recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вяржбіцкі.
**Фёдар Міхайлавіч Вяржбіцкі** (1846—1916) — рускі архітэктар. Аўтар праекта тыпавой вайсковай царквы (1901), па якому на тэрыторыі Расіі было пабудавана 66 храмаў. Сярод іх — Свята-Дабравешчанская царква ў Лагунцах  (руск.) (бел. Свята-Мікольская царква (Барнаул)  (руск.) (бел. Кафедральны сабор Святых Жонак-Міраносіц у Баку  (руск.) (бел. Свята-Пакроўская царква ў Ерэване  (руск.) (бел. Свята-Аляксандра-Неўская царква ў Тэрмезе  (руск.) (бел. (сумесна з Ф. У. Смірновым  (руск.) (бел.), Свята-Пакроўская царква ў Лібаве.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1846 годзе. Скончыў поўны курс навук у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы са званнем архітэктарскага памочніка і правам на чын XII класа. Быў вызначаны на службу ў міністэрства ўнутраных спраў з 9 чэрвеня 1871 года, з адкамандзіраваннем для заняткаў у Тэхнічна-будаўнічы камітэт  (руск.) (бел.. Ужо 27 верасня таго ж года ён быў зацверджаны ў чыне губернскага сакратара; 13 чэрвеня 1872 года прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення Віленскага губернскага праўлення і на гэтай пасадзе знаходзіўся да 14 мая 1875 года.

Быў перайменаваны 15 сакавіка 1877 года ў грамадзянскія інжынеры.

З 31 студзеня 1891 года вызначаны ў Тэхнічна-будаўнічы камітэт  (руск.) (бел. Міністэрства ўнутраных спраў, а 11 жніўня таго ж года быў прызначаны тэхнікам ў канцылярыю камісіі па ўладкаванні казармаў.

З 22 верасня 1896 года — калежскі асэсар, з 6 снежня 1906 года — стацкі саветнік.

Памёр пасля 1916 года.

Зноскі
------

1. ↑  Типовая воинская церковь Вержбицкого

Літаратура
----------

* Столетие военного министерства. Указатель биографических сведений, архивных и литературных материалов, касающихся чинов общего состава по канцелярии военного министерства с 1802 до 1902 г. включительно. Кн. 2. — С. 675.

Спасылкі
--------

* Памятники истории и культуры Псковской области
* Псковский биографический словарь. Под общ. ред. В. Н. Лещикова.
**Іван Канстанцінавіч Сле́сараў** (руск.: Иван Константинович Слесарев; 30 лістапада 1926 — 1 красавіка 1998) — вучоны ў галіне жывёлагадоўлі, доктар біялагічных навук (1972), прафесар (1977).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Ілек Ілекскага павета Уральскай губерні Казакскай АССР (сучаснае сяло, адміністрацыйны цэнтр Ілекскага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі). Скончыў 7 класаў школы і ў 1942 годзе паступіў вучыцца ў Ілекскі заатэхнічны тэхнікум. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З лістапада 1943 года па май 1944 года праходзіў ваенную падрыхтоўку, скончыў школу снайпераў у Бузулуку і праходзіў службу ў складзе 417-й стралковай Чырванасцяжнай Сівашскай дывізіі 1-а Прыбалтыйскага фронту. Удзельнік вызвалення Прыбалтыкі і Беларусі.

У 1947 годзе скончыў Ілекскі заатэхнічны тэхнікум, у 1952 годзе — Арэнбургскі сельскагаспадарчы інстытут (сучасны Арэнбургскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт). У 1956 годзе скончыў аспірантуру і ў 1956—1961 гадах працаваў старшым навуковым супрацоўнікам на Аграбіялагічнай станцыі Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З 1961 года І. К Слесараў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар навуковых прац па па бялковым кармленні сельскагаспадарчай жывёлы з выкарыстаннем сінтэтычных азоцістых рэчываў, арганічных кіслот, смакавых дабавак хімічнага і мікрабіялагічнага сінтэзу.

Аўтар больш за 160 навуковых прац.
Адзін з аўтараў патэнта «Кормовая добавка для животных».

Пад кіраўніцтвам І. К. Слесарава абаронены 34 кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый.

Сярод апублікаваных прац:

* Минеральное питание крупного рогатого скота. — Мн. 1987. (разам з А. С. Зяньковым);
* Минеральные источники Беларуси для животноводства. — Мн. 1995. (разам з М. У. Пілюком).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны шэрагам медалёў за баявыя і працоўныя заслугі, ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, НДІ жывёлагадоўлі, Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4 5 6  *Иван Шейко* По рецептуре Ивана Слесарева (руск.)
3. ↑  Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента (руск.)

Літаратура
----------

* Слесараў Іван Канстанцінавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 6. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* *Иван Шейко* По рецептуре Ивана Слесарева (руск.) // Навуковая, вытворча-практычная газета Беларусі «Навука», № 49 (2620) 5 снежня 2016 г.
**Іван Зэ́йдэль** (**Іаган Георг**; ? — пасля 1787) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1764—1767 гадах кіраваў будаўніцтвам Рундальскага палаца, узведзенага ў 1736—1740 гадах у стылі барока архітэктарам В. Растрэлі каля г. Баўска (Латвія). У 1777—1786 гадах магілёўскі губернскі архітэктар. У 1778—1784 гадах пад яго кіраўніцтвам ажыццёўлена забудова галоўнай плошчы горада — Губернатарскай. У 1774—1775 гадах стварыў праект будынка павятовых устаноў для гарадоў Магілёўскай губерні: Оршы, Рагачова і Мсціслава (узведзены ў 1780). Распрацаваў тыпавыя праекты правіянцкага склада, правіянцкай і саляной крам для гарадоў Магілёўскай і Полацкай губерняў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Зэйдэль Іван // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Будзённага.
**Вуліца Будзёнага** — вуліца ў заходняй частцы горада Віцебска, у Чыгуначным раёне. Працягласць вуліцы каля 750 метраў, ад вуліцы Касманаўтаў да вуліцы Гарбачэўскага.

Перайменавана ў 1923 годзе ў гонар савецкага военачальніка, удзельніка Грамадзянскай вайны С. М. Будзённага. Першапачаткова была часткай Стараманастырскай вуліцы.

Забудова вуліцы пачалася ў сярэдзіне XIX стагоддзя. У пачатку XX стагоддзя на вуліцы знаходзіліся казармы 41-й артылерыйскай брыгады (цяпер гэта дамы № 1, 5, 7) і Свята-Міхайлаўская царква на аднайменных могілках.

Вуліца забудавана 2-5-павярховымі цаглянымі будынкамі. Трамвайная лінія.

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Самалёты групы ў паветры. Дзень Перамогі ў Мінску, 9 мая 2010.
**Белая Русь** — пілатажная група ВПС і войск СПА Рэспублікі Беларусь, якая выконвае пілатаж на вучэбна-баявых самалётах L-39. Выступае на авіяцыйных і дзяржаўных святах.

Створана ў 2006 годзе пасля закупкі ва Украіне дзесяці вучэбна-трэніровачных самалётаў чэшскай вытворчасці L-39 «Альбатрос». Уваходзіць у склад **206-га цэнтра падрыхтоўкі лётнага складу** ў Лідзе. Самалёты групы, акрамя выступленняў, выконваюць ролю трэніровачных самалётаў для курсантаў авіяцыйнага факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

У 2008 годзе праходзіла інфармацыя, што адначасова з групай «Белая Русь» на базе 61 ЗАБ будзе створана новая пілатажная каманда на цяжкіх знішчальніках Су-27. Была дасягнута дамоўленасць аб навучанні беларускіх спецыялістаў у Расіі, дзе дзейнічаюць некалькі пілатажных груп, у прыватнасці, «Рускія Віцязі», «Стрыж».

Заўвагі
-------

1. ↑  На авиационном празднике в июле выступит пилотажная группа «Белая Русь».
2. ↑  Пилотажная группа «Крылья Беларуси» будет создана в ВВС и войсках ПВО.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Ісуса Міласэрнага.
**Кафедральны касцёл Ісуса Міласэрнага** — мураваны каталіцкі храм у г. Віцебску. Размяшчаецца па вуліцы Воінаў-Інтэрнацыяналістаў.

Гісторыя
--------

22 кастрычніка 2000 г. была адпраўлена першая святая Імша для вернікаў парафіі Ісуса Міласэрнага ў касцёле Св. Барбары, прысутнічала 56 чалавек. 16 лістапада 2000 г. парафія Ісуса Міласэрнага атрымала дазвол на пабудову часовай капліцы. 3 снежня адбылася першая святая Імша ў новазбудаванай капліцы, 25 снежня капліцу асвяціў біскуп Уладзіслаў Блін.

З сакавіка 2001 г. першым пробашчам парафіі стаў кс. Дарыюш Кубіца. 30 чэрвеня 2001 г. у парафіі адбылася першая біскупская візітацыя. 12 верасня 2004 г. кс. біскуп ардынарый асвяціў пляцоўку, а ў сярэдзіне кастрычніка 2004 г. гарадскія ўлады далі канчатковы дазвол на будаўніцтва новай святыні.

Кансекрацыя касцёла Ісуса Міласэрнага адбылася 10 кастрычніка 2009 г. у межах святкавання 10-годдзя існавання Віцебскай дыяцэзіі. Літургію, падчас якой адбывалася асвячэнне, узначальваў Апостальскі нунцый у Беларусі архібіскуп Марцін Відавіч.

18 чэрвеня 2011 г. касцёл стаў кафедральным. Урачыстую літургію ў новай кафедры ўзначаліў прадстаўнік Папы Бенедыкта XVI кардынал-дыякан Рабер Сара.

Гл. таксама
-----------

* Віцебскі дэканат

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Віцебск — парафія Ісуса Міласэрнага на Catholic.by

| ⛭Віцебскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Ісуса Міласэрнага (Віцебск) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Віцебск) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Віцебск) ·  Касцёл Святой Варвары (Віцебск) ·  Касцёл Святога Духа (Віцебск)  ·  Касцёл Святога Ігнацыя Лаёлы (Віцебск)  ·  Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гарадок) ·  Касцёл Святога Піо (Лёзна) ·  Касцёл Святога Тамаша і Святога Яна (Мішкавічы)  ·  Касцёл Святога Вінцэнта (Обаль)  ·  Троіцкі касцёл (Сянно)  ·  Касцёл Маці Божай Фацімскай (Шуміліна) |
**Кафедральны сабор Святой Марыі ў Вісбю** (шведск.: Visby S:ta Maria domkyrka) — галоўная царква дыяцэзіі Вісбю Царквы Швецыі, адзіны захаваны і дзеючы сярэднявечны сабор у Вісбю, на шведскім востраве Готланд, які з'яўляецца трэцім найстарэйшым збудаваннем у Вісбю.

Гісторыя
--------

Кафедральны сабор Святой Марыі ў Вісбю будаваўся ў Сярэднявеччы. Будаўніцтва парафіяльнага храма для шматлікай абшчыны немцаў-каталікоў, на грошы нямецкіх маракоў і купцоў, пачалося ў XII стагоддзі і было завершана ў 1225 годзе. 27 ліпеня таго ж года царква была асвячона ў імя Святой Марыі біскупам Бернгтам Магнусанам з Лінчэпінга. Царква ўяўляла сабой раманскую базіліку з апсідай, трансептам і заходняй вежай. 

Праз гады царква была павялічана ў некалькі разоў, пабудаваны хоры і дзве ўсходнія вежы, пасля гэтага царква падчас рамонтных прац яшчэ неаднаразова перабудоўвалася. Пасля Рэфармацыі, у 1572 годзе царква Святой Марыі атрымала статус кафедральнага сабора. З 2003 года Кафедральны сабор Вісбю з'яўляецца таксама кафедральным саборам Царквы Швецыі за мяжой.

У адной з вежаў TeliaSonera мае ўбудаваную базу станцыі для мабільнай тэлефаніі.

Арганы
------

Галоўны арган кафедральнага сабора створаны шведскай арганабудаўнічай майстэрняй *Åckerman & Lund* і ўсталяваны ў саборы ў 1892 годзе. Харавы арган, які таксама вядомы як *Марыінскі арган*, навейшы і ўсталяваны ў 1984 годзе. 

* Галоўны органГалоўны орган
* Харавы органХаравы орган

Акрамя таго, ва ўласнасці сабора маюцца яшчэ невялікія арганы-пазітывы і некаторыя іншыя гістарычныя музычныя інструменты.

Зноскі
------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>

| Кафедральныя саборы Царквы Швецыі |
| --- |
| Герб Царквы Швецыі | 
* Кафедральны сабор Упсалы
* Кафедральны сабор Векшэ
* Кафедральны сабор Вестэроса
* Кафедральны сабор Вісбю
* Кафедральны сабор Гётэбарга
* Кафедральны сабор Кальмара
* Кафедральны сабор Карлстада
* Кафедральны сабор Лінчэпінга
* Кафедральны сабор Лулеа
* Кафедральны сабор Лунда
* Кафедральны сабор Марыестада
* Кафедральны сабор Скара
* Кафедральны сабор Стрэнгнеса
* Кафедральны сабор Стакгольма
* Кафедральны сабор Хернёсанда

 |
**Кафедральны Сабор Осла** — храм у Осла, Нарвегія. Кафедральны сабор епархіі Осла лютэранскай Царквы Нарвегіі.

Пабудаваны ў 1694—1697 гадах.

З'яўляецца трэцім па ліку, які быў пабудаваны ў Осла; быў асвечаны ў лістападзе 1697 года. Сабор выкарыстоўваецца нарвежскай каралеўскай сям'ёй і ўрадам краіны для розных афіцыйных і ўрачыстых мерапрыемстваў; у 1968 і 2001 гадах тут бралі шлюб адпаведна кароль і наследны прынц краіны.

Сабор рэканструяваўся ў 1848—1850 гадах (па праекце архітэктара Алексіса дэ Шатонефа) і ў 1950 годзе. У жніўні 2006 года ён зноў быў зачынены на рэканструкцыю, у красавіку 2010 года быў адкрыты. Сабор вядомы сваімі вітражамі і арганам (першы арган быў усталяваны ў ім ў 1711 годзе, цяперашні усталяваны ў 1997 годзе.
**Вуліца Багданчука** (гістарычная назва — Гузнянская) — вуліца ва ўсходняй частцы Брэста. Названая ў 1984 годзе ў гонар Сяргея Багданчука. Працягласць (ад вуліцы Маскоўскай да Гузнянскага (Пугачэўскага) моста цераз раку Мухавец) 1670 метраў. Утворана ў 1968 годзе пасля ўключэння ў гарадскую мяжу вёсак Трышын і Гузні.

Да вуліцы Багданчука прымыкаў адзін з першых у БССР буйных аптовых рэчавых рынкаў (дзейнічаў з канца 1980-х да 2007 года). У цяперашні час на гэтым участку вядзецца будаўніцтва шматпавярховых жылых дамоў. Значная частка вуліцы (пачынаючы ад вуліцы Маскоўскай) забудавана адна- і двухпавярховымі каменнымі і драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Багданчука (Брэст)
**Сабор Святога Себасцьяна** (парт.: Catedral Metropolitana de São Sebastião) — кафедральны сабор у Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія.

Будынак быў пабудаваны ў стылі мадэрн па праекце архітэктара Эдгара Фансекі ў 1964-1979 гг. Сабор прысвечаны Святому Себасцьяну, заступніку горада і з'яўляецца кафедрай архідыяцэзіі Сан-Себасцьян-да-Рыа-дэ-Жанэйра. Да гэтага з сярэдзіны XVIII стагоддзя саборам была царква Кармільскай Маці Божай, сёння — сукафедра.

Сабор размешчаны ў цэнтры горада. Будынак мае канічную форму з унутраным дыяметрам 96 м і вонкавым 106 м. Вышыня — 75 м. Унутры можа знаходзіцца да 20000 чалавек. Даўжыня прамавугольных вітражоў дасягае 64 м.

Спасылкі
--------

* Сабор Святога Себасцьяна



1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
**Кафедральны сабор Скары** (шведск.: Skara domkyrka) — галоўная царква епархіі Скара, збудаваная ў XI ст.

Першапачаткова сабор, верагодна, быў драўляным, аднак пазней ён быў перабудаваны ў раманскім стылі ў камені і асвячоны ў 1150 г. Ад таго часу захавалася частка скульптурных упрыгожванняў.

У XIII ст. у саборы былі збудаваны хоры раннегатычнага стылю. У XIV стагоддзі пачалася перабудова галоўнага будынка царквы, падчас якой яго цэнтральная частка вырасла ўгару, набыўшы познегатычныя рысы. Сабор неаднаразова гарэў. Пажары ў ім адбываліся ў канцы XIV ст. у 1566 і 1719 гг.

Сабор да рэканструкцыі Хельга Сетэрваля
Паўднёвае крыло храма ўпрыгожвае франтон у стылі барока, які датуецца 1764—1765 гг.

У 1886—1894 гг. была праведзена шырокамаштабная рэстаўрацыя сабора. Адначасова ён быў перабудаваны ў гатычным стылі. Працы праводзіліся па чарцяжах архітэктара Хельга Сетэрваля. Новай рэстаўрацыі сабор Скары падвергся ў 1947—1949 гг. пад кіраўніцтвам Івара Тэнгбума.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Nationalencyklopedin.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кафедральны сабор Скары

| Кафедральныя саборы Царквы Швецыі |
| --- |
| Герб Царквы Швецыі | 
* Кафедральны сабор Упсалы
* Кафедральны сабор Векшэ
* Кафедральны сабор Вестэроса
* Кафедральны сабор Вісбю
* Кафедральны сабор Гётэбарга
* Кафедральны сабор Кальмара
* Кафедральны сабор Карлстада
* Кафедральны сабор Лінчэпінга
* Кафедральны сабор Лулеа
* Кафедральны сабор Лунда
* Кафедральны сабор Марыестада
* Кафедральны сабор Скара
* Кафедральны сабор Стрэнгнеса
* Кафедральны сабор Стакгольма
* Кафедральны сабор Хернёсанда

 |
**Сабор Святога Паўла** — англіканскі пракафедральны сабор у Валеце, сталіцы Мальты, выкананы ў неакласічным стылі. Ініцыятарам яго будаўніцтва з'яўляецца англійская каралева Адэлаіда, якая падчас свайго візіту на востраў у XIX стагоддзі даведалася аб адсутнасці там англіканскага храма. Будаўніцтва было распачата 20 сакавіка 1839 года і завяршылася ў 1844.

Сабор знаходзіцца на плошчы Незалежнасці. Галоўны фасад, упрыгожаны карынфскімі калонамі, мае каля 60 м у вышыню. Сабор не з'яўляецца кафедральным, належачы да епархіі Гібралтара.

Гл. таксама
-----------

* Сабор Святога Іаана (Валета)

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: no2008111928 · VIAF: 135258260 |
**Кафедральны сабор Векшэ** (шведск.: Växjö domkyrka) — сабор у шведскім горадзе Векшэ. Галоўная царква дыяцэзіі Векшэ. Гатычны будынак XII стагоддзя. Будынак не раз гарэў і перабудоўваўся.

Гісторыя
--------

Паводле легенды, сабор знаходзіцца на месцы драўлянай царквы, пабудаванай Святым Зігфрыдам, місіянерам з Ёрка, які прапаведаваў у Швецыі ў XI стагоддзі. Лічыцца, што місіянер пахаваны ў даным саборы. На гарадскім гербе Векшэ намаляваны Святы Зігфрыд, які трымае ў адной руцэ біскупскі посах, а ў іншай — мадэль сабора.

У XII стагоддзі Векшэ стаў цэнтрам біскупства, а драўляную царкву замяніла мураваная. У 1276 годзе царква была знішчана пажарам. Неўзабаве яна была адноўлена. У XV стагоддзі царква была пашырана, да яе дабудаваны дзве вежы. Яшчэ тройчы за сваю гісторыю царкву знішчалі пажары: у 1570 і 1611 гг. царкву падпальвалі датчане, а ў 1740 годзе пажар адбыўся з-за траплення маланкі.

У XIX стагоддзі ўбранне царквы было значна зменена. У 1957—1960 гадах былі праведзены рэстаўрацыйныя работы па аднаўленні познесярэдневяковага ўбрання царквы. Апошняя рэстаўрацыя сабора праходзіла ў 1995 годзе.

Рунічны камень з усходняга боку сабора
З усходняга боку царквы знаходзіцца вядомы рунічны камень.

Літаратура
----------

* Domkirche zu Växjö, Text Johan Unger, Hegborn & Hegborn AB, Växjö, 2006

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кафедральны сабор Векшэ
* Växjö domkyrka Архівавана 6 мая 2008.

| Кафедральныя саборы Царквы Швецыі |
| --- |
| Герб Царквы Швецыі | 
* Кафедральны сабор Упсалы
* Кафедральны сабор Векшэ
* Кафедральны сабор Вестэроса
* Кафедральны сабор Вісбю
* Кафедральны сабор Гётэбарга
* Кафедральны сабор Кальмара
* Кафедральны сабор Карлстада
* Кафедральны сабор Лінчэпінга
* Кафедральны сабор Лулеа
* Кафедральны сабор Лунда
* Кафедральны сабор Марыестада
* Кафедральны сабор Скара
* Кафедральны сабор Стрэнгнеса
* Кафедральны сабор Стакгольма
* Кафедральны сабор Хернёсанда

 |
**Вугляродная чэрнь** (англ.: carbon black): ва́лавы нанаматэрыял, які складаецца з элементарнага вугляроду ў выглядзе прыблізна сферычных часціц з галоўнымі дыяметрамі, меншымі за 1 мкм, каалесцаваных у агрэгаты.
Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з'яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытута стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005.

Літаратура
----------

* BSI PAS 71:2005. Vocabulary. Nanoparticles. — BSI. ISBN 0 580 45925 X

| ⛭Формы вугляроду |
| --- |
| Алатропныя | 
* Алмаз
* Астралены
* Графен
* Графіт
* Карбін
* Лансдэйліт
* Вугляродная нанапена
* Вугляродныя нанаконусы
* Вугляродныя нанатрубкі
* Вугляродныя нанавалокны
* Фулерэны
* Шкловуглярод
* Дывуглярод

 |
| Аморфныя | 
* Сажа
* Вугляродная чэрнь
* Выкапнёвы вугаль
* Драўнінны вугаль

 |
Манарскі заліў на карце
**Манарскі заліў** — заліў у Індыйскім акіяне, абмежаваны ўзбярэжжам вострава Цэйлон, паўднёва-усходнім узбярэжжам паўвострава Індастан і ланцугом астраўкоў, скал і водмеляў Адамаў мост. З'яўляецца часткай Лакадзіўскага мора. Злучаецца Полкскім пралівам з Бенгальскім залівам. Каля берагоў мелкаводны, у цэнтральнай частцы глыбіня да 1335 м. Упадаюць рэкі Тамбарапарані з узбярэжжа Індыі і Аруві-Ару з узбярэжжа Шры-Ланкі). Акваторыя падзелена паміж Індыяй і Шры-Ланкай. Галоўныя порты Тутукудзі (у штаце Тамілнад, Індыя) і Каломба (Шры-Ланка).

Насяляе каля 3600 відаў флоры і фауны, што робіць заліў адным з самых багатых прыбярэжных рэгіёнаў у Азіі. Добра вядомы як крыніца жэмчугу, крыніцай якога з'яўляецца вустрыца Pnictada radiata. На тэрыторыі Манарскага заліва ў 1986 годзе створаны нацыянальны парк, які ў 1989 годзе абвешчаны біясферным запаведнікам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Манарскі заліў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Браніслава Тарашкевіча.
**Вуліца Браніслава Тарашкевіча** — вуліца ў паўднёва-заходняй частцы горада Бельск Падляскі Падляскага ваяводства Польшчы. Названа ў гонар беларускага грамадска-палітычнага дзеяча і мовазнаўца Браніслава Тарашкевіча (1892—1938).

У верасні 2017 года Інстытут нацыянальнай памяці прапанаваў перайменаваць вуліцу ў рамках працэсу «дэкамунізацыі» ў Падляскім ваяводстве. Аднак у абарону Браніслава Тарашкевіча стаў беластоцкі аддзел Інстытута, які звярнуўся варшаўскую сядзібу ІНП, патлумачыўшы, што дадзены выпадак складаны, а асоба вельмі важная для беларускай грамады на Падляшшы.

Зноскі
------

1. ↑  У Польшчы хочуць перайменаваць вуліцу Браніслава Тарашкевіча
2. ↑  Барацьба вакол Тарашкевіча: Інстытут Нацыянальнай Памяці ў Беластоку за яго вуліцу, Варшава — супраць

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Верына.

**Ве́рына** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль каля вёсак Верына і Кісялі.

Плошча паверхні возера 0,47 км², даўжыня 2,48 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Найбольшая глыбіня дасягае 23,9 м, сярэдняя 6,3 м. Катлавіна Верына лагчыннага тыпу серпавіднай формы і выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 5—7 метраў, на поўначы і поўдні да 13—15 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны. Дно да глыбіні 3 м на поўначы і да 6—8 м на поўдні складзена з пяскоў, глыбей — глей і крэменязёмісты сапрапель.  
Возера эўтрофнае і слабапраточнае. Упадае ручай і выцякае ручай у раку Обаль. Зарастае слаба. Прыбярэжная расліннасць займае вузкую паласу і распаўсюджана да глыбіні 2,5—3 м.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, мянтуз, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 22. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Верына Архівавана 7 лютага 2013.
**Вуліца Блахіна** (трансліт.: *vulica Blachina*, руск.: улица Блохина) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (2-гі і 3-ці мікрараёны) і цягнецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход ад вуліцы Ктатарава да вуліцы Калініна, пасля якой пераходзіць у вуліцу Камсамольскую. Працягласць вуліцы складае каля 1600 метраў.

Названа ў 1963 годзе ў гонар Пятра Блахіна — аднаго з першабудаўнікоў горада, перадавіка і актывіста, які памёр двума гадамі раней ва ўзросце 23 гадоў.

Па вуліцы пракладзены трамвайныя рэйкі, ёсць тры трамвайных прыпынка: «Тэхнікум», «Аўтавакзал» і «Універсітэт». Аўтобусныя маршруты: 5, 6, 10, 11, 15, 20, 21.

Сацыяльныя аб’екты
------------------

* Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт
* № 8 — аўтавакзал (архітэктар І. Каменскіх).
* Рынак і іншыя гандлёвыя аб’екты
* Паліклініка № 1
* Дзіцячая паліклініка
* Друкарня
* Лазня
* Школа № 3

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------

1. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Вуліца Брэсцкіх дывізій** — вуліца ў заходняй частцы Брэста. Пачала забудоўвацца з сярэдзіны XIX стагоддзя. Названая ў 1965 годзе ў гонар часцей і злучэнняў, якія вызначыліся пры вызваленні Брэста. Працягласць больш за 950 м. — ад вул. Лейтэнанта Рабцава да вул. Рэспубліканскай. З 1920 года вуліца насіла назвы *Збожжавая, Лётніцкая, Авіяцыйная* (побач размяшчаўся аэрадром, на якім у верасні 1939 года базаваліся самалёты польскіх эскадрылляў).

На вуліцы Брэсцкіх Дывізій сёння размешчаны Брэсцкі дзяржаўны навучальны аўтамабільны камбінат, міжшкольны вучэбна-вытворчы камбінат № 2; казармы, боксы аўтапарка, сталовая і спартыўны гарадок асобнага батальёна міліцыі.

Забудова
--------

* Казармы Паўночнага гарадка (канец ХІХ стагоддзя) — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 113Г000009шыфр 113Г000009

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.
**Мануэль Лаўрэáна Радрыгес Сáнчэс** (англ.: Manuel Laureano Rodríguez Sánchez, 4 ліпеня 1917, Кордава, Іспанія — 29 жніўня 1947, Лінарэс), вядомы як **Маналéтэ** (англ.: Manolete) — знакаміты іспанскі матадор.

Біяграфія
---------

Яго стрыечны дзед таксама быў матадорам, забітым быком; матадорамі былі таксама яго бацька і айчым. Пачаў прафесійна выступаць на арэне з 17 гадоў (хоць першы бой правёў яшчэ ў 1931 годзе) разам з двума сваімі прыяцелямі, якія сфармавалі каманду тарэра пад назвай «Кардоўскія халіфы». Яго настаўнікам быў тарэра Хасэ Камара.

Атрымаў вядомасць неўзабаве пасля заканчэння Грамадзянскай вайны і, на думку некаторых, быў лепшым тарэра Іспаніі усіх часоў, стаўшы таксама адным з самых папулярных людзей у краіне: у Іспаніі выпускаліся яго фігуркі, яму прысвячаліся песні, у яго гонар быў названы новы гатунак лікёру. У некаторыя гады ён здзяйсняў больш за сотню паядынкаў, 11 разоў быў сур’ёзна паранены.

Выступаючы не толькі ў Іспаніі, але і ў Мексіцы, ён стаў аўтарам мноства новых прыёмаў у карыдзе, у тым ліку аднаго з выкарыстаннем мулеты (кавалка чырвонай матэрыі), названай у яго гонар. Вылучаўся сур’ёзным стылем паядынку, але пры гэтым праславіўся крайняй эканоміяй сіл і рухаў і вонкава абыякавымі паводзінамі падчас яго; валодаў рэдкай стрыманасцю, стоячы нерухома і дазваляючы быку наблізіцца практычна ўшчыльную, перш чым нанесці ўдар.

Загінуў 29 жніўня 1947 года ва ўзросце 30 гадоў, выступаючы, як ён планаваў, апошні год на арэне, ад смяротнай раны, нанесенай яму быком па мянушцы Іслера. Іслера быў пятым быком, забітым Маналетэ ў той дзень, абедзве гэтыя падзеі шакавалі Іспанію. Папулярнасць і аўтарытэт Маналетэ ў краіне былі настолькі моцныя, што дыктатар Франсіска Франка пасля яго гібелі абвясціў у краіне трохдзённую нацыянальную жалобу, калі па радыё гралі толькі пахавальныя мелодыі.

Пасля гібелі Маналетэ лепшым тарэра Іспаніі стаў лічыцца Дамінгін. У Лінарэсе, дзе загінуў тарэра, яму ўсталявалі помнік; помнікі яму ёсць і ў іншых гарадах Іспаніі. У 1951 годзе быў збудаваны маўзалей Маналетэ. Пра яго напісана некалькі кніг і знята два фільмы (1948 і 2007 гадоў, «Маналетэ»).

Зноскі
------

1. 1 2  Manolete // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
2. 1 2  Manuel Laureano. Manolete Rodríguez Sánchez // Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Іспанскі біяграфічны · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1181758 · BNF: 120307240 · GND: 1013253981 · ISNI: 0000 0003 6865 3158, 0000 0001 2320 0580 · LCCN: n82015499 · NUKAT: n2011102480 · SUDOC: 028479831 · VIAF: 24616527, 4269153063244019320008 |

 |
**Уснея** (*Usnea*) — род лішайнікаў сямейства Пармеліевыя, які ўключае ў сябе каля 300 відаў, распаўсюджаных у розных кліматычных зонах, але асабліва шырока ва ўмеранай лясной зоне.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Для дадзенага роду характэрна прысутнасць у цэнтры слаявінных галінак трывалага восевага цыліндру, утворанага шчыльным спляценнем гіф. Слаявіна ўсней жаўтлява-зялёная, рознай даўжыні, нярэдка да 1—2 метраў.

Усе віды гэтага роду — эпіфіты на кары і галінах дрэў, радзей сустракаюцца на камянях, платах, бярвенні.

Хімічны склад
-------------

Ва ўснеях у вялікай колькасці ўтрымоўваецца спецыфічная для лішайнікаў уснінавая кіслата, якая валодае моцнымі антыбіятычнымі ўласцівасцямі.

Сінонімы
--------

* *Eumitria* Stirt.
* *Neuropogon* Nees & Flot.
* *Usneomyces* E.A.Thomas ex Cif. & Tomas.

Некаторыя віды
--------------

* Usnea barbata
* Usnea dasypoga (Ach.) Röhl
* Usnea florida (L.) Weber ex F.H.Wigg. тыпавы від — Уснея квітучая
* Usnea hirta (L.) Wigg. emend Mot.
* Usnea rubicunda
* Usnea rubiginea
* Usnea subfloridana

Зноскі
------

1. ↑  MycoBank (англ.) (Праверана 11 чэрвеня 2009)

Літаратура
----------

* Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 3. Водоросли и лишайники / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1981
**Галіна Вячаславаўна Дзербіна** (нар. 29 студзеня 1954, Ушачы, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык права. Спецыяліст па прававой культуры Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагоддзяў. Кандыдат юрыдычных навук (1990), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 29 студзеня 1954 года ва Ушачах. Скончыла ў 1976 годзе БДУ.

У 1976—1978 гадах працавала адвакатам у Мінскай абласной калегіі адвакатаў. У 1978—1994 гадах у Інстытуце філасофіі і права НАН Беларусі: малодшы навуковы супрацоўнік, навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік аддзела тэорыі і гісторыі дзяржавы і права. У 1990 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Фарміраванне і развіццё інстытутаў сямейнага права Беларусі (XVI ст.)».

У 1995—1999 гадах дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі права Беларускага недзяржаўнага інстытута правазнаўства. У 1995 годзе стажыравалася ў Інстытуце паглыбленых прававых даследаванняў Лонданскага ўніверсітэта.

У 1999—2002 гадах у Нацыянальным навукова-асветным цэнтры імя Ф. Скарыны: старшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара гісторыі права і палітыка-прававой думкі. У 2002—2006 гадах дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў.

Працавала дацэнтам кафедры канстытуцыйнага і міжнароднага права, прафесарам Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Старшы навуковы супрацоўнік Рэспубліканскай лабараторыі гісторыка-культурнай спадчыны Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Старшы навуковы супрацоўнік аддзела археаграфіі Беларускага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: гісторыя дзяржавы і права Беларусі.

Сям’я
-----

Мае сына Аляксея Дзербіна (нар. 1975), дзяржаўнага дзеяча.

Бібліяграфія
------------

* Международное частное право: учебно-методическое пособие. Минск, 2008.
* Гісторыя дзяржавы і права Беларусі: вучэбна-метадычны дапаможнік. Мінск, 2006.
* Права і сям’я ў Беларусі эпохі Рэнесансу. Мінск, 1997.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ДЗЕРБІНА Галіна Вячаславаўна // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-669515 |
**Усесаюзны фестываль польскай песні ў Віцебску** (руск.: Всесоюзный фестиваль польской песни в Витебске) — музычны фестываль, які праводзіўся ў 1988 і 1990 гадах у Віцебску. Мерапрыемства сабрала маладых выканаўцаў польскай музыкі з усіх савецкіх рэспублік і выканаўцаў з Польшчы. Ён быў задуманы як аналаг фестывалю савецкай песні ў Зялёнай Гуры. Месцазнаходжанне фестывалю польскай песні было звязана з Пагадненнем аб партнёрстве паміж Віцебскам і Зялёнай Гурай.

Віцебскі амфітэатр
Для мэт польскага фестывалю песні быў пабудаваны ў 1988 годзе амфітэатр, разлічаны на 5 тыс. гледачоў, у якім праходзіць з 1992 года фестываль «Славянскі Базар». Фестываль польскай песні праводзіўся двойчы: у 1988 і 1990 г. Пасля першага фестывалю, які адбыўся 17-22 ліпеня 1988 года, кампанія з СССР «Мелодыя» выпусціла альбом спеваў з конкурсу (Усесаюзны фестываль польскай песні — «Мелодыя», 1989). Адной з найболей вядомых удзельнікаў з польскага боку была Марыля Радовіч.
**Верэльскі мірны дагавор 1790** — мірны дагавор, заключаны паміж Расіяй і Швецыяй пасля руска-шведскай вайны 1788-90. Падпісаны 3 (14) жніўня ў Верэле (Вяраля, Фінляндыя). Абодва бакі былі зацікаўлены ў больш хуткім заключэнні міру: Швецыя — з прычыны знясілення вайной, Расія — з-за вайны з Турцыяй. Верэльскі мірны дагавор па сутнасці паўтарыў ўмовы Абаскага мірнага трактата 1743 года і не ўнёс ніякіх тэрытарыяльных змен. Галоўнае значэнне Верэльскага мірнага дагавора заключалася ў тым, што Швецыя адмовілася ад саюза з Турцыяй, а Расія — ад фармулёвак Ніштацкага і Абаскага трактатаў, па якім Расія атрымлівала магчымасць ўмешвацца ва ўнутраныя справы Швецыі.

Зноскі
------

1. 1 2  *В. М—н* Верельский мир // *Энциклопедический словарь* — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VI. — С. 22.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892902'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24359921'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Войцік.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Луцкевіч.
**Галіна Антонаўна Войцік**, па мужу **Луцкевіч** (1 ліпеня 1927 — 13 жніўня 2007) — беларускі педагог, публіцыст, філолаг.

Біяграфія
---------

Дачка Антона Войціка і Зоські Верас. Вучылася ў Віленскай беларускай гімназіі. Скончыла Вільнюскі ўніверсітэт (1950). У 1949-54 працавала ў Гродзенскім педагагічным інстытуце, у 1954-57 і 1961-86 — у Вільнюскім педагагічным інстытуце.

Творчасць
---------

Аўтар прац па германістыцы, гістарычных даследаванняў і партрэтаў беларусаў Віленшчыны «Зоська Верас» (1992), «Лявон Луцкевіч» (1999), «Барыс Кіт» (2001), разам з мужам, Л. Луцкевічам, — «Аляксандр Коўш», «Аляксандр Уласаў», «Янка Шутовіч», «Пётра Сергіевіч» (усе 2000), «Канстанцін Галкоўскі», «Мар'ян Пецюкевіч» (абедзве 2001), «Адам Станкевіч», «Антон Антановіч» (абедзве 2002). На беларускую мову пераклала з літоўскай кнігу «Па Віліі» Ч. Кудабы (1992), нарыс «Вучыцца жыць» А. Жэмайцітэ (1988).

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Саламевіч Я. Войцік // ЭГБ у 6 т. Т. 6, кн. ІІ. Мн. 2003.


| ?Галіна Антонаўна Войцік — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Антон Іванавіч Войцік |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Галіна Антонаўна Войцік |  |  |  | Антон Міхайлавіч Сівіцкі[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Зоська Верас |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Эмілія Садоўская[d] |  | Людвік Садоўскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кнаўэр.

**Галіна Анатолеўна Кнаўэр** (нар. 31 снежня 1937, г. Карабаш, Чалябінская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Уральскі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працавала ў праектных арганізацыях Алма-Аты, Свярдлоўска. З 1985 года — кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Запраектавала ў аўтарскім калектыве шэраг крам, кафэ, сталовых, друкарню Савета Міністраў КазССР, Казахскую карцінную галерэю імя Шаўчэнкі ў Алма-Аце, гандлёвыя цэнтры ў Цалінаградзе, прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання па вул. Металістаў[ru] у Свярдлоўску.

Удзельнічала ў праектаванні Сляпянскай воднай сістэмы (1975—1980), крамы «Радыётэхніка» па вул. Апанскага (1978), устаноў культурна-бытавога абслугоўвання па вул. Сурганава (1980), 9-павярховых жылых дамоў серыі 335 БК, М-464-9 (1980-я гг.).

Сям’я
-----

Была ў шлюбе з архітэктарам Роальдам Эдмундавічам Кнаўэрам, мае дачку Альбіну Роальдаўну Кнаўэр (нар. 20.04.1965), дызайнерку інтэр’ераў.

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* Кнауэр Галина Анатольевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бярозава (значэнні).

**Галіна (Ганна) Аляксееўна Бяро́зава** (укр.: Галина Олексіївна Березова,15 чэрвеня 1909, Санкт-Пецярбург — 24 кастрычніка 1997, Кіеў) — украінская артыстка балета, балетмайстар, педагог. Заслужаны артыст Украінскай ССР (1941).

Біяграфія
---------

Галіна Бярозава нарадзілася 2 (15) чэрвеня 1909 года ў горадзе Санкт-Пецярбург.

У 1925 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (педагог А. Я. Ваганава), у 1937 годзе — рэжысёрскі факультэт Ленінградскай кансерваторыі.

У 1925—1933 — салістка балета, у 1933—1937 — асістэнт А. Я. Ваганавай — мастацкага Кіраўніка балетнай трупы Тэатра Кірава.

У 1937—1941 — мастацкі кіраўнік і галоўны балетмайстар, у 1944—1947 — балетмайстар Тэатра імя Шаўчэнкі, у 1942—1944 — харэограф Тэатра імя Абая.

У 1945—1966 мастацкі кіраўнік і педагог, з 1972 года — педагог Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча. У 1969—1973 выкладала на кафедры харэаграфіі Інстытута культуры імя А. Я. Карнейчука (Кіеў). Сярод яе вучняў — Ала Гаўрыленка, Аляксей Гоман  (руск.) (бел. і іншыя.

У 1966—1972 — мастацкі кіраўнік Народнага ансамбля класічнага танца (Кіеў).

Творчасць
---------

Паставіла балеты «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага (1937, 1942), «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага(1937), «Бахчысарайскі фантан» і «Каўказскі палоннік» (абодва — 1938), «Лілея» (1940, 1945), «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага; «Фея і чабан» Яфімава (1961), «Незвычайны дзень» Сільванскага (1964).

З’яўляецца першым рэжысёрам балета «Лілея» К. Данькевіча (1940, 1945, Кіеў, Тэатр оперы і балета імя Тараса Шаўчэнкі; Харкаў, 1946, Тэатр оперы і балета імя Мікалая Лысенкі).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.
* Березова Ганна Олексіївна // Шевченківський словник. Том 1 / Інститут літератури імені Т. Г. Шевченка Академії Наук УРСР. — Київ : Головна редакція УРЕ, 1976. — С. 63.
* Березова Галина (Ганна) Олексіївна // Мистецтво України : Біографічний довідник / упоряд.: А. В. Кудрицький, М. Г. Лабінський; за ред. А. В. Кудрицького. — К. : «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1997. — С. 53. — ISBN 5-88500-071-9.
* Швачко Т. О. Березова Галина Олексіївна // Енциклопедія сучасної України / ред. кол.: І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Коорд. бюро Енцикл. Сучас. України НАН України. — К. : Поліграфкнига, 2003. — Т. 2 : Б — Біо. — С. 508. — ISBN 966-02-2681-0.
Краіны-ўдзельніцы Хельсінкскай камісіі
**Хельсінкская канвенцыя** — канвенцыя па ахове марскога асяроддзя раёна Балтыйскага мора.

Упершыню Канвенцыя была падпісана ў 1974 годзе сямью краінамі Балтыйскага рэгіёна (Данія, Фінляндыя, ГДР, ФРГ, Польшча, Швецыя і СССР) і ўступіла ў сілу з 3 мая 1980 года.

Пасля значных змен на палітычнай карце новы варыянт канвенцыі быў падпісаны 9 красавіка 1992 года і ўступіў у сілу пасля ратыфікацыі 17 студзеня 2000 года.

Краіны
------

Краіны, якія падпісалі Хельсінкскую канвенцыю:

* Сцяг Даніі Данія
* Сцяг Эстоніі Эстонія
* Сцяг Фінляндыі Фінляндыя
* Сцяг Германіі Германія
* Сцяг Латвіі Латвія
* Сцяг Літвы Літва
* Сцяг Нарвегіі Нарвегія
* Сцяг Польшчы Польшча
* Сцяг Расіі Расія
* Сцяг Швецыі Швецыя
* Сцяг Чэхіі Чэхія
* Сцяг Украіны Украіна

Таксама канвенцыю падпісаў прадстаўнік Еўрапейскай эканамічнай супольнасці.

Нарвегія і Чэхія — краіны, якія так і не ратыфікавалі Хельсінкскую канвенцыю.

Змест
-----

Канвенцыя складаецца з 32 артыкулаў, якія прысвечаны ўсім відам сумеснай дзейнасці дзяржаў рэгіёна Балтыйскага мора па забеспячэнні экалагічнай бяспекі акваторыі мора, а таксама тэхнічным пытанням арганізацыі супрацоўніцтва, парадку ратыфікацыі Канвенцыі, выхаду з яе, фінансаваму забеспячэнню і адміністрацыйнай будове выканаўчага сакратарыяту Хельсінкскай камісіі.

Гл. таксама
-----------

* Дзень Балтыйскага мора

Спасылкі
--------

* Тэкст Хельсінкскай канвенцыі Архівавана 11 лістапада 2009. (англ.)
**Усомля** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, за 14 км на паўднёвы захад ад Полацка каля вёскі Усомля.

Плошча паверхні возера 2,03 км². Даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 1,7 км. Найбольшая глыбіня 3,2 м, сярэдняя 1,9 м. Даўжыня берагавой лініі 7 км. Аб’ём вады 3,9 млн. м³. Плошча вадазбору 8,6 км².

Катлавіна возера Усомля тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 7—9 м (на паўночным захадзе да 5 м). Берагі пераважна нізкія, пясчаныя, на ўсходзе і поўдні возера сплавінныя (шырыня сплавіны да 150 метраў). На паўночным захадзе і паўднёвым усходзе берагі возера абразійныя і стромкія. Дно да глыбіні 1,3—2 м пясчанае, месцамі ілістае, на большых глыбінях выслана сапрапелем. На возеры востраў плошчай 0,003 км². Зарастае да глыбіні 1,4 м. прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 15—170 м ад берага.

Возера эўтрофнае. На захадзе ўпадае пратока з возера Красна, на ўсходзе выцякае ручай у возера Канашы.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, карась, краснапёрка, плотка, акунь, карп і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 267—268. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0263-6 (Т. 16).
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Т. 5. — 583 с. — 10 000 экз.
* Республика беларусь. Витебская область. Полоцкий район: карта / Ред. В. А. Змачинская. — Мн.: Белкартография, 2012. — 5 000 экз. (руск.)
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 20. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Усомля Архівавана 25 студзеня 2013.
**Галіна Васілеўна Міхаль (Савянкова)** (нар. 1961, в. Беразіно, Докшыцкі раён) — беларуская спартсменка, трэнер па дзюдо і самба. Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь, майстар спорту міжнароднага класа па дзюдо і самба. Неаднаразовы прызёр і пераможца ўсесаюзных і міжнародных спаборніцтваў.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі інстытут фізкультуры.

3 1994 года на трэнерскай рабоце. Трэнер вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі спартыўнага таварыства «Дынама» (старшы трэнер-выкладчык СДЮШАР № 1). Са сваімі выхаванцамі выязджала на спаборніцтвы ў Данію, Польшчу, Францыю, Індыю, іншыя краіны. Сярод яе выхаванцаў 3 майстры спорту, сярэбраны і бронзавы прызёры маладзёжнага першынства Еўропы па самба (1999). Падрыхтавала бронзавага прызёра чэмпіянатаў свету і Еўропы, шматразовага прызёра першынстваў свету і Еўропы сярод юніёраў Святлану Цімашэнка, бронзавага прызёра чэмпіянату свету, удзельніцу XXXI Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанейра Дар’ю Скрыпнік, прызёра чэмпіянатаў свету і Еўропы сярод паралімпійцаў, удзельніцу Паралімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанейра Арыну Качан.

За дасягнутыя поспехі ў трэнерскай дзейнасці ў 2016 годзе Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ёй прысвоена званне «Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь».

Узнагароды
----------

* Алімпійскія гульні па самба сярод ваеннаслужачых 1998 года (Заграб, Харватыя) — 3 месца
* Чэмпіянат свету па самба 1989 года (ЗША) — 1 месца
* Чэмпіянат СССР па дзюдо 1988 года ў вагавай катэгорыі 72 кг (Архангельск, Расія) — 1 месца
* Чэмпіянат СССР па самба 1989 года — 1 месца
* Чэмпіёнка Еўропы па самба (1993, Ржэў, Расія)

Літаратура
----------

* Міхаль Галіна Васілеўна // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 634
**Пі́тэр Пэ́вэнсі** (англ.: Peter Pevensie; 1927—1949) адзін з галоўных персанажаў дзіцячай фэнтэзійнай серыі «Хронікі Нарніі» Клайва Стэйплза Льюіса. Фігуруе ў чатырох з сямі кнігах «Хронік Нарніі»: як дзіця і асноўны персанаж—у кнігах Леў, Вядзьмарка і Гардэроб і Прынц Каспіян; як дарослы—у кнігах Апошняя бітва і Конь і яго хлопчык.

Пітэр—старэйшы з дзяцей Пэвэнсі. У яго блакітныя вочы, русыя валасы, ён дастаткова высокі і статны. Імпульсіўны, але разам з тым—неверагодна клапатлівы, асабліва з малодшай, Люсі.

Імя
---

Першапачатковы накід кнігі «Леў, Вядзьмарка і Гардэроб» пачынаўся так: «гэта гісторыя пра чатырох дзецях, чые імёны Эн, Марцін, Ружа і Піцер. Але больш пра Піцеры, малодшым з іх». Піцер-адзінае імя, што засталоўся нязменным, але ў фінальнай версіі яно належыць старэйшаму з чатырох Пэвэнсі. Пэвэнсі—месца размяшчэння сярэднявечнага замка на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Англіі, які адыграў важную ролю ў пэўныя моманты брытанскай гісторыі. Аднак прозвішча дзяцей не фігуруе ў кнігах аж да «Заваёўніка зары».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1927 годзе па зямным летазлічэння ў Лондане. Пасля нападу немцаў ён і яго блізкія (акрамя бацькоў) эвакуіраваны ў бяспечнае месца да прафесара Кёрка ў старадаўні дом.

### Леў, Вядзьмарка і Гардэроб

Атрымаў ад Дзеда Мароза меч. Забіў ім ваўка, які напаў на ягоную сястру Сьюзен. Узначаліў войска, якое сабраў Аслан супраць Белай Вядзьмаркі.

Стаў Вярхоўным каралём Нарніі. 

### Конь і яго хлопчык

Пітэр не з’яўляецца дзейнічаючай асобай у кнізе, але некалькі разоў у ёй узгадваецца. Сказана, што ён на поўначы, дзе вёў вайну з волатамі. Да часу пераходу перавала арміяй Эдмунда вядома, што ён ужо разбіў волатаў.

Прынц Каспіян
-------------

Дапамог разам з братам і сёстрамі вярнуць Каспіяну трон.

| ⛭«Хронікі Нарніі» — серыя аповесцей Клайва Стэйплза Льюіса |
| --- |
| 
* Пляменнік чараўніка (1955)
* Леў, Вядзьмарка і Гардэроб (1950)
* Конь і ягоны хлопчык (1954)
* Прынц Каспіян (1951)
* Заваёўнік зары, або Плаванне на край сусвету (1952)
* Сярэбраны фатэль (1953)
* Апошняя бітва (1956)

 |
| Персанажы | 
* Аслан
* Пітэр
* Сьюзен
* Эдмунд
* Люсі
* Юстэс
* Джыл
* Дыгары
* Полі
* Каспіян
* Рыліян
* Шаста
* Белая Вядзьмарка
* Міраз
* Хмур
* Містэр Тумнус
* Рыпічып

 |
| Свет | 
* Нарнія
* Жыхары Нарніі
* Дзяржава Нарнія
* Арландыя
* Тархістан
* Адзінокія Астравы
* Тэльмар
* Кэр-Паравель
* Беруна
* Анвард
* Чарн
* Лес-паміж-сусветамі
* Паграхан

 |
| Прадметы | 
* Гардэроб
* Ліхтарны слуп
* Рог Сьюзен

 |
| Фільмы Walden Media | 
* Леў, Вядзьмарка і Гардэроб (2005)
* Прынц Каспіян (2008)
* Заваёўнік Зары (2010)

 |
| Фільм 20th Century Fox | 
* Сярэбраны трон

 |
| Серыял «Бі-бі-сі»[en] | 
* Леў, Вядзьмарка і Гардэроб (1988)
* Прынц Каспіян і плаванне на «Заваёўніку зары» (1989)
* «Сярэбраны фатэль»[en] (1990)

 |
| Іншыя экранізацыі | 
* Леў, Вядзьмарка і Гардэроб (1967)
* м/ф «Леў, Вядзьмарка і Гардэроб»

 |
| Камп’ютарныя гульні | 
* The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe
* The Chronicles of Narnia: Prince Caspian
* The Chronicles of Narnia: The Voyage of the *Dawn Treader*

 |