recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманаў.

**Мікалай Кірылавіч Раманаў** (24 красавіка 1919 — 20 кастрычніка 1943) — камандзір узвода 188-га стралковага палка 106-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту, старшыня, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Мікалай Кірылавіч Раманаў нарадзіўся 10 мая 1919 года ў вёсцы Верхні Казмаш цяпер Караідэльскага раёна Башкірыі.

Чуваш. Адукацыя няпоўная сярэдняя. Член ВКП(б) з 1939 года.

У 1934-1939 гадах працаваў рахункаводам у калгасе «8 Сакавіка» ў вёсцы Новы Бердзяш, касірам калгаса «Канаш» ў вёсцы Верхні Казмаш, загадчыкам аддзела Караідэльскага райкама ВЛКСМ.

У Чырвоную Армію прызваны ў кастрычніку 1939 года Караідэльскім райваенкаматам. На фронце Вялікай Айчыннай вайны з 1943 года.

Камандзір ўзвода 188-га стралковага палка (106-я стралковая дывізія, 65-я армія, Цэнтральны фронт) старшыня Н. К. Раманаў вызначыўся падчас фарсіравання р. Дняпро на поўдзень ад пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці 15 кастрычніка 1943 года.

Пахаваны ў вёсцы Казярогі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Подзвіг
-------

«Камандзір узвода 188-га стралковага палка (106-я стралковая дывізія, 65-я армія, Цэнтральны фронт) старшына Мікалай Раманаў у ліку першых 15 кастрычніка 1943 года фарсіраваў раку Дняпро на поўдзень ад пасёлка гарадскога тыпу Лоеў Гомельскай вобласці Беларусі; на чале групы байцоў ён вёў бой па пашырэнню плацдарма, адбіў тры контратакі праўзыходзячых сіл праціўніка.

16 кастрычніка 1943 года падчас штурму вышыні паўднёваы захад ад Лоева старшына Раманаў Н. К. замяніў выбыўшага са строю камандзіра роты і дамогся выканання баявой задачы».

Адважны воін загінуў смерцю храбрых у баі 20 кастрычніка 1943 года.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым геройства і мужнасць старшыне Раманаву Мікалаю Кірылавіч пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Памяць
------

Імем Героя названа вуліца ў сяле Караідэль. На будынку школы ў вёсцы Аляксандраўка Караідэльскага раёна Башкірыі ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар Героя.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза (30.10.1943);
* ордэн Леніна (30.10.1943).

Зноскі
------

1. ↑  Bashkir Encyclopedia — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16271761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4080157'></a>
2. 1 2 3 4  Наградные документы у электронным банку дакументаў «Подзвіг Народа».

Літаратура
----------

* Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 5. П-С. 2009. − 576 с. ISBN 978-5-88185-072-2.; науч.. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа.
* Лицом на запад. Уфа, 1972. / стр. 210—218.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984. / стр. 440—441.
* Славные сыны Башкирии. Уфа, 1966, кн. 2. / стр. 151—157.
* Чувашская энциклопедия о Романове Н. К.

Спасылкі
--------

* Мікалай Кірылавіч Раманаў на сайце «Героі краіны»
* Романов Н. К. Архівавана 11 лістапада 2013.
**Хутара́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Хутаранка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Пясочна-Будскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Тэктанічныя структуры Беларусі
**Мікашэвіцка-Жыткавіцкі выступ** — дадатная тэктанічная структура другога парадку на поўдні Беларусі ў межах Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці і Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

Мікашэвіцка-Жыткавіцкі выступ крышталічнага падмурку ў выглядзе структурнага носа Палескай седлавіны заходзіць далёка ў Прыпяцкі прагін, падзяляя дзве структуры другога парадку – Старобінскую і Тураўскую цэнтрыкліналі. У склад выступа ўваходзяць Мікашэвіцкі і Жыткавіцкі горсты і Случскі грабен, які аддзяляе іх адзін ад аднаго.

Выступ мае памеры 60×10 км і цягнецца з захаду на ўсход. Падмурак на выступу перакрыты маламагутнай (10–50 м) тоўшчай асадкавых парод мезазоя і кайназоя (у цэнтральнай частцы), верхняга пратэразоя і дэвона (у краявых частках). Да выступа прымеркаваны радовішчы рэдкіх металаў (Дыябазавае), будаўнічага каменю (Мікашэвічы, Сітніцкае, Жыткавіцкае, Бярэзінскае) і кааліна (Людзяневічы, Дзедаўка, Сітніца, Браніслаў).

На базе Мікашэвіцкага радовішча будаўнічага каменю працуе прадпрыемства «Граніт».

Літаратура
----------

* Геалогія Беларусі / Пад рэд. А.С. Махнача і інш. - Мн. 2001. - 815 с.  (руск.)
* Карысныя выкапні Беларусі / Пад рэд. П.З. Хоміча. - Мн. 2002. - 528 с.  (руск.)
Рымская правінцыя Корсіка і Сардзінія каля 117 года.
**Корсіка і Сардзінія** (лац.: Corsica et Sardinia) — правінцыя Рымскай рэспублікі, а затым і Рымскай імперыі, якая складася з тэрыторыі двух буйных астравоў: Корсікі і Сардзініі.

Першыя паселішчы на Корсіцы і Сардзініі былі заснаваны фінікійцамі. Услед за імі на на астравах з'явіліся грэчаскія калоніі. У сярэдзіне VI ст. да н.э. Корсіка, а за ёй і Сардзінія пераходзяць пад кантроль Карфагена.

У V ст. да н.э. інтарэсы Карфагена і Рыма перасекліся на Сіцыліі, што вылілася ў чараду войнаў, названых Сіцылійскімі, за зацвярджэнне ўплыву на гэтым востраве. Да 264 да н.э. Рым падпарадкаваў сабе ўсю Італію. Адным з далейшых кірункаў экспансіі стала Сіцылія. За права валодання Сіцыліяй разгарэлася Першая Пунічная вайна (264—241 да н.э.), па выніках якой рымляне захапілі Сіцылію, а таксама выгналі карфагенян з Корсікі і Сардзініі. У 238 да н.э. афіцыйна была ўтворана правінцыя Корсіка і Сардзінія. У 456 годзе правінцыя была заваявана вандаламі.

Літаратура
----------

* Tilmann Bechert: Die Provinzen des Römischen Reiches. Einführung und Überblick. von Zabern, Mainz 1999, ISBN 3-8053-2399-9, S. 61f

|  Правінцыі Рымскай рэспублікі |
| --- |
| 
Азія ·  Афрыка ·  Ахея ·  Блізкая Іспанія ·  Віфінія ·  Далёкая Іспанія ·  Егіпет ·  Ілірык ·  Кілікія і Кіпр ·  Корсіка і Сардзінія ·  Крыт і Кірэнаіка ·  Македонія ·  Мёзія ·  Нарбонская Галія ·  Сірыя ·  Сіцылія ·  Цызальпійская Галія
 |


|  Правінцыі Рымскай імперыі ў 120 годзе |
| --- |
| 
Азія · 
Аквітанія · 
Асірыя · 
Афрыка · 
Ахея · 
Балеары · 
Белгіка · 
Бетыка · 
Брытанія · 
Верхняя Германія · 
Віфінія · 
Галатыя · 
Дакія · 
Далмацыя · 
Егіпет · 
Італія · 
Іўдзея · 
Камяністая Аравія · 
Кападокія · 
Кілікія · 
Кіпр · 
Камагена · 
Корсіка і Сардзінія · 
Коцкія Альпы · 
Крыт і Кірэнаіка · 
Лікаонія · 
Лікія · 
Лугдунская Галія · 
Лузітанія · 
Маўрэтанія · 
Македонія · 
Малая Арменія · 
Мёзія · 
Нарбонская Галія · 
Ніжняя Германія · 
Норык · 
Нумідыя · 
Асраена · 
Памфілія · 
Панонія · 
Пенінскія Альпы · 
Прыморскія Альпы · 
Пісідыя · 
Понт · 
Рэцыя · 
Сірыя · 
Сіцылія · 
Месапатамія · 
Цопк (Сафена) · 
Тараконская Іспанія · 
Фракія · 
Эпір
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хутарскі сельсавет.
**Ху́тарскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Хутар.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Сеўрукоўскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казлоўскі.

**Уладзімір Іосіфавіч Казлоўскі** (нар. 1 жніўня 1953, г. Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларускі кардыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1996). Член Беларускага навуковага таварыства кардыёлагаў, Расійскага таварыства ўрачоў аднаўленчай медыцыны. Кіраўнік навуковай школы «Дыягностыка, тэрапія, прафілактыка захворванняў сардэчна-сасудзістай сістэмы».

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1976), Беларускі навукова-даследчы інстытут кардыялогіі (ардынатура, 1982).

Працаваў у Арэхаўскай раённай бальніцы, Віцебская вобласць (1977—1979, урач-тэрапеўт, загадчык тэрапеўтычнага аддзялення); Беларускім НДІ кардыялогіі (1980—1982, урач-ардынатар); санаторыі «Крыніца», пас. Ждановічы, Мінская вобласць (урач-тэрапеўт аддзялення рэабілітацыі хворых інфарктам міякарда); Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1987; факультэт удасканалення ўрачоў, кафедра тэрапіі, асістэнт; з 1996 — лячэбны факультэт, кафедра факультэцкай тэрапіі, в. а. загадчыка, з 2000 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэрапія; кардыялогія; медыцынская рэабілітацыя.

Узнагароды
----------

Узнагароды: знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2001).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Казлоўскі Уладзімір Іосіфавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 433. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Козловский Владимир Иосифович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 127.
* Козловский Владимир Иосифович // Ученые Пинщины. — Минск, 2003. — С. 57—58.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Быкоўскі.

**Уладзімір Ігнатавіч Быкоўскі** (3 лютага 1922, в. Аўласкава, Верхнядзвінскі раён —) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1944 г. Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ ў 1949 годзе, Мінскі педагагічны інстытут у 1951 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1959 года 1-ы сакратар Маладзечанскага РК КПБ, з 1975 г. сакратар Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў. Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці і выкананні заданняў 8-й пяцігодкі па продажы дзяржаве сельскагаспадарчай прадукцыі. Член ЦК КПБ ў 1961—1976 гг.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1970—1974 гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1963—1967 гг.

Бібліяграфія
------------

* *У. І. Быкоўскі*. Работа з кадрамі ў цэнтры ўвагі. 1961

Зноскі
------

1. 1 2 3  Быковский Владимир Игнатьевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 95. — 737 с.
**Уладзімір Іосіфавіч Дзяшко** (нар. 2 ліпеня 1957) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2021).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Пінскім раёне. Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Прамысловае і цывільнае будаўніцтва». Працоўную дзейнасць пачаў у 1979 годзе. Працаваў майстрам СУ № 85, прарабам, галоўным інжынерам вытворчага аб’яднання «Гроднапрамбуд».

З 1987 па 2000 гады быў дырэктарам ААТ «Гроднапрамбуд». З 2000 па 2002 гады быў намеснікам міністра архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.

У 2002—2011 гадах — дырэктар абласнога унітарнага праектнага прадпрыемства «Інстытут „Гроднаграмадзянпраект"». З 2011 года — намеснік старшыні Гродзенскага аблвыканкама. У жніўні 2022 года пайшоў у адстаўку з пасады намесніка старшыні аблвыканкама, а ў верасні зноў быў прызначаны дырэктарам «Гроднаграмадзянпраекта»

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Дешко Владимир Иосифович  (руск.)
2. ↑  ДЕШКО ВНОВЬ НАЗНАЧЕН ДИРЕКТОРОМ «ГРОДНОГРАЖДАНПРОЕКТА», КОТОРЫМ РАНЕЕ РУКОВОДИЛ 9 ЛЕТ Архівавана 30 верасня 2022.
**Уладзімір Іосіфавіч Паўлючук** (9 красавіка 1925, в. Вочкі, Кобрынскі павет, Польская Рэспубліка — 25 лістапада 2008) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1948 годзе скончыў тэхнікум і паступіў на факультэт механізацыі сельскай гаспадаркі Беларускага палітэхнічнага інстытута, які скончыў у 1952 годзе. Пасля вучобы працаваў у меліярацыйных арганізацыях: старшым інжэнерам-механікам Слуцкай машына-меліярацыйнай станцыі, галоўным інжынерам, дырэктарам Мазырскага завода меліярацыйных машын. Завод з 1958 года спецыялізаваўся на выпуску каналакапальнікаў, каналаачышчальнікаў, карчавальнікаў, машын для глыбокага фрэзеравання.

У 1962—1965 гадах — намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення меліярацыі і воднай гаспадаркі СМ БССР, якое ў 1965 годзе пераўтворана ў міністэрства. З таго часу — намеснік, першы намеснік міністра меліярацыі і воднай гаспадаркі БССР. У перыяд з 27 кастрычніка 1971 года па 4 снежня 1986 года — міністр меліярацыі і воднай гаспадаркі БССР.

З’яўляўся ініцыятарам распрацоўкі і выкарыстання водных рэсурсаў, эксплуатацыі асушальных сістэм і выкарыстання меліяраваных зямель, распрацоўкі і ўкаранення ў рэспубліцы прагрэсіўнай формы арганізацыі эксплуатацыі арашальных сістэм.

У 1975 годзе быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. З 1976 года — член ЦК КПБ.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак пашаны», Кастрычніцкай рэвалюцыі, медалём «За доблесную працу».

Літаратура
----------

* Паўлючук Уладзімір Іосіфавіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 8. Паддубнікі — Рабкі / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1975. — 676 с.: іл. карты. — С. 334.
* Павлючук Владимир Иосифович // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия в 5 т. (руск.) / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. Биографический справочник. — 737 с. — 50 000 экз. — С. 477
* Павлючук Николай Иосифавич // Кто есть кто в Республике Беларусь. 2004. Минск : Энциклопедикс, 2004. С. 212.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бурдзін.
**Мікалай Майсеевіч Бурдзін** (нар. 7 лютага 1930, с. Харкіўці, Лохвыцкі раён, Палтаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Кіеўскі мастацкі інстытут у 1955 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, Белдзіпрасельбудзе, з 1965 года — кіраўнік брыгады, начальнік аддзела ў Белдзіпрахарчпраме.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Член КПСС з 1976 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Помнік на магіле Ігната Буйніцкага ў в. Празарокі 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): гармалзавод у Брэсце, помнікі-надмагіллі бацьку першага ў свеце касманаўта Аляксею Іванавічу Гагарыну ў г. Гагарын Смаленскай вобласці і заслужанаму лётчыку СССР, генерал-палкоўніку авіяцыі Сяргею Якаўлевічу Жукоўскаму на Маскоўскіх могілках у Мінску, заснавальніку беларускага прафесійнага тэатра Ігнату Буйніцкаму ў в. Празарокі Глыбоцкага раёна (1976, скульптар Іван Міско).

Зноскі
------

1. ↑  Архітэктары Савецкай Беларусі, 1991
2. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.

Літаратура
----------

* Бурдин Николай Моисеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Мікаэла Таб
**Мікаэла Таб** (англ.: Michaela Tabb; нар. 11 снежня 1967, Бат, Англія) — шатландская прафесійная снукерная рэферы, якая прасунула наперад жаночае судзейства більярднага спорту. У 2002 годзе стала першай жанчынай, якая абслугоўвала рэйтынгавы снукерны турнір. У 2007 годзе стала першай жанчынай, якая абслугоўвала фінал рэйтынгавага снукернага турніра. У маі 2009 года стала першай жанчынай, якая судзіла фінал чэмпіянату свету па снукеры. Таксама працавала падчас фіналу сусветнага першынства ў 2012 годзе.

З'яўляецца былым прафесійным гульцом у пул, выйграўшы некалькі тытулаў у асабістых выступах, а таксама ў складзе зборнай Шатландыі, будучы яе капітанам.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Профіль на World Snooker
* Профіль Мікаэлы Таб на Pro Snooker Blog

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
**Лю́біна Га́йдук-Ве́лькавіч**, іншы варыянт прозвішча — **Га́йдук-Ве́лькавічава**, народжаная **Шэ́нец** (в.-луж.: Lubina Hajduk-Veljković, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Šěnec, 1976, Баўтцэн, ГДР) — лужыцкая пісьменніца, паэт, драматург і перакладчык. Піша на верхнялужыцкай мове.

Пасля заканчэння сербскай гімназіі ў Баутцене паступіла ў Лейпцыгскі універсітэт, у якім вывучала сарабістыку і гісторыю.

Літаратурная творчасць
----------------------

Піша кнігі для дзяцей, вершы, тэатральныя творы, аповесці і апавяданні на верхнялужыцкай мове. У 2006 годзе выдала дэтэктыў «Pawčina złósće».

Пераклала на верхнялужыцкую мову творы Федэрыка Гарсія Лоркі, Чарльза Дзікенса, Торнтана Ўайлдара, Карла Гальдоні і Міра Гаўрана.

У 2017 годзе ўдастоена спецыяльнай узнагароды прэміі імя Якуба Чышынскага *«за выдатны ўклад у развіццё сучаснай сербалужыцкай літаратуры і распрацоўку лінгвістычных вучэбна-выхаваўчых дапаможнікаў»*.

Дачка сербалужыцкага літаратурнага гісторыка і бібліёграфа Франца Шэна.

Сачыненні
---------

* *Prěnje jejko*, зборнік вершаў, 1998;
* *Pjatk haperleje*, зборнік вершаў, 1998;
* *Wurywanki*, п'еса, 2001;
* *Ćipka w lěsu*, дзіцячая кніга, 2004;
* *Pawčina złósće*, дэтэктыў, 2006;
* *Dyrdomdej mjez swětami — pola androidow*, камедыя, 2007;
* *Juliana*, дзіцячая кніга, 2007;
* *Cuze zynki*, зборнік апавяданняў, 2009;
* *W putach Čorneho pana*, раман-фэнтэзі, 2011.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 12 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце выдавецтва Домавіна
* Rozhlad, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, spisowaćelka a přełožerka w Lipsku, стр. 324—329 Архівавана 3 верасня 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 120797399 · ISNI: 0000 0000 5689 1560 · NKC: pna2006322549 · NLP: A32516617 · VIAF: 85095561 |
**Корчула** (харв.: Korčula) — востраў у Адрыятычным моры, у паўднёвай частцы Харватыі, каля далмацінскага ўзбярэжжа. Плошча вострава — 276,03 км², даўжыня — 46,8 км, шырыня — 7,8 км, даўжыня берагавой лініі — 181,7 км. Насельніцтва вострава — 16 182 чалавекі (2001). Корчула — другі па колькасці жыхароў востраў Харватыі пасля Крка. Самыя вялікія населеныя пункты — гарады Корчула, Блата і Вела-Лука. Горад Корчула размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы вострава, насельніцтва — 3232 чалавека (2001).

Зноскі
------

1. ↑  карта Харватыі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).
**Мікены** (грэч. Μυκήνες) — старажытнагрэчаскі горад у Аргалідзе (п-аў Пелапанес), буйны цэнтр Крыта-мікеткай культуры ў эпоху бронзы.

Заселены ў пач. 3-га тыс. да н.э. 3 17 ст. да н.э. сталіца адной з дзяржаў ахейцаў. У 14-12 ст. да н.э. дасягаулі эканамічнага і палітычнага росквіту, пашырылі свой уплыў на ўвесь Пелапанес, авалодалі Кносам, замацавалі сувязі з Егіптам, хецкай дзяржавай, Кіпрам, Сірыяй. У канцы 12 ст. да н.э. разбураны дарыйцамі. У І тыс. да н.э. невялікае паселішча, якое ў 468 да н.э. заваявалі і зруйнавалі аргасцы.

У выніку раскопак (пачаты ў 1874-76 Г. Шліманам) адкрыты: шахтавыя грабніцы з багатым пахавальным інвентаром (17-16 ст. да н.э.), цыклапічныя сцены крэпасці з т.зв. Львінымі варотамі, палац з лесвіцамі, дваром, гаспадарчымі і жылымі памяшканнямі, аздобленымі фрэскамі, статуямі і інш. жылыя дамы (усё 14-13 ст. да н.э.), зернесховішча (12 ст. да н.э.) і інш. У ніжнім горадзе выяўлены жылыя дамы, цыстэрны, толасы (14-13 ст. да н.э.).

Літаратура
----------

* Bartoněk A. Zlaté Mykény. Praha, 1983.  (чэшск.)
**Бейлі́к** (турэцк.: beylik) — у цюркскіх землях (у асноўным у Анатоліі сельджукскага і раннеасманскага перыяду (XI—XVI стагоддзя) і Крыме ардынскага і ханскага часу) невялікае феадальнае валоданне, кіраванае беем. Бейлікі ўпершыню ўтварыліся ў Анатоліі ў канцы XI стагоддзя. Больш шырокае распаўсюджанне бейлікі атрымалі ў ходзе распаду Канійскага султаната ў другой палове XIII стагоддзя.

Пасля паразы візантыйцаў у бітве пад Манцыкертам у 1071 годзе сельджукі (галіна агузаў) захапілі Анатолію. Быў заснаваны султанат з цэнтрам у Коньі. Сельджукскія плямёны пад кіраваннем бееў пачалі засяляць тэрыторыю сучаснай Турцыі, прызнаючы ўладу султана ў Коньі.

Уварванне манголаў з усходу  (руск.) (бел. прывяло да паслаблення султана ў Коньі. Гэта прывяло да таго, што многія беі сталі фактычна незалежнымі ад султаната.

Літаратура
----------

* *Рыжов К.* Все монархи мира.
Трохмерная структура малекулы гемаглабіну — глабулярнага бялку
**Глабулярныя бялкі** — крышталічныя, добра растваральныя ў вадзе або слабых растворах соляў бялкі; форма малекул ў іх блізкая да шарападобнай (суадносіны восяў сферы не перавышае 5). Такая будова малекул забяспечваецца спіралізацыяй пептыднага ланцуга і яго шчыльным пакаваннем, абумоўленым троеснай структурай. Многія глабулярныя бялкі валодаюць ферментатыўнай актыўнасцю. Сярод важных глабулярных бялкоў глабулін, міяглабін, рыбануклеаза. Некаторыя бялкі (напрыклад, актын) існуюць як у глабулярнай, так і ў выцягнутай, фібрылярнай форме.

Гл. таксама
-----------

* Фібрылярныя бялкі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хавайся ў бульбу (значэнні).

**«Хава́йся ў бу́льбу»** — штогадовы міжнародны мотафестываль, які праходзіць у беларускім Гродне. Адметнай рысай з’яўляецца своеасаблівы мотапарад па вуліцах горада, які праводзяць удзельнікі з розных краін. У межах мерапрыемства ладзяцца шматлікія конкурсы і прэзентацыі. Абавязковая частка фестывалю — канцэрт рок-гуртоў.

Гісторыя
--------

### XII фестываль

З 29 па 30 красавіка 2016 года адбыўся XII міжнародны мотафестываль «Хавайся ў бульбу 2016». У ім удзельнічалі больш за тысячу матацыклістаў з Германіі, Чэхіі, Польшчы, Літвы і іншых краін. Месцам правядзення фестываля з’яўлялася база адпачынку «Купалінка». Мотапарад па шляху ў горад удзельнікі фестывалю расцягнулі на некалькі кіламетраў праз вуліцы БЛК, Болдзіна, Вясновую, Савецкіх Пагранічнікаў і Сацыялістычную. Завяршыўся мотапарад на плошчы Леніна перад будынкам гарвыканкама. У канцэрце прынялі ўдзел гурты «Прощай привычка», «Punkrot», «Haze», «Irdorath», «Drum Ecstasy», «STUFF», «BEACH BOOGIE BAND», «Grodno-Hard-Blues-Band», «7 минут жизни», «Ойра», «ТТ-34», трыб’ют-калектыў «Blood Brothers», «J:морс».

Зноскі
------

1. ↑  *Олешко, Роман*. Фоторепортаж: участники мотофестиваля «Хавайся у бульбу 2016» отметились в Гродно (руск.)(недаступная спасылка).  s13.ru (30 красавіка 2016). Архівавана з першакрыніцы 8 жніўня 2016. Праверана 14 кастрычніка 2021.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка «Хавайся ў бульбу» у сацыяльнай сетцы «УКантакце»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце |

| Фестываль «Хавайся ў бульбу» |
| --- |
| 
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VII |
VIII |
IX |
X |
XI |
XII |
XIII
 |
Аляксандр Іванавіч Увядзенскі — адзін з галоўных ідэолагаў і лідараў абнаўленства.
**Абнаўле́нства** — апазіцыйны рух у Рускай Праваслаўнай Царкве ў 1920—1940-я гг. Узнік пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 г. яго прадстаўнікі выступілі за «*абнаўленне Царквы, за яе лаяльныя адносіны да савецкай улады*»; мелі на мэце змяніць традыцыйныя формы рэлігійнай дзейнасці, не закранаючы асновы веравучэння і культу. Змагаліся супраць кіраўніцтва афіцыйнай Рускай Царквы, якое ў пачатку 1920-х гг. было настроена супраць савецкай улады. Асноўныя групы абнаўленцаў: «*Жывая царква*», «*Царкоўнае адраджэнне*», «*Саюз суполак старажытнаапостальскай царквы*». У 1920-я гг. рух абнаўленцаў меў падтрымку з боку дзяржаўных структур.

З пераходам кіраўніцтва патрыяршай Царквы на шлях лаяльнасці да савецкай улады рух абнаўленцаў пачаў затухаць. Многія з іх адышлі ад рэлігіі, некаторыя вярнуліся ў старую Царкву. Пасля смерці ў 1946 г. аднаго з лідараў абнаўленства А. І. Увядзенскага рух перастаў існаваць.

Беларусь
--------

На Беларусі стварылі ў 1924—1934 гадах Беларускую аўтаномную Праваслаўную Царкву, чые прыходы размяшчаліся ва ўсходняй Беларусі (Аршанская, Віцебская, Высачанска-Веліжская, Магілёўская і Мсціслаўская епархіі).

Літаратура
----------

* Абнаўленцы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Абнаўленцы // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.
* Maszkiewicz Mariusz. Mistyka i rewolucja. Aleksandr Wwiedeński i jego koncepcja roli cerkwi w państwie komunistycznym, Nomos, Kraków 1995
**Касьян Яраслававіч Галяйзо́ўскі** (5 сакавіка 1892, Масква — 4 мая 1970, Масква) — артыст балета і балетмайстар. Заслужаны артыст БССР (1940), заслужаны дзеяч мастацтваў Літвы (1945).

Біяграфія
---------

У 1909 годзе скончыў Пецярбургскае тэатральнае вучылішча.

З 1909 года артыст балета Марыінскага тэатра, у 1910—1918 гадах працаваў у Вялікім тэатры ў Маскве.

У 1919—1925 гадах кіраваў студыяй (з 1922 года «Камерны балет») у Маскве.

Творчасць
---------

Сцвярджаючы свой стыль, шмат працаваў над харэаграфічнымі мініяцюрамі і аднаактовымі балетамі на музыку А.Скрабіна, С. Рахманінава, С. Пракоф’ева, Ф. Шапена, К. Дэбюсі ў пошуках эквіваленту эмацыянальна-пластычнай выразнасці музыкі. Музыкальнасць і багатая фантазія ў галіне харэаграфічных формаў, выкрыстанне ў класічным танцы сучаснай пластыкі, характарнасці і гратэску вызначалі самабытнасць яго творчасці.

Сярод найлепшых пастановак: «Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева на сцэне Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР (1939), «Іосіф Прыгожы» С. Васіленкі і «Тэалінда» на музыку Ф. Шуберта (1925), «Лейлі і Меджнун» С. Баласаняна (1964), «Палавецкія танцы» ў оперы «Князь Ігар» А.Барадзіна (1944 і 1953) у Вялікім тэатры, «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага (1935, Харкаў).

Аўтар кнігі «Вобразы рускай народнай харэаграфіі» (1964).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* Касьян Яраслававіч Галяйзоўскі // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2002. — Т. 1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0909 6395 · LNB: 000313642 · NUKAT: n2014050945 · SUDOC: 175024936 · VIAF: 302664018 |
**Глаго́ўскае княства** (польск.: Księstwo głogowskie), або **Гло́гаўскае княства** (чэшск.: Hlohovské knížectví), або **герцагства Гло́гау** (ням.: Herzogtum Glogau) — адно з сілезскіх княстваў, якім кіравалі сілезскія Пясты. Сталіцай быў Глогаў.

Глагоўскае княства (цёмна-сіняе) пры Конрадзе Танканогам
У 1177 годзе Конрад Танканогі, малодшы сын Уладзіслава II Выгнанніка, атрымаў асобнае ўладанне, цэнтрам якога стаў Глогаў. Конрад не меў дзяцей, і пасля яго смерці паміж 1180 і 1190 гадамі княства ў спадчыну было атрымана яго старэйшым братам Баляславам I Высокім.

Ізноў самастойным Глагоўскае княства стала пасля гібелі ў 1241 годзе ў бітве пры Лягніцы ўнука Баляслава Генрыха II Набожнага. Пры падзеле яго ўладанняў Глогаў перайшоў да Конрада I.

Глагоўскае княства (зялёнае) пры Конрадзе I
Пры сыне Конрада Генрыху III тэрыторыя княства паменшылася, таму што яго брат Конрад атрымаў у 1273 годзе Сцінаву і Жагань, а ў 1312 годзе (пасля яго смерці) аддзяліліся Алясніца і Волаў. Пасля таго як у 1331 годзе, не пакінуўшы спадчыннікаў, памёр сын Генрыха Прэмка II, чэшскі кароль Іаан Люксембургскі падпарадкаваў княства Чэхіі.

У 1331 годзе
У 1337 годзе княства атрымаў Генрых I Яворскі, пасля смерці якога княства зноў адышло да Чэхіі. У 1349 годзе Карл IV падзяліў княства, пакінуўшы адну палову пад сваім кіраваннем, а іншую перадаўшы герцагу саганскаму Генрыху V Жалезнаму.

Пасля смерці ў 1476 годзе Генрыха XI (праўнука Генрыха V Жалезнага) пачалася барацьба паміж яго стрыечным братам герцагам саганскім Янам II Вар'ятам і цесцем Генрыха XI курфюрстам Брандэнбурга Альбертам III Ахілесам. Альберт III Ахілес захапіў у 1482 годзе паўночную частку герцагства. Ян II працягнуў вайну і гэта прывяло да таго, што ў 1488 годзе Мацвей Корвін адабраў герцагства ў Яна і перадаў яго свайму пазашлюбнаму сыну Яну Корвіну.

Пасля смерці ў 1490 годзе Мацвея Корвіна каралём Чэхіі стаў Уладзіслаў II Ягелон, які перадаў герцагства сваім братам Яну Ольбрахту і Жыгімонту. У 1506 годзе герцагства ўвайшло ў землі багемскай кароны, якія пасля 1526 гады былі атрыманы ў спадчыну Габсбургамі.

На карце Сілезіі ў 17 стагоддзі. Пазначана лічбай 2
Аж да канца Першай сілезскай вайны Глогаў уваходзіў у склад Чэшскага каралеўства, а ў 1742 годзе перайшоў да Прусіі.

Кіраўнікі
---------

### Першае стварэнне

* Конрад Танканогі (1177 — паміж 1180 і 1190)

### Другое стварэнне

* Конрад I Глагоўскі (1248—1273)
* Генрых III Глагоўскі (1274—1309)
* Мацільда Браўншвайг-Люнебургская (1309—1318)
* Пшэмысл Глагоўскі (1318—1331)
* Канстанцыя Свідніцкая (1331)

### Трэцяе стварэнне

* Генрых I Яворскі (1337—1346)
**Абляцыя** (ад лац.: ablatio адыманне) у **гляцыялогіі** — памяншэнне масы ледавіка або снегавога покрыва ў выніку раставання, выпарэння, механічнага выдалення (ветравы знос снегу і лавіны; айсбергі, якія адколваюцца ад ледавікоў, і інш.).

Класіфікацыя
------------

Адрозніваюць:

* *падледавіковую* (донную),
* *унутраную* і
* *паверхневую* абляцыю.

Асноўныя фактары: кліматычныя, унутранае цяпло Зямлі, цёплыя крыніцы, цеплыня ад трэння ледавіка аб ложа ці састаўныя яго часткі і інш.

На Беларусі абляцыя адбывалася ў антрапагенавым перыядзе на працягу зледзяненняў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А - Аршын / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 1996. - 552 с.: іл.
* Геаграфія ў тэрмінах і паняццях: Энцыклапедычны даведнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2003. - 352 с.: іл. - ISBN 985-11-0262-8.

Гл.таксама
----------

* Гляцыялогія
* Ледавік
**Уладзімір Пастэрнацкі**  (2 ліпеня 1861, Дудзічы, Ігуменскі павет — 21 студзеня 1938, Смаленск, турма НКУС) — беларускі святы, свяшчэннамучанік.

Біяграфія
---------

Паходзіў з шляхты, якія перайшлі ў духоўнае саслоўе, сын Іларыёна Пастэрнацкага (протаіерэй).

Пасля сканчэння Мінскай духоўнай семінарыі рукапаложаны ў іерэя (1908). Служыў у Пакроўскай царкве ў м. Пясочнае Ігуменскага пав. цяпер вёска Капыльскага раёна Мінскай вобласці. З 25 ліпеня 1914 года памочнік, з 1917 года благачынны цэркваў 2-й акругі Ігуменскага павета Духавенствам акругі на 3 гады выбраны дэпутатам на Мінскі акруговы вучылішчны з’езд.

З восені 1932 года настаяцель Спаса-Увазнясенскага храма ў г. Капыль. У сакавіку 1933 года бальшавіцкія ўлады храм закрылі, а святара неаднаразова выклікалі ў НКУС. Арыштаваны ў сакавіку 1936 года. Жонка Наталля (дачка Феафана Сасіноўскага) засталася з васмярымі дзецьмі. Асуджаны 24 сакавіка 1936 года да 2 гадоў ППК.

У снежні 1937 года нечакана вызвалены, прыехаў у Раслаў Смаленскай вобласці, але 14 снежня 1937 года зноў арыштаваны. 5 студзеня 1938 года прыгавораны тройкай НКУС за «антысавецкую агітацыю» і як «агент нямецкай разведкі» да ВМП. Расстраляны.

У 1999 годзе Сінодам Беларускай праваслаўнай царквы далучаны да ліку святых навамучанікаў.

Літаратура
----------

* Святыя зямлі Беларускай. Жыццеапісанні. Уклад. Л. Я. Кулажанка, Т. А. Матрунчык — Мінск. Прыход Свята-Петра-Паўлаўскага сабора. 2012. — 184 с.: іл.
* Памятная книжка Минской губернии; Смоленский мартиролог; НГАБ, ф. 2786, в. 1, с. 67; Житія и Жизнеописанія новопрославленныхъ святых и Подвижниковъ Благочестія, въ Русской Православной Церкви просіявшихъ (отъ царствованія царя-мученика Николая II Александровіча і до нашихъ дней). СПб. 2001. Т. 2 (августъ-декабрь); Жития священномучеников Минской епархии; Смоленский мартиролог.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бакаеў.
**Уладзімір Ільіч Бакаеў** (8 лютага 1949, Баку) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1971 годзе Азербайджанскі політэхнічны інстытут. Працаваў ва Упраўленні будаўніцтвам Сургуцкага ДРЭС, дзе распрацаваў праекты планіроўкі мікрараёна, інтэр’еры будынкаў Дзяржбанка, Будбанка, універмага. З 1975 г. — старшы архітэктар у Мінскпраекце, з 1983 года — начальнік архітэктурна-рэстаўрацыйнага аддзела ў ВА «Белрэстаўрацыя».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў г. Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: жылыя дамы ў мікрараёнах Курасоўшчына-3 (1975), Паўднёвы Захад-1 (1976), дом для маласямейных па вул. Бельскага (1977), блок бытавога абслугоўвання ў мікрараёне Серабранка-7 (1979); у аўтарскім калектыве: праект забудовы мікрараёна Паўднёвы Захад-2 (1980), рэканструкцыя квартала Траецкага прадмесця (1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бакаев Владимир Ильич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Курган.
**Уладзімір Ільіч Курган** (7 студзеня 1953 — 7 красавіка 2019) — беларускі акцёр

 і тэатральны педагог. Сын Ільі Львовіча Кургана.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і вядомага дыктара Беларускага радыё і тэлебачання Ільі Львовіча Кургана ў 1953 годзе.

У 1974 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «акцёр драматычнага тэатра і кіно», пасля чаго прыйшоў працаваць у Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага.

На сцэне тэатра Уладзімір Курган згуляў нямала запамінальных роляў і быў любім гледачамі. Ён стварыў вобраз Дональбайна ў п’есе «Макбет» Уільяма Шэкспіра, сыграў нямецкага салдата ў «Знаку бяды» Васіля Быкава, Флёр’е ў спектаклі «Вяртанне ў Хатынь» паводле аповесці Алеся Адамовіча.

Памёр 7 красавіка 2019 года. Пахаваны побач з маці на Паўночных могілках Мінска.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Прощание с актером Владимиром Курганом пройдет 9 апреля  (руск.)
3. ↑  Наш Ільіч № 15 (1402) 13.04.2019 - 20.04.2019 г
**Геўён**, або **Геф’ён** (Gefyon — «дарыльшчык»; таксама Gefjon, Gefjun, Gefn) — у скандынаўскай міфалогіі багіня ўрадлівасці, адна з асаў, нявінніца, якой служаць памерлыя дзяўчыны. У Эдзе захавалася паданне, што Геўён, жанчына з роду Асаў, атрымала ад конунга Швецыі Гюльві ў дар за займальныя гаворкі столькі зямлі, колькі можна ўзараць на 4 быках за адныя суткі. Геўён ператварыла ў быкоў сваіх сыноў, народжаных ад велікана, і яны правялі такую глыбокую разору, што адрэзалі ад Швецыі вялікі кавалак зямлі, названы Геўён востравам Зеландыя. На месцы ж гэтай зямлі ўтварылася возера Меларэн, а пракапаны канал стаў пралівам Эрэсун. Меркавана гістарычная аснова міфа — перасяленне данаў са Швецыі ў Данію ў III—IV стст.

У Сазе пра Інглінгаў распавядаецца, што Геўён выйшла замуж за сына Одзіна Ск’ёльда і жыла разам з ім на востраве Зеландыя ў Хлейдрэ (суч. Лайрэ, каля Роскіле).

Геўён асацыюецца з земляробствам, цнотай і поспехам. Дзяўчыны, якія паміралі нявінніцамі, станавіліся яе світай у замагільным жыцці, таму яна характарызуецца як багіня дабрадзейнасці, але, насуперак усяму, яна была багіняй дастатку. Акрамя таго, «Гефн» — адно з імёнаў Фрэі — старажытнаскандынаўскай багіні ўрадлівасці, каханні, прыгажосці.

У Капенгагене знаходзіцца скульптура з фантанам, прысвечаная Геўён.

Спасылкі
--------

* Малодшая Эда
* Сага пра Інглінгаў

Крыніца
-------

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).

| ⛭Асы |
| --- |
| Багі | 
* Андхрымнір
* Бальдр
* Бёр
* Брагі
* Буры
* Валі
* Ве
* Відар
* Вілі
* Даг
* Дэлінг
* Локі
* Магні
* Мейлі
* Модзі
* Од
* Одзін
* Рыг
* Тор
* Уль
* Форсеці
* Хеймдаль
* Хермод
* Хёд
* Хёнір
* Цюр

 |
| Багіні | 
* Біль
* Вар
* Вёр
* Геўён
* Глін
* Гна
* Ёрд
* Ідун
* Лефн
* Нана
* Нот
* Сага
* Сігюн
* Сін
* Сіф
* Снотра
* Сьёфн
* Труд
* Фрыг
* Фула
* Эйр

 |
| Іншыя | 
* Квасір

 |
**Глабін** — бялковая частка гемаглабіну. Сувязь паміж гемам і глабінам устойлівая, разбураецца толькі ў кіслым асяроддзі. Пасля адшчаплення гема бялок траціць натыўныя якасці. Скорасць сінтэзу глабіну ў арганізме вельмі вялікая, што звязана з інтэнсіўным аднаўленнем эрытрацытаў. Генетычна абумоўленыя анамаліі ў сінтэзе глабіну вызначаюць некаторыя хваробы крыві (серпападобнаклетачную анімію і інш.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
Тры тоны ў колернай сістэме Манселаbeen. Кожны колер мяняецца па значэнні зверху ўніз у роўных ступенях успрымання. У правай калонцы відно рэзкае змяненне ўспрымання колеру.
**Светлата** — адна з асноўных характарыстак колеру нараўне з насычанасцю і тонам. Гэта суб'ектыўная яркасць участка выявы, якая аднесена да суб'ектыўнай яркасці паверхні, якая ўспрымаецца чалавекам як белая.

{\displaystyle L={\frac {L\_{sec}}{L\_{w}}},}
дзе {\displaystyle L} — светлата, {\displaystyle L\_{sec}} — суб'ектыўная яркасць участка, {\displaystyle L\_{w}} — суб'ектыўная яркасць белага.

Важна адзначыць менавіта адноснасць успрымання. Калі паглядзець на ліст з выявай на паперы пры святле лямпы і пры яркім сонечным святле, колькасць адлюстраванага святла ад участка выявы (яркасць) будзе адрознівацца, аднак адносна самага светлага ўчастка паверхні — незапячатанай белай паперы, успрымаемая светлата будзе адной і той жа.

Спасылкі
--------

* Светлота // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
**Светлата** — адна з асноўных характарыстак колеру нараўне з насычанасцю і тонам. Гэта суб'ектыўная яркасць участку выявы, аднесеная да суб'ектыўнай яркасці паверхні, якую чалавек успрымае як белую.

Важна адзначыць менавіта адноснасць успрымання. Калі паглядзець на ліст выявы на паперы пры святле лямпы і пры яркім сонечным святле, колькасць адлюстраванага святла ад участку выявы будзе адрознівацца ў разы, аднак адносна самага светлага ўчастку паверхні — незадрукаванай паперы, успрыманая яркасць будзе адной і той жа.

Глядзіце таксама
----------------

* Тон, колер
* Насычанасць, колер
**Гетэрозіс** — паскарэнне росту і павелічэнне памераў, павышэнне жыццястойкасці і пладавітасці гібрыдаў першага пакалення пры розных скрыжаваннях як жывёл, так і раслін. У другім і наступных пакаленнях гетэрозіс звычайна згасае. Адрозніваюць гетэрозіс сапраўдны — здольнасць гібрыдаў пакідаць вялікую колькасць пладавітых нашчадкаў, і гігантызм - павелічэнне ўсяго гібрыднага арганізма або асобных яго частак. Гетэрозіс выяўлены ў разнастайных мнагаклетачных жывёл і раслін (у тым ліку і самаапыляльнікаў). Падобныя з гетэрозісам з’явы назіраюцца пры палавым працэсе і ў некаторых аднаклетачных. У сельскагаспадарчых жывёл і вырошчваемых раслін гетэрозіс нярэдка прыводзіць да значнага павышэння прадукцыйнасці і ўраджайнасці.

Гетэрозіс і адваротная яму інбрэдная дэпрэсія (імбрыдынг) былі вядомыя яшчэ старажытным грэкам, у прыватнасці Арыстоцелю. Першыя навуковыя даследаванні гетэрозісу ў раслін праведзены нямецкім батанікам І. Кельрэйтэрам (1760). Чарлз Дарвін абагульніў назіранні аб карысці скрыжаванняў (1876). Тэрмін "Гетэрозіс" прапанаваў амерыканскі генетык Г. Шэл (1914); ён першы атрымаў "двайныя" міжлінейныя гібрыды кукурузы. Асновы метаду прамысловага вырошчвання гэтых гібрыдаў распрацаваў Д. Джонс (1917 г.). Выкарыстанне гібрыдызацыі ў сельскай гаспадарцы пашыраецца з году ў год, што стымулюе і тэарэтычныя даследаванні гетэрозісу. Асобіны з моцна выяўленым гетэрозісам маюць перавагі пры натуральным адборы, і таму праявы гетэрозісу ўзмацняюцца, што спрыяе павелічэнню генетычнай зменлівасці. Нярэдка ўзнікаюць ўстойлівыя генетычныя сістэмы, якія забяспечваюць пераважнае выжыванне гетэразігот па многіх генах.
**Глабальны саюз IndustriALL** (англ.: IndustriALL Global Union) — міжнародная прафсаюзная арганізацыя, створаная 19 чэрвеня 2012 года ў Капенгагене.

Глабальны саюз IndustriALL прадстаўляе больш за 50 мільёнаў працоўных у больш чым 140 краінах, якія працуюць у горназдабыўной, энергетычнай і іншых галінах прамысловасці.

У склад IndustriALL уваходзяць таксама беларускія прафсаюзы, такія як Белхімпрафсаюз з Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, і Беларускі незалежны прафсаюз, Беларускі прафсаюз РЭП і Свабодны прафсаюз металістаў з Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў (апошнія арганізацыі былі забаронены Вярхоўным судом Рэспублікі Беларусь). Сувязь прафсаюзаў з БКДП з IndustriALL, у прыватнасці фінансаванне прафсаюзаў з БКДП гэтай міжнароднай арганізацыяй, з’яўлялася адной з прычын аб вынясенні рашэння аб прыпыненні дзейнасці незалежных прафсаюзаў.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 15 сакавіка 2019.
2. ↑  Burgmann, Verity (2016-04-14) (in en). *Globalization and Labour in the Twenty-First Century*. Routledge. pp. 123. ISBN 978-1-317-22783-0. .
3. ↑  По искам Генерального прокурора прекращена деятельность так называемых независимых профсоюзов (руск.). *Официальный telegram-канал Генеральной прокуратуры Беларуси* (19 ліпеня 2022). Праверана 20 ліпеня 2022.
4. ↑  *БелТА*. НЕ/ЗАВИСИМЫЕ профсоюзы. Фильм АТН (руск.).  YouTube (11 ліпеня 2022). Праверана 2023-1-25.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 258260909 |
**Гетэрасексізм** (англ.: Heterosexism) — сістэма поглядаў і перакананняў, заснаваная на ідэях гетэранарматыўнасці і перавазе гетэрасексуалаў як прадстаўнікоў адзінай натуральнай і маральна і сацыяльна прымальнай формы сексуальнасці чалавека. Варта адзначыць, што не ўсе гетэрасексуалы падзяляюць такую ідэалогію, таму гетэрасексуальнасць сама па сабе не мае на ўвазе гетэрасексізм.

Ідэалогія
---------

Тэрмін таксама выкарыстоўваецца для апісання сацыяльных і культурных наступстваў такой ідэалогіі. Тэрмін «гетэрасексізм» утвораны па мадэлі, агульнай з такімі тэрмінамі, як сексізм (ідэя няроўнасці палоў), расізм (ідэя няроўнасці рас). Для апісання той жа з’явы прапаноўвалася таксама слова «гетэрасексуалізм», але яно не прыжылося, паколькі мае тэрміналагічныя канатацыі не са словам «сексізм», а са словам «гомасексуалізм», што ўводзіць у зман — бо тэрмін не мае прамога дачынення да сексуальнасці ці сексуальнай арыентацыі, а апісвае сацыяльна-культурныя рэаліі.

Адрозненні ад гамафобіі
-----------------------

Тэрмін «гетэрасексізм» прапаноўваўся Грэгары Херэкам як альтэрнатыву, замену для тэрміна гамафобія, які не нясе пры гэтым абразлівага сэнсу і не з’яўляецца палітычным клішэ. Херэк меркаваў, што гэты тэрмін больш навукова карэктны і больш дакладна канцэптуалізуе сутнасць з’явы, ставячы яго ў адзін шэраг з сексізмам і іншымі формамі шавінізму, а не з фобіямі.

Некаторыя аўтары, у прыватнасці, Чарлз Сокарайдэс, аднак, паказваюць, што гэтыя тэрміны не ўзаемазаменныя і гетэрасексізм сам па сабе не раўнацэнны і не азначае гоманегатывізм ці гамафобію: чалавек можа мець шчырую ўнутраную перакананасць у тым, што толькі гетэрасексуальнасць з’яўляецца звычайнай і маральна прымальнай, ці шчыра лічыць, што гетэрасексуалы лепшыя за гомасексуалаў, толькі па прычыне ўласнай гетэрасексуальнасці, але разам з тым не мець негатыўнага стаўлення да гомасексуалаў ці гомасексуальнасці.

Гетэрацэнтрызм
--------------

Гетэрасексізм не варта блытаць з *гетэрацэнтрызмам*. Гетэрацэнтрызм — гэта (часта падсвядомае) дапушчэнне, што кожны з людзей, з якімі мы маем справу, з’яўляецца гетэрасексуалам (калі яго/яе арыентацыя загадзя не вядомая), і вынікаючыя з гэтай здагадкі формы зносін. Статыстычна такое дапушчэнне будзе карэктным у большасці выпадкаў (з прычыны таго, што гетэрасексуалаў большасць), але ў некаторых выпадках яно можа апынуцца няслушным. Гетэрацэнтрызм можа выяўляцца выпадковым і ненаўмысным чынам у паўсядзённым жыцці. Напрыклад, калі жанчына кажа, што ідзе на любоўную сустрэчу, многія людзі могуць спытаць што-небудзь накшталт: «Як яго клічуць?» або «А ён прыгожы?», тым самым няяўна мяркуючы, што гаворка ідзе пра гетэрасексуальнае каханне.

Зноскі
------

1. ↑  Corsini, Raymond J. *The Dictionary of Psychology* (2001), ISBN 1-58391-328-9
2. ↑  Herek, Gregory M. Ph.D. «Beyond 'Homophobia': Thinking About Sexual Prejudice and Stigma in the Twenty-First Century» Sexuality Research & Social Policy (April, 2004)

| ⛭Сексуальная ксенафобія |
| --- |
| Гамафобія · Гоманегатывізм · Біфобія · Трансфобія · Гетэрафобія · Сексізм · Гетэрасексізм · Гетэранарматыўнасць ·  |
**Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса** (літ.: Panevėžio Juozo Miltinio dramos teatras, **Панявежыскі драматычны тэатр**) — тэатр у горадзе Панявежыс (Літва).

Тэатр быў заснаваны ў 1940 годзе на базе Каўнаскай тэатральнай студыі. У 1940—1954 і 1959—1980 гадах кіраўніком тэатра быў рэжысёр Юозас Мільцініс, які стварыў у правінцыйным літоўскім горадзе буйную тэатральную школу. У прыватнасці, Мільцінісам была заснавана студыя, якая рыхтавала акцёраў для Панявежыскага драматычнага тэатра. 

У гады свайго росквіту тэатр быў вядомы далёка па-за межамі Літвы: «…Вось ужо шмат гадоў, — пісала ў 1971 годзе Наталля Крымава, — на кожную прэм'еру ў Панявежыс адпраўляюцца аўтобусы тэатральных калегаў з усёй Прыбалтыкі. І не толькі Прыбалтыкі — чуткі дайшлі і да Масквы, стварылася ўжо своеасаблівая легенда пра Панявежыскі тэатр і яго кіраўніка Юозаса Мільцініса». Мільцінісу ўдалося стварыць у сваім тэатры моцны акцёрскі ансамбль: на яго сцэне выступалі, у прыватнасці, Данатас Банёніс, Альгімантас Масюліс, Бронюс Бабкаўскас, Казімерас Віткус.

Пасля смерці Мільцініса на пасадзе кіраўніка яго змяніў Данатас Банёніс, але без свайго стваральніка Панявежыскі тэатр ператварыўся ў звычайны правінцыйны тэатр, і сам Панявежыс, паводле слоў рэжысёра Э. Някрошуса, «перастаў існаваць як культурны цэнтр».

Зноскі
------

1. ↑  *Крымова Н. А.* Секреты Паневежиса // Имена. Рассказы о людях театра. — М. : Искусство, 1971.
2. ↑  Азеева И. В. 2015 Театральная школа Юозаса Мильтиниса: судьба феномена // Ярославский педагогический вестник — 2015 — № 2 — Том I (Культурология)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса
* Juozo Miltinio dramos teatras
* Juozo Miltinio dramos teatras
**Кортрэйк** (нідэрл.: Kortrijk, з.-флам.: Kortryk, Kortrik, Kortriek, фр.: Courtrai) — гістарычны горад у бельгійскай правінцыі Заходняя Фландрыя, на скрыжаванні ракі Ліс (Лее) і канала Лее-Шэльда. Насельніцтва - 75100 жыхароў (2010). Уваходзіць у склад франка-бельгійскай агламерацыі Вялікі Ліль.

Гісторыя
--------

Горад вырас з рымскага паселішча Картарыякум (Cortoriacum), у якім у VII стагоддзі прапаведаваў Святы Элігій. Заснаваная ім капліца ў Сярэднявеччы была перабудавана ў царкву св. Марціна, якая славіцца наборам з 48 званоў. У IX стагоддзі фландрскі граф Болдуін II ўмацаваў горад на выпадак нападу нарманаў. У Сярэднія стагоддзі Кортрэйк - адзін з квітнеючых цэнтраў суконнай прамысловасці Фландрыі.

Вакол Кортрэйка ў Сярэднія вякі адбылося некалькі важных бітваў, найбольш знакамітая з якіх Бітва залатых шпор 1302, падчас якой дрэнна ўзброенае апалчэнне гараджан і ткачоў ўшчэнт разбіла рыцарскіх кавалерыю французскага караля. У 1382 годзе падчас чарговай вайны з фламанцамі кароль Францыі Карл VI захапіў і разрабаваў горад. У наступны раз французам атрымалася авалодаць Кортрэйкам толькі падчас Дэвалюцыйнай вайны 1667-1668 гг. Аднак па Німвегенскім міры 1678 горад быў вернуты ў склад Іспанскіх Нідэрландаў. Ізноў захоплены і анэксаваны Францыяй падчас Рэвалюцыйных войнаў (1793 г.), пазней у 1815 годзе ўвайшоў у склад Аб'яднанага каралеўства Нідэрландаў, а пасля аддзялення ад яго ў 1830 годзе Бельгіі - у склад апошняй.

Кортрэйк граў стратэгічную ролю ў абедзвюх сусветных войнах, пасля разбурэнняў якіх яго гістарычныя помнікі былі старанна адноўлены. Акрамя згаданай царквы св. Марціна, цікавасць уяўляе царква Маці Божай (1191-1211) з капэлай графаў фландрскіх, якую ўпрыгожваюць сярэднявечная статуя св. Кацярыны і «Крыжаўздывіжанне» ван Дэйка. Суседняе бефруа са статуяй бога гандлю ўваходзіць у лік помнікаў Сусветнай спадчыны, роўна як і мясцовы бегінаж.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Рулант Саверэй, нідэрландскі мастак

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.423