**Ян Палах** (чэшск.: Jan Palach; 11 жніўня 1948, Вшэтаты — 19 студзеня 1969, Прага) — студэнт спецыяльнасці «гісторыя і палітычная эканомія» Філасофскага факультэта Карлава ўніверсітэта ў Празе, які ў знак пратэсту супраць акупацыі Чэхаславакіі войскамі Савецкага саюза і іншых краін Варшаўскага дагавора 16 студзеня 1969 года, абліў сябе бензінам і здзейсніў самаспаленне каля Нацыянальнага музея на Вацлаўскай плошчы ў Празе. Памёр праз 3 дні ў шпіталі Карлава ўніверсітэта. Студэнт-скульптар Ольбрам Зубэк зрабіў з яго пасмяротную маску. 25 студзеня пахаванне Палаха на Альшанскіх могілках перарасло ў дэманстрацыю.

У кастрычніку 1973 рэшткі Палаха былі тайна эксгумаваны супрацоўнікамі чэхаславацкіх спецслужбаў, апаганены і перанесены на могілкі ў горадзе Вшэтаты, але пасля аксамітнай рэвалюцыі яны ізноў былі перапахаваны на Альшанскіх могілках.

Пасля смерці Палаха да красавіка 1969 года яшчэ 26 чалавек здзейснілі спробы самагубства, у пратэст супраць савецкай інтэрвенцыі і задушэння Пражскай вясны 1968 года, у тым ліку 7 загінулі. Адзін з іх — Ян Зайіц — скончыў з сабой таксама на Вацлаўскай плошчы.

Памяць
------

У гонар Палаха 22 жніўня 1969 года чэшскі астраном-эмігрант Лубаш Когаўтак назваў астэроід (1834) Палах.

Італьянскі музыкант, выканаўца, пісьменнік і акцёр Франчэска Гучыні (італ.: Francesco Guccini) прысвяціў яму песню «Primavera di Praga» (Пражская вясна), якая ўвайшла ў альбом Гучыні «Due anni dopo» (Два гады пасля), які выйшаў у 1970 годзе.

Чэшскі бард Карал Крыл прысвяціў Яну Палаху некалькі песень.

Адна з цэнтральных плошчаў Прагі носіць яго імя.

На Вацлаўскай плошчы ў Празе, перад будынкам Нацыянальнага музея, быў адкрыты помнік у яго гонар. Ён уяўляе сабой драўляны крыж умураваны ў каменную маставую.

Кліп гурта Kasabian на песню «Club Foot» прысвечаны Палаху.

Песня «Torches» з альбому *VII: Sturm Und Drang* амерыканскага гурта Lamb of God натхнёная дзеяннямі Палаха.

Глядзіце таксама
----------------

* Альберт Разін

Зноскі
------

1. ↑  Deník N — Praha: N media a.s. 2019. — ISSN 2571-1717 Праверана 4 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1085'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65247075'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56663058'></a>
2. ↑  BillionGraves — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37774202'></a>
3. ↑  *Nešpor Z. Vojtíšek Z. Klementová T. et al.* Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. století — Kalich, 2019. — С. 279. — 466 с. — ISBN 978-80-7017-261-2<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10857733'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12027721'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106983313'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65240913'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65240517'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10857639'></a>
4. 1 2 3  *Nešpor Z. Vojtíšek Z. Klementová T. et al.* Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. století — Kalich, 2019. — С. 278. — 466 с. — ISBN 978-80-7017-261-2<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10857733'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12027721'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106983313'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65240913'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q65240517'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10857639'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ян Палах

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 145482288 · CONOR: 118152035 · GND: 118591266 · GTAA: 139913 · ISNI: 0000 0000 5534 6800 · LCCN: n84047711 · NKC: jn19990009947 · NLP: A25040236 · NTA: 072473622 · NUKAT: n2013184186 · SUDOC: 111219620 · VIAF: 42630399 |

 |