**Кадзу́й Ата́ні** (яп.: 大谷 光瑞 *А:тані Ка:дзуй*, ; манаскае імя **Кёнё** (яп.: 鏡如 *Кё:нё*), 27 снежня 1876 — 5 кастрычніка 1948) — японскі падарожнік-даследчык, арганізатар і спонсар экспедыцый у Цэнтральную Азію. У еўрапейскай літаратуры вядомы з тытулам «граф Атані», паколькі быў выхадцам з родавай шляхты, у японскай літаратуры таксама як 22 настаяцель Заходняга манастыра Ханган-дзі[en].

Біяграфія
---------

### Адукацыя

У маладосці Кадзуй Атані атрымліваў адукацыю ў Лондане і падарожнічаў па Еўропе. У гэты час ён пазнаёміўся з шэрагам падарожнікаў-даследчыкаў. У іх ліку былі Свен Гедин[en], Аўрэль Стэйн і Альберт фон Ле Кок[en]. Гэтыя сустрэчы моцна паўплывалі на яго, і ён прыняў рашэнне даследаваць Усходні Туркестан  (руск.) (бел. рэгіён, які адыграў важную ролю ў распаўсюдзе будызму. Сярод яго мэтаў было выяўленне старадаўніх тэкстаў будыйскіх сутраў.

### Экспедыцыі Атані

У 1902—1910 гадах Кадзуй Атані арганізаваў і фінансаваў тры значныя экспедыцыі ў Цэнтральную Азію, толькі ў першай з якіх (1902—1904) ён удзельнічаў асабіста. Асноўны раён даследаванняў уключаў аазісы Сіньцзяна. Адгалінаванні маршрутаў ўключалі таксама Казахстан, Непал, Індыю і Расію. Самым значным дасягненнем лічыцца археалагічнае даследаванне старажытнага горада Субашы у пустыні Такла-Макан.

Казуй Атані вымушаны быў спыніць асабісты ўдзел у экспедыцыях у сувязі са спадчыным абавязкам настаяцеля ў 1903 годзе, атрымаўшы вестку пра смерць свайго бацькі, Атані Касона.

### Дзейнасць у Японіі

У якасці настаяцеля ён працягваў арганізацыю экспедыцый, а таксама здзейсніў мадэрнізацыю будыйскай школы Дзёдо-сінсю  (руск.) (бел. ў Кіёта.

Выдаткі на экспедыцыі пацягнулі за сабой даўгі Дзёдо-сінсю  (руск.) (бел. і ў выніку ўзніклага фінансавага скандалу ў 1914 годзе ён вымушаны быў адрачыся ад пасады настаяцеля, перадаўшы яго свайму пляменніку Касё Атані, які стаў 23-м настаяцелем.

### Гады Другой сусветнай вайны

У перыяд вайны Кадзуй Атані быў дарадцам на акупаваных Японіяй тэрыторыях Кітая (Маньчжоу-го) і пабываў у савецкім палоне (1945—1947).

Праз некалькі гадоў пасля вайны ён памёр ад раку страўніка.

Ацэнка дзейнасці
----------------

Кодзуй Атан складаўся членам Каралеўскага геаграфічнага таварыства. Разведкі Брытанскай і Расійскай імперый у сувязі з уцягнутасцю рэгіёна яго даследаванняў у Вялікую гульню  (руск.) (бел. прытрымліваліся думкі, што археалагічная накіраванасць экспедыцый графа Атані — не больш чым прыкрыццё для шпіянажу.

Значная па аб’ёме і важная для навукі археалагічная «калекцыя Атані» цяпер падзелена паміж музеямі ў Японіі (Кіёта і Токіа), а таксама ў Кітаі і Карэі. Дзённікі і фатаграфіі, зробленыя экспедыцыямі, а таксама іх батанічныя калекцыі захоўваюцца ва Універсітэце Рукоку[en] у Японіі.

Кадзуй Атані таксама пакінуў шэраг даследаванняў, прысвечаных Кітаю і Маньчжурыі.

Зноскі
------

1. ↑  *Модест Колеров.* Русский сборник: исследования по истории России XIX-ХХ вв. — М. 2008. — Т. 5. — С. 222. — 429 с.
2. ↑  *Александр Мещеряков.* Император Мэйдзи и его Япония. — LitRes, 2015. — С. 942. — 950 с. — ISBN 9785457246430.

Літаратура
----------

* Комиссаров, С. А. «Коллекция Отани»: наследие японских экспедиций в Восточный Туркестан (Синьцзян) / С. А. Комиссаров, М. В. Семенова. — С.19-26
* Hopkirk, Peter (1980). *Foreign Devils on the Silk Road: The Search for the Lost Cities and Treasures of Chinese Central Asia*. Amherst: The University of Massachusetts Press. ISBN 0-87023-435-8.
* Sugiyama, Jiro: Central Asian Objects brought back by the Otani-Expedition. Nationalmseum Tokyo, 1971.
* Laut J. P. K. Röhrborn (Hrsg.): Der türkische Buddhismus in der japanischen Forschung. Wiesbaden 1988.
* 津本陽　『大谷光瑞の生涯』（角川文庫）
* 杉森久英　『大谷光瑞』（中央公論社）
* 『大谷光瑞とアジア』（柴田幹夫編、勉誠出版、2010年5月）-多角的な観点からの論考を収む。



| ?Кадзуй Атані — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Кадзуй Атані |  | Ōtani Kōson[d] |  | Kōnyo[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16577195s · CiNii: DA05219559 · GND: 120764407 · ISNI: 0000 0000 8411 0063 · LCCN: n85315990 · NDL: 00063212 · NKC: xx0305500 · NTA: 195022882 · NUKAT: n2017154143 · SUDOC: 164340467 · VIAF: 113770129 |

 |