recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дрысвята**, **Друкша** — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 44 км. Плошча вадазбору 1020 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 6,1 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

Асноўныя прытокі
----------------

* **Леваруч**: Прорва.

Агульныя звесткі
----------------

Пачынаецца каля вёскі Грытуны (да пабудовы ГЭС Дружбы народаў ў 1953 годзе рака выцякала з возера Дрысвяты). Дзялянка былога рэчышча паміж вёскамі Ёдзішкі і Вусце цяпер лічыцца прытокам Дрысвяты — Дрысвяткай. Высокая плынь ракі ў межах Браслаўскай грады, нізкая — на захадзе Полацкай нізіны, вусце каля вёскі Казяны. На вадазборы 139 азёраў, якія займаюць плошчу каля 125 км² (12 % вадазбору).

Даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 200—250 м. Абалона перарывістая, яе пераважная шырыня 50 — 100 м. Рэчышча ўмерана звілістае, паміж вёскамі Кякшты (вусце Прорвы) і Ёдзішкі на працягу 8,9 км каналізаванае. Шырыня рэчышча ў межань да 14 м. Цячэ праз азёры Доўгае, Высокае (паміж імі ў 1961 годзе пабудавана ГЭС «Шлях да камунізму») і Богінскае. У вадазборы ракі Дрысвята, на беразе возера Дрысвяты (тэрыторыя Літвы) пабудаваная Ігналінская АЭС.

Зноскі
------

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
2. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
3. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
Судна MS Majesty of the Seas
Судна кампаніі «Celebrity Cruises» у порце Сіэтла
**Круізнае судна** — судна, якое здзяйсняе міжнародны рэйс і перавозіць пасажыраў, якія ўдзельнічаюць у групавой турыстычнай праграме і размешчаных на судне, з мэтай кароткачасовых турыстычных наведванняў паводле раскладу аднаго ці некалькіх портаў, адкрытых для заходу замежных судоў.

У Раздзеле 1/А Дадатка да Канвенцыі па палягчэнні міжнароднага марскога суднаходства 1965 г. судна, якое здзяйсняе турыстычныя круізы вызначаецца як судна, прызначанае для міжнародных вандраванняў пры перавозках пасажыраў, удзельнікаў групавой праграмы і размешчаных на борце, з мэтай запланаваных турыстычных наведванняў аднаго ці больш розных портаў, і ў якіх пры плаваннях звычайна не здяйсняюцца:

* пасадкі ці высадкі якіх-небудзь іншых пасажыраў;
* выгрузкі ці пагрузкі грузаў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс круізных суднаў
* Спіс самых доўгіх суднаў па тыпе
* Спіс найбуйнейшых пасажырскіх суднаў свету
* Спіс самых вялікіх парусных суднаў

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Круізнае судна на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7676145-9 · LCCN: sh85034368 · NDL: 01142719 · NKC: ph292631 |
**Крушыня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Крушыняны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Боцеў.
**Бо́цеў** (да 1950 г. **Юмрукчал**) — гара ў Балгарыі, вышэйшы пункт Балканскіх гор (2376 м). Схілы стромкія, вяршыня плоская, пакрытая лугамі. Гара знаходзіцца на тэрыторыі абшчыны Карлава ў Плоўдзіўскай вобласці.

Гара названа ў гонар балгарскага паэта і рэвалюцыянера Хрыста Боцева, да 1950 г. называлася Юмрукчал — «кулак-гара» (балг. *юмрук* — «кулак», *чал* — «высокая горная вяршыня»), у перыяд з 1942 па 1946 г. — Фердзінандаў Врх у гонар цара Балгарыі.

На вяршыні гары знаходзіцца метэастанцыя.

Гара ўваходзіць у склад рэзервата «Джэндэма». Паўднёвы схіл гары, які мае назву Райскія скалы, папулярны сярод альпіністаў.

Літаратура
----------

* Боцеў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Боцеў (гара)
* Peakware.com Архівавана 5 чэрвеня 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
**Яўген Мацвеевіч Замерфельд** (25 лістапада 1912, в. Жылічы, Рагачоўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць — 29 красавіка 1980, Барысаў) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Рана застаўся сіратой і вымушаны быў пераехаць да радні пад Барысаў. Скончыў Зембінскую сямігодку (1930) і паступіў у Барысаўскі педагагічны тэхнікум. Ад 15.7.1933 да 1.7.1934 года настаўнічаў у Нова-Барысаўскай СШ № 10, адначасова загадваў школьным аддзелам рэдакцыі раённай газеты «Большэвік Барысаўшчыны». Актыўна супрацоўнічаў з літаб’яднаннем «Маладняк». У 1934—1939 гадах вучыўся на літаратурна-лінгвістычным факультэце Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага. У 1938 годзе быў арыштаваны, правёў некалькі месяцаў у турме. Ад 2.10.1938 да 27.6.1941 года працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Барысаўскай СШ № 2.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны за станам здароўя не быў мабілізаваны. Заставаўся на акупаванай тэрыторыі, у лютым 1942 года па заданні падполля ўладкаваўся на працу ў Барысаўскі аддзел ЗАГС на пасаду рэгістратара.

Пасля вызвалення тэрыторыі савецкімі войскамі, месяц працаваў у Барысаўскай раённай газеце «Большэвіцкая трыбуна». З 15.8.1944 да 1958 года выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Барысаўскім педвучылішчы. З 20.8.1958 года — настаўнік Барысаўскай школы-інтэрната. У 1974 годзе выйшаў на пенсію.

Разам з Д. Ф. Капытковым быў заснавальнікам літаратурнага аб’яднання «Бярэзіна» пры барысаўскай газеце «Камуністычная праца» (цяпер «Адзінства»).

Дзейнасць
---------

Дэбютаваў у другу у 1929 годзе, спачатку вершамі ў літаратурным дадатку «Вясна» да газеты «Камуніст», пазней у «Полымі», «Узвышшы», «Беларусі» і інш.

Аўтар вершаў, апавяданняў, рэцэнзій і артыкулаў пра творчасць Я. Коласа, А. Куляшова, Я. Маўра, Э. Самуйлёнка. У 1934 г. у альманаху «Ударнікі» былі змешчаны яго вершы.

Аўтар метадычных распрацовак і дапаможнікаў для настаўнікаў беларускай літаратуры. У сааўтарстве з В. А. Самцэвічам напісаў «Зборнік тэкстаў для ізлажэнняў: Дапаможнік для настаўнікаў 5-7 класаў сямігадовай і сярэдняй школы» (1948); «Зборнік практыкаванняў па сінтаксісу і пунктуацыі. Для 6-7 класаў сямігадовай і сярэдняй школы» (1950); «Урокі беларускай мовы ў V класе» (1961).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Гаварушка Я.* След-слядочак на зямлі // Роднае слова. — 1992. — № 4. — С. 68-69.
* Замерфельд Яўген // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдактар Г. П. Пашкоў. — Мн. 1993. — Т. 2. — С. 487—488.
* Замерфельд Яўген // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995. — Т.2. — С. 487—488.
* *Казека Я.* Другое жыццё / Я. Казека // Маладосць. — 1990. — № 8. — С. 165—167.
* *Клімуць Я. І.* Кіраўшчына літаратурная // Acta Germano-Slavica IV. — 2010. — C. 125—134.
* Нашы славутыя землякі // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Кіраўскага раёна / Гал.рэд. І. П. Шамякін. — Мн. 1997. — С. 414.
Каровы на выпасе ў Шумілінскім раёне, Беларусь
**Па́ша**, **выпас** — зямельныя ўгоддзі, травастой якіх выкарыстоўваецца для выпасу жывёлы; адна з асноўных крыніц высокапрадукцыйнага і таннага корму для сельскагаспадарчых жывёл.

Адрозніваюць пашу прыродную (натуральную) і сеяную (палепшаную, ці штучную). У раслінным покрыве натуральнай пашы пераважаюць дзікарослыя травы: злакавыя, асокі, разнатраўе. Палепшаную пашу ствараюць шляхам спецыяльнай сяўбы бабова-злакавых ці злакавых пашавых травасумесей. Звычайна паша займае сухадольныя ці нізінныя месцы, участкі поймавых лугоў і неасвоеных нізінных балот з натуральным травастоем. Прадукцыйнасць прыроднай пашы нізкая (у 3—5 разоў ніжэй за сеяную), павышаюць яе асушэннем, культуртэхнічнымі работамі і іншымі аграмеліярацыйнымі мерапрыемствамі; вапнаваннем, выкарыстаннем угнаенняў, падкошваннем, падсевам траў, арашэннем, аховай ад перавыпасу.

Літаратура
----------

* Паша // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
* Па́ша // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 573—574. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4128980-8 · LCCN: sh85098618 · Microsoft: 2778053677 · NDL: 00560845 · NKC: ph202568 |
**Фарнакіды** — дынастыя у Персідскай імперыі, адгалінаванне каралеўскай дынастыі Ахеменідаў. Паходзяць ад Фарнака, сына Арсама і роднага брата Гістаспа, бацькі караля Дарыя І. Прадстаўнікі роду займалі высокае становішча ў Персідскай імперыі, у 477 да н.э. — 353 да н.э. былі сатрапамі Фрыгіі, пазней таксама Кілікіі, Бактрыі, Парсіса. У IV ст. да н. э. прадстаўнікі роду (Арыябарзан, Артабаз II) часта паўставалі супраць цэнтральнае ўлады, тым не менш з пачаткам вайны з Македоніяй актыўна абаранялі краіну. Пасля захопу Персіі Аляксандрам Македонскім частка з іх перайшла да яго на службу.

Радавод
-------

```
Фарнак, сын Арсама (565 да н.э.-497 да н.э.), міністр фінансаў Персіі
 └─>Артабаз I (? - 449 да н.э.), сатрап Фрыгіі
     └─>Фарнабаз I (? - 430 да н.э.), сатрап Фрыгіі
         └─>Фарнак II Фрыгійскі (? - 420 да н.э.), сатрап Фрыгіі
              └─>Фарнабаз II (435 да н.э.-373 да н.э.), сатрап Фрыгіі, Кілікіі ∞ 2) Апамэ, д. Артаксеркса II
                  ├─>Арыябарзан (? - 362 да н.э.), сатрап Фрыгіі 
                  │    ├─>Арсіт Фрыгійскі (?) (?-334 да н.э.), сатрап Фрыгіі
                  │    │    └─>Мітрапаст, персідскі флатавод
                  │    └─>Мітрадат
                  └─>Артабаз II (389 да н.э.-325 да н.э.), сатрап Фрыгіі, Бактрыі ∞ 2) NN, сястра Мемнана і Ментара
                      ├─>Фарнабаз III (370 да н.э.-320 да н.э.), кіраўнік персідкага флоту
                      ├─>Арсам
                      ├─>Кофэн
                      ├─>Арыябарзан (368 да н.э.-330 да н.э.), сатрап Парсіса
                      ├─>Артоніс ∞ Эўмен
                      ├─>Артакама ∞ Пталемей I, фараон
                      └─>Барсіна (363 да н.э.-309 да н.э.) ∞ 1)Мемнан; ∞ 2) Ментар; ∞ 3) Аляксандр Македонскі
```

Глядзіце таксама
----------------

* Спіс сатрапаў Фрыгіі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мініч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Русанава.
**Галіна Іванаўна Русанава** (у шлюбе — Мініч; 13 жніўня 1956, Дзяржынск, Мінская вобласць, БССР) — беларуская мастачка-дэкаратар.

Біяграфія
---------

У 1976 годзе закончыла Бабруйскае мастацкае прафэсійна-тэхнічнае вучылішча № 15. З 1976 года працавала ў Мінску мастаком-афарміцелем у сістэме прамгандлю, з 1978 года працуе ў Дзяржынску — мастак Дзяржынскага райпо, вузла сувязі, ПТУ № 212, з 1999 года мастак Дзяржынскага гарадскога Дома культуры, з 2001 года мастак-афарміцель Цэнтральнай раённай бібліятэкі. Піша пейзажы Дзяржыншчыны (поры году) і іншае. Прымае ўдзел у мастацкіх выстаўках. З 1994 года піша іконы.

Для Фаніпальскай праваслаўнай царквы напісала абраз «Дабравешчанне», для Дзяржынскай Свята-Пакроўскай царквы абраз «Святая мучаніца Галіна».

У Дзяржынску пабралася шлюбам з мастаком Васілём Мінічам. Іх дачка Марыя — мастацтвазнавец.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дзяржынскага р-на. — Менск: БЕЛТА, 2004. — 704 с.: іл. ISBN 985-6302-64-1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксандрава.
**Галіна Аляксандраўна Аляксандрава** (нар. 25 лістапада 1933, пас. Гульча, Гульчынскі раён, Ошская вобласць, Кыргызскай ССР) — савецкі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1956 годзе Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала ў праектных арганізацыях Алматы, Горкага, Роўна. З 1976 па 1983 гады — кіраўніком групы архітэктараў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года.

Пражывала ў г. Славута Украінскай ССР.

Творчасць
---------

Удзельнічала ў распрацоўцы генпланаў гарадоў Кзыл-Арда, Вахтан, Перавоз, ПДП цэнтра Цалінаграда, праектаў забудовы мікрараёнаў у Цалінаградзе і Горкім.

Асноўныя працы ў Мінску (у аўтарскім калектыве) : праекты забудовы мікрараёнаў Паўднёвы Захад-1,2,3,4 (1976—1982).

Узнагароды
----------

Узнагароджана сярэбраным медалём ВДНГ СССР (1985) за распрацоўку праекта забудовы мікрараёна Паўднёвы захад-2.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Александрова Галина Александровна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Галіна Іванаўна Зыбіна** (нар. 22 студзеня 1931, Ленінград) — савецкая лёгкаатлетка.

Заслужаны майстар спорту СССР (1952). Выступала за Ленінград — спартыўныя таварыствы «Зеніт» (па 1959) і «Труд» (1960—1968).

Алімпійская чэмпіёнка 1952, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1956 года, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1964, чэмпіёнка Еўропы 1954 года, бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы 1962 у штурханні ядра. Усталявала 8 сусветных рэкордаў і 4 рэкорды СССР, па фармальных прычынах не зарэгістраваныя як сусветныя (1952—1956); першай у свеце штурхнула ядро ​​далей 16 м (1953). Бронзавы прызёр чэмпіянатаў Еўропы 1950 у кіданні дзіды, 1954 у кіданні дыска — адзіная ў гісторыі спартсменка, якая стала прызёрам чэмпіянатаў Еўропы ў абодвух відах кідання і штурханні ядра. 6-разовая чэмпіёнка СССР у штурханні ядра (1952—1955) і кіданні дзіды (1952, 1957).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галіна Іванаўна Зыбіна


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Tilastopaja · Track and Field Statistics |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юркова.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Данэлія.
**Галіна Іванаўна Юркова-Данэлія** (13 сакавіка 1944, пасёлак Рудзенск, Пухавіцкі раён) — расійскі кінарэжысёр беларускага паходжання, актрыса

.

Біяграфія
---------

Скончыла тэатральнае вучылішча імя Барыса Шчукіна (1970), рэжысёрскі факультэт "УДІК"а (1979, майстэрская І.Таланкiна). У 1970—1972 — актрыса маскоўскага Акадэмічнага тэатра імя Ул. Маякоўскага. У 1972—1974 — карэспандэнт Камітэта па радыёвяшчанні і тэлебачанню. З 1979 — рэжысёр кінастудыі імя М.Горкага.

Фільмаграфія
------------

* 1991 Божае стварэнне;
* 1988 Француз;
* 1981 Жарт?!.. (кароткаметражны).

Актрыса
-------

* 1986 Кін-дза-дза!: жонка Машкова;
* 1982 Спыніўся цягнік: Галіна Іванаўна.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* ГАЛИНА ЮРКОВА-ДАНЕЛИЯ


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Дзеці славы** (венг.: Szabadsag, Szerelem) — венгерскі фільм пра венгерскае паўстанне 1956 года ды матч «Кроў у басейне». Фільм дубляваны па-беларуску тэлеканалам Белсат. Прэм'ера на тэлеканале Белсат адбылася 24 чэрвеня 2012 г. у 22:00.

Сюжэт
-----

Ідзе 1956 год. У центры сюжэту Каралі Сабо – капітан алімпійскай зборнай Венгрыі па водным пола. Ягоная кар’ера паспяхова развіваецца: ён упадабанец як шараговых заўзятараў, так і высокапастаўленых чыноўнікаў. Наперадзе ў яго бясхмарная будучыня, слава, увага дзяўчат. Але ўсё мяняецца за адзін дзень. Каханне, рэвалюцыя, танкі на вуліцах Будапешта, целы расстраляных – усё гэта штурхае маладога спартоўца ў вір паўстання. Фільм распавядае пра гістарычныя падзеі, звязаныя з венгерскім паўстаннем 1956 года, а таксама нагадвае пра знакаміты «крывавы» паўфінал па водным пола паміж зборнымі СССР і Венгрыі на алімпіядзе ў Мельбурне.

Пракат
------

Фільм з'явіўся ў кінатэатрах Венгрыі 23 кастрычніка 2006 года 50-й гадавіны рэвалюцыі. 29 кастрычніка 2006 года быў паказаны ў Белым доме для прэзідэнта Джорджа Буша.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 13 мая 2012.
* - «Дзеці славы». Трэйлер
**«Дзеянні Стэфана»** (лац.: Gesta Stephani) — сярэдневяковая англійская хроніка сярэдзіны XII стагоддзя, прысвечаная кіраванню караля Стэфана. Аўтар хронікі невядомы.

«Дзеянні Стэфана» з'яўляюцца адным з найважнейшых крыніц па гісторыі перыяду феадальнай анархіі ў Англіі часоў вайны за прастол паміж Стэфанам Блуаскім і імператрыцай Мацільдай. Хроніка напісана на лацінскай мове. У адрозненне ад іншых хронік, аўтар «Дзеянняў...» з'яўляецца заўзятым прыхільнікам караля Стэфана і падае інфармацыю з яго пункта гледжання, асуджаючы Мацільду і яе прыхільнікаў. Тон і падбор матэрыялу далёкі ад аб'ектыўнасці, аднак у плане дакладнасці фактаў і ўвагі да дэталяў аўтар хронікі не саступае, а часам і пераўзыходзіць Вільяма Мальмсберыйскага ці Генрыха Хантынгданскага. Значную цікавасць уяўляе параўнанне адлюстравання падзей грамадзянскай вайны ў выкладзе аўтара «Дзеянняў...», прыхільніка Стэфана, і ў выкладзе Вільяма Мальмсберыйскага і пазнейшых аўтараў, лаяльных Мацільдзе і Плантагенетам.

Пра аўтара «Дзеянняў Стэфана» нічога не вядома. Відавочна, ён быў святаром на службе ў караля Стэфана і сведкай апісаных падзей. Магчыма, хроніка была напісана па непасрэдным даручэнні караля. Паводле версіі, упершыню высунутай Р. Дэйвісам у 1962 годзе, аўтарам «Дзеянняў...», верагодна, з'яўляецца Роберт з Льюіса (пам. 1166), біскуп бацкі і ўэлскі (з 1136), верны прыхільнік Стэфана Блуаскага і актыўны ўдзельнік ваенных дзеянняў супраць Роберта Глостэрскага ў заходніх графствах.

Спасылкі і літаратура
---------------------

* «Дзеянні Стэфана» ў Кембрыджскай гісторыі англійскай і амерыканскай літаратуры  (англ.)
* «Дзеянні Стэфана»  (лац.)
* Gesta Stephani. Ред. и пер. на англ. К. Р. Поттер. — Лондон, 1955
**Ліпа Мемі** (італ.: Lippo Memmi; працаваў з 1317 па 1350, Сіена) — італьянскі мастак, сіенская школа.

Біяграфія
---------

Яго бацька, Мема дзі Філіпуча, таксама быў мастаком, таму асновам рамяства Ліпа навучаўся хутчэй за ўсё ў яго майстэрні. Аднак самы вялікі ўплыў на яго творчасць аказаў Сімонэ Марціні, сумесна з якім Ліпа Мемі, верагодна, працаваў ужо ў 1315 годзе над фрэскай «Маэста» ў сіенскай ратушы. У 1324 годзе Марціні ажаніўся з дачкой Мема дзі Філіпуча, і сястрой Ліпа Мемі, Джаваннай. Уплыў Сімонэ Марціні выявіўся як у станковых працах, так і ў фрэсках. У далейшым іх творчае ўзаемадзеянне набыло бачныя формы: над знакамітым «Дабравешчаннем» (1333, Галерэя Уфіцы, Фларэнцыя) яны працавалі разам. Ліпа, і яго брат Тэдэрыка Мемі працавалі ў майстэрні Марціні, і верагодна суправаджалі яго падчас паездкі ў Авіньён.

Зноскі
------

1. 1 2  Lippo Memmi , aka Filippo di Memmo // Athenaeum Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32061534'></a>
2. 1 2  Lippo Memmi // Artsy — 2009. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4796642'></a>
3. ↑   Праверана 12 лютага 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119021501 · ISNI: 0000 0001 1569 5894 · LCCN: nr91028520 · NTA: 097654604 · VIAF: 47562574, 95876054 · ULAN: 500031555 |

 |
Ліпаване падчас царкоўнай службы ў румынскім сяле Слава Чаркеская
**Ліпаване** (Філіпаўцы, Філіпоны, Дунакі, рум.: Lipoveni) — стараверы папоўскага кірунку і этнаграфічная група рускіх.

У канцы XVII — пачатку XVIII стагоддзяў пасля царкоўных рэформ Нікана яны перасяліліся ў Малдавію і Букавіну. Па адной з версій назва «ліпаване» паходзіць ад скажонага слова «Філіпаўцы», па іншай — ад ліпавых гаяў, дзе ліпаване хаваліся. Слова ўпершыню сустракаецца ў аўстрыйскім дакуменце ад 1733 года.

У цяперашні час большасць ліпаван пражывае ў Румыніі (паўночна-заходняя Дабруджа, жудзецы Баташані, Сучава, Ясы, Васлуй, Нямц, Бакэў, Галац, Брэіла і, галоўным чынам, у Тулчы), на Украіне (Вылкавэ і ваколіцы), у Малдове і часткова ў Балгарыі.

У цяперашні час ліпаван налічваецца 37 тыс. чалавек па афіцыйных дадзеных і 100 тыс. па неафіцыйных. У 1990 у Бухарэсце была заснавана «Абшчына рускіх-ліпаван», якая выдае газету «Зори-Zorile» і часопіс «Китеж-град».

Спасылкі
--------

* Артыкул аб гісторыі ліпаван Архівавана 1 мая 2008.
* Газета «Зори»
* Аляксандра Маскеці-Сакалова «Гісторыка-культурные сувязи казакаў-некрасаўцаў і ліпаван» Архівавана 25 красавіка 2007.
* Спецыфіка фальклорнай традыцыі рускіх-ліпаван Румыніі Архівавана 30 верасня 2007.
* У гасцях у ліпаван
Суадносіны вокарухальнага нерва з вочным яблыкам і іншымі нервамі
**Вокарухальны нерв** — 3-я пара чэрапнамазгавых нерваў. Валокны, якія складаюць яго, з'яўляюцца атожылкамі клетак, якія ляжаць у ядрах сярэдняга мозгу. Рухальнае ядро размешчана на ўзроўні верхняга двухбугорыя ў рэчыве мозгу, паблізу ад яго - вегетатыўнае ядро. Нервовыя валокны выходзяць з мазгавога ствала на ўнутраныя паверхні ножак мозгу і ўтвараюць параўнальна буйны нерв, які ідзе наперад у вонкавай сценцы кавернознага сінуса. Па шляху да яго далучаюцца нервовыя валокны сімпатычнага спляцення унутранай соннай артэрыі. Вокарухальны нерв праходзіць праз верхнюю вачніцавую шчыліну ў вачніцу, дзе дзеліцца на меншую верхнюю галіну, якая інервуе верхнюю прамую цягліцу вока і мышцу, якая ўздымае верхняе павека, і ніжнюю галіну, якая змяшчае рухальныя валокны для медыяльнай і ніжняй прамой і ніжняй касой мышц вока. Ад ніжняй галіны аддзяляецца нервовы пучок, які змяшчае вегетатыўныя парасімпатычныя валокны, які ідзе да вейкавага вузла, размешчанага паміж глядзельным нервам і латэральнай прамой цягліцай вока. Ад клетак вузла пачынаюцца парасімпатычныя валокны, якія інервуюць гладкія мышцы цыліярнага цела (функцыя акамадацыі вока) і радужкі (цягліца, якая звужае зрэнкі).

| ⛭Чарапныя нервы |
| --- |
| I пара | Нюхальны нерв (лац.: Nervus olfactorius) |
| II пара | Глядзельны нерв (лац.: Nervus opticus) |
| III пара | Вокарухальны нерв (лац.: Nervus oculomotorius) |
| IV пара | Блокавы нерв (лац.: Nervus trochlearis) |
| V пара | Трайчасты нерв (лац.: Nervus trigeminus) |
| VI пара | Адводны нерв (лац.: Nervus abducens) |
| VII пара | Нерв твару (лац.: Nervus facialis) |
| VIII пара | Пераддзверна-ўліткавы нерв (лац.: Nervus vestibulocochlearis) |
| IX пара | Языкаглотачны нерв (лац.: Nervus glossopharyngeus) |
| X пара | Блукаючы нерв (лац.: Nervus vagus) |
| XI пара | Дадатковы нерв (лац.: Nervus accessorius) |
| XII пара | Пад'язычны нерв (лац.: Nervus hypoglossus) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крышпін-Кіршэнштэйн.
**Казімір Францішак Крышпін-Кіршэнштэйн** (? — да 2 сакавіка 1731) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Крышпінаў-Кіршэнштэйнаў. Сын Марціна Міхала і Яны з Валадковічаў, дачкі новагародскага ваяводы Крыштафа Валадковіча.

Стараста плунгянскі з 1699 года, цівун гандынскі, харужы надворны літоўскі ў 1706—1707 гадах; пасол на соймы 1699, 1701—1702 гадоў.

У Паўночную вайну камандаваў дывізіяй. У 1706 годзе перайшоў на бок шведаў і караля Станіслава Ляшчынскага, ад якога атрымаў урад стражніка вялікага літоўскага (1708—1709). Ваяваў супраць расійскіх войск на Беларусі. У 1709 годзе эмігрыраваў у Прусію. У 1711 годзе ўдзельнічаў у няўдалым паходзе на Вялікае Княства Літоўскае. Пасля выехаў у Бендэры. У 1713 годзе прызначаны Ляшчынскім дыпламатычным прадстаўніком у Стамбуле, дзе займаўся падрыхтоўкай турэцка-татарскага паходу на Рэч Паспалітую. У 1714 годзе ў рангу генерал-лейтэнанта паступіў на службу ў шведскую армію. Падтрымліваў шырокія дыпламатычныя кантакты для шведска-расійскага збліжэння.

У 1721 годзе пасля амністыі вярнуўся на радзіму. Пасол на сойм 1722.

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Крышпіны-Кіршэнштэйны // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 157. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Tadeusz Wasilewski, Andrzej Kazimierz Kryszpin-Kirszensztein, w: Polski Słownik Biograficzny, 1970, t. XV, s. 496—497.


| ?Казімір Францішак Крышпін-Кіршэнштэйн — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Крышпін Кіршэнштэйн[d] |  | Крышпін Кіршэнштэйн[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  | Геранім Крышпін-Кіршэнштэйн |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Вацлаў Шэмет |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ганна з Шэметаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Марцін Міхал Крышпін-Кіршэнштэйн |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Гальшка з Хадкевічаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ганна з Млоцкіх[d] |  | Андрэй Млоцкі |  | Мацей Млоцкі[d] |  |
|  | Казімір Францішак Крышпін-Кіршэнштэйн |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Марцін Валадковіч |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Яна з Валадковічаў[d] |  | Крыштаф Валадковіч |  | Марцін Валадковіч |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Раіна з Друцкіх-Горскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
**Паша Парфеній** (нар. 30 мая 1986, Архей, МССР) — малдаўскі спявак і кампазітар, былы саліст гурта «SunStroke Project». Прадстаўнік Малдовы на конкурсе песні Еўрабачанне ў 2012 годзе з песняй Lăutar і ў 2023 годзе з песняй «Soarele și Luna».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 30 мая 1986 года ў горадзе Архей у сям’і музыкантаў: маці была педагогам па фартэпіяна, а бацька — спеваком і гітарыстам. У 7 гадоў ён паступае ў музычную школу ў Археі па спецыяльнасці «фартэпіяна», а ў 2002 годзе падае дакументы ў Ціраспальскі музычны каледж на секцыю «фартэпіянны джаз».

У 2002 годзе стаў салістам ВІА «Электрамаш». У 2006 годзе паступіў у Дзяржаўную Акадэмію Мастацтваў на эстрадна-джазавае аддзяленне. З 2007 года — артыст Маладзёжнага тэатра эстраднай песні Культурнага цэнтра «Элат». Удзельнічаў у шматлікіх творчых конкурсах і фестывалях.

З 2008 па 2009 год саліст гурта SunStroke Project.

Зноскі
------
**47-я партызанская брыгада «Перамога»** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1942 года як **47-ы партызанскі атрад «Перамога»** і накіравана ў нямецкі тыл. У жніўні 1942 года прыбыла ў Горацкі раён, у кастрычніку 1942 перадыслацыравана ў Прапойскі, потым у Краснапольскі раёны, дзейнічала у групе партызанскіх атрадаў М. М. Іванова, з сакавіка 1943 года самастойна, са жніўня ў Краснапольскай ваеннай акруге. 1 кастрычніка 1943 атрад (554 партызаны) злучылася з Чырвонай Арміяй. Пасля злучэння БШПР вызначыў атрад з сакавіка 1943 года як брыгаду.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* М. Ц. Перапечкін;
* Ф. П. Ліпскі (выконваў абавязкі).

### Камісары

* В. К. Арлоўскі;
* Х. Калімулін.

### Начальнікі штаба

* А. У. Гаркавенка;
* А. М. Лосеў.

Гісторыя
--------

Партызаны наносілі асноўныя ўдары па камунікацыях Горкі — Крычаў, Крычаў — Клімавічы, Жлобін — Гомель. У жніўні — верасні 1942 года падарвалі 6 эшалонаў, знішчылі аўтамашын. У жніўні 1943 года падарвалі больш за 480 рэек. У верасні 1943 года ўзаемадзейнічалі з часцямі Чырвонай Арміі, якія наступалі. 1 кастрычніка 1943 года разам з часцямі Чырвонай Арміі перарэзалі адыход праціўніку за раку Сож.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Прынцып касмічнай цэнзуры** быў сфармуляваны ў 1969 годзе Роджэрам Пенроўзам у наступнай вобразнай форме: «Прырода гідзіцца голай сінгулярнасці». Ён абвяшчае, што сінгулярнасці прасторы-часу з’яўляюцца ў такіх месцах, якія, падобна унутраным абласцях чорных дзірак, схаваныя ад назіральнікаў. Гэты прынцып да гэтага часу не даказаны, і ёсць падставы сумнявацца ў яго абсалютнай правільнасці (напрыклад, калапс пылавога воблака з вялікім вуглавым момантам прыводзіць да «голай сінгулярнасці», але невядома, ці стабільна гэта рашэнне ўраўненняў Эйнштэйна ).

Фармулёўка Пенроўза (моцная форма касмічнай цэнзуры) мяркуе, што прастора-час у цэлым з’яўляецца глабальна гіпербалічнай.

Пазней Стывен Хокінг прапанаваў іншую фармулёўку (слабую форму касмічнай цэнзуры), дзе мяркуецца толькі глабальная гіпербалічнасць «будучыні» кампанента прасторы-часу.

Зноскі
------

1. ↑  Penrose, R. 1973. Naked singularities. Ann. N. Y. Acad. Sci. 224, 125—134.
2. ↑  *Joshi P. S.* Gravitational collapse and spacetime singularities. — 2007. — 285 p. — ISBN 0521871042.
3. ↑  *Earman J.* Bangs, crunches, whimpers, and shrieks: Singularities and acausalities in relativistic spacetimes. — 1995. — 270 p. — ISBN 019509591X.
Імператар Актавіян Аўгуст. Бронзавая скульптура з Геркуланума.

| Гісторыя Старажытнага Рыма |
| --- |
|  |
| Заснаванне Рыма |
| Царскі перыяд |
| * Сем цароў Рыма
 |
| Рэспубліка |
| * Ранняя Рэспубліка
* Пунічныя войны і экспансія на Усходзе
* Саюзніцкая вайна
* Грамадзянская вайна 83—82 да н.э.
* Змова Катыліны
* Першы трыумвірат
* Грамадзянская вайна 49—45 да н.э.
* Другі трыумвірат
 |
| Імперыя |
| * Спіс імператараў
* Прынцыпат
	+ Юліі-Клаўдзіі
	+ Флавіі
	+ Антаніны
	+ Северы
	+ Крызіс III стагоддзя
* Дамінат
	+ Заходняя Рымская імперыя
 |
| 
Паняцці |
| * SPQR
* Культура
* Шлюб
* Прастытуцыя
* Рэлігія
* Хрысціянства
* Тэатр
* Мова
* Літаратура
* Архітэктура
* Мода
* Дарогі
* Правінцыі
* Войска
* Легіёны
* Магістратуры
 |
| 
Асобы |
| * Ромул і Рэм
* Сцыпіён
* Гракхі
* Марый
* Сула
* Цыцэрон
* Пампей
* Цэзар
* Марк Антоній
* Актавіян
* Нерон
* Веспасіян
* Траян
* Марк Аўрэлій
* Дыяклетыян
* Канстанцін I
 |

**Прынцыпат** (лац.: principatus, ад *princeps* — першы сенатар, сенатар, які адкрывае паседжанне) — умоўны тэрмін у гістарычнай літаратуры для абазначэння спецыфічнай формы манархіі, якая склалася ў Старажытным Рыме ў перыяд ранняй імперыі (27 да н.э. — 284 н.э.) і сумяшчала манархічныя і рэспубліканскія рысы. Уладальнікі вышэйшай улады галоўным чынам называліся тытулам прынцэпс, гэтым падкрэсліваўся іх статус не манарха-самадзержца, а першага сярод роўных.

У гістарыяграфіі замацаваўся тытул «імператар», хоць асноўныя паўнамоцтвы глава дзяржавы меў як народны трыбун і прінцэпс.

Сістэма прынцыпату стала афармляцца пры Аўгусце, улада якога засноўвалася на злучэнні розных магістратур. Аўгуст і яго пераемнікі, быўшы прынцэпсамі сената, адначасова засяроджвалі ў сваіх руках вышэйшую грамадзянскую (пажыццёвы народны трыбун) і ваенную ўладу. Фармальна працягвала існаваць рэспубліканскі лад: сенат, каміцыі (народныя зборы), магістратуры (акрамя цэнзараў). Але гэтыя інстытуты страцілі ранейшае палітычнае значэнне, бо выбары ў іх і іх дзейнасць рэгуляваліся прынцэпсам. Рэальная ўлада была засяроджана ў руках прыцэпса-імператара і блізкіх да яго людзей, яго асабістай канцылярыі, штат якой бесперапынна рос, а сфера дзейнасці пашыралася.

Тэрміну «прынцыпат» у гістарычнай літаратуры адпавядае тэрмін «ранняя імперыя», які лічыцца больш дакладным.
На змену прынцыпату прыйшоў дамінат, дзе манархічныя рысы бачныя значна больш выразна, а рэспубліканскія інстытуты большай часткай скасаваны, некаторыя рэарганізаваны ў манархічныя.

Гл. таксама
-----------

* Цэзарызм
* Дамінат

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4047276-0 · Microsoft: 2780770214 |
**Прынцып лакальнасці** — супрацьлеглая  прынцыпу далёкадзеяння парадыгма, згодна з якой узаемадзеянне паміж целамі не можа перадавацца на адлегласць імгненна і патрабуе пасрэдніка. 

Згодна з асноўным палажэнням  тэорыі адноснасці максімальная хуткасць перадачы любой  інфармацыі роўная  хуткасці святла ў пустаце. Такім чынам, пры змене становішча аднаго з целаў, якія ўзаемадзейнічаюць паміж сабой, інфармацыя аб гэтай змене прыйдзе да іншага цела не хутчэй, чым святло. Такім чынам, у сучаснай фізіцы прынцып лакальнасці цалкам выцесніў прынцып далёкадзеяння. 

Аднак, для ажыццяўлення прынцыпу лакальнасці неабходны пасрэднік. Такімі пасрэднікамі для розных тыпаў узаемадзеяння выступаюць кванты палёў, напрыклад: мезоны для  моцнага ўзаемадзеяння, фатоны для  электрамагнітнага ўзаемадзеяння, гіпатэтычныя гравітоны для  гравітацыйнага ўзаемадзеяння.

Гл. таксама
-----------

* Нявырашаныя праблемы сучаснай фізікі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 18399536 |
**Прынцып свабоднай энергіі** — матэматычны прынцып у біяфізіцы і кагнітыўнай навуцы (асабліва баесаўскія падыходы да функцый мозгу, а таксама некаторыя падыходы да штучнага інтэлекту). Прынцып вольнай энергіі мяркуе, што мозг зводзіць да мінімуму нявызначанасць (вольную энергію), генеруючы прагнозы на аснове ўнутраных мадэляў і абнаўляючы іх з дапамогай сэнсарнай інфармацыі. Гэта падкрэслівае мэту мозгу па ўзгадненні сваёй унутранай мадэлі з навакольным светам, каб максімізаваць дакладнасць.

Заўвагі
-------

1. ↑  Friston, Karl; Kilner, James; Harrison, Lee (2006). "A free energy principle for the brain". *Journal of Physiology-Paris* **100** (1–3): 70–87. doi:10.1016/j.jphysparis.2006.10.001. PMID 17097864. .
200-цалевы Тэлескоп Хейла ў Паламарскай абсерваторыі, накіраваны ў зеніт. Выглядд з усходу.
**Паламaрская абсерватoрыя** — прыватная абсерваторыя ў акрузе Сан-Дыега, Каліфорнія ў 145 кіламетрах на паўднёвы ўсход ад Маўнт-Вілсанаўскай абсерваторыі, на гары Паламар. Код абсерваторыі — «675», а таксама «261» — для лічбавага агляду неба і «644» — у рамках праекта NEAT. Яна належыць і кіруецца Каліфарнійскім тэхналагічным інстытутам (Калтэхам). Сама абсерваторыя на гэты момант складаецца з чатырох асноўных інструментаў: 200-цалевы (5,08 м) Тэлескоп Хейла, 48-цалевы (1,22 м) Тэлескоп Самуэля Ошына, 18-цалевы тэлескоп Шміта і 60-цалевы тэлескоп-рэфлектар. Таксама тут знаходзіцца Паламарскі інтэрферометр.

Спасылкі
--------

* Старонка сайта Калтэха, прысвечаная Паламарскай абсерваторыі Архівавана 14 сакавіка 2009.
* Справаздача пра завяршэнне даследаванняў зорнага неба ў Паламарскай абсерваторыі Архівавана 31 снежня 2003.
**Казімір Уладзіслававіч Рахатка** (нар. 15 верасня 1952, в. Няцеч Лідскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі палітык. Кандыдат эканамічных навук. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут (інжынер-механік), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (эканаміст-менеджар). Працоўную дзейнасць пачаў падсобным рабочым, размеркавальнікам работ вытворчага аддзела Лідскага аўтарамонтнага завода. Пасля службы ў радах Савецкай Арміі працаваў аўтаслесарам, майстрам цэха зборкі аўтамашын Лідскага аўтарамонтнага завода, інжынерам па тэхніцы бяспекі, галоўным інжынерам саўгаса «Тарнова», дырэктарам саўгаса «М. Мажэйкава», генеральным дырэктарам аграфірмы «Мажэйкава» Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Дырэктар Лідскага раённага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Мажэйкава».

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь дванаццатага склікання і членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га і 3-га скліканняў.

Быў намеснікам дэлегата ад Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па ажыццяўленню кантактаў з Парламенцкай Асамблеяй Савета Еўропы. Быў членам Пастаяннай камісіі Парламенцкай Асамблеі Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы па сацыяльна-эканамічных і прававых пытаннях.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Рахатко Казимир Владиславович Архівавана 30 верасня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
**Тэо́рыя груп** – раздзел абстрактнай алгебры, які вывучае групы – мноствы, на якіх вызначана асацыятыўная бінарная аперацыя і якія адпавядаюць некаторым дадатковым умовам.

Гісторыя
--------

У тэорыі груп тры гістарычных кораня: тэорыя алгебраічных ураўненняў, тэорыя лікаў і геаметрыя. Матэматыкі, якія стаяць у вытокаў тэорыі груп, — гэта Леанард Эйлер, Карл Фрыдрых Гаўс, Жазеф Луі Лагранж, Нільс Хенрык Абель і Эварыст Галуа. Галуа быў першым матэматыкам, які звязаў тэорыю груп з іншай галіной абстрактнай алгебры — тэорыяй палёў, распрацаваўшы тэорыю, якая цяпер завецца тэорыяй Галуа.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4576398 · BNF: 11941215h · GND: 4072157-7 · LCCN: sh85057512 · Microsoft: 81651864 · NDL: 00562608 · NKC: ph126556 · SUDOC: 027351440 |

 |
**Казімір Рыбалтоўскі** (1909 — 24 ліпеня 1943) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

Біяграфія
---------

Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і.

Скончыў у 1923 годзе Ніжэйшую духоўную семінарыю ў Наваградку, у 1929 годзе — Брэсцкую гімназію, пасля Пінскую духоўную семінарыю. Зацікавіўся ўніяцкім рухам, удзельнічаў у II, III, IV уніяцкіх канферэнцыях у 1931—33 гадах у Пінску. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1935 годзе. У 1936 годзе прызначаны вікарыем касцёла св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Камень Валожынскага павета. Паводле некаторых звестак, таксама служыў у парафіі Св. Міхала Арханёла ў мястэчку Івянец.

У жніўні-верасні 1941 года пераехаў у Мінск. З ксяндзом Дз. Мальцом наладжваў душпастырскую дзейнасць. Пасля арышту С. Глякоўскага і Дз. Мальца выехаў з Мінска ў Камень. Загінуў падчас карнай аперацыі «Герман» летам 1943 г. у Налібоцкай пушчы. Расстраляны немцамі за душпастырскую дзейнасць, якую здзяйсняў у адносінах да мясцовага насельніцтва і жаўнераў АК.

Літаратура
----------

* *Маракоў, Л.* Рыбалтоўскі Казімір // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 355-356. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Электронная Энцыкляпэдыя. Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст. Рыбалтоўскі Казімір **(нявызн.)**.
* Леанід Маракоў. Рэпрэсаваныя лiтаратары, навукоўцы, работнiкi асветы, грамадскiя i культурныя дзеячы Беларусi. 1794-1991. Том II. РЫБАЛТОЎСКІ Казімір **(нявызн.)**.
* Юры ТУРОНАК. ТРАГІЗМ І ЗАГАДКАВАСЦЬ ЛЁСАЎ // Наша вера. — 1996. — № 1(2) **(нявызн.)**.
**Тэорыя базонных струн** — першапачатковая версія тэорыі струн, распрацаваная ў канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў. Струны як фундаментальныя аб'екты прыроды былі ўведзеныя ў фізіку элементарных часціц для тлумачэння асаблівасцей будовы адронаў. Выяўленне залежнасці паміж спінам адрона і яго масай (графік Цю — Фраучы) прывяло да стварэння тэорыі Рэджо, у якой розныя адроны разглядаліся не як элементарныя часціцы, а як розныя праявы адзінага працяглага аб'екта — рэджэона. У наступныя гады намаганнямі Габрыэле Венецыяна, Ёіціра Намбу, Холгера Бех Нільсэна і Леанарда Саскінда была выведзена формула для рассейвання рэджэонаў і была дадзена струнная інтэрпрэтацыя з'яў, што праходзяць пры гэтым. З надыходам эры квантавай хромадынамікі навуковая супольнасць страціла цікавасць да тэорыі струн ў адроннай фізіцы.

У 1974 годзе, Джон Шварц і Жаэль Шэрк, а таксама, незалежна ад іх, Таміакі Ёнэя, вывучаючы ўласцівасці струнных вібрацый, выявілі, што яны ў дакладнасці адпавядаюць уласцівасцям гіпатэтычнай часціцы-пераносчыка гравітацыйнага ўзаемадзеяння, якая называецца гравітон. Шварц і Шэрк сцвярджалі, што тэорыя струн першапачаткова пацярпела няўдачу таму, што фізікі недаацанілі яе маштаб.
На аснове дадзенай мадэлі была створана тэорыя базонных струн, якая дасюль застаецца першым варыянтам тэорыі струн, які выкладаюць студэнтам. Гэтая тэорыя фармулюецца ў тэрмінах дзеяння Палякова, з дапамогай якога можна прадказваць рух струны ў прасторы-часу. Працэдура квантавання дзеяння Палякова прыводзіць да таго, што струна можа вібрыраваць рознымі спосабамі, і кожны спосаб яе вібрацыі генеруе асобную элементарную часціцу. Маса часціцы і характарыстыкі яе ўзаемадзеяння вызначаюцца спосабам вібрацыі струны, або, калі казаць метафарычна, «нотай», якая здабываецца з струны. Гама, што атрымліваецца такім чынам, называецца спектрам мас тэорыі струн.

Першапачатковыя мадэлі ўключалі як адкрытыя струны, гэта значыць ніткі, якія маюць два свабодныя канцы, так і замкнёныя, г. зн. петлі. Гэтыя два тыпы струн паводзяць сябе па-рознаму і генеруюць два розныя спектры. Не ўсе сучасныя тэорыі струн выкарыстоўваюць абодва тыпы; некаторыя абыходзяцца толькі замкнёнымі струнамі.

Тэорыя базонных струн не пазбаўлена праблем. Перш за ўсё, тэорыя валодае фундаментальнай нестабільнасцю, якая прадугледжвае распад самой прасторы-часу. Акрамя таго, як вынікае з яе назвы, спектр часціц абмяжоўваецца толькі базонамі. Нягледзячы на тое, што базоны прадстаўляюць сабой важны інгрэдыент светабудовы, Сусвет складаецца не толькі з іх. Даследаванні таго, якім чынам можна ўключыць у спектр тэорыі струн ферміёны, прывяло да паняцця Суперсіметрыі — тэорыі ўзаемасувязі базонаў і ферміёнаў, якая цяпер мае самастойнае значэнне. Тэорыі, якія ўключаюць у сябе ферміённыя вібрацыі струн, называюцца суперструннымі тэорыямі.

Гл. таксама
-----------

* Тэорыя струн
* Тэорыя суперструн
* М-тэорыя
* Нявырашаныя праблемы сучаснай фізікі

Літаратура
----------

* Гл. у адпаведным раздзеле артыкула "Тэорыя струн"
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяцельскі.
**Войцех Мяцельскі** (польск.: Wojciech Mietelski; 1785, в. Янова, у наваколлі Ломжы, Польшча — пасля 1822) — польскі і французскі ваенны дзеяч.

Біяграфія
---------

З шляхецкага роду Мяцельскіх герба «Астоя», сын Антонія і Францішкі. У 1809 годзе ўступіў у польска-французскі гвардзейскі полк. Удзельнік паходу Напалеона ў Расію ў 1812 годзе, ваяваў пад Віцебскам, Смаленскам, Мажайскам, Масквой. У 1813 годзе ваяваў у Германіі, узведзены ў ранг падпаручніка. З 1814 года ў Францыі. У 1815 годзе ў другім палку ўланаў. У 1822 годзе ўзведзены ў ранг паручніка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Mietelski h. Ostoja // Seweryn Uruski (hr.) Herbarz Szlachty Polskiej. Warszawa 1904—1931.
**Войцех Юліуш Плахарскі** (польск.: Wojciech Juliusz Płocharski; 11 красавіка 1964) — польскі журналіст, аўтар, кампазітар, падарожнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Ольштыне; у 1982-1989 гадах вучыўся на факультэце журналістыкі і палітычных навук Варшаўскага ўніверсітэта. У 1991-2006 гадах працаваў у ПАП (Польскае агенцтва друку) у якасці рэдактара і карэспандэнта (навіны з Беларусі, Чачні, Эстоніі). У 2010 годзе праводзіў інтэрнэт-кампанію кандыдата ў прэзідэнты, Анджэя Аляхоўскага.

З'яўляецца таксама аўтарам публікацый на англійскай мове - выпушчаных ў Індыі, якія з'яўляюцца на міжнародным літаратурным рынку.

(карэспандэнт, Чачня)
Аўтар слоў польскіх хітоў - *Klub wesołego szampana* (выкананне Formacja Nieżywych Schabuff) і *Karuzela* (T.Love). У 1993 годзе ў дуэце Przyjaciele запісаў аўтарскі альбом *Cyfry* (выпушчаны ў 1994 г. перавыданне 2007, ў онлайн-продажы 2012). 

У 2011 г. - на міжнародным рынку лічбавай дыстрыбуцыі выпусціў альбом *Selected Music*, а ў 2012 - *Under the Papaya Tree*. У 2013 ў продажы з'явіліся: сінгл *Studium* і альбом *Ilha do Sal*.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Галоўная старонка
* Прэзідэнцкая кампанія
* Writers Festival - India 2006 Архівавана 10 верасня 2013.
**Ханарын Хермелін** (швед. Honorine Hermelin, поўнае імя Honorine Louise Hermelin, у замужжы Grönbech; 19 кастрычніка 1886-4 верасня 1977) — шведская феміністка, педагог і перакладчык, заснавальнік групы Фогельстад.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 19 кастрычніка 1886 года ў парафіі Экебюбарна ў акрузе Эстэргётланд. Была малодшай з двух братоў і сясцёр у сям’і памешчыка барона Ёзэфа Хермеліна і яго жонкі Ханарыны фон Кох, якая памерла праз дзесяць дзён пасля нараджэння Ханарыны. Дзяўчынка расла ў адукаваным і культурным асяроддзі. Яе дзядзькам быў пісьменнік і перакладчык барон Эрык Хермелін, які вучыў усіх дзяцей нямецкай мове. Бацька ўзяў шлюб з Джэйн фон Кох і ў новай сям’і нарадзілася яшчэ сямёра дзяцей.

Ханарын наведвала школу Brummerska skolan ў Стакгольме. Яе лепшай сяброўкай стала Харыет Лёвенхельм, з якой Ханарына пазней вучылася на семінары для выкладчыкаў Ганны Сандстром (Anna Sandströms högre lärarinneseminarium). Вывучала хімію, рэлігію і гісторыю, яна працавала выкладчыкам на працягу наступных дзесяці гадоў.

Ханарын Хермелін стала найбольш вядомай як член Групы Фогельстад, заснаваўшы жаночую школу Kvinnliga medborgarskolan vid Fogelstad ў Фогельстадзе, дзе яна была дырэктарам на працягу ўсяго перыяду існавання школы (1925—1954), а таксама працавала настаўнікам. Школа ў Фогельстадзе называлася Lilla Ulfåsa.

Памерла 4 верасня 1977 года ў парафіі Бронкюрка ў Стакгольме. Была замужам за Вільгельмам Гронбехам у1947 годзе, але ён памёр пасля васьмі месяцаў шлюбу.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  18861019-1606 Hermelin-Grönbech, Honorine Louise // Swedish death index Праверана 6 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
2. 1 2 3  Ekebyborna kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/VALA/00073/C/11 (1886-1894), bildid: A0008613\_00007 Праверана 6 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
3. 1 2 3  Honorine Louise Hermelin Праверана 24 ліпеня 2020.
4. ↑  *(unspecified title)* Праверана 24 ліпеня 2020.
5. ↑  Hermelin, släkt


| ?Ханарын Хермелін — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Joseph Hermelin[d] |  | Axel Hermelin[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Ханарын Хермелін |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Honorine Louise von Koch[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 64680 · GND: 127522409 · ISNI: 0000 0003 6160 7140 · LIBRIS: 249697 · VIAF: 222224657 |