recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Кабзар»** (укр.: Кобза́р) — назва зборніка паэтычных твораў Тараса Шаўчэнкі. У наш час пад назвай «Кабзар» разумеюць усе вершаваныя творы Шаўчэнкі, тым часам «Кабзар» змяшчае толькі частку яго паэзіі.

Упершыню «Кабзар» быў выдадзены ў 1840 годзе у Санкт-Пецярбургу пры садзейнічанні Яўгена Грабінкі. У зборнік увайшло ўсяго восем твораў: «Перебендя», «Катерина», «Тополя», «Думка» («Нащо мені чорні брови»), «До Основ'яненка», «Іван Підкова», «Тарасова ніч» і «Думи мої, думи мої, лихо мені з вами», які быў напісаны спецыяльна для гэтага зборніка і з'яўляецца своеасаблівым эпіграфам не толькі да гэтага выдання, але і да ўсёй творчасці Тараса Шаўчэнкі.

Пасля выдання гэтага зборніка і самога Тараса Шаўчэнкі пачалі называць Кабзаром. Нават сам аўтар пасля сваіх некаторых аповесцяў пачаў падпісвацца «Кабзар Дармаграй».

У свой час на беларускую мову Шаўчэнкавы творы перакладалі Янка Купала, Якуб Колас, Змітрок Бядуля, Пятрусь Броўка, Пятро Глебка, Кандрат Крапіва, Аркадзь Куляшоў, Міхась Клімковіч і інш. Па-беларуску асобнай кнігай выдаваўся ў 1939, 1952 гадах. У 2014 годзе тэкст «Кабзара» выйшаў у кнізе «І мёртвым, і жывым, і ненароджаным…»

Спасылкі
--------

* Справа. Беларуска-ўкраінскі альманах Архівавана 19 снежня 2021.. Выпуск 6, 2019. — с. 47.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Струна (значэнні).

**Струна́** — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі і Літве, правы прыток ракі Страча (басейн Віліі).

Назва
-----

Назва балцкага паходжання. У асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў выкарыстоўваецца форма *Strūnà*.

Гідранімічны адпаведнік — літоўская рачная назва *Striūnà*. Гідранімічны корань \**Str(i)ūn-* (са старадаўнім устаўным *-t-*) ад літоўскага *srūti*, *sriūti* «струменіць, цячы», далей да індаеўрапейскага *\*sreu-* «цячы» .

Фанетычны варыянт таго ж кораня *Striaun-* у назве ракі *Striaunė*, звязанай з літоўскім *sraunus* «плыткі».

Пачатковы элемент *Str-* у назве ракі Страча, у якую Струна ўцякае, мяркуецца іншага паходжання. Страча (гістарычна засведчаная «Стряча») праз прамежкавую форму \**Съряча* ад балцка-літоўскага \**Sirinčia*. Корань *Sir-* ад літоўскага *sirenti* «накропваць, капаць; цячы, струменіць; памалу варыцца; бегчы дробнымі крокамі». Далей да індаеўрапейскага \**ser-* «цячы, шпарка рухацца», ад якога ўрэшце і тое \**sreu-*, да якога і назва Струна.

Назва Струна значыць «Струмяністая (рака)».

Гідраграфія
-----------

Даўжыня ракі 31 км, з іх 15 км у Астравецкім раёне. Плошча вадазбору 194 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 %.

Пачынаецца ў Літве, перасякае граніцу на паўночным захадзе ад хутара Рудня. Цячэ па паўночных схілах Свянцянскіх град (даўжыня ў межах Беларусі 18 км (15 км)), упадае ў Страчу за 2 км на поўнач ад вёскі Вялікія Стаўпяняты.

Даліна ракі трапецападобная, яе шырыня 0,2—0,5 км у верхнім цячэнні, 1—1,5 км у сярэднім і ніжнім. Пойма вузкая. Рэчышча на працягу 10,3 км каналізаванае: ад чыгуначнага моста па дарозе Лынтупы — Пабрадзе да вёскі Масцяны (6,3 км) і перад вусцем (4 км). У ніжнім цячэнні прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. Асноўны прыток — рака Пеляка.

Заўвагі
-------

1. ↑  БелЭн, 2002
2. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 1003.
3. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 316, 317.
4. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 209.
5. ↑  R. Būga. Rinktiniai raštai. Vilnius, 1961. С. 607.
6. ↑  Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 299.
7. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 909—910.
8. 1 2  Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» (руск.)

Літаратура
----------

* Струна́ // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 213. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Свірыдзенка.
**Ліната Пятроўна Свірыдзенка** (нар. 28 жніўня 1933, в. Шумшчына, Лёзненскі раён) — расійскі навуковец. Доктар геолага-мінералагічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Карэлія.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 28 жніўня 1933 года ў в. Шумшчына Лёзненскага раёна.

Пасля заканчэння сярэдняй школы ў г. Роўна (УССР) паступіла на геалагічны факультэт Львоўскага ўніверсітэта. Вытворчую практыку праходзіла ў Сібіры, у Чыцінскім геалагічным упраўленні, куды была размеркавана ў 1956 годзе пасля заканчэння ўніверсітэта. Чыцінскім геалагічным упраўленнем была прынята на працу малодшым геолагам Балейскай геолага-здымачнай партыі. З 1957 года — геолаг Балейскай партыі, з 1960 года — геолаг Анікінскай партыі.

У 1962 годзе па сямейных абставінах пераехала ў Петразаводск, дзе паступіла ў аспірантуру Інстытута геалогіі Карэльскага філіяла Акадэміі навук СССР.

З 1967 года — малодшы навуковы супрацоўнік Карэльскага філіяла, які пазней быў ператвораны ў Карэльскі навуковы цэнтр Расійскай акадэміі навук (КНЦ РАН). У 1974 годзе стала пераможцай спаборніцтва навуковых супрацоўнікаў.

У 1995 годзе Л. П. Свірыдзенка была абрана замежным членам Нью-Ёркскай акадэміі навук, праз два гады яна была пераведзена на пасаду галоўнага навуковага супрацоўніка КНЦ РАН.

Навуковая дзейнасць
-------------------

З’яўляецца прызнаным спецыялістам у галіне вулканізму і гранітаўтварэння і іх уздзеяння на фарміраванне зямной кары. Яшчэ першыя публікацыі маладога кандыдата навук у цэнтральных часопісах Акадэміі навук прынеслі ёй вядомасць у сусветнай геалагічнай супольнасці. Пачынаючы з 1991 года, яна актыўна ўдзельнічала ў выкананні шэрагу міжнародных праектаў, выступала з дакладамі на міжнародных канферэнцыях у Фінляндыі, Аўстрыі, Канадзе, была членам розных еўрапейскіх і міжнародных камісій па абранай тэматыцы.

З 2006 года Л. П. Свірыдзенка прыняла ўдзел у апошнім з міжнародных праектаў. А праз 2 гады яна заканчыла пісаць манаграфію, прысвечаную пытанням экалагічнай бяспекі паўднёва-ўсходняй ускраіны Фенаскандынаўскага шчыта (Ладажскае возера).

Узнагароды
----------

* Медаль «За працоўную доблесць» (1975);
* ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета КАССР (1982);
* медаль «Ветэран працы» (1986);
* ганаровая грамата г. Петразаводска (1996);
* заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Карэлія (1997).

Зноскі
------

1. ↑  Свірыдзенка Ліната Пятроўна

Літаратура
----------

* Гайдукоў, К. Геолаг з вёскі Шумшчына / К. Гайдукоў // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2015. — 3 лістап. — С. 6.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кергелен (значэнні).
**Архіпелаг Кергелен**, або **Астравы Кергелен** (фр.: *Îles Kerguelen*, *Archipel de Kerguelen*, афіцыйна — *Archipel des* *Kerguelen* альбо *Archipel Kerguelen*) — група астравоў у паўднёвай частцы Індыйскага акіяна (-49.25, 69,58333349°15′ пд. ш. 69°35′ у. д.﻿ / ﻿49,25° пд. ш. 69,583333° у. д. (G)), якая складаецца з аднаго вялікага вострава і каля 300 маленькіх астравоў і скал.

Порт-о-Франс зімой‎
Карта архіпелага Кергелен
Архіпелаг Кергелен — частка Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый.

Адлегласць архіпелага да ўзбярэжжа Антарктыды складае прыкладна 2000 кіламетраў, 3,4 тыс. км — да Рэюньёна і каля 4,8 тыс. км да Аўстраліі.

Гісторыя
--------

Архіпелаг быў адкрыты ў лютым 1772 года французскім мараплаўцам Івам Жазэ дэ Кергеленам. У 1776 годзе архіпелаг наведаў знакаміты Дж. Кук.

Астравы да пачатку XX стагоддзя выкарыстоўваліся як месца палявання на цюленяў і кітабойная база, пакуль жывёліны не былі практычна знішчаны.

У 1940 годзе на востраў здзейснілі высадку члены экіпажа германскага крэйсера «Атланціс». Адзін з маракоў загінуў падчас стаянкі ў выніку няшчаснага выпадку і быў пахаваны на Кергелене. Яго пахаванне завецца Самымі Паўднёвымі могілкамі нямецкага салдата.

З 1949 года на востраве вядуцца навукова-даследчыя працы, метэаралагічныя назіранні і запускі гукавых ракет(звычайна «Arcas», «Dragon» і «Eridan»). З 1970-х гадоў на востраве знаходзіцца станцыя спадарожнікавай сувязі.

Ахова
-----

У 2006 годзе ўключаны ў склад Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кергелен
* Афіцыйны сайт Архівавана 3 чэрвеня 2016.
* Афіцыйны сайт
* Архіпелаг Кергелен
* Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі
* Фатаграфіі вострава Кергелен Архівавана 9 студзеня 2016.
* Апісанне і фота вострава Кергелен
* Грошы вострава Кергелен — 100 Кергеленскіх франкаў Архівавана 18 ліпеня 2011.
* Феадасійскі музей грошай. Сувенірныя манеты Астравоў Кергелен Архівавана 10 лістапада 2011.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | INSEE · DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4110238-1 · LCCN: sh85072051 · NKC: ge848859 · LIBRIS: 150229 · VIAF: 243023814 |
**Валянцін Лагунёнак** (1925 — ?) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра і адзін з лідараў пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1925 г. у сялянскай сям’і ў в. Вялікае Сяло Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка). Вучыўся ў Глыбоцкім педагагічным вучылішчы, потым перавёўся ў Пастаўскае педвучылішча. У 1945 г. быў адным са стваральнікаў нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў. Належаў да пастаўскай групы арганізацыі, асабіста прыймаў удзел у перамовах з навучэнцамі Глыбоцкай педнавучальні наконт аб’яднання ў адзіную арганізацыю: узімку 1945 года ён наведаў былых калегаў у Глыбокім і паведаміў, што ў Паставах фактычна стварылася моладзевая патрыятычная суполка «За Беларусь»

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы ўвайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Сам Валянцін Лагунёнак быў арыштаваны 15 лютага 1947 г. і засуджаны паводле артыкулу 63-I і 76 КК БССР. Як адзін з лідараў, атрымаў смяротную кару, якая потым згодна з указам прэзідыуму Вярхоўнага Савету СССР ад 20 мая 1947 г. была замененая на 25 гадоў пазбаўлення волі з паражэннем праў на пяцігадовы тэрмін.

Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Валянціна Лагунёнка

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 39-41, 48, 115, 161, 165, 167, 251, 252, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Спасылкі
--------

* Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР. Лагунёнак Валянцін Віктаравіч (1925)

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Буды.

**Бу́ды** (трансліт.: *Budy*, руск.: Буды) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.

Вакол лес.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 32 км на паўночны захад ад Жыткавіч, 10 км ад чыгуначнай станцыі Мікашэвічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 265 км ад Гомелю.

Гідраграфія
-----------

На рацэ Случ (прыток ракі Прыпяць).

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы. На захадзе невялікі адасоблены ўчастак забудовы. Хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVIII стагоддзя. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 годзе ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. Паводле Рыжскага дагавора ад 18 сакавіка 1921 года ў складзе Польшчы. З верасня 1939 года ў складзе БССР. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія карнікі цалкам спалілі вёску. У складзе саўгаса «Ленінскі» (цэнтр — вёска Ленін).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 19 гаспадарак, 49 жыхароў.

### Дынаміка

* 1795 год — 5 двароў.
* 1940 год — 5 двароў 30 жыхароў.
* 1959 год — 130 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 19 гаспадарак, 49 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Бу́да, ж.**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ленінскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ленін |
| Вёскі | Буды ·  Вялікія Сцяблевічы ·  Грычынавічы ·  Ельна ·  Карчаватка ·  Малыя Сцяблевічы ·  Наваленін ·  Палосцевічы ·  Сукачы ·  Цімашэвічы |
**Пахмелле, алкагольны абстынентны сіндром**, у шырокім сэнсе — сіндром (постэфект), які абмяжоўвае жыццядзейнасць чалавека, і які з’яўляецца наступствам ужывання падвышаных доз алкагольных напояў. 

Інтэнсіўнасць і працягласць гэтага сіндрома, гэтак жа як і колькасць ужытага алкаголю для дасягнення сіндрому, залежыць у першую чаргу ад індывідуальных асаблівасцяў арганізма і асабістага досведу ва ўжыванні алкаголю. Лічыцца, што пахмелле можа наступіць на працягу некалькіх гадзін пасля ўжывання алкагольных напояў, і доўжыцца да трох дзён.

Пахмелле можа мець наступныя сімптомы: сухасць у роце, ташната, рвота, галаўны боль, трэмар (дражанне ва ўсім целе), раздражняльнасць, пачырваненне вачэй, адчувальнасць да святла і шуму, болі ў канечнасцях, дыарэя, страта апетыту, дэпрэсія, стомленасць у спалучэнні са зніжэннем прадукцыйнасці кагнітыўных, прафесійных і прасторава-зрокавых навыкаў. Сімптомы пахмелля, хутчэй за ўсё, абумоўлены абязводжваннем арганізма, гарманальнымі зменамі, парушэннямі рэгуляцыі цытакінавых шляхоў і таксічным уздзеяннем алкаголю. Характэрныя фізіялагічныя прызнакі: павышаная праца сэрца пры нармальным перыферыйным сасудзістым супраціўленні, дыфузнае запавольванне на электраэнцэфалаграфіі (ЭЭГ) і павышаны ўзровень антыдыўрэтычнага гармона. Эфектыўнымі сродкамі аблягчэння сімптомаў з’яўляюцца рэгідратацыя (узнаўленне нармальнага водна-салявога балансу праз ужыванне вады), інгібітары простагландзінаў, вітамін B6, ужыванне вугляводаў.

Крыніцы
-------

1. ↑  How Long Does A Hangover Last? (англ.). *MedicineNet*. Праверана 4 верасня 2023.
2. ↑  *Jeffrey G. Wiese, Michael G. Shlipak, Warren S. Browner* The Alcohol Hangover(англ.) // *Annals of Internal Medicine*. — 2000-06-06. — В. 11. — Т. 132. — С. 897. — ISSN 0003-4819. — DOI:10.7326/0003-4819-132-11-200006060-00008

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4339907-1 · Microsoft: 2909340687 · NKC: ph283990 |
**Зуб-Бу́да** (трансліт.: *Zub-Buda*, руск.: Зуб-Буда) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

За 24 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 167 км ад Гомеля, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

На рацэ Нератоўка (прыток ракі Пціч).

### Экалогія і прырода

На захадзе вёска мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, да цэнтра якой з усходу далучаецца завулак. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. Аўталаўка.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя, калі належала Радзівілам і ўваходзіла ў Шкоўскае войтаўства Парэцкай воласці Мазырскага павета. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Па даных на 1897 год у засценку Зубарэвіцкая Буда (ён жа Дашкевічы) знаходзіліся 2 ветракі. У 1917 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 16 жыхароў. 6 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 5 двароў, 7 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 13 двароў, 102 жыхары (паводле перапісу).
* 1917 год — 20 двароў, 119 жыхароў.
* 1940 год — 40 двароў, 96 жыхароў.
* 1959 год — 109 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 15 двароў, 21 жыхар.
* 2004 год — 14 двароў, 14 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Даныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Зубарэвіцкая Бу́да, Зу́барава Бу́да**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Пратасаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Рассвет |
| Аграгарадкі | Майсееўка |
| Вёскі | Вуглы ·  Заазершчына ·  Зуб-Буда ·  Істопкі ·  Мошны ·  Пратасы ·  Раманішчы ·  Сапейкаў ·  Слабодка ·  Чорныя Брады |
**Латвійска-фінляндскія адносіны** — двухбаковыя дыпламатычныя адносіны паміж Фінляндыяй і Латвіяй. Абедзве краіны з’яўляюцца паўнапраўнымі членамі Савета дзяржаў Балтыйскага мора, Еўрапейскага Саюза і Еўразоны.

У 1999 годзе прэзідэнт Латвіі наведаў Фінляндыю, дзе апошняя заявіла аб сваёй падтрымцы ўступлення Латвіі ў Еўрапейскі Саюз. У чэрвені таго ж года Прэм’ер-міністр Латвіі Віліс Крыштопанс сустрэўся з міністрам па еўрапейскіх справах і знешнім гандлі Фінляндыі Кіма Сасі.

У 2014 годзе тавараабарот паміж Фінляндыяй і Латвіяй дасягнуў рэкордных паказчыкаў з 2004 года, дасягнуўшы 904,6 млн еўра.

Заўвагі
-------

1. ↑  NewsLibrary.com - newspaper archive, clipping service - newspapers and other news sources **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2016. Праверана 2 April 2016.
2. ↑  Finn says Latvia likely to start EU talks this year **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 14 красавіка 2016. Праверана 2 April 2016.
3. ↑  Олли Кантанен: финский экспорт в Латвию растет :: Балтийский курс
**«Вена Кэпіталз»** (ням.: Vienna Capitals) — аўстрыйскі прафесійны хакейны клуб з горада Вена.

Гісторыя
========

Лагатып ХК «Вена Кэпіталз» у 2001-2011 гг
«Вена Кэпіталз» падчас турніру «European Trophy». 2011 год, Вена, Аўстрыя.
Заснаваны ў 2000 годзе, пасля расфарміравання ХК «Wiener EV». 

У сезоне 2000/2001 клуб дэбютаваў у Аўстрыйскай хакейнай лізе і дайшоў да чвэрцьфіналу.

У 2011 годзе «Кэпіталз» прынялі ўдзел у розыгрышы «European Trophy». Яны выйграюць толькі 1 гульню з 8 і фінішуюць апошнімі ў сваім дывізіёне.

У кастрычніку 2018 года мабільны аператар «spusu» стаў спонсарам клуба.

Хатнія матчы «Кэпіталз» праводзіць на ​​«Erste Bank Arena»[en], які знаходзіцца ў раёне Вены Донауштадт і змяшчае 7022 гледача.

Гістарычныя назвы
-----------------

* EV Vienna Capitals (2001–2011)
* UPC Vienna Capitals (2011–2017)
* Vienna Capitals (2017–2018)
* spusu Vienna Capitals (2018—па сённяшні дзень)

Дасягненні
----------

**Аўстрыйская хакейная ліга**

* Чэмпіён (2): 2005, 2017
* Срэбны прызёр (3): 2013, 2015, 2019
* Бронзавы прызёр (4): 2009, 2010, 2011, 2018

Галоўныя трэнеры
================

* 2000—2003: Аўстрыя Курт Харанд
* 2003—2007: Канада/Італія Джым Боні
* 2007—2011: Канада Кевін Годзе
* 2011—2014: Швецыя Томі Самуэльсан
* 2014—2018: Злучаныя Штаты Амерыкі Том Покел
* 2018—па сённяшні дзень: Канада Дейв Кемерон[en]

Зноскі
------

1. ↑  «Уразіла невялікая хакейная арэна «Нёмана». Аўстрыйскі заўзятар «Вены» пра Гродна і хакей. *Hrodna.life*

Спасылкі
========

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | ХК Вена Кэпіталз на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
**Легаленд** (англ.: Legoland) — назва забаўляльнага тэматычнага парку забаў. Стварэнне парку абумовіла значнае папулярнасць Lego-індустрыі. Гэтыя паркі забаў існуюць у Даніі, ЗША (штат Каліфорнія), Германіі і  Вялікабрытаніі.

У Даніі
-------

Першы ў свеце Легаленд быў створаны і адкрыты ў Даніі ў 1968 годзе.

### Тэматычныя часткі парку

#### Мініленд

У Мінілендзе атворэна «Млечны Шлях», дзе можна наглядна прасачыць за перамяшчэннем прадукту ад фермы да вашага стала.

#### Легарэда таун

У Легарэда таун прайграны гарадок у стылі Дзікага Захаду часоў Фенімора Купера і Карла Мая, каўбояў і індзейцаў.

#### Каселенд

У Каселендзе створаны вялізны каралеўскі замак; уяўляюцца сцэны з жыцця людзей сотні гадоў таму, барацьба рыцараў на турнірах. Экскурсія заканчваецца вясёлым банкетам у каміннай зале ў кампаніі манахаў, элегантных лэдзі, стражнікаў і блазнаў.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны вэб-сайт
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фламандская мова.

**Фламандскія дыялекты** (нідэрл.: Vlaams) — агульная назва дзвюх буйных дыялектных груп, распаўсюджаных на тэрыторыі Бельгіі, — усходне- і заходнефламандскай, — якія распаўсюджаны ў Усходняй і Заходняй Фландрыі, якія раней уваходзілі ў склад графства Фландрыя. Апроч гэтых двух дыялектаў у Бельгіі існуюць таксама брабанцкія і лімбургскія дыялекты.

Гісторыя
--------

У часы росквіту Бругэ і Гента нідэрландская мова істотна ўплывала на мясцовыя дыялекты. З пачатку XVII стагоддзя дыялект Усходняй Фландрыі стаў развівацца хутчэй за дыялект Заходняй. Прычынай таму паслужылі сельскі характар жыцця ў Заходняй Фландрыі і геаграфічная блізкасць усходнефламандскага дыялекту да Брабанта, дыялект якога ўвесь час пашыраўся і аказваў большы ўплыў на нідэрландамоўныя вобласці, чым уласна фламандскі. Сёння носьбіты фламандскага дыялекту пераважна выкарыстоўваць асобую форму дыялекту tussentaal, якая не адпавядае ні стандартнай нідэрландскай мове, ні дыялектам.

Спасылкі
--------

* Akademie voor Nuuze Vlaamsche Tale
* A language of Belgium, Vlaams

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119461592 · Microsoft: 2776802314 · SUDOC: 02741521X |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лэйманіс.
**Томс Лэйманіс** (7 жніўня 1994, г. Вэнтспілс, Латвія) — латвійскі баскетбаліст, абаронца.

Кар’ера
-------

Баскетбольная кар’ера пачалася 10 гадоў таму ў моладзевай камандзе «Вентспілса». Тым часам ён прыцягваўся ў моладзевыя зборныя краіны. З камандай U-20 гулец заваяваў срэбра еўрапейскага чэмпіянату.

Сезоны 2014/15 і 2015/16 Томс правёў у «Ліепая/Трыабет», а потым на 2017 год вярнуўся ў «Вэнтспілс».

Сезон 2017/18 абаронца пачынаў у «Бэтсафе/Ліепая», але пасля 10 гульняў за гэту каманду перабраўся ў эстонскую «Валка/Валга». Якасны сезон дазволіў латвійцу паспрабаваць свае сілы ў Грэцыі («АСА Караівас Амаліадас»). 2019 год правёў у другім дывізіёне Іспаніі, дзе дапамог «Вальядаліду» стаць чэмпіёнам турніру. Згуляў у 24 матчах з сярэднімі паказнікамі ў 9 ачкоў, 1.6 падбораў, 3 перадачы.

У ліпені 2020 года падпісаў кантракт з клубам «Цмокі-Мінск».

Зноскі
------

1. ↑  Сустракайце Томса Лейманіса! Архівавана 15 ліпеня 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Basketball-Reference.com (Еўропа) · Eurobasket.com (ігрок) · RealGM (ігрок) · ФІБА |
**«Атлетык Эскаьдэс»** (катал.: Atlètic Club d’Escaldes) — андорскі футбольны клуб з горада Эскальдэс-Энгардань. Клуб быў заснаваны ў 2002 годзе, з 2019 года выступае ў Прымера Дывізіё.

Гісторыя
--------

Кулб заснаваны 20 мая 2002 года ў Эскальдэс-Энгардань і ў тым жа годзе прыняў удзел у другой лізе Андоры, а праз год выйшаў у элітны дывізіён. На працягу трох сезонаў клуб гуляў у найвышэйшым дывізіёне, дзе замацаваўся ўнізе турнірнай табліцы і стала ўдзельнічаў у раўндах плэй-оф за выжыванне. З сезона 2007/08 выступаў у Сегона Дывізіё да сезона 2019/20.

Дасягненні
----------

* **Чэмпіянат Андоры:**
	+ **Чэмпіён (1)**: **2022/23**
* **Кубак Канстытуцыі:**
	+ **Пераможца (1)**: **2022**
	+ Фіналіст **(1)**: 2021
* **Другі дывізіён:**
	+ **Пераможца (1)**: **2003/04, 2018/19**

Статыстыка выступленняў
-----------------------

### Міжнародныя кубкі

| Сезон | Кубак | Раўнд | Клуб | (Х) | (Г) | Вынік |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2022/23 | Ліга канферэнцый УЕФА | 1-ы кв. раўнд | Мальта Гзіра Юнайтэд | 0:1 | 1:1 | **1:2** (д. ч.) |
| 2023/24 | Ліга чэмпіёнаў УЕФА | Папярэдні раўнд | Чарнагорыя Будучнаст (Падгорыца) | **0:3**1 |
| Ліга канферэнцый УЕФА | 2-і кв. раўнд | Албанія Партызані (Тырана) | 0:1 | 1:4 | **1:5** |

Заўвагі
 **↑**  Матчы папярэдняга кваліфікацыйнага раунда Лігі чэмпіёнаў УЕФА праходзяць у адну сустрэчу. У сезоне 2023/24 месцам правядзення быў абраны Коўпавагур, Ісландыя

Крыніцы
-------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FootballFacts.ru · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА |
**Коль Ісраэль** (*Голас Ізраіля*) — дырэкцыя радыёвяшчання Рэшут ха-шыдур, таксама ў 1947—1960 гг. ізраільская ўрадавая радыёстанцыя, у 1947—1951 гг. ізраільская ўрадавая радыёкампанія.

Радыёвяшчанне ў Эрэц-Ісраэль было пачата 30 сакавіка 1936 года «Палесцінскай службай радыёвяшчання» («Palestine Broadcasting Service» — PBS, на іўрыце — «Рэшут ха-шыдур ха-палесціні»), якая дзейнічала як аддзел брытанскай мандатнай адміністрацыі у Палесціне. Першая трансляцыя была ажыццёўлена са студыі, якая размяшчалася ў іерусалімскай гасцініцы «Палаз». З набліжэннем канца 2-й сусветнай вайны, трэння паміж ішувам і мандатнымі ўладамі ўзмацніліся, што адбілася і на стаўленні да перадачаў PBS. У апошнія дні мандата склалася парадаксальная сітуацыя, калі яўрэйскія рэдактары навін дзялілі свой час паміж «Палесцінскай службай радыёвяшчання» і падпольнай радыёстанцыяй Хаганы, а цэнзары, пастаўленыя наглядаць над перадачамі PBS, сачылі за тым, каб не былі выпадкова выдадзены сакрэты яўрэйскага падполля. Пасля прыняцця Закона аб незалежнай структуры ў 1965 годзе, знаходзіцца пад грамадскім кіраваннем «Рэшут ха-шыдур».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Электронные средства массовой коммуникации, КЕЭ, том 10, кол. 567—571
2. ↑  FROM THE ARCHIVES — A BRIEF HISTORY OF RADIO IN THE COUNTRY Архівавана 21 сакавіка 2012 года.
3. ↑  Hebrew-Language Clandestine Radio Broadcasting During the British Palestine Mandate, by Douglas A. Boyd, University of Kentucky, Lexington, KY **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 22 студзеня 2010. Праверана 25 чэрвеня 2010.
4. ↑  Israel Broadcasting Authority, 11 Jan 2003
Ківі-смузі
**Сму́зі** (ад англ.: smoothie ← *smooth* «аднародны, мяккі, прыемны») — густы напой у выглядзе змяшаных у блэндары або міксеры ягад, садавіны або гародніны (звычайна аднаго віду) з магчымым дадаваннем малака, соку, лёду, марожанага, алею і г. д.

Форма падачы дэсерту можа быць розная — як у бутэльцы, так і ў высокай шклянцы з саломінкай.

Гісторыя
--------

Смузі пачалі прадаваць у 1930-х гадах у Каліфорніі, але стаў вельмі папулярным у ЗША толькі ў канцы 1960-х гадоў, калі крамы так званага здаровага харчавання пачалі іх прадаваць. У 1990-я і 2000-я гады смузі з’явіліся і ў звычайных кафэ, рэстаранах і кавярнях, а таксама ў бутэльках у супермаркетах па ўсім свеце.

У пачатку 1970-х гадоў кампанія Smoothie King пачала продаж змяшаных фруктовых напояў пад назвай «Смузі». Адзін з заснавальнікаў фірмы Стэфан Кунаў прызнае, што яны не вынаходзілі слова «Смузі», ён сцвярджае, што паняцце з’явілася ў канцы 1960-х гадоў у культуры хіпі і адносілася да фруктовых напояў. У 1980 годзе рост папулярнасці спорту і здаровага ладу жыцця прывёў да дадатковага развіцця індустрыі прадуктаў здаровага харчавання. За гэты час адкрыліся першыя спецыялізаваныя бары сокаў і кактэйляў, неад’емнай часткай меню якіх былі смузі.

Таксама ёсць версія, што смузі «вынайдзены» ціхаакіянскімі сёрферамі.

| ⛭Безалкагольныя напоі |
| --- |
| Энергетычныя напоі | Burn ·  Red Bull ·  Бізон ·  DYNAMI:T ·  Adrenaline Rush ·  Strike ·  Red Devil ·  BATTERY ·  Bullit ·  М-150 |
| Газіраваныя напоі | Bitter Lemon ·  Dr Pepper ·  Mecca-Cola ·  Mountain Dew ·  OpenCola ·  Айрн-Бру ·  Байкал ·  Бураціна ·  Кока-Кола ·  Кола ·  Крэм-сода ·  Швэпс ·  Ліманад ·  Мілкіс ·  Пепсі ·  Саяны ·  Сітро ·  Спрайт ·  7UP ·  Тонік ·  Тархун ·  Фанта ·  Мірында ·  Фруктайм ·  Аранжына ·  Ubuntu Cola |
| Іншыя напоі | Nestea ·  Атканчай ·  Бутыліраваная вада ·  Гарачы шакалад ·  Граніта ·  Грэнадзін ·  Кампот (узвар) ·  Кава ·  Малако ·  Смузі ·  Сок ·  Чай ·  Шарбет ·  Эг-ног ·  Малочны кактэйль |
**Турынскі павет** (руск.: Туринский уезд) — адміністратыўна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Табольскай губерні Расійскай імперыі і Цюменскай губерні РСФСР.

Гісторыя
--------

Утвораны 19.01.1782 года ў складзе Табольскай вобласці Табольскага намесніцтва.

Дэкрэтам УЦВК ад 06.10.1919 года ў выніку пераўтварэння Табольскай губерні Турынскі павет апынуўся ў складзе Цюменскай губерні РСФСР. Пасля ліквідацыі Цюменскай губерні пастановамі УЦВК ад 3 і 12 лістапада 1923 года тэрыторыя павета ўвайшла ў склад Ірбіцкай акругі Уральскай вобласці.

01.02.1924 года на падставе пастаноў УЦВК ад 3 лістапада і 12 лістапада 1923 года ў складзе Табольскай акругі Уральскай вобласці быў утвораны Кандзінскі раён з цэнтрам у вёсцы Нахрачы. Раён быў утвораны з Кандзінскай і Малакандзінскай валасцей Табольскага павета і часткі Верхняпелымскай воласці Турынскага павета.

Насельніцтва
------------

У 1891 годзе насельніцтва Турынскай акругі складала 62 600 чалавек, у 1897 годзе — 68 719.

Падчас перапісу 33 чалавека пазначылі беларускую мову роднай, што складала 0,5 % ад насельніцтва павета.

Колькасць жыхароў, якія нарадзіліся за межамі павета  
станам на 1897 год| Месца нараджэння | Жыхары павета | Жыхары г. Турынск |
| --- | --- | --- |
| Віленская губерня | 40 | 14 |
| Віцебская губерня | 36 | 12 |
| Гродзенская губерня | 32 | 10 |
| Магілёўская губерня | 22 | 17 |
| Мінская губерня | 25 | 9 |
| Смаленская губерня | 28 | 7 |
| АгуламЕўрапейская частка Расіі | 3918 | 667 |
| Каўказ | 29 | 4 |
| Польшча | 11 | 4 |
| Сібір | 27 | 23 |
| Сярэдняя Азія | 55 | 8 |
| Фінляндыя | 0 | 2 |
| іншыя краіны | 7 | 1 |

У перыяд Сталыпінскай рэформы пачалося массавае парясяленне насельніцтва з іншых губерняў. Да самага 1924 года адбывалася массавае парасялення сялян з тэрыторыі Беларусі.

Беларусы якія перасяліліся на новым месцы называлі сябе «*самаходамі*» праз тое, што самастойна дайшлі да тутэйшых месцаў.

Беларусы пераважна сяліліся ля малых рэк і займаліся земляробствам. На тэрыторыі аднаго толькі Таборынскага раёна станам на 1912 было заснавана 58 населенных пункта беларусамі.

Адзін з дакладана вядомых перасяленцаў з Беларусі гэта Трафім Сяргеевіч Марозаў — бацька Паўліка Марозава.

Зноскі
------

1. ↑  Russian Empire census<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2163579'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фенікс.

**Фе́нікс** або **Фо́йнікс** або **Фойнік** (стар.-грэч.: Φοῖνιξ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі заснавальнік Фінікіі (фінікійскага царства).

Апісанне
--------

Паводле Гамера, бацька Еўропы. Паводле паэта Асія, быў жанаты з Перымедай, іх дочкі Астыпалея і Еўропа. Па найбольш распаўсюджанай версіі, Фенікс — сын цара Агенора і Тэлефасы (або Дамно), брат Еўропы, Кадма і Кілікса (або сын Бела, дзядзька Кадма). Бацька Адоніса (паводле Гесіёда). Жонка Касіяпея, дачка Карма.

Паводле Псеўда-Апаладора, сын фінікійскага цара Агенора і Тэлефасы, брат Кадма, Кіліка і Еўропы. Пасля выкрадання Еўропы Зеўсам, Агенор адправіў сыноў на яе пошукі. Пераканаўшыся ў немагчымасці знайсці сястру, браты аселі ў розных краінах, заснаваўшы царскія дынастыі. Фенікс, пасяліўся ў Фінікіі. Або адправіўся ў Афрыку і застаўся там, з-за чаго афрыканцы завуцца пунійцамі.

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.560, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.3. С.82
2. ↑  Гамер. Іліяда XIV 321
3. ↑  Паўсаній. Апісанне Элады VII 4, 1
4. ↑  Еўрыпід. Фрыкс 2, фр.819 Наўк
5. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка III 14, 4
6. ↑  Нон. Дзеянні Дыяніса III 301
7. ↑  Гесіёд. Пералік жанчын, фр.139 М.-У.
8. ↑  Антанін Ліберал. Метамарфозы 40, 1
9. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка III 1, 1
10. ↑  Гігін. Міфы 178


| ?Фенікс (сын Агенора) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  | Кронас |  | Уран |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Пасейдон |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Рэя |  |  |  | Гея |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Агенор |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Зеўс |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Фенікс |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Эпаф[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Тэлефаса |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Іо |  |
|  |  |  |  |  | Лівія[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Мемфіда |  | Nilus[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей |
Ратуша 1874 года, у якой з 1877 года размяшчаўся Вярхоўны суд Паўночнай Ютландыі
**Вярхоўны суд Паўночнай Ютландыі** (дацк.: Landsoverretten for Nørrejylland) — вышэйшы судовы орган у Паўночнай Ютландыі на поўнач ад Конгеа з 1805 па 1919 год. Суд размяшчаўся ў Вібаргу ў будынку, які раней быў часткай рыма-каталіцкага манастыра, які належаў кафедральнаму сабору. У 1877 годзе гэты будынак быў знесены, і вярхоўны суд пераехаў у новапабудаваную ратушу, спраектаваную Юліўсам Толе. Вышэйшы суд таксама называўся Каралеўскім вярхоўным судом у Вібарзе.

Вярхоўны суд замяніў Вібарскі ланстынг у 1805 годзе.

У 1919 годзе Вярхоўны суд быў зачынены, а замест яго быў створаны Заходні лансрэт.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Макараў.

**Іва́н Мікала́евіч Мака́раў** (4 лютага 1903, г. Вязнікі Уладзімірскай вобласці — 15 снежня 1989) — савецкі беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыняРэвізійнай Камісіі Камуністычнай Партыі Беларусі (1971—1976), член бюро ЦК КП(б)Б (1947—1949 і 1956—1971).

Біяграфія
---------

У 1926 годзе ўступіў у УКП(б), у 1927—1932 гадах вучыўся ў Ленінградскім політэхнічным інстытуце, у 1932—1934 гадах — інжынер ў Галоўным упраўленні Народнага камісарыята цяжкай прамысловасці СССР, у 1934—1938 гадах — старшы інжынер на маскоўскай фабрыцы.

З 1938 па чэрвень 1939 года — намеснік старшыні Паўнамоцнай кантрольнай камісіі Партыі пры ЦК УКП(б) па Беларускай ССР. З 18 чэрвеня 1939 па 15 мая 1940 года — член Рэвізійнай Камісіі Камуністычнай Партыі (бальшавікоў) Беларусі, з чэрвеня 1939 да 16 красавіка 1946 года — 1-ы сакратар абласнога камітэта КП(б)Б у Магілёве.

З 20 мая 1940 па 22 лютага 1971 года — член ЦК КП(б)Б, з верасня 1941 па студзень 1943 года сакратар абласнога камітэта УКП(б) у Куйбышаве, потым сакратар абласнога камітэта УКП(б) ва Ульянаўску. З мая 1946 года — намеснік начальніка аддзела кадраў ЦК КП(б)Б, у 1947—1948 гадах — начальнік аддзела па праверцы партыйных органаў КП(б)Б, у 1947—1949 гадах — членбюро КП(б)Б, пазней начальнік аддзела партыйных, прафсаюзных і камсамольскіх органаў КП(б)Б.

З 24 верасня 1952 па 24 студзеня 1956 года — намеснік члена, а з 27 студзеня 1956 па 22 лютага 1971 года — член бюро/Прэзідыума бюро ЦК КП(б)Б. У 1954—1958 гадах — начальнік аддзела партыйных органаў КП(б)Б, з лістапада 1958 па люты 1971 года — старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў.

З 24 лютага 1971 па 4 лютага 1976 года — старшыня Рэвізійнай Камісіі КПБ, з 6 лютага 1976 года — намеснік старшыні гэтай камісіі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1958 і 1963). Ганаровы грамадзянін горада Магілёў (1980).

Памяць
------

Яго імем названы вуліца і завулак у Магілёве.

Зноскі
------

1. ↑  *Долготович Б. Д.* Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник / Б. Д. Долготович. — Мн.: Беларусь, 2008. — С. 326—327. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-01-0784-8. (руск.)

Спасылкі
--------

* (рус.)
* Свабодная энцыклапедыя г. Магілёва (рус.)

| ⛭ Першыя сакратары Магілёўскага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Беларусі |
| --- |
| Марк Якаўлевіч Рэпінскі (1938) • Уладзімір Нічыпаравіч Малін (1938—1939) • Іван Мікалаевіч Макараў (1939—1946) • Павел Мікалаевіч Філімонаў (1946—1948) • Іван Нічыпаравіч Карасёў (1948—1950) • Сяргей Іванавіч Сікорскі (1950—1958) • Канстанцін Вікенцьевіч Мацюшэўскі (1958—1963; 1963—1964, сельскі) • Фёдар Міхайлавіч Іваноў (1963—1964, прамысловы) • Глеб Аляксандравіч Крывулін (1964—1974) • Віталь Віктаравіч Прышчэпчык (1974—1983) • Васіль Севасцьянавіч Лявонаў (1983—1990) • Вадзім Аляксандравіч Папоў (1990—1991) |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 164145304386378570344 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мажэйка.
**Людміла Фёдараўна Мажэйка** (нар. 1958) — беларуская вучоная ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

У 2017 годзе па выніках конкурсу Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь прызнана лепшым урачом акушэрам-гінеколагам Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыла Мінскі ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут у 1984 годзе па спецыяльнасці «лячэбная справа»; у 1986 г. — клінічную ардынатуру, у 1989 г. — аспірантуру па спецыяльнасці акушэрства і гінекалогія, Тэма кандыдацкай дысертацыі «Трансфузійная тэрапія пры аперацыі кесарава сячэнне», з 1989 г. кандыдат медыцынскіх навук, з 1996 г. — дацэнт.

У 2002 г. абараніла доктарскую дысертацыю «Станаўленне рэпрадуктыўнай сістэмы дзяўчынак-падлеткаў і карэкцыя яе парушэнняў», з 2003 г. — доктар медыцынскіх навук, з 2005 г. — прафесар.

Загадчыца кафедры акушэрства і гінекалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Старшыня Беларускага навукова-практычнага грамадскага аб’яднання «Асацыяцыя акушэраў-гінеколагаў і неанатолагаў».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі навуковай дзейнасці: дзіцячая і падлеткавая гінекалогія; акушэрства; эндаскапічная хірургія жаночых органаў.

З 1992 г. займаецца мікраінвазіўнымі хірургічнымі ўмяшаннямі на органах рэпрадуктыўнай сістэмы. Распрацоўвае новыя метады дыягностыкі і лячэння, у тым ліку пры анамаліі палавых органаў, дабраякасных пухлінах малога таза і прыдаткаў, эндаметрыёзе, запаленчых захворваннях палавых органаў, бясплоднасці.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Можейко, Людмила Федоровна (доктор медицинских наук; род. 1958)  (руск.)
2. 1 2 3  Можейко Людмила Федоровна Архівавана 20 кастрычніка 2022.  (руск.)

Літаратура
----------

* Республика Беларусь : энциклопедия. Т. 4. — Мн. 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 386811 |
Мемарыяльны камень на дзіцячай пляцоўцы Хільда ў Фрайбургу.
10 мая 1940 года нямецкі горад Фрайбург падвергнуўся памылковай паветранай бамбардзіроўцы з боку авіяцыі Люфтвафэ.

Атака
-----

10 мая 1940 года тры нямецкіх самалёта ўзляцелі з авіябазы Ландсберг-Лех у кірунку французскага горада Дыжон. Аднак падчас палёту лётчыкі збіліся з курсу і дасягнулі Фрайбурга, які яны прынялі за Дыжон. Дазорцы службы СПА горада не паднялі трывогі, так як змаглі ідэнтыфікаваць самалёты як нямецкія. Толькі пасля таго як на горад пасыпаліся бомбы (у агульнай складанасці ўпала 69 бомбаў), загучала сірэна паветранай трывогі. У выніку бамбардзіроўкі загінула 57 чалавек (у тым ліку 20 дзяцей).

Рэакцыя
-------

Пасля высвятлення памылкі, нямецкае камандаванне паспрабавала схаваць абставіны інцыдэнту. Для інфармацыі ў СМІ было паведамлена, што горад бамбіла французская авіяцыя, якая грунтавалася на тэрыторыі нейтральных Галандыі і Бельгіі. У афіцыйнай заяве Берліна паведамлялася, што тым самым Брусель і Амстэрдам парушылі дамовы аб нейтралітэце. У мясцовых газетах Фрайбурга бамбардзіроўкі ахарактарызавалі як *«подлы, баязлівы паветраны налёт, які парушае ўсе законы міжнароднага права»*.

Па прызнанні памочніка міністра авіяцыі Дж. М. Спейта (у 1940 годзе), бамбардзіроўка горада была ажыццёўлена па прамым загадзе Прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Уінстана Чэрчыля.

10 снежня таго ж года ў сваёй прамове Адольф Гітлер абвінаваціў брытанцаў, а менавіта прэм’ер-міністра Уінстана Чэрчыля, у правядзенні тэрактаў супраць мірнага насельніцтва Германіі і ў датычнасці да авіябамбардзіроўкі Фрайбурга.

Наступствы
----------

Да кастрычніка 1943 года горад больш не падвяргаўся бамбардзіроўкам, самая масіраваная і разбуральная з якіх (ажыццёўленая з боку Каралеўскіх ваенна-паветраных сіл Вялікабрытаніі) адбылася 27 лістапада 1944 года, у выніку была разбурана вялікая частка цэнтра горада. Характэрна, што кафедральны сабор (ням.: Freiburger Münster) бамбардзіроўкі амаль не закранулі.

Ужо пасля вайны з’явіліся звесткі, што памылковы налёт на Фрайбург 10 мая 1940 года здзейсніла 51-я бамбардзіровачная эскадрылля Люфтвафэ (KG 51), якой кіраваў Ёзэф Камхубер, у далейшым адзін з камандуючых ВПС Федэратыўнай Рэспублікі Германіі.

Зноскі
------

1. ↑  Wolfgang Dierich. «Kampfgeschwader 'Edelweiss'. History of German bomber unit 1939—1945»

Спасылкі
--------

* Anton Hoch: *Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte 4* (*Quarterly Journal of Contemporary History 4*), 1956, pp. 115—144.
* Бомбардировка немцами немецкого города Фрайбург 10 мая 1940 года
* Артыкул Грязные прелюдии кошмарных концертов на сайте **svrpu.ru**
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аўтаматызм.
**Аўтаматызм** (англ.: Surrealist automatism) — акт стварэння мастацкага твору, вызначаны падсвядома праз свабодную асацыяцыю, сон ці стан трансу.

Аўтаматызм адыгрывае асноўную ролю ў сюррэалізме, прадстаўнікі якога надаюць у жывапісную, літаратурную ці музычную форму выходныя з падсвядомасці творчыя імпульсы.

Дадзены метад прымяняецца таксама і абстракцыяністамі, напрыклад, ен прымяняўся канадскімі аўтаматыстамі 1940-х гадоў, а таксама вядомым абстрактным экспрэсіяністам Джэксанам Полакам.

Сюррэалістычны аўтаматызм мае сваю падставу ў аўтаматызме медыумічным, ад якога, уласна, гэты тэрмін і адбыўся.

Спасылкі
--------

* An automatic drawing Архівавана 21 снежня 2007. by Jean Arp.
* *What is an automatic drawing?*
* Automatic Drawing Архівавана 2 студзеня 2013.
**Усве́чча** — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нішча, за 17 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на захад ад вёскі Канашонкі.

Плошча паверхні 4,2 км². Найбольшая глыбіня 3,8 м. Даўжыня 2,98 км, найбольшая шырыня 2,12 км. Даўжыня берагавой лініі 8,2 км. Аб'ём вады 8,08 млн м³. Плошча вадазбору 22,8 км².

Катлавіна возера падпруднага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 10 м (на паўднёвым усходзе да 20 м), пясчаныя, спадзістыя, параслі лесам, участкамі на ўсходзе і захадзе разараныя. На поўдні да возера прымыкае забалочаная нізіна. Берагавая лінія звілістая ў паўднёва-ўсходняй і ўсходняй частках возера. Берагі нізкія, пясчаныя, пад хмызняком, участкамі моцна забалочаныя, вышынёй да 0,3 м. Пойма шырынёй да 100 м, забалочаная. Дно плоскае, да глыбіні 1 м пясчанае, ніжэй выслана апясчаненым ілам і сапрапелем. На возеры востраў плошчай 0,02 км².  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць 3 ручаі, выцякае ручай Іспол у возера Шэвіна.  

Зарастае ўздоўж берагоў да глыбіні 1,5 м. Надводная расліннасць пашыраецца на адлегласці 10—200 м ад берага.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, джгір, краснапёрка, карась і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Блакітны скарб Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007.
* *Курловіч М. М.* Усвечча // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — С. 170. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 12. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» (руск.)
**Тускарора** (саманазва: *Ska:rù:rę*) — адна з паўночных іракезскіх моў, родная мова народа тускарора. 

Мова тускарора першапачаткова фарміравалася на ўзбярэжжы Паўночнай Караліны. Пасля задушэння індзейскага паўстання 1711 г. частка тускарора мігрыравала на тэрыторыю штата Нью-Ёрк, дзе ў 1722 г. далучылася да лігі іракезаў. Пасля Амерыканскай рэвалюцыі тускарора-лаялісты перасяліліся ў Канаду. 

У нашы дні фактычна існуюць 2 формы алфавіта на аснове лацінкі. Адна распаўсюджана ў ЗША, другая — у Канадзе. У гаварковай форме амаль не выкарыстоўваецца.

Спасылкі
--------

* Tuscarora language, alphabet and pronunciation
* Tuscarora Indian Language
* The Tuscarora Language

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 135580906 · GND: 4612957-1 · LCCN: sh85138975 |
**Юн Асон** (кар.: 윤아선; нар. 18 лютага 2007, Ансан  (руск.) (бел.) — паўднёвакарэйская фігурыстка, якая выступае ў адзіночным катанні. Сярэбраны прызёр чэмпіянату Паўднёвай Карэі  (руск.) (бел. (2021).

Біяграфія
---------

Пачала займацца фігурным катаннем у 2015 годзе. Паводле інфармацыі Міжнароднага саюза канькабежцаў, падчас спартыўнай кар’еры пражывала ў горадзе Нам’янджу  (руск.) (бел.. Трэніравалася ў Сеуле пад кіраўніцтвам Пак Піна і Чхве Хёнгён. Над пастаноўкай праграм і харэаграфіяй працавала з Сін Еджы.

У спаборніцкім сезоне 2020/21 стала сярэбраным прызёрам дарослага чэмпіянату Паўднёвай Карэі  (руск.) (бел.. Дзякуючы такому нечаканаму выніку, на думку агенцтва Ёнхап, Юн заваявала пуцёўку на дарослы чэмпіянат свету, але ў сілу юнага ўзросту не магла ўдзельнічаць у турніры.

На чэмпіянаце свету сярод юніёраў 2022 года  (руск.) (бел. Юн заняла чацвёртае месца, прадэманстраваўшы два чыстыя пракаты. Яна паспяхова выканала ўсе заяўленыя скачкі і дарожкі крокаў, выканала некалькі кручэнняў максімальнага чацвёртага ўзроўню.

Вынікі
------

| Спаборніцтвы | 19/20 | 20/21 | 21/22 | 22/23 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Міжнародныя |
| Гран-пры ЗША |  |  |  | TBA |
| Міжнародныя сярод юніёраў |
| Чэмпіянат свету |  |  | 4 |  |
| Гран-пры Францыі |  |  | 5 |  |
| Гран-пры Францыі (2) |  |  | 5 |  |
| Нацыянальныя |
| Чэмпіянат Паўднёвай Карэі | 8 | 2 | 6 |  |

Зноскі
------

1. ↑  *최수현*. 실수해도 1등… 차준환, 피겨 종합선수권 5連覇 (кар.). *Чосон ильбо* (27 лютага 2021).
2. ↑  *김경윤*. 피겨 유망주 윤아선, ISU 주니어그랑프리 1차 대회 출격 (кар.). *Йонхап* (13 жніўня 2021).
3. ↑  *Paula Slater*. USA’s Isabeau Levito leads Women at Junior Worlds (англ.). *Golden Skate* (16 красавіка 2022).
4. ↑  *Paula Slater*. USA’s Isabeau Levito skates to gold in Tallinn (англ.). *Golden Skate* (17 красавіка 2022).

Спасылкі
--------

* Юн Асон (англ.) на афіцыйным сайце Міжнароднага саюза канькабежцаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ISU |