Дванаццаць апосталаў, 14 ст. Масква
**Дванаццаць апосталаў** - дванаццаць бліжэйшых вучняў і паслядоўнікаў Ісуса Хрыста, якія суправаджалі Хрыста падчас Яго зямной дзейнасці і якія сталі пачынальнікамі хрысціянскай царквы. Згодна Евангеллям Ісус абраў Дванаццаць апосталаў, якія дапамагалі Яму ў служэнні, а пасля свайго ўваскрасення паслаў адзінаццаць з іх (за мінусам Іуды Іскарыёта) з Вялікім Паручэннем для распаўсюджвання Свайго вучэння ўсім народам. Паводле ўсходне-хрысціянскай традыцыі згодна з Евангеллем ад Лукі ў Хрыста было таксама сямідзесят апосталаў.

Апостал Павел (ён жа *Саул з Тарса*), не быў з дванаццаці або семідзесяці, але пасля звароту ў хрысціянства стаў называцца "*апосталам язычнікаў*" (Рым. 11:13) і сцвярджаў, што атрымаў ад ўваскрослага Ісуса Вялікае Даручэнне, гэтак жа як і адзінаццаць. Павел не адносіў свой тытул апостала да дванаццаці, спасылаючыся на тое, што ён не варты гэтага тытулу, таму што гнаў царкву. 

Ранні перыяд хрысціянства ў жыцці апосталаў называецца Апостальскім стагоддзем. Дванаццаць апосталаў часта называюць дванаццаццю вучнямі.

Агульнае апісанне
-----------------

Джэймс Цісо, *Павучэнне апосталаў*.
Апосталы паказаны ў Новым Запавеце як Галілейскія яўрэі, большасць з іх мела яўрэйскія імёны, але некаторыя з іх мелі і грэчаскія.

У Марка 6:7-13 сцвярджаецца, што Ісус першапачаткова паслаў гэтых дванаццаць апосталаў па парах (таксама ў Матф. 10:5-42, Лк. 9:1-6) у гарады Галілеі. У тэксце гаворыцца, што Ён загадаў ім вылечваць хворых і выганяць дэманаў, а ў Евангеллі ад Матфея нават уваскрашаць мёртвых. Яны таксама даручыў «*нічога не браць у шлях, апрача аднаго кія: ні хлеба, ні паперніка, ні грошай у іх кашальку, але абувацца ў просты абутак і не насіць дзвюх вопратак*», і што, калі ў якім горадзе іх не прымуць, яны павінны страхнуць пыл з сваіх ног, што будзе для таго горада абвінавачваннем падчас Страшнага Суда.

Пазней згодна Бібліі дванаццаці апосталаў было даручана прапаведаваць Евангелле «*ўсім народам*». Апостал Павел падкрэсліваў важную ролю дванаццаці апосталаў ў царкве, калі ён казаў, што Божая царква «*уцверджаныя на аснове апосталаў і прарокаў, маючы Самога Ісуса Хрыста краевугольным каменем*». (Эф. 2:19-20)

Дванаццаць апосталаў у сінаптычных Евангеллях
---------------------------------------------

Кананічныя Евангелля даюць розныя імёны дванаццаці апосталаў. Згодна з спісамі ў кожным з трох сінаптычных Евангелляў, дванаццаць, якіх выбраў Ісус, і «*якіх ён назваў апосталамі*», былі:

| Мацвея 10:1-4 | Maрка 3:13-19 | Лука 6:12-16 |
| --- | --- | --- |
| Сімон, якога завуць Пётр | Сімон, якога імя Ён перамяніў на Пётр | Сімон, якога назваў Пётр |
| Aндрэй, яго брат | Aндрэй | Aндрэй, яго брат |
| Якаў, сын Зевядзееў | Якаў Зевядзееў | Якаў |
| Ян, яго брат | Ян брат Якава (і надаў ім імя Боаргенес) | Ян |
| Філіп | Філіп | Філіп |
| Варфаламей | Варфаламей | Варфаламей |
| Фама | Фама | Фама |
| Мацвей, мытнік | Мацвей | Мацвей |
| Якаў, сын Алфееў | Якаў Алфееў | Якаў Алфееў |
| Фадзей | Фадзей | Іуда, сын Якава |
| Сімон Зілот | Сімон Зілот | Сімон, якога завуць Зілот |
| Іуда Іскарыёт, які Яго выдаў | Іуда Іскарыёт, які Яго выдаў | Іуда Іскарыёт, які быў здраднік |

У сінаптычных Евангеллях падаецца, што Ісус браў з Сабою Пятра, Якава і Яна падчас Свайго Перамянення, а таксама падчас малітвы на Гефсіманіі. У Евангеллі ад Марка падаецца, што нават дванаццаць не маглі разумець сэнс цудаў і прытчаў Ісуса.

Дванаццаць апосталаў у Евангеллі ад Яна
---------------------------------------

У Евангеллі адзначана толькі частка апосталаў:

* Пётр
* Андрэй (пазначаны як брат Пятра)
* "Сыны Зевядзея" (Ян ды Якаў)
* Філіп
* Нафанаіл
* Фама (таксама званы Блізнюк) (11:16), (20:24), (21:02)
* Іуда Іскарыёт
* Іуда (не Іскарыёт) (14:22) (верагодна, Фадзей)

З іх толькі Нафанаіла няма ў спісах ў іншых Евангеллях. Ён традыцыйна атаясамліваецца з Варфаламеем, хоць гэтае атаясненне і некаторымі аспрэчваецца. Тры апосталы наогул не згадваецца ў Евангеллі ад Яна, іх імёны: Якаў, сын Алфееў, Мацвей і Сімона Кананіт (Зілот).

Смерці дванаццаці апосталаў
---------------------------

Згодна хрысціянскай традыцыі ўсе апосталы, акрамя аднаго былі забіты, толькі Ян дажыў да пажылога ўзросту. Толькі смерць Якава, сына Зевядзея, апісана ў Новым Запавеце, і дэталі іншых смерцяў з'яўляюцца прадметам легенд і паданняў. У некаторых выпадках існуе амаль поўная аднадушнасць у традыцыях, і ў іншых выпадках, існуюць самыя розныя і непаслядоўныя апісанні.

Іуда Іскарыёт, першапачаткова адзін з дванаццаці, памёр пасля суда над Ісусам. Матфея 27:5 кажа, што ён павесіўся, а Дзеі 1:18 удакладняюць, што цела Іуды ўпала, расчыніліся, і яго "*вантробы выпалі*". Мацвій быў абраны на яго месца, як адзін з дванаццаці.

Магілы апосталаў
----------------

З адзінаццаці апосталаў (без уліку Іуды Іскарыёта) згодна з хрысціянскай традыцыяй вызначаны пахаванні толькі сямі:

* Базіліка Св. Пятра ў Рыме, якая, як лічыцца, была пабудавана на месцы пахавання ПятраБазіліка Св. Пятра ў Рыме, якая, як лічыцца, была пабудавана на месцы пахавання Пятра
* Сабор Сантьяга дэ Кампастэлла, горад Ла-Карунья, Іспанія, у якім знаходзіцца магіла Якава, сына ЗевядзеяСабор Сантьяга дэ Кампастэлла, горад Ла-Карунья, Іспанія, у якім знаходзіцца магіла Якава, сына Зевядзея
* Магіла Яна ў Эфесе ў ТурцыіМагіла Яна ў Эфесе ў Турцыі
* Базіліка Сантома, горад Чэнаі, Індыя, у якой знаходзіцца магіла Фамы.Базіліка Сантома, горад Чэнаі, Індыя, у якой знаходзіцца магіла Фамы.
* Месца забойства Філіпа, горад Іерапаль, Турцыя. Лічыцца, што Філіп нахаваны ў цэнтры будынкаМесца забойства Філіпа, горад Іерапаль, Турцыя. Лічыцца, што Філіп нахаваны ў цэнтры будынка
* Кляштар Св. Варфаламея каля Башкале, Турцыя. Лічыцца,  што кляштар пабудаваны на месце пакутніцкай смерці ВарфаламеяКляштар Св. Варфаламея каля Башкале, Турцыя. Лічыцца, што кляштар пабудаваны на месце пакутніцкай смерці Варфаламея

| Дванаццаць апосталаў |
| --- |
| 
Андрэй · 
Варфаламей · 
Іуда Іскарыёт · 
Матфей · 
Матфій · 
Пётр · 
Сымон Кананіт · 
Фадзей · 
Фама · 
Філіп · 
Якаў Алфееў · 
Якаў Зевядзееў · 
Ян
 |