recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Нэ́плі** (трансліт.: *Nepli*, руск.: Непли) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Клейнікаўскага сельсавета. Размешчаны за 12 км на паўночны захад ад Брэста.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Пагранічнік» (цэнтр — аг. Клейнікі).

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомы з 16 стагоддзя як маёнтак — шляхецкая ўласнасць у Берасцейскім павеце Троцкага ваяводства ВКЛ. У 1510 годзе кароль Жыгімонт I Стары зацвердзіў с. Нэпле за магнатам Львом Багавіцінавічам. З 1566 года ў Берасцейскім ваяводстве ВКЛ. У 1769 годзе ўласнасць Нямцэвічаў.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. З 1868 года вёска ў складзе маёнтка, якім валодаў пан Пуслоўскі. У 1890 годзе цэнтр Нэплінскай сельскай грамады, якой належала 171 дзес. зямлі. Уладальнікам фальварка быў барон Таўбе. Працавала школа граматы.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. Матэрыяльнае становішча сялян было цяжкім. У сувязі з тым, што вяскоўцы не маглі выплаціць усе падаткі за зямлю, у 1931 годзе была апісана маёмасць 37 гаспадарак.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 20 вяскоўцаў.

Насельніцтва
------------

* 173 сялянскія душы (1858)
* 85 мужчын, 88 жанчын (1868)
* 503 жыхары (1905)
* 38 двароў, 227 жыхароў (30.9.1921)
* 17 двароў, 461 жыхар (1940)
* 130 жыхароў (1970)
* 27 гаспадарак, 31 жыхар (1997)
* 25 гаспадарак, 47 жыхароў (2005)

Вядомыя асобы
-------------

* Рыгор Рыгоравіч Бысюк (нар. 1954) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Клейнікаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Клейнікі |  |
| Вёскі | Кацельня Баярская ·  Костычы ·  Нэплі ·  Пяскі ·  Церабунь ·  Шумакі |
**«Дардой»** (кірг.: Дордой) — кыргызскі футбольны клуб, які прадстаўляе Бішкек. Быў заснаваны ў 1997 годзе. З 2004 года насіў назву «Дардой-Дынама». Да 1 студзеня 2010 года клуб прадстаўляў горад Нарын, са змяненнем прапіскі клуб вярнуўся да першапачатковай назвы. Адзін з самых тытулаваных і наймацнейшых клубаў Кыргызстана.

12-разовы чэмпіён Кыргызстана, дзесяціразовы ўладальнік Кубка Кыргызстана (2004, 2005, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016, 2017, 2018), двухразовы пераможца Кубка Прэзідэнта АФК (2006, 2007), чатырохразовы ўладальнік Суперкубка Кыргызстана (2012, 2013, 2014, 2019).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (руск.)
**Аб'яднаны прагрэсіўны альянс** (АПА; англ.: United Progressive Alliance), кааліцыя палітычных партый Індыі, адна з трох нацыянальных кааліцый, на сёняшні дзень — самая моцная з іх: па выніках выбараў 2004 атрымала большасць у Народнай палаце (Lok Sabha) і сфарміравала ўрад Індыі. Канчаткова аформілася пасля таго, як высветлілася, што Нацыянальны дэмакратычны альянс (другая нацыянальная кааліцыя) пад кіраўніцтвам Бхаратыя джаната парты не здолее заручыцца парламенцкай большасцю для фарміравання ўрада. 

Кааліцыя, якую першапачаткова меркавалася назваць Свецкім прагрэсіўным альянсам (*Secular Progressive Alliance*), стаіць на лева-цэнтрысцкіх пазіцыях. Дамініруе ў АПА Індыйскі нацыянальны кангрэс, старшыня ІНК Соня Гандзі ўзначальвае і ўсю кааліцыю. АПА карыстаецца знешняй падтрымкай трэцяй нацыянальнай кааліцыі — Левага фронта, які аб'ядноўвае камуністычныя і сацыялістычныя партыі Індыі, і некаторых больш дробных партый, якія зацікаўленыя ў свецкім характары індыйскай дзяржавы і яе ўрада.

Пасля выбараў-2004 акрамя ІНК (146 месцаў у парламенце, 24 міністэрскіх партфеляў) асноўнымі ўдзельнікамі АПА з'яўляюцца: 

* Раштрыя джаната дал (Нацыянальная народная партыя) (23, 3);
* Дравіда мунетра кажагам (Федэрацыя дравідскага прагрэсу) (16, 2);
* Партыя нацыяналістычнага кангрэса (10, 1);
* Паталі макал катчы (6, 1);
* Джаркханд мукты морча (5, 0);
* Лок джаншакты парты (4, 1);
* Кангрэс Кералы (2, 0).

Усяго АПА меў 226 месцаў у Народнай палаце, а разам са знешняй падтрымкай — 300. Для падтрымкі ўрада неабходны кантроль не менш 272 дэпутацкіх месцаў.

Па выніках выбараў-2009 АПА атрымаў 262 месцы (у тым ліку ІНК — 206) і здолеў сфарміраваць урад парламенцкай большасці. Манмахан Сінгх застаўся прэм'ер-міністрам Індыі і, такім чынам, стаў другім (пасля Джавахарлала Нэру) прэм'ер-міністрам краіны, які захоўвае ўладу пасля поўнага пяцігадовага тэрміна знаходжання на пасадзе. Знешнюю падтрымку АПА аказваюць Самаджвадзі парты, Джаната дал (свецкая) і некаторыя іншыя драбнейшыя партыі.

Спасылкі
--------

Праграма кааліцыі
**Кола**, таксама **Кружкі, Кругавая, Круцёлка, Крутак, Круганы, Кружок, Кулечка** — арнаментальны беларускі народны танец хараводнага тыпу, які часта выконваўся на Купалле і меў распаўсюджанне па ўсёй Беларусі. Падобны танец існуе ў украінцаў, палякаў, сербаў, балгараў і іншых славянскіх народаў, якія насяляюць Балканскі паўвостраў і вобласці на поўнач ад яго. У балгараў называецца «Хоро», у малдаван і румынаў — «Хора» і «Сырба». Характэрна пабудова ланцугом самкнёным або разамкнёным кругам. Выконваецца ў суправаджэнні народных інструментаў, часам спеваў. Музыка адрозніваецца разнастайнасцю памераў. Існуюць варыянты хуткага і павольнага тэмпу.

Харэаграфія
-----------

Музычны памер 2/4. Тэмп танца — хуткі і вясёлы.

Як вынікае з назвы, кампазіцыйна танец заснаваны на пабудове ў форме круга, пры гэтым малюнак танца складаны і разнастайны. Колькасць колаў, утвораных танцуючымі, змяняецца ад аднаго вялікага агульнага карагода да некалькіх невялікіх кружкоў праз выкарыстанне лініі і паўкола. Таксама выкарыстоўваюцца кружэнне, змена кірунку руху танцуючых, пабудова ў пары.

Р. Друцкі-Падбярэскі апісаў «Кругавую» наступным чынам:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
... танцор жвава абнімае постаці маладой танцоўшчыцы, паварочвае і перакідвае яе ў такт дуды і скрыпкі, прыстукваючы кожны такт абцасамі і падпяваючы двухрадкоўе. Танцуючых цэлы рад. Першы ў радзе выдумляе фігуры, якія дакладна паўтараюцца ўсімі; кружацца ў адзін бок датуль, пакуль амаль што не ап'янеюць, тады кружацца ў другі… | "|

У культуры
----------

Пра «кружкі», як пра галоўны танец на беларускіх святочных вечарынках, паведамляў М. Дзмітрыеў.

Першую сцэнічную пастаноўку танца ў Беларусі рэалізаваў К. А. Алексютовіч ў 1921 годзе ў спектаклі «На Купалле» па п'есе М. Чарота.

Мелодыя танца выкарыстоўваецца ў фінале балета «Падстаўная нявеста» на музыку Г. Вагнера ў пастаноўцы К. А. Мулера.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с.: іл. ISBN 5-85700-014-9.  (бел.)
2. 1 2  Чурко Ю. М. Вянок беларускіх танцаў.- Мн.: Беларусь, 1994. — 88 с. ISBN 5-33801097-8
3. ↑  Кола ў Вялікай Савецкай энцыклапедыі(недаступная спасылка)  (руск.)
4. 1 2 3  Алексютович Л. К. Белорусские народные танцы, хороводы, игры. Под ред. М. Я. Гринблата. Мн. «Вышейш. школа», 1978. 528 с. с ил.
5. ↑  Беларускае вяселле//Иллюстрация. 1848. Т.6, № 1. С. 7
6. ↑  Дзмітрыеў М. Збор песень, казак, абрадаў і звычаяў сялян Паўночна-Заходняга краю. Вільня, 1869. С. 256
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аб’ём (значэнні).

**Аб'ём** — колькасная характарыстыка прасторы, якуе займае цела або рэчыва. Аб'ём цела або ёмістасць сасуду вызначаецца яго формай і лінейнымі памерамі. З паняццем *аб'ёму* цесна звязана паняцце *ёмістасць*, гэта значыць аб'ём унутранай прасторы сасуду, пакавальнай скрыні і г. д. Словам ёмістасць пазначаюць таксама сасуды.

Прынятыя адзінкі вымярэння — у СІ і вытворных ад яе — кубічны метр, кубічны сантыметр, літр (кубічны дэцыметр) і г. д. Пазасістэмныя — галон, барэль.

Слова «аб'ём» таксама ўжываюць у пераносным значэнні для пазначэння агульнай колькасці або бягучай велічыні. Напрыклад, «аб'ём попыту», «аб'ём памяці», «аб'ём працы».

У выяўленчым мастацтве аб'ёмам завецца ілюзорная перадача прасторавых характарыстак адлюстраванага прадмета мастацкімі метадамі.

Вылічэнне аб'ёму
----------------

### Матэматычна

Асноўны артыкул: **Аб'ём, геаметрыя**
У агульным выпадку матэматычна аб'ём цела вылічаецца па наступнай інтэгральнай формуле:

{\displaystyle V=\iiint \limits \_{\mathbb {R} ^{3}}\chi (x,y,z)\,dx\,dy\,dz},
дзе {\displaystyle \chi (x,y,z)} — характарыстычная функцыя геаметрычнай вобраза цела.

Для шэрагу целаў з простай формай зручнейшым з'яўляецца выкарыстанне адмысловых формул. Напрыклад, аб'ём куба з даўжынёй боку, роўнай *a*, роўны {\displaystyle V=a^{3}}.

### Праз шчыльнасць

Аб'ём знаходзіцца па формуле: {\displaystyle V={\frac {m}{\rho }}}

Меры аб'ёму вадкасці
--------------------

* 1 л = 1,76 пінты = 0,22 галона.

### Англійскія пазасістэмныя

* 1 пінта = 0,57 л
* 1 галон = 8 пінтам = 4,54 л

### Антычныя пазасістэмныя

* катыла = 0,275 л

### Старажытнаяўрэйскія

* эйфа = 24 883 см³
* омер = 1/10 эйфы

### Расійскія пазасістэмныя

* Мера = 4,? вядра
* Вядро = 12,3 л
* Штоф = 1,54 л
* Кварта = 1,23 л
* Бутэлька 0,77 л
* Чарка = 0,123 л
* Чарачка (касушка) = паўчарачкі = 0,0615 л

Меры сыпкіх рэчываў
-------------------

### Англійскія пазасістэмныя

* 1 бушаль = 36,36872 літраў = 8 галонаў.

### Расійскія пазасістэмныя

* Паўасьміна = 26,238 л
* Гарнец = 3,2798 л

Гл. таксама
-----------

* Мера Жардана

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4136953-1 · LCCN: sh85144330 · Microsoft: 56828650 |
**Чорны фронт** (нідэрл.: Zwart Front), пазней **Нацыянальны фронт** (нідэрл.: Nationaal Front) — нідэрландскі фашысцкі рух, які існаваў у 1934—1940 гг.

Гісторыя
--------

Быў заснаваны пасля расколу ў Генеральнай галандскай фашысцкай лізе ў 1934 годзе Арнольдам Меерам. Пасля заснавання ў Чорны фронт уліліся шэраг дробных груповак і арганізацый. Таксама была атрымана падтрымка сярод дробных слаёў насельніцтва. Арганізацыя падтрымлівала каталіцызм, а многія яе члены былі каталікамі, у тым ліку і Меер. На парламенцкіх выбарах у 1937 годзе рух атрымаў 8178 галасоў, што дазволіла яму прабіцца ў парламент. У 1940 годзе Чорны фронт уліўся ў склад Нацыянальнага фронту.

Нацыянальны фронт быў забаронены немцамі ў 1941 годзе пасля таго як яго члены папрасілі дазволу прыняць прысягу Нідэрландам, а не Германіі, перш чым супрацоўнічаць з нацыстамі.

Зноскі
------

1. ↑  Philip Rees, *Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890*, p. 260
2. ↑  Stanley G. Payne, *A History of Fascism 1914—1945*, London, Roultedge, 2001, p. 302
3. ↑  Rees, op cit
**Чортава Барада** — батанічны заказнік мясцовага значэння, які знаходзіцца за 2 км на захад ад Віцебска, на беразе р. Заходняя Дзвіна, насупраць в. Хоцінічы

Апісанне
--------

Створаны плошчай 50 га ў 1980 г. для аховы каштоўных насаджэнняў і рэдкіх раслін. Рашэннем Віцебскага райвыканкама № 97 ад 29.01.2011 г. пераўтвораны. Плошча 58,3 га.

Флора
-----

Рэльеф тэрыторыі заказніка ўзгорысты. Тут растуць векавыя дрэвы дуб звычайны (*Quercus robur*), хвоя (*Pinus*), елка (*Picea*), ясень (*Fraxinus*), ліпа (*Tilia*) і інш. З раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, адзначаны пералеска (пячоначніца) высакародная (*Hepatica nobilis*), першацвет веснавы (*Primula veris*), званочак персікалісты (*Campanula persicifolia*). Тэрыторыя заказніка перспектыўныя для стварэння ландшафтнага парку.

Зноскі
------

1. ↑  Біялагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі Архівавана 4 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Заказнікі на тэрыторыі Віцебскага раёна // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ. 2004. — 772 с.: іл. — С. 725. — ISBN 985-02-0647-0.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скінер.

**Кэтрын Скінер** (англ.: Catherine Skinner, нар. 11 лютага 1990) — аўстралійскі стралок, якая выступае ў дысцыпліне трап. Алімпійская чэмпіёнка 2016 года.

Займацца спартыўнай стральбой Кэтрын Скінер пачала ў дванаццацігадовым узросце, а ў 2006 годзе ўпершыню трапіла ў склад юнацкай зборнай Аўстраліі. У 2010 годзе на сусветным першынстве ў Мюнхене стала віцэ-чэмпіёнкай сярод моладзі. У 2011 стала сярэбраным прызёрам Універсіяды і бронзавым на хатнім чэмпіянаце Акіяніі.

У 2013 годзе Скінер выйграла золата на Універсіядзе ў Казані, а таксама ўпершыню трапіла на подыум этапу Кубка свету (у Нікасіі і ў Эль-Айне яна была другой). На чэмпіянаце свету 2014 года стала бронзавым прызёрам ужо ў спаборніцтвах сярод дарослых спартсменаў.

На Алімпіядзе ў Рыа-дэ-Жанэйра аўстралійка толькі па выніках перастрэлкі прабілася ў паўфінальны раунд. У паўфінале яна паказала найлепшы вынік (1 промах з 15 стрэлаў).

Зноскі
------

1. ↑  Australian Honours Search Facility Праверана 12 красавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47088042'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ISSF · Olympedia · Гульні Садружнасці · Алімпійскі камітэт Аўстраліі |
**Чортаў камень Аста́шынскі** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1997). Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне в. Асташын Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.

Валун ружовага граніту рапаківі з уключэннем крышталёў палявога шпату (авоіды ад 1 да 3 см) і мускавіту. Даўжыня 3,6 м, шырыня 2,1 м, вышыня 0,9 м, у абводзе 9 м, аб’ём 3,6 м³, маса каля 10 т. Прынесены ледавіком 220—150 тыс. г. назад з Аландскіх астравоў Балтыйскага мора. Горная парода пры транспарціроўцы знаходзілася ў актыўнай зоне ледавіка, дзе набыла пляскатую, выцягнутую форму, падобную на цэглу. 3 валуном звязана шмат паданняў. У старажытнасці меў культавае значэнне.

Літаратура
----------

* *В. Ф. Вінакураў.* Чортаў камень Асташынскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
Класіфікацыя кокаў паводле тыпу ўзаемнага размяшчэння: (a) стрэптакокі, (b) дыплакокі, (c) тэтракокі, (d) сарцыны, (e) стафілакокі
Дыплакокі (тут пнеўмакокі) ў растравым электронным мікраскопе  (руск.) (бел. (Здымак падфарбаваны)
**Кокі** (ад стар.-грэч.: κόκκος — «зерне») — бактэрыі шарападобнай формы. Адрозніваюць абсалютна круглыя і злёгку выцягнутыя па форме бактэрыі.

Пасля дзялення клеткі ўтвараюць у залежнасці ад стадыі дзялення структуры, якія з’яўляюцца тыповымі для пэўных відаў кокаў. Адрозніваюць:

* [[Стрэптакок]і: складзеныя ў форме ланцужкі (напр. энтэракокі  (руск.) (бел. пептастрэптакокі  (руск.) (бел.)
* Дыплакокі: складзеныя парамі (напр. пнеўмакокі, *Neisseria*)
* Тэтракокі: складзеныя разам 4 клеткі
* Sarcina: складзеныя разам 8 і больш клетак
* Стафілакокі: клеткі складзеныя «вінаграднымі гронкамі» або хаатычна (напр. мікракокі  (руск.) (бел. пептакокі)

Магчыма, самыя ўстойлівыя да радыяцыі жывыя істоты. Здольныя перанесці дозу ў некалькі разоў большую, чым іншыя бактэрыі, і ў тысячы разоў большую, чым людзі.

Спасылкі
--------

* Выявы бактэрый

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 133272509 · Microsoft: 82794421 |
**Высокія Татры** (славацк.: Vysoké Tatry) — найвышэйшая частка Татраў і ўсіх Карпатаў, частка Фатранска-Татранскай вобласці. Найвышэйшы пункт — гара Герлахаўскі-Шціт (2655 м).

возера Літваравы ў Высокіх Татрах (Польшча)

Пікі
----

15 самых высокіх пунктаў Высокіх Татраў усе размешчаны ў Славакіі:

* Герлахаўскі Шціт, 2655 м.
* Герлахаўска Вежа, 2642 м.
* Ламніцкі Шціт, 2634 м.
* Лядовы Шціт, 2627 м.
* Пышны Шціт, 2623 м.
* Задні Герлах, 2616 м.
* Лавінавы Шціт, 2606 м.
* Малы Лядовы Шціт, 2602 м.
* Катловы Шціт, 2601 м.
* Лавінава Вежа, 2600 м.
* Малы Пышны Шціт, 2591 м.
* Велка Літворава Вежа, 2581 м.
* Страпата Вежа, 2565 м.
* Кежмарскі Шціт, 2556 м.
* Высока, 2230 м.

Даліны
------

Морске Вока
У Высокіх Татрах 23 даліны, большасць са славацкага боку.

Азёры
-----

Найбольшае, Морске-Вока плошчай 34,54 га, глыбінёй 50,8 м, вышыня над узроўнем мора 1395,4 м, знаходзіцца з польскага боку. Найглыбейшае Вельке-Гінцава-Плес (20,08 га, 53 м, 1946 м), якое знаходзіцца ў Славакіі. Папулярны ў турыстаў Штрбске Плеса і Попрадске Плеса.

Вадаспады
---------

Найбольш вядомыя вадаспады знаходзяцца на рацэ Сцюдзёны Паток. Самы вялікі, але не самы высокі, вадаспад з польскага боку — Сіклава. Яго вышыня 64-70 м, нахіл каля 35 °.

Флора і фауна
-------------

На славацкім і польскім баку ёсць запаведнікі — Татранскія Народныя Паркі, дзе жыве мноства ахоўных відаў раслін і жывёл.

Гарады
------

На тэрыторыі Высокіх Татраў знаходзіцца адзіны горад — Высоке Татры, які з’яўляецца базавым для экскурсій у Высокія Татры.

Навука
------

У Высокіх Татрах размешчаны дзве асноўныя астранамічныя абсерваторыі Славакіі: абсерваторыя Скалнатэ Плеса і абсерваторыя Ламніцкі Шціт.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Высокія Татры

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4025537-2 · NKC: ge131355 · VIAF: 236343606 |
**Чорныя львы** (*геэз: Tikura Anbessa*) — арганізацыя антыфашысцкага руху супраціву, створаная пасля Другой італа-эфіопскай вайны для барацьбы супраць Італіі і акупацыі Эфіопскай імперыі.

Гісторыя
--------

Рух быў заснаваны ў Заходняй Эфіопіі ў 1936 годзе. У склад «Чорных львоў» у асноўным уваходзілі студэнты Ваеннай акадэміі Халеты (была заснавана ў 1935 годзе) і эфіопы, якія атрымалі адукацыю за мяжой. Лідарам групоўкі быў Алемеворк Беен, ветэрынар, які вучыўся ў Вялікабрытаніі. Арганізацыя мела канстытуцыю. Яна складалася з дзесяці пунктаў. У ёй зацвярджалася перавага палітычнай сферы над ваеннай, забаранялася жорсткае абыходжанне з сялянамі і ваеннапалоннымі, а таксама выхад членаў арганізацыі з групоўкі. Канстытуцыя заклікала аддаць перавагу смерці, калі стаіць пагроза захопу ў палон ворагам.

«Чорныя львы» дамінавалі ў раннім руху супраціву ў Эфіопіі і змаглі пераканаць Імру Хайле Селасіе, які быў прызначаны імператарам Хайле Селасіе I прынцам-рэгентам падчас акупацыі, далучыцца да іх ва ўзброенай барацьбе. Імру трэба было рэарганізаваць эфіопскія ўзброеныя атрады і працягваць супраціў італьянцам. Для гэтага ён адступіў на поўдзень краіны, але 19 снежня 1936 года трапіў у палон.

Пасля паланення Імру «Чорныя львы» фактычна спынілі сваё існаванне. Большасць членаў арганізацыі былі забіты італьянцамі падчас рэпрэсій пасля няўдалага замаху на Радольфа Грацыяні 19 лютага 1937 года. Сярод нешматлікіх выжылых былі Алемеворк Беен і Ілма Дэрэса.

Бібліяграфія
------------

* David H. Shinn & Thomas P. Ofcansky (2013). Scarecrow Press. ed. *Historical Dictionary of Ethiopia (second edition)*. ISBN 9780810874572. .
* Zewde, Bahru (2001). Addis Ababa University Press. ed. *A History of Modern Ethiopia 1855-1991*. ISBN 0-8214-1440-2. .

Зноскі
------

1. ↑  Г. В. Цыпкин, В. С. Ягья. История Эфиопии в новое и новейшее время. М. «Наука», 1989. стр.183
2. ↑  Bahru Zewde, *Pioneers of Change in Ethiopia* (Oxford: James Currey, 2002), p. 203
3. ↑  Bahru Zewde, *A History*, p. 175
4. ↑  Anthony Mockler, *Haile Selassie’s War* (New York: Olive Branch, 2003), pp. 168
5. ↑  Bahru Zewde, *Pioneers*, p. 204
6. ↑  Shinn, David Hamilton & Ofcansky, Thomas P. & Prouty, Chris (2004). *Historical Dictionary of Ethiopia*. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 75. ISBN 0-8108-4910-0.
**Гміна Столін** (польск.: Gmina Stolin) — вясковая гміна ў міжваеннай Польшчы, якая ўваходзіла ў склад Столінскага павета Палескага ваяводства. Сядзіба была размешчана ў Століне.

Гісторыя
--------

Першапачаткова гміна ўтворана ў складзе Пінскага павета. 7 лістапада 1920 года гміна была далучана да ўтворанага Лунінецкага павета, які быў пад уладай Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 года разам з усім Лунінецкім паветам увайшла ў Палескае ваяводства. З 1 студзеня 1923 года гміна ўвайшла ў склад новаўтворанага Столінскага павета. 18 красавіка 1928 года да гміны далучаны частка тэрыторый скасаваных гмін Радчыцк і Церабяжоў, а таксама не скасаванай гміны Плотніца.

У выніку польскага паходу Чырвонай Арміі ў верасні 1939 года і ўз’яднання Заходняй Беларусі з Беларускай ССР гміна скасавана.

Населенныя пункты
-----------------

Згодна з першым перапісам насельніцтва Польшчы, які прайшоў 30 верасня 1921 года, у гміне налічвалася 42 населеныя пункты.

Зноскі
------

1. ↑  Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 25
2. ↑  Dz.U. z 1922 r. nr 116, poz. 1051(недаступная спасылка)
3. ↑  Dz.U. z 1928 r. nr 46, poz. 452(недаступная спасылка)

| ⛭Столінскі павет (1923—1939) |
| --- |
| Гарады | 
* Высоцк
* Гарадная
* Давыд-Гарадок
* Столін

 |
| Вясковыя гміны | 
* Бярозавае
* Высоцк
* Давыд-Гарадок
* Плотніца
* Радчыцк
* Столін
* Хорск
* Церабяжоў

 |
**Вялікая беларуская рада** (**ВБР**) — каардынацыйны цэнтр беларускага нацыянальна-вызваленчага руху ў кастрычніку—снежні 1917 года. Утворана на 2-й сесіі Цэнтральнай рады беларускіх арганізацый (15(28) кастрычніка — 24 кастрычніка (6 лістапада) 1917, Мінск) шляхам рэарганізацыі апошняй. Складалася з дэлегатаў ад беларускіх грамадска-палітычных, культурна-асветніцкіх, бежанскіх, вайсковых арганізацый. Размяшчалася ў Мінску ў былым губернскім доме (пл. Свабоды). Пастаянна дзеючым органам ВБР быў выканаўчы камітэт з 24 чал. адразу ж заявіла, што бярэ на сябе ролю беларускай краёвай улады і будзе «бараніць увесь беларускі народ».

Перадгісторыя
-------------

Вялікая беларуская рада стваралася на аснове ідэі адзінства ўсіх слаёў беларускага насельніцтва ў адстойванні агульнанацыянальных інтарэсаў.

Найбольш рашучыя ўдзельнікі ВБР адразу пачалі заклікаць да стварэння незалежнай беларускай дзяржавы як самастойнага суб’екта міжнароднага права, аднак на дадзеным этапе большасць беларускіх дзеячаў выказаліся за непарыўнасць сувязей з Расійскай рэспублікай і аўтаноміі ў яе складзе.

Дзякуючы арганізацыйным намаганням ВБР у апошнія месяцы 1917 года паскорыўся рост свядомасці беларускага народу, актывізаваўся беларускі нацыянальны рух.

30 лістапада 1917 года беларускія нацыянальна-дэмакратычныя арганізацыі звярнуліся з адозвай «Ко всему народу белорусскому», у якой абвясцілі сваю праграму. У ёй прадугледжваліся абвяшчэнне Беларусі дэмакратычнай рэспублікай і перадача ўсёй улады мясцовай Краёвай Радзе. Для арганізацыі такой улады ў адозве таксама аб’яўлялася скліканне на 5 снежня ў Мінску з’езда прадстаўнікоў усяго беларускага народу. ВБР, якая на сябе ўзяла ўсю адказнасць за скліканне Усебеларускага з’езда, звярнулася да кіраўнікоў Аблвыкамзаха Карла Ландара і Вільгельма Кнорына з прапановай аб супрацоўніцтве ў стварэнні беларускай дзяржаўнасці. Аднак апошнія адхілілі прапанову. Ідэю склікання Усебеларускага з’езда падтрымаў затое Беларускі абласны камітэт, які быў створаны з сялянскіх дэпутатаў ад беларускіх губерняў пры Усерасійскім Савеце сялянскіх дэпутатаў у Петраградзе.

Першы Усебеларускі з’езд праходзіў з 7 па 18 снежня 1917 года ў Мінску. Пасля таго, як з’езд быў разагнаны бальшавікамі, яго структуры працягвалі дзейнічаць у падполлі.

Члены Выканаўчана камітэта
--------------------------

* В. А. Адамовіч (старшыня)
* А. У. Прушынскі (Алесь Гарун)
* А. А. Смоліч (намеснік старшні)
* Л. А. Савіцкая (Зоська Верас)
* А. Сакалоўскі (усе сакратары)
* С. А. Рак-Міхайлоўскі
* І. С. Дварчанін
* А. М. Уласаў
* Э. А. Будзька
* М. Шыла
* П. А. Бадунова
* В. Захарка
* А. І. Лявіцкі (Ядвігін Ш.)
* Я. Мамонька
* П. П. Аляксюк
* Р. А. Скірмунт

і інш.
**Баляслаў Баляслававіч Віленчыц** (нар. 3 красавіка 1943, в. Залоззе (з 1966 у складзе в. Казейкі), Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне оптыкі і прыбораў і метадаў эксперыментальнай фізікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1995), старшы навуковы супрацоўнік (1987).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1975). У 1985 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1995 годзе — доктарскую.

Працаваў у Інстытуце цепла- і масаабмену АН БССР (1970—1975), Інстытуце прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 1976, галоўны навуковы супрацоўнік).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: аптычная дыягностыка газавых і аэразольных патокаў.

Распрацаваў метады вымярэння фізічных характарыстык газавых патокаў, фарміравання і дыягностыкі параметраў лазерных пучкоў, стварыў новы навуковы кірунак, які дазваляе комплексна вырашаць праблемы інжынернай экалогіі.

Па выніках распрацовак і даследаванняў апублікавана больш за 170 навуковых прац, атрымана больш за 50 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на вынаходніцтвы. Яго градыентна-аптычныя і градыентна-дынамічныя сістэмы дэманстраваліся на спецыялізаваных выстаўках у Мінску, Санкт-Пецярбургу, Маскве, Варшаве, Дэлі, Пекіне, Гановеры, Лейпцыгу.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломамі, залатым і чатырма сярэбранымі медалямі ВДНГ СССР, знакам «Вынаходнік СССР» (1984). У 1991 годзе была прысуджана Прэмія Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Бібліяграфія
------------

* Градиентно-оптическая диагностика газовых и аэрозольных потоков : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.05 ; 01.04.01 / Виленчиц Болеслав Болеславович. — Минск, 1995.
* Градиентно-оптическая диагностика параметров газовых потоков / Д. С. Умрейко, Б. Б. Виленчиц, В. К. Попов // Спектроскопия и люминесценция молекулярных систем / [Умрейко Д. С. и др.]. — Минск, 2003. — С. 351—363.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Виленчиц Болеслав Болеславович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 672.
* Віленчыц Баляслаў Баляслававіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 169—170. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* Віленчыц Баляслаў Баляслававіч // Памяць : Стаўбцоўскі раён. — Мінск, 2004. — С. 683.
**Цярэнцій Фаміч Штыкаў** (28 лютага (13 сакавіка) 1907, хутар Любкі, Гарадоцкі павет, Віцебская губерня — 25 кастрычніка 1964, Масква) — савецкі партыйны і ваенны дзеяч, дыпламат. Генерал-палкоўнік (1944). Надзвычайны і паўнамоцны пасол СССР у КНДР (1948), фактычны кіраўнік паўночнай часткі Карэі ў 1945—1950 гадах, адзін з арганізатараў Карэйскай вайны.

Член ВКП(б) з 1929 года. Кандыдат у члены ЦК ВКП(б) (1939—1952), член ЦК КПСС (1956—1961). Дэлегат XVIII (1939) з’езда ВКП (б).

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР II і IV скліканняў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў Прафесійна-тэхнічную школу (1927). У 1931—1938 гг. — на камсамольскай рабоце ў Ленінградзе, сакратар Акцябрскага райкама УЛКСМ. У кастрычніку-лістападзе 1938 года ўваходзіў у склад асаблівай тройкі НКУС, якая актыўна ўдзельнічала ў сталінскіх рэпрэсіях у Ленінградзе і Наўгародскай вобласці. У 1938—1945 гг. — 2-і сакратар Ленінградскага абкама ВКП(б) (пры першым — А. А. Жданаве). Са снежня 1939 па сакавік 1940 гг. — член Ваеннага Савета 7-й арміі. У верасні 1941 года — член Ваеннага Савета Ленінградскага фронту. З красавіка 1943 па люты 1944 года — член Ваеннага Савета Волхаўскага фронту. Люты-лістапад 1944 г. — член Ваеннага Савета Карэльскага фронту. Красавік-жнівень 1945 г. — член Ваеннага Савета Прыморскай групы войскаў Далёкаўсходняга фронту. Жнівень-верасень 1945 г. — член Ваеннага Савета 1-га Далёкаўсходняга фронту. У 1945—1947 гг. — намеснік камандуючага войскамі Прыморскай ваеннай акругі па палітычнай частцы. У 1946—1947 гг. — кіраўнік савецкай дэлегацыі ў Савецка-амерыканскай камісіі па Карэі. З 16 кастрычніка 1948 па 14 снежня 1950 гг. — Надзвычайны і паўнамоцны пасол СССР у КНДР. Вызвалены ад абавязкаў за «пралікі ў працы, якія выявіліся ў перыяд контрнаступлення амерыканскіх і паўднёвакарэйскіх войскаў у паўночных раёнах Карэі».

Зноскі
------

1. 1 2  Штыков Терентий Фомич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
**Вялікая гавань** (мальт.: Il-Port il-Kbir) — найбуйнейшая гавань на Мальце, вядомая таксама пад сваёй англійскай назвай *Гранд-Харбар*. У якасці гавані яе выкарыстоўвалі ў старажытнасці яшчэ фінікійцы, а пазней яна была істотна палепшана, з’явіліся докі, прыстані і ўмацаванні.

Вялікая гавань на працягу 268 гадоў мела вялікае стратэгічнае значэнне для гаспітальераў, а таксама не страціла яго пасля прыходу на востраў брытанцаў.

23 верасня 1551, 1555 ці 1556 года (паводле розных крыніц), па Вялікай гавані прайшоў разбуральны смерч (F3 / F4). Сфарміраваўшыся над вадой, смерч патапіў мноства караблёў (у тым ліку і 4 караблі Мальтыйскага ордэна), пасля чаго выйшаў на сушу і забіў каля 600 чалавек. Нягледзячы на ​​назву смерча, сталіцы Мальты — Валеты — у той час не існавала, паколькі Вялікі магістр мальтыйскіх рыцараў асабіста заклаў першы камень у яе падмурак 28 сакавіка 1566 года.

Вялікая гавань стала полем бітвы паміж гаспітальерамі і туркамі падчас Вялікай аблогі Мальты ў 1565 годзе. У гады Другой сусветнай вайны на працягу блакады Мальты, многія докі і ваенныя збудаванні ў гавані, уключаючы Форт Святога Эльма, былі разбураны войскамі нацысцкага блоку, у прыватнасці Італіяй і Германіяй. Таксама буйны ўрон быў нанесены Валеце і яшчэ тром найбліжэйшым гарадам.

Пасля сыходу з вострава брытанскай арміі гавань страціла сваё ваеннае значэнне, але па-ранейшаму застаецца актыўнай у плане міжнароднага гандлю.

На паўночным захадзе гавань замыкае паўвостраў Себарас, на якім занаходзіцца частка Валеты і яе прыгарада Фларыны. Гэты паўвостраў таксама аддзяляе Вялікую гавань з гаванню Марсаксет. Паўднёва-ўсходні бераг гавані сфарміраваны мноствам бухт і мысаў, з боку якіх у гавань упадаюць чатыры невялікія ручаі. Таксама на гэтым баку размяшчаюцца гарады Каспікуа, Біргу і Сінгея. Большасць насельніцтва Мальты жыве ў радыусе трох кіламетраў ад Вялікай гавані, што робіць гэты раён самым густанаселеным у краіне, а таксама адным з самых шчыльназаселеных у Еўропе.

Краявід гавані
--------------

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Вялікая гавань**
* Вялікая гавань Архівавана 28 верасня 2007.
* Пврты Валеты
**Іван Георгіевіч Лапін** (1916—1944) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Іван Лапін нарадзіўся 23 снежня 1916 года ў вёсцы Пінева (цяпер — Лапіна Нерахцкага раёна Кастрамской вобласці). Пасля заканчэння шасці класаў школы працаваў трактарыстам у калгасе. У 1937—1939 гадах Лапін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, скончыў курсы малодшых лейтэнантаў. У 1941 годзе Лапін паўторна быў прызваны ў армію. З лютага 1942 года — на франтах Вялікай айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі старшы лейтэнант Іван Лапін камандаваў мінамётнай батарэяй 56-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 14-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Украінскай і Беларускай ССР.

16 верасня 1943 года батарэя Лапіна пераправілася цераз Дзясну і прыняла ўдзел у баях пад Ноўгарадам-Северскі. 17 верасня падчас бою ў раёне вёскі Альшанае Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР батарэя знішчыла 7 варожых гармат і 2 мінамёта, а затым адкрыла агонь па праціўніку, які адыходзіў, нанёсшы яму вялікія страты. 23 верасня 1943 года ў раёне вёскі Першэ Траўня Гараднянскага раёна батарэя Лапіна знішчыла 7 артылерыйскіх гармат, 8 кулямётаў, 3 танка праціўніка. Праціўнік, які адступіў, кінуў 3 гарматы. 3 кастрычніка 1943 года батарэя Лапіна прыкрывала пераправу батальёна праз раку Брагінка ў раёне населенага пункта Калыбанскія хутары Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР, знішчыўшы 5 батарэй, 8 мінамётаў, каля 120 салдатаў і афіцэраў праціўніка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 снежня 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшы лейтэнант Іван Лапін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як 12 студзеня 1944 года загінуў у баі на тэрыторыі Гомельскай вобласці. Пахаваны ў брацкай магіле на плошчы Працы ў Гомелі.

Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі.

У гонар Лапіна перайменаваная яго родная вёска, названая вуліца ў Гомелі.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5  Іван Георгіевіч Лапін на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Голубев Е. П.* Боевые звёзды. — Ярославль: Верх.-Волж.кн.изд. 1972.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кушняроў.
**Цярэнцій Мітрафанавіч Кушняроў** (12 снежня 1919, в. Агародня, Добрушскі раён, Гомельская вобласць — 11 кастрычніка 2005, г. Баранавічы) — заслужаны будаўнік БССР (1965), Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1947 года жыў у г. Баранавічы. У 1949—1980 гадах працаваў на будаўніцтве прамысловых аб’ектаў і жылых дамоў горада. Быў тынкоўшчыкам, брыгадзірам каменшчыкаў баранавіцкага будаўнічага трэсту № 25.

За шматгадовую працу ў 1965 годзе прысвоена званне «Заслужаны будаўнік БССР». У 1966 годзе за поспехі ў выкананні планавых заданнняў па капітальнаму будаўніцтву прысвоенна званне Героя Сацыялістычнай Працы. Узнагароджаны залатым медалём «Серп і Молат», ордэнам Леніна, ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені, медалямі.

Зноскі
------

1. ↑  ЮБІЛЕЙНЫЯ ДАТЫ РОДНАГА КРАЮ. 2019
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касачоў.
**Іван Данілавіч Касачоў** (нар. 25 ліпеня 1939, вёска Акушкі, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — расійскі хірург, доктар медыцынскіх навук (1983), прафесар. Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі (1994).

Біяграфія
---------

Беларус. Скончыў Каменскую сярэднюю школу Горацкага раёна, Ленінградскую Ваенную медыцынскую акадэмію імя С. М. Кірава (1962), дзе і працуе (з 1986 г. намеснікам начальніка кафедры агульнай хірургіі ВМА, з 1988 г. намеснікам начальніка ВМА, з 1995 г. прафесарам кафедры агульнай хірургіі). У 1974—1976 гг. працаваў урачом-хірургам і навуковым даследчыкам у складзе ХХ Савецкай антарктычнай экспедыцыі. У 1983—1986 гг. служыў у Афганістане галоўным хірургам 40-й арміі. З яго ініцыятывы і пры непасрэдным удзеле пры акадэміі створаны шэраг лячэбна-дыягнастычных цэнтраў, а таксама вучылішча па падрыхтоўцы медыцынскіх сясцёр (1991).

Аўтар звыш за 380 навуковых прац і 200 рацыяналізатарскіх прапаноў, у т.л. 7 манаграфій, 7 вынаходніцтваў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ордэнам Чырвонай Зоркі (1984), ордэнам Леніна (1986), ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1989) і ордэнам «За обустройство земли Российской» 2-й ступені (2008). Пражывае ў Санкт-Пецярбургу.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Касачоў Іван Данілавіч // Нікалаеў, М. Беларускі Пецярбург /Мікола Нікалаеў. — Санкт-Пецярбург, 2009. — С. 374—375.
* Касачёв Иван Данилович//Лившиц В. М. Гордость и слава Горецкой земли. В 3 -х книгах. Книга 1. Учёные-земляки.- Горки. С.124-128.
**Іван Данілавіч Кока** (нар. 4 красавіка 1931, с. Пяскі, Лубенскі раён, Палтаўская вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 годзе. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, з 1967 года — кіраўніком групы архітэктараў у Белкамунпраекце, з 1969 года — намеснік начальніка Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Мінаблвыканкама, з 1975 года — галоўны архітэктар аддзела генплана ў Сельгастэхпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года. Пражывае ў г. Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы цэнтральных сядзіб у саўгасах «Спадарожнік» Мінскага (1964), «Гайна» Лагойскага (1968) раёнаў, у калгасе «Ленінская іскра» Крайскага раёна[*удакладніць*] (1970), піянерлагеры ў Даўгаўпілсе (1976), у в. Талька (1969), генпланы мясакамбіната ў г. Бярозе (1976), Калінкавічах (1977), рэканструкцыя малаказаводаў, мясакамбінатаў у Барысаве, Пінску, Слуцку, Маладзечне (1972—1975), раённыя рамонтныя прадпрыемствы сельгастэхнікі ў Дзяржынску, завод аднаўлення трактарных дэталяў у Полацку, аўтаматызаваная база сельгастэхнікі ў Фаніпалі (1975—1986).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кока Иван Данилович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Жаночае ўпрыгажэнне, выкананае ў тэхніцы «дамаскінаж»
**Дамаскінаж** (фр.: damasquinage), або **ал’агеміна** (італ.: all'agemina) — у ювелірнай справе мастацтва рабіць насяканні на метале іншым металам; сярэдняе паміж скульптурай і гравіроўкай; насяканне залатых, срэбных узораў на стальных вырабах

Гэтая дэкаратыўна-мастацкая тэхніка была завезена ў Італію ў XV стагоддзі з Персіі, яе сталіцы Дамаска; адсюль яе французская назва.

Ажэнкур  (руск.) (бел.  прадставіў ўзор італьянскай ал’агеміна («Жывапіс», ліст. 168) у малюнку галоўкі «эола» з ускудлачанымі валасамі, на залатой пласцінцы; валасы былі зроблены срэбнымі ніткамі; ў іншых частках малюнка золата. Апісаны асобнік складаў упрыгожванне кубачка і знаходзіўся ў зборы абата Маўра Боні (*Mauro Boni*), падрабязна апісаў сваю рэдкасць у «Memorie per servire alla storia letteraria per l’anno 1799», семестр II, частка I.

На гэтую тэму была напісана дысертацыя абата Франчэсконі  (італ.) (бел. «Illustrazione di un’Urnetta lavorata All' Agemina» (Венецыя, 1800).

Зноскі
------

1. ↑  Алл' Агемина // Энциклопедический словарь
2. ↑  Французско-русский словарь.
3. ↑  «Histoire de l’art par les monuments depuis sa décadence au 4-e siècle jusqu’a son renouvellement au 16-e» (6 томов, Париж, 1812—23, с 325 гравюрами in fol.; нямецкі пераклад Кваста пад загалоўкам: «Sammlung der vorzüglichsten Denkmäler der Malerei» і г. д.; 2 т. табліц, 1 т. тэксту, Берлін, 1840)

Літаратура
----------

* Алл' Агемина // Энциклопедический словарь, составленный русскими учеными и литераторами. — СПб. 1861.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 135748409 · LCCN: sh85035561 · Microsoft: 2778512098 · NDL: 00576328 |
**Гукаперайма́нне** — імітацыя з дапамогай гукаў мовы тых ці іншых гукаў рэчаіснасці. Аднак нельга лічыць, што сродкамі паэтычнага гукапісу можна дакладна ўзнавіць пэўныя гукі рэчаіснасці. Зрабіць гэта немагчыма, дый такой патрэбы няма. Дастаткова таго, што па асацыяцыі, гукавой аналогіі ў нашай свядомасці паўстае гукавы, а за ім — і зрокавы вобраз з'явы ці прадмета.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Праабражэнскія яўрэйскія могілкі** — могілкі ў Санкт-Пецярбургу, існуюць з 1875 года як асобны іншаверскі ўчастак Праабражэнскіх могілак (цяпер — Памяці ахвяр 9-га студзеня, агульная плошча — 27,4 га). Могілкі падзеленыя палатном Кастрычніцкай чыгункі, а з пачатку XX стагоддзя былі падзеленыя і адміністрацыйна. Адрас могілак: праспект Александраўскай Фермы, 66. Новыя пахаванні былі цалкам забароненыя рашэннем Ленгарвыканкама ў 1968 годзе. Дапускаліся толькі асобныя пахаванні скрыняў ва ўжо існуючыя магілы.

У постсавецкі час могілкі неаднаразова падвяргалася вандалізму. З 2007 года вядзецца рэканструкцыя могілак.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Іван Данілавіч Краснаштанаў** (20 верасня 1900, Кіранск, Іркуцкая вобласць  — 25 студзеня 1983, Адэса) — генерал-маёр, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.

Біяграфія
---------

Да 1917 года займаўся сельскай гаспадаркай. З 1917 года па 1919 год працаваў матросам і рабочым у параходстве. З 1919 года ў радах Чырвонай Арміі. Пасля заканчэння Ваенна-палітычнага вучылішча ў г. Чыце служыў палітработнікам у Забайкальскай кавалерыйскай дывізіі, супрацоўнікам ВЧК-ДПУ на граніцы з Кітаем.

З ліпеня 1941 года — начальнік штаба 244-й стралковай дывізіі. Ваяваў на Калінінскім фронце. У лютым 1943 года назначаны камандзірам 238-й стралковай дывізіі, якая ўдзельнічала ў баях на Арлоўска-Курскай дузе, у аперацыі «Баграціён», Усходне-Прускай, Усходне-Памеранскай і Берлінскай аперацыях. 238-я стралковая дывізія пад камандаваннем генерал-маёра І. Д. Краснаштанава прымала актыўны ўдзел у фарсіраванні Дняпра і вызваленні г. Магілёва. За гэтую аперацыю ён быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.

Пасля вайны скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба, камандаваў 86-й гвардзейскай дывізіяй, 10-м гвардзейскім корпусам у Адэскай ваеннай акрузе. З 1951 года па 1954 год — старшы ваенны саветнік камандуючага 11-й арміяй у Балгарыі. З 1954 года па 1957 год служыў у Забайкальскай ваеннай акрузе на пасадзе намесніка камандуючага па супрацьпаветранай абароне. У маі 1957 года па стану здароўя звольнены з радоў Савецкай Арміі.

Узнагароды
----------

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены 18 ліпеня 1979 года.

Зноскі
------

1. ↑  Краснаштанаў Іван Данілавіч
**«Гудімов»** (з укр. — «Гудзімаў») — украінскі гурт, удзельнікі якога сабраліся разам у 2004 годзе. Група заснавана былым гітарыстам «Океану Ельзи» Паўлам Гудзімавым.

Гісторыя
--------

Гурт «Гудімов» упершыню сабраўся восенню 2004 года, калі Павел Гудзімаў яшчэ гуляў у складзе хэдлайнера Украінскай рок-сцэны «Океан Ельзи», адным з заснавальнікаў якой ён з’яўляецца. Паўлу стала цесна ў «ветэранскім» складзе ОЕ. І ён задумаў уласны праект, удзельнікамі якога адразу сталі бас-гітарыст Дзяніс Леўчанка і бубнач Слава Васільеў. Гудзімаў знайшоў уласны непаўторны стыль. Якасны поп-рок, багата запраўлены фанкам, электра, дыска і соўл. Арыгінальная ўкраінская паэзія Паўла Гудзімава робіць яго праект нашчадкам лепшых традыцый украінскага року.

За гады існавання гурт выпусціў два альбомы: «Трампліни» (2005) і «Монополія» (2007), а таксама выпусціў 7 відэа: «Серце, не спи», «Коротка розмова», «Не політика», «Зв’язок», «Сумую», «Навесні», «Арізона». У красавіку 2005 года кліп на песню «Коротка розмова» трапіў у кнігу рэкордаў Гінеса за рэкордна хуткую здымку: яго было знята, зманціравана і паказана ў эфіры тэлеканала М1 ўсяго за 03:00 28 хвілін. Відэа на песню «Баста» з альбома «Монополія» з’явілася ў сакавіку 2008 года і стала вынікам конкурсу маладых рэжысёраў, абвешчанага Паўла Гудзімава 2007 года. Гэта самы адкрыты ўкраінскі кліп, у якім усе 3 хвіліны відэа — гэта бесперапынная сцэна любові. Рэжысёрам кліпа стаў 23-гадовы Віта Бакін з Івана-Франкоўска.

Склад
-----

* Павел Гудзімаў — вакал, гітара, клавішныя
* Слава Васільеў — ударныя, перкусія, бэк-вакал
* Аляксей Яўсееў — бас-гітара, бэк-вакал
* Раман Шебанаў — гітара, клавішныя, бэк-вакал

Колішнія ўдзельнікі
-------------------

* Дзяніс Леўчанка — бас-гітара, бэк-вакал

Дыскаграфія
-----------

* 2005 *Трампліни*
* 2007 *Монополія*

Кліпы
-----

* Коротка розмова (2005)
* Не політика (2005)
* Серце, не спи (2005)
* Зв’язок (2006)
* Зв’язок (меланхолія) (2006)
* Сумую (2006)
* Навесні (2007)
* Арізона (2007)
* Баста (2008)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
**Гардзей Кліманскі** (1928) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра глыбоцкай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і ў 1928 г. у в. Пашкі Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Шаркаўшчынскі раён Віцебскай вобласці). Вучыўся ў Глыбоцкай педагагічнай навучальні, дзе ў 1946 — 1947 далучыўся да Саюза беларускіх патрыётаў — моладзевай арганізацыі, якая ставіла сабе за мэту адраджэнне беларускай культуры. Галоўнай ідэяй арганізацыі было гуртаванне аднадумцаў вакол беларускай справы, пашырэнне ўплыву сярод астатніх.

У лютым 1947 года савецкія спецслужбы пачалі арышты сябраў Саюза беларускіх патрыётаў, да чаго спрычынілася здрада: да пастаўскай групы СБП увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, выдаўшы сябе за сябра антысаветчыка, і падштурхоўваў да тэрарызму. Будучы студэнтам 2-га курсу педвучальні, Гардзей Кліманскі быў арыштаваны 10 сакавіка 1947 г. і асуджаны 16 чэрвеня 1947 г. на 8 гадоў савецкіх канцлагераў. Тэрмін адбываў у лагерах Свярдлоўскай вобласці. Далейшы лёс невядомы. 

Рэабілітаваны 29 лістапада 1991 г. Вярхоўным Судом РБ, справа нумар 23525-П знаходзіцца ў УКГБ Віцебскай вобласці.

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў

Зноскі
------

1. ↑   Кароткая біяграфія Гардзея Кліманскага

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 79, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Спасылкі
--------

* Адкрыты спіс. Кліманскі Гардзей Уладзіміравіч (1928)
**Нефтыда** (грэч.), *Небетхет* (стар.-егіп. "Спадарыня абіцелі") — у егіпецкай міфалогіі малодшая з дзяцей Геба і Нут. Багіня геліопальскай Энеады.

Малявалася ў вобразе жанчыны з іерогліфам свайго імя на галаве (дом з будаўнічым кошыкам наверсе). Лічылася і шанавалася жонкай Сета, але, мяркуючы па тэкстах, вельмі мала з ім звязана. Яе сутнасць у егіпецкай рэлігійнай літаратуры амаль не раскрыта. У міфалагічных тэкстах, аднак, Нефтыда выступае разам з сястрой Ісідай у містэрыях Асірыса і ва ўсіх памінальных магічных абрадах. Яна разам з Ісідай аплаквае Асірыса, удзельнічае ў пошуках яго цела, ахоўвае яго мумію, стоячы ў падгалоўя яго ложа. Абедзве сястры ля ўсходняга неба сустракаюць памерлага. Нефтыда з'яўлялася спадарожніцай Ра падчас яго начнога плавання па падземных водах.

Паводле «Тэкстаў пірамід», Нефтыда плавае ў начной барцы (Ісіда — у дзённай). Нефтыда, Ісіда і Селкет атаясамляліся з сакаліхамі, таму іх часта выяўляюць на саркафагах у відзе крылатых жанчын, як абаронцаў памерлых.
У якасці выявы Нефтыды нярэдка выступала Сешат.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нефтыда на Вікісховішчы |


| ⛭Рэлігія Старажытнага Егіпта |
| --- |
| Міфалогія | 
* Паганства
* Пантэізм
* Політэізм
* Эманацыя
* Душа
* Дуат
* Нумералогія

 |  |
|  Багі | 
* Амат
* Амон
* Аманет
* Анубіс
* Анукет
* Апоп
* Апіс
* Атон
* Атум
* Бастэт
* Бата
* Бену
* Бэс
* Чатыры сыны Гора
* Геб
* Хапі
* Хатхор
* Хека
* Хекат
* Хор
* Ісіда
* Хепры
* Хнум
* Хонсу
* Кук
* Маахес
* Маат
* Мафдэт
* Менхіт
* Мерытсегер
* Месхенет
* Манту
* Мін
* Мневіс
* Мут
* Нейт
* Нехбет
* Нефертум
* Нефтыда
* Нун
* Нут
* Асірыс
* Пахет
* Птах
* Кебуй
* Ра
* Рэшэп
* Саціс
* Сехмет
* Сакар
* Себек
* Селкет
* Сапду
* Сет
* Сешат
* Шу
* Таўрт
* Тэфнут
* Татэнет
* Тот
* Уаджыт
* Вадж-вер
* Упуаўт
* Васрэт

 |
| Тэксты | 
* *Амдуат*
* *Кнігі дыхання*
* *Кніга пячор*
* *Кніга мёртвых*
* *Кніга Зямлі*
* *Кніга варот*
* *Кніга замагільнага свету*
* *Тэксты пірамід*

 |
| Вераванні | 
* Ахвярапрынашэнне
* Пахавальныя абрады
* Атэнізм
* Пракляцце фараонаў

 |
**Нефрыт** — група запаленчых захворванняў нырак з розным этыёпатагенезам, кожнае з якіх мае сваю патамарфалагічную і клінічную спецыфіку. Да нефрыту адносяцца лакальныя або дыфузныя праліфератыўныя або дэструктыўныя працэсы, якія ўцягваюць нырачныя клубочкі, канальчыкі або інтэрстыцыяльную нырачную тканку. Па паходжанні адрозніваюць першасныя нефрыты (першасная паталогія нырак) і другасныя нефрыты (якія ўзнікаюць у сувязі з іншым паталагічным працэсам - цукровым дыябетам, амілаідозам, сістэмнымі захворваннямі злучальнай тканкі, міеломнай хваробай і інш.)

Гл. таксама
-----------

* Паранефрыт

Зноскі
------

1. 1 2 3  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 27 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777058396, 2909076316 · NKC: ph270290 |