У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Патрыярх Іерусалімскі.
Патрыярх Фуад Туаль (2008—2016)
**Лацінскі Патрыярх Іерусаліма** — тытул архібіскупа Іерусаліма лацінскага абраду. Мітраполія Іерусаліма распаўсюджвае сваю юрысдыкцыю на ўсіх каталікоў лацінскага абраду ў Ізраілі, Палесціне, Іарданіі і на Кіпры. Усходнія каталіцкія цэрквы (Мелькіцкая і Мараніцкая) маюць на гэтых тэрыторыях свае незалежныя ад лацінскага Патрыярха дыяцэзіі.

Патрыярх Іерусаліма ў наш час адзін з трох архібіскупаў лацінскага абраду, якому па гістарычных прычынах нададзены тытул патрыярха, больш характэрны для Усходніх цэркваў. Іншымі дзвюма з'яўляюцца Патрыярх Венецыі і Патрыярх Лісабона (акрамя таго існуе вакантны з 60-х гадоў XX стагоддзя Патрыярхат Заходняй Індыі).

Патрыярхат часоў Крыжовых паходаў
---------------------------------

У 1099 годзе Іерусалім быў захоплены ўдзельнікамі Першага Крыжовага паходу, якія заснавалі Іерусалімскае каралеўства, якое праіснавала амаль 200 гадоў. Лацінская іерархія была ўсталявана ў Іерусалімскім каралеўстве пад уладай лацінскага патрыярха Іерусалімскага. Да гэтага ўсе хрысціяне на Святой зямлі былі па апекай Праваслаўнага патрыярха Іерусалімскага. Калі апошнія рэшткі Іерусалімскага каралеўства былі пераможаны мамлюкамі ў 1291 годзе, лацінская іерархія была скасавана ў Леванце. Аднак, Рымска-каталіцкая царква працягвала прызначаць тытулярных патрыярхаў Іерусаліма, якія размяшчаліся ў базіліцы дзі Сан Ларэнца фуоры Ле Мура ў Рыме пасля 1374 года.

У перыяд існавання Іерусалімскага каралеўства лацінскі патрыярхат быў падзелены на чатыры мітраполіі — іх главы, насілі тытулы архібіскупа Тыра, архібіскуп Цэзарэі, архібіскуп Назарэта і архібіскупа Петры і мноства суфраганных дыяцэзій. Лацінскі патрыярх кіраваў Лацінскім кварталам горада Іерусаліма (Труна Гасподняя і наваколлі), і меў як сваіх прамых суфраганаў-біскупаў Ліды-Рамлы, Віфлеема, Хеўрона і сектара Газа, і абатаў Храма, гары Сіён і Елеонскай гары.

Сучасны патрыярхат
------------------

Юрысдыкцыя патрыярхата
Тытул лацінскага патрыярха Іерусаліма быў адноўлены як дзеючая пасада ў 1847 годзе для біскупа Джузэпэ Валерга. Лацінскі патрыярх Іерусаліма — цяпер дыяцэзіяльны біскуп каталікоў лацінскага абраду на Святой зямлі, уключаючы Іарданію і Кіпр. З чэрвеня 2016 года, калі ў адстаўку ў сувязі з дасягненнем 75-гадовага ўзросту падаў патрыярх Фуад Туаль, пасада патрыярха вакантная. Апостальскім адміністратарам патрыярхата з'яўляецца архібіскуп П'ербатыста Піцабала. Рэзідэнцыя Патрыярха знаходзіцца ў Старым горадзе Іерусаліма, у той час як семінарыя, якая з'яўляецца адказнай за літургічную адукацыю, у 1936 годзе была перамешчана ў Бейт-Джалу, горад за 10 км на поўдзень ад Іерусаліма.

Спіс Патрыярхаў Іерусалімскіх лацінскага абраду
-----------------------------------------------

* Арнульф дэ Раол (1099);
* Даімберт Пізанскі (1099—1102);
* Эрэмар (1102);
* Даімберт Пізанскі (адноўлены) (1102—1107);
* Гібелен Арльскі (1107—1112);
* Арнульф дэ Раол (адноўлены) (1112—1119);
* Гармон Пікіньі (1119—1128);
* Стэфан (1128—1130);
* Уільям I Малінскі (1130—1145);
* Фульк Ангулемскі (1146—1157);
* Амальрык Несль (1157—1180);
* Эраклій (1180—1191).

Іерусалім страчаны ў 1187; рэзідэнцыя патрыярха перанесена ў Акру:

* + вакансія (1191—1194);
* Аймара Манака дэ Карбіцы (1194—1202);
* Сафрэда Эрыка Гаэтані (1202—1204);
* Альберт Авагадра (1204—1214);
* Рауль Мерэнкур (1214—1225);
* Жэральд Лазанскі (1225—1238);
	+ вакансія (1238—1240), Жак дэ Вітры быў прызначаны, але ніколі не служыў;
* Роберт Нанцкі (1240—1254);
* Жак Панталеон Кур-Пале (1255—1261), будучы Папа Рымскі Урбан IV;
* Уільям II Эджэн (1261—1270);
* Тамас Аньі Касенцкі (1271—1277);
* Іаан Версальскі (1278—1279);
* Эліхуа (1279—1287);
* Мікалай Анапс (1288—1294).

Акра страчана ў 1291; рэзідэнцыя перамешчана на Кіпр, а пазней у Рым пасля 1374; толькі ганаровыя патрыярхі да 1847.

* + невядома
* Энтані Бек (1306—1311), таксама князь-біскуп Дарэма ў Англіі з 1284 па 1310.
	+ невядома
* Францысканскія кустоды трымалі тытул з 1342 па 1830 па Папскай буле *Gratiam agimus* Папы Рымскага Клімента VI (калі хтосьці не быў прызначаны на ганаровую пасаду).
* Пётр Палуданус (1329—1342);
* Элі дэ Набіналь (1342—1348);
* Філіп дэ Кабасоль (памёр 1372);
* Філіп Алансонскі (памёр 1397);
* Бертран дэ Шанак (?-1401?);
* Гуга Ланселот дэ Лузіньян (1424—1442)
	+ невядома;
* Радрыга дэ Карвахаль (1523—1539);
	+ невядома;
* Джанантоніа Факінеці дэ Нучэ (1572—1585), будучы Папа Рымскі Інакенцій IX;
* Шыпіёнэ Ганзага (1585?-?);
* Франчэска Чэніні дэ Саламандры (1618—1645);
	+ вакансія ці невядома;
* Каміла Масіма (1653—1677);
* Бандзіна Панчыяцічы (1689—1698?);
* Франчэска Мартэлі (1698—1717?);
	+ невядома;
* Вінсан Луі Гоці (1728—1729);
* Помпеа Альдравандзі (1729—1734);
* Тамаза Чэрвіні (1734—1751);
* Тамаза дэ Манкада (1751—1762);
* Геаргіус Марыя Ласкарыс (1762—1795);
	+ вакансія (1795—1800);
* Мікеле дзі П'етра (1800—1821);
* Франчэска Марыя Фенцы (1816—1829);
* Агастус Фаскола (1830—1847), пазней лацінскі патрыярх Александрыйскі, 1847—1860.

Аднаўленне рэзідэнцыі лацінскіх патрыярхаў Іерусаліма з юрысдыкцыяй у 1847.

* Джузэпэ Валерга (1847—1872);
* Джавані Вінчэнца Брака (1872—1889);

Адноўлена іерархія лацінскага патрыярхата ў 1889.

* Луіджы П'яві (1889—1905);
	+ вакансія (1905—1907);
* Філіпа Камасей (1907—1919);
* Луіджы Барласіна (1920—1947);
	+ вакансія (1947—1949);
* Альберта Горы (1949—1970);
* Джакама Джузэпэ Бельтрыці (1970—1987);
* Мішэль Сабах (1987—2008);
* Фуад Туаль (2008—2016).
* П’ербатыста Піцабала (з 2020)

Гл. таксама
-----------

* Патрыярх Лісабона
* Патрыярх Венецыі

Зноскі
------

1. ↑  Patriarchal See of Jerusalem

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лацінскі Патрыярх Іерусаліма
* Patriarchatus Hierosolymitanus Latinorum (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 144898651 · GND: 1161811621 |