5 сакавіка 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Максімаў.
**Георгій Іванавіч Максімаў** (27 жніўня 1916, х. Махавой, зараз Валгаградская вобласць — 11 жніўня 1980, Кіеў) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мар’іна Горка. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка
Скончыў няпоўную сярэднюю школу. Працаваў загадчыкам гандлёвага аддзела Андыжанскага райвыканкама. Прызваны ў армію ў 1936 годзе. Скончыў Харкаўскае ваенна-палітычнае вучылішча ў 1941 годзе.

З ліпеня 1941 года ў дзеючай арміі. Змагаўся на Заходнім, Паўднёвым, Паўднёва-Заходнім, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах. Быў двойчы паранены, кантужаны.

Асабліва вызначыўся ў ходзе Сумскай-Прылуцкай наступальнай аперацыі Варонежскага фронту пры фарсіраванні Дняпра, захопе Букрынскага плацдарма і ў баях за ўтрыманне і пашырэнне плацдарма.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» Георгію Іванавічу Максімаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (пасмяротна).

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Спасылкі
--------

* Георгій Іванавіч Максімаў на сайце «Героі краіны»
**76-я цырымонія ўручэння прэміі «Тоні»** была адзначана за дасягненні ў брадвейскіх пастаноўках у сезоне 2022—2023 гадоў. Цырымонія, якая праходзіла без сцэнарыя з-за забастоўкі Гільдыі пісьменнікаў Амерыкі ў 2023 годзе, адбылася ў «United Palace[en]» у Нью-Ёрку 11 чэрвеня 2023 года. Арыяна Дэбос выступіла ў якасці вядучай другі год запар са Скайларам Эстынам[en] і Джуліанай Х’ю[en] з’яўляюцца суарганізатарамі перадшоў, якое трансліравалася на «Paramount+[en]».

Самай узнагароджанай пастаноўкай у гэтым сезоне стаў новы мюзікл Кімберлі Акімбо[en], які атрымаў пяць узнагарод, у тым ліку за найлепшы мюзікл[en]. «Леапольдштадт[en]» стаў самай узнагароджанай п’есай, атрымаўшы чатыры ўзнагароды, у тым ліку за найлепшую п’есу[en]. «Некаторыя любяць гарачае[en]» лідзіравалі ў намінацыях з 13 месцамі.

З Дж. Харысанам Гі[en] і Алексам Ньюэлам[en], якія атрымалі ўзнагароды за свае выступы ў «Некаторыя любяць гарачае[en]» і «Шукаць[en]» адпаведна, яны сталі першымі адкрыта небінарнымі[en] выканаўцамі, якія атрымалі Тоні.

Гл. таксама
-----------

П:
Партал:  
  **Тэатр**

* Drama Desk Awards[en]
* Прэмія Лорэнса Аліўе[en]
* Obie
* New York Drama Critics' Circle[en]
* Тэатральны свет[en]
* Lucille Lortel Awards[en]

Зноскі
------

1. ↑  "Tony Awards telecast makes inclusive history and puts on quite a show despite Hollywood strike, "from Associated Press, 6/12/2023


| ⛭Прэмія «Тоні» |
| --- |
| Намінацыі | 
* Найлепшая п’еса[en]
* Найлепшы мюзікл[en]

 |
| Цырымоніі | 
* 1947[en]
* 1948[en]
* 1949[en]
* 1950[en]
* 1951[en]
* 1952[en]
* 1953[en]
* 1954[en]
* 1955[en]
* 1956[en]
* 1957[en]
* 1958[en]
* 1959[en]
* 1960[en]
* 1961[en]
* 1962[en]
* 1963[en]
* 1964[en]
* 1965[en]
* 1966[en]
* 1967[en]
* 1968[en]
* 1969[en]
* 1970[en]
* 1971[en]
* 1972[en]
* 1973[en]
* 1974[en]
* 1975[en]
* 1976[en]
* 1977[en]
* 1978[en]
* 1979[en]
* 1980[en]
* 1981[en]
* 1982[en]
* 1983[en]
* 1984[en]
* 1985[en]
* 1986[en]
* 1987[en]
* 1988[en]
* 1989[en]
* 1990[en]
* 1991[en]
* 1992[en]
* 1993[en]
* 1994[en]
* 1995[en]
* 1996[en]
* 1997[en]
* 1998[en]
* 1999[en]
* 2000[en]
* 2001[en]
* 2002[en]
* 2003[en]
* 2004[en]
* 2005[en]
* 2006[en]
* 2007[en]
* 2008[en]
* 2009[en]
* 2010[en]
* 2011[en]
* 2012[en]
* 2013[en]
* 2014[en]
* 2015[en]
* 2016[en]
* 2017[en]
* 2018[en]
* 2019[en]
* 2020[en]
* 2021[en]
* 2022[en]
* 2023

 |
| Звязанае | 
* ЭГОТ[en]

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аляксандр Неўскі.

K-550
**К-550 «Аляксандр Неўскі»** (руск.: «Александр Невский») — расійская атамная падводная лодка стратэгічнага прызначэння праекту 955 «Барэй». Закладзена ў 2004 годзе, зараз знаходзіцца ў стадыі будаўніцтва. Меркаваны тэрмін здачы 2011 год.

Характарыстыкі: даўжыня 170 м; дыяметр 13,5 м; сярэдняя асадка 10 м; экіпаж 130 чалавек; хуткасць: у надводным становішчы — 15 вузлоў, у падводным — 29 вузлоў. Рабочая глыбіня пагружэння 380 м, максімальная — 450 м. Аўтаномнасць 100 сутак.

Спасылкі
--------

* www.deepstorm.ru // К-550 «Аляксандр Неўскі»  (руск.)
* submarines.narod.ru // К-550 «Аляксандр Неўскі» (руск.)

| ⛭Расія Падводныя лодкі праекта 955 «Барэй» (*Borei class*) |
| --- |
| К-535 «Юрый Далгарукі» ·  К-550 «Аляксандр Неўскі» ·  «Уладзімір Манамах» ·  «Князь Уладзімір» ·  «Аляксандр Сувораў» ·  «Міхаіл Кутузаў» |
**Востраў Райкоке** (рус. *Райкоке*) — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 4,6 км².

Востраў з’яўляецца надводнай часткай вулкана Райкоке (551 м). Мае круглявую форму, каля 1,85 км у дыяметры, але абрысы вострава моцна змяняюцца пасля кожнага вывяржэння.

Вулканічныя схілы сфарміраваныя лававымі струменямі. Кратар даволі стромы. Роўныя камяністыя месцы толькі на ўскраінах вострава. Сталых крыніц пітной вады няма.

Глебавы полаг бедны. Раслінны свет прадстаўлены 68 відамі, амаль выключна травамі, у тым ліку зёлкавымі. Лясоў і хмызнякоў няма. Жывёлы — марскія птушкі і грызуны. Пасля вывяржэння 1924 г. расліннасць і жывёлы практычна адсутнічалі на працягу 40 гадоў. На паўночнай ускраіне — лежбішча сівучаў.

На мове курыльскіх айнаў назва вострава азначала «дзірка» або «кратар». На працягу ўсёй гісторыі сталага насельніцтва не было. Застаецца незаселеным.

Спасылкі
--------

* Востраў Райкоке на Курыльскай градзе Архівавана 3 лістапада 2011.
* Апісанне і фатаздымкі
* Вулкан Райкоке Архівавана 23 чэрвеня 2008.

| ⛭Курыльскія астравы |
| --- |
| *Вялікая Курыльская града* | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Паўночная група* | Атласава · Шумшу · Парамушыр · Анцыферава · Маканрушы · Анекатан · Харымкатан · Чырынкатан · Экарма · Шыяшкотан |
| *Сярэдняя група* | Райкоке · Матуа · Расшуа · *а-вы Ушышыр* (Рыпанкіча · Янкіча) · Кетой · Сімушыр · Броўтана · *а-вы Чорныя Браты* (Чырпой · Брат-Чырпоеў) |
| *Паўднёвая група* | Уруп · Ітуруп · Кунашыр |

 |
| *Малая Курыльская града* | Шыкатан · Палонскага\* · *а-вы Асколкі*\* · Зялёны\* · Танфільева\* · Юрый\* · *а-вы Дзёміна*\* · Анучына\* |
| **\***астравы, таксама вядомыя пад агульнай назвай Хабамаі |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Галінова.

**Галіно́ва** (трансліт.: *Halinova*, руск.: Галиново) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Куранецкага сельсавета. Знаходзіцца за 15 км на поўнач ад горада Вілейка, 1 км ад чыг. ст. Куранец на лініі Маладзечна—Полацк.

Гісторыя
--------

У 1852 г. фальварак Гелянова Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць Гелены Юшкевіч, у 1866 г. маёнтак, у 1897 г. належыць да Куранецкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У 1899 г. працавала школа граматы.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Куранец.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Куранецкім раёне Вілейскай вобласці, аддзяленне саўгаса «Лукавец». З 25 чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 15 землякоў. З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. 20 студзеня 1960 года ў Мінскай вобласці. Землі знаходзіліся ў складзе саўгаса «Вілейскі», працаваў магазін.

Насельніцтва
------------

* 1897 год — 87 жыхароў.
* 1921 год — 153 жыхары, 23 двароў.
* 1931 год — 168 жыхароў, 28 двароў.
* 1960 год — 147 жыхароў.
* 1988 год — 138 жыхароў, 54 двары.
* 2008 год — 62 жыхары, 38 гаспадарак.

Славутасці
----------

Каля вёскі знаходзяцца археалагічныя помнікі. Гарадзішча размешчана за 1,5 км на паўночны ўсход, у лесе, на мысе прыроднага ўзвышша (мясцовая назва Скабеева гара). Вядома два курганныя могільнікі — адзін за 0,2 км на паўночны ўсход ад гарадзішча, ва ўрочышчы Валатоўкі, другі — за 0,4 км на паўднёвы ўсход ад першага.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Галяно́ва**
2. ↑  Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.
3. ↑  Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 88.
4. ↑  Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 8: Мінская вобласць, кн. 1 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2010. — 736 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0520-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Куранецкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Куранец |
| Вёскі | Багданава ·  Галінова ·  Гарыдавічы ·  Зімодры ·  Івонцавічы ·  Клыні ·  Літвінкі ·  Плікавічы ·  Савіна ·  Сакавічы ·  Трапалава ·  Хамянцы |
**Дзяржаўны ўніверсітэт даліны ракі Сагіна** (англ.: Saginaw Valley State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мястэчку Кохвіл у штаце Мічыган, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня была заснавана ў 1963 годзе як Каледж даліны Сагіна. Кампус універсітэта размешчаны на 303 га у мястэчку Кохвіл прыблізна ў 8 км на поўнач ад цэнтра горада Сагіна. Гэта самая маладая дзяржаўная ВНУ ў штаце. Яна прапануе больш за 100 акадэмічных праграм на ўзроўні бакалаўрыяту і магістратуры.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і паводніцкіх навук
* Каледж бізнесу
* Каледж здароўя і сацыяльных службаў
* Каледж навукі, інжынерыі і тэхналогій
* Каледж адукацыі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Мічыган

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канапацкая.
**Зарына Ібрагімаўна Канапацкая** (нар. 7 жніўня 1978) — беларускі вучоны гісторык, Кандыдат гістарычных навук (2005), дачка вядомага беларускага грамадска-палітычнага дзеяча Ібрагіма Канапацкага.

Сям’я
-----

Паходзіць з шляхецкага роду беларускіх татар.

Бацька Ібрагім Барысавіч Канапацкі, маці Ганна Кохна, брат Захар Ібрагімавіч Канапацкі.

Біяграфія
---------

У 2000 годзе з адзнакай скончыла гістарычны факультэт БДПУ па спецыяльнасці «Гісторыя і замежная мова». У красавіку 2005 года абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Татары ў Беларусі і іх культура. (XIV—XVII стагоддзя)». З верасня 2005 па 2023 год працавала ў Беларускі дзяржаўны педагагічны універсітэт імя Максіма Танка. З лістапада 2009 заняла пасаду дацэнта. У снежні 2012 года скончыла дактарантуру БДПУ.

З’яўляецца распрацоўшчыкам спецкурсаў «Іслам» і «Гісторыя рэлігійных вераванняў народаў Беларусі», якія ўкаранёны ў вучэбна-адукацыйны працэс на гістарычным факультэце БДПУ, у Інстытуце тэалогіі БДУ, Хрысціянскім адукацыйным цэнтры імя свсв. Мяфодзія і Кірыла пры Экзархаце Беларускай праваслаўнай царквы.

У чэрвені 2006 года праходзіла стажыроўку на базе школы вывучэння Афрыкі і Усходу[en] Універсітэта Лондана па запрашэнні Брытанскай Акадэміі навук. З 2006 года Канапацкая З. І. з’яўляецца членам Асацыяцыі Ісламскіх рукапісаў, членам Камітэта па захаванні і рэстаўрацыі рукапісаў пры Цэнтры вывучэння Сярэдняга Усходу Універсітэта Кембрыджа. З’яўляецца аўтарам-складальнікам каталога найбуйнейшай у Беларусі калекцыі арабскаалфавітных рукапісаў канца XVII — пачатку XX.

У 2008—2009 прымала ўдзел у распрацоўцы вучэбных планаў і вучэбных праграм для студэнтаў спецыяльнасцяў «Гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны», «Гісторыя і замежная мова», «Гісторыя і рэлігіязнаўства».

У 2008 годзе праходзіла стажыроўку ў моўным цэнтры «Аль-Фараб» («Al-Farabi») (Каір, Егіпет), дзе атрымала кваліфікацыю выкладчыка арабскай мовы. Мае дыплом 1 катэгорыі турэцкага моўнага цэнтра «Todem» Міжнароднай арганізацыі «Tolerance».

З 2012 г. брала ўдзел у міжнароднай праграме фонду Сораса HESP (High Education Spesial Programm) для выкладчыкаў і даследчыкаў ісламу і ісламазнаўчых дысцыплін.

Пэўны час працавала на факультэце сацыяна-культурных камунікацый БДУ.

Восенню 2023 года была затрыманая ГУБАЗіКам нібыта за ўдзел у акцыях пратэсту 2020 года.

Зноскі
------

1. ↑  Канапацкая, Зорина Ибрагимовна (кандидат исторических наук; род. 1978)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Google Scholar |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Музей шакаладу.
**Музей шакаладу ў Бругэ** (нідэрл.: Chocolademuseum in Brugge) - бельгійскі музей шакаладу, які распавядае пра гісторыю ператварэння какава-бабоў у шакалад. 

Музей шакаладу з'яўляецца крыніцай гістарычных, геаграфічных і батанічных дадзеных аб шакаладзе. У музеі маюцца рэцэпты для наведвальнікаў. У музеі шакаладу можна карыстацца вялікай бібліятэкай, якая змяшчае кнігі пра какава, паглядзець працэс стварэння шакаладных вырабаў ручнога прыгатавання, а таксама задаць пытанні аб шакаладзе экспертам. Адзін з аддзелаў распавядае пра карысць шакаладу для здароўя .

Зноскі
------

1. ↑  Top 10 chocolate museums

Спасылкі
--------

* choco-story.be — афіцыйны сайт музея *Choco-Story* у Бругэ
* Агляд 10 лепшых музеяў шакаладуАрхівавана 26 верасня 2011.
* Музеі Бругэ Архівавана 28 студзеня 2013.
* Архівавана 15 мая 2011.
* 
* Архівавана 3 ліпеня 2007.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грынцэвіч.
**Гіпаліт Грынцэвіч** (польск.: Hipolit Hryncewicz; 1876, Ковеншчына — 15 кастрычніка 1934 або 1933, Вільня) — інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1876 годзе на Ковеншчыне, скончыў гімназію ў Шаўлях. Пасля здачы экзамену ён паступіў на архітэктурны факультэт Імператарскай Акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу, які скончыў у 1908 г. Яго дыпломны праект быў адзначаны Prix de Roma. У знак прызнання яго выдатных здольнасцей ён быў накіраваны акадэміяй у Італію на два гады. Да 1912 г. ён працаваў архітэктарам у Пецярбургу на будаўніцтве будынкаў Азоўска-Данскага і Сібірскага банкаў і праводзіў самастойныя будаўнічыя работы. Прымаў удзел у жыцці польскай дыяспары ў Пецярбургу. У сярэдзіне 1912 г. ён пераехаў у Маскву, дзе ажыцяўляў нагляд за будаўніцтвам сабора Аляксандра Неўскага[ru] па праекце Аляксандра Памяранцава.

У 1919 г. вярнуўся з савецкай Расіі ў Вільню, дзе ў час вайны 1920 года працаваў у галіне ваеннага будаўніцтва. У лістападзе 1921 г. быў уладкаваўся архітэктарам у Аддзел будынкаў Дарожнага аддзела Віленскай дырэкцыі дзяржаўнай чыгункі (польск.: Wileńska Dyrekcja Kolei Państwowych; пазней Акруговай дырэкцыі дзяржаўнай чыгункі) і далучыўся да працы па адбудове чыгуначных будынкаў, разбураных у час вайны.

З 1920-х гадоў Грынцэвіч выкладаў архітэктурную графіку на факультэце прыгожых мастацтваў Універсітэта імя Стэфана Баторыя ў Вільні.

Быў членам Віленскага кола Саюза польскіх інжынераў-чыгуначнікаў. Раптоўна памёр 15 кастрычніка 1934 г. у Вільні. Пахаваны разам з бацькамі жонкі на віленскіх могілках Старыя Росы.

Творчасць
---------

Грынцэвіч, сярод іншага, быў аўтарам будынкаў і рэканструкцыі ў польскім нацыянальным стылі чыгуначных станцый, размешчаных на лініі Беласток — Брэст-над-Бугам — Стоўбцы, а таксама на іншых участках Віленскай дырэкцыі. Па яго праекце былі пабудаваны наступныя станцыі: Брэст-над-Бугам (1930), Ваўкавыск-Горад, Слонім (1922) і Пінск. Невядома, аднак, ці былі некаторыя з іх створаны ў супрацоўніцтве з Генрыкам Генелам (польск.: Henryk Genello), з якім ён працаваў у дырэкцыі. Разам з Генелам у рэкордна кароткі час, усяго за тыдзень, Грынцэвіч спраектаваў станцыю ў Стоўбцах, узведзеную ў 1926 годзе.

* СтоўбцыСтоўбцы
* Брэст-над-БугамБрэст-над-Бугам
* Ваўкавыск-ГорадВаўкавыск-Горад
* СлонімСлонім
* ПінскПінск

Сям’я
-----

У 1910 годзе ажаніўся з Казімірай Бялюнас (нар. 1887), дачкой Фелікса Бялюнаса (пам. 24 сакавіка 1927) і Антаніны з Манкевічаў (пам. 11 жніўня 1942).

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Zbigniew Tucholski*. INŻYNIER HENRYK GENELLO (1872-1948), SZKIC DO PORTRETU ZAPOMNIANEGO ARCHITEKTA KOLEJOWEGO (польск.).  Instytut Historii Nauki im. L. i A. Birkenmajerów PAN. Праверана 18 красавіка 2020.
4. ↑  дата на надмагіллі
5. 1 2 3  Ród Hryncewiczów. Uzupełnienia(недаступная спасылка)
6. ↑  Вольга Гарбачова. Паўстанцы 1863 года на фотаздымках Архівавана 30 красавіка 2022.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гіпаліт Грынцэвіч
**Вольга Васільеўна Саэргел** (у дзявоцтве **Пужэвіч**; нар. 17 мая 1983, Мінск) — беларуская гімнастка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года па мастацкай гімнастыцы ў групавым мнагаборстве. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 17 мая 1983 года ў Мінску.

З 6 гадоў трэніравалася ў мінскай СДЮШАР прафсаюзаў на вуліцы Ангарскай, пачынала як адзіночніца ў трэнераў Ганны Валянцінаўны Баранавай і яе сястры Святланы Валянцінаўны Расекі, якія заўважылі ў дзяўчынцы перспектыўную гімнастку.

У 1999 годзе на чэмпіянаце Еўропы па мастацкай гімнастыцы ў Будапешце ў складзе зборнай Беларусі заваявала бронзавы медаль.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2000 у Сіднеі атрымала сярэбраны медаль у камандных спаборніцтвах па мастацкай гімнастыцы ў складзе зборнай Беларусі. Неўзабаве пасля Алімпійскіх гульняў завяршыла спартыўную кар’еру.

На алімпійскія прызавыя грошы набыла двухпакаёвую кватэру ў Мінску і аўтамабіль. Кіраванню аўтамабілем Вольгу вучыў Фёдар Міхайлавіч Азаранка, бацька Вікторыі Азаранка.

Пры ўдзеле сябровак-гімнастак Вольгу запрасілі выступаць у танцавальным шоў на нарвежскім 14-палубным круізным акіянскім лайнеры, які курсіраваў паміж Кітаем і Аўстраліяй. На караблі працавала 9 месяцаў і пазнаёмілася там з будучым мужам, марскім афіцэрам са Швецыі.

Пасля працы на лайнеры Вольга вярнулася ў Мінск, а яе шведскі сябар працягваў працаваць у ЗША на лайнеры і да яе прыехаў пазней. У 2005 годзе ў пары нарадзіўся сын Арланда. У 2006 годзе пара пабралася шлюбам, муж адвёз сям’ю ў горад Хальмстад (Швецыя) да сваіх бацькоў. У Швецыі Вольга працавала трэнерам па мастацкай гімнастыцы — спачатку ў Хальмстадзе, потым у Кальмары.

У 2009 годзе развялася з мужам і вярнулася ў Мінск. У беларускай сталіцы Вольга з сяброўкай адкрыла фірму па вырабе эксклюзіўных мадэляў сумак, але яна закрылася з-за фінансавага крызісу, пасля гэтага яны заняліся ўзнагароднай прадукцыяй (кубкі і медалі), але новую фірму напаткаў той жа лёс. Пазней сяброўкі планавалі адкрыць салон міастымуляцыі, але так і не рэалізавалі гэтую ідэю.

Вольга Саэргел працавала адміністратарам у рэстаране, сакратаром у прыватнай фірме, але гэта было не яе прызванне. Яна прыняла прапанову працы трэнерам-метадыстам у нацыянальнай камандзе Рэспублікі Беларусь па тэнісе, потым заняла пасаду начальніка каманды — старэйшага трэнера нацыянальнай каманды.

Зараз працуе дырэктарам Мінскай гарадской СДЮШАР прафсаюзаў па мастацкай гімнастыцы імя Л. Г. Гадзіевай.

Хобі
----

Разам з сяброўкай захапілася бегам, планавала прабегчы Мінскі паўмарафон.

Узнагароды
----------

* Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

Зноскі
------

1. 1 2  Где вы теперь, кто вам целует пальцы?
2. 1 2 3 4 5  Ольга Соэргел: марафон на полупальцах
3. ↑  Учреждение «Минская городская СДЮШОР профсоюзов по гимнастике художественной имени Л. Г. Годиевой» Архівавана 20 лютага 2020.
4. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 13 кастрычніка 2000 года № 546 «Аб узнагароджанні групы спартсменаў, трэнераў, работнікаў фізічнай культуры і спорту дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь» Архівавана 5 сакавіка 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
**Рэферэндум ў Прыднястроўі** быў праведзены 1 снежня 1991 года адначасова з прэзідэнцкім выбарамі з краіне. На рэферэндум быў вынесены пытанне аб незалежнасці ПМР. 97,7 % грамадзян, якія прынялі ўдзел у галасаванні, выказаліся за дзяржаўную незалежнасць. Усяго ў галасаванні прыняло ўдзел 372 027 чалавек, з іх станоўча адказалі на пытанне рэферэндуму 363 647 чалавек. На рэферэндум былі запрошаныя міжнародныя назіральнікі, уключаючы прадстаўнікоў Дзяржаўнага дэпартамента ЗША, аднак удзел у назіранні за ходам галасавання і падліку галасоў прынялі толькі прадстаўнікі Ленінградскага гарадскога Савета народных дэпутатаў. Згодна з іх заключення, рэферэндум адлюстроўваў волю жыхароў Прыднястроўя.

Спасылкі
--------

* Piotr Denisenko: "The electoral central committee of Dniestria is ready to hold a repeated referendum on issue of the dmr independence if necessary" Архівавана 23 мая 2006.
* Гісторыя стварэння і развіцця Вярхоўнага Савета Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
* Presentation by Andrei Zagorski, Associate Professor of MGIMO Архівавана 30 жніўня 2020.