**Забастоўка SAG-AFTRA** (англ.: SAG-AFTRA strike) — працоўны канфлікт паміж прафсаюзам галівудскіх акцёраў SAG-AFTRA і Альянсам прадзюсараў кіно і тэлебачання (AMPTP). Забастоўка пачалася 14 ліпеня 2023 года. Страйк SAG-AFTRA разам з аналагічнай акцыяй Гільдыі сцэнарыстаў Амерыкі (WGA) сталі цэнтральнымі падзеямі працоўных спрэчак у Галівудзе ў 2023 годзе.

Гэта першы выпадак ініцыявання акцёрамі працоўнага канфлікту з часоў стачкі акцёраў 1980 года і першы выпадак адначасовага выхаду акцёраў і сцэнарыстаў з 1960 года. Працоўныя спрэчкі SAG-AFTRA і WGA 2023 года спрыялі найбуйнейшаму перапынку ў амерыканскай тэле- і кінаіндустрыі з часоў пандэміі COVID-19 у 2020 годзе.

Прафсаюзны рух
--------------

Прафсаюз SAG-AFTRA прадстаўляе інтарэсы прыкладна 160 тыс. работнікаў СМІ і эстрады. Найбуйнейшыя прадзюсары Галівуду прадстаўлены Альянсам прадзюсараў кіно і тэлебачання (AMPTP), які заключае працоўныя дагаворы з SAG-AFTRA і ўсімі іншымі прафсаюзамі, такімі як Гільдыя пісьменнікаў Амерыкі Усходу і Гільдыя пісьменнікаў Амерыкі Захаду, што ўваходзяць у склад Гільдыі пісьменнікаў Амерыкі (WGA). SAG-AFTRA была ўтворана ў 2012 годзе ў выніку зліцця Гільдыі кінаакцёраў ЗША (SAG) і Амерыканскай федэрацыі артыстаў тэлебачання і радыё (AFTRA), што дазволіла SAG-AFTRA прадстаўляць інтарэсы не толькі акцёраў, але і журналістаў, работнікаў ток-шоу і іншых работнікаў тэлерадыёвяшчання. WGA і Гільдыя акцёраў экрана не страйкавалі адначасова з апошняй забастоўкі 1960 года, калі акцёры далучыліся да забастоўкі сцэнарыстаў з нагоды рэшткавых выплат ад фільмаў. У працоўных выступленнях акцёраў 1980 года ўдзельнічалі аб’яднаныя намаганні SAG і AFTRA. Найбуйнейшая з 1980 года забастоўка SAG-AFTRA адбылася ў 2000 годзе, калі камерцыйныя акцёры абвясцілі стачку, каб дамагчыся працягу сістэмы рэшткавых выплат насуперак рэакцыі рэкламадаўцаў, і на фоне рознагалоссяў паміж SAG і AFTRA.

Напярэдадні
-----------

У сувязі з развіццём струменевага вяшчання сцэнарысты і акцёры былі расчараваны палітыкай студый у дачыненні да рэшткавых даходаў ад струменевых сэрвісаў; заняпад сеткавага тэлебачання прывёў да скарачэння колькасці паўторных паказаў, што прывяло да ўзмацнення залежнасці ад іншых рэшткавых даходаў. Падчас забастоўкі Гільдыі сцэнарыстаў Амерыкі ў 2007—2008 гадах кіраўнікі студый прапанавалі сцэнарыстам не атрымліваць ніякіх адлічэнняў ад струменевых сэрвісаў. Яшчэ адной праблемай стаў штучны інтэлект. Яго прымяненне выклікала непакой сцэнарыстаў. Акцёры таксама выказвалі асцярогі, адзначаючы, што ён можа быць выкарыстаны для бязвыплатнага прайгравання іх вобразаў. Гэтыя фактары спрыялі страйку Гільдыі сцэнарыстаў Амерыкі, які пачаўся ў маі 2023 года. У чэрвені Гільдыя рэжысёраў Амерыкі дасягнула пагаднення са студыямі, што дазволіла пазбегнуць патройнай забастоўкі ў Галівудзе.

Ход падзей
----------

Праз некалькі тыдняў пасля страйку Гільдыі сцэнарыстаў Амерыкі Нацыянальны савет дырэктараў SAG-AFTRA аднагалосна пагадзіўся правесці галасаванне па дазволе страйку напярэдадні аднаўлення кантракту. Арганізацыя назвала некалькі пытанняў, якія будуць абмяркоўвацца на перамовах, уключаючы «эканамічную справядлівасць, рэгуляванне выкарыстання штучнага інтэлекту і палёгку цяжару, звязанага з пераходам усёй індустрыі на самаздымку», а таксама паведаміла сваім членам, што Альянс прадзюсараў кіно і тэлебачання будзе зніжаць заробкі, каб «павялічыць прыбытак карпарацый». 

Па даных прафсаюза, 5 чэрвеня дазвол на страйк ухвалены з перавагай у 98% галасоў. 

13 ліпеня, так і не дасягнуўшы пагаднення паміж SAG-AFTRA і AMPTP, Камітэт па перамовах SAG-AFTRA аднагалосна прагаласаваў за тое, каб пачаць стачку. Нацыянальны савет правёў галасаванне, афіцыйна ўхваліўшы акцыю. Прэзідэнт SAG-AFTRA Фрэн Дрэшэр абвясціла, што стачка пачнецца апоўначы 14 ліпеня. Разам з галоўным перагаворшчыкам Дунканам Крэбтры-Ірландам, Дрэшэр заявіла, што забастоўка — гэта крайняя мера. 

У адпаведнасці з правіламі, усталяванымі 10 ліпеня, акцёры не могуць удзельнічаць у здымках фільмаў і тэлесерыялаў, а таксама ў рэкламных мерапрыемствах, такіх як прэс-канферэнцыі, прэм’еры фільмаў і мерапрыемстваў, уключаючы San Diego Comic-Con International. На міжнародным узроўні члены SAG-AFTRA мелі права працягваць працу ў Вялікабрытаніі ў адпаведнасці з загадзя заключанымі калектыўнымі пагадненнямі, паколькі брытанскае заканадаўства прадугледжвае крымінальную адказнасць за забастоўкі салідарнасці.

17 ліпеня прадстаўнікі SAG-AFTRA апублікавалі 12-старонкавую заяву з выкладаннем зрыву перамоваў і ўмоў, якія яны палічылі непрымальнымі, уключаючы, апроч іншага, павышэнне заработнай платы акцёраў на 5%, у той час як прафсаюз запытаў 11%. Іх апаненты з AMPTP адзначылі, што арганізатары стачкі вырашылі абыйсці бокам «самую выгадную здзелку, якую мы калі-небудзь заключалі».

19 ліпеня прафсаюзнае кіраўніцтва ўхваліла працяг работы акцёраў у большай колькасці фільмаў Галівуда. У агульнай складанасці 39 кінастужак аднавілі здымачны працэс.

25 ліпеня ў г. Нью-Ёрк тысячы акцёраў сабраліся на пратэстнай акцыі на Таймс-сквер.

23 жніўня галівудскія студыі і струменевыя сервічы апублікавалі ўмовы перагледжанай прапановы бастуючым сцэнарыстам. Аднак прафсаюз заклікаў сваіх членаў працягваць пікетаваць, паколькі не ўбачыў у новых умовах вырашэнне ўсіх іх праблем. AMPTP змяніў сваю прапанову, уключыўшы ў яе падрабязнасці аб такіх важных пытаннях, як кампенсацыя, мінімальны штатны расклад, рэшткавыя выплаты і абмежаванні на штучны інтэлект. Гільдыя сцэнарыстаў прапанавы сукупны дадатак да заработнай платы на 13% на працягу трохгадовага кантракту, а пісьмовы кантэнт, створаны штучным інтэлектам, не будзе лічыцца «літаратурным матэрыялам».

У кастрычніку бакі актывізавалі перамовы.

Рэакцыя
-------

* Роберт Айгер, генеральны дырэктар The Walt Disney Company, заявіў, што патрабаванні акцёраў «не рэалістычныя», дадаўшы што яны «дапаўняюць набор праблем, з якімі ўжо сутыкаецца гэты бізнес». На Айгера абрынулася крытыка за дадзеныя выказванні.
* Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн падтрымаў акцыю SAG-AFTRA.

Гл. таксама
-----------

* Забастоўка Гільдыі сцэнарыстаў ЗША (2023)

Заўвагі
-------

1. ↑  SAG-AFTRA agrees to federal mediation with studios as deadline nears **(нявызн.)**. *CBS News* (11 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
2. ↑  *Littleton*. If SAG-AFTRA Goes Out, How Fast Will WGA Go Back in to Negotiations With AMPTP? **(нявызн.)**. *Variety* (11 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
3. ↑  *Cieply*. Merger of Performers' Unions Approved **(нявызн.)**. *The New York Times* (30 сакавіка 2012). Праверана July 13, 2023.
4. ↑  *Richwine*. Hollywood actors poised to strike, join writers on picket lines **(нявызн.)**. *Reuters* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
5. ↑  *McNamara*. Ed Asner warned us about Hollywood's summer of labor unrest 40 years ago **(нявызн.)**. *Los Angeles Times* (7 чэрвеня 2023). Праверана July 13, 2023.
6. ↑  *McNary*. 20 Years Later, Actors Wrestle With Legacy of Divisive Six-Month Commercials Strike **(нявызн.)**. *Variety* (20 кастрычніка 2020). Праверана July 13, 2023.
7. ↑  *Wilkinson*. Why Hollywood's writers are on the verge of a strike — and what it could mean for the industry **(нявызн.)**. *Vox* (27 красавіка 2017). Праверана July 13, 2023.
8. ↑  *Grisby Bates*. Writers Strike May End Soon, but Trouble Isn't Over **(нявызн.)**. *All Things Considered*.  NPR (12 лютага 2008). Праверана July 13, 2023.
9. ↑  *Koblin*. The two sides are divided over compensation, artificial intelligence, and more. **(нявызн.)**. *The New York Times* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
10. ↑  The Flash Bringing Dead Actors Back With CGI Is Disgusting **(нявызн.)**. *TheGamer* (16 чэрвеня 2023). Архівавана з першакрыніцы 24 чэрвеня 2023. Праверана July 15, 2023.
11. ↑  *Wilkinson*. Hollywood's writers are on strike. Here's why that matters. **(нявызн.)**. *Vox* (2 мая 2023). Праверана July 13, 2023.
12. ↑  *Koblin*. Hollywood Directors Reach Deal With Studios as Writers' Strike Continues **(нявызн.)**. *The New York Times* (4 чэрвеня 2023). Праверана July 13, 2023.
13. ↑  *Sakoui*. SAG-AFTRA reaches deal with studios on a new contract **(нявызн.)**. *Los Angeles Times* (11 чэрвеня 2020). Праверана July 13, 2023.
14. ↑  *Robb*. SAG-AFTRA: Studios Seek To "Pad Corporate Profits & Fund Lavish Executive Compensation" As Threatened Actors Strike Looms **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (22 мая 2023). Праверана July 13, 2023.
15. ↑  *Sakoui*. SAG-AFTRA members approve strike authorization by overwhelming margin **(нявызн.)**. *Los Angeles Times* (5 чэрвеня 2023). Праверана July 13, 2023.
16. ↑  *Grant*. SAG-AFTRA negotiating committee votes unanimously to recommend strike as Hollywood talks stall **(нявызн.)**. *ABC News* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
17. ↑  *Robb*. SAG-AFTRA Contract Talks Fail To Reach Deal; National Board Meeting Thursday Morning To Launch Strike; Sides Issue Statements **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
18. ↑  *Robb*. SAG-AFTRA Officially Calls Strike As National Board Approves Guild's First Walkout Against Film & TV Industry Since 1980 **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
19. ↑  *Powell*. SAG-AFTRA national board votes to go on strike, union leader says **(нявызн.)**. *CNN* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
20. ↑  *Powell*. 'We had no choice': Actors union president Fran Drescher details importance of strike **(нявызн.)**. *CNN* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
21. ↑  *Fuster*. SAG-AFTRA Lays Out Strike Rules: No Shoots, No Press, No Social Media Promos **(нявызн.)**. *TheWrap* (10 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
22. ↑  *Whittock*. Actors Strike: British Acting Union Equity "Stands In Unwavering Solidarity" With SAG-AFTRA **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood*.  Penske Media Corporation (13 ліпеня 2023).
23. ↑  Archived copy **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы July 18, 2023. Праверана July 18, 2023.
24. ↑  Archived copy **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы July 19, 2023. Праверана July 18, 2023.
25. ↑  SAG-AFTRA, AMPTP Spar over Terms of Rejected Contract Offer: 'Deliberately Distorts,' Says AMPTP; 'Rewarded for Exploiting Workers,' Says Union **(нявызн.)** (18 ліпеня 2023). Архівавана з першакрыніцы July 19, 2023. Праверана July 18, 2023.
26. ↑  *Kroll, Justin*. Ishana Night Shyamalan's 'The Watchers' & Sam Raimi's 'Don't Move' Among Latest Projects Granted SAG-AFTRA Waivers To Shoot During Strike **(нявызн.)**. *Deadline* (19 ліпеня 2023). Праверана July 21, 2023.
27. ↑  SAG-AFTRA Strike to Host Star-Studded 'Rock the City' Times Square Rally **(нявызн.)**. *TheWrap* (24 ліпеня 2023). Архівавана з першакрыніцы July 25, 2023. Праверана July 25, 2023.
28. ↑  Dispatches From The Picket Lines: Stars Hit Times Square Rally – From Fraser, Chastain, Cranston & Pierce To Slater, Wong, Hennessy, Shannon, Buscemi & More **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (25 ліпеня 2023). Архівавана з першакрыніцы July 25, 2023. Праверана July 25, 2023.
29. ↑  *Otterson, Joe*. Bryan Cranston Tells Bob Iger 'Our Jobs Will Not Be Taken Away' by AI in Rousing Speech: You Will Not 'Take Away Our Dignity' (англ.)  **(нявызн.)**?. *Variety* (25 ліпеня 2023). Праверана 27 ліпеня 2023.
30. ↑  Hollywood writers union says new proposal from studios not enough(англ.), *Reuters* (23 жніўня 2023). Праверана 24 жніўня 2023.
31. ↑  *Patten, Dominic*. SAG-AFTRA & Studio CEOs Start Talks Today With Revenue Sharing Still Divisive Issue; "Be Cautious" Expecting A Quick Deal, Town Warned **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (2 кастрычніка 2023). Архівавана з першакрыніцы October 2, 2023. Праверана 2 кастрычніка 2023.
32. ↑  *Patten, Dominic*. SAG-AFTRA & CEOs’ First Meeting Of Renewed Contract Talks Over; More Planned Soon Even As Studios’ New Proposal To Break Revenue Sharing Logjam "Flopped" In Room **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (24 кастрычніка 2023). Архівавана з першакрыніцы October 25, 2023. Праверана 24 кастрычніка 2023.
33. ↑  *Shafer*. Disney CEO Bob Iger Says Writers and Actors Are Not Being 'Realistic' With Strikes: 'It's Very Disturbing to Me' **(нявызн.)**. *Variety* (13 ліпеня 2023). Праверана July 13, 2023.
34. ↑  *Shafer, Ellise*. Disney CEO Bob Iger Says Writers and Actors Are Not Being 'Realistic' With Strikes: 'It's Very Disturbing to Me' **(нявызн.)**. *Variety* (13 ліпеня 2023). Архівавана з першакрыніцы July 13, 2023. Праверана July 13, 2023.
35. ↑  *Murphy, Chris*. President Biden, Bernie Sanders Support SAG Strike **(нявызн.)**. *Vanity Fair* (14 ліпеня 2023). Праверана July 16, 2023.