recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Благушка.
**Свінуха тоўстая, Благушка** (*Tapinella atrotomentosa*) — від неядомых грыбоў рода Тапінела (*Tapinella*) сямейства *Tapinellaceae*. Раней адносіўся да роду Свінуха (*Paxillus*) сямейства Свінухавыя (*Paxillaceae*)

Сінонімы
--------

* *Agaricus atrotomentosus*, Batsch, 1783
* *Rhymovis atrotomentosa*, (Batsch) Rabenh. 1844
* *Paxillus atrotomentosus*, (Batsch) Fr. 1838
* *Sarcopaxillus atrotomentosus*, (Batsch) Zmitr. Malysheva & E.F. Malysheva 2004

Апісанне
--------

Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка мае дыяметр 5—18 (30) см, спачатку пукатая, пазней пляската-ўвагнутая, бакавая, з загнутым уніз аксаміцісты краем, буравата-, вохрыста- ці іржава-карычневага колеру. Часам шапка эксцэнтрычная да ножкі ці мае форму языка.

Мякаць жоўтая ці бураватая, тоўстая, дастаткова шчыльная, з кіславатым пахам, крыху горкая на смак, на зрэзе цямнее.

Пласцінкі сыходныя, частыя, тоўстыя, жаўтаватага ці вохрыста-жоўтага колеру. Каля ножкі пласцінкі ўтвараюць сетку.

Ножка грыба вышынёй 5—6 см і 2—3 (да 5) см у дыяметры, крывая, суцэльная, шчыльная, чорна-бурага і карычнева-бурага колеру. Паверхня ножкі лямцава-аксамітавая, пакрытая цёмным ворсам па ўсёй даўжыні.

Споры жоўта-карычневыя ці бурыя, гладкія, 5—6 х 3—4 мкм.

Экалогія і распаўсюджванне
--------------------------

Расце на дрэвах, каля пнёў і ствалоў у хваёвых і мяшаных лясах. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца паўсюдна.

Плоданашэнне ў ліпені—кастрычніку. Часта расце групамі.

Выкарыстанне
------------

Свінушка тоўстая — малавядомы ўмоўна ядомы грыб. Ужываецца ў ежу толькі пасля стараннай тэрмічнай апрацоўкі.

У пладовых целах благушкі змяшчаецца атротамянцін — карычневы пігмент з антыбіятычнымі ўласцівасцямі, вытворнае паліпоравой кіслаты, які адрозніваецца прыкметным супрацьпухлінавым дзеяннем.

Зноскі
------

1. ↑  *И. А. Дудка, С. П. Вассер.* Грибы. Справочник миколога и грибника. — Киев: «Наукова думка», 1987.
2. 1 2 3 4 5 6  Лекарственные растения и их применение. Изд. 5-е, перераб. и. доп. — Мн.: «Наука и техника», 1974.
3. ↑  *Сергеева М. Н.* Грибы. — М.: «Культура и традиции», 2003. — С. 52. — 264 с. — ISBN 5-86444-080-9

Літаратура
----------

* *Сержанина Г. И. Змитрович И. И.* Макромицеты. Иллюстрированное пособие для биологов (руск.) / Под ред. Н. А. Дорожкина. — Мн.: Вышэйшая школа, 1978. — С. 69. — 192 с. — 60 000 экз.
* *Гапіенка В. С.* Свінуха // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз. — С. 466.

Спасылкі
--------

* Свинушка толстая, или свинушка черная — Paxillus atrotomentosus (Fr.) Fr. // Экологический центр «Экосистема» (руск.)
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Грибы Беларуси (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779465566 |
**Хадча́нская лясна́я да́ча** — лясны масіў у Бешанковіцкім раёне за 25 км па паўднёвы ўсход ад г.п. Бешанковічы, на тэрыторыі Скрыдлеўскага лясніцтва Віцебскага лясгаса. Плошча складае 1,7 тыс. га.

Рэльеф раўнінны, у заходняй частцы ўзгоркава-хвалісты. Глебы пераважна тарфяна-балотныя, дзярнова-падзолістыя сярэдне-сугліністыя. На тэрыторыі дачы возера Бораўна і возера Чарніца, з якога бярэ пачатак рака Чарнічанка, возера Саро, злучанае пратокамі з азёрамі Астровенскае і Белае.

Хвойнікаў 32,4 %, ельнікаў 28,3 %, бярэзнікаў 15,8, чорнаалешнікаў 13,5, асіннікаў 8,8, шэраалешнікаў 1,2 %. Каля 35 % дачы забалочана. Асноўныя тыпы балотных лясоў — хвойнікі сфагнавыя, бярэзнікі асаковыя і ельнікі асакова-сфагнавыя, сухадольных — ельнікі кіслічныя, бярэзнікі чарнічныя і шэраалешнікі кіслічныя. Ландшафт тыповы для Беларускага Паазер’я.

Літаратура
----------

* Хадчанская лясная дача // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
**Хазарскі каганат**, **Хазарыя** (650—969) — сярэднявечная дзяржава, створаная качавым народам — хазарамі. Вылучыўся з Заходне-Цюркскага каганата. Кантраляваў тэрыторыю Перадкаўказзя, Ніжняга і Сярэдняга Паволжа, сучаснага паўночна-заходняга Казахстана, Прыазоўя, ўсходнюю частку Крыма, а таксама стэпы і лесастэпы Усходняй Еўропы да Дняпра. Цэнтр дзяржавы першапачаткова знаходзіўся ў прыморскай частцы сучаснага Дагестана, пазней перамясціўся ў нізоўі Волгі. Частка кіруючай эліты прыняла іўдаізм. У палітычнай залежнасці ад хазараў знаходзілася частка ўсходнеславянскіх племянных саюзаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Хазарскі каганат

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кароткая яўрэйская · Кругасвет |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n84100919 · LNB: 000298573 · NKC: ge900569 · VIAF: 146630377 |
Pinus edulis над Гранд-Каньёнам, Арызона
**Хазмафіты**, **хасмафіы** (ад стар.-грэч.: χάσμα (chásma) — «прорва, глыбокая расколіна» і стар.-грэч.: φυτόν (phyton) — «расліна») — расліны, прыстасаваныя да жыцця на камяністых субстратах (камянях) і ў расколінах скал.

У большасці выпадкаў хазмафіты маюць доўгія карані, якія пранікаюць глыбока ў расколіны паміж камянямі і друзам, дзе сканцэнтраваны часціцы драбназёму. Яны характарызуюцца высокай устойлівасцю да жорсткага водна-тэмпературнага рэжыму, недахопу вільгаці і пажыўных рэчываў у асяроддзі. У экалагічным дачыненні  хазмафіты гуляюць ролю піянерных відаў, асвойваюць мала прыдатныя для большасці відаў месцапражыванні. Тыповымі іх прадстаўнікамі з'яўляюцца *Saxifraga*, ядловец, скальныя формы дуба, бука, хвоі. Усе хазмафіты адносяцца да літафітаў.

Спасылкі
--------

Т. 28. Франкфурт — Чага. — М. : Советская энциклопедия, 1978. — 616 с. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
Будынак гімназіі ў 1906 годзе
**Мазырская жаночая гімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Мазыры. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе. Размяшчалася ў будынку, пабудаваным у канцы XIX стагоддзя на Базарнай плошчы (цяпер Леніна).

Гісторыя
--------

Мазырская жаночая гімназія адкрыта ў 1907 годзе на базе жаночага вучылішча, заснаванага ў 1860 годзе. Да 1911 года жаночая гімназія Е. Сапрыноўскай, 29 лістапада 1911 года пераўтворана ў 7-класную жаночую гімназію. Утрымлівалася за дзяржаўны кошт. За навучальнай справай наглядаў дырэктар мужчынскай гімназіі. У ёй працавалі 3 законанастаўнікі і 12 выкладчыкаў Пецярбургскага і Юр’еўскага ўніверсітэтаў, Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсаў і інш. Выкладаліся: руская мова і літаратура, гісторыя, матэматыка, фізіка, геаграфія, прыродазнаўства, чыстапісанне, маляванне, нямецкую і французскую мовы, спевы. У 1915 годзе было 269 навучэнак.

Існавала да 1917 года, на яе базе створана 7-гадовая агульнаадукацыйная школа.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *В. С. Болбас (мужчынская гімназія), А. Ф. Самусік.* Мазырскія гімназіі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Літаратура
----------

* *В. С. Болбас (мужчынская гімназія), А. Ф. Самусік.* Мазырскія гімназіі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Мазырская жаночая гімназія на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
**Артур Сэнт-Клер** (23 сакавіка 1737 г. - 31 жніўня 1818 г) - амерыканскі ваенны дзеяч і палітык. Нарадзіўся ў Шатландыі, служыў у брытанскай арміі падчас французскай і індыйскай вайны, пасля чаго пасяліўся ў Пенсільваніі, дзе заняў мясцовую пасаду. Падчас амерыканскай вайны за незалежнасць, ён даслужыўся да звання генерал-маёра ў Кантынентальнай арміі, але страціў кіраванне пасля скандальнага сыходу з форту Тыкандэрога.

Пасля вайны ён служыў у якасці прэзідэнта Кантынентальнага Кангрэсу, які на працягу тэрміну яго службы была прынята Паўночна-Заходняя Пастанова. Пасля ён стаў губернатарам Паўночна-Заходняга тэрыторый ў 1788 годзе, а пасля утварэння штата - губернатарам Агая ў 1800 годзе. У 1791 Сэнт-Клер камандаваў амерыканскімі войскамі ў вайне супраць амерыканскіх індзейцаў. З-за палітычных спрэчак з адміністрацыяй Джэферсана, ён быў заменены на пасадзе губернатара ў 1802 годзе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Турс, Шатландыя; дакладная дата яго нараджэння і падрабязнасці ранняй жыцця невядомыя, але ёсць інфармацыя, што ён быў сынам гандляра і вывучаў медыцыну ў Эдынбургскім універсітэце. Прыбыў у амерыканскія калоніі ў 1757 годзе, служыў у брытанскай арміі падчас Франка-індзейскай вайны, у 1759 годзе атрымаў званне лейтэнанта, у 1762 годзе выйшаў у адстаўку і пасяліўся ў калоніі Пенсільванія, дзе купіў землі і заняўся гаспадаркай. Ужо да сярэдзіны 1770-х гадоў ён адчуў сябе амерыканцам, таму ўжо ў 1776 годзе падчас вайны за незалежнасць далучыўся да паўстанцаў і атрымаў спачатку пад камандаванне 3-і пенсільванскі полк, а затым быў праведзены ў генерал-маёры Кантынентальнай арміі, але ў 1777 годзе войскі пад яго камандаваннем не змаглі адстаяць форт Тыкандэрога, з прычыны чаго ён быў аддадзены ваеннаму суду і адхілены ад камандавання баявымі аперацыямі, аднак застаўся на службе.

Пасля завяршэння вайны ў 1783 годзе быў спачатку членам Пенсільванскага савета цэнзараў, затым дэлегатам на Кангрэсе Канфедэрацыі. У 1787 годзе быў абраны прэзідэнтам Кантынентальнага кангрэса на год і ў наступным годзе атрымаў прызначэнне губернатарам Паўночна-Заходніх тэрыторый, якая ўключае цяперашнія штаты Агая, Індыяна, Ілінойс і Мічыган. На пасадзе губернатара распачаў некалькі экспедыцый супраць індзейскіх плямёнаў, але з-за федэралістскіх поглядаў і варожасці ў адносінах з адміністрацыяй прэзідэнта Джэферсана ў 1802 годзе быў адхілены ад пасады губернатара. Памёр у сваім доме ў Пенсільваніі ў галечы.

Зноскі
------

1. 1 2  Arthur St. Claire Праверана 3 ліпеня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | American National Biography |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119527057 · ISNI: 0000 0000 2426 9873 · LCCN: n84204227 · SUDOC: 189522534 · VIAF: 15582235 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канеўскі.
**Ян Ксаверый Канеўскі** (польск.: Jan Ksawery Kaniewski, італ.: Francesco Saverio Kaniewski; 1805 — 13 красавіка 1867, Варшава) — польскі мастак, вядомы сваімі партрэтамі і карцінамі гістарычнай і біблейскай тэматыкі.

Жыццёрыс
--------

Ян Ксаверый Канеўскі нарадзіўся ў Красілаве на Падоллі. Навучаўся ў ліцэі ў Крамянцы, дзе пачаў вучыцца жывапісу і малюнку ў Юзафа Пітшмана. У 1827—1833 вучыўся ў Імператарскай акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу.

Скончыўшы акадэмію «вольным мастаком», ён накіраваўся ў Рым паводле ўрадавага гранта. У Рыме ён стаў вядомым дзякуючы створанаму партрэту папы Грыгорыя XVI, за які ён быў узнагароджаны Ордэнам залатой шпоры і быў прыняты ў члены *Accademia Virtuosi* рымскага Пантэона. Тут ён стварыў таксама партрэт Гаэтана Мароні.

У 1842 годзе вярнуўся ў Санкт-Пецярбург. За парадную карціну «Партрэт фельдмаршала Івана Паскевіча» ў 1845 атрымаў званне акадэміка жывапісу. У 1846 пераехаў у Варшаву, дзе па смерці Аляксандра Какуляра заняў яго пасаду ў школе прыгожых мастацтваў, пасля быў яе дырэктарам (1858—1864). У 1860 стаў адным з арганізатараў Таварыства заахвочвання прыгожых мастацтваў (польск.: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych).

Па закрыцці ў 1864 годзе школы прыгожых мастацтваў у выніку палітычных рэпрэсій Канеўскі працягваў даваць мастацкія ўрокі.

Стварыў мноства партрэтаў членаў расійскай імператарскай сям’і, у тым ліку Аляксандра II, і чыноўнікаў Кангрэсавай Польшчы.

Зноскі
------

1. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
2. 1 2  Xavier Jean Kaniewski<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7257339'></a>
3. 1 2  Xaver Jan Kaniewski<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  *Таццяна Літвінава*. Творы мастакоў з Польшчы ў музеі палацава-паркавага ансамбля **(нявызн.)**. *Даследаванні*.  Гомельскі палацава-паркавы ансамбль (29 красавіка 2011).

Літаратура
----------

* *Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica*, Vol. LXXXIII, p. 67 (n.d.) (італ.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ян Ксаверый Канеўскі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Рускі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: ksawery-jan-kaniewski · Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14980185d · ISNI: 0000 0004 0876 0143 · NLP: A20407968 · NUKAT: n2021122157 · VIAF: 301787417 · ULAN: 500110271 |

 |
**Мазырскі аб’яднаны краязнаўчы музей** — музей, заснаваны ў г.Мазыр паводле рашэння выканкама Палескага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 18 чэрвеня 1948 г. як **Палескі абласны краязнаўчы музей**.

Аснову фондаў склалі экспанаты Палескай абласной выстаўкі дасягненняў народнай гаспадаркі 1949 года і этнаграфічныя экспанаты, сабраныя ў вобласці. У лютым 1954 г. перайменаваны ў **Мазырскі краязнаўчы музей**. 15 сакавіка 1977 г. музей закрыты, яго дзейнасць зведзена да ўліку і захавання існуючых калекцый. У пачатку 1980-х гт. было праведзена археалагічнае даследаванне Замкавай гары, гістарычнага цэнтра горада, а таксама некаторых аб’ектаў эпохі неаліту, у выніку музейныя фонды папоўніліся новымі прадметамі. У 1984 г. музей зноў пачаў працаваць. У сакавіку 2000 г. перайменаваны ў Мазырскі аб’яднаны краязнаўчы музей. Музеем кіравалі І. В. Гранькоў, АЛ.Пісарчык, А. П. Эльман, А. Р. Бобр і інш. З 1987 дырэктар І. І. Васількова.

Структура
---------

У структуры музея:

* выставачная зала (дзейнічае з 1984 г.);
* музей партызанскай славы ў в. Раманаўка (з 1989 г.);
* музей-майстэрня мастака-кераміста М. М. Пушкара (з 1991 г.);
* галерэя творчасці У. А. Мінейкі (з 2005 г.);
* музей народнай культуры Мазыршчыны «Палеская веда» (з 1999 г.);

Краязнаўчы музей на Замкавай гары
* краязнаўчы музей (з 1993 г.) з дэкаратыўна аформленым гістарычным цэнтрам «Мазырскі замак» (з 2005 г.).

Экспазіцыя
----------

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 26 218 адзінак захоўвання, дапаможны — 17 911 адзінку. У склад музея ўваходзяць 6 будынкаў агульнай плошчаю 2323 м², з іх экспазіцыйных — 1383 м², выставачных — 384 м², пад захоўванне фондаў — 251 м². Агульная плошча тэрыторыі 0,85 га.

У краязнаўчым музеі дзейнічаюць пастаянныя выстаўкі «Прырода нашага краю», дзе прадстаўлены чучалы птушак і звяроў Беларусі, і археалагічная, складзеная ў асноўным са знаходак з раскопак на тэрыторыі Мазыршчыны і з прадметаў побыту, перададзеных музею гараджанамі. Сярод шматлікіх экспанатаў заслугоўваюць увагі амфара пачатку 12 ст. фрагменты кафлі з жаночай выявай 15 — 16 ст. недаследаваны старажытны каменны крыж, чарнільны прыбор канца 19 — пачатку 20 ст. Гістарычны цэнтр «Мазырскі замак» уяўляе сабой унікальны музей, які ўключае ўсю ландшафтную зону з архітэктурна-планіровачнай забудовай. На тэрыторыі замка захаваўся падмурак царквы Святога Спаса пачатку 15 ст. студня глыбінёй больш за 70 м. У 3 вежах размясціліся пастаянныя экспазіцыі: «Збройная» з муляжамі зброі Вялікага Княства Літоўскага, «Адміністрацыйная» з гістарычнымі атрыбутамі гарадской улады (пячатка, гербы) і «Паляўнічая», дзе прадстаўлены рыштунак палескага паляўнічага і яго трафеі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная старонка музея
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кап.

**Артур Кап** (1878—1952) — эстонскі кампазітар і педагог, аркестравы дырыжор і дзеяч асветы. Заслужаны дзеяч мастацтваў ЭССР (1945). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1950).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 (28) лютага 1878 года ў Суурэ-Яані Фелінскага павета Ліфляндскай губерні Расійскай імперыі (цяпер павета Вільяндзімаа Эстоніі). Яго бацька Ёазеп Кап быў арганістам і дырыжорам.

Скончыў Пецярбургскую кансерваторыю па класе аргана Л. Гаміліуса (1898) і па класе кампазіцыі М. А. Рымскага-Корсакава (1900). Пасля заканчэння кансерваторыі пераехаў у Астрахань, дзе ўзначаліў мясцовае аддзяленне Рускага музычнага таварыства.

У 1904—1920 гадах — дырэктар Астраханскага музычнага вучылішча (цяпер Астраханскі музычны каледж імя М. П. Мусаргскага).

У 1920 годзе Кап быў запрошаны ў якасці дырыжора опернага тэатра «Эстонія» і разам з сям’ёй пераехаў у Талін. У 1920—1924 гадах — дырыжор тэатра «Эстонія», з 1920 года вёў педагагічную работу (у 1925—1943 — прафесар Талінскай кансерваторыі). Аўтар араторыі «Ёў» (1930), кантаты «Да сонца», 5 сімфоній, арганных канцэртаў, сімфанічных сюіт. Унёс вялікі ўклад у развіццё харавой музыкі. Сярод яго вучняў былі Г. Эрнесакс, Э. Ааў.

Артур Кап памёр 14 студзеня 1952 года ў Суурэ-Яані. Пахаваны на мясцовых могілках.

5-я сімфонія-кантата Артура Капа «Сімфонія свету» (1949—1951) была завершана яго сынам і вучнем — кампазітарам Эўгенам Капам (1908—1996).

Вучнем Артура Капа быў і яго пляменнік Вілем Кап (1913—1964).

Зноскі
------

1. 1 2  Artur Kapp // Musicalics<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499'></a>
2. 1 2  Капп Артур Иосифович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
3. ↑  Капп Артур Иосифович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 3062981 · BNF: 16373438g · GND: 124047920 · ISNI: 0000 0000 8190 7587 · LCCN: n79021218 · LNB: 000150215 · NKC: mzk2011657995 · NUKAT: n2017052834 · VIAF: 122246716 |

 |
**Конік шэры** (*Decticus verrucivorus*) — від конікаў з падсямейства *Tettigoniinae*, які жыве ў Еўразіі.

Апісанне
--------

Цела каржакаватае, з адносна кароткімі пярэднімі і сярэднімі лапамі, і доўгімі заднімі. Афарбоўка бывае рознай: зялёнага, шэрага, бурага, аліўкавага, жоўтага, і нават ружовага і чырвонага колераў, часам з ўзорамі; надкрылы часта маюць 2 або больш шэрагаў цёмных плям, што дазваляе лепш маскіравацца. Даўжыня цела самца 24-38 мм, даўжыня крыла 25-35. Даўжыня цела самкі 30-44 мм, даўжыня крыла 23-30 мм. Ёсць таксама даўгакрылая форма.

Жыве ў траве ва ўсёй Еўропе, узыходзячы на Альпы да 2000 метраў над узроўнем мора. Відавая лацінская назва *verrucivorus*, гэта значыць той, што есць бародаўкі, адбылося дзякуючы павер’ю, быццам бы бурая вадкасць, якая выпускаецца ім з рота пры ўкусе, зводзіць бародаўкі.

Экалогія і спосаб жыцця
-----------------------

Сілкуецца ў асноўным насякомымі, а таксама раслінамі. Актыўныя днём. Сталыя самцы спяваюць толькі пры сонечным святле.

Часам від утварае невялікія ў параўнанні з саранчовымі зграі, у якіх звычайна і сустракаецца даўгакрылая форма; аднак варта адзначыць, што ў сувязі з рацыёнам ад такой зграі будзе больш карысці, чым шкоды.

Самкі адкладаюць яйкі ў глебу; яйцаклад доўгі і трохі загнуты ўверх. Німфы могуць пачаць з’яўляцца ў красавіку або нават сакавіку (у залежнасці ад рэгіёну), а імага з’яўляюцца ў чэрвені-ліпені і жывуць да жніўня, а часам — да верасня і кастрычніка, у залежнасці ад рэгіёна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кузнечики // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777001485 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аміраў.
**Артур Міхайлавіч Аміраў** (нар. 26 сакавіка 1992) — беларускі музыкант і дыджэй. Палітычны зняволены, абвінавачаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 сакавіка 1992 года. Спрабаваць сябе ў якасці дыджэя Артур вырашыў яшчэ ў школе ў 2007 годзе. Праходзіў стажыроўкі і іграў у маскоўскіх клубах, пасля працаваў дыджэям у Брэсце ў бары Korova. Грае ў кірунках фанк, дыска, хаус, r’n’b, deep house.

Палітычны пераслед
------------------

Артур Аміраў быў затрыманы 27 красавіка 2021 года па абвінавачванні паводле ч. 2 арт. 342 Крымінальнага кодэкса («Удзел у масавых беспарадках») за падзеі 10 жніўня 2020 года ў Брэсце.

18 мая 2021 года сумеснай заявай беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр і Беларуская асацыяцыя журналістаў, Аміраў разам з іншымі фігурантамі быў прызнаны палітычным зняволеным. У заяве адзначаецца, што «*дэманстрантамі не здзяйсняліся дзеянні, якія ахопліваюцца дыспазіцыяй артыкула 293 Крымінальнага кодэкса, і адпаведна не могуць кваліфікавацца як масавыя беспарадкі. Удзельнікі пратэстаў не здзяйснялі падпалаў, пагромаў, не знішчалі маёмасць і не аказвалі ўзброенага супраціву праваахоўным органам*».

19 жніўня на судовым пасяджэнні па справе Амірава і іншых абвінавачаных Андрэй Кандрасюк засведчыў, што яго збівалі ў аўтазаку, пазней ужо з РАУС ён быў пераведзены ў шпіталь. Іншы падсудны, Уладзімір Кобрынец, адзначаў, што суткі правёў у «спартзале» РАУС, куды трапіў з-за таго, што папрасіў сілавікоў выклікаць хуткую дапамогу для хлопца з гумавай куляй у жываце. Нягледзячы на гэтыя сведчанні, 20 жніўня 2021 года ў судзе Маскоўскага раёна г. Брэста быў вынесены прысуд Артуру Аміраву і іншым пяці фігурантам справы аб «масавых беспарадках», гэта была ўжо шостая «партыя» абвінавачаных па гэтай справе. Суддзя Іна Клышпач пагадзілася з аргументамі пракурораў Дар’і Жук і Вадзіма Багаткі, палічыла віну шасці мужчын даказанай і прызначыла Артуру Аміраву пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі на тэрмін 3 гады і 6 месяцаў у калоніі ўзмоцненага рэжыму.

Аміраў утрымліваўся ў СІЗА № 7 у Брэсце, на пачатку лютага 2022 года стала вядома аб ягоным пераводзе ў папраўчую калонію № 2 у горадзе Бабруйск.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Спасылкі
--------

* Старонка Артура Амірава на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
**Артур Валь** (англ.: Arthur C. Wahl; 8 верасня 1917 — 6 сакавіка 2006) — амерыканскі хімік. Разам з Эміліа Сегрэ і Джозефам Кенэдзі быў членам каманды Глена Сібарга, якая ў 1941 годзе адкрыла плутоній-239.

Біяграфія
---------

Валь нарадзіўся 8 верасня 1917 года ў Дэ-Мойне (штат Аёва). У 1939 годзе атрымаў ступень бакалаўра ва Універсітэце Штата Аёва. Для атрымання ступені магістра адправіўся ў Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі. Там у складзе групы Сібарга працаваў над сінтэзам плутонію.

14 снежня 1940 года была здзейснена першая бамбардзіроўка октааксіду трыўрану-238 (238U3O8) дэйтронамі, якія былі разагнаны ў цыклатроне да 14—22 МэВ і праходзілі праз алюмініевую фольгу таўшчынёй 0,002 цаляў. 24 лютага 1941 года быў праведзены завяршальны эксперымент, падчас якога было эксперыментальна даказана існаванне новага хімічнага элемента — плутонію. У тым жа годзе група сінтэзавала найважнейшы ізатоп — плутоній-239 пасродкам апрамяненьвання ўрану моцна паскоранымі ў цыклатроне нейтронамі.

У 1942 годзе атрымаў ступень PhD. У перыяд з 1943 па 1946 год працаваў у Лос-Аламаскай нацыянальнай лабараторыі. Яго даследаванні ў вобласці хіміі плутонію выкарыстоўваліся ў праграме «Праект Манхэтэн».

Пасля вайны па запрашэнні Джозефа Кенэдзі перабраўся ва Універсітэт Вашынгтона ў Сент-Луісе, дзе каля 40 гадоў выкладаў неарганічную хімію.

У 1991 годзе вярнуўся ў Лос-Аламас. Сваю апошнюю працу апублікаваў у 2005 годзе.

Пакутаваў ад хваробы Паркінсана. Памёр 6 сакавіка 2006 года ад пнеўманіі.

Узнагароды
----------

* 1966 — прэмія ACS у вобласці ядзернай хіміі.

Зноскі
------

1. ↑  *Douglas Page*. Glenn Seaborg: Chamberlain of Science Архівавана 28 жніўня 2015.  (англ.)
2. ↑  Плутоній, Plutonium, Pu (94) // Хімічная інфармацыйная сетка ChemNet
3. ↑  ACS Award for Nuclear Chemistry  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| ISNI: 0000 0001 1650 7429 · LCCN: n86864189 · NTA: 099817500 · NUKAT: n2008055111 · SUDOC: 103221425 · VIAF: 58120819 |

 |
**Ігар Зюлеў** (нар. 5 студзеня 1984, Міханавічы, Мінскі раён) — былы беларускі футбаліст, паўабаронца. Часам гуляў у якасці абаронцы ці нападніка.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец мінскай школы «Алімпія», пачаў прафесійную кар’еру ў 2002 годзе ў складзе слонімскага «Камунальніка», дзе выступаў на пазіцыі нападніка. Пазней гуляў за «Смаргонь» і «Шахцёр». У ліпені 2009 года перайшоў у наваполацкі «Нафтан».

У сезоне 2012 звычайна гуляў на пазіцыі флангавага абаронцы. Сезон 2013 з-за адсутнасці ў камандзе правага абаронцы пачынаў на гэтай пазіцыі, але пасля прыходу ў клуб Ігара Бурака стаў звычайна выкарыстоўвацца на флангу паўабароны.

У сезоне 2014, пасля зыходу з каманды Бурака, замацаваўся ў якасці асноўнага правага абаронцы каманды. У лютым 2015 на год падоўжыў кантракт з «Нафтанам».
Сезон 2015 пачаў на пазіцыі правага абаронцы, а пасля прыходу ўлетку ў каманду Сяргей Карповіча перайшоў на месца правага паўабаронцы.

У студзені 2016 года, нягледзячы на фінансавыя праблемы «Нафтана», падоўжыў кантракт і на наступны сезон. У сезоне 2016 быў асноўным правым паўабаронцам навапалачан.

Са студзеня 2017 года трэніраваўся з «Іслаччу», з якой у лютым падпісаў кантракт. Замацаваўся ў стартавым складзе «Іслачы», выступаў на пазіцыі левага абаронцы або паўабаронцы. У канцы 2018 стала вядома, што Зюлеў завяршае кар’еру футбаліста. Свой апошні матч згуляў 2 снежня 2018 года ў матчы апошняга тура супраць магілёўскага «Дняпра» (3:2), правёўшы на полі ўсе 90 хвілін у якасці капітана. Пасля завяршэння кар’еры застаўся працаваць у структуры «Іслачы».

У студзені 2019 года стаў памочнікам галоўнага трэнера «Іслачы» Віталя Жукоўскага. У лютым 2020 года перайшоў на працу ў юнацкую каманду клуба.

Дасягненні
----------

* Беларусь 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2007
* Беларусь Уладальнік Кубка Беларусі: 2012

Зноскі
------

1. ↑  Igor Zyulev // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Гунчак, Зюлев, Сучков, Хотов, Шкабара и Демидович продлили соглашения с "Нафтаном"
3. ↑  Шкабара, Сучков и еще три футболиста, скорее всего, покинут «Нафтан»
4. ↑  Зюлев и Сучков продлили контракты к "Нафтаном"
5. ↑  Зюлев подписал контракт с «Ислочью»
6. ↑  Зюлев завершил карьеру футболиста и остается работать в структуре "Ислочи"
7. ↑  Зюлев вошел в тренерский штаб "Ислочи"
8. ↑  Игорь Зюлев возглавил юношескую команду «Ислочи»

Спасылкі
--------

* 

* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *footballfacts.ru* (руск.)

* Профіль на сайце *by.tribuna.com* (руск.)

* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)

* Профіль на сайце *teams.by* (руск.)

* Профіль на сайце *pressball.by* (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малевіч.
**І́гар Алякса́ндравіч Мале́віч** (1941, Мінск, БССР, СССР) — беларускі фізік.

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982), доктар фізіка-матэматычных навук (1984), прафесар (1987). Распрацаваў лазерную статыстычную хранаскапію, лазерныя месцавызначальнікі для вывучэння паверхні Месяца і лідарныя сістэмы касмічнага, наземнага і падводнага размяшчэння.

Біяграфія
---------

У 1966 годзе скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут. З 1970 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце. Стварыў навуковыя працы ў галіне статыстычнай оптыкі і радыёфізікі, квантавай электронікі і лазернай тэхнікі. У 1981 годзе выдаў манаграфію «Метады і электронныя сістэмы аналізу аптычных працэсаў». У 1982 годзе атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі. У 1984 годзе атрымаў навуковую ступень доктара фізіка-матэматычных навук. У 1986 годзе выдаў манаграфію «Шматфункцыянальныя лідарныя сістэмы» сумесна з У. І. Івановым і А. П. Чайкоўскім. У 1987 годзе атрымаў навуковае званне прафесара. У 1994 годзе выпусціў манаграфію «Сінтэз узорных шматзначных мераў часу» с Дзмітрыем Яфрэменкам і Э. І. Табачнікам. З 1996 года перайшоў на дыпламатычную працу ў Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. Выдаў 2 публіцыстычныя кнігі «Увага, Кітай» і «Калі ў Еўропе яшчэ ўчора, то ў Карэі ўжо заўтра».

Зноскі
------

1. 1 2  *П.М. Бараноўскі.* Малевіч Ігар // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах / гал.рэд. Генадзь Пашкоў. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1999. — Т. 10. — С. 24. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0169-9.
2. 1 2  Даты, падзеі, людзі // *Звязда* : газета. — 13 лістапада 2013. — № 213 (27578). — С. 8. — ISSN 1990-763x.
Тэрыторыя Мазур пазначана бледна-ружовым колерам
**Мазуры** (польск.: Mazury, ням.: Masuren) — геаграфічны і гісторыка-культурны рэгіён у паўночна-ўсходняй частцы Польшчы. Ахоплівае тэрыторыю Мазурскага і Ілаўскага Паазер’я, адміністрацыйна ўваходзіць у склад Вармінска-Мазурскага ваяводства.

Лакалізацыя
-----------

Мазуры, у адрозненне ад Варміі, ніколі не складалі асобнай адміністрацыйнай адзінкі, ні царкоўнай, ні свецкай, збольшага, менавіта таму немагчыма вызначыць дакладныя гістарычныя межы рэгіёна. Выразныя межы рэгіён мае на паўднёвых участках (мяжуе з Мазовіяй), усходніх (мяжуе з Падляшшам і Сувальшчызнай) і ўздоўж большасці заходніх участкаў (мяжуе з Варміяй і Памераніяй). На астатніх участках рэгіён пераходзіць у Літву і Прусію. Сучаснае ўжыванне тэрміна Мазуры больш шырокае (турыстычнае) — Мазурамі называюць усю паўночна-ўсходнюю Польшчу, багатую на розныя водныя аб’екты — рэкі і азёры.

Насельніцтва
------------

Мазуры — гэта тэрыторыя рассялення этнаграфічнай группы насельніцтва паўночна-ўсходняй часткі сучаснай Польшчы — мазураў, ад якіх і паходзіць назва краю. Жыхары Мазур, у адрозненне ад суседняй Варміі, у перыяд да Другой сусветнай вайны былі ў асноўным пратэстантамі, а дакладней — лютэранамі. Падчас Рэфармацыі і ўзнікла галоўнае адрозненне рэгіёну — вера, якая стала галоўнай адметнай рысай насельніцтва, якое пражывала ў Прусіі.

Прырода
-------

Ландшафт рэгіёна сфарміраваўся каля 15-14 тыс. год таму падчас апошняга ледавіка. Самай высокай кропкай Мазур з’яўляецца Дылеўская гара — 312 метраў над узроўнем мора. Буйнейшымі азерамі краю з’яўляюцца Снярдвы — самае вялікае возера ў сучаснай Польшчы (113,8 м²).

Турызм
------

Турыстычнай славутасцю рэгіёна з’яўляецца поле Грунвальдскай бітвы, на якім у 1410 г. польска-літоўскія войскі разграміла крыжакоў.

Сетка рэк і суднаходных каналаў, якія злучаюць шматлікія азёры, з’яўляецца прывабным месцам для аматараў воднага спорту, яхтынга і актыўнага адпачынку. Многія азёры ідэальна падыходзяць для падводнага плавання.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мазуры (рэгіён)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчук.
**Ігар Іванавіч Шаўчук** (руск.: Игорь Иванович Шевчук; нар. 21 жніўня 1959, Брэст, Беларусь) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, дацэнт, прафесар кафедры ўсеагульнай гісторыі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў гістарычны факультэт Цверскага (Калінінскага) універсітэта у 1981. Пасля заканчэння працаваў выкладчыкам прафтэхвучылішча, служыў у Савецкай Арміі (1981—1983). У 1983—1985 г. — інспектар Брэсцкай мытні. Вучыўся ў аспірантуры Інстытута гісторыі НАНБ (1985—1988 г.), дзе працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам. Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Развіццё гістарычнай навукі ў БССР (1970-я гады)» абараніў у 1989. З 1991 — старшы выкладчык, дацэнт кафедры гісторыі Брэсцкага дзяржпедінстытута. У 1992—1999 гадах загадваў кафедрай гісторыі славянскіх народаў, знаходзіўся ў дактарантуры Інстытута гісторыі НАНБ (1999—2002 г.). З 2002 — дацэнт названай кафедры, з 2010 — прафесар кафедры. Выканаў і абараніў у ІГ НАНБ дысертацыю «Кадры гуманітарных навук БССР: станаўленне, фарміраванне, развіццё (20-30-я гады ХХ ст.)». Навуковая ступень доктара гістарычных навук прысуджана 5.5.2010 года.

Аўтар і суаўтар 165 навуковых, вучэбна-метадычных і навукова-папулярных прац, апублікаваных у Беларусі, Польшчы, Украіне, Расіі. Даследуе праблемы гісторыі гістарычнай навукі, станаўлення і развіцця гуманітарных навук у Беларусі ў ХХ ст.

Гл. таксама
-----------

* Яўген Сямёнавіч Разенблат

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 21 чэрвеня 2018.
**Мазылеўскі вялікі камень** — валун, размешчаны ля былой вёскі Мазылева (Мёрскі раён, Віцебская вобласць) за 1,5 км на паўночны ўсход ад Мілеек і за 100 м на поўдзень ад дарогі Цілеўцы–Мілейкі. Абсалютная адзнака над узроўнем мора 152,5 м. Знаходзіцца за 9,5 км на паўднёвы захад ад Мёраў. Даўжыня 4 м, шырыня 3,1 м, вышыня 1,4 м, абвод 11,35 м, аб'ём 9,2 м3, вага 24,4 т.

Прынесены 18–20 тыс. гадоў таму з паўднёва–ўсходняй Фінляндыі ў часы паазерскага зледзянення. Гэта ружова–шэры граніт рапаківі, які ўтрымлівае крышталі каліявага палявога шпату ў выглядзе авоідаў памерам да 5 см і асобныя таблічкі па 1,5x3 см, крышталі малочна–шэрага кварцу ў выглядзе зерняў 0,5–1,5 см, крышталі біятыту і іншых цёмнаколерных мінералаў. Форма цэглападобная. Зарос імхамі і лішайнікамі.

Літаратура
----------

* Памяць: гісторыка–дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г.М. Маняк [і інш.]. – Мн. 1998. – С. 39 – 40.
**Мір Абдульфат-хан Мір Рза Хан-аглы Талышынскі (Ага-хан)** (азерб.: Əbülfət Talışınski) (19 верасня 1885, Ленкарань — 21 снежня 1949, Баку) — азербайджанскі ўрач, украінскі дыпламат. Віцэ-консул Украінскай Народнай Рэспублікі ў Азербайджане. Доктар медыцынскіх навук (1937), прафесар (1939).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 верасня 1885 года ў горадзе Ленкарань Бакінскай губерні ў сям’і патомнага двараніна. У 1909 годзе скончыў Бакінскую гімназію. У 1916 годзе скончыў медыцынскі факультэт Універсітэта Святога Уладзіміра.

З 1916 па сакавік 1917 года працаваў ардынатарам у Харкаўскім шпіталі Таварыства Чырвонага крыжа.

У красавіку 1917 года пачаў працаваць у хірургічным аддзяленні Бакінскай гарадской клінічнай бальніцы.

У 1919 годзе ганаровы віцэ-консул УНР у Азербайджане.

З 1920 года працуе на кафедры агульнай хірургіі Бакінскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1930 годзе заснаваў аддзяленне траўматалогіі ў Бакінскай бальніцы імя М. A. Сямашкі.

У 1935 годзе ён выдаў першы падручнік па траўматалогіі на азербайджанскай мове для студэнтаў медыцынскага інстытута.

У 1938—1944 гадах загадваў аддзяленнем траўматалогіі-артапедыі і ваенна-палявой хірургіі Азербайджанскага інстытута ўдасканалення ўрачоў.

Адначасова ў гады Вялікай Айчыннай вайны быў галоўным хірургам ваеннага шпіталя.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны заснаваў Бакінскі навукова-даследчы інстытут траўматалогіі і рэканструктыўнай хірургіі, дзе ўзначаліў аддзяленне траўматалогіі-артапедыі, якім кіраваў да канца жыцця.

Памёр 21 снежня 1949 года ў Баку.

Сям’я
-----

* бацька — Мір-Рза-Кулі-хан Талышынскі (1863—1932)
* Жонка — Кішвяр-ханым, Мір — дачка Хашым-бека Талышханава
* Меў двое дзяцей: Адыля-Ханым (Ляля-ханум) і Мір-Абасгулу-Хан (Талышынскі) Азіз.

Зноскі
------

1. ↑  Встановлення дипломатичних відносин між Україною та Азербайджаном У 1918—1921 рр. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 серпня 2016. Праверана 17 липня 2016.
2. ↑  Мир-Абульфат-хан(Ага-хан) Талышинский Первый азербайджанский травматолог-ортопед.

Спасылкі
--------

* Лідер двох епох. Азербайджансько-українські відносини через призму життя і діяльності Гейдара Алієва
* Энциклопедия / «Неизвестные» бакинцы Архівавана 16 серпня 2016.
**«Міравы хлопец»** — прыгодніцкі фільм рэжысёра Юрыя Дубровіна, зняты ім па сцэнарыі драматурга Ціхана Няпомняшчага на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1971 годзе. Выйшаў на экраны 12 чэрвеня 1972 года. У фільме ўпершыню прагучала песня Веньяміна Баснера «Бярозавы сок», у выкананні Песняроў.

Сюжэт
-----

Маладога спецыяліста Мінскага аўтазавода адпраўляюць за мяжу, каб ён прадэманстраваў перавагі грузавой аўтамашыны МАЗ перад замежнымі канкурэнтамі. Для гэтага ладзяцца адмысловыя гонкі з перашкодамі, якія павінны пераадолець машыны. У сувязі з хваробай прафесійнага гоншчыка, Логінаў выступае замест яго.

Галоўны герой з гонарам выходзіць з цяжкай сітуацыі, якая склалася, нягледзячы на злачынствы, якія чыніліся замежнымі канкурэнтамі — вытворцамі грузавых аўтамашын.

У ролях
-------

* Мікалай Алялін — Віктар Логінаў
* Любоў Румянцава (Чарнавол) — Дэлія Уэйд
* Гурген Тонунц — Атар
* Харый Ліепіньш — Дарлінгтан
* Аляксандр Смірноў — Барыс Міхайлавіч Малішэўскі
* Улдзіс Ліелдыджс — Дэль Рыа
* Яніс Грантыньш — Паркер
* Мікалай Яроменка — Калінковіч
* Мухтар Маніеў — Кадарэзі

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971-1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мір.
**Кінатэатр «Мір»** — кінатэатр у горадзе Брэст, на вул. Пушкінская, 7. Адкрыўся ў 1959 годзе. Першы будынак кінатэатра, пабудаваны па тыпавым праекце ў горадзе Брэсце. Вестыбюль і фае абліцаваныя мармурам і гранітам ў спалучэнні з плітамі з ракушачніка.
З 1 снежня 2010 года ў кінатэатры «Мір» фільмы дэманструюцца ў фармаце 3D.
Глядзельная зала мае 243 месцы. З іх 203 — мяккія іспанскія крэслы. У зале таксама 14 мяккіх модуляў са столікамі, 8 двухмесных канап і 10 пуфікаў. На другім паверсе кінатэатра працуе кафэ-бар.

Літаратура
----------

* Брест: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1987. — 408 с. — 53 000 экз.
***Ctenosaura similis*** — від ігуан (*Iguanidae*) з роду чорных ігуан (*Ctenosaura*).

Апісанне
--------

Дарослыя самцы дасягаюць даўжыні 120 см, самкі некалькі меншыя. Афарбоўка у маладзейшых і меншых памерамі жывёл у мэтах маскіроўкі непрыкметная, шэра-зялёная. У дарослых ігуан яна можа быць больш прыкметнай, прымаючы ў тым ліку колер навакольнага асяроддзя.

Асяроддзе пражывання
--------------------

*Ctenosaura similis* жывуць у Цэнтральнай Амерыцы, пераважна на ціхаакіянскім узбярэжжы. Яны аддаюць перавагу засушлівым прасторам і спрабуюць быць паблізу дрэў, каб пры неабходнасці хавацца ў іх расколіны. Часам гэтых ігуан можна ўбачыць і на пляжах.

Харчаванне
----------

Харчаванне гэтага віду складаецца з пладоў, насякомых, ракаў, дробных сысуноў і птушак, а таксама птушыных яек. Буйныя дарослыя ігуаны сілкуюцца амаль выключна расліннай ежай. Гэтыя геконы харчуюцца рознымі насякомымі і іншымі беспазваночнымі.

Галерэя
-------

* Самец перад уваходам у сваю нару ў Коста-РыцыСамец перад уваходам у сваю нару ў Коста-Рыцы
* Дзве маладыя ігуаны на пляжыДзве маладыя ігуаны на пляжы
* Маладая ігуанаМаладая ігуана

Літаратура
----------

* Gunther Köhler, Bruno Streit: Notes on the systematic status of the taxa *acanthura*, *pectinata*, and *similis* of the genus *Ctenosaura*. Senckenbergiana biologica 75: 33-43 (1996)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Reptile Database |
**Crunchyroll** — амерыканскі стрымінгавы сэрвіс, які займаецца распаўсюджаннем, выданнем, ліцэнзаваннем і стварэннем анімэ, мангі і дарам. У цяперашні момант ён прадстаўляе доступ да больш чым 1000 анімацыйных фільмаў і серыялаў, 200 тэлесерыялаў і 80 выпускаў мангі (з-за асаблівасцей асобных ліцэнзій не ўвесь кантэнт даступны ўва ўсіх краінах, дзе дзейнічае сэрвіс). Кампанія мае 15 офісаў, які знаходзяцца ў ЗША, Аўстраліі, Канадзе, Францыі, Германіі, Японіі, Малдове, Швейцарыі і Брытаніі. З 9 жніўня 2021 Crunchyroll належыць кампаніі Sony, якая да гэтага валодала анімэ-дыстрыбутарам Funimation. Зараз кампаніі знаходзяцца ў працэсе аб’яднання пад агульным брэндам **Crunchyroll, LLC**.

Кампанія зарадзілася ў 2006, калі група выпускнікоў Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі запусціла відэасайт, прысвечаны ўсходнеазіяцкай тэлепрадукцыі з аматарскім перакладам субтытраў. Сайт дазваляў карыстальнікам загружаць свае відэа, у тым ліку і пірацкую прадукцыю. З 2008 года сэрвіс узяў курс на заключэнне ліцэнзійных дагавораў з вытворцамі і абавязаўся выдаляць неліцэнзійныя відэа. 30 кастрычніка 2015 кампанія пачала публікацыю мангі; першымі сталі 12 серый выдавецтва Kodansha, у тым ліку «Атака тытанаў» і Fairy Tail. З 25 лютага 2020 Crunchyroll афіцыйна займаецца стварэннем анімэ-серыялаў пад брэндам *Crunchyroll Originals* — у спіс увайшлі шоу па франшызам «Бягун па лязе», Shenmue, адаптацыі ранобэ і вэб-коміксаў, а таксама арыгінальны кантэнт.

11 сакавіка 2022 Crunchyroll спыніла работу ў Расіі на фоне расійска-ўкраінскай вайны.

Зноскі
------

1. ↑  Jobs at Crunchyroll  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр (англ.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube · YouTube  · YouTube (ісп.) · YouTube · YouTube  · YouTube (фр.) · YouTube (ням.) · YouTube (рус.) · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AniDB · Anime News Network |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2011070532 · VIAF: 170821817 |
Вушная сера
**Вушная сера** (лац. cerumen) — жоўта-карычневая ваксападобная сакрэцыя, якую выпрацоўваюць серныя залозы слыхавога праходу ў вушах людзей і іншых млекакормячых. Вушная сера служыць для ачысткі і змазкі слыхавых каналаў, а таксама ўяўляе сабой абарону ад бактэрый, грыбкоў і насякомых.

Лішак вушной серы можа прыціснуць барабанную перапонку і прывесці да частковай страты слыху, а таксама шуму ў вушах, галавакружэнню, ірвоты і сутарг.

У вонкавым вуху каля 2000 серных залоз, якія выпрацоўваюць 12-20 мг вушной серы ў месяц. Сера складаецца з бялкоў, тлушчаў, свабодных тлустых кіслот, мінеральных соляў. Частка бялкоў з'яўляюцца імунаглабулінамі, якія вызначаюць ахоўную функцыю. pH вушной серы роўны 4-5, што процідзейнічае развіццю бактэрыяльнай і грыбковай флоры. Акрамя таго, у склад серы ўваходзяць адмерлыя клеткі, скурнае сала, пыл і іншыя ўключэнні.
**Ігар Азоравіч Спільнічэнка** (нар. 8 кастрычніка 1962, Слуцк Мінскай вобласці) — беларускі ўрач і палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «лячэбная справа».

Працаваў урачом-інтэрнам аддзялення анестэзіялогіі і рэаніматалогіі Мінскай абласной клінічнай бальніцы. Быў урачом анестэзіёлагам-рэаніматолагам, намеснікам галоўнага ўрача па медыцынскаму абслугоўванню насельніцтва Слуцкага тэрытарыяльна-медыцынскага аб’яднання. Займаў пасаду галоўнага ўрача ўстановы аховы здароўя «Вілейская цэнтральная раённая бальніца».

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**Вусце** — курганны могільнік каля вёскі Вусце Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Могільнік знаходзіцца за 1 км на поўдзень ад вёскі, у лесе, злева ад дарогі на в. Казяны.

Апісанне
--------

74 насыпы вышынёй ад 0,5 да 1,5 м, дыяметрам ад 5 да 12 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. У 1893 годзе 4 курганы раскапаў Ф. В. Пакроўскі, абследаваў у 1972 годзе М. М. Чарняўскі. У 1982 годзе В. І. Шадыра і Л. У. Дучыц раскапалі 9 насыпаў. Пахавальны абрад — трупаспаленне на гарызонце (4 насыпы), каля вяршыні (1 насып), трупапалажэнне на гарызонце (1 насып), 3 курганы былі пустыя. Знойдзены жалезная сякера, наканечнік кап’я, нажы, жалезныя і бронзавыя спражкі, бронзавыя бразготкі, бранзалет, ляпны і ганчарны посуд. Датуецца VII—XI стагоддзямі, належаў балта-славянскаму насельніцтву.

Літаратура
----------

* Дучыц, Л. У. Курганны могільнік (в. Вусце) / Л. У. Дучыц, В. І. Шадыра // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 144.

Спасылкі
--------

* Вусце (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
**Пастаянная Мадэлунга** - велічыня, якая звязвае электрастатычны патэнцыял у іонных крышталічных рашотках з параметрамі крышталічнай рашоткі. Названа ў гонар Эрвіна Мадэлунга.

Азначэнне
---------

Энергію электрастатычнага ўзаемадзеяння аднаго іона {\displaystyle E\_{i}} ў іонным крышталі можна прадставіць як

{\displaystyle E\_{i}={\frac {z\_{i}e^{2}}{4\pi \epsilon \_{0}}}\sum \_{j\neq i}{\frac {z\_{j}}{r\_{ij}}},}
дзе {\displaystyle r\_{ij}=|r\_{i}-r\_{j}|} - адлегласці паміж іонамі {\displaystyle i} і {\displaystyle j},

* {\displaystyle z\_{j}} - зарад іона {\displaystyle j},
* {\displaystyle e} - зарад электрона,
* {\displaystyle \epsilon \_{0}} - электрычная пастаянная.

Калі між'іонная адлегласць нармавана на адлегласць паміж бліжэйшымі суседзямі {\displaystyle r\_{0}} (якая залежыць ад параметраў крышталічнай рашоткі і тыпу структуры крышталя), то атрымаем

{\displaystyle E\_{i}={\frac {z\_{i}e^{2}}{4\pi \epsilon \_{0}r\_{0}}}\sum \_{j}{\frac {z\_{j}}{r\_{ij}/r\_{0}}}={\frac {z\_{i}e^{2}}{4\pi \epsilon \_{0}r\_{0}}}M,}
дзе {\displaystyle M} — пастаянная Мадэлунга.

Для крышталічнай рашоткі тыпу NaCl з зарадамі іонаў ±1 канстанта Маделунга вызначаецца як

{\displaystyle M\_{\text{NaCl}}={\sum \_{j,k,\ell =-\infty }^{\infty }}{{(-1)^{j+k+\ell }} \over {\sqrt {j^{2}+k^{2}+\ell ^{2}}}}.}
Гэты рад (і падобныя рады для іншых тыпаў крышталёў) сыходзіцца вельмі дрэнна, і для яго вылічэння прымяняюць спецыяльныя метады[en].

Значэнні пастаяннай Мадэлунга| Тып структуры
  | Прыклад злучэння
  | Каардынацыйны лік
  | Пастаянная Мадэлунга
  |
| --- | --- | --- | --- |
| Хларыд натрыю | NaCl, AgCl, CdO, PbS | 6 | 1,747558 |
| Хларыд цэзію | CsCl, TlCl, RbF | 8 | 1,763 |
| Вюрцыт | ZnS, BeO, ZnO, CdS | 4 | 1,641 |
| Сфалерыт (цынкавая абманка)
  | ZnS, CuCl, AgI, HgS | 4 | 1,638 |
| Флюарыт | CaF2, PbF2, UO2, Na2S | 8(4) | 5,039 |
| Рутыл | TiO2, MgF2, MnO2, NiF2 | 6(3) | 4,816 |
| Купрыт | Cu2O | 4(2) | 4,332 |

Зноскі
------

1. ↑  Ewald P.P. // Ann. d. Phys, **64**, 253 (1921).
2. ↑  Ewjen H.M.// Phys. Rev. **39**, 675 (1932).

Літаратура
----------

* Краткий справочник физико-химических величин. Издание десятое, испр. и дополн. / Под ред. А. А. Равделя и А. М. Пономаревой — СПб.: «Иван Федоров», 2003. С. 204

* Физическая химия. Теоретическое и практическое руководство / Под ред. Никольского Б. П.. — Л, 1987. — 880 с.
* *Реми Г.* Курс неорганической химии. — М, 1963. — Т. 1. — 920 с.