У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Яна Хрысціцеля.

**Касцёл Яна Хрысціцеля** — каталіцкі храм в. Васілішкі Шчучынскага раёна. Помнік архітэктуры позняга барока, знаходзіцца па вул. Савецкай у цэнтры вёскі. Ставіцца да Шчучынскага дэканата Гродзенскай дыяцэзіі.

Помнік архітэктуры ў стылі позняга барока, пабудаваны ў 1769. Храм уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Касцёл у пачатку XX стагоддзя
Каталіцкая абшчына ў Васілішках з’явілася ў 1652 годзе, у 1658 тут заснаваны манастыр дамініканаў, пры якім пабудаваны драўляны касцёл. Мураваны барочны касцёл пабудаваны ў 1769 годзе, аднак асвечаны толькі 30 лістапада 1790 года.

Пасля падаўлення Польскага паўстання 1830—1831 гадоў, як і многія іншыя каталіцкія храмы на тэрыторыі сучаснай Беларусі быў перададзены праваслаўным і пераасвечаны як праваслаўная царква. У 1919 годзе пасля пераходу рэгіёну ў склад міжваеннай Польшчы вернуты каталікам. У 1922—1928 гадах рэканструяваны. Пасля Вялікай Айчыннай вайны закрыты, у 1980 годзе вернуты вернікам.

Архітэктура
-----------

Брама і галоўны ўваход
Помнік архітэктуры позняга барока. Некаторыя аўтары звяртаюць увагу на рысы віленскага барока, якія прысутнічаюць у архітэктуры царквы. Храм — трохнефная базіліка, галоўны неф завяршаецца паўкруглай апсідай з адзінай сакрысціяй з паўднёвага боку справа ад прэзбітэрыя. Нефы падзеленыя двума радамі па тры калоны ў кожнай, да чатырох найбольш блізкім да прэзбітэрыя калон прыбудаваны невялікія алтары.

Архітэктурна-пластычны акцэнт — на галоўным заходнім фасадзе, фланкіраваным трохяруснымі вежамі (чацвёрты ярус з фігурным шлемам разабраны ў 1832 г.) з паўцыркульным шчытом паміж імі. Пластыка ствараецца ўвагнутасцю і акругласцю граняў вежаў, слаістымі лапаткамі, пілястрамі з валютамі ў аснаванні, плаўна выгнутымі цягамі і карнізамі, прамавугольнымі філёнгамі. Сіметрычна-восевая трохчасткавая кампазіцыя фасада падкрэсленая лучковымі ўваходнымі і аконнымі праёмамі, нішамі, круглымі люкарнамі. Бакавыя фасады маюць лучковыя праёмы і расчлянёныя плоскімі лапаткамі. Касцёл накрыты двухсхільным дахам, скругленым над апсідай.

Перад касцёлам — мураваная трохарачная брама, абрыс якой адпавядае пластыцы яго галоўнага фасада.

### Інтэр’ер

Інтэр’ер касцёла
Гістарычна храм меў скляпеністыя перакрыцці нефаў, аднак у ходзе перабудоў яны былі згубленыя і замененыя плоскай бэлечнай столлю.

Асноўнае памяшканне шасцістоўпнага храма перакрыта плоскай бэлечнай столлю (замест страчаных скляпеністых перакрыццяў). У цэнтральны неф шырокай аркай адкрываецца галерэя хораў з увагнута-пукатым парапетам.

Галоўны алтар храма багата дэкараваны ляпнінай, у яго цэнтры знаходзіцца палатно «Хрышчэнне Гасподне». Усяго ў інтэр’еры царквы 7 алтароў — галоўны, два бакавых і 4 алтары на калонах; выкананы ў тэхніцы стука пад ружовы і блакітны мармур і ўпрыгожаны пазалочаным ляпным дэкорам. Галоўны алтар храма багата дэкараваны ляпнінай, у яго цэнтры знаходзіцца палатно «Хрышчэнне Гасподне». Мастацкі эфект дэкаратыўнага вырашэння інтэр'еру заснаваны на кантрасце яго плоскаснай архітэктуры і каларыстычна насычаных і пластычна вырашаных сямі алтароў (галоўны, два бакавыя, чатыры кулісныя). Алтары выкананы ў стылі ракако ў тэхніцы стука пад ружовы і блакітны мармур, упрыгожаныя пазалочанай лепкай — ракайлі, валюты, пуці, дэкаратыўныя вазы, мудрагелістыя сплаценні зоркападобных завіткоў.

Магіла палкоўніка Фамы Кандраценкі
У касцёле пахаваны Юзаф Белапятровіч[d] (пам. 24 чэрвеня 1780, Валэйшы), стражнік лідскі. На касцёльным двары пахаваны палкоўнік Фама Кандраценка (пам. 16 верасня 1893) і Станіслаў Прыбытак (пам. 24 сакавіка 185?).

Зноскі
------

1. 1 2 3  «Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік». Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі», 1993 год. стр. 107. ISBN 5-85700-078-5.
2. 1 2  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) на сайце Catholic.by (бел.)
3. 1 2 3  Збор помнікаў гісторыі і культуры. Гродзенская вобласць. Стр. 339
4. 1 2  Габрусь Т. В. «Мураваныя харалы: сакральная архітэктура беларускага барока». Мінск, «Ураджай», 2001 год. ISBN 985-04-0499-Х
5. 1 2 3  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) на сайце Radzima.org

Літаратура
----------

* «Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік». Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі», 1993 год. стр. 107. ISBN 5-85700-078-5.
* А. М. Кулагін. Каталіцкія храмы на Беларусі. Мінск, Беларуская Энцыклапедыя, 2000
* Габрусь Т. В. «Мураваныя харалы: сакральная архітэктура беларускага барока». Мінск, «Ураджай», 2001 год. ISBN 985-04-0499-Х
* G. Rąkowski, Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi, Burchard Edition, Warszawa 1997, ISBN 83-904446-9-0, s. 253—254.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) на Вікісховішчы |

* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) на сайце Radzima.org
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) на сайце Catholic.by (бел.)

| ⛭Шчучынскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святой Тэрэзы (Астрына) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Дэмбрава) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Жалудок) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ішчална) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Каменка) ·  Касцёл Святога Станіслава (Лядск) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Новы Двор) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Першамайск) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ражанка) ·  Касцёл Хрыста Валадара (Скрыбаўцы) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Старыя Васілішкі) ·  Касцёл Святой Тэрэзы (Шчучын) |