| Снофру |
| --- |
| IV дынастыя |
| Старое Царства |
| Статуя Снофру; Егіпецкі музей, Каір |
|  асабістае імяяк Сын Ра |  Сенеферу, Снофру *S.nfr.w(j)* *Той, хто ўдасканальвае* |
|  Хорава імяяк Хор | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

 Нэб-маат *Nb-m3ˁt* *Гаспадар Маат*або *Валадар ісціны (справядлівасці)* |
|  небці-імяяк Гаспадарпадвойнага вянца |  Нэб-маат *Nb-m3ˁt* *Гаспадар ісціны* |
|  залатое імяяк Залаты Хор |  Бік-нэбу *Bjk-nbw* *Залаты сокал* |
| Турынскі спіс (№III./9) | Снефер... *S.nfr**Дасканалы...* (імя суправаджаецца  знакам-паняццем "цар",  які ўяўляе сабой сокала Хора) |
| Абідаскі спіс (№20) | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

 Снеферу *S.nfr.w(j)* *Той, хто ўдасканальвае мяне* |
| Сакарскі спіс (№16) |  Снеферу *S.nfr.w(j)* |
| старажытнагрэчаскае імя Варыянты па Манефону: | Афрыкан: СорысЕўсевій: адсутнічаеАрм. вар. Еўсевія: адсутнічае |

**Снофру** (грэч. *Soris* паводле Манефона) — першы цар (фараон) егіпецкай IV дынастыі часоў Старога Царства. Ён валадарыў прыблізна з 2670 па 2620 да н.э. У часы яго праўлення адбыліся ваенныя паходы ў Лівію і Нубію, а таксама вялікая гандлёвая экспедыцыя ў Ліван. Снофру здабыў сабе славу галоўным чынам дзякуючы будаўнічай дзейнасці. Ён быў адзіным фараонам, які загадаў пабудаваць тры манументальныя піраміды. Іх агульны аб'ём яўна пераўзыходзіць аб'ём самай вялікай егіпецкай піраміды — піраміды Хеопса. З іх у архітэкуры пачынаецца пераход ад ранніх ступеньчатых пірамід да сапраўднай піраміды.

Снофру шанавалі на працягу ўсяе старажытнаегіпецкай гісторыі, а яго пасмяротны культ існаваў доўгі час. Ён лічыўся ідэалам справядлівага ўладара, як ідэальны правіцель ён быў адзначан у некалькіх літаратурных творах.

Паходжанне і сям'я
------------------

Паходжанне Снофру даволі няяснае. З некаторай упэўненасцю можна казаць толькі пра яго маці, якую звалі Мерэсанх I. Праўда, яе асоба пацверджана не сучаснымі ёй крыніцамі, а надпісам на Палермскім камені, створаным пры 5 дынастыі, і графіці часоў 18 дынастыі.
І хоць часам Снофру разглядаецца ў якасці сына свайго папярэдніка Хуні, дагэтуль ні для яго, ні для Мерэсанх I не ўдалося даказаць якой-небудзь сямейнай сувязі з Хуні. І таму ўжэ ў 60-я гг. XX ст. П'ер Мантэ выказаў здагадку, што Снофру не быў царскім сваяком, а пачынаў кар'еру як правінцыяльны чыноўнік з мясцовасці Бені Хасан. Падставай для такога меркавання стала назва мясцовасці "Менат-Снофру" ў пахавальным храме піраміды Снофру ў Медуме. З другога боку, у самом Бені Хасане ў некаторых грабніцах упамінаецца месца з назвай Менат-Хуфу. Мантэ дапусціў, што гэта адна і тая ж мясцовасць, якая была перайменавана пасля ўзыходжання на трон наступнага цара, Хуфу (Хеопса), які таксама паходзіў адсюль. Аднак гэтыя разважанні не пацверджаны доказамі і застаюцца толькі гіпотэзай.

Адзіная вядомая жонка Снофру — Хатэпхерэс I, якая аднак не насіла тытула "царскай жонкі", і таму лічыцца, што яна была толькі наложніцай. Ад гэтай сувязі нарадзілася двое сыноў, адзін з якіх быў наступны цар Хеопс, а другі па апошніх дадзеных, магчыма, быў Каваб, якога дагэтуль былі разглядалі як Хеопсава наследнага прынца.

Яшчэ некалькі дзяцей нарадзілася ад невядомых жонак. Сыны былі Рахатэп, Нефермаат, Анхаф (якога аднак Райнер Штадэльман лічыць сынам Хеопса), Нечэраперэф, а таксама, магчыма, Ранефер, Канефер і Ійнефер. Акрамя таго, быў яшчэ адзін прынц, чыё імя да нас не дайшло. Ён вядомы толькі дзякуючы сваёй манументальнай мастабе — грабніцы M17 у Медуме. Дочкі былі Хатэпхерэс, жонка Анхафа, а таксама Неферткау і Нефертнісу. Мерытытэс I, Хеопсава жонка, таксама лічыцца дачкой Снофру. Згодна з навейшымі меркаваннямі яна магла быць не дачкой, а жонкай ці наложніцай Снофру, якая пасля яго смерці стала жонкай Хуфу.

Піраміды Снофру
---------------

* Піраміда ў Медуме
* Ламаная піраміда
* Ружовая піраміда
* Піраміда ў Сейле

Заўвагі
-------

1. ↑  Працягласць праўлення 29 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Alan H. Gardiner: *The royal canon of Turin*. Рысунак 2; такая форма картуша выкарыстана тут пад уплывам іератычнага напісання з Турынскага папіруса. Ужыванне адкрытых картушаў бярэ пачатак у іератыцы. Розныя выпадкі з наяўнасцю/адсутнасцю пэўных элементаў імені звязаны з пашкоджаннямі матэрыялу папіруса.
2. ↑  Гады паводле Schneider: *Lexikon der Pharaonen*.
3. ↑  Wolfgang Helck: *Geschichte des alten Ägypten*.(= *Handbuch der Orientalistik.* Abt. 1: *Der Nahe und Mittlere Osten.* Bd. 1). Brill, Leiden/ Köln 1981, S. 51–52, (Onlineversion).
4. ↑  Pierre Montet: *Géografie de l'Égypte ancienne. Deuxième partie: To-chemâ, la Haute Égypte*. Paris 1961, S. 160, (PDF; 11,0 MB).
5. 1 2  Roman Gundacker: *Ein Beitrag zur Genealogie der 4. Dynastie*. In: *Sokar.* Nr. 16, 2008, S. 22–51.

|  |
| --- |
| **IV дынастыя** |
| Папярэднік:**Хуні** | **фараон Егіпта**каля **2639 — 2604 гг. да н.э.** | Пераемнік:**Хуфу** |
|

| ⛭Выдатныя дзеячы Старажытнага Егіпта |
| --- |
| Фараоны Ранняга царства | 
* Нармер
* Менес
* Хор Аха
* Джэр
* Дэн
* Хасехемуі

 |  |
| Фараоны Старога царства | 
* Джосер
* Снофру
* Хуфу
* Хефрэн
* Менкаўра
* Сахура
* Пепі II

 |
| Фараоны Сярэдняга царства | 
* Ментухатэп II
* Аменемхет I
* Сенусерт I
* Сенусерт III
* Аменемхет III

 |
| Фараоны XVIII дынастыі Новага царства | 
* Яхмас I
* Тутмос I
* Тутмос III
* Аменхатэп II
* Аменхатэп III
* Эхнатон
* Харэмхеб
* Тутанхамон

 |
| Фараоны XIX і XX дынастый Новага царства | 
* Рамсес I
* Сеці I
* Рамсес II
* Мернептах
* Рамсес III

 |
| Кіраўнікі Позняга перыяду | 
* Шэшонк I
* Піянхі
* Тахарка
* Псаметых I
* Нехо II
* Амасіс II
* Пталамей I

 |
| Царыцы | 
* Нефрусобек
* Тэцішэры
* Яхатэп
* Яхмас-Нефертары
* Хатшэпсут
* Тыя
* Неферціці
* Анхесенамон
* Нефертары Мерэнмут
* Клеапатра VII

 |
| Дзеячы культуры і навукі | 
* Імхатэп
* Хеміун
* Інені
* Сенмут
* Тутмас Малодшы
* Манефон
* Гарапалон

 |
| Военачальнікі, жрацы і прыдворныя | 
* Яхмес
* Рэхміра
* Аменемхеб
* Аменхатэп
* Уджагарэсент
* Пацін

 |


| ?Снофру — продкі |
| --- |
| 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | EGAXA: vtls001777712 · GND: 122482956 · ISNI: 0000 0000 8234 1386 · LCCN: n86127181 · VIAF: 53177422 |