recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Крэмень, крэсіва і цэра
**Крэсіва, красала** — металічная прылада для высякання агню з крэменю.

Бытавала з эпохі жалезнага веку на працягу многіх стагоддзяў.

Паводле формы вылучаюць наступныя тыпы крэсіваў:

* абаранкападобнае (з язычком пасярод ударнага ляза і без яго),
* 2-лязовае авальнае,
* 2-лязовае прамавугольнае,
* санкападобнае, у выглядзе прамавугольнай пласцінкі з адагнутымі ўверх канцамі;

існавалі і індывідуальныя формы.

Высечаная з крэменю іскра падпальвала цэру (маса накшталт ваты з вываранага і высушанага дрэвавага грыба). Крэмень, крэсіва і цэру насілі звычайна ў магалейцы — скураным мяшэчку каля пояса з левага боку. Са з’яўленнем у ХІХ стагоддзі запалак бытаванне крэсіва заняпала спачатку ў горадзе, потым і ў вёсцы.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776951894 |
**Крэцінізм** (ад фр.: cretín — ідыёт, прыдуркаваты), прыроджаны гіпатэрыёз — эндакрыннае захворванне, выкліканае недахопам гармонаў шчытападобнай залозы (гіпатырэёз), характарызуецца выяўленым зніжэннем функцыі шчытападобнай залозы, затрымкай фізічнага і разумовага развіцця.

Агульныя звесткі
----------------

Тырэоідныя гармоны стымулююць рост і дыферэнцыяванне тканак, а таксама рост і развіццё арганізма, таму іх дэфіцыт у раннім (уключаючы прэнатальны перыяд) узросце можа стаць прычынай адхіленні як фізічнага развіцця, так і цэнтральнай нервовай сістэмы. Менавіта гіпатырэоідныя станы, якія суправаджаюцца затрымкамі ў развіцці і выкліканыя дэфіцытам ёду ў вадзе і ежы горных раёнаў Швейцарыі былі апісаны як крэцінізм.

Гл. таксама
-----------

* Гіпатэрыёз
* Ёдаваная павараная соль

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.542
Роберт Вейр (Robert W. Weir). Бацькі-пілігрымы садзяцца на карабель. 1844 год.
**Бацькі-пілігрымы** (англ.: Pilgrim Fathers) — назва першых пасяленцаў, якія прыбылі для стварэння новай калоніі ў Паўночнай Амерыцы. Плімуцкая калонія (цяпер Плімут, штат Масачусэтс ), заснаваная ў 1620 годзе, стала першым англійскім паселішчам з пастаянным насельніцтвам і першым буйным паселішчам у Новай Англіі. Будучы глыбока рэлігійнымі людзьмі, пасяленцы Плімуцкай калоніі адрозніваліся пурытанскімі норавамі і прыхільнасцю да традыцый. Некаторыя з іх традыцый сталі неад'емнай часткай амерыканскай культуры; да ліку такіх адносіцца звычай святкаваць Дзень падзякі (упершыню адзначаўся пілігрымамі ў Новым Плімуце ў 1621 годзе). Гісторыя бацькоў-пілігрымаў, якія перасяліліся за акіян у пошуках рэлігійнай свабоды, стала цэнтральнай у гісторыі і культуры Злучаных Штатаў Амерыкі.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 144395775 · LCCN: sh85102130 |
**Уваскрашэнне — Сашэсце ў пекла** — абраз другой паловы XVII - пачатку XVIII стагоддзя са Свята-Троіцкай царквы ў в. Бездзеж Драгічынскага раёна. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

Апісанне
--------

Палі, надпісы і сярэднік выкананы ў другой палове XVII стагоддзя. На абразе зроблены частковыя прапіскі ў пачатку XVIII стагоддзя.

Паходжанне
----------

Абраз выяўлены экспедыцыяй Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук БССР у 1970 годзе і 32 экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1977 годзе у Троіцкай царкве в. Бездзеж Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці.

Ікона раскрыта рэстаўратарам Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрань Міністэрства культуры БССР П. Р. Журбеем у 1978 годзе (Мінск).

Выстаўкі
--------

* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Іканапіс Беларусі XVII—XVIII стст. Яраслаўль. Масква. 1990
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Мастацтва Брэстчыны XVII—XVIII стст. Мінск. 1993
* Іканапіс Беларусі XVI—XVIII стст. Новыя адкрыцці. Іспанія. 1999-2000; Мінск, 2001

Зноскі
------

1. ↑  Балыкина Е. Н. ШЕДЕВРЫ ИКОНОПИСИ БЕЛАРУСИ XII—XVIII ВВ. Архівавана 28 лютага 2021.  (руск.)
2. 1 2  Жывапіс барока Беларусі / Аўт.-склад. Н. Ф. Высоцкая. — Мн.: БелЭН; МФКД.2003. — 304 с.:іл. С. 41-42.
**Патрыятызм** (грэч. πατριττης — «суайчыннік», πατρίς — «Айчына») — палітычны прынцып, сацыяльнае пачуццё, зместам якога з’яўляецца любоў, прыхільнасць да радзімы, адданасць ёй і гатоўнасць да ахвяр дзеля яе. Патрыятызм мяркуе гонар дасягненнямі і культурай сваёй радзімы, жаданне захоўваць яе характар і культурныя асаблівасці і ідэнтыфікацыя сябе (*асаблівае эмацыйнае перажыванне сваёй прыналежнасці да краіны і свайго грамадзянства, мовы, традыцый*) з іншымі прадстаўнікамі свайго народа, імкненне абараняць інтарэсы радзімы і свайго народа. Крайняй формай з’яўляецца «квасны патрыятызм», які выліваецца ў нізкапаклонства перад адсталымі формамі жыцця, быту сваёй краіны, усхвалення ўсяго свайго і ганьбавання ўсяго чужога.

Зноскі
------

1. ↑  Социологическая энциклопедия. В 2 т. Т. 1. М.: Мысль, 2003. С. 164.
2. ↑  Этнопсихологический словарь. — М.: МПСИ. В. Г. Крысько. 1999. «Патриотизм»
3. ↑  Патриотизм / М. М. Скибицкий // Отоми — Пластырь. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 19).
4. ↑  «Патрыятызм» — значэнне ў Скарніку
**Крэўскае княства** — удзельнае княства ў басейне Бярэзіны, прытока Нёмана, якое існавала ў XIV ст. Цэнтрам княства было Крэва. Каля 1338 года вялікі князь літоўскі Гедзімін аддаў Крэўскае княства свайму сыну Альгерду. Пазней належала сыну Альгерда Ягайлу. Відаць, ужо ў XIV ст. страціла значэнне ўдзела, пазней пераўтворана ў староства ў Віленскім ваяводстве. У навуковай літаратуры часам сцвярджаецца, што ў 1387—1391 гг. Крэўскае княства належала брату Ягайлы князю Вігунту (Аляксандру), на самай справе той валодаў Кернавам у Літве.

Літаратура
----------

* *Леонтович Ф. И.* Очерки истории литовско-русского права. — СПб. 1894. — С. 39. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Увеа (значэнні).

**Уве́а** (фр.: Ouvéa) — востраў у групе астравоў Луаятэ ў Новай Каледоніі. Плошча — 132,1 км². Насельніцтва — 3392 чал. (2009 г.).

Геаграфія
---------

Увеа ўяўляе сабою вялікі падняты атол. Яго заходняя частка пагружаная ў ваду, а ўсходняя ўзвышаецца на 45 м над узроўнем мора. Даўжыня — каля 35 км. У некаторых месцах шырыня сушы складае ўсяго 40 м. Увеа знакаміты сваім доўгім белым пясчаным пляжам, які цягнецца на 25 км.

Клімат трапічны пасатны. Сярэдняя тэмпература жніўня — +16 — 24 °C, сярэдняя тэмпература лютага — +23 — 29 °C. Найбольш дажджлівы месяц — сакавік (260 мм ападкаў), сухі месяц — верасень (63 мм ападкаў). У сярэднім на Увеа бывае 5 — 8 сонечных гадзін у дзень.

Гісторыя
--------

Карэннымі жыхарамі Увеа з’яўляецца меланезійскі народ **іааі**, які ў сучаснасці адносяць да канакаў Новай Каледоніі. Да прыходу еўрапейцаў тубыльцы падзяляліся на 21 ваенізаваную групу, на чале кожнай стаялі спадчынныя правадыры. *Іааі* мелі цесныя стасункі з іншымі меланезійскімі плямёнамі астравоў Луаятэ. Галоўнымі заняткамі былі земляробства і рыбалоўства.

У XVIII ст. на востраве таксама пасяліліся палінезійцы — выхадцы з астравоў Уоліс і Самоа. Яны і далі востраву яго сучасную назву.

У 1791 г. Увеа быў адкрыты французскімі мараплаўцамі. У 1856 г. тут з’явіліся брытанскія місіянеры, якія распаўсюджвалі сярод меланезійцаў пратэстантызм. У 1857 г. французскія місіянеры пачалі распаўсюджваць каталіцызм. Іх місія мела асаблівую падрымку сярод палінезійцаў.

Хаця Францыя заявіла аб далучэнні вострава да сваіх уладанняў яшчэ ў сярэдзіне XIX ст. асобная французская адміністрацыя была створана толькі ў 1961 г. Дзякуючы турыстам з Японіі мясцовая эканоміка атрымала імклівае развіццё. Аднак у 1988 г. прыхільнікі незалежнасці Новай Каледоніі захапілі некалькі турыстаў у палон. Канфлікт скончыўся сілавым уздзеяннем урада Францыі ў дачыненні да паўстанцаў.

Славутыя мясціны
----------------

Пляж на Увеа
Галоўным цэнтрам прыцягнення для наведвальнікаў Увеа з’яўляецца доўгі пясчаны пляж. Акрамя таго тут прапануецца наведаць:

* Какосавы гай, які займае больш за 3000 га. Пры ім працуе мылаварня і бровар, дзе робяць арак.
* Плантацыя ванілі.
* Дзівосныя каралавыя скалы на ўсходзе вострава.
* Традыцыйная драўляная скульптура.
* Ланцуг каралавых астравоў Плеяды на захад ад Увеа. Гэта найлепшае месца для водных відаў спорту.

Востраў звязаны з Новай Каледоніяй паветраным і марскім транспартам.

Спасылкі
--------

* Ouvéa, l'île la plus proche du paradis Архівавана 22 жніўня 2013.
* Les Nouvelles calédoniennes
* Ouvea Climate Guide
* Météo Ouvéa
* Lonely Planet Архівавана 5 сакавіка 2016.
* Corpus iaai Архівавана 4 ліпеня 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 9264148574331924430004 |
**Патрысія (Пэт) Мак-Кормік** (нар. 12 мая 1930) — амерыканская спартсменка па скачках у ваду, атрымала перамогу на двух летніх Алімпійскіх гульнях запар, у 1952 і 1956 гадах. Яна выйграла ў 1956 годзе прэмію Джэймса Салівана як найлепшая спартсменка-аматар у ЗША, стаўшы другой жанчынай-пераможцай прэміі.

Дзіцем у 1930-х і 1940-х гадах яна адрознівалася тым, што выконвала скачкі, якія не дапускаліся ў спаборніцтвах для жанчын, а таксама трэніравалася каля моста Лос-Аламітас у Лонг-Біч, штат Каліфорнія. Наведвала класічную сярэднюю школу Вудра Вільсана, Лонг-Біч-Сіці-каледж і Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт у Лонг-Біч.

Пасля Алімпіяды Мак-Кормік здзяйсняла дайвінг-туры і была мадэллю для купальнікаў Catalina. Яна працавала ў арганізацыйным камітэце летніх Алімпійскіх гульняў у Лос-Анджэлесе 1984 года і пачала праграму пад назвай «Чэмпіёны Пэт» — фонд, які дапамагаў матываваць дзяцей.

Муж Джон Мак-Кормік быў чэмпіёнам AAU на платформе ў 1950—1951 гадах. Іх дачка Кэлі (1960 г.н.) заваявала два алімпійскія медалі па скачках у ваду.

Зноскі
------

1. ↑  Pat McCormick // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2
3. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · МАК · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ува.

**Ува** — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Увінскага раёна Удмурціі. У 1938—2012 гадах меў статус пасёлка гарадскога тыпу. Размешчаны на рацэ Ува (басейн Вяткі), за 92 км на захад ад Іжэўска. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 10 ліпеня 1938 гады.

Пастановай Дзяржаўнага Савета Удмурцкай Рэспублікі ад 30 красавіка 2015 г. № 553-V, у межы пасёлка Ува ўключана вёска Удмурцкая Тукля.
Лесаперапрацоўчая прамысловасць.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Мікіта Лабастаў, беларускі біятланіст

Зноскі
------

1. ↑
**Увек**, *Укек* — адзін з галоўных гарадоў Залатой Арды ў XIII—XIV стст. Знаходзіўся каля вусця р. Увекаўка паблізу сучаснага г.Саратаў. Увек названы ў ліку іншых золатаардынскіх гарадоў арабскімі пісьменнікамі Ібн Батутай і Абу-ль-Фідай. У пачатку XIV ст. Чаканіў свае манеты. Руіны Увека даследавалі ў канцы XIX — пачатку XX стст. Знойдзены рэшткі будынкаў, лазняў, мячэцей, палацаў, ганчарныя печы, мусульманскія некропалі. У 1913 г. А.А.Каратковым быў раскапаны маўзалей XIV ст. з багатым жаночым пахаваннем. На Увекскім гарадзішчы знойдзены хумы для вады і збожжа, паліўная і непаліўная кераміка, фрагменты каменных пасудзін, кафля, водаправодныя трубы, сярэбраныя і медныя золатаардынскія манеты, бронзавыя ідальчыкі, крыжы (рэшткі хрысціянскага культу). Горад спыніў сваё існаванне ў канцы XIV ст.

Літаратура
----------

* Баллод, Ф. В. Приволжские Помпеи. — М. — П. 1923.
* Коротков, А. А. Раскопки на Увеке в 1913 // Труды Саратовской ученой архивной комиссии. — 1915. — № 32. — С.
* Минх, А. Н. Набережный Увек // Саратовский сборник. Том 1. — Саратов, 1881.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шкраба.
**Рыгор Васілевіч Шкраба** (нар. 17 сакавіка 1919 г. вёска Краснадворцы, Салігорскі раён, Мінская вобласць — 25 чэрвеня 1997) — беларускі крытык, літаратуразнавец.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Старобінскай дзесяцігодкі ў 1939 г. паступіў на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваўся ў Свярдлоўск. Там паступіў на трэці курс педінстытута. Цяжкія матэрыяльныя ўмовы вымусілі кінуць вучобу. Працаваў выкладчыкам рускай мовы і літаратуры ў Слабода-Турынскай сярэдняй школе Свярдлоўскай вобласці. У 1944 г. аднавіў вучобу ва ўніверсітэце (скончыў у 1946). Заняткі спалучаў з працай — быў літаратурным кансультантам у рэдакцыі газеты «Звязда». З 1946 па 1957 гг. быў літсупрацоўнікам, выконваючым абавязкі адказнага сакратара, загадчыкам аддзела літаратуры ў газеце «Літаратура і мастацтва». З 1957 г. — у рэдакцыі часопіса «Полымя», працаваў літсупрацоўнікам аддзела крытыкі і літаратуразнаўства.

Творчасць
---------

Першыя рэцэнзіі і артыкулы надрукаваў у 1940 г. (часопіс «Савецкая школа», рэспубліканскія газеты). З 1945 г. стала выступае з літаратуразнаўчымі і крытычнымі працамі. Выдаў кнігі літаратурна-крытычных артыкулаў «Сіла слова» (1958), «Характар, стыль, дэталь» (1965), «Літаратура і мова» (1969), «Энергія слова» (1988). Выходзілі выбраныя творы: «Скарбы» (1973) і «Моваю вобразаў» (1989). У суаўтарстве з І. Шкрабай выдаў тлумачальны слоўнік беларускіх прыказак і прымавак «Крынічнае слова» (1987).

Выступаў у друку па праблемах выкладання беларускай літаратуры ў школе. Напісаў падручнікі «Беларуская савецкая літаратура» для 10 класа (да 1990 г. — 14 выданняў) і «Беларуская савецкая літаратура» для 11 класа (да 1989 г. — 12 выданняў). На рэспубліканскім конкурсе ў 1972 г. за падручнік па беларускай літаратуры аўтару прысуджана першая прэмія. Суаўтар хрэстаматыі «Родная літаратура» для 5 класа (да 1990 г. — 8 выданняў).

Прызнанне
---------

* Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1978).
* Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя Івана Мележа (1989) за кнігу «Энергія слова».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рыгор Васілевіч Шкраба // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
**Ферыя дэль Соль** (ісп.: Feria del Sol — свята сонца) — міжнародны фестываль культуры, які праводзіцца кожны люты ў венесуэльскім горадзе Мерыда. Праграма фестывалю ўключае баі быкоў, выстаўкі, канцэрты, парады, спартыўныя спаборніцтвы і абранне *Каралевы Сонца* (*Reina del Sol*) .

Цэнтр конкурсу *Царыца Сонца* (*Reina del Sol*)

Гісторыя
--------

Панарама Пласа дэ Торас Román Eduardo Sandia, Мерыда
Ідэя правядзення фестывалю ўзнікла тады, калі група аматараў вырашыла пабудаваць плошчу для бою быкоў (Пласа дэ Торас). Такія баі карысталіся папулярнасцю ў іншых венесуэльскіх гарадах. Першапачаткова было вырашана прымеркаваць фестываль да Дня бязгрэшнага зачацця Панны Марыі і праводзіць святкаванні 9 і 10 снежня.
У 1968 фестываль Ферыя дэль Соль не адбыўся, але 13 красавіка таго ж года быў арганізаваны бой быкоў, які прыпаў на Вялікую суботу.

Зноскі
------

1. ↑  Krzysztof Dydyński, Charlotte Beech, *Venezuela*, Lonely Planet, 2004, ISBN 174104197X

У Сеціве
--------

* Ферыя дэль Соль Архівавана 7 красавіка 2010. (ісп.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Веніг.

**Рыгор Карлавіч Веніг** (1862 — 9 лютага 1927, г. Ленінград) — жывапісец і тэатральны дэкаратар.

Біяграфія
---------

Сын Карла Багданавіча  (руск.) (бел. брат Паўла Карлавіча Венігаў.

Вучыўся ў тэатральна-дэкарацыйным класе Акадэміі Мастацтваў з 1879 па 1890 год у М. А. Шышкова  (руск.) (бел..

Творчасць
---------

Прымаў удзел у выкананні дэкарацый да трагедыі А. С. Пушкіна «Барыс Гадуноў  (руск.) (бел.» (пастаноўка ў доме графа С. Д. Шарамецьева  (руск.) (бел. 1888).

На выстаўках з 1890 года (Таварыства рускіх акварэлістаў  (руск.) (бел. і іншыя). Працаваў як жанрыст. З 1892 года — памочнік дэкаратара пры дырэкцыі Пецярбургскіх імператарскіх тэатраў  (руск.) (бел.].

Сапраўдны член Таварыства настаўнікаў малявання ў Санкт-Пецярбургу (1900-я — 1910-я гады), член Таварыства ўзаемнай дапамогі рускіх мастакоў. Пісаў пейзажы, жанравыя сцэны, акварэлі.

Працаваў над размалёўкамі інтэр'ераў мінскага гарадскога тэатра.

Узнагароды
----------

Атрымаў медалі: малую срэбную — 1882 г.; вялікую срэбную — 1883 г.; малую срэбную — 1885 г.; малую срэбную — 1886 г.; малую заахвочвальную — 1887 г; 2 і 1 срэбныя і дзве заахвочвальныя — 1888 14 лютага 1890 года — Званне класнага мастака 3 ступені.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Старший сын Карла Богдановича — Григорий Карлович Вениг  (руск.)
2. 1 2  Эдуард Коновалов. Новый полный биографический словарь русских художников  (руск.)
3. 1 2  Вениг Григорий Карлович Архівавана 4 сакавіка 2016.  (руск.)
|  |
| --- |
|  |
| **Культура Арменіі** |
| **Літаратура** |
| **Архітэктура** |
| **Музыка** |
| **Тэатр** |
| **Танец** |
| **Адзенне** |
| **Дыван** |
| **Мініяцюра** |
| **Выяўленчае  мастацтва** |
| **Міфалогія** |
| **Кнігадрукаванне** |
| **Адукацыя** |
| **Кіно** |
| **Каляндар** |
| **Сістэма злічэння** |
| **Права** |
| **Кулінарыя** |

Армянскі дыван
**Армянскія дываны** — тэрмін, які абазначае ворсавыя і бязворсавыя дываны, вытканыя армянамі пачынаючы з дахрысціянскага перыяду (да 301 г.) і да нашых дзён на тэрыторыі Армянскага нагор'я ці за яго межамі. Армянскае ткацтва дываноў непарыўна звязана з іншымі відамі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва армян і працягвае традыцыі нацыянальнага выяўленчага мастацтва. Галоўным адрозненнем армянскіх дываноў ад персідскіх, азербайджанскіх і іншых дываноў з'яўляецца выкарыстанне арнаментальных матываў са стылізаванымі выявамі жывёл і людзей. Традыцыйна ў Арменіі дыванамі высцілаюць падлогу, пакрываюць унутраныя сцены жылля, канапы, скрыні, сядзенні і ложкі. Дываны яшчэ часта служаць завесамі дзвярных праёмаў, рызніц і алтароў у храмах, імі пакрываюць самі алтары ў цэрквах.

| Сімвалы Арменіі і армян |
| --- |
|  | 
* Абрыкос
* Арагац
* Арарат
* Армянскі крыж
* Арэвахач
* Вінаград
* Гарні
* Гранат
* Дудук
* Дыван
* Звартноц
* Каньяк
* Матэнадаран
* Хачкары
* Храмы
* Эчміядзін

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Глазер.
**Рыгор Атабальдавіч Глазер** (1842 — ?) — інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

### Сям’я і дзяцінства

Нарадзіўся ў 1842 годзе ў сям’і абрусеўшых немцаў інжынера-палкоўніка Атабальда Андрэевіча Глазера, начальніка Жытомірскай тэлеграфнай акругі, і яго жонкі Надзеі Рыгораўны, народжанай Зомер. Меў прынамсі двух братоў, Мікалая і Аляксандра, і дзвюх сясцёр. Мужам сястры Лізаветы быў інжынер шляхоў зносін Сяргей Канстанцінавіч Лямін. Сястра Алена разам з мужам Аляксандрам Максімавічам Кірыенка-Валошыным сталі бацькамі паэта Максімільяна Валошына.

### Прафесійная дзейнасць

Пасля заканчэння курса ў Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы з чынам калежскага сакратара ў 1863 годзе, вызначыўся на службу архітэктарскім памочнікам у будаўнічае аддзяленне валынскага губернскага праўлення, дзе праслужыў да 1870 года і выйшаў у адстаўку.

Праз шэсць гадоў паступіў зноў на службу малодшым архітэктарам ліфляндскага губернскага праўлення. У наступным годзе прызначаны малодшым інжынерам у Калугу. Адсюль перавёўся ў Арол малодшым архітэктарам, але ў 1881 годзе па хваробе звольнены ў адстаўку.

У 1894-99 гадах згаданы малодшым архітэктарам мінскага губернскага будаўнічага аддзялення.

Юбілейны зборнік звестак аб дзейнасці былых выхаванцаў Інстытута грамадзянскіх інжынераў (Будаўнічага вучылішча) кажа, што Р. Глазер памёр каля 1881 года, але гэтыя звесткі не пацверджваюцца іншымі крыніцамі. Р. Глазер пражыў яшчэ амаль 10 гадоў і памёр каля 1900 года.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 83
2. ↑  Пинаев Сергей Михайлович. Максимилиан Волошин, или себя забывший бог  (руск.)
3. ↑  Памятная книжка Минской губернии на 1894 год. С. 2  (руск.)
4. ↑  СЕРГЕЙ ПИНАЕВ — МАКСИМИЛИАН ВОЛОШИН, ИЛИ СЕБЯ ЗАБЫВШИЙ БОГ (апісваюцца падзеі 5 кастрычніка 1898 года з удзелам Р. Глазера)  (руск.)

Літаратура
----------

* Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища). 1842—1892. — СПб. 1893, с. 83—84
* Листок архитектурного журнала «Зодчий». — СПб. 1877, 34.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карыева.
**Бернара Рахімаўна Карыева** (узб.: Qoriyeva Bernora Rahimovna; нар. 28 студзеня 1936 г.) — узбекская балерына, балетмайстар, харэограф, педагог, грамадскі дзеяч. Народная артыстка СССР (1973). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1982).

Біяграфія
---------

У 1952 годзе скончыла Узбекскае харэаграфічнае вучылішча (цяпер Ташкенцкая дзяржаўная вышэйшая школа нацыянальнага танца і харэаграфіі), у 1955 годзе — Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча, у 1980 годзе — Ташкенцкі дзяржаўны інстытут культуры (цяпер Дзяржаўны інстытут мастацтваў і культуры Узбекістана).

З 1955 года — балерына Дзяржаўнага тэатра оперы і балета імя А. Наваі (цяпер Дзяржаўны Акадэмічны Вялікі Тэатр імя Алішэра Наваі) у Ташкенце. Была прыма-балерынай, выконвала галоўныя партыі. З 1994 па 2002 год — мастацкі кіраўнік і дырэктар тэатра. Гастралявала па гарадах СССР і за мяжой (Куба, Бразілія, Францыя, Англія, Італія, Сірыя, Ямайка, Індыя, Аргенціна і інш.).

З 2002 года — саветнік міністра культуры Узбекістана па пытаннях тэатра. Займалася выкладчыцкай дзейнасцю (з 1985 года — прафесар харэаграфіі). З 2004 года — кіраўнік першай прыватнай школы танца «Стыль і танец ад Бернары Карыевай» у Ташкенце.

З 1979 па 1983 год — стваральнік і кіраўнік суполкі «Малады балет Узбекістана».

З 1985 па 1998 год — старшыня Саюза тэатральных дзеячаў Узбекістана. З 1991 года — старшыня каардынацыйнай рады па пытаннях тэатраў Паўднёва-Усходняй Азіі. Па яе ініцыятыве ў 1993 годзе ў Ташкенце быў паспяхова праведзены першы міжнародны фестываль «Тэатр: Усход-Захад».

Зноскі
------

1. ↑  Кариева Бернара Рахимовна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  Кариева Бернара Рахимовна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
**Бернарда дэльі Уберці**  (італ.: Bernardo degli Uberti, каля 1060 г. Фларэнцыя, Італія — 4 снежня 1133 г. Парма, Італія) — святы Рымска-Каталіцкай Царквы, біскуп Пармы, папскі легат, кардынал, член манаскага ордэна бенедыкцінаў.

Біяграфія
---------

Лука дзі Томэ, Святы Бернард дэльі Уберці
Бернарда нарадзіўся каля 1060 года ў Фларэнцыі ў вядомай фларэнційскай сям’і з роду дэльі Уберці. Па жаданні бацькі Бернарда стаў манахам-бенедыкцінам абацтва Валамброза. Праз некаторы час быў абраны абатам кляштара Сан-Сальві ў Фларэнцыі. У 1097 годзе Папа Рымскі Урбан II абраў Бернарда кардыналам-святаром царквы Сан-Крызагона, аднак ужо на кансісторыі 1110 года гэты тытул атрымаў яго пераемнік Берарда дэі Марсі. З 1106 года Бернарда дэльі Уберці выконваў служэнне біскупа Пармы. Бернарда дэльі Уберці не падтрымаў антыпапу Сільвестра IV і таму з 1104 года да 1106 года, пакінуўшы сваю кафедру ў Парме, знаходзіўся ў выгнанні.

Бернарда дэльі Уберці памёр 4 снежня 1133 года.

Праслаўленне
------------

21 лістапада 1665 года Папа Рымскі Аляксандр VII выдаў дэкрэт, у якім дазваляецца шанаванне Бернарда дэльі Уберці як святога. Члены манаскага ордэн бенедыкцінаў валамбразіяне шануюць Бернарда дэльі Уберці сваім заснавальнікам нароўні са святымі Бенедыктам Нурсійскім і Янам Гуальбертам.

Дзень памяці ў Каталіцкай Царкве — 4 снежня.

У мастацтве
-----------

Імя Святога Бернарда дэльі Уберці было папулярна сярод італьянскіх мастакоў. Яго малявалі Карэджа, П’етра Перуджына, Андрэа дэль Сарта.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ganzer, Klaus: Die Entwicklung des auswärtigen Kardinalats im hohen Mittelalter. Ein Beitrag zur Geschichte des Kardinalkollegiums vom 11. bis 13. Jahrhundert. Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom. Max Niemeyer Verlag. Tybinga 1963, ISBN 978-3-484-80025-0
* Hüls, Rudolf: Kardinäle, Klerus und Kirchen Roms: 1049—1130. Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom. Max Niemeyer Verlag. Tybinga 1977, ISBN 978-3-484-80071-7

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бернарда дэльі Уберці на Вікісховішчы |

* Індэкс святых  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў |
| Нарматыўны кантроль | GND: 131832034 · ISNI: 0000 0003 8424 0193 · NUKAT: n2014006000 · VIAF: 274777614 |
**Міхаіл Парфёнавіч Барашкаў** (1908, в. Бель 3, цяпер злілася з в. Бель 1, Крычаўскі раён — 21 лютага 1944) — беларускі савецкі журналіст.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Камуністычным інстытуце журналістыкі ў Мінску (1930-1933). Рэдагаваў раённыя газеты — чавускую «Калгасны сцяг» і дубровенскую «За сацыялістычнае будаўніцтва», з 29 студзеня 1939 г. — рэспубліканскую маладзёжную газету «Чырвоная змена». У гады Вялікай Айчыннай вайны палітработнік на Калінінскім фронце, на падпольнай працы на Віцебшчыне, са студзеня 1943 года рэдактар падпольнай газеты «Звязда», член рэдкалегіі газеты «Чырвоная змена» (абедзве газеты выпускаліся ў зоне Мінскага партызанскага злучэння).

Зноскі
------

1. 1 2  Барашков Михаил Парфёнович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 40. — 737 с.
**Міхаі́л Па́ўлавіч Дрыне́ўскі** (12 лютага 1941, Тонеж — 9 лістапада 2020) — мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусі імя Г. І. Цітовіча. Народны артыст Беларускай ССР (1987).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Тонеж Тураўскага раёна Гомельскай вобласці (БССР). У 13 гадоў пачаў працаваць кіраўніком хору калгаса «Труд» у вёсцы Тонеж.

У 1959 годзе паступіў у Гомельскае музычнае вучылішча, якое скончыў у 1963 годзе. У час вучобы Міхаіл Дрынеўскі працаваў з народным хорам вёскі Прыбыткі Гомельскага раёна, дзіцячым хорам Палаца піянераў г. Гомеля.

У 1963 годзе паступіў у  Беларускую дзяржаўную кансерваторыю ім. А. В. Луначарскага (клас  Г. П. Зелянковай), пасля заканчэння якой быў накіраваны на працу ў Мінскае музычнае вучылішча. З 1973 года М. Дрынеўскі — галоўны хормайстар, з 1975 года — мастацкі кіраўнік Народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча. Дырыжор, фалькларыст, этнограф, знаўца народнай музыкі М. П. Дрынеўскі перапрацаваў і ўзбагаціў творчы працэс Народнага хору, сфармаваў высокапрафесійны нацыянальны калектыў. Ён працягвае развіваць традыцыі, закладзеныя заснавальнікам хору  Г. І. Цітовічам.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1984 года, член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.

Памёр 9 лістапада 2020 года ў выніку ўскладненняў, выкліканых COVID-19. Пахаваны на Усходніх могілках.

Узнагароды
----------

Міхаіл Паўлавіч Дрынеўскі — заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1978), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1982), народны артыст БССР (1987), узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986),  медалём Францыска Скарыны (1990),  ордэнам Францыска Скарыны (2002), прафесар.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Мастацкі кіраўнік — Дрынеўскі Міхаіл Паўлавіч Архівавана 20 красавіка 2019. // сайт Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча
* Міхась Дрынеўскі: «Несці народу ягоную ж спадчыну» // Полымя, 2010, № 6, С. 130—149

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 112626041X · NKC: js20191041550 · VIAF: 70148812529845210085 · ЗЭКББ: NLB-ar2381530 |
**Іван Васілевіч** (? -- 1386) — княжыч селехаўскі з роду Расціславічаў Смаленскіх.

Сын селехаўскага князя Васіля Іванавіча (?-1397), некаторыя радаслоўныя называюць яго, як і бацьку, князем селехаўскім. А. А. Горскі называе яго князем вяземскім.

У 1375 годзе хадзіў разам з вял.кн.маскоўскім Дзмітрыем Іванавічам супраць вял.кн.цвярскога Міхаіла Аляксандравіча. У 1380 годзе ва ўласным палку вял.кн. Дзмітрыя Іванавіча браў удзел у Кулікоўскай бітве. У 1386 годзе браў удзел у паходзе свайго дзядзькі вял.кн.смаленскага Святаслава Іванавіча на Віцебск, Оршу і Мсціслаў, загінуў у бітве з вялікалітоўскім войскам на рацэ Віхры.

Зноскі
------

1. 1 2  *Экземплярский А. В.* Иоанн Васильевич, княжич смоленский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  *Горский А. А.* Русь: От славянского расселения до Московского царства -- М.: Языки славянской культуры, 2004.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўцоў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхаіл Краўцоў.

**Міхаіл Паўлавіч Краўцоў** (8 лістапада 1921, в. Леніна, Добрушскі раён, Гомельская вобласць — 4 кастрычніка 1997) — беларускі гістолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і служачых. Скончыў у 1941 г. сярэднюю школу ў Мінску. З 1941 па 1946 гг. знаходзіўся ў Арміі, удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Вучыўся ў 2-ім Маскоўскім медыцынскім інстытуце (1946—1948), скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1951 г. Вучыўся ў аспірантуры па афтальмалогіі (1951—1954), пасля заканчэння якой абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1954—1962 гг. — асістэнт кафедры гісталогіі МДМІ, у 1962—1964 гг. — загадчык лабараторыі гістахіміі ЦНДЛ МДМІ. З 1964 па 1972 гг. — загадчык вытворча-эксперыментальнай лабараторыі БелДІІУ, а з 1972 па 1975 гг. — кіраўнік ЦНДЛ таго ж інстытута.

У 1971 г. абараніў доктарскую дысертацыю «Наднырачнікі ў перынатальным перыядзе развіцця чалавека ў норме і паталогіі» і ў 1972 г. зацверджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук. З 1975 г. перайшоў на працу ў Мінскі педінстытут, узначаліў кафедру анатоміі і фізіялогіі чалавека.

Аўтар 56 навуковых публікацый. Узнагароджаны шэрагам ваенных медалёў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.467
**Станіслаў Бжуска** (польск.: Stanisław Brzóska; 30 снежня 1832, Дакудаў — 23 мая 1865, Саколаў-Падляскі) — польскі каталіцкі святар, генерал і капелан часоў паўстання 1863—1864 гадоў.

Біяграфія
---------

Станіслаў быў сынам шляхціца Марселя Бжускі, які паходзіў са старажытнай мазавецка-падляскай шляхецкай сям’і. Пасля заканчэння школы ў сямнаццаць гадоў ён паступіў у Кіеўскі ўніверсітэт, які пакінуў пасля трох гадоў навучання, каб заняць месца выкладчыка ў семінарыі ў Янаве Падляскім. 10 сакавіка 1861 года быў арыштаваны за патрыятычную пропаведзь, год правёў за кратамі. З пачаткам студзеньскага паўстання быў ​​правадыром паўстанцаў у Лукаўскім павеце. Быў узведзены ў генералы.

Быў арыштаваны 29 красавіка 1865 года і прысуджаны да смяротнага пакарання праз павешанне. Пакаранне смерцю адбылося на Сакалоўскім рынку 23 мая 1865 года.

Зноскі
------

1. ↑  Kronika powstań polskich 1794—1944, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, ISBN 83-86079-02-9, s. 258.

Літаратура
----------

* Ks. Stanisław Brzoska (biogram) w: Goniec Wielkopolski Nr 123 z 20.05.1895

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Станіслаў Бжуска
* Станіслаў Бжуска(недаступная спасылка). Энцыклапедыя Onet.WIEM (польск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: stanislaw-brzoska-ksiadz-powstaniec-wiesz · Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 120644932 · ISNI: 0000 0001 0894 2068 · LCCN: n2016065435 · NUKAT: n97060827 · VIAF: 45137337 |
**Слава Корань** (нарадзіўся па пашпарце — 16 студзеня 1956 года, насамрэч — 16 снежня 1955) — беларускі рок-музыкант.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Пскове ў сям’і настаўніцы і лекара. Скончыў школу №30 у Мінску, потым факультэт аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі Мінскага радыётэхнічнага інстытуту (РТІ) па спецыяльнасці «Аўтаматызаваныя сістэмы кіравання».

Вучыўся граць на фартэпіяна ў музычнай школе №1 у Мінску (1962—1969), але зразумеў, што фартэпіяна яму не даспадобы і пераключыўся на гітару.

Творчасць
---------

У 1968 годзе пачаў граць у школьнай групе, працягнуў музычныя экспэрымэнты ў РТІ. У 1981 годзе заснаваў гурт Ліфт, які выступаў ў мінскім кафэ «Мерыдыян» пад «дахам» арганізацыі «Арыентыр». У той час у Мінску было толькі тры кавярні, дзе гралі жывыя групы: «Мерыдыян», «Сузор’е» і кавярня Беларускага палітэхнічнага інстытуту.

У 1982 годзе стаў гітарыстам групы «Студия 7» — гурта Беларускага тэатральна-мастацкага інстытуту, які ў 1984 годзе стаў называцца «Бонда».

Сышоў з «Бонды» ў 1988 годзе разам з Сяргеем Краўчанкам і Валерам Цініцкім і з імі, а таксама Феліксам Аксёнцавым, Кірылам Шэвандо і Андрэем Патрэем стварыў гурт ULIS, у якім грае дагэтуль.

У 1993 годзе адбыўся раскол гурта, падчас якога з ULIS cыйшлі ўсе музыкі, апроч Славы Кораня, які ўзяў на сябе функцыі вакаліста і аўтара тэкстаў, што даволі неадназначна ўспрыняла наваколле. ULIS набраў новы склад, які неаднаразова мяняўся.

Ацэнкі
------

Падчас імпрэзы з гуртом «Hasta La Fillsta» на «СТБ» у 2010 годзе яго вакалістка і музычная журналістка Вольга Самусік назвала Кораня *«найвялікшым рок-музыкам Беларусі»*.

Сям’я
-----

Жанаты, мае сына.

Зноскі
------

1. ↑  Ольга Самусик (группа «Hasta La Fillsta»): Для «Playboy» могу сняться бесплатно (руск.).  СТБ (13 чэрвеня 2010). Архівавана з першакрыніцы 30 мая 2012. Праверана 8 студзеня 2020.

Літаратура
----------

* *Д.П.* КОРАНЬ ВЯЧАСЛАЎ (Корень Вячеслав, Koran Viachaslau) // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі (бел.) / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 141–142. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8.

Спасылкі
--------

* Блог Славы Кораня
* СЛАВА КОРАНЬ АДЗНАЧАЕ 60-ГОДЗЬДЗЕ! (ВІДЭА) / Тузін гітоў


| ⛭ULIS |
| --- |
| Склад | 
* Слава Корань
* Сяргей Краўчанка
* Алег Тумашоў
* Валерый Цыніцкі
* Сяргей Кныш

 |
| Дыскаграфія | 
* Чужаніца
* Краіна доўгай белай хмары
* Танцы на даху
* Падарожжа[be-tarask]
* Lusterka[be-tarask]
* Street

 |
**Міхаіл Паўлавіч Сасонка** (нар. 28 кастрычніка 1953, Станіслаўцы, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 кастрычніка 1953 года ў вёсцы Станіслаўцы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

У 1975 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (інжынер-электрык), Мінскую вышэйшую партыйную школу (палітолаг).

Працоўную дзейнасць пачаў інжынерам-электрыкам у племянным саўгасе «Краснаполле» Расонскага раёна (1975—1976). Працаваў галоўным інжынерам, старшынёй Расонскага раённага аб’яднання «Сельэнерга» (1976—1980), першым сакратаром Расонскага райкама ЛКСМБ (1980—1981), старшынёй калгаса «Новы свет» Расонскага раёна (1981—1985), першым сакратаром Расонскага райкама КПБ (1985—1991), намеснікам дырэктара цаглянага завода акцыянернага таварыства «Расоны» (1991—1994), дырэктарам навукова-вытворчага прадпрыемства «Агат» у Наваполацку (1994—1996).

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), быў намеснікам старшыні Камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце, членам Савета Палаты прадстаўнікоў. З’яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання, быў намеснікам старшыні Камісіі па пытаннях эканомікі; дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога склікання, быў старшынёй Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце; дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання, быў членам Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

Пасля заканчэння дэпутацкіх паўнамоцтваў працаваў першым намеснікам адказнага сакратара Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Выдающиеся выпускники БИМСХ — БАТУ — БГАТУ
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 27 ноября 1996 г. № 495 «Об одобрении списка депутатов Верховного Совета Республики Беларусь, включаемых в состав Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь»  (руск.)
3. ↑  Сосонко Михаил Павлович. Палата представителей Национального собрания Республики Беларусь Архівавана 12 снежня 2019.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стружкін.
**Станіслаў Дзмітрыевіч Стружкін** (13 лістапада 1937, с. 1 Мая, Ліскінскі раён, Варонежская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працаваў кіраўніком групы архітэктараў у Белпрампраекце, майстэрні Белжылпраекта, вытворча-мантажнага ўчастку Беларускага ўпраўлення гідраметэаслужбы, з 1985 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: завод гуматэхнічных вырабаў[ru] у Барысаве (1965), будынак райкама партыі і райвыканкама Ленінскага раёна (1977), закрыты стралковы цір на стадыёне «Дынама» (1979), кінатэатр «Салют» (1980); у аўтарскім калектыве: блок 9-павярховых жылых дамоў па вул. Пуліхава (1971), кінатэатр «Сучаснік» (1976), ЗАГС Фрунзенскага раёна (1978), адміністрацыйна-лабараторны корпус інфекцыйнай бальніцы (1986) у Мінску, добраўпарадкаванне спартлагера «Стайкі» (1981).

* 9-павярховыя жылыя дамы па вул. Пуліхава9-павярховыя жылыя дамы па вул. Пуліхава
* Адміністрацыя Ленінскага раёнаАдміністрацыя Ленінскага раёна
* Кінатэатр «Салют»Кінатэатр «Салют»

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Стружкин Станислав Дмитриевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багавіцінавіч.
**Іван Богушавіч Багавіцінавіч** (? — да 24 мая 1551) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Богуша Багавіцінавіча.

Стараста карнялаўскі ў 1527 годзе, дарагічынскі ў 1542 годзе, маршалак гаспадарскі з 1546 года, дзяржаўца даўгяльскі ў 1546 годзе, стараста крамянецкі ў 1548 годзе. Пасол у Маскву ў 1529 годзе.

Меў маёнткі Шумск, Казярады, Душава, Вялешын, Ворцель (апошні набыў у 1526 у стрыечнага брата Багавіціна Львовіча). У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 15 коннікаў. Яго сын Стафан ад маёнтка Шумск зваўся Шумскім, а Бенядзікт — Шумскім і Казярадскім (Шумск, Казярады і Ворцель у 1573 падзяліў з братам Міхалам, маршалкам берасцейскім).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Валерый Пазднякоў.* Багавіціны // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Іван Богушавіч Багавіцінавіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Іван Богушавіч Багавіцінавіч |  | Богуш Багавіцінавіч |  | Багавіцін[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бяганскі.
**Міхаіл Паўлавіч Бяганскі** (5 красавіка 1934, в. Узгорск, Слаўгарадскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

З 1958 трактарыст Слаўгарадскай РТС, саўгаса «Жалезінскі» (з 1959 саўгас імя Кірава) Слаўгарадскага раёна, з 1962 звеннявы механізаванага звяна па вырошчванню бульбы. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1971-75.

Узнагароды
----------

Званне Героя прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак бульбы. У 1981 стаў лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі СССР за выдатныя дасягненні ў працы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Беганский Михаил Павлович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 47. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Пянкала.

**Сла́валюб Э́дуард Пянка́ла** (харв.: Slavoljub Eduard Penkala; 20 красавіка 1871, Ліптаўскі-Мікулаш — 5 лютага 1922, Заграб) — харвацкі інжынер-хімік і вынаходнік з польскімі, нідэрландскімі і яўрэйскімі каранямі. Вядомы як канструктар першага харвацкага самалёта і аўтар больш як 80 вынаходстваў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Ліптаўскі Мікулаш (тады — каралеўства Венгрыя, цяпер — Славакія) у 1871 годзе. Яго бацька, Францішак Пянкала, быў палякам, а маці, Марыя Ханел, — галандкай. Вывучаў хімію ў Венскім універсітэце і Тэхнічным універсітэце Дрэздэна, які скончыў у 1898 годзе. Пасля працаваў на хімічнай вытворчасці ў Кошыцах. У 1900 годзе пераехаў разам з сям'ёй у Заграб (тады — Каралеўства Харватыя і Славонія, таксама частка Аўстра-Венгрыі), дзе ў знак лаяльнасці да сваёй новай радзімы дадае да свайго імя «Славалюб» («славянафіл»). У 1904 годзе прызначаны каралеўскім тэхнічным супервізарам (харв.: kraljevski tehnički nadzornik).

Першымі запатэнтаванымі вынаходствамі Пянкалы былі тэрмас і круцельная зубная шчотка. Самымі ж знакамітымі і буйнымі апынуліся механічная ручка (1906) і пёравая ручка з цвёрдымі чарніламі (1907), а таксама кліпса, з дапамогай якой ручка мацавалася да кішэні. Сярод іншых яго вынаходстваў, патэнтаў і паляпшэнняў — анодная батарэя, насычэнне для чыгуначных шпал, далікатны мыйны сродак, вагонныя тармазы, манометр, дынамометр і расхадамер. Вядомы яго чарцяжы турбінных колаў, верталётных прапелераў і карабля на паветранай падушцы, задаўга да з’яўлення саміх гэтых механізмаў.

У 1908 годзе Пянкала пачынае канструяваць лятальны апарат, кіраванне якім павінна было б быць настолькі простым, што лятаць на ім без спецыяльнай падрыхтоўкі мог бы любы чалавек. Патэнт быў атрыманы ў 1909 годзе, а сама машына ў 1910 годзе завершана, і пад пілатаваннем Драгуціна Новака адарвалася ад зямлі. Вынаходнік працягнуў паляпшаць канструкцыю апарата, але кіраваць ім усё яшчэ было няпроста. Пазней падчас лётных выпрабаванняў манаплан атрымаў пашкоджанне, і Пянкала спыніў далейшую яго распрацоўку. Тым не менш, апарат з’яўляецца першым самалётам, які быў спраектаваны і здзяйсняў палёты ў Харватыі.

У 1906 годзе Пянкала, разам з братамі Эдмундам і Маўрусам Мостарамі засноўвае кампанію *Penkala-Edmund Moster & Co*. У Заграбе будуецца фабрыка, дзе пачынаецца вытворчасць ручак і іншых вынаходстваў Пянкалы. Хутка кампанія становіцца адным з найбуйнейшых сусветных вытворцаў пісьмовых прылад, а механічная ручка заваёўвае поспех на рынках 70 краін.

Эдуард Пянкала памёр у Заграбе ва ўзросце 50 гадоў, вярнуўшыся з дзелавой паездкі з пнеўманіяй. Ён пахаваны на могілкі Мірагай.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Penkala, Slavoljub Eduard, Харвацкая энцыклапедыя

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Славалюб Эдуард Пянкала

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 4522 0817 · LCCN: n2002096406 · VIAF: 4296319 |
**Сінкевіцкая аперацыя** — баі партызанскіх атрадаў імя М. Ц. Шыша (уваходзіў у партызанскую брыгаду імя В. М. Молатава), «Пятровіча» (уваходзіў у склад партызанскай брыгады імя С. М. Кірава) з нямецкімі акупацыйнымі войскамі ў вёсцы Сінкевічы Ленінскага раёна і на чыгуначнай станцыі Сінкевічы 30 кастрычніка 1942 года.

Перадумовы
----------

З мэтай зрыву руху цягнікоў па чыгунцы Брэст — Гомель штаб Пінскага партызанскага злучэння распрацаваў план аперацый па адначасовым разгроме нямецкага гарнізона ў вёсцы і на чыгуначнай станцыі Сінкевічы і падрыву 70-мятровага чыгуначнага маста цераз раку Лань. Аперацыяй кіравалі камандзіры атрадаў «Пятровіча» А. П. Савіцкі і імя Шыша М. І. Герасімаў. Партызанская разведка ўстанавіла колькасць і ўзбраенне гарнізона праціўніка ў вёсцы, аховы станцыі і моста (больш за 100 салдат, узброеных станковымі і 5 ручнымі кулямётамі, аўтаматамі і вінтоўкамі). Для ўдзелу ў аперацыі было выдзелена каля 200 партызан, узброеных 11 ручнымі кулямётамі, 12 аўтаматамі, вінтоўкамі. Каб не дапусціць падыходу падмацавання з бліжэйшых гарнізонаў праціўніка, групы прыкрыцця вывелі са строю тэлефонна-тэлеграфную лінію сувязі, грунтавыя дарогі, чыгунку. Астатнія групы павінны былі нанесці адначасовы ўдар па гарнізоне ў вёсцы, ахове моста і ўзарваць яго.

Ход аперацыі
------------

На досвітку 30 кастрычніка 1942 года ўдарныя групы напалі на паліцэйскі ўчастак, будынак камендатуры і ахову лесапільнага завода, якія знаходзіліся ў вёсцы Сінкевічы, падпалілі іх і хутка падавілі супраціўленне гітлераўцаў. Знішчыўшы праціўніка на станцыі, партызаны падпалілі састаў з боепрыпасамі. Узрывамі бомбаў і снарадаў падпаленага эшалона быў знішчаны будынак станцыі, уся станцыйная гаспадарка і чыгуначнае палатно. Ахова моста спрабавала адысці па балоце ў бок ракі Прыпяць, але трапіла пад агонь партызан і была знішчана. Партызаны авалодалі чыгуначным мостам, замініравалі яго і падарвалі. Групы прыкрыцця адбілі падраздзяленні праціўніка, якія спяшаліся на дапамогу гарнізону са станцыі Лахва і вёскі Сітніца.

Вынікі
------

У ходзе гадзіннага бою былі падарваны чыгуначны мост цераз раку Лань, два іншыя чыгуначныя масты (даўжынёй 10 і 14 м), 4 на грунтовых дарогах, знішчана 3 км тэлефонна-тэлеграфнай ліні сувязі, спалены эшалон з боепрыпасамі, лесапільны і малочны заводы, будынкі станцыі і акупацыйных улад. У выніку аперацыі рух на чыгунцы быў спынены на доўгі час. Страты праціўніка: 74 забітыя, 14 параненых і 6 узятыя ў палон. Партызаны страцілі 3 забітымі і 4 параненымі.

Памяць
------

У памяць аб баявых дзеяннях партызан у 1963 годзе на будынку станцыі Сінкевічы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Літаратура
----------

* *М. І. Філімоненкаў.* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.:І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Капцэвіцкае падняцце** (ад назвы вёскі Капцэвічы ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларуси, у межах Петрыкаўскага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1959 г. электраразведкай па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы, у 1972 г. па падсалявых дэвонскіх адкладах. Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і верхнесаляносных дэвонскіх адкладах.

Па падсалявых адкладах Капцэвіцкае падняцце — монаклінальны блок, які ўздымаецца на поўнач пад вуглом 7—8º і абмежаваны з усіх бакоў разрыўнымі парушэннямі. Памеры 16×7 км. Па паверхні солі Капцэвіцкае падняцце невялікая антыкліналь паўночна-ўcходняга распасцірання памерамі 3,5×2 км, амплітудай менш за 50 м. Скляпенне яе ссунута адносна галаўной часткі падсалявога блока на 8 км на захад і адпавядае Заходне-Капцэвіцкаму падсалявому падняццю. Утварылася ў лебядзянскі час позняга дэвону і ў каменнавугальны час у выніку блокавых пасоўванняў па разрыўных парушэннях.

Літаратура
----------

* Капцэвіцкае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
**Сінекліза** (ад стар.-грэч.: συν — «разам» і ενκλισις - «нахіленне») — вельмі пакаты прагін зямной кары ў межах платформы, які мае ў плане няправільна круглявыя або авальныя абрысы (да некалькіх сотняў, часам больш за тысячу кіламетраў у папярочніку) і глыбіню звычайна да 3-5 км (радзей больш). 

Сінеклізы развіваюцца працягла (сотні млн. гадоў), з параўнальна невялікім змяненнем контураў; магутнасць адкладаў і паўната разрэзу ўзрастаюць да цэнтра сінеклізы і змяншаюцца да перыферыі, дзе разрэз характарызуецца багаццем перапынкаў у адкладаназапаўванні. Сінеклізы нярэдка развіваюцца над аўлакагенамі, часта складаюцца з асобных упадзін, ускладненых валамі.

Гл. таксама
-----------

* Антэкліза

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).