**Крыжовы паход супраць славян (вендаў) 1147** (ням.: Wendenkreuzzug) — захопніцкіх паход еўрапейскіх (саксонскіх, дацкіх і польскіх) феадалаў супраць палабска-прыбалтыйскіх славян, якія пражывалі на тэрыторыі паміж Эльбай, Траве і Одэры. Вендскі крыжовы паход адносяць да Другога крыжовага паходу. Матывы, якія рухалі крыжакамі, разнастайныя. Над ідэйнымі і рэлігійнымі перакананнямі пераважалі свецкія матывы князёў, якія прэтэндавалі на ўладу ў памежных абласцях, каланізатарскія памкненні і ўнутраныя палітычныя адносіны ў Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Крыніцы паказваюць, што крыжовы паход падоўжыўся тры месяцы. Дадзеныя аб колькасці войскаў мала дакладныя. Так, на землі вендаў увайшло 100000 немцаў, столькі ж датчанаў і 20 тысяч польскіх крыжакоў. Сярод нямецкіх крыжакоў былі Генрых Леў, Альбрэхт Мядзведзь са сваімі сынамі, герцаг Конрад I Цэрынгенскі, пфальцграф Герман фон Шталек, пфальцграф Фрыдрых Саксонскі, маркграф Конрад I Мейсенскі, Хартвіг I фон Штадэн, граф Аменслебена Атон і граф Адольф II Гальштэйнскі. Акрамя таго, у паходзе прымалі ўдзел мараўскія князі Ота Сватаплук і Враціслаў. З боку царквы ў крыжовы паход адправіліся архібіскупы Гамбурга-Брэмена і Магдэбурга, біскупы Брандэнбурга, Хальберштата, Хафельберга, Мерзебурга, Мюнстэра і Вердэна, біскуп Генрых Альмюцкі і абат Вібальд Карвейскі.

Літаратура
----------

* Крыжовы паход супраць славян // БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.503-504

* Helmut Beumann: *Heidenmission und Kreuzzugsgedanke in der deutschen Ostpolitik des Mittelalters.* 1963.
* Gerd Biegel: *Heinrich der Löwe — Kaiserenkel, Kaiserfreund, Kaiserfeind*, Braunschweig 1995.
* Wolfgang Brüske: *Untersuchungen zur Geschichte des Lutizenbundes. deutsch-wendische Beziehungen des 10. — 12. Jahrhunderts.* 1955.
* Margret Bünding: *Das Imperium Christianum und die deutschen Ostkriege.* 1940.
* Marek Derwich: *Sachsen und Polen im 12. Jahrhundert*, in: Luckhradt, Jochen; Niehoff, Franz (Hg.): Heinrich der Löwe und seine Zeit — Herrschaft und Repräsentation der Welfen 1125—1235 — Katalog der Ausstellung Braunschweig 1995, Band 2, München 1995, S. 136—143.
* Hans-Otto Gaethke: *Herzog Heinrich der Löwe und die Slawen nordöstlich der unteren Elbe.* 1999.
* Norman Housley: *Contesting the Crusades*, Malden, Mass. u.a. 2006.
* Hans-Dietrich Kahl: *Slawen und Deutsche in der brandenburgischen Geschichte des zwölften Jahrhunderts.* 1964.
* Hans-Dietrich Kahl: *Wie kam es 1147 zum «Wendenkreuzzug»?* In: Grothusen, Klaus-Detlev/Zernack, Klaus (Hrsg.): Europa Slavica — Europa Orientalis. Festschrift für Herbert Ludat zum 70. Geburtstag, 1980, S. 286—296.
* L. Keller: *Der Kreuzzug gegen die Wenden im Jahre 1147.* Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde 12, 1875.
* Friedrich Lotter: *Die Konzeption des Wendenkreuzzugs: ideengeschichtliche, kirchenrechtliche und historisch-politische Voraussetzungen der Missionierung von Elb- und Ostseeslawen um die Mitte des 12.Jahrhunderts,* Sigmaringen (Jan Thorbecke) 1977.
* Friedrich Lotter: *Die Vorstellungen von Heidenkrieg und Wendenmission bei Heinrich dem Löwen*, in: Mohrmann, Wolf-Dieter: Heinrich der Löwe, Göttingen 1980, S.11-43.
* Jürgen Petersohn: *Friedrich Barbarossa, Heinrich der Löwe und die Kirchenorganisation in Transalbingien*, in: Fried, Johannes; Oexle, Gerhard Otto (Hg.): Heinrich der Löwe — Herrschaft und Repräsentation, Ostfildern 2003, S. 239—279.
* Manfred Unger: *Bernhard von Clairvaux und der Slawenkreuzzug 1147.* Zeitschrift für Geschichtswissenschaft 7.1959. 80-90.
* Eberhard Schmidt: *Die Mark Brandenburg unter den Askaniern (1134—1320).* 1973.
* Lutz Partenheimer: Die Entstehung der Mark Brandenburg. Mit einem lateinisch-deutschen Quellenanhang. 1. und 2. Auflage, Köln/Weimar/Wien 2007 (Quellen zum Wendenkreuzzug S. 128—135).