**«Чабурашка»** — расійскі сямейны камедыйны фільм рэжысёр Дзмітрыя Дзячэнка пра вушастага звярка па імені Чабурашка, які трапляе ў новы свет. Фільм не з'яўляецца экранізацыяй апавяданняў Эдуарда Успенскага, але выкарыстоўвае створаных ім персанажаў і напрацоўкі. Ідэя фільма была задзейнічана яшчэ ў 2020 годзе, аднак здымкі пачаліся толькі ў пачатку 2021 года.

Прэм'ера фільма прайшла 23 снежня 2022 года ў кінатэатры «Кастрычнік». Выхад у шырокі пракат у Расіі адбыўся 1 студзеня 2023 года. Стужка за тры дні акупіла свой першапачатковы бюджэт у 850 млн рублёў, пасля стаўшы самым касавым фільмам у расійскім пракаце за ўсю яго гісторыю. Карціна атрымала змешаныя водгукі ад журналістаў.

Сюжэт
-----

Фільм пачынаецца на апельсінавай плантацыі ў Іспаніі, дзе некалькі фермераў збіраюць апельсіны, пакуль там не з'яўляецца касматы звярок з вялікімі псевдоўшамі, які вельмі любіць ёсць апельсіны і крадзе іх на плантацыі. Аднойчы фермеры стамляюцца гэта трываць і вырашаюць злавіць яго. C дапамогай пасткі c прынадай у выглядзе апельсінаў, ім атрымоўваецца злавіць звярка. Аднак раптам выліўся смерч выносіць усе апельсіны разам з самім звярком, а фермеры паспяваюць выратавацца.

У гэты час на Чарнаморскім узбярэжжы Расіі замкнёны ў сабе стары Гена (прататып — Кракадзіл Гена), які працуе садоўнікам у дэндрарый, спрабуе аднавіць свае адносіны з даўно пасталелай дачкой Таняй, якая даўно пракляла свайго бацькі і абвясціла яму байкот за тое, што той у дзяцінстве пакінуў яе жыць у цёткі і кінуў яе, пасля таго, калі загінула яе мама Люба. Таня разам з мужам Толяй і сынам Грышай жывуць у міні-краме, у якім прадаюць самы смачны шакалад, і рыхтуюцца да штогадовага фестывалю. Акрамя гэтага, жыццё Гены становіцца яшчэ горш, калі ён грубіяніць і абражае Рыму (прататып — Старая Шапакляк), дырэктара шакаладнай фабрыкі» радасць мая", за што яго ледзь не звальняюць. Калі над горадам пачынаецца град з апельсінаў, прынесеных з Іспаніі, разам з імі ў гэтую мясцовасць трапляе і сам звярок. Увайшоўшы ў дом Гены, Ён, прыняўшы аранжавую каску за вялікі апельсін, спрабуе яе зняць і разносіць усё ў пакоі, пасля чаго трапляецца ў рукі Гене. Спачатку Гена пярэчыць звярку і ўсяляк спрабуе пазбавіцца ад яго, але з часам пачынае прывыкаць да яго і вырашае пакінуць сабе, называючы яго пры многіх людзях «беларускай аўчаркай».

Аднойчы, калі Гена прыйшоў у госці да Тані на дзень нараджэння яе маўклівага сына Грышы, каб павіншаваць унука і папрасіць у дачкі прабачэння за мінулае, туды ж трапляе і сам звярок. Грыша дзівіцца такому ўвазе жывёльнага і ўпершыню пачынае размаўляць. Звярок аказваецца вельмі разумным: выйграе за Валерыя пройгрышную партыю ў шахматы ў адзін ход і дзякуючы Грышы вучыцца размаўляць па-руску. Пасля гэтага Гена пачынае вучыць яго чытаць розныя кнігі, а Грыша дзякуючы таму самаму звярку хоча часам наведваць дзядулю Гену. Таня зноў пачынае размаўляць з бацькам. У гэты час памочнік Рымы-Ларыён-крадзе ў Тані павараную кнігу, па якой тая з мужам рыхтавала і прадавала шакалад. Даведаўшыся пра крадзеж, Таня збіраецца адмовіцца прымаць удзел на фестывалі прысмакаў. Гена разам са сваім сябрам Валерыем прыязджаюць дадому да Рыма і патрабуюць вярнуць кнігу. Рыма згаджаецца вярнуць яе пры ўмове, што Гена аддасць ёй і яе ўнучцы Соне яго вушасціка, які да гэтага моцна спадабаўся капрызнай Соне.

У Гены не застаецца іншага выйсця, як аддаць звярка ў абмен на кнігу. Пры гэтым ён па дарозе ўспамінае маладосць, калі яму сапраўды таксама прыйшлося часова аддаць Таню, калі тая была яшчэ юнай. Гене атрымоўваецца абмяняць кнігу рэцэптаў на звярка і вярнуць кнігу назад дачкі. Зрэшты, тая пачынае ненавідзець бацькі мацней ранейшага, калі даведаецца, што той у абмен на кнігу аддаў таго самага звярка. Гена доўгі час не можа дараваць сябе за тое, што ён нарабіў, і вырашае выцягнуць звярка з логава Рымы. Для гэтага ён просіць дапамогі ў сваіх верных сяброў — Валерыя, Галі і дворніка. Разам з імі яны прабіраюцца ў дом Рымы, але выяўляюць, што звярка там няма, таму што тая разам з Соняй забрала яго на фестываль, дзе Рыма плануе запусціць у неба ракету, якая выбухне ў паветры і замест салюту раскідае ўсім людзям цукеркі.

Ноччу, калі звярка пакідаюць у адной з палатак, туды прабіраецца Гена і просіць прабачэння перад вушасцікам за тое, што яму давялося зрабіць, пасля чаго распавядае пра тое, што яму давялося перажыць у маладосці. Яго даўно нябожчыца жонка Люба загінула, спрабуючы выйграць на спаборніцтвах па палёце на дэльтаплан, і ён баяўся сапраўды таксама страціць і Таню, але цяпер ён ужо даўно моцна шкадуе пра гэта. Звярок даруе Гену, і яны вырашаюць пакінуць кірмаш. Нечакана ўнутры ракеты з цукеркамі, якая вось-вось узляціць у неба, выяўляецца Грыша. Звярок адважваецца пабегчы да хлопчыка на дапамогу і перад тым, як ракета выбухае, саскоквае разам з ім уніз, планаваць на псевдоўшах і іх паспяваюць падхапіць людзі.

На наступны дзень усе сябры і блізкія Гены, а таксама Таня, Толя і Грыша святкуюць Дзень нараджэння звярка, так як яны дакладна не ведаюць, калі менавіта ён нарадзіўся. Сам звярок у гэты момант называе сябе па імені, якое ён сам сабе прыдумаў — Чабурашка, паколькі ён перыядычна на працягу ўсяго фільма падаў і прамаўляў у слых слова «чабурахнуўся». На Дзень нараджэння Чабурашкі прыходзіць і Рыма, якая просіць прабачэньня перад Генай і ўсёй яго сям'ёй за выпадак з ракетай і раскайваецца, да таго ж яе сын забраў у яе Соню, і цяпер яна ўбачыць унучку толькі праз год. Гена даруе Рыму і запрашае яе сесці за стол, пасля чаго пачынае выконваць на ручной гармоніку песню»на жаль, Дзень нараджэння толькі раз у годзе".

У сцэне пасля тытраў абыгрываецца анекдот, калі Гена з Чабурашкай едуць на матацыкле па трасе, а іх спыняе паліцэйскі і кажа: «гэтага Зніміце з руля». На гэта абураны Чабурашка адказвае: "Я -...!»

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Сяргей Гармаш | Генадзь Пятровіч (Гена) (прататып — Кракадзіл Гена) садоўнік Генадзь Пятровіч (Гена) (прататып — Кракадзіл Гена)  |
| Вольга Кузьміна | Чабурашка (агучванне)  Чабурашка (агучванне)  |
| Алена Якаўлева | Рыма (прататып — Старой Шапакляк) дырэктар шакаладнай фабрыкі Рыма (прататып — Старой Шапакляк)  |
| Фёдар Дабранраваў | Валерый Заўгародні  Валерый Заўгародні спецыяліст па экзатычных жывёлах, сябар Гены |
| Паліна Максімава | Таня  Таня мама Грышы, дачка Гены |
| Сяргей Лавыгін | Толя  Толя тата Грышы, муж Тані |
| Дзмітрый Лысенкаў | Ларыён  Ларыён памочнік Рымы (прататып - пацук Шапакляк Ларыска) |
| Ілля Кандраценка | Грыша  Грыша сын Тані і Толі |
| Ева Смірнова | Соня  Соня унучка Рымы |
| Соф'я Зайка | Галя  Галя прадаўшчыца марожанага і напояў |
| Наталля Шчукіна | Наталля Мікалаеўна  Наталля Мікалаеўна дырэктар дэндрарыя, начальніца Гены |
| Жаннат Керымбаеў | дворнік  |
| Аліўе Сіў | кухар  |
| Арцём Быстроў | Гена ў маладосці  Гена ў маладосці  |
| Марына Каняшкіна | Люба  Люба жонка Гены, маці Тані |
| Аліса Мынай | Таня ў дзяцінстве  |
| Арсень Фогелеў | ахоўнік  |
| Канстанцін Фадзееў | Васіль  Васіль кіроўца Рымы |

Вытворчасць
-----------

Здымкі фільма пачаліся ў верасні 2021 года ў Сочы, у якасці лакацыяй паслужылі Сочынскі парк «Дэндрарый», санаторый імя Арджанікідзэ і набярэжная. Таксама здымкі прайшлі ў Кіславодск, Пяцігорск і Есентукі, а завяршыліся ў чэрвені 2022 года ў Падмаскоўе. 20 чэрвеня 2022 года на афіцыйным YouTube- канале кінакампаніі «Цэнтрал Партнершып» выйшаў першы афіцыйны тызер фільма. 26 кастрычніка 2022 года на YouTube-каналах кінакампаній «Цэнтрал Партнершып», «Yellow, Black &amp; White» і «Саюзмультфільм"выйшаў афіцыйны трэйлер фільма.

Пры здымках аднаго эпізоду было выкарыстана 6 тон апельсінаў, пра што паведаміла кампанія «Yellow, Black and White» у сваім Instagram-акаўнце.

Саўндтрэк
---------

Саўндтрэкам да фільма з'яўляецца песня "паветраны шар" у выкананні гурта «Мая Мішэль", рэліз якой на лічбавых пляцоўках адбыўся 1 студзеня 2023 года.

Таксама ў фільме гучыць песня «Там няма Мяне"у выкананні Севары Назархан, вакаліз Эдуарда Хіля «Я вельмі рады, бо я нарэшце вяртаюся дадому…» і «песенька кракадзіла Гены» з мультфільм 1971 г.

Зборы
-----

«Чабурашка» устанавіў рэкорд па зборах сярод расійскіх фільмаў, якія выходзілі 1 студзеня: у першы дзень пракату ён сабраў больш за 225 млн рублёў, а за першыя тры дні-837 млн рублёў. 5 студзеня кінасеансы наведалі 1,2 млн гледачоў, а зборы гэтага дня склалі 396,5 млн рублёў. На 6 студзеня 2023 года, касавыя зборы фільма склалі больш за 2 млрд рублёў, гэта ўжо шостая карціна айчыннай вытворчасці, якая пераадолела гэты парог. 9 студзеня 2023 года касавыя зборы склалі 3 млрд рублёў. У расійскім пракаце ўсяго 13 фільмаў прайшлі планку ў два мільярды, сярод якіх і такія карціны, як «Аватар», «Кароль Леў» і іншыя. 10 студзеня 2023 года "Чабурашка" стаў самым касавым расійскім фільмам у гісторыі айчыннага пракату, сабраўшы больш за 3,09 млрд рублёў. 13 студзеня 2023 года "Чабурашка" стаў самым касавым фільмам у гісторыі расійскага кінапракату, абышоўшы па зборах фільм Джэймса Кэмерана »Аватар". 15 студзеня 2023 года сума збораў перавысіла 4 млрд рублёў. 5 лютага 2023 года "Чабурашка" сабраў у пракаце ўжо больш за 6 мільярдаў рублёў.

Крытыка
-------

Адразу ж пасля прадстаўлення аблічча Чабурашкі ў тізер у сетцы яго раскрытыкавалі, называючы страшным. Хоць знайшліся і тыя, каму вобраз спадабаўся, у тізер Чабурашка ў кадры заўважаны ўсяго за 2 секунды. У апублікаваным у кастрычніку 2022 года трэйлеры аблічча Чабурашкі адрозніваецца ад яго аблічча ў першым тізер, апублікаваным у чэрвені.

Згодна агрэгатар рэцэнзій «Крытыканства», фільм атрымаў змешаныя водгукі з сярэдняй ацэнкай 59/100 на падставе 19 рэцэнзій. Дзяніс Корсакаў, кінакрытык «Камсамольскай праўды", нейтральна паставіўся да выхаду карціны. У сваёй рэцэнзіі ён адзначае ўдалую падборку акцёра Арцёма Быстрова, які грае ролю Сяргея Гармаша у маладосці, які»фантастычна яму адпавядае і вонкава, і ўнутрана". Таксама крытык вылучае, што ў фільме прысутнічае вялікая колькасць «псіхалагічных траўмаў», чаму дзіцячы фільм становіцца хутчэй для «іх трыццацігадовых бацькоў».

Кінакрытык газеты «Камерсант", Юлія Шагельман, пасля прагляду фільма, выказала сумневы ў тым, што дзецям карціна спадабаецца, а дарослыя не здолеюць даведацца ў новым Чабурашцы «мілага вушастага звярка са свайго дзяцінства». Шагельман адзначае дасылкі сцэнарыстаў да "сусветнай казачнай спадчыны«, у тым ліку да"Чараўнік краіны Оз», «Тры мушкецёры», «Беглы па лязе» і да іншых. Таксама прыкметная і адсылка да савецкага мінулага, якая, на думку кінакрытыка, «не занадта цікавая дзецям». Юлія Шагельман раскрытыкавала рысоўку галоўнага героя, назваўшы яе «неахайна», руху ненатуральныя «а ў сцэнах узаемадзеяння з жывымі акцёрамі вельмі прыкметна, што яны хапаюцца за пустэчу і размаўляюць з ёй жа».

Максім Клейн, рэцэнзент партала Фільм.ру, паставіў фільму 6 балаў з 10. Крытык адзначае, што «няспраўны» Чабурашка, які стварае «камедыю палажэнняў», запомніцца гледачам, тым самым «акупіўшы працу» стваральнікаў. Аднак падабенства з кнігай і мультфільмамі практычна няма, на што і звяртае ўвагу рэцэнзент. Клейн лічыць, што "спроба асучасніць" Чабурашку" цалкам удалая».

Марына Бяляева, кінакрытык часопіса «Свет фантастыкі», у аглядзе на фільм таксама вылучыла вобраз новага «Чабурашкі». Паводле яе слоў, вобраз героя «выклікае шмат пытанняў-і справа тут не толькі ў прадузятасці і настальгіі», а канкрэтна ў яго няўдалай убудаванасці ў рэальны свет, дызайн Чабурашкі «глядзіцца выйгрышна ў адных ракурсах і правальна — у іншых». Але найбольш праблема ўзаемадзеянне галоўнага героя з акцёрамі, лічыць Марына Бяляева. «Асабліва гэта тычыцца Гармаша, які ў кожнай сцэне з Чабурашкай відавочна трымае не жывую істоту, а паветра», з-за чаго кадры здаюцца «непераканаўчымі». Аднак крытыка таксама не пераканала і гульня цэнтральных акцёраў, якія «не атрымліваюць ад таго, што адбываецца ніякага задавальнення», што ў цэлым і адлюстроўваецца на персанажах. Але аглядальнік таксама адзначае, што «ў сцэнары ёсць сцэны з добрым драматычным напругай, шэраг дасціпных жартаў і некалькі ўдалых вобразаў» і «як імпартазамяшчэнне працуе выдатна: ні лепш, ні горш».

Рэцэнзент партала InterMedia, Вадзім Багданаў, ацаніў фільм на 6 балаў з 10. На думку крытыка,» такі каласальны поспех мала кажа пра самую якасці прадукту", а толькі паказвае, што найбольш папулярна ў гледачоў у гэты перыяд. Багданаў лічыць, што паход у кіно ў навагоднія святы з'яўляецца даўняй традыцыяй, аднак «у гэтым годзе, акрамя „Чабурашкі", нічога ўніверсальнага для падобных сямейных паходаў папросту не было». Кінакрытык адзначае, што сцэнар карціны «абсалютна бездапаможны», які складаецца з «пустых персанажаў з умоўнай матывацыяй», «сумнеўнай павучальнасці». Аднак стваральнікам атрымалася ўдала падабраць кастаў акцёраў, удакладняе рэцэнзент, але «галоўны герой з візуалізацыяй усё ж падкачаў: часам ад яго анімацыі і дрэнны прамалёўкі шчыміць сэрца».

На думку кінакрытыка Мікалая Нікуліна, «тое, што фільм быў паказаны ў Новы год і тое, што ў пракаце не было замежных канкурэнтаў, - гэта зусім не гарантыя высокага прыбытку», бо ў папярэднія гады ніхто не здолеў паўтарыць поспех карціны. Давід Шнейдеров лічыць, што «у бліжэйшы час наўрад ці з'явіцца такі паспяховы праект». Журналіст і крытык, Канстанцін Мільчын, рэзка выказаўся пра фільм, назваўшы яго «феерычнай сумессю плагіяту і канібалізму», пры гэтым у якім, ніводнага свежага сюжэтнага ходу, ніводнага арыгінальнага гэга».

Заўвагі
-------

1. ↑  НАПРОЛОМ.КИНО: В сети появился первый тизер-трейлер фильма **(нявызн.)**. *smotrim.ru*.
2. ↑  Фильм Чебурашка (2022): дата выхода, трейлер, фото, актеры **(нявызн.)**. *Комсомольская правда*.
3. ↑  Любимый герой возвращается на экраны: начались съемки фильма "Чебурашка" **(нявызн.)**. *Вести.ru*.
4. ↑  Съемки полнометражного фильма про Чебурашку начнутся в 2021 году **(нявызн.)**. *TACC*.
5. ↑  Кто сыграет главную роль в художественном фильме про Чебурашку **(нявызн.)**. *Российская газета*.
6. ↑  Что известно про фильм «Чебурашка» с Сергеем Гармашом? **(нявызн.)**. *AiF*.
7. ↑  Гармаш сыграет крокодила Гену, а Чебурашка оживет в полнометражном фильме **(нявызн.)**. *РИА Новости*.
8. ↑  Максимова с цветами в голове, уютная Елена Яковлева, Кузьмина с сыном: премьера фильма «Чебурашка» **(нявызн.)**. *StarHit*.
9. ↑  Премьеру семейной комедии о Чебурашке запланировали на 1 января 2023 года **(нявызн.)**. *TACC*.
10. ↑  Мнение эксперта: российскому кинопрокату потребуется минимум 10 фильмов уровня «Чебурашки» для выхода из кризиса **(нявызн.)**. *Вестник лицензионного рынка*.
11. 1 2  Рецензии на фильм «Чебурашка» (2023) **(нявызн.)**. *Критиканство*.
12. ↑  В Сочи начали снимать фильм о Чебурашке (руск.). *Югополис*.
13. ↑  Опубликован тизер «Чебурашки» с Гармашом (руск.). *Газета.Ru*.
14. ↑  Все, что нужно знать о семейной комедии "Чебурашка" **(нявызн.)**.  Вести.ру (21 снежня 2022). Архівавана з першакрыніцы 14 студзеня 2023.
15. ↑  «Моя Мишель» спела песню для «Чебурашки» (руск.).
16. ↑  Мультфильм «Чебурашка» установил рекорд в прокате **(нявызн.)**.  РИА Новости.
17. ↑  Семейная комедия «Чебурашка» стала самым кассовым фильмом в истории российского проката **(нявызн.)**.
18. ↑  «Чебурашка» за пять дней проката собрал более 2 млрд рублей **(нявызн.)** (6 студзеня 2023).
19. ↑  «Чебурашка» собрал два миллиарда рублей за пять дней **(нявызн.)** (6 студзеня 2023).
20. ↑  «Чебурашка» собрал в прокате 3 млрд рублей **(нявызн.)** (9 студзеня 2023).
21. ↑  «Чебурашка» собрал 2 млрд рублей **(нявызн.)**.
22. ↑  «Чебурашка» стал самым кассовым российским фильмом **(нявызн.)**.  РБК (10 студзеня 2023).
23. ↑  «Чебурашка» побил рекорд «Холопа» и получит продолжение **(нявызн.)**.  Газета.ru.
24. ↑  «Чебурашка» обошёл «Аватар» и стал самым кассовым фильмом в истории российского проката **(нявызн.)** (13 студзеня 2023).
25. ↑  Фильм «Чебурашка» стал самым кассовым за всю историю проката в РФ **(нявызн.)**.  BFM.ru: деловой портал.
26. ↑  «Чебурашка» собрал 4 млрд рублей в российском прокате **(нявызн.)**.
27. ↑  «Чебурашка» собрал в прокате более 6 миллиардов рублей **(нявызн.)** (5 лютага 2023).
28. ↑  Уродливый Соник или Малыш Йода **(нявызн.)**.  Интернет на TJ (21 чэрвеня 2022).
29. ↑  Вышел трейлер полнометражного фильма «Чебурашка» (руск.) (26 кастрычніка 2022).
30. ↑  Премьера полнометражного фильма «Чебурашка» **(нявызн.)** (24 снежня 2022).
31. ↑  Ушной промысел (руск.). *Коммерсантъ* (29 снежня 2022).
32. ↑  Рецензия на фильм «Чебурашка» — адаптацию творчества Эдуарда Успенского, имеющую мало общего с оригиналом **(нявызн.)**. *Film.ru*.
33. ↑  «Чебурашка»-2022: Гена-мизантроп, попузьяна и… любовь? **(нявызн.)** (1 студзеня 2023).
34. ↑  Вкус детства **(нявызн.)** (12 студзеня 2023).
35. ↑  Рекордсмена российского кинопроката «Чебурашку» покажут на МКС (руск.). *РЕН ТВ*.
36. ↑  «Я не пыталась выдумывать» (руск.).
37. ↑  Константин Мильчин — о «Чебурашке»: «Феерическая смесь плагиата и каннибализма!» (руск.). *Новые Известия — Последние новости России и мира сегодня*.

Спасылкі
--------

* Раздзел фільма «Чабурашка» **(нявызн.)**.
* Раздзел фільма «Чабурашка» **(нявызн.)**.