| Украінскі кантынгент у Іраку |
| --- |
| 
* 19-ы аб рхбз
* 5-я амбр
* 6-я амбр
* 7-я амбр
* 81-я тг

 |

**81-я тактычная група , 81-я тг** (укр.: 81-ша тактична група, 81 тг) — вайсковае фармаванне Узброеных Сіл Украіны, створанае спецыяльна для ўдзелу ў ваеннай аперацыі ў Іраку. У адрозненне ад іншых украінскіх падраздзяленняў, якія прайшлі праз Іракскі канфлікт раней, група была сфармавана на базе не механізаваных часцей, а дэсантна-штурмавых. Таксама яна, у супрацьлегласці ад папярэднікаў, не мела страт сярод асабістага складу.

Перадгісторыя
-------------

З 2003 года Украіна актыўна ўдзельнічала ў амерыканскай ваеннай аперацыі ў Іраку. Пазменна ў ёй задзейнічаны 19-ы асобны батальён РХБА і тры асобныя механізаваныя брыгады — 5-я, 6-я і 7-я, якія былі створаны выключна для гэтай місіі.

Як адзначаў падпалкоўнік Р. Туравец, былы баец 5-й амбр, ужо на 2004 год актыўны вялася дыскусія ўкраінскіх палітыкаў аб мэтазгоднасці знаходжання ўкраінскага кантынгенту ў Іраку. Колькасць загінулых украінцаў на той момант дасягнула 17 чалавек. У верасні міністр абароны Украіны А. Кузьмук заявіў аб магчымым заканчэнні місіі.

На гэтым фоне кіраўніцтва скараціла колькасць 7-й брыгады, якая пачала сваю місію ў верасні. Адзін з трох механізаваных батальёнаў (АМБ) — 71-ы, быў расфармаваны. Невялікая частка яго асабістага складу была накіравана для даўкамплектавання 73-га амб. Па агульнай колькасці асабістага складу 7-я брыгада склала 1394 чалавека. Для параўнання, 6-я і 5-я амбр мелі па тры батальёны колькасцю больш за 1600 вайскоўцаў.

11 студзеня 2005 года, паводле ініцыятывы лідара Камуністычнай партыі Украіны П. Сіманенкі, Вярхоўная Рада прыняла пастанову, у якім прэзідэнту было прапанавана неадкладна вярнуць ўкраінскіх міратворцаў на радзіму *«ў сувязі з небяспечным абвастрэннем ваенна-палітычнай абстаноўкі ў Іраку і ахвярамі сярод украінскіх вайскоўцаў прапануецца лічыць немэтазгодным далейшае знаходжанне падраздзяленняў узброеных сіл Украіны ў гэтай краіне»*. За рашэнне прагаласавалі 308 дэпутатаў.

Рашэнне аб падрыхтоўцы да вываду ўкраінскага кантынгенту прыняў Л. Кучма, але яго рэалізацыя ўпіралася ў нежаданне ЗША. Наступнаму кіраўніку дзяржавы, В. Юшчанку, атрымалася пераканаць амерыканцаў у тым, што ва Украіне негатыўна ставяцца да ваеннай прысутнасці ў Іраку і ён не можа ігнараваць гэтыя настроі, якія асабліва моцна ўзраслі пасля гібелі васемнаццатага вайскоўца.

15 сакавіка 2005 года пачалося паэтапнае скарачэнне і вывад украінскага кантынгенту з Іраку.

Місія
-----

У канцы 2004 года ў Заходнім аператыўным камандаванні пачаліся мерапрыемствы па падрыхтоўцы фарміравання для змены 7-й механізаванай брыгады УС Украіны ў Іраку. Першапачаткова былі планы не камплектаваць, як гэта звычайна рабілася, зборнай брыгады, а адправіць 80-ы аэрамабільны полк у поўным складзе. Аднак з-за палітычных абставінаў ад гэтай ідэі адмовіліся, прыступіўшы да фарміравання 8-й амбр. У яе склад павінны былі ўвайсці два батальёны. Неўзабаве стала вядома аб планах па вывадзе ўкраінскага кантынгенту з Ірака, таму камандаванне вырашала стварыць замест брыгады тактычную групу.

Як і іншыя, 81-я група сфарміравана на падставе Указа Прэзідэнта Украіны ад 02.06.2003 г. № 459 і Пастановы Кабінета Міністраў Украіны ад 05.06.2003 г. № 897.

Перакідка 81-й тактычнай групы ў Ірак ажыццяўлялася паветраным шляхам. Пасадка транспартных Іл-76 праводзілася на аэрадроме горада Эль-Кут, базавым лагеры ўкраінскага кантынгенту. У красавіку 2005 года прыбыла першая група (69 чалавек) са складу 81-й тг і аператыўная група Мінабароны Украіны. З 18 красавіка пачалося сумеснае нясенне службы вайскоўцаў 7-й амбр і 81-й групы па ахове базавага лагера «Дэльта», а праз некалькі дзён, — патруляванне ў зоне адказнасці ўкраінскага кантынгенту. У маі 2005 года 81-я тг прыняла ў 7-й механізаванай брыгады зону адказнасці ў правінцыі Васіт.

За перыяд выканання задач вайскоўцамі 81-я тактычная група змагла:

* здзейсніць каля 160 канвояў, больш за 1000 патруляванняў у зоне адказнасці;
* правесці 12 аперацый;
* даглядзець каля 5500 аўтамабіляў і 4000 чалавек, захапіць вялікую колькасць зброі і боепрыпасаў;
* выявіць і знішчыць каля 240 тысяч боепрыпасаў;
* ажыццявіць падрыхтоўку кадраў для 3-й пяхотнай брыгады Узброеных сіл Ірака;
* рэалізаваць 45 праектаў па аднаўленні сацыяльнай інфраструктуры на суму больш за 3 млн долараў.

Адной з самых маштабных кампаній 81-й тг стала аперацыя «Павуцінне», да правядзення якой прыцягваўся 2-і пяхотны батальён 3-й брыгады. Мэтай мерапрыемства было выяўленне месцазнаходжання паўстанцкіх атрадаў ў паўночна-заходнім раёне правінцыі Васіт. Характэрна, што менавіта 3-я брыгада арміі Ірака пазней узяла кантроль над украінскай зонай пасля вываду групы.

Перад завяршэннем сваёй місіі 81-я тг у адпаведнасці з рашэннем украінскага ўрада перадала іракскай арміі частку ўзбраення і ваеннай тэхнікі.

29 снежня 2005 года апошняя група байцоў на чале з генерал-маёрам Сяргеем Гарошнікавым прыбыла самалётам у Львоў. Іх сустракаў міністр абароны Украіны Анатоль Грыцэнка і камандуючы войскамі Заходняга аператыўнага камандавання генерал-лейтэнант Міхаіл Куцын. Пасля вываду ва Украіну тактычная група ператворана ў 80-ы асобны аэрамабільны полк.

Склад і структура
-----------------

Арганізацыйна 81-я тг уключала:

* упраўленне групы;
* аэрамабільны батальён (чатыры роты);
* мінамётную батарэю;
* разведвальную роту;
* роту ваеннай паліцыі;
* інжынерна-сапёрны ўзвод;
* узвод радыяцыйнай, хімічнай і бактэрыялагічнай абароны;
* вузел сувязі.

Частка байцоў займалася падрыхтоўкай іракскіх сілавікоў. У арганізацыйна-штатную структуру 81-й тактычнай групы быў уведзены аддзел ваеннай дапамогі — 19 афіцэраў і 22 сяржанта службы па кантракце ў якасці інструктараў і ваенных саветнікаў. Аддзел падзялілі на тры групы. Першай групе ў складзе 11 афіцэраў-саветнікаў трэба было працаваць з афіцэрамі ўпраўлення брыгады, а яшчэ двум групам, у якія ўвайшлі па 4 афіцэры і 7 кантрактнікаў-інструктараў, — рыхтаваць 1-ы і 2-і пяхотныя батальёны. Заняткі з асабістым складам праводзіліся як у месцах дыслакацыі, так і на падрыхтаваных навучальных палях базавага лагера ўкраінцаў.

Усе сілы грунтаваліся ў Эль-Куце. Толькі адна рота размяшчалася пад горадам Эс-Сувейра.

Агульная колькасць падраздзялення склала 896 чалавек, што было значна менш, чым у папярэднікаў. Пры гэтым, як адзначыў Р. Туравец, *«нагрузка на асабісты склад была каласальнай — пры скарачэнні ў два разы колькасці кантынгенту аб’ём заданняў фактычна не паменшыўся»*.

На ўзбраенні знаходзіліся БТР-80, БРДМ-2 і аўтамабільная тэхніка рознага прызначэння.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Iнфармацыя з сайта 5-й амбр аб 7-й амбр
2. ↑  Украина выведет войска из Ирака // «Коммерсантъ», № 2 (3086) от 12 января 2005
3. ↑  Илья Жегулев. Украина выходит из войны // GAZETA.RU от 11 января 2005
4. 1 2  *Андрей Черников.* Украине вернули интернациональный долг // Коммерсантъ : газета. — 16 марта 2005.
5. 1 2 3 4 5 6 7  Пра 81-ю тг на сайце 5-й амбр
6. 1 2 3  81 тактична група **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 9 червня 2017. Праверана 11 чэрвеня 2017.
7. ↑  «До шостої річниці війни в Іраку.» Архівавана 1 жовтня 2020. Радіо Свобода, 20 березня 2009
8. ↑  «ДО КІНЦЯ 2005 РОКУ ВЕСЬ УКРАЇНСЬКИЙ МИРОТВОРЧИЙ КОНТИНГЕНТ МАЄ БУТИ ВИВЕДЕНИЙ З ІРАКУ, ПІДКРЕСЛИВ ПРЕЗИДЕНТ УКРАЇНИ У ТЕЛЕФОННІЙ РОЗМОВІ З КОМАНДИРОМ 81-Ї ТАКТИЧНОЇ ГРУПИ УКРАЇНСЬКОГО МИРОТВОРЧОГО КОНТИНГЕНТУ В ІРАКУ» www.ukrinform.ua, 25.08.2005.

Спасылкі
--------

* *Р. Туровец.*81-я отдельная тактическая группа на сайте 5-й отдельной механизированной бригады.