**Габрыэле Д’Анунцыа** (італ.: *Gabriele D’Annunzio*; 12 сакавіка 1863 — 1 сакавіка 1938) — італьянскі паэт, журналіст, драматург, удзельнік Першай сусветнай вайны. Значная постаць італьянскай літаратуры і палітыкі. Выдаваў творы пад псеўданімамі *Il Vate* («Паэт») і *Il Profeta* («Прарок»).

Д’Анунцыа прадстаўнік дэкадансу, які ў яго творах шчыльна пераплятаўся з французскім сімвалізмам і брытанскім эстэтызмам. Самі творы ўяўлялі паварот да натуралізму рамантыкаў і былі адначасова пачуццёвымі і містычнымі. У свой час Д’Анунцыа трапіў пад уплыў нямецкага філосафа Фрыдрыха Ніцшэ, праз якога знайшоў агульныя кропкі ў сваёй літаратурнай і палітычнай дзейнасці.

Хоць Д’Анунцыа ніколі не называў сябе фашыстам, яго называюць прадвеснікам італьянскага фашызму, паколькі яго ідэі і эстэтыка паўплывалі на постаць Беніта Мусаліні.

Біяграфія
---------

Дом, дзе нарадзіўся Г. Д’Анунцыа.
### Раннія гады

Нарадзіўся ў мястэчку Пескара (правінцыя Абруцы) у сям’і мэра.

Яго талент быў заўважаны яшчэ ў дзяцінстве і бацькі аддалі яго ў школу *Liceo Cicognini* ў горад Прата (правінцыя Таскана).

У шаснадццаць год напісаў свой першы твор — невялікі збор вершаў пад назвай *Primo Vere* (1879).

### Літаратурная творчасць

У 1881 г. Д’Анунцыа паступіў у Рымскі ўніверсітэт Ла Сапіенца, дзе стаў членам розных літаратурных гуртоў, у тым ліку *Cronaca Bizantina*, дзе пісаў артыкулы і крытыку для мясцовых газет. Менавіта ў тыя гады ён пачаў прапагандаваць італьянскі ірэдэнтызм. Габрыэле захапіўся італійскім нацыяналізмам, які ставіў мэтай аднавіць веліч старажытнага Рыму.

У часы маладосці.
Тады ёе апублікаваў *Canto novo* (1882), *Terra vergine* (1882), *L’intermezzo di rime* (1883), *Il libro delle vergini* (1884) і вялікую кольскасць апавяданняў, якія пасля былі сабраны пад агульнай назвай *San Pantaleone* (1886).

Першы раман *Il Piacere* (1889), быў быў працягнуты пад назвай *Giovanni Episcopo* (1891) і *L’innocente* (1892). Гэтыя тры раманы зрабілі глыбокае ўражанне на італьянскае грамадства. *L’innocente*, які прыгожа пераклаў на французскую мову Жорж Герэл, прынёс свайму аўтару вядомасць сярод замежных крытыкаў. Наступнымі яго працамі сталі *Il trionfo della morte* (1894), Le vergini delle rocce" (1896) і «Il fuoco» (1900) —

Познім этапам творчасці Д’Анунцыа з’яўляецца яго драматычная пастаноўка *Il sogno di un mattino di primavera* (1897), лірычная фантазія ў адным акце. Затым яго *La Città Morta* (1898), напісанае для Сары Бернар. У 1898 г. ён напісаў свае *Sogno di un pomeriggio d’autunno* і *La Gioconda*; у наступным годзе *La gloria* — палітычную трагедыю, якая не дасягнула поспеху, магчыма, з-за наяўнасці асабістых і палітычных намёкаў у некаторых яго сцэнах; а потым *Francesca da Rimini* (1901), якая ўяўляла дасканалую рэканструкцыю сярэднявечнай атмасферы і эмоцый, цудоўная па стылі і абвешчаная аўтарытэтным італьянскім крытыкам Э. Бутэ «першай сапраўднай, хоць і недасканалай, трагедыяй, якая была дадзена італьянскаму тэатру».

У 1883 г. Д’Анунцыа ажаніўся з Марыяй Хардуін ды Галез. У гэтым шлюбе нарадзілася трое дзяцей, але ён скончыўся ў 1891 г. У 1894 г. Д’Анунцыа пачаў сувязь з актрысай Элеанорай Дузе. Ён забяспечыў ёй галоўныя ролі ў сваіх п’есах — *La città morta* і *Francesca da Rimini* , але бурныя адносіны канчаткова скончыліся ў 1910 г. Пасля сустрэчы з Марчэсай Луізай Касаці ў 1903 г, ён пачаў перыядычна мець адносіны з ёй. Падобным чынам, дадзеная сувязь цягнулася некалькі год.

У 1897 г. Д’Анунцыа быў абраны безпартыйным дэпутатам у Палату дэпутатаў Італіі на трохгадовы тэрмін. У той перыяд ён запазычываў вядікія грошы, а пасля ўцёк у Францыю, каб пазбегнуць праблем. Там ён супрацоўнічаў з кампазітарам Клодам Дэбюсі ў музычнай п’есе *Le martyre de Saint Sébastien* (1911). Ватыкан адрэагаваў тым, што змясціў яе ў індэкс забароненых твораў. Літаратурны твор не быў паспяховым як п’еса, але быў перавыдадзены ў адаптаваных версіях некалькі разоў.

### Першая сусветная вайна

Улёткі, якія скідываў на Вену Д’Анунцыа.
З пачаткам вайны павяртаўся у Італію і пачаў актыўна агітаваць за ўступленне краіны ў вайну на баку Антанты.

З 1915 г. прыймаў удзел у баявых дзеяннях у авіацыі, а пасля частковай страты зроку ў пехоце.

У 1918 г. здзейсніў знакаміты «палёт над Венай» (італ.: *Volo su Vienna*, ням.: *Flug über Wien*) — паветраны налёт, праведзены італьянскімі вайсковымі лётчыкамі, якія пераадолелі больш за 1200 км. У згуртаванні з 11 самалётаў Ansaldo S.V.A. з 87-й эскадрэлі італьянскіх ВПС (якая атрымала назву *La Serenissima)* над сталіцай Аўстра-Венгрыі былі раскіданыя тысячы прапагандысцкіх улётак.

### Рэспубліка Фіуме

Асноўны артыкул: **Рэспубліка Фіуме**
У 1919 г. Д’Анунцыа стаў фактычным стваральнікам Рэспублікі Фіуме ці Італьянскага рэгенцтва Карнара (італ.: *Reggenza Italiana del Carnaro*) — непрызнанай дзяржавы, створанай у г. Фіуме. 15 снежня 1919 г. была абвешчана Незалежная рэспубліка Фіуме, а 8 верасня 1920 г. яна была ператворана ў Італьянскае рэгенцтва Карнара. Назва связана з залівам Кварнар (італ.: *Golfo del Quarnero*), на беразе якога знаходзіцца горад.

Д’Анунцыа не прызнаў Рапальскага пагаднення, па якому Фіуме не ўваходзіў ў склад Італіі і аб’яўлялася вольным горадам, і сам аб’явіў Італіі вайну, аднак, пасля абстрэлу італьянскім флотам, 30 снежня 1920 г. змушаны быў здаць горад. Абаронцы і сам кіраўнік пакінулі горад ў студзені 1921 г.

Вобласць Фіуме яшчэ тры гады фармальна захоўвала статус «свабоднай дзяржавы». У верасні 1923 г. у горадзе быў справакаваны мяцеж і, для «абароны мірных жыхароў», быў высаджаны італьянскі дэсант. 27 студзеня 1924 г. у Рыме быў падпісаны італа-югаслаўскі дагавор «Аб сяброўстве» (пакт Мусаліні — Пашыча), па якому Фіуме адыходзіў да Італіі.

### Далейшае жыццё

Габрыэле Д’Анунцыа з’яўляўся частковым прыхільнікам італьянскага фашызму, апраўдваючы іх каланіяльную экспансію ў Абісініі, хаця ў 1921—1922 гг. спрабаваў стварыць уласны палітычны рух, які бы канкурэнтаваў з фашысцкім. У гэты перыяд атрымаў тытул князя (1924) і пасаду кіраўніка Каралеўскай акадэміі навук (1937).

Памер у 1938 г. ад інсульту ва ўласнай сядзібе на в. Гарда (правінцыя Ламбардыя).

Гл. таксама
-----------

* Філіпа Тамаза Марынеці

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 1 студзеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Gabriele D'Annunzio // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
4. ↑  Gabriele D'Annunzio // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑   Праверана 31 кастрычніка 2015.

Спасылкі
--------

* Габрыэле Д’Анунцыа на сайце «ПрайдзіСвет»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · КиноПоиск · MusicBrainz · Project Gutenberg · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (12-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11418992, ADV11419663 · BIBSYS: 90342741 · BNC: a10376069 · BNE: XX1150305 · BNF: 11886047f · CiNii: DA01026382 · CONOR: 24905315 · EGAXA: vtls001117554 · GND: 118503243 · GTAA: 260646 · ICCU: CFIV000030 · ISNI: 0000 0001 2131 7742 · LCCN: n79021731 · LNB: 000075897 · NDL: 00431565 · NKC: jn19981000547 · NLA: 35007225 · NLG: 65732, 84031 · NLP: a0000001183988 · NSK: 000101467 · NTA: 068667035 · NUKAT: n93080081 · PTBNP: 24640 · LIBRIS: 183414 · SUDOC: 026653095 · VIAF: 49220129 · ULAN: 500253431 |

 |