recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канстанціновіч.
**Анатоль Міхайлавіч Канстанціновіч** (нар. 3 сакавіка 1940, в. Дабрамыслі, Барысаўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. З 1966 года — архітэктар, з 1979 года — галоўны спецыяліст па архітэктуры, намеснік галоўнага архітэктара, галоўны архітэктар Белдзяржпраекта. У 2003—2005 гадах першы намеснік старшыні Беларускага саюза архітэктараў. У 2007—2010 гадах старшы выкладчык кафедры дызайну МІУ, з 1 верасня 2010 года па 15 лютага 2013 года — загадчык кафедры дызайну.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1984 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Праект рэспубліканскай (цяпер Мінскай абласной) бальніцы ў пас. Бараўляны. Макет
Праект шпіталя з паліклінікай па вул. Валгаградскай. Макет
Інтэрнат Вышэйшай партыйнай школы  (ВД) (бел. па вул. К. Маркса
Асноўныя працы: карпусы Мінскай абласной (у сааўтарстве з В. Ладыгінай) і 9-й гарадской клінічнай бальніц для хворых, якія папраўляюцца (1973, 1979), інтэрнат  (ВД) (бел. і прыбудова да навучальнага корпуса Мінскай вышэйшай партыйнай школы (1980), шпіталь з паліклінікай па вул. Валгаградскай (пры ўдзеле Г. Лядзяевай), адміністрацыйны будынак з кантрольна-прапускным пунктам аўтакалоны № 2418 (1982), лабараторны корпус БелНДІ экспертызы працаздольнасці і арганізацыі працы інвалідаў па Старабарысаўскім тракце (1981) у Мінску, абласная клінічная бальніца ў Віцебску (1983), будынак прафілакторыя Маладзечанскага завода «Спадарожнік» (1983) на возеры Нарач, фізіятэрапеўтычны корпус Мінскай абласной клінічнай бальніцы ў пасёлку Лясное (1987); у аўтарскім калектыве: генплан, забудова, тэрапеўтычны корпус Мінскай абласной клінічнай бальніцы ў пас. Лясное (1974), вучэбна-лабараторны корпус № 11 Беларускага політэхнічнага інстытута па вул. Б. Хмяльніцкага (1981).

Аўтар-распрацоўшчык дзеючага ў рэспубліцы з 1973 г. «Каталога сталярных вырабаў для жылых і грамадскіх будынкаў у БССР» (КСВБ). Аўтар навучальна-метадычных распрацовак «Асноўныя прынцыпы варыятыўнасці і трансфармацыі канструкцый» (2 рэдакцыі), «Асновы канструктыўных элементаў інтэр’ера», «Метадычныя ўказанні па падрыхтоўцы, афармленню і абароне дыпломных праектаў для студэнтаў спецыяльнасці „дызайн"».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Константинович Анатолий Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2  Константинович Анатолий Михайлович

Літаратура
----------

* Константинович Анатолий Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: RLST-ar412875 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зінкевіч.
**Анатоль Міхайлавіч Зінкевіч** (10 жніўня 1938, в. Дамшына, Чэбкасарскі раён, Валагодская вобласць — 1 чэрвеня 2012) — Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1983).

Біяграфія
---------

Скончыў Роскую сярэднюю школу. Працоўную дзейнасць пачаў у Ваўкавыскім раёне ў 1965 годзе пасля заканчэння службы ў шэрагах Балтыйскага ваенна-марскога флоту — чатыры гады нёс службу на ваенным выратавальным судне ў якасці машыніста-манеўрыста. Закончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут па спецыяльнасці заатэхнік-зааінжынер (1966).

Працаваў у Ваўкавыскім раёне заатэхнікам, галоўным заатэхнікам на Ваўкавыскай дзяржплемстанцыі (1965—1967). З 1967 года у саўгасе «Рось» — заатэхнік-селекцыянер, галоўны заатэхнік, з 1975 года дырэктар племзавода «Рось». Пад яго кіраўніцтвам ў 1981 года за высокія дасягненні ў вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі, асабліва прадуктаў жывёлагадоўлі, Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР калектыў племзавода узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

У 1995—1998 гадах старшыня Ваўкавыскага райвыканкама. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1980—1985).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвоонага Сцяга (1973), Кастрычніцкай Рэвалюцыі(1983), Леніна (1986), медалямі.

Зноскі
------

1. ↑  1 чэрвеня на 74-м годзе жыцця памёр Зінкевіч Анатоль Міхайлавіч
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эйсмант.

**Станіслаў Францавіч Эйсмант** (16 лютага 1887 — 16 ліпеня 1926) — каталіцкі святар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 лютага 1887 года ў Аршанскім павеце Магілёўскай губерні. У 1904 годзе скончыў гімназію пры касцёле Святой Кацярыны ў Пецярбургу, у 1909 годзе — семінарыю, у 1912 годзе — духоўную акадэмію. 6 мая 1912 года пасвечаны ў святары. Служыў вікарыям у касцёле Святога Роха ў Мінску. У 1918 годзе прызначаны вікарыям касцёла Святога Станіслава ў Пецярбургу, адначасова выконваў абавязкі плябана касцёла Святога Казіміра. У маі 1919 года ўзначаліў дэлегацыю пецярбургскіх каталікоў, якая адправілася ў Маскву з патрабаваннем вызвалення мітрапаліта, беларускага грамадскага дзеяча Эдварда фон Ропа. 10 сакавіка 1923 года быў арыштаваны ў Маскве па справе архібіскупа Яна Цепляка, асуджаны на 10 гадоў зняволення. Сядзеў у Лефортаўскай турме. У 1925 годзе абменены на польскіх камуністаў і высланы ў Польшчу, далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Санкт-Петербургский мартиролог духовенства и мирян
* ЭЙСМОНТ Станислав Францевич
* ЭЙСМОНТ Станислав Францевич
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пернікаў.
**Яфім Іванавіч Пернікаў** (1903—1966) — савецкі мастак-графік, ілюстратар, афарміцель, плакатыст. Член Саюза мастакоў СССР.

Біяграфія
---------

Яфім Іванавіч Пернікаў нарадзіўся ў Мінску, скончыў працоўную школу (1921), вучыўся ў маскоўскім ВМАТЭІНе на паліграфічным факультэце ва У. А. Фаворскага. Пасля яго заканчэння ў 1930 годзе працаваў у рэкламе, выканаў некалькі плакатаў: «Латарэя Аўтадор. Кошт квітка 50 капеек» (1930).

Працаваў у Музеі Рэвалюцыі СССР  (руск.) (бел. з 1929 году — загадчыкам мастацкага аддзела ў газетна-часопісным аб’яднанні. З 1931 — супрацоўнічаў з найбуйнейшымі дзяржаўнымі выдавецтвамі краіны, выконваў вокладкі часопісаў, такіх, як «Пионер  (руск.) (бел.».

З другой паловы 1930-х гадоў у сваёй творчасці актыўна выкарыстаў прыём фотамантажу і элементы канструктывізму, уключаючы і пазнейшыя дзіцячыя кнігі 60-х гадоў: «Вялікая дзічына», «18 гарадоў», «Ударны верш» (усе −1931), "Як машына ў кубікі гуляе "(1963).

Яфім Пернікаў удзельнічаў у афармленні Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі  (руск.) (бел. ў Маскве, міжнародных выставак (1938—1941).

Працаваў у агітацыйным мастацтве, стварыў фотамантажныя плакаты.

Ён аўтар такіх плакатаў, як «За бальшавіцкія калгасы, за заможнае жыццё галасуе савецкае сялянства на выбарах у Вярхоўны Савет СССР» (сумесна з У. Т. Грунталем, 1937), «У справе выпрацоўкі і канчатковага аздаблення Канстытуцыі СССР усенароднае абмеркаванне бясспрэчна прынесла велічэзную карысць» (1937), «Сталінская Канстытуцыя забяспечвае права працоўных на адпачынак» (1937), «Ад ракеты да рэактыўнага самалёта» (1948).

Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне ў якасці франтавога карэспандэнта  (руск.) (бел.; займаўся выпускам баявых лісткоў і плакатаў. Быў паранены, узнагароджаны ордэнамі і медалямі.

Пасля вайны працаваў у многіх маскоўскіх выдавецтвах, афармляў кнігі, каталогі, альбомы. Ілюстраваў творы Міхаіла Кальцова  (руск.) (бел. і Аляксея Талстога («Чорнае золата»), супрацоўнічаў з выдавецтвам Дзіцячае дзяржаўнае выдавецтва (ДЕТГИЗ)  (руск.) (бел..

Спадчына
--------

Графічныя работы мастака захоўваюцца ў гравюрным кабінеце Дзяржаўнага музея выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна, плакаты Я. І. Пернікава — у Самарскім абласным гісторыка-краязнаўчым музеі імя П. У. Алабіна  (руск.) (бел. у фондах Расійскай дзяржаўнай бібліятэкі  (руск.) (бел. і Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, у прыватным зборы ў Вялікабрытаніі.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Грюнталь Владимир Теобальдович (1898—1963)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кудравец.

**Анатоль Паўлавіч Кудравец** (нар. 1 верасня 1936, в. Аколіца, Клічаўскі раён — 8 мая 2014) — беларускі пісьменнік, перакладчык, кінасцэнарыст.

Біяграфія
---------

Скончыў Слуцкае педвучылішча (1955), аддзяленне журналістыкі БДУ (1963). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1969). Працаваў настаўнікам, рэдактарам на Беларускім радыё, літсупрацоўнікам газеты «Літаратура і мастацтва», рэдактарам выдавецтва «Беларусь», адказным сакратаром часопіса «Маладосць», галоўным рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура» (1972—1974), інструктарам, загадчыкам сектара мастацкай літаратуры ЦК КПБ (1974—1978), на працягу 20 гадоў галоўным рэдактарам часопіса «Нёман» (1978—1997).

Творчасць
---------

Друкуецца з 1960. Першы зборнік апавяданняў «На зялёнай дарозе» (1968) вызначаецца праўдзівасцю, уменнем убачыць у чалавеку агульназначнае. У аповесці «Раданіца» (1971) ставіць праблему духоўных каштоўнасцей сучасніка, яго жыццёвай пазіцыі, адносін да мінулага і будучага. У кнігах «Дзень перад святам» (1975), «Зімы і вёсны» (1976), «На балоце скрыпелі драчы» (1979), рамане «Сачыненне на вольную тэму» (1984) адлюстраваў складаныя працэсы ў сучаснай вёсцы. Творчасць пісьменніка вылучаецца глыбокім псіхалагізмам, уменнем праз разгортванне падзей перадаць драматызм чалавечых характараў, творы адметныя дакладнасцю апісання жывых рэалій, побыту, прыроды, дзейных асоб. Аўтар кнігі падарожных нарысаў «За чужымі далямі» (1981), сцэнарыяў мастацкіх фільмаў «Асеннія яблыкі» (1975), «Раданіца» (1984, з Ф. Коневым).

Займаўся перакладамі. На беларускую мову пераклаў «Падарожжы Гулівера» Дж. Свіфта, «Сібірскія апавяданні» У. Іванава, раманы А. Нурпеісава «Змрок» і «Нягоды», аповесць К. Сіманава «Дні і ночы», «Аповесці» А. Тамсаарэ, кнігі «Апошні прамень» У. Караленкі, «На Іртышы» С. Залыгіна і інш.

Асноўныя творы
--------------

* «На зялёнай дарозе» (1968)
* «Раданіца» (1971)
* «Дзень перад святам» (1975)
* «Зімы і вёсны» (1976)
* «На балоце скрыпелі драчы» (1979)
* «За чужымі далямі» (1981)
* «Сачыненне на вольную тэму» (1985)
* Выбраныя творы ў 2 тамах (1986—1987)
* «Блакітны вярблюд» (1990)
* «Смерць нацыяналіста» (1992)

Прызнанне
---------

* Узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў.
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Якуба Коласа за раман «Сачыненне на вольную тэму» (1986)
* Лаўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2012)

Зноскі
------

1. ↑  Уганараваныя лаўрэаты прэміі «Залаты апостраф» Архівавана 4 мая 2017.

Літаратура
----------

* Сучасная беларуская проза. Традыцыі і наватарства. Анталогія. — Мн.: Сэр-Віт, 2003.

Спасылкі
--------

* Некралог А. П. Кудраўца Архівавана 23 мая 2014. на сайце Саюза беларускіх пісьменнікаў
**Станіслаў Францавіч Пінталь** (1894, Білгорай, Люблінская губерня, Царства Польскае, Расійская імперыя — 9 снежня 1937, Масква, СССР) — Старшыня ДПУ БССР (1923—1924).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся у 1894 годзе ў г. Білгорай Люблінскай губерні (цяпер — Рэспубліка Польшча). Паляк.

У 1932—1935 гадах вучыўся ў Ваеннай акадэміі хімічнай абароны РСЧА (паводле іншых звестак, у 1935 годзе скончыў Ваенна-паветраную акадэмію імя Жукоўскага).

У 1915—1920 гадах праходзіў службу ў арміі. Прымаў удзел у Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцыях 1917 года ў Петраградзе, служыў у Чырвонай Арміі (удзельнічаў у баях на Заходнім фронце), быў камісарам па польскіх справах Заходняй вобласці. У органах дзяржаўнай бяспекі з 1920 года — начальнік ІНФА па 16-й арміі, начальнік АА 18-й дывізіі 16-й арміі. У 1921—1923 гадах — начальнік САЧ і адначасова намеснік старшыні ЧК БССР Я. К. Ольскага. Са студзеня 1923 года па май 1924 года — старшыня ДПУ-АДПУ БССР.

З 1924 года — начальнік аддзялення, памочнік начальніка аддзялення АА АДПУ пры СНК СССР. У 1931—1932 гадах — старшы інспектар мабаддзела АДПУ пры СНК СССР. У 1932 годзе адкамандзіраваны на вучобу ў Ваенную акадэмію хімічнай абароны РСЧА з пакіданнем у рэзерве АДПУ. У 1935 годзе з вучобы адкліканы.

У 1935—1937 гадах — намеснік начальніка, начальнік УНКУС Казахскай ССР па Паўднёва-Казахстанскай вобласці.

Арыштаваны 19 ліпеня 1937 года ў Чымкенце і этапаваны ў Маскву. Пастановай НКУС СССР, Пракуратуры СССР і старшыні Ваеннай Калегіі Вярхоўнага суда СССР ад 9 снежня 1937 года за прыналежнасць да т.зв. «Польскай арганізацыі вайсковай» прыгавораны па артыкулах 58-1 «а», 17-58 п.8 КК РСФСР да вышэйшай меры пакарання і ў той жа дзень расстраляны.

Рэабілітаваны пастановай Ваеннай Калегіі Вярхоўнага суда СССР ад 7 сакавіка 1956 года.

Узнагароды
----------

* Ордэн Чырвонага Сцяга.


| ⛭Кіраўнікі савецкіх органаў дзяржбяспекі НК-ДПУ-АДПУ-НКУС-НКДБ-МДБ-КДБ Беларускай ССР |
| --- |
| Старшыні Надзвычайнай Камісіі БССР | Віктар Яркін (1918 — 1920) • Аляксандр Ротэнберг (1920 — 1921) |  |
| Старшыні Дзяржаўнага Палітычнага Упраўлення БССР | Ян Ольскі (1921 — 1923) • Станіслаў Пінталь (1923 — 1924) • Піліп Мядзведзь (1924 — 1925) • Раман Піляр (1925 — 1929) • Рыгор Рапапорт (1929 — 1931) • Станіслаў Рэдэнс (1931) • Герман Матсон (1931 — 1932) • Леанід Закоўскі (1932 — 1934) |
| Народныя камісары ўнутраных спраў БССР | Леанід Закоўскі (1934) • Ізраіль Ляплеўскі (1934 — 1936) • Георгій Малчанаў (1936 — 1937) • Барыс Берман (1937 — 1938) • Аляксей Наседкін (1938) • Лаўрэнцій Цанава (1938 — 1941) |
| Міністры дзяржаўнай бяспекі БССР | Лаўрэнцій Цанава (1943 — 1951) • Міхаіл Баскакаў (1952 — 1953) |
| Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі БССР | Аляксандр Перапяліцын (1954 — 1959) • Васіль Пятроў (1959 — 1970) • Якаў Нікулкін (1970 — 1980) • Веніямін Балуеў (1980 — 1990) • Эдуард Шыркоўскі (1990 — 1991) |
**Лебяда пахучая** (*Dysphania schraderiana*) — від раслін сямейства Аксамітнікавыя (*Amaranthaceae*), распаўсюджаны ў Афрыцы і на Аравійскім паўвостраве; натуралізаваны ў Еўропе.

Апісанне
--------

Аднагадовая травяністая расліна 20-130 см вышынёй. Галоўнае сцябло простае або з невялікай колькасцю рэдкіх бакавых галін, асабліва ля асновы. Расліна зялёная, часам з чырвоным адценнем, коратка залозістая і апушаная паўсюдна, моцна араматычная. Ніжняе і сярэдняе лісце ад эліптычнага да прадаўгаватага ў контуры, пераважна 1-5(8) × 0.5-3(5) см, звычайна тупое на верхавіне, перыстараздзельнае на кожным боку на 3-5 вузкіх тупых дзелек, цэлых або з некалькімі тупымі зубцамі. Лісце ў суквецці падобнае на сцябловае, лопасцевае. Лісточкі калякветніка на спінцы пагоркава-кіляватае, пакрытае сядзячымі залозкамі. Кветкі зеленаватыя або з чырвоным адценнем, 0.5-1 мм у дыяметры. Каляплоднік тонка-плёнкавы, накрыты дробнымі сасцамі. Насенне чорнае ці амаль чорнае, некалькі глянцавае, 0.7-0.8 мм у дыяметры.

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаны ў Афрыцы і на Аравійскім паўвостраве; натуралізаваны ў Еўропе, Лесота, ПАР; інтрадукаваны ў Кітаі.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  У многіх класіфікацыях Лебядовыя разглядаюцца як самастойнае сямейства. Сістэмы класіфікацыі APG, заснаваныя на малекулярным аналізе ДНК, уключаюць яго ў склад сямейства Аксамітнікавыя.
4. 1 2  plantsoftheworldonline.org **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 лютого 2020.  (англ.)
5. ↑  npgsweb.ars-grin.gov **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  bgbm.org **(нявызн.)**.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
**«Tennis for Two»** (бел.: тэніс для дваіх) — адна з першых камп’ютарных гульняў з графічным інтэрфейсам і першая шматкарыстальніцкая гульня. Была распрацавана ў 1958 годзе фізікам Уільямам Хігінботамам.

Увосень у Брукхэйвенскай лабараторыі праходзілі дні адкрытых дзвярэй. Хігінботам, кіраўнік прыборабудаўнічага аддзела, ведаў, што наведвальнікаў складана зацікавіць фатаграфіямі і іншымі статычнымі экспанатамі. У яго ўзнікла ідэя стварыць электронную гульню. На экране асцылографа маляваліся ў вертыкальным разрэзе тэнісны корт з сеткай і мяч. Два гульца пры дапамозе пульта з paddle перакідалі мяч праз сетку. Ні гульцы, ні ракеткі на экране не маляваліся.

Гульня была рэалізавана на АВМ. Хігінботам распрацаваў электронныя схемы для гульні; лабарант Роберт Дворжак праводзіў канчатковую зборку.

Лёс гульні
----------

«Tennis for Two» была вельмі папулярным экспанатам, аднак Хігінботам у той час не зразумеў значнасць свайго вынаходства, і таму не паспрабаваў запатэнтаваць гульню. Нягледзячы на папулярнасць, гульня праіснавала меней двух гадоў. Пасля дзён адкрытых дзвярэй 1959 «Tennis for Two» была разабрана, а асцылограф і АВМ пушчаны на іншыя патрэбы лабараторыі.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Video Games — Did They Begin at Brookhaven? (англ.).
* Retromodo: Tennis for Two, the World's First Graphical Videogame (англ.).
* The Dot Eaters — Early Video Game History (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2006. Праверана 26 жніўня 2009.
* Tennis For Two — The second ever computer game на YouTube
* First Video Game?  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | IGN · Giant Bomb · MobyGames |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
**Со́ф’я Ма́льская** герба «Налэнч» (польск.: Zofia Malska; 1791, Целясніца, Расійская імперыя — 24 лютага 1859, Раманаў, Расійская імперыя) — шляхцянка, маці Каэтана, Люцыяна і Язэпа.

Біяграфія
---------

Каля 1810 года выйшла замуж за Яна Крашэўскага. У 1812, ратуючыся ад надыходзячага фронту, муж перавёз Соф’ю з Доўгага ў Раманаў, а сам вярнуўся пільнаваць свой маёнтак. Не лічачы, аднак, і Раманаў дастаткова бяспечным месцам, пазней Соф’я разам з маці выехалі ў Варшаву. Праз некалькі тыдняў пасля нараджэння сына Юзафа, калі вайна пайшла далей на ўсход, Мальскія вярнуліся ў Раманаў.

Аднак звесткі пра паражэнне Напалеона ізноў выклікалі непакой пра ўласны лёс, і перад яго вяртаннем Мальскія з немаўляткам з’ехалі да родных у Кракаў. Толькі пасля заняцця Кракава расійскімі войскамі ў сярэдзіне мая Соф’я Мальская вярнулася ў мужаў маёнтак у Доўгім Пружанскага павета на Літве.

Мелі трох сыноў і дзвюх дачок: Язэпа (1812—1887); Ядвігу (†1864), якая выйшла замуж за Яна Марачэўскага; Люцыяна (1820—1892); Ганну (†1853), замужам за Габрыэлем Лунеўскім; Каэтана (1827—1896). У сям’і шмат чыталі, улюбёным творам быў «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча. Менавіта ў Купліне Язэп чытаў свае першыя літаратурныя творы падчас прыезду на вакацыі з Віленскага ўніверсітэта.

Магіла Соф’і Мальскай у Вішніцах
Памерла ў 1859 годзе. Пахаваная ў сямейным склепе Крашэўскіх у Вішніцах (Польшча) разам з сынамі Каэтанам і Люцыянам.

Зноскі
------

1. ↑  Zofia Malska h. Nałęcz (польск.). *Genealogia potomków Sejmu Wielkiego*.  M. J. Minakowski. Праверана 19 сакавіка 2012.
2. 1 2  *Warzenica Ewa.*. Józef Ignacy Kraszewski (польск.)(недаступная спасылка). *Chomik*. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 19 сакавіка 2012.
3. ↑  Jadwiga Moraczewska z d. Kraszewska (англ.)(недаступная спасылка). *Strona genealogiczna Tadeusza i Jagody Plebańskich*. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 23 лютага.
4. ↑  *Danek Wincenty*. Józef Ignacy Kraszewski. Zarys życia i twórczości (польск.)(недаступная спасылка). *Chomikuj.pl*. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 23 лютага 2012.
5. ↑  *admin.*. Многогранная личность Ю. И. Крашевского (руск.)(недаступная спасылка).  Свіслацкая газета (29 ліпеня 2011). Архівавана з першакрыніцы 2 красавіка 2017. Праверана 19 сакавіка 2012.

Спасылкі
--------

* Генеалогія нашчадкаў Вялікага сойма (польск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зянько.
**Софія Сымонаўна Зянько-Пачыкоўская** (сакавік 1892, в. Ласокіна, Валожынскі раён, Мінская вобласць — 7 ліпеня 1977) — беларуская народная спявачка і казачніца. Песні, прыпеўкі, казкі, пацешкі, якія яна выконвала, вылучаліся народнай фантазіяй, адухоўленасцю, трапнасцю і дасціпнасцю народнага слова. У аснове яе рэпертуару — каляндарна- і сямейна-абрадавыя песні. Ад яе запісана каля 400 твораў беларускага фальклору (запісаў сын Уладзімір). Некаторыя песні Зянько-Пачыкоўскай увайшлі ў рэпертуар Маладзечанскага народнага ансамбля «Спадчына».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
**Данфермлінскі палац** — разбураная рэзідэнцыя шатландскіх манархаў эпохі Адраджэння на беразе Фёрт-оф-Форта ў Данфермліне. Пабудавана Якавам IV некалькі ўбаку ад данжона, у якім пражывалі больш раннія манархі, пачынаючы з Малькальма III. Будынак злучаўся надбрамным пераходам з Данфермлінскім абацтвам.

У 1589 г. Якаў VI паднёс палац у якасці вясельнага падарунку сваёй нявесце Ганне Дацкай. У гэтым палацы ў іх нарадзілася трое дзяцей, уключаючы будучага англійскага караля Карла I, які, зрэшты, не часта наведваў Данфермлін. Яго пераемнік Карл II наведаў струхлелы палац продкаў толькі аднойчы.

Пасля выгнання Сцюартаў палац стаў разбурацца, і ўжо ў 1708 годзе ён стаяў без даху. Да XIX стагоддзя ад яго засталіся толькі маляўнічыя разваліны.

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Данфермлінскі палац на Вікісховішчы |

* Палац Лінлітгоу
* Фольклендскі палац

| Рэзідэнцыі брытанскіх манархаў |
| --- |
| У Англіі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Сучасныя | 
* Бакінгемскі палац
* Віндзар
* Кенсінгтан
* Кларэнс-хаус
* Сандрынгем
* Сент-Джэймскі палац

 |
| Гістарычныя | 
* Банкетынг-хаус
* Квінс-хаус
* Мальбара-хаус
* Осбарн-хаус
* Фрогмар-хаус
* Хэмптан-корт

 |

 |  |
| У Шатландыі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Розныя часы | 
* Балморал
* Данфермлінскі палац
* Лінлітгау
* Фалклендскі палац
* Холірудскі палац

 |

 |
| 
* Гл. таксама Сядзібныя хаты Англіі
* Рэзідэнцыі французскіх каралёў

 |
Tata Nano
**Tata Nano** — звышмалы гарадскі аўтамабіль індыйскай кампаніі Tata Motors, заяўлены кошт каля $ 2500. Па сутнасці ўяўляе сабой пераходнае звяно паміж грузавым мотаролерам або мотакалыскай і аўтамабілем. Прадстаўлены на аўтасалоне ў Нью-Дэлі ў 2008 годзе. 17 ліпеня 2009 г. Nano ў Індыі паступіў у продаж па кошце мінімальнай камплектацыі 100000 рупій ($ 2500), тым самым з'яўляючыся амаль самым танным аўтамабілем у свеце, танней толькі Ака.

Па словах Рата Тата аўтамабіль прайшоў усе індыйскія краш-тэсты і адказвае нормам бяспекі. Рухавік размешчаны ў задняй частцы аўто, ён адказвае стандарту Euro 4. Расход паліва складае прыкладна 5 л бензіну на 100 км. Рата Тата таксама патлумачыў назву новага аўто: «Мы вырашылі назваць яго "Нана", бо ён аб'ядноўвае ў сабе высокія тэхналогіі і маленькі памер».

Спасылкі
--------

* Падрабязней пра тэхнічныя характарыстыкі(недаступная спасылка).
* Самая танная машына ў свеце ў золаце і дыяментах.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нядзведскі.
**Уладзіслаў Іосіфавіч Нядзведскі** (24 ліпеня 1929, вёска Рахавічы, Салігорскі раён, Мінская вобласць — 17 кастрычніка 1973) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацькі загінулі ў 1943 г. У першыя пасляваенныя гады выхоўваўся ў Мікашэвіцкім дзіцячым доме, у 1948—1950 гг. працаваў там старшым піянерважатым. Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1955). Выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Гайнаўскай сярэдняй школе на Лагойшчыне (1955—1958), працаваў на Беларускім тэлебачанні (1958—1960), у часопісе «Маладосць» (1960—1968), з 1972 г.— у выдавецтве «Мастацкая літаратура». Член СП СССР з 1958 г.

Творчасць
---------

Першы верш надрукаваў у 1949 г. у рэспубліканскім друку — у 1952 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Вясновыя барозны» (1958), «Запрашэнне» (вершы і паэма, 1960), «У лясной старане» (1962), «Размова з адсутнымі» (1969), аповесці «Хлопцы з другога корпуса» (1964), «Капронавыя галёшы» (гумарыстычныя апавяданні, 1964). «Начная пагоня» (апавяданні, гумарэскі, аповесць, 1966). Для дзяцей выдаў кніжку «Сто братоў і сясцёр» (вершы і паэма, 1960) і паэму «Сыны Кастрычніка» (1969). У 1976 г. выйшла «Выбранае», у 1988 г.— кніга паэзіі «Такія і думы і словы».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0188-5 (Т. 11).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: js2008439252 · VIAF: 4949154260655724480002 |
**Уладзіслаў Насібулін** (нар. 6 ліпеня 1989, Дэбальцэвэ) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Алімпія» з Савынцоў.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец юнацкіх каманд данецкіх «Металурга» і «Шахцёра». З 2006 года пачаў выступаць у Другой лізе за «Шахцёр-3». У сезоне 2009/10 выступаў за моладзевы склад «Шахцёра», з якім стаў сярэбраным прызёрам моладзевага чэмпіянату Украіны.

У 2010 годзе быў аддадзены ў арэнду марыупальскаму «Ільічоўцу». 6 жніўня 2010 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць запарожскага «Металурга» (0:0). Сезон 2012/13 правёў у кіраваградскай «Зорцы», а з 2013 года доўгі час выступаў за «Палтаву», пазней стаў капітанам каманды. Па выніках сезона 2017/18 «Палтава» выйшла ў Прэм’ер-лігу, аднак у чэрвені 2018 года каманда спыніла існаванне.

У жніўні 2018 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Мінск». У складзе мінчан стаў трывалым іграком асновы, у 10 матчах забіў 4 галы. У снежні 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб, аднак у студзені 2019 года зноў стаў трэніравацца з «Мінскам» і ў лютым падпісаў новы кантракт. У 2019—2020 гадах заставаўся адным з асноўных ігракоў, у сезоне 2020 быў капітанам каманды. У студзені 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск».

У красаівку 2021 года вярнуўся ва Украіну, папоўніўшы склад клуба «Гарняк-Спорт», а ў ліпені 2021 года перабраўся ў «Алімпію» з аматарскага чэмпіянату Украіны.

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2005 годзе згуляў у адным матчы за юнацкую зборную Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Vladyslav Nasibulin // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  "Минск" заявил украинского полузащитника
3. ↑  Матович, Васильев, Насибулин и Бохашвили покинули "Минск"
4. ↑  Насибулин пролонгировал соглашение с "Минском"
5. ↑  Ряды "Минска" покинули шесть игроков

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
**«Социалист-революционер»** — газета Мінскага абласнога камітэта партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (эсэраў). Выходзіла з 23 кастрычніка да 19 снежня 1917 г. у Мінску на рускай мове штодзённа. Прытрымлівалася правай плыні партыі эсэраў. Змяшчалы звароты ЦК, артыкулы партыйных дзеячаў, перадрукоўку з газеты «Дело народа», паведамляла пра партыйны рух сярод вайскоўцаў. Друкавала адозвы А. Ф. Керанскага, ЦК і фракцыі эсэраў, 2-га Усерасійскага з’езда Саветаў, Камітэта выратавання рэвалюцыі Заходняга фронту і інш. Выступала ў абарону дэмакратычных свабод, за наданне паўнамоцтваў Устаноўчаму сходу ў вырашэнні праблем расійскага грамадства, у падтрымку дзяржаўнасці беларускіх зямель, земскага і гарадскога самакіравання, салдацкіх, сялянскіх і рабочых арганізацый. Змяшчала матэрыялы пра дзейнасць у Мінску 2-га франтавога, 3-га сялянскага, Усебеларускага і інш. з’ездаў, справаздачы аб пасяджэннях Аблвыкамзаха, паведамленні на тэмы агульнарускага і беларускага жыцця, нарысы, вершы. Закрыта 19 снежня загадам СНК Заходняй вобласці і фронту. Выйшла 48 нумароў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Сяменчык, М. Я.* «Социалист-революционер» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 91–92. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
Спагеці
Спагеці з памідорамі і базілікам
**Спагеці** (італ.: Spaghetti; ʃpaˈɡɛti) — локшына з цвёрдай пшаніцы з круглым сячэннем, дыяметрам каля 2 мм (пасля адваркі), і як правіла даўжынёй каля 25 см. Больш тонкія спагеці называюцца «спагеціні» (італ.: Spaghettini), таксама капеліні, тоўстыя спагеці — «спагетоні» (італ.: Spaghettoni). Радзімай спагеці з'яўляецца Італія, і яны шырока выкарыстоўваюцца ў італьянскай кухні, часта запраўляюцца таматным ссоусам. З'яўляюцца асновай шматлікіх італьянскіх страў, напрыклад: *Spaghetti Napoli* (спагеці па-неапалітанску) — з таматным соусам, *Spaghetti Bolognese* (спагеці-баланьезэ) — з таматнай падліўкай і мясным фаршам, *Spaghetti all’Aglio ed Olio* (спагеці з часнаком і алеем) — з гарачым аліўкавым алеем і крыху абсмажаным у ім часнаком.

Гісторыя
--------

Радзімай спагеці з'яўляецца італьянскі горад Генуя. У горадзе Понтэдасіа, недалёка ад Генуі, адкрыты Музей спагеці, дзе сабраны рэцэпты прыпраў і соусаў. Таксама там захоўваецца Натарыяльны акт (з архіва Генуі) ад 4 лютага 1279 года, які пацвярджае існаванне кулінарнага вырабу з цеста пад назвай «макароніс».

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С.399
**Стягненне** — прававое пакаранне, якое наступае за парушэнне адміністрацыйнага або дысцыплінарнага заканадаўства. Існуюць:

* адміністрацыйнае спагнанне — адказнасць за адміністрацыйнае правапарушэнне
* дысцыплінарнае спагнанне — адказнасць за парушэнне працоўнай дысцыпліны
* спагнанні доўгу
* грашовае спагнанне

Спагнанне за правіну — мера адказнасці, якая ўжываецца з мэтай выхавання асобы, якая ўчыніла правіну, у духу захавання законаў краіны, павагі да правілаў сужыцця, а таксама прадухілення здзяйснення новых правапарушэнняў, як самім правапарушальнікам, так і іншымі асобамі.

За ўчыненне праступкаў могуць прымяняцца такія спагнанні: папярэджаньне; штраф; выплатнае канфіскацыя прадмета, які стаў прыладай здзяйснення або непасрэдным аб'ектам правіны; канфіскацыя: прадмета, які стаў прыладай здзяйснення або непасрэдным аб'ектам правіны; грошай, атрыманых з прычыны здзяйснення правіны; пазбаўленне спецыяльнага права, прадастаўленага дадзеным грамадзяніну (права кіравання транспартнымі сродкамі, правы палявання); грамадскія працы; папраўчыя працы; адміністрацыйны арышт за здзяйсненне правіны. Законамі могуць быць устаноўлены і іншыя, віды спагнанняў за правіну.

Выплатная канфіскацыя і канфіскацыя прадметаў могуць ужывацца як асноўныя, так і дадатковыя спагнання за правіну; іншыя спагнанні за правіну, могуць прымяняцца толькі як асноўныя.

За адзін правіну можа быць накладзена асноўнае або асноўнае і дадатковае спагнанне.

Законамі дзяржавы можа быць прадугледжана выдварэнні за межы беларусі іншаземцаў і асоб без грамадзянства за здзяйсненне правіны, якія груба парушаюць правапарадак.
Амерыканскі гангстар Франк Кастэла сведчыць перад судом
**Га́нгстар** (англ.: Gangster) — член злачыннай супольнасці. Тэрмін «гангстар» выкарыстоўваецца галоўным чынам у дачыненні да членаў злачынных арганізацый у ЗША, Італіі, Мексіцы, Японіі, Кітаі, і іншых краінах. Звязаныя з сухім законам або з амерыканскім адгалінаваннем італьянскай мафіі (такімі, як Chicago Outfit, Філадэльфійская мафія (ці пяць сем’яў)).

Гангстары намаляваныя ў амерыканскай масавай культуры ў фільмах, такіх, як «Джоні Д.», «Аднойчы ў Амерыцы», «Хросны бацька», «вайна», «гангстар», «помста Аль Капонэ», «твар са шнарам», «Слаўныя хлопцы», і ў тэлевізійных перадачах і серыялах (напр. «Клан Сапрана», «Падпольная імперыя»).

Гл. таксама
-----------

* Аль Капонэ
* Меір Ланскі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13340888c · GND: 4449780-5 · LCCN: sh95004300 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дарэнка.
**Сярге́й Леані́давіч Дарэ́нка** (руск.: Сергей Леонидович Доренко; 18 кастрычніка 1959, Керч — 9 мая 2019, Масква) — расійскі журналіст, тэле- і радыёвядучы, каментатар, прадзюсар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 18 кастрычніка 1959 года ў Керчы. У 1982 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Універсітэта дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы.

З 1985 года працаваў на Цэнтральным тэлебачанні СССР. Быў звольнены ў 1990 годзе пасля шэрагу падрыхтаваных ім рэпартажаў з Літвы і Латвіі.

У 1990 годзе быў сярод пачынальніка праграмы «Вести» Расійскага тэлебачання. Затым працаваў на 1-м канале «Останкино» і «ТВ-6 Москва».

Вядучы інфармацыйных праграм «Время» і «Аўтарская праграма Сяргея Дарэнкі» на канале ОРТ з кастрычніка 1996 па верасень 2000 года. Быў адхілены ад эфіраў на ОРТ ў 2000 годзе пасля выпуску сюжэта пра гібель падлодкі «Курск».

З 1 верасня 2008 года да 1 ліпеня 2013 года — галоўны рэдактар, радыёвядучы радыёстанцыі «Русская служба новостей». Затым галоўны рэдактар радыёстанцыі «Говорит Москва» (з 2014).

Памёр 9 мая 2019 года ў Маскве.

Зноскі
------

1. ↑  У Маскве памёр журналіст Сяргей Дарэнка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · У Кантакце · LiveJournal · Facebook · Telegram · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · Vimeo · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · Даведка ТАСС |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1089392141 · ISNI: 0000 0000 5414 5388 · LCCN: no2006003952 · SUDOC: 11369461X · VIAF: 7135613 |
**Гандлёвыя рады** — гістарычны гандлёва-складскі комплекс у Пінску на гандлёвай плошчы (сучасная пл. Леніна), які існаваў у XVIII — першай палове XX ст. Разбураныя ў 1950-я гады.

Архітэктура
-----------

Гандлёвыя рады
Гандлёвая вуліца
У XVIII ст. пабудаваныя два паралельныя драўляныя гандлёвыя рады, якія складаліся з 129 крам і ўтваралі гандлёвую вуліцу. Крамы былі аб'яднаныя слупавымі галерэямі і накрытыя гонтавым дахам, кожная крама мела самастойны ўваход. У пачатку XIX ст. на іх месцы пастаўленыя мураваныя гандлёвыя рады — два паралельныя корпусы (мелі рысы стылю класіцызму) з двухбаковай арыентацыяй крам. Падоўжаныя фасады былі аздоблены аркаднымі галерэямі, тарцы фланкіраваныя папярочнымі аб'ёмамі, кожны з іх уключаў па тры ўзаемазвязаныя крамы. Былі накрытыя двухсхільнымі дахамі. Рытм фасадаў стваралі пралёты аркад і лапаткі паміж імі.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск : Беларус. энцыкл. 1993.— 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гандлёвыя рады (Пінск)
* [ Гандлёвыя рады (Пінск)] на сайце Radzima.org
* [ Гандлёвыя рады (Пінск)] на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Мемарыяльны знак падпольшчыкам** — мемарыяльны знак у Мінску, размешчаны каля Музычнай школы № 8 па праспекце Машэрава.

На гэтым месцы ў Вялікую Айчынную вайну знаходзіўся дом (былая вул. Камароўская, 55), у якім размяшчалася канспіратыўная кватэра Мінскага камуністычнага падполля. Гаспадаром кватэры быў камуніст I. X. Казлоў. Тут па-майстарску рабілі пашпарты, пропускі, пасведчанні і іншыя дакументы для ўдзельнікаў падполля, савецкіх ваеннапалонных, якія ўцякалі з лагераў, разведчыкаў, адбываліся сустрэчы сувязных. 26 верасня 1942 г. I. X. Казлоў арыштаваны і ў канцы снежня 1942 г. закатаваны гітлераўцамі.

У 1984 г. на месцы дома, дзе жыў падпольшчык І. X. Казлоў, устаноўлены мемарыяльны знак (архіт. А. Лабачэўскі) — камень-валун з надпісам-інфармацыяй.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
**18-я партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1942 года на базе атрадаў імя Фрунзэ (арганізаваны ў жніўні 1942 года) і імя Дзяржынскага (арганізаваны ў верасні 1942 года). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Дзяржынскага, Заслаўскага, Івянецкага, Клецкага, Ганцавіцкага раёнаў. У снежні 1943 — студзені 1944 гадоў брыгада зрабіла рэйд з Івянецкага раёна ў Клецкі і ўвайшла ў склад Баранавіцкага партызанскага злучэння паўднёвай зоны. 3 ліпеня 1944 года брыгада (735 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* атрад імя Фрунзэ;
* атрад імя Дзяржынскага;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Катоўскага;
* атрад імя Леніна;
* атрад мясцовай самаабароны вёскі Колкі Клецкага раёна.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* П. І. Серабракоў;
* С. С. Ключко.

### Камісары

* М. І. Ваўчак;
* В. І. Каробкін;
* П. А. Бягун.

### Начальнікі штаба

* І. В. Анохін;
* К. П. Лойка;
* К. І. Бутрымовіч.

Гісторыя
--------

Партызаны вялі баявыя дзеянні на чыгуначных участках Мінск — Маладзечна, Мінск — Стоўбцы, Баранавічы — Лунінец. У жніўні 1942 года разбілі нямецкія апорныя пункты ў вёсках Волма і Залатары. У маі — ліпені 1943 года падарвалі больш за 100 рэек, 7 мастоў, 15 эшалонаў, знішчылі 33 аўтамашыны, у час разгрому апорнага пункта ў вёсцы Тарасава каля Мінска захапілі мінамёт, 5 кулямётаў, больш за 40 вінтовак. У сакавіку 1944 года выбілі немцаў з вёскі Будча Ганцавіцкага раёна, вывелі са строю вузкакалейку на ўчастку Ганцавічы — Дзяніскавічы. У чэрвені 1944 года ў час «рэйкавай вайны» на чыгуначным участку Баранавічы — Лунінец падарвалі 550 рэек.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зямлянка.
**«Зямля́нка»** — мемарыяльны комплекс у Магілёве, створаны ў 1982 на месцы размяшчэння ў 1941 штаба Заходняга фронту

Знаходзіцца за 1 кіламетр на ўсход ад аўтазавода імя С. М. Кірава, каля шашы Магілёў — Чавусы, у лесе. Уключае збудаваную з бетону мемарыяльную зямлянку і стэлу з памятным надпісам.

Штаб Заходняга фронту размяшчаўся тут з 24.6 па 3.7.1941. Камандуючыя фронтам: генерал арміі Д. Р. Паўлаў (22—30 чэрвеня), генерал-лейтэнант А. І. Яроменка (30 чэрвеня — 2 ліпеня, 19—29 ліпеня), Маршал Савецкага Саюза С. К. Цімашэнка (2—19 ліпеня, 30.7 — 12.9.1941). 27 ліпеня ў штаб Заходняга фронту прыбылі прадстаўнікі Стаўкі Галоўнага камандавання Маршалы Савецкага Саюза К. Я. Варашылаў і Б. М. Шапашнікаў.

1.7.1941 у штабе адбылася нарада партыйнага актыву з удзелам 1-га сакратара ЦК КП(б)Б П. К. Панамарэнкі, Варашылава і Шапашнікава, 1-га сакратара Магілёўскага абкама КП (б)Б І. М. Макарава, 1 -га сакратара Магілёўскага абкама ЛКСМБ Ф. А. Сурганава, іншых кіруючых работнікаў. Былі распрацаваны пэўныя меры па ўмацаванні абароны горада, разгледжаны пытанні, звязаныя з кіраўніцтвам баявымі дзеяннямі. Непасрэдна абарона горада была ўскладзена на 172-ю стралковую дывізію (генерал-маёр М. Ц. Раманаў), падмацаваную атрадамі народнага апалчэння.

Зноскі
------

1. ↑  Мемориальный комплекс «Землянка» // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9

Літаратура
----------

* Мемориальный комплекс «Землянка» // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
Пра падобныя сімвалы гл. Y (літара).У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кар.
**Кар** (груз. ყარ, мрглавані: Ⴗ, нусхуры: ⴗ, мхедрулі: ყ, МФА: [qar]) — дваццаць чацвёртая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «800». Беларускі адпаведнік — літара к ([qʼ]). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае q.

* Кар мхедруліКар мхедрулі
* Кар мрглаваніКар мрглавані
* Кар нусхурыКар нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* ყ : U+10E7

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кар (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
**Квірынал** (лац.: *Quirinalis*) — адзін з сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Самы высокі (вышыня 61 метр), да яго дамыкае Вімінал. Названы па імі Квірынуса, аднаго з трох асноўных багоў, якім пакланяліся старажытныя рымляне. Імператар Даміцыян узвёў на гэтым пагорку маўзалей дынастыі Флавіяў, да якой ён і прыналежыў. Каракала ўзвёў храм у гонар бога Серапіса. Імператар Канстанцін пабудаваў тэрмы. З самых старажытных часоў і да 19 стагоддзя Квірынал быў заможным рымскім прадмесцем. 

| 7 рымскіх узгоркаў |
| --- |
| 
Авенцін  ·  Вімінал  ·  Капітолій  ·  Квірынал  ·  Палацін  ·  Цэлій  ·  Эсквілін

---

Ватыканскі ўзгорак  ·  Пінцый  ·  Янікул
 |
**Бенгазі** (араб. بنغازي‎‎) — другі па велічыні пасля Трыпалі горад у Лівіі. Насельніцтва вырасла з 500120 жыхароў у 1995 да 660147 у 2004.

Гісторыя
--------

Сучасны Бенгазі знаходзіцца на паўднёвы захад ад старажытнагрэчаскага горада Берэніка, заснаванага ў 446 да н.э. братам цара Кірэна. Новы горад пазней называўся Гесперыды. Стаўшы рымскім горадам, Бенгазі квітнеў на працягу 600 гадоў. Ён стаў асноўным цэнтрам Кірэнаікі пасля III стагоддзя н. э. аднак у выніку арабскіх заваёў у 642—643 горад прыйшоў у заняпад, ператварыўшыся ў нязначны пасёлак сярод велічных руін.

У 1200-х селішча стала адыгрываць важную ролю ў росце гандлю паміж генуэзскімі купцамі і плямёнамі з унутраных раёнаў. У 1578 годзе туркі захапілі Бенгазі і кіравалі горадам з Трыпалі, а з 1835 па 1911 горад трапіў пад прамое кіраванне Асманскай імперыі. У гэты час Бенгазі быў найбольш збяднелай правінцыяй Асманскай імперыі. У горадзе не было брукаваных дарог, тэлеграфа, а бухта так засмецілася марскімі наносамі, што караблі не маглі ў яе ўваходзіць. У прыбярэжных водах працавалі грэчаскія і італьянскія лаўцы марскіх губак. У 1858 і ў 1874 Бенгазі быў спустошаны эпідэміяй бубонай чумы.

У лютым 2011 загінула 173 дэманстрантаў, з іх 50 — толькі 19 лютага ад рук лівійскай арміі.

Бенгазі 1935

Зноскі
------

1. ↑  As rebellion spreads, Tripoli's hardline regime cracks down, killing at least 100 protesters and leaving 1,000 injured

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бенгазі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Далідовіч.
**Сярге́й Мікала́евіч Далідо́віч** (18 мая 1973, Орша, БССР) — беларускі лыжнік, пераможца этапу Кубка свету, удзельнік 6 Алімпійскіх гульняў.

У Кубку свету Далідовіч дэбютаваў у 1993 годзе, у сакавіку 2001 года атрымаў сваю першую, і адзіную, перамогу на этапе Кубка свету. Апрача перамогі на сённяшні момант мае 1 бронзавы медаль Кубка свету. Найлепшым дасягненнем Далідовіча ў агульным заліку Кубка свету з’яўляецца 31-е месца ў сезоне 2000-01.

На Алімпіядзе-1994 у Лілехамеры быў 37-ы ў гонцы на 30 км вольным ходам, 70-ы ў гонцы на 10 км класікай, 51-ы ў гонцы пераследу і 12-ы ў эстафеце.

На Алімпіядзе-1998 у Нагана заняў 36-е месца ў гонцы на 30 км класікай, 31-е месца ў гонцы на 50 км каньком і 14-м у эстафеце, апрача таго стартаваў у гонцы на 10 км, але не дабраўся да фінішу.

На Алімпіядзе-2002 у Солт-Лэйк-Сіці стартаваў у трох гонках: мас-старт 30 км — 14-е месца, пераслед 10+10 км — не фінішаваў, эстафета — 15-е месца.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне заняў 12-е месца ў мас-старце на 50 км.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стартаваў у чатырох гонках: 15 км вольным стылем — 35-е месца, дуатлон 15+15 км — не фінішаваў, камандны спрынт — не фінішаваў, мас-старт 50 км — 25-е месца.

За сваю кар’еру браў удзел у 9 чэмпіянатах свету, найлепшы вынік — 4-е месца ў дуатлоне на 30 км на чэмпіянаце свету 2011 года ў Гольменколене. На гэтым чэмпіянаце Сяргей Далідовіч у мас-старце на 50 км упэўнена ішоў у групе лідараў і фактычна прэтэндаваў на прызавое месца, але за колькісот метраў да фінішу паваліўся і зламаў палку, у выніку чаго фінішаваў толькі дзясяты.

На Алімпіядзе-2014 у Сочы фінішаваў пяты ў гонцы на 50 км. Пазней некалькіх расійскіх лыжнікаў рашэннем камісіі МАК прызналі вінаватымі ў парушэнні антыдопінгавых правілаў. Сярод дыскваліфікаваных Максім Вылягжанін, што фінішаваў на 2-м месцы, 1-е месца было ў Аляксандра Лягкова, якога таксама пазбавілі медаля. У выніку Сяргею Далідовічу мог дастацца бронзавы медаль. Аднак спартыўны арбітражны суд CAS адмяніў рашэнне МАК.

У 2018 годзе Сяргей Далідовіч завяршыў спартыўную кар’еру.

Разам з сямʼёй пераехаў з Беларусі ў Польшчу ў пачатку 2022 года.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Сяргей Далідовіч — статыстыка на сайце FIS (англ.)
* *Сяргей Далідовіч — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
**Карабанавічы** — археалагічны помнік каля вёскі Карабанавічы Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

Гарадзішча-1
------------

Знаходзіцца на мысе правага берага ракі Дубровенка (Задубровенка), каля могілак, ва ўрочышчы Гарадзец. Пляцоўка памерам 70×40 м, выцягнута з захаду на ўсход. Усходні бок гарадзішча ўмацаваны валам вышынёй да 4 м і ровам глыбінёй да 3 м. Стромкасць схілаў каля 60°. Вядома з 1873 года. Абследавалі ў 1928 годзе У. Ф. Ісаенка. Культурны пласт 0,5-1,5 м. Раскопкі не праводзіліся.

Гарадзішча-2
------------

Змешчана за 1 км на поўдзень ад гарадзішча-1 у напрамку в. Цілавічы. Пляцоўка 60×30 м. З заходняга боку ўмацавана валам вышынёй 1,8-2 м і двума равамі глыбінёй 1,5-1,7 м. Вядома з 1873 года. Абследавалі ў 1928 годзе І. А. Сербаў, у 1972 годзе У. Ф. Ісаенка. Раскопкі не праводзіліся.

Літаратура
----------

* Гарадзішчы (в. Карабанавічы) // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 265.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 40. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Ліст карты N-36-50. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1981 год. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аганаў.
**Сяргей Львовіч Ага́наў** (нар. 23 верасня 1974, г. Ліда, Гродзенская вобласць, БССР) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Сын скульптара Льва Аганава. Скончыў у 1994 годзе аддзяленне скульптуры Мінскага мастацкага вучылішча імя А. К. Глебава, у 2000 годзе Беларускую акадэмію мастацтваў па спецыяльнасці «скульптура» (выкладчыкамі Аляксандр Міхайлавіч Фінскі, Уладзімір Іванавіч Слабодчыкаў). З 1996 года ўдзельнік мастацкіх выставак.

да 2005 года стажыраваўся ў Творчых майстэрнях жывапісу, графікі і скульптуры пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь пад кіраўніцтвам М. А. Савіцкага і Л. М. Гумілеўскага.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2005 года. У 2019 годзе быў выбраны старшынёй секцыі скульптуры БСМ.

Творчасць
---------

Працуе ў манументальная і станковай скульптуры. Матэрыял — бронза, метал, камень.

Сярод твораў: помнік па-геройску загінуламу курсанту Дзмітрыю Гвішыяні (2004), скульптуры «Збіванне немаўлят», «Няміга», кампазіцыі «Азіяцкі вецер», «Стары экспрэс», брама ў храме-помніку Усіх Святых (2013—2017, сумесна з Андрэем Хацяноўскім) — усе Мінску, мемарыяльная дошка Янку Купалу ў Вільнюсе (2013, сумесна з В. Нячай), скульптурная кампазіцыя «Войт», прысвечаная атрыманню Мінскам Магдэбурскага права (2014), помнік княжне Анастасіі Слуцкай у Слуцку (2016), помнік Давыду Гарадзенскаму ў Гродне (2017), помнік Гедыміну ў Лідзе (2018, сумесна з В. Нячай), мемарыяльны знак у Курапатах (сумесна з В. Нячай, архітэктарамі Марыяй Маркаўцовай і Вольгай Ярмолінай).

Творы знаходзяцца ў галерэях і прыватных калекцыях.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Біяграфія
2. 1 2 3  Оганов Сергей Львович
3. 1 2  На адным полі ваяры Архівавана 30 кастрычніка 2020.

Спасылкі
--------

* oganov.by — афіцыйны сайт
**Кара́-Бага́з-Гол** (туркм.: Garabogazköl — літаральна «возера Чорная Пашча») — заліў-лагуна Каспійскага мора на захадзе Туркменістана, злучаецца з неглыбокім пралівам шырынёй да 200 м. З-за высокай выпаральнасці плошча воднага люстэрка моцна змяняецца па сезонах.

Рэгуляванне
-----------

Невялікая глыбіня злучальнай пратокі не дазваляе больш салёнай вадзе ў Кара-Багаз-Голе вяртацца ў Каспійскае мора — прыцёкавая вада цалкам выпараецца ў заліве без абмену з асноўным вадаёмам. Такім чынам лагуна аказвае вялікі ўплыў на водны і саляны балансы Каспійскага мора: кожны кубічны кіламетр марской вады прыносіць у заліў 13—15 млн тон розных соляў. Штогод у заліў паступае 8—10 кубічных кіламетраў вады, пры высокіх узроўнях вады ў Каспіі — да 25 кубічных кіламетраў.

У 1980 годзе пабудавана дамба, якая аддзяляе Кара-Багаз-Гол ад Каспійскага мора, у 1984 годзе пабудавана вадапрапускное збудаванне, пасля чаго ўзровень Кара-Багаз-Гола апусціўся на некалькі метраў. У 1992 годзе праліў адноўлены, па ім вада сыходзіць з Каспійскага мора ў Кара-Багаз-Гол і там выпараецца. Дамба нанесла ўрон прамысловай здабычы мірабіліта.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 38. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* *Кара-Богаз-Гол (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі  (руск.)

Спасылкі
--------

* Каспій: загадкі ўзроўня.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000296175 · Microsoft: 2776991379 |