Высадка таматаў у гідрапонную ўстаноўку
**Гідрапоніка** (ад грэч. υδωρ «вада» і грэч. πόνος «праца») — метад вырошчвання раслін без глебы пры перыядычным увільгатненні водным растворам пажыўных элементаў.

Гісторыя
--------

Упершыню метад вырошчвання наземных раслін без глебы быў апісаны Фрэнсісам Бэканам у выдадзеным пасля яго смерці сачыненні «Sylva Sylvarum» (або «Натуральная гісторыя», 1627 г.). У 1860 г. нямецкі батанік Юліус Сакс апублікаваў вынікі свайго даследавання паспяховага вырошчвання раслін у водных растворах з неабходнымі пажыўнымі рэчывамі. У 1929—1940 гг. каліфарнійскі навуковец Уільям Фрэдэрык Герыке стварыў некалькі варыянтаў гідрапонных установак і склаў формулы раствораў для розных раслін. Першая гідрапонная ўстаноўка для вырошчвання таматаў працавала на заднім двары яго дома. Менавіта ў яго працах упершыню з’явілася само слова **гідрапоніка**. З 1938 г. гідрапонныя ўстаноўкі ўжываюцца ў камерцыйнай вытворчасці гародніны. У 2014 г. гідрапонная ўстаноўка «Veggie» запрацавала ў космасе на даследчым модулі «Каламбус» (Міжнародная касмічная станцыя).

Тэхналогія
----------

Першасна метад гідрапонікі заключаўся ў апусканні каранёў расліны непасрэдна ў водны раствор (так званая «пасіўная» гідрапоніка). Пры гэтым забеспячэнне каранёў кіслародам аказалася нізкім, рэакцыя раствору няўстойлівай, таму асобныя карані і расліны гінулі. Падобны падыход часам працягвае ўжывацца для выганкі зеляніны, прарошчвання насення для атрымання зялёных кармоў для свойскай жывёлы, укаранення раслін, паколькі з'ўляецца надзвычай танным. 

Большасць сучасных гідрапонных установак заснаваны на выкарыстанні цвёрдых субстратаў (друз, керамзіт, вермікуліт, какосавая койра, торф, палімеры і г. д.), праз якія прасочваецца пажыўны раствор. Найбольш эфектыўнае забеспячэнне каранёў кіслародам магчыма дзякуючы руху раствора. Рэцыркуляцыя дазваляе эканоміць ваду. Так, вырошчванне раслін гідрапонным метадам у Дубаі дазволіла скараціць выдатак вады ў параўнанні са звычайным земляробствам на 95%. Субстрат з'яўляецца фіксатарам расліны, можа ўбіраць у сябе пэўную частку раствора і працягваць сілкаваць расліну, калі падача раствора спыняецца. 

Спалучэнне гідрапонікі і аквакультуры завецца аквапонікай. Вырошчванне раслін у паветраным асяродзі без глебы і субстрату вылучаецца ў асобны метад аэрапонікі.

Формы
-----

Кропельная гідрапоніка ў прамысловай вытворчасці
### Кнотная сістэма

Кнотная сістэма — форма пасіўнай гідрапонікі, паколькі не ўключае штучную рэцыркуляцыю раствору. Заснавана на кноце, які пры дапамозе капілярных сіл падае неабходную колькасць раствору ў субстрат. 

### Простае апусканне

Простае апусканне можа быць як пасіўным, так і актыўным. Пры пасіўнай форме расліны памяшчаюць у інертны субстрат, які знаходзіцца на пэўным удаленні ад раствору, каб верхняя частка каранёў знаходзілася ў паветры і мела магчымасць спажываць кісларод, а ніжняя — у растворы. Па меры росту расліны і каранёў колькасць раствору скарачаецца, такім чынам карані працягваюць спажываць як элементы раствору, так і паветраны кісларод. Такая простая гідрапонная сістэма найболей прыдатна для лісцевых культур з кароткім тэрмінам росту. 

Пры актыўнай форме пасудзіна з растворам забяспечваецца помпай і фільтрам для абагачэння раствору паветрам у форме бурбалак. Актыўная форма прыдатна для раслін з доўгім тэрмінам росту, аднак дастаткова дарагая ў эксплуатацыі з-за вялікага расходу энергіі адносна кожнай расліны і праблемамі з заменай раствору. Найчасцей яе выкарыстоўваюць у хатніх гідрапонных сістэмах. 

### Прыліўная сістэма

Раствор са спецыяльнага рэзервуара перыядычна падаецца ў латок для вырошчвання раслін з дапамогай помпы з таймерам. Пасля таго, як раствор дасягае каранёў, ён зноў сцякае ў рэзервуар.

### Кропельная гідрапоніка

Расліны знаходзяцца ў друзлым субстраце, куды раствор перыядычна падаецца ў невялікіх дозах адразу да каранёў з дапамогай помпы і кропельнага шланга.

### Тэхніка пажыўнага пласта

Тэхніка пажыўнага пласта (англ.: Nutrient film technique, NFT) — адна з найбольш распаўсюджаных у нашы дні для вырошчвання хуткаспелых культур. Расліна толькі фіксуецца субстратам, а яе карані развіваюцца ў спецыяльным жолабе (звычайна пластыкавым), дзе з дапамогай помпы раствор стала цыркулюе ў выглядзе тонкага пласту.

Зноскі
------

1. ↑  Veggie Fact Sheet - NASA
2. ↑  Dubai: World's largest vertical farm opened, uses 95% less water

Літаратура
----------

* *Аутко, А. Долбик, Н. Долбик, М.* Гидропонная технология в теплицах на основе полимерных материалов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2014. — ISBN 978-985-7092-21-5.
* *Болодон, Н. Б.* Выращивание зеленых кормов гидропонным методом. — Минск: Урожай, 1965. — (Химию-в сельскохозяйственное производство).
* Гідрапоніка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 231. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* *Espiritu, K.* Field Guide to Urban Gardening: How to Grow Plants, No Matter Where You Live. — Beverly, Massachusetts: Cool Springs Press, 2019. — ISBN 978-0760363966.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гідрапоніка на Вікісховішчы |

* Hydroponics: How It Works, Benefits and Downsides, & How to Get Started
* A Brief Overview of the History Of Hydroponics
* 7 Different Types Of Hydroponic Systems
* Small-scale hydroponics

| ⛭Раслінаводства і садаводства |
| --- |
| Садаводства | 
* Гісторыя[en]
* Дызайн
	+ сістэма аўтаматызаванага праектавання[en]
* Садовыя прылады
* Вертыкальны сад
* Арбарэтум
* Адвод
* Сад матылькоў[en]
* Грамадскі[en]
* Лесасад
* Французскае інтэнсіўнае[en]
* Партызанскае
* Сад
* Захаванне і аднаўленне гістарычных садоў[en]
* Пейзажны парк
* Натуральнае азеляненне[en]
* Партэр
* Паднятыя градкі[en]
* Прынцып квадратнага фута
* Устойлівае[en]
* Без паліву[en]

 |
| Тыпы садоў[en] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Гістарычныя | 
* Візантыйскія сады
* Магольскія[en]
* Старажытнарымскія

 |
| Рэлігійныя | 
* Біблейскія[en]
* Ісламскія[en]
* Марыі[en]
* Святыя[en]

 |
| Паводле краін | 
* Англійскі
* Галандскі[en]
* Грэчаскі[en]
* Іспанскі[en]
* Італьянскі[en]
* Кітайскі
* Карэйскі
* Персідскі
	+ бак[en]
	+ чарбак[en]
	+ парадыз[en]
* Рускі
* Французскі
	+ регулярны
	+ пейзажны сад[en]
	+ Адраджэння[en]
* Шатландскі[en]
* Японскі

 |
| Іншыя | 
* Матылькоў
* Батанічны
* Вінаграднік
* Вісячы
* Водны[en]
* Дзікі[en]
* Дажджавы[en]
* Зімні
* Заалагічны парк
* Кактусавы[en]
* Камянёў
* Кантэйнерны[en]
* Катэджны[en]
* Папарацевы[en]
* На даху
* На заднім двары[en]
* Агарод
* Агароджаны[en]
* Аранжарэя
* Палісаднік
* Пладовы
* Перамогі
* Пробны[en]
* Ружоўнік
* Рынкавы[en]
* Сэнсарны[en]
* Скульптурны[en]
* Ценевы[en]
* Цяпліца
* Тэрапеўтычны[en]
* Трапічны[en]
* Задавальненняў
* Вузлавы[en]
* Філасофскі[en]
* Кветнік
* Каляровы[en]
* Чаір
* Чынампы

 |

 |
| Раслінаводства | 
* Сельская гаспадарка
	+ без жывёл[en]
	+ Устойлівая
	+ гарадское
* Арбарыстыка
* Батаніка
* Змешаныя пасадкі[en]
* Сельскагаспадарчыя культуры
	+ Самыя каштоўныя[en]
	+ ГМ
* Флора[en]
* Кветкаводства
* Памалогія
* Генетычна мадыфікаванае дрэва
* Гідрапоніка
* Ушчыльненыя пасевы
* Ландшафтная архітэктура
* Эналогія
* Агародніцтва
* Расліны (селекцыя
* Сеянцы[en]
* ГМ-расліна)
* Трапічнае[en]
* Гарадское
	+ сельская гаспадарка
	+ садаводства[en]
	+ лясная гаспадарка
	+ лесааднаўленне[en]
* Вінаградарства
* Рэкультывацыя
* Арэхаводства

 |
| Арганічнае | 
* Біядынамічная сельскай гаспадаркі[en]
* Спіс тэм[en]
* Веганскае арганічнае садоўніцтва[en]

 |
| Сродкі аховы раслін | 
* Фунгіцыды
* Гербіцыды
* Пестыцыды

 |
| 
* **Вікісховішча**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX524766 · BNF: 11942206s · GND: 4026308-3 · LCCN: sh85063484 · Microsoft: 199749930, 552594755 · NKC: ph136994 |

 |