У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чарневіч.

**Станіслаў Чарневіч** (польск.: Stanisław Czerniewicz, лац.: Stanislaus Czerniewicz, 15 жніўня 1728, Коўна — 7 ліпеня 1785, Стайкі каля Віцебска) — буйны дзеяч каталіцкага касцёла, генеральны вікарый Таварыства Ісуса (1782—1785).

Нарадзіўся 15 жніўня 1728 года ў Коўне. У 1743 годзе ўступіў у Вільні ў Ордэн езуітаў. Вывучаў філасофію ў Віленскай акадэміі, а таксама ў Мінскім і Слуцкім калегіумах (1747—1750). Выкладаў граматыку і паэтыку ў езуцкім калегіуме ў Крожах (1750—1753). Пад час праходжання курса тэалогіі ў Вільні (1753—1757) быў высвечаны на ксяндза (1756). У 1759 г. быў выкліканы ў Рым, дзе служыў сакратаром Караля Карыцкага, польскага асістэнта Таварыства Ісуса (1759—1768). У Вечным горадзе даў манаскія абяцанні (1761). Пасля вяртання ў Вялікае княства Літоўскае служыў архівістам правінцыі ў Нясвіжы (1768—1770), а потым быў прызначаны рэктарам Полацкага езуіцкага калегіума (1770—1782).

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) частка беларускіх зямель, і у тым ліку Полацк, адышла да Расійскай імперыі. Гэта паставіла шмат пытанняў як адносна статусу 201 езуіта, чатырох езуіцкіх калегіумаў (у Полацку, Оршы, Віцебску і Дынабургу) і двух рэзідэнцый (у Магілёве і Мсціславе), так і самога існавання Таварыства Ісуса ў праваслаўнай дзяржаве. Імкнучыся прадэманстраваць лаяльнасць да новай улады, у лістападзе 1772 г. езуіты першымі з каталіцкіх ордэнаў склалі прысягу Кацярыне ІІ. Гэта, а таксама вельмі ўдалы візіт групы полацкіх езуітаў на чале з Станіславам Чарневічам у Пецярбург, канчаткова пераканалі імператрыцу ў неабходнасці ўзяць Таварыства Ісуса пад сваю апеку, каб выкарыстоўваць яго як апірышча на беларускіх землях і сродак прасоўвання народнай асветы ў імперыі.

Але ў 1773 годзе ўдар па ордэну быў нанесены з Захаду: Папа Клімент XIV з палітычных меркаванняў вырашыў ахвяраваць Таварыствам Ісуса, скасаваўшы яго сваім брэве *Dominus ac Redemptor*. Ведаючы аб волі рымскага пантыфіка і не чакаючы яе афіцыйнага абвяшчэння, віцэ-правінцыял Мазавецкай правінцыі Казімір Сабалеўскі, якому падпарадкоўваліся беларускія езуіты, пад канец кастрычніка 1773 г. склаў свае паўнамоцтвы і прызначыў віцэ-правінцыялам С. Чарневіча. На гэтай пасадзе новы кіраўнік апальнага ордэна на ўсходзе Беларусі прадэманстраваў бязмежную адданасць сваёй арганізацыі, выдатныя палітычныя і арганізатарскія здольнасці і шмат у чым прадвызначыў далейшыя поспехі езуіцкага ордэна ў Расійскай імперыі, справядліва заслужыўшы характарыстыку «выратавальнік Таварыства».

У пачатку 1774 годзе Кацярына ІІ вызваліла езуітаў ад усіх падаткаў і не толькі забараніла абвяшчаць папскае брэве, але нават і прывозіць на Беларусь сам касацыйны дакумент. Тым не менш, некалькі дзясяткаў езуітаў вырашылі выканаць волю Клімента XIV і пакінулі арганізацыю, і такому прыкладу былі гатовыя паследаваць іншыя. Таму, карыстаючыся падтрымкай расійскіх уладаў, С. Чарневіч працягваў прыкладаць вялікія намаганні па захаванні Таварыства Ісуса, здзейсніўшы, у прыватнасці, аб’езд усіх падпарадкаваных яму езуіцкіх пляцовак (сакавік 1774 г.). Багата рабілася для ўмацавання пазіцый ордэна ў Расійскай імперыі. Напрыклад, вялася барацьба за адкрыццё ў Полацку навіцыята — спецыяльнага інстытута для папярэдняй падрыхтоўкі членаў ордэна, г.зн. сродку павелічэння яго колькаснага складу. У выніку ў 1779 г. магілёўская і мсціслаўская рэзідэнцыі былі пераўтвораны ў калегіумы, а 2 лютага 1780 г. па заканчэнні будаўніцтва асобных вучэбных памяшканняў адбылося ўрачыстае адкрыццё навіцыята. Да пачатку 80-х гг. XVIII ст. Полацк становіцца цэнтрам прыцягнення былых езуітаў і моладзі, што хацела б звязаць свой лёс з Таварыствам Ісуса, з усёй Еўропы. Былыя англійскія езуіты нават спрабавалі заручыцца падтрымкай С. Чарневіча у справе далучэння да Таварыства Ісуса ў Расіі у якасці паўнапраўнай правінцыі.

Значным дасягненнем С. Чарневіча і ўсіх беларускіх езуітаў стаў візіт імператрыцы ў Полацк (май 1780 г.), пад час якога члены ордэна маглі ў чарговы раз прадэманстраваць сваё майстэрства ў выяўленні вернападданіцкіх пачуццяў і, дзякуючы гэтаму, яшчэ больш умацаваць сваё становішча ў краі. Ужо ў ліпені 1782 г. езуіты атрымалі дазвол уладаў на правядзенне выбараў генеральнага вікарыя. З 10 па 18 кастрычніка 1782 г. адбывалася Першая Полацкая кангрэгацыя, удзел у якой узялі 30 дэлегатаў, што прадстаўлялі ўсе арганізацыі Таварыства Ісуса ў краі. Як таго і можна было чакаць, генеральным вікарыем быў абраны Станіслаў Чарневіч. Спачатку законнасць гэтага абрання не была прызнана папам, але пасля настойлівых просьбаў расійскага двара ў 1783 г. рымскі пантыфік даў на яго сваю вусную згоду.

Памёр С. Чарневіч 7 лютага 1785 года ў Стайках пад Віцебскам. Галоўным вынікам яго дзейнасці стала захаванне Таварыства Ісуса ў Расійскай імперыі і прызнанне гэтага факту Святым Прастолам. Пераемнікам С. Чарневіча на пасадзе генеральнага вікарыя стаў Габрыэль Лянкевіч.

Зноскі
------

1. ↑  Grzebień, L. (Ed.), *Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy*, 1996.
2. ↑  Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — s. 138—139.
3. 1 2  Блинова, Т. Б. Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — С. 123.
4. ↑  Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — С. 399.
5. ↑  Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — С. 80-81
6. ↑  Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — s. 149.
7. ↑  Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — С. 331—332.
8. ↑  Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — С. 76.

Літаратура
----------

* Блинова, Т. Б. Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 427 с.
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień  (польск.) (бел.. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M.  (руск.) (бел. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Ларэнца Рычы (генерал Таварыства Ісуса)** | **Генеральны вікарый ордэна езуітаў**1782—1785 | Пераемнік**Габрыэль Лянкевіч** |

| ⛭Рэктары Полацкага езуіцкага калегіума |
| --- |
| XVI—XVII стагоддзі | 
* Пётр Скарга (1581-1586)
* Станіслаў Улошак (1586-1592)
* Адам Якабі (1595-1599)
* Войцех Пшавадзішэўскі (1599-1600)
* Міхал Слюбоўскі (1600-1605)
* Валенцій Матэі (1605-1606)
* Адам Якабі (1609-1620)
* Шыман Бланензіс (1620-1625)
* Станіслаў Касінскі (1625-1629)
* Якуб Ляхоўскі (1630-1633)
* Ян Кендзежаўскі (віцэ-рэктар) (1633-1634)
* Андрэй Кавалеўскі (віцэ-рэктар) (1634-1635)
* Войцех Сляскі (1635-1638)
* Ежы Гофман (1638-1640)
* Андрэй Брухман (1640-1642)
* Станіслаў Касінскі (1642-1647)
* Якуб Угоўскі (1647-1649)
* Жыгімонт Лаўксмін (1649-1651)
* Шыман Ёрдан (1651-1652)
* Аўгусцін Ягуза (1652)
* Станіслаў Пшыгодскі (1652-1655)
* Мікалай Сляскі (суперыёр, віцэ-рэктар) (1663-1665), (рэктар) (1667-1670)
* Даніэль Бутвіл (1670-1673)
* Казімір Віюк-Каяловіч (1673-1674)
* Мікалай Сляскі (1675-1677)
* Стэфан Дыжэўскі (1677-1680)
* Марцін Несцяровіч (1680-1683)
* Міхал Буйноўскі (1683-1688)
* Андрэй Вырвіч (1688-1691)
* Казімір Бельскі (1691-1697)
* Мікалай Зявела (1697-1700)

 |
| XVIII—XIX стагоддзі | 
* Ян Марцэлі (1700—1703)
* Казімір Бельскі (1703—1708)
* Казімір Мацелякоўскі (віцэ-рэктар) (1708—1709)
* Мацей Карскі (1709—1710)
* Крыштаф Эйнаровіч (1710—1713)
* Якуб Валадковіч (1713—1717)
* Крыштаф Гаршвіла (1717—1720)
* Войцех Багушэвіч (1720—1727)
* Станіслаў Сакульскі (1727—1731)
* Антоній Міштольд (1731—1735)
* Станіслаў Сакульскі (1735—1740)
* Антоній Хандзінскі (1740—1743)
* Аляксандр Марыконі (1743—1746)
* Павел Стрыенскі (1746—1752)
* Францішак Гжымала (1752—1756)
* Ежы Сулістроўскі (1756—1760)
* Аляксандр Шукевіч (1760—1766)
* Валенцій Пачкоўскі (1766—1770)
* Станіслаў Чарневіч (1770—1782)
* Габрыэль Лянкевіч (1782—1786)
* Францішак Караў (1786—1799)
* Геранім Віхерт (1799—1803)
* Казімір Астроўскі (віцэ-рэктар) (1803—1805)
* Антоній Люстыг (1805—1814) (з 1812 г. — рэктар Полацкай езуіцкай акадэміі)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1076171176 · VIAF: 317278245 |