**Ганна Марыя Гартуэйт** (англ.: Anna Maria Garthwaite, 14 сакавіка 1688, Харстан, Лестэршыр — кастрычнік 1763, Лондан) — брытанскі дызайнер па тэкстылі, найбольш вядомая як аўтар кветкавых узораў для шаўковых тканін, вытканых уручную ў абшчыне Спіталфілдс (у цяперашні час уваходзіць у склад лонданскага бора Таўэр-Хамлетс  (руск.) (бел.). Гартуэйт лічыцца адным з самых значных дызайнераў свайго часу. Большасць арыгінальных акварэляў з яе працамі захаваліся да нашых дзён. Шаўкі з яе ўзорамі былі ідэнтыфікаваныя ў калекцыях адзення па ўсім свеце.

Біяграфія
---------

Ганна Марыя Гартуэйт нарадзілася ў сям’і прападобнага Эфраіма Гартуэйта (1647—1719) з Грантэма  (руск.) (бел. і яго жонкі Рэджойс Хаўстэд. На момант нараджэння Ганны Марыі, Эфраім працаваў прыходскім святаром у вёсцы Харстан  (англ.) (бел..

Дом па адрасе 2 Прынцлет Стрыт, у якім жыла і працавала Ганна Марыя Гартуэйт
У 1726 годзе Гартуэйт пакінула Грантэм і пасялілася ў Ёрку ў сваёй сястры Мэры, якая да таго часу ўжо была двойчы ўдовай. У 1728 годзе яны пераехалі ў дом на Прынцэс-стрыт у ткацкім раёне Спіталфілдс  (англ.) (бел. які знаходзіцца на ўсход ад Лонданскага Сіці. Тут на працягу трох дзесяцігоддзяў Гартуэйт стварыла больш за тысячу ўзораў для шаўковых тканін. 874 з яе арыгінальных акварэляў захаваліся і знаходзяцца ў калекцыі музея Вікторыі і Альберта. Большасць з гэтых работ датаваная і суправоджаны тэкстам з інструкцыямі па ткацтву і імем ткача, якому яны былі прададзеныя.

Працы Гартуэйт цесна звязаны з модай сярэдзіны XVIII стагоддзя на кветкавыя ўзоры ў стылі ракако з акцэнтам на асіметрычныя структуры і C — і S-падобныя сінусоідныя крывыя. Яна выкарыстала створаную французскім дызайнерам Жанам Рэвелем  (фр.) (бел. тэхніку «points rentrés», якая дазваляе ствараць амаль трохмерныя ўзоры з дапамогай стараннага зацянення. Акрамя малюнкаў для шаўкоў Гартуэйт распрацоўвала арнаменты для вялікіх адамашкаў і кветкавыя ўзоры для парчы.

Пачынаючы з 1742—1743 гадоў англійскія шаўкі ў цэлым, і працы Гартуэйт у прыватнасці, пачынаюць моцна адрознівацца ад французскага стылю, развіваючыся ў бок маленькіх і яркіх натуралістычных кветак, якія былі раскіданыя па бледным фоне. Мода на рэалістычныя кветкавыя ўзоры звязана з развіццём батанічнай ілюстрацыі ў Брытаніі. Французскія шаўкі гэтага перыяду больш імкнуцца да стылізаваных кветак нерэалістычных расфарбовак.

Спіталфілдскія шаўкі шырока экспартаваліся ў каланіяльную Амерыку, куды з-за навігацыйнага акта  (руск.) (бел. быў забаронены імпарт французскіх тавараў. Захаваліся спадніцы аўтарства Гартуэйт, якія, як мяркуецца, належалі Марце Вашынгтон. Узоры Гартуэйт таксама сустракаюцца на партрэтах каланіяльнага часу.

Гартуэйт адышла ад актыўнай дзейнасці ў 1756 годзе. Яе завяшчанне, датаванае 1758 годам, было зачытана 24 кастрычніка 1763 года. Ганна Марыя Гартуэйт была пахаваная трыма днямі пазней, 27 кастрычніка 1763 года ў Царкве Хрыста на Прынцес Стрыт.

Прыклады работ|  |  |  |  |
| Меандрычныя кветкавыя ўзоры працы Ганны Марыі Гартуэйт (1740)
  | Фрагмент парчы з півонямі, лілеямі і ружамі (1744)
  | Партрэт місіс Чарлз Вілінг з Філадэльфіі, апранутай у сукенку з шоўку, вытканага па малюнках Ганны Марыі Гартуэйт |

Прызнанне і спадчына
--------------------

Мемарыяльная шыльда на доме, дзе жыла і працавала Гартуэйт
Ганна Марыя Гартуэйт лічыцца адным з найбольш выбітных дызайнераў свайго часу. Малахія Постлтуэйт  (англ.) (бел. (1707—1767) назваў яе ва «Універсальным слоўніку гандлю і камерцыі» 1751 года адным з трох дызайнераў, якія «ўкаранілі прынцыпы жывапісу ў ткацтва».

У 1998 годзе на доме па адрасе «2 Прынцлет Стрыт, Спіталфілдс, E1», у якім жыла і працавала Ганна Марыя Гартуэйт, была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Каментарыі
----------

1. ↑  Дата нараджэння 14 сакавіка 1688 года дадзена ў «Оксфардскім слоўніку нацыянальнай біяграфіі». У большасці музеяў у якасці года нараджэння паказаны 1690.

Зноскі
------

1. ↑  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004. Праверана 19 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17565097'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5145336'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34217'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
2. ↑  Anna Maria Garthwaite // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Anna Maria Garthwaite<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q721747'></a>
4. ↑  Anna Marie Garthwaite — 2008.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18558540'></a>
5. 1 2 3  Matthew, Harrison 2004. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFMatthew,\_Harrison2004 (даведка)
6. 1 2 3  Baumgarten 2012. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFBaumgarten2012 (даведка)
7. ↑  Watt, 2003. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFWatt,\_2003 (даведка)
8. 1 2  Rothstein 1994. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFRothstein1994 (даведка)
9. ↑  Deitz, 1990. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFDeitz,\_1990 (даведка)
10. ↑  Anna Maria Garthwaite, designer; Thomas Brant, weaver: Brocaded silk" (62.136.1) In Heilbrunn Timeline of Art History (англ.).  The Metropolitan Museum of Art (1 кастрычніка 2006). Праверана 4 сакавіка 2015.
11. ↑  Rothstein 1983. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFRothstein1983 (даведка)
12. 1 2  Rothstein 2003. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFRothstein2003 (даведка)
13. ↑  Browne 1996. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFBrowne1996 (даведка)
14. ↑  Puerz 2008. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFPuerz2008 (даведка)
15. ↑  London Metropolitan Archives, Christ Church, Spitalfields, Register of burials, Mary 1748 — Sep 1764, P93/CTC1, Item 044
16. ↑  Thunder 2004. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFThunder2004 (даведка)
17. ↑  Decorative Arts (англ.).  Albany Institute of History & Art. Архівавана з першакрыніцы 14 чэрвеня 2008.
18. ↑  GARTHWAITE, Anna Maria (1690-1763) (англ.).  English Heritage. Праверана 4 сакавіка 2015.

Літаратура
----------

* Henry Colin Gray Matthew, Brian Howard Harrison. Oxford Dictionary of National Biography: Drysdale-Ekins. — Oxford University Press, 2004. — Vol. 2. — P. 560—561. — 1032 p. — ISBN 9780198613671.
* Linda Baumgarten. What Clothes Reveal: The Language of Clothing in Colonial and Federal America. — Yale University Press, 2012. — P. 84-85. — 265 p. — ISBN 9780300181074.
* Natalie Rothstein. The Victoria & Albert Museum’s textile collection : woven textile design in Britain from 1750 to 1850. — London: Victoria & Albert Museum, 1994. — P. 112. — ISBN 9781851771295.
* Natalie Rothstein. The Elegant Art of Woven Silk // An Elegant Art: Fashion and Fantasy in the Eighteenth Century / Edward Maeder. — Los Angeles County Museum of Art, 1983. — P. 83-85. — ISBN 978-9999883603.
* Natalie Rothstein. Silk in the Early Modern Period // The Cambridge History of Western Textiles / D. T. Jenkins. — Cambridge University Press, 2003. — Vol. 1. — P. 554—555. — 1191 p. — ISBN 9780521341073.
* Clare Browne. Silk Designs Of The 18th Century. — Thames and Hudson, 1996. — P. 8. — ISBN 978-0500278802.
* Anne Puerz. The Society and the Polite Arts 1754—1778 // Cultivating the Human Faculties: James Barry (1741—1806) and the Society of Arts / ed. Susan Bennett. — Associated University Presse, 2008. — P. 31. — ISBN 9780934223966.

Спасылкі
--------

* *Paula Deitz*. ANTIQUES; Discovered Along the Flowered-Silk Route (англ.).  The New York Times (26 жніўня 1990). Праверана 4 сакавіка 2015.
* *Melinda Watt*. Textile Production in Europe: Silk, 1600–1800 (англ.).  The Metropolitan Museum of Art (1 кастрычніка 2003). Праверана 4 сакавіка 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Оксфардскі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2016132917 · LIBRIS: 399911 · VIAF: 309813416 · ULAN: 500329976 |