Біясферны рэзерват **«Гродзенская пушча»** — прыродаахоўная тэрыторыя, якая знаходзіцца ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, за 15—20 км на поўнач і паўночны ўсход ад горада Гродна, у міжрэччы Нёмана і Котры.

Гісторыя
--------

У XVI стагоддзі пушча цягнулася ад Нарвы да Гарадка і называлася **Пераломскай пушчай**.

Падчас паўстання 1863—1864 гадоў на тэрыторыі пушчы базаваліся партызанскія атрады паўстанцаў, у перыяд са жніўня 1944 па люты 1945 гадоў тут дзейнічала Армія Краёва.

Пасля Другой сусветнай вайны лясны масіў перайшоў да Беларускай ССР. Ад 1991 года — у межах незалежнай Беларусі.

Біясферны рэзерват плошчай 20903 га ўтвораны ў 2007 годзе шляхам аб'яднання Сапоцкінскага і Гожскага біялагічных заказнікаў пастанаўленнем Савету Міністраў РБ ад 27.12.2007 г. № 1833.

Геаграфія
---------

Заказнік лічыцца адным з найбольш экалагічна чыстых месцаў у Беларусі, мае вялікае значэнне як эталон для раўнінных ландшафтаў Еўропы.

У рэзерваце выяўлена 57 тыпаў лесу 12 лясных фармацый. Пераважаюць верасова-імшыстыя бары.

У цэнтральнай частцы пушчы з поўначы на поўдзень цягнецца сістэма азёр, найбольшае з іх Белае. На захад ад возера Белае ўздоўж ракі Стрыеўка ляжыць забалочанае паніжэнне з чорнаальховымі і пушыстабярозавымі лясамі, прыбалотнымі ельнікамі. На ўсход ад возера балотны масў Святое з вярховымі, пераходнымі сфагнавымі і асакова-сфагнавымі хвойнікамі і бярэзнікамі, па ўскрайках нізінныя бярэзнікі і алешнікі з сістэмай меліярацыйных каналаў.

Флора
-----

У флоры выяўлены 801 від сасудзістых раслін і 770 відаў пакрытанасенных, якія адносяцца да 425 родаў і 111 сямействаў. На тэрыторыі заказніка растуць 19 відаў ахоўных раслін, у тым ліку тайнік яйцападобны (*Listera ovata*), баранец звычайны, сіела прамая (*Berula erecta*), лілея кучаравая (*Lilium martagon*), сон лугавы (*Pulsatilla pratensis*), мнаганожка звычайная (*Polypodium vulgare*), гладыёлус чарапіцападобны (*Gladiolus imbricatus*), кураслеп лясны (*Anemone sylvestris*), *Cenolophium denudatum*, гарычка крыжападобная (*Gentiana cruciata*), святаяннік горны (*Hypericum montanum*), аднацветка аднакветная (*Moneses uniflora*), кастрэц Бенякена (*Bromopsis benekenii*), лопух дуброўны (*Arctium nemorosum*), чараўнік зеленакветкавы (*Platanthera chlorantha*), тайнік сэрцападобны (*Listera cordata*), шчамяліца мякенькая (*Pulmonaria mollis*).

Некаторыя віды раслін, напрыклад, бурачок Гмеліна (*Alyssum gmelinii*), *Pulsatilla bohemica*, *Festuca psammophila*, выяўленыя ў Беларусі толькі на гэтай тэрыторыі.

Фаўна
-----

Устаноўлена пражыванне 224 відаў наземных пазваночных жывёл, з якіх 41 належыць да сысуноў, 131 — птушак, 5 — рэптылій і 12 — да амфібій. Да ахоўных адносіцца 37 відаў жывёл, у тым ліку зубр.

Зноскі
------

1. 1 2  Ланшафтные заказники (руск.)
2. ↑  Гродненская пуща // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн. 2007.— 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9.
3. 1 2  Гродненская пуща заказник Архівавана 14 чэрвеня 2014.  (руск.)
4. 1 2 3 4  Гродненская пуща считается одним из наиболее экологически чистых мест в Беларуси(недаступная спасылка)  (руск.)
5. ↑  БелСЭ, 1979
6. ↑  Августовская пуща: компромисс с человеком возможен(недаступная спасылка)  (руск.)

Спасылкі
--------

* Гродзенская пушча ў ЭСБЕ  (руск.)

| Біясферныя рэзерваты Беларусі |
| --- |
| 
Белавежская пушча ·  Бярэзінскі біясферны запаведнік ·  Гродзенская пушча ·  Прыбугскае Палессе
 |