recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мір.

**Мір** (руск.: Мир) — мікрараён у паўночна-заходняй частцы горада Магілёва. Уваходзіць у Заходні планіровачны раён. Размешчаны ўздоўж вуліц Якубоўскага, Касманаўтаў і праспекта Міру. Складаецца з раёнаў Мір-1 і Мір-2. Будаўніцтва пачалося ў 1960-я гады па праекце Магілёўскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект». Забудоўваўся пераважна 5-, 9-павярховымі дамамі. На тэрыторыі мікрараёна размешчаны установы і прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання — дзіцячыя сады і яслі, школы, фізкультурна-аздараўленчы комплекс, магазіны, вопытна-эксперыментальная абутковая фабрыка і інш. Прылягае чыгуначны вузел станцыі Магілёў II.

Літаратура
----------

* Мир // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Пральнікі Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі, на могілках. Пабудавана ў першай палове 19 ст. з цэглы і бутавага каменю як капліца-пахавальня ўладальнікаў маёнтка. З 1866 г. праваслаўная царква, у 1920-я гг. вернута католікам, у канцы 20 ст. зноў царква.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Вырашана ў форме купальнай ратонды з масіўнай глухой атынкаванай сцяной (таўшчыня 1,5 м) і кананічным дахам з макаўкай у завяршэнні. Уваход вылучаны чатырохслуповай аркадай з трохвугольным франтонам. Плоскасная сцяна крапавана цокалем і падкарнізнай цягай.

Інтэр'ер
--------

Прастора інтэр'ера вырашага адзіным цыліндрычным аб'ёмам, перакрытым сферычным купалам з абходнай галерэяй у аснаванні і круглай люкарнай у цэнтры. Сцяна рытмічна расчлянёна 4 арачнымі нішамі для скульптуры (не захавалася). Насупраць уваходнага праёма размешчаны алтар у выглядзе перагародкі з 4-калонным іанічна-дарычным порцікам на высокім пастаменце і шырокай арачнай нішай у тоўшчы сцяны. Пры галоўным уваходзе вінтавая лесвіца на абходную галерэю і ў склеп, які вырашаны ў выглядзе круглай залы з цэнтральным апорным стоўпам і цыліндрычным перакрыццем з люнетамі. Па перыметры сцяны глыбокія лучковыя нішы-калумбарыі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Пральнікі)
* Свята-Мікалаеўская царква (Пральнікі) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Пральнікі) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Пральнікі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Аркадзь Паўлавіч Ро́зенгольц** (4 лістапада 1889, Віцебск — 15 сакавіка 1938) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Адзін са стваральнікаў савецкай ваеннай і грамадзянскай авіяцыі.

У 16-гадовым узросце ўступіў РСДРП. Скончыў Кіеўскі камерцыйны інстытут, працягваў рэвалюцыйную дзейнасць у Кіеве і Маскве. Пасля лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. ён усталёўвае рабочы кантроль над вытворчасцю, удзельнічае ў стварэнні Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, завадскіх і фабрычных камітэтаў, партыйных і прафсаюзных арганізацый, фарміруе атрады Рабочай міліцыі і Чырвонай гвардыі. У дні кастрычніцкага перавароту Разенгольц член Маскоўскага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта, адзін з кіраўнікоў узброенага паўстання ў Маскве. Пасля перамогі рэвалюцыі Розенгольц адказны работнік Саўдэпу. Неўзабаве яго ўводзяць у склад Рэўваенсавету. Ён прызначаецца сябрам РВС 5-й арміі і прымае ўдзел ва ўзяцці Казані. У снежні 1918 — сакавіку 1919 г. Розенгольц член РВС 8-й арміі Паўднёвага фронту, якая на чале з Тухачэўскім вяла абарончыя баі супраць белаказакаў на варонежскім напрамку, а потым пад Луганскам. Ён удзельнічаў у разгроме белаказакаў на Доне, прымаў удзел у баях за Данбас. Затым яго накіроўваюць у РВС 7-й арміі, якая абараняла Петраград ад войскаў Юдзеніча. А потым на Паўднёвы, Каўказскі, Заходні франты. За заслугі на франтах Розенгольц быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.

Пасля Грамадзянскай вайны ўзначаліў Цэнтральны Саюз Транспартных рабочых, а потым займаў і іншыя адказныя пасады. З канца 1922 г. Разенгольц займаецца стварэннем і развіццём Савецкай авіяцыі. 11 снежня 1922 г. яго накіроўваюць у Берлін дзеля перамоў з авіяцыйнымі кампаніямі «Дэрулюфт» і «Аэра-Уніён» па пытанню арганізацыі паветранай лініі Швецыя — Персія праз Савецкі Саюз. У сакавіку 1923 г. Аркадзь Розенгольц быў прызначаны начальнікам Рабоча-Сялянскага Чырвонага Ваеннага Паветранага Флоту, адначасова старшынёй Савету па Грамадзянскай авіяцыі. 10 снежня 1924 г. яго накіравалі на дыпламатычную працу ў Англію, дзе ён займаўся таксама і шпіянажам. Затым Розенгольц узначальваў Наркамат Замежнага Гандлю.

У 1937 г. А. Розенгольц быў арыштаваны па справе «Антысавецкага права-трацкісцкага блоку». Вытрываўшы жудасныя катаванні ён не прызнаў паклёпніцкіх абвінавачванняў і адмовіўся падаць прашэнне аб памілаванні. 15 сакавіка 1938 г. Розенгольц быў расстраляны. Праз месяц расстралялі і яго жонку, Зою Аляксандраўну Розенгольц-Рашэнцаву, супрацоўніцу часопіса «Большевитская печать». Праз цяжкія выпрабаванні прайшлі і іхнія дзеці — сын Валер, які, з цягам часу, зрабіўся доктарам тэхнічных навук, і дачка Зоя, да апошняга часу доктар у адной з маскоўскіх бальніц. У лютым 1988 г. Аркадзь Паўлавіч Розенгольц быў цалкам рэабілітаваны, «бо не здзейсніў аніякага злачынства».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Карніловіч Э. А.* Розенгольц Аркадзь Паўлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).
* *Шумихин В.* Через полвека забвения. // Крылья Родины. № 8. — Москва, 1988. — С. 12—13.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква ў Паставах** — праваслаўны храм горада Паставы, пабудаваны на гістарычнай плошчы ў 1894 г. на месцы папярэдняга драўлянага уніяцкага храма.

Архітэктура
-----------

Царква з боку плошчы
Аб’ёмна-планіровачная структура царквы адпавядае пануючай кананічнай чатырохчасткавай схеме: званіца над прытворам, трапезная, малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, апсіда з бакавымі рызніцамі. Прасторавая кампазіцыя храма будуецца вакол цэнтральнага двух’яруснага, завершанага маляўнічым пяцікупаллем кубападобнага аб’ёма. Далучаныя да яго бакавыя прыдзелы і паўкруглая апсіда з бакавымі рызніцамі надаюць храму крыжовую планіровачную форму. Да аб’ёма малітоўнай залы праз прамавугольную трапезную далучаецца шатровая званіца з галоўкай. Уваход вырашаны ганкам.

У дэкоры белакаменнага будынка выкарыстаны формы старажытнарускага царкоўнага дойлідства — пояс закамар, зубчастыя фрызы пад прафіляванымі карнізамі, кілепадобныя ліштвы арачных вокнаў, кілепадобныя шчыты і какошнікі, вокны ў выглядзе трайной аркады, размежаванай кароткімі калонкамі-бочкамі.

Зала храма перакрыта цыліндрычным скляпеннем, у яе прастору праз арачны прасвет адкрываюцца хоры з балюстраднай агароджай.

Інтэр’ер
--------

Інтэр’ер царквы ўпрыгожвае аднаярусны пазалочаны іканастас з цыбулепадобнымі купалкамі па цэнтры і па баках, трактаваны ў неарускім стылі. Над уваходам шырокай аркай раскрываюцца хоры з балюстраднай агароджай. Падлога выкладзена керамічнай пліткай.

### Іканастас

Мастацкую каштоўнасць маюць абразы былога разабранага іканастаса, што вылучаў прастору апсіды: «Прабацька Аўраам» (1866) «Мацвей і Павел», «Пётр і Іаан», «Андрэй і Якаў», «Іуда з апосталам», «Дэісус», «Спас» (мяжа 19—20 ст.), «Маці Божая з дзіцем», «Архангел Гаўрыіл», «Архангел Міхаіл», «Тайная вячэра» (усе 19—20 ст.).

Літаратура
----------

* Свята-Мікалаеўская царква // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн. 2001. — С. 156—157.
* Свята-Мікалаеўская царква ў Паставах // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Пастаўскага раёна / рэдкал. : Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн. 2001. — С. 538.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свята-Мікалаеўская царква (Паставы) на Вікісховішчы |

* Свята-Мікалаеўская царква (Паставы) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Паставы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Паставы) на сайце «Архіварта»
**Царква ў імя прападобнага Антонія Вялікага** — колішні праваслаўны храм у в. Рубяжэвічы Стаўбцоўскага раёна. Знаходзілася ў цэнтры горада. Знаходзілася ў цэнтры былога мястэчка.

Гісторыя
--------

Перабудавана з драўлянага касцёла 1799 г. (далучаны прытвор, на сродкі С. Турындзінава набыта літургічнае начынне). Асвячона 22 мая 1866 г. мінскім епіскапам Міхаілам. Ім жа на месцы старажытнай Мікалаеўскай царквы асвячона месца пад будаўніцтва капліцы. Загадам Сінода ад 9 снежня 1866 г. прыход царквы па колькасці вернікаў узведзены ў 5-ы клас. За царквой захоўваліся правы на былую касцельную маёмасць (41 дзесяціна зямлі). У 1886 г. адкрыта царкоўнапрыходская школа. Выгляд храма вядомы па фотаздымку Я. Балзункевіча пачатку 20 ст.

У савецкі час царква была закрыта, а будынак быў разабраны ў 1972 годзе. У 2000 годзе на месцы старой драўлянай царквы быў пабудаваны новы храм.

Архітэктура
-----------

Твор народнага дойлідства. Была вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным гонтавым дахам, які ў завяршэнні над прамавугольнай апсідай пераходзіў у вальмавы з макаўкай. Да апсіды прыбудавана нізкая рызніца. З франтальнага фасада да храма далучалася трох’ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца з фігурным купалам. Уваход быў арганізаваны праз нізкі прамавугольны ў плане прытвор пад двухсхільным дахам. Гарызантальна ашаляваныя фасады чляніліся прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных геаметрызаваных ліштвах.

Унутры апсіду вылучаў 1-ярусны белай афарбоўкі з пазалотай іканастас (1866) на 11 абразоў. У 1867 г. імператар Аляксандр II ахвяраваў царкве багаты абраз у сярэбранай рызе Маці Божай Казанскай, які меў надпіс: «Сей образ Казанской Божией Матери дар Государя Императора Александра Николаевича в Рубижевичскую церковь, 1867 г. Молись, народ русский за своего православного Царя!». 1 верасня 1867 г. памешчык маёнтка Сулы, паручык Аляксандр Ленскі ахвяраваў царкве абраз «Зняцце з крыжа Збавіцеля». На ахвяраванні мешчаніна Трубчэўскага і купца С.Турындзінава набыта літургічнае начынне.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Мікалаеўская царква
2. ↑  Свята-Мікалаеўская царква (Рубяжэвічы) Архівавана 22 кастрычніка 2019.
3. ↑  Россия. Полное географическое описание нашего отечества: Верхнее Поднепровье и Белоруссия. Т. 9. СПб. 1905.

Літаратура
----------

* Царква ў імя прападобнага Антонія Вялікага // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — С. 573-574. — 653 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.
**Міра** (ο Cet, О мікрон Кіта) — падвойная зорка ў сузор’і Кіта, якая складаецца з чырвонага гіганта **Міра А** і белага карліка **Міра B**. Адлегласць да Міры — 417 св. гадоў ± 14 %. Кампаненты знаходзяцца на адлегласці 70 а.а. арбітальны перыяд каля 400 гадоў.

Міра А — пульсуючая пераменная зорка, якая дала назву класу зорак — мірыды. Яна мае перыяд 332 дня. У максімуме бляску яна даволі прыкметная — бачная зорная велічыня ў сярэднім 3,5, у некаторых цыклах дасягае 2,0. У мінімуме яе свяцільнасць падае ў сотні разоў, і яна становіцца нябачнай няўзброеным вокам (m = 8,6 … 10,1). У інфрачырвоным дыяпазоне ваганні бляску Міры значна меншыя, і складаюць каля 2 зорных велічынь.

Міру B акружае гарачы акрэцыйны дыск рэчыва, якое мкне з гіганта. Яна таксама з’яўляецца пераменнай з-за нераўнамернасці паступлення рэчыва — бачная велічыня змяняецца ад 9,5m да 12m.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у аграгарадку Малькавічах Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца каля могілак.

Гісторыя
--------

Першыя звесткі аб праваслаўным храме ў Малькавічах датуюцца 1865 годам.

Сучасная царква ў Малькавічах у імя свяціцеля Мікалая Цудатворца пабудавана ў 1992—1994 гадах.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з дрэва. Твор народнага дойлідства. Вырашана крыжовым у плане аб’ёмам пад вальмавымі дахамі, завершанымі ў сяродкрыжжы, над 5-граннымі прыдзеламі і апсідай цыбулепадобнымі галоўкамі. Аналагічна завершана надбудаваная над фасадам 4-гранная званіца. Уваход вырашаны праз нізкі прытвор пад 2-схільным дахам. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

У пачатку XXI стагоддзя абкладзена цэглай.

Зноскі
------

1. ↑  Мікалаеўская царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Малькавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Смаляніца Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на паўночна-заходняй ускраіне вёскі, каля могілак.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1903 годзе з цэглы на месцы драўлянага храма.

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыі, створанай трох'яруснай званіцай, прамавугольнай у плане трапезнай, кубападобнай малітоўнай залай, пяціграннай апсідай. Шацёр званіцы (2 васьмерыкі на чацверыку) і васьмігранны барабан на чатырохсхільным даху асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. Грані верхняга яруса званіцы прарэзаны 4 арачнымі праёмамі і маюць стральчатыя прафіляваныя завяршэнні, якія ствараюць зубчастае акаймаванне гранёнага шатра. Фасады царквы прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах. У дэкоры выкарыстаны зубчастыя і вуглавыя лапаткі. Уваходны лучковы праём аформлены пластычным парталам з крапаваным франтонам.

Інтэр'ер
--------

Апсіда і трапезная адкрыты ў залу шырокімі арачнымі прасветамі, апсіда вылучана драўляным іканастасам.

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф.97, воп. 1, спр. 55, арк. 4А; спр.131; спр.312, арк. 479—480; ф. 849, воп. 1, спр.22.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Смаляніца)
* Свята-Мікалаеўская царква (Смаляніца) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Смаляніца) на сайце Radzima.org
*
**Паступа́льная сі́ла іне́рцыі** – сіла інерцыі, якая дзейнічае на целы ў сістэме адліку, якая рухаецца з паскарэннем адносна інерцыяльнай сістэмы адліку. Як і іншыя сілы інерцыі, паступальная сіла інерцыі з'яўляецца фіктыўнай.

Палажэнне матэрыяльнага пункта ў інерцыяльнай і неінерцыяльнай сістэмах звязана наступным чынам:

{\displaystyle \mathbf {r} \_{in}=\mathbf {r} \_{0}+\mathbf {r} \_{nin}}

дзе {\displaystyle \mathbf {r} \_{0}} – радыус-вектар пачатку каардынат неінерцыйнай сістэмы ў інерцыйнай сістэме.

Калі неінерцыяльная сістэма адліку рухаецца паступальна адносна інерцыяльнай, то, дыферэнцыруючы гэтую роўнасць двойчы па часе, атрымаем

{\displaystyle \mathbf {a} \_{in}=\mathbf {a} \_{0}+\mathbf {a} \_{nin}}

Калі памножыць абедзве часткі роўнасці на масу цела, то атрымаецца

{\displaystyle m\mathbf {a} \_{in}=m\mathbf {a} \_{0}+m\mathbf {a} \_{nin}}

Але, згодна другому закону Ньютана, у інерцыяльнай сістэме {\displaystyle m\mathbf {a} =\mathbf {F} }. Атрымаем

{\displaystyle \mathbf {F} =m\mathbf {a} \_{0}+m\mathbf {a} \_{nin}}

або

{\displaystyle m\mathbf {a} \_{nin}=\mathbf {F} -m\mathbf {a} \_{0}=\mathbf {F} +\mathbf {F} \_{in}}

дзе {\displaystyle \mathbf {F} \_{in}=-m\mathbf {a} \_{0}} - паступальная сіла інерцыі, якая, такім чынам, залежыць ад масы цела і ад паскарэння, з якім неінерцыяльная сістэма рухаецца адносна інерцыяльнай. Паступальная сіла інерцыі мае кірунак, процілеглы да паскарэння, з якім неінерцыяльная сістэма адліку рухаецца адносна інерцыяльнай.

Дзеянне паступальнай сілы інерцыі можна назіраць, напрыклад, у транспарце. Пры яго тармажэнні або разгоне на целы, што знаходзяцца ўнутры, дзейнічае сіла інерцыі, якая накіравана назад (пры разгоне) або наперад, у напрамку руху (пры тармажэнні). Гэтая сіла тым большая, чым больш рэзкім з'яўляецца разгон або тармажэнне.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Першамайская Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў 1949 годзе
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1903 годзе з цэглы.

Архітэктура
-----------

Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам пад двухсхільным дахам. Да фасада далучана трох'ярусная чатырохгранная званіца, завершаная цыбулепадобнай галоўкай; арачная ніша 2-га яруса запоўнена выявай свяціцеля Мікалая. З тыльнага фасада выступае ніжэйшая пяцігранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і лапаткамі ў прасценках.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Першамайская) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Першамайская) на сайце Radzima.org
*
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Рымкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

На паўднёвай ускраіне вёскі. Пабудавана ў канцы XIX стагоддзя з цэглы і бутавага каменю. Акаймавана бутавай агароджай з арачнай брамай.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана па канону чатырохчасткавага храма. Падоўжна-восевую кампазіцыю складаюць трох’ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца, нізкая і кароткая трапезная, кубападобная малітоўная зала, апсіда. Шацёр званіцы і чатырохсхільны дах малітоўнай залы завершаны адпаведна макаўкай і цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. На паліхромным фоне бутавай муроўкі вылучана атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: вуглавыя лапаткі, аркатурныя фрызы, прафіляваныя ліштвы лучковых аконных і прамавугольнага ўваходнага праёмаў, кілепадобныя франтоны.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Рымкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Рымкі) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Старыя Дарогі Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Савецкай, 26.

Гісторыя
--------

6 красавіка 1954 года па багаславенні архіепіскапа Піцірыма быў заснаваны прыход. Настаяцелем быў прызначаны протаіерэй Цярэнцій Савіч Локацкі. Будынка царквы ў горадзе не было і набажэнствы праводзіліся ў хаце пробашча.

У канцы 1991 года мітрапаліт Філарэт багаславіў стварэнне прыходу. 12 красавіка 1992 года пробашчам парафіі быў прызначаны іерэй Ігар Кручко.

Прыходу быў перададзены будынак пад храм і 14 сакавіка 1993 года адбылося яго асвячэнне мітрапалітам Філарэтам. Пры прыходзе з 1997 года існуе нядзельная школа.

У 2006 годзе побач з будынкам драўлянага храма было распачата будаўніцтва новай цаглянай царквы. 15 снежня 2019 года епіскап Антоній правёў асвячэнне новазбудаванага храма.

Зноскі
------

1. ↑  ХРАМ СВЯТИТЕЛЯ НИКОЛАЯ ЧУДОТВОРЦА Г. СТАРЫЕ ДОРОГИ — БЛАГОЧИННИЧЕСКИЙ ЦЕНТР Архівавана 23 студзеня 2020.
2. ↑  В Старых Дорогах торжественно открылся новый храм святителя Николая Чудотворца Архівавана 7 лютага 2020.

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Старыя Дарогі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Старыя Дарогі) на сайце «Архіварта»
**Выня́** — рака ў Нясвіжскім і Капыльскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток ракі Лоша (басейн Нёмана). 

Даўжыня ракі 56 км. Плошча вадазбору 366 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км. Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Дубейкі Нясвіжскага раёна, цячэ па слабахвалістай раўніне, вусце на поўначы ад вёскі Харытонаўка.

Даліна пераважна невыразная. Абалона двухбаковая, шырынёй 300—400 м, у высокай плыні — меліяраванае балота, ніжэй — роўная, сухая. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае; яго шырыня ў межань 7—10 м, на асобных дзялянках у сярэднім цячэнні 30 — 35 м. Каля вёсак Харытонаўка і Леткаўшчына створаныя сажалкі (плошча адпаведна 0,06 км² і 0,03 км²). У абалоне меліярацыйныя каналы.

Асноўныя прытокі
----------------

* **Праваруч**: Жавулка, Кучынка, Грыўчык.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 317. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Нагародавічы Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў другой палавіне XIX стагоддзя з дрэва.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Храм 3-зрубны: прамавугольныя ў плане прытвор, малітоўная зала і пяцігранная апсіда з бакавой рызніцай. Архітэктурная выразнасць дасягаецца сродкамі аб’ёмнай кампазіцыі, яе прасторавага і яруснага нарастання ад нізкага прытвора да высокага цэнтральнага зруба і паліганальнай апсіды. Гэтаму садзейнічае і спалучэнне разнастайных па форме гонтавых дахаў: нізкага двухсхільнага над прытворам, высокага над асноўным зрубам, які плаўна пераходзіць у 3-вальмавае пакрыццё апсіды; і зусім нізкага над рызніцай. Пластычны элемент у архітэктуру храма ўносяць гранёны цыбулепадобны купал на васьмігранным барабане па цэнтры асноўнага даху і чатырохслуповыя каркасная шатровая званічка над дахам прытвора. Пэўную графічнасць фасадам надае іх вертыкальная шалёўка, на фоне якой вылучаюцца прамавугольныя аконныя праёмы ў простых ліштвах.

Інтэр’ер
--------

Унутры плоская бэлечная столь падтрымліваецца 4 слупамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* Лаўрэш Леанід. Грэка-каталіцкая парафія ў Нагародавічах // на pawet.net
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Старобіне Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры паселішча.

Гісторыя
--------

У 1879 годзе на сродкі князя Вітгенштэйна была пабудавана царква. У савецкі час яе перарабілі ў клуб, які 1982 годзе згарэў.

4 красавіка 1990 года была зарэгістравана рэлігійная грамада. Пад царкву мясцовымі ўладамі быў перададзены будынак старога жылога дома. 25 лістапада 1990 года храм быў асвячоны. У 1994 годзе ў царкве быў зроблены рамонт.

Архітэктура
-----------

Да папярочнага прамавугольнага ў плане аб’ёму прыбудавана 3-ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца, завершаная цыбулепадобным купалам. Вальмавы дах малітоўнай залы завершаны драўляным 2-ярусным (васьмярык на чацверыку) барабанам з макаўкай. Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, званіца — арачнымі. У двары царквы з тыльнага боку храма пастаўлена 4-гранная капліца, завершаная 8-гранным барабанам з макаўкай.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Мікалаеўская царква (Старобін) Архівавана 25 кастрычніка 2019.
2. ↑  Царква ў імя свяціцеля Мікалая Цудатворца Архівавана 31 снежня 2022.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Старобін) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аўдзееў.
**Ігар Алегавіч Аўдзееў** (29 верасня 1959, Мінск, Беларусь) — кіназнавец, кінакрытык. З’яўляецца кіраўніком Музея гісторыі Беларускага кіно.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ў 1981 годзе, аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі ў 1987 годзе.

У 1986 годзе стажыраваўся ва Усесаюзным дзяржаўным інстытуце кінематаграфіі.

З’яўляецца лаўрэатам дзвюх прэмій Беларускага саюза кінематаграфістаў у 1996 і 2000 гадах, прэміі Гільдыі кінаведаў і кінакрытыкаў Саюза кінематаграфістаў Расіі ў 1999 годзе.

Працаваў у рэспубліканскай прэсе, аддзеле кіно і тэлебачання ІМЭФ.

Аўтар навуковай канцэпцыі стварэння і развіцця Музея гісторыі беларускага кіно.

Сфера навуковых інтарэсаў — сучасная практыка і тэндэнцыі развіцця экранных мастацтваў, праблема захавання і папулярызацыі кінаспадчыны.

Выбраныя публікацыі
-------------------

* Усе беларускія фільмы: Ігравое кіно (1926—1970). Каталог-даведнік. Т. 1. Аўтары-складальнікі: І. Аўдзееў, Л. Зайцава) — Мінск,1996
* Хто прымусіць бегчы чарапаху, альбо Навошта нам патрэбны музей кіно? // На экранах. 1999. № 7.
* Гісторыя кінамастацтва Беларусі: у 4-х т. Т. 4 (у сааўт. з Л. Зайцавай, А. Карпілавай, Г. Шнур). — Мінск, 2004

Зноскі
------

Спасылкі
--------

Белорусское кино. Персоналии / Сост. О. Нечай, науч. ред. О. Нечай. — Мн.: Ковчег, 2007. — 504 с.: ил. — ISBN 978-985-6756-37-8
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — помнік драўлянага дойлідства з элементамі стылю барока. Пабудаваная ў 1710 годзе ў в. Старая Беліца Гомельскага раёна.

Царква дзейнічае. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

Архітэктура
-----------

Храм трохзрубны, восевай кампазіцыі. Да цэнтральнага квадратнага (18х18 м) аб'ёму з захаду і ўсходу прылягаюць пяцігранная апсіда і бабінец. Усе аб'ёмы завершаныя фігурнымі галоўкамі на шасцігранных барабанах (цэнтральны — светлавы). Пачатковая кампазіцыя парушаная прыбудаванымі пазней тамбурамі — цэнтральным і двума бакавымі. Сцены складзеныя з брусоў, якія звонку вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі. Высока размешчаныя аконныя праёмы прамавугольнай формы. Інтэр'ер мае трохчасткавае рашэнне. Аб'ёмы злучаныя шырокімі арачнымі праёмамі.

Інтэр'ер
--------

Адпаведную экстэр'еру прасторавую развітасць мае і інтэр'ер храма, памяшканні якога злучаны шырокімі арачнымі прасветамі і перакрыты перамідальнымі скляпеннямі, апсіда вылучана драўляным разным іканастасам, над прытворам створаны хоры. Абразы 19 ст.: «Дзісус», «Святы Мікалай», «Тайная вячэра», «Хрыстос пакутуе», «Ціхан Задонскі», 2 кляймы царскіх варот.

Унутры апсіду вылучаў двух'ярусны іканастас на 21 абраз. На 1-м ярусе званіцы створаны хоры. Другая званіца стаяла асобна сярод драўлянай агароджы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Багласаў С. Г.* Старабе́ліцкая Мікала́еўская царква́ // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 154. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1993.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Старая Беліца) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Старая Беліца) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Старая Беліца) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Старая Беліца) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мурашка.

**Ігар Аляксандравіч Мурашка** (нар. 31 сакавіка 1964, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне вылічальнай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (2008), прафесар (2009).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электронныя вылічальныя машыны», кваліфікацыя «Інжынер-сістэматэхнік», 1986), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі (аспірантура, 1995; дактарантура, 2003).

Працаваў у Інстытуце фізікі АН БССР (1986—1991, СКТБ з ВВ, інжынер-канструктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (1991—1996, вядучы інжынер, дацэнт кафедры праграмнага забеспячэння інфармацыйных тэхналогій), Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (з 1997, факультэт аўтаматызаваных і інфармацыйных сістэм, кафедра «Інфармацыйныя тэхналогіі», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэсціраванне лічбавых устройстваў; праектаванне лічбавых устройстваў з паніжаным энергаспажываннем.

Бібліяграфія
------------

* Методы минимизации потребления энергии при самотестировании вычислительных систем : диссертация … доктора технических наук : 05.13.15 : защищена 19.06.2008 : утверждена 03.12.2008 / Мурашко Игорь Александрович. — Минск, 2008.
* Встроенное самотестирование. Методы минимизации энергопотребления : монография / Игорь Мурашко, Вячеслав Ярмолик. — Saarbrücken, 2012.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Мурашко Игорь Александрович
**«Гапон»** — вершаваная аповесць Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, якую сучасныя літаратуразнаўцы вызначаюць як паэму. Створана не пазней 1854 г. і з'яўляецца першым вялікім творам пісьменніка, напісаным цалкам на беларускай мове.

Сюжэт
-----

|  |
| --- |
| Як баш нявесту прыбралі,
Да двара так паскакалі
Яснай пані чалом біць,
На вяселле папрасіць.
А пані — не пані, маці!
Маўляў роднаму дзіцяці,
Прыгожы пасаг дала,
Радасну слёзку ўраніла,
Маладых благаславіла,
Сама к вянцу павяла. |
| *Урывак з паэмы* |

Аўтар паспрабаваў у творы паказаць умоўнасць сацыяльнага падзелу грамадства, паказаў барацьбу героя за асабістае шчасце, шырыню яго натуры, моцнае пачуццё чалавечай годнасці. У творы адлюстраваны і характэрныя сацыяльна-псіхалагічныя з'явы часу — нарастанне стыхійнага бунту сялян, трагедыя рэкрутчыны, маральны заняпад феадальнага грамадства.

Малады селянін Гапон закаханы ў Кацярыну, на якую заглядаецца і аканом. Аканом, абылгаўшы Гапона перад пані, дамогся, каб таго забралі ў рэкруты. Пані, выпадкова даведаўшыся пра крыўду Кацярыны, прагнала аканома і ўзяла дзяўчыну да сябе пакаёўкай, навучыла яе чытаць і пісаць. Між тым Гапон за некалькі гадоў стаў афіцэрам. Ён прысутнічаў на камісіі па наборы рэкрутаў, куды патрапіў і былы аканом, які спрабаваў ухіліцца ад службы. Гапон дабіўся, каб аканома здалі ў салдаты. Паэма заканчваецца вяселлем Гапона і Кацярыны.

Выданні
-------

Выданне 1855 года
Выданне 1907 года
Твор упершыню апублікаваны ў аднайменным зборніку паэзіі «Гапон», выдадзеным лацінскім шрыфтам у 1855 годзе ў Мінску. Другое выданне аповесці, здзейсненае таксама лацінскім шрыфтам у Санкт-Пецярбургу выдавецтвам «Загляне сонца і ў наша аконца» ў 1907 г.

Рукапіс аповесці, выкананы лацінскім шрыфтам, захоўваецца ў г. Торуні (Польшча) ва Універсітэцкай бібліятэцы. У Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва ёсць яго ксеракопія.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Зборнік паэзіі «Гапон»

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Гапон (паэма)**

* Зборнік паэзіі «Гапон»
«Сейбіт». Палехская мініяцюра, Іван Голікаў, 1929
**Мініяцюра** (ад лац.: minium — чырвоныя фарбы, ужывальныя ў афармленні рукапісных кніг) — у выяўленчым мастацтве жывапісныя, скульптурныя і графічныя творы малых формаў, а таксама мастацтва іх стварэння.

Мініяцюрны жывапіс распаўсюджаны таксама на ўсходзе. У Індыі ў часы імперыі Вялікіх Маголаў атрымала распаўсюджванне раджастханская мініяцюра. Яна з’явілася сінтэзам сумеснай творчасці індыйскіх і персідскіх майстроў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Кругасвет · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4008650-1 · NKC: ph114753 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вусце (значэнні).
Вусце ракі Лаўцэса (прыток Даўгавы)**Ву́сце** — месца ўпадзення ракі ў вадаём, мора, акіян ці ў больш значную раку. 

Асноўныя тыпы вусця: простае (рэчышча не падзяляецца на рукавы, а яго шырыня захоўваецца ў месцы ўпадзення прыблізна пастаяннай), дэльта, эстуарый.

Літаратура
----------

* *Галай И. П.* География: термины и понятия: словарь для учащихся и абитуриентов / И. П. Галай, Е. И. Галай. — Мн.: Белкартография, 2011. — С. 201. — 223 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-508-082-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Устье (руск.) // Вялікая савецкая энцыклапедыя
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вусце ракі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мір (значэнні).
Сімвалам міру лічыцца голуб з аліўкавай галінкай
**Мір** — стан спакою і гармоніі, перыяд між войнамі. Ужываецца як у значэнні міру ў душы чалавека, так і між групамі людзей, народамі і дзяржавамі. У апошнім выпадку мір абазначае не адсутнасць канфліктаў, а згоду вырашаць канфлікты без прыбягання да гвалту. Мір грунтуецца на неваеннай знешняй палітыцы паміж дзяржавамі, уліку нацыянальных інтарэсаў кожнай з бакоў, а таксама на дамовах, альбо іншых дакументах, заключаных паміж бакамі. Нярэдка мір перарываецца вайной. Без мір няма ні грамадскай, ні асабістай бяспекі. Паводле некаторых дадзеных, пасля 1945 года на планеце было ўсяго толькі 26 мірных дзён.

Звязаныя з мірам тэрміны пацыфізм, пацыфікація паходзяць ад рымскага бога міру Пакса (лац.: pax).

Тэрыторыі — захавальнікі міру
-----------------------------

На Зямлі існуюць такія тэрыторыі, у якіх мір доўжыўся вельмі доўгія гады.

| Тэрыторыя | Працягласць міру | Каментар |
| --- | --- | --- |
| Сцяг Швецыі Швецыя | 1814 — па сёння | Сучасная дзяржава з самай доўгай гісторыяй бесперапыннага міру. Пасля ўварвання ў 1814 годзе ў Нарвегію Швецыя не прымала ўдзел у ваенных канфліктах. |
| Сцяг Швейцарыі Швейцарыя | 1848 — па сёння | Гэтай краіне атрымалася гэтак доўга захаваць мір дзякуючы жорсткай палітыцы нейтралітэта. |
| Сцяг Коста-Рыкi Коста-Рыка | 1949 — па сёння | Пасля 44-х дзённай грамадзянскай вайны ў 1944 і 1949 гадах гэтая дзяржава расфарміравала сваё войска і не ўдзельнічала ў ваенных канфліктах. |
| Штат Пенсільванія | 1682 — 1754 | Штат Пенсільванія падтрымліваў мір 72 гады, не маючы ніякага войска або апалчэння. |

На тэрыторыі Заходняй Еўропы мір доўжыцца ўжо 72 гады, з моманту заканчэння Другой сусветнай вайны. Гэта самы доўгі перыяд міру ў Еўропе. Але нават тут дзейнічаюць сепаратысцкія тэрарыстычныя арганізацыі, як то ЭТА і ІРА. Таксама вайсковыя кантынгенты многіх заходнееўрапейскіх краін, як і наогул еўрапейскіх, удзельнічаюць у войнах у іншых рэгіёнах.

Арганізацыі
-----------

Для захавання міру на тэрыторыі ўсёй планеты дзяржавы ствараюць сумесныя аб'яднанні. Прыкладам такога аб'яднання можа служыць Арганізацыя Аб'яднаных Нацый.

Зноскі
------

1. ↑  Jackson R. J. NATO and Peacekeeping

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мір
Усходні экспрэс1883-1914
Афіша, якая рэкламавала Усходні экспрэс **Усходні экспрэс** (фр.: Orient-Express) — пасажырскі цягнік класа «люкс» прыватнай кампаніі Orient-Express Hotels, курсіруе паміж Парыжам і Стамбулам з 1883 года.

Ідэя «Усходняга экспрэса" належыць бельгійцу Жоржу Нагельмакерсу. У 1889 годзе цягнік пераадольваў шлях ад Парыжа да Стамбула, які перавышае 3000 км, за 67 гадзін. Пазней «Усходнім экспрэсам» сталі зваць еўрапейскія цягнікі-люкс, адно-двухмесныя купэ якіх аздоблены ў стылі ар-дэко. У кожным купэ ёсць ракавіна з гарачай і халоднай вадой. Папулярнасцю карыстаўся маршрут Лондан—Венецыя, Парыж—Вена і нават Масква—Пекін. У розны час ва «Усходнім экспрэсе» падарожнічалі Франц-Іосіф, Елізавета II, Шарль дэ Голь, Агата Крысці і іншыя знакамітасці.

Цягнік апісаны ў творах Агаты Крысці.
**Дамінік Аніська** (7 студзеня 1888, в. Слойнікі Сакольскі павет, Гродзенская губерня, цяпер Падляшскае ваяводства, Польшча — 28 снежня 1971, Лондан, Вялікабрытанія) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, публіцыст.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сялянскай сям’і. Скончыў рускую пачатковую школу ў в. Яноўшчына (Сакольскі пав.), у 1906 — гарадскую школу ў Саколцы. У 1907—1909 служыў у расійскай арміі.

Аўтар віленскай газеты «Беларус». Ваяваў у 1-ю сусветную вайну ў складзе расійскай арміі. Вярнуўшыся ў родныя мясціны ў 1918, быў мабілізаваны ў польскае войска. З 1923 афіцэр запасу. Браў удзел у беларускім рэлігійным і грамадскім руху, быў аўтарам беларускага каталіцкага часопіса «Хрысціянская думка». Выдаў некалькі брашур: «Да беларускага народу», «Усё у міласці». Адзін з відных беларускіх рэлігійных публіцыстаў 1-й паловы ХХ ст.

У 1939 мабілізаваны ў польскае войска. Да 1940 знаходзіўся ў Літве. Быў арыштаваны органамі савецкай дзярбяспекі, спачатку знаходзіўся ў лагеры ў Казельску, пасля — у Валагодскай вобласці (турма ў г. Гразавец). У 1942 уступіў у армію генерала Андэрса, разам з ёю выйшаў у Іран, а адтуль у Палестыну. З 1949 жыў у Вялікабрытаніі, у Беларускім Доме ў Лондане. Быў аўтарам беларускага рэлігійнага часопіса «Божым шляхам» (Парыж]-Лондан).

Магіла Дамініка Аніські ў Лондане
Памёр у Лондане, дзе пахаваны на могілках Святога Панкрата.

Зноскі
------

1. ↑  Ю. Гарбінскі (1999)
2. 1 2  Календарыюм…

Літаратура
----------

* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік: Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3
* Календарыюм // «Czasopis» № 12/2006
* Дамінік Аніська: Некралог // Беларус (Нью-Ёрк). 1972, № 178.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
**Сесар Веа** (нар. 5 лютага 1965, Лагронья) — іспанскі акцёр і кінапрадзюсар, вядомы па ролі Чэзарэа Вільяра ў мыльнай оперы «Вуліца Акацыя, 38[es]» (эпізоды 785—1330).

Біяграфія
---------

Сесар Веа нарадзіўся 5 лютага 1965 года ў Лагронья, правінцыя Рыёха (Іспанія). З ранняга ўзросту выяўляў схільнасць да акцёрскага майстэрства. Скончыў тэатральную школу ў Мадрыдзе. Затым ён завяршыў сваю адукацыю, вывучаючы акцёрскае майстэрства ў Нью-Ёрку і Лос-Анджэлесе. Ён удзельнічаў у шматлікіх іспанскіх тэлесерыялах, такіх як «Партнёры[es]», «Цэнтральны шпіталь[es], «На краі закону[es]», «Авантурысты[es]», «Доктар Матэа[es]», «Ізабела[es]», «Міністэрства часу[es]» і «Вуліца Акацыя, 38[es]». У вялікім кіно ён адзначыўся ролямі ў фільмах «Лабірынт фаўна», «Пад зоркамі[es]», «Вышка Суза[es]», «25 каратаў[es]» і інш.

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Сесар Веа на сайце «*Internet Movie Database*»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AlloCiné · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Лаша Гродзенскага раёна. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1862 годзе на бутавым цокалі былога прыходскага храма з дрэва разабранага свіслацкага францысканскага касцёла. Абнесена бутавай агароджай з двух’яруснай брамай-званіцай без вызначанай архітэктурна-стылёвай трактоўкі.

Архітэктура
-----------

Да сярэдзіны XIX стагоддзя антычная класіка ў праваслаўным царкоўным будаўніцтве саступіла месца рэтраспектыўна-рускаму стылю, таму ад пачатковага праекта будынка, складзенага павятовым камотнікам Станкевічам у чэрвені 1853 годзе ў стылі класіцызму, з калонным порцікам і строгім рытмам праёмаў, засталася толькі яго прасторавая аснова: прамавугольны ў плане аб’ём, накрыты двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, якая завершана шлемападобнай галоўкай. Порцік, які планаваўся з боку галоўнага фасада, заменены амаль квадратнай у плане двух’яруснай званіцай, завершанай чатырохгранным шатром з цыбулепадобнай галоўкай. Захаваліся асобныя элементы класіцызму: высокія прамавугольныя аконныя праёмы, дэкарыраваныя фігурнымі сандрыкамі, вуглы, умацаваныя пілястрамі, арнаментальная разьба ў дэкоры франтона.

Інтэр’ер
--------

У інтэр'еры 8 драўляных калон дзеляць аб’ём храма на 3 плоскаперакрытыя нефы, цэнтральны з якіх працягнуты ў аднапрастольную алтарную частку, адгароджаную ад малітоўнай залы іканастасам. Хоры аддзелены балюстрадай.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
**Голубападобныя**, (*Columbiformes*) — атрад птушак.

Выдзяляюцца 3 сямействы: галубіныя, дронтавыя, рабковыя; 316 відаў. Пашыраны ва ўмераных і трапічных шыротах зямнога шара. Вядомы з верхняга эацэну. Дрэвавыя або наземныя птушкі. Бываюць галубы свойскія (больш за 150 парод) і паўсвойскія. Існуе галіна птушкагадоўлі — голубагадоўля. На Беларусі 6 відаў: з сямейства галубіных вяхір, шызы голуб, клінтух, туркаўка звычайная, туркаўка кольчатая і з сямейства рабковых — саджа звычайная, або капытка — выпадкова залётны від. Вядомы таксама: вандроўны голуб, белагруды (беласпінны) голуб, каменны (скалісты) голуб, буры голуб, белабрухі рабок і інш.

Даўжыня цела 15—78 см, маса 30 г — 20 кг (дронты). У большасці відаў самцы буйнейшыя і ярчэй афарбаваныя за самак. Апярэнне шчыльнае. Крылы падоўжаныя, завостраныя (акрамя дронтаў). Валлё і мускульны страўнік добра развітыя. Пераважна расліннаедныя, збіраюць корм звычайна на зямлі. Манагамы. Гняздуюцца на дрэвах, у дуплах, норах на абрывістых берагах рэк, нішах пабудоў, на дахах. Бацькі кормяць птушанят адрыжкай з валляка або асаблівым «птушыным малаком».

Аб'екты спартыўнага палявання. Некаторыя ахоўваюцца.

Літаратура
----------

* Голубападобныя // БЭ ў 18 т. Т. 5. Мн. 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph265704 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дамінанта.
Петрапаўлаўскі сабор — адна з архітэктурных дамінант Пецярбурга
**Дамінанта** (лац.: dominantis, італ.: dominante) — пануючы, а дакладней — выключны элемент, які значна адрозніваецца па сваіх уласцівасцях ад астатніх форм прасторавай кампазіцыі. Дамінанта не абявазкова пераўзыходзіць па сваіх уласцівасцях шэраговыя элементы, напрыклад, мае значную вышыню (напрыклад, званіца, вежа) і такім чынам вызначае сілуэт забудовы.

Літаратура
----------

* Кишик, Ю.Н. Архитектурная композиция. — Минск : Вышэйшая школа, 2010. — 191 с. — ISBN 978-985-06-1352-3.

Спасылкі
--------

* Архитектурный словарь — Доминанта  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Купяцічы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў пачатку XX ст.
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1867 ці 1892 г. з дрэва.

У 1630 (1629) г. у гонар з'яўлення тут цудатворнага абраза «Маці Божая Купяціцкая» Апалонія Война заснавала Свята-Увядзенскі мужчынскі манастыр, у якім служыў вядомы беларускі палітычны і царкоўны дзеяч Афанасій Філіповіч пасля таго, як пакінуў Дубайскі езуіцкі кляштар у 1636 г. У 1663 г. Іван Дубянецкі ахвяраваў царкве маёнтак і грошы. Паводле інвентара 1631 г. увесь манастыр быў драўляны і складаўся з брамы-званіцы сярод паркана, справа ад яе на пагосце стаяла Багародзіцкая царква, непадалёк ад царквы стаялі тры 1-павярховыя дамы ( у адным жыў настаяцель манастыра, у другім былі манаскія келлі, у трэцім — трапезная), побач знаходзіліся піўніца, 2 свірны, лазня. За пагостам было гумнішча са стадолай.

Архітэктура
-----------

Існуючая царква — твор народнага дойлідства. Вырашана чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй, якая складаецца з двух'яруснай званіцы (васьмярык на чацверыку), квадратнага бабінца, васьміграннай малітоўнай залы і пяціграннай апсіды. Цэнтральны аб'ём накрыты пакатым шатром, завершаным двух'яруснай галоўкай, званіца — гранёным шатром з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады дэкарыраваны накладнымі аркатурнымі фрызамі, вуглавымі лапаткамі, ліштвамі з сандрыкамі прамавугольных аконных праёмаў. Галоўны і 2 бакавыя ўваходы ўладкаваны ганкамі.

Інтэр'ер
--------

Абраз «Увядзенне ў храм» (1-я палавіна 19 ст. мастак Юзаф Камінскі).

Зноскі
------

1. ↑  Беларускі праваслаўны каляндар. 1997. Мн. 1996. С. 108, 113; СДГіА. Мн. 1848. С. XXXIX.
2. ↑  Акты, издаваемые Виленскою комиссией для разбора древних актов. Вильна. 1880. Т.ХІ. С. 237 — 239.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Купяцічы)
* Свята-Мікалаеўская царква (Купяцічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Купяцічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Купяцічы) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ядловец.
Шышкаягады ядлоўца
**Ядловец** — высушаныя шышкаягады ядлоўца звычайнага.

Шышкаягадаміядлоўца запраўляюць стравы з дзічыны. З іх вырабяць розныя марынады і соўсы, якія ідуць на падрыхтоўку рыбных і мясных страў. Добра спалучаецца з перцам, гваздзіком, лаўровым лісцем. Каб надаць мясу смак дзічыны, дадаюць шышкаягады да страў са свініны, цяляціны, бараніны. Таксама іх дадаюць пры вырабе паляўнічых каўбасак.

Сухія шышкаягады дадаюць пры саленні капусты і агуркоў, да страў з фасолі, пры вытворчасці моцных алкагольных напояў (напрыклад, джыну), піва, квасу.

| ⛭Спецыі |
| --- |
| Аер звычайны • Ангельскае зелле • Аніс • Асафетыда • Бадзян • Базілік • Букет гарні • Ваніль • Гваздзік • Гваздзіковае дрэва • Дандур • Мацярдушка звычайная • Імбір • Калган • Каперсы • Кардамон • Карыца • Кмен • Кроп • Кунжут • Куркума • Саладкакорань • Лімоннае сорга • Мак • Маціс • Ядловец • Мушкатовы арэх • Мята • Пажытнік блакітны • Пастарнак • Папрыка • Перац белы • Перац доўгі • Перац духмяны • Перац чырвоны • Перац агароднінны • Перац чорны • Палын горкі • Размарын звычайны • Фенхель • Цыбуля мядзведжая (чарамша) |  |
| Катэгорыя:Спецыі |
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Нарашы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1860 г. з бутавага каменю і цэглы. Прыпісная да Спаса-Праабражэнскай царквы ў г.п. Астрына.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Цэнтральны кубападобны аб'ём малітоўнай залы накрыты чатырохсхільным дахам з макаўкай у завяршэнні. Па падоўжнай восі заход — усход да яго далучаны прамавугольная апсіда і гранёны прытвор з двух'яруснай шатровай званіцай. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: руставаныя лапаткі, аркатурныя фрызы, круглыя разеткі і прамавугольныя нішы, кілепадобныя ліштвы аконных арачных праёмаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэд. савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. – 653 с. – ISBN 978-985-11-0389-4.