| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Наступленне ў Эстрэмадуры** — баявыя дзеянні ў жніўні 1936 года ў правінцыі Эстрэмадура падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Кульмінацыяй падзей стала бітва пры Бадахосе, пасля перамогі ў якой войскі афрыканскай арміі нацыяналістаў пад камандаваннем Франсіска Франка рушылі ў паход на Мадрыд.

Планы і сілы бакоў
------------------

У жніўні 1936 года нацыяналістам з дапамогай нацысцкай Германіі і фашысцкай Італіі атрымалася перакінуць на паўвостраў тысячы салдат іспанскай афрыканскай арміі. Затым Франсіска Франка вырашыў рушыць наперад на поўнач і заняць Эстрэмадуру, каб злучыць дзве зоны, што ўтрымлівалі нацыяналісты, і пачаць прасоўванне да Мадрыду. 

У нацыяналістаў у гэтым рэгіёне было 8000 чалавек, у асноўным легіянеры і мараканцы-рэгуларэс. Гэтыя сілы былі арганізаваны ў пяць матарызаваных калон прыкладна па 1500 чалавек у кожнай з падтрымкай адной або двух батарэй 75-мм гармат на чале з палкоўнікамі Карлас Асенсіа Кабанільяс, Франсіска Дэльгада Серана, Фернанда Барон і Хелі Раланда Тэла і маёрам Антоніа Кастэхонам. Гэтыя сілы прыкрывалі з паветра восем італьянскіх бамбардзіроўшчыкаў Savoia-Marchetti SM.81 Pipistrello, якімі кіравалі італьянскія пілоты, і дзевяць Junkers Ju 52 з нямецкімі пілотамі, а таксама знішчальнікі Fiat CR.32 і Heinkel He 51. 

Рэспубліканская армія, якая супрацьстаяла нацыяналістам, у гэтым рэгіёне налічвала 13 000 апалчэнцаў і салдат. Большасць з іх былі апалчэнцамі-мілісіянас. Члены рэспубліканскай міліцыі не мелі ваеннай падрыхтоўкі і былі дрэнна ўзброены: на траіх прыходзілася толькі адна вінтоўка, а на 150—200 чалавек — адзін кулямёт. Апалчэнцы адмаўляліся капаць акопы, не ведалі, як падрыхтаваць абарончую пазіцыю, а бамбардзіроўкі з самалётаў выклікалі ў іх жах. Акрамя таго, у іх не было артылерыі і прафесійных штабных афіцэраў. Рэспубліканскай авіяцыі не хапала бензіну, запасных частак і навучаных пілотаў, а большасць самалётаў былі састарэлымі Breguet 14.

Ход аперацыі
------------

2 жніўня сілы нацыяналістаў пакінулі Севілью і накіраваліся на поўнач у напрамку Мерыды і Бадахоса. Займаючы гарады і пасёлкі, мяцежнікі пакаралі смерцю сотні чалавек сярод прыхільнікаў рэспубліканцаў. Тысячы бежанцаў беглі ад нацыяналістаў на поўнач.

5 жніўня нацыяналісты разграмілі калону апалчэнцаў у Лос-Сантас-дэ-Маймона.

7 жніўня войскі мяцежнікаў занялі Зафру і дасягнулі горада Альмендралеха, дзе каля 100 мілісіянас забарыкадаваліся ў гарадской царкве і на працягу тыдня супраціўляліся абстрэлам. 14 жніўня сорак выжылых здаліся і былі забіты нацыяналістамі. 

10 жніўня нацыяналісты выйгралі баі пры Мерыдзе. Пасля гэтага генерал паўстанцаў Хуан Ягуэ павярнуў на захад і рушыў да горада Бадахос, і 14 жніўня пасля моцнай бамбардзіроўкі заняў яго. У выніку разні ў Бадахосе войскі Ягуэ забілі ад 500 да 4000 рэспубліканскіх салдат і грамадзянскіх асоб і разрабавалі горад. Многія бежанцы-рэспубліканцы спрабавалі бегчы праз партугальскую мяжу, але ўрад Партугаліі перадаў іх нацыяналістам, што пакаралі тых смерцю.

Вынікі
------

Пасля захопу Мерыды і Бадахоса мяцежнікі злучылі сваю Паўночную і Паўднёвую зоны. Акрамя таго, нацыяналісты ўзялі заходнюю палову правінцыі Бадахос, а рэспубліканскі ўрад страціў кантроль над партугальскай мяжой. Паўстанцы праводзілі жорсткія рэпрэсіі на заваяванай тэрыторыі. Ад 6 600 да 12 000 прыхільнікаў рэспубліканцаў былі пакараны смерцю нацыяналістамі (рэспубліканцы пакаралі смерцю 243 прыхільнікаў нацыяналістаў).

Пасля падзення Бадахоса Ягуэ павярнуў на ўсход і рушыў у бок Мадрыда. Ён нанёс паражэнне рэспубліканскім войскам у бітве пры Сьера-Гуадалупе, а 3 верасня ён заняў Талавера-дэ-ла-Рэйна пасля перамогі над рэспубліканскімі апалчэнцамі. Ягуэ прасунуўся на 500 км за чатыры тыдні, і дарога на Мадрыд была адкрыта.

Спасылкі
--------

* La batalla de Badajoz
* Quién era el general Yagüe, el ‘carnicero’ de Badajoz que ha recuperado una calle en Oviedo
* Reseña: La columna de la muerte. El avance del ejército franquista de Sevilla a Badajoz