**Джон Бургойн** (англ.: John Burgoyne 24 лютага 1722 - 4 жніўня 1792) - афіцэр брытанскай арміі, палітык і драматург. Ён першы прыняў удзел падчас Сямігадовай вайны, калі ён удзельнічаў у некалькіх бітвах, асабліва ў перыяд Партугальскай кампаніі 1762 года.

Джон Бургойн з'яўляецца найбольш вядомым за яго ролю ў амерыканскай вайны за незалежнасць. Ён распрацаваў схему ўварвання і быў прызначаны камандаваць войскамі, якія б рухаючыся з поўдзеня ад Канады да адкалолі Новую Англію ад асноўных сілаў паўстання і ў канчатковым выніку задушыць паўстанне. Бургойн выйшаў з Канады, але яго павольны рух дазволіў амерыканцам сканцэнтраваць свае сілы для адпору. Замест таго, каб рушыць да яго на дапамогу ў адпаведнасці з агульным планам, брытанская армія ў Нью-Ёрку рушыла на поўдзень, каб захапіць Філадэльфію. Акружаны Бургойн даў два невялікіх боя каля Саратогі, каб вырвацца з акружэння. Злоўлены ў пастку праўзыходнымі сіламі амерыканскіх войскаў і не бачачы ніякай надзеі, Бургойн здаў ўсю сваю армію (6200 чалавек) на 17 кастрычніка 1777 года. Капітуляцыя Бургойна па заяве гісторык Эдмунда Моргана *"была вялікім паваротным момантам вайны, таму што яна выйграла для амерыканцаў знешнюю дапамогу, якая была апошнім элементам неабходным для перамогі*". Бургойн і яго афіцэры вярнуліся ў Англію, тады як радавыя сталі ваеннапалоннымі. Бургойн трапіў пад вострую крытыку, калі ён вярнуўся ў Лондан, і ўжо ніколі не прымаў актыўнага камандвання.

Бургойн быў таксама дасведчаным драматургам вядомы сваімі працамі, такімі як *Панна Окс* і *Спадчынніца*, але яго п'есы не дасягнулі славы яго ваеннай кар'еры. Ён служыў у якасці члена Палаты абшчын Парламента на працягу шэрага гадоў. Бургойн часта згадваецца пад мянушкай **Джэнтльмен Джоні**.

Біяграфія
---------

Джон Бургойн быў удзельнікам Сямігадовай вайны, у жніўні 1759 года быў прызначаны камандзірам 16-га драгунскага палка, а 6 мая 1762 года прыбыў з палком у Партугалію, за асабістыя дасягненні прызначаны ў брыгадзіры. Двойчы быў членам Парламента. З 1769 года - губернатар Форта Вільям ў Шатландыі.

У траўні 1775 года прыбыў у Бостан, а ў лістападзе быў прызначаны намеснікам Галоўнакамандуючага брытанскіх войскаў ў Паўночнай Амерыцы, прыняў удзел у шэрагу сутыкненняў з прыхільнікамі незалежнасці (Асада Бостана, Бітва пры Банкер-Хіле). У снежні 1776 года вярнуўся ў Англію.

У 1777 годзе ён зноў накіраваны на тэатр ваенных дзеянняў - у якасці камандзіра брытанскіх войскаў у Канадзе. Войскі пад камандаваннем Бургойна, ідучы з Канады ў напрамку Нью-Ёрка, панеслі сур'ёзныя страты і былі акружаны амерыканцамі ў ходзе бітвы пры Саратозе. 17 кастрычніка 1777 года Бургойн заключыў пагадненне з амерыканскім камандаваннем. Ён сам і 6000 яго салдат склалі зброю, пасля чаго па ўмовах пагаднення яны павінны былі пакінуць Амерыку і не вяртацца ў яе да канца вайны. Аднак, пагадненне не было адобрана Кантынентальным кангрэсам і салдаты Бургойна фактычна сталі ваеннапалоннымі.

Пасля гэтага паражэння Бургойн падвергнуўся абструкцыі ў палітычных і ваенных колах Вялікабрытаніі. Пяць гадоў ён знаходзіўся ў няміласці, пакуль 4 чэрвеня 1782 года яго не прызначылі Галоўнакамандуючым брытанскімі войскамі ў Ірландыі, але ў 1784 годзе ён пакінуў гэтую пасаду і вярнуўся да прыватнага жыцця.

Джон Бургойн памёр у 1792 годзе і пахаваны ў Вестмінстэрскім абацтве.


1. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>