recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Еўдакія Дзмітрыеўна Турчанінава** (у замужжы — Крахт; 2 (14) сакавіка 1870, Масква — 27 снежня 1963, Масква) — расійская і савецкая актрыса, майстар мастацкага слова (чытальнік), педагог. Народная артыстка СССР (1943). Лаўрэат двух Сталінскіх прэмій l ступені (1943, 1948). Кавалер двух ордэнаў Леніна (1945, 1949).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Маскве. Вучылася ў драматычнай школе П. М. Няведкіна. У 1891 годзе скончыла драматычныя курсы пры Маскоўскім тэатральным вучылішчы (цяпер Вышэйшая тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна), дзе вучылася пад кіраўніцтвам А. П. Ленскага, і была прынята ў трупу Малога тэатра.

Свой шлях на сцэне пачынала як камедыйная актрыса і травесці, пры гэтым гуляла і характэрныя ролі, і ролі старых. Першай яе роляй стала Ульяна ў спектаклі па п’есе «Ваявода» А. М. Астроўскага, сыграла ў 1891 годзе. Вылучылася ў ролі Тані ў спектаклі «Плады асветы» Л. М. Талстога, сыграным у тым жа годзе. Чароўнасць актрысы, яе эмацыянальнасць і непасрэднасць гульні забяспечылі ёй поспех.

Асабліва ўдаваліся ролі, якія патрабуюць ўмення выканання народных песень і танцаў, яна валодала добрым голасам і вучылася спевам ў опернай спявачкі Э. К. Паўлоўскай (пасля заслужанай артысткі РСФСР).

Поспех актрысы ва ўзроставых ролях быў настолькі значным, што амплуа старой замацавалася за ёй яшчэ з часоў выпуску з вучылішча. Значнае месца ў рэпертуары займалі п’есы А. М. Астроўскага, у многіх з якіх яна па чарзе гуляла амаль усе жаночыя ролі («Працоўны хлеб», «Навальніца», «Свае людзі — згода будзе», «Праўда — добра, а шчасце лепш», «Ваявода»). Увесь рэпертуарны спіс уключае 373 ролі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Турчанинова Евдокия Дмитриевна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1223133036 · ISNI: 0000 0000 3947 4271 · LCCN: no90016869 · NKC: xx0257062 · VIAF: 17147965700684081052 |
Белая сасіска з брэцэлем і салодкай гарчыцай
Карта розных версій размяшчэння экватара белых сасісак
**Экватар белых сасісак** (ням.: Weißwurstäquator) — жартаўлівая назва меркаванай культурнай мяжы паміж Старой Баварыяй і астатняй Германіяй, якая вызначаецца як зона распаўсюджання мюнхенскіх белых сасісак, якія лічацца адметнай рысай баварскай культуры.

Становішча экватара
-------------------

У цэлым *экватар белых сасісак* праводзяць па рацэ Дунай, аднак такая мяжа не ўключае часткі Ніжняй Баварыі і Верхняга Пфальца. Часам экватар адносяць да 49-й шыраты (на поўнач ад Інгальштата). Паводле іншых уяўленняў гаворка ідзе пра 100-кіламетровую зону ад Мюнхена, у якую не ўваходзіць значная частка Верхняй Баварыі.

Паводле альтэрнатыўных версій, мяжой лічыцца *Майнская лінія* уздоўж ракі Майн, якая прызнана дыялектнай мяжой паўночнай Германіі, або гісторыка-палітычная мяжа паміж Прусіяй і Баварыяй з Аўстрыяй, якая называецца таксама *Майнскай лініяй*, тады ў зону апроч Старой Баварыі ўваходзіць таксама Бадэн-Вюртэмберг і значная частка Франконіі, дзе аднак маюцца ўжо значныя культурныя адрозненні з Баварыяй і белыя сасіскі ўжо не прыняты.

Тэрмін выкарыстоўваецца таксама для размежавання паўночнай і сярэдняй Германіі, пры гэтым таксама экватар праводзяць па рацэ Майн ці недалёка ад яе.

Аўстрыйцы жартаўліва называюць раён на поўнач ад экватара белых сасісак зонай пасялення Піфке.

Гл. таксама
-----------

* Роштыграбен

Спасылкі
--------

* Duden: *Deutsches Universalwörterbuch*. 6. Auflage, ISBN 3-411-05506-5.
* Bavaria’s Umlaut Umbrage
* Expedition über den Weißwurstäquator артыкул у газеце «Der Tagesspiegel»
* Unter dem Weißwurstäquator артыкул у газеце «Frankfurter Allgemeine Zeitung»
* Баварыя — гэта не Германія
Запальванне свечак каля муроў Рыжскага замка 11 лістапада 2014 года
Парад ўзброеных сіл Латвіі ў Рызе каля Манумента Свабоды ў Дзень Лачплэсіса
**Дзень Ла́чплэсіса** (лат.: Lāčplēša diena) — дзень памяці герояў, якія загінулі за вызваленне Латвіі, адзначаецца 11 лістапада. Свята названа ў гонар героя латышскага нацыянальнага эпасу Лачплэсіса, які з’яўляецца ўвасабленнем барацьбы латышскага народа за свабоду роднай зямлі ад іншаземных захопнікаў..

Падчас так званай Бермантыяды ў 1919 годзе Узброеныя сілы Латвіі разграмілі заходнерасійскую добраахвотніцкую армію ў Пардаўгаве (левабярэжжа Заходняй Дзвіны). У гэты дзень быў заснаваны Ваенны ордэн Лачплэсіса.

У часы Латвійскай ССР гэта свята было пад забаронай, але з 1988 года яго зноў пачалі адзначаць. У 1989 годзе было ўстаноўлена, што гэты дзень будзе гістарычнай памятнай датай, а з 1990 года ён стаў Днём памяці загінулых герояў.

Адной з самых вядомых традыцый у Дзень Лачплэсіса з’яўляецца запальванне свечак у Рыжскім замку.

Зноскі
------

1. ↑  Vast programme of festivities prepared for Lacplesis Day celebrations (англ.). *bnn-news.com*.  Baltic News Network — News from Latvia, Lithuania, Estonia (11 лістапада 2011). Праверана 25 сакавіка 2020.
2. ↑  Patriotism swells during holiday week (англ.). *eng.lsm.lv*.  Public broadcasting of Latvia. Праверана 25 сакавіка 2020.
3. ↑  Latvia remembers Lacplesis Day **(нявызн.)**. *baltictimes.com*.  The Baltic Times. Праверана 25 сакавіка 2020.
4. ↑  Latvia celebrates Lāčplēsis Day (англ.). *bnn-news.com*.  Baltic News Network — News from Latvia, Lithuania, Estonia (11 лістапада 2016). Праверана 25 сакавіка 2020.
5. ↑  Latvian government conceptually supports making Lāčplēsis Day a holiday (англ.). *bnn-news.com*.  Baltic News Network — News from Latvia, Lithuania, Estonia (10 красавіка 2018). Праверана 25 сакавіка 2020.
6. ↑  Saeima supports making military remembrance day a holiday (англ.). *eng.lsm.lv*.  Public broadcasting of Latvia. Праверана 25 сакавіка 2020.
7. ↑  Thousands of people left candles to commemorate the fallen on Lāčplēsis Day (англ.). *bnn-news.com*.  Baltic News Network — News from Latvia, Lithuania, Estonia (12 лістапада 2013). Праверана 25 сакавіка 2020.
8. ↑  World public invited to light a 'virtual' candle for Lāčplēša day (англ.). *eng.lsm.lv*.  Public broadcasting of Latvia. Праверана 25 сакавіка 2020.

Спасылкі
--------

* Дзень Лачплэсіса
* Дзень Лачплэсіса
* Дзень Лачплэсіса Архівавана 29 лістапада 2019.
* Латвія адзначае Дзень Лачплэсіса
* Дзень Лачплэсіса Архівавана 12 лістапада 2014.
Якрыбарг у Швецыі, прыклад новага урбанізму.
**Новы урбанізм** (англ.: New Urbanism) — рух у гарадскім праектаванні, скіраваны на адраджэнне кампактных «пешаходных» гарадоў і раёнаў і адмову ад фармату прыгарадаў. Рух узнік у 1980-х гадах у ЗША, першым прыкладам стаў невялікі горад Сісайд у Фларыдзе.

Насуперак канцэпцыі выключна жылога прыгарада, адкуль насельнікі выбіраюцца на працу аўтамабілямі, новы урбанізм імкнецца збіраць у рамках аднага раёна жытло розных тыпаў, офісы і крамы, арганізуючы іх у паселішча традыцыйнай планіроўкі з ясна вылучаным цэнтрам. Сярод транспартных сродкаў асобная ўвага надаецца цягнікам. Для новага урбанізму характэрная таксама арыентацыя на тыповую для краіны і мясцовасці архітэктуру.

Вядомыя ўзоры
-------------

### Еўропа

* Паўндберы, Вялікабрытанія, праект, які пачаўся ў канцы 1980-х пад патранажам прынца Чарльза.
* Коэд Дарсі, Вялікабрытанія
* Якрыбарг, Швецыя

### Амерыка

* Сісайд, Фларыда
* Селебрэйшн, Фларыда

Гл. таксама
-----------

* Трэцяе месца

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 526067405 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Эклектыка.
Будынак магілёўскага пазямельна-сялянскага банка
**Экле́ктыка** — архітэктурны стыль , які быў папулярны ў XIX—пач. XX ст. у якім адна праца ўключае элементы з гістарычна папярэдніх стыляў. Выкарыстанне рознастылявых формаў, як правіла, носіць некрытычны характар, то выяўляецца ў неадпаведнасці аб'ёмна прасторавай кампазіцыі будынка і яго мастацкага вобразу функцыянальнаму прызначэнню, канструкцыйнай аснове.

У архітэктуры Беларусі эклектызм панаваў з сярэдзіны XIX ст. З'явіліся новыя тыпы будынкаў, канструкцыйныя прыёмы класіцызму былі практычна вычарпаныя. Вырашэнні фасадаў і інтэр'ераў будынкаў характарызаваліся дэкаратыўнасцю, спалучэннем рознастылявых (готыка, барока, мадэрн, неабарока і інш.) формаў і элементаў. Сярод помнікаў эклектызму: Касцёл Святой Варбары ў Віцебску, Магілёўскі пазямельна-сялянскі банк.
Эклектычнасцю архітэктурных вырашэнняў вызначаюцца горадабудаўнічыя структуры канца XIX—пач. XX ст.: забудовы вуліц Леніна і Савецкай у Гомелі, Ажэшкі ў Гродне і інш. Архітэктура 1940—50-х арыентавалася на традыцыйныя прыёмы рэнесансу і класіцызму (забудова часткі праспекта Незалежнасці ў Мінску. Эклектызм часткова закрануў катэджнае будаўніцтва 1980 — пач. 1990-х гадоў.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1). С. 69

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эклектыка (архітэктура)
Экзэма
**Экзэма** (стар.-грэч.: ἔκζεμα — высыпанне на скуры, ад ἐκζέω — ускіпаю) — вострае ці хранічнае незаразнае запаленчае захворванне скуры, якое мае алергічную прыроду, што характарызуецца разнастайным сыпам, пачуццём пякоты, свербам і схільнасцю да рэцыдываў.

Тэрмін «экзэма» ўжывалі даўно (за два стагоддзі да нашай эры), але для абазначэння розных дэрматозаў, якія ўзнікаюць востра. Толькі ў першай палове XIX стагоддзя Уілен (1808), Бейтмен (1813) Рэйс (1823) і іншыя вучоныя вылучылі экзэму ў асобную назалагічную форму.

Прычыны экзэмы
--------------

Узнікненню экзэмы спрыяюць разнастайныя знешнія (механічныя, хімічныя, тэрмічныя і інш.) і ўнутраныя (захворванні печані, нырак, страўнікава-кішачнага тракта, эндакрыннай, нервовай сістэмы і інш.) фактары. Па этыялогіі (гэта значыць у залежнасці ад прычыны), лакалізацыі (размяшчэнні) і характару скурных праяў адрозніваюць некалькі формаў экзэмы.

Гл. таксама
-----------

* Псарыяз
* Дысгідроз
* Ружовы лішай
* Кандыдоз

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Экзэма
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Беларуская.
**Вуліца Беларуская** — вуліца ў паўночна-заходняй частцы Брэста. Узнікла ў 1958 годзе. Адна з галоўных вуліц былой вёскі Лысая Гара. Працягласць — 1580 метраў, ад вуліцы Лейтэнанта Рабцава да лесапаркавай зоны горада. Забудавана аднапавярховымі дамамі сядзібнага тыпу. На вуліцы знаходзіцца Брэсцкі завод бытавой хіміі, гарадская бібліятэка № 2 (д.51).

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Беларуская вуліца (Брэст)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларуская вуліца.
**Вуліца Беларуская** (укр.: Білоруська вулиця) — вуліца ў Шаўчэнкаўскім раёне Кіева.

Гісторыя
--------

Вуліца з’явілася ў 1940-х гадах як вуліца без назвы. Праз пракладзеную тут ў 1946 годзе трамвайную лінію № 4, вуліца атрымала назву 4-га трамвайнага маршруту. З 1955 года носіць сучасную назву.

Забудова
--------

Забудова вуліцы пераважна прадстаўлена пяціпавярховымі жылымі дамамі.

### Установы

* Дзіцячая паліклініка Шаўчэнкаўскаг раёна № 4 (№ 11)
* Кіеўскі філіял Львоўскага банкаўскага інстытута НБУ (№ 17)
* Інстытут паслядыпломнай адукацыі і каледж Кіеўскага нацыянальнага універсітэта тэхналогіі і дызайну (№ 22-24)

Помнікі і памятныя знакі
------------------------

Тут размешчаны памятны знак работнікам Кіеўскага рамонтна-эксплуатацыйнага дэпо імя У. І. Леніна, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне. Таксама каля дома № 3 размешчана скульптура чаравік 92-га памера «Чаравікі страхавога агента, знасіўся ў пошуках кліентаў» насупраць кампаніі заказчыка Брокбізнес.

28 сакавіка 2016 года на доме № 22 размешчаны помнік беларусам, якія загінулі за Украіну.

Зноскі
------

1. ↑  Мэмарыяльны знак беларусам, якія загінулі за Ўкраіну, адкрыты ў Кіеве. Радыё «Свабода» (28 сакавіка 2016)
**Аблегат** (ад лац. ablegatus пасол) – 1) папскі легат;

2) Пасол з правам дарадчага голасу. Найчасцей у ВКЛ аблегатам называлі гарадскіх паслоў, якія ехалі да караля, скарбу, на соймы і соймікі, на пасяджэнні Трыбунала ВКЛ, задворнага асэсарскага, каптуровага, гродскага, земскага і іншых судоў. Права пасылкі аблегатаў на соймы ў Рэчы Паспалітай мелі Кракаў (з канца XIV ст.), Гданьск, Варшава, Львоў, Камянец-Падольскі у ВКЛ – Вільня (1568 г.), Магілёў (1661 г.), паводле няпэўных звестак, Гародня (1667? г.), Віцебск (1677? г.) і Друя. У ВКЛ права публічнага ўдзелу ў палітычным жыцці давалася разам з набілітацыйнымі прывілеямі гараджанам Вільні (1565 г.) і Магілёва (1661 г.). Але і да гэтага каралеўскія лісты і пашпарты дазвалялі бяспадатковы праезд аблегатаў да караля, на соймы, суды і па іншых гарадскіх справах. Вядомы ліст Жыгімонта III ад 9 чэрвеня 1588 г. яго канфірмацыя ліста Уладзіслава IV ад 8 сакавіка 1633 г. і генеральны пашпарт Яна III ад 7 ліпеня 1682 г. магілёўскім аблегатам,у якіх яны вызваляліся ад маставога, грэблевага і іншых падаткаў. Аблегат адпраўляліся ў пасольствы пасля пастановы сесіі магістрата, дзе іх выбіралі і давалі ім інструкцыі. Шматлікія падарожныя рэестры сведчаць пра вялікія выдаткі з гарадскога скарбу. Вялікія грошы ішлі на ўсемагчымыя прэзенты для залагоджвання дзяржаўных ураднікаў – ад канцлера і маршалка да павятовых паслоў. Інструкцыі патрабавалі дамагацца пацвярджэння папярэдніх правоў горада і атрымання новых. У соймавых дакументах амаль нічога не гаворыцца аб удзеле аблегатаў у пасяджэннях. Толькі сярод подпісаў пад ухваламі сустракаюцца прозвішчы прадстаўнікоў найбольш буйных гарадоў – Кракава, Варшавы і Вільні.

Літаратура
----------

* Bardach, J. Leśnodorski, B. Pietrzak, M. Historia ustroju i prawa polskiego. – 7 wyd. – Warszawa, 2003.
* Kowalenko, W. Geneza udziału stołecznego miasta Wilna w sejmach Rzeczypospolitej // Ateneum Wileńskie. – 1926/1927. – Rok 3. – Zeszyt 10 – 11. – S.; 1927. – Zeszyt 12. – S.
* Wasilewski, T. Nobilitacje miast w dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów // Czas, przestrzeń, praca w dawnych miastach. – Warszawa, 1991.
* Беларускі архіў = Archivum Alboruthenicum / Інстытут беларускай культуры = Institutum culturae Alboruthenicae, Гістарычна-археолегічная камісія. Том 1 = Tomus Primus (XVI – XVII ст.). – Менск = Mensci [Мінск], 1927. – XXXII + 267 с. – (Працы і матэрыялы да гісторыі і археолёгіі Беларусі).
* Яцкевіч, З. Набілітацыйныя прывілеі для гарадоў ВКЛ: Магчымасці і рэалізацыя на прыкладзе Магілёва // Bialostoccuyuna. – 2002. – № 1 – 2. – S.
* Яцкевіч, З. Аблегат / Зміцер Яцкевіч // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г.П.Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я.К.Анішчанка [і інш.]. Том 1: А – К. – 2-е выданне. – Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. – С. 196 – 197.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Максвел.
**Ма́ксвел** — адзінка вымярэння магнітнага патока ў сістэме СГС. Беларускае скарачэнне — **Мкс** (не блытаць з мікрасекундай, яе скарочанае абазначэнне — мкс — запісваецца з малой літары). Міжнароднае скарачэнне — **Mx**.

Уведзена Міжнароднай электратэхнічнай камісіяй у 1930 г. (раней гэта адзінка звалася *лініяй*). Названа ў гонар англійскага фізіка Джэймса Клерка Максвела.

1 максвел = 1 гаус·см² = 10−8 вебер.
У аднародным магнітным поле з індукцыяй 1 гаус магнітны паток у 1 максвел праходзіць праз плоскі контур плошчай 1 см², размешчаны перпендыкулярна вектару індукцыі.

Зноскі
------

1. ↑  *R. Rowlett*. CGS and MKS Units (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 жніўня 2011. Праверана 4 верасня 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
*Па тэме **Эклектыка** павінен быць асобны артыкул, а не старонка вырашэння неадназначнасцей. Пасля стварэння асноўнага артыкула старонку вырашэння неадназначнасцей, калі ў ёй будзе неабходнасць, пераназавіце ў Эклектыка (значэнні).*

**Экле́ктыка**, таксама **эклекты́зм** (стар.-грэч.: ἐκλεκτός «выбраны, адборны» ад стар.-грэч.: ἐκλέγω «выбіраю, адбіраю, абіраю») — змешванне, злучэнне разнастайных стыляў, ідэй, поглядаў і г. д. заснаванае на іх злучэнні. Тэрмін уведзены ва ўжыванне ў II стагоддзі родапачынальнікам філасофскай школы эклектызму Патамонам. 

* Эклектыка, архітэктура — кірунак у архітэктуры, які дамінаваў у Еўропе 1830-я — 1890-я гады.
* Эклектызм, філасофія — кірунак у антычнай філасофіі, які злучае разнастайныя стылі.
* **Эклектыка** — ярка выяўленая рэканструктыўная прыхільнасць да класічных канонаў і традыцыяй у выяўленчым мастацтве, якая базуецца на ўстояных стэрэатыпах і ідэалах.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Спіс значэнняў слова або словазлучэння са спасылкамі на адпаведныя артыкулы.Калі вы трапілі сюды з іншага артыкула Вікіпедыі, можаце вярнуцца і ўдакладніць спасылку, каб яна вяла да пэўнага артыкула. |
**Джэйрах** (інгуш.: ДжӀайрахь, руск.: Джейрах) — сяло ў Інгушэціі. Адміністрацыйны цэнтр Джэйрахскага раёна і сельскага паселішча Джэйрах. Джэйрах размешчаны на левым беразе ракі Армхі за 5 км ад месца яе зліцця з Церакам, за 40 км на паўднёвы захад ад сталіцы Інгушэціі горада Магас (па прамой).

Найбліжэйшыя населеныя пункты з пастаянным насельніцтвам: на паўночным усходзе — аул Бейні, на ўсходзе — Армхі, на захадзе — Эзмі, на мяжы з Паўночнай Асеціяй.

Зноскі
------

1. ↑

| Інгушэція |
| --- |
| Раёны | Джэйрахскі ·  Малгабекскі ·  Назранаўскі ·  Сунжанскі |
| Гарады | Карабулак ·  **Магас** ·  Малгабек ·  Назрань ·  Сунжа |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | Джэйрах |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Варабей.

**Максі́м Але́гавіч Варабе́й** (нар. 10 снежня 1995, Барысаў) — беларускі біятланіст, удзельнік Кубка свету па біятлоне ў складзе зборнай Беларусі.

Кар’ера
-------

### Юніёрская кар’ера

Займаецца біятлонам з 2003 года, асабісты трэнер — Бальшакоў Васіль Вячаслававіч. У міжнародных спаборніцтвах удзельнічае з 2010 года.

Першым буйным турнірам для Вараб’я стаў юніёрскі чэмпіянат свету 2015, які праходзіў у Раўбічах. На гэтым турніры беларускі спартсмен заняў 8 месца ў індывідуальнай гонцы, 16 — у спрынце і 17 — у гонцы пераследвання. У эстафеце Варабей у складзе зборнай Беларусі заняў пятае месца.

На наступным юніёрскім чэмпіянаце, у 2016 годзе ў Кейле-Грэдзішцей, Максім заняў 10 месца ў індывідуальнай гонцы, 9 — у спрынце і чацвёртае — у гонцы пераследвання. У сезоне 2015/16 спартсмен таксама выступаў у маладзёжным Кубку IBU і атрымаў перамогу на адным з этапаў.

### Дарослая кар’ера

У сезоне 2014/15 дэбютаваў на Кубку IBU ў спрынтэрскай гонцы на этапе ў Бейтастолене, дзе заняў 78-е месца. Усяго ў сваім першым сезоне ні разу не змог набраць ачкі ў залік Кубка IBU. У сезоне 2015/16 выступаў нашмат удалей, лепшым вынікам стала шостае месца ў спрынце на этапе ў Рыднаўне.

Дэбютаваў у спаборніцтвах Кубка свету ў лютым 2016 года на этапе ў Кэнмары. У сваёй першай спрынтарскай гонцы, адстраляўшы без промаха, заняў 19-е месца, што дазволіла яму набраць першыя ачкі ў залік Кубка свету.

На Зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года удзельнічаў у індывідуальнай гонцы, заняў 39 месца.

Спартыўная кар’ера
------------------

### Юніёрскія і маладзёжныя дасягненні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Год | Месца правядзення | Узрост | Інд | Спр | Пр | Эст |
| 2015 | ЧС Сцяг Беларусі Раўбічы | U19 | 8 | 16 | 17 | **5** |
| 2016 | ЧС Сцяг Румыніі Чэйле-Градзішцей | U21 | 10 | 9 | **4** | - |

### Удзел у чэмпіянатах свету

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Год | Месца правядзення | Інд | Спр | Пр | МС | Эст | Зм |
| 2016 | ЧС Сцяг Нарвегіі Хальменколен | - | 79 | - | - | - | - |

### Агульны залік у Кубку свету

* 2015 — 2016 — **76-е месца** (22 ачкі)
* 2016 — 2017 — **90-е месца** (9 ачкоў)

Зноскі
------

1. ↑  Беларус Максім Варабей спыніўся за крок ад п’едэстала на юніёрскім чэмпіянаце свету па біятлоне
2. ↑  Юніёрскі Кубак свету. Варабей выйграў спрынт
3. ↑  Біятлон. Дэбютант Кубка свету барысаўчанін Максім Варабей заняў 19-е месца ў спрынце на этапе ў Канадзе(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Максім Алегавіч Варабей — профіль на сайце IBU (англ.)
* Профіль biathlon.com.ua

| ⛭Беларусь Біятланісты Беларусі ў Кубку свету 2021/2022 |
| --- |
| Мужчыны | 
* Бачарнікаў
* Варабей
* Лабастаў
* Лазоўскі
* Смольскі
* Ялётнаў

 |
| Жанчыны | 
* Алімбекава
* А. Кручынкіна
* І. Кручынкіна
* Лешчанка
* Пільчук
* Сабітава
* Сола

 |
**Экзархат прыходаў рускай традыцыі ў Заходняй Еўропе** (фр.: Exarchat des paroisses de tradition russe en Europe occidentale) — экзархат у складзе Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы з цэнтрам у Парыжы, які існаваў у 1999—2018 гадах. Аб’ядноўваў прыходы рускай літургічнай традыцыі ў шэрагу краін Еўропы, існуючы паралельна грэцкім мітраполіям Канстанцінпольскага Патрыярхату.

Гісторыя
--------

У 1921 годзе патрыярхам Ціханам, у процівагу РПЦЗ, афіцыйным прадстаўніком Маскоўскай патрыярхіі ў Заходняй Еўропе быў прызначаны жыўшы ў Парыжы мітрапаліт Еўлогій. У 1927 годзе Карлавацкі Сінод забараніў мітрапаліта Еўлогія ў служэнні і парваў з ім літургічныя зносіны, што выклікала сярод рускіх праваслаўных эмігрантаў у Еўропе раскол на верных Сіноду і верных Маскоўскаму патрыярхату, які прадстаўляецца Еўлогіем. Пасля ўзнясення Еўлогіеммалітвы за за гнаных у СССР хрысціян (1931) мітрапаліт Сергій прызначыў сваім прадстаўніком у Заходняй Еўропе новага епіскапа, а Еўлогійса сваімі паслядоўнікамі перайшоў пад амафор Канстанцінопальскага патрыярхата. Незадоўга да смерці Еўлогій вярнуўся ў юрысдыкцыю Маскоўскага патрыярхата, аднак большасць клірыкаў і прыхажан на чале з новым мітрапалітам вырашылі застацца ў канстанцінопальскай юрысдыкцыі. У 1965 годзе Патрыярх Афінагор I скасаваў экзархат, і некаторы час статус гэтай царкоўнай вобласці заставаўся нявызначаным — рускія прыходы падпарадкоўваліся епіскапу сіракузскаму Георгію, а 22 студзеня 1971 ізноў гэтым прыходам была вернутая аўтаномія і статут Архіепіскапства.

19 чэрвеня 1999 года архіепіскапству была прадстаўлена шырэйшая аўтаномія і адноўлены статут экзархата.

Сёння архіепіскапства налічвае каля 110 прыходаў і чатыры манастыры ў Францыі, Бельгіі, Нідэрландах, Германіі, Нарвегіі, Швецыі, Італіі і Іспаніі. Яе клір налічвае каля 70 святароў і дыяканаў, прычым палова з іх нярускага паходжання. Колькасць вернікаў — каля 100 тысяч.

У архіепіскапства ёсць свая духоўная навучальная ўстанова — заснаваны ў 1925 годзе Еўлогіем Свята-Сергіеўскі праваслаўны багаслоўскі інстытут у Парыжы, сусветна вядомы як цэнтр праваслаўнай багаслоўскай думкі. Набажэнствы акрамя царкоўнаславянскай праводзяцца на французскай, нідэрландскай, нямецкай мовах, а новы глава юрысдыкцыі — па паходжанні фламандзец.

Прадстаяцелі
------------

Спіс іерархаў складзены з улікам часу існавання экзархата.

### Кіраўнічы

* Сергій (Канавалаў) (19 чэрвеня 1999 — 22 студзеня 2003)
* Гаўрыіл (дэ Вільдэр) (3 мая 2003 — 15 студзеня 2013)
* Ёў (Геча) (30 лістапада 2013 — 29 лістапада 2015)
* Ян (Рэнэто) (29 сакавіка 2016 — 27 лістапада 2018)

### Вікарыі

* епіскап Трахейскі Павел (Алдэрсан) (19 чэрвеня 1999—2001)
* епіскап Клаўдыяпольскі Міхаіл (Старажэнка) (19 чэрвеня 1999 — 27 лістапада 2018)
* епіскап Команский Гаўрыіл (дэ Вільдэр) (24 чэрвеня 2001 — 3 мая 2003)
* епіскап Амфіпольскі Васіль (Осбарн) (8 чэрвеня 2006 — 5 кастрычніка 2009)
* епіскап Харыяпольскі Ян (Рэнэто) (15 сакавіка 2015 — 28 сакавіка 2016)

1. ↑
**Аблога Канстанцінопаля (1203)** пачалася 11 ліпеня 1203 г. крыжакамі 4-га крыжовага паходу, якія пад відам узнаўлення на стальцы скінутага імператара Ісака II Ангела высадзіліся на еўрапейскім беразе Басфора.

Перадгісторыя
-------------

Пасля ўзяцця Задара войска крыжакоў пад ціскам Венецыі і сваіх лідараў — Баніфацыя Манферацкага, Людовіка дэ Блуа і Гуга IV дэ Сен-Поля — змяніла маршрут экспедыцыі, заключыўшы пагадненне з людзьмі Філіпа Швабскага, які прадстаўляў інтарэсы царэвіча Аляксея, сына Ісаака II. Замест Святой зямлі было вырашана адправіцца аднаўляць на троне зрынутага імператара. Вестка аб гэтай угодзе выклікала моцную незадаволенасць, і частка пілігрымаў на чале з Сімонам дэ Манфорам, Гуга IV і Ангеранам дэ Бовам пакінула армію і адправілася на Усход самастойна.

Аблога
------

На наступны дзень яны авалодалі Галацкай вежай і ўвялі свае караблі ў Залаты Рог. З 7 па 16 ліпеня крыжакі адбілі некалькі спроб візантыйцаў знішчыць крыжацкі флот. 17 ліпеня французы з сушы, а венецыянцы дожа Энрыка Дандала з боку Залатога Рога распачалі штурм горада, авалодаўшы шэрагам умацаванняў. Аднак, з-за моцнага супраціву гарнізона, гэты поспех не быў развіты, і крыжакі былі змушаныя адступіць. Разам з тым, імператар Аляксей III не асмеліўся ўступіць з праціўнікам у палявую бітву і ўначы ўцёк з горада. На стальцы былі адноўленыя Ісак II і яго сын Аляксей IV, якія сталі марыянеткамі крыжакоў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Византийский словарь: в 2 т. / Общ. ред. К. А. Филатов. — СПб.: Амфора: РХГА: Издательство Олега Абышко, 2011.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аблога Быхава.
**Аблога Быхава 1702 года** — праводзілася казакамі і войскам Вялікага Княства Літоўскага ў час Паўночнай вайны 1700—1721.

Перадумовы
----------

Уладальнік Быхава К. Сапега ў час Паўночнай вайны падтрымліваў шведскага караля Карла XII, а ў перыяд двоеўладдзя — С. Ляшчынскага, шведскага стаўленіка, які ў 1704 Варшаўскай канфедэрацыяй шляхты быў выбраны польскім каралём. Былы польскі кароль і курфюрст Саксоніі Аўгуст II разам са сваім саюзнікам рускім імператарам Пятром I пачаў ваенныя дзеянні супраць Ляшчынскага і яго прыхільнікаў.

Ход баявых дзеянняў
-------------------

29.8.1702 пачалася аблога Быхава. Да яго падышлі 3 казацкія палкі пад камандаваннем наказнога гетмана запарожскага войска Міхаіла Міклашэўскага. 31 жніўня з боку Магілёва прыбыло войска харужага навагрудскага і адміністратара магілёўскай эканоміі генерала артылерыі Вялікага Кяства Літоўскага Крыштафа Сяніцкага-Бонча ў складзе беларускай дывізіі, конніцы беларуска-літоўскіх татар і батарэі артылерыі, у тым ліку 15 вялікіх гармат з Магілёва. Пазней падышлі Лубенскі і Гадзяцкі казацкія палкі. 

Гарнізон асаджанага Старога Быхава складаўся з гарнізона валаснога і шляхецкага апалчэнняў, Валоскай драгунскай і Запарожскай казацкай палкоўніка Сердзюка конных харугваў, наёмнай запарожскай, венгерскай і нямецкай пяхоты. У горадзе і быхаўскім замку было 30 гармат. Кіравалі войскам парнаўскі падкаморы Мікалай Більдзюкевіч і тагачасны быхаўскі губернатар оберст-лейтэнант Якуб Дэро. 

Войскі Сяніцкага абкружылі горад шанцамі, з дапамогай апрошаў (вузкіх, глыбокіх, зігзагападобных равоў для бяспечнага набліжэння да праціўніка) пачалі падступацца да бастыённых умацаванняў Быхава: капалі падземныя хады для падкладкі мін пад гарадскія валы, бесперапынна вялася артылерыйская стральба. Асабліва вялікія разбурэнні рабіла вялікая магілёўская гармата — «галандка», якая скарыстоўвала 52-фунтовыя бомбы (на адзін зарад ішло 45 кг пораху). Абаронцы горада білі ў адказ карцеччу, рабілі ўдалыя вылазкі, нават захоплівалі казацкія гарматы. Аднак 10 кастрычніка гарнізон Быхава мусіў здацца на ганаровых умовах і прысягнуў каралю Аўгусту II. Горад і замак разам з гарматамі і ўсёй амуніцыяй пераходзілі да Сяніцкага, частка гарнізона і наёмнікі пераводзіліся ў Магілёў, запарожцы амнісціраваліся. Мяшчанам пакідаліся ўсе вольнасці і прывілеі, у склад гарнізона замка ўводзілася 400 гвардзейцаў караля Аўгуста II.

Зноскі
------

1. ↑  Полное собрание русских летописей. М. 1980. Т. 35. С. 199, 252
2. ↑  Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-Западной Руси. Вильна, 1867. Т. 2. С. VIII—IX.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Дытыленхоз бульбы** — захворванне бульбы, якое выклікаецца сцябловай нематодай бульбы (*Ditylenchus destructor*). Яно адносіцца да групы захворванняў, званых нематоднымі захворваннямі.

Апісанне
--------

Пашкоджвае клубні бульбы, дзе нематоды кормяцца і размнажаюцца (могуць развівацца на лубіне, гаросе, грэчцы, моркве, асоце і іншае). Кветкі клубняў некратызуюцца і адміраюць. Тканкі цямнеюць, становяцца трухлявымі. Нематоды ў такіх тканках жыць не могуць і пераходзяць на здаровую частку клубня, паступова павялічваюць зону пашкоджання. Хвароба асабліва небяспечная ў час хавання, выклікае страты да 50 %.

Меры барацьбы
-------------

Апрацоўка заражаных раслін, глебы нематацыдамі  (руск.) (бел. нематадоіднымі грыбамі, укараненне севазваротаў з культурамі, якія не пашкоджваюцца нематодамі. Дапамагаюць выкарыстанне ўстойлівых сартоў і каранцінныя мерапрыемствы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Нематодныя хваробы раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 10
**Дыфузная спазма стрававода** — другое па распаўсюджанасці (пасля ахалазіі кардыі) парушэнне маторыкі стрававода: наяўнасць моцных, без прапульсіўнасці, няўзгодненых скарачэнняў цягліц стрававода адначасова на розных узроўнях. Этыялогія невядомая.

Сімптомы і плынь
----------------

Сімптомы могуць з'явіцца ў любым узросце, але найчасцей на хваробу пакутуюць асобы пасля 40 гадоў. Характэрны боль у грудной клетцы, часцей за ўсё за грудзінай, і дысфагія. Боль можа ўзнікаць з першымі порцыямі ежы, але часам і незалежна ад прыёмаў ежы. Дысфагія можа прывесці да недаядання.

Дыягностыка
-----------

Дыягназ ставіцца на падставе рэнтгенапісу стрававода пасля ўвядзення кантраснага рэчыва (парушэнне праходжання кантраснага рэчыва, выгляд «лейцара», вельмі моцныя спазмы могуць нагадваць дывертыкулы) і манаметрыя стрававода. Заўсёды варта выканаць эндаскапічнае даследаванне для выключэння арганічных прычын дысфагіі і адпаведныя абследванні, каб выключыць ішэмічную хваробу сэрца.

Лячэнне
-------

Фармакалагічнае — як пры ахалазіі — выкарыстанне блакатараў кальцыевых каналаў (ніфедыпін) або нітратаў (нітрагіцэрын, ізасарбіда дынітрат). Многія пацыенты маюць патрэбу ў зніжэнні сакрэцыі страўнікавай кіслаты з дапамогай інгібітару пратоннай помпы (амепразол). Перавагі аператыўнага лячэння не ўстаноўлена.

Літаратура
----------

* *Gajewski, Piotr.* Interna Szczeklika - mały podręcznik 2016/2017. — Elsevier, 2016. — 1535 с. — ISBN 978-83-7430-491-7.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Адказнасць.
**Дысцыпліна́рная адка́знасць** — адказнасць за парушэнні працоўнай дысцыпліны і службовых абавязкаў. Агульны парадак такой адказнасці вызначаны Кодэксам законаў аб працы (КЗаП), тыпавымі правіламі ўнутранага працоўнага распарадку, статутамі і палажэннямі аб службе або рабоце. Дысцыплінарныя спагнанні накладваюцца адпаведнымі органамі ці кіраўніком (начальнікам), якому парушальнік падпарадкоўваецца па службе або рабоце.

Літаратура
----------

* Адказнасць // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
Царква ў горадзе Сан-Ісідра
**Сан-Ісідра** (ісп.: Cantón de San Isidro) — кантон №6 у правінцыі Эрэдзія ў Коста-Рыцы. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сан-Ісідра. Плошча кантона складае 26,96 км². Насельніцтва паводле перапісу 2011 г. — 20 633 чал.

Кантон мяжуе на поўначы — з кантонам Эрэдзія, на паўночным захадзе — з кантонам Сан-Рафаэль, на захадзе — з кантонам Сан-Пабла, на поўдні — з кантонам Санта-Дамінга, на ўсходзе — з правінцыяй Лімон.

Дыстрыты кантона Сан-ІсідраДыстрыты кантона Сан-Ісідра

  

У склад кантона ўваходзяць 4 дыстрыты (раёны):

* Кансэпсьён
* Сан-Ісідра
* Сан-Франсіска
* Сан-Хасэ

Кантон Сан-Ісідра быў створаны 13 ліпеня 1905 года.

На поўначы кантона знаходзіцца нацыянальны парк Браульё-Карыльё.

Зноскі
------

1. ↑  Вынікі перапісу насельніцтва (2011)

Спасылкі
--------

* Фэйсбук муніцыпалітэта Сан-Ісідра
* Карта кантона Сан-Ісідра Архівавана 21 снежня 2014.
Не блытаць з Днём Незалежнасці (Днём Волі) — неафіцыйным беларускім святам, прымеркаваным да дня абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 года.
**Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь** (Дзень Рэспублікі) — галоўнае дзяржаўнае свята. Адзначаецца 3 ліпеня — у дзень вызвалення ў 1944 годзе горада Мінска ад нацысцкіх захопнікаў. Рашэнне аб святкаванні Дня Незалежнасці Рэспублікі Беларусь 3 ліпеня было прынята на рэферэндуме 1996-га. Да таго часу ён адзначаўся 27 ліпеня — у гэты дзень у 1990-м Вярхоўны Савет БССР прыняў дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі.

Паштовая марка, прысвечаная Дню Незалежнасці
Галоўнае мерапрыемства свята — урачысты парад. Упершыню парад з удзелам ваеннай тэхнікі, авіяцыі і пешых разлікаў прайшоў у Мінску 3 ліпеня 1997 года, тады яго правялі на плошчы Незалежнасці. Парада на галоўнае дзяржаўнае свята не было ў 1999 годзе, мерапрыемства адмянілі з-за трагедыі на Нямізе. У 2021 годзе ваенны парад таксама не прайшоў — тады аб прычыне яго адмены не паведамлялася. У 2022 годзе парад ізноў не адбыўся.

Гл. таксама
-----------

* Дзень Волі

Зноскі
------

1. ↑  bel.sputnik.by

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гусараў.

**Мікала́й Іва́навіч Гуса́раў** (3 (16) жніўня 1905, Нікалаеўск — 17 сакавіка 1985, Масква) — савецкі партыйны дзеяч.

Член кампартыі з 1925 года, кандыдат у члены ЦК ВКП(б) (1939—1952). Дэпутат ВС СССР I—IV скліканняў, член Прэзідыума ВС СССР (1946—1950).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рамесніка. У 1927—29 гадах служыў у пагранічных войсках. Скончыў Маскоўскі авіяцыйны інстытут (1936).

У 1938 годзе сакратар Свярдлоўскага гарадскога камітэта ВКП(б).
У 1938—39 гадах старшыня Арганізацыйнага бюро Вярхоўнага Савета РСФСР і ЦК ВКП(б) па Пермскай вобласці.
У 1939—46 гадах першы сакратар Молатаўскага (Пермскага) абкама і гаркама (з сакавіка 1940 г.) партыі. У 1946—47 гадах інспектар ЦК ВКП(б).

З 1947 па 1950 г. 1-ы сакратар ЦК Кампартыі Беларусі. Зняты з пасады за тое, што «…ігнараваў калегіяльнасць кіраўніцтва, асабіста змяняў рашэння Бюро ЦК, няправільна ставіўся да крытыкі недахопаў, не працаваў з партыйным актывам, не інфармаваў праўдзіва ЦК ВКП(б) аб стане спраў у рэспубліцы».

У 1950—53 гадах інспектар ЦК ВКП(б).
У 1953—1955 гадах 1-ы сакратар Тульскага абласнога камітэта КПСС.
У 1955—1984 гг. на розных пасадах у Савеце міністраў РСФСР.
З 1984 г. на пенсіі.
Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны 4 ордэнамі Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі «Знак Пашаны», шматлікімі медалямі і граматамі.

Зноскі
------

1. ↑  «Деловая газета».(недаступная спасылка)

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Николай Гусаров: герой своего времени. Статьи, воспоминания, документы. — Пермь: Пушка, 2008. — 174 с.
* *Сушков А. В.* Руководители города Свердловска: первые секретари горкома ВКП(б)—КПСС (1932—1991), вторые секретари горкома ВКП(б) (1937—1950): историко-биографический справочник. — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2007. — С. 101—104.

Спасылкі
--------

* Біяграфіі:  Архівавана 1 кастрычніка 2013.  Архівавана 28 лютага 2008. (недаступная спасылка), (недаступная спасылка)

| Лідары беларускай кампартыі, 1919—1991 |
| --- |
| Герб Беларускай ССР | 
Мяснікоў • Міцкявічус-Капсукас • Генкін • Кнорын • Багуцкі • Асаткін-Уладзімірскі • КрыніцкіКнорын • Гамарнік • Гей • Гікала • Шаранговіч • Якаўлеў в.а. • Волкаў в.а. • ПанамарэнкаГусараў • Патолічаў • Мазураў • Машэраў • Кісялёў • Слюнькоў • Сакалоў • Малафееў
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 143041436 · ISNI: 0000 0001 0784 2225 · LCCN: n2009007540 · VIAF: 78840377 |
**Выдавецтва Міністэрства беларускіх спраў Літвы** — выдавецтва, якое існавала ў Коўне ў 1919—1924 гадах пры Міністэрстве беларускіх спраў у Літве. Выдавала грамадска-палітычную, навукова-папулярную, педагагічную і мастацкую літаратуру. Выйшлі брашура Мітрафана Доўнар-Запольскага «Асновы дзяржаўнасці Беларусі», гісторыка-палітычныя нарысы Язэпа Варонкі «Беларускі рух ад 1917 да 1920 года» і «Беларуская справа да міравой нарады ў Версалі», М. Засецкага «Міністэрства беларускіх спраў За 10 месяцаў існавання», І. Антонава «Успаміны аб польскай акупацыі Гарадзеншчыны ў 1919—1921 г.». Выпусціла паэтычныя зборнікі «Дудка беларуская» (з прадмовай Язэпа Варонкі) і «Смык беларускі» Францішка Багушэвіча, зборнік апавяданняў «Казкі жыцця» Якуба Коласа, паэму «Тарас-палясоўшчык», «Казкі» Ганса Крысціяна Андэрсена, англійскую легенду «Спявак Блондэль» (перакладчык Вацлаў Ластоўскі), навукова-папулярныя кнігі «Неба і зоры» (перакладчык Г. Казячы), «Закон жыцця сярод жывел і раслін» В. Лункевіча, агульнаадукацыйныя падручнікі «Новы лемантар для беларускіх дзетак» (3-е выд.) Яна Станкевіча, «Баташка» В. Зяленскага, «Фізіялогія і анатомія чалавека» Н. Малышава, падручнік «Новая гісторыя» Р. Віпера, «Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік» Вацлава Ластоўскага, «Слоўнік геаметрычных і трыганаметрычных тэрмінаў і сказаў» Клаўдзія Дуж-Душэўскага і Вацлава Ластоўскага. Усяго выйшла каля 20 кніг. Спыніла дзейнасць у сувязі з заснаваннем выдавецтва Беларускага цэнтра ў Літве.

Літаратура
----------

* *А. С. Ліс.* Выдавецтва Міністэрства беларускіх спраў Літвы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксееў.

**Мікалай Іванавіч Аляксееў** (17 снежня 1898, Пецярбург — 12 жніўня 1990) — рускі савецкі пісьменнік. Заслужаны работнік культуры БССР (1980).

Біяграфія
---------

Скончыў Акадэмічныя курсы пры Ваенна-інжынернай акадэміі  (руск.) (бел. ў 1935. Удзельнік Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 ў Петраградзе. У Савецкай Арміі (1918-58) прайшоў шлях ад салдата да генерала-маёра інжынерных войскаў. Ваяваў з інтэрвентамі на Заходнім фронце, прымаў удзел у баях на Хасане, у час Вялікай Айчыннай вайны на Заходнім і 3-м Беларускім франтах.

Памёр 12 жніўня 1990 года. Пахаваны на Паўночных могілках пад Мінскам.

Творчасць
---------

Літаратурную дзейнасць пачаў у 1939 годзе. Аўтар раманаў «Яков Железнов» (1946), «Испытание» (1957), «По зову сердца» (1974) аб стойкасці і мужнасці савецкіх людзей у барацьбе з фашысцкімі захопнікамі, аповесці пра двойчы Героя Савецкага Саюза І. Д. Чарняхоўскага «Осколком оборванная жизнь» (1978) і інш. У 1960 Бабруйскі перасоўны тэатр паставіў п'есу Аляксеева «Сестра Варвара».

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, пяццю ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Кутузава II ступені, Айчыннай вайны I ступені, крыжам Грунвальда III класа і медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.
2. 1 2  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
3. ↑  Николай Иванович Алексеев  (руск.)

Спасылкі
--------

* АЛЕКСЕЕВ, Николай Иванович  (руск.)
Дзень на Зямлі. 2 красавіка у 13:00 UTC.
Заход
**Дзень** — прамежак часу паміж усходам і захадам верхняга краю Сонца. Працягласць дня залежыць ад геаграфічнай шыраты месца і ад схілення Сонца.

На зямным экватары даўжыня дня прыблізна пастаянная і роўная 12 гадзінам, у Паўночным паўшар’і Зямлі — больш за 12 гадзін пры дадатным схіленні Сонца (вясной і летам) і менш за 12 гадзін пры адмоўным схіленні (увосень і зімой). У дні раўнадзенстваў усюды паміж палярнымі кругамі даўжыня дня амаль 12 гадзін; найбольшая ў дзень летняга і найменшая ў дзень зімовага сонцастаянняў. За палярнымі кругамі даўжыня дня летам можа перавышаць 24 гадзіны, на полюсах роўная паўгоду. Звычайна пад даўжынёй дня разумеюць даўжыню светлага часу сутак, калі на адкрытым паветры асветленасць дастатковая для любых работ, выразна бачны аддаленыя прадметы. На рэальную працягласць светлага часу аказваюць уплыў рэльеф мясцовасці, лясы, стан надвор’я: наяўнасць і характар воблачнасці, туман, дождж.

Літаратура
----------

* *Хаміцкі М. П.* Дзень // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

| ⛭Суткі |
| --- |
| Час сутак | Зара–Світанне–Узыход • Раніца • Поўдзень • Дзень • Вечар • Захад–Змярканне • Ноч • Поўнач |
| Віды сутачнага часу | Сонечныя суткі: 24 гадзіны • Зорныя суткі: 23 гадзіны 56 хвілін 4 секунды |
| Звязаныя артыкулы | Час • Рэжымны час • Тэрмінатар • Палярны дзень • Палярная ноч • Даўгата дня |
**Лацінскія ўзнагароды** — фразы на латыні, якія адлюстроўваюць узровень ведаў пры атрыманні акадэмічнай узнагароды на ступень доктара права або доктара юрыдычных навук.

Лацінскія ўзнагароды былі ўведзеныя ў 1881 годзе ў Англіі, а пазней распаўсюдзіліся і ў ЗША і ў іншых краінах, але правілы могуць істотна адрознівацца.

Класіфікацыя
------------

Дыплом універсітэта з адзнакай magna cum laude
Тыпы лацінскіх узнагарод у парадку павелічэння адзнакі:

* лац. cum laude — з пашанай;
* лац. magna cum laude — вялікай пашанай;
* лац. insigni cum laude — з адметнай пашанай;
* лац. maxima cum laude — з надзвычайнай пашанай;
* лац. summa cum laude — з найбольшай пашанай;
* лац. egregia cum laude альбо eximia cum laude — з выключнай пашанай.

Звычайны, не адзначаны ніякай ступенню ўзровень часам называецца «rite» (задавальняльна), а нездавальняючы — «sub omni canone» (ніжэй за ўсе стандарты). Узровень адзнакі часта паказваецца ў дыпломе. Як правіла, навучальная ўстанова мае выразныя правілы для дадзеных узнагарод, якія зафіксаваныя ў статуце.
**Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь** — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, нагрудны знак Міністэрства аховы здароўя. Заснаваная ў 1998 годзе ў мэтах заахвочвання медыцынскіх і іншых работнікаў органаў і ўстаноў аховы здароўя за ўзорнае стаўленне да працы, актыўны удзел у арганізацыі лячэбна-прафілактычнай дапамогі насельніцтву, развіццё медыцынскай навукі.

Статут
------

Адзнакай «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» узнагароджваюцца медыцынскія і іншыя работнікі органаў і ўстаноў аховы здароўя незалежна ад ведамаснай падпарадкаванасці за ўзорнае стаўленне да працы, выдатнае выкананне сваіх абавязкаў па медыцынскім і санітарна-эпідэмічнага забеспячэнню насельніцтва, за клопат аб захаванні і аднаўленні здароўя грамадзян Рэспублікі Беларусь, якія маюць вялікія дасягненні ў навуковай працы ў галіне аховы здароўя, а таксама ў арганізацыі лячэбна-прафілактычнай дапамогі насельніцтву.

Апісанне
--------

Знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» вырабляецца з латуні і мае форму васьміканцовай зоркі залацістага колеру, на паверхні якой знаходзіцца круг, пакрыты эмаллю белага колеру з выявай змеі і чары. Белы круг акантаваны эмаллю чырвонага колеру. Пад колам размешчана лаўровая галінка. На чырвонай і белай эмалі нанесеная надпіс «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь». Знак мае на адваротным боку шпількі для мацавання знака да адзення.

Парадак узнагароджання
----------------------

Асноўная катэгорыя: **Выдатнікі аховы здароўя Беларусі**
Узнагароджанне знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» ажыццяўляецца Міністэрствам аховы здароўя па прадстаўленні міністэрстваў, ведамстваў, упраўленняў аховы здароўя аблвыканкамаў і Камітэта па ахове здароўя Мінгарвыканкама.
Парадак прадстаўлення да ўзнагароджання знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» зацвярджаецца Міністэрствам аховы здароўя.
Знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» носіцца на правым боку грудзей ніжэй дзяржаўных узнагарод.
Разам з знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» узнагароджаным выдаецца пасведчанне ўстаноўленага ўзору.

Спасылкі
--------

* Загад МІНІСТЭРСТВА АХОВЫ ЗДАРОЎЯ Рэспублікі Беларусь ад 20 сакавіка 1998 г. № 90 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб знаку» Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
**Дзень Свабоды** (укр.: День Свободи) — дзяржаўнае свята ва Украіне, якое афіцыйна існавала з 2005 па 2011 год. Свята адзначалася штогадова, 22 лістапада, у дзень пачатку аранжавай рэвалюцыі 2004 года.

30 снежня 2011 Прэзідэнт Украіны Віктар Януковіч указам № 1209/2011 адмяніў Дзень Свабоды, фактычна аб'яднаўшы яго з Днём саборнасці 22 студзеня. Аб'яднанае свята атрымала назву Дзень саборнасці і Свабоды Украіны .

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента України № 1209/2011 «Про відзначення в Україні деяких пам'ятних дат та професійних свят»  (укр.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзень Свабоды (Украіна)
* Про День Свободи | від 19.11.2005 № 1619/2005
* Указ № 1619/2005 Прэзідэнта Украіны «Про День Свободи»
**Абласны́я газе́ты** — друкаваныя перыядычныя выданні, якія выдаюць абласныя выканаўчыя камітэты і Саветы дэпутатаў, рэдакцыі газет. Асвятляюць грамадска-палітычнае, сацыяльна-эканамічнае і культурнае жыццё рэгіёна і рэспублікі, міжнародныя падзеі. Друкую матэрыялы пра дзейнасць мясцовых органаў выканаўчай улады, артыкулы, звязаныя з развіццём АПК, адраджэннем вёскі, нарысы пра дзеячаў культуры і творчых людзей і інш. У Беларусі станам на 2009 год выдаваліся 9 абласных газет.

Гісторыя
--------

Першыя абласныя газеты ў Беларусі з'явіліся ў 1930-я гады ў сувязі з утварэннем абласцей. З 1938 года як органы абкамаў і гарвыканкамаў Саветаў дэпутатаў працоўных выходзілі газеты «Віцебскі рабочы», «Гомельская праўда», «Могилёвская правда». Органамі ЦК і Мінскага абкама КП(б)Б былі газеты «Звязда» (чэрвень 1938 — жнівень 1941) і «Советская Белоруссия» (кастрычнік 1938 — красавік 1943).

У 1939 годзе ў Заходняй Беларусі некаторыя новыя газеты сталі органамі абкамаў КП(б)Б і аблвыканкамаў: «Чырвоная звязда» (Баранавічы), «Вольная праца» (Беласток), «Заря» (Брэст), «Сялянская газета» (Вілейка), «Палеская праўда» (Пінск).

У Вялікую Айчынную вайну абласныя газеты выдаваліся падпольна: з кастрычніка 1941 года да красавіка 1943 года ў Арле, потым у Казані і Маскве друкавалася газета «Савецкая Беларусь» (як орган ЦК і Мінскага абкама КП(б)Б), якая распаўсюджвалася на акупіраванай тэрыторыі Беларусі.

У пасляваенны час новыя абласныя газеты створаны ў абласцях: Бабруйскай — «Савецкая Радзіма» (1944—1954), Гродзенскай — «Гродзенская праўда» (з 1944, пераемніца беластоцкай газеты «Вольная праца»), Маладзечанскай — «Чырвоны сцяг» (1944—1959), Полацкай — «Бальшавіцкі сцяг» (1945—1954). З 1950 года выдаецца газета «Мінская праўда». У 1990-я гады з'явіліся новыя абласныя газеты: «Магілёўскія ведамасці», «Народная трыбуна» (Брэст), «Народнае слова» (Віцебск).

Літаратура
----------

* Абласныя газеты // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.