Цыбуліна цыбулі рэпчатай (*Allium cepa*) L. Батанічная ілюстрацыя з кнігі Марціна Ціленшака  (славенск.) (бел. «*Naše škodljive rastline*», 1892
**Цыбу́ліна** (лац.: búlbus) — відазменены, звычайна падземны парастак раслін з патоўшчаным кароткім плоскім сцяблом (донцам) і разрослымі мясістымі або плёнчатымі бясколернымі асновамі лісця (лускі), якія назапашваюць ваду і пажыўныя рэчывы, а таксама служаць органам вегетатыўнага размнажэння. Плёнчатыя цыбуліны апрануты агульнай плёнчатай луской (цыбуля). 

Луска цыбулін утворана суцэльнымі лісцямі, пазбаўленымі хларафілу (лілея), асновамі асімілюючага лісця (цыбуля) ці спалучэннем тых і іншых (пралеска). У лускаватых, ці даховачных, цыбулін мясістае лускападобнае лісце сядзіць на донцы свабодна, а вонкавая луска драбней унутраных (лілея). У пазухах лускі знаходзяцца пупышкі, з якіх развіваюцца надземныя пабегі ці даччыныя цыбуліны — *дзеткі*.

Цыбуліны могуць быць аднагадовымі (цюльпан, цыбуля, кандык) і шматгадовымі (нарцыс, амарыліс), паводле спосаба нарастання — монападыяльнымі (аднаўленне ідзе з верхавіннай пупышкі, а кветаносны парасткі ўтвараюцца з пазушных пупышак, напрыклад, у нарцыса, пралескі), і сімпадыяльнымі (кветаносныя парасткі развіваюцца з верхавіннай пупышкі, а аднаўленне адбываецца з пазушнай, напрыклад, у цюльпана, рабчыка, цыбулі). Калі ў рост кратаюцца дзве ці некалькі пупышак, цыбуліна галінуецца, утвараючы дзеткі. У складаных цыбулін (часнок) у пазусе кожнай лускавінкі фарміруецца некалькі цыбулін-дзетак (так званых *зубчыкаў*).

Цыбуліна характэрна для цыбульных, шматлікіх лілейных (цюльпан, гіяцынт, лілея), амарылісавых (пралеска, нарцыс).

Служыць для вегетатыўнага аднаўлення раслін. Увесну кветкавая пупышка і зародкі лісця развіваюцца ў квітнеючую расліну, карыстаючыся запасам вады і пажыўных рэчываў, назапашаным у мясістым лісці цыбуліны. Калі кветка адамрэ, лісце працягвае жыць і вырабляць пажыўныя рэчывы, якія пераносяцца да асноў лісця. Яны разбухаюць і ператвараюцца ў новыя цыбуліны. Пазушныя пупышкі могуць развіцца ў даччыныя цыбуліны, якія, аддзяліўшыся, даюць пачатак новым раслінам.

Расліны з характэрным спецыялізаваным органам — цыбулінай завуцца **цыбульныя расліны**. 
Цыбульныя шырока прадстаўлены сярод аднадольных у сямействах Лілейныя, Амарылісавыя, Ірысавыя; сярод двухдольных сустракаюцца радзей, толькі ў некаторых родах (напрыклад, Кісліца, Буйміна).

У некаторых (наогул вельмі нешматлікіх) раслін цыбулінкі (лац.: bulbilli) утвараюцца і на надземных органах, так, напрыклад, у *Lilium bulbiferum* — у пазухах лісця.

Гл. таксама
-----------

* Псеўдабульба

Зноскі
------

1. 1 2  Биологический энциклопедический словарь — Луковица(Праверана 29 ліпеня 2009)
2. ↑  Научно-технический энциклопедический словарь — Луковица(Праверана 29 ліпеня 2009)
3. ↑  Большая советская энциклопедия — Луковичные растения Архівавана 2 ліпеня 2009.(Праверана 8 кастрычніка 2009)
4. ↑  Размножение растений // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907. (Праверана 29 ліпеня 2009)

Літаратура
----------

* *Алферов В.А.* Луковичные цветочные растения. — М.: Сельхозгиз, 1956. — 94 с.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Цыбуліна на Вікісховішчы |

* Луковица // *Большая советская энциклопедия*. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — Т. 15.(недаступная спасылка)
* Луковица // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907. Праверана 13 лістапада 2008 г.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16510168z · GND: 4112796-1 · LCCN: sh85017839 · LNB: 000097839 · Microsoft: 120228162 · NKC: ph134731 |

 |