**Нюхуру Хэшэнь** (маньчж. , кіт. трад. 鈕祜祿·和珅, піньінь *Niǔhùlù Héshēn*, 1750—1799) — маньчжурскі дзяржаўны дзеяч эпохі Цын. Паходзіў з уплывовага клана Нюхуру, які адноўся да {{нп3|Васьмісцяжная армія|Чырвонага Сцяга|ru|Восьмизнамённая армия}}. Стаўшы фаварытам імператара Цяньлуна і ажаніўшы свайго сына з дачкой імператара, у 1790-1799 гадах з'яўляўся фактычным кіраўніком дзяржавы. Лічыцца найвялікшым карупцыянэрам у кітайскай гісторыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і патомнага афіцэра-маньчжура, і рана асірацеў, разам з малодшым братам падвяргаючыся ўціску мачахі. Быў залічаны ў прывілеяваную школу для маньчжурскіх недалеткаў, адзначыўся ў вучэнні і быў добрым знаўцам як маньчжурскай, так і кітайскай мовы. У 1772 годзе быў адабраны ў атрад імператарскіх целаахоўнікаў і трапіў у Забаронены горад.

Адрозніваючыся прыемнай знешнасцю, Хэшэнь звярнуў на сябе ўвагу імператара, калі служыў у ганаровай варце. Праявіўшы знаходлівасць і адукаванасць, Хэшэнь увайшоў у асабістую ахову гасудара і пачаў кар'ерны рост. За год ён атрымаў пасаду намесніка міністра падаткаў, і яшчэ праз два месяцы ўдастоены пасады імператарскага сакратара, і стаў кіраўніком Дэпартамента імператарскага двара, куды звычайна прызначалі заслужаных і правераных чыноўнікаў. У 1777 годзе (ва ўзросце 27 гадоў) Хэшэнь атрымаў права ўязджаць у Забаронены горад верхам, якое звычайна прысуджалася заслужаным саноўнікам сталага ўзросту. У 1778 годзе прызначаны дырэктарам Пекінскай мытні, якую пасаду займаў 8 гадоў, хоць звычайна яе давалі на год. У 1780 годзе прызначаны міністрам падаткаў, і ўвайшоў у склад Імператарскага савета, што зрабіла падкантрольнымі асабіста яму фінансы ўсёй імперыі. У некаторыя гады ён сумяшчаў да 20 вышэйшых дзяржаўных пастоў. У 1784 годзе быў прызначаны міністрам чыноў, у 1786 годзе — канцлерам. У 1790 годзе ажаніў свайго сына {{нп3|Фэншэнь Індэ||zh|丰绅殷德}} (кіт.: 丰紳殷德, 1775-1810) з 10-й дачкой імператара — {{нп3|Прынцэса Хэсяа|Хэсяа||Princess Hexiao (Qianlong)}}. Пасля гэтага Хэшэнь здабыў практычна нічым не абмежаваную ўладу, паколькі імператар ігнараваў усе скаргі, і ўсё больш і больш адхіляўся ад дзяржаўных спраў. Хэшэнь гандляваў пасадамі і тытуламі, прысвойваў падарункі імператару, утрымліваў на сваю карысць сродкі, што накіроўваюцца на падаўленне сялянскіх паўстанняў.

Пасля скону імператара Цяньлуна 7 лютага 1799 года, Хэшэнь быў арыштаваны па загадзе новага імператара Цзяцын і прысуджаны да смяротнага пакарання. Аднак 22 лютага яму было дазволена здзейсніць самагубства шляхам павешання.

### Маштабы карупцыі

За 24 гады дзяржаўнай кар'еры Хэшэнь склаў каласальны стан. Пасля смерці Хэшэня ў вопісу канфіскаванай у яго маёмасці значылася: 3000 пакояў у асабняках і маёнтках (у старой кітайскай архітэктуры асобнае памяшканне часцей за ўсё займала асобную пабудову), у тым ліку палац Гунванфу, 800 000 га зямлі (32 км²), 42 мяняльныя канторы, 75 ламбардаў з агульным капіталам 70 000 000 лянаў. Наяўных грошай: 60 000 лянов медных пазалочаных зліткаў, 100 вялікіх зліткаў золата (у 1000 лян кожны), 56 600 сярэдніх зліткаў срэбра (па 100 лян кожны), 9 000 000 маленькіх срэбных зліткаў (па 10 лян), 58 000 фунтаў рознай замежнай манеты, 1 500 000 медных манет (чохаў), 600 фунтаў жэньшэня, 1200 кавалкаў нефрыту, 230 жамчужных нітак (жэмчуг памерам з вішню), 10 жамчужын памерам з дробны абрыкос, 10 буйных рубінаў, 40 буйных сапфіраў - ацаніць іх не ўдалося, залаты сталовы сервіз з 4 288 прадметаў. Акрамя таго - 11 каралаў у метр вышынёй кожны, 14 300 рулонаў тонкага шоўку, 20 000 скурак каракулю, 550 лісіных скурак  (ням.) (бел. 850 — янотавых  (ням.) (бел. 56 000 аўчын  (укр.) (бел. рознай выдзелкі. У гардэробе налічылі 7000 касцюмаў для ўсіх часоў года. У доме Хэшэня знаходзілася 361 000 бронзавых вырабаў, 100 000 парцалянавых, 24 ложа з золата з інкрустацыяй самацветамі, 460 еўрапейскіх гадзіннікаў. Акрамя таго - 606 рабоў і 600 жанчын у гарэме. Усё гэта ацэньвалася ў суму, супастаўную з даходамі дзяржавы за 8 гадоў.

Спасылкі
--------

* Ho-shen (англ.).  Encyclopedia of World Biography. Праверана 21 сакавіка 2014.

1. ↑  {{{загаловак}}}. — 1972.
2. ↑  Шаблон:Книга
3. 1 2  История Востока. Т. III. — М.: Восточная литература РАН, 2000. — С. 601—602.
4. ↑  Шаблон:Книга