**Валерый Аляксандравіч Ско́тнікаў** (руск.: Валерий Александрович Скотников; 14 лютага 1929, Цвер — 27 мая 1988) — савецкі вучоны, гаспадарчы дзеяч. Доктар тэхнічных навук (1976), прафесар 1977). Рэктар Беларускага інстытута механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (1977—1988). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1985).

Біяграфія
---------

У 1952 годзе з адзнакай скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут, энергамашынабудаўнічы факультэт. Працоўную дзейнасць пачаў у дызелебудаўнічым заводзе імя Ф. Э. Дзяржынскага ў горадзе Балакова Саратаўскай вобласці.

З 1953 па 1966 год працаваў інжынерам-канструктарам, старшым інжынерам, кіраўніком групы, начальнікам канструктарскага і эксперыментальна-даследчага аддзелаў у СКБ-2 меліярацыйных машын у Мінску.

З 1966 года на педагагічнай рабоце ў Беларускім інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі: дацэнт кафедры «Трактары і аўтамабілі», сакратар парткама, прарэктар па навукова-даследчай працы, з 1977 па 1988 год — рэктар інстытута.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковая дзейнасць В. А. Скотнікава звязана з актыўным правядзеннем меліярацыі ў Беларускай ССР і ўвядзеннем у сельскагаспадарчы абарот забалочаных земляў.

У 1963 годзе ён паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю, а ў 1974 годзе — доктарскую дысертацыю на тэму: «Асновы тэорыі праходнасці гусенічных балатаходных трактароў». Пад яго кіраўніцтвам створаны шэраг арыгінальных меліярацыйных машын і трактароў высокай праходнасці, якім не мае аналагаў у айчыннай і сусветнай практыцы. Распрацаваны тэарэтычныя асновы ўзаемадзеяння гусенічных рухавікоў з тарфяна-балотнай глебай, рэкамендацыі па праектаванні трактароў на гусенічным хаду і магчымасці прымянення шарнірна-сучлененых машын.

Асноўныя палажэнні кандыдацкай і доктарскай дысертацый В. А. Скотнікава выкладзеныя ў яго кнізе «Праходнасць машын», у якой падрабязна апісаны ўласцівасці праходнасці машын і іх паказчыкі, разгледжаны асаблівасці ўзаемадзеяння з грунтам колавых рухавікоў, а таксама сістэматызаваныя звесткі па агратэхнічных уласцівасцях хадавых сістэм машын і іх уздзеяння на глебу.

Пад кіраўніцтвам В. А. Скотнікова распрацаваны дзяржаўны стандарт СССР па абмежаванні ўзроўню ўздзеяння хадавых сістэм на глебу (ДАСТ 26955-86 «Тэхніка сельскагаспадарчая мабільная. Нормы ўздзеяння рухавікоў на глебу»), які быў прыняты ў 1986 годзе і дзейнічае па сённяшні дзень.

Вялікае значэнне для адукацыйнага працэсу БІМСГ мела выданне навучальнага дапаможніка «Асновы тэорыі і разліку трактара і аўтамабіля» пад рэдакцыяй В. А. Скотнікова, у якім знайшлі адлюстраванне класічныя палажэнні тэорыі трактара і аўтамабіля. Дапаможнік быў дапушчаны Дзяржаўным аграпрамысловым камітэтам СССР у якасці навучальнага для падрыхтоўкі інжынераў-механікаў, выдадзены тыражом 28 тыс. экзэмпляраў і з’яўляецца адным з асноўных навучальных дапаможнікаў па тэорыі трактара і аўтамабіля ў цяперашні час.

Пад навуковым кіраўніцтвам В. А. Скотнікава падрыхтавана 17 кандыдатаў тэхнічных навук.

Па матэрыялах яго даследаванняў атрымана 17 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы, апублікавана 117 навуковых прац, у т. л. 8 манаграфій, 5 навучальных дапаможнікаў саюзнай і рэспубліканскага значэння і 3 даведніка.

Арганізатарскі талент Валерыя Аляксандравіча, яго эрудыцыя, глыбокае веданне праблем у навуцы, бесперапынны пошук шляхоў удасканалення падрыхтоўкі сельскагаспадарчых кадраў набылі яму заслужаны аўтарытэт і павагу ў калектыве БІМСГ і навуковай супольнасці. В. А. Скотнікова адрознівалі высокая дысцыпліна, патрабавальнасць, прынцыповасць, пачуццё глыбокай адказнасці за даручаную справу, спагадлівасць і добразычлівасць да людзей.

Узнагароды і званні
-------------------

За навуковыя дасягненні і падрыхтоўку інжынерна-тэхнічных кадраў для сельскай гаспадаркі краіны ўзнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалямі «За доблесную працу» у азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна, «Ветэран працы», дзвюма сярэбранымі медалямі ВДНГ СССР, а таксама дзвюма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Бароўка Л. В.* Скотнікаў Валерый Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 469. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Кафедра «Тракторы и автомобили»  (руск.) // Сайт БДАТУ
* *Ловкис В. Б.*, *Гедроить В. И.* // Умелый организатор и руководитель. Воспоминания о ректоре БИСМХ, профессоре В. А. Скотникове // Агроинженер, 22 февраля 2019 г. (руск.)(Праверана 11 чэрвеня 2023)
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента (руск.)(Праверана 11 чэрвеня 2023)

| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта |
| --- |
| Віктар Паўлавіч Суслаў (1954—1959) ·  Дзмітрый Іўсцінавіч Горын(1959—1968) ·  Сяргей Сяргеевіч Сяліцкі (1968—1977) ·  Валерый Аляксандравіч Скотнікаў (1977—1988) ·  Леанід Сцяпанавіч Герасімовіч (1988—2003) ·  Мікалай Уладзіміравіч Казаравец (2003—2013) ·  Іван Мікалаевіч Шыла (2013—2021) ·  Мікалай Мікалаевіч Раманюк (з 2021) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 131423 |