**Дыфазіястр сплюшчаны**, **Дзераза двухбаковавострая** (*Diphasiastrum complanatum*) — вечназялёная шматгадовая расліна; тыпавы від роду Дыфазіястр (*Diphasiastrum*) сямейства Дзеразовыя (*Lycopodiaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

|  |
| --- |
|  |
| Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «*Bilder ur Nordens Flora*», 1917—1926 |

'

Вечназялёная шматгадовая травяністая расліна да 30 см вышынёй. Сцёблы сцелюцца, доўгія, неглыбока пагружаныя ў субстрат, з рэдкімі, моцна паменшанымі філоідамі. Вертыкальныя парасткі ўзыходзячыя, дыхатамічна разгалінаваныя і размешчаныя ў адной плоскасці веерападобна, зялёныя (святлей афарбаваныя з брушной боку), уплошчаныя, 3-4 мм шырынёй.

Філоіды супратыўныя, размешчаны ў чатыры шэрагі, нізбягаючыя, прыціснутыя да восі (лускападобныя), завостраныя. Спінныя філоіды зрастаюцца з воссю, з адстаючай вяршыняй, валькаватыя, налягаюць адзін на аднаго, 4 мм даўжынёй, бакавыя — пашыраныя, высока зрастаюцца з воссю, адсталыя ў верхняй частцы, 4,5 мм даўжынёй з гіялінавай вяршыняй, некалькі заварочваюць на брушны бок, уплошчаныя, 3-4 мм шырынёй.

Страбілоідаў два — пяць, 2-3 см даўжынёй, на ножках 8-13 см даўжынёй. Спорафілоіды дэльтападобна-сэрцападобныя 2,5-3 мм даўжынёй. Спарангій амаль паўкруглы 0,7 мм даўжынёй. Споры у Сярэдняй паласе Расіі спеюць у чэрвені — ліпені.

Ад блізкароднаснага дыфазіястра трохкаласковага (*Diphasiastrum tristachyum* (Pursh) Holub) адрозніваецца больш тонкімі парасткамі, сабранымі ў шчыльныя пучкі, і шыза-зялёнымі брушнымі і спіннымі філоідамі, аднолькавымі па даўжыні.

Распаўсюджанне і асяроддзе пасялення
------------------------------------

Шырока распаўсюджаны ў Паўночным паўшар'і: Паўночная Амерыка (заходняя частка), Атлантычная Еўропа, Усходняя і Цэнтральная Еўропа, Скандынаўскі, Міжземнаморскі, Мангольскі, Японска-Кітайскі фларыстычныя раёны.

У Беларусі сустракаецца паўсюдна, у Расіі - амаль па ўсёй тэрыторыі.

Расце на светлых, добра дрэніраваных участках у ліставых і хваёвых (радзей у ялова-піхтавых) лясах на нізінах і ў лясным поясе, на перасохлых балотах. Пазбягае карбанатных глеб і парод, у бамбучніках і на гарах ў іглічных і лісцяных лясах.

Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
-------------------------------

Раней ўжываўся для атрымання зялёнай фарбы для воўны.

Ахова
-----

Занесены ў Чырвоную кнігу Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Плаун сплюснутый // Лекарственные растения и их применение. — 5-е, перераб. и. доп.. — Мн.: «Наука и техника», 1974. — С. 66-67. — 592 с. — 120 000 экз.

Літаратура
----------

* *Губанов И. А. Киселёва К. В. Новиков В. С. Тихомиров В. Н.* 39. *Lycopodium complanatum* L. [*Diphasiastrum complanatum* (L.) Holub] — Плаун сплюснутый // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах. — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2002. — Т. 1. Папоротники, хвощи, плауны, голосеменные, покрытосеменные (однодольные). — С. 113. — ISBN 8-87317-091-6.
* *Ильин М. М.* Lycopodium anceps Wallr. — Плаун обоюдоострый // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома М. М. Ильин. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1934. — Т. I. — С. 121. — 302 + XVI с. — 5 000 экз.
* *Петухов А. В. Кордюков А. В. Баранчук-Червонный Л. Н.* Атлас сосудистых растений окрестностей Южно-Сахалинска / Отв. ред. Д. А. Петелин. — 2-е изд. испр. и доп.. — Южно-Сахалинск: Эйкон, 2010. — С. 22. — 220 с. — ISBN 978-5-904209-05-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2775984135 |