**Мі́калаш А́леш** (чэшск.: Mikoláš Aleš; 18 лістапада 1852, Міраціцы — 10 ліпеня 1913, Прага) — чэшскі мастак і графік. Адзін з найбуйнейшых чэшскіх мастакоў XIX стагоддзі.

Жыццё і творчасць
-----------------

М. Алеш нарадзіўся ў сям'і чыноўніка. У сувязі з фінансавымі цяжкасцямі сям'я неаднаразова змяняла месца жыхарства: у 1856 годзе Алешы пераехалі ў Пісек, затым — у Прагу і ў 1859 годзе вярнуліся ў Міраціцах. Маляваць Мікалаш пачаў ва ўзросце чатырох гадоў. У 1865 годзе паступаў у гімназію, затым — у 1867 — у рэальнае вучылішча. Пасля здачы экзаменаў у 1869 годзе Алеш пераехаў у Прагу і навучаўся там у Акадэміі мастацтваў. Падчас гэтага навучання зарабляе маляваннем і ілюстраваннем. У 1876 годзе, за ўдзел у пратэсце студэнтаў супраць рэакцыйнай прафесуры (а менавіта прафесара Альфрэда Вольтмана) быў арыштаваны і затым выключаны з Акадэміі.

У 1879 годзе М. Алеш, разам з Ф. Жэнішакам і Богумірам Роўбалікам, выйграў конкурс на права мастацкага дэкарыравання ўнутраных памяшканняў будынка Нацыянальнага тэатра ў Празе. У тым жа годзе мастак ажаніўся і здзяйсніў паездку ў Італію. Пасля вяртання, у 1880—1881 гадах, Алеш працаваў над 14 вялікімі панэлямі для Нацыянальнага тэатра і паралельна ілюстраваў часопіс *Šotek*. У 1889 годзе мастак стварыў цыкл ілюстрацый на тэму народных чэшскіх песень, пісаў акварэлі. Апошняя серыя ілюстрацый Алеша адносіцца да 1913 годзе. У 1895 годзе адбылася выстаўка мастака ў Празе. Да яго 60-годдзя М. Алешу было прысвоена званне ганаровага грамадзяніна Прагі, а таксама тытул «Інспектара жывапісу і саветніка па выяўленчым мастацтве.»

М. Алеш зрабіў для Пражскага тэатра лялек эскізы 60 марыянетак.

Раннія працы М. Алеша створаны ў рамантычным стылі, у іх адчуваецца ўплыў творчасці Ёзефа Манеса. Пазней пісаў у стылі мадэрн. У цэнтры ўвагі мастака заўсёды знаходзіўся чэшскі народ і яго гісторыя. Пры жыцці мастак быў вядомы ў першую чаргу як графік і дэкаратар, ілюстратар зборнікаў казак, народных спеўнікаў і гістарычных сачыненняў. Пакінуў таксама вялікую колькасць графічных прац, якія адлюстроўваюць вуліцы і будынкі Прагі, Пльзеня і іншых чэшскіх гарадоў. Карціны працы М. Алеша сталі шырока вядомыя ўжо пасля яго смерці.

Творы
-----

Аўтар размалёўкі «Радзіма» (1880—81) у фае Нацыянальнага тэатра ў Празе, шматлікіх малюнкаў, у т. л. «Пяць пачуццяў» (1876), «Стыхія» (1881), цыкла «Жыццё старажытных славян» (1891); жывапісных работ: «Гусіцкі лагер», «На магіле ваяра-гусіта» (1877), «Сустрэча Іржы з Падэбрад з Мацвеем Корвіным», «Сутычка кавалерыстаў» (1878).

Галерэя
-------

* Іржы з Подзебрадаў і Мацьяш КорвінІржы з Подзебрадаў і Мацьяш Корвін
* Лагер у лесе (1877-1878)Лагер у лесе (1877-1878)
* Ян Чапек (1901)Ян Чапек (1901)
* Гусіцкі лагерГусіцкі лагер
* Пабоішча ў Грубай СкалыПабоішча ў Грубай Скалы
* Ля магілы баявога таварыша (Апошні табарыт)Ля магілы баявога таварыша (Апошні табарыт)
* Карлштэйнскі крумкач (1882)Карлштэйнскі крумкач (1882)
* Рыцары ружы (1890-я гады)Рыцары ружы (1890-я гады)
* Ян Іскра з БрандысаЯн Іскра з Брандыса
* Роспіс фасада аптэкі «Ля чэшскай кароны» (1891)Роспіс фасада аптэкі «Ля чэшскай кароны» (1891)
* Драгун (1878)Драгун (1878)
* ШпалічакШпалічак

Зноскі
------

1. 1 2  Aleš Mikoláš // European Theatre Architecture — Arts and Theatre Institute. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12021673'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q43003820'></a>
2. 1 2  Nikolaus or Mikolas Ales // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Алеш Миколаш // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
5. ↑  Archiv hl. m. Prahy, Matrika zemřelých u sv. Ludmily na Vinohradech, sign. VIN Z7, s. 42<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105319160'></a>
6. ↑  BillionGraves — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37774202'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мікалаш Алеш
* www.artmuseum.cz: Mikoláš Aleš Архівавана 20 лютага 2015. (чэшск.)
* Životopis Mikoláš Aleš (чэшск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 6824 · BNF: 145744003 · GND: 120541785 · ISNI: 0000 0001 1060 9053 · LCCN: n81076490 · NKC: jk01010178 · NLA: 36493537 · NTA: 15288422X · NUKAT: n00711977 · SUDOC: 076983307 · VIAF: 47006291 · ULAN: 500127907 |

 |