Асноўны артыкул: **Тыграйскі канфлікт**
У лістападзе 2020 года ў рэгіёне Тыграй на поўначы Эфіопіі ўспыхнуў узброены канфлікт паміж мясцовай партыяй Народны фронт вызвалення Тыграя на чале з Дэбрэцыанам Гебрэмікаэлем і федэральным урадам прэм’ер-міністра Абія Ахмеда Алі. У канфлікт у той ці іншай ступені былі ўцягнуты суседнія Эрытрэя, якая падтрымала цэнтральныя ўлады і ўварвалася ў Тыграй, і Судан, якога Эфіопія абвінавачвала ў супрацоўніцтве з НФВТ, што прывяло да ўзброеных сутыкненняў на мяжы дзвюх краін.

Камбатанты
----------

### Агульныя падлікі

Усяго да 25 снежня 2020-га, па падліках СМІ, ва ўрадавых сіл налічвалася звыш за 5 тысяч забітых і параненых, а ў НФВТ — 10 тысяч.

У верасні 2021 года бакі агучылі страты адзін аднаго. Баевікі заявілі пра 3073 забітых і 4473 параненых байцоў урадавай арміі. Улады паведамілі пра 5600 забітых і 2300 параненых паўстанцаў.

### Хроніка страт

Першыя страты бакі панеслі 4 лістапада 2020 года, калі ў ходзе атак паўстанцаў на шэраг ваенных баз загінула 32 байца УС Эфіопіі і прыкладна 100 байцоў НФВТ. Наступныя буйныя страты былі панесены 9-га чысла падчас бою ў раёне плаціны Тэкезэ, дзе загінулі 19 паліцэйскіх. Страты іншага боку невядомы. У ходзе бітвы за Хамеру (9—11 лістапада) загінуў па меншай меры адзін баец федэральных войск і шасцёра паранены. Страты паўстанцаў невядомы. 14 лістапада ўлады Эфіопіі заявілі, што ў выніку ракетнага абстрэлу аэрадромаў у Гандэре і Бахр-Дар сіламі НФВТ загінулі 2 салдата, яшчэ 15 паранены. 22 снежня прэс-сакратар НФВТ Гетачэў Рэда заявіў у сваім Твітэры, што сілы ўрада Эфіопіі страцілі сотні салдат у баях у Надэры Адэце і Асгедэ Цымбла. 

7 студзеня 2021 камандаванне эфіопскай арміі заявіла, што ў выніку аперацыі ўзброеных сіл і органаў бяспекі Эфіопіі былі забіты чатыры высокапастаўленых члена НФВТ: кіраўнік бюро па сувязях з грамадскасцю Секатурэ Гетачу, былы дырэктар эфіопскага вяшчальнага агенцтва Зэра Асгэдам, кіраўнік фінансавага бюро рэгіёну Тыграй Даніэль Асефа і кіраўнік тыграйскага СМІ «Dimtsi Woyane» Абебе Асгэдам. 8 студзеня стала вядома пра спецаперацыю ў раёне Кола Тэмбеін, дзе былі забіты некалькі целаахоўнікаў Себхата Нега, аднаго з заснавальнікаў НФВТ і галоўнага ідэолага арганізацыі, і жанчына-актывістка. 10 студзеня, у выніку чарговай спецаперацыі ў горных раёнах Тыграя, эфіопскія ўзброеныя сілы забілі 15 паўстанцаў, сярод якіх генерал-маёр Ібрагім Абдулджэліл, што раней кіраваў аддзяленнем матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння эфіопскай арміі і перайшоў на бок НФВТ падчас канфлікту. 13 студзеня федэральны ўрад заявіў, што ў выніку баявых дзеянняў забіты былы міністра замежных спраў Сеюм Месфін, былыя міністры федэральных спраў Абай Цэхае і Асмелаша Валдэсласі. Усе яны былі з НФВТ. Трое гэтых чыноўнікаў былі забіты пасля адмовы здацца.

Паводле заявы ўрада Эфіопіі, за першы тыдзень лютага загінула трое байцоў федэральнай арміі: палкоўнік Кедзір Бэкэле і сяржанты Зекарыс Гошу і Хусен, усе з 25-й дывізіі Узброены сіл Эфіопіі. 18 лютага, са слоў прэс-сакратара паўстанцаў Гетачу Рэда, за апошні тыдзень эфіопская армія страціла у баях з НФВТ звыш за 500 чалавек забітымі і больш за 200 чалавек параненымі. 4 сакавіка НФВТ заявіў аб адлюстраванні наступлення праціўніка ў раёне Алае, падчас чаго 640 байцоў арміі Эфіопіі загінулі і яшчэ 1000 атрымалі раненні рознай цяжкасці. У той жа дзень эфіопіскі канвой трапіў на варожую міну ў раёне Май Мэгэльтэ. Быў падарваны адзін грузавік «Урал», 8 байцоў урадавай арміі загінулі і 9 паранены. 20 красавіка сіламі НФВТ каля Гуі быў збіты верталёт Мі-35, падчас чаго загінуў высокапастаўлены ваенны.

Таксама трэба дадаць, што 15 снежня 2020 года падчас патрулявання на мяжы Судана і рэгіёну Тыграй, суданскія вайскоўцы падвергліся нападу салдат УС Эфіопіі і амхарскіх апалчэнцаў з групоўкі Фано, у выніку чаго некалькі суданскіх афіцэраў былі забіты і паранены. У выніку абстрэлу са стралковай зброі і артылерыйскага ўдару эфіопскай арміі і рэгіянальнага апалчэння загінулі 4 суданскіх вайскоўцаў, 27 атрымалі раненні. 21 снежня ў раёне Абу-Тэйур адбылося новае сутыкненне паміж суданскай арміяй і эфіопскімі праўрадавымі сіламі, у выніку чаго 1 суданскі салдат быў забіты. 9 лютага былі панесены новыя страты, калі ў раёне Джэбель-Халава загінуў афіцэр арміі Судана. 29 сакавік падчас бою на тэрыторыі запаведніка Дзіндэр загінулі 1 салдат арміі Судана і 1 эфіопскі апалчэнец.

1—2 верасня падчас бою ў вёсцы Чэна загінулі 59 амхарскіх апалчэнцаў, якія падтрымлівалі дзейсныя ўлады краіны.

26 кастрычніка вайскоўцы федэральнай арміі паспрабавалі пакінуць свае пазіцыі. Падраздзяленні з Арома і Вобласці Народнасцяў Паўднёвай Эфіопіі пачалі адступаць. Апалчэнцы «Фано», што на дадзеным участку фронту выконвалі функцыі заградатрадаў, паспрабавалі прадухіліць ўцёкі сілавікоў. У ходзе гэтага яны забілі да 10 вайскоўцаў-арома.

Грамадзянскія асобы
-------------------

Па стане на 16 студзеня 2021 года падчас баявых дзеянняў загінулі 4382 мірных грамадзян. 46 загінулі падчас лістападаўскіх баёў за Хамеру, яшчэ 200 атрымалі раненні. 29 грамадзянскіх загінулі і звыш за 100 пацярпелі падчас баёў за Мэкэле. Яшчэ 103 забіты і 224 паранены пры бамбардзіровак Вукро, Май Маідо, Тагога, Мэкэле і абстрэле Мідры Хамшо. Каля 3000 мірных жыхароў загінулі ў выніку здзяйснення ваенных злачынстваў і масавых забойстваў.

Асобна стаяць дзесяць грамадзян Рэспублікі Судан, забітыя на мяжы ўрадавымі сіламі Эфіопіі (шэсць жыхароў з паселішча Альгіраіш загінулі 11 студзеня падчас нападу эфіопскага апалчэння, яшчэ адзін суданец забіты пры нявысветленых абставінах 14 студзеня, іншыя тры загінулі 30 студзеня). Таксама загінулі 3 ахоўніка ААН і 5 работнікаў гуманітарнай дапамогі.

Гл. таксама
-----------

* Людскія страты ў В’етнамскай вайне
* Людскія страты ў Іракскай вайне

Зноскі
------

1. ↑  Около 100 эфиопских солдат ранены в Тыграі, Эфиопский премьер-министр уволил высокопоставленных чиновников на фоне обострения в Тыграі, 11 выживших эфиопских полицейских рассказали о нападении НФОТ Архівавана 27 лютага 2021. В эфиопском Тыграі погибли сотни человек, Ethiopian news agency says 10 000 people 'destroyed' in war
2. ↑  Источники сообщили о сотнях погибших в конфликте в Тыграі, Эфиопия сообщила данные о потерях тыграйских сил, Ethiopian news agency says 10 000 people 'destroyed' in war
3. ↑  "Ethiopia's Tigray conflict: Thousands reported killed in clashes". *BBC News* [брытанская англійская]. 2021-09-06. Праверана 2021-09-06.
4. ↑  "Ethiopia: Thousands of Tigray rebels killed, military claims". *BBC News* [брытанская англійская]. 2021-09-04. Праверана 2021-09-05.
5. ↑  "Ethiopia's Tigray crisis: How a soldier survived an 11-hour gun battle". *BBC News*. 2020-12-10. Архівавана з арыгінала 2020-12-10. Праверана 2020-12-11.
6. ↑  11 выживших эфиопских полицейских рассказали о нападении НФОТ Архівавана 27 лютага 2021.
7. 1 2  Ethiopia: Unlawful Shelling of Tigray Urban Areas (англ.). *Human Rights Watch* (11 лютага 2021). Архівавана з першакрыніцы 14 лютага 2021. Праверана 14 лютага 2021.
8. ↑  Лидеры Тыграя пригрозили ударами по Эритрее
9. ↑  "War in Tigray ongoing – TPLF belies Ethiopia govt". *Africa News* [англійская]. 2020-12-23. Праверана 2020-12-25.
10. ↑  Defence Force Announces Arrest Of Nine More TPLF Members
11. ↑  Head of the TPFL clique ringleaders Sebhat-Nega arrested
12. ↑  National Army arrest 7 TPFL officials including Abay Woldu Abraham Tekeste
13. ↑  "Tigray: Ethiopian army kills ex-Foreign Minister Seyoum Mesfin". *msn.com*. Al Jazeera. January 13, 2021. Праверана January 13, 2021.
14. ↑  Former Ethiopian FM, 3 others killed in shootout. **(нявызн.)**.
15. ↑  Situation Report EEPA HORN No. 79 – 8 February 2021 **(нявызн.)**. *EEPA* (8 лютага 2021). Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2021. Праверана 8 лютага 2021.
16. ↑  Ethiopia: TPLF claims killing hundreds of government troops
17. ↑  Tigray Intercept **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 21 лістапада 2021. Праверана 9 сакавіка 2021.
18. ↑  [ Архівавана 21 лістапада 2021. Part 4: Its said on March 4, an ENDF convoy consisting of a few Urals was travelling to loot a location in May Megelta area. One Ural was destroyed in a landmine/IED planted by the TDF resulting in 8 ENDF killed and 9 wounded and the convoy turning back
19. ↑  Situation-Report-EEPA-Horn-No.-131-21-April-2021.docx.pdf
20. ↑  Sudan officers ambushed by Ethiopian forces
21. ↑  Burhan inspects sudanese troops deployed on ethiopian border
22. ↑  News Now(недаступная спасылка)
23. ↑  Sudanse army officer killed in new attack by Ethiopian troops Архівавана 10 лютага 2021.
24. ↑  Sudan aborted Ethiopian attempt to tamper with border markers- Sudan Tribune: Plural news and views on Sudan Архівавана 31 сакавіка 2021.
25. ↑  Associated Press, 10 September 2021: At scene of Ethiopia's new killings, some fight, some flee
26. ↑  Mereja, 26 October 2021: ከ10 በላይ የኦሮሞ ጦር መኮንኖች በአማራ ልዩና ፋኖ ተረሸኑ። ልክ እንደ ኮ/ል መንግስቱ መጨረሻ ጊዜያቶች ጦሩን ማን እንደሚመራው ሁሉ ለማወቅ ያስቸግራል ተባለ።
27. ↑  "Ethiopia: Investigation reveals evidence that scores of civilians were killed in massacre in Tigray state". Amnesty International. 12 November 2020. Архівавана з арыгінала 19 November 2020. Праверана 12 November 2020."Ethiopia commission says Tigray youth group killed 600 civilians in Nov 9 attack". *Reuters*. Nairobi. November 24, 2020. Праверана November 24, 2020. "Tigray rebels say nine civilians killed in Ethiopian attack". *Reuters*. November 21, 2020. "Ethiopia crisis: Tigray leader vows to keep fighting as government advances". *BBC*.Резня в Тыграе, Обнаружено доказательство того, что многие мирные жители погибли во время резни в Тыграе
28. ↑  Marks, Simon; Walsh, Declan (2020-12-03). "From Shelled Ethiopian City, Doctors Tally Deaths and Plead for Help". *The New York Times* [амерыканская англійская]. ISSN 0362-4331. Праверана 2020-12-04.
29. ↑  "Ethiopia crisis: Tigray leader vows to keep fighting as government advances". *BBC News* [брытанская англійская]. 2020-11-18. Праверана 2020-11-18.
30. ↑  Europe External Programme with Africa
31. ↑  Zelalem, Zecharias; Brown, Will (2021-01-08). "Eritrea's brutal shadow war in Ethiopia laid bare". *The Daily Telegraph*. Архівавана з арыгінала 2021-01-10. Праверана 2021-01-10.
32. ↑  Nyssen, Jan (2021). "The situation in Tigray at the beginning of 2021". Researchgate. Archived from the original on 2021-01-14. Retrieved 2021-01-14
33. ↑  World Peace Foundation: Starving Tigray
34. ↑  Tigray: Atlas of the humanitarian situation
35. ↑  TGHAT: A compilation of the verified list of civilian victims from different sources
36. ↑  Sudan: 6 killed on Ethiopia border
37. ↑  Ethiopian forces kill Sudanese citizen, arrest 3 others at border area
38. ↑  السودان ينشر تعزيزات عسكرية في الحدود الشرقية بعد اختطاف مليشيات إثيوبية لـ 3 تجار - سودان تربيون **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *www.sudantribune.net*. Архівавана з першакрыніцы 3 лютага 2021. Праверана 31 студзеня 2021.
39. ↑  *Guardian staff*. 'Slaughtered like chickens': Eritrea heavily involved in Tigray conflict, say eyewitnesses **(нявызн.)**. *The Guardian* (21 снежня 2020).

| ⛭Вайна ў Тыграі |
| --- |
| частка грамадзянскага канфлікту ў Эфіопіі |
| Храналогія | 

|  |  |
| --- | --- |
| 2020 | 
* Напады на базы УС Эфіопіі
* Разня ў Хамеры
* Разня ў Май Кадра
* Баі за Хамеру
* Заламбеская разня
* Ракетны ўдар па Асмэры
* Баі за Мэкэле
* Бамбардзіроўка Вукро
* Разня ў лагеры «Хітсат»
* Масавыя забойствы ў Адыграце
* Масавыя забойствы ў Хаўзэне
* Масавыя забойствы ў Вукро
* Абстрэл Мэкэле
* Разня ў Дэнгелат
* Разня ў Года
* Масавыя забойствы ў Хагерэ Селам
* Масавае забойства ў царкве Марыям Цыён

 |
| 2021 | 
* Разня ў Бора
* Разня ў Дэбано
* Разня ў Махберэ Дэго
* Разня ў Кола Тэмбіен
* Разня ў Замры
* Разня ў Фінарве
* Разня ў Гіра Арас
* Разня ў Гуху
* Аперацыя «Алула»
* Авіяўдар па Тагозе
* «Апошняе наступленне»
* Авіяўдары па Мэкэле
* Авіяўдар па Агбе
* Інцыдэнт у Дэсэ
* Сумеснае наступленне САТ і ВАА

 |
| 2022 | 
* Авіяўдар па Дэдэбіту
* Баі за Шырэ
* Прэторскае мірнае пагадненне

 |
| Іншае | 
* Рэгіянальныя выбары ў Тыграі
* Эфіопа-суданскія сутыкненні
* Мірны працэс
* Удзел Эрытрэі

 |

 |
| Бакі | 
* Узброеныя сілы Эфіопіі
* Узброеныя сілы Эрытрэі
* Пераходны ўрад Тыграя
* Фано
* Народны фронт вызвалення Тыграя
* Сілы абароны Тыграя
* Аб’яднаны фронт эфіопскіх федэралісцкіх і канфедэралісцкіх сіл

 |
| Постаці | 

|  |  |
| --- | --- |
| Урад | 
* Абій Ахмед Алі
* Сахле-Ворк Зеўдэ
* Кенеа Ядэта
* Берхану Джула
* Мулу Нега
* Аданах Абібі
* Абрахам Белай
* Ісаяс Афеворкі
* Філіпас Вальдэяханэс
* Себхат Эфрэм

 |
| Паўстанцы | 
* Дэбрэцыан Гебрэмікаэль
* Фетлворк Гебрэгзіабхер
* Тадэс Верадэ Тэсфай
* Гетачу Рэда
* Себхат Нега
* Абай Велду
* Сеюм Месфін
* Абай Цэхае
* Керыя Ібрагім
* Цадкан Гебрэтэнсэй

 |

 |
| Ваенныя злачынствы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Выпадкі | 
* Масавыя забойствы
* Дэпартацыя эрытрэйцаў
* Сексуальны гвалт

 |
| Праваабаронцы | 
* УВКПЧ
* АКПЧН
* ЭКПЧ
* КРНС
* ЭСПЧ
* АПЧЭ
* Ікана
* Себ Хідры

 |
| Расследаванні | 
* ЭКПЧ і УВКПЧ
* АКПЧН
* МЭКПЧЭ

 |

 |
| Ахвяры | 
* Людскія страты
* Голад
* Цэнтр прыёма бежанцаў «Хамдаят»
* Замежныя наступствы

 |