**Поліэстэрнае валакно** (міжнародная абрэвіятура **PES**) — гэта сінтэтычныя  (руск.) (бел. вырабы з групы тэкстыльных валокнаў  (чэшск.) (бел. з поліэтылентэрэфталату (ПЭТ), полібутылентэрэфталату  (руск.) (бел. (ПБТ) і політрыметылентэрэфталату  (чэшск.) (бел. (ПТФ). Абазначэнне поліэфірных валокнаў звычайна адносіцца да вырабаў з ПЭТ, з якога зроблена пераважная большасць валокнаў.

Гістарычнае развіццё
--------------------

Натуральны поліэстэр вядомы прыкладна з 1830 года, першы сінтэтычны поліэстэр быў выкарыстаны ў Першую сусветную вайну ў якасці воданепранікальнага  (руск.) (бел. матэрыялу. Сінтэтычнае поліэфірнае валакно было вынайдзена ў Англіі ў 1941 годзе і прамыслова вырабляецца з 1947 года.

У 2012 годзе сусветная вытворчасць поліэстэрных валокнаў дасягнула 53 мільёнаў тон, з якіх 63 % у выглядзе нітак  (чэшск.) (бел. і 37 % як валокнавая маса. (У 2004 года агульная вытворчасць склала 29 млн т).

Хімічны склад
-------------

Поліэстэрнае валакно ў павелічэнні 400×
Валакно — гэта лінейная макрамалекула, галоўны ланцуг якой -[-CO-O-]- складаецца як мінімум на 85 % з эстэру, атрыманага шляхам полікандэнсацыі  (руск.) (бел..

Вытворчасць
-----------

Асноўнай сыравінай з’яўляецца нафта, з якой атрымліваюць дыметылтэрэфталат  (руск.) (бел. і гликоль  (англ.) (бел.. У выніку полікандэнсацыі абодвух злучэнняў утвараецца поліэтылентэрэфталат.

Уласцівасці і прымяненне поліэстэрных валокнаў
----------------------------------------------

Шаўковыя гальштукі: левыя з ПЭС, правыя з натуральнага шоўку
Поліэстэрныя валокны можна знайсці практычна ва ўсіх тэкстыльных вырабах.

Да найбольш важных станоўчых асаблівасцяў можна аднесці:

Высокая ўстойлівасць да святла, надвор’я і мікраарганізмаў (шторы, заслоны)

Нізкая вільгоцеўспрымальнасць (хуткае высыханне)

Многія ўласцівасці можна лёгка палепшыць з дапамогай хімічных або механічных працэсаў. Напрыклад:

Падвышаная малекулярная арыентацыя можа павялічыць трываласць (корды для шын, канвеерныя стужкі, швейныя ніткі)

Догляд вырабаў з поліэстэрнага валакна
--------------------------------------

Белую або светлую трыкатажную ніжнюю бялізну можна сціраць у кіпені. Гальштукі, шалікі, хусткі і іншыя «шаўковыя» тканіны мыюць толькі ў цёплай вадзе. Тлушчавыя плямы выдаляюцца толькі перхлорэтыленам  (руск.) (бел. або бензінам. Гэтыя вырабы можна гладзіць толькі праз мокрую анучу пры тэмпературы да 160 °C. Для змешаных тканін з поліэстэру і воўны тэмпература вады для мыцця можа падымацца да 30 °C і прасы не павінны перавышаць 150 °C.

Уздзеянне на навакольнае асяроддзе
----------------------------------

Поліэстэрныя валокны і вырабы з іх з’яўляюцца найбуйнейшай крыніцай мікрапластыку  (руск.) (бел. які забруджвае прыроду. Вылучэнне мікрапластыку адбываецца ў асноўным падчас мыцця адзення з поліэстэру, калі падчас аднаго цыклу мыцця вылучаюцца сотні тысяч драбнюткіх поліэфірных валокнаў і фрагментаў.

Уплыў на здароўе чалавека
-------------------------

Даказана, што поліэстэр, як і іншыя Сінтэтычныя валокны  (чэшск.) (бел. аказвае негатыўнае ўздзеянне на лёгкія пры ўдыханні яго драбнюткіх валокнаў. Ёсць шэраг даследаванняў, якія паказваюць, што ў рабочых на заводах па апрацоўцы сінтэтычных валокнаў, у тым ліку поліэстэру, з цягам часу ўзнікалі такія сімптомы, як кашаль і дыхавіца ў выніку хранічных запаленчых рэакцый, выкліканых валокнамі, якія затрымліваюцца ў лёгкіх і могуць заставацца там назаўсёды з-за іх нераскладальнасці. У выпадку працяглага высокага ўздзеяння гэта прыводзіць да развіцця пнеўмасклерозу  (укр.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2  textiletechinfo.com **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 лютага 2014. Праверана 24 мая 2023.
2. ↑  de.scribd.com **(нявызн.)**.
3. ↑  textilescommittee.nic.in **(нявызн.)**.
4. ↑  teonline.com **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 чэрвеня 2017. Праверана 24 мая 2023.
5. ↑  Pospíšil a kol.: *Příručka textilního odborníka*, SNTL Praha 1981, str. 184—191
6. ↑  dormando.de **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 красавіка 2017. Праверана 24 мая 2023.
7. ↑
8. ↑
9. ↑

Літаратура
----------

* Alfons Hofer, *Stoffe : 1. Textilrohstoffe, Garne, Effekte*, str. 359—389, 7. völlig überarbeitetet Auflage, Frankfurt am Main: Deutscher Fachverlag, 1992, ISBN 3-87150-366-5
* Denninger/Giese: *Textil- und Modelexikon*, Deutscher Fachverlag Frankfurt/Main 2006, ISBN 3-87150-848-9, str. 550—551
* Denninger: *Lexikon Technische Textilien*, Deutscher Fachverlag Frankfurt/Main 2009, ISBN 978-3-86641-093-0, str. 318
* Loy: *Chemiefasern für technische Textilprodukte*, Deutscher Fachverlag 2008, ISBN 978-3-86641-197-5, str. 34-43

| ⛭Тэкстыльныя валокны  (руск.) (бел. |
| --- |
| Прыродныя(натуральныя)  (польск.) (бел. | 

|  |  |
| --- | --- |
| Раслінныя  (чэшск.) (бел. | Абака ·  Бамбукавае  (руск.) (бел. ·  Джутавае  (руск.) (бел. ·  Лён ·  Кенаф ·  Койр  (руск.) (бел. ·  Пянька ·  Рамі ·  Сізаль ·  Бавоўна і іншыя |
| Жывёльныя | Воўна (Махер ·  Кашмір) ·  Шоўк ·  Кетгут ·  Павуцінне ·  Пашміна |
| Мінеральныя | Азбест |

 |
| Хімічныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Штучныя  (ісп.) (бел. | Віскознае ·  (Ліяцэл  (укр.) (бел. ·  Модал ·  Сіблон ·  Бамбукавае) ·  Ацэтатнае |
| Сінтэтычныя | Акрыл  (укр.) (бел. ·  Арамід ·  Арселон ·  Нейлон ·  Лаўсан ·  Мікравалакно ·  Поліўрэтанавыя валокны ·  Кеўлар ·  Прален ·  Манакрыл ·  Поліэстэр  (чэшск.) (бел. |
| Неарганічныя | Шкловалакно ·  Вугляроднае |

 |