**Фалафель** (араб. فلافل‎‎, іўр.: פָלָאפֶל) — сярэднеўсходняя страва, смажаныя ў фрыцюры шарыкі са здробненага зерня нуту або бобу, часам з дадаваннем фасолі, запраўленыя прыправамі.

У заходніх краінах фалафель шырока распаўсюджаны ў арабскіх кафэ і закусачных, а таксама сярод вегетарыянцаў і веганаў.

Этымалогія
----------

Слова *falafel* можа адносіцца да смажаных шарыкаў або сандвічаў з імі. Некаторыя крыніцы лічаць, што назва *фалафель* паходзіць ад арабскага слова *falāfil* (فلافل), форма множнага ліку ад *filfil* (فلفل), якое азначае «перац», ад персідскага *pilpil* (پلپل), імаверна, ад санскрыцкага слова *pippalī* (पिप्पली), што азначае «доўгі перац». Нядаўна было прапанавана, што назва фалафель мае копцкае паходжанне ад *pha la phel* (Φα Λα Φελ), што азначае «з шмат бобу».

Гісторыя
--------

A pita filled with vegetables and fritters on a plateСандвіч з фалафелем.
Паходжанне фалафеля невядома і спрэчнае. Традыцыйна лічыцца, што страва паходзіць з Егіпта, магчыма ўжывалася коптамі як замена мясу падчас посту. Фалафель быў экспартаваны праз партовы горад Александрыя ў іншыя раёны на Блізкім Усходзе. Страва пазней распаўсюдзілася на поўнач ад Леванта. Ёсць тэорыя, што фалафель узнік падчас уладарства фараонаў Егіпта або на Індыйскім субкантыненце.

Прыгатаванне
------------

Нут або бабы замочваюць або гатуюцца, затым з іх робіцца пюрэ. Да яго дадаюцца розныя спецыі, сярод якіх традыцыйна могуць выкарыстоўвацца пятрушка, трава і насенне каляндры, часнок, цыбуля, соль, чорны і востры перцы і кмен. Таксама могуць прысутнічаць іншыя інгрэдыенты, напрыклад булгур. З гэтай сумесі фарміруюцца шарыкі, памерам з грэцкі арэх, якія смажацца ў алеі да набыцця залаціста-карычневага колеру.

Вырабляюцца гатовыя сухія сумесі, якія дастаткова змяшаць з вадой, каб атрымаць масу для гатавання фалафеля.

Фалафель традыцыйна падаецца з кунжутным соусам, гароднінай і пітай (тонкім лавашом). У закусачных нярэдка падаюць піту, начыненую фалафелем і гароднінай, як фастфуд.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4
2. 1 2  Petrini, Carlo (2001). *Slow food : collected thoughts on taste, tradition, and the honest pleasures of food*. Chelsea Green Publishing. p. 55. ISBN 978-1-931498-01-2. Праверана February 6, 2011. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|coauthors=` ігнараваны (прапануецца `|author=`) (даведка)
3. ↑  «پلپل», *Dehkhoda Dictionary*
4. ↑  Isaac E. Mozeson (September 2002). *The Word: The Dictionary That Reveals the Hebrew Source of English*. SP Books. p. 123. ISBN 978-1-56171-942-6. Праверана 12 October 2011.
5. ↑  Makar, Adeeb B. (2001). *The Abbreviated Coptic-English Dictionary*. Hayward, Calif.: St. Mina Monastery Press. p. 185. OCLC 609610948. Φαλαφελ (fåˈlåfālˈ) m. Falafel. (*lit. that which has lots of beans*). See Φα, Λα, Φελ.
6. 1 2  Galili, Shooky (July 4, 2007). "Falafel fact sheet". Ynet News. Праверана February 6, 2011.
7. ↑  Raviv, Yael (August 1, 2003). "Falafel: A National Icon". *Gastronomica*. **3** (3): 20–25. doi:10.1525/gfc.2003.3.3.20. JSTOR 10.
8. ↑  Denker, Joel (2003). *The World on a Plate: A Tour Through the History of America's Ethnic Cuisine*. U of Nebraska Press. p. 41. ISBN 0-8133-4003-9.
9. ↑  Green, Aliza (2004). *Beans*. Running Press. p. 76. ISBN 978-0-7624-1931-9.
10. ↑  *Kantor, Jodi*. A History of the Mideast in the Humble Chickpea **(нявызн.)**.  *The New York Times* (10 ліпеня 2002). Праверана March 23, 2008.
11. ↑  MacLeod, Hugh (October 12, 2008). "Lebanon turns up the heat as falafels fly in food fight". *The Age*. Праверана February 10, 2010.
12. ↑  Wilson, Hilary (1988). *Egyptian food and drink*. Shire. p. 25. ISBN 978-0-85263-972-6.(недаступная спасылка)
13. ↑  Sussman, Anna (August 16, 2007). "A Lebanese chef's vision: Make falafel, not war". *The New York Times*. Праверана March 6, 2010.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фалафель
* Фалафель — рэцэпт дня ў *New York Times* (англ.)
* Safaa Cuisine *Safaa Cuisine Felafels* Архівавана 23 мая 2013. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |