Дзве часткі метэарыта Нахла і яго сердцавіна пасля расколу ў 1998 годзе
**Нахла** (англ.: Nakhla) - вядомы марсіянскі метэарыт, знойдзены ў Егіпце ў 1911 годзе.

Гісторыя
--------

Метэарыт упаў 28 чэрвеня 1911 года прыблізна ў 09:00 па мясцовым часе ў раёне Нахла, Абу-Хумус, Александрыя, Егіпет. Шмат хто назіраў выбух у верхніх слаях атмасферы да таго, як метэарыт упаў на Зямлю. Яго аскепкі знаходзілі ў радыюсе mc 4,5 км ад эпіцэнтра выбуха. Асобныя часткі заглыбіліся ў зямлю на глыбіню больш за адзін метр. Ацэньваемая вага метэарыта - каля 10 кг (22 фунта), знойдзеныя фрагменты важылі ад 20 грам да 1831 грам.

Сабака з Нахлы
--------------

Адзін з фрагментаў метэарыта, як адзначаў фермер Махамед Алі Эфендзі Хакім з вёскі Дэншаль, паблізу ад Нахлы, упаў на сабаку, верагодна выпарыўшы яго поўнасцю. Але ніякіх парэшткаў сабакі не было знойдзена, а таксама ніхто не абвясціў аб знікненні сабакі, адпаведна, гісторыя была прызнана няпэўнай. Але гісторыя аб сабаке з Нахлы ці «Нахла-сабаке»(англ.: Nakhla dog) стала папулярнай легендай сярод астраномаў.

Класіфікацыя
------------

Пры сканаванні паверхні пад электронным мікраскопам, выяўлены невялікія ямкі, запоўеныя матэрыялам. На зямле падобнага кшталту ямкі запаўняюць бактэрыі
Сканаванне скола метэарыта паказвае наяўнасць біяморфнага матэрыяла
Прататып метэарыта - тыпа Нахліты (англ.: Nakhlite) з групы SNC (англ.: SNC-Group) марсіянскіх метэарытаў.

Марсіянскае паходжанне
----------------------

На бягучы момант па ўсяму свеету каталагізавана трыццаць чатыры марсіянскіх метэарыта, адзін з якіх - метэарыт Нахла. Верагодна, гэты метэарыт з'явіўся пад уплывам сутыкнення Марса з іншым касмічным целам, а потым выкінуты ў космас. Ён нейкі час перамяшчаўся ў Сонечнай сістэме, а потым быў захоплены гравітацыйным полем Зямлі.

### Наяўнасць вады

Нахла быў першым метэарытам з Марса, у якім выяўлены адзнакі наяўнасці на планеце вады. Парода ўтрымлівала карбанаты і мінералы, якія маглі быць прадуктамі хімічнай рэакцыі з вадою акрамя таго, парода сама магла знаходзіцца ў вадзе пасля свайго фарміравання, што прывяло да паўторнага назапашвання мінералаў. Утрыманне ізатопа 13C вышэй, чым у зямных пародах, што паказвае на марсіянскае паходжанне метэарыта.

### Наяўнасць жыцця

У сакавіку 1999 года, пасля таго, як стала магчымым атрымаць частку метэарыта з Брытанскага Музея ў 1988, каманда з касмічнага цэнтра Джонсана (англ.: Johnson Space Center, NASA) даследавала метэарыт Нахла пры дапамозе аптычнага і скануючага электроннага мікракопаў (англ.: SEM). У выніку, акрамя ўсяго іншага, былі выяўлены невялікія біяморфныя часткі. Лонданскі музей прыродазнаўства, у якім таксама знаходзіліся кавалкі метэарыта, дазволіў даследчыкам з NASA раздрабіць адзін з іх у 2006 годзе для таго, каб атрымаць новыя ўзоры без прымясяў і наносаў. Вучоныя знайшлі вялікую колькасць складаных вугляродзістых злучэнняў у дэндрытных порах каналах пароды, накшталт тых, якія пакідаюць бактэрыі ў пародах на Зямлі.

Абмеркаванне знаходкі адбылося падчас 37-ай Навуковай Луннай і Планетарнай канферэнцыі, якая адбылася ў Х'юстане, штат Тэхас. У выніку было прынята рашэнне аб тым, што вялікая колькасць вуглярода ў порах метэарыта ўскосна сведчыць аб наяўнасці жыцця. Але, у сувязі з тым, што вуглярод з'яўляецца чацвёртым па ступені распаўсюджання элементам у Сусвеце (пасля вадарода, гелія і кісларода), яго наяўнасць у метэарыце і наяўнасць бактэрый і жыцця на Марсе (альбо такой з'явы раней) не маюць прамой сувязі.

#### Амінакіслоты ў складе метэарыта

У 1999 годзе спецыялісты Касмічнага цэнта Джонсана таксама выявілі ў складзе метэарыта амінакіслоты. Сярод іх былі знойдзены аспаргінавая кіслата, глутамінавая кіслата, гліцыны, аланіны і масляная кіслата. Але да гэтага часу не высвятлена, ці з'яўляюцца яны першапачаткова часткай метэартыта, альбо прадуктам забруджванняў у перыяд знаходжання на Зямлі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  «The Nakhla Meteorite»(недаступная спасылка) From NASA's Jet Propulsion Laboratory
2. ↑  «Nakhla meteorite fragment» - From the Natural History Museum. Rotatable image of a fragment of the meteorite. URL accessed September 6, 2006
3. 1 2  *McBridge, Katheleen M.; Righter, K.*. The 100th anniversary of the Fall of nakhla: Te Subdivision of BM1913,25 **(нявызн.)**.  Jonson Space Flight Center.
4. ↑  Mars Meteorites **(нявызн.)**.  NASA. Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2012. Праверана 4 кастрычніка 2015.
5. 1 2  Glavin, Daniel P. Amino acids in the Martian mmeteorite Naklah. Retrived 2010-11-13/
6. ↑  «Space rock re-opens Mars debate» Архівавана 4 сакавіка 2016. - February 8, 2006 BBC News article. URl accessed September 6, 2006
7. ↑  BBC Nws - Space rock re opens Mars debate
8. ↑  BBC News - Life on Mars - new klaims(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нахла (метэарыт) на Вікісховішчы |

* Фатаграфіі метэарыта Нахла, прыведзеныя NASA
* Артыкул Кена Кічынка аб метэарыце(недаступная спасылка)
* Forbs.ru. 6 метеоритов, которые можно купить: метеорит Нахла(недаступная спасылка)

| ⛭Пазаземнае жыццё |
| --- |
| Падзеі і аб’екты | 
* ALH84001
* Клеткі ў стратасферы
* Мікрафасіліі ў хандрытах CI1
* Murchison
* Метэарыт «Нахла»
* Паланаруўскі метэарыт
* Чырвоны дождж у Керале
* Метэарыт «Шэргоці»

 |
| Магчымыя сігналы | 
* CP 1919 (пульсар)
* CTA-102 (квазар)
* Хуткія радыёўсплёскі (паходжанне невядома)
* Сігнал «Wow» (паходжанне невядома)
* KIC 8462852 (незвычайныя флуктуацыі святла)
* SHGb02+14 (радыёсігнал)

 |
| Пазаземнае жыццё | 
* Жыццё на 
Энцэладзе
* Жыццё на Еўропе
* Жыццё на Марсе
* Жыццё на Тытане
* Жыццё на Венеры
* Kepler-452 b
* Kepler-438 b

 |
| Планетарная заселеннасць | 
* HabCat
* Зона заселеннасці
* Двайнік Зямлі
* Пазаземная вадкая вада
* Галактычная зона заселеннасці
* Жыццё каля двайных зорак
* Жыццё каля аранжавых карлікаў
* Жыццё каля чырвоных карлікаў
* Жыццё на натуральных спадрожніках
* Жыццепрыдатнасць планеты

 |
| Касмічныя місіі | 
* Бігль-2
* Biological Oxidant and Life Detection
* BioSentinel
* К’юрыёсіці
* Дарвін
* Enceladus Explorer
* Enceladus Life Finder
* Europa Clipper
* Экзамарс
* EXPOSE
* Foton-M3
* Icebreaker Life
* Journey to Enceladus and Titan
* Лаплас — Еўропа П
* Life Investigation For Enceladus
* Living Interplanetary Flight Experiment
* Mars Geyser Hopper
* Mars Sample Return Mission
* Марсіянская навуковая лабараторыя
* Марс-2020
* Northern Light
* Апарцьюніці
* Red Dragon
* Спірыт
* Titan Mare Explorer
* Venus In-Situ Explorer
* Вікінг-1
* Вікінг-2

 |
| Міжзорная сувязь | 
* METI
* Allen Telescope Array
* Пасланне Арэсіба
* Абсерваторыя Арэсіба
* Зонд Брэйсвела
* Breakthrough Initiatives
* Breakthrough Listen
* Breakthrough Message
* Камунікацыя з міжзорнай цывілізацыяй
* Лінкас
* Пласціны «Піянера»
* Праект «Цыклоп»
* Праект «Озма»
* Праект «Фенікс»
* SERENDIP
* SETI
* SETI@home
* setiQuest
* Залатая пласцінка «Вояджэра»
* Ксеналінгвістыка

 |
| Выстаўкі | 
* *Навука пра Чужых*

 |
| Гіпотэзы | 
* Палеакантакт
* Аўрэлія і Галубая луна
* Касмічны плюралізм
* Накіраваная панспермія
* Ураўненне Дрэйка
* Пазаземная гіпотэза
* Парадокс Фермі
* Вялікі фільтр
* Альтэрнатыўная біяхімія
* Міжпланетнае забруджванне
* Шкала Кардашова
* Каэфіцыент звычайнасці
* Неакатастрафізм
* Панспермія
* Гіпотэза планетарыя
* Гіпотэза ўнікальнай Замлі
* Каэфіцыент разумнасці
* Гіпотэза заапарка

 |
| Звязаныя тэмы | 
* Астрабіялогія
* Астраэкалогія
* Біясігнатура
* Даклад Брукінгса
* Планетарная абарона
* Магчымы культурны ўплыў кантакту з пазаземнай цывілізацыяй
* Экзатэалогія
* Іншапланецянін
* Экстрэмафілы
* NExSS
* Ноагенэз
* Шкала Сан-Марына
* Тэхнасігнатура
* Рэлігіі НЛА
* Ксенаархеалогія

 |