Размеркаванне венгерскага насельніцтва па рэлігійнай прыналежнасці. Чырвоным пазначаны раёны з перавагай рымска-каталіцкага насельніцтва, блакітным — кальвінісцкага, аранжавым — грэка-каталіцкага, зялёным — лютэранскага
Базіліка Святога Адальберта ў Эстэргаме — найбуйнейшы каталіцкі храм краіны
**Рэлігія ў Венгрыі**. Найбольш распаўсюджаным рэлігійным кірункам у Венгрыі з'яўляецца каталіцтва, каталікамі паводле даных агульнанацыянальнага перапісу 2001 года лічаць сябе 5 558 901 чалавек або 54,5 % агульнага насельніцтва краіны. Большасць венгерскага каталіцкага насельніцтва належыць да лацінскага абрада, да грэкакатолікаў сябе прылічылі 268 935 чалавек (2,6 % насельніцтва).

Другая па распаўсюджанасці рэлігія — пратэстанцтва (галоўным чынам, кальвінізм). Пратэстанты налічваюць 19,5 % насельніцтва краіны. Пратэстанцтва па гістарычных прычынах распаўсюджана на ўсходзе краіны (асабліва ў раёне Дэбрэцэна), дзе з'яўляецца найбольш шматлікай рэлігіяй. Больш за 90 % венгерскіх пратэстантаў — кальвіністы, ёсць таксама лютэране, баптысты і інш.

Сярод рэлігійных меншасцей — праваслаўныя (галоўным чынам, этнічныя сербы, румыны, украінцы і русіны), іўдзеі, мусульмане і інш. Колькасць паслядоўнікаў рэлігій, якія не адносяцца да каталіцтва і пратэстанцтва не перавышае ў суме 0,5 %. Колькасць атэістаў і агностыкаў, паводле даных перапісу, 1 483 369 чалавек (14,5 %). Каля 10 % грамадзян Венгрыі адмовілася адказваць на пытанне аб рэлігійнай прыналежнасці.

Гісторыя
--------

Грамадзяне Венгрыі па рэлігійнай прыналежнасці:
| Дэнамінацыя | Насельніцтва |  % |
| --- | --- | --- |
| **Хрысціянства** | **7 584 115** | **74,4** |
| Каталіцтва | 5 558 901 | 54,5 |
| *Лацінскі абрад* | *5 289 521* | *51,9* |
| *Грэка-каталікі* | *268 935* | *2,6* |
| Пратэстанцтва | 1 985 576 | 19,5 |
| *Кальвінізм* | *1 622 796* | *15,9* |
| *Лютэранства* | *304 705* | *3,0* |
| *Баптызм* | *17 705*  | *0,2* |
| *Іншыя* | *40 370* | *0,4* |
| Праваслаўе | 15 298 | 0,1 |
| Іншыя хрысціяне | 24 340 | 0,2 |
| **Іўдаізм** | **12 871** | **0,1** |
| **Іншыя рэлігіі** | **13 567** | **0,1** |
| **Усяго рэлігійных** | **7 610 553** | **74,6** |
| Атэісты і агностыкі | 1 483 369 | 14,5 |
| Адмовіліся адказваць | 1 034 767 | 10,1 |

Венгры ў перыяд свайго перасялення ў Еўропу заставаліся язычнікамі. Пасля іх пасялення ў Прыдунайскай нізіне шэраг хрысціянскіх місіянераў з Захаду прадпрымалі спробы звярнуць іх у хрысціянства, аднак да пачатку XI стагоддзя яны былі беспаспяховымі. Першым хрысціянскім каралём краіны стаў Іштван I, пазней кананізаваны, як і яго сын Імрэ. У першай палове XI стагоддзя большая частка венграў прыняла хрысціянства лацінскага абраду, значную ролю ў звароце венграў адыграў Герард Венгерскі. Язычніцкая рэакцыя пасля смерці Іштвана I была хутка падушана. Вялікую ролю ва ўмацаванні пазіцый каталіцтва ў краіне адыграў кароль Ласла I, таксама пазней кананізаваны.

Аж да Рэфармацыі пераважная большасць венграў была каталікамі. Рэфармацыя дамаглася ў Венгрыі вялікага поспеху, спачатку лютэранства, а затым кальвінізм шырока распаўсюдзіліся сярод венграў, і ў сярэдзіне XVI стагоддзя Венгрыя стала па перавазе пратэстанцкай краінай. Барацьба паміж каталікамі і пратэстантамі праходзіла на фоне турэцкага нашэсця, да пачатку XVII стагоддзя туркі захапілі амаль усю краіну, рэзідэнцыя главы каталіцкай царквы, архібіскупа Эстэргама, была перанесена ў Трнаву, а затым у Браціславу. На тэрыторыі асманскай Венгрыі была разбурана або перароблена ў мячэці пэўная колькасць каталіцкіх храмаў, частка насельніцтва перайшла ў іслам. У паўночнай частцы Венгрыі (у наш час — тэрыторыя Славакіі), якая апынулася пад кантролем Габсбургаў, разгарнулася контррэфармацыя, якая праходзіла пры лідыруючай ролі ордэна езуітаў і апынулася эфектыўнай. Езуіты заснавалі мноства навучальных устаноў, уключаючы найстарэйшы ў Венгрыі ўніверсітэт, актыўна прасоўвалі каталіцкую набожнасць у народзе. Пасля вызвалення ад турак Венгрыя зноў стала пераважна каталіцкай краінай, за выключэннем усходніх рэгіёнаў, асабліва Дэбрэцэна, дзе засталіся шматлікія пратэстанцкія абшчыны.

Каталіцтва
----------

Асноўны артыкул: **Каталіцтва ў Венгрыі**
Каталіцкая царква ў краіне складаецца з 4 архідыяцэзіі-мітраполіі і 9 дыяцэзій (адна з іх візантыйскага абраду). Прымас Венгрыі ўзначальвае архідыяцэзію-мітраполію Эстэргам-Будапешт. У наш час тытул прымаса Венгрыі належыць кардыналу Петэру Эрдзё. У Венгрыі арганізаваны ваенны ардынарыят, прызначаны для акармлення ваеннаслужачых-каталікоў (14 святароў). Абацтва Пананхальма мае статус незалежнага тэрытарыяльнага абацтва. Венгерская грэкакаталіцкая царква складаецца з дзвюх незалежных структур — дыяцэзіі Хайдударага, якая з'яўляецца суфраганнай да мітраполіі Эстэргам-Будапешт і самастойнага апостальскага экзархата Мішкальц. У краіне існуе таксама невялікая абшчына армян-каталікоў.

Духоўнымі цэнтрамі краіны лічацца Эстэргам, дзе знаходзіцца найбуйнейшая царква краіны — базіліка Святога Адальберта і абацтва Пананхальма.

Пратэстанцтва
-------------

Асноўны артыкул: **Пратэстанцтва ў Венгрыі**
Кальвінісцкі сабор у Дэбрэцэне — найбуйнейшы пратэстанцкі храм краіны
### Кальвіністы

Паводле перапісу насельніцтва ў Венгрыі пражывае 1 млн. 622 тыс. кальвіністаў (2001). Большасць з іх з'яўляюцца вернікамі Венгерскай рэфармацкай царквы (венг.: Magyarországi Református Egyház). Царква налічвае больш за 1200 прыходаў, аб'яднаных у 27 дыяцэзій (hu:Egyházmegye).

Дыяцэзіі аб'яднаны ў 4 царкоўныя акругі (hu:Egyházkerület):

* Цісантулі (левы бераг Цісы) (венг.: Tiszántúli Református Egyházkerület), якая ўключае прыходы ў медзье Бекеш, Чонград, Хайду-Біхар, Сабальч-Сатмар-Берэг, Яс-Надзькун-Сольнак.
* Цісанінені (правы бераг Цісы) (венг.: Tiszáninneni Református Egyházkerület),
* Дунамельлекі (берагі Дуная) (венг.: Dunamelléki Református Egyházkerület),
* Дунантулі (задунайская акруга) (венг.: Dunántúli Református Egyházkerület).

Праваслаўе
----------

Асноўны артыкул: **Праваслаўе ў Венгрыі**
Колькасць праваслаўных вернікаў у Венгрыі паводле даных на 2001 год складала каля 15 000 чалавек. Праваслаўе вызнаюць галоўным чынам прадстаўнікі нацыянальных меншасцей, галоўным чынам сербы, а таксама румыны, украінцы і інш. Тэрыторыя Венгрыі знаходзіцца пад юрысдыкцыяй Сербскай праваслаўнай царквы, якая мае Будзімскую епархію з цэнтрам у горадзе Сентэндрэ. Таксама ў Венгрыі існуюць прыходы Канстанцінопальскага патрыярхата, аб'яднаныя ў Венгерскі экзархат, Рускай праваслаўнай царквы, аб'яднаныя ў Будапешцкую і Венгерскую епархію, а таксама Венгерская епархія Румынскай праваслаўнай царквы.

Зноскі
------

1. ↑  Статыстычныя даныя на 2001 год Архівавана 11 мая 2011.
2. ↑  18. Demographic data — Hungarian Central Statistical Office Архівавана 11 мая 2011.
3. ↑  Egyházunk: a Magyarországi Református Egyház Архівавана 2 верасня 2009.
4. ↑  Tiszántúli Egyházkerület Архівавана 19 чэрвеня 2010.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная статыстыка Цэнтральнага статыстычнага кіравання Венгрыі Архівавана 11 мая 2011.
* Статыстыка каталіцкай царквы ў Венгрыі

| ⛭ Венгрыя у тэмах |
| --- |
| Гісторыя | Каралеўства Венгрыя · Асманская Венгрыя · Аўстра-Венгрыя · Транслейтанія · Венгерская савецкая рэспубліка · Венгерская дзяржава · Венгерская народная рэспубліка · Кіраўнікі Венгрыі |  |
| Сімвалы | Герб • Сцяг • Гімн |
| Палітыка | Дзяржаўны лад • Канстытуцыя • Парламент • Прэзідэнт • Урад • Знешняя палітыка |
| Узброеныя сілы | Паветраныя сілы · Сухапутныя войскі |
| Эканоміка | Валюта • Турызм (нацыянальныя паркі • сусветная спадчына) • Транспарт |
| Геаграфія | Сталіца • Адміністрацыйны падзел • Гарады • Рэгіёны |
| Таварыства | Насельніцтва • Мовы • Навука • Адукацыя • Спорт • Рэлігія |
| Сувязь | Тэлефонная • Інтэрнэт • Радыё • Тэлебачанне • СМІ • Пошта (гісторыя і маркі) |
| Культура | Кінематограф • Літаратура • Музыка • Балет • Святы • Архітэктура • Кухня |
| **Партал «Венгрыя»**  •  **Праект «Венгрыя»** |

| ⛭Краіны Еўропы: Рэлігія |
| --- |
| 
 · Аўстрыя · Азербайджан¹ · Албанія · Андора · Беларусь · Бельгія · Балгарыя · Боснія і Герцагавіна · Ватыкан · Вялікабрытанія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Грузія · Данія · Ірландыя · Ісландыя · Іспанія · Італія · Казахстан² · Кіпр¹ · Латвія · Літва · Ліхтэнштэйн · Люксембург · Мальта · Малдова · Манака · Нідэрланды · Нарвегія · Польшча · Партугалія · Паўночная Македонія · Расія² · Румынія · Сан-Марына · Сербія · Славакія · Славенія · Турцыя² · Украіна · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чарнагорыя · Чэхія · Швейцарыя · Швецыя · Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| 
 · Азорскія астравы · Аландскія астравы · Гернсі · Гібралтар · Джэрсі · Востраў Мэн · Фарэрскія астравы · Шпіцберген · Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| 
 · Абхазія¹ · Косава · Нагорны Карабах · Прыднястроўе · Паўднёвая Асеція¹
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы  ² У асноўным у Азіі |