**Цзывай Со** (англ.: Tszwai So, кіт.: 蘇子葳 (*Су Цзывэй*), нар. 1981) — брытанскі архітэктар, аўтар праекта Цэрквы Святога Кірылы Тураўскага і Усіх Святых Апекуноў Беларускага Народа ў Лондане.

Біяграфія
---------

Цзывай Со нарадзіўся ў КНР і вырас у Брытанскім Ганконгу. Вывучаў архітэктуру ва Універсітэце Ганконга, які скончыў у 2003 годзе.

Пазней Со пераехаў у Вялікабрытанію, дзе скончыў магістратуру па спецыяльнасці «Гісторыя будаўніцтва» ў Каледжы Вулфсана Кембрыджскага ўніверсітэта.

У 2011 годзе ён стаў адным з заснавальнікаў архітэктурнага бюро Spheron Architects, з офісамі ў Лондане і Акры. Сярод кліентаў агенцтва — Рымска-каталіцкая архідыяцэзія Вэстмінстэра, Святы Прастол, Лонданскі ўніверсітэт каралевы Марыі і іншыя.

Кар’ера
-------

### Архітэктура

#### Беларуская царква ў Лондане

 Беларуская царква ў Лондане
Асноўны артыкул: **Царква Святога Кірылы Тураўскага і Усіх Святых Апекуноў Беларускага Народа**
Со атрымаў міжнароднае прызнанне за праект Беларускай царквы ў Лондане, выкананы па заказе Святога Прастола. Будаўніцтва было завершана ў 2017 годзе. Беларускі храм стаў першай драўлянай царквой, пабудаванай у Лондане пасля пасля Вялікага пажару 1666 г. Царква атрымала мноства брытанскіх архітэктурных узнагарод і шырокае прызнанне з боку прафесійнай супольнасці, у тым ліку Каралеўскай акадэміі мастацтваў, і намінавана на Прэмію Еўрапейскага Саюза імя Міса ван дэр Роэ.

#### An Echo in Time, Бельгія

У сакавіку 2018 года міжнароднае журы прызнала праект Цзывая Со пад назвай «An Echo in Time» пераможцам конкурсу праектаў першага агульнаеўрапейскага мемарыяла памяці ахвяр таталітарных рэжымаў XX стагоддзя. Узвядзенне мемарыяла плануецца ў Бруселі, Бельгія. Конкурс быў арганізаваны Еўрапейскім Саюзам. У склад журы ўваходзілі, сярод іншых Норман Фостэр і Цібар Наўрачыч.

#### Слонімская сінагога

Асноўны артыкул: **Слонімская сінагога**
У жніўня 2018 года Беларускае тэлебачанне паведаміла, што Цзывай Со сумесна з брытанскім Фондам яўрэйскай спадчыны і сям’ёй тэлевядучай Наташы Каплінскі працуе над праектам рэстаўрацыі сінагогі ў Слоніме, Беларусь, адкуль паходізць сям’я Каплінскі.

### Карціны

У 2018 годзе малюнкі Цзывая Со, якія сталі асновай праекта «An Echo in Time», занялі першае месца на міжнародным конкурсе малюнкаў часопіса Каралеўскага інстытута брытанскіх архітэктараў (RIBA Journal). Малюнкі Цзывая Со выстаўляліся ў Каралеўскім інстытуце брытанскіх архітэктараў у Лондане ў жніўні-верасні 2018 г. а затым у Ліверпуле.

Навуковая і грамадская дзейнасць
--------------------------------

Цзывай Со выкладае ў Вэстмінстэрскім універсітэце і з’яўляецца аўтарам навуковых артыкулаў пра беларускае народнае дойлідства і брытанскую віктарыянскую архітэктуру.
 Ён з’яўляецца членам наглядальнага савета Heritage Trust Network, дабрачыннай арганізацыі, якая займаецца захаваннем брытанскай архітэктурнай спадчыны.

Узнагароды і прэміі
-------------------

Цзывай Со на ўручэнні прэміі «Young Church Architect or Surveyor of the Year»
Цзывай Со і яго бюро з’яўляюцца намінантамі і лаўрэатамі шэрагу архітэктурных прэмій. У 2016 годзе Со атрымаў прыз часопіса Каралеўскага інстытута брытанскіх архітэктараў (RIBA Journal) як «узыходная зорка брытанскай архітэктуры». У 2017 годзе ён атрымаў званне найлепшага брытанскага архітэктара ва ўзросце да 40 гадоў ад Амерыканскага інстытута архітэктараў. У кастрычніку 2017 г. З атрымаў прэмію фонду National Churches Trust як найлепшы малады царкоўны архітэктар года. У лістападзе 2018 г. было абвешчана пра тое, што Беларуская царква ў Лондане намінавана на Прэмію Еўрапейскага Саюза ў вобласці сучаснай архітэктуры (Прэмію імя Міса ван дэр Роэ).

Зноскі
------

1. ↑  *Любоў Каспяровіч*. "Мінск — вялікі еўрапейскі горад 20-га стагоддзя". Архітэктар з Ганконга пра беларускую царкву ў Лондане **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  tut.by (30 студзеня 2018 г.). Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2018. Праверана 1 снежня 2018.
2. 1 2  *Morrison, Jonathan*. First wooden church since 1666 is set to shine its light **(нявызн.)**.  The Times (17 снежня 2016 г.). Праверана 30 August 2017.
3. 1 2  RIBA 2017 and New London Architecture awards for Wolfson Alumnus **(нявызн.)**. *wolfson.cam.ac.uk*.  Каледж Вулфсана (Кембрыдж). Праверана 30 жніўня 2017 г..(недаступная спасылка)
4. ↑  Spheron Architects > about us **(нявызн.)**. *spheronarchitects.co.uk*.  Spheron Architects, афіцыйны сайт. Праверана 30 жніўня 2017 г..
5. ↑  Morgan and Ash named among winners of New London Awards **(нявызн.)**. *architectsjournal.co.uk*.  Architects' Journal. Праверана 11 November 2018.
6. ↑  10 buildings to see at Open House London 2017 **(нявызн.)**. *royalacademy.org.uk*.  Каралеўская акадэмія мастацтваў. Праверана 11 November 2018.
7. ↑  Building Faith: 10 Catholic Churches Designed to Uplift and Inspire **(нявызн.)**. *architizer.com*.  Architizer. Праверана 11 November 2018.
8. ↑  Best Small Chapel Architecture & Design **(нявызн.)**. *archdaily.com*.  ArchDaily. Праверана 11 November 2018.
9. 1 2  Беларуская мемарыяльная капліца ў Лондане намінавана на прэмію імя Міса ван дэр Роэ - 2019 **(нявызн.)**. *tvr.by*.  Белтэлерадыёкампанія (10 лістапада 2018 г.).
10. ↑  Presentation of Winners of Platform’s Competition for a Proposal of a Pan-European Memorial for the Victims of Totalitarianism in Brussels **(нявызн.)**. *memoryandconscience.eu*.  "Еўрапейская платформа памяці і сумлення". Праверана 11 November 2018.
11. ↑  Брытанскі архітэктар мае намер дапамагчы ў аднаўленні слонімскай сінагогі **(нявызн.)**.  Белтэлерадыёкампанія (26 жніўня 2018 г.). Праверана 11 November 2018.
12. ↑  Сіла веры **(нявызн.)**.  Белтэлерадыёкампанія (31 жніўня 2018 г.). Праверана 11 лістапада 2018 г..
13. ↑  Eye Line 2018: the winners **(нявызн.)**. *ribaj.com*.  RIBA Journal (31 июля 2018 г.).
14. ↑  *Hugh Pearman*. Eye Line postbag is pure joy **(нявызн.)**. *ribaj.com*.  RIBA Journal. Праверана 11 November 2018.
15. ↑  Tszwai So — Eye Line 2018 winner **(нявызн.)**. *arct.cam.ac.uk*.  Кембрыджскі ўніверсітэт, факультэт архітэктуры. Праверана 11 November 2018.
16. ↑  Architecture & Memory **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *architecturefoundation.org.uk*.  The Architecture Foundation. Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2018. Праверана 11 November 2018.
17. ↑  *So, Tszwai*. Re-embodying memories: The architectural joys of Belarusian churches and how to conserve with limited resources raised questions of our fundamental relationships with objects **(нявызн.)**. *ribaj.com*.  RIBA Journal (27 марта 2017 г.).
18. ↑  *So, Tszwai*. An unsung quest for authenticity: George Truefitt was one of the founding fathers of the AA and 33 of his buildings remain protected. So why have so few people heard of him? **(нявызн.)**. *ribaj.com*.  RIBA Journal (10 мая 2017 г.). Праверана 30 August 2017.
19. ↑  Tszwai So, Trustee **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *heritagetrustnetwork.org.uk*. Архівавана з першакрыніцы 4 студзеня 2019. Праверана 30 August 2017.
20. ↑  Rising Stars: Tszwai So **(нявызн.)**. *ribaj.com*.  RIBA Journal. Праверана 30 August 2017.
21. ↑  Young Church Architect or Surveyor of the Year **(нявызн.)**.  National Churches Trust (2017). Праверана 29 October 2017.

Спасылкі
--------


* У Лондане з’явіцца беларуская царква памяці ахвяраў Чарнобыля Архівавана 4 студзеня 2019. // tut.by. 19 верасня 2013 г.
* Чаму беларуская царква стала ўлюбёным будынкам лонданцаў // «Звязда». 29 ліпеня 2017 г.