**Эльфрыда Андрэ** (шведск.: Elfrida Andrée, 19 лютага 1841, Вісбю — 11 студзеня 1929, Гётэбарг) — шведская кампазітар, арганіст і дырыжор. Першая жанчына ў Швецыі, якая атрымала пасаду галоўнага арганіста кафедральнага сабора, а таксама першая жанчына-тэлеграфіст. Сястра шведскай опернай спявачкі-сапрана Фрэдрыкі Стэнхамар.

Біяграфія
---------

Эльфрыда Андрэ у Гётэбаргскім саборы. 1904.
Эльфрыда нарадзіла ў Вісбю ў сям’і доктара Андрэаса Андрэ. Яе бацька быў актывістам мясцовай музычнай супольнасці, росквіт якой супаў з выхаваннем і навучаннем дачок. Яго салон *Andréeska* стаў цэнтрам культурнага і музычнага жыцця горада.

Так Эльфрыда навучылась спеву і фартэпіяна, а таксама навучылася іграць на арфе і аргане. Дзяўчынка стала ўдзельнічаць у музычным жыцці Вісбю і выступала як піяністка і спявачка на мерапрыемствах.

На яе творчасць вялікі ўплыў аказалі прыватныя ўрокі дацкага кампазітара Нільса Гадэ і шведскага кампазітара Людвіга Нормана, але як жанчына яна не мела права атрымаць адукацыю ў кансерваторыі. У 1857 годзе яна дамаглася заканадаўчых змяненняў, для таго каб жанчыны таксама маглі быць арганісткамі.

У 1861—1867 гадах яна была арганісткай у фінскай Асамблеі, а таксама французскай рэфармацкай царквы ў Стакгольме. У 1867 годзе яна заняла пасаду галоўнага арганіста Кафедральнага сабора ў Гётэбаргу, які займала да самай смерці, стаўшы першай жанчынай галоўнай арганісткай кафедральнага сабора ў Швецыі.

Эльфрыда Андрэ таксама стала першай жанчынай-тэлеграфісткай у Швецыі, калі гэтая прафесія была раней немагчымай для жанчын.

Як кампазітар Эльфрыда дасягнула пэўных поспехаў, але доўгі час яе музыка ўсяляк ігнаравалася з прычыны жаночага полу.

Большасць яе работ былі выдадзены ўсяго адзін раз або не былі выдадзены пры яе жыцці наогул. Яна дала каля 800 канцэртаў у Гётэбаргскім Кафедральным саборы.

Дзве арганныя сімфоніі Андрэ гучаць і сёння. Іншыя яе сачыненні ўключалі: оперу «Сага аб Фрыцьёфе» (лібрэта Сельмы Лагерлёф, 1899), некалькі твораў для аркестра, уключаючы дзве сімфоніі, фартэпіянны квартэт ля мінор (1870) і фартэпіянны квінтэт мі мінор (1865), фартэпіяннае трыо соль мінор (1887), струнны квартэт рэ мінор з 1861 года і яшчэ адзін ля мажор, п’есы для скрыпкі (уключаючы санаты мі бемоль і сі бемоль мажор), баладу «Снефрыд» і іншыя.

У Вісбю, дзе нарадзілася Эльфрыда Андрэ, яе імем названая гімназія.

Зноскі
------

1. 1 2  Elfrida Andrée Праверана 6 лістапада 2017.
2. 1 2 3  Visby domkyrkoförsamlings kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ViLA/23085/C I/11 (1840-1848), bildid: 00185415\_00050 — С. 147.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
3. 1 2 3 4  Elfrida Andrée // Svenskt biografiskt lexikon — 1917. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
4. 1 2  18410219 Andrée, Elfrida // Swedish death index Праверана 8 чэрвеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
5. ↑  Andrée, ELFRIDA — Svenskagravar.se. Праверана 8 сакавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
6. ↑   — Norra begravningsplatsen.se. Праверана 29 сакавіка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28003261'></a>
7. 1 2  Elfrida Andrée (1841−1929) Праверана 5 снежня 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Spotify |
| Тэматычныя сайты | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 39220 · BNF: 140361916 · CiNii: DA13265766 · GND: 123615615 · ISNI: 0000 0000 8149 1067 · LCCN: nr91037427 · NTA: 24477448X · NUKAT: n2017081384 · LIBRIS: 206362 · SUDOC: 052500675 · VIAF: 69130046 |

 |