recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Вердыкт** (ад лац.: Vere dictum — праўдзіва сказанае) — у судзе прысяжных рашэнне (прысуд) прысяжных засядацеляў па пытанні аб вінаватасці або невінаватасці падсуднага (абвінаваўчы або апраўдальны вердыкт). Заканадаўства і судовая практыка розных дзяржаў маюць вусны і пісьмовы вердыкт, прычым яны могуць быць у форме адказаў на пытанні суда або ў форме згоды з абвінаваўчым актам альбо яго адхіленне. У судовай практыцы ЗША адрозніваюць агульны вердыкт па пытанні аб вінаватасці і спецыяльны вердыкт па пытанні аб даказанасці пэўных фактаў, вывад з якіх робяць пастаянныя суды. На аснове вердыкту суд выносіць рашэнне аб пакаранні. Вердыкт прымаецца прысяжнымі аднагалосна або большасцю галасоў. Напрыклад, у Вялікабрытаніі з 1967 года аднагалоснасці засядацеляў пры вынясенні вердыктаў не патрабуецца, такі ж парадак устаноўлены ў заканадаўстве шэрагу штатаў ЗША.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776213154 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Буйко.
**Пётр Міхайлавіч Буйко** (19 (31) кастрычніка 1895, г. Бельск-Падляшскі, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — 15 кастрычніка 1943, в. Ярашэўка, генеральная акруга Кіеў, Рэйхскамісарыят Украіна) — прафесар Кіеўскага медыцынскага інстытута, удзельнік партызанскага руху на Украіне. Пасмяротна ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза ў 1944 годзе.

Біяграфія
---------

Беларус. З 1921 года сябра ВКП(б). Падчас Першай сусьветнай вайны Буйко быў на фронце ў якасці ваенфельчара. Ён удзельнічаў у студзеньскім паўстанні 1918 года ў Кіеве супраць Цэнтральнай рады. Удзельнік Грамадзянскай вайны. У 1922 Буйко скончыў Кіеўскі медыцынскі інстытут. З 1933 года ён працуе на пасадзе дырэктара Кіеўскага навукова-даследчага інстытута педыятрыі, акушэрства і гінекалогіі, а з 1938 года — прафесар Кіеўскага медыцынскага інстытута і доктар медыцынскіх навук.

У Чырвоную Армію ўступіў добраахвотнікам у 1941 годзе. На фронце з самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны. На пасадзе хірурга медсанбата, у раёне горада Умань трапіў у палон да немцаў. Быў цяжка паранены асколкам міны. Падчас маршу савецкія ваеннапалонныя паднялі бунт і, перабіўшы ахову, разбегліся. Беспрытомнага Буйко падабралі мясцовыя жыхары і паклалі ў Фастаўскую бальніцу. Раненне прафесара прадставілі як траўму ў дарожнай аварыі.

З лютага 1942 года Пётр Міхайлавіч працаваў урачом Фастаўскай раённай бальніцы. З гэтага часу ён стаў адным з арганізатараў падпольнай працы і стварэння партызанскіх груп у вёсках. Арганізоўваў лячэнне параненых партызан у бальніцы. Актыўна сабатаваў адпраўку працоўных — остарбайтэраў — у Германію. У ліпені 1943 дзейнасць Буйко была раскрытая. Ён быў вымушаны сысці да партызанаў, дзе стаў урачом 4-га партызанскага батальёна пад камандаваннем А. С. Грысюка. 13 кастрычніка 1943 года — пад час буйной аблавы на партызанаў, у якой бралі ўдзел каля 1500 немцаў і паліцэйскіх — Пётр Міхайлавіч Буйко быў арыштаваны на плаціне паміж сёламі Тамашоўка і Ярашэўка. Нягледзячы на жорсткія катаванні, якія ўжывалі да яго немцы, ён не выдаў ні сувязных партызан з сяла Прышывальня, ні саміх партызан. 15 кастрычніка 1943 года Буйко быў жыўцом спалены гестапаўцамі ў сяле Ярашэўка.

Пахаваны ў вёсцы Тамашоўка Фастаўскага раёна Кіеўскай вобласці.

Званне Героя Савецкага Саюза Пятру Міхайлавічу Буйко прысвоена пасмяротна Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 жніўня 1944 года.

Памяць
------

* На магіле Буйко ўсталяваны помнік
* Імя Буйко носяць Тамашоўская сярэдняя школа і вуліца ў Кіеве
* Імем Буйко названы Кіеўскі інстытут аховы мацярынства і дзяцінства, дырэктарам якога ён працаваў да вайны

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Буйко Пётр Михайлович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 87. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5 6  Буйко Пётр Михайлович (руск.). Архівавана з першакрыніцы 15 чэрвеня 2012. Праверана 12 лютага 2012.

Спасылкі
--------

Пётр Міхайлавіч Буйко на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 32151776715118010441 |
**Пётр Міхайлавіч Хамянтоўскі** (28 чэрвеня 1819, Равуча, цяпер Талачынскі раён, Віцебская вобласць — 13 лістапада 1900) — расійскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1870), генерал ад інфантэрыі (1887).

Біяграфія
---------

Яго дзяцінства прайшло ў радавым маёнтку Халяпінка Талачынскага раёна. Бацька — генерал-маёр М. Я. Хамянтоўскі, дзядзька — генерал-маёр Ф. Я. Хамянтоўскі.

Пасля заканчэння Пажаскага корпуса ў Пецярбургу ў 1837 годзе праходзіў службу ў лейб-гвардзейскім Ізмайлаўскім палку.

Пасля ўдзелу ў Севастопальскай кампаніі ў званні маёра служыў у інтэнданцкім кіраванні (Польша).

У 1862 годзе асабістым указам Аляксандра II быў прызначаны начальнікам інтэнданцкага кіравання Варшаўскай ваеннай акругі. Генерал пяхотных войскаў (1863).

У 1870 годзе стаў генерал-лейтэнантам і быў пераведзены на службу ў Ваеннае міністэрства ў Пецярбургу.

У апошнія гады жыцця служыў дырэктарам канцылярыі Марскога міністэрства, меў грамадзянскі чын ІІІ класа — тайны саветнік. Выконваў абавязкі чыноўніка вышэйшага рангу. З 1879 года лічыўся ў Запасных войсках. У 1887 годзе ўзведзены ў генералы ад інфантэрыі.

Памёр 13 лістапада 1900 года і пахаваны ў маёнтку Халяпінка на радавых могілках.

Узнагароды
----------

* Кавалер ордэна «Знак Отличия» (за гераічную абарону Севастопаля)
* ордэн Белага арла (1857)
* ордэн Залатой табакеркі з вензелем Яго Імператарскай Вялікасці (1878)
* ордэн святога Аляксандра Неўскага (1879)

Зноскі
------

1. ↑  Хамянтоўскі Пётр Міхайлавіч

Літаратура
----------

* *Бирюков, В.* Такого рода делами и поступками можно многое сделать и изменить / В. Бирюков // Наша Талачыншчына. — 2018. — 20 студз. — С. 3.
* *Корнилович, Э.* Генералы из Халяпинки / Э. Корнилович // Наша Талачыншчына. — 2002. −14 жн. — С. 2 ; 21 жн. — С. 2.
* *Корнилович, Э.* Друцкие генералы / Э. Корнилович // Беларуская думка. — 2003. — № 8. — С. 130—136.
* Толочинские знаменитости // Моя Толочинщина: страницы истории / А. Шнейдер. — 2-е изд, с изм. — Минск : Бизнесофсет, 2006. — С. 52-56.
**Пётр Паўлавіч Бабей** (нар. 15 лютага 1945, в. Ёдчыкі, Косаўскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР) — беларускі спартсмен, заслужаны трэнер Беларусі.

Біаграфія
---------

У 1959 годзе скончыў сем класаў Квасевіцкай сярэдняй школы і паступіў у Брэсцкае будаўнічае вучылішча № 6. У час вучобы ў вучылішчы захапіўся спортам, пачаў займацца ў секцыі вольнай барацьбы.

Пасля заканчэння вучылішча атрымаў накіраванне ў Гомельскае будаўніча-мантажнае ўпраўленне працаваць маляром-мантажнікам. У Гомелі займаўся вольнай барацьбой пад кіраўніцтвам заслужанага трэнера СССР С. В. Рэйгельскага.

У 1965 годзе быў прызваны на тэрміновую службу ў Савецкую армію. Пасля дэмабілізацыі завочна скончыў факультэт фізічнай культуры Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Атрыманне адукацыі сумяшчаў з працай у будаўніча-мантажным упраўленні і трэніроўкамі.

У 1968 годзе атрымаў званне майстра спорту СССР, стаў працаваць трэнерам па вольнай барацьбе ў дзіцяча-юнацкай спартыўнай школе № 5.

У 1986 годзе быў прызначаны на пасаду дырэктара ДЮСШ № 5 Гомельскага вагонарамонтнага завода (цяпер — Спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву № 5).

За сваю педагагічную дзейнасць ён падрыхтаваў дваццаць пераможцаў шматлікіх рэспубліканскіх і ўсесаюзных спаборніцтваў. З брыгадай трэнераў прымаў удзел у падрыхтоўцы пераможцаў першынстваў СССР: Мікалая Савіна і Аляксандра Гузава. У 1995 годзе М. Савін стаў пераможцам маладзёжнага першынства свету ў Іране, у 2000 годзе прымаў удзел у ХХVІІ летніх Алімпійскіх гульнях у Сіднэі.

Таксама значных поспехаў у спорце дасягнулі іншыя вучні: член нацыянальнай зборнай каманды Республікі Беларусь Марыя Мамашук, якая стала сярэбраным прызёрам маладзёжнага першынства Еўропы, бронзавым прызёрам Сусветнай летняй Універсіяды-2013; Дзмітрый Курзаў стаў двухразовым прызёрам спартакіяды Рэспублікі Беларусь (2011), пераможцам VІ Усеўкраінскага адкрытага турніру па вольнай барацьбе (2012).

Узнагароды
----------

У 1990 годзе атрымаў ганаровае званне «Заслужаны трэнер БССР». У 1999 годзе быў узнагароджаны знакам «Ганароваму чыгуначніку» за шматгадовую плённую працу ў спартыўным таварыстве «Лакаматыў».

Літаратура
----------

* Борьба вольная // Спортивная энциклопедия Беларуси. Минск, 2005. С. 89-90.
* Фізкультура і спорт / Г. І. Пасохіна // Памяць. Брэст : гіст.-дакум. хроніка : у 2 кн. Мінск, 2001. С. 564—569.
* Вершинин, С. Гость редакции — спортсменка Мария Мамошук / Сергей Вершинин // Гомельские ведомости. 2013. 18 октября.
* Вершинин, С. Золото гомельчанки на турнире по вольной борьбе : [о Марии Мамошук] / Сергей Вершинин // Гомельские ведомости. 2013. 18 декабря.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікіфараў.

**Пётр Паўлавіч Нікі́фараў** (29 ліпеня 1917, Віцебск — 7 красавіка 1971) — лётчык-ас. Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Віцебску ўсям'і служачага. Беларус. Пасля сканчэння 8-мі класаў працаваў на чыгуначнай станцыі Віцебск. У 1938 годзе скончыў Віцебскі аэраклуб, потым Барысаглебскую ваенную школу лётчыкаў (1939). У Чырвонай Арміі з 1938 года.

У Вялікую Айчынную вайну з мая 1942 г. знаходзіўся 1-м, 2-м Украінскіх франтах. Удзельнік баёў пад Сталінградам, Курскай бітвы, вызвалення Украіны, Польшчы, Румыніі, скончыў вайну ў Чэхаславакіі.

Штурман 129-га гвардзейскага знішчальнага авіяпалка (22-я гвардзейская знішчальная авіяцыйная дывізія, 2-я паветраная армія) капітан П. П. Нікіфараў зрабіў 297 баявых вылетаў, правёў 69 паветраных баёў, збіў 20 варожых самалётаў. Званне Героя Савецкага Саюза яму прысвоена 27 чэрвеня 1945 года.

Пасля вайны да 1960 года служыў у Савецкай Арміі, звольніўся ў запас у званні палкоўніка. Жыў у горадзе Клін Маскоўскай вобласці, працаваў на гаспадарчай рабоце.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Нікіфараў Пётр Паўлавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска: у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. 2002. — Кн. 1. — С. 631.
* Никифоров Пётр Павлович // Герои Советского Союза: краткий биографический словарь: в 2 т. / А. А. Бабаков [и др.]. — М. 1988. — Т. 2. — С. 163.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Навечно в сердце народном: Справочник / Главный ред. И. П. Шамякин. — 3-е изд. испр. и доп. — Мн.: БелСЭ, 1984. — 607 с. — 65 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Пётр Паўлавіч Нікіфараў на сайце «Героі краіны»
**Арэнатакія** ці **арэнатокны партэнагенез** (ад стар.-грэч.: arrhen — «мужчынскі») + грэч."tokos" — нашчадства) — спосаб нявіннага размнажэння насякомых, пры якім з неаплодненых яек шляхам партэнагенезу развіваюцца выключна самцы.

Гэтая з'ява сустракаецца ў  пчол, некаторых вос (*Vespidae*) і пілільшчыкаў (*Tenthredinidae*). Найбольш падрабязна арэнатакія даследавана на прыкладзе меданоснай пчалы (*Apis mellifera*).

Літаратура
----------

* Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона. — С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890—1907.
* Толковый словарь иностранных слов Л. П. Крысина.- М: Русский язык, 1998.
**Ельмарэн** — чацвёртае па велічыні возера ў Швецыі. Размешчана побач з возерам Маларэн, праз якое мае сцёк у Балтыйскае мора на захад ад Стакгольма. Мае водныя зносіны са Стакгольмам праз 13-кіламетровы Ельмарен-канал.

Возера атачаюць правінцыі Седэрманланд, Нерке і Вестманланд.

Ельмарэн мае 63 км у даўжыню і каля 20 км у шырыню, сярэдняя глыбіня каля 6 м, плошча паверхні — 485 км². На заходнім канцы возера размясціўся горад Эрэбру.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
Сігер (праваруч зверху ў чырвоным) у Раі Дантэ
**Сігер Брабанцкі** (Sigerius de Brabantia або Siger de Brabantt) (каля 1240—1284, Арвіета) — французскі філосаф, магістр, затым прафесар факультэта мастацтваў Парыжскага ўніверсітэта, заснавальнік артыстычнага факультэта Парыжскага універсітэта, заснавальнік заходнееўрапейскага (т. зв. «лацінскага») авераізма. Аўтар трактатаў і каментарыяў да «Фізікі», «Метафізікі» і іншым твораў Арыстоцеля.

Сігер лічыў, што ісціна рацыянальных ведаў можа прыйсці ў супярэчнасць з ісцінай рэлігійнага адкрыцця. Ён прызнаваў існаванне Бога як першапрычыны, адмаўляў тварэнне з нічога, лічыў, што свет «вечны» Богу. Сігер прыйшоў да высновы аб вечнасці і несатваральнасці свету, мяркуючы, што Бог ёсць першарухавік, але не стваральнік існага, адмаўляў неўміручасць індывідуальнай душы чалавека, адстойваў прыярытэт розуму. Цэнтральным у дактрыне Сігера Брабанцкага было вучэнне аб адзіным, універсальным розуме — агульным для ўсяго чалавецтва.

Ён быў празваны сучаснікамі «Вялікім». Погляды Сігера Брабанцкага былі асуджаныя Альбертам фон Больштэтам, Фамой Аквінскім і іншымі. Сігер неаднаразова (1270 і 1277 гг.) выклікаўся ў Рым да папскага двара, быў аддадзены суду інквізіцыі, падчас следства забіты асабістым сакратаром.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сігер Брабанскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 365. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10202053 · BNC: a10157232 · BNE: XX1254645 · BNF: 11887576n · BPN: 11242174 · GND: 118854909 · ICCU: CFIV061464 · ISNI: 0000 0001 2142 8936 · LCCN: n85125968 · NKC: jo2005274149 · NLA: 35748638 · NLP: A18299799 · NSK: 000421323 · NTA: 069669902 · NUKAT: n2004002267 · LIBRIS: 91691 · SUDOC: 027669610 · VIAF: 88878840, 261306025, 4211159248226204870007 |

 |
**«Зігмунд у кавярні»** (руск.: Зигмунд в кафе) — апавяданне сучаснага расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1993 годзе.

Змест
-----

Апавяданне «Зігмунд у кавярні» з ранняй творчасці Віктара Пялевіна прымяняе характэрны аўтарскі прыём: гульня з чаканнямі чытача і непрадказальны фінал. Падобны прыём сустракаецца і ў іншых яго творах: «Жыццё насякомых», «Пустэльнік і Шасціпалы», «Ніка».

Дзеянне апавядання адбываецца ў венскай кавярні, мяркуючы па апісанні, пачатку XX стагоддзя. У кавярні сядзіць нейкі Зігмунд і ўважліва назірае за навакольнымі яго парамі: дамай і спадаром, якія прыйшлі ў кавярню павячэраць, дзяўчынкай і хлопчыкам, якія гуляюць у куце, гаспадыняй і афіцыянтам, якія змяняюць лямпачку, якая перагарэла. У апавяданні падрабязна апісваюцца дэталі паводзін кожнай пары, а Зігмунд каментуе кожны эпізод кароткім «Ага». Гэтую фразу ён паўтарае з рознай эмацыянальнай танальнасцю. Дама папракае спадара, што ў сумачку напакаваўся снег. «Ага», — ціха сказаў Зігмунд. Афіцыянт па ўказаннях гаспадыні адкрывае ў падлозе люк і лезе туды; гаспадыня падымаецца ўверх па лесвіцы, пастаўленай афіцыянтам. «Ага! Ага!», — гучна сказаў Зігмунд.

Праз некалькі такіх паўтораў чытач робіць выснову, што наведвальнікам венскай кавярні з'яўляецца заснавальнік псіхааналізу доктар Зігмунд Фрэйд. І тады чытач пачынае тлумачыць звычайныя жыццёвыя эпізоды з пункту гледжання фрэйдызму. Неўзабаве воклічы Зігмунда прыцягваюць увагу навакольных, і яны падыходзяць да яго. Але тут аказваецца, што дадзены Зігмунд — толькі стары папугай у клетцы, пастаўленай у кавярні. Такім чынам, развагі, на якія быў справакаваны чытач, не маглі нарадзіцца ў птушынай галаве.

Апавяданне працятае іроніяй набокаўскага тыпу ў адносінах да Фрэйду і яго тэорыі ўсёпранікальнай сексуальнасці. У канцы прыводзіцца фраза пра запаскуджаную клетку, у якой Зігмунду трэба будзе жыць, — гэта, верагодна, насмешка над прыхільнікамі псіхааналізу.

Публікацыі
----------

Апавяданне «Зігмунд у кавярні» было ўпершыню апублікавана 30 красавіка 1993 года ў «Незалежнай газеце». Яно таксама ўвайшло ў зборнік 1998 года «Жоўтая страла».

Зноскі
------

1. ↑  *Сергей Полотовский, Роман Козак.* Пелевин и поколение пустоты. — М. «Манн, Иванов и Фербер», 2012. — ISBN 978-5-91657-304-6
2. ↑  *Смирнова О. О.* К вопросу о «Чесателе и питателе», или специфика комического в прозе Виктора Пелевина // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Литературоведение, журналистика. 2012, № 3.
3. 1 2 3 4  *Десницкий А. С.* Поэтика библейского параллелизма. М.: ББИ, 2007. — С. 187—188
4. ↑  *Колесникова А. Ю. Крюкова Л. Б.* Постмодернистский текст: методический и лингвистический аспекты интерпретации в иноязычной аудитории // Вестник Томского государственного педагогического университета. 2016. 10 (175)
5. ↑  Библиография, Выпуски 1-3. 1999
6. ↑  В. Пелевин. Желтая стрела. М.: Вагриус, 1998, стр. 335.

Спасылкі
--------

* Зігмунд у кавярні на сайце творчасці Віктара Пялевіна
**Арэвардзі** (арм.: Արևորդի, літар. «сыны Сонца») — армянскі рэлігійны рух, пашыраны ў XI-XII стагоддзях у Арменіі і Месапатаміі, нягледзячы на тое, што згадванні пра іх і іх асобныя абшчыны сустракаюцца і ў пазнейшы час.

Думкі адносна прыладдзе руху
----------------------------

Гісторык Мікаэл Чамчан лічыць Арэвардзі паганцамі, якія жылі яшчэ падчас Рыгора Асветніка ў асобных памежных паселішчах Арменіі, дзе жыло змяшанае насельніцтва — армяне і іншыя народы. Ерэтыкоў, якіх, паводле дадзеных Маўсеса Харэнацы, пераследаваў Месроп Маштоц у V стагоддзі, Чамчан прымае за Арэвардзі і лічыць іх не армянамі, а выхадцамі з іншых народаў, да якіх далучыліся некаторыя з армян.

Яшчэ адзін гісторык Б. Саргсян лічыць, Арэвардзі па паходжанні злучаны з маніхэямі і сустракаліся ў Арменіі значна раней, чым пра іх згадваюць аўтары XI і наступных стагоддзяў. Такой жа думкі прытрымліваецца англійскі арменавед Ф. Конібер (en).

Біскуп Карапет Тэр-Мкртчан піша пра тое, што Арэвардзі нічога агульнага з паўлікіянамі і тандракітамі не маюць, але, магчыма, часамі мелі зносіны з імі і выпрабоўвалі іх уплыў, але які менавіта — невядома. Ён лічыць Арэвардзі армянамі-паганцамі, якія трапілі пад уплыў вавілонскай рэлігіі. Да паведамлення Тамаша Мецапецы пра тое, што Арэвардзі пасля разгрому Тамерланам зноў памножыліся ў Медыне і Амідзе, Тэр-Мкртчан падыходзіць з сумневам, мяркуючы, што названы аўтар пад Арэвардзі мог мець на ўвазе не Арэвардзі Нерсеса Прасвяднага, а сучасных курдаў-язідаў.

Гевонд Алішан лічыць Арэвардзі санцахвальнікамі невядомага паходжання, якія выпрабоўвалі ўплыў паўлікіянаў і тандракітаў і існавалі аж да XIX стагоддзя ўлучна.

Нарэшце, на думку буйнага гісторыка Магакіі Арманяна Арэвардзі, падобна тандракітам, насамрэч з'яўляюцца армянскімі ерэтыкамі, а глыбокая пашана сонцу, Сатане і таполі набліжае іх да сучасных курдаў-язідаў.

Зноскі
------

1. ↑  М. Чамчян, История Армении, т. 1, Венеция, 1784, стр. 398, 766; т. III стр. 86—87 (на др.-арм. яз.).
2. ↑  Б. Саргсян, Исследование о ереси манихео-павликианских тондракитов, Венеция, 1893, стр. 31—32 (на арм. яз.).
3. ↑  F. Conybeare, The Key of Truth. A Manual of the Paulician Church in Armenia, Oxford, 1898, р. СХХХII.
4. ↑  K. Ter-Mkrttschian, Die Paulikianer im Byzantinischen Kaiserreiche und verwandte ketzerische Erscheinungen in Armenien, Leipzig, 1893, S. 101—103.
5. ↑  Л. Алишан, «Древние верования армян», стр. 100—104.
6. ↑  М. Орманян, Азгапатум (История армянской церкви), т. 1, Константинополь, 1912, стлб. 1425—1426 (на арм. яз.).
**Галоўны корпус Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы** — будынак у Гродне, размешчаны па вуліцы Ажэшка, 22.

Архітэктура
-----------

Галоўны корпус
Былая жаночая Марыінская гімназія
Галоўны корпус універсітэта складаецца з аб’ёмаў: асноўнага 4-павярховага, пабудаванага ў 1969 годзе па праекце архітэктара І. Мазнічкі, і злучанага з ім 3-павярховага Г-падобнага ў плане з двухсільным дахам будынка былой жаночай гімназіі, пабудаванага ў 1893 годзе. Канфігурацыя ўчастку, наяўнасць забудовы і гарадскога парку вызначылі аб’ёмна-планіровачнае і архітэктурнае рашэнне асноўнага аб’ёму. Тут размешчаны аўдыторыі, кабінеты, лабараторыі, майстэрні і дапаможныя службы. Галоўны ўваход з вестыбюльнай групай і параднай лесвіцай знаходзіцца ў тарцавой частцы асноўнага аб’ёму, архітэктура якога вырашана рытмічным чаргаваннем аконных праёмаў і міжаконняў з гарызантальнымі канелюрамі. Кампазіцыйныя акцэнты фасадаў — вітражы ў тарцовай частцы над галоўным уваходам (вылучаны вынасным казырком) і на лесвічнай клетцы, якая выступае за лінію бакавога фасада. У глыбіні двара ў 2-павярховым будынку (прыбудаваны да тарца асноўнага аб’ёму) на 1-м паверсе — сталовая на 124 месцы, на 2-м — 2 паточныя аўдыторыі на 400 месцаў. На 1-м паверсе 3-павярховага аб’ёму, які размешчаны ўздоўж вуліцы Ажэшка і злучае асноўны аб’ём і былую гімназію, размешчаны бібліятэка з чытальнай залай на 132 месцы з 2-яруснымі кнігасховішчам і дапаможнымі памяшканнямі, на 2-м — актавая зала на 540 месцаў і фае. Галоўны фасад былой гімназіі падкрэслены цэнтральным і 2 бакавымі рызалітамі. Да гэтага аб’ёму з боку парку прыбудавана спартыўная зала. Усе памяшканні галоўнага корпуса маюць унутраную сувязь, перад ім пастаўлены помнік Янку Купалу.

Зноскі
------

1. ↑  Университет // Гродно: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1989. — 440 с. ISBN 5-85700-015-7

Літаратура
----------

* Университет // Гродно: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1989. — 440 с. ISBN 5-85700-015-7

| ⛭Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы |
| --- |
| Факультэты | 
* Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Інжынерна-будаўнічы факультэт
* Факультэт псіхалогіі
* Фізіка-тэхнічны факультэт
* Факультэт фізічнай культуры
* Філалагічны факультэт
* Ваенны факультэт
* Педагагічны факультэт
* Факультэт матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт інавацыйных тэхналогій машынабудавання
* Факультэт эканомікі і кіравання
* Факультэт біялогіі і экалогіі
* Факультэт мастацтваў і дызайну

 |
| Інстытуты | Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў |
| Сярэднія навучальныя ўстановы | 
* Ваўкавыскі каледж
* Гуманітарны каледж
* Лідскі каледж
* Тэхналагічны каледж

 |
| Іншае | 
* РУП «Тэхналаб»
* Галоўны корпус
* Будынак Марыінскай жаночай гімназіі

 |
**Галоўнакамандуючы** — вышэйшая ваенная пасада на якім-небудзь тэатры ваенных дзеянняў або стратэгічным напрамку (рэгіёне), а таксама ў асобных  відах Узброеных сіл многіх краін.

У мінулым галоўнакамандуючыя прызначаліся для кіраўніцтва ўсёй дзеючай арміяй. Падчас Першай сусветнай вайны былі галоўнакамандуючыя французскай і англійскай арміямі, галоўнакамандуючы Усходнім фронтам ў Германіі, галоўнакамандуючыя Паўночным, Заходнім, Паўночна-Заходнім,  Паўднёва-Заходнім і Каўказскага фронту ў Расіі. У гэты перыяд галоўнакамандуючыя ў рускай і нямецкай войсках падпарадкоўваліся вярхоўнаму галоўнакамандуючаму, а ў англійскай і французскай войсках — сваім урадам праз генштабы і, акрамя таго, аб'яднанаму саюзнаму камандаванню.

Перад Другой сусветнай вайной ва ўзброеных сілах шэрагу краін для кіраўніцтва сухапутнымі войскамі, ваенна-паветранымі і ваенна-марскімі сіламі прызначаліся галоўнакамандуючыя гэтымі відамі ўзброеных сіл. Ва ўзброеных сілах нацысцкай Германіі былі створаны 3 самастойныя галоўнакамандаванні на чале з галоўнакамандуючымі (сухапутных войскаў — ОКХ, ВПС — ОКБ і ваенна-марскіх сіл — ОКМ). Падчас Другой сусветнай вайны ЗША мелі галоўнакамандуючых ціхаакіянскімі ваенна-марскімі сіламі і галоўнакамандуючага аб'яднанымі саюзнымі сіламі на Еўрапейскім ТВД.

У Савецкіх ўзброеных сілах галоўнакамандуючыя былі на Паўночна-Заходнім, Заходнім, Паўднёва-Заходняй (ліпень 1941 — май 1942), Паўночна-Каўказскім (красавік — май 1942) напрамках і на Далёкім Усходзе (1945). Да распаду Савецкага Саюза меліся галоўнакамандуючыя відамі ўзброеных сіл, а таксама галоўнакамандуючыя Групай савецкіх войскаў у Германіі. Кіраванне аб'яднанымі ўзброенымі сіламі краін — удзельніц Варшаўскага дагавора ажыццяўлялі галоўнакамандуючыя гэтымі сіламі. З 1955 па 1991 існавала пасада галоўнакамандуючага Аб'яднанымі Узброенымі сіламі краін Варшаўскага дагавора.

Пасады галоўнакамандуючага існуюць таксама ў аб'яднаных узброеных сілах краін НАТА. Дарэчы існуе **галоўнакамандуючы** аб'яднанымі Узброенымі сіламі НАТА.

Гл. таксама
-----------

* Камандуючы
* Вярхоўны галоўнакамандуючы

Літаратура
----------

* Радянська військова енциклопедія «ГРАЖДАНСКАЯ — ЙОКОТА» // = (Советская военная энциклопедия) / Маршал Советского Союза Н. В. ОГАРКОВ — председатель. — М.: Воениздат, 1979. — Т. 3. — С. 567. — ISBN 00101-236 (рос.)
**Сараеўская ратуша** (басн.: Gradska vijećnica Sarajevo) — ратуша ў Сараеве непалёк ад Башчаршыі  (англ.) (бел. на рацэ Міляцка.

Гісторыя
--------

Першы праект быў створаны Каралам Паржыкам  (англ.) (бел. але не спадабаўся міністру Беньямін фон Калаі  (руск.) (бел.. Новы праект было даручана распрацаваць Аляксандру Вітаку  (руск.) (бел. які пад уражаннем ад мячэцяў у Егіпце двойчы ездзіў у Каір і збіраўся пабудаваць будынак, які б спалучаў у сабе элементы ісламскай і класічнай еўрапейскай архітэктуры. Аднак неўзабаве, відавочна з-за сваёй апантанасці праектам, архітэктар звар’яцеў і скончыў жыццё самагубствам, а яго працу ў 1894 годзе працягнуў Цырыл Метод Івекавіч  (харв.) (бел..

Будаўніцтва доўжылася з 1892 па 1894 год. Нарэшце, у 1896 годзе ратуша была адкрыта. У 1914 годзе на выездзе менавіта з гэтага будынка быў забіты спадчыннік аўстра-венгерскага прастола эргерцаг Франц Фердынанд, што стала нагодай для пачатку Першай сусветнай вайны. На будаўніцтва было выдаткавана 984 000 крон, з якіх 32 000 крон былі выдаткаваны на абсталяванне і прыстасаванні. Яна афіцыйна адкрыта 20 красавіка 1896, і перададзена гарадской адміністрацыі.

Пасля Другой сусветнай вайны ў 1949 годзе ў будынку размясцілася Нацыянальная і ўніверсітэцкая бібліятэка Босніі і Герцагавіны  (руск.) (бел..

Знішчэнне
---------

Падчас аблогі Сараева 25 жніўня 1992 з бібліятэкі былі выкрадзены каля 700 рукапісаў і інкунабул, а таксама ўнікальная калекцыя баснійскіх выданняў культурнага адраджэння XIX стагоддзя. Перад нападам у бібліятэцы налічвалася 1,5 млн тамоў і больш за 155 тысяч рэдкіх кніг і рукапісаў. Некаторыя грамадзяне і бібліятэкары спрабавалі выратаваць частку кніг у той час як яны знаходзіліся пад снайперскім агнём, прынамсі, адзін чалавек загінуў. Аднак большасць кніг выратаваць ад пажару не атрымалася.

Аднаўленне
----------

Рэстаўрацыя праводзілася ў два этапы: першы ў 1996—1997 гг. на ахвяраванні пасольства Аўстрыі, другі ў 2000—2004 гг. на сродкі Еўрапейскай камісіі.

Пасля завяршэння рамонту і рэстаўрацыі, будынак будзе выкарыстоўвацца для розных мерапрыемстваў. Апроч размяшчэння ў будынку Нацыянальнай і ўніверсітэцкай бібліятэкі Босніі і Герцагавіны, там будзе размешчаны таксама сесійная зала гарадскога савета. Зала будзе выкарыстоўвацца для розных пратакольных мерапрыемстваў для ўсіх узроўняў улады, канцэрты і выстаўкі.

Зноскі
------

1. ↑  Erasing the Past: The Destruction of Libraries and Archives in Bosnia-Herzegovina Архівавана 18 студзеня 2012. (недаступная спасылка)
2. ↑  *Projekat obnove sarajevske Vijećnice — faza I* Архівавана 4 сакавіка 2016. вэб-старонка кампаніі FCP  (ням.)  (англ.)
3. ↑  *Idejna programska rješenja funkcionalnog korištenja Vijećnice*, Kantonalni zavod za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Sarajeva, 2005.
4. ↑  Sarajevo city hall reconstruction process (in Bosnian) Архівавана 10 верасня 2012.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сараеўская ратуша
**Сараканайск** (трансліт.: *Sarakanajsk*, руск.: Сараканайск) — былы пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Пашкаўскага сельсавета. З 1978 года ў складзе Магілёва, на паўночна-заходняй ускраіне горада.

Гісторыя
--------

Паводле карт 1920-1930-х гг. тэрыторыя горада Магілёва межавала з землямі латышскага калгаса «Сарканайс Земніекс» («Чырвоны селянін»), на якіх даволі кампактна пражывалі латышы. Тым не менш ва ўспамінах мясцовых жыхароў больш адклалася назва «Сарканс арайс» («Чырвоны араты») і яе скажонае вымаўленне «Сарканайск». Мясцовыя жыхары, якія памятаюць латышоў, адзначалі, што пажылыя латышы захоўвалі прыкметы нацыянальнай культуры ў хатнім інтэр’еры і, верагодна, мову.

Уваходзіў у склад Пашкаўскага сельсавета Магілёўскага раёна. 31 мая 1978 года ўвайшоў у склад Ленінскага раёна Магілёва.

Забудова
--------

Пераважае катэджная забудова. Галоўныя вуліцы Сараканайская, Дубравенскі Шлях, Латышскі праезд, завулкі Латышскі праезд 1-ы, Латышскі праезд 2-і, Сараканайскі, Сараканайскі 1-ы.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)
2. 1 2  Могилёв (Сараканайск) Архівавана 2 мая 2019.
3. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Республики Беларусь от 31 мая 1978 г. № 2044-IX «О включении в городскую черту города Могилева деревни Казимировка и поселка Сараканайск Пашковского сельсовета Могилевского района Могилевской области» Архівавана 2 мая 2019.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Магілёва |
| --- |
| ? | 
* Пячэрск
* Халмы 1
* Халмы 2

 |
| 1973 | 
* Гомельская Шаша
* Доўгае
* Дубянец
* Малая Бароўка
* Слаўгарадская Шаша

 |
| 1978 | 
* Казіміраўка
* Сараканайск

 |
| 1989 | Саломенка |
Арэвахач
**Арэвахач** (сімвалы «֍» або «֎» ; арм.: Արեւախաչ, гэта значыць «Сонечны крыж») таксама **Патэразмахач** (арм.: Պատերազմախաչ, «Крыж вайны»), **Кер хач** (арм.: Կեռ խաչ, «Крывы крыж»), у некаторых крыніцах таксама згадваецца як **Армянскі сімвал вечнасці** (арм.: Հավերժության նշան) — адзін з традыцыйных старажытных армянскіх знакаў, своеасаблівы від свастыкі. Цяпер арэвахач з'яўляецца неад'емнай часткай таксама армянскай хрысціянскай культуры, паступова перайшоўшы ў яе з прыняццем хрысціянства ў Арменіі.

Гісторыя
--------

Самыя раннія выявы свастыкі ў Арменіі адносяцца да неаліту (прыблізна 7000-5000 да н. э.). Галоўным значэннем арэвахача з'яўляецца Сонца, а адсюль і святло, рух жыцця (вечнасці), дабрабыту, радасці, вечнасці і ўдачы.

Арэвахач ў Старажытнай Арменіі наносіўся на зброю, прадметы паўсядзённага побыту, адзенне, сцягі і гербы, выкарыстоўваўся пры афармленні цэркваў.

Вельмі часта арэвахач сустракаецца ў каменнай разьбе Армянскага нагор'я.

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Армянскі сімвал вечнасці на Вікісховішчы |

* Армянскі крыж
* Армянскае язычніцтва
* Свастыка

Літаратура
----------

* Abraham Shahinyan. Armenian khatchkars and it's endgraving (9-13 cent.) — Yerevan, 1970. (арм.)
* Artak Movsisyan. Armenia at 3rd millennium BC — Yerevan: Jason publishing house, 2005 (арм.)

Спасылкі
--------

| Сімвалы Арменіі і армян |
| --- |
|  | 
* Абрыкос
* Арагац
* Арарат
* Армянскі крыж
* Арэвахач
* Вінаград
* Гарні
* Гранат
* Дудук
* Дыван
* Звартноц
* Каньяк
* Матэнадаран
* Хачкары
* Храмы
* Эчміядзін

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Сігурд.
**Сігурд Пярсцёнак** (стар.-сканд.: Sigurðr hringr) — кароль Даніі VIII стагоддзя (пасля 770 года), сын Рандвера, унук Радбарта, праўнук Скіры з Інглінгаў і Івара Шырокія Абдымкі (бацькі Ауд Багатай, жонкі Радбарта) з роду Ск'ёльдунгаў.

Біяграфія
---------

Атрымаў перамогу над Харальдам Баязубам у бітве пры Бравеліры ва Усходнім Гаўтландзе. У сагах гэта бітва лічылася адной з самых кровапралітных.

Конунг Сігурд Пярсцёнак кіраваў Дацкай дзяржавай да самай смерці, яго сын — Рагнар Лодбрак.

Гл. таксама
-----------

* Сага пра Хервёр
* Сігфрэд


| ?Сігурд Пярсцёнак — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Redbad[d] |  | Aldgisl[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Сігурд Пярсцёнак |  | Рандвер[d] |  |  | Радбарт |  | Скіра[d] |  | Інгвар Высокі |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | Auðr the Deep-Minded[d] |  | Ivar Vidfamne[d] |  | Halfdan the Valiant[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate |
**Захар Якаўлевіч Карнееў** (руск.: Захáрий Я́ковлевич Корнéев; 1748—1828) — першы губернатар Мінскай губерні (1796—1806), пазней — папячыцель Харкаўскага ўніверсітэта і Харкаўскай навучальнай акругі, пісьменнік. Сенатар, сапраўдны стацкі саветнік, тайны саветнік.

Біяграфія
---------

Захарый Якаўлевіч Карнееў — быў на ваеннай службе з 1775 года. Вядомы ў свой час масон. У 1775 годзе ён быў адпраўлены да някрасаўскіх казакоў, для вяртання іх у рускае падданства.

У 1782 годзе быў прызначаны дырэктарам эканоміі (гэта значыць членам казённай палаты) у Курскае намесніцтва. У 1785 годзе прызначаны Арлоўскім віцэ-губернатарам.

У студзені 1793 года Мінск (у складзе цэнтральнай часткі Беларусі) быў далучаны да Расійскай імперыі ў выніку Другога падзелу Рэчы Паспалітай, і 3 красавіка таго ж года стаў цэнтрам новай Мінскай губерні. У 1796 годзе Карнееў стаў першым губернатарам гэтай губерні.

У 1805 годзе, дзякуючы апецы губернатара Карнеева, быў заснаваны губернатарскі сад (названы пасля гарадскім; цяпер — парк імя Максіма Горкага). У той жа час быў закладзены і сквер, які атрымаў у 1870 годзе названы Аляксандраўскім. Пры ім пачалася перапланіроўка Мінска. Галоўная магістральная вуліца Мінска, пракладзеная яшчэ ў сярэдзіне XVI стагоддзя, як участак Маскоўска-Венскага паштовага тракта, пры Карнееве была перапланавана і названа ў яго гонар Захар’еўскай (цяпер — праспект Незалежнасці).

21 снежня 1802 года прысвоен дваранскі герб.

У 1808 годзе З. Я. Карнееў быў прызначаны сенатарам, а ў 1810 годзе — членам Дзяржаўнага савета.

У 1810 годзе стаў хросным бацькам сына В. Я. Джункоўскага — Аляксандра.

У 1815 годзе, па прапанове князя А. М. Галіцына Карнееў стаў адным з віцэ-прэзідэнтаў расійскага біблейскага таварыства. У 1817 годзе Галіцын прызначыў яго апекуном Харкаўскай навучальнай акругі.

Працы
-----

Крыніца — Электронныя каталогі РНБ

* *Карнеев З. Я.* Мысли, излиявшиеся при чтении молитвы Господней: Отче наш. — СПб.: тип. Акад. наук, 1814. — 23 с. — (авт. установлен по статье Б. Модзалевского «Лабзин» в Русском биогр. словаре).
* *Карнеев З. Я.* Мои понятия о символе веры : Сочинение автора мыслей, излиявшихся при молитве Отче наш. — СПб.: печ. при Имп. Акад. наук, 1814. — 46 с. — (автор устан. по изд.: Масанов. Словарь псевдонимов. — Т. 1. — М. 1956).

Перапіска з Карнеевым князя А. М. Галіцына і А. Ф. Лабзіна надрукавана ў «Русском Архиве» (1892, № 12 і 1833, № 5).

Галерэя
-------

* Помнік З. Я. Карнееву ў парку імя М. ГоркагаПомнік З. Я. Карнееву ў парку імя М. Горкага
* Таблічка на помніку ў парку імя М. ГоркагаТаблічка на помніку ў парку імя М. Горкага
* Будынак мінскай гімназіі, адкрытай пры Карнееве ў 1803 г.Будынак мінскай гімназіі, адкрытай пры Карнееве ў 1803 г.

Зноскі
------

1. ↑  Джунковский Александр Васильевич 1810—1887 **(нявызн.)**.  Генеалогическая база знаний: персоны, фамилии, хроника. Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2013. Праверана 15 студзеня 2013.

Літаратура
----------

* *Щелков И.* Из истории Харьковского университета // Журнал Министерства народного просвещения. — 1890. — № 10.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 142295 |
**Захбе́йка** — возера ў Беларусі ў Віцебскім раёне ў басейне ракі Лужаснянка за 25 км на паўночны ўсход ад Віцебска.

Плошча паверхні возера 0,26 км², даўжыня 1,3 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Найбольшая глыбіня дасягае 8,7 м, сярэдняя 4,2 м. Аб'ём вады 1,09 млн. м³. Плошча вадазбору 2,14 км².  
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, складзеныя з пяскоў. На поўначы і поўдні возера схілы катлавіны невыразныя. Бераг і тарфяністыя, вышынёй да 0,5 м, на паўночным усходзе пясчаныя. Літаральная зона вузкая, дно плоскае. Да глыбіні 2,5—3 м дно пясчанае, глыбей — высланае сапрапелем. На возеры ёсць востраў плошчай каля 0,4 га.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае, зарастае. У разводдзе ручаём злучаецца з возерам Вымна.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, акунь, джгір і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 23. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Байсунтау** (узб.: Boysuntov tizmasi) — горны хрыбет ва Узбекістане, паўднёва-заходняе адгор'е Гісарскага хрыбта.

Працягласць хрыбта складае каля 150 км, найбольшая вышыня — 4424 м. Хрыбет складзены вапнякамі, пясчанікамі, глінамі. На схілах хрыбта бярэ пачатак рака Акдар'я. Ніжнія часткі схілаў пакрытыя паўпустыннай расліннасцю, вышэй — лясы з арчы і альпійскія лугі. Распаўсюджаныя карставыя з'явы.

Спасылкі
--------

* Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория. 2006. (руск.)



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
**Дрэвавыя групы** — згуртаванні дрэвавых раслін у прыродзе або тып дрэвавых пасадак у азеляненні населеных месцаў. Упрыгожваюць многія паркі Беларусі. Па колькасным складзе дрэў вылучаюць групы малыя (3-5 раслін), сярэднія (7-15) і вялікія (больш за 15).

Памеры дрэвавых груп у дыяметры звычайна не перавышаюць іх максімальный вышыні. Па размяшчэнні раслін дрэвавыя групы бываюць рэгулярныя (правільнай геаметрычнай формы) і ландшафтныя (адвольнай формы); па складзе дрэў — чыстыя (лісцевыя, хвойныя і інш.) і мяшаныя (лісцева-хвойныя, з розных лісцевых парод і інш.); паводле фактуры — ажурныя і шчыльныя. У дрэвавых групах высокія расліны размяшчаюцца за нізкімі, больш цёмныя за светлымі, менш квітучыя за пышна квітучымі раслінамі пярэдняга плана. Ніжнюю частку груп часта дэкарыруюць кустамі. Адлегласць паміж дрэвамі ў групавых пасадках залежыць ад велічыні групы, пароднага складу, хуткасці росту раслін і іх святлалюбнасці.

Літаратура
----------

* Дрэвавыя групы // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
**Дрэбск** (трансліт.: *Drebsk*, руск.: Дребск) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета. У 1940—1954 гг. цэнтр Дрэбскага сельсавета.

Паводле падання, назва паходзіць ад драбаў, пешых ваяроў у Вялікім княстве Літоўскім, быццам паселішча заснавана ў часы падзелаў Рэчы Паспалітай драбамі, якія трапілі ў палон да рускіх. Палонных пасялілі каля Цны, каб яны займаліся высечкай і сплавам лесу. Яшчэ і цяпер сярод жыхароў вакольных вёсак ёсць байкі пра ваяўнічы ды задзірлівы нораў «*дрэбчукоў*». Саманазоў жыхароў Дрэбска — «*дрэбляне*». У XVIII ст. на мапах назва вёскі пісалася **Дрэпская Даліна**.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Гарадоцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Кажан-Гарадок |
| Вёскі | Аборкі ·  Бабы ·  Дрэбск ·  Падмарочнае ·  Цна |
**Пераклады Бібліі на латышскую мову** — пераклады Бібліі, выкананыя ў розныя гістарычныя перыяды рознымі аўтарамі з мэтай перакладу на латышскую мову.

Гісторыя
--------

1685 годам датуецца пераклад Бібліі на латышскую мову. Гэты пераклад быў выканаў лютэранскі пастар Іаган Эрнст Глюк.

Пераклад паводле Іагана Эрнста Глюка неаднаразова перавыдаваўся. У другой палове XX стагоддзя ён падвяргаўся перагляду (1931 год), быў надрукаваны ў другой палове гэтага ж стагоддзя (1965 год) Аб'яднанымі біблейскімі таварыствамі ў Лондане. Галоўным рэдактарам з'яўляўся прафесар Эрнестс Блэсэ. У гэтым перакладзе выкарыстоўваліся традыцыйныя спалучэнні і літары *ch* і *ŗ* даваеннай Латвіі і латышоў у выгнанні.

У 1995 годзе Латвійскае біблейскае таварыства (LBB) распачала працу над новым перакладам Бібліі — Евангеллі і Дзеянні (у 1999 годзе), а таксама ўвесь Новы Запавет (у 2007 годзе). Выдавецкі дом «Zinātne» (бел.: «Навука») выпусціў шэраг кніг Старога Запавету ў некалькіх выданнях, між тым як пераклад Старога Запавету паводле LBB па-ранейшаму рыхтуецца да публікацыі. У 2005 годзе Латвійскім Біблейскім Таварыствам былі выдадзены Другакананічныя кнігі.
Сэрца
**Перадсэрдзе** (лац.: Atrium) — аддзел сэрца, у які паступае кроў з вен.

У рыб адно перадсэрдзе, у якое паступае вянозная (дэзаксігенаваная) кроў; у іншых пазваночных яно падзяляецца падоўжнай перагародкай на дзве часткі: *правае перадсэрдзе* і *левае перадсэрдзе*. У правае перадсэрдзе паступае вянозная (дэзаксігенаваная) кроў з вялікага круга кровазвароту (у амфібій яна часткова аксігенаваная, з прычыны таго, што ад скурных вен паступае аксігенаваная кроў у вялікі круг). У левае перадсэрдзе паступае артэрыяльная (аксігенаваная) кроў па лёгачным венам малога круга.

На жалудачкі і перадсэрдзі падзелена таксама сэрца малюскаў. Мінімальная колькасць перадсэрдзяў — адно (у большасці бруханогіх), максімальнае — чатыры (у наўтылуса і монафплакафораў). У перадсэрдзі малюскаў паступае аксігенаваная кроў ад органаў дыхання.

Спасылкі
--------

* Атриум в анатомии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

| ⛭Аддзелы сардэчна-сасудзістай сістэмы чалавека |
| --- |
| Сэрца | 
* Перадсэрдзі
* Жалудачкі

 |
| Крывяносныя сасуды | 
* Аорта
* Артэрыі
* Артэрыёлы
* Капіляры
* Венулы
* Вены
* Кругі кровазвароту

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2908783447 · NKC: ph739590 |
Мапа перашыйку
**Перакопскі перашыек** (укр.: Перекопський перешийок, крымскатат.: Or boynu, Ор бойну) злучае Крым з мацерыком, падзяляе Азоўскае мора (заліў Сіваш, размешчаны ў заходняй частцы мора) і Чорнае мора (*Перакопскі заліў* у заходняй частцы Каркініцкага заліва, размешчанага ў паўночна-заходняй частцы мора). З’яўляецца самай паўночнай часткай Крыму. Даўжыня перашыйку — 30 км. Шырыня: 7 км у самым вузкім месцы, 9,2 км у паўднёвай часткі.

У старажытнасці Перакопскі перашыек насіў іншыя назвы: Страбон называў яго Істм (у перакладзе проста «перашыек»), генуэзцы — Зухала, на крымскататарскай мове гэтая мясцовасць называецца Ор. На яго тэрыторыі знаходзіцца магутны фартыфікацыйны будынак старажытнасці — Перакопскі вал.

На Перакопскім перашыйку знаходзіцца горад Армянск, а таксама сяло Перакоп, размешчанае на месцы аднайменнага гістарычнага горада, які быў разбураны ў час Грамадзянскай вайны. Праз перашыек пракладзена адна з двух транспартных магістралей (аўтамагістраль, чыгунка), лініі электраперадачы, Паўночна-Крымскі канал, якія маюць важнейшае значэнне для Крыму.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: no2018122872 · VIAF: 315139653 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл.  Нептун.
комплекс «Нептун»
**РК-360МЦ «Нептун»** — украінскі берагавы ракетны комплекс, прызначаны для знішчэння караблёў розных класаў і берагавых цэляў. Распрацавана канструктарскім бюро «Луч».

Гісторыя
--------

Комплекс «Нептун» з крылатымі ракетамі для паражэння караблёў пачалі распрацоўваць з 2014 года пасля фактычнай страты Украінай свайго флоту. Упершыню яго паказалі шырокай публіцы ў кастрычніку 2019 года. Афіцыйна прынялі на ўзбраенне яшчэ ў 2020 годзе, аднак рэальна першы і пакуль што адзіны дывізіён ракет паступіў у войска толькі ў студзені 2022 года.

Да 2025 года планавалі стварыць тры дывізіёны наземнага базавання «Нептуна».

Апісанне
--------

Комплекс абсталяваны крылатымі ракетамі Р-360, максімальная дальнасць паражэння якімі складае 280 км над морам. Могуць выводзіць з ладу судны танажнасцю да 5 тысяч тон ‒ вялікія дэсантныя караблі, эсмінцы, крэйсеры або карветы.

Комплекс складаецца з пускавой ўстаноўкі з 4 ракетамі, машыны для зарадкі, транспартнай машыны і мабільным камандным пунктам. Комплекс разгортваецца за 15 хвілін, страляе з маршу. На перазарадку патрабуецца 7-8 хвілін.

Адзін дывізіён можа перакрыць 600 км берага.

Выкарыстанне
------------

14 красавіка 2022 года, падчас уварванне Расіі ва Украіну, украінскае камандаванне заявіла, што расійскі флагманскі крэйсер «Масква» быў падбіты супрацькарабельнамі ракетамі «Нептун».

Зноскі
------

1. ↑  Што вядома пра ракеты «Нептун», якімі падбілі расійскі флагманскі карабль «Масква»
Ікра аўсянкі
**Нераст** — адкладанне рыбамі і кругларотымі спелых ікры і малака з далейшым апладненнем. Адбываецца пры пэўных для кожнага віду ўмовах (сезон, тэмпература, салёнасць вады, глыбіня, скорасць цячэння, субстрат і інш.), адным ці некалькімі заходамі. Субстратам для нерасту літафільных рыб (асятры, ласосі, галавень, жэрах і інш.) служыць камяніста-галечнікавы грунт, псамафільных (напр. гальцы, печкуры) — пясок, часам карэньчыкі раслін, фітафільных (карп, лешч, плотка, сазан, шчупак і інш.) — расліны, астракафільныя (напр. гарчакі) адкладаюць ікру ў мантыйную поласць малюскаў, пад панцыр крабаў і інш. пелагафільныя (белы амур, камбалы, таўсталобікі, чахонь і інш.) у тоўшчу вады. У трапічных і субтрапічных рыб сезонны нераст слаба выяўлены, расцягнуты, выспяваенне ікры і нерасту часта парцыённыя, раз за некалькі месяцаў. Большасць рыб халодных і ўмераных шырот нерастуюць раз за год, некаторыя прахадныя рыбы — 1-2 разы за жыццё. У час нерасту ў многіх рыб развіваецца шлюбны ўбор.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы |