**Мхіта́р Герацы́** (арм.: Մխիթար Հերացի; сярэдзіна XII—пачатак XIII стагоддзя) — армянскі лекар XII стагоддзя, армянскі класік сярэднявечнай медыцыны, аўтар знакамітай «Суцяшэнні пры ліхаманках», трактатаў, энцыклапедычных прац, у якіх ён закрануў хірургію, дыету і псіхатэрапію.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Гер (Хой). Навучальна-педагагічную медыцынскую дзейнасць праходзіў у Кілікійскай Арменіі. У 1184 годзе напісаў знакаміты трактат «Суцяшэнне пры ліхаманках». Быў добра знаёмы з грэка-эліністычнай, рымскай, візантыйскай, персідскай і арабскай класічнай медычнай літаратурай. Яго працы ўлучалі псіхатэрапію, хірургію, дыеталогію і фітатэрапію. Герацы падтрымваў прагрэсіўную навуку пра адзінства арганізма. Разглядаў чалавека ў цеснай сувязі з прыродай, падкрэсліваў велізарны ўплыў навакольнага асяроддзя на ўзнікненне хвароб, у прыватнасці ліхаманкі. Высунуў тэорыю цвіцення гумораў пры інфекцыйных захворваннях. Пры прызначэнні вянознага кровапускання прапанаваў строга ўзгадняцца з сіламі хворага. Скурныя поры разглядаў як дыхальныя і не рэкамендаваў змазванне скуры рознымі масламі, што шырока практыкавалася ў тую эпоху. Пры лячэнні сухотаў вялікае значэнне надаваў палепшанаму харчаванню. Звярнуў увагу на асаблівую катэгорыю хвароб, якія з'яўляюцца прафесійнымі захворваннямі — ліхаманку ў шклавараў і іншых працоўных, праца якіх злучаная з агнём. Ён жа першым паказаў на значную станоўчую ролю музыка-тэрапіі і ў цэлым псіхатэрапіі ў палёгцы пакут псіхічнахворых. Мхітар Герацы тэарэтычна абгрунтаваў, што высокая тэмпература з'яўляецца вынікам унутраных змен у арганізме, што з'яўлялася рэвалюцыйнай ідэяй для сярэднявечнай медыцыны. Праца «Суцяшэнне пры ліхаманках» упершыню апублікаваная ў 1832 годзе ў Венецыі, у 1908 годзе выдадзена на нямецкай мове, у 1955 годзе на рускай мове.

Памяць
------

* У Ерэване ўсталяваны бронзавы бюст Герацы Мхітару (праца скульптара Т. Мірзаян).
* Заснавана Медаль Мхітара Герацы за заслугі ў развіцці аховы здароўя Рэспублікі Арменія, высокапрафесійную практычную працу ў гэтай вобласці, а таксама значную дабрачынную дзейнасць.
* Барэльеф «Лекар Мхітар Герацы» (Зала пасяджэнняў Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Арменія, Ерэван, 1958, гіпс, скульптар А. Сарксян)
* Імя Герацы прысвоена дзяржаўнаму мед. універсітэту.

Зноскі
------

1. 1 2  *Гераци Мхитар* — артыкул з БСЭ (3 выданне)
2. ↑  Richard G. Hovannisian, Simon Payaslian *Armenian Cilicia*, Mazda Publishers, 2008, стр. 281
3. ↑  Antranig Chalabian *Armenia after the coming of Islam*, 1999, стр. 287
4. ↑  *Кцоян А. С.* Мхитар Гераци — врач XII века. — Ер. 1968.
5. ↑  *Ткачёв П.Г.* Отечественная гигиена и организация здравоохранения в именах. Профессионально-биографический справочник. Т.1. Разд.2 (Гигиена труда и профессиональная патология.. — Рязань, 1991. — С. С. 23-24.
6. ↑  *Ред. Г.Х.Саркисян.* Видные деятели армянской культуры (V-XVIII века).. — Ереванский гос.университет, Центр арменоведческих исследований;, 1982.
7. ↑  *Оганесян Л..* История медицины в Армении, т. II,. — Ереван, 1946.
8. ↑  Советское здравоохранение. — 1968. — С. С.64-66.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 102414769 · ISNI: 0000 0000 1340 8700 · LCCN: n89105671 · NTA: 190582464 · SUDOC: 192185551 · VIAF: 17614699 |

 |