**Скачкі́ на лы́жах з трамплі́на** — від лыжнага спорту. Найбольш пашыраны ў краінах Скандынавіі, Аўстрыі, Германіі, Расіі, Японіі і інш.

Праводзяцца з трамплінаў з разліковай магутнасцю (аптымальная даўжыня скачка) 20—50 м (малыя), 50—70 м (сярэднія), 90—120 м (вялікія) і больш за 120 м (для палётаў на лыжах).

Спаборніцтвы на Алімпійскіх гульнях і чэмпіянатах свету праводзяцца на трамплінах магутнасцю 90 і 120 м; уваходзяць у праграму лыжнага дваябор’я.

Доўгі час у гэтым відзе спорту спаборнічалі толькі мужчыны. У 2014 годзе на Алімпійскіх гульнях у скачках з трампліна ўпершыню выступілі жанчыны.

Гісторыя
--------

Олаф Руэ
Паходзяць з Нарвегіі. Першае дакументальнае сведчанне адносіцца да лістапада 1808 года, калі чалавек Олаф Руэ (нарв.: Olaf Rye) праляцеў 9,5 метраў, каб даказаць сваю адвагу калегам. Да 1862 года лятаючыя лыжнікі падымаліся вышэй і скакалі далей, а 22 студзеня 1862 года ў Трусіле адбылося першае дакументальна зафіксаванае спаборніцтва.

Першыя афіцыйныя спаборніцтвы адбыліся ў 1897 паблізу Осла.

У праграме Алімпійскіх гульняў з 1924 (сярэдні трамплін) і з 1964 (вялікі); чэмпіянаты свету з 1937 (з 1964— на 2 трамплінах).

З 1992 года асабістыя спаборніцтвы праводзяцца на трамплінах 90 м і 120 м, камандныя — на трампліне 120 м. З 1992 года змянілася класіфікацыя трамплінаў і іх канфігурацыя.

Спаборніцтвы жанчын
-------------------

Упершыню жанчына прыняла ўдзел у спаборніцтвах па скачках з трампліна ўжо ў 1863 годзе, у другім у гісторыі чэмпіянаце, аднак да 2010-х гадоў у алімпійскіх спаборніцтвах удзельнічалі толькі мужчыны.

У 2006 годзе энтузіясткі, пераважна з Паўночнай Амерыкі, дабіліся ад Міжнароднай федэрацыі лыжнага спорту (FIS) уключэння жаночага турніру ў праграму сусветнага першынства ў Ліберацы-2009. 26 мая 2006 года Міжнародная федэрацыя лыжнага спорту прыняла рашэнне дапусціць жанчын да спаборніцтваў у скачках на лыжах з трампліна падчас Чэмпіянату свету па лыжных відах спорту ў 2009 годзе ў Ліберацы (Чэхія). На гэтых спаборніцтвах званне першай у гісторыі чэмпіёнкі свету ў жаночых скачках з трампліна заваявала амерыканка Ліндсі Вэн.

У 2009 годзе, калі стала зразумела, што жаночыя скачкі на лыжах з трампліна не ўвойдуць у праграму зімовай Алімпіяды ў Ванкуверы 2010, група элітных спартсменак з Канады, Нарвегіі, Германіі, Славеніі і ЗША прыняла рашэнне звярнуцца ў суд. Спартсменкі сцвярджалі, што іх дыскрымінуюць па палавой прыкмеце, у парушэнне артыкула 15 канадскай Хартыі правоў і свабод. Аднак Вярхоўны суд канадскай правінцыі Брытанская Калумбія прыняў рашэнне, што парушэння няма.

3 снежня 2011 года ў нарвежскім Лілехамеры прайшоў першы ў гісторыі этап Кубка свету па скачках на лыжах з трампліна сярод жанчын.

У 2014 годзе скакухі ўпершыню выступілі на Алімпійскіх гульнях у Сочы.

Спаборніцтвы
------------

Спаборніцтвы па скачках на лыжах з трампліна праводзяцца ў зімовы і летні сезон. Найбольш аўтарытэтнымі і значнымі з’яўляюцца старты, якія праводзяцца ў зімовы час на трамплінах з крытычнай кропкай 90 метраў і больш.

### Алімпійскія гульні

У праграму Зімовых Алімпійскіх гульняў (раз на 4 гады) уваходзяць наступныя чатыры дысцыпліны:

* *Вялікі трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Вялікі трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Нармальны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Нармальны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, жанчыны.

### Чэмпіянаты свету

У праграму Чэмпіянату свету па лыжных відах спорту (кожныя 2 гады) уваходзяць наступныя пяць дысцыплін:

* *Вялікі трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Вялікі трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Нармальны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Нармальны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, жанчыны (з 2009 года);
* *Нармальны трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны і жанчыны. Да 2011 года — толькі мужчыны.

У праграму Чэмпіянату свету па лыжных відах спорту сярод юніёраў уваходзяць наступныя пяць дысцыплін:

* *Нармальны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны (з 1977 года);
* *Нармальны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, жанчыны (з 1986 года);
* *Нармальны трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны (з 2006 года);
* *Нармальны трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, жанчыны (з 2012 года);
* *Нармальны трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны і жанчыны (з 2016 года).

У праграму Чэмпіянату свету па палётах на лыжах (кожныя 2 гады) уваходзяць наступныя дзве дысцыплін:

* *Палётны трамплін, асабістае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны;
* *Палётны трамплін, каманднае першынство* — у залежнасці ад памеру K-кропкі, мужчыны.

Жанчыны не ўключаны.

У нацыянальную каманду ўваходзяць чатыры спартсмены.

### Кубак свету

Штогадовыя зімовыя спаборніцтвы, якія ўключаюць у сябе 37 індывідуальных і камандных стартаў (сезон 2008—2009 года) на трамплінах Еўропы, Паўночнай Амерыкі і Азіі.

Пераможцы ў асабістым і камандным першынстве вызначаюцца па суме ачкоў, набраных спартсменамі ва ўсіх стартах, у якіх яны прынялі ўдзел.

У праграму Кубка свету асобным стартам уваходзіць «Турнэ чатырох трамплінаў» — спаборніцтвы, якія маюць самастойны аўтарытэт у скачковым свеце, якія праводзяцца ў навагоднія святы з 29 снежня па 6 студзеня па асаблівых правілах.

У праграме Кубка свету таксама разыгрываецца малы залік Кубка свету па палётах — спаборніцтвы, якія праводзяць на палётных трамплінах.

Вядомыя скакуны з трампліна
---------------------------

Маці Нюкянен на марцы Фінляндыі пасля перамогі на Алімпійскіх гульнях у Калгары (1988)
Рэкорд па колькасці залатых алімпійскіх медалёў у гісторыі скачкоў з трампліна дзеляць фін Маці Нюкянен і швейцарац Сімон Аман — па 4. На чэмпіянатах свету ў асабістых дысцыплінах найбольшая колькасць перамог на рахунку паляка Адама Малыша— 4.

Зноскі
------

1. ↑  *Sihera, Elaine.*. History of Ski Jumping Winter Olympics Norway: Matt Nykanen, Sondre Nordheim, Olaf Rye **(нявызн.)**.  sportinglife360.com (13 студзеня 2010). Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2014. Праверана 13 мая 2015.
2. ↑  Saur, Lasse (1999): *Norske ski — til glede og besvær.* Research report, Høgskolen i Finnmark.
3. ↑  Haarstad, Kjell (1993): Skisportens oppkomst i Norge. Trondheim: Tapir
4. ↑  Спортивная политика — XXI Олимпийские зимние игры. 11.07.2009
5. ↑  Прыжки на лыжах: Стартовал первый в истории женский Кубок мир всё на оборота
6. ↑  FIS World Cup Calendar 2008—2009  ссылка проверена 29 декабря 2008

Літаратура
----------

* *Петрыкаў А.* Скачкі на лыжах з трампліна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Скачкі на лыжах з трампліна
* eSkijumping.com

| ⛭ Алімпійскія віды спорту  |
| --- |
| Летнія | 
* Акадэмічнае веславанне (АГ)
* Бадмінтон (АГ)
* Баскетбол (АГ)
* Бейсбол (АГ)
* Бокс (АГ)
* Барацьба (АГ)
* Веласпорт (АГ)
* Воднае пола (АГ)
* Валейбол (АГ)
* Гандбол (АГ)
* Гольф (АГ)
* Веславанне на байдарках і каноэ (АГ)
* Дзюдо (АГ)
* Конны спорт (АГ)
* Лёгкая атлетыка (АГ)
* Настольны тэніс (АГ)
* Парусны спорт (АГ)
* Плаванне (АГ)
* Скачкі ў ваду (АГ)
* Скачкі на батуце (АГ)
* Рэгбі-7 (АГ)
* Сінхроннае плаванне (АГ)
* Сучаснае пяцібор’е (АГ)
* Спартыўная гімнастыка (АГ)
* Спартыўнае скалалажанне (АГ)
* Стральба (АГ)
* Стральба з лука (АГ)
* Тэніс (АГ)
* Трыятлон (АГ)
* Тэквандо (АГ)
* Цяжкая атлетыка (АГ)
* Фехтаванне (АГ)
* Футбол (АГ)
* Хакей на траве (АГ)
* Мастацкая гімнастыка (АГ)

 |
| Зімовыя | 
* Біятлон (АГ)
* Бобслей (АГ)
* Гарналыжны спорт (АГ)
* Кёрлінг (АГ)
* Канькабежны спорт (АГ)
* Лыжныя гонкі (АГ)
* Лыжнае дваябор’е (АГ)
* Скачкі на лыжах з трампліна (АГ)
* Санны спорт (АГ)
* Скелетон (АГ)
* Снаўбордынг (АГ)
* Фігурнае катанне (АГ)
* Фрыстайл (АГ)
* Хакей з шайбай (АГ)
* Шорт-трэк (АГ)

 |
| Выключаныя | 
* Баскская пелота (АГ)
* Водна-маторны спорт (АГ)
* Жо-дэ-пом (АГ)
* Крыкет (АГ)
* Кракет (АГ)
* Лакрос (АГ)
* Перацягванне каната (АГ)
* Пола (АГ)
* Рэгбі (АГ)
* Рокі (АГ)
* Рэкетс (АГ)
* Софтбол (АГ)

 |
| Паказальныя | Хакей з мячом (АГ) |