У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла.
**Касцёл святых апосталаў Пятра і Паўла** — каталіцкі храм (былы кальвінскі збор), размяшчаецца ў цэнтры вёскі Ізабелін (Ваўкавыскі раён), помнік архітэктуры барока.

Гісторыя
--------

У 1669 годзе тут адзначаецца парафіяльны касцёл Ваўкавыскага дэканата, але потым звесткі аб ім губляюцца. У 1778 годзе (дата пазначана на фасадзе, але цяпер не бачная) па фундацыі графа Яна-Ежы Грабоўскага тут быў пабудаваны з цэглы кальвінскі збор. У Ізабеліне была нават рэзідэнцыя кальвінскага суперінтэнданта (біскупа), тут адбываліся кальвінскія сіноды ўсёй Літвы. У 1897 годзе ў звестках згадваецца царква і кальвінскі збор, касцёл не ўпамінаецца.

Каталіцкая суполка ў Ізабеліне вядома толькі з 1931 года. У 1934 на сродкі вернікаў пачалося будаўніцтва драўлянага касцёла ў цэнтры плошчы мястэчка. У наступным годзе ізабелінскія католікі атрымалі статус самастойнай парафіі, а ў 1936 новазбудаваны драўляны касцёл быў асвечаны пад тытулам Маці Божай Нястомнай Дапамогі.

Магілы апошняга евангельскага святара Феліцыяна Курнатоўскага і яго жонкі на двары касцёла
Драўляны касцёл у Ізабеліне ўяўляў сабою трохнававую аднавежавую базіліку з паніжанай пяціграннай апсідай. Чацверыковая вежа-званіца завяршалася шатровым спічаком. 23 чэрвеня 1941 драўляны касцёл згарэў. Акупацыйныя нямецкія ўлады тады дазволілі каталікам збірацца на набажэнствы ў мураваным кальвінскім зборы. А праз некалькі гадоў самі кальвіністы перайшлі ў каталіцтва і старажытны будынак з гэтага часу стаў рымска-каталіцкім касцёлам. Падмуркі ж драўлянага касцёла да гэтага часу бачныя ў цэнтры плошчы мястэчка.

Пасля вайны пробашч ксёндз Міхал Шэмковіч быў арыштаваны. Ён вызваліўся ў 1953 і працаваў у Ізабеліне да сваёй смерці ў 1968 годзе. Пасля гэтага ўлады зачынілі касцёл, а ў 1974 будынак згарэў і быў пакінуты ў руінах. Былая святыня атрымала статус помніка архітэктуры, але заставалася ў руінным стане. У 1980-я гады ўлады вырашылі рэстаўрыраваць былы касцёл пад музычную школу, але змен не адбылося. Нарэшце, у 1989 годзе руіны перадалі вернікам, рэстаўрацыйныя працы вяліся паводле праекта, распрацаванага «Мінскархпраектам» у 1988 г. (архітэктар Г. П. Босак). Касцёл быў асвечаны гродзенскім біскупам Аляксандрам Кашкевічам 18 ліпеня 1992 года пад тытулам святых апосталаў Пятра і Паўла, але парафія мае тытул Маці Божай Нястомнай Дапамогі.

Будынак плябаніі, які ў 1930-я гады быў пабудаваны з дрэва па-за апсідай драўлянага касцёла, вярнулі парафіі пакуль толькі часткова, а частку па-ранейшаму займае мясцовая амбу­латорыя.

Архітэктура
-----------

Касцёл вырашаны кампактным прамавугольным у плане аб’ёмам з паўкруглай апсідай, накрытымі агульным двухсхільным дахам. Архітэктура прадстаўлена масіўнымі формамі, спрошчанымі прапорцыямі, без сакрыстый. Над франтонам уваходнага фасада ўзвышаецца аднаярусная чацверыковая вежа-званіца са зрэзанымі вугламі (барокавае завяр­шэнне не захавалася) і пакатым шатровым пакрыццём. Сіметрыя галоўнага фасада падкрэслена нізкім прамавугольным уваходным праёмам і высокім арачным акном над ім (асвятляе хоры). Плоскасныя фасады амаль пазбаўлены дэкору, элементы якога (філёнгі, разетка, крыжовыя і прамавугольныя нішы, абломы) сканцэнтраваны на франтоне галоўнага фасада. Рэгулярную рытміку сцен бакавых фасадаў ствараюць арачныя вокны і буйныя лапаткі ў прасценках і па вуглах. Будынак апяразаны па перыметры карнізам спрошчанага профілю з цягай, адлівам нізкага цокаля.

Інтэр’ер
--------

Інтэр'ер
Падлога з метлахскай пліткі
У адназальнай прасторы храма пры ўваходзе вылучаны невялікі нартэкс, на двух гранёных слупах і крыжовым скляпенні якога размешчана галерэя хораў. Залавы інтэр’ер пера­крыты плоскай драў­лянай столлю. Калі касцёл у 1990-я гады зноў пачаў дзейнічаць, унутры быў галоўны алтар з тытульным абразом святых Пятра і Паўла і бакавыя алтарныя кампазіцыі: злева — з абразом св. Тэрэзы ад Дзіцятка Езус, справа — з абразом Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса. Адбывецца рэканструкцыя. Над уваходам зроблены арганныя хоры на дзвюх масіўных калонах.

Зноскі
------

1. ↑  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ізабелін) на сайце Catholic.by (бел.)

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* *Кулагін А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0.

Спасылкі
--------


* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ізабелін) на сайце Radzima.org
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ізабелін) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ізабелін) на сайце Catholic.by (бел.)
* slowo.grodnensis.by

| ⛭Ваўкавыскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святога Вацлава (Ваўкавыск) · Касцёл Святога Станіславa Косткі (Ваўкавыск) · Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вярэйкі) · Касцёл Святога Міхаіла (Гнезна) · Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ізабелін) · Касцёл Святога Юрыя (Крамяніца) · Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Мсцібава) · Касцёл Святой Елісаветы Венгерскай і Божай Міласэрнасці (Падароск) · Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Поразава) · Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Рось) · Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Рэпля) · Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Шылавічы) |

| ⛭Кальвінскія зборы на Беларусі |
| --- |
| 
Асташын† •
Гайцюнішкі •
Дзераўная •
*Жодзішкі* •
*Замосце* •
Заслаўе •
Койданава† •
Кухцічы •
Смаргонь
 |
| *меркаваныя зборы* • † страчаныя аб’екты |