**Свята-Троіцкі сабор**, або **Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Хоцімску Магілёўскай вобласці. Размешчаны на вуліцы Кірава, 24.

Гісторыя
--------

Сабор у пачатку XX стагоддзя.
Закладзены ў 1861 годзе ў гонар адмены прыгоннага права. У маі 1873 года на Пяцідзясятніцу магілёўскі архіепіскап Яўсевій асвяціў храм у гонар Святой Троіцы, а яго прыбудовы — у гонар Казанскай іконы Божай Маці і Мікалая Цудатворца.

У 1938 годзе савецкія ўлады зачынілі сабор, спалілі абразы ў двары райвыканкаму і разбурылі званіцу. Будынак прыстасоўвалі пад банк, школу механізацыі, збожжасховішча і Дом культуры.

У 1941 годзе нямецкія акупацыйныя ўлады дазволілі аднавіць набажэнствы ў саборы. У 1943 годзе яго пераўтварылі ў бастыён, але набажэнствы працягнуліся ў драўлянай капліцы на могілках. Пасля вайны будынак пераўтварылі ў збожжасховішча. У 1954 годзе ён быў перададзены пад Дом культуры і ў канцы 1960-х гадоў рэканструяваны (перакрыты другі паверх).

У 1990 годзе архімандрыт Кірыл Бадзіч сабраў звыш 8750 подпісаў прыхаджанаў за вяртанне сабора. У 1992 годзе будынак вярнулі прыходу. Прыхаджане пабудавалі 2 капліцы, агароджу і аднавілі вежы купалоў. У 2004 годзе для сабора ўпершыню ў Беларусі быў адліты звон вагой 1280 кг.

У 2011 годзе пры саборы быў заснаваны штогадовы нацыянальны фестываль званарства «Хоцімскія перазвоны». На 2013 год пры саборы працавала школа і духоўная гімназія на 170 дзяцей.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Будынак цэнтральнай крыжовай кампазіцыі: да кубападобнага ў плане цэнтральнага аб’ёму далучаны аднолькавыя аб’ёмы бакавых прыдзелаў і прытвора, паўкруглая апсіда з бакавымі рызніцамі.

Крылы храма накрыты пакатымі двухсхільнымі дахамі Цыбулепадобныя купалы на шатрах васьмігранных барабанаў завяршаюць вуглы і чатырохсхільны дах асноўнага аб’ёму, шацёр званіцы. У дэкоры фасадаў выкарыстаны элементы старажытнарускага царкоўнай архітэктуры атынкаваныя фасады апяразаны прафіляваным карнізам, крапаваны аркатурнымі фрызамі, надваконнымі броўкамі і арачнымі нішамі.

Унутры малітоўная зала падзелена на 3 нефы 4 магутнымі пілонамі, на якія праз парусныя скляпенні абапіраецца васьмігранны светлавы барабан з купалам. Нефы, прыдзелы і рызніцы перакрыты крыжовымі і цыліндрычнымі скляпеннямі, апсіда — конхай. Перад храмам пастаўлена белакаменная 3-арачная брама.

Капліца
-------

Побач з храмам у 1990-я гады пабудавана капліца ў гонар жыхароў горада, якія загінулі ў гады 1-й сусветнай, грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Барановский Г. В.* Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. // Издание института гражданских инженеров. — Санкт-Петербург, 1893. — с. 221
2. 1 2 3 4  Гісторыя (руск.)(недаступная спасылка).  Сабор Святой Троіцы ў Хоцімску (4 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 25 чэрвеня 2020. Праверана 25 чэрвеня 2020.
3. ↑  З архітэктурнай спадчыны // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Хоцімскага раёна/ Рэд. кал.: Г. П. Пашкоў (гал.рэд) і інш.; маст. Э. Э. Жакевіч. Мн.: БелЭн, 2003. — с. 552—555.
4. 1 2  *Нэлі Зігуля.*. У госці — да бацюшкі  (бел.).  Звязда № 216 (27581) (16 лістапада 2013). Праверана 25 чэрвеня 2020.
5. ↑  Фестываль званарства (руск.)(недаступная спасылка).  Сабор Святой Троіцы ў Хоцімску (4 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 26 чэрвеня 2020. Праверана 25 чэрвеня 2020.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл. — С. 344
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Троіцкі сабор (Хоцімск)
* Свята-Троіцкі сабор (Хоцімск) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Троіцкі сабор (Хоцімск) на сайце Radzima.org
* Свята-Троіцкі сабор (Хоцімск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкі сабор (Хоцімск) на сайце «Архіварта»

| ⛭Славутасці Хоцімска |
| --- |
| Музеі | Гісторыка-краязнаўчы музей |
| Манастыры, саборы і храмы | Свята-Троіцкі сабор • Свята-Пакроўская царква |
| Жылыя дамы | Дом па вуліцы Дзяржынскай, 13а • Дом па вуліцы Камсамольскай, 22 • Дом па вуліцы Садовай, 20 |
| † страчаныя аб'екты |