**Дэмакратычны цэнтралізм** - форма дзяржаўнага ладу (разам з федэралізмам, аўтаноміяй і бюракратычным цэнтралізмам), 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Камунізм**

**Канцэпцыя**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксісцкая філасофія** |
|  | **Класавая барацьба** |
|  | **Інтэрнацыяналізм** |
|  | **Камуністычная партыя** |


**Ідэалогіі**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксізм** |
|  | **Марксізм-ленінізм** |
|  | **Трацкізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **Мааізм** |
|  | **Сталінізм-хаджаізм** |
|  | **Чучхэ** |
|  | **Геварызм** |
|  | **Левы камунізм** |
|  | **Камунізм рабочых саветаў** |
|  | **Анарха-камунізм** |
|  | **Рэлігійны камунізм** |
|  | **Еўракамунізм** |
|  | **Нацыянальны камунізм** |


**Інтэрнацыяналы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Міжнароднае таварыства працоўных** |
|  | **Другі Інтэрнацыянал** |
|  | **Камуністычны інтэрнацыянал** |
|  | **Чацвёрты Інтэрнацыянал** |


**Асобы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Карл Маркс** |
|  | **Фрыдрых Энгельс** |
|  | **Уладзімір Ленін** |
|  | **Роза Люксембург** |
|  | **Іосіф Сталін** |
|  | **Леў Троцкі** |
|  | **Маа Цзэдун** |


**Іншае**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Анархізм** |
|  | **Антыкапіталізм** |
|  | **Антыкамунізм** |
|  | **Камуністычныя краіны** |
|  | **Камуністычная сімволіка** |
|  | **Крытыка камунізму** |
|  | **Дэмакратычны цэнтралізм** |
|  | **Дыктатура пралетарыяту** |
|  | **Гісторыя камунізму** |
|  | **Левыя** |
|  | **Люксембургізм** |
|  | **Новы клас** |
|  | **Новыя левыя** |
|  | **Пост-камунізм** |
|  | **Прымітыўны камунізм** |
|  | **Сацыялізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Сацыяльная эканоміка** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **СССР** |

 |

заснаваная на абавязковасці рашэнняў вышэйстаячых органаў для ніжэйстаячых пры выбарнасці ўсіх органаў і падсправаздачнасці іх ніжэйстаячым. Пры дэмакратычным цэнтралізме ўсе пастановы парламента абавязковыя для ўсіх мясцовых саветаў, пры гэтым самі мясцовыя саветы абіраюцца насельніцтвам; таксама пастановы кабінета міністраў абавязковыя для мясцовых адміністрацый, пры гэтым мясцовыя адміністрацыі абіраюцца мясцовымі саветамі і падсправаздачны як мясцовым саветам, так і кабінету міністраў ці вышэйстаячай мясцовай адміністрацыі. Прыкладамі дэмакратычнага цэнтралізму з'яўляюцца Італія (з 1947 года), Польшча, Нарвегія, Партугалія, ДВР, а таксама дэкларуецца ў КНДР, КНР, СРВ, ЛНДР, дэклараваўся ў ГДР, Чэхаславакіі, Югаславіі, Балгарыі, СРР, СССР. З'яўляецца антаганістам бюракратычнага цэнтралізму, пры якім мясцовыя адміністрацыі прызначаюцца кіраўніком дзяржавы, а мясцовыя саветы могуць на шэрагу узроўняў альбо адсутнічаць, альбо з'яўляцца кансультатыўным органам. Таксама ў адрозненне ад федэрацыі ў дэмакратычна-цэнтралізацыйнай дзяржаве існуе толькі адна канстытуцыя, адзіныя законы, грамадзянства і судовая сістэма.
Дэмакратычны цэнтралізм таксама тып будовы партый і грамадскіх аб'яднанняў, заснаваных на тых жа прынцыпах. У адрозненне ад федэрацыі ў дэмакратычна-цэнтралізацыйных партыях маецца адзіная праграма і адзіны статут, пастановы з'езда партыі абавязковыя для мясцовых канферэнцый і ўсіх членаў партыі, пры гэтым усе мясцовыя кіруючыя органы партыі з'яўляюцца выбарнымі і падсправаздачнасці як мясцовай канферэнцыі так і цэнтральным кіруючаму органу партыі. У дадзены момант усе партыі маюць прыладу альбо ў выглядзе дэмакратычнага цэнтралізму, альбо федэрацыі. Прынцып дэмакратычнага цэнтралізму фармальна ляжаў у аснове Статутам КПСС і УЛКСМ, ідэя дэмакратычнага цэнтралізму была адной з ідэй у «партыі новага тыпу», нароўні з такой як адмаўленне «вольнага членства», выказаных і рэалізаваных у Расіі толькі бальшавікамі.

Гл.таксама
----------

* Федэрацыя
* Канфедэрацыя
* Аўтаномія