recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Карлскуга** (шведск.: Karlskoga) — горад у Швецыі ў лене Эрэбру, адміністрацыйны цэнтр Карлскугскай камуны. Паселішча названа ў гонар Карла IX, а skoga азначае «лес».

Насельніцтва — 34 615 чалавек.

Размешчаны на паўночным беразе возера Мёкельн. З’яўляецца прамысловым цэнтрам.

Гісторыя
--------

Першапачаткова паселішча называлася Möckelns bodar (на старашведскай Myklesboda). Складалася з некалькіх хацін рыбакоў. Герцаг Карл Сёдэрманландскі наведаў гэтае месца ў канцы XVI стагоддзя, у сувязі з чым з’явілася цяперашняя назва.

У 1586 годзе быў заснаваны царква прыход Карлскуга, а неўзабаве была пабудавана і драўляная царква.

Дзякуючы рачной сістэме і багатым запасам лесу ў XVII стагоддзі ў Карлскузе атрымала развіццё металургія. У гэты час былі пабудаваныя 14 малых жалезаробчых майстэрняў і 8 кавальскіх молатаў, якія прыводзяцца ў дзеянне вадзянымі коламі. Большая частка з іх існавала да 1860-х гадоў, але найбуйнейшым жалезаробчым прадпрыемствам стала Буфарская мануфактура. У 1871 годзе на Бафарс вырабілі 6124 тоны жалеза, больш, чым на любым іншым прадпрыемстве ў Швецыі.

Горад вырас вакол двух цэнтраў — вёскі Карлскуга і Буфарскай мануфактуры. У 1882 годзе прыход Карлскуга налічваў 11 184  жыхары. У 1885 годзе вёска атрымала гарадскі статут, а ў 1940 годзе і статус горада.

Заўвагі
-------

1. ↑  Statistiska tätorter 2020, befolkning, landareal, befolkningstäthet per tätort — Statistics Sweden, 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112914414'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a>
2. ↑  Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthet — Statistics Sweden, 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106128829'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11986605b · GND: 4241235-3 · LCCN: n79123523 · NKC: ge394353 · SUDOC: 027928292 · VIAF: 126660461 |

 |
Лагатып ВікіслоўнікіЛагатып Вікіслоўнікі У Вікіслоўніку ёсць артыкул **«Тромбаэмбалія»**
**Тромбаэмбалія** — вострае закаркаванне крывяноснага сасуда тромбам, які адарваўся ад месца свайго ўтварэння (на сценцы сэрца, сасуда) і трапіў ў цыркуляторны ток крыві.

### **Тромбаэмбалія** так сама можа мець зносіны да:

* Эмбалія
* Тромбаэмбалія лёгачнай артэрыі (ТЭЛА)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Спіс значэнняў слова або словазлучэння са спасылкамі на адпаведныя артыкулы.Калі вы трапілі сюды з іншага артыкула Вікіпедыі, можаце вярнуцца і ўдакладніць спасылку, каб яна вяла да пэўнага артыкула. |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маркевіч.
**Сяргей Васілевіч Марке́віч** (2 кастрычніка 1916 — 12 студзеня 1996) — вучоны ў галіне фізічнай хіміі, доктар тэхнічных навук (1971).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Стайкі (зараз ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). У 1940 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У час Вялікай Айчыннай вайны ў партызанах, намеснік камандзіра па разведцы Чашніцкай партызанскай брыгады «Дубава». У 1944—1946 гадах на пасадах старшыні Чашніцкага раённага выканаўчага камітэта, загадчыка аддзела Дзяржплана БССР. З 1946 года працаваў у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі Акадэміі навук БССР, дзе ў 1952—1958 гадах займаў пасаду намесніка дырэктара, з 1958 года — загадчыка лабараторыі. Адначасова ў 1946—1963 гадах выкладаў у Беларускім інстытуце народнай гаспадаркі. З 1989 года С. В. Маркевіч у Інстытуце радыяцыйных фізіка-хімічных праблем НАН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Займаўся даследаваннем элементарных працэсаў каталізу, па радыяцыйным каталізе, радыёлізе арганічных і неарганічных дыэлектрыкаў. Стваральнік медыцынскага прэпарата «Рондэкс» — заменніка плазмы крыві.

Узнагароды
----------

* Ордэн Чырвонага Сцяга,
* ордэн Леніна,
* ордэн Кутузава I ступені.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2000
2. 1 2 3  Известные люди Лепельщины Архівавана 16 ліпеня 2020. (руск.)
3. ↑  Маркевич Сергей Васильевич // Партизаны Беларуси (руск.)

Літаратура
----------

* Маркевіч Сяргей Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 118. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Известные люди Лепельщины Архівавана 16 ліпеня 2020. (руск.) // Лепельскі раённы краязнаўчы музей
* Маркевич Сергей Васильевич // Партизаны Беларуси. Специальный проект Издательского дома «‎Беларусь сегодня» и Национального архива Республики Беларусь (руск.)
**Карлукі** (   , узб.: qorluqlar, уйг.: қарлуқлар, кіт.: 葛邏祿) † — старажытны народ у Цэнтральнай Азіі ў VII - XIII стст. н. э.

У кітайскіх пісьмовых крыніцах карлукі ўпершыню былі зафіксаваны пад 644 г. н. э. як алтайскі народ, падначалены усходнімі цюркітамі. Мяркуецца, што назва карлукаў паходзіць ад наймення ракі, прытока ракі Іртыш. Падзяляліся на тры племені. 

У VIII ст. заснавалі дзяржаву ў Цэнтральнай Азіі, якая ахоплівала тэрыторыі Кыргызстана, паўночнага Таджыкістана, усходняга Узбекістана, паўднёва-усходняга Казахстана. У 751 г. выступілі як саюзнікі кітайцаў супраць арабаў у бітве на рацэ Талас, аднак у выніку перайшлі на бок арабаў. У 960 г. прынялі іслам. У 1211 г. добраахвотна падпарадкаваліся манголам.

Да нашчадкаў карлукаў адносіць сябе частка ўзбекаў і ўйгураў. Лічыцца, што чагатайская мова, на якой разўмаўлялі карлукі, стала асновай старажытнаўзбекскай, старажытнаўйгурскай і саларскай моў.

Спасылкі
--------

* Ronald Wixman, The Peoples of the USSR: An Ethnographic Handbook. - M.E. Sharpe, 1984
* Қарлұқ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85071655 |
**«Сунічныя палі»** (англ.: Strawberry Fields) — сакрэтны комплекс ля асноўнага будынка турмы Гуантанама. Яго назва з’яўляецца адсылкай да песні «Бітлз» «Strawberry Fields Forever  (англ.) (бел.». Аб’ект пабудаваны ЦРУ ў 2003 годзе для ўтрымання асабліва каштоўных вязняў, у ліку якіх саудзіты Абу Зубайда, Мустафа аль-Хаўсаі, Абд ар-Рахім аль-Нашыры і еменец Рамзі бін аль-Шыбх. 

Першапачаткова ўсе чацвёра размяшчаліся ў галоўным комплексе, але супрацоўнікі ЦРУ вырашылі, што змаглі атрымаць ад іх дастаткова інфармацыі. Затрыманых неабходна было перавесці ў больш сакрэтнае і ахоўнае месца, каб амерыканская грамадскасць не даведалася пра ўтрыманне замежнікаў. Спецслужбы асцерагаліся, што ў СМІ пратачыцца інфармацыя аб катаваннях у дачыненні да вязняў.

Падчас судовага працэсу «Расул супраць Буша  (англ.) (бел.» (2004) гэтыя вязні былі ўзяты пад варту паўторна, каб тыя не абвясцілі сакрэтную інфармацыю аб парушэннях з боку спецслужбаў. Пры вынясенні вердыкту ў іншай справе, вядомай у амерыканскіх СМІ як «Хамдан супраць Рамсфелда  (англ.) (бел.», Вярхоўны суд ЗША пастанавіў, што ўтрыманне ўсіх чацвярых парушала канстытуцыю краіны.

У верасні 2006 года Абу Зубайда, Мустафа аль-Хаўсаі, Абд ар-Рахім аль-Нашыры, Рамзі бін аль-Шыбх і дзесяць іншых «высокапастаўленых зняволеных» былі пераведзены з комплексу «Сунічныя палі» ў асноўную частку турмы Гуантанама.

Зноскі
------

1. 1 2  
Interrogation Inc.: A Window Into C.I.A.'s Embrace of Secret Jails **(нявызн.)**, *New York Times* (August 12, 2009). Праверана March 16, 2010. «Mr. Foggo, nicknamed Dusty, was known inside the agency as a cigar-waving, bourbon-drinking operator, someone who could get a cargo plane flying anywhere in the world or quickly obtain weapons, food, money — whatever the C.I.A. needed.».
2. 1 2  
Matt Apuzzo, Adam Goldman.  AP Exclusive: CIA flight carried secret from Gitmo **(нявызн.)**, *Associated Press* (August 7, 2010).
3. ↑  
Ben Schott.  Strawberry Fields: A disturbing C.I.A. nickname for the Guantánamo Bay detention centre. **(нявызн.)**, *The New York Times* (August 13, 2009). Праверана March 16, 2010.

| ⛭ Сакрэтныя турмы ЦРУ |
| --- |
| Турмы | 
* Афганістан Солт-Піт
* Кэмп-Эгерс
* Куба Гуантанама
* Сунічныя палі
* Пені-Лейн
* Кэмп-Ноу
* Марока Тэмара
* Айн-Ауда
* Польшча Старэ-Кейкуты
* Шчытна-Шыманы
* Румынія 57-я авіябаза
* Бухарэст
* Літва Антавілей

 |
| Вязні | 
* Саудаўская Аравія Абу Зубайда
* Мустафа аль-Хаўсаві
* Хасан бін Аташ
* Абд ар-Рахім аль-Нашыры
* Емен Абдул аль-Салам аль-Хілаль
* Мусаб Амар Алі аль-Мудвані
* Іарданія Джаміль аль-Бана
* Ірак Бішэр Амін Халіль аль-Раві
* Алжыр Лаід Саідзі
* Эфіопія Біньям Махамед
* Кувейт Халед аль-Масры
* Афганістан Гуль Рахман
* Пакістан Халід Шэйх Махамед
* Маўрытанія Махамед Ульд Слахі
* Судан Самі аль-Хадж

 |
| Іншае | 
* Пашыраныя метады допыту
* Затрыманы прывід
* Катаванне вадой
* Надзвычайная выдача
* Гібель вязняў у Гуантанама (2006)

 |
Шумадыя, гістарычная вобласць
Шумадыя
**Шумадыя** (сербск.: Шумадија) — гістарычная вобласць у цэнтральнай Сербіі. Складаецца з Шумадийскай акругі і шэрагу прылеглых тэрыторый. Вобласць некалі была багатая лясамі, адсюль і яе назва (*Шума (Šuma)* — лес). Цэнтрам вобласці і Шумадыйскай акругі з'яўляецца горад Крагуевац.

Гісторыя
--------

У XVII-XIX стагоддзях лясы Шумадыі служылі сховішчам гайдукоў, якія змагаліся супраць турак. У 1804 годзе ў Шумадыйскім сяле Орашац было абвешчана Першае сербскае паўстанне. Яго ўзначаліў нацыянальны герой Сербіі Карагеоргій. Другое сербскае паўстанне 1815 года, узначаленае Мілашам Абрэнавічам, з дапамогай Расіі, завершылася поспехам. Сербія з турэцкага пашалыка стала аўтаномным княствам.

У 1922—1929 гады адным з адміністрацыйных раёнаў Каралеўства Сербаў, Харватаў і Славенцаў была Шумадыйская вобласць, якая прыкладна супадала па межах з цяперашняй Шумадыйскай акругай. Цэнтрам вобласці, як і цяпер, быў старажытны горад Крагуевац.

Спасылкі
--------

* Stragari — village in Šumadija Архівавана 1 лютага 2009.
* Архівавана 1 кастрычніка 2017.
**Ордэн Славы** — ваенны ордэн СССР, заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 08.11.1943 «Аб зацвярджэнні ордэна Славы I, II і III ступеняў». Узнагароджваліся асобы радавога i сяржанцкага складу Чырвонай Арміі, а ў авіяцыі і асобы, якія мелі званне малодшага лейтэнанта. Уручаўся толькі за асабістыя заслугі, воінскія часці і злучэнні ім не ўзнагароджваліся (за адным адзіным выключэннем — узнагароджаны ордэнам быў 1-ы батальён 215 гвардзейскага полка).

Ордэн Славы па сваім статуце і колеры стужкі амаль цалкам паўтараў адну з самых шанаваных у дарэвалюцыйнай Расіі узнагарод — Георгіеўскі крыж (сярод адрозненняў — розная колькасць ступеняў: 3 і 4 адпаведна).

Ордэн Славы меў тры ступені, з якіх ордэн найвышэйшай I ступені — залаты, а II і III — сярэбраныя (у ордэна ІІ ступені быў пазалочаны цэнтральны медальён). Гэтыя знакі адрознення маглі быць выдадзены за асабісты подзвіг на полі бою, выдаваліся ў парадку строгай паслядоўнасці — ад ніжэйшай ступені да вышэйшай.

Усяго за адзнаку ў гады Вялікай Айчыннай вайны было выдадзена каля мільёна знакаў ордэна Славы III ступені, больш за 46 тысяч — II ступені і 2562 — I ступені.

Поўныя кавалеры ордэна — лётчык штурмавога авіяцыйнага полка Іван Рыгоравіч Драчэнка, марскі пяхотнік Павел Хрыстафоравіч Дубінда і артылерысты Мікалай Іванавіч Кузняцоў, Андрэй Васільевіч Алёшын у гады вайны таксама ўдастоіліся і звання Героя Савецкага Саюза.

Усяго поўных кавалераў ордэна Славы, па больш позніх і ўдакладзеных даных, налічваецца 2562 чалавекі, сярод іх — чатыры жанчыны.

Поўныя кавалеры ордэна, ураджэнцы Беларусі
------------------------------------------

* Рыгор Абрамавіч Багарад
* Пётр Фёдаравіч Бандарчук
* Фёдар Цярэнцьевіч Бібік

Зноскі
------

1. ↑

Гл. таксама
-----------

* Спіс поўных кавалераў ордэна Славы, Беларусь
* Гвардзейская стужка
* Ордэн Святога Георгія
* Георгіеўскі крыж
* Дзень Герояў Айчыны

Спасылкі
--------

* Гісторыя ордэна Архівавана 2 мая 2008.
* Ордэн Славы

| Ордэны СССР |
| --- |
| за заслугі перад дзяржавай і таварыствам | 
ордэн Леніна  · 
ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі  · 
ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  · 
ордэн Дружбы народаў  · 
«Знак Пашаны» (з 1988 ордэн Пашаны)  · 
ордэн Працоўнай Славы 3 ступеняў  ·  
«За асабістую мужнасць»
 |  |
| за ваенныя заслугі | 
«Перамога»  · 
ордэн Чырвонага Сцяга  · 
ордэн Суворава 3 ступеняў  · 
ордэн Ушакова 2 ступеняў  · 
ордэн Кутузава 3 ступеняў  · 
ордэн Нахімава 2 ступеняў  · 
ордэн Багдана Хмяльніцкага 3 ступеняў  · 
ордэн Аляксандра Неўскага  · 
ордэн Айчыннай вайны 2 ступеняў  · 
ордэн Чырвонай Зоркі  ·  
«За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» 3 ступеняў  · 
ордэн Славы 3 ступеняў
 |
| за выхаванне дзяцей | 
«Маці-гераіня»  ·  
«Матчына слава» 3 ступеняў
 |
**Ордэн Нідэрландскага льва** (нідэрл.: De Orde van de Nederlandse Leeuw) - ордэн Нідэрландаў, заснаваны 29 верасня 1815 года першым каралём Нідэрландаў Вілемам I. Да нядаўняга часу ордэнам узнагароджваліся выдатныя людзі ўсіх слаёў грамадства — генералы, міністры, мэры буйных гарадоў, прафесары і выдатныя вучоныя, старшыні судоў і высокапастаўленыя дзяржаўныя служачыя, але з 1980 года ордэн выкарыстоўваецца для прызнання заслуг у вобласці мастацтва, спорту і літаратуры. Ордэн Нідэрландскага льва з'яўляецца другой па статусу ўзнагародай Нідэрландаў пасля Ордэна Вілема. Каралева з'яўляецца Гросмайстрам ордэна, узнагароджанне як правіла адбываецца ў афіцыйны дзень нараджэння каралевы 30 красавіка.

Класы
-----

* Рыцар Вялікага крыжа — прысуджаецца членам каралеўскай сям'і, главам дзяржаў, прынцам, кардыналам, некаторым былым прэм'ер-міністрам Нідэрландаў. Носіць Знак ордэна на плечавай стужцы справа, і Зорку Ордэна на левым боку грудзей.
* Камандор — прысуджаецца галандцам, якія атрымалі Нобелеўскую прэмію, выдатным мастакам, пісьменнікам і палітычным дзеячам. Носіць Знак ордэна на шыйнай стужцы і зорку на левым боку грудзей.
* Рыцар — носіць Знак ордэна на нагруднай калодцы злева.

Знакі адрознення
----------------

Зорка ордэна Нідэрландскага льва, якую носіць рыцар Вялікага крыжа
Знак ордэна ўяўляе сабой мальтыйскі крыж пакрыты белай эмаллю, паміж прамянямі крыжа змешчана манаграма караля Вілема I, які заснаваў ордэн, у цэнтры крыжа круг, пакрыты сіняй эмаллю з дэвізам ордэна «Virtus Nobilitat» — Годнасць Акультурвае. На адваротным боку крыжа намаляваны леў з герба Нідэрландаў. Вянчае крыж Каралеўская карона. Зорка Ордэна — крыж ідэнтычны Знаку ордэна, але без кароны змешчаны на пазалочаную васьміканцовую зорку з прамымі прамянямі. Нагрудны крыж Камандора ідэнтычны Знаку ордэна. Стужка Ордэна сіняя з невялікімі жоўтымі палоскамі па краях.
**Гіяды** (стар.-грэч.: Ὑάδες — дождж) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі німфы дажджу, дочкі тытана Атланта і акіяніды Плеёны (альбо Эфры). Сёстры Гіяса, Плеяд і Каліпса. Паводле філолага Аляксандра, яны — дочкі Гіяса і Беотыі, альбо дочкі рачнога бога Лама.

Розныя крыніцы паказваюць розную колькасць Гіяд, ад двух да дванаццаці. У іх пераліку ў паэме «Астраномія» Псеўда-Гесіёда названы імёны: Фесіла, Клеэя, Караніда, Феа і Еўдора. Гіяды — 5 дачок, якія памерлі, аплакваючы брата. Па просьбе Дыяніса Медэя амаладзіла іх, затым яны сталі зоркамі. Міртыл з Мефімны атаясамліваў іх з пяццю дочкамі Кадма.

Гіяды — німфы з Нісы, якія выхоўваюць Дыяніса. Паводле Ферэкіда і Гіпія Элейскага, іх сем. Згодна з Ферэкідам, яны суправаджалі Дыяніса да Фіваў, іх клікалі Амброзія, Еўдора, Педыла, Караніда, Палікса, Фіта, Фіёна, іх жа называлі дадонскімі німфамі. Паводле Асклепіяда, Лікург звярнуў іх ва ўцёкі, і яны знайшлі прыстанішча ў Фетыды, акрамя Амброзіі.

Гіяды так моцна аплаквалі смерць свайго брата, Гіяса, які загінуў на паляванні ад кіпцюроў льва або ад укусу змяі, што Зеўс узяў іх на неба і ператварыў у зоркі ў выглядзе аднайменнага астэрызма, або рассеянага зорнага скопішча ў сузор’і Цялец. З тых часоў з’яўленне скопішча Гіяды азначае пачатак сезону дажджоў у Грэцыі.

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.300, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.2. С.153


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
**Ордэн Падвойнага белага крыжа** (славацк.: Rad Bieleho dvojkríža) — ордэн Славакіі.

Ордэн заснаваны Законам ад 2 лютага 1994 года № 37/1994.

Падставы для ўзнагароджання
---------------------------

Ордэнам узнагароджваюцца грамадзяне іншых дзяржаў за выбітныя заслугі па ўсебаковым развіцці адносін паміж дзяржавамі, пашырэнні правоў і магчымасцяў Славацкай Рэспублікі ў міжнародных адносінах і заслугі ў распаўсюджванні добрага імя Славакіі за мяжой.

Класы ордэна
------------

Ордэн мае грамадзянскую і ваенную катэгорыі, якія падзяляюцца на тры класа. Вышэйшы — 1 клас.

* Ордэн Падвойнага белага крыжа 1 класа.

Знак ордэна носіцца на ордэнскай плечавай стужцы. Зорка ордэна носіцца на грудзі.

* Ордэн Падвойнага белага крыжа 2 класа

Знак ордэна носіцца на шыйнай стужцы. Зорка носіцца на грудзі.

* Ордэн Падвойнага белага крыжа 3 класа

Знак ордэна носіцца на шыйнай стужцы.

Гл. таксама
-----------

* Узнагароды Славакіі

Спасылкі
--------

* Zákon NR SR o štátnych vyznamenaniach Архівавана 15 мая 2011. (славацк.)
* Republic of Slovakia: Order of the White Double Cross (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калеснікаў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Віталь Калеснікаў.

**Віталь Леанідавіч Калеснікаў** (21 чэрвеня 1936, пас. Зернесаўгас, Занальны раён, Алтайскі край, Расія — 8 кастрычніка 2021) — беларускі спецыяліст у галіне хімічнай перапрацоўкі драўніны і камп’ютарызацыі хіміка-тэхналагічных сістэм. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію (спецыяльнасць «Цэлюлозна-папяровая прамысловасць», 1958), Інстытут хіміі драўніны АН Латвійскай ССР (аспірантура, 1964).

Працаваў на Папяровая фабрыцы «Красный курсант» (пас. Мурыгіна, Кіраўская вобласць; 1958—1960, тэхнолаг); Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1965—2021; кафедра хімічнай тэхналогіі драўніны, дацэнт, у 1968—1979 — загадчык кафедры цэлюлозна-папяровай вытворчасці, 1979—1983 — драўняных пліт, пластмас і паперы, 1990—1995 — аховы навакольнага асяроддзя і працы, з 1995 — кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: калоідна-хімічныя ўзаемадзеянні рознародных, рознавялікіх, рознапатэнцыяльных і рознаіменна зараджаных часціц у водных мікрагетэрагенных сістэмах; камп’ютарнае мадэліраванне і аптымізацыя хіміка-тэхналагічных сістэм; сістэмны аналіз і інфармацыйныя тэхналогіі ў прамысловай экалогіі; распрацоўка самаакупных сістэм абаротнага водакарыстання з максімальнай ступенню замкнутасці.

Бібліяграфія
------------

* Повышение качества бумаги и картона путем гетероадагуляции латексов в волокнистой массе : диссертация … доктора технических наук : 05.21.03 : защищена 02.06.1987 : утверждена 27.05.1988 / Колесников Виталий Леонидович. — Ленинград, 1987.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Колесников Виталий Леонидович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 140.
* Калеснікаў Віталь Леанідавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С. 463.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Віктарын.
**Марк Піявоній Віктарын** (лац.: Marcus Piavonius Victorinus) — трэці імператар так званай Гальскай імперыі ў 269—271 гадах.

Віктарын быў вядомы сваімі ведамі ў вобласці ваеннай справы. У эпоху кіравання першага гальскага імператара Постума ён зрабіў бліскучую кар’еру. У 266/267 годзе Віктарын знаходзіўся на пасадзе прэтарыянскага трыбуна, а ў 267 ці 268 годзе ён разам з самім Постумам займаў пасаду консула. Яго імя паказвае на тое, што яго продкі паходзілі з заходняй часткі імперыі. Выбраны імператарам увосень 269 года ў Аўгусце Трэвераў (да 10 снежня) пасля нядоўгатэрміновага кіравання Марыя. У якасці імператара Віктарын быў прызнаны правінцыямі Галія і Брытанія, аднак Іспанія яму не падпарадкавалася. Сталіца і галоўны манетны двор Віктарына знаходзіліся ў Калоніі Агрыпіне. Магчыма, чаканка яго манет вялася таксама і ў Аўгусце Трэвераў.

Па ўсёй бачнасці, большую частку свайго кіравання Віктарын быў заняты вяртаннем тэрыторыяй, якія адпалі ад Гальскай імперыі і перайшлі назад пад кантроль цэнтральнага ўрада ў Рыме. Аднак імператар не прадпрымаў ніякіх дзеянняў, каб пашырыць сваю дзяржаву па-за межы Галіі і Брытаніі. Праблемы, якія узніклі ў Галіі ў часы валадарання Віктарына, прывялі падчас сваёй кульмінацыі да паўстання ў Аўгустадунуме, які перайшоў на бок Клаўдзія II Гоцкага. Улетку 270 года пасля сямімесяцовай аблогі горада, армія Віктарына ўзяла, разрабавала і знішчыла частку горада.

Пасля свайго поспеху ў барацьбе з Аўгустадунумам Віктарын з трыумфам вярнуўся на поўнач, зрабіў сваім пастаянным месцазнаходжаннем Калонію Агрыпіну. Аднак праз некалькі месяцаў, напачатку 271 года ён быў там забіты адным са сваіх афіцэраў, актуарыем (кіраўніком над харчам) Ацітыянам, мабыць, з меркаванняў уласнай помсты. Яго маці Вікторыя мела вялікі аўтарытэт сярод войскаў Гальскай імперыі, дзякуючы чаму ёй удалося дамагчыся абагаўлення сына і вырашыць пытанне з яго пераемнікам. Яна падкупіла войскі для таго, каб арганізаваць падтрымку яе стаўленіка, намесніка Аквітаніі Тэтрыка.

Зноскі
------

1. ↑  *Аўрэлій Віктар*. Пра цэзараў. 33. 12.

Літаратура
----------

* «Гісторыя Аўгустаў». Трыццаць тыранаў. Віктарын.
* Polfer, Michel. «Victorinus (A.D. 269—271)». De Imperatoribus Romanis. (1999)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118804405 · VIAF: 74649651 |
**«Свя́та на на́шай ву́ліцы»** — беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Адамам Галінам на тэлеканале «Белсат» у 2009 годзе. Фільм быў цалкам зняты схаванай камерай.

Сюжэт
-----

Двор з некалькімі лавачкамі на вуліцы Сонечнай ніколі не пустуе. Тут размаўляюць, п’юць, спяваюць, танцуюць, спрачаюцца пра палітыку, б’юцца, выклікаюць «хуткую дапамогу», спрачаюцца з міліцыяй, бяруць дзяцей на шпацыр, зноў ядуць і п’юць, спяць, пісаюць і зноў п’юць жыхары працоўных інтэрнатаў на адным з мінскіх заводаў. Вокны кватэры вядомага беларускага кінааператара Таццяны Логінавай выходзяць на гэты двор. Яна, гледзячы ў сваё акно, ужо шмат гадоў здзіўляецца, смяецца і раздражняецца. Надвор’е мяняецца, часы мяняюцца, але асобы на задніх лавах заўсёды аднолькавыя. На гэты раз каля акна ў кватэры Таццяны Логінавай мы паставілі камеру, якая запісвала свята на вуліцы Сонечнай.

Здымачная група
---------------

* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Адам Галін
* аўтар ідэі і аператар — Цімафей Лагвіновіч
* гукарэжысёр — Сяргей Сінякевіч
* мантаж — Дзіна Клімко

Зноскі
------

1. ↑  Свята на нашай вуліцы, дак. фільм **(нявызн.)**.  Белсат. Праверана 20 чэрвеня 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* «Свята на нашай вуліцы» на YouTube
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Коўш.

**Святаслаў Аляксандравіч Коўш** (25 снежня 1916, Разань — 5 лістапада 1997, Саўт-Рывер, ЗША) — беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, пісьменнік.

Нарадзіўся ў сям’і беларускіх бежанцаў, выхадцаў з Вілейскага павета, сын праваслаўнага святара Аляксандра Коўша. Выпускнік Віленскай беларускай гімназіі (1934). Вучыўся на юрыдычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Член Беларускага студэнцкага саюза.

Пасля заканчэння ўніверсітэта пасвячоны ў дыяканы. Быў псаломшчыкам у вёсцы Засулле (цяпер Стаўбцоўскі раён). З 1939 года завуч сярэдняй школы ў Стаўбцоўскім раёне.

Падчас 2-ой сусветнай вайны быў старшынёй Клецкага павета (1941—1944). З 1944 года ў Германіі, камендант беларускага лагера для перамешчаных асоб у Ватэнштэце, арганізаваў беларускую гімназію імя М. Багдановіча і пачатковую школу.

З 1949 года жыў у ЗША. 6.2.1969 высвячаны на святара. У 1969—1977 гадах — настаяцель беларускага прыхода Св. Кірылы Тураўскага ў Рычманд-Гіле (Нью-Ёрк).

З 1970 года член епархіяльнай рады Беларускай праваслаўнай царквы Паўночнай Амерыкі і Канады.

У 1976—1786 гадах — настаяцель прыхода Св. Ефрасінні Полацкай у г. Саўт-Рывер (штат Нью-Джэрсі).

З 1977 года выбраны адміністратарам беларускіх праваслаўных прыходаў ЗША і Канады, якія падлягаюць юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхату.

У 1976—1988 гадах старшыня Беларуска-Амерыканскага дапамогавага камітэта і рэдактар праваслаўнага часопіса «Царкоўны Сьветач».

Выдаваў «Беларускі праваслаўны каляндар». Аўтар кнігі балад і прозы «Русалчына балада», аповесці «На дарогах вайны» і інш.

Пахаваны на беларускіх праваслаўных могілках у г. Саўт-Рывер.

Зноскі
------

1. ↑  Коўш Святаслаў

Літаратура
----------

* *Кіпель В.* Беларусы ў ЗША. — Мн. 1993.
* Календарыюм // «Czasopis» № 12/2006.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карлсан (значэнні).
Карлсан, які жыве на даху у стакгольмскім Юнібакене
**Карлсан** (шведск.: Karlsson på taket — Карлсан, які жыве на даху) — літаратурны персанаж, створаны шведскай пісьменніцай Астрыд Ліндгрэн. Карлсан жыве ў маленькім доміку на даху шматкватэрнага дома ў Швецыі, у тым жа раёне, дзе жыла сама Астрыд Ліндгрэн. Лепшы сябар Карлсана — сямігадовы (на момант знаёмства з Карлсанам) Свантэ, малодшае дзіця ў сям’і Свантэсан, па мянушцы Малы (у арыгінале *Lillebror* — Братка, Маленькі брат).

Апісаны ў трылогіі:

* «Малы і Карлсан, які жыве на даху» (1955),
* «Карлсан прылятае зноў» (1962),
* «Карлсан хітруе зноў» (1968).

Упершыню на беларускай мове ўсе тры кнігі цыкла выйшлі ў 2019 годзе.

Характарыстыка персанажа
------------------------

У Швецыі прозвішча Карлсан трэцяе па распаўсюджанасці. У 2008 годзе ў Швецыі былі зарэгістраваныя 201681 носьбітаў гэтага прозвішча. У кнігах не згадваецца імя Карлсана, ён усюды называе сябе «проста Карлсан і ўсё».

У Карлсана на спіне — прапелер, пры дапамозе якога ён можа лятаць. Нягледзячы на адсутнасць якіх-небудзь сродкаў рулення і процідзеяння рэактыўныму моманту і насуперак таму, што прапелер больш падобны на вяслярны шруб, Карлсан можа вольна перамяшчацца па паветры, завісаць і спрытна манеўраваць.

Да матору у Карлсана ёсць глушыцель, які ён выкарыстоўвае, каб не шумець, калі лётае ў якасці прывіда. У другой кнізе згадваецца, што ў звычайнай сітуацыі матор Карлсана выдае гук, адпаведны гуку верталёта, што адзначыў і карэспандэнт з тэлебачання, калі быў у Свантэсанаў у доме і запрасіў фрэкен Хільдур Бок (шведск.: Fröken Hildur Bock) для ўдзелу ў кулінарным шоу. Карлсан часта плаціць за рэчы, якія бярэ без дазвалення, манеткамі ў 5 эрэ.

На радзіме, у Швецыі, Карлсана не любяць, лічачы яго «хамам, эгаістам, падманшчыкам, хвалько і падбухторшчыкам».

Сіндром Карлсана — псіхалагічная асаблівасць дзяцей 3-7 гадоў, якім патрэбны ўяўны сябар.

Беларускія пераклады
--------------------

* Малы і Карлсан-з-даху / Перакл. са швед. Ю. Жалезкі. — Мн. 2007. ISBN 978-985-6783-39-8
* Малы і Карлсан, які жыве на даху: [казачная аповесць: для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. - Мінск : Папуры, 2019. - 166, [1] с.
* Карлсан прылятае зноў: [казачная аповесць: для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. — Мінск : Папуры, 2019. — 190, [1] с.
* Карлсан хітруе зноў: [казачная аповесць: для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту] / Астрыд Ліндгрэн. — Мінск : Папуры, друк 2019 (макет 2020). — 203, [4] с.

Зноскі
------

1. ↑  budzma.by
2. ↑  Namnstatistik **(нявызн.)**.  scb.se. Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2012. Праверана 12 мая 2013.
3. ↑  Які ён, Карлсан — добры ці дрэнны?
4. ↑  Сіндром Карлсана Архівавана 6 мая 2012.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карлсан
* Карлсан загаварыў па‑беларуску
**«Эле́ма»** — швейнае прадпрыемства Мінску. Буйнейшы вытворца вопраткі ў Беларусі і краінах СНД.

Гісторыя
--------

Заснавана ў 1930 г. як *Мінская швейная фабрыка*. У 1965 г. Мінская фабрыка аб’яднана з 2 філіяламі: Барысаўскай і Дзяржынскай швейнымі фабрыкамі ў *Мінскае вытворчае швейнае аб’яднанне імя Н. К. Крупскай*. У 1990 г. выходзіць са складу вытворчага аб’яднання і зноў называецца Мінская швейная фабрыка. З 1992 г. — Арэнднае прадпрыемства «Мінская швейная фабрыка». У 1993 г. рэарганізавана ў швейнае прадпрыемства «Элема». З 1996 г. — ААТ «Элема».

Прадукцыя
---------

Штогод вырабляе звыш 650 тыс. жакетаў, куртак, нагавіц, паліто, плашчоў, спадніц і сукенак. Валодае крамамі ва ўсіх абласных цэнтрах Беларусі і ў Бабруйску, Жлобіне і Наваполацку. Мае тры прадстаўніцтвы ў Расіі (Масква, Новасібірск, Пецярбург).

Зноскі
------

1. ↑  Лён, 2009, с. 162

Літаратура
----------

* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* Лён (руск.) / сост. Л. В. Ловчая; под общ. ред. И. А. Голуба; худож. В. В. Котович. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 168 с.: ил..

Спасылкі
--------

* *Раман Леановіч*. Паказ жаночай адзежы дзелавога стылю ААТ «Элема» **(нявызн.)**.  Фотапраект ole.by (6 красавіка 2012). Праверана 25 красавіка 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2459527 |
**Гія Гурамавіч Панчулідзэ** (руск.: Гия Гурамович Панчулидзе; нар. 15 кастрычніка 1961, Чхара, Грузінская ССР) — былы грузінскі савецкі футбаліст, пазней — беларускі футбольны трэнер.

Біяграфія
---------

Бацька, Гурамавіч Панчулідзэ, працаваў на аўтазаводзе ў Кутаісі, дзе выпускалі савецкія велікагрузы "Калхіда"

У восьмым трэнеравацца разам са дарослымі футбалістамі і гуляў за каманду свайго раёна.

Вучыўся ў Кутаіскім педагагічным інстытуце, які скончыў у 1986 годзе. Майстар спорту СССР. 

Ажаніўся з беларускай, з якой пазнаёміўся падчас футбольнай камандзіроўкі ў Беларусь. Пасля распаду СССР пераехаў жыць на радзіму жонкі і асеў у Мар'інай Горцы.

Кар’ера
-------

### Клубная

Гуляў у кутаіскім «Тарпеда» (1981—1983), якое выступаў у Вышэйшай і Першай лігах чэмпіянату СССР. Пасля зыходу з «Тарпеда» выступаў за «Лакаматыў» Самтрэдыя (1983), «Мешахтэ» Ткібулі (1984—1986), у якім завяршыў кар’еру іграка.

### Трэнерская

З 2000 года працуе у Пухавіцкай ДЮСШ трэнерам па футболе. У 2008 годзе выхаванцы Гіі Панчулідзэ 1994 года нараджэння сталі пераможцамі першынства Мінскай вобласці па футболе. 

У 2015 годзе, калі мар'інагорская «Вікторыя» пасля доўгага перапынку заявілася ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, Гія Панчулідзэ стаў асістэнтам галоўнага трэнера Васіля Матусевіча, а ў 2016 годзе ўзначальваў каманду.

Дасягненні
----------

### Трэнерскія

* Уладальнік Кубка Мінскай вобласці **(1)**: **2015**

Зноскі
------

1. ↑  Мячик… над колыбелью Архівавана 27 красавіка 2016.

Спасылкі
--------

* 343451-panchulidze-giya (руск.)
* Старонца на сайце Пухавіцкай ДЮСШ Архівавана 30 мая 2017.  (руск.)
* Прадстаўленне «Вікторыі» да сезону 2016  (руск.)
* Мячик… над колыбелью Архівавана 27 красавіка 2016.  (руск.)
**Гіём Дамбэ** (фр. Guillaume Dombet; вядомы з дакументаў з 1414 па 1461 год) — французскі мастак і вітражыст.

Біяграфія
---------

Гіём Домбэ па ўсёй верагоднасці нарадзіўся ў горадзе Кузеры, Бургундыя, але працаваў пераважна ў правансальскіх гарадах — Авіньёне, Арле, і Экс-ан-Правансе.

Акрамя вітража ў царкве Сен-Савер не захавалася ніводнага дакладна ўстаноўленага твора гэтага мастака.

Першы архіўны дакумент, у якім згадваецца імя Дамбэ, датаваны 1414 годам, і паведамляе, што Гіёму было даручана выкананне вітражоў для папскага палаца ў Авіньёне. З дакументаў вядома, што ў Гіёма Дамбэ была паспяховая майстэрня, у якой працавалі трое яго сыноў — Обры, Жан і Жак, а таксама зяць — мастак з Турнэ Арноле дэ Кац (вядомы па дакументах у 1430—1434 гадах), які ажаніўся з дачкой Гіёма — Пейранет, і ў 1430 годзе падпісаў кантракт з яго майстэрняй на тры гады.

Майстэрня Дамбэ атрымлівала самыя прэстыжныя замовы, яна выконвала работы па вырабе і ўстаноўцы вітражоў у папскім палацы ў Авіньёне (1414 год), у Саборы Экса (1415, 1444, 1449 гады), у сінагозе Экса (1418 год), у храме Св. Марты ў Тарасконе (1432 год) і ў капэле Св. Пятра Люксембургскага ў Авіньёне (1448 год). Сучасныя даследчыкі лічаць, што з пяці створаных Дамбэ вітражоў капэлы Св. Мітра ў саборы Сен-Савер у Экс-ан-Правансе да нашых дзён дайшлі толькі выявы Св. Мітра, св. Блёза і святога біскупа. У іх відаць уплыў як бургундскага, так і правансальскага і нідэрландскага мастацтва.

Нараўне з вітражамі майстэрня Дамбэ распісала мноства алтароў.

Зноскі
------

1. ↑  *Thiébaut D.* Guillaume Dombet [Dombay] // Dombet [Dombay], Guillaume // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T023137<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103905952'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
**Яраслаўская слабада** — жылы комплекс па вуліцы Яраслаўскай у Савецкім раёне Гомеля. Збудаваны ў 2013 г. 

Складаецца з 3 асобных жылых будынкаў (16 таўнхаўсаў). Выкананыя ў адзіным архітэктурным стылі будынкі месцяцца на ізаляванай тэрыторыі. Плошча замкнёнага перыметра — 5900 м2.

Таўнхаўсы — двухпавярховыя, з індывідуальнай планіроўкай. У кожным — асобны ўваход з прысядзібнай тэрыторыі (парадны) і з адваротнага боку будынку (унутраны). Плошча таўнхаўсаў — ад 172 да 205 м2.

Гаражы прадугледжаны толькі ў адным з будынкаў. Ёсць гасцявая паркоўка. Агароджаная тэрыторыя комплекса забяспечваецца кругласутачным рэжымам аховы і назірання.

Заяўляецца магчымасць «выбару суседзяў з аднаго сацыяльнага асяроддзя, прыдатных па духу і інтарэсах».

Знаходзіцца ў сектары індывідуальнай забудовы колішняй Залініі.

Забудоўшчык — ТАА «УКС-Дронга».

Зноскі
------

1. ↑  Беларускае напісанне спраўджана паводле звестак суб'екта гаспадарання Таварыства ўласнікаў «Яраслаўская слабада».
2. ↑  Беларускае напісанне спраўджана паводле звестак суб'екта гаспадарання Таварыства з абмежаванай адказнасцю «УКС-Дронга».

Літаратура
----------

* О слободе // Ярославская слобода [сайт жылога комплексу].
* Соколова, А. Таунхаус в Гомеле за $185 тысяч: закрытый внутренний двор, фонари под старину и огороды за окном // Сетевое издание «Onliner.by». — 3.02.2014.
* Жилой комплекс «Ярославская слобода» Архівавана 30 студзеня 2023. // Портал невдижимости в Гомеле.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куртуа.

**Гіём Куртуа**, таксама **Кульельма Картэзэ і Барганьёнэ** (1628, Сен-Іпаліт (Ду), Франш-Кантэ — 14 чэрвеня 1679, Рым) — італьянскі гістарычны і царкоўны мастак французскага паходжання.

Гіём Куртуа, сын жывапісца Жана-П’ера Куртуа, прыехаў у Рым у раннім узросце і стаў вучнем П’етра да Картона, стыль якога пераняў. Сярод яго першых публічных работ — дзве фрэскі жыцця святога Марка на сценах нефа царквы Сан-Марка ў Рыме (апошняя фрэска справа і першая фрэска злева), якія ён выканаў па даручэнні венецыянскага пасла. У гэтым жа касцёле ён таксама распісаў бакавыя фрэскі на трыбуне і фрэскі ў капліцы. У касцёле Сан-Джавані ў Латэране ён намаляваў вялікую алтарную фрэску ў пятай капліцы злева.

Зноскі
------

1. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
2. ↑  *Waterhouse E.* Italian Baroque Painting — Лондан: Phaidon Press, 1962. — С. 76.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q928675'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3051533'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15136486'></a>
3. ↑  Guglielmo Cortese //  Праверана 9 кастрычніка 2017.
4. ↑   — Netherlands Institute for Art History.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q758610'></a>
Рассяленне вінтун у першай палове XIX ст.
**Вінтун** — група малых індзейскіх народаў у Каліфорніі, якія размаўляюць на вінтунскіх мовах. 

Лічыцца, што продкі вінтун мігрыравалі на тэрыторыю Каліфорніі ў сярэдзіне 1 тысячагоддзя да н. э. Ота фон Садоўшкі, амерыканскі антраполаг венгерскага паходжання, сцвярджаў, што продкі вінтун прыбылі з Сібіры ў Каліфорнію на лодках каля 3 тысяч гадоў таму. 

Сярод сучасных вінтун вылучаюць асобныя народы:

* Вінту
* Намлакі
* Патвін

Літаратура
----------

* *Eargle, D.* Native California: An Introductory Guide to the Original Peoples From Earliest to Modern Times. - San Francisco: Trees Company Press, 2008. ISBN 978-0-937401-11-8
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філатаў.

**Андрэй Філатаў** (нар. 16 снежня 1954, Мінск, БССР, СССР) — беларускі барабаншчык.

Скончыў фізічны факультэт БДУ. На сцэне з 1977 года, калі дэбютаваў у гурце «Сузор’е». Суаўтар хіта «Сузор’я» «Весенний день». У 1991 годзе далучыўся да гурта «Zindan». У 1999 годзе стаў удзельнікам «Mojo Blues», у 2000 годзе і «Крамы». Акрамя таго, працаваў як сэсійны музыка.

З сярэдзіны 1990-х да 2003 года быў гукарэжысёрам мінскага «Стар-клубу», выступаў як вядучы фестываляў «Блюз жыве ў Мінску». Уладальнік галоўнага прызу фестывалю імя Р. Рыдла ў Тыхах (Польшча) у 2003 годзе.

Літаратура
----------

* *Д.П.* ФІЛАТАЎ АНДРЭЙ «ФІЛ» (Филатов Андрей, Filatau Andrei) // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі (бел.) / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 313–314. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вікторыя.

**Стадыён Вікторыя** (англ.: Victoria Stadium) — шматфункцыянальны стадыён у брытанскай заморскай тэрыторыі Гібралтар. Умяшчальнасць — 5000 месцаў для сядзення. З'яўляецца адным з двух стадыёнаў у Гібралтары.

Упершыню стадыён на гэтым месцы быў адкрыты 19 чэрвеня 1949 г. ён праіснаваў да канца 1960-х гадоў. Новы стадыён быў пабудаваны ў 1970 годзе і ўведзены ў эксплуатацыю ў 1971 годзе. У 1990 годзе натуральны газон замянілі на штучны.

Знаходзіцца на праспекце Уінстана Чэрчыля недалёка ад аэрапорта Гібралтара.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вікторыя (стадыён, Гібралтар)
* *Victoria Stadium* Архівавана 30 жніўня 2012. *About Our Rock* (англ.)
**Элементарныя функцыі** ў матэматыцы — клас функцый, у які ўваходзяць мнагасклад, ступенная функцыя, рацыянальная функцыя, паказнікавая функцыя і лагарыфмічная функцыя, трыганаметрычныя функцыі і адваротныя трыганаметрычныя функцыі, гіпербалічныя функцыі і адваротныя гіпербалічныя функцыі. Элементарнымі з'яўляюцца таксама функцыі, атрыманыя з названых з дапамогай арыфметычных дзеянняў (складання, адымання, множання і дзялення), дыферэнцыравання, а таксама суперпазіцый (утварэння складаных функцый), выкарыстаных канечную колькасць разоў. Разглядаюцца таксама элементарныя функцыі ад некалькіх пераменных. Адваротныя функцыі да элементарных і інтэгралы ад элементарных функцый могуць не быць элементарнымі.

Літаратура
----------

* Элементарныя функцыі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 182408441 · NDL: 00572309 |
Васіль Пяроў «Гітарыст-бабыль»
Карціна Эдгара Дэга
**Гітарыст** — музыкант, які іграе на гітары. Прафесійныя гітарысты могуць выконваць сольныя творы або іграць у складзе ансамбляў ці груп у шырокім дыяпазоне музычных жанраў. У ансамблі гітарыст можа выконваць ролю рытм-гітары або сола-гітары (іграючы меладычную партыю па-над басам). Гэтак жа гітарыст можа акампанаваць сабе падчас спеву. У наш час гітарысты іграюць з ужываннем найноўшага гітарнага абсталявання, ужываючы разнастайныя працэсы і спосабы вымання гуку, ад сінтэтычных да электронных гукаў акустычных, электра, класічных басавых і інш.

Гітарысты-віртуозы
------------------

"Гітарыстам гітарыстаў" завуць, сярод іншых, Берта Джэнша, 
уплывовага шатландскага фолк-рок музыканта. Яго рэвалюцыйнасць і непаўторная гульня на гітары аказалі ўплыў на незлічонае мноства музыкантаў, уключаючы Led Zeppelin, Джоні Мара. Яго ранні запіс "Blackwaterside" падхапіў Джымі Пейдж, яна запісана ансамблем Led Zeppelin у выглядзе "Black Mountain Side". 
Манера жанру, кірунак музыкі і стыль гульні на гітары, шмат у чым адрознівае народнасць і «почырк» гітарыста.

Гл. таксама
-----------

* Спіс гітарыстаў
* Спіс найвялікшых гітарыстаў усіх часоў па версіі часопіса Classic Rock
* Спіс найвялікшых гітарыстаў усіх часоў па версіі часопіса Roling Stone

Зноскі
------

1. ↑  
	* В.Писигин. Очерки об англо-американской музыке 50-х и 60-х годов ХХ века. Т.3, -М, 2005. гл.2.Берт Дженш]
2. ↑  Harper, Colin (2006). *Dazzling Stranger: Bert Jansch and the British Folk and Blues Revival (2006 edition)*. Bloomsbury. ISBN 0-7475-8725-6.
3. ↑  Harper, C. pp. 3, 4

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гітарыст на Вікісховішчы |

* Гітара
* Гітарны часопіс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4157372-9, 7553322-4 · LCCN: sh85057846 · NDL: 01156819 · NKC: ph122071, ph207650 |

| ⛭Гітара |
| --- |
| Віды гітар | Сяміструнная гітара · Класічная гітара · ГРАН · Электрагітара · Акустычная гітара · Паўакустычная гітара · Электраакустычная гітара · Бас-гітара · Гітара Уора · Прэпараваная гітара · Стык · Сола-гітара · Рытм-гітара · Добра · Укулеле · Патэльня · Дрэдноўт · Джамба |
| Найбуйнейшыя вытворцы | Fender · Rickenbacker · Gibson · Ibanez · ESP · Jackson · Washburn |
| Звязаныя артыкулы | Гітарны ўзмацняльнік · Медыятар · Педаль эфектаў · Гуказдымальнік · Гітарыст |
| Гульні | Guitar Hero · Rock Band |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пісарэнка.

**Андрэй Яфрэмавіч Пісарэнка** (1908—1966) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Андрэй Пісарэнкі нарадзіўся 3 чэрвеня 1908 года ў Санкт-Пецярбургу. Пасля заканчэння сельскагаспадарчага інстытута пражываў у Полацку, працаваў прарабам. У 1932—1935 гадах праходзіў службу ў войсках НКУС СССР. У 1939 годзе Пісарэнка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У тым жа годзе ён скончыў курсы ўдасканалення каманднага саставу. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах.

Да верасня 1943 года лейтэнант Андрэй Пісарэнка камандаваў ротай 1035-га стралковага палка 280-й стралковай дывізіі 60-й арміі Цэнтральнага фронту. Адрозніўся ў час бітвы за Дняпро. 29-30 верасня 1943 года рота Пісарэнкі ўдзельнічаў у баях за сяло Ротычы Чарнобыльскага раёна Кіеўскай вобласці Украінскай ССР. У баі Пісарэнка атрымаў раненне, але застаўся ў страі. Яму ўдалося паспяхова арганізаваць адбіццё нямецкай контратакі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 кастрычніка 1943 года лейтэнант Андрэй Пісарэнкі быў ганараваны высокім званнем Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

У кастрычніку 1943 года па раненні Пісарэнку быў звольнены з Узброеных Сіл. Пражываў у Полацку. Сканаў 24 лютага 1966 года, пахаваны на Чырвоных могілках у Полацку.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнам Аляксандра Неўскага і шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Пісарэнка Андрэй Яфрэмавіч (руск.).  AZ Library. Праверана 2014-5-21.
2. ↑  Героі Савецкага Саюза - палачане (руск.)(недаступная спасылка). . Архівавана з першакрыніцы 21 мая 2014. Праверана 2014-5-21.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Спасылкі
--------

Андрэй Яфрэмавіч Пісарэнка на сайце «Героі краіны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бергман.

**Элен Бергман** (швед. Ellen Bergman, 5 студзеня 1842, Стрэнгнес — 5 снежня 1921) — шведскі музыкант, вакальны педагог і актывістка руху за правы жанчын. Сябра Шведскай каралеўскай музычнай акадэміі.

Біяграфія
---------

Элеанора (Элен) Магдалена Бергман нарадзілася ў Стрэнгнесе (Швецыя) у 1842 годзе. У 1864 годзе яна паступіла ў Шведскую каралеўскую музычную акадэмію ў Стакгольме. Яна вывучала віяланчэль, арган, гарманічныя і сольныя спевы. Бергман скончыла акадэмію ў 1867 годзе. Яна працавала настаўнікам спеваў у Каралеўскай семінарыі (шведск.: Högre lärarinneseminariet) і Каралеўскай вышэйшай музычнай школе ў Стакгольме з 1868 па 1899 год. За свае дасягненні ў галіне музычнага выкладання Бергман была выбрана членам Шведскай каралеўскай музычнай акадэміі ў 1876 годзе.

З першай паловы 1880-х гадоў Бергман была вядомая як вядучы член Шведскай федэрацыі (шведск.: Svenska Federationen), шведскага аддзялення Жаночай нацыянальнай асацыяцыі за адмену законаў аб інфекцыйных хваробах, якая ўпершыню была створана ў Вялікабрытаніі ў 1869 годзе Элізабет Уолстэнхалм (1833—1918) і Жазефіна Батлер (1828—1906). Гэтая арганізацыя вяла барацьбу з прастытуцыяй і асабліва з жорсткім абыходжаннем з геніталіямі зарэгістраваных прастытутак. Бергман была актыўным пісьменнікам і прамоўцам. Яна была ўцягнутая ў канфлікт са шведскім драматургам і раманістам Аўгустам Стрындбергам (1849—1912) з-за яе поглядаў на палавое пытанне, які аднойчы згадаў яе ў лісце, напісаным ў 1884 годзе: «djefla maran Ellen Bergman» (што літаральна перакладаецца як «праклятая мара Элен Бергман»).

Элен Бергман атрымала залаты медаль Іліс Кворум у 1899 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Bergman, Eleonora Magdalena // Sveriges dödbok 1860–2017 — Sveriges Släktforskarförbund, 2018. Праверана 21 жніўня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q72569375'></a>
2. ↑  Bergman, ELEONORA MAGDALENA //  — Svenskagravar.se. Праверана 19 студзеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LIBRIS: 307018 · VIAF: 14756108 |
**Фондавая біржа Сан-Паўлу** (парт.: Bolsa de Valores de São Paulo) або **Баве́спа** парт.: Bovespa) — найбуйнейшая фондавая біржа ў Лацінскай Амерыцы. Размешчана ў цэнтры найбуйнейшага горада Бразіліі — Сан-Паўлу. У маі 2008 года Bovespa аб’ядналася з Бразільскай гандлёвай і ф’ючэрснай біржай (*Brazilian Mercantile & Futures Exchange*), у выніку чаго ўтворана адна з найбуйнейшых у свеце біржа **BM&FBOVESPA**.

Гісторыя
--------

Біржа была заснавана 23 жніўня 1890 года і стала першай біржай у гэтай краіне. Да сярэдзіны 60-х гадоў мінулага стагоддзя ўсе бразільскія біржы, у тым ліку і **Bovespa**, былі дзяржаўнымі карпарацыямі, якія абслугоўваюць фондавы рынак краіны. Біржы былі цесна звязаны з міністэрствам фінансаў, а брокеры прызначаліся ўрадам. У выніку рэформы нацыянальнай фінансавай сістэмы і фондавага рынку ў 1965-66 гадах бразільскія гандлёвыя пляцоўкі сталі некамерцыйнымі асацыяцыямі, якія маюць адміністрацыйную, фінансавую аўтаномію. Пачынаючы з гэтага часу, біржа развівалася, укараняючы ў сваю дзейнасць новыя тэхналогіі, такія, як электронныя сістэмы гандлю, гандаль па тэлефону. З мэтай пашырэння доступу да рынку каштоўных папер Bovespa у 1999 годзе ўвяла электронныя сістэмы, якія дазваляюць дробным і сярэднім інвестарам браць удзел у гандлі, а таксама сістэму вячэрняга электроннага гандлю, які працуе пасля зачынення рынку.

Бягучае становішча біржы
------------------------

На сённяшні дзень Bovespa з'яўляецца найбуйнейшай фондавай біржай у Лацінскай Амерыцы, якая засяродзіла ў сябе 70 % аб'ёму гандлю ўсяго рэгіёна. У 2004 годзе на біржы ў сярэднім здзяйснялася ўгод з акцыямі на суму 1,2 млрд BRL.

Біржавыя індэксы
----------------

Асноўны індэкс: Ibovespa (Bovespa Index) — складаецца з самых розных актыўных акцый на біржы, на якія прыпадае каля 80 % аперацый.

У лістападзе 1997 года **індэкс Bovespa** зваліўся больш чым на 10 %, справакаваўшы рэзкае зніжэнне катыровак па ўсёй Паўднёвай Амерыцы. Спецыялісты звязалі тое, што адбылося з валютна-фінансавым крызісам у Паўднёва-усходняй Азіі.

Гл. таксама
-----------

* Спіс фондавых біржаў
* Кампаніі, што маюць лістынг акцый на Bovespa

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт біржы Архівавана 13 сакавіка 2016.
* Капіталізацыя рынка акцый біржы Bovespa (разлічваецца штодня) Архівавана 6 кастрычніка 2008.

| База разліку індэкса Ibovespa фондавай біржы Сан-Паўлу |
| --- |
| 

AES Eletropaulo · 
ALL · 
AmBev · 
Aracruz · 
B2W Varejo · 
BM&F Bovespa · 
Banco do Brasil · 
Banco Nossa Caixa · 
Bradesco · 
Bradespar · 
Brasil Telecom · 
Braskem · 
CCR · 
Celesc · 
CEMIG · 
CESP · 
Comgás · 
Copel · 
Cosan · 
CPFL Energia · 
CSN · 
Cyrela Brazil Realty · 
Duratex S.A · 
Eletrobrás · 
Embraer · 
Gafisa · 
Gerdau · 
Gol · 
Itaú Unibanco · 
Itaúsa · 
Iochpe-Maxion · 
JBS · 
Klabin · 
Light · 
Lojas Americanas · 
Lojas Renner · 
Metalurgica Gerdau · 
Natura · 
Net · 
Oi · 
Pão de Açúcar · 
Petrobras · 
Redecard · 
Rossi · 
Sabesp · 
Sadia · 
Souza Cruz · 
TAM · 
Telefônica · 
TIM · 
Transmissão Paulista · 
Ultrapar · 
Usiminas · 
VCP · 
Vale · 
Vivo · 

 |