recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мемарыяльны музей-сядзіба Тадэвуша Касцюшкі** — мемарыяльны музей, прысвечаны Тадэвушу Касцюшку. Знаходзіцца каля горада Косава па вуліцы Т.Касцюшкі, дом 108. У студзені 2003 года было прынята рашэнне Брэсцкага аблвыканкама «Аб аднаўленні сядзібнага дома Т.Касцюшкі і стварэнні мемарыяльнага музея». Урачыстае адкрыццё дома — музея адбылося 23 верасня 2004 года.

Музей Т. Касцюшкі — хата, у якой 4 лютага 1746 года нарадзіўся Андрэй Тадэвуш Банавентура Касцюшка — вялікі сын беларускай зямлі, нацыянальны герой Польшчы, ЗША, ганаровы грамадзянін Францыі. Першапачаткова сядзіба была пабудавана ў 1720 годзе бацькам Т.Касцюшкі. У гады другой сусветнай вайны згарэла, а праз 60 год была адноўлена на старым фундаменце, з родным склепам, якія былі знойдзены падчас археалагічных раскопак у 2003 годзе.

Музей падзяляецца на мемарыяльную і гістарычную часткі. Мемарыяльная частка (сені, кухня, пакой маці, працоўны кабінет бацькі Касцюшкі, гасціная) папаўняецца мэбляй 18-19 ст. У гістарычным пакоі знаходзяцца матэрыялы археалагічных раскопак 2003 года, манеты, медалі, грашовыя банкноты з партрэтам Т.Касцюшкі, герб і генеалагічнае дрэва роду Касцюшкаў, зброя сялян-паўстанцаў — косы касіянераў і інш.

Наведвальнікам музея прапануецца цікавая экскурсія па ўсіх пакоях мемарыяльнай часткі і бібліяграфічныя звесткі пра Касцюшку, якія замацоўваюцца праглядам 18-хвіліннага фільма, створанага пры фінансавай падтрымцы ЮНЕСКА.

З 2009 года ўведзена новая паслуга, якая дазваляе маладым парам зарэгістраваць свой шлюб у музеі, на тэрыторыі музея, на востраве.

12 мая 2018 года адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка Тадэвушу Касцюшку. Помнік быў адліты ва Украіне паводле праекту беларускага скульптара Гэніка Лойкі.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  www.svaboda.org

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сядзіба Т. Касцюшкі
* Музей-сядзіба Тадэвуша Касцюшкі на сайце Radzima.org
* Музей-сядзіба Тадэвуша Касцюшкі на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Юнацтва.

**Кніжнае выдавецтва «Юнацтва»** — дзяржаўнае беларускае кніжнае выдавецтва.

Гісторыя
--------

Заснаванае 2 студзеня 1981 года. Спецыялізавалася на выданні кніг для дзяцей. У год выходзіла амаль 120 кніг.

У 2002 годзе ўвайшло ў склад выдавецтва «Мастацкая літаратура» як рэдакцыя дзіцячай лiтаратуры. На момант закрыцця ў выдавецтве дзейнічалі рэдакцыі літаратуры для дашкольнікаў, малодшых школьнікаў і падлеткаў, у якіх працавала 33 спецыялісты..

Дырэктары
---------

* Валянцін Лукша (1981—1998)
* Алесь Камароўскі (1998—2002)

Зноскі
------

1. ↑  Юнацтва Камунікат
2. ↑  У выніку ліквідацыю «Юнацтва» пацерпяць беларускія дзеці Радыё Cвабода
**Завочнае навучанне** - форма навучання, якая спалучае ў сабе рысы саманавучання і вочнага навучання. Характарызуецца некалькімі фазамі. У першую фазу адбываецца атрыманне базы ведаў, навучальнай літаратуры і яе вывучэнне (усталявальная сесія), у другую - вырабляецца праверка засвоенага матэрыялу (залікова-экзаменацыйная сесія). Пры гэтым гэтыя фазы прыкметна адстаюць адзін ад аднаго па часе (звычайна ад некалькіх месяцаў да года).

Першапачаткова завочнае навучанне ўводзілася толькі для тых студэнтаў, якія па якой-небудзь уважлівай прычыне не мелі магчымасці рэгулярна наведваць заняткі. Завочнае навучанне выкарыстоўвае струменевы прынцып: адзіны для ўсіх навучэнцаў адукацыйны план, агульныя тэрміны здачы кантрольных і курсавых работ. Два разы на год (як правіла, зімой і летам) адбываецца на здача сесій.

Дзякуючы развіццю інфармацыйных тэхналогій завочнае навучанне ўвесь час мадэрнізуецца, становячыся ўсё больш падобным на дыстанцыйнае навучанне.

На завочнай форме часцей за ўсё навучаюцца людзі, якія сумяшчаюць вучобу з працай, спортам ці творчай дзейнасцю, а таксама па прычыне больш нізкай кошту навучання ў параўнанні з вочнай формай.

Гл. таксама
-----------

* Вышэйшая адукацыя
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Юнацтва.

**«Юнацтва»** — шматфункцыянальны стадыён у г. Ліда, Беларусь, размешчаны па адрасе вул. Кірава, 32а. Пабудаваны і адкрыты ў 1962 годзе. У цяперашні час выкарыстоўваецца для гарадскіх спаборніцтваў і правядзенні футбольных матчаў. З'яўляецца хатнім стадыёнам футбольнага клуба «Ліда» (стадыён «Юнацтва» быў асноўным стадыёнам клуба да 2013 года, калі быў адкрыты новы стадыён «Старт»). Памеры гульнявога поля з натуральным травяным пакрыццём складаюць 105 м × 68 м, 2 трыбуны, максімальная ўмяшчальнасць — 2870 чалавек.

Спасылкі
--------

* Стадыён «Юнацтва» на афіцыйным сайце ФК «Ліда»
**Рэчыцкая партызанская брыгада імя К. Я. Варашылава** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1943 года на базе атрада імя К. Я. Варашылава (арганізаваны ў маі 1942 года на базе групы М. Ф. Турчынскага, якая дзейнічала са жніўня 1941 года). Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Рэчыцкага, Хойніцкага і Васілевіцкага раёнаў. 17 лістапада 1944 года брыгада (1368 партызан, тры атрады і разведрота) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* партызанскі атрад імя К. Я. Варашылава;
* партызанскі атрад імя М. В. Фрунзе;
* партызанскі атрад імя С. М. Будзённага;
* разведвальная рота.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* Макар Пракопавіч Аніпка

### Камісар

* Віктар Паўлавіч Палавінка

Гісторыя
--------

Партызаны ў жніўні 1943 года на чыгуначным участку Рэчыца — Бабічы падарвалі 320 рэек, паміж чыгуначнымі станцыямі Рэчыца — Васілевічы падарвалі чыгуначны мост цераз раку Ведрыч, пуцілі пад адхон 13 эшалонаў. Разграмілі нямецкія апорныя пункты ў вёсках Узнаж і Маканавічы Васілевіцкага раёна. Разам з часцямі Чырвонай Арміі вызвалялі вёскі Берагавая Слабада, Унорыца Рэчыцкага раёна, захапілі пераправу і ўмацаваныя пазіцыі на правым беразе Дняпра каля вёскі Берагавая Слабада.

Памяць
------

У 1968 годзе ў вёсцы Гарноўка і ў 1976 годзе ў вёсцы Будка-Шыбенка Рэчыцкага раёна ў гонар брыгады былі пастаўлены абеліскі.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.

Спасылкі
--------

* Речицкая бригада им. К. Е. Ворошилова
Фанфарны корпус Юнгфолька ў Вормсе, 1933
Члены Юнгфолька з агітацыйнымі плакатамі
**Юнгфольк** (ням.: Deutsches Jungvolk) — малодшая ўзроставая група Гітлерюгенда, у якую ўваходзілі хлопчыкі ад 10 да 14 гадоў. Члены арганізацыі называліся пімпфамі.

Гісторыя
--------

Згодна з законам ад 1 снежня 1936 года, у Германіі быў абвешчаны заклік дзяцей 1927 года нараджэння ў Юнгфольк.

Ўступленне ў юнгфольк па законе з’яўлялася добраахвотным. Выхаванне ў арганізацыі праводзілася ў духу нацыянал-сацыялізму з мэтай фарміравання ў дзяцей з вельмі ранняга ўзросту нацыянал-сацыялістычнага светапогляду аб арыйскіх ідэалах. Акрамя таго, усяляк падкрэслівалася неабходнасць быць верным Гітлеру і яго рэжыму, прапагандаваўся культ фізічнай сілы, жыццяздольнасці і мілітарызму. Нацысты лічылі, што навучанне дзяцей таму, як стаць жорсткімі, вызваліла б іх ад недахопаў. Таксама ў Юнгфольке, у ходзе выхаваўчай работы, прапагандаваўся антысемітызм.

Гл. таксама
-----------

* Піянерскі рух
* Скаўцкі рух

Літаратура
----------

* *Карміліцын С. В.* III Рэйх. Гітлер-югенд. ІД «Нява», СПб, 2004.
* *Карміліцын С. В.* Маладзёжная палітыка Трэцяга Рэйха, 1933-1941 гг. (дыс. канд. іст. навука : 07.00.03.  Санкт-Пецярбург, 2000. — 188 с.: іл. РДБ ОД, 61 01-7 / 595-9).
* *Шагалава А. Г.* Дзяржаўная палітыка Трэцяга рэйха ў галіне выхавання і адукацыі нямецкай моладзі (дыс. канд. іст. навука : 07.00.03 : Цюмень, 2005, 177 с. РДБ ОД, 61: 05-7 / 572).
* *Heinz Boberach*, Jugend unter Hitler. Droste Verlag Düsseldorf, 1982, ISBN 3-8112-0660-5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 31335-X · LCCN: n86093615 · VIAF: 129090484 |

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Юнгфольк на Вікісховішчы |
**Дравідыйскія мовы** — сям'я моў на тэрыторыі Паўднёва-Азіяцкага (Індыйскага) субкантынента.

Пашыраны пераважна ў Індыі. Падзяляюцца на групы: паўднёвую (тамільская мова, малаялам, кота, тода, кодагу, каннара і канада), паўднёва-заходнюю (тулу), паўднёва-ўсходнюю (тэлугу), цэнтральную (коламі, найкі, парджы, гадаба), гандванскую (гондзі, конда, куі, куві, пенга, манда), паўночна-ўсходнюю (курух, малто) і паўночна-заходнюю (брагуі). Аднак генетычная класіфікацыя дравідыйскіх моў канчаткова не распрацавана. Чатыры з іх (тамільская, малаялам, канада і тэлугу) маюць старажытную літаратуру і лічацца афіцыйнымі мовамі індыйскіх штатаў Тамілнад, Керала, Майсур і Андхра-Прадэш. На тулу пісьменства з'явілася ў канцы ХІХ ст. Астатнія дравідыйскія мовы беспісьменныя.

У фаналогіі адрозніваюцца кароткія і доўгія галосныя, фанематычны націск адсутнічае. У марфалогіі пераважае суфіксальная аглюцінацыя. Назоўнік і іншыя імёны маюць 2 лікі і да 11 склонаў; род мае лексіка-граматычны характар; прыметнікі нязменныя, ступень прыкметы перадаецца сінтаксічна. Колькасць формаў часу дзеяслова вагаецца ад 2 да 6. Сінтаксіс мае шмат агульных рыс з сінтаксісам цюркскіх, мангольскіх моў.

Літаратура
----------

* Дравідыйскія мовы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Новы · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX546125 · BNF: 126510749 · GND: 4133339-1 · LCCN: sh85039399 · LNB: 000174256 · Microsoft: 2778006492 · NDL: 00561686 · NKC: ph119619 · SUDOC: 050589644 |

 |
**Мячэць шэйха Зайда** (араб. مسجد الشيخ زايد‎‎) — трэцяя па велічыні мячэць у свеце. Знаходзіцца ў Абу-Дабі, сталіцы Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Названа ў гонар шэйха Зайда ібн Султана ан-Нахаяна — заснавальніка і першага прэзідэнта Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Побач ён пахаваны. Мячэць была афіцыйна адкрыта ў месяц Рамадан у 2007 годзе.

Уваход у гэтую мячэць, як і мячэць Джумейра ў Дубаі, дазволены таксама для немусульман. Міністэрства турызму аб’явіла, што экскурсіі па мячэці праводзяцца для мусульман і немусульман з сярэдзіны сакавіка 2008 года. Уваход і экскурсіі па Мячэці — бясплатныя.

Мячэць разлічана на 40 тысяч вернікаў. Галоўная малітоўная зала разлічана на 7 тысяч людзей. Два пакоі побач з галоўнай малітоўнай залай здольныя змясціць па 1500 чалавек кожная.

Па чатырох вуглах мячэці стаяць чатыры мінарэты, якія ўзвышаюцца прыблізна на 107 метраў. Знешні шэраг галоўнага будынка пакрываюць 82 купалы. Купалы ўпрыгожаны белым мармурам, іх унутраная мастацкае афармленне таксама выканана з мармуру. Унутраны двор выкладзены каляровым мармурам і налічвае каля 17400 м².

У мячэці знаходзіцца самы вялікі дыван у свеце, плошча — 5627 м², над ім працавалі прыблізна 1200 ткачоў, 20 тэхнічных груп і 30 рабочых. Вага: 47 тон, з іх — 35 тон воўны і 12 тон бавоўны. У структуры дывана 2268000 вузлоў.

Зноскі
------

1. ↑  ArabianBusiness.com — Non-Muslims flock to world’s third-largest mosque
**Мячэць Гахаршад** (перс.: مسجد گوهرشاد) — мячэць у іранскім горадзе Мешхед, з’яўляецца часткай комплексу маўзалею Імама Рэзы  (руск.) (бел..

Гісторыя
--------

Мячэць была пабудавана ў 1418 годзе прыдворным архітэктарам Гавамедзінам Шыразі, па загадзе Гахаршад  (руск.) (бел. жонкі харасанскага кіраўніка Шахруха  (руск.) (бел..

Забеспячэнне для будаўніцтва мячэці ішло з Шыраза і Ісфахана.

У часы Сефевідаў і Каджараў мячэць падвергнулася некаторым рэканструкцыям. Збудаванне ўключае ў сябе 4 айвана, унутраны двор памерам 50×55 метраў і некалькі шабестанаў  (англ.) (бел. (падземных галерэй).

Двухпластовы купал мячэці быў моцна пашкоджаны ў 1911 годзе падчас абстрэлу расійскімі войскамі  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2

Спасылкі
--------

* Archnet’s entry on Goharshad Mosque  (англ.)
* Мячэць Гохар Шад(недаступная спасылка) irib.ir

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2006056607 · VIAF: 125703909 |
**Мячэць Кетшава** (араб. جامع كتشاوة‎‎, *Djamaa Ketchaoua*) — мячэць у горадзе Алжыр. Размешчана ля падножжа крэпасці, вядомай змешваннем стыляў маўрытанскай і візантыйскай архітэктуры.

Фасад мячэці
Была заснавана ў 1612 годзе. У 1845—1962 гадах падчас французскай акупацыі выкарыстоўвалася як Сабор Святога Філіпа. Галоўныя ўваходныя дзверы, да якіх вядуць 23 прыступкі, упрыгожаны порцікам з чатырма чорнымі мармуравымі калонамі. Дах ляжаць на шэрагу скляпенняў, якія падтрымліваюцца калонамі з белага мармуру, частка якіх захавалася ад першапачатковай пабудовы.

Спасылкі
--------

* Старыя фатаграфіі кафедрала Архівавана 26 снежня 2008.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Студзянец.
**Студзянец** (руск.: Студенец) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Студзянецкага сельскага паселішча.

Гісторыя
--------

У часы Вялікага Княства Літоўскага вёска ўваходзіла ў склад Мсціслаўскага ваяводства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Студзянец апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.

У 1762—1772 гадах на ўзвышаным беразе рэчкі размяшчалася шляхецкая сядзіба Асмалоўскага[ru]. У яго маёнтак уваходзілі драўляны панскі дом, касцёл, купальня, выкладзеная цэглай, плаціна, праз якую праходзіла дарога Шумячы — Мсціслаў, падземны таемны ход даўжынёй каля 70 м, шмат ворнай зямлі, выпасаў, лесу.

Пасля паўстання 1863—1864 гадоў касцёл быў пераабсталяваны ў праваслаўны храм Архангела Міхаіла. Адначасова былі асвечаныя дзеючыя могілкі.

Могілак за ўсю гісторыю існавання вёскі было тры. Першыя — на краі вёскі. З левага боку дарогі на Шумячы. Гэтая могілкі былі ў паганскія часы. Пра гэта сведчаць шмат вяковыя хвоі, якіх, па расказах старажылаў, да пачатку Другой сусветнай вайны налічвалася каля 16. Другія — месца, дзе зараз знаходзіцца помнік воінам, загінулым падчас Другой сусветнай вайны ў 1939—1945 гадах. Сведкі гэтаму — шэсць груба абчасаных з каменя крыжоў. Паводле падання, гэта могілкі часоў хрышчэння Русі.

У 1817 годзе ў вёсцы было створанае вайсковае паселішча, тут быў батальён Полацкага пяхотнага палка.

Паводле афіцыйных звестак на 1866 год беларусы складалі 94,7 % насельніцтва.

### XX стагоддзе

У «Спісе населеных месцаў…» запісана: «сяло Студзянец размяшчалася на тракце і ўваходзіла ў склад Загусцінскай воласці Клімавіцкага павета Магілёўскай губерні».

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР, але 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У 1929 годзе з частак тэрыторый былога Клімавіцкага і Мсціслаўскага паветаў Магілёўскай губерні і Рослаўльскага павета Смаленскай губерні быў утвораны Шумяцкі раён, куды і ўвайшла вёска Студзянец.

Зноскі
------


| ⛭Населеныя пункты Студзянецкага сельскага паселішча |
| --- |
| Цэнтр | Студзянец |  |
| Вёскі | Асецішча • Бабічэўка • Вігурына Паляна • Камаровічы • Крутароўка • Прудовая Паляна • Сакалянка • Цітоўка |
**Мячэць Ібрагім аль-Ібрагім** або **Мячэць караля Фахда ібн Абдэль Азіз Аль Сауда**, таксама **Мячэць Захавальніка Дзвюх Святых Мячэцяў** — мячэць у паўднёвай частцы Гібралтара. Будынак быў падарункам ад Караля Саудаўскай Аравіі Фахда і яго будаўніцтва заняло два гады, і каштавала прыблізна 5 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. 8 жніўня 1997 года яна была афіцыйна адкрыта.

Мячэць Ібрагім аль-Ібрагім самая паўднёвая мячэць у кантынентальнай Еўропе, і адначасова адна з найбуйнейшых мячэцяў пабудаваных у немусульманскай краіне.

У комплекс мячэці ўваходзіць школа, бібліятэка, і лекцыйная зала. Гэта адзіная мячэць у Гібралтары для больш чым 2 000 мусульман, што прыблізна  % ад агульнай колькасці насельніцтва Гібралтара.

Зноскі
------

1. ↑  DiscoverGibraltar.com – Ibrahim-al-Ibrahim Mosque Архівавана 26 чэрвеня 2012.
2. ↑  *McGuire, Kelly J.*. The Essential Gibraltar **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  *Lifted Magazine*. Архівавана з першакрыніцы 13 ліпеня 2011. Праверана 22 November 2010.
3. ↑  Census of Gibraltar 2001. Архівавана 1 снежня 2007.
4. ↑  CIA World Factbook Архівавана 23 красавіка 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мячэць Ібрагім аль-Ібрагім
**Рэчыцкая жаночая гімназія Гаўрылавай** — колішняя навучальная ўстанова ў Рэчыцы.

Гісторыя
--------

5 верасня 1906 года ў Рэчыцы адкрыта першая прыватная жаночая гімназія на асабістыя сродкі Лізаветы Уладзіміраўны Гаўрылавай, жонкі рэчыцкага акруговага суддзі Мікалая Канстанцінавіча Гаўрылава, і спачатку значылася як пачатковае вучылішча. У 1908 г. яму афіцыйна прысвоены быў статус прагімназіі

19 мая 1911 г. навучальная ўстанова ператворана ў гімназію з 7-ю асноўнымі класамі. Размяшчалася яна ў прыватным доме Сачанкі-Сакуна на рагу вуліцы Успенскай (цяпер Савецкая) і Школьнага завулка. Утрымлівалася выключна за кошт платы за навучанне, якая складала 70-100 рублёў за год з вучаніцы. Штат гімназіі складалі загадчыцы, тры законавучыцелі, восем выкладчыкаў, два класныя наглядчыкі і ўрач. Лічылася вядучай навучальнай установай да Першай сусветнай вайны. У 1911 г. у ёй праходзілі навучанне 260, а ў 1915 г. — 290 дзяўчынак.

У 1945 годзе ў будынку наваствораны ў Рэчыцкі землеўпарадкавальны тэхнікум Наркамата земляробства БССР. Пазней у гэтым будынку размяшчаліся музычная школа, дом піянераў, гарвыканкам.

У 2007 годзе ў сувязі з падрыхтоўкай горада да рэспубліканскага фестывалю «Дажынкі» будынак былой жаночай гімназіі па ініцыятыве Рэчыцкага райвыканкама быў выключаны з Дзяржаўнага спісу гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь па заключэнні спецыяльнай камісіі Міністэрства культуры. Пасля, паводле афіцыйных звестках, з прычыны невырашальных праблем з падмуркам і пагрозай абрушэння, будынак быў знесены. Начальнік аддзела культуры Рэчыцкага райвыканкама Вольга Максіменка заявіла, што «без гэтага будынка цэнтральная плошча набыла выгляд сапраўднай плошчы».

Зноскі
------

1. 1 2 3  РЕЧИЦА Архівавана 10 мая 2019.
2. 1 2  Города Беларуси в некоторых интересных исторических сведениях. Гомельщина Архівавана 10 мая 2019.
3. 1 2  История колледжа Архівавана 10 мая 2019.
4. 1 2  В Речице снесли историческое здание женской гимназии 05.06.2007 Архівавана 10 мая 2019.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Пугукала** — возера ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці, за 37 км на паўночны захад ад горада Мазыр, за 11 км на ўсход ад горада Петрыкаў, за 2,8 км на поўдзень ад вёскі Конкавічы Петрыкаўскага раёна, на левабярэжнай пойме Прыпяці.

Даўжыня возера 0,55 км, найбольшая шырыня 0,34 км. Даўжыня берагавой лініі 2,1 км. У цэнтральнай частцы вострава маецца невялікі востраў. На поўдні пратокай злучана са старычным возерам Старая Рака і праз яго з Прыпяццю.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь. Гомельская область. Мозырский район: карта. Мозырь: план / Ред. В.А. Змачинская, Е.В. Устиненко.. — Минск: РУП «Белкартография», 2008. — 5 000 экз.

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-142 Архівавана 1 мая 2013.
**Публічная кампанія** ці **гандлёвая кампанія** — кампанія, якая мае права кіраваць каштоўнымі паперамі (акцыямі, аблігацыямі і г.д.), для продажу, як правіла, праз біржу, а таксама кампаніям на пазабіржавым рынку (OTC, *Over The Counter*) праз маркет-мейкераў.

Прыкладам публічнай кампаніі з беларускімі каранямі з’яўляецца EPAM Systems (NYSE:EPAM).

Каштоўныя паперы публічнай кампаніі
-----------------------------------

Як правіла, каштоўныя паперы каціруюцца на біржы кампаніі і належаць вялікай колькасці інвестараў у той час, як акцыі прыватнай кампаніі належаць адносна невялікай колькасці акцыянераў. Кампанія з вялікай колькасцю акцыянераў не абавязкова з’яўляецца публічнай кампаніяй.

Гл. таксама
-----------

* Прыватная кампанія
* Адкрытае акцыянернае таварыства
**Федэрал-хол** (*Federal Hall*, што перакладаецца як «зала Федэрацыі») — грамадскі будынак на Уол-стрыт у Нью-Ёрку, у якім у 1789 годзе прайшла першая інаўгурацыя прэзідэнта ЗША і быў прыняты Біль аб правах. Яго завуць першым капітоліем у гісторыі ЗША.

Будынак быў пабудавана ў 1700 годзе для размяшчэння гарадской управы. З 1785 года на працягу 4 гадоў у ім засядаў Кангрэс Канфедэрацыі; для гэтай мэты ён быў рэканструяваны і пераназваны ў Залу Федэрацыі. Пасля пераносу сталіцы ў Філадэльфію парадкам струхлелы будынак ратушы было вырашана знесці (у 1812 годзе).

У 1842 годзе на месцы старога Федэрал-хола пабудавалі новы будынак мытнага кіравання, вытрыманае ў стылі строгага класіцызму. У 1939 годзе ў Федэрал-холе адкрыўся музей, які ў 1955 годзе быў залічаны ў рэестр нацыянальных мемарыялаў. Перад будынкам устаноўлены помнік Джорджу Вашынгтону.

Гл. таксама
-----------

* Індэпендэнс-хол

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 1 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Федэрал-хол
* Афіцыйны сайт Нацыянальнага мемарыяла Федэрал-хол
**Скавышкі** — курганны могільнік каля вёскі Скавышкі Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі.

Апісанне
--------

Прасёлачнай дарогай падзелены на 2 групы. Адна мае 16 насыпаў і часткова занята сучаснымі могілкамі, другая — 29, знаходзіцца за 50 м на захад ад могілак, за дарогай. Вышыня курганоў 1—1,5 м, дыяметр 5—12 м. Абследавалі Л. В. Аляксееў (1959) і А. Р. Мітрафанаў (1972). У 1973 годзе тры курганы раскапала 3. М. Сяргеева. Адзін насып быў пусты, у другім — астанкі нябожчыка, арыентаванага галавой на захад (абрад трупапалажэнне), у трэцім — пахаванне па абраду трупаспалення. Знойдзены абломкі ганчарнага посуду, 5 пярсцёнкападобных скроневых кольцаў, ажурная металічная пацерка, невялікі жалезны нож.

Могільнік належаў крывічам. Датуецца X — XI, або XII — XIII стагоддзямі.

Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі.

Літаратура
----------

* Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2: Л—Я. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0549-2. — С. 293
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 419.

Спасылкі
--------

* Скавышкі (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
**Федэральны Урад ЗША** (англ.: The federal government of the United States, Government of the United States, U.S. government) — цэнтралізаваная сістэма дзяржаўнага кіравання ЗША, усталяваная згодна канстытуцыі ЗША. Федэральны Урад падзяляецца на тры галіны: заканадаўчую, выканаўчую і судовую. З дапамогай сістэмы раздзялення ўлад, кожная з галін мае пэўную аўтаномнасць працы ды пэўную ўладу над дзвюма іншымі галінамі. У дадатак, вялікая частка палітычных пытанняў, паводле канстытуцыі, застаецца ў кампетэнцыі асобных штатаў. Месцам размяшчэння федэральнага ўрада ЗША з'яўляецца Федэральная акруга і сталіца краіны — горад Вашынгтон на яго тэрыторыі.

Федэральны Урад утвораны з прыняццем Канстытуцыі ЗША ў 1787. Форма дзяржаўнага кіравання — федэратыўная рэспубліка. Федэральны Урад валодае толькі тымі паўнамоцтвамі, якія прапісаны ў Канстытуцыі.

Гл. таксама
-----------

* Блэкуотэр
* Палітычная сістэма ЗША
* Пералік федэральных агенцтваў ЗША

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)
**Векавое дрэва дуб 2** — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння ў горадзе Магілёве Магілёўскай вобласці Беларусі. Расце паміж дамамі № 24 і 26 па вул. Мянжынскага.

Помнік прыроды прадстаўлены дубам чарэшчатым (Quercus robur L.). Высокаўзроставыя дубы (асабліва лімітавых класаў узросту) уяўляюць сабой старое пакаленне дрэвастояў, якое захавалася ў старадаўніх парках ці ад першабытных лясоў, і нясе ў сабе зрэз шматвяковай гісторыі. У наш час на тэрыторыі Беларусі сустракаюцца асобнымі экземплярамі.

Узрост дрэва каля 300 гадоў. Дыяметр ствала на вышыні 1,3 м — 138 см. Агульная вышыня — 26  м, вышыня да першага жывога сучка — 2,2 м, вышыня максімальнай шырыні кроны — 19 м. Радыус кроны ад 8 да 13,3 м.

Агульны стан дрэва характарызуецца як здаровы з прыкметамі паслаблення. Крона ажурная, назіраецца ўсыханне асобных галін другога парадку, адзначаны сярэдняя ступень пашкоджанасці лісця насякомымі-шкоднікамі, у тым ліку галаўтваральнікамі, і заражанасць грыбам Microsphaera alphitoides Griff. et Maubl. якое выклікае захворванне, вядомае як «мучністая раса». На паўднёва-заходнім боку ствала знаходзіцца кап памерам 0,6 х 0,4 м і механічнае пашкоджанне ў падножжа ствала памерам 1 х 0,3 м.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Решение Могилевский горисполком 15-35 02.07.2014 О преобразовании ботанических памятников природы местного значения
Герб «Побуг»
**Побуг** (польск.: Pobóg) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з канца XIV ст. у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі 1413 года. Гербам карысталіся больш за 160 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Грабоўскія, Доўнар-Запольскія, Канецпольскія, Керсноўскія, Станішэўскія, Філіповічы, Чыжэўскія.

Апісанне
--------

Побуг у сярэдневяковай версіі з пячаткі кароннага канцлера Яна Канецпольскага 1435 г..
У блакітным полі выява сярэбранай падковы з пастаўленым на ёй залатым кавалерскім крыжам; клейнод — над прылбіцай з каронай палова сярэбранага харта. У першапачатковым варыянце герб меў чырвонае поле.

Зноскі
------

1. ↑  Juliusz Karol Ostrowski. Księga herbowa rodów polskich. Варшава: 1897—1906. Jan Długosz. Insignia seu Clenodia Regus et Regni Poloniae. Выданне Z. Celichowskiego. Познань: 1885.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Побуг (герб)
* Побуг (герб) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

| ⛭Гербы Гарадзельскай уніі |
| --- |
| 
* Абданк
* Агоньчык
* Адрованж
* Асорыя
* Багорыя
* Быхава
* Вадвіч
* Вонж
* Гадземба
* Геральт
* Гржымала
* Грыф
* Даленга
* Даліва
* Дзялоша
* Дрыя
* Дэмбна
* Задора
* Зарэмба
* Корчак
* Ладдзя
* Лебедзь
* Ліс
* Ляліва
* Марскі кот
* Навіна
* Налэнч
* Окша
* Першхала
* Побуг
* Помян
* Порай
* Пулкозіц
* Равіч
* Роля
* Свінка
* Суліма
* Сыракомля
* Сякера
* Топач
* Трубы
* Тшаска
* Цёлек
* Шранява
* Яліта
* Яніна
* Ястрабец

 |
**Рэчыцкі замак** існаваў y 16 — 1-й палове 17 стагоддзя ў г. Рэчыца Гомельскай вобласці.

Апісанне
--------

Пабудаваны з дрэва на высокім пагорку правага берага Дняпра на месцы cтаражытнага гарадзішча плошчай каля 1 га. Быў абнесены валам і абведзены ровам. Умацаванне авальнага ў плане замка складалася з драўляных абарончых сцен, зробленых па тыпу гародняў з 1 ярусам бою, 5 шматгранных і квадратных y плане вежаў, накрытых невысокімі шатровымі дахамі. Уезд y замак быў з паўднёвага захаду праз пад’ёмны мост. 

Рэчыцкі замак разбураны ў 1649 y час антыфеадапьнай вайны 1648—51. Вядомы паводле плана і гравюры 1649.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14), С. 39.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. БАТЭ.
**Барысаўскі завод аўтатрактарнага электраабсталявання** (**БАТЭ**) — прадпрыемства ў горадзе Барысаве. Найбуйнейшае прамысловае прадпрыемства горада, колькасць супрацоўнікаў складае каля 4000 чалавек. З’яўляецца галаўной кампаніяй холдынгу «Аўтакампаненты».

Заснаваны ў 1958 годзе. З 1994 года ААТ з сучаснай назвай.

Прадукцыя
---------

Асноўная прадукцыя (2005): старцёры да карбюратарных і дызельных рухавікоў і запасныя часткі да іх (прывады, рэле, якары, трансфарматары, шпулі ўзбуджэння); генератары на інжэктарныя рухавікі Волжскага аўтамабільнага завода і рухавікі Запарожскага маторнага завода; электрарухавікі; тавары народнага спажывання (электракаміны, электрапліткі, электрасокавыціскалкі і інш.). Прадукцыя БАТЭ пастаўляецца на мінскія аўтамабільны і трактарны заводы, расійскія ААТ «Горкаўскі аўтамабільны завод», «Камскі аўтамабільны завод», «Волжскі аўтамабільны завод» і інш.

Холдынг
-------

Холдынг «Аўтакампаненты» быў створаны ў адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 30 жніўня 2011 года № 388 "Аб некаторых пытаннях стварэння і дзейнасці холдынгу «Аўтакампаненты». ААТ «БАТЭ» стала кіруючай кампаніяй холдынгу.

У холдынг ўваходзіць 13 прадпрыемстваў:

* ААТ «БАТЭ», г. Барысаў
* ААТ «Радыёхваля», г. Гродна
* ААТ «Аўтагідраўзмацняльнік», г. Барысаў
* ААТ «Барысаўскі завод агрэгатаў», г. Барысаў
* ААТ «САЛЕА-Кобрын», г. Кобрын
* ААТ «Белкард», г. Гродна
* ААТ «Рэміз», г. Жодзіна
* ААТ «Электравымяральнік», г. Віцебск
* ААТ «Экран», г. Барысаў
* ААТ «Прэма», г. Горкі
* ААТ «Рудзенск», г.п. Рудзенск
* ААТ «Аўтапровад», г. Шчучын
* ААТ «Радыётэхніка», г. Ашмяны

Дырэктары
---------

* Мікалай Дзмітрыевіч Бусел (1970—2001)
* Анатоль Анатолевіч Капскі (2005—2018)
* Аляксандр Анатольевіч Марчанка

Спорт
-----

Асноўны артыкул: **ФК БАТЭ**
Пры прадпрыемстве існуе футбольны клуб «БАТЭ». Каманда была заснавана ў 1973 годзе, адноўлена ў 1996 годзе. З’яўляецца першым беларускім клубам, які выйшаў у групавыя этапы Лігі чэмпіёнаў і Лігі Еўропы. Пераможца першага ў гісторыі розыгрышу Суперкубка Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Холдинг «Автокомпоненты»

Літаратура
----------

* Борисовский завод автотракторного электрооборудования // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Рыгор Аляксандравіч Сідарок** (16 лістапада 1902, вёска Варацец, Хойніцкі раён — 14 чэрвеня 1963) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1931 года. Скончыў Вышэйшую Партыйную Школу пры ЦК ВКП(б) (1947). З 1934 года на партыйнай і савецкай рабоце, з 1940 першы сакратар Івянецкага РК КП(б)Б на Цэнтральным фронце. З сакавіка 1943 да ліпеня 1944 член Баранавіцкага падпольнага абкома КП(б)Б, у красавіку — снежні 1943 года кіраўнік Івянецкага падпольнага міжрайпартцэнтра, адначасова ў красавіку 1943 — ліпені 1944 камандзір Івянецкага партызанскага злучэння, у красавіку — ліпені 1944 выконваў абавязкі камандзіра Баранавіцкага партызанскага злучэння, у чэрвні 1943 — ліпені 1944 першы сакратар Івянецкага падпольнага РК КП(б)Б. З 1944 года на партыйнай рабоце ў Беларусі і Літве.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Федэральны Урад** — цэнтралізаваная сістэма дзяржаўнага кіравання Эфіопіі. Курыруе знешнюю і ўнутраную палітыку краіны, з’яўляецца вышэйстаячай надбудовай над урадамі штатаў (рэгіёнаў).

Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які выбіраецца на 6-гадовы тэрмін (з правам паўторнага тэрміну) парламентам (палатай народных прадстаўнікоў).

Кіраўнік урада (прэм’ер-міністр) прызначаецца ад партыі, якая перамагла на парламенцкіх выбарах.

Заканадаўчая ўлада — двухпалатны парламент: Палата Федэрацыі (108 членаў, якія выбіраюцца асамблеямі штатаў на 5-гадовы тэрмін), якая займаецца канстытуцыйнымі і федэральна-рэгіянальнымі пытаннямі, і Палата народных прадстаўнікоў (547 членаў, якія выбіраюцца насельніцтвам на 5-гадовы тэрмін).

Прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт Федэральнага Вярхоўнага суда рэкамендуюцца прэм’ер-міністрам і прызначаюцца Палатай народных прадстаўнікоў.

Гл. таксама
-----------

* Федэральны Урад ЗША

Спасылкі
--------

* Official Ethiopian Government Portal
* The Parliament of Ethiopia


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0488 4472 · Microsoft: 2800182745 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рэчыца (значэнні).

**Рэчыцкія могілкі** — закрытыя могілкі Брэста, размешчаныя па вуліцы Пісьменніка Смірнова. Назву атрымалі ад былой вёскі Рэчыцы. Закрыты для пахаванняў у 1984 годзе. Плошча складае 2 га.

У брацкай магіле савецкіх воінаў пахаваны 26 чалавек, якія загінулі ў чэрвені 1941 года пры абароне граніцы, сярод іх малодшыя лейтэнанты Н. Г. Зімін, П. П. Селязнёў, старшына І. Ф. Рэхін і 65 савецкіх воінаў, якія загінулі ў ліпені 1944 года пры вызваленні вёсак Рэчыца і Клейнікі. У 1984 годзе на магіле пастаўлены помнік.

Зноскі
------

1. 1 2  Кладбища // Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Рыгор Іванавіч Шавякоў** (12 лістапада 1911, в. Богава, Яфрэмаўскі раён, Тульская вобласць — 13 студзеня 1986) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Сацыялістычнай Працы (1958), заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1973)

Біяграфія
---------

Бацькі — Іван Рыгоравіч і Ксенія Паўлаўна Шавяковы. Шавяковы гадавалі шасцярых дзяцей. Чацвярых сыноў: Івана, Міхаіла, Мікалая, Рыгора і дзвюх дачок: Яўгену і Ганну.

Калі пачалася Першая сусветная вайна бацьку мабілізавалі ў дзеючую армію, ён загінуў у мазурскіх балотах. Удаве царскі ўрад прызначыў пенсію і палоннага аўстрыйскага салдата дапамагаць па гаспадарцы.

Пасля школы паступіў у Маскоўскую ветэрынарную акадэмію. Пасля акадэміі працаваў у адным з раёнаў Разанскай вобласці. У 1936 годзе закончыў Маскоўскі ветэрынарны інстытут.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны прызваны ў Чырвоную Армію. У палявых паходных лазарэтах ваенветурач Шавякоў лячыў параненых і хворых коней. З 1943 годзе быў начальнікам хірургічнага аддзялення ветэрынарнага лазарэта фронту. Пасля вайны і да 1948 года служыў у Беларускай ваеннай акрузе.

Пасля дэмабілізацыі — у Ваўкавыскім раёне ён трохі прабыў галоўным ветврачом. З мая 1950 года — дырэктар, з 1975 года — старшы інспектар па кадрах племзавода «Рось». Член ЦК КПБ у 1961—1966 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1955—1963 гадах, дэлегат ХХI з’езда КПСС.

Памёр 13 студзеня 1986 года. Пахаваны ў г. п. Рось, на магіле ўсталяваны бюст. Імем Шавякова названая вуліца ў г. п. Рось. У музеі баявой і працоўнай славы племзавода «Рось» экспануюцца матэрыялы пра яго.

Узнагароды
----------

Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскай гаспадаркі і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Кастрычніцкай рэвалюцыі, Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.

Зноскі
------

1. ↑  Люстрадзён на сёньня
Сучасныя федэрацыі
**Федэралізм** (фр.: federalismefederalisme, ад лац.: feodusfeodus — дагавор, саюз) — асноўны прынцып федэрацыі, прызнанне палітычным ідэалам федэратыўнай арганізацыі дзяржавы, імкненне або аб'яднаць некалькі асобных дзяржаў у адну федэрацыю, або звярнуць унітарную дзяржаву ў федэратыўную. 

Федэралісты — прыхільнікі федэратыўнай арганізацыі або іх дзяржавы, або ўсіх дзяржаў наогул. У першай палове XIX стагоддзя сярод дэмакратаў і радыкалаў было даволі шырока распаўсюджана вераванне ў надыход такога часу, «калі народы, забыўшыся пра спрэчкі, у адзіную сям'ю злучацца»; такое, па словах Пушкіна, было перакананне Міцкевіча, так думалі і многія іншыя; перакананым прыхільнікам гэтай ідэі быў Мадзіні. Аднак у такім агульным выглядзе гэта вераванне не паслужыла да стварэння на яго глебе арганізаванай групы; толькі ў дачыненні да некаторых дзяржаў федэралізм не раз з'яўляўся аб'яднаўчым пачаткам моцных партый.

У Еўропе «федэралістамі» («федэраламі») часам называюць тых, хто выступае за агульны федэральны ўрад, з размеркаванымі ўладамі на рэгіянальным, нацыянальным і наднацыянальным узроўнях. Еўрапейскі федэралізм паўстаў у пасляваеннай Еўропе, і адной з найбольш важных ініцыятыў у гэтым кірунку была прамова Уінстана Чэрчыля ў Цюрыху ў 1946 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Федерализм // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Winston Churchill’s speech in Zurich in 1946 Архівавана 22 красавіка 2012.

Літаратура
----------

* *Корф С. А.* Федэралізм. — Пг. 1917. — 109 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Канадская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX526509 · BNF: 137360047 · GND: 4017754-3 · LNB: 000093269 · Microsoft: 533735693 · NKC: ph120148 |

 |
Рэчышча раўніннай ракі
Рэчышча горнай ракі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рэчышча (значэнні).
**Рэчышча** — найбольш паніжаная частка рачной даліны, па якой адбываецца сцёк вады ў міжпаводкавыя перыяды. Шырыня рэчышча буйных рэк ад дзясяткаў і сотняў метраў да некалькіх кіламетраў. Па даўжыні рэчышча плёсы чаргуюцца з перакатамі. Для рэчышча раўнінных рэк характэрны рукавы, меандры і рэчышчавыя ўтварэнні (астравы, асяродкі, косы, мелі, пляжы і інш.). Рэчышчы горных рэк парожыстыя, часта скалістыя.

Пры разводдзях і паводках вада не ўмяшчаецца ў рэчышча і выходзіць на пойму. У гэтыя перыяды фарміруюцца прырэчышчавыя валы, адбываецца найбольшая эразійная работа рэк, што можа выклікаць істотныя змены ў мікрарэльефе і форме рэчышча. У засушлівых раёнах рэчышчы многіх рэк большую частку года застаюцца сухімі.

Беларусь
--------

Рэчышча Дняпра
Для рэк Беларусі характэрны рэчышчы раўнінных і нізінных рэк — звілістыя, месцамі падзеленыя на рукавы, часта суправаджаюцца пратокамі, старыцамі. Шырыня рэчышча пераважна 10—20 м, у ніжніх цячэннях 30—50 м. Шырыня рэчышча буйных рэк звычайна 80—120 м, месцамі да 300—500 м. Глыбіня большасці рэчышчаў складае 0,3—1 м, на плёсах 1—4 м, месцамі да 6—8 м.

Літаратура
----------

* Рэчышча // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рэчышча

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4154896-6 · Microsoft: 2776934660 · NKC: ph116907 |
**Берагоўцы** — археалагічны помнік: курганны могільнік паміж вёскамі Берагоўцы і Сарокі (Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць). Датуецца VI—VII стст.

22 насыпы вышынёй 0,8—1,9 м, дыяметрам 5—12 м. У 1960 годзе даследавала К. Т. Кавальская, у 1975 годзе абследаваў М. А. Ткачоў. У адным насыпе выяўлена пахаванне па абраду трупаспалення.

Знойдзены ляпная кераміка, жалезныя нажы, В-падобная спражка і інш.

Літаратура
----------

* Берагоўцы // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 102. — ISBN 978-985-11-0353-5.

Спасылкі
--------

* Берагоўцы (археалагічны помнік) на сайце «Архіварта»
**Ластаўка-зямлянка**, **берагавая ластаўка** (*Riparia riparia*) — невялікая пералётная птушка сямейства ластаўкавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 12-14 см, размах крылаў 26-29 см. Верх цела карычневы, хвост з невялікай выразкай. Характэрная карычневая папярочная палоска, якая праходзiць праз грудзі, па беламу споду цела i злiваецца з карычневым колерам крылаў. Голас: слабае невыразнае шчабятанне.

Пашырэнне
---------

Арэал: Еўропа, Азія (акрамя крайняй поўначы), на поўдзень трапляецца да Пакістана і Цэнтральнага Кітая, гняздуе ў Паўночнай Амерыцы (акрамя поўначы), лакальна ў Егіпце (уздоўж Ніла), спарадычна ў Марока. Адрозніваецца 7 падвідаў.

Гнёзды на сцяне кар'ера
Насяляе адкрытыя, плоскія тэрыторыі паблізу вады, абрывістыя і высокія берагі кантынентальных вадаёмаў і мораў, аддае перавагу рачным далінам, а таксама месцам здабычы галькі, кар'ерам па здабычы гліны, пяску і да т.п. Засяляе прыродныя сцены цяснiн. Біятоп харчавання — адкрытыя лугі, балоты, вадаёмы, радзей пасевы. Пад час пералётаў чародамі трымаецца ў зарасніках трыснягу.

Месцы зімовак: Афрыка на поўдзень ад Сахары, Індыя, Паўднёвая Амерыка.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздуе ў калоніі, гняздо ладзіць у нары, якая перпендыкулярна сцяне абрыву, у верхняй частцы глебы. Калiдор авальны, гнездавая камера ў форме паўшар'я, скупая высцілка з сухой травы і лісця, пер'я. Дыяметр адтуліны 4-7 см, даўжыня калiдора 50-60 см (да 150 см, макс. — 195 см), шырыня камеры 7-14 см, вышыня — 5-12 см.

Яйкі
Яйкі 4-6 (часам 2-7) белыя, эліптычныя, з тупым вузейшым канцом (вельмі рэдка грушападобныя).

Гл.таксама
----------

* Спіс птушак Беларусі
* Малая берагавая ластаўка

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Спасылкі
--------

* Біялогія берагавой ластаўкі Архівавана 28 верасня 2007.  (англ.)
* Берагавая ластаўка на сайце natureserve.org Архівавана 29 верасня 2007.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Таксанамія | eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Neotropical Birds · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4186669-1 · LCCN: sh90000318 · NKC: ph410028 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Назараў.
**Рыгор Іванавіч Назараў** (6 снежня 1932, в. Хмелеўка, Травіцкі раён, Астраханская вобласць— 22 чэрвеня 1990) — беларускі стаматолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і сялян.

Пасля заканчэння сярэдняй школы вучыўся ў Іркуцкім медыцынскім інстытуце (1952—1957), скончыў з адзнакай стаматалагічны факультэт. Працаваў стаматолагам у паліклініках Краснаярска (1957—1963).

У 1963—1966 гадах вучыўся ў аспірантуры Маскоўскага стаматалагічнага інстытута, абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Асаблівасці артапедычнага лячэння хворых пасля прамянёвай тэрапіі злаякасных пухлін сківічна-тварнай вобласці» ў 1966 г. Асістэнт (1966), загадчык курсам артапедычнай стаматалогіі Чыцінскага медінстытута (1966—1968), старшы навуковы супрацоўнік НДІ МР АМН СССР у горадзе Обнінску (1968—1974), вучоны сакратар (1974—1976), кіраўнік лабараторыі (1976—1977) таго ж інстытута.

У 1975 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Змены зубоў і сківіц пасля дзеянні тэрапеўтычных доз мясцовага фракцыянаванага гама-апраменьвання», у 1981 годзе зацверджаны ў званні прафесара. З 1977 па 1990 гг. загадваў кафедрай артапедычнай стаматалогіі БелДІУУ.

Падрыхтаваў 6 кандыдатаў медыцынскіх навук. Аўтар і сааўтар больш за 87 навуковых публікацый, 2 вынаходстваў, 32 рацыяналізатарскіх прапаноў.

Узнагароджаны значком «Выдатнік аховы здароўя».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 125—126. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135885 |
**Федэральныя ўладанні** (ісп.: Las Dependencias Federales) - асобнае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне ў складзе Венесуэлы. Фармальны адміністрацыйны цэнтр знаходзіцца на востраве Гран-Роке. Фактычна кіруецца міністэрствам унутраных спраў.

Насельніцтва (2013 г.) - 6 500 чал.

Гісторыя
--------

Федэральныя ўладанні Венесуэлы як асобнае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне былі абвешчаны ў 1871 г. пад назвай Федэральная тэрыторыя Калон. У яе склад увайшла большасць астравоў Венесуэлы ў Карыбскім моры. У 2011 г. Прэзідэнт Уга Чавес абвясціў, што федэральныя ўладанні атрымалі імя Франсіска Міранды.

Геаграфія
---------

У склад Федэральных уладанняў Венесуэлы ўваходзіць 12 груп астравоў у Карыбскім моры:

* Авес (архіпелаг)
* Авес (востраў)
* Бланкілья
* Ла-Сола
* Ла-Тартуга
* Лос-Монхес
* Лос-Рокес
* Лос-Тэстыгас
* Лос-Фрайлес
* Лос-Эрманас
* Орчыла
* Патас

Спасылкі
--------

* Dependencias Federales - Venezuela Архівавана 22 снежня 2017.
* Venezuela Insular: estado Nueva Esparta y Dependencias Federales-Geografía de Venezuela
**Га́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Галкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Асарэвіцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Барысаўскі дрэваапрацоўчы камбінат** — найбуйнейшае дрэваапрацоўчае прадпрыемства Беларусі, размешчанае ў горадзе Барысаве па адрасе вуліца Заводская, 45.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1912 годзе як лесапільнае прадпрыемства, з 1926 года мэблевы камбінат імя Камінтэрна. У 1930 годзе засвоена вытворчасць гнутай, у 1935 — гарнітурнай мэблі. У 1971—1991 гадах у складзе вытворчага дрэваапрацоўчага аб’яднання «Барысаўдрэў». З 1996 года ААТ з сучаснай назвай.

Уключае (2005): завод па вытворчасці драўнянавалакністых пліт сухім спосабам (адзіны ў Беларусі), дрэваапрацоўчая вытворчасць, участак па вырабе паліўных драўняных гранул (пелетаў).

Прадукцыя
---------

Асноўная прадукцыя (2005) — драўнянавалакністыя пліты, піламатэрыялы; пастаўляецца больш як у 30 краін свету.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Борисовский деревообрабатывающий комбинат // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйны сайт
**Барысаўскі завод «Аўтагідраўзмацняльнік»** — прадпрыемства па вытворчасці кампанентаў рулявога кіравання для аўтамабільнай тэхнікі у Барысаве, размешчаны па адрасе вуліца Чапаева, 56. Пры заводзе палітэхнікум, ПТУ металістаў.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1967 годзе як спецыялізаванае прадпрыемства па выпуску асабліва складанай прадукцыі, з 1971 завод «Аўтагідраўзмацняльнік», з 2000 года РУВП з сучаснай назвай.

Прадукцыя
---------

Асноўная прадукцыя (2005): рулявыя механізмы з гідраўзмацняльнікамі, помпы гідраўзмацняльнікаў руля, гідрацыліндры, дэталі гідрасістэм для легкавых і грузавых аўтамабіляў, аўтобусаў, тралейбусаў; аўтазапчасткі; розныя штампаваныя вырабы з чорных металаў; слясарна-мантажны інструмент. Прадукцыя пастаўляецца на Мінскі аўтазавод, расійскія прадпрыемствы (Горкаўскі, Ульянаўскі, Камскі, Уральскі, Лікінскі аўтамабільныя заводы, «Паўлаўскі аўтобус»), ва Украіну.

Літаратура
----------

* Борисовский завод «Автогидроусилитель» // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).
* Барысаўскі завод «Аўтагідраўзмацняльнік» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Галодна** (**Галубінае**, **Галубіно**) — возера ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца за 34 км на паўночны ўсход ад горада Астравец. Належыць да Сарачанскай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Страча. Плошча Галодна складае 0,14 км². Найбольшая глыбіня возера — 21,0 м. Даўжыня возера — 0,78 км, найбольшая шырыня — 0,25 км. Аб'ём вады ў возеры складае 1,13 млн м³. Даўжыня берагавой лініі вадаёма — 1,81 км, плошча вадазбору — 4,3 км². Велічыня празрыстасці вады ў возеры складае 4,0 м.

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 3—4 м, на паўночным захадзе і паўднёвым усхлодзе сягаюць 12—14 м. Схілы знаходзяцца пад лесам, на поўначы — разараныя.

Берагі возера нізкія, забалочаныя. На ўсходзе берагі параслі хмызняком.

Мелкаводная зона вадаёма пясчаная, на большых глыбінях дно высланае глеем.

На паўночным усходзе з вызера выцякае ручай у возера Тумскае, на поўдні — кароткая пратока да возера Галадзянка.

Літаратура
----------

* Озера Белоруссии. О.Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988.

| Сарачанскія азёры |
| --- |
| 
* Баранскае
* Белае
* Вераб’і
* Галадзянка
* Галодна
* Гульбеза
* Ёдзі
* Залаўскае
* Каймін
* Клевел
* Тумскае
* Туравейскае

 |