recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Чартызм** (англ.: Chartism ← charter — хартыя) — сацыяльны і палітычны рух у Англіі ў 1836—1848 гг. які атрымаў імя ад пададзенай у 1839 годзе парламента петыцыі, якая называлася хартыяй ці Народнай хартыяй. Чартызм можна лічыць папярэднікам сацыял-дэмакратыі, хоць сацыялістычныя ідэі ў ім былі вельмі слабыя.

Непасрэднай прычынай, якая стварыла чартысцкі рух, былі прамысловыя крызісы 1825 і 1836 гадоў і створанае імі беспрацоўе 1825—1830 і 1836—1840 гадоў, якая распаўсюдзілася пераважна на Ланкашыр, але захапіла таксама і іншыя часткі Англіі. заработную плату астатніх. Беспрацоўе выклікала яшчэ ў 1820-х гадах доўгі шэраг працоўных бунтаў у розных гарадах Ланкашыра, якія суправаджаліся рабаваннем булачных і ежы ў крамах.

Рух буржуазіі, які прывёў да парламенцкай рэформы 1832 года, знайшоў гарачую падтрымку і ў працоўных масах, але поспех гэтага руху зусім не задаволіў працоўных. Чартысты спадзяваліся, што рэфармаваны паводле іх жаданняў парламент здолее знайсці дакладныя сродкі для ўхілення сацыяльных бед, супраць якіх яны пратэставалі. Для іх пабудаваны на прынцыпе ўсеагульнага галасавання парламент павінен быў з’явіцца арганізацыяй мас для абароны іх эканамічных інтарэсаў. Гэта было працоўным рухам у Англіі за палітычныя правы.

Зноскі
------

1. ↑  Словарь иностранных слов. — М.: «Русский язык», 1989. — 624 с. ISBN 5-200-00408-8

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11952346h · GND: 4147601-3 · LCCN: sh85022724 · NDL: 00573582 · NKC: ph562361 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Трынітарская вуліца.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пакроўская вуліца.
**Вуліца Шубіна** — вуліца ў цэнтральнай частцы Віцебска ў Кастрычніцкім раёне. Названая ў гонар дырэктара віцебскага іпадрома, героя Грамадзянскай вайны І. Ф. Шубіна (рэабілітаваны ў 1957 годзе). Працягласць вуліцы ад вуліцы Леніна да вуліцы Б. Хмяльніцкага — 150 м. На вуліцы аднабаковы аўтамабільны рух.

Вуліца сфарміравалася ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў. Першапачатковая назва — *Трынітарская* — атрымана з-за кляштара трынітарыяў. У сярэдзіне XIX стагоддзя, пасля завяршылася працяглай перабудовы, касцёла ў Пакроўскую праваслаўную царкву вуліца называлася *Пакроўскай*. Некаторы час у савецкія гады называлася *Бязбожнай*.

Дом 6 быў пабудаваны ў пачатку 1900-х гадоў Кацярынай Данілаўнай Дукальскай для сваёй сям’і.

Будынкі
-------

* № 2 — Свята-Пакроўскі кафедральны сабор;
* № 5 — КУП «Капітальнае будаўніцтва горада Віцебска». Землеўпарадкавальная і геадэзічная служба Віцебска і УКБ гарвыканкама;
* № 4 — Віцебскі абласны суд (архітэктар Г. Сінельнікава).

Зноскі
------

1. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Витебск: План города. Витебский район: Карта. / Редактор: В. А. Змачинская. — Мн.: РУП «Белкартография», 2009. — 4611 экз.
* Витебск: План города. / Редактор В. А. Змачинская, дизайн обложки С. А. Берестень. — Обновл. и дополн. в 2009 г. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — 36 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-070-2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
Вулканолаг бярэ пробы лавы з дапамогай каменнага малатка і вядра вады
**Вулканалогія** (ад лац.: Vulcanus — Вулкан, бог агню ў старажытных рымлян + ст.-грэч. Λόγος — «слова, вучэнне») — навука, якая вывучае працэсы і прычыны ўтварэння вулканаў, іх развіццё, будову і склад прадуктаў вывяржэння, змяненне характару іх дзейнасці, а таксама заканамернасці размяшчэння вулканаў на паверхні Зямлі. Практычная мэта вулканалогіі — распрацоўка метадаў прадказання вывяржэнняў і выкарыстанне вулканічнага цяпла гарачых вод і пары для патрэб народнай гаспадаркі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вулканалогія
* Вулканология // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Дом Відаровіча** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва, размешчаны па Ленінскай вуліцы, 40. Помнік эклектычнай архітэктуры.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў пачатку 1910-я гг. з цэглы як жылы. Належыў Відаровічу. Дом меў вялікія скляпенні і два драўляныя флігелі ў двары, вялікі сад на 426 сажаняў. У падвале ў наём здаваліся дзве кватэры. На першым паверсе мелася 8 пакояў. У 1909 г. у доме размяшчалася толькі што адкрытае аддзяленне Азова-Данскога банка. У лістападзе 1918 г. — палкавая школа і цэйхгаўз 27-га стралковага палка. У 1924 г. тут знаходзіўся дом работнікаў адукацыі. У 1926 г. адбылася перадача будынка Магілёўскаму аддзяленню Белсельгасбанка. У савецкія часы 5 пакояў першага паверха і другі паверх будынка займала школа № 10. Да 1941 г. у будынку размяшчаўся адзін з аддзелаў Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея. Пасля вайны адбудаваны, выкарыстоўваўся як жылы. Цяпер на другім паверсе жылыя кватэры, на першым — гандлёвыя ўстановы.

Архітэктура
-----------

Забудова вуліцы
Уяўляе сабой двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак на высокім цокалі, які выходзіць галоўным фасадам на чырвоную лінію забудовы вул. Ленінскай. На галоўным фасадзе 2 сіметрычна размешчаныя ўваходы з лучковымі франтонамі і круглымі нішамі. На першым паверсе прамавугольныя аконныя праёмы, на другім — арачныя. Галоўны фасад аздоблены ляпнымі накладнымі дэталямі і дэкаратыўнымі элементамі, выкананымі цаглянай муроўкай з выкарыстаннем лякальнай цэглы. Паміж аконнымі праёмамі пілястры, на першым паверсе руставаныя, на другім — завершаны фігурнымі ляпнымі картушамі. Над аконнымі праёмамі першага паверха ляпныя гірлянды, картушы, арнаментальны пояс. Сцены завершаны шырокім карнізам складанага профілю з дэкаратыўнай лепкай. Маляўнічасць фасаду надае кантрастнае каларыстычнае вырашэнне: ляпныя дэкаратыўныя дэталі белага колеру вылучаюцца па чырвонай плоскасці цаглянай сцяны.

* 
* 
*

Зноскі
------

1. 1 2  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
2. ↑  Некаторыя звесткі з гісторыі будынкаў па вуліцам Ленінская і Першамайская г.Магілёва

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Відаровіча (Магілёў)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Палац Чапскага.

**Дом Гаўсмана**, або **палац Чапскага** - колішні будынак у Мінску, які існаваў у XIX — 1-й палове XX ст. рагу вуліц Падгорнай (суч. К. Маркса) і Скобелеўскай (суч. Чырвонаармейская).

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1857 г. на рагу вуліц Падгорнай і Скобелеўскай (сучасныя вуліцы К. Маркса і Чырвонаармейская) паводле праекта архітэктара К. Хршчановіча. Належаў краязнаўцу, збіральніку беларускіх старажытнасцей М. Гаўсману, потым вядомы як палац Чапскага. У ім знаходзіўся Грамадскі сход. У 1898—1899 гг. тут пачынала сваю дзейнасць Мінскае таварыства аматараў прыгожых мастацтваў. Разбураны ў канцы 1930-х гадоў пры будаўніцтве будынку ЦК КПБ.

Архітэктуры
-----------

Дом Гаўсмана з боку Скобелеўскай вуліцы, 1917
Дом Гаўсмана быў пабудаваны ў эклектычным стылі і спалучаў прыёмы і элементы готыкі, рэнесансу і класіцызму. Будынак уяўляў сабой мураваны двухпавярховы правугольны ў плане будынак, накрыты вальмавым дахам. Да яго паўднёва-ўсходняга фасада былі прыбудаваныя две невысокія паўкруглыя вежы, упрыгожаныя прафіляванымі зубцамі і завершаныя бельведэрамі са спічастымі вокнамі. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны паўночна-заходні фасад вылучалі тры неглыбокія рызаліты, завершаныя складанымі па малюнку франтонамі. У цэнтры бакавых рызалітаў знаходзіліся ўваходы з каванымі навесамі. Прамавугольныя вокны былі аздобленыя ляпнымі ліштвамі. Фрыз меў складаны раслінны арнамент і па баках рызалітаў быў упрыгожаны маскаронамі.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Гаўсмана
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Багалюбава.
Від на сяло Багалюбава са Свята-Багалюбскім жаночым манастыром
Чыгуначная станцыя ў Багалюбаве
**Багалю́бава** — гарадскі пасёлак у Расіі, ва Уладзімірскай вобласці, каля вусця ракі Нерлі.
Былая рэзідэнцыя Андрэя Багалюбскага.

У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Багалюбава[ru].

Гісторыя
--------

Багалюбава было заснавана ў 1158 годзе па распараджэнню князя Андрэя Багалюбскага. Княжацкая рэзідэнцыя была пабудавана ў 1158—1565.

У 1177 годзе рэзідэнцыя разрабавана разанскім князем Глебам, у 1230-я гады разбурана татарамі.

Выдатнасці
----------

Часткова захаваліся земляныя валы, равы, ніжнія часткі сцен і слупоў белакаменных умацаванняў, рэшткі замка, цокальная частка храма Раства Багародзіцы (1158—65), на якой пастаўлена барочная ярусная царква (1751).

Галоўны сабор, надбрамная званіца і келлі пабудаваны ў 19 ст.

Цяпер Багалюбава ў складзе Уладзіміра-Суздальскага гісторыка-мастацкага і архітэктурнага музея-запаведніка. За 1,5 км ад Багалюбава — царква Пакрова на Нерлі.

* Царква Пакрова на Нерлі[ru]Царква Пакрова на Нерлі[ru]
* Свята-Багалюбскі жаночы манастыр[ru]Свята-Багалюбскі жаночы манастыр[ru]
* Храм Раства Багародзіцы і Лесвічная вежа (з уключанымі рэшткамі замка Андрэя Багалюбскага)Храм Раства Багародзіцы і Лесвічная вежа (з уключанымі рэшткамі замка Андрэя Багалюбскага)

Літаратура
----------

* Багалюбава // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. С. 197.
* Воронин Н. Владимир. Боголюбово. Суздаль. Юрьев-Польской. 5 изд. М. 1983.
* *Экземплярский А. В.* Боголюбово, село // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Багалюбава (Уладзімірская вобласць)

| Залатое кальцо Расіі |
| --- |
| 
* Масква
* Сергіеў Пасад
* Аляксандраў
* Пераслаўль
* Растоў
* Яраслаўль
* Кастрама
* Іванава
* Суздаль
* Кідзекша
* Багалюбава
* Уладзімір

Дадатковыя пункты
Барысаглеб
Гарахавец
Гусь-Хрустальны
Калязін
Мурам
Нерахта
Палех
Плёс
Рыбінск
Тутаеў
Угліч
Улейма
Юр’еў-Польскі
 |
Малюнак Станіслава Пахалавецкага, 1579
**Казьянскі замак** — замак, які існаваў у XVI стагоддзі на поўначы ад вёскі Казьяны Віцебскага павета (цяпер Шумілінскі раён). Пабудаваны ў 1563 годзе ў час інфлянцкай вайны 1558—1582 гадоў паводле загаду цара Івана Грознага як парубежнае ўмацаванне.

Планіроўку і памеры замка вызначыў мыс лукавіны ракі Обаль. Будынак драўляны, трохвугольны ў плане (50х120х110 м), з 3 чацверыковымі вежамі (былі падзелены ўнутры на 3 баявыя ярусы), накрытымі двухсхільнымі дахамі. Вежа, размешчаная ў перашыйку лукавіны ракі, мела арачны праезд, астатнія — «глухія», стаялі на паўкруглых у плане падмурках, прарэзаных круглымі байніцамі ў верхняй частцы. Цэнтральную частку ўнутранай прасторы замка займала жылая забудова. Замак разбураны ў 1579 годзе войскамі Рэчы Паспалітай.

Замчышча вядома з 1837 года. Даследавана ў 1972 годзе. На прадаўгаватым мысе, выцягнутым з захаду на ўсход, захаваліся рэшткі земляных валоў, якія абкружаюць пляцоўку трохвугольнай формы. З захаду відаць рэшткі рова.

Замчышча занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. У спісе яно аднесена да вёскі Красамай.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5. — С. 232
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7). — С. 436
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 16. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 468
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 13
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Чкалава.
**Вуліца Чкалава** (руск.: улица Чкалова) — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста.

Гісторыя
--------

Размяшчэнне
-----------

Арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Размешчана паміж вуліцамі Леванеўскага і Энгельса. Пачынаецца ў глыбіні квартала, за будынкамі Брэсцкага аблвыканкама і банка, з паўночнага захаду прымыкае вуліца Камуністычная, перасякае вуліцу Крупскай і завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Чапаева. Даўжыня вуліцы складае каля 390 м.

Забудова
--------

* № 3 — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 112Е000002шыфр 112Е000002
* № 5 — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 112Е000002шыфр 112Е000002

Гасцініца «Эрмітаж»
* № 7 — гасцініца «Эрмітаж».

Дом № 11
* № 11 — трохпавярховы будынак.

Дом № 13/5
* № 13 *(вул. Крупскай, 5)* -

Дом № 15
* № 15 -

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Чкалава (Брэст)
Лех і Чэх
**Лех, Чэх, Рус** — паводле польскіх і чэшскіх летапісных легенд, старажытныя славянскія князі, браты.

Паходзілі з Харватыі або з Паноніі (цяпер тэрыторыя Венгрыі), сыны яе правіцеля Пана. Паводле польскіх і чэшскіх хронік (найбольш раннія — XIV ст.). Лех — стваральнік польскай дзяржавы. Ён заснаваў яе першую сталіцу — Гнезна (значыць «гняздо») у Вялікай Польшчы на месцы, дзе знайшоў гняздо белага арла (выява гэтай птушкі стала гербам Польшчы). Ад Леха вяла радаслоўную першая (легендарная) польская дынастыя. У імені Лех увасобілася старажытная назва палякаў — ляхі.

Чэх упершыню ўзгадваецца ў хроніцы Космача (пач. ХІІ ст.), пазней у хроніках XIV ст. Даліміла і Пулкавы. Паводле польскіх крыніц (Велікапольскай хронікі, Хронікі Длугаша), ён — самы малодшы брат Леха. Чэшская паэма «Суд Любушы» паведамляе, што Чэх з дружынай пасяліўся на берагах трох рэк на захадзе, поўдні і ўсходзе ад сучаснай Прагі. Лічыцца заснавальнікам Чэшскай дзяржавы. Рус упершыню згадваецца ў Велікапольскай хроніцы як сярэдні брат Леха і Чэха, паводле Я. Длугаша, ён унук Леха. Лічыцца заснавальнікам Старажытнарускай дзяржавы.

У міфе пра Леха, Чэха і Руса адлюстравалася адзінства паходжання славянскіх народаў.

Літаратура
----------

* Лех, Чэх, Рус // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. С. 226.
* «Великая хроника» о Польше, Руси и их соседях XI—XIII вв.: Пер. с лат. М. 1987.
Не блытаць з Дом купца Кітаева.

**Дом Кітаева** — гістарычны будынак у г. Пушкін. Пабудаваны ў 1827 годзе. Аб’ект культурнай спадчыны федэральнага значэння. Размешчаны на Пушкінскай вуліцы, дом 2/19, на рагу з Дварцовай вуліцай. У доме размяшчаецца дача-музей А. С. Пушкіна.

Гісторыя
--------

Дом быў пабудаваны ў 1827 годзе архітэктарам В. М. Гарнастаевым для прыдворнага лёкая Якава Кітаева, камердынера Мікалая I. Кітаеў памёр у 1831 годзе, і дом перайшоў яго ўдаве Ганне Кітаевай. У тым жа годзе ў доме правёў лета і восень А. С. Пушкін з жонкай. Пушкін у гэты час працаваў над «Казкай пра цара Салтана…», скончыў раман «Яўген Анегін», пачаў пісаць аповесць «Раслаўлеў», а таксама падрыхтаваў «Аповесці Белкіна» да друку.

Сярод іншых уладальнікаў дома вядомыя: Вера Аляксандраўна Пранішнікава, жонка сапраўднага тайнага саветніка (1857 год), Фёдар Іванавіч Пранішнікаў (1866 год), дачка купца Вольга Скрабіна (1870 год). У 1877 годзе дом купіла жонка стацкага саветніка Вольга Уладзіміраўна Іванова, якая і валодала ім да Кастрычніцкай рэвалюцыі. Пры ёй дом быў перабудаваны: порцік на рагу дома быў ператвораны ў зашклёную галерэю, дом быў пашыраны па фасадзе на два вокны з абодвух бакоў. У 1910 годзе на доме размясцілі мемарыяльную дошку ў памяць аб пражыванні Пушкіна. З 1917 года ў доме размясціўся дом адпачынку для сёстраў міласэрнасці, а з 1920 года размяшчалася акліматызацыйная станцыя Вышэйшага савета народнай гаспадаркі. З 1931 года дом быў жылым. У Вялікую Айчынную вайну ён быў сур’ёзна пашкоджаны, але адноўлены. З 1958 года ў доме адкрыты музей «Дача А. С. Пушкіна», а ў 1976 годзе дом цалкам перададзены музею.
**Дом Лакіера** — помнік архітэктуры першай паловы XIX стагоддзя, які размяшчаецца па адрасе Тургенеўскі завулак, 5 у горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці. Дом пабудаваны ў стылі класіцызму, яго фасад упрыгожваюць паўкалоны.

Гісторыя
--------

У першай палове XIX стагоддзя ў завулку Тургенеўскім, 5, у Таганрогу, быў пабудаваны новы двухпавярховы асабняк. Ён узвышаўся над аднапавярховымі будынкамі — крамамі, якія знаходзіліся ва ўласнасці купца I гільдыі Карпа Маркавіча Гайрабетова з Нахічэвані, які да таго ж быў патомным ганаровым грамадзянінам. 

У 1839 годзе дом прыналежаў грэчаскаму падданаму купцу Мануілу Кумані.
У 1860-х гадах дом памяняў уласніка, новым уладальнікам стаў калежскі саветнік Марк Варвацы. У 1882 годзе домаўласніцтва перайшло ва ўласнасць яго спадчыннікаў — Аляксандры Папудавай і Алены Лакіер. Яны валодалі домам да 1920-х гадоў і пачатку савецкай улады, таксама ў іх уласнасці быў дом па вуліцы Грэчаскай, 42. Паводле ацэнкавых дадзеных, у гэты час кошт дома быў роўны 24 тысячы рублёў. У гэтым жа доме кватэру для патрэб майстэрні і прыёму заказу на пашыў дамскай і дзіцячай сукенкі арандавала мадам Фай. Паводле іншых крыніц, «модная майстэрня» месцілася ў доме з 1892 года і прыналежала яна І. Ю. Фівіч. З 1992 года дом — помнік архітэктуры, ахоўваецца законам. Па стане на 2003 год, у доме размешчаны дзіцячы сад «Таполька».

Зноскі
------

1. 1 2  Жилой дом Архівавана 12 сакавіка 2017.
2. 1 2 3  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
3. 1 2 3  Энциклопедия Таганрога
4. ↑  Дом 5 Архівавана 12 сакавіка 2017.
Смайлік у верхнім левым куце з’яўляецца растравай выявай. Пры павелічэнні ён выглядае як вялікі смайлік справа. Кожны квадрат з’яўляецца пікселям. У большым павелічэнні паказаны тры пікселі з іх значэннямі чырвонага, зялёнага і сіняга кампанентаў колеру.
У камп’ютарнай графіцы **растравай** выявай (або лічбавай выявай) называюць файл даных ці структуру пікселаў ці каляровых кропак у выглядзе прамавугольнай сеткі на камп’ютарным маніторы, паперы ці іншым носьбіце. Растравыя выявы захоўваюцца ў файлах выяў розных фарматаў.

Колеры
------

У растравай выяве кожны піксель мае ўласны колер. Прыкладам, колер пікселяў у колеравай мадэлі RGB часта апісваецца трыма байтамі — па аднаму байту на значэнні чырвонага, зялёнага і сіняга кампанентаў колеру. Выявы з меншай колькасцю колераў патрабуюць менш інфармацыі для апісання пікселяў, так выява толькі з чорнымі і белымі пікселямі патрабуе толькі па аднаму біту на кожны піксель.

Кадаванне
---------

Агульная колькасць пікселяў (разрозненне) і колькасць інфармацыі на піксель (часта называецца глыбінёй колеру) вызначаюць якасць растравай выявы. Прыкладам, выява з 24 бітамі інфармацыі на піксель (стандарт для манітораў з прыкладна 1995 г.) можа адлюстроўваць больш адценняў колераў, чым выява з 16 бітамі на піксель, і меней, чым выява з 48 бітамі. Паколькі выява высокай якасці займае шмат месца, камп’ютарныя праграмы выкарыстоўваюць тэхналогіі сціскання даных для змяншэння іх аб’ёму. Некаторыя тэхналогіі ахвяруюць інфармацыяй і, адпаведна, якасцю выявы для дасягнення меншага памеру файла.

Разрозненне (Resolution)
------------------------

Варта адзначыць, што на пачатку 2008 г. у беларускай мове не існуе агульнапрынятага адпаведніка англійскаму тэрміну resolution. Выкарыстоўваюць таксама словы  *вырашэнне, лічбоўнасць, лічнасць, разрахаванне, адрозненне, адрознівальная здольнасць, рэзалюцыя, разрозненне, распазнаванне, раздзельнасць, выяваздольнасць*. Кампанія Google у перакладах сваіх праграм на беларускую мову выкарыстоўвае слова *раздзяляльнасць*.

Растравыя выявы з’яўляюцца разрозненне-залежнымі. Іх немагчыма павялічыць да адвольнага разрознення без відавочнай страты якасці. Гэты недахоп кантрастуе са здольнасцямі вектарных выяў маштабавацца да любых памераў у залежнасці ад прылады, якая іх адлюстроўвае.

Перавагі
--------

* Растравая графіка дазваляе адлюстроўваць відарысы любой складанасці.
* Распаўсюджанасць — растравая графіка зараз выкарыстоўваецца практычна ўсюды: ад маленькіх значкоў да плакатаў.

Недахопы
--------

* Вялікі памер файла
* Страта якасці выявы (асабліва заўважна пры павелічэнні малюнка)

Гл. таксама
-----------

* Вектарная графіка

Зноскі
------

1. ↑  Артыкул «Resolution» у беларускім камп’ютарным анлайнавым слоўніку Kamputerm.org Архівавана 6 снежня 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 181844469 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчук.

**Юрый Юліянавіч Шаўчук** (руск.: Юрий Юлианович Шевчук, 16 мая 1957, Ягаднае, Магаданская вобласць, РСФСР) — савецкі і расійскі музыкант, паэт, кампазітар і прадзюсар, нязменны лідар гурта ДДТ. Стваральнік і кіраўнік «Тэатра ДДТ». Народны артыст Рэспублікі Башкартастан (2005).

Скончыў мастацка-графічны факультэт Башкірскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, настаўнічаў у сельскай школе. Першыя песні (у канцы 1970-х - пачатку 1980-х гадоў) пісаў пад уплывам савецкіх бардаў, у тым ліку Уладзіміра Высоцкага і Булата Акуджавы, а таксама паэтаў Сярэбранага веку — Сяргея Ясеніна, Восіпа Мандэльштама і іншых. Юрый Шаўчук у пэўным сэнсе працягнуў тэму творчасці Высоцкага, за што яго часам параўноўваюць з апошнім. Галоўнай тэматыкай ранейшых твораў служыла грамадзянска-патрыятычная лірыка (знайшла месца і ў нашыя дні), а таксама сацыяльная сатыра і пратэст.

Не раз выступаў у Беларусі з канцэртамі, падпісваў звароты ў падтрымку беларускіх палітвязняў. Некаторыя яго песні перакладаліся на беларускую мову.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Юрый Юліянавіч Шаўчук

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце |
| Фота, відэа і аўдыё | Яндэкс Музыка |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Лентапедыя |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 133949443 · ISNI: 0000 0003 7421 4135 · LCCN: no00064781 · NLP: A26680890 · SUDOC: 172412366 · VIAF: 3678074 |

 |
**Дом Ласкіна** — будынак, які знаходзіцца па вуліцы Грэчаскай, 39 у горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці. Уяўляе сабою прыклад фонавай забудовы горада, якая была пашырана ў перыяд трэцяй чвэрці XIX стагоддзя.

Гісторыя
--------

У ліпені 1833 года ў горад Таганрог прыехаў прапаршчык Аляксандр Якаўлевіч Ласкін разам з будаўнічым атрадам для складання каштарыса і правядзенню прац па ўпарадкаванасці гавані і Пушкінскай набярэжнай. У 1840-х гадах ён быў адказным за будаўніцтва Мітрафаньеўскай царквы, на месцы якой на Цэнтральным рынку Таганрогу цяпер размешчаны павільён «Малако». Стацкі саветнік Аляксандр Ласкін быў жанаты з Адэлаідай Ласкінай, якая з 1857 года (паводле іншых дадзеных — з канца 1860-х гадоў) па 1880 год была ўладальніцай дома па вуліцы Грэчаскай, 39 у Таганрогу. Аляксандр Ласкін кіраваў працамі па правядзенні і стварэнні коннай дарогі, якая б злучала порт і купецкую біржу. У 1860-х гадах ён знаходзіўся ўжо ў чыне палкоўніка і займаў пасаду старшыні корпуса інжынераў шляхоў зносін. У сярэдзіне 1860-х гадоў быў сярод членаў часовай камісіі, якія займаліся ўдалкаваннем Таганрогскага порта. Памёр ён у 1888 годзе, а ў 1890 годзе дом па спадчыне перайшоў яго сыну — калежскаму асэсару Гаўрыілу Аляксандравічу Ласкіну. Валодаў ён ім па 1898 год, быў членам Таварыства археалогіі, гісторыі і этнаграфіі, якое працавала пры Казанскім універсітэце. Займаўся напісаннем прац, якія тычыліся гісторыі Візантыі.

У пачатку 1900 гадоў дом перайшоў ва ўласнасць есавула Мікалая Андрэевіча Кузняцова. У 1911 годзе ў доме прымаў доктар В. Г. Кашэўскі — прыёмы доўжыліся з 16:00 да 19:00 гадзін вечара. Лячыў ён людзей з нярвовымі і душэўнымі хваробамі. З 1915 года (паводле іншых дадзеных — з 1916 года) асабняк прыналежаў Фёдару Сцяпанавічу Гірсанаву і яго сям'і. Яны былі ўласнікамі дома да 1925 года. Фёдар Гірсанаў браў удзел у будаванні таганрогскага порта, быў жанаты з мяшчанкай Еўдакіяй Яфімаўнай Глушковай. Кватэры ў сваім доме ён здаваў у найманне, і сярод арандатараў лічыліся партовыя нагляднікі і надворны саветнік, пракурор Уладзімір Васільевіч Колпінскі. У гэтай жа доме працавала піўная крама Паўла Крысаненкі. У XXI стагоддзі гэта жылы дом.

Апісанне
--------

Аднапавярховы дом пабудаваны на высокім цокалі. вугал дома мае скругленую форму. Пілястры ў колькасці шасці штук размешчаныя па бакавым і галоўным фасадзе. Вокны маюць прамавугольную форму з акругленым верхам. Каля вокнаў практычна не захаваліся обналичники, але размешчаныя дугападобныя сандрыкі на кранштэйнах. Прамавугольныя нішы знаходзяцца пад вокнамі. Насупраць па дыяганалі ад дома па вуліцы Грэчаскай, 39, размяшчаецца Палац Аляксандра Першага.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Дом Ласкина
2. 1 2 3 4 5  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
3. 1 2 3  Дом 39 Архівавана 15 сакавіка 2017.
**Лецкаўшчына** — археалагічны помнік — селішча на паўднёва-заходняй ускраіне в. Лецкаўшчына (Мінскі раён), на захадзе і поўдні ад яе на левым беразе р. Пціч, асобнымі месцамі ў яе лукавінах на правым беразе. 

Культурны пласт у месцах шурфовак 0,25—0,4 м, у абрывах берага да 0,5—0,6 м. Плошча 1,6 га. Адкрылі ў 1991 г. Ю. А. Заяц і У. М. Мілюцін. Раскопкі не праводзіліся. Знойдзены фрагменты глінянага посуду другой паловы X — пачатку XIII стст. і XVI—XVIII стст. У 1894 г. на тэрыторыі селішча селянін знайшоў манетны скарб, які складаўся з 502 дырхемаў 816 і 911 гадоў, а таксама з 60 манет, прыналежнасць якіх не была вызначана па прычыне дрэннага іх стану.

Літаратура
----------

* Заяц, Ю. Археалагічныя помнікі в. Прылукі і наваколля / Юрый Заяц // Жыццё Айчыне, гонар нікому: матэрыялы Міжнар. навук. канф. прысвеч. 180-годдзю з дня нараджэння Эмерыка фон Гутэн-Чапскага, Мінск, 1618 сакавіка 2009 г. / [рэдкал.: І. Кароль, І. Гатальскі. — Мінск, 2010. — С. 194—199.]
* Заяц, Ю. А. Лецкаўшчына / Ю. А. Заяц // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 12—13. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Марков, А. Топография кладов восточных монет (сасанидских и куфических) / Сост. А. Марков. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1910. — [4], IV, 149 с.
**Дом Генры Уітфілда** (англ.: Henry Whitfield House) ― гістарычны дом, размешчаны ў Гілфардзе, штат Канектыкут[en], уніз па вуліцы ад горада Грын. Гэты дом датуецца 1639 годам, ён быў пабудаваны непасрэдна перад засяленнем горада Гілфард. Гэта самы стары дом у Канектыкуце і самы стары каменны дом у Новай Англіі. Дом з масіўнымі каменнымі сценамі таксама служыў крэпасцю для абароны супольнасці. Генры Уітфілд[en], для якога быў пабудаваны дом, быў пурытанскім служыцелем, які прыехаў з Англіі, каб ратавацца ад рэлігійнага пераследу. Дом быў адрэстаўрыраваны ў 1868 годзе і адкрыты для публікі ў 1899 годзе як першы музей штата Канектыкут, **Дзяржаўны музей Генры Уітфілда**. Дом быў адрэстаўрыраваны ў 1902–1904 гадах і ў 1930-я гады і быў абвешчаны нацыянальным гістарычным помнікам у 1997 годзе. У 2006 годзе ён атрымаў назву Дзяржаўнага археалагічнага запаведніка.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Дом Генры Уітфілда на Вікісховішчы |

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Генры Уітфілда
**Дом Грубіна** — будынак у Шклоўскім пасадзе Магілёва, размешчаны на рагу вуліцы Першамайскай (№ 21) і Пажарнага завулка (№ 1).

Гісторыя
--------

Будынак у пачатку XX ст.
Дом пабудаваны купцом 2-й гільдыі Натанам Грубіным (пам. 1909). У будынку размяшчаліся гасцініцы «Метраполь», «Арлоўская» і аптэка Б. Моўшавіча. У час Першай сусветнай вайны ў гасцініцы пражывалі афіцэры Стаўкі Вярхоўнага галоўнакамандуючага, а пазней бальшавіцкі баявы атрад. Пасля разгрому Карнілаўшчыны, Л. Карнілаў і яго саўдзельнікі генералы А. Дзянікін, А. Лукомскі, С. Маркаў, І. Раманоўскі і іншыя былі арыштаваны і трымаліся пад вартай у гасцініцы «Метраполь», пасля пераведзены ў быхаўскую турму.

Зараз у будынку размяшчаецца аддзяленне «Беларусбанка».

Дом з Пажарнага завулка

Мемарыяльныя дошкі
------------------

* Мемарыяльная дошка[d] савецкаму кампазітару, Народнаму артысту СССР Эдуарду Калманоўскаму (2012, скульптар Андрэй Вараб’ёў), які нарадзіўся ў 1923 годзе ў гэтым доме.

Зноскі
------

1. ↑  Каталог яўрэйскіх могілак Магілёва
2. 1 2  История Могилева. Короткий обзор

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Грубіна
Від на Барысаглебскі манастыр
Брама манастыра
**Барысагле́бскі на Ву́сці манасты́р** — помнік рускай архітэктуры ў пасёлку Барысаглебскім (на дарозе з Растова ў Угліч).

Заснаваны ў канцы 14 ст. пабудаваны ў 1-й палавіне 16 ст. каля Растова (цяпер Яраслаўская вобласць). Каля манастыра вырас пасёлак Барысаглебскі.

Ансамбль манастыра
------------------

Вакол цэнтральнай прамавугольнай плошчы — сабор Барыса і Глеба (1522—1524, прыпісваецца архітэктару Р. Барысаву), трапезная (з царквой Благавешчання; 1524—1526, архітэктар Барысаў; перабудавана ў 17 ст.), келлі (16 ст.), званіца (1680).

Манастыр абкружаны сценамі з 14 вежамі і 2 цэрквамі 17 ст. Прамавугольныя ў плане сцены з сіметрычна пастаўленымі брамамі і вежамі надаюць ансамблю рысы рэгулярнасці, а свабоднае размяшчэнне багатых пабудоў — жывапісны выгляд.

* Надбрамная Стрэчанская царква (1692)Надбрамная Стрэчанская царква (1692)
* Надбрамная царква Сергія Раданежскага (1679)Надбрамная царква Сергія Раданежскага (1679)
* Барысаглебскі сабор (1522—1524)Барысаглебскі сабор (1522—1524)
* Унутры Барысаглебскага сабораУнутры Барысаглебскага сабора
* Благавешчанская царкваБлагавешчанская царква
* ЗваніцаЗваніца

Літаратура
----------

* Барысаглебскі манастыр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. С. 327.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Растоўскі Барысаглебскі манастыр
* Барысаглебскі на Вусці мужчынскі манастыр // «Православная энциклопедия». (руск.)

| Залатое кальцо Расіі |
| --- |
| 
* Масква
* Сергіеў Пасад
* Аляксандраў
* Пераслаўль
* Растоў
* Яраслаўль
* Кастрама
* Іванава
* Суздаль
* Кідзекша
* Багалюбава
* Уладзімір

Дадатковыя пункты
Барысаглеб
Гарахавец
Гусь-Хрустальны
Калязін
Мурам
Нерахта
Палех
Плёс
Рыбінск
Тутаеў
Угліч
Улейма
Юр’еў-Польскі
 |
**Дом Лукіных** — помнік архітэктуры мясцовага значэння, які размяшчаецца ў завулку Антона Глушко, 15 у горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці.

Гісторыя
--------

Гістарычныя крыніцы сведчаць, што дом па сучасным адрасе — завулак Антона Глушко, 15, існаваў яшчэ ў 1827 годзе. Потым, не вядомае па якіх прычынах, ён быў разбураны і зноў пабудаваны ў 1910-х гадах. У гэты час уладальнікамі двухпавярховага асабняка была сям'я Лукіных. Паводле статыстычных дадзеных, дом ацэньваўся ў 28 тысяч рублёў.

Васіль Паўлавіч Лукін у канцы XIX стагоддзя ведаў гарадскімі мараходнымі класамі і стаў аўтарам кнігі «Навігацыя», якую маракі скарысталі ў якасці дапаможніка. У пачатку XX стагоддзя ён лічыўся гласным Гарадской Думы і быў старшынём управы Данскога зямельнага банка. Часта па працоўных пытаннях наведваў Санкт-Пецярбург. Памёр у Кіеве ў 1919 годзе. Яго жонка Соф'я Андрэеўна Лукіна ў 1908 годзе арганізавала дзіцячую кухню «Кропля малака», а ў 1914 годзе — адкрыла першы ў горадзе дзіцячы сад. Пры гэтым, яна працавала выкладчыкам у прыватным пачатковым вучылішчы III разраду. У сям'і Лукіных былі некалькі дзяцей. Дачка Вера Васільеўна — у замужжы Ксінтарыс, нарадзілася 10 жніўня 1892 года. Сын, Канстанцін Васільевіч Лукін, атрымаў адукацыю ў Санкт-Пецярбургскім электратэхнічным інстытуце, у 1921 годзе ён жаніўся з Яўгеніяй Мікалаеўне Грэкавай. Трэцім дзіцём у сям'і быў Барыс Васільевіч Лукін.

Невядома, калі менавіта быў пабудаваны трэці паверх дома, але 7 лістапада 1918 года ў адной з таганрогскіх газет з'явілася аб'ява, што шавецкая майстэрня Фрэйдэля, якая зназодзілася на трэцім паверсе дома Лукіна, прадаецца. Дом прыналежаў гэтай сям'і да 1925 года. Падчас грамадзянскай вайны тут знаходзілася Кіраванне па фармаванні кавалерыйскіх эскадронаў Першага Коннага арміі, а ў 1933 годзе ў доме размясцілі экспанаты гарадскога музея. З 1992 года дом ахоўваецца законам як помнік архітэктуры.

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. 1 2 3  Жилой дом(недаступная спасылка)
2. 1 2 3 4  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
3. 1 2  Энциклопедия Таганрога
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гардзееў.

**Юрый Юр’евіч Гардзееў** (нар. 2 ліпеня 1967, Гродна) — беларускі гісторык, культуролаг. Спецыяліст па гісторыі беларускіх гарадоў эпохі Вялікага Княства Літоўскага, гісторыі рэформ другой паловы XVIII стагоддзя ў Вялікім Княстве Літоўскім. Доктар гістарычных навук (2011).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1991 годзе гістарычны факультэт ГрДУ, тэма дыпломнай працы: «Развіццё планіроўкі і архітэктуры Гародні ў XVIII ст.». У 1988—1992 гадах працаваў мастацтвазнаўцам у гродзенскіх майстэрнях інстытута «Белспецпраектрэстаўрацыя». У 1993—1995 гадах — выкладчык кафедры беларускай культуры ГрДУ.

У 1996—1999 гадах — аспірант Педагагічнай акадэміі ў Кракаве, дзе ў 2000 годзе абараніў дысертацыю «Гародня ў XVIII ст. Даследаванні асваення гарадской прасторы, адносін уласнасці і гарадскога насельніцтва» (*Grodno w XVIII stuleciu. Studia nad zasiedleniem, stosunkami własnościowymi i mieszkańcami miast*) і атрымаў навуковае званне доктара гуманітарных навук.

У 2001—2005 гадах працаваў у Навуковай бібліятэцы Польскай Акадэміі мастацтваў і Польскай Акадэміі навук у Кракаве. З 2005 года — ад’юнкт Інстытута Расіі і Усходняй Еўропы Ягелонскага ўніверсітэта. Старшыня Беларускага таварыства ў Кракаве.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Галоўныя кірункі навуковай дзейнасці: сацыяльна-эканамічная гісторыя гарадоў і мясцовых супольнасцей Вялікага Княства Лтоўскага, гісторыя Гродна XII—XVIII стагоддзяў (грамадства, эліты, эканоміка, юрыдыка, сацыятапаграфія, мясцовае самакіраванне і гарадское права, культура, побыт), мадэрнізацыя мясцовай адміністрацыі падчас Чатырохгадовага сойма, дзейнасць літоўскага падскарбія Антонія Тызенгаўза, гістарычная палітыка ва Усходняй Еўропе.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ГАРДЗЕЕЎ Юрый Юр’евіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
* *Гардзееў Ю.* Магдэбургская Гародня. Сацыяльная тапаграфія і маёмасныя адносіны ў 16 — 18 ст. — Гродна—Вроцлаў, 2008. — 384 c.: іл. — (Гарадзенская бібліятэка). Цв. вокл. ISBN 978-83-61617-97-6
* Рамантык эпохі Асветніцтва: Антон Тызенгаўз. Мінск: Тэхналогія, 2008. — 67 с. [9] іл.; партр. — (Нашыя славутыя землякі). ISBN 978-985-458-171-2
* Cmentarz farny w Grodnie. 1792—1939, Krakow, Wydawnictwo Naukowe WSP, 1999 (y сааўтарстве з Яцкам Розмусам)
* Socjotopografia Grodna w XVIII w. Torun, 2002.
**«Летопись»** («Летапіс») — штомесячны літаратурны, навуковы і палітычны часопіс, выдаваўся ў Петраградзе ў 1915—1917 гадах. Адным з заснавальнікаў часопіса быў Максім Горкі. Выдавец — A. М. Ціханаў. Рэдакцыя і аўтары гэтага выдання па палітычных поглядах належалі пераважна да сацыял-дэмакратычнага лагеру, сярод іх М. Горкі, Ю. Мартаў, А. Ярманскі, А. В. Луначарскі, Міхаіл Паўлавіч (псеўданім М. Л. Вельтмана), М. Сміт, А. Калантай, Станіслаў Вольскі (псеўданім А. В. Сакалова) і іншыя. У канцы 1917 года часопіс спыніў сваё існаванне.

Паралельна з часопісам у 1917—1918 гадах выдавалася таксама і газета «Новае жыцьцё», у рэдакцыю якой уваходзілі ўсе асноўныя ўдзельнікі рэдакцыі часопіса. Запуск гэтага выдання даў яго рэдакцыі перавесці абмеркаванне грамадска-палітычных пытанняў на старонкі газеты, пакінуўшы за часопісам пытанні літаратуры і мастацтва. Газета ненашмат перажыла часопіс і спыніла існаванне ў 1918 годзе.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дом Лур’е.
**Дом Лур’е** — будынак у Старым горадзе Магілёва, размешчаны па Першамайскай вуліцы, 15.

Гісторыя
--------

Дваровы фасад
Двухпавярховы дом пабудаваны ў канцы XVIII ст. з цэглы як жылы. Належаў Лур’е. Меў два цагляныя двухпавярховыя флігелі на 9 і 6 пакояў. На першым паверсе (8 пакояў) займала загатоўчая майстэрня і дзве крамы: тытунёвая Р. Ліўшыца і бакалейная Л. Х. Перальмана, акрамя таго тут размяшчалася пазыковая каса, адна жылая кватэра. На другім паверсе 12 пакояў займалі жылыя кватэры. У мезаніне мелася яшчэ 4 пакоі. У 1912 г. у будынку працаваў мужчынскі шавец С. Корын, мелася абутковая майстэрня Дусавіцкага. У 1927 г. будынак знаходзіўся ў паўразбураным стане. 28 лютага 1928 г. пераданы ў карыстанне гаркамгасу для ўпраўлення будаўніцтва дарогі Магілёў — Менск тэрмінам на 12 гадоў. Пазней верхні паверх быў жылым, на ніжнім — кафэ «Смажанка». Цяпер размясцілася і ювелірная крама «Зіка».

Зноскі
------

1. ↑  Некаторыя звесткі з гісторыі будынкаў па вуліцам Ленінская і Першамайская г. Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Лур’е (Магілёў, Першамайская вуліца)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзямідчык.
**Юрый Яўгенавіч Дзямідчык** (14 сакавіка 1958, Мінск — 13 сакавіка 2017) — вучоны ў галіне анкалогіі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2009). Доктар медыцынскіх навук (1998), прафесар (2002). Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь. Лаўрэатамі міжнароднай прэміі ў галіне навукі Скопус Эвардс.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1981). З 1981 года ў НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі Міністэрства аховы здароўя БССР. З 1994 года асістэнт, дацэнт, з 1996 года загадчык кафедры Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

У 2009—2014 гадах рэктар дзяржаўнай установы адукацыі «Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі», з 2014 года загадчык кафедры Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы прысвечаны вывучэнню малекулярна-генетычных механізмаў патагенезу карцыном шчытападобнай залозы і яечнікаў, распрацоўцы новых метадаў дыягностыкі, лячэння і прагназавання ў анкалогіі. Даследаваў патагенез і клінічныя плыні раку шчытападобнай залозы, выканаў цыкл работ па ўдасканаленні лячэння гэтага захворвання. Прапанаваў новыя спосабы дыягностыкі дадзенага новаўтварэння, заснаваныя на аналізе экспрэсіі маркерных генаў у матэрыяле аспірацыйнай біяпсіі. Распрацаваў метады лячэння хворых з рэфрактэрнымі да цытастатыкаў формамі метастатычнага медулярнага раку шчытападобнай залозы і абгрунтаваў выкананне медыястынальных лімфадысекцый у дадзенай катэгорыі пацыентаў. Стварыў комплексную тэхналогію аднаўлення брушной сценкі з выкарыстаннем клетачнай аўтатрансплантацыі мезенхімальных ствалавых клетак з тлушчавай тканіны ў пацыентаў з пасляаперацыйнымі вентральнымі кіламі вялікіх і гіганцкіх памераў.

Аўтар больш за 500 навуковых прац, у тым ліку 15 манаграфій (і даведнікаў).

Зноскі
------

1. ↑  Лаўрэатамі міжнароднай прэміі ў галіне навукі Скопус Эвардс сталі 10 беларускіх навукоўцаў
2. ↑  ДЗЕМІДЧЫК Юрый Яўгенавіч

Спасылкі
--------

* Юрый Яўгенавіч Дзямідчык у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

| ⛭Рэктары Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі |
| --- |
| 
* Майсей Хазанаў (1931—1934)
* Уладзімір Дабрускін (1934—1938)
* Ісак Нісенбаум (1938—1941)
* Файфель Шульц (1945—1946)
* Уладзімір Бабук (1946—1949)
* Уладзімір Марзон (1949—1953)
* Марыя Жукава (1953—1958)
* Мікалай Паўлаў (1958—1960)
* Мікалай Саўчанка (1960—1966)
* Аляксандр Руцкі (1966—1998)
* Аляксандр Мрочак (1998—2004)
* Генадзь Хулуп (2004—2009)
* Юрый Дзямідчык (2009—2014)
* Міхаіл Герасіменка (2014—2018)
* Дзмітрый Ніткін (2018—2020)
* Аляксей Чуканаў (2020—2023)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-283091 |
**Дом Лявонцьева (Шуберта)** — трохпавярховы каменны будынак у сем вокнаў па фасадзе, пабудаваны ў 1722—1741 гг. Цэнтральны рызаліт увенчаны трохвугольным франтонам, вось фасада падкрэслена трохчасткавым акном.

У 1807—1809 гг. быў перароблены фасад і збудаваная парадная лесвіца. Парадныя памяшканні знаходзіліся на трэцім паверсе. Балконныя дзверы ўпрыгожаны двума дарыйскімі канеліраванымі калонамі.

Родныя сёстры Мікалая Міхайлавіча Лявонцьева, пасля смерці апошняга, прадалі будынак (у 1775 годзе) «майстру выпякання французскіх хлябоў» Іагану Хрыстафоравічу Шафу. Затым дом некалькі разоў мяняў уладальнікаў, пакуль яго ў маёршы Басавай у снежні 1829 года не набыў на імя сваёй жонкі начальнік Ваенна-тапаграфічнага дэпо генерал-маёр Фёдар Фёдаравіч Шуберт.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Растоўскі музей касманаўтыкі** — адно з падраздзяленняў навукова-адукацыйнага комплекса «Вертыкаль». Знаходзіцца ў горадзе Растоў-на-Доне, Расія.

Апісанне
--------

Музей быў урачыста адкрыты ў горадзе Растоў-на-Доне ў верасні 2009 г. Адкрыццё было прымеркавана да 30-летніх угодкаў з дня заснавання ААТ «Навукова-вытворчага прадпрыемства касмічнага прыборабудавання «Квант». Музей быў створаны па ініцыятыве генеральнага дырэктара і галоўнага канструктара В. М. Моціна, доктара навук, акадэміка і віцэ-прэзідэнта Расійскай інжынернай акадэміі, заслужанага канструктара Расійскай Федэрацыі.
Першая экскурсія па музеі касманаўтыкі была праведзена жыхаром данскога краю, Героем Расіі Ю. У. Усачовым.

Экспазіцыя музея мае мноства экспанатаў, такіх як узоры касмічнай тэхнікі, асабістыя рэчы касманаўтаў, касцюмы, скафандры, архіўныя дакументы, прыборы арыентацыі касмічных караблёў, макеты спадарожнікаў сувязі, навігацыйныя прыборы ракет і модуляў, тэматычныя фатаграфіі, кнігі і іншая друкаваная прадукцыя, манеты, маркі, узнагароды, архіўныя дакументы і разнастайныя мадэлі касмічных караблёў. Наведніка музея могуць азнаёміцца з узорамі прадуктаў сілкаванні пілотаў, бляшанымі тубамі і пластыкавымі пакетамі для іх захоўвання (у наш час для вадкіх прадуктаў скарыстаюць пластыкавыя пакеты).

Усяго ў экспазіцыі музея ўтрымваецца звыш 400 прадметаў.

Асаблівай увагі заслугоўваюць элементы касмічнага судна «Саюз», а таксама інструментар, які выкарыстоўваецца касманаўтамі пры працы на арбіце Зямлі, і іх экіпіяванне для пазаштатных сітуацый, такое як скафандр «Стронга». Ён выкарыстоўваецца пры несанкцыянаваных прызямленнях у ваду. Чалавек можа знаходзіцца ў ім да 5 сутак без рызыкі пераастудзіцца.

Цэнтральнае месца выстаўкі займае касмічны спушчальны апарат «Саюз ТМА-10» 15-й экспедыцыі наведвання МКС. Ён быў перададзены музею Дзяржкарпарацыяй «Раскосмас», пасля адноўлены і пераабсталяваны супрацоўнікамі музея ў трэнажор, які дазваляе мадэляваць розныя манеўры пілатаваных караблёў. Ён з'яўляецца адзінай дзейнай мадэллю на тэрыторыі Паўднёвай федэральнай акругі РФ.

Апроч агляду экспанатаў музея, наведнікі могуць на сабе выпрабаваць лажамент, у якім касманаўты знаходзяцца падчас старту і прызямлення, здзейсніць віртуальны лёт у космас і паглядзець дакументальны фільм пра жыццё і працу людзей на арбіце.

Музей займаецца шырокай навукова-даследніцкай і культурна-асветніцкай дзейнасцю. У ім часта арганізуюцца пазнавальна-забаўляльныя імпрэзы на тэмы, злучаныя з космасам.

Спасылкі
--------

* Ростовский музей космонавтики: фото, описание
* Ростовский музей космонавтики
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багавіцінавіч.
**Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч** (? — пасля 1528) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Багавіцінаў (Багавіцінавічаў) герба «Пелікан». Нарадзіўся ў сям’і Пятра Багавіцінавіча.

Крамянецкі гараднічы, войскі, мастаўнічы ў 1528 годзе. У 1523 годзе прадаў маёнтак Расолаўцы князям Астрожскім. У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 14 коней. Ён і яго нашчадкі зваліся *Багавіцінамі-Шумбарскімі*.

Сям’я
-----

Відаць, яго сынамі былі браты Павел і Міхал, што жылі ў сярэдзіне XVI стагоддзя.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Валерый Пазднякоў.* Багавіціны // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Багавіцін Пятровіч Багавіцінавіч |  | Пётр Багавіцінавіч |  | Багавіцін[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Meshúggah** — шведскі метал-гурт, які грае ў стылі мат-метал і з’яўляецца заснавальнікам гэтага жанру. Утворана ў 1987 годзе ў горадзе Умеа. Назва гурта паходзіць ад слова משוגע («вар’ят», старажытнаяўрэйскага паходжання).

Гурт прыцягнуў да сябе ўвагу пасля выхаду другога студыйнага альбома Destroy Erase Improve, які спалучае ў сабе грув-метал і прагрэсіўны метал. З альбома 2002 года выдання, Nothing, музыканты пачалі выкарыстоўваць сяміструнныя і васьміструнныя гітары. Meshuggah стала вядомай дзякуючы свайму наватарскаму музычнаму стылю, для якога была характэрна заблытаная структура песень і палірытмія. Meshuggah увайшла ў дзясятку лепшых метал гуртоў па версіі Rolling Stone і ў спіс найбольш уплывовых гуртоў па версіі Alternative Press. Хоць Meshuggah не дасягнулі істотнага камерцыйнага поспеху, яны з’яўляюцца значнай з’явай у экстрэмальнай музыцы. Аднак, з пачатку 2000-х гурт пачаў карыстацца шырэйшай папулярнасцю, аказаўшы ўплыў на djent-рух.

З моманту фармавання, Meshuggah выпусціла восем студыйных альбомаў, шэсць EP і дзевяць музычных кліпаў. Гурт выступаў на розных міжнародных музычных фэстах, у тым ліку Ozzfest і Download, і г. зв. obZen world tour, які падоўжыўся з 2008 па 2010 год. Апошні альбом Meshuggah, The Violent Sleep of Reason, быў выдадзены 7 кастрычніка 2016 года. Nothing і наступныя альбомы стабільна траплялі ў Billboard 200. Найбольш паспяховым альбомам Meshuggah з’яўляецца Koloss, які дэбютаваў пад 17-м нумарам у ЗША, у першы тыдзень прадалі 18,342 копій. У 2006 і 2009 гадах гурт намінаваўся на Swedish Grammy Award.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Instagram · Last.fm · Spotify · Tidal · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Encyclopaedia Metallum · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14012696x · GND: 16042026-X · ISNI: 0000 0001 0659 7758 · LCCN: no2002087610 · NKC: xx0084888 · VIAF: 129206639 |

 |