recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Леанід Галяк** (31 кастрычніка 1910, Вільня — 3 красавіка 1980, Стэмфард, штат Канектыкут, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч, юрыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Вільні 31 кастрычніка 1910 года (паводле грыгарыянскага стылю).

Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі, пасля перайшоў у прыватную польскую гімназію імя Тадэвуша Чацкага, што мясцілася на Пагулянцы на вуліцы Вівульскага, пасля ў дзяржаўнай гімназіі імя Жыгімонта Аўгуста на рагу Малой Пагулянкі і Буфаловай Гары. Вясною 1929 года вярнуўся зноў у Віленскую беларускую гімназію, якую скончыў у 1930 годзе.

У 1930—1935 гг. вучыўся на хімічным, а пазней юрыдычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. У часе нямецкай акупацыі працаваў юрыстам у Мінскай акрузе. Быў удзельнікам Другога Усебеларускага кангрэсу. Падчас вайны захаваў і пазней перадаў асобнік Статуту ВКЛ у беларускую бібліятэку імя Францішка Скарыны ў Лондане: паводле апісальнага ліста, разам з якім у бібліятэку перадалі асобнік, статут быў украдзены ў немца, які сам раней яго ўкраў з мінскай дзяржаўнай бібліятэкі.

З лета 1944 года ў эміграцыі. У 1944—1945 гг. — супрацоўнік Галоўнага кіраўніцтва вайсковых спраў БЦР. Заснаваў Беларускае бюро ў Брытанскай зоне акупацыі Германіі. Адзін з заснавальнікаў Саюза беларускіх журналістаў на чужыне і выдання «Летапіс беларускай эміграцыі».

З 1949 года жыў у ЗША. Адзін з заснавальнікаў і першы рэдактар газеты «Беларус» (1950—1951). Сябра БАЗА, у 1953—1956 гг. уваходзіў ва ўправу Стэмфардскага аддзела арганізацыі. У 1955 г. выйшаў з Рады БНР, а ў наступным годзе і з БАЗА. Спрычыніўся да заснавання Камітэта вызвалення Беларусі.

Аўтар «Успамінаў» (надрукаваныя ў 2-х тамах у 1982—1983 гг.), якія пазбаўленыя палітычнай ангажаванасці і поўныя тонкага гумару ў апісанні побыту ды й характараў беларускіх грамадскіх дзеячоў як у Беларусі, так і на эміграцыі.

Памёр 3 красавіка 1980 г. у Стамфард (Канектыкут). Пахаваны ў Іст-Брансвіку на могілках парафіі Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
* Лявон Юрэвіч. Літаратурны рух на эміграцыі. Менск, БГА, 2002.

Спасылкі
--------

* Леанід Галяк на «Беларускай Палічцы» (бел.)
* Біблійныя пераклады Леаніда Галяка Архівавана 23 верасня 2021.
* Галяк Леанід. Успаміны. Кніга 1. ЗША, Летапіс, 1982.
* Гaляк Леанід. Успаміны. Кнiга 2. ЗША. Летапіс, 1983.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дындовіч.
**Андрэй Дындовіч (Дэндовіч)** (польск.: Andrzej Dyndowicz (Dendowicz); каля 1606, Мазовія — 27 верасня 1659, Воўчын) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 19 жніўня 1624 г. у Вільні. Пасля выпрабаванняў у навіцыяце авалодваў педагагічным майстэрствам пад кіраўніцтвам слынных прафесараў Валенція Кёльнскага і Мацея Сарбеўскага ў настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1626—1627). У 1627—1630 гг. вывучаў філасофію ў Пултуску. Выкладаў у шэрагу навучальных устаноў езуітаў, у тым ліку ў Гродзенскім калегіуме. Скончыў курс тэалогіі ў Віленскай акадэміі (1633—1637) і быў высвечаны ў сталіцы на ксяндза.

Прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Віленскай акадэміі (1642—1643). Прафесар маральнай тэалогіі і прэфект школ у Аршанскім езуіцкім калегіуме (1643—1644), прэфект школ і прэфект музычнай бурсы у Смаленскім (1644—1646), Полацкім (1648—1649) і Пултускім (1652—1653) езуіцкіх калегіумах. Узначальваў калегіум у Оршы (1653—1655). Пад час ваенных падзей другой паловы 1650-х гг. займаўся місіянерскай дзейнасцю у вёсках, а таксама быў прыдворным прапаведнікам і вайсковым капеланам скарбніка ВКЛ (1655—1659).

Зноскі
------

1. ↑  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. 1 2  Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — s. 54.

Літаратура
----------

* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / оprac. L. Grzebień  (польск.) (бел.. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.
**Брэсцкі мясакамбінат** — прадпрыемства харчовай прамысловасці горада Брэста. Асноўная прадукцыя: мяса, каўбасныя вырабы, паўфабрыкаты. Заснаваны ў 1944 г. на базе былога прыватнага прадпрыемства. У 1953—1959 гг. пабудаваны новыя вытворчыя памяшканні. У 1972 г. праведзена рэканструкцыя халадзільніка і каўбасна-кулінарнага цэху. У 1982—1985 гг. пабудаваны адзін цэх і база ўтрымання жывёлы, завершана рэканструкцыя кампрэсарнага цэху. Частка прадукцыі ідзе на экспарт.

Санкцыі супраць прадпрыемства
-----------------------------

8 кастрычніка 2015 г. Рассельгаснагляд забараніў увоз у Расію грузу астуджанай ялавічыны вытворчасці брэсцкага прадпрыемства па прычыне нездавальняючага санітарнага стану і «нечытэльныя адбіткі ветэрынарных клеймаў» на некаторых з паўтуш.

8 мая 2019 г. Рассельгаснагляд увёў часовыя абмежаванні на пастаўкі мясной прадукцыі прадпрыемства «у сувязі з паўторным выяўленнямі парушэнняў ветэрынарна-санітарных патрабаванняў Еўразійскага эканамічнага саюзу і Расійскай Федэрацыі».

Зноскі
------

1. ↑  Рассельгаснагляд не пусціў у РФ мяса Брэсцкага мясакамбіната **(нявызн.)**. *Sputnik Беларусь* (8 кастрычніка 2015). Праверана 1 чэрвеня 2019.
2. ↑  Россельхознадзор / Ввоз. Вывоз. Транзит (руск.). *Россельхознадзор*. Праверана 1 чэрвеня 2019.

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1987. — 408 с.
Імператарская пячатка Японіі
**Імператарская пячатка Японіі** — сімвал у выглядзе жоўтай ці аранжавай 16-пялёсткавай хрызантэмы. Пачынаючы з перыяду Камакура лічыцца эмблемай японскіх імператараў і членаў японскай імператарскай сям'і.

Імператарская пячатка часам выкарыстоўваецца ў якасці дзяржаўнага герба, хоць афіцыйнага герба краіны ў Японіі не існуе.

Малюнак імператарскай пячатка складаецца з цэнтральнага кола, акружанага шаснаццаццю пялёсткамі, звонку іх акружае другі шэраг пялёсткаў.

Як асабістая пячатка выява хрызантэмы ўпершыню было выкарыстана імператарам Го-Тоба. У якасці мона імператарскага дома малюнак хрызантэмы быў прыняты з 1869 года. У часы рэстаўрацыі Мэйдзі згодна з указам 1871 года нікому не было дазволена выкарыстоўваць гэтую пячатку акрамя імператара Японіі. Пасля Другой сусветнай вайны гэтая забарона была адменена. 

У кожнага члена імператарскай сям'і была свая мадыфікаваная версія імператарскай пячаткі з 14 пялёсткамі. Святыні сінтаізму таксама выкарыстоўваюць імператарскую пячатку або яе частку ў змененым выглядзе. У цяперашні час сімвалічны малюнак хрызантэмы выкарыстоўваецца ў памяшканнях парламента Японіі і дыпламатычных установах, на атрыбутах палітыкаў, а таксама друкуецца на вокладках японскіх замежных пашпартоў.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Японіі
* Інкан — персанальная пячатка, у Японіі замяняе асабісты подпіс

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Імператарская пячатка Японіі

| ⛭Краіны Азіі: Гербы |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |

| Японія ў тэмах |
| --- |
| Японія | 
Герб • Сцяг • Гімн • Дзяржаўны лад • Канстытуцыя • Парламент • Адміністрацыйны падзел • Геаграфія • Гарады • Сталіца • Насельніцтва • Мовы • Гісторыя • Эканоміка • Валюта • Культура • Рэлігія • Кінематограф • Літаратура • Музыка • Святы • Спорт • Адукацыя • Навука • Транспарт • Турызм • Пошта (гісторыя і маркі) • Інтэрнэт • Узброеныя сілы • Знешняя палітыка
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нарэвіч.
**Тамаш Нарэвіч** (польск.: Tomasz Narewicz; 21 снежня 1692, Жамойць — 10 лістапада 1757, Пінск) — езуіцкі святар і педагог.

Пасля заканчэння езуіцкай гімназіі 15 жніўня 1709 г. уступіў у Вільні ў Таварыства Ісуса. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце (1709—1711), па кіраўніцтвам Якуба Калакоўскага на працягу года (1711—1712) авалодваў педагагічным майстэрствам у настаўніцкай семінарыі, што працавала пры Нясвіжскім езуіцкім калегіуме. Потым выкладаў у езуіцкіх школах, у тым ліку ў Вільні (1713—1714). У 1714—1717 гг. вывучаў філасофію і тэалогію (1719—1721) ў Віленскай акадэміі. Скончыў курс тэалогіі ў Варшаўскім езуіцкім калегіуме (1721—1723). У 1722 г. быў высвечаны на ксяндза. Прафесар рыторыкі для экстэрнаў у Варшаве (1723—1724) і для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку (1724—1727). У 1727 г. Віленская акадэмія надала яму ступень магістра філасофіі і вольных навук, роўную доктарскай ступені.

Прафесар філасофіі у Віленскай акадэміі (1727—1730), прэфект школ у Полацку (1730—1733), інструктар ІІІ прабацыі ў Нясвіжы (1733—1734), прафесар тэалогіі для семінарыстаў-езуітаў у Пінску (1734—1737). Доктар тэалогіі (Віленская акадэмія, 1737). Прафесар тэалогіі і кананічнага права ў Віленскай акадэміі (1737—1738), Полацкім езуіцкім калегіуме (1738—1739) і Пінскім езуіцкім калегіуме (1739—1757).

Пасля сябе пакінуў рукапісныя лекцыі па рыторыцы, якія ў 1724—1725 гг. чытаў у настаўніцкай семінарыі ў Слуцку. Яны змяшчаюць паэтычныя творы, загадкі і рэбусы. Захоўваюцца ў Архіве Таварыства Ісуса ў Кракаве.

Зноскі
------

1. ↑  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. 1 2 3  Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — s. 113.

Літаратура
----------

* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / оprac. L. Grzebień  (польск.) (бел.. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.
**Міхал Карвоўскі** (польск.: Michał Karwowski; 27 верасня 1652, Прусія – 24 студзеня 1706, Нясвіж) – езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 20 жніўня 1671 г. у Вільні. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце (1671–1673), выкладаў у Полацкім езуіцкім калегіуме ў класах інфімы, паэтыкі і рыторыкі (1673–1676). Вывучаў філасофію (1676–1679) і тэалогію (1680–1684) у Віленскай акадэміі. У Вільні быў высвечаны на ксяндза.

Прафесар рыторыкі для экстэрнаў (1685–1687) і этыкі (1687–1688) у Віленскай акадэміі, прафесар філасофіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1688–1691). У 1687 г. атрымаў у Віленскай акадэміі ступень магістра філасофіі і вольных навук, роўную доктарскай ступені.

Прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі і адначасова прэфектам школ у Пінску (1691–1693) і ў Крожах (1693–1694). Прафесар этыкі і прэфект сярэдніх школ у Нясвіжы (1697–1699), прафесар маральнай тэалогіі і прэфект сярэдніх школ у Віленскай кадэміі (1699–1700). З 1700 па 1703 гг. – рэктар Пултускага езуіцкага калегіума. У Качыцах, маёнтку, які належаў калегіуму, пабудаваў касцёл Св. Станіслава Косткі. Апошнім месцам працы Міхала Карвоўскага стаў Нясвіж, дзе ў 1705–1706 гг. ён займаў пасаду прэфекта сярэдніх школ.

Згодна з некралогам меў намер выдаць ўласныя панегірычныя творы у гонар каралёў і магнатаў. У віленскіх бібліятэках захоўваюцца рукапісы лекцый па рыторыцы (Віленская акадэмія, 1685/1686 навучальны год; настаўніцкая семінарыя ў Пінску, 1691/1692), а таксама па логіцы і фізіцы (Полацкі езуіцкі калегіум, 1688/1689 і 1689/1690).

Зноскі
------

1. ↑  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. 1 2  Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. – Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie –Wydawnictwo WAM, 2017. – s. 73.
3. 1 2  Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. – Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie –Wydawnictwo WAM, 2017. – s. 74.

Літаратура
----------

* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995 / оprac. L. Grzebień  (польск.) (бел.. – Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. – 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. – Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie –Wydawnictwo WAM, 2017. – 188 s.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клейтан.

**Рашэл Клейтан** (англ.: Rushell Clayton; нар. 18 кастрычніка 1992) — ямайская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бар'ерным бегу на 400 метраў, прызёр чэмпіянату свету 2023 года.

Біяграфія
---------

Бронзавая прызёрка ў бегу на 400 метраў з бар'ерамі на чэмпіянаце NACAC 2014 года. 21 ліпеня 2019 года яна выйграла свае першыя спаборніцтвы Брыльянтавай лігі - бег на 400 метраў на Sainsbury's Anniversary Games, давёўшы свой асабісты рэкорд да 54,16 секунды. На Чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы 2019 года заваявала «бронзу» ў бегу на 400 метраў з бар'ерамі, паставіўшы новы асабісты рэкорд у 53,74 секунды. Яна таксама заняла трэцяе месца на Панамерыканскіх гульнях 2019 года, паказаўшы час 55,53 секунды. Рашэл трэніруе Окіл Сцюарт.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы Будапешце Рашэл выйграла бронзу ў бегу на 400 метраў з бар'ерамі з вынікам 52,81 секунды.

Зноскі
------

1. ↑  Rushell Clayton // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
**Атыкамек** (саманазва: *Atikamekw*, літаральна «белая рыба») — алганкінскі народ, карэнныя жыхары Канады. Жывуць пераважна ў правінцыі Квебек. Агульная колькасць (2016 г.) — 7 747 чалавек.

Рассяленне
----------

Атыкамек называюць занятыя імі землі *Nehirowisiw* («месца для руху жывых істот»). Яны адыгрываюць вялікую ролю ў вызначэнні тоеснасці, паколькі па ўяўленню атыкамек даюць права на аўтаномію і прывабны лад жыцця.

У нашы дні *Nehirowisiw* уяўляе сабою тры рэзервацыі плошчай 80 000 км на паўднёвым захадзе Квебека, занятыя асобнымі супольнасцямі і аб’яднаныя агульным кіраваннем:

* Супольнасць *Wemotaci* сфарміравалася ўздоўж ракі Сен-Морыс у 1851 г. на месцы традыцыйных паляўнічых угоддзяў
* Супольнасць *Manawan* заснавана ў 1906 г. на возеры Метабесгега.
* Супольнасць *Obedjiwan* — найбольш паўночная ізаляваная група, што ўзнікла ў выніку перасялення 1918 г. на берагах вадасховішча Гуін. Афіцыйна была абвешчана ў 1944 г.

Гісторыя
--------

У сярэдзіне XVII ст. французскія гандляры ўсталявалі кантакты з індзейцамі *Atikamegouékhi*, што жылі невялікімі тэрытарыяльнымі групамі ў паўночных лясах і займаліся паляваннем. Іх агульная колькасць складала каля 500 чалавек. Яны былі саюзнікамі іну, прыхільна ставіліся да гандлю з французамі. У 1670 г. атыкамек моцна пацярпелі ад эпідэміі воспы. Выжылыя былі ўцягнуты ў Бабровыя войны на баку французаў і іну і ў выніку былі знішчаны іракезамі.

У 1697 г. на месцы загінулых атыкамек з’явілася група індзейцаў, якіх французы называлі «быкагаловымі» (фр.: Têtes-de-Boule). Звычайна яе атаяснялі з кры. Падобна сваім папярэднікам «быкагаловыя» займаліся сезонным паляваннем, жылі асобнымі сем'ямі, маглі аб’ядноўвацца ў зімовы сезон. Важную ролю мелі супольныя рэлігійныя і гандлёвыя зносіны, што падтрымлівалі ў месцах каля ракі Сен-Морыс. У сярэдзіне XIX ст. іх агульная колькасць не перавышала 150 чалавек. З 1830-х гг. пачалася місіянерская дзейнасць і прыняцце хрысціянства.

У 1972 г. тры супольнасці «быкагаловых» аб’ядналіся разам і прынялі старажытную назву атыкамек. Маюць статус «першаснай нацыі» Канады.

Мова
----

Родная мова атыкамек адносіцца да цэнтральнай алганкінскай групы, блізкая да мовы іну і асабліва да моў кры. У нашы дні шырока выкарыстоўваецца ў паўседзённым жыцці, падчас школьнай адукацыі.

Спасылкі
--------

* Atikamekw
* Wemotaci
* ATIKAMEKS, AUTOCHTONES ET AMÉRINDIENS EN MAURICIE : 8 SITES POUR EN SAVOIR DAVANTAGE SUR LES PREMIÈRES NATIONS
* Atikamekw The Canadian Encyclopedia
* Attikameks
* Atikamekw Language (Attikamek, Tête-de-boule)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4305197-2 · LCCN: sh85134172 |
**У Чжэнь** (1280 — 1354) — вядомы кітайскі мастак часоў дынастыі Юань.

Біяграфія
---------

Паходзіў з нашчадкавай чыноўніцкай сям’і У. Нарадзіўся ў мястэчку Вейтан блізу г. Цзясіна ў сучаснай правінцыі Чжэцзян. Атрымаў добрую адукацыю, у прыватнасці вучыўся ў вядомага тагачаснага філосафа Лю Тяньцзы. Зрэшты адмовіўся ад афіцыйнай кар’еры, што тлумачылася яго непрыманнем мангольскага рэжыму. Пасяліўшыся ў г. Улін, што размяшчаўся на месцы сталіцы дынастыі Паўднёвая Сун, захопленай і спустошанай мангольскай арміяй. Пасля вяртаецца ў родны горад, дзе жыў адасоблена, займаючыся чытаннем кніг і жывапісам. Памёр у 1354 годзе.

Творчасць
---------

«Зімовы бамбук»
Спадчыну У Чжэня складаюць каля 15 работ. Працаваў у жанрах шань-шуй (山水, «Жывапіс і малюнак гор і вод») і «жывапісу бамбука» (мо-чжу 墨竹).

Як пейзажыст У Чжэнь лічыцца паслядоўнікам знакамітых майстроў Х стагоддзя Цзюй-жаня  (укр.) (бел. і Дун Юаня  (укр.) (бел. уплыў якіх прасочваецца ў шэрагу яго прац, у прыватнасці ў скрутках «Вясновы світанак над празрыстай ракой» і «Змёрзлыя гусі сярод трыснягу».

Мастак выкарыстаў альтэрнатыўныя схемы пабудовы сцэн і асаблівыя жывапісныя прыёмы, спалучэнні якіх дазвалялі перадаць розны настрой, як гэта можна зразумець на прыкладзе параўнання трох яго гарызантальных скруткаў у манахромнай тэхніцы на паперы, вядомых пад агульнай назвай «Рыбалка» або іншая назва «Лоўля рыбы».

Да ліку найбольш вядомых твораў У Чжэня, выкананых у жанры «Жывапіс бамбука», адносіцца скрутак «Бамбук і нахільны камень» і і альбомны ліст «Бамбук», якія пацвярджаюць справядлівасць характарыстыкі гэтага майстра як яркага спадчынніка Вэнь Туна, заснавальніка «класічнага» варыянту дадзенага кірунку. Пры гэтым у жывапісе У Чжэня канчаткова зацвердзілася адна са стандартных у далейшым кампазіцый мо-чжу — спалучэнне бамбука і камянёў.

Зноскі
------

1. 1 2  Wu Zhen // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. 1 2  *Swartz A.* Zhen Wu // Open Library — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>

Літаратура
----------

* Cahill J. Hills Beyond a River, Chinese Paintings of the Yuan Dynasty 1279—1368. N.Y. 1974

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 177124751 · CBDB: 0033891 · CiNii: DA09636638 · GND: 1023715775 · ISNI: 0000 0001 0774 115X · LCCN: n84018820 · NDL: 00531564 · NLA: 36625249 · NTA: 185590861 · SUDOC: 171455436 · VIAF: 60474357 · ULAN: 500328316 |

 |
**Царкоўная унія** — аб’яднанне дзвюх або некалькіх цэркваў на ўмовах вяршэнства прыняцця дагматыкі адной з іх пры захаванні іншымі своеасаблівасцей у абраднасці.

Уніі заключаліся пераважна рымска-каталіцкай царквой з праваслаўнай, а таксама са старажытнымі ўсходнімі (нехалкідонскімі). Пры гэтым апошнія падначальваліся ўладзе рымскіх пап, адначасова такім чынам аднаўлялася былое адзінства ўсяленскай хрысціянскай царквы.

3 ХІІІ ст. візантыйскія імператары таксама імкнуліся пайсці на унію з папствам, каб атрымаць ад яго дапамогу ў барацьбе супраць туркаў. Рымскія папы двойчы спрабавалі заключыць унію з Канстанцінопальскім патрыярхатам. У 1274 была падпісана Ліёнская унія, не падтрыманая большасцю духавенства і народа Візантыі, была асуджана Канстанцінопальскім саборам 1285. У 1439 падпісана Фларэнційская унія, адвергнутая затым Іерусалімскім 1443 і наступнымі царкоўнымі саборамі; у ВКЛ і Маскоўскай дзяржаве яе беспаспяхова імкнуліся ўвесці мітрапаліты Ісідор і Грыгорый Балгарын. У 1596 рымска-каталіцкая царква падпісала з праваслаўнай царквой Рэчы Паспалітай Брэсцкую унію. У XVII ст. ў тагачаснай Венгрыі з мясцовай праваслаўнай царквой была заключана Ужгарадская унія 1646, якая напачатку дзейнічала на тэрыторыі Закарпацця і Славакіі, у 1699 пашырана на праваслаўнае насельніцтва Альба-Юлійскай епархіі Трансільваніі. Наступная Трансільванская унія 1760, заключаная па ініцыятыве аўстрыйскіх улад, ахапіла ўжо большую частку гэтай тэрыторыі.

Уніі таксама былі падпісаны папствам і з некаторымі старажытнымі ўсходнімі цэрквамі, у выніку чаго створаны уніяцкія цэрквы халдзейскага (у Іраку), мараніцкага (у Ліване і Сірыі), армянскага (на чале з патрыярхам кілікійскім у Турцыі), сірыйскага, копцкага (у Егіпце) абрадаў.

Ідэя уніі была выкарыстана і Рускай праваслаўнай царквой у дачыненні да стараабраднікаў. У 1800 было аформлена адзінавер’е — кірунак, прыхільнікі якога падначальваліся Сіноду, але службу ім дазвалялася адпраўляць паводле сваіх старых абрадаў.

Гл. таксама
-----------

* Уніяцтва
* Уніяцкая царква на Беларусі

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет |
**Бэржні́кі** (польск.: Berżniki, традыцыйная беларуская назва — **Бержнікі**) — вёска ў Польшчы, на беразе возера Келіг. Уваходзіць у Сэйнэнскага павета Падляскага ваяводства, у вясковай гміне Сэйны. Знаходзіцца за 7 км на паўднёвы ўсход ад Сэйнаў, за 109 км на поўнач ад Беластока.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Бержнікі ўпамінаюцца ў першай палове XV ст. У 1547—1557 гадах вялікая княгіня Бона Сфорца заснавала тут мястэчка.

У 1559 годзе Бержнікі атрымалі Магдэбургскае права. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. У канцы XVI ст. мястэчка стала цэнтрам нягродавага староства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Бержнікі апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні. У 1810 годзе расійскія ўлады пазбавілі мястэчка магдэбургскага права.

На 1827 год у Бержніках было 55 будынкаў.

### Найноўшы час

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Бэржнікі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Сувалкаўскага павета Беластоцкага ваяводства.

У часы Другой сусветнай вайны ў 1939—1945 гадах Бэржнікі знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга рэйха. У 1973—1976 гадах вёска была цэнтрам вясковай гміны. У 1975—1998 гадах Бэржнікі ўваходзілі ў склад Сувалкаўскага ваяводства.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 464 чал.
* **XX стагоддзе**: 1929 год — 323 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2005 год — 320 чал.

Славутасці
----------

* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1819)
* Млын (XIX ст.)
* Могілкі каталіцкія з капліцай (1846)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.
2. ↑  Chlebowski B. Berżniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna (польск.). — Warszawa, 1880. S. 156.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бэржнікі
* Бэржнікі на сайце Radzima.org
**MQ-9 Reaper** (з англ. — «жнец, жатка»; намёк на выраз Grim Reaper — «Змрочны жнец», гэта значыць смерць) — модульны разведвальна-ўдарны БПЛА, распрацаваны кампаніяй General Atomics Aeronautical Systems (падраздзяленнем карпарацыі General Dynamics) для выкарыстання ў ВПС ЗША, ВМС ЗША і брытанскіх ВПС. Першы палёт адбыўся 2 лютага 2001 года.

Створаны на аснове MQ-1 Predator, таму часам называецца Predator B. Абсталяваны турбавінтавым рухавіком, якія дазваляе развіваць хуткасць больш за 400 км/гадзіну. Практычная столь складае 13 000 м. Максімальная працягласць палёту БПЛА MQ-9 Reaper — 24 гадзіны.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме MQ-9 Reaper
* БЛА MQ-9 Reaper. Описание, технические характеристики
* Беспилотный летательный аппарат MQ-9 Reaper Описание, тактико-технические характеристики
* Би-Би-Си; «Беспилотники — надежда войск НАТО в Афганистане» (видео)
* MQ-9 Reaper на сайте ВВС США
**Гомельская губерня** — былая губерня ў складзе РСФСР.

Утворана 26 красавіка 1919 года (рашэнне зацверджана 11 ліпеня) з 9 паветаў ліквідаванай Магілёўскай губерні, 1 павета Мінскай губерні і 4 паветаў Чарнігаўскай губерні.

Заснаванне Гомельскай губерні. 26.4.1919
Гомельская губерня пасля першага ўзбуйнення БССР 
Першапачаткова падзялялася на 14 паветаў:

* Аршанскі павет
* Быхаўскі павет
* Гомельскі павет
* Горацкі павет
* Клімавіцкі павет
* Магілёўскі павет
* Мглінскі павет з Почапскім раёнам
* Навазыбкаўскі павет
* Рагачоўскі павет
* Рэчыцкі павет
* Старадубскі павет
* Суражскі павет
* Чавускі павет
* Чэрыкаўскі павет

Ліквідацыя Гомельскай губерні пасля другога ўзбуйнення БССР
У 1920 г. Аршанскі павет адышоў да Віцебскай губерні. У 1921 г. Суражскі павет быў пераназваны ў Клінцоўскі. У 1922 г. Горацкі павет адышоў да Смаленскай губерні. 4 мая 1922 г. Мглінскі і Чэрыкаўскі паветы былі скасаваны, утвораны новы Почапскі павет, які 5 мая 1923 г. пастановай Прэзідыума УЦВК быў перададзены Бранскай губерні.

У 1923 г. Быхаўскі, Клімавіцкі і Чэрыкаўскі паветы былі скасаваны, утвораны Калінінскі павет.

У сакавіку 1924 г. Калінінскі, Магілёўскі і Рагачоўскі паветы былі перададзены ў склад БССР.

У снежні 1926 г. Гомельская губерня была скасавана: Гомельскі і Рэчыцкі паветы далучылі да БССР, Клінцоўскі, Навазыбкаўскі, Старадубскі — да Бранскай губерні РСФСР.

| ⛭Паветы Гомельскай губерні (1919—1926) |
| --- |
| Аршанскі (да 1920) ·  Быхаўскі (да 1923) ·  Гомельскі ·  Горацкі (да 1922) ·  Калінінскі (1923—1924) ·  Клімавіцкі (да 1923) ·  Клінцоўскі (з 1921) ·  Магілёўскі (да 1924) ·  Мазырскі (1919—1920) ·  Мглінскі (да 1922) ·  Навазыбкаўскі ·  Почапскі (1922—1923) ·  Рагачоўскі (да 1924) ·  Рэчыцкі ·  Старадубскі ·  Суражскі (да 1921) ·  Чавускі (да 1922) ·  Чэрыкаўскі (да 1923) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гайдукевіч.
**Валерый Уладзіміравіч Гайдукевіч** (19 студзеня 1953, пас. Бягомль, Бягомльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 студзеня 1953 года ў пас. Бягомль Бягомльскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Разанскае вышэйшае паветрана-дэсантнае каманднае вучылішча, Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ (г. Масква), камандна-штабная аператыўна-тактычная, Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі (г. Масква), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Генерал-маёр.

Праходзіў службу на камандных і штабных пасадах, намеснік Міністра ўнутраных спраў — камандуючы ўнутранымі войскамі Рэспублікі Беларусь.

З 1979 па 1982 год праходзіў службу на тэрыторыі Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан.

У 2012—2016 гадах — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. У 2016—2019 гадах — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «За службу Радзіме» II і III ступені, дваццаццю медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае траіх дзяцей. Пражывае ў г. Заслаўе Мінскага раёна.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Архівавана 14 чэрвеня 2017.  (бел.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Ключ 6** (кіт. 亅, піньінь *jué*) са значэннем «крук» з традыцыйнага спісу ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. У старажытных тэкстах ключ азначаў шып, калючку альбо крук.

У слоўніку Кансі налічваецца 42 знака з 19 030 з гэтым ключом.

У спрошчанай кітайскай гэты ключ аб'яднаны з ключом 2 丨.

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Шлях напісання ключа
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом.

| Дад.
рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 亅 |
| 1 | 了 |
| 2 | 亇 |
| 3 | 予 |
| 5 | 争 |
| 6 | 爭 |
| 7 | 亊 |
| 8 | 事 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хвар.

**Хвар** (харв.: Hvar) — востраў у Адрыятычным моры. Уваходзіць у склад Харватыі. Плошча — 297,37 км². Насельніцтва — 11 103 чалавек (2011). Адміністрацыйны цэнтр — горад Хвар.

Прырода
-------

Востраў Хвар знаходзіцца на поўдні Далмацыі. Выцягнуты ў даўжыню на 72 км, у шырыню — усяго на 10,5 км. Сфарміраваны пераважна вапнякамі. Найвышэйшая кропка — гара Святога Мікалая (628 м).

Клімат міжземнаморны ўмераны з доўгім спякотным летам і мяккай зімой. Заходняе ўзбярэжжа вельмі засушлівае. У раёне горада Хвар ападкі не перавышаюць у сярэднім 686 мм у год.

Карта вострава
Крыніцы пітной і саланаватай вады маюцца толькі на паўночным захадзе. Глебы схільныя да эрозіі.

У гарах захаваліся рэшткі хваёвых і дубовых лясоў.

Гісторыя
--------

Хвар быў населены ў неалітычную эпоху. У 4 — 3 тысячагоддзях да н. э. на ім існавала развітая ганчарная культура. У 384 г. быў каланізаваны старажытнымі грэкамі, якія далі яму імя Фарос («маяк»), ад якога пайшла сучасная назва вострава. У 219 г. да н. э. быў заваяваны рымлянамі.

У эпоху ранняга сярэднявечча Хвар быў населены славянамі. Уладу над ім аспрэчвалі некалькі дзяржаў, але ў XI ст. ён трапіў пад кантроль Венецыі. Венецыянцы прывезлі на востраў вінаград, які паступова ператварыўся ў важную сельскагаспадарчую культуру. Акрамя таго, тут былі створаны плантацыі араматычных алейных культур. У часы позняга Рэнесанса Хвар з’яўляўся адным з галоўных цэнтраў развіцця паўднёваславянскай культуры, асабліва літаратуры. Аднак складаныя ўзаемаадносіны з венецыянскімі патрыцыямі прывялі да паўстання 1510—1514 гг. на чале Мацея Іваніча.

У 1797 г. далучаны да Аўстрыйскай імперыі. У 1918—1921 гг. быў акупаваны італьянцамі. У 1921 г. уключаны ў склад Югаславіі. З 1991 г. у складзе незалежнай Харватыі.

Эканоміка
---------

Хвар мае развітую камунікацыйную і транспартную інфраструктуру. Асновы эканомікі: лоў і перапрацоўка рыбы, вырошчванне вінаграду і лаванды, турызм.

Спасылкі
--------

* Total Hvar
* Visit Croatia: Hvar

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12191117q · GND: 4026271-6 · NKC: ge118412 · VIAF: 1209145424574786831003 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Козак.

**Кузьма Іванавіч Козак** (нар. 16 верасня 1955)  — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1991).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 верасня 1955 года ў в. Альшаны Столінскага раёна Брэсцкай вобласці ў сялянскай сям’і.

У 1981 годзе скончыў гістарычны факультэт Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага. У 1991 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Працаваў настаўнікам Крывіцкай сярэдняй школы Салігорскага раёна. У розны час займаў пасаду намеснік дырэктара Нацыянальнага архіву і дырэктара Гістарычнай майстэрні.

З 1995 дацэнт кафедры крыніцазнаўства гістарычнага факультэта БДУ.

Аўтар больш за 200 навуковых прац, у тым ліку вучэбнага дапаможніка «Архівазнаўства Беларусі» ў 2 частках, «Гістарычная інфарматыка» (Мінск, 1999), «Архівы замежных краін» (Мінск, 2016); манаграфій «Забытыя жаўнеры Польскага войска ў час Другой сусветнай вайны» (Мінск, 2003), «Германскі акупацыйны рэжым на тэрыторыі Беларусі. 1941—1944: гістарыяграфія і крыніцы», «Германскія і калабарацыянісцкія страты на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны (1941—1944): аналіз і вынікі» (Мінск, 2012). Адзін з рэдактараў выданняў «Беларуска-польскі практыкум», «Беларуска-французскія кантраверсіі», «Беларуска-нямецкія дыялогі», зборніка «Жывыя сведчанні Беларусі».

Літаратура
----------

* Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблеогр. справ./Корзенко Г.В/. — Мн.: Белорус. наука, 2007. — С. 171-172. — 470 с. — ISBN 978-985-08-0855-4.
**Хапаэль**  — ізраільскі баскетбольны клуб з горада Халон, частка спартовай асацыяцыі «Хапаэля». Клуб гуляе ў Лізе ха-аль, вышэйшым дывізіёне Ізраілю.

Гісторыя
--------

Клуб быў заснаваны ў 1947 годзе. У 1954 годзе ўзяў удзел у першым сезоне вышэйшага дывізіёна і заняў другое месца па выніках гульнявога года. У далейшым каманда яшчэ двойчы заваюе срэбра нацыянальнага першынства.

Напачатку XXI стагоддзя каманда перажывала фінансавы крызіс. Па выніках сезону 2000/01 яна пакінула вышэйшы дывізіён, а потым апусцілася ва Усеізраільскую лігу, трэцюю па ўзроўню.

Халон вярнуўся ў элітны дывізіён пад канец сезону 2006/07, пайграўшы 7 гадоў у другім і трэцім дывізіёнах. Каманда выйшла ў фінал плэй-оф, дзе перамагла «Макабі Тэль-Авіў» з лікам 73:72 і заваявала сваё першае чэмпіёнства. Гэта быў першы выпадак за 14 гадоў, калі «Макабі Тэль-Авіў» саступіў у фінале.

Клуб шэсць разоў выходзіў у фінал Кубка Ізраіля, але не выйграваў тытул ні разу да 2009 года. Наступны свой кубак Халон выйграе толькі ў 2018 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Ліга Чэмпіёнаў. Хапаэль Халон Архівавана 14 ліпеня 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
Прадстаўнікі АБСЕ назіраюць за перамяшчэннем тэхнікі, сакавік 2015 года.
**Спецыяльная маніторынгавая місія АБСЕ ва Украіне** — місія па ўрэгуляванні ўзброенага канфлікту на ўсходзе Украіны, а таксама маніторынгу сітуацыі ў цэлым на ўсей тэрыторыі Украіны.

Спецыяльная маніторынгавая місія АБСЕ ва Украіне (СММ) пачала сваю работу 21 сакавіка 2014 года ў сувязі са зваротам ўрада Украіны і кансэнсусным рашэннем усіх 57 краін-удзельніц АБСЕ. СММ — гэта няўзброеная грамадзянская місія, чые асноўныя задачы ёсць безбакова і аб’ектыўна назіраць за сітуацыяй ва Украіне і даваць справаздачу па ёй, а таксама спрыяць дыялогу паміж усімі бакамі канфлікту.

За час сваёй работы місія шматкроць фіксавала на Данбасе ўзоры ваеннай тэхнікі, якая не знаходзіцца на ўзбраенні УСУ, але якая знаходзіцца на ўзбраенні УС РФ — у тым ліку ўзоры сучаснай ваеннай тэхнікі, якія не маюць аналагаў у свеце. Таксама місія неаднаразова выяўляла калоны крытых грузавікоў, якія перасякаюць расійска-ўкраінскую мяжу па начах удалечыні ад пунктаў пропуску.

Зноскі
------

1. ↑  Последние новости от Специальной мониторинговой миссии ОБСЕ в Украине на основе информации, поступившей по состоянию на 8 августа 2018 года **(нявызн.)**. *ОБСЕ*. — «Беспилотный летательный аппарат СММ дальнего радиуса действия зафиксировал колонны грузовиков, которые посреди ночи въезжали в Украину и выезжали из нее по грунтовой дороге в неподконтрольном правительству районе Донецкой области, где отсутствуют погранично-пропускные сооружения.»
**Праваслаўе.Ru** (руск.: Православие.Ru, першапачаткова «**Православие 2000**») — праваслаўны інфармацыйны інтэрнэт-партал. Створаны і падтрымліваецца з 1 студзеня 2000 года рэдакцыяй інтэрнэт-праектаў маскоўскага Срэценскага манастыра па блаславенні Найсвяцейшага патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Алексія II. Галоўны рэдактар сайта — намеснік манастыра архімандрыт Ціхан (Шаўкуноў).

Асноўныя раздзелы партала: навіны пра Праваслаўе з усяго свету, аналітычны агляд, інтэрнэт-часопіс, госць сайта. Сайт мае рускую, англійскую і сербскую версіі. Праекты-спадарожнікі: «Праваслаўны каляндар», «Маёнткавыя Праваслаўныя Цэрквы» і «Пытанні святару», Хор маскоўскага Срэценскага манастыра, «Візантыйскі ўрок», «Да единомыслием исповемы» Архівавана 27 жніўня 2008..

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Першы выпуск навін партала «Православие 2000», 31 снежня 1999 года
4. ↑  Чуткі пра зачыненне «Православия. Ru» перабольшаны

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (англ.) · Facebook (руск.) · Telegram |
**Сіла́ба-тані́чнае вершасклада́нне** — сістэма вершаскладання, у аснове якой — раўнамернае чаргаванне націскных і ненаціскных складоў. Ужываецца перш за ўсё ў мовах з пераменным месцам націску (рускай, украінскай, беларускай, англійскай, нямецкай і інш.). Рытм сілаба-танічнага верша ствараецца таксама чаргаваннем у вершаваных радках аднолькавай колькасці складоў (як у сілабічным вершаскладанні). Адсюль і назва гэтай сістэмы. Ёсць у ёй і шэраг іншых рытмастваральных кампанентаў (аднолькавая колькасць адных і тых жа стопаў у радках, упарадкаванае чаргаванне рыфмаў, клаўзулаў, розных паўзаў і інш.), па багацці якіх сілаба-танічнае вершаскладанне пераўзыходзіць усе іншыя сучасныя вершаваныя сістэмы.

Сілаба-танічнае вершаскладанне карыстаецца пяццю метрамі (ямбічным, харэічным, дактылічным, амфібрахічным і анапестычным) і вялікай колькасцю вершаваных памераў.

Сілаба-танічнае вершаскладанне ў беларускай літаратуры
------------------------------------------------------

У беларускім фальклоры першыя выпадкі ўжывання сілаба-танічнага вершаскладання зафіксаваныя ў XVI ст. Сілаба-танічныя формы народнага верша найбольш пашырыліся ў XVIII—XIX стст. што (разам з уплывам рускай сілаба-тонікі) прывяло да ўзнікнення ў
канцы XVIII ст. беларускай літаратурнай сілаба-тонікі. Пераход на сілаба-танічнае вершаскладанне ў беларускай паэзіі адбываўся ў XIX ст. (А. Абуховіч, Ф. Багушэвіч). Выключную ролю ў гэтым адыграў Я. Лучына. Пануючай стала сістэма з пачатку XX ст. дзякуючы творчасці Я. Купалы, Я. Коласа, М. Багдановіча, А. Гаруна, Ц. Гартнага, З. Бядулі і інш. Сёння сілаба-тоніка — асноўная сістэма вершаскладання ва ўсёй усходнеславянскай, у тым ліку беларускай, вершатворчасці.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777444591 |
**Рэгуларэс** (ісп.: Regulares), поўная назва **Рэгулярныя тубыльныя сілы** (ісп.: Fuerzas Regulares Indígenas) — элітнае падраздзяленне Узброеных Сіл Іспаніі. У цяперашні час базуецца на іспанскім баку Міжземнамор’я ўздоўж ўзбярэжжа Марока, на астравах і ў іспанскіх уладаннях на поўначы Афрыкі.

Гісторыя
--------

Корпус «Рэгуларэс» быў створаны ў 1911 годзе па загадзе генерала Дамаса Берэнгуэра Фустэ. Задачай гэтых атрадаў лёгкай пяхоты, байцы якіх былі добра знаёмы з умовамі вайны ў Паўночным Марока, была барацьба з берберскімі атрадамі падчас Рыфскай вайны. Салдаты ў гэты корпус рэкрутаваліся з жыхароў Паўночнага Марока. Акрамя Рыфскай вайны, «Рэгуларэс» прымалі ўдзел у падаўленні паўстання іспанскіх гарнякоў у Астурыі ў 1934 годзе і на баку франкістаў у грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936—1939 гадоў. Сам Франсіска Франка служыў з 1913 па 1920 год у атрадах «Рэгуларэс».

Пасля прадастаўлення Марока незалежнасці ў 1956 годзе 8 палкоў («Grupos») «Рэгуларэс» былі расфармаваны. У цяперашні час захаваны толькі два палка. Вайскоўцаў вярбуюць з жыхароў іспанскіх эксклавом Сеута і Мелілья.

«Рэгуларэс» у цяперашні час часта прымаюць удзел у міратворчых місіях (у тым ліку ААН) у розных рэгіёнах свету.

Арганізацыя
-----------

«Рэгуларэс» — як і раней — традыцыйна падпадзяляюцца на палкі (Grupos) і батальёны (Tabores). Гэта:

* Grupo de Regulares de Melilla nº 52 (размешчаны ў Мелільі, на востраве Гамера, Альхусемасе і астравах Шафарынас)
	+ Tabor Alhucemas I
	+ Tabor Rif II
* Grupo de Regulares de Ceuta nº 54 (размешчаны ў Сеуце)
	+ Tabor motorizado Tetuan II
		- Супрацьтанкавы батальён

Уніформа
--------

«Рэгулярэс» носяць форму колеру хакі з белым каўняром-буркай (т. зв. «альквісель» (Alquicel)), з чырвонай перавяззю і чырвоную феску на галовах. Дзякуючы каларытнай уніформе ва ўсходнім стылі і іх традыцыйнаму запаволенага маршавага кроку (60 крокаў у хвіліну) шэсця «Рэгулярэс» з’яўляюцца ўпрыгожваннем парадаў і іншых урачыстасцяў.

Спасылкі
--------

* Сайт асацыяцыі аматараў Regulares
* Асабістая старонка з успамінамі і інфармацыяй пра Regulares
* Старонка, прысвечаная гісторыі Regulares
* Артыкул пра гісторыю Regulares з вэб-сайта штодзённай газеты ABC
**«The Battle Hymn of Lt. Calley»** (бел.: Баявы гімн лейтэнанта Кэлі) — амерыканская песня 1971 года з вакалам Тэры Нельсана і музыкай групы «C-Company».

Гісторыя
--------

Песня была напісана ў красавіку 1970 года Джуліанам Уілсанам і Джэймсам М. Смітам з горада Масл-Шолс, штат Алабама. У лістападзе таго ж года выдавецтва Quickit Publishing выпусціла некалькі асобнікаў. У сакавіку 1971 года Шэлбі Сінглтан, выдавец Harper Valley PTA, атрымаў правы на твор і выпусціў новы запіс пад сваім лэйблам Plantation Records. Усяго за чатыры дні было прададзена больш за мільён копій сінгла, і 15 красавіка Амерыканская асацыяцыя гуказапісвальных кампаній прысвоіла яму Залаты дыск.

Змест
-----

Песня пастаўлена на матыў «Баявога гімна Рэспублікі». Яна распавядае пра гісторыю лейтэнанта Уільяма Кэлі, які ў сакавіку 1971 года быў асуджаны за забойства мірных жыхароў у Сангмі. У песні абмяркоўваюцца розныя меркаванні аб вайне ў В’етнаме. Песня пачынаецца з дзяцінства Кэлі і як ён, будучы яшчэ маленькім дзіцём, марыў ўдзельнічаць у вайне і змагацца за сваю краіну. Паводле тэксту, у той час многія амерыканцы лічылі забойства на вайне няправільнымі: «яны зрабілі з мяне злыдня» (в’етн.: they've made me out a villain). Затым песня распавядае аб В’етнаме, дзе салдаты ЗША гінулі ў засадах праціўніка. Пад канец заяўляецца, што Кэлі не вінаваты; ён толькі выконваў загады і спачатку вайсковец лічыў гонарам змагацца, хоць у гэтым не было сэнсу.

Лірычны аповяд
--------------

Песня пачынаецца з ідэалізаванага выдуманага аповяду аб дзяцінстве Кэлі. Затым Нельсан кажа Кэлі, апісваючы сябе як забытага салдата, пакрыўджанага на антываенных дэманстрантаў і палітыкаў, якія адмаўляюцца ад перамог на поле бою за сталом перамоваў. Затым Кэлі дае ілжывую справаздачу аб працяглай і наўмыснай разні мірных жыхароў у Сагнмі як аб спадарожнай шкодзе на поле бою, выкліканай стральбой ворага, што хаваецца за мірных жыхароў.

Значэнне
--------

«The Battle Hymn of Lt. Calley» заахвоціў многіх іншых аўтараў. Пад натхненнем песні было напісана звыш за 90 іншых твораў пра лейтэнанта Кэлі і разню ў Сангмі. Менавіта «The Battle Hymn of Lt. Calley» Тэры Нэльсана стаў самай вядомай песняй у абарону лейтэнанта.

Згадванне
---------

Песня згадваецца ў рамане Хантэра Томпсана «Страх і агіда ў Лас-Вегасе».

У чартах
--------

| Чарты (1971) | Пазіцыі |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 37 |
| U.S. *Billboard* Hot Country Singles | 49 |
|

Зноскі
------

1. ↑  *Christgau, Robert*. Consumer Guide (17): Additional Consumer News **(нявызн.)**. *The Village Voice* (22 красавіка 1971). — «Shelby Singleton's Plantation Records, which first hit with "Harper Valley PTA," is getting a lot of c&w airplay for "The Battle Hymn of Lt. Calley," written and performed (execrably, by the way) by non-professionals and published, no kidding, by Quickit Publishing Co.»
2. ↑  Murrells, Joseph (1978). *The Book of Golden Discs* (2nd ed.). London: Barrie and Jenkins Ltd. p. 299. ISBN 0-214-20512-6. .
3. ↑  Vietnam War: My Lai & Lt. William Calley Songs **(нявызн.)**. *RYM*. Праверана 28 May 2019.
4. ↑  The Vietnam War: A History in Song **(нявызн.)**. *History Today*. Праверана 15 August 2021.
**Апостальскі Адміністратар** (лац.: administrator apostolicus) — прызначаны Папам Рымскім кіраўнік Апостальскай адміністратуры або часовы выканаўца абавязкаў біскупа ў вакантнай або занятай дыяцэзіі, частцы дыяцэзіі або прыраўнанай да дыяцэзіі асобнай Царкве; таксама можа выступаць як духоўная асоба, надзеленая поўнай царкоўнай уладай над групай вернікаў (напрыклад, усходняга абраду). Прававы статус адміністратара падрабязна ўстанаўляецца ў папскай пастанове аб прызначэнні на пасаду. Апостальскі Адміністратар для дыяцэзіі прызначаецца тады, калі маюць месца сур'ёзныя перашкоды для кіравання ёю (напрыклад, адмова біскупа ад выканання службовых абавязкаў, выхад біскупа на пенсію) або ўтвараецца новая дыяцэзія. Калі Апостальскі Адміністратар прызначаецца для занятай дыяцэзіі, то паўнамоцтвы дыяцэзіяльнага біскупа і яго генеральнага вікарыя прыпыняюцца.

Спасылкі
--------

* Поўны спіс Апостальскіх Адміністратараў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11981426j · LCCN: sh85000926 |
**Віцебскі лістапад** — адкрыты фестываль аўтарскай песні, паэзіі і візуальных мастацтваў «Віцебскі лістапад» (да 2016 года — фестываль-свята аўтарскай песні) праводзіцца штогод з 1987 года. У фестывалі прымаюць удзел аўтары-выканаўцы, паэты і перформеры з Беларусі і краін блізкага і далёкага замежжа.

Арганізатары фестывалю — Віцебскі гарвыканкам і Цэнтр культуры «Віцебск».

Мэты і задачы фестывалю: прапаганда і развіццё аўтарскай песні, паэзіі і візуальных мастацтваў як складальнікаў гарадской культуры; папулярызацыя твораў удзельнікаў фестывалю; умацаванне культурных сувязяў, абмен вопытам, стварэнне ўмоў для жывых творчых зносін прадстаўнікоў гарадской культуры; выяўленне і развіццё творчага патэнцыялу маладых аўтараў, выканаўцаў, мастакоў; далучэнне моладзі да духоўных каштоўнасцяў.

Фестываль уключае ў сябе конкурс аўтарскай песні, паэзіі, выканаўчага майстэрства і візуальных мастацтваў «Віцебскі лістапад», экскурсію па памятных мясцінах горада Віцебска, турнір паэтаў, гала-канцэрт лаўрэатаў конкурсу з уручэннем спецыяльнай узнагароды «Прызнанне», шэраг іншых мерапрыемстваў.

У 2020 годзе з-за эпідэміялагічнай сітуацыі з’явілася віртуальная анлайн-пляцоўка, а ў 2021 годзе змянілася ўзроставае абмежаванне конкурсу (10+) — любы жадаючы, якому споўнілася 10 гадоў, можа падаць заяўку да ўдзелу ў конкурсе.

Літаратура
----------

* Крыклівец, А. Лістапад над Віцебскам / А. Крыклівец // Полымя. — 2019. — № 1. — С. 85.
* Кудрэйка, Н. «Віцебскаму лістападу» — быць! / Н. Кудрэйка // Культура. — 2020. — 10 кастр. — С. 8-9.
* Кудрэйка, Н. Традыцыя жыве: 35 лістападаў Віцебска / Надзея Кудрэйка // Культура. — 2021. — 23 кастр. — С. 13.
* Мастацтва без межаў // Народная газета. — 2020. — 2 кастр. — С. 31.
* Пастернак, Т. Листопад под гитару и арт-заварка / Т. Пастернак // Витебские вести. — 2016. — 15 окт. — С. 7.
* Пукшанскі, А. Бардаў цягне ў Віцебск… / А. Пукшанскі // Звязда. — 2016. — 5 лістап. — С. 9.