**Пітэр Перэз Бурдэт** (англ.: Peter Perez Burdett, ~1734 — 9 верасня 1793 года) — картограф, мастак, геадэзіст і чарцёжнік XVIII стагоддзя родам з Іствуда, дзе ён атрымаў у спадчыну невялікі маёнтак і імя *Perez*, так як яго дзед з мацярынскага боку быў там святаром. Вядомы як частым удзелам у карцінах Джозефа Райта, так і удзелам у 1769 годзе ў распрацоўцы шляху канала Лідса і Ліверпуля (*Leeds and Liverpool Canal*). Яго апісвалі як «размешчанага калі не у цэнтры, дык у паўсвятле згуртавання *Lunar Society of Birmingham*». Апошнія свае гады жыў у Карлсруэ, пазбягаючы крэдытораў.

«Філосаф, які тлумачыць мадэль Сонечнай сістэмы» (з калекцыі Музея і мастацкай галерэі Дэрбі)
Бурдэт пазіраваў для карцін Райта, у той жа час тлумачыў яму некаторыя асаблівасці перспектывы. Першая іх сустрэча адбылася ў пачатку 1760х гадоў.

У 1766 годзе Райт намаляваў сваю карціну «Філосаф, які тлумачыць мадэль Сонечнай сістэмы». На ёй выяўлена публічная лекцыя аб сонечнай сістэме; святло на тварах паказвае фазы месяца. Крайняя злева фігура на гэтай карціне — Бурдэт; справа размешчана фігура Вашынгтона Шырлі.

У 1767 годзе Бурдэт зрабіў карту Дэрбі ў маштабе 1 цаля: 1 міля. З гэтай картай ён стаў другім паспяховым прэтэндэнтам у спаборніцтве 1759 года, якое праводзілася Мастацкім згуртаваннем (*Society of Art*) сярод аўтараў карт у такім маштабе. Акрамя таго, ён зрабіў акватынту *Two Boys Blowing a Bladder by Candle-light* («два хлопчыка надзімаюць мачавы пузыр пры святле свечкі»).

Пітэр і яго першая жонка Хана
У 1768 годзе Бурдэт пераехаў з Дэрбі ў Ліверпуль для стварэння карты Ланкашыра. Ён знаходзіць новых заступнікаў і асістуе Джорджу Пэры ў стварэнні карты і гісторыі Лівэрпуля. Бурдэт стварае замалёўкі і піша апісанні важных будынкаў для гісторыі Пэры ў 1773 годзе.

*Academy by Lamplight*
Пераезд аказаўся настолькі паспяховы, што Бурдэт паклікаў за сабой Райта. У 1769 Бурдэт засноўвае Згуртаванне мастакоў (*Society of Artists*) і становіцца яго першым прэзідэнтам.Верагодна, яшчэ адна карціна Райта, *Academy by Lamplight*, прысвечана менавіта гэтай акадэміі.

*Two Boys Blowing a Bladder by Candle-light*
Верагодна, Бурдэт быў першым брытанскім акватынтыстам; выстава яго акватынтаў прайшла ў 1772 годзе, у рамках *Society of Arts Exhibition*; ён выставіў *An Etching in imitation of a Wash Drawing* і *An Etching from a design of Mr. Mortimer*. Ён выкарыстаў новую тэхніку, які адрознівалася ад ранніх метадаў, распрацаваных у Францыі. Ён навучыўся ім ад *J.B. Le Prince of Paris*.

У 1773 годзе была выстаўлена пласціна пад назвай *The effect of a stained drawing attempted by printing from a plate wrought chemically, without the use of any instrument of sculpture*. Існуюць тры захаваныя карціны, аўтарства Бурдэта ў якіх вядома: *Banditti Terrifying Fishermen* (1771 год), *Skeleton on a Rocky Shore* і *Two Boys Blowing a Bladder by Candle-light*. У бібліятэцы Ліверпуля захоўваецца копія апошняй з іх, з подпісам на адваротным баку «First Speciman of aquatinta invented in Liverpool by P.P. Burdett, 1774, assisted by Mr. S. Chubbard.» («Першы ўзор акватынты, зроблены ў Ліверпулі П. П. Бурдэтам, 1774 год, пры садзейнічанні містэра С. Чабарда»).

Бенджамін Франклін 21 жніўня 1773 года напісаў Бурдэту: «I should be glad to be inform’d where I can see some example of the new Art you mention of printing in Imitation of Paintings. It must be a most valuable Discovery: but more likely to meet with adequate Encouragement on this side the water than on ours.» («Я быў бы рады атрымаць вестку, што я змагу ўбачыць ўзор новага мастацтва, друку ў перайманне жывапісу. Гэта павінна быць вельмі каштоўнае адкрыццё, больш верна было б сустрэцца на належным узроўні па наш бок вады, чым па ваш»).

У 1771 годзе Бурдэт зрабіў 'A Chart for the Harbour of Liverpool’ and in 1772 Survey of the County Palatine of Chester .

У 1774 годзе ён пакінуў Ліверпуль, каб пазбегнуць выплаты доўгу.Пры гэтым ён забраў з сабой карціну з выявай сябе і сваёй жонкі, але пакінуў жонку з крэдыторамі. Карціна з выявай Бурдэта і яго жонкі цяпер захоўваецца ў Нацыянальнай галерэі ў Празе. З моманту ад'езду з Ліверпуля карціна была ў Вялікабрытаніі на выставах двойчы.

У 1774 годзе Джозеф Райт наведваў яго ў паўднёвай Германіі. Бурдэт ажаніўся тут з Фрэдэрыкай Каткоўскай (*Friederike Kotkowski*) 11 ліпеня 1787 года; у іх нарадзілася дачка Ганна. У тым жа годзе ён намаляваў план для рыначнай плошчы Карлсруэ, якія ляжаць у аснове сучасных будынкаў.

Бурдэт памёр у Карлсруэ 9 верасня 1793 года.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2 3  Oxford Dictionary of National Biography
3. 1 2 3 4 5  Karlsruhe (in German) Архівавана 3 жніўня 2012. accessed 17 June 2008
4. ↑  [Taking Notes on the Left’: The Shadowy Career and Thwarted Ambitions of Peter Burdett], Paul Laxton, UoL, Eighteenth-Century Worlds Research Centre (University of Liverpool) & Walker Art Gallery (NML), 16-17 November 2007, Merseyside Maritime Museum, Liverpool
5. 1 2 3 4 5  Liverpool Museums accessed 17 June 2008
6. ↑  Burdett's map of Derbyshire 1767 **(нявызн.)**. *A History of the World in 100 Objects*.  BBC.co.uk. Архівавана з першакрыніцы 4 чэрвеня 2011. Праверана 27 January 2011.
7. ↑  Timeline of art History
8. 1 2  The Museum of Modern Art, accessed 17 June 2008
9. ↑  Mackenzie, I. (1987), *British Prints, a Dictionary and Price Guide*, Art Collectors' Club, Suffolk. ISBN 0902028960
10. ↑  Godfrey, R.T. 1978, *Printmaking in Britain*, Phaidon, Oxford. Page 59. ISBN 0714818380
11. ↑  Origins of Britain’s First Lifeboat Station Архівавана 30 верасня 2011.
12. ↑  Bonhams & Brooks Архівавана 25 мая 2011.
13. ↑  The Papers of Benjamin Franklin  Архівавана 21 ліпеня 2011.
14. ↑  Zur Südentwicklung der Karlsruher Innenstadt Архівавана 3 жніўня 2012. by von Rudolf J. Schott, accessed 19 June 2008

| ⛭Музей і мастацкая галерэя Дэрбі |
| --- |
| Мастакі | 
* Уільям Джон Кофі
* Клуб замалёвак Дэрбі
* Джордж Хальцэндорф
* Альфрэд Джон Кін
* Дэвід Пейн
* Рональд Поўп
* Самуэль Рэйнер
* Томас Сміт
* Луіза Рэйнер
* Эрнст Таўнсенд
* Эрнст Эліс Кларк
* Джордж Цёрнер
* Генры Ларк Прат
* Гаральд Грыслі
* Фрэнсіс Легат Шантры
* Уільям Лакін Цёрнер
* Джозеф Райт з Дэрбі

 |
| Геалогія | 
* Эшфардскі чорны мармур
* Джон Фарэй
* Матлакіт
* Джон Мэйв
* Уайт Уотсан
* Джон Уайтхёрст
* Уільям Марцін

 |
| Ваенная гісторыя | 
* 9-ы/12-ы каралеўскія ўланы
* Уільям Гоўт
* Роберт Келс
* Фрэнсіс Актавіўс Грэнфел
* Дэвід Спенс

 |
| Прыродазнаўства | 
* Алентанскі бегемот
* Коднарскі замак
* Крэсвельская культура
* The King of Rome
* Уільям Хант Пэйнтэр
* Джозеф Уайтэкер
* Уільям Рычардсан Лінтан

 |
| Карціны | 

|  |  |
| --- | --- |
| Джозеф Райт | 
* Філосаф, які тлумачыць мадэль Сонечнай сістэмы
* Індзейская ўдава
* Рамэа і Джульета: сцэна ў грабніцы
* Алхімік, які адкрывае фосфар
* Магіла Вергілія
* Кузня
* Міраван
* Чалавек, які закопвае норы
* Філосаф пры святле каганца
* Томас і Ганна Бароу
* Палонны
* Палонны кароль

 |

Генерал Джонсан ратуе параненага французскага афіцэра ад тамагаўка паўночнаамерыканскага індзейца
* A Prospect of Derby
 |
| Фарфор | 
* Фарфоравая фабрыка Чэлсі
* Derby porcelain
* Royal Crown Derby
* Пінкстанскі фарфор
* Уільям Білінгслі
* Уільям Дзьюсбэры
* Андрэ Планшэ
* Білі Уотэрс

 |
| Гістарычная Брытанія | 
* Рымская крэпасць парка Стрэта
* Дэрвентыя
* Хенсанскі выцесаны човен
* Кальцавое рымскае паселішча Дэрбі
* Ікнілдская дарога
* The Street
* The Long Lane
* Курганныя могілкі Хіт Вуд

 |
| Навука і інжынерыя | 
* Atlas Coelestis
* Бенджамін Вальямі
* Сонечны гадзіннік «Уайтхёрст і сын»

 |
| Іншае | 

|  |  |
| --- | --- |
| Арганізацыі | 
* Філасофскае таварыства Дэрбі
* Выстаўка ў Дэрбі, 1839
* Andrew Handyside and Company
* British Rail Research Division
* Маскі Татануа

 |
| Асобы | 
* Алькмунд з Дэрбі
* Пітэр Перэз Бурдэт
* Д’Эўэс Коўк
* Дэніэл Коўк
* Уільям Кэвендзіш
* Джэймс Фергусан
* Рычард Ніл Фрыман
* Альфрэд Эдуард Гудзі
* Джордж Харпур Кру
* Левелін Фрэдэрык Уільям Джуіт
* Джон Ломбэ
* Уільям Мандзі
* Джозеф Пікфард
* Вашынгтон Шырлі
* Джордж Соракалд
* Джозеф Стрэт
* Рычард Аркрайт
* Рычард Аркрайт малодшы

 |

QRpedia |
| 
* **Музей індустрыі Дэрбі**
	+ **Фабрыка Ломбэ**
* **Дом-музей Пікфарда**
* **Царква Святога Алькмунда**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | GND: 117700207 · ISNI: 0000 0000 9383 0281 · LCCN: no2013038061 · VIAF: 50009514 |