recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Едынецкі раён** (малд.: Raionul Edineț) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў паўночна-заходняй частцы Рэспублікі Малдова з цэнтрам у горадзе Едынец. Мяжуе з Румыніяй.

Гісторыя
--------

Як і большасць раёнаў Малдаўскай ССР, утвораны 11 лістапада 1940 года з цэнтрам у пгт Едынцы. Да 16 кастрычніка 1949 года знаходзіўся ў складзе Бэлцкага павета, пасля скасавання павятовага падзелу перайшоў у непасрэднае рэспубліканскае падпарадкаванне.

З 31 студзеня 1952 года па 15 чэрвеня 1953 года раён уваходзіў у склад Бэлцкай акругі, пасля скасавання акруговага падзелу зноў перайшоў у непасрэднае рэспубліканскае падпарадкаванне.

У чэрвені 1959 года ў склад Едынецкага раёна перададзена большая частка тэрыторыі скасаванага Братушанскага раёна.

30 сакавіка 1962 года да Едынецкага раёна была далучана частка тэрыторыі скасаванага Окніцкага раёна.

25 снежня 1962 года ў склад Едынецкага раёна перададзена тэрыторыя Ліпканскага раёна. 24 снежня 1964 года адноўлены Ліпканскі раён з наступным утварэннем Брычэнскага раёна. Такім чынам, тэрыторыя Едынецкага раёна практычна вярнулася да стану на чэрвень 1959 года.

З 1999 года па 2002 год, у рамках праведзенай адміністрацыйнай рэформы, раён з’яўляўся часткай Едынецкага павета. Пасля скасавання павятовага падзелу, раён ізноў стаў самастойнай адміністрацыйнай адзінкай.

Насельніцтва
------------

|   | 2003 год | 2004 год | 2005 год | 2006 год |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Едынец | 20 250 | 15 624 | 15 600 |  |
| Купчынь | 9 150 | 7 441 | 9 100 |  |
| вёскі | 57 050 | 58 325 | 56 500 | 57 700 |
| **Агулам:** | 86 450 | 81 390 | 81 200 | 83 500 |

Зноскі
------

1. ↑  2014 Moldovan census — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12739149'></a>
2. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 18 (1105), 1962 г.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Едынецкі раён

| ⛭Адміністрацыйны падзел Сцяг Малдовы Малдовы |
| --- |
| Раёны: | Басарабяскі • Брычэнскі • Гладэнскі • Дандушэнскі • Дрокійскі • Дубэсарскі • Едынецкі • Кахульскі • Кэлэрашскі • Кантэмірскі • Крыўленскі • Леоўскі • Ніспарэнскі • Аненій-Нойскі • Окніцкі • Архейскі • Рэзінскі • Рышканскі • Сарокскі • Стрэшэнскі • Сынджэрэйскі • Тараклійскі • Тэленешцкі • Унгенскі • Фэлешцкі • Фларэшцкі • Хынчэшцкі • Чымішлійскі • Шалдэнешцкі • Штэфан-Водскі • Ялавенскі | Сцяг Малдовы |
| Муніцыпіі 1 узроўню: | Бэлць • Бендэры2 • Кішынёў |
| АТУ: | Гагаузія |
| АТАЛД | Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі левабярэжжа Днястра2 |
| Гл. таксама: | Горад-рэзідэнцыя • Горад • Камуна • Сяло-рэзідэнцыя |
| 1 Раён скасаваны ў 1999 годзе2 Часткова ці цалкам пад кантролем Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі |
**Рэйн Аўн** (эст.: Rein Aun; 5 кастрычніка 1940, Талін — 11 сакавіка 1995, Талін) — эстонскі лёгкаатлет, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў у дзесяціборстве.

Біяграфія
---------

Рэйн Аўн нарадзіўся ў 1940 годзе ў Таліне і рана застаўся сіратой — яго бацька памёр, калі хлопчыку было 13 гадоў. Рэйн вучыўся ў спецыяльнай спартыўнай школе, ён добра бегаў на доўгія дыстанцыі, але абраў дзесяцібор’е. Аўн выступаў за Добраахвотнае спартыўнае таварыства (ДСТ) горада Тарту.

На Алімпійскіх гульнях 1964 года дзесяціборац стаў сярэбраным прызёрам, набраўшы 7842 ачкі і адстаўшы пры гэтым ад лідара, Вілі Гольдарфа, усяго на 45 ачкоў. У 1968 годзе на адным са спаборніцтваў ён палепшыў свой асабісты рэкорд да 7898 ачкоў, але на наступнай Алімпіядзе не змог завяршыць спаборніцтвы.

У 1995 годзе Рэйн Аўн памёр ад ліхаманкі. Пахаваны ў Таліне на могілках Лійва.

Зноскі
------

1. 1 2  Rein Aun // Eesti Spordi Biograafiline Leksikon Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12361673'></a>
**Кардыльеры** — найвялікшая па працягласці горная сістэма зямнога шара, якая распасціраецца ўздоўж заходніх ускраін Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, ад 66° з. ш. (Аляска) да 56° пд. ш. (Вогненная Зямля).

Уся сістэма Кардыльер падзяляецца на 2 часткі — Кардыльеры Паўночнай Амерыкі і Кардыльеры Паўднёвай Амерыкі, або Анды.

Даўжыня — больш за 18 тыс. км, шырыня — да 1600 км у Паўночнай Амерыцы і да 900 км у Паўднёвай. Размешчана на тэрыторыі Канады, ЗША, Мексікі, дзяржаў Цэнтральнай Амерыкі, Венесуэлы, Калумбіі, Эквадора, Перу, Балівіі, Аргенціны і Чылі.

Найбольш высокія вяршыні Кардыльераў: у Паўночнай Амерыцы — гара Мак-Кінлі (6193 м), у Паўднёвай Амерыцы — гара Аканкагуа (6960 м).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ge190577 |
**Ружанскі тэатр Сапегаў** — прыватны тэатр, які існаваў y 1765—1791 гадах у Ружанах.

Гісторыя
--------

Налічваў «60 артыстаў і танцоўшчыкаў».

Меў музычна-оперную школу, капэлы ў Ружанах (Пружанскі раён), Дзярэчыне (Зэльвенскі раён), Зэльве; 40 музыкантаў «пры бубнах і трубах». У ім працавалі М. Пранчынскі як танцоўшчык, балетмайстар і пастаноўшчык («Літасцівасць Ціта», пастаноўка 1784 года), К. Чыпрыяні (з 1775 года) як капельмайстар і кампазітар, а таксама навучаў ігры на скрыпцы прыгонных князя.

Сярод вядомых пастановак тэатра: аднаактовая опера Ж. Русо «Вясковы чараўнік», балеты «Арынянка» і «Літасцівасць Ціта», камедыя Малінэ «Чароўнае дрэва».

Будынак
-------

Тэатр размяшчаўся ў Ружанскім палацавым комплексе ва ўсходнім корпусе, які падзяляўся параднай лесвіцай на дзве роўныя часткі — тэатр і манеж. Меў глыбокую сцэну з 7 планамі куліс, што давала магчымасць тройчы мяняць афармленне ў час спектакля. Да сцэны прылягалі невялікія гардэробныя. Падковападобная ў плане зала была 2-ярусная: на першым ярусе было 14 ізаляваных лож; на другім — 15 з каралеўскай ложай у цэнтры. Ложы ўпрыгожвалі ажрныя балюстрады, калоны карынфскага ордара.

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  European Theatre Architecture — Arts and Theatre Institute. Праверана 18 лютага 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12021673'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q43003820'></a>

Літаратура
----------

* *Барышаў Г.* Гарадскі і маёнткавы прыгонны тэатр на тэрыторыі Беларусі // Гісторыя беларускага тэатра. Мн. 1983. T. 1.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 5. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Ружанскі тэатр Сапегаў // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ружанскі тэатр Сапегаў
«*Вітрувіянскі чалавек*» Леанарда да Вінчы — сімвал важнасці эмпірызма ў Заходняй культуры.
**Заходняя культура**, таксама **Заходняя цывілізацыя**, **Заходні лад жыцця** — тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца для абазначэння сацыяльных нормаў, маральных каштоўнасцяў, традыцыйных звычаяў, сістэм вераванняў і палітычных сістэм, якія маюць еўрапейскае паходжанне або асацыююцца з Еўропай. Тэрмін таксама прымяняецца да краін, гісторыя якіх цесна звязана з еўрапейскай іміграцыяй, такіх як краіны Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі і Аўстралія, і не абмяжоўваецца кантынентальнай Еўропай.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларуская рэвалюцыйная партыя.
**Беларуская рэвалюцыйная партыя** (БРП) — брэсцкая антысавецкая арганізацыя. Арганізацыя мела свой статут. На сёння звестак пра БРП вельмі мала.

Гісторыя
--------

Вядома пра існаванне партыі з канца 1950-х гадоў, стварыў яе Аляксандр Грыгор’еў. Яна дзейнічала на Берасцейшчыне, стаяла на пазіцыях узброенай барацьбы. Магчыма, на выбар тактыкі ўплывала традыцыя зусім нядаўняй мясцовай антыкамуністычнай партызанкі.

Ёсць звесткі, што Васіль Ракашэвіч (сябар з 1960) спрабаваў абрабаваць вясковую краму, каб здабыць грошы для Беларускай рэвалюцыйнай партыі. Ён перахоўваў стрэльбу. Аднак ёсць думка, што ніякіх збройных акцый не праводзілася — толькі агітацыя і прапаганда, падбор у суполку надзейных людзей.

Партыя была разгромленая карнымі органамі восенню 1963 года. Аляксандр Грыгор’еў быў арыштаваны ў верасні 1963 года і асуджаны ў Берасці на 7 гадоў зняволення ў красавіку 1964 года. Тады ж на 4 гады зняволення быў асуджаны і Васіль Ракашэвіч.

Зноскі
------

1. 1 2  Магіла беларускага падпольшчыка Васіля Ракашэвіча (бел.) // *Беларускі Рэзыстанс*. — 2016. — № 1 (16). — С. 206.
2. ↑  *М. Чарняўскі.* Беларускія антыкамуністычныя рухі нацыянальна-патрыятычнай скіраванасці (бел.). Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Магіла беларускага падпольшчыка Васіля Ракашэвіча (бел.) // *Беларускі Рэзыстанс*. — 2016. — № 1 (16). — С. 206.
* *М. Чарняўскі.* Беларускія антыкамуністычныя рухі нацыянальна-патрыятычнай скіраванасці (бел.). Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2016.
**Набатная вежа** — вежа сцяны Маскоўскага Крамля. Размешчана на схіле крамлёўскага пагорка насупраць храма Васіля Блажэннага. Назва паходзіць ад Спаскага набатнага званы, які калісьці вісеў на ёй і служыў для пажарнай сігналізацыі.

Вежа была пабудавана ў 1495 годзе. Асноўны чацьвярык завяршаецца машыкулямі з парапетам. Яго нутро складаецца з двух ярусаў: ніжняга з плоскім перакрыццем і шматлікімі памяшканнямі, з лесвіцамі і праёмамі, якія забяспечваюць выхад на сцены, і верхняга з самкнёным скляпеннем.

У 1680 годзе на вежы быў надбудаваны верхні арачны чацвярык і шацёр з назіральнай вышкай. Паўасьміна адкрыты ў паражніну шатра. Дэталі і аздабленне верхняга чацверыка і шатра нагадваюць завяршэнне Арсенальнай вежы.
Заходняя Антарктыда
**Заходняя Антарктыда** — геаграфічны рэгіён, адзін з двух асноўных рэгіёнаў Антарктыды. Абмываецца Ціхім і Атлантычным акіянамі. Заходняя Антарктыда складаецца з Антарктычнага паўвострава, шырокага масіва сушы паміж 40-м і 160-м градусамі заходняй даўгаты, які аддзелены ад Усходняй Антарктыды Трансантарктычнымі горамі, Паўднёвымі Шэтландскімі і Паўднёвымі Аркнейскімі астравамі.

Назва «Заходняя Антарктыда» існавала на працягу больш за 90 гадоў, але ў шырокае ўжыванне ўвайшло пасля Міжнароднага геафізічнага года (1957-58) і даследаванняў, падчас якіх было ўстаноўлена, што Трансантарктычныя горы з'яўляюцца натуральным раздзяляльнікам паміж Заходняй і Усходняй Антарктыдамі.

Большая частка Заходняй Антарктыды пакрыта лёдам.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4079206-7 · NKC: ge329567 · VIAF: 240343733 |
**Мельвіль Пупо** (фр. Melvil Poupaud; нар. 26 студзеня 1973) — французскі акцёр, сцэнарыст і рэжысёр. Лаўрэат Берлінскага МКФ у намінацыі Shooting Stars Award 1999 года (гэтую ўзнагароду штогод прысуджаюць дзесяці маладым акцёрам з розных краін Еўропы). Тройчы намінант на прэмію «Сезар» (1990, 1994, 2016).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 студзеня 1973 года ў Парыжы. Яго старэйшы брат Ярал Пупо (нар. 1968) — вядомы ў Францыі музыкант і музычны прадзюсар. Яго маці Шанталь працавала прэс-аташэ ў многіх вядомых кінематаграфістаў, была прадзюсарам і сцэнарыстам і з дзяцінства вадзіла Мельвіля па розных кастынгах.

Дэбютаваў у кіно ў 1983 годзе ў фільме Рауля Руіса «Горад піратаў».

У 1992 годзе ён зняўся ў ролі малодшага брата галоўнай гераіні ў культавым фільме Жана-Жака Ано «Каханак».

Найбольш вядомы па ролях у фільмах Руіса, Азона, Далана.

Зноскі
------

1. ↑  Melvil Poupaud // Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мельвіль Пупо

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX874315 · BNF: 14009144s · GND: 1061631567 · ISNI: 0000 0001 1029 8398 · LCCN: nr97038454 · NKC: xx0175311 · NTA: 292685394 · NUKAT: n2009123792 · SUDOC: 058926801 · VIAF: 76512199 |

 |
**Раата́н** (ісп.: Roatán) — востраў у Карыбскім моры, найбуйнейшы ў групе Іслас-дэ-ла-Баія. Уваходзіць у склад Гандураса. Плошча вострава — 125 км². Насельніцтва — 17415 чал. (2001 г.)

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Раатан знаходзіцца ў 252,7 км на паўночны ўсход ад Тэгусігальпы, сталіцы Гандураса, і ў 10015 км на паўднёвы захад ад Мінска. Раатан з’яўляецца вяршыняй падводнага вулканічнага ўзвышша. Значная частка вострава сфарміравана каралавымі вапнякамі і пазней паднята ў выніку тэктанічных працэсаў. Даўжыня — 47,2 км, шырыня — да 4,9 км. Найвышэйшы пункт — 308 м над узроўнем мора.

Клімат трапічны вільготны. Сярэднія тэмпературы вагаюцца на працягу года ад +21—28° C да +25—31° C. У жніўні сярэдняя колькасць ападкаў не перавышае 76 мм у месяц, у лістападзе дасягае 448 мм у месяц.

Прырода
-------

Цёплы вільготны клімат стварае выдатныя ўмовы для развіцця прыроднай разнастайнасці. На Раатане растуць некалькі тыпаў лясоў, на сухіх узвышшах — хваёвыя, на нізінах — вільготныя з перавагай папарацяў, бамбуку, пальм і г. д. Паўсюдна на ўзбярэжжы сустракаюцца мангры.

Фаўна прадстаўлена 12 відамі сысуноў, у тым ліку аленямі, грызунамі, кажанамі, яшчаркамі, марскімі чарапахамі і птушкамі.

Гісторыя
--------

Паселішча Фрэнч-Харбар на Раатане
У VI ст. да н. э. Раатан быў населены індзейцамі з Цэнтральнай Амерыкі. У 1502 г. ён быў адкрыт Хрыстафорам Калумбам. Іспанскія гандляры рабамі, а таксама англійскія і галандскія піраты вынішчылі мясцовых тубыльцаў.

У 1638 г. англічане прадпрынялі першую спробу каланізацыі вострава, але канкурэнцыя з іспанцамі і галандцамі зрабілі працяглае існаванне калоніі немагчымым. Раатан карыстаўся папулярнасцю сярод піратаў. На ім спыняўся Генры Морган. Другая спроба брытанскай каланізацыі адбылася ў 1742—1782 гг. Хаця брытанцы былі ў выніку выгнаныя іспанцамі, у 1797 г. яны перасялілі на востраў чорных карыбаў з Малых Антыльскіх астравоў, продкаў сучасных гарыфунаў. У першай трэці XIX ст. сюды таксама пераехалі выхадцы з Кайманавых астравоў і поўдня ЗША. Такім чынам, у сярэдзіне XIX ст. насельніцтва склала некалькі тысяч чалавек, прычым большасць размаўляла на англійскай мове.

У 1852 г. брытанцы афіцыйна далучылі Раатан да сваіх калоній і падпарадкавалі яго адміністрацыі Ямайкі. У 1860 г. востраў быў перададзены Гандурасу.

З канца XX ст. развіваецца турызм. На Раатане захавалася ўнікальная карыбская культура. Гэта, а таксама прыгожая прырода, прыцягваюць на яго шматлікіх наведвальнікаў.

Спасылкі
--------

* Жыццё на Раатане
* Клімат і надвор’е
* Гісторыя
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Абросімаў.

**Пётр Абросімаў** — разьбяр па дрэве і цясляр канца XVII ст. (*Гл. таксама*: беларуская рэзь).

Магчыма, вывезены з усходніх зямель ВКЛ ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667). Прылічаны да Палаты разьбярных і сталярных спраў Маскоўскага Крамля. У 1680 г. пераведзены ў Аляксандраву Слабаду, на цароў «новы пацешны двор». У 1682—1683 г. кіраваў арцеллю беларускіх разьбяроў, якая разам з арцеллю К. Міхайлава вырабляла разныя іканастасы для Новадзявочага і Данскога манастыроў у Маскве. У 1683 г. «разам са таварышы» вырабляў крэслы, ківоты, шуфляды ў харомы царыцы і вялікай княгіні Марфы Мацвееўны, ківоты да абраза «Успенне Прасвятой Багародзіцы» у харомы вялікай княгіні Кацярыны Аляксееўны. З 1684 г. вырабляў шкатулкі і падносныя сталы. У 1686 г. удзельнічаў у стварэнні разнога іканастаса царквы Пятра і Паўла ў Маскве.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Яніцкая, М. Абросімаў Пётр / Мая Яніцкая // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 1: А — К. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 198.
Пскоўскі Кром
**Пскоўскі Кром (Крэмль)** — гісторыка-архітэктурны цэнтр Пскова, ядро ​​Пскоўскай крэпасці. Размешчаны на вузкім і высокім мысе пры ўпадзенні ракі Пскава ў раку Вялікую. Займае плошчу 3 га.

Гісторыя
--------

Пачатковае паселішча ў мысавай частцы гарадзішча датуецца сярэдзінай першага тысячагоддзя. У X—XII стагоддзях тут існавалі земляныя, а магчыма, і каменныя ўмацаванні, і драўляны Троіцкі сабор. У перыяд Пскоўскай рэспублікі (XIV — пачатак XVI стагоддзяў) Крэмль з яго саборам, вечавай плошчай і кромскімі клецямі быў духоўным, юрыдычным і адміністрацыйным цэнтрам пскоўскай зямлі.

Тэрыторыя Крамля абнесеная каменнымі сценамі з хадавымі пляцоўкамі перакрытымі драўляным дахам вышынёй 6—8 м і таўшчынёй ад 2,5 м да 6,0 м (пярэдняя (паўднёвая) сцяна Крома). Працягласць ўсходняй сцены Крамля — ​​435 м; заходняй — 345 м. Працягласць паўднёвай сцяны 88 м.

Архітэктурны ансамбль Крома
---------------------------

* Даўмонтаў горад (VIII—XVII стст.);
* «Персі» (або Даўмонтава сцяна) (пярэдні мур Крома) (1337 — першы ўспамін), 1393—1424 гг.);
* усходняя і заходняя сцяна Крамля (XIV—XV стст. XVII ст.);
* Захаб;
* Троіцкі сабор (1682—1699 гг.);
* званіца (XIX ст.);
* Прыказныя палаты (1692—1695, 1701 гг.);
* парахавыя склепы;
* гасцявы дом.
**РВЗ-6** — савецкі аднабаковы маторны чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон.

Абрэвіятура «*РВЗ*» пазначае вытворцу вагонаў гэтага тыпу — Рыжскі вагонабудаўнічы завод. Першы прататып вагона РВЗ-6 быў пабудаваны на РВЗ у 1960 г. а ўвосень таго ж года пачалася серыйная вытворчасць гэтых трамваяў. Яна працягвалася да снежня 1987 г. уключна; апошнія гатовыя вагоны былі адпраўленыя са склада РВЗ у пачатку 1988 г. Трамваі РВЗ-6 працавалі ў шматлікіх гарадах Савецкага Саюза, а па стане на жнівень 2014 г. невялікая іх колькасць (58 асобнікаў) працягвае эксплуатавацца ў некалькіх гарадах Расіі і Латвіі.
Ваенны лагер ля Балаклавы
**Балаклаўская бітва** адбылася 13 (25) кастрычніка 1854 і была адной з найбуйнейшых бітваў Крымскай вайны 1853—1856 гадоў паміж саюзнымі сіламі Вялікабрытаніі, Францыі і Турцыі з адной боку, і Расияй — з другога.

Бітва адбылася ў далінах на поўнач ад Балаклавы, абмежаваных невысокімі Федюхінымі гарамі, Сапуноў-гарой і ракой Чорнай. Гэта была першая і адзіная бітва Крымскай вайны, у якой рускія войскі істотна пераважалі ў сілах. Тры падзеі адзначылі гэту бітва, якая магла б так і застацца другараднай: абарона шатланцамі ад рашучых рускіх (таксама званая «тонкай чырвонай лініяй» фр. La mince ligne rouge), атака цяжкай брытанскай брыгады, якая, супраць чакання, стала поспехам, і атака лёгкай брытанскай брыгады, прадпрынятая лордам Кардыганам пасля серыі незразуменняў і якая прывяла да вялікіх страт.

Бітва не стала вырашальнай. Брытанцы павярнулі ля Севастопаля, а рускія захавалі свае гарматы і пазіцыю.
Ангельская карта ўсходняга ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі ад Чэсапіцкага заліва да мыса Лукаут, складзеная ў 1585 годзе Джонам Уайтам (Брытанскі музей ). Востраў Раанок адзначаны ружовым колерам
**Калонія Раанок** (англ.: The Roanoke Colony), таксама «**Страчаная калонія**» (англ.: Lost Colony) — ангельская калонія на аднайменнай выспе (цяпер — у акрузе Дэйр, Паўночная Караліна, ЗША), заснаваная на сродкі сэра Ўолтара Рэлі пры каралеве Лізавеце I у мэтах стварэння першага сталага ангельскага селішча ў Паўночнай Амерыцы.

Спроб арганізаваць калонію было некалькі: першая група каланістаў з-за гаротнага становішча пакінула востраў; прыбылі ў якасці падтрымкі першай групе яшчэ 400 каланістаў, убачыўшы закінутае паселішча, адправілася назад у Англію, засталіся толькі 15 чалавек. Другая група лікам больш за сотню лічыцца зніклай. Яе кіраўнік, Джон Уайт, які адправіўся ў Англію за падмогай, не выявіў каланістаў па вяртанні, затое на слупе частаколу было напісана слова "Cro" (верагодна, пачатковыя літары Кроатоан).

Папулярная гісторыя пра «зніклую калонію», цесна звязаную з суседнім індзейскім племем кроатоан, паслужыла асновай мноства мастацкіх твораў і фільмаў. Найбольш распаўсюджана меркаванне, што каланісты падвергліся паланенню мясцовымі варожымі плямёнамі альбо былі вывезены з вострава іспанцамі або піратамі.




|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n97125409 · VIAF: 153781810 |
Марка Азербайджана з выявай касача (*Iris acutiloba*) занесенага ў Чырвоную кнігу Азербайджана.
**Чырвоная кніга Азербайджана** — анатаваны і ілюстраваны пералік рэдкіх відаў і падвідаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення на тэрыторыі Азербайджана, і падлягаюць ахове; асноўны дакумент, у якім абагульнены матэрыялы аб сучасным стане рэдкіх і якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення відаў жывёл і расліны, на падставе якога распрацоўваюцца навуковыя і практычныя мерапрыемствы, накіраваныя на іх ахову, узнаўленне і рацыянальнае выкарыстанне. Кніга адлюстроўвае інфармацыю аб мерапрыемствах у сітуацыі з рэдкімі відамі дзікіх жывёл і раслін на тэрыторыі ўсёй Рэспублікі, у тым ліку і на належным Азербайджанскай Рэспубліцы сектары Каспійскага мора (возера).

У адпаведнасці з патрабаваннямі законаў Азербайджана «Аб захаванні прыроды і выкарыстання прыродных рэсурсаў» і «Аб захаванні і выкарыстанні прыроднага свету» рэдкія і знікаючыя віды ўключаюцца ў "Чырвоную кнігу" Рэспублікі, паляванне дазволена толькі пры наяўнасці ліцэнзіі, што выдаецца Дзяржаўным Камітэтам экалогіі.

Больш за 10% раслін Азербайджана лічацца пад пагрозай знікнення, 450 відаў з іх былі прадстаўлены як экзатычныя і выміраючыя віды, з мэтай уключэння ў другое выданне Чырвонай кнігі Азербайджанскай Рэспублікі. У першае выданне 1989 былі ўключаныя тры выгляду, якія лічацца глабальна знікаючымі - Iris acutiloba, Calligonum bakuense і Astragalus bakuenses. У 1982 годзе ўлады прызналі, што 2,124 відаў раслін з'яўляюцца рэдкімі, эндэмікаў, знікаючымі і эканамічна важнымі (Дзяржаўны Загад нумар 167).

Заканадаўства Азербайджанскай Рэспублікі друкуе Чырвоную кнігу кожныя 10 гадоў.

Структура
---------

Першы выпуск «Чырвонай кнігі» Азербайджана (1989) уключаў 140 відаў раслін і 108 відаў жывёл (з іх 14 відаў млекакормячых, 36 відаў птушак, 5 відаў рыб, 5 відаў земнаводных і 8 відаў рэптылій, 40 відаў насякомых). Віды флоры і фауны занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі па дзвюх катэгорыях: тыя, якія знаходзяцца пад пагрозай і рэдкія віды. Першая катэгорыя ўключае ў сябе віды, папуляцыя і арэал пасялення якіх пад уздзеяннем шэрагу негатыўных фактараў (выміранне або знішчэнне арэала пасялення, моцна знізіліся і дасягнулі крытычнай адзнакі. Віды, чыя папуляцыя схільная да зніжэння і, якія сустракаюцца на невялікіх тэрыторыях, ставяцца да другой катэгорыі. малавывучаныя віды, а таксама віды пра колькасць якіх вельмі мала інфармацыі, і віды, пры арганізацыі аховы якіх узнікаюць цяжкасці, лічацца рэдкімі відамі.

Гл. Таксама
-----------

* Чырвоная кніга
* Флора Азербайджана
* Фауна Азербайджана
* Геаграфія Азербайджана

Спасылка
--------

* Свет жывёл  (руск.)
* Артыкул пра Чырвоная кніга Азербайджана Архівавана 2 красавіка 2015.  (руск.)
* Чырвоная кніга Азербайджана Архівавана 2 красавіка 2015.  (англ.)
* Міністэрства экалогіі і прыродных рэсурсаў Азербайджана(недаступная спасылка)  (азерб.)  (англ.)
* Азербайджанскае Арніталагічни Грамадства Архівавана 19 чэрвеня 2007.  (англ.)
**Вермонцкі ўніверсітэт** (англ.: University of Vermont) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Берлінгтан у штаце Вермонт, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны ў 1791 годзе, універсітэт з'яўляецца старэйшым у штаце і пятым па велічыні ў Новай Англіі, што робіць яго адным з найстарэйшых у Злучаных Штатах.

Універсітэт, які лічыцца адным з самых паспяховых у галіне ўстойлівага развіцця ў ЗША, узяў на сябе абавязацельства дасягнуць вугляроднай нейтральнасці да 2030 года.

Сярод выпускнікоў і выкладчыкаў ўніверсітэта налічваюцца лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру, два лаўрэата Пулітцэраўскай прэміі, два лаўрэата прэміі Оскар, 10 стыпендыятаў Родса, 12 стыпендыятаў Голдуотэра і стыпендыяты Трумэна. Універсітэт таксама выпусціў аднаго віцэ-прэзідэнта і трох губернатараў штата.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Каледж інжынерыі і матэматычных навук
* Каледж сельскай гаспадаркі і біялагічных навук
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж медыцыны
* Каледж медсястрынства і навук аб здароўі
* Ганаровы каледж імя Патрыка Ліхі
* Школа экалогіі і прыродных рэсурсаў

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Вермонт

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вермонцкі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 10033921 · BNF: 12210913t · GND: 63220-X · ISNI: 0000 0004 1936 7689 · LCCN: n50000589 · Microsoft: 111236770 · NLA: 36560787 · NUKAT: n2018204232 · SUDOC: 030757096 · VIAF: 295270971 |

 |
**Кармэн Пачэка Радрыгес** (ісп.: Carmen Pacheco Rodríguez, вядомая як **Кармен Лінарэс**; нар. 1951, Лінарэс, правінцыя Хаэн) — іспанская спявачка, выканаўца фламенка і нацыянальных іспанскіх песень. Творчасць Кармэн Лінарэс адрозніваецца шырокай разнастайнасцю стыляў фламенка, што ставіць яе ў адзін шэраг з Niña de los Peines.

Кармэн Лінарэс дзякуючы сваім заслугам заваявала прывілеяванае месца ў сучаснай іспанскай культуры. Яна належыць да лепшага пакалення фламенка разам з Камаронам, Пака дэ Лусія, Энрыке Марэнтэ, Манола Санлукарам, Хасэ Мерсэ і Таматыта.

Біяграфія
---------

У 1965 годзе Кармэн Лінарэс разам са сваёй сям’ёй пераехала ў Мадрыд, дзе пазнаёмілася з такімі вядомымі выканаўцамі фламенка, як Рафаэль Рамэра, Фасфарыта і Хуан Варэа. Свой прафесійны шлях Кармэн пачала ў танцавальным калектыве Кармэн Моры. У 1970 годзе Лінарэс выпусціла свой першы дыск.

У сямідзесятых гадах яна працавала ў Мадрыдзе ў таблаа, а ў васьмідзесятых — на нацыянальных фестывалях разам з такімі выдатнымі артыстамі, як Энрыке Марэнтэ, Камарон, Кармэн Мора і браты Хуан і Пепэ Хабічуэла. У дзевяностыя гады яна выпусціла альбомы, і замацавала сябе сваім важным альбомам «Anthology» — аб’яўлены адным з 10 лепшых альбомаў у гісторыі фламенка.

Працавала ў тэатры і сарсуэле.

Сярод апошніх праектаў — удзел у спектаклі «Cuatro Esquinas» разам з кантаорам Miguel Poveda, гітарыстам Хуанам Карласам Рамерам і танцоркамі фламенка Расіа Молінай (у Ганконгу) і Пастарам Гальван (ва ўсіх іншых уяўленнях). Спектакль быў прадстаўлены ў Ганконгу (9 і 10 лістапада 2007 года), у ЗША (Маямі, Нью-Йорк і Вашынгтон, люты 2008 года) і Лондане (сакавік 2008 года)

У лістападзе 2008 года Кармэн Лінарэс запісала сумесна з гітарыстам Карласам Рамэра дыск «Raíces y alas» з кампазіцыямі на вершы Хуана Рамона Хіменеса.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 25 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
Ваенныя расходы ў 2005
Ваенныя расходы ў 2008. Чым цямнешы колер, тым вышэйшая доля ваенных расходаў у ВУП краіны.
**Ваенны бюджэт**, ці **абаронны бюджэт** — велічыня дзяржаўных расходаў, прызначаная для падтрымання і абнаўлення ўзброеных сіл краіны. *Ваенны бюджэт* часта адлюстроўвае ўзровень пагроз бяспецы краіны паводле меркавання яе ўлад. Велічыня *бюджэту* таксама характарызуе здольнасць краіны фінансаваць ваенную дзейнасць, якая непасрэдна залежыць ад памеру эканомікі краіны, перавагі ўрада і насельніцтва краіны фінансаваць ваенную дзейнасць у адносінах да іншых бюджэтных расходаў. Звычайна *ваенны бюджэт* не ўключае расходы на праваахоўную дзейнасць і рэабілітацыю ветэранаў.

Паводле Стакгольмскага інстытута даследавання праблем міру ваенныя расходы ў свеце за 2011 год склалі 1,74 трлн долараў ЗША. (каля 2,5% сусветнага ВУП).

Ваенныя бюджэты 2011 — Даведнік SIPRI
-------------------------------------

Асноўны артыкул: **Спіс краін паводле ваенных расходаў**

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Месца** | **Краіна** | **Ваенны бюджэт ($ млрд.)** | **Агульнасусветная доля** |
| — | **Усяго ў свеце**  | **1 738** | **100%** |
| 1 | Злучаныя Штаты Амерыкі ЗША | 711 | 40.9 % |
| 2 | Кітай Кітай | 143 | 8.2 % |
| 3 | Расія Расія | 71.9 | 4.1 % |
| 4 | Вялікабрытанія Вялікабрытанія | 62.7 | 3.6 % |
| 5 | Францыя Францыя | 62.5 | 3.6 % |
| 6 | Японія Японія | 59.3 | 3.4 % |
| 7 | Індыя Індыя | 48.9 | 2.8 % |
| 8 | Саудаўская Аравія Саудаўская Аравія | 48.5 | 2.8 % |
| 9 | Германія Германія | 46.7 | 2.7 % |
| 10 | Бразілія Бразілія | 35.4 | 2.0 % |

Гл. таксама
-----------

* Ваенная эканоміка
* Абаронная вытворчасць
* Спіс краін паводле ваенных расходаў

Зноскі
------

1. 1 2  The 15 countries with the highest military expenditure in 2011 // *SIPRI*. Архівавана з першакрыніцы 28 сакавіка 2010.

Спасылкі
--------

* SIPRI military expenditure database
* Center for Arms Control and Non-Proliferation
* MilitaryBudget.info Архівавана 14 сакавіка 2012. Information and news about the US defense budget
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карнавал (значэнні).
Бал-маскарад на Венецыянскім карнавале
**Карнава́л** (от італ.: carnevale — карнавал, з лац.: carnem levāre — «прыбраць мяса»), пачатак паста) — свята, звязаны з перапрананнямі і маляўнічымі шэсцямі. Аналагічны славянскай Масленіцы. Распаўсюджаны ў каталіцкіх краінах і ўзыходзіць да паганскіх звычаяў Рымскай імперыі. Па часе звычайна папярэднічае Вялікаму пасту, адкуль і паходзіць назва. Суправаджаецца масавымі народнымі гуляннямі з вулічнымі шэсцямі і тэатралізаванымі прадстаўленнямі.

Карнавал з’явіўся ў IX—X ст. Да гэтага часу адносяцца найбольш раннія згадванні пра перыядычныя гарадскія святы ў розных гарадах Заходняй Еўропы. Першыя карнавалы з’явіліся ў Італіі — Венецыянскі карнавал, дзе раней усяго з’явіліся вялікія незалежныя гарады. Затым з’явіліся карнавалы ў Францыі, пазней усяго — у Германіі: Майнцы, Дзюсельдорфе і Кёльне.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Карнавал**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Treccani · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11936675g · GND: 4276473-7 · LCCN: sh85020377 · LNB: 000055181 · NDL: 00576154 · NKC: ph292463 |

 |
**Праспект КІМа** — магістраль на востраве Дзекабрыстаў у Санкт-Пецярбургу. Перасякае востраў Дзекабрыстаў, ідучы з поўдня, ад набярэжнай Смаленкі, на поўнач — за Уральскую вуліцу ў бок Малой Нявы. Працягласць — каля 1 км. Забудова тэрыторыі будучага праспекта пачалася ў 1914 годзе падчас рэалізацыі плана «Новы Пецярбург». У 1930—1960-х гадах пабудаваны шэраг дамоў. У 1971 годзе пабудаваны 912-кватэрны дом (д.4).

У 2018 годзе праспект КІМа быў злучаны з працягам набярэжнай Макарава.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Музей Мікеля** (эст.: Mikkeli muuseum) — філіял Эстонскага мастацкага музея, размешчаны на тэрыторыі палацава-паркавага ансамбля Кадрыёрг у Таліне. У ім прадстаўлена галоўным чынам калекцыя заходняга мастацтва і керамікі, а таксама кітайскі фарфор, падораны музею калекцыянерам Ёханэсам Мікелем у 1994 годзе.

Гісторыя
--------

Музей быў заснаваны як месца для размяшчэння калекцый твораў мастацтва Ёханэса Мікеля, які ў 1994 годзе ахвяраваў свае зборы замежнага мастацтва Эстонскаму мастацкаму музею. Ёханэс Мікель (1907—2006), выхадзец з паўднёвай Эстоніі, вывучаў розныя дысцыпліны (у тым ліку і мастацтва) у Тартускім універсітэце, пасля Другой сусветнай вайны працаваў кіраўніком у некалькіх антыкварных крамах Таліна. Дзякуючы сваім сувязям ён змог сабраць калекцыю цяперашняга музея. У 1996 годзе пабудаваны ў 1754 годзе будынак былой кухні палаца Кадрыёрг быў адрамантаваны для размяшчэння ў ім калекцый Мікеля.

Калекцыя
--------

Калекцыя музея складае каля 600 розных прадметаў мастацтва. Аснову калекцыі складае вялікая колькасць заходніх графічных работ XVI—XIX стагоддзяў, сярод якіх асабліва вылучаюцца творы, якія адносяцца да Залатога века галандскага жывапісу  (руск.) (бел.. У іх лік уваходзяць творы такіх майстроў, як Альбрэхт Дзюрэр, Лукас Кранах, Рэмбрант, Клод Ларэн, Адрыян ван Остадэ  (руск.) (бел. Якаб ван Рэйсдал  (руск.) (бел. і Фелісьен Ропс  (руск.) (бел.. Значную частку калекцыі складаюць таксама карціны прыкладна таго ж перыяду, сярод іх можна вылучыць карціны Мельхіёра дэ Хондэкутэра і Жан-Франсуа дэ Труа  (руск.) (бел. партрэт са студыі Антоніса ван Дэйка.

Акрамя таго, у музеі выстаўляюцца еўрапейская кераміка і кітайскі фарфор. Музей Мікеля — адзінае месца ў Эстоніі, дзе шырока прадстаўлена еўрапейская кераміка, якая ахоплівае некалькі стагоддзяў. Аснову калекцыі фарфору складае мейсенскі фарфор  (руск.) (бел. таксама ў яе ўваходзяць сеўрскі фарфор, Royal Copenhagen  (руск.) (бел. і прадукцыя расійскага Імператарскага фарфоравага завода. Калекцыю кітайскага фарфору пераважна складае сіне-белы фарфор.

Галерэя
-------

* Клод Ларэн, Кампа Вачына (1636)Клод Ларэн, *Кампа Вачына* (1636)
* Альбрехт Дюрер, Геркулес, які перамагае Маліянідаў (1496-1498)Альбрехт Дюрер, *Геркулес, які перамагае Маліянідаў* (1496-1498)
* Жан-Франсуа Жанэ, Венера, якая абяззбройвае Амура (c. 1768)Жан-Франсуа Жанэ, *Венера, якая абяззбройвае Амура* (c. 1768)
* Жан Батыст Камаль Кора, Італьянскі пейзаж (1865)Жан Батыст Камаль Кора, *Італьянскі пейзаж* (1865)
* Адрыян ван Остаде, Малітва (1653)Адрыян ван Остаде, *Малітва* (1653)

Гл. таксама
-----------

Культура Эстоніі  (руск.) (бел.

Зноскі
------

1. ↑  Kultuuriministeeriumi haldusala muuseumide külastatavus 2013(нявызн.) (PDF)(недаступная спасылка).  Kultuurministeerium. Архівавана з першакрыніцы 30 студзеня 2015. Праверана 28 сакавіка 2017.
2. 1 2  About Johannes Mikkel **(нявызн.)**.  Art Museum of Estonia. Праверана 24 мая 2015.
3. 1 2  Johannes Mikkel collection **(нявызн.)**.  Art Museum of Estonia. Праверана 24 мая 2015.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт музея(недаступная спасылка)
**Музей баявой садружнасці беларускіх, рускіх, латышскіх і літоўскіх партызан ў гады Вялікай Айчыннай вайны** — музей, створаны ў г. п. Расоны паводле пастановы бюро ЦК КПБ ад 18 жніўня 1978 г. Для наведвальнікаў адчынены 4 ліпеня 1981 г. Да 1990 г. з'яўляўся філіялам Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Музеем кіравалі Л. А. Макараў, А. І. Герасімаў. 3 1997 г. дырэктар Н. М. Свяжынская.

Гарадскі пасёлак Расоны размешчаны на стыку 3 дзяржаў — Расіі, Беларусі і Латвіі. У гэтых мясцінах у час Вялікай Айчыннай вайны на вялікай тэрыторыі (пл. 10 тыс. км²) быў утвораны Брацкі партызанскі край.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5460 экспанатаў, навукова-дапаможны — 10 241 адзінку захоўвання. Агульная плошча экспазіцыі 955 м2.

Фонд музея
----------

Збор музейных прадметаў вядзецца па калекцыях: фотадакументы, дакументы, рэчавы фонд, зброя, нумізматыка, выяўленчае мастацтва. Сярод экспанатаў шматлікія ўзнагароды воінаў і партызан, імянная, у т.л. самаробная партызанская зброя, стралковае і артылерыйскае ўзбраенне, падпольныя друкаваныя выданні, жывапіс, скульптура, макеты, абмундзіраванне перыяду Вялікай Айчыннай вайны і інш. У музеі выставачная і 10 экспазіцыйных залаў. Экспазіцыя размешчана ў раздзелах: нападзенне Германіі на СССР, абарончыя баі на паўночным захадзе Беларусі, нашы землякі — удзельнікі баёў на асноўных участках фронту ў пачатковы перыяд вайны; зараджэнне і развіццё антыфашысцкага падполля і партызанскага руху ў Расонска-Асвейскім краі, акупацыйны рэжым і зверствы гітлераўцаў; арганізацыя і баявая дзейнасць партызанскіх брыгад на поўначы Віцебскай вобласці, стварэнне Расонска-Асвейскай партызанскай зоны; утварэнне Брацкага партызанскага краю, сумесныя баявыя аперацыі партызан; жыццё і побыт насельніцтва і партызан у краі; баявыя дзеянні партызан краю; удзел партызан краю ў «рэйкавай вайне», баявое ўзаемадзеянне партызан з воінамі Чырвонай Арміі; вызваленне паўночна-заходняй часткі Беларусі, удзел ураджэнцаў Расоншчыны ў вызваленчым паходзе Чырвонай Арміі ў краіны Заходняй Еўропы. Асобная зала музея прысвечана вядомаму дзяржаўнаму дзеячу Беларусі П.М. Машэраву.

У музеі дзейнічае пастаянная выстаўка «Гісторыя Расонскага краю». Арганізуюцца выстаўкі ваенна-патрыятычнага і мастацкага кірунку, а таксама выязныя ў в. Роўнае Поле, дзе прадметамі партызанскага побыту афармляюцца зямлянкі байцоў брыгады імя К.К. Ракасоўскага.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0188-5 (Т. 11).
* Музей баявой садружнасці беларускіх, рускіх, латышскіх і літоўскіх партызан//Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. – Мн. 1999. – Т. 5. – С. 232.
* Музей боевого содружества: Путеводитель / Бел. гос. музей истории Великой Отечественной войны; Сост. И.Ю.Воронкова и др. – Мн.: Полымя, 1988. – [63] с.
* Шпыркоў А. Ісці музею ў партызаны?.. / / Віцебскі рабочы. – 1994. – 26 лістап.
**Музей баявой і працоўнай славы Акцябрскай СШ**. Адкрыты ў 1984 ў гонар 40-годдзя вызвалення раёна ад нямецкіх войскаў. Мае два раздзелы: працоўнай славы і баявой славы.

У першым раздзеле прадстаўлены матэрыялы, прысвечаныя ўзнікненню першых камун у вёсках Васюты і Шульцава і ўтварэнню на іх базе першага калгаса; узнікненню ў 1959 на аснове калгаса «Віцебскі» саўгаса «Сялюты»; лепшым людзям гаспадаркі. Другі раздзел прысвечаны ўдзельнікам грамадзянскай вайны — ураджэнцам Акцябрскага сельскага Савета; нашым землякам — удзельнікам баёў за Маскву  (руск.) (бел. і Сталінград; аперацыі «Баграціён»; Дню Перамогі.

У музеі захоўваюцца лісты франтавікоў, іх успаміны, спісы 262-й стралковай дывізіі  (руск.) (бел. якая вызваляла вёску Шапуры, спісы пахаваных у брацкіх магілах, успаміны родных і сяброў, падарункі ветэранаў школе.

Літаратура
----------

* Музеі Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 719. — ISBN 985-02-0647-0.
**Праспект Маршала Баграмяна** (арм.: Մարշալ Բաղրամյան պողոտա) — праспект у Ерэване, Арменія. Большая частка праспекта знаходзіцца ў Цэнтральнай адміністрацыйнай акрузе горада, праспект праходзіць таксама па адміністрацыйнай акрузе Арабкір. Вуліца носіць імя выбітнага савецкага палкаводца, армяніна па нацыянальнасці Івана Баграмяна.

Цікавыя факты
-------------

Праспект Маршала Баграмяна — адна з галоўных транспартных артэрый цэнтральнай часткі Ерэвана. Пачынаецца з Плошчы Францыі, на якой размешчаны Армянскі тэатр оперы і балета імя А. А. Спендыярава і сканчаецца на Плошчы Дружбы. Да 1970 года праспект зваўся праспектам Дружбы.

Паколькі на праспекце знаходзяцца будынак Нацыянальнага сходу Арменіі і рэзідэнцыя прэзідэнта, праспект часта робіцца месцам мітынгаў. У 2015 годзе ў час пратэстаў, выкліканых падвышэннем тарыфаў на электраэнергію, праспект быў перакрыты на некалькі тыдняў.

Аб’екты
-------

На праспекце Баграмяна знаходзяцца наступныя аб’екты:

* Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Арменія
* Будынак Нацыянальнага Сходу Арменіі
* Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Арменія
* Пасольствы Швецыі, Сірыі, Вялікабрытаніі, Кітая і Тайланда.
* Нацыянальная акадэмія навук Рэспублікі Арменія
* Амерыканскі ўніверсітэт Арменіі
* Дом-музей Арама Хачатурана
* Саюз пісьменнікаў Арменіі
* Саюз архітэктараў Арменіі
* Школы нумар 55 (імя Чэхава), 76 (армяна-аргенцінская), 78 і 172.
* Парк закаханых
* Армянская евангелісцкая царква
* Станцыі метро Дружба і Маршал Баграмян

Транспарт
---------

Вуліца з’яўляецца пешаходна-транспартнай, з трыма палосамі ў кожны бок для транспарта. На вуліцы знаходзяцца дзве станцыі метро, а таксама аўтобусныя прыпынкі.

Галерэя
-------

* Рэзідэнцыя прэзідэнта Рэспублікі АрменіяРэзідэнцыя прэзідэнта Рэспублікі Арменія
* Будынак Нацыянальнага сходу АрменііБудынак Нацыянальнага сходу Арменіі
* Канстытуцыйны суд Рэспублікі АрменіяКанстытуцыйны суд Рэспублікі Арменія
* Амерыканскі ўніверсітэт Арменіі (корпус ім. Пара маза Авецісяна)Амерыканскі ўніверсітэт Арменіі (корпус ім. Пара маза Авецісяна)
**Кедр гімалайскі**, або **Дэадар** (*Cedrus deodara*) — хвойнае дрэва, адзін з відаў роду кедр, хуткарослая парода, расце ва Усходняй Азіі, на паўночным захадзе Гімалаяў у гарах Афганістана, Пакістана, Індыі і Непала. Падымаецца ў горы да 3600 м, утварае лес з елкамі, хвояй, піхтай.

Кедр гімалайскі дасягае вышыні 50 м і больш, дыяметр ствала да 3 м. Адрозніваецца шырокаконусападобнай кронай, характэрнай для дарослых экзэмпляраў раслін. Галіны размешчаны гарызантальна. Драўніна трывалая і ў той жа час мяккая і духмяная, са светла-жаўтаватай забалонню і чырванаваты-карычневым цёмным ядром.

Хвоя мяккая, тонкая, светла-шэра-зялёная з сівым адценнем, сабраная ў пукі, па 30-40 хваінак у кожнай. Яны 3—4-гранныя, даўжынёй да 5 сантыметраў. Жыве хваінка ад трох да шасці гадоў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Кедр гималайский: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
**Арка Этрускаў**, або **Аўгуста** — брама ў Перуджы, частка гарадскіх умацаванняў.

Гісторыя
--------

Была пабудавана прыкладна ў III ст. да н.э. і з'яўлялася аднымі з сямі гарадскіх варот. У I ст. да н.э. на арцы быў зроблены надпіс «Augusta Perusia» у гонар таго, што горад быў заваяваны імператарам Аўгустам пасля сямімесячнай аблогі каля 40 года да н.э. У той часам праходзілі жорсткія сутыкненні паміж Маркам Антоніем і Актавіянам Аўгустам. Брат Марка, Люцый, схаваўся ў Перуджы, якая была амаль непрыступнай з-за свайго месцазнаходжання і магутнай крапасной сцяны. Акрамя таго, гістарычныя хронікі гавораць, што колькасць салдатаў Люцыя была большай, чым у праціўніка, а горад меў немалыя запасы харча і зброі. Ваенны паход супраць мяцежнікаў узначальваў асабіста Аўгуст. Калі Перуджа была захоплена, імператар загадаў разрабаваць і спаліць горад, цэлымі засталіся толькі храмы Юноны і Вулкана. Пазней, каб хоць трохі «рэабілітаваць» сябе, Аўгуст даў дазвол нанова адбудаваць Перуджу, але горад павінен быў называцца *Augusta Perusia*. Адпаведныя надпісы з'явіліся на браме Порта Марцыя і Арцы Этрускаў.

Архітэктура
-----------

Дэталі аркі
Брама заціснута паміж дзвюма вежамі, звужэнне якіх праведзена пры дапамозе паступовага водступу радоў. Арка, пралётам 4,35 м, складзена з двух радоў канструктыўных клінаў; трэці рад з'яўляецца дэкаратыўным архівольтам. Скульптурныя галовы ў пазухах аркі дададзены пазней. Фрыз, які аддзяляе арку брамы ад верхняй, дэкаратыўнай аркі, малюе карлікавую каланаду, стылізаваную ў выглядзе трыгліфнага фрыза і лацінскім надпісам — «Colonia Vibia», зробленым па загадзе Гая Вібія Трэбаніяна Гала, які кіраваў у 251—253 гадах. Паміж канеліраванымі пілястрамі з іанічнымі капітэлямі, як бы ў метопах, паказаны круглыя шчыты. Верхняя арка апраўлена гладкімі вялікімі пілястрамі; іх іанічная капітэль вельмі спрошчана і ў сярэдзіне ўпрыгожана кветкай. Верхняя арка лягчэйша зя ніжнюю; яна складзена з аднаго раду клінаў, яе архівольт ужо, чым у ніжняй. Падмурак правай арачнай вежы ў XVII стагоддзі быў упрыгожаны фантанам.

Літаратура
----------

* Кауфман С. А. Николаев И. С. Цирес А. Г.Блаватский В. Д. Всеобщая история архитектуры, том. II, книга 2. М.: Издательство академии архитектуры СССР, 1948.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Арка Этрускаў
**Аўтаномны рэгіён паўднёва-карыбскага ўзбярэжжа** (ісп.: Región autónoma de la Costa Caribe Sur) — аўтаномная адміністрацыйная адзінка на паўднёвым усходзе Нікарагуа. Складаецца з 12 муніцыпалітэтаў. Адміністрацыйны цэнтр — Блуфілдс.

Плошча — 27 407 км². Насельніцтва (2012 г.) — 36 9254 чалавек.

Гісторыя
--------

У XVII — XIX ст. большая частка тэрыторыі аўтаномнага рэгіёна ўваходзіла ў склад індзейскай дзяржавы міскіта. Тут сяліліся выхадцы з Ямайкі і Беліза. Пасля ліквідацыі аўтаноміі міскіта ў 1894 г. мясцовае насельніцтва традыцыйна складала апазіцыю ў дачыненні да ўладаў у Манагуа, пасля сандзінісцкай рэвалюцыі падтрымлівалі контрас. У 1987 г. у выніку рэфармавання дзяржаўнага ладу на месцы дэпартамента Селая былі ўтвораны Аўтаномны рэгіён паўднёва-карыбскага ўзбярэжжа і Аўтаномны рэгіён паўночна-карыбскага ўзбярэжжа.

Кіраванне
---------

Аўтаномны рэгіён паўднёва-карыбскага ўзбярэжжа з'яўляецца неад'емнай часткай унітарнай і непадзельнай дзяржавы Нікарагуа. Яго жыхары маюць усе правы і абавязкі нікарагуанскіх грамадзян. Аўтаномная прававая сістэма абапіраецца на Канстытуцыю і Статут рэгіёна, закон аб асаблівам рэжыме абшчын карэнных народаў. Галоўны орган кіравання — Рада рэгіёна з 45 дэпутаў, якія з 2007 г. выбіраюцца ў выніку прамога галасавання.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Вывучэнне турыстычнага патэнцыялу
Герб «Слепаўрон»
**Слепаўрон** (польск.: Ślepowron) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з сярэдзіны XIV ст. У XVI ст. ад герба «Слепаўрон» утварыўся герб «Корвін». Гербам карысталіся больш за 350 родаў у Беларусі, Літве, Украіне і Польшчы, у т.л. Гасеўскія, Касакоўскія, Красінскія, Пуласкія.

Апісанне
--------

У блакітным полі сярэбраная падкова канцамі ўніз, на ёй сярэбраны кавалерскі крыж, на якім сядзіць чорны крумкач з залатым пярсцёнкам у дзюбе; клейнод — над прылбіцай з каронай такі самы крумкач з пярсцёнкам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Слепаўрон (герб)
* Слепаўрон (герб) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
* Герб Сьлепаўрон (бел.)
* Гербы беларускае шляхты (бел.)
**Хакатон** (англ.: hackathon, ад hack — хакер і marathon — марафон) — мерапрыемства, падчас якога розныя спецыялісты, часцей у галіне распрацоўкі праграмнага забеспячэння, сумесна і згуртавана займаюцца распрацоўкай нейкага прадукту, ці вырашэннем нейкай тэхнічнай задачы на працягу адносна кароткага перыяду часу. Звычайна хакатоны доўжацца ад аднаго дня да тыдня. Некаторыя хакатоны прызначаны для адукацыйных або сацыяльных мэт, але часцей мэтай хакатона з’яўляецца стварэнне часткі праграмнага забеспячэння. Кожны хакатон сканцэнтраваны на пэўных галінах.

Мэта хакатона — стварыць працаздольнае праграмнае або апаратнае забеспячэнне да канца мерапрыемства.

Гл. таксама
-----------

* Беларускі навуковы хакатон

Зноскі
------

1. ↑  Media-Making Strategies to Support Community and Learning at Hackathons
**Экамузей** — сетка блізкаразмешчаных аб'ектаў, якія ўяўляюць сабой "жывую" калекцыю, што дэманструе прыродныя і культурныя багацці рэгіёна і служыць крыніцай дадатковага прыбытку для мясцовых жыхароў.

Крытэрыі экамузеяў
------------------

Характэрныя рысы рэгіёна ўяўляюцца ў выглядзе лучнасці прыродных асаблівасцяў і дзейнасці людзей, мінулай і сапраўднай. Экамузей паказвае аўтэнтычнасць месца шляхам прэзентацыі прыродна-культурных рэсурсаў і дзейнасці яго жыхароў, аб'ядноўваючы гэта з пасоўваннем, спазнаннем і развіццём рэгіёну, ствараючы пры гэтым магчымасць інтэграцыі людзей і ініцыятыў. 

* Экамузеі засноўваюцца на мясцовай прыроднай і культурнай спадчыне, і з'яўляюцца спосабам яго захавання, культываванні і экспанаванні.
* Экамузеі грунтуюцца на аўтэнтычных элементах спадчыны, для яго перапрацоўкі і ажыўленні.
* Экамузеі ствараюцца і кіруюцца "знізу" (напрыклад, мясцовай/рэгіянальнай арганізацыяй або ўстановай).
* Экамузеі прапагандуюць тэхналогіі і транспартныя сродкі, спрыяльныя для навакольнага асяроддзя.
* Экамузеі інтэгруюць усе ключавыя элементы: інфармацыйны цэнтр з дакументацыяй, месцы і аб'екты, размешчаныя на тэрыторыі рэгіёна, "жывыя" майстар-класы і паказы, сетка маршрутаў і сцежак, падзеі на маршруце - у аб'яднаны турпрадукт.
* Экамузеі дапамагаюць з'яўленню і ўмацаванню нацыянальнай самасвядомасці і актывізацыі мясцовых супольнасцяў.
* Экамузеі ствараюцца і развіваюцца на партнёрскай аснове мясцовага ўзроўня.

Асноўныя элементы экамузея
--------------------------

* інфармацыйны цэнтр з дакументацыяй
* калекцыя славутасцяў (экспанатаў), размешчаных на тэрыторыі
* майстар-класы і дэманстрацыйныя паказы
* сетка пазначаных маршрутаў і сцежак
* цыклічныя і разавыя святы

Экамузеі ў краінах Еўропы
-------------------------

Тэрмін "экамузей" упершыню быў уведзены ў Францыі Хуга дэ Варынам (Hugues de Varine) у 1971, а першыя ініцыятывы, якія атрымалі статут экамузеяў, з'явіліся ў Ле Крэўсот (Le Creusot) у 1974 і ў Гранд Ланд (Grande Lande) у 1975. Краіна, дзе досыць рана развіўся рух экамузеяў, - Швецыя, у якой з'явіліся значныя па маштабе, рэгіянальныя прадпрыемствы. У Польшчы яны развіваюцца, напрыклад, у Дольным Шлёнску, Усходніх Карпатах і інш.

Экамузеі часта служаць напаўненнем рэгіянальных, нацыянальных або міжнародных Зялёных Шляхоў (Greenways).

Зноскі
------

1. ↑  Marie-Odile de Bary, André Desvalles, Françoise Wasserman (editors), 1994, Vagues: une anthologie de la nouvelle muséologie, Mâcon; Savigny-le Temple (77), Editions W ; M.N.E.S.

У Сеціве
--------

Адмысловая старонка на greenways.by Архівавана 8 сакавіка 2009.