Фота афішы першай крыптавечарыны ў Мінску
**Крыптавечарына** (*CryptoParty*) — гэта глабальная ініцыятыва па азнаямленні шырокай грамадскасці з асновамі практычнай крыптаграфіі, такімі як ананімная сетка Tor, вечарыны падпісвання ключоў, TrueCrypt, віртуальныя прыватныя сеткі.

Як спадкаемца шыфрапанкаў 1990-х, крыптавечарына была прыдумана ў канцы жніўня 2012 года ў выпадковай Twitter-размове паміж аўстралійскімі прыхільнікамі прыватнасці (у тым ліку Эшэрам Вулфам, *Asher Wolf*) і экспертамі ў галіне камп’ютарнай бяспекі датычна прыняцця біля з папраўкамі ў заканадаўстве па кіберзлачынствах (2011) і ўнясення законапраекта аб двухгадовым захаванні даных у гэтай краіне.

Самаарганізаваны DIY-рух ("Зрабі сам"-рух) адразу пачаў вірусна распаўсюджвацца з тузінам аўтаномных крыптавечарын у лічаныя гадзіны па гарадах Аўстраліі, ЗША, Вялікабрытаніі, Германіі. «Калі я прачнуўся раніцай, яны былі ўсюды», — кажа Вулф у інтэрв’ю.

Шмат іншых вечарын было арганізавана і праведзена ў Чылі, Нідэрландах, Гаваях, Азіі і г. д. Выкарыстанне Tor у Аўстраліі рэзка павысілася, а лонданская крыптавечарына з 130 удзельнікамі, сярод якіх былі ветэраны руху «Акупіруй Лондан» (*Occupy London*), вымушана была перамясціцца з лонданскага хакерспэйса (*London Hackspace*) у кампус Google ва ўсходне-лонданскім тэхналагічным гарадку.
Станам на сярэдзіну кастрычніка 2012 па ўсім свеце прайшло каля 30 крыптавечарын, некаторыя з іх рэгулярныя. У адзін і той жа дзень крыптавечарыны былі праведзены у Рэйк'явіку, Бруселі і Маніле.

Крыптавечарына напачатку атрымала словы падтрымкі ад Фонду Электронных Межаў (*Electronic Frontier Foundation*) і, меркавана, *AnonyOps*, таксама яе падтрымалі выкрывацель Агенцтва Нацыянальнай Бяспекі (NSA) Томас Дрэйк, рэдактар Вікілікс Хэзер Марш і рэпарцёр часопіса Wired Квін Нортан.

Эрык Х’юз, які за два дзесяцігоддзі да таго напісаў маніфест шыфрапанкаў, выступіў з пленарнай прамовай «Ізноў зробім персанальныя камп’ютары персанальнымі» (*Putting the Personal Back in Personal Computers*) на крыптавечарыне ў Амстэрдаме 27 верасня 2012 г.

Марцін дэ Камінскі, заснавальнік Пірацкага Бюро (*Piratbyrån*), якое ў сваю чаргу заснавала Пірацкую Бухту (*The Pirate Bay*), лічыць крыптавечарыны найважнейшым грамадскім праектам у сучаснай крыптаграфіі. Коры Доктараў ахарактарызаваў крыптавечарыну як мерапрыемства «накшталт маркетынгавай сустрэчы (*Tupperware party*) для тых, хто вывучае крыптаграфію».

Першы чарнавік «Дапаможніка па арганізацыі крыптавечарыны» на 442 старонках (папяровая версія ёсць у продажы) быў складзены за тры дні сумеснага кніжнага спрынта і выпушчаны 4 кастрычніка 2012 г. пад ліцэнзіяй СС-BY-SA. Кніга пастаянна падтрымліваецца ў актуальным стане.

Напад і падзенне сайту
----------------------

У красавіку і траўні 2013 года галоўная вікістаронка руху крыптавечарын cryptoparty.org стала аб'ектам серыі спамерскіх атак, і, як вынік, сайт перастаў працаваць. Абарона супраць спам-атак была зроблена больш складанай, чым на другіх вікі. Спам-атакі таксама былі вынікам выкарыстання непрыдатных налад плагіна ConfirmEdit. Выкарыстанне плагіна SimpleCaptcha не рэкамендуецца аўтарамі ConfirmEdit («[…] выкарыстоўваўся на вельмі невялікай колькасці вікі па-за Фондам ВікіМедыя, бо, магчыма, ён (плагін) недастаткова эфектыўны»).

Крыптавечарыны ў Беларусі
-------------------------

Першая крыптавечарына ў Мінску
Рух крыптавечарынак быў распачаты ў пачатку 2013 года Пірацкім Цэнтрам Беларусі. Першая крыптавечарына ў Беларусі прайшла ў Менску 5 лютага 2013 года і была прысвечана Дню Бяспечнага Інтэрнэта. На працягу года было праведзена каля 5 крыптавечарын, на якіх тэарэтычна і практычна разглядаліся тэмы інтэрнэт-бяспекі, прыватнага інтэрнэта, шыфравання даных (пошты, паведамленняў, файлаў, дыскаў).

Спасылкі
--------

Агульны сайт крыптавечарын па ўсім свеце

Зноскі
------

1. ↑  Privacy in Ubuntu 12.10: Full Disk Encryption | Electronic Frontier Foundation **(нявызн.)**.  Eff.org (6 лістапада 2012). Праверана 20 лютага 2013.
2. ↑  *Pauli, Darren*. Cryptoparty goes viral - Crypto - SC Magazine Australia - Secure Business Intelligence **(нявызн.)**.  Scmagazine.com.au (4 верасня 2012). Праверана 26 верасня 2012.
3. ↑  The Woman Behind CryptoParty **(нявызн.)**.  Rferl.org. Праверана 20 лютага 2013.
4. ↑  CryptoParty Like It's 1993 **(нявызн.)**.  Techdirt (11 кастрычніка 2012). Праверана 20 лютага 2013.
5. ↑  Біль з папраўкамі ў заканадаўства па кіберзлачыннасці 2011 года: Cybercrime Legislation Amendment Bill 2011 – Parliament of Australia **(нявызн.)**.  Aph.gov.au. Праверана 26 верасня 2012.
6. ↑  Your Data Is Safe With Nicola Roxon **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Newmatilda.com. Архівавана з першакрыніцы 19 верасня 2012. Праверана 26 верасня 2012.
7. ↑  Ain't no party like a cryptoparty: privacy goes viral **(нявызн.)**.  YouTube (21 верасня 2012). Праверана 26 верасня 2012.
8. ↑  Crypto Partys: Eins ist unsicher: Unsere Daten - Debatten **(нявызн.)**.  FAZ. Праверана 20 лютага 2013.
9. ↑  *Pauli, Darren*. Cryptoparty goes viral - Crypto - SC Magazine Australia - Secure Business Intelligence **(нявызн.)**.  Scmagazine.com.au (4 верасня 2012). Праверана 20 лютага 2013.
10. ↑  entodaspartes.net representando | Just another WordPress site **(нявызн.)**.  Entodaspartes.org. Праверана 20 лютага 2013.(недаступная спасылка)
11. ↑  Tor Metrics Portal: Users **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Metrics.torproject.org. Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2014. Праверана 20 лютага 2013.
12. ↑  *Name*. Cryptoparties Teach Data Privacy To The Public | Cryptoparty Sydney | SBS World News **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Sbs.com.au. Архівавана з першакрыніцы 18 кастрычніка 2012. Праверана 20 лютага 2013.
13. ↑  *cryptopartymelb*. Message from EFF **(нявызн.)**.  YouTube. Праверана 26 верасня 2012.
14. ↑  *cryptopartymelb*. Message from AnonyOps **(нявызн.)**.  YouTube. Праверана 26 верасня 2012.
15. ↑  *Marsh, Heather*. CryptoParty Melbourne **(нявызн.)**.  GeorgieBC's Blog. Праверана September 22, 2012.
16. ↑  *0.00*. cryptoparty's sounds on SoundCloud - Hear the world’s sounds **(нявызн.)**.  Soundcloud.com (23 верасня 2012). Праверана 20 лютага 2013.
17. ↑  *0.00*. cryptoparty's sounds on SoundCloud - Hear the world’s sounds **(нявызн.)**.  Soundcloud.com (23 верасня 2012). Праверана 20 лютага 2013.
18. ↑  Twitter / DrWhax: I might as well reveal the **(нявызн.)**.  Twitter.com (27 верасня 2012). Праверана 20 лютага 2013.
19. ↑  Cryptoparty-Bewegung: Die Cypherpunks sind zurück - SPIEGEL ONLINE **(нявызн.)**.  Spiegel.de (25 красавіка 2012). Праверана 20 лютага 2013.
20. ↑  Google Translate **(нявызн.)**.  Translate.google.com. Праверана 20 лютага 2013.
21. ↑  *Cory Doctorow at 10:00 am Fri, Oct 12*. CryptoParty: like a Tupperware party for learning crypto **(нявызн.)**.  Boing Boing. Праверана 20 лютага 2013.
22. ↑  CryptoParty Like It's 1993 **(нявызн.)**.  Techdirt (11 кастрычніка 2012). Праверана 20 лютага 2013.
23. ↑  CryptoPartyHandbook **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  CryptoParty (31 студзеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 2 сакавіка 2013. Праверана 20 лютага 2013.
24. ↑  ConfirmEdit, Mediawiki extension. mediawiki.org 15-06-2013. Retrieved 23-06-2013
25. ↑  CryptoParty Site **(нявызн.)**.