recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Станіслаў Іванавіч Віскоўскі** (12 лютага 1839, г. Варшава — ?) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-64 у Беларусі.

Біяграфія
---------

Паходзіў з дробнамаянтковай мсціслаўскай шляхты. Яго маці мела 160 дзесяцін зямлі ў Мціслаўскім павеце Магілёўскай губерні Расійскай імперыі. У 1858 паступіў у Горы-Горацкі земляробчы інстытут, дзе вучыўся на сродкі Т. Чудоўскага — дзеяча рэвалюцыйнага руху на Магілёўшчыне.

Хутка Віскоўскі стаў адным з лідараў студэнцтва ў інстытуце. Вылучаўся поспехамі ў вучобе, у жніўні 1861 прымаў удзел у сельскагаспадарчым з'ездзе ў Горках.

З сакавіка 1863 года паўстанцкі начальнік г. Горкі. З Масквы і Пецярбурга прывёз зброю.

Разам з Л. М. Звяждоўскім на чале Горацкага паўстанцкага атрада ў ноч на 6 мая 1863 захапіў Горкі, удзельнічаў у далейшым паходзе атрада. Пераканаўшыся ў бесперспектыўнасці паўстання на Магілёўшчыне, склаў зброю. Падчас следства знаходзіўся ў турмах Магілёва і Вільні.

Прысуджаны да смяротнага пакарання, замененага 12-гадовай катаргай у Сібіры. У 1864 як палітычны злачынец па суду пазбаўлены правоў стану і маёмасць канфіскавана ў казну.

У канцы 1870-х г. жыў у Іркуцку. Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Висковский Станислав Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 115. — 737 с.
2. ↑  ВІСКОЎСКІ /ВИСКОВСКИЙ, ВИСКОВСКІЙ/ Станіслаў /Станислав, Станиславъ
3. 1 2 3 4 5  ВІСКОЎСКІ Станіслаў Іванавіч
4. ↑  Висковский Станислав(недаступная спасылка)  (руск.)

Літаратура
----------

* *В. [Ратч].* Очерки мятежного движения в Могилевской губернии… в 1863 году. Вильна, 1865
* *Цытовіч С.* 1863 год у Горы-Горках, быўш. Магілёўскай губ.: (Падзеі паўстання) // Запіскі аддзела гуманітарных навук БАН. Кн. 8. Працы клясы гісторыі. Т. 3. Мн. 1929
* Восстание в Литве и Белоруссии. 1863—1864 гг. М. 1965.
* ЭГБ, т. 2.
**Парк Яёгі** (яп.: 代々木公園 *ёёгі ко:эн*) — ландшафтны парк, які месціцца ў раёне Сібуя горада Токіа (Японія).

Парк з’яўляецца папулярным месцам у Токіа, асабліва штонядзелю, калі ён становіцца месцам збору аматараў японскай рок-музыкі, жанглёраў, комікаў, клубаў баявых мастацтваў, касплэераў і іншых субкультурных груп па захапленням. Увесну тысячы людзей наведваюць парк, каб атрымаць асалоду ад квітнення сакуры падчас ханамі. У парку ёсць месцы для пікнікоў, роварныя дарожкі, пункт пракату ровараў, грамадскія спартыўныя пляцоўкі і пляцоўкі для выгулу сабак.

Побач з паркам ёсць станцыя Харадзюку і храм Мэйдзі ў Яёгікамідзонача.

Зноскі
------

1. ↑  Profile of the basketball court at Yoyogi Park **(нявызн.)**. *courtsoftheworld.com*.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Парк Яёгі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00640072 · VIAF: 252092689 |
**Універсітэт дзяржаўнай фіскальнай службы Украіны** (укр.: Університет державної фіскальної служби України) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, размешчаная ў Ірпіні.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Ведамасная ўкраінская ВНУ утворана Кабінетам Міністраў Украіны 11 лістапада 2015 года на базе Нацыянальнага ўніверсітэта Дзяржаўнай падатковай службы Украіны, Дзяржаўнага навукова-даследчага інстытута мытнай справы, Навукова-даследчага інстытута фінансавага права. Знаходзіцца ў сферы кіравання Дзяржаўнай фіскальнай службы Украіны.

Універсітэт рыхтуе бакалаўраў і магістраў эканамічных і юрыдычных спецыяльнасцяў і фармуе кадравы патэнцыял для Дзяржаўнай фіскальнай службы Украіны. Тут выкладаюць амаль 500 выкладчыкаў, сярод іх 65 дактароў навук і прафесароў, 300 кандыдатаў навук (з іх 8 заслужаных юрыстаў Украіны, 1 заслужаны эканаміст Украіны; 4 заслужаных работніка адукацыі Украіны, 6 заслужаных дзеячаў навукі і тэхнікі Украіны, 2 заслужаных работніка фізічнай культуры і спорту Украіны; 2 заслужаных трэнера Украіны; 3 заслужаных работніка культуры Украіны, 12 майстроў спорту Украіны). У вучэбна-навуковых інстытутах і факультэце вучацца больш за 4 тысячы студэнтаў і магістрантаў. У структуры універсітэта функцыянуюць рэгіянальныя структурныя падраздзяленні ў такіх гарадах як Жытомір, Старажынэць, Камянец-Падольскі, Вінніца, Канатоп і Львоў.

Структура
---------

* Інстытут фінансаў, банкаўскай справы
* Інстытут права
* Інстытут эканомікі, падаткаабкладання і мытнай справы
* Інстытут уліку, аналізу і аўдыту
* Інстытут інфармацыйных тэхналогій
* Інстытут гуманітарных навук
* Інстытут спецыяльнай фізічнай і баявой падрыхтоўкі і рэабілітацыі
* Факультэт падрыхтоўкі, перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі работнікаў падатковай міліцыі
* Навукова-даследчы інстытут фіскальнай палітыкі

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка ўніверсітэта
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Здановіч.
**Уладзімір Мацвеевіч Здановіч** (нар. 15 студзеня 1947, в. Плехаўшчына Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык і эканаміст.

Біяграфія
---------

Закончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (эканаміст), Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).

Працоўную дзейнасць пачаў рабочым на Кобрынскім хлебакамбінаце. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў настаўнікам Параслянскай сярэдняй школы, тэхнікам вайсковай часці ў Пружанскім раёне, галоўным эканамістам калгаса «Ленінскі шлях», дырэктарам саўгаса «Кавалі» Пружанскага раёна.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга склікання. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
2. ↑  ЗИНЧЕНКО АЛЕКСАНДР НИКОЛАЕВИЧ Архівавана 12 кастрычніка 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алендскі.
**Станіслаў Алендскі** (? — пасля 1529) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Пачынальнік галіны роду Алендскіх на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. Староста жамойцкі, намеснік высоцкі і гарадзішчанскі, войскі мельніцкі (1530).

Згодна з прывіліем Жыгімонта I Старога атрымаў у 1527 годзе ленны маёнтак Хрустаў з фальваркам Сцыбакоўскі і в. Ятулты ў Ваўкавыскім павеце.

Фундаваў у 1529 годзе алтарыю пры Мсцібаўскім касцёле.

Сям’я
-----

Пакінуў двух сыноў — Крыштафа (? — 1565), старосту браньскага і суражскага, і Януша (? — 1580), цівуна платэльскі і старосту браньскага.

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 22. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Станіслаў Алендскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Станіслаў Алендскі |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Універсітэт мастацтваў.
Універсітэт мастацтваў Мусасіна
**Універсітэт мастацтваў Мусасіно** (яп.: 武蔵野美術大学 *Мусасіно бідзюцу дайгаку*) — вышэйшая мастацкая школа ў горадзе Кодайра, у прэфектуры Токіа.

Універсітэт мастацтваў Мусасіно быў заснаваны ў кастрычніку 1929 года як Імператарская мастацкая акадэмія (яп.: 帝国美術学校). У 1935 годзе з яе была вылучана Імператарская акадэмія мастацтваў Тама. З 1948 года ўніверсітэт носіць сваю цяперашнюю назву. У 1963 годзе ўніверсітэт стаў адным з сузаснавальнікаў таварыства Cité Internationale des Arts Paris.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны вэб-сайт універсітэта Мусасіна (на англійскай, японскай, кітайскай і карэйскай мовах)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Круціліна.
**Ніна Іванаўна Круціліна** (нар. 30 ліпеня 1941, г. п. Павелец, Скапінскі раён, Разанская вобласць, Расія) — беларускі ўрач-анколаг, радыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (1994).

Біяграфія
---------

Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1967), Беларускі НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі (аспірантура, 1972).

Працавала ў Мінскім заводзе медпрэпаратаў (1959); Рэспубліканскай бальніцы 4-га Галоўнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР (1959—1961); Беларускім НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі (1967—1969 і 1972—1978); Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1978; у 1992—1999 і 2009—2015 — загадчык кафедры анкалогіі, у 2007—2009 — в.а. загадчыка кафедры, з 2015 — прафесар кафедры).

Навуковыя інтарэсы: метады прамянёвай тэрапіі пацыентаў са злаякаснымі новаўтварэннямі шляхам аптымізацыі доза-часовых параметраў апраменьвання; нетрадыцыйныя спосабы прафілактыкі і карэкцыі парушэнняў гемапаэзу ў пацыентаў з анкапаталогіяй пры правядзенні прамянёвай тэрапіі; распрацоўка і ўкараненне новых сучасных спосабаў радыемадыфікацыі з ужываннем ультрагуку, магнітнага выпраменьвання, хімічных і біялагічных прэпаратаў.

Узнагароды
----------

Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1998), значок «Отличник здравоохранения» (1989), медаль Францыска Скарыны (2021) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Оптимизация тактики лечения больных лимфогранулематозом 11А-111А стадий (путем создания системы дифференцированного подхода к выбору адекватного метода лечения и разработки новой методики лучевой терапии) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.19 / Крутилина Нина Ивановна. — Санкт-Петербург, 1993.
* Крутилина Нина Ивановна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 322.
* Круціліна Ніна Іванаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 489—490.
* Крутилина Нина Ивановна // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011. — Минск, 2011. — С. 241—243.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дробыш.

**Станіслаў Іосіфавіч Дробыш** (17 сакавіка 1939, в. Заграддзе, Слуцкі раён, Мінская вобласць — 31 кастрычніка 2013) — беларускі харавы дырыжор, педагог. Прафесар (1994).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (кваліфікацыя «Бухгалтар-эканаміст», 1960), Мінскае музычнае вучылішча імя М. І. Глінкі, Беларускую дзяржаўную кансерваторыю імя А. В. Луначарскага (спецыяльнасць «Харавое дырыжыраванне», 1972).

Працаваў у Доме культуры Мінскага аўтамабільнага завода (1961—1962), Доме культуры будаўнічага трэста № 5, Палаце культуры вытворчага будаўніча-мантажнага аб’яднання «Мінскпрамбуд» (1964—1993), Палаце культуры прафсаюзаў (1993—1998), Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў (з 1977, факультэт музычнага мастацтва, кафедра беларускай народнапесеннай творчасці, з 1981 — загадчык кафедры, адначасова з 1979 — мастацкі кіраўнік вакальна-харэаграфічнага ансамбля «Валачобнікі»).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя і методыка работы з народным хорам; развіццё навыкаў народнапесеннага выканальніцтва; стылявыя асаблівасці народнага харавога выканальніцтва і яго мясцовых традыцый.

Узнагароды
----------

* Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1975).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дробыш Станіслаў Іосіфавіч / А. Ш. Раецкі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 6. — С. 208.
* Дробыш Станіслаў Іосіфавіч / А. Ш. Раецкі // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1958. — Т. 2. — С. 359.
* Дробыш Станіслаў Іосіфавіч / Г. Дз. Маторная // Беларускі фальклор : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2005. — [Т.] 1. — С. 437.
* Дробыш Станислав Иосифович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 440.
* Дробыш Станислав Иосифович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2016. — Т. 5 : Минская область : 3 кн. кн. 1. — С. 330.
* Чалавек у мастацтве : Станіслаў Іосіфавіч Дробыш // Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў. — 2013. — № 2. — С. 142—145.
**Парк натхнёны перамогай** — парк горада Баранавічы.

памятнік .Моладзевы парк. Баранавічы.

Гісторыя
--------

1 мая 2015 быў адкрыты парк Моладзі.  У горадзе з'явіўся самы малады парк — «Натхнёныя Перамогай». За гэты зусім кароткі перыяд ён паспеў стаць па-сапраўднаму моладзевым і вельмі запатрабаваным, дзесяткі гараджан аддаюць перавагу праводзіць тут вольны час. І гэта нядзіўна: у парку можна не толькі шпацыраваць па цяністых алеях і атрымліваць асалоду ад арт-аб'ектах, але і адпачываць актыўна.

Першымі аблюбавалі новы парк веласіпедысты: Вяло-ліжероллерная траса даўжынёй два кіламетры з выдатным дарожным пакрыццём дае магчымасць разагнацца на поўную магутнасць. Траса ніколі не пустуе: нават у буднія дні тут ездзяць аматары двухколавага транспарту.
Карыстаецца попытам у молоджі і пляцоўка для скейтбардыстаў .Практическі кожны дзень маладыя людзі адточваюць сваё майстэрства валодання дошкай на колах. Пляцоўка ўжо станавілася месцам правядзення спаборніцтваў аматараў скейтбордынгу з усёй Беларусі.

Малыя архітэктурныя формы
-------------------------

Прадпрыемства «Аграпрамбудмаш» стварыла сапраўдныя творы мастацтваў — малыя архітэктурныя формы — лаўкі.

* 
* 
* 
* 
*

Галерэя
-------

* 
*

Крыніцы
-------

1. ↑  сайт Наш край, У Барановичах 1 мая 2015 года быу адкрыты Парк Моладзі,  Архівавана 11 верасня 2016.
2. ↑  Газета, «Наш Край», 22 ліпеня 2015 г.
**Кванза** (таксама *Кваанза*, *Кванзаа*) — адзін з афраамерыканскіх фестываляў, які ўяўляе сабой тыдзень пераднавагодніх урачыстасцяў, што доўжыцца па традыцыі з 26 снежня (гэта значыць адразу пасля Каталіцкага Ражства) да 1 студзеня кожнага года. Галоўная мэта свята — падтрымка, развіццё і захаванне афрыканскіх традыцый, якія прыйшлі ў Паўночную Амерыку (ЗША) разам з неграмі-рабамі ў XVII—XIX стагоддзях. Назва свята паходзіць ад выразу на суахілі «матунда я кванза», што ў перакладзе азначае «першыя плады». Само свята, аднак, было уведзена змагарамі за правы чарнаскурых у ЗША толькі ў 1966—1967 гг. Яго адзначаюць каля 15 % афраамерыканцаў або каля 2 % насельніцтва ЗША. Падчас свята вельмі папулярная афрыканская сімволіка.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Канадская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh88000754 |
**Парк піянераў** (руск.: Парк пионеров) — парк культуры і адпачынку ў Смаленску на скрыжаванні вуліц Барклая-дэ-Толі і Ісакоўскага. Вядомы таксама пад назвай **Сасноўскі сад**.

На тэрыторыі парку размешчаны фантан, скульптурныя кампазіцыі ў выглядзе звяроў, а таксама кафэ і стралковы цір.

Гісторыя
--------

У 1905 годзе ў комплекс Парку увайшоў ўчастак былога Шэінава бастыёна, на месцы якога збудаваны земляны вал з узнімальнай на яго вяршыню каменнай лесвіцай. Побач ўсталяваны памятны знак.

2005 годзе ў парку ўсталяваны манумент «Абпаленая кветка» у памяць пра маленькіх вязняў канцэнтрацыйных лагераў фашызму. Скульптура ўяўляе сабой выгляд шара з сплеценых разам дзіцячых тэл, а лісце кветкі — пліты з назвамі канцлагераў.

Спасылкі
--------

* Парк піянераў у Смаленску: гісторыя парка, фатаграфіі, апісанне
**Парк Сібеліуса** (фінск.: Sibeliuksen puisto), раней **Хумалахты** (фінск.: Humallahden puisto) — парк у заходняй частцы Хельсінкі.

Парк Хумалахты быў разбіты на захадзе Хельсінкі ў раёне Така-Цёёлё  (фін.) (бел. (фінск.: Taka-Töölö), на пагорыстай мясцовасці са шматгадовымі насаджэннямі. У 1945 годзе парк быў пераназваны ў гонар 80-летняга юбілею Яна Сібеліуса. На сённяшні дзень яго тэрыторыя цалкам добраўпарадкавана для камфортнага адпачынку наведвальнікаў.

Сажалка
Цэнтральным аб'ектам парку з'яўляецца помнік Яну Сібеліусу (фінск.: Sibelius-monumentti), створаны скульптарам Эйлай Хільтунен (фінск.: Eila Hiltunen), урачыстае адкрыццё якога адбылося ў 1967 годзе. Каля помніка знаходзіцца жывапісная сажалка. Сярод іншых славутасцяў парку - гай з карэльскіх бяроз, некалькі першых дрэў якога былі пасаджаны прэзідэнтам Фінляндыі Маўна Койвіста. Для дзяцей абсталявана дзіцячая пляцоўка.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Парк Сібеліуса
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Парк Перамогі.

**Парк Перамогі** — буйнейшы парк горада Маладзечна. Размяшчаецца ў Цэнтральным раёне Маладзечна побач з Цэнтральнай плошчай на тэрыторыі былога Гелянова. Абмежаваны вуліцамі Вялікі Гасцінец, Машэрава, Чкалава і Хмяльніцкага. Плошча парку займае 45 га. З’яўляецца часткай водна-зялёнага дыяметра горада.

На невялікім пагорку ў пачатку парку Перамогі размяшчаецца абеліск у гонар вызвалення Беларусі.

Від на ўваход у парк з боку Цэнтральнай плошчы

Гісторыя
--------

Пастанаўленнем ад 17 кастрычніка 1945 года было вырашана закласці ў Маладзечне парк і выдзеліць пад яго тэрыторыю ў 45 га, такім чынам парк стаў другім па памеры на ўсёй тэрыторыі Беларусі, саступаючы толькі Парку Перамогі ў Мінску. Закладзены парк быў у красавіку 1946 года ў гонар Перамогі над нацысцкай Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне.

Першапачаткова парк меў плошчу ў 10 га. Да ўрагану 2005 года ў парку расло каля 7000 дрэваў 16 відаў, і яшчэ 4 віды хмызняковых, парк займаў 43 га.

Рэканструяваны ў 2011 годзе да Рэспубліканскага фестываля-кірмаша працаўнікоў вёскі «Дажынкі».

Зноскі
------

1. ↑  Парк культуры и отдыха им. Победы Архівавана 22 чэрвеня 2016..

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Парк Перамогі (Маладзечна)
* Сайт парку Архівавана 22 чэрвеня 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сарокіна.

**Ніна Іванаўна Саро́кіна** (руск.: Ни́на Ива́новна Соро́кина; 13 мая 1942, Электрасталь, Маскоўская вобласць — 8 кастрычніка 2011, Масква) — савецкая балерына, балетны педагог. Народная артыстка СССР (1987).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 13 мая 1942 года ў горадзе Электрасталь Маскоўскай вобласці.

У 1961 годзе скончыла Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча (цяпер Маскоўская дзяржаўная акадэмія харэаграфіі) па класе С. М. Галоўкінай. Яе аднакласніцай была Н. І. Бяссмертнава.

Абедзвюх дзяўчынак прынялі ў балетную трупу Вялікага тэатра, дзе Ніна ўдасканальвала сваё майстэрства пад кіраўніцтвам М. Ц. Сямёнавай. Пастаянным сцэнічным партнёрам балерыны стаў яе муж Ю. К. Уладзіміраў.

Працавала рэпетытарам гастрольнага гурта «Зоркі Вялікага балета». З 1993 года стала педагогам Маскоўскай балетнай школы пад кіраўніцтвам М. Л. Лаўроўскага, пасля які атрымаў статус Маскоўскага дзяржаўнага харэаграфічнага вучылішча імя Л. М. Лаўроўскага. З 2000 года — педагог балетмайстарскага факультэта ГІТІСа.

Памерла на 70-м годзе жыцця 8 кастрычніка 2011 года ў Маскве пасля цяжкай хваробы.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 10 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Гуткоўская С. В.* Сарокіна Ніна Іванаўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 186. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 148417630 · ISNI: 0000 0004 5095 0442 · LCCN: no2012033518 · NLG: 85167 · VIAF: 316736981 |
**Квантавая кропка** (*quantum dot*): часцінка ў нанамаштабе, якая выказвае залежныя ад памеру электронныя і аптычныя якасці з прычыны квантавага абмежавання (*quantum confinement*).

Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з'яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытуту стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005.

Літаратура
----------

* BSI PAS 71:2005. Vocabulary. Nanoparticles. — BSI. ISBN 0 580 45925 X
**Чырвоны інтэрнацыянал прафсаюзаў** (*Чырвоны прафінтэрн*, *Прафінтэрн*) — міжнароднае аб’яднанне прафсаюзаў, створанае як альтэрнатыва Амстэрдамскаму інтэрнацыяналу прафсаюзаў.

Папярэднікам Прафінтэрна быў *Міжнародны савет прафесійных і вытворчых саюзаў*, які быў створаны на другім кангрэсе Камуністычнага Інтэрнацыянала ў ліпені 1920 года і ў які ўвайшлі прадстаўнікі расійскіх, італьянскіх, брытанскіх, французскіх і балгарскіх прафсаюзаў. Савет узначаліў Саламон Лазоўскі, яго намеснікамі сталі Том Ман з Брытанскай сацыялістычнай партыі і Альфрэд Росмер з Усеагульнай канфедэрацыі працы Францыі.

Першы ўстаноўчы кангрэс Прафінтэрна прайшоў у ліпені 1921 года ў Маскве. На кангрэсе прысутнічала 380 дэлегатаў ад 41 краіны. З самага заснавання Прафінтэрн быў фактычна залежным ад Камуністычнага інтэрнацыянала, нягледзячы на ​​тое, што некаторыя арганізацыі-члены Прафінтэрна былі супраць гэтага (напрыклад, Індустрыяльныя працоўныя свету пад кіраўніцтвам Уільяма Дадлі Хейвуда).

Двума вышэйшымі органамі Прафінтэрна з’яўляліся Цэнтральны савет і Выканаўчае бюро. Вядучымі постацямі ў інтэрнацыянале былі: Саламон Лазоўскі (генеральны сакратар Прафінтэрна ў 1921—1937 гадах), Андрэў Нін (намеснік генеральнага сакратара Прафінтэрна і член Выканаўчага бюро), Міхаіл Томскі (старшыня УЦСПС).

Прафінтэрн быў распушчаны улетку 1937 года, калі большасць яго аддзяленняў перастала існаваць.

Спіс кангрэсаў
--------------

| Назва | Месца | Дата |
| --- | --- | --- |
| 1-ы сусветны кангрэс | Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Масква | 3 ліпеня — 19 ліпеня 1921 |
| 2-ы сусветны кангрэс | Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Масква | 19 лістапада — 2 снежня 1922 |
| 3-ы сусветны кангрэс | Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Масква | 8 ліпеня — 20 ліпеня 1924 |
| 4-я сесія Цэнтральнага Савета | Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Масква | 9 сакавіка — 15 сакавіка 1926 |
| 4-ы сусветны кангрэс | Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік Масква | 17 сакавіка — 3 красавіка 1928 |
| Міжнародная канферэнцыя па стратэгіі страйку | Францыя Страсбур | студзень 1929 |
|

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Матэрыялы па гісторыі Прафінтэрна
**Ніна Асіненка** (1928 (?)) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП), адна з заснавальнікаў Постаўскай групы СБП. Мянушка «Незабудка».

Біяграфія
---------

Нарадзілася прыкладна ў 1928 г. недзе на пастаўшчыне Дзісненскага павета Віленскага ваяводства (цяпер Пастаўскі раён Віцебскай вобласці).

Разам з нарачоным Міколам Асіненкам (цёзка па прозвішчы) была адным з ініцыятараў утварэння постаўскай падпольнай арганізацыі «За Беларусь», якая потым улілася ў глыбоцкую групу Саюза беларускіх патрыётаў. На кватэры Ніны Асіненкі 8 сакавіка 1946 г. адбылася моладзевая вечарына, на якой было ўрачыста абвешчана пра існаванне арганізацыі. 25 сакавіка 1946 г. удзельнічала у прыняцці арганізацыяй прысягі на вернасць Беларусі, прымеркаванай да 28-х угодкаў абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі. Прысяга прымалася не адначасова, але групамі па некалькі чалавек.

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Нарачоны Ніны Мікола Асіненка як адзін з заснавальнікаў быў асуджаны паводле арт. 63-I і 76 КК БССР да смяротнага пакарання, але ў сувязі з адменай смяротнага пакарання ад 20 траўня 1947 года атрымаў 25 гадоў пазбаўлення волі з 5-гадовым пазбаўленнем праў. На судовым працэсе ў Мінску, каб выратаваць Ніну, Мікола Асіненка адмаўляў яе ўдзел у СБП, але тая заявіла, што была ў арганізацыі і хоча раздзяліць з сябрамі іх лёс: «Я была ў СБП і не адракаюся ад гэтага. Была і застаюся разам з маімі сябрамі».

Прыгавораная да 10 гадоў пазбаўлення волі. Пасля вызвалення з ГУЛАГу разам з мужам Міколам Асіненкам жыла ў Казахстане, потым ува Узбекістане.

Знясіленая савецкімі канцлагерамі заўчасна памерла. Дата і месцы смерці і пахавання невядомыя

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Ніны Асіненкі

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 74, 112, 113, 115, 146, 165, 251, 252, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.
* Арлоў У. Імёны Свабоды / Уладзімер Арлоў. — [Б.м.]: Радыё Свабодная Эўропа — Радыё Свабода, 2015. — (Бібліятэка Свабоды. XXI стагодзьдзе). — С. 668. ISBN 978-0-929849-71-3.

Спасылкі
--------

* Радыё Свабода. Уладзімер Арлоў. Імёны Свабоды: Ніна Асіненка

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чырвоны квадрат (значэнні).
 
**«Чырвоны квадрат»** — карціна Казіміра Малевіча, напісаная ў 1915 годзе. Названы на адвароце «Жанчына ў двух вымярэннях». Уяўляе сабой чырвоны чатырохвугольнік на белым фоне, некалькі адрозны па форме ад квадрата.

Экспанаваўся на выставе 1915 года. У каталогу выстаўкі 1915 года ён атрымаў другую назву — «Маляўнічы рэалізм сялянкі ў двух вымярэннях».

У цяперашні час знаходзіцца ў Рускім музеі.

Сэнс карціны
------------

У 1920 годзе Малевіч пісаў аб гэтай карціне, што «у інтэрнаце ён атрымаў яшчэ значэнне» «як сігнал рэвалюцыі».

Ксана Бланк звязвае супрэматызм Малевіча з творчасцю Льва Талстога. У прыватнасці, у апавяданні Талстога «Нататкі вар'ята» апісваецца пакой, дзе Фёдар пачынае тужыць: «Чыста выбелены квадратны пакойчык. Як, я памятаю, пакутліва мне было, што пакойчык гэты быў менавіта квадратны. Акно было адно, з гардзінкай — чырвонай». Гэта значыць, чырвоны квадрат на белым фоне з'яўляецца, па ісце, знакам нуды. Сам Малевіч тлумачыў канцэпцыю свайго першага «Чорнага квадрата», што «квадрат — пачуццё, белая прастора — пустэча за гэтым пачуццём». Ксана Бланк прыходзіць да высновы, што, як і ў апавяданні Талстога, чырвоны квадрат на белым фоне графічна адлюстроўвае страх смерці і пустэчы.

Глядзіце таксама
----------------

* Чорны квадрат
* Чырвоны кут
* Купанне чырвонага каня

Зноскі
------

1. ↑  В поисках иконичности: Л. Толстой и К. Малевич // Русская литература. - 2004. - N1. - С. 33-42

Спасылкі
--------

* Яўген Лук’янаў. Супрэматычныя прасвятленні Льва Талстога і філасофскія адкрыцці Казіміра Малевіча. Архівавана 21 снежня 2009.
* «Чырвоны квадрат» на сайце Рускага музея Архівавана 27 верасня 2007.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краснова.

**Ніна Георгіеўна Краснова** (нар. 31 мая 1928, г. Гомель) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1969), прафесар (1978).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1951; аспірантура, 1954).

Працавала ў ЦК ЛКСМБ (1952—1959, загадчык аддзела, сакратар), ЦК КПБ (1959—1970, намеснік начальніка аддзела навукі і навучальных устаноў), Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце (у 1970—1990 — рэктар, 1991—2011 — прафесар кафедр палітычнай гісторыі, гісторыі і беларусазнаўства, айчыннай гісторыі і сусветнай культуры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя Беларусі; гісторыя і арганізацыя адукацыі ў Беларусі.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР» (1988), ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966), «Знак Пашаны» (1960, 1981) і інш.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar738854 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скеп’ян.

**Ніна Анатолеўна Скеп’ян** (нар. 9 кастрычніка 1978, Мінск) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі інстытута канцлерства Вялікага Княства Літоўскага ў XV—XVI стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2008).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 9 кастрычніка 1978 года ў Мінску. Мае старэйшую сястру Анастасію, таксама гісторыка.

Скончыла ў 2002 годзе гістарычны факультэт БДУ. У 2002—2005 гадах працавала ў пасольстве Германіі ў Мінску.

У 2007 годзе скончыла Берлінскі свабодны ўніверсітэт (Германія). У 2008 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Інстытут канцлерства ў дзяржаўна-палітычным жыцці Вялікага княства Літоўскага ў канцы XV — першай палове XVI ст.».

У 2008—2009 гадах старшы навуковы супрацоўнік Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь. З 2009 года запрошаны выкладчык Карлава ўніверсітэта ў Празе.

Пражывае ў горадзе Слані.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: палітычная гісторыя Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагоддзяў; гісторыя палітычных інстытутаў, магнацкіх родаў і іх рэзідэнцый.

Бібліяграфія
------------

* Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.): зборнік навуковых прац. Мінск, 2014.
* Ягелоны: дынастыя, эпоха, спадчына: матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Гальшаны — Навагрудак, 8-10 верасня 2006 г. Мінск, 2007.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* СКЕП’ЯН Ніна Анатольеўна // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | academia.edu |
Карта акіянічных цячэнняў, складзеная ў 1911 годзе
**Акіяналогія** (ад акіян і стар.-грэч. Λόγος - меркаванне, навука) таксама **Акіянаграфія** (ад акіян і стар.-грэч. Γραφειν - пішу, апісваю) вывучае буйнамаштабнае ўзаемадзеянне акіяна і атмасферы і яго доўгаперыядычныя зменлівасці, хімічны абмен акіяна з мацерыком , атмасферай і дном, біёту і яе экалагічныя ўзаемадзеянні, устанаўлівае мясцовыя або лакальныя працэсы, якія адбываюцца за кошт абмену энергіяй і рэчывам паміж рознымі раёнамі акіяна. Акіяналогія ўяўляе сабой, па сутнасці, сукупнасць дысцыплін, што вывучаюць фізічныя, хімічныя і біялагічныя працэсы, працякаюць у акіяне ў цэлым, у яго асобных рэгіёнах (рэгіянальная акіянологія), у ўскраінных і ўнутраных морах.

| ⛭Падгаліны фізічнай геаграфіі |
| --- |
| 
* Біягеаграфія
* Геаграфія глеб
* Геамарфалогія
* Геаэкалогія
* Гідралогія
* Гляцыялогія
* Крыяліталогія
* Кліматалогія
* Ландшафтазнаўства
* Метэаралогія
* Акіяналогія
* Палеагеаграфія
* Картаграфія
* Геаінфарматыка

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ала.
**А́ла** — жаночае імя.

Існуе некалькі варыянтаў паходжання. Дакладны — невядомы.

Па адной з версiяў, імя *Ала* (альбо *Алат*, *Аль-Лят*, *Іллахат*) — арабскага паходжання. Асноўны сэнс — *«багіня»*, *«гэта багіня»*. Пераклад слова з арабскай — *«літара»*.

**Ала** — старажытна-арабская багіня неба і дажджу. У арабаў Сірыйскай пустыні **Ала** — жонка Алага і маці ўсіх багоў. У арабаў цэнтральнай Аравіі **Ала** — дачка Алага. Таксама **Ала** — старажытная багіня лёса на Каўказе.

Па іншай версіі — імя *Ала* старажытна-германскага паходжання, якое азначае *«іншы»*.

Магчыма, што два розных імені аб'ядналіся ў адно з прычыны аднолькавасці гучання.

Варыянты ў розных мовах
-----------------------

руск.: Алла, Аля, Алуся, Алуня, Алюня

Імяніны
-------

У розных краінах свету Алы святкуюць імяніны:

У Расіі — 8 красавіка

Святыя
------

Святая мучаніца *Ала Готская*, спаленая ў храме разам з іншымі вернікамі ў касцёле пад час службы ў IV стагоддзі (8 красавіка).

Вядомыя Алы
-----------

Ала Пугачова — савецкая, расійская спявачка

Ала Сурыкава — савецкая, расійская кінарэжысёр, сцэнарыст.

Геаграфічныя назвы
------------------

Ала — невялікая рака ў Бураціі, прыток ракі Баргузін, што упадае ў возера Байкал.

Гл. таксама
-----------

*Ала* (ісп.: ala) ў Іспаніі завецца род раслін Дзевясіл.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *А. К. Усціновіч.* Слоўнік асабовых уласных імён / навук. рэд. А. А. Лукашанец. — Мінск: Літаратура і Мастацтва, 2011. — 240 с. — ISBN 978-985-6941-10-1.

Спасылкі
--------

«Ала» на старонцы «Таямніца імёнаў»  Архівавана 17 верасня 2008.  (руск.)

Тлумачэнні слова на старонцы «Грамота.ru»  (руск.)

Імяніны на старонцы «Calend.ru»  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чырчык.

**Чырчык** (узб.: Chirchiq) — горад абласнога падпарадкавання ў Ташкенцкім вілаеце Узбекістана. Размешчаны ў даліне р. Чырчык (прыток Сырдар’і), паміж адгор’ямі Каржантаў і Чаткальскага хрыбта. Чыгуначная станцыя за 32 км на паўночны ўсход ад Ташкента. 149 400 жыхароў у 2014 (15 тысяч у 1939). Горад утвораны ў 1935 годзе з некалькіх рабочых пасёлкаў, якія выраслі ў сувязі з будаўніцтвам Чырчыкскага каскаду ГЭС і электрахімкамбіната.

Вядомыя асобы
-------------

* Эльвіра Уразаева (нар. 1991) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.
**Аютха́я** (тайск. พระนครศรีอยุธยา) — правінцыя ў цэнтральнай частцы Тайланда. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Аютхая размешчана ў цэнтральнай частцы правінцыі Аютхая, за 70 кіламетраў на поўнач ад сучаснай сталіцы Бангкока. Правінцыя Аютхая размяшчаецца на раўніннай тэрыторыі, у даліне ракі Менам-Чао-Прая, якая з’яўляецца асноўнай крыніцай водных рэсурсаў рэгіёна. Рэкі Лапбуры і Пасак спрыяюць атрыманню вялікага ўраджаю рысу.

Зноскі
------

1. ↑   — Department of Provincial Administration.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13012489'></a>
2. ↑  ทำเนียบท้องที่ พุทธศักราช 2546 เล่ม 1 — กระทรวงมหาดไทย, 2003. — С. 308.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23793867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q640365'></a>
**Аб'яднаныя правінцыі Цэнтральнай Італіі** (італ.: Province Unite del Centroitalia) — дзяржаўнае ўтварэнне ў Цэнтральнай Італіі, залежная дзяржава Сардзінскага каралеўства.

У 1859 годзе ў выніку народных рэвалюцый было зрынута манархічнае кіраванне ў Таскане, Парме, Модэне і Папскай вобласці. Урады, якія прыйшлі на гэтых тэрыторыях да ўлады, арыентаваліся на Сардзінскае каралеўства і склалі паміж сабой ваенныя дагаворы, а 7 лістапада 1859 года абралі Яўгена Эмануіла Савой-Карыньянскага ў якасці свайго рэгента. Аднак сардзінскі кароль Віктор Эмануіл II не зацвердзіў гэты выбар, і замест гэтага прызначыў Карла Банкампаньі *генерал-губернатарам Цэнтральнай Італіі*, які павінен быў адказваць за ваенныя і дыпламатычныя справы ў гэтых дзяржавах.

8 снежня 1859 года Парма, Модэна і тэрыторыя Папскай вобласці былі ўключаны ў **каралеўскія правінцыі Эміліі**. Пасля плебісцытаў сакавіка 1860 года цэнтральнаітальянскія дзяржавы былі афіцыйна ўключаны ў склад Сардзінскага каралеўства, праз год ператворанага ў Каралеўства Італія.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аб'яднаныя правінцыі Цэнтральнай Італіі

| ⛭Дзяржавы Італіі (XIX—XX стст.) |
| --- |
| XIX стагоддзе |  Каралеўства Італія •  Італьянская рэспубліка •  Лігурыйская рэспубліка •  Ламбарда-Венецыянскае каралеўства •  Герцагства Лука •  Рэспубліка Лука •  Модэнскае герцагства •  Неапалітанскае каралеўства •  Каралеўства Абедзвюх Сіцылій •  Аб'яднаныя правінцыі Цэнтральнай Італіі •  Пармскае герцагства •  Партэнапейская рэспубліка •  Папская вобласць •  Рымская рэспубліка   Сардзінскае каралеўства   Сан-Марына •  Каралеўства Сіцылія •  Вялікае герцагства Тасканскае •  Цызальпінская рэспубліка •  Каралеўства Этрурыя  |
| XX стагоддзе | Сцяг Каралеўства Італія Каралеўства Італія • Сцяг Італіі Італьянская сацыяльная рэспубліка • Сцяг Італіі Рэспубліка Італія •  Ватыкан •  Сан-Марына |
**Ала Аляксандраўна Орса-Рамана** (1936, г. Навагрудак, Польшча, цяпер у Гродзенскай вобласці, Беларусь) — грамадскі і культурны дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША, амерыканскі вучоны-хімік. Доктар хімічных навук (1967). Дачка Аляксандра Орсы.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Навагрудку ў 1936 годзе. З 1944 года ў Германіі, дзе вучылася ў Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы (1945—1949). У 1949 годзе разам з бацькамі пераехала ў ЗША. Скончыла гарадскі (1957) і політэхнічны ўніверсітэты  (руск.) (бел. ў Нью-Ёрку. З 1971 года выкладчык, потым прафесар кафедры біяхіміі Нью-Ёркскага гарадскога ўніверсітэта. Старшыня Бруклінскага аддзела Амерыканскага хімічнага таварыства, член Амерыканскай крышталеграфічнай асацыяцыі  (руск.) (бел. і Амерыканскага камітэта па хіміі.

У 1956—1992 кіраўнік беларускага танцавальнага ансамбля «Васілёк» (Нью-Ёрк). Прапагандуе ў ЗША беларускую культуру і гісторыю. Актывістка Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы за мяжой. Член Беларуска-амерыканскага задзіночання, Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку і іншых грамадскіх арганізацый беларусаў у ЗША. Аказвае дапамогу пацярпелым ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Аўтар навуковых прац па даследаванні крышталічнай структуры арганічных злучэнняў у нізкіх тэмпературах.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Ляднёва А.* Орса-Рамана // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
У праграмаванні, **тэкставы радок**, або **радок** (англ. *string*) — гэта паслядоўнасць знакаў альбо ў форме літарала, альбо ў форме пераменнай. У апошнім выпадку элементы і/альбо даўжыня радка могуць змяняцца, але могуць быць і фіксаванымі (пасля стварэння). Тэкставы радок у асноўным разглядаюць як тып даных, які часта рэалізаваны як масіў байтаў (альбо слоў), і захоўвае паслядоўнасць элементаў, звычайна — знакаў, у нейкай кадзіроўцы. Радок можа азначаць і больш агульныя масівы альбо паслядоўнасці (спісы) і структуры.

У залежнасці ад мовы праграмавання і выбранага тыпу даных, пераменная, аб'яўленая як радок, можа альбо займаць загадзя вызначаны аб'ём памяці пад сваю максімальную даўжыню, альбо займаць памяць дынамічна, тым самым падстройваючыся пад колькасць элементаў.

Калі радок (разам са сваім змесцівам) вызначаны ў непасрэдна зыходным кодзе, яго называюць *радковым літаралам*.

У фармальных мовах  (руск.) (бел. што ўжываюцца ў матэматычнай логіцы і тэарэтычнай інфарматыцы  (руск.) (бел. радок — гэта канечная паслядоўнасць знакаў, што належаць мноству, якое называецца алфавітам.

Фармальная тэорыя
-----------------

Няхай Σ будзе непустым канечным мноствам літар *алфавіта*. Элементы Σ называюцца *сімваламі* альбо *знакамі*. **Радок** (альбо **слова**) над Σ — гэта любая канечная паслядоўнасць знакаў з Σ. Напрыклад, калі Σ = {0, 1}, то *01011* будзе радком над Σ.

Даўжыня радка — гэта колькасць знакаў у радку, альбо даўжыня паслядоўнасці, якая можа прымаць любыя неадмоўныя значэнні. *Пусты радок* — гэта радок над Σ з нулявой даўжынёй. Абазначаецца як *ε* альбо *λ*.

Мноства ўсіх радкоў над Σ з даўжынёй *n* абазначаецца Σ*n*. Напрыклад, калі Σ = {0, 1}, то Σ² = {00, 01, 10, 11}. Варта заўважыць, што Σ0 = {ε} для любога алфавіта Σ.

Мноства ўсіх радкоў над Σ з любой даўжынёй — гэта замыканнем Кліні  (англ.) (бел. алфавіта Σ і абазначаецца як Σ\*. У тэрмінах Σ*n*,

{\displaystyle \Sigma ^{\*}=\bigcup \_{n\in \mathbb {N} }\Sigma ^{n}}
Напрыклад, калі Σ = {0, 1}, Σ\* = {ε, 0, 1, 00, 01, 10, 11, 000, 001, 010, 011, …}, дзе Σ\* — злічальнае мноства, а ўсе элементы Σ\* маюць канечную даўжыню.

Мноства радкоў над Σ (г.зн. любое падмноства мноства Σ\*) называецца *фармальнай мовай* над Σ. Напрыклад, калі Σ = {0, 1}, то мноства радкоў з цотнай колькасцю нулёў ({ε, 1, 00, 11, 001, 010, 100, 111, 0000, 0011, 0101, 0110, 1001, 1010, 1100, 1111, …}) з'яўляецца фармальнай мовай над Σ.

### Канкатэнацыя і падрадкі

Канкатэнацыя — гэта важная бінарная аперацыя на мностве Σ\*. Для любых двух радкоў *s* і *t* з мноства Σ\* канкатэнацыя вызначаецца як паслядоўнасць знакаў радка *s*, за якімі ідзе паслядоўнасць знакаў радка *t*, і абазначаецца *st*. Напрыклад, калі Σ = {a, b, …, z}, *s* = bear, а *t* = hug, то *st* = bearhug, а *ts* = hugbear.

Канкатэнацыя радкоў — аперацыя асацыятыўная, але некамутатыўная. Пусты радок выступае як нейтральны элемент; для любога радка *s*, ε*s* = *s*ε = *s*. Такім чынам, мноства Σ\* і аперацыя канкатэнацыя ўтвараюць маноід.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4067448-4 · Microsoft: 1462715, 2910470754 · NKC: ph195841 |
**Ю́заф Ка́раль Пато́цкі** герба «Шэліга» (псеўданім Мар’ян Богуш, 16 лістапада 1854, Пружана — 1898 ці 1899, Варшава) — польскі паэт і публіцыст беларускага паходжання. Брат літаратара і крытыка Антонія.

Біяграфія
---------

Бацькі — Аляксандр і Касільда Патоцкія (у дзявоцтве Яблонская).

У 1876—1880 гадах навучаўся на прыродна-матэматычным факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. Ягоныя публіцыстычныя артыкулы і паэтычныя творы з’яўляліся ў тым ліку на старонках «Tygodnika Powszechnego», «Wędrowca» і «Prawdy». Быў адным з заснавальнікаў часопісу «Głos» і ягоным рэдактарам. У 1894 арыштаваны расейскімі ўладамі, а пазней высланы ў Адэсу за ўдзел у патрыятычнай дэманстрацыі. Вярнуўся з высылкі ў 1897 годзе.

Пісаў вершы, публіцыстычныя артыкулы і сацыялагічныя трактаты. Пераклаў «Сістэматыку сінтэтычнай філасофіі» Герберта Спенсера.

Зноскі
------

1. ↑  Józef Karol Potocki //

Літаратура
----------

* *Henryk Markiewicz.* Pozytywizm. — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004. — ISBN 83-01-13849-1.


| ?Юзаф Караль Патоцкі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Аляксандр Патоцкі[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Юзаф Караль Патоцкі |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Касільда з Яблонскіх[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
**Чыры-Юрт** (руск.: Чири-Юрт, чач.: Чуьйри-Эвла) — пасёлак (з 1974 па 2009 гады пасёлак гарадскога тыпу) у Шалінскім раёне Чачэнскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр Чыры-Юртаўскага сельскага паселішча. Размешчаны на правым беразе Аргуна, за 15 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра Шалі і за 25 км на паўднёвы ўсход ад горада Грозны.

Найбліжэйшыя населеныя пункты: на паўночным захадзе — сяло Старыя Атагі, на поўначы — сяло Новыя Атагі, на паўночным усходзе — горад Шалі, на поўдні — сяло Дуба-Юрт, на паўднёвым захадзе — сёлы Лаха-Варанды і Алхазурава.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17). — карта Чачні
**Аўгсбургская ліга**, таксама **Аўгсбургскі альянс**, заключана 9 ліпеня 1686 года як абарончы саюз паміж імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Леапольдам I, каралём Іспаніі Карлам II, каралём Швецыі Карлам XI, курфюрстам Баварыі Максіміліянам II Эмануэлем і некаторымі іншымі манархамі. Пасля далучэння ў 1689 годзе да саюза Англіі, атрымаў назву **Вялікі альянс** (англ.: Grand Alliance).

Гісторыя альянсу
----------------

Першапачаткова Аўгсбургская ліга была разлічана на тры гады і ставіла мэтай стварэнне магутнага саюзнага войска для адбіцця тэрытарыяльных дамаганняў французскага караля Людовіка XIV на Курпфальц — вобласці левага берага Рэйна. «Кароль-Сонца», стаўшы наймацнейшым манархам Еўропы, з 1679 года прытрымліваўся дактрыны названай *politique des Réunions*, палітыкі далучэння да дзяржавы ўсіх сумежных тэрыторый, якія калі-небудзь былі пад валадарствам Францыі.

Ініцыятарам стварэння Аўгсбургскай лігі быў габсбургскі імператар Леапольд I, які з прычыны небяспекі нападу туркаў на ўсходнюю граніцу імперыі быў вымушаны адцягнуць туды большую частка сваіх узброеных сіл. Саюз мусіў быў паставіць заслон французскай экспансіі на захадзе імперыі. Бакі, якія заключылі дагавор, абавязаліся прытрымлівацца ўмоваў Вестфальскага міру, Неймегенскіх мірных пагадненняў і заключанага 15 жніўня 1684 года паміж Францыяй і імперыяй Рэгенсбургскага перамір'я. У Рэгенсбургу нароўні з мірным дагаворам было таксама абумоўлена, што тэрыторыі і гарады, анексаваныя Францыяй, застаюцца ў яе распараджэнні тэрмінам на 20 гадоў.

Саюз дапаўняў раней заключаны паміж Леапольдам I і брандэнбургскім Вялікім курфюрстам Фрыдрыхам Вільгельмам пакт аб узаемнай дапамозе ад 22 сакавіка 1686 года.

У 1689 годзе ліга была пашырана за кошт уваходжання ў яе члены Англіі (7 [17] мая 1689 года) і Нідэрландаў — у асабістай уніі Вільгельма Аранскага, пасля чаго была названа «Вялікім венскім альянсам». Вільгельм, як тагачасны кіраўнік Нідэрландаў ужо меў негатыўны досвед, звязаны з французамі, акрамя таго, у якасці англійскага караля Вільгельма III, ён таксама цярпеў ад французскай канфрантацыі ў дачыненні да сваіх паўночнаамерыканскіх калоній.

Неабходнасць стварэння Аўгсбургскай лігі стала зразумелай, калі Людовік XIV, не прымаючы да ўвагі артыкул шлюбнага дагавора сваёй ятроўкі Лізелоты Пфальцкай, у якім яна адмаўлялася ад спадчыны па лініі сваіх продкаў, пасля смерці бяздзетнага пфальцкага курфюрста Карла II выказаў свае прэтэнзіі на спадчыну Пфальца. Гэта прывяло ў 1688 годзе да дзевяцігадовай вайны (званай таксама вайной за Пфальцкую спадчыну). Разам з Рэйсвейкскім мірам 1697 года гэты інцыдэнт быў вычарпаны.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бяляк (значэнні).
**Юзаф Бяляк** (1741, в. Лоўчыцы Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці — чэрвень 1794) — вайсковы дзеяч ВКЛ, генерал-маёр (1790).

Біяграфія
---------

Належаў да беларускага шляхецкага роду татарскага паходжання Белякоў. Быў на вайсковай службе ў Саксоніі, удзельнік Сямігадовай вайны 1756—1763 гадоў. Прыхільнік караля Аўтуста III, потым Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

У час Барскай канфедэрацыі камандзір каралеўскага палка татар. У 1769 на баку канфедэратаў удзельнічаў y бітвах пад Слонімам, Моўчаддзю (Баранавіцкі раён) і на Жамойці, y верасні 1771 — y пераможнай бітве над расійскімі войскамі каля Бездзежа (Драгічынскі раён). 23.9.1771 года ў бітве каля Сталавічаў (Баранавіцкі раён), калі войска ВКЛ было разбіта рускімі, адступіў з палком, захаваўшы баявы парадак. У 1788—1789 удзельнічаў ў задушэнні сялянскага паўстання на Украіне. У чэрвені—ліпені 1792 на чале пярэдняга корпуса войска ВКЛ ваяваў пад Свержанем (Стаўбцоўскі раён), Зэльвай і Брэстам. Далучыўся да паўстання 1794, у чэрвені ўзначаліў корпус, з якім прайшоў ад Гродна да Слоніма і Іўя. Праз некалькі дзён раптоўна памёр.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* *Грыцкевіч А. П.* Бяля́к Юзаф // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 140. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
**Ая́ва** (англ.: Iowa; саманазва:  *Báxoǰe*, літаральна "шэры снег") — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. Жывуць пераважна ў штатах Аклахома, Небраска і Канзас. Агульная колькасць (2010 г.) - 2 567 чал.

Паходзяць з вярхоўяў ракі Місісіпі, дзе да XVI ст. фарміравалі археалагічную культуру Онеатэ. Пад ціскам алганкінаў і іракезаў мігрыравалі на паўднёвы захад сучаснай Мінесоты. У пачатку XIX ст. паселішчы аява сустракаліся ўздоўж Місуры да вытокаў Місісіпі. Лічыцца, што назву *аява* атрымалі ад сіў. Яна літаральна перакладаецца як "млявыя". 

З-за эпідэмічных захворванняў і ваенных сутычак з іншымі плямёнамі ў першай трэці XIX ст. колькасць аява значна скарацілася. Яны былі вымушаны саступіць свае землі ЗША і ў 1837 г. былі пераселены ў рэзервацыі ў Канзасе і Небрасцы. Каля 45 аява служылі ў арміі Канфедэрацыі падчас грамадзянскай вайны ў ЗША. У 1883 г. частка племені перасялілася ў Аклахому. 

Традыцыйнымі заняткамі лічацца ручное земляробства, загоннае паляванне, уздоўж рэк — рыбалоўства. Будавалі вёскі, што складаліся з гліняных хацін з вострымі дахамі. Паляўнічыя карысталіся скуранымі тыпі. Сучасныя заняткі — земляробства і абслугоўванне турыстаў. Рэзервацыі аява валодаюць казіно. 

Захаваліся вусны фальклор, у тым ліку гістарычныя падданні і казкі, традыцыйная флейтавая музыка, народныя танцы. 

Рэзервацыі аява карыстаюцца ўнутранай аўтаноміяй і маюць самакіраванне.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аява (народ)
* Iowa Tribe Of Oklahoma
* Iowa Tribe of Kansas and Nebraska
* The Ioway Tribe - Peoples of Iowa - Legends of America
* Ioway Cultural Institute
* Iowa Tribe: Facts, Clothes, Food and History