Асноўны артыкул: **Тыграйскі канфлікт**
З пачатку канфлікту ў эфіопскім штаце Тыграй у лістападзе 2020 года Эрытрэя актыўна падтрымлівала федэральны ўрад Абія Ахмеда Алі ў барацьбе з паўстанцамі НФВТ.

Перадгісторыя
-------------

У 1991 годзе, пасля шматгадовай грамадзянскай вайны, улада ў Эфіопіі перайшла да кааліцыі «Рэвалюцыйна-дэмакратычны фронт эфіопскіх народаў» (РДФЭН), у складзе якой была партыя «Народны фронт вызвалення Тыграя» (НФВТ). 

Новая ўлада заключыла пагадненне з сепаратыстамі з групоўкі «Народны фронт вызвалення Эрытрэі» і дала незалежнасць Эрытрэі. Некаторы час адносіны паміж краінамі былі самымі дружалюбнымі, аднак з-за пагранічнай спрэчкі сітуацыя хутка змянілася. Крызіс выліўся ў двухгадовую вайну, якая скончалася замарозкай памежнага канфлікту.

У 2018 годзе НФВТ быў адхілены ад улады. Урад узначаліў Абій Ахмед Алі, які заключыў з Эрытрэяй мірнае пагадненне і перадаў спрэчныя тэрыторыі ёй.

Пазіцыя Эрытрэі
---------------

Афіцыйна Эрытрэя, якая мяжуе з мяцежным рэгіёнам, робіць акцэнт на тым, што *«з тэрыторыі штата НФВТ падчас свайго знаходжання ва ўладзе на працягу 20 гадоў правакаваў эрытрэйскае кіраўніцтва на двухбаковы канфлікт, пастаянна ўладкоўваючы памежныя правакацыі»*. На думку эрытрэйцаў, у былой улады была і застаецца задачай *«звяржэнне прэзідэнта Ісаяса Афеворкі і тэрытарыяльная экспансія шляхам далучэння шэрагу эрытрэйскіх рэгіёнаў для пашырэння ўласнай тэрыторыі, а ў перспектыве і атрыманне калідора да Чырвонага мора»*. У сувязі з *«неабходнасцю забеспячэння бяспекі сваёй краіны»* эрытрэйскія войскі, па ўзгадненні з урадам Эфіопіі, увайшлі на тэрыторыю штата Тыграй.

Ваенная інтэрвенцыя
-------------------

9 лістапада 2020, каментуючы бітву за Хамеру, прэзідэнт мяцежнага рэгіёну Тыграй Дэбрэцыан Гебрэмікаэль заявіў, што ў баявых дзеяннях на баку ўрада ўдзельнічае эрытрэйская армія. Аднак урад Эрытрэі адмаўляў свой удзел у вайне. Эфіопскі ўрад таксама першапачаткова абвяргаў такога кшталту інфармацыю, але 23 сакавіка 2021 прэм’ер-міністр Абій Ахмед Алі афіцыйна пацвердзіў, што замежныя войскі знаходзяцца ў зоне баявых дзеянняў. 16 красавіка гэта пацвердзіла і пастаянны прадстаўнік Эрытрэі пры ААН Сафія Тэсфамарыам. Войскі Эрытрэі занялі частку паўночных раёнаў Тыграя. Да пачатку аперацыі «Алула» яны кантралявалі такія гарады як Шырэ, Аксум і Адва. Сярод падраздзяленняў у баях былі заўважаны 21-я і 32-я пяхотныя дывізіі.

Па падліках UCDP на восень 2022 года, УС Эрытрэі страцілі ў канфлікце як мінімум 1 555 чалавек забітымі.

Ракетны ўдар па Асмэры
----------------------

14 лістапада 2020 года некалькі ракет, выпушчаных з Эфіопіі, уразілі горад Асмара, сталіцу Эрытрэі. Дзве ракеты трапілі ў Міжнародны аэрапорт.

У той жа дзень урад Эрытрэі пацвердзіў, што ракеты былі выпушчаны па сталіцы, але адмаўляў, што горад быў уражаны, заявіўшы, што яны прызямліліся ў сельскай мясцовасці. Напад быў здзейснены ўсяго праз некалькі гадзін пасля таго, як НФВТ прыгразіў нанесці ўдар па краіне, абвінаваціўшы яе ў падтрымцы цэнтральнага ўрада Эфіопіі ў канфлікце. Афіцыйна пра абстрэл было абвешчана раніцай 15 лістапада. 

Галоўны дыпламат дзярждэпартамента ЗША па Афрыцы Тыбар Надзь асудзіў напады сіл Тыграя на дзяржаву, назваўшы іх *«намаганнямі ў інтэрнацыяналізацыі канфлікту»*.

Увечары 27 лістапада сілы НФВТ выпусцілі па меншай меры 4 ракеты па горадзе Асмэра ў Эрытрэі, усе ракеты ўпалі паблізу жылых кварталаў. Увечары 28 лістапада сілы НФВТ выпусцілі яшчэ па меншай меры 6 ракет па сталіцы.

Санкцыі
-------

Эрытрэя стала аб’ектам дыпламатычнага і палітычнага ціску з боку Захаду, у першую чаргу ЗША і Еўрасаюза, з-за *«падлівання алею ў агонь канфлікту»*. Пасля інфармацыі аб этнічных чыстках, генацыдзе і блакаванні харчовай дапамогі эрытрэйскімі войскамі, на працягу 2021 года амерыканская адміністрацыя ўвяла супраць краіны тры пакеты санкцый. ЕС увёў санкцыі супраць Эрытрэі яшчэ ў 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  *Михаил Магид.* Гражданская война в Эфиопии может взорвать Африку // Ведомости : газета. — 26 января 2021.
2. ↑  *А. Иванович.* ЭФИОПИЯ - ЭРИТРЕЯ: УРОКИ ВОЗДУШНОЙ ВОЙНЫ // Авиация и время : журнал. — 2009. — № 4. — стр. 40—46.
3. ↑  *Allo, Awol*. Ethiopia offers an olive branch to Eritrea **(нявызн.)**. *Al Jazeera* (7 чэрвеня 2018). Праверана June 28, 2018.
4. 1 2  *Александр Матеев.* Взгляд Эритреи на конфликт в эфиопском Тыграе(руск.) // *Российский совет по международным делам* : Некоммерческое партнёрство. — 6 июля 2022.
5. ↑  "Ethiopia's Tigray crisis: US calls for Eritrea troops to withdraw". *BBC News* [брытанская англійская]. 2021-01-27. Праверана 2021-02-14.
6. ↑  ethiopian pm confirms eritrean troops entered tigray during recent conflict
7. ↑  Eritrea admits presence in Ethiopia's Tigray, tells U.N. withdrawing. **(нявызн.)**.
8. ↑  Eritrea confirms its troops are fighting in Ethiopia’s Tigray. **(нявызн.)**.
9. ↑  Eritrean forces withdraw from key towns in Ethiopia's Tigray (англ.). *AP NEWS* (29 чэрвеня 2021). Праверана 29 чэрвеня 2021.
10. ↑  Situation Report EEPA HORN No. 171 - 21 June 2021 **(нявызн.)**. *Europe External Programme with Africa*.
11. ↑  Government of Eritrea: Deaths **(нявызн.)**. *UCDP*. Праверана 4 лістапада 2022.
12. ↑  Rockets fired at Eritrean capital from Ethiopia, diplomats say **(нявызн.)**.  Reuters (14 лістапада 2020). Праверана 14 November 2020.
13. ↑  Missiles hit Eritrean capital, Asmara, after Tigray threatens to attack Eritrea **(нявызн.)**.  Eritrea Hub (14 лістапада 2020). Праверана 14 November 2020.
14. ↑  Ракеты, выпущенные из Эфиопии попали в столицу Эритреи
15. ↑  Десять тысяч заключенных пропали без вести в Эфиопии // Tengrinews, 15 ноября 2020
16. ↑  Эфиопские повстанцы обстреляли ракетами Эритрею
17. ↑  Rockets target in Eritrean capital

| ⛭Вайна ў Тыграі |
| --- |
| частка грамадзянскага канфлікту ў Эфіопіі |
| Храналогія | 

|  |  |
| --- | --- |
| 2020 | 
* Напады на базы УС Эфіопіі
* Разня ў Хамеры
* Разня ў Май Кадра
* Баі за Хамеру
* Заламбеская разня
* Ракетны ўдар па Асмэры
* Баі за Мэкэле
* Бамбардзіроўка Вукро
* Разня ў лагеры «Хітсат»
* Масавыя забойствы ў Адыграце
* Масавыя забойствы ў Хаўзэне
* Масавыя забойствы ў Вукро
* Абстрэл Мэкэле
* Разня ў Дэнгелат
* Разня ў Года
* Масавыя забойствы ў Хагерэ Селам
* Масавае забойства ў царкве Марыям Цыён

 |
| 2021 | 
* Разня ў Бора
* Разня ў Дэбано
* Разня ў Махберэ Дэго
* Разня ў Кола Тэмбіен
* Разня ў Замры
* Разня ў Фінарве
* Разня ў Гіра Арас
* Разня ў Гуху
* Аперацыя «Алула»
* Авіяўдар па Тагозе
* «Апошняе наступленне»
* Авіяўдары па Мэкэле
* Авіяўдар па Агбе
* Інцыдэнт у Дэсэ
* Сумеснае наступленне САТ і ВАА

 |
| 2022 | 
* Авіяўдар па Дэдэбіту
* Баі за Шырэ
* Прэторскае мірнае пагадненне

 |
| Іншае | 
* Рэгіянальныя выбары ў Тыграі
* Эфіопа-суданскія сутыкненні
* Мірны працэс
* Удзел Эрытрэі

 |

 |
| Бакі | 
* Узброеныя сілы Эфіопіі
* Узброеныя сілы Эрытрэі
* Пераходны ўрад Тыграя
* Фано
* Народны фронт вызвалення Тыграя
* Сілы абароны Тыграя
* Аб’яднаны фронт эфіопскіх федэралісцкіх і канфедэралісцкіх сіл

 |
| Постаці | 

|  |  |
| --- | --- |
| Урад | 
* Абій Ахмед Алі
* Сахле-Ворк Зеўдэ
* Кенеа Ядэта
* Берхану Джула
* Мулу Нега
* Аданах Абібі
* Абрахам Белай
* Ісаяс Афеворкі
* Філіпас Вальдэяханэс
* Себхат Эфрэм

 |
| Паўстанцы | 
* Дэбрэцыан Гебрэмікаэль
* Фетлворк Гебрэгзіабхер
* Тадэс Верадэ Тэсфай
* Гетачу Рэда
* Себхат Нега
* Абай Велду
* Сеюм Месфін
* Абай Цэхае
* Керыя Ібрагім
* Цадкан Гебрэтэнсэй

 |

 |
| Ваенныя злачынствы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Выпадкі | 
* Масавыя забойствы
* Дэпартацыя эрытрэйцаў
* Сексуальны гвалт

 |
| Праваабаронцы | 
* УВКПЧ
* АКПЧН
* ЭКПЧ
* КРНС
* ЭСПЧ
* АПЧЭ
* Ікана
* Себ Хідры

 |
| Расследаванні | 
* ЭКПЧ і УВКПЧ
* АКПЧН
* МЭКПЧЭ

 |

 |
| Ахвяры | 
* Людскія страты
* Голад
* Цэнтр прыёма бежанцаў «Хамдаят»
* Замежныя наступствы

 |