recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Флёкс мяцёлчаты** (*Phlox paniculata*) — шматгадовая кветкавая расліна сямейства сінюхавых.

Батанічнае апісанне
-------------------

Шматсцябловы (20—40 парасткаў) куст з вялікімі мяцёлчатымі суквеццямі буйных пахучых кветак разнастайнай афарбоўкі (120—200 кветак у суквецці). Вышыня ад 30—50 да 150 см і вышэй. Суквецці рознай формы (пірамідальныя, шарападобныя, авальныя і г. д.), разнастайная афарбоўка кветак (белыя, белыя і ружовыя з адценнем і вочкам, кармінавыя і лілова-фіялетавыя з адценнем).

У культуры
----------

Растуць на любой акультуранай глебе, святлолюбівыя. Аддаюць перавагу неглыбокаму рыхленню (5 см), патрабуюць палівання ў перыяд росту і бутанізацыі. Эфектыўныя трохразовыя падкормкі: у перыяд адрастання азотнымі, у час бутанізацыі комплекснымі мінеральнымі, пасля цвіцення арганічнымі ўгнаеннямі. Размнажэнне разнастайнае: увесну — дзяленнем куста, маладымі парасткамі (пупышкамі ўзнаўлення), летам — зялёнымі чаранкамі (лісцевымі і сцябловымі), восенню — каранёвымі парасткамі, атожылкамі.

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Дэкаратыўныя расліны.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 96. — 160 с. — 2 350 экз.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн. 1993. — ISBN 5-85700-079-3

Спасылкі
--------

* Флокс метельчатый: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777852572 |
Асноўны артыкул: **прадзюсар**
**Музычны прадзюсар** — асоба, адказная за нагляд і распрацоўку кампазіцый (так званы "прадакшн") музычнага выканаўцы. У абавязкі прадзюсара ўваходзяць збор ідэй для праекта, выбар песень і музыкаў, настаўніцтва выканаўцы і музыкаў па працы ў музычнай студыі, кантроль за запісам і звядзеннем кампазіцый. Акрамя гэтага, прадзюсары часта прымаюць на сябе абавязкі прадпрымальнікаў. Напрыклад, адказнасць за бюджэт, працоўны расклад выканаўцы, дагаворы і перамовы.

У індустрыі гуказапісу існуе два выгляду прадзюсараў: выканаўчы прадзюсар і музычны прадзюсар. Выканаўчы прадзюсар адказвае за фінансаванне праекта, у той час як музычны прадзюсар адказвае за стварэнне музыкі.

Часам музычнага прадзюсара блытаюць з музычным мэнэджэрам.

Яшчэ часта (асабліва на пост-савецкай прасторы) музычнага прадзюсара блытаюць з інвестарам або спонсарам, што таксама з'яўляецца памылковым меркаваннем. Музычны прадзюсар *(англ. producer – музычны вытворца, вытворца)* – спецыяліст, які адказвае ў першую чаргу за вытворчасць музычнага матэрыялу, другараднай задачай музычнага прадзюсара з'яўляецца кіраўніцтва музычным праектам (адміністрацыйныя функцыі).

Службовыя абавязкі
------------------

Музычны прадзюсар можа працаваць як з праектам у цэлым, так і над асобна ўзятымі яго альбомамі, песнямі, кліпамі, і/ці канцэртнымі выступленнямі.

Першапачаткова ў падпарадкаванні музычнага прадзюсара знаходзіцца кантроль над працэсам запісу музыкі, вызначэнне стылю рэпертуару, адбор і адабрэнне вершаў, музыкі і аранжыровак. Але акрамя гэтага ён можа весці адбор сцэнарыяў для кліпаў або канцэртнага выступу. Таксама музычны прадзюсар можа вызначаць і агульную лінію паводзін праекта, весці распрацоўку іміджу і развіцця створанага публічнага ладу.

Музычны прадзюсар абавязаны кантраляваць працэс напісання і запісы песень, радзей — здымак кліпаў, яшчэ радзей — арганізацыю канцэртных выступленняў праекта.

Музычны прадзюсар падбірае тэхнічны персанал для праекта — музыкаў-акампаніятараў, гукааператараў, гукаінжынер, асістэнтаў, мантажораў.

Як правіла, у буйных студый гуказапісу маюцца свае музычныя прадзюсары, але нярэдка самі музыкі запрашаюць цікавых ім старонніх прадзюсараў, а ў некаторых выпадках — ажыццяўляюць музычнае прадзюсаванне свайго праекта самастойна.

Працу, выкананую музычным прадзюсарам, можна параўнаць з працай, выкананай мастацкім кіраўніком. Аднак, у адрозненне ад мастацкага кіраўніка, у абавязкі музычнага прадзюсара часцяком ўваходзіць не толькі «кіраўніцтва» творчай часткай працы праекта, але і арганізацыя і кантроль матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння гэтых работ.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph508986, ph701375 |
**Му́йса** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 18 км на захад ад Браслава каля вёскі Мінкавічы, на адлегласці ў 5 км ад мяжы з Літвой. Належыць да групы Рычана-Дрысвяцкіх азёр. Возера знаходзіцца ў басейне ракі Рычанка, якая цячэ праз возера.

Плошча Муйсы складае 1,6 км². Найбольшая глыбіня возера — 3,9 м. Даўжыня возера 2,01 км, найбольшая шырыня — 1,27 км. Даўжыня берагавой лініі — 6 км. Аб'ём вады ў возеры складае 4,16 млн. м³, плошча вадазбору — 177 км².  

Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 6 м, разараныя. Берагі вадаёма нізкія, забалочаныя. На поўначы і поўдні берагі зліваюцца з схіламі катлавіны.

Пойма мае шырыню да 350 м, знаходзіцца пад лугам. Дно Муйсы плоскае. Прыбярэжная зона вузкая, высланая пяском і глеем, на большых глыбінях дно сапрапелістае. Возера моцна зарастае. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці складае да 250 м.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 19. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 16. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Муйса Архівавана 20 жніўня 2013.
Вялікая Клаака ў Рыме
**Pecunia non olet**  (таксама лац.: Aes non olet — «грошы не пахнуць») — крылаты лацінскі выраз.

Словы, якія прыпісваюцца імператару Веспасіяну, нібы вымаўленыя ім пасля атрымання грошай ад падатку на грамадскія прыбіральні Рыма і звернутыя да яго сына Ціта, які выказаў незадавальненне з нагоды гэтага.

У творы Гая Светонія Транквіла «*Жыццё дванаццаці Цэзараў*», адкуль бярэ пачатак выраз, не прыводзяцца пэўныя словы, вымаўленыя Веспасіянам (у выглядзе простай мовы). Сітуацыя там апісваецца так:

> 
> *Ціт папракаў бацьку, што і прыбіральні ён абклаў падаткам; той узяў манету з першага прыбытку, паднёс да яго носа і спытаў, ці смярдзіць яна. «Не», — адказаў Ціт. «Хоць гэта грошы з мачы», — сказаў Веспасіян*.
> — Светоній. Жыццё дванаццаці Цэзараў. Веспасіян. 23.3.
> 
> 

Выраз «*Грошы не пахнуць*», заснаваны на гэтым эпізодзе, стаў прымаўкай, якая ўказвае на не вельмі чыстую крыніцу прыбытакаў.
**Пуцеправод па вуліцы Якубоўскага** — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Магілёве. Злучае жылыя раёны Фестывальны і Мір, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі лініі Магілёў I — Магілёў II Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі. Па пуцеправодзе праходзіць вуліца Якубоўскага.

Пабудаваны ў 1991 годзе. Да яго ўзвядзення дарога на Мінск праходзіла па пуцеправодзе па вуліцы Арлоўскага, узведзеным у 1929 годзе. Дзякуючы новаму пуцеправоду дарога была выпрастана, а стары пуцеправод ператвораны ў пешаходны.

Тып канструкцыі — бэлечны. Мае 4 пралёты, даўжыня складае 80 м, шырыня 25 м.

Тумбы на ўездзе
У 2018 годзе праведзена рэканструкцыя пуцеправода (арх. С. А. Шапавалава). Сярод іншага агароджа заменена на чыгунную, на ўездах устаноўлены групы з чатырох простых тумб, абліцаваных шэрым паліраваным гранітам, і расшытых уверсе і ўнізе заглыбленымі гарызантальнымі палосамі. На крайняй тумбе, упрыгожанай з боку невялікім шчытом з гербам Магілёва, устаноўлена свяцільня.

Зноскі
------

1. ↑  Могилев: цифры и факты. Мосты и путепроводы

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пуцеправод па вуліцы Якубоўскага (Магілёў)
**Дзяржынскі гісторыка-краязнаўчы музей** — музей, заснаваны ў г. Дзяржынск у 1985 годзе. У аснову музея леглі дакументы і матэрыялы, якія збіралі з 1963 г. вучні сярэдняй школы № 3 пад кіраўніцтвам дырэктара школы, у далейшым першага дырэктара музея І.І.Лысака. Адкрыты для наведвальнікаў 6 лістапада 1987 г. Да 2005 г. музей з'яўляўся структурным падраздзяленнем аддзела культуры Дзяржынскага райвыканкама, 16.11.2005 г. рэфармаваны ў дзяржаўную ўстанову з сучаснай назвай. З 1988 г. дырэктар В.Ф.Чарненка.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5985 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 3499 адзінак Агульная плошча музея 530 м², плошча экспазіцыі 276 м². Асноўная экспазіцыя размешчана ў 6 залах: З гісторыка-краязнаўчых, зале прыроды, выставачнай і лекцыйнай.

У фондах музея больш за 20 калекцый: нумізматыка, жывапіс і графіка, дакументы, скульптура, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, друкаваныя выданні, рукапісы, археалогія, баністыка, фалерыстыка, зброя, адзенне, музычныя інструменты, прадметы этнаграфіі і побыту, фотадакументы, іканапіс, кераміка, сцягазнаўства, народнае мастацтва, плакаты, матэрыяльныя помнікі, філакартыя, прадметы рэлігійнага ўжытку. Найбольш цікавымі музейнымі прадметамі з'яўляюцца: кіепадобная шпілька 2 — 3 чвэрці 1-га тыс. н.э. знойдзеная пры раскопках ва ўрочышчы Кальвіншчына ў 1995 г. манетны скарб 16 — 17 ст. «Земледельческий журнал» 1840 г. «Гісторыя лейб-гвардыі сапёрнага батальёна 1812 — 1852 гг. з планамі і малюнкамі» 1852 г. звон 1802 г. знойдзены пры будаўніцтве дарогі, грамафон канца 19 ст. малыя скульптуры «Пустэльнік» і «Летапісец» В.Чарнабрысава, калекцыя рускіх абразоў 19 ст. і інш.
**Фульбэ** (саманазва: Fulɓe), таксама **пёль** (фр.: Peul), **фулані**, **філані** (хаўса: *Fulani,Hilani*), **фула*,* фуль** (парт.: Fula), **фульфульдэ**, **фелата**, **фуланке** — народ у Нігерыі, Гвінеі, Сенегале, Малі, Камеруне, Нігеры, Буркіна-Фасо, Гвінеі-Бісау, Беніне і інш. Агульная колькасць 18,2 млн.чалавек. 

Адносяцца — частка да негрскай расы вялікай негроіднай расы, частка да пераходных груп Заходняга Судана. Гавораць на мовах фула або фульбэ, або фуль заходне-атлантычнай падгрупы нігера-кангалезскай групы конгакардафанскай сям'і. Дыялекты: барора, фуберэ, фута джалон, пулар масіна. Распаўсюджана таксама французская мова. 

Пісьменнасць на аснове лацініцы. Фульбэ — пераважна мусульмане-суніты.

Літаратура
----------

* Народы мира, «Советская энциклопедия», М. 1988 // С.487-488
**Тарас Сайка** (1906, Ліпск, цяпер Ганцавіцкі раён — 26 верасня 1973) — пратэстанцкі пастар, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч беларускага замежжа ў ЗША, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX ст. мецэнат.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і беларусаў-праваслаўных. Пачатковую адукацыю атрымаў дома. Служыў у польскім войску. Пасля заканчэння службы вярнуўся ў Ліпск. Прыняў святое хрышчэнне. Пры матэрыяльнай падтрымцы місіі «Свет на Востоке» пабудаваў у Ліпску малітоўны дом. З 2-й паловы 1930-х гадоў узначаліў у Ліпску мясцовую царкву баптыстаў. У час Другой сусветнай вайны быў высланы на біблейскія курсы ў духоўную семінарыю[de] ў Відэнест (Германія).

З 1950 года ў ЗША. Жыў і працаваў у Мінеапалісе (Мінесота). Ініцыятар перакладу Бібліі на беларускую мову. Па пытаннях перакладу вёў вялікую перапіску з беларускімі свецкімі і рэлігійнымі дзеячамі на эміграцыі Я. Пятроўскім, Я. Рапецкім, Д. Ясько, Я. Станкевічам. Адзін з арганізатараў і каардынатараў Беларускага біблейскага камітэта па справе перакладу Бібліі. Дзеяч беларускага пратэстанцкага руху ў ЗША. Удзельнічаў у працы з’езда прадстаўнікоў беларускіх евангелічных хрысціян у Канадзе (8-9 верасня 1973).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Пятроўскі Я.* Тарас Сайка. — Гейнсвіл, 1995.
* Весьнік беларускага эвангельска-баптысцкага брацтва ў ЗША і Канадзе № 2, 1974;
* Кіпель В.
**Пуцеправод па Арлоўскай вуліцы**  — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Мінску. Праходзіць над праспектам Пераможцаў. Па пуцеправодзе праходзіць Арлоўская вуліца.

Гісторыя
--------

Пуцеправод пабудаваны ў 1978 годзе. Канструкцыя рамнага тыпу. Мае 3 пралёты, даўжыня складае 104 м, шырыня 36 м. У 2002 годзе на пуцеправодзе праведзены капітальны рамонт, у 2016 г. маштабны бягучы рамонт.

У студзені 2020 года быў заўважаны прагін крайніх бэлек. Спецыялісты выявілі расколіны ў канструкцыі бэлек, рух транспарту па крайніх палосах на пуцеправодзе закрылі і паставілі падпоркі. Па выніках маніторынгу высвятлілася, што пуцеправод патрабуе рамонту. Уся пралётная канструкцыя і верхнія часткі апор былі дэмантаваны. Пасля гэтага апоры ўзмацнілі, зрабілі новыя пралёты і маставое палатно. Архітэктурнае аблічча пуцеправода, у т.л. парэнчавая агароджы і тумбы з ліхтарамі, выкананыя раней, былі захаваны.

Зноскі
------

1. 1 2  Путепроводы // Минск. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1983. – 467 с.
2. 1 2  Ремонт путепровода на пересечении Орловской и Победителей начнется в июле. 08:50 25.05.2020

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
Эцыдыя *Coleosporium tussilaginis* на ігліцы хвоі
**Пухіраватая іржа ігліцы хвоі** — грыбковае захворванне  (польск.) (бел. хвоі. Яно адносіцца да групы захворванняў, званых іржамі  (польск.) (бел. і выклікаецца відам *Coleosporium tussilaginis*. Хвароба сустракаецца на двухігольных і трохігольных хвоях, часцей за ўсё на хвоі звычайнай.

Сімптомы і шкоднасць
--------------------

Першыя сімптомы хваробы выяўляюцца на хваёвай ігліцы ў красавіку ці маі ў выглядзе невялікіх, спачатку хларатычных, потым жоўтых плям. У месцах гэтых плям узнікае спермагонія, якую цяжка заўважыць. Праз некалькі дзён у месцах інфекцыі ствараюцца на іголках эцыдыі, якія вырабляюць эцыдыяспоры. Эцыя мае форму языка або слупка, вышынёй каля 0,5-1 мм і жаўтлявага колеру. Працэс іх стварэння працягваецца толькі з красавіка па май, тады пасля эцыдый застаюцца толькі невялікія рубцы альбо жаўтлявыя ці карычневыя плямы. Ігліца хвоі з эцыдыямі звычайна жоўкне і ападае.

Найбольшую шкоду хвароба наносіць у гадавальніках. Калі гэта адбываецца ў вялікай інтэнсіўнасці, гэта перашкаджае росту раслін і зніжае якасць расады.

Меры аховы
----------

Прадухіліць хваробу альбо, па меншай меры, абмежаваць яе, можна скошваючы альбо знішчаючы гербіцыдамі паблізу гадавальнікаў густыя зараснікі раслін, якія з’яўляюцца другімі гаспадарамі грыба *Coleosporium tussilaginis*. Калі хвароба ўжо ёсць у гадавальніку, барацьбу з ёй праводзяць шляхам апырсквання расады адпаведнымі фунгіцыдамі.

Зноскі
------

1. 1 2  encyklopedia.lasypolskie.pl **(нявызн.)**.
2. 1 2 3 4  Karol Mańka i Małgorzata Mańka «Choroby drzew i krzewów leśnych» Warszawa 1993
**Літва дваровая** (стараруск.: *литва дворовая*) — афіцыйная назва праслойкі служылага стану ў Маскоўскай дзяржаве XVI ст.

Пачала фарміравацца ў канцы XV ст. з палонных і перабежчыкаў з Вялікага Княства Літоўскага падчас маскоўска-літоўскіх войнаў. Да іх далучыліся палонныя ў бітве на Ведрашы (1500) (гл. таксама Федзька Літвіч), а таксама спадарожнікі М. Глінскага, яго баяры і слугі (1508), смаленскія і бранскія баяры, якія прынялі маскоўскае падданства пасля далучэння гэтых земляў да Маскоўскай дзяржавы. «Літва дваровая» была прынята ў прывілеяваны стан Маскоўскай дзяржавы, надзелена маёнткамі, але памяць пра паходжанне з ВКЛ захоўвалася, ёй не давяралі службу на заходніх межах Маскоўскай дзяржавы, выкарыстоўвалі пераважна на поўдні і ўсходзе. Пры Іване IV падверглася значным рэпрэсіям і была скасавана як асобная праслойка прывілеяванага стану.

Літаратура
----------

* *Белы Алесь*. Літва дваровая // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 1997. — С. 381.
* *Зимин А. А.* Россия на пороге Нового времени: Очерки политической истории России первой трети XVI в. — Москва: Мысль, 1972. — 452 с.
* Тысячная книга 1550 г. и Дворовая тетрадь 50-х гг. XVI в. / Подг. А. А. Зимин. — Москва—Ленинград: Издательство Академии Наук СССР, 1950. — 449 с.
**Тэлеазаўры** (*Teleosauridae*) — выкапнёвыя марскія паўзуны юрскага перыяду.

Апісанне
--------

Па вонкавым відзе падобныя да сучасных гавіялаў, ад якіх адрозніваюцца галоўным чынам прысутнасцю брушнага панцыра і дваякаўвагнутымі пазванкамі, якія ўказваюць на нізкую арганізацыю. Як і ў гавіяла, у тэлеазаўра першым чынам у вочы кідаецца падоўжаная вузкая пыса, усаджаная вострымі зубамі, на самым канцы якой знаходзяцца злучаныя ноздры.

Частка тулава з панцырам тэлеазаўра
Тулава тэлеазаўра было пакрыта касцянымі шчыткамі, якія на спінным боку размяшчаліся двума падоўжнымі шэрагамі; тады як на пузе суцэльны панцыр складаўся з некалькіх шэрагаў драбнейшых касцяных пласцінак. Тэлеазаўры мелі слаба развітыя пярэднія канечнасці, што павінна было абцяжарваць іх перасоўванне на сушы і рабіла іх пераважна воднымі жыхарамі, а таксама моцны доўгі хвастом, які дапамагаў пры плаванні.

Дарослыя тэлеазаўры дасягалі 6 м даўжыні (гэта значыць мала адрозніваліся і ў гэтых адносінах ад сучаснага гавіяла).

Асобныя косці і поўныя шкілеты тэлеазаўраў і блізкіх да яго містрыязаўра і пелагазаўра сустракаюцца ў выдатна захаваным стане ў адкладах юрскага перыяду ў Францыі, Германіі і Англіі.

Роды
----

| Род | Эпоха | Месцы знаходак | Заўвага | Сінонімы |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| † *Machimosaurus* | позняя юра — ранні мел | Афрыка
Еўропа |  |  |
| † *Peipehsuchus* | ранняя юра | Азія | Магчыма не тэлеазаўр |  |
| † *Pelagosaurus* | ранняя юра | Еўропа |  | *Pelagosuchus*(верагодна, абдрукоўка) |
| † *Platysuchus* | ранняя юра | Европа |  |  |
| † *Steneosaurus* | ранняя юра —ранні мел | Афрыка
Еўропа |  | *Aeolodon*
*Mycterosuchus*
*Mystriosaurus*
*Sericodon* |
| † *Teleosaurus* | сярэдняя юра | Еўропа |  |  |
|

Зноскі
------

1. ↑  Fitzinger LJFJ. 1843. *Systema Reptilium*. Wien: Braumüller et Seidel, 106 pp.
**Міхаіл Абрамавіч Зораў** (сапр. Штоклянд; 1903 — 28 ліпеня 1942, Мінскае гета) — беларускі акцёр і рэжысёр. Заслужаны артыст БССР (1938).

Біяграфія
---------

Сцэнічную дзейнасць пачаў у расійскіх тэатрах.

З 1926 акцёр, потым рэжысёр БДТ-1 (тэатр імя Я. Купалы). Крытыка адзначала тонкі псіхалагізм Зорава, яго вобразам уласцівы інтэлектуальна-лагічны пачатак у спалучэнні з лірычнасцю і эмацыянальнасцю. Найбольш вядомыя ролі: Войшалак («Вір» Я. Рамановіча), Камісар («Мяцеж» паводле Д. Фурманава), Евель Цывін («Бацькаўшчына» К. Чорнага), Платон Крэчат (аднайменная п'еса А. Карнейчука  (руск.) (бел.). Як рэжысёр здзейсніў пастаноўкі: «Лён» Е. Міровіча (1931, разам з аўтарам), «Працяг будзе» А. Бруштэйн  (руск.) (бел. (1934), «Музыканцкая каманда» Д. Дэля  (руск.) (бел. (1936), «Платон Крэчат» (1936), «Апошнія» М. Горкага (1937), «Кацярына Жарнасек» М. Клімковіча (1938).

У 1941 мастацкі кіраўнік Беларускага тэатра юнага гледача.

Пачатак вайны застаў у Мінску. Змешчаны акупацыйнай адміністрацыяй у Мінскае гета, дзе і загінуў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
**Сілдэнафіл цытрат**, прадаецца як **Віягра**, **Revatio** і пад іншымі гандлёвымі назвамі, з'яўляецца прэпаратам для лячэння эрэктыльнай дысфункцыі і лёгачнай артэрыяльнай гіпертэнзіі (ЛАГ). Першапачаткова быў распрацаваны брытанскімі навукоўцамі, а затым выведзены на рынак амерыканскай фармацэўтычнай кампаніяй *Pfizer*. Дзейнічае шляхам інгібіравання цГМФ-спецыфічнай фосфадыэстэразы тыпу 5, ферменту, які спрыяе дэградацыі цГМФ, які рэгулюе крывацёк у палавым члене. З 1998 года, пасля таго як сілдэнафіл з'явіўся на рынку, ён стаў галоўным сродкам лячэння эрэктыльнай дысфункцыі.

Асноўныя канкурэнты сілдэнафілу на рынку — тадалафіл (Cialis) і вардэнафіл (Levitra).

Зноскі
------

1. ↑  Boolell M, Allen MJ, Ballard SA, Gepi-Attee S, Muirhead GJ, Naylor AM, Osterloh IH, Gingell C (June 1996). "Sildenafil: an orally active type 5 cyclic GMP-specific phosphodiesterase inhibitor for the treatment of penile erectile dysfunction". *Int. J. Impot. Res.* **8** (2): 47–52. PMID 8858389.
Бурфі
**Бурфі** — папулярны дэсерт індыйскай (а таксама пакістанскай і бангладэшскай) кухні. У базавым выглядзе ўяўляе сабой цукерку тыпу памадка, зробленую з уваранага згушчанага малака.

Слова «бурфі» паходзіць ад персідскага слова «барф» са значэннем снег — адсылка да колеру дэсерту. Колер, аднак, можа змяняцца пры дадатковых інгрэдыентах — садавіны (напрыклад, манга), арэхаў, ружовай вады. Нярэдка дадаецца мякаць какоса. Зверху бурфі ўпрыгожваюць вобмешкай з такняных арэхаў, а ў асабліва ўрачыстых выпадках — найтонкімі аркушамі срэбра, якія ў Індыі таксама ядуць, хоць яны і не маюць смаку. Кожны тып бурфі ў Індыі мае сваю назву. Прыгатаваныя бурфі звычайна наразаюць квадратамі ці ромбамі, як пахлаву, хоць бываюць і бурфі круглай формы. Іх часта падаюць падчас вяселляў і індуісцкіх рэлігійных свят, такіх, як свята Дзівалі.
**Сілабі́чнае вершасклада́нне** — сістэма вершаскладання, у аснове якой — чаргаванне аднолькавай колькасці складоў у вершаваных радках. Ужываецца пераважна ў мовах з пастаянным месцам націску ў словах: французскай, армянскай, мовах цюрцкіх народаў (націск на апошнім складзе), у польскай (на перадапошнім), чэшскай (на першым) і інш.

Асноўнымі рытмастваральнымі кампанентамі сілабічнага верша, апрача аднолькавай колькасці складоў у радках (ад сямі да шаснаццаці), з'яўляюцца міжрадковыя паўзы, клаўзулы, рыфмы, цэзуры.

Гісторыя сілабічнага вершаскладання
-----------------------------------

Сваёй дасканаласці сілабічнае вершаскладанне дасягнула ў французскай і італьянскай паэзіі XI—XII стст. Адтуль яно ў XV ст. перайшло ў польскую паэзію. З польскай вершатворчасці сілабічнае вершаскладанне на самым пачатку XVI ст. прыйшло ў беларускую літаратуру, стаўшы, як і антычны (метрычны) верш, галоўнай сістэмай вершаскладання пісьмовай паэзіі Беларусі.

Сілабічнае вершаскладанне ў беларускай літаратуры
-------------------------------------------------

Найбольш буйным беларускім сілабістам першай паловы XVII ст. быў С. Полацкі (1629—1680). Яшчэ ў XIX ст. сілабічнай сістэмай вершаскладання карысталіся Я. Чачот, В. Дунін-Марцінкевіч, Ф. Багушэвіч і іншыя паэты. Уплыў рускага сілаба-танічнага верша, а таксама сілаба-танічных формаў народнага верша на
беларускую літаратурную сілабіку прывёў да яе паступовага адмірання. Гэтаму садзейнічала і тое, што ў выніку ўваходжання Беларусі ў склад Расіі ў канцы XVIII ст. уздзеянне польскай мовы і польскай сілабікі на беларускую паэзію рэзка зменшылася. З канца XIX ст. беларускае сілабічнае вершаскладанне, праслужыўшы паэзіі амаль чатырыста гадоў, перастала існаваць.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 194051139 |
«Тыгры і цмокі» Кано Санкраку
**Японскі жывапіс** — шырокі спектр жанраў і стыляў выяўленчага мастацтва Японіі. Вытокі выяўленчага мастацтва Японіі ўзыходзяць да распісной керамікі (да 3 ст. да н.э.) і пахавальных фрэсак (2-6 ст.). Росквіту японскі жывапіс дасягнуў з прыняццем будызму ў 6 стагоддзі (сценавыя роспісы Залатой залы ў манастыры Харудзі недалёка ад Нары). У 7 стагоддзі з’явіліся першыя «эмакі» — даўгія скруткі, якія часам дасягалі 15 метраў і з’яўляліся ілюстрацыяй гісторыі, літаратурных твораў (напрыклад, «Аповесць пра Гэндзі») альбо ілюстравалі прыдворныя цырымоніі. Скруткі-аповесці («эмакімано») разам з альбомнымі аркушамі і шырмамі — адна з формаў японскага жывапісу і менавіта тут выпрацаваўся японскі стыль жывапісу «ямато-э», свабодны ад кітайскага ўплыву.

Як і ў Кітаі, адным з цэнтральных жанраў японскага жывапісу быў пейзаж, вяршыняй якога стаў манахромны жывапіс «суйбоку-га» майстра Сэсю (15 ст.), а таксама яркія каляровыя творы школы Кано (канец 16 ст.). У 17 стагоддзі майстры школы Кано пачалі маляваць жанравыя сцэны. У 18-19 стагоддзях пейзаж, партрэт і жанр атрымліваюць новае развіццё ў каляровых ксілаграфіях стылю «укіё-э».

У сярэдзіне 19 стагоддзя японскі жывапіс быў адкрыты еўрапейцамі. Эстампамі Кацусіка Хакусая, Тасюсай Сяраку, Судзукі Харунобу захапляліся імпрэсіяністы, іх танюткія лініі зрабілі вялікі ўплыў на мастацтва мадэрна, а партрэты — на жывапіс экспрэсіянізму.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX529774 · BNF: 119330633 · LCCN: sh85096760 · LNB: 000103196 · NDL: 00585994 · NKC: ph121301 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ігнацьеў.

**Руф Гаўрылавіч Ігнацьеў** (19 верасня 1829, Масква — 14 студзеня 1886) — гісторык, археолаг, этнограф, музыказнавец, сын Гаўрылы Ігнацьева.

Біяграфія
---------

Скончыў Лазараўскі інстытут усходніх моў у Маскве, кансерваторыю ў Парыжы. Быў членам таварыстваў: Маскоўскага археалагічнага, аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі і этнаграфіі, Вольнага эканамічнага, гісторыі, этнаграфіі і археалогіі пры Казанскім універсітэце.

Калі ў 1877—1880 гадах працаваў рэдактарам неафіцыйнага аддзела газеты «Минские губернские ведомости» і членам Мінскага губернскага статыстычнага камітэта, даследаваў курганы на Міншчыне, склаў карту археалагічных помнікаў Менскага павета, даследаваў археалагічныя помнікі в. Чэрнікаўшчына на Койданаўшчыне, збіраў музычны фальклор. Матэрыялы раскопак, запісы народных песень і апісанне народных інструментаў экспанаваў на Антрапалагічнай выстаўцы ў Маскве (1879), дзе выступіў з дакладамі «Пра помнікі народнай творчасці ў Мінскай губерні» і «Пра помнікі старажытнасці ў Мінскай губерні».

Зноскі
------

1. ↑  Памяць. Дзяржынскі раён, 2004, с. 40—41

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.
* Ігнацьеў Руф Гаўрылавіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дзяржынскага р-на. — Мн.: БелТА, 2004. — С. 40—41. — 704 c.: іл. — ISBN 985-6302-64-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 1043154260374424480003 |
**Ярамі́р**, **Яро́мер** (стар. па-балгарску: Яромир, па-сербахарвацку: Jаромир, па-чэшску: Jaromír, стар. па-польску: Jaromiar, Jeromiar, Jeromier) — заходнеславянскае мужчынскае асабістае імя. Сустракаецца ў чэшскай, славацкай, польскай, сербскай, харвацкай мовах. Жаночая форма — Яраміра.

Мяніны адзначаюць 24 верасня, 18 лютага (Славакія).

Паходжанне і значэнне
---------------------

Складаецца з двух каранёў *яра-* і *мір*. Магчымыя значэнні:

* польскае *jary* (архаічнае) = «рухавы, малады, дужы»; *mir* = «аўтарытэт, прэстыж»
* верхнелужыцкае *jara* = «вельмі»; *měr* = «мір»
* чэшскае *jaro* = «вясна»; *mír* = «мір»
* стараславянскае *яр* = «сонца»; *мір* = «мір, сьвет»

Вядомыя асобы
-------------

* Ярамір — біскуп пражскі
* Ярамір Вэйвода — чэшскі кампазітар
* Ярамір Чэшскі — князь Чэхіі
* Ярамір Ягр — чэшскі хакеіст
**Дзя́тлавіцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1926—1927 гадах. Цэнтр — вёска Старыя Дзятлавічы. Плошча — 1049 км², насельніцтва 25 413 чалавек (1926).

Гісторыя
--------

Раён утвораны 8 снежня 1926 года падчас другога ўзбуйнення БССР у складзе Гомельскай акругі з цэнтрам у вёсцы Дзятлавічы (Старыя Дзятлавічы). У склад раёна ўключаны 25 сельсаветаў: Абакумаўскі, Бабовіцкі, Баршчоўскі, Белабярэжскі, Гранаўскі, Дзятлавіцкі (Старадзятлавіцкі), Жаробінскі, Іванаўскі, Капанскі, Карналінскі, Карпаўскі, Макееўскі, Міхалькоўскі, Навадзятлавіцкі, Новацярэшкавіцкі, Папоўскі, Рудня-Каменскі, Рудня-Марымонаўскі, Скіткоўскі, Случмільчанскі, Студзёнагуцкі, Хамінскі, Цярухскі, Цярэшкавіцкі (Старацярэшкавіцкі), Шарпілаўскі. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны: Гранаўскі і Капанскі сельсаветы далучаны да Рэчыцкага раёна, Абакумаўскі, Карпаўскі, Папоўскі, Рудня-Каменскі і Хамінскі — да Лоеўскага раёна, Бабовіцкі, Баршчоўскі, Белабярэжскі, Дзятлавіцкі (Старадзятлавіцкі), Жаробінскі, Іванаўскі, Карналінскі, Макееўскі, Міхалькоўскі, Навадзятлавіцкі, Новацярэшкавіцкі, Рудня-Марымонаўскі, Скіткоўскі, Случмільчанскі, Студзёнагуцкі, Цярухскі, Цярэшкавіцкі (Старацярэшкавіцкі), Шарпілаўскі — да Гомельскага раёна.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 164. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

| ⛭Гомельская акруга (1926—1930) |
| --- |
| Цэнтр | **Гомель** |
| Раёны | Брагінскі (з 1927) · Буда-Кашалёўскі (з 1927) · Васілевіцкі (1927) · Веткаўскі · Гомельскі · Горвальскі (1927) · Дзятлавіцкі (да 1927) · Добрушскі (да 1927) · Камарынскі (з 1927) · Лоеўскі (з 1927) · Насовіцкі (да 1927) · Рэчыцкі (з 1927) · Свяцілавіцкі (да 1927) · Уваравіцкі · Хойніцкі (з 1927) · Холмецкі (1927) · Церахоўскі (з 1927) · Чачэрскі · Чырванабудскі (да 1927) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 148757 |
Агульная карта Андаманскіх астравоў з азначаным востравам Рутланд (чырвоны).
**Рутланд** — самы паўднёвы востраў архіпелага Вялікі Андаман, размешчаны побач з Паўднёвым Андаманам. Аддзелены ад Малога Андамана пралівам Дункан. Плошча вострава прыблізна 109,3 км², даўжыня берагавой лініі каля 60 км.

Мора вакол вострава вельмі насычана дробнымі рыбамі і караламі. Востраў уяўляе ідэальнае месца для занятку дайвінгам. Расліннасць вельмі падобная на расліннасць Паўночнага Сентынэльскага вострава, якая расце на сухой, пясчанай глебе. Хоць востраў і пагорысты, на яго значнай тэрыторыі растуць адкрытыя джунглі і хмызнякі.

Зноскі
------

1. ↑  UN System-Wide Earthwatch Архівавана 17 чэрвеня 2014.
**Флоссі (кошка)** — (англ. Flossi; (нар. 29 снежня 1995) — чацвёртая найстарэйшая пацверджаная котка-доўгажыхар на Зямлі, пасля (Крыма Паф, Рэкса Алена і Скутэра), чый узрост быў пацверджаны Кнігай рэкордаў Гінэса, таксама маецца відэа на відэахостынгу YouTube, якое сабрала **1,8 млн.** праглядаў. У цяперашні час яна лічыцца найстарэйшай жывой коткай у свеце, яе ўзрост складае &&&&&&&&&&&&&027.&&&&&027 гадоў &&&&&&&&&&&&0200.&&&&&0200 дзён.

Ёсць шмат котак старэй Флоссі, але ў цяперашні час Кнігай рэкордаў Гінэса не пацвердзіла іх узрост, Флоссі пакуль з'яўляецца 4-й найстарэйшай пацверджанай коткай у свеце.

Біяграфія
---------

Карычнева-чорная кошка па імені Флосі нарадзілася 29 снежня 1995 года ў Лондане, Вялікабрытанія.

Калі Флоссі была яшчэ кацянём, яе знайшоў на вуліцы лекар адной з бальніц графства, тады ёй было ўсяго некалькі дзён, у якога яна пражыла 24 гады да самай смерці ўладальніка, пасля гэтага арганізацыя *Cats Protection'* перадала яе новаму ўладальніку: Вікі Грын.

Флоссі хутка зладзіла з новай уладальніцай, па словах Вікі, першыя некалькі начэй котка шумела, паколькі не бачыла ў цемры і была збянтэжаная новым становішчам, але праз тыдзень яна спакойна пачала спаць па начах на адным ложку з Вікі.

Котка Флосі старэйшыя за сваю ўладальніцу Вікі Грын усяго на некалькі тыдняў.

10 лістапада 2022 года ва ўзросце 26 гадоў 316 дзён яе ўзрост быў афіцыйна пацверджаны Кнігай рэкордаў Гінэса.

Вікі Грын уладальніца Флоссі сказала, што котка глухая і мае слабы зрок , але яна па-ранейшаму ласкавая і гуляецца, нягледзячы на ​​свой шаноўны ўзрост, які складае &&&&&&&&&&&&&027.&&&&&027 гадоў &&&&&&&&&&&&0200.&&&&&0200 дзён, які складае 120 чалавечых гадоў. У цяперашні час гэтая котка лічыцца 4-й найстарэйшай коткай у свеце пасля ( Крыма Пафф , Рэкса Алена і Скутэра ), а таксама найстарэйшай жывой коткай у свеце.

29 снежня 2022 года котцы Флосі споўнілася 27 гадоў.

Глядзіце таксама
----------------

* Спіс найстарэйшых катоў у свеце

Зноскі
------

1. ↑  Flossie, the world's oldest living cat, is nearly 27 years old (англ.). *cnn*. Праверана 25 снежня 2022.
2. 1 2  Guinness World Records Confirms New Oldest Living Cat (англ.). *Guinness World Records*. Праверана 10 лістапада 2022.
3. ↑  Cat Flossi new Oldest Living Cat (руск.). *Kp Ua*. Праверана 23 снежня 2022.
4. ↑  Кот Флосси считается старейшим живым котом в мире (руск.). *Kp Ua*. Праверана 23 снежня 2022.
5. ↑  27 «кошачьих» лет соответствуют 120 годам человеческой жизни. (руск.). *Питомцы*. Праверана 24 снежня 2022.
6. ↑  Кот Флосси есть старейшим живым котом в мире которому 27 лет (руск.). *Фокус*. Праверана 23 снежня 2022.
**Герб Дуброўна** — герб горада Дуброўна Дубровенскага раёна. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 10 студзеня 1997 г. № 11.

Апісанне
--------

Герб уяўляе сабой варажскі шчыт, у блакітным сценчатым полі якога намалявана сярэбраныя з чорнымі швамі закругленыя ўверсе брама з зачыненымі блакітнымі дзвярамі, увянчаная залатой дубовай галінкай з жолудам і лісцем. Ля падмурка брамы такія ж залатыя дубовыя галінкі.

Сімволіка
---------

Асноўнай ідэяй, закладзенай у гербе, з'яўляецца адзлюстраванне геаграфічнае размяшчэнне горада Дуброўна на ўсходняй мяжы Беларусі, дзе здаўна праходзілі гандлёвыя і ваенна-стратэгічныя шляхі на Маскву. Дзякуючы гэтаму горад з даўніх часоў з'яўляўся галоўнымі «усходнімі варотамі» краіны, такім чынам зачыненая брама з'яўляецца алегарычнай выявай надзейнай абароны.

Герб «Дамброва»
Таксама знайшла сваё адлюстраванне назва горада, якая звязана са словам «дуброва». Яна прадстаўлена на гербе трыма дубовымі залатымі галінкі з жалудамі і разным лісцем на кожнай. Падобнае кампазіцыйнае размяшчэнне галінак — адной зверху, двух іншых — з кожнага боку ад падмурку мураванай брамы — перагукваецца са старажытным шляхецкім гербам «Дамброва», які ўяўляе сабой выяву падковы з крыжамі ўверсе і па баках. Існуе таксама падабенства паміж назвамі прыватнаўласніцкага герба і горада.

Герб Глябовічаў «Ляліва»
Тры выкарыстаныя ў гербе колеры (блакітны, залаты і сярэбраны) адпавядаюць колерам герба «Ляліва», якім карыстаўся шляхецкі род Глябовічаў — уладальнікаў маёнтка Дуброўна ў XVI—XVII стст. Гэта нагадвае пра тое, што менавіта Глябовічы заснавалі ў Дуброўне замак і мястэчка, якое паклала пачатак сучаснаму гораду.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Дуброўна

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Герб горада Дуброўна

Спасылкі
--------

* Герб горада Дуброўна

| ⛭Гербы населеных пунктаў Віцебскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Барань
* Браслаў
* Верхнядзвінск
* Віцебск
* Гарадок
* Глыбокае
* Дзісна
* Докшыцы
* Дуброўна
* Лепель
* Мёры
* Наваполацк
* Новалукомль
* Орша
* Паставы
* Полацк
* Сянно
* Талачын
* Чашнікі

 |  |
| ПГТ | 
* Арэхаўск
* Асвея
* Багушэўск
* Балбасава
* Бешанковічы
* Бягомль
* Ветрына
* Відзы
* Копысь
* Лёзна
* Лынтупы
* Падсвілле
* Расоны
* Сураж
* Ушачы
* Шаркаўшчына
* Шуміліна
* Янавічы

 |
| Вёскі/Аграгарадкі | 
* Бабінавічы
* Друя
* Пераброддзе
* Ула

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бернштэйн.

**Іосіф Гдалевіч Бернштэйн** (17 ліпеня 1904, Пінск — 16 лютага 1966, Пінск) — удзельнік камуністычнага рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 ліпеня 1904 года ў Пінску.

У 1921—1924 гадах працаваў на запалкавай фабрыцы ў Пінску. Быў сакратаром ячэйкі, сябрам Пінскага гаркама Камуністычнага саюза моладзі Заходняй Беларусі. Удзельнічаў у арганізацыі забастовак рабочых Пінска, узначальваў работу прафсаюзаў горада. У 1927—1930 гадах — сябра Пінскага гаркама і акругкама Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ).

У 1931 годзе скончыў Менскую нелегальную партыйную школу КПЗБ. З 1931 года — інструктар ЦК КПЗБ па Беластоцкай і Віленскай акрузе. У пачатку 1934 года — сакратар Віленскага акругкама КПЗБ. За рэвалюцыйную дзейнасць арыштоўваўся польскімі ўладамі, больш за 10 гадоў правёў у турмах. У час Заходняга паходу Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну ствараў атрады рабочай гвардыі ў Вільні і Пінску.

Пасля нападу Германіі на СССР у час Другой сусветнай вайны працаваў у МОПРы Узбекскай ССР.

У 1944—1952 гадах — на гаспадарчай рабоце ў Пінску.

Памёр 16 лютага 1966 года ў Пінску. Пахаваны ў Пінску на Старых могілках.

Зноскі
------

1. ↑  ЭГБ, 1994, с. 22

Літаратура
----------

* *Ласковіч В.* Бернштэйн Іосіф Гдалевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — С. 22. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 130610 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Флора.
«Флора». Карціна Луізы Віжэ-Леброн
**Флора** (*Flora*) — старажытнаіталійская багіня, культ якой быў распаўсюджаны ў сабінян і асабліва ў Сярэдняй Італіі. Яна была багіняй кветак, росквіту, вясны і палявых пладоў; у гонар яе ў сабінян быў названы месяц, які адпавядае красавіку ці маю (*mese Flusare = mensis Floralis*).

Багіня Флора падобная да божастваў прыроды, якая памірае і адраджаецца, у міфалогіі шматлікіх народаў, яна гэтак сама з'яўляецца заступніцай земляробства і расліннасці ў цэлым. Такія багі звычайныя для міфалогій і рэлігій народаў, якія жывуць або што жылі на тэрыторыях, для прыроды якіх характэрна сезоннасць. Да прыкладу, у пантэоне скандынаўскіх богаў прысутнічае Бальдр (Бальдэр) — бог вясны і святла.

Гістарычныя даныя
-----------------

Карціна Рэмбрандта «Саскія ў вобразе Флоры»
Паводле падання, Ціт Тацый паставіў ёй у Рыме алтар; акрамя таго, існаваў адмысловы фламін, які спраўляў яе культ (*flamen Floralis*), і ёй прыносілі ахвяры арвальскія браты. Калі найстаражытныя спісы святаў не ўтрымліваюць згадвання пра свята ў гонар Флоры, то гэта тлумачыцца тым, што ён, як і іншыя аграрныя святы, быў рухомым (*feriae conceptivae*). Верагодна, гэта свята першапачаткова спраўлялася ў канцы красавіка ці пачатку мая, але пасля быў выцеснены гульнямі ў гонар Флоры — флараліямі (*ludi Florales*), заснаванне якіх адносіцца да 238 года да н.э. калі быў асвячоны храм Флоры.

«Флора». Скульптура Джузэпэ Вальпіні (ням.: Giuseppe Volpini). Мюнхен, Германія
З 173 да н.э. года гульні святкаваліся раз у год; у часы Цэзара свята доўжылася шэсць дзён. З тых фактаў, што пабудова храма і заснаванне гульняў былі прадпісаны Сівілінымі кнігамі, а самі флараліі адрозніваліся распушчаным характарам, можна зрабіць выснову, што культ Флоры меў грэчаскае паходжанне. Свяцілішча італійскай *Flora rustica*, на Квірынале, было, верагодна, не храмам (*aedes sacra*), а малельняй (*sacellum*).

Цікавыя факты
-------------

* Па імі гэтай багіні была названа сукупнасць відаў раслін, якія растуць на пэўнай тэрыторыі — флора.
* Імем Флоры названы астэроід (8) Флора, адкрыты ў 1847 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Атеистический словарь / Под общ. ред. М. П. Новикова. — 2-е изд. испр. и доп. — М.: Политиздат, 1985. — С. 7—8, 48, 466. — 512 с. — 300 000 экз.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Флора (міфалогія)
* Флора, в мифологии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907. (Праверана 12 лістапада 2009)
* *Флора (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі (Праверана 12 лістапада 2009)
**Іосіф Дзмітрыевіч Чарнышэнка** (26 верасня 1924, с. Кавалёўка, Грабёнкаўскі раён, Палтаўская вобласць, Украіна — 28 лютага 1995) — педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і практыкі працоўнага выхавання школьнікаў. Доктар педагагічных навук (1978), прафесар (1978). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Благавешчанскае педагагічнае вучылішча (1942), Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава (філалагічнае аддзяленне, 1950; гістарычнае аддзяленне, 1953), Навукова-даследчы інстытут тэорыі і гісторыі педагогікі, г. Масква (аспірантура, 1965).

Працаваў у Суражскай СШ, Віцебская вобласць (з 1946, настаўнік чарчэння і малявання); СШ № 6 і № 18 г. Віцебска (з 1949, настаўнік чарчэння, малявання і гісторыі); Школе рабочай моладзі № 5 г. Віцебска (1953—1955, дырэктар); СШ № 15 г. Віцебска (1955—1966, дырэктар); Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (1966—1995; кафедра педагогікі, у 1969—1982 — загадчык кафедры, з 1978 — прафесар), адначасова з 1982 года — загадчык лабараторыі Навукова-даследчага інстытута працоўнага навучання і прафесійнай арыентацыі АПН СССР.

Навуковыя інтарэсы: удасканаленне працоўнага выхавання навучэнцаў агульнаадукацыйных школ як у вучэбнай, так і пазакласнай рабоце.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1984), Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР, знакі «Выдатнік народнай асветы» СССР (1960) і БССР (1978), ордэн Айчыннай вайны, медалі «За перамогу над Японіяй» і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — С. 241. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2011. — Т. 2, кн. 2. — С. 590.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 531.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Атрошчанка.
**Пётр Аляксеевіч Атрошчанка** (нар. 9 красавіка 1962, пас. Барэц, Лоеўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «Інжынер шляхоў зносін па эксплуатацыі чыгунак»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканаміст-менеджар».

Працаваў дзяжурным па чыгуначнай станцыі Маладзечна. Служыў у органах ваенных зносін Узброеных Сіл. Праходзіў службу ў органах дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, быў намеснікам начальніка ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі па г. Мінску і Мінскай вобласці.

З’яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання (2016—2019).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, «За адзнаку ў воінскай службе».

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дачку і сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Архівавана 14 чэрвеня 2017.  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багдзевіч.
**Іосіф Міхайлавіч Багдзевіч** (нар. 28 жніўня 1937, Васілішкі, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне аграхіміі і сельскагаспадарчай радыеэкалогіі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1994), замежны член Украінскай акадэміі аграрных навук (2002), доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1992). Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (1997).

Біяграфія
---------

Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1960). З 1966 года навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, з 1971 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце Беларускага НДІ глебазнаўства і аграхіміі, у 1980—2005 гадах дырэктар Інстытута глебазнаўства і аграхіміі НАН Беларусі. Са студзеня 2006 года загадчык аддзела ўрадлівасці глебаў і лабараторыяй маніторынгу ўрадлівасці глебаў і экалогіі гэтага інстытута.

Міжнародная прэмія саюза вытворцаў калію (1995). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Стварэнне комплекса вучэбнай літаратуры па аграхіміі для вышэйшых і сярэдніх спецыяльных сельскагаспадарчых навучальных устаноў»*.

Асноўныя працы
--------------

* Агрохимическая характеристика почв сельскохозяйственных угодий Республики Беларусь. Мн. 2002 (у суаўт.).

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Іосіф Міхайлавіч Багдзевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar741112 |
Фумаролы на глетчары, які пакрывае вулкан Фопікд
Фумарольная тэрма ў Хверавеліры (Ісландыя)
**Фумарола** (італ.: fumarola, ад лац.: Fumo — дым) — расколіны і адтуліны, якія размяшчаюцца ў кратарах, на схілах і ля падножжа вулканаў і служаць крыніцамі гарачых газаў. Вылучаюць **першасныя фумаролы**, па якіх уздымаюцца вылучаныя з магмы газы, і **другасныя фумаролы**, у якіх крыніцай газаў служаць яшчэ не астылыя лававыя патокі і піракластычныя адклады, якія не маюць прамой сувязі з жаралом вулкана.

Выхады вулканічнага газу праз фумаролы з'яўляюцца поствулканічнай з'явай і сведчаць аб пераходзе вулкана ў прамежкавую паміж вывяржэннямі стадыю або яго канчатковым згасанні.

Фумаролы падзяляюцца на сухія высокатэмпературныя, кіслыя, шчолачна-нашатырныя, сярністыя, або серавадародныя (сальфатары), вуглякіслыя (мафеты). Гарачыя (650—1000 °C) сухія фумаролы ўтрымліваюць нязначную колькасць вадзянога пару, а вылучаныя імі газы ўтрымліваюць субліматы шчолачных галагенідаў (NaCl, KCl і іншых).

Фумарольные дымы большасці астатніх фумарол утрымоўваюць вялікую колькасць вадзянога пару. Яго асноўнай крыніцай з’яўляюцца грунтавыя воды, разагрэтыя блізкімі да паверхні пластамі магмы і высокатэмпературнымі фумарольнымі газамі. Акрамя вады, праз фумаролы вылучаецца вуглякіслы газ, разнастайныя аксіды серы, серавадарод, галагенавадароды і іншыя хімічныя злучэнні, што робіць гэтыя выдзяленні небяспечнымі для чалавека. Тым не менш, насычаныя вадой фумарольныя дымы — гэта пажыўнае асяроддзе для некаторых відаў бактэрый.

Літаратура
----------

* A. de Bylandt Palsterkamp: Théorie de Volcans. Band 3. Levrault, Paris 1835 (перадрук. Adamant Media Corporation, Chestnut Hill MA 2001, ISBN 0-543-72498-0.
* Фумарола // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 499. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4700159-8 · Microsoft: 180756352 |
Касмічны скафандр «Сокал»
**Скафандр** (ад грэч. σκάφος — лодка, судна + ανδρός — родны склон ад ανήρ — чалавек, літаральна — «лодкачалавек». У Старажытнай Грэцыі «скафандрамі» называлі добрых плыўцоў і нырцоў) — індывідуальны герметычны рыштунак, прызначаны для ізаляцыі чалавека (ці жывёлы) ад знешняга асяроддзя.

Часткі рыштунку ўтвараюць абалонку, непранікальную для кампанентаў навакольнага асяроддзя (вадкасцяў, газаў, выпраменьванняў). Скафандры ў асноўным падзяляюцца на авіяцыйныя, вадалазныя і касмічныя.

Гл. таксама
-----------

* Экзашкілет — прылада, прызначаная для павелічэння мускульнай сілы чалавека за кошт вонкавага каркаса.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4381631-9 · Microsoft: 124219066 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эйдэльман.
**Іосіф Лазаравіч Эйдэльман** (нар. 1931, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — беларускі мастак манументальна-дэкаратыўнага мастацтва і жывапісец.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў 1953—1958 гадах у Львоўскім інстытуце прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва (выкладчык Р. Ю. Сяльской). З 1958 года выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы.

Творчасць
---------

Удзельнічаў у выстаўках: рэспубліканскіх, усесаюзных, замежных і міжнародных (1960). Асноўныя творы — выканаў роспіс лекцыйнай залы Мінскага трактарнага завода (у суаўтарстве з М. А. Блішчам, 1961), пано ў лекцыйнай зале Мінскага аўтазавода (у суаўтарстве з М. С. Гугелем, 1962), мазаічнае пано «Мая Беларусь» для актавай залы Мінскага радыётэхнічнага інстытута (1965), вітраж для Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (1967), вітраж «Беларусь» для беларускага раздзела савецкага павільёна на міжнародным кірмашы ў Лейпцыгу (у суаўтарстве з В. Раманко і А. Зінчуком, 1967), вітраж «Індустрыя» для павільёна ВДНГ БССР (1968). «Восеньская казка» (1962), «Мінск уначы» (1963), «Вясна ў лесе» (1965); серыя «Поры года» (1966); трыпціх «Мінск» і «Партрэт Героя савецкага саюза В. З. Харужай» (у суаўтарстве з У. Гардзеенкам, 1970).

Спасылкі
--------

* Минский художник Эйдельман Иосиф Лазаревич