**«І́скры Скары́ны»** (у арыгінале: *Iskry Skaryny*) — гісторыка-публіцыстычны часопіс, які выдаваўся ў Празе на беларускай мове Беларускім (Крывіцкім) таварыствам імя Францыска Скарыны ў 1931—1935 гадах пры фінансавай падтрымцы Васіля Русака. Друкаваўся лацінкай. Выйшла 5 нумароў. Асобны нумар каштаваў 3 чэшскіх кроны.

Характар ​​выдання
------------------

Часопіс «Іскры Скарыны» праводзіў паслядоўную працу ў справе папулярызыцыі і асэнсавання ролі спадчыны асветніка–першадрукара Ф. Скарыны ў нацыянальным і агульнаеўрапейскім кантэкстах. У артыкуле Тамаша Грыба «Месца і значэнне Ф. Скарыны ў сучасным беларускім вызвольна–адраджэнскім руху» (№ 1) праводзілася думка, што нацыянальнае значэнне спадчыны Скарыны не толькі ў факце перакладу кніг Бібліі і іх тлумачэння ў прадмовах, а яшчэ і ў тым, што такім чынам былі закладзены *«асноўныя падваліны беларускай філасофіі» — «асветнік даў нам сваю Біблію, сваю кнігу «Быцця»*.

У аснову выдання пакладзены ідэі пераемнасці духоўнай спадчыны Скарыны з сучаснымі праблемамі палітычна-дзяржаўнага і культурнага развіцця, нацыянальнай кансалідацыі беларускага народа, асэнсавання суб’ектна-творчай ролі беларусаў у гістарычным працэсе, імкнення да самастойнага і самабытнага шляху на цывілізацыйным скрыжаванні Усходу і Захаду.

У артыкуле Тамаша Грыба «Інтэлігенцыя і народ» (№ 2) праводзілася думка пра вялікае значэнне нацыянальнай культуры як першаасновы агульначалавечай, акцэнтавалася ўвага на праблемах нацыянальнай самасвядомасці беларусаў, асабліва ва ўмовах асіміляцыі з боку рускага і польскага этнасаў, на ролі інтэлігенцыі як выразніка і гаранта духоўнай жыццяздольнасці нацыі. У сувязі з абвастрэннем у канцы 1920–х — пачатку 1930–х гадоў палітычна–ідэалагічнага процістаяння паміж Усходняй і Заходняй часткамі Беларусі, часопіс выступіў з прапановай агульнабеларускага яднання на аснове гуртавання розных палітычных кірункаў дзеля карэнных нацыянальных інтарэсаў, найперш нацыянальна-дзяржаўнай незалежнасці Беларусі. У артыкуле Тамаша Грыба «На два франты!» (№ 3) сцвярджалася, што *«кожны беларус, хто б ні быў па сваіх поглядах і перакананьнях, павінен выканаць сваю павіннасьць: адважна стаць у шэрагі змагароў за волю і незалежнасьць Беларусі»*.

Выданне асвятляла пытанні беларускай гістарыяграфіі, геральдыкі, нацыянальных традыцый. У артыкуле Васіля Захаркі «На шляху беларускіх старадаўнасьцей» (№ 5) звернута ўвага на крыніцазнаўчую каштоўнасць у вывучэнні беларускай мінуўшчыны Густынскага летапісу і «Хронік з летапісаў старадаўніх», складзеных ігуменам Х. Шафановічам (1672). У часопісе крытычна ацэньвалася нацыянальная палітыка ў БССР (№ 3, артыкул «Бальшавіцкая «стратэгія» ў нацыянальным пытанні»).

Змест нумароў
-------------

№ 1 (**1931**)

* *Hryb T.* Kulturnaje budaunictva novaj Biełarusi (S. 2—9)
* *Hryb T.* Miejsca i značańnie Franciška Skaryny u sučasnym biełaruskim vyzvalna-adradženskim ruchu (S. 14—15)

№ 2 (**1931**)

* *Hryb T.* Intelihencyja i narod (S. 1—6)
* *Hryb T.* Miejsca i značańnie Franciška Skaryny u sučasnym biełaruskim vyzvalna-adradženskim ruchu (*працяг*, S. 12—14)

№ 3 (**1934**)

* Pad ściaham Skaryny (S. 1—2)
* *Hryb T.* Na dva fronty! (S. 5—13)
* *Hryb T.* Adryvak z ramanu «Paustancy» (S. 15—18)
* *T-š.* Vilenskaje pytańnie (S. 27—31)
* *Hryb T.* U 50-tyja uhodki časopisi «Homan» (S. 31—35)
* *T.* Što takoje nacyjanał-demakratyzm? (S. 35—36)

№ 4 (**1934**)

* *Hryb T.* Šlacham Skaryny (S. 1—10)
* *Zacharka V.* Biełarus na uschodzie
* *Hryb T.* Relihijnaja sprava na Biełarusi (S. 55—65)
* *Zacharka V.* Dzve kultury i dzve ekspansii
* *T-š.* Haspadarčaje adasableńnie Zachodniaj Biełarusi (S. 70—71)

№ 5 (**1935**)

* Adviečny šlach heta šlach Skaryny! (S. 1—4)
* *Gleba T.* Što takoje nacyjanał-demakratyzm? (S. 4—48)
* *Zacharka V.* Na šlachu biełaruskich staradaunascjau (S. 65—68)
* *Hryb T.* Da pytańnia ab pachodžańni herbu Pahonia (S. 69—77)
* *N-ka.* U Savieckaj Biełarusi (S. 82—85)
* 450-tyja uhodki narodžeńnia Franciška Skaryny (S. 86)

Спадчына
--------

Камплекты выдання захоўваюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы Чэхіі (Прага) і Беларускай бібліятэцы імя Францішка Скарыны ў Лондане. У Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь захавалася карэспандэнцыя і матэрыялы часопіса.

Зноскі
------

1. ↑  *А. К. Каўка*. «Іскры Скарыны» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 331.
2. ↑  *М. Чмарова.* О белорусских студенческих изданиях в межвоенной Чехословакии(руск.) // *Opera Slavica* : часопіс. — 2001. — Vol. 11. — № 1. — P. 27. — ISSN 1211-7676.
3. ↑  *А. Каўка*. «Іскры Скарыны» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 505.
4. 1 2  *А. Каўка*. «Іскры Скарыны» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 506.
5. ↑  *В. У. Коваль.* Роля студэнцкіх і прафесійных арганізацый у працэсе сацыяльна-псіхалагічнай адаптацыі беларускіх эмігрантаў у Чэхаславакіі (1918—1939 гг.) // *Труды БГТУ. Серия 6*. — 2018. — № 2. — С. 43.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 505—506.
* *Буча А. І.* Бібліяграфія Тамаша Грыба // Запісы БІНіМ. — 2014. — № 37. — С. 454—463.