Схема паўправадніковага крамянёвага дыёда і ягонае ўмоўна-графічнае абазначэнне на электрычных схемах
**Паўправадніковы дыёд** – электронная паўправадніковая прылада, якая пераўтварае электрычны ток з дапамогай p-n-пераходу. Прасцейшы дыёд складаецца з двух паўправаднікоў, адзін з якіх называецца *паўправадніком p-тыпа* (ад англ. positive), а другі – *паўправадніком n-тыпа* (ад англ. negative). Такія назвы абумоўлены тым, што ў першым паўправадніку прысутнічае вялікая колькасць свабодных носьбітаў зарада – дзірак (так называюць «месца» ў электронным воблаку атама, дзе адсутнічае электрон), а ў другім – электронаў. Палуправадніковы дыёд мае два выхады, якія яшчэ называюцца электродамі (той, які злучаецца з паўправадніком p-тыпа называюць *анодам*, а з паўправадніком n-тыпа – *катодам*).

У паўправадніковым дыёдзе ток можа цекчы толькі ў адным напрамку – ад аноду к катоду, што абумоўліваецца наяўнасцю p-n-пераходу. Самымі распаўсюджанымі матэрыяламі паўправадніковых дыёдаў з'яўляюцца крэмній і германій.

Увогуле, дыёды дзеляцца на дзве групы − *паўправадніковыя* і *непаўправадніковыя*. Першыя, як ужо было напісана вышэй, выкарыстоўваюць p-n-пераход − дыёд складаецца з двух паўправаднікоў p-тыпа і n-тыпа, кожны з якіх мае вялікую колькасць свабодных носьбітаў зарада – дзірак і электронаў. Пры іх шчыльным злучэнні, на месцы кантакту ўзнікае вобласць, дзе пад дзеяннем дыфузійнага тока зарады выраўніваюцца. На канцах гэтай вобласці ўзнікаюць зарады – адмоўны ў p-тыпа і дадатны ў n-тыпа (з-за электронаў і дзірак).

Прыкладам непаўправадніковага дыёда з'яўляюцца лямпавыя (электравакуумныя) дыёды – электронныя прылады, якія складаюцца з двух электродаў, адзін з якіх награваецца накальваючай ніткай. Гэты электрод называюць катодам: з яго на анод электроны рухаюцца цераз вакуум. Калі паспрабаваць падаць ток на халодны анод, то электроны, з-за адсутнасці цеплавога разгону, не будуць рухацца – ток цераз дыёд не пацячэ. Акрамя іх, непаўправадніковымі дыёдамі з'яўляюцца газанапоўненыя ы – у іх, замест вакууму знаходзіцца інэртны газ, які лепш за вакуум праводзіць электрычны ток. Канкрэтны прыклад газанапоўненага дыёда – дыёд з дугавым зарадам, які абмежавана выкарыстоўваецца і цяпер. Нягледзячы на гэта, у сучасным свеце іменна паўправадніковыя дыёды з'яўляюцца самымі патрэбнымі для прамысловасці, бо яны маюць невялікія габарыты і значна таннейшыя, за непаўправадніковыя.

Асноўныя характарыстыкі і параметры дыёдаў
------------------------------------------

 Дыёд ДГ-Ц25. 1959 г.
* Вольт-амперная характарыстыка
* Максімальна дапушчальная пастаяннае зваротнае напружанне
* Максімальна дапушчальнае імпульснае адваротнае напружанне
* Максімальна дапушчальны пастаянны прамы ток
* Максімальна дапушчальны імпульсны прамы ток
* Намінальны пастаянны прамы ток
* Прамое пастаяннае напружанне на дыёдзе пры намінальным току (т. зв. «Падзенне напружання»)
* Пастаянны зваротны ток, паказваецца пры максімальна дапушчальным зваротным напрузе
* Дыяпазон рабочых частот
* Ёмістасць
* Прабіўную напружанне (для ахоўных дыёдаў і стабілітронаў)
* Цеплавы супраціў корпуса пры розных варыянтах мантажу
* Максімальна дапушчальная магутнасць рассейвання

Класіфікацыя дыёдаў
-------------------

### Тыпы дыёдаў па прызначэнні

* *выпроствальныя*  дыёды прызначаныя для пераўтварэння пераменнага току ў пастаянны.
* *Імпульсныя*  дыёды маюць малую працягласць пераходных працэсаў, прызначаныя для ўжывання ў імпульсных рэжымах працы.
* *Дэтэктарныя*  дыёды прызначаныя для дэтэктавання сігналу
* *Змешвальныя*  дыёды прызначаныя для пераўтварэння высокачастотных сігналаў у сігнал прамежкавай частоты.
* *Переключательные*  дыёды прызначаныя для ўжывання ў прыладах кіравання узроўнем сверхвысокочастотных магутнасці.
* *Параметрычныя*
* *Абмежавальныя*  дыёды прызначаныя для абароны радыё і бытавой апаратуры ад павышэння сеткавага напружання.
* *Памнажальныя*
* *Наладкавымі*
* *Генератарных*

### Тыпы дыёдаў па частотным дыяпазоне

* *Нізкачашчынныя*
* *Высокачашчынныя*
* *ЗВЧ*

### Тыпы дыёдаў па памеры пераходу

* плоскасныя
* Кропкавыя

### Тыпы дыёдаў па канструкцыі

* Дыёды Шоткі
* ЗВЧ-дыёды
* Стабілітроны
* Стабістары
* Варыкапаўы
* Святлодыёды
* Фотадыёды
* Pin дыёд
* Лавіна дыёд
* Лавіна-пралётныя дыёд
* Дыёд Ганна
* Тунэльныя дыёды
* звернутых дыёды

### Іншыя тыпы

* Селенавы выпрамнік (вентыль)
* Медна-закісны выпрамнік (вентыль)

Зноскі
------

1. ↑  Бензарь В. К."Словарь-справочник по электротехнике, промышленной электронике и автоматике",Минск, издательство Вышэйшая школа,1985
2. ↑  *Пасынков В. В. Чиркин Л. К.*Полупроводниковые приборы: Учебник для вузов. — 4-е изд. перераб. и доп. изд. — М.: Высшая школа, 1987. — 479 с

Спасылкі
--------

* Паўправадніковы дыёд. Базавыя звесткі.
* селенавы выпрамнікі (агульная інфармацыя)