Рух цэны WTI з 2019 года. Чырвоным колерам пазначана аднадзённая змена 9 сакавіка 2020 года.
8 сакавіка 2020 года Саудаўская Аравія пачала так званую цэнавую вайну з Расіяй, што прывяло да значнага падзення цаны на нафту. Так, напрыклад, у ЗША яна ўпала на 34%, у сярэднім сырая нафта ўпала на 26%, а нафта маркі Brent — на 24%. Цэнавая вайна была справакаваная разрывам дыялогу паміж Арганізацыяй краін-экспарцёраў нафты і Расіяй адносна меркаваных скарачэнняў здабычы нафты ў разгар пандэміі каранавіруса 2020 года. Цэны на нафту да 10 сакавіка ўпалі на 30% з пачатку года з-за падзення попыту. Гэты энергетычны канфлікт з’яўляецца адной з асноўных прычын глабальнага краху фондавага рынку.

Перадгісторыя
-------------

Пачынаючы з 2014 года, здабыча сланцавай нафты ў ЗША павялічыла сваю долю на рынку; паколькі іншыя вытворцы працягвалі здабываць нафту, цэны ўпалі з 114 долараў за барэль у 2014 годзе да 27 долараў у 2016 годзе. У верасні 2016 Саудаўская Аравія і Расія дамовіліся аб супрацоўніцтве ў кіраванні цэнамі на нафту, стварыўшы нефармальны альянс вытворцаў АПЕК і краін, якія не ўваходзяць у АПЕК, што атрымаў назву «АПЕК +». Да студзеня 2020 года АПЕК + скараціла здабычу нафты на 2,1 млн барэляў у суткі, прычым Саудаўская Аравія дамаглася найбольшага скарачэння здабычы.

У выніку пандэміі каранавіруса COVID-19 аб’ём прамысловай вытворчасці і попыт на транспарціроўку ўпалі, што таксама прывяло да зніжэння агульнага попыту на нафту і зніжэння цэнаў на нафту. 15 лютага 2020 года Міжнароднае энергетычнае агенцтва абвясціла, што рост попыту знізіцца да самага нізкага ўзроўню з 2011 года, пры гэтым рост знізіцца на 365 000 барэляў у дзень да 825 000 барэляў у дзень, а спажыванне знізіцца на 435 000 барэляў у дзень. Хоць попыт на нафту ў свеце падаў, падзенне попыту на рынках Кітая, найбольшага з 2008 года, выклікала саміт АПЕК у Вене 5 сакавіка. На саміце АПЕК пагадзілася скараціць здабычу нафты яшчэ на 1,5 мільёна барэляў у суткі на працягу другога квартала года (агульнае скарачэнне здабычы на ​​3,6 мільёна барэляў у суткі ў параўнанні з першапачатковым пагадненнем 2016 года), пры гэтым група павінна была перагледзець палітыку ў адносінах да 9 чэрвеня падчас іх наступнай сустрэчы. АПЕК заклікала Расію і іншых членаў АПЕК + выканаць рашэнне. 6 сакавіка Расія адхіліла запыт, азнаменаваўшы канчатак неафіцыйнага партнёрства, цэны на нафту ўпалі на 10% пасля аб’явы.

У лютым 2020 года ЗША ўвялі санкцыі супраць найбуйнейшай расійскай нафтавай кампаніі «Раснафта». Расія, магчыма, бачыла ў нафтавай вайне спосаб вырабіць зваротны ўдар па санкцыях ЗША, як сцвярджалі некаторыя СМІ.

Ацэнкі цэнавай вайны
--------------------

Пацверджана, што і расійскія, і саудаўскія афіцыйныя асобы адмаўлялі існаванне цэнавай вайны адзін супраць аднаго або любой іншай краіны. Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў, што новыя запланаваныя кантракты могуць быць рэалізаваны неадкладна, калі гэта неабходна. У ходзе перамоваў расійскія афіцыйныя асобы сцвярджалі, што нельга пачынаць скарачэнне, не ўсвядоміўшы ўплыў, які ўспышка віруса аказвае на цэны на нафту, і што існуючы дэфіцыт каля аднаго мільёна барэляў у дзень, выкліканы грамадзянскай вайной і двоеўладдзем у Лівіі, спрыяў кампенсацыі спаду попыту ў той час.

Павел Сарокін з Мінэнерга Расіі сумняваўся, што скарачэнні спрацуюць, заявіўшы ў інтэрв’ю Reuters наступнае: «Змагацца з сітуацыяй падальнага попыту, калі дно невідавочна і незразумела, дзе яно знаходзіцца, мы не можам. Вельмі лёгка апынуцца ў сітуацыі замкнёнага круга, калі, зразаючы адзін раз, праз два тыдні ты атрымліваеш ... яшчэ горшую рэакцыю, таму што нафта спачатку адскоквае трохі, а затым зноў падае, таму што попыт працягвае падаць». Іншыя паведамленні пацвярджалі, што расійскі бок вылучыў прапанову падоўжыць бягучыя камбінаваныя скарачэнні АПЕК + на 1,7 мільёна барэляў у дзень на працягу па меншай меры 3 месяцаў, каб ацаніць рэальны ўплыў крызісу каранавіруса на попыт на нафту да новых скарачэнняў, пры гэтым АПЕК у канчатковым выніку адмаўлялася ад гэтага.

Падзеі
------

8 сакавіка 2020 года Саудаўская Аравія абвясціла аб нечаканых цэнавых зніжках ад 6 да 8 долараў за барэль для спажыўцоў у Еўропе, Азіі і Злучаных Штатах. Гэта аб’ява выклікала свабоднае падзенне цаны на нафту і іншыя наступствы ў той дзень, калі нафта маркі Brent упала на 30 % (самае вялікае падзенне з часоў вайны ў Персідскім заліве). West Texas Intermediate (WTI), гатунак сырой нафты, які выкарыстоўваецца ў якасці арыентыру пры цэнаўтварэнні на нафту, упаў на 20 %. 9 сакавіка сусветныя фондавыя рынкі паведамілі пра буйныя страты, збольшага з-за спалучэння цэнавай вайны і асцярог з нагоды ўспышкі COVID-19. Эфект адчуваўся і па-за нафты і на фондавых рынках; пасля абвяшчэння расійскі рубель упаў на 7 % да 4-гадовага мінімуму ў адносінах да долара ЗША. У наступныя дні пасля абвяшчэння цэны на нафту рынкі некалькі аднавіліся, цэны на нафту выраслі на 10 %, а большасць фондавых рынкаў аднавіліся на наступны дзень пасля «чорнага панядзелка». 10 сакавіка Саудаўская Аравія аб’явіла, што павялічыць здабычу з 9,7 млн ​​барэляў у суткі да 12,3 млн, тады як Расія плануе павялічыць здабычу нафты на 300 000 барэляў у суткі. У той час вытворчая магутнасць Aramco складала ўсяго 12 мільёнаў барэляў у суткі, кампаніі было дадзена ўказанне павялічыць яе да 13 мільёнаў барэляў у суткі.

Паколькі попыт працягваў рэзка падаць, цэны на нафту працягвалі зніжацца, дасягнуўшы 18-гадовага мінімуму 18 сакавіка, калі цана на Brent складала 24,72 долара за барэль, а цана на WTI — 20,48 долара за барэль.

20 красавіка ф’ючарсны кантракт на амерыканскую лёгкую нафту WTI з пастаўкай у маі завяршыў гандлёвую сесію на адзнацы мінус 37,63 долара за бараль. Прычым літаральна за некалькі гадзін цана кантракту абвалілася амаль на $56. Упершыню ў гісторыі на рынку паўстала сітуацыя, калі прадаўцы нафты гатовыя даплачваць пакупнікам за яго куплю.

Цэны на сыравіну на сусветных рынках у канцы красавіка падаюць у сувязі з асцярогамі з нагоды запаўнення нафтасховішчаў і непакоем за майскія ф’ючарсы.

З 1 мая пачынае дзейнічаць новае пагадненне АПЕК+, удзельнікі якога абавязаліся скараціць сутачную здабычу амаль на 10 мільёнаў бараляў.

6 чэрвеня краіны АПЕК+ дамовіліся аб працягу скарачэння здабычы нафты на амаль максімальным аб’ёме. Калі ў маі і чэрвені яна дасягала 9,7 мільёна барэляў у суткі, то ў ліпені склала 9,6 мільёна, а не 7,7 мільёна, як меркавалася раней. Такое рашэнне пазітыўна адбілася на нафтавых катыроўках. З пачатку таргоў 8 чэрвеня цана гатунку Brent даходзіла да 43,5 даляра за барэль, пасля чаго скарэктаваць да 43 долараў. У апошні раз сыравіна гандлявалася на такіх узроўнях роўна тры месяцы таму, 6 сакавіка, калі стала вядома пра разрыў здзелкі АПЕК+.

Неўзабаве Саудаўская Аравія адмяніла амаль усе зніжкі на нафту, якія прадаставіла кліентам у Еўропе і Азіі пасля пачатку цэнавай вайны з Расіяй. Як сведчыць прайс-ліст, павышэнне стала самым сур’ёзным за амаль два дзесяцігоддзі і ў першую чаргу кранула ліпеньскіх паставак у Азію.

Уплыў
-----

### У Саудаўскай Аравіі

Saudi Aramco абвясціла аб скарачэнні капітальных выдаткаў з запланаваных 35-40 млрд да 25-30 млрд долараў ЗША. Урад таксама павялічыў столь свайго доўгу з 30 да 50 працэнтаў ВУП, што абумоўлена як цэнамі на нафту, так і наступствамі пандэміі, і планавала скараціць свае выдаткі на 5 працэнтаў, паколькі чакаецца, што дэфіцыт бюджэту павялічыцца з 6 да 9 працэнтаў.

### У Расіі

Расійскі ўрад першапачаткова прагназаваў, што ў 2020 годзе ён будзе мець прафіцыт бюджэту ў памеры 930 мільярдаў рублёў (11,4 мільярда долараў), але пасля пачатку цэнавай вайны заявіў, што чакае дэфіцыт. Рубель знізіўся больш чым на 30 працэнтаў у перыяд з пачатку 2020 гады па 18 сакавіка.

### На фондавых рынках

Да адкрыцця ў панядзелак ф’ючэрсны рынак Dow Jones Industrial Average знізіўся больш чым на 1300 пунктаў і ў выніку прыпыніў таргі з-за спалучэння засцярогаў COVID-19 і цэнавай вайны на нафту. У панядзелак, 9 сакавіка 2020 года, на сусветных фондавых рынках адбылося значнае зніжэнне з-за спалучэння панікі з нагоды пандэміі каранавіруса і цэнавай вайны паміж Саудаўскай Аравіяй і Расіяй. Індэкс Dow Jones знізіўся больш чым на 7%, або на 2000 пунктаў, перавысіўшы прагноз рынку ф’ючэрсаў і стаўшы найбуйнейшым падзеннем у сваёй гісторыі. Іншыя фондавыя рынкі таксама пацярпелі: S&P 500 скараціўся на 7,6%, а NASDAQ Composite — на 7,2%. Італьянскі FTSE MIB пацярпеў найбольшае падзенне ў працэнтах, пры гэтым індэкс упаў на 11%. У Злучаных Штатах падзенне выклікала спрацоўванне аўтаматычных выключальнікаў, прызначаных для прадухілення збояў на фондавым рынку, што прывяло да 15-хвілінным паўзам ў гандлі.

### Іншыя вытворцы

У адказ на падзенне цэнаў некалькі вытворцаў нафты ў Паўночнай Амерыцы спынілі бурэнне новых свідравін. Вытворцам сланцавай нафты ў Паўночнай Амерыцы, як правіла, патрабуецца, каб цэны на нафту перавышалі 40 долараў за барэль для падтрымання здабычы, і чакалася, што скарачэнне новых радовішчаў звядзе на нішто чаканы рост здабычы нафты ў ЗША. Пры цане 35 за барэль сырой нафты толькі 16 вытворцаў сланца маглі б працаваць з новымі свідравінамі з выгадай, і большасць вытворцаў чакалі, што цана за барэль складзе 55-65 долараў у 2020 годзе. Кансалтынгавая кампанія Wood Mackenzie падлічыла, што пры цане на Brent у 25 долараў за барэль 10% здабычы нафты ў свеце не змогуць пакрыць яе базавыя эксплуатацыйныя выдаткі, асабліва такія вытворцы цяжкай нафты, як Венесуэла або Мексіка. Прагнозы Упраўлення энергетычнай інфармацыі ЗША паказвалі, што здабыча сырой нафты ў ЗША знізіцца з 13,2 млн барэляў у суткі ў маі 2020 года да 12,8 млн барэляў у суткі ў снежні 2020 года з-за цэнавай вайны, а затым скароціцца да 12,7 млн ​​барэляў у суткі ў 2021 годзе.

Іракскія і кувейцкі вытворцы нафты таксама абвясцілі аб цэнавых зніжках сваім пакупнікам, хоць зніжка Ірака была ніжэй, чым у Саудаўскай Аравіі. Аб’яднаныя Арабскія Эміраты таксама абвясцілі аб павелічэнні здабычы да 4 мільёнаў барэляў у дзень, што перавышае разліковую прадукцыйнасць краіны ў 3,5 мільёна барэляў у суткі.

Нарвегія, найбуйнейшы экспарцёраў нафты ў Еўропе, зафіксавала падзенне сваёй валюты да гістарычнага мінімуму ў адносінах да еўра, калі Нарвежскі цэнтральны банк упершыню за два дзесяцігоддзі рыхтаваў валютную інтэрвенцыю. Нігерыйская найра таксама зафіксавала значнае зніжэнне свайго курсу ў адносінах да долара, у той час як фондавы рынак краіны і цэны на аблігацыі ўпалі.

Гл. таксама
-----------

* Абвал фондавага рынку (2020)
* Сацыяльна-эканамічныя наступствы пандэміі COVID-19
* Расійска-саудаўскія адносіны

Заўвагі
-------

1. ↑  *Business*. Oil crashes by most since 1991 as Saudi Arabia launches price war **(нявызн.)**. *CNN*. Праверана 10 сакавіка 2020.
2. ↑  Oil Prices, Stocks Plunge After Saudi Arabia Stuns World With Massive Discounts (англ.). *NPR.org*. Праверана 10 сакавіка 2020.
3. 1 2  OPEC and how it has dealt with oil price crashes **(нявызн.)**. *Reuters* (12 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
4. ↑  IEA: Oil Demand To Fall For First Time In A Decade (англ.). *OilPrice.com*. Праверана 10 сакавіка 2020.
5. ↑  *Ellyatt*. Oil drops as OPEC agrees on massive oil supply cut to offset virus impact; awaits Russia's approval (англ.). *CNBC* (5 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
6. ↑  Oil plunges 10% after Opec deal collapses(англ.), *BBC News* (6 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
7. ↑  Reed.  Oil Prices Nose-Dive as OPEC and Russia Fail to Reach a Deal(англ.), *The New York Times* (6 сакавіка 2020). Праверана 11 сакавіка 2020.
8. ↑  Russia Takes Aim at U.S. Shale Oil Producers **(нявызн.)**, *The Wall Street Journal* (13 сакавіка 2020).
9. ↑  What's behind Saudi Arabia's oil price war with Russia? **(нявызн.)**, *Al-Jazeera* (15 сакавіка 2020). Праверана 13 красавіка 2020. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 8 ліпеня 2020. Праверана 13 красавіка 2020.
10. ↑  Russia says there is no oil price war with Saudi Arabia **(нявызн.)**. Праверана 19 сакавіка 2020.
11. ↑  OPEC Tries to Head Off Oil Glut as Coronavirus Saps Demand **(нявызн.)**. Праверана 19 сакавіка 2020.
12. ↑  Exclusive: Russia to OPEC - deeper oil cuts won't work **(нявызн.)**. *Reuters*. Праверана 19 сакавіка 2020.
13. ↑  *Bostock*. Oil is down 21% after its biggest drop in decades following Saudi price cuts that sparked a race to the bottom with Russia **(нявызн.)**. *Business Insider*. Праверана 10 сакавіка 2020.
14. ↑  Bloomberg - Are you a robot? **(нявызн.)**. *bloomberg.com*. Праверана 11 сакавіка 2020.
15. ↑  Ruble Tumbles, U.S. Shares Plunge After OPEC-Russia Deal Collapse (англ.). *RadioFreeEurope/RadioLiberty*. Праверана 11 сакавіка 2020.
16. ↑  Markets start to bounce back after steep losses(англ.), *BBC News* (10 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
17. ↑  *Stevens*. Oil jumps more than 10% one day after sharpest decline since 1991, amid hopes for continued OPEC talks (англ.). *CNBC* (9 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
18. ↑  Ambrose.  Saudi Arabia steps up oil price war with big production increase **(нявызн.)**, *The Guardian* (11 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
19. ↑  Raval.  Saudi Aramco doubles down on output hike as price war intensifies **(нявызн.)**, *Financial Times* (16 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.
20. 1 2  Sheppard.  Oil prices hit lowest level in 17 years as demand plunges **(нявызн.)**, *Financial Times* (18 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.
21. ↑  zviazda.by
22. ↑  nashaniva.by
23. ↑  Саудовская Аравия отменила нефтяную войну с Россией
24. ↑  Gosden.  Saudi Aramco cuts spending as oil price war rages on(англ.), *The Times* (16 сакавіка 2020). Праверана 16 сакавіка 2020.
25. ↑  Al Omran.  Saudi Arabia to double debt in virus and low oil price fight **(нявызн.)**, *Financial Times* (20 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.
26. ↑  *MarketWatch*. Dow futures fall maximum amount allowed, poised to plunge 1,300 points at the open as oil prices deliver a punishing blow to Wall Street (англ.). *MarketWatch*. Праверана 11 сакавіка 2020.
27. ↑  Dow closes with decline of 2,000 points, almost ending 11-year bull market (англ.). *NBC News*. Праверана 10 сакавіка 2020.
28. ↑  Coronavirus has now spread to every EU country and Ireland has canceled the St Patrick’s Day parade **(нявызн.)**. *MarketWatch* (9 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
29. ↑  *Bloom*. The market triggered a 'circuit breaker' that kept stocks from falling through the floor. Here's what you need to know (англ.). *CNBC* (9 сакавіка 2020). Праверана 10 сакавіка 2020.
30. ↑  Oil price war sends US shale producers into survival mode **(нявызн.)**, *Al Jazeera* (10 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
31. ↑  The oil price war is a nightmare for US shale producers **(нявызн.)**, *Al Jazeera* (9 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
32. ↑  Few U.S. shale firms can withstand prolonged oil price war(англ.), *Reuters* (16 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.
33. ↑  Raval.  A tenth of oil production may become uneconomic **(нявызн.)**, *Financial Times* (22 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.
34. ↑  Short-Term Energy Outlook - U.S. Energy Information Administration (EIA) **(нявызн.)**. *www.eia.gov*. Праверана 16 сакавіка 2020.
35. ↑  Iraq, Kuwait Follow in Saudi Footsteps on Oil-Price Curbs **(нявызн.)**, *Bloomberg* (11 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
36. ↑  Bromels.  Oil Prices Drop Again After Saudi Arabia, UAE Vow to Further Boost Production **(нявызн.)**, *The Motley Fool* (11 сакавіка 2020). Праверана 12 сакавіка 2020.
37. ↑  Norway Warns It May Intervene to Stop Historic Krone Slump(англ.), *Bloomberg* (18 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.
38. ↑  Smith.  Africa's largest economy braces for big hit as oil prices plummet(англ.), *CNBC* (13 сакавіка 2020). Праверана 22 сакавіка 2020.

| ⛭Пандэмія COVID-19 |
| --- |
| Інфекцыя | COVID-19 • SARS-CoV-2 |
| Распаўсюджванне | Абхазія • Азербайджан • Аргенціна • Арменія • Аўстралія • Балівія • Беларусь • Бельгія • Бразілія • Буркіна-Фасо • Бурундзі • Ватыкан • Венесуэла • В’етнам • Вялікабрытанія • Гаяна • Германія • Грузія • Егіпет • Емен • ЗША • Іарданія • Індыя • Іран • Іспанія • Італія • Казахстан • Канада • Калумбія • Кітай • Кыргызстан • КНДР • Латвія • Ліхтэнштэйн • ЛНР • Маўрытанія • Манака • Мексіка • Нагорны Карабах • Нідэрланды • Новая Зеландыя • Папуа — Новая Гвінея • Паўночная Македонія • Парагвай • Партугалія • Польшча • Перу • Расія • Рэспубліка Карэя • Рэспубліка Косава • Сан-Марына • Сербія • Славакія • Славенія • Сурынам • Тога • Турцыя • Украіна • Уругвай • Фінляндыя • Французская Гвіяна • Французская Палінезія • Францыя • Харватыя • Чарнагорыя • Чылі • Чэхія • Швейцарыя • Эстонія |
| Звязаныя падзеі | Дэзінфармацыя • Тэставанне • Сацыяльна-эканамічныя наступствы • Абвал фондавага рынку • Пратэсты ў Новых Санжарах • Расійска-саудаўская цэнавая вайна |