**Раздробны гандаль у Расіі** ператварыўся ў адзін з найважнейшых рухавікоў эканамічнага росту эканомікі краіны з моманту пачатку эканамічных рэформаў і лібералізацыі рынку ў канцы 1980-х гадоў, хоць рознічны гандаль існаваў як у СССР, так і царскай Расіі. З пачатку 2000-х гадоў галоўным каталізатарам росту сучаснай розніцы з'яўляецца рост спажывецкага попыту на ўнутраным рынку краіны, які дазваляе згладжваць ваганні на экспартных кірунках.

У сувязі з распачатым ў 2014 годзе эканамічным крызісам, рознічны гандаль у Расіі перажывае спад.

Сусветныя супастаўлення
-----------------------

У 2010 годзе па аб'ёмах абароту рознічнага рынку Расія займала 8-е месца ў свеце з доляй каля 2 % сусветнай розніцы. У Еўропе расійскі рынак (326,7 млрд. еўра) у 2010 годзе займаў 4-ю пазіцыю пасля Францыі (399,5) , Германіі (398,0) і Вялікабрытаніі (343,3).

У 2012 годзе абарот рознічнага гандлю ў Расіі склаў 21 трлн 319,9 млрд. рублёў, што было на (+5,9 %) вышэй за паказчык 2011 года.

Дынаміка
--------

У 2007 годзе колькасць работнікаў рознічнага сектара перавысіла 7 млн чалавек, а яго тавараабарот павялічыўся ў шэсць разоў. З 1999 па 2007 год прадукцыйнасць працы ў расійскай розніцы вырасла больш чым удвая — з 15 да 31 % у параўнанні з узроўнем ЗША. Захоўваецца разрыў тлумачыўся больш нізкай долі сучасных сеткавых фарматаў, на долю якіх у Расіі ў 2007 годзе прыпадала толькі 35 % тавараабароту і 11 % занятых у сектары[*неаўтарытэтная крыніца?*].

З 2006 па 2013 гг. сярэднемесячныя тэмпы прыросту ў гадавым вылічэнні дасягалі (+7,97 %). Пік прыросту назіраўся ў снежні 2007 года, калі месячны абарот павялічыўся адразу на (+17,70 %). Самае нізкае значэнне было зарэгістравана ў снежні 2009 года, калі рознічны абарот знізіўся на (-9,80 %) у параўнанні з вераснем 2008 года.

У сувязі з распачатым ў 2014 годзе эканамічным крызісам, у першай палове 2015 года абарот рознічнага гандлю ўпаў на 8,1%.

Гандлёвая зала супермаркета

Віды рознічнага гандлю ў Расіі
------------------------------

### Стацыянарны гандаль

Гандаль, які ажыццяўляецца ў спецыяльна абсталяваных, прызначаных для вядзення гандлю будынках (іх частках) і збудаваннях

Гандлёвыя будынкі і збудаванні ўтвараюць будаўнічыя сістэмы, трывала звязаныя падмуркам з зямельным участкам і падлучаныя да інжынерных камунікацыях. Да дадзенай катэгорыі гандлёвых аб'ектаў ставяцца гандлёвыя цэнтры, крамы, павільёны і кіёскі.

### Нестацыянарны гандаль

Гандаль, якая ажыццяўляецца на прынцыпах развазнога і разноснага гандлю, а таксама іншыя аб'екты арганізацыі гандлю, якія не адносяцца ў адпаведнасці з патрабаваннямі да стацыянарнай гандлі.

### Кірмашы выхаднога дня

Кірмашы выхаднога дня рэгулярна арганізуюцца прэфектурай адміністрацыйнай акругі горада Масквы ва ўсталяваным месцы. Праводзяцца ў пятніцу, суботу і нядзелю.

На кірмашах выхаднога дня дапускаецца продаж сельскагаспадарчай прадукцыі і харчовых тавараў, вырабленых на тэрыторыі дзяржаў-членаў Мытнага саюза.

### Рынкі

Месца рознічнага гандлю прадуктамі харчавання і таварамі (часта пад адкрытым небам або ў гандлёвых радах).

### Рэгіянальныя кірмашы

Рэгіянальныя кірмашы арганізуюцца перыядычна або аднаразова. Праводзяцца выканаўчымі органамі дзяржаўнай улады або органамі мясцовага самакіравання іншых суб'ектаў Расійскай Федэрацыі, органамі выканаўчай улады іншых дзяржаў-членаў Мытнага саюза сумесна з прэфектурамі адміністрацыйных акруг горада Масквы ва ўсталяваным месцы.

На рэгіянальных кірмашах дапускаецца продаж сельскагаспадарчай прадукцыі, харчовых і нехарчовых тавараў лёгкай прамысловасці, вырабленых на тэрыторыі дзяржаў-членаў Мытнага саюза, вырабаў народных мастацкіх промыслаў, прадукцыі рамесніцтва і іншых тавараў.

### Спецыялізаваныя кірмашы

Спецыялізаваныя кірмашы арганізуюцца перыядычна або аднаразова. Праводзяцца выканаўчымі органамі дзяржаўнай улады горада Масквы, юрыдычнымі асобамі, індывідуальнымі прадпрымальнікамі.

На спецыялізаваных кірмашах не менш за 80% месцаў прызначана для продажу тавараў аднаго класа ў адпаведнасці з Агульнарасійскім класіфікатарам прадукцыі або тавараў аднаго рэгіёну паходжання альбо тавараў, звязаных адзінай тэматыкай.

### Фестывалі (вулічнай ежы)

Масавыя ўрачыстасці, на якіх дэманструецца кулінарнае мастацтва, ажыццяўляецца дэгустацыя ежы, а таксама продаж сельскагаспадарчай прадукцыі, харчовых і нехарчовых тавараў, вырабаў народных мастацкіх промыслаў і прадукцыі рамесніцтва.

Фестывалі праводзяцца на пастаяннай і нясталай аснове на адкрытым паветры на плошчах, у парках, у натуральных архітэктурна-гістарычных інтэр'ерах замкаў і ў іншых славутых месцах.

Асноўныя гульцы рознічнага рынку
--------------------------------

Для рознічнага рынку Расіі характэрна паступовая кансалідацыя асноўных гульцоў з цягам часу. Пры гэтым на расійскім рынку прысутнічаюць як расійскія, так і замежныя сеткі. У адрозненне ад так званага «польскага сцэнару», калі новапрыбылыя замежныя сеткі ў кароткія тэрміны выцеснілі або цалкам паглынулі мясцовыя рознічныя кампаніі, айчынныя кампаніі рознічнага гандлю ў Расіі працягваюць займаюць вядучыя месцы на расійскім рынку і нават пашыраюць сваю прысутнасць у краінах СНД. Характэрна, што ў Расіі, якая па прагнозах экспертаў павінна ўжо праз 2-3 гады заняць 4-е месца ў свеце па аб'ёмах розніцы, не дзейнічаюць два найбуйнейшых сусветных рознічника Вол-Март(ЗША) і Карэфур (Францыя).

Асаблівасці
-----------

Па дадзеных за 2011 год, крадзеж нанёс рознічнаму гандлю ў Расіі страт на 1, 74 % ад агульнага абароту гэтага сектара эканомікі. Па гэтым паказчыку Расія заняла другое месца пасля Індыі (2,38 %), хоць адставанне сучаснага сусветнага лідара розніцы — ЗША — было нязначным (1,59 %). У той жа час у КНР, якая па некаторых прагнозах рыхтуецца пацясніць ЗША ў якасці сусветнага лідара розніцы ў 2016 годзе, памеры крадзяжоў з рознічных гандлёвых сетак былі больш сціплымі (1,11 %).

Гл. таксама
-----------

* Аптовы гандаль у Расіі

Зноскі
------

1. ↑  Russian Retail Sales Surprise in Sign of Support to Economy - Bloomberg **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2013. Праверана 29 красавіка 2013.
2. ↑  Розничный оборот упал до уровня 1991 года - Газета. Архівавана 11 лютага 2017.
3. ↑  Key European Retail Data 2010 Review and 2011 Forecast - Directions Magazine **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2013. Праверана 29 красавіка 2013.
4. ↑  Оборот розничной торговли в РФ увеличился в I квартале на 3,9% - Росбалт.ру **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2013. Праверана 29 красавіка 2013.
5. ↑  Розничная торговля в России — Documentation
6. ↑  RUSSIA RETAIL SALES YOY | LATEST DATA | FORECAST | NEWS **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2013. Праверана 1 мая 2013.
7. ↑  Ярмарки выходного дня - Департамент торговли и услуг города Москвы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2015. Праверана 27 мая 2017.
8. ↑  Новости рынков - Новости и публикации | UBS **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2013. Праверана 29 красавіка 2013.
9. ↑  India: global leader in retail theft | beyondbrics **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2013. Праверана 29 красавіка 2013.

Спасылкі
--------

* Партал навін і інфармацыі аб рознічнага гандлю ў Расіі і на Украіне
* Масква не можа застыць у сваім развіцці // АиФ