recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пурпурная жаба** (Nasikabatrachus sahyadrensis) — від жаб з роду Nasikabatrachidae. Сустракаецца толькі ў Заходніх Гатах (штат Керала, Індыя) на плошчы каля 14 км². Першае апісанне дарослай жабы афіцыйна датуецца кастрычнікам 2003 года, ювенільная форма была ўпершыню апісана ў 1917 годзе. Пурпурная жаба знаходзіцца пад пагрозай знікнення з-за высечкі лясоў. Уключана ў Чырвоную кнігу Міжнароднага саюза аховы прыроды.

Апісанне
--------

Навуковая назва *Nasikabatrachus sahyadrensi*s сфармавана з частак санскрыцкага nāsikā («нос») і грэцкага βάτραχος («жаба») і sahyadri — нацыянальнай назвы Заходніх Гатаў. Таксама пурпурную жабу калі-некалі называюць фіялетавай свіняносай жабай, спасылаючыся на выцягнутую марфалогію яе морды, якая добра прыстасавана да здабыцця тэрмітаў пад зямлей. У адрозненне ад многіх іншых відаў жаб гэты від здабывае ежу выключна пад зямлёй, сілкуючыся ў асноўным тэрмітамі.

Жаба мае прыземістае, злёгку круглявае цела. Канечнасці вывернуты вонкі, як і ў іншых відаў жаб. Мае маленькую галаву і спецыфічную завостраную пысу. Нерухомая жаба вонкава нагадвае кавалак жэлепадобнай масы пурпурнога ці фіялетавага колеру, дарослыя асобіны звычайна афарбаваны ў цёмна-ліловы колер. Даўжыня пурпурной жабы — 5-9 см. Жаба большую частку часу праводзіць пад зямлёй, выходзячы на ​​паверхню на два тыдні ў год падчас мусонаў для спарвання. Такі спосаб жыцця прывёў да таго, што біёлагі доўгі час не ведалі пра існаванне гэтага віду.

Зноскі
------


1. ↑  Biju S. D. New frog family from India reveals an ancient biogeographical link with the Seychelles//Nature/2003. — 425 (6959): 711—714, doi:10.1038/nature02019
2. ↑  Annandale N. Indian tadpoles//Proceedings of the Asiatic Society of Bengal/1917.-13: 185—186.
**Мастацкі пераклад** — адзін з відаў літаратурнага (адэкватнага) перакладу. Адрозніваецца ад іншых відаў літаратурнага перакладу неабходнасцю перадаваць вобразы мастацкай літаратуры, гульню слоў альбо каламбуры, рыфму і рытм (пры перакладзе вершаваных твораў). Гэта можа прыводзіць да поўнага змянення тэксту арыгінала. Нават да з'яўлення новага мастацкага твору, напісанага па матывах існуючага. (Напрыклад, беларускім чытачам больш знаёмы Бураціна А. Талстога, чым яго прататып Пінокіа). Прыкладамі ўдалых мастацкіх перакладаў песень на беларускую можна назваць "Молі Мэлоўн", якую поўнасцю пераклалі з англійскай (Molly Mallone) з захаваннем рытму, рыфмы і сюжэту, а таксама песню "Прыгажуня", якая з'яўляецца беларускай версіяй англійскай песні "Pretty woman".

Зноскі
------

1. ↑  Песня "Прыгажуня", кліп гурта "Крама" Архівавана 4 сакавіка 2016.
2. ↑  Тэкст песні Роя Орбісана "Pretty woman"

Літаратура
----------

1. Казакова Т.А. Курс перевода
2. Маршак, С.Я. Портрет или копия? Искусство перевода
3. Чуковский, К.И. Высокое искусство

Гл. таксама
-----------

* Паслядоўны пераклад
* Сінхронны пераклад
* Анатацыйны пераклад
* Поўны пісьмовы пераклад
* Літаратурны пераклад
* Літаральны пераклад
* Аўтарскі пераклад
* Рэфератыўны пераклад
* Тэхнічны пераклад
* Юрыдычны пераклад
* Эквірытмічны пераклад
* Ручны сканар-перакладчык
* Машынны пераклад
**Colotois pennaria** — матылёк з сямейства пядзенікаў.

Апісанне
--------

Размах крылаў 45-50 мм. Пярэднія крылы самца пафарбаваны ў чырванавата- або рудавата-бурыя тоны з цёмным напыленнем. Нясуць на сабе дзве папярочныя цёмныя лініі, паміж якімі знаходзіцца цёмная кропка. У вяршыні пярэдняга крыла знаходзіцца чорная пляма з белым цэнтрам. Афарбоўка крылаў самкі жоўта-шэрая, часам белая. Пляма ў вяршыні пярэдняга крыла чорнага колеру, малазаўважная. Заднія крылы ў абодвух палоў святлей пярэдніх. Па ім праходзіць адна цёмная лінія, з унутранага боку ад якой маецца цёмная кропка.

Арэал
-----

Сярэдняя і Паўднёвая Еўропа, Малая Азія, сярэдняя паласа Расіі, Каўказ.

Біялогія
--------

Вусень
Час лёту ў верасні-кастрычніку. Вусень чорна-бурага або шэра-бурага колеру з нерэзкім светлым малюнкам, часам з жаўтлявымі плямамі. Вусень харчуецца на бярозе, дубе, таполі, вярбе, ліпе, алешыне, сліве, грушы, яблыні, і вязе. Кукалка чырвона-жоўтага колеру.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Глаз.
**Анатоль Ціханавіч Глаз** (нар. 8 лістапада 1951, в. Калацічы, Глускі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 лістапада 1951 года ў в. Калацічы Глускага раёна Магілёўскай вобласці.

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію з прысваеннем кваліфікацыі «Вучоны аграном-эканаміст», Мінскую вышэйшую партыйную школу па спецыяльнасці «Партыйнае і савецкае будаўніцтва».

Працоўную дзейнасць пачаў галоўным аграномам калгаса імя Чапаева Глускага раёна. Быў другім і першым сакратаром Глускага райкама ЛКСМБ, другім і першым сакратаром Магілёўскага абкама ЛКСМБ. Працаваў старшынёй выканкама Бабруйскага раённага Савета дэпутатаў працоўных, першым сакратаром Бялыніцкага райкама Камуністычнай партыі Беларусі, старшынёй Бялыніцкага раённага Савета народных дэпутатаў, намеснікам генеральнага дырэктара па камерцыйных пытаннях вытворчага аб’яднання «Бабруйскмэбля». Займаў пасады старшыні Бабруйскага райвыканкама, намесніка старшыні Магілёўскага аблвыканкама.

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

* Ордэн Францыска Скарыны,
* Медаль «За працоўную доблесць»,
* медаль Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі «За ратную доблесць»,
* знак «За асабісты ўклад у развіццё культуры»,
* знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь»,
* ордэн Рускай праваслаўнай царквы Святога цэсарэвіча Дзмітрыя.

Сям’я
-----

Сын — Анатоль Анатолевіч Глаз (1982 г.н.), беларускі дыпламат.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**«Беларуская культура»** — літаратурна-грамадскі часопіс. Выдаваўся з ліпеня да верасня 1927 у Вільні на беларускай мове. Рэдактар-выдавец Ф. Умястоўскі.

Ідэйныя пазіцыі часопіса былі абумоўлены памяркоўнымі поглядамі рэдактара, яго палітычнай арыентацыяй на тэрытарыяльную аўтаномію Заходняй Беларусі з паслядоўнай эвалюцыяй да незалежнасці. Асвятляў пытанні гісторыі Беларусі («Аб уніі на беларускіх землях» Я. Зенюка, «Шлях да незалежнасці Беларусі» пад псеўд. Незалежнік, «Кара» Саўліча), беларускай асветы на заходнебеларускіх землях («Школьная справа ў Польшчы» М. Краўцова), пісаў пра неабходнасць культурнай і краязнаўчай руплівасці ў Заходняй Беларусі, краязнаўчую работу ў БССР. Апублікаваў арт. «Трымаймася родных назваў» Краўцова (пад псеўд. Звончык), дае паказана, як польская адміністрацыя тэндэнцыйна скажае этнічную аснову беларускіх тапонімаў.

На старонках часопіса надрукаваны творы М. Багдановіча, А. Бартуля, М. Васілька, Я. Доліна, Б. Друцкага-Падбярэзскага (пад крыптанімам «Б.»), Я. Палешука і інш. пераклады на беларускую мову актуальных для заходнебеларускага жыцця філасофскіх твораў С. Белайца, М. Горкага, А. Міцкевіча, Р. Ралана, Ю. Славацкага, Р. Тагора, агляд творчасці Я. Коласа. У раздзеле «Бібліяграфія» пад крыптанімам «В.» змешчаны спіс выдадзеных на беларускай мове ў Вільні кніг і агляд беларускага друку за 1906—1927. Меў грунтоўны раздзел «Хроніка».

Выйшлі 3 нумары ў 2 кнігах.

Літаратура
----------

* Ліс, А. С. «Беларуская культура» / А. С. Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 376.
* Ад "Нашае Долі" да "Беларускае Культуры". Беларуская Культура. 1927. № 1. С. 38-41. // на pawet.net
**Поўны пісьмовы пераклад** — перадача тэксту без скарачэнняў з адной мовы на другую. Ён з'яўляецца найбольш распаўсюджаным відам пісьмовага перакладу. Можа быць літаратурным альбо літаральным. Выкарыстоўваецца пры неабходнасці перадаць важную інфармацыю сродкамі замежнай ці роднай мовы ва ўсіх падрабязнасцях. Такім перакладам звычайна карыстаюцца пры перадачы юрыдычнай інфармацыі (напрыклад, тэкст дагавора), апісанні правілаў эксплуатацыі тэхнічнага абсталявання, у мастацкай і публіцыстычнай літаратуры.

Гл. таксама
-----------

* Паслядоўны пераклад
* Сінхронны пераклад
* Анатацыйны пераклад
* Літаратурны пераклад
* Мастацкі пераклад
* Літаральны пераклад
* Аўтарскі пераклад
* Рэфератыўны пераклад
* Тэхнічны пераклад
* Юрыдычны пераклад
* Эквірытмічны пераклад
* Ручны сканар-перакладчык
* Машынны пераклад
Літаратурны альбо адэкватны пераклад - гэта найбольш распаўсюджаны від поўнага пісьмовага перакладу. Не трэба блытаць з мастацкім перакладам, бо такі від выкарыстоўваюць каб перакладаць не толькі мастацкую літаратуру, але і тэхнічную дакументацыю, матэрыялы па медыцыне, фармакалогіі, юрыспрудэнцыі, фінансам. Адрозніваецца ад літаральнага перакладу тым, што мае мэтай перадачу поўнага сэнсу ўсяго тэксту. Пры гэтым словы могуць перакладацца "не па слоўніку", а сітуатыўна. Напрыклад, англійскую фразу *I'm happy to be involved in the business* правілы літаратурнага перакладу не дазваляюць перадаць літаральна "Я шчаслівы быць уцягнутым у гэты бізнес", бо сэнс фразы іншы: "Я рад удзельнічаць у гэтай справе". Такі від перакладу дапускае трансфармацыі сказу на ўзроўні слоў ці граматычных структур сказу.

Гл. таксама
-----------

* Паслядоўны пераклад
* Сінхронны пераклад
* Анатацыйны пераклад
* Поўны пісьмовы пераклад
* Мастацкі пераклад
* Літаральны пераклад
* Аўтарскі пераклад
* Рэфератыўны пераклад
* Тэхнічны пераклад
* Юрыдычны пераклад
* Эквірытмічны пераклад
* Ручны сканар-перакладчык
* Машынны пераклад
**Мае Маленькія Поні: Сяброўства — гэта цуд** (англ.: My Little Poni: Friendships Is Magic) — гэта дзіцячы фантазійны анімацыйны серыял, які быў распрацаваны студыямі «Hasbro Studios» і «DHX Media Vancouver». Серыял заснаваны на медыяфраншызе *My Little Pony,* якая належыць кампаніі Hasbro, якая ў першую чаргу спецыялізуецца на стварэнні дзіцячых цацак. Прэм’ера першай серыі адбылася 10 кастрычніка 2010 года на амерыканскім кабельным тэлеканале Hub. Hasbro абрала таленавітую аніматарку Лоран Фауст крэатыўным дырэктарам і выканаўчым прадзюсарам шоу.

Нягледзячы на тое, што серыял ствараўся для дзіцячай аўдыторыі (маленькіх дзяўчынак 3-12 гадоў), ён атрымаў вялікую папулярнасць і сярод іншай узроставай аўдыторыі. Гэтая агульная аўдыторыя дзяцей і дарослых атрымала сацыяльную назву — Броні (ад англ. *bronies*).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | NKC: unn2016901443 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каракал (значэнні).
«Каракал» узброеных сіл Туркменістана.
**Каракал** — беларуска-ўкраінскі супрацьтанкавы ракетны комплекс, распрацаваны кампаніяй «Белтэх Холдынг» пры ўдзеле Кіеўскага дзяржаўнага канструктарскага бюро «Прамень». Упершыню быў прадстаўлены шырокай грамадскасці ў лютым 2011 года на выставе IDEX-2011 у Абу-Дабі, а ў маі таго ж года на выставе MILEX-2011 у Мінску. З’яўляецца першым гатовым вырабам узбраення створаным ВПК Беларусі.

СТРК «Каракал» можа ўключаць у сябе падраздзяленне з 4—6 самаходнымі пускавымі ўстаноўкамі, машыны баявога кіравання, машыны разведкі і кіравання з камплектам БПЛА, машын тэхнічнай падтрымкі і забеспячэння з разліку адна машына на тры самаходных пускавых ўстаноўкі.

Самаходная пускавая ўстаноўка ўяўляе сабой мабільны комплекс на базе аўтамабіля беларускай вытворчасці з колавай формулай 4х4. Ракетнае ўзбраенне прадстаўлена супрацьтанкавымі кіраванымі ракетамі «Скіф» або «Бар’ер». Пры пераходзе з паходнага ў баявы рэжым пускавая ўстаноўка вылучаецца ўверх і пры стрэле боекамплекта аўтаматычна вяртаецца ў зыходнае становішча для перазарадкі. У кармавым адсеку машыны размяшчаецца дадатковая пераносная ўстаноўка СТРК «Скіф». Машына падзелена на два адсекі, пярэдні прызначаны для размяшчэння экіпажа ў колькасці двух чалавек, сярэдні і кармавы месцяць высоўную пускавую ўстаноўку і боекамплект ў 12 ракет. Машына абаронена шматслаёвай камбінаванай палімернай бранёй, што па заяве распрацоўшчыкаў зніжае радыёлакацыйную прыкметнасць

Зноскі
------

1. 1 2 3  Оружие России:ПТРК «Каракал»
2. ↑  Сергей Суворов: «Современные лёгкие бронированные автомобили» // Обозрение армии и флота, 2019, номер 2, страницы 26—27

Спасылкі
--------

* ПТРК «Каракал» **(нявызн.)** (недаступная спасылка).  Информационное агентство. Оружие России. Архівавана з першакрыніцы 9 кастрычніка 2019. Праверана 9 кастрычніка 2019.
* Новости ВПК. ПТРК «Каракал»
* Военный обозреватель. Мобильный противотанковый ракетный комплекс ПТРК «Каракал»

| * Г
* Р
* П
Бранятэхніка Беларусі пасля 1991 года |
| --- |
| Баявыя разведвальныя машыны | *БРДМ 2Т*  ·  *БРДМ-2МБ1*  ·  *Кайман* |   |
| Баявыя машыны | *Каракал*  ·  *Ліс-ПМ*  ·  *Волат*  ·  *Віцім*  ·  *Asilak* |
| Самаходныя мінамёты | СМ-120 |
| Транспартныя машыны | *ТМПК*  ·  *ТГМ 3Т* |
| Бранятанкавая тэхніка | *ППМП*  ·  *ТЗМ-122*  ·  *МТП-300Т*  ·  *СТК-59ГМС*  ·  *МТП-70*  ·  *КМ-70*  ·  *БТР-60МБ1*  ·  *БТР-70МБ1*  ·  *Кобра-К*  ·  *Кобра-С*  ·  *Волат* |
| Імітацыйныя макеты | ІМТ-72 |
| *курсівам* вылучаны перспектыўныя, даследчыя ці ўзоры, якія не пайшлі ў серыйную вытворчасць |
Прапанаваны **сілезскі алфавіт** заснаваны на лацінскім алфавіце з выкарыстаннем дыякрытыкаў: акута, гравіса, карона, кружка, умлаута і трэмы. Стандартнае кадаванне знакаў для сілезскага алфавіта — ISO 8859-2 (Latin-2).

I. *Складзены з 32 літар:*

A, B, C, Ć, Č, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ń, O, P, R, Ř, S, Ś, Š, T, U, Ů, W, Y, Z, Ź, Ž.

Таксама ўлучае чатыры дыграфы: Dz, Dź, Dž, Ch

II.*Складзены з 37 літар:*

A, B, C, Ć, Č, D, E, È, F, G, H, I, Ì, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, Ò, Ô, P, R, Ř, S, Ś, Š, T, U, W, Y, Ỳ, Z, Ź, Ž.

Таксама ўлучае чатыры дыграфы: Dz, Dź, Dž, Ch

III. *Складзены з 32 літар:*
A, B, C, Ć, Č, D, E, Ë, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ń, O, P, R, Ř, S, Ś, Š, T, U, Ü, W, Y, Z, Ź, Ž.

Гл. таксама
-----------

Сілезская мова
*ma* — раўнадзейная сіл, якія дзейнічаюць на аўтамабіль, што рухаецца па нахільнай плоскасці
**Раўнадзе́йная сі́ла** — сіла, уздзеянне якой на цела мела б такі ж вынік, які даюць тыя сілы, што ўздзейнічаюць на яго.

Згодна да прынцыпа незалежнасці дзеяння сіл, сілы ўздзейнічаюць на цела незалежна адна ад адной. У адпаведнасці з гэтым, раўнадзейную сілу можна знайсці як вектарную суму ўсіх сіл, што ўздзейнічаюць на матэрыяльны пункт.

Для складаных механічных сістэм знаходжанне раўнадзейнай сілы як вектарнай сумы ўсіх сіл, у агульным выпадку, з'яўляецца памылкай, бо значэнне мае не толькі велічыня і напрамак, але таксама пункт прыкладання сілы.
**Літаральны пераклад** — гэта адзін з відаў поўнага пісьмовага перакладу. Адрозніваецца ад літаратурнага тым, што выкарыстоўваецца для перадачы значэння кожнага асобнага слова альбо асобнай фразы, а не поўнага сэнсу сказу ці тэксту. Не трэба блытаць з машынным перакладам, бо апошні скіраваны, як і літаратурны пераклад, на перадачу сэнсу тэксту, але атрымоўваецца больш літаральным, чым зроблены чалавекам, бо многія сітуацыі перакладу патрабуюць выбару альтэрнатывы, на што машына звычайна не здольна.

Літаральны пераклад робіцца «ўручную». Ім карыстаюцца пры перакладзе сказаў з аднолькавай структурай і адназначнымі адпаведнасцямі значэнняў асобных слоў сказу (Напрыклад, французскі сказ Nana va à Bagdade перадаецца па-беларуску літаральна: «Нана едзе ў Багдад»). Таксама літаральны пераклад шырока выкарыстоўваюць у філалагічных даследаваннях. Так, многія біблеісты карыстаюцца рознымі падрадковымі перакладамі Бібліі, дзе тэкст надрукаваны на мовах арыгіналу — старажытнаяўрэйскай, арамейскай і старажытнагрэчаскай — перакладзены паслоўна на родную мову даследчыка.

Гл. таксама
-----------

* Паслядоўны пераклад
* Сінхронны пераклад
* Анатацыйны пераклад
* Поўны пісьмовы пераклад
* Літаратурны пераклад
* Мастацкі пераклад
* Аўтарскі пераклад
* Рэфератыўны пераклад
* Тэхнічны пераклад
* Юрыдычны пераклад
* Эквірытмічны пераклад
* Ручны сканар-перакладчык
* Машынны пераклад
**Тэхнічны пераклад** — від літаратурнага перакладу, звязаны з пісьмовай альбо вуснай перадачай тэхнічнай інфармацыі з адной мовы на другую. Адрозніваецца ад мастацкага перакладу адзінствам тэрміналогіі — г.зн. калі пэўны прыбор назвалі трансфарматарам, яго ўжо нельга назваць адаптарам ці яшчэ неяк. Словы адной і той жа мовы могуць мець адно значэнне ў лексіцы агульнага ўжывання і зусім іншае — ў тэхнічнай лексіцы, і гэта стварае цяжкасці перакладу. Так, англійскае слова file можа азначаць і папку, і камп'ютарны файл, і напільнік.

Гл. таксама
-----------

* Паслядоўны пераклад
* Сінхронны пераклад
* Анатацыйны пераклад
* Поўны пісьмовы пераклад
* Літаратурны пераклад
* Мастацкі пераклад
* Літаральны пераклад
* Аўтарскі пераклад
* Рэфератыўны пераклад
* Юрыдычны пераклад
* Эквірытмічны пераклад
* Ручны сканар-перакладчык
* Машынны пераклад

Зноскі
------

1. ↑  Проценко К. Омонимы и многозначные слова в техническом и повседневном английском языке в сравнении//Язык и перевод Глазами исследователей, переводчиков, преподавателей и носителей языка. Сборник научных и научно-публицистических статей. Мн. 2010
**Зарын** (ас.: зæрин — залаты) — грашовая адзінка Паўднёвай Асеціі. Уведзена ў 2013 годзе. Нягледзячы на стварэнне гэтай грашовай адзінкі, сродкам плацяжу на тэрыторыі Паўднёвай Асеціі дэ-факта з’яўляецца расійскі рубель.

Зарын выпускаецца толькі ў выглядзе памятных і інвестыцыйных манет, якія не могуць быць выкарыстаны як сродак плацяжу. Права эмісіі манет належыць «Нацыянальнаму банку Рэспублікі Паўднёвая Асеція». Манеты адчаканены Маскоўскім манетным дваром.

У Паўднёвай Асеціі ўстаноўлена цвёрдыя суадносіны зарына да расійскага рубля: 1 зарын = 10 рублёў. Але кошт рэалізацыі манет ўключае ў сябе кошт металу, які змяшчаецца ў манетах, з даданнем прэміі, якая пакрывае выдаткі банка на вытворчасць манет, іх дастаўку, захоўванне, выпуск у абарачэнне і эмісійны прыбытак. Цэны на другасным рынку ўсталёўваюцца свабодна.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Грошы, як сімвал «нацыянальнага суверэнітэту»
* Памятныя манеты сайт «Нацыянальнага банка Паўднёвай Асеціі»
**Сацыяльна-працоўная партыя Бразіліі** (парт.: Partido Social Trabalhista) (**PST**) — былая палітычная партыя Бразіліі, якая актыўна дзейнічала на працягу двух перыядаў.

Першапачаткова была заснавана ў 1988 годзе. У тым жа годзе балатавалася на муніцыпальных выбарах і вяла сваю дзейнасць да 1993 года, пакуль не далучылася да Лейбарысцкай рэфарматарскай партыі з мэтай утварэння Прагрэсісцкай партыі. PST падтрымлівала ўрад Фернанду Колара і губернатара Федэральнай акругі Іахіма Рарэза. На выбарах яна ішла пад нумарам 52.

У 1996 годзе новая палітычная група, арганізаваная тым жа лідэрам, Марсіліу Дуартэ, паўторна выкарыстоўвала назву *Partido Social Trabalhista*, без аніякіх адносінаў да папярэдніх партый.

Гісторыя партыі
---------------

Яна была створана ў 1988 годзе і ўдзельнічала ў муніцыпальных выбарах у тым жа годзе. Атрымала падтрымку федэральнага дэпутата Жаао Кунья.

На выбарах 1989 года партыя падтрымала кандыдатуру Фернанду Колара ды Мэлу на пасаду прэзідэнта рэспублікі. Яшчэ на тых выбарах партыя абрала двух федэральных дэпутатаў.

У 1990 годзе сярод яе чальцоў былі нават тагачасны сенатар Хасэ Ігнасіу Феррейра і кіроўны і бізнэсмэн Сільвіо Сантас, у якога нават была магчымая кандыдатура ва ўрад Сан-Паўлу, але гэта не ссунулася з мёртвай кропкі. На выбару 1992 года яна вылучыла кандыдатуры адваката Тэсіа Лінса і Сілвы на пасаду мэра горада Рыа-дэ-Жанейра і Марсіліу Дуартэ, прэзідэнта партыі, на пасаду мэра сталіцы Сан-Паўлу, без выразных вынікаў.

Пазней да яе далучыўся былы губернатар Параны Альвара Дыяс. У 1993 годзе яна аб'ядналася з Partido Trabalhista Renovador, утварыўшы Partido Progressista (1993), якая пасля ўключэння ў Partido Progressista Reformador сфармавала Progressistas (Прагрэсісцкая партыя).

Заўвага
-------

1. ↑  Шаблон:Книга Архіўная копія ад 4 лютага 2022 на Wayback Machine
2. ↑  *Марсио Родриго Нуньес Камбрайя*. :: Revista On-Line LIBERDADE E CIDADANIA :: (парт.) . *www.flc.org.br*.  Интернет-журнал «Свобода и гражданство». (20 лютага 2010).
**Швебіш-Халь** (ням.: Schwäbisch Hall) — гістарычны горад у Германіі, на рацэ Кохер, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг і ў гістарычнай вобласці Гогенлоэ (амаль на стыку межаў Швабіі і Франконіі).

З 1276 да 1803 года — вольны імперскі горад.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт, акруговы рэгіён Хайльброн-Франкен. Уваходзіць у склад раёна Швебіш-Халь. Насельніцтва складае 40 621 чалавек (2018 год). Плошча — 104,24 км². Афіцыйны код — 08 1 27 076. Горад падзяляецца на 8 раёнаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   — Federal Statistical Office. Праверана 3 сакавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739'></a>
**Міжнародны Свабодны Порт Джурджулешты** — порт у Малдове за 133,8 км ад Чорнага мора, на левым беразе рэк Прут і Дунай. Порт выгодна размешчаны паблізу малдоўскай мяжы з Румыніяй і Украінай. Адзіны порт Малдовы з выхадам да мора.

Гісторыя
--------

Міжнародны Свабодны Порт Джурджулешты валодае 480 метрамі берага Дуная, якія Малдова атрымала ад Украіны наўзамен участка тэрыторыі з дарогай каля сяла Паланка ў Штэфан-Водскім раёне Малдовы, з’яўляецца ўласнасцю Украіны. У 2006 годзе быў пабудаваны нафтаналіўны тэрмінал порта, а ў 2009 годзе — грузавы і пасажырскі марскі порт. Гэта дало магчымасць не марской краіне Малдове мець выхад да Чорнага мора і Сусветнага акіяна. Першы марскі пасажырскі карабель адплыў з порта Джурджулешты ў Стамбул.
Будаўніцтва тэрмінала для кантэйнераў пачалося ў 2012 годзе. Станам на 2015 год другі збожжавы тэрмінал знаходзіцца на стадыі будаўніцтва.

Характарыстыкі
--------------

Дзякуючы палажэнні на Ніжнім Дунаі з даступнай глыбінёй вады да 7 м, Міжнародны Свабодны Порт Джурджулешты (МСПД) здольны прымаць як судны ўнутранага плавання, так і марскія судны.

Порт можа прымаць караблі і рачныя баржы з уляганнем да 6,5 м і можа загрузіць або разгрузіць да 3-х розных відаў нафтапрадуктаў адначасова. Зімой порт замярзае і перавозкі ўскладняюцца.

Свабодная эканамічная зона
--------------------------

Уся тэрыторыя Міжнароднага Свабоднага Порта Джурджулешты (МСПД) мае статус свабоднай эканамічнай зоны да 2030 года. Свабодная эканамічная зона порта дае нацыянальным і міжнародным інвестарам спрыяльныя ўмовы для інвестыцый і бізнесу. Порт з’яўляецца рэгіянальным вузлом лагістыкі на мяжы з ЕС з доступам да аўтамагістраляў і чыгунак, рэк і Чорнага мора.

Джурджулешты прапануе патэнцыяльным інвестарам магчымасць заснаваць свой бізнес у рамках свайго бізнес-парку за кошт арэнды зямлі для інвестараў, офісныя будынкі, дэпазіты, адкрытыя сховішчы і г. д.

Спасылкі
--------

* Порт Джурджулешты афіцыйная старонка
* Інвестыцыі ў свабодную эканамічную зону Джурджулешты Архівавана 22 снежня 2015.
**Мешка, князь Навагрудка** (польск.: *Mieszko, książę Nowogródka*) — юнацкі твор Адама Міцкевіча 1817 года.

Паэма з’яўляецца пераробкай сатырычна-філасофскага апавядання Вальтэра «Выхаванне князя». У творы паказаны канфлікт паміж рацыянальным і асвечаным уладаром і ягонымі адсталымі клерыкальнымі дарадцамі. Эпіграфам да яе паэт узяў цытату з Гарацыя «Неабмежаваную славу заслужылі тыя, хто асмеліўся пакінуць пратораныя сцежкі грэкаў і апяваць дзеі сваёй Айчыны». Міцкевіч прачытаў паэму на пасяджэннях Таварыства філаматаў 7 кастрычніка 1818 г. і 21 студзеня 1819 г.

Насамрэч гістарычныя крыніцы не фіксуюць князёў Навагрудка з імем Мешка, яно было распаўсюджаным ў польскай дынастыі Пястаў.

На беларускую мову паэму пераклаў Уладзімір Караткевіч.

Зноскі
------

1. ↑  Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Wyd. VIII — 3 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-13848-6. — стар. 238
2. ↑  Marek Piechota: Pierwsi redaktorzy tekstów Mickiewicza. Od «boskiego diabła» do «puchu marnego». Wiara.pl, 2009 — стар. 1
**Электронна-папяровы дыспле́й** (англ.: EPD, англ.: Electronic Paper Display), візуальны дысплей, які збудаваны на аснове тэхналогіі электроннага чарніла, і які ў выніку з'яўляе высокую, папера-падобную кантрастнасць выявы і звыш-нізкае спажыванне энергіі сілкавання.

Канструкцыйна ЭПД вылучаецца малой таўшчынёй і нізкай масай візуальнага элемента, які таксама можа выконвацца ў нестандартных памерах і формах, напрыклад, быць гнуткім.

Паводле звестак кампаніі «Е-Інк», актуальнага ўласніка тэхналогіі электроннага чарніла, карыстальнік ЭПД практычна не адчувае розніцы ва ўспрыйманні інфармацыі з ЭПД у параўнанні з успрыйманнем з папяровай крыніцы.

Першым камерцыйным прадуктам з электронна-папяровым дысплеем стаў электронны чытач «Соні Лібрые», выпушчаны ў продаж у красавіку 2004 у Японіі.

**Літ.:** Адкрытая інфармацыя кампаніі «Е-Інк». — .
**Нана-навука** (*nanoscience*): дысцыпліна, якая вывучае з'явы і маніпулюе матэрыяламі на атамным, малекулярным і макрамалекулярным узроўнях.

Гл. таксама
-----------

* Агламерат
* Дэндрымер

Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з'яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытуту стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005.

Літаратура
----------

* BSI PAS 71:2005. Vocabulary. Nanoparticles. — BSI. ISBN 0 580 45925 X
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча Перамогі.
Плошча Перамогі, Кіеў (1985)
**Плошча Перамогі** (укр.: Площа Перемоги) — плошча ў Кіеве паміж бульварам Тараса Шаўчэнкі, вуліцамі Саксаганскага, Дзмітрыеўскай, Залатавустаўскай, Вароўскага, Алеся Ганчара, Старавакзальны і праспектам Перамогі.

Плошча вядомая з XIX стагоддзя. У 1860 годзе на ёй быў адкрыты рынак насільных рэчаў, які атрымаў з часам назву Яўрэйскага базару, або Галіцкага базару.

Плошча ў 1869 назвалі Галіцкай (адсюль пачыналася дарога на Захад — у Галіцыю). У той жа час на Галіцкай плошчы была пабудавана так званая Жалезная царква (з чыгунных пліт) св. Іаана Залатавуста (разбурана ў 1930-х гадах, цяпер на гэтым месцы будынак цырка).

Сучасная назва плошчы — з 1952. У 1960-1970-х гадах была ажыццёўлена рэканструкцыя плошчы. У 1981—1982 гадах была праведзена чарговая рэканструкцыя плошчы, узведзены абеліск Гораду-герою (вышыня 43 м). Паміж універмагам «Украіна» і цыркам быў збудаваны падземны пераход.

Адрас «Плошча Перамогі» маюць усяго тры будынкі ў Кіеве: гасцініца «Лыбедзь» — № 1, цырк — № 2 і шопінг-мол «Украіна» (раней універмаг Украіна) — № 3.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Перамогі (Кіеў)

| Плошчы Кіева |
| --- |
| 
* Абалонская
* Адэская
* Амурская
* Андрэя Першазванага
* Анкары
* Арсэнальна
* Батанічна
* Бэссарабска
* Вакзальна
* Валгаградская
* Валэрыя Марчэнка
* Галасііўска
* Гастомэльска
* Герояў Брэста
* Герояў Вялікай Айчыннай вайны
* Герояў УПА
* Дарныцка
* Дэмііўска плошча
* Еўрапейская
* Жытнёторзка
* Мыхайла Загароднёга
* Канстытуцыі
* Касманаўтаў
* Кантрактавая
* Керчанская
* Панцеляймона Куліша
* Пятра Крываноса
* Лесі Украінкі
* Лук’яніўска
* Лыбідска
* Львоўская
* Мінская
* Мыхайла Співака
* Мыхайліўска
* Незалежнасці
* Паштовая
* Перамогі
* Прывакзальная
* Пэтрапаўліўска
* Пэчэрска плошча
* Салам’янска
* Сант’яга-дэ-Чылі
* Сафійска
* Святошынска
* Севастопальская
* Славы
* Спартыўна
* Тэатральна
* Леаніда Тэлятныкава
* Льва Талстога
* Івана Франка
* Харкаўская
* Шчэкавыцка
* Чарнігаўская
* Тараса Шаўчэнкі

 |
**«Сняданак у Тыфані»** (англ.: Breakfast at Tiffany's) — самы знакаміты раман амерыканскага пісьменніка Трумэна Капотэ. Упершыню апублікаваны ў 1958 годзе.

Сюжэт
-----

Падзеі рамана разгортваюцца ў Нью-Ёрку. Маладая 18-19-гадовая дзяўчына Холі Галайтлі на працягу года сябруе і сустракаецца з безыменным апавядальнікам, які жыве па суседству, у яе пад'ездзе. Дзяўчына любіць наведваць свецкія мерапрыемствы ў пошуках багатых і паспяховых мужчын. Холі нярэдка вядзе размовы з апавядальнікам і дзеліцца з ім рознымі падрабязнасцямі свайго жыцця і адкрытымі меркаваннямі пра Нью-Ёрк.

Гэтую маладую эксцэнтрычную дзяўчыну вабіць свет багатых людзей, якія могуць сабе дазволіць набываць зіхоткія дыяментавыя калье. Холі кіруецца ў сваіх учынках толькі голасам сэрца, спалучаючы ў сабе чароўнае абаянне сапраўднай жанчыны і дзіцячую наіўнасць і непасрэднасць. Яна нібыта увасабляе ў сабе сутнасць Нью-Ёрку — горада, дзе мары і жыццё адгароджаны прыцягальнымі і яркімі вітрынамі крам і кафэ.

Экранізацыя
-----------

У 1961 годзе кніга была экранізавана. Галоўную ролю выканала актрыса Одры Хепбёрн.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Роман Т.Капоте "Завтрак у Тиффани" (руск.)  (недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 17 сакавіка 2013.
2. 1 2  Завтрак у Тиффани **(нявызн.)**. Праверана 17 сакавіка 2013.
**Сяргей Уладзіміравіч Ярмаліцкі** (нар. 1970, Сычыкі, Крычаўскі раён, Магілёўская вобласць, БССР, СССР) — беларускі вайсковы і дзяржаўны дзеяч. З 2020 года старшыня Гомельскага раённага выканаўчага камітэта.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію і Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў галоўным аграномам калгаса імя Фрунзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. З 1993 па 2010 гады працаваў на розных пасадах у папраўчай калоніі № 17: начальнікам атрада, оперупаўнаважаным, старшым оперупаўнаважаным, начальнікам аператыўнага аддзела, намеснікам начальніка калоніі. У 2010—2015 гадах узначальваў ПК № 17. 

У 2015 годзе прызначаны начальнікам упраўлення Дэпартамента выканання пакаранняў Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь па Гомельскай вобласці.

У верасні 2020 года прызначаны старшынёю Гомельскага раённага выканаўчага камітэта.

Санкцыі ЕС
----------

10 кастрычніка 2011 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза *«за бесчалавечнае абыходжанне з асуджаным экс-кандыдатам у прэзідэнты Мікалаем Статкевічам і іншымі зняволенымі»*.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Лукашенко обновил руководство в нескольких районах Гомельской области (руск.) . *Правда Гомель* (3 верасня 2020).
3. ↑  *Коровенкова, Татьяна*. Стали известны фамилии 16 чиновников, пополнивших список невъездных в ЕС (руск.) . *БелаПАН*.  TUT.BY (11 лістапада 2011). Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2011. Праверана 4 верасня 2020.
**Адольф Мішэк** (чэшск.: Adolf Míšek; 29 жніўня 1875, Мадлецін, цяпер раён Гаўлічкуў-Брод — 20 кастрычніка 1955, Прага) — чэшскі кантрабасіст і кампазітар.

Біяграфія
---------

У 15-гадовым узросце паступіў у клас басэтлі Франца Зімандля ў Венскай кансерваторыі.

Па заканчэнні курса ў 1894 годзе паступіў у аркестр Венскай прыдворнай оперы.

З 1898 года граў таксама ў Венскім філарманічным аркестры.

У 1910—1914 гадах выкладаў у Новай венскай кансерваторыі.

У 1918 г. перабраўся ў Прагу, дзе ў 1920—1934 гг. быў першым басэтляй у аркестры Нацыянальнага тэатра, а затым да канца жыцця вёў педагагічную працу.

Мішэку належыць шэраг п'ес для басэтлі, у тым ліку тры санаты (найболей вядомая мі-мінорная Op. 6, 1911); кампазітарскі стыль Мішэка імкнецца да позняга рамантызму.

Нататкi
-------
**Украінскае грамадска-культурнае аб'яднанне Берасцейскай вобласці** (**УГКО БО**)  (укр.: Українське громадсько-культурне об'єднання Берестейської області)— грамадская і культурна-асветніцкая арганізацыя ўкраінцаў Берасцейшчыны. Існавала з 1990 па 1999 год.

Гісторыя
--------

Створаны 18 лютага 1990 года ў Брэсце. Нязменны кіраўнік арганізацыі Мікалай Казлоўскі. У склад Рады арганізацыі ў розныя часы ўваходзілі такія вядомыя грамадскія дзеячы і краязнаўцы, як Вячаслаў Панкавец, Георгій Мусевіч, Мікола Ячнік, Пятро Тарасюк, Аляксей Германовіч, Арсень Цяцярук, Міхаіл Петруковіч і іншыя. У 1995 г. частка сяброў таварыства заснавала "Асвету Берасцейшчыны" ім. Т. Шаўчэнка.

Друкаваны орган — газета «Голас Берасцейшчыны». Таварыства было арганізатарам сустрэч з насельніцтвам з дапамогай інфармацыйных стэндаў, ініцыятарам канцэртаў украінскіх гуртоў, выдавала матэрыялы пра гісторыю і культуру краю. Дзякуючы намаганням членаў арганізацыі, а таксама прафесарска-выкладчыцкага складу Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта на філалагічным факультэце апошняга была адкрыта спецыяльнасць "Украінская мова і літаратура" .

Падчас перарэгістрацыі грамадзкіх аб’яднанняў у 1999 годзе Рэспубліканская камісія па перарэгістрацыі грамадзкіх аб’яднанняў адмовіла таварыству ў перарэгістрацыі (рашэнне № 29 ад 24 верасня 1999 г.). Афіцыйнае спыненне дзейнасці звязанае з рашэннем упраўлення юстыцыі Брэсцкага аблвыканкаму No 2456 ад 12 лістапада 1999 г.

Мэты і задачы
-------------

Мэты і задачы згодна са Статутам:

1. Актыўна падтрымліваць далейшую дэмакратызацыю грамадства.
2. Імкнуцца да гарманізацыі міжнацыянальных адносін на аснове паважлівых, добразычлівых адносін да інтарэсаў людзей розных нацыянальнасцей, якія сумесна пражываюць на Берасцейшчыне.
3. Садзейнічаць захаванню і ўмацаванню дружбы і добрых адносін паміж беларускім і ўкраінскім народамі.
4. Усяляк садзейнічаць этнакультурнаму адраджэнню Берасцейшчыны.
5. Садзейнічаць захаванню і далейшаму развіццю ўкраінскай мовы, украінскай культуры, народных традыцый, а таксама распаўсюджванню і паглыбленню ведаў аб сваім паходжанні і гісторыі сярод насельніцтва краю.
6. Прасіць улады ўсіх узроўняў улічваць украінскую этнічную прыналежнасць карэннага насельніцтва дадзенага рэгіёна пры рэалізацыі на тэрыторыі Брэсцкай вобласці законаў Рэспублікі Беларусь аб нацыянальных меншасцях, мовах, культуры, народнай адукацыі і інш.

Глядзіце таксама
----------------

* Украінцы ў Беларусі

Літаратуры
----------

* Козловський М. Українське відродження на Берестейщині у 80-90-х роках XX століття — Слов'янськ, 2006 — 43 с.
**Марыя Юр’еўна Стэфюк** (укр.: Марія Юріївна Стеф'юк; нар. 16 ліпеня 1948) — украінская оперная спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана). Народная артыстка СССР (1985). Герой Украіны (2008).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 16 ліпеня 1948 года ў сяле Ражноў (цяпер Косаўскі раён, Івана-Франкоўская вобласць, Украіна). Вучылася ў Сняцінскім музычна-педагагічным вучылішчы. У 1973 годзе скончыла Кіеўскую кансерваторыю (цяпер Нацыянальная музычная акадэмія Украіны імя П. І. Чайкоўскага) (клас вакалу Н. Захарчанкі). З 1972 па 2013 год — салістка Кіеўскага тэатр оперы і балета ім. Т. Шаўчэнкі, дэбютавала ў партыі Марфы ў оперы Н. А. Рымскага-Корсакава «Царская нявеста».

У 1981 годзе брала ўдзел у Міжнародным фестывалі ім. М. П. Мусаргскага, дзе яна выканала партыю Парасі («Сарачынскі кірмаш» М. П. Мусаргскага) на сцэне тэатра «Ла Скала» (Мілан).
Выступае ў канцэртах, у асноўным у камерным жанры. Таксама ў рэпертуары творы савецкіх і замежных кампазітараў, украінскія народныя песні. Гастралюе за мяжой: Канада, ЗША, краіны Заходняй Еўропы і інш.

Запісваецца на радыё і кампакт-дыскі.

З 2000 года выкладае на кафедры сольных спеваў у Нацыянальнай музычнай акадэміі Украіны ім. П. Чайкоўскага (прафесар). У 2009 годзе выступіла ў Львоўскай філармоніі разам з капэлай бандурыстаў. З 2010 года — член Камітэта па Нацыянальнай прэміі Украіны ім. Т. Шаўчэнкі.

Зноскі
------
**Карына Дзёмінская** (нар. 25 жніўня 1994, Магілёў) — беларуская спартсменка (стральба з лука), сярэбраны прызёр ІІ Еўрапейскіх гульняў (2019, Мінск). Спартсмен-інструктар нацыйнай каманды па стральбе з лука РЦАП па гімнастычных відах спорту.

Скончыла Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* — World Archery Federation. Праверана 2 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q684867'></a>
2. ↑  Сергей Ковальчук: «Где есть порядок и дисциплина, там есть и результат»

Спасылкі
--------

Минск-2019. Белорусские лучницы — серебряные призерки II Европейских игр!
II ЕВРОПЕЙСКИЕ ИГРЫ 21 — 30 ИЮНЯ 2019

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Сусветная федэрацыя стральбы з лука |
**Людміла Русава** - беларуская мастачка і перформерка. З 1990 года - член Беларускага саюза мастакоў.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1954 годзе ў пасёлку Дашчанае Архангельскай вобласці, Расійская Федэрацыя.

У 1973 годзе скончыла Мінскае мастацкае вучылішча ім. А. Глебава, затым ў 1979 Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне манументальна-прыкладнога мастацтва.

15 гадоў працавала мастачкай на Барысаўскім камбінаце дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. 

Удзельніца творчых аб’яднанняў «Форма» і «Плюраліс». 

Памёрла 30 мая 2010 ў Мінску.

Работы Людмілы Русавай знаходзяцца ў зборы Нацыянальнага мастацкага музея (Мінск, Беларусь), у Мастацкім міузеі Цымерл (ЗША, Нью-Джэрсі), у муніцыпалітэце Бона, а таксама прыватных калекцыях у Мінску, Вільнюсе, Рызе, Гданьску, Варшаве, Стакгольме, Берліне і Бостане.

Творчая дзейнасць
-----------------

У 1970 — 1980-я гады ў Мінску разам з Ігарам Кашкурэвічам стварыла нефармальную групу мастакоў «Плюраліс». 

У 1980 — 1990 гадах была ўдзельніцай шматлікіх перфарматыўных групавых праектаў. Групавая выстава «Ажыўленне Казіміра» (Мінск, Палац мастацтва, 1989), «Супрэматычнае ўваскрашэнне Казіміра» (Масква, 1990), выставы мастацтва актуальнай пазіцыі «Іn-formation» (Віцебск, 1994, 1995, 1996), персанальны праект Людмілы Русавай «Т» (Мінск, галерэя «Шостая лінія», 1995).

У 1997 годзе Русава ўдзельнічае ў Тыдні перформансу, прысвечаным рэжысёру і рэфарматару сцэны Антанену Арто (Мінск, галерэя «Шостая лінія»). 

З 1999 года ў Мінску удзельнічала ў міжнародным фестывалі перформансу «Navinki».

У 2000 годзе выпусціла кнігу «Наскрозь». У яе ўвайшлі тэксты 1994 — 1999 гадоў, якія складаюць цэласны, структураваны аўтарскі тэкст, а таксама графічныя працы «Муміфікаваны знак», што неаднаразова дэманстраваліся раней на выставах у Беларусі і за мяжой.

У гэтым жа годзе зрабіла «фотапраект як фотаперформанс» разам з Сяргеям Ждановічам - «Гульня ў лялькі».

У 2003 годзе ў галерэе «NOVA» праходзіў сінтэтычны праект Людмілы Русавай «Месца танцаў-2003».

Спасылкі
--------
**Канстанцін Скуратовіч** (1952 — 2023) — беларускі журналіст, кандыдат філасофскіх навук.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1952 годзе. Вучыўся ў Мінскім сувораўскім вучылішчы і ў БДУ.

Як журналіст спецыялізаваўся ў сферы сацыяльнай палітыкі і сельскай гаспадаркі. Быў звязаны з 1994 года з газетай «Беларусы і рынак», загадчык аддзела сацыяльнай палітыкі. У 1996 годзе атрымаў прэмію Беларускага фонду Сораса як найлепшы эканамічны аглядальнік, а праз тры гады — прэмію Беларускай асацыяцыі журналістаў.

Сааўтар кнігі, прысвечанай беларусам, якія бралі ўдзел у «Зімняй вайне» ў 1939—1940 гадах, «Востраў Суомі. Ажыццёўленая ўтопія» (з гісторыкам Аляксандрам Куляевым).

Памёр ў 2023 годзе.
**Міхаіл Мустыгін** (27 кастрычніка 1937, г. Каломна, Расія — 27 студзеня 2023) — беларускі футбаліст і трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Футбольную кар’еру ў 1959 годзе ў маскоўскім ЦСКА, пазнее перашоў у мінскае «Дынама» дзе гуляў з 1962-га па 1972 год. За гэты час правёў у саставе мінчан 234 матча, забіўшы 90 мячоў. У 1963 годзе стаў бронзавым прызёрам чэмпіянату Савецкага Саюза. У 1965 годзе быў фіналістам розыгрышу Кубка СССР. У 1967 годзе стаў лепшым бамбардзірам чэмпіянату СССР, забіўшы 19 мячоў.

Пасля заканчэння гульнявой кар’еры доўгія гады працаваў трэнерам дзіцяча-юнацкіх футбольных школ Мінска. Сярод яго выхаванцаў нямала вядомых футбалістаў, у ліку якіх і цяперашні галоўны трэнер брэсцкага «Дынама» Ігар Крывушэнка, які раней узначальваў нацыянальную зборную Беларусі, а таксама барысаўскі БАТЭ і мінскае «Дынама».

Зноскі
------

1. ↑  Памёр вядомы беларускі футбаліст Міхаіл Мустыгін
***Haloxylon persicum*** - від кветкавых раслін сямейства {{bt-bellat|аксамітнікавыя|*Amaranthaceae*}}.

  

Распаўсюджаны пераважна ў Пярэдняй (у тым ліку на тэрыторыі Ізраіля, Егіпта, Сінайскага паўвострава, паўднёвай частцы Ірака, Саудаўскай Аравіі, Ірана, Амана, ААЭ, Афганістана), Цэнтральнай (Кыргызстана, Туркменістана і г. д.), Паўднёвай (у Пакістане) і Усходняй Азіі (у Сіньцзян-Уйгурскай аўтаномнай акрузе, якая ўваходзіць у склад Кітая).

Уключаны ў Чырвоную кнігу Мангістаўскай вобласці Рэспублікі Казахстан.

Батанічнае апісанне
-------------------

Расліна прадстаўляе сабой моцны крывы стволік вышынёй 4,5-5 м са светла-шэрай карой. Ліставае покрыва адсутнічае, аднак яго функцыі выконваюць іголкі-лісточкі, размешчаныя на мясістых галінах. Расце ў барханах, пустынях і на водмелях, утварае чыстыя насаджэнні сярэдняй шчыльнасцю 400-500 кустоў на 1 га. Даволі вынослівы, дзякуючы чаму лёгка прыстасоўваецца да неўрадлівых глеб і пераносіць засуху. Цвіце ў маі-чэрвень.

Выкарыстанне
------------

Магутная каранёвая сістэма расліны ажыццяўляе рэгуляцыю ўтрымання арганічных рэчываў у пясчанай глебе. Драўніна хмызняку шырока выкарыстоўваецца ў дрэваапрацоўчай вытворчасці. Вылучаючы велізарную колькасць цеплавой энергіі пры згаранні, шырока выкарыстоўваецца ў якасці паліва.

Апяваўся ў многіх творах арабскіх паэтаў-класікаў.

Шкоднікі
--------

На тэрыторыі Казахстана, Туркменістана і Узбекістана распаўсюджаны жук віду {{bt-bellat||Turcmenigena varentzovi}}, які з'яўляецца шкоднікам гэтай расліны.

1. ↑  {{{загаловак}}}. — 2005. — ISBN 9965172722.
2. ↑  «Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы» («Каталог растений Мангистауской области»). — Актау, 2006.
3. ↑  Turcmenigena varentzov (англ.) (DOC)(недаступная спасылка). *European and Mediterranean plant protect organization*.  eppo.int. Архівавана з першакрыніцы 5 чэрвеня 2015. Праверана 5 снежня 2015.
Нараўлянскі строй (марка Беларусі).
**Ельска-Нараўлянскі строй** — традыцыйны комплекс беларускага народнага адзення на Усходнім Палессі.

Вылучаны па выніках экспедыцыйных даследаванняў у палескай частцы Гомельшчыны (І. Ю. Смірнова). Бытаваў на тэрыторыі Ельскага і Нараўлянскага раёнаў.

Апісанне
--------

Строю ўласцівы кветкавыя арнаменты і раскошныя галаўныя ўборы. Каптуры ўпрыгожваліся стужкамі, абмотваліся наміткамі. Такую намітку часам замацоўвалі доўгімі шпількамі, і калі яна не ахоплівала падбародак, то яе можна было здымаць як шапку, што было вельмі практычна.

Святочнымі хусткамі лічыліся вялікія з тонкай воўны квяцістыя з доўгімі махрамі «тарноўкі» («тэрнові кусты»). Звязаныя ззаду рагі хусткі заводзілі наперад, пускалі на плячах.

Андаракі шылі з ваўнянага ці паўваўнянага палатна, на поясе рабілі дробныя складкі. Тканіны для андаракоў былі разнастайныя паводле малюнка: аднаколерныя, паласатыя, клятчастыя.

Літаратура
----------

* Традыцыйная мастацкая культура беларусаў. У 6 т. Т. 6. Гомельскае Палессе і Падняпроўе. У 2 кн. Кн. 2 / А. М. Боганева [і інш.]; ідэя і агул. рэдагаванне Т. Б. Варфаламеевай. — Мінск: Выш. шк. 2013. — 1231 с. іл. — ISBN 978-985-06-2269-3
**Музей малой Бацькаўшчыны ў Студзіводах** (польск.: Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach) — прыватны гістарычна-этнаграфічны музей-скансен у Студзіводах, заснаваны ў 1993 годзе Дарафеем Фіёнікам.

Сталая экспазіцыя размяшчаецца ў драўлянай хаце беларускай сям’і Кандрацюкоў, збудаванай у 1925 годзе, і ў мяшчанскай хаце 1823 года, перанесенай у 2003 з вуліцы Панятоўскага ў цэнтр Бельску Падляскага. Таксама ў склад скансену ўваходзіць клець 1935 года.

У музеі ладзяцца часовыя выстаўкі, майстроўні народнай творчасці, традыцыйнага падляскага спеву і танцу, выдаюцца кнігі і краязнаўчы штоквартальнік «Бельскі гостінець». Штогод на тэрыторыі музея ладзіцца фестываль «Там по маёвуй росі».

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка  (польск.)
* Музей малой Бацькаўшчыны (Бельск-Падляскі) ў сацыяльнай сетцы «Facebook»

Шаблон:Беларусы ў Польшчы
**Вáнда Марцінш душ Рэйш** (літ.: Vanda Martinš duš Reiš; нар. 19 лістапада 1959, вёска Муляры, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць, БССР, СССР) ― беларуская і літоўская паэтэса, перакладніца, публіцыстка, грамадская дзяячка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1959 годзе ў вёсцы Муляры на Пастаўшчыне. Маці была з літоўскамоўнай сям’і, а беларускую мову з яе мясцовым дыялектам Ванда ўспадкавала ад бацькі.

У 1980 годзе скончыла Віцебскі педагагічны інстытут і пераехала жыць у Вільню, дзе напачатку працавала эканамісткай на заводзе лічыльнікаў і, адначасова, вучылася завочна на эканамічным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Пасля працавала настаўніцай у Вільні, а ў самым пачатку 90-х выехала на пастаяннае жыхарства ў Вялікабрытанію. З 1998 г. дзяліла свой час паміж Эдынбургам (Шатландыя) і Мадэйрай (Партугалія).

Некалькі апошніх гадоў жыве ў Літве, каля Трокаў.

Творчасць
---------

Вершы шмат гадоў пісала «ў стол». Прыслухаўшыся да парадаў вядомага беларускага паэта Алега Мінкіна і старшыні віленскага беларускага клуба «Сябрына» Валянціна Стэха, у 2019 годзе ў віленскім выдавецтве «Рунь» выдала зборнік вершаў «Плод авакада», а ў 2020 годзе ў выдавецтве «Кнігазбор» выйшаў другі зборнік вершаў «Мора мары», які ўвайшоў у доўгі спіс прэтэндэнтаў на прэмію імя Наталлі Арсенневай.

З 2017 года друкуецца ў альманаху «Беларус», а таксама публікавала падборкі вершаў у часопісе «Дзеяслоў» і ў газеце «Літаратура і мастацтва». Шмат перакладае літоўскіх, польскіх (віленскіх), англійскіх, іспанскіх і партугальскіх паэтаў. Пераклала шмат літоўскіх паэтаў: Вітаўтаса Мачэрніса, Антанаса Ёнінаса і Антанаса А. Ёнінаса, Томаса Венцлаву, Юстына Марцынкявічуса, Генрыкаса Радаўскаса і інш.

Актыўна ўдзельнічае ў грамадска-палітычным і культурным жыцці Вільні, падтрымліваючы прэстыж беларускай мовы ў Літве і ўшаноўвае багатую беларускую спадчыну Вільні.

У 2022 годзе Ванда Марцінш дуж Рэйш пераклала з літоўскай на беларускую мову тэксты дысідэнткі і пісьменніцы Далі Грынкевічуце — «Літоўцы ля мора Лапцевых».

Таксама піша вершы па-літоўску.

Творы
-----

* Плод авакада, Рунь, Вільня, 2019.
* Мора Мары, Кнігазбор, Мінск, 2020.
* Даля Грынкявічутэ, Літоўцы ла мора Лапцевых, Клайпеда, 2022 (пераклад Ванды Марцінш дуж Рэйш).

Зноскі
------

1. ↑  Яна Будовіч (25.11.2020). «На тым баку Месяца». Звязда.
2. ↑  Дзеяслоў, №4 (101) /ліпень-жнівень/ 2019, с. 250.
3. ↑  «Прэзентацыя кніжкі Ванды Марцінш душ Рэйш „Мора Мары"». Сябрына, Віленскі гарадскі беларускі клуб.
4. ↑  DALIOS GRINKEVIČIŪTĖS KNYGOS «LIETUVIAI PRIE LAPTEVŲ JŪROS» VERTIMO Į BALTARUSIŲ KALBĄ PRISTATYMASЮ, Maironio lietuvių literatūros muziejus,
5. ↑  «Ванда Марцінш душ Рэйш». Камунікат.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Верхні замак.
**Верхні замак** — частка Кобрынскага замка, якая ўяўляла сабой чыста абарончы комплекс. У XVI ст. быў умацаваны глыбокім дугападобным ровам, кальцавым валам, клецевымі канструкцыямі.

Апісанне
--------

Верхні замак з'яўляўся абарончым комплексам і быў круглы ў плане, дыяметр яго складаў каля 56 м. Яго сцены-гародні не запаўняліся зямлёй і каменнем, а выкарыстоўваліся як гаспадарчыя памяшканні (каморы); наверсе былі баявыя галерэі з абламамі, накрытыя двухсхільнымі дахамі з драніцы. Злучаўся з Ніжнім замкам брамай, у верхнім ярусе якой былі дзве святліцы. З процілеглага боку знаходзілася другая брама. Акрамя брам замак меў яшчэ чатыры баявыя вежы, накрытыя шатровымі гонтавымі дахамі. Вежы размяшчаліся рэгулярна па ўсяму перыметру замка, паміж імі стаяла ў сярэднім па пяць гародняў. Праз вежу, браму і пад'ёмны мост праз роў злучаўся з «прыгародкам».

Характэрна, што ў Верхнім замку ніякай іншай забудовы, акрамя брам, веж і гародняў, не было. У інвентары толькі згадваецца жылы будынак, накрыты гонтавым дахам. Вонкавая крывалінейная лесвіца («крывы ўсход») вяла да кансольнай галерэйкі. З яе траплялі ў сенцы, якія з'яўляліся адначасова і трапезнай: тут стаялі сталы, лавы, каміны. Наверх да другіх сенцаў вяла лесвіца, абапал якой размяшчаліся святліцы з кафлянымі грубкамі і лавамі ўздоўж сцен. Можна меркаваць, што гэты будынак, як і святліцы над брамай, з'яўляўся жыллём замкавага гарнізона.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 1: Ад старажытных часоў да другой паловы XVI ст. ; [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал.рэд.) [і інш.] ; рэд. тома С. В. Марцэлеў, Л. М. Дробаў ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1987. — 303 с. : іл.