recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сярэбраная спражка**, верагодна, VI ст. была выяўлена на гарадзішчы каля в. Дзямідаўка Смаленскай вобласці. Адносіцца да тыпу Тушамлі-Калочына. Падобная бронзавая спражка з двума бронзавымі бранзалетамі была выяўлена у 1930 г. каля в. Хоцішча (Слаўгарадскі раён).

Апісанне
--------

Спражка мае авальнае гладкае кольца раўнамернай таўшчыні, шырокі выгнуты шып з папярочнай пляцоўкай-перакладзінай, выцягнуты авальны шчыток з заклёпкамі ў паўкруглых выступах. Разьба на спражцы двух тыпаў: у выглядзе грубой прамавугольнай рашоткі і трохгранна-выемчатая з буйнымі шматвітковымі спіралямі. Масіўная галава арла з дзвюма доўгімі жалабаватым дзюбамі даволі нязграбна пасаджана на нізкіх прамавугольных выступах. Амаль такая ж арліная галава ўтварае сярэдні прамень франкскай пальчатай фібулы VI ст. з Мансо-ле-Нёф (Францыя). Абойма спражкі мае выгін краю з боку кальца, што надае ім так званую ныркавую форму.

Спражка па форме і стылю блізкая да заходнееўрапейскіх з выявамі арліных галоў з доўгай жалабаватай дзюбай, выкананых у тэхніцы трохграннай выемчатай разьбы. Такія выявы ёсць у дэкоры спражак і пальчатых фібул, знойдзеных на сярэднім Дунаі. Яны былі шырока распаўсюджаны ў VI ст. на тэрыторыі ад сучаснай Румыніі і Балгарыі да Іспаніі і Францыі. Верагодна, выява галоў драпежных птушак магла быць звязана не толькі з модай таго часу, але і з пэўным культам.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  А. К. Амброз. Южные художественные связи населения Верхнего Поднепровья в VI в.
2. 1 2 3  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.
3. ↑  А. А. Седин. Общественные отношения и идеология населения восточной Беларуси в 5 – 7 в.в. н. э. Архівавана 10 сакавіка 2012.

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юхнавец.
**Пётр Васільевіч Юхнавец** (1890, Гарадзёнка, Барысаўскі павет, Расійская імперыя — 16 чэрвеня 1960) — удзельнік Грамадзянскай вайны і партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі.

Біяграфія
---------

Удзельнік Першай сусветнай вайны.

З 1918 года ў Чырвонай Арміі, камандзір аддзялення разведчыкаў. Вызначыўся ў баях з бандай Лазнюка на Палессі ў лютым 1919 і ў баях з польскімі войскамі Польшчы за мястэчка Камень Лепельскага павета ў верасні 1919 года.

З 1930 арганізатар і старшыня калгаса на радзіме.

У перыяд Вялікай Айчыннай вайны падпольшчык, з 1943 камісар коннай групы партызанскай брыгады «Жалязняк» Мінскай вобласці.

Пасля вайны старшыня, брыгадзір калгаса.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Юхновец Пётр Васильевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 714. — 737 с.
**Лудовіка Мадзаліна** (італ.: Ludovico Mazzolino; 1480, Ферара — 1528?, Ферара) — італьянскі жывапісец эпохі Адраджэння.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Ферары. Звесткі пра год нараджэння, раннія гады і адукацыю — не захаваліся. Паводле здагадак, ён мог вучыцца ў майстэрні ферарскага мастака Ларэнца Коста (1465—1535). Верагодна, што ён навучаўся ў майстэрні мясцовага мастака Даменіка Панеці (1560—1530), які быў настаўнікам Гарафала (Бенвенута Тызі).

Аналіз твораў мастака паказвае, што найбольшы ўплыў на мастацкую манеру аказалі Бакачына і ферарскі мастак Гарафала, г.зн. Бенвенута Ціцы (1481—1559). Большасць карцін Лудовіка былі створаны на замову Эрколе I д’Эстэ, герцага Ферарскага.

У 1521 годзе ён 3ажаніўся з Джаванвай, сястрой мастака Барталамеа Вакі (венецыянскі мастак мяжы XV—XVI стагоддзяў). Меў дзвюх дачок — Клаўдзію і Карнэлію.

Памёр у горадзе Ферара падчас эпідэміі чумы, якая спустошыла рэгіён каля 1528 года.

Зноскі
------

1. ↑  Lodovico Mazzolino // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Ludovico Mazzolino // Artnet — 1998. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q874430'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q266566'></a>
3. ↑  RKDartists Праверана 27 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Union List of Artist Names — 2017. Праверана 21 мая 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Catholic (1997—…) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 138490732 · ISNI: 0000 0000 8150 4729 · LCCN: n91037807 · NTA: 070749906 · NUKAT: n2015146364 · VIAF: 70567876, 95831841 · ULAN: 500024405 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарасевіч.
**Георгій Рыгоравіч Тарасевіч** (17 снежня 1922, в. Пілкі, цяпер Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць — 24 снежня 2009, Гродна) — беларускі архітэктар, грамадскі актывіст.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працаваў у Гродзенскім аблпраекце, Гродзенскіх і Магілёўскіх ПКМ Белжылпраекта, з 1977 года — галоўны архітэктар праектаў, вядучы архітэктар тэхаддзела ў Гроднаграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года.

Памёр 24 снежня 2009 года ў Гродне, пахаваны там жа.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: ПДП гарадскога цэнтра, забудовы Паўночнага жылога раёна, мікрараёна Раслякі (1962—1968, у аўтарскім калектыве) у Лідзе, рэканструкцыя жылых дамоў (1975—1976), адміністрацыйна-вытворчы будынак ПКМ Белжылпраекта (1977) у Магілёве.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Тарасевич Георгий Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Снегазатрыманне** — папулярны агратэхнічны прыём, накіраваны на затрыманне і назапашванне снегу на раллі. Праводзіцца пры раставанні снежнага покрыва (г. зн. ранняй вясной) пераважна на палях зоны стэпу і лесастэпу. Дадзены прыём прызначаны для аховы глебы і зімуючых раслін ад прамярзання, а таксама для павелічэння запасаў глебавай вільгаці. Апошняе вельмі неабходна менавіта глебам стэпаў і лесастэпаў з-за ўласцівага гэтым зонах засушлівага клімату (каэфіцыент увільгатнення <1, асабліва прыкметна памяншаецца як раз у вясновы перыяд), паніжальнага забяспечанасць раслін вільгаццю. Адпаведна, снегазатрыманне дае магчымасць часова пазбегнуць недастатковай увільготненасці і тым самым значна павысіць ураджайнасць вырошчвальных культур.

Існуе мноства розных спосабаў снегазатрымання. У цяперашні час найбольш частымі з'яўляюцца насаджэнне лесапалос, утварэнне снежных валаў і расстаноўка штучных перашкод. Лесапалосы, якія з'яўляюцца перш за ўсё эфектыўным супрацьэразійным прыёмам, у той жа час перашкаджаюць сыходжанню снегу на адносна невялікіх участках.

Зноскі
------

1. ↑  *Кузнецов М.С. Глазунов Г.П.* Эрозия и охрана почв. — Москва: Изд-во МГУ, 1996. — С. 225-227. — 335 с. — ISBN 5-211-03381-7.

Спасылкі
--------

* *Снегазатрыманне (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* *Кузнецов М.С. Глазунов Г.П.* Эрозия и охрана почв. — Москва: Изд-во МГУ, 1996. — С. 225-227. — 335 с. — ISBN 5-211-03381-7.
* Современные снегопахи. Снегозадержание. Архівавана 16 мая 2017.
* Патент на устройство для задержания снега
**Альпе́нь** (трансліт.: *Aĺpień*, руск.: Ольпень) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Веляміцкага сельсавета. Размешчаны за 2 км на захад ад Велямічаў, за 3 км на поўдзень ад Давыд-Гарадка, за 10 км на паўночны ўсход ад Рубля.

Гісторыя
--------

Першая згадка пра населены пункт у архіўных дакументах прыпадае на 1479 год. У гэтым годзе княгіня Ганна, удава князя Свідрыгайлы, падарыла Альпень Зяновічу-Альпенскаму. У 1515 годзе князь Фёдар Яраслававіч падарыў Альпень Зяновію Сямёнавічу Ляшкевічу.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі. З 1939 года ў складзе Беларускай ССР.

Насельніцтва
------------

У 1909 годзе ў Альпені было 175 двароў і пражывала 1150 чалавек. У 1939 годзе колькасць насельніцтва вёскі склала 1470 жыхароў. Паводле перапісу 1970 года ў Альпені пражывалі 1536 чалавек. На пачатак 1988 года ў вёсцы было 403 дамы і 857 чалавек (491 жанчына і 366 мужчын). У 1994 годзе зарэгістравана 351 гаспадарка і 689 жыхароў. На пачатак 2000 года ўжо засталіся толькі 323 хаты і 627 жыхароў. У 2002 годзе налічвалася 315 двароў і 635 жыхароў.

Вуліцы
------

Вёска мае вулічны тып пасялення. Тут налічваецца каля 20 вуліц і 5 завулкаў.

Славутасці
----------

* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы, пабудаваная ў 1888 годзе. З гэтай нагоды 28 жніўня ў вёсцы штогод праходзіць прастольнае свята, якое з'яўляецца неафіцыйным днём вёскі.

Цікавая інфармацыя
------------------

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, знаходзячыся ў 1849 годзе ў Альпені, напісаў тут верш «Вясна!», які ўвайшоў у зборнікі яго твораў. Верш датаваны 12 мая 1849 года. А ўжо 13 мая ён піша верш «Прыпяць», пад якім напісана: «На водах Прыпяці; мая 13 дня 1849 года».

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Вальпе́нь, Лі́пень**

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Альпень
* Альпень на Radzima.org
* Альпень
* Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч і Альпень
* Рэальны прагноз надвор'я ў вёсцы Альпень
* Альпенская шляхта Архівавана 25 лістапада 2016.

| ⛭**Веляміцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Велямічы |
| Вёскі | Альпень ·  Старына ·  Турское |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Папоўка.
**Папоўка** (руск.: Поповка) — вёска ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Рудневараб’ёўскага сельскага паселішча.

Гісторыя
--------

Заснавана ў першай палове XVIII стагоддзя (верагодна, у 1730-х гадах).

Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці.

Пасля аварыі на ЧАЭС вёска аднесена да зоны радыеактыўнага забруджвання і мае статус зоны пражывання з правам на адсяленне.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ГКНП 13-012-2011 «Тэхнічная інструкцыя па перадачы найменняў геаграфічных аб’ектаў з рускай мовы на беларускую мову»
2. ↑  Постановление Правительства РФ от 08.10.2015 № 1074 «Об утверждении перечня населенных пунктов, находящихся в границах зон радиоактивного загрязнения вследствие катастрофы на Чернобыльской АЭС».

| ⛭ Населеныя пункты Гардзееўскага раёна |
| --- |
| Сёлы | 
* Вялікі Бор
* **Гардзееўка**
* Гліннае
* Жоўнец
* Кажаны
* Казарычы
* Кузняцы
* Пярэцін
* Пятрова Буда
* Смяльч
* Стругава Буда
* Тварышына
* Унашава
* Шыраеўка

 |  |
| Вёскі | 
* Алісаўка
* Антонаўка
* Дзмітрыеўка
* Завод-Карэцкі
* Калыбелі
* Малаўдзёбнае
* Міхайлаўка
* Наваселле
* Нежча
* Нованавіцкая
* Паконь
* Папоўка
* Петракаўка
* Рудня-Вараб’ёўка
* Старанавіцкая
* Старая Палана
* Стругаўка
* Удзел
* Фёдараўка 1-я
* Фёдараўка 2-я
* Хармынка
* Чарнетаўка
* Чорны Ручай
* Ямнае

 |
| Пасёлкі | 
* Барэц
* Беліца
* Дуброўка
* Заліпоўе
* Зялёны Клін
* Іпуць
* Крашчэнскі
* Мірны
* Мядзведаўка
* Смелы
* Сугродаўка
* Уладзіміраўка
* Шамры

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сухарава.
Курганны могільнік у Сухараве
**Су́харава** — курганныя могільнікі ў колішняй вёсцы Сухарава (цяпер мікрараён Мінска).

Апісанне
--------

### Курганныя могільнік-1

Курганны могільнік у Сухараве
Месціцца за 0,5 км на поўнач ад колішняй вёскі Сухарава на высокім пагорку левага берага перасохлага ручая, на тэрыторыі вясковых могілак кан. XIX — пач. XX ст. за 0,15 км на поўдзень ад дамоў № 39 і 41 па вуліцы Шаранговіча.

Адкрыў у 1925 годзе Ісак Сербаў. Абследавалі ў 1979 годзе Валянцін Собаль, у 1994 годзе Ленід Калядзінскі.

12 курганоў дыяметраў 4—15 метраў, вышынёй 1,15—3 метры. Амаль усе насыпы пашкоджаныя познімі пахаваннямі. Вакол некаторых курганоў прасочваюцца раўкі. Мясцовая назва — *Шведскія магілы*.

### Курганны могільнік-2

Месціўся за 0,4 км на паўднёвы ўсход ад першага могільніка, за 0,6 км на паўночны ўсход ад колішняй вёскі Сухарава.

4 насыпы дыяметрам 12—14 метраў, вышынёй 1,5—2 метры. У 1995 годзе Леанід Калядзінскі даследаваў курган дыяметрам 12,5—13 метраў, вышынёй 1,6 метра. Выяўленае жаночае пахаванне (узрост 17—20 гадоў) на гарызонце, галавой на захад. Знойдзеныя фрагменты кругавога гаршка з кляймом на днішчы (крыж упісаны ў круг), 2 металічныя спражкі круглай формы, дыяметрам 22—25 мм. Датуецца XI—XII стагоддзямі.

У 1997 годзе могільнік быў знішчаны ў часе будоўлі.

Літаратура
----------

* *Калядзінскі Л.* Сухарава // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2 Л—Я / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — С. 332—333. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0549-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сухарава (курганны могільнік)
* Сухарава (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
«**Інспектар Фрэймут**» — аўтарскі праект Вольгі Фрэймут ў жанры рэаліці-шоў.
У ім вядучая, вядомая заступніца правоў спажыўцоў, правяран папулярныя ўстановы грамадскага харчавання. Прэм’ера праекта адбылася на канале «1+1».

Каманда
-------

• Вядучая і крэатыўны прадзюсар праекта: *Вольга Фрэймут*,
• Прадзюсар: *Ганна Пагава*,
• Лінейны прадзюсар: *Анастасія Костачкі*,
• Аператары: *Аляксандр Максіменка*, *Ігар Гома* , *Мікалай Бандурка* , *Канстанцін Цімашэнка* ,
• Гукарэжысёр: *Улад Звера* ,
• Рэжысёры мантажу: *Андрэй Карантышка* 
• Рэдактары мантажу: *Маргарыта Асіна*, *Людміла Жаденова*.

Прэм’ера ў Украіне і паказы
---------------------------

3 верасня ў 22:30. Паказы праходзяць кожную сераду ў 22:30.

Праект
------

«Інспектар Фрэймут» — аўтарскі праект Вольгі Фрэймут ў жанры рэаліці-шоў.
У ім вядучая, вядомая заступніца правоў спажыўцоў, правяраць папулярныя ўстановы грамадскага харчавання.

Як тлумачыць Вольга, справу свайго жыцця і сваё пакліканне з гэтага часу яна будзе рэалізоўваць у ролі інспектара. Дапамагаць у гэтым ёй каманда — смелыя аднадумцы, прынцыповыя і бесстароннія. Разам яны будуць працаваць над дасягненнем агульнай мэты: паляпшэннем ўкраінскай сферы абслугоўвання, прышчэпленых справядлівага адносіны да наведвальнікаў, павышэннем самаацэнкі кожнага украінскай і нават нацыі ў цэлым.

Праект « *'Інспектар Фрэймут'» будзе народны характар: вядучая разам з камандай кіравацца меркаваннем гледачоў канала «1 + 1» і іх пажаданнямі адносна інспекцый устаноў грамадскага харчавання.*  Дэвіз «Інспектара Фрэймут» — праверка на сумленне *.*

Вядучая лічыць: «Цяпер змены да лепшага патрэбныя ва ўсіх сферах, і пачынаць трэба з сябе. Каманда праекта перфекцыяніста, таму ўсе яны прайшлі спецыялізаваныя майстар-класы. З новым вопытам і з нязменнай бесстароннасцю здымачная група правялі інспекцыі не толькі ў Украіне, але і ў вядомых еўрапейскіх установах. Вядучая абяцае, што яны будуць не толькі ўкараняць досвед нашых суседзяў, але і прадэманструюць перавагі уласнай рэстараннай культуры. Бо Украінскі ёсць чым ганарыцца».

Гледачы канала «*1 + 1*» убачылі прэм’еру «Інспектара Фрэймут» у новым сезоне — **3 верасня у 22:30**.

Другі сезон папулярнага праекта стартуе 1 красавіка на тэлеканале 1+1.

Спасылка
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 11 студзеня 2016.
* Афіцыйная старонка ў сеткі Facebook
* Афіцыйная старонка ў сеткі Вконтакте
* Афіцыйная старонка ў сеткі «Аднакласнікі»
**Кансерватыўны лібералізм** — варыянт лібералізму, які сумяшчае ліберальныя каштоўнасці з кансерватыўнымі пазіцыямі па шэрагу пытанняў, гэта значыць прадстаўляе правае крыло ліберальнага руху.

Кансерватыўныя ліберальныя партыі сумяшчаюць ліберальную палітыку з больш традыцыйным меркаваннем па сацыяльных і этычных пытаннях. Яны звычайна падтрымліваюць эканамічны лібералізм і часта самаідэнтыфіцыруюцца як партыі грамадскага парадку («закона і парадку»), выступаюць за больш актыўную барацьбу з крыміналам, падтрымліваюць больш сур'ёзныя меры пакарання для злачынцаў, надаюць асабліва вострую ўвагу на барацьбе з тэрарызмам. Ад сацыял-лібералаў кансерватыўных лібералаў адрознівае менш выразнае адлюстраванне этычных пытанняў, кансерватыўныя лібералы часта падтрымліваюць стражэйшы кантроль за нелегальнай міграцыяй, яны радзей падтрымліваюць мультыкультуралізм.

У Еўропе не варта блытаць кансерватыўны лібералізм і ліберальны кансерватызм, якія сумяшчаюць кансерватызм з ліберальнымі поглядамі на эканоміку, сацыяльныя і этычныя пытанні.
Інстытут Пастэра. Будынак музея і пахавальня Пастэра.
**Інстытут Пастэра** (фр.: Institut Pasteur) — французскі прыватны некамерцыйны навуковы інстытут у Парыжы, які займаецца даследаваннямі ў вобласці біялогіі, мікраарганізмаў, інфекцыйных захворванняў і вакцын. Названы ў гонар знакамітага французскага навукоўца-мікрабіёлага Луі Пастэра, заснавальніка і першага дырэктара інстытута. Інстытут быў заснаваны 4 чэрвеня 1887 года і адкрыты 14 лістапада 1888 года.

З’яўляецца адным з сусветных лідараў у вывучэнні інфекцыйных захворванняў. У Інстытуце Пастэра былі зроблены найважнейшыя адкрыцці, якія прывялі да паспяховай барацьбы супраць такіх вірулентных захворванняў як дыфтэрыя, слупняк, туберкулёз, поліяміэліт, грып, жоўтая ліхаманка і чума. У 1983 годзе тут быў адкрыты вірус імунадэфіцыту чалавека. З 1908 года 8 навукоўцаў інстытута сталі лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі ў вобласці медыцыны і фізіялогіі.

У 1903—1905 гадах у інстытуце праходзіў стажыроўку хірург, адзін з заснавальнікаў савецкай анкалогіі, акадэмік Акадэміі Медыцынскіх навук СССР, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР Мікалай Мікалаевіч Пятроў.

Зноскі
------

1. ↑  Петров Николай Николаевич Архівавана 29 верасня 2021. (руск.) // Сайт Кубанскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Інстытут Пастэра
* Інстытут Пастэра: афіцыйны сайт.
* Гісторыя Інстытута Пастэра
* Інстытут Пастэра ў Мантэвідэа Архівавана 27 мая 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Іраніка · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119872253 · GND: 36271-2 · ISNI: 0000 0001 2353 6535 · LCCN: n50055329 · Mérimée: PA00086655 · Microsoft: 157536573 · NKC: nlk20050163517 · SUDOC: 027936643 · VIAF: 158811055 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква .
**Свята-Мікалаеўская царква**  — парафіяльная праваслаўная царква ў Быдгашчы. Яна належыць да Куяўска-Паморскага благачынія Лодзінска-Пазнаньскай епархіі Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

Гісторыя
--------

Інфармацыйная табліца каля ўвахода на тэрыторыю царквы.

У чэрвені 1980 года горад Быдгашч пасіціў епіскап Сава, які абмяркоўваў з уладамі горада праблемы будаўніцтва або прыстасавання будынка пад храм. У лістападзе 1981 года парафія атрымала гістарычны будынак, размешчаны па адрасе вуліцы Новы Рынак, 5. Будынак быў пабудаваны ў 1870 годзе, з 1945 года выкарыстовываўся як склад.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт клуба

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Дубай Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Вежа-званіца
Пабудавана ў 1906 г. з дрэва паводле праекта архітэктара В. І. Струева. У ансамбль з царквой уваходзіць 3-арачная драўляная брама, завершана 3 галоўкамі.

Архітэктура
-----------

Акно
Інтэр’ер
Помнік архітэктуры неарускага стылю. Падоўжна-восевая кампазіцыя чатырохчасткавага храма складаецца з прытвора, бабінца, малітоўнай залы і пяціграннай апсіды з невялікімі бакавымі рызніцамі. Над прытворам узведзена васьмігранная шатровая званіца, шацёр якой завершаны макаўкай і апяразаны каля аснавання трохвугольнымі франтонамі і какошнікамі, па гранях дэкарыраваны люкарнамі. Асноўны кубападобны аб’ём перакрыты самкнутым паўсферычным купалам, над якім узведзены васьмігранны барабан з цыбулепадобнай галоўкай, а па вуглах — макаўкі на шыях. Грані купала прарэзаны кілепадобнымі бочкамі (прыём старажытнарускай церамной архітэктуры). Фасады дэкарыраваны гарызантальнай шалёўкай, на фоне якой вылучаюцца арачныя аконныя праёмы. Уваход аформлены ганкам на 4 разных калонах.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Дубай)
* Свята-Мікалаеўская царква (Дубай) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Дубай) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Дубай) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пацы, значэнні.
Герб Пацаў
**Пацы** (літ.: Pacai) — магнацкі род, прадстаўнікі якога ў 16—18 стст. займалі дзяржаўныя пасады ў Вялікім княстве Літоўскім. Валодалі маёнткамі ў Лідскім і Гарадзенскім паветах, мястэчкамі Магільна, Астравец (у 16 ст.), Чартарыйск (у 17 ст.), Відзы і інш.

Гісторыя
--------

Першым з роду Пацаў, які ўпамінаецца ў крыніцах з'яўляецца літоўскі баярын Даўкша, жыўшы ў 15 ст. Нічога значнага аб ім не вядома, але ўжо яго сын Юрый Пац быў адной з значных постацяў пры двары вялікага князя Казіміра Ягелончыка. З таго часу Пацы пачынаюць гуляць значную ролю ў палітычным і духоўным жыцці княства. У другой палове 17 ст. род дасягае піка сваёй магутнасці, прадстаўнікі роду займаюць высокія дзяржаўныя пасады, а менавіта:гетмана літоўскага, канцлера літоўскага, біскупаў віленскага і жмудскага. Але з цягам часу іх дамінацыя, у краіне знішчонай цяжкімі войнамі, пачала хіліцца, род быў адсунуты на другі план прадстаўнікамі Сапегаў. Апошні з вядомых Пацаў быў Людвіг Міхаіл Пац, удзельнік вайны напалеонаўскай і паўстання 1830-1831 гг. супраць расійскай улады, па заканчэнню паўстання быў вымушаны эміграваць дзе і памёр. Сямейны маёнтак Пацаў быў канфіскаваны расійскай уладай.

**Найбольш вядомыя з роду:**

* Юрый Пац (?-1505) - намеснік полацкі ў 1496—1501;
* Станіслаў Пац (?-1588) - ваявода віцебскі ў 1566;
* Павел Пац (?-1595) - кашталян віцебскі ў 1566, ваявода мсціслаўскі ў 1578, кашталян віленскі ў 1593;
* Ян Пац (?-1610) - ваявода менскі ў 1600;
* Стэфан Пац (1587—1640) - земскі падскарбі літоўскі з 1630, падканцлер літоўскі з 1635
* Крыштаф Жыгімонт Пац (1621—1684 - падканцлер літоўскі з 1656, канцлер вялікі літоўскі з 1658;
* Міхал Казімір Пац (?-1682) - ваявода смаленскі і гетман польны літоўскі з 1663, кашталян віленскі і гетман вялікі літоўскі з 1667, ваявода віленскі з 1669;
* Міхал Ян Пац (1728—1787) - маршалак Барскай канфедэрацыі;
* Міхал Людвіг Пац (1780—1835) - генерал польскага войску ў арміі Напалеона, часовы галоўнакамандуючы паўстанцкімі войскамі ў час паўстання 1830-1831, апошні прадстаўнік Пацаў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Берсан.
**Станіслаў Ігнатавіч Берсан** (30 лістапада 1895, г. Варшава — 21 красавіка 1919) — савецкі, партыйны і ваенны дзеяч, намеснік старшыні Мінскага савета, наркам па справах нацыянальнасцей у СНК Заходняй вобласці і фронта, наркам дзяржкантролю Літоўска-Беларускай ССР. Удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі.

Біяграфія
---------

Паходзіў з варшаўскай сям’і банкіраў, выхоўваўся за мяжой, у Швейцарыі і Францыі.

У 1917 абвясціў сябе польскім сацыялістам, потым далучыўся да мінскіх бальшавікоў (Кнорын і інш.). З мая 1917 намеснік старшыні Мінскага Савета, камісар ВРК Заходняга фронту. Член дэлегацыі ВРК па падпісанню ў мястэчку Солы 21 лістапада (4 снежня) 1917 года дагавора з нямецкім камандаваннем аб перамір’і на Заходнім фронце. З лістапада 1917 года наркам па справах нацыянальнасцей Заходняй вобласці і фронта.

Заснавальнік і рэдактар польскай штодзённай сацыялістычнай газеты бальшавіцкага кірунку («Праўда»), пазней «Prawda» («Польская праўда») (1917), член праўлення (бюро) Мінскай групы СДКПіЛ. З лютага 1919 наркам дзяржкантролю Літоўска-Беларускай ССР.

У лютым 1919 арыштаваны польскімі легіянерамі з арміі генерала Доўбар-Мусніцкага (палякі, якія раней служылі ў рускай арміі), расстраляны.

Памяць
------

У памяць Берсана была названая вуліца ў Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Берсон Станислав Игнатьевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 56. — 737 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Жалезнікі Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Савецкая.

Гісторыя
--------

Па дакументальных сведчаннях першы вядомы храм у Жалезніках быў адкрыты ў 1900 годзе. У той час тут служылі айцец Стэфан Барташэвіч і айцец Раман Сідаракін. У 1917 годзе царква была закрыта. Будынак храма быў закінуты.

Аднаўленнем храма заняўся прадпрымальнік і мецэнат Сяргей Караткевіч, продкі якога жылі ў Жалезніках. 7 мая 2006 года храм быў асвячоны архіепіскапам Гомельскім і Жлобінскім Арыстархам. Настаяцелям храма з’яўляецца іерэй Максім.

Зноскі
------

1. ↑  Мікалаеўская царква
2. ↑

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Жалезнікі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свя́та-Мікала́еўская царква́** — мураваны праваслаўны храм на ўсходняй ускраіне вёскі Благавічы Чавускага раёна Магілёўскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква была пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы на месцы храма 1797 года. У 1887 годзе пры ёй адкрыта царкоўнапрыходская школа. Царква перабудавана ў сярэдзіне 1960-х гадоў пад сялянскі клуб. У канцы XX стагоддзя адноўлена.

Архітэктура
-----------

Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі позняга класіцызму і псеўдарускага стылю. Крыжападобную планіровачную форму храма фарміруюць аднолькавыя па вышыні прытвор, трапезная, кубападобная малітоўная зала, бакавыя прыдзелы, паўкруклая апсіда з акруглымі рызніцамі. Над сяродкрыжжам узведзены нізкі васьмігранны барабан пад пакатым гранёным шатром, завершаным цыбулепадобным купалам. Над прытворам раней узвышалася шатровая званіца. Галоўны і бакавыя (у пазухах аб'ёмаў) уваходы аформлены арачнымі парталамі з трохвугольнымі франтонамі. Атынкаваныя фасады апяразаны прафіляваным карнізам з гарадковым фрызам, крапаваны вуглавымі шырынкавымі лапаткамі і паўкалонкамі. Прамавугольныя аконныя праёмы аформлены трохвугольнымі сандрыкамі, арачныя аконныя праёмы — архівольтамі. Унутры памяшканні аб'яднаны з цэнтральнай малітоўнай залай шырокімі арачнымі прасветамі, апсіду вылучае двух'ярусны драўляны іканастас.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Благавічы)
* Свята-Мікалаеўская царква (Благавічы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Благавічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Благавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Благавічы) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. П'ар.
**П'ар** (груз. პარ, мрглавані: Ⴎ, нусхуры: ⴎ, мхедрулі: პ, МФА: [par]) — пятнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «80». Беларускі адпаведнік — п' ([p']). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае p.

* П'ар мхедруліП'ар мхедрулі
* П'ар мрглаваніП'ар мрглавані
* П'ар нусхурыП'ар нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* Ⴎ : U+10AE
* პ : U+10DE

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме П’ар (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
**Станіслава Вацлаваўна Звалінская** (нар. 8 ліпеня 1935, в. Ласосна Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці) — ветэран працы ў галіне культуры. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1990).

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння школы з 1951 года па 1954 год вучылася ў Гродзенскім культурна-асветніцкім вучылішчы.

Сваю працоўную дзейнасць пачала ў жніўні 1954 года мастацкім кіраўніком Сапоцкінскага раённага Дома культуры, затым 22 гады працавала метадыстам па харавому жанру Гродзенскага раённага Дома культуры. З 1986 года па 1997 год — хормайстар народнага хору Квасоўскага цэнтральнага Дома культуры. За творчыя дасягненні і высокі ўзровень выканальніцкага майстэрства хору пад яе кіраўніцтвам у 1978 годзе было прысвоена ганаровае званне «народны».

З 1997 года працуе кіраўніком вакальна-харавога гуртка Путрышкаўскага Цэнтра культуры Гродзенскага раёна. Стварыла хор «Вішанька».

Узнагароды
----------

Адзначана ўзнагародамі: Ганаровай граматай Міністэрства культуры БССР і БРК прафсаюза (1957), Граматай прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1978), Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1980), Граматай Міністэрства культуры СССР (1957, 1970), узнагароджана значкамі «За выдатную працу» Міністэрства культуры СССР (1967, 1978), узнагароджана знакам «Выдатнік культурнага шэфства над вёскай» Міністэрства культуры СССР і ЦК прафсаюза работнікаў культуры (1978), Ганаровай граматай Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2005), Граматай Гродзенскага раённага выканаўчага камітэта (2007), Ганаровай граматай Гродзенскага раённага выканаўчага камітэта (2010).

Інфармацыя аб яе жыцці і творчых дасягненнях занесена ў Беларускую энцыклапедыю, у кнігі «Памяць. Гродзенскі раён», «Лепшыя ідэалагічныя работнікі Гродзенскай вобласці», «Культура Гродзеншчыны», «Заслужаныя дзеячы і работнікі культуры Рэспублікі Беларусь Гродзеншчыны».

За ўклад у развіццё культуры у лютым 1990 года было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР». У 1990 годзе яна стала персанальным пенсіянерам рэспубліканскага значэння.

На падставе Палажэння аб парадку прысваення звання «Ганаровы грамадзянін Гродзенскага раёна», рашэннем Гродзенскага раённага Савета дэпутатаў ад 27 чэрвеня 2014 года Станіславе Вацлавовне Звалінскай прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Гродзенскага раёна».

Зноскі
------

1. ↑  Ганаровыя грамадзяне Архівавана 4 лістапада 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярашэвіч.
**Станіслаў Антонавіч Ярашэвіч** (5 (17) мая 1889, в. Селішча, Лепельскі павет, Віцебская губерня, цяпер Ушацкі раён — 10 сакавіка 1938, Менск, турма НКУС) — каталіцкі святар.

Біяграфія
---------

З беларускай ці польскай сялянскай сям’і. Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамэнт святарства (1912). Прызначаны вікарыем касцёла Маці Божай Ружанцовай у Полацку Віцебскай губерні. З 1915 года пробашч парафіі Святых Апосталаў Пятра і Паўла ў Шклове Магілёўскага павета. З 1922 года адміністратар парафіі НПМ у Чэрыкаве Магілёўскай губерні, таксама абслугоўваў філіяльны касцёл Унебаўзяцця НПМ у в. Вародзькаў Чэрыкаўскага павета, парафію Нараджэння НПМ у в. Радамля Чавускага павета, касцёл Беззаганнага Зачацця НПМ у Крычаве, дэкан Чэрыкава-Чавускага дэканата. З 1930 года пробашч касцёла Св. Сымона і Алены ў Менску. Паводле некаторых звестак, наведваў і парафію св. Дамініка ў в. Хатаевічы (цяпер в. Акцябр).

Арыштаваны 13 верасня 1933 года. Абвінавачваўся ў «шпіянажы на карысць Польшчы», але справа была спынена і Ярашэвіч вызвалены. Служыў у касцёле Нараджэння НПМ у Барысаве. Зноў арыштаваны 14 лістапада 1937 у Барысаве па адрасе: вул. Савецкая, д. 2. Асуджаны 3.1.1938 тройкай НКУС за «шпіянаж на карысць Польшчы» і як «член ПАВ» да ВМП. Расстраляны. Па першай справе (№ 18415-с; захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі) рэабілітаваны 31.3.1934 паводле пастановы калегіі АДПУ, па другой (№ 24356-с) 28.4.1989.

Літаратура
----------

* *Маракоў, Л.* Ярашэвіч Станіслаў Антонавіч // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 479-480. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.
**Ражнёўскі валун** — валун, знаходзіцца на беразе возера Абстэрна на мяжы хваёвага лесу, дзе некалі была вёска Ражні (Мёрскі раён, Віцебская вобласць). За 16 км на паўднёвы-захад ад Мёраў, 140 м над узроўнем мора. Даўжыня 2,6 м, шырыня 2 м, вышыня 1,9 м, абвод 7 м, аб'ём 5,3 м³, вага 13,9 т. Прасападобны.

Прынесены 19-20 тыс. гадоў таму ледавіком са Скандынавіі. Ружова-чырвоны дробназярністы граніт з крышталямі палявога шпату ў выглядзе таблічак 1x1,5 см і авоідаў у 1 см папярочнікам, зерні шэрага і малочна-белага кварцу ад 0,3 — 0,5 да 1 см.

Літаратура
----------

* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г. М. Маняк [і інш.]. — Мн. 1998. С. 39 — 40.
**Станіслава Вячаславаўна Умец** (нар. 1991, Брэст) — беларуская пісьменніца. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.

Біяграфія
---------

Навучалася ў СШ № 14 г. Брэста, у класе журналістыкі і гісторыі Брэсцкага абласнога ліцэя імя П. М. Машэрава. Скончыла Інстытут журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «Літаратурнае рэдагаванне», магістратуру БДУ. Павышала кваліфікацыю ў Інстытуце дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 2012 года — рэдактар у выдавецтве «Мастацкая літаратура». Адначасова выкладае дысцыпліны «Сучасныя методыкі і практыкі рэдагавання» і «Трэвэл-медыятэкст» у Інстытуце журналістыкі БДУ.

Узнагароды
----------

* пераможца літаратурнага конкурса «Першацвет» у намінацыі «Проза» (2018).
* нацыянальная літаратурная прэмія ў намінацыі «Лепшы дэбют» за кнігу «Сэрца Сакры»(2019).

Творчасць
---------

У 17 гадоў напісала свой першы раман.

Яе апавяданні і вершы надрукаваны ў зборніках выдавецтва «Мастацкая літаратура», часопісе «Нёман», газетах «Народная трыбуна», «ЛіМ», «Звязда».

Творы
-----

* Сэрца Сакры (2018)

Зноскі
------

1. ↑  Умец Станислава Архівавана 20 красавіка 2021.
2. ↑  Стаўка — на фэнтэзі. Маладая беларуская пісьменніца Станіслава Умец расказала пра творчасць i мары Архівавана 1 лютага 2021.
3. ↑  Лаборатория Фантастики — Станіслава Умец «Сэрца Сакры»
**Кіеўскі торт** — торт, рэцэптура і тэхналогія якога распрацавана ў 1956 годзе на Кіеўскай кандытарскай фабрыцы імя Карла Маркса (цяпер Кіеўская кандытарская фабрыка *Roshen*).

Гісторыя
--------

Кандытары забыліся пакласці ў халадзільную камеру партыю яечнага бялку, прызначанага для бісквіту. Наступнай раніцай начальнік бісквітнага цэха Канстанцін Мікітавіч Пятрэнка з 17-гадовай памочніцай кандытара Надзеяй Чарнагор, каб схаваць памылку калегаў, на свой страх і рызыку пераклаў застылыя бялковыя каржы масленым крэмам, пасыпаў ванільнай пудрай, упрыгожыў паверхню кветкавым арнаментам. Так з'явіўся папярэднік торта, які стаў візітнай карткай Кіева.

Рэцэптура «Кіеўскага торта» з часам змянялася: у 1970-х гадах кандытары ўдасканалілі працэс падрыхтоўкі бялкова-арэхавай сумесі, затым у торт пачалі дадаваць фундук, эксперыментаваць з арахісам і кеш'ю. Аднак гэтыя дарагія арэхі падвышалі сабекошт торта, таму на фабрыцы вярнуліся да фундуку.

Рэцэпт
------

Сёння торт складаецца з двух паветрана-арэхавых каржоў безэ з праслойкамі крэму. Паверхня торта ўпрыгожана рознымі крэмамі, бакавая паверхня абсыпана арэхавай дробкай з фундуку. Патэнтам на гандлёвы знак, прамысловы ўзор і спосаб вырабу торта валодае Кандытарская карпарацыя Roshen.
**Халід Асаад** (*Халід аль-Асад*, араб. ‏خالد الأسعد‎‎‎; 1932 — 18 жніўня 2015) — сірыйскі археолаг, галоўны наглядчык (1963—2003) і адзін з галоўных даследчыкаў антычнага комплексу Пальміры. Выкрадзены і забіты тэрарыстамі Ісламскай Дзяржавы.

Біяграфія
---------

Асаад нарадзіўся ў Пальміры ў 1932 г. З 1960-х гадоў займаўся вывучэннем антычнай спадчыны старажытнага горада. У 1963 годзе ўзначаліў антычны комплекс Пальміры. Сумесныя даследаванні Асаада з амерыканскімі, французскімі, нямецкімі і швейцарскімі даследчыкамі сталі асновай для ўключэння руін антычных збудаванняў Пальміры ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 1980 годзе. Выдаў больш 20 кніг на тэму Пальміры і Вялікага шаўковага шляху.

Найважнейшымі археалагічнымі знаходкамі Асаада былі частку галоўнага гарадскога скрыжавання і шматлікія грабніцы зблізку руін комплексу. У 2003 г. навуковец сышоў на пенсію з пасады галоўнага наглядчыка антычнага комплексу, але працягваў даследаванні. Свабодна валодаў арамейскай мовай, публікаваў пераклады з яго. Атрымліваў польскія, французскія і туніскія узнагароды.

У канцы мая 2015 г. Пальміру захапіла тэрарыстычная групоўка Ісламская Дзяржава, вядомая сваім нецярпімым стаўленнем да хрысціянскіх, язычніцкіх і мусульманскіх помнікаў культуры. У сярэдзіне ліпеня Асаад быў захоплены баявікамі ў палон. Нягледзячы на працяглыя катаванні, ён адмовіўся выдаць размяшчэнне схаваных антычных артэфактаў і 18 жніўня быў публічна абезгалоўлены тэрарыстамі. Ісламісты абвінавацілі яго ва ўдзеле ў навуковых канферэнцыях з «нявернымі» і вывучэнні «ідалаў». Цела Асаада пакінулі на цэнтральнай плошчы Пальміры.

Адзнакі
-------

Шэраг гісторыкаў лічыць Халіда Асаада выдатным даследчыкам Пальмірскай антычнай спадчыны. Глава сірыйскага Дырэктарата музеяў і старажытнасцей Маамун Абдул Карым назваў яго «адным з найважнейшых першапраходцаў сірыйскай археалогіі ў XX стагоддзі».

Зноскі
------

1. ↑  Khaled al-Asaad //  Праверана 9 кастрычніка 2017.
2. ↑
3. ↑   Праверана 19 жніўня 2015.
4. ↑   Праверана 19 жніўня 2015.
5. 1 2 3 4  Syrian archaeologist 'killed in Palmyra' by IS militants, BBC (19 жніўня 2015) (англ.
6. 1 2 3  Islamic State militants behead archaeologist in Palmyra — Syrian official Архівавана 19 жніўня 2015. Reuters (18 жніўня 2015) (англ.
7. 1 2  Beheaded Syrian scholar refused to lead Isis to hidden Palmyra antiquities, The Guardian (19 жніўня 2015) (англ.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10099613 · GND: 131925121 · ISNI: 0000 0000 6124 1079 · LCCN: n88676707 · NDL: 00477774 · NLP: A27866944 · NTA: 071551174 · NUKAT: n2015184164 · LIBRIS: 247192 · SUDOC: 029357373 · VIAF: 38499832 |

 |
**Ха́ма** (араб. حماه‎‎ — крэпасць) — горад на беразе ракі Аронт у цэнтральнай частцы Сірыі, за 47 км на поўнач ад г. Хомс, за 209 км ад Дамаска. Галоўны горад аднайменнай мухафазы.

З насельніцтвам 696863 чал. з'яўляецца пятым па велічыні горадам Сірыі, пасля Дамаска, Халеба, Хомса і Латакіі. Вышыня над узроўнем мора — каля 270 м. Клімат — умерана гарачы з нізкім узроўнем вільготнасці

Важны сельскагаспадарчы і прамысловы цэнтр Сірыі. Тэкстыльная, харчовая, цэментавая, металургічная прамысловасць.

Гісторыя
--------

Паселішчы ў Хаме існавалі з часоў неаліту і жалезнага веку. Пачынаючы прынамсі з сіра-хецкага перыяду засведчана найменне горада — Хамат, ад якога паходзіць яго сучасная назва. Нароўні з Дамаскам Хама была цэнтрам Арамейскай дзяржавы. Згадваецца ў Бібліі як сталіца Ханаанскага (Хамацкага) царства. Падчас заваявання Македоніяй горад атрымаў грэчаскую назву **Эпіфанія** (Епіфанія). Пазней перайшоў пад кантроль Візантыі. Заваяваны арабамі ў 638 ці 639 годзе.

З 1108 па 1188 гады горад знаходзіўся пад кантролем крыжакоў. У 1188 годзе Саладзін адваяваў яго. З 1299 года пад кантролем мамлюкаў. З пачатку XVI стагоддзя — у складзе Асманскай імперыі. Пасля Першай сусветнай вайны ў складзе Леванта пад кантролем Францыі пры мандаце ААН. З 1941 года — частка незалежнай Сірыі.

### Разня ў Хаме

Асноўны артыкул: **Разня ў Хаме**
**Разня ў Хаме** (араб. **مجزرة حماة**‎‎) — трагічныя падзеі лютага 1982 года, калі армія Сірыі падвергла бамбардзіроўцы, а затым узяла штурмам горад Хама з мэтай здушыць паўстанне ісламістаў пад кіраўніцтвам братоў-мусульман.

Па розных ацэнках, ад 17,000 да 40,000 чалавек былі забіты (у тым ліку 1000 салдат),, значныя раёны старога горада разбураны.

Славутасці
----------

Норыі на рацэ Аронт у Хаме
Горад славіцца сваімі норыямі (сёння ў добрым стане знаходзяцца 22 норыі), якія выкарыстоўваліся для палівання садоў і вядомы з 1100 г. да н.э. Хоць гістарычна колы выкарыстоўваліся для ірыгацыі, сёння яны маюць, галоўным чынам, эстэтычныя функцыі. Іншая славутасць — палац Азема (Каср Азем), чый заснавальнік стаў пазней губернатарам Дамаска.

Вядомыя выхадцы
---------------

* Іаан Эпіфанскі — візантыйскі гісторык VI стагоддзя.
* Абдэль Хамід Сарадж — Старшыня Выканаўчага Савета Паўночнай Тэрыторыі Аб’яднанай Арабскай Рэспублікі (1960—1961).
* Хусні аль-Баразі — прэм’ер-міністр Сірыі (1942—1943).

Зноскі
------

1. ↑  Hama **(нявызн.)**.  GlobalSecurity.org. Праверана 14 лістапада 2009.

| ⛭Сцяг Сірыі Гарады Сірыі |
| --- |
| Сталіца | Дамаск |  |
| Іншыя гарады | 
Абу-Кемаль • Баніяс • Дума • Дэйр-эз-Зор • Дэр’а • Ідліб • Латакія • Мембідж • Рака • Саламія • Тадмар • Тартус • Халеб • Хама • Хасеке • Хомс • Эль-Камышлы 
 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4089137-9 · LCCN: n81124923 · NKC: ge290581 · VIAF: 4304147270375035700002, 146594429 |
**Грычун (саракуш) чырвонагаловы** (*Lanius senator*) — птушка сямейства саракушавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 17-19 см, размах крылаў 26-28 см. Чорна-белы з іржава-рыжым верхам галавы. На крылах і надхвосці белыя плямы. Маладыя карычневыя, з палоскамі і светлымі плямкамі на спіне і надхвосці, падобныя да самкі і маладых малога грычуна. Спеў — ціхае шчабятанне з імітацыямі галасоў іншых птушак.

Пашырэнне
---------

Арэал: Еўропа (акрамя Ірландыі, поўначы і ўсходу Вялікабрытаніі), Малая Азія, Блізкі Усход, Іран, Паўночная Афрыка. З XIX ст. колькасць птушак памяншаецца і адбываецца скарачэнне арэала.

Насяляе сухія паўадкрытыя і адкрытыя мясціны з зараснікаміі асобнымі дрэвамі паркавага тыпу на пясчаных глебах, алеі, ускрайкі сухіх бароў, старыя сады, паркі, жывыя агароджы з высокіх калючых кустоў. У Іспаніі — дубовыя лясы да 2000 м над у.м. хоць у Пірэнеях даходзіць толькі да 1500 м. У Афрыцы — рэдкія дубовыя лясы, хоць і аддае перавагу антрапагенным ландшафтам з дрэвамі. У Арменіі — камяністыя схілы гор, парослыя кустамі.

Пералёты від. Залятае на поўнач і ўсход Еўропы (Ісландыя, Вялікабрытанія, Ірландыя, Данія, Нарвегія, Швецыя, Фінляндыя, Эстонія, Мадэйра). На Беларусі вельмі рэдкі, выпадкова залётны від. Месцы зімовак: Экватарыяльная Афрыка і поўдзень Аравійскага паўвострава.

Асаблівасці біяогіі
-------------------

Гняздо ў развілцы галінак кроны ці доўгіх бакавых сукоў (пераважна соснаў, алівак іпладовых дрэў), часцей за ўсё на вышыні 6-10 м ад зямлі, або ў густапераплеценыхкустах на вышыні 1-2,2 м. Знешняя частка са сцёблаў травяністых раслін, сухой травы з прымессю карэньчыкаў, часам з уплеценымі ніткамі, вяроўкамі, паперай і г.д. Унутраная частка з травяністых раслін (часта з кветкамі), якія бачныя праз знешні слой. Высцілка з даволі тоўстага слоя шэрсці і пёраў з прымессю воўны, карэння і расліннага пуху, часам моху. 

Яйкі (5-6, часам 4-7) звычайна падоўжаныя, з тупым вузейшым канцом. Афарбоўка вельмі падобная да L. collurio. Фон бледны да аліўкава-зялёнага, пясчаны, шаравата-белы, значна радзей — чырвона-жоўты ці карычневы. Крапінкі і плямкі карычневыя да бледна-аліўкавых, утвараюць вянок вакол шырэйшага канца. Яйкі пясчанага або чырванаватага колеру маюць чырвона-карычневую або пурпуровую плямістасць.

Падвіды
-------

* *L. s. senator* — большая частка Еўропы і Малая Азія;
* *L. s. badius* — Балеары, Сардзінія, Корсіка;
* *L. s. rutilans* (сін. *L. s. weigoldi*) — Пірэнейскі паўвостраў і Паўночна-Заходняя Афрыка
* *L. s. fluckigeri* — Паўночна-Заходняя Афрыка;
* *L. s. niloticus* — Кіпр, Блізкі Усход, Іран, Каўказ.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
**Ражэ́р Касамажо́р** (катал.: Roger Casamajor; нар. 17 снежня 1976, Ла-Сеу-д’Уржэль) — іспанскі акцёр тэлебачання, тэатра і кіно.

Біяграфія
---------

Ражэр Касамажор нарадзіўся 17 снежня 1976 года ў Ла-Сеу-д’Уржэль[en], правінцыя Льейда (Каталонія). Пачаў сваю акцёрскую кар’еру ў тэатры Андоры, навучаючыся ў складзе трупы «*Somhiteatre*» і гастралюючы па Каталоніі са шматлікімі спектаклямі, сярод якіх «*Шаль*» (Дэвід Мэмет[en]), «*Мяшчанскае вяселле[en]*» (Бертальд Брэхт), «*Сярэднявечныя фарсы*». Затым ён пераехаў у Барселону, каб працягнуць навучанне ў Тэатральным каледжы і Тэатральным інстытуце[en].

Ён дэбютаваў у кіно ў 2000 годзе, сыграўшы галоўную ролю ў фільме Агусці Вільяронгі[en] «*Мора[en]*». Сярод яго наступных фільмаў: «*Дзікуны[en]*» (Карлас Малінэра[es], 2001), «*Міратворцы[en]*» (Даніэль Кальпарсора[en], 2001), «*Зорка поўдня[es]*» (Луіс Ніэта, 2002), «*Летнія хмары[es]*» (Феліпе Вега[es], 2004), «*Лабірынт фаўна*» (Гільерма дэль Тора, 2006) і «*Чорны хлеб[en]*» (Агусці Вільяронга[en], 2010), за які ён атрымаў прэмію «*Гаўдзі*» як найлепшы акцёр другога плана.

Апрача таго ён іграе ў каталонскіх тэлесерыялах, такіх як «*Час цішыні[es]*» (2001), «*Анёлы і святыя*» (2006) і «*Глыбокае мора*» (2006—2007). Таксама ён працягвае сваю тэатральную дзейнасць («*Лейтэнант Інішмор[es]*», «*Карнавал*», «*Вораг народа[es]*» і інш.).

Заўвагі
-------

1. ↑  Roger Casmajor — Biography (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 красавіка 2021. Праверана 11 красавіка 2021.

Спасылкі
--------

* Ражэр Касамажор на сайце «*Internet Movie Database*»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1137356 · BNF: 165170133 · GND: 1061879402 · ISNI: 0000 0003 6474 8723 · LCCN: no2005011122 · SUDOC: 144279428 · VIAF: 227079168 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вірасаў.
**Юрый Генадзевіч Вірасаў** (нар. 23 сакавіка 1972, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1995 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчык архітэктурных дысцыплін В. Б. Ангелаў).

У 1995—1996 гадах дызайнер, архітэктар СТАА «КМК»; у 1997—2001 гадах архітэктар, галоўны архітэктар праектаў СП «КМК-2» ТАА; у 2001—2007 гадах галоўны архітэктар праектаў ТДА «Інжбудцэнтр»; у 2007—2008 гадах галоўны архітэктар праектаў ТАА «Кампанія „Сліка"»; з 2008 года галоўны архітэктар праектаў ТАА «Тытунь Інвест».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2004 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: Летні дом і лазня з добраўпарадкаваннем участку па вул. Вяснінка ў г. Мінску (2000—2001, дыплом «Брэст-2002»), рамонт фасадаў Палаца культуры ВА «Шкловалакно» па вул. Юбілейнай, 7 у г. Полацку (2001—2002), індывідуальны жылы дом у в. Зацань (2001, будаўніцтва ў 2002—2004), жылы 30-кватэрны жылы дом (2003, будаўніцтва ў 2004) і бальнічны комплекс з паліклінікай на 75 наведванняў у змену (2003, будаўніцтва ў 2004) у п. Аксарка Прыўральскага раёна ЯНАА, рэканструкцыя пажарнага дэпо ў г. Суздаль (2004, будаўніцтва ў 2005), рэканструкцыя лабараторнага корпуса УПНПіРС у г. Рэчыца (2005, будаўніцтва ў 2005—2006), індывідуальны жылы дом у в. Валяр’янава Мінскага раёна (2006), сетка АЗС ВА «Беларуснафта» і НК «Лукойл-Беларусь» (2001—2008).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Вирясов Юрий Геннадьевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)