У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уолес.

**Дэвід Фостэр Уолес** (англ.: David Foster Wallace; 21 лютага 1962, Ітака — 12 верасня 2008, Клермант) — амерыканскі пісьменнік, прадстаўнік «новай шчырасці», мысляр, эсэіст, аўтар некалькіх раманаў і зборнікаў апавяданняў. Шырока вядомы стаў пасля публікацыі рамана «Бясконцы Жарт»: часопіс Time назваў гэтую кнігу адным са 100 найважнейшых твораў на англійскай мове з 1923 па 2005 гг. Апошні твор аўтара — «Бледны Кароль» (2011) выйшаў пасмяротна. У 2012 быў вылучаны на Пуліцэраўскую прэмію (адзін з трох кандыдатаў).

Біяграфія
---------

Дэвід Фостэр Уолес нарадзіўся 21 лютага 1962 года ў Ітацы (ЗША). Праз два гады нарадзілася яго сястра Эмі. Бацька — Джэймс Дональд Уолес, філосаф, прафесар Ілінойскага ўніверсітэта. Маці — Салі Джын Уолес (у дзявоцтве Фостэр), выкладчык-англіст, прафесар Паркленд-каледжа ў Шампейне, у 1996 годзе была названа прафесарам года.

Дэвід вучыўся ў Шампейне, затым — ва Урбане, у школе захапляўся амерыканскім футболам, затым тэнісам. Скончыў Амхерстскі каледж, у якім у свой час вучыўся і яго бацька. У каледжы вывучаў філасофію, англійскую мову і літаратуру, абараніў дыплом па мадальнай логіцы, адзначаны прэміяй, а потым — па англійскай мове і літаратуры. Абодва дыпломы атрымалі высокую ацэнку summa cum laude (1985). У 1987 годзе атрымаў ступень магістра вытанчаных мастацтваў (славеснасць) у Арызонскім універсітэце. З 2002 года выкладаў у Памона-каледжы ў Клермонце. У 2004 годзе ажаніўся з мастачкай Карэн Грын. Любіў сабак (у яго былі два сабакі), асабліва сабак з няпростым лёсам, часта падбіраў бяздомных сабак.

На працягу многіх гадоў адчуваў цяжкія прыступы дэпрэсіі, лячыўся рознымі сродкамі, у тым ліку электрашокавай тэрапіяй. Пасля таго як ён пачаў адчуваць сур’ёзныя пабочныя эфекты ад медыкаментаў, у чэрвені 2007 года па парадзе ўрача перастаў іх прымаць. Калі ён вярнуўся да медыкаментозных сродкаў, яны ўжо страцілі сваю эфектыўнасць. У апошнія месяцы жыцця яго дэпрэсія ўзмацнілася.

12 верасня 2008 года скончыў жыццё самагубствам, павесіўшыся ва ўласным доме ў Клерманце (штат Каліфорнія). Цела знайшла яго жонка, якая і выклікала паліцыю. Як паведамілі СМІ, Уолес пакутаваў ад дэпрэсіі больш за 20 гадоў, і, па словах яго бацькі, Джэймса Дональда Уолеса, самым крызісным момантам сталі апошнія месяцы яго жыцця.

Творчасць
---------

Уолес заўсёды марыў стаць пісьменнікам. Ён расказваў свайму сябру Джонатану Франзэну: *«Калі ў 1983 годзе я адкрыў для сябе пісьменніцтва, я выявіў нешта, што давала мне камбінацыю задавальнення (маральнага/эстэтычнага/экзістэнцыйнага/і г.д), і амаль генітальнага задавальнення, якія я не спадзяваўся атрымаць ад чаго-небудзь на свеце»**.* Аднак творчы крызіс і хаатычны лад жыцця прывялі Уолеса ў 27 гадоў да алкагалізму і неабходнасці лячыцца ад залежнасці.

Ён падтрымліваў эпісталярнае сяброўства з вядомым цяпер пісьменнікам Джонатанам Франзэнам, якому апісваў свае сумневы і страхі. Аднойчы Франзэн прапанаваў сустрэцца асабіста, але Уолес у апошні момант адмяніў планы, спаслаўшыся на тое, што баіцца свайго больш паспяховага сябра:

*«У дадзены момант я нікчэмны і разгублены малады чалавек, няўдалы 28-гадовы пісьменнік, які так моцна раўнуе, так пякуча і хваравіта зайздросціць табе, Уолману, і Марку Лейнэру і нават Дэвіду Я\*\*чаму Левіту, і любому хлопцу, які цяпер піша старонкі, зарабляючы сабе на жыццё, што я разглядаю самагубства асэнсаваным — калі не сказаць жаданым —варыянтам».*

Франзэн, як і каханая Уолеса таго перыяду, Мэры Кар, спрабаваў натхніць і падбадзёрыць Уолеса. Ён прапанаваў Уолесу сфакусавацца на тым, што ён можа даць чытачу. Год таму Уолес ужо адхіліў падобную параду сябра, даўшы зразумець, што *«што пісьменніцтва для мяне — гэта размова з чымсьці Што Нельга Назваць — Богам, Космасам, Адзіным Розумам, мая псіхалагічная разгрузка. Я не адчуваю нават намёку на абавязацельствы перад істотай званай ЧЫТАЧ»*. Але затым Уолес перадумаў і вырашыў глыбей даследаваць гэты бок творчасці. У лісце свайму агенту Боні Надэл, напісанаму паміж 1990—1991 гадамі, ён моліць не адмаўляцца ад яго: *«Я хачу быць пісьменнікам нават больш, чым у 1985.* *Не думай, што я здаўся адчаю ці выгарэў.* *Не, я клянуся.* *Я пішу штодня, па графіку.* *Я зноў стану пісьменнікам ці памру, спрабуючы».*

У гэты ж перыяд Уолес сустракае паэтку Мэры Кар. Неўзаемная закаханасць і напружаныя адносіны з гэтай жанчынай натхняюць яго на напісанне рамана «Бясконцы жарт». Гэта найбольш вядомы твор Уолеса.

Тысячастаронкавы раман «Бясконцы жарт» (1996) часопіс *Time* уключыў у лік ста лепшых англамоўных раманаў XX ст. Праз дзесяць гадоў пасля выхаду пісьменнік Чад Харбах назваў працу Уолеса *«цэнтральным амерыканскім раманам за апошнія трыццаць гадоў, зоркай, вакол якой павінны круціцца іншыя планеты».*

Крытыка бачыла ў Уолесе аднаго з найбольш цікавых і перспектыўных амерыканскіх празаікаў канца ХХ — пачатку XXI стагоддзя. Уолес выступаў таксама як арыгінальны эсэіст («Усё і яшчэ больш: кароткая гісторыя бясконцасці», 2003 г. і інш.). Быў лаўрэатам шматлікіх прэмій, яго раманы, навэлы і эсэ перакладзены на многія мовы свету.

Раман з Мэры Кар і крытыка асобы
--------------------------------

У біяграфічнай кнізе пра жыццё Уолеса «Кожная гісторыя кахання — гэта гісторыя пра прывіды: Жыццё Дэвіда Фостэра Уолеса» (*Every Love Story Is a Ghost Story**)* пісьменнік і штатны аўтар The New Yorker ДТ Макс прыводзіць дэталі біяграфіі, якія характарызуюць Уолеса як вельмі неўраўнаважанага чалавека, які паводзіў сябе грэбліва і агрэсіўна з жанчынамі, а таксама шмат разоў меў сэксуальныя адносіны са сваімі студэнткамі. У кнізе Макса таксама адлюстравана гісторыя дакучлівай закаханасці Уолеса ў пісьменніцу і паэтку Мэры Кар у пачатку 1990-х. На думку біёграфа ДТ Макса, які ведаў Уолеса асабіста, праславіщшая Дэвіда кніга «Бясконцы жарт» (1996) была натхнёная «нездаровым запалам» да Мэры Кар і іх пастаяннымі разрывамі: *«Ён спрабаваў уразіць яе. Ён хацеў пераканаць яе, што ён выдатны пісьменнік».* У 1992 годзе Уолес напісаў на палях адной з кніг: *«Ключ да 92 году — гэта тое, што МК была найважнейшым.* *БЖ проста спосаб давесці яе да фіналу, так сказаць»**.*

Творы
-----

### Раманы

* «Мятла сістэмы» / The Broom of the System (1987)
* «Бясконцы жарт» / Infinite Jest (1996)
* «Бледны кароль» / The Pale King (2011, пасмяротна, незавершаны) — раман вылучаўся на Пулітцэраўскую прэмію

### Зборнікі навэл

* Дзяўчыны з цікаўнымі валасамі (1989)
* Кароткія інтэрв’ю з падонкамі / Brief Interviews with Hideous Men (1999) — у 2009 годзе быў экранізаваны Джонам Красінскі
* Забыццё: Гісторыі (2004)

### Эсэ

* A supposedly fun thing I’ll never do again: essays and arguments (1997)
* Everything and more: a compact history of infinity (2003)
* Consider the lobster and other essays (2005)
* This is water: some thoughts, delivered on a significant occasion about living a compassionate life (2009)
* Both flesh and not: essays (2012)

### Інтэрв’ю

* Ліпскі Д. Хаця, вядома, вы становіцеся самім сабой: падарожжа з Дэвідам Фостэрам Уолесам. Нью-Ёрк: Broadway Books, 2010.
* Берн С. Размовы з Дэвідам Фостэрам Уолесам. Джэксан: University Press of Mississippi, 2012 Дэвід Фостэр Wallce: свежыя інтэрв’ю і іншыя гутаркі. Бруклін: Melville House, 2012

Ушанаванне памяці
-----------------

* У кінафільме «Канец тура» Уолеса зыграў акцёр Джэйсан Сігел.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Library of Congress* Library of Congress Name Authority File Праверана 21 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18912790'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17109002'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
2. 1 2  David Foster Wallace // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  David Foster Wallace // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
4. ↑
5. ↑  Нацыянальная бібліятэка Францыі — 1537. Праверана 21 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
6. ↑   Праверана 21 чэрвеня 2022.
7. 1 2  David Foster Wallace, Influential Writer, Dies at 46 **(нявызн.)**.  NYTimes (15 верасня 2008). Архівавана з першакрыніцы 29 ліпеня 2012. Праверана 1 кастрычніка 2017.
8. ↑  David Foster Wallace, Postmodern Novelist and Writing Teacher, Is Dead at 46 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 ліпеня 2012. Праверана 26 кастрычніка 2011.
9. ↑  В США повесился известный писатель Дэвид Фостер Уоллес
10. 1 2 3  *D. T. Max*. David Foster Wallace on the Brink of 'Infinite Jest' **(нявызн.)**.  Newsweek (20 жніўня 2012). Праверана 11 жніўня 2019.
11. ↑  ALL TIME 100 Novels **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Time. Архівавана з першакрыніцы 29 ліпеня 2012. Праверана 21 красавіка 2011.
12. ↑  Every Love Story Is a Ghost Story: A Life of David Foster Wallace | IndieBound.org (англ.).  www.indiebound.org. Праверана 11 жніўня 2019.
13. ↑  David Foster Wallace and the Dangerous Romance of Male Genius (англ.).  The Atlantic. Праверана 11 жніўня 2019.
14. ↑  Mary Karr Reminds the World That David Foster Wallace Abused and Stalked Her, and Nobody Cared **(нявызн.)**.  Jezebel. Праверана 11 жніўня 2019.
15. ↑  Brief Interviews with Hideous Men **(нявызн.)**. *IMDb*.

Літаратура
----------

* Boswell M. Understanding David Foster Wallace. Columbia: University of South Carolina Press, 2003
* Burn S. David Foster Wallace’s Infinite jest: a reader’s guide. New York: Continuum, 2003 (2-е выд. 2012)
* Carlisle G. Elegant complexity: a study of David Foster Wallace’s Infinite jest. Los Angeles; Austin: Sideshow Media Group, 2007
* Pennacchio P. What fun life was: saggio su Infinite jest di David Foster Wallace. Milano: Arcipelago, 2009
* Triendl I. Philosophy and performance in David Foster Wallace’s «Infinite Jest»: a reading. Saarbrücken: VDM Verlag, 2009
* Consider David Foster Wallace: critical essays/ David Hering, ed. Los Angeles: Sideshow Media Group Press, 2010
* Fate, time, and language: an essay on free will: David Foster Wallace/ Steven M. Cahn and Maureen Eckert, eds. New York: Columbia UP, 2011
* The legacy of David Foster Wallace/ Samuel Cohen and Lee Konstantinou, eds. Iowa City: University of Iowa Press, 2012
* Max D.T. Every love story is a ghost story: a life of David Foster Wallace. New York : Viking, 2012 (першая біяграфія пісьменніка)

Спасылкі
--------

* Кім быў Дэвід Фостэр Уолес?  (англ.)
* Інтэрв’ю з пісьменнікам Архівавана 7 красавіка 2018.  (руск.)
* Некралог  (руск.)
* Выбраныя працы Дэвіда Фостэра Уолеса на сайце Pollen-press

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open · AllMovie · AlloCiné · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90728044 · BNC: a10914109 · BNE: XX1556061 · BNF: 12191640m · CiNii: DA06583284 · CONOR: 60783459 · GND: 122865251 · ICCU: UBOV118370 · ISNI: 0000 0001 1768 6131 · LCCN: n86001949 · LNB: 000238210 · NDL: 00476772 · NKC: xx0048786 · NLA: 35929486 · NLG: 190600 · NLP: A27901270 · NSK: 000250997 · NTA: 072394374 · NUKAT: n02725984 · PTBNP: 1519431 · LIBRIS: 228988 · SUDOC: 030517869 · VIAF: 68975157 |

 |