recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Берасцейская сустрэча 1409** — перамовы ў Берасці ў час Вялікай вайны 1409-1411 паміж каралём Польшчы Ягайлам і вялікім князем ВКЛ Вітаўтам.

Вайна выкліканая агрэсіўнай палітыкай Тэўтонскага ордэна, які на гэты час захапіў тэрыторыю паміж вусцямі рэк Вісла і Нёман, Усходняе Памор'е, Эстляндыю, Жамойцію, востраў Готланд, Новую Марку і пазбавіў рускія княствы, ВКЛ, і Польшчу выхаду да Балтыйскага мора. Паходы і набегі на землі Польшчы і ВКЛ учыняліся крыжакамі па некалькі разоў за год. У снежні 1408 г. на тайнай нарадзе ў Новагародку Ягайла і Вітаўт прынялі рашэнне аб сумеснай вайне Польскага каралеўства і ВКЛ з Тэўтонскім ордэнам. На сустрэчы ў Берасці ў снежні 1409 г. на працягу 9 дзён былі прыняты рашэнні пра план летняй кампаніі 1410 г. і далейшы ход вайны, час і месца збору аб'яднаных ваенных сіл, пабудову пантоннага моста для пераправы праз Віслу. На Берасцейскай сустрэчы прысутнічаў хан Джэлаладдзін (сын Тахтамыша), якому падпарадкоўвалася залатаардынская конніца, што была на службе ВКЛ. Паводле дамоўленасці саюзная армія складалася з 91 харугвы (палка), з іх 51 рыхтавала Польшча, 40 — ВКЛ. У склад войска ВКЛ разам з літоўскімі, рускімі, украінскімі палкамі і татарскай конніцай уваходзілі Берасцейская, Віцебская, Ваўкавыская, Драгічынская, Лідская, Полацкая і інш. харугвы, а таксама валашскія, чэшска-мараўскія, венгерскія атрады.

План, распрацаваны падчас сустрэчы, быў рэалізаваны 15 ліпеня 1410 у бітве пад Грунвальдам.

Літаратура
----------

* Берасцейская сустрэча 1409 // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. — С. 18.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Культура (значэнні).
**Украінскае радыё «Культура»** (укр.: Українське радіо «Культура») — украінскамоўная дзяржаўная радыёстанцыя Украіны, заснаваная ў студзені 1992 года. Да 1 студзеня 2003 г. працавала пад назвай Трэці канал Украінскага радыё. Дадаткова вяшчае праз спадарожнік «Хелас Сат 2»: арбітальнае размяшчэнне — 39° усходняй даўгаты, частата — 11512 мегагэрцаў, палярызацыя хваляў  (англ.) (бел. — гарызантальная, хуткасць патока  (англ.) (бел. — 27500 знакаў/сек. выпраўленне памылак  (англ.) (бел. — 3/4. На 2014 г. выпускала 118 перадачаў, у тым ліку 44 мастацкіх, 42 музычных, 17 наўпроставаэтэрных, 13 пазнавальных і 2 рэлігійных. Перадачу «Хрысціянскія дыялогі» (панядзелак, 21:15-22:00) вёў кіеўскі патрыярх Філарэт.

Зноскі
------

1. ↑  Радыёстанцыі ніжняга паддыяпазону УКХ ЧМ у м. Кіеў (укр.).  Барыс Скуратоўскі. Праверана 13 студзеня 2017.

Спасылкі
--------

* Архіў перадачаў другога канала «Культура» (укр.)(недаступная спасылка).  Українське радіо «Культура». Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2018. Праверана 13 студзеня 2017.
Карта Малай Скіфіі
**Малая Скіфія** (Μικρά Σκυθία) — так з часоў Страбона называлася (па аналогіі з Малай Азіяй) чарнаморскае ўзбярэжжа на поўдзень ад Істра (Дуная), у пазнейшыя часы вядомае як Дабруджа.

Першае апісанне яе можна знайсці ў Герадота; карэнныя насельнікі — геты. Галоўныя горада — Істрыя (найстаражытны з усіх), Адессас (суч. Варна), Томіс (суч. Канстанца), Дурастар (суч. Сілістра).

З скіфскіх кіраўнікоў Ніжняга Подунавья найбольш вядомы Атей. У Малую Скіфію быў сасланы з Рыма знакаміты паэт Авідзій; там ён злажыў свае «понтыйскія лісты» — важную крыніцу пра побыт жыхароў гэтай галіны.

Да рэформ Дыяклетыяна ўваходзіла ў склад правінцыі Ніжняя Мезія, затым выдзелена ў асобную правінцыю Скіфія. Заставалася ў складзе Візантыі да нашэсця славян і балгараў ў VII стагоддзі.

Літаратура
----------

* *Dicţionar de istorie veche a României* («Dictionary of ancient Romanian history») (1976) Editura Ştiinţifică şi Enciclopedică, pp. 536-537

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7553982-2 · LCCN: n2008029419 · VIAF: 154998747 |
**Пя́трас Вайціеку́нас** (літ.: Petras Vaitiekūnas; нар. 26 сакавіка 1953, Людзвінавас, Марыямпальскі раён) — літоўскі палітык і дыпламат; фізік па адукацыі; міністр замежных спраў Літвы з 12 ліпеня 2006 года да 9 снежня 2008 года.

Біяграфія
---------

У 1976 годзе скончыў факультэт фізікі Вільнюскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1976—1990 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам Інстытута фізікі Акадэміі навук Літоўскай ССР. У 1983 годзе ў Інстытуце фізікі абараніў дысертацыю на сушуканне навуковай ступені кандыдата прыродазнаўчых навук (пазней, у адпаведнасці з дзеючай у Літве наменклатурай навуковых ступеняў, ступень кандыдата навук была прыраўнавана да ступені доктара).

У 1990—1992 гадах быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Літоўскай Рэспублікі. У 1992—1993 гадах — кансультант Старшыні Сейма Літоўскай Рэспублікі. У 1993—1998 гадах — старэйшы памочнік прэзідэнта Літоўскай Рэспублікі Альгірдаса Бразаўскаса па пытаннях знешняй палітыкі.

У 1994 годзе стажыраваўся ў Каледжы стратэгічных даследаванняў і эканомікі абароны Еўрапейскага цэнтра па вывучэнні пытанняў бяспекі імя Джорджа Маршала (Германія).

У 1998 годзе стаў кіраўніком аддзелам краін Цэнтральнай Еўропы Дэпартамента палітыкі ў Міністэрстве замежных спраў, затым працаваў саветнікам міністра замежных спраў Літвы (1998—1999).

Міністры замежных спраў з Кандалізай Райс. Пятрас Вайціекунас трэці злева
У 1999—2004 гадах займаў пасаду Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Літоўскай Рэспублікі ў Латвійскай Рэспубліцы. У 2004 годзе быў саветнікам прэзідэнта Літоўскай Рэспублікі Раландаса Паксаса па пытаннях знешняй палітыкі, пазней паслом па асобых даручэннях у Дэпартаменце аналізу і планавання знешняй палітыкі Міністэрства замежных спраў (2004—2005).

У 2005—2006 гадах — пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь. З 12 ліпеня 2006 года да 9 снежня 2008 г. — міністр замежных спраў Літвы. У 2008-2009 гадах — саветнік Старшыні Сейма Літвы Арунаса Валінскаса.

Са студзеня 2010 года па снежань 2014 — пасол Літоўскай Рэспублікі ва Украіне.

Валодае англійскай, латышскай, рускай мовамі.

Жанаты, трое дзяцей.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Пятрас Вайціекунас. Міністр замежных спраў **(нявызн.)**. *Афіцыйная біяграфія*.  Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. Архівавана з першакрыніцы 17 сакавіка 2012. Праверана 12 жніўня 2008.
* Petras Vaitiekūnas (Minister of Foreign Affairs) (англ.)(недаступная спасылка).  Government of the Republic of Lithuania. Архівавана з першакрыніцы 28 кастрычніка 2003. Праверана 12 жніўня 2008.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Літоўскай Рэспублікі ў Беларусі |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 30 снежня 1992  1993 |
| Паслы | Віктарас Баўбліс (1994—1998) · Ёнас Паслаўскас (1999—2005) · Пятрас Вайцекунас (2005—2006) · Эдмінас Багдонас (2007—2012) · Лінас Антанас Лінкявічус (2012) · Эвалдас Ігнатавічус (2013—2016) · Андрус Пулокас (з 2016) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1241354219 · VIAF: 7851154260840924480006 |
**Turkcell** (па-беларуску прамаўляецца *Цюрксэл*; NYSE: **TKC**, ISE: **TCELL**) — турэцкая кампанія, найбуйнейшы аператар сотавай сувязі краіны. Штаб-кватэра — у Стамбуле. Заснаваная ў 1994 годзе, калі была запушчаная першая ў Турцыі GSM-сетка.

Уласнікі і кіраўніцтва
----------------------

Станам на 2008 года, уладальнік 51 % акцый аператара — Turkcell Holding, які належыць Cukurova Telecom Holdings (53 %) і шведска-фінскай TeliaSonera (47 %). Напрост Cukurova Group належыць яшчэ каля 13,5 % акцый Turkcell, а TeliaSonera — 13,07 %. Расійская Altimo (тэлекамунікацыйная кампанія «Альфа-груп») валодае 49 % акцый кампаніі Cukurova Telecom Holdings (CTH), кантралявалай Turkcell праз Turkcell Holding. У свабодным звароце знаходзіцца 23,4 % акцый Turkcell.

Капіталізацыя: на 17 красавіка 2007 года — $12,46 млрд; на 1 ліпеня 2008 года — $12,8 млрд.

Станам на 2022 год, 26,2 % акцый аператара Turkcell належаць Фонду нацыянальнага дабрабыту Турцыі (Turkey Wealth Fund, TWF), 19,8 % — кампаніі LetterOne (уваходзіць у расійскі фінансава-інвестыцыйны кансорцыум «Альфа-групп»), астатнія акцыі знаходзяцца ў вольным звароце.

Галоўны кіраўнік кампаніі — Музафер Акпінар.

Дзейнасць
---------

GSM-сетка кампаніі пакрывае 80,44 % тэрыторыі Турцыі, на якой пражывае 97,21 % яе насельніцтва. Turkcell у канцы 2006 года абслугоўвала 31,8 млн абанентаў. Выручка кампаніі за 2006 год — $4,7 млрд, чысты прыбытак — $832,9 млн.

Кампанія 29 ліпеня 2008 года набыла 80 % акцый ЗАТ «БеСТ». Turkcell планавала ўкласці за 10 гадоў у свой беларускі актыў суму каля 500 млн долараў. Па завяршэнні пагаднення на астатнія 20 % акцый «БеСТ» пачала дзейнічаць пяцігадовая забарона продажу. Станам на 2022 год валодае 100 % акцый ЗАТ «БеСТ».

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі Архівавана 17 жніўня 2009. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0439 2574 · Microsoft: 204489386 |

1. ↑
2. ↑  Turkcell — Гісторыя кампаніі
3. ↑  ТУРЭЦКІ TURKCELL СТАЎ 100%-НЫМ УЛАДАЛЬНІКАМ АПЕРАТАРА «БЕСТ»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксандравічус.

**Пятрас Повіла Аляксандравічус** (літ.: Petras Aleksandravičius; 21 кастрычніка 1906, в. Вартай  (літ.) (бел. Літва) — літоўскі скульптар

, прафесар. Народны мастак Літвы (1956). Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1951).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 (21 кастрычніка) 1906 года ў вёсцы Вартай  (літ.) (бел. (цяпер Прыенайскі раён Літвы). Вучыўся ў 1928—1933 гадах Каўнаскай мастацкай школе; яго настаўнікамі былі Юозас Зікарас, Каятонас Склерус, Юозас Мікенас. Адначасова вывучаў літаратуру ва Універсітэце Вітаўта Вялікага.

У 1941—1944 гадах выкладаў у Вільнюскай мастацкай акадэміі, у 1945—1951 гадах у Вільнюскім мастацкім інстытуце (у 1951 годзе ператвораным у Дзяржаўны мастацкі інстытут Літоўскай ССР), з 1951 года ў Дзяржаўным мастацкім інстытуце Літоўскай ССР; з 1946 года прафесар, у 1955—1977 гадах загадчык кафедрай рысунку.

З 1935 года ўдзельнічаў у выстаўках. Першая персанальная выстаўка адбылася ў Вільнюсе ў 1976 годзе.

Памёр 25 снежня 1997 года ў Вільнюсе.

Творчасць
---------

Аўтар партрэтаў Ю. Жамайце (Дзяржаўная прэмія СССР 1951), Э. Межалайціса (1963), рэжысёра Ю. Мільцініса (1972); дэкаратыўных кампазіцый «Дзяўчына з кветкамі» (1948), «Рыбакі» (1955); помніка А. Венуалісу ў г. Анікшчай (1982) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Visuotinė lietuvių enciklopedija Праверана 25 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q494622'></a>

Літаратура
----------

* Александравічус Пятрас // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пятрас Аляксандравічус

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1026512123 · LCCN: n82044321 · NUKAT: n2013196934 · VIAF: 268621613 |
**«Turochamp»** — шахматная праграма[ru], распрацаваная Аланам Цьюрынгам і Дэвідам Чэмперноўнам[en] у 1948 годзе ў рамках даследавання па інфарматыцы і машынным навучанні. Перад тым, як зрабіць ход, «Turochamp» разглядае ўсе магчымыя хады і пралічвае кожны магчымы адказ апанента, пасля чаго дадаткова аналізуе ўдалыя хады. Усім атрыманым у выніку аналізу пазіцыям прысвойваецца метрыка, па якой праграма выбірае найболей удалы ход. Прытрымліваючыся гэтага алгарытму, праграма здольная разыграць паўнавартасную партыю ад пачатку да канца супраць жывога суперніка на ўзроўні пачынаючага гульца ў шахматы.

Цьюрынг і Чэмперноўн так і не скончылі «Turochamp», паколькі алгарытм быў занадта складаным для працы на камп’ютарах таго часу – такіх як «Automatic Computing Engine[ru]». Цьюрынг паспрабаваў рэалізаваць алгарытм на манчэстарскім кампутары «Ferranti Mark 1[en]» 1951 года выпуску, аднак поспеху не дамогся. У 1952 годзе Цьюрынг згуляў матч супраць вучонага Аліка Глені[en], пакрокава выканаўшы алгарытм самастойна. У 1954 году Цьюрынг памёр, так і не дамогшыся працы «Turochamp» на рэальным камп’ютары; Чэмперноўн не стаў працягваць праект, і код быў страчаны.

Нягледзячы на ​​тое, што алгарытм так і не быў фармалізаваны ў выглядзе праграмы, «Turochamp» лічыцца першай гульнёй для персанальнага камп’ютара[ru] і прэтэндуе на званне першай шахматнай праграмы ў гісторыі (адначасова з «Turochamp» распрацоўвалася некалькі іншых шахматных праграм, аднак ні адна з іх не была завершана). Першая працуючая праграма, напісаная ў 1951 году Дзітрыхам Прынцам[en] для камп’ютара «Ferranti Mark 1», засноўвалася на «Turochamp» і абмяжоўвалася рашэннем задач на мат у два ходы[ru]. Да канферэнцыі да стагоддзя Алана Цьюрынга[en] 2012 года «Turochamp» была адноўлена і супраць праграмы згуляў гросмайстар Гары Каспараў.

Заўвагі
-------

1. ↑  «Цьюрачэмп» — названа па прозвішчах стваральнікаў, Цьюрынга (англ.: Turing) і Чэмперноўна (англ.: Champernowne). Часам памылкова называецца *Turbochamp*.

Зноскі
------

1. ↑  *Alan Turing: His Work and Impact*, pp. 644–650
2. ↑  Remembering Alan Turing: from codebreaking to AI, Turing made the world what it is today **(нявызн.)**. *«Wired[ru]»*.  Condé Nast[ru] (7 чэрвеня 2017). Праверана 7 лютага 2019.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Мала́я Сваро́тва** (трансліт.: *Malaja Svarotva*, руск.: Малая Своротва) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Маўчадскага сельсавета. Размешчана за 39 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы—Ліда. Насельніцтва 287 жыхароў, 117 гаспадарак (2005).

Гісторыя
--------

На пачатку XX ст. існаваў маёнтак Сваротва ў Люшнеўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні.

З 1921 года ў складзе Польшчы, вёска і фальварак Моўчадскай гміны Слонімскага павета.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія спалілі палавіну вёскі. На франтах вайны загінулі 14 вяскоўцаў.

УУ 1972 годзе дзейнічалі Дом культуры, 8-гадовая школа, бібліятэка, аддзяленне сувязі, магазін. Да вёскі далучаны сумежны хутар Лімантаўшчына.

У 1999 годзе адкрыты музей імя Б. Б. Вільчкоўскага.

Інфраструктура
--------------

Працуюць с.-г. майстэрні, ветэрынарны ўчастак, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, магазін.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**:
	+ пачатак XX ст. — 11 жыхароў.
	+ 1921 — 54 двары, 336 жыхароў.
	+ 1939 — 458 жыхароў.
	+ 1959 — 437 жыхароў.
	+ 1970 — 397 жыхароў.
	+ 1972 — 199 двароў, 403 жыхары.
	+ 1998 — 153 двары, 280 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 287 жыхароў, 117 гаспадарак.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Маўчадскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Моўчадзь |
| Вёскі | Андрэеўцы ·  Данейкі ·  Зорычы ·  Катмінаўцы ·  Крупляны ·  Крутаўцы ·  Кузявічы ·  Малая Сваротва ·  Міцкевічы ·  Саўцавічы ·  Соргавічы ·  Страмілаўшчына |
**Мала́я Пло́тніца** (трансліт.: *Malaja Plotnica*, руск.: Малая Плотница) — вёска ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Бабрыкоўскага сельсавета.

Размешчана за 10 км ад аўтадарогі Ганцавічы — Лагішын (Р105) і вёскі Бобрык, за 67 км ад горада Пінск. У вёсцы размяшчаюцца лясніцтва, базавая школа, дом малітвы і крама. На пачатак 1998 года пражывала 313 чалавек, было 139 гаспадарак.

Гісторыя
--------

Вёска з’яўляецца даўняй вотчынай роду Завадскіх.

У 1842—1898 гадах у маёнтку Малая Плотніца дзейнічала Малаплотніцкая шкляная мануфактура. У канцы XIX стагоддзя ўладальнікамі сядзібы з’яўляюцца Аляксандр і Базыль Завадскія, пазней вёска пераходзіць да Атгона Завадскага

У пачатку XX стагоддзя дзейнічаюць народнае вучылішча (настаўнік К. Дыдышка), дзве рамесныя школы для моладзі бліжэйшых населеных пунктаў. Існавала царква.

Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы жыло 544 чалавек у 136 дварах.

У маі 1944 года гітлераўцамі быў спалены 131 дом, забіта 11 чалавек.

Славутасці
----------

### Страчаная спадчына

Сядзіба Завадскіх
* Сядзіба Завадскіх.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. 1 2  Малая Плотница  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Малая Плотніца(недаступная спасылка)

| ⛭**Бабрыкоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Бобрык |
| Вёскі | Дабраслаўка ·  Забярэззе ·  Канатоп ·  Ліпнікі ·  Малая Плотніца ·  Пласкінь ·  Церабень ·  Чамля |
Крывяносныя пасудзіны з артэрыяльнай крывёю паказаны чырвонымі
**Артэрыяльная кроў** — устояная назва крыві, вычышчанай ад вуглякіслага газу і насычанай кіслародам (аксігенаванай), у адрозненне ад вянознай крыві.

Артэрыяльная кроў цыркулюе па артэрыях вялікага круга кровазвароту і венах малога круга кровазвароту.

Артэрыяльная кроў дастаўляе да тканак кісларод, неабходны для ажыццяўлення метабалізму. Насычаючыся вуглякіслым газам і губляючы кісларод, праходзячы праз тканкі артэрыяльная кроў становіцца вянознай.

Артэрыяльная кроў мае ярка-чырвонае адценне, бо яна насычана гемаглабінам.

Артэрыяльная кроў, якая выступіла з капіляраў пашкоджанага пальца
**Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі** (1854 — 1918) — рускі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант, камандзір Асобнага корпуса памежнай варты (1917—1918).

Біяграфія
---------

Скончыў 2-ю Кіеўскую класічную гімназію. У арміі з лютага 1876 года, паступіў радавым у Праабражэнскі лейб-гвардыі полк. Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878. У 1879 год узведзены ў афіцэры. У памежнай варце з 4 студзеня 1881 года, атрадны афіцэр Валынскай брыгады. Служыў у Камышынскім атрадзе і Санкт-Пецярбургскай брыгадзе. З 1893 года — у штабе АКМВ, з 1914 — памочнік камандзіра, а з сакавіка 1917 года — яго камандзір. З усталяваннем савецкай улады прызначаны начальнікам Галоўнага ўпраўлення памежнай аховы пры Наркамаце фінансаў (сакавік 1918), аднак 6 верасня 1918 года звольнены.

Памёр у 1918 годзе, акалічнасці смерці невядомыя.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі на сайце *Руская армія ў Вялікай вайне*

| Камандуючыя Асобным корпусам Пагранічнай варты |
| --- |
| 
Аляксандр Дзмітрыевіч Свін’ін (1893—1908) • Мікалай Апалонавіч Пыхачоў (1908—1917)
Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі (1917—1918)
 |
**Рыгор Рыгоравіч Зобач** (23 красавіка 1922, Шлісельбург — 9 верасня 1976, пас. імя Марозава, Усевалажскі раён, Ленінградская вобласць) — савецкі разведчык часоў Другой сусветнай вайны. Былы агент германскай разведкі, затым савецкі разведчык, актыўны ўдзельнік аперацый «Манастыр», «Кур’ер», «Беразіно». Псеўданімы — *Зюбін*, *Злобін*, *Кандрацьеў*, пазыўны — «Сатурн».

Біяграфія
---------

Бацька быў расстраляны перад вайной па прысудзе тройкі як вораг народа. У 1941 годзе скончыў Беларускі тэхнікум фізічнай культуры (Вышэйшую школу трэнераў). Да вайны працаваў інструктарам фізкультуры ў г. Барысаве.

У ліпені 1941 г. быў прызваны ў Чырвоную Армію. У красавіку 1942 г. быў завербаваны супрацоўнікамі абвера для шпіёнскай працы супраць СССР. Скончыў Катынскую разведшколу. 7 кастрычніка 1942 г быў закінуты ў раён Калінінскай вобласці з заданнем на ссяданне і правядзенне разведвальнай працы ў Маскве з дакументамі на імя Рыгора Рыгоравіча Кандрацьева, сяржанта дзяржбяспекі, оперупаўнаважанага асобага аддзелу дывізіі 34-й арміі. Быў затрыманы савецкай контрразведкай і даў згоду працаваць супраць немцаў. За паспяховую працу вызвалены з-пад варты. 12 студзеня 1943 «за верную службу рэйху» немцы ўзнагародзілі Зобача жалезным крыжам 2-га класа «За ваенныя заслугі з мячамі».

Улетку 1943 Зобач, уключаны ў аперацыю былых нямецкіх разведчыкаў, паведаміў прапановы па актывацыі працы з германскай разведкай М. Б. Маклярскаму, начальніку 3-га аддзела 4-га ўпраўлення НКУС.

У аперацыі «Беразіно» разам з Рудольфам Абелем уваходзіў у склад легендаванай нямецкай часткі, якая нібыта патрапіла ў акружэнне.

Пасля вайны быў сасланы на вольнае пасяленне і да 1962 года пражываў у г. Нарыльску Краснаярскага краю. Працаваў выкладчыкам фізкультуры ў Нарыльскім металургічным тэхнікуме, пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай.

У 1962 годзе паўгода пражыў з сям’ёй у Маскве ў М. Б. Маклярскага, затым пераехаў у пасёлак імя Марозава Усевалажскага раёна Ленінградскай вобласці. Памёр 9 верасня 1976 г.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прайс.

Сэр **Джонатан Прайс** (вал. Jonathan Pryce, нар.1 чэрвеня 1947, Халівел, Уэльс, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр. Згуляў больш чым у сямідзесяці фільмах, у тым ліку галоўную ролю ў фільме-антыўтопіі «Бразілія» і Папу Рымскага Францыска ў фільме «Два Папы».

Біяграфія
---------

Джонатан Прайс нарадзіўся ў мястэчку Халівел на поўначы Уэльса, у сям’і сябра мясцовай гарадской рады. У 20 гадоў паступіў у адну з самых прэстыжных у Вялікабрытаніі драматычных навучальных устаноў — лонданскую Каралеўскую акадэмію драматычнага мастацтва (RADA).

Прапрацаваўшы некалькі гадоў у Ліверпулі ў якасці акцёра і рэжысёра, Прайс далучыўся да Нотынгемскага драматычнага тэатра, у якім іграў у спектаклях «Утаймаванне наравістай» (1973 год), «Тры сястры» (1973), «Каўказскі крэйдавы круг» (1974). .

У 1976 годзе адбыўся яго брадвейскі дэбют у спектаклі «Камедыянты», які прынёс яму першую прэмію «Тоні» ў катэгорыі «Лепшы акцёр другога плана ў п’есе».

З 1979 года Джонатан Прайс пачынае працаваць у «Каралеўскай шэкспіраўскай трупе» (RSC), якой у той час кіраваў Трэвар Нан. У складзе RSC Прайс выканаў ролі Петручыа («Утаймаванне наравістай»), Актавія («Антоній і Клеапатра»), Анжэла («Мера за меру»). У 1980 годзе акцёр атрымаў прэмію Лорэнса Аліўе за выкананне ролі Гамлета — яго нават абвясцілі адным з лепшых Гамлетаў яго пакалення, а ў 1986 ён адыграў загалоўную ролю ў трагедыі «Макбет». Акрамя Шэкспіра, быў яшчэ і Чэхаў — Астраў («Дзядзька Ваня») і Трыгорын («Чайка»).

Пасля гуляў з такімі акцёрамі, як Аль Пачына, Роберт Дэ Ніра.

У 1972 годзе Прайс пазнаёміўся з актрысай Кейт Фахі, з якой доўгі час пражыў у грамадзянскім шлюбе, у якім у іх нарадзілася трое дзяцей: Патрык (нар. у 1983), Гэбрыэл (нар. у 1986) і Фібі (нар. у 1990). У 2015 годзе пара афіцыйна ажанілася.

У 2021 годзе Прайс быў прысвечаны ў рыцары за заслугі ў галіне драматургіі.

Зноскі
------

1. ↑  Jonathan Pryce // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. ↑  Student & graduate profiles — Каралеўская Акадэмія драматычнага мастацтва.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q99543496'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q523926'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Артэфакт.
**Артэфа́кт** (ад лац.: artefactum — штучна зробленае) — старажытная рэч, якая зроблена ці мае сляды карыстання чалавекам. Элемент археалагічнай культуры, частка матэрыяльнай культуры пэўнага этапу, бо адлюстроўвае гісторыю яе развіцця. Сярод артэфактаў вылучаюць культурнавызначальныя, этнавызначальныя («кіравальныя») і «датавальныя  (руск.) (бел.» рэчы, імпартныя, выпадковыя, запазычаныя і інш.

Літаратура
----------

* Артэфакт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4143114-5 · NKC: ph752785 |
Арабы-суніты (60%)     Арабы-алавіты (12%)

**Рэлігія ў Сірыі** складаецца з некалькіх канфесій і сект. Сірыя з'яўляецца свецкам дзяржавай. Тым не менш, прыналежнасць да рэлігійнай абшчыны ў Сірыі звычайна вызначаецца па нараджэнні. На аснове статыстычнага аналізу 2006 года, колькасць мусульман склала 90%  ад агульнай колькасці насельніцтва.
З усяго сірыйскага насельніцтва, 74%  былі сунітамі (уключаючы суфіяў ), у той час як 13%  былі шыіты (у тым ліку 8,0% алавітаў, з якіх каля 2% называюцца мершыды - яны з'яўляюцца паслядоўнікамі Сулеймана аль-Муршыда, 3% імаміты, 1% ісмаілітаў), 3%  друзы, у той час як астатнія 10%  хрысціяне.

Не ўсе суніты арабы. Пераважная большасць курдаў, якія складаюць 9% насельніцтва  афіцыйна суніты, як і туркаманы, якія ахопліваюць 1%.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Syria - International Religious Freedom Report 2006 **(нявызн.)**.  U.S. Department of State (2006). Праверана 28 чэрвеня 2009.
2. ↑  Sufi Brotherhoods in Syria and Israel
3. ↑  The CIA World Factbook. Syria Архівавана 25 снежня 2018.. Праверана 21 мая 2014 года

Спасылкі
--------
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нарцыс.
**Нарцыс** (Наркіс, грэч. Νάρκισσος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі юнак-прыгажун, сын беатыйскага рачнога бога Кефіса і німфы Лірыёпы. Паводле пашыранага міфа, Нарцыс не прыняў кахання німфы Эха, за што быў пакараны Афрадытай: закахаўся ва ўласнае адлюстраванне ў вадзе і памёр ад непадзеленага кахання. Ператвораны багамі ў аднайменную кветку.

Вобраз Нарцыса ўвасоблены ў скульптурах Паліклета Старэйшага і Б. Чэліні, карцінах Я. Тынтарэта і М. Караваджа, п’есах П. Кальдэрона дэ ла Баркі і Ж.-Ж. Русо, операх Д. Скарлаці, К. В. Глюка і Ж. Маснэ, іншых творах мастацтва і літаратуры.

У пераносным сэнсе Нарцыс — самаўлюбёны чалавек.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нарцыс (міфалогія) на Вікісховішчы |



| ?Нарцыс (міфалогія) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Эфір |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | Хаос |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Понт |  | Гея |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Імгла[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Cephissus[d] |  |  |  |  | Гемера |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Нарцыс |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Liriope[d] |  |  |  | Эфір |  | Эрэб |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Таласа |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Гемера |  |  |  | Нюкта |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118586467 · LCCN: nb2016002049 · SUDOC: 027724417 · VIAF: 67257842, 19151776766418011892 |
**Артэк** — міжнародны дзіцячы цэнтр. Размешчаны на паўднёвым беразе Крыма ў пасёлку Гурзуф. У савецкі час — самы знакаміты піянерскі лагер СССР і візітная картка піянерскай арганізацыі краіны.

«Лагер-санаторый у Артэку» (першапачатковая назва дзіцячага цэнтра) створаны ў 1925 годзе па ініцыятыве старшыні Расійскага таварыства Чырвонага Крыжа, ураджэнца Гродна Зіновія Пятровіча Салаўёва. Першым яго кіраўніком стаў доктар Фёдар Фёдаравіч Шышмароў. Першая змена «Артэка» адкрылася 16 чэрвеня 1925 года. Паступова «Артэк» з невялікага летняга намётавага лагера вырас ў адзін з самых буйных у свеце комплексаў дзіцячага адпачынку.

Ганаровымі гасцямі «Артэка» ў розныя гады былі Жан-Бедэль Бакаса, Леанід Брэжнеў, Юрый Гагарын, Індзіра Гандзі, Урха Кеканен, Мікіта Хрушчоў, Джавахарлал Неру, Ота Шміт, Лідзія Скоблікава, Пальміра Тальяці, Хо Шы Мін, Бенджамін Спок, Міхаіл Таль, Валянціна Церашкова, Леў Яшын. У ліпені 1983 года «Артэк» наведала амерыканская дзяўчынка Саманта Сміт.

Падобныя, хоць і менш знакамітыя, піянерскія лагеры былі і ў іншых рэспубліках СССР. Другое месца па прэстыжнасці займаў Усерасійскі піянерскі лагер «Арляня» (Краснадарскі край, РСФСР). Далей ішлі рэспубліканскія лагеры адпачынку «Зубраня» (Мінская вобласць, БССР), «Акіян» (Прыморскі край, РСФСР) і «Маладая гвардыя» (Адэская вобласць, УССР).

### Філатэлія і нумізматыка

* Паштовыя маркі СССР / Манета Банка Расіі
* 1948 год1948 год
* 1958 год1958 год
* 1958 год1958 год
* 1985 год1985 год
* 2015 год2015 год

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Артэк
**Нарыс** — адна з разнавіднасцей малой формы эпічнай літаратуры — апавядання, якая адрозніваецца ад іншай яго формы, навелы, адсутнасцю адзінага і вострага канфлікта, які хутка вырашаецца, і большай развітасцю апісальнай выявы. Абодва адрознення залежаць ад асаблівасцей праблематыкі нарысу. Нарысавая літаратура закранае не праблемы станаўлення характара асобы ў яе канфліктах з устояным грамадскім асяроддзем, як гэта ўласціва навеле (і раману), а праблемы грамадзянскага і маральнага стану «асяроддзя» (увасобленага звычайна ў асобных персанажах) — праблемы «нораваапісальныя»; яна мае вялікую пазнавальную разнастайнасць. Нарысавая літаратура звычайна спалучае асаблівасці мастацкай літаратуры і публіцыстыкі.

У мастацкай літаратуры нарысам завецца адна з разнавіднасцей апавядання, адрозніваецца большай апісальнасцю, закранае пераважна сацыяльныя праблемы. Публіцыстычны, у тым ліку дакументальны, нарыс выкладае і аналізуе рэальныя факты і з'явы грамадскага жыцця, як правіла, у суправаджэнні прамога вытлумачэння іх аўтарам.
**Чарно́ўка** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнуйка на поўдзень ад вёскі Смароднік.

Плошча паверхні возера 0,14 км², даўжыня 0,72 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Даўжыня берагавой лініі 1,78 км. Найбольшая глыбіня возера 10,7 м, сярэдняя 3,6 м. Плошча вадазбору 63,3 км². Аб'ём вады ў возеры 0,51 млн. м³.  

Катлавіна возера эварзійнага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны умерана стромкія вышынёй 9—12 м. На вышыні 1,6 м тэраса. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, забалочаныя. На возеры востраў плошчай каля 0,1 га. Найбольшыя глыбіні ў паўднёвай частцы возера. Глыбіні да 2 м займаюць каля 36 % плошчы. Дно на мелкаводдзі пясчанае, на большых глыбінях выслана гліністым ілам.  

Возера эўтрофнае. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 2 м. Прыбярэжная надводная расліннасць займае палосу да 30 м. Праз возера працякае рака Чарнуйка (прыток ракі Обаль).

У возеры водзяцца мянтуз, шчупак, лешч, плотка, акунь і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* *Рачэўскі А. М.* Чарноўка // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 5. — 583 с. — 10 000 экз.
* Природа Белоруссии: Популярная энциклопедия / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 2-е изд. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 599 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-85700-001-7. (руск.)
**Лукас ван Лейдэн**, *Лука Лейдэнскі*, **Лукас Хюйгенс** (нідэрл. Lucas van Leyden) 1494, Лейдэн — 1533) — нідэрландскі жывапісец Паўночнага Рэнесансу і выбітны майстар разцовай гравюры, пры жыцці праславіўся за межамі роднай краіны, дзякуючы наватарскай і самабытнай творчасці.

Біяграфія
---------

Вучыўся жывапісу спачатку ў свайго бацькі Хугэ Якабса (работы апошняга да цяперашняга часу не захаваліся), потым у Карнеліса Энгелбрэхтсена (адначасова з Артгенам ван Лейдэнам). Вельмі рана авалодаў мастацтвам гравюры і працаваў у Лейдэне і Мідэлбургу.

Карэл ван Мандэр паведамляе пра тое, што Лукас быў нястомным мастаком, які ў дзяцінстве раздражняў сваю маці, бо паліў шмат свечак, малюючы доўгія гадзіны пасля наступлення цемры. Таксама трывожыла яе, што, занадта шмат працуючы, сын падрываў сваё здароўе. Па словах ван Мандэра, яшчэ хлопчыкам ён меў зносіны з іншымі маладымі мастакамі, гравёрамі па шкле і ювелірамі. Як распавядае ван Мандер, за акварэль з выявай святога Хуберта Лукас атрымаў ад нейкага Ёхана ван Локхарста з Лейдэна (пам. у 1510 годзе) па 1 залатых флорынаў за кожныя са сваіх 12 гадоў. Пачаўшы працаваць прафесійна ў маладым узросце, ён, нягледзячы на ​​раннюю смерць, пакінуў значнае творчую спадчыну.

Дзе Лукас вывучаў мастацтва гравіравання, невядома. Матывы для сваіх гравюр і карцін ён браў, перапрацоўваючы іх, у Маркантоніа Раймондзі. Ён вельмі хутка стаў першакласным гравёрам: самы ранні з вядомых твораў Лукаса («Магамет і манах Сергій») датуецца 1508 годам. Гэтым жа годам датуецца атрыбутыруемая Лукасу ван Лейдэне карціна «Гульня ў шахматы», якая з’яўляецца адным з першых жанравых твораў у нідэрландскай жывапісу і змяшчае адзінае малюнак партыі ў кур’ерскія шахматы.

У 1514 годзе Лукас увайшоў у гільдыю жывапісцаў Лейдэна. Ён пабываў у Антверпене ў 1521 годзе, у той час, калі па Нідэрландах падарожнічаў Альбрэхт Дзюрэр. У 1527 годзе Лукас пабываў у Мідэлбург, сустрэўшыся там з Мабюзам. Бесперапынны шэраг датаваных гравюр дазваляе прасачыць за развіццём Лукаса як майстра графікі на працягу ўсёй яго жыцця. Адным з тых, хто аказаў найбольшы ўплыў на Лукаса, быў Дзюрэр.

У 1522 годзе мастак ўступіў у гільдыю святога Лукі ў Антверпене, затым вярнуўся ў Лейдэн, дзе памёр у 1533 годзе.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   Праверана 30 лістапада 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX876273 · BNF: 11939477b · BPN: 13958079 · CONOR: 17709155 · GND: 118729314 · GTAA: 125987 · ISNI: 0000 0003 5543 7835 · LCCN: n79043330 · NKC: js20061020008 · NLA: 35570589 · NLP: A1258194X · NTA: 068246315 · NUKAT: n01197339 · LIBRIS: 194211 · SUDOC: 027328910 · VIAF: 95809141 · ULAN: 500020789 |

 |
**Барысаўская швейная фабрыка** — прадпрыемства ў Барысаве. Размешчана па вул. Ібаруры, 9. Колькасць супрацоўнікаў сладае 141 чалавек.

Гісторыя
--------

Заснавана ў 1963 годзе як філіял Мінскага вытворчага швейнага аб’яднання імя Н. К. Крупскай. З 1990 года арэнднае, з 1992 года народнае прадпрыемства, з 1997 года ААТ з сучаснай назвай. У складзе фабрыкі 2 швейных, раскройна-падрыхтоўчы цэхі, эксперыментальны ўчастак, дапаможныя службы, аб’екты сацыяльнай інфраструктуры.

Прадукцыя
---------

Вырабляе (2005) вопратку для дарослых і дзяцей, адзенне спецыяльнага прызначэння (для будаўнічых і дарожных работ, форменнае абмундзіраванне для ваеннаслужачых). Прадукцыя пастаўляецца на ўнутраны і знешні рынкі, у т.л. у Вялікабрытанію, ЗША.

Літаратура
----------

* Борисовская швейная фабрика // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Лукаш Клекерс** (18 мая 1996) — нямецкі непрафесійны гулец у снукер. Удзельнік кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2015 і 2016 гадоў.

У 2012 годзе ва ўзросце 16 гадоў упершыню прыняў удзел у кваліфікацыі да нізкарэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Антверпена, а ў сезоне 2014/2015 два разы трапляў у асноўныя стадыі турніраў серыі PTC у Лісабоне і Гдыні, дзе саступіў Джону Хігінсу (1:4) і Марку Дэвісу (0:4) адпаведна. У 2015 годзе быў упершыню запрошаны да ўдзелу ў кваліфікацыі да чэмпіянату свету ў якасці найлепшага снукерыста Германіі, дзе саступіў Напону Санхаму (6:10), а таксама ўпершыню прымаў удзел у Q School, дайшоўшы да 1/32 фіналу першыга турніру, дзе саступіў Сідні Уілсану. У наступным сезоне ўпершыню дайшоў да 1/32 фіналу нізкарэйтынгавага турніру, перайграўшы прафесіянала Энтані Хэмілтана ў першым раундзе адкрытага чэмпіянату Рыгі з лікам 4:0, а ў другім раундзе саступіў Стывену Магуайру (0:4). У 2016 годзе ў другі раз гуляў у кваліфікацыі да чэмпіянату свету і прайграў Роры Мак-Лаўду ў першым раундзе з лікам 7:10.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Статыстыка Лукаша Клекерса на CueTracker.net  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
**Барысаў мост** — пешаходны бэлечны мост цераз Абводны канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны востраў і левы бераг канала ў раёне дамоў № 207 і № 138 па набярэжнай Абводнага канала. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Тараканаўскі мост, ніжэй — Нова-Калінкін мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Нарвская» (970 м) і «Балтыйская» (1018 м). Назва моста вядомая з пачатку XX стагоддзя і паходзіць ад прозвішча домаўладальніка купца Барысава, якому належалі два вялікія дамы на правым беразе канала.

| Масты цераз Абводны канал |
| --- |
| 
* Шлісельбургскі
* Французскі
* Атаманскі
* Амерыканскі (чыг.)
* Карэтны
* Прадцечанскі
* Нова-Каменны
* Баравы
* Глазаўскі (разабраны)
* Іпадромны пешаходны
* Царскасельскі чыгуначны (чыг.)
* Рузаўскі
* Мажайскі пешаходны
* Газавы пешаходны
* Масляны пешаходны
* Нова-Маскоўскі
* Варшаўскі
* Мітрафаньеўскі
* Балтыйскі пешаходны
* Нова-Пецяргофскі
* Чырвонакастрычніцкі
* Тараканаўскі пешаходны
* Барысаў пешаходны
* Нова-Калінкін
* Сцяпана Разіна

 |
**Барысаўская воласць**, пазней **Барысаўскае староства** — дзяржаўнае ўладанне XIV—XVIII стагоддзяў у Вялікім Княстве Літоўскім. Займала ўсходнюю частку сучасных Барысаўскага і паўднёвую частку Крупскага раёнаў.

У XII ст. воласць уваходзіла, напэўна, у Полацкае княства, у XV — 1-й палове XVI ст. — у Віленскае ваяводства. Даход з воласці ішоў на службовыя расходы віленскага ваяводы. У пачатку XVI ст. частка воласці праз велікакняжацкія наданні ператварылася ў прыватныя маёнткі. Пазней Барысаўская воласць ператворана ў староства, якое перадавалася ў дзяржанне. Першымі старостамі былі віленскія ваяводы Мікалай Радзівіл Чорны і Мікалай Радзівіл Руды, потым знаходзілася ў дзяржанні нашчадкаў апошняга. Паводле адміністрацыйнай рэформы ВКЛ 1565—1566 гадоў большая частка староства увайшла ў Аршанскі павет, астатняя, на правым беразе Бярэзіны, — у Менскі павет. У XVII ст. некаторыя маёнткі Барысаўскай воласці вылучыліся ў самастойныя ўладанні, засталося каля 50 населеных пунктаў, найбуйнейшымі з якіх у XVIII стагоддзі былі горад Барысаў і мястэчкі Барань, Лошніца, Нача, Неманіца, Ухвала. У XVIII стагоддзі староства трымалі Агінскія, потым зноў Радзівілы.

3 1793 года тэрыторыя староства ў складзе Расійскай імперыі. У 1798 годзе са складу староства вылучаны як павятовы цэнтр Барысаў, а само з 8 тысячамі сялян мужчынскага полу падорана ва ўладанне Міхалу Радзівілу.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
**Нарын** (кірг.: Нарын, узб.: Norin) — рака ў Кыргызстане і Узбекістане, пры зліцці з ракой Карадар'я ўтварае раку Сырдар'я. Даўжыня 807 км. Плошча басейна 59 100 км². Бярэ пачатак з ледавікоў Цэнтральнага Цянь-Шаня, цячэ ў міжгорнай даліне, месцамі ў вузкіх цяснінах. Жыўленне снега-ледавіковае, у вярхоўях ледавікова-снегавое. Сярэдні расход вады ля Учкургана (40 км ад вусця) 429 м³/с, найбольшы — 2880 м³/с. Паводка ў траўні. Узімку шуга. Вада з Нарына выкарыстоўваюцца для арашэння зямель Ферганскай даліны; з Нарына бярэ пачатак Вялікі Ферганскі канал. На рацэ — Учкурганская ГЭС, Тактагульская ГЭС; гарады Нарын, Таш-Кумыр, Учкурган.
**Царква Усіх Святых** — праваслаўны храм у вёсцы Пірэвічы Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1902 годзе з цэглы паводле праекта П. І. Калніна на сродкі памешчыка Раговіча.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неарускага стылю. Падоўжна-восевая крыжападобная ў плане кампазіцыя храма складаецца з выцягнутага па папярочнай восі прытвора, прамавугольнай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, паўкруглай апсіды з бакавымі рызніцамі такога ж абрысу. У сілуэце будынка дамінуе асноўны кубападобны аб’ём, апяразаны па перыметры какошнікавым парапетам, завершаны пакатым шатровым дахам з двух’ярусным (цыліндры на васьмерыку) купальным барабанам. Галоўны ўваход аформлены магутным ганкам-рундуком з арачнымі прасветамі, вуглавыя ўваходы (паміж трапезнай і малітоўнай залай) — ганкамі пад навісямі. Сцены прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў фігурных з кілепадобнымі сандрыкамі ліштвах. Архітэктура будынка мае насычанае пластыка-дэкаратыўнае і колеравае рашэнне. Са старажытнарускай царкоўнай архітэктуры пазычаны вуглавыя ўразныя калонкі, маёлікавыя паліхромныя шырынкі і круглыя разеткі, закамары і какошнікі, аркатурныя і гарадковыя фрызы.

Інтэр’ер
--------

У інтэр'еры сяродкрыжжа перакрыта сферычным купалам з ліхтаром, падтрыманым магутнымі аркамі і вуглавымі парусамі, трапезная і прыдзелы — цыліндрычнымі скляпеннямі. Цокальная частка сцен абліцавана керамічнай пліткай.

Зноскі
------

1. ↑  Виленский календарь на 1910 г. С. 96.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Царква Усіх Святых (Пірэвічы) на сайце Radzima.org
* Царква Усіх Святых (Пірэвічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Нарыбут (Нарбут) Яталтавіч** (узг. 1440 — 1486) — літоўскі баярын, родапачынальнік Нарбутаў.

Біяграфія
---------

Ад вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча (1432—1440) атрымаў маёнткі Армяны і Калтыняны ў Літве. У 1440 годзе быў сведкам дарчай Аляксандра Монтаўта віленскім францысканцам. Пасля забойства Жыгімонта Кейстутавіча, паводле «Хронікі Быхаўца», Нарбут заняў Віленскі Верхні замак для Міхайлушкі Жыгімонтавіча. Ад вялікага князя Казіміра (1440—1492) у 1440—1443 гадах атрымаў 7 «людзей» у ваколіцах Няменчына і Лінкменіса, дзе, імаверна, была вотчына Нарбута. У 1486 годзе быў сведкам у купчай Багдана Саковіча.

Меў сыноў Дабрагоста, Яна, Станіслава, Мікалая, Юрыя і Альбрэхта (Войцеха).

Зноскі
------

1. 1 2  Пятраўскас Р. …
Артыкул пра ўкраінскі тэлеканал. Пра беларускі тэлеканал гл. СТБ.

**СТБ** — украінскі тэлеканал. Пачаў вяшчанне ў 1997 годзе.

Гісторыя
--------

Заснавальнікамі тэлеканала з’яўляюцца ЗАТ «Міжнародны медыя цэнтр» і карпарацыя «Інтэрньюз Нэтварк» (ЗША).

З 1997 года СТБ кантраляваўся Уладзімірам Сіўковічам, якому ўласна і належыць ідэя стварэння канала на базе інфраструктуры, створанай «Інтэрньюз-Украіна», каманды, якая з верасня 1996 года на частотах «УТ-2» стварала навіны пад назвай «Вокны» і дадатковых магчымасцей кампаніі «ПроТБ». Бягучы менеджмент узначаліў Мікалай Княжыцкі.

Пакрыццё
--------

Эфірнае аналагавае і лічбавае DVB-T2 — больш 95 % тэрыторыі Украіны, кабельнае, спадарожнікавае.

Рэйтынг
-------

Па выніках 2004 года доля СТБ склала 3,71 % (Па піпламетрычнай панелі GfK Ukraine, аўдыторыя людзі 18+, горада 50 тыс. +), ужо ў 2005 годзе дасягнула 5,2 %, у 2006 — 6,05 %, 2007 — 6,7 %, у 2008 — 7,75 %, 2009 — 8,27 %, у 2010 — 9,82 %, 2011 — 9,9 %, (3-е месца сярод тэлеканалаў, якія транслююцца ва Украіне). Да 2011 года СТБ быў адзіным сярод украінскіх тэлеканалаў, які ўвесь час з года ў год падвышаў долю тэлепраглядаў.

У 2012 годзе доля канала трохі знілізася — да 9,8 %, у 2013 дасягнула 10,6 %, у 2014 скарацілася да 8,71 %.

Эфір
----

### Праграмы

#### Інфармацыйныя, сацыяльныя і пазнавальныя праграмы

* Вокны-Навіны
* У пошуках ісціны
* Дакументальны дэтэктыў
* Паралельны свет
* Містычныя гісторыі
* Дэтэктар хлусні
* Адзін за ўсіх
* Масфільм. Невядомая версія

#### Забаўляльныя праграмы

* Украіна мае талент
* Танцуюць усе!
* Бітва экстрасенсаў
* Следства вядуць экстрасэнсы
* Зорнае жыццё
* Неверагодная праўда пра зоркі
* Мая праўда
* ВусаЛапаХвост
* Фермер шукае жонку
* Караоке на майдане
* Х фактар
* МайстарШэф
* Кулінарная дынастыя
* Куб
* Халасцяк
* Хата на тату
* Усё будзе добра — тэлечасопіс для жанчын

#### Рэаліці-шоу

* Халасцяк
* Узважаныя і шчаслівыя
* Цяжарная ў 16 і яго пост-шоу
* Дочкі-маці
* Правілы жыцця
* Вясельныя бітвы
* Ратуйце нашу сям’ю
* Дарагая, мы забіваем дзяцей

Паходжанне і мова кантэнту
--------------------------

З’яўляецца адным з нямногіх украінскіх каналаў, які выкарыстоўвае асобныя правілы харкаўскага правапісу ў некаторых тэлеперадачах, тым самым падвяргаючы сябе як станоўчым, так і крытычным каментарам з боку грамадства.

У той жа час, паводле даных маніторынгу актывістаў кампаніі «Байкот расійскага кіно», які яны правялі 27 верасня 2014 года, на тэлеканале СТБ доля рускамоўнага кантэнту складала каля 54 %.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook · Telegram · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Левы бераг · Ліга.Дасье |

| ⛭Украінскія тэлеканалы |
| --- |
| Агульныя | 
* 1+1
* 2+2
* 24
* ICTV
* Эра
* Інтэр
* K1
* Новы канал
* НТН
* Перший
* СТБ
* ТЕТ
* ТОНІС
* Украіна

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мозер.

**Лукас Мозер** (каля 1390 — пасля 1434?) — нямецкі жывапісец, магчыма, таксама вітражыст позняй готыкі, сыграў значную ролю ў развіцці нямецкага мастацтва пачатку XV стагоддзя. Захаваўся адзіны падпісаны твор з яго імем — Алтар святой Магдаліны (1431, царква Санкта-Марыя-Магдалена, Тыфенброн бліз Пфорцгайма). Алтар незвычайны па сваім выглядзе — ён спалучае форму трыпціха і так званай анконы.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Allgemeine Deutsche Biographie · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118737120 · ISNI: 0000 0000 1364 3399 · LCCN: nr99010851 · NTA: 074229575 · VIAF: 27866517 · ULAN: 500016838 |

 |
Галаўны мозг:  

I. Шыйныя нервы.  

II. Грудныя нервы.  

III. Паяснічныя нервы.  

IV. Крыжавыя нервы.  

V. Хвастцовыя нервы.  

---

1. Канцавы мозг.  

2. Прамежкавы мозг.  

3. Сярэдні мозг.  

4. Мост.  

5. Мазжачок.  

6. Прадаўгаваты мозг.  

7. Спінны мозг.  

8. Шыйнае патаўшчэнне.  

9. Папярочнае патаўшчэнне.  

10. «Конскі хвост».
**Галаўны мозг** (лац.: cerebrum, стар.-грэч.: Ἐγκέφαλος) — частка цэнтральнай нервовай сістэмы пераважнай большасці хордавых, яе галаўное завяршэнне; у пазваночных знаходзіцца ў поласці чэрапа. У анатамічнай наменклатуры пазваночных, у тым ліку чалавека, мазгі ў цэлым часцей за ўсё пазначаюцца як *encephalon* — лацінізаваная форма грэчаскага слова; першапачаткова лацінскае *cerebrum* стала сінонімам вялікіх мазгоў (*telencephalon*).

Уключае 5 аддзелаў: прадаўгаваты, задні (мост і мазжачок), сярэдні, прамежкавы (таламус і гіпаталамус) і канцавы мозг (вялікія паўшар’і і мазолістае цела). Галаўны мозг складаецца з вялікай колькасці нейронаў, злучаных паміж сабой сінаптычнымі сувязямі. З дапамогай гэтых сувязяў, нейроны фарміруюць складаныя электрычныя імпульсы, якія кантралююць дзейнасць усяго арганізма.

Гл. таксама
-----------

* Спіннамазгавая вадкасць
* Лабатамія
* Смерць мозга

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Галаўны мозг**

| ⛭Нервовая сістэма |
| --- |
| Анатомія чалавека |
| Цэнтральная | Галаўны мозг • Структуры мозга • Спінны мозг |
| Перыферычная | Саматычная нервовая сістэма  Аўтаномная нервовая сістэма: Сімпатычная нервовая сістэма • Парасімпатычная нервовая сістэма • Энтэральная нервовая сістэма |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11971075f · GND: 4019752-9 · LCCN: sh85016319 · NDL: 00568735 · NKC: ph123008 |