**Іо́дзіма**, таксама **Іо́та** (яп.: 硫黄島, літаральна «серны востраў») — найбуйнейшы востраў у групе астравоў Кадзан. Уваходзіць у склад Японіі. Тэрыторыя — 20,6 км². Насельніцтва прадстаўлена служачымі японскай ваеннай базы (каля 400 чал.).

Геаграфія
---------

Узбярэжжа
Востраў Іодзіма — цэнтральны ў групе астравоў Кадзан. Знаходзіцца ў 210 км на паўднёвы захад ад суседніх астравоў Агасавара і ў 1223 км на поўдзень ад Токіа. Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 8,7 км. Найбольшая шырыня — 4,74 км.

Востраў з’яўляецца часткай стромых уцёсаў кратэра вулкана Іодзіма, якія ўзвышаюцца да 166 м. Вулкан з’яўляецца актыўным, і востраў працягвае рост над ўзроўнем акіяну (прыкладна 25 см у год). Даследаванні, якія праводзіліся пасля 1968 г. паказалі, што цэнтральная частка вострава, наадварот, прасядае.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня вагаецца ад +17 °C да +22 °C, ліпеня — ад 26 °C да 30 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1382 мм.

Прырода
-------

Яшчэ ў канцы XIX ст. большая частка Іодзімы была пакрыта вулканічным попелам з рэдкімі купінамі травы. Нягледзячы на дастатковую колькасць ападкаў, кіслотныя пясчаныя глебы ўсмоктвалі вільгаць і не спрыялі развіццю флоры. У цяжкай працы каланісты здолелі апрацаваць зямлю і стварылі сістэму ірыгацыі. На Іодзіме вырошчвалі цукровы трыснёг, лімоннік, коку, ананасы і іншыя расліны.

Падчас II Сусветнай вайны цывільнае насельніцтва пакінула востраў, тут вяліся жорсткія баі. Пасля заканчэння ваенных дзеянняў значная частка культурных раслін загінула. У наш час востраў пакрыты ксерафітнымі травамі і хмызнякамі.

Жывёльны свет бедны, прадстаўлены пераважна птушкамі. Але навакольныя воды насяляюць кіты, дэльфіны, галаваногія і г. д.

Гісторыя
--------

Мемарыял у гонар ахвяр бітвы за Іодзіму
Востраў Іодзіма быў адкрыты ў 1779 г. Джэймсам Кукам. У 1891 г. увайшоў у склад Японіі. Японскія перасяленцы здабывалі на ім серу, стварылі плантацыі цукровага трыснягу і кокі. Падчас II Сусветнай вайны цывільнае насельніцтва было прымусова выселена, а востраў пераўтвораны ў буйную ваенную базу. Было пабудавана каля 18 км падземных тунэляў.

З 1944 г. амерыканскія войскі вялі абстрэл Іодзімы. З 19 лютага 1945 г. да 26 сакавіка 1945 г. праводзілася буйная ваенная аперацыя, якая скончылася захопам вострава амерыканцамі. У бітве за Іодзіму загінула 6800 амерыканскіх салдат. Страты японцаў дакладна не вядомы. Мяркуецца, што яны дасягалі 17 845 — 21 570 чал. Толькі 216 японскіх салдат трапілі ў палон.

У 1945—1968 гг. Іодзіма знаходзілася пад кантролем амерыканскіх ваенных. Пасля вяртання вострава ў склад Японіі тут была пабудавана буйная японская ваенная база, якая мае ўласны ваенны аэрадром і метэаралагічную станцыю. 663 га да нашых дзён займаюць амерыканскія ваенныя. Мяркуецца, што на Іодзіме знаходзіцца частка ядзернай зброі ЗША. Наведванне вострава цывільнымі грамадзянамі абмежавана.

Спасылкі
--------

* Iwo-jima volcano
* Iwo Jima-The Island
* World War II: Battle of Iwo Jima Архівавана 11 студзеня 2014.
* Iwo Jima as a Plantation

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4390271-6 · LCCN: sh97003869 · NDL: 00647834 · NKC: ge164823 · VIAF: 315530054 |