**Аболе** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 22 км на паўднёвы захад ад Браслава каля вёскі Дварышча. Належыць да групы Рычана-Дрысвяцкіх азёр.

Назва
-----

Назва возера Аболе балцкага паходжання. Цяперашняя форма паўтарае польскае *Obole* (множны лік, «Аболі»). Адпачатная балцка-літоўская форма ў адзіночным ліку \**Abalis*, яна ж у іншым месцы дала назвы дзвінскіх прытокаў рэк Обаль і Абалянка.

Абольскае возера праточнае, і гэта стала матывацыяй для ўтварэння яго назвы. З Дрысвяцкага возера непрацяглая пратока цячэ ў возера Аболі, з якога праз возера Абалікшты цячэ рака Прорва ў раку Дрысвяту.

Корань *Ab-* такі самы, як у латышскіх гідронімах тыпу *Abula, Abuls, Abava*. Ад індаеўрапейскага *ab-*, якім пазначаліся рачныя, цякучыя воды. Яго фанетычны варыянт *ap-* даў заходнябалцкае прускае *ape* «рака», а варыянт *up-* — усходнябалцкае літоўскае *upė*. Ад іх — назвы рэк Вопь на Верхнім Падняпроўі, Упа на Верхнім Павоччы. «Звонкі» варыянт *ub-* даў назву прыпяцкай ракі Убарць.

Індаеўрапейскім *ab-*, з усімі яго варыянтамі, пазначалася, як мяркуецца, вада як актыўная сіла і нават воднае боства, а \**uedor-* — вада як матэрыял. Другі корань у балцкай гідраніміі ў назвах тыпу Удага, Водзьга, пруск. \**Vadanga*, літ. *Vedega, Vada*. Магчыма, гэтае размежаванне адбівалася і ў сакральных практыках з водамі ў старажытных балтаў, але сляды да гэтага згубленыя.

Корань *Ab-* асабліва папулярны на Падзвінні, як у ніжнім цячэнні Дзвіны ў Латвіі, так і ў сярэднім — на поўначы цяперашняй Беларусі. Воды з азёраў Аболі і Абалікшты цякуць у дзвінскі прыток Дзісну. Воды з азёраў Абстэрна і Набіста (абедзве назвы ад асновы *\*Ab-ist-*) цякуць у дзвінскую раку Вята. Вышэй па цячэнні Дзвіны ў яе ўцякаюць Обаль (справа) і Абалянка (злева), назвы якіх ад адной і той жа формы *\*Ab-al-is*. Таго ж паходжання і назва ракі Обеста[ru] (на цяперашнім расійска-ўкраінскім памежжы, паміж Курскам і Чарнігавам). Семантыка ўсіх гэтых назваў звязаная з цячэннем рэк, праточнасцю азёраў.

Назва меншага суседняга возера Абалікшты таксама мела адпачатную форму ў адзіночным ліку \**Abalykštis*. Гэтая назва ўтвораная з дапамогай пашыральніка *-kšt-*, з дапамогай якога ўтвораныя і назвы літоўскіх суседніх азёраў *Luodis* i *Luodykštis*, якія ад Абольскага і Абалікшцкага азёраў за 30 км. Пашыральнік *-kšt-* у літоўскай мове выкарыстоўваецца для ўтварэння формаў ад асноў назоўнікаў (*žuvis* «рыба» — *žuvykštis* «рыбка», *rytas* «раніца» — *rytykštis* «ранішні»).

Назва Абольскага возера (як і Абалікшцкага) значыць «Праточнае (возера)». Назвы праточных азёраў таксама ўтвараліся ад балцкага кораня *žod-* / *žad-* (як Жодзень ці Жадунь).

Гідраграфія
-----------

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Дрысвята, прыток якой Прорва працякае праз возера. Плошча Аболе складае 4,66 км². Найбольшая глыбіня возера — 9,2 м. Даўжыня возера — 6,55 км, найбольшая шырыня — 1,43 км. Даўжыня берагавой лініі — 17,6 км. Аб’ём вады ў возеры складае 14,2 млн м³, плошча вадазбору 739 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 15 м. Берагі вышынёй 0,3—0,5 м пясчаныя, месцамі забалочаныя, параслі хмызняком.

Падводная частка катлавіны возера мае 2 плёсы. Паўночны плёс невялікі і мелкаводны, а паўднёвы — глыбокі. Да глыбіні 1 м дно пясчанае, на большых глыбінях — глеістае. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае 30—600 м.

На возеры 2 востравы, агульная плошча якіх складае 1,6 га (0,016 км²).

Зноскі
------

1. ↑  K. Būga. Rinktiniai raštai. Т. 3. Vilnius, 1961. C. 534—535.
2. ↑  H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 41.
3. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1.
4. ↑  Karulis K. Latviešu etimoloģijas vārdnīca. Rīga, 1992, 2001. С. 1087—1088
5. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 351, 358.
6. ↑  *Топоров В. Н. Трубачев О. Н.* Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М. 1962. — С. 175.
7. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 199.
8. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 367—374.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 16. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Аболе Архівавана 5 снежня 2014.