Італьянскі аліўкавы алей
**Аліўкавы алей** — харчовы алей, вырабляецца з пладоў масліны еўрапейскай (*Olea europaea*). Паводле тлушчакіслотнага складу ўяўляе сабой сумесь трыгліцерыдаў тлустых кіслот з вельмі высокім утрыманнем эфіраў алеінавай кіслаты. Найбольш раннія сведчанні вытворчасці аліўкавага алею адносяцца да эпохі Старажытнага Егіпта, Старажытнага Ізраіля, Старажытнай Грэцыі і Фінікіі. Алей вырабляецца цягам выціскання спелых аліў — пладовай часткі і костак.

Градацыя
--------

Сапраўдны аліўкавы алей *Extra-virgin* здабываецца з аліў з выкарыстаннем выключна механічнага ціску, без цяпла або растваральнікаў. Гэты працэс вядомы як халоднае адцісканне. Аліўкавы алей *Extra-virgin*, які паходзіць ад першага ціску аліў, лічыцца найлепшым, найбольш якасным. Ён, як правіла, мае выражаны свежы водар. Аліўкавы алей *Virgin* таксама вырабляецца пры дапамозе механічнага прэсу, але ён можа мець маленькія «дэфэкты». 

Рафінаваны аліўкавы алей — гэта алей, атрыманы шляхам перапрацоўкі. Пры рафінаванні з дапамогай награвання і ахалоджвання з алею выдаляюцца прымешкі. Рафінаваны алей страчвае вялікую частку водару. Алей гатунку *Fino* альбо *Pure* — гэта сумесь рафінаванага алею і алею *virgin* (апошняга ў сумесі ня больш за 10 %).

У аснове градацыі аліўкавага алею ляжыць ўзровень кіслотнасці, якая залежыць ад колькасці свабоднай алеінавай кіслаты, што прысутнічае ў алеі. Рэгулярны аліўкавы алей мае каля 3-4% кіслаты, а аліўкавы алей *Extra-virgin* — не больш за 1%.

Выкарыстанне
------------

Аліўкавы алей утрымлівае каля 70% монаненасычаных тлустых кіслот і шмат вітаміну Е. Ненасычаныя тлушчы зніжаюць узровень «дрэннага» халестэрыну, і такім чынам, яны памяншаюць рызыку сардэчна-судзінных захворванняў. Навукова даказана ўласцівасць паліфенолаў алею *Extra-virgin* спрыяць абароне ліпідаў крыві ад акісляльнага стрэсу. 

Ключавым фактарам пры выбары алею для падрыхтоўкі гарачай ежы, з'яўляецца тэмпэратура нагрэву і так званы пункт дымлення, пры якой змяняецца хімічная структура алею. Аліўкавы алей *Extra-virgin* мае самы нізкі пункт дымлення і не падыходзіць для награвання. У прынцыпе, алей з нізкім пунктам дымлення добра падыходзіць у якасці салатных заправак і не падыходзіць для падрыхтоўкі гарачай ежы. Алей з нізкім пунктам дымлення таксама, як правіла, мае больш моцна выражаны водар. Рафінаваны алей мае больш высокі пункт дымлення і звычайна больш нейтральны смак. Алей з высокім пунктам дымлення прыдатны для гарачай апрацоўкі ежы.

Аліўкавы алей вельмі каларыйны. Адна сталовая лыжка ўтрымлівае 120 калорый.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Аліўкавы алей**
* Усё, што вы хацелі ведаць пра аліўкавы алей — svaboda.org

| ⛭Тлушчы і алеі |
| --- |
| Жывёльныя тлушчы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Птушыныя тлушчы | Курыны тлушч ·  Качыны тлушч ·  Шмалец |
| Малочныя тлушчы | Казінае масла ·  Каровіна масла ·  Топленае масла |
| Тлушчы наземных жывёл | **Свіны тлушч** — Лярд ·  Здор ·  Бекон ·  Сала
**Ялавічны і барановы тлушч** — Лой ·  Курдзючны тлушч
**Тлушчы іншых с/г жывёльных** — Аленевы тлушч ·  Казіны тлушч ·  Нутрыевы тлушч
**Тлушчы дзікіх жывёл** — Барсучыны тлушч ·  Норкавае масла ·  Сабачы тлушч ·  Мядзведжы тлушч |
| Тлушчы водных жывёл | Кітовы тлушч ·  Цюленевы тлушч — Варволь |
| Тлушчы рыб | Трасковы пячоначны тлушч ·  Рыбін тлушч ·  Ласосевы тлушч |

 |
| Раслінныя тлушчы | 

|  |  |
| --- | --- |
| З насення | Алей вінаградных костачак ·  Алей костачак вішні ·  Алей зародкаў пшаніцы ·  Алей рысавага вотруб'я ·  Алей растаропшы ·  Абрыкосавы алей ·  Арахісавы алей ·  Арэхавы алей ·  Гарчычны алей ·  Какава-алей ·  Кедравы алей ·  Канапляны алей ·  Кукурузны алей ·  Кунжутны алей ·  Ільняны алей ·  Міндальны алей ·  Пальмавы алей ·  Сланечнікавы алей ·  Рапсавы алей ·  Рыжакавы алей ·  Соевы алей ·  Гарбузовы алей ·  Баваўняны алей ·  Тунгавы алей ·  Алей жажаба ·  Рыцына ·  Алей кеш'ю ·  Фісташкавы алей ·  Алей фундука ·  Макавы алей ·  Алей насення кавуна ·  Алей камеліі |
| З мякаці | Алей авакада ·  Арганавы алей ·  Какосавы алей ·  Чырвонае пальмавы алей ·  Сафлоравы алей ·  Абляпіхавы алей ·  Аліўкавы алей ·  Алей макадаміі |

 |
| Мадыфікаваныя тлушчы | Гідрагенізаваныя тлушчы ·  Маргарын ·  Камбінаваны тлушч ·  Кулінарны тлушч ·  Кандытарскі тлушч ·  Пякарны тлушч ·  Касцявы тлушч ·  Алеамаргарын |