**«Географ»** — карціна нідэрландскага жывапісца Яна Вермеера, напісаная каля 1668—1669 гадоў. Адна з трох карцін, падпісаных і датаваных майстрам (апроч «Астранома» і «Зводніцы»). У наш час захоўваецца ў Штэдэлеўскім мастацкім інстытуце (Франкфурт, Германія).

На карціне намаляваны географ, які задуменна схіліўся над картай з цыркулем у правай руцэ, пагружаны ў навуковыя пошукі. На ім халат у японскім стылі — распаўсюджанае адзенне навукоўцаў таго часу. Прадметы ў кабінеце — карты, схемы, кнігі, глобус, алідада — паказваюць на род дзейнасці навукоўца. Дынаміка кампазіцыі перадаецца праз паставу персанажа, скопішча рэквізіту ў левай частцы карціны і дыяганальныя цені на сцяне справа.

Вермеер унёс шэраг змен на ўжо скончаную карціну для ўзмацнення дынамічнасці сцэны. Напрыклад, першапачаткова географ глядзеў на стол, а не ў акно, таму што яго галава знаходзілася лявей, чым у канчатковым варыянце; цыркуль у руцэ быў накіраваны вертыкальна ўніз; на зэдліку ў ніжнім правым вугле ляжаў аркуш паперы, выдаленне якога прывяло да пацямнення гэтага ўчастку.

Рысы твару персанажа злёгку размыты для эфекту руху. Прыжмураныя вочы можна тлумачацца як сонечным святлом, так і напружаным роздумам. Мастацтвазнавец Селена Кар лічыць, што на карціне намаляваны момант азарэння ці навуковага адкрыцця. Географ з хваляваннем трымаецца за кнігу, нібы збіраецца вось-вось раскрыць яе і знайсці пацверджанне сваёй здагадкі. Яго пастава амаль сіметрычная паставе Фаўста з афорта Рэмбранта, які ўбачыў магічную анаграму ў крузе, які свеціцца.

Глобус Ёдакуса Хондыуса складае пару з яго ж зорным глобусам на карціне «Астраном». Паколькі такія глобусы звычайна прадаваліся разам, ёсць падставы лічыць, што карціны прызначаліся для сумеснай дэманстрацыі. Гэта падмацоўваецца наяўнасцю іншых агульных элементаў на карцінах і тым жа персанажам. Глобус разгорнуты да гледача паўшар'ем з Індыйскім акіянам, дзе ў той час панавала Галандская Ост-Індская кампанія. Вермеер выкарыстоўваў тэхніку імпаста, каб падкрэсліць картуш колеру матавай охры на глобусе, які заклікае адкрываць белыя плямы на карце свету, што таксама сімвалізуе тэму «азарэння», нароўні з усходнім дыванам і прыспушчанай фіранкай.

Вельмі падрабязна прамаляваныя карты, глобусы, картаграфічныя інструменты паказваюць на вялікую цікавасць Вермеера да гэтай тэмы. Некаторыя мастацтвазнаўцы мяркуюць, што мадэллю для «Астранома» і «Географа» мог паслужыць сучаснік Вермеера і выхадзец з Дэлфта Антоні ван Левенгук, якому ў час напісання карцін было каля 36 гадоў. Вядома, што менавіта ў гэты перыяд Левенгук атрымаў пасаду каморніка. Дакументальных пацверджанняў пра якія-небудзь зносіны паміж Вермеерам і Левенгукам не захавалася, акрамя таго, што пасля смерці Вермеера яго душапрыказчыкам стаў менавіта Левенгук.

Гісторыя абедзвюх карцін прасочваецца да 27 красавіка 1713 года, калі яны былі прададзены ў Ратэрдаме невядомаму пакупніку за 300 флорынаў. У той час і аж да канца XVIII стагоддзя карціны называліся «Астролагі».

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 15 мая 2015.
2. ↑  Wheelock (2000)
3. 1 2 3 4  Wheelock (1995)
4. 1 2  Cant (2009)

Літаратура
----------

* Cant, Serena (2009). *Vermeer and His World 1632—1675*. Quercus Publishing Plc. с. 126—129.
* Wheelock, Arthur K. Jr. (1995). *Johannes Vermeer*. New Haven: Yale University Press. с. 170—174.
* Wheelock, Arthur K. Jr. (2000). *The Public and the Private in the Age of Vermeer*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDimages |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4563937-1 · VIAF: 207945332 |

| ⛭Ян Вермер |
| --- |
| ≛ Спіс карцін Яна Вермера |
| Карціны | 
* Дыяна з німфамі[en] (каля 1653—1654)
* Хрыстос у Марфы і Марыі[en] (каля 1654—1656)
* Зводніца[en] (1656)
* Дзяўчына, якая спіць[en] (каля 1656—1657)
* Дзяўчына чытае ліст ля акна[en] (каля 1657—1659)
* Афіцэр і дзяўчына, якая смяецца[en] (каля 1657)
* Келіх віна[en] (каля 1658—1660)
* Служанка са збаном малака[en] (каля 1660)
* Маленькая вуліца[en] (каля 1658—1661)
* Дама і два кавалеры[en] (каля 1658—1661)
* Перапынены ўрок музыкі[en] (каля 1659—1661)
* Від Дэлфта[en] (каля 1660—1661)
* Урок музыкі[en] (каля 1662—1665)
* Жанчына з гарлачом вады[en] (каля 1662—1664)
* Лютністка[en] (каля 1662—1664)
* Жанчына, якая чытае ліст[en] (каля 1663)
* Дама, якая прымярае каралі[en] (каля 1663—1664)
* Жанчына з шалямі[en] (каля 1663—1664)
* Канцэрт (каля 1663—1666)
* Дзяўчына з лістом[en] (каля 1665—1667)
* Дзяўчына з жамчужнай завушніцай (каля 1665—1667)
* Партрэт маладой дзяўчыны[en] (каля 1665—1667)
* Жанчына ў чырвоным капелюшы[en] (каля 1665—1667)
* Гаспадыня і служанка[en] (каля 1666—1667)
* Алегорыя жывапісу[en] (каля 1666—1668)
* Астраном[en] (1668)
* Географ (1669)
* Каруначніца[en] (каля 1669—1670)
* Любоўны ліст[en] (каля 1667—1670)
* Дама, якая піша ліст, са служанкай[en] (каля 1670—1671)
* Гітарыстка[en] (каля 1669—1672)
* Дама, якая стаіць перад вёрджынелам[en] (каля 1670—1672)
* Алегорыя веры[en] (каля 1671—1674)
* Дама, якая сядзіць за вёрджынелам[en] (каля 1672—1675)

|  |
| --- |
| *Сумнеўная атрыбуцыя:* Святая Пракседа[en] (1655)  ·  Дзяўчына з флейтай[en] (каля 1665—1670)  ·  Дзяўчына за вёрджынелам[en] (каля 1670—1672) |

 |  |
| Звязаныя асобы | 
* Марыя Цінс[en] (цешча)
* Пітэр Ван Рэйвен[en] (патрон)

 |
| Творы пра мастака | 
* Прывід Вермера Дэлфцкага, здольны паслужыць і сталом[en] (карціна, 1934)
* Усе працы Вермера ў Нью-Ёрку[en] (фільм, 1990)
* Дзяўчына з жамчужнай завушніцай[en] (раман, 1999)
* ✰✰ Дзяўчына з жамчужнай завушніцай (фільм, 2003)
* У пагоні за Вермерам[en] (раман, 2004)
* Капялюш Вермера[en] (гістарычная кніга, 2008)
* Дзяўчына з жамчужнай завушніцай[en] (п’еса, 2008)
* Вермер Ціма[en] (дакументальны фільм, 2013)

 |