**Херсонскі мастацкі музей імя Аляксея Шаўкуненкі** (укр.: Херсонський художній музей імені Олексія Шовкуненка) — музей у Херсоне, названы ў гонар мастака Аляксея Аляксеевіча Шаўкуненкі.

Гісторыя
--------

### Будынкі музея

Агульны выгляд музея.
Будынак музея быў пабудаваны ў 1897 годзе для Херсонскай гарадской думы па праекце Адэскага архітэктара Адольфа Мінкуса (1870—1948). 27 мая 1978 года ў будынку была адкрыта экспазіцыя Херсонскага мастацкага музея імя А.&nbsp;А.&nbsp;Шаўкуненка.

### Калекцыя Музейнага фонду

За 1920-я — 1930-я гады мастацкая калекцыя музея значна папоўнілася творамі рускага і заходнееўрапейскага жывапісу, графікі, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны фонды налічвалі каля 700 экспанатаў. У гады фашысцкай акупацыі з Херсону ў Германію і Румынію была вывезена вялікая частка музейных каштоўнасцяў, уключаючы і калекцыя твораў мастацтва.

У 1981 годзе ў музей паступіла больш за сто твораў ураджэнца Херсона народнага мастака СССР А.&nbsp;А.&nbsp;Шаўкуненка, падораных яго жонкай А. У. Шаўкуненка. Гэта дало магчымасць стварыць манаграфічную экспазіцыю работ жывапісца.

Мастацкая калекцыя музея налічвае звыш за 10 тысяч экспанатаў і з’яўляецца адным з найбольш цікавых музейных збораў Украіны. У экспазіцыі прадстаўлены творы айчыннага і замежнага жывапісу, графікі, скульптуры, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, пачынаючы з узораў рускага іканапісу XVII стагоддзя і да работ сучасных херсонскіх мастакоў. У пастаяннай экспазіцыі музея:

* Іканапіс XVII — пачатку XX стагоддзя,
* Рускае мастацтва XVIII — першай паловы XIX стагоддзя,
* Украінскае і Рускае мастацтва другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзя.

Найбольш вядомыя творы ў калекцыі музея:

* «Юрый Змеяборац са святымі апосталамі Пятром і Паўлам» (XVIII — пачатак XIX ст.)
* «Багародзіца Супакой мой смутак» (XIX ст.);
* «Андрэй Першазваны» (XX ст.);
* «Жаночы партрэт», К. Е. Макоўскі (1883 г.);
* «Бура ідзе», І. К. Айвазоўскі;
* «Неапалітанка», П. Арлоў;
* «Заход», В. К. Саўрасаў;
* «Скотны двор у Абрамцы», В. Д. Паленаў;
* «У каміна», І. М. Крамской;
* «Дзяўчына з муфтай»), В. Макоўскі;
* «Конік з рамізнікам», П. Клод;
* «Князь Святаслаў», Я. О. Лансеры;
* «Мефістофель», М. М. Антакольскі;
* «У манастырскага пробашча», Аўгуст фон Баер (1859);
* «Дубы на лужку», А. А. Шаўкуненка (1956);
* «Маладзіца», А. А. Шаўкуненка (1938);
* «Нацюрморт з сінім збаном», А. А. Шаўкуненка (1930)

### Нелегальны вываз калекцыі

У 2022 годзе падчас расійскай акупацыі Херсона расіяне вывезлі з музея 10 тысяч экспанатаў (з 14,5 тысяч). Гэта працы Пітэра Лёлі, Аўгуста Баера, Івана Айвазоўскага, іконы XVII-пачатку XX стагоддзя, украінскае мастацтва другой паловы XIX-пачатку XX стагоддзя і працы сучасных мастакоў. Іх вывозілі перад адступленнем расійскіх войск — з 31 кастрычніка да 4 лістапада — аўтобусамі і фурамі, не надаючы значэння ўмовам перавозкі. Музей у гэты час узначальвала спявачка з кафэ, прызначаная акупацыйнымі ўладамі замест законнага дырэктара, якая не пагадзілася з імі супрацоўнічаць і пакінула горад. Экспанаты былі схаваныя ў фондасховішчы, але калабаранты з ліку супрацоўнікаў дапамаглі іх выявіць. Усяго з культурных устаноў Херсонскай вобласці было вывезена каля 15 тысяч экспанатаў, а таксама спецыяльная, кампутарная і бытавая тэхніка аж да сантэхнікі.

Зноскі
------

1. ↑  Ukraine reports looting of Kherson museums by Russian troops **(нявызн.)**.  El Pais (17 лістапада 2022).
2. ↑  "У повітрі віє свободою". Як Херсон чекає на звільнення **(нявызн.)** (10 лістапада 2022).
3. ↑  Война. Двести пятьдесят пятый день **(нявызн.)** (5 лістапада 2022).
4. 1 2 3 4  Экспонаты на вынос **(нявызн.)**.  Новая газета. Европа (13 студзеня 2023).
5. ↑  Ukraine’s cultural gems looted by Russia **(нявызн.)**.  Times (28 лістапада 2022).
6. 1 2  Война. Двести шестьдесят второй день **(нявызн.)**.  Meduza (12 лістапада 2022).