**Марсілея**, таксама **Вадзяная канюшына** (*Marsilea*) — род папарацей сямейства марсілеевыя.

Пашырэнне
---------

Род утрымлівае каля 60 сучасных і 10 выкапнёвых відаў раслін. Яны даволі шырока распаўсюджаны ў тропіках, субтропіках і ўмераных абласцях усёй Зямлі, але ў паўночным паўшар'і прадстаўлены найлепш.

Гэта разнаспоравыя водныя, земнаводныя, балотныя і сухапутныя травяністыя расліны з тонкімі разгалінаванымі карэнішчамі, нярэдка з клубнепадобнымі вырастамі, якія даюць пачатак новым раслінам.

На Беларусі ў пакоях і арандарэях культывуюць марселею чатырохлістую.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Доўгія тонкія чаранкі марсілеі маюць чатыры лісточкі. Органы спаранашэння мікра- і мегаспарангіі сабраны ў сорусы і заключаны ў замкнутую ёмістасць, якая атрымала назву спаракарпія. У спаракарпіях развіваюцца сорусы мега- і мікраспарангіяў. Сорусы звычайна змешанага тыпу, іх лік у спаракарпіі вар'іруе ад 2 да 12 у розных відаў. Суадносіны мікраспарангіяў і мегаспарангіяў унутры аднаго соруса таксама непастаянныя. Сустракаюцца экзэмпляры марсілей, у сорусах якіх адсутнічаюць мегаспарангіі. Як правіла, у мікраспарангіях развіваецца па 64 мікраспоры, а ў мегаспарангіях — па адной буйной мегаспоры.

Сценкі спарангіяў аднаслойныя, без кальца. Пасля ўскрывання сценкі спарангія споры ў вадзе пачынаюць прарастаць. Мужчынскі зарастак мае 2 праталіяльныя клеткі з двума антэрыдыямі, кожны з каторых мае сценку з двух клетак і адну сперматагенную клетку. Пры прарастанні мегаспоры ўтвараецца 2 неаднолькавыя клеткі — ніжняя буйная вегетатыўная, багатая пажыўнымі рэчывамі, і верхняя маленькая сасочкападобная — археганіяльная, якая фарміруе адзін архегоній. Пасля апладнення зародак хутка развіваецца ў новую расліну.

Віды
----

Паводле базы дадзеных *The Plant List* (на ліпень 2016) род уключае 28 відаў:

* Marsilea aegyptica Willd.
* Marsilea ancylopoda A. Braun
* Marsilea apposita Launert
* Marsilea burchellii A. Braun
* Marsilea capensis A. Braun
* Marsilea coromandelina Willd.
* Marsilea crenata C. Presl
* Marsilea crotophora D.M. Johnson
* Marsilea deflexa A. Braun
* Marsilea distorta A. Braun
* Marsilea ephippiocarpa Alston
* Marsilea farinosa Launert
* Marsilea fenestrata Launert
* Marsilea hirsuta R. Br.
* Marsilea macrocarpa C. Presl
* Marsilea macropoda Engelm. ex A. Braun
* Marsilea minuta L.
* Marsilea mollis B.L. Rob. & Fernald
* Marsilea nubica A. Braun
* Marsilea oligospora Goodd.
* Marsilea polycarpa Hook. & Grev.
* Marsilea quadrifolia L. typus — Марсілея чатырохлістая
* Marsilea schelpeana Launert
* Marsilea unicornis Launert
* Marsilea vera Launert
* Marsilea vestita Hook. & Grev.
* Marsilea villifolia Brem. & Oberm. ex Alston & Schelpe
* Marsilea villosa Kaulf.

Статус некалькіх відаў пакуль не вызначаны:

* Marsilea aegyptiaca Wall.
* Marsilea azorica Launert & Paiva
* Marsilea strigosa Willd.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Марсілея**, **Вадзяная канюшына** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.10. Мн. 2000, С.131
2. ↑  *Marsilea* (англ.)(недаступная спасылка).  The Plant List. Version 1.1. (11 лістапада 2013). Архівавана з першакрыніцы 6 жніўня 2017. Праверана 29 ліпеня 2016.
3. ↑  Звесткі пра род *Marsilea* у базе даных *Index Nominum Genericorum* Міжнароднай асацыяцыі па таксанаміі раслін (IATP). (англ.)

Літаратура
----------

* *Сапегін Л.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6

Спасылкі
--------

* Mabberley, D.J. (1997). *The Plant-Book*. Cambridge University Press.
* Edmund Russow: *Histologie und Entwicklungsgeschichte der Sporenfrucht von Marsilia.* Dissertation. Dorpat 1871 (PDF)
* Johnson 1986 Systematics of the New World species of Marsilea. Syst. Bot. Monog. 11:1-87.
* World species list for *Marsilea* Архівавана 27 верасня 2011.