recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Banca de Economii** — былы вядучы банк Малдовы, чыю ліквідацыю было пачата ў 2015 годзе. Доўг de Economii перад Нацбанкам на 12 жніўня 2015 склаў 8,64 млрд леяў. Частку функцый атрымала ў спадчыну Poşta Moldovei.

Гісторыя
--------

Banca de Economii S.A. быў створаны 11 лістапада 1940 спецыяльным дэкрэтам Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета МССР. На тэрыторыі Рэспублікі было адкрыта 7 павятовых дзяржаўных упраўленняў ашчадных кас у гарадах Кішынёў, Бэлць, Кагул, Архей, Бендэр, Сарокі і Ціраспаль.

У 1987 годзе дзяржаўныя ашчадныя працоўныя касы атрымалі статус пазыка-ашчадных працоўных кас. Касы былі ператвораныя ў Малдаўскі Рэспубліканскі Банк, які стаў падраздзяленнем Ашчадбанка СССР. У 1992 годзе Малдаўскі Ашчадны Банк быў рэарганізаваны ў акцыянерна-камерцыйны Ашчадны Банк Малдовы. У далейшым, доля дзяржавы складала 56,13 % статутнага капіталу банка.

Банк аперыраваў 37 філіяламі і 537 агенцтвамі ў 370 населеных пунктах.

У выніку эканамічнага крызісу банкі Banca de Economii, Banca Sociala і Unibank было вырашана ліквідаваць, пра гэта заявіў 5 жніўня 2015 годзе прэм'ер-міністр Валерый Стралец. Ліквідацыю падтрымаў МВФ. Нацыянальны банк ажыццявіў эмісію ў памеры 21 млрд лееў — каля 25 % ад аб'ёму ВУП Малдовы. У пачатку 2016 стала вядома, што з 2012 года Banca de Economii, Banca Sociala і Unibank пад выглядам крэдытаў вывелі на рахункі афшорных фірмаў больш за мільярд долараў ЗША. Гэты скандал прэса назвала «крадзеж стагоддзя».

Зноскі
------

1. ↑  Ликвидация: Нацбанк объяснил, что будет с деньгами вкладчиков Banca de Economii, Banca Sociala и Unibank
2. ↑  O companie de investiții din Federația Rusă a devenit acționar al Băncii de Economii din Moldova Архівавана 24 красавіка 2016. PUBLIKA.MD, publicat in data de 26-04-2014, ora 15:00
3. ↑  Banca de Economii revine în posesia statului. Declarațiile guvernatorului Băncii Naționale
4. ↑   Архівавана 3 жніўня 2016.
5. ↑  В среду в Молдове начнется ликвидация Banca de Economii, Banca Sociala и Unibank?
6. ↑  Крадіжка століття у Молдові переростає у політичну кризу

Спасылкі
--------

* Banca de Economii
**Baeospora myosura** — від базідыяльных грыбоў сямейства *Marasmiaceae*.

Распаўсюджанне
--------------

Від распаўсюджаны ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. Расце вялікімі групамі ў хвойных і змешаных лясах, на апалых хваёвых і яловых шышках, часам на гнілой драўніне.

Апісанне
--------

Шапачка першапачаткова паўсферычная, выпуклая, пазней плоска-разгалістая, з грудкай пасярэдзіне. Дыяметр цокаля 1-2 см. Паверхня шапачкі ружова-шэра-карычневая, бледна-бэжавая, у цэнтры карычневая. Гіменафор пласцінкавы з белымі або шараватымі пласцінкамі. Споравы парашок белага колеру. Споры авальныя, памерам 2,7-4 х 1-2,2 мкм. Ножка вышынёй 2-8 см, пакрыта белым мучністым налётам, чырванавата-карычневая, крэмава-карычневая, жоўта-карычневая.

Зноскі
------

1. ↑  Canadian Biodiversity **(нявызн.)**.
2. ↑  Зерова М. Я. Єлін Ю. Я. Коз’яков С. М. Гриби: їстівні, умовно істівні, неїстівні, отруйні. — К.: Урожай, 1979. — с. 203

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781456634 |
**Дрэваапрацоўчыя інструменты** — тыпалагічна разнастайныя прылады і інструменты, прызначаныя для апрацоўкі дрэва. У залежнасці ад функцыянальнага прызначэння падзяляюцца на некалькі асноўных груп.

* стругі, скоблі, гэблі ўжываліся для габлёўкі;
* розныя тыпы сякер — для ачэсвання, адсякання і расколвання;
* стамеска, долата, цясло, пешня — для выдзёўбвання розных форм і адтулін;
* доўбня, малаток, чакуха, разцы, нажы, фігурныя стамескі для мастацкай разьбы, такарнай апрацоўкі дрэва — у якасці ўдарных;
* свердзел, дрэль, корба — для свідравання;
* пілы — для распілоўкі;
* лінейка, цыркуль (размер), шаблоны, вугольнік, драка (зачэртач), рэйсмус, ватэрпас, адвес — для вымярэння і вызначэння неабходных прапорцый.

Большасць пазначаных дрэваапрацоўчых інструментаў у сваю чаргу маюць асаблівасці канструкцыйных форм і выкарыстоўваюцца для больш вузкіх вытворчых аперацый (струг з прамым і авальным лязом; гэблік звычайны, фуганак і калёўка; піла цяслярская, падоўжная, лучковая і інш.).

У кожным з дрэваапрацоўчых рамёстваў (цяслярстве, сталярстве, бондарстве, стальмашным рамястве і інш.) ужываецца набор функцыянальна неаднародных інструментаў (стругальных, свідравальных інструментаў і інш.), якія адпавядаюць розным стадыям вытворчага працэсу — ад падрыхтоўкі і першаснай апрацоўкі драўніны да канчатковага вырабу. Адны з іх — універсальныя (сякера, піла, струг, долата, свердзел, гэблік), выкарыстоўваюцца ў разнастайных рамёствах, другія — спецыялізаваныя, толькі для асобных відаў работ (затор бандарны, разцы і стамескі з фігурным лязом, лопацень стальмашны, драч для вырабу дранкі і інш.).

Разнастайнасць дрэваапрацоўчых інструментаў, іх спецыялізацыя адлюстроўваюць шматграннасць і багацце вытворчых прыёмаў і навыкаў, сведчаць пра высокі ўзровень рамеснай тэхнікі ў беларусаў.

У дрэваапрацоўчым рамястве апрача інструментаў, выкарыстоўваюцца блізкія да іх па функцыянальнай ролі вытворчыя прылады і прыстасаванні — варштат сталярны, такарны станок, гантарэзка, гбала (баба), колесня, лябёдка і інш.

Шэраг апрацаваных шматвяковай практыкай дрэваапрацоўчых інструментаў і прыстасаванняў паслужыў прататыпам для больш позніх індустрыяльных аналагаў — дрэваапрацоўчых станкоў і агрэгатаў, тартакоў, электрапіл, электрадрэляў і інш. Многія дрэваапрацоўчыя інструменты ўжываюцца ў народным побыце і ў наш час.

Літаратура
----------

* *В. С. Цітоў.* Дрэваапрацоўчыя інструменты // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Перака́льскі нацыя́нальны латы́шскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Палескай вобласці. Цэнтр — хутар Перакалле.

Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці. 20 лістапада 1938 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новадуброўскага сельсавета.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Пераксіды**, **перакісы** — складаныя рэчывы, у якіх атамы кіслароду злучаныя адзін з адным. Пераксіды лёгка вылучаюць кісларод. Для неарганічных рэчываў рэкамендуецца выкарыстоўваць тэрмін **пераксіды**, для арганічных рэчываў і сёння ў беларускай мове часта выкарыстоўваюць тэрмін **перакіс**. Пераксіды многіх арганічных рэчываў выбуханебяспечныя (перакіс ацэтону), у прыватнасці, яны лёгка ўтвараюцца фотахімічна пры працяглым асвятленні эфіраў у прысутнасці кіслароду. Таму перад перагонкай многія эфіры (дыэтылавы эфір, тэтрагідрафуран) патрабуюць праверкі на адсутнасць пераксідаў.

Пераксіды запавольваюць сінтэз бялку ў клетцы.

У залежнасці ад структуры адрозніваюць уласна пераксіды, надпераксіды, азаніды.

Пераксіды (перакісы)
--------------------

Рэчывы, якія змяшчаюць пероксагрупу -О-О-(напрыклад, пераксіду вадароду

Н2О2, пераксід натрыю Na2O2).

Пераксіды шчолачных металаў рэагуюць з вадой, утвараючы шчолач і пераксід вадароду.
У пераксідах кісларод мае ступень акіслення −1.

Надпераксіды
------------

Надпераксіды (гіпераксіды, супераксіды) — неарганічныя злучэнні, якія змяшчаюць аніён О2−, напрыклад, надпераксід калію КО2.

Гэта злучэнні, у якіх атамы кіслароду злучаныя і паміж сабою, і з атамамі менш электраадмоўнага элемента.

Надпераксіды тэрмічна і хімічна мала стабільныя, моцныя акісляльнікі. Утрыманне кіслароду ў іх большае, чым у пераксідах. Лёгка распадаюцца з выдзяленнем кіслароду.

Кіслародныя злучэнні, якія змяшчаюць атамы O ў ступені акіслення −1/2. Надпераксіды выкарыстоўваюць для рэгенерацыі выдыханай газавай сумесі, у прыватнасці ў ізалявальных процігазах.

Азаніды
-------

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0188-5 (Т. 11).
**Ржэўскі мемарыял Савецкаму салдату** — мемарыяльны комплекс каля вёскі Харошава Ржэўскага раёна Цвярской вобласці паблізу федэральнай аўтамабільнай трасы М9 Масква — Рыга.

Гісторыя
--------

Мемарыял прысвечаны памяці савецкіх салдат, якія загінулі ў баях пада Ржэвам у 1942—1943 гадах.

Створаны на народныя ахвяраванні па ініцыятыве ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны. Праект рэалізаваны Расійскім ваенна-гістарычным таварыствам пры падтрымцы Саюзнай дзяржавы, Мінкультуры Расіі і ўрада Цвярской вобласці.

30 чэрвеня прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка разам з Прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным прыняў удзел у адкрыцці мемарыяла.

Апісанне
--------

Цэнтральным аб’ектам комплексу з’яўляецца 25-метровая скульптура салдата на 10-метровым насыпным кургане.

У комплекс уваходзіць музейна-гістарычны павільён. Музей аснашчаны мультымедыйным абсталяваннем, з дапамогай якога наведвальнікі могуць азнаёміцца з фатаграфіямі, франтавымі пісьмамі, апавяданнямі, успамінамі ўдзельнікаў Ржэўскай бітвы.

Зноскі
------

1. ↑  Лукашэнка прыняў удзел у адкрыцці Ржэўскага мемарыяла Савецкаму салдату Архівавана 17 жніўня 2020.
**Перакладчык** — спецыяліст, які займаецца перакладам, г. зн. стварэннем пісьмовага або вуснага тэксту на пэўнай мове, эквівалентнага пісьмоваму або вуснаму тэксту на іншай мове. Прафесійнае свята вусных і пісьмовых перакладчыкаў, Міжнародны дзень перакладчыка, адзначаецца 30 верасня.

Спецыялізацыя перакладчыкаў
---------------------------

* Вусныя перакладчыкі
* Перакладчыкі-сінхраністы
* Пісьмовыя перакладчыкі
* Тэхнічныя перакладчыкі
* Юрыдычныя перакладчыкі
* Перакладчыкі мастацкай літаратуры

Беларускія перакладчыкі
-----------------------

глядзіце Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі

Міжнародныя святы
-----------------

* Міжнародны дзень перакладчыка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX527104 · BNF: 12650046t · GND: 4061414-1, 4372438-3 · LCCN: sh85136974 · NDL: 01198793 · NKC: ph124892, ph228421 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Пампея.

**Пампея Сула** (лац.: POMPEIA SULLA) — рымскі матрона, якая жыла ў I стагоддзі да н.э. Другая жонка Гая Юлія Цэзара.

Паходжанне
----------

Пампея паходзіла з плебейскага роду Пампеяў. Яе бацькам быў Квінт Пампей Руф, консул 88 года да н.э. сумесна з Луцыем Карнеліем Сулам. Яе маці, Карнелія Сула, была старэйшай дачкой Сулы, якую ён выдаў за Квінта Пампея, каб узмацніць яго прыхільнасць да сябе.

Шлюб з Цэзарам
--------------

Цэзар ажаніўся з Пампеяй у 67 да н.э. пасля таго, як пры родах памерла яго першая жонка Карнелія Цына. Для Пампеі гэта таксама быў другі шлюб. Да гэтага яна тры гады была ў шлюбе з Гаем Сервіліем Ватыем, пляменнікам Публія Сервілія Ватыі Ісаўрыйскага (консула 79 года да н.э.). Гай Сервілій быў прызначаны консулам-суфектам, аднак памёр, не паспеўшы заняць пасаду і пакінуўшы Пампею ўдавой.

Шлюб з унучкай Сулы можа здацца дзіўным, асабліва калі ўлічыць тыя ганенні, якім Цэзар ад яго падвергся, аднак быў неабходзен Цэзару, паколькі па бацькаўскай лініі Пампея была сваячкай Пампея Вялікага. Гэты шлюб змацаваў збліжэнне Цэзара і Пампея. Арганізатарам шлюбу была маці Цэзара, Аўрэлія Кота.

Яны пажаніліся, калі Пампеі было каля 22-х гадоў. Па ўскосных крыніцах Пампея была прыгажуняй. Па апісаннях яна была сярэдняга росту, мела добрую фігуру, тонкую косць; твар — правільны авал, цёмна-рудыя валасы, ярка-зялёныя вочы.

Аднак ніякіх пачуццяў пара адзін да аднаго, здаецца, не мела, асабліва Цэзар. Ён лічыў, што яна *«любіць марнаваць грошы, гультаяватая і манументальна дурная».* Адносіны паміж сужэнцамі ўскосна характарызуюцца адсутнасцю дзяцей у пары за 6 гадоў шлюбу.

Скандал і развод
----------------

У 62 да н.э. Аўрэлія Кота выкрыла Публія Клодзія Пульхра, які, перапрануўшыся жанчынай, быў праведзены сваёй сястрой, Клодыяй Пульхрай Тэрцыяй на Таінствы Добрай Багіні, якія адбываліся ў доме Цэзара.

Прычынай такіх паводзін Публія Клодыя была яго цікавасць да Пампеі Сулы. Цэзар, які тады займаў пасаду вялікага пантыфіка, пасля гэтага інцыдэнту неадкладна разводзіцца з жонкай, хоць і мяркуе, што яна можа быць невінаватая. Сказаная Цэзарам у тлумачэнне прычыны разводу фраза «Жонка Цэзара мусіць быць вышэйшай за падазроны» стала крылатым выразам.

Гэты эпізод вядомы па жыццяпісе Плутарха «Цэзар» і фігуруе ў многіх пазнейшых жыццяпісах і мастацкіх біяграфіях, такіх як «Жыццяпіс Цыцэрона» Леанарда Бруні Арэціна і «Сакавіцкія іды» Торнтана Уайлдэра.

Пасля разводу, хутчэй за ўсё, выйшла замуж за кліента і паплечніка Цэзара Публія Ватынія, консула 47 да н.э. які незадоўга да гэтага страціў сваю першую жонку.

Далейшы лёс Пампеі невядомая.

Зноскі
------

1. ↑  Pompeia — Oxford Classical Dictionary
2. ↑  Жена Цезаря должна быть выше подозрений — Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений. — М.: «Локид-Пресс». Вадим Серов. 2003.
3. ↑  Плутарх. «Цэзар» (ч. 9-10)

Літаратура
----------

* *Helena Stegmann*. Pompeia [1]. // Der Neue Pauly (DNP). — Bd. 10. — Stuttg.: Metzler, 2001. — Sp. 88. — ISBN 3-476-01480-0
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Перакрыцце (значэнні).
**Перакры́цце** — унутраная гарызантальная агараджальная канструкцыя, якая раздзяляе па вышыні сумежныя памяшканні будынка.
Адрозніваюць перакрыцце міжпаверхавае, паддашкавае, падвальнае, над праездамі і інш. Бываюць жалезабетонныя (у выглядзе зборных канструкцый, маналітных канструкцый[ru], зборна-маналітных), на стальных бэльках, драўляныя, камбінаваныя. Найчасцей перакрыцце — комплексная канструкцыя з нясучай часткі (пліты, бэлькі), ізаляцыйных слаёў, падлогі, часам столі (як самастойнага элемента перакрыцця).

Гл. таксама
-----------

* Скляпенне
* Пакрыццё

Літаратура
----------

* Перакрыцце // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Памочнікі супрацьпаветранай абароны (СПА) Люфтвафэ** (ням.: Flakhelfer) — падраздзяленні Люфтвафэ, сфарміраваныя на акупіраваных тэрыторыях Еўропы з мясцовых жыхароў у гады Другой сусветнай вайны.

Перадгісторыя
-------------

Прававой асновай для прызыву і разгортвання ваенна-паветраных сіл і ваенна-марскіх памочнікаў была Пастанова аб надзвычайнай службе Трэцяга Рэйха ад 15 кастрычніка 1938 года. З красавіка 1942 года студэнты (да 17 гадоў) маглі добраахвотна працаваць у так званых хатніх зенітных батарэях (Heimatflak-Batterien). 20 верасня 1942 года Адольф Гітлер падпісаў прыказ з патрабаваннем неадкладнага разгортвання 120 тысяч чалавек мужчынскага полу для баявых дзеянняў на сушы і ў моры. У кастрычніку 1942 года рэйхсміністр авіацыі Герман Герынг правёў сустрэчу з рэйхсміністрам навукі, выхавання і народнай адукацыі Бернхардам Рустам на якой заявіў, што мае намер выкарыстоўваць тых, хто нарадзіўся ў 1926 і 1927 гадах, для дапаможных служб у ваенна-паветраных сілах. Імперскае міністэрства навукі, выхавання і народнай адукацыі выказала сур'ёзныя пярэчанні з нагоды гэтых планаў, асабліва ў частцы запланаванага спынення заняткаў. Іншыя міністэрствы далучыліся да дыскусіі і таксама выказалі рознага роду пярэчанні. Сам асабісты сакратар фюрэра і рэйхсляйтар Марцін Борман у лісце да Герынга ад 21 снежня 1942 года разглядаў ваенную службу студэнтаў і школьнікаў як небяспека для здароўя моладзі Рэйха, і што патрэбна сканцэнтраваць увагу на адукацыі і развіцці Гітлерюгенда. 

7 студзеня 1943 года Адольф Гітлер прыняў канчатковае рашэнне. У першапачатковы план былі ўнесены значныя змяненні і ўлічаны ўсе пярэчанні міністэрстваў:

* Прызвацца павінны былі толькі навучэнцы сярэдняй школы 1926 і 1927 гадоў нараджэння;
* Размяшчаць навабранцаў варта толькі побач з домам;
* Болей не планавалася выкарыстоўваць дзяўчынак.

22 студзеня 1943 года міністэрства навукі, выхавання і народнай адукацыі «Аб разгортванні ваеннай дапамогі моладзі ў ВПС».

Памочнікі СПА на акупіраванай тэрыторыі СССР
--------------------------------------------

### Беларусь

У верасні 1944 года Службай Нікеля і Саюзам беларускай моладзі ў «памочнікі СПА» былі завербаваныя 2354 маладых беларуса (па іншых дадзеных — каля 5 тыс.). З іх былі адабраны групы для навучання ў зенітна-артылерыйскай школе. Па заканчэнні курса вучобы іх уключылі ў склад частак СПА Берліна, у якасці асобных беларускіх падраздзяленняў.

Вядомыя памочнікі
-----------------

* Папа Рымскі Бенедыкт XVI прымаў удзел у абароне завода BMW пад Мюнхенам.

Зноскі
------
**Чырвонаслабодска-Маладушынская ступень** (ад назвы вёсак Чырвоная Слабада ў Акцябрскім раёне і Маладуша ў Рэчыцкім раёне) — тэктанічная структура ў Салігорскім, Акцябрскім, Калінкавіцкім і Рэчыцкім раёнах, у Паўночнай структурнай зоне Прыпяцкага прагіну.

Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых адкладах. На поўначы сучляняецца з Рэчыцка-Шацілкаўскай, на поўдні з Капаткевіцка-Велікаборскай ступенямі. На поўначы і поўдні абмежавана адпаведна Рэчыцкім і Маладушынска-Чырвонаслабодскім разломамі. Распасціранне ступені субшыротнае. Даўжыня каля 220 км, шырыня 15—25 км. Паверхня фундамента залягае на адзнаках ад -1200 да -6200 м. Платформавы чахол складаюць верхнепратэразойскія (магутнасць да 403 м), дэвонскія падсалявыя тэрыгенныя (160—280 м), падсалявыя карбанатныя (115-380 м), ніжнесаляносныя (да 1504 м), міжсалявыя (да 430 м), верхнесаляносныя (да 2600 м) і надсалявыя (да 3300 м) дэвонскія, каменнавугальныя, пермскія, мезазойскія і кайназойскія адклады; на ўсходзе ступені трапляюцца эфузіўныя ўтварэнні магутнасцю да 1822 м. Паверхня фундамента і падсалявыя адклады разрыўнымі парушэннямі разбіты на блокі, якія апускаюцца ў паўночным напрамку. Па міжсалявых адкладах сейсмаразведкай і свідраваннем выяўлены шэраг антыклінальных падняццяў; па верхнесаляносных вылучаюцца брахіантыклінальныя складкі, якія групуюцца ў выцягнутыя валы. Фарміраванне Маладушынска-Чырвонаслабодскай ступені пачалося ў сярэднім дэвоне і працягвалася да канца пермі. У межах ступені выяўлены паклады нафты: на Залатухінскай плошчы — у міжсалявых адкладах, на Маладушынскай, Барсукоўскай і Надзвінскай — у падсалявых.

Літаратура
----------

* Маладушынска-Чырвонаслабодская ступень // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
**Паморнік даўгахвосты** (*Stercorarius longicaudus*) — птушка сямейства паморнікавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 35-61 см, размах крылаў 90-117 см. Ніз цела і шыя белыя, верх галавы чорны. Вельмі доўгія і эластычныя два цэнтральныя рулявыя пёры (часам абламаныя). Палёт манеўраны. Маладыя вельмі падобныя да караткахвостых паморнікаў, але больш шэрыя і страйнейшыя, без белых плям на крылах. Голас — прарэзлівы крык.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны, у паўночнай частцы Галарктыкі. Насяляе сухую тундру як паблізу мора, так і ў глыбіні кантынента, астравы; далінамі рэк пранікае ў пакрытую дрэвамі тундру, а таксама ў горных раёнах (у Скандынавіі — да 1300 м). Пасля гнездавання адлятае на адкрытыя моры і іх узбярэжжы (у глыбіню кантынентаў залятаюць найбольш рэдка з усіх відаў паморнікаў).

Пералётны і качуючы від. Часам здараюцца інвазіі, звязаныя з рэзкім павелічэннем колькасці лемінгаў. Пералятае і качуе над акіянамі. Залятае у глыбі еўрапейскага кантынента (на Фарэры, у Люксембург, Эстонію, Латвію, Літву, Польшчу, Славакію, Венгрыю, Аўстрыю, Швейцарыю, Іспанію, Партугалію, Італію, на Мальту, у б. Югаславію, Балгарыю, Румынію, Беларусь, Турцыю, на Азорскія, Канарскія і астравы Зялёнага Мыса). На Беларусі вельмі рэдкі, выпадкова залётны від. Месцы зімовак вядомыя вакол Антарктыды на поўдзень ад Паўднёвай Амерыкі, Афрыкі і Аўстраліі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ладзіць у сухой ямцы на адкрытым месцы, часцей на сухім пагорку або сухой купіне, сухая высцілка з лішайнікаў з’яўляецца з пачаткам выседжвання.

Яйкі звычайна 2 (часам 1, у выключных выпадках 3), набліжаныя да эліптычных, аліўкава-бежавыя, зеленавата-карычневыя, аліўкава-зялёныя, жоўта-карычневыя, светла-зялёныя або карычневыя з цёмна-карычневымі або цёмна-зялёнымі паверхневымі плямамі, якіх больш на шырокім канцы, і светла-шэрымі глыбокімі.

Падвіды
-------

* *S. l. longicaudus* — Арктыка і Субарктыка ад Скандынавіі і Расіі на ўсход да дэльты р. Лены;
* *S. l. pallascens* — арктычная Грэнландыя, паўночная частка Паўночнай Амерыкі, Сібір на ўсход ад р. Лены.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | Avibase · eBird · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Neotropical Birds · SeaLifeBase · WoRMS |
**«Пампейская сцэна»** (англ.: Pompeian Scene, ці «Паўдзённы адпачынак») — карціна англійскага мастака Лоўрэнса Альма-Тадэмы, напісаная ў 1868 годзе.

«Пампейская сцэна» паказвае становішча Старажытнай Грэцыі, якую мастак скрупулёзна аднаўляе па вядомых яму археалагічным раскопкам сярэдзіны XIX стагоддзя. На стале, на пярэднім плане, размешчаны два залатых кубка, сярэбраная статуэтка Афрадыты, хлеб, кветкі, вінаград, садавіна і чырвонафігурная амфара, якія ўтвараюць нейкае падабенства нацюрморта. На заднім плане двое мужчын — малады і стары — слухаюць як юная жанчына гуляе на падвойнай флейце. Стары засынае, тады як малады чалавек ацэньвальна сочыць за дзяўчынай. Яе профіль, фігура і адзенні ўзыходзяць да скульптур Фідзія. Выразны малюнак, насычаныя колеры і бездакорная манера малявання нагадваюць старажытнагрэчаскі вазапіс.

Правенанс
---------

Карціна была паднесена ў дарунак музею Прада ў 1887 годзе Эрнеста Гамбартам (Ernesto Gambart), іспанскім консулам у Ніцы. У наш час яна выстаўлена ў зале 62b Прада. Інвентарны нумар — P03996.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 8 снежня 2018.

Літаратура
----------

* Путеводитель по Прадо. — С. 423. — ISBN 978-84-8480-188-7.

Спасылкі
--------

* «Пампейская сцэна» у базе даных Музея Прада (ісп.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Знайдзёнава.
**Аксана Валер’еўна Знайдзёнава** (нар. 16 красавіка 1983, Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Беларусі і Украіны. Сястра беларускай футбаліткі Святланы Знайдзёнавай.

Клубная кар’ера
---------------

Футболам пачатку займацца ў 1997 годзе, калі ёй было 13 гадоў, выступаў за ФК «Надзея» Магілёў. У «Нафтахіміку» з 2006 года.

Чэмпіён Украіны 2007 года, бронзавы прызёр Чэмпіянату Украіны 2006 года. Сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Беларусі 2004 і 2005 гадоў. Уладальнік Кубка і Суперкубка Беларусі 2005 года.

Зноскі
------

1. ↑  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  Склад команди, яка виборола золоті нагороди чемпіонату України 2007 року

Літаратура
----------

* Михаленя А. Золушки в бутсах // Все о футболе. — 2004. — 20 января (№ 2 (248)). — С. 10.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · УАФ |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзялендзік.
**Уладзімір Віктаравіч Дзяле́ндзік** (нар. 29 студзеня 1952, в. Зажэвічы, Салігорскі раён, Мінская вобласць) — беларускі бізнесмен.

Біяграфія
---------

Скончыў Кіеўскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «бухгалтар-эканаміст», Міжнародную акадэмію інфармацыйных тэхналогій.

У 2000—2004 і 2004—2008 гадах выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі 2-га і 3-га скліканняў.

Заснавальнік кампаніі «Дарыда». Утрымліваў футбольную каманду «Дарыда».

Жанаты, мае дачку.

Погляды
-------

Падтрымлівае палітыку Аляксандра Лукашэнкі, выступае катэгарычна супраць аб'яднання з Расіяй і адзінай валюты. Падтрымлівае беларускую мову.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Беларусі, ордэнамі Свяціцеля Кірылы Тураўскага і Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай Беларускай праваслаўнай царквы. Мае падзяку Прэзідэнта Беларусі за актыўны ўдзел у развіцці айчыннага спорту і ўдасканаленне спартыўнай базы ў краіне.

Зноскі
------

1. ↑  «Аляксандр Рыгоравіч, не ідзі на аб’яднанне з Расіяй!» Агнявое інтэрв’ю з уласнікам «Дарыды», мільянерам Уладзімірам Дзялендзікам

Спасылкі
--------

* Владимир Делендик Архівавана 28 ліпеня 2019.
**Не́рскае пласкагор’е** (руск.: Нерское плоскогорье) — пласкагор’е ў Расіі, у Якуціі і Магаданскай вобласці.

Пласкагор’е знаходзіцца на паўночным усходзе Сібіры. З паўночнага ўсходу абмежавана хрыбтом Чэрскага, з паўднёвага ўсходу — Верхнекалымскім нагор’ем, з паўднёвага захаду — хрыбтом Сарычава. Даўжыня ў напрамку з поўначы на поўдзень складае амаль 130 км, з захаду на ўсход — 50—70 км. Пераважаюць вышыні ў 700—1500 м. Найбольшая вышыня дасягае 2077 м (гара Хуламрын). Складзена з пясчанікаў, алеўралітаў і гліністых сланцаў. Паўсюдна вечная мерзлата. Расліннасць у ніжняй частцы схілаў — рэдкія лістоўнічныя лясы, зараснікі кедравага сланіку, хмызняковай вольхі, вышэй 1100—1200 м — горная тундра. На паўднёвых схілах пласкагор’я сустракаецца стэпавая расліннасць.

Праз Нерскае пласкагор’е працякае рака Нера (прыток Індыгіркі), пралягае тракт Усць-Нера — Магадан.

Гістарычныя звесткі
-------------------

У 1786 годзе Нерскае пласкагор’е ў час Паўночна-Усходняй сакрэтнай экспедыцыі перасякаў рускі мараплавец, географ і гідрограф, адмірал Г. А. Сарычаў.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11.
2. 1 2  Большая российская энциклопедия Архівавана 10 лістапада 2019. (руск.)
3. ↑  Нера // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (руск.)
4. ↑  По следам русского путешественника // Газета «Выборг» (руск.)

Літаратура
----------

* Нерскае пласкагор’е // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). — С. 294.
* *Нерское плоскогорье (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Нерское плоскогорье // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru (руск.)
* Нерское плоскогорье // Сайт «Природа мира» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Свіран** — будынак, які існаваў на паўночнай ускраіне вёскі Людзвіноў Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Помнік народнага дойлідства.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў XIX — пачатку XX стагоддзя з дрэва. Уваходзіў у комплекс сядзібных пабудоў. Разабраны ў 1980—1990-х гг.

Архітэктура
-----------

Свіран уяўляе сабой прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак накрыты вальмавым дахам. Сцены з брусоў (рубка вуглоў «у накладку») пастаўлены падрубамі на штандары. На ніжнім паверсе 2 складскія памяшканні з самастойнымі ўваходамі ў падоўжанай сцяне, на верхнім было некалькі памяшканняў, якія злучаліся з ніжнімі лесвіцамі (унутраная планіроўка зменена). Фасады былі расчлянёны карнізам на 2 ярусы. Другі ярус аформлены арачнымі вокнамі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Гомельская вобласць. — 383 с. іл.
2. ↑  Свіран (Людзвіноў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Гомельская вобласць. — 383 с. іл.
Ё. Аман. Пакаранне шпіцрутэнамі (пікавая алея). Швейцарыя, 1525
Пакаранне шпіцрутэнамі, 1776 год. Nikolaus Chodowiecki
Скрозь строй, малюнак Жофруа. 1845
**Шпіцрутэн** (ням.: Spießrutenlaufen, *Spiess* — дзіда, піка і *Rute* — дубец) — доўгі, гнуткі і тоўсты дубец з лазняку (вярбовага хмызняку) альбо (пазней) штатны металічны шомпал да дульназараднай агнястрэльнай зброі, які ўжываўся для цялесных пакаранняў (пакаранне шпіцрутэнамі) у XVII—XIX стагоддзях у Еўропе.

Гісторыя
--------

З’явіўшыся ў шведскай арміі ў XVII стагоддзі, шпіцрутэны былі неўзабаве распаўсюджаныя ў большасці еўрапейскіх армій. У рускай імператарскай арміі цялеснае пакаранне шпіцрутэнамі было ўведзена Пятром I у 1701 годзе і ўжывалася ў сухапутных войсках. Шпіцрутэны папярэдне вымочваць у салёнай вадзе.

У Расіі шпіцрутэны ўжываліся таксама для пакарання грамадзянскіх асоб (перш за ўсё з падатных саслоўяў) па прыгаворы ваеннага суда і паводле пастановы пра ссыльных. Асуджанага прымушалі праходзіць скрозь строй з 100—800 салдат, якія дубцамі білі асуджанага па спіне. У пачатку XIX стагоддзя колькасць удараў даходзіла да 6 тысяч. У гэтым выпадку «прагнанне скрозь строй» было раўнасільна смяротнаму пакаранню. У Расіі шпіцрутэны адменены 17 красавіка 1863 года пасля ваеннай рэформы Аляксандра II.

Зноскі
------

1. ↑  Ъ-Деньги — Дело об убийстве садиста начальника

Літаратура
----------

* Л. Толстой. «После бала».
* Ф. Достоевский. «Записки из Мёртвого дома».
* К. Паустовский. «Северная повесть».
* А. И. Куприн. «Дознание».

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шпіцрутэн
Шклянка з шыпшынавым супам
**Шыпшынавы суп** (шведск.: Nyponsoppa) — суп з шыпшыны, папулярны далікатэс у Швецыі. Яго часта ставяць на стол у якасці напою або ў якасці дэсерту з малаком, вяршкамі або ванільным марожаным. Вельмі часта ядуць упрыкуску з маленькім мігдальным печывам. Калі ядуць на сняданак, то суп значна прасцейшы, у ім менш садавіны і ён больш вадкі.

Ягады збіраюць спелымі і чырвонымі, пасля першых замаразкаў восенню, затым старанна высушваюць, зберагаючы пры гэтым вялікую колькасць вітаміну C. Высушаныя плады шыпшыны можна набыць у шведскіх крамах прадуктаў харчавання на імпарт.

Акрамя таго, шыпшынавы суп звычайна ўжываюць пры прастудзе у сувязі з высокім утрыманнем вітаміну С.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 19 жніўня 2009. Recipe for Rose hip soup.
2. ↑  *Swedish Recipes: Old and New* (1955) (Page 6)
American Daughters of Sweden **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 ліпеня 2011. Праверана 15 студзеня 2011.
3. ↑  
*Giese, Paula*. Native foods - rose hips **(нявызн.)** (26 ліпеня 1995). Праверана 8 жніўня 2008.
**Інцыдэнт з «Шэклтанам»** — падзеі, звязаныя з абстрэлам аргенцінскім эсмінцам «Альмірантэ Сторні» брытанскага даследчага судна «Шэклтан» (*Shackleton*) у лютым 1976 года.

Гісторыя
--------

4 лютага 1976 года судна «Шэклтан», якое знаходзілася ў 6 мілях ад Фалклендскіх астравоў, было некалькі разоў абстраляна эсмінцам, які матываваў абстрэл тым, што англічане знаходзіліся ў тэрытарыяльных водах Рэспублікі Аргенціна. Гэта адбылося ў перыяд абвастрэння англа-аргенцінскіх перамоў па прыналежнасці Фалклендаў. Урад Аргенціны такім чынам праводзіла палітыку «шпількавых уколаў».

Адміністрацыя Вялікабрытаніі ўспрыняла гэта як выклік. Праз некаторы час быў прыняты план на правядзенне дэманстрацыі сілы (Аперацыя «Джорнімэн»).

Гл. таксама
-----------

* Праблема прыналежнасці Фалклендскіх (Мальвінскіх) астравоў
* Фалклендская вайна
* Аперацыя «Суверэнітэт»

Зноскі
------

1. ↑  Англа-аргенцінскі канфлікт Архівавана 12 жніўня 2012.
2. ↑  Аргенціна ў XX стагоддзі
3. ↑  en:History of the Falkland Islands#Growing links with Argentina/ Пра інцыдэнт у англійскай Вікіпедыі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Матусевіч.
**Іосіф Антонавіч Матусе́віч** (4 кастрычніка 1907, Мінск — 9 мая 1985) — беларускі акцёр. Народны артыст БССР (1972).

Біяграфія
---------

Скончыў студыю Беларускага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа (1928), у якім доўгі час працаваў.

Творчасць
---------

Іосіф Антонавіч — характэрны, камедыйны акцёр. Яго мастацтву уласцівы востры пластычны малюнак ролі, жыццёвая праўда і яркасць сцэнічных фарбаў. Талент Іосіфа Матусевіча асабліва выявіўся ў беларускім нацыянальным рэпертуары: Куторга («Пінская шляхта» В. Дуніна-Марцінкевіча), дзядзька Ясіп («Навальніца будзе» па трылогіі Я. Коласа «На ростанях»), Сымон Рапецька («Бацькаўшчына» К. Чорнага), Войт («Лявоніха» П. Данілава), Суддзя («Несцерка» В. Вольскага), Дзімар («Сэрца на далоні» І. Шамякін), Гарошка («Выбачайце, калі ласка» А. Макаёнка), поп Ілля («Званы Віцебска» У. Караткевіча), дзед Цыбулька («Таблетку пад язык» А. Макаёнка), Граф («Шахматы» С. Граховяка) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь, 1995
2. ↑  Матусевіч Іосіф Антонавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Матусе́віч Іосіф Антонавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 469. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128210 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мазаноўскі.
**Іосіф Антонавіч Мазаноўскі** (1827 — пасля 1890) — беларускі і расійскі медык, доктар медыцыны, стацкі саветнік.

Біяграфія
---------

Скончыў медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта ў 1852 годзе і накіраваны лекарам у Каўказскі корпус  (руск.) (бел.. З 1854 года ардынатар Эрыванскага, Сімферопальскага, Тыфліскага ваенных шпіталяў.

У 1863 годзе абараніў ў Імператарскім Маскоўскім універсітэце доктарскую дысертацыю «Аб пашкоджанні костак з прычыны агнястрэльных ран». Быў камандзіраваны для стажыроўкі на два гады ў Еўропу, затым ардынатар Першага сухапутнага шпіталя  (руск.) (бел. ў Пецярбургу.

Удзельнік руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў.

У 1884—1890 гадах старшы ўрач Бабруйскага лазарэта.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Мазановский, Иосиф Антонович  (руск.)
2. ↑  А. Крылов-Толстикович «Русские врачи XIX-начала XX вв.»
3. ↑  Госпиталь  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Корбут.
**Іосіф Антон Корбут** (1756—1825) — ураднік, дзяржаўны службовец, памешчык.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Карафа-Корбутаў герба «Корчак». Сын Андрэя Ігнація Корбута, уласніка Волька Навагрудскага павета, і невядомай з Камароўскіх. Ахрышчаны 2 кастрычніка 1756 г. у Гарадзецкім касцёле.

Суддзя земскі і чашнік навагрудскі адпаведна прывілею караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ад 13 лістапада 1784 г. таксама ў 1788 г. дэпутат Галоўнага Літоўскага Трыбунала, пазней — камісар грамадзянска-ваенны і парадкавы, камісар па зборы падаткаў пад назвай «ахвяра апошняга гроша». Па грамаце імператара Аляксандра I ад 14 жніўня 1810 г. маршалак навагрудскі.

Валодаў маёнткамі Ужанка і Рудаўка, якія купіў у Плятэраў (1790), і Гарадзея, які купіў у Есьманаў (1794), таксама арандаваў маёнткі Зецяржэў(1786) і Грэск (1797) у князёў Радзівілаў. Па сямейным спісе шляхты 4.12.1797 г. жыў у маёнтку бацькі Рудаўка (203 мужчынскіх і 208 жаночых душ).

Памёр у 1825 г.

Узнагароды
----------

Кавалер ордэна Святога Уладзіміра IV ступені.

Сям’я
-----

У шлюбе з Саламеяй з Гінтараў, дачкой стольніка навагрудскага. Дзеці:

* Міхаіл Філіп Сігізмунд Антон (ахрышчаны 2.5.1795), кандыдат філасофіі, падкаморы навагрудскі.
* Карнеліуш Феафіл Яўстафій Валяр’ян (ахрышчаны 20.9.1796), кандыдат філасофіі, харунжы земскі Слуцкага павета (1825).
* Марыя (нар. 1790), у шлюбе з Феліцыянам Вінцэнтавічам Вольскім.
* Дамінік-Фердынанд-Людвіг (нар. 1806), паручнік Нарвскага гусарскага палка расійскага войска (1834), штабс-ротмістр (1838), маёр расійскага войска.
* Адам-Ян-Мечыслаў (ахрышчаны 7.04.1812).

Літаратура
----------

* 60/42 Іосіф-Антон // Я — сын Ваш : Статкевічы, Сацкевічы-Статкевічы герба «Касцеша». Карафа-Корбуты герба «Корчак» / Анатоль Статкевіч-Чабаганаў. — Мінск : Роднае слова, 2011. — 592 с. : іл. — (Летапіс беларускай шляхты). ISBN 978-985-90254-1-9


| ?Іосіф Антон Корбут — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Андрэй Ігнацій Корбут[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Іосіф Антон Корбут |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | ? з Камароўскіх[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клінцэвіч.
**Даніла Клінцэвіч** (22 снежня 1905, в. Макуці, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер Іўеўскі раён — 26 кастрычніка 1967, ЗША) — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Пляменнік М. Абрамчыка. Да беларускага руху далучыўся ў міжваенны час. У часе нямецкай акупацыі служыў у 13-м батальёне СД. З 1944 года ў эміграцыі. Спачатку ў Германіі, потым у ЗША. Сябра БАЗА, у 1959—1960, 1961—1964 гг. — старшыня нью-ёркскага аддзела арганізацыі. Сябра Згуртавання беларуска-амерыканскіх ветэранаў. Адзін з ініцыятараў выдання газеты «Беларус».

Памёр 26 кастрычніка 1967 года ад раку мозгу.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
**Іосіф Абрамавіч Ражба́** (14 снежня 1907, Дніпро, Украіна — 15 верасня 1995) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1955).

Біяграфія
---------

Пасля сканчэння студыі Маскоўскага трама працаваў у Маскоўскім тэатры імя Ленінскага камсамола. У Вялікую Айчынную вайну ў рускай трупе Чувашскага тэатра драмы. З 1944 года ў Дзяржаўным рускім тэатры Беларусі.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

Творчасць
---------

Выканаўца пераважна характарных роляў. Найбольш ярка рысы творчай індывідуальнасці выявіліся ў вобразах нацыянальнай драматургіі: Малышаў, Духонін («Брэсцкая крэпасць», «Галоўная стаўка» К. Губарэвіча), Багун, Мякішаў («Білет у мяккі вагон», «Пад адным небам» А. Маўзона), Фёдар Шупеня, Ніканаў («Трывога», «Соль» А. Петрашкевіча). Стварыў каларытныя вобразы і ў класічнай, сучаснай і замежнай драматургіі: Шалы («Узнятая цаліна» паводле М. Шолахава), Андрэй Жаркоў («З вечара да поўдня» В. Розава), Леўшын, Маўрыкій Манахаў, Данат («Ворагі[ru]», «Варвары», «Ягор Булычоў і іншыя[ru]» М. Горкага), Сілан і Бяссудны («Гарачае сэрца[ru]», «На бойкім месцы[ru]» А. Астроўскага), Луп Кляшнін («Цар Фёдар Іаанавіч» А. К. Талстога), Казарын («Маскарад[ru]» М. Лермантава), Яга і Глостэр («Атэла[ru]» і «Кароль Лір» У. Шэкспіра), Паўлет («Марыя Сцюарт» Ф. Шылера), Харнблаўэр («Мёртвая хватка» Дж. Голсуарсі) і інш.

Выступаў у радыёспектаклях.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Бур’ян Б. I.* Ражба Іосіф Абрамавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Іосіф Абрамавіч Ражба на сайце Кино-театр.ру[ru] (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2488348 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сіманоўскі.

**Іосіф Бенцыянавіч Сіманоўскі** (24 красавіка 1892, Бабруйск — 8 кастрычніка 1967) — беларускі бібліёграф, бібліятэказнавец, перакладчык, першы дырэктар Нацыянальнай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1957).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рамесніка. У 1914 г. скончыў Бернскі ўніверсітэт у Швейцарыі. Працаваў у Маскве ў энцыклапедыі Граната, практыкаваў у гарадской бібліятэцы імя А. С. Пушкіна. З 1917 г. зноў у Бабруйску, працаваў намеснікам гарадскога Савета, старшынёй культсекцыі, з’яўляўся членам рэдакцыі мясцовай газеты, з ліпеня 1918 г. — загадчыкам гарадской бібліятэкі.

У 1921 г. узначальваў бібліятэку БДУ i Кніжную палату, клапаціўся аб росце кніжных фондаў, выкарыстоўваў усе магчымасці атрымання дарэвалюцыйных выданняў. На гэтым пасту працаваў амаль 40 гадоў. Выступаў ініцыятарам стварэння ў 1926—1933 гг. філіялаў бібліятэк
у Віцебску, Магілёве, Гомелі, якія ў 1938 г. былі рэарганізаваны ў абласныя.

У 1941 г. эвакуіраваўся ў Сталінград, затым у Саратаў, працаваў у навуковых бібліятэках. У жніўні 1942 г. адазваны ў Маскву для выкладання ў Маскоўскім дзяржаўным бібліятэчным інстытуце. Адначасова, з красавіка 1943 г. пачаў работу па аднаўленню Дзяржаўнай бібліятэкі БССР. Будучы яе першым дырэктарам, удзельнічаў у рабоце шматлікіх усесаюзных, рэспубліканскіх нарад, з’ездаў, канферэнцый, на якіх выступаў з дакладамі па пытаннях бібліятэказнаўства.

У 1944—1945 гг. прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі бібліятэчнага факультэта пры Мінскім педінстытуце імя А. М. Горкага, дзе шмат гадоў выкладаў бібліятэказнаўства i да 1951 г. з’яўляўся загадчыкам кафедры.

Распрацаваў пытанне аб ролі навуковых бібліятэк як цэнтраў бібліяграфічнай работы. Унёс значны ўклад у развіццё бягучай i рэтраспектыўнай бібліяграфіі, падрыхтоўку паказальнікаў бібліяграфічных дапаможнікаў. Быў ініцыятарам выдання бюлетэня «Новыя кнігі Беларусі». Вядомы яго заслугі i ў развіцці МБА, стварэнні цэнтралізаванай сістэмы кнігазабеспячэння навуковых бібліятэк, даследаванні гісторыі бібліятэчнай справы ў рэспубліцы. На беларускую мову перакладаў творы Г. Гейнэ, А. Міцкевіча.

Зноскі
------

1. ↑  Сіманоўскі, Іосіф Бенцыянавіч (бібліятэказнавец ; 1892—1967)

Літаратура
----------

* Сіманоўскі Іосіф Бенцыянавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 383. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сіманоўскі Іосіф Бенцыянавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128370 |
**Быкі Гіса́нда** (ісп.: Toros de Guisando) — від верака, комплекс кельтыберскіх скульптур, размешчаных на ўзгорку Гісанда (муніцыпалітэт Эль-Т'ембла, правінцыя Авіла, Іспанія).

Статуі выкананы з граніту каля II стагоддзя да н.э. і адлюстроўваюць чацвераногіх жывёл (як відаць, быкоў ці кныраў). Магчыма, мелі культавае значэнне.

Ля «быкоў Гісанда» 14 красавіка 1458 года быў падпісаны дагавор паміж інфантай Ізабелай і яе братам Энрыке IV, паводле якога яна станавілася яго спадчынніцай. Дагавор завершыў эпоху феадальных міжусобіц у Іспаніі.

У іспанскай культуры
--------------------

Быкі Гісанда некалькі разоў згаданы ў «Дон Кіхоце» Сервантэса, а таксама ў паэта Федэрыка Гарсіа Лоркі.

Гл. таксама
-----------

* Дама з Эльчэ

Спасылкі
--------

* Быкі Гісанда  Архівавана 17 лютага 2012.  (ісп.) на сайце *artehistoria.jcyl.es* Відэа
**Эд Хайнэман** (англ.: Ed Heinemann; 14 красавіка 1908, Сагіна, Мічыган, ЗША — 26 лістапада 1991, Ранча-Санта-Фэ, Каліфорнія) — амерыканскі авіяканструктар.

Эд Хайнэман нарадзіўся ў городзе Сагіна, штат Мічыган, але вырас у Лос-Анджэлесе, куды яго сям'я пераехала ў хуткім часе пасля яго нараджэння. Авіяцыяй ён упершыню зацікавіўся, калі на Панама-Ціхаакіянскай міжнароднай выставе ў 1915 убачыў трукі паветраных асаў.

Сваю кар'еру ён пачаў у ролі чарцёжніка ў кампаніі Douglas Aircraft у 1926, але трапіў пад скарачэнне праз год. Наступныя дзесяць год ён змяняў пазіцыі ў розных авіяцыйных карпарацыях, пакуль зноў не апынуўся ў Douglas на пасту галоўнага інжынера, калі тая выкупіла Northrop Corporation, дзе ён працаваў. Падчас работы ў Douglas ён распрацаваў больш за дваццаць самалётаў, многія з якіх сталі легендамі ваеннай авіяцыі. Кампанію ён пакінуў толькі ў 1960, а два гады пасля стаў віцэ-прэзідэнтам General Dynamics, дзе курыраваў распрацоўку новага знішчальніка F-16. У 1973 ён выйшаў на пенсію.

За сваю доўгую кар'еру Эдвард Хайнэман прыняў удзел у стварэнні ваенных самалётаў, якія стаялі на ўзбраенні многіх ВПС часоў Другой сусветнай вайны і Вайны ў В'етнаме: пікіруючага бамбавіка SBD Dauntless, сямейства самалётаў A-20 Havoc, лёгкага бамбавіка A-26 Invader, штурмавіка A-1 Skyraider, стратэгічнага бамбавіка A-3 Skywarrior, знішчальнікаў F-6, F-10 і F-16.

Узнагароджаны Нацыянальным навуковым медалём у 1983, унесены ў Нацыянальную залу славы авіяцыі ЗША у 1980.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* The National Avation Hall of Fame - Heinemann, Edward Henry Архівавана 13 лютага 2018.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 8304 608X · LCCN: n80087984 · NLA: 35249524 · SUDOC: 147638410 · VIAF: 111440213 |
**Былі́нны верш** — адна з формаў фальклорнага акцэнтнага верша, які выкарыстоўваўся ў даўніх былінах. У гэтым вершы адсутнічае рыфма, моцных (або апорных) націскаў у вершаваных радках — часцей тры, часам — два. Аднолькавая (або прыблізна аднолькавая) колькасць моцных націскаў у радках быліннага верша дасягаецца пропускам пры рэчытатыўным выкананні былін лагічных націскаў у асобных словах, увядзеннем дадатковых складоў, паўтору і г. д. У новай беларускай паэзіі былінны верш часам ужываецца ў мэтах стылізацыі. Так, двухакцэнтны верш быліннага тыпу (з цэзурай) скарыстаў Я. Купала ў прадмове да паэмы «Гарыслава»:

Гэй, павейце, // разгуляйцеся,
Ветры вольныя, // лёгкакрылыя,
Над старонкаю, // над крывіцкаю
Зашуміце, // неўгамонныя.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Інфраструкту́ра** (лац.: infra — *ніжэй*, *пад* і лац.: structura — *будынак*, *размяшчэнне*) — комплекс узаемазлучаных абслуговых структур, што складаюць і/ці забяспечваюць падмурак для вырашэння праблемы (задачы).

Тэрмін запазычаны з ваеннай лексікі, дзе азначае сістэму стацыянарных аб'ектаў, прызначаных для забеспячэння навучання, разгортвання і баявых дзеянняў войскаў.

Гл. таксама
-----------

* Інфраструктура эканомікі
* Авіяцыйная інфраструктура
* Інфармацыйная інфраструктура, Інфармацыйная прастора
* Інфраструктура адкрытых ключоў
* Касмічная інфраструктура
* Інавацыйная інфраструктура
* Сацыяльная інфраструктура
* Інфраструктура рынка працы
* Інфраструктура сістэмы кіравання
* Інфраструктура ваеннай арганізацыі
* Вытворчая інфраструктура