recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Унутранае вуха
**Унутранае вуха** — перапончатыя лабірынт, асноўная частка органа слыху і орган статычнага пачуцця ў пазваночных жывёл і чалавека. Унутранае вуха запоўнена вадкасцю - эндалімфай і знаходзіцца ў храстковым або касцяным шкілетным лабірынцн. Шчылінападобную поласць паміж унутраным вухам і шкілетным лабірынтам запаўняе перылімфа; у наземных пазваночных гэтая поласць злучаецца з лімфатычнымі поласцямі галавы з дапамогай перылімфатычнай пратокі. У шкілетным лабірынце у наземных пазваночных ўтвараюцца дзве адтуліны, т.зв. вокны. У авальнае акно ўваходзіць пачатак слыхавой костачкі (стрэмкі) з сярэдняга вуха. Ніжэй размешчана круглае акно, закрытае эластычнай мембранай, якая дазваляе вадкасці ва ўнутраным вуху перамяшчацца пры руху стрэмкі.

Унутранае вуха ўзнікае ў выглядзе паглыблення эктадэрмы ў задняй частцы галавы. У працэсе развіцця зародка зачатак унутранага вуха прымае форму бурбалкі, злучаецца з вонкавым асяроддзем тонкай эндалімфатычнай пратокай, а затым цалкам аддзяляецца ад эктадэрмы. У далейшым зачатак унутранага вуха дыферэнцыюецца на верхні і ніжні аддзелы, злучаныя паміж сабой. У верхнім аддзеле ва ўсіх хрыбтовых адасабляюцца тры паўкругавыя каналы (у кругларотых - 1-2 каналы); на адным канцы кожнага з каналаў утвараецца ўздуцце - ампула. Астатняя частка верхняга аддзела, якая злучае паўкругавыя каналы паміж сабой, называецца авальным мяшэчкам (утрыкулюсам). У ніжнім аддзеле ўнутранага вуха фарміруецца круглы мяшэчак (сакулюс) з асаблівым ўздуццем - лагенай.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гофман.
**Нота Іосіфавіч Гофман** (руск.: Нота Иосифович Гофман; 12 жніўня 1902, Дуброўна Магілёўскай губерні — 15 красавіка 1982, Хабараўск) — савецкі гісторык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў рабочай сям’і. Да 12 гадоў вучыўся ў габрэйскай рэлігійнай школе, затым пасля перапынку — у вячэрняй школе для дарослых. З 1921 г знаходзіўся на камсамольскай і партыйнай працы. Адначасова ён у 1922—1924 гг. вучыўся ў Смаленскай савпартшколе, а ў 1927 г. паступіў у Маскоўскі камуністычны універсітэт нацыянальных меншасцяў Захаду імя Ю. Ю. Мархлеўскага, які скончыў у 1931 г. па спецыяльнасці «палітэканаміст». На працягу двух гадоў быў слухачом Маскоўскага эканамічнага інстытута чырвонай прафесуры.

З 1930 г. пачаў выкладаць палітэканомію ў вышэйшых навучальных установах Масквы і Харкава, працаваў у аддзеле кансультацый часопіса «Бальшавік». У 1934 г. ён быў камандзіраваны на Далёкі Усход загадчыкам аддзела Благавешчанскага гаркама ВКП(б), праз два гады пераведзены ў Хабараўскі крайком партыі, у 1937—1939 гг. працаваў загадчыкам даведачна-бібліяграфічнага аддзела краёвай навуковай бібліятэкі. У верасні 1939 г. перакладам быў прыняты на пасаду загадчыка кафедры асноў марксізма-ленінізма Хабараўскага медыцынскага інстытута і ў 1941 г. зацверджаны ў вучоным званні дацэнта па курсе палітычнай эканоміі. У 1951 г. ён быў пераведзены на пасаду дацэнта кафедры гісторыі КПСС і палітэканоміі.

Аўтар 22 навуковых прац, з іх 10 друкаваных.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Архівавана 6 мая 2019.
Маюскульнае пісьмо ў Келскай кнізе (прыкладна 800 г. Ірландыя)Маюскульнае пісьмо ў Келскай кнізе (прыкладна 800 г. Ірландыя)
**Маюскул**, **маюскульнае пісьмо** (ад лац.: majusculus — некалькі большы) — алфавітнае пісьмо, якое складаецца з прапісных літар, то бок з літар, напісанне якіх мысленна ўкладаецца ў дзве гарызантальныя лініі. Маюскульным было стражытнае грэчаскае і лацінскае эпіграфічаскае пісьмо. Рукапіснае лацінскае пісьмо захавала маюскульны характар да II ст.

Гл. таксама
-----------

* Мінускул

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780836495 |
Даволі тыповая карта 1910 г, якая паказвае Кітай і яго залежныя тэрыторыі.
Пад **унутраным Кітаем** ці **карэнным Кітаем** разумеецца тэрыторыя, у якой этнічную большасць традыцыйна складалі ханскія кітайцы. Гэты выраз (у айчыннай літаратуры таксама як **засценны Кітай**, у англамоўнай, «China proper» ці «18 Provinces» (18 правінцый)) часта выкарыстоўвалася ў часы Цынскай імперыі, паколькі тэрыторыя, якая разумеецца пад ім, прыкладна адпавядала былой Мінскай імперыі на момант яе падзення (1644 г). 

У адміністрацыйным стаўленні цынскі ўнутраны Кітай кіраваўся інакш (гэта значыць, як правіла больш-менш на аснове раней колішняга мінскага дзяржапарата, з даданнем маньчжурскіх войскаў і некаторых вышэйшых кіраўнікоў) чым тэрыторыі, або кантралюемыя цынамі яшчэ да 1644 г (гэта значыць Маньчжурыя і ўсходняя частка Унутранай і Знешняй Манголіі), або заваяваныя пасля «ўнутранага Кітая» (астатняя Манголія, Сіньцзян, Тыбет).

У сучасных умовах гэта тэрыторыя Кітайскай Народнай Рэспублікі за вылікам Тыбета, Сіньцзяна, Унутранай Манголіі і Манчжурыі, а часам і Тайваня. У КНР ужыванне тэрміна Кітай у вузкім сэнсе слова не ўхваляецца.

Падобныя тэрміны
----------------

* Вялікі Кітай — тэрыторыя Кітая з Тайванем, Ганконгам і Макаа
* Кантынентальны Кітай — тэрыторыя КНР без Тайваня, Ганконга і Макаа
* Кітайскі свет і Паднябесная
**Мая Крысталінская** (руск.: Майя Владимировна Кристалинская; 24 лютага 1932, Масква — 19 чэрвеня 1985) — савецкая эстрадная спявачка. Заслужаная артыстка РСФСР (1974).

Біяграфія
---------

Спявала ў хоры Цэнтральнага дома дзяцей чыгуначнікаў пад кіраўніцтвам Ісаака Дунаеўскага. Скончыла Маскоўскі авіяцыйны інстытут, працавала на заводзе інжынерам-эканамістам, удзельнічала ў завадской самадзейнасці. У 1957 годзе стала лаўрэатам VI Сусветнага фестывалю моладзі і студэнтаў у Маскве, на якім выступала з самадзейным ансамблем «Першыя крокі» пад кіраўніцтвам Юрыя Саульскага. У 1959—1960 гадах працавала салісткай у джаз-аркестры Алега Лундстрэма. З 1961 года — салістка Масканцэрта.
У апошнія гады жыцця спявачка перакладала з нямецкай мовы кнігу Марлен Дытрых «Разважанні». Кніга выйшла ў СССР ужо пасля смерці Маі Крысталінскай.

Мая Крысталінская пахаваная ў Маскве на Данскіх могілках.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Google Play Music · Last.fm · Spotify · Tidal · VK Music · Яндэкс Музыка · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 122881192 · ISNI: 0000 0000 7865 6027 · LCCN: no00047077 · LNB: 000228701 · VIAF: 53695448 |
**Кофта** — прадмет шарсцянога вязанага адзення для верхняй часткі цела з зашпількай знізу даверху спераду.

Кофта стала асновай для з'яўлення астатніх прадметаў плечавога вязанага адзення — свэтраў, пуловераў, джэмпераў, жакетаў. 

Кофта як прадмет адзення вядомая шмат стагоддзяў. Па некаторых дадзеных, кофты вязалі і насілі яшчэ ў старажытным Егіпце. Цалкам дакладна вядома, што кофты ў якасці ўцяпляльнага слоя ў вопратцы насілі ў Еўропе, пачынаючы з XIII стагоддзя.

Этымалогія
----------

Слова «кофта» запазычана з еўрапейскіх моў — польскай, а ў той у сваю чаргу ад шведскага kofta — з германскіх моў (пар. шведскае kofta «кароткае сукенка, плашч»). Само германскае слова запазычана з турэцкага — «кафтан». Верагодна, у рускую мову слова кофта прыйшло непасрэдна з цюркскіх моў ад слова «кафтан».

Кардыганы
---------

Адной з разнавіднасцей кофты з'яўляецца **кардыган** (англ.: cardigan) — вязаны шарсцяны жакет па постаці, без каўняра, з глыбокім выразам.

Названы ў гонар сёмага графа Кардыгана, якому прыпісваюць вынаходніцтва гэтага прадмета адзення з мэтай уцяплення форменнага мундзіра.

Гл. таксама
-----------

* Пуловер
* Джэмпер
* Світар

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Вязаны кардыган ў жаночым гардэробе: актуальныя тэндэнцыі Архівавана 6 лістапада 2011.
**Мая Трафімаўна Буйлова** (нар. 27 мая 1939, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працавала ў Брэсцкім аблпраекце, Белпрампраекце, з 1977 года — галоўны архітэктар аддзела ў Белмясцпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): заводы аўтамабільных агрэгатаў у Гродне (1964), лічыльных машын у Брэсце (1965), халадзільнікаў (1972), карпусы ЦКІС заводаў імя Леніна і гадзіннікавага (1973), здатачны цэх з інжынерна-бытавым корпусам трактарнага завода (1983) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Буйлова Майя Трофимовна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Коцел** (славацк.: Koceľ, \*? — † 876) — князь Блатэнскага княства на тэрыторыі сучаснай заходняй Венгрыі, сын князя Прыбіны і яго баварскай жонкі.
Атрымаў баварскае імя Gozil (Chozil), якое гучала ў славянскім варыянце як «Коцел».

Пасля смерці свайго бацькі прыкладна ў 861 годзе стаў князем у Панонскім княстве, да таго часу быў графам Блатэнскага графства як часткі Блатэнскага княства.

Адыграў важную ролю ў падтрымцы хрысціянства, калі ў яго сталіцы Блатнаградзе ў Паноніі ў 867 годзе гасцявалі Кірыл і Мяфодзій, калі яны былі на іх шляху да Рыма. Салунскія браты пераканалі Коцела ў неабходнасці распаўсюджвання славянскай літургіі і выхавалі ў Блатнаградзе прыкладна пяцьдзесят вучняў.

Блатэнскае княства
На мяжы 869/870 гадоў папа Адрыян II пасвяціў Мяфодзія ў архіепіскапа Паноніі, пра што яго прасіў і Коцел. Яго ўладанні не пазбеглі ўвагі Рыма і ў наступныя гады. Перад 14 маем 873 года новы Папа Рымскі Ян VIII даслаў Коцелу ліст, у якім папракаў яго, каб яго ўладанні «ачысцілася ад пралюбадзейства і іншых язычніцкіх звычаяў». Пазней яму даслаў яшчэ адзін асабісты ліст, у якім называе двух мужчын, здаецца Коцелевых вяльможаў, якія здрадзілі сваіх жонак. Просіць Коцела, каб той забараніў іх разводы і гэтак жа паступаў і ў іншых падобных выпадках. З абодвух лістоў вынікае, што Рым быў вельмі добра праінфармаваны аб сітуацыі ў Паноніі. Гэта абумоўлена тагачаснай знешнепалітычнай сітуацыяй. Коцел быў падпарадкаваны Усходнефранкскаму каралеўству, і таму Рым быў лепш інфармаваны пра падзеі ў яго княстве, чым пра незалежныя зямлі, як напрыклад у Вялікай Маравіі.

Прычына смерці князя Коцела ахутана таямніцай. Пасля яго смерці княства атрымалі ў спадчыну сыны Віліям і Энгелшалк. Але не на доўгі час, таму што ў 882—884 гадах князь Святаполк I на былых уладаннях Коцела здзейсніў некалькі палітычных чыстак і пасля таго гэтыя землі ўключыў у склад Велікай Маравіі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Алимов, Денис Е. (2015). "В поисках племени: Посавское и Нитранское княжества в контексте этнополитической ситуации в славянском мире в IX в.". *Исторический формат* **4**: 246-273. .
* Betti, Maddalena (2013). *The Making of Christian Moravia (858-882): Papal Power and Political Reality*. Leiden-Boston: Brill. .
* Bowlus, Charles R. (1995). *Franks, Moravians, and Magyars: The Struggle for the Middle Danube, 788-907*. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. .
* Goldberg, Eric J. (2006). *Struggle for Empire: Kingship and Conflict under Louis the German, 817-876*. Ithaca, NY: Cornell University Press. .
* Richards, Ronald O. (2003). *The Pannonian Slavic Dialect of the Common Slavic Proto-language: The View from Old Hungarian*. Los Angeles: University of California. .

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Коцел

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 120910764 · NKC: jn20030714011 · VIAF: 32839351 |
| Вайна 1812 года |
| --- |
| 
* Гродна
* Мір
* Экау
* Салтанаўка
* Астроўна
* Кобрын
* Гарадзечна
* Клясціцы
* Смаленск
* Полацк (1)
* Валуціна гара
* Барадзіно
* Звянігарад
* Мезатэне
* Таруціна
* Малаяраславец
* Полацк (2)
* Чашнікі
* Вязьма
* Віцебск
* Ляхава
* Смаляны
* Ваўкавыск
* Красны
* Бярэзіна
* Праследаванне
	+ Плешчаніцы
	+ Маладзечна

---

* Партызанская вайна
* Апалчэнне
* Акупацыя Масквы

 |

**Народнае апалчэнне ў вайне 1812 года** — дапаможныя воінскія фарміраванні з прыгонных сялян, добраахвотнікаў з рамеснікаў, мяшчан і інш. Ствараліся ў 16 губернях Цэнтральнай Расіі і Паволжа, а таксама на Украіне. Афіцэрскі склад камплектаваўся з добраахвотнікаў-дваран. Створаныя згодна з маніфестам імператара Аляксандра I ад 6 (18) ліпеня 1812 (усяго да 300 тысяч чалавек). Удзельнічалі ў вайне 1812 года і ў замежных паходах 1813—1814.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Алейнік.

**Дзмітрый Іванавіч Алейнік** (11 мая 1929, п. Беразіно, Мінская вобласць — 2003) — беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981).

Біяграфія
---------

У 1954 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, у 1960 годзе — Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў Віталя Цвіркі і Валянціна Волкава. У 1960 годзе пераехаў на Гомельшчыну, дзе жыў і працаваў. Пісаў мастацкія творы ў галіне станковага і манументальнага жывапісу. З 1961 года браў удзел у абласных, рэспубліканскіх і ўсесаюзных мастацкіх выстаўках.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1965 года. Жыў у г. Гомелі.

Творчасць
---------

Працаваў ў жывапісе ў жанрах лірычнага пейзажа і фігуратыўнай карціны. Асноўныя творы — кампазіцыі «Вечная памяць» (1964—1965), «Бабіна лета» (1966), «Белыя коні», «Восень», «Палескі нафтагігант», «Лясное возера» (1969); пейзажы «Набярэжная», «Над Сожам» (1961), «Вясна на Мазыршчыне», «Веснавы матыў», «Пара сенакосная», «Акно ў восень» (1962), «Вясна. Порт»(1963), «Зімовы вечар» (1963), «Квітнеюць сады» (1968), «Тураўскія прасторы» і інш. Палотны мастака экспанаваліся на абласных, рэспубліканскіх, усесаюзных выстаўках, а таксама ў Польшчы, ГДР, Чэхаславакіі, Італіі, Алжыры, Тунісе.

Дзмітрый Алейнік — адзін з заснавальнікаў гомельскай школы жывапісу. Яго пэндзлю падпарадкоўваліся трапяткія, амаль няўлоўныя станы прыроды. Мастак умеў перадаць рух ветру, пробліск першых прамянёў сонца і пры гэтым захаваць цэласнасць агульнага стану прыроды, яе натуральнасць. Для яго самым важным і патаемным ў творчым працэсе было непасрэдныя зносіны з прыродай, назіранне і адлюстраванне яе праяў і станаў. З дзіцячых гадоў закаханы ў прыроду роднай Беларусі, Дзмітрый Іванавіч пранёс гэтую любоў праз усе сваю творчасць, захоўваў блізкасць да народнага мастацтва.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Гомельскім краязнаўчым музеі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Алейнік Дзмітрый Іванавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
2. ↑

Літаратура
----------

* Алейнік Дзмітрый Іванавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кохер.

**Кохер** (ням.: Kocher) — рака ў Германіі, цячэ па зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Плошча басейна ракі — 1960 км². Даўжыня ракі — 168,7 км. Расход вады — 22,53 м³/с.

Кохер бярэ пачатак на ўсходніх схілах Швабскага Альба (у Швабскай Юры) на ўсход ад гары Берэнберг. Цячэ спачатку на поўнач, затым на паўночны захад і захад. У Кохер упадаюць рэкі Лайн (злева), Рот (злева), Бюлер (справа), Купфер (злева), Орн (злева), Брэтах (злева), Біберс, Айсбах і іншыя, раней называліся Лейн, Рор, Бібер, Бліндэ. Упадае ў Некар справа каля горада Бад-Фрыдрыхсхаль на вышыні 143 метры над узроўнем мора.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2). — карта Бадэн-Вюртэмберга
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вінаградаў.

**Дзмітрый Іванавіч Вінаградаў** (1720, Суздаль, Маскоўская губерня — 25 жніўня [5 верасня] 1758, Санкт-Пецярбург) — заснавальнік вытворчасці фарфору ў Расіі. Таварыш Міхаіла Ламаносава.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Суздалі ў сям’і пратапопа і ключніка Раждзественскага сабора, жыў на тэрыторыі Суздальскага крамля, у доме, размешчаным насупраць званіцы (дом не захаваўся). Атрымаў адукацыю ў Заіканаспаскай школе Славяна-грэка-лацінскай Акадэміі. Сярод 12 лепшых вучняў ён быў пераведзены ў Санкт-Пецярбург і ў ліку трох выдатнікаў (разам з Ламаносавым і Густавам Райзерам) з падачы Сената быў адпраўлены на працяг навучання за мяжу, у Марбургскі ўніверсітэт пад кіраўніцтвам знакамітага ў той час прафесара Хрысціяна Вольфа. Там яны вывучалі хімію, горную справу, фізіку і інш. потым працягнулі вучыцца ў Іагана Генкеля ў Фрайбергу (цэнтр горнай прамысловасці).

У лістападзе 1744 года, пасля вяртання на Радзіму, залічаны на Парцэлінавую мануфактуру (пасля — Дзяржаўны фарфоравы завод імя М. В. Ламаносава).

Зноскі
------

1. ↑  Dmitrij I. Vinogradov // CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60909659'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1127581'></a>

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзмітрый Іванавіч Вінаградаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 13575304X · ISNI: 0000 0000 2574 7267 · LCCN: n80110108 · VIAF: 77538555 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палякова.

**Ірына Міхайлаўна Палякова** (нар. 4 сакавіка 1979, г.п. Карма Гомельскай вобласці) — беларускі і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыла Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працавала асістэнтам кафедры эканамічнай тэорыі і гісторыі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны, выхавальнікам Бабініцкага дзіцячага сада Віцебскага раёна, намеснікам старшыні па ідэалагічнай рабоце СВК «Альгоўскае» Віцебскага раёна, старшынёй Віцебскай раённай прафсаюзнай арганізацыі Беларускага прафесійнага саюза работнікаў аграпрамысловага комплексу.

Выбіралася дэпутатам Бабініцкага сельскага Савета дэпутатаў 26, 27 і 28-га скліканняў, дэпутатам Віцебскага раённага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў. Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Палякова Ірына Міхайлаўна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мурашка.
**Вольга Віктараўна Мурашка** (нар. 27 красавіка 1970, г. Рыга) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Дачка беларускага скульптара Віктара Мурашова.

Скончыла ў 1988 годзе Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве, у 1995 годзе Санкт-Пецярбургскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя I. Рэпіна.

З 1988 года ўдзельніца мастацкіх выставак.

Творчасць
---------

Працуе ў станковай і мемарыяльнай скульптуры. Матэрыял — бронза, граніт, сілумін.

Сярод твораў: мемарыяльныя дошкі У. Карпаву (у суаўт.), К. Губарэвічу, П. Панамарэнку — усе ў Мінску, партрэты, рэльефы.

У перыяд з 1988 па 1998 год скульптар стварыла станковыя работы «На базар», «Роздум», «Спроба раўнавагі», «Вершнік», «Малітва», «Зямля», «Надзеі». Адной з вядучых тэм у творчасці з’яўляецца тэма мацярынства, да яе адносяцца работы «Разам з мамай» (2008), «Заснуў» (2015), «Мае дарагія» (2015), «Душа мая» (2018), «Сакавік. Сані» (2020). Тэме вытокаў душы прысвечаны работы «Жывая вада» (2010), «Шляхам жыцця» (2012), «Успаміны пра лета» (2017), «Сярэдзіна лета» (2018).

Творы знаходзяцца ў галерэях і прыватных калекцыях.

Зноскі
------

1. 1 2  Юбилейная выставка скульптора Ольги Мурашко откроется в Минске

Літаратура
----------

* Мурашка Вольга Віктараўна // Сучасная беларуская скульптура. XXI стагоддзе = Современная белорусская скульптура. XXI век = Modern belarusian sculpture. XXI century : альбом / [аўтар тэксту, складанне, пераклад на беларускую мову: К. С. Аксёнава ; пераклад на англійскую мову: В. В. Петранюк ; аўтар уступнага артыкула Н. В. Шаранговіч]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2012. — 358 с. — ISBN 978-985-11-0574-4.

Спасылкі
--------

* Мурашка Вольга Віктараўна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* «Думкі і вобразы» Вольгі Мурашка // Культура, № 36 (1475) 05.09.2020 — 12.09.2020 г.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 152817 |
**Звянча́ткаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Звянчатка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Звянчаткаўскі (Звянчацкі) сельсавет** у складзе Мілаславіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мілаславіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 10.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Леўчанка.
**Вольга Васільеўна Леўчанка** (нар. 26 лютага 1979, Пінск Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык. Дырэктар — рэдактар камунальнага ўнітарнага інфармацыйнага прадпрыемства «Рэдакцыя газеты „Пінскі веснік"».

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя М. Танка.

Працавала начальнікам аддзела па рабоце з моладдзю, якая вучыцца, і дзіцячымі арганізацыямі, галоўным спецыялістам, начальнікам аддзела па рабоце з пярвічнымі арганізацыямі, выконваючым абавязкі другога сакратара Пінскага гарадскога камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі патрыятычны саюз моладзі», другім сакратаром, выконваючым абавязкі першага сакратара, першым сакратаром Пінскай гарадской арганізацыі грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі», начальнікам аддзела па справах моладзі, галоўным спецыялістам аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Пінскага гарвыканкама.

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Леўчанка Вольга Васільеўна Архівавана 18 жніўня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шпіт.
**Ірына Пятроўна Шпіт** (1 мая 1930, в. Васьковычы, Жытомірская вобласць — 2018) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію ў 1954 годзе. З 1954 года — архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік брыгады ў Белдзяржпраекце, БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): рэканструкцыя Батанічнага саду (1962), азеляненне плошчы Леніна ў Мінску (1963), парк імя 1100-годдзя Смаленска[ru] (1963, дыплом ВДНГ СССР), праекты планіроўкі і азелянення ўчастку БССР на ВДНГ у Маскве (1969), планіроўкі ўчастку БССР у парку «Дружбы народаў»[ru] ва Ульянаўску (1970), праекты планіроўкі і азелянення парку культуры і адпачынку ў Гродне, азелянення тэрыторыі Брэсцкай крэпасці, праекты планіроўкі прыгарадных зон Баранавічаў, Брэста, Оршы, Пінска, Светлагорска (1971), ПДП водна-зялёнага дыяметра Брэста (1978, дыплом 1 ступені ВДНГ БССР), паркавая зона ў Наваполацку (1979, бронзавы медаль ВДНГ СССР).

Зноскі
------

1. ↑  MEMORIUM

Літаратура
----------

* Шпит Ирина Петровна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Вольга Аркадзеўна Брызгіна** (руск.: О́льга Арка́дьевна Бры́згина; да замужжа *Уладыкіна*; нар. 30 чэрвеня 1963, Краснакамск, Пермская вобласць) — савецкая і украінская лёгкаатлетка, спецыялізавалася ў спрынце, трохразовая алімпійская чэмпіёнка. Рэкардсменка свету, двухразовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка СССР (у 1983–1992).

Заслужаны майстар спорту СССР (1987). Заслужаны работнік фізічнай культуры і спорту Украіны (2013). Выступала за «Дынама» (Луганск), дэпутат Луганскай абласной рады.

Разам з мужам, таксама лёгкаатлетам і алімпійскім чэмпіёнам Віктарам Брызгіным і іх дзвюма дочкамі, таксама лёгкаатлеткамі, іх называюць самай тытулаванай спартыўнай дынастыяй ва ўкраінскай лёгкай атлетыцы (на чацвярых у іх шэсць Алімпійскіх медалёў: тры золаты і срэбра Вольгі Брызгінай. іх дачкі Лізаветы Брызгінай). Іх „сямейным" трэнерам з'яўляецца Уладзімір Федарэц.

Зноскі
------

1. ↑  Olga Vladykina-Bryzgina // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
2. ↑
**Вольга Васілеўна Прыстрамская** (нар. г. Магілёў) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Магілёве. Пасля заканчэння Магілёўскага будаўнічага каледжа працавала спецыялістам Магілёўскай раённай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, спецыялістам аддзела па эканоміцы, рыначных адносінах і прыватызацыі Магілёўскага райвыканкама.

У 2002 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт», тады ж была прызначана галоўным спецыялістам аддзела эканомікі Магілёўскага райвыканкама. У 2005 годзе стала вядучым эканамістам бюджэтнага аддзела фінансавага ўпраўлення Магілёўскага аблвыканкама, на працягу некалькіх гадоў працавала ў аддзеле фінансавання невытворчай сферы і сацыяльнай абароны насельніцтва фінансавага ўпраўлення Магілёўскага аблвыканкама. У 2010 годзе прызначана на пасаду начальніка фінансавага аддзела, а праз два гады — намесніка старшыні Чавускага райвыканкама.

У 2014 годзе скончыла Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «дзяржаўнае і мясцовае кіраванне», стала намеснікам генеральнага дырэктара па эканоміцы — начальнікам аддзела эканомікі ААТ «Кіруючая кампанія холдынгу „Магілёўводбуд"». З 2016 года ўзначальвала аддзел фінансавай палітыкі і парытэту коштаў камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама. З 2019 года намеснік старшыні камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама. 3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Бялыніцкага райвыканкама.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Назначение Август 23, 2019
2. ↑  Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка 3 кастрычніка разгледзеў кадравыя пытанні.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дубянецкая.
**Ірына Міхайлаўна Дубянецкая** (нар. 23 мая 1964, Мінск) — доктар багаслоўя. Дачка выдаўца і пісьменніка Міхася Дубянецкага, сястра паэткі Галіны Дубянецкай.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і беларускага перакладчыка Міхаіла Дубянецкага. Скончыла філалагічны факультэт БДУ. Працавала ў Музеі гісторыі беларускай літаратуры, выкладала на філалагічным факультэце БДУ, у Інстытуце замежных моў, Акадэміі мастацтваў. У канцы 1980-х з'яўляўся удзельнікам таварыства «Талака», якое займалася адраджэннем беларускай культуры. Адна з ініцыятараў пачатага ў 1989 годзе руху за адраджэнне Беларускай грэка-каталіцкай царквы. Разам з сябрамі ў 1990 годзе заснавала часопіс «Унія», была яго галоўным рэдактарам.

Разам з Каралінай Мацкевіч з 1992 года вучылася ў Лонданскім місіянерскім інстытуце, дзе яны былі першымі свецкімі жанчынамі-студэнтамі. У 1997—2005 гадах вучылася ў Лёвенскім каталіцкім універсітэце, дзе атрымала ліцэнзіят у арыенталістыцы (біблейскія студыі) і, у 2005 годзе, абараніла доктарскую дысертацыю «Космас і хаос у яўрэйскай Бібліі і міфалогіях старажытнага Блізкага Усходу», і такім чынам стала першай беларускай жанчынай, якая дасягнула ступені доктара сакральнай тэалёгіі.

Валодае іўрытам, грэчаскай, арамейскай, угарыцкай, фінікійскай і іншымі мовамі старажытнага Блізкага Усходу.

Выкладае ў Беларускім калегіуме і вядзе школу Бібліі для дарослых. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Захапляецца музыкай Хільдэгарды Бінгенскай, музыкай англійскага барока і фламандскіх поліфаністаў.

Дзейнасць
---------

Займаецца біблеістыкай, вывучае старажытныя мовы і цывілізацыі Блізкага Усходу. Піша вершы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Даведка рэдакцыі да артыкула І. Дубянецкай «Айцец» // Наша Ніва № 32 (241), 6 жніўня 2001 г.
2. ↑  Ірына Дубянецкая: Сяржук ішоў з самым цяжкім заплечнікам наперадзе грамады і яшчэ пры гэтым сьпяваў **(нявызн.)**.  Радыё Свабода (8 красавіка 2015). Праверана 7 сакавіка 2019.
3. ↑  *Аляксандр Тамковіч*. Пачатак уласных праектаў **(нявызн.)**. *Пачаткі Ірыны Дубянецкай*.  Новы Час (12 сакавіка 2017). Праверана 7 сакавіка 2019.
4. ↑  *Дубянецкая, Ірына*. Будучыня не прадказваецца, будучыня ствараецца  (бел.). *Радыё Свабода* (28 красавіка 2012). Праверана 28 чэрвеня 2020.

Літаратура
----------

* Даведка рэдакцыі да артыкула І. Дубянецкай «Айцец» // Наша Ніва № 32 (241), 6 жніўня 2001 г.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2017082197 · VIAF: 306410236 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гаўрыленка.

**Ірына Міхайлаўна Гаўрыленка** (нар. 30 сакавіка 1957, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1979 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1979—1991 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «Мінскграмадзянпраект». У 1991—2007 гадах архітэктар, вядучы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў інстытута «Мінскпраект». З 2007 года галоўны архітэктар праектаў УП «Мінскпраект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2007 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (усе ў Мінску): 10-12 павярховы жылы дом з убудавана-прыбудаванымі памяшканнямі па вуліцы Старажоўскай, 9-павярховы 3-секцыйны эксперыментальны жылы дом па вуліцы Бурдзейнага, рэканструкцыя будынка Нацыянальнага банка па вуліцы Леніна; група шматпавярховых жылых дамоў з аб’ектамі сацкультбыту па вуліцы Гамарніка — Лагойскі тракт, блок абслугоўвання пры інтэрнатах Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта па вуліцы Францыска Скарыны, жылы дом у мікрараёне «Лошыца-1», ЗАГС Савецкага раёна, універсам «Радзівілаўскі» і кафэ «Маэстра» ў ГЦ «Сталіца», студэнцкія інтэрнаты № 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 студэнцкага жылога комплексу па праспекце Дзяржынскага, шматпавярховыя цагляныя жылыя дамы з убудаванымі памяшканнямі па праспекце Незалежнасці (у складзе аўтарскага калектыва), рэканструкцыя парку Дружбы народаў, маладзёжная эстрада, аддзел ЗАГС Маскоўскага раёна, шматкватэрны жылы дом з памяшканнямі грамадскага прызначэння па праспекце Дзяржынскага, адміністрацыйна-гаспадарчы блок з дэпазітарыем музея Вялікай Айчыннай вайны па вуліцы Ціміразева.

Літаратура
----------

* Гавриленко Ирина Михайловна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)

Спасылкі
--------

* Гавриленко Ирина Михайловна  (руск.) // Сайт Беларускага саюза архітэктараў
* Архитектор «Минскпроекта» *Татьяна Семенкова* Ирина Гавриленко — о реализованных проектах, идеальных формах и новых объектах  (руск.) // СБ. Беларусь сегодня
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маяк (значэнні).

**Гара Маяк** — узгорак у Беларусі, размешчаны каля дарогі Казнадзеюшкі — Каптаруны за 0,2 км на ўсход ад вёскі Рынкяны Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці. Гара Маяк з’яўляецца вышэйшай кропкай Пастаўскага раёна і Свянцянскіх градаў на тэрыторыі Беларусі.

Абсалютная вышыня гары Маяк складае 240,5 метраў над узроўнем мора, адносная вышыня складе 15-25 метраў. Спадзістасць схілаў дасягае 20 %. Гара выцягнута з поўначы на поўдзень на 250 метраў пры шырыні 200 метраў і мае плошчу 13,0 га. Абвод — 1,5 кіламетра. Паверхня ўзгорка няроўная: неглыбокімі вузкімі лагчынамі ён падзелены на тры адасобленыя часткі. Складзена гэта форма рэльефу канцова-марэннымі адкладамі з марэнных суглінкаў з галькай і жвірам. На вяршыні і па схілах сустракаецца шмат невялікіх валуноў. Гара Маяк утварылася ў выніку дзейнасці паазёрскага ледавіка 17-20 тысяч гадоў таму шляхам выціскання і пераадкладання горных парод каля краю актыўнай лядовай масы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Ігар Пракаповіч. Фізічная геаграфія Пастаўскага раёна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Парахневіч.
**Ірына Міхайлаўна Парахневіч** (нар. 24 лютага 1955, в. Канюхі Лагойскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыла Гомельскі кааператыўны інстытут Цэнтрасаюза, таваразнаўца.

Працавала таваразнаўцам аптовай базы, таваразнаўцам Лагойскага раённага спажывецкага таварыства, дырэктарам Гайненскага рознічна-гандлёвага прадпрыемства Лагойскага раёна, дырэктарам гандлёвай базы, дырэктарам аптова-гандлёва-закупачнай базы Лагойскага райспажыўтаварыства, начальнікам аддзела закупкі і рэалізацыі, дырэктарам камбіната кааператыўнай прамысловасці Лагойскага райспажыўтаварыства Мінскай вобласці. Старшыня праўлення Лагойскага раённага спажывецкага таварыства.

Выбіралася дэпутат Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў Брэсцкай вобласці, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана юбілейнымі медалямі «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «100 гадоў прафсаюзнаму руху Беларусі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, знакам «Выдатнік спажывецкай кааперацыі».

Зноскі
------

1. ↑  Парахневич Ирина Михайловна Архівавана 22 кастрычніка 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куліева.
**Мая (Мамаджан) Куліева** (туркм.: Maýa Kulyýewa; 1 мая 1920, аул Безмеін, Палтарацкі павет, Закаспійская вобласць, Туркестанская Аўтаномная Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка, РСФСР — 27 красавіка 2018, Ашхабад, Туркменістан) — туркменская спявачка (лірычнае сапрана). Народная артыстка СССР (1955). Герой Туркменістана (2008).

У 1938—1941 гг. вучылася на туркменскім аддзяленні Маскоўскай кансерваторыі. 3 1941 г. салістка Туркменскага тэатра оперы і балета. Першая выканала на туркменскай сцэне шэраг партый еўрапейскага опернага рэпертуару: Таццяна («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Марфа («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Маргарыта («Фауст» Ш. Гуно), Чыо-Чыо-сан (аднайменная опера Д. Пучыні). Сярод партый нацыянальнага рэпертуару: Айна, Шасенем («Ай-на», «Шасенем і Гарыб» А. Шапашнікава і Д. Авезава), Лейлі («Лейлі і Меджнун» Ю. Мейтуса і Авезава).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Куліева Мая // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 9: Кулібін — малаіта. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 1999. — С. 5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**4-я Беларуская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1942 года на базе асобнага атрада В. А. Сазыкіна і групы, вылучанай 3-й Беларускай партызанскай брыгадай. Дзейнічала на тэрыторыі Мехаўскага, Гарадоцкага, Расонскага, Дзісенскага, Мёрскага, Шаркаўшчынскага раёнаў БССР, Невельскага раёна Калінінскай вобласці. У кастрычніку 1943 года брыгада была перадыслацыравана ў Вілейскую вобласць. 3 ліпеня 1944 года, брыгада (609 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* 1-ы партызанскі атрад;
* 2-і партызанскі атрад (быў заснаваны двойчы, 2-і атрад першага складу быў рассеяны ў баях у красавіку 1943 года);
* 3-і партызанскі атрад;
* 4-ы партызанскі атрад;
* 5-ы партызанскі атрад;
* 6-ы партызанскі атрад.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* А. А. Астрэйка;
* Н. Е. Фалалееў;
* Я. Х. Сташкевіч (загінуў);
* Сазыкін;
* М. І. Ярмак (загінуў);
* Дз. І. Дзюмін.

### Камісары

* Я. І. Касаткін;
* Г. С. Пятроў;
* У. К. Шэндзелеў;
* Ф. М. Расюк;

### Начальнікі штаба

* Н. Е. Фалалееў;
* А. Г. Собалеў (загінуў);
* А. П. Плотнікаў;
* П. І. Шарыпаў.

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Невель — Віцебск, Полацк — Невель, Друя — Шаркаўшчына, Варапаева — Глыбокае, у «рэйкавай вайне» на чыгунках Полацк — Невель, Варапаева — Глыбокае падарвалі больш за 600 рэек. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Змяіна (жнівень 1942), Каменка (снежань 1942), Кавалі, Завань (ліпень 1943) Мехаўскага, Ліхачы (кастрычнік 1943), Лявонпаль (снежань 1943) Дзісенскага, Узмёны (люты 1944) Мёрскага, Грыгараўшчына (сакавік 1944) Шаркаўшчынскага раёнаў і іншыя. У лютым 1944 года напалі на гарнізон у Дзісне. Вялі баі з праціўнікам каля вёскі Горы (жнівень 1942) Расонскага, Сурміно, Скакуны (люты 1944) Мёрскага раёнаў. У лістападзе — снежні 1942, студзені — маі 1943, маі — чэрвені 1944 гадоў вялі абарончыя баі супраць карнікаў. У ноч на 4 чэрвеня 1944 года прарвалі блакаду ў раёне вёскі Мнюхі Мёрскага раёна і выйшлі з акружэння. У верасні — кастрычніку 1943 года брыгада зрабіла баявы рэйд з Расонскага раёна ў Дзісенскі. 3 ліпеня 1944 года брыгада злучылася з Чырвонай Арміяй.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**4-я Клічаўская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года. Дзейнічала на тэрыторыі Клічаўскага і сумежных з ім раёнаў. У маі 1943 года брыгада была расфарміравана.

Склад
-----

Брыгада была сфарміраванана базе 152-га, 720-га, 115-га атрадаў і Клічаўскага спецатрада. Пасля расфарміравання брыгады 152-і і115-ы атрады былі вылучаны ў асобна дзейныя.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* Ф. С. Тарасевіч;
* М. Дз. Грыцан.

### Камісары

* Г. А. Храмовіч;
* С. М. Ігумнаў.

### Начальнік штаба

* І. Ф. Рудаў.

Гісторыя
--------

Партызаны вяли баі з немцамі за ўтрыманне і пашырэнне партызанскай зоны, у красавіку 1943 года ўдзельнічалі ў ліквідацыі гарнізона ў вёсцы Суша. Асноўны ўдар наносіліна чыгуначных участках Асіповічы — Жлобін, Быхаў — Жлобін; 10 лютага — 20 сакавіка 1943 года на чыгуначным участку Быхаў — Жлобін падарвалі чатыры эшалоны.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Мітымна** (грэч. Μήθυμνα) — горад на поўначы грэчаскага вострава Лесбас. Насельніцтва (2011 г.) — 1 570 чалавек. 

Асноўнай гістарычнай каштоўнасцю горада з'яўляецца візантыйская крэпасць **Молібас** (грэч. Μόλυβος). У даведніках для турыстаў горад часцяком называецца па найменню крэпасці.

Мітымна вядома з VII стагоддзя да н. э. як эалійскі поліс. Лічыцца, што назва паходзіць ад імя дачкі Макара, міфічнага старажытнага валадара Лесбаса. Поліс славіўся вытворчасцю віна, якое хвалілі Вергілій, Авідзій і Гален. У 336 — 251 гг. да н. э. у складзе Старажытнай Македоніі. У 250 — 130 гг. да н. э. — імперыі Пталемеяў. У 129 г. да н. э. заключаны саюз з Рымам. 

Пасля падзелу Рымскай імперыі ў складзе Візантыі. У 520 г. створана асобная праваслаўная епархія Мітымны. Горад падвяргаўся частым нападам з боку мусульман і італьянскіх піратаў, таму ў 1084 г. быў абвешчаны валоданнем імператара, тут пачалося будаўніцтва крэпасці Молібас. Яна вытрывала некалькі аблог з боку генуэзцаў і турак, але ў 1462 г. захоплена асманамі. Да канца XVIII ст. заставалася важным ваенна-марскім цэнтрам Эгейскага мора.

З 1912 г. у складзе Грэцыі. 

У нашы дні асноўныя гаспадарчыя заняткі мясцовых жыхароў — абслугоўванне турыстаў, вырошчванне маслін, кабатаж.

* Рэшткі антычнай МітымныРэшткі антычнай Мітымны
* МолібасМолібас
* ПортПорт

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мітымна
* Μήθυμνα (Μόλυβος)
* Гісторыя і міфалогія

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4074764-5 · NKC: ge307113 · VIAF: 127976457 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакалоў.
**Уладзілен Аляксеевіч Сакалоў** (3 красавіка 1934, Варонеж) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут у 1956 годзе. Аўтар шэрагу жылых і грамадскіх будынкаў, пабудаваных у Казахскай ССР, Украінскай ССР, РСФСР. З 1971 г. — галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце, з 1972-га — начальнік аддзела экспертызы праектаў і каштарысаў, горадабудаўнічага савета з ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1979-га — галоўны спецыяліст па архітэктуры аб’ёмных збудаванняў і добраўпарадкаванні ў Мінскпраекце, з 1983 года — намеснік начальніка майстэрні.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы ў вобласці тыпавога і эксперыментальнага праектавання жылых і грамадскіх будынкаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Соколов Владилен Алексеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Дзя́гелец** (трансліт.: *Dziahieliec*, руск.: Дягелец) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Здзітаўскага сельсавета. Размешчана за 9 км ад Бярозы, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

Узгадваецца ў 1563 годзе ў Дабучынскай воласці Кобрынскай эканоміі, у абшары войтаўства Блудзенскага.

Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1864 годзе ў Блудзенскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года ў Картузскабярозаўскай воласці, хлебазапасны магазін.

З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 на кароткі час была ўстаноўлена савецкая ўлада. З 1921 года — у складзе Бяроза-Картузскай гміны Палескага ваяводства. Польшчы. З 1932 года ў Сігневіцкай гміне.

З 1939 года ў БССР, ва Углянскім, з 23 мая 1940 года — у Машковіцкім сельсавеце.

У 1941—1944 гг. акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1949 годзе жыхары вёсак Дзягелец, Машковічы, Шылінок, Шылін аб'яднаны ў калгас імя Свярдлова, які ў 1959 годзе быў далучаны да саўгаса «Прамень», з 1963 года на тэрыторыі племсаўгаса «Земляроб». З 16 ліпеня 1954 года ў Міжлескім сельсавеце. З 8 сакавіка 1960 года вёска ў складзе Углянскага сельсавета.

З 18 студзеня 1988 года ў Здзітаўскім сельсавеце.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з 2 паралельных, шчыльна забудаваных вуліц, арыентаваных з поўдня на паўночны ўсход, злучаных у паўночнай частцы кароткай вуліцай (перад развілкай аўтадарог на Угляны і Здзітава).

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 71 двор, 444 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 460 жыхароў.
	+ 1940 — 102 двары, 518 жыхароў.
	+ 1959 — 40 гаспадарак, 157 жыхароў.
	+ 1970 — 434 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 85 двароў, 181 жыхар.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Дзя́гэлец**
2. ↑  Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 8 сакавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 6.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Здзітаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Здзітава |
| Вёскі | Вугляны ·  Дзягелец ·  Калонія ·  Машковічы ·  Пясчанка ·  Шылін ·  Шылінок |
Левабярэжная Украіна ў XVII стагоддзі
**Левабярэжная Украіна** (укр.: Лівобережна Україна) — найменне ўсходняй часткі Украіны, размешчанай на левым беразе па цячэнні Днепра. Складалася з сучасных Чарнігаўскай, Палтаўскай, часткі Сумскай абласцей, а таксама з усходніх частак Кіеўскай і Чаркаскай абласцей. На ўсходзе Левабярэжная Украіна межавала са Слабадской Украінай, на поўдні — з землямі Запарожскай Сечы.

Гісторыя
--------

Гістарычна, назва Левабярэжная Украіна ўзнікла ў XVII стагоддзі, падчас грамадзянскай вайны ў Гетманшчыне, якая ўвайшла ў гісторыю пад назвай Руіна. З прычыны расколу ў стане казакоў падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў, на абодвух берагах Дняпра быў выбраны свой гетман. На Левабярэжнай Украіне ім стаў у 1663 годзе Іван Брухавецкі, на Правабярэжнай Украіне — Павел Цяцера. Раскол Украіны па Дняпры быў юрыдычна замацаваны Андросаўскім перамір’ем у 1667 годзе, пасля чаго Левабярэжная Украіна, захаваўшы аўтаномію, афіцыйна ўвайшла ў склад Рускага царства. Гэты статус быў адменены Кацярынай II у 1781 годзе.

Левабярэжная Украіна падзялялася на палкі і сотні, на чале якіх стаялі палкоўнікі і сотнікі. Фармальна гэтыя пасады былі выбарнымі, аднак фактычна іх займалі прадстаўнікі казацкай старшыны, якія прызначаліся гетманам і ўхваляліся царскім указам. У 1722—1734 гадах і пасля 1764 года кіраваннем Левабярэжнай Украіны займалася Маларасійская калегія. Пасля 1781 года Левабярэжная Украіна была падзелена на Чарнігаўскае, Ноўгарад-Северскае і Кіеўскае намесніцтвы. У 1796 яна стала Маларасійскай губерняй, а ў 1802 годзе была падзелена на Чарнігаўскую і Палтаўскую губерню. Казацкія палкі былі ператвораны ў рэгулярныя палкі рускай арміі.

Да Левабярэжнай Украіны ў гэты перыяд можна палітычна адносіць і захаваны ў складзе Рускай дзяржавы Кіеў, нягледзячы на яго размяшчэнне на правым беразе Дняпра.

Левабярэжныя палкі
------------------

* Міргарадскі полк
* Пераяслаўскі полк
* Прылуцкі полк
* Палтаўскі полк
* Чарнігаўскі полк

Гетманы Войска Запарожскага Левабярэжнай Украіны
------------------------------------------------

1. Іван Бяспалы (наказны гетман) — 1658—1659
2. Якім Самко (наказны гетман) — 1660—1663
3. Іван Брухавецкі — у 1663 «кашавы гетман» Запарожскай Сечы, гетман Войска Запарожскага 1663—1668
4. Дзям'ян Мнагагрэшны — 1669—1672
5. Іван Самойлавіч — 1672—1687
6. Іван Мазепа — 1687—1704

Насельніцтва
------------

Левабярэжная Украіна адрознівалася адной з самых вялікіх доляў усходне-славянскага насельніцтва ў Расійскай імперыі (больш за 95 %), і ў наш час трыма асноўнымі народамі Левабярэжнай Украіны з’яўляюцца ўкраінцы, рускія і беларусы.

| Вобласць | Украінцы, тыс. | Украінцы, % | Рускія, тыс. | Рускія, % | Беларусы, тыс. | Беларусы, % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Палтаўская | 1481,1 тыс. | 91,4 % | 117,1 тыс. | 7,2 % | 6,3 тыс. | 0,4 % |
| Чарнігаўская | 1155,4 тыс. | 93,5 % | 62,2 тыс. | 5 % | 7,1 тыс. | 0,6 % |
| Сумская | 1152 тыс. | 88,8 % | 121,7 тыс. | 9,4 % | 4,3 тыс. | 0,3 % |

Гл. таксама
-----------

* Правабярэжная Украіна
* Слабадская Украіна