У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Гаман.

**Іаган Георг ГАМАН** (ням.: Johann Georg Hamann; 27 жніўня 1730, Кёнігсберг — 21 чэрвеня 1788, Мюнстэр) — нямецкі філосаф-ірацыяналіст, крытык, пісьменніх; ідэолаг літаратурнага руху "Бура і націск".

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Атрымаўшы ў Кёнігсбергу грунтоўную філалагічную адукацыю, Гаман працаваў хатнім настаўнікам у Рызе, а затым адправіўся ў Лондан. Ён вёў бязладнае жыццё, змарнаваў свае і чужыя справы і запаў у глыбокае засмучэнне, з якога быў выведзены чытаннем Бібліі і раптоўным «прасвятленнем», якое напаткала яго ў Лондане. Другую палову свайго жыцця Гаман правёў у сваім родным горадзе, спачатку на службе, потым у адстаўцы, жывучы на сродкі аднаго са сваіх прыхільнікаў.

Карэспандэнт Канта і Гердэра, Гаман ніколі не выкладаў сістэматычна сваіх думак, і амаль усе яго творы складаюцца з дробных артыкулаў, нататак і палемічных выхадак пад эпатажнымі загалоўкамі і дзіўнымі псеўданімамі: *Паўночны Чараўнік*, *Экс-Мандарын* і інш.

Светапогляд
-----------

Гаман прадстаўляў разам з Гердэрам і Якобі рэакцыю супраць школьнага рацыяналізму і дагматызму ў імя вольнага рэлігійнага пачуцця і жывой веры.

Яго «Сібіліны лісткі» (выд. 1819) выкладэены ў форме аракульскіх выслоўяў. У фрагментах «Славутыя думкі Сакрата» (1759) і «Аблокі» (1761) адстойваў прынцыпы веры і непасрэднага пачуцця як асноўныя пры спасціжэнні рэчаіснасці. Лічыў мастацтва вынікам геніяльнай інтуіцыі (фрагмент «Кішэнная эстэтыка», 1761). Крытыкуючы рацыяналізм асветнікаў, у прыватнасці філасофію І. Канта («Метакрытыка пра пурызм розуму», 1784, выд. 1800), развіваў ідэі містычна афарбаванай інтуітывісцкай дыялекгыкі. Абсалютызаваў інтуітыўны момант у творчасці і пазнанні (канцэпцыя «непасрэдных ведаў»).

Паводле І. Г. Гамана, розум (развага) індывідуальны, гістарычны, сітуатыўны; не існуе ўсеагульнага «цвярозага розуму» асветніцкай філасофіі, як і кантаўскага «чыстага розуму»; мова — «першы і апошні орган і крытэрый розуму», звязанасць якога з мовай вызначае межы розуму. Яго ўяўленні пра мову, творчасць генія, спрадвечнасць паэзіі зрабілі ўплыў на нямецкую філасофска-эстэтычную думку (І. Г. Гердэр, літаратурны рух «Буры і націску», І. В. Гётэ).

За афарыстычны адрывісты і цьмяны стыль, падобны на прароцтвы, Гаман празваны Гётэ «паўночным магам».

Зноскі
------

1. 1 2  Johann Georg Hamann // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
2. 1 2  Johann Georg Hamann // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  Гаман Иоганн Георг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Сініла Г. Гаман // БЭ ў 18 т. Т. 5. Мн. 1997. С.10

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кароткая літаратурная · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10022627 · BIBSYS: 90203429 · BNC: a10440513 · BNE: XX1181502 · BNF: 12359677d · CiNii: DA02472758 · GND: 11854523X · ICCU: CFIV020127 · ISNI: 0000 0001 2102 1204 · LCCN: n78093468 · LNB: 000004069 · NDL: 00649191 · NKC: jn20011211105 · NLA: 35165184 · NLG: 191111 · NLP: A11822235 · NSK: 000219579 · NTA: 068851154 · NUKAT: n98007526 · PTBNP: 40503 · LIBRIS: 209575 · SUDOC: 032597355 · VIAF: 69006033 · ULAN: 500319099 |

 |