**Апалон Каржанёўскі** (21 лютага 1820, с. Ганаратка, цяпер у Араціўскім раёне Вінніцкай вобласці, Украіна — 23 мая 1869, Кракаў) — польскі паэт, перакладчык, драматург, удзельнік падрыхтоўкі паўстання 1863—1864 гадоў. Бацька англійскага пісьменніка-навеліста Джозефа Конрада (Юзафа Каржанёўскага).

Біяграфія
---------

Паходзіў з польскага шляхецкага роду (гербу «Наленч»). Вучыўся ў гімназіях Камянца-Падольскага, Нямірава, Вінніцы, Жытоміра. З 1841 па 1846 вывучаў права і арыенталістыку ў Санкт-Пецярбургскім універсітэце. Падчас Крымскай вайны рыхтаваў выбух паўстання ў тылах расійскага войска. У 1859 атабарыўся з сваёй радзінай у Жытоміры.

Удзел у падрыхтоўцы паўстання
-----------------------------

Гроб Апалона Каржанёўскага (фрагмент), Кракаў, Ракавіцкія могілкі.
Мемарыяльная шыльда, што прыгадвае літаратара Апалона Каржанёўскага і яго сына Джозефа Конрада-Каржанёўскага на доме № 47 па вуліцы Новы Свет у Варшаве, дзе абодва жылі ў 1861.
Гроб Апалона Каржанёўскага, Кракаў, Ракавіцкія могілкі
З 1861 прымае ўдзел у падрыхтоўцы паўстання 1863—1864 гадоў у Варшаве, належаў да лагеру «чырвоных». Кантактаваў з Ігнацыем Хміеленскім. Быў галоўным арганізатарам патрыятычных маніфестацыяў у Варшаве. Падрыхтаваў святкаванне юбілея падпісання Люблінскай уніі, маніфестацыі пасля смерці прымаса Антонія (Фіялкоўскага). 23 верасня 1861 узначальваў акцыю па байкоце выбараў у мясцовую адміністрацыю. Быў аўтарам адозвы *«Да братоў палякаў, русінаў і літвінаў»*. Кіраваў маніфестацыяй 10 кастрычніка 1861 ў Гародлі. Пасля ўвядзення ў Варшаве 17 кастрычніка ваеннага становішча, быў ініцыятарам стварэння гарадскога камітэта. У ноч з 20 на 21 кастрычніка быў арыштаваны рускімі і заключаны ў X павільёне Варшаўскай цытадэлі. У маі 1862 асуджаны на высылку ў Волагду, праз год пераведзены ў Чарнігаў. У сувязі з дрэнным станам здароўя ў 1868 годзе быў выпушчаны і пераехаў з сынам у Львоў, а праз год у Кракаў. Пахаваны на Ракавіцкіх могілках у Кракаве.

Творчая спадчына
----------------

Першым творчым здабыткам быў цыкл рэлігійна-патрыятычных вершаў, *Czyśćcowe Pieśni* (1849—1854). У 1854 годзе апублікаваў скандальную драму «Камедыя» (польск.: Komedia), у якой рэзка разкрытыкаваў асяроддзе польскай шляхты ва Украіне.

Акрамя паасобных вершаў, выдаў асобна: «польск.: Komedyja» (пераклад пераробленай камедыі Грыбаедава), «польск.: Strofy oderwane» (Вільня, 1856), камедыі і драмы: «польск.: Dla miłego grosza» (Санкт-Пецярбург, 1859), «польск.: Batożek» (Львоў, 1861), «польск.: Akt pierwszy» (Львоў, 1864).

Быў аўтарам перакладаў на польскую мову твораў Шэкспіра, Альфрэда дэ Віньі, Чарльза Дзікенса і Віктора Гюго. У 1864 выдаў кнігу *Польшча і Масква* (польск.: Polska i Moskwa) і дысертацыю па драматургіі Шэкспіра (польск.: Studia nad dramatycznością w utworach Szekspira).

Зноскі
------

1. 1 2  Apollo Korzeniowski // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>

Літаратура
----------

* *Пилипчук Р. Я.* Коженьовський Аполло // Українська Радянська Енциклопедія. — 2-е видання. — Київ, 1980. — Т. 5. — С. 259.
* *Пилипчук Р. Я.* Коженьовський Аполло // Українська літературна енциклопедія. — К. 1990. — Т. 2. — С. 517.
* *Шепелюк В. М.* Культура Поділья: історія і сучасність. — Хмельницький. — С. 265.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · IPSB: apollo-korzeniowski · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 133701816 · ISNI: 0000000109671095 · NKC: js2013777110 · NTA: 245004009 · NUKAT: n94000268 · SUDOC: 197040985 · VIAF: 43034734 |

 |