recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Торбешы** (макед.: Торбеши) — субэтнічная група македонцаў, што спавядае іслам. Некаторыя торбешы атаясняюць сябе з баснійцамі або туркамі. Агульная колькасць у Паўночнай Македоніі (2016 г.) — 2 553 чал.

Гісторыя
--------

Ісламізацыя славянскага насельніцтва Македоніі пачалася з канца XIV ст. калі гэты рэгіён быў уключаны ў склад Асманскай імперыі. Найбольш інтэнсіўна гэты працэс адбываўся ў XVII - XVIII стст. Ён ахапіў частку сельскага насельніцтва, што прымала іслам для вызвалення ад падаткаў, набыцця паўнавартаснага статусу землеўладальнікаў і іншых сацыяльных прывілеяў. Часцяком у іслам пераходзілі вялікія групы кроўных сваякоў.

У пачатку XX ст. абшчыны ісламізаваных македонцаў шчыльна насялялі памежжа сучасных Македоніі і Албаніі, даліну вакол горада Скоп’е, вобласць Меглен на поўначы сучаснай Грэцыі. Назва торбешы замацавалася пераважна за насельнікамі даліны вакол Скоп'я. Тут нават вылучаўся асаблівы раён Тарбешыя. Лічыцца, што назва паходзіць ад славянскага слова «торба», якая з’яўлялася атрыбутам сялян-адыходнікаў. Разам з гэтым, назва торбешы мела негатыўны пагардлівы сэнс.

Улады Асманскай імперыі разглядалі наяўнасць мусульман сярод славянскага хрысціянскага насельніцтва як падтрымку свайму ўплыву. Сапраўды, падчас паўстання 1903 г. торбешы выступалі на баку Асманскай імперыі, падчас Балканскіх войн і пазней перасяляліся ў Турцыю. Торбешы, што апынуліся на тэрыторыі Албаніі пасля абвяшчэння ёю незалежнасці аддалі перавагу албанскай ідэнтычнасці.

На тэрыторыі Рэспублікі Македонія з 1945 г. у дачыненні да торбешаў праводзілася асімілятарская палітыка, згодна якой яны разглядаліся як частка македонскага славянскага народа. Яна асабліва ўзмацнілася пасля абвяшчэння незалежнасці ў 1991 г. Разам з гэтым, сярод саміх торбешаў працягваюцца абмеркаванні турэцкага або нават албанскага паходжання, прыналежнасці да баснійцаў і г. д.

Рэлігія
-------

Асноўная рэлігія — іслам. У вёсках са змяшаным насельніцтвам торбешы падтрымліваюць некаторыя хрысціянскія традыцыі, наведваюць царкву, святкуюць дзень Святога Георгія.

Зноскі
------

1. ↑  Население
2. ↑  Karolina Bielenin-Lenczowska, Praktyka religijna i tożsamość macedońskich muzułmanów / Torbeszów w kontekście islamizacji na Bałkanach

Спасылкі
--------

* Muslims of Macedonia: Identity Challenges and an Uncertain Future
* THE BALKAN MUSLIM DISCOURSE: IDENTITY AMONG THE MUSLIMS OF SLAVIC ORIGIN
* Baskin Oran, Religious and national identity among the Balkan muslims : A comparative study on Greece, Bulgaria, Macedonia and Kosovo
* Торбеши - неотъемлемая часть мировой уммы
* Македонци по народност со исламска вероисповед
**Дэні Вудвэрд** (англ.: Dani Woodward) — амерыканская порнаактрыса.

Біяграфія
---------

Пачала здымацца ў порнафільмах у 2003 годзе. Сцэнічны псеўданім быў узяты з назвы вуліцы Вудвард Авеню (Woodward Avenue) у г. Дэтройт, штат Мічыган.

За тры гады ў порна-індустрыі Дэні знялася больш чым у 100 фільмах, і атрымала прапановы падпісаць кантракт ад шматлікіх студый. Нягледзячы на гэта, Дэні ў цяперашні час не мае эксклюзіўнага кантракту ні з адной са студый.

Дэні часта здымаецца ў рэлізах ад студый Zero Tolerance. Найболей вядомымі з такіх з'яўляюцца «Strip Tease Thеn Fuck 1» і «Cumstains».

За час свайго знаходжання ў порна-індустрыі, Дэні працавала ў розных жанрах пачынальна з сола і лесбі і сканчаючы facial (эякуляцыя на твар) і cumswapping (абмен спермай паміж ратамі двух або больш партнёрак). На сённяшні дзень Дэні не здымалася ў сцэнах анальнага сексу.

Значныя элементы фільмаграфіі
-----------------------------

More Dirty Debutantes 226 (2003)Адна з яе самых ранніх роляў. Дадзенае відэа, па-за ўсякім сумневам, прывяло Дэні на перадавы бок порна-індустрыі.
North Pole 43 (2003)Яе першая сцэна з легендарным Пітэрам Нортам. У канцы сцэны Пітэр эякуліруе на твар Дэні вельмі вялікай колькасцю спермы. Адзін з першых фільмаў, дзе Дэні з'яўляецца на вокладцы.
Barely Legal 40 (2003)Дэні здымаецца для сусветна вядомай кампаніі Hustler у адным з іх самых папулярных серыялаў.
Blow Me Sandwich 2 (2003)Прадукцыя студыі Zero Tolerance, у якой Дэні ўпершыню ў сваёй кар'еры выконвае cumswapping (гл. вышэй).
JKP Hardcore 3 (2004)Дэні здымаецца для кампаніі Jill Kelly Productions, прыналежнай легендарнай порнаактрысы Джыл Кэлі (Jill Kelly). У гэтым вельмі папулярным рэлізе Дэні выконвае лесбійскую сцэну з Джэнай Хэйз (Jenna Haze).
Big Sausage Pizza 3 (2005)DVD-рэліз з рэаліці-сайта, падтрымоўванага кампаніяй Adult.com. Адно з найболей праглядальных інтэрнэт-відэа з яе ўдзелам.
Naked And Famous (2006)Адзін з яе апошніх рэлізаў на дадзены момант. Адна з найболей катыраваных сцэн Дэні за яе кар'еру.

Зноскі
------

1. ↑  Adult Film Index — 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q121335091'></a>
2. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 21 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Дэні Вудвэрд на Вікісховішчы |

* *Дэні Вудвэрд Архівавана 28 снежня 2008.* на Pornstardata.ru
* *Дэні Вудвэрд Архівавана 20 лютага 2008.* на Pornstarclassics.co.uk


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AFDb · Česko-Slovenská filmová databáze · IAFD · Internet Movie Database · КиноПоиск · Penthouse |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вошы.
**Вошы** (*Anoplura*) — падатрад насякомых.

Апісанне
--------

Даўжыня 0,3—6 мм. Цела пляскатае, бяскрылае, укрытае валаскамі, шчацінкамі, шыпамі, бялява-жаўтаватае з бурымі або чорнымі плямкамі. Галава прадаўгаватая, брушка авальнае. Вочы рэдукаваныя або адсутнічаюць. Ротавы апарат колюча-сысучы, ротавая адтуліна абкружана з кручкамі. Тры пары ног з адна-, двухчленікавымі лапкамі з учэпістымі кіпцюркамі.

Класіфікацыя
------------

Сямействы:

* Echinophthiridae — Калючыя вошы
* Enderleinellidae
* Haematopinidae — Гематапініды
* Hamophthiriidae
* Hoplopleuridae
* Hybothiridae
* Linognathidae
* Microthoraciidae
* Neolinognathidae
* Pecaroecidae
* Pedicinidae
* Pediculidae — Педыкуліды
* Phthiridae
* Polyplacidae
* Ratemiidae

Пашырэнне
---------

У сусветнай фаўне налічваецца каля 300 відаў, на Беларусі 12 відаў. Крывасмокі, спецыфічныя паразіты млекакормячых жывёл і чалавека. Найбольш вядомыя паразіты чалавека — вош плацяная (*Pediculus humanus corporis*), вош галаўная (*Pediculus humanus capitis*), вош лабковая, або плашчыца (*Phthirus pubis*), свіней — вош свіная (*Haematopinus suis*).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Раздзельнаполыя. Развіццё з няпоўным ператварэннем. Адкладваюць да 300 яец. Самкі спецыяльным сакрэтам прыклейваюць яйцы (гніды) да валасоў, адзення або субстрату. Праз 5—19 сутак з яец развіваюцца лічынкі, якія тройчы ліняюць і ператвараюцца ў полаваспелыя асобіны. Лічынкі і дарослыя вошы жывяцца крывёю гаспадароў 2—8 разоў за суткі. Жывуць 32—46 сутак.

Шкоднасць і барацьба
--------------------

Пераносяць узбуджальнікаў сыпнога і зваротнага тыфаў, ліхаманак, сібірскай язвы і іншых небяспечных хвароб. Знішчаюць вошай механічным, тэрмічным і хімічным спосабамі.

Гл. таксама
-----------

* Педыкулёз

Літаратура
----------

* *Гембіцкі А.* Вошы // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* *Кірыленка Л.* Вошы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Таксанамія | EOL · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85005450 · LNB: 000316170 · Microsoft: 2780289030 · NDL: 00571215 · NKC: ph127324 |
**Карасу́кская культура** — археалагічная культура позняга бронзавага веку на тэрыторыі поўдню Сібіры і Казахстана ў XIII ст. да н.э. — IX ст. да н.э.

Помнікі Карасукскай культуры пачалі даследвацца з 1884 г. У 1920-я гг. расійскі археолаг С. А. Цеплаухаў вылучыў яе ў самастойную культуру. Назву атрымала паводле наймення ракі ў Мінусінскай катлавіне, дзе вяліся раскопкі.

Носьбіты Карасукскай культуры жылі ў селішчах, будавалі драўляныя хаціны каркасна-слупавай канструкцыі, якія памяшчалі на каменныя пліты. Дах ацяплялі зямлёй. У цэнтры месціўся агмень. У сценах рабілі нішы з каменнымі плітамі, часам з выявамі.

Магільні складаліся з квадратных, радзей круглявых агарож. Знутры хавалі нябожчыкаў у скрынях з каменных пліт. Скрыні заглыблялі да 1 м. У галавы змяшчалі 1–2 керамічныя пасудзіны, у нагах, на драўляным падносе, — часткі тушы барана, каровы, радзей каня, канец ляза ці цэлы бронзавы нож.

Асновай гаспадаркі з’яўлялася аселая жывёлагадоўля. Карасукцы аднымі з першых у рэгіёне пачалі трымаць коней. Здабывалі медзь, займаліся вытворчасцю бронзы. Шырокае распаўсюджанне атрымалі мячы і нажы карасукскага тыпу — двухлёзавыя з прамым перакрыжаваннем і грыбападобным навершам і выгнутыя адналёзавыя з геаметрычным арнаментам і выявамі жывёл. У магільнях знойдзены розныя ўпрыгожванні: ланцужкі, завушніцы, кольцы, падвескі і г. д. Керамічныя пасудзіны шарападобныя, з круглявым дном.

Носьбітаў Карасукскай культуры атаясняюць з нашчадкамі Андронаўскай археалагічнай культуры. Антрапалагічныя даследаванні рэштак нябожчыкаў паказалі, што яны былі еўрапеоідамі, блізкімі да сучасных насельнікаў Паміра і Ферганскай даліны. Археагенетычнае даследаванне, апублікаванае ў 2018 г. сведчыць пра тое, што да карасукцаў генетычна блізкімі былі кімерыйцы.

Спасылкі
--------

* Карасукская культура. Эпоха поздней бронзы Архівавана 12 верасня 2017.
* Ирменская и карасукская культуры (эпоха поздней бронзы)
* Эпоха бронзы. Центральная АзияАрхівавана 19 верасня 2017.
* Maja Krzewińska et al. Ancient genomes suggest the eastern Pontic-Caspian steppe as the source of western Iron Age nomads.Sci. Adv.4,eaat4457(2018)
Палац Яўгена Багарнэ ў Мюнхене (Леа фон Кленцэ, 1816)
**Неарэнеса́нс** — адна з найбольш распаўсюджаных формаў архітэктурнай эклектыкі XIX стагоддзя, якая ўзнаўляла архітэктурныя рашэнні часоў Рэнесансу, у асаблівасці італьянскага чынквечэнта. Адметныя рысы — прага да сіметрыі, рацыянальнае чляненне фасадаў, перавага прамавугольных планаў з унутранымі дворыкамі, выкарыстанне такіх архітэктурных элементаў, як рустыка і пілястры.

Вытокі
------

Неарэнесанс напоўніцу склаўся да моманту пабудовы паводле праекту Леа фон Кленцэ Лейхтэнбергскага палаца ў Мюнхене (1816). Англічанін Чарлз Бары, вядомы найперш як папулярызатар неаготыкі, з 1820-х гадоў таксама ахвотна звяртаўся да тэм італьянскага рэнесансу (адзін з найлепшых узораў — загарадны палац у Клайвдэнe). Аднак у цэлым нават у 1830-я неарэнесансныя пабудовы насілі эпізадычны характар.

Пружанскі палацык — адзіная адноўленая сядзіба эпохі неарэнесансу ў Беларусі
Пераасэнсаванне архітэктурнай мовы італьянскага рэнесансу як універсальнай стылявой сістэмы звязана з дзейнасцю Готфрыда Земпера. Яго галоўны твор, Дрэздэнская опера (1834-41), прасякнуты ўплывам барока ў значна меншай ступені, чым опера Гарнье ў Парыжы. Земпераўскі стыль атрымаў значнае распаўсюджанне ў Аўстра-Венгрыі. Так, у Вене і Будапешце ў стылістыцы неарэнесансу забудаваныя цэлыя кварталы. Найчасцей ёй аддавалі перавагу пры будаўніцтве музеяў і бібліятэк.

Уладзімірскі палац у Санкт-Пецярбургу
Шырокае поле дзейнасці знайшлося для прадстаўнікоў новага стылю ў галіне будаўніцтва чыгуначных вакзалаў — чыгункі тады з’яўляліся прагрэсіўным, рэвалюцыйным новаўвядзеннем. У стылі неарэнесансу былі пабудаваныя, да прыкладу, будынкі Штэцінскага і Сілезскага вакзалаў у Берліне, цэнтральны вакзал Амстэрдама і інш.

Боз-ар
------

Асабліва шырокае распаўсюджанне набыў неарэнесанс у архітэктуры і дэкаратыўна-прыкладным мастацтве (у тым ліку ў дызайне памяшканняў і мэблі) ў 1870—1890, калі яго асноўным канкурэнтам у кантынентальнай Еўропе выступала неабарока. У Францыі сфарміраваўся гібрыд абодвух кірункаў — г. зв. боз-ар. Гэта вельмі эклектычны падыход, пры якім формы паўгатычнага французскага рэнесансу (рэалізаваныя ў ратушы на Грэўскай плошчы) вольна спалучаюцца з элементамі барока і паладыянства. Неарэнесансны дэкор, прапушчаны скрозь сіта боз-ару, у другой палове XIX стагоддзя паўсюдна ўжываўся пры праектаванні камерцыйнай нерухомасці і напышлівых грамадскіх будынкаў, прычым не толькі ў Еўропе, але і ў ЗША.

Іншыя праявы
------------

* Архітэктура савецкіх жылых хат сталінскіх часоў уяўляе сабой варыяцыю на тэму неарэнесансу.
* Узнаўленне формаў венецыянскага рэнесансу прымала форму неапаладыянства.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Неарэнесанс на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4041867-4 · LCCN: sh99005778 · NKC: ph241942 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аскаленка.
**Дзмітрый Яфімавіч Аскаленка** (1920, вёска Следзюкі, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць — 26 верасня 1942) — Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Скончыў 3 курсы Мінскага палітэхнічнага тэхнікума ў 1937 г. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гг. У час Вялікай Айчыннай вайны на фронце з чэрвеня 1941 г. Камандзір звяна знішчальнага авіяпалка старшы лейтенант Д. Я. Аскаленка вызначыўся пры абароне Ленінграда; адзін з першых авалодаў тэхнікай начных палётаў. У паветраных баях над Ленінградам ён асабіста збіў 14 самалётаў праціўніка, 10 — у групавых баях. Загінуў у паветраным баі 26.9.1942 г.

Памяць
------

Імем героя названы эскадрылля, у якой ён ваяваў, вуліцы ў Ленінградзе і Быхаве, завулак у Быхаве; у в. Следзюкі на будынку школы, дзе ён вучыўся, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Абаронца Ленінграда // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Быхаўскага раёна.- Мн.: БелСЭ, 1990.- С. 269.
* Аскаленка Д. Я. // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыклапедыя.- Мн.: БелСЭ, 1990.- С. 45.
* Оскаленко Д. Е. // Герои Советского Союза: Краткий биографический справочник в 2 т. Т.2.- М.: Воениздат, 1988.- С. 211.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чугашвілі.
**Георгій Іванавіч Чугашві́лі** (нар. 20 красавіка 1993) — беларускі барэц грэка-рымскага стылю. Майстар спорту. Чэмпіён Беларусі 2016 года. Малодшы брат Іосіфа Чугашвілі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1993 годзе ў Тэлаві, Грузія. Пазней пераехаў у Беларусь, дзе з сям'ёй пасяліўся ў Гатаве пад Мінскам. На ранніх этапах праходзіў падрыхтоўку ў СДЮШАР № 1 БФСТ «Дынама».

З 2011 года грамадзянін Рэспублікі Беларусь. Бронзавы прызёр Чэмпіянату Беларусі 2012 года ў Магілёве.

У 2013 годзе прымаў удзел у Чэмпіянаце свету сярод юніёраў у вагавая катэгорыя да 120 кг, а прайграў у першым крузе. У тым жа годзе на Чэмпіянаце Еўропы сярод юніёраў у вагавая катэгорыя да 120 кг заняў 5-е месца. Бронзавы прызёр турніру «Кубак Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан» 2013 года.

Бронзавы прызёр Чэмпіянату Беларусі 2014 года ў Брэсце.

На Чэмпіянаце Еўропы сярод моладзі 2015 года ў вагавая катэгорыя да 130 кг заняў 8-е месца. У тым жа годзе заваяваў бронзавы медаль на Чэмпіянаце Беларусі ў Лідзе.

Чэмпіён Беларусі 2016 года ў вагавай катэгорыі да 130 кг.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Георгий Чугошвили (греко-римская борьба)
* Чугошвили Георгий Иванович Архівавана 29 верасня 2020.. БФБ
**Тасканская марка** (або **Тасканскае маркграфства**) — марка, створаная Каралінгамі на землях былога Лангабардскага каралеўства. На поўначы яна межавала з Італьянскім каралеўствам, на ўсходзе і поўдні — з Папскай вобласцю, на захадзе абмывалася Лігурыйскім морам. Сама марка ўяўляла сабой набор графстваў (галоўным чынам у даліне Арно).

Першым маркграфам Тасканскім быў Адальберт I, які атрымаў гэты тытул у 846 годзе. Яго дзед і бацька — Баніфацый I і Баніфацый II — таксама былі носьбітамі высокіх тытулаў і кантралявалі большасць графстваў рэгіёна. Іх нашчадкі кантралявалі марку да 931 года; у канцы IX — пачатку X стагоддзяў падтрымка маркграфа Тасканы была важная для любога кандыдата на трон караля Італіі.

У 931 годзе Гуга Арльскі, які стаў каралём Італіі, зрынуў нашчадкаў Баніфацыяў у рамках сваіх высілкаў па кансалідацыі найбольш важных уладанняў у Італіі ў руках сваіх сваякоў. Ён дараваў Таскану свайму брату Базо; марка заставалася пад кіраваннем нашчадкаў Базо аж да 1001 года, маркграфы Тасканскія працягвалі адыгрываць важную ролю пры выбары караля Італіі.

У 1027 годзе за апазіцыю ў пытанні абрання яго італьянскім каралём Конрад II зрынуў чарговага тасканскага маркграфа з ліку нашчадкаў Базо, і перадаў марку свайму прыхільніку Баніфацыю. Баніфацый аб’яднаў пад сваёй уладаў усю спадчыну Каноскага дому і перадаў яе па спадчыне сваёй дачцэ Мацільдзе. Мацільда прызначыла спадчынніцай сваіх ленных земляў і памесцяў Рымскую царкву, аднак гэта быў такі прынадны кавалак, што «спадчына Мацільды» на некалькі стагоддзяў стала аб’ектам барацьбы паміж Папамі і Імператарамі; новыя «маркграфы Тасканскія» ўжо не прызначаліся. Падчас гэтай міжусобіцы шэраг тэрыторый былой Тасканскай маркі развіліся настолькі, што сталі самастойнымі дзяржаўнымі ўтварэннямі.

Маркграфы Тасканскія
--------------------

* Адальберт I (846—884)
* Адальберт II (884—915)
* Гвіда (915—929)
* Ламберт (929—931)
* Базон (931—936)
* Уберта (936—962)
* Уга (970—1001)
* Баніфацый III (1004—1011)
* Раніер (1014—1024)
* Баніфацый IV (1027—1052)
* Фрыдрых (1052—1055)
* Готфрыд I (1054—1069)
* Готфрыд II (1069—1076)
* Мацільда Тасканская (1076—1115)

Гл. таксама
-----------

* Спіс кіраўнікоў Тасканы

Літаратура
----------

* Бульст-Тиле Мария Луиза, Йордан Карл, Флекенштейн Йозеф. Священная Римская империя: эпоха становления / Пер. с нем. Дробинской К. Л. Неборской Л. Н. под редакцией Ермаченко И. О. — СПб.: Евразия, 2008. — 480 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-8071-310-9
* Фазоли Джина. Короли Италии (888—962 гг.) / Пер. с итал. Лентовской А. В.. — СПб.: Евразия, 2007. — 288 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-5-8071-0161-8

Спасылкі
--------

* MARCHESI of TUSCANY (англ.).  Foundation for Medieval Genealogy. Праверана 1 кастрычніка 2010.
**Максі Гербер** (ням.: Maxi Herber, 8 кастрычніка 1920, Мюнхен — 20 кастрычніка 2006, Гарміш-Партэнкірхен, Германія) — нямецкая фігурыстка, якая стала алімпійскай чэмпіёнкай у 1936 годзе ў парным катанні з Эрнстам Баерам. Дуэт быў першым, які выканаў паралельны скачок на спаборніцтвах. Гербер — самая маладая алімпійская чэмпіёнка па фігурным катанні ў гісторыі зімовых Алімпійскіх гульняў, якая выйграла іх ва ўзросце 15 гадоў 4 месяцаў і 5 дзён. Гэты ўзроставы рэкорд па цяперашніх правілах ужо немагчыма пабіць, бо фігурысты дапускаюцца да зімовых Алімпійскіх гульняў не раней за ўзрост 15 гадоў 5 месяцаў. У цэлым Гербер з’яўляецца самай юнай чэмпіёнкай з Еўропы ў гісторыі зімовых Алімпійскіх гульняў, маладзейшым за яе ўсю гісторыю толькі карэйскія шорт-трэкісткі Кім Юн Мі і Вон Хэ Гён, якія пабілі рэкорд Гербер у 1994 годзе.

Гербер і Баер таксама былі чатырохразовымі чэмпіёнамі свету (запар з 1936 па 1939 год), пяціразовымі чэмпіёнамі Еўропы (запар з 1935 года па 1939) і пяціразовымі чэмпіёнамі Германіі (з 1934 па 1936, 1938 і 1939).

Акрамя таго Максі Гербер выступала і ў адзіночным разрадзе. Яна тройчы станавілася чэмпіёнкай Нямеччыны сярод жанчын (з 1933 па 1935 год), а на чэмпіянаце свету 1934 года была сёмай.

Пара здымалася ў фільме «Алімпія» рэжысёра Лені Рыфеншталь.

Пасля заканчэння аматарскай кар’еры ў 1940 годзе Гербер і Баер пабраліся шлюбам, у іх было трое дзяцей. Пасля Другой сусветнай вайны яны выступалі ў розных шоу, а пазней, у 1951 годзе, заснавалі ўласнае прадпрыемства «Лядовы балет Максі і Эрнста Баера» (ням.: Eisballett Maxi und Ernst Baier). Пасля яны прадалі свой бізнэс уладальнікам тура «Holiday on Ice».

Зноскі
------

1. 1 2  Maxi Baier // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
2. ↑  Maxi Baier // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 104665831 · ISNI: 0000 0000 0752 2953 · NKC: mzk2014816731 · VIAF: 37355391 |
Афіцыйны **герб Фіджы** выкарыстоўваецца з 4 ліпеня 1908 года.

Па абодва бакі гербавага шчыта размешчаны выявы фіджыйскіх воінаў. Левы воін узброены дзідай, правы — дубцом.

У верхняй частцы — выява *такіа* (фіджыйскага каноэ). У ніжняй — нацыянальны дэвіз: «*Rerevaka na Kalou ka doka na Tui*» (у перакладзе з фіджыйскай мовы «*Бойся Бога і шануй каралеву*»).

Аснову гербавага шчыта складае Георгіеўскі крыж, на якім размешчана выява геральдычнага льва, які трымае сваімі лапамі плод какава.

У правай верхняй секцыі шчыта — выява цукровага трыснягу, у правай ніжняй частцы — звязак бананаў, у левай верхняй — какосавая пальма, у левай ніжняй — белы голуб.

Спасылкі
--------

* Апісанне герба  (англ.)

| Краіны Акіяніі: Гербы |
| --- |
| Незалежныя дзяржавы | 
Аўстралія · Вануату · Кірыбаці · Маршалавы Астравы · Мікранезія · Науру · Новая Зеландыя · Палау · Папуа — Новая Гвінея · Самоа · Саламонавы Астравы · Тонга · Тувалу · Фіджы
 |
| Залежныя тэрыторыі | 
Амерыканскае Самоа · Гаваі · Гуам · Астравы Кука · Какосавыя астравы · Новая Каледонія · Востраў Ражства · Востраў Норфалк · Ніуэ · Востраў Пасхі · Піткэрн · Паўночныя Марыянскія астравы · Такелау · Уоліс і Футуна · Французская Палінезія
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Галавачы.
**Галавачы́** (трансліт.: *Halavačy*, руск.: Головачи) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 24 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 72 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

На поўначы рака Чачора (прыток ракі Сож).

Транспартная сетка
------------------

Побач шаша Доўск — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай, ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядома з канца XVIII стагоддзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. Маёнтак Галавлі аб'ядналі ў 1765 годзе 2 вёскі з 15 гаспадаркамі. Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1845 годзе дзейнічал піцейны дом. У 1850 годзе ўласнасць казны. Па рэвізскіх матэрыялах 1859 года ў валоданні Я. Весялоўскай. У 1880 годзе ў Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. З 1884 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. Па перапісе 1897 года знаходзіўся хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 647 дзесяцін зямлі.

У 1930 годзе арганізаваны калгас, працавала гамарня. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 59 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чачора» (цэнтр — вёска Саўгасная).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 19 гаспадарак, 25 жыхароў.

### Дынаміка

* 1850 год — 12 двароў 110 жыхароў.
* 1886 год — 53 двары, 312 жыхароў.
* 1897 год — 73 двары, 483 жыхара (паводле перапісу).
* 1909 год — 93 двары, 555 жыхароў.
* 1959 год — 323 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 19 гаспадарак, 25 жыхароў.

Вядомыя выхадцы
---------------

* В. Б. Сідоркін — белорусскі мастак.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

| ⛭**Мікалаеўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Мікалаеўка |
| Вёскі | Варварына ·  Выдрыца ·  Галавачы ·  Зорка ·  Любань ·  Надзеждзіна ·  Прыбар ·  Уладзіміраўка ·  Фундамінка ·  Царкоўе |
**Джан-Алі-хан** (*Эналей*, тат. Canğali, Җангалы, жан Алі‎) (1516, Касімаў — 25 верасня 1535, Іске-Казань) — правіцель Касіма, князь (1519—1532), хан Казанскі (1532—1535). Сын Шэйх-Аўліяра Султана, брат казанскага хана Шах-Алі. Да ўступлення на казанскі прастол (1532) называўся царэвічам.

Біяграфія
---------

Касімаўскі прастол атрымаў ад маскоўскага вялікага князя Васіля III у 1519 г. пасля ад’езду брата Шах-Алі ў Казань. Тытул прынца захаваў і пасля вяртання шаха Алі (1521). У 1532 годзе па жаданні казанцаў ён быў узведзены на казанскі прастол, але фактычна дзяржавай кіравалі карачыбек Булат Шырын і царэўна Гаўхаршад.

У 1535 годзе ён быў скінуты казанскім дваранствам і сасланы ў Іске-Казань, у выніку чаго пачалася руска-казанская вайна. Яго пахаванне выяўлена ў Казанскім крамлі.

Сям’я
-----

У чэрвені 1533 года ажаніўся з Сююмбіке, дачкой нагайскага двараніна Юсуфа.

Дачка хана Джан-Алі (ад яго другой жонкі, а не Сююмбіке) выйшла замуж за Абдулу Ак-Кубекаў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Арыярат III** (стар.-грэч.: Ἀριαράθης, Ariaráthēs) (3 ст. да н.э.) — кіраўнік Кападокіі, сын Арыярамна, унук Арыярата II. Сябраваў з Антыёхам II. Вядомыя выявы на манетах.

Быў жанаты з Стратаніцай, дачкой Антыёха II, уладара Сірыі, і яго жонкі Лаадыкі. Фактычна ўзыйшоў на прастол яшчэ пры жыцці свайго бацькі, каля 250 года да н.э. першым з кіраўнікоў Кападокіі прыняў тытул басілеуса. Вядома, што ён выступаў на баку Антыёха Гіеракса ў вайне супраць Селеўка II Калініка. Арыярат III таксама пашырыў сваю дзяржаву, далучыўшы да Кападокіі Катаонію. Быў бацькам Арыярата IV.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 4 лістапада 2018.
2. ↑  Хафнер Г. Выдающиеся портреты античности : 337 портретов в слове и образе / Пер. с нем. В. А. Сеферьянц. — М.: Прогресс, 1984. — 311 с. (руск.)


| ?Арыярат III — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Арыярат III |  | Арыярамн[d] |  | Арыярат II |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Pauly-Wissowa |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Rodovid · genealogics.org |
**Лаўсты́кі** (трансліт.: *Laŭstyki*, руск.: Лавстыки) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 4 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 207 км ад Гомеля, 2 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

На захадзе меліярацыйны канал.

### Экалогія і прырода

На ўсходзе мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

На аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Капаткевічы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з трох кароткіх, шчыльна паміж сабой пастаўленых мерыдыянальных вуліц, забудаваных драўлянымі сядзібамі. У складзе КСУП «Саўгас «Акцябрскі», малочнатаварная ферма. Клуб, бібліятэка.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з 40-х гадоў XVIII стагоддзя як вёска ў Рудабельскім войтаўстве Парэцкай воласці Мазырскага павета. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. У XIX ст. ва ўладанні Лапаў. На 1844 год у складзе маёнтка Рудабелка. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. Па стане на 1870 год належала барону А. Я. Урангелю. У 1908 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1931 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты напачатку красавіка 1942 года цалкам спалілі вёску, расстралялі і спалілі больш за 800 жыхароў, у тым ліку з іншых вёсак (пахаваны ў магілах ахвяр фашызму ў цэнтры вёсцы і ў 0,2 км на паўднёвы захад ад яе). 30 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 94 двары, 290 жыхароў.

### Дынаміка

* 1844 год — 18 двароў.
* 1908 год — 76 двароў, 545 жыхароў.
* 1916 год — 84 двары.
* 1924 год — 448 жыхароў.
* 1940 год — 115 двароў, 496 жыхароў.
* 1959 год — 158 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 71 двор, 182 жыхары.
* 2004 год — 74 двары, 179 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Акцябрскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Акцябрскі *(не ўваходзіць у склад)* |
| Пасёлкі | Бумажкова ·  Кавалі ·  Рабкор ·  Ратміраў |
| Вёскі | Булкаў ·  Воземля ·  Залессе ·  Зацішша ·  Кавалі ·  Лаўстыкі ·  Лескі ·  Малын ·  Новая Дуброва ·  Новыя Завалёны ·  Ратміравічы ·  Смыковічы ·  Старая Дуброва ·  Старыя Завалёны ·  Шкава |
**Віталь Мікула** (1913, в. Нялепава, Нясвіжскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Нясвіжскі раён, Мінская вобласць, Беларусь) — канец 1944/пачатак 1945, канцэнтрацыйны лагер Дахау, Трэці Рэйх) — беларускі ваенны дзеяч; Падпаручнік Войска Польскага, Маёр (Беларускай краёвай абароны).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і малазямельнага селяніна. Скончыў сямікласавую школу і дзякуючы лісту Прэзідэнту Польшчы І. Масціцкаму паступіў у кадэцкі корпус Войска Польскага. Служыў у роце ў Хэлмне і Равіч, якой камандаваў Франц Кушаль. У 1939 г. скончыў артылерыйскую вайсковую школу ў Грудзёндзы. Прымаў удзел у нямецка-польскай вайне 1939 г. Пасля разгрому польскай арміі вярнуўся ў Нялепава, займаўся сельскай гаспадаркай.

«Страявы вайсковы статут». 1943
У 1942 г. Ф. Кушаль запрасіў яго ў Мінск намеснікам кіраўніка афіцэрскіх курсаў. Са снежня 1942 г. у чыне капітана афіцэр сувязі ад Беларускай народнай самапомачы пры Беларускім батальёне чыгуначнай аховы. У 1943 г. падрыхтаваў і выдаў «Страявы вайсковы статут» для беларускага жаўнера. Заступнік шэфы Аддзела БКА Беларускай цэнтральнай рады. З лютага 1944 г. намеснік Ф. Кушаля ў БКА, з якім *«апрацоўвалі плян мабілізацыі»*. Уваходзіў у склад Статутнай камісіі Кіраўніцтва вайсковых спраў.

Служыў у 30-й дывізіі войск СС. Канфліктаваў з нямецкім кіраўніцтвам з прычыны дэзерцірства салдат і імкнуўся захаваць адзінства беларускіх фарміраванняў не падпарадкоўваючыся загадам рускіх афіцэраў РВА. Неспадзявана прапаў у Берліне і, праўдападобна, арыштаваны і быў расстраляны.

Зноскі
------

1. ↑  Пастанова БЦР ад 28 чэрвеня 1944 г. // Зборнік дакументаў БЦР. Ч. 1. С. 79.
2. ↑  НАРБ. Ф. 381. Воп. 1. Спр. 1. Арк. 31.
3. ↑  Кушаль, Ф. Спробы стварэньня беларускага войска / Францішак Кушаль. — Менск: [б. в.], 1999. — 164 с.: іл. — С. 76 — 77. — (Бібліятэка часопісу «Беларускі Гістарычны Агляд»; Серыя «З гісторыі беларускіх вайсковых фармаваньняў»). — ISBN 985-6374-16-2.
4. ↑  Загад Аб складзе Статунай камісіі // Зборнік дакументаў БЦР. Ч. 2. С. 53.

Літаратура
----------

* Кушаль, Ф. Героі збройнага змаганьня. Памяці Віталя Мікулы // Беларуская моладзь. — 1965. — № 24. — С. 6 — 8.
* Юрэвіч, Л. Шматгалосы эпісталярыум: гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Лявон Юрэвіч; [пад рэд. Н. Гардзіенкі]. — Мн.: Кнігазбор, 2012. — 657, [1] с.: партр. — С. 144 — 146. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юдзіцкі.

**Аляксандр Юдзіцкі** (? — 1677) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, каралеўскі дваранін, рэчыцкі войскі, ясвонскі староста з 1664, кашталян менскі з 1672 года.

З роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены», сын рэчыцкага стольніка Канстанціна і Цэцыліі Ясенскай, дачкі пісара літоўскага Мікалая і Марыны Сапегі.

Набыў у Масальскага ясвонскае староства, якое потым перадаў сыну Ежы Канстанціну. Падпісаў ад віленскага і менскага ваяводстваў элекцыю караля Яна Казіміра. Быў палкоўнікам каралеўскіх войскаў і рэгіментарам у Жамойці. У 1655 годзе вызначыўся ў баявых дзеяннях супраць шведаў у Жамойці. На чале харугвы ўдзельнічаў у вайне з Маскоўскай дзяржавай 1654-1667. Ахвяраваў значныя грошы на набор салдатаў дзеля шведскай і маскоўскай войнаў, якія сойм 1677 года даручыў яму вярнуць.

Валодаў землямі ў Ашмянскім, Рэчыцкім і Слонімскім паветах.

Быў жанаты з Ганнай Феліцыянай Венжык-Рудскай і меў з ёй трох сыноў: рэчыцкага падстолія і ясвонскага старосту Ежы Канстанціна, луцкага каноніка Мікалая і Яна Паўла.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Красноў М.* Юдзіцкія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 770. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Баркі.

**Баркі** — былы пасёлак у Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (12 сем'яў) пераселены ў чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 12 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 35 км ад Гомелю.

На поўдні мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1926 годзе ў Чачэрскім раёне Гомельскай акругі. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Іскра» (цэнтр — вёска Забалоцце). Да 6 студзеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Халоцкага сельсавета, пасля — у складзе Рагінскага сельсавета, з 18 студзеня 1965 года — у складзе Забалоцкага сельсавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1926 год — 10 двароў, 51 жыхар.
* 1959 год — 76 жыхароў (паводле перапісу).
* 1980-90-я — жыхары (12 сем’яў) пераселены.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

1. ↑  Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб утварэнні новых раёнаў Беларускай ССР ад 6 студзеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 2 (1082).
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 18 студзеня 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 10 (1090).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бярозаўка.

**Бяро́заўка** (трансліт.: *Biarozaŭka*, руск.: Берёзовка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Палыкавіцкага сельсавета. Размешчана за 2 км на ўсход ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Магілёў I. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Санкт-Пецярбург — Адэса.

Гісторыя
--------

Вядома ў Расійскай імперыі з XIX ст. Паводле перапісу 1897 года хутар у Княжыцкай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні. Побач знаходзілася аднайменная сяліба.

У 1909 годзе дзейнічаў вадзяны млын. У 1910 годзе адкрыта земская школа, якая размяшчалася ў наёмным памяшканні. На базе дарэвалюцыйнай створана працоўная школа першай ступені, у якой у 1925 годзе было 50 вучняў, дзейнічаў драмгурток і гурток па ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослых.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. З 26 красавіка 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР.

З 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная зорка».

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Камінтэрн» (цэнтр — в. Мікалаеўка 2).

Планіроўка
----------

Планіроўка Г-падобная. Да просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, далучаецца на поўнач кароткая просталінейная вуліца. Забудавана двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 5 двароў, 30 жыхароў, сяліба — 11 двароў, 20 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1990 — 41 гаспадарка, 128 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2007 — 25 гаспадарак, 69 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)

Літаратура
----------

* Бярозаўка // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бярозаўка (Палыкавіцкі сельсавет)

| ⛭**Палыкавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Палыкавічы |
| Пасёлкі | Днепр ·  Палыкавіцкія Хутары ·  Сенькава |
| Вёскі | Бярозаўка ·  Калінавая ·  Камінтэрн ·  Краснаполле 2 ·  Купёлы ·  Мікалаеўка 1 ·  Мікалаеўка 2 ·  Мікалаеўка 3 ·  Палавінны Лог ·  Палыкавічы 2 |
**Сутэнёрства**, таксама **зводніцтва** — карыслівае пасрэдніцтва паміж мужчынам і жанчынай для садзейнічання ўступленню іх у палюбоўную (палавую) сувязь. У многіх краінах сутэнёрства — крымінальна-каральнае дзеянне. Паводле крымінальнага заканадаўства Рэспублікі Беларусь сутэнёрства — адно са злачынстваў. якое выяўляецца ў арганізацыі ці ўтрымання прытона для заняцця прастытуцыяй, або зводніцтва з карыснай мэтай. Караецца штрафам, арыштам, абмежаваннем свабоды на пэўны тэрмін або пазбаўленнем волі на тэрмін да 5 гадоў.

Літаратура
----------

* Сутэнёрства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 292. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* U.S. DOJ guide to street prostitution  (англ.)
* Pimp Anthropology, radio show from *This American Life* featuring an interview with a former pimp.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
**Анвар аль-Аўлакі** (22 красавіка 1971, Лас-Крусес, Нью-Мексіка, ЗША — 30 верасня 2011, Емен) — радыкальны ісламскі прапаведнік амерыканскага паходжання. Стаў вядомы сваімі пропаведзямі ў Інтэрнэце ў падтрымку дзеянняў радыкальных ісламісцкіх груп, у тым ліку Аль-Каіды. Лічыўся ідэалагічным лідарам Аль-Каіды на Аравійскім паўвостраве.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і выхадца з Емена.

Увосень 2010 года ўлады ЗША абвясцілі Анвара аль-Аўлакі «тэрарыстам нумар адзін», якім да гэтага лічыўся Усама бін Ладэн. Быў уключаны ў складзены ЦРУ спіс асоб, якія падлягаюць неадкладнай ліквідацыі, бо ўяўляюць сабою асобую пагрозу для інтарэсаў ЗША.

Бездакорна валодаў англійскай мовай, чым актыўна карыстаўся для агітацыі мусульманскай моладзі краін Еўрасаюза і Амерыкі на барацьбу з дзяржавамі, якія ўдзельнічаюць у вайне супраць ісламістаў.

Сям'я
-----

Меў пецярых дзяцей — трох хлопчыкаў і дзвюх дзяўчынак. Па стане на лістапад 2009 года ўсе яны, а таксама яго жонка знаходзіліся ў Сане разам з яго бацькам Насерам аль-Аўлакі.

Смерць
------

Па сцвярджэннях прадстаўнікоў улад Емена, 30 верасня 2011 года быў забіты падчас боесутыкнення баявікоў Аль-Каіды на Аравійскім паўвостраве з урадавымі войскамі. Па іншай версіі, загінуў у выніку ўдару амерыканскага беспілотнага бамбардзіроўшчыка. Неўзабаве яго смерць афіцыйна пацвердзіў прэзідэнт ЗША Барак Абама.

Зноскі
------

1. 1 2  У Емене забіты новы «тэрарыст нумар адзін»
2. ↑  Труд: Анвар аль-Авлаки стал «террористом номер один»
3. ↑  Емен паведамляе пра пагібель лідара мясцовай «Аль-Каіды»
4. ↑  Абама пацвердзіў ліквідацыю новага тэрарыста нумар 1


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1020898712 · ISNI: 0000 0000 3620 9210 · LCCN: n2003072734 · SUDOC: 192957805 · VIAF: 55988807 |
Мітынг падчас прыезду ў Шаўлі (Літва) Міхаіла Гарбачова
**Спяваючая рэвалюцыя** — серыя мірных акцый пратэсту ў рэспубліках Прыбалтыкі ў 1987—1991 гадах, галоўнай мэтай якіх было аднаўленне дзяржаўнага суверэнітэту Латвіі, Літвы і Эстоніі. Тэрмін быў прапанаваны эстонскім актывістам Гайнцам Валькам у артыкуле пра падзеі 10—11 чэрвеня 1988 года, калі на Спеўным полі Таліна адбылася спантанная начная спеўная дэманстрацыя.

Паняцце «Спяваючая рэвалюцыя» найперш тычыцца Эстоніі і Латвіі, у меншай ступені — Літвы. Сімваламі рэвалюцыі сталі народныя песні прыбалтыйскіх народаў (у Латвіі — дайны), якія спявалі на мітынгах, насустрач праходзячым савецкім танкам ці падчас начных масавых сходак на гарадскіх плошчах.

Немалую вядомасць атрымаў і жывы ланцуг людзей даўжынёй 600 км (Талін — Рыга — Вільня) 23 жніўня 1989 года, які атрымаў назву «Балтыйскі шлях».

Мэта рэвалюцыі была дасягнутая практычна без ахвяр і разбурэнняў, за выняткам расстрэлу чатырнаццаці мірных дэманстрантаў у Вільнюсе 13 студзеня 1991 года, забойства салдатамі Рыжскім аддзелам АМАП МУС СССР двух латвійскіх міліцэйскіх і трох грамадзян у Рызе 20 студзеня 1991 і, разам з байцамі Вільнюскага АМАПа МУС СССР, васьмі літоўскіх мытнікаў і міліцэйскіх  (англ.) (бел. на граніцы Літвы з Беларускай ССР 31 ліпеня 1991.

Падзеі ў Эстоніі
----------------

З 1987 года пачаліся масавыя дэманстрацыі з выкананнем нацыянальных песняў і гімнаў. Найбольшы падобны мітынг адбыўся 11 верасня 1988 года ў часе музычнага фесту «Песня Эстоніі» на Спеўным полі Таліна, дзе сабраліся каля 300 000 эстонцаў, гэта значыць каля чвэрці жыхароў Эстоніі.

Вынікі
------

У выніку Спеўнай рэвалюцыі ў прыбалтыйскіх рэспубліках вылучыліся і свае актывісты, якія пасля аднаўлення незалежнасці склалі першыя нацыянальныя эліты.

Гл. таксама
-----------

* Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Эстоніі

Зноскі
------

1. ↑  *Clare Thomson.* The Singing Revolution: A Political Journey through the Baltic States. — London: Joseph, 1992. — ISBN 0-7181-3459-1.
2. ↑  *John Ginkel.* Identity Construction in Latvia's "Singing Revolution": Why inter-ethnic conflict failed to occur // *Nationalities Papers*. — верасень 2002. — В. 3. — Т. 30. — С. 403—433.
3. ↑  *Henri Vogt.* Between Utopia and Disillusionment: A Narrative of the Political Transformation in Eastern Europe. — Berghahn Books, 2005. — С. 26. — ISBN 1-57181-895-2.
4. ↑  В России задержан подозреваемый убийца литовских таможенников // Lenta.ru, 09.04.2009

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Спяваючая рэвалюцыя
**Саўк** (саманазва: *oθaakiiwaki* , літаральна «з жоўтай зямлі») — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі ЗША. Жывуць пераважна ў штатах Аява, Аклахома і Канзас. Агульная колькасць (2000 г.) — каля 1 000 чал.

Гісторыя
--------

Большасць даследчыкаў мяркуе, што саўк маюць агульнае паходжанне з месквакі. Да XVII ст. яны насялялі землі ўздоўж ракі Святога Лаўрэнція. У выніку войн паміж алганкінамі і іракезамі перасяліліся ў мясцовасць каля заліва Сагінаў на возеры Гурон. У 1730 г. саўк адкрыта ўступілі ў кааліцыю з месквакі ў вайне супраць Францыі і пацярпелі паражэнне. Яны былі вымушаны мігрыраваць на тэрыторыю Аява.

Падчас Сямігадовай вайны, паўстання Пантыяка, Амерыканскай рэвалюцыі і Англа-амерыканскай вайны саўк паслядоўна выступалі як саюзнікі Вялікабрытаніі. У 1804 г. частка правадыроў саўк падпісала мірны дагавор з ЗША, які прадугледжваў перасяленне на ўсход ад Місісіпі, але ў выніку ён быў парушаны з абодвух бакоў. У 1832 г. саўк і іх саюзнікі на чале з правадыром Чорным Ястрабам пацярпелі моцнае паражэнне ад арміі ЗША, што вымусіла прадстаўнікоў гэтага народа мігрыраваць далей на захад.

У нашы дні саўк разам з месквакі складаюць 3 самастойныя супольнасці, адна з якіх мае сваю аўтаномную рэзервацыю.

Традыцыйная культура
--------------------

Саўк здаўна займаліся земляробствам, рыбалоўствам і збіральніцтвам. Вырошчвалі кукурузу, фасолю, тытунь, кабачкі. Пасля міграцыі на захад важным гаспадарчым заняткам стала паляванне на бізонаў.

Жылі ў конусападобных вігвамах з аркавым дахам. Паселішчы будавалі каля рэк або на берагах азёр. Шырока выкарыстоўваліся лёгкія каноэ з бярозавай кары. Вопратку шылі са скур дзікіх жывёл, упрыгожвалі цела фарбамі, пер’ем, кіпцюрамі мядзведзяў і г. д. Традыцыйная зброя — лук, стрэлы, тамагаўкі, булавы, нажы. Папулярны традыцыйны спорт — лакрос.

У мінулым грамадства саўк падзялялася на 10 буйных родавых груп, што ўключалі нуклеарныя і пашыраныя сем’і. Групамі кіравалі палітычныя правадыры, улада якіх перадавалася па спадчыне. Разам з гэтым, меліся ваенныя і цырыманіяльныя правадыры. Яны выбіраліся мужчынамі. У XIX ст. палітычныя правадыры прызначаліся ўрадам ЗША. У нашы дні пераважае выбарчая сістэма.

Саўк маюць багатую вусную фальклорную спадчыну — казкі, міфы, легенды, гістарычныя паданні. Вылучаецца цыкл міфаў пра культурнага героя Вісахкеха — стваральніка саўк і месквакі з гліны.

Мова
----

Саўк размаўляюць на мове саўк-месквакі, якая ўваходзіць у склад цэнтральнай групы алганкінскіх моў. Толькі ў XX ст. былі распрацаваны граматыка і пісьмовасць на аснове лацінкі. Выкарыстоўваецца падчас школьнага навучання ў Аклахоме.

Рэлігія
-------

Старажытная рэлігія саўк засноўвалася на веры ў шматлікіх духаў *маніту*. У нашы дні большасць вернікаў спавядаюць хрысціянства.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Саўк на Вікісховішчы |

* Sauk Tribe: Facts, Clothes, Food and History
* Sauk facts, information, pictures
* Sauk Indians — Ohio History Central
* Native Languages of the Americas: Sauk (Sac) Legends, Myths, and Stories

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85117717 |
**Тэўкры** (стар.-грэч.: Τευκρί) † — старажытны народ у Малой Азіі.

Старажытнагрэчаскі гісторык Герадот атаесамляў тэўкраў з траянцамі. Страбон паведамляў, што яны ў старажытнасці перасяліліся з Крыта або Атыкі. Згодна яму, прыбыццё тэўкраў у Малую Азію суправаджалася нашэсцем мышоў, што некаторыя сучасныя даследчыкі лічаць сведчаннем татэмнай саманазвы тэўкраў і атаясняюць іх з мізійцамі. Генрых Шліман лічыў тэўкраў нашчадкамі фракійцаў.

У сучаснай гістарыяграфіі Старажытнага Егіпта абмяркоўваецца магчымасць атаесамлення тэўкраў з народам, які старажытныя егіпцяне пазначалі як <tkr>: 

Гэты народ у канцы 2 тысячагоддзя да н. э. узгадваўся як адзін з народаў мора і як насельнік Блізкага Усходу.

Зноскі
------

1. ↑  Герадот, II:118
2. ↑  Страбон, Кніга 13, I:48
3. ↑  Воронков, А. ГИДРОНИМЫ И ЭТНОНИМЫ - СВИДЕТЕЛИ МИГРАЦИЙ «НАРОДОВ МОРЯ». СИКЕЛЫ И САРДЫ
4. ↑  Шлиман, Г. Илион. Город и страна троянцев
5. ↑  Cline, E. 1177 v. Chr.: Der erste Untergang der Zivilisation / Eric H. Cline. — Darmstadt, 2015. S. 225

Гл. таксама
-----------

* Народы мора
* Троя
* Траянская вайна