recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Эмітэнт** (лац.: emittere - выпускаць) - дзяржава ці юрыдычная асоба, ад імя якой адбываеца выпуск і эмісія каштоўных папер (грошай).

Асноўныя звесткі
----------------

Эмітэнтам можа быць юрыдычная асоба, органы выканаўчай улады або органы мясцовага самакіравання, якія нясуць ад свайго імя абавязацельствы перад ўладальнікамі каштоўных папер па ажыццяўленні правоў, замацаваных гэтымі каштоўнымі паперамі. 

Эмітэнтам можа выступаць орган выканаўчай улады, мясцовага самакіравання або юрыдычная асоба, якой ва ўстаноўленым парадку, на пэўных умовах прадастаўлена права эмісіі (выпуску ў абарачэнне) грошай, аблігацый, акцый і іншых каштоўных папер і дакументаў, уключаючы крэдытныя, (пластыкавыя) карткі, дарожныя чэкі. Эмітэнт нясе ад свайго імя абавязацельствы перад уладальнікамі грошай і каштоўных папер па ажыццяўленню правоў, замацаваных імі.

Гл.таксама
----------

* Каштоўная папера
* Аблігацыя
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гусараў.

**Рыгор Андзэявіч Гусараў** (1906—1943) — сяржант Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Рыгор Гусараў нарадзіўся 6 лютага 1906 года ў вёсцы Старая Алешня (цяпер — Рагачоўскі раён Гомельскай вобласці) у сям’і селяніна. Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў у калгасе, жыў у вёсцы Холма Назараўскага раёна Краснаярскага края. У жніўні 1941 года Гусараў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З верасня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у баях на Смаленскім накірунку, Палтаўска-Крэмянчугскай аперацыі. У баях чатыры разы быў паранены. Да верасня 1943 года гвардыі сяржант Рыгор Гусараў камандаваў аддзяленнем 184-га гвардзейскага стралковага палка 62-й гвардзейскай стралковай дывізіі 37-й арміі Стэпавага фронту. Вызначыўся падчас Бітвы за Дняпро.

28 верасня 1943 года Гусараў адным з першых пераправіўся праз Дняпро ў раёне вёскі Мішурын Рог Верхнядняпроўсага раёна Днепрапятроўскай вобласці Украінскай ССР, захапіў плацдарм і адбіваў шматлікія варожыя кантратакі разам са сваім аддзяленнем. 4 верасня, калі выбыў са строю камандзір узвода, Гусараў замяніў яго сабой і разам з узводам заняў больш выгодны рубеж, што спрыяла паспяховай пераправе астатніх палкавых падраздзяленняў. Потым удзельнічаў у Пяціхатскай і Знаменскай аперацыях. 23 снежня 1943 года Гусараў загінуў падчас аднаго з баёў у Смелянскім раёне Чаркаскай вобласці Украінскай ССР. Быў пахаваны ў брацкай магіле у лесе каля вышыні 100,0 у Смелянскім раёне, пазней перапахаваны ў вёсцы Белазор’е Чаркаскага раёна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 лютага 1944 года за «мужнасць і гераізм, выяўленыя падчас фарсіравання Дняпра і ў баях на захопленым плацдарме» гвардыі сяржант Рыгор Гусараў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Быў таксама ўзнагароджаны ордэнам Леніна і шэрагам медаляў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Рыгор Андрэевіч Гусараў на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 5 марта (№ 13 (273)). — С. 1

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Достоин звания героя. — Красноярск: Красноярское кн. изд. 1975.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астапеня.
**Рыгор Астапеня** (нар. 14 красавіка 1990, Салігорск) — беларускі палітолаг. Заснавальнік і дырэктар па даследаваннях Цэнтра новых ідэй, дырэктар «Беларускай ініцыятывы» ў Chatham House[en]. Атрымаў доктарскую ступень (PhD) па паліталогіі ў Варшаўскім універсітэце.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся і гадаваўся ў Салігорску.

### Вучоба

У 2008 годзе скончыў школу № 4 з паглыбленным вывучэннем англійскай мовы.

У 2008—2011 гадах навучаўся на бакалаўрыяце на факультэце паліталогіі Універсітэту Марыі-Кюры Складоўскай у Любліне.

У 2011—2013 гадах навучаўся ў магістратуры факультэта журналістыкі і паліталогіі Варшаўскага ўніверсітэта.

У 2013—2018 гадах навучаўся ў дактарантуры факультэта журналістыкі і паліталогіі Варшаўскага ўніверсітэта, абараніўся дысертацыю на тэму замежнай палітыкі Беларусі.

У 2019—2020 гадах навучаўся ў Акадэміі лідарства ў міжнародных справах каралевы Лізаветы II.

### Грамадская і прафесійная дзейнасць

У 2012 годзе стварыў сайт «Ідэя», які пазней ператварыўся у Цэнтр новых ідэй і дагэтуль працуе ў ім.

У 2012—2017 гадах працаваў аналітыкам, а пазней дырэктарам па развіцці ў Цэнтры Астрагорскага.

Ад 2019 года працуе ў Каралеўскім інстытуце міжнародных спраў (вядомым таксама як Chatham House[en]).

Часта выступае на мерапрыемствах, прысвечаных беларускай палітыцы. Яго аналіз і каментары з’явіліся ў розных СМІ і аналітычных цэнтрах, уключаючы Washington Post, Guardian, BBC World Service, CNN, Euronews, Monocle Radio[en], Еўрапейскі савет па міжнародных адносінах і Carnegie Europe[en].

Бібліяграфія
------------

З’яўляецца аўтарам і суаўтарам шматлікіх даследаванняў і публікацый у СМІ і аналітычных цэнтрах па тэмах палітычнага развіцця Беларусі і беларускай знешняй палітыкі. Найважнейшыя з іх:

* Belarus before the election (Carnegie Europe, 2015).
* Belarus and the Eurasian Economic Union: The view from Minsk (European Council of Foreign Relations, 2015).
* Belarus-Russia relations after the Ukraine conflict (Ostrogorski Centre, 2016).
* Belarus-Lithuania relations: common interests and the nuclear dispute (Ostrogorski Centre, 2018).
* Tożsamość międzynarodowa Białorusi (Uniwersytet Warsawski, 2018).
* Рэйтынг беларускіх гарадоў (Цэнтр новых ідэй, 2019).
* Will Russia try to occupy Belarus? (Washington Post, 2019).
* Lukashenka’s commitment to Belarusian sovereignty is overstated (Chatham House, 2020).
* What Belarusians Think About Their Country’s Crisis (Chatham House, 2020).
* Why the Corrupt President of Belarus Deserves Sanctions (The Telegraph, 2020).
* Рэгулярны маніторынг грамадскага меркавання Беларусь (Chatham House, з 2020).
* Is Neutrality Possible for Belarus? (Цэнтр новых ідэй, 2021).
* Why the Belarusian Revolution Has Stalled (Chatham House, 2021).
* Lukashenko is dragging Belarus closer to a war that most of its citizens don’t want (The Guardian, 2022).
* The Degradation of Belarusian Foreign Policy: A Proposed Course Correction (Цэнтр новых ідэй, 2022).

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1178862674 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Румянцаў.

**Рыгор Дзмітрыевіч Румянцаў** (студзень 1888 — в. Горка, Красцецкі раён, Наўгародская вобласць — 27 жніўня 1961) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1919 года. Скончыў Вышэйшыя камандна-палітычныя курсы пры Галоўным палітычным упраўленні Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі (1942). З 1922 года на савецкай і партыйнай рабоце. З 1939 года 1-ы сакратар Любчанскага РК КП(б)Б. З красавіка 1942 года на Асобым беларускім зборы. У кастрычніку 1943 — маі 1944 гадоў камісар 20-й партызанскай брыгады імя В. С. Грызадубавай, у маі — ліпені 1944 года камандзір Баранавіцкага партызанскага злучэння паўднёвай зоны, адначасова ў верасні — лістападзе 1943 года сакратар Быценскага падпольнага міжрайкома КП(б)Б, у лістападзе 1943 — маі 1944 гадоў — падпольнага РК КП(б)Б. З 1944 года на партыйнай і савецкай рабоце ў Баранавіцкай і Маладзечанскай абласцях.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Патсдамская дэкларацыя** — апублікаваная 26 ліпеня 1945 года ў рамках Патсдамскай канферэнцыі сумесная дэкларацыя ад імя ўрадаў Вялікабрытаніі, ЗША і Кітая. Патрабавала безумоўнай капітуляцыі Японіі ў Другой сусветнай вайне з пагрозай наступнай бамбардзіроўкі ў выпадку адмовы і фармулявала асноўныя прынцыпы мірнага ўрэгулявання.

28 ліпеня японскі ўрад адхіліла патрабаванні Патсдамскай дэкларацыі. 8 жніўня да Патсдамскай дэкларацыі далучыўся СССР і абвясціў Японіі вайну. 6 і 9 жніўня ядзернай бамбардзіроўцы з боку ЗША падвяргаюцца японскія горада Хірасіма і Нагасакі. 8 жніўня пачалася наземная аперацыя Савецкага Саюза. 14 жніўня Японія прыняла ўмовы Патсдамскай дэкларацыі; 2 верасня 1945 года быў падпісаны акт аб капітуляцыі Японіі.

Гл. таксама
-----------

* Патсдамская канферэнцыя
* Патсдамскае пагадненне, 1945
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багданаў.
**Рыгор Багданавіч Багданаў** (22 студзеня (4 лютага) 1910 — 1 кастрычніка 1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Камандзір батальёна 385-га стралковага палка 112-й Рыльскай стралковай дывізіі (60-я армія, Цэнтральны фронт), гвардыі старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (17.10.1943, пасмяротна).

Біяграфія
---------

Р. Б. Багданаў нарадзіўся ў вёсцы Марцюшы, цяпер Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Скончыў пачатковую школу. У Чырвонай Арміі з 1932 года. У 1938 годзе скончыў курсы малодшых лейтэнантаў. Падчас Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у баявых дзеяннях са жніўня 1941 года на Заходнім, Варонежскім і Цэнтральных франтах.

Батальён пад камандаваннем, якім камандаваў гвардыі старшы лейтэнант Багданаў, вызначыўся пры фарсіраванні ракі Дняпро 24 верасня 1943 года. Байцы фарсіравалі Дняпро паўночней Кіева, захапілі два населеныя пункты і ўтрымлівалі іх да падыходу асноўных сіл палка на працягу 10 контратак. У час адбіцця чарговай варожай контратакі 1 кастрычніка 1943 года Р. Б. Багданаў быў смяротна паранены.

Пахаваны ў вёсцы Жукін Кіева-Святошынскім раёне Кіеўскай вобласці.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 кастрычніка 1943 года старшаму лейтэнанту Багданаву Рыгору Багданавічы пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Суворава 3 ступені

Памяць
------

У 1964 годзе імя Р. Б. Багданава прысвоена Бяскатаўскай сярэдняй школе ў Гарадоцкім раёне.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Богданов Григорий Богданович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 63. — 737 с.
2. ↑  Постановление Совета Министров Белорусской ССР от 21 сентября 1964 г. № 429 «О присвоении имен защитников Родины школам Витебской области» Архівавана 4 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Памяць: Гарадоцкі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Укл. С. І. Садоўская: Рэд. кал. Н. А. Бурунова і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Беларусь, 2004. — С. 407. — 894 с. — 2 500 экз. — ISBN 985-01-0546-1.

Спасылкі
--------

* Рыгор Багданавіч Багданаў на сайце «Героі краіны»
* Багданаў Рыгор Багданавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 131825 |
**Сірыйскі дзяцел** (*Dendrocopos syriacus*) — птушка сямейства дзятлавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 22-25 см, размах крылаў 39-45 см. Стракаты, чорныя палосы ад асновы дзюбы да выгіну шыі, на грудзях. Маладыя з чырвонай «шапачкай», а таксама з чырвонымі плямамі спераду шыі. Адметнымi рысамi з'яўляюцца таксама паводзiны i голас.

Пашырэнне
---------

Арэал: Паўднёва-ўсходняя частка Еўропы, Малая Азія, Каўказ і на поўдзень праз Іран да Аманскага заліва. Аселы від.

Насяляе лісцевыя або мяшаныя лясы (асабліва ў рачных далінах перадгор'яў і горных тэрыторый), радзей бары, паркі, сады, абсаджаныя дрэвамі дарогі, таксама жыве ў сельгасландшафце. У Балгарыі даходзіць да 1000 м, у Арменіі — да 1500 м над у.м. На Беларусі ўпершыню адзначаны ў 1970-х гадах; к 1990-м — вельмі рэдкі, распаўсюджаны на гнездаванні толькі па крайнім поўдні краіны.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць у дупле (часцей за ўсё мяккага дрэва), у ім скупая высцілка з рэшткаў трэсак. Дыяметр адтуліны 3,5 см, глыбіня дупла 20-25 см.

Яйкі (4-7, часам 3-8), эліптычныя, белыя, бліскучыя. Памеры: 26,5 х 19,0 мм.

Падвіды
-------

* *D. s. syriacus* — паўд.-ўсх. Еўропа, М. Азія;
* *D. s. transcaucasicus* — паўд. схiлы Каўказа і ўсх. Іран.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
**Міхаіл Міхайлавіч Рэвяка** (7 верасня 1935, Менск — 20 сакавіка 2017) — беларускі спецыяліст у галіне матэрыялазнаўства і тэхналогіі кампазіцыйных палімерных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў ціскам», 1958). Працаваў на заводзе «Радыёдэталь» (Мінск; 1958—1963, начальнік вытворча-тэхнічнага аддзела, галоўны інжынер), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1963, факультэт тэхналогіі арганічных рэчываў, кафедра палімерных кампазіцыйных матэрыялаў, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне ўплыву структуры і складу палімераў на іх тэхналагічныя і фізіка-механічныя характарыстыкі; распрацоўка метадаў мадыфікацыі палімераў з мэтай рэгулявання эксплуатацыйных характарыстык; распрацоўка навуковых асноў стварэння кампазіцыйных матэрыялаў на базе палімерных матэрыялаў; стварэнне новых палімерных матэрыялаў (напоўненыя паліалефіны, самазатухаючыя палімерныя кампазіцыі, машынабудаўнічыя кампазіцыйныя матэрыялы на аснове тэрмапластаў).

Узнагароды
----------

Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР (1984), Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2005), нагрудныя знакі «За выдатныя поспехі ў працы» Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі СССР (1985), «Выдатнік адукацыі» (2008).

Бібліяграфія
------------

* Разработка конструкционных композиционных материалов на основе полиолефинов методами физико-химической модификации : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.02.01 / Ревяко Михаил Михайлович. ― Минск, 1987.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ревяко Михаил Михайлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 414—415.
* Рэвяка Міхаіл Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 546. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Рэвяка Міхаіл Міхайлавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 84.
* Ревяко Михаил Михайлович (07.09.1935—20.03.2017) // Полимерные материалы и технологии. — 2017. — Т. 3, № 1. — С. 82.
Руіны скіфопальскага амфітэатра
**Сірыя Палесцінская** (лац.: Syria Palaestina) — рымская правінцыя, утвораная на месцы Іўдзеі пасля прыгнечання паўстання Бар-Кохбы ў 135 годзе. Праіснавала да канца IV стагоддзя, пасля чаго была падзелена на тры Палесціны (I, II, III). Сталіцай правінцыі заставаўся горад Кейсарыя, які ператварыўся ў важны хрысціянскі цэнтр (тут жылі Арыген і Еўсевій Кесарыйскі).

Упершыню словазлучэнне «Сірыя Палесцінская» сустракаецца ў грэчаскага гісторыка Герадота

Рымскія ўлады праводзілі палітыку элінізацыі рэгіёна, будуючы амфітэатры, тэрмы, акведукі. Слова Іўдзея і Іерусалім больш не сустракаліся ў дакументах таго часу. На месцы Іерусаліма быў узведзены рымскі горад Элія Капіталіна, у цэнтры якога быў збудаваны храм Юпітэра. Былі пабудаваны такія гарады як Елеўферопаль і Нікопаль.

У 390 годзе Сірыя Палесцінская была падзелена на Палесціну I (Іўдзея і Самарыя з цэнтрам у Кейсарыі), Палесціну II (Галілея з цэнтрам у Скіфопалі) і Палесціну III (Ідумея з цэнтрам у Петры).

У VII стагоддзі была заваявана арабамі.

Гл. таксама
-----------

* Палесціна Прыма

Зноскі
------

1. ↑  Што такое «Палесціна»? Архівавана 4 лютага 2009.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сірыя Палесцінская
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Батура.
**Міхаіл Паўлавіч Батура** (нар. 16 мая 1950, в. Клюкавічы, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне сістэмнага аналізу, кіравання і апрацоўкі інфармацыі ў тэхнічных і арганізацыйных сістэмах. Доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2004). Акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы (г. Масква).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Аўтаматызаваныя сістэмы кіравання», 1975).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1975; у 1987—1995 — дэкан факультэта аўтаматызацыі кіравання, у 1995—1998 — дэкан факультэта інфармацыйных тэхналогій і кіравання, з 1998 — прарэктар па вучэбнай рабоце, з 1999 — першы прарэктар, у 2000—2018 — рэктар, загадчык лабараторыі «Новыя навучальныя тэхналогіі»).

Навуковыя інтарэсы: матэматычныя метады аптымальнага кіравання, аналізу і сінтэзу нелінейных стахастычных дыскрэтных сістэм кіравання.

### Удзел у рэпрэсіўнай сістэме Аляксандра Лукашэнкі

У рамках міжнародных санкцыяў супраць рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі пасля здушэння апазіцыі пасля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 года Міхаіл Батура стаў суб’ектам забароны на паездкі і замарожвання актываў Еўрапейскім Саюзам як частка спісу беларускіх чыноўнікаў, адказных за палітычныя рэпрэсіі, падтасоўку вынікаў галасавання і прапаганду. У сваім рашэнні Еўрапейскі савет абвінаваціў Батуру ў «адлічэнні студэнтаў, якія ўдзельнічалі ў пратэстах пасля выбараў у снежні 2010 года».

Узнагароды і прэміі
-------------------

Званні «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2011), «Мінчанін года» (2008), Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2014), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2000) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС  (бел.).  Наша Ніва (11 кастрычніка 2011).
2. ↑  .Council Decision 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus, EUR-Lex  (англ.) (бел. 2012

Літаратура
----------

* Батура Михаил Павлович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 51—70.
* Батура Міхаіл Паўлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 346. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Батура Михаил Павлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 219.

Спасылкі
--------

* Батура Міхаіл Паўлавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі |
| --- |
| 
* Іван Кавалёў (1964—1973)
* Віктар Ільін (1973—2000)
* Міхаіл Батура (2000—2018)
* Вадзім Богуш (з 2018)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2484871 · БАП: 141023 |
**Патрыяршыя прыходы ў Фінляндыі** (таксама неафіцыйна **Руская праваслаўная царква ў Фінляндыі**, фінск.: Venäjän ortodoksinen kirkko Suomessa>) — царкоўна-адміністрацыйная структура Рускай праваслаўнай царквы, якая валодае стаўрапігійным статусам і падпарадкоўваецца непасрэдна Патрыярху Маскоўскаму.

Гісторыя
--------

Увядзенне ў Фінляндскай праваслаўнай царкве ў 1923 годзе грыгарыянскага календара паслужыла нагодай да ўтварэння старастыльных грамад. У 1926 годзе ўраду Фінляндыі было падана прашэнне аб адкрыціі прыватнай грамады. Урад зацвердзіў «Статут прыватнай праваслаўнай грамады ў г. Выбаргу» і дазволіў адкрыць грамаду, у якой набажэнствы спраўджваліся на славянскай мове, а святы святкаваліся па юліянскім календары.

Указам Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы № 74 ад 19 ліпеня 1999 года на тэрыторыі Фінляндыі ўтворана Прадстаўніцтва Маскоўскага Патрыярхату.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Helena Pavinsky. Russian Orthodox Parishes in Finland. // Orthodoxy in Finland. Past and present. Kuopio. 1984. s.97-100. ISBN 951-95582-2-5  (англ.)

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Патрыяршыя прыходы ў Фінляндыі**
* Руская праваслаўная царква ў Фінляндыі
* Сайт таварыства Дабравест. Прадстаўніцтва Маскоўскага патрыярхату ў Фінляндыі
**Прускія харугвы** (лац.: Banderia Prutenorum) — апісанне рыцарскіх харугваў (штандараў) з іх выявамі, створанае Янам Длугашам. Твор захаваўся ў арыгінале.

Праца Длугаша і рыцарскія харугвы
---------------------------------

Ян Длугаш у 1448 г. склаў апісанне 56 прускіх харугваў на лацінскай мове, іх выявы былі зроблены кракаўскім мастаком Станіславам Дзюрынкам. З 56 харугваў была здабыта 51 пры бітве пад Грунвальдам, 1 пад Каронавым  (польск.) (бел. (абедзве бітвы адбыліся ў 1410 г.) і 4 ў бітве пад Дубкамі  (польск.) (бел. ў 1431 г. з Тэўтонскім ордэнам. Харугвы знаходзіліся ў часы Длугаша на вавельскай кафедры ва ўсыпальніцы Св. Станіслава, але пазней, недзе пасля 1603 года яны бясследна зніклі.

Гл. таксама
-----------

* Бітва пад Грунвальдам, 1410
* Ян Длугаш
* Тэўтонскі ордэн

Выданні
-------

* Banderia Prutenorum oder die Fahnen des Deutschen Ordens und seiner Verbündeten, welche in Schlachten und Gefechten des 15. Jahrhunderts eine Beute der Polen wurden / Abb. F.A. Vossberg. — Berlin, 1849.
* Jana Długosza Banderia Prutenorum / Wyd. K. Górski. — Warszawa, 1958.
* *Ekdahl S.* Die «Banderia Prutenorum» des Jan Dlugosz — eine Quelle zur Schlacht bei Tannenberg 1410 / Untersuchungen zu Aufbau, Entstehung und Quellenwert der Handschrift. — Göttingen, 1976.

Пераклады на рускую мову
------------------------

* Прусские хоругви ў перакладзе І. Дз'яканава на сайце Восточная литература

Літаратура
----------

* Banderia Prutenorum // Słownik rzeczy starożytnych. — Kraków, 1896. — S. 23—24.
* *Klein A. Nowakowski P.* Banderia Apud Grunwald: Teutonic Banners at Grunwald. — Łódź, 2000. — Cz. II.
* *Klein A. Sekunda N. Czernielewski K.A.* Banderia Apud Grunwald: Teutonic Banners at Grunwald. — Łódź, 2000. — Cz. I.
**Вольга Піліпаўна Пруднікава** (11 красавіка 1967, Магілёў, Беларуская ССР, СССР) — беларуская дзяржаўная дзяячка, намеснік Міністра энергетыкі Рэспублікі Беларусь (з 2017 года).

Адукацыя
--------

У 1989 годзе скончыла Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Фізічныя метады і прыборы кантролю якасці».

У 1999 годзе скончыла Беларускі інстытут правазнаўства па спецыяльнасці «Правазнаўства».

У 2010 годзе атрымала адукацыю ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве прамысловасці».

Працоўная дзейнасць
-------------------

У 1989—1998 гадах працавала інжынерам, інжынерам другой катэгорыі па ахове прыроды і хімкантролю вытворча-тэхнічнага аддзела, затым намеснікам начальніка вытворча-тэхнічнага аддзела Магілёўскага прадпрыемства цеплавых сетак ВА «Магілёўэнерга».

З 1998 па 2010 год працавала намеснікам начальніка цеплатэхнічнай службы, начальнікам вытворча-тэхнічнага аддзела, намеснікам галоўнага інжынера па інавацыях і энергаэфектыўнасці і начальнікам вытворча-тэхнічнага аддзела РУП «Магілёўэнерга».

З 2010 па 2013 год — начальнік вытворча-тэхнічнага аддзела рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электраэнергетыкі «Аб’яднанае дыспетчарскае ўпраўленне» у Мінску.

З 2013 па 2017 год — начальнік вытворча-тэхнічнага ўпраўлення дзяржаўнага вытворчага аб’яднання электраэнергетыкі Белэнерга.

27 студзеня 2017 года прызначана намеснікам Міністра энергетыкі Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Выпускница Могилевского машиностроительного института назначена заместителем Министра энергетики
2. ↑  Заместитель министра энергетики Прудникова О. Ф. Архівавана 22 красавіка 2021.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фокін.

**Міхаіл Міхайлавіч Фокін** (руск.: Михаи́л Миха́йлович Фо́кин; 11(23).4.1880, Санкт-Пецярбург — 22 жніўня 1942, Нью-Ёрк) — рускі артыст балета, балетмайстар, педагог.

Біяграфія
---------

У 1898 скончыў Пецярбургскае тэатральнае вучылішча па класе Мікалая Легата. Быў салістам Марыінскага тэатра. У 1901-11 гадах выкладаў у Пецярбургскім тэатральным вучылішчы (вучні — Л. П. Герт, Л. В. Лапухоў і інш.). Як балетмайстар дэбютаваў у 1905 годзе. У 1909-12 і 1914 гадах удзельнічаў у Рускіх сезонах ў Парыжы і Лондане. З 1918 года жыў і працаваў за мяжой (з 1921 у ЗША). Фокін імкнуўся ажыццявіць рэформу балетнага тэатра. Кожнаму спектаклю надаваў непаўторнае аблічча, ствараў балеты, вырашаныя анульнай харэаграфічнай мовай, звяртаўся да танцавальнага фальклору і сумежных мастацтваў; класічны танец спалучаўся ў яго балетах са свабоднай пластыкай і інш. выразнымі сродкамі. Эстэтычная праграма Фокіна ўключала стылізацыю, прайграванне ў танцы антычнага вазавага жывапісу, старадаўніх гравюр. Аднак пры гэтым балетмайстар заўсёды імкнуўся выказаць светаадчуванне сучаснага яму гледача. Кожны спектакль Фокіна рабіў псіхалагічна асэнсаваным, драматычна напружаным, тэатральна дзейсным. Звяртаючыся да сімфанічнай музыкі, не прызначанай для балета, Фокін працягнуў шуканні ў галіне танцавальнага сімфанізму і адасобіў бессюжэтны балет, пабудаваны па законах музычна-харэаграфічнай распрацоўкі, як самастойны жанр. Рэчаіснасць у балетах Фокіна паўставала вакхічным святам, у які дысанансам урываліся тэмы адзіноты, крушэння надзей, безвыходнасці неўтаймоўнага запалу. Як танцоўшчык Фокін валодаў высакароднай грацыёзнай манерай выканання, лёгкім высокім скачком (выконваў партыі класічнага рэпертуару). Сярод пастановак Фокіна: у Марыінскім тэатры — «Павільён Арміды» Чарапніна, «Егіпецкія ночы» Арэнскага, «Шапэніяна» на музыку Шапэна, «Іслам» на музыку Балакірава, і інш .; для Рускіх сезонаў — «Палавецкія скокі» з оперы «Князь Ігар» Барадзіна; балеты «Жар-птушка», «Пятрушка» Стравінскага, «Дафніс і Хлоя» Равеля, і інш. Для Г. П. Паўлавай паставіў харэаграфічны эцюд «Паміраючы лебедзь» на музыку Сен-Санса. У 1934-35 гадах працаваў у «Гранд-Опера», у 1936-39 — у трупе «Бале рус дэ Монтэ-Карла». У 1923-42 кіраваў студыяй у Нью-Ёрку. Аўтар мемуараў і артыкулаў пра балет.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
2. 1 2 3  Фокин Михаил Михайлович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
3. ↑  Michel Fokine // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
4. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 12 лютага 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Судакоў.
**Міхаіл Паўлавіч Судакоў** (нар. 12 красавіка 1920, в. Глазуны, Ржэўскі раён, Цвярская вобласць — 30 снежня 1943, г. п. Лёзна, Віцебская вобласць) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1943 года. Да вайны працаваў на ліцейна-механічным заводзе ў г. Любліна (цянер у межах Масквы). На фронце з 1941 года. Камандзір танкавага ўзвода гвардыі старшы лейтэнант М. П. Судакоў вызначыўся ў 1943 годзе ў баях за вызваленне Віцебскай вобласці. 25-29 снежня 1943 года каля чыгункі Віцебск-Смаленск і на шашы Віцебск-Орша з узводам знішчыў 40 агнявых кропак, 10 процітанкавых гармат, 6 мінамётаў, 2 бронемашыны, 16 аўтамашын, 2 самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі праціўніка, больш за 150 нямекіх салдатаў. Памёр ад ран 30 снежня 1943 года. Пахаваны у гарадскім пасёлку Лёзна, на магіле пастаўлены помнік.

Памяць
------

Імем героя названы вуліцы ў Маскве і Лёзне, на будынку ліцейна-механічнага завода на якім працаваў, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

1. ↑  Яны вызвалялі Лёзненшчыну

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Дэкларацыя незалежнасці, карціна Джона Трамбулла, паказвае Камітэт пяці, які прадстаўляе свой праект Кангрэсу 28 чэрвеня 1776 года.
**Бацькі-заснавальнікі ЗША** (англ.: The Founding Fathers) — група амерыканскіх дзяржаўных дзеячаў, якія адыгралі ключавую ролю ў заснаванні і станаўленні амерыканскай дзяржаўнасці, у тым ліку ў заваяванні незалежнасці і стварэнні прынцыпаў новай палітычнай сістэмы. Некаторыя гісторыкі ўключаюць у іх лік прадстаўнікоў Трынаццаці брытанскіх калоній у Паўночнай Амерыцы, якія арганізавалі і правялі амерыканскую рэвалюцыю і стварылі ЗША ў якасці палітыкаў, юрыстаў, дзяржаўных дзеячаў, салдат, дыпламатаў ці проста радавых грамадзян.

У больш вузкім сэнсе абазначае дэпутатаў Другога Кантынентальнага кангрэса, якія падпісалі Дэкларацыю незалежнасці ЗША і Філадэльфійскі канвент, які стварыў Канстытуцыю ЗША. Да канца XIX стагоддзі яны згадваліся як "Заснавальнікі ЗША" або як "Бацькі ЗША".

Пры абмеркаванні духу амерыканскай канстытуцыі на любым узроўні (уключаючы і Вярхоўны суд) важным аргументам з'яўляецца меркаванне бацькоў-заснавальнікаў, выказанае імі ў лістах, публікацыях і іншых захаваных дакументах. 

Гісторык Рычард Морыс у 1973 годзе вылучыў наступных сем ключавых Айцоў-заснавальнікаў: Джон Адамс, Бенджамін Франклін, Аляксандр Гамільтан, Джон Джэй, Томас Джэферсан, Джэймс Мэдысан і Джордж Вашынгтон. Трое з іх (Гамільтан, Мэдысан і Джэй) з'яўляюцца аўтарамі "Запісак Федэраліста" — 85 артыкулаў у падтрымку ратыфікацыі Канстытуцыі ЗША.

Сем галоўных бацькаў заснавальнікаў
-----------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Джордж Вашынгтон | Першы прэзідэнт і галоўнакамандуючы амерыканскімі войскамі падчас Вайны за незалежнасць |
|  | Томас Джэферсан | Аўтар Дэкларацыі незалежнасці Злучаных Штатаў і трэці прэзідэнт |
|  | Джон Адамс | Другі прэзідэнт ЗША |
|  | Джэймс Мэдысан | 4-ы прэзідэнт ЗША, распрацоўшчык Канстытуцыі ЗША |
|  | Аляксандр Гамільтан | Лідэр партыі федэралістаў і выбітны канстытуцыйны юрыст і філосаф |
|  | Бенджамін Франклін | Вучоны і палітык, адзін з ідэолагаў амерыканскай рэвалюцыі |
|  | Томас Пэйн | Выдатны публіцыст, ідэолаг амерыканскай рэвалюцыі |
|  | Джон Джэй | першы старшыня Вярхоўнага суда ЗША, дыпламат |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16276915r · LCCN: sh2006003198 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхута.
**Міхаіл Міхута** — беларускі гандбаліст і трэнер. Пляменнік гандбаліста Уладзіміра Міхуты. Майстар спорта па гандболе.

Біяграфія
---------

Пачынаў трэніравацца пад кіраўніцтвам Заслужанага трэнера Беларусі Леаніда Гана.

Гуляў за СКА-2, стаў чэмпіёнам Еўропы і віцэ-чэмпіёнам свету ў складзе студэнцкай каманды БДУФК. Пасля заканчэння кар’еры вярнуўся на малую радзіму ў Зэльву і пачаў трэніраваць дзяцей у Зельвенскай ДЮСШ.

Зноскі
------

1. ↑  Затрыманы гандбольны трэнер Міхаіл Міхута
2. ↑  За каментарыі затрымалі трэнера па гандболе. Распавядаем, хто ён
3. ↑  На трэнера па гандболе Міхуту завялi крымiнальную справу за абразу Лукашэнкі («Наша Ніва»)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Няхай.

**Рыгор Восіпавіч Няхай** (5 снежня 1914, Сяліба, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць — 25 ліпеня 1991) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Мінскі педагагічны тэхнікум (1935), выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Калодзішчанскай сярэдняй школе пад Мінскам. Завочна скончыў літаратурны факультэт Мінскага настаўніцкага інстытута (1939). У 1939 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях на Паўднёвым, 1-м Украінскім франтах. У 1942—1943 гадах выконваў заданні Галоўнага разведупраўлення Савецкай Арміі ў тыле праціўніка (Кіеў — Чаркасы — Чарнігаў). Быў начальнікам асобага аддзела партызанскага злучэння Рыгора (Юрыя) Збанацкага. Удзельнічаў у баявых дзеяннях на тэрыторыі Польшчы, Германіі, Чэхаславакіі, Аўстрыі, Венгрыі. Закончыў вайну на Эльбе. З 1946 года працаваў у газеце «Літаратура і мастацтва». У 1952—1954 гадах — загадчык аддзела крытыкі і публіцыстыкі часопіса «Полымя», у 1956—1957 гадах — рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР. Сябра СП СССР з 1946 года.

Творчасць
---------

Друкавацца пачаў у 1935 годзе (газета «Літаратура і мастацтва»). Аўтар зборнікаў вершаў «Па сонечных узгорках» (1939), «Мае пакаленне» (1950), «Вялікі мой і ціхі акіян» (1954), «Размова з восенню» (1961), «Асеннія пракосы» (выбранае, 1973), «Слова сябрам» (1982), зборніка апавяданняў і аповесцей «Навальнічнае рэха» (1958), «Героі не адступаюць» (1965), «Сарочы лес» (1966), «Алёшка-атаман» (1967), «Туман над стэпам» (1971), «Шлях на Эльбу» (1976), нарыса «Минская область» (1968, 2-е дапоўненае і перапрацаванае выданне ў 1974). Для дзяцей напісаў кніжкі «Пра храбрага хлопчыка» (вершы, 1962), «Як расцвітае кветка» (апавяданні, 1968), «Я з табою, гвардыя» (аповесць, 1983). У 1984 годзе выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах.

На беларускую мову пераклаў «Дзень айца Сойкі» С. Тудара (1952), «Над Чарамошам» М. Стэльмаха (1955), «Памфлеты» Ю. Мельнічука (1961), асобныя творы А. Твардоўскага, М. Рыльскага, П. Тычыны, А. Малышкі, Ю. Збанацкага і іншых рускіх і ўкраінскіх пісьменнікаў.

Зрабіў літаратурны запіс кніг «Партызанскі край» В. Лівенцава (1950), «Браты па зброі» І. Вятрова (1962), «Палескія былі» І. Шубітыдзэ (1969).

Узнагароды
----------

* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн «Знак Пашаны»
* медалі

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік. — Т. 4. — Мн. 1994.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA11687733 · ISNI: 0000 0001 1121 4985 · LCCN: n82272562 · NKC: js2008439254 · NUKAT: n2007120492 · VIAF: 299976305 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Суханава.
**Во́льга Пілі́паўна Суха́нава** (1900, Мінск — 16 лютага 1980) — наркам юстыцыі БССР (1937—1938) і старшыня Вярхоўнага Суда БССР (1936—1937).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1900 годзе ў Мінску ў сям’і рабочага. Працавала падсобніцай на Мінскай шпалернай фабрыцы, рабочай на Мінскай мармеладнай фабрыцы.

Скончыла савпартшколу, працавала загадчыцай жаночым аддзелам Мінскага павятовага камітэта партыі.

З чэрвеня 1922 па 1928 год жыла на радзіме мужа ў г. Калуга.

У 1930-я гады — сакратар парткалегіі ЦК КП(б)Б, з 1934 года член Камітэта парткантроля ЦК РКП(б) па Беларусі.

У 1936—1937 гадах — Старшыня Вярхоўнага Суда БССР, у 1937—1938 гадах — Народны камісар юстыцыі БССР.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны працавала сакратаром Сталінскага райкама партыі Мінска.

Была дэлегатам XIII—XVI, XIX з’ездаў КП(б)Б. 21 кастрычніка 1937 года партарганізацыя Наркамюста БССР прыняла рашэнне аб выключэнні яе з партыі за сувязь з ворагамі народа. 2 лютага 1938 года яе аднавілі ў партыі.

Зноскі
------

1. ↑  Суханава Вольга Піліпаўна Архівавана 7 студзеня 2018.
2. ↑  История в лицах (руск.)(недаступная спасылка) (1-2010). — Юстиция Беларуси. Архівавана з першакрыніцы 16 лютага 2020.
«**Meduza**» — зарэгістраваны ў Латвіі збольшага рускамоўны інтэрнэт-СМІ, створаны былым галоўным рэдактарам «Lenta.ru  (укр.) (бел.» Галінай Цімчанка  (укр.) (бел. якую звольнілі з пасады з-за пазіцыі выдання, якое не падтрымала анексію Крыма Расіяй. Сайт «Meduza», ядро рэдакцыі якога сфармавалі экс-супрацоўнікі «Lenta.ru  (укр.) (бел.», аднадумцы Цімчанка, пачаў працу 20 кастрычніка 2014 года. Асновай СМІ сталі бясплатныя мабільныя дадаткі для «iOS» і «Android». Назву сайту прыдумаў былы прадзюсар аддзела новых медыя «Lenta.ru  (укр.) (бел.» Ігар Белкін.

Канцэпцыя
---------

«Meduza» з’яўляецца агрэгатарам навін і тэкстаў на рускай мове, якія адбіраюць у ручным рэжыме, у адрозненне ад аўтаматычнага ранжыравання «Яндэкс.Навін  (укр.) (бел.». Таксама інтэрнэт-выданне выпускае і ўласныя матэрыялы. Суадносіны паміж агрэгаванымі ды ўласнымі матэрыяламі Галіна Цімчанка  (укр.) (бел. тлумачыла наступным чынам: *«Мы будзем дзейнічаць гнутка. Чым больш якасных крыніц, тым больш агрэгуем. Калі раптам складзецца так, што іншыя СМІ будуць менш пісаць, а стоп-лісты стануць яшчэ даўжэй, мы будзем пашырацца ў бок уласнага кантэнту»*.

Магчымасць каментавання артыкулаў на сайце «Meduza» і ў мабільных дадатках не прадугледжаная.

Супрацоўнікі
------------

* Галоўны рэдактар — Галіна Цімчанка  (укр.) (бел.
* Намеснік галоўнага рэдактара — Іван Калпакоў (былы кіраўнік аддзела спецкарэспандэнтаў «Lenta.ru  (укр.) (бел.»)
* Выдавец — Ілля Красільшчык (былы дырэктар па прадуктах часопіса «Афіша  (фр.) (бел.») ды інш.

### Спецыяльныя карэспандэнты

* Ілля Азараў (былы спецыяльны карэспандэнт «Lenta.ru  (укр.) (бел.»)
* Андрэй Казянкоў (былы спецыяльны карэспандэнт «Lenta.ru  (укр.) (бел.»)
* Данііл Туроўскі (былы спецыяльны карэспандэнт «Lenta.ru  (укр.) (бел.»)
* Ілля Жагулёў ды інш.

Ціск
----

23 красавіка 2021 года Міністэрства юстыцыі Расійскай Федэрацыі  (польск.) (бел. ўнесла «Meduza» ў спіс замежных агентаў  (ням.) (бел. што выклікала рэзкі адток рэкламадаўцаў з сайта, 3/4 месячнай аўдыторыі ў 13 мільёнаў наведвальнікаў якога прыходзілася на Расію. З-за гэтага рэдакцыя была вымушана скараціць заробкі штатным журналістам на 50 %, закрыць сядзібы ў Рызе і Маскве, адказацца ад паслуг фрылансераў  (бел. (тар.)) (бел. і звярнуцца да чытачоў за фінансавай падтрымкай. «Рэпарцёры без межаў» ацанілі ціск на выданне спробай абмежаваць свабоду слова ў Расіі напярэдадні выбараў у Дзяржаўную Думу Расійскай Федэрацыі ў верасні 2021 года.

Зноскі
------

1. ↑  Галоўрэд партала Meduza Галіна Цімчанка ў праграме «Гаварыце» з Юліяй Таратутай **(нявызн.)**.  Тэлеканал Дождж (10 кастрычніка 2014).
2. ↑  Russische Online-Zeitung kämpft ums Überleben (ням.).  Рэпарцёры без межаў. Архівавана з першакрыніцы 6 мая 2021. Праверана 6 мая 2021.

Спасылкі
--------

* meduza.io — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Аднакласнікі · Facebook · Telegram (рус.) · Telegram (рус.) · Telegram (рус.) · Telegram (рус.) · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · SoundCloud · YouTube |
| Тэматычныя сайты | OCLC |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 89164295138108411375 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рудкоўскі.
**Міхаіл (Міхась) Міхайлавіч Рудкоўскі** (17 красавіка 1936, в. Востраў Ганцавіцкага раёна — 7 ліпеня 1991) — беларускі паэт і перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Пінскае педагагічнае вучылішча (1955), настаўнічаў у Кукаўскай сямігодцы Ганцавіцкага раёна. У 1960—1962 гадах — літсупрацоўнік ганцавіцкай раённай газеты «Сялянская праўда». Скончыў завочна філалагічны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна (1961). У 1962—1981 гадах працаваў старшым рэдактарам літаратурна-драматычных і музычных праграм Брэсцкай студыі тэлебачання. Член Саюза пісьменнікаў СССР (1966).

Творчасць
---------

У рэспубліканскім друку выступаў з вершамі з 1959 года. Аўтар зборнікаў вершаў. Таксама вядомы як перакладчык з украінскай, рускай і польскай моў.

### Зборнікі вершаў

* «Першыя вёрсты» (1963)
* «Сінія Брады» (1967)
* «Позвы» (1971)
* «У краі тым…» (1975)
* «Векавечная бацькаўшчына» (1976)
* «Трыгор’е» (1981)
* «Засцярога» (1984)
* «Залатазвон» (1986)
* «Гарынь» (1992)

Памяць
------

Імя паэта прысвоена Астроўскай сярэдняй школе.

Да святкавання 80-гадавіны нараджэння паэта на сайце УК «Ганцавіцкі раённы краязнаўчы музей» арганізавана віртуальная выстаўка «Міхась Рудкоўскі: „Не вечны чалавек, яго ж памкненні — вечныя!"».

Зноскі
------

1. ↑  «Першыя вёрсты» на gants-region.info
2. ↑  «Сінія Брады» на gants-region.info
3. ↑  «Позвы» на gants-region.info
4. ↑  «Векавечная бацькаўшчына» на gants-region.info
5. ↑  «Засцярога» на gants-region.info
6. ↑  «Міхась Рудкоўскі: „Не вечны чалавек, яго ж памкненні — вечныя!"» на gantsevichi.museum.by

Спасылкі
--------

* Зборнікі вершаў М. Рудкоўскага на gants-region.info
* Выстаўка «Міхась Рудкоўскі: „Не вечны чалавек, яго ж памкненні — вечныя!"» на gantsevichi.museum.by
**Балтыйскія шведы** (таксама эстонскія шведы) — зборная назва шведскай меншасці ў Эстоніі, якая адыгрывала важную ролю ў гісторыі сярэдневяковай Эстоніі і з’яўлялася прыкметнай этна-моўнай меншасцю аж да канца Другой сусветнай вайны.

Гісторыя
--------

Гл. таксама: Шведская Эстляндыя і Эстляндская губерня
Эстонскія (прыбярэжныя) шведы — нашчадкі старажытных, а затым і пазнейшых нешматлікіх, але даволі ўплывовых, германскіх перасяленцаў са Скандынавіі (у X-XI стст. тут аселі вікінгі, затым уласна шведы, датчане і часткова немцы), якія кантралявалі прыбярэжныя тэрыторыі Эстоніі ў X-XVIII стст.

У 1561—1721 гг. землямі эстаў (цяперашняй Эстоніяй) валодала Швецыя. Таму ў сярэдзіне XVII стагоддзя колькасць эстонскіх шведаў дасягнула свайго піка — каля 12 000 чалавек. Тым часам яны складалі прыкметную долю насельніцтва малалюднай Эстоніі — ад 5 % да 10 % працэнтаў.

Пасля далучэння Эстоніі да Расійскай імперыі, германскія меншасці галоўным чынам захоўвалі сваё прывілеяванае эканоміка-сацыяльнае становішча ў рэгіёне, але, у адрозненне ад Фінляндыі, якая мела статус аўтаномнага вялікага княства ў складзе Расійскай імперыі, статус шведаў і шведскай мовы ў Эстоніі не быў афіцыйна замацаваны, і яны працягвалі павольна асімілявацца з мясцовым насельніцтвам. Кацярына Вялікая выдала ўказ пра перасяленне ўсяго шведскага насельніцтва як нядобранадзейнага з вострава Хіюмаа (парадку 1800 чалавек) на Украіну, дзе яны заснавалі паселішча Старашведскае.

Паводле перапісу 1934 года ў тады ўжо незалежнай Эстонскай рэспубліцы пражываў 7641 чалавек, які лічыў роднай шведскую мову (0,7 % ад насельніцтва краіны). На шматлікіх астравах Балтыйскага мора шведы складалі абсалютную большасць насельніцтва (напрыклад, на Рухну і Вормсі), пры гэтым колькасць шведскага насельніцтва ўвесь час змяншалася.

Пасля акупацыі Эстоніі Савецкім Саюзам, а менавіта ў 1943—1944 гг. большасць шведаў Эстоніі, а таксама некаторыя эстонскія сем’і, эмігравалі ў Швецыю і ЗША.

Балтыйскія шведы ў XXI стагоддзі
--------------------------------

У наш час шведы, якія пражываюць у Эстоніі, з’яўляюцца галоўным чынам экспатрыянтамі, якія працуюць на шведскія кампаніі, галоўным чынам у банкаўскім сектары (нерухомасць, крэдыт).

Гл. таксама
-----------

* Расійскія немцы
* Фінскія шведы
* Кольскія нарвежцы

Зноскі
------

1. ↑  Сайт савета па культуры шведскай нацыянальнай меншасці ў Эстоніі
2. ↑  Гімназія з выкладаннем на шведскай мове.
3. ↑  Шведы со Змеевки Журнал «Вокруг Света»

Спасылкі
--------

* Падрабязны даклад пра гісторыю і культуры шведскага насельніцтва Эстоніі
* Ляанемааскі музей Архівавана 11 красавіка 2010. у Хаапсалу (на эстонскай, рускай і англійскай мовах)
* Музей берагавых шведаў у Хаапсалу (на эстонскай і шведскай мовах)
* сайт шведскай царквы Святога Міхаіла ў Таліне (эстонская, шведская, нямецкая)
**Бацы́лы** — палачкападобныя бактэрыі, у цыкл развіцця якіх уваходзіць спораўтварэнне. У вузкім сэнсе бацылы — аэробныя і факультатыўныя анаэробныя грамстаноўчыя палачкападобныя прадстаўнікі роду Bacillus, што ўтвараюць тэрмаўстойлівыя эндаспоры.

Большасць бацыл — сапрафіты, удзельнічаюць у мінералізацыі арганічнага рэчыва і працэсах самаачышчэння асяроддзя. Выкарыстоўваюцца ў тэхнічнай мікрабіялогіі для атрымання ферментаў, антыбіётыкаў, мікрабіялагічных сродкаў барацьбы са шкоднікамі сельскагаспадарчых культур. Некаторыя бацылы з'яўляюцца ўзбуджальнікамі хвароб (сібірская язва, слупняк і інш.).

Літаратура
----------

* Бацылы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85010778 · NKC: ph214634 |
**Балтыйская сінекліза**, **Прыбалтыйская ўпадзіна**, **Польска-Літоўская сінекліза**, **Польска-Літоўская ўпадзіна** — адмоўная тэктанічная структура (сінекліза) на паўночным захадзе Рускай пліты, частка Балтыйска-Прыднястроўскай зоны перыкратонных прагінаў.

Займае тэрыторыі Літвы, Латвіі, Эстоніі, Калінінградскай вобласці Расіі, Польшчы, Даніі, частку Швецыі і Балтыйскага мора. Сучляняецца на паўночным захадзе з Балтыйскім шчытом, на ўсходзе з Латвійскай седлавінай, на паўднёвым усходзе з Беларускай антэклізай, на паўднёвым захадзе аддзелена ад Паморскай упадзіны лініяй Тэйсейра—Торнквіста. Распасціраецца на паўночны ўсход на 700 км, шырыня 250—500 км.

Фундамент апушчаны да глыбіню 8 км (на паўднёвым захадзе). Запоўнена адкладамі ад вендскай да пермскай сістэм, часткова меза-кайназойскімі. Балтыйская сінекліза сфарміравалася ў каледонскі этап тэктагенезу. У платформавым чахле вылучаюцца верхнебайкальскі, каледонскі, герцынскі і кімерыйска-альпійскі структурна-фармацыйныя комплексы. 3 імі звязаны Балтыйская нафтагазаносная вобласць, радовішчы гаручых сланцаў, бурштыну і іншых карысных выкапняў.

Літаратура
----------

* *Зінавенка Г.* Балтыйская сінекліза // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
**Бахчысарайскі палац** альбо **Ханскі палац** альбо **Хансарай** (крымскатат.: Han Saray) — радавая рэзідэнцыя дынастыі Гірэеў — кіраўнікоў Крымскага ханства ў перыяд з 1532 па 1783 годы. Цэнтр палітычнага, духоўнага і культурнага жыцця крымскіх татараў. Заснавальнікам Хансарая быў Сахіб I Гірэй.

Бахчысарайскі палац — помнік гісторыі і культуры сусветнага значэння, адзіны ў свеце ўзор крымскататарскай палацавай архітэктуры. Палац уваходзіць у склад Бахчысарайскага гісторыка-культурнага запаведніка. У памяшканнях палаца размешчаны музей гісторыі і культуры крымскіх татараў, мастацкі музей, выстава халоднай і агнястрэльнай зброі. Тэрыторыя палацавага комплексу займае 4,3 гектара, раней плошча комплексу складала 18 гектараў.

Палац размешчаны на левым беразе ракі Чурук-Су. У склад комплексу ўваходзяць паўночныя і паўднёвыя вароты, свіцкі корпус, палацавая плошча, галоўны корпус, гарэм, ханская кухня і стайня, бібліятэчны корпус, сакаліная вежа, ханская мячэць, Персідскі сад, ханскія могілкі, грабніца (цюрбэ) Дыляры-бікеч, грабніцы Паўночнае і Паўднёвае цюрбэ, надмагільная ратонда, лазня «Сары-Гюзель», набярэжная з трыма мастамі, сады і паркавыя збудаванні, Кацярынаўская міля, «Фантан Слёз» і іншыя аб’екты.

Архітэктурны стыль палаца працягвае традыцыі асманскай архітэктуры 16-17 стагоддзяў. Галоўная архітэктурная ідэя — увасабленне мусульманскага ўяўлення аб райскім садзе на зямлі. «Бахчысарай» перакладаецца з крымскататарскай мовы як «палац-сад» (bağça — сад, saray — палац).

Зноскі
------
Таўла на востраве Менорка
**Таўла** (катал.: taula "стол") — Т-падобны мегаліт. Назва паходзіць ад наймення 13 археалагічных аб'ектаў на востраве Менорка (канец 1 тысячагоддзя да н. э.- канец 2 тысячагоддзя да н. э.).

Найстаражытнейшыя Т-падобныя мегалітычныя помнікі выяўлены ў Гёбеклі-Тэпе на паўднёвым усходзе сучаснай Турцыі (12 - 10 тысячагоддзі да н. э.). Яны ўяўляюць сабою калоны вагой ад 10 да 15 тон з паралелепіпеднымі навершамі, агароджаныя каменным мурам. Больш вядомыя мегалітычныя канструкцыі на востраве Менорка складаюцца з каменных слупоў да 3,7 м увышыню і гарызантальна ўсталяваным каменем на навершы. Таўлы таксама знаходзяць у іншых частках свету. Яны адносяцца да розных гістарычных перыядаў і, відавочна, мелі рознае прызначэнне. Так, археолагі высоўваюць розныя версіі паходжання Т-падобных помнікаў Меноркі — таўлы могуць з'яўляцца рэшткамі старажытных храмаў, могілкамі або астранамічнымі абсерваторыямі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Таўла
* Таўлы вострава Менорка
* Таўлы ў Індыі
* Таўлы ў Малой Азіі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |