**Філіп дэ Шампень** (фр.: Philippe de Champaigne; 26 мая 1602, Брусель — 12 жніўня 1674, Парыж) — французскі мастак эпохі барока.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Бруселі ў беднай сям’і, стаў вучнем пейзажыста Жака Фук’ера. У 1621 г. перабраўся ў Парыж, дзе працаваў з Нікаля Пусэнам над упрыгожваннем Люксембургскага палаца пад кіраўніцтвам Нікаля Дзюшэнэ, на дачцэ якога ён пазней жэніцца.

Пасля смерці цесця, які заступаўся за яго, Шампань пачаў працаваць для каралевы-маці Марыі Медычы, а таксама для кардынала Рышэльё, для якога ён упрыгожыў палац, царкву і іншыя будынкі. У 1648 г. стаў членам каралеўскай акадэміі жывапісу і адным з яе заснавальнікаў. Нароўні з Сімонам Вуэ з’яўляўся найбольш ушанаваным мастаком эпохі. З 1654 канкураваў з Шарлем Лебрэнам, удзельнічаў ва ўпрыгожванні палаца Цюільры пад яго кіраўніцтвам.

Да канца жыцця актыўна займаўся педагагічнай дзейнасцю. Не пакінуў друкарскіх прац, але захаваліся яго лекцыі і каментары, запісаныя ў 1660-х гадах Андрэ Феліб’енам.

*«Патройны партрэт кардынала Рышэльё»,* 1637, Нацыянальная Галерэя, Лондан
З 1640 г. Шампань падпадае пад уплыў янсенізму. Пасля таго, як яго паралізаваная дачка цудоўнай чынам была загоена ў манастыры Пор-Раяль, у сценах якога яна жыла, Шампань напісаў нетыповую для яго працу — воціўную карціну *«Ex-Voto de 1662»*, якая у наш час знаходзіцца ў Луўры, дзе ён намаляваў сваю дачку і маці-ігуменню. Сканаў мастак у Парыжы.

Працы
-----

Шампань пакінуў досыць вялікую колькасць палотнаў, па большай частцы на рэлігійныя сюжэты, але з яго спадчыны найбольшую цікавасць для наступных пакаленняў уяўляюць партрэты, самымі знакамітымі з якіх апынуліся выявы Рышэльё. Таксама ён пісаў партрэты Мазарыні, Людовіка XIII, Кальбера, віконта Цюрэна, Карла II Англійскага, а таксама Блеза Паскаля, Вуацюра, архітэктараў Жака Лемерсье і Франсуа Мансара, і іншых значных асоб той эпохі.

У ранні перыяд творчасці знаходзіўся пад уплывам Рубенса, але з часам яго манера набывае большую сухасць і строгасць. У псіхалагічна завостраных, строгіх паводле стылю парадных партрэтах спалучаў рысы фламандскага рэалізму і ранняга французскага класіцызму. Яго партрэтны жывапіс у нашы часы шануецца вышэй рэлігійнага, які нічым не вылучаецца на фоне звычайных барочных палотнаў таго часу.

* Партрэт кардынала РышыльёПартрэт кардынала Рышыльё
* Партрэт Франсуа Мансара і Клода ПероПартрэт Франсуа Мансара і Клода Перо
* Партрэт віконта Цюрэна (фрагмент)Партрэт віконта Цюрэна (фрагмент)
* Ex-voto 1662Ex-voto 1662

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Філіп дэ Шампень на Вікісховішчы |

* Шампань у artcyclopedia.com
* Жывапіс on line

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Philippe de Champaigne // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7
4. 1 2
5. ↑  Philippe de Champaigne<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
6. ↑  Philippe de Champaigne — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
7. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 27 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
8. 1 2
9. ↑

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.17, Мн. 2003, С.366 // Філіп дэ Шампень
* Rosenberg P. Philippe de Champaigne. Milano: Fratelli Fabbri, 1966
* Dorival B. Philippe de Champaigne, 1602—1674: la vie, l'œuvre, et le catalogue raisonné de l'œuvre. Paris: L. Laget, 1976
* Lesné Cl. Philippe de Champaigne et Port-Royal. Paris: Seuil, 1995
* Marin L. Philippe de Champaigne, ou, La présence cachée. Paris: Hazan, 1995
* Philippe de Champaigne, 1602—1674: entre politique et dévotion/ Alain Tapie, Pierre-Nicolas Sainte-Fare-Garnot, eds. Paris: Réunion des musées nationaux, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11026492 · BNE: XX1068544 · BNF: 12263241w · BPN: 29332023, 99728443 · CONOR: 107568227 · GND: 119233096 · ICCU: REAV089200 · ISNI: 0000 0001 2118 4193 · LCCN: n86871334 · NKC: ola2002150741 · NLA: 35988552 · NLP: a0000001810325 · NTA: 070393583 · NUKAT: n2011148921 · PTBNP: 1180985 · LIBRIS: 318502 · SUDOC: 031413668 · VIAF: 4917729 · ULAN: 500115355 |

 |