*Слупы тварэння* — адзін з самых вядомых здымкаў, атрыманых тэлескопам. Нараджэнне новых зорак у Туманнасці Арол.
**Зоркаўтварэнне** — астрафізічны тэрмін, які пазначае буйнамаштабны працэс у галактыцы, пры якім масава пачынаюць фармавацца зоркі з міжзорнага газу. Спіральныя галіны, агульная структура галактыкі, зорнае насельніцтва, свяцільнасць і хімічны склад міжзорнага асяроддзя — усё гэта вынік гэтага працэсу.

Асноўныя звесткі
----------------

Для пачатку працэсу ўтварэння зорак з міжзорных газапылавых туманнасцей у галактыках патрабуецца наяўнасць рэчыва ў космасе, якое знаходзіцца ў стане гравітацыйнай няўстойлівасці па тых або іншых прычынах. Напрыклад, трыгерам могуць служыць блізкія ад воблака выбухі звышновых тыпаў Ib\c і II, блізкасць да масіўным зорак з інтэнсіўным выпраменьваннем і наяўнасць знешніх магнітных палёў, такіх, як магнітнае поле Млечнага Шляху. У асноўным працэс зоркаўтварэння адбываецца ў аблоках іанізаванага вадароду або абласцях H II. У залежнасці ад тыпу галактыкі, інтэнсіўнае ўтварэнне зорак адбываецца альбо ў выпадкова размеркаваных галінах, альбо ў галінах, упарадкаваных ў спіральныя структуры галактык. Зоркаўтварэнне носіць характар ​​«лакальных успышак». Час «успышкі» нядоўгі, парадку некалькіх мільёнаў гадоў, маштаб — да сотняў парсек.

Склад абласцей міжзорнага газу, з якіх адбылося фарміраванне зорак, вызначае іх хімічны склад, што дазваляе вырабіць датыроўку фарміравання канкрэтнай зоркі або аднесці яе да вызначанага тыпу зорнага насельніцтва. Больш старыя зоркі фармаваліся ў галінах, у якіх практычна не было цяжкіх элементаў і, адпаведна, пазбаўленыя гэтых элементаў у сваіх атмасферах, што вызначаецца на падставе спектральных назіранняў. Акрамя спектральных характарыстык, першапачатковы хімічны склад зоркі аказвае ўплыў на яе далейшую эвалюцыю і , напрыклад, на тэмпературу і колер фотасферы.

Па колькасці зорак таго ці іншага насельніцтва вызначаецца хуткасць зоркаўтварэння ў пэўнай вобласці на працягу працяглага часу. Сумарную масу зорак, якія ўзнікаюць, у адзін год называюць тэмпам зоркаўтварэння (SFR, Star Formation Rate).

Працэс зоркаўтварэння з'яўляецца адным з асноўных прадметаў вывучэння дысцыпліны астрафізіка. З пункту гледжання эвалюцыі Сусвету з'яўляецца важным веданне гісторыі тэмпу зоркаўтварэння. Па сучасных дадзеных у Млечным шляху зараз пераважна ўтворацца зоркі з масамі 1 — 10 M☉.

Асноўныя працэсы
----------------

Базавыя працэсы зоркаўтварэньня ўключаюць у сябе ўзнікненне гравітацыйнай няўстойлівасці ў воблаку, фарміраванне акрэцыйнага дыску і пачатак тэрмаядзерных рэакцый у зорцы. Апошняе таксама часам называецца нараджэннем зоркі. Пачатак тэрмаядзерных рэакцый, як правіла, спыняе рост масы нябеснага цела, што фарміруецца, і спрыяе ўтварэнні новых зорак у яе наваколлі (гл. напрыклад, Плеяды, Геліясфера).

Утварэнне зорак
---------------

Асноўны артыкул: **Фарміраванне зоркі**
У адрозненне ад тэрміна зоркаўтварэння, тэрмін **Фарміраванне зорак** адносіцца да фізічнага працэсу ўтварэння зорак з газапылавых туманнасцей.

Гл. таксама
-----------

* Фарміраванне зоркі

Зноскі
------

1. ↑  *А. В. Засов, К. А. Постнов.* Галактики и скопления галактик // Общая астрофизика. — Фрязино: Век 2, 2006. — С. 356—359. — ISBN 5-85099-169-7.
2. 1 2   А. В. Засовб К.А Постнов Общая астрофизика с 356
3. ↑  Звездообразование, *Астронет*
4. ↑  *Апошняе мае месца ў Млечным шляху, які з'яўляецца спіральнай галактыкай.*

Спасылкі
--------

* *Зоркаўтварэнне* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі
* *Д. З. Вибе, А. В. Тутуков, Б. М. Шустов.*. «Об эволюции темпа звездообразования в дисковых галактиках» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2012. Праверана 3 лістапада 2013.

| ⛭Міжзорнае асяроддзе |
| --- |
| Складнікі | Міжзорны газ ·  Міжзорны пыл ·  Касмічныя прамяні ·  Магнітнае поле |  |
| Туманнасці | Дыфузная (светлая) туманнасць ·  Цёмная туманнасць ·  Эмісійная туманнасць ·  Адбівальная туманнасць ·  Рэштка звышновай ·  Планетарная туманнасць ·  Протапланетарная туманнасць |
| Вобласці зоркаўтварэння | Малекулярнае воблака ·  Глобула ·  Вобласць H II |
| Калязоркавыя ўтварэнні | Акрэцыйны дыск ·  Протапланетны дыск ·  Палярныя струменевыя цячэнні ·  Аб’ект Хербіга — Аро |
| Выпраменьванне | Зорны вецер ·  Рэліктавае выпраменьванне |