У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рамсес.

**Рамсес VI** — фараон Старажытнага Егіпта, які кіраваў прыблізна ў **1143** — **1135** гадах да н.э. з XX дынастыі.

Сын Рамсеса III і царыцы Ісіды. Заняў прастол, магчыма, адхіліўшы сына Рамсеса V.

Валадаранне Рамсеса VI было неспакойным. Ужо на першым годзе яго кіравання Егіпет быў усхваляваны пагрозай новай лівійскай вайны, якая выклікала ўнутраныя беспарадкі, а таксама, магчыма, эпідэміяй інфекцыйнай хваробы. Набегі лівійцаў былі спусташальнымі і ад іх пацярпелі як людзі, так і многія помнікі. Егіпет у часы кіравання Рамсеса VI цалкам пазбавіўся сваіх іншаземных уладанняў, за выключэннем Нубіі. Рамсес VI стаў апошнім царом, імя якога сустракаецца ў храме Хатхор у Серабіт эль-Хадзім на Сінайскім паўвостраве. Адзіны яго помнік, пакінуты ў Палесціне, гэта падножжа бронзавай статуі гэтага цара, выяўленае ў Мегіда, але, улічваючы эталонны характар стаўлення да бронзы ў старажытнасці, не варта ўспрымаць гэты помнік як сур'ёзны доказ егіпецкай прысутнасці ў Азіі.

Асноўнае будаўніцтва пры Рамсесе VI разгарнулася ў Фівах. У апошні раз у Новым царстве па загадзе цара трыўмфальнай сцэнай былі ўпрыгожана паверхня другога пілона храма Амона ў Карнаку і сцяна комплексу Медынет-Абу.

Як і Рамсес IV, Рамсес VI узурпаваў мноства помнікаў, створаных у папярэднімі кіраўнікамі і, перш за ўсё, у сваіх папярэднікаў Рамсеса IV і Рамсеса V, сціраючы іх імёны і ставячы замест іх сваё. Мабыць, да гэтага часу ўзурпацыя помнікаў больш старажытных цароў не толькі не забаранялася, але і стала сістэматычнай. У даліне Ніла, апроч Фіваў, помнікі Рамсеса VI нешматлікія, але затое і не ўзурпаваны ў папярэднікаў. Так, у Геліёпалі і Мемфісе знойдзены архітэктурныя фрагменты з яго імем; графіці цара засталіся на сценах храма Сеці I у Вадзі Мія, імёнамі Рамсеса VI заменены картушы Рамсеса IV на пілоне храма ў Арманце і блоку з Эль-Каба. Сляды будаўнічай дзейнасці цара захаваліся на месцы гіганцкага храма, закладзенага Рамсесам IV у Асасіфе. У Нубіі царскія графіці выяўлены ў Вадзі эс-Себуа; дзверы новага храма, пабудаванага Рамсесам VI, выяўлены ў Каср Ібрым: верагодна, гэта быў самы позні храм эпохі Новага царства ў гэтым рэгіёне. Надпісы ў грабніцы егіпецкага загадчыка каменяломнямі ва Уаўаце і храмавай маёмасцю ў Дэрэ Пенута паведамляюць нам пра даволі мірнае кіраванне Рамсеса ў Нубіі.

Галава муміі фараона Рамсеса VI
Ледзь не адзіным помнікам цара, які ён паспеў завяршыць, стала яго грабніца ў Даліне цароў (KV9, якая першапачаткова прызначаная для пахавання Рамсеса V). Цудоўная пахавальня была вядомая пад назвай «грабніца Мемнана» яшчэ рымлянам. У грабніцы, значна больш прасторнай і грандыёзнай, чым «дом вечнасці» Рамсеса IV, захаваўся раскошны дэкор. Гэта пахавальня была разрабавана раскрадальнікамі грабніц неўзабаве пасля яго пахавання. Апроч знікнення ўсіх матэрыяльных каштоўнасцей, некаторыя пашкоджанні атрымала таксама мумія фараона.

Турынскі папірус адводзіць Рамсесу VI 8 гадоў і 2 месяцы кіравання. Ад 8-га года кіравання гэтага фараона захаваўся выдрапаны надпіс, які змяшчаў таксама імя вярхоўнага жраца Амона, Рамсеснахта.

Вядомая галоўная жонка цара — Нубхесдеб.

Зноскі
------

1. ↑  (7 гадоў) — паводле Э. Хорнунга
2. ↑  (10 гадоў) — паводле Р. Паркера
3. ↑  (8 гадоў) — паводле Р. Краўса
4. ↑  (8 гадоў) — паводле Ю. фон Бекерата / Э. Ф. Вэнтэ

Бібліяграфія
------------

* История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 2. Передняя Азия. Египет / Под редакцией Г. М. Бонгард-Левина. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988. — 623 с. — 25 000 экз. (руск.)
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1. (руск.)

|  |
| --- |
| **XX дынастыя (Рамесіды)** |
| Папярэднік:**Рамсес V** | **фараон Егіпта**каля **1143 — 1135 да н.э.** | Пераемнік:**Рамсес VII** |
|

Імя Рамсеса VI

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Тып імя** | **Іерагліфічнае напісанне** | **Транслітарацыя — Беларускамоўная агаласоўка — Пераклад** |
|  |
| **«Хорава імя»**(як Хор) |  |  |  | *kȝ-nḫt-ˁȝ-nḫtw-sˁnḫ-tȝw.j* — ка-нахт аа-нехету сеанх таўі —  *«Магутны бык, з вялікімі перамогамі, які адрадзіў Дзве Краіны»* |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | *kȝ-nḫt-ˁȝ-nḫt(w)* — ка-нахт аа-нехет(у) —  *«Магутны бык, Вялікі пераможца»* |
|  |  | *ˁȝ-nḫt(w)* — аа-нехет(у) —  *«Вялікі пераможца»* |
|  |
| **«Небці імя»**(як Гаспадар падвойнага вянка) |  |  |  | *wsr-ḫpš hd-ḥfnw* — усер-хепеш хед-хефену —*«Моцны ўдарам, які рассейвае натоўпы»* |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |
| **«Залатое імя»**(як Залаты Хор) |  |  |  | *wsr-rnpwt-mj-Tȝṯnn* — усер-рэнпут-мі-Татэнен —*«Які жыве вечна, як Татэнен»* |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |
| **«Троннае імя»**(як цар Верхняга і Ніжняга Егіпта) |  |  |  | *nb-Mȝˁt-Rˁ mrj-Jmn* — неб-маат-Ра меры-Амон — *«Уладар праўды Ра, любімы Амонам»* |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

 |  | ідэнтычна папярэдняму |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

 |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| N5 | C12G | C178 | N36V30 |

 |

 |
|  |

 |  |  |

 |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |
| **«Асабістае імя»**(як сын Ра) |  | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| C59 | C12G | F31 | R8 S38 O28O34O34 |

 |

 |
|  |

 |  |  |

 |  | *Rˁ-msj-sw Jmn-ḥr ḫpš.f nṯr-ḥqȝ-Jwnw* — Ра-месі-су Амон-хер-хепешэф нетэр-хека-Іўну — *«Народжаны Ра, у Амоне сіла яго, бог і ўладар Геліёпаля»* |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |
|  |  | ідэнтычна папярэдняму |