**Сколэ** ці **Сколе** (укр.: Сколе) — горад раённага значэння Сколіўскага раёна Львоўскай вобласці, раённы цэнтр.

Геаграфія
---------

Размешчаны ў ціхай зацішнай упадзіне, акружанай з усіх бакоў гарамі: з захаду — гара Карчанка (1180 м), з поўначы — Дабрана (824 м), з усходу — Клыва (670 м), з паўночнага ўсходу — Чудзілава (670 м), на поўдні — Зялемін (1177 м), далей на поўдзень віднеюцца вяршыні Кіеўца (1064 м) і Крамянной (1137 м). 

Частка гэтых гор належыць Нацыянальнаму парку «Сколеўскія Бяскіды». Абсалютныя вышыні Сколеўскай даліны — 440—446 метраў над узроўнем мора. 

Густая рачная сетка, якую ўтварылі прытокі рэк Стрый і Опір, робіць гэтую тэрыторыю прывабнай для летняга турызму. Горад — пачатковы пункт многіх турыстычных маршрутаў па Карпатам. Паблізу горада размешчаны нацыянальны прыродны парк «Сколеўскія Бяскіды».

Клімат
------

| Кліматаграма Сколэ
 |
| --- |
| С | Л | С | К | М | Ч | Л | Ж | В | К | Л | С |
| 
 
 
 60

 
 -2.6
 -8.0
 | 
 
 
 64

 
 -1.0
 -7.1
 | 
 
 
 75

 
 3.4
 -4.0
 | 
 
 
 94

 
 10.7
 1.3
 | 
 
 
 133

 
 15.6
 6.3
 | 
 
 
 145

 
 18.5
 10.1
 | 
 
 
 164

 
 20.2
 12.0
 | 
 
 
 121

 
 20.3
 11.6
 | 
 
 
 99

 
 15.4
 7.4
 | 
 
 
 80

 
 10.4
 3.1
 | 
 
 
 68

 
 5.4
 -0.5
 | 
 
 
 72

 
 -0.6
 -5.5
 |
| Тэмпература ў °C • Сума ападкаў у мм |

Назва
-----

Адносна паходжання назвы горада існуюць тры розныя версіі:

* ад слова «скала», паколькі даліна, у якой размешчаны горад, акружаная скаламі. Версія малаверагодная, бо ўласна скал ў раёне амаль няма.
* ад назвы скіфскага племені сколатаў, якія нібыта засялялі ў старажытнасці гэтыя землі. Версія таксама здаецца непраўдападобнай, таму што асноўны жыццёвы ландшафт скіфскай цывілізацыі — гэта стэп.
* ад дзеяслова «сколоть» (бел. «закалоць» — забіць, пакараць смерцю) — існуе легенда, якая базуецца на інфармацыі Лаўрэнцьеўскага летапісу, што тут у 1015 г. ад рукі брата Святаполка загінуў тураўскі князь Святаслаў Уладзіміравіч, сын Уладзіміра Вялікага, з жонкай Параскай і дружыннікамі. Падчас нападу Святаполк, празваны ў народзе «акаянным», усклікаў: «Сколіте іх всех!» («Забіце іх усіх!»). Гэтая версія найбольш распаўсюджаная і мае некалькі літаратурных варыянтаў.

Гісторыя
--------

Горад упершыню згадваецца ў гістарычных дакументах у 1397 г. Але людзі жылі тут нашмат раней, аб чым сведчаць археалагічныя знаходкі. Праз горад здаўна праходзіў важны гандлёвы шлях на Закарпацце.

Пасля смерці князя Уладзіміра Святаславіча ў 1015 г. ягоны сын Святаслаў Уладзіміравіч (князь драўлянскі), даведаўшыся аб забойстве сваіх братоў Барыса і Глеба, вырашыў бегчы ў Венгрыю, адкуль па легендзе паходзіла ягоная жонка. Але воіны зводнага брата-суперніка Святаполка Акаяннага дагналі яго на беразе ракі Опір. Легенда распавядае аб жорсткай бітве на месцы цяперашняга горада. Уся даліна ўздоўж Опіра была пакрыта целамі загінулых. Сілы Святаполка былі вялікімі, і ён аддаў загад пазабіваць іх усіх. З гэтым эпізодам легенда звязвае назву горада. Князь Святаслаў загінуў у гэтай бітве, а ягоныя дружыннікі адмовіліся перайсці на службу да Святаполка і аселі ў Бяскідах, паклаўшы пачатак Слаўскаму. Дачка (па іншай версіі — жонка) Святаслава, Параскева (Парашка) схавалася на вяршыні гары і, знойдзеная дружыннікамі Святаполка, загінула (па легендзе — кінулася з вяршыні гары). Па легендзе гара названая ў яе гонар Парашкой.

Побач з мястэчкаму 1660 г. уладальнік усяго наваколля Аляксандр Януш Заслаўскі заснаваў мястэчка Александрыю. У цэнтры мястэчка быў збудаваны драўляны замак. З часам за мястэчкам замацавалася сучасная назва. У XVIII ст. у мястэчку і прыселку Дэмнае была закладзена даменная печ і шкляны заводзік (гута). У XIX ст. уладальнік горада граф Яўгеній Конскі пабудаваў там паравую лесапілку. У 1864 г. тут была створана найбуйнейшая ў Галіцыі запалкавая фабрыка.

У 1886 г. буйныя прадпрымальнікі Грэдзель і Шміт перакупілі мясцовыя лясы. Барон Грэдзель перабудаваў лясныя промыслы, заклаў каменяломню, арганізаваў механічныя майстэрні, збудаваў гідраэлектрастанцыю.

Пасля пракладкі праз горад чыгуначнай лініі ў 1885 г. у ім і ваколіцах стала інтэнсіўна развіваецца турыстычна-рэкрэацыйная гаспадарка. У гэты перыяд былі адкрыты пансіянаты, вілы для адпачывальнікаў, турыстычнае бюро, кінатэатр, пляжы над ракой Опір, трамплін, хакейнае поле, каток, створана першая ў Карпатах санная траса. У 1912 г. горад стаў павятовым цэнтрам.

Насельніцтва
------------

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»
2. ↑  Україна / Ukrajina

Спасылкі
--------

* Сколэ «Замки і храми України»  (укр.)

| ⛭ Населеныя пункты Сколіўскага раёна |
| --- |
| Горад | **Сколэ** |  |
| Пгт | 
* Вэрхне Сынявыднэ
* Слаўскэ

 |
| Вёскі | 
* Апарэць
* Арава
* Араўчык
* Валасянка
* Вэрхня Ражанка
* Вэрхнячка
* Галавэцка
* Грабавэць
* Грэбэніў
* Далыніўка
* Даўжкы
* Дубына
* Жупаны
* Завадка
* Задзільскэ
* Зыміўкы
* Казёва
* Кальнэ
* Кам’янка
* Клымэць
* Корасціў
* Корчын
* Крушэльныця
* Крывэ
* Лавочнэ
* Лыбахора
* Мыта
* Мэжыброды
* Нагірнэ
* Ныжне Сынёвыднэ
* Ныжня Ражанка
* Орыў
* Пагар
* Підгарадці
* Плаўя
* Побук
* Пшанэць
* Расохач
* Рыкіў
* Сможэ
* Сопіт
* Сухы Пацік
* Труханіў
* Тухалька
* Тухля
* Тысавэць
* Тышыўныця
* Тэрнаўка
* Урыч
* Хашчаваня
* Хітар
* Ялынкуватэ
* Ямэльныця

 |

| Львоўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Драгобыцкі
* Золачыўскі
* Львоўскі
* Самбірскі
* Стрыйскі
* Чэрванаградскі
* Яварыўскі

 |  |
| Гарады | 
* Барыслаў
* Бібрка
* Броды
* Буск
* Бэлз
* Вынныкы
* Вэлыкі Мосты
* Гарадок
* Глыняны
* Дабромыль
* Драгобыч
* Дубляны
* Жыдачыў
* Жоўква
* Золачыў
* Камарна
* Кам’янка-Бузька
* **Львоў**
* Мастыска
* Моршын
* Мыкалаіў
* Наваяварыўск
* Новы Калыніў
* Новы Раздзіл
* Пустомыты
* Пэрэмышляны
* Рава-Руская
* Радэхіў
* Рудкы
* Сакаль
* Самбар
* Сасніўка
* Сколэ
* Стары Самбір
* Стрый
* Стэбнык
* Судова Вышня
* Трускавец
* Турка
* Угніў
* Ходарыў
* Хырыў
* Чэрванаград
* Яварыў

 |
| Пасёлкі гарадскога тыпу | 
* Алэска
* Борыня
* Брухавычы
* Вэлыкы Любінь
* Вэрхне Сынявыднэ
* Гірнык
* Гніздычыў
* Дабратвір
* Дашава
* Дубляны
* Жвырка
* Жураўнэ
* Запыціў
* Івана-Франковэ
* Кракавэць
* Краснэ
* Кулыкіў
* Лапатын
* Магэрыў
* Мэдэнічы
* Новы Стрылышча
* Новы Ярычыў
* Ныжанковычы
* Нэмырыў
* Підбуж
* Підкамінь
* Памараны
* Раздзіл
* Рудна
* Слаўскэ
* Стара Сіль
* Східныця
* Шкло
* Шчырэць

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ge978550 |