**Даменіка Гірландая** (італ.: Domenico Ghirlandaio; сапраўднае імя італ.: Domenico di Tommaso Curradi di Doffo Bigordi; 1449, Фларэнцыя — 11 студзеня 1494) — адзін з вядучых фларэнтыйскіх мастакоў кватрачэнта, заснавальнік мастацкай дынастыі, якую працягнулі яго брат Давід і сын Рыдольфа. Кіраўнік мастацкай майстэрні, дзе жыў юны Мікеланджэла. Аўтар фрэскавых цыклаў, у якіх выпукла, з разнастайнымі падрабязнасцямі паказана дамашняе жыццё біблейскіх персанажаў (у іх ролі выступаюць высакародныя грамадзяне Фларэнцыі ў строях свайго часу).

Біяграфія
---------

Даменіка Гірландая нарадзіўся ў сям’і майстра ювеліра Тамаза Бічардзі. Захаваліся звесткі, што ювелірныя гірлянды, якія ён рабіў для ўпрыгожвання жаночых галаўных убораў, былі ў вялікай модзе, таму Тамаза атрымаў мянушку «гірляндшчык» (ghirlandaio), якая перайшла яго сынам і ўнукам.

Даменіка Гірландая збіраўся таксама стаць залатых спраў майстрам, але рана выявіў выдатныя здольнасці жывапісца. Яго настаўнікам быў Алесіа Бальдавінеці. Да ранняй творчасці Гірландая адносяцца фрэскі, зробленыя ім у Рыме. З гэтых твораў захавалася толькі «Пакліканне да апостальства св. Пятра і Андрэя» і фрэска з выявай дабраслаўлёнага Ераніма ў царкве Аньісантэ ў Фларэнцыі. Усё атачэнне дабраслаўлёнага Ераніма ўяўляе карціну паўнейшага дамашняга зацішша, напісаную ў манеры тагачасных нідэрландскіх мастакоў і, нарэшце, «Тайная вячэра» ў трапезнай царквы Аньісантэ, якая вылучаецца індывідуальнасцю ўсіх персанажаў.

«Партрэт Джаванны Тарнабуоні», 1489—1490 гады.
Талент Гірландая выявіўся ў фрэсках капліцы Сасеты ў царкве Санта-Трыніта ў Фларэнцыі, якія паказваюць падзеі з жыцця св. Францыска. Вылучаецца фрэска, якая паказвае смерць св. Францыска. Урачыстае размяшчэнне цэлага, строгасць асобных фігур, мужны выраз спачувальнага ўдзелу на тварах і дасканаласць тэхнічнага выканання — усе гэтыя якасці ставяць гэты твор высока. У выявах на дысках своеасаблівая манера Даменіка Гірландая не так прыкметная; пры тым у іх непрыемна дзівіць вока пэўная стракатасць і перавага ярка-чырвонага колеру. Сярод гэтых карцін сустракаюцца выдатныя, як, напрыклад, «Пакланенне вешчуноў» у царкве фларэнтыйскага выхавальнага дома (agli Innocenti). Дзве Мадонны яго работы знаходзяцца ў фларэнтыйскай Акадэміі. Адна з карцін, пазначаная 1485 годам, «Пакланенне пастыраў» з паганскім саркафагам, які замянае яслі. «Наведванне св. Панны» знаходзіцца ў Луўры. «Мадонна» у ззянні з чатырма святымі, у Берлінскім музеі.

Творы
-----

* Капэла Сасеці
* Капэла Тарнабуоні
* Сіксцінская капэла

Зноскі
------

1. ↑  Corriere della Sera — Milano: RCS MediaGroup, 1876. — ISSN 1120-4982; 1128-2568; 2499-2542 Праверана 8 красавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1327389'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q490'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q309135'></a>
2. ↑  Union List of Artist Names — 2017. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

Літаратура
----------

* Даменіка Гірландайо // БЭ ў 18 тамах. Т.5. Мн. 1997, С.262-263
* Гирландайо // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1252688 · BNF: 11962868d · CiNii: DA05352504 · CONOR: 42730083 · GND: 118717227 · ICCU: RAVV025827 · ISNI: 0000 0001 2101 7520 · LCCN: n83319383 · LNB: 000241565 · NDL: 00467103 · NKC: ola2002153920 · NLA: 35053714 · NLP: A11852240 · NSK: 000399680 · NTA: 069366926 · NUKAT: n97700220 · LIBRIS: 188187 · SUDOC: 02762868X · VIAF: 61554420 · ULAN: 500115228 |

 |