recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Кампакт-касета
**Магнітная стужка** — носьбіт інфармацыі ў выглядзе гнуткай стужкі, пакрытай тонкім магнітным напыленнем. Інфармацыя на магнітнай стужцы фіксуецца за дапамогай магнітнага запісу. Прылады для запісу гуку і відэа на магнітную стужку называюцца адпаведна магнітафон і відэамагнітафон. Прылады для захоўвання камп'ютарных дадзеных на магнітнай стужцы называецца стрымер.

Магнітная стужка зрабіла рэвалюцыю ў вяшчанні і запісе. Замест прамых эфіраў у тэлевізійным і радыёвяшчанні рабіўся папярэдні запіс праграм для наступнага прайгравання. Першыя шматдарожкавыя магнітафоны дазвалялі рабіць запіс на некалькіх паасобных дарожак з розных крыніц, а затым пасля зводзіць іх у канчатковую запіс з накладаннем неабходных эфектаў. 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Ларуса · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4168550-7 · Microsoft: 2776140076 · NKC: ph475865 |
Туалет у Боінгу-747
**Туалет** (фр.: toilette), таксама **Прыбіральня** — памяшканне для адпраўлення натуральных патрэб (мачавыпускання і дэфекацыі). У туалеце размешчаны ўнітаз і іншыя санітарна-тэхнічныя прыстасаванні, напрыклад, ракавіна, пісуар і бідэ. Сучасныя туалеты далучаныя да каналізацыі. Існуюць таксама пераносныя туалетныя кабіны і біяпрыбіральні.

Гісторыя
--------

Магчыма, найстаражытнае памяшканне (яго ўзрост — 4,5 тысяч гадоў) для адпраўлення натуральных патрэб выяўлена на тэрыторыі цытадэлі Махенджа-Дара ў Пакістане. Яно уяўляе сабой цагляны будынак з сядзеннем, звязанае з падземнай каналізацыяй. Таксама падобныя памяшканні былі ў Кітаі, Егіпце і Старажытным Рыме. На караблях падобныя памяшканні зваліся «гальюн» і размяшчаліся (першапачаткова) на высока паднятай частцы носа судна.
У сярэднія стагоддзі — створана дзірка, для спраўлення ў яе патрэбы, якая вяла ў мора.

* 1681 — першае згадванне французскага слова «туалет». Першапачаткова яно азначала працэдуру прычэсвання і апранання. Параўнальна: *туалетны сталок*, *туалетная вада*.
* XIX стагоддзе — з'яўленне грамадскіх прыбіральняў з унітазамі без змыўных бачкоў на вакзалах.
* 2001 год — створана Сусветная туалетная арганізацыя.

Гл. таксама
-----------

* Туалетная папера
* Кампостны туалет
Дзяржавы Магрыба
**Ма́грыб** (араб. المغرب ал-Магрыба «захад») — назва, дадзеная сярэднявечнымі арабскімі географамі і гісторыкамі краінам, размешчаным на захад ад Егіпта; захавалася ў арабскай мове і дагэтуль.

Да гэтага часу на арабскай мове так называецца Марока.

З захаду на ўсход: Маўрытанія, Заходняя Сахара, Марока, Алжыр, Туніс, Лівія. У сярэднія стагоддзі ў паняцце Магрыба ўключаліся таксама мусульманская Іспанія (Андалусія) і іншыя валодання былога Арабскага халіфата ў заходняй частцы Міжземнага мора (Балеарскія астравы, Сардзінія, Сіцылія).

Агульную назву Аль-Магрыб гэтыя дзяржавы атрымалі ў перыяд заваявальных паходаў арабаў. У перакладзе з арабскага Аль-Магрыб — «краіна, дзе заходзіць сонца» ці «Захад».

Гісторыя
--------

На працягу шматлікіх стагоддзяў народы краін Магрыба вялі барацьбу з заваёўнікамі, адстойвалі свае палітычныя і эканамічныя інтарэсы. Берберы, рымская акупацыя, раманізацыя, вандалы, Візантыя, арабы, туркі, французскае каланіяльнае валадарства — усё гэта старонкі працяглай і складанай гісторыі гэтага краю. Здабыццё незалежнасці краінамі Магрыба адкрыла новы этап у развіцці гэтых дзяржаў.

У лютым 1989 г. кіраўнікі Алжыра, Марока, Туніса, Лівіі і Маўрытаніі падпісалі дагавор пра стварэнне Саюза Арабскага Магрыба (САМ) — новай рэгіянальнай палітыка-адміністрацыйнай арганізацыі.

Сімвалы
-------

Эмблема Саюза арабскага Магрыба — сімвал хаўрусніцтва краін Магрыба. На эмблеме намаляваны абрысы краін удзельніц Саюза арабскага Магрыба — Алжыра, Лівіі, Маўрытаніі, Марока і Туніса, а таксама стылізаваныя выявы коласа пшаніцы і трыснёга.

Гл. таксама
-----------

* Блізкі Усход
* Сярэдні Усход
* Далёкі Усход
* Індакітай
* Машрык
* Кус-кус

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Саюза арабскага Магрыба
* Канвертар валют Архівавана 10 сакавіка 2010.

| ⛭Гісторыка-геаграфічныя вобласці Афрыкі |
| --- |
|  Паўночная Афрыка | Магрыб  · Атлас  · Лівія · Кардафан  · Дарфур · Усходні Судан · Нубія |
|  Заходняя Афрыка | Заходні Судан · Цэнтральны Судан · Сахель · Гвінея  · Тэкрур · Атлантычнае ўзбярэжжа |
|  Усходняя Афрыка | Афрыканскі рог:  · Эфіопскае нагор’е  · Усходняя прыбярэжная Афрыка  · Міжазер'е |
|  Цэнтральная Афрыка | Экватарыяльная Афрыка |
|  Паўднёвая Афрыка | Паўднёвая Афрыка  · Мадагаскар і астравы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4036963-8 · LCCN: sh85001651 · VIAF: 235904198 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Герасіменка.
**Сяргей Герасіменка** (нар. 9 сакавіка 1991, Гарбавічы, Калінкавіцкі раён, Беларусь) — беларускі футбаліст, нападаючы.

Клубная кар’ера
---------------

З 1997 па 2004 вучыўся ў ДЮСШ-1 Калінкавічы, у 2005 ДЮСШ «Славія» Мазыр, а з канца 2005 да 2008 у СДЮШАР «Дынама» Мінск.

Футбольную кар’еру пачаў ў 2008 г. за дубль каманды ФК Дынама. З 2009 па 2013 у складзе ФК Бяроза-2010.

У 2016 годзе папоўніў склад «Вікторыі» з Мар’інай Горкі.

Дасягненні
----------

* Сцяг Беларусі 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2012.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Спасылкі
--------
Не блытаць з Культура пячор.
**Магрыбская культура пячор** — археалагічная культура неаліту. Існавала на тэрыторыі Магрыба каля 3000 г. да н. э.

Выяўлена невялікая колькасць керамікі, страусавых яек і каменных вырабаў, якія адносіліся да эпохі пасля капсійскай (так званага перыяду паглынальнікаў малюскаў). З'яўленне дадзенай магрыбскай культуры пячор магло быць звязана з прыбыццём чужакоў, паколькі ў кераміцы прыкметны чужаземны ўплыў, асабліва на тэрыторыі Марока.

Гл. таксама
-----------

* Магрыбскі неаліт

Літаратура
----------

* Maria-Henriette Alimen, P. Marie-Joseph Steve, Prehistoria. 1970, Мексіка DF, Madrid, Buenos Aires, ISBN 84-323-0034-9
**Магнітны азімут** — вугал, які вымяраецца па ходзе гадзіннікавай стрэлкі ад 0 да 360° паміж паўночным кірункам магнітнага мерыдыяна (кірункам ўстанавіўшайся магнітнай стрэлкі компаса ці бусолі) і кірункам на вызначаны аб'ект.

Магнітныя азімуты вымяраюцца на мясцовасці компасам ці бусоллю, а таксама вызначаюцца па карце паводле вымераных дырэкцыйных вуглоў.

Вугал паміж сапраўдным (геаграфічным) і магнітным мерыдыянамі называецца схіленнем магнітнай стрэлкі (магнітным схіленнем).

Літаратура
----------

* *Галай И. П.* География: термины и понятия: словарь для учащихся и абитуриентов / И. П. Галай, Е. И. Галай. — Мн.: Белкартография, 2011. — С. 8. — 223 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-508-082-5. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Русо (значэнні).

**Тэадор Русо** (фр. Théodore Rousseau; 15 красавіка 1812, Парыж — 22 снежня 1867, Барбізон) — французскі мастак-пейзажыст, заснавальнік барбізонскай школы, якая аб’яднала першых мастакоў, якія выкарыстоўвалі ў творчасці пленэр. Брат менш вядомага мастака Філіпа Русо. Творчасць Тэадора Русо адносяць да рэалізму.

Біяграфія
---------

Першыя ўрокі жывапісу Тэадор Русо атрымаў у свайго стрыечнага брата-мастака. У пятнаццаць гадоў яго ўзяў у навучанне на два гады мастак-пейзажыст Жан Шарль Жазеф Рэмон. Т. Русо падарожнічаў па Аверні і Нармандыі, што знайшло адлюстраванне ў яго творчасці.

У 1831 годзе дзевятнаццацігадовы Русо падаў заяўку на ўдзел у Парыжскім салоне. Яго пейзаж дзікай прыроды Аверні атрымаў прызнанне дзякуючы жывой тэхніцы пісьма. Наступныя чатыры Парыжскія салоны былі для Тэадора Русо няўдалымі, і ён не ўдзельнічаў у публічных выставах да 1849 года.

Русо ўвёў паняцце «інтымнага пейзажа», матывы для якога падаваў у асноўным лес Фантэнбло. У 1832—33 гг. ён упершыню выйшаў на пленэр. Зіму 1836—1837 гадоў Русо правёў разам з мастакамі Нарсісам Дыясам і Аліньі ў Барбізоне. Прырода Барбізона зрабіла на яго такое вялікае ўражанне, што Русо пачаў прыязджаць туды кожны год, а з 1848 г. канчаткова перасяліўся туды са сваёй жонкай.

З часам вакол Русо ўтварылася кола яго калег-мастакоў, якія пісалі прыроду на прыродзе — Каба, Дабіньі і Дзюпрэ. Так паступова ўзнікла барбізонская школа.

Тэадор Русо памёр у 1867 годзе ва ўзросце 55 гадоў ад разрыву сэрца.

Зноскі
------

1. 1 2  Théodore (1812-1867) Rousseau<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Théodore or Étienne Pierre Théodore Rousseau // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2  Руссо Теодор // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
**Тэа ван Дусбург** (нідэрл.: Theo van Doesburg, сапраўднае імя Christian Emil Marie Küpper; 30 жніўня 1883, Утрэхт — 7 сакавіка 1931, Давос) — нідэрландскі мастак, архітэктар і скульптар, тэарэтык мастацтва, адзін з заснавальнікаў групы «Стыль» і мастацкага напрамку «неапластыцызм».

Жыццё і творчасць
-----------------

Разам з Пітам Мандрыянам арганізаваў рух абстрактнага мастацтва «Дэ Стэйл» (De Stijl), праграму і асноўныя ідэі якой выказаў у мастацкім часопісе той жа назвы. Асновай поглядаў ван Дусбурга была спроба звесці ва ўсіх формах аб’ектыўную гармонію твора мастацтва да пэўных геаметрычных элементаў. Гэтую тэорыю ван Дусбург шырока прапагандаваў падчас падарожжа па Германіі, Аўстрыі і Чэхаславакіі ў 1917 годзе. Гэтыя новыя прынцыпы хутка аказалі значны ўплыў на развіццё архітэктуры, літаратуры, графікі і музыкі.

Па прафесіі ван Дусбург быў архітэктарам, жывапісу ж вучыўся самастойна. Прамавугольнай пабудове карцін Мандрыяна ван Дусбург супрацьпаставіў дыяганальнае, назваўшы яго «контракампазіцыяй». Для абароны сваёй мастацкай пазіцыі, якая не супадала з манерай Мандрыяна, мастак выкладаў свае ідэі ў выдадзеным ім у 1930 годзе часопісе «Арт канкрэт», які выйшаў усяго адзін раз.

Падчас кароткачасовага захаплення дадаізмам ван Дусбург выдаў у 1922 годзе дада-часопіс «Мекано». У 1926—1928 гадах ван Дусбург працаваў сумесна з Хансам Арпам і Сафіяй Тобер-Арп над перабудовай і афармленнем начнога рэстарана «Абет» у Страсбургу. Тэа ван Дусбург са сваім рухам «Стыль» аказаў значны ўплыў на канкрэтнае мастацтва, якое з’явілася пазней.

Зноскі
------

1. 1 2  Christiaan Emil Marie Küpper — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
2. 1 2  Theo Van Doesburg // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2017. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00052234<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104045786'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑   Праверана 7 мая 2023.
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90192225 · BNC: a10693944 · BNE: XX908600 · BNF: 121903814 · BPN: 27184844 · CiNii: DA04276998 · CONOR: 147686243 · GND: 118526405 · GTAA: 94132 · ISNI: 0000 0001 2129 1941, 0000 0004 4456 6815 · LCCN: n79133763 · NDL: 00465669 · NKC: ola2002161497 · NLA: 35039604 · NLP: A10693944 · NSK: 000198323 · NTA: 068701594 · NUKAT: n2010100893 · LIBRIS: 183904 · SUDOC: 030491517 · VIAF: 39646290 · ULAN: 500007926 |

 |
**Баратанг** — востраў, плошчай прыблізна 238 км², які ўваходзіць у архіпелаг Вялікі Андаман. Размяшчаецца на поўдзень ад Сярэдняга Андамана і на поўнач ад Паўднёвага Андамана. У 20 км на ўсход ад вострава пралягае архіпелаг Рычы. Порт-Блэр, сталіца Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў, знаходзіцца, прыкладна, у 100 км на поўдзень.

На Баратанзе знаходзяцца адзіныя вядомыя экзэмпляры гразевых вулканаў у Індыі. Гэтыя гразевыя вулканы ўтварыліся як споры, разам з нядаўнімі вывяржэннямі ў 2005 годзе, якія, як мяркуецца, маюць сувязь з землетрасеннем у Індыйскім акіяне 2004 года. Папярэдняе буйное, зарэгістраванае вывяржэнне адбылося 18 лютага 2003 г. Мясцовае насельніцтва заве гэтыя вулканы **джалкі**.

Маюцца таксама і іншыя вулканы ў гэтай мясцовасці, напрыклад вулкан вострава Барэн, які з'яўляецца адзіным актыўным вулканам у паўднёвай Азіі і вулкан вострава Наркандам, які лічыцца патэнцыйна актыўным вулканам.

Спасылкі
--------

* Geological Survey of India Архівавана 28 ліпеня 2005.
**Туберкулёзны бронхаадэніт** — туберкулезнае паражэнне лімфатычных вузлоў кораня лёгкага, якое ўзнікае пры першасным туберкулёзе. Ад першаснага туберкулёзнага комплексу адрозніваецца тым, што пнеўманічныя змены, якія ўзнікаюць у легачнай тканцы, мінімальныя і далейшага развіцця не атрымліваюць. На першым плане туберкулёз лімфатычных вузлоў.

Сімптаматыка і цячэнне
----------------------

Клінічная карціна залежыць ад патамарфалагічных змен і ад рэактыўнасці арганізма. Магчыма, амаль бессімптомнае цячэнне. Чым больш выяўлены казеозны некроз, тым цяжэй ступень інтаксікацыі.

Інтаксікацыя праяўляецца ў працяглым павышэнні тэмпературы, якая часцей трымаецца ў малых субфебрыльных  (руск.) (бел. межах, але можа падымацца і вышэй. Адзначаецца паскарэнне РСЭ  (руск.) (бел. зрух нейтрафільнай формулы налева. Звычайна маецца кашаль без мокроты. Пры значным павелічэнні лімфатычных вузлоў можа паўстаць здушэнне бронха, пры гэтым кашаль набывае прыступападобны характар.

Часам назіраецца ўкарачэнне гуку на ўзроўні III—V грудных пазванкоў і бронхафанія. Можа праслухоўвацца змененае дыханне і нават адзінкавыя хрыпы ў міжлапаткавай прасторы.

Літаратура
----------

* Справочник по клинической хирургии / Под ред. проф. В. И. Стручкова. — М.: «Медицина», 1967. — 520 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзянісаў.
**Сяргей Дзмітрыевіч Дзянісаў** (нар. 1954) — беларускі вучоны-медык, спецыяліст у галіне анатоміі. Кандыдат медыцынскіх навук (1981), прафесар (1993). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1994).

Біяграфія
---------

Намеснік старшыні нацыянальнага камітэта па біяэтыцы, старшыня камітэта па біяэтыцы БДМУ, член савета педыятрычнага факультэта, член навукова-метадычнай рады ўніверсітэта. Член грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя напрамкі навуковых даследаванняў: вывучэнне эвалюцыі вегетатыўнай нервовай сістэмы ў чалавека і жывёл у норме і пры ўздзеянні пашкоджвальных фактараў, варыянтная і клінічная анатомія, праблемы біямедыцынскай этыкі, сучасныя аспекты навуковай арганізацыі навучальнага працэсу.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Кто есть кто в Республике Беларусь. 2001. Т. 2. — Мн. 2001. — С. 189.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 18. Кн. 1. — Мн. 2004. — С. 380.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · ORCID · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 670334 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сталовая гара.

**Сталовая гара** (афр.: Tafelberg, англ.: Table Mountain) — гара, размешчаная да паўднёвага захаду ад Кейптаўна на паўднёвым беразе Сталовай бухты, адна з візітных картак горада (яе сілуэт намаляваны на сцягу Кейптаўна). Побач са Сталовай гарой размешчаны вядомыя пікі Дванаццаці Апосталаў, Д’ябла і Ільвінай Галавы. Першы запіс пра яе еўрапейцамі датуецца 1503 годам (Антоніу ды Салданья).

Вышыня гары 1087 м над узроўнем мора. Платападобная вяршыня паслужыла назвай не толькі для самай гары, але і для ёй падобных, а таксама ў гонар яе названа сузор’е паўднёвага паўшар’я. Сталовая гара складзена з грубазярністых пясчанікаў, мае стромкія схілы, якія пакрыты вечназялёнымі лясамі і хмызнякамі. Флора і фаўна схілаў ахоўваецца, бо там сустракаюцца рэдкія віды, некаторыя з іх эндэмічныя. Клімат на вяршыні Сталовай гары больш халаднаваты і ветраны, чым у Кейптаўне, узімку тэмпература можа спасці ніжэй за 0°С.

Сёння гара пераўтворана ў турыстычны атракцыён. З гары праведзена лінная дарога.

Літаратура
----------

* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 393. — 671 с. с илл. (руск.)

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Сталовая гара**
* Афіцыйны сайт парка на Сталовай гары
* Сайт пра Сталовую гару

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85131796 · VIAF: 315146172 |
Маніпулятар, які складаецца з шэрагу звязаных рухомых спалучэнняў, з'яўляецца дэманстрацыяй кінематычнага ланцуга.
**Кінематычны ланцуг** (англ.: kinematic chain) — гэта звязаная сістэма аб'ектаў, якія ўтвараюць паміж сабой кінематычныя пары. Кінематычны ланцуг з'яўляецца асновай механізму. Кожны механізм з'яўляецца прыватным выпадкам кінематычнага ланцуга, але не кожны кінематычны ланцуг з'яўляецца механізмам.

Класіфікацыя кінематычных ланцугоў
----------------------------------

У тэорыі машын і механізмаў кінематычныя ланцугі дзеляцца на такія віды:

* *Простыя і складаныя*. У простым кінематычным ланцугу кожнае з яго звёнаў уваходзіць у склад адной або двух кінематычных пар, а ў складаным кінематычным ланцугу маюцца звёны, якія ўваходзяць у склад трох і больш кінематычных пар.
* *Адкрытыя і замкнёныя*. У адкрытым (незамкнёным) кінематычным ланцугу ёсць звёны, якія ўваходзяць у склад адной кінематычнай пары, а ў замкнёным ланцуга кожнае звяно ўваходзіць у склад 2-х і больш кінематычных пар.
* *Плоскія і прасторавыя*. Калі пункты ўсіх звёнаў кінематычнага ланцуга рухаюцца ў адной або паралельных плоскасцях, то такі кінематычны ланцуг называецца плоскім, у адваротным выпадку кінематычны ланцуг — прасторавы, паколькі кропкі яго звёнаў апісваюць плоскія крывыя ў непаралельных плоскасцях або прасторавыя крывыя.

Структурныя формулы кінематычных ланцугоў
-----------------------------------------

Лік ступеняў свабоды кінематычнага ланцуга залежыць ад колькасці звёнаў, а таксама ад класа і колькасці кінематычных пар, з якіх ён складаецца.
Кожнае звяно прасторы мае шэсць ступеняў свабоды. Сукупнасць *n* звёнаў ўяўляе сабой сістэму з *6n* ступенямі свабоды. Кожная кінематычная пара V класа памяншае лік ступеняў волі на пяць; пара IV класа — на чатыры, III класа — на тры і г. д.

Лік ступеняў *свабоды W* прасторавага кінематычнага ланцуга, які складаецца з *n* рухомых звёнаў і кінематычных пар пятага класа ў колькасці *P5*, чацвёртага — *P4*, трэцяга — *P3*, другога — *P2* i першага — *P1* будзе:

{\displaystyle W=6n-1P\_{1}-2P\_{2}-3P\_{3}-4P\_{4}-5P\_{5}}.
Гэта ўраўненне ўяўляе сабой формулу рухомасці, або структурную формулу прасторавага кінематычнага ланцуга і носіць назву формулы А. П. Малышава.

Для выпадку плоскага кінематычнага ланцуга кожнае звяно, будучы свабодным, мае тры ступені свабоды, а пры наяўнасці *n* — звёнаў — *3n* ступеняў свабоды. У склад плоскага кінематычнай ланцуга могуць уваходзіць толькі кінематычныя пары V і IV класаў. Кінематычная пара V класа ў адносным руху аднаго звяна адносна другой памяншае ступень свабоды на 2, а IV класа — на 1. Адсюль ступень свабоды плоскага, кінематычнага ланцуга:

{\displaystyle W=3n-1P\_{4}-2P\_{5}}.
Гэта ўраўненне называецца формулай П. Л. Чабышова, які ўпершыню атрымаў яго ў 1869 годзе.

Літаратура
----------

* *Кіницький Я. Т.* Теорія механізмів і машин: Підручник. — К.: Наукова думка,2002. — 660 с. — ISBN 966-00-0740-Х
* *Кореняко О. С.* Теорія механізмів і машин: Навчальний посібник / За ред. Афанасьєва М. К. — К.: Вища школа, 1987. — 206 с.
* *Артоболевский И. И.* Теория машин и механизмов. — М.: Наука, 1988.
**Сяргей Георгіевіч Выскварка** (нар. 11 ліпеня 1971; в. Пласток, Любанскі раён, Беларусь) — збіральнік, даследчык і папулярызатар беларускай народнай танцавальнай культуры, этнахарэограф, этнапедагог.

Біяграфія
---------

Сяргей Выскварка нарадзіўся ў вёсцы Пласток Любанскага раёна ў вялікай сям'і. Ужо з дзяцінства цікавіўся традыцыйнай культурай і танцамі, з якімі знаёміла родная бабуля. Скончыў Пластокскую сярэднюю школу. З 1991 года працаваў у дамах культуры Любаншчыны. У 1996—1998 гг. праходзіць тэрміновую вайсковую службу ў горадзе Стараканстанцінава ва Украіне. З 1999 года спецыяліст па фальклоры і этнаграфіі Любанскага раённага цэнтра культуры, мастацкі кіраўнік Любанскага ўзорнага фальклорнага танцавальнага калектыва «Верабейкі» (створаны ў 1993 годзе). У 2004 годзе завочна скончыў факультэт Традыцыйнай беларускай культуры і сучаснага мастацтва Беларускага ўніверсітэта культуры (сучасны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў ). Цяпер працуе загадчыкам арганізацыйна-творчага аддзела Любанскага раённага цэнтра культуры.

### На ніве фальклору

Сяргей Выскварка даследуе традыцыйную народную культуру Любаншчыны: запісаў звыш за 400 народных песень, 95 традыцыйных мясцовых танцаў (сярод якіх такія рэдкія творы, як «Войра карагодам», «Каваля» «Кадрыля на пяць штоф»), больш за 15 карагодаў і народных гульняў. Рэканструяваў традыцыйныя «Гасцявыя кірмашы», абрад «Спальванне русалкі». Аўтар шматлікіх публікацый, прысвечаных традыцыйным танцам і фальклору. Сяргей Выскварка на працягу многіх гадоў праводзіць майстар-класы традыцыйных танцаў. З'яўляецца куратарам летняй школы традыцыйных танцаў «Пятровіца» (арг. Н. Кухарэнка).

Вядучы шматлікіх свят, у тым ліку «Фальклорная вандроўка» (1993, 1998, 2003), «Гліняны звон» (1996), Рэспубліканскі кірмаш «Вясна — 2000» (горад Салігорск), Рэспубліканскае свята гумару «Капыльскія пацехі» (1999, 2002) і інш.

### Сям'я

Жанаты з Валянцінай Бубіч. Мае сына Арцёма (1998 г.н.) і дачку Арыну (2005 г.н.).

Бібліяграфія
------------

* «Танцавальны фальклор у традыцыйным вяселлі Любаншчыны» (2001)
* «Спецыфіка танцавальнага фальклору Любаншчыны» (2003)
* «Да пытання захавання і развіцця рэгіянальнай мастацкай культуры» (2003)
* «Комплекснае даследванне фальклорна-этнаграфічных традыцый Любаншчыны» (2003)
* «Беларускі танцавальны фальклор. Методыка працы з дзіцячым факльклорным калектывам» (Мн.: Зміцер Колас, 2015)

Гл. таксама
-----------

* Любанскія музыкі

Зноскі
------

1. 1 2  Беларускі фальклор: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 1: А капэла — Куцця / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2005. — 768 с.: іл. — С. 290.
2. ↑  Беларускі танцавальны фальклор: Методыка працы з дзіцячым фальклорным калектывам / С. Г. Выскварка. — Мн.: Зміцер Колас, 2015. — 84 с.

Літаратура
----------

* Старонка С. Г. Выскваркі ў «Вконтакте»
* Вечная маладосць «русалкі»
* Сяргей ВЫСКВАРКА: «Калі мы беларусы, у прыярытэце павінна быць свая культура»
* Выскварка пра беларускі танец (відэа)
* фільм «Старадаўнія танцы»
* Беларускі танец: майстар-клас (відэа)
* «Краіна». Яшчэ скача песня наша (+фота, відэа)
**Сяргей Канстанцінавіч Хмарук** (нар. 1968, г. Чэрванаград, Львоўская вобласць, УССР) — намеснік Генеральнага пракурора Беларусі, дзяржаўны саветнік юстыцыі 3-га класа.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1968 годзе ў г. Чэрванаград Львоўскай вобласці УССР. Вучыўся ў сярэдняе школе. У 1995 годзе скончыў Украінскую дзяржаўную юрыдычную акадэмію па спецыяльнасці «Правазнаўства». Прыняты на службу ва ўрады пракуратуры ў 1994 годзе стажорам пракуратуры Чыгуначнага раёна г. Віцебска, а потым памочнікам пракурора гэтага ж раёна.

У 1996—1998 гадах на пасадзе пракурора аддзела пракуратуры Віцебскай вобласці па наглядзе за следствам ва ўрадах пракуратуры, намеснік пракурора Кастрычніцкага раёна г. Віцебска, намеснік пракурора Віцебскага раёна.

З 1998 года па 2006 год на пасадзе пракурора г. Оршы Віцебскай вобласці, начальнік аддзела пракуратуры Віцебскай вобласці па наглядзе за расследаваннем крымінальных спраў ва ўрадах пракуратуры, начальнік аддзела па наглядзе за аператыўна-вышуковай дзейнасцю ўправе Генеральнай пракуратуры па барацьбе з карупцыяю і арганізаванай злачыннасці.

Са снежня 2006 года па ліпень 2012 года на пасадзе пракурора Брэсцкай вобласці.

З ліпеня 2012 года па снежань 2019 года на пасадзе пракурора горада Мінск. У 2015 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае будаўніцтва».

Са снежня 2019 года па красавік 2021 года на пасадзе пракурора Мінскай вобласці.

Загадам Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь ад 8 красавіка 2021 года назначаны на пасаду намесніка Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь.

Санкцыі ЕС і іншых краін
------------------------

У 2011 годзе, пасля правядзення прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2010 года, якія Еўрапейскім саюзам былі прызнаныя недэмакратычнымі, а таксама сілавога разгону акцыі пратэсту ў Мінску 19 снежня 2010 года, быў уключаны ў спіс беларускіх дзяржаўных дзеячаў і чыноўнікаў, на якіх Еўрапейскім Саюзам былі накладзеныя санкцыі.

Зноскі
------

1. ↑  Опубликован черный список невъездных в ЕС белорусов (дополнено) **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (2 лютага 2011). Архівавана з першакрыніцы 2 кастрычніка 2021. Праверана 22 чэрвеня 2020.
2. ↑  COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) No 84/2011 of 31 January 2011 amending Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures against President Lukashenko and certain officials of Belarus
**Гумінавыя кіслоты** — сумесь прыродных арганічных злучэнняў, найважнейшы складнік гумусу, торфу, глебы, каменнага і бурага вугалю.

Высокамалекулярныя оксікарбонавывыя араматычныя кіслоты. У сухім стане — парашок цёмна-бурага колеру. Утрымліваюць у сваім складзе 50—70 % вугляроду, 25—45 % кіслароду і 4—6 % вадароду.

Выкарыстоўваюцца у складзе арганіка-мінеральных угнаенняў, стымулятараў росту раслін, у мэтах паляпшэння структуры глебы, у складзе буравых раствораў нафтавых і газавых свідравін і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 533. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.

Спасылкі
--------

* Гуминовые кислоты // Agrohimija.ru (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Эрыксан.

**Гунар Эрыксан** (швед. Gunnar Eriksson, 3 студзеня 1921, Мура — 8 ліпеня 1982, Мура) — шведскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету.

На Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыц, стаў алімпійскім чэмпіёнам у эстафеце і выйграў бронзавы медаль у гонцы на 18 км. У эстафеце бег трэці этап, пачаў яго на пазіцыі лідара, скончыў яго упэўненым лідарам, выйграваючы у якія ідуць другімі фінаў роўна 5 хвілін, на апошнім этапе Марцін Лундстрэм яшчэ больш умацавалі перавагу зборнай Швецыі, і шведы заваявалі залаты медаль. У гонцы на 18 км амаль 2 хвіліны прайграў партнёу па камандзе Нільсу Эстэнсану, і 37 секунд выйграў у фінскага лыжніка Хейкі Хасу, які заняў 4-е месца. У гонцы на 50 км удзелу не прымаў.

На Алімпійскіх гульнях 1952 года Осла стартаваў толькі ў гонцы на 50 км, і заняў у ёй 12-е месца

На чэмпіянат свету-1950 у Лейк-Плэсідзе стаў чэмпіёнам у гонцы на 50 км у якой ён амаль на хвіліну апярэдзіў свайго суайчынніка Энара Юсефсана.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (лыжныя гонкі) · Olympedia · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**Элегічны двуверш** — вершаваная форма, двуверш, які складаецца з радка гекзаметра і радка пентаметра.

Элегічны двуверш быў вынайдзены паэтамі старажытнай Грэцыі; яго выкарыстоўвалі ўжо Архілох і Мімнерм, а пазней, у эліністычны перыяд — паэты александрыйскай школы, сярод іх Калімах. Ад александрыйскіх аўтараў гэты памер перанялі ў сваю чаргу рымскія паэты. Элегічным двувершам напісаныя многія вершы Катула, асобныя захаваныя ўрыўкі Кальва і Цыны. Паэты часоў ранняй імперыі, у тым ліку Авідзій, удасканалілі і развілі яго, устрожыўшы ў прыватнасці правілы пабудовы пентаметрычных радкоў. Форма працягвала ўжывацца і ў сярэднявеччы (у тым ліку рыфмаваныя варыянты), і ў перыяд Адраджэння.

У беларускай лацінамоўнай паэзіі элегічным двувершам напісаная знакамітая паэма М. Гусоўскага «Песня пра зубра» (1522). Перайшоўшы ў еўрапейскую сілаба-танічную паэзію ў некалькі змененым выглядзе (на месцы ранейшых доўгіх складоў у гекзаметры і пентаметры сталі націскныя, на месцы кароткіх — ненаціскныя), элегічны двуверш пашырыў свае жанравыя рамкі, страціў былую сэнсавую і страфічную замкнёнасць. Да яго звярталіся Гётэ, Шылер, А. Пушкін і іншыя паэты. У беларускую паэзію элегічны двуверш увёў М. Багдановіч. Зараз элегічны двуверш у беларускай паэзіі амаль не
сустракаецца.

Гл. таксама
-----------

* Двуверш

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
«**Дзвюхкроп’е**» — трэці альбом у творчасці Таццяны Беланогай, выдадзены ў 2008 годзе.

Змест
-----

1. «Балюча»
2. «Каханы мой»
3. «Белая птушка»
4. «Пакахай мяне»
5. «Мара»
6. «Метро»
7. «Адзінота ў лістападзе»
8. «Акно»
9. «П’еса»
10. «Марны прарок»
11. «Да цябе»
12. «Зямля»

Каментарыі
----------

Кружэлка стала вынікам года працы Таццяны: запісу, афармлення і дапрацоўкі матэрыялу. Магчымасць зрабіць альбом з дапамогай прафесіяналаў Таццяна атрымала, дзякуючы сваёй перамозе ў Міжнародным фестывалі бардаў «OPPA 2006» (Польшча).

Спасылкі
--------

* Пра альбом на афіцыйным сайце спявачкі Архівавана 6 сакавіка 2016.
Карта Тувы
**Тувінская катлавіна** — міжгорнае паніжэнне рэльефу ў вярхоўях Енісея, у Рэспубліцы Тыва. Катлавіна абмежавана хрыбтамі Заходняга Саяна, Усходняга Саяна, Алтая і Тану-Ала. Даўжыня каля 400 км, шырыня ад 25 да 60—70 км. Вышыня вагаецца ад 600 да 900 м. Узгорыста-раўнінны характар мясцовасці, дробнасопачнік, пераважна стэпы. Катлавіну праразае даліна Верхняга Енісея (Улуг-Хема). Дзеліцца на заходнюю і ўсходнюю часткі — Хемчыкскую і Улуг-Хемскую катлавіны, адпаведна. Месцамі ў катлавіну ўдаюцца адгор'і суседніх хрыбтоў.

Развіта жывёлагадоўля (у асноўным, мясавоўнавая авечкагадоўля), вырошчванне збожжавых культур (пшаніца, ячмень, проса), здабыча каменнага вугалю.

Клімат кантынентальны. Зіма халодная, ціхая, з перавагай яснага і сонечнага надвор'я. Тэрыторыя ляжыць у «дажджавой цені» хрыбтоў Алтая і Заходняга Саяна, таму ападкаў выпадае мала — 180-300 мм. Найбольшая колькасць ападкаў — да 65-85 % гадавой сумы прыпадае на цёплы час года, галоўным чынам на ліпень і жнівень. Сярэднія тэмпературы студзеня ад -25 да -34°, нярэдкія маразы да -55 -58°. Лета цёплае, часцяком спякотнае. Тэмпература ў ліпені 19-20°; часам спякота дасягае 35-40°.

У Тувінскай катлавіне размешчаны гарады Кызыл, Шаганар, Чадан, Ак-Давурак.

Спасылкі
--------

* Тувінская катлавіна ў БСЭ на oval.ru
* Фізічная геаграфія Расіі і краін былога СССР — Тувінская вобласць
Палац Сан-Крыставан.
**Кінта-да-Боа-Віста** (парт.: Quinta da Boa Vista, літаральна — *«Маёнтак прыгожага віду»*) — палацава-паркавы комплекс на тэрыторыі горада Рыа-дэ-Жанэйра.

Да сярэдзіны XVII стагоддзя на тэрыторыі Кінта-да-Боа-Вісты размяшчаліся ўладанні езуітаў. У 1800-я гг багаты партугалец Эліаш-Антоніу Лопеш на ўзгорку пабудаваў асабняк, з якога быў бачны заліў Гуанабара, адкуль валоданне і атрымала сваю назву. У 1808 годзе будучы кароль Партугаліі Жуан VI, атрымаўшы ў падарунак маёнтак, пачаў будаўніцтва комплексу. У той час Кінта-да-Боа-Віста знаходзілася параўнальна далёка ад Рыа, была акружаная манграмі і балотамі.

У 1822 годзе Бразілія атрымала незалежнасць, і Кінта-да-Боа-Віста стала валоданнем мясцовай імператарскай сям'і. Пасля ўсталявання рэспублікі комплекс стаў дзяржаўнай уласнасцю.

Сёння ў Кінта-да-Боа-Вісту, размешчаную ў паўночнай частцы горада, уваходзяць парк, палац Сан-Крыставан і заапарк Рыа-дэ-Жанейра (больш за 2 тыс. відаў жывел).

У палацы Сан-Крыставан, названым у гонар святога Хрыстафора, у якім нарадзіліся дзеці Педру II, размешчаны Нацыянальны музей.

У цяперашні час Кінта-да-Боа-Віста з'яўляецца вядомай славутасцю Рыа-ды-Жанэйра, якая карыстаецца папулярнасцю ў турыстаў.

Спасылкі
--------

* Кінта-да-Боа-Віста: тэматычныя медыяфайлы на Вікісховішчы
* Заапарк Рыа-дэ-Жанейра
**Брыевыя імхі, брыіды, зялёныя імхі** (*Bryidae*) — падклас лістасцябловых імхоў.

Батанічнае апісанне
-------------------

Шмат- або аднагадовыя імхі розных памераў (ад 1 мм да 50 см), звычайна зялёныя. Характарызуюцца добра развітай ніткаватай, разгалінаванай пратанемай. Сцябло простае, вілавата- або монападыяльна-разгалінаванае, двух-, шматрадковааблісцелае, з рызоідамі, нярэдка мае дыферэнцыяцыю на тканкі. Каробачка спарагона ў большасці відаў мае перыстом (спецыяльны апарат для раўнамернага і паступовага рассейвання спор).

Пашырэнне
---------

Пашыраны па ўсім зямным шары. Распаўсюджаныя па ўсім свеце ад тундры і лесатундры да стэпаў і пустынь. Найбольшая відавая разнастайнасць характэрна для тропікаў.
Маюць вялікае значэнне ва ўмераных і халодных абласцях абодвух паўшар’яў. На Беларусі каля 40 сямействаў, 115 родаў (найбольш пашыраныя брый (*Bryum*), дыкран (*Dicranum*), плеўрозій (*Pleurozium*), зязюлін лён (*Polytrichum*), цэратадон (*Ceratodon*) і інш.), каля 300 відаў.

Зялёныя мхі прымаюць удзел у фарміраванні расліннага покрыву. На балотах яны ўтвараюць суцэльнае покрыва і з’яўляюцца важнымі торфаўтваральнікамі на нізінных і пераходных балотах. У хвойных лясах, на лугах, у гарах, тундры пакрываюць глебу на вялікіх прасторах.

Сістэматыка
-----------

Адрозніваецца каля 85 сямействаў, 700 родаў і 14 тыс. відаў.

Падклас Bryidae уключае наступныя надпарадкі і парадкі:

* надпарадак *Bryanae*
	+ Bryales
	+ Hedwigiales
	+ Orthotrichales
	+ Splachnales
* надпарадак *Rhizogonianae*
	+ Rhizogoniales
* надпарадак Hypnanae
	+ Hookeriales
	+ Hypnales — у т. л. *Neckera bhutanensis*

Значэнне
--------

Брыевыя імхі найбольш эвалюцыйна дасканалая група. Торфаўтваральнікі; разам з водарасцямі ўтвараюць падводныя згуртаванні, нярэдка дамінанты і субдамінанты жывога наглебавага покрыва, прыстанішча для дробных беспазваночных жывёл. Садзейнічаюць зніrненню адных, узнаўленню і пашырэнню другіх відаў раслін, забалочванню глеб, зарастанню вадаёмаў, пагаршаюць якасць лугоў.

Літаратура
----------

* Брыевыя імхі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776018010 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вяночак.
**«Вяночак»**, або **«Вяночкі»** — беларускі сцэнічны танец, у якім сінтэзаваны тыповыя рысы дзявочых карагодаў. Вызначаецца лірычнасцю і дэкаратыўнасцю. Музычны памер 2/4. Тэмп умераны. Створаны К. Мулерам для пастаноўкі нацыянальнага балета «Князь-возера» В. Залатарова (1949), увайшоў у рэпертуар Дзяржаўнага ансамбля танца Рэспублікі Беларусь, самадзейных калектываў.

Літаратура
----------

* «Вяночак» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
**Элвіс Міхайленка** (13 верасня 1976, Юрмала) — латвійскі баксёр-прафесіянал.

Спартыўная кар'ера
------------------

З'яўляецца першым чэмпіёнам Латвіі сярод прафесіяналаў і першым баксёрам, выхадцам з Латвіі, якія заваявалі тытулы ў самых прэстыжных версіях на прафесійным рынгу.

У кастрычніку 2002 года ў Мадрыдзе ў дванаццаці раўндах па ачках перамог іспанца Алехандра Лакатаса (англ.: Alejandro Lakatos), Міхайленка заваёўвае званне інтэр-кантынентальнага чэмпіёна па версіі WBA (Сусветная баксёрская асацыяцыя), і ў рэйтынгах уваходзіць у дзесятку наймацнейшых баксёраў Еўропы і свету. У чэрвені 2004 года, у Капенгагене, у дзесяціраўндавым паядынку па ачках перамагае шведа Джавані Альварэза (англ.: Giovanni Alvarez) і адбірае ў таго званне чэмпіёна Еўрасаюза (EBU-EU). У сакавіку 2005 года, у германскім Цвікау перамог немца Кая Курцаву (англ.: Kai Kurzawa), абараніў свой ​​пояс чэмпіёна Еўрасаюза.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | BoxRec |
**Мератх**, **Мірат** або **Мірут** (англ.: Meerut, хіндзі: मेरठ, урду: میرٹھ) — горад у паўночна-заходняй частцы штата Утар-Прадэш, Індыя. Адміністрацыйны цэнтр акругі Мератх. Першыя паселішчы на ​​тэрыторыі горада адносяцца да першых вядомых цывілізацый даліны Інда. Горад знаходзіцца прыкладна за 40 км на паўночны ўсход ад Нью-Дэлі і за 453 км на паўночны захад ад сталіцы штата, Лакхнаў. Гэта другі па велічыні (пасля Дэлі) горад планаванага Нацыянальнага сталічнага рэгіёна Індыі, 26-ы па выніках перапісу насельніцтва 2011 года найбольш населены горад Індыі, які ўтварае 33-ю па велічыні гарадскую агламерацыю краіны.

У сярэдзіне XIX стагоддзі ў Мератху знаходзіўся найбуйны вайсковы гарнізон на поўначы Індыі. У 1857 годзе ў гэтым гарнізоне пачалося паўстанне сіпаяў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4287574-2 · VIAF: 145423763 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вішнеўская.
**Элеанора Раманаўна Вішнеўская** (1 верасня 1933, Менск — 2016, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. З 1958 года — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): клуб трактарнага завода (1961), інтэр’ер залы Белдзяржфілармоніі (1962) у Мінску, міжнародны маладзёжны лагер «Юнацтва» пад Мінскам (1973), серыі тыпавых праектаў малых архітэктурных форм і элементаў добраўпарадкавання рознага прызначэння (1973—1988), домікаў, гаспадарчых будоў для садовых участкаў (1978—1988), жылыя дамы для індывідуальнага будаўніцтва ў гарадах і гарадскіх пасёлках БССР (1985—1988), індывідуальныя праекты добраўпарадкавання тэрыторыі жылых і грамадскіх зон Мінска (1975—1988). Сярод друкаваных выданняў — «Каталог малых архітэктурных формаў» (Мінск, 1979), «Домік на садовым участку» (Мінск, 1988).

Бібліяграфія
------------

* Домик на садовом участке : практическое пособие / Э. Р. Вишневская, А. Н. Найдович. — Минск, 1988.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1983).

Зноскі
------

1. ↑  MEMORIUM

Літаратура
----------

* Абрамович Юрий Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-358499 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кляўко.
**Элеанора Мікалаеўна Кляўко** (нар. 3 ліпеня 1938, Менск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе, аспірантуру ў 1967 годзе. Працавала ў Брэсцкім аблпраекце, з 1964 года — аспірант, галоўны спецыяліст, старшы навуковы супрацоўнік у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генплан (1962), ПДП (1963) Белаазёрска, ПДП цэнтра (1962), генплан (1964) Кобрына, ПДП Паўднёвага жылога раёна ў Брэсце (1963), ПДП Цэнтральнага раёна Віцебска (1964). Аўтар больш як 82 навуковых прац, у т.л.: «Даследаванне планіровачнай арганізацыі малога горада з улікам горадабудаўнічых і сацыяльных характарыстак» (Мінск, 1968), «Горадабудаўнічае развіццё малых гарадоў» (Масква, 1976), «Рэкамендацыі па праектаванні генеральных планаў малых гарадоў Беларусі, якія інтэнсіўна развіваюцца» (Мінск, 1979, у аўтарскім калектыве), «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя гарадскіх паселішчаў БССР» (Мінск, 1986, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Клевко Элеонора Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-637311 |
**Мерашын** (англ.: Merasheen) — востраў каля паўднёва-усходняга ўзбярэжжа Ньюфаўндленда, частка канадскай правінцыі Ньюфаўндленд і Лабрадор. Плошча — каля 126 км². У нашы дні ненаселены. 

Мерашын месціцца ў заліве Пласентыя за 125 км на паўднёвы захад ад Сент-Джонса. Выцягнуты з поўначы на поўдзень на 34,5 км. Найбольшая шырыня на поўдні складае 7,1 км. Сфарміраваны вулканічнымі туфамі і сланцамі. На ўзбярэжжы і на поўначы сустракаюцца забалочаныя нізіны. Клімат мяккі акіянічны. Значная частка вострава пакрыта мяшаным лесам. 

У XVII ст. востраў наведвалі французскія здабытчыкі цюленяў. Лічыцца, што сучасная назва — трансфармацыя французскага пазначэння месца здабычы (фр.: Mer aux Chiens). У канцы XVIII — сярэдзіне XIX ст. быў населены выхадцамі з Вялікабрытаніі. У 1961 г. тут жыў 291 чалавек. Асноўнымі заняткамі былі рыбалоўства і праца на рыбаперапрацоўчым заводзе. У выніку праграмы цэнтралізацыі населеных пунктаў урад Ньюфаўндленда і Лабрадора перасяліў мясцовых жыхароў на востраў Ньюфаўндленд.

Спасылкі
--------

* Сайт абшчыны Мерашын
* Гісторыя
* Перасяленне
**Іслас-дэ-ла-Баія** (ісп.: Islas de la Bahía) — група астравоў у Карыбскім моры. Уваходзяць у склад Гандураса. Агульная плошча — 261 км². Насельніцтва (2005 г.) — 43 018 чал.

Геаграфія
---------

Карта
Астравы Іслас-дэ-ла-Баія месцяцца на падводным падняцці вулканічнага паходжання, на якім знаходзіцца працяглы Карыбскі каралавы бар’ерны рыф, другі па даўжыні ў свеце пасля Вялікага бар’ернага рыфа ў Аўстраліі. Суша складзена пераважна вапнякамі.

Клімат марскі трапічны. Сярэднегадавая тэмпература складае прыкладна 29 °C, аднак некалькі разоў у год можа паніжацца да 18-20 °C. З мая да верасня вельмі вільготна, сярэдняя колькасць ападкаў рэдка перавышае 100 мм у месяц, у зімовую пару дасягае 600 мм у месяц.

Прырода
-------

Флора астравоў адрозніваецца разнастайнасцю. Захаваліся першародныя лясы і зарасці манграў на ўзбярэжжы. Фаўна прадстаўлена яшчаркамі, кажанамі, чарапахамі, грызунамі, у тым ліку рэдкім эндэмічным відам агуці. Шмат птушак. Добра захаваўся прыродны свет мясцовага каралавага рыфа.

Гісторыя
--------

Астравы адкрыты ў 1502 г. Хрыстафорам Калумбам. Доўгі час з’яўляліся прыбежышчам піратаў. Уціла — адзін з прэтэндэнтаў лічыцца востравам, на якім жыў Рабінзон Круза.

У канцы XVIII ст. брытанцы перасялілі на востраў Раатан карыбаў з Малых Антыльскіх астравоў. У XIX ст. на Іслас-дэ-ла-Баія з’явіліся выхадцы з астравоў Кайман. У нашы дні нашчадкі перасяленцаў складаюць большасць насельніцтва. Распаўсюджаны мясцовыя гаворкі англійскай і іспанскай моў, а таксама мова гарыфунаў.

У 1823 г. Іслас-дэ-ла-Баія фармальна ўвайшлі ў склад Гандураса. Аднак у 1841 г. на іх быў усталяваны кантроль Вялікабрытаніі. У 1852 г. адміністрацыйна далучаны да Ямайкі.

У 1859 г. Вялікабрытанія пагадзілася перадаць астравы пад юрысдыкцыю Гандураса. У 1861 г. гандураскі ўрад прызначыў на Іслас-дэ-ла-Баія сваю адміністрацыю.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя для вандроўнікаў Архівавана 26 лістапада 2012.
* Дэпартамент Іслас-дэ-ла-Баія
* Афіцыйны сайт вострава Уціла
**Сельская мясцовасць** — уся заселеная тэрыторыя па-за гарадамі і прыгарадамі. Да сельскай мясцовасці адносяцца як розныя населеныя пункты сельскага тыпу (пасёлкі, сёлы, вёскі, хутары), так і асобныя домаўладання і групы домаўладанняў па-за афіцыйна пазначанымі населенымі пунктамі. Яна таксама ўключае натуральныя і антрапагенныя ландшафты, якія акружаюць населеныя пункты.

Гл. таксама
-----------

* Развіццё сельскай мясцовасці

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4034026-0 · LCCN: sh85115895 · LNB: 000116861 · Microsoft: 129047720 · NKC: ph127032 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каплан.

**Рэгіна Львоўна Каплан**, сапраўднае імя **Зося Львоўна Цытрын** (польск.: Regina Kaplan, Zofia Cytryn; псеўд. *Кобрынская*, *Валя*; 1 (14) лютага 1908, Лодзь — 28 кастрычніка 1978) — удзельніца рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, польская камуністычная дзяячка.

Біяграфія
---------

У Першую сусветную вайну пасялілася ў Маскве як бежанка. З 1932 года на савецкай падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі (у складзе Польшчы), сакратарка Брэсцкага акруговага камітэта Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ). Пасля падаўлення Кобрынскага ўзброенага выступлення сялян 1933 года была арыштавана і прыгаворана да 15 гадоў турмы, хоць прамога дачынення да тых падзей не мела.

Вызваленая па заняцці Заходняй Беларусі Чырвонай арміяй у 1939 годзе. Працавала ў ЦК МАДР у Мінску.

Пасля нападу Германіі на СССР у часе Другой сусветнай вайны, з 1941 года загадчыца польскага літаратурнага аддзела, дырэктарка радыёстанцыі імя Касцюшкі ў Маскве. З чэрвеня 1943 года — у Чырвонай Арміі, з чэрвеня 1944 года — у партызанскім атрадзе. Перакладчыца палітычнага ўпраўлення Паўднёва-Заходняга фронту, начальніца палітычнага аддзела польскага партызанскага штаба пры 1-м Беларускім фронце. Удзельнічала ў стварэнні Саюза польскіх патрыётаў у СССР.

Пасля вайны скончыла Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС у Маскве (1950), працавала ў апараце ЦК ПАРП, дырэктарка партыйных школ у Лодзі і Беластоку.

Узнагароды
----------

* Медаль «За баявыя заслугі»

Зноскі
------

1. ↑  ЭГБ, 1997, с. 102
2. 1 2  Каплан Регина Львовна
3. ↑  ЭГБ, 1997, с. 103

Літаратура
----------

* *Ласковіч В.* Каплан Рэгіна Львоўна // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — С. 102—103. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
Схема з праекта зон аховы гісторыка-культурных каштоўнасцей у Вістычах. Зона аховы культурнага пласта (слоя) пазначана штрыхоўкай і супадае з ахоўнай зонай касцёла.
**Зона аховы культурнага пласта (слоя)** — зона аховы нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці, якая прылягае да гісторыка-культурнай каштоўнасці, звязаная з ёй
гістарычна і функцыянальна і неабходная для выяўлення, захавання і даследавання археалагічных аб’ектаў. Можа супадаць з тэрыторыяй гісторыка-культурнай каштоўнасці.

Літаратура
----------

* Рэкамендацыі па складзе і парадку распрацоўкі праектаў зон аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей
**Зондскі жолаб**, **Яванскі жолаб** — глыбакаводны жолаб ва ўсходняй частцы Індыйскага акіяна. Цягнецца ад 18° паўночнай шыраты на поўдні і паўднёвым усходзе ўздоўж схілаў Андаманскіх, Нікабарскіх і Вялікіх Зондскіх астравоў. Даўжыня каля 2900 км, сярэдняя шырыня 49 км, глыбіня да 7729 м (найбольшая глыбіня Індыйскага акіяна). У паўночнай і цэнтральнай частцы дно шырынёй 35 км выраўнавана тоўшчай асадкаў магутнасцю да 3 км. Тэрыгенныя глеі з вулканічным матэрыялам.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).