У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Святло і цені (значэнні).

**«Святло і цені»** — балет у 3 дзеях Г. Вагнера. Лібрэта М. Алтухова па матывах рамана «Калі зліваюцца рэкі» П. Броўкі. Пастаўлены ў Дзяржаўнам тэатры оперы і балета Беларусі ў 1963. Нягледзячы на істотныя недахопы і пэўную мастацкую недасканаласць балет меў станоўчае значэнне для развіцця беларускай харэаграфіі.

Апісанне
--------

Пастаноўкай балета «Святло і цені», услед за выпушчаным спектаклем «Мара», Дзяржаўны тэатр оперы і балета Беларусі працягваў прынцыповую лінію стварэння новага савецкага рэпертуару.

У аснову лібрэта гэтага спектакля пакладзена гісторыя вялікага кахання Анежкі і Алеся, кахання, на шляху якога ўстаюць цёмныя і злыя сілы, увасабленыя ў вобразе бацькі Анежкі, рэлігійнага фанатыка.

Супрацьпастаўленне шчаслівых і радасных сцэн жыцця савецкай моладзі карціне змрочнага рэлігійнага сходу, барацьба новага і светлага з адыходзячымі ў мінулае «ценямі» вызначае асноўны драматургічны канфлікт балета.

Гераіня спектакля — простая савецкая дзяўчына Анежка. Юная і непасрэдная, яна трапляе пад уплыў свайго веруючага бацькі, які імкнецца ўсяляк адмежаваць яе ад навакольнага «мірскога» жыцця. Анежка падпарадкоўваецца яго волі, але ў душы таемна зайздросціць сваім аднагодкам. Ёй падабаецца беларускі юнак Алесь, аднак, баючыся гневу бацькі, яна пазбягае сустрэчы з хлопцам і імкнецца схаваць сваё пачуццё. Вялікае шчырае каханне Алеся прыводзіць у замяшанне маладую дзяўчыну. Пад яго ўплывам, у выніку складанай душэўнай барацьбы, у характары нясмелай і нерашучай Анежкі з’яўляюцца валявыя рысы, у ёй расце пратэст супраць яе ранейшага бязрадаснага жыцця, з’яўляецца жаданне парваць са сваім мінулым.

Смелы і рашучы Алесь, які ўступае ў барацьбу за Анежку, увасабляе сабой навакольны светлы свет, які адкрываецца перад дзяўчынай. Разам з Алесем яго сябры: просты і душэўны рускі хлопец Сяргей, энергічная і жыццярадасная латышская дзяўчына Марта і ўся дружная сям’я моладзі брацкіх рэспублік. Ім супрацьстаіць свет «ценяў»: бацька Анежкі, фанатычная і каварная Жанчына ў чорным, злавесныя постаці рэлігійных фанатыкаў.

Харэаграфія і пастаноўка
------------------------

Харэаграфія і пастаноўка — А. Андрэеў, Н. Стукалкіна.

Дырыжор — Л. Любімаў.

Мастак — Я. Чамадураў.

Хормайстар — Т. Арлова.

Выканаўцы
---------

* *Анежка* — Н. Давыдзенка, І. Савельева
* *Бацька Анежкі* — Г. Мартынаў
* *Алесь* — В. Міронаў, В. Давыдаў
* *Жанчына ў чорным* — В. Крыкава, Н. Парошына
* *Марта* — І. Дзідзічэнка, Р. Красоўская
* *Сяргей* — У. Асядоўскі
* *Агата* — І. Лабачова
* *Адэль* — М. Пятрова

Літаратура
----------

* Святло і цені // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

| ⛭Оперныя і балетныя пастаноўкі, упершыню пастаўленыя на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета |
| --- |
| Оперы | 
* Міхась Падгорны (1939)
* У пушчах Палесся (1939)
* Кветка шчасця (1939)
* Алеся (1944)
* Надзея Дурава (1946)
* Кастусь Каліноўскі (1947)
* Страшны двор (1952)
* Марынка (1955)
* Яснае світанне (1958)
* Калючая ружа (1960)
* Калі ападае лісце (1968)
* Зорка Венера (1970)
* Гарэзныя прыпеўкі (1971)
* Джардана Бруна (1977)
* Сівая легенда (1978)
* Сцежкаю жыцця (1980)
* Новая зямля (1982)
* Майстар і Маргарыта (1982)
* Дзікае паляванне караля Стаха (1989)
* Князь Наваградскі (1992)
* Візіт дамы (1995)
* Юбілей (2002)
* Запіскі вар’ята (2005)
* Сіняя Барада і яго жонкі (2006)
* Чужое багацце нікому не служыць (2009)

 |
| Балеты | 
* Салавей (1939)
* Князь-возера (1949)
* Аповесць пра каханне (1953)
* Паламяныя сэрцы (1955)
* Блакітны Дунай (1958)
* Падстаўная нявеста (1958)
* Мара (1961)
* Святло і цені (1963)
* Альпійская балада (1967)
* Выбранніца (1969)
* Пасля балю (1971)
* Ціль Уленшпігель (1974)
* Курган (1982)
* Страсці (Рагнеда) (1995)
* Вітаўт (2013)
* Анастасія (2018)

 |
| 1. ↑  прэм’ера на беларускай мове
 |