recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Зянон.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлоўскі.
**Зянон Станіслававіч Паўлоўскі** (27 ліпеня 1917, в. Прылукі, цяпер Мінскі раён — 12 жніўня 1977) — беларускі жывапісец.

Скончыў у 1943 годзе Маскоўскі мастацкі інстытут імя В. І. Сурыкава.

Творчасць
---------

Партрэт мастака А. П. Мазалёва. 1945
Працаваў пераважна ў жанры партрэта. Стварыў рэалістычныя вобразы народнага паэта Беларусі Я. Коласа, партызанкі Н. Хахалінай (абодва 1943), Герояў Савецкага Саюза В. І. Казлова (1946), І. П. Ціткова (1945), Е. С. Зяньковай (1957), камандзіра партызанскай брыгады А. Л. Шубы, мастака А. Мазалёва (абодва 1945), народнага артыста СССР Б. В. Платонава (1950), прэзідэнта АН Беларусі В. Ф. Купрэвіча (1960), народнага пісьменніка Беларусі М. Лынькова (1962), Героя Сацыялістычнай Працы настаўніцы А. Л. Казей (1968) і інш. Аўтар групавых кампазіцый «Беларускія пісьменнікі ў Я.Купалы ў гады вайны» (1947), «Сустрэча сяброў» (1952) і інш. Творам уласцівы глыбокае раскрыццё ўнутранага свету асобы, тонкасць выяўленчых сродкаў. Працаваў таксама ў галіне сатырычнага малюнка, станковай скульптуры.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Паўлоўскі Зянон Станіслававіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
**Плошча Старо́е Ме́ста** (руск.: площадь Старое Место; у савецкія часы — **плошча Свабоды**) — гандлёвая плошча гістарычнай часткі Маладзечна. Абмежавана з поўначы вуліцай Галіны Харэвіч, з усходу — вуліцай Замкавай, з поўдня — вуліцай Віленскай.

Рынак у пач. XX ст.
У 1623 годзе плошча, якая была забудавана драўлянымі дамамі, радыяльна сыходзіліся 8 вуліц. У 1867—1871 гг. на плошчы была ўзведзена Свята-Пакроўская царква.

Да Дажынак у 2011 годзе на плошчы была пастаўлена бронзавая скульптура «Вястун» аўтарства Уладзіміра Жбанава.

Зноскі
------

1. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 1. — 284 с.: іл.
**Зёйдэрзе** (нідэрл.: Zuiderzee) — заліў у Паўночным моры ў паўночна-заходняй частцы Нідэрландаў. Меў памеры каля 100 км у даўжыню і больш за 50 км у шырыню, найбольшыя глыбіні 4 - 5 метраў, плошча паверхні 5000 км².

Утварыўся ў 1282 у выніку апускання і затаплення сушы. Аддзелены ад мора Заходне-Фрызскімі астрававамі. У XX стагоддзі большая частка заліва была адгароджана дамбай ад Паўночнага мора. У 1932 падзелены шлюзаванай дамбай на залівы Вадэн-Зе на поўначы і Эйселмер. Апошні атрымаў назву ад ракі Эйсел, якая ўпадае ў заліў. Рака Эйсел з'яўляецца рукавом-эстуарыем Рэйна.

Вядуцца работы па асушэнні заліва Эйселмер (асушана каля 1650 км³). Паверхня польдэра (560 км²) выкарыстоўваецца з 1980.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Спасылкі
--------

* Музей Зёйдэрзэ, прысвечаны гісторыі і культуры былога заліва.  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідаровіч.
**Іван Раманавіч Сідаровіч** (нар. 6 ліпеня 1927, в. Краснае, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) — дырэктар БелАЗа. Кандьщат тэхнічных навук.

Біяграфія
---------

У часы Другой сусветнай вайны сям’я Сідаровічаў трапляе ў Германію ў канцлагер Дахау. Пасля вызвалення вязняў лагера дабравольцам пайшоў у Чырвоную Армію. Дайшоў да Вены. Служыў у Румыніі, Югаславіі. У 1951 годзе дэмабілізуецца і прыязджае ў Мінск на аўтазавод. Працуе токарам, кантралёрам, кантрольным майстрам, інжынерамтэхнолагам. На БелАЗе з першых дзён яго заснавання: начальнік цэха галоўнага канвеера, начальнік аддзела тэхнічнага кантролю. У 1960 годзе закончыў Беларускі політэхнічны інстытут, пазней Маскоўскі інстытут кіравання народнай гаспадаркай.

У 1961 годзе прызначаны дырэктарам БелАЗа. Пад яго кіраўніцтвам была асвоена вытворчасць кар’ерных самазвалаў маркі БелАЗ грузападымальнасцю 27 тон прынцыпова новай канструкцыі, якія па тэхнікаэканамічных і эксплуатацыйных паказчыках стаялі на ўзроўні лепшых узораў велікагрузных аўтамабіляў.

У час яго дырэктарства Беларускі аўтамабільны завод быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966).

У 1968 годзе разам з групай аўтазаводцаў стаў лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі СССР.

3 1972 года да 1989 год працаваў у Маскве на кіруючых пасадах у Міністэрстве аўтамабільнай прамысловасці СССР, пастаянным прадстаўніцтве СССР у Савеце Эканамічнай Узаемадапамогі, апараце Савета Міністраў СССР. У 1993 годзе ён вяртаецца ў Жодзіна, ганаровым грамадзянінам якога з’яўляецца з 1972 года.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўных Саветаў БССР і СССР.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Вялікай Айчыннай вайны II ступені, медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* От Беловежской пущи до Московского Кремля: из воспоминаний бывшего директора Белорусского автомобильного завода. И. Р. Сидорович. Москва: Московский издательский дом, 2006. 285 с.
* Сидорович Иван Романович : Биограф. справочник / Борис Дмитриевич Долготович ; Борис Дмитриевич Долготович // // Почётные граждане белорусских городов. — 2008. — С. 276.

Спасылкі
--------

* Імі ганарацца жодзінцы
**Паненская Гара** — узгорак на паўднёва-ўсходняй ускраіне Лагойска, каля дарогі ў в. Зембін. На гары размяшчаецца умацаванае з усходу валам і ровам гарадзішча памерамі 30х20 м, на якім выяўлена штрыхаваная кераміка ранняга жалезнага веку. 27 кастрычніка 2008 года рашэннем Лагойскага раённага выканаўчага камітэта створаны біялагічны заказнік мясцовага значэння «Паненская Гара» плошчай 9 га.

Паданне
-------

З гарой звязана паданне пра загінуўшую тут дзяўчыну, паводле аднаго з яго варыянтаў, нейкі князь прапанаваў паненцы пабрацца з ім шлюбам, але тая адмовілася. Тады раз'юшаны князь скінуў яе з гары. Паводле іншага варыянту, князь скінуў з гары сваю княгіню, бо, маўляў, яна выдала ваенную таямніцу суседняму князю.

Паданне было выкарыстана адным з першых класікаў новай беларускай літаратуры Вінцэнтам Дуніным-Марцінкевічам у вершаванай аповесці «Вечарніцы» з паэтычнага зборніка «Вечарніцы і Апантаны». Героі яе, збіраючыся на вячоркі, расказваюць розныя неверагодныя гісторыі, здарэнні. Адна з ix прысвечана Паненскай гары. Пісьменнік расказвае, што малады князь Грамабой да звера вялікі ахвотнік быў, са стрэльбай у лес хадзіў. Князь Вітаўт паpaiў яму ажаніцца. Раз Грамабой пайшоу на паляванне, прысеў на высокай гары i заснуў. Яму прыснілася, што ў нейкага дзядзькі жыве дзяўчына незвычайнай прыгажосці.

Князь загадаў сваім служкам адшукаць самую прыгожую дзяўчыну. Даведалася пра гэта брыдкая Мархва i начала сцвярджаць: буду жонкай князя, буду каралевай. Урэшце маці павяла яе на гару. Выбег i князь хутка, глядзіць, што за дзіва, «адкуль тут звязда прыгнала нешчаслівую гэту брыдоту» i швырнуў яе згары. Тая «кулем паляцела, шыю зламала, у вялікіх муках бедная сканала. З тае пары гара Паненскай завецца, дух Мархвы там часта па начах бадзяецца». Далей у творы гаворыцца, што князь Грамабой усё ж знайшоў прыгожую дзяўчыну, што прыснілася яму, ажаніўся з ёй i быў шчаслівы у сямейным жыцці.

Гл. таксама
-----------

* Замкавая Гара, Лагойск

Зноскі
------

1. ↑  Біялагічныя заказнікі Архівавана 4 сакавіка 2016.
2. ↑  ДЗЯВОЧАЯ ГАРА
3. ↑  Дучыц Людміла, Клімковіч Ірына. Узгоркі, апетыя ў міфах і паданнях. Полымя № 10 за 2010
4. 1 2 3  Паненская гора

Спасылкі
--------

* Паненская гора
* Паненская Гара на сайце Radzima.org
*
**«Пане-браце»** ― беларускі рок-гурт, аўтарам песень быў Уладзімір Кандрусевіч.

Гісторыя
--------

Гурт ствараўся на досыць прафесійным узроўні і меў уласную апаратуру, якую ў 1970 годзе для Усесаюзнага конкурса артыстаў эстрады пазычыў ансамбль «Лявоны». Першапачаткова ігралі кавер-версіі «The Beatles», «The Rolling Stones», «The Animals[en]», «Creedence Clearwater Revival», «Deep Purple» на выступленнях. Потым Кандрусевіч стаў складаць рускамоўныя тэксты на мелодыі тых жа «The Beatles». На творчасць уплывала польская музыка, перш за ўсё Чэслаў Неман. Прысутнічала ў творчасці і беларуская мова, назва гурта і кампазіцыя, якая служыла візітоўкай калектыва, была на беларускай мове: *«Як паедзем, пане-браце, / У лес па маліну. / Як выражам, пане-браце, / У лесе дубіну»*. Гурт атрымліваў грошы за выступы на танцавальных вечарынах ДК першага цаглянага завода, што з’явілая фармальнай падставай для выключэння з кансерваторыі Уладзіміра Кандрусевіча. Гурт прыняў удзел у Другім фестывалі біт-ансамбляў Мінска ў 1971 годзе, у якасці барабаншчыка для выступлення запрасілі Ігара Карастылёва. На пачатку выканалі песню «Good Golly, Miss Molly» з рэпертуару «Creedence Clearwater Revival[en]», падчас выканання якой зала проста зароўла, усе паўскоквалі са сваіх месцаў. Потым гурт пачаў выконваць песні свайго аўтарства, але супрацоўнік аддзела культуры ЦК КПБ зачыніў заслону сцэны.

Склад
-----

* Уладзімір Кандрусевіч ― гітара, вакал
* Уладзімір Угольнік ― гітара
* Андрэй Гітгарц ― клавішы
* Віталь Раманаў ― барабаны

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  *Подберезский, Дмитрий.*. Владимир Кондрусевич – вся правда (руск.). *Experty.by* (4 кастрычніка 2010). Праверана 21 чэрвеня 2022.
3. ↑  *Трефилов, Сергей.*. Минский бит прикрыл чиновник из ЦК партии, опустив занавес посреди концерта (руск.). *КП у Беларусі* (13 красавіка 2018). Праверана 21 чэрвеня 2022.
4. ↑  *Клімаў, Алег.*. Чаму мэтр не грае рок?  (бел.).  Культура (№ 46 (1224) 14.11.2015 — 20.11.2015). Праверана 21 чэрвеня 2022.
5. ↑  *Писарев, Владимир.*. Архіўная копія (руск.)(недаступная спасылка). *Минск-Новости* (3 красавіка 2021). Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2021. Праверана 21 чэрвеня 2022.
6. ↑  *Лазарев, Владимир.*. Владимир Кондрусевич - 37 лет спустя (руск.).  Jazz-квадрат (29 снежня 2012). Праверана 21 чэрвеня 2022.
7. ↑  *Белохвостик, Надежда.*. Композитор Владимир Кондрусевич: «Я сочинял свои стихи на мелодии Битлз» (руск.). *КП у Беларусі* (18 красавіка 2013). Праверана 21 чэрвеня 2022.

Спасылкі
--------



* В будущий четверг участники легендарного бит-фестиваля «Минск–68» снова соберутся вместе
* Кто лучше всех играет Пресли на гитаре
**Іван Пятровіч Лякін** (1912—1941) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1940).

Біяграфія
---------

Іван Лякін нарадзіўся 24 чэрвеня 1912 года ў Маскве. Пасля заканчэння пяці класаў школы працаваў на заводзе. У 1937 годзе Лякін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны, будучы наводчыкам гарматы 218-га артылерыйскага палка 51-й стралковай дывізіі 13-й арміі Паўночна-Заходняга фронту.

8-12 студзеня 1940 года Лякін удзельнічаў у прарыве фінскай абароны ў раёне пасёлка Рэпола на поўнач ад Выбарга.

Вызначыўся ў час бою за станцыйны пасёлак. Ноччу, перад пачаткам агульнага наступу разлік ўручную (каб не прыцягнуць увагу праціўніка шумам і іржаннем коней) выкаціў 76-мм палкавую гармату на адкрытую пазіцыю для стральбы прамой наводкай і замаскіраваў яго, а з пачаткам наступлення - адкрыў агонь, разбурыўшы будынак, у якім знаходзіўся фінскі камандны пункт. Гармата Лякіна працягвала весці агонь па фінскай пяхоце пад абстрэлам праціўніка, якім былі выведзеныя са строю трое з чатырох артылерыстаў.

У крытычны момант бою ён разам са сваімі таварышамі знішчыў 1 процітанкавую артылерыйскую гармату і падавіў агонь яшчэ адной, што спрыяла прасоўванню наперад танкавых частак.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 красавіка 1940 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» чырвонаармеец Іван Лякін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 421.

У 1941 годзе Лякін скончыў Маскоўскае артылерыйскае вучылішча. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах. 19 жніўня 1941 года Лякін загінуў у баі. Пахаваны ў горадзе Чачэрску Гомельскай вобласці Беларусі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Іван Пятровіч Лякін на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Герои Советского Союза // журнал "Техника молодежи", № 2, 1941. стр.12-16
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стрынгер.

«**Стрынгер**» (англ.: Nightcrawler) — амерыканскі трылер у жанры неа-нуар 2014 года. Рэжысёрскі дэбют Дэна Гілрая, які таксама напісаў і сцэнарый фільма. Джэйк Джыленхол зняўся ў галоўнай ролі былога рабаўніка, які здымае аварыі і злачынствы ў Лос-Анджэлесе і прадае запісы мясцоваму навінаваму каналу ў якасці стрынгера. Касавыя зборы фільма склалі каля 42 мільёнаў даляраў. У 2015 годзе лента была намінаваная на прэмію Оскар у катэгорыі «найлепшы арыгінальны сцэнарый».

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
**Панграма** (грэч. pan gramma — «кожная літара») — выказванне, якое выкарыстоўвае кожную літару алфавіту прынамсі адзін раз.

Панграмы ужываюць для адлюстравання гарнітуры шрыфтоў, выпрабавання каналаў перадачы і сувязнога абсталявання, развіцця навыкаў пісьма, каліграфіі, набору тэксту на клавіятуры.

Прыклады панграм:

* па-англійску: *«The quick brown fox jumps over the lazy dog»*;
* па-нямецку: *«Victor jagt zwölf Boxkämpfer quer über den Sylter Deich»*;
* па-французску: *«Portez ce vieux whisky au juge blond qui fume»*;
* па-іспанску: *«Whisky bueno: ¡excitad mi frágil pequeña vejez!»*
* па-польску: *«Stróż pchnął kość w quiz gędźb vel fax myjń.»*
* па-беларуску: *«У Іўі худы жвавы чорт у зялёнай камізэльцы пабег пад’есці фаршу з юшкай». «Я жорстка заб’ю проста ў сэрца гэты расквечаны профіль, што ходзіць ля маёй хаты». «У рудога вераб’я ў сховішчы пад фатэлем ляжаць нейкія гаючыя зёлкі».*

Карацейшыя панграмы звычайна з’яўляюцца больш цікавымі і цяжэйшымі для напісання, таму што ў жывых мовах некаторыя літары (звычайна галосныя) ужываюцца значна часцей, чым іншыя. У пэўным сэнсе, панграма з’яўляецца супрацьлегласцю ліпаграмы, мэта якой — пазбегнуць адной або некалькіх літар.

Ідэальная панграма ў англійскай мове ўтрымлівае ўсе літары алфавіта толькі адзін раз, яе можна разглядаць як анаграму лацінскага алфавіта. Тыповым прыкладам з’яўляецца фраза *«Cwm fjord bank glyphs vext quiz»*.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Панграма на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780539366 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Граніт (значэнні).
Граніт
**Граніт** — магматычная горная парода, адна з найбольш пашыраных у зямной кары кантынентаў.

Складаецца ў асноўным з кварцу, палявога шпату (артаклазу), плагіяклазу і слюды.  

Структура граніту раўнамерназярністая ці парфірападобная, тэкстура масіўная. Колер ружовы, шэры, жоўты, белаваты, зеленаваты. Колер залежыць ад колеру асноўнага складніка — палявога шпату і наяўнасці мінералаў цёмнага колеру.  

Шчыльнасць 2,53—2,72 г/см³. Трываласць на сцісканне 100—300 МПа.

На тэрыторыі Беларусі граніт пашыраны сярод парод крышталічнага падмурку. Радовішчы ёсць у Гомельскай і Брэсцкай абласцях.

Выкарыстанне
------------

Граніт выкарыстоўваецца як будаўнічы і абліцовачны матэрыял. У Беларусі вырабы з граніту вядомы са старадаўніх часоў (напрыклад, Здудзіцкі каменны крыж).

Літаратура
----------

* *Комар А. Г.* Строительные материалы и изделия: Учебн. для инж.-экон. спец. строит. вузов. — 5-е изд. перераб. и доп. — М.: Высшая школа, 1988. — С. 36. — 527 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-06-001250-6.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Universalis · Universalis · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX528273 · GND: 4132750-0 · LCCN: sh85056417 · NDL: 00564732 · NKC: ph241131 |
**Штэфан Лохнер**, *Майстар Штэфан Кёльнскі* (ням.: Stefan Lochner, Stephan Lochner; 1400—1410, Мерсбург — 1451, Кёльн) — нямецкі жывапісец, вядучы майстар кёльнскай школы.

Працаваў у Кёльне з пачатку 1430-х гг. Разглядаецца гісторыкамі мастацтва як галоўны майстар кёльнскай школы. Для мастакоў гэтай школы характэрны лірызм і мяккасць у трактоўцы вобразаў Святога Пісання.

Лохнер ішоў па слядах заснавальніка школы, майстра Вільгельма. Галоўны і несумненны яго твор — знакаміты алтарны складань у Кёльнскім саборы з выявамі «Пакланення вешчуноў» на сярэдняй дошцы і сцэн з жыцця св. Герэона і св. Уршулі на бакавых створках (напісаны пасля 1426 года). Верагодна, яму ж належаць «Маці Божая ў альтанцы з ружаў», якая знаходзіцца ў кёльнскім Музеі Вальрафа-Рыхарца, і «Грамніца Пана» (1447) у Дармштацкай галерэі.

У 1447 годзе Лохнер становіцца членам гарадской рады Кёльна.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11992524k, 14960655f · GND: 118728679 · ICCU: RAVV025644 · ISNI: 0000 0001 0899 9101 · LCCN: n88629523 · NKC: zcu2016926796 · NLP: A27623117 · NTA: 117234605 · NUKAT: n2009049090 · SUDOC: 028001877 · VIAF: 50254539 · ULAN: 500020599 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стрынгер.
Фрагмент фюзеляжа самалёта Boeing 747, зняты ў Музеі навукі ў Лондане. Бачны стрынгеры, шпангоўты і абшыўка
**Стры́нгер** (англ.: stringer ад *string* — звязка, шнур, строчка, прывязваць, змацоўваць) — падоўжны элемент сілавога набору корпуса лятальнага апарата, ракеты.

Асноўнае прызначэнне стрынгераў ва ўспрыманні восевых нагрузак сціскання і расцяжэння. Таксама стрынгеры ўспрымаюць аэрадынамічныя нагрузкі, мацуюць абшыўку і павышаюць яе жорсткасць.

Клееныя стрынгеры з вуглепластыку на самалёце Boeing 787 Dreamliner
У залежнасці ад прызначэння адрозніваюць стрынгеры тыпавыя (забяспечваюць жорсткасць канструкцыі), стыкавыя (па стыках абшыўкі) і ўзмоцненыя (у месцах дзеяння засяроджаных нагрузак або па краях выразаў у абшыўцы). Для павышэння жывучасці канструкцыі ў месцах магчымага з’яўлення папярочных трэшчын у абшыўцы ставяцца стрынгеры матэрыялаў з высокай трываласцю, якія выконваюць ролю абмежавальнікаў распаўсюджвання трэшчын. Стрынгеры крыла ствараюцца са зменнай плошчай у папярочным сячэнні, якая памяншаецца да канца крыла, што дае магчымасць паніжэння масы і стварэння аднолькава трывалай канструкцыі.

Сучасныя самалёты адрозніваюцца стрынгерамі з гнутых і прасаваных адкрытых і закрытых профіляў з крокам устаноўкі 150—400 мм. Таўшчыня сценкі стрынгераў звычайна знаходзіцца ў межах 0,5—3 мм.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002
2. ↑  Стрингер в авиастроении (руск.)(Праверана 15 чэрвеня 2023) // Партал «Большая российская энциклопедия»
3. 1 2 3  Стрингер самолёта. Стрингер крыла самолёта // Avia.pro (руск.)(Праверана 15 чэрвеня 2023)

Літаратура
----------

* Стры́нгер // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 216. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Стрингер // Авиация: Энциклопедия / Гл. ред. Г. П. Свищев. — Москва : Большая рос. энцикл. : Центр. аэрогидродинам. ин-т, 1994. — 735,[1] с. : ил.; 27 см; ISBN 5-85270-086-X (В пер.).

Спасылкі
--------

* Стрингер самолёта. Стрингер крыла самолёта // Avia.pro (руск.)(Праверана 15 чэрвеня 2023)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
G-стрынгі
**Стрынгі** (eng. strings) або **танга** (eng. tanga) — разнавіднасць «міні» трусоў з аднаго або двух трохвугольнікаў з вельмі вузкай злучальнай палоскай на сцёгнах ў выглядзе палосачкі тканіны або гумкі, пры нашэнні якіх вялікая частка ягадзіц адкрыта для большай сексуальнасці.

Разнавіднасці
-------------

Адрозніваюць 4 разнавіднасці стрынгаў: T-стрынгі, G-стрынгі, V-стрынгі і C-стрынгі. T-стрынгі ззаду ўтвараюць перасячэнне толькі з трох тонкіх тканінных ліній у выглядзе літары «T», у той час як G-стрынгі ззаду ўтвараюць невялікі трохвугольнік, V-стрынгі падобныя да G-версіі, але трохвугольнік утвораны з тонкіх ліній, у цэнтры якіх няма тканіны, а C-стрынгі не маюць гумак па баках, трымаюцца за кошт сваёй канструкцыі, якая нагадвае каркас, з тонкіх сіліконавых палосачак на абодвух канцах.

Спасылкі
--------

* Міні, стрынгі і здароўе(недаступная спасылка)
**Патрыярх Парфірый** (свецкае імя  *Прваслаў Перыч*; нар. 22 ліпеня 1961, г. Бечай, Сербія) — Патрыярх Сербскі.

Біяграфія
---------

Скончыў пачатковую школу ў Чаругу, а гімназію — у Нові-Садзе ў 1980 годзе.

Вывучаў археалогію на Філасофскім факультэце Бялградскага ўніверсітэта, у 1987 годзе скончыў Багаслоўскі факультэт Сербскай Праваслаўнай Царквы ў Бялградзе.

Пастрыжаны ў манаства 11 красавіка 1986 года сваім духоўным айцом іераманахам Ірынеем (Булавічам), пасля епіскапам Бачскім. 23 чэрвеня таго ж года епіскап Рашска-Прызрэнскі Павел (у 1990-2009 гады — Патрыярх Сербскі) рукапалажыў манаха Парфірыя ў сан іерадыякана ў манастыры Святой Троіцы ў Мушуціштэ.

Навучаўся ў аспірантуры Багаслоўскага факультэта Афінскага ўніверсітэта ў 1987-1990 гадах. Там жа ў 2004 годзе абараніў доктарскую дысертацыю.

21 лістапада 1990 года рукапаложаны ў сан іераманаха ў манастыры Святых Архангелаў у Кавілі (Бацкая епархія) і тады ж прызначаны ігуменам гэтага манастыра.

14 мая 1999 года рашэннем Архіерэйскага Сабора абраны епіскапам Эгарскім, вікарыем Бацкай епархіі. 13 чэрвеня 1999 года Патрыярх Сербскі Павел узначаліў яго архіерэйскую хіратонію.

26 мая 2014 года Архіерэйскім Саборам абраны мітрапалітам Заграбска-Люблянскім. Настолаванне, якое здзейсніў Патрыярх Сербскі Ірыней, адбылося 13 чэрвеня ў Кафедральным саборы Праабражэння Гасподняга ў Заграбе.

18 лютага 2021 года Архіерэйскім саборам Сербскай Праваслаўнай Царквы абраны Патрыярхам Сербскім.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  МІТРАПАЛІТ ЗАГРАБСКА-ЛЮБЛЯНСКІ ПАРФІРЫЙ АБРАНЫ ПАТРЫЯРХАМ СЕРБСКІМ

| Прадстаяцелі Праваслаўных Цэркваў |
| --- |
| 
* Варфаламей I
* Феадор II
* Іаан X
* Феафіл III
* Кірыл
* Ілья II
* Парфірый
* Данііл
* Неафіт
* Хрызастом II
* Еранім II
* Анастасій
* Сава
* Расціслаў
* Ціхан
* Епіфаній

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NSK: 000636458 · VIAF: 310744461 |
**Паручыцельства** — адказнасць, якая бярэцца кім-небудзь на сябе ў забеспячэнне абавязацельстваў другой асобы. У цывільным праве — дагавор, паводле якога паручыцель абавязваецца перад крэдыторам адказваць за выкананне абавязацельства пэўнай асобай поўнасцю або часткова. Правы і абавязкі паручыцеля, парадак спынення паручыцельства вызначаецца заканадаўствам. У крымінальным праве — асабістае паручыцельства — адна з мер стрымання, што прымаецца ў адносінах да падазронага ці абвінавачанага.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
**Чорназямельскі раён** (руск.: Черноземе́льский райо́н, калм. Хар Һазра район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Чорназемельскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Камсамольскі.

Геаграфія
---------

Агульная плошча тэрыторыі раёна — 1420013 га, або 18,7 % тэрыторыі рэспублікі, самы вялікі раён Калмыкіі. Адлегласць ад г. Эліста — 190 км. Раён амаль цалкам знаходзіцца ў зоне паўпустыняў. Раён мяжуе на поўначы з Яшкульскім раёнам, на захадзе — Ікі-Бурульскім раёнам, на поўдні са Стаўрапольскім краем і Рэспублікай Дагестан, на ўсходзе з Лаганскім раёнам і Астраханскай вобласцю.

### Клімат

Назва раёна звязана з часткай Прыкаспійскай нізіны — рэгіёнам Чорныя землі. Гэтая частка Калмыкіі практычна не пакрываецца снегам і традыцыйна выкарыстоўваецца для пашавай жывёлагадоўлі. Клімат раёна рэзка кантынентальны: гарачае і сухое надвор’е летам і маласнежная зіма. За год тут налічваецца каля ста васьмідзесяці — ста дзевяноста сонечных дзён, што складае амаль 2300 гадзін. Летні максімум тэмператур складае сорак два — сорак тры градусы. Самая нізкая тэмпература, адзначаная ў Чорназямельскім раёне, роўная трыццаці пяці — трыццаці шасці градусам ніжэй за нуль.

Заўвагі
-------

1. ↑  АКТМУ Праверана 13 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4330203'></a>
2. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

| ⛭Калмыкія |
| --- |
| Раёны | 
* Акцябрскі
* Гарадавікоўскі
* Ікі-Бурульскі
* Кетчэнераўскі
* Лаганскі
* Маладэрбетаўскі
* Прыютненскі
* Сарпінскі
* Цалінны
* Чорназямельскі
* Юсцінскі
* Яшалцінскі
* Яшкульскі

 |  |
| Гарады | 
* Гарадавікоўск
* Лагань
* **Эліста**

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Вялікі Царын
* Ікі-Бурул
* Камсамольскі
* Кетчэнеры
* Малыя Дэрбеты
* Прыютнае
* Садовае
* Троіцкае
* Цаган Аман
* Яшалта
* Яшкуль

 |
Вялікая Брама

**Травула́н** (індан.: Trowulan) — комплекс археалагічных помнікаў вакол аднайменнай вёскі на ўсходзе вострава Ява ў Інданезіі. Звычайна атаесамляецца з цэнтрам сярэднявечнай імперыі Маджапахіт. Унесены ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Гісторыя
--------

У XIV - XV стст. у Травулане знаходзілася сталіца імперыі Маджапахіт. У кітайскіх крыніцах XV ст. яна апісана як вялікі чысты горад, умацаваны дзесяцімятровым цагляным мурам. У 1478 г. ён моцна пацярпеў падчас міжусобіц і быў пакінуты. Акрамя таго, тэрыторыя Травулана ўключала паселішчы сялян і рамеснікаў, сакральныя месцы і магільні. 

Першае апісанне руін на месцы старажытнай сталіцы Маджапахіта было застаўлена ў 1817 г. Стэмфардам Рафлсам, брытанскім губернатар акупаваных зямель галандскай Ост-Індскай кампаніі ў 1811 - 1815 гг.

Славутасці
----------

Травулан займае плошчу каля 100 км². Тут была зроблена значная колькасць археалагічных знаходак, большасць з якіх захоўваецца ў музеі Травулана. 

Найбольш значныя помнікі:

* **Вялікая брама**, або **Баньянавая брама** — цагляныя ўмацаваныя вароты XIV - XV стст. вышынёй да 15,5 м. Іх прызначэнне да канца не высветлена. Першыя даследчыкі лічылі, што гэта быў уваход у горад, аднак навокал не было знойдзена рэшткаў гарадскога мура. Пазней высоўваліся гіпотэзы пра тое, што Вялікая брама — уваход у храм, рэзідэнцыю валадара або шлюз паміж важнымі часткамі горада.
* **Канды Тыкус** — рэшткі індуісцкага храма, ад якога захаваўся рытуальны басейн.
* **Канды Браху** — індуісцкі храм, які мог быць месцам пахавальнай крэмацыі раджаў Маджапахіта.
* **Сегаран** — вадасховішча, 800 м у даўжыню і 500 м у шырыню, абліцаванае чырвонай цэглай. Каля Сегарана знаходзяцца руіны храма **Канды Менак**.
* **Тралоё** — комплекс магільняў XIV - XV стст.

Галерэя
-------

* Канды ТыкусКанды Тыкус
* Рэшткі старажытнага каналаРэшткі старажытнага канала
* СегаранСегаран
* У музеі ТравуланаУ музеі Травулана

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Травулан на Вікісховішчы |

* Травулан на сайце ЮНЕСКА
* Травулан на сайце Сусветнага фонда помнікаў
* Травулан на сайце гісторыі Маджапахіта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n89214715 · VIAF: 132647784 |
**Геконавыя**, або **ўчэпістапальцыя** (*Gekkonidae*) — сямейства яшчарак.

Апісанне
--------

Даўжыня 3,5—35 см. Афарбоўка шэрая або карычневая, сярод трапічных відаў — яркаафарбаваныя. Вочы вялікія, звычайна без павек, з вертыкальнай зрэнкай. Пальцы растапыраныя, знізу ўкрытыя рагавымі пласцінкамі, якія дазваляюць перамяшчацца па вертыкальных паверхнях. Хвост ломкі, але хутка аднаўляецца (рэгенеруе).

Пашырэнне
---------

У сусветнай фаўне каля 80 родаў, больш як 900 відаў. Выкапнёвыя рэшткі вядомы з эацэну.

Жывуць пераважна ў трапічных, субтрапічных, часткова ўмераных зонах. Большасць трымаецца на дрэвах, скалах, абрывах і інш. Селяцца ў дамах. Пустынныя віды звычайна рыюць норкі. Змрокавыя і начныя жывёлы. Найбольш вядомыя прадстаўнікі родаў геконы, гекончыкі і эўблефары, якія жывуць пераважна на Каўказе і Крыме, у пустынях і паўпустынях Казахстана, Сярэдняй Азіі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца насякомымі, павукападобнымі, мнаганожкамі і інш. Многія выдаюць ціхія гукі. Амаль усе — яйцакладныя, ёсць яйцажывародныя.

Гл. таксама
-----------

* Phelsuma barbouri
* Phelsuma laticauda

Літаратура
----------

* Геконавыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 123406473 · LCCN: sh85053649 · Microsoft: 2778216243 · NKC: ph114608 |
Рыбасома
**Рыбасома** — немембранная арганела клеткі ўсіх жывых арганізмаў, якая складаецца з РНК і бялку; элементарны апарат сінтэзу бялковых малекул. Падзяляюцца на цытаплазматычныя і мітахандрыяльныя. Асноўная функцыя рыбасомы — зборка бялковых малекул з амінакіслот, якія дастаўляюцца малекуламі транспартных РНК (тРНК). У клетцы да некалькіх дзясяткаў мільёнаў рыбасом.

Вельмі малыя (15—30 нм), змяшчаюцца як у эўкарыятычных клетках, так і ў клетках пракарыёт (бактэрый). Колькасць рыбасом у розных тыпах клетак складае ад некалькіх тысяч да некалькіх мільёнаў.

Рыбасома складаецца з дзвюх субадзінак — вялікай і малой. Кожная субадзінка ўяўляе сабой комплекс рыбасомных РНК (рРНК) з бялкамі. Субадзінкі рыбасом фарміруюцца ў ядры, а затым праз ядзерныя поры выходзяць у цытаплазму. На рыбасомах ажыццяўляецца зборка малекул бялкоў з амінакіслот.

Вялікія і малыя субадзінкі рыбасом размяшчаюцца ў цытаплазме асобна адна ад другой і аб'ядноўваюцца толькі для сінтэзу бялку. Ініцыятарам зборкі рыбасомы з'яўляецца малекула інфармацыйнай (матрычнай) РНК (іРНК, мРНК), якая змяшчае інфармацыю аб структуры таго бялку, які трэба сінтэзаваць.

Сфарміраваныя рыбасомы могуць знаходзіцца ў свабодным стане ў гіялаплазме або прымацоўвацца да паверхні эндаплазматычнай сеткі ці ядра. Свабодныя рыбасомы сінтэзуюць бялкі, неабходныя для патрэб самой клеткі. Рыбасомы, прымацаваныя да эндаплазматычнай сеткі і абалонкі ядра, сінтэзуюць бялкі, прызначаныя для вывядзення з клеткі, а таксама розныя мембранныя бялкі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 484. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Біялогія: падруч. для 10-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. мовай навучання / пад рэд. М. Д. Лісава; пер. з рус. мовы В. К. Раманцэвіч. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2014. — 270 с.: іл. ISBN 978-985-03-2169-5

| Арганоіды эўкарыятычнай клеткі |
| --- |
|  | 
Акрасома • Апарат Гольджы • Вакуоля • Везікула • Клетачная мембрана • Клетачная сценка • Лізасома • Меланасома • Міяфібрылы • Мітахондрыя • Пераксісома • Пластыды • Раснічка/Жгуцікі • Рыбасома • Скарачальная вакуоля • Стыгма • Хларапласты • Цэнтрыёль • Цэнтрасома • Цытаплазма • Эндаплазматычны рэтыкулум • Ядро • Ядзерка
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12254742n · GND: 4127731-4 · LCCN: sh85113856 · LNB: 000302141 · Microsoft: 88478588 · NDL: 00569445 · NKC: ph1051585 |

 |
Карта Траады
**Траада** (стар.-грэч.: Τρωάς) — старажытная назва паўвострава на паўночным захадзе Малой Азіі, які выступае ў Эгейскае мора на поўдзень ад Мармуровага мора і Дарданэлаў. З усходу аддзелены ад Малой Азіі горным хрыбтом Іда, вышынёй да 1774 метраў. У антычную эпоху Траада была часткай Мізіі.

Ландшафт стэпавы, хоць у паўднёвай і ўсходняй частцы трапляюцца лясы. Трааду перасякае рака Скамандр, якую сілкуюць горныя крыніцы Іды.

Адным з найстаражытных протагарадскіх паселішчаў Траады быў Кумтэпэ. Затым яму на змену прыйшла знакамітая Троя (Іліён), а ў эліністычны перыяд — Александрыя Траадская, званая ў «Дзеяннях апосталаў» проста Траадай.

Вядомы тыран Зеніс, пастаўлены кіраваць персідскім сатрапам Фарнабазам. Затым яго дачка Манія і яго зяць Мідый (V—IV стст. да н.э.).

У IV ст. да н.э. вядомыя тыраны Ментар, Мемнан і Харыдэм, якія кіравалі як персідскія васалы.

У наш час паўвостраў завецца Біга і ўваходзіць у склад правінцыі Чанакале.

Крыніца
-------

* Траада ў Брытанскай энцыклапедыі
**Алесь Алехнік** (31 ліпеня 1929, хутар Перунова, сёння Лунінецкі раён Брэсцкай вобласці — 2006) — дзеяч беларускай эміграцыі ў Аўстраліі.

У Аўстраліі з 1950 года. Член і шматгадовы сакратар Беларускага аб'яднання ў Аўстраліі, ад імя якога прадстаўляў беларусаў на разнастайных міжнацыянальных форумах у Аўстраліі (удзельнічаў у дзвюх Аўстралійскіх грамадзянскіх канвенцыях, быў назіральнікам у парламенце) і па-за яе межамі на канферэнцыях Антыкамуністычнай лігі народаў Азіі і Сусветнай антыкамуністычнай лігі. У канцы 1950-х гадоў займаўся выданнем інфармацыйнага бюлетэню Беларускага аб'яднання ў Аўстраліі «Новае Жыццё». У 1969—1982 гадах — кіраўнік Краёвага штаба Беларускага Вызвольнага Фронту ў Аўстраліі. 

Аўтар кнігі ўспамін «Пад бел-чырвона-белым» (Вільня, 1999). Яго архіў, у які ўвайшлі дакументы Беларускага аб'яднання і шматлікае ліставанне, перахоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва.
Рэканструкцыя Гекатампедона
**Гекатампедон** (літ. грэч. Εκατόμπεδος — стафутавы)  — найстаражытны храм Афінскага акропаля, прысвечаны багіні Афіне, старажытны папярэднік Парфенона.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў сярэдзіне VI стагоддзя да н.э. у перыяд кіравання Пісістрата ў межах тэрыторыі яшчэ больш старажытнага мікенскага царскага палаца, датаванага прыкладна XIV стагоддзем да н.э. храм размяшчаўся насупраць Прапілеяў. Сваю ўмоўную назва храм атрымаў дзякуючы памерам цэлы — 32,8 м (гэта значыць 100 футаў) на 16,4 м (адпаведна 50 футаў).

Заходні франтон Гекатампедона, Новы музей Акропаля
Трохгаловы змей — Трытапатар
План Акропаля, Гекатампедон пазначаны лічбай 2
Цэнтральная метопа франтона Гекатампедона, Новы музей Акропаля
«Сіняя барада»
Руіны храма адкрыў падчас раскопак у XIX стагоддзі нямецкі археолаг Вільгельм Дзёрпфельд: захаваліся пастаменты дзвюх калон мегарона. У канцы XIX стагоддзі выявілі і скульптуры франтонных кампазіцый гэтага храма. Сюжэты выяў былі запазычаны са старажытнагрэчаскай міфалогіі. На левай метопе намаляваны Геракл, які змагаецца з марской пачварай, паўчалавекам-паўрыбай, велізарным лускаватым Трытонам. Справа намалявана крылатая фантастычная істота з трыма чалавечымі тулавамі са змяінымі хвастамі. Першая фігура сціскае ў руцэ язык полымя, другая — хвалістую стужку, а трэцяя трымае на далоні птушкі. Гэта сімвалы трох стыхій — агню, вады і паветра. Трохгаловы змей — Трытапатар — можа ўвасабляць трохгаловага волата Герыёна або марскога старца Пратэя, які мог прымаць любы выгляд, або Тыфона, дракона, народжанага ў падземным свеце, або Нерэя, марскога старца, заступніка маракоў, які часта маляваўся на трытоне з водарасцямі ў павеках і валасах і трызубцам у руцэ. На цэнтральнай метопе намаляваны бык, якога раздзірае леў.

Скульптуры выкананы з мяккага порасскага вапняку і добра захавалі яркія фарбы. Так, валасы на галаве і барадзе размаляванае сінімі, вочы — зялёныя, вушы, вусны і шчокі — чырвоным. Целы пакрыты бледна-ружовай фарбай. Змяіныя хвасты распісаны чырвонымі і сінімі палосамі. Адна з глаў трохгаловага змея так і ўвайшла ў гісторыю мастацтва пад умоўнай назвай «Сіняя Барада». Метопы Гекатампедона цяпер экспануюцца ў Новым музеі Акропаля.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гекатампедон
* *Соколов Г. И.* Акрополь в Афинах

| ⛭Ансамбль афінскага акропаля |
| --- |
| Аб'екты | Браўранеён ·  Гекатампедон ·  Квартал Зеўса Паліяда ·  Апістадом ·  Парфенон ·  Пеласгекон ·  Пінакатэка ·  Прапілеі ·  Статуя Афіны Прамахас ·  Стоя ·  Халькатэка ·  Храм Аўгуста і Ромы ·  Храм Апалона Піфійскага ·  Храм Нікі Аптэрас ·  Эрэхтэён |  |
| Майстры | Іктын ·  Калікрат ·  Мнезікл ·  Фідый |
| Іншае | Персідскае смецце |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 237047195 |
**Разня на стадыёне ў Порт-Саідзе** — інцыдэнт, які адбыўся 1 лютага 2012 года ў егіпецкім горадзе Порт-Саід. Падчас футбольнага матчу паміж мясцовым клубам «Аль-Масры» і каірскай камандай «Аль-Ахлі», пры ліку 3:1 на карысць «гаспадароў» на поле нечакана выбеглі заўзятары і пачалі збіваць футбалістаў клуба, які прайграў. У масавай бойцы і піханіне на выхадзе са стадыёна загінулі сама меней 73 чалавека, не меней тысячы атрымалі раненні і калецтвы. Шматлікія пацярпелыя атрымалі нажавыя раненні.

З-за інцыдэнту футбольная федэрацыя Егіпта заявіла, што адкладае на нявызначаны тэрмін усе матчы егіпецкай прэм'ер-лігі. У Каіры ўгневаныя гэтым рашэннем заўзятары падпалілі іншы стадыён, на якім павінен быў адбыцца яшчэ адзін матч таго ж тура.

Арыштавана 47 чалавек, пошук завадатараў працягваецца. У Порт-Саід уведзены армейскія падраздзяленні. Шэраг першых асоб горада адпраўлены ў адстаўку.

Спасылкі
--------

* У Егіпце крывавыя бойкі заўзятараў: 74 чалавек загінулі
**Гекле́н** (фр.: Guesclin) — востраў і крэпасць каля паўночна-усходняга ўзбярэжжа Брэтані (Францыя). Плошча — 0,009 км². З'яўляюцца прыватнай маёмасцю. У крэпасці жыве сям'я ўладальніка.

Востраў Геклен месціцца ў 9 км на паўночны ўсход ад Сен-Мало, усяго ў 228 м ад мацерыковага ўзбярэжжа. Уяўляе сабою гранітны выступ. У 1026 г. сям'я брэтонскіх феадалаў Гекленаў узвяла на ім замак — данжон з 3 вежамі. У XIII ст. пасля нападу англічан Геклены перасяліліся на мацярык. 

Падчас Сямігадовай вайны замак быў перабудаваны ў крэпасць для абароны ўзбярэжжа ад брытанскага флота. Але ў 1826 г. калі ваенная пагроза мінавала, востраў і крэпасць былі прададзены праз аўкцыён прыватным уладальнікам. 

У гады Другой сусветнай вайны крэпасць зноў выкарыстоўвалася па ваеннаму прызначэнню нацысцкім камандаваннем, па загаду якога на Геклене ўсталявалі зенітныя гарматы. Пасля вайны Геклен быў перададзены ўладальнікам. 

У нашы дні з'яўляецца прыватнай рэзідэнцыяй. Штогод на тэрыторыі крэпасці арганізуюцца фестывалі.

* Паштоўка XIX ст.Паштоўка XIX ст.
* Выгляд з паветраВыгляд з паветра
* Падчас адлівуПадчас адліву

Спасылкі
--------

* Guesclin Архівавана 13 красавіка 2021.
* Fort Du Guesclin: A Tidal Island in Brittany near Saint Malo
**Травендальскі мір**, або **Мір у Травендалі** (дацк.: Freden i Traventhal; шведск.: freden i Travendal) — мірны дагавор, заключаны ў гальштынскім замку Травендаль 7 (18) жніўня 1700 года (8 жніўня па шведскім календары) паміж Даніяй з аднаго боку і Швецыяй і Гальштыніяй — з іншага.

Данія была вымушана пайсці на свет пасля бамбардзіроўкі Капенгагена, ажыццёўленай шведска-галандска-англійскай эскадрай, і высадкі шведскага дэсанта каля дацкай сталіцы.

Гэтым светам Данія была выведзена з Паўночнай вайны і адмовілася ад саюза з Расіяй і Саксоніяй. Яна прызнала суверэнітэт Гальштыніі і абавязалася выплаціць ёй у якасці кампенсацыі за ваенныя выдаткі 260 тыс. рэйхсталераў. Датчане таксама абавязаліся не аказваць дапамогі ворагам шведскай кароны.

У выніку міру Швецыі ўдалося на дзевяць гадоў вывесці з вайны аднаго са сваіх праціўнікаў, засцерагчы свой тыл і вызваліць войскі для перакідвання іх у Прыбалтыку супраць рускай арміі.

Літаратура
----------

* *Беспалов А. В.* Северная война. Карл XII и шведская армия. Путь от Копенгагена до Переволочной. 1700—1709. — М: Рейтар, 1998.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Харэр** (амх.: ሐረር) — горад на ўсходзе Эфіопіі. Адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Харары. Важны камерцыйны цэнтр Эфіопіі, галоўны ісламскі горад краіны.

Геаграфія
---------

Знаходзіцца на вяршыні пагорка, на ўсходняй ускраіне Эфіопскага нагор’я, прыкладна за 500 км на ўсход ад Адыс-Абебы. Вышыня горада над узроўнем мора — 1847 м.

Насельніцтва
------------

Па дадзеных Цэнтральнага статыстычнага агенцтва, на 2005 год насельніцтва Харэра складае 122 000 чалавек, з іх 60 000 чалавек — мужчыны і 62 000 чалавек — жанчыны. Па дадзеных перапісу 1994 насельніцтва горада налічвала 76378 чалавек. Нацыянальны склад: арома, амхара, самалійцы, гурагэ і тыгрэ.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4023411-3 · NKC: ge605907 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дынько.

**Аляксандра Дынько** (нар. 1 мая 1975, Брэст) — беларуская журналістка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Брэсце ў 1975 годзе. Скончыла ў 1997 годзе філалагічны факультэт БДУ, у 2004 годзе — аспірантуру. У 2009 годзе атрымала ступень магістра сацыялогіі ў ЕГУ. Стыпендыятка праграмы Stanford Center on Democracy, Development, and the Rule of Law (2013). Працавала ў часопісе ARCHE, выдавецтвах «Кнігарня „Наша Ніва"», «Логвінаў», «Bybooks».

З 2012 года працуе на Радыё Свабода.

Узнагароды
----------

Лаўрэатка амерыканскай прэміі імя Эдварда Мараў (Edward R. Murrow Award) за выдатныя дасягненні ў электроннай журналістыцы (2019). Лаўрэатка прэміі «Гонар журналістыкі» імя Алеся Ліпая (2020).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Аляксандра Дынько

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**Гексаметылентэтрамін** ((CH2)6N4, альбо C6H12N4), таксама **Уратрапін** — бясколерныя крышталі саладкаватага смаку. Добра раствараецца ў вадзе, серавугляродзе, умерана - у спірце, хлараформе; дрэнна - у эфіры, бензоле.

Структурна падобны да адамантану.

Значэнне
--------

### Медыцына

Прэпарат аказвае антысептычны эфект, пераважна, у мачавых шляхах. Ужываецца ў чыстым выглядзе і ў складзе камбінаваных лекавых сродкаў (напрыклад, кальцэкс). У чыстым выглядзе гексаметылентэтрамін ужываецца пераральна або нутравенна, у выглядзе соляў: гіпурату, індыгакармінату або камфарату. Механізм дзеяння заснаваны на вызваленні свабоднага фармальдэгіду, які дэнатурыруе бялкі бактэрый.

### Быт

Прадаецца ў пачках (10 таблетак па 10 грамаў, або па 5 таблетак на 16 грамаў) пад гандлёвымі назвамі "Сухое паліва", "Сухі спірт". Выкарыстоўваецца ў якасці паліва для падрыхтоўкі (разагрэву) ежы, для распальвання печаў, прагравання скляпоў, гаражоў і інш.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бейкер.

**Сайман Бейкер** (англ.: Simon Baker, таксама вядомы як **Сайман Дэні** (англ.: Simon Denny); нарадзіўся 30 ліпеня 1969 года) — аўстралійскі акцёр

.

Біяграфія
---------

Сайман Бейкер нарадзіўся ў Лонсестане, Тасманія, Аўстралія, у сям’і Элізабет Лабертан, школьнай настаўніцы англійскай мовы, і Бары Бейкера, садоўніка і механіка. Ён вучыўся ў сярэдняй школе Баліны, якую скончыў у 1986 годзе. Затым Бейкер перабраўся ў Сідней, каб вывучыцца на медбрата, аднак ён так і не атрымаў дыплома. Яго ўсё часцей запрашалі на здымкі, пасля таго як ён разам з сябрам наведваў праслухоўванні ў якасці маральнай падтрымкі.

Сайман быў выгадаваны ў духу каталіцызму. Ён эмігрыраваў у Злучаныя Штаты ў 1995 годзе.

Жанаты на аўстралійскай актрысе Рэбецы Рыг (англ.: Rebecca Rigg). У пары ёсць трое дзяцей: Стэла, Клод і Гары. Да нядаўняга часу яны пражывалі ў Малібу, Каліфорнія, пакуль акцёр на час не вярнуўся назад у Сідней. У наш час сям’я жыве ў Лос-Анджэлесе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сайман Бейкер
* Simon Baker (англ.)(недаступная спасылка). — на AllMovie. Архівавана з першакрыніцы 29 чэрвеня 2009.
* Simon Baker на сайце *«TV.com»* (англ.)
* Сайман Бейкер на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 12010551 · BNE: XX976440 · BNF: 14449343h · GND: 101338329X · ISNI: 0000 0001 2282 5829 · LCCN: no2006007721 · NKC: xx0060659 · NLP: A2117538X · NTA: 191043524 · NUKAT: n2010172574 · SUDOC: 077186427 · VIAF: 85692042 |

 |
**Харэцкая (Харэцкаўская) воласць** — тэрытарыяльна-адміністрацыйная адзінка ВКЛ у XIV — пач. XV ст. Цэнтр воласці — двор Камень-Харэцкі (цяпер в. Камена Лагойскага раёна).

Неаднакроць згадваецца крыніцамі з канца XIV ст. Верагодна, была адной з трох валасцей на якія дзялілася Лагойскае княства. Ахоплівала паўночна-ўсходні ўскраек сучаснага Лагойскага раёна, абапал верхняга і сярэдняга цячэння ракі Цны, і цягнулася далей у сучасныя Докшыцкі і Барысаўскі раёны, у вадазборы верхняй Бярэзіны. Амаль цалкам нададзена Вітаўтам літоўскаму магнату Манівіду, часткова Віленскаму капітулу. Пазней яшчэ мацней раздрабнілася на прыватныя маёнткі.

Зноскі
------

1. ↑  Памяць:… Лагойскага… С. 50.

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Лагойскага р-на. У 2 кнігах. Кн. 1-я. — Мінск, 2003.
* Насевіч В. Спірыдонаў М. «Русь» у складзе Вялікага княства Літоўскага ў XVI ст. // З глыбі вякоў. Наш край: Гістарычна-культуралагічны зборнік. Вып. 1. Мінск: Навука і тэхніка, 1996. С. 4-27.
* Носевич В. Традиционная белорусская деревня в европейской перспективе. — Минск: «Технология», 2004. 350 с.
**Місія падтрымкі ААН у Лівіі** (англ.: United Nations Support Mission in Libya, UNSMIL) — рэгіянальная місія Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Лівіі, створаная падчас грамадзянскай вайны ў краіне. Асноўныя мэтамі з’яўляюцца падтрымка лівійскіх пераходных уладаў у «постканфліктных намаганнях», забеспячэнне пасярэдніцтва ў рэалізацыі лівійскіх палітычных пагадненняў, падтрымка ключавых лівійскіх інстытутаў, а таксама маніторынг і справаздачнасць па правах чалавека. UNSMIL падпарадкоўваецца Дэпартаменту па палітычных пытаннях ААН.

Гл. таксама
-----------

* Мірны працэс па Лівіі

Зноскі
------

1. ↑  Mandate **(нявызн.)**. *UNSMIL* (2016). Архівавана з першакрыніцы 17 студзеня 2020. Праверана 17 студзеня 2020.
2. ↑  Field operations

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Link to the resolution Архівавана 29 верасня 2012.
**Zebrasoma veliferum** — гэта від марскіх рыфавых рыб сямейства Acanthuridae.

Апісанне
--------

Гэты від з'яўляецца адным з найбуйнейшых прадстаўнікоў свайго роду. Найбуйнейшы навукова зарэгістраваны асобнік дасягаў  40 см. Вырастаюць да максімальнай даўжыні 40 см. Расліннаедныя рыбы, якія харчуюцца ніткавымі водарасцямі. Хоць іх скура светла-бэжавая з палоскамі, у напружаным стане могуць станавіцца цёмна-карычневымі.

Цела дыскападобнае са значна падвышаным спінным плаўніком і вялікім анальным плаўніком. Мае шырокі лыч. З кожнага боку хваставога сцябла мае востры выступ хрыбетніка (так званы скальпель), які выкарыстоўваецца для абароны і для ўстанаўлення свайго панавання. Калі рыба не выкарыстоўвае скальпель, той складваецца ўнутр.

Рыб упрыгожваюць шырокія, светла-жоўтыя палосы, якія чаргуюцца з больш цёмнымі палосамі ўздоўж усяго цела. Выгіб распасціраецца ў спінны і анальны плаўнікі. На цёмнай паласе жоўтыя кропкі і палоскі. Хваставы плаўнік жоўты. Галава рыбы белая і ўпрыгожана жоўтымі кропкамі. Цёмная паласа з жоўтымі кропкамі праходзіць праз вочы, а другая цёмная паласа з кропкамі размешчаны прама ззаду вока.

Маладыя асобіны падобныя на дарослых рыб, але з больш жоўтай афарбоўкай.

Арэал
-----

Маюць шырокі арэал па ўсёй Акіяніі, Індыйскім акіяне і паўднёвай частцы Ціхага акіяна. Яны могуць жыць на глыбінях 1 — 60 м або больш.

Значэнне
--------

*Zebrasoma veliferum* з'яўляецца папулярнай рыбай у акварыумістаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Community, Aquatic*. Appearance **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* Zebrasoma veliferum у базе дадзеных FishBase (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · IRMNG · ITIS TSN · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |