recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Оськін.

**Віктар Сямёнавіч Оськін** (1 снежня 1952 — 24 ліпеня 1992) — ваенны лётчык, падпалкоўнік, адзін з першых у Расіі (Залатая Зорка № 10), першы ў гісторыі расійскай Далёкай авіяцыі быў удастоены звання Героя Расійскай Федэрацыі (Указ Прэзідэнта Расіі ад 8 снежня 1992 года № 1567).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў с. Успена-Раеўка Кастарэнскага раёна Курскай вобласці Расіі. Скончыў Тамбоўскае вышэйшае ваеннае вучылішча лётчыкаў, атрымаўшы дыплом з адзнакай з уручэннем Залатога медалю і ўнясеннем прозвішча на мрамарную дошку залатых медалістаў. Служыў на пасадзе памочніка камандзіра бамбардыроўшчыка ТУ-16 у 184-м гвардзейскім Палтаўска-Берлінскім Чырванасцяжным бамбардыровачным палку 13-й бамбардыровачнай дывізіі, якая базіравалася ва ўкраінскіх Прылуках. Затым — яго камандзірам у 200-м гвардзейскім бамбардыровачным палку у Бабруйску. З 1978 года — на розных пасадах у 290-м асобным далёкім выведвальным палку на аэрадроме Зябраўка пад Гомелем. Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію імя Ю. А. Гагарына

Званне прысвоена пасмяротна за гераічнасць і мужнасць, праяўленыя пры аварыйнай сітуацыі ў палёце на самалёце-ракетаносцы ТУЮ-22У, калі Оськін коштам свайго жыцця прадухіліў падзенне самалёта на горад Гомель. 24 ліпеня 1992 года выконваў абавязкі інструктара падчас кантрольнага палёту. Вылет ажыццявіў з аэрадрома ў Зябраўцы. У 17 гадзін 02 хвіліны пачаўся пажар левага рухавіка, затым — топліўных бакаў. У гэты час самалёт быў ужо над паўдневым раёнам Гомеля — Навабеліцай. Оськін пачынае адварочваць самалёт ад горада, падчас чаго загарэўся і правы рухавік. Загадаўшы экіпажу катапультавацца, Оськін адвеў самалёт ад горада і нафтасховішча, размешчанага ў раёне магчымага падзення. Сам ён катапультаваўся, калі цалкам упэўніўся, што самалёт упадзе ў бязлюдным месцы. Але самалёт ужо страціў мінімальна неабходную вышыню для раскрыцця парашута, таму Віктар Оськін загінуў. Пахаваны ў Гомельскай вобласці, на могілках «14-ы кіламетр» на алеі загінуўшых лётчыкаў. На яго магіле выбіты надпіс: *Чалавек — спыніся! Тут ляжыць Герой, які коштам свайго жыцця выратаваў жыццё сотняў жыхароў горада Гомеля. Ушануй яго памяць маўчання хвілінай*.

Оськіну прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна г. Гомеля (пасмяротна). Яго імем названая адна з вуліц Гомеля. У музеі баявой і працоўнай славы Навабеліцкага раёна горада, які размешчаны у сярэдняй школе № 41, яму прысвечаны адзін са стэндаў. У школьным музеі Зябраўскай школы таксама створаны стэнд, прысвечаны гераічнаму подзвігу лётчыка, захоўваюцца асабістыя рэчы экіпажа. На месцы, дзе загінуў Оськін, усталяваны памятны знак. Прозвішча Оськіна выбітае на стэле Герояў СССР і Расіі, усталяванай на Чырвонай плошчы горада Курска.

Прысвоенныя званні
------------------

* Герой Расійскай Федэрацыі
* Ганаровы грамадзянін горада Гомеля

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.

**Свята-Пакроўская царква** — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Слабада Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

7 ліпеня 2001 года Высокапраасвяшчэннейшы Філарэт, мітрапаліт Мінскі і Слуцкі, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі, правёў літургію ў часовым будынку храма і пасвянціў крыж на месцы будавання новага храма. Восенню 2001 года пачата будаванне храма.

Набажэнствы праходзяць у ніжнім храме.

14 ліпеня 2010 года пробашчам прыхода прызначаны св. Іяан Ясюкевіч, да яго быў іерэй Генадзь Петрашэвіч.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Спасылкі
--------

* Смалявіцкае благачынне на smolevichskoe.by
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў в. Асіпаўшчына Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1819 годзе на могілках, у 1990-я гг. абкладзена цэглай і павялічана.

Архітэктура
-----------

Вырашана прамавугольным аб'ёмам з трохграннай алтарнай часткай, над якой двухсхільны дах з чатырохгранным шатровым барабанам па цэнтры пераходзіць у вальмавы. Неатынкаваныя цагляныя сцены расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Непадалёку пастаўлена чатырохгранная шатровая цагляная каплічка.

Зноскі
------

1. ↑  РДГА, ф. 799, воп. 33, спр. 805, арк 88.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Свята-Пакроўская царква (Асіпаўшчына) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Пакроўская царква (Асіпаўшчына) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Асіпаўшчына) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм в. Асінагарадок (Пастаўскі раён). Размешчана ў паўднёва-заходняй частцы вёскі. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1782 г. як шатровая, драўляная праваслаўная царква на сродкі ваяводы Жабы, які на той час валодаў Асінагарадком. Перабудавана ў 1856 г. з дрэва на сродкі ўласніка Асінагарадка князя Ігната Ануфрыевіча Друцкага-Любецкага (1809—1861) на месцы ранейшага храма: быў пастаўлена новы дах, сцены абабіты дошкамі, выведзены вялікі купал, падрамантаваны падмурак. У пачатку XX ст. храм перабудаваны архітэктарам Віктарам Іванавічам Струевым.

Архітэктура
-----------

Царква мае кананічную аб'ёмна прасторавую кампазіцыю: прамавугольны зруб малітоўнай залы, бабінец, пяцігранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Шмат'ярусны дах над асноўным аб'ёмам завершаны высокай шатровай вежачкай.

Апсіда вылучана трох'ярусным драўляным разным іканастасам мяжы XIX—XX стст. Абразы «Святы Мікалай» (пачатак 19 ст. чаканная шата 1811 г.). «Святы Аляксандр Неўскі» і «Георгій Перамоганосец» (сярэдзіна XIX ст.), напісаныя адным майстрам абразы XVIII—XIX стст. «Маці Божая з дзіцем» і «Апостал Пётр». Над уваходам — хоры.

Званіца
Побач з царквой пастаўлена вежа-званіца. Яе ніжні чатырохгранны пірамідальны ярус з бутавага каменю, верхні — драўляны, завершаны цыбулепадобным купалам з макаўкай.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская царква (Асінагарадок)
* Свята-Пакроўская царква (Асінагарадок) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Асінагарадок) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Дарья Данилевич, Алиса Януш, Игорь Прокопович. Наследие рода Друцких-Любецких в Поставском районе
* Свята-Пакроўская царква (Асінагарадок) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Бярозавічы (Пінскі раён). Размешчана ў цэнтры вёскі. Твор народнага дойлідства. Пабудавана ў 1878 г. з дрэва.

Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

Архітэктура
-----------

Царква вырашана трохчасткавай падоўжна-восевай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыяй — кубападобныя зрубы прытвора, малітоўнай залы, апсіды з бакавымі рызніцамі. Цэнтральны зруб накрыты чатырохсхільным пакатым дахам, завершаным па цэнтры двух'ярусным васьмігранным барабанам з цыбулепадобнай галоўкай. Дахі прытвора і апсіды двухсхільныя. Над прытворам узвышаецца званіца. Гарызантальна ашаляваныя фасады дэкарыраваны разьбой па дрэве.

Маецца абраз другой паловы 17 — 18 стст. «Узнясенне».

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Свята-Пакроўская царква (Бярозавічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Бярозавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Бярозавічы) на сайце «Архіварта»
**Аблакціроўка** (слова паходзіць ад лац.: Ablacto — *аднімаю дзіця ад грудзей*) — адзін з спосабаў прышчэпкі ў батаніцы. Уяўляе сабой зрошчванне парасткаў раслін, якія растуць побач (яблыні, грушы, вінаграду). Пасля поўнага зрастання шчэпу аддзяляюць ад мацярынскай расліны.

Па спосабе злучэння кампанентаў прышчэпы аблакціроўка бывае: збліжэннем упрыклад, збліжэннем з язычкамі, сядлом і інш Праводзіцца ў перыяд вегетацыі кустоў, лепш з мая да пачатку выспявання парасткаў. Пасля зрастання шчэпа аддзяляецца ад мацярынскай расліны, застаючыся на прышчэпе. У вінаградарстве ўжываецца галоўным чынам пры размнажэнні цяжкаўкараняльных сартоў вінаграду, у селекцыйнай і іншых даследчых працах.

Літаратура
----------

* «Энциклопедия виноградарства. В 3 томах». Гл. редактор А. И. Тимуш, Кишинёв: Главная редакция Молдавской Советской энциклопедии, 1986 г.

Спасылкі
--------

* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Крыжаўзвіжанская царква.
**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — помнік архітэктуры барока. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі Вістычы Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, на невялікім пагорку.

Гісторыя
--------

Абмерны чарцёж, 1830-я
Пабудаваны ў 1678 годзе з цэглы пры кляштары цыстэрыянцаў  (ням.) (бел. (заснаваны ў 1670 годзе).

Храм у 1916 годзе
З дазволу імператара Паўла I быў перададзены айцам-трапістам. У 1832 годзе кляштар скасаваны. У 1864 годзе касцёл капітальна адрамантаваны і ў 1866 годзе пераасвячоны ў Свята-Крыжаўзвіжанскую царкву, якая дзейнічала да Вялікай Айчыннай вайны.

Апісанне
--------

Вырашаны паводле канона 3-нефавай бязвежавай базілікі з паўцыркульнай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Пануючая роля сярэдняга нефа, нерасчлянёная прастора якога з'яўляецца кампазіцыйнай асновай будынка, дакладна выяўлена ў плане, складаючы з апсідай адно цэлае. Бакавыя нефы значна вузейшыя і карацейшыя за сярэні. Па абодва бакі ад сярэняга нефа размешчаны 4 прыдзелы: 2 з іх, далучаныя да апсіды, знаходзяцца ў бакавых нефах, а 2, што выходзяць на галоўны фасад, выступаюць з асноўнага аб'ёму амаль на 3 м. Нартэкс выходзіць за габарыты галоўнага фасада і стварае яго шырокую плоскасць, над якой узвышаецца прамавугольны шчыт з 3-вугольным франтонам. Сіметрычны бязвежавы фасад падзелены развітым антаблементам на ніжнюю частку і атыкавы франтон з валютамі. Вось сіметрыі вылучана ўваходным арачным парталам і акном над ім, нішай і люнетай у тымпане франтона. У дэкаратыўным аздабленні фасада выкарыстаны падвойныя паўкалоны, прафіляваныя цягі, плоскія нішы разнастайных форм. Бакавыя фасады апрацаваны падвойнымі пілястрамі, вокны апяразаны паўцыркульнымі архівольтамі.

Сцены асноўнага аб'ёму расчлянёны рэдка расстаўленымі вокнамі і плаўна пераходзяць у глухую сцяну магутнай апсіды. У цэнтры яе 2-га яруса знаходзіцца амбразура закладзенага акна. Сцены бакавых нефаў расчлянёны парнымі пілястрамі, паміж якімі высока ўзнятыя вялікія паўкруглыя люкарны.

Галоўны алтар, першая палова XX ст.
Капліца, першая палова XX ст.
Увядзенне пілястраў узбагачае пластыку бакавых фасадаў, надае ім больш дробны маштаб, падкрэсліваючы іх падпарадкаваную ролю. Кампазіцыя галоўнага фасада, расчлянёнага антаблементам на 2 ярусы, адносіцца да распаўсюджанай у эпоху барока схемы рымскай царквы Іль Джэзу. Рытмічны строй пілястраў і паўкалон, нарастаючы да цэнтра, падкрэслівае асноўную кампазіцыйную вось, якая акцэнтавана арачным парталам, аконнай нішай 2-га яруса з лучковым сандрыкам і авальнай люкарнай на франтоне.

Перад храмам стаіць драўляная 2-ярусная чацверыковая званіца пад пакатым 4-схільным шатром, убаку — паўразбураная каплічка.

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыклапедычны даведнік / Маст. І. І. Бокі. — Мн.: БелЭн, 2000. — 216 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Вістычы)
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква ў в. Вістычы
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Вістычы) на сайце «Архіварта»
**Рудольф Дрэйкурс** (ням.: Rudolf Dreikurs, 8 лютага 1897, Вена, Аўстрыя - 25 мая 1972, Чыкага, ЗША) - аўстра-амерыканскі псіхолаг і педагог. Доктар медыцыны, прафесар. Распрацоўшчык практычнай методыкі прымянення адлераўскай тэорыі індывідуальнай псіхалогіі для разумення прычын дэструктыўных паводзін у дзяцей і карэкцыі дзіцячых паводзін без прымянення пакарання і ўзнагарод.

Аўтар каля двухсот работ па індывідуальнай псіхалогіі, псіхалогіі сям'і, дзіцячай псіхалогіі, праблемах канфліктаў, псіхадынаміцы чалавечых адносін, музычнай тэрапіі і інш.

Біяграфія
---------

У 1923 годзе скончыў Венскі ўніверсітэт.

З 1923 года супрацоўнічае з А.Адлерам.

У 1924 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны.

Супрацоўнічаючы з Адлерам, адкрыў некалькі псіхіятрычных клінік. Актыўна ўдзельнічаў у выкарыстанні і развіцці адлераўской методыкі групавога псіхааналізу.

У 1937 годзе эміграваў у ЗША (Чыкага). Займаўся індывідуальнай псіхалогіяй, групавой псіхатэрапіяй і [псіхіятрыя[|псіхіятрыяй]]. Працаваў псіхіятрам-кансультантам.

У 1942-1972 гадах быў прафесарам псіхіятрыі чыкагскай медыцынскай школы.

У 1940-1956 гадах выдаваў «Часопіс індывідуальнай псіхалогіі».

Заснаваў Інстытуты індывідуальнай псіхалогіі ў Чыкага, Тэль-Авіве і Таронта.

У 1947-1956 гадах курыраваў дзіцячыя цэнтры Чыкага.

Бібліяграфія
------------

* A Parent's Guide to Child Discipline by Rudolf Dreikurs and Loren Grey
* The Challenge of Marriage
* The Challenge of Parenthood
* Children: The Challenge by Rudolf Dreikurs, Vicki Soltz ISBN 978-0-470-83508-1
* Coping With Children's Misbehavior, a Parent's Guide
* Discipline Without Tears by Rudolf Dreikurs, et al. ISBN 978-0-452-26898-2
* Encouraging Children to Learn by Rudolf Dreikurs, Don, Sr. Dinkmeyer
* Family council: the Dreikurs technique for putting an end to war between parents and children (and between children and children)
* Fundamentals of Adlerian Psychology
* Maintaining Sanity in the Classroom: Classroom Management Techniques by Rudolf Dreikurs, et al.
* New Approach to Discipline: Logical Consequences
* Psychology in the Classroom: A Manual for Teachers
* Social Equality the Challenge of Today
* The Courage to Be Imperfect: The Life and Work of Rudolf Dreikurs Biography by Janet Terner, W.L. Pew. New York 1978

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  В. И. Овчаренко Групповой психоанализ (рус.). «Клиническая психология. Словарь.» Под ред. Н.Д. Твороговой.

Спасылкі
--------

* Рудольф Дрэйкурс Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Rudolf Dreikurs, American psychiatrist
* Rudolf DreikursАрхівавана 26 жніўня 2012.
* Example Abstract for DreikursАрхівавана 18 красавіка 2012.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Крыжаўзвіжанская царква.
**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у горадзе Высокае Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў час рамонта ў 2008
Знаходзіцца ў цэнтры горада. Пабудавана ў 1869 годзе з цэглы на месцы драўлянай царквы 1840 года. Праект храма складзены акадэмікам архітэктуры Мікалаем Чагіным і зацверджаны генералам ад інфатэрыі М. М. Мураўёвым 23 жніўня 1864 года. Будаўніцтва ажыццёўлена на сродкі інсургентаў. Падрадчыкам з’явіўся мешчанін Чарнігаўскай губерні Г. А. Назараў.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. У аснове прасторавай кампазіцыі кубападобны цэнтрычны аб’ём, шатровы дах якога ўвенчаны 5-купаллем. Да храма па баках далучаюцца прамавугольныя прыдзелы пад двухсхільнымі дахамі, з фронту — прамавугольны прытвор, завершаны шатровай званіцай, з тыльнага фасада — паўкруглая апсіда. Плоскасці фасадаў раскрапаваны лапаткамі, аркатурай, прафіляванымі карнізамі, расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах.

### Інтэр’ер

Дэкаратыўна-кампазіцыйным акцэнтам інтэр'ера з’яўляецца двух’ярусны пяцічастковы іканастас (праект Чагіна) у арачным прасвеце апсіды. Над сяродкрыжжам шатровае скляпенне. У літургічным начынні інтэр'ера абразы 16 — 18 ст. «Маці Божая Адзігітрыя» (у драўлянай шаце), «Маці Божая Адзігітрыя» (у металічным абкладзе), «Цуд Архістраціга Міхаіла» і «Троіца» (19ст.).

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 1, воп. 19, спр. 1757, арк. 6.
2. ↑  *Кулагин А. Н.* Гродненские зодчие XIX — начала XX веков (новые архивные изыскания). // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Выпуск 24. — Мінск, «Права і эканоміка». — 2018. — С. 80
3. ↑  НГАб у г. Гродна, ф.97, воп. 1, спр. 14, арк. 1 — 14.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл. — С. 227
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Высокае)
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Высокае) на сайце Radzima.org
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Высокае) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Высокае) на сайце «Архіварта»
**121-я партызанская брыгада імя А. Ф. Брагіна** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Любанскага, Старобінскага, Акцябрскага, Глускага, Капаткевіцкага, Петрыкаўскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (527 партызан, 5 атрадаў і 1 кавалерыйскі эскадрон) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* атрад імя Гастэлы;
* атрад імя Заслонава;
* атрад імя Панфілава;
* атрад імя Дзяніса Давыдава;
* атрад імя Сыцько;
* кавалерыйскі эскадрон імя Даватара.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* К. Ф. Пушчын

### Камісар

* В. М. Якіменка

### Начальнік штаба

* М. П. Шардыка

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі аперацыі на варожых камунікацыях, на ўчастку Капцэвічы — Мікашэвічы падарвалі больш за 700 рэек. Атрад імя Гастэлы ўдзельнічаў у падрыве чыгуначных мастоў цераз рэкі Пціч і Бобрык (лістапад і снежань 1942 года), у разгроме гарнізона ў вёсцы Ламавічы Акцябрскага раёна. У верасні 1942 — студзені 1943 гадоў падарвалі 12 эшалонаў, разбурылі 10 км чыгуначнага палатна, 27—28 чэрвеня 1944 года разам з 100-й брыгадай імя С. М. Кірава, 258-й брыгадай імя В. У. Куйбышава, 161-й брыгадай імя Р. І. Катоўскага захапілі і ўтрымлівалі да падыходу Чырвонай Арміі пераправу цераз раку Пціч.

Памяць
------

У 1976 годзе ў пасёлку Дварэц Любанскага раёна ў гонар брыгады была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Гл. таксама
-----------

* А. Ф. Брагін
* Ламавіцкі бой

Зноскі
------

1. ↑  названы ў гонар камісара атрада імя Гарбачова 25-й партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі І. В. Сыцько, які загінуў у баі

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Крыжаўзвіжанская царква.
**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Мацвеевічы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1943 г. з дрэва.

Архітэктура
-----------

Вырашана працяглым прамавугольным у плане зрубам, пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобнай галоўкай на двух'ярусным барабане (васьмярык на чацверыку). Да фасада дабудаваны прытвор, над якім узведзена двух'ярусная чатырохгранная шатровая званіца. Гарызантальна ашаляваныя сцены расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі. Уваход адзначаны двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. - 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Вялікія Мацвеевічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Вялікія Мацвеевічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Крыжаўзвіжанская царква.

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Гарадзішча Баранавіцкага раёна, помнік народнага драўлянага дойлідства.

Гісторыя
--------

У свой час Хадкевічы на заходняй ускраіне мястэчка пабудавалі храм у імя святога велікамучаніка і пераможцы Георгія (анёла аднаго з уладальнікаў мястэчка), а на ўсход ад замка на самым узвышаным пагорку — царкву ў імя Святой Тройцы. У XVII стагоддзі Хадкевічы пераходзяць у каталіцтва, праваслаўныя храмы спусташаюцца. Наступны ўладальнік Траян-Пакроўскі паблізу зруйнаванай Троіцкай царквы ўзвёў кальвінскі збор, перароблены ў наступным у касцёл старадубскім маршалкам Гаўрылам Керла.

У 1764 г. па фундацыі віленскага старосты графа Паца была пабудавана драўляная ўніяцкая Свята-Крыжаўзвіжанская царква, якая пасля пераводу ўніятаў у праваслаўе была рэканструявана (1879 г.) у рэтраспектыўна-рускім стылі.

Архітэктура
-----------

Фасад царквы
Царкоўны пагост акаймаваны агароджай і пасадкамі бярозы і клёна.

Трохзрубны храм падоўжна-восевай кампазіцыі складаецца з прамавугольнага ў плане прытвора, кубападобнага аб’ёму малітоўнай залы і пяціграннай апсіды. Асноўны аб’ём накрыты чатырохсхільным двух’ярусным шатровым дахам з заломам, завершаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане і дэкарыраваны па схілах слыхавымі кілепадобнымі вокнамі.

Архітэктура насычана розным дэкорам, які ўключае плоскую балюстраду ў цокальнай частцы, карнізы з сухарыкамі і разнымі падзорамі ў завяршэнні гарызантальна ашаляваных сцен, арнаментальныя філёнгавыя лапаткі і аркатурны пояс прытвора. Выкарыстанне і творчае асваенне дэкору з арсенала прафесійнай мураванай архітэктуры ў народным драўляным дойлідстве — характэрная асаблівасць і нацыянальная рыса беларускай будаўнічай культуры. Унутраная прастора малітоўнай залы і апсіды перакрыта шатровым скляпеннем на ветразях. У прытворы на двух слупах размешчаны хоры, да якіх вядзе бакавая двухмаршавая лесвіца. Апсіда вылучана ад малітоўнай залы драўляным іканастасам, створаным у 1870-я гады замест знятага ў 1815 г. Побач з царквой знаходзіцца пабудаваная ў 1840-я гады драўляная званіца — чатырохслуповае цэнтрычнае народна-этнаграфічнае збудаванне, накрытае пакатым шатровым дахам.

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка горада Баранавічы і Баранавіцкага раёна // Г. К. Кісялёў (галоўны рэдактар), Р. Б. Венцэль, М. К. Дзёмін і інш. (рэдкал.), М. І. Бернат (укладальнік). — Мн. БЕЛТА, 2000. — 736 с.: іл. ISBN 985-6302-28-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст.: З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Гарадзішча) на сайце Radzima.org
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Гарадзішча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Гарадзішча) на сайце «Архіварта»
Артыкул пра структуры Каталіцкай Царквы лацінскіх абрадаў. Пра больш шырокае паняцце, якое ўключае ў сябе таксама і Усходнія Каталіцкія Цэрквы гл. Рымска-Каталіцкая Царква.
Базіліка святога Пятра ў Ватыкане
**Лацінская Царква (Касцёл)** — (*Царква рымска-каталіцкая, заходняя, рымская*) — асноўная назва *Царквы каталіцкай лацінскага абраду*. Слова «Каталіцкі» паходзіць ад грэчаскага καθολικός — усеагульны; упершыню ў адносінах да Царквы «η Καθολικη Εκκλησία» выкарыстаны каля 110 г. ў лісце святога Ігнація да жыхароў Смірны і замацаваны ў Нікейскім сімвале веры. Каталіцтва з'яўляецца найбольш распаўсюджанай Хрысціянскай канфесіяй, разам з Пратэстанцтвам і Праваслаўем. У 2002 годзе Каталіцкая Царква налічвала 1098 млн вернікаў, што складае каля 18 % насельніцтва свету, займаючы такім чынам, першае месца па колькасці вернікаў у свеце.

Імя
---

Частка Каталіцкай Царквы на Захадзе называецца Лацінскай Царквой, каб адрозніць сябе ад Усходніх Каталіцкіх Цэркваў, якія таксама знаходзяцца пад прыматам Папы. У гістарычным кантэксце да расколу хрысціянскай царквы 1054 года Лацінская царква часам называлася Заходняй царквой. Пісьменнікі, якія належаць да розных пратэстанцкіх канфесій, часам выбіраюць тэрмін «Заходняя царква» ў якасці няяўнай прэтэнзіі на легітымнасць.

Тэрмін лаціна-каталік абазначае прыхільнікаў лацінскіх літургічных абрадаў, сярод якіх пераважае рымскі абрад. Лацінскія літургічныя абрады супрацьпастаўляюцца літургічным абрадам усходніх каталіцкіх цэркваў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Catholic (1997—…) |
**Лацінская імперыя**: феадальная дзяржава — манархія заходне-еўрапейскага тыпу, якая існавала ў 1204—1261 на частцы тэрыторыі Візантыі.

Была створаная французскімі і італьянскімі крыжакамі пасля заваявання імі Канстанцінопаля. У імперыю ўваходзілі раёны Балканскага паўвострава, паўночны захад Малой Азіі, астравы Эгейскага і Іанічнага мораў. Найбольшымі феадальнымі ўладаннямі былі каралеўства Фесалонікі, Ахейскае княства, Афінскае герцагства. У час існавання імперыі папы рымскія спрабавалі ўвесці на гэтых землях каталіцтва, але практычна без поспеху.

У выніку барацьбы грэчаскай арыстакратыі з крыжакамі ўзніклі самастойныя грэчаскія дзяржавы — Эпірскі дэспатат, Трапезундская і Нікейская імперыі. Унутраныя і знешнія канфлікты аслабілі Лацінскую імперыю, яна паступова траціла ўладанні. У 1205 яе войскі панеслі паразу ад балгараў, што спыніла экспансію крыжакаў на Балканах, а ў 1261 нікейскі імператар Міхаіл Палеалог узяў Канстанцінопаль, што паклала канец існаванню Лацінскай імперыі.

Portal Крыжовыя паходы
Партал:  
  **Крыжовыя паходы**

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 6. Кішынёў — Манцэвічы / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1972. — 624 с.: іл. карты. С.281

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85074940 · VIAF: 6565148574362524430002 |
**Юрый Аляксандравіч Дудзь** (руск.: Ю́рий Алекса́ндрович Дудь, нар. 11 кастрычніка 1986, Патсдам, ГДР) — расійскі журналіст і відэаблогер. Былы галоўны рэдактар ​​выдання Sports.ru, з верасня 2018 года — намеснік генеральнага дырэктара. З 2017 года — вядучы аўтарскага шоў на YouTube-канале «вДудь», дзе бярэ інтэрв’ю ў вядомых журналістаў, бізнесменаў, палітыкаў, дзеячаў інтэрнэту, тэлебачання, тэатра, кіно і шоу-бізнесу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 11 кастрычніка 1986 года ў Патсдаме, Германская Дэмакратычная Рэспубліка. У СССР разам з бацькамі вярнуўся ў 1990 годзе.

У 10 гадоў кінуў футбол з-за сур’ёзнай траўмы калена. У 11 гадоў пісаў нататкі для «Юношеской газеты». У 13 гадоў практыкаваўся ў газеце «Сегодня». У 14 гадоў, пачынаючы з красавіка 2001 года, працаваў пазаштатным карэспандэнтам у газеце «Весці». З 2003 па жнівень 2006 года быў штатным супрацоўнікам газеты. У 2007 годзе працаваў у часопісе «PROспорт».

У 2008 годзе скончыў факультэт журналістыкі МДУ.

У красавіку 2019 года Дудзь выпусціў дакументальны фільм «Калыма — радзіма нашага страху», у якім ён праехаў па трасе «Калыма», пабудаванай ахвярамі сталінскіх рэпрэсій, і пагутарыў з мясцовымі жыхарамі.

Зняў дакументальны фільм «Беслан. Памятай» пра тэракт у школе ў Беслане, які адбыўся ў 2004 годзе.

Прэміі і намінацыі
------------------

Пераможца прэміі GQ «Чалавек года 2016» у намінацыі «Твар з тэлевізара» разам з сувядучым па праграме «Культ тура» Яўгенам Савіным. Пераможца прэміі GQ «Чалавек года 2017» у намінацыі «Твар з экрана». Пераможца прэміі «Рэдкалегія» ў 2017 годзе за дакументальны фільм «Сяргей Бадроў — галоўны рускі супергерой».

Спасылкі
--------

* yurij-dud.ru

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · У Кантакце · Аднакласнікі · Facebook · Telegram · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Расія-Культура |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1252457782 |
Моўная карта Швейцарыі (2013)
**Лацінская Швейцарыя** (ням.: Lateinische Schweiz) — зборная назва для шэрагу швейцарскіх кантонаў, у якіх выкарыстоўваюцца раманскія мовы. Калі больш дакладна, то абазначэнне «Лацінская Швейцарыя», супрацьпастаўленае паняццю «Германская Швейцарыя», распаўсюджваецца на абшчыны ці нават пэўныя гарады і вёскі, таму што ў Швейцарыі існуюць кантоны, дзе выкарыстоўваецца адразу дзве мовы.

Такім чынам, у складзе Лацінскай Швейцарыі вылучаюць Французскую Швейцарыю (Рамандыю, фр.: Suisse romande), Італьянскую (італ.: Svizzera italiana) і Рэтараманскую Швейцарыю (рэтарам.: Rumantschs). Самай буйной па колькасці з’яўляецца франкамоўная частка, якая складае 20,4 % усяго насельніцтва і займае паўднёва-заходнія кантоны Жэнева, Во, Неўшатэль і Юра, а таксама часткова Берн, Вале і Фрыбур. Другой паводле насельніцтва з’яўляецца італьянскамоўная частка, якая займае кантоны Тычына і Граўбюндэн. Нарэшце, самая малалікая група, прызнаная канстытуцыйна, размаўляе на рэтараманскай мове і складае Рэтараманскую Швейцарыю (Граўбюндэн).

Спасылкі
--------

* Bundesamt für Statistik. Sprachen, Religionen (ням.).  Bundesamt für Statistik, Neuchâtel (29 студзеня 2010). Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2012. Праверана 30 сакавіка 2012.
* Swiss German Dialects. Origin of Swiss German Dialects **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2012. Праверана 30 сакавіка 2012.

| Моўныя рэгіёны Швейцарыі |
| --- |
|  | 
Нямецкая Швейцарыя (швейцарская нямецкая мова) • Лацінская Швейцарыя • Французская Швейцарыя (швейцарская французская мова) • Італьянская Швейцарыя (швейцарская італьянская мова) • Рэтараманская Швейцарыя (швейцарская рэтараманская мова)
 |  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нарбут.
**Людвік Тэадор Нарбут** (31 жніўня 1832, в. Шаўры, Лідскі павет — 4 мая 1863) — ваенны, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў у Беларусі і Літве.

Біяграфія
---------

мастак Міхал Эльвіра Андрыёлі. Смерць Людвіка Нарбута ў Дубічах. 1864-65. Літаграфія. Нацыянальны музей Літвы.
З роду Нарбутаў, сын Тэадора Нарбута, архітэктара, інжынера і вядомага гісторыка. Вучыўся ў Лідскім павятовым вучылішчы, потым у Віленскай гімназіі, дзе ў канцы 1850 года быў арыштаваны за спробу стварыць *«таварыства патрыётаў з мэтай зрабіць паўстанне»*. У сакавіку 1851 года публічна пакараны розгамі і аддадзены ў салдаты.

Служыў на Каўказе, атрымаў афіцэрскае званне расійскай арміі. З 1859 года ў адстаўцы. Вярнуўся на радзіму ў пачатку красавіка 1860 года. Жыў у бацькі, вёў гаспадарку. Калі ажаніўся, пасяліўся ў маёнтку Сербянішкі, паблізу Шаўроў.

Падчас падрыхтоўкі паўстання прыхільнік партыі «чырвоных», звязаўся з Кастусём Каліноўскім, бываў на канспіратыўных сходах. У падпольнай арганізацыі выконваў абавязкі акруговага арганізатара. Адным з першых арганізаваў партызанскі атрад на Беларусі, з якім 3 месяцы (люты—красавік 1863) паспяхова вёў барацьбу супраць расійскіх войскаў. 13 лютага 1863 года загадам Віленскага рэвалюцыйнага камітэта быў прызначаны ваенным начальнікам Лідскага павета. Ад паўстанцкіх улад меў званне палкоўніка. Загінуў у баі пад Дубічамі.

Зноскі
------

1. ↑  Ludwik Narbutt // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>

Літаратура
----------

* *Лаўрэш Л.* Гісторыя з пахаваннем паўстанцаў аддзела Людвіка Нарбута // Наша слова № 22 (1433), 29.5.2019.
* *Швед В. В.* Вайсковы начальнік Лідскага павета // Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі. Мн. 2004. — С. 126—127;
* *Komorowski Paweł*, *Kofyszko Aleksander*. Ludwik Narbutt — Warszawa-Lida, 1999.
* Лаўрэш Леанiд. Людвiк Нарбут // АСОБА І ЧАС. Беларускі біяграфічны альманах. Выпуск 6. Укладальнікі: Леанiд Лаўрэш, Аляксандр Фядута. Мінск, 2015. С. 74-105. // на pawet.net

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Людвік Нарбут

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: ludwik-narbutt · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1032940247 · ISNI: 0000 0000 3380 4567 · LCCN: n2002023424 · NUKAT: n00026179 · VIAF: 53506011 |
**Баталіт** — буйны інтрузіўны масіў, які мае пераважна сякучыя кантакты і плошчу больш за 100 км². Форма ў плане звычайна падоўжаная, часам ізаметрычная. Часта баталіты маюць плошчу, якая вымяраецца дзесяткамі тысяч квадратных кіламетраў. Напрыклад, Андскі баталіт мае даўжыню 1200 км пры шырыні 100 км.

Слова баталіт паходзіць ад стар.-грэч.: βάθος — глыбіня і λίθος — камень. Так называлі баталіты, бо лічылі іх бяздоннымі — быццам яны сыходзяць у глыб зямной кары на нявызначаную адлегласць. Аднак са з'яўленнем геафізічных метадаў даследавання высветлілася, што магутнасць баталітаў складае 3 — 15 км. Такім чынам, баталіты маюць форму гіганцкай лінзы.

Па глыбіні фарміравання ставяцца да класа абісальных інтрузій. Асноўная фаза ўкаранення ў баталітах прадстаўлена інтрузіўнымі пародамі кіслага або сярэдняга складу — гранітамі, гранадыярытамі, дыярытамі. Аднак, з гранітоіднымі баталітамі часта звязаныя інтрузіі габроідаў і дайкі лампрафіраў.

Найбольш буйныя гранітныя баталіты фармуюцца ў калізійных зонах і на актыўных кантынентальных ускраінах. Баталіты, пераважна дыярытавага складу, выяўленыя ў каранёвых частках глыбока эрадаваных астраўных дуг.

Прыклады найбуйнейшых баталітаў
-------------------------------

* Андскі баталіт
* Ангара-Віцімскі баталіт
* Зерэндзінскі баталіт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 172660882 |
**Белару́скі культу́рна-асве́тніцкі цэ́нтр у По́знані** (**БКАЦ**) — культурна-асветніцкая, няўрадавая арганізацыя беларусаў у Познані, Польшча. Заснаваная 15 лістапада 2002 года, юрыдычна зарэгістраваная 23 красавіка 2003 года Раённым Судом у Познані.

Вышэйшы орган — Управа. Працу Управы кантралюе Рэвізійная камісія. Старшыня — Віталь Воранаў.

Аб’ядноўвае беларусаў у Познані, Польшча. Статутныя мэты арганізацыі — заахвочванне студэнтаў да працы на карысць развіцця дэмакратыі ў Беларусі, пашырэнне беларускай культуры, мовы і ведаў аб Беларусі ў акадэмічным асяроддзі Познані, сярод палякаў і замежнікаў, прамоцыя Беларусі ў Еўропе і свеце, а таксама «*спрыянне стварэнню будучых, добра адукаваных элітаў Беларусі*».

Сярод сяброў арганізацыі — Анатоль Маўчун, Уладзімір Блюднік, Марк Максімовіч.

Цяперашнюю сімволіку арганізацыі, на падставе народнай вышыўкі, запраектаваў Марк Максімовіч. Выява прадстаўляе скіраванага ў правы бок Ярылу на кані. Рукі Ярылы ўзнесеныя ўгору і сімвалізуюць асветніцкі характар арганізацыі.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт «Беларускага Культурна-Асветніцкага Цэнтра ў Познані»
Управа Беларускага камітэта ў Беластоку, 1941 г. Стаяць злева направа: Іван Гелда, С. Пяткевіч, П. Барташэвіч, В. Маркевіч, Эдвард Валанцей, Мікола Чарнецкі. Сядзяць злева направа: Хведар Ільяшэвіч, В. Аляксеюк, Мікола Шчорс, Валянціна Міленушкіна, Уладзімір Тамашчык.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларускі камітэт.
**Беларускі камітэт** — грамадская нацыянальная арганізацыя, якая дзейнічала ва ўмовах нацысцкай акупацыі ў часы Другой сусветнай вайны.

Камітэт быў створаны летам 1941 года ў акупаваным Беластоку з дазволу нямецкіх акупацыйных уладаў. Першапачаткова яго ўзначальваў Часлаў Ханяўка, пазней — Уладзімір Тамашчык і Хведар Ільяшэвіч. У задачы арганізацыі ўваходзіла дапамога беларускаму насельніцтву, абуджэнне беларускай нацыянальнай свядомасці, адукацыйныя і культурныя мерапрыемствы.

Cядзіба Беларускага камітэта мясцілася ў Беластоку на вул. Варшаўскай 6, пазней на Слонімскай 15, Кіеўскай 1 і Вясковай 1.

У камітэце сфармаваліся наступныя аддзелы: арганізацыйны, навучальны, прапаганды і культуры, а таксама забеспячэння.
Беларускі камітэт стварыў рэгіянальныя аддзяленні ў — Белавежы, Бельску Падляскім, Бераставіцы, Ваўкавыску, Гродне, Пружанах, Свіслачы, Скідзелі, Новым Двары, Нараўцы і Міхалове. Дакладная агульная колькасць членаў Беларускага камітэта ў Беластоцкай акрузе невядомая і ацэньваецца па-рознаму — ад некалькіх соцень да некалькіх тысяч чалавек.

У 1942 годзе пачала выходзіць беларускамоўная газета «Новая дарога». Газета выходзіла кожны тыдзень да чэрвеня 1944 г. Выйшла больш за 100 нумароў. Рэдакцыя мясцілася па адрасе: вул. Готгарда 1. Галоўным рэдактарам быў Хведар Ільяшэвіч, журналістамі, сярод іншых, Юрый Попка і Масей Сяднёў.

Беларускі хор, Беласток, 1943 г. Па цэнтры сядзіць Дзмітрый Арлоў.
Пры Беларускім камітэце дзейнічаў беларускі хор, балетная трупа і аркестр. Хорам кіраваў Канстанцін Кіслы, а з сакавіка 1943 года — Дзмітрый Арлоў. Салістамі хора былі, сярод іншых, Лявон Богуш і Мікалай Чураба.

На Беласточчыне была створана сетка беларускіх пачатковых школ, інспектарам якіх быў прызначаны Аляксей Грыцук. На мяжы 1943—1944 гадоў на тэрыторыі былога Беластоцкага ваяводства колькасць беларускіх школ складала каля 70 %.

У сярэдзіне 1943 года структуры Беларускага камітэта пераўтварыліся ў Беларускае нацыянальнае аб’яднанне.

Улетку 1943 года была арганізавана беларуская дапаможная паліцыя. Палітычнае кіраўніцтва над ёй прыняло на сябе Беларускае нацыянальнае аб’яднанне. Камандаванне падраздзяленнем (120—150 чалавек) ажыццяўляў Іван Гелда.

Дзейнасць арганізацыі спынілася летам 1944 года.

Спасылкі
--------

* Komitet Białoruski w Białymstoku Архівавана 21 верасня 2021.
* Беларускія арганізацыі ў Беластоку й на тэрыторыі Беласточчыны Архівавана 4 снежня 2019.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Джэймстаўн.
Месцазнаходжанне Джэймстаўна
**Джэймстаўн** (англ.: Jamestown) — першае паселішча англічан на тэрыторыі сучасных ЗША. Праіснаваў з 1607 па 1699 гады, пасля чаго быў закінуты. Цяпер уяўляе сабой музей пад адкрытым небам, які, нараўне з Уільямсбергам і Ёрктаўнам, уваходзіць у так званы Гістарычны трохвугольнік Віргініі.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Huh, Jin*. Tourist Satisfaction with Cultural/Heritage Sites: The Virginia Historic Triangle **(нявызн.)** (1 сакавіка 2002).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4109112-7 · LCCN: n79046319 · NKC: ge171002 · SUDOC: 107998939 · VIAF: 147732521 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — драўляны каталіцкі храм у аграгарадку Новы Двор Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Першы касцёл у Новым Двары пабудаваны ў 1480 годзе. Наступны касцёл быў пабудаваны ў 1670 годзе. Цяперашні касцёл пабудаваны ў 1749 годзе.

Арган
-----

Арган у вёсцы Новы Двор з’яўляецца ўнікальным дзякуючы рухаючымся часткам барочных фігур анёлкаў, якія стаяць абапал фасада. Гэта адзіны інструмент у Беларусі з такім эфектам, характэрным для эпохі барока. Анёлы стаяць абапал аргана ў выразных позах захаплення і абуджэння і трымаюць у руцэ звон. На ўзроўні локця адпаведнай рукі анёлка ўстаўлены шарнір, а ззаду прымацаваны рычаг з падпругай. Так, калі за рычаг павярнуць руку са звонам, то падпруга верне яе ў першапачатковы стан. На канцы рычага зроблена пятля, куды прымацоўвалася вяроўка, якая праз ададпаведную адтуліну ў корпусе аргана злучалася з незахаваўшымся механізмам. Акрамя рухаючыхся фігур анёлкаў, фасад аргана аздоблены фігурамі херувімаў і залатым драўляным разбеннем.

У 1910 годзе арган быў грунтоўна перабудаваны Пятром Вайцэховічам. Да старой шафы ззаду быў даданы аб’ём, а ўсё начыненне з кафедрай заменены.

* КапліцаКапліца
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Новы Двор — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі на Catholic.by

| ⛭Шчучынскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святой Тэрэзы (Астрына) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Дэмбрава) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Жалудок) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ішчална) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Каменка) ·  Касцёл Святога Станіслава (Лядск) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Новы Двор) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Першамайск) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ражанка) ·  Касцёл Хрыста Валадара (Скрыбаўцы) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Старыя Васілішкі) ·  Касцёл Святой Тэрэзы (Шчучын) |
«« дзесяцігоддзі »»
1200-я 1210-я **1220-я** 1230-я 1240-я

 гады 
1220 1221 1222 1223 1224  
 1225 1226 1227 1228 1229 

 стагоддзі 
12 ст. **13 ст.** 14 ст.

Падзеі
------

У 1226 годзе ўдзельны князь Конрад I Мазавецкі запрасіў рыцараў Тэўтонскага ордэна для барацьбы з прусамі. Залатая була была гарантыяй далейшай свабоды дзеянняў Тэўтонскага ордэна ў Прыбалтыцы, дзе ўжо разгарнуў актыўныя дзеянні Лівонскі ордэн, з’яўляючыся своеасаблівай падстрахоўкай навучанаму горкім вопытам Тэўтонскаму ордэну. Ордэн аднойчы ўжо неасцярожна ўзмацніўся ў самым пачатку XIII стагоддзя ў венгерскім Сяміграддзі, куды нямецкія рыцары былі запрошаны венгерскім каралём Андрашам II на пасяленне для абароны краіны ад набегаў полаўцаў і стрымлівання ўплыву праваслаўных валахаў. Але нямецкія рыцары хутка адкрылі свае сапраўдныя захопніцкія намеры, звярнуўшыся з просьбай аб прызнанні сваіх правоў да Папы Ганорыя III, які неадкладна абвясціў каланізаваныя Ордэнам тэрыторыі ўласнасцю Святога Прастола, які фактычна кантраляваўся Свяшчэннай Рымскай імперыяй. Венгерскі кароль не помніў сябе ад такой дзерзкасці і ў 1225 годзе ўсе рыцары Ордэна былі выгнаны з краіны з наступнай канфіскацыяй маёмасці.

Нарадзіліся
-----------

Памерлі
-------

Зноскі
------

1. ↑  XIII стагоддзе. Палітычная і ваенная гісторыя. Прускае пытанне. Ч. I.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рыс (значэнні).

**Рыс** (*Oryza*) — род аднагадовых і шматгадовых травяністых раслін сямейства Метлюжковыя; крупяная культура.

Звычайна ўключае два віды: рыс азіяцкі (*Oryza sativa*) і рыс афрыканскі (*Oryza glaberrima*). Вырошчваецца галоўным чынам у тропіках і субтропіках, асабліва ў Паўднёвай, Паўднёва-Усходняй і Усходняй Азіі, дзе з'яўляецца асноўным прадуктам харчавання.

Слова «рыс» інда-іранскага паходжання, роднаснае словам пушту *wriže* і санскрыту *vrīhi*. Пазней слова трапіла ў грэчаскую мову як *óryzon*, з яе ў лацінскую *oryza* і далей у іншыя еўрапейскія мовы.

Дагістарычныя вывядзенне і вырошчванне рысу служыла ключавой роляй для нараджэння кітайскай цывілізацыі і росту насельніцтва. У навуковых колах маецца агульнае меркаванне, што рысаводства распачалася ў басейнах сярэдняга і ніжняга цячэння ракі Чанцзян. У пасёлку Дун’ян горада Вэйнань правінцыі Шэньсі (Цэнтральны Кітай) былі выяўленыя рэшткі рысу, пасля спецыялізаваных аналізаў ён быў вызначаны як штучны гатунак, які вырошчваўся 5800 гадоў таму.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0. Entry for Oryza L. (англ.)(Праверана 12 сакавіка 2012)
4. ↑  zviazda.by
**Джэйра́хскі раён** (інгуш.: Джӏайрах район, руск.: Джейрахский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Інгушэціі, Расійская Федэрацыя.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Джэйрах.

Геаграфія
---------

Джэйрахскі раён размешчаны ў паўднёвай горнай частцы Інгушэціі і займае цэнтральную частку Галоўнага Каўказскага хрыбта. На ўсходзе раён мяжуе з Ітум-Калінскім раёнам Чачэнскай Рэспублікі, на поўначы з Сунжанскім раёнам Інгушэціі, на паўночным захадзе — з Прыгарадным раёнам Паўночнай Асеціі, на захадзе — з гарадской акругай Уладзікаўказ і на поўдні — з Грузіяй. Плошча тэрыторыі раёна — 627,04 км².

Асноўныя рэкі — Аса і Армхі. Горныя вяршыні: Шан (4451,8 м, самы высокі пункт Інгушэціі), Кідэганіс, Гайкамд (3171,7 м), Хахалгі (3032,9 м), Сталовая (2993,9 м), Чарахкорт (2230,6 м) і іншыя.

Зноскі
------

1. 1 2 3   Праверана 25 кастрычніка 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26883285'></a>
2. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

| Інгушэція |
| --- |
| Раёны | Джэйрахскі ·  Малгабекскі ·  Назранаўскі ·  Сунжанскі |
| Гарады | Карабулак ·  **Магас** ·  Малгабек ·  Назрань ·  Сунжа |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | Джэйрах |
**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Андрэя Баболі** — рымска-каталіцкі храм у в. Казловічы (Гродзенскі раён). Помнік народнага драўлянага дойлідства.

Гісторыя
--------

Касцёл у в. Казловічы пабудаваны ў першай палове ХIХ ст. у 1859 адноўлены мясцовай землеўладальніцай графіняй Светчынай, з роду Біспінгаў. Быў забраны ў католікаў і перароблены ў праваслаўную царкву. Вернікі былі далучаны да Азёрскай парафіі. У 1920 святыня была пераасвечана ў рымска-каталіцкі касцёл пад падвойным тытулам Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Андрэя Баболі Мучаніка. У 1920-22 адбывалася перабудова святыні, былі дабудаваны дзве чацверыковыя вежы. Парафія Казловічы атрымала свайго пробашча ў 1923 годзе, у 1939 колькасць вернікаў у казловіцкай парафіі перавышала 1000 чалавек.

Ксёндз Станіслаў Смялоўскі быў пробашчам парафіі з 1948 года, памёр у 1964 годзе, пасля яго смерці вернікі засталіся без святара. 12 верасня 1969 касцёл быў зачынены паводле рашэння Гродзенскага райвыканкама, больш-менш каштоўныя рэчы перавезлі ў пабернардынскі касцёл у Гродне, а ў Казловічах са святыні зрабілі збожжасховішча, якое доўгі час пуставала і з цягам часу ператварылася ў паўразбураны будынак.

Адраджэнне касцёла пачалося толькі ў 1989 годзе. 16 мая 1990 года, на свята св. Андрэя Баболі (парафіяльнае свята), адбылася першая служба.

Архітэктура
-----------

Касцёл уяўляе сабой кубападобны аб’ём пад чатырохсхільным бляшаным дахам, да якога дабудаваны нартэкс з хорамі пад дзвюма чацверыковымі дэкаратыўнымі вежамі, а таксама паніжаная прамавугольная апсіда з сакрыстыяй. Святыня арыентавана алтаром на ўсход, таму да дарогі яна павернута апсідай.

Інтэр’ер перакрыты плоскай падшыўной дашчанай столлю, якую падтрымліваюць чатыры слупы, утвараючы трохнававую прастору. У святыні тры драўляныя алтары: у галоўным змешчаны абраз Маці Божай Чанстахоўскай, у левым — абраз Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса, Уладара Сусвету, а ў правым — тытульны абраз св. Андрэя Баболі. Вітражы былі створаны ў 1996 годзе. Касцёльны ўчастак абнесены штакетнай агароджай.

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0.

Спасылкі
--------

* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Андрэя Баболі (Казловічы) на сайце Radzima.org
* slowo.grodnensis.by

| ⛭Дэканат Гродна-Усход |
| --- |
| Касцёл Хрыста Валадара (Азёры) ·  Касцёл Святой Сям’і  (Верцялішкі) ·  Касцёл Святога Роха (Грандзічы) ·  Касцёл Найсвяцейшага Адкупіцеля (Гродна) ·  Кафедральны касцёл Святога Францішка Ксаверыя (Гродна) ·  Касцёл Cвятога Юзафа (Гродна) ·  Касцёл Беззаганнага Сэрца Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Жытомля) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Андрэя Баболі (Казловічы) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кашубінцы) ·  Касцёл Святога Юрыя (Новая Руда) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Парэчча) ·  Касцёл Святога Іуды Тадэвуша (Прывалкі) ·  Касцёл Святога Казіміра (Путрышкі) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Скідзель) ·  Касцёл Святога Юзафа Рамесніка (Скідзель) |