У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Марыя Бадэнская.

**Марыя Лізавета Вільгельміна Бадэнская** (ням.: Marie Elisabeth Wilhelmine von Baden; 7 верасня 1782(1782-09-07), Карлсруэ, Маркграфства Бадэн — 8 снежня 1808(1808-12-08), Брухзаль) — прынцэса з Бадэнскага дому, у замужжы герцагіня Браўншвайг-Вольфенбютэльская, княгіня Браўншвайг-Вольфенбютэля і Эльса. Малодшая сястра расійскай імператрыцы Лізаветы Аляксееўны.

Біяграфія
---------

Марыя нарадзілася 7 верасня 1782 года ў Карлсруэ і была пятым дзіцем і пятай дачкой спадчыннага прынца Карла Людвіга Бадэнскага і яго жонкі Амаліі Гесэн-Дармштацкай. Яе бацькі былі кузенамі: маці Карла Людвіга, Караліна Луіза Гесэн-Дармштацкая, была роднай сястрой Людвіга IX, бацькі Амаліі Гесэн-Дармштацкай. Бабуляй Марыі па маці была Генрыэта Караліна Пфальц-Біркенфельдская, а дзедам па бацьку — вялікі герцаг Карл Фрыдрых Бадэнскі. Марыя выхоўвалася разам з сёстрамі ў цёплым сямейным атачэнні і атрымала добрую адукацыю: дзяўчынка вывучала еўрапейскія мовы (у прыватнасці, французскую), геаграфію, гісторыю, асновы філасофіі, нямецкую і сусветную літаратуру.

Марыя Бадэнская са старэйшым сынам
1 лістапада 1802 года ў Карлсруэ прынцэса Марыя Бадэнская выйшла замуж за герцага Фрыдрыха Вільгельма Браўншвайг-Вольфенбютэльскага, чацвёртага сына герцага Карла Вільгельма Фердынанда Браўншвайг-Вольфенбютэльскага і прынцэсы Аўгусты Гановерскай. Марыі на момант вяселля было дзевятнаццаць, Фрыдрыху — трыццаць адзін. У шлюбе нарадзілася трое дзяцей:

* **Карл Фрыдрых Аўгуст Вільгельм** (30 кастрычніка 1804 — 19 жніўня 1873) — герцаг Браўншвайга; нежанаты, дзяцей не меў.
* **Вільгельм Аўгуст Людвіг Максіміліян Фрыдрых** (25 красавіка 1806 — 18 кастрычніка 1884) — герцаг Браўншвайга; нежанаты, дзяцей не меў.
* **Мёртванароджаная дачка** (16 красавіка 1808)

У 1806 годзе свёкар Марыі бег ад войскаў Напалеона ў Альтану, дзе сканаў ад ран 10 лістапада, атрыманых у бітве пры Аўэрштэце месяцам раней. Марыя, якая ў той час знаходзілася ў Прэнцлау, разам са свякрухай наведала Карла Вільгельма Фрыдрыха на божай пасцелі, але калі французская армія рушыла ў бок Гамбурга, брытанскі пасол параіў ім абедзвюм бегчы; Марыя і Аўгуста вымушаны былі кінуць герцага пры смерці. Жанчыны атрымалі запрашэнне прыехаць у Швецыю ад караля Густава IV Адольфа, зяця Марыі. Аўгуста вырашыла застацца з пляменніцай Луізай Аўгустай Дацкай у Аўгустэнбаргу; Марыя ж прыняла прапанову і разам з дзецьмі далучылася да караля і каралевы Швецыі ў Мальмё, дзе каралеўская сям’я спынілася без каралеўскага двара, паколькі краіна ў той момант знаходзілася награні войны. Муж Марыі атрымаў дазвол імператара застацца ў Альтане.

Брат Марыі, спадчынны прынц Бадэнскі, быў жанаты з Стэфаніяй Багарнэ і з’яўляўся прыхільнікам Напалеона; падчас уцёкаў сястры ў Швецыю ён сустрэўся з імператарам у Берліне. Напалеон адмовіўся ад сустрэчы з мужам Марыі, але паведаміў, што будзе рады бачыць яе саму; Карл напісаў сястры і папрасіў прыбыць у Берлін на сустрэчу з імператарам, дзе яна магла б выступіць ад імя мужа ў якасці пасла Браўншвайга. Марыя прыняла запрашэнне і ў адзіночку адправілася ў Берлін, аднак была спынена ў Штральзундзе па загадзе мужа, які лічыў, што Напалеон збіраецца выдаць Марыю замуж за свайго брата Жэрома. Фрыдрых Вільгельм, як лічылі сучаснікі, шчыра кахаў жонку і наведваў яе інкогніта ў Швецыі двойчы, нягледзячы на тое, што Швецыя лічылася Напалеонам варожай тэрыторыяй. Марыя вярнулася да сястры ў Мальмё.

Пражыванне ў Мальмё ўдалечыні ад двара, які размяшчаўся ў Стакгольме, накладвала пэўны адбітак на каралеўскую сям’ю. Марыя адкрыта сумавала і пачувала сябе абмежаванай, знаходзячыся ў ізаляцыі ад грамадства; свайго зяця-караля яна знаходзіла настолькі строгім і тэмпераментным, што ледзь ужывалася з ім. У маі 1807 года цяжарная каралева Фрыдэрыка пакінула Мальмё, каб нарадзіць у прысутнасці двара. Марыя збіралася з’ехаць разам з сястрой, але Фрыдрых Вільгельм запатрабаваў вяртання жонкі ў Германію. У тым жа годзе герцагства Браўншвайг-Вольфенбютэль, якое належала Фрыдрыху Вільгельму, было ўключана ў склад каралеўства Вестфалія, якім стаў кіраваць Жэром Банапарт.

Неўзабаве пасля вяртання да мужа Марыя зацяжарыла. Роды праходзілі цяжка і дзіця (дзяўчынка) нарадзілася мёртвым. Праз чатыры дні, 20 красавіка 1808 года, Марыя памерла ад радзільнай гарачкі ў Брухзалі.

Зноскі
------

1. 1 2  *Lundy D. R.* Marie Elisabeth Wilhelmine Prinzessin von Baden // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 27 красавіка 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
5. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
6. ↑  Weir, 2011, p. 278
7. 1 2 3  McNaughton, 1973, p. 40
8. ↑  Holstein-Gottorf, 1936, p. 471
9. ↑  Holstein-Gottorf, 1936, p. 473
10. ↑  Holstein-Gottorf, 1936, pp. 483—484
11. ↑  Holstein-Gottorf, 1939, p. 25
12. ↑  Holstein-Gottorf, 1939, pp. 38—39
13. ↑  Holstein-Gottorf, 1939, p. 38

Літаратура
----------

* *Hedvig Elisabet Charlotta.* Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok: 1800-1806 / ed. Cecilia af Lewenhaupt Klercker. — P. A. Norstedt & söner, 1936. — Т. 7. — P. 471—484.
* *Hedvig Elisabet Charlotta Holstein-Gottorf.* Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok: 1807-1811 / ed. Cecilia af Lewenhaupt Klercker. — P. A. Norstedt & söner, 1939. — Т. 8. — P. 25—39.
* *McNaughton, C. Arnold.* The Book of Kings: A Royal Genealogy. — London: Garnstone Press, 1973. — Т. 1. — P. 40. — 1508 p. — ISBN 0900391197, 9780900391194.
* *Weir, Alison.* Britain's Royal Families: The Complete Genealogy. — Random House, 2011. — P. 278. — 400 p. — ISBN 1446449114, 9781446449110.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Марыя Бадэнская (1782—1808)
* Marie Elisabeth Wilhelmine Prinzessin von Baden (англ.).  Thepeerage.com. Праверана 24-10-2015.
* Marie Elisabeth Wilhelmine von Baden (ням.).  Stadt Braunschweig. Праверана 24-10-2015.(недаступная спасылка)


| ?Марыя Бадэнская (1782—1808) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Karl III Wilhelm of Baden-Durlach[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Frederick, Hereditary Prince of Baden-Durlach[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Магдалена Вільгельміна Вюртэмбергская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Карл Фрыдрых Бадэнскі[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Карл Людвіг Бадэнскі |  |  |  |  |  | Prince Johan Willem Friso I, Prince of Orange-Nassau[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Karoline Luise of Hesse-Darmstadt[d] |  |  | Princess Amalia of Nassau-Dietz[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Marie Louise of Hesse-Kassel[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ernest Louis, Landgrave of Hesse-Darmstadt[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Louis VIII, Landgrave of Hesse-Darmstadt[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Margravine Dorothea Charlotte of Brandenburg-Ansbach[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Марыя Бадэнская (1782—1808) |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Johann Reinhard III, Count of Hanau-Lichtenberg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Countess Charlotte of Hanau-Lichtenberg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Dorothea Friederike of Brandenburg-Ansbach[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Christian II, Count Palatine of Zweibrücken-Birkenfeld[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Людвіг IX, ландграф Гесэн-Дармштацкі |  |  | Christian III, Count Palatine of Zweibrücken[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Амалія Гесэн-Дармштацкая[d] |  |  |  |  |  |  | Catherine Agatha of Rappoltstein[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Countess Palatine Caroline of Zweibrücken[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Louis Crato of Nassau-Saarbrücken[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Caroline of Nassau-Saarbrücken[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Philippine Henriette zu Hohenlohe-Langenburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 120974614 · ISNI: 0000 0000 2316 4201 · VIAF: 47605900 |