recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пятнаццаты з’езд КП(б)Б**. Адбыўся 16 — 22 студзеня 1934 г. у Мінску. Прысутнічалі 456 дэлегатаў з рашаючым і 271 з дарадчым голасам ад 65 119 членаў і кандыдатаў у члены партыі (разам з вайсковымі арганізацыямі; 37 909 членаў і кандыдатаў у члены КП(б)Б).

Парадак дня
-----------

* справаздача ЦК КП(б)Б (М. Ф. Гікала);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КП(б)Б (І. Ф. Кудзелька);
* справаздача ЦКК КП(б)Б (І. А. Лычоў);
* даклад аб 15-годдзі ўтварэння КП(б)Б і БССР (В. Ф. Шаранговіч);
* даклад аб калгасным і саўгасным будаўніцтве (М. М. Галадзед);
* выбары кіруючых органаў партыі і дэлегатаў на XVII з’езд УКП(б).

Праца з’езда
------------

З’езд прааналізаваў вынікі 1-й пяцігодкі, вызначыў задачы і кірункі дзейнасці КП(б)Б у 2-й пяцігодцы, разгледзеў праблемы індустрыялізацыі рэспублікі, далейшай перабудовы сельскай гаспадаркі і інш. З’езд падвёў вынікі чысткі партыі: за 1933 г. з КП(б)Б было выключана 9769 членаў і кандыдатаў у члены партыі (18,4 %), пераведзена з членаў у кандыдаты 4266 чалавек і з кандыдатаў у спачуваючыя 3108 чалавек. З’езд ухваліў дзейнасць ЦК КП(б)Б, прызнаў яго палітычную лінію правільнай, арганізацыйную работу здавальняючай; ухваліў тэзісы ЦК УКП(б) да XVII з’езда партыі па 2-му пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР. Даў ацэнку праведзенаму ачышчэнню Наркамзема, Наркамасветы, АН БССР, БДУ, іншых дзяржаўных, навуковых і асветных устаноў ад нацыяналістычных элементаў, выхадцаў з дробнабуржуазных партый, трацкістаў, правых і інш.; калгасаў і саўгасаў — ад антысавецкіх контррэвалюцыйных элементаў. З’езд прыняў зварот да працоўных рэспублікі і байцоў Беларускай ваеннай акругі, у якім заклікаў цясней згуртавацца вакол КП(б)Б, памножыць намаганні ў барацьбе за перамогу сацыялізму, супраць здраднікаў пралетарскай рэвалюцыі — трацкістаў, правых апартуністаў, контррэвалюцыйных беларускіх нацдэмаў. Выбраў ЦК КП(б)Б са 103 членаў і 43 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КП(б)Б з 11 членаў, 38 дэлегатаў на XVII з’езд УКП(б).

Літаратура
----------

* Гікала, М. Ф. Адчотны даклад XV з’езду аб рабоце ЦК КП(б)Б. — Мн. 1934.
* Резолюции XV съезда КП(б)Б. — Мн. 1934.

| ⛭З’езды КП(б)Б і КПБ |
| --- |
| КП(б)Б | 
* I (1918)
* II (1919)
* III (1920)
* IV (1921)
* V (1921)
* VI (1922)
* VII (1923)
* VIII (1924)
* IX (1925)
* X (1927)
* XI (1927)
* XII (1929)
* XIII (1930)
* XIV (1932)
* XV (1934)
* XVI (1937)
* XVII (1938)
* XVIII (1940)
* XIX (1949)
* XX (1952)

 |
| КПБ | 
* XXI (1954)
* XXII (1956)
* XXIII (1959)
* XXIV (1960)
* XXV (1961)
* XXVI (1966)
* XXVII (1971)
* XXVIII (1976)
* XXIX (1981)
* XXX (1986)
* XXXI (1990)
* XXXII (1993)
* XXXIII (1996)
* XXXIV (1997)

 |
**X павільён Варшаўскай цытадэлі** (польск.: X Pawilon Cytadeli Warszawskiej) — філіял Музея незалежнасці ў Варшаве (Польшча), які размяшчаецца ў адным з павільёнаў Варшаўскай цытадэлі. Тэматыка экспазіцыі прысвечаная нацыянальна-вызваленчым змаганням у часы расійскага панавання.

Гісторыя
--------

X павільён Варшаўскай цытадэлі паўстаў у 1828 годзе ў рамках разбудовы кашараў з прызначэннем пад магазін абмундзіравання. Ад 5 ліпеня 1833 распачатае прыстасаванне памяшканняў пад вязніцы. Тут дзейнічаў галоўны следчы ізалятар для палітычных вязняў, некалькі сотняў з якіх тут былі забіты, тысячы высланыя на катаргу або ў Сібір. З 1834 тут дзейнічала Сталая ваенна-следчая камісія пры галоўнакамандуючым дзейнай арміі і начальніку Царства Польскага, якая з'яўлялася цэнтральным следчым органам па палітычных злачынствах у Царстве Польскім.

Уваход у камеру Рамуальда Траўгута у X павільёне Варшаўскай цытадэлі
Сярод вядомых вязняў X павільёна — Фелікс Дзяржынскі, Раман Дмоўскі, Апалон Кажанёўскі (бацька Джозефа Кажанёўскага), Юзаф Пілсудскі, Аляксандр Прыстар, Рамуальд Траўгут.

Пасля Другой сусветнай вайны X павільён быў адкрыты для наведвання. Афіцыйнае адкрыццё музея адбылося 22 студзеня 1963 года, на стагоддзе паўстання 1863—1864 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  *Stała Komisja Wojenno-Śledcza*, AGAD, opis zespołu, wstęp Архівавана 17 чэрвеня 2009. Archiwum Główne Akt Dawnych, Nr zespołu: 241 / 0 Karta: A opis zespołu.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | X павільён Варшаўскай цытадэлі на Вікісховішчы |

* Афіцыйная старонка Музея незалежнасці (польск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хацкевіч.

**Генадзь Хацкевіч** (**Хацкевіч-Мінскі**, **Хац-Мін**; 3 чэрвеня 1952, Мінск — 25 красавіка 2014, Мінск) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 3 чэрвеня 1952 года ў Мінску. У 1962—1968 гадах вучыўся ў дзіцячай мастацкай студыі Сяргея Каткова, у 1968—1972 гадах Мінскім мастацкім вучылішчы ў Алега Луцэвіча, у 1976—1982 гадах у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце на аддзяленні манументальна-дэкаратыўнага мастацтва (кіраўнік дыплома — Гаўрыла Вашчанка). Удзельнік выставак з 1972 года.

У 1987 годзе паспрабаваў захапіць самалёт, каб патрапіць у Парыж. Жыў у Мінску, наведваў Польшчу, Англію і Францыю (перыядычна жыў там з 1990 па 1998).

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, галерэях і прыватных калекцыях у Беларусі і за мяжой.

Памёр 25 красавіка 2014 года ў Мінску.

Сям’я
-----

Сын Аляксей (нар. 1972) таксама мастак.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Вечар памяці мастака Генадзя Хацкевіча
**Барна да Сіена**, *Берна да Сіена* (італ. Barna da Siena) — італьянскі мастак, які працаваў у сярэдзіне XIV стагоддзя.

Яму прысвечана асобная глава ў першым томе «Жыццяпіс найбольш знакамітых жывапісцаў» Джорджа Вазары. Вазары прыпісвае яго пэндзлю шэраг твораў, у прыватнасці фрэскавыя роспісы ў царкве Каледжата ў Сан-Джымін’яна, і апісвае яго драматычную смерць у росквіце гадоў — Барна, нібыта, зваліўся з падмосцяў падчас роспісу храма і памёр «па сканчэнні двух дзён, вялікі ўрон для мастацтва». Вазары піша: «Працаваў каля 1381 года». Некаторыя мастацтвазнаўцы імкнуліся атаясаміць гэтага героя Вазары з Бернай Берціні, які згадваецца ў дакументах у 1348 годзе. Аднак паводле апошніх даследаванняў, Барны, магчыма, не існавала ўвогуле, а тыя творы, якія яму прыпісаў Вазары і шэраг пазнейшых даследчыкаў, з’яўляюцца прадуктам розных ананімных аўтараў. Фрэскавыя роспісы ў царкве Каледжата ў Сан-Джыміньяна згодна з новымі данымі адносяцца да 1330-х гадоў, а не да 1380-х, а аўтарамі іх лічаць майстроў з арцелі Сімонэ Марціні, якія працавалі там пад кіраўніцтвам Ліпа Мемі. Аднак некаторыя творы ў розных музеях па традыцыі нясуць імя Барны.

Барна да Сіена прыпісваецца фрэска «Мадонна на прагулцы» у царкве Сан-П’етра-ін-Фарліяна ў Сан-Джымін’яна.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. XXI стагоддзе.
**«XXI стагоддзе»** — бізнес-цэнтр у Мінску, размешчаны па адрасе пр. Незалежнасці, 169, каля з’езду з МКАД. Першы пабудаваны ў Беларусі бізнес-цэнтр.

Аўтары праекта архітэктары А. Корбут, В. Нікіцін, Зееў Натэс (Ізраіль), Даніэль Бран (Бельгія). Узведзены ў 1998 годзе як адміністрацыйны будынак са станцыяй тэхнічнага абслугоўвання і культурна-бытавымі аб’ектамі. Уведзены ў эксплуатацыю ў 2001 годзе.

Архітэктура
-----------

Кампазіцыя «XXI стагоддзе» сфарміравана з двух дугападобных у плане аб’ёмаў — 8- і 9-павярховага, пастаўленых на 2-павярховыя стылабаты, выразна чытаецца ў панараме дзякуючы абагульненым формам, выразнаму кантрасту зашклёных і глухіх паверхняў, кампазіцыйнаму рашэнню. Фасады пабудаваны на спалучэнні люстраных паверхняў шклення сіняга тону і глухіх участкаў сцен, лініі злучэння якіх маюць дыяганальныя ступеньчатыя абрысы. Вышынныя карпусы, якія навісаюць над стылабатамі, абапіраюцца на калоны вышынёй у два ўзроўні. Прастора першых двух паверхаў арганізавана з выкарыстаннем двухсветных атрыумаў, ліхтароў верхняга асвятлення.

Зноскі
------

1. ↑  Современная Беларусь: энциклопедический справочник. В 3 томах. (руск.) / [редколлегия: М. В. Мясникович и др.]. — Мн.: Белорусская наука, 2006—2007.
2. 1 2  Шамрук, А. С. Архитектура Беларуси ХХ — начала ХХІ в.: эволюция стилей и художественных концепций. — Минск: Белорусская наука, 2007. — 335 с.: илл. ISBN 978-985-08-0868-4
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скалабан.

**Іван Васілевіч Скалабан** (верасень 1910, вёска Крывічы, Салігорскі раён — красавік 1944) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Палескай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1939 года. З 1931 года на педагагічнай і партыйнай рабоце ў Старобінскім раёне. З сакавіка 1942 года ў нямецкім тыле, у студзені — ліпені 1943 года камісар 125-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады, у ліпені 1943 — сакавіку 1944 гадоў камандзір 130-й Петрыкаўскай партызанскай брыгады, адначасова ў красавіку 1943 — красавіку 1944 гадоў сакратар Петрыкаўскага падпольнага РК КП(б)Б, з кастрычніка 1943 года член Палескага падпольнага абкама КП(б)Б. Загінуў у баі.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Xcas можа вырашаць дыферэнцыяльныя ўраўненніXcas можа вырашаць дыферэнцыяльныя ўраўненні
**Xcas** (праграмнае забеспячэнне з адкрытым зыходным кодам) — гэта карыстальніцкі інтэрфейс у Giac, бясплатнай базавай камп’ютарнай алгебры (CAS) для

* Microsoft Windows
* Apple macOS
* Linux / Unix
* Android

Giac можна выкарыстоўваць непасрэдна ў іншай праграме, напісанай на C++.

Xcas / Giac — гэта праект з адкрытым зыходным кодам, распрацаваны Бернардам Парысэ з Універсітэта Іосіфа Фур’е ў Грэноблі (Ізер) з 2000 года. Ён заснаваны на досведзе, назапашаным у былым праекце Erable.

Giac мае рэжым сумяшчальнасці з праграмамі Maple і MuPAD і калькулятарамі TI-89, TI-92 і Voyage 2000. Карыстальнікі могуць выкарыстоўваць Giac / Xcas як бясплатнае сумяшчальнае з Maple праграмнае забеспячэнне для распрацоўкі афіцыйных алгарытмаў альбо выкарыстання яго ў іншым праграмным забеспячэнні.

Кішэнныя CAS і CAS Calc P11 выкарыстоўваюць Giac. Ён таксама быў інтэграваны з CAS GeoGebra ў 2013 г.

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑
**Трыццаць трэці з'езд КПБ** *(аднаўленчы)*. Адбыўся 2 лістапада 1996 г. у Мінску. Прысутнічалі 443 дэлегаты ад 1160 членаў партыі, якія выступілі ініцыятарамі аднаўлення КПБ як самастойнай партыі. Прынятая з'ездам рэзалюцыя адмяняла рашэнне XXXII з'езда КПБ аб уваходжанні КПБ у склад Партыі камуністаў беларускай, абвяшчала адноўленую Кампартыю Беларусі юрыдычнай і ідэйна-палітычнай пераемніцай КПСС – КПБ. Праграмная заява прынята ў якасці Часовай праграмы партыі да чарговага з'езда КПБ. Прыняты таксама Часовы статут КПБ. Прынцыпова новае ў ім – стварэнне Вышэйшага савета партыі (ВСП), які выбіраецца на з'ездзе з найбольш вопытных і аўтарытэтных камуністаў, «з'яўляецца гарантам адзінства КПБ і захавання статутных правоў членаў партыі». ВСП дадзена права распускаць ЦК КПБ і прызначаць датэрміновыя з'езды ў выпадку ўзнікнення рознагалоссяў у партыі, калі яны пагражаюць расколам. Свае функцыі ВСП ажыццяўляў без умяшання ў паўсядзённую работу ЦК і Цэнтральнай рэвізійнай камісіі. З'езд выбраў ВСП, ЦК КПБ, Цэнтральную рэвізійную камісію.

| ⛭З’езды КП(б)Б і КПБ |
| --- |
| КП(б)Б | 
* I (1918)
* II (1919)
* III (1920)
* IV (1921)
* V (1921)
* VI (1922)
* VII (1923)
* VIII (1924)
* IX (1925)
* X (1927)
* XI (1927)
* XII (1929)
* XIII (1930)
* XIV (1932)
* XV (1934)
* XVI (1937)
* XVII (1938)
* XVIII (1940)
* XIX (1949)
* XX (1952)

 |
| КПБ | 
* XXI (1954)
* XXII (1956)
* XXIII (1959)
* XXIV (1960)
* XXV (1961)
* XXVI (1966)
* XXVII (1971)
* XXVIII (1976)
* XXIX (1981)
* XXX (1986)
* XXXI (1990)
* XXXII (1993)
* XXXIII (1996)
* XXXIV (1997)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жохаў.

**Іван Васілевіч Жохаў** (14 мая 1914 вёска Кульнева, Малаяраславецкі раён, Калужская вобласць — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Брэсцкай абласцях.

Біяграфія
---------

Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. Член КПСС з 1941 года. З кастрычніка 1941 года камісар партызанскага атрада «Сын» у Маскоўскай вобласці, са студзеня 1942 года камісар партызанскага атрада знішчальнага мотастралковага палка Упраўлення НКУС Масквы і Маскоўскай вобласці. Са жніўня 1942 года на Беларусі: камандзір, камісар атрада, у сакавіку 1943 — лютым 1944 гадоў камісар, адначасова ў лістападзе 1943 — сакавіку 1944 гадоў камандзір партызанскай брыгады імя А. К. Флегантава, член Пухавіцкага, Маларыцкага падпольных райкомаў КП(б)Б. З 1944 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Алберт ван Аўватэр** (Aelbert van Ouwater, Albert van Ouwater; каля 1415, верагодна, Аўдэватэр недалёка ад Гаўды — каля 1475, Харлем) — нідэрландскі мастак.

Біяграфія
---------

Пра Альберта ван Аўватэра вельмі мала інфармацыі. Большая частка інфармацыі змяшчаецца ў «Кнізе пра мастакоў» Карэла ван Мандэра, у якой Аўватэр апісваецца пераважна як вядомы майстар пейзажа. Акрамя пейзажаў Аўватэр напісаў некалькі рэлігійных палотнаў, адно з якіх ідэнтыфікавана дзякуючы апісанню ў кнізе ван Мандэра. Гэта створанае ў 1450—1460 гг. «Уваскрэсенне Лазара», якое захоўваецца ў Берлінскай карціннай галерэі і да гэтага часу з’яўляецца адзінай карцінай, якая бясспрэчна належыць пэндзлю Аўватэра.

Нічога не вядома аб гадах навучання мастака. Мастацтвазнаўцы зыходзяць з таго, што пражываючы ў паўднёвых Нідэрландах, Аўватэр пазнаёміўся з творчасцю Яна ван Эйка, Петруса Крыстуса, Рагіра ван дэр Вейдэна і Дзірка Баўтса. Мяркуючы па «Уваскрашэнні Лазара», асаблівы ўплыў на творчую манеру Аўватэра аказаў менавіта Дзірк Баўтс, тыпізацыя фігур якога, рухальныя тыпы і адзенне намаляваных вельмі блізкія палатну з Берлінскай галерэі. Аўватэр быў выдатным каларыстам, які валодаў драбнюткімі нюансамі каляровай палітры і правіламі пабудовы перспектывы.
**Пак Тхэ Джун** (кар. 박태준, 朴泰俊; 29 верасня 1927 — 13 снежня 2011) — карэйскі бізнесмен, мецэнат, герой вайны і палітык, прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя ў 2000 годзе.

Біяграфія
---------

Атрымаў ваенную і паліталагічную адукацыю. Пасля ваеннага перавароту супраць адміністрацыі Чанг Мёна на чале з Пак Чон Хі Пак Тхэ Джун стаў членам Вярхоўнага Савета па гандлёвым і прамысловым адраджэнні Карэі. У 1963 годзе выйшаў у адстаўку з шэрагаў Узброеных Сіл у званні генерал-маёра.

Пасля таго займаўся бізнесам. У 1980 годзе пайшоў у палітыку, быў абраны дэпутатам Нацыянальнай асамблеі. На працягу доўгага часу быў саюзнікам прэзідэнта Кім Ён Сама, аднак затым паміж двума палітыкамі адбыўся канфлікт, пасля чаго Пак быў вымушаны сысці ў адстаўку з Нацыянальнай Асамблеі і з’ехаць за мяжу з прычыны абвінавачванняў у карупцыі.

У 1997 годзе вярнуўся на радзіму і зноў стаў членам парламента, атрымаўшы падтрымку выбаршчыкаў за кошт крытыкі эканамічнага курсу прэзідэнта Кім Дэ Чжуна. У 2000 годзе ўзначаліў Урад Рэспублікі Карэя, зрэшты неўзабаве быў вымушаны сысці ў адстаўку з-за падазрэнняў у махлярстве пры падзеле ўласнасці.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Park Tae-joon, Founder of a Giant in Steel, Dies at 84 **(нявызн.)**, *The New York Times* (13 снежня 2011). Праверана 24 серпня 2020.

Спасылкі
--------

* 대한민국헌정회(нявызн.). *rokps.or.kr*. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2020. Праверана 24 жніўня 2020.
* 박태준 (кар.). *www.doopedia.co.kr*. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2020. Праверана 24 жніўня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0003 7557 145X · LCCN: n88012419 · NDL: 00347950 · VIAF: 252337895 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скопін.
**Іван Васільевіч Скопін** (23 ліпеня 1928, в. Косарава, Асташкоўскі раён, Калінінская вобласць — 29 мая 2009) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Біяграфія
---------

У дзевяцігадовым узросце жыццё хлопца апаліла вайна. Нямецкія войскі спалілі ягоную вёску і на выхаванне яго ўзяла цётка. 14-гадовым падлеткам перабраўся ў Рось, куды ездзіў цягніком на базар прадаваць зерне.

У 1950 годзе скончыў рамеснае вучылішча.

Працоўную дзейнасць пачаў машыністам абаротных печаў у цэху абпалу клінкеру на цэментавым заводзе «Перамога», дзе і прапрацаваў да выхаду на заслужаны адпачынак.

Не адно пакаленне машыністаў верцяцца печаў прайшло школу Скопіна і працягвала разам з ім прыносіць працоўныя дасягненні сваім калектывам і цэментнаму заводу «Перамога», ВА «Ваўкавыскцэментнашыфер». Абіраўся дэлегатам XXVIII з’езда КПБ.

Узнагароды
----------

Нястомная энергія, працавітасць, высокі прафесіяналізм былі па вартасці ацэненыя дзяржавай. Скопін неаднаразова ўзнагароджваўся граматамі Міністэрства прамысловасці будаўнічых матэрыялаў СССР і БССР. Яму было прысвоена званне «Лепшы машыніст абаротных печаў цэментнай прамысловасці СССР». Узнагароджаны Ганаровай Граматай Вярхоўнага Савета БССР і Ганаровай Граматай ЦК ВЛКСМ. У 1966 годзе ўзнагароджаны ордэнам Знак Пашаны, у 1971 годзе ордэнам Леніна і медалём «Серп і Молат» — знакам адрознення Героя Сацыялістычнай Працы.

Зноскі
------

1. ↑  23 ліпеня 1928 г. у в. Косарава Асташкоўскаго раёна Калінінскай вобласці нарадзіўся Герой Сацыялістычнай Працы (1971 г.), Ганаровы грамадзянін Ваўкавыскага раёна (2004 г.) Іван Васільевіч Скопін
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рубінштэйн.
**Давыд (Якаў) Навумавіч Рубінштэйн** (Вайхман; 29 мая 1902, Лодзь, цяпер Польшча — 27 лістапада 1938, Менск, НКУС) — беларускі навуковец, журналіст.

Біяграфія
---------

З сям’і рабочага. Уступіў у ВКП(б). Працаваў у мінскай польскай газеце «Орка» («Ворыва»), «Рабочым». Навуковы супрацоўнік камісіі па вывучэнні Заходняй Беларусі пры БелАН. 

Арыштаваны 4.8.1937 у кватэры № 64 Дома спецыялістаў па вул. Савецкай, д. 148. Асуджаны «тройкай» НКУС 28.11.1937 за «шпіянаж на карысць разведкі буржуазнай Польшчы» да ВМП з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 31.3.1956. Асабовая справа Р. (адноўленая) № 5897-с захоўваецца ў архіве КДБ СССР.

Літаратура
----------

* РУБІНШТЭЙН (Вайхман) Давыд (Якаў) Навумавіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.
**Аро́н Бары́савіч Ры́ськін** (1899, м. Ціхінічы Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні — 10 красавіка 1984) — савецкі партыйны дзеяч, член Сакратарыята ЦК КП(б)Б.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і краўца-рамесніка, яўрэй.

У 1912 — 1917 — кравец па найму ў прыватных майстэрнях, г. Юзава, Данбас.

Пасля да 1924 года займаўся партыйнай работай у Магілёўскай і Гомельскай губернях.

З 4 лютага да 14 мая 1925 года — член Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б).

У 1925 годзе быў прызначаны адказным сакратаром Віцебскага акруговага камітэта КП(б) Беларусі.

У 1928 — 1929 гадах — адказны інструктар Паўночна-Каўказскага краявога камітэта УКП(б).

З 1929 года займаў пасаду сакратара Партыйнай калегіі Цэнтральнай кантрольнай камісіі КП(б) Беларусі, адначасова намесніка народнага камісара рабоча-сялянскай інспекцыі Беларускай ССР.

16 лістапада 1931 года Пастановай аб’яднанага пленума ЦК і ЦКК КП(б)Б быў абраны сакратаром ЦК КП(б) Беларусі па забеспячэнні.

Займаў пасаду 1-на сакратара Мінскага гарадскога камітэта КП(б)Б са студзеня 1932 да мая 1937 года.

У перыяд з 23 мая 1937 да 12 лістапада 1937 года займаў пасаду першага сакратара абкама УКП(б) Яўрэйскай аўтаномнай вобласці ў горадзе Бірабіджан. Пастановай пленума Абласнога камітэта УКП(б) Яўрэйскай аўтаномнай вобласці быў зняты з пасады і выключаны з партыі, працаваў краўцом на Бірабіджанскай швейнай фабрыцы.

15 сакавіка 1938 года арыштаваны, толькі праз тры гады пасля арышту, 1 лютага 1941, пастановай Асобай нарады пры НКУС СССР быў асуджаны на 8 гадоў папраўчых прац. Тэрмін адбываў у адным з ППЛ у Комі АССР.

3 снежня 1950 года пастановай Асобай нарады пры МГБ СССР яго па тым жа абвінавачванні накіравалі ў ссылку на пасяленне ў Краснаярскі край.

У лістападзе 1954 года вызвалены з высылкі і вярнуўся ў Мінск.

Рэабілітаваны 2 сакавіка 1955 года. Пасля быў узноўлены у партыі, нядоўга ўзначальваў атэлье у Мінску.

З 1957 года пенсіянер саюзнага значэння.

Член бюро ЦК КП(б)Б (1932—1937).

Спасылкі
--------

* Рыськин Арон Борисович. ЧТОБЫ ПОМНИЛИ‎ Архівавана 24 красавіка 2018.  (руск.)
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 – 1991  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ду.

**Ду**, **Манастырскі** — самы вялікі востраў Беларусі. Знаходзіцца ў заходняй частцы Асвейскага возера (Верхнядзвінскі раён). Плошча каля 5 км².

Паверхня ўзгорыстая. Найвышэйшы пункт вострава — гара Піліпаўка мае адзнаку 162,5 м над узроўнем мора, узвышаецца на 32,7 м над урэзам вады Асвейскага возера. Вяршыня адзначана жалезабетонным слупком і прывяршынным ровам. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы вострава за 0,4 км на паўднёвы ўсход ад урочышча Востраў (аднайменная вёска да цяперашняга часу не захавалася).

Вакол вострава палоса надводнай расліннасці (чарот, трыснёг) шырынёй да 100 м і невялікія ўчасткі пяску каля паўднёвага берага.

Зноскі
------

1. ↑  *В. Э. Пасанен, Е. А. Дикусар, С. Г. Стёпин.* Горные вершины Витебской области. — Минск, 2016. — С. 53.
2. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз. — С. 139

Спасылкі
--------

* Репортаж о самом большом острове в Беларуси и его последних жителях — onliner.by
**Іван Васілевіч Дзямура** (нар. 15 верасня 1952, с. Крупске, Мыкалаіўскі раён, Львоўская вобласць, УССР)

Біяграфія
---------

Скончыў у 1974 годзе аддзяленне архітэктуры Львоўскага будаўнічага тэхнікума (выкладчыкі Л. Л. Абліцова,  Гуль), у 1985 годзе — факультэт прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва БІІЧТа.

Архітэктар Чачэрскага раёна; начальнік ВКПМ-3 інстытута «Белспецпраектрэстаўрацыя», дырэктар Гомельархпраекта[*удакладніць*], намеснік начальніка ўпраўлення Дзяржбуднагляда Гомельскага аблвыканкама, намеснік старшыні камітэта па будаўніцтве Гомельскага аблвыканкама; галоўны архітэктар праектаў інстытута «Гомельграмадзянпраект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1990 года.

Творчасць
---------

Мемарыял загінулым у Вялікай Айчыннай вайне ў Добрушы
Асноўныя працы: праект дэталёвай планіроўкі цэнтра г. Чачэрска (1961, у сааўтарстве); карэктура генплана г. Чачэрска (1982, у сааўтарстве); праект зон аховы Палацава-паркавага ансамбля (1969), рэканструкцыя і рэстаўрацыя Сабора Св. Пятра і Паўла (1991, будаўніцтва ў 1991—1992), рэканструкцыя фасадаў будынкаў санаторна-аздараўленчага комплексу чыгункі (2003, будаўніцтва ў 2004), рэканструкцыя будынка па вул. Савецкай, 8 (2004, будаўніцтва ў 2005) — усе ў Гомелі; помнік землякам, загінулым у гады Вялікай Айчыннай вайны у г. Добрушы (2005, будаўніцтва ў 2005); рэканструкцыя будынка па вул. Пушкіна, 14 у г. Гомелі пад тэатр лялек (2005—2006, будаўніцтва ў 2007), бюст І. П. Шамякіну ў в. Карма Добрушскага раёна (2006, скульптар Д. А. Папоў); рэканструкцыя Палаца культуры чыгуначнікаў пад абласную філармонію ў Гомелі (2005—2006, будаўніцтва з 2005 года).

Літаратура
----------

* Демура Иван Васильевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**«Першай па расе прайшла прыгажуня»** — кінанавела, знятая на кінастудыі «Беларусьфільм». Рэжысёр Віталь Дудзін. Па матывах аповяду В.Коблікава «Баюн-трава».

Сюжэт
-----

Насця, удава сярэдніх гадоў, прымае на пастой кватаранта Віктара Іванавіча, вучонага-энтамолага, заехаў у гэтыя дрымучыя мясціны на дзень-два. Маладосць яго прайшла ў вёсцы, і цяпер закарцела яму даведацца, хто першы на расе след пакіне. Калі гэта будзе прыгажуня, гэта не пазбегнуць яму гарачай, вечнай любові. Увечары яны доўга п’юць гарбату і доўга не могуць заснуць. Праз акно да Насці залазіць «начны госць», яна гоніць яго прэч і плача. А рана раніцай, як заўсёды ў гарачую пару, ідзе купацца.

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2
Тунэль між Хельсінкамі і Талінам стане працягам Балтыйскай чыгункі.
**Тунэль Хельсінкі — Талін** — праект падводнага тунэля, які б злучыў сталіцы Фінляндыі і Эстоніі па дне Фінскага заліва.

Паводле папярэдніх высноў, працягласць тунэля ў залежнасці ад выбару трасы складзе не менш 60—80 км, з якіх 50—70 км пройдуць пад вадой, што зробіць яго найдаўжэйшым падводным тунэлем у свеце. На думку аўтараў праекту, для абслугоўвання тунэля спатрэбіцца будаўніцтва штучнага вострава плошчай 6 га, на якім неабходна будзе размясціць ветрагенератары дзеля электразабеспячэння тунэля. Арыенціровачны тэрмін будаўніцтва — 10—15 гадоў.

Пачатковы кошт праекту вар'юецца ад аднаго більёна еўра (калі будаваць толькі грузавы тунэль) да некалькіх більёнаў (калі будзе вырашана будаваць пасажырскі тунэль). У выніку будзе значна павышаная як эканамічная інтэграцыя двух гарадоў, так і пасажыра- і тавараабарот між паўднёвай Фінляндыяй і балтыйскімі дзяржавамі. Акрамя таго, злучэнне тунэля з Балтыйскай чыгункай, што ўжо знаходзіцца ў стадыі будаўніцтва, звяжа чыгуначнымі шляхамі Фінляндыю з астатняй Еўропай. У геапалітычным сэнсе гэта дасць магчымасць вандраваць па ўсім Еўрапейскім звязе без неабходнасці перасячэння мяжы з Расіяй ці вымушанага выкарыстання паветранага або воднага транспарту.

Зноскі
------

1. ↑  *Mike Collier in cooperation with BNS.*. Helsinki mayor still believes in Tallinn tunnel (англ.).  The Baltic Times (22 кастрычніка 2012).

Літаратура
----------

* *Usko Anttikoski.* Fixed transport connections across the Baltic from Finland to Sweden and Estonia. Preliminary feasibility assessment. — 2007.(недаступная спасылка)
* *Ilkka Vähäaho, Pekka Raudasmaa.* Feasibility Study, Helsinki–Tallinn, Railway Tunnel // *Geotechnical Division of the Real Estate Department of the City Of Helsinki*. — 2008.
* *Jaakko Blomberg, Gunnar Okk.* Opportunities for Cooperation between Estonia and Finland 2008. — Prime Minister’s Office, Finland, 2008.

Спасылкі
--------

* Папярэдні план тунэля Хельсінкі—Талін 1997 года
* Olli Keinänen. «From fantasy to vision: towards planning of Helsinki-Tallinn railway tunnel»(недаступная спасылка) City of Helsinki, International Relations, Finland, 2009.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брук.
**Давыд Абрамавіч Брук** (руск.: Брук Давид Абрамович; 2 жніўня 1924, Віцебск — 27 сакавіка 1987, Сызрань) — савецкі тэатральны мастак. Заслужаны працаўнік культуры РСФСР (1977).

Біяграфія
---------

Выпускнік тэатральна-дэкаратыўнага факультэта Саратаўскага мастацкага вучылішча. З 1950 года працаваў мастаком-пастаноўшчыкам у тэатрах Ачынска, Саратава, Пензы, Ульянаўска, Куйбышава. З 1961 года — галоўны мастак Сызранскага драматычнага тэатра. Сярод яго найбольш значных прац — сцэнаграфія спектакляў «Любоў Яравая» К. Трэнева, «Залатая карэта» Л. Лявонава, «Апошнія» М. Горкага, «Каменны валадар» Л. Украінкі, «Лэдзі Макбет Мцэнскага павета» паводле М. Ляскова, «Шляхі-ростані Вадзіма Рошчына» паводле А. М. Таўстога, «Дзівацтвы Белісы» Лопэ дэ Вегі, «Дванаццатая ноч» У. Шэкспіра, «З каханымі не раставайцеся» А. Валодзіна і інш

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 
* Архівавана 4 сакавіка 2016.
***Afrixalus quadrivittatus*** — від земнаводных з роду *Afrixalus* сямейства *Hyperoliidae*.

Апісанне
--------

Агульная даўжыня дасягае 5 см. Галава некалькі пляскатая. Надвокавыя дугі прыпадняты. Морда кароткая, завостраная. Вочы вялікія з вертыкальнымі рамбічнымі зрэнкамі. Тулава каржакаватае. Канечнасці тонкія, аднак даволі развітыя. Дзякуючы ім гэтая амфібія здольная здзяйсняць скачкі да 10,3 м. Афарбоўка карычневая розных адценняў. Па спіне праходзіць дзве шырокія белыя або бэжавыя паласы, а таксама ёсць палосы па баках.

Спосаб жыцця
------------

Любіць высокія хмызнякі, трапічныя і субтрапічныя дажджавыя лясы. Вядзе дрэвавы спосаб жыцця. Актыўны ноччу. Сілкуецца дробнымі бесхрыбтовымі і іх лічынкамі.

Гэта яйцакладучае земнаводнае. Самка адкладае да 100 яек у лісце, якія знаходзяцца над вадой. Пасля вылуплення апалонікі трапляюць у ваду, дзе праходзяць метамарфоз.

Распаўсюджанне
--------------

Жыве ад Эфіопіі у Танзаніі (на поўдні) і Нігерыі, Рэспублікі Конга і Дэмакратычнай Рэспублікі Конга (на захадзе).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Bisby F.A. Roskov Y.R. Orrell T.M. Nicolson D. Paglinawan L.E. Bailly N. Kirk P.M. Bourgoin T. Baillargeon G. Ouvrard D. (red.) (2011). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.. Species 2000: Reading, UK.. Retrieved on 24 september 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | AmphibiaWeb · ASW · ASW · EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778958919 |
**«Дубава спорт»** — гэта сучасны стадыён у Баранавічах, які можа змясціць 1 100 гледачоў, ігравое поле са штучным пакрыццём, бегавыя дарожкі, чатыры раздзявалкі з душам, памяшканне для трэнераў і спартыўных арбітраў, канферэц-зала, дзве аўтамабільныя стаянкі. Тут адбываюцца міжнародныя спаборніцтвы па хакеі на траве.

Стадыён стаў падарункам камандзе «Тэкстыльшчык-БарДУ», якая шмат разоў станавілася пераможцай маладзёжных чэмпіянатаў Еўропы, прызёрам і пераможцам начионального чэмпіянату па хакеі на траве. На ўзвядзенне стадыёна з абласнога бюджэту было накіравана больш за 30 мільярдаў рублёў.

Сучасны стан
------------

У Баранавічах 9 жніўня адкрыўся новы стадыён — па хакеі на траве. Хакеем на траве ў Баранавічах займаюцца больш за трыццаць гадоў.
Стадыён па хакеі дастаўся футбольнай школе. Единственное, што сёння азмрочвае радасць баранавіцкага клуба па хакеі на траве, дык гэта тое, што доўгачаканы стадыён у выніку стаў учреждениі пры Дзіцяча-юнацкай школе па футболе № 5.

На будаўніцтва стадыёна было затрачана 43,6 мільярда рублёў, 10 мільярдаў ад гэтай сумы было выдзелена з гарадскога бюджэту, астатняя сума — з абласнога. Стадыён ўключае ў сябе стандартнае гульнявое поле для хакея на траве памерам 91х55 метраў, чатыры прафесійныя бегавыя дарожкі па 400 метраў, восем стометровай дарожак, трыбуну на 1100 месцаў, каментатарскія кабіны, трэнажорная зала, чатыры распранальні з душавымі, медпункт і адміністрацыйныя кабінеты. У будучыні каля стадыёна з’явіцца шматфункцыянальны гульнявой зала для индорхоккея (гульня ў зале). Падобных стадыёнаў са штучным пакрыццём па хакеі на траве ў Беларусі яшчэ сем, у Брэсцкай вобласці стадыён у Баранавічах трэці. На стадыёне будуць трэніравацца дзіцячыя групы хакеістаў. Выкарыстанне стадыёна іншымі спартсменамі праблематычна: пакрыццё прызначана для заняткаў у спецыяльнай мяккай абутку.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Газета «Наш Край»,16 верасня 2015 г.
2. ↑  Баранавіцкі партал навінаў, «intex-press»(недаступная спасылка), дата доступа: 09.10.2016
**Маджура** (анг. Majuro) — сталіца астраўной дзяржавы Маршалавы Астравы, у Ціхім акіяне.

Насельніцтва — 25 400 чалавек (2004). Пабудаваны на аднайменным атоле, які складаецца з 64 астравоў. Порт, міжнародны аэрапорт. Асноўнае насельніцтва засяроджана на астравах **Д-У-Д** (Далап-Уліга-Дарэн (Дарыт) (Dalap-Uliga-Darrit) — з поўдня на поўнач, на ўсходнім заканчэнні атола):

Атол Маджура
Уліга — асноўны дзелавы раён, банкаўскі і турыстычны цэнтр. На востраве Уліга знаходзіцца Каледж Маршалавых астравоў, сярэдняя і пачатковая школы.

Урадавыя ўстановы і старая частка горада знаходзяцца на востраве Далап. На Далапе таксама знаходзяцца некалькі буйных магазінаў.

На востраве Дарэн знаходзяцца, у асноўным, жылыя будынкі, пачатковая і сярэдняя школа. У заходняй частцы атола, у 30 км ад Д-У-Д месціцца паселішча Лаура — расце жылы раён з папулярным пляжам. Сярэдняя школа Маршалавых астравоў знаходзіцца на паўночнай ускраіне Маджура, на востраве Рыта.

Плошча самога атола — усяго 9,7 км², плошча лагуны — 295 км².

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Marshall Islands Travel Guide

| ⛭Сталіцы Аўстраліі і Акіяніі |
| --- |
| Сталіцы незалежных дзяржаў | 
* Апія
* Уэлінгтан
* Канбера
* Маджура
* Нгерулмуд
* Нукуалофа
* Палікір
* Порт-Віла
* Порт-Морсбі
* Сува
* Фунафуці
* Ханіяра
* Паўднёвая Тарава
* Ярэн (месцазнаходжанне ўрада; афіцыйна сталіцай не з’яўляецца)

 | Акіянія на карце свету |
| Сталіцы залежных тэрыторый | 
* Аваруа
* Адамстаўн
* Алофі
* Кінгстан
* Мата-Уту
* Нумеа
* Пага-Пага
* Папеэтэ
* Сайпан
* Аганья
* Ханга-Роа

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 122517209 |
**Хізо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Хізы.

Утвораны 30 снежня 1927 года як **Хізоўскі нацыянальны рускі сельсавет** у складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Хізава-Гарыстаўскага і Хізава-Гуцкага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. У 1935 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 12 лютага 1935 года ў складзе Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. У 1966 годзе ў склад сельсавета з Беседскага сельсавета перададзена вёска Новаіванаўка. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 6 населеных пунктаў. 28 студзеня 1991 года Хізоўскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Рэчкаўскага сельсавета.

Заўвагі
-------

1. ↑  Рашэнні выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада, 1 і 8 снежня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).
2. ↑  Белорусская ССР. Административно-территориальное деление. На 1 января 1974 года. (руск.). — Выданне 5-е. — Мн.: Беларусь, 1974. — С. 78. — 248 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
**Дуб-волат** — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння ў горадзе Бабруйску Магілёўскай вобласці Беларусі. Расце на вул. Гогаля.

Апісанне
--------

Бабруйскі выканкам у 2003 годзе абвесціў дуб на вуліцы Гогаля каля крамы «Керамін» батанічным помнікам прыроды мясцовага значэння. Дыяметр ствала дрэва складае 1,4 м. Вышыня дуба — 28 метраў. Крона мае 17,1 м з поўначы на поўдзень і 24,2 м — з усходу на захад. Дуб-волат расце ў Бабруйску з часоў Рэчы Паспалітай, яму больш за 300 гадоў.

У 2022 годзе з’явілася пагроза пазбаўлення ахоўнага статуса.

Зноскі
------

1. ↑  Эколаг: Бабруйскі дуб-волат можна ўратаваць
2. ↑  Бабруйскі дуб-волат можна выратаваць — лічыць эколаг
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бацвіннік.
**Арон Саламонавіч Бацвіннік** (25 жніўня 1898, Ігумен — 1 кастрычніка 1970, Масква) — генерал-маёр (1943), дацэнт, загадчык кафедры хімічнай абароны Ваенна-інжынернай акадэміі імя Куйбышава.

Біяграфія
---------

Удзельнічаў у грамадзянскай вайне. У 26-гадовым узросце быў прызначаны начальнікам хімічных войскаў Беларускай, потым Маскоўскай ваенных акруг.

З самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны на фронце: начальнік хімічнай службы войскаў Паўночна-Каўказскага, 1-га Беларускага франтоў. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі, Польшчы.

Пасля вайны быў дацэнтам, загадчыкам кафедры хімічнай абароны Ваенна-інжынернай акадэміі імя Куйбышава.

Зноскі
------

1. ↑  Нашы землякі на франтах Вялікай Айчыннай вайны

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Чэрвен. р-на.-Мн. 2000.-С.301.
**Баўбліс** — тысячагадовы дуб, самы вядомы ў колішнім Вялікім Княстве Літоўскім, 9,2 м у абхопу.

Рос у Жамойці, у маёнтку Барджай Дыянісія Пашкевіча (Дыянізаса Пошкі). Стаяў на гары і ў даўнія часы напэўна быў аб’ектам паганскага культу, паводле падання Баўблісу прыносілі ў ахвяру козаў. Баўбліса згадвае Адам Міцкевіч у сваім паэтычным творы «Пан Тадэвуш».

> *«Ды ці знайду я вас жывымі у тое свята?..   
> Як маецца дуб Баўбліс, волат дуплаваты,   
> У чэраве якога можна, бы у пячэры,   
> Дванаццаць чалавек усаджваць на вячэру?»*
> 
> 

Паводле сведчання Адама Кіркора яшчэ ў 1811 г. яго лісце было зялёнае, але ў 1812 г. дрэва ўпала, магчыма, з-за наяўнасці таго вялікага дупла, а паводле іншай версіі з-за траплення маланкі, калі дуб моцна абгарэў. Пасля гэтага, з двух ацалелых і выдзяўбаных частак Баўбліса Дыянісій Пашкевіч пабудаваў скарбонку для захоўвання старажытнасцей (гл. падр. Музей «Баўбляй»).
**Возера Арпі** (арм.: Արփի) [*Арпі ліч*], раней таксама **Арпа** — другое па запасах водных рэсурсаў возера ў Арменіі. Возера знаходзіцца на вышыні 2023 м над узроўнем мора, у Шыракскай вобласці, у Ашоцкім раёне Арменіі. Гэта адзінае нароўні з Севанам возера, што мае народна-гаспадарчае значэнне.

Каля возера плануецца стварыць Нацыянальны парк «Возера Арпу». Рэалізацыя праекта будзе скіравана на захаванне біялагічнай разнастайнасці.

Апісанне
--------

У 1946—1951 гадах возера Арпі было штучна павялічана дзеля павелічэння аб'ёму водных рэсурсаў у возеры. Такім чынам, яго плошча з 4,5 км² павялічылася да 22 км², аб'ём стаў роўны 100 млн м³. У дадзены момант тут развіты рыбная здабыча і выпрацаванне электраэнергіі.

З возера бярэ пачатак рака Ахуран, клімат блізу возера кантынентальны.

Гл. таксама
-----------

* Гідраграфія Арменіі
* Возера Арменіі
* Рыбныя рэсурсы Арменіі

Зноскі
------

1. ↑  оз. Арпа на карте 1903 года
2. ↑  UNECE Homepage
3. ↑  Кавказский Узел | В Армении создается национальный парк «Озеро Арпи»
4. ↑
**XXVI Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза** — міжнародная канферэнцыя, якая была арганізавана Міжнародным астранамічным саюзам і праходзіла ў Празе 14—25 жніўня 2006 года.

24 жніўня ўдзельнікамі асамблеі было прынята рашэнне змяніць вызначэнне тэрміна «планета». Зараз афіцыйна планетай Сонечнай сістэмы называецца нябеснае цела, якое адпавядае усім наступным умовам:

* звяртаецца па арбіце вакол Сонца (г.зн. не з'яўляецца спадарожнікам іншага цела);
* валодае дастатковай гравітацыяй, каб мець форму, блізкую да шара;
* паблізу арбіты якога маецца «прастора, свабодная ад іншых целаў».

Апошняе ўдакладненне наконт свабоднай прасторы, дададзенае на асамблеі, азначае, што на арбіце планеты не знаходзіцца нябесных целаў, якія не з'яўляюцца яе спадарожнікамі.

Асамблея відавочна дэкларавала, што Плутон не з'яўляецца планетай. Ён задавальняе толькі двум першым крытэрыям, якія выкарыстоўваліся раней, і не задавальняе новаму крытэрыю. Яго класіфікацыя змененая на «карлікавая планета», у якія таксама ўваходзяць Эрыс, Цэрэра, Макемаке і Хаумеа.

Дадзенае вызначэнне абмежавана Сонечнай сістэмай, г. зн. Асамблея ніяк не спрабавала класіфікаваць целы, званыя экзапланетамі.

Зноскі
------

1. ↑  Афіцыйнае азначэнне планеты і карлікавай планеты

Спасылкі
--------

* Рашэнне XXVI асамблеі
**Аляксандр Пятровіч Далжэўскі** (нар. 5 мая 1971, в Баранавічы Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі настаўнік і палітык. Намеснік старшыні грамадскага аб’яднання «Беларуская федэрацыя самба».

Біяграфія
---------

Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (дзяржаўнае і мясцовае кіраванне).

Працаваў сакратаром камітэта камсамола, сакратаром камітэта Саюза моладзі Беларусі Магілёўскага педагагічнага вучылішча, настаўнікам гісторыі Дасавіцкай і Буйніцкай сярэдніх школ Магілёўскага раёна, загадчыкам аддзела сацыяльна-культурных ініцыятыў моладзі Магілёўскага абласнога камітэта Беларускага саюза моладзі. Быў першым сакратаром Магілёўскага абласнога камітэта і другім сакратаром Цэнтральнага камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі патрыятычны саюз моладзі». Сакратар Цэнтральнага камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання. Быў членам Пастаяннай камісіі Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў па прававых пытаннях.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, медалём Францыска Скарыны.

Зноскі
------

1. ↑  Должевский Александр Петрович Архівавана 16 верасня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
**Аляксандр Пятровіч Веліксонаў** (нар. 12 студзеня 1937, пас. Доркі, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі скульптар.

Біграфія
--------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1965 годзе, у 1974—1988 гадах выкладаў у ім. Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 г.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1969 года.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне манументальнай і станковай скульптуры. Аўтар помнікаў аднавяскоўцам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну, у Мар’інагорскім сельскагаспадарчым тэхнікуме (1967), аднавяскоўцам і партызанам у в. Шайцерава Верхнядзвінскага раёна (1970), ахвярам фашызму каля г. Чэрвень (1976), спаленай вёсцы ў в. Хутар Светлагорскага раёна (1981; усе ў сааўтарстве з архітэктарам Ю. Казаковым). Станковыя работы: «Лянок» (1967), «Сям’я бацькі Міная», «Маці-партызанка» (абедзве 1970), «Жніво» (1974). Стварыў шэраг мемарыяльных дошак, дэкаратыўных рэльефаў.

Літаратура
----------

* Веліксонаў Аляксандр Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ляхаў.

**Яўстафій Пятровіч Ляхаў** (18 лютага 1918, вёска Адналукі[ru], Болхаўскі раён, Арлоўская вобласць — 2002) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Баранавіцкай вобласці. Заслужаны работнік гандлю і грамадскага харчавання БССР (1962).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 18 лютага 1918 г. у Арлоўскай губерні (Расія) у сялянскай сям’і, у якой было пяцёра дзяцей. У 1938 г. скончыў фінансава-эканамічны тэхнікум, быў прызваны ў Чырвоную армію.

Удзельнік Польскага паходу Чырвонай Арміі (1939), савецка-фінляндскай вайны (1939—1940). Член КПСС з 1941. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны на Заходнім фронце. У лістападзе 1941 года ўваходзіў у склад падпольнай групы Мінскага партыйна-камсамольскага падполля на ЦЭЦ-2. У партызанах з мая 1942 года: палітрук роты, камісар атрада, у кастрычніку 1942— ліпені 1943 гадоў камісар партызанскай брыгады імя Ф. Э. Дзяржынскага, адначасова член, з сакавіка 1944 года сакратар Любчанскага падпольнага РК КП(б)Б. З 1944 знаходзіўся на партыйнай рабоце ў Баранавічах. У 1951 годзе скончыў Вышэйшую гандлёвую школу. У 1951—1985 гадах на адміністрацыйнай рабоце ў гандлёвых арганізацыях рэпублікі.

Памёр у 2002 г. пахаваны ў Мінску.

Зноскі
------

1. ↑  kb.brl.by

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Трансгрэсія.
**Трансгрэ́сія**— павялічанае (ці аслабленае) праяўленне генетычнай прыкметы ў патомства ў параўнанні з бацькамі.

Адбываецца, калі колькаснае праяўленне прыкметы звязана з функцыянаваннем 2 і болей генаў. Пры наяўнасці ў кожнага з бацькоў аднаго ці болей дамінантнага гена ў патомкаў спалучаюцца 2 і болей дамінантных генаў — *станоўчая трансгрэсія*; аналагічнае спалучэнне рэцэсіўных генаў прыводзіць да аслаблення праяўлення прыкметы — *адмоўная трансгрэсія*.

Выкарыстоўваецца ў селекцыі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 107829631 |
**Мацільда «Хільдэ» Герг** (ням.: Mathilde «Hilde» Gerg, нар. 19 кастрычніка 1975, Ленгрыс) — нямецкая гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка і чэмпіёнка свету, пераможца 20 этапаў Кубка свету. Універсал, паспяхова выступала ва ўсіх дысцыплінах гарналыжнага спорту. Стрыечная сястра гарналыжніцы Аннемары Герг.

Біяграфія
---------

У Кубку свету Герг дэбютавала 17 студзеня 1993 года, у лютым 1994 года атрымала сваю першую ў кар’еры перамогу на этапе Кубка свету, у супергіганце. Усяго мае на сваім рахунку 20 перамог на этапах Кубка свету, большасць з якіх у хуткасных дысцыплінах. Найлепшым дасягненнем у агульным заліку Кубка свету, з’яўляецца для Герг 2-е месца ў сезоне 1998/99. Чатыры разы Герг перамагала ў асобных заліках Кубка свету, у супергіганце ў сезонах 1996/97 і 2001/02 і ў камбінацыі ў сезонах 1997/98 і 1998/99.

На Алімпійскіх гульнях 1994 года ў Лілехамеры заняла 18-е месца ў супергіганце і 8-е месца ў камбінацыі, акрамя таго стартавала ў гіганцкім слаламе і слаламе, але ў абедзвюх дысцыплінах сышла з дыстанцыі ў другой спробе.

На Алімпійскіх гульнях 1998 года ў Нагана заваявала залаты медаль у слаламе, апярэдзіўшы Дэбору Кампаньёны ўсяго на 0,06 сек, і бронзавы медаль у камбінацыі, акрамя гэтага была 9-й у хуткасным спуску, 10-й у супергіганце і 13-й вігант слаламе.

На Алімпійскіх гульнях 2002 года ў Солт-Лэйк-Сіці заняла 4-е месца ў хуткасным спуску і 5-е месца ў супергіганце, акрамя таго стартавала ў камбінацыі, але не дабралася да фінішу.

За сваю кар’еру ўдзельнічала ў шасці чэмпіянатах свету, на якіх у асабістых відах заваявала тры бронзавыя медалі, а на чэмпіянаце свету 2005 года заваявала золата ў камандных спаборніцтвах.

Выкарыстоўвала лыжы вытворчасці фірмы Voelkl. Завяршыла спартовую кар’еру ў 2005 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Hilde Gerg // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (горналыжны спорт) · Olympedia · ski-db.com · Česko-Slovenská filmová databáze |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus · Munzinger |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1245895893 · VIAF: 3349163756431934480004 |
Землі Транслейтаніі пазначаны на карце зялёным:  
16.Каралеўства Венгрыя  
17.Каралеўства Харватыя і Славонія**Транслейтанія**  (ням.: Transleithanien) — найменне земляў венгерскай кароны ў складзе двуадзінай Аўстра-Венгрыі. Утворана ў выніку пагаднення 1867 г. і праіснавала да 1918 г. — года распаду краіны.

Назва
-----

Лацінская назва Транслейтанія пазначае землі, размешчаныя на ўсходнім боку (літаральна: «па той бок», калі глядзець з боку Аўстрыі) ракі Лейты (Літавы), у супрацьлегласць Цыслейтаніі, каралеўствам і землям, прадстаўленым у Рэйхсраце і размешчаным на захад ад ракі.

Склад
-----

У складзе Транслейтаніі вылучалі:

* Каралеўства Венгрыя, якое ўключала тэрыторыю былой Каралеўскай Венгрыі і Вялікае Герцагства Трансільванскае, якое злілося з ім у выніку уніі
* Свабодны партовы горад Фіумэ (суч. Рыека)
* Каралеўства Харватыя і Славонія.

Гл. таксама
-----------

* Аўстра-Венгрыя
* Землі кароны Святога Іштвана
* Цыслейтанія