**Магілёўская архідыяцэзія** — у мінулым каталіцкая епархія (дыяцэзія) у Расійскай імперыі.

Гісторыя
--------

Утворана 15 красавіка 1783 года. 13 красавіка 1991 уключана ў Мінска-Магілёўскую архідыяцэзію.

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай, калі да Расійскай імперыі былі далучаныя тэрыторыі, на якіх пражывала каля мільёна каталікоў лацінскага і візантыйскага абрадаў, Кацярына II указам ад 25 снежня 1772 абвясціла аб маючым адбыцца прызначэнні біскупа, якому будуць даручаны у духоўнае кіраванне ўсё рымска-каталіцкія цэрквы і манастыры ў Расійскай імперыі. Праз год, 3 снежня 1773 быў выдадзены ўказ аб стварэнні Беларускай каталіцкай епархіі і аб прызначэнні біскупа Беларускага з рэзідэнцыяй у Магілёве, якому падпарадкоўваліся ўсе каталікі лацінскага абраду ў Расіі (у тым ліку ў Маскве і Санкт-Пецярбургу). Затым, указам ад 28 студзеня 1782, Беларуская епархія была ператворана ў Магілёўскую архідыяцэзію.

Нунцый Джавані Андрэа Аркеці, дзейнічаючы на падставе паўнамоцтваў, дадзеных яму Папам Піем VI, кананічна зацвердзіў стварэнне Магілёўскай архідыяцэзіі 19 снежня 1783.

Імператар Павел I указам ад 9 мая 1798 узвёў архібіскупа Магілёўскага ў сан мітрапаліта, дазволіўшы яму знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу. Услед за гэтым нунцый Ларэнса Літта актам ад 7 жніўня 1798 пацвердзіў за Магілёўскай архідыяцэзіяй «мітрапаліцкае права» ў адносінах да ўсіх каталікоў лацінскага абраду ў Расійскай імперыі. Дзеянні нунцыя былі зацверджаны Папам Піем VI 17 лістапада 1798.

Магілёўскія мітрапаліты, як правіла, знаходзіліся ў Санкт-Пецярбургу.

18 чэрвеня 1920 года Рымскі Папа Бенедыкт XV выпусціў булу *Inter alias*, якой заснаваў апостальскі вікарыят Фінляндыі, вылучыўшы яго з Магілёўскай архідыяцэзіі.

Распачатыя пры савецкай улады ганенні на рэлігію паступова разбурылі ўсе структуры каталіцкай царквы ў СССР. На падставе дэкрэту Пія XI ад 10 сакавіка 1926 Магілёўская архідыяцэзія была падзелена на пяць апостальскіх адміністратур: у Магілёве, Маскве, Ленінградзе, Харкаве і Казані, Самары і Сімбірску. Само існаванне Магілёўскай архідыяцэзіі і мітраполіі да канца 1930-х стала фармальнасцю.

Пры аднаўленні і рэарганізацыі структур каталіцкай царквы на тэрыторыі СССР Папам Янам Паўлам II была ўтворана Мінска-Магілёўская архідыяцэзія і мітраполія, чыя юрысдыкцыя абмяжоўвалася толькі Беларуссю.

Структура
---------

Магілёўскай мітраполіі на працягу яе існавання падпарадкоўваліся наступныя рымска-каталіцкія епархіі:

* Віленская (1798—1925)
* Самагіцкая (1798—1926)
* Луцка-Жытомірская (1798—1925)
* Камянецкая (1798—1991, у 1866—1918 далучана да Луцку-Жытомірскай епархіі)
* Мінская (1798—1991, 1869—1918)
* Тыраспальская (1848—1991)
* Рыжская (1918—1923)
* Жытомірская (1925—1991)

Біскупы
-------

Першым біскупам указам Кацярыны II быў прызначаны былы віленскі біскуп Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч (25 снежня 1772).

* Ян Цепляк
* Цыпрыян Адынец

Літаратура
----------

* *Wasilewski, J.* Arcybiskupi i administratorowie archidiecezji mohylowskiej / J. Wasilewski. — Pińsk : Drukarnia diecezjalna, 1930. — 198 s.

Спасылкі
--------

* гісторыя Рыма-каталіцкай царквы ў Расіі
* пералік кіраўнікоў епархіі Архівавана 12 сакавіка 2007.
* біяграфіі найбольш вядомых мітрапалітаў

| ⛭Дыяцэзіі Беларусі |
| --- |
| Мінска-Магілёўская мітраполія: | Мінска-Магілёўская архідыяцэзія · Віцебская дыяцэзія · Гродзенская дыяцэзія · Пінская дыяцэзія | Карта каталіцкіх дыяцэзій у Польшчы |
| Гістарычныя: | Віленская дыяцэзія · Магілёўская архідыяцэзія · Мінская архідыяцэзія · Смаленская дыяцэзія |