recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кабак.

**Каба́к** — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ладасна, за 17 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёсак Кабак і Двор Бабча.

Плошча возера складае 0,23 км². Даўжыня 0,87 км. Найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 2,1 км. Найбольшая глыбіня 8,9 м, сярэдняя 5,5 м. Аб’ём вады 1,26 млн м³. Плошча вадазбору 12,5 км².  

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 5—8 м (ва ўсходняй частцы 20—25 м), на поўдні і паўднёвым захадзе невыразныя, спадзістыя, на поўначы пад лесам і хмызняком. Пойма шырынёй да 10 м, пераўвільготненая, месцамі тарфяністая, парослая хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, на паўднёвым захадзе возера сплавінныя. Мелкаводдзе вузкае, глыбакаводная частка ложа плоская, выслана крэменязёмістым сапрапелем. Возера эўтрофнае. Надводная расліннасць пашырана да глыбіні 2 м і на адлегласці 5—15 м ад берага возера. Да глыбіні 3—3,7 м растуць рагаліснік, рдзесты, гарлачыкі, шышняк.  

На поўдні ў Кабак ўпадае ручай з возера Бабча, на поўначы выцякае ручай у возера Ладасна.

У возеры водзяцца шчупак, лінь, акунь, лешч, плотка, краснапёрка, мянтуз і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Республика Беларусь. Витебская область. Лепельский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2009. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
Рэферэндум па правінцыях. Зялёны — за, чырвоны — супраць.
**Канстытуцыйны рэферэндум у Іраку** прайшоў 15 кастрычніка 2005 года, на якім большая частка выбаршчыкаў падтрымала распрацаваны ўладамі праект новай канстытуцыі краіны.

Гісторыя
--------

Гл. таксама: Іракская вайна
20 сакавіка 2003 кааліцыя ў складзе ЗША, Вялікабрытаніі, Аўстраліі і Польшчы ўрываецца ў Ірак, дзе за лічаныя тыдні разбівае сілы прэзідэнта Садама Хусейна. 1 мая Джордж Буш малодшы, тагачасны прэзідэнт ЗША, абвясціў пра канчатковы разгром урадавай арміі. Узяўшы ўсю краіну, замежныя войскі прыступілі да яе палітычнай перабудовы па заходнім узоры, правёўшы дэмакратызацыю і лібералізацыю Ірака. Паступова фармаваліся новы ўлады краіны, першапачаткова прадстаўленыя спачатку ЧУІ, а пасля ПУІ. Перад апошнім ўстала задача стварэння новай канстытуцыі.

Правядзенне
-----------

Галасаванне прайшло ва ўмовах узмоцненай бяспекі. Першапачаткова іракскія кіраўнікі спадзяваліся, што вынікі галасавання будуць апублікаваны да 19 кастрычніка. Аднак 17 кастрычніка афіцыйныя асобы, адказныя за рэферэндум, абвясцілі, што пытанні, якія тычацца прыходу выбаршчыкаў у некаторых правінцыях, патрабуюць праверкі галасавання, што затрымлівае абнародаванне канчатковых звестак. Затрымцы таксама спрыяла пясчаная бура ў Цэнтральным Іраку. Хоць суніцкі палітык Салех аль-Мутлак заявіў аб фальсіфікацыях, назіральнікі з ААН канстанціравалі парадак у правядзенні працэдуры галасавання. 25 кастрычніка службовыя асобы выбарчай камісіі апублікавалі канчатковыя вынікі, якія сведчаць аб зацвярджэнні канстытуцыі. У цэлым праект асноўнага закона падтрымалі 79% выбаршчыкаў, супраць — 21%. З 18 правінцый толькі ў двух пераважалі галасы «супраць» (больш за дзве траціны). Яўка на рэферэндуме склала 63%, як заяўлялі прадстаўнікі камісіі. Пасля зацвярджэння канстытуцыі выбары пастаяннага ўрада павінны быць праведзены не пазней за 15 снежня, а новы ўрад ўступіць у пасаду не пазней за 31 снежня. Калі б канстытуцыя была адхілена, парламент быў б распушчаны, і абраны Новы пераходны ўрад, каб паспрабаваць напісаць іншую пастаянную канстытуцыю. Падчас рэферэндума затрыманым па меркаваннях бяспекі была прадастаўлена магчымасць прагаласаваць. Гэта першы выпадак у сучаснай гісторыі Блізкага Усходу, калі затрыманым было дазволена галасаваць.

Спасылкі
--------

* Iraq's Sunnis Register to Vote in Droves *(The Washington Post,* 8 September 2005)
* UN condemns Iraq charter change (BBC News, 4 October 2005)
* Iraqis vote on new constitution; few attacks *Reuters* October 15, 2005
* The Iraqi Constitution: What Would Approval Really Mean? JURIST
* Iraq Charter Seems Assured of Approval Associated Press October 16, 2005
* Iraq result delay over fraud fear BBC October 17, 2005
* Draft Constitution Adopted by Iraqi Voters Associated Press October 25, 2005
* Soldier's firsthand photo essay of Baghdad's Referendum Vote on October 15th by Matthew Vea
* Iraq's Constitutional Process II: An Opportunity Lost U.S. Institute of Peace Special Report, December 2005
**Huperzia arctica** — від роду Баранец (*Huperzia*) сямейства Баранцовыя (*Huperziaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Расліна вышынёй 2-15 см. Парасткі прамастаячыя. Утварае невялікія падушачкі. Філоіды лінейна-ланцэтнай формы. Спарангіі знаходзяцца ў пазухах лісця. Лісце 4-6 мм даўжынёй, жаўтлява-бурае, празрыстае, шчыльна размешчанае. Споры трохкутныя. Выводкавыя пупышкі дыяметрам 1-2 мм. Спорыі спеюць у чэрвені — верасні.

Арэал і месцапражыванне
-----------------------

У Расіі распаўсюджаны па ўсёй Сібіры. Таксама сустракаецца ў Скандынавіі.

Насяляе ў арктычных і горных тундрах, дзе можа расці да вышыні 1940 м (у Ютунхеймене). Таксама знойдзены на Ян-Маене і Шпіцбергене. Аддае перавагу адкрытым, вільготным і асветленым горным глебам. Сустракаецца каля ручаёў, у балотах, на камянях.

Галерэя
-------

* 
*

Зноскі
------

1. ↑  гл. спасылку на TPL у картцы
**Hyponephele lycaon** — від дзённых матылькоў з падсямейства Аксамітніцы.

Этымалогія лацінскай назвы
--------------------------

Лікаён (грэчаская міфалогія) — цар Аркадзіі, за святатацтва пераўтвораны Зеўсам ў ваўка.

Апісанне
--------

Ніжні бок крылаў
Даўжыня пярэдняга крыла 19-24 мм. Размах крылаў 36 - 43 мм. Пярэднія крылы самца на верхнім баку шэра-карычневага колеру са сляпым чорным «вочкам» ля вяршыні. Андраканіяльнае поле ў самцоў вузкае, слаба прыкметнае, перасякаецца двума больш светлымі жылкамі. Пярэднія крылы самак шэра-карычневага колеру, з двума буйнымі вочкамі на агульным вохрыстым поле. На пярэднім крыле у самак жоўтая аблямоўка вакол верхняга і ніжняга чорных вочак звычайна зліваецца ў выглядзе васьмёркі. Заднія крылы знізу буравата-шэрага колеру, без чорных «вочак».

Арэал і месцапражыванне
-----------------------

Каўказ і Закаўказзе, Сярэдняя, Паўднёвая, Усходняя Еўропа, Малая Азія, часткова Цэнтральная Азія, Кітай, Усходні Казахстан, Манголія, Паўднёвая Сібір на ўсход да Забайкалля.

Насяляе добра прагрэтыя сонцам паляны, лясныя ўзлескі, абочыны дарог па сухіх хвойніках, ксераморфныя лугі, пясчаныя кар'еры ў далінах рэк, уздоўж рэчышч горных рэк сярод разнатраўя. Часам можа сустракацца ў антрапагенных ксерафітных ландшафтах. У гарах Карпат падымаецца на вышыні да 1160 м н. узр. м. На Вялікім Каўказе сустракаецца на вышынях да 2500 м над узр. м. часцей — на ўзроўні 1000—1700 м над узр. м.

Біялогія
--------

Развіваецца ў адным пакаленні за год. Час лёту матылькоў — з сярэдзіны чэрвеня да канца жніўня — пачатку верасня. На поўдні Украіны матылькі сустракаюцца часам ужо з канца мая. У Карпацкіх гарах вылет можа затрымлівацца да сярэдзіны ліпеня. Самкі адкладаюць яйкі па адным на лісце кармавых раслін. Стадыя яйка доўжыцца каля 4 тыдняў. Вусені зялёнага колеру, з чатырма светлымі падоўжнымі лініямі і двума бураватымі вертыкальнымі плямамі на галаве. Вядуць ўтойлівы лад жыцця і актыўныя толькі ў начны час сутак. Вусені развіваюцца з зімоўкі са жніўня па май-чэрвень наступнага года. Вусені кормяцца рознымі травой, такімі як: Bromopsis erecta, каласоўнік, Festuca rubra, Festuca ovina, метлюжок. Акукліваецца на раслінах на ніжнім баку лісця.

Падвіды
-------

* *Hyponephele lycaon lycaon*
* *Hyponephele lycaon alpherakyi* (Sheljuzhko, 1937)
* *Hyponephele lycaon catalampra* (Staudinger, 1895)
* *Hyponephele lycaon jakovlevi* Korolev, 2001;
* *Hyponephele lycaon salona* (Fruhstorfer, 1909)
* *Hyponephele lycaon zuvandica* Samodurow, Korolew et Tschikolowez, 1996

Літаратура
----------

* *Львовский А. Л. Моргун Д. В.* Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы. — М.: Товарищество науч. изд. КМК, 2007. — 442, [1] с. [4] л. ил.: ил. — (Определители по флоре и фауне России; вып. 8).

Спасылкі
--------

* Hyponephele lycaon (Rottemburg, 1775) - Бархатница ликаон
* Бабочки Крыма - Hyponephele lycaon (Kuhn, 1774) - Сатир Ликаон Архівавана 20 жніўня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778907620 |
**Вуліца 6-я Лінія** (трансліт.: *Vulica 6-ja Linija*, руск.: Улица 6-я линия) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (1-ы мікрараён) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Маладзёжнай да вуліцы Дзяржынскага. Працягласць вуліцы складае 260 метраў. Гістарычна гэта адна з першых вуліц горада, якая ўзнікла яшчэ ў канцы 1950-х - пачатку 1960-х гадоў. На вуліцы знаходзіцца некалькі шматкватэрных жылых цагляных малапавярховых будынкаў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Увод вакцыны шпрыцам
**Прышчэпка**, **вакцынацыя** — увядзенне антыгеннага матэрыялу з мэтай выклікаць імунітэт да хваробы, які прадухіліць заражэнне, або аслабіць яго наступствы. Антыгенным матэрыялам могуць служыць: жывыя, але саслабленыя штамы мікробаў; забітыя мікробы; вычышчаны матэрыял, такі як бялкі мікраарганізмаў; існуюць таксама сінтэтычныя вакцыны.

Гісторыя вакцынацыі
-------------------

Дзейснасць вакцынацыі была ўпершыню выяўлена народнай медыцынай. Са старажытных часоў у Індыі і Кітаі практыкавалася інакуляцыя — прышчапленне вадкасцю з бурбалак хворых на лёгкую форму воспы. Недахопам інакуляцыі з'яўлялася тое, што нягледзячы на меншую патагеннасць віруса *Variola minor*, ён усё ж часам выклікаў смяротныя выпадкі. Акрамя таго, здаралася, што памылкова інакуліраваўся высока патагенны вірус.

У Англіі існавала прыкмета, што даяркі, якія перахварэлі каровінай воспай (якая з'яўляецца бяспечным захворваннем), ніколі не захворваюць натуральнай воспай (якая ў свой час была бізуном чалавецтва, выклікаючы масавыя смяротныя эпідэміі).

Англійская аптэкар і хірург Джэнер вырашыў праверыць гэтую прыкмету строгімі назіраннямі, і яна пацвердзілася. Усталяваўшы гэта, 14 мая 1796 г. Джэнер прышчапіў каровіную воспу 8-гадоваму Джэймсу Фіпсу, а праз паўтары месяцы — чалавечую воспу — і хлопчык не захварэў. Так была эксперыментальна даказаная магчымасць адносна бяспечных прафілактычных прышчэпак.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis · Universalis · Сучаснай Украіны · Швейцарскі гістарычны · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX524993 · BNF: 11933743d · GND: 4026656-4 · LCCN: sh85141709 · LNB: 000128161 · Microsoft: 22070199 · NDL: 01033667 · NKC: ph123896 |

 |
**«Прышчэпаўшчына»** — аграрная палітыка, якая праводзілася з 1924 па 1929 гады ў Беларусі наркамам земляробства Д. Ф. Прышчэпавым і заключалася ў свабодзе выбару сялянамі формаў землекарыстання, размяшчэнні сялянскіх гаспадарак на сялібах.

Сутнасць рэформы
----------------

З сярэдзіны 1920-ых гадоў па пачатак 1930-х, у часы НЭПу, Прышчэпаў праводзіў палітыку пад лозунгам: «Беларусь — чырвоная Данія», ці ж, як яе пазней назвалі, прышчэпаўшчына. Згодна ідэі Прышчэпава: *«Беларусь у развіцці сельскай гаспадаркі павінна ісці па шляху Даніі і мусіць стаць Даніяй на Ўсходзе Еўропы»*. Да 1925 года каля 25 % сялянскіх гаспадарак БССР знаходзілася на хутарах. Народны камісарыят склаў пяцігадовы перспектыўны план развіцця лясной і сельскай гаспадаркі БССР на 1925—1929 гады, які прадугледжваў негвалтоўнае перасяленне на хутары i ў дробныя пасёлкі за 130 000 сялянскіх гаспадарак.

У 1927 годзе ў СССР паўстаў крызіс хлебазагатовак, па Беларусі план быў выкананы толькі на 71,5 %, так як ён быў істотна завышаны. Для таго каб узяць хлеб у сялянства і атрымаць сродкі для індустрыялізацыі стаў разглядацца план пераходу сельскай гаспадаркі на шлях буйной агульнай вытворчасці.

У траўні 1929 года Палітбюро ЦК ВКП(б) накіравала ў Беларускую ССР з інспекцыяй партыйную камісію, у высновах якой было сказана, што ў БССР адчуваецца «кулацкі наступ», змест якога прынял «нацыянальныя формы». Дзейнасць Прышчэпава была ахарактарызаваная як *«насаджэнне кулацкіх аднаасобных гаспадарак»*. Яго таксама абвінавачвалі ў недаацэнцы складанай машыннай тэхнікі і перспектыў калгасна-саўгаснага будаўніцтва.

У 1930 годзе Прышчэпаў быў арыштаваны па справе аб «Саюзе вызвалення Беларусі» і асуджаны на 10 гадоў, у 1939 годзе паўторна асуджаны і прысуджаны да расстрэлу. Быў рэабілітаваны 14.6.1988 г.

Барацьба з «правым ухілам» суправаджалася палітыкай калектывізацыі, раскулачваннем. 6 студзеня 1930 года пленум ЦК КП(б)Б прыняў рашэнне калектывізаваць 75—80 % сялянскіх гаспадарак. 10 лютага 1930 года ЦК КП(б)Б накіраваў у ЦК ВКП(б) запіску, у якой прасіў уключыць Беларусь у лік раёнаў суцэльнай калектывізацыі.

У савецкіх крыніцах «Прышчэпаўшчына» апісваецца як «праваўкланісцкія дзейнасць», «рассяленне сялян на хутарах, умацаванне індывідуальных гаспадарак шляхам прадастаўлення ім ільгот, то ёсць штучнае адраджэнне кулацтва».
**NGC 2240** — планетарная туманнасць у сузор’і Вознік.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Характарыстыкі
--------------

NGC 2240 з’яўляецца рэшткай звышновай зоркі. Яна размешчана прыкладна ў 4000 св. гадах ад Зямлі. У цэнтры туманнасці размешчана зорка — белы карлік, якая з’яўляецца адной з самых гарачых вядомых зорак з тэмпературай звыш +200 000 °C. Хаатычная структура туманнасці паказвае на тое, што скіданне абалонак зоркі адбывалася паэтапна. Пры кожнай успышцы зорка раскідвала рэчыва ў новых кірунках. Туманнасць таксама ўтрымлівае аблокі пылу, на наяўнасць якіх паказваюць доўгія цёмныя палосы, прысутныя ў ёй.

Колер
-----

Рэчыва туманнасці мае розны састаў і шчыльнасць. Участкі сіняга колеру ўтрымліваюць гелій, сіне-зялёнага — кісларод, чырвоны — азот і вадарод.

Зноскі
------

1. 1 2  The colourful demise of a Sun-like star // Hubble Space Telescope

Гл. таксама
-----------

* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на англійскай і французскай з арыгінальнага Новага агульнага каталога
* Інфармацыя (англ.) з Перагледжанага Новага агульнага каталога
* SIMBAD (англ.)
* VizieR (англ.)
* NASA/IPAC Extragalactic Database (англ.)
* Спіс публікацый, прысвечаных NGC 2240


|  |
| --- |
| ◄ NGC 2236 | NGC 2237 | NGC 2238 | NGC 2239 | **NGC 2240** | NGC 2241 | NGC 2242 | NGC 2243 | NGC 2245 ► |
**Вульфеніт** — мінерал, малібдат свінцу, які ўтрымовае свінец (56%) і малібдэн (26%). Атрымаў сваю назву ў гонар аўстрыйскага мінеролага Франца фон Вульфа (1728-1805). У выглядзе асобных добра ўтвораных крышталёў на сценках пустэч і расколін, крышталі звычайна сабраны ў прыгожыя друзы. Знешні выгляд крышталёў пласціністы або дыпірамідальны. Папулярны калекцыйны камень.

Хімічная формула мінерала: Pb [MoO4]. Колер ад жоўта-аранжавага да васкова-жоўтага. Таксама можа быць жаўтлява-шэрым, аліўкава-зялёным, карычневым, чырванавата-карычневым да яркага-чырвонага. Смаляны бляск, на заломах амаль алмазны.

Шчыльнасць: 6500-7000 кг / м ³. Цвёрдасць: 3 па шкале Моаса.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вульфеніт
* Агульная інфармацыя пра вульфеніт (англ.)
* Вульфеніт у базе webmineral.com (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777352486 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Замошша.

**Замо́шша** — возера ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача. Знаходзіцца за 18 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, каля вёскі Замошша. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Плошча паверхні Замошша складае 0,33 км². Найбольшая глыбіня возера 30,7 м, сярэдняя 9,3 м. Даўжыня возера 1,24 км, найбольшая шырыня 0,52 км. Даўжыня берагавой лініі 3,29 км. Аб'ём вады ў возеры складае 3,07 млн. м³, плошча вадазбору 135 км². Возера вызначаецца высокай празрыстасцю вады (каля 4 метраў).

Катлавіна возера лагчыннага тыпу і складаецца з 2 плёсаў. Найбольшую глыбіню возера мае ў паўднёвыя плёсе. У паўночным плёсе найбольшая глыбіня складае 17,9 м. Паміж плёсамі знаходзіцца невялікі востраў. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—20 м, у паўднёвай частцы 5—7 м. Схілы разараныя, на поўдні і паўднёвым усходзе знаходзяцца пад лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі зліваюцца з схіламі катлавіны. На поўдні і паўднёвым усходзе берагі нізкія, пясчаныя, знаходзяцца пад хмызняком. Літаральная зона вузкая і стромкая.
Дно вадаёма да глыбіні 6—7 м пясчанае, на большых глыбінях — глеістае.  

Возера мезатрофнае. Праз возера працякае рака Ушача, упадае ручай. Надводная расліннасць распаўсюджана да глыбіні 2 м на адлегласці да 15 м ад берага возера.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, язь, лінь, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.

Возера Замошша ўваходзіць у зону курорта «Ушачы».

Зноскі
------

1. 1 2  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* *Богдзель І. І.* Замошша // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 28. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Замошша Архівавана 7 лютага 2013.

| Ушацкія азёры |
| --- |
| 
* Атолава
* Бярозаўскае
* Вяркудскае
* Глыбач
* Гомель
* Замошша
* Зашчаты
* Крывое
* Любжынскае
* Мугірына
* Оршына
* Павульскае
* Паўазер’е
* Сосенка
* Суя
* Турасы
* Туроўля
* Урода (Урада)
* Чарсцвяцкае
* Чорная Урада
* Янова

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Балтыйскі федэральны ўніверсітэт імя Імануіла Канта.
**Балтыйскі ўніверсітэт у выгнанні** функцыянаваў у Германіі ў 1946—1949 гадах у лагерах для перамешчаных асоб, дзе пасля заканчэння Другой сусветнай вайны было шмат бежанцаў з Эстоніі, Латвіі і Літвы.

Гісторыя
--------

Універсітэт пачаў працаваць 14 сакавіка 1946 года ў Гамбургу ў брытанскай зоне акупацыі Германіі. У канцы першага семестра ў ім было 1025 студэнтаў і 131 выкладчык. Фінансавую і іншую неабходную падтрымку ўніверсітэту аказвалі UNRRA, Сусветная лютэранская федэрацыя і іншыя арганізацыі. У пачатку 1947 года ўніверсітэт пераехаў у памяшканне былой школы люфтвафэ ў Пінебергу і стаў называцца *Навучальны цэнтр для перамешчаных асоб*. Першым рэктарам Балтыйскага ўніверсітэта стаў эстонскі астраном Эрнст Эпік пазней яго змяніў літоўскі археолаг Ёнас Пузінас літ.: Jonas Puzinas. Універсітэт быў закрыты ў верасні 1949 года паколькі да гэтага часу большасць студэнтаў і выкладчыкаў універсітэта з’ехалі з Германіі на пастаяннае месца жыхарства ў іншыя краіны. 

Агулам 76 студэнтаў скончылі Балтыйскі ўніверсітэт, з іх 53 латышы, 16 літоўцаў і 7 эстонцаў. Многія іншыя працягнулі сваю адукацыю ў іншых універсітэтах.

Балтыйскі ўніверсітэт для перамешчаных асоб з прыблізна 170 штатнымі прафесарамі і 1200 студэнтамі на васьмі факультэтах і 13 падраздзяленнях працаваў на працягу трох семестраў.

Структура ўніверсітэта
----------------------

Узначальвалі ўніверсітэт прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт а таксама тры рэктары — па адным ад кожнай з краін для бежанцаў, з якіх універсітэт і быў створаны.
Былі створаны факультэты:

* Філасофіі і філалогіі
* Эканомікі і правы
* Сельскай гаспадаркі
* Матэматыка і прыродазнаўчых навук
* Хімія
* Механікі
* Архітэктуры і інжынернай справы
* Медыцынскі

Зноскі
------

1. ↑  50 Year Anniversary of the Baltic University in Exile **(нявызн.)**.  Washington University- Baltic Fund News. Архівавана з першакрыніцы 11 красавіка 2012. Праверана 16 красавіка 2007.
2. ↑  *Baltic Refugees and Displaced Persons*. London: Boreas Publishing. 1947.  (англ.)

Літаратура
----------

* Baltijas universitāte, 1946—1949: rakstu un fotografiju krājums, sakārtojis Arnolds Grāmatin̦š, Minsterē: Latvija, 1989.  (лат.)
* Järvesoo, Elmar. Koobas, Leo. Balti Ülikool Saksamaal 1945—1949. Baltic University in Germany 1945—1949, Balti Ülikool, 1991, Balti Ülikooli Eesti Seltsi toimetis (Toronto) ISBN 0-921178-12-3
* A journalist Helga Merits is working on a Project of a film about te Baltic University. Teaser could be

found at: 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 505830-2 · LCCN: n90714081 · LNB: 000123138 · SUDOC: 074258591 · VIAF: 144380824 |
**Пру́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска (да 1938 г. мястэчка) Цімкавічы.

Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Капыльскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Капыльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Слуцкай акругі. 14 жніўня 1937 года да сельсавета далучана частка скасаванага Ланцуцкага нацыянальнага польскага сельсавета. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Цімкавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Минской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Грабніца правадыра ў Гохдарфе** — багатае кельцкае пахаванне, датаванае каля 530 г. да н. э. Выяўлена археолагам-аматарам у 1977 г. каля паселішча Гохдарф-на-Энцы у муніцыпалітэце Эбердынген, федэральная зямля Бадэн-Вюртэмберг, Германія). Да таго часу курган ад першапачатковай вышыні (6 м) і дыяметра (60 м) у выніку прыроднай эрозіі і сельскагаспадарчай дзейнасці «зморшчыўся» да вышыні прыкладна 1 метра.

Мужчына ва ўзросце каля 40 гадоў, ростам 178 см, быў пакладзены на бронзавы ложак даўжынёй 275 см. Мяркуючы па знойдзеных у пахавальнай камеры залатых упрыгожваннях гэты чалавек, верагодна, быў кельцкім правадыром. Ён быў пахаваны з залатой шыйнай грыўняй на шчацэ, бранзалетам на правай руцэ, у капелюшы з бяросты, апрануты ў багатыя адзенні, меў два залатыя кінжалы з лёзамі з жалеза і бронзы, бурштынавыя ўпрыгажэнні. Асабліва вылучаліся тонкія залатыя пласціны з арнаментам, якія захаваліся на яго амаль спарахнелым абутку. Каля ложка стаяў вялікі кацёл, упрыгожаны выявай трох львоў вакол абзы. Пры пахаванні кацёл быў запоўнены 400 літрамі мёду. Ва ўсходняй частцы грабніцы знаходзілася чатырохколавая павозка з наборам бронзавага посуду і рагоў для пітва, дастатковай для 9 чалавек.

Пасля вывучэння магілы, курган быў зноў рэканструяваны да сваёй першапачатковай вышыні. Побач з курганам быў пабудаваны музей, пры будаўніцтве якога былі выяўленыя сляды старажытнай кельцкай вёскі, да якой, верагодна, належаў правадыр. Пастаянная экспазіцыя музея ўключае ў сябе арыгінальны шкілет князя, упрыгажэнні і прадметы, знойдзеныя ў пахавальнай камеры, а таксама дакументальныя фільмы аб адкрыцці магілы і перыядзе раскопак.

Галерэя
-------

* Кельцкі пахавальны курган (рэканструкцыя)Кельцкі пахавальны курган (рэканструкцыя)
* Рэканструкцыя кельцкай грабніцы ў музеіРэканструкцыя кельцкай грабніцы ў музеі
* Грабніца правадыра, залаты арнамент на абуткуГрабніца правадыра, залаты арнамент на абутку
* Кінжал, пакрыты залатой фальгойКінжал, пакрыты залатой фальгой
* Рог для пітваРог для пітва

Спасылкі
--------

* Celtic Museum at Hochdorf Архівавана 17 студзеня 2006.
* The Hochdorf Barrow

Літаратура
----------

* James, Simon  (англ.) (бел.. 1993. «The World of the Celts» ISBN 0-500-27998-5: pp 26-27.
* The Celts на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.). This 1986 BBC documentary refers to the Hochdorf chieftain as «The Man with the Golden Shoes».

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 167556065 · GND: 5065443-3 · ISNI: 0000 0001 2104 7017 · LCCN: n2001007679 · NUKAT: n2009031437 · VIAF: 122706807 |

 |
**«Nexuiz»** — камп’ютарная гульня ў жанры шутэр ад першай асобы, створаная кампаніяй «Alientrap». Распрацоўка гульні спыненая, «*духоўным працягам*» з’яўляецца «Xonotic». На дадзены момант актуальная версія 2.5.2, якая з’явілася ў сетцы 1 кастрычніка 2009 года. Гульня з’яўляецца абсалютна бясплатнай і распаўсюджваецца на ўмовах вольнай ліцэнзіі GNU GPL. Гульня падтрымлівае аперацыйныя сістэмы Linux, Mac OS X, OpenSolaris і Microsoft Windows. Версія 1.0 была выпушчаная 31 мая 2005 года.

Лагатып гульні заснаваны на кітайскім іерогліфе 力, які азначае «*сіла*». Гэты ж іерогліф выкарыстоўваецца для унутрагульнявых бонусаў.

Паводле афіцыйнай статыстыкі, на сакавік 2010 года гульня «Nexuiz» была запампаваная чатырма мільёнамі унікальных карыстальнікаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Jube*. Quake Engine Game "Nexuiz" Heading To Console (англ.).  Voodoo Extreme 3D (2 сакавіка 2010). Архівавана з першакрыніцы 18 лютага 2012. Праверана 4 сакавіка 2010.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт «Nexuiz»
* Афіцыйны сайт рухавічка «DarkPlaces»
* Файл канфігурацыі на рускай

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MobyGames |
**Вульф Борухавіч (Уладзімір Барысавіч) Га́йсін** (28 кастрычніка 1906, Гомель — 19 кастрычніка 1982, Масква) — савецкі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч, намеснік Старшыні Савета Народных Камісараў (1941—1944).

Біяграфія
---------

У 1934—1938 гадах — дырэктар Добрушскага цэлюлозна-папяровага камбіната. 

У 1938—1941 гадах — наркам лясной прамысловасці БССР. 

Восенню 1939 — старшыня Часовага ўпраўлення Беластоцкай вобласці, старшыня Камітэта па арганізацыі выбараў у Народны Сход Заходняй Беларусі. 

З сакавіка 1940 года прызначаны намеснікам старшыні СНК БССР, а з красавіка 1941 года намеснікам старшыні Эканамічнага Савета пры СНК БССР. 

З мая 1942 да студзеня 1943 года камісар тылу 41-й арміі, намеснік начальніка тылу Калінінскага фронту. 

У студзені 1943 года (застаючыся пры гэтым намеснiкам старшыні СНК БССР) адкліканы з фронту і прызначаны намеснікам наркама (з 1946 года — намеснікам міністра рачнога флоту СССР. 

Восенню 1951 года, пад час «барацьбы з касмапалітызмам», арыштаваны і ў 1952 годзе прысуджаны Асобай нарадай пры МДБ СССР да 10 гадоў пазбаўлення волі па абвінавачванні ў шкодніцтве на транспарце. У 1954 годзе вызвалены, у 1956 годзе быў рэабілітаваны рашэннем Вярхоўнага Суда СССР. 

З 1956 года намеснік начальніка Маскоўскага рачнога параходства па будаўніцтве. З 1970 года на пенсіі.

Быў жанаты, меў 4 дзяцей.

Член ЦК КП(б)Б. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1939—1946 гадах.

Зноскі
------

1. 1 2

Літаратура
----------

* *Іофе Э. Р.* Гайсін Вульф Борухавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 440. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* *Иоффе Э. Г.* Гайсин Владимир Борисович // Страницы истории евреев Беларуси. Краткий научно-популярный очерк. — Мн.: АРТИ-ФЕКС, 1996. — С. 228.
**Паўно́чная Дзвіна́** (руск.: Се́верная Двина́) — рака на поўначы Еўрапейскай часткі Расіі.

Даўжыня 744 км. Утвараецца зліццём рэк Сухана і Юг (каля горада Вялікі Усцюг у Валагодскай вобласці). Далей цячэ на поўнач, у Архангельскую вобласць. Каля горада Котлас зліваецца з Вычагдай, пасля чаго паварочвае на паўночны захад, а затым паступова на поўнач. Амаль на самім поўначы зліваецца з Пінегай. Дэльта плошчай каля 900 км² пачынаецца ад Навадзвінска. Каля Архангельска і Северадзвінска ўпадае ў Дзвінскую губу Белага мора. Участак Паўночнай Дзвіны ад зліцця Суханы і Юга да ўпадзення Вычагды (каля горада Котлас) мае назву **Малая Паўночная Дзвіна**, участак ад Котласа і да вусця — **Вялікая Паўночная Дзвіна**.

Асноўныя прытокі: Вычагда, Пінега, Вага, Ваеньга. Злучаная праз раку Сухона, возера Кубенскае і інш. з Волга-Балтыйскім водным шляхам (Паўночна-Дзвінская водная сістэма), праз раку Пінега з ракой Кулой. Суднаходная на ўсім працягу. У вярхоўях Паўночнай Дзвіны размешчаныя гарады Вялікі Усцюг, Котлас, Сальвычагодск; паблізу вусця — Навадзвінск, Архангельск, Северадзвінск.
Вобласці, якія адносяць да Паўночнай Украіны:  
     заўжды     зрэдку
**Паўночная Украіна** (укр.: Північна Україна) — неафіцыйны тэрмін для азначэння рэгіёна Украіны, да якога адносяць тэрыторыю сучасных Жытомірскай, Кіеўскай, Сумскай и Чарнігаўскай абласцей агульнай плошчай 114.500 км2, або 19% тэрыторыі краіны.

Зрэдку ў паняцце «Паўночная Украіна», акрамя пазначаных абласцей, уключаюць Валынскую і Ровенскую вобласці.

Буйныя гарады
-------------

* Белая Царква
* Жытомір
* Канатоп
* Кіеў
* Сумы
* Чарнігаў

Гл. таксама
-----------

| ⛭Геаграфічныя вобласці Украіны |
| --- |
| 
* Паўночная Украіна

* Заходняя Украіна
* Цэнтральная Украіна
* Усходняя Украіна

* Паўднёвая Украіна

 | Герб Украіны |
Паўночная Германія
**Паўночная Германія** (ням.: Norddeutschland) — геаграфічная вобласць на поўначы Германіі, якая не мае, аднак, строга акрэсленых межаў. Сярод іншага ў гэту вобласць уваходзяць рэгіёны, у якіх гавораць ці гаварылі на ніжненямецкай мове, а таксама паўночныя землі Германіі. 

Пачуццё прыналежнасці да «паўночных немцаў» заснавана, першым чынам, на спрадвечным для гэтых раёнаў ніжненямецкім дыялекце і асаблівым паўночным менталітэце, а таксама на вызначаных агульных аспектах гісторыі (напрыклад, Ганза). Паўночную Германію таксама звычайна прынята падзяляць на Паўночна-заходнюю і Паўночна-усходнюю.

Моўная прастора
---------------

Традыцыйнай мовай для Паўночнай Германіі заўсёды быў і застаецца ніжненямецкі дыялект. Стандартная нямецкая мова (ням.: Hochdeutsch — высокая нямецкая) паступова выцясняе дыялект з прычыны таго, што навучанне ў нямецкіх школах вядзецца на стандартнай «высокай» нямецкай мове. У Фрызіі і ў сённяшняй нямецкай частцы Шлезвіга таксама выкарыстоўваюцца фрызская і дацкая мовы. Паўночная Германія мае асаблівыя моўныя і культурныя сувязі з Нідэрландамі і іншымі дзяржавамі і рэгіёнамі, размешчанымі ў басейнах Паўночнага і Балтыйскага мораў, сярод іх Вялікабрытанія, Данія, Скандынавія і Прыбалтыка.

Гл. таксама
-----------

* Паўночна-Германская нізіна
* Паўночнагерманскі саюз
**Ха́іль** (араб. حائل‎‎‎) — горад у Саудаўскай Аравіі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай адміністрацыйнай акругі. Насельніцтва — 310 897 чалавек (паводле ацэнкі 2010 года). Універсітэт. Горад знаходзіцца ў цэнтральнай частцы правінцыі, у аазісе пасярод пустыні Неджд, на вышыні 988 м над узроўнем мора. Хаіль быў цэнтрам уладанняў дынастыі Аль-Алі з племя Шамар. У 1836 годзе ўлада над горадам перайшла да роду ар-Рашыд з таго ж племені. Першы амір з дынастыі ар-Рашыд, Абдула бін Рашыд, пабудаваў у горадзе палац, які цяпер з’яўляецца адной з мясцовых славутасцей — Барзан. Агульная плошча, займаемая палацавым комплексам — 300 000 м².

Зноскі
------

1. ↑  تعداد السكان والمساكن — General Authority for Statistics. Праверана 12 ліпеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20423308'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1243143-6 · LCCN: n83168464 · VIAF: 157145479 |
**Nevma** — беларускі музычны гурт з Магілёва, які грае ў стылі альтэрнатыўнага року.

Гісторыя
--------

Гурт быў заснаваны ў 2005 годзе. Ужо праз паўгады заваяваў высокую рэгіянальную вядомасць, а крыху пазней — і рэспубліканскую. Улетку 2006 года прыняў удзел у фэсце «Басовішча» ў Польшчы і стаў адным з пераможцаў. Увосень Nevma прадставілі Магілёў у адборачным беларускім туры еўрапейскага фэсту The Global Battle of the Bands, у якім дайшла да паўфінала. У пачатку 2007 года Nevma, як ганаровы госць, выступілі на штогадовай галоўнай музычнай падзеі Беларусі — «Рок-каранацыі».

Адметная асаблівасць гурта — іх лідар-вакаліст і аўтар тэкстаў — Данііл Забела, былы саліст магілёўскай кансерваторыі. У музыцы, як любяць адзначаць музыкі, яны спрабуюць спалучаць фолкавыя матывы і сучасную альтэрнатыўную музыку. Тэматыка песень запар дэпресіўная, выкананне вельмі эмацыйнае.

У першай палове 2007 гурт не выступаў з-за праблемаў вакаліста са звязкамі. Зноў перад слухачом Nevma з'явіліся на «Басовішчы».

У 2009 годзе гурт выдаў дэбютны двухмоўны альбом «Стихия слёз». 24 красавіка 2010 у магілёўскім клубе Cuba на вялікім сольным канцэрце быў прадстаўлены сінгл «ZaDavolieny». У снежні 2013 года музыкі прэзентавалі ў інтэрнэце свой другі альбом «12», які быў запісаны на рускай мове. Адразу пасля выхаду «12» было заяўлены пра планы працы над новым альбомам, які будзе цалкам на беларускай мове.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* *Стихия слёз* (2009)
* *12* (2013)

### Сінглы

* «ZaDavolieny» (2010)

### Удзел у зборніках

* *Басовішча XVII* (2007) — «Я ня веру табе»

Склад
-----

* Данііл Забела: спеў
* Ігар «Igr» Давыдаў: бас-гітара
* Андрэй Гарбаценка: гітара
* Павел Емяльянаў: ударныя
* Аляксандр Пятроў: клавішы

Зноскі
------

1. 1 2  Nevma "Стихия слез" (+аудио) / Experty.by
2. ↑  NEVMA. КРЫЧАЦЬ НЕ СВАІМ ГОЛАСАМ Архівавана 14 верасня 2016. / Тузін Гітоў
3. 1 2  Nevma презентует "прозрачный и живой" альбом (+слушать/+скачать) / Experty.by

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Балтыйскі вакзал.
**Балтыйскі вакзал** — пасажырскі тэрмінал чыгуначнай станцыі Гатчына-Балтыйская, адзін з 2-х дзеючых чыгуначных вакзалаў Гатчыны, канцавы пункт лініі Санкт-Пецярбург-Гатчына-Балтыйская.

Рух па Балтыйскай чыгунцы ад Санкт-Пецярбурга да Гатчыны быў адчынены 12 снежня 1872 года. У 1873 годзе па праекце архітэктара П. С. Купінскага быў пабудаваны першы будынак вакзалу. Аднак будынак вакзалу неўзабаве перастаў спраўляцца з узрослай пасажыраплынню. Акрамя таго, ён засланяў від з Гатчынскага Палаца на Кірху ў Малых Калпанах. Таму 19 снежня 1889 года адбылося адкрыццё новага будынка вакзалу, а ў 1890 годзе побач быў пабудаваны Царскі павільён. Архітэктарам гэтых будынкаў таксама быў архітэктар П. С. Купінскі.

У 1937 годзе пуці станцыі былі электрыфікаваныя. 4 ліпеня 1937 года на вакзал прыбыў выпрабавальны электрацягнік з Ленінграда, а з 17 жніўня 1937 года пачаўся іх рэгулярны рух. У гады Вялікай Айчыннай вайны будынак вакзалу быў разбураны. У пасляваенныя гады быў пабудаваны новы каменны будынак у класічным стылі. У першыя пасляваенныя гады на лініі працавалі цягнікі на цеплавой цязе, а з 7 лістапада 1948 года ізноў сталі выкарыстоўвацца электрацягніка.
**Рандо́** (фр.: rondeau, ад *rond* — кола) — адна з так званых цвёрдых формаў лірычнай паэзіі. З'явілася ў Францыі ў XIV стагоддзі ў выніку развіцця ідэі рандэля.

Рандо мае шмат варыяцыяў, якія аб'ядноўвае шэраг характэрных рысаў: верш складаецца з 15 радкоў, сярод якіх двойчы паўтараецца так званы *рэфрэн* — пачатковыя словы першага радка, якія не абавязкова павінны рыфмавацца з іншымі радкамі; астатнія радкі рыфмуюцца толькі на дзве рыфмы. Напрыклад, рандо можа мець наступную схему: *a-a-b-b-a a-b-b-R a-a-b-b-a-R*, дзе R — рэфрэн.

Прыкладам рандо можа служыць верш Рыгора Крушыны:

I сны, і мары — музы чары —
Ствараюць казку дзіўных дзён.
I думак цэлы легіён
Снуецца ў сонечным абшары;
Далёкі спеў ужо чуцён.
Празрысты свеціцца вялён
Праз цёплы подых лёгкай пары…
Прыемны мне прыносяць плён
I сны, і мары.
Мне сніцца дом і пышны клён,
I ўжо няма ніводнай хмары.
Адно цвітуць, цвітуць як лён
I сны, і мары.
У беларускай літаратуры першым ужыў форму рандо Максім Багдановіч.

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Рандо**

Зноскі
------

1. ↑  Тамара Федарцова. «Так вершы ззяюць даўняю красой...»: да праблемы станаўлення класічнага верша ў творчасці М.Багдановіча // Зборнік дакладаў: Матэрыялы дакладаў і паведамленняў Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі (2001 г.) «Максім Багдановіч і іншанацыянальныя літаратуры» // Літаратурны музей М.Багдановіча; Склад. І.В.Мышкавец. — Мінск, 2003. С. 174
**Эльбістан** (турэцк.: Elbistan) — горад і раён у правінцыі Кахраманмараш Турцыі.

Гісторыя
--------

У канцы бронзавага веку Эльбістан быў часткай царства Кіцуватна, затым гэтую тэрыторыю захапілі хеты пад кіраўніцтвам Супілуліума I. Калі ў X стагоддзі Хамданіды разбурылі Арабісос, то значэнне Эльбістана ўзрасло. Пасля гэтая тэрыторыя была пад уладай Візантыі, крыжакоў, дзяржавы Данішмендаў, Канійскага султаната, Антыёхіі. 15 красавіка 1277 года мамлюкі ў бітве ля Эльбістана разбілі манголаў, потым некаторы час Эльбістан быў сталіцай бейліка Зулкадар, перажыў нашэсце Тамерлана, пасля асмана-сефевідскіх войнаў увайшоў у склад Асманскай імперыі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эльбістан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 135089625 |

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
**Селяхоўскае**, **Селяхінскае**, **Селяхі** — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размяшчаецца за 55 км на поўдзень ад Брэста каля вёскі Селяхі. Уваходзіць у склад Брэсцкай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне Заходняга Буга. Плошча возера складае 0,5 км². Найбольшая глыбіня — 8,6 м. Даўжыня возера — 1,3 км. Найбольшая шырыня возера — 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 3,7 км, плошча вадазбору — 9,75 км². Аб'ем вады ў возеры — 1,4 млн м³.

Схілы катлавіны возера часткова знаходзяцца пад ворывам. Мелкаводдзе пясчанае. На большых глыбінях пашыраныя сапрапелі магутнасцю да 12,5 метраў.

Возера зарастае ўздоўж берагоў трысцём і чаротам. Падводная расліннасць пашыраная да глыбіні 3,5—4 метры.

Возера Селяхоўскае злучанае ручаём з возерам без назвы. Возера размяшчаецца за 200 метраў ад мяжы з Украінай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Селяхоўскае возера, Селяхінскае возера, Селяхі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 316. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

| Брэсцкая група азёр |
| --- |
| 
* Белае
* Селяхоўскае
* Рагазнянскае
* Мяднянскае
* Таемнае
* Страдзецкае
* Чорнае

 |
**Вуліца 1-я Лінія** (трансліт.: *Vulica 1-ja Linija*, руск.: Улица 1-я линия) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (1-ы мікрараён) і цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад вуліцы Дзяржынскага ўглыб мікрараёна. Працягласць вуліцы складае 140 метраў. Гістарычна гэта адна з першых вуліц горада, якая ўзнікла яшчэ ў канцы 1950-х - пачатку 1960-х гадоў.

Сацыяльныя аб'екты
------------------

* праваслаўная царква іконы Божай Маці "Неспадзяваная Радасць"

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Балтыйскі шчыт
**Балтыйскі шчыт**, **Фенаскандыя** — дадатная структура на паўночным захадзе Усходне-Еўрапейскай платформы (кратона), у якой дакембрыйскія пароды крышталічнага фундамента выходзяць на паверхню Зямлі.

Займае паўднёвы ўсход Скандынаўскага паўвострава, Кольскі паўвостраў і Карэлію. На паўночным захадзе абмежаваны ўтварэннямі каледонскай складкавасці Скандынавіі, якія насунуты на пароды шчыта, на паўночным усходзе на іх развіта познекембрыйскае тэктанічнае покрыва (працяг Ціманскай сістэмы), на поўдні і паўднёвым усходзе фундамент апускаецца пад платформавы чахол Рускай пліты.

Складзены з моцна метамарфізаваных парод архею і пратэразою, прарваных шматлікімі інтрузіямі, у т.л. фанітаў (утвараюць вялікія масівы). У пародах фундамента Балтыйскага шчыта вылучаецца шэраг комплексаў, якія адпавядаюць дакембрыйскім этапам тэктагенезу: дасвекафена-карэльскі (узрост больш за 2,6—2,7 млрд. гадоў), свекафена-карэльскі (1,75 млрд. гадоў), гоцкі (1,75—1 млрд. гадоў, калі большая частка тэрыторыі шчыта прайшла этап платформавага развіцця), дальсландскі (каля 1 млрд. гадоў) і байкальскі, калі складкавасць закранула крайні паўночны ўсход. Апошняму платформаваму этапу развіцця ўласцівы разломна-глыбавыя тэктанічныя рухі, каледонская інтрузіўная дзейнасць, узнікненне грабена Осла, Батнічнай і Беламорскай дэпрэсій, упадзін Ладажскага і Анежскага азёраў, глыбокая дэнудацыя. У чацвярцічны перыяд Балтыйскі шчыт — цэнтр неаднаразовага зледзянення Еўропы і далёкага ледавіковага разносу крышталічных парод.

У межах Балтыйскага шчыта буйныя радовішчы жалезных (Кіруна, Аленягорск, Каўдор) і медна-нікелевых рудаў (на Кольскім п-ве), апатытаў (Хібіны), нефеліну, слюдаў, рэдказямельных мінералаў.

Літаратура
----------

* Зінавенка Г. Балтыйскі шчыт // БЭ ў 18 т. Т. 2. Мн. 1996.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4233454-8 · Microsoft: 2780356177 · NKC: ge1152573 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Харысан.

**Одлі Харысан** (англ.: Audley Harrison; нар. 26 кастрычніка 1971, Лондан, Англія) — брытанскі баксёр-прафесіянал, які выступаў у цяжкай вагавай катэгорыі (звыш 91 кг). Алімпійскі чэмпіён 2000 года ў суперцяжкай вазе ў аматарах. Чэмпіён Еўропы па версіі EBU (2010) у суперцяжкай вазе.

Пасля золата на Алімпіядзе ў Сіднеі быў узнагароджаны ОБІ. У 2001 годзе выпусціў аўтабіяграфічную кнігу. Заключыў кантракт на £1000000 з каналам BBC для трансляцыі першай дзясяткі сваіх прафесійных баёў.

Дэбютаваў у маі 2001 года. Пасля першых трох баёў, атрымаў траўмы, каля паўгода не выходзіў на рынг. Перамог амерыканца Джуліса Лонга, і да 5-га паядынку выйграў па ачках у непераможнага суайчынніка Марка Крэнса (11-0). Працягваў перамагаць сваіх праціўнікаў пераважна накаўтамі, перамог Роба Кэлаўэя.

У снежні 2003 года накаўтаваў амерыканца Браяна Нікса.

У 2004 годзе перамог джорнімена Джуліус Фрэнсіса, і двух непераможных баксёраў, Рычэла Эрсісія (21-0), і Томаша Баніна (26-0).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | BoxRec · Olympedia · Olympic Channel · Гульні Садружнасці · МАК · Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: nb2001059490 · VIAF: 1972495 |




1. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
Джон Кітс у 1819, намалявана яго сябрам Джозефам Севернам
У 1819 годзе Джон Кітс цягам кароткага часу склаў шэсць од, якія сталі найвядомейшымі яго паэмамі. Першыя пяць паэм былі напісаны цягам вясны — «Ода грэчаскай вазе», «Ода бяздзейнасці», «Ода салаўю», «Ода Псіхеі», і толькі «Да восені» была складзена восенню. Літаратурныя крытыкі станоўча адрэагавалі на паэмы Джона Кітса, вылучыўшы «Оду грэчаскай вазе», «Оду салаўю» і «Да восені» як лепшыя ў гэтым цыкле. У цэлым, гэтыя оды Кітса з'яўляюцца літаратурнай спробай аўтара стварыць новы жанр кароткай лірычнай паэмы, якая неўзабаве ўплыла на наступныя пакаленні.
**Пэктусан** або **Байтаўшань** — патэнцыйна актыўны вулкан на мяжы КНДР (правінцыя Янгандо) і Кітая (правінцыя Цзілінь). Гара мае вышыню 2744 м і з’яўляецца вышэйшай кропкай Маньчжура-Карэйскіх гор, таксама ўсёй Маньчжурыі і Карэйскага паўвострава.

Карэйская назва *Пэктусан* азначае «белагаловая гара». Кітайская назва *Чанбайшань* і маньчжурская *Голмін Шанг’ян Алінь* азначаюць «вечна белая гара».

У 1959 годзе на карэйскай частцы вулкана быў створаны самы вялікі запаведнік Карэі, а на год пазней з кітайскага боку быў заснаваны прыродны рэзерват. У 1979 годзе яны былі аб’яднаны ў міжнародны біясферны запаведнік.

Геаграфія
---------

На вяршыні гары ў кратары вулкана размяшчаецца Нябеснае возера, з якога бярэ свой пачатак рака Сунгары. На схілах вулкана таксама знаходзяцца вытокі рэк Тумыньцзян і Ялуцзян.

Гара расце прыкладна на 3 мм у год з-за ўздыму магмы пад яе цэнтральнай часткай. Самая высокая частка пакрыта снегам каля 8 месяцаў у годзе. Да 1800 м схіл спадзісты. З пікаў, што навакол кальдэры, 16 паднімаюцца вышэй 2500 м. Мяркуюць, што кратар паўстаў у выніку моцнага вывяржэння ў 7 балаў у 969 годзе (± 20 гадоў). Выкінуў 96 км³ пароды.

Клімат
------

Сярэднегадавая тэмпература на вяршыні складае каля −8,3 °C. Улетку тэмпература можа падымацца да 18 °C, а ўзімку — апускацца да −48 °C. Сярэдняя хуткасць ветру 11,7 м/с, сярэдняя вільготнасць — 74 %. За апошнія дзесяцігоддзі добра прыкметныя эфекты пацяплення клімату ў выглядзе моцнага памяншэння снежнай шапкі ў летні час.

Літаратура
----------

* Пэктусан // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 154. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4301615-7 · ISNI: 0000 0004 6049 7186 · NDL: 00645000 · NKC: ge676466 · VIAF: 257572413 |
**Пэкчэ́** — адна з трох карэйскіх дзяржаў (Пэкчэ, Кагуро, Сіла), якія ўзніклі ў пачатку н.э.

Займала паўночны захад Карэйскага паўвострава. Першы вядомы цар (ван) Пэкчэ — Кой (234—286), да часу кіравання якога адносяцца першыя юрыдычныя ўстанаўленні дзяржавы, пашырэнне будызму, які ў 384 быў абвешчаны дзяржаўнай рэлігіяй.
З канца 4 ст. вяла войны з Кагуро, з 5 ст. — з Сіла, у выніку чаго страціла значную частку сваёй тэрыторыі і вымушана была перанесці сталіцу ў 475 з Хансона (цяпер Кванджу) ва Унчхон (цяпер Канджу), а ў 538 — у Сабуры (цяпер Пуё). У 660 разгромлена аб’яднаным войскам Сіла і кітайскай імперыі Тан. З канца 7 ст. землі Пэкчэ ўвайшлі ў склад аб’яднанай дзяржавы Сіла.

Літаратура
----------

* Пэкчэ // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. С. 154.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пэкчэ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 14477097r · LCCN: nr92011539 · NDL: 00573699 · VIAF: 151711398 |
**Юлія Марыя Рагнарсан** (швед. Julia Maria Ragnarsson; нар. 30 ліпеня 1992 г. Мальмё) — шведская актрыса.

Біяграфія
---------

Юлія Рагнарссон нарадзілася 30 ліпеня 1992 ва шведскім горадзе Мальмё ў сям’і акцёра Ларса-Ёрана Рагнарсана і сцэнографа Карын Рагнарсан. У 2008—2011 гадах вучылася акцёрскаму майстэрству ў гімназіі Хеленхольм ў Мальмё.

Ва ўзросце 10 гадоў дэбютавала ў камедыі Tur & retur Элы Лемхаген (2003). Пазней згуляла ў такіх фільмах як «Maria Larssons eviga ögonblick» Яна Труэля (2008), у фільме «Stockholm Stories» Юнаса Карлсана (2014) і ў камедыі «Tillbaka till Bromma» Петэра Магнусан (2014). За межамі Швецыі стала вядомая пасля ролі Лауры ў другім сезоне тэлесерыяла Мост (Bron, 2013 года). Яна выканала галоўную ролю студэнткі паліцэйскай акадэміі Алівіі Ронінг у крымінальным серыяле SVT Прыліў (Springfloden, 2016). У 2017 годзе ў прыняла ўдзел калядным календары Jakten på tidskristallen на Шведскім нацыянальным тэлебачанні.

У лістападзе 2014 года Юлія Рагнарсан атрымала прэмію «Узыходзячая зорка» на Стакгольмскім міжнародным кінафестывалі.

Зноскі
------

1. ↑  Julia Ragnarsson // *(unspecified title)* Праверана 9 кастрычніка 2017.