**Франс Халс** (нідэрл.: Frans Hals; паміж 1581 і 1585, Антверпен — 26 жніўня 1666) — галандскі жывапісец.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Вучыўся ў К. ван Мандэра (1600-03). Працаваў у Харлеме. Быў найбольш буйной фігурай на раннім этапе развіцця галандскага жывапісу. Ф. Халс перажыў сваю прыжыццёвую славу, уступіўшы ў канфлікт з арыстакратычнымі коламі галандскага грамадства.

Творчасць
---------

Першыя гады яго прафесійнай дзейнасці звязаны са стварэннем групавых партрэтаў. У асноўным гэта выявы членаў стралковых гільдый — карпарацый афіцэраў для абароны і аховы гарадоў. Густы заказчыкаў дыктавалі аднолькавае па памерах і вельмі дакладнае выяўленне мадэляў. 3 партрэтаў «Стралковая гільдыя Святога Адрыяна» (1633), «Стралковая гільдыя Святога Георгія» (1627) глядзяць энергічныя, упэўненыя ў сваіх сілах і заўтрашнім дні, мэтанакіраваныя людзі. Звычайна Ф. Халс выконваў партрэты вялікіх памераў. Ён карыстаўся шырокай і свабоднай манерай пісьма, насычанымі фарбамі, што было дастаткова новым для таго часу.

Цыганка (каля 1630)
Сталая манера, якая склалася ў канцы 1620-х, вылучаецца надзвычайнай лёгкасцю, свабодай і тэмпераментам. У гэты перыяд Ф. Халс ствараў пераважна партрэты: «Цыганка», «Мулат», «Мале Бабе» і інш. Калі мастак выяўляў аднаго чалавека, ён звяртаўся да прыёмаў жанравага жывапісу — уводзіў у работу элементы падзеі або антуражу. Менавіта так паказаны Вілем ван Хейтхейсэн, які гайдаецца ў крэсле (каля 1637), гаспадыня шынка Мале Бабе (каля 1630).

Рэгенты шпіталя Святой Лізаветы (1641)
У позні перыяд творчасці (1650—1660-ыя) Ф. Халс зноў звяртаецца да групавых выяў. У партрэты прыходзяць больш стрыманыя характарыстыкі, роздум, нават іронія і скептыцызм, амаль манахромныя колеравыя спалучэнні. Вышэйшае дасягненне гэтых гадоў — партрэты рэгентаў і рэгентак (папячыцеляў) прытулкаў для састарэлых («Партрэт рэгентак прытулку для састарэлых», «Рэгенты прытулку для састарэлых», 1664), напісаныя мастаком у васьмідзесяцігадовым узросце. Майстар карыстаецца адценнямі некалькіх фарбаў, але менавіта гэта дазваляе перадаць надзвычай багатую палітру характарыстык. У абліччы паказаных асоб чытаюцца ханжаства, сквапнасць, зайздроснасць. Кожны чалавек — ярка выказаная індывідуальнасць, а ўсе разам яны дэманструюць рысы ўпэўненых у сабе, у сваіх учынках і саслоўных прывілеях людзей.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  RKDartists Праверана 27 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Frans Hals — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
5. 1 2 3 4 5  ECARTICO Праверана 3 жніўня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883'></a>
6. 1 2
7. 1 2 3 4  ECARTICO Праверана 20 лістапада 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883'></a>
8. 1 2  Лазука (2010)
9. ↑  Пешына (2003)

Літаратура
----------

* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9
* Пешына Т. Халс // БЭ ў 18 т. Т. 16. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0263-6

* *Сененко М. С.* Франс Хальс. М. 1965;
* *Линник И.* Франс Хальс. Л. 1967;
* *Descargues P.* Hals, Gen. 1968;
* *Grimm C.* Frans Hals. B. 1972;
* *Slive S.* Frans Hals. v. 1-3, L. 1970-74.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Франс Халс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11438863, ADV11438864, ADV10045359 · BIBSYS: 90501787, 14059807 · BNC: a10984884 · BNE: XX988657 · BNF: 119481079 · BPN: 12491083 · CiNii: DA01624034 · CONOR: 17415011 · GND: 118545221 · GTAA: 106596 · ISNI: 000000011453225X, 0000000442995616 · LCCN: n78091972 · LNB: 000211138 · NDL: 00442270 · NKC: xx0011783 · NLA: 35164870 · NLG: 197112 · NLP: a0000001805170 · NSK: 000225707 · NTA: 069875383 · NUKAT: n98021281 · PTBNP: 1876722 · LIBRIS: 302654 · SUDOC: 027440095 · VIAF: 100165653, 100165669 · ULAN: 500027794 |

 |