Арбітальны апарат «Марс Адысей»
**Арбітальны апарат** — гэта беспілотны касмічны апарат для даследавання планеты або іншага нябеснага цела з арбіты вакол гэтага цела.

Прызначэнне
-----------

Арбітальныя апараты пры дапамозе дыстанцыйных метадаў (аптычных, радыёфізічных і г.д.) могуць даследаваць значную частку планеты (тады як пасадачныя модулі і планетаходы атрымліваюць больш падрабязныя дадзеныя аб атмасферы і паверхні, але толькі ў раёне месца пасадкі). Найлепшым з’яўляецца выкарыстанне арбітальнага апарата ў спалучэнні са спускальным. У такім выпадку сабраныя імі дадзеныя дапаўняюць адзін адное.

Спіс арбітальных апаратаў
-------------------------

Паспяхова працавалі (ці працуюць) арбітальныя апараты, у адпаведнасці з аб’ектамі іх вывучэння (у парадку запуску):

### Астэроіды

**NEAR Shoemaker**

Запушчаны NASA у 1996 годзе да астэроід Эрас. Стаў першым штучным спадарожнікам астэроіда і першым апаратам, які здзейсніў пасадку на астэроід. Па шляху да Эраса даследаваў астэроід Мацільда. Працаваў да 28 лютага 2000 года.

**Хаябуса**

Апарат Японскага агенцтва аэракасмічных даследаванняў (JAXA). Запушчаны ў 2003 гаду для вывучэння астэроіда Ітакава і дастаўкі ўзораў яго грунта на Зямлю. Нягледзячы на шэраг праблем, узяцце грунту адбылося і 13 чэрвеня 2010 года апарат увайшоў у атмасферу Зямлі і скінуў спускамую капсулу.

### Венера

* «Венера-9» і «Венера-10»
* «Піянер-Венера-2»
* «Венера-15»
* «Венера-16»
* «Магелан»
* «Венера-экспрэс»

### Марс

* «Марынер-9»
* «Марс-2»
* «Марс-3»
* «Марс-5»
* «Вікінг-1»
* «Вікінг-2»
* «Фобас-2»
* «Марс Глобал Сервеер»
* «Марс Адысей»
* «Марс-экспрэс»
* «Mars Reconnaissance Orbiter»
* «Mars Science Orbiter»

### Меркурый

* «MESSENGER»

### Месяц

* «Месяц-10»
* «Эксплорэр-33»
* «Lunar Orbiter-1»
* «Месяц-11»
* «Месяц-12»
* «Lunar Orbiter-2»
* «Lunar Orbiter-3»
* «Lunar Orbiter-4»
* «Эксплорэр-35»
* «Lunar Orbiter-5»
* «Месяц-14»
* «Месяц-19»
* «Эксплорэр-49»
* «Месяц-22»
* «Hiten»
* «Clementine»
* «Lunar Prospector»
* «Смарт-1»
* «Кагуя»
* «Чан’э-1»
* «**Чандраян-1»**

Запушчаны 22 кастрычніка 2008 года з індыйскай стартавай пляцоўкі Шрыхарыкота. 12 лістапада 2008 года выведзены на разліковую калямесяцавую арбіту. Сярод задач — пошук карысных выкапняў і запасаў лёду ў палярных рэгіёнах Месяца, а таксама складанне трохмернай карты паверхні.

* «**Lunar Reconnaissance Orbiter»**

Запуск адбыўся 19 чэрвеня 2009 года. 23 чэрвеня 2009 г. апарат выйшаў на месяцавую арбіту. Плануемы тэрмін асноўнай місіі — 1 год, дадатковай — да 5 гадоў. У задачы апарата ўваходзіць:

* вывучэнне месяцавай глабальнай тапаграфіі;
* вымярэнне радыяцыі на месяцавай арбіце;
* вывучэнне месяцавых палярных рэгіёнаў, што ўключае ў сябе пошук пакладаў вадзянога лёду і даследаванне параметраў асветленасці;
* складанне звышдакладных карт з нанясеннем аб’ектаў не менш за 0,5 метра з мэтай знайсці лепшыя пасадкавыя пляцоўкі.

* «Lunar Crater Observation and Sensing Satellite».

### Сатурн

* «Касіні — Гюйгенс»

### Сонца

* «Піянер-5»
* «Піянер-6», −7, −8, −9
* «Геліёс I» і II
* «International Cometary Explorer»
* «Уліс»
* «WIND»
* «SOHO»
* «Genesis»
* «STEREO»

### Юпітэр

* «**Галілеа»**

Апарат быў запушчаны ў 1989 гаду і працаваў да 2003 года, правёўшы мноства даследаванняў Юпітэра і яго спадарожнікаў. Стаў адзіным апаратам, які выйшаў на арбіту Юпітэра, які вывучаў гэтую планету доўгі час і які скінуў ў яе атмасферу спускальны зонд.

Зноскі
------

1. ↑  Бакулин П. И. Курс общей астрономии: учебник для студентов высших учебных заведений специальности «Астрономия» / П. И. Бакулин, Э. В. Кононович, В. И. Мороз. — Изд. 4-е, испр. и доп. — Москва: Наука, Главная редакция физико-математической литературы, 1977.
2. ↑  Месяцавыя зонды Індыі
3. ↑  *Savage, Donald; Gretchen Cook-Anderson*. NASA Selects Investigations for Lunar Reconnaissance Orbiter **(нявызн.)**.  NASA News (2004-12-22). Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 18 снежня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776481522 |