**Томас Лубанга Дзьіла** (фр.: Thomas Lubanga Dyilo; нар. 29 снежня 1960) — кангалезскі ваенны злачынец, заснавальнік групоўкі «Саюз кангалезскіх патрыётаў». Першы асуджаны Міжнародным крымінальным судом.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Джыбе, сучасная правінцыя Ітуры ў ДР Конга. Выхадзец з народа хема. Скончыў Універсітэт Кісангані, атрымаўшы ступень у галіне псіхалогіі.

Падчас Другой кангалезскай вайны быў адным з кіраўнікоў групоўкі «Кангалезскае аб’яднанне за дэмакратыю». У ліпені 2001 годзе пакінуў арганізацыі і ўтварыў фракцыю «Саюз кангалезскіх патрыётаў». На чале гэтай групоўкі Лубанга стаў адным з ключавых фігур у Ітурыйскіх канфлікце. Падчас баявых дзеянняў яго атрады здзейснілі шматлікія напады на мірных жыхароў (у тым ліку на глебе міжэтнічнай нянавісці), выкарыстоўвалі дзяцей-салдат і заўважаны ў іншых парушэннях правоў чалавека. 

13 чэрвеня 2002 года падчас паездкі ў Кіншасу Лубанга быў арыштаваны, але праз дзесяць тыдняў вызвалены ў абмен на выкрадзенага міністра ўрада.

9 сакавіка 2005 года ў сувязі з забойствам дзевяці бангладэшскіх міратворцаў былы лідар баевікоў (да таго часу «Саюз кангалезскіх патрыётаў» зарэгістраваўся як палітычныя партыя) затрыманы. Першапачаткова яго трымалі пад вартай у адным з самых раскошных гатэляў Кіншасы, але праз некалькі месяцаў перавялі ў цэнтральную гарадскую турму. 17 сакавіка 2006 года арыштаванага перадалі Міжнароднаму крымінальнаму суду.

Лубанга быў прызнаны вінаватым у выкраданні хлопчыкаў і дзяўчынак ва ўзросце да 15 гадоў і прымусе іх удзельнічаць у вайне. 10 ліпеня 2012 года ён прысуджаны да 14 гадоў турмы. Вызвалены 15 сакавіка 2020 года, адбыўшы поўны тэрмін пакарання (з улікам утрымання пад вартай да вынясення прысуду).

Сям’я
-----

Жанаты. Мае 7 дзяцей.

Заўвагі
-------

1. ↑
2. 1 2 3  International Criminal Court (10 February 2006). *Warrant of Arrest **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 7 June 2007.*. Retrieved 7 January 2009.
3. 1 2  BBC Staff. "ICC Finds Congo Warlord Thomas Lubanga Guilty". *BBC News*. Праверана 14 March 2012.
4. ↑  Gaskins, Richard, рэд. (2022). *The Trial of Thomas Lubanga*. *The Congo Trials in the International Criminal Court* (2 ed.). Cambridge University Press. pp. 211–290. doi:10.1017/9781009208772.008. ISBN 978-1-009-20877-2.
5. ↑  The Hague Justice Portal (30 August 2006). *Lubanga charged with war crimes Архівавана 27 мая 2009.. Retrieved 7 January 2009.*
6. 1 2  Reuters (29 January 2007). *FACTBOX —- Congo militia leader Thomas Lubanga faces ICC trial*. Retrieved 7 January 2009.
7. ↑  IRIN (20 April 2005). *DRC: Who's who in Ituri – militia organisations, leaders*. Retrieved 7 January 2009.
8. 1 2  Arnaud Zajtman (9 November 2006). *Profile: DR Congo militia leader Thomas Lubanga*. BBC News. Retrieved 7 January 2009.
9. ↑  "Profile: DR Congo militia leader Thomas Lubanga". *BBC News*. 23 January 2009. Архівавана з арыгінала 31 January 2009.
10. ↑  "DR Congo 'awash' with child soldiers". *BBC News*. 17 February 2003.
11. ↑  Human Rights Watch (16 March 2006). *D.R. Congo: ICC Arrest First Step to Justice*. Retrieved 7 January 2009.
12. ↑  IRIN (2002). *DRC: Chronology of key events: 2 August 1998 – 14 December 2002*. Retrieved 7 January 2009.
13. ↑  Trial Watch (2008). *Thomas Lubanga Dyilo*. Retrieved 7 January 2009.
14. ↑  IRIN (22 March 2005). *DRC: Another key Ituri leader arrested*. Retrieved 7 January 2009.
15. ↑  Wendel Broere (17 March 2006). *Congo hands first suspect to Hague war crimes court*. Reuters. Retrieved 7 January 2009.
16. ↑  International Criminal Court (17 March 2006). *First arrest for the International Criminal Court*. Retrieved 7 January 2009.
17. ↑  Alexandra Hudson (18 March 2006). *Congo suspect to face war crimes charges*. Reuters. Retrieved 7 January 2009.
18. ↑  "(ICC jails Lubanga to 14 years)". Архівавана з арыгінала 2016-03-03.
19. ↑  DRC: Former warlord Thomas Lubanga freed after serving 14-year sentence

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1027275222 · GTAA: 213118 · ISNI: 0000000355995108 · LCCN: no2011127165 · NTA: 326795324 · SUDOC: 18285521X · VIAF: 174498343 |

 |