**Луітпольд Карл Іосіф Вільгельм** (ням.: Luitpold Karl Joseph Wilhelm; 12 сакавіка 1821, Вюрцбургская рэзідэнцыя — 12 снежня 1912, Мюнхен) — прынц-рэгент Баварыі з 10 чэрвеня 1886 года, трэці сын караля Людвіга I і брат караля Максіміліяна II, прадстаўнік дынастыі Вітэльсбахаў. Фактычна з’яўляўся кіраўніком Баварыі ў часы валадарства сыноў апошняга — Людвіга II і Ота I. Яго сын стаў апошнім каралём Баварыі — Людвігам III.

Біяграфія
---------

Меркавалася, што Луітпольд і яго нашчадкі атрымаюць у спадчыну грэчаскі трон, які займаў яго брат Атон. Аднак грэчаскі закон патрабаваў ад прэтэндэнта на прастол пераходу ў праваслаўе, а Луітпольд не жадаў гэтага рабіць. У 1862 годзе Атон быў зрынуты. Ён завяшчаў свае правы на прастол брату, аднак Луітпольд ніколі не ўспамінаў пра гэта.

Луітпольд браў удзел у Франка-прускай вайне.

Рэгенцтва
---------

Прынц-рэгент Луітпольд у дзень свайго 90-годдзя. 1911
У 1886 годзе Луітпольд стаў рэгентам свайго псіхічнахворага пляменніка Людвіга II і застаўся рэгентам і пасля смерці апошняга з прычыны душэўнай хваробы караля Ота I. Таямнічая смерць Людвіга II спрыяла з’яўленню чутак пра тое, што за гэтым стаіць Луітпольд, аднак дзякуючы сваім асабістым якасцям ён стаў адным з самых папулярных кіраўнікоў Баварыі. Адным з яго першых дзеянняў у новым статусе стала адкрыццё для публікі 1 жніўня 1886 года некалькіх палацаў Людвіга II.

Гады рэгенцтва Луітпольда былі адзначаны велізарнай мастацкай і культурнай актыўнасцю ў Баварыі, дзе яны вядомыя як ням.: «Prinzregentenjahre» ці ням.: «Prinzregentenzeit». Баварыя квітнела пры ліберальным урадзе, а Мюнхен ператварыўся ў культурны цэнтр Еўропы. Томас Ман у 1902 годзе напісаў пра гэты перыяд «Мюнхен, які ззяў» (лац.: Gladius Dei).

У гонар Луітпольда мноства вуліц у баварскіх гарадах называюцца *Prinzregentenstraße* або *Luitpoldstraße*. Яго імя носяць многія ўстановы культуры, уключаючы *Prinzregententheater* у Мюнхене і *Luitpoldarena* і *Luitpoldhalle* у Нюрнбергу. Існуе нават асобная кулінарная страва — «Торт прынц-рэгента» (ням.: Prinzregententorte) — шматслаёны пірог з вяршкамі і шакаладам, названы ў яго гонар.

Трэба заўважыць, што падчас рэгенцтва Луітпольда адносіны паміж баварцамі і прусакамі знаходзіліся на пункце замярзання антыкаталіцкай кампаніі «Культуркампф», якую праводзіў Бісмарк у Прусіі. Таксама Баварыю не зусім задавольвала стратэгічнае лідарства Прусіі ў імперыі.

Луітпольд пахаваны ў Мюнхене ў цэрквы тэацінцаў.

Сям’я
-----

Луітпольд быў у шлюбе з эрцгерцагіняй Аўгустай Фердынандай Аўстрыйскай, другой дачкой вялікага герцага Тасканы Леапольда II. У мужоў нарадзілася чацвёра дзяцей:

* Людвіг (1845—1921), апошні кароль Баварыі
* Леапольд (1846—1930)
* Тэрэза (1850—1925), вандроўніца і пісьменніца. Аўтар падарожных нататак: «Reiseeindrücke und Skizzen aus Russland» (Штутгарт, 1885 — панегірык рускаму ўраду і ладу; «Ueber den Polarkreis» (Лейпцыг, 1889); «Meine Reise in den brasilischen Tropen» (Берлін, 1897)
* Арнульф (1852—1907) — жонка — Тэрэза Ліхтэнштэйнская (1850—1937), адзін сын;

У наш час главой дому Вітэльсбахаў з’яўляецца прапраўнук Луітпольда і праўнук Людвіга III Франц (з 1996 года).

Зноскі
------

1. 1 2  Luitpold // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Luitpold // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Луітпольд Баварскі

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).

| ?Луітпольд Баварскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Christian III, Count Palatine of Zweibrücken[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Фрыдрых Міхаэль Пфальц-Біркенфельд-Бішвейлер[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Caroline of Nassau-Saarbrücken[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Максіміліян I, кароль Баварыі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Count Palatine Joseph Charles of Sulzbach[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Марыя Францыска Даратэя Пфальц-Зульцбахская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Лізавета Пфальц-Нойбургская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Людвіг I |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Louis VIII, Landgrave of Hesse-Darmstadt[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Prince George William of Hesse-Darmstadt[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Countess Charlotte of Hanau-Lichtenberg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Аўгуста Вільгельміна Гесэн-Дармштацкая[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Christian Karl Reinhard of Leiningen-Dachsburg-Falkenburg-Heidesheim[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Countess Maria Louise Albertine of Leiningen-Falkenburg-Dagsburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Katharina Polyxena von Solms-Rödelheim[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Луітпольд Баварскі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ernst Frederick II, Duke of Saxe-Hildburghausen[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ernest Frederick III, Duke of Saxe-Hildburghausen[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Countess Caroline of Erbach-Fürstenau[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Frederick, Duke of Saxe-Hildburghausen[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Ernest Augustus I, Duke of Saxe-Weimar-Eisenach[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Princess Ernestine of Saxe-Weimar[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Sophie Charlotte of Brandenburg-Bayreuth[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Тэрэза Саксонская-Хільдбургхаўзенская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Duke Charles Louis Frederick of Mecklenburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Karl II, Grand Duke of Mecklenburg-Strelitz[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Princess Elizabeth Albertine of Saxe-Hildburghausen[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Duchess Charlotte Georgine of Mecklenburg-Strelitz[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Prince George William of Hesse-Darmstadt[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Landgravine Friederike of Hesse-Darmstadt[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Countess Maria Louise Albertine of Leiningen-Falkenburg-Dagsburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14976344m · GND: 118729683 · ISNI: 0000 0000 6675 296X · LCCN: no92025848 · NLG: 228662 · NLP: A36487028 · NTA: 109782313 · SUDOC: 138908796 · VIAF: 15564534 |

 |