Lockheed Hudson на авіябазе Юндум.
Персанал адной з авіяэскадрылляў на авіябазе Батэрст.
Патруль гамбійскага палка ў Бірме.
Падчас Другой сусветнай вайны (1939–1945) Гамбія ўваходзіла ў склад Брытанскай імперыі як калонія і пратэктарат. У баявых дзеяннях ад краіны ўдзельнічаў адзін полк Каралеўскіх заходнеафрыканскіх пагранічных войск.

Гісторыя
--------

З пачаткам вайны ў калоніі сфарміраваны атрады мясцовай самаабароны.

Пасля падзення Францыі ў 1940 годзе сусед Гамбіі Сенегал далучыўся да пранямецкага рэжыму Вішы. У верасні саюзнікі паспрабавалі захапіць яго, але былі разбіты ў бітве пры Дакары. Правал аперацыі стварыў рызыку ўварвання краін Восі ў Гамбію. Аднак так як краіна не з’яўлялася адным з найважнейшых брытанскіх уладанняў, і яе захоп ворагам не нанёс бы істотнай шкоды, то ў Лондане не хваляваліся з-за магчымай страты. Аднак брытанцы ўсё ж распрацавалі планы на выпадак нападу, уключаючы схему эвакуацыі. Пры ўсім гэтым Гамбія мела некаторую каштоўнасць як пункт запраўкі для ваенных караблёў малой далёкасці, якія не маглі дасягнуць Фрытаўна. 

У гэты ж час пачалося нарошчванне каланіяльных воінскіх часцей, у рамках чаго гамбійская рота павялічана да палка. Было сфарміравана 2 батальёны. 2-і батальён увесь перыяд вайны знаходзіўся ў тыле, а 1-ы з 1943 года ваяваў у Бірме.

З красавіка 1941 па май 1942 года ў калоніі размяшчаўся 55-ы шпіталь агульнага профілю. Далей, па май 1943-га, тут дзейнічаў 40-ы шпіталь, а са студзеня 1945 года па студзень 1946 — 55-ы. У Гамбіі знаходзілася місія Камітэта Чырвонага Крыжа, якая аказвала дапамогу брытанскім салдатам, захопленым у палон ва Французскай Заходняй Афрыцы. 

У 1943 годзе прэзідэнт ЗША Франклін Рузвельт неведаў калонію. Ён быў узрушаны беднасцю, з якой сутыкнуўся ў Батэрсце, сталіцы Гамбіі, і гэты вопыт спрыяў росту антыпатыі амерыканскага лідара да Брытанскай імперыі.

Авіябазы
--------

У сакавіку 1941 года ў Батэрсце пабудавана авіябаза. Тут грунтавалася 95-я эскадрылля (сакавік 1941—сакавік 1943), якая лётала на патрульных бамбардзіроўшчыках Short Sunderland. У ліпені 1941 года ў складзе часці сфарміравана знішчальнае крыло на Hawker Hurricane. У кастрычніку 1941 год воінскае фарміраванне пераўтворана ў 128-ю эскадрыллю.

На іншым аэрадроме, Юндум, грунтавалася 200-я эскадрылля. Тут таксама размяшчаліся 82-я, 128-я і 541-я эскадрыллі, а таксама штаб 295-га крыла. Дадзены аб’ект цяпер з’яўляецца міжнародным аэрапортам Банжула.

11 лістапада 1943 года самалёт Catalina IB з добраахвотніцкага рэзерву Каралеўскіх ВПС з бартавым нумарам FP122 зваліўся ў раку пры заходзе на пасадку ў Батэрсце. Усе пяць членаў экіпажа загінулі.

Спадчына
--------

У Гамбіі зараз знаходзяцца Фахарскія вайсковыя могілкі, якія падтрымліваюцца Камісіяй па ваенных пахаваннях Садружнасці. Тут знаходзяцца 203 пахаванні вайскоўцаў з розных куткоў Брытанскай імперыі, якія загінулі ў гады вайны. Чатыры пахаванні неапазнаны.

Заўвагі
-------

1. ↑  COLONIAL WAR EFFORT. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Hansard* (20 мая 1942). Архівавана з першакрыніцы 10 лістапада 2017. Праверана 24 May 2017.
2. ↑  Hughes and Perfect, p. 223
3. ↑  Margesson, David. "General Staff Appreciation on Africa" (9 June 1941) [Textual record]. Private Office Papers of Sir Anthony Eden, Secretary of State for Foreign Affairs, ID: FO 954/1A/59. Kew, Richmond, Surrey, United Kingdom: The National Archives.
4. ↑  "1. "LUSTRE" OPERATION. 2. DEFENCE GAMBIA. Letter from CNS to VCIGS - Annex I. 3...." (16 March 1941) [Textual record]. War Cabinet and Cabinet: Chiefs of Staff Committee: Minutes, ID: CAB 79/9/52. Kew, Richmond, Surrey, United Kingdom: The National Archives.
5. ↑  Hughes and Perfect, p. 80
6. ↑  Hospitals WW2 **(нявызн.)**. *Scarlet Finders*. Праверана 22 May 2017.
7. ↑  BRITISH PRISONERS OF WAR. **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Hansard* (15 ліпеня 1941). Архівавана з першакрыніцы 31 снежня 2012. Праверана 24 May 2017.
8. ↑  Wright.  "That Hell-hole Of Yours" **(нявызн.)**, *www.americanheritage.com*, *American Heritage* (October 1995). Праверана 16 December 2020.
9. ↑  No. 95 Squadron (RAF): Second World War **(нявызн.)**. *History of War*. Праверана 3 April 2018.
10. ↑  RAF Stations - B **(нявызн.)**. *RAF Web*. Праверана 3 April 2018.
11. ↑  RAF Stations - Y & Z **(нявызн.)**. *RAF Web*. Праверана 22 May 2017.
12. ↑  431111 - Unaccounted Airwoman & Airmen - 11-11-1943 **(нявызн.)**. *RAF Commands*. Праверана 21 May 2017.
13. ↑  Fajara War Cemetery **(нявызн.)**. *Commonwealth War Graves Commission*. Праверана 21 May 2017.

Літаратура
----------

* Hughes, Arnold; Perfect, David (2008). *Historical Dictionary of The Gambia*. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. Архівавана з арыгінала 5 September 2017. Архівавана 3 сакавіка 2016.

| Удзельнікі Другой сусветнай вайны |
| --- |
| Антыгітлераўская кааліцыя(няпоўны спіс) | 
* Аўстралія
* Албанія
* Бельгія
* Бразілія
* Вялікабрытанія
* Грэцыя
* Данія
* Егіпет
* Індыя
* Ірак
* Іран
* Канада
* Кітай
* Люксембург
* Мексіка
* Манголія
* Нідэрланды
* Новая Зеландыя
* Нарвегія
* Польшча
* СССР
* ЗША
* Тува
* Францыя
* Чэхаславакія
* Эфіопія
* Югаславія
* Паўднёва-Афрыканскі Саюз

 |
| Краіны нацысцкага блока (краіны «восі») | 
* Балгарыя
* Венгрыя
* Германія
* Італія
* Маньчжоу-го
* Румынія
* Славакія
* Тайланд
* Фінляндыя
* Харватыя
* Японія

 |