**Ду́хаў манасты́р** — праваслаўны манастыр у Вялікім Ноўгарадзе, вядомы з 12 ст. У цяперашні час не дзейнічае.

Да нашых дзён захаваліся Сабор Сашэсця Святога Духа, царква Тройцы з трапезнаю, настаяцельскі корпус і руіны паўночнага сястрынскага корпуса.

Гісторыя
--------

Духаў манастыр упершыню ўпамінаецца ў летапісе ў 1162 годзе як ужо існуючы. У свой час ён лічыўся адным з буйных наўгародскіх манастыроў (пасля Юр'ева, Антоніева, Хутынскага і Вяжышчскага).

Да сярэдзіны XIV стагоддзя ўсе будынкі манастыра былі драўлянымі. У 1357 годзе быў закладзены каменны храм Святога Духа.

Сабор Сашэсця Святога Духа
У 20-х гадах XVI стагоддзя архіепіскапам Макарыем у наўгародскіх манастырах быў уведзены статут агульнага жыцця. У сувязі з гэтым у найбуйнейшых з іх, у тым ліку ў Духавым, будуюць каменныя трапезныя палаты, як правіла, двухпавярховыя, з прылеглым да іх з усходу храмам.
Так, па заказу ігумена Іоны, каля 1557 года была пабудавана царква Тройцы з трапезнай.

Па штатах 1764 года манастыр аднесены да трэцяга класа.

5 сакавіка 1786 года Духаў манастыр ператвораны ў жаночы, з пераводам у яго манашак двух наўгародскіх манастыроў, Яўфіміева і Малаткоўскага. Пры гэтым замест Духава манастыра ў штат быў уключаны Валаамскі манастыр.

У XIX стагоддзі ў трапезнай царквы была праведзена частковая перабудова. Вядома, што ў 1822 годзе Аляксандр I ахвяраваў на рамонт цэркваў Духава манастыра 10 тысяч рублёў.

Манастыр быў закрыты ў 1920-я гады. У час акупацыі ў будынку манастыра знаходзілася нямецкая камендатура.

Троіцкая царква
---------------

Царква Тройцы
Царква Тройцы з трапезнай палатай пабудавана каля 1557 года па заказу ігумена Іоны. Яна размешчана амаль у цэнтры тэрыторыі манастыра. На першым паверсе трапезнай размяшчаліся кухня, хлебня і двы квасныя склепы; на другім паверсе — трапезная і келарская.

Троіцкая царква ўяўляе сабой бясстоўпны храм на падклеце. Яе архітэктура адлюстроўвае новыя для таго часу маскоўскія архітэктурныя павевы і ўяўляе сабой высокамастацкі ўзор сярэдзіны XVI стагоддзя. Валодае шэрагам кампазіцыйных, канструкцыйных і дэкаратыўных асаблівасцей. Адрозніваецца стройнымі прапорцыямі. Сцены царквы складзены з вапняковай пліты і з абодвух бакоў абліцаваныя цэглай. Купалы і апсіды пакрытыя гародчатым лемехам. Царква сур'ёзна пацярпела ў час шведскай акупацыі 1611--1617 гг. а таксама ад моцнага пажару, які здарыўся ў 1685 годзе.

Сучасны стан
------------

З 1926 года і да нашага часу Сабор Сашэсця Святога Духа выкарыстоўваецца як Дзяржаўны архіў. У час акупацыі Ноўгарада ён быў прыстасаваны пад склад. У цяперашні час у ім таксама размяшчаецца Дзяржаўны архіў Наўгародскай вобласці.

Апошняя рэстаўрацыя праходзіла ў манастыры ў 1963 годзе (праект архітэктара Т. В. Гладзенка).

Гл. таксама
-----------

* Ікона Міколы з Духава манастыра[ru]

Зноскі
------

1. ↑  Полное собрание законов Российской империи, с 1649 года. Т. XXII. 1784—1788. СПб. 1830. С. 541.

Спасылкі
--------

* Духов монастырь
* Земля Новгородская. Духов монастырь

| ⛭Найстаражытнейшыя манастыры Расіі |
| --- |
| Вядомыя палетапісных звестках | 
Спаскі Мурамскі (1096) ·  Юр’еў (1119) ·  *Антоніеў* (1117) ·  Аўрааміеў Растоўскі (1119? 1261) ·  *Зверын* (1148) ·  *Мірожскі* (1156) ·  *Духаў* (1162) ·  Хутынскі (1192) ·  *Спаскі Старарускі* (1192) ·  Раждзественскі (1192) ·  Княгінін (1200) ·  Пятроўскі Растоўскі (1214) ·  *Спаскі Яраслаўскі* (1216) ·  Дабравешчанскі Ніжагародскі (1239) |
| Вядомыя па старажытныхцаркоўных паданнях | 
Нікіцкі Пераслаўскі ·  Барысаглебскі Таржокскі ·  Аўрааміеў Смаленскі ·  Багалюбскі ·  ~~*Ольгаў Разанскі*~~ *(1219)* ·  Рызапалажэнскі Суздальскі ·  Барысаглебскі Мурамскі ·  *Архангельскі Вялікаўсцюжскі* ·  Феадораўскі Гарадзецкі
 |
| *Курсівам вылучаны манастыры, якія цяпер не дзейнічаюць* |