Лакалізацыя Тэўчытланскай традыцыі ў заходняй Мексіцы
Ступеньчатая піраміда ў Гуачымантонес
Рэканструкцыя «круга 2» (на пярэднім плане) і «круга 1» у Гуачымантонес  
Фота з дазволу Chris Wass
**Тэўчытланская традыцыя** — дакалумбава грамадства, якое існавала на тэрыторыі сучасных мексіканскіх штатаў Наярыт і Халіска. Назва паходзіць ад горада Тэўчытлан у штаце Халіска.

Паходжанне
----------

Тэўчытланская традыцыя з'яўляецца далейшым развіццём Традыцыі шахтавых магіл у заходняй Мексіцы, аднак замест адносна невялікіх цэнтраў з'яўляюцца буйныя, такія, як Гуачымантонес. Хоць самыя раннія помнікі архітэктуры тэўчытланскай традыцыі ўзыходзяць да 300 г. н. э. узнікненне культуры датуецца стагоддзем раней, каля 200 г. н. э. ці фармацыйным перыядам месаамерыканскай храналогіі. Тэўчытланская традыцыя рэзка і нечакана знікае ў канцы класічнай эры, каля 900 г. н. э.

Архітэктура
-----------

Характэрнымі рысамі тэўчытланскай традыцыі з'яўляюцца круглыя плошчы са збудаваннямі, размешчанымі ў выглядзе канцэнтрычных акружнасцей, і канічныя ступеньчатыя піраміды. Як лічыць археолаг Філ Вейганд (Phil Weigand), гэтыя незвычайныя збудаванні «унікальны для месаамерыканскай архітэктуры і не існуюць нідзе больш у свеце». Збудаванне, якое аддалена нагадвае круглую піраміду, маецца ў Сейбалі, археалагічным помніку культуры мая.

Грамадскі лад
-------------

Шэраг характарыстык сведчыць пра існаванне іерархічнага грамадства. Відаць, доступ на круглыя плошчы, якія мелі культавую ролю, дазваляўся толькі эліце. З іншага боку, паўумацаваныя пасёлкі, выяўленыя на межах Тэўчытланскай культуры, кажуць пра магчымую палітычную раздробненасць гэтага грамадства.

Знікненне
---------

Пачатак посткласічнай эры ў Заходняй Мексіцы, як і ў іншых месцах Месаамерыкі, характарызуецца рэзкімі зменамі. Каля 900 г. н. э. круглыя піраміды, плошчы і канцэнтрычныя групы выцясняюцца больш прымітыўнай прамавугольнай архітэктурай, што азначае «поўнае і канчатковае крушэнне» Тэўчытланскай традыцыі, магчыма, пад напорам дзяржавы Тараска.

Зноскі
------

1. ↑  Beekman (1994) p. 3.
2. ↑  See Smith, p. 24.
3. ↑  Beekman (2000) abstract.  
\*Also Weigand and Beekman (1999).
4. ↑  Weigand (2001), p. 402.  
: Майкл Сміт (Michael E. Smith) піша: «Кругавыя планы дадзеных паселішчаў унікальныя для Месаамерыкі», але ў той жа час адзначае «круглыя сталіцы» Парфянскага і Сасанідскага царстваў, стар. 22.
5. ↑  Weigand and Beekman (1999).
6. ↑  Beekman, 1994. Beekman, 1996.
7. ↑  Weigand and Ca'rdenas.
8. ↑  Williams.

Літаратура
----------

* Beekman, Christopher S. (1994) «A Classic Period Political Boundary in the Sierra La Primavera Region, Jalisco, Mexico Архівавана 6 сакавіка 2009.», presented at the 59th Annual Meeting of the Society for American Archaeology, Anaheim.
* Beekman, Christopher S. (1996) «Political Boundaries and Political Structure: the Limits of the Teuchitlan Tradition Архівавана 6 сакавіка 2009.» in *Ancient Mesoamerica*, Vol 7, No 1, pp. 135–147.
* Smith, Michael E. (2007) «Form and Meaning in the Earliest Cities: A New Approach to Ancient Urban Planning» in *Journal of Planning History*, Vol. 6, No. 1, pp. 3–47.
* Weigand, Phil (2001) «West Mexico Classic» in *Encyclopedia of Prehistory*, Vol 5, Peter Peregrine (ed), ISBN 978-0-306-46259-7.
* Weigand, Phil C. and Christopher S. Beekman (1999) «La Civilizacio'n Teuchitlan» in *La Jornada, Suplemento Cultural*, vol 210, no 1-4. Accessed May 2008.
* Weigand, Phil and Efrai'n Ca'rdenas, «Proyecto Arqueolo'gico Teuchitla'n Архівавана 6 кастрычніка 2008.», accessed May 2008.
* Williams, Eduardo, «Prehispanic West Me'xico: A Mesoamerican Culture Area», Foundation for the Advancement of Mesoamerican Studies, Inc. accessed May 2008.

| ⛭Дакалумбавы культуры Месаамерыкі |
| --- |
| Пералік культур | **Ацтэкі** — Веракрус — Гуаяба — Ісапа — Капача — Какле — Куікуілька — Кускатлан — **Мая** — Міштэкі — Монтэ-Альта — Альмека-шыкаланка — **Альмекі** — Сапатэкі — Тараскі — Тэатыўакан — Тлатылька — Тальтэкі — Татанакі — Уастэкі — Чычымекі — Чалула — Шахтавыя магілы і Тэўчытлан — Шачыпала — Эпіёльмекі |  |
| Рознае | **Месаамерыканская храналогія** — Дакалумбавы руіны Мексікі — Каменныя шары — Месаамерыканская гульня ў мяч — Месаамерыканская піраміда — Месаамерыканскія сістэмы пісьма — Чынампа — **Мовы Месаамерыкі** |
| Глядзіце таксама | **Дакалумбавы культуры** — Арыдаамерыка — Канкіста |
| **Партал «Індзейцы»** |