**Кісялі-Дымакуры** — гарадзішча каля вёскі Кісялі Талачынскага раёна.

Сучасны стан
------------

Знаходзіцца за 0,8 м на захад ад Кісялёў, на левым беразе ракі Сакалянкі. Мысавага тыпу, пляцоўка прамавугольная 42×32 м, узвышаецца на 15 м над узроўнем ракі.

Абследавалі Л. А. Міхайлоўскі (1950) і В. М. Ляўко (1981). У 1950 і 1956 гадах раскопкі праводзіў Л. В. Аляксееў, у 1988—1989 гадах даследавала В. М. Ляўко. Выяўлены тры перыяды засялення, першы — культуры штрыхаванай керамікі, другі — банцараўскай, трэці — старажытнарускага часу.

Гісторыя
--------

### 1-ы перыяд

Выяўлены рэчы культуры штрыхаванай керамікі і днепра-дзвінскай культуры — абломкі штрыхаванага і гладкасценнага посуду, прасліца, бронзавы наканечнік стралы, бронзавыя фібулы першых стагоддзяў нашай эры і інш.

Паселішча ўмацавана класічнай для жалезнага веку сістэмай з некалькіх радоў валоў і равоў з напольнага боку.

Л. В. Аляксееў выявіў у шурфах быццам ляпную кераміку ранняга жалезнага веку, пазней памылкова падаў гэтыя вынікі як знаходкі ў Копысі.

### 2-і перыяд

Выяўлены рэчы культуры тыпу верхняга пласта Банцараўшчыны (VI—VIII ст.) — кераміка, а таксама ліцейная форма для адліўкі бронзавай падвескі.

На думку В. М. Ляўко, на гарадзішчах у Друцку і Кісялях у 3-й чвэрці І-га тысячагоддзя сфарміраваліся цэнтры пасяленскіх структур крывічоў.

У 3-й чвэрці І-га тысячагоддзя па краі пляцоўкі гарадзішча ўмацавалі кальцавым земляным валам з драўлянымі ўнутранымі канструкцыямі са зрубаў, запоўненых зямлёй. На вале ўзвялі тын, насып з боку пляцоўкі дадаткова ўмацавалі каменнем.

### 3-і перыяд

Выяўлены рэчы раннефеадальнага часу (X—XIII ст.) — фрагменты ляпнога, але падпраўленага на ганчарным крузе посуду, яркага тэракотавага колеру з добра загладжанай паверхняй. Гэты посуд мае высокі прамы або злёгку адагнуты венчык, арнаментаваны хваляй па венчыку і тулаве, акруглабокі, плечукі апушчаны, можа датавацца IX — пачаткам X ст. Таксама сярод знаходак перстні, бранзалеты, пацеркі, нажы, шпоры. Шматлікі матэрыял сведчыць пра знаходжанне гарадзішча ў шчыльнаселенай мясцовасці з высокім узроўнем эканамічнага развіцця.

Пляцоўку гарадзішча пашырылі, першапачатковы кальцавы вал часткова знівеліравалі. З напольнага боку па краі пляцоўкі насыпалі падковападобны вал вышынёй да 8,2 м. Абарончую функцыю працягвалі выконваць і два падковападобныя валы жалезнага веку каля падэшвы гарадзішча вышынёй да 1,5 м.

Магчыма, гарадзішча можна атаясняць з «горадам» **Одрскам**, які згадвае ў сваім «Павучэнні» князь Уладзімір Манамах.

Зноскі
------

1. ↑  Алексеев, Л. В. Памятники железного века в среднем течении Западной Двины / Л. В. Алексеев // Труды Прибалтийской объединенной комплексной экспедиции. — М. 1959. — С. 312, табл. Х.
2. ↑  *Левко О. Н.* Южнорусское влияние на древности Белорусского Поднепровья IX—XII вв. // Матеріальна та духовна культура Південної Русі. Матеріали Міжнародного польового археологічного семінару, присвяченого 100-літтю від дня народження В. Й. Довженка (Чернігів — Шестовиця, 16 — 19 липня 2009 р.). Київ — Чернігів, 2012. — С. 191—198.
3. ↑  *Ермаловіч М.* Старажытная Беларусь: Полацкі і новагародскі перыяды / М. Ермаловіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1990. — 366 с.; іл. — С. 35.

Літаратура
----------

* *Левко О. Н.*, *Колосовский Ю. В.* Раскопки городища у д. Кисели (Дымокуры) Толочинского района и у д. Черкасово Оршанского района Витебской области // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. — 2003. — № 8. — (Ранние славяне Белорусского Поднепровья и Подвинья).
* *Спицип А. А.* Сведения 1873 г. о городищах и курганах // ИАК. Вып.5. — 1903. — С. 50, 51.
* *Міхайлоўскі Л. А.* Гарадзішча Дымакуры // Беларусь № 5. — Мінск, 1951. — С. 5.
* *Алексеев Л. В.* Археологические памятники эпохи железа в среднем течении Западной Двины (Материалы к археологической карте Витебской области БССР) // Труды ПОКЭ. — Т.1. — 1959. — С. 300.
* *Штыхов Г. В.* Археологическая карта Белоруссии (Памятники железного века и эпохи феодализма). Вып.2. — Минск, 1971. — С. 81.
* Кісялі // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 387. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

*