**Прышцінскі ўніверсітэт** (сербск.: Универзитет у Приштини) — адзін з універсітэтаў Сербіі, знаходзіцца ў горадзе Косаўскай-Мітравіцы. Заснаваны 18 лістапада 1969 года ў Прышціне. Пасля Косаўскай вайны ўніверсітэт быў перамешчаны спачатку ў Крушавац, а затым у Косаўску-Мітравіцу. Сярод студэнтаў, якія навучаюцца на яго факультэтах, ёсць студэнты з тэрыторыі Косава і Метохіі, з іншых частак Сербіі, з Чарнагорыі, Рэспублікі Сербскай і Македоніі.

Агляд
-----

Факультэты ўніверсітэта былі прызнаныя ад боку МООНК і ЕУА пад назвай «Універсітэт у Мітравіцы», у той час як універсітэт атрымаў далейшае прызнанне як сербскі інстытут ад Урада Рэспублікі Сербіі. З’яўляецца членам канферэнцыі Універсітэтаў Сербіі (КОНУС) і Еўрапейскай універсітэцкай асaцыяціі. Усталяваў супрацоўніцтва з сеткай Балканскіх універсітэтаў і шматлікімі інстытутамі па ўсім свеце (Францыя, Расія, Італія, Нарвегія, Аман, Ірландыя, Вялікабрытанія).

### Статыстыка і арганізацыя ўніверсітэта

Навучальны год — з 1 кастрычніка да 30 верасня, арганізуецца ў два семестра з 30-тыднёвым навучаннем у годзе.

У 1999 годзе ў рамках Прышцінскага ўніверсітэта было 14 факультэтаў, у якіх навучалася каля 18 000 студэнтаў і больш за 1300 выкладчыкаў і супрацоўнікаў.Пасля вайны ў Косава і Метохіі каля 6000 студэнтаў былі пераведзеныя ў іншыя ўніверсітэты Сербіі. У 2001 годзе (падчас знаходжання ў горадзе Крушавац) у ім вучыліся 17 000 студэнтаў. З 1999 па 2001 гады каля 2000 студэнтаў скончылі Прышцінскі ўніверсітэт, 50 былі ганараваны ступенню магістра і 20 атрымалі доктарскія ступені. На 2004 год ва ўніверсітэце было 10 факультэтаў, у якіх навучалася каля 8000 студэнтаў, з квотай на залічэнне 1200 студэнтаў. У жніўні 2007 года ў ім налічвалася 9 320 студэнтаў, больш за 700 факультэцкіх і каля 200 іншых супрацоўнікаў. Квота прыёму была 2726 студэнтаў. Каля 45 % былі з Косава, 30 % з Сербіі, 25 % з Чарнагорыі. Таксама было менш студэнтаў з Македоніі і Босніі і Герцагавіны. У цяперашні час у ім навучаюцца 10 264 студэнтаў, працуюць 730 выкладчыкаў і 320 супрацоўнікаў.

Гісторыя
--------

Развіццё вышэйшай адукацыі ў Косава і Метохіі пачынаецца са стварэння першай школы вышэйшай адукацыі ў Прышціне ў 1958/1959 навучальным годзе. Першым факультэтам, які пачаў працу, была філасофская школа (1960/1961 навучальны год), з якога праз два гады ўтварыліся два факультэты: філасофскі і факультэт матэматычных навук. У 1989 годзе філасофскі факультэт разгалінаваўся на: філасофскі і філалагічны. У 1961/1962 навучальным годзе быў заснаваны юрыдычны і эканамічны факультэт, які затым таксама развіўся ў два факультэты, адпаведна: юрыдычны і эканамічны. Тэхнічны факультэт у Прышціне пачаў функцыянаваць у 1965/66 навучальным годзе. У мэтах стварэння ўмоў для паляпшэння аховы здароўя і развіцця навукова-даследчай работы ў 1969 годзе быў заснаваны медыцынскі факультэт. Гэтыя факультэты былі часткай Бялградскага універсітэта да 1970 года і заняткі для студэнтаў былі на сербскай мове.

Прышцінскі ўніверсітэт быў створаны ў адпаведнасці з Законам аб заснаванні Прышцінскага ўніверсітэта 18 лістапада 1969 года. У Прышцінскі ўніверсітэт былі ўключаны ўсе прышцінскія факультэты, а затым і іншыя факультэты, а таксама сем «вышэйшых школ». Прышцінскі ўніверсітэт у адпаведнасці з Законам аб заснаванні арганізаваў навучальны працэс на сербскай і албанскай мовах.

Пасля прыняцця Закона аб універсітэце 1992 года Прышцінскі ўніверсітэт меў 14 факультэтаў, з якіх дванаццаць знаходзіліся ў Прышціне: эканамічны, медыцынскі, юрыдычны, натуральна-матэматычны, сельскагаспадарчы, філасофскі, філалагічны, факультэт фізічнай культуры, факультэт мастацтваў, грамадзянскага будаўніцтва, электратэхнічны і машынабудавання; адзін месціўся ў Косаўскай Мітравіцы — горнай справы і металургіі, яшчэ адзін месціўся ў Прызранe — факультэт педагагічнай адукацыі. На ўсіх факультэтах новыя навучальныя планы ўзгадняюцца з аналагічнымі факультэтамі ў Сербіі. У дадатак да адукацыйнай і навуковай дзейнасці ўніверсітэт таксама меў выдавецкую дзейнасць. Дзякуючы якасці выкладання і навуковых даследаванняў, наладжванню міжуніверсітэцкага і міжнароднага супрацоўніцтва, Прышцінскі ўніверсітэт стаў раўнапраўным членам сям’і Універсітэтаў у Сербіі.

### Перыяд з 1991 года па цяперашні час

Выкладанне на албанскай мове праходзіла з 1991/1992 навучальнага года. Універсітэт раздяліўся так, што была сфарміравана паралельная сістэма адукацыі. Факультэты Прышцінскага ўніверсітэта на сербскай мове працягвалі займацца адукацыйнай і навуковай дзейнасцю ў рамках сістэмы адукацыі Рэспублікі Сербія. Пасля дасягнення пагаднення паміж тагачасным прэзідэнтам Слaбaданaм Мілошавічам і албанскім палітыкам Ібрагімам Ругoвaм 1 верасня 1996 года на яго падставе была сфарміравана Камісія «3+3» 23 сакавіка 1998 года. Членамі Камісіі «3+3» з албанскага боку былі: Фехмі Аган, Абдул Рама і Рэджэп Асмані; з сербскага боку былі прадстаўнікі дзяржаўных органаў Рэспублікі Сербія: Ратамір Віца, Горан Перчавіч і Добрасаў Б’елеціч, у прысутнасці членаў Супольнасці Святога Эўгідзіа: монсіньёр Вічэнца Палія, прафесар Роберт Марак дэла Рока і доктар Марыа Гіра. Пасля ўсталяваных тэрмінаў і тэрмінаў ажыццяўлення ўзгодненых мер па «нармалізацыі» сістэмы адукацыі, адбыўся поўны падзел універсітэцкіх памяшканняў (інтэрнатаў, сталовых, бібліятэк), гэта значыць падзел выкладчыкаў, партнёраў і студэнтаў сербскай і албанскай нацыянальнасці. Па даных камісіі «3+3», албанцы складалі 60 % універсітэцкай прасторы, 35 % для сербаў і 5 % для туркаў.

Падчас вайны ў Косаве каля 1500 выкладчыкаў, супрацоўнікаў і ўсіх супрацоўнікаў Прышцінскага ўніверсітэта, а таксама 16 000 студэнтаў, якія наведвалі заняткі на сербскай мове, былі выгнаныя, уся маёмасць была ўзята пад кантроль Косаўскіх сіл (KFOR) і ім больш не дазволілі вярнуцца.

Пасля жорсткага выгнання з Прышціны ўніверсітэт быў часова пераведзены ў Крушавац па рашэнні Сербіі з некалькімі іншымі факультэтамі, у той час як некаторыя факультэты працавалі ў: Косаўскай-Мітравіцы, Лепосавічы, Вране, Блацэ, Варварыну. Па рашэнні ўрада Рэспублікі Сербія ў канцы 2001 года Прышцінскі ўніверсітэт пераведзены ў горад Косаўску-Мітравіцу, які быў прызначаны часовым месцам знаходжання ўніверсітэта. Паступова ўсе факультэты, якія ўваходзілі ў склад універсітэта, вяртаюцца на тэрыторыю Косава і Метохіі.

Факультэты
----------

* Эканамічны (Косаўска-Мітравіца)
* Юрыдычны (Косаўска-Мітравіца)
* Медыцынскі (Косаўска-Мітравіца)
* Падрыхтоўкі настаўнікаў (Лепосавіч)
* Філасофскі (Косаўска-Мітравіца)
* Сельскагаспадарчы (Зубін-Паток)
* Прыродна-матэматычны (Косаўска-Мітравіца)
* Тэхнічных навук (Косаўска-Мітравіца)
* Факультэт мастацтваў (Звечан)
* Фізічнай культуры (Лепосавіч)

Заўвагі
-------

1. ↑  *TanjaT*. Konferencija **(нявызн.)**.  Uns.ac.rs. Архівавана з першакрыніцы 6. 10. 2011. Праверана 18. 10. 2011..
2. ↑  Speech of the Rector of the University of Priština published at the University's website<[http://prijemni.infostud.com/ecms/viewarticle.php?id=9400&ml ''Novosti'', 2007-08-26 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Rektorat.ftnkm.info. Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2007. Праверана 18. 10. 2011..
3. ↑  EUA members directory Архівавана 04. 08. 2008. Приступљено 3 November 2008
4. ↑  International Radio Serbia Архівавана 2. 10. 2011. 14 November 2008
5. ↑  University has become the member of EUA(недаступная спасылка), retrieved on 24 November 2008
6. ↑  University of Priština in European Association Архівавана 5. 10. 2011. retrieved on 24 November 2008
7. ↑  Report on international cooperation of the University of Priština(недаступная спасылка), Приступљено 24 February 2009
8. ↑  akademaca, Seobe.  Seobe akademaca **(нявызн.)**, *NIN 2731* (29. 4. 2003).
9. ↑   Архівавана 1 кастрычніка 2011. *Politika*, 28 August 2007
10. ↑  An Interview with Professor Jagoš Zelenović, Rector of the University of Priština, *Pobeda*, 29 June 2001, p. 10
11. ↑  '' Večernje Novosti'', 2007-08-26 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Prijemni.infostud.com. Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2011. Праверана 18. 10. 2011..
12. ↑  General secretary of the University of Priština for the *Dnevnik* Journal Архівавана 5. 4. 2012.
13. ↑  Speech of the Rector of the University of Priština published at the University's website **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Rektorat.ftnkm.info. Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2007. Праверана 18. 10. 2011..
14. ↑  ''Politika'', August 28, 2007 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Prijemni.infostud.com. Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2011. Праверана 18. 10. 2011..
15. ↑  ''Novosti'', August 26, 2007 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Prijemni.infostud.com. Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2011. Праверана 18. 10. 2011..
16. ↑  ftnkm.info **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Rektorat.ftnkm.info. Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2007. Праверана 18. 10. 2011..
17. ↑  '' Večernje Novosti'', August 26, 2007 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Prijemni.infostud.com. Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2011. Праверана 18. 10. 2011..
18. ↑  Lična karta Univerziteta u Prištini **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Prijemni.infostud.com. Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2011. Праверана 18. 10. 2011..

Літaратура
----------

* Историјат Универзитета у Приштини
* Интервју ректора у «Новостима» од 26. августа 2007. Архівавана 1 кастрычніка 2011.
* «Данас», 19.11.2007. Архівавана 1 кастрычніка 2011.
* Изјава ректора РТС-у, 15.11.2008.
* Fascikla.com о дешавањима на Универзитету у Приштини
* Статистика уписа школске 2008/09. године
* «Вечерње новости» о новинама које издаје Универзитет у Приштини(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Сајт Универзитета у Приштини
* Страница Универзитета на сајту Инфостуда
* Страница Универзитета на сајту Студентског света
* Страница Универзитета на сајту Fascikla.com
* Страница Универзитета на сајту Staupisati.com
* Страница Универзитета на сајту KosovoiMetohija.org
* Просвета на Косову и Метохији
* Сајт Факултета уметности Универзитета у Приштини
* Сајт Медицинског факултета Универзитета у Приштини
* Сајт Факултета за физичку културу Универзитета у Приштини
* Сајт Факултета техничких наука Универзитета у Приштини
* Сајт Филозофског факултета Универзитета у Приштини
* Сајт Учитељског факултета Универзитета у Приштини
* Сајт Природно-математичког факултета Универзитета у Приштини

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 4658 7871 |

| ⛭Універсітэты Сербіі |
| --- |
| Дзяржаўныя | 
* Бялградскі ўніверсітэт
* Бялградскі ўніверсітэт абароны
* Бялградскі ўніверсітэт мастацтваў
* Крагуевацкі ўніверсітэт
* Крыміналістычна-паліцэйскі ўніверсітэт
* Нішскі ўніверсітэт
* Нові-Пазарскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Нові-Садскі ўніверсітэт
* Прышцінскі ўніверсітэт (Косава і Метохія)

 |
| Прыватныя | 
* Еўрапейскі ўніверсітэт
* Нові-Пазарскі міжнародны ўніверсітэт
* Універсітэт «Альфа БК»
* Універсітэт «Мегатрэнд»
* Універсітэт «Метраполітан»
* Універсітэт «Сінгідунум»
* Універсітэт «Уніон»
* Універсітэт «Уніон» имя Нікола Тэслы
* Універсітэт «Эдуконс»

 |

| ⛭Універсітэты Косава |
| --- |
| Дзяржаўныя | 
* Джакавіцкі ўніверсітэт імя Фехмі Агані
* Мітравіцкі ўніверсітэт
* Прызранскі ўніверсітэт
* Прышцінскі ўніверсітэт
* Прышцінскі ўніверсітэт (Косава і Метохія)
* Універсітэт імя Зэка Хаджы
* Ферызайскі ўніверсітэт прыкладных навук

 | Герб Косава |
| Прыватныя | 
* Універсітэт бізнесу і тэхналогій
* Універсітэт «RIT» Косава

 |