**Малагасі́́йцы** (малаг. *Foko malagasy*), або **мальгашы́** (франц. *Malgache*) — карэннае насельніцтва Мадагаскара. Агульная колькасць — каля 22 млн чалавек (2011 г.).

Продкі малагасійцаў трапілі праз Індыйскі акіян на Мадагаскар з Паўднёва-Усходняй Азіі ў першай палове 1 тысячагоддзя да н. э. На працягу стагоддзяў яны змешваліся з насельнікамі суседняй Усходняй Афрыкі. На вялікай прасторы вострава яны падзяліліся на шмат этнічных груп, кожная з якіх мае свае гістарычныя і культурныя адметнасці.

Малагасійская мова належыць да аўстранезійскай моўнай сям’і, болей пашыранай у Паўднёва-Усходняй Азіі і Акіяніі.

Гісторыя
--------

### Паходжанне

Малагасійцы значна адрозніваюцца па мове і культуры ад іншых насельнікаў Афрыкі. Па паходжанню яны з’яўляюцца аўстранезійцамі. Продкі сучасных малагасійцаў трапілі на Мадагаскар з Паўднёва-Усходняй Азіі ў прамежку часу паміж 350 г. да н.э. і 550 г. н.э. Найбольш блізкія да іх па мове — тубыльцы Паўднёвага Калімантана. Гэта тлумачыцца асаблівасцямі геаграфічнага становішча Мадагаскара, які адлучыўся ад Паўднёвай Азіі 65 млн гадоў таму і знаходзіўся ў ізаляцыі ад Афрыкі дзякуючы небяспечным плыням шырокага Мазамбікскага праліва. У той жа час, у пэўныя сезоны плаванне праз Індыйскі акіян можа быць адносна спакойным. Другая прычына — культура саміх аўстранезійцаў, якія дзякуючы сваім навыкам выдатных мараплаўцаў і навігатараў здолелі засяліць вялізарныя прасторы Зондскага архіпелага, суседніх астравоў, а таксама Акіяніі.

З XIX ст. выказвалася думка, што да з’яўлення продкаў малагасійцаў на Мадагаскары мелася насельніцтва афрыканскага паходжання. Спасылаліся на малагасійскі фальклор, які сцвярджае, што продкі перасяленцаў з Азіі сустрэлі на востраве нізкарослых абарыгенаў *вазімба*, якія маглі быць сваякамі афрыканскіх бушменаў або пігмеяў. Да таго ж, для насельнікаў заходняга Мадагаскара характэрны негроідныя рысы (у іншых малагасійцаў яны не так выразны), а бара наогул сцвярджаюць, што калісьці жылі на Афрыканскім кантыненце.

Археалагічныя знаходкі фіксуюць прысутнасць афрыканцаў на поўначы Мадагаскара толькі эпохай Сярэднявечча (IX—XII стст). У прыватнасці, знаходзяць кераміку, тыповую для ўзбярэжжа Усходняй Афрыкі, дзе фарміравалася культура сучасных суахілі. Відавочна, што суахілі маглі быць гандлярамі, а не абавязкова перасяленцамі. Да таго ж, яны з’явіліся пазней за аўстранезійцаў.

Альтэрнатыўны пункт гледжання засноўваўся на ідэі, што да аўстранезійскага перасялення існавала больш ранняе з Азіі (каля 1500 г. да н.э.), і першымі перасяленцамі былі азіяцкія цемнаскурыя і маларослыя аўстралоіды, якія хутка згубілі мараходныя навыкі і пачалі займацца збіральніцтвам і паляваннем.

З сярэдзіны XX ст. прыводзілася ўсё больш фактаў, якія сведчылі на карысць першынства выхадцаў з Азіі, у тым ліку адкрыццё сувязі малагасійскай мовы з гаворкамі Калімантана, распаўсюджанне раслін азіяцкага паходжання на ўсходзе Афрыкі і г. д. Выказваліся нават думкі, што азіяцкая міграцыя была значна шырэйшай і ахоплівала саму Афрыку, нават яе ўнутраныя раёны.

Большасць сучасных даследчыкаў падтрымлівае думку, што ранняй міграцыі з Азіі і Афрыкі не было. Аўстранезійцы былі першымі насельнікамі Мадагаскара, але засяленне адбылося ў выніку не адной, а шматлікіх міграцый, прычым не абавязкова прамых. Засяленне магло ісці праз Шры-Ланку і Каморскія астравы. Да таго ж, не трэба забываць і пра тое, што сталыя працэсы перасялення з месца на месца былі характэрныя пазней і для ўнутраных рэгіёнаў вострава. Афрыканцы трапілі на Мадагаскар пазней за аўстранезійцаў у якасці гандляроў, часам перасяленцаў і рабоў. Аднак іх уплыў быў вельмі значным. Генетычныя даследаванні, апублікаваныя ў 2005 г. паказалі, што прыкладна 50 % генетычнай спадчыны сучасных малагасійцаў мае ўсходнеафрыканскае паходжанне .

У сярэднявеччы і пазней адчуваўся моцны ўплыў арабаў і індыйцаў. Да з’яўлення на Мадагаскары партугальцаў у 1500 г. на паўночным узбярэжжы меліся паселішчы мусульман. Першыя запісы *сара-бе* на малагасійскай мове былі зроблены арабскімі літарамі.

Пасля адкрыцця вострава партугальцамі малагасійцы зведалі таксама еўрапейскі ўплыў. Ён стаў асабліва адчувальным у XVII—XVIII стст. калі піраты з Карыбскага мора аблюбавалі ўсходняе ўзбярэжжа Мадагаскара і востраў Сен-Мары. Яны стваралі сталыя паселішчы, жаніліся на мясцовых жанчынах, мелі шматлікіх нашчадкаў *занамалата*. Такім чынам, многія жыхары поўначы і ўсходу набылі еўрапеоідныя рысы.

### Фарміраванне нацыі

Да прыходу еўрапейцаў малагасійцы не былі адзіным народам і не мелі агульнай этнічнай тоеснасці. Розныя этнічныя групы стаялі на рознай ступені сацыяльнага і палітычнага развіцця. Каля XIV ст. сфарміравалася першае дзяржаўнае ўтварэнне Амбухідратрыму. У канцы XVI — XVIII стст. узніклі іншыя малыя дзяржавы .

У XVII ст. на землях цэнтральнага нагор’я правадыром Раламбу была заснавана дзяржава, якая паступова пашыралася і ў выніку ператварылася ў Імерыну, дзяржаву мерына. Канчатковае аб’яднанне мерына і заваяванне цэнтральнага нагор’я завершыў Андрыямпуінімерына (1780—1810 гг.). Яму прыпісваецца шэраг важных рэформ сацыяльнага ладу і ўвядзенне першаснай сістэмы адукацыі. Яго нашчадак Радама I (1810—1828 гг.) захапіў большую частку Мадагаскара і ў 1817 г. падпісаў мірнае пагадненне з Вялікабрытаніяй, якое дало яму еўрапейскае прызнанне. З 1818 г. на востраве пачалі дзейнічаць брытанскія місіянеры, якія стварылі адзіную сетку хрысціянскіх школ, перавялі пісьмовасць на лацінку і пачалі кнігадрукаванне. Важным было стварэнне рэгулярнай арміі, аснову якой склалі мерына і бецылеу. Далейшыя рэформы дзяржаўнага дзеяча Райнілайрывуні (1828—1896 гг.), што ў 1864—1895 гг. займаў пост першага міністра, садзейнічалі стварэнню адзінага дзяржаўнага апарата, судовай сістэмы, эканамічнаму росту. У выніку на Мадагаскары склалася праслойка адукаваных чыноўнікаў і ваенных з розных этнічных груп, якія ўсведамлялі і адстойвалі адзінства малагасійцаў.

У выніку дзвюх ваенных кампаній Францыя захапіла Мадагаскар у 1895 г. і ператварыла яго ў калонію. Каланіяльныя ўлады імкнуліся разбурыць традыцыйную сістэму сацыяльных адносін, пераўладкаваць землекарыстанне, пабудаваць рыначную эканоміку, што прывяло да росту гарадоў, дзе сяліліся і ўзаемадзейнічалі прадстаўнікі розных этнічных груп. Малагасійцы атрымалі магчымасць вучыцца ў французскіх школах. Быў створаны пласт чыноўнікаў і інтэлектуалаў-малагасійцаў. Такім чынам, да II сусветнай вайны склалася адзіная малагасійская інтэлігенцыя, узнік нацыяналістычны рух за незалежнасць.

Канчатковае фарміраванне малагасійцаў як нацыі адбылося пасля абвяшчэння незалежнасці Мадагаскара 26 чэрвеня 1960 г.

* Карта Мадагаскара, 1616 г.Карта Мадагаскара, 1616 г.
* Радама IРадама I
* Райнілайрывуні інспектуе войска, фота 1865 г.Райнілайрывуні інспектуе войска, фота 1865 г.
* Малагасійскія жанчыны ў еўрапейскіх строях, фота 1885 г.Малагасійскія жанчыны ў еўрапейскіх строях, фота 1885 г.
* Малагасійцы, фота 1897 г.Малагасійцы, фота 1897 г.
* Каланіяльная школа на Мадагаскары, фота 1908 г.Каланіяльная школа на Мадагаскары, фота 1908 г.

Этнічныя групы
--------------

Этнічныя групы малагасійцаў
Нягледзячы на значнае падабенства ў мове і культуры, малагасійцы падзяляюцца на этнічныя групы, якія сфарміраваліся да канца XVIII ст. і адрозніваюцца паходжаннем, рэлігійнымі традыцыямі, заняткамі і інш. Яны насяляюць розныя рэгіёны Мадагаскара.

Вылучаюць наступныя буйныя этнічныя групы:

* Антайфасі
* Антаймуру
* Антайсака
* Антамбахуака
* Антанкарана
* Антанусі
* Антадруй
* Бара
* Бецылеу
* Бецымісарака
* Безанузану
* Махафалі
* Мерына
* Сакалава
* Сіханака
* Танала
* Цыміхеты
* Зафісуру

Даволі спецыфічнай малой этнічнай групай з’яўляюцца мікеа, што насяляюць лес Мікеа на поўдні Мадагаскара.

Знутры гэтых этнічных груп існуюць і яшчэ меншыя, якія сфарміраваліся на аснове блізкага сваяцтва, агульных прафесійных заняткаў, у выніку міграцыі і г. д.

Культура
--------

### Гаспадарчыя заняткі

Відавочна, першыя хвалі перасяленцаў на Мадагаскар займаліся пераважна ловам рыбы, паляваннем і збіральніцтвам. З’яўленне чалавека можа растлумачыць выміранне шматлікіх эндэмічных відаў жывёл, у тым ліку эпіорніса, мадагаскарскага гіпапатама, вялікіх лемураў і г. д. Буйных дзікіх жывёл амаль не засталося. Да канца XIX ст. паляванне перастала быць істотнай формай забеспячэння для малагасійцаў, у той час як збіральніцтва доўгі час заставалася важным для жыхароў лясной мясцовасці і ўзбярэжных рэгіёнаў.

Разнастайнасць прыродна-геаграфічных рэгіёнаў Мадагаскара прывяла да істотных адрозненняў у гаспадарчым жыцці малагасійцаў. Насельнікі вільготных трапічных раёнаў займаліся пераважна земляробствам, узбярэжжа — земляробствам і ловам рыбы, цэнтральных умераных раёнаў — земляробствам і жывёлагадоўляй, а для жыхароў засушлівых захаду і поўдня больш важнай заставалася жывёлагадоўля. Цікава, што земляробчыя тэхналогіі і культуры прыйшлі на Мадагаскар з Азіі. Назвы амаль усіх свойскіх жывёл — з Усходняй Афрыкі.

Галоўнай сельскагаспадарчай культурай малагасійцаў з’яўляецца рыс. У некаторых раёнах усходняга ўзбярэжжа — тара і іншыя клубняплоды. Акрамя таго, вырошчваюць розныя віды садавіны і гародніны, какосавую пальму, на продаж — спецыі, эфіра-алейныя культуры, каву, тытунь і г. д. Земляробствам займаюцца пераважна мужчыны, аднак жанчыны і дзеці аказваюць дапамогу. Раней зямлю апрацоўвалі вузкімі доўгімі лапатамі з увагнутымі лёзамі. У цэнтральных раёнах рыс збіралі ўручную з дапамогай нажа. Для вырошчвання гэтай працаёмкай культуры будавалі дамбы і складаныя ірыгацыйныя сістэмы.

Жывёлагадоўля адыгрывае дастаткова важную ролю ў цэнтральных раёнах вострава, асабліва з XVIII ст. калі вываз быдла складаў галоўную частку знешняга гандлю. На захадзе і поўдні яна — найбольш важны эканамічны занятак. Малагасійцы трымаюць коз, свінняў, курэй і іншую жывёлу, але традыцыйна найбольш важным з’яўляецца гадоўля зебу. Для этнічнай групы бара зебу — гэта галоўны сродак існавання. Пераважае адгонны спосаб утрымання. Жывёлу захоўваюць у агароджаных месцах, у тым ліку для прадухілення ўгону, паколькі крадзеж быдла ў бара і антадруй з’яўляецца звычайным, амаль «спартыўным» заняткам. На Мадагаскары карыстаюцца папулярнасцю і сапраўдныя спартыўныя спаборніцтвы і гульні *савіка* з удзелам быкоў зебу.

Рамяство вылучылася як самастойны занятак толькі ў другой палове II тысячагоддзя н.э. Малагасійскія рамеснікі славіліся як выдатныя разьбяры, ліцейшчыкі і ткачы. Ткацтва, пляценне і апрацоўка дрэва былі звычайнымі заняткамі ў сельскай мясцовасці. З узнікненнем гарадоў у XIX ст. рамеснікі вылучыліся ў асобную катэгорыю насельніцтва, пачалі ствараць рамесныя карпарацыі. Разьбяную мэблю і хатняе начынне, плеценыя цыноўкі не лічылі прывілегіяй заможных. Яны сустракаліся нават у хатах бедных малагасійцаў. У XIX ст. вылучыліся і іншыя заняткі — камерцыйная здабыча карысных выкапняў, пераноска грузаў. Паколькі добрых дарог на востраве тады не было, носчыкі *маруміты* сталі першай групай наёмных рабочых.

### Асаблівасці кулінарыі

Нават у раёнах, населеных жывёлагадоўцамі, аснову штодзённай ежы складае рыс. Яго вараць і ядуць с вострай падлівай. Муку з рысу не робяць. Малагасійцы не соляць ежу. Соль ужываецца самастойна, звычайна перад сняданкам.

### Матэрыяльная культура

У розных рэгіёнах Мадагаскара будавалі розныя тыпы жытлаў, але традыцыі будаўніцтва больш адпавядаюць азіяцкім узорам. Хаціны ўяўлялі сабою прамавугольныя каркасныя канструкцыі са сценамі з трыснягу, бамбуку або равеналы. Двухсхільныя дахі крылі драўнянай карой, саломай або пальмавым лісцем. У раёнах з частымі паводкамі іх ставілі на драўляныя палі, на фасадзе ладзілі балкон з аднасхільным дахам. У Цэнтральным Мадагаскары шырока распаўсюджаныя глінабітныя пабудовы з высокім дахам на драўляных слупах. Жытлы аднакамерныя, у заможных — шматкамерныя. Пабудовы строга арыентаваны з поўначы на поўдзень. Уваход рабіўся з заходняга боку. Паўднёвая частка жытла выкарыстоўвалася ў гаспадарчых мэтах. У паўночнай частцы ставіліся культавыя прадметы і грувасткі ложак гаспадара з драўлянымі створкамі. Агмень ладзіўся бліжэй да ўвахода.

Для шанавання продкаў рабіліся культавыя збудаванні ў форме слупа. Асабліва вядомыя *алаала*, драўляныя збудаванні махафалі. Яны багата ўпрыгожваліся геаметрычным і жывёльным арнаментам, скульптурамі раслін і жывёл. У Імерыне будавалі цагляныя магільні для асоб каралеўскага роду.

Хатняе начынне таксама разнастайнае — каменныя ступы для рысу, каменныя і металічныя лямпы, разьбяная мэбля, трысняговыя цыноўкі, драўляны посуд. Керамічны посуд быў мала распаўсюджаны.

Традыцыйная вопратка малагасійцаў — насцегнавая повязь у мужчын і спадніца ў жанчын. Высакародныя штодзённа, а простыя людзі ва ўрачыстыя дні апраналі плашч *ламба* з прыгожымі ўзорамі ў выглядзе палос. *Ламба* да нашых дзён выкарыстоўваецца ў рытуальных мэтах. У яго апранаюць нябожчыкаў.

### Сацыяльны лад

Малагасійскія традыцыйныя каштоўнасці адрозніваюцца значным кансерватызмам. Малагасійцы вераць у існаванне жыватворнай сілы *хасіна*, якая, падобна да палінезійскай *мана*, нераўнамерна размеркаваная паміж людзьмі і сем’ямі, можа перадавацца ад продкаў да нашчадкаў. Высакародныя малагасійцы маюць больш *хасіна*, чым нізкародныя, а ўнутры адной сям’і старэйшым нададзена *хасіна* больш, чым малодшым. Гэта адлюстроўваецца нават у тым, як людзі рассаджваюцца за абедзенным сталом, дзе лепшыя месцы займаюць старыя мужчыны. Малагасійцы заўсёды ацэньваюць адзін аднаго з пункту гледжання ўзросту, полу і паходжання. У пабытовым жыцці шырока распаўсюджаны забароны *фады*.

У XIX ст. грамадства мерына было падзелена на тры вялікія пласты. Вышэйшы складаўся з высакародных *андрыяна*, якія ў сваю чаргу падзяляліся на шэсць груп. Прадстаўнікі першых трох груп мелі правы на спадчынныя землі *вудывуна*, нашэнне асаблівай вопраткі, вызваляліся ад абавязковых адпрацовак і падаткаў. Прадстаўнікі астатніх трох груп адрозніваліся толькі адсутнасцю права на *вудывуна*. Існавала сёмая прамежкавая група, якая карысталася выключна ганаровымі прывілегіямі.

Асноўны пласт насельніцтва фарміраваўся з простых *хува* — земляробаў, рамеснікаў і гандляроў. Толькі частка *хува*, што жыла на землях караля, па статусу была блізкай да прыгонных. Астатнія групы амаль не адрозніваліся па свайму становішчу. *Хува* выплочвалі даніну і павінны былі пэўны час бязвыплатна працаваць на дзяржаву.

На ніжэйшай прыступцы сацыяльнай лесвіцы стаялі рабы *андэву*. Яны разглядаліся або як поўная прыватная маёмасць гаспадара, або як «малодшыя» члены пашыранай сям’і. *Андэву* не выплочвалі падаткаў і не працавалі на дзяржаву, таму маёмасна іх становішча магло быць вышэйшым за бедных *хува*. Аднак нават у наш час іх нашчадкі лічацца ніжэйшымі за астатніх малагасійцаў, ім прыпісваюцца грубіянства і бестактоўнасць. Шлюбы паміж нашчадкамі *андэву* і іншымі суграмадзянамі здараюцца рэдка.

Сям’я ў малагасійцаў мае патрыярхальны характар, прычым у груп жывёлагадоўцаў спадчына размяркоўваецца толькі строга па мужчынскай лініі. Сустракаюцца пашыраныя і малыя сем’і. Сярод большасці груп вядомы так званыя выпрабавальныя шлюбы, калі маладыя жывуць разам каля года да афіцыйнага абвяшчэння аб стварэнні сям’і.

Сем’і звычайна аб’ядноўваюцца ў абшчыны. У некаторых раёнах Мадагаскара захаваліся родавыя абшчыны, якія складаюць малыя паселішчы. У мерына такія абшчыны былі вядомы як *фуку* («род»), але пры Андрыямпуінімерына (1780—1810 гг.) ім на змену прыйшла суседская абшчына *фукунулуна*. Яна звязвала членаў сеткай узаемных абавязкаў — дапамогай пры няшчасцях, у сумеснай працы. Фукунулуна размяркоўвае зямлю паміж сем’ямі, вырашае асноўныя пытанні грамадскага жыцця, нават час сяўбы. Французская каланіяльная адміністрацыя адмяніла суседскія абшчыны, але з 1962 г. яны пачалі адраджацца, а ў 1975 г. атрымалі канстытуцыйнае прызнанне.

### Традыцыйнае мастацтва

Прыкладное мастацтва прадстаўлена вырабамі малагасійскіх рамеснікаў. У мінулым асабліва славіліся разьбяры Мадагаскара. Шырока распаўсюджаны маляванне на тканінах, гафт, пляценне, апрацоўка каменю.

Нават у пабытовым жыцці папулярна аратарскае майстэрства *кабары*, мудрагелістыя прамовы з выкарыстаннем вялікай колькасці прыказак і прымавак, загадак. У вясковым асяроддзі сярод моладзі для забавы праводзяцца паэтычныя вечарыны *айнтэні*. Народная паэзія не мае рыфмы, суправаджаецца музыкай і адрозніваецца рытмічнасцю. Папулярны музычны струнны інструмент *валіхі*, які робіцца з бамбукавага ствала, замест звычайных струн выкарыстоўваюцца бамбукавыя валокны з верхняга пласту.

Распаўсюджаны міфы, легенды, паданні аб продках, казкі.

* Збор рысуЗбор рысу
* ПляценнеПляценне
* Жытло заможнага мерына, фота 1908 г.Жытло заможнага мерына, фота 1908 г.
* Бамбукавая хацінаБамбукавая хаціна
* Алаала махафалі*Алаала* махафалі
* МузыкіМузыкі

Мова
----

Родная мова малагасійцаў адносіцца да малайска-палінезійскай групы аўстранезійскіх моў. Размоўная мова мае каля 20 дыялектаў, з якіх вылучаюць толькі 2 буйныя — усходні, характэрны для мерына, і заходні, распаўсюджаны ў тым ліку сярод сакалава. У 1823 г. быў зацверджаны малагасійскі алфавіт на аснове лацінкі.

Рэлігія
-------

### Традыцыйныя вераванні

Да нашых дзён больш за палову вернікаў-малагасійцаў спавядае традыцыйныя вераванні. Іх аснову складае культ продкаў *фумбан-разана*. Малагасійцы вераць, што пасля смерці душа *фанахі* трапляе ў свет духаў, дзе працягвае сваё існаванне як продак *разана*. Прычым у свеце духаў, як і ў звычайным жыцці, душа займае пэўнае сацыяльнае становішча. Найбольш прывілеяванымі з’яўляюцца *фанахі* правадыроў, *андрыяна* і каралёў. Прадстаўнікі некаторых этнічных груп вераць у магчымасць перасялення *фанахі* ў целы нашчадкаў або жывёл (кракадзілаў, лемураў).

*Разана* працягваюць аказваць значны ўплыў на гэты свет. Але іх заступніцтва неабходна жывым яшчэ і таму, што толькі яны могуць выступаць з прашэннямі перад валадаром сусвету *Андрыяманітра* (літаральна «духмяным панам»), які не прыслухоўваецца да жывых людзей. Малагасійцы практыкуюць шматлікія рытуалы і ахвярапрынашэнні для таго, каб атрымаць падтрымку *фанахі*. Адзін з найбольш святочных звычаяў — рытуал перагортвання памерлых у магільнях.

З культам продкаў цесна звязаны шаманізм. Шаманы *мпхімасі* (*умбіясі*) выступаюць у першую чаргу як медыўмы, да якіх звяртаюцца, каб наладзіць непасрэдны кантакт з *разана*. Асаблівай павагай карыстаюцца шаманы *мпісікіды* з этнічнай групы бара. Яны лечаць ад розных захворванняў, лічацца моцнымі чараўнікамі і празорцамі. У большасці этнічных груп практыкуецца рытуал сумеснага ўпадзення ў транс пад час рэлігійных святаў.

Малагасійцы вераць у існаванне шматлікіх духаў прыроды і дзейнасць магічных сіл. Так, танала звяртаюцца да *ўмбіясі* ў першую чаргу для прадказання будучыні, бо перакананы, што ў выніку неспрыяльнага прагнозу змогуць выправіць сітуацыю праз далейшыя магічныя рытуалы. Магія заключана ў канкрэтных дзеяннях і амаль пазбаўлена славесных замоў. Пры гэтым сэнс кожнага дзеяння не абавязкова зразумелы чараўніку. Ён можа выконваць яго механічна. Жанчыны, якія жадаюць мець дзяцей, практыкуюць *оды заза* — шэраг забарон, якія добраахвотна накладаюць на сябе і абвяшчаюць аб гэтым суседзям. Сем’і, цэлыя вёскі і гарады звяртаюцца да абарончай магіі. З іншага боку, танала моцна баяцца шкодных магічных дзеянняў. Папулярнай формай прадказальнай магіі з’яўляецца малагасійская астралогія *сікіды*.

### Іслам

Іслам трапіў на Мадагаскар у сярэднявеччы дзякуючы шчыльным кантактам з арабскім, індыйскім і ўсходнеафрыканскім насельніцтвам. Да прыбыцця еўрапейцаў мусульманскія паселішчы існавалі на ўсходзе і паўночным захадзе вострава. Некаторыя малагасійскія сем’і выводзяць свой род ад арабаў. У наш час колькасць мусульман дастаткова вялікая — больш за 1,26 млн чал. Аднак сярод мусульман шмат выхадцаў з Індыі, Пакістана, Каморскіх астравоў. Мусульмане-малагасійцы жывуць у асноўным на паўночным захадзе і ўсходнім узбярэжжы.

### Хрысціянства

Хрысціянства пачало актыўна распаўсюджвацца сярод малагасійцаў у XIX ст. што ў выніку прывяло да канфлікту з традыцыйнымі вераваннямі. У 1835 г. каралева Ранавалуна I пастанавіла выгнаць іншаземных місіянераў і фактычна забараніла хрысціянства. Ужо ў 1836 г. пачаліся арышты мясцовых хрысціян, аднак найбольшага ўздыму пераслед дасягнуў у 1849 г. калі 18 хрысціян было пакарана смерцю, у тым ліку 4 спалены жыўцом. У 1861 г. указы Ранавалуны I былі адменены Радамам II.

Зараз хрысціянства вызнае прыкладна 40 % насельніцтва Мадагаскара. Найбольш распаўсюджаныя плыні — пратэстанцтва (яго спавядае большасць хрысціян-мерына) і каталіцызм (большасць хрысціян-бецылеу).

* Ахвярапрынашэнне зебуАхвярапрынашэнне зебу
* Сакральнае шэсцеСакральнае шэсце
* Мячэць у АнтананарывуМячэць у Антананарыву
* Спаленне хрысціян у 1849 г. мал. 1900 г.Спаленне хрысціян у 1849 г. мал. 1900 г.
* Хрысціянскі сабор у АнцырабеХрысціянскі сабор у Анцырабе
* Касцёл у правінцыі АнусіКасцёл у правінцыі Анусі

Заўвагі
-------

1. ↑  Adelaar K. A. The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives, ANU E Press, 2006. Гл. раздзел: East Barito: Who Were the Malayo-Polynesian Migrants to Madagascar?
2. ↑  Кулик С. Когда духи отступают. — М.: Мысль, 1981. С. 195
3. ↑  Gwyn Campbell, The Debate Over Malagasy Origins.
4. ↑  Гл. агляд кнігі: Arlette Kouwenhoven and Toussaint Raharison, Madagascar, the Red Island.
5. ↑  The cryptic past of Madagascar. Human inhabitants of Madagascar are genetically unique.
6. ↑  Uncoding the Sora-bé of Madagascar Архівавана 18 ліпеня 2012.
7. ↑  The Crimson Pirate’s Pirate Information-Pirate Places: Madagascar Архівавана 8 мая 2012.
8. ↑  Kingdoms of Africa. Madagascar.
9. ↑  Alexander Ives Bortolot, Kingdoms of Madagascar: Maroserana and Merina
10. ↑  Madagascar: Origin and rise of the Merina Kingdom (c1650-1828)
11. ↑  Емельянов А. Л. Мыльцев П. А. Забытая история великого острова. — М.: Наука, 1990. С. 17—41.
12. ↑  MADAGASCAR: Colonial Era, 1894—1960
13. ↑  Гл. урывак з the Country Studies Program, formerly the Army Area Handbook Program: Madagascar — Population
14. ↑  Кирей Н. Этнография народов Африки. Учебное пособие. — Краснодар: изд. Кубан. ун-та, 1983. С. 102.
15. ↑  Bara of Madagascar
16. ↑  Savika — Wrestling Angry Bulls in Madagascar
17. ↑  Кирей Н. Этнография народов Африки. Учебное пособие. — Краснодар: изд. Кубан. ун-та, 1983. С. 104.
18. ↑  Народы Африки. / Под ред. Д. Ольдерогге, И. Потехина. — М.: Из-во АН СССР. С. 640—643.
19. ↑  Емельянов А. Мыльцев П. Забытая история великого острова. — М.: Наука, 1990. С. 20
20. ↑  Гл. вытрымку з Area Handbook program of the U.S. Department of the Army: Social Structure and Family in MADAGASCAR
21. ↑  Гл. вытрымку з Area Handbook program of the U.S. Department of the Army: The Fokonolona and Traditional Governance in Madagascar
22. ↑  В. Корочанцев. Остров загадок и открытий. — М. Мысль, 1982. — С. 27—31.
23. ↑  Manie Bosman, Fomban-razana: Malagasy Traditional Religion Архівавана 5 сакавіка 2016.
24. ↑  Кулик С. Когда духи отступают. — М.: Мысль, 1981. С. 190—194.
25. ↑  Ralph Linton, THE TANALA. A HILL TRIBE OF MADAGASCAR. / Anthropological Series, Volume XXII, 1926 P. 217—224
26. ↑  Marcia Ascher, Malagasy Sikidy: A Case in Ethnomathematics Артыкул з HISTORIA MATHEMATICA 24 (1997), р. 376—395
27. ↑  Muslim Population by Country: K — M
28. ↑  Alex P. John, The Martyrs of Madagascar (1835—1861) Архівавана 17 студзеня 2005.
29. ↑  Madagascar Religion.

Літаратура
----------

* Ancestors, Power, and History in Madagascar / Ed. by Karen Middleton. — Leiden, Boston, Köln: Brill, 1999 ISBN 90-04-11289-8

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Малагасійцы на Вікісховішчы |

* De l’utilisation du modèle ethnographique malgache
* CUISINE MALGACHE
* Malagasy — Introduction, Location, Language, Folklore
* Religion à Madagascar, entre catholicisme et animisme