У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фрыдрых II.
**Фрыдрых II Ваяўнік** (ням.: Friedrich II der Streitbare; 1210 — 15 чэрвеня 1246) — герцаг Аўстрыі і Штырыі з 1230 года, апошні прадстаўнік дынастыі Бабенбергаў. У часы кіравання Фрыдрыха II Аўстрыя ператварылася ў фактычна незалежнае ад імперыі тэрытарыяльнае герцагства, адно з найбольш магутных у Германіі.

Біяграфія
---------

Фрыдрых II быў малодшым сынам Леапольда VI, герцага Аўстрыі і Штырыі, і Феадоры Ангел, дачкі (ці пляменніцы) візантыйскага імператара Ісака II. Пасля смерці бацькі ў 1230 годзе Фрыдрых II, як адзіны жывых сын, атрымаў у спадчыну герцагствы Аўстрыя і Штырыя.

Кіраванне Фрыдрыха II прайшло ў няспынных войнах і паўстаннях. Ужо ў 1230 годзе ў Аўстрыі ўспыхнула паўстанне міністэрыялаў на чале з родам Куэнрыгераў супраць аўтарытарнай улады герцага, а ў краіну ўварваліся чэшскія войскі. Чэхі спалілі Крэмс і спустошылі паўночна-аўстрыйскія землі. З вялікай цяжкасцю Фрыдрыху II удалося здушыць паўстанне, а ў 1233 годзе герцаг у чарговы раз уварваўся ў Чэхію.

У наступным годзе на Аўстрыю напала Венгрыя: армія Эндрэ II дайшла да Вены, але затым была вымушана адступіць. У пачатку 1236 года Фрыдрых са свайго боку распачаў уварванне ў Венгрыю.

Герцаг Фрыдрых II Бабенберг
Фрыдрых II — першы аўстрыйскі манарх, які практычна не ўдзельнічаў у справах Свяшчэннай Рымскай імперыі, праводзячы цалкам незалежную палітыку ў інтарэсах самой Аўстрыі. Ён не падпарадкоўваўся патрабаванням імператара і адмаўляўся браць удзел у пасяджэннях органаў улады імперыі. Гэта выклікала канфлікт з імператарам Фрыдрыхам II. Імператар у 1235 — пачатку 1236 года неаднаразова выклікаў герцага Аўстрыі на суд для разгляду высунутых супраць абвінавачванняў, але той ігнараваў усе патрабаванні імператара.

У чэрвені 1236 годзе імператар абвясціў няміласць аўстрыйскаму герцагу і канфіскаваў яго ўладанні ў Аўстрыі і Штырыі. У Аўстрыю ўварвалася нямецкая армія, якая ў 1237 годзе заняла Вену. Сам імператар Фрыдрых II знаходзіўся ў Вене са студзеня да сярэдзіны красавіка 1237 года. Герцагу ўдалося захапіць царкоўныя скарбы і схвацца ў замку Вінер-Нойштат. Тым часам імператар абвясціў у Вене свайго сына Конрада новым германскім каралём і абвясціў Вену імперскім вольным горадам і падаў яе гараджанам шырокія правы самакіравання і гандлёвыя прывілеі, чым забяспечыў сабе падтрымку венскага купецтва. Аднак асноўныя інтарэсы імператара ляжалі ў Італіі, таму неўзабаве асноўная частка імперскіх войскаў пакінула Аўстрыю. Гэтым скарыстаўся герцаг Фрыдрых II, які ўступіў у саюз з Папам Рымскім, Баварыяй, Чэхіяй і Венгрыяй. Да 1239 года яму ўдалося адваяваць свае ўладанні і заключыць мір з імператарам, які меў сур’ёзныя праблемы ў Італіі.

Пасля аднаўлення ўлады Фрыдрыха II, у Аўстрыі назіралася некаторае ўмацаванне дзяржавы. Герцаг адмовіўся вярнуць Венгрыі Мошан і Шопран, атрыманыя за дапамогу ў адбіцці Заходняга паходу манголаў у 1241 годзе, а таксама разарваў перамовы з Чэхіяй наконт дынастычнага саюза. Супраць чэшска-венгерскага блока склаўся саюз Аўстрыі з імперыяй: у 1245 годзе адбыліся перамовы герцага і імператара ў Вероне, на якіх імператар абяцаў Фрыдрыху Крайну і каралеўскі тытул, а наўзамен павінен быў ажаніцца з сямнаццацігадовай пляменніцай герцага Гертрудай. Аднак дзяўчына адмовілася выходзіць замуж за пяцідзесяцігадовага імператара і перамовы праваліся. Тым не менш, у 1245 годзе Фрыдрых II уварваўся ў Крайну і, са згоды яе намінальнага кіраўніка патрыярха Аквілеі, падпарадкаваў маркграфства сваёй уладзе.

Грабніца Фрыдрыха II
Умацаванне ўлады герцага выклікала дзеянні ў адказ з боку яго суседзяў: у 1246 годзе ў Аўстрыю ўварваліся чэшскія і венгерскія войскі. У бітве на рацэ Лейта аўстрыйцы атрымалі перамогу, але сам герцаг Фрыдрых загінуў.

Са смерцю Фрыдрыха II згасла дынастыя Бабенбергаў, якая кіравала ў Аўстрыі з 976 года. З Бабенбергаў у жывых засталося толькі двое жанчын: Маргарыта, сястра Фрыдрыха і ўдава караля Генрыха VII Гогенштаўфена, і Гертруда, дачка Генрыха Бабенберга, старэйшага брата Фрыдрыха II. Гертруда ў 1246 годзе выйшла замуж за Уладзіслава Мараўскага, сына чэшскага караля Вацлава I.

Паводле «Privilegium Minus» 1156 года ў выпадку адсутнасці спадчыннікаў мужчынскага полу прастол Аўстрыі павінен быў перадавацца па жаночай лініі. Уладзіслаў Мараўскі неадкладна высунуў свае прэтэнзіі, аднак скарыстацца сваім правам не паспеў, нечакана сканаўшы ў студзені 1247 года. Тым часам імператар, у парушэнне «Privilegium Minus», абвясціў Аўстрыю вымарачным ленам і ўвёў свае войскі ў герцагства, заняўшы Вену. Герцагіня-ўдава Гертруда са сваімі прыхільнікамі бегла ў Венгрыю і прасіла абароны ў Рымскага Папы Інакенція IV. Пад ціскам Папы Рымскага Гертруда выйшла ў сярэдзіне 1248 года замуж за маркграфа Бадэна Германа VI, які быў прызнаны папам герцагам Аўстрыі і Штырыі (14 верасня 1248 года).

Шлюбы
-----

* (разв. 1229) Сафія Ласкарыс, візантыйская прынцэса (магчыма, дачка Феадора I, імператара Нікейскай імперыі)
* (1229, разв. 1240) Агнеса Меранская, дачка Атона I, герцага Меранскага і пфальцграфа Бургундскага

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
2. ↑  Фридрих Воинственный // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фрыдрых II Ваяўнік
* Фридрих Воинственный // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Папярэднік **Леапольд VI** |   **герцаг Аўстрыі** і **Штырыі** 1230—1246 | Пераемнік**Герман Бадэнскі** |
|  Папярэднік **патрыярх Аквілеі** |   **герцаг Крайны** 1245—1246 | Пераемнік**Ульрых III Спангейм** |
|


| ?Фрыдрых II Ваяўнік — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Леапольд III Святы |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Генрых II Язаміргот |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Агнэса Нямецкая[d] |  |
|  |  | Леапольд V |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Феадора Камніна[d] |  | Андронік Камнін[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Леапольд VI Слаўны |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Бела II |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Геза II[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ілона Сербская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Алена Венгерская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Мсціслаў Уладзіміравіч |  |
|  | Фрыдрых II Ваяўнік |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ефрасіння Мсціслаўна |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Любава Дзмітрыеўна[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Isaac Komnenos Vatatzes[d] |  |  |
|  |  |  |  |  | Андронік Дука Ангел[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Аляксей III Ангел |  |  |  |
|  |  |  | Феадора Ангеліна[d] |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ефрасіння Ангеліна[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ганна Ангеліна |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Андронік Дука Каматыр[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ефрасіння Дукіня Каматыра[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | ? Кантакузіна[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119441306 · ISNI: 0000 0000 8090 4173 · LCCN: no97013545 · VIAF: 10656068 |