**Удэй Садам Хусейн ат-Тыкрыці** (18 чэрвеня 1964, Тыкрыт — 22 ліпеня 2003, Масул) — старэйшы сын былога прэзідэнта Ірака Садама Хусейна. Займаў пасады кіраўніка Алімпійскага камітэту Ірака, Іракскага саюза журналістаў і Іракскай футбольнай асацыяцыі, генеральнага сакратара Саюза студэнтаў Ірака і Саюза іракскай моладзі. Яму належалі газета «Бабіль» і радыё «Голас Ірака». Галоўнакамандуючы ўзброеным фарміраваннем «Федаін садам» і член арміі вызвалення Іерусаліма. Дэпутат парламента і доктар паліталогіі.

Біяграфія
---------

Скончыўшы інжынерны каледж у 1984 годзе з высокімі вынікамі, Удэй стаў рэктарам Універсітэта імя Садама і старшынёй іракскага алімпійскага камітэта.

У 1995 годзе стварыў і стаў галоўнакамандуючым добраахвотніцкай міліцыі — «Федаін садам». У перакладзе з арабскага «федаін» — «ахвяруючы сабой». Паводле розных ацэнак, колькасць «федаінаў» у Іраку дасягала ад 18 да 40 тысяч. Ён плаціў ім у месяц суму, эквівалентную 100 доларам (дзяржслужачыя атрымлівалі 3 долара), забяспечыў зямельнымі ўчасткамі, бясплатнай медыцынскай дапамогай і дадатковымі харчовымі пайкамі.

У сакавіку 2000 года Удэй быў абраны членам іракскага парламента.

У лютым 2002 года Удэй быў удастоены звання прафесара паліталогіі ў багдадскім Універсітэце Садама за 300-старонкавую доктарскую дысертацыю, прысвечаную праблемам міжнародных адносін у XXI стагоддзі. У гэтай працы Удэй прадказваў немінучы крах ЗША.

Замахі
------

У 1991 годзе, калі двайнік Удэя Хусейна аб’язджаў войскі, на адным з блок-пастоў члены Рабочай партыі Курдыстана, пераапранутыя ў ваенную форму іракскай арміі, абстралялі аўтамабіль з двайніком з ручнога кулямёта, а таксама кінулі ў яго дзве гранаты. У выніку двое ахоўнікаў двайніка Удэя былі забіты, кіроўца паранены ў жывот, а сам двайнік атрымаў скразное раненне ў руку і раненні абедзвюх ног аскепкамі гранаты.

12 снежня 1996 года на Удэя быў здзейснены яшчэ адзін замах. Падчас прагулкі па ўніверсітэцкім гарадку двое невядомых абстралялі чырвоны браніраваны Porsche Удэя з аўтамата і пісталета. Агнём у адказ аховы адзін з нападнікаў быў забіты, другому ўдалося схавацца. Таксама загінуў адзін целаахоўнік Удэя і выпадковы мінак, які трапіў пад агонь. 8 куль трапілі ў левую частку тулава і нагу. Адна з куль параніла Удэя ў пах, следствам чаго стала часовая страта рэпрадуктыўнай функцыі, пазней яе ўдалося аднавіць толькі часткова. Адно з раненняў — у пазваночнік — выклікала параліч ніжніх канечнасцяў, і ў выніку ён апынуўся паралізаваны. Пасля некалькіх аперацый, старэйшы сын Садама змог хадзіць толькі з кіем. Замах і хвароба канчаткова перакрэслілі шанцы Удэя на пасаду прэзідэнта: пасля гэтага відавочным спадчыннікам Садама стаў малодшы сын — Кусей.

8 сакавіка 2003 года здзейснены трэці замах. Увечары таго дня група ўзброеных людзей уварвалася ў конны клуб у раёне Аль-Джадырыя і адкрыла агонь па Удэю. Завязалася жорсткая перастрэлка, у выніку якой былі забіты 3 ахоўнікі. Нападнікам удалося схавацца.

Амерыканскае ўварванне і гібель
-------------------------------

Перад пачаткам уварвання, 18 сакавіка 2003 года, Джордж Буш-малодшы высунуў Садаму Хусейну ультыматум з патрабаваннем, каб ён склаў з сябе паўнамоцтвы і пакінуў краіну разам са сваімі сынамі. У адказ на гэта Удэй у тэлеэфіры заявіў, што на самой справе прапанова павінна гучаць абсалютна інакш: гэта прэзідэнт Буш павінен *«скласці з сябе паўнамоцтвы»*. Сын прэзідэнта Ірака назваў фігуру амерыканскага прэзідэнта «нестабільнай» і параіў яму пакінуць Белы дом. У адваротным выпадку амерыканскім войскам у Іраку будзе прыгатаваны «самы крывавы бой». Удэй Хусейн папярэдзіў Злучаныя Штаты аб тым, што напад на Ірак пашырыць межы вайны, якую некаторыя ісламскія краіны вядуць супраць ЗША. Па словах Удэя, *«жонкі і маці тых, хто нападзе на нас, будуць галасіць, і слязам іх не будзе канца… у іх знікне вера ў тое, што для іх ёсць хоць адно бяспечнае месца — як у Іраку, так і ва ўсім астатнім свеце»*.

На наступны дзень арабскія СМІ паведамілі, што Садам Хусейн арыштаваў свайго старэйшага сына і адправіў пад аховай у прэзідэнцкі комплекс Тартар. Прычынай арышту паслужыла таемная спроба Удэя Хусейна дамовіцца з іарданцамі аб уцёках у Аман. 31 сакавіка, упершыню пасля пачатку вайны, свет убачыў нараду ваеннага камандавання, на якім старшыняваў Садам Хусейн — у ім прынялі ўдзел Удэй і яго малодшы брат Кусей. Праз тыдзень, 6 красавіка, іракскае тэлебачанне ў апошні раз прадэманстравала відэазапіс з жывым Удэем. Пасля звяржэння садамаўскага ўрада Удэй з бацькам, братам і шэрагам іншых палітычных дзеячаў Ірака зніклі. За ім, як і за многімі хаваліся, пачалося паляванне.

22 ліпеня адзін з людзей, якія хавалі сыноў Садама, паведаміў пра іх месцазнаходжанне ў асабняку шэйха Навафа Зэйдана ў Масуле. Гэты інфарматар (курд па нацыянальнасці) атрымаў ад урада ЗША 30 млн долараў. Па трывозе была паднята і перакінута ў горад аператыўна-тактычная група 20 (Task Force 20) — сакрэтнае ваеннае падраздзяленне, у якое ўваходзілі: супрацоўнікі ЦРУ, байцы сіл спецыяльнага прызначэння — падраздзяленне «Дэльта» і ВМС. У спецаперацыі таксама ўдзельнічалі дэсантнікі з 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ЗША.

Людзі на віле забарыкадаваліся ўнутры і аказалі жорсткае супраціўленне. Мяркуючы па кадрах, якія ўдалося зняць тэлеканалу «Аль-Арабія», на віле зусім не рыхтаваліся да абароны: на стале былі рассыпаны шакаладныя цукеркі, а самі абаронцы былі ў тапачках.

Аперацыя працягвалася шэсць гадзін. Сам штурм пачаўся з прапановы здацца, але адказу атрымана не было. Калі спецназ падышоў да дома, то трапіў пад абстрэл: па іх стралялі людзі, якія забарыкадаваліся ў пакоі на верхнім паверсе асабняка. Чатыры байца былі паранены — трое на лесвіцы і адзін перад домам. Амерыканскія салдаты адкрылі агонь у адказ. Праз некаторы час яны паспрабавалі зноў пранікнуць у будынак, але зноў патрапілі пад агонь і адышлі. Пасля гэтага амерыканскія салдаты разгарнулі «Хамеры» з супрацьтанкавымі ракетамі і выпусцілі па доме 10 ракет. У выніку гэтага абстрэлу Удэй, яго брат Кусей і іх ахоўнік загінулі. Амерыканцы пагрузілі целы Удэя і Кусея на верталёт і даставілі з Масула ў аэрапорт Багдад, куды на апазнанне прывялі арыштаваных раней паплечнікаў Садама Хусейна. Удэя, у прыватнасці, даведаліся па шнару на назе, які застаўся ад замаху. Разам з імі забіты чатырнаццацігадовы Мустафа, сын малодшага брата.

Баючыся, што месца пахавання сыноў Садама можа стаць цэнтрам паломніцтва і сімвалам супраціву, амерыканскія ўлады доўга не выдавалі сваякам цела загінуўшых. Толькі праз два тыдні, насуперак усім традыцыям, астанкі былі пахаваны. Раніцай 2 жніўня на могілках у вёсцы Аўджа (недалёка ад горада Тыкрыт, радзімы Садама Хусейна) адбылося пахаванне Удэя і Кусея. Усе магілы былі пакрыты іракскім нацыянальным сцягам. Напярэдадні пахавання амерыканцы аддалі загад, каб колькасць удзельнікаў пахавання не перавышала 150 чалавек.

13 студзеня 2007 года цела забітых эксгумавалі і, у адпаведнасці з ісламскімі традыцыямі, да заходу сонца перапахавалі побач з парэшткамі іх бацькі, пакаранага смерцю 30 снежня 2006 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Uday Hussein // Find a Grave — 1996. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
2. ↑  حكومة القرية — С. 53.
3. ↑
4. ↑  № 39 (225) / Республика по наследству **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 кастрычніка 2016. Праверана 1 лістапада 2020.
5. ↑  № 30 (372) / Москва, Багдад и Арафат **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2004. Праверана 1 лістапада 2020.
6. ↑  Двойник остался один // Труд
7. ↑  Iraq's Family Feud Leaves Bloody Trail **(нявызн.)**, *Washington Post* (10 February 1997). Праверана 27 September 2014.
8. ↑  *Zoltan Istvan*. Братская могила **(нявызн.)**.  Коммерсантъ. Праверана 24-07-2003.
9. ↑  Gellman, Barton.  Iraq's Family Feud Leaves Bloody Trail **(нявызн.)** (10 February 1997). Праверана 24 February 2014.
10. ↑  Blair, David.  Brothers grim: life and times of two tyrants **(нявызн.)** (23 July 2003). Праверана 24 February 2014.
11. ↑  Report: Saddam Hussein's Son Plotted London Assassination Attack **(нявызн.)**, *Fox News Channel* (23 March 2008). Праверана 24 February 2014.
12. ↑  «Багдад» : на сына Хусейна было совершено покушение | Политика | Лента новостей «РИА Новости»
13. ↑  YTPO.ru — ежедневная e-газета
14. ↑  YTPO.ru — ежедневная e-газета
15. ↑  Ъ-Власть — «Иракская колода» пять лет спустя
16. ↑  MacFarquhar, Neil (2003), Hussein’s 2 Sons Dead in Shootout, U.S. Says, *The New York Times,* 23 July 2003, p. A1
17. ↑  Тела сыновей Саддама были секретно захоронены на родине их отца — Korrespondent.net
18. ↑   Архівавана 15 сакавіка 2007.

| ⛭Іракская вайна |
| --- |
| Храналогія | 
* Уварванне
* Акупацыя
* Міжканфесійны канфлікт
* Вывад амерыканскіх войск

 |
| Сілы | 

|  |  |
| --- | --- |
| **Міжнародная кааліцыя** | 
* Узброеныя сілы ЗША
* Узброеныя сілы Вялікабрытаніі
* ПВК «Blackwater»
* Балгарскі кантынгент
* Брыгада Плюс-Ультра
* Венгерскі кантынгент
* Сальвадорскі кантынгент
* Галандскі кантынгент
* Грузінскі кантынгент
* Дацкі кантынгент
* Італьянскі кантынгент
* Польскі кантынгент
* Украінскі кантынгент
* Японскі кантынгент

 |
| **Іракскія паўстанцы** | 
* Аль-Аўда
* Аль-Каіда ў Іраку
* Ансар аль-Іслам
* Армія адзінабожжа і джыхаду
* Армія пераможнай абшчыны
* Армія людзей накшбандзійскага ордэна
* Армія Махдзі
* Асаіб Ахль аль-Хак
* Баас
* Найвышэйшае камандаванне джыхаду і вызвалення
* Ісламская армія ў Іраку
* Ісламская дзяржава Ірак
* Катаіб Хезбала
* Рэвалюцыйная брыгада 1920
* Іракскі ХАМАС
* Джамаат Ансар аль-Суна

 |
| Іншыя | 
* Узброеныя сілы Ірака
* Арганізацыя Бадра
* Сыны Ірака
* Савет выратавання Анбара

 |

 |
| Галоўныя асобы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Кааліцыя | 
* Джордж Буш
* Барак Абама
* Дональд Рамсфелд
* Томі Фрэнкс
* Джон Абізаід
* Рыкарда Санчэс
* Джордж Кейсі
* Дэвід Петрэус
* Рэйманд Адзіерна
* Джэймс Мэціс
* Томас Мец
* Джэймс Конвей
* Тоні Блэр
* Гордан Браўн
* Дэвід Кэмеран
* Андэрс Фог Расмусен
* Крыс Кайл
* Джэсіка Лінч

 |
| Урад Садама | 
* Садам Хусейн
* Удэй Хусейн
* Кусей Хусейн
* Алі Хасан аль-Маджыд
* Ізат ад-Дуры
* Таха Ясін Рамадан
* Барзан Ібрагім ат-Тыкрыці

 |
| Новы ўрад | 
* Масуд Барзані
* Нуры аль-Малікі
* Абдул Сатар Бузай Аль-Рышаві
* Ахмед Абу Рыша
* Хадзі аль-Амеры
* Фазаль Аль-Гаўд

 |
| Паўстанцы | 
* Муктада ас-Садр
* Абу Мусаб аз-Заркаві
* Каіс аль-Хазалі
* Абу Аюб аль-Масры
* Абу Умар аль-Багдадзі
* Абу Сулейман
* Фараж Ахмад Нажмудзін
* Абдула аль-Джанабі
* Абу Дуа
* Махамед Юніс аль-Ахмед
* Снайпер Джуба

 |

 |
| Інцыдэнты | 
* Абстрэл калоны расійскіх дыпламатаў
* Абстрэл журналістаў у Багдадзе
* Забойствы ў Фалуджы
* Катаванні зняволеных у турме Абу-Грэйб
* Засада ў Эль-Фалуджы
* Масавае забойства ў Мукарадзібе
* Масавае забойства ў Хадзіце
* Забойства ў Махмудзіі
* Выкраданне расійскіх дыпламатаў
* Багдадскі авіяўдар
* Інцыдэнт з «Блэкуотэрам» у Багдадзе

 |
| Іншыя аспекты | 
* Антываенныя пратэсты
* Людскія страты
* Тэрарыстычныя акты
* Іракскае дасье
* Даклад Тагубы
* Іракская калода
* Трыбунал над Садамам Хусейнам
* Пакаранне смерцю Садама Хусейна
* Пурпурная рэвалюцыя

 |


| ?Удэй Хусейн — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Садам Хусейн |  | Hussein 'Abid al-Majid[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Удэй Хусейн |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Sajida Talfah[d] |  | Khairallah Talfah[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Notable Names Database · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5628084 · GND: 129080934 · GTAA: 113023 · ISNI: 0000 0000 5544 0557 · LCCN: n97039787 · NKC: xx0018443 · NLP: A1686640X · NTA: 250640392 · VIAF: 37988374 |

 |