**Гімн Беларусі** — адзін з сімвалаў Рэспублікі Беларусь як суверэннай дзяржавы. Музыку гімна Беларусі напісаў Несцер Сакалоўскі. У 1955 годзе яго музычная кампазіцыя была зацверджана для гімна Беларускай ССР. Тэкст, напісаны Міхасём Клімковічам, пачынаўся са слоў *Мы, беларусы*, як і цяперашні. У 2002 годзе Уладзімір Карызна перапрацаваў верш Клімковіча: прыбраў спасылкі на Расію, Леніна і камуністычную партыю.

Гісторыя
--------

### Неафіцыйныя гімны

У пачатку ХХ стагоддзя неафіцыйным гімнам — сімвалам адраджэння Беларусі — быў *Беларускі гімн*. Гэта быў верш *А хто там ідзе?* Янкі Купалы, да якога Людамір Міхал Рагоўскі напісаў музыку. У дваццатыя гады гімнам лічылася песня з 1919 году *Мы выйдзем шчыльнымі радамі* паэта Макара Краўцова і кампазітара Уладзіміра Тэраўскага. Гімн быў шырока распаўсюджаны ў Заходняй Беларусі. Спявалі яго таксама падчас нямецкай акупацыі. Па сённяшні дзень застаецца гімнам беларусаў — прыхільнікаў урада Беларускай Народнай Рэспублікі на эміграцыі. У 1943 годзе Наталля Арсеннева напісала ўзвышаны верш-малітву *Магутны Божа*, чатыры гады пазней Мікола Равенскі стварыў для яго музыку. Песня стала рэлігійным і патрыятычным гімнам, які спяваецца на заканчэнне нацыянальна-культурных мерапрыемстваў.

### Гімн БССР

У міжваенны перыяд, з 1922 года, афіцыйным гімнам Беларусі быў *Інтэрнацыянал*, перакладзены на рускую мову і абавязковы ва ўсім Савецкім Саюзе. У 1943 годзе, калі міжнародная абстаноўка прымусіла Іосіфа Сталіна да зменаў ідэалагічнай асновы з мэтай умацавання супрацоўніцтва з саюзнікамі супраць нацысцкай Германіі, было прынята рашэнне стварыць новы гімн Савецкага Саюзу, які быў зацверджаны 15 сакавіка 1944 года.

У красавіку 1944 года ў Маскве пачаліся працы над стварэннем гімнаў рэспублік Савецкага Саюза, у тым ліку і БССР. 9 красавіка 1945 года ў Мінску быў праведзены конкурс, у якім удзельнічала адзінаццаць паэтаў і чатырнаццаць кампазітараў. Перамагла песня *Шуміць наша слава* кампазітара Анатоля Багатырова і паэтаў Кандрата Крапівы і Пятруся Броўкі. Нягледзячы на перамогу, песня не атрымала статус нацыянальнага гімна БССР.

Першая версія песні *Мы — беларусы* ў кампазіцыі Несцера Сакалоўскага на словы Міхаіла Клімковіча, напісаная ў 1944 годзе, таксама была прадстаўлена на разгляд журы, аднак не прайшла ў фінал спаборніцтваў, імаверна, з дзвюх прычын: Міхаіл Клімковіч афіцыйна не ўдзельнічаў у працах над стварэннем нацыянальнага гімну, таму што знаходзіўся на акупаванай немцамі тэрыторыі, а Несцер Сакалоўскі — хоць быў таленавітым кампазітарам — ня меў вышэйшай музычнай адукацыі. У 1949 годзе кампазітар стварыў другі варыянт мелодыі песні.

Праца над устанаўленнем гімна БССР трывала амаль дзесяцігоддзе. 24 верасня 1955 года Прэзідыум Вярхоўнага Савету БССР зацвердзіў тэкст і музыку гімна рэспублікі. У 1956 годзе спецыяльная камісія цалкам перарабіла тэкст, прыбраўшы з яго згадкі пра Сталіна.

### Гімн Рэспублікі Беларусь

Пасля абвяшчэння незалежнасці ў 1991 годзе беларускі ўрад не адразу зацвердзіў новы дзяржаўны гімн, хоць у 1991—1992 гадах аўтар гімнаў некалькіх гарадоў і арганізацый Беларусі, старшыня Беларускага саюза кампазітараў, Ігар Лучанок, прапанаваў на гімн песню *Радзіма Беларусь*, якую напісаў з паэтам Леанідам Дранько-Майсюком. Улада тлумачыла, што патрэбны час, неабходны для нармалізацыі новага парадку і вызначэння кірунку развіцця дзяржавы. У гэтым перыядзе выкарыстоўваўся нацыянальны гімн савецкай эпохі ў выкананні інструментальным.

Конкурс на новы гімн Беларусі быў абвешчаны 3 студзеня 2002 года. Да журы ўвайшлі міністры культуры і інфармацыі, прадстаўнікі парламента, навукоўцы, дзяржаўныя служачыя, музыканты і кампазітары. Старшынёй журы быў віцэ-прэм’ер-міністр Уладзімір Дражын. Падчас нарадаў прэзідэнт Саюза беларускіх пісьменнікаў, Вольга Іпатава, выказала меркаванне, што пераважыць музыка гімна БССР, а словы папярэдняга гімна будуць «пераніцованыя».
Першапачаткова з прапановамі перарабіць тэкст гімна БССР звярнуліся да сваякоў Міхася Клімковіча, але яны выступілі катэгарычна супраць.

7-9 чэрвеня 2002 года дзяржаўныя СМІ трансліравалі па некалькі разоў у дзень пяць патэнцыйных гімнаў Беларусі: *Радзіма мая дарагая* паэта Алеся Бачылы і кампазітара Уладзіміра Алоўнікава, *Гімн Жыве Беларусь!* (*Красуй, Беларусь!*) паэта Леаніда Пранчака і кампазітара Васіля Раінчыка і тры ўтворы паэтаў Дзмітрыя Марозава, Івана Карэнды і Уладзіміра Карызны. Апошні перапісаў текст гімна БССР, пакінуўшы з яго ў сваёй працы некалькі радкоў.

Падчас трансляцыі ў СМІ пяці выбраных утвораў праводзілася інтэрактыўнае апытанне. На працягу трох дзён прагаласавала больш за 118 тысяч чалавек, з якіх больш за 50 тысяч выбрала *Мы — беларусы*. 10 чэрвеня 2002 года камісія абвясціла пераможцу конкурсу.
Камісія прыйшла да высновы, што музыка да гімна, напісаная Несцерам Сакалоўскім у 1955 годзе, лепш за ўсё адлюстроўвае гістарычную пераемнасць беларускага народа, карыстаецца папулярнасцю і павагай некалькіх пакаленняў беларусаў.
Лепшым быў прызнаны тэкст, прадстаўлены У. Карызнам, які перапрацаваў верш да гімна БССР, але яго тэкст адлюстроўваў новыя палітычныя, эканамічныя і сацыяльныя аспекты развіцця Беларусі, падкрэсліваў патрыятызм і працавітасць яе грамадзян і дружбу паміж народамі.

2 ліпеня 2002 года гімн быў ухвалены прэзідэнтам Аляксандрам Лукашэнкам. Пасля зацвярджэння дзяржаўнага гімна Беларусі Міністэрства адукацыі пераслала да школ і ўніверсітэтаў рэкамендацыі, як перадаваць веды пра дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Беларусь. Вучні і студэнты на пазакласных занятках павінны асвоіць афіцыйныя веды аб нацыянальным гімне, які музыкай і словамі прадстаўлае дзяржаўную ідэалогію, адносіцца да гісторыі і палітычнай сістэмы, адлюстроўвае мэты рэспублікі, асноўныя характарыстыкі нацыі і яе вартасці.

Прававая аснова
---------------

### Канстытуцыя Беларусі

У адпаведнасці з 19 артыкулам I раздзела Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь: *Сімваламі Рэспублікі Беларусь як суверэннай дзяржавы з’яўляюцца яе Дзяржаўны сцяг, Дзяржаўны герб і Дзяржаўны гімн*.

### Указ ад 2 ліпеня 2002 года

2 ліпеня 2002 года ўказам «Аб Дзяржаўным гімне Рэспублікі Беларусь» Аляксандр Лукашэнка падпісаў «Палажэнне аб Дзяржаўным гімне Рэспублікі Беларусь». Згодна з дакументам гімн з’яўляецца музычна-паэтычным творам, які выконваецца ў наступных варыянтах: аркестровым, харавым, аркестровым і харавым, ці іншым вакальным ці інструментальным. Гімн можна прайграваць з відэа- і аўдыё-носьбітаў, па радыё і тэлебачанні. У кожным выпадку гімн павінен выконвацца ў адпаведнасці з зацверджанымі тэкстам і музычнай рэдакцыяй.

Гімн Беларусі выконваецца ў наступных выпадках: падчас цырымоніі ўступлення на пасаду прэзідэнта — пасля прысягі, на адкрыцці і закрыцці сесій Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, падчас ўзняцця сцяга і іншых мерапрыемстваў дзяржаўнага ўзроўню. Згодна з дыпламатычным пратаколам гімн выконваецца падчас прывітання і развітання кіраўнікоў дзяржаў, якія наведваюць краіну з афіцыйным візітам, афіцыйных прадстаўнікоў замежжа, кіраўнікоў міждзяржаўных і міжурадавых арганізацый. Згодна з агульнавайсковымі і статутамі Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь гімн выконваецца пры правядзенні вайсковых рытуалаў. Можна прайграць гімн падчас цырымоніі адкрыцця помнікаў і мемарыяльных дошак, прысвечаных важным падзеям у гісторыі Беларусі, а таксама ў гонар вядомых дзяржаўных, палітычных, сацыяльных і ваенных, нацыянальных герояў, актывістаў, дзеячаў навукі і культуры; падчас адкрыцця і закрыцця ўрачыстых сходаў, прысвечаных дзяржаўным святам, пасяджэння дзяржаўных органаў, органаў мясцовага самакіравання і іншых арганізацый. Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь трансліруецца кожны дзень у шэсць раніцы і апоўначы на ​​дзяржаўным радыё і тэлебачанні. Падчас удзелу Рэспублікі Беларусь у афіцыйных мерапрыемствах за мяжой гімн Беларусі выконваецца ў адпаведнасці з правіламі, усталяванымі — з улікам традыцый дзяржавы — беларускім Міністэрствам замежных спраў Рэспублікі Беларусь, дзе праходзіць цырымонія. Падчас міжнародных спартыўных спаборніцтваў, арганізаваных у Рэспубліцы Беларусь і за мяжой, гімн выконваецца ў адпаведнасці з правіламі, усталяванымі спартыўнымі арганізацыямі. Падчас афіцыйных выкананняў гімна прысутныя павінны слухаюць яго стоячы, а мужчыны — без галаўных убораў. Невыкананне Палажэння з’яўляецца абразай нацыянальнага гімна і караецца ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.

### Закон ад 17 мая 2011 года

У адпаведнасці з 1 параграфам 7 артыкула Закона Рэспублікі Беларусь ад 17 мая 2011 года № 262-З «Аб аўтарскім праве і сумежных правах» гімн не з’яўляецца аб’ектамі аўтарскага права.

Гімн Беларусі
-------------

У першай страфе гімна калектыўны суб’ект — беларусы — прадстаўляецца мірнай супольнасцю, адданай радзіме, прыязнай, настойлівай, працавітай і вольнай. Другая страфа адносіцца да мінулага краіны: успамінаюцца выйграныя бітвы за свабоду і мірнае жыццё беларусаў. Апошняя страфа — гэта імператыў — дружба народаў, якая дае сілу. Гімн заканчваецца апастрофай да пераможнага штандара радасці, які павінен з гонарам узвіцца ў высі. Строфы раздзяляе прыпеў. Гэта зварот да Радзімы, які праслаўляе яе імя, братэрскі саюз народаў і жадае ёй росквіту і вечнай трываласці.

|  |
| --- |
| Мы, беларусы — мірныя людзі,
Сэрцам адданыя роднай зямлі,
Шчыра сябруем, сілы гартуем
Мы ў працавітай, вольнай сям’і.

Слаўся, зямлі нашай светлае імя,
Слаўся, народаў братэрскі саюз!
Наша любімая маці-Радзіма,
Вечна жыві і квітней, Беларусь!

Разам з братамі мужна вякамі
Мы баранілі родны парог,
У бітвах за волю, бітвах за долю
Свой здабывалі сцяг перамог!

Слаўся, зямлі нашай светлае імя…

Дружба народаў — сіла народаў —
Наш запаветны, сонечны шлях.
Горда ж узвіся ў ясныя высі,
Сцяг пераможны — радасці сцяг!

Слаўся, зямлі нашай светлае імя… |

Крытычня водгукі
----------------

Ігар Лучанок знайшоў чатыры памылкі ў тэксце гімна: моўную, дзве арфаграфічныя і паэтычную. Лінгвістычная памылка заключаецца ў выкарыстанні ў беларускім тэксце рускага слова «імя» з націскам на першы склад. Па-беларуску націск павінен падаць на апошні склад. Арфаграфічныя памылкі — гэта няправільнае прымяненне літары Ўў: *Ў бітвах за волю, ў бітвах за долю*. У адпаведнасці з беларускай арфаграфіяй Ўў не можна пісаць пасля зычных, косак і на пачатку сказу. У абодвух выпадках перад Ўў знаходзіцца коска. Гэтыя памылкі былі выпраўлены перад зацвярджэннем гімна Рэспублікі Беларусь: *У бітвах за волю, бітвах за долю*. Апошняя памылка датычыцца правілаў вершаскладання. Кожны другі радок трох строф верша мае па дзевяць складоў за выключэннем радка *Сэр-цам ад-да-ны-я род-най зям-лі*, які складаецца з дзесяці складоў.

Паводле музыказнаўцы Кірыла Насаева гімн Беларусі састарэлы. Абраны ў конкурсе тэкставы варыянт несумяшчальны з мелодыяй, словы цяжка вывучыць. Беларускі гімн пазбаўлены энергіі і гонару быцця беларусам, няма ў ім важнага спалучэння паэзіі з барацьбой. Як сімвал дзяржавы і нацыі не дасягнуў мэты — не стаўся эмацыянальным слупам ідэі. Краіна падзелена, і ў выпадку небяспекі гімн не аб’яднае беларускае грамадства. Сярод кандыдатаў на гімн лепшым рашэннем быў бы *Гімн Жыве Беларусь !*, прапанаваны Леанідам Пранчаком і Васілём Раінчыкам. Ментальна, з пункту гледжання мелодыі і слоў, беларусам бліжэйшая песня *Радзіма мая дарагая* Алеся Бачылы і Уладзіміра Алоўнікава.

Кампазітар Андрэй Фралоў лічыць, што абраны тэкст новага гімна складаецца з камбінацыі вядомых словаў, гэта нейкія загаворы пра свабоду і іншыя, нібыта агульначалавечыя, каштоўнасці. На яго думку, няшчырая і напышлівыя музыка Сакалоўскага нагадвае савецкі перыяд у гісторыі Беларусі. Разам са сцягам і гербам дзяржавы гімн становіць адно цэлае, якое непасрэдна адносіцца да камуністычнага мінулага Беларусі. Амерыканская арганізацыя Freedom House, у сваім дакладзе 2003 года таксама негатыўна адняслася да зацвяржэння гімна, як да часткі працэсу аднаўлення савецкай сімволікі і барацьбы з сімволікай незалежнай.

Унук аўтара словаў гімна БССР Максім Клімковіч выказаў меркаванне, што было нельга перапісваць тэкст за нябожчыка Міхася Клімковіча. Таму назваў новы, перароблены Уладзімірам Карызнам тэкст, — «некарэктным», сам гімн — «пераходным», ды выказаўся за прыняцце іншага Дзяржаўнага гімна.

Зноскі
------

1. ↑  З. Пазняк, *Беларускія гімны*, «Старонкі гісторыі» 23 (2005) nr 3.
2. ↑  И. И. Кондрашин, В. Н. Пономарёв, *О Государственном гимне России*, у: *Памятка гражданина России*.
3. 1 2  В. Скалабан, С. Крапивин, *Гимн, раскрывшиися в оттепель*, «Советская Белоруссия» 13.09.2005.
4. ↑  В. Скалабан, *Когда авторы будут вскрыты…*, «Советская Белоруссия» 06.01.2001.
5. ↑  Почему создание и утверждение Государственного гимна БССР растянулось на 11 лет Архівавана 26 ліпеня 2019. // TUT.BY 24 октября 2015.
6. 1 2  И. Лученок, *В Государственном гимне Беларуси четыре ошибки!*, news.21.by.
7. ↑  *Некоторые аспекты гражданско-патриотического воспитания в условиях сельского социума*, ред. С. А. Хвалько, Жуховичи 2010, с. 40-46.
8. ↑  P. Kasaty, *The National Anthem of Belarus* Архівавана 12 кастрычніка 2008. A Belarus Miscellany.
9. 1 2  Е. Данейко, *Перелицовка*, «Известия» 07.06.2002.
10. 1 2  Максім Клімковіч: Павінен быць іншы гімн **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 22 сакавіка 2017. Праверана 9 мая 2016.
11. 1 2 3  А. Фролов, *Старая мелодия Государственного гимна с новыми словами вполне соответствуют переживаемому страной трагическому периоду отечественной истории*, «Ньюс-Релиз» 11.06.2002.
12. 1 2  Л. Маслюкова, *Конкурс гимна: решающее мнение*, «Советская Белоруссия» 12.06.2002.
13. ↑  *Государственные символы* Архівавана 29 сакавіка 2014. Belarus.by.
14. ↑  *Рекомендации по использованию государственной символики в учреждениях образования 15 июля 2013 г.*(недаступная спасылка), Национальный Институт Образования.
15. ↑  *Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь 27 лістапада 1996 г.*, Раздзел I, *Асновы канстытуцыйнага ладу*, Артыкул 19.
16. ↑  *Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 02.07.2002 № 350 «Аб Дзяржаўным гімне Рэспублікі Беларусь»*.
17. ↑  *Закон Республики Беларусь «Об авторском праве и смежных правах»*.
18. ↑  К. Насаеў, А. Воршыч, *У гэтым гімне няма крыві*, «Наша Ніва» 05.07.2002.
19. ↑  К. Насаеў, П. Касцюкевіч, *«Мы, беларусы» — занадта памяркоўная мелодыя*, «Наша Ніва», 17.02.2010.
20. ↑  *Country Report of Belarus* Архівавана 3 сакавіка 2016. Freedom House, с. 125.

Літаратура
----------

Прававыя крыніцы
* *Закон Республики Беларусь «Об авторском праве и смежных правах»*.
* *Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь 27 лістапада 1996 г.*, Раздзел I, *Асновы канстытуцыйнага ладу*, Артыкул 19 Архівавана 21 снежня 2012..
* *Рекомендации по использованию государственной символики в учреждениях образования 15 июля 2013 г.*(недаступная спасылка), Национальный Институт Образования.
* *Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 02.07.2002 № 350 «Аб Дзяржаўным гімне Рэспублікі Беларусь»*.

Даследаванні
* *Государственные символы* Архівавана 29 сакавіка 2014. Belarus.by.
* Данейко Е. *Перелицовка*, «Известия» 07.06.2002.
* Кондрашин И. И. Пономарёв В. Н. *Памятка гражданина России*.
* Лученок И. *В Государственном гимне Беларуси четыре ошибки!*, news.21.by.
* Маслюкова Л. *Конкурс гимна: решающее мнение*, «Советская Белоруссия» 12.06.2002.
* Насаеў К. Воршыч А. *У гэтым гімне няма крыві*, «Наша Ніва» 05.07.2002.
* Насаеў К. Касцюкевіч П. *«Мы, беларусы» — занадта памяркоўная мелодыя*, «Наша Ніва», 17.02.2010.
* *Некоторые аспекты гражданско-патриотического воспитания в условиях сельского социума*, ред. С. А. Хвалько, Жуховичи 2010. ISBN 01596-32-4-99.
* Пазняк З. *Беларускія гімны*, «Старонкі гісторыі» 23 (2005) nr 3.
* Семененко И. *«Песенный жанр: от крестьянской песни — к поп-музыке» — консультация для воспитателей*, MuzRuk.net.
* Скалабан В. *Когда авторы будут вскрыты…*, «Советская Белоруссия» 06.01.2001.
* Скалабан В. Крапивин С. *Гимн, раскрывшиися в оттепель*(недаступная спасылка), «Советская Белоруссия» 13.09.2005.
* Фролов А. *Старая мелодия Государственного гимна с новыми словами вполне соответствуют переживаемому страной трагическому периоду отечественной истории*, «Ньюс-Релиз» 11.06.2002.
* *Country Report of Belarus* Архівавана 3 сакавіка 2016. Freedom House.
* Kasaty P. *The National Anthem of Belarus* Архівавана 12 кастрычніка 2008. A Belarus Miscellany.

| ⛭Краіны Еўропы: Гімны |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

| ⛭Беларусь у тэмах |
| --- |
| Гісторыя | 
* Бронзавы век
* Старажытная гісторыя
* Кіеўская Русь
	+ Полацкае княства
	+ Тураўскае княства
* Вялікае Княства Літоўскае
* Рэч Паспалітая
* Расійская імперыя
	+ ✯ Паўночна-Заходні край
* Заходняя вобласць
* БНР
* БССР
	+ ССРБ
	+ Літбел
* Рэспубліка Беларусь

 |
| Палітыка | 
* Канстытуцыя
* Прэзідэнт
* Урад
* Парламент
* Палітычныя партыі
* Знешняя палітыка
* Унутраная палітыка
* Выбары

 |
| Геаграфія | 
* Прыродныя ўмовы
* Рэльеф
* Геалогія
* Вадаёмы
* Флора
* Фаўна
* Азёры
* Адміністрацыйны падзел
* Раёны
* Сельсаветы
* ≛ Гарады
	+ Сталіца
	+ *Гістарычныя сталіцы*
* Пасёлкі гарадскога тыпу
* Аграгарадкі

 |
| Грамадстваі сімвалы | 
* Насельніцтва
	+ Беларусы
* Мовы
	+ Беларуская
		- *«Наркамаўка»*
		- *Тарашкевіца*
		- *Трасянка*
	+ Руская
		- *Руская мова ў Беларусі*
		- *Русіфікацыя Беларусі*
* Паланізацыя Беларусі
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Рэлігія
* Свабода слова
* ≛ Узнагароды
	+ ✰ Герой Беларусі
* Герб
* ✰ Сцяг
* Гімн
* ✰✰ Бела-чырвона-белы сцяг
* ✰ Герб «Пагоня»
* Штандар Прэзідэнта
* Узброеныя сілы
* СМІ
* Тэлебачанне
* IT-сфера
* Правы чалавека
* ✯ Краязнаўства

 |
| Эканоміка | 
* Валюта
* Нацыянальны банк
* Сельская гаспадарка
* Турызм і адпачынак
	+ ≛ Сусветная спадчына
* Транспартная сістэма
* Энергетыка
* Газатранспартная сістэма
* Суднабудаўніцтва
* Гандаль
* Жыллёвае будаўніцтва
* Сувязь
* Пошта
* Інтэрнэт

 |
| Культура | 
* ✯ Адзежа
* Архітэктура
* Выяўленчае мастацтва
* Скульптура
* Кіно
	+ Беларусьфільм
	+ Спіс фільмаў
* Літаратура
	+ ✯✰ Дзіцячая літаратура
	+ ✰ Беларускае фэнтэзі
* Музеі
* Музыка
	+ конкурс песні Еўрабачанне
* Святы
* Славутасці
* ✰ Танцы
* Традыцыі
* Тэатры
* Бібліятэкі

 |
| Партал «Беларусь» |