recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Прэмія імя Е. Міровіча** — тэатральная прэмія Беларусі. Заснавана ў 1992 годзе Міністэрствам культуры Беларусі і Беларускім саюзам тэатральных дзеячаў. Прысуджаецца раз у 2 гады рэжысёрам, драматургам, сцэнографам, кампазітарам, балетмайстрам за яркія творчыя дасягненні ў беларускім тэатральным мастацтве. Названа ў гонар беларускага драматурга і тэатральнага рэжысёра Еўсцігнея Міровіча.

Спіс узнагароджаных
-------------------

* 1992: Б. Герлаван
* 1994: М. Пінігін
* 1996: В. Елізар’еў
* 1999: М. Пінігін
* 2001: А. Андросік

Літаратура
----------

* *Г. А. Забела.* Прэміі тэатральныя // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.

| ⛭Тэатральныя прэміі Беларусі |
| --- |
| 
* Нацыянальная тэатральная прэмія
* «Крыштальная Паўлінка»
* ‎Прэмія імя Л. Александроўскай
* ‎Прэмія імя І. Буйніцкага
* Прэмія імя К. Крапівы
* ‎Прэмія імя Л. Мазалеўскай
* Прэмія імя Е. Міровіча

 |
Танец скальпаў, 1907 г.
**Чарнано́гія** (англ.: Blackfeet, саманазва: *Niitsitapi*, ᖹᐟᒧᐧᒣᑯ, літаральна "людзі") — заходняя алганкінская канфедэрацыя. Склалася ў XVIII - XIX стст. на поўначы Вялікіх раўнін. Першапачаткова ўключала такія народы, як пеганы, каінава і сіксікава. Блізкімі саюзнікамі лічыліся гравантры і цуутына. 

Агульная назва **чарнаногія** паходзіць ад саманазвы сіксікава, шырока выкарыстоўваецца ў навуковай літаратуры і ў афіцыйных дакументах. 

У XIX ст. чарнаногія кантралявалі значныя тэрыторыі на поўдні Канады і поўначы ЗША. Асноўнай грамадскай адзінкай былі качавыя групы коннікаў і паляўнічых на бізонаў, якія вылучалі са сваіх шэрагаў правадыроў. Хаця падчас Індзейскіх войн чарнаногія захоўвалі нейтралітэт у дачыненні да арміі ЗША, у 1870 г. яны пацярпелі ад памылковага нападу амерыканскіх ваенных. У 1874 г. Кангрэс ЗША скараціў межы рэзевацыі пеганаў. Значныя страты чарнаногім прынеслі эпідэмііі і сутычкі з кры з-за паляўнічых тэрыторый. З 1860-х гг. яны трапілі ў залежнасць ад урадавай дапамогі. Яе недахоп узімку 1883 - 1884 г. выклікаў голад і смерць 600 чалавек. У 1935 г. пеганы Мантаны вылучыліся з канфедэрацыі і абвясцілі сябе асобнай нацыяй са сваім заканадаўствам. 

У нашы дні канфедэрацыя захоўваецца толькі на тэрыторыі Канады, дзе вызначаецца федэральным урадам як адна з "першых нацый". У яе склад уваходзяць каінаа, сіксікава і паўночныя пеганы. Агульная колькасць чальцоў перавышае 22 000 чалавек. Паўднёвыя пеганы (ЗША) захоўваюць назву чарнаногіх.

Спасылкі
--------

* Blackfoot Confederacy - The Canadian Encyclopedia
* Encyclopedia of the Great Plains BLACKFOOT

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Catholic (1997—…) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4069512-8 · LCCN: sh85122452 |
Карта Чарнаморскага ўзбярэжжа Каўказа     Гарады Расіі     Гарады Абхазіі     Гарады Грузіі
**Чарнаморскае ўзбярэжжа Каўказа** (антычная назва — **Калхіда**) — геаграфічны і гістарычны рэгіён, які ўяўляе сабою прычарнаморскую паласу Краснадарскага края Расійскай Федэрацыі, узбярэжную частку Абхазіі, а таксама грузінскіх Мегрэліі, Гурыі і Аджарыі. На большай частцы свайго працягу з'яўляецца курортнай зонай.

Гл. таксама
-----------

* Чарнаморскае ўзбярэжжа Расіі
* Чарнаморскае ўзбярэжжа Балгарыі
* Чарнаморскае ўзбярэжжа Румыніі
* Генуэзскія калоніі ў Паўночным Прычарнамор’і
* Вялікі Каўказ, Калхідская нізіна, Малы Каўказ, Закаўказзе
**Ясянё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Ясяні.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Спярыжскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Лагатып Drupal-клуба.Супольнасць opensource-актывістаў, якая сумесна вывучае і распаўсюджвае адкрытую свабодную сістэму кіравання змесцівам Drupal. Пачатак дзейнасці клуба — 13 кастрычніка 2011 года на базе Маладзёжнай арганізацыі «Фаланстэр».

Прынцыпы і бачанне клуба
------------------------

Асноўная мэта — гэта пашырэнне выкарыстання адкрытых сістэм у беларускім інтэрнэце з акцэнтам на CMS Drupal, таксама вывучэнне сістэмы Linux. Удзельнікі клуба прытрымліваюцца прынцыпа дзеякратыі. Важным у дзейнасці клуба з’яўляецца сацыяльная ангажаванасць яе ўдзельнікаў.

Праекты
-------

Падчас дзейнасці клуб рэалізоўвае розныя праекты.

Фота з Drupal-дня, 13 лістапада 2013
### Сустрэчы клуба

Дзейнасць складаецца з рэгулярных сустрэч і накіравана на лінгвістаў, вэб-распрацоўшчыкаў, хактывістаў. Падчас сустрэч раскрываюцца тэарэтычныя і практычныя пытанні вывучэння Drupal.

### Drupal-злёт

Штогадовае мерапрыемства клуба для абмену досведам паміж друпалерамі Беларусі і свету:

* Першы Drupal-злёт прайшоў 26 лістапада 2011 года. Падымаліся ў асноўным тэхнічныя тэмы .
* Другі Drupal-злёт Архівавана 7 лютага 2013. адбыўся 15-16 снежня 2012 года. Тэмы былі пашыраны на іншыя open-source тэматыкі: свабодныя ліцэнзіі, вікіпедыю і інш.

З сустрэчы клуба
### Глабальныя дні вывучэння Drupal

Клуб далучыўся да ўдзелу ў сусветных днях вывучэння Drupal, падчас якіх праводзіць лекцыі, дэманстрацыі, публічныя трэнінгі і рэалізацыі сацыяльных праектаў на гэтай платформе.. 15 лістапада 2013 года быў праведзены Drupal-дзень для шкаляроў.

Пераклад
--------

Таксама ўдзельнікі клуба ўвесну 2012 года праводзілі код-спрынт па перакладу ядра Drupal на беларускую мову.

Іншая актыўнаць
---------------

Асабліва фанатычнымі ўдзельнікамі клуба ў Мінску было намалявана самае буйное Drupal-графіці ў свеце, запісана песня і відыёкліп .

Зноскі
------

1. ↑  Открытие третьего сезона в Drupal-клубе(недаступная спасылка)
2. ↑  Drupal-клуб открывает вторую сессию 2 мая Архівавана 11 сакавіка 2013.
3. ↑  Guest Post: Building a Drupal Community in Belarus Part I Архівавана 23 кастрычніка 2013.
4. ↑  Guest Post: Building a Drupal Community in Belarus Part II Архівавана 25 жніўня 2013.
5. ↑  Як змяніць свет з дапамогай Drupal і іншых адкрытых сістэм Архівавана 27 студзеня 2013.
6. ↑  Першая сустрэча клуба Архівавана 24 кастрычніка 2012.
7. ↑  Яшчэ пра адкрыццё клуба **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2013. Праверана 14 чэрвеня 2013.
8. ↑  Абвестка пра першы Drupal-злёт Архівавана 18 лютага 2013.
9. ↑  Абвестка на други Drupal-злёт
10. ↑  При поддержке энтузиастов Drupal запущена электронная база белорусских кладбищ Архівавана 7 лютага 2013.
11. ↑  Першы Друпал Дзень Архівавана 14 мая 2013.
12. ↑  Другі Друпал Дзень Архівавана 18 лютага 2013.
13. ↑  Drupal-день. Следующее поколение Архівавана 23 лістапада 2013.
14. ↑  Drupal-день для школьников
15. ↑  Абвестка на конкурс Drupal.org
16. ↑  У Беларусі абвешчаны конкурс перакладаў сістэмы кіравання сайтам Drupal на беларускую мову Архівавана 4 лютага 2013.
17. ↑  Відыёкліп

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 3 верасня 2013.
* Глабальны дзень вывучэння drupal Архівавана 5 мая 2013.
Парыжскае Hard Rock Cafe 
**Hard Rock Cafe** — сетка кафэ-бараў, заснаваная Ісаакам Тыгрэтам і Пітарам Мортанам. Першае кафэ адчынілася ў 1971 у Лондане, у памяшканні былога аўтамабільнага магазіна Rolls Royce. На данны момант існуе 143 Hard Rock Cafe, размешчанных у 36 краінах свету.

Вялікую вядомасць кафэ набыло з-за атмасферы, якая ў ім пануе, тут знаходзяцца шматлікія музычныя памяткі, якія набываюцца на аукцыёнах. Hard Rock Cafe валодае самай вялікай калекцыяй прадметаў такога тыпу на ўсім свеце.

Памяткі, такія як гітары з подпісамі артыстаў, білеты на канцэрты або рэдкія фатаграфіі якія вясяць на сценах кафэ. Калекцыя была пачата ў 1979 частым госцем лонданскага кафэ — Эрыкам Клаптанам, які ўручыў кафэ непадпісаную гітару маркі Fender. Піт Таунсэнд, гітарыст рок-гурта The Who, праз некаторы час таксама падараваў сваю гітару з подпісам «*Мая такая ж добрая, як яго! Віншую, Піт.*».

Першае Hard Rock Cafe ва Усходняй Еўропе адчынілася ў 2003 у Маскве, першае ў Цэнтральнай Еўропе, адчынілася у 2007 у Варшаве.

Зноскі
------

1. ↑  org. «*Mine’s as good as his! Love, Pete.*»
2. ↑  Moscow Cafe

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Hard Rock Cafe
* Афіцыйная старонка Hard Rock Cafe

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 7004795 · LCCN: nb2017024596 · VIAF: 8445149198273774940003 |
**Douglas Aircraft Company** (Дуглас эркрафт кампані; англ.: "Лятальныя апараты Дугласа") — колішняя авіяцыйная, авіякасмічная карпарацыя ў ЗША. Была створана Дональдам Дугласам пры фінансавым удзеле Дэвіда Дэвіса як «Кампанія Дэвіса-Дугласа» (22.7.1920). Кампанія мела вялікі фінансавы поспех у 1930-1950-х гг. але ў сяр. 1960-х, пасля пройгрышу некалькіх вялікіх урадавых кантрактаў, кампанія была прададзена McDonnell Aircraft з утварэннем McDonnell Douglas.

Першы прадукт: самалёт Cloudster (1921). Першы серыйны прадукт: ваенны самалёт DT (1921). Вядомыя прадукты: самалёты World Cruiser (1923—1924), DC-2, DC-3/C-47, B-18, SBD Dauntless, DB-7/A-20, A-26/B-26, AD/A-1 Skyraider. Пасля Другой сусветнай вайны: DC-4/C-54, DC-6, DC-7, C-74/C-74 Globemaster, DC-8, DC-9. Карпарацыя выпускала таксама ракетна-касмічную прадукцыю: зенітныя ракеты MIM-3 Nike Ajax, Sparrow, тактычная ракета MGR-1 Honest John, носьбіты «Дэльта» і «Сатурн».

Частка прадукцыі пасля 1967 выпускалася пад маркай McDonnell Douglas.

Гл. таксама
-----------

* Эд Хайнэман

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11588778m · ISNI: 0000 0001 2174 7451 · LCCN: n81039754 · Microsoft: 1304662833 · SUDOC: 085830054 · VIAF: 143772333 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кенай.

**Кенай** (анг. Kenai Peninsula) — паўвостраў у ЗША на паўднёвым узбярэжжы Аляскі. Назва паўвострава паходзіць ад другой назвы заліва Кука — Кенайскі заліў.

Паўвостраў мае даўжыню каля 240 кіламетраў, з захаду абмываецца залівам Кука, злева залівам прынца Уільяма. Вялікая тэрыторыя паўвострава адміністрацыйна ўваходзіць у баро Кена. Упершыню паўвостраў быў апісаны рускім даследчыкам Герасімам Ізмайлавым у 1789 годзе.

На працягу ўсяго паўвострава з поўначы на ​​поўдзень праходзіць горны хрыбет Кенай, які пакрыты ледавікамі. Значную частку паўвострава Кенай займае нацыянальны парк ЗША Кенай-Фіёрдс.

Рака Кенай і горы Кенай на паўвостраве

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.227
**«Booze Traveler»** (бел.: Падарожнік па выпіўцы) ― амерыканскі тэлесерыял аб падарожжах, які вядзе Джэк Максвел. Перадумова ўключае Максвела, выхадца з Паўднёвага Бостана, які падарожнічае па свеце, каб прыняць удзел у міжнародных (і ўнутраных) звычаях датычна алкаголю, а таксама паназіраць за культурай канкрэтных раёнаў у больш агульным сэнсе. Прэм’ера адбылася на канале «Travel Channel[en]» 24 лістапада 2014 года. 1 сезон складаўся з 15 серый, а 2 сезон мае 16 эпізодаў. 3 сезон пачаў выходзіць у снежні 2016 года і складаецца з 13 серый. 4 сезон пачаў выходзіць у снежні 2017 года, складаецца з 16 серый.

Зноскі
------

1. ↑  Meet the Booze Traveler, a man on a very intoxicating mission **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* travelchannel.com/shows/booze-traveler/articles/meet-jack-maxwell — афіцыйны сайт
* Booze Traveler на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Савелій Рыгоравіч Дрынь** (1912-1944) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Савелій Дрынь нарадзіўся 28 снежня 1911 (10 студзеня 1912) года ў вёсцы Таўбозіна Мглінскага павета Чарнігаўскай губерні (цяпер — Унецкі раён Бранскай вобласці) у сям'і селяніна. Пасля заканчэння няпоўнай сярэдняй школы працаваў у народнай гаспадарцы. У верасні 1943 года Дрынь быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Да чэрвеня 1944 года чырвонаармеец Савелій Дрынь быў стралком 5-й стралковай роты 740-га стралковага палка 217-й стралковай дывізіі 48-й арміі 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Гомельскай вобласці Беларускай ССР.

25 чэрвеня 1944 года рота Дрыня ўдзельнічала ў баі за вызваленне вёскі Святое Возера Рагачоўскага раёна. Ёй удалося выбіць ворага з вёскі, але неўзабаве той распачаў контратаку пры падтрымцы самаходных артылерыйскіх установак «Фердынанд». Дрынь і камандзір роты Уткін з супрацьтанкавымі гранатамі кінуліся пад дзве з іх, цаной свайго жыцця падарваўшы іх. Астатнія «Фердынанды» былі вымушаныя павярнуць назад. Дзеянні Дрыня і Уткіна спрыялі паспяховаму адбіцці контратакі. За гэты бой яны абодва былі пасмяротна прадстаўлены да звання Герояў Савецкага Саюза. Дрынь быў першапачаткова пахаваны на могілках у вёсцы Колатаўка Рагачоўскага раёна, але ў 1957 годзе перапахаваны ў брацкай магіле у Парку Піянераў Рагачова.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» чырвонаармеец Савелій Дрынь пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Дрыня ўстаноўлена стэла на Алеі Герояў ва Унечы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Савелій Рыгоравіч Дрынь на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд. доп. и испр. — Минск, 1984.
Кенатаф, Уайтхол, Лондан. Прысвечаны брытанцам, загінулым у Першай сусветнай вайне. Арх. Эдвін Лачэнс.
**Кенатаф** (стар.-грэч.: κενοτάφιον — kenotaphion, ад κενός — «пусты» i τάφος — «магіла») — сімвалічная магіла, у якой няма нябожчыка.

Устанаўліваецца ў выпадку, калі нябожчык загінуў (знік без вестак, патануў і г. д.) у цяжкадаступным месцы, а цела згублена або яго пошук можа прывесці да новых ахвяраў і яно не можа быць пахавана на радзіме. Таксама кенатаф усталёўваецца, калі цела крэміравалі, а прах развеяны.

Кенатафы служаць для ўшанавання памяці аб памерлым і выканання памінальных рытуалаў і ўяўляюць сабой збудаванні розных тыпаў і ступені складанасці (надмагілле, грабніца, склеп, помнік, бюст, стэла, абеліск, мемарыял, барэльеф, мемарыяльная дошка і г. д.). Акрамя таго, у еўрапейскай традыцыі кенатафам часта завецца памятнае збудаванне, размешчанае не над магілай з парэшткамі нябожчыка, а на месцы яго гібелі (нават калі магіла існуе).

Кенатаф на месцы смяротнага пакарання К.Каліноўскага і З.Серакоўскага, кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў
У цяперашні час ўстаноўка кенатафа з’яўляецца досыць распаўсюджанай з’явай. Кенатафы можна сустрэць не толькі ў спецыяльна прызначаных для гэтага месцах — могілках, а значна часцей, як было прынята ў старажытных грэкаў і рымлян — напрыклад, на месцы гібелі. Часта кенатафы размяшчаюцца ў грамадскіх месцах (на плошчах, у парках, скверах), уздоўж дарог або на месцы раптоўнай смерці нябожчыка (напрыклад, ДТЗ).

Падобныя кенатафы прызначаныя для ўшанавання памяці і правядзення рытуалаў памінання ў традыцыйныя, часцей рэлігійныя памінальныя дні. Будуюцца на сродкі сваякоў ці сяброў памерлага, грамадскімі арганізацыямі або дзяржавай. Раптоўная гібель блізкага і каханага чалавека — часцей у аўтамабільнай аварыі, нярэдка некалькіх членаў адной сям’і выклікае столькі эмоцый, што помніка на могілках здаецца недастаткова і тады на месцы трагедыі ўсталёўваецца кенатаф.

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.227

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кенатаф

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4274028-9 · LCCN: sh2020005947 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кенгуру (значэнні).
**Кенгуру́** (англ.: Kangaroo Island) — трэці паводле велічыні востраў Аўстраліі, пасля Тасманіі і Мелвіла.

Размешчаны за 112 км у напрамку на поўдзень ад Адэлаіды, на ўваходзе ў заліў Сент-Вінсент, і за 13 км ад найбліжэйшага мацерыковага пункта мыса Джэрвіс. Адміністрацыйна адносіцца да штата Паўднёвая Аўстралія.

Даўжыня вострава 145 км, шырыня — ад 900 м да 57 км, плошча 4405 км². Даўжыня берагавой лініі 509 км, найбольшая вышыня над узроўнем мора складае 307 м. Паверхня раўнінная. Клімат субтрапічны. Ападкаў каля 600 мм за год. Ксерафітныя хмызнякі і сухія эўкаліптавыя лясы.

Нацыянальны парк Фліндэрс-Чэнз
Нацыянальныя паркі: Фліндэрс-Чэнз, Кейп-Гантам і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). — С. 228.
* Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 206. — 538 с. — 100 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Kangaroo Island // Encyclopaedia Britannica (англ.)
* Славутасці вострава
* Туры на востраў Кенгуру
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Булгак.

**Аляксандр Рыгоравіч Булгак** (нар. 25 кастрычніка 1947, г. Слуцк, Мінская вобласць) — беларускі ўрач-кардыёлаг. Член-карэспандэнт (2017), доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2005).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1981).

У 1985—1986 гадах лекар-оталарынголаг Цэнтра паталогіі слыху, голасу і мовы. З 1986 года ў Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў, з 1997 года дацэнт. У 2000—2008 гадах загадчык кафедрай Беларускай акадэміі паслядыпломнай адукацыі. У 2008—2017 гадах намеснік дырэктара па тэрапеўтычнай дапамозе, лячэбнай працы, з 2017 года галоўны навуковы супрацоўнік Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра «Кардыялогія».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па праблемах дыягностыкі і лячэння ў кардыялогіі. Даследаваў уплыў ультрагуку на сэрца, метэафактараў на ўзнікненне параксізмаў фібрыляцыі перадсэрдзяў ў пацыентаў з ішэмічнай хваробай сэрца (ІХС). Правёў даследаванні, звязаныя з дыягностыкай ІХС і асаблівасцямі вядзення пацыентаў з ІХС і фібрыляцыяй перадсэрдзяў. Вывучыў асаблівасці кардыёгемадынамікі, варыябельнасці рытму сэрца пры атручваннях псіхатропнымі прэпаратамі, пры вострым інфаркце мозгу, у пацыентаў з міеломнай хваробай. Правёў даследаванні па вывучэнні механізмаў развіцця лакальнага і дыстантнага ішэмічнага прэ- і паслякандыцыянавання міякарда, праблем, звязаных з вывучэннем сіндрому начнога апноэ, яго уплывам на парушэнні рытму сэрца, артэрыяльны ціск, гарманальны статус.

Аўтар больш за 300 навуковых прац.

### Бібліяграфія

* Практическое руководство по общей врачебной/семейной медицинской практике. Минск, 2003 (в соавт.).
* Роль митохондриальных АТФ-зависимых калиевых каналов в механизмах развития феномена позднего ишемического посткондиционирования миокарда // Кардиология в Беларуси. 2012. № 3 (в соавт.).
* Влияние синдрома обструктивного апноэ сна и первичного храпа на нарушения ритма сердца и показатели вариабельности у пациентов с ишемической болезнью сердца // Евраз. кардиол. журн. 2016. № 1 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  БУЛГАК Аляксандр Рыгоравіч
2. ↑  Булгак Александр Григорьевич

Спасылкі
--------

* Аляксандр Рыгоравіч Булгак у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эрыксан.

**Магдалена Эрыксан** (шведск.: Magdalena Eriksson; нар. 8 верасня 1993, Стакгольм) — шведская футбалістка, абаронца футбольнага клуба «Чэлсі» і зборнай Швецыі. Здольная выступаць на пазіцыі левай і цэнтральнай абаронцы.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванка клуба «Энскедэ», бацькі параіў перайсці ў клуб «Хамарбю». Дэбютавала ў 17-гадовым узросце ў чэмпіянаце Швецыі матчам супраць «Умеа». У лістападзе 2011 года перайшла ў стан праціўнікаў «Хамарбю» — «Юргардэна». За 19 гульняў забіла адзін гол ў 2012 годзе, пасля чаго перайшла ў «Лінчэпінг». Правяла там пяць гадоў, пасля чаго перайшла ў англійскі «Чэлсі».

Кар’ера ў зборнай
-----------------

У 2012 годзе Магдалена выйграла чэмпіянат Еўропы сярод дзяўчат не старэйшыя за 19 гадоў. У лістапад 2013 года запрошана на вучэбныя зборы трэнерам зборнай Швецыі Піа Сундхагэ ў Басён. Першы матч правяла 8 лютага 2014 года ў Ам’ене супраць зборнай Францыі (параза 3:0), а ў адным з наступных матчаў атрымала траўму калена, сутыкнуўшыся з варатаром зборнай Швецыі, і выбыла на тры месяцы. У складзе зборнай Швецыі — сярэбраная медалістка Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанейра.

Дасягненні
----------

### Клубныя

* Чэмпіёнка Швецыі: 2016 (Лінчэпінг)
* Уладальніца Кубка Швецыі: 2013/2014, 2014/2015 (Лінчэпінг)
* Фіналістка Кубка Швецыі: 2015/2016 (Лінчэпінг)
* Фіналістка Суперкубка Швецыі: 2015, 2016 (Лінчэпінг)

Зноскі
------

1. ↑  Magdalena Ericsson // Soccerdonna — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  Sports-Reference.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a>
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | FBref.com · FootballDatabase.eu · Olympedia · Olympic Channel · soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · svenskfotboll.se · worldfootball.net (ігрок) · МАК · Алімпійскі камітэт Швецыі · УЕФА |
**Алякса́ндр Рыго́равіч Свяргу́н** (30 снежня 1903, Гічыцы — 31 жніўня 1971) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 30 снежня 1903 года ў вёсцы Гічыцы (цяпер у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці).

Ад 1923 г. арганізатар і сакратар партячэйкі ў Гічыцах. У 1925—1927 гг. — член Косаўскага раённага, Слонімскага акруговага камітэтаў КПЗБ і КСМЗБ на Слонімшчыне. Вёў прапагандысцкую працу, быў адным з арганізатараў выступу рабочых Косава ў абарону Беларускай сялянска-рабочай грамады. У 1927 г. арыштаваны польскімі ўладамі, у 1929 г. прыгавораны да 10 гадоў турмы за рэвалюцыйную дзейнасць.

Падчас нападу СССР на Заходнюю Беларусь у верасні 1939 года — адзін з арганізатараў узброенага атраду і стварэння часовага рэвалюцыйнага камітэта ў Івацэвічах. Абраны дэпутатам Народнага сходу Заходняй Беларусі. У 1940 г. — на савецкай працы ў Брэсцкай вобласці.

З пачаткам вайны з Германіяй — у Чырвонай арміі, ад 1943 г. удзельнік партызанскага руху на Берасцейшчыне. З 1944 г. на савецкай працы ў Брэсце, пасля старшыня Пружанскага гарвыканкама. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1940—1947).

Аўтар успамінаў пра рэвалюцыйны рух у Заходняй Беларусі, выдадзеных у калектыўным зборніку «У суровыя гады падполля» (1958).

Памёр 31 жніўня 1971 г.

Памяць
------

У Пружанах Брэсцкай вобласці імем Аляксандра Свергуна названая вуліца, а таксама ўсталяваная мемарыяльная дошка на алеі «Іх імёнамі названыя вуліцы гораду».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Клімец М. П.* Свяргун Аляксандр Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 272. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Свергун Александр Григорьевич (30.12.1903—31.8.1971) // Их именами названы…: Энцикл. справочник. — Мн.: БелСЭ, 1987. — С. 533. — 30 000 экз.
* *Клімец, М.* Свяргун Аляксандр Рыгоравіч / Міхаіл Клімец // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 267. — ISBN 985-11-0214-8.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Пружан. р-на / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Маст. А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1992. ISBN 5-85700-094-7. — С. 117.

Спасылкі
--------

* Жыццяпіс(недаступная спасылка) (руск.)
**Аўлакомніум** (*Aulacomnium*) — род брыевых імхоў сямейства аўлакомніевых.

Апісанне
--------

Аўлакомніум балотны — двухдомная расліна. Утварае зялёныя або жоўта-зялёныя густалямцаватыя дзярнінкі. Сцёблы вышынёй да 10—15 см, простыя або галінастыя. Лісце даўжынёй да 3 мм, падоўжана-ланцэтнае. Каробачка падоўжана-яйцападобная, гарбатая, нахіленая, на жоўта-чырвонай ножцы. Спараносіць летам. Вегетатыўнае размнажэнне лістападобнымі вывадкавымі цельцамі, сабранымі ў шарападобныя галоўкі на доўгіх ножках. У аўлакомніума двухполага вывадкавыя цельцы верацёнападобныя.

Арэал і экалогія
----------------

Вядома 9 відаў. Пашыраны ў Паўночным паўшар'і. На Беларусі на балотах, забалочаных лугах і лясах расце аўлакомніум балотны (*Aulacomnium palustre*); пагаршае якасць лугоў, торфаўтваральнік. Радзей, пераважна на гнілой драўніне ў вільготных лясах, трапляецца аўлакомніум двухполы (*Aulacomnium androgynum*).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Рыкоўскі Г. Ф.* Аўлакомніум // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Аулакомниум: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WFO |
**Аўксенцій Філіпавіч Юртаў**  (руск.: Авксентий Филиппович Юртов; 8 (20) лютага 1854, в. Калейкіна, Мензялінскі павет, Уфімская губерня — 20 красавіка 1916, с. Андрэеўка, Уфімскі павет, Уфімская губерня) — расійскі эрзянскі асветнік, педагог, этнограф. Аўтар першага эрзянскага буквара на аснове кірыліцы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 (20) лютага 1854 года ў вёсцы Калейкіна (цяпер Альмецьеўскі раён Рэспублікі Татарстан) у эрзянскай сялянскай сям’і. З дзяцінства ведаў татарскую мову, скончыў Казанскую цэнтральную хрышчана-татарскую школу. Паступіў у Казанскую іншародніцкую настаўніцкую семінарыю, быў вучнем усходазнаўца Мікалая Іванавіча Льмінскага. Юртаў займаўся вывучэннем эрзянскай і макшанскай моў, зборам фальклору. У 1872 годзе пераклаў на эрзя-мардоўскую мову «Гісторыі Старога Запавету». У тым жа годзе скончыў семінарыю, працаваў настаўнікам падрыхтоўчага класа, затым выкладчыкам у мардоўскім вучылішчы пры семінарыі. З 1883 года працаваў настаўнікам у народных вучылішчах сёлаў Самарскай і Уфімскай губерняў. Займаўся перакладамі на мардоўскую мову. Увёў выкладанне ў школах на эрзянскай і макшанскай мовах. У 1883 годзе выдаў у Казані «Узоры мардоўскай народнай славеснасці» (руск.: Образцы мордовской народной словесности). У 1884 годзе пад кіраўніцтвам Н. І. Ільмінскага выдаў «Буквар для мардвы-эрзя з даданне малітваў і рускай азбукі» (руск.: Букварь для мордвы-эрзи с присоединением молитв и русской азбуки). Кніга была напісана з улікам вопыту складання буквароў для народаў Паволжа. Буквар быў заснаваны на элементах рускай графікі, але пры гэтым аўтар увёў арыгінальныя дыякрытычныя знакі. Апроч асноўнага тэксту буквара, у кнізе змяшчаліся ўзоры мардоўскай народнай славеснасці і малітвы на эрзянскай мове. Пазней Юртаў займаўся ўніфікацыяй правапісу і ўвядзеннем адзіных нормаў для эрзянскай пісьменнасці.

У 1891 годзе Юртаў прыняў сан святара і больш не займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. Служыў у адным з прыходаў Уфімскай губерні. Сканаў 20 красавіка 1916 года ў сяле Андрэеўка Уфімскага павета Уфімскай губерні (цяпер Башкартастан).

Памяць
------

У 1992 годзе ў гонар Юртава была названа вуліца ў Саранску.

Сачыненні
---------

* Букварь для мордвы-эрзи с присоединением молитв и русской азбуки, Каз. 1884;
* Погребальные обряды и поверья крещеной мордвы Уфимской губ. «Известия по Казанской епархии», 1887, № 8, с. 227—29.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Авксентий Филиппович Юртов. Республика Мордовия **(нявызн.)**.  Национальная библиотека Республики Карелия. Праверана 23 сакавіка 2017.
2. 1 2 3 4  Юртов Авксентий Филиппович // Российская педагогическая энциклопедия. — М: «Большая Российская Энциклопедия». Под ред. В. Г. Панова. 1993.

Літаратура
----------

* *Ильминский Н. И.* Опыты переложения христианских вероучительных книг на татарский и другие инородческие языки в начале текущего столетия, Каз. 1883;
* *Феоктистов А. П.* Очерки по истории формирования морд, письменно-литературных языков, М. 1976;
* *Осовский Е. Г.* А. Ф. Юртов — предтеча мордовского просветительства, Саранск, 1995. Е. Г. Осовский.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Магдалена Лундблад** (шведск.: Magdalena Lundblad, 10 красавіка 1753, Тыбле, парафія Стакгольм-Нэс (парафія Кунгсэнген) — 20 лютага 1786, Стакгольм) — шведская балерына, якая з 1773 па 1786 выступала ў Каралеўскім балеце Оперы ў Стакгольме.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і карчмара Нільса Ліндблада і Ганны Крысціны Дзюбуа. Яе брат Фрэдрык Ульрык згадваецца ў 1775 годзе як удзельнік масоўкі Каралеўскай оперы.

У 1770 годзе Магдалена значыцца ў складзе *«Dansseus wid Kongl. Franska Comedie Tropp»*, згадваецца разам з Шарлотай Слотсберг як адна з дзвюх мясцовых танцоўшчыц, якія складалі першую трупу Каралеўскага балета пры яго заснаванні ў 1773 годзе. Трупа складалася пераважна з французскіх танцораў з тэатральнай трупы Дзю Ландэль  (англ.) (бел. тэты факт робіць яе адной з першых у Швецыі прафесійных балетных танцоўшчыц. Магдалена Лундблад таксама згадваецца як выбітная балерына ў 1770-х і 1780-х гадах, у той час, калі ў шведскім балеце дамінавалі замежныя артысты.

У 1780 годзе рэжысёр Карл фон Ферсен  (руск.) (бел. апісвае Магдалену Лундблад і Шарлоту Слотсберг як сапраўды шматабяцаючыя таленты, якія маглі б стаць яшчэ больш дасканалымі з дадатковым навучаннем, і як адзіныя шведскія танцоўшчыцы ў Каралеўскім балеце, якія маглі замяніць танцоўшчыцу-прэм’ера Элізабет Саліньі  (англ.) (бел.: у 1781 годзе яны былі адзінымі другімі танцоўшчыцамі ў балеце.

Магдалена Лундблад памерла ад раку ў 1786 годзе.

Літаратура
----------

* Kongl. Svenska theaterns Almanach 1779—1789
* Klas Ralf: Operan 200 år. Jubelboken , Prisma (1973)
* Klas Åke Heed: Ny svensk teaterhistoria. Teater före 1800, Gidlunds förlag (2007)
* Gunilla Roempke (1994). Gunilla Roempke. red. Vristens makt — dansös i mätressernas tidevarv. Stockholm: Stockholm Fischer & company. ISBN 91-7054-734-3
*
Будова рыфта Рылфут (англ.: Reelfoot, ЗША) у папярочным разрэзе
**Аўлакаген** (ад грэч. áulax — разора і génos — нараджэнне) — глыбокі і вузкі грабен у падмурку старажытнай платформы, перакрыты платформенным чахлом. Уяўляе сабой старажытны рыфт, запоўнены асадкамі.

Тэрмін прапанаваны ў 1960 савецкім тэктаністам Мікалаем Сяргеевічам Шацкім і стаў агульнапрынятым ва ўсім свеце. Шацкі вызначыў аўлакаген як разоравую складаную структуру паміж двума аднолькавымі зонамі ў платформе.

Простыя аўлакагены ўяўляюць сабой глыбокія (з апусканнем падмурка часам да 5-10 км), вузкія (ад некалькіх дзясяткаў да першых сотняў км) і выцягнутыя ў даўжыню на сотні ці першыя тысячы км прагіны, абмежаваныя разломамі, якія доўга развіваюцца. Могуць перасякаць усю платформу (скразныя аўлакагены) або згасаць у яе межах. У выніку развіцця ператвараюцца альбо ва ўнутрыплатформавыя спадзістаскладкавыя зоны (напрыклад, Дацка-Польскі аўлакаген), альбо ў больш шырокія і спадзістыя западзіны — сінеклізы (напрыклад, Дняпроўска-Данецкі аўлакаген — ва Украінскую сінеклізу).

Унікальным аўлакагенам з'яўляецца Прыпяцкі прагін. Гэта шырокае паніжэнне зямной кары складанай будовы і генезісу. Асаблівасцю Прыпяцкага аўлакагена з'яўляецца тое, што большую яго частку на паверхні займае даліна ракі Прыпяць са шматлікімі прытокамі. 

Нараўне з простымі аўлакагенамі існуюць складаныя, якія складаюцца не толькі з прагінаў — грабенаў, але і з узняццяў — горстаў (напрыклад, зона Вічыты Паўночна-Амерыканскай платформы). У аўлакагенах часам назіраюцца праявы базальтавага вулканізму і нярэдка назапашваюцца магутныя саляносныя тоўшчы.
**Магдалена Паяла** (швед. Magdalena Pajala, нар. 11 сакавіка 1988, Еліварэ, Швецыя) — шведская лыжніца, удзельніца Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы. Больш паспяхова выступае ў спрынце.

У Кубку свету Паяла дэбютавала ў 2008 годзе, у студзені 2010 года ўпершыню трапіла ў дзясятку лепшых на этапе Кубка свету ў спрынце. Усяго на сённяшні момант мае 2 трапленні ў дзясятку лепшых на этапах Кубка свету, абедзве ў спрынце. Лепшым дасягненнем у агульным выніковым заліку Кубка свету з’яўляецца 35-е месца ў сезоне 2009-10.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, прыняла ўдзел у двух гонках: спрынт — 10-е месца, эстафета — 5-е месца.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Магдалена Паяла


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (лыжныя гонкі) · Olympedia · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**Ануча** (таксама **Гануча**) — лапік тканіны (звычайна старой), які ўжываецца для ўборкі, выцірання, абіркі.

Ужыванне
--------

Ачыстка паверхняў ад разнастайных забруджванняў. Як правіла, выкарыстоўваецца ў якасці анучы старая, непрыдатная больш ні для чаго тканіна, або адмыслова вырабленая ануча для ўборкі. Анучы са старой матэрыі завуцца рыззём. Анучы таксама выпускаюцца лёгкай прамысловасцю. У якасці матэрыялу для вырабу анучы можа выкарыстоўвацца бавоўна ці віскоза. Анучы выкарыстоўваюць у сваёй прафесійнай дзейнасці дворнікі, прыбіральшчыцы, хатнія гаспадыні і інш.

Іншае
-----

Ануча, гэта таксама: 

* Модная адзежа (*гутарковае, няўхвальнае*).
* Бесхарактарны, слабавольны чалавек (*гутарковае, грэблівае*).
* Кавалак тканіны, якой абмотваюць ногі перш чым абуцца.
* Маўчаць у анучку (*гутарковае, жартаўлівае*) — тое ж, што памоўчваць.

Гл. таксама
-----------

* Сурвэтка
* Рыззё

Зноскі
------

1. ↑  ТСБМ-2005, таксама тут Архівавана 31 жніўня 2011..
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гебельс.
**Ёхана Марыя Магдалена (Магда) Гебельс** (ням.: Johanna Maria Magdalena (Magda) Goebbels); (11 лістапада 1901, Берлін — 1 мая 1945, Берлін) — жонка міністра народнай асветы і прапаганды нацысцкай Германіі Ёзэфа Гебельса. Выбітны член НСДАП, блізкая паплечніца Адольфа Гітлера.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1901 годзе ў Берліне ў незамужняй Аўгусты Берэнд і была зарэгістраваная як Ёхана Марыя Магдалена Берэнд (ням.: Johanna Maria Magdalena Behrend). Бацькам Магды быў, хутчэй за ўсё, інжынер Оскар Рытчэль (ням.: Oskar Ritschel), які ажаніўся з Аўгустай неўзабаве пасля нараджэння Магды і ўдачарыў яе. У 1904 годзе яны развяліся.

1 мая ўсім шасцярым дзецям пары Гебельс былі зробленыя ўколы марфіну, пасля чаго кожнаму была ўкладзеная ў рот раздушаная ампула з цыяністым каліем, што пацягнула смерць. Удзельнічала ці сама Магда ў забойстве дзяцей або ж гэта было даручана доктару, гісторыкі сказаць адназначна не могуць. Пасля забойства дзяцей іх бацькі скончылі жыццё самагубствам.

Старэйшы сын Магды ад першага шлюбу — Харальд Квандт — перажыў вайну.

Зноскі
------

1. 1 2  Magda Goebbels // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
2. ↑  LIBRIS — 2018. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Магда Гебельс**
* Хатні кінаархіў сям’і Гебельс. 28 хвілін запісы Архівавана 17 лістапада 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12514848p · GND: 11854005X · ISNI: 0000 0001 2209 7382 · LCCN: n80089708 · NKC: jx20090811019 · NLP: A29213265 · NTA: 238517624 · NUKAT: n00040101 · LIBRIS: 286027 · SUDOC: 034387935 · VIAF: 27862969 |

 |
**Анусіна** — археалагічныя помнікі: курганныя могільнікі каля в. Анусіна (Мінскі раён). Датуюцца XI — пачатакам XII стст.

Могільнік—1
-----------

Знаходзіцца за 0,15 км на захад ад паўночнай ускраіны вёскі. На ўзгорку 42 насыпы (у канцы XIX ст. было 80), дыяметр 5—7,5, вышыня да 1 м, значная колькасць пашкоджана ямамі. У 1983 г. абследаваў Э. М. Зайкоўскі, 4 курганы раскапаў Ю. А. Заяц. У 2 курганах пахаванняў не было, у астатніх — пахаванні па абраду трупапалажэння галавой на захад, у падкурганных ямах глыбінёй 0,3—0,6 м, выкапаных у межах рытуальных вогнішчаў (у кургане № 3 абкладзена камянямі). У жаночым пахаванні знойдзены скроневыя кольцы (пярсцёнкападобныя з заходзячымі канцамі і адваротным завітком на адным з іх), шкляныя бочачкападобныя і цыліндрычныя пазалочаныя пацеркі, бронзавыя пярсцёнак, ланцужок, грушападобная бразготка з крыжападобнай прораззю, рэшткі баваўнянага шнурка.

Могільнік—2
-----------

Знаходзіцца за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі, у лесе. 22 курганы паўсферычныя дыяметрам 4,5—8 м і авальныя памерамі да 7х8 м, вышынёй 0,7—1,5 м. Каля аднаго з насыпаў серпападобныя ямы. У 1988 — 1989 гг. Ю. А. Заяц даследаваў 6 курганоў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне галавой на захад у падкурганных ямах глыбінёй 0,4—0,6 м і на грунце. У 4 насыпаў каменныя агароджы, у кургане № 7 — імітацыя агнішча ці печы-каменкі. Знойдзены пярсцёнкападобныя, трохпацеркавыя, бранзалетападобныя з завязанымі канцамі скроневыя кольцы, пярсцёнкі, спражка, пацеркі шкляныя і сердалікавыя.

Літаратура
----------

* Заяц, Ю. А. Анусіна / Ю. А. Заяц // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 36. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Заяц, Ю. А. Анусіна / Ю. А. Заяц // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 40. — ISBN 5-85700-077-7.
* Заяц, Ю. А. Анусинские курганы / Ю. А. Заяц // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 1996. — № 10. — С. 43 — 57.
**Аляксандр Рыгоравіч Марозаў** (руск.: Александр Григорьевич Морозов; 24 верасня 1944, Масква) — рускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 24 верасня 1944 года ў Маскве у сям’і лекара і настаўніцы.

У 1968 годзе скончыў філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава. У студэнцкія гады, пачынаючы з 1965 года, уваходзіў у літаратурнае аб’яднанне маладых паэтаў «СМОГ».

Працаваў у гатетах «Московский комсомолец», «Литературная газета», рэдактарам ​​кніг серыі «Эўрыка» у выдавецтве «Молодая гвардия», рэдактарам ​​багаслоўскага аддзела ў часопісы «Журнал Московской Патриархии» (1985—1988), адказным сакратаром праўлення Міжнароднага фонда славянскага пісьменства і культуры.

Творчасць
---------

Першы раман «Чужыя лісты» напісаў ў 1968 годзе і паказаў рукапіс свайму універсітэцкаму выкладчыку, літаратуразнаўцу Уладзіміру Турбіну, які напісаў да яго рэкамендацыю і параіў Марозаву звярнуцца ў часопіс «Новый мир». Але часопіс адхіліў раман, і надрукаваць яго ўдалося толькі ў 1997 годзе. Марозаў атрымаў за яго прэмію «Рускі Букер».

Крытыка
-------

Руская пісьменніца Ірына Палянская называе раман «Чужыя лісты» плагіятам, самога аўтара — плагіятарам, а таксама абвінавачвае А. Марозава ў прысваенні чужых лістоў, якія знайшоў паэт Уладзімір Алейнікаў на руінах старога дома ў Астанкіна, і напісанні на аснове іх рамана «Чужыя лісты».

Бібліяграфія
------------

* Чужие письма. Этопея // «Знамя», 1997, № 11.
* Чужие письма. Этопея — М. «Грантъ», 1999.
* Общая тетрадь. Солилоквиум // «Знамя», 1999, № 5; отд. издание — М. «Грантъ», 1999.

Узнагароды
----------

* прэмія «Рускі Букер» (1998) за раман «Чужыя лісты».

Зноскі
------

1. ↑  Фатальная литературная ошибка

Літаратура
----------

* *Огрызко, Вячеслав Вячеславович.* Кто сегодня делает литературу в России. Выпуск 1. Современные русские писатели. — Москва: Литературная Россия, 2006. — С. 261—263. — 416 с. — 1000 экз. — ISBN 5-7809-0049-9. (руск.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 57154 · GND: 1035243350 · ISNI: 0000 0000 7995 2960 · LCCN: nr99020277 · NLG: 234863 · NSK: 000251093 · SUDOC: 084591412 · VIAF: 50384450, 216173074 |

 |
Тэлевізійная антэна
**Антэна** — прыбор, прызначаны для выпраменьвання і рэгістрацыі (прыёму) радыёхваль.

Дзеянне прыёмнай антэны заснавана на ператварэнні энергіі радыёвыпраменьвання ў энергію пераменнага электрычнага току. Прасцейшай антэнай з'яўляецца металічны стрыжань, т. н. *паўхвалевы рэзанансны вібратар*. Калі гэты вібратар злучыць з генератарам электрамагнітнага выпраменьвання, то ён зможа як выпраменьваць у прастору электрамагнітныя хвалі ў радыёдыяпазоне, так і рэгістраваць іх, бо электрамагнітныя хвалі будуць індукаваць у ім электрычных ток. Найбольш эфектыўна працуе вібратар, даўжыня якога роўная палове даўжыні прымаемай хвалі. Такім чынам, антэны прымаюць электрамагнітнае выпраменьванне толькі вызначанай хвалі, велічыня якой залежыць ад памеру і канструкцыі антэны.

Антэны валодаюць накіраваным дзеяннем, гэта значыць напружанасць прымаемай ці выпраменьваемай імі энергіі залежыць ад кірунку.

Гл. таксама
-----------

* Спіральная антэна

Спасылкі
--------

* Антенна  (руск.) // Энцыклапедыя Кругасвет
* *Антенна (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Антэна на Вікісховішчы |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зархі.

**Аляксандр Рыгоравіч Зархі** (першапачаткова *Аляксандр Гецэлевіч Зархі*; 5 (18) лютага 1908, Санкт-Пецярбург — 27 студзеня 1997, Масква) — савецкі кінарэжысёр і сцэнарыст, літаратар, мемуарыст, грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1978). Народны артыст СССР (1969). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1941, 1946).

Біяграфія
---------

У 1927 годзе скончыў Ленінградскі дзяржаўны фотакінатэхнікум (цяпер Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны інстытут кіно і тэлебачання). У 1927—1928 гадах вучыўся ў Ленінградскім Пралеткульце на кінааддзяленні.

З 1929 года працаваў на ленінградскай кінафабрыцы «Саўкіно» (цяпер «Ленфільм»), дзе сумесна з І. Я. Хейфіцам арганізаваў моладзевае аб’яднанне — «1-ю камсамольскую пастановачную брыгаду», якая ў 1930 і 1931 гадах выпусціла іх сумесныя кінакарціны «Вецер у твар» і «Поўдзень». Працаваў на кінастудыях Ташкента, Тбілісі, Баку, Мінска.

З 1952 года перайшоў да індывідуальнай рэжысуры. З 1955 года — рэжысёр кінастудыі «Масфільм».

У 1963—1964 гадах чытаў курсы лекцый «Сцэнарый і акцёр», «Бяседа пра кінарэжысуру» на рэжысёрскім аддзяленні Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў. Аўтар кніг мемуарнай прозы.

Член Саюза пісьменнікаў СССР (1947). Член Саюза кінематаграфістаў СССР (1957). Член КПСС з 1948 года. Памёр 27 студзеня 1997 года ў Маскве. Пахаваны на Новадзявочых могілках (участак № 10).

Зноскі
------

1. ↑  Зархи Александр Григорьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
**Готфрыд фон Эрдмансдорф** (ням.: Gottfried von Erdmannsdorf; 25 красавіка 1893, Каменц — 30 студзеня 1946, Мінск) — нямецкі ваенны злачынец, генерал-маёр.

Удзельнік першай сусветнай вайны, афіцэр егерскай службы. Ваенны камендант Эрфурта ад 10 лістапада 1938. Ад 1 верасня 1939 уваходзіў у штаб 12-й Арміі. Ад 1 кастрычніка 1939 — камандуючы 171-га пяхотнага палка, 5 кастрычніка 1942—18 сакавіка 1944 — камандуючы 465-й дывізіі. У 1942 узнагароджаны Рыцарскім Крыжам. У красавіку-30 чэрвеня 1944 камандуючы камандуючы Магілёўскага ўмацаванага раёна. Удзельнік карных акцый на тэрыторыі Беларусі.

27—28 чэрвеня 1944 узяты ў палон савецкімі войскамі. На Мінскім працэсе 1946 быў асуджаны 29 студзеня 1946 да вышэйшай меры пакарання. Павешаны 30 студзеня 1946 на Мінскім іпадроме.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Trial in Smolensk
Індаліл-3-воцатная кіслата (гетэрааўксін)
4-хларындаліл-3-воцатная кіслата
**Аўксіны** (ад стар.-грэч.: αὔξω — павялічваюся, расту) — стымулятары росту пладоў (парасткаў) раслін, апікальнае дамінаванне, расце па фотатрапізму (да святла), стымулюе рост каранеў па гравітрапізму (рост ўніз), валодаюць высокай фізіялагічнай актыўнасцю.

Прыродныя аўксіны з'яўляюцца вытворнымі індол — 3-(3-індаліл)прапіёнавая, індаліл-3-алейная, 4-хларындаліл-3-воцатная і 3-індалілвоцатная кіслоты. Найбольш распаўсюджаным аўксінам, шырока ўжыўным ў раслінаводстве, з'яўляецца гетэрааўксін - індаліл-3-воцатная кіслата.

* уплываюць на рост клеткі ў фазах расцяжэння
* стымулююць рост клетак камбію
* абумоўліваюць узаемадзеянне асобных органаў
* рэгулююць карэлятыўны рост
* перамяшчаецца з хуткасцю 10 мм у гадзіну
* памяншэнне канцэнтрацыі аўксіну ў расліне прыводзіць да завядання лісця
* дыферэнцуе клеткі
* дапамагае пры росце даданых каранеў

Спасылкі
========

* *Безуглова О. С.*. Ауксины **(нявызн.)**.  Удобрения и стимуляторы роста. Праверана 22 лютага 2015.
**Вадкі вадарод** — вадкі агрэгатны стан вадароду, з нізкай удзельнай шчыльнасцю 0.07 г/см³ і крыягеннымі ўласцівасцямі з кропкай замярзання 14.01 K (-259.14 ° C) і кропкай кіпення 20.28 K (-252.87 ° C). З'яўляецца бясколернай вадкасцю без паху, пры змешванні з паветрам адносіцца да выбуханебяспечных рэчываў з дыяпазонам каэфіцыента ўзгарання 4-75%. Спінавыя суадносіны ізамераў у вадкім вадародзе складае: 99,79% - паравадарод; 0,21% - ортавадарод. Каэфіцыент пашырэння вадароду пры змене агрэгатнага стану на газападобны складае 848:1 пры 20 ° C. 

Як і для любога іншага газу, звадкаванне вадароду прыводзіць да памяншэння яго аб'ёму. Пасля звадкавання вадкі вадарод захоўваецца ў тэрмічна ізаляваных кантэйнерах пад ціскам. Вадкі вадарод (англ.: Liquid hydrogen, **LH2**, **LH2**) актыўна выкарыстоўваецца ў прамысловасці, у якасці формы захоўвання газу, і ў касмічнай галіне, у якасці ракетнага паліва.

Гісторыя
--------

Першае дакументаванае выкарыстанне штучнага ахладжэння ў 1756 годзе было ажыццёўлена англійскім вучоным Уільямам Каленам, Гаспар Монж першым атрымаў вадкі стан аксіду серы ў 1784 годзе, Майкл Фарадэй першым атрымаў звадкаваны аміяк, амерыканскі вынаходнік Олівер Эванс першым распрацаваў халадзільны кампрэсар ў 1805 годзе, Якаў Перкінс першым запатэнтаваў астуджальную машыну ў 1834 годзе і Джон Горы першым у ЗША запатэнтаваў кандыцыянер ў 1851 годзе, Вернер Сіменс прапанаваў канцэпцыю рэгенератыўнага астуджэння ў 1857 годзе, Карл Ліндэ запатэнтаваў абсталяванне для атрымання вадкага паветра з выкарыстаннем каскаднага «эфекту пашырэння Джоўля - Томсана» і рэгенератыўнага астуджэння ў 1876 годзе. У 1885 годзе польскі фізік і хімік Зігмунд Урублеўскі апублікаваў крытычную тэмпературу вадароду 33 K, крытычны ціск 13.3 атм. і кропка кіпення пры 23 K. Упершыню вадарод быў звадкаваны Джэймсам Дзюарам у 1898 годзе з выкарыстаннем рэгенератыўнага астуджэння і сваёй вынаходкі, cасуда Дзьюара.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчанка.
**Вадзім Міхайлавіч Краўчанка** (1947 —) — беларускі гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2007).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў пасёлку Стрэшын Жлобінскага раёна. Пасля заканчэння васьмілеткі скончыў аўтамабільнае аддзяленне Кішынёўскага аўтамабільна-дарожнага тэхнікума.

Пасля службы арміі вярнуўся на радзіму. Пры паездцы ў Гомель вырашыў застацца там. Пяць гадоў працаваў механікам на аўтабазе № 1, з часам стаў там начальнікам аддела. Праз цікавасць да аўтадарожнай тэмы ў 1974 годзе яго запрасілі працаваць у дарожна-будаўнічы трэст № 2. Праз пяць гадоў там ад інжынера ён зноў стаў начальнікам аддзела. Пасля заканчэння Політэхнічнага інстытута ўзначаліў ДБУ-17 у Гомелі.

У 2002 годзе прызначаны на пасаду генеральнага дырэктара «Гомельаблдарбуда».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  75-летие отмечает заслуженный строитель Беларуси, бывший руководитель «Гомельоблдорстроя» Вадим Кравченко  (руск.)