**Камдзіў** — персанальнае воінскае званне асоб вышэйшага каманднага складу РСЧА УС Саюза ССР, з 22.09.1935 (уведзена пастановай ЦВК і СНК Саюза ССР) па 7.05.1940, вышэй камбрыга, ніжэй камкора.

Гісторыя
--------

Перадумовай да стварэння персанальнага воінскага звання «***камдзіў***» з’яўлялася правядзенне ваеннай рэформы 1924 года, у выніку якой згодна з загадам РВС, № 807 ад 20.06.1924, увесь камандзірскі склад быў падзелены на 14 службовых катэгорый і 11-й катэгорыі (К-11) з групы вышэйшага каманднага складу адпавядала тыпавая камандна-страявая пасада «Камандзір дывізіі», які ў якасці знакаў адрознення службовага становішча меў у пятліцы два ромбы.

Поспехі абароннай прамысловасці Саюза прывялі да масавай механізацыі і матарызацыі УС Саюза, змена конніцы на матарызаваных стралкоў і ўзмацненне ролі авіяцыі (у тым ліку ПДВ) прывялі да змены дактрыны вядзення вайны — гэта ўсё адбілася на структуры пабудовы узброеных сіл дзяржавы рабочых і сялян.

Вялікія комплексныя адзінкі войскаў і сіл запатрабавалі ўвядзення асобных, персанальных званняў, таму для камандавання брыгадай было ўведзена воінскае званне камбрыг, дывізіяй (з трох палкоў і часцей ўзмацнення) камандаваў *камдзіў*, а корпусам — камандаваў адпаведна камкор. Такім чынам, званне «***камдзіў***» (роўна як і «***камбрыг***», «***камкор***», і «***камандарм***» — воінскае званне, атрыманае ад скарачэння «камандуючы арміяй») існавала, але ўжывалася чыста ў службовым аспекце.

22.09.1935 пастановай ЦВК і СНК СССР «АБ увядзенні персанальных воінскіх званняў начальніцкага саставу Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі і аб заснаванні палажэння аб праходжанні службы камандным і начальніцкім складам РСЧА», уведзена персанальнае званне «***камдзіў***».

| Род войскаў | Адпаведнае званне/пасада |
| --- | --- |
| У камандным складзе |
| Народны камісарыят унутраных спраў СССР | Старшы маёр дзяржаўнай бяспекі(паводле прынятага 7 кастрычніка пастановамі ЦВК і СНК СССР)Старшы маёр міліцыі |
| Ваенна-Марскі Флот СССР | Флагман 2-га рангу |
| У начальніцкім складзе |
| у сухапутных і ваенна-паветраных сілах | дывінжынер |
| у ваенна-марскіх сілах | інжынер-флагман 2 рангу |
| у ваенна-палітычным складзе ўсіх родаў войскаў | дывізіённы камісар |
| у ваенна-гаспадарчым складзе ўсіх родаў войскаў | дывінтэндант |
| у ваенна-юрыдычным складзе ўсіх родаў войскаў | дывваенюрыст |
| у ваенна-медыцынскім складзе ўсіх родаў войскаў | дывурач |
| у ваенна-ветэрынарным складзе ўсіх родаў войскаў | дывветурач |

Канчатковае замацаванне адбылося з прыняццем у 1937 годзе новага Статута ўнутранай службы РСЧА, у якім выразна адлюстравана новае дзяленне ваенаслужачых на групы ў адпаведнасці з іх службовым становішчам. У прыватнасці, чатырнаццаты пункт Статута пералічваў персанальныя ваенныя званні, устаноўленыя пастановамі ад 22.09.1935 з дапаўненнямі ад 5.08.1937.)

Знакі адрознення
----------------

З студзеня 1922 года ў РСЧА была ўведзена адзіная строга рэгламентаваная форма адзення. Знакі адрознення ваеннаслужачых сталі размяшчаць на спецыяльных клапанах з сукна, абрамленым пунсовым кантам, які нашываўся на сярэдзіне рукава шыняля і гімнасцеркі; колер поля клапана адпавядаў роду войскаў сіл. У верхняй часткі клапана размяшчалася пяціканцовая зорка з сукна пунсовага колеру, ніжэй якой вертыкальна нашываліся знакі службовага становішча — два ромба вышынёй 1,7 і шырынёй 0,8 см (малая дыяганаль — два см, вялікая — тры) з медзі, пакрытай цёмна-чырвонай эмаллю ў каманднага складу і сіняй у адміністрацыйна-гаспадарчага.

Акрамя таго, на пятліцах шынялёў і гімнасцёрак, абабітых залацістым галуном і маючых колер, адпаведны роду войскаў або сіл, упраўленняў і ўстаноў ваеннага ведамства, уводзілася эмблема. На абодва рукавы вышэй абшлагу нашываліся два шырокіх залацістых шэўрона.

Знакі адрознення камдзіва СВ і ВПС (1935—1940)
* У пятліцах шынэлі.У пятліцах шынэлі.
* У пятліцах на гімнасцёрцы і кіцелю.У пятліцах на гімнасцёрцы і кіцелю.
* Пятлічны знак камдзіва авіяцыі РСЧА.Пятлічны знак камдзіва авіяцыі РСЧА.
* На рукаве.На рукаве.

Камдзіў у папулярнай культуры
-----------------------------

* Званне камдзіва носіць Сяргей Котаў, галоўны герой фільма «Стомленыя сонцам».
* Званне камдзіва носіць Іван Варава, у поўнай літаратурнай версіі сцэнара фільма «Афіцэры».

Зноскі
------

1. ↑  
*Ганичев Павел Павлович.* Таблица 8. «Воинские звания военнослужащих Красной Армии и Военно-Воздушного Флота к сентябрю 1939 года» // Воинские звания. — ДОСААФ СССР. — М.: ДОСААФ СССР, 1989. — С. 56. — 144 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-7030-0073-4.
2. ↑  «Красная звезда», 6.8.1937
3. ↑  — негасцінна Масква сустракае, Ваня, — заўважыў пажылы, абчэплены ордэнамі камкор, перадаючы камдзіву Вараве бутэльку каньяку. — Глянь, якія хмары ўнізе.

Спасылкі
--------

* *Веремеев Ю. Г.* Таблицы воинских званий Русской Армии. Рабоче-Крестьянская Красная Армия 1935—1940 гг.
* Список репрессированных комдивов