У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бярэзіна, значэнні.

**Бярэ́зіна** — рака ў Віцебскай, Мінскай, Магілёўскай і Гомельскай абласцях Беларусі, правы прыток Дняпра. Даўжыня 613 км. Вадазбор 24,5 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 142 м³/с. Агульнае падзенне 69 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,11 ‰.

Асноўныя прытокі
----------------

**Справа**: Гайна, Пліса, Уша, Уса, Свіслач, Каменка, Асовіна, Бабруйка. **Злева**: Сха, Бобр, Клява, Ольса, Ала.

На рацэ
-------

**Гарады**: Барысаў, Беразіно, Бабруйск, Светлагорск. **Зоны адпачынку**: *рэспубліканскага значэння* — Беразіно і Асіповічы; *мясцовага значэння* — Дроздзіна, Прырэчча і інш.; **Курорты**: Бабруйск і Горваль. **Водзяцца**: шчупак, акунь, плотка, лешч, лінь, карась, верхаводка, гусцяра; *каштоўныя* — судак, мінога, галавень, падуст, сом, мянтуз.

Агульнае
--------

Пачынаецца на паўднёвым захадзе ад г. Докшыцы, вусце ў 2 км на паўночны ўсход ад в. Берагавая Слабада Рэчыцкага раёна. Асаблівасць воднага рэжыму Бярэзіны — высокія паводкі позняй восенню і спад іх у перыяд ледаставу. Значная прыродная зарэгуляванасць сцёку. Веснавое разводдзе звычайна праходзіць адной, пры зацяжным снегараставанні — некалькімі хвалямі. Пад′ём узроўню (працягласць 20 — 30 сутак) пачынаецца з сярэдзіны сакавіка; сярэдняя вышыня 2,3 — 3,4 м над межанным узроўнем, найбольшая 4,8 м (у нізоўі). Прабег хвалі разводдзя ад вытоку да вусця на працягу 8 сутак. Спад узроўню ў вярхоўі 30 — 40 сутак, у ніжнім цячэнні да 2 месяцаў. Замярзае Бярэзіна ў 1-й пал. снежня, крыгалом пачынаецца ў канцы сакавіка. Найбольшая таўшчыня лёду 30 — 60 см (канец лютага — пачатак сакавіка). Веснавы ледаход 4 — 7 сутак. Сярэдняя тэмпература вады летам 18 — 20 °С. Гадавы сцёк завіслых наносаў каля Барысава 7,2 тыс. т.

Агульная даўжыня рачной сістэмы Бярэзіны (425 рэк) 8490 км, густата рачной сеткі 0,35 км/км². Паводле будовы даліны, рэчышча і ўмоў працякання Бярэзіна падзяляецца на 3 участкі: верхні (ад вытоку да вусця Гайны, 168 км), сярэдні (паміж вусцямі Гайны і Свіслачы, 205 км), ніжні (ад упадзення Свіслачы да вусця 240 км).

У *верхнім цячэнні* рака працякае праз Бярэзінскі біясферны запаведнік, перасякае азёры Медзазол і Палік. Каналізавана 12,8 км рэчышча ў вярхоўі. Даліна невыразная, амаль на ўсім працягу зліваецца з прылеглай забалочанай і аблесенай мясцовасцю. Пойма забалочаная, купістая, шырынёй 2 — 3 км, у асобных месцах звужаецца да 0,5 або пашыраецца да 6 км. У разводдзе затапляецца на глыбіню 0,3 — 1,8 м, часам да 3 м. Рэчышча моцназвілістае, багатае пратокамі і невялікімі пясчанымі астравамі. Шырыня ракі 15 — 20 м, найбольшая 60 м. Берагі нізкія (да 0,5 м), на асобных участках стромкія (вышыня да 1,5 м), пясчаныя, забалочаныя.

У *сярэднім цячэнні* даліна выразная, трапецападобная, шырыня яе 2 — 3 км, месцамі — да 1 км. Схілы спадзістыя і ўмерана стромкія, месцамі абрывістыя (вышыня 10 — 35 м), парэзаныя ярамі і далінамі прытокаў, пад лесам і хмызняком. Каля падэшвы схілаў багатыя выхады грувтавых водаў. Пойма да вусця Бабра левабярэжная, ніжэй двухбаковая, шырынёй 1,5 — 2 км, хмызнякова-лугавая. У разводдзе затапляецца на глыбіню 0,5 — 3 м, тэрмінам ад 10 — 20 сутак да 1,5 — 2 месяцаў. Рэчышча звілістае, разгалінаванае. Шырыня ракі 60 — 80 м, найбольшая 100 — 300 м. Берагі стромкія, вышынёй 1 — 2 м. 

Разліў Бярэзіны
У *ніжнім цячэнні* да вусця даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 2 — 8 км, месцамі звужаецца да 0,3 — 0,5 км. Схілы стромкія, вышынёй 6 — 15 м, месцамі 20 — 25 м, парэзаныя ярамі і далінамі прытокаў. Пойма вельмі забалочаная, купістая, пераважна левабярэжная, радзей двухбаковая; шырыня яе 1,5 — 5 км. У разводдзе затапляецца на глыбіню 0,2 — 3,5 м тэрмінам да 1,5 месяца. Рэчышча звілістае, шмат плаўных лукавін, адмелін, заліваў, рукавоў, старыц і поймавых азёр. Шырыня ракі 80 — 130 м. Берагі ад спадзістых да абрывістых, вышынёй ад 1 — 2 м да 15 м.

Суднаходства ад в. Броды Барысаўскага р-на (494 км ад вусця). Лесасплаў. Выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных каналаў.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Государственный водный кадастр: Водные ресурсы, их использование и качество вод (за 2004 год). — Мн.: Министерство природных ресурсов и охраны окружающей среды, 2005. — 135 с.

Спасылкі
--------

* *Масьлюкоў Т.* Падарожжа па самай беларускай рацэ // Рэгіянальны партал — Светлагорск, 2009, 7 верасня.

| ⛭Бярэзіна |
| --- |
| Левыя прытокі | 
* Ала
* Бобр
* Брусята
* Вір
* Вужніца
* Выдрыца
* Вялікая Рэчка
* Гуцянка
* Ельніца
* Жартайка
* Клява
* Крапівенка
* Манча
* Мужанка
* Нача
* Ольса
* Сха
* Чарніца

 |
| Правыя прытокі | 
* Бродня
* Брожа
* Ваўчанка
* Гайна
* Гулянка
* Дзяражына
* Жорнаўка
* Каменка
* Крапівінка
* Мажанка
* Мрай
* Недалька
* Палоза
* Пліса
* Пянтрыца
* Рова
* Рудзянка
* Сведзь
* Свіслач
* Студзёнка
* Уса
* Уша
* Чапа

 |

| ⛭Дняпро |
| --- |
| Левыя прытокі | 
* Арловічы
* Арціслаўка
* Баброўка
* Вільчанка
* Ворскла
* Вуглянка
* Вязьма
* Гутлянка
* Дзясна
* Жэрам
* Задубровенка
* Капуснік
* Лешча
* Мярэя
* Окра
* Паўна
* Псёл
* Ракутун
* Расасенка
* Ржаўка
* Рось
* Самара
* Свінка
* Сож
* Сула
* Табора
* Трасна
* Ухлясць
* Цуперка

 |
| Правыя прытокі | 
* Адаменка
* Аршыца
* Адроў
* Брагінка1
* Бярозаўка
* Бярэзіна
* Ведрыч
* Вопь
* Даска
* Добасна
* Друць
* Дубравенка
* Інгулец
* Ірпінь
* Лахва
* Мадорка
* Макранка
* Прыпяць
* Тошчыца
* Тросенка
* Ульянка
* Хватаўка
* Цецераў
* Чарніца
* Чыжоўка

 |
| 1раней левы прыток Прыпяці |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh87001970 · VIAF: 316599069 |