**Грыгор Сепухавіч Ханджан** (арм.: Գրիգոր Սեպուհի Խանջյան, 29 лістапада 1926, Ерэван, СССР — 19 красавіка 2000, Ерэван, Арменія) — савецкі армянскі маляр і графік.

Акадэмік АМ СССР (1973; член-карэспандэнт 1962). Народны мастак СССР (1983). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1969).

Аўтар пераважна жанрава-пейзажных карцін і прасякнутых драматызмам, пабудаваных на рэзкіх святлоценявых кантрастах ілюстрацый і графічных серый на тэмы з жыцця армянскага народа.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 29 лістапада 1926 года ў Ерэване.
У 1945 годзе скончыў Ерэванскае мастацкае вучылішча імя Ф. Тэрлемезяна.
Вучыўся ў Ерэванскім мастацкім інстытуце (1945—1951) у А. В. Бекарана, Э. А. Ісабекяна.
Член СХ Армянскай ССР і абраны членам яго кіравання (1953).
Член-карэспандэнт АМ СССР (1962). Член кіраўніцтва СХ СССР (1963). Сапраўдны член АМ СССР (1973). Дэпутат Вярхоўнага Савета і членам Прэзідыума ВС Армянскай ССР (1975). Член-карэспандэнт АН АрмССР (1982). Сканаў 19 красавіка 2000 года ў Ерэване.

Творчасць
---------

Грыгор Ханджан адзін з майстроў выяўленчага мастацтва Арменіі. Мастацкую кар'еру Грыгор пачынаў як маляр. Яго палотны і першыя ілюстрацыі для кніг Армянскіх пісьменнікаў і паэтаў паказалі схільнасць мастака да лірызму і любоў да дэталей. У пазнейшых працах Ханджана гісторыя Арменіі робіцца галоўным прадметам яго творчасці. Грыгор Ханджан адзін з майстроў выяўленчага мастацтва Арменіі.

Ён шырока вядомы як маляр, кніжны ілюстратар і дызайнер буйнамаштабных габеленаў на гістарычную тэматыку. Прайграваючы ў сваёй творчасці лепшыя традыцыі армянскага мастацтва, Ханджан адрасуе свае працы шматнацыянальнай публіцы. Яго творчасць вядомая і любая далёкая за межамі Арменіі. Яго працы — паказнік высокага мастацтва нашых дзён.
Праз свае ілюстрацыі для рамана «Раны Арменіі» (1959) Хачатура Абавяна, для паэмы «Несуцішная званіца» (1968) Паруйра Севака і праз эскізы для габеленаў на гістарычную тэму: «Вардананк» і «Армянскі Алфавіт» (1981), мастак імкнуўся як бы ўсталяваць дыялог з гледачом, пабудзіць у ім успаміны і эмоцыі, паднесці высокія ідэалы. Уяўленне падзей гісторыі яго роднага народа адбывалася ў свядомасці мастака паступова, робячыся поўным і скончаным толькі з гадамі.

Яго інтэрпрэтацыя гістарычнай тэмы стала яснай у ілюстрацыях да рамана Абовяна "Раны Арменіі", у яго ўяўленні трагічных падзей, апісаных у кнізе, людзей, залучаных у тыя падзеі і галоўнага героя, што вёў людзей. У чорна-белых лістах, справы і характар Агасі, асноўнага героя рамана, пададзены з рамантычнасцю і натхненнем.
Ілюстрацыі, асвятлялыя іншы аспект гісторыі Арменіі, зроблены Ханджяном для паэмы Севака «Несуцішная званіца». Цэнтральная фігура паэмы — кампазітар Камітас, яе галоўная тэма — гісторыя жыцця і смерці кампазітара. Камітас прайшоў са сваім народам усе жахі Генацыду Армянскага народа ў Турцыі ў 1915 годзе. Менавіта лёс вялікага кампазітара Камітаса натхніла мастака на стварэнне гэтых прац. Паэма, ілюстраваная Ханджанам, стала настольнай кнігай у кожнай армянскай сям'і. Ілюстрацыі мастака дапамагаюць захаваць у памяці чытача яркую выяву героя і паказваюць яго ўласнае дачыненне да гэтых трагічных падзей.

На эскізах Ханджяна для габеленаў таксама захаваны падзеі Армянскай гісторыі: сцэны бітвы з Персамі 451 года, узначаленага Варданам Маміканянам; і стварэнне Армянскага алфавіта Месропом Маштоцам у 405 годзе.
Культура Італьянскага, Іспанскага і Мексіканскага народаў, з якой блізка пазнаёміўся Ханджан падчас вандраванняў па гэтых краінах, стала тэмай серыі новых прац мастака, у якіх адчуваецца запал і шчырасць, уласцівыя гэтым краінам.
З сярэдзіны сямідзясятых нацюрморты робяцца галоўнай тэмай прац Ханджана.
Запал мастака да народнай творчасці таксама выявіўся ў шматлікіх нацюрмортах мастака. Ханджян хацеў сваімі працамі спрыяць адраджэнню традыцыйных рамёстваў Армянскага народа.

Узнагароды і прэміі
-------------------

* заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР (1962)
* народны мастак Армянскай ССР (1967)
* народны мастак СССР (1983)
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* ордэн «Знак Пашаны» (27.06.1956)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1969) — за ілюстрацыі і афармленне кнігі П. Р. Севака «Нязмоўклая званіца» (1953—1965)
* Дзяржаўная прэмія Армянскай ССР (1983)
* Ганаровы грамадзянін Ерэвана (1986)
* медаль сусветнай выстаўкі выяўленчых мастацтваў у Бруселі (бронзавая, 1958)
* медаль сусветнай выстаўкі выяўленчых мастацтваў у Маскве (залатая, 1957)

Бібліяграфія
------------

* *Казарян М. М.* Григор Ханджян — М. 1968.

Зноскі
------

1. 1 2  Ханджян Григор Сепухович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. 1 2 3 4  Армянская савецкая энцыклапедыя / пад рэд. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13535791b · GND: 174194064 · ISNI: 0000 0000 2881 4621 · LCCN: n86117858 · SUDOC: 152681817 · VIAF: 37078469 |

 |