**Сядзібна-паркавы ансамбль дэ Вірыёнаў** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры класіцызму. Пабудаваны ў 1893 (паводле іншых звестак, у 1875 ці ў 1883) годзе ў в. Лішкі Бераставіцкага раёна.

Гісторыя
--------

Маёнтак Лішкі быў куплены вядомым медыкам французскага паходжання Карлам Вірыёнам (1749—1815) у Т. Нарбута ці, паводле іншых звестак, у Т. Юндзіла (магчыма, Тадэвуша  (польск.) (бел.).

Нашчадкі Карла перарабілі прозвішча на французскі манер — «дэ Вірыён». Пасля Карла ў 1817 годзе маёнтак атрымаў у спадчыну яго сын Ян Тадэвуш Вірыён (1795—1873). Наступным спадчыннікам стаў старэйшы сын Яна Станіслаў дэ Вірыён (1832—1909). Станіслаў меў прыродазнаўчую адукацыю і сабраў у Лішках вялікую калекцыю мясцовых і замежных насякомых, якая была страчана ў час Першай сусветнай вайны, падчас навуковай працы Станіслаў ліставаўся з нямецкімі вучонымі.

Пасля смерці Станіслава ў 1909 годзе маёнтак перайшоў сыну яго малодшага брата Уладзіміра — Адаму дэ Вірыёну (1870—1945). Адам меў інжынерную адукацыю, працаваў на розных будаўнічых аб'ектах, але стала жыў у Лішках да 1915 года, пасля чаго пераехаў у маёнтак Глінка ў Пінскім павеце, атрыманым у спадчыну ад маці. З 1919 года пераехаў у Варшаву. У 1923 годзе Адам адпісаў Лішкі свайму наймалодшаму сыну Юрыю дэ Вірыёну (1901—1941), ад якога яны перайшлі да яго старэйшага сына Яна  (польск.) (бел. (1924-2013) — апошняга ўласніка сядзібы.

Архітэктура
-----------

Асабняк складаецца з дзвюх частак: старога аднапавярховага будынка з ганкам у стылі шляхецкіх сядзіб і дабудаванага да яго ў 1848 годзе двухпавярховага будынка з чатырохпавярховай вежай у стылі італьянскай вілы.

Акрамя сядзібнага дома захаваліся гаспадарчыя пабудовы канца XIX стагодддзя.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Парк
----

Пры сядзібе меўся невялікі парк плошчай усяго 1 га, заложаны ў 1883 годзе, маляўнічасці якому дадавалі два рыбныя ставы.

Паводле інвентарызацыі 1980 года, у парку расло 40 відаў і форм драўнінных раслін. Сярод іх многа рэдкіх і ўнікальных: дуб звычайны пірамідальны і грабеньчаты (*Quercus robur*), клён вастралісты Шведлера і рассечаналісты (*Acer platanoides*), арэх шэры (*Juglans cinerea*), бяроза павіслая 'Crispa' (*Betula pendula*), псеўдатсуга Мензіса (*Pseudotsuga menziesii*), хвоя чорная (*Pinus nigra*), *Tilia × euchlora*, ліпа буйналістая рассечаналістая (*Tilia platyphyllos*), траскун амурскі (*Syringa reticulata amurensis*), амурскае коркавае дрэва (*Phellodendron amurense*). Экзоты былі высаджаны па кругу, які з’яўляўся асноўным элементам кампазіцыі парка.

Зноскі
------

1. ↑  Сядзібна-паркавы ансамбль дэ Вірыёнаў (Лішкі) на сайце Radzima.org
2. ↑  Сядзібна-паркавы ансамбль дэ Вірыёнаў (Лішкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
3. ↑  Игнатович Ф. И. ДОКТОР МЕДИЦИНЫ И.И. ВИРИОН: НОВЫЕ ДАННЫЕ О ЖИЗНИ И ДЕЯТЕЛЬНОСТИ В БЕЛАРУСИ В ПОСЛЕДНЕЙ ЧЕТВЕРТИ ХVIII – НАЧАЛЕ ХIХ ВЕКА К 260-ЛЕТИЮ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ // Журнал ГрГМУ. 2009. (дата звароту: 01.10.2015). **(нявызн.)**.
4. 1 2 3  Aftanazy. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Tom 11 с. 505—510
5. ↑  Jan Tadeusz de Virion Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)
6. ↑  Stanisław Karol de Virion Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)
7. ↑  Włodzimierz Władysław de Virion Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)
8. ↑  Adam Wojciech de Virion Архівавана 3 сакавіка 2016.  (польск.)
9. ↑  Jerzy de Virion Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)
10. ↑  А. Т. Федорук у кнізе «Садово-парковое искусство Белоруссии» 1989 г.

Спасылкі
--------

* Сядзібна-паркавы ансамбль дэ Вірыёнаў (Лішкі) на сайце Radzima.org
* Сядзібна-паркавы ансамбль дэ Вірыёнаў (Лішкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*