Аўгур
Дэнарый Метэла, 81 год да н.э.
**Аўгу́ры** (лац.: augures) — члены ганаровай рымскай жрэцкай калегіі, якія выконвалі афіцыйныя дзяржаўныя варожбы (галоўным чынам аўспіцыі) для прадказання зыходу тых ці іншых мерапрыемстваў па шэрагу прыродных прыкмет і паводзінам жывёл. Паняцце *augurium* пазначала мерапрыемства варажбы. Адметным адзеннем аўгураў была трабея, а інсігніямі — жазло (*lituus*) і адмысловая пасудзіна (*capis*) пры ахвярапрынашэннях. Сукупнасць ведаў і паўнамоцтваў аўгураў звалася *ius augur(i)um* і дакументавалася ў адпаведных кнігах (*libri augurales*). Выявы літууса і капіса можна ўбачыць на дэнарыі Кв. Цэцылія Метэла Пія, адчаканеным у 81 годзе да н.э.

Аўгуры з'явіліся ўжо пры Ромуле. Лівій сцвярджае, што пры Нуме Пампіліі была заснавана дзяржаўная пасада аўгура, ганаровая і пажыццёвая.
Па законе Агульнія 300 да н.э. іх колькасць была павялічана да 9 даданнем 5 плебеяў. Сула павялічыў іх да 15, Цэзар дадаў шаснаццатага члена. Члены калегіі аўгураў выбіраліся самімі ж аўгурамі (*cooptati*), з 154 г. да н.э. па прапанове народнага трыбуна Гнея Даміцыя Агенабарба, выбар з ліку вызначаных калегіяй на гэту пасаду трох кандыдатаў быў прадстаўлены рымскаму народу; у 103 да н.э. гэты закон быў адменены Сулам, але зноў адноўлены ў 63 да н.э. а першапачаткова прызначаліся царом. У 44 да н.э. Марк Антоній ізноў адмяніў закон, але Аўл Гірцый і Гай Вібій Панса зноў надалі яму сілу, але пасля гэтага аўгуры сталі прызначацца імператарам. Пасада аўгура была пажыццёвай, кандыдатуру высоўвалі 2 старэйшыя члены калегіі. Самы старэйшы член калегіі зваўся магістрам (*magister collegii*). З нагоды абранні ладзіўся баль.

Для назірання прыкмет аўгуры павінны былі акрэсліць *templum* (*tescum*), гэта значыць вузкую прастору, з якой павінны былі здзяйсняцца назіранні, і іншую, больш шырокую, на якога трэба было назіраць прыкметы. Адзін з аўгураў сваім жазлом уяўна праводзіў дзве лініі (адну ў кірунку з поўначы на поўдзень — *cardo*, — і іншую, якая перасякала першую з усходу на захад — *decumanus*) праз усё поле назірання і затым злучаў іх канцы чатырма прамымі ў выглядзе прамавугольніка. На гэтым месцы, але абавязкова ў межах Рыма (звычайна на Капітоліі, дзе было адпаведнае месца, *auguraculum*, а падчас збору цэнтурыятных каміцый — на Марсавым поле), разбівалася палатка (*templum minus*).

Аўгуры вырашалі і іншыя праблемы, звязаныя з выбарамі службовых асоб. Так, калі ў 426 да н.э. паўстала пытанне, ці можа без шкоды для рэлігіі ваенны трыбун з консульскай уладай прызначыць дыктатара, звярнуліся ў прыватнасці да аўгураў, якія развеялі сумневы. У 175 да н.э. аўгуры адказалі на пытанне, ці была дапушчана памылка пры лёсаванні консуламі тэатраў ваенных дзеянняў. Рашэнне аўгураў магло нават перашкодзіць адпраўленню рымскага войска ў паход (у 168 да н.э. консул быў вымушаны ісці ў Галію толькі з лацінскімі саюзнікамі, пакінуўшы легіёны ў горадзе, паколькі, паводле меркаванняў аўгураў, ён па памылкова [*vitio*] прызначыў дзень для збору).

Гл. таксама
-----------

* Гаруспікі
* Аракул

Зноскі
------

1. ↑  Coin-Gold.com — Q. Cecily Metell Pius. 81 BC Архівавана 19 кастрычніка 2013.
2. ↑  Ціт Лівій. Гісторыя ад заснавання горада, I, 18.

Спасылкі
--------

* Авгуры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Сморчков А. М.* Определение огрешности ауспиций авгурской коллегией // Межвузовский сборник научных статей «Античность Европы». — Пермь: Пермский ун-т, 1992. — С. 78—85.

| ⛭Старажытнарымская рэлігія і міфалогія |
| --- |
| Жрацы | 
Аўгуры •
Аўгусталы •
Арвальскія браты •
Вялікі пантыфік •
Вясталкі •
Гаруспік •
Калегія пантыфікаў •
Саліі •
Свяшчэнны цар •
Фецыялы •
Тыцыі •
Фламіны •
Эпулоны
 |  |
| Вераванніі рытуалы | 
Кнігі Сівіл •
Святы
(Квінкватрыі •
Кансуаліі •
Лемурыя •
Луперкаліі •
Матраналіі •
Нептуналіі •
Парэнталіі •
Сатурналіі •
Тэрэнцінскія гульні •
Цэрэаліі •
Ювеналіі) •
Храм •
Аўспіцыі
 |
| Галоўныя багі | 
Апалон •
Венера •
Веста •
Вулкан •
Дыяна •
Квірын •
Марс •
Меркурый •
Мінерва •
Нептун •
Плутон •
Цэрэра •
Юнона •
Юпітэр
 |
| Іншыя багі,бажаствы і духі | 
Анона •
Белона •
Добрая багіня •
Вагітан •
Дыяскуры •
Кібела •
Конс •
Купідон •
Лары •
Опс •
Оркус •
Рома •
Сатурн •
Сол •
Тэлус •
Фаўн •
Янус •
Прыяп •
Пенаты
 |
| Персаніфікацыя | 
Ангерона •
Віртус •
Канкордзія •
Хонас •
Фартуна
 |