Апошняя калона савецкіх войскаў перасякае афгана-савецкую мяжу, 15 лютага 1989 года, фота А. Саламонава.
**Вывад савецкіх войск з Афганістана** пачаўся 15 мая 1988 года, у адпаведнасці з заключанымі 14 красавіка 1988 года Жэнеўскімі пагадненнямі аб палітычным урэгуляванні становішча вакол ДРА. СССР абавязаўся вывесці свой кантынгент у дзевяцімесячны тэрмін, гэта значыць да 15 лютага 1989 года, прычым палова войск павінна была быць выведзена на працягу першых трох месяцаў, гэта значыць да 15 жніўня 1988 года.

Ход падзей
----------

Паводле паведамленняў, у першыя тры месяцы Афганістан пакінулі 50 183 вайскоўцаў. Яшчэ 50 100 чалавек вярнуліся ў СССР у перыяд з 15 жніўня 1988 года па 15 лютага 1989 года.

У пачатку лістапада 1988 года вывад савецкіх войск з Афганістана быў прыпынены ў сувязі з рэзка актывізаванымі наступальнымі дзеяннямі маджахедаў, у прыватнасці, масіраванымі ракетнымі абстрэламі Кабула. Пасля гэтага, у другой палове лістапада і снежні 1988 года, абстаноўка ў краіне некалькі стабілізавалася, аднак кіраўніцтва СССР устрымлівалася ад якіх-небудзь заяў аб тым, ці будзе вывад савецкіх войск выкананы да канца, або ваенныя дзеянні будуць працягнуты. У студзені 1989 года Афганістан наведаў міністр замежных спраў Эдуард Шэварнадзэ. Канчатковае рашэнне аб поўным вывадзе савецкіх войск было прынята на пасяджэнні Палітбюро ЦК КПСС 25 студзеня 1989 года і апублікавана на наступны дзень з фармулёўкай *«Савецкі Саюз застанецца верны Жэнеўскім пагадненням»*. Пасля гэтага ў Кабул з візітам прыбыў міністр абароны Дзмітрый Язаў. Завяршальная аперацыя па вывадзе войск адбывалася ў канцы студзеня—першай палове лютага 1989 года.

Аперацыя па вывадзе войск пастаянна падвяргалася нападам з боку маджахедаў. Паводле інфармацыі газеты «Вашынгтон пост», усяго ў гэты перыяд было забіта 523 савецкіх салдата.

15 лютага 1989 года генерал-лейтэнант Барыс Громаў, паводле афіцыйнай версіі, стаў апошнім савецкім вайскоўцам, які пераступіў па мосце Дружбы мяжу дзвюх краін. У рэчаіснасці на тэрыторыі Афганістана заставаліся як савецкія вайскоўцы, якія трапілі ў палон да маджахедаў, так і падраздзяленні памежнікаў, што прыкрывалі вывад войск і вярнуліся на тэрыторыю СССР толькі ў другой палове дня 15 лютага. Памежныя войскі КДБ СССР выконвалі задачы па ахове савецка-афганскай мяжы асобнымі падраздзяленнямі на тэрыторыі Афганістана да красавіка 1989 года.

Узнагароды
----------

Садружнасць Незалежных Дзяржаў СНД
* Медаль «15 гадоў вываду савецкіх войск з Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан»
* Медаль «20 гадоў вываду савецкіх войск з Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан»
* Медаль «20 гадоў вываду савецкіх войск з Афганістана»

Расія Расія
* медалі «20 гадоў вываду савецкіх войск з Афганістана»
* медалі «У памяць 20-годдзя вываду савецкіх войск з Афганістана»
* Юбілейны медаль «20 гадоў вываду савецкіх войск з Афганістана»

Украіна Украіна
* медалі «20 гадоў вываду савецкіх войск з Афганістана»
* Памятны медаль «25 гадоў вываду войск з Афганістана»

Беларусь Беларусь
* Юбілейны медаль «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войскаў з Афганістана»

Гл. таксама
-----------

* Вывад амерыканскіх войск з Афганістана (2020—2021)

Зноскі
------

1. ↑  How Not to End a War **(нявызн.)**, *The Washington Post* (17.07.2007). Праверана 23 May 2010.
2. ↑  В. Филин. За всю войну — ни одного дезертира (Праверана 18 лютага 2010)
3. ↑  С. Скрипаль. Год 1989-й. Хайратон (Праверана 18 лютага 2010)
4. ↑  М. Будилов, А. Чаленко. Томенко в Афганистане толкал «налево» горючее Архівавана 12 лютага 2009. (Праверана 18 лютага 2010)

Літаратура
----------

Рускамоўныя
* Иванов, А. *Вывод Советских войск из Афганистана был ошибкой*. Аргументы недели, 11.02.2009.
* Эксперт: вывод советских войск из Афганистана позволил утвердиться США — РИА Новости, 15.02.2009.
* Вывод советских войск из Афганистана (фотолента) — РИА Новости.
* 22 годовщина вывода войск из Афганистана: интервью участника боевых действий — ИА REX, 16.02.2011.
* Из книги «Судьба офицера: от Кабула до Сараево. Публицистика. Проза. Поэзия»)

Англамоўныя
* Маршалл, А. *Phased Withdrawal, Conflict Resolution and State Reconstruction*. Conflict Research Studies Centre, 2006. ISBN 1-905058-74-8

| ⛭Афганская вайна (1979—1989) |
| --- |
| 
* *Шторм-333*
* Хост
* Панджэр
* Ургун
* Хазара
* Маравара
* Джавара
* Джаджы
* Аргандаб
* *Магістраль*
	+ Вышыня 3234
* *Страла*
* *Тайфун*
* Вывад войск

 |