У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Эрык.

**Эрык XIV** (шведск.: Erik XIV, 13 снежня 1533 г. — 26 лютага 1577 г.) — кароль Швецыі з 1560 года, скінуты ў 1568 годзе. Эрык XIV быў старэйшым сынам Густава I (1496—1560) і Кацярыны Саксен-Лауэнбург (1513-35). Ён таксама быў кіраўніком Эстоніі, пасля яе заваёвы Швецыяй ў 1561 годзе.

Эрык лічыўся разумным і артыстычным кіраўніком, а таксама палітычна амбіцыйным, аднак на пачатку свайго кіравання ён паказаў прыкметы псіхічнай нестабільнасці, што ў канчатковым выніку прывяло да вар’яцтва. Некаторыя навукоўцы сцвярджаюць, што яго хвароба пачалася падчас яго ранняга кіравання, у той час як іншыя лічаць, што ён захварэў пасля забойстваў Стуре.

Эрык быў скінуты, заключаны ў турму і, хутчэй за ўсё, забіты. Экспертыза яго астанкаў ў 1958 годзе пацвердзіла, што ён, верагодна, памёр ад атручвання мыш’яком.

Біяграфія
---------

Выява караля Эрыка на сцяне Стакгольмскага каралеўскага палаца.
Эрык XIV нарадзіўся ў замку Трэ-Крунур 13 снежня 1533 года. Калі яму не было яшчэ двух гадоў, ён страціў маці. У 1536 годзе, яго бацька, Густаў Ваза ажаніўся з шведскай дваранкай Маргарэт Лейёнхувуд (1516-51). Першым настаўнікам Эрыка быў нямецкі настаўнік Георг Норман, чые паслугі неўзабаве спатрэбіліся і ў іншых месцах шведскага дзяржавы. Норман быў заменены французскім кальвіністам Дыянісіям Берраеюсам (1500-67). Дыянісій вучыў як Эрык, дык і яго брата Юхана. Эрык быў вельмі паспяховым на замежных мовах і матэматыцы. Ён таксама быў дасведчаным гісторыкам, пісьменнікам і захапляўся астралогіяй.

Калі Эрык пачаў з’яўляцца на публіцы, ён быў абвешчаны ў якасці «*абранага караля*» (шведск.: utvald konung), а пасля пасяджэння парламента ў Стакгольме ў 1560 годзе, ён атрымаў тытул «*спадчыннага караля*» (шведск.: arvkonung). У 1557 годзе Эрык быў прызначаны гаспадаром Кальмара, Крунуберга і Эланда. Ён пасяліўся ў горадзе Кальмар. Супраць волі бацькі, Эрык ўступіў у шлюбныя перамовы з будучай каралевай Англіі Лізаветай I, якія працягваліся некалькіх гадоў. Напружанасць у адносінах паміж Эрыкам і яго бацькам расла. Эрык таксама вёў няўдалыя прапановы аб шлюбе, сярод іншага, з Марыяй Сцюарт (1542-87), Рэнатай Латарынгскай (1544—1602), Ганнай Саксонскай (1544-77) і Крысцінай Гесэн (1543—1604).

Эрык быў каранаваны як Эрык XIV, хоць у Швецыі не было 14 каролёў з імем Эрык. Ён і яго брат Карл IX (1604-11) прынялі лік валадарання ў адпаведнасці з часткова выдуманай гісторыяй Швецыі Юхана Магнуса. Тым не менш, было па меншай меры шэсць шведскіх каралёў з імем Эрык, а таксама прэтэндэнты, пра якіх вядома вельмі мала. Ва ўнутранай палітыцы, амбіцыі Эрыка былі накіраваныя рашуча супраць шведскага дваранства, у тым ліку да яго зводнага брата Юхана III (1537-92). Юхан быў герцагам Фінляндыі і ажаніўся з польскай прынцэсай, гэты шлюб прывёў да сяброўскіх адносін з Польшчай. Юхан праводзіў экспансіянісцкую палітыку ў Лівоніі, якая прывяла да разладу паміж братамі. У 1563 годзе Юхан быў схоплены і асуджаны за дзяржаўную здраду па загадзе Эрыка.

Труна Эрыка ў Вестэроскім саборы.
У адрозненне ад свайго бацькі, які быў задаволены кіраваннем незалежнай дзяржавы, Эрык спрабаваў пашырыць свой уплыў у рэгіёне Балтыйскага мора і ў Эстоніі, каб зрабіць Швецыю вялікай дзяржавай. Гэтая экспансія прывяла да сутыкнення з стрыечным братам Фрэдэрыкам II Датскім (1534-88). Большасць праўлення Эрыка XIV прыпала на гады Лівонскай вайны і скандынаўскай Сямігадовай вайны супраць Даніі (1563-70), падчас якога ён паспяхова адбіў большасць дацкіх спробаў заваёвы, але не змог захаваць сваі набыцці.

З 1563 года пачало выяўляцца вар’яцтва Эрыка; яго праўленне стала яшчэ больш дэспатычным і адзначаным гвалтам. У 1567 годзе па падазрэнні ў здрадзе, ён забіў некалькіх членаў сям’і Стурэ, сам Эрык уласна забіў Нільса Свантэсана Стурэ. Пасля забойстваў Стурэ, Юхан быў заключаны ў турму і канфлікт з дваранствам наблізіўся да сваёй кульмінацыі. Увосенню 1568 года, герцагі і дваране паўсталі, і Эрык быў зрынуты з пасады. Затым ён быў зняволены ў турму Юхана, які прыйшоў да ўлады. Самы надзейны саветнік Эрыка Ёран ​​Персан (1530-68) быў абвінавачаны за дзеянні, накіраваныя супраць дваранства падчас кіравання Эрыка XIV, і неўзабаве быў пакараны смерцю.

Эрык XIV ў якасці зняволенага знаходзіўся ў розных замках Швецыі і Фінляндыі. Ён памёр у турме ў замку Эрбюхус: згодна з легендай, яго апошні прыём ежы быў атручаны чашай з гарохавым супам. У дакуменце, падпісаным яго братам Юханам III і дваранінам Бенгтам Бенгтсанам Гылтам (1514-74), даваў ахоўнікам Эрыка дазвол турэмнай ахове атруціць яго, калі хтосьці паспрабуе яго вызваліць. Яго цела было пазней эксгумаванае, і сучасная судова-медыцынская экспертыза знайшла доказы атручвання мыш’яком.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Erik XIV — 1917.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
2. 1 2  Erik XIV // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
4. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Густаў I Ваза** | **Кароль Швецыі**1560—1568 | Пераемнік**Юхан III** |

| ⛭Манархі Швецыі |
| --- |
| дынастыя Мунсё | 
* Б’ёрн Жалезнабокі
* Эрык Б’ёрнсан
* Эрык Рэфілсан
* Анунд Упсальскі
* Б’ёрн з Хогі
* Эрык Анундсан (да 882)
* Б’ёрн Эрыксан (882—932)
* Олаф Б’ёрнсан (970—975)
* Эрык VI Сегерсель (Пераможны) (970—995)
* Олаф Шатконунг (995—1022)
* Анунд Якаб (1022—1050)
* Эмунд Стары (1050—1060)

 |  |
| дынастыя Стэнкіляў | 
* Стэнкіль (1060—1066)
* Хальстэн (1066 — 1080-я)
* Інгэ I Старэйшы (1080-я — 1110-я)
* Блот-Свен (1084—1087)
* Філіп Хальстэнсан/Інгэ II Малодшы (1118 — 1120-я)
* Рагнвальд Дурны (1125—1126)
* Магнус I Моцны (1126—1130)
* Магнус II Хенрыксен (1160—1161)

 |
| Кіраванне Сверкераў і Эрыкаў | 
* Сверкер Старэйшы (1130—1156)
* Эрык Святы (1156—1160)
* Карл Сверкерсан (1160—1167)
* Кнут I Эрыксан (1167—1196)
* Сверкер Малодшы Карлсан (1196—1208)
* Эрык X Кнутсан (1208—1216)
* Юхан I Сверкерсан (1216—1222)
* Эрык Эрыксан Шапялявы (ці Кульгавы) (1222—1229)
* Кнут II Хольмгерсан Доўгі (1229—1234)
* Эрык Эрыксан Шапялявы (ці Кульгавы) (1234—1249)

 |
| дынастыя Фолькунгаў | 
* Біргер Ярль, рэгент (1248—1266)
* Вальдэмар I Біргерсан (1250—1275)
* Магнус I Ладулас (1275—1290)
* Біргер Магнусан (1290—1319)
* Магнус Эрыксан (1319—1363)
* Эрык XII (1356—1359)

 |
| дынастыя Мекленбургаў | Альбрэхт Мекленбургскі (1363—1389) |
| Каралі і намеснікі Кальмарскай уніі | 
* Маргарыта I Дацкая (1389—1412)
* Эрык Памеранскі (1412—1439)
* Энгельбрэкт Энгельбрэктсан, рэгент (1435—1436)
* Карл VIII Кнутсан, рэгент (1438—1440)
* Крыстафер III Баварскі (1440—1448)
* Карл VIII Кнутсан (1448—1457, 1464—1465, 1467—1470)
* Крысціян I Дацкі (1457—1464)
* Стэн Стурэ Старэйшы, рэгент (1470—1497)
* Ганс (Юхан II) (1497—1501)
* Стэн Стурэ Старэйшы, другі раз рэгент (1501—1503)
* Свантэ Нільсан, рэгент (1504—1511)
* Стэн Стурэ Малодшы, рэгент (1512—1520)
* Крысціян II (1520—1523)

 |
| дынастыя Васа | 
* Густаў I Ваза (1523—1560)
* Эрык XIV (1560—1568)
* Юхан III (1568—1592)
* Жыгімонт (1592—1599)
* Карл IX (1599—1611; рэгент да 1604)
* Густаў II Адольф (1611—1632)
* Крысціна (1632—1654; рэгенцтва, 1632—1644)

 |
| Пфальц-Цвейбрукенская дынастыя | 
* Карл X Густаў (1654—1660)
* Карл XI (1660—1697; рэгенцтва, 1660—1672)
* Карл XII (1697—1718)
* Ульрыка Элеанора (1719—1720)

 |
| Гесэнская дынастыя | Фрэдрык I (1720—1751) |
| Гольштэйн-Готарпская дынастыя | 
* Адольф Фрэдрык (1751—1771)
* Густаў III (1771—1792)
* Густаў IV Адольф (1792—1809; рэгенцтва, 1792—1796)
* Карл XIII (1809—1818)

 |
| дынастыя Бернадотаў | 
* Карл XIV Юхан (1818—1844)
* Оскар I (1844—1859)
* Карл XV (1859—1872)
* Оскар II (1872—1907)
* Густаў V (1907—1950)
* Густаў VI (1950—1973)
* Карл XVI Густаў (з 1973)

 |


| ?Эрык XIV (кароль Швецыі) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Krister Nilsson[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Johan Kristiernsson[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Margareta Eriksdotter[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Эрык Юхансан Ваза[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Густаў Анундсан Стурэ[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Birgitta Gustavsdotter[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Біргіта Стэнсдотэр Бьельке[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Густаў I Ваза |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Karl Magnusson[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Måns Karlsson[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Birgitta Arentsdotter Pinnow[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Сесілія Мансдотэр[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Eskil Isaksson[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Sigrid Eskilsdotter[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Cecilia Haraldsdotter[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Эрык XIV |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Бернгард II Саксен-Лаўэнбургскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | John V, Duke of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Адэльгейда Памеранская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Magnus I, Duke of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Frederick II, Elector of Brandenburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Dorothea of Brandenburg, Duchess of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Кацярына Саксонская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Кацярына Саксэн-Лаўэнбургская |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | William IV, Duke of Brunswick-Lüneburg[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Henry IV, Duke of Brunswick-Lüneburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Elisabeth, daughter of count Botho VII of Stolberg-Wernigerode[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Catherine of Brunswick-Wolfenbüttel, Duchess of Saxe-Lauenburg[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Эрых II[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Catherine of Pomerania, Duchess of Brunswick-Lüneburg[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Сафія Памеранская[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ECARTICO · The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Нацыянальная біяграфія Фінляндыя · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Notable Names Database · Шведскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12405562 · BIBSYS: 90567648 · BNF: 119870215 · GND: 118682296 · ICCU: UFIV153233 · ISNI: 0000 0001 0947 3996 · LCCN: n86058936 · NKC: xx0204247 · NLP: a0000001252211 · NTA: 070868123 · NUKAT: n2004049739 · LIBRIS: 218527 · SUDOC: 027934403 · VIAF: 806415 |

 |