recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Святы Францыск Борджыя выганяе дэманаў з паміраючага, карціна Францыска Гоя
**Экзарцызм** (грэч. Ἐξορκισμός) — працэдура выгнання злых духаў і іншых звышнатуральных істот з апантанага імі чалавека з дапамогай малітваў, абрадаў. Уяўленні пра экзарцызм маюць старажытную гісторыю і з’яўляюцца складовай часткай сістэмы вераванняў у многіх рэлігіях і культаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119540198 · GND: 4015991-7 · LCCN: sh85046394 · Microsoft: 2779139534 · NKC: ph120103 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кулакоўскі.
**Юрый Аляксандравіч Кулакоўскі** (нар. 29 сакавіка 1952, в. Добрынка Старадарожскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (настаўнік гісторыі і грамадазнаўства), Мінскі інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання КПБ (палітолаг). Працоўную дзейнасць пачаў электраслесарам вайсковай часці ў горадзе Слуцку Мінскай вобласці, быў трэнерам дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы горада Слуцка. Працаваў інструктарам арганізацыйнага аддзела Кіраўскага райкама КПБ Магілёўскай вобласці. Служыў у радах Узброеных Сіл намеснікам камандзіра па палітычнай частцы, намеснікам камандзіра роты па палітычнай частцы. Быў інструктарам арганізацыйнага аддзела Кіраўскага райкама КПБ, сакратаром парткама Жыліцкага саўгаса-тэхнікума Кіраўскага раёна, сакратаром Кіраўскага райкама КПБ. Займаў пасады дырэктара Жыліцкай сярэдняй школы Кіраўскага раёна, намесніка старшыні Кіраўскага райвыканкама.

Быў памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектарам па Магілёўскай вобласці.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.

Узнагароды
----------

Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
 .

Зноскі
------

1. ↑  КУЛАКОВСКИЙ ЮРИЙ АЛЕКСАНДРОВИЧ Архівавана 29 жніўня 2019.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сарычаў.
**Юрый Аляксеевіч Са́рычаў** (28 красавіка 1953, Мінск — 20 верасня 1997) — беларускі акцёр і рэжысёр тэатра лялек. Заслужаны артыст Беларусі (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1975 годзе. У 1975—1986, 1989—1992 і 1996—1997 акцёр, у 1987—1989 рэжысёр Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек, у 1992—1993 рэжысёр-пастаноўшчык Брэсцкага абласнога тэатра лялек, у 1994—1996 гадах галоўны рэжысёр Мінскага абласнога тэатра лялек «Батлейка» (г. Маладзечна).

Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1980 года.

Творчасць
---------

Для акцёрскага мастацтва Сарычава характэрны псіхалагічная дакладнасць і яркая характарнасць. Найбольш поўна талент праявіўся ў спектаклях для дарослых.

Сярод роляў: Гефест («Хачу быць богам» А. Вярцінскага), Мядзведзь, Ілья Мурамец («Датрэціх пеўняў» В. Шукшына), Калібан («Бура[ru]» У. Шэкспіра), Паэт («Зорка і смерць Хаакіна Мур’еты» П. Нэруды), Анёл А («Боская камедыя[ru]» І. Штока) і інш. Паставіў спектаклі: «Церам-Церамок» С. Маршака (1985), «Казка пра Хлапчыша-Кібальчыша[ru]» А. Гайдара (1987), «Пра Фядота-Стральца, удалога малайца[ru]» Л. Філатава (1988), «Васіліса Прыгожая» С. Пракоф’евай і Г. Сапгіра (1990) у дзяржаўным тэатры лялек; «Доктар-Айбаліт» В. Карастылёва[ru] (1992), «Янка-ўдалец і нячыстая сіла» І. Сідарука (1993) і інш. ў Брэсцкім тэатры лялек; «Меч анёла» Сідарука (1994), «Незвычайныя спаборніцтвы» Я. Спяранскага (1995), «Снежная каралева» Х. К. Андэрсена (1995), «Доктар-Айбаліт» Карастылёва (1996) у тэатры лялек «Батлейка».

Літаратура
----------

* *Юркевіч С. Ф.* Сарычаў Юрый Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 188. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
**Юрый Аляксандравіч Булай** (нар. 30 верасня 1925, Брэст) — беларускі інжынер-будаўнік. Кандыдат тэхнічных навук (1964), дацэнт (1964).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1956 годзе. З 1956 года — асістэнт кафедры будаўнічых канструкцый, дацэнт кафедры жалезабетонных і каменных канструкцый Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года.

Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Удзельнічаў у будаўніцтве моста цераз р. Дняпро ў г. Рэчыца (1955), дрэваапрацовачнага камбіната ў Гомелі (1973), торфабрыкетных заводаў у Беларусі (1970—1980).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Булай Юрий Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-265895 |
**Мышкінскі раён** (руск.: Мы́шкинский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Яраслаўскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Мышкін.

Геаграфія
---------

Плошча — 1111,25 км² (17-е месца сярод раёнаў). Раён мяжуе на поўначы з Некаузскім, на ўсходзе — з Рыбінскім і Велікасельскім, на поўдні — з Угліцкім раёнамі Яраслаўскай вобласці, на захадзе — з Цвярской вобласцю.

Асноўныя рэкі — Волга, Юхаць, Сутка.

Гісторыя
--------

Раён утвораны 10 чэрвеня 1929 года на частцы тэрыторыі былога Мышкінскага павета (1777—1923) у складзе Рыбінскай акругі Іванаўскай прамысловай вобласці. У 1935 годзе ў новаўтвораны Велікасельскі раён перададзены Алексінскі і Гарскі сельсаветы. 11 сакавіка 1936 года раён увайшоў у склад Яраслаўскай вобласці. 18 снежня 1944 года 7 сельсаветаў адышлі да новаўтворанага Маслоўскага раёна. 6 сакавіка 1959 года ў сувязі з ліквідацыяй Маслоўскага раёна ў Мышкінскі раён увайшлі Багародскі, Мартынаўскі і Раждзественскі сельсаветы.

Зноскі
------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

| ⛭Яраслаўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Барысаглебскі
* Брэйтаўскі
* Велікасельскі
* Гаўрылаў-Ямскі
* Данілаўскі
* Любімскі
* Мышкінскі
* Некаузскі
* Някрасаўскі
* Пашахонскі
* Пераслаўскі
* Першамайскі
* Растоўскі
* Рыбінскі
* Тутаеўскі
* Угліцкі
* Яраслаўскі

 |  |
| Гарады | 
* Гаўрылаў-Ям
* Данілаў
* Любім
* Мышкін
* Пашахонне
* Пераслаўль-Залескі
* Растоў
* Рыбінск
* Тутаеў
* Угліч
* **Яраслаўль**

 |
| Пгт | 
* Барысаглебскі
* Бурмакіна
* Ішня
* Канстанцінаўскі
* Красны Прафінтэрн
* Лясная Паляна
* Някрасаўскае
* Парэчча-Рыбнае
* Прачыстае
* Пятроўскае
* Сямібратава

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Брэйтава
* Вялікае Сяло
* Новы Некауз

 |
Ісус вылечвае сляпога Вартымея, Йохан Генрык Штовер, 1861
**Вылячэнне Вартымея** — евангельская падзея, адзін з цудаў Ісуса Хрыста. Кожнае з трох сінаптычных Евангелляў распавядае пра вылячэнне сляпога ў Ерыхоне, калі Ісус Хрыстос праходзіў праз гэты горад, незадоўга да Сваіх пакут.

У Евангеллі паводле Марка 10:46-52 апавядаецца пра чалавека па імені Варцімей (літаральна «*Сын Цімея*»), калі Ісус пакінуў Ерыхон, што робіць яго адным з нямногіх названых людзей, якіх цудоўным чынам вылячыў Ісус. У Евангеллі ад Матфея 20:29-34 апісваецца аналагічная падзея вылячэння двух сляпых за межамі Ерыхона, але не даецца ніякіх імёнаў. Нарэшце, у Лукі 18:35-43 кажацца пра аднаго неназванага сляпого, але месца падзеі падаецца на ўваходзе Ісуса ў Ерыхон.

Вылячэнне гэтых людзей складае другое з двух вылячэнняў сляпых людзей на шляху Ісуса ад пачатку яго падарожжа з Віфсаіды (Марк. 8:22-26) праз Ерыхон у Іерусалім. Цалкам магчыма, хоць і не дакладна, што Варцімей чуў аб першым ацаленні і ведаў аб дзеяннях Ісуса.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вылячэнне Вартымея

| ⛭Цуды Ісуса Хрыста |
| --- |
| Вылячэнне | 
* Жанчына з крывацячэннем
* Сляпы ў Віфсаідзе
* Сляпы ад нараджэння
* Сляпы Вартымей
* Два сляпыя ў Галілеі
* Слуга цэнтурыёна
* Пракажоны
* Дзесяць пракажоных
* Глуханямы з Дзесяціграддзя
* Хворы на вадзянку
* Жыхары Генісарэта
* Згорбленая жанчына
* Цешча Пятра
* Паралізаваны ў Віфездзе
* Паралізаваны ў Капернауме
* Сын царадворца
* Служка з адсечаным вухам
* Мужчына з завялай рукой

 |  |
| Выгнанне бесаў | 
* Сляпы і нямы
* Хлопчык
* Дачка хананіянкі
* Мужчына ў сінагозе Капернаума
* Герасінскі беснаваты
* Нямы
* На заходзе сонца

 |
| Уваскрэсенне памерлых | 
* Сын удавы з Наіна
* Дачка Іяіра
* Лазар

 |
| Кантроль над прыродай | 
* Лоў рыбы
* Манета ў роце рыбы
* Насычэнне мноства людзей
* Праклён смакоўніцы
* Вяселле ў Кане
* Суцяшэнне шторму
* Праабражэнне Ісуса
* Хаджэнне па вадзе

 |
**Мышы**, **мышыныя** (*Muridae*) — сямейства млекакормячых атрада грызуноў (*Rodentia*). Даўжыня цела ад 5 см (мыш-малышка (*Micromys minutus*)) да 48 см (пацук *Phloeomys cumingi*).

Сістэматыка
-----------

Адрозніваецца 5—6 падсямействаў, 100—120 родаў, больш за 500 відаў.

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаныя паўсюдна, большасць відаў — у лясах тропікаў і субтропікаў. Завезены ў Паўночную і Паўднёвую Амерыку і на шматлікія астравы. Жывуць у разнастайных прыродных і антрапагенных ландшафтах, у памяшканнях, стагах сена, саломы і інш. На Беларусі водзяцца пацук чорны (*Rattus rattus*), шэры пацук (*Rattus norvegicus*), мыш дамавая (*Mus musculus*), мыш жаўтагорлая (*Apodemus flavicollis*), мыш лясная (*Apodemus uralensis*), мыш-малышка (*Micromys minutus*), мыш палявая або жытнік (*Apodemus agrarius*).

Біялогія
--------

Мышы актыўныя ў змярканні і ноччу. Большасць вядзе паўназемны лад жыцця, сілкуюцца насеннем, частка — жывёльнай ежай. Некаторыя — сінантрапныя жывёлы (дамавая мыш, некаторыя пацукі). Размножваюцца у цёплы час года, у селішчах чалавека — цэлы год. Палаваспелымі робяцца ў 1,5-3 месяца.

Шкодзяць збожжавым, лясным і садовым культурам. Мышыныя — корм для многіх звяроў, птушак, паўзуноў.

Многія віды — аб'ект генетыка-папуляцыйных, фізіялагічных і эталагічных даследаванняў.

Літаратура
----------

* *Самусенка Э.* Мышыныя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
**ФГБУН Батанічны інстытут імя У. Л. Камарова Расійскай акадэміі навук** — вядучая батанічная ўстанова Расіі.

Гісторыя
--------

Гісторыя Батанічнага інстытута ўзыходзіць да Указа Пятра Першага 1714 года аб залажэнні Аптэкарскага агарода на Вароніным востраве з мэтай вырошчвання «карысных, кур’ёзных і чужых плант».

У 1823 годзе ён рэарганізаваны ў Імператарскі Санкт-Пецярбургскі батанічны сад, з 1913 года — Імператарскі батанічны сад Пятра Вялікага.

З 1918 года — Галоўны батанічны сад РСФСР, з 1925 года — Галоўны батанічны сад СССР. У 1930 годзе перададзены ў распараджэнне Акадэміі навук СССР.

У 1931 годзе ў выніку зліцця Батанічнага саду з Батанічным музеем АН СССР утвораны Батанічны інстытут АН СССР, цяпер — Батанічны інстытут імя У. Л. Камарова Расійскай акадэміі навук. Імя Уладзіміра Лявонцьевіча Камарова (1869—1945) інстытуту прысвоена ў 1940 годзе, да 70-годдзя вучонага.

З 2014 года перададзены ў распараджэнне Федэральнага агенцтва навуковых арганізацый. З мая 2018 года ў сістэме Міністэрства навукі і вышэйшай адукацыі Расійскай Федэрацыі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Выкладчык-стажор** — пачатковая пасада ў іерархіі пасад навукова-педагагічных супрацоўнікаў вышэйшых навучальных устаноў, на якую пераважна прызначаюцца асобы, якія атрымалі дыплом аб вышэйшай адукацыі ў бягучым годзе (выпускнікі ВНУ). Праз год паспяховай выкладчыцкай дзейнасці выкладчык-стажор пераводзіцца на пасаду выкладчыка або асістэнта.

Кваліфікацыйныя патрабаванні
----------------------------

Вышэйшая адукацыя без прад'яўлення патрабаванняў да стажу працы.

Службовыя абавязкі
------------------

Праводзіць практычныя або семінарскія заняткі са студэнтамі, забяспечвае якаснае выкананне навучальных планаў і праграм. Вывучае індывідуальныя асаблівасці студэнтаў, іх інтарэсы, здольнасці і ўлічвае іх пры правядзенні заняткаў у групе. Развівае цікавасць да абранай студэнтамі прафесійнай дзейнасці. Падтрымлівае вучэбную дысцыпліну, забяспечвае прыняты рэжым і парадак работы педагагічнага калектыву кафедры. Вывучае, абагульняе і выкарыстоўвае ў сваёй працы перадавы педагагічны досвед, дасягненні педагагічнай навукі, новыя методыкі навучання. Выконвае эксперыментальную і навуковую працу з мэтай авалодання новым вопытам. Садзейнічае неабходнаму ўзроўню забеспячэння вучэбных заняткаў сучаснымі навуковымі, інфармацыйнымі і тэхнічнымі сродкамі навучання. Развівае ў студэнтаў навыкі індывідуальнай працы з навуковай, вучэбнай літаратурай, дапаможнікамі. Кантралюе выкананне правілаў і нормаў аховы працы і пажарнай бяспекі.

Павінен ведаць: нарматыўныя прававыя акты, іншыя кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, якія рэгулююць пытанні функцыянавання і развіцця сістэмы вышэйшай адукацыі; вучэбна-навуковыя дысцыпліны па профілю кафедры; сучасны стан навуковых праблем па адпаведнай спецыяльнасці; айчынныя і замежныя дасягненні ў галіне вучэбна-выхаваўчага працэсу, напрамкі развіцця сістэмы навучання і выхавання па выкладаемых і сумежных вучэбных дысцыплінах; асновы працоўнага заканадаўства; правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

Літаратура
----------

* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых устаноў адукацыі ўсіх тыпаў» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы Рэспублікі Беларусь № 53 ад 28.04.2001 г.

| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
**Батанічны сад Польскай акадэміі навук** знаходзіцца ў сталічным жылым раёне Поўсін непадалёк ад цэнтра Варшавы, Польшча.

Гісторыя
--------

Батанічны сад Польскай акадэміі навук у Поўсіне быў заснаваны ў 1974 годзе. Сад займае плошчу ў 40 гектараў, з якіх у 1990 годзе каля 27 гектараў былі адкрытыя для наведвальнікаў.

Апісанне
--------

Сад падзелены на 5 асноўных частак. Гэта польская флора, дэндрарый, дэкаратыўна-прыкладныя расліны, дэкаратыўныя расліны і экзатычныя расліны. Батанічны сад сабраў больш за 9,5 тысячы сартоў і разнавіднасцей раслін.

Калекцыю польскай флоры складаюць расліны, якія натуральна сустракаюцца на тэрыторыі Польшчы. Калекцыя садавіны ўключае ў сябе фруктовыя дрэвы, кусты і шматгадовыя расліны. Акрамя добра вядомых, распаўсюджаных відаў і сартоў, можна пабачыць менш вядомыя, старыя сарты.

Водныя расліны растуць у водных рэзервуарах, а на іх берагах — расліны, якія патрабуюць вільготных і балоцістых зямель.

У аранжарэях батанічнага саду сабраная багатая калекцыя экзатычных раслін з субтрапічных і трапічных раёнаў свету. Гэтая калекцыя падзеленая на пяць частак паводле патрабаванняў раслін адносна клімату і асяроддзя пражывання. Вялікую групу складаюць цытрусавыя расліны. Іх калекцыя з’яўляецца найбуйнейшай у Польшчы.

Калекцыю дэкаратыўных раслін складаюць больш за 900 відаў і разнавіднасцяейфлоры, сярод якіх асаблівай увагі заслугоўвае адкрыты ў 2000 годзе разарый, з вялікай колькасцю разнавіднасцей ружы.

Дырэктары
---------

* Багуслаў Мольскі (1974—1989)

Зноскі
------

1. ↑  Батанічны сад у Поўсіне — аазіс магнолій (ФОТА)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Батанічны сад Польскай акадэміі навук
| Хрысціянства |
| --- |
|  |
| Біблія |
| * Стары Запавет
* Новы Запавет
* Апокрыфы
* Евангелле
* Дзесяць запаведзей
* Нагорная пропаведзь
 |
| Тройца |
| * Бог Айцец
* ✯ Ісус Хрыстос
* Святы Дух
 |
| Гісторыя хрысціянства |
| * Храналогія хрысціянства
* Апосталы
* Сусветныя саборы
* Вялікі раскол
* Крыжовыя паходы
* Рэфармацыя
 |
| Хрысціянскае багаслоўе |
| * Грэхападзенне
* Грэх
* Дабрадзейнасць
* Выкупленне
* Выратаванне
* Уваскрэсенне
* Другое прышэсце
* Богаслужэнне
* Дабрадзейнасці
* Таінствы
 |
| Галіны хрысціянства |
| * Каталіцтва
* Праваслаўе
* Пратэстанцтва
* Сацыніянства
 |

**Выкупленне** - літаральна выкуп за палоннага ці раба, вызваленне ад рабства. У хрысціянскай тэалогіі гэты тэрмін (іўр.: ge'ullah, греч. *lytrosis*, *apolytrosis*) ужываецца для пазначэння учынка подзвіга Ісуса Хрыста. Каб загладзіць грахі чалавецтва Хрыстос увасабляецца ў чалавека і прыносіць Сябе ў ахвяру.

Слова «выкупіць» значыць вызваліць ад чагосьці шляхам аплаты вызначанай сумы. Гэты тэрмін адмыслова выкарыстоўваўся для пазначэння выкупу раба з няволі. Ужыванне гэтага тэрміна да смерці Хрыста азначае, што папярэднім станам чалавецтва было рабства. Бог набыў cвабоду людзей, і таму яно больш не знаходзіцца ў рабстве граху ці старазапаветнага закона. Гэта метафарычнае выкарыстанне «выкуплення» пацвярджаецца вучэннем Ліста Галатам 3:13 і 4:5.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сан-Вісенты.

**Сан-Вісе́нты** (парт.: Cabo de São Vicente — *Мыс Святога Вікенція*) — мыс на паўднёвым захадзе Партугаліі, які ўтварае разам з суседнім мысам Понта-ды-Сагрыш самы паўднёва-заходні выступ еўрапейскага мацерыка. Мыс уяўляе сабой заходнюю ўскраіну партугальскага рэгіёна Алгарві, які сканчаецца тут скалістым берагам з беднай расліннасцю, які дасягае вышыні да 70 м.

Маяк
На мысе Сан-Вісенты знаходзіцца маяк, святло якога бачнае на адлегласці 32 марскія мілі (каля 60 км). Ён лічыцца самым магутным у Еўропе. Вакол мыса праходзіць адзін з самых эксплуатаваных у свеце марскіх шляхоў. Судны, якія абыходзяць мыс, трымаюць значную дыстанцыю бяспекі.

Міфалогія
---------

З часоў неаліту мыс з'яўляўся свяшчэнным месцам, пра што сведчаць усталяваныя ў яго наваколлях менгіры. У эпоху фінікійцаў ён быў прысвечаны бажаству Мелькарту. Старажытныя грэкі называлі гэта месца *Афіуса* (краіна змей), а яго жыхароў — *эстрымніі* (жыхары края). Для рымлян мыс з'яўляўся магічным месцам на краю свету, звязаным з заходам сонца і месцам пражывання багоў. Яны называлі яго *Promontorium sacrum*. Хрысціяне назвалі мыс у гонар святога Вікенція Сарагоскага, заступніка мараплаўцаў. Паводле легенды, лодку з яго целам мора вынесла менавіта ў гэтым месцы.

Гл. таксама
-----------

* мыс Рока — самы заходні мыс кантынентальнай Еўропы

Зноскі
------

1. 1 2  Cape Saint Vincent (англ.). — артыкул з *Encyclopædia Britannica Online*. Праверана 21 кастрычніка 2014.
2. ↑  portugalvirtual.pt

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Сан-Вісенты (мыс)**
* Інфармацыя пра мыс на сайце Avesdeportugal.info (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 162628050 · GND: 4306977-0 · LCCN: sh87002710 · VIAF: 170100760 |
**Сан-Бенедыкта** (ісп.: San Benedicto) — востраў у Ціхім акіяне ў групе астравоў Рэвілья-Хіхеда. Адміністрацыйна належыць да мексіканскага штата Каліма. Плошча вострава - 5,94 км². Ненаселены.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў 1779 г. іспанскімі мараплаўцамі. Некаторы час меў назву Санта-Тама́с. У 1868 г. далучаны да Мексікі. З 2008 г. уваходзіць у склад біясфернага запаведніка.

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Сан-Бенедыкта — самы паўночны ў групе астравоў Рэвілья-Хіхеда. Знаходзіцца прыкладна ў 400 км на поўнач ад паўвострава Каліфорнія, 1223 км на захад ад Мехіка, 10966 км на паўднёвы захад ад Мінска. Даўжыня - 4,22 км, найбольшая шырыня - 2,42 км.

Мае вулканічнае паходжанне. Складаецца з двух старых вулканаў Хэрэра і Мантыкула-Сенерытыка і новага вулкана Ба́рсена (310 м), які сфарміраваўся у выніку вывяржэння 1952 - 1953 гг. Мяркуецца, што да яго ўзнікнення найвышэйшым вулканам быў Мантыкула-Сенерытыка. Вывяржэнне Барсены значна паўплывала на ўсю экалогію вострава. 

Клімат марскі трапічны, даволі вільготны. Аднак з-за перавагі цвёрдых базальтавых парод дажджавая вада амаль не пранікае ў глебу. Сталых крыніц пітной вады няма. У цэнтры кратэра Барсены сустракаецца паніжэнне, дзе дажджавыя сцёкі фарміруюць невялікае возера, але толькі ў сезон мусонаў.

Прырода
-------

І без таго бедная прырода вострава значна пацярпела падчас вывяржэння вулкана ў 1952 - 1953 гг. У нашы дні наземная фаўна прадстаўлена выключна птушкамі. Флора пераважна травяністая, рэдка сустракаюцца хмызнякі і дзікі вінаград. Значна большую цікавасць уяўляе прыродны свет Ціхага акіяна вакол вострава. Тут сустракаюцца акулы, дэльфіны, скаты-матылькі і г. д.

Спасылкі
--------

* Islands of Socorro, Clarion, San Benedicto, and Roc Partida in the Pacific Ocean off the coast of Mexico
* Bárcena Архівавана 14 лістапада 2020.
* The story of the nets of San Benedicto
* Isla San Benedicto Архівавана 29 ліпеня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 242324699 |
**Удар галаўнога мозга** (лац.: contusio cerebri) — чэрапна-мазгавая траўма пры якой адбываецца паражэнне непасрэдна тканак галаўнога мозга, заўсёды суправаджаецца наяўнасцю агменю некрозу нервовай тканкі.

Найбольш часта агмені пашкоджанняў размяшчаюцца ў галіне лобных, скроневых і патылічных доляў. Пашкоджанні, якія развіліся пры траўме, могуць быць як аднабаковыя так і двухбаковыя.

Класіфікацыя
------------

Ступень цяжкасці ўдару галаўнога мозга характарызуецца глыбінёй і працягласцю страты прытомнасці. Усяго вылучаюць тры ступені ўдараў:

* удар галаўнога мозга лёгкай ступені;
* удар галаўнога мозга сярэдняга ступені;
* удар галаўнога мозгу цяжкай ступені.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779764001 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Батанічны сад.

| Чацвёртая лінія |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Цівалі |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Альшэўская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Вяснянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Старавіленскі шлях |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Кіеўскі сквер |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Максіма Багдановіча |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Політэхнічная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Друкарская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Батанічны сад |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Сляпянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Даўгабродская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Серабранка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Козырава |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Праспект Міру |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Лакаматыўная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Берасцейская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Тучынка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**«Батанічны сад»** (трансліт.: *Bataničny sad*, руск.: Ботанический сад) — запланаваная станцыя чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліц Платонава і Акадэмічнай, паміж станцыямі «Друкарская» і «Сляпянка».

Насіла працоўную назву «Платонава» (руск.: Платонова). У 2016 годзе была зацверджана назва «Батанічны сад». Назва паходзіць ад Цэнтральнага батанічнага саду Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  В Минске появятся станции метро «Переспа», «Друкарская» и «Ивана Мележа»(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Майка (значэнні).

**Рафал Майка** (польск.: Rafał Majka; нар. 12 верасня 1989, Зэгартавіцы, Малапольскае ваяводства, Польшча) — польскі прафесійны шашэйны велагоншчык, які выступае за каманду Tinkoff. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года.

Кар'ера
-------

У студзені 2011 года Рафал Майка падпісаў прафесійны кантракт з дацкай прафесійнай камандай вышэйшага дывізіёна Saxo Bank-Sungard. У першы год паляк не паказваў выдатных вынікаў. У канцы лета ён дэбютаваў на Вуэльце, якую ён вымушаны быў пакінуць з-за хваробы на 17-м этапе. Праз год, на гэтай жа гонцы Майка нечакана стаў галоўным горным памочнікам свайго капітана Альберта Кантадора і зрабіў важкі ўнёсак у перамогу іспанца ў агульным заліку. У завяршэнні сезона паляк стаў лепшым маладым гоншчыкам на Туры Пекіна.

На Джыра-2013 Майка паказаў шэраг выдатных вынікаў і да апошняга этапу змагаўся з калумбійцам Карласам Бетанкурам за белую майку лепшага маладога гоншчыка, але на апошнім горным этапе саступіў яму 41 секунду, стаўшы другім у маладзёжнай класіфікацыі і сёмым у генеральнай класіфікацыі. У ліпені Рафал змагаўся за перамогу на родным Туры Польшчы, некалькі дзён быў лідарам агульнага заліку, але ў выніку стаў чацвёртым, выйграўшы ў якасці суцяшэння майку лепшага ў ачковай класіфікацыі.

19 ліпеня 2014 года выйграў 14 этап Тур дэ Франс, які праходзіў паміж гарадамі Грэнобль і Рызуль. Праз некалькі дзён выйграў яшчэ адзін горны этап, што прынесла яму званне горнага караля.

Амаль адразу пасля завяршэння Тура выступіў на хатнім Туры Польшчы, дзе выйграў 2 этапы і генеральную класіфікацыю.

Другую «гарохавую майку горнага караля» Рафал атрымаў па выніках Тур дэ Франс 2016. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў Рыа-дэ-Жанэйра ў групавой гонцы.

Асабістае жыццё
---------------

Бацька Рафала — Пётр, маці — Каміла, таксама ў Майкі ёсць дзве сястры: старэйшая Агнешка і малодшая Магда. На вяселлі старэйшай сястры ў 2006 годзе велагоншчык пазнаёміўся з Магдай Коваль, з якой ажаніўся 18 кастрычніка 2014 года.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Статыстыка на cqranking.com
**«Удзя́чны кало́дзеж»** — беларускі зборнік прозы Алеся Масарэнкі, які быў выдадзены ў 2013 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура».

Змест
-----

У кнізе творы, напісаныя пераважна ў кароткім жанры. Хутказменнасць падзей дыктуе надзвычай мабільную форму, як, да прыкаду, начыркі, з дапамогай якіх пісьменнік амаль імгненна адгукаецца на тыя ці іншыя жыццёвыя факты. Менавіта ў сціслым, не­загрувашчаным тэксце жывое, каларытнае слова апы­наецца як бы навідавоку, прыцягвае ўвагу, зачароўвае і, несумненна, узвышае мастацкую вартасць твора.

Зноскі
------

1. ↑  Удзячны калодзеж (руск.).  LiveLib. Праверана 29 красавіка 2021.

Спасылкі
--------



*
**Беларускі конны полк**, спачатку **Беларускі ўланскі полк**, таксама вядомы як **полк ротмістра Якубені** і **Аршанскі беларускі полк** — аўтаномнае беларускае ўзброеннае фарміраванне, створанае ў 1917 годзе.

Гісторыя
--------

Створаны членам Цэнтральнай беларускай вайсковай рады паручнікам Канстанцінам Езавітавым у ваколіцах Пскова на Паўночным фронце як **Беларускі ўланскі полк**, ва ўмовах калі камандаванне Заходняга фронту замінала фарміраванню беларускіх часцей. Неўзабаве пераведзены ў Краснае пад Оршай і стаў называцца **Беларускім конным палком**.

Фактычна эскадроннага складу. Камандзір -- ротмістр Р. Якубеня.

На заклік БЦВР полк уступіў у бой з палякамі, каб не дапусціць заняцця імі Бабруйскай крэпасці з вялікімі вайсковымі складамі, але 20.1.1918 года палякі занялі Бабруйск. На пачатку лютага 1918 года спрабаваў прабіцца з-пад Оршы ў Менск на дапамогу разагнанай ў ноч 31.1/1.2 (нов.ст.) бальшавікамі ЦВБР. У лютым 1918 года ў Оршы адмовіўся падпарадкоўвацца бальшавікам і імі раззброены.

Зноскі
------

1. 1 2  Латышонак, 2014, с. 50
2. ↑  Латышонак, 2014, с. 55
3. ↑  Латышонак, 2014, с. 56
4. ↑  Латышонак, 2014, с. 57

Літаратура
----------

* *Латышонак А.* Жаўнеры БНР. — выд. 3-е, перапрацаванае. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 373 с. — ISBN 978-5-00076-003-1.
* *Езавітаў К.* Беларуская Вайсковая Цэнтральная Рада // Крывіч №1(7), 1924.
**Удзе́льнае кня́ства**, **удзе́л** (ад «*дзель*», «*дзяліць*» — частка) — паняцце, якое абазначае феадальнае ўладанне на ўсходнеславянскіх землях у XІI—XVI стст. уладар якога падпарадкоўваецца галоўнаму князю (з канца ХІІ ст. — вялікаму князю). Удзельныя княствы (таксама воласці-княствы) утвараліся ў выніку драбнення буйных зямель-княстваў. Слова «удзел» ужывалася толькі на землях Маскоўскай дзяржавы, але было прынята ў гістарыяграфіі для абазначэння названай з'явы.

З’яўленне
---------

У сярэдзіне XI ст. пасля смерці кіеўскага князя Яраслава Уладзіміравіча землі Кіеўскай дзяржавы былі падзелены паміж яго сынамі, што было пачаткам існавання Кіеўскай, Чарнігаўскай і Пераяслаўскай валасцей-княстваў як першых удзельных княстваў.

У 1070-я гады князі-ізгоі Расціславічы атрымалі галіцкія землі  (укр.) (бел. і падзялілі іх на шэраг удзелаў-валасцей. Любецкі з’езд 1097 года для спынення княжацкіх міжусобіц узаконіў падзел на ўдзелы-вотчыны і тым самым юрыдычна замацаваў палітычную раздробненасць Кіеўскай дзяржавы.

Арганізацыя
-----------

Праз пазнейшыя драбненні спадчыны з’явіўся шэраг драбнейшых удзелаў.

Новыя ўдзельныя княствы былі амаль самастойнымі дзяржавамі на ўзор заходнееўрапейскіх каралеўстваў. Фармальна знаходзячыся пад уладай вялікага князя, удзельныя князі мелі ўласны адміністрацыйны апарат, манету, войска, судовыя ўстановы і інш.

Скасаванне
----------

У першай палове XV ст. на землях, што ўваходзілі ў склад Польшчы, удзелы былі скасаваны.

На землях Вялікага Княства Літоўскага большасць удзельных княстваў скасавана ў другой палове XV ст. але асобныя існавалі да XVI ст. У 1471 годзе ліквідавана ўдзельнае Кіеўскае княства.

На паўночна-ўсходніх землях былой Кіеўскай дзяржавы ў XIV—XV стст. з утварэннем цэнтралізаванай Маскоўскае дзяржавы ўзнікненне новых удзельных княстваў спыняецца. Апошняе ўдзельнае княства — Угліцкае — было ліквідавана ў 1591 годзе пасля смерці Дзмітрыя, сына Івана Грознага.

Гл. таксама
-----------

* Спіс старажытнарускіх княстваў
* Княства
* Воласць

Літаратура
----------

* Енциклопедія українознавства. У 10-х т. / Гол. ред. Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде Життя, 1954—1989.
* *Горский Антон*. Средневековая Русь. О чем говорят источники. — Москва: Ломоносовъ, 2016.

Спасылкі
--------

* Вялікая савецкая энцыклапедыя(недаступная спасылка) (руск.)
* Вялікі юрыдычны слоўнік(недаступная спасылка) (руск.)
Не блытаць з Беларуская Самаабарона.**Беларускі корпус самааховы** (БСА, БКС, Беларуская самаахова) — ваенізаванае фарміраванне на тэрыторыі Генеральнай акругі "Беларусь".

Беларускі корпус самааховы пачаў стварацца летам 1942 Беларускай народнай самапомаччу (БНС).

Пасля нарады прадстаўнікоў нямецкіх акупацыйных улад 1.7.1942 быў выдадзены загад генеральнага камісара Беларусі аб стварэнні ў поўнай згодзе з БНС "самааховы беларускага насельніцтва" як дапаможнай арганізацыі для нямецкай паліцыі. Перад Беларускай самааховай ставілася задача "дапамагаць нямецкай і мясцовай паліцыі ў барацьбе супраць бальшавікоў і сабатажнікаў, забяспечваць спакой на Беларусі". Зброя і амуніцыя для БКС павінны былі пастаўляцца нямецкай паліцыяй.

Галоўным камісарам Беларускай самааховы стаў Іван Ермачэнка, які таксама ўзначальваў і БНС. Пры галоўным каменданце быў утвораны штаб БСА.

Стварэнне БСА суправаджалася шырокай прапагандысцкай кампаніяй. Падкрэслівалася, што БСА знішчыць партызаншчыну і стане зародкам беларускага войска на будучыню.

З пачатку жніўня 1942 ў Менску адкрыліся 3-тыднёвыя афіцэрскія курсы (кіраўнік Ф. Кушаль), на якіх прайшлі падрыхтоўку каля 260 чал. Усяго было створана 20 батальёнаў і некалькі мяшаных адзінак БСА, якія, аднак, не выканалі ўскладзеных на іх задач. Адна з галоўных прычын гэтага была ў тым, што для БСА не ўдалося атрымаць неабходную колькасць зброі.

Бяззбройныя самаахоўцы і іх сем'і сталі аб'ектам тэрору з боку партызан, як толькі стала вядома пра стварэнне самааховы. З іншага боку, меліся выпадкі, калі нават буйныя патрулі самааховы, узброеныя вінтоўкамі і аўтаматычнай зброяй, пры сутыкненні з партызанамі замест аказання супраціўлення пераходзілі на іх бок.[*крыніца?*]

З восені 1942 адносіны гітлераўцаў да Беларускай самааховы пачалі мяняцца. Ермачэнка быў пазбаўлены тытула генеральнага каменданта, а штаб БСА забаронены. Вясной 1943 Беларуская самаахова была распушчана.

Літаратура
----------

* *Романько О. В.* Части охраны правопорядка: от самообороны до белорусской полиции // Коричневые тени в Полесье. Белоруссия 1941—1945. — М.: Вече, 2008. — 432 с.: ил. — (Военные тайны XX века). — Тираж 5000 экз. — ISBN 978-5-9533-1909-6  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сенат.
Будынак Сената і Сінода ў Санкт-Пецярбургу
**Урадавы Сенат** (руск.: Правительствующий сенат) — вышэйшы дзяржаўны орган Расійскай імперыі, падпарадкаваны Імператару. Заснаваны Пятром Вялікім 22 лютага (5 сакавіка) 1711 года як вышэйшы орган дзяржаўнай улады і заканадаўства. З пачатку XIX стагоддзя здзяйсняў даглядныя функцыі за дзейнасцю дзяржаўных ўстаноў; з 1864 года — вышэйшая касацыйная інстанцыя. Распушчаны пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Урадавы сенат

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n81133705 · VIAF: 144260879 |
**Беларускі камітэт** — беларуская грамадска-палітычная арганізацыя ў Варшаве ў 1919—1927 г.

Створаны ў верасні 1919, статут камітэта зацверджаны 17.10.1919 Міністэрствам унутраных спраў Польшчы. У камітэт увайшлі Л. Дубейкаўскі (старшыня), Г. Леўчык (сакратар), Р. Зямкевіч, Я. Натусевіч, М. Рамановіч, В. Грыневіч і інш. Паводле статута еў права *«развіваць сваю дзейнасць на ўсёй тэрыторыі Польшчы ў рэчышчы культурна-асветнай працы і дабрачыннасці на карысць пражываючых тут беларусаў»*. Праводзіў лекцыі, тэатральна-музычныя вечарыны для курсантаў беларускай школы падхарунжых у Варшаве, былых слуцкіх паўстанцаў, што апынуліся ў Дарагускім лагеры пасля задушэння Слуцкага паўстання (1920). Выступаў з адозвамі да польскіх улад, у якіх пратэставаў супраць палітычнага і адміністрацыйнага ўціску беларускіх нацыянальных арганізацый, супраць арыштаў актыістаў беларускага руху, закрыцця беларускіх школ, культурна-асветных гурткоў і кааператываў. У час Варшаўскай аперацыі на савецка-польскім фронце (1920) аказваў матэрыяльную дапамогу бежанцам — выхадцам з Беларусі. Пасля забароны дзейнасці Гродзенскага беларускага нацыянальнага камітэта стварыў у лютым 1921 ў Гродне свой філіял, падтрымліваў матэрыяльна мясцовы беларускі дзіцячы прытулак і гімназію. Намаганнямі старшыні Л. Дубейкаўскага з польскай турмы вызвалены Т. Грыб, А. Уласаў, У. Курбскі. У 1921 у склад камітэта ўвайшлі Я. Ладноў (віцэ-старшыня), В. Берзін, М. Грыгаровіч і інш.

Выкарыстаўшы ад’езд Л. Дубейкаўскага на жыхарства ў Вільню і палітычны разрыў апошняга з А. Луцкевічам, Я. Ладноў фактычна прысвоіў кіраўніцтва ў камітэце і пры падтрымцы часткі членаў разгарнуў дзейнасць арганізацыі ў паланафільным кірунку. Публічна выступаў *«за саюз усіх славян праз Варшаву, Прагу, Бялград і Сафію»*. У 1923—1924 гадах Я. Ладноў склаў некалькі адозваў, у якіх абвінаваціў членаў Беларускага пасольскага клуба і большасць віленскіх беларускіх арганізацый у сувязях з сусветным масонствам і бальшавіцкай Масквой. У выніку 5.11.1924 Л. Дубейкаўскі склаў з сябе абавязкі старшыні камітэта.

Пасля ад’езду Я. Ладнова ў Германію дзейнасць камітэта спынілася. Адноўлена 15.7.1925 прыхільнікамі Беларускага сялянскага саюза і беспартыйнымі дзеячамі. У новы склад камітэта ўвайшлі Л. Більдзюкевіч (старшыня), Я. Пачопка (віцэ-старшыня), М. Грыгаровіч (скарбнік), Г. Леўчык, В. Берзін (сакратар), Я. Гапановіч, А. Уласаў, Р. Зямкевіч і В. Мультан.

Найбольш верагодна камітэт спыніў сваю ддзейнасць у 1927 ў час масавых палітычных рэпрэсій супраць беларускіх палітычных партый і арганізацый.

Літаратура
----------

* Ляхоўскі У. Беларускі камітэт у Варшаве // ЭГБ ў 6 т. Т. 6. Кн. ІІ. Мн. 2003.
**Урад у выгнанні** — палітычная група, якая прэтэндуе на тое, каб з’яўляцца легітымным урадам краіны, але не мае магчымасці ажыццявіць гэта юрыдычна і вымушана знаходзіцца за мяжой. Звычайна ўрады ў выгнанні плануюць вярнуцца ў родныя краіны і аднавіць былую ўладу.

Найстарэйшым у свеце дзеючым урадам у выгнанні станам на 1 чэрвеня 2023 з’яўляецца Рада БНР, орган улады Беларускай Народнай Рэспублікі ў эміграцыі.

Іншымі вядомымі урадамі ў выгнанні найноўшай гісторыі свету з’яўляліся ўрад міжваеннай Польшчы ў Вялікабрытаніі, а таксама ўрады краін Балтыі, якія блізу 50 гадоў знаходзіліся ў эміграцыі ў сувязі далучэннем краін да СССР і па аднаўленні незалежнасці гэтых краін перадалі ўласныя паўнамоцтвы новым урадам гэтых дзяржаваў.
**Экзерцыргаўз** (таксама **манеж**) — колішняе збудаванне на Саборнай плошчы ў Магілёве. 

Быў узведзены каля Іосіфаўскага сабора па праекце архітэктара В. Стасава ў 1815-1823 гг. падчас кватаравання ў Магілёве 1-й арміі. Пры яго будаўніцтве былі выкарыстаны металічныя арачныя фермы. Уяўляў сабой крытае прамавугольнае двухпавярховае збудаванне даўжынёй 100 м, якое было прызначана для ваенных практыкаванняў у халоднае і даждлівае надвор'е. У 1870 годзе будынак згарэў і больш ужо не аднаўляўся.

Зноскі
------

1. ↑  Вдоль Фонтанки-реки: гвардия в Петербурге. Архівавана 18 красавіка 2015.
2. ↑  История храмов Могилевщины Архівавана 14 кастрычніка 2013.
3. ↑  Могилёв – культурная столица СНГ 2013 года Архівавана 21 кастрычніка 2013.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Python.

**Піфон** або **Пітон** (стар.-грэч.: Πύθων) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі пачварная змяя, ахоўнік Парнаса.

Паводле міфаў, Піфон быў створаны Геяй са слізі, якая захавалася ад першабытнага патопу для аховы гары Парнас, дзе знаходзілася дэльфійскае свяцілішча, і якая лічылася цэнтрам сусвету. У грэчаскім мастацтве маляваўся ў выглядзе змяі, яшчаркі або жанчыны. 

Апалон забіў Піфона сваімі стрэламі і ператварыў Дэльфы ў цэнтр свайго культу. Угневаная Гея збіралася пакараць Апалона сталым выгнаннем з Алімпа, але ў выніку ён правёў у выгнанні толькі некалькі гадоў. У гонар перамогі Апалона ў Дэльфах праводзіліся рэлігійныя Піфійскія гульні. Жрыца-прадракальнік з храма Апалона звалася піфіяй.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Піфон
* Python (mythology) Архівавана 27 сакавіка 2013.
* PYTHON : She-dragon of Delphi
**Ураджайны праезд** (трансліт.: *Uradžajny prajezd*, руск.: Урожайный проезд) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 600 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай. У гэтай мясцовасці ёсць яшчэ 15 вуліц з падобнай назвай (1-я Ураджайная вуліца, 2-я Ураджайная вуліца і гэтак далей).

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка
**Экзонім** (ад грэч. ἔξω [экза] «па-за» + грэч. ὄνομα [онама] «імя») — назва краіны, народа і яго прадстаўнікоў або мовы, ужываная ў дачыненні да іх выключна замежнікамі. Паняцце адваротнае экзоніму — *эндонім*.

Напрыклад, назва "Германія" — беларускі экзонім, Allemagne — французскі. Эндонімам жа для гэтай краіны служыць нямецкае Deutschland. 

Першым з двух паняццяў убачыў свет "эндонім". Адбылося гэта ў 1957 у тапанімічнай працы аўстралійскага географа Марселя Аўрасо (Marcel Aurousseau) «Паходжанне геаграфічных назваў» (1957). Неўзабаве ж нарадзіўся і адваротны тэрмін "экзонім".

Экзонімы могуць утварацца ад розных каранёў (Германія і Deutschland), узнікаць у выніку фанетычнай ці арфаграфічнай трансфармацыі эндоніма ў іншых мовах (так у англійскі London па-іспанску будзе *Londres*, па-галандску — *Londen*, па-фінску — *Lontoo*). Таксама з'яўляюцца экзонімы шляхам калькавання: так французская назва Нідэрландаў *Pays-Bas* атрымалася перакладам эндоніма Nederland, што азначае "нізінныя землі".

Змяніць экзонімы на эндонімы
----------------------------

Вельмі часта ўрады дзяржаў, асабліва маладых, вітаюць ужыванне эндонімаў у дачыненні да іх па-за межамі краіны. Так афіцыйная Беларусь (ды і простыя грамадзяне) у ХХІ стагоддзі даволі беспаспяхова спрабуюць адвучыць Расію ад экзоніма *Белоруссия*. А вось іншыя прыклады з гісторыі: 

* У 1935 Рэза-Шах папрасіў замежныя дзяржавы ўжываць у міжнародных адносінах традыцыйную з пачатку 1 тыс.н.э. для яго краіны назву *Іран* замест прынятай тады *Персіі*, што паходзіць ад грэчаскага Персіс (Περσίς), у сваю чаргу ўтворанага ад назвы правінцыі Фарс.
* У 1949 урад Сіама змяніў імя краіны на *Таіланд*, аднак прыметнік *сіамскі* захаваўся побач з коткай, рыбай (сіамскі пеўнічак) і блізнятамі.
* У 1972 годзе Цэйлон стаў *Шры-Ланкай* (у перакладзе — «блаславёная зямля»), хаця стары тапонім пасюль асацыюецца з гарбатай.
* У 1985 урад Берага Слановай Косці вырашыў, што іх краіна больш не павінна перакладацца з французскай мовы. У беларускай і рускай мовах назва *Кот-д'Івуар* увайшла ва ўжытак, але большасць народаў працягваюць перакладаць "Бераг".
* Адным днём 1989 Бірма прачнулася М’янмай. Зрэшты, стары тапонім застаўся ў назве рамана Джорджа Оруэла «Дні ў Бірме».
* У 1995 Індыя змяніла назву свайго найбуйнейшага горада з Бамбея на *Мумбаі*.

Экзонімы для Беларусі
---------------------

Беларускі ўрад і беларусы лічаць, што эндонім *Беларусь* мусіць ужывацца ва ўсіх мовах. Але дагэтуль большасць моваў свету аддае перавагу або калькам, або форме "Беларусія": дацкая форма Hviderusland, галандская Wit-Rusland, эстонская Valgevene, фарэрская Hvítarussland, фінская Valko-Venäjä, нямецкая Weißrussland, грэчаская Lefkorosía (Λευκορωσία), венгерская Fehéroroszország, ісландская Hvíta-Rússland, шведская Vitryssland, турэцкая Beyaz Rusya, кітайская 白俄罗斯 — усё літаральна 'Белая Русь'; або французская Biélorussie, італьянская Bielorussia, партугальская Bielorrússia, і іспанская Bielorrusia. Народ Беларусі працягвае змагацца за сваю праўду і, хоць гэта і няпроста, але ёсць надзея, што, як Шры-Ланка або Таіланд, з цягам часу даможацца свайго.

Зноскі
------

1. ↑
**Леў Абрамавіч Додзін** (руск.: Лев Абра́мович До́дин; нар. 14 мая 1944, Сталінск, СССР) — савецкі і расійскі тэатральны рэжысёр; народны артыст Расіі (1993), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1986), трох Дзяржаўных прэмій Расіі (1992, 2003, 2016) і прэміі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (2001).

Леў Додзін нарадзіўся ў Сталінску (цяпер Новакузнецк), дзе яго бацькі знаходзіліся ў эвакуацыі. У 1945 годзе сям’я вярнулася ў Ленінград. З дзяцінства захоплены тэатрам, Леў Додзіна разам з аднакласнікам Сяргея Салаўёвым займаўся ў Тэатры юнацкай творчасці (ТЮТ) пры Ленінградскім палацы піянераў пад кіраўніцтвам Мацвея Дубровіна. Адразу пасля школы, у 1961 годзе, паступіў у Ленінградскі інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі на курс Б. В. Зона. Разам з ім тут у акцёрскай групе вучыліся Вольга Антонава, Віктар Касцецкі, Леанід Мазгавой, Сяргей Надпорожский, Наталля Ценякова, Уладзімір Тыке. Але завяршыў навучанне Л. А. Додзін на год пазней сваіх аднакурснікаў на рэжысёрскім аддзяленні ў майстэрні Зона.

Скончыўшы ў 1966 годзе інстытут, Додзіна дэбютаваў як рэжысёр тэлеспектакль «Першае каханне» паводле аповесці І. С. Тургенева. Працаваў у Ленінградскім ТЮЗе, дзе паставіў, у прыватнасці, «Свае людзі — згода будзе» А. Астроўскага (1973) і некалькі спектакляў разам з Зіновіем Карагодскім.

У 1967 годзе Леў Додзін пачаў выкладаць акцёрскае майстэрства і рэжысуру ў ЛГИТМиК, выхаваў некалькі пакаленняў акцёраў і рэжысёраў. У 1975—1979 гадах працаваў у Тэатры драмы і камедыі на Ліцейным, паставіў спектаклі «Недалетак» Д. І. Фанвізіна, «Роза Берндт» Г. Гаўптмана і інш.

Ставіў спектаклі на Малой сцэне БДТ — монаспектакль Алега Барысава «Рахманая» паводле аповесці Ф. М. Дастаеўскага (1981) і ў Мхате — «Спадары Галаўлёвы» па рамане М. Салтыкова-Шчадрына з Інакенціем Смактуноўскім (1984), «Рахманая» з Алегам Барысавым (1985).

У 1975 году пастаноўкай спектакля «Разбойнік» паводле п’есы К. Чапека пачалося супрацоўніцтва Льва Додзіна з Малым драматычным тэатрам. З 1983 года ён з’яўляецца мастацкім кіраўніком тэатра, а з 2002 года і дырэктарам.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Восава.

**Во́сава** (трансліт.: *Vosava*, руск.: Осово) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Вядома з канца 19 ст. У 1897 г. 18 двароў, 119 жыхароў, у 1909 г. 17 двароў, 158 жыхароў, дзейнічала школа. Пасля ўстанаўлення Савецкай улады з 20.08.1924 г. у складзе Сакаловіцкага сельсавета. У 1930-я гады створаны калгас імя Варашылава, пасля вайны ў складзе ўзбуйненага калгаса імя Сталіна (у 1959 г. перайменаваны ў калгас імя Свярдлова). На франтах Вялікай Айчыннай вайны і ў партызанскай барацьбе загінулі 28 чалавек; фашысты знішчылі 10 мірных жыхароў. З 16.07.1954 г. у Бобрскім сельсавеце. З 1960 г. вёска ў складзе саўгаса «Бобр», 111 жыхароў. На 01.01.1998 г. 10 гаспадарак, 14 жыхароў. Каля вёскі помнік на ўшанаванне памяці 77 зямлякоў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. У 1980 г. пастаўлены помнік-абеліск, камень з рэльефнай выявай воіна; 3 стэлы з мармуровымі дошкамі, на якіх імёны загінулых.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **О́сава, Падлі́па**

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Бобрскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Бобр |
| Пасёлкі | Бобр |
| Аграгарадкі | Замкі |
| Вёскі | Альшанікі ·  Баравец ·  Віктоліна ·  Восава ·  Вялікі Лес ·  Дворышча ·  Доўгае ·  Еленка ·  Забалоцкае ·  Кляновічы ·  Колас ·  Красноўка ·  Куты ·  Ліпавец ·  Мачулішча ·  Мярэцкі Двор ·  Навасёлкі ·  Навесы ·  Падсосенка ·  Пліса ·  Сакалавічы ·  Сінічанка ·  Скакоўка ·  Стаі ·  Стары Бобр ·  Чарняўка ·  Шацькі ·  Ярашоўка |