recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Арло́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Арлоўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Хоцімскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Хоцімскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Клімавіцкага раёна, з 12 лютага 1935 года — у складзе адноўленага Хоцімскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 сакавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Забялышынскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 сакавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 6.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Хі́юмаа** (эст.: Hiiumaa) — востраў на захадзе Эстоніі, другі па велічыні ў краіне. Агульная плошча — 989 км². Уваходзіць у склад павета Хійу. Насельніцтва (2014 г.) — 8 589 чал.

Геаграфія і прырода
-------------------

Заходняя частка Хіюмаа
Хіюмаа – адзін з самых паўночных астравоў Заходняга Эстонскага архіпелага. Месціцца на ўсходзе Балтыйскага мора ў 115 км на паўднёвы захад ад Таліна, сталіцы Эстоніі. Даўжыня з захаду на ўсход — 55,45 км. Найбольшая шырыня — 44,8 км. 

Фарміраванне вострава пачалося 455 мільёнаў гадоў таму, першапачаткова як ўскраіны метэарытнага кратэра. Паверхня нізінная. Вышэйшы пункт — 68 м. На захадзе знаходзіцца невялікае марэннае ўзвышша з выдмамі. На паўночна-ўсходнім узбярэжжы сустракаюцца берагавыя ўступы, якія ўтвараюць месцамі абрывы. Усходнюю частку пакрывае складзеная вапнякамі раўніна з агаленнямі карсту, лугамі і зараснікамі ядлоўца. У цэнтральнай частцы пераважаюць лясы і заліўныя лугі. Фаўна прадстаўлена птушкамі, грызунамі, дробнымі драпежнікамі. Улетку берагі наведваюць балтыйскія цюлені.

Гісторыя
--------

Першыя людзі трапілі на востраў Хіюмаа прыкладна ў 5 тысячагоддзі да н. э. Тут яны сяліліся сезонна, займаліся рыбалоўствам і паляваннем на цюленяў. У першай палове 1 тысячагоддзя да н. э. пачалі ладзіцца пахавальні ў каменных магільнях, што можа ўскосна сведчыць пра ўзнікненне сталых паселішчаў. Археалагічныя знаходкі сведчаць, што палеткі земляробаў з'явіліся толькі ў XI - XII стст. н. э.

Першая пісьмовая ўзгадка пра Хіюмаа была зроблена толькі ў 1228 г. калі Маанзундскі архіпелаг быў заваяваны нямецкімі рыцарамі-мечнікамі. У 1254 г. востраў падзелены паміж Лівонскім аддзелам Тэўтонскага ордэна і Эзэль-Вікскім біскупствам. У пачатку XVI ст. астравіцяне моцна пацярпелі ад эпідэміі чумы. У 1559 г. востраў апынуўся пад кіраваннем дацкага караля. У 1563 г. быў захоплены шведамі. Другая палова XVI - пачатак XVIII стст. вядомы ў гісторыі Хіюмаа як "шведскі век", калі на востраве існавалі як эстонскія, так і шведскія паселішчы, здабывалася соль, працавала шкляная мануфактура.

Падчас Вялікай Паўночнай вайны ў 1710 г. востраў Хіюмаа трапіў у склад Расійскай імперыі. У 1781 г. частка шведскага насельніцтва была выслана на тэрыторыю Украіны. Дзякуючы блізкасці да горада Санкт-Пецярбург востраў хутка развіваўся як прамысловы і суднабудаўнічы цэнтр. У 1913 г. была праведзена электрычнасць. 

З 1918 г. Хіюмаа ў складзе Эстоніі. У XX ст. на востраве дзейнічалі ваенна-марскія базы. З 1990 г. святкуецца дзень хіюмаанцаў.

Эканоміка
---------

Адміністрацыйна востраў Хіюмаа ўваходзіць у склад павета Хійу. Найбуйнейшае паселішча — горад Кярдла. У 2011 г. на востраве было зарэгістравана 603 кампаніі і 581 індывідуальны прадпрымальнік. Традыцыйныя галіны эканомікі — сельская гаспадарка, лясная гаспадарка, рыбалоўства і турызм. Акрамя таго, развіваюцца прадпрыемствы па вытворчасці электраабсталявання і пластыкавага пакавання. Важную ролю адыгрывае абслугоўванне міжнароднага транзіту.

Зноскі
------

1. ↑  Business in Hiiumaa

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Хіюмаа
* Hiiumaa.ee info
* Hiiumaa Island Архівавана 24 снежня 2014.
Раду Негру на карціне П'ера Беле.
**Раду Негру** (*Radu Negru*), або **Негру Водэ** (*Negru Vodă*) — легендарны заснавальнік Валашскага княства, які нібыта кіраваў у горадзе Курця-дэ-Арджэш у канцы XIII стагоддзя. Яго імя перакладаецца з румынскай мовы як «чорны ваявода».

Паводле падання, упершыню зафіксаванага ў летапісе Кантакузенаў XVII стагоддзя, ён спусціўся ў Валахію з Карпацкіх гор. З яго імем звязана легенда пра майстра Маноле. У працах румынскіх гісторыкаў Чорны ваявода атаясамляўся з Басарабам I, яго бацькам Такамерыем, а таксама з Раду I. Верагодна, уяўляе сабой зборны вобраз.

Гл. таксама
-----------

* Спіс кіраўнікоў Валахіі

Літаратура
----------

* Neagu Djuvara: Thocomerius-Negru Vodă, un voivod de origine cumană la începuturile Țării Românești: cum a purces întemeierea primului stat medieval românesc dinainte de «descălecătoare» și până la așezarea Mitropoliei Ungrovlahiei la Argeș: noi interpretări, Editura Humanitas, București, 2007, ISBN 978-973-50-1787-3

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Раду Негру

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Палескі нацыянальны парк** (польск.: Poleski Park Narodowy) — нацыянальны парк на ўсходзе Польшчы, у Люблінскім ваяводстве, у гістарычным рэгіёне Палессе.

Парк быў утвораны ў 1990 годзе з плошчай 48,13 км². У цяперашні час плошча парку складае 97,62 км², з якіх лясамі занята 47,8 км²; унутранымі водамі — 24,77 км² і іншымі землямі — 23,73 км². Палескі нацыянальны парк і прылеглыя раёны ўтвараюць біясферны запаведнік «Заходняе Палессе», прызнаны ЮНЕСКА ў 2002 годзе. Да парку таксама прымыкае запаведнік па ўкраінскі бок мяжы. Рамсарскай канвенцыяй парк прызнаны важным водна-балотным угоддзем. Тэрыторыя парку — раўнінная, з шматлікімі азёрамі і тарфянішчамі.

Фауна ўключае 21 від рыб, 12 відаў амфібій, 6 відаў рэптылій і 150 відаў птушак. З 35 відаў млекакормячых можна згадаць ласёў, выдр, баброў і кажаноў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палескі нацыянальны парк
* Афіцыйны сайт (польск.) (англ.)
**Раду Албат** (рум.: Radu Albot; нар. 1989, Кішынёў) — малдоўскі тэнісіст.

Біяграфія і кар'ера
-------------------

Нарадзіўся 11 лістапада 1989 года ў Кішынёве, Малдаўскай ССР, цяпер Рэспублікі Малдова.

У тэнісны спорт Раду прывёў яго бацька Уладзімір, які спачатку трэнаваў сына.

У шаснаццаць ён займаў другі радок лепшых тэнісістаў сярод юнакоў у Еўропе, неўзабаве дасягнуўшы адзінаццатай пазіцыі ў сусветным рэйтынгу юніёраў. У 2006 годзе ён стаў прафесіяналам.

Выйграваў два адзіночныя і адзін парны тытул тура ATP Challenger, чатырнаццаць адзіночных і сем парных тытулаў ITF Futures, а таксама адзін парны тытул ATP World Tour. Быў рэгулярным членам каманды Рэспублікі Малдова на Кубках Дэвіса з 2007 года.

Дасягнуўшы 3 жніўня 2015 года пазіцыі ў рэйтынгу ATP № 99, Раду Албот стаў першым малдоўскім тэнісістам у ТОП-100. Сваёй найвышэйшай пазіцыі ў рэйтынгу — № 85, дасягнуў 24 жніўня 2015 года.

Адначасна са спартыўнай кар'ерай, Раду Албат з'яўляецца супрацоўнікам службы грамадзянскай абароны і надзвычайных сітуацый Малдовы, маючы званне лейтэнанта.

Зноскі
------

1. 1 2  ATP website<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14580059'></a>
2. ↑  Раду Албот
3. ↑  Молдавский теннис - Раду Албот

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Раду Албат
* Раду Албот (Radu Albot)
* Профіль на сайце ATP тура (англ.)

* Профіль на сайце Кубка Дэвіса (англ.)
**«Палескія рабінзоны»** — экранізацыя «Белдзяржкіно» аднайменнай аповесці Я. Маўра пра юных натуралістаў. Рэжысёры: Іосіф Бахар, Леанід Малчанаў. Сцэнарыст: Янка Маўр. Аператар: Сяргей Іваноў. Мастак: Уладзімір Пакроўскі.

Сюжэт
-----

Шмат гадоў хлопцы сябруюць з героямі — Міронам і Віктарам, на долю якіх выпалі незвычайныя і небяспечныя прыгоды. Адправіўшыся падарожнічаць падчас паводкі, яны апынуліся на незаселеным востраве, адрэзаным ад усёй зямлі. Дзецям пагражала гібель. Але яны выстаялі, пераадолелі ўсе цяжкасці, дапамаглі дарослым абясшкодзіць і затрымаць небяспечную шайку бандытаў. І ў гэтым выявіліся не толькі мужнасць палескіх рабінзонаў, а перш за ўсё узаемадапамога, гатоўнасць да самаахвяравання і моцная, верная дружба. Фільм захаваўся не цалкам.

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

Спасылкі
--------

* Полесские робинзоны  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Дубато́ўскае** — біялагічны заказнік на тэрыторыі Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Створаны як заказнік-журавіннік для захавання ў прыродным стане месцаў росту журавін на балоце верхавога тыпу Дубатоўка ў 1979 годзе. Плошча заказніка складае 720 га (1997). У заказніку 2 невялікія возеры. Па краі балота пераважна асакова-пушыцава-сфагнавая расліннасць, бліжэй да цэнтра — асакова-пушыцава-кусцікава-сфагнавая. На мінеральных «астравах» у цэнтры трапляецца рэдкая ахоўная расліна — купальнік горны.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дубаўскі сельсавет.
 
**Дубаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Старая Дубава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. 25 лістапада 1940 года перададзены ў склад Саколкаўскага раёна. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 16 жніўня 1945 года ў Гродзенскім раёне. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Падліпкаўскага сельсавета. 10 снежня 1965 года сельсавет перайменаваны ў Падліпкаўскі сельсавет, які 12 верасня 1977 года перайменаваны ў Адэльскі сельсавет.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гродненской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Герасім.
**Гера́сім** (? — 26 ліпеня 1435) — праваслаўны царкоўны дзеяч ВКЛ.

З 1417 г. епіскап смаленскі. У 1432—35 гг. мітрапаліт літоўскі. Паводле некаторых летапісаў, меў тытул «мітрапаліт кіеўскі і ўсяе Русі». Аднак улада Герасіма абмяжоўвалася тэрыторыяй ВКЛ і некаторых суседніх усходне-славянскіх зямель (напрыклад, Пскова), бо ў 1433 г. галавой праваслаўнай царквы Маскоўскай дзяржавы з такім жа тытулам «мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Русі» быў абраны разанскі епіскап Іона.

Герасім быў пасвячоны ў мітрапаліты ў Канстанцінопалі патрыярхам Іосіфам па просьбе вялікага князя літоўскага Свідрыгайлы. Працягваў жыць у Смаленску.

Рымскі Папа Яўген IV спадзяваўся з дапамогай Герасіма падпісаць унію з праваслаўнай царквой ВКЛ.

З пачаткам у 1432 г. вайны паміж Свідрыгайлам і Жыгімонтам Кейстутавічам Герасім быў на баку Свідрыгайлы, аднак у 1435 г. быў абвінавачаны апошнім у тайных зносінах з Жыгімонтам, арыштаваны і спалены на вогнішчы ў Віцебску. Расправа з Герасімам падарвала аўтарытэт Свідрыгайлы ў войску і садзейнічала яго паражэнню.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Герасім // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. С. 169.
* *Шереметевский В. В.* Герасим (митрополит Литовский) // Русский биографический словарь : в 25-ти томах. — СПб.—М. 1896—1918. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Герасім (мітрапаліт Кіеўскі)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Фоцій** | **Мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Русі**(1433-1435) | Пераемнік**Ісідар Кіеўскі** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
**Оскар Дамінгес** (ісп.: Óscar Domínguez; 7 студзеня 1906, Сан-Крыстобаль-дэ-ла-Лагуна — 31 снежня 1957, Парыж) — іспанскі мастак і скульптар, адзін з прадстаўнікоў іспанскага сюррэалізму разам з Сальвадорам Далі і Жуанам Міро.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 студзеня 1906 года ў Сан-Крыстабаля-дэ-ла-Лагуна (Іспанія). У юнацтве перанёс цяжкую хваробу, якая пашкодзіла косткі і канечнасці. З 1926 года жыў у Парыжы, працуючы ў сямейным бізнесе (экспарт у Францыю бананаў). З 1929 года канчаткова размясціўся ў Парыжы, дзе сышоўся з рознымі авангардысцкімі групамі і сюррэалістамі. У 1931 годзе напісаў аўтапартрэт, дзе намаляваў сябе з перарэзанымі венамі.

Раннія працы з казачнымі і сэксуальнымі матывамі ўвайшлі ў яго першую персанальную выставу (травень 1933 года, Галерэя прыгожага мастацтва, Тэнэрыфэ). Тыповай працай для гэтай выставы з’яўляецца «Сюррэалістычны пейзаж» (1933, Тэнэрыфэ). У 1934 годзе далучыўся да групы Андрэ Брэтона, у якой пратрымаўся да яе распаду ў 1948 годзе.

У 1936 годзе Дамінгес пачаў ужываць метад, названы сюррэалістамі «перакладныя карцінкі» — дэкалькаманію (Decalcomania). «Пераводныя карцінкі» былі ўключаныя Брэтонам у «Кароткі слоўнік сюррэалізму».

У тым жа 1936 годзе Дамінгес прыступіў да працы над цыклам, названым ім «дэкалькаманічныя аўтаматычныя наўмысныя інтэрпрэтацыі». Асноўнай тэмай гэтых прац з’яўляліся камбінаванне механічнага функцыянавання і перадача задушаных эратычных жаданняў.

У 1947 годзе выйшла кніга вершаў Дамінгеса «Яны глядзяць адзін на аднаго». Таксама Дамінгес з’яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў па тэхніцы сюррэалізму.

Оскар Дамінгес скончыў жыццё самагубствам, перарэзаўшы сабе вены (31 снежня 1957 года, Парыж).

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. 1 2
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Oscar Domínguez // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
7. ↑  Union List of Artist Names — 2018. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
8. 1 2
9. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
10. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Іспанскі біяграфічны · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10252889 · BNE: XX821345 · BNF: 119003580 · GND: 118680250 · ISNI: 0000 0000 8112 9535 · LCCN: n50060377 · NKC: jn19990210181 · NTA: 07192664X · NUKAT: n2004033078 · SUDOC: 026834286 · VIAF: 34455821 · ULAN: 500007847 |

 |
**Хо́ціна** — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, прыкладна за 7 км у напрамку на ўсход ад горада Лепель каля вёсак Ірынполле і Малое Жэжліна.

Плошча паверхні возера 0,18 км². Даўжыня 1,09 км, найбольшая шырыня 0,23 км. Даўжыня берагавой лініі 2,3 км найбольшая глыбіня 2,4 м, сярэдняя 1,7 м. Аб’ём вады 0,3 млн м³. Плошча вадазбору 52 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй ад 8—9 (на поўначы і паўночным захадзе) да 10—12 метраў, стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера сплавінныя. Уздоўж паўднёва-усходняга і паўночна-ўсходняга берагоў забалочаная, месцамі тарфяністая пойма шырынёй ад 10—15 да 100—150 м. Дно возера выслана гліністым ілам і крэменязёмістым сапрапелем.  

Возера эўтрофнае, праточнае. Цалкам зарастае. Праз Хоціна працякае рака Бярозаўка.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, лінь, карась, акунь, плотка і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* *Мыслівец І. А.* Хоціна // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 29. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Свята-Успенская царква** — стараверскі храм у в. Кукляны Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Інтэр'ер царквы. 1916
Пабудавана на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі, на могілках у 1 палове 19 стагоддзя як стараабрадная.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, які над трохвугольным франтонам завершаны двух'яруснай чатырохграннай званічкай з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны адзінарнымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і расчлянёны брусамі-сцяжкамі.

Інтэр'ер
--------

Мастацкую каштоўнасць уяўляе абраз «Нараджэнне Хрыстова і ўцёкі ў Егіпет» (1834 г. дошка, тэмпера), абраз «Праабражэнне» (1-я пал. XIX ст. дошка, тэмпера).

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
**«Арбіта»** — беларускі футбольны клуб з Мінска. З 1974 па 1991 гады клуб прымаў удзел у чэмпіянаце Беларускай ССР па футболе.

Гісторыя
--------

Клуб створаны ў 1974 годзе. У 1984 годзе, футбольны клуб «Арбіта» выйграў чэмпіянат БССР. Сезон стаў самым паспяховым для мінскай каманды. У 1992 годзе пасля распаду СССР каманда стала гуляць у Другой лізе, але праз год апусцілася да аматарскай каманды.

У 2000 годзе «Арбіта» зноў заявілася ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі па футболе, дзе заняла апошняе, 12 месца.

У цяперашні час «Арбіту» уяўляе толькі моладзевая каманда, якая ўдзельнічае ў моладзевым чэмпіянаце. Існуе дзіцячы клуб «Арбіта».

Статыстыка выступленняў
-----------------------

### Чэмпіянат і Кубак Беларускай ССР

| Сезон | Ліга | М | Г | В | Н | П | Галы | Ачкі | Кубак | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1982 | Першая (Д1) | **5** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1983 | Першая (Д1) | **3** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1984 | Першая (Д1) | **1** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1985 | Першая (Д1) | **5** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1986 | Першая (Д1) | **4** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1987 | Першая (Д1) | **12** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1988 | Першая (Д1) | **6** |  |  |  |  |  |  |  | Стыкавыя матчы |
| 1989 | Першая (Д1) | **10** | 30 | 8 | 8 | 14 | 33−46 | **24** |  |  |
| 1990 | Першая (Д1) | **10** | 30 | 10 | 7 | 13 | 35−46 | **27** |  |  |
| 1991 | Першая (Д1) | **8** | 28 | 10 | 8 | 10 | 30−44 | **28** |  |  |
|

### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

| Сезон | Ліга | М | Г | В | Н | П | Галы | Ачкі | Кубак | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1992 | Другая (Д2) | **15** | 15 | 1 | 6 | 8 | 14−37 | **8** | 1/32 фінала |  |
| 2000 | Другая — Падгрупа А (Д3) | **12** | 22 | 4 | 4 | 14 | 20−45 | **16** | 1/32 фінала |  |
|

Галоўныя трэнеры
----------------

Зноскі
------
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Любанічы Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

На заходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1914 г. з дрэва на месцы храма, адзначанага ў 1838 г.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Прамавугольны зруб накрыты пакатым чатырохсхільным дахам, завершаным цыбулепадобным купалам на чацверыковым барабане. Нізкая пяцігранная апсіда пад асобным вальмавым дахам. Уваход вырашаны двухслуповым ганкам з трохвугольным франтонам двухсхільнага пакрыцця. Плоскасныя вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі.

Інтэр’ер
--------

Малітоўная зала 6 слупамі падзелена на 3 нефы.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Успенская царква (Любанічы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Успенская царква (Любанічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Любанічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Манькавічы Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

На паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў XIX ст. (да 1895) з бутавага каменю на месцы храма, які згадваецца ў 1654 годзе ў сувязі з ахвяраваннем царкве Апалоніяй Зяневіч зямель і сялян. Богаслужэнні адноўлены ў 1990-я гг. Абнесена бутавай агароджай.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры сінадальнага напрамку рэтраспектыўна-рускага стылю. Асноўны кубападобны аб’ём накрыты пакатым шатровым дахам з цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане. Да яго далучаны прытвор-званіца, завершаны вежай-званіцай (васьмярык на 2 чацверыках), і паўкруглая апсіда. Арачны ўваходны праём аформлены магутным перспектыўным парталам пад 2-гранным пакрыццём. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: аркатурныя фрызы, вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў.

Інтэр’ер
--------

У інтэр'еры ў малітоўную залу шырокімі арачнымі прасветамі адкрываюцца прытвор і апсіда, вылучаная драўляным іканастасам.

Зноскі
------

1. ↑  Собрание древних актов и грамот городов Вильны, Ковна, Трок. Мн. 1848. С. XXXVIII — XXXIV. Акт № 126.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Успенская царква (Манькавічы)
* Свята-Успенская царква (Манькавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Уэсекс** (англ.: Wessex; стар.-англ.: Westseaxna rīce) — англасаксонскае каралеўства, якое сфарміравала Англію. Было заснавана саксамі у пачатку VI стагоддзя пры заваяванні Брытаніі. У 740 годзе трапіла пад уладу Мерсіі. У 825 годзе Эгберт, кароль Уэсекса, нанёс паражэнне Мерсіі і аб’яднаў пад сваёй уладай большую частку краіны, якая з таго часу пачала лічыцца Англіяй. Аднак ужо у канцы IX стагоддзя каралю Альфрэду Вялікаму пасля цяжкай барацьбы супраць нарманаў прыйшлося падпісаць дагавор аб перадзеле краіны (Уэсекс застаўся ў яго руках). З перыядам Альфрэда ў гістарычнай літаратуры звычайна звязваецца заканчэнне гісторыі Уэсекса і пачатак гісторыі Англіі.

У эпоху бронзавага веку на тэрыторыі Уэсекса існавала значная Уэсекская культура, якая пакінула вялікую колькасць помнікаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Уэсекс

| Гептархія |
| --- |
| 
Усходняя Англія ·  Мерсія ·  Кент ·  Нартумбрыя ·  Сусекс ·  Уэсекс ·  Эсэкс
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh87004770 · NKC: ge433119 |
**Свята-Ушэсцеўская царква** — праваслаўны храм у в. Кабішча Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на ўскраіне вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы і каменю.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана цэнтрычнай крыжовай у плане аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй, у аснове якой кубападобная малітоўная зала, пакаты шатровы дах якой завершаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Ніжэйшыя прамавугольныя ў плане прытвор, бакавыя прыдзелы і апсіда накрыты двухсхільнымі дахамі. На фоне паліхромнай маляўнічай бутавай муроўкі сцен вылучаны чырвонацагляныя элементы архітэктурнай пластыкі: плоскія карнізы і зубчастыя фрызы, рэльефныя крыжы, круглыя разеткі.

Інтэр’ер
--------

У інтэр'еры бакавыя памяшканні адкрываюцца ў малітоўную залу шырокімі арачнымі прасветамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Ушэсцеўская царква (Кабішча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Ушэсцеўская царква (Кабішча) на сайце Radzima.org
*
**Хітыназоі** (*Chitinozoa*) — група выкапнёвых жывёльных арганізмаў, якія адносіліся да прасцейшых.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Ракавіны трывалыя, хіцінападобныя, цыліндрычнай або канічнай формы, 1-, 2- і 3-слойнай будовы, з гладкай або арнаментаванай паверхняй. Адзіночныя формы, утваралі таксама ланцугападобныя нагрувашчванні.

Арэал
-----

Жылі ў морах. На Беларусі рэшткі хітыназоі выяўлены ў адкладах ардовіку, сілуру, ніжняга дэвону. Па рэштках хітыназоі вызначаюць узрост геалагічных адкладаў.

Зноскі
------

1. ↑  У сістэмах класіфікацыі не вызначаны.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Косіна Лагойскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1865 г. з дрэва.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Храм крыжова-купальны, сіметрычна-восевай кампазіцыі. Да выцягнутага па падоўжнай восі васьміграннага аб'ёму, накрытага шатровым дахам, з 4 бакоў далучаны бабінец, 2 бакавыя прыдзелы і пяцігранная апсіда. У сяродкрыжжы гонтавых дахаў - васьмігранны барабан з шатровым верхам. Над прытворам была трох'ярусная званіца (не захавалася). Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах з сандрыкамі.

Інтэр'ер
--------

У інтэр'еры сцены пакрыты шэра-блакітнай тынкоўкай і размалёўкай пад панэлі. Пры ўваходзе ў храм вылучаны невялікія памяшканні тамбура і бакавых клецей.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
**Хітрыдыя́льныя** (*Chytridiales*) — парадак хітрыдыевых грыбоў.

Апісанне
--------

Вегетатыўнае цела ў выглядзе пратаплазменнай масы або авальнай ці цыліндрычнай клеткі, укрытай абалонкай, ад яхой адыходзіць міцэлій. Бясполае размнажэнне адбываецца з дапамогай аднажгуцікавых зааспор, палавое (аагамія, гаметагамія, саматагамія) — у неспрыяльных умовах.

Арэал і экалогія
----------------

Пашыраны ўсюды. На Беларусі больш за 10 відаў з родаў альпідый (*Olpidium*), рызафідый (*Rhizophydium*) і сінхітрый (*Synchytrium*). Сапратрофы на раслінных і жывёльных рэштках, паразіты на водных грыбах, мікраскапічных жывёлах і водарасцях.

Класіфікацыя
------------

Адрозніваецца 5 сямействаў, каля 80 родаў, больш за 400 відаў.

Значэнне
--------

Узбуджальнікі хвароб вышэйшых раслін — чорнай ножкі сельскагаспадарчых культур і раку бульбы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бельская С. Хітрыдыяльныя // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн. 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · Mycobank · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780410432 |
**Хіхон** (ісп.: Gijón [xiˈxon], астур.: Xixón [ʃiˈʃon]) — прыбярэжны прамысловы горад і муніцыпалітэт у Астурыі, Іспанія. Порт, адзін з найбуйнейшых на поўначы Іспаніі. Насельніцтва Хіхона складае каля 280000 жыхароў.

Гісторыя
--------

Людзі сяліліся ў раёне Хіхона з самых старажытных часоў. Раннесярэдневечныя тэксты згадваюць горад пад назвай Хіхія (Gigia). Гэта быў важны правінцыйны рымскі горад. Назва першапачаткова ўжывалася да невялікага паўвостраву.

Перыяд канцу панавання рымлян і прыходу мусульман згадваецца даволі сціпла. Хоць варварскія нашэсці фактычны не пакінулі слядоў, мяркуецца, што тэрыторыя была кантралявана ўладзе караля вестготаў Сісебута ў VII стагоддзі. У гэтыя часы ў рэгіён маглі прыйсці першыя праявы хрысціянскага набажэнства.

Хіхон быў сталіцай бербергскага даменіёну пад камандаваннем Мунмуса, які ўсталяваў сваю рэзідэнцыю тут, а таксама трымаў войска. Мусульманскае дамінаванне доўжыўся прыкладна з 713 па 718 або 722 гады. Пасля перамогі ў бітве пры Кавадонзе астурыйскага войска, на чале з Пелаё, які потым у неўзабаве стане каралём каралеўства Астурыя, мусульмане з гэтых земляў былі адрынуты.

Славутасці
----------

* Музей дуды (The Museo de la Gaita)
* Гандлёвая пешаходная вуліца Карыда (Corrida)
* Палац Ревільяхіхеда (Revillagigedo) — Цэнтр міжнароднага мастацтва.
* Музей Хавэльянас (de Jovellanos) — Астурыйскага гуманіста і палітыка
* Музей сучаснага мастацтва Бархола (Barjola)

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг ЗША  Албукерке, Нью-Мексіка, ЗША
* Сцяг Кубы Гавана, Куба
* Сцяг Францыі Ньёр, Францыя
* Сцяг Расіі Новарасійск, Расія
* Сцяг Мексікі Пуэрта-Вальярта, Мексіка
* Сцяг Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі Смара, Заходняя Сахара

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Хіхон
* Сайт муніцыпальных уладаў
* Афіцыйны турыстычны сайт
**Халасты́ радо́к** — незарыфмаваны вершаваны радок у рыфмаваным творы. Халастымі бываюць няцотныя радкі паўбелага верша, напісанага чатырохрадкоўямі, і гэта з'яўляецца яго асноўнай прыметай. Халастыя радкі могуць ужывацца і ў іншых строфах. Так, у вершы П. Панчанкі «Коні», напісаным трохрадкоўямі, трэція радкі ва ўсіх строфах — халастыя радкі:

Дзівіліся мы, і дзівіліся фрыцы:
Такое ў сне толькі можа прысніцца
На сене духмяным.
З-пад лесу на поўдзень, нібы ў пагоні,
Імчаліся коні, бяз коннікаў коні,
Па лузе вячэрнім.
Рэгулярныя халастыя радкі — уласцівасць некаторых усходніх відаў строф: газэлі (першыя радкі двухрадкоўяў), рубаі (трэція радкі чатырохрадкоўяў) і інш. Асаблівы эфект узнікае пры неспадзяваным, непрадбачаным з'яўленні халастых радкоў на фоне зарыфмаваных. У гэтым выпадку парушаецца інерцыя рыфмовага чакання, на халасты радок і перш за ўсё на яго апошняе слова звяртаецца найбольшая ўвага.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Хітрыдыяміцэты** (*Chytridiomycota*) — аддзел царства грыбоў (*Fungi*). Аб’ядноўвае больш за 120 родаў і каля 1000 відаў. Грыбніца слаба развітая, асноўная маса талома прадстаўляе сабой так званы плазмодый  (руск.) (бел. з якога вырастаюць рызоідныя гіфы  (руск.) (бел.. Самыя прымітыўныя прадстаўнікі зусім не маюць міцэлія, і цела іх у вегетатыўным стане прадстаўлена адзіночнай клеткай, часам пазбаўленай жорсткай клеткавай сценкі. Аснова клеткавай сценкі хіцінава-глюканавая, як і ў вышэйшых грыбоў.

Хітрыдыяміцэты цесна звязаны з водным асяроддзем (марскім і прэснаводным), дзе паразітуюць на водарасцях і беспазваночных. Могуць выклікаць масавую гібель водных арганізмаў аж да амфібій. Могуць развівацца ў вільготных глебах і выклікаць хваробы вышэйшых раслін: чорную ножку  (руск.) (бел. капусты (*Olpidium brassicae*), рак бульбы (*Synchytrium endobioticum*) і інш. Аднак не такія небяспечныя, як ааміцэты. Меншая колькасць прадстаўнікоў — сапратрофы на субстратах, якія змяшчаюць хіцін, цэлюлозу і керацін.

Гаплоідныя зааспоры хітрыдыяміцэтаў забяспечаныя адным жгуцікам, пры руху заўсёды накіраваным назад, і могуць як непасрэдна даваць пачатак новаму гаплоіднаму арганізму, так і злівацца адзін з адным і ўжо тады ствараць дыплоідны арганізм, які фарміруе новыя гаплоідныя зааспоры (парадак *Chytridiales*). У шэрагу відаў мае месца палавы працэс па тыпу галагаміі  (руск.) (бел. (зліццё цэлых арганізмаў) або фармуюцца гаметы, адрозныя ад зааспор. У большасці прадстаўнікі аддзелу гаплонты, але сустракаецца і змена ядзерных фаз.

Паколькі ў жыццёвым цыкле хітрыдыяміцэтаў прысутнічаюць жгуцікавыя зааспоры, у канцы 1980-х — 1990-х гадах многія даследчыкі выключалі іх з царства грыбоў і адносілі да грыбападобных храмістаў. Прыкладна ў той жа час (1991—1996) з’явіліся даныя па ўльтраструктуры мітахондрый, хімічным складзе клетачных сценак і малекулярна-філагенетычныя  (руск.) (бел. аналізы гэтых арганізмаў, якія паказалі, што іх усё ж варта адносіць да сапраўдных грыбоў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Курс низших растений: Коллектив авторов, под общ. редакцией М. В. Горленко  (руск.) (бел.. — М.: Высшая школа, 1981. — 521 с.
* Лейман Д. Биология. Путеводитель. (Серия: Без тайн)
* Kirk P. M. Cannon P. F. et al. Ainsworth & Bisby’s Dictionary of the Fungi. — CAB International, 2008. — P. 142. — ISBN 978-0-85199-826-8.

Спасылкі
--------

* Таксанамія на сайце www.mycobank.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · Mycobank · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779939884 |
**Вэлыкі Крыўчыці** (укр.: Вели́кі Кри́вчиці) — мясцовасць у Лычакіўскім раёне Львова. Размешчана на паўночным усходзе горада і абмежаваная вул. Палявой, музеем народнай архітэктуры і побыту «Шаўчэнкаўскі гай», вуліцамі Нішчынскага і Тракт Глынянскі, Багданіўскай. Сёння — гэта ціхі раён горада з пераважна малапавярховай індывідуальнай забудовай.

Гісторыя
--------

Вёска Крыўчыці ўпершыню згадваецца ў 1447 г. хоць паселішча на гэтым месцы было яшчэ ў дахрысціянскія часы. Падчас аблогі Львова ў 1648 і 1655 гг. войскамі Багдана Хмяльніцкага тут стаяў ягоны лагер. Сяло было пасагам другой жонкі кароннага гетмана Юзафа Патоцкага Людвікі Мнішак.

У 1830-х гг. у Крыўчыцах была заснавана сахараварня. У 1908 г. праз Крыўчыці праклалі чыгунку ад Підзамчэ да Лычакіўскага вакзала.

11 красавіка 1930 г. паўднёва-заходнюю частку Крыўчыц уключылі ў межы горада Львова. Рабочая калонія Крыўчыцы паўстала ўздоўж вуліц Крыўчыцкая Дарога, Вціха, Бярозавая. А бліжэй да горада, у раёне цяперашніх вуліц Вільдэ, Міжгорнай і Нішчынскага, у 1930-х гг. пабудавалі 80 пераважна двухпавярховых віл — так званую «прафесарскую калонію», дзе пасялілі прафесараў Львоўскага ўніверсітэта.

У 1939 г. у Крыўчыцах (той частцы, што не была далучана да Львова) было 1560 жыхароў: з іх 1320 палякаў, 160 украінцаў і 80 яўрэяў. Пасля вайны большасць палякаў з’ехала ў Польшчу, а на іх месца перасяліліся ўкраінцы.

У 1942 г. нямецкія ўлады далучылі Крыўчыці да Львова. У 1944 г. Крыўчыці зноў сталі сялом і ўвайшлі ў Новаярычыўскі раён, а канчаткова далучылі іх да Львова толькі ў 1962 г.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»

| ⛭Мясцовасці Львова |
| --- |
| Галіцкі раён | 
* Цэнтр
* Замкавая гара
* Цытадэль
* Кракаўскае прадмесце
* Сафііўка
* Снопкіў

 | Герб Львова |
| Лычакіўскі раён | 
* Лычакіў
* Вынныкы
* Вэлыкі Крыўчыці
* Знэсіння
* Кайзэрвальд
* Лысынычы
* Маёрыўка
* Пагулянка
* Підбірці
* Прафесарская калонія
* Фылыпіўка
* Цэтнэрыўка
* Шцілерыўка
* Ялівэць
* Пасікы

 |
| Франкіўскі раён | 
* Вулька
* Кастэліўка
* Кульпаркіў
* Новы Світ
* Багданіўка

 |
| Залізнычны раён | 
* Білагоршча
* Жаўтнэвэ
* Лэвандзіўка
* Рудна
* Скнылівак
* Сыгніўка
* Багданіўка
* Клэпарыў

 |
| Шаўчэнкаўскі раён | 
* Брухавычы
* Воля-Гамулэцка
* Вэлыкі Грыбовычы
* Галоска
* Града
* Дубляны
* Завадзіў
* Замарстыніў
* Зарудці
* Зашкіў
* Збоішчы
* Збыранка
* Кам’янка
* Малі Грыбовычы
* Малэхіў
* Підзамчэ
* Підраснэ
* Раснэ
* Раснэ-Рускэ
* Клэпарыў

 |
| Сыхіўскі раён | 
* Сыхіў
* Боднарыўка
* Казэльныкы
* Новы Львоў
* Пірагіўка
* Пэрсэнкіўка
* Пасікы
* Снопкіў

 |
**Галі́т, каменная соль** — мінерал, хларыд натрыю, NaCl.

Апісанне
--------

Складаецца з кубічных, радзей актаэдрычных крышталёў. Бясколерны, празрысты, можа мець розныя адценні з-за прымесей. Цвёрдасць 2 па шкале Моаса, шчыльнасць 2,2 г/см³. Крохкі, лёгка раствараецца ў вадзе, мае салёны смак.

Паштовая марка Беларусі

Паходжанне і радовішчы
----------------------

Крышталі каменнай солі
Утвараецца пераважна асадкавым шляхам: крышталізуецца з марской вады ў лагунах і рэліктавых азёрах, якія перасыхаюць. Карысны выкапень. Радовішчы: у асадкавых горных пародах, самасадная соль сучасных азёр, саляныя крыніцы.

Найбольшыя радовішчы каменнай солі маюць Украіна, Расія, ЗША, Германія.

На тэрыторыі Беларусі прамысловыя паклады вядомы на Прыпяцкім прагіне. Мазырскае радовішча ў Гомельскай вобласці распрацоўваецца. Са здабытай сыравіны вырабляюць кухонную соль у горадзе Мазыр.

Выкарыстанне
------------

Каменная соль выкарыстоўваецца ў харчовай (павараная соль), тэкстыльнай, фармацэўтычнай, хімічнай прамысловасці, халадзільнай справе, вытворчасці пластмас і інш.

Літаратура
----------

* Ка́менная соль, галіт, кухонная соль // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 361. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Галит // Каталог Минералов (руск.)
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галіт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781113784 · NDL: 00562224 · NKC: ph189250 |
**Габрыэль Метсю** (нідэрл.: Gabriel Metsu; студзень 1629, Лейдэн — (пахаваны) 24 кастрычніка 1667, Амстэрдам) — галандскі мастак, майстар жанравага, партрэтнага і гістарычнага жывапісу.

Жыццё і творчасць
-----------------

Сын мастака Жака Метсю (каля 1588 — сакавік 1629). Першыя ўрокі малявання атрымаў ад бацькоў. Працягнуў мастацкую адукацыю (як і Стэн) у Нікалауса Кнюпфера ва Утрэхце, а таксама навучаўся ў Яна Венікса. Хрышчоны, хутчэй за ўсё, у каталіцкай прыхаванай царкве, але запісы аб хрышчэнні не захаваліся. Да 1657 г. амаль без перапынку пражывае ў Лейдэне, дзе становіцца ў 1648 г. адным з заснавальнікаў гільдыі святога Лукі. Каля 1655 г. перабраўся ў Амстэрдам, жыў у завулку на Прынсенграхце, побач з броварам і побач з яго сваяком Філіпсам Метсю. У 1658 г. ажаніўся з Ізабелай дэ Вольф, дачкой ганчара і мастачкі Марыі дэ Грэбер.

У яго ранніх працах на гістарычныя тэмы адлюстраваны ў асноўным міфалагічныя, алегарычныя і біблейскія сюжэты і адчуваецца ўплыў школы Рэмбранта. У працах пасля 1650 г. Метсю звяртаецца да гарадскіх і жанравых сцэн з паўсядзённага жыцця галандскіх абывацеляў. У гэтых сваіх працах удасканальвае манеру малюнка Яна Стэна, Яна Вермера і Пітэра дэ Хоха, надае ёй выраз глыбейшай пачуццёвасці і ў той жа час больш спакойнага настрою. У канцы жыцця, знаходзячыся пад уплывам лейдэнскай школы жывапісу, вялікае значэнне надае майстэрству дэталіроўкі, асабліва ў малюнку раскошных тканін, якія пры гэтым павінны былі выглядаць гладкімі і бліскучымі.

Зноскі
------

1. ↑  Gabriël Metsu<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Gabriel Metsu // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2
4. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
5. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
6. 1 2 3 4
7. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11035390 · BNE: XX1716697 · BNF: 149577645 · BPN: 40584401 · CONOR: 69091683 · GND: 118783548 · GTAA: 132272 · ISNI: 0000 0001 2129 195X · LCCN: nr97042008 · NKC: ola2002161326 · NLP: A28004607 · NTA: 070780153 · NUKAT: n2010146881 · SUDOC: 130101281 · VIAF: 39646843 · ULAN: 500010491 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цымер.



**Габрыэла Цымер**, *Габі Цымер* (ням.: Gabriele «Gabi» Zimmer; нар. 7 мая 1955, Берлін) — нямецкі палітычны і грамадскі дзеяч, дэпутат Еўрапарламента ад партыі Левыя (die Linke), з сакавіка 2012 года — старшыня фракцыі партый Еўрапейскія аб’яднаныя левыя / Лево-зялёныя Поўначы ў Еўрапарламенце.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння сярэдняй школы Габі Цымер у 1973 годзе паступае ва Універсітэт Карла Маркса ў Лейпцыгу, дзе вывучала лінгвістыку, спецыялізуючыся на рускай і французскай мовах. У 1977 годзе закончыла навучанне дыпламаваным спецыялістам. Некаторы час працавала на народным прадпрыемстве (VEB) Зімсан імя Эрнста Тэльмана па вытворчасці паляўнічай і спартыўнай зброі ў Зулі. У 1981—1987 гадах з’яўлялася рэдактарам газеты гэтага прадпрыемства.

Партыйная дзейнасць
-------------------

У 1981 годзе Габі Цымер уступіла ў САПГ. У 1987—1989 гадах яна — член камітэта партыі на сваім прадпрыемстве ў Зулі, у лістападзе 1989 года яна абралася сакратаром партарганізацыі. З лютага 1990 года Габрыэла — старшыня партыйнага камітэта ПДС акругі Зуль, з ліпеня 1990 і па снежань 1998 года — старшыня зямельнай партарганізацыі ПДС у Цюрынгіі. Паралельна з 1997 па 2000 гады Габі Цымер займае пасаду намесніка старшыні ПДС. 14 кастрычніка 2000 года яна абралася старшынёй партыі. Аднак пасля паразы ПДС на выбарах у бундэстаг у 2002 годзе, калі партыя не пераадолела 5%-ны бар’ер і такім чынам не прайшла ў парламент як фракцыя, пасля наступнай затым унутрыпартыйнай барацьбы паміж правым і левым крылом, Габі адмаўляецца на надзвычайным з’ездзе ПДС 7 мая 2003 года ад магчымасці зноў выставіць сваю кандыдатуру на выбарах старшыні партыі. Гэты пост зноў заняў Лотар Біскі.

З 1990 і па 2004 год Габі Цымер з’яўляецца дэпутатам ландтага зямлі Цюрынгія, дзе ў 1999—2000 гадах займае пасаду старшыні фракцыі ПДС. На выбарах у Еўрапарламент у 2004, 2009 і 2014 гадах яна абіраецца дэпутатам ад партыі Левыя. У Еўрапарламенце Габі Цымер з’яўляецца членам Камітэта па пытаннях занятасці і сацыяльных пытаннях, а таксама Прэзідэнцкай канферэнцыі.

Па сваіх рэлігійных перакананнях Габі Цымер — атэіст. Замужам, мае дваіх дзяцей.

Зноскі
------

1. ↑  Gabriele Zimmer // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Еўрапарламент |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 122467469 · ISNI: 0000 0000 5311 482X · LCCN: nr2001028618 · VIAF: 40261262 |
**Габрыэль-Франсуа Дуаен** (фр.: Gabriel-François Doyen; 20 мая 1726, Парыж — 13 сакавіка 1806, Санкт-Пецярбург) — французскі жывапісец гістарычнага, рэлігійнага і партрэтнага жанраў; майстар дэкаратыўнага жывапісу; вучань Ван Лоа; апошнюю трэць сваёй дзейнасці правёў у Расіі; былы рэктар Санкт-Пецярбургскай акадэміі мастацтваў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Парыжы ў 1726 годзе. У 12 гадоў праявіў мастацкія здольнасці, бацька накіраваў яго ў вучні да Ш. ван Лоа. У 1746 годзе Дуаен атрымаў рымскую прэмію і, адправіўшыся ў Італію, вывучаў там творы пераважна А. Карачы, Ланфранка, П'етра да Кортана і Салімена.

Па вяртанні ў Парыж у 1755 годзе, спачатку не знайшоў дастатковага прызнання свайму таленту, але выстаўленая ім у салоне карціна «Смерць Віргініі» даставіла яму гучную вядомасць.

За іншую карціну, «Юпітэр і Геба», у 1759 годзе Парыжская акадэмія жывапісу прыняла яго ў свае сябры. У 1767 годзе скончыў лепшы са сваіх твораў — «Miracle des Ardens» (святая Жэнеўева малітвай спыняе чуму, якая лютуе ў Парыжы; царква Святога Роха ў Парыжы). У 1767 годзе Дуаен атрымаў прафесарскае званне.

Пасля смерці Ван Лоа яму было даручана скончыць пачаты гэтым мастаком жывапісны роспіс капэлы святога Рыгора ў царкве дома Інвалідаў.

Рэвалюцыйныя смуты ў Францыі падштурхнулі Дуаена прыняць прапанову расійскай імператрыцы Кацярыны II, яна даўно запрашала яго ў Санкт-Пецярбург. Прыбыўшы туды ў 1791 годзе, ён пасяліўся ў адным з палацавых будынкаў, пачаў атрымліваць па 1200 рублёў жалавання ў год, пасля яе смерці, у імператара Паўла I. Па даручэнні ён стварыў шмат твораў, пераважна дэкаратыўнага характару, і распісаў, у ліку іншага, дзве столі для Георгіеўскай залы ў Зімнім палацы (згарэлі ў 1837 годзе), столь у будынку Старога Эрмітажа і столь у апачывальні імператара Паўла I.

Зноскі
------

1. 1 2  Gabriel François Doyen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Gabriel François Doyen — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  RKDartists Праверана 27 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны · Britannica (11-th) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 149730682, 124518865 · GND: 141884835 · ISNI: 0000 0000 8373 1810 · LCCN: nb2007020385 · NLP: A26697865 · SUDOC: 033675449 · VIAF: 37190235 · ULAN: 500027913 |

 |
**Акруга Лісабон** (парт.: Distrito de Lisboa) — акруга ў заходняй Партугаліі. Акруга складаецца з 16 муніцыпалітэтаў. Размеркаваны паміж 3 статыстычнымі рэгіёнамі: рэгіён Алентэжу, Лісабонскі рэгіён, Цэнтральны рэгіён. Размеркаваны паміж 3 статыстычнымі субрэгіёнымі: Вялікі Лісабон, Лезірыя-ду-Тэжу, Уэшты. У склад акругі ўваходзіць таксама гарадская агламерацыя Вялікі Лісабон. Раней уваходзіў у склад правінцыі Эштрэмадура і Рыбатэжу. Тэрыторыя — 3.015,24 км². Насельніцтва — 2 250 533 чалавека (2011). Шчыльнасць насельніцтва — 746,39 чал./км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Лісабон. Рэгіён мяжуе на поўначы з акругай Лейрыя, на ўсходзе — з акругай Сантарэн, на поўдні — з акругай Сетубал, на захадзе — Атлантычны акіян.

Зноскі
------


| Партугалія Адміністрацыйны падзел Партугаліі |
| --- |
| Акругі | 
* Авейру
* Бэжу
* Брага
* Браганса
* Візеу
* Віяна-ду-Каштэлу
* Віла-Рэал
* Гуарда
* Каштэлу-Бранку
* Каімбра
* Лейрыя
* Лісабон
* Парталегрэ
* Порту
* Сантарэн
* Сетубал
* Фару
* Эвора

 |
| Аўтаномныя рэгіёны | 
* Азорскія астравы
* Мадэйра

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4472098-1 · VIAF: 141914082 |
**Залузскі ідал** — скульптурная жаночая выява, знойдзеная ў вёсцы Залуззе (Жабінкаўскі раён). Захоўваецца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі.

Апісанне
--------

Залузскі ідал высечаны з валуна чырвона-попельнага колеру і мае памеры 87×30×53 см. Ідал мае прадаўгаваты твар, выступае нос, бачныя вочы і рот. Амаль ад падбароддзя ідуць дзве лініі, якія абазначаюць рукі. На грудзях прашкрабаны крыж. Ёсць меркаванне, што паглыбленыя дыяганальныя лініі акрэсліваюць канцы хусткі.

Зноскі
------

1. ↑  Дучыц Л. У. Звесткі аб язычніцкіх ідалах на тэрыторыі Беларусі. С. 88.
2. ↑  Лобачевская О. А. Женские антропоморфные кресты на Беларуси: современные наблюдения и гипотезы. С. 101

Спасылкі
--------

* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі