Эму
**«Вайна з эму»** (англ.: Emu war) — аперацыя па знішчэнню эму, ажыццёўленая ў лістападзе-снежні 1932 года ўзброенымі сіламі Аўстраліі. Прычынай аперацыі сталі масавыя скаргі фермераў на каласальную (некалькі дзясяткаў тысяч) колькасць эму, якія атакавалі пасевы пшаніцы ў акрузе Кэмпіён, Заходняя Аўстралія. Для знішчэння птушак выкарыстоўвалася некалькі салдат, узброеных кулямётамі, што і дало прэсе магчымасць назваць гэты інцыдэнт «Вайной з эму».

Перадгісторыя
-------------

Пасля Першай сусветнай вайны вялікая колькасць былых вайскоўцаў Аўстраліі — разам з шэрагам брытанскіх ветэранаў, якія перасяліліся на кантынент, — пачалі весці гаспадарку ў Заходняй Аўстраліі, часта ў аддаленых раёнах, заснаваўшы там сельскагаспадарчыя фермы і пачаўшы гадаваць пшаніцу. З пачаткам Вялікай дэпрэсіі ў 1929 годзе аўстралійскім урадам гэтым фермерам было прапанавана павялічыць плошчы пасеваў пшаніцы, а таксама было дадзена абяцанне ад урада — у выніку так і не выкананае — аб дапамозе ім субсідыямі. Нягледзячы на рэкамендацыі і абяцанне субсідый, цэны на пшаніцу працягвалі падаць, і да кастрычніка 1932 пытанне паўстала асабліва востра; фермеры пачалі рыхтавацца да ўборкі ўраджаю, адначасова пагражаючы адмовіць у пастаўках пшаніцы.

Цяжкасці, якія стаяць перад фермерамі, выраслі яшчэ больш з прычыны міграцыі ў рэгіён каля 20 000 эму. Эму рэгулярна мігруюць пасля сезону размнажэння, накіроўваючыся да ўзбярэжжа з унутраных рэгіёнаў Аўстраліі. Прычыны з’яўлення там расчышчанай зямлі і дадатковага водазабеспячэння, створанага для забеспячэння жывёлы фермерамі Заходняй Аўстраліі, эму расцанілі апрацоўваныя зямлі як добрыя месцы для пражывання і пачалі набегі на тэрыторыі ферм — у прыватнасці, на сельскагаспадарчыя ўгоддзі ў аддаленых землях каля Кэмпіёна і Валгулана. Эму елі і псавалі пасевы, таксама пакідаючы вялікія дзіркі ў ломаемых імі платах, праз якія туды маглі пранікаць трусы, пагаршаўшыя страты ўраджаю.

Фермеры расказалі свае асцярогі з нагоды небяспекі набегаў птушак, якія псуюць іх палі, і дэпутацыя былых салдат была пасланая, каб сустрэцца з міністрам абароны, сэрам Джорджам Пірсам. Якія адслужылі падчас Першай сусветнай вайны салдаты-пасяленцы былі добра дасведчаныя аб эфектыўнасці кулямётаў і прасілі выкарыстоўваць гэтую зброю ў барацьбе з эму. Міністр з гатоўнасцю пагадзіўся, хоць і з шэрагам умоў. Так, зброю, якая будзе выкарыстоўвацца ваеннымі, і ўвесь іх транспарт павінны былі фінансавацца урадам Заходняй Аўстраліі, роўна як фермеры павінны былі самі забяспечваць сваё харчаванне, пражыванне, аплату боепрыпасаў. Пірс таксама падтрымаў ужыванне армейскіх падраздзяленняў па той прычыне, што адстрэл птушак быў бы добрай практыкай стральбы, хоць ён таксама сцвярджаў, што сёй-той ва ўрадзе, магчыма, разглядаў гэта як спосаб прыцягнуць увагу да фермераў Заходняй Аўстраліі з мэтай дапамогі ім, і для дасягнення гэтай мэты быў нават запрошаны кінааператар студыі Fox Movietone, які павінен быў здымаць гэтую падзею.

Вайна
-----

Сэр Джордж Пірс, які загадаў салдатам знішчаць эму. Пазней у парламенце ён быў названы «міністрам абароны ад эму».
«Баявыя дзеянні» павінны былі пачацца ў кастрычніку 1932 года. «Вайна» вялася пад камандаваннем маёра Мэрэдзіта з сёмай цяжкай батарэі Каралеўскіх Аўстралійскіх сіл артылерыі: Мэрэдзіт камандаваў двума салдатамі, узброенымі двума кулямётамі Люіса і 10 000 патронаў. Аперацыя, аднак, была адкладзеная з-за перыяду ападкаў, што прымусіла эму рассеяцца па больш шырокай плошчы. Дождж скончыўся 2 лістапада 1932 года, і ў гэты момант войскі былі размешчаны з загадам, каб дапамагчы фермерам і, на думку аўтара аднаго з газетных рэпартажаў, сабраць 100 шкур эму, так як іх пёры могуць быць выкарыстаны для вырабу капелюшоў для салдат аўстралійскай лёгкай кавалерыі.

### Першая атака

2 лістапада салдаты прыбылі ў Кэмпіён, дзе былі заўважаныя каля 50 эму. Паколькі птушкі былі па-за дасяжнасці кулямётаў, мясцовыя пасяленцы паспрабавалі прыцягнуць зграю эму ў засаду, але птушкі падзяліліся на дробныя групы і беглі так, што ў іх было цяжка прыцэліцца. Тым не менш, у той час як першая стральба з кулямётаў была неэфектыўнай з-за далёкага дыяпазону мэтаў, другая чарга стрэлаў дазволіла забіць «некаторую колькасць» птушак. Пазней — у той жа дзень — была выяўленая невялікая зграя эму і, магчыма, дзясяткі птушак былі забітыя.

Наступнай важнай падзеяй было 4 лістапада. Мэрэдзіт зладзіў засаду каля мясцовай дамбы, і больш за 1000 эму былі заўважаныя ў кірунку яго пазіцыі. На гэты раз артылерысты чакалі, пакуль птушкі падыдуць блізка, перш чым адчыняць агонь. Кулямёт, тым не менш, зламаўся пасля забойства за ўсяго толькі дванаццаці птушак, і астатнія разбегліся да таго, як маглі б быць забітыя. У гэты дзень іншых птушак заўважана не было.

У наступныя дні Мэрэдзіт вырашыў рухацца далей на поўдзень, дзе птушкі «здаецца, былі даволі ручнымі», але меў толькі абмежаваны поспех, нягледзячы на яго намаганні. На адным з этапаў Мэрэдзіт нават зайшоў так далёка, што ўсталяваў адзін з кулямётаў на грузавік, — ход, які апынуўся неэфектыўным, так як грузавік быў не ў стане угнацца за птушкамі, а язда была настолькі грубай, што стралок не мог зрабіць ні аднаго стрэлу. Да 8 лістапада, праз шэсць дзён пасля першага «бою», было патрачана 2500 патронаў. Лік забітых птушак невядома: адзін справаздачу паведамляе толькі пра 50 птушак, але іншыя справаздачы кажуць аб колькасці ў дыяпазоне ад 200 да 500 — апошняя лічба называлася пасяленцамі. Афіцыйная справаздача Мерезіта паведамляла, апроч іншага, што яго людзі не панеслі страт.

8 лістапада дэпутаты ў аўстралійскай Палаце прадстаўнікоў абмяркоўвалі аперацыю. Пасля негатыўнага асвятлення падзей у мясцовых сродках масавай інфармацыі, якія гаварылі таксама аб тым, што «толькі некалькі» эму было забіта, Пірс адклікаў вайскоўцаў і кулямёты з 8 лістапада.

Пасля адводу салдат маёр Мэрэдзіт параўнаў эму з зулусамі і пракаментаваў дзіўную манеўранасць эму, нават калі яны цяжка параненыя.

### Другая атака

Пасля сыходу ваенных нападу эму на пшанічныя палі працягваліся. Фермеры зноў папрасілі дапамогі, спаслаўшыся на спякоту і засуху, якая прывяла да ўварвання тысяч эму на тэрыторыю іх гаспадарак. Джэймс Мітчэл, прэм'ер-міністр Заходняй Аўстраліі, арганізаваў магутную падтрымку аднаўлення ваеннай дапамогі. Акрамя таго, даклад камандзіра аперацыі паказваў, што каля 300 эму было забіта ў пачатку аперацыі.

Дзейнічаючы ў адпаведнасці з просьбамі фермераў і дакладам камандзіра аперацыі, 12 лістапада міністр абароны вылучыў узброены атрад для аднаўлення намаганняў па знішчэнні эму. Ён абараняў гэтае рашэнне ў сенаце, тлумачачы, чаму салдаты былі неабходныя для барацьбы з сур'ёзнай сельскагаспадарчай пагрозай, якую ўяўляла сабой вялікая колькасць эму. Хоць ваенныя пагадзіліся даць зброю ўраду Заходняй Аўстраліі у надзеі на тое, што яны знойдуць патрэбных людзей для яго выкарыстання, Мэрэдзіт быў зноў адпраўлены на «поле бою» з-за відавочнай адсутнасці вопытных кулямётчыкаў у дзяржаве.

Прыняўшы «бітву» 13 лістапада 1932 года, ваенныя дамагліся пэўнага поспеху ў працягу першых двух дзён, забіўшы прыкладна 40 эму. Трэці дзень, 15 лістапада, апынуўся значна менш паспяховым, але да 2 снежня прылады знішчалі каля 100 эму ў тыдзень. Мэрэдзіт быў адкліканы 10 снежня, і ў сваім дакладзе ён сцвярджаў, што здзейснена 986 забойстваў з 9860 чэргамі стрэлаў, гэта значыць для забойства кожнага эму патрабавалася больш за 10 куль (адна чаргу гэта больш аднаго стрэлу). Акрамя таго, Мэрэдзіт сцвярджаў, што 2500 параненых птушак загінула ў выніку раненняў, якія яны атрымалі.

Вынікі
------

Масавае знішчэнне эму не вырашыла праблем з імі. Фермеры рэгіёну зноў прасілі ваеннай дапамогі ў 1934, 1943 і 1948 гадах, але іх просьбы былі адхіленыя ўрадам. Замест гэтага актывізавалася сістэма «заахвочванняў» за самастойнае знішчэнне эму, якая з’явілася яшчэ ў 1923 годзе і атрымала развіццё ў саракавыя, і яна апынулася эфектыўнай: 57 034 «заахвочванняў» было атрымана на працягу шасці месяцаў у 1934 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Сабачы плот
* Аўстралійскі плот для абароны ад трусоў

Спасылкі
--------

* How we lost the «Emu War» Архівавана 8 лістапада 2020.
* Plants & Animals: Emu Архівавана 29 верасня 2007.
* Attack on Emus **(нявызн.)**, *The Argus* (12 November 1932).