**Астравы Кразэ** (фр.: Îles Crozet) — архіпелаг у паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна ў складзе Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. Плошча — 352 км². Сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Астравы Кразэ месцяцца ў паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна ў 2810 км на поўдзень ад Рэюньёна, у 17612 км на паўднёвы ўсход ад Парыжа, сталіцы Францыі. Складаецца з 2 груп — усходняй і заходняй, аддзеленых прасторай у 93 км. Найбуйнейшы востраў Іль-дэ-ла-Пасесьён знаходзіцца ва ўсходняй групе. Усяго налічваецца 5 астравоў і 11 скал.

***Спіс астравоў Кразэ:***| **Назва** | **Плошча, км²** | **Каардынаты** |
|  | *Заходнія:* |  |
| Іль-о-Кашон | 67
  | 46°06′ пд. ш. 50°14′ у. д.HGЯO |
| Іль-дэ-Пінгвін
  | 3
  | 46°25′ пд. ш. 50°24′ у. д.HGЯO |
| Выспы Апотр
  | 2
  | 45°57′ пд. ш. 50°25′ у. д.HGЯO |
|  | *Усходнія:* |  |
| Іль-дэ-Пасесьён | 150
  | 46°24′ пд. ш. 51°46′ у. д.HGЯO |
| Іль-дэ-Лест
  | 130
  | 46°25′ пд. ш. 52°12′ у. д.HGЯO |
|

Карта
Астравы Кразэ — узвышэнні на акіянічным плато, якое мае вулканічнае паходжанне. Лічыцца, што астравы ўсходняй групы ўзніклі каля 10 млн гадоў таму. Іх вулканы заставаліся актыўнымі яшчэ некалькі дзясяткаў тысяч гадоў таму. Заходняя група ўзнікла каля 5 млн гадоў таму. Самы малады востраў Іль-о-Кашон сфарміраваўся толькі 500 тысяч гадоў таму. Апошняе значнае вывяржэнне на ім адбылося каля 5 тысяч гадоў таму. Паверхня астравоў гарыстая. Берагі пераважна скалістыя. Найвышэйшым пунктам з’яўляецца гара Марыён-Дуфрэн (1090 м) на востраве Іль-дэ-Лест. На астравах і вакол іх знойдзены буйныя радовішчы жалеза.

Клімат мяккі вільготны, вызначаны пануючымі паўночна-заходнімі вятрамі. Назіраюцца частыя моцныя штормы. На ўзбярэжжы сярэдняя тэмпература змяняецца на працягу года ад −5 °C да + 15 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў перавышае 2500 мм.

Прырода
-------

У выніку ізаляванасці флора і фаўна астравоў Кразэ не адрозніваецца разнастайнасцю. Пераважае травяністая расліннасць, імхі і лішайнікі. Астравы населены марскімі птушкамі і ластаногімі.

У XVIII — XIX стст. разам з чалавекам на астравы трапілі пацукі, свінні, козы, трусы, якія значна змянілі мясцовую экалогію. Да пачатку XXI ст. астравы былі ачышчаны ад свінняў і коз.

Гісторыя
--------

Астравы Кразэ былі адкрыты 24 студзеня 1772 г. французскай экспедыцыяй на чале з Маркам Жазэфам Марыёнам-Дуфрэнам (1724—1772). У першай трэці XIX ст. тут вялося актыўнае паляванне на ластаногіх, якія да 1835 г. былі амаль вынішчаны. У далейшым астравы стала наведваліся кітабоямі.

У 1823 г. астравы Кразэ былі далучаны да французскіх уладанняў з цэнтрам на Мадагаскары. У 1955 г. — да Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. З 1963 г. на востраве Іль-дэ-Пасесьён працуе навуковая станцыя.

Ахова
-----

З 1938 года астравы Кразэ маюць запаведны статус. У 2006 годзе далучаны да Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

Спасылкі
--------

* Crozet Islands — Institut polaire français Архівавана 19 мая 2018.
* French Colonies — Crozet Archipelago
* Crozet Islands — Convention on Biological Diversity
* A tale of three islands: Downstream natural iron fertilization in the Southern Ocean

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | INSEE |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15238649r · GND: 4709097-2 · SUDOC: 027856992 · VIAF: 315527289 |