**Сві́рская града́** знаходзіцца на паўночным захадзе Беларусі, ва ўсходняй частцы Астравецкага і Смаргонскага, на крайнім захадзе Мядзельскага раёнаў, належыць да фізіка-геаграфічнага раёна Нарачана-Вілейская нізіна.

Геаграфія
---------

Града цягнецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход уздоўж паўднёва-заходняга берага возера Свір. Даўжыня каля 70 км, шырыня 0,5-4,5 км, вышыня 165—185 метраў, найбольшая 210 метраў. Над прылеглымі ўчасткамі водна-ледавіковай і марэннай раўніны прыўзнята на 10-35 метраў, месцамі на 50-60 метраў.

Геалогія
--------

Магутнасць платформавага чахла каля 370 м. Крышталічны фундамент перакрыты пародамі верхняга пратэразою, кембрыю, ардовіку, сілуру, сярэдняга дэвону. У антрапагеннай тоўшчы пашыраны адклады дняпроўскага, сожскага і паазерскага зледзяненняў.

Града створана паазерскім ледавіком. У фарміраванні яе вялікая роля цякучых і застойных расталых ледавіковых водаў, асадкі якіх у заключную фазу зледзянення намнажаліся ва ўмовах шырокага распаўсюджання "мёртвых" ільдоў. Пасля іх раставання ўтварыўся ўзгорыста-западзінны рэльеф.

Рэльеф і гідраграфія
--------------------

У аснове грады цокаль з марэнных супескаў з лінзамі і праслоямі пяскоў. На яго насаджаны збліжаныя адзін да аднаго ўзоркі (адносныя вышыні 1-12, месцамі 14-16 метраў, стромкасць схілаў адпаведна 2-5° і да 8-12°), нярэдка падоўжаныя, выцягнутыя ў ланцугі. Найбольшыя вышыні прымеркаваны да паўночна-ўсходняга і ўсходняга краю гады. Узгоркі камавага тыпу, складзены з пяской рознай зярністасці. На многіх узгорках, асабліва на паўночным захадзе грады, прысутнічае покрыў з марэны магутнасцю 1-1,5 метры. Паміж узгоркамі акруглыя забалочаныя западзіны, а паміж ланцугамі ўздоўж грады лагчынападобныя паглыбленні і водна-ледавіковыя лагчыны, па якіх цякуць рэкі Тушчанка і Струна. Каля бартоў лагчыны знаходзяцца озы (в. Спонды, Косцевічы, на поўдзень ад г.п. Свір), каля вёскі Свайгіні. Даліны рэк Страча і яе прытока Свірыцы ў месцах іх перасячэння градой вузкія, часта з абрывістымі схіламі.

Глебы і расліннасць
-------------------

Глебы дзярнова-падзолістыя слаба- і сярэднеападзоленыя на магутных марэнных глінах і суглінках, дзярнова-падзолістыя слабаападзоленыя на водна-ледавіковых і марэнных супесках, падасланыя пяскамі. Па паніжэннях пашыраны дзярнова-перагнойна-глеевыя глебы на суглінках і супесках, падасланыя пяскамі, а таксама тарфяна-балотныя глебы.

Свірская града малалесная. Невялікія ўчасткі хваёвых лясоў на паўночных і паўночна-ўсходніх схілах. Пераважаюць хваёвыя бары верасовага, бруснічнага і лішайнікавага тыпаў. У паніжэннях трапляюцца хвойнікі чарнічныя, сярод якіх сфагнавыя і асакова-сфагнавыя. Па ўскраінах нізінных балот ельнікі, а затарфаваныя берагі рэк укрыты чорнаалешнікамі. Сярод вытворных лясоў пераважаюць бярэзнікі і асіннікі, вельмі мала шэралешнікаў. Пад ворывам каля 30% тэрыторыі.

Літаратура
----------

* *Ільін Я. Неліповіч Дз.* Свірская града // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* *Ільін Я. А.* Свінская града // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 261—262. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

| ⛭Рэльеф Беларусі |
| --- |
| Узвышшы | 
* Аляхновіцкае
* Аршанскае
* Асвейская града
* Ашмянскае
* Барысаўская града
* Браслаўская града
* Валожынскае
* Ваўкавыскае
* Віцебскае
* Гарадоцкае
* Горацка-Мсціслаўскае
* Гродзенскае
* Докшыцкае
* Івянецкае
* Канстанцінаўская града
* Капыльская града
* Лагойскае
* Лукомскае
* Мазырская града
* Мінскае
* Навагрудскае
* Нешчардаўскае
* Плешчаніцкае
* Пышнагорскае
* Радашковіцкае
* Свірская града
* Свянцянскія грады
* Слонімскае
* Ушацка-Лепельскае
* Юравіцкае

 |
| Раўніны | 
* Алаўская
* Аршанска-Магілёўская
* Бабруйская
* Баранавіцкая
* Вілейская
* Воранаўская
* Высокаўская
* Заборская
* Загароддзе
* Капаткевіцкая
* Касцюковіцкая
* Косаўская
* Крывіцкая
* Лагішынская
* Лідская
* Люсінаўская
* Мазырска-Лельчыцкая
* Маларыцкая
* Нараўска-Ясельдзінская
* Нарачанская
* Пружанская
* Прыбужская
* Пухавіцкая
* Салігорская
* Свяцілавіцкая
* Сенненская
* Слаўгарадская
* Стаўбцоўская
* Столінская
* Хойніцка-Брагінскія вышыні
* Церахоўская
* Цэнтральнабярэзінская
* Чашніцкая
* Чачорская
* Шумілінская

 |
| Нізіны | 
* Азарыцкая
* Брэсцкая
* Васілевіцкая
* Верхнебярэзінская
* Верхнянёманская
* Верхняпрыпяцкая
* Вятчынская
* Дзісненская
* Жыткавіцкая
* Камарынская
* Лунінецкая
* Лучоская
* Полацкая
* Прыдняпроўская
* Рэчыцка-Сожская
* Светлагорская
* Скідальская
* Слуцка-Арэская
* Стрэшынская
* Суражская
* Сярэднянёманская
* Сярэдняпрыпяцкая
* Убарць-Славечанская
* Хойніцкая
* Ясельдзінска-Слуцкая

 |