recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Танаеўская.
**Іна Ігараўна Танаеўская** (нар. 29 чэрвеня 1957, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1979 годзе з адзнакай БПІ, у 1988 годзе аспірантуру БПІ. У 1996 годзе навучалася ў Інстытуце даследаванняў праблем жылля і гарадскога развіцця[ru] у Ратэрдаме (Нідэрланды), у 2004 годзе ў Інстытуце вывучэння горада ў Каіры (Егіпет). У 1979—1992 годзе архітэктар, малодшы навуковы супрацоўнік, навуковы супрацоўнік УП «БелНДІПгорадабудаўніцтва». У 1992—1996 годзе асістэнт, старэйшы выкладчык кафедры «Горадабудаўніцтва» БДПА. У 1996—2002 годзе кіраўнік Цэнтра павышэння кваліфікацыі спецыялістаў рэгіянальнага і гарадскога планавання УП «БелНДІПгорадабудаўніцтва»; у 2000-01 гоадах мясцовы эксперт па малым праекце СВС TACIS «Ініцыятыва садзейнічання рэгіянальнаму развіццю»; у 2002 годзе прадстаўнік Беларусі ў міжнароднай праграме па развіцці Балтыйскага рэгіёна BSR INTERREG IIIB; член Кансультатыўнага Камітэта Праграмы ААН па развіцці паселішчаў «Лепшыя практыкі па паляпшэнні 48-09. якасці жылога асяроддзя» (2002). У 2002—2004 гадах загадчыца групы архітэктараў УП «БелНДІПгорадабудаўніцтва»; у 2004—2009 гадах загадчыца групай архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў ПКУП «Мінскпраект». З 2009 года галоўны эксперт РУП «Галоўдзяржбудэкспертыза».

Член Саюза архітэктараў Рэспублікі Беларусь (БСА) з 1986 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Адміністрацыі Маскоўскага раёна г. Мінска (2007), Дыпломам I ступені і медалём лаўрэата XV Рэспубліканскага конкурсу лепшых архітэктурных твораў 2010-11.

Літаратура
----------

* Танаевская Инна Игоревна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Фармалі́н, фармол** — водны раствор фармальдэгіду. Звычайна ўтрымлівае 37—40 % фармальдэгіду і 6—15 % метанолу (інгібітар полімерызацыі). 

Бясколерная вадкасць з рэзкім характэрным пахам. Пры захоўванні мутнее ў выніку выпадзення асадку полімерызаванага фармальдэгіду (парафармальдэгіду). З павышэннем тэмпературы ўстойлівасць пры захоўванні ўзрастае. Шчыльнасць 1110,9—1076,4 кг/м³ (пры тэмпературы 18 °С). Вадародны паказчык 2,8—4,0.

Выкарыстанне
------------

Фармалін з'яўляецца зручнай формай захоўвання і транспарціроўкі фармальдэгіду. Выкарыстоўваецца пры дэзінфекцыі і дэзадарацыі, пратручвання насення, у гарбарнай вытворчасці ў якасці дубільнага рэчыва. Фармалін таксама выкарыстоўваюць ў працэсах бальзаміравання і захоўвання біялагічных прэпаратаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 325. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0263-6 (Т. 16).
* Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макарэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская. — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 237. — 287 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)
* *Формалин (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Артыкул на сайце праграмы «Энциклопедический фонд России»  (руск.)
**Кодэкс кананічнага права** (лац.: Codex iuris canonici) — корпус юрыдычных нормаў агульнага і ўніверсальнага характару, які кіруе Каталіцкай Царквой лацінскага абраду. Сучасны ККП (CIC) прыняты ў 1983 годзе.

Кананічнае права грунтуецца на дысцыплінарных нормах Старажытнай Царквы. Нягледзячы на гэта, на працягу шматлікіх стагоддзяў яно заставалася не кадыфікаваным. Першая спроба сумаваць царкоўныя юрыдычныя нормы была прадпрынята ў XII стагоддзі, калі ў Цэркве з'явіўся т.з. «Дэкрэт Грацыяна» (лац.: Concordia discordantium canonum, літаральна «Узгадненне кананічных разыходжанняў»). Гэты дэкрэт сістэматызаваў кананічнае права і стаў, фактычна, яго першым сумавальным кодэксам, хоць і не быў афіцыйна ўхвалены Святым Прастолам. Зборнікі папскіх дэкрэталій, якія выходзілі пазней, дапаўнялі гэты дэкрэт.

Да 1500 годзе быў падрыхтаваны Корпус кананічнага права (лац.: Corpus iuris canonici), які ўключаў Дэкрэт Грацыяна і папскія дэкрэталіі сумарна названыя «лац.: Extravagantes», гэта значыць «Што выходзяць за межы» (Дэкрэту Грацыяна), якія дапаўнялі яго. У 1580 годзе Корпус быў ухвалены Папам Рыгорам XIII і заставаўся ў сіле да 1918 года.

У 1918 годзе набыў моц ухвалены Папам Бенедыктам XV Кодэкс кананічнага права, які ў адрозненне ад сярэднявечнага Корпуса ўяўляў сабой не механічны збор законаў, а ўніверсальны і сістэматызаваны прававы зборнік. Кодэкс складаўся з 2414 канонаў, падзеленых на пяць кніг: агульныя прынцыпы, катэгорыі асоб у кананічным праве, сродкі Цэрквы ў выкананні сваёй місіі, працэдуры, звязаныя з царкоўнымі судамі, правапарушэнні і пакаранні.

У 1983 годзе Кодэкс кананічнага права быў перапрацаваны і абвешчаны ў апостальскай канстытуцыі Яна Паўла II «Sacrae disciplinae leges». Цяпер дзеючы Кодэкс складаецца з 1752 канонаў, падзеленых на сем кніг:

* Пра агульныя нормы
* Пра народ Божы
* Пра настаўніцкае служэнне Царквы
* Пра служэнне асвячэння ў Царкве
* Пра часавыя выгоды ў Царкве
* Пра санкцыі ў Царкве
* Пра працэсы

Кодэкс кананічнага права 1983 года правадзейны толькі для Каталіцкай царквы лацінскага абраду. Ва ўсходнекаталіцкіх цэрквах дзейнічае Кодэкс канонаў Усходніх цэркваў, прыняты ў 1990 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Кананічнае права
* Кодэкс канонаў Усходніх цэркваў

Літаратура
----------

* «Кодекс канонического права»//Католическая энциклопедия. Изд. францисканцев. Т.2. М.:2005.
* «Кодекс канонического права. Codex Iuris Canonici.» Институт философии, теологии и истории Святого Фомы. М. 2007 г.
**Біфуркацыя рэк** (ад лац.: bifurcus — «раздвоены») — падзел рэчышча ракі і рачной даліны на дзве галіны, якія ў далейшым не злучаюцца, утвараюць самастойныя патокі і ўпадаюць у розныя вадаёмы або рачныя сістэмы.

Класічны прыклад біфуркацыі — рака Арынока, ад якой аддзяляецца Касік'ярэ  (руск.) (бел. якая ўпадае ў раку Рыу-Негру басейна Амазонкі.

Біфуркацыя рэк у асноўным узнікае на плоскіх нізкіх водападзелах.

Падчас разводдзя ці паводак на многіх рэках узнікае сезонная біфуркацыі, знікае пасля падзення ўзроўню вады. Таксама варта адрозніваць біфуркацыі рэк ад перасыхалых рэк з нясталым рэчышчам.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Булгарын.
**Міхал Булгарын** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Булгарынаў герба «Булат». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа, сына Тамаша Булгарына і Ганны з Ельскіх. Меў брата Яна.

Пісар земскі ваўкавыскі ў 1766—1783 гадах, дэпутат на Галоўны Трыбунал ВКЛ у Вільні ў 1766 г. камісар да камісіі скарбовай ВКЛ у 1777 г. паўторна дэпутат на Трыбунал у 1779 г. пасол на сойм 1773—1775 г. і з яго — дэпутат на перамовах з Расіяй, Прусіяй і Аўстрыяй па першым падзеле Рэчы Паспалітай, а таксама распарадчык фундушаў скасаванага Ордэна езуітаў, атрымаў Ялоўскае староства (1775 г.).

Сябра Пастаяннай Рады пры каралі польскім і вялікім князі літоўскім Станіславе Аўгусце Панятоўскім у 1775 г. яго гарачы прыхільнік, ваўкавыскі пасол на Чатырохгадовы сойм у 1788 г.

Сям’я
-----

3 жонкай Казімірай Ельскай меў сыноў:

* Юзаф, у 1792—1795 г. падстолі ваўкавыскі;
* Марцін;
* Станіслаў;
* Калікст.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Аляксей Шаланда. Сапраўдны гербоўнік шляхты Ваўкавыскага павета ВКЛ у XVI-XVIII ст.


| ?Міхал Булгарын — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Тамаш Булгарын[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Міхал Булгарын |  | Юзаф Булгарын[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ганна з Ельскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Сіста́н** (перс.: سیستان [siːˈstɒːn]), раней Сакастан (даслоўны пераклад краіна сакаў) — геаграфічная вобласць на паўднёвым усходзе Ірана і паўднёвым захадзе Афганістана. Заходні Сістан з'яўляецца часткай іранскай правінцыі Сістан і Белуджыстан, тады як усходні — афганскай правінцыі Німроз. Краіна, багатая на помнікі даўніны і гераічныя паданні.

Гісторыя
--------

Руіны крэпасці ў Насрэтабадзе, Сістан
У першай палове I тысячагоддзі да н.э. гэты рэгіён уваходзіў у склад Мідыйскай дзяржавы, пасля чаго быў уключаны ў склад Ахеменідскай дзяржавы.

У IV стагоддзі да н.э. Сістан быў заваяваны фалангамі Аляксандра Македонскага, які заснаваў тут горад Александрыя-ў-Арахазіі, (сучасны Кандагар).

З прыходам сакаў у канцы II стагоддзя да н.э. назва Сакастан паступова распаўсюджваецца на *Дрангіяну* (грэч. Δραγγιανή, у антычных і іранскіх крыніцах таксама *Заранг*) — старажытнаіранскую вобласць у басейне возера Хамун і нізоўях ракі Гільменд (у суседніх раёнах сучаснага Ірана і Афганістана), у часы Ахеменідаў і ў эліністычны перыяд — адну з асноўных усходне-іранскіх абласцей.

Пасля смерці Аляксандра рэгіён паслядоўна пераходзіў да Селеўкідаў і Маур'яў у 305 годзе да н.э. Далей рэгіён уваходзіў у склад Грэка-Бактрыйскага царства (з 180 года да н.э.).

У канцы II стагоддзя да н.э. Сістан засялілі плямёны сакаў, які прыйшлі з поўначы. Сакаў прыкладна ў 100 годзе да н.э. падпарадкавала Парфія, у 20 годзе н.э. — Кушанскае царства, затым — Сасанідская дзяржава.

У 640 годзе Сістан быў захоплены арабамі. З 861 па 1003 гады Сістанам кіравалі Сафарыды.

Славутасці
----------

Найбольш буйныя археалагічныя раскопкі ў Сістан праводзіліся на востраве, акружаным водамі возера Хамун, які ў перыяд росквіту зараастрызму служыў адным з асноўных месцаў паломніцтва.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Сістэма кіравання агнём** (СКА) — аўтаматызаваная сістэма, якая аб’ядноўвае комплекс датчыкаў і тэхнічных сродкаў. Забяспечвае пошук, выяўленне і апазнаванне цэляў; падрыхтоўку ўзбраення да стральбы, іх навядзенне і вырашэнне задачы паражэння цэлі.

Сістэмы кіравання агнём выкарыстоўваюцца на ваенных караблях, падводных лодках, самалётах, танках, самаходных артылерыйскіх устаноўках, комплексах CПА. У якасці датчыкаў часта выкарыстоўваюцца санары, радары, інфрачырвоныя выяўляльнікі, лазерныя далямеры, анэмометры, флюгеры, тэрмометры. У склад СКА таксама ўключаюцца прыцэлы.

Сярод выканаўчых прылад можна назваць стабілізатар узбраення, сістэмы праграмавання і навядзення кіраванага ўзбраення.
**Джавані да Мілана** (італ.: Giovanni da Milano; нар. каля 1320—1325 гг. — пам. пасля 1369) — італьянскі жывапісец.

Біяграфія
---------

Аб жыцці і творчасці Джавані захавалася вельмі мала дакументальнай інфармацыі. Мянушка «Джавані з Мілана» сведчыць аб ламбардскім паходжанні жывапісца, але ў ламбардскіх архіўных дакументах яго імя не выяўлена. Крыніцай інфармацыі аб ім з’яўляюцца выключна фларэнтыйскія архівы.

Свае творы ён падпісваў «Джавані да Мілана», у афіцыйных дакументах паведамляецца, што паходзіў ён з Каверсача, невялікага мястэчка, якое знаходзіцца ў правінцыі Кома. Дату нараджэння мастака адносяць прыблізна да 1320—1325 гадоў, засноўваючыся на тым, што ў спісе фларэнтыйскай Гільдыі лекараў і аптэкараў (Артэ дэі Медычы э дэльі Спецыялісты) яго імя ўпершыню з’яўляецца ў 1346 годзе. Па ўсёй верагоднасці, навыкі мастацкага рамяства Джавані набыў у Ламбардыі да таго, як прыехаў у Фларэнцыю, сфарміраваліся ў коле мастакоў, якія пераймалі перадавыя мастацкія навацыі пасля таго, як Мілан наведаў выдатны майстар Джота ды Бандонэ.

Пасля таго, як 17 кастрычніка 1346 года «Ёханэс дэ Медыялана» быў зарэгістраваны ў Фларэнцыі сярод іншых прыезджых мастакоў, ён нейкі час працаваў там, аднак ужо ў 1348 годзе пакінуў горад, верагодна, з прычыны эпідэміі чумы. Даследчыкі мяркуюць, што менавіта ў перыяд гэтага ад’езду ён стварыў фрэску «Мадонна з немаўлём і святымі» ў люнеце Араторыя Мадонна дэле Грацые ў Мендрызіа (Швейцарыя) — першы вядомы твор мастака.

У пачатку 1350-х гадоў Джавані вяртаецца ў Таскану. У 1355—1360 гадах ён распісаў паліптых для Шпіталя ў Прата (Спедале дэла Мізерыкордыя), у якім прадэманстраваў свае здольнасці ў адлюстраванні чалавечай жэстыкуляцыі, элементаў прыроды і розных дробных дэталяў адзення.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 121656705 · ICCU: NAPV187654 · ISNI: 0000 0000 8169 8703 · LCCN: n88020960 · NKC: xx0123598 · NTA: 073615994 · NUKAT: n2009047783 · SUDOC: 06732245X · VIAF: 100384768 · ULAN: 500012251 |

 |
**Сісак** (харв.: Sisak, ням.: Sissek, венг.: Sziszek, італ.: Siscia) — горад у цэнтральнай частцы Харватыі.

Размешчаны ў 57 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны - Заграба на месцы зліцця рэк Одра, Купа і Сава.

Насельніцтва 36.785 чал. (2001). Сісак - адміністрацыйны цэнтр жупаніі Сісак-Маславіна.

Агульная інфармацыя
-------------------

Горад размешчаны на аўтатрасе Заграб - Сісак - Петрын'я і на чыгунцы Заграб - Сісак - Сун'я. Звязаны рэгулярным аўтобусным і чыгуначным транспартам з найбуйнейшымі гарадамі Харватыі.

Сісак - найбуйнейшы ў Харватыі рачны порт, пачынаючы ад яго Сава становіцца суднаходнай, і караблі па ёй дасягаюць Дуная.

У горадзе размешчаны прадпрыемствы металургіі, лёгкай, харчовай і хімічнай прамысловасці, суднабудавання.

Сісак - горад-курорт з вялікай колькасцю мінеральных крыніц з тэмпературай ад 42 да 54 °C. Недалёка ад горада ўздоўж левага берага ракі Сава размяшчаецца прыродны парк Лоньска поле (Lonjsko polje).
**Джазме́н** — музыкант, выканаўца джаза. Слова паходзіць ад англійскіх слоў *jazz* (джаз) і *man* (чалавек). Галоўным уменнем для джазмена, гульца ў бэндзе, з’яўляецца ўменне імправізаваць, не замінаючы пры гэтым таварышам і гарманічна падладжвацца пад іх імправізацыю.

Самымі вядомымі джазменамі звычайна з’яўляюцца саксафаністы, піяністы і гітарысты.

Гісторыя
--------

Першапачаткова джаз быў музыкай «дна» амерыканскага грамадства, яго негрыцянскай часткі, таму першымі джазменамі былі негрыцянскія музыканты Амерыкі, можа быць, нават непрафесійныя. Для белых музыкантаў выкананне джаза доўгі час лічылася непрыстойным, і сам джаз, з-за свайго паходжання, лічыўся нізкай, вульгарнай музыкай.

Тым не менш у кірунку з’явіліся свае прыхільнікі ў асяроддзі белых амерыканцаў, а затым і паслядоўнікі. Нарэшце, 26 лютага 1917 года ў нью-ёрскай студыі фірмы «Victor» каманда белых музыкантаў з Новага Арлеану запісала першую джазавую грамкружэлку. Пласцінка мела велізарную папулярнасць, джаз увайшоў у фавор, а статус джазмена як музыканта некалькі падвысіўся.

Вядомыя джазмены
----------------

* Луі Армстранг
* Чарлі Паркер
* Джанга Рэйнхарт
* Рэй Вентура

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Джазмен
**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у в. Сурынка Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на ўскраіне вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1861 годзе з дрэва. Адчынена ў 1990 годзе.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольнм у плане зрубам, які пераходзіць у трохгранную апсіду, над якой двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы. Над фасадам узведзены двух’ярусны крыжовы ў сячэнні барабан, завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах. Над арачным уваходным праёмам двухсхільны казырок і паўкруглая люкарна.

Званіца
-------

Побач з царквой у 1990-я гг. пастаўлена брама-званіца. Яе асіметрычную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю фарміруюць прамавугольны ў плане аб’ём пад двухсхільным дахам, над якім з тыльнага вуглавога боку надбудавана двух’ярусная чатырохгранная званіца, завершаная цыбулепадобным купалпм. Супрацьлеглы вугал будынка вырашаны глыбокай 1-слуповай нішай. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Ільінская царква (Сурынка)
* Свята-Ільінская царква (Сурынка) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Ільінская царква (Сурынка) на сайце Radzima.org
*
**Сыстэ́ма вершасклада́ння** — тып рытмічнай арганізацыі вершаванай мовы, які абумоўлены
фанетычнымі асаблівасцямі нацыянальнай мовы, пануючымі ў паэзіі традыцыямі вершаскладання і залежыць ад сукупнасці структурных адзінак верша, іх будовы, функцый і ўзаемасувязі ў вершаваных радках.

Тыпы сістэм вершаскладання
--------------------------

Наяўнасць у старажытнагрэчаскай мове доўгіх і кароткіх складоў прывяла да ўзнікнення антычнай (метрычнай) сістэмы вершаскладання. У мовах з пастаянным (строга вызначаным) націскам пануе сілабічнае вершаскладанне. Мовы з рухомым націскам карыстаюцца танічнай і сілаба-танічнай сістэмамі вершаскладання.
Усе сістэмы вершаскладання так ці інакш звязаныя паміж сабой, узаемна ўплываюць (ці ўплывалі) адна на другую. Напрыклад, антычная сістэма вершаскладання аказала ўплыў на развіццё сілабічнага і сілаба-танічнага верша ў еўрапейскай і ўсёй сусветнай паэзіі, народнае вершаскладанне — на станаўленне сілаба-тонікі ва ўсходнеславянскай паэзіі, з'явілася асновай літаратурнага танічнага верша і г. д.
Кожная сістэма вершаскладання май свай вершаваыя віды і формы. У прыватнасці, відамі танічнага верша з'яўляюцца акцэнтна-складовы і акцэнтны, або чыста танічны, верш, дольнік, тактавік. У сілаба-тоніцы суіснуюць вольны верш, вершы з
цэзураванымі нарашчэннямі і ўсячэннямі і г. д.
У адзін і той жа час у нацыянальнай паэзіі і нават у творчасці аднаго паэта можа ўжывацца некалькі сістэм вершаскладання. Так, у творчасці Ф. Багушэвіча сустракаюцца сілабічныя, сілаба-танічныя і танічныя вершы. М. Танк доўгі час пісаў ледзь не выключна сілаба-танічным і танічным вершам, а ў апошнія гады аддаў перавагу свабоднаму вершу. Р. Барадулін таксама спазнаў метра-рытмічную эвалюцыю.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Ру́ская імпера́тарская а́рмія** — сухапутныя войскі Расійскай імперыі.

Створаны першым расійскім імператарам Пятром I на аснове г. зв. палкоў іншаземнага строю, якія з'явіліся ў Расіі яшчэ ў валадарства цара Аляксея Міхайлавіча. Замяніла ірэгулярныя памесныя войскі і стралецкія часткі. З 1699 года армія фармавалася праз рэкруцкую павіннасць (таксама да 1762 года захоўвалася абавязковая служба дваран), з 1874 года — праз усеагульны вайсковы абавязак.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) Руская імператарская армія была перайменаваная ў «Рэвалюцыйнае войска свабоднай Расіі».

Літаратура
----------

* История России. XX век: в 2-х т. / отв.ред. А. Б. Зубов. — Москва : АСТ, 2009. — Т. I. 1894—1939 гг. — 1024 с.
**Ру́ская Дрэ́ўлеправасла́ўная Царква́**, адно з стараверскіх папоўскіх юрысдыкцый, дзеючых у Расіі і некаторых іншых краінах. Часта таксама сустракаецца назва **Навазы́бкаўскае архіепі́скапства**.

Аснову Цэрквы склалі беглапапоўцы, якія не прызналі белакрыніцкай іерархіі. У 1923 годзе значная частка членаў Царквы прызнала сваім главой перайшэдшага да іх Саратаўскага архіепіскапа Мікалая (Позднева); з далучэннем апошняга да стараверства (з абнаўленства) у іх з'явілася свая іерархія. У верасні 1929 года да іх таксама далучыўся «іосіфлянскі» епіскап Свярдлоўскі Стэфан (Растаргуеў). Першапачаткова цэнтр быў у Саратаве (месца знаходжання архіепіскапа). У 1924 ён быў перанесены ў Маскву — пры Мікольскім храме на Рагожскіх могілках; у 1955 годзе ў Куйбышаў (Самару); у 1963 годзе ў Навазыбкаў Бранскай вобласці.

Кафедральны Спаса-Праабражэнскі сабор у Навазыбкаве быў зачынены ў 1938; набажэнствы ў ім аднавіліся ў 1943, пры нямецкай акупацыі і з таго часу не спыняліся.

У 2002 годзе кафедра мітрапаліта была перанесена ў Маскву. У Навазыбкаве засталося Духоўнае вучылішча. Царква мае 7 епархій (Маскоўская, Волжская, Беларуская і Украінская, Уральская, Азова-Чарнаморская, Сібірская, Сіонская і Заходнееўрапейская).
**Элана Алесандра Маерс** (англ.: Elana Alessandra Meyers, нар. 10 кастрычніка 1984, Оўшэнсайд, Каліфорнія) — амерыканская бабслеістка, пілот, якая выступае за зборную ЗША з 2007 года. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 года, уладальніца двух срэбных і адной бронзавай узнагароды сусветнага першынства ў двойках, двухразовая чэмпіёнка свету (2012 і 2013) у змешаных спаборніцтвах па бабслеі і скелетоне.

Біяграфія
---------

Элана Маерс нарадзілася 10 кастрычніка 1984 года ў горадзе Оўшэнсайд, штат Каліфорнія, аднак практычна ўсё дзяцінства правяла ў Джорджыі, акруга Фултан. Пасля заканчэння старэйшых класаў школы паступіла ва ўніверсітэт Джорджа Вашынгтона, дзе актыўна займалася спортам. Для аплаты навучання ў вольны ад трэніровак час падзарабляла няняй і афіцыянткай.

У 2007 годзе вырашыла паспрабаваць сябе ў бабслеі, у якасці разганяючага далучылася да нацыянальнай каманды і стала выступаць на прафесійным узроўні. Першы час разганяла боб Шоны Робак, разам яны заваявалі сярэбраны медаль на чэмпіянаце свету 2009 года ў Лэйк-Плэсідзе. На Алімпійскія гульні 2010 Маерс паехала ўжо ў пары з пілотам Эрын Пак, у праграме двухмесных экіпажаў дзяўчатам ўдалося дабрацца да трэцяй пазіцыі і ўзяць бронзавыя ўзнагароды, саступіўшы толькі двум канадскім камандам. Пасля Алімпіяды змяніла амплуа, працягнуўшы кар'еру бабслеісткі ў ролі рулявога.

У 2012 годзе на чэмпіянаце свету ў Лэйк-Плэсідзе выйграла золата ў праграме змешаных каманд, прычым яе разганяла ў гэтых заездах была Эмілі Азэведу. У наступным годзе на сусветным першынстве ў швейцарскім Санкт-Морыцы ўзяла яшчэ адно срэбра ў двойках.

Зноскі
------

1. ↑  *Сергей Бутов.*. Россияне отстали в «тим-билдинге» **(нявызн.)**.  Спорт-Экспресс (21 февраля 2012). Архівавана з першакрыніцы 7 верасня 2012. Праверана 21-02-2012.

Спасылкі
--------

* Элана Маерс (ням.) (англ.) — профіль на сайце FIBT

* *Элана Маерс — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
* Спіс прызёраў чэмпіяната свету на афіцыйным сайце FIBT Архівавана 21 верасня 2012.  (англ.)
**Джавані Франчэска Угаліні** (італ.: Giovanni Francesco Ugolini; нар. 26 лютага 1953, Пон-а-Вендэн, Францыя) — капітан-рэгент Сан-Марына з 1 кастрычніка 2010 па 1 красавіка 2011, абраны разам з Андрэа Дзаферані. 

Ён з'яўляецца членам Сан-Марынскай хрысціянска-дэмакратычнай партыі з 1973. 

Атрымаў вышэйшую адукацыю ў галіне прамысловай хіміі, працаваў лабарантам у лабараторыі аналізу ў дзяржаўнай бальніцы з 1974 па 1981. У 1981 стаў прадпрымальнікам, калі ўзяў на сябе сямейны гатэльны бізнес. З 1991 па 2007 займаў пасаду прэзідэнта Сан-Марынскага гасцінічна-турыстычнага саюза. 

У 1998 і 2001 Угаліні абіраўся членам Вялікага генеральнага савета. 

З 1 красавіка па 1 кастрычніка 2002 ён быў капітанам-рэгентам Сан-Марына разам з Антоніа Лацара Вальпінары. 16 верасня 2010 быў другі раз абраны парламентам на пасаду капітана-рэгента разам з Андрэа Дзаферані. 1 кастрычніка 2010 пачаўся іх шасцімесячны тэрмін знаходжання на пасадзе.
**Ігна́цій Іяўле́віч** (ці **Яўле́віч**) (26 верасня 1619, г. Магілёў — каля 1686) — беларускі педагог-асветнік, пісьменнік, грамадскі і царкоўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Першапачатковую адукацыю атрымаў у горадзе Шклове. Вучыўся ў Магілёўскай брацкай школе, тэалогію і медыцыну вывучаў у Замойскай акадэміі (Польшча).

Працаваў выкладчыкам у Кіева-Магілянскай калегіі, быў прафесарам свабодных навук. Разам з рэктарам гэтай калегіі С. Пачаскім удзельнічаў у арганізацыі ў Ясах (Румынія) славяна-грэка-лацінскай акадэміі (адкрыта ў 1640).

У 1647 пастрыгся ў Кіеве ў манахі. Жыў у Львове, Ярославе (у Галіцыі), Кракаве, Скіце, Камянцы, Сочаве (Валахія), Оршы і інш.

З 1655 у Полацку, быў ігуменам Богаяўленскага манастыра, пры якім адкрыў школу і бібліятэку. З 1660 таксама архімандрыт Полацкага Барысаглебскага манастыра.

Апекаваўся над мясцовымі паэтамі Ф. Утчыцкім і Сімяонам Полацкім, падтрымліваў прыязныя адносіны з рускімі дзяржаўнымі і культурнымі дзеячамі Ф. Рцішчавым і А. Ардын-Нашчокіным. У час прыезду ў Полацк цара Аляксея Міхайлавіча (1656) выступіў з прамовай. Удзельнік Маскоўскага царкоўнага сабора 1660 па справе патрыярха Нікана.

Апошнія звесткі пра Іяўлевіча ў перапісцы з маскоўскім патрыярхам Іаакімам за студзень—сакавік 1686 года.

Літаратурная спадчына
---------------------

З літаратурнай спадчыны Іяўлевіча дайшла яго аўтабіяграфічная запіска (на польскай мове, апублікавана С.Голубевым у 1886), у якой важныя матэрыялы па гісторыі гарадской адукацыі 2-й чвэрці 17 ст. культурныя ўзаемасувязі беларускага і ўкраінскага народаў. Захаваліся яго прамовы з нагоды розных рэлігійных і палітычных падзей, некалькі лістоў да Сімяона Полацкага. Вядомы яго дэкламацыя на прыезд у Магілёў віцебскага, аршанскага, мсціслаўскага і магілёўскага епіскапа Іосіфа Гарбацкага (4.8.1650), некалькі вершаў на ўзор элегій Авідзія. У паэзіі Іяўлевіча яскрава выяўлены рысы сілабізму.

Літаратура
----------

* Іяўлевіч Ігнацій // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. С. 371.
* Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры. Мн. 1968 Т. 1. С. 363—364.
* *Коршунаў, А. Ф.* Іяўлевіч // Мысліцелі і асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / гал. рэд. Б. I. Сачанка. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1995. — С. 216—217. — 672 с. — 6 000 экз. — ISBN 985-11-0016-1.
* Игнатий (Иевлевич) // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Ігнацій (Ігнат) Смалянін** — усходнеславянскі падарожнік, пісьменнік-белетрыст XIV ст.

Паходзіў са Смаленскага княства. У 1389 суправаджаў мітрапаліта Пімена ў час падарожжа ў Царград. Быў там да 1393 г. пасля жыў у Іерусаліме, у манастыры на Афоне (Грэцыя), дзе і памёр.

Вядомы як аўтар «Хаджэння», у якім адлюстраваны падзеі, што адбыліся падчас паездкі ў Канстанцінопаль у 1389—93 гады. У храналагічнай паслядоўнасці аўтар распавядае аб прыгодах, дзіўных здарэннях і шматлікіх сустрэчах з выдатнымі людзьмі. У творы шмат разгорнутых дыялогаў. Аўтар дае каштоўныя звесткі аб прыездзе ў ВКЛ мітрапаліта Кіпрыяна. У творы шмат увагі ўдзяляецца апісанню краявідаў Прычарнамор'я, асабістым уражанням ад плавання на караблі, разважанням аб палітычным палажэнні ў Візантыі (распавядае аб каранацыі імператара Мануіла) і ўсхваленні прыгажосці ўбачаных палацаў і храмаў. Сцэна каранацыі цара Мануіла ў творы паказана вельмі каларытна, што пацвярджае літаратурнае майстэрства Ігната Смаляніна. Твор вядомы ў дзвюх рэдакцыях і 24 спісах.

Зноскі
------

1. ↑  *Самусік А.* Міжнародныя культурныя сувязі Беларусі ў XІV — пачатку XVІI стст. // *журнал международного права и международных отношений*. — 2006. — № 1.

Літаратура
----------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Хаджэнне Ігнація Смаляніна**

* Старажытная беларуская літаратура (XII-XVII стст.) / Уклад, прадм. камент. І. Саверчанкі — Мінск: Кнігазбор, 2010. — («Беларускі кнігазбор»). ISBN 985-6824-43-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бартэльсен.
**Валянцін Іванавіч Бартэльсен** (Valentin Karl Richard Bartelsen; 20 ліпеня 1859, Дэрпт — 16 лістапада 1926, Тарту) — беларускі і расійскі ветэрынар.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства і адукацыя

З сям’і Іагана Фрыдрыха Бартэльсена (1808, Рэвель — 29.05.1865, Дэрпт) і яго жонкі Анеты Сафіі, народжанай Томсан (6.2.1833, Дэрпт — ?).

### Прафесійная дзейнасць

Скончыў Дэрпцкі ветэрынарны інстытут, ветэрынар (1881).

У 189-91 гадах займаў пасаду малодшага губернскага ветэрынарнага ўрача ў Мінску.

На 15.5.1897 і 15.5.1898 калежскі асэсар. На 15.5.1899 ветэрынар Дзяржаўнага конезаводства ў Вятцы. На 1.2.1901, 15.2.1902 надворны саветнік, вольнапрактыкавальны ветэрынар ў Холме Пскоўскай губерні. На 1.05.1908 ў Туркестанскім краі. На 1.5.1914 вольнапрактыкавальны ветэрынар ў Санкт-Пецярбургу. На 1.5.1916 там жа, у тым жа чыне.

### У Грамадзянскай вайне

У Паўночна-Заходнюю Армію  (руск.) (бел. залічаны з 17.08.1919. На снежань 1919 ветэрынарны ўрач 3-й пяхотнай дывізіі.

### Пазнейшае жыццё

Па заканчэнні баявых дзеянняў жыў у Тарту. Выкладаў ветэрынарыю. Пахаваны на лютэранскіх могілках у Тарту.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Бартельсен Валентин Иванович  (руск.)
2. ↑  Памятная книжка Минской губернии на 1890 год. С. 72  (руск.)

Літаратура
----------

* Российский медицинский список на 1916. С. 15.
* Волков С. В. База данных «Участники Белого движения в России» на январь 1914. Буква «Б».  (руск.)
«**Сусветны дзень архітэктуры**» (англ.: World Day of Architecture) — міжнароднае прафесійнае свята архітэктараў і знатакоў архітэктурных шэдэўраў, адзначаецца штогод у першы панядзелак кастрычніка.

Гісторыя і святкаванне
----------------------

У верасні 1946 года ў сталіцы Вялікабрытаніі горадзе Лондане адбылася міжнародная нарада архітэктараў, сярод якіх былі і дэлегаты з Савецкага Саюза. На гэтым паседжанні практычна аднагалосна было прынята рашэнне аб стварэнні новай арганізацыі, якая атрымала назву Міжнародны саюз архітэктараў (МСА). У наш час у МСА налічваецца каля ста нацыянальных секцый, членамі якіх з'яўляюцца больш за мільён архітэктараў з розных краін свету.

Амаль праз чатыры дзесяцігоддзі, у 1985 годзе на паседжанні «Міжнароднага саюза архітэктараў» было прынята рашэнне адзначаць «Сусветны дзень архітэктуры» ў першы панядзелак ліпеня. Аднак у 1996 годзе, у іспанскім горадзе Барселона, на сваёй дваццатай Генеральнай асамблеі МСА прыняў рашэнне перанесці «Сусветны дзень архітэктуры» на першы панядзелак кастрычніка — на дзень, у які пад патранажам Арганізацыі Аб'яднаных Нацый адзначаецца Сусветны дзень жылля (Сусветны дзень Хабітат).

«Сусветны дзень архітэктуры» ўжо мае свае традыцыі: у гэты дзень архітэктары ўсёй планеты збіраюцца на канферэнцыі, сімпозіумы і форумы дзе дзеляцца сваімі ведамі і вопытам, вырашаюць праблемы звязаныя з будаўніцтвам і рэстаўрацыяй будынкаў і збудаванняў, ладзяць тэматычныя дыскусіі і дыспуты. Нярэдка ў гэты дзень арганізоўваюцца разнастайныя выстаўкі і экскурсіі.

Зноскі
------

1. ↑  *World Day of Architecture - Message from the UIA President Архівавана 3 студзеня 2014.*
2. ↑  *The International Union of Architects (UIA) Архівавана 1 мая 2013.*

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Архітэктары
* Міжнародны дзень архітэктуры ў 2009 г. Архівавана 20 чэрвеня 2010. (англ.)
**Бараўско́е, Барова** — бяссцёкавае возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Шэсценка (прыток Храпаўлянкі), за 6 км у напрамку на поўнач ад Віцебска, за 4,5 км ад чыгуначнай станцыі Лужасна. 

Плошча паверхні возера 0,17 км². Даўжыня каля 1,6 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Катлавіна возера моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень, размешчана сярод хвойнага лесу. Схілы катлавіны ўзгорыстыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Возера бяссцёкавае. Упадаюць ручаі. На поўдні злучана каналам з возерам Дрыкольскае.

Каля возера ў вёсцы Дрыколле размешчана паляўніча-рыбалоўная база.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 23, 64. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Малеба** (англ.: Pool Malebo) — возера на рацэ Конга, папярэднічае вадаспадам Лівінгстана ніжэй па цячэнні. У дакаланіяльныя часы звалася возерам Нкунда (англ.: Lake Nkunda), таксама раней насіла назву Стэнлі-Пул (англ.: Stanley Pool) у гонар Г. М. Стэнлі.

Мае даўжыню 35 кіламетраў, шырыню 23 км і агульную плошчу каля 500 км². Яе цэнтральная частка занятая востравам Мбаму агульнай плошчай 180 км², які належыць Рэспубліцы Конга. Возера мае глыбіні ад 3 да 10 метраў, узровень вады можа змяняцца на 3 метра на працягу года, у сярэднім застаючыся на вышыні 272 метра над узроўнем мора.

Возера з’яўляецца пачаткам суднаходнага ўчастка Конга ўверх па цячэнні ракі да гарадоў Мбандака, Кісангані і Бангі.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 244323044 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Маркварт.
**Маркварт II** (ням.: Markwart II; памёр 13 красавіка 1000) — першы гістарычна вядомы кіраўнік Карантанскай маркі (Штырыі), прадстаўнік дынастыі Эпенштэйнаў.

Біяграфія
---------

Маркварт II быў сынам няма каго Маркварта I, які перасяліўся з Баварыі ў даліну Муры і што заснаваў тут замак Эпенштэйн.

Маркварт II упершыню быў згаданы ў 970 годзе ў якасці графа Карантанскай маркі. У той час гэта дзяржаўнае ўтварэнне ахоплівала невялікую тэрыторыю паміж Энсам і Мурай і не ўключала паўночнаштырыйскія графствы і цэнтральную частку сучаснай Штырыі.

Узвышэнне Маркварта II, мабыць, было звязана з яго жаніцьбай на Хадэмундзе Санкт-Эберсберг, прадстаўніцы аднаго з найважнейшых раннесярэдневяковых баварскіх родаў. З 976 года Карантанская марка ўвайшла ў склад герцагства Вялікая Карантанія (Карынтыя). Пры Маркварце II марка яшчэ цалкам падпарадкоўвалася герцагам Карынтыі і не вяла самастойнай знешняй палітыкі.

Шлюб і дзеці
------------

Жонка: святая Хадэмунда (памерла ў 1029). Дзеці:

* Адальбера I (980—1039) — герцаг Карынтыі (c 1011)
* Эберхард

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Markward I. (III.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Новае ўтварэнне** | **маркграфКарантанскай маркі**970?—1000 | Пераемнік**Адальбера I** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 137363303 · VIAF: 81564149 |
**25-я партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Любанскага, Жыткавіцкага і Капаткевіцкага раёнаў. 1 ліпеня 1944 года брыгада (1473 партызаны, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Брыгада была арганізавана на базе атрадаў:

* атрад А. І. Далідовіча (пазней атрад імя Я. Дз. Гарбачова, арганізаваны ў ліпені 1941 года);
* атрад імя І. І. Чарнышова (пазней імя М. Ф. Сільніцкага, арганізаваны ў красавіку 1942 года);
* атрад імя Р. І. Плышэўскага (пазней імя Аляксандра Неўскага, арганізаваны ў чэрвені 1942 года);
* партызанская група К. М. Дзяшкевіча (пазней атрад імя Кутузава).

Таксама ў брыгаду ўваходзілі:

* атрад імя Кастуся Каліноўскага;
* атрад «Камсамолец»;
* атрад Баяніцкі.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* А. І. Далідовіч

### Камісар

* А. А. Баравік

### Начальнік штаба

* А. Ф. Лескін

Гісторыя
--------

Баявыя аперацыі партызаны праводзілі на камунікацыях Слуцк — Асіповічы, Жыткавічы — Калінкавічы і іншых. Атрад Далідовіча 7 лістапада 1941 года ўдзельнічаў у разгроме камендатуры ў Любані, атрад Гарбачова ў сакавіку 1942 — у рэйдзе на тэрыторыі Мінскай, Палескай і Пінскай абласцей, атрады імя Сільніцкага і Аляксандра Неўскага ў лістападзе — снежні 1942 — у знішчэнні чыгуначных мастоў на рэках Пціч і Бобрык. У лютым — сакавіку 1943, студзені — лютым 1944 гадоў, партызаны брыгады вялі баі з карнікамі. 10—13 сакавіка 1943 года разбурылі чыгуначную ветку на ўчастку Старушкі — Сосны, 29—30 мая 1943 — на ўчастку Жыткавічы — Старушкі, 11 красавіка 1944 года разбілі гарнізон у вёсцы Сосны Любанскага раёна.

Памяць
------

На месцы дыслакацыі штаба брыгады, Мінскага падпольнага абкама, і Любанскага РК КП(б)Б на востраве Зыслаў быў створаны мемарыяльны комплекс.

Зноскі
------

1. ↑  Адзін з арганізатараў партызанскага руху ў Мінскай вобласці, загінуў у баі

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**«Nimrod»** ― камп’ютар для гульні ў нім[en]. Меў рэжымы як для гульні чалавека з камп’ютарам, так і для гульні камп’ютара з самім сабой. Створаны кампаніяй «Ferranti[en]» і ўпершыню прадстаўлены публіцы 5 мая 1951 года на выстаўцы «Фестываль Брытаніі[en]».

«Nimrod» лічыцца другім у гісторыі камп’ютарам, створаным непасрэдна для забаў.

У першую чаргу «Nimrod» быў распрацаваны для дэманстрацыі прынцыпаў аўтаматычных лічбавых камп’ютараў, і на выстаўцы любы ахвочы мог набыць інфармацыйны буклет[en], які распавядае аб камп’ютарах, гісторыі тэхнікі, гульні нім[en] і аб тым, як «Nimrod» гуляе ў нім.

Зноскі
------

1. ↑  *videogamehistorian*. The Priesthood at Play: Computer Games in the 1950s **(нявызн.)**.  They Create Worlds (23 студзеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2015. Праверана 27 мая 2017.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Nimrod на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MobyGames |
**Niconico** (яп.: ニコニコ) (раней вядомы як **Nico Nico Douga** (яп.: ニコニコ動画)) — японскі відэахостынг. Карыстальнікі могуць загружаць, праглядаць і дзяліцца відэакліпамі. У адрозненне ад іншых відэахостынгаў, каментарыі накладваюцца непасрэдна на відэа і сінхранізуюцца з пэўным часам прайгравання. Гэтая функцыя дазваляе каментарыям непасрэдна рэагаваць на падзеі, якія адбываюцца ў відэа, сінхранізуючыся з гледачом, ствараючы адчуванне сумеснага прагляду. Гледачы могуць пакідаць каментары да кожнага моманту відэа і маркаваць відэафайл тэгамі, класіфікуючы яго змесціва. Сайт падае карыстачам розныя дадатковыя сэрвісы. Аўтаматычна складаюцца рэйтынгі папулярнасці.

Усяго за год з невялікім пасля адкрыцця ён стаў пятым вэб-сайтам у Японіі па колькасці праводжанага на ім часу. Да мая 2008 года наведвальнікі праводзілі на ім у суме 12 мільёнаў гадзін за месяц . Па стане на 2 лютага 2015 года з'яўляецца ў Японіі 8-м па наведвальнасці сайтам  .

Па стане на 31 сакавіка 2013 года сайт абслугоўвае 32,55 мільёна зарэгістраваных карыстальнікаў (на 19 мільёнаў больш, чым у верасні 2009 года) 17,2% з іх маладзейшых за 20 гадоў, 41,7% ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў, 22 ,4% ва ўзросце ад 30 да 39 гадоў, 12,1% - ад 40 да 49 гадоў, 3,5% - ад 50 да 59 гадоў. Наведвальнасць - 116,23 мільёна прагледжаных старонак у дзень.

### Нататкі

1. ↑  Alexa Internet — 1996. Праверана 29 лістапада 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q230051'></a>
2. ↑  Meet Hiroyuki Nishimura, the Bad Boy of the Japanese Internet (англ.)(недаступная спасылка). *Wired* (19 мая 2008). Архівавана з першакрыніцы 14 чэрвеня 2013. Праверана 13 чэрвеня 2013.
3. ↑  Alexa Traffic ranking **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 14 чэрвеня 2013. Праверана 13 чэрвеня 2013.
4. ↑  Result Briefing for the Six Months Ended March 2013 (англ.)(недаступная спасылка). *Wired* (9 мая 2013). Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2013. Праверана 30 чэрвеня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Sina Weibo · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
Соевыя бабы
**Зернебабо́выя культу́ры** — група раслін парадку Бабовыя (*Fabaceae*), галоўны чынам вырошчваемых дзеля пладоў, якія з’яўляюцца прадуктамі харчавання.

У зерні маецца 20—40 (20—50) % бялкоў. У сухім рэчыве зялёнай масы колькасць бялкоў дасягае 18-19 %.

У сусветным земляробстве вядома больш за 60 відаў, якія адносяцца да 17 родаў. Сярод іх арахіс, гарох, соя, фасоля, лубін, боб, эспарцэт, сачавіца, чына і інш.

Гаспадарчае значэнне
--------------------

Па гаспадарчаму значэнню зернебабовыя культуры падзяляюцца на харчовыя, кармавыя, тэхнічныя і універсальныя.

Лагатып Міжнароднага года зернебабовых 2016
Спелае насенне выкарыстоўваюць у ежу ў выглядзе крупы і мукі. З яго падрыхтоўваюць кансервы, харчовыя канцэнтраты. Няспелае насенне і плады (зялёны гарошак, зялёныя бабы гароху і фасолі) — гародніна. З насення соі, арахісу здабываецца алей. Зерне, жмых, шрот, зялёная маса — каштоўны корм сельскагаспадарчым жывёлам. Зернебабовыя культуры ўзбагачаюць глебу азотам. Лубін, гарох пасяўны — добрае зялёнае ўгнаенне.

У Арганізацыі Аб’яднаных Нацый
------------------------------

На 68-й сесіі Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый 2016 год быў абвешчаны Міжнародным годам зернебабовых (МГЗ). 10 лютага — Сусветны дзень зернебабовых.

Зноскі
------

1. 1 2  Беларусь, 1995
2. 1 2  Зерновые бобовые культуры : практикум / В. Г. Таранухо [и др.]. — Горки : БГСХА, 2014. — 56 с. — ISBN 978-985-467-504-6. (руск.)
3. ↑  Сельско-хозяйственный энциклопедический словарь. / Главный редактор: В. К. Месяц. — М.: Советская энциклопедия, 1989. (руск.)

Літаратура
----------

* Зернебабовыя культуры // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 334—335. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* Зерновые бобовые культуры, зернобобовые культуры // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Сельско-хозяйственный энциклопедический словарь. / Главный редактор: В. К. Месяц. — М.: Советская энциклопедия, 1989. (руск.)
* Зерновые бобовые культуры : практикум / В. Г. Таранухо [и др.]. — Горки : БГСХА, 2014. — 56 с. — ISBN 978-985-467-504-6. (руск.)

Спасылкі
--------

* Всемирный день зернобобовых 10 февраля  (руск.) // Сайт ААН
* Международный год зернобобовых 2016  (руск.) // Сайт ААН
**Ad hoc тэставанне** — распаўсюджаны тэрмін для тэставання праграмнага забеспячэння, каторае здзейсняецца без дакументацыі і планавання. Таксама ўжываецца да ранніх стадый правядзення навуковых эксперыментаў.
Дадзенае тэставанне праводзіцца адзін раз, калі дэфект (баг) не будзе знойдзены. Ad hoc тэставанне найменей фармалізаваны від тэставання. Праз гэта ён часта крытыкуецца — дэфекты, знойдзеныя з дапамогай дадзенага віда цяжка ўзнавіць праз адсутнасць тэст-кейсаў (test-case) ці тэставых выпадкаў. Станоўчы бок ad hoc тэставання — магчымасць хутка знайсці важныя дэфекты.
Ad hoc выконваецца праз імправізацыю: тэстар спрабуе знайсці памылкі з дапамогай любых сродкаў, якія прадстаўляюцца мэтазгоднымі. Ad hoc тэставанне можа разглядацца як палегчаная версія прадугадвання памылкі (англ. error guessing), што само па сабе з’яўляецца палегчанай версіяй даследчага тэставання (англ. exploratory testing).

Спасылкі
--------

* Exploratory Testing Explained
* Context-Driven School of testing


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 136823075 |
**Абама** (англ.: Mount Obama) — гара, найвышэйшы пункт дзяржавы Антыгуа і Барбуда. Раней вядомая як узгорак Богі (англ.: Boggy Peak).

Размешчаная ў гарах Шэкерлі на паўднёвым захадзе вострава Антыгуа, Абама ўяўляе сабой рэшткі вулканічнага кратара, што ўздымаецца на 402 метры. Даволі няпроста вызначыць, чым па сутнасці з’яўляецца Абама — гарой або ўзгоракам: па абсалютнай вышыні форма рэльефу не дацягвае да гор (менш за 500 м), затое падыходзіць па адноснай (больш за 200 м). Англійскія крыніцы ў адносінах да Богі прымяняюць словы як mount, так і hill.

Богі быў перайменаваны па загадзе прэм’ер-міністра Болдуіна Спэнсера 4 жніўня 2009 у гонар першага цёмнаскурага прэзідэнта ЗША Барака Абамы у дзень яго народзінаў. Для Антыгуа і Барбуды, дзе 91 % насельніцтва складаюць негры, абранне Абамы прэзідэнтам ЗША стала выключнай падзеяй.
**Сянны мост** (руск.: Сенно́й мост) — пешаходны бэлечны мост-цеплаправод цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Казанскі і Спаскі астравы. Мост звязвае паміж сабой набярэжныя канала насупраць Сянной плошчы. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Дзямідаў мост, ніжэй — Какушкін мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча» і «Спаская». Назва вядомая з 1951 года і дадзена ад Сянной плошчы, якая знаходзіцца блізка.

| Масты цераз канал Грыбаедава |
| --- |
| 
* Трайны, Тэатральны
* Нова-Канюшанны
* Італьянскі пешаходны
* Казанскі
* Банкаўскі пешаходны
* Мучны пешаходны
* Каменны
* Дзямідаў
* Сянны пешаходны
* Какушкін
* Вазнясенскі
* Падзьячаскі
* Львіны пешаходны
* Харламаў
* Нова-Мікольскі
* Чырвонагвардзейскі пешаходны
* Пікалаў
* Магілёўскі
* Аларчын
* Каломенскі пешаходны
* Мала-Калінкін

 |
**Марская чайка** (*Larus marinus*) — від птушак з сямейства чайкавых (*Laridae*).

Апісанне
--------

Марская чайка можа дасягаць даўжыні 75 см і з’яўляецца самым буйным відам чаек. Яна важыць да 2 кг, а размах яе крылаў — каля 170 см. Яе апярэнне афарбавана ў белы колер, за выключэннем верхняга боку крылаў — ён чорны. Магутная жоўтая дзюба на кончыку з ніжняга боку чырвонага колеру. Афарбоўка лапак бледна-ружовая. У птушанят апярэнне бурае і становіцца белым, як у дарослых, толькі па заканчэнні чатырох гадоў. У палёце марская чайка можа дасягаць хуткасці да 110 км/г. У яе няма натуральных ворагаў. Працягласць жыцця складае да 23 гадоў.

Пашырэнне
---------

Марская чайка жыве на ўзбярэжжах паўночнай часткі Атлантычнага акіяна і ў Цэнтральнай Еўропе. Арэал ад Паўночнай і Заходняй Еўропы да поўдня Грэнландыі і паўночна-ўсходняй часткі Паўночнай Амерыкі. Насяляе скалістыя берагі акіянаў і мораў, скалістыя астравы рознай велічыні, рэдка на селіцца берагах плоскіх або салёных балот, на тэрыторыях, не знішчаных чалавекам, таксама на астравах рэк і азёр і нават на адкрытых тарфяніках. Пасля гнездавання жыве ў прыбярэжнай зоне мораў, часам да 150 км ад мора, спарадычна на кантынентальных вадаёмах. Пачынае сінантрапізавацца.

Паўночныя папуляцыі пералётныя або качуючыя, паўднёвыя і нарвежскія — аселыя. Узімку некаторыя асобіны здзяйсняюць пералёт з Скандынавіі ў больш паўднёвыя краі, некаторыя зімуюць, сілкуючыся на сметніках.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздуе ў калоніі (часта з іншымі відамі) або адзіночна, на скальных абрывах (радзей на плоскіх участках, напр. на тарфяніках або астраўках, пакрытых травой); у выключных выпадках — на будынках. Гняздо даволі няшчыльнае, чашападобнае, з невялікай колькасці травы; высцілка — з марскіх раслін, траў і пырніку. Верхнія краі гнязда абкладзены каменьчыкамі або рэшткамі марскіх малюскаў.

Яйкі звычайна 2-3 (часам 1-5), шырокаавальныя, светла-палева-жоўтыя, аліўкава-карычневыя, зеленаватыя або зеленавата-гліністыя з папялістымі або блакітна-шэрымі глыбокімі і карычнева-аліўкавымі ці чорна-карычневымі паверхневымі плямамі.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Гл. таксама
-----------

* Спіс птушак Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Neotropical Birds · SeaLifeBase · WoRMS |