| Вайна за іспанскую спадчыну |
| --- |
| **Фландрыя і Рэйн**
Фрыдлінген – Экерэн – Гёхштэт – Шпаербах – Шэленберг – Бліндгайм – Эліксем – Рамільі – Аўдэнардэ – Ліль – Мальплаке – Бушэн – Дэнен
**Італія**
Карпі – К'яры – Крэмона – Луцара – Касана – Ніца - Кальчыната – Турын – Кастыльён – Тулон
**Іспанія і Партугалія**
Кадыс — Віга — мыс Рока — Гібралтар — Малага — Марбелья — Мантжуік — 1-я Барселона — Бадахас — 2-я Барселона — Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ — Альманса — Менорка — Альменара — Сарагоса — Брыўэга — Вільявісьёса — 3-я Барселона
**Паўночнаамерыканскі кантынент**
Вайна каралевы Ганны
**Вест-Індыя**
Санта-Марта |

У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гёхштэцкая бітва.
**Гёхштэцкая бітва** (ням.: Zweite Schlacht bei Höchstädt), у англамоўных крыніцах называецца **Бітва пры Бленхейме** (англ.: Battle of Blenheim; ад ням.: Blindheim — назвы камуны ў Баварыі) — бітва, якая адбылася 13 жніўня 1704 года, у час вайны за іспанскую спадчыну (1701—1714), у раёне вёскі Гёхштэт (сучасны горад Гёхштэт-на-Дунаі, Германія) на левым беразе Дуная.

Людовік XIV планаваў вывесці з вайны Леапольда I аблогай Вены, габсбургскай сталіцы, і атрымаць выгодны мірны дагавор. Пагроза для Вены была вельмі высокай: армія баварскага курфюрста і маршала Марсена ў Баварыі пагражалі з захаду, а вялікая армія маршала Вандома ў паўночнай Італіі стварала сур'ёзную небяспеку з наступам праз перавал Брэнер. Вена таксама знаходзілася пад ціскам венгерскага паўстання Ракацы і яго ўсходніх паходаў. Разумеючы небяспеку, герцаг Мальбара вырашыў зняць пагрозу аблогі з Вены, накіраваўшы свае сілы на поўдзень, аказваючы дапамогу імператару Леапольду I у рамках Вялікага саюза.

Войскі пад камандаваннем прынца Яўгенія Савойскага і герцага Дж. Чэрчыля Мальбара разграмілі франка-баварскую армію пад камандаваннем баварскага курфюрста Максіміліяна і французскіх маршалаў Ф. Марсена і К. Талара.

Перадгісторыя
-------------

Да 1704 года вайна за іспанскую спадчыну ішла чацвёрты год. Мінулы год стаў вельмі паспяховым для Францыі і яе саюзнікаў, асабліва на Дунаі, дзе маршал дэ Вілар і курфюрст Баварыі стварылі сур'ёзную пагрозу для аўстрыйскай сталіцы — Вены. Аднак з прычыны рознагалоссяў паміж камандзірамі Вілара змяніў менш актыўны Талар. Але ў 1704 годзе пагроза заставалася рэальнай: паўстанне Ракацы ў Венгрыі пагражала Свяшчэннай Рымскай імперыі, а войскі маршала Вандома рыхтавалі наступ з паўночнай Італіі У палацах Версаля і Мадрыда падзенне Вены лічылі той падзеяй, якая пачне разбурэнне Вялікага альянсу..

Для прадухілення з'яўлення на Дунаі войскаў саюзнікаў 46-тысячная армія Вільруа стрымлівала 70 000 галандскіх і англійскіх салдат каля Маастрыхта, пакуль генерал дэ Кюні абараняў Эльзас ад варожага ўварвання. Адзінымі войскамі, даступнымі для абароны Вены, апынуліся 36 000 салдат Луі Бадэнскага, якія сачылі за маршалам Таларам у Страсбуры; таксама тут знаходзіліся 10 000 салдат пад камандаваннем графа Штырума, які назіраў за Ульмам.

Аўстрыйскі пасол у Лондане граф Рэтыслау і герцаг Мальбара ўсведамлялі значэнне сітуацыі. Але галандцы, не якія жадалі паслабленні сіл у іспанскіх Нідэрландах, былі супраць ваеннай аперацыі на Дунаі. Мальбара вырашыў падмануць галандскіх саюзнікаў, сімуляваўшы перамяшчэнне войскаў у Мозель па ўхваленым Гаагай плане, але адтуль ён накіраваў іх на злучэнне з аўстрыйскімі сіламі ў паўднёвай Германіі.

Ход бітвы
---------

Талар неразумна размясціў свае войскі, сканцэнтраваўшы значную частку іх каля вёсках Бліндгайм, Оберглау, Лутцынген.

Памяць
------

У памяць пра гэту перамогу герцаг Мальбара назваў Бленхеймскі палац (англ. Blenheim Palace), адзін з самых вялікіх і багатых у Англіі.

Зноскі
------

1. 1 2  Chandler: *Marlborough as Military Commander,* p. 124
2. ↑  Lynn: *The Wars of Louis XIV, 1667—1714,* p. 285
3. ↑  Chandler: *Marlborough as Military Commander,* p. 125
4. 1 2  Chandler: *Marlborough as Military Commander,* p. 127

Літаратура
----------

* Гохштедт // Военная энциклопедия / под ред. В. Ф. Новицкого[ru] [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. В. Сытина[ru], 1911—1915.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85014836 · NKC: ph648437 |