**Эмі Караліна Рапэ** (швед. *Emmy Carolina Rappe*; 14 лютага 1835 — 19 кастрычніка 1896) — шведская медсястра і дырэктар школы медсёстраў. Першаадкрывальніца і заснавальніца шведскай медсястрынскай адукацыі. Першая прафесійна падрыхтаваная медсястра і першая дырэктарка першай медыцынскай навучальнай ўстановы ў сваёй краіне.

Жыццё
-----

Рапэ нарадзілася ў сям’і памешчыка барона Адольфа Фрэдрыка Рапэ і Ульрыкі Кацярыны Вільгельміны Хамарскольд. Яна атрымала строгую адукацыю, дзе пачуццё абавязку і разумная эканомія лічыліся важнымі, і, будучы незамужняй шляхцянкай, яна заставалася пад наглядам сваёй сям’і да трыццаці гадоў. Яна рана пачала цікавіцца медыцынай і сястрынскай справай. Як паведамляецца, яе натхніла цётка Элізабэт «Эліз» Рапэ.

У 1866 годзе нядаўна створаны Шведскі Чырвоны Крыж пажадаў стварыць у Швецыі школу медсясцёр і шукаў адукаванага дырэктара, які б узначаліў гэтую ўстанову. Сафі Адлерспар заключыла дамову з Флорэнс Найцінгейл, каб чалавек, якога выбралі для гэтай задачы, прайшоў адукацыю ў Найцінгейл ў Лондане, а затым абвясціла аб пошуку прыдатнага кандыдата ў сваёй публікацыі ў *Tidskrift för hemmet*. Рапэ лічылася прыдатным кандыдатам для стварэння належнай школы для навучання прафесійных медсясцёр у Швецыі. Яна была паслана ў якасці студэнкі Фларэнцыі Найцінгейл у школу медсясцёр і акушэрак Фларэнцыі Найцінгейл ў бальніцы Сент-Томас у Лондане (цяпер частка Каралеўскага каледжа Лондана) у 1866 годзе. Яе асабіста выхоўвала Фларэнцыя Найцінгейл, якая была задаволена ёю як студэнткай. Рапэ падзяляла меркаванне, што догляд за хворымі — гэта прызванне.

Эмі Рапэ вярнулася ў Швецыю ў 1867 годзе і вучылася ва ўніверсітэцкім шпіталі Салгрэна у Гётэбаргу і ў іншых клініках Стакгольма. У 1867—1877 гадах яна была галоўнай медсястрой у нядаўна створанай хірургічнай клініцы пры акадэмічным шпіталі Упсалы і дырэктарам школы медсясцёр, якая была нядаўна створана Чырвоным Крыжам. Гэта былі першыя свецкія курсы для медсясцёр у Швецыі: адзінай фармальнай адукацыяй, якая раней была даступная для медсясцёр, была ўстанова дыяканату, адкрытая Марыяй Седэршыёльд у 1851 годзе.

Рапэ была піянерам і часта сустракала супраціў уладаў. Будучы баранэсай, яна выклікала спрэчкі, займаючыся такой прафесіяй, і, па сутнасці, не прымала ніякага заробку. Яна заахвочвала пачуццём прафесійнай лаяльнасці сярод медсясцёр і спрабавала павысіць статус прафесіі, настойваючы на медыцынскай кампетэнтнасці і высокай маральнасці. У 1877—1886 гадах яна была кіраўніком Цэнтральнай бальніцы Упсалы для шалёных. Пасля выхаду на пенсію працавала інспектарам бальніцы і працавала ў складзе Чырвонага Крыжа. Эмі Рапэ была звязана з Торбаргам Рапэ, які быў тагачасным аўтарытэтам у галіне інтэлектуальнай недастатковасці.

Эмі Рапэ была ўзнагароджана медалём Караля ў 1877 годзе, а Іліс Кворумам у 1895 годзе.

Памяць
------

У яе гонар названа дарога на Улеракер ва Упсале: *Emmy Rappes väg* (вуліца Эмі Рапэ).

Гл. таксама
-----------

* Караліна Відэрстром — першая жанчына-ўрач з універсітэцкай адукацыяй у Швецыі

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Emmy C Rappe — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. ↑  Ålems kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/VALA/00462/C/7 (1832-1845), bildid: C0029433\_00041, sida 63 Праверана 12 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
3. ↑  Rappe, Emmy Carolina, f. 1835 i Ålem Kalmar län // Swedish Census 1890 — Riksarkivet. Праверана 25 сакавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q50287327'></a>
4. 1 2  Dädesjö kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/VALA/00063/C/8 (1895-1925), bildid: 90002398\_00232, sida 4 Праверана 12 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10478639'></a>

Літаратура
----------

* 1977 — «Дай Бог дабра, дарагая міс Найцінгейл»: лісты Эмі Караліны Рапэ да Флорэнс Найцінгейл 1867—1870. ISBN 91-22-00097-6

Спасылкі
--------

* Свен Г. Сёберг: Ад Стрэмпрума да Лондана. Om Emmy Carolina Rappe і hennes brevväxling med Florence Nightingale (in Swedish)
* Остэрберг, Карын і інш. *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare*. Лунд: Signum 1990. (ISBN 91-87896-03-6)
* Ідун, часопіс, нумар 44, 1896 год
* Emmy C Rappe, urn: sbl: 7552, Svenskt biografiskt lexikon (art Stina Nicklasson), hämtad 10.03.2015.(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 2108095 · CiNii: DA04535983 · GND: 1236633660 · ISNI: 0000 0000 8200 8794 · LCCN: n77005787 · NLA: 35778344 · NTA: 136499708 · LIBRIS: 287656 · SUDOC: 100532977 · VIAF: 16018984 |

 |