recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Cyclocosmia*** - род павукоў сямейства {{bt-bellat||*Ctenizidae}}.*

Апісанне
--------

Павукі гэтага роду маюць рэзка ўсечанае брушка, якое сканчаецца хітынавым дыскам, узмоцненым сістэмай рэбраў і пазаў. Падчас небяспекі яны выкопваюць вертыкальныя норы глыбінёй ад 7 да 15 см, якія закрываюць сваім брушкам (так званая з'ява *фрагмозіса*). Для лепшай абароны ад драпежнікаў вакол дыска размешчаны шыпы. Норкі свае звычайна выкопваюць на пясчаных схілах. Прадстаўнікі роду параўнальна невялікія, даўжыня цела самца дасягае 5 см, а самкі - 28 мм. Харчуюцца ў асноўным насякомымі, але доўгі час могуць праводзіць без ежы (каля паўгода). У гэты час яны закопваюцца ў норкі і ўюць вакол сябе нешта накшталт кокана. Адрозніваюцца таксама сваёй агрэсіўнасцю. Насяляюць у паўднёвых штатах ЗША, Тайландзе і Кітаі. Віды роду могуць адрознівацца адзін ад аднаго структурай дыска, колькасцю валасінак і формай сперматэки. Павукі роду Cyclocosmia лічацца самымі старажытнымі арахнідамі на зямлі. Іх продкі з'явіліся на планеце каля 100 мільёнаў гадоў таму, прынамсі, самая старая знаходка палеантолагаў датуецца гэтым перыядам.

Галерэя
-------

* Cyclocosmia sp.*Cyclocosmia sp.*
* Cyclocosmia sp. в норе (Аппалачи)*Cyclocosmia sp.* у нары (Апалачы)

Віды
----

* Cyclocosmia lannaensis Schwendinger, 2005 — Кітай, Тайланд
* Cyclocosmia latusicosta Zhu, Zhang & Zhang, 2006 — Кітай
* Cyclocosmia loricata (C. L. Koch, 1842) — Мексіка, Гватэмала
* Cyclocosmia ricketti (Pocock, 1901) — Кітай
* Cyclocosmia siamensis Schwendinger, 2005 — Тайланд
* Cyclocosmia torreya Gertsch & Platnick, 1975 — ЗША
* Cyclocosmia truncata (Hentz, 1841) — ЗША

Літаратура
----------

* Murphy, Frances & Murphy, John (2000): An Introduction to the Spiders of South East Asia. *Malaysian Nature Society*, Kuala Lumpur.
* Zhu, M.S. Zhang, J.X & Zhang, F. (2006): Rare spiders of the genus *Cyclocosmia* (Arachnida: Araneae: Ctenizidae) from tropical and subtropical China. *The Raffles Bulletin of Zoology* **54**(1): 119—124 PDF (with pictures)
* Platnick, Norman I. (2008): The world spider catalog, version 8.5. *American Museum of Natural History*.

* Schwendinger, Peter J. (2005): Two new *Cyclocosmia* (Araneae: Ctenizidae) from Thailand. *Revue Suisse de Zoologie* **112**(1): 225—252

Спасылкі
--------

* *Cyclocosmia* at Bugguide.net
* *Cyclocosmia* close up

1. ↑  Zhu et al. 2006
2. ↑  Усярэдзіне нара мае некалькі камер-пашырэнняў, якія дазваляюць павуку разгарнуцца ў цеснай прасторы.
3. ↑  Murphy & Murphy 2000
***Esperia sulphurella*** - від молей сямейства {{bt-bellat||Oecophoridae}}. Від родам з Еўропы, але быў завезены ў Каліфорнію.

 Ілюстрацыя з тома 6 *Брытанскай энтамалогіі* Джона Керціса
Дарослыя асобіны маюць даўжыню цела 6 - 8 мм і размах крылаў 12 - 16 мм. Імага чорныя з жоўтымі меткамі. Лёт вясной.

Лічынкі чорныя і харчуюцца мёртвай драўнінай.

Сістэматыка
-----------

Від *E. sulphurella* быў упершыню навукова апісаны І. Х. Фабрыцыусам у 1775 годзе. Пазней такая ж навуковая назва была выкарыстана для некалькіх іншых відаў матылькоў, стварыўшы шэраг малодшых амонімаў, якія ўсе несапраўдныя. Да іх адносяцца:

* *T. sulphurella* of Fabricius (1777) - *{{bt-latbel|Oecophora bractella|}}*
* *T. sulphurella* of Hübner (1793) - *{{bt-latbel|Ypsolophus sulphurella|}}*
* *T. sulphurella* of Haworth (1829) - *{{bt-latbel|Povolnya leucapennella|}}*

Спасылкі
--------

* *Esperia sulphurella* ў UKmoths
* Lepiforum.de

1. ↑  Will, Kip; Gross, Joyce; Rubinoff, Daniel; Powell, Jerry A. (2020). *Field Guide to California Insects*. Oakland, California: University of California Press. pp. 353–354. ISBN 9780520288744.
**Міністэрства замежных спраў СССР** — цэнтральны дзяржаўны орган СССР, які займаўся знешняй палітыкай.

Гісторыя
--------

У ходзе Кастрычніцкай рэвалюцыі ў адпаведнасці з дэкрэтам 2-га Усерасійскага з’езда саветаў ад 26.10(8.11).1917 замест МЗС утвораны Народны камісарыят па замежных справах РСФСР (НКЗС РСФСР). У 1923 годзе ў сувязі з утварэннем СССР орган рэарганізаваны ў Народны камісарыят па замежных справах СССР (з 1936 года — Народны камісарыят замежных спраў СССР). У 1944 годзе ператвораны ў саюзна-рэспубліканскі наркамат. Адначасна ў саюзных рэспубліках створаны падпарадкаваныя яму наркаматы замежных спраў. Яны атрымалі паўнамоцтвы ўступаць у непасрэдныя зносіны з замежнымі дзяржавамі. У 1946 годзе НКЗС СССР перайменаваны ў МЗС СССР. У лістападзе 1991 года орган ператвораны ў Міністэрства знешніх зносін СССР (МЗЗ СССР) з адначасовай перадачай яму функцый Міністэрства знешнеэканамічных сувязяў СССР. Указамі Прэзідэнта РСФСР Б. Н. Ельцына абвешчана аб скасаванні МЗС СССР і перадачы яго функцый і маёмасці МЗС РСФСР, затым аб пераўтварэнні МЗС РСФСР у МЗС РФ.

Прадстаўніцтвы
--------------

У канцы 1917 года НКЗС РСФСР пачаў ствараць свой апарат з дзеячаў РКП(б), перакладчыкаў, накіраваных Петраградскім камітэтам партыі, а таксама шыфравальшчыкаў з рэвалюцыйных маракоў Балтыйскага флоту. Дэкрэтамі СНК ад 4.6.1918 і 18.10.1918 вызначаны парадак дзейнасці дыпламатычных прадстаўніцтваў і консульскай службы. Савецкія пасольствы сталі называцца паўнамоцнымі прадстаўніцтвамі, іх кіраўнікі – паўпрадамі. НКЗС СССР на 1925 год меў дыпламатычныя прадстаўніцтвы ў 22 краінах, адкрыў таксама 104 консульскія установы (з іх 82 – асобныя консульскія прадстаўніцтвы, 22 – консульскія аддзелы пасольстваў). У 1941 годзе ўведзены дыпламатычныя рангі і пасады надзвычайных і паўнамоцных паслоў і пасланнікаў, паверанага ў справах; у 1943 – таксама саветнікаў 1-га і 2-га класаў, першых і другіх сакратароў, трэцяга сакратара і аташэ. Да 1991 года МЗС СССР меў 144 пасольствы, звыш 230 консульскіх устаноў і 5 пастаянных прадстаўніцтваў пры міжнародных арганізацыях.

Навучальныя ўстановы
--------------------

* Дыпламатычная Акадэмія (з 1934; першапачаткова інстытут па падрыхтоўцы дыпламатычных і консульскіх работнікаў, з 1939 года Вышэйшая дыпламатычная школа, з 1974 года сучасны статус),
* Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (з 1944; з 1994 года ўніверсітэт – МДІМА-У),
* Вышэйшыя курсы замежных моў

і інш.

Друкаваны орган
---------------

З 1954 года на рускай і англійскай мовах друкаваўся часопіс «Ме­ж­ду­на­род­ная жизнь».

Гл. таксама
-----------

* Міністэрства замежных спраў БССР

Літаратура
----------

* Д. И. Раскин, И. В. Бухаркин Министерство иностранных дел // Большая российская энциклопедия, 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гамзатаў.

**Джавід Шакіравіч Гамза́таў** (нар. 27 снежня 1989, Кізілюрт, Дагестанская АССР, СССР) — беларускі барэц грэка-рымскага стылю. Трохразовы чэмпіён Беларусі, Бронзавы прызёр Універсіяды 2013 года, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2013 года, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра 2016 года. Па нацыянальнасці лезгін.

Біяграфія
---------

Джавід Гамзатаў нарадзіўся ў Дагестане. Бацькі Джавід родам з сяла Куруш Хасавюртаўскага раёна. Займаўся вольнай барацьбой у ДЮСШ № 1 г. Кізілюрт. Першы трэнер Хайбула Магамедрасулавіч Хайбулаеў.

У 2006 годзе пераехаў у Беларусь, дзе стаў займацца ў Аліма Селімава і Маліка Эскендарава.

У 2012 годзе заваяваў бронзавы медаль на Чэмпіянаце Беларусі 2012 года ў Магілёве ў вагавай катэгорыі да 84 кг.

Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2013 года ў Будапешце. Бронзавы прызёр летняй Універсіяды 2013 года ў Казані. У тым жа годзе стаў чэмпіёнам Беларусі ў вагавай катэгорыі да 84 кг.

Чэмпіён Беларусі 2015 і 2016 гадоў у вагавай катэгорыі да 85 кг. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў Рыа-дэ-Жанэйра ў вагавай катэгорыі да 84 кг.

Вучыўся на завочным аддзяленні юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Зноскі
------

1. ↑  Десять фактов о Джавиде Гамзатове, который принес Беларуси первую за 8 лет медаль Игр в борьбе Архівавана 19 жніўня 2016.
2. ↑  Кизилюртовец приносит Белоруссии медаль чемпионата мира … Архівавана 6 кастрычніка 2013.
3. ↑  Універсіяда-2013. Казань.

Спасылкі
--------

* 2013 SENIOR WORLD CHAMPIONSHIP Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Джавид Гамзатов

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Аб’яднаны свет барацьбы |
**Капаткевіцкі бой** — бой партызанскіх атрадаў «Чырвоны Кастрычнік» 123-й Акцябрскай партызанскай брыгады імя 25-годдзя БССР, А. І. Далідовіча 25-й партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі супраць нямецка-фашысцкіх акупантаў у гарадскім пасёлку Капаткевічы 17 студзеня.

Бой
---

Раніцай 17 студзеня 1942 года партызаны акружылі Капаткевічы, дзе размяшчаўся нямецкі гарнізон (100 чалавек), бясшумна знялі вартавых і перакрылі дарогі да адступлення. Камандаваў боем камісар атрада «Чырвоны Кастрычнік» С. В. Маханько.

Невялікімі групамі па 3—5 чалавек партызаны раптоўна напалі і закідалі гранатамі хаты, дзе размяшчаліся гітлераўцы. Праціўнік спрабаваў прабіцца на паўднёвую ўскраіну пасёлка, да чыгункі Жыткавічы — Калінкавічы, але быў сустрэты агнём партызан. У час бою, які цягнуўся 4 гадзіны, было забіта больш за 60 гітлераўцаў, захоплена 18 вінтовак, станковы кулямёт, 1 тысячу тон збожжа, прызначанай для адпраўкі ў Германію.

Літаратура
----------

* *Р. А. Чарнаглазава.* Капаткевіцкі бой // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 248. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Ганадэрма бліскучая** або **лакіраваная губа** (*Ganoderma lucidum*) — губавы базідыяльны грыб з парадку паліпоравых.

Апісанне
--------

Пладовыя целы аднагадовыя, радзей 2-3-гадовыя, паўкруглыя, памерам 3-8 X 10-25 X 2-3 см, з бакавой цыліндрычнай ножкай даўжынёй 5-10 см. Паверхня шапкі і ножкі пакрыта каштанава-бурай бліскучай скарынкай. Тканка пладовага цела губчата-коркавая. Паверхня гіменафора тытунёвага колеру, поры дробныя, круглявыя. Гіфы са спражкамі. Споры яйцападобныя, жаўтлявыя, памерам 7-13 X 6-8 мкм.

Пашырэнне
---------

Пашырэнне: Еўропа, Азія, Паўночная Афрыка і Паўночная Амерыка; магчыма, касмапаліт. На Беларусі знойдзены адзінкавыя экзэмпляры.

Сустракаецца ў мяшаных лясах на адмерлай драўніне клёну, вольхі, бярозы, таполі, дуба, елкі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Выклікае белую гніль, якая паволі развіваецца і праяўляецца ў абясколерванні драўніны. Пладовыя целы ўтвараюцца ў ліпені — кастрычніку.

Выкарыстанне
------------

Дэкаратыўны і лекавы від.

Ахова
-----

Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, ахоўваецца ў Польшчы і Літве.

Спасылкі
--------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI · Tropicos |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781309530 · NDL: 00575295 · NKC: ph580764 |
**«Пастка для адзінокага мужчыны»** (руск.: Ловушка для одинокого мужчины) — мастацкі фільм, камедыйны дэтэктыў па матывах аднайменнай п’есы Рабэра Тома

Сюжэт
-----

Даніэль Корбан звяртаецца да камісара паліцыі з нагоды знікнення сваёй жонкі Элізабэт. Праз некалькі дзён мадам Корбан вяртаецца дадому ў суправаджэнні мясцовага кюрэ. Але ашаломлены яе з’яўленнем Даніэль не жадае прызнаваць у ёй сваю законную жонку, лічачы гэтую жанчыну самазванкай, якая прэтэндуе на яго маёмасць. Ніхто не можа пацвердзіць словы Даніэля — абвянчаліся яны нядаўна і ў ціхім, далёкім мястэчку. Нечакана з’яўляецца мастак-выпівоха па мянушцы Татка Мерлуш, які быў выпадковым сведкам на вяселлі Даніэля і Элізабэт. За ўзнагароджанне ён гатовы апісаць выгляд сапраўднай Элізабэт, але самазваная «жонка» страляе ў Мерлуша, абвінаваціўшы Даніэля ў забойстве мастака. Выкліканая камісарам у якасці сведкі Медсястра Івон Берта, якая аказвала раней Элізабэт медыцынскія паслугі, непрыхавана гандлюе сваімі паказаннямі, прапаноўваючы прызнаць ці не прызнаць самазванку ў залежнасці ад таго, хто заплаціць ёй буйную суму. У рэшце рэшт, Даніэль губляе самакантроль і прызнаецца, што сапраўдная Элізабэт мёртвая, а цела знаходзіцца ў горным патоку ў лесе Шамуа.

У фінале камісар паліцыі тлумачыць, што ён з’яўляецца пастаноўшчыкам разыгранага спектакля, мэта якога-прымусіць Даніэля Корбана прызнацца ў забойстве жонкі. На самай справе цела Элізабэт было знойдзена, і камісар адразу западозрыў ў забойстве яе мужа. Аднак замест руцінных допытаў ён абраў нетрывіяльны спосаб. Муж і жонка акцёры Тарке згулялі ролі кюрэ і Элізабэт. Былі задзейсненыя і сапраўдныя сведкі — мастак-выпівоха Поль Брысар і медсястра Івон Берта. У выніку злачынец трапіў у пастку.

У ролях
-------

* Мікалай Карачанцаў — *Даніэль Корбан*
* Юрый Якаўлеў — *камісар паліцыі*
* Ірына Шмялёва— *Фларанс*
* Веніямін Смехаў — *лжэ-кюрэ*
* Інакенцій Смактуноўскі — *бадзяжны мастак Поль Брысар па мянушцы Татка Мерлуш*
* Алена Коренева — *медсястра Івон Берта*
* Сяргей Мігіцко — *паліцэйскі Жан*

Спасылкі
--------

* Пастка для адзінокага мужчыны на сайце «Internet Movie Database» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Баравікі, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

Пахаваны 521 воін, які загінуў ў 1943 годзе ў баях супраць намецка-фашысцкіх захопнікаў. Сярод нахаваных — воіны 18-га стралковага корпуса 65-й арміі і 2 партызаны. У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

Немцы з’явіліся на тэрыторыі раёна 28 чэрвеня 1941 года. Раніцай 21 ліпеня быў узяты раённы цэнтр Парычы. Вёска Баравікі была занята 12 жніўня, але ўжо вечарам 13 жніўня контрударам чырвонаармейцы выбілі нямцаў з вёскі. У палон была захоплена вялікая колькасць нямецкіх салдат, 10 афіцэраў, каштоўныя сакрэтныя дакументы. Але каб пазбегнуць акружэння, савецкае камандаванне аддало загад аб адыходзе 3-й арміі.

23 лістапада 1943 года да вёскі Селішчы Баравікоўскага сельскага савета падышло падраздзяленне 37-й гвардзейскай стралковай дывізіі. Тут ужо знахордзілася партызанская брыгада ім. В. І. Чапаева (камандзір М. Дз. Сцефановіч). Сумеснымі намаганнямі гвардзейцы і партызаны Гомельскага злучэння вызвалілі вёскі Селішчы і Аляксандраўка, а ў ноч на 25 лістапада — вёску Баравікі.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла аг. Баравікі **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 6 ліпеня 2021.
**Душан Гвоздзіч** (нар. 8 сакавіка 1978, г. Вршац, Сербія) — сербскі баскетбольны трэнер.

Кар’ера
-------

З 2008-га года на працягу чатырох гадоў працаваў асістэнтам трэнера ў сербскай мужчынскай нацыянальнай камандзе, прывёўшы яе да сярэбранага медаля на Чэмпіянаце Еўропы ў 2009 годзе ў Польшчы. Таксама за яго плячыма золата на Сусветнай Універсіядзе ў 2009 годзе ў Бялградзе, перамога ў Адрыятычнай Лізе (NLB Liga ABA) у сезоне 2004—2005 гадоў, і ў гэтым жа часе ўдзел у паўфінале Кубка УЛЕБ.

За час сваёй прафесійнай кар’еры Душан Гвоздзіч працаваў з наступнымі клубамі і нацыянальнымі камандамі: БК Hemofarm (Сербія), БК Lietuvos Rytas (Літва), БК Bosna (Боснія і Герцагавіна), БК Mega Ishrana (Сербія), БК Універсітэт-Югра (Расія); БК Львоўская палітэхніка-Галічына (Украіна), старэйшая нацыянальная зборная Босніі і Герцагавіны, сэрбская ўніверсітэцкая нацыянальная зборная, старэйшая нацыянальная зборная Сербіі.

У 2014 годзе быў трэнерам беларускай нацыянальнай каманды.

Зноскі
------

1. ↑  Душан Гвоздзіч узначаліў зборную Беларусі ў баскетболе
2. ↑  Душан Гвоздзіч узначаліў зборную Беларусі па баскетболе


| ⛭Галоўныя трэнеры  мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе |
| --- |
| 
* Шукшын (1993—1993)
* Барысаў (1995—1998)
* Якубенка (1998—2001)
* Барысаў (2001—2007)
* Папкоў (2008—2009)
* Фейман (2010—2011)
* Крыванос (2011—2012)
* Байдакоў (2013—2014)
* Гвоздзіч (2014—2014)
* Круцікаў (2015—2019)
* Вяргун (2019 — ц.ч.)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сур.

**Джэніфер Сур** (у дзявоцтве — **Стучынскі**, англ.: Stuczynski, англ.: Jennifer Suhr; нар. 5 лютага 1982, Фрэдонія, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў скачках з шастом. Алімпійская чэмпіёнка 2012 года з вынікам 4,75 м. 11-разовая чэмпіёнка ЗША. Сярэбраная прызёрка чэмпіянату свету ў памяшканні 2008 года.

Асабісты рэкорд у скачку з шастом на вольным паветры — 4,92 м, у памяшканні — 5,03 м (сусветны рэкорд).

На Алімпіядзе 2016 у Рыа-дэ-Жанейра заняла толькі 7 месца з вынікам 4,60 м.

Зноскі
------

1. ↑  Jennifer Suhr // World Athletics database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · МАК · Алімпійскі камітэт ЗША |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Давыдаўка, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

У лістападзе 1943 года фронт набліжаўся да Давыдаўкі. Насельніцтву было вядома, што немцы, адступаючы, знішчалі мірнае насельніцтва. Таму партызаны дапамагалі жыхарам вёскі схавацца ў лясах.

26 лістапада 1943 года вёска была вызвалена. Савецкія войскі перайшлі раку Іпа, вызвалілі вёскі Мармавічы, Мехаўшчына, Палессе. Тут іх спынілі нямецка-фашысцкія захопнікі, і фронт у гэтым месце стаяў да лета 1944 года, да пачатку наступальнай аперацыі «Баграціён».

У брацкай магіле вёскі Давыдаўка пахаваны 729 воінаў 65-й арміі, якія загінулі ў 1943—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у раёне вёсак Давыдаўка, Вялікая і Малая Людзвінаўка, Прасвет, Загор’е, Карані, Горкі. У 1976 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна. У 2005 годзе пасля рэканструкцыі ўсталяваны помнік у выглядзе жалезабетоннай пліты з сілумінавым барыльефам..

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла аг. Давыдаўка **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 6 ліпеня 2021.
У гэтага тэрміна існуе і іншае значэнне, гл. Конкурс (СТРК)[ru]
Падборка малюнкаў, якія паказваюць некаторыя спартыўныя падзеі, якія класіфікуюцца як спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы.
**Конкурс** (лац.: concursus — сутыкненне, збег) — спаборніцтва[ru], суіскальніцтва некалькіх асоб у галіне мастацтва, навук і іншага, з мэтай вылучыць найбольш выбітнага (ці выбітных) *канкурсанта*-прэтэндэнта на перамогу.

Конкурс можа праходзіць у некалькі этапаў (як правіла: адборачны, асноўны і фінальны).

Літаратура
----------

* Словарь иностранных слов. — М.: «Русский язык», 1989. — 624 с. ISBN 5-200-00408-8
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Дуброва, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

Вёска Дуброва была акупіравана да 24 ліпеня 1941 года 43-м нямецкім армейскім корпусам, які адсоўваў супраціўленне 232-й стралковай дывізіі. Але ўжо 25 ліпеня захопнікі перакінулі частку сваіх сіл на левы бераг Бярэзіны, дзе яны павінны былі супрацьстаяць 63-му стралковаму корпусу. Скарыстаўшы гэта, падраздзяленне 66-га стралковага корпуса выбіла фашыстаў з вёскі. Вядома, што ў канцы ліпеня нямецкія танкавыя і механізаваныя часці адцяснілі 43-ю і 47-ю кавалерыйскія дывізіі і нанеслі ўдар па 232-й стралковай дывізіі. Таму другі раз вёску акупіравалі ў кнцы ліпеня-пачатку жніўня 1941 года.

Вызвалена 27-28 лістапада 1943 года гвардзейцамі 38-й дывізіі. Аднак падчас нямецкага контрудару Дуброва зноў была акупіравана 21 снежня 1943 года. 31 студзеня 1944 года баі за вёску вяла 197-я Бранская Чырванасцяжная стралковая дывізія 48-й арміі, 1 лютага Дуброва была вызвалена.

Зараз у цэнтры вёскі, каля клуба, пахаваны 1779 воінаў, якія загінулі ў 1941—1944 гадах у баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі раёна. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Мартын Панцеляймонавіч Цеплякоў, Сярго Гедэванавіч Чыгладзэ, Дзмітрый Рыгоравіч Рэдзькін. У 1958 годзе на брацкай магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла аг. Дуброва **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 7 ліпеня 2021.
**«Марыля. У пошуках дзіўнікаў»** — беларускі дзіцячы анімацыйны серыял, створаны адмыслова для відэасервіса VOKA.

Сюжэт
-----

У Мінску ў Траецкім прадмесці жыве Марыля – маленькая дзяўчынка з вельмі багатай фантазіяй. Яна прагне падабацца, але людзі зусім не заўважаюць яе. Адзіны чалавек, які падтрымлівае Марылю – Алесь. Аднойчы, героі сустракаюць таемную Бабулю, якая кліча іх далучыцца да прыгодаў. Марыля бачыць у гэтай прапанове магчымасць, якая дапаможа звярнуць на сябе ўвагу людзей вакол. Для Бабулі жа Марыля, якая мае багатую фантазію, – гэта ключ да партала ў свет міфічных істот. З дапамогай гэтага партала, Бабуля зможа выпусціць дзіўнікаў, што былі забытыя, у рэальны свет. Неўзабаве Марыля разумее, што стала часткай нейкага злавеснага плана і адпраўляецца ўсё выпраўляць.
Журы сельскагаспадарчай выстаўкі 1889 года ў Кішынёве
**Журы** (фр.: jury, ад лац.: juro «клянуся») — група людзей, якая займаецца прысуджэннем прэмій, узнагарод і іншых знакаў адрознення на конкурсах, выстаўках, спаборніцтвах і іншых мерапрыемствах, ацэньваючы працы або асоб або калектывы, якія спаборнічаюць за гэтыя прэміі.

Фарміраванне журы
-----------------

Звычайна журы фармуецца з экспертаў і спецыялістаў па тэматыцы мерапрыемства, часта пераможцаў папярэдніх падобных мерапрыемстваў. Аднак, часта запрашаюць не столькі кампетэнтных (у канкрэтнай тэматыцы) людзей, а як мага больш вядомых, каб зрабіць свой конкурс прэстыжней і папулярней. Часам у журы прыцягваюцца палітыкі ці бізнесмены, якія, у сваю чаргу, дапамагаюць конкурсу матэрыяльна або іншымі спосабамі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4632440-9 |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў г. Светлагорск, Светлагорскі раён. Знаходзіцца на вул. Савецкая, на Шацілкаўскіх могілках.

Апісанне
--------

Пахаванне размешчана на страрых гарадскіх могілках, побач з брацкай магілай знаходзяцца 5 адзіночных ваенных пахаванняў гэтага ж перыяду. На брацкай магіле ўсталявана ўсечаная стэла на доўгім пастаменце, на стэле замацавана таблічка з імёнамі загінуўшых.

У агульнай магіле пахаваны 31 воін. Усе салдаты загінулі ў лістападзе 1943 годзе ў баях за вызваленне в. Шацілкі (зараз г. Светлагорск) ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

У баях за вызваленне раёна прымалі ўдзел воіны 28, 48, 65-й армій, маракі Дняпроўскай флатыліі і лётчыкі 16 паветранай арміі.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла, Шацілінскія могілкі, г. Светлагорск **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 6 ліпеня 2021.
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Язвін, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

Вядома, што вёска была захоплена ворагамі да 24 ліпеня 1941 г.

Вызвалена прыкладна 28 лістапада 1943 года. Аднак 21 снежня 1943 года ў выніку фашысцкага контрудару вёска Язвін зноў акупіравана. 24 студзеня вызвалена часцямі 194-й Рэчыцкай Чырванасцяжнай стралковай дывізіі, аднак хутка зноў захоплена ворагам. У другой палове лютага 1944 года вёска вызвалена 170-й Рэчыцкай ордэна Суворава стралковай дывізіяй.

Зараз у брацкай магіле на грамадзянскіх могілках пахаваны 1173 воіны, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла в. Язвін **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 8 ліпеня 2021.
**Балістычны каэфіцыент** (BC) — размерная велічыня, роўная множанню каэфіцыента супраціўлення аэйрадынамічных сілаў на характэрную плошчу, падзеленную на масу цела.

BC з'яўляецца асноўным паказчыкам для куль, а таксама для артылерыскіх снарадаў.

Вызначэнне
----------

Паняцце "балістычнага каэфіцыента" ўводзіцца пры вылічэнні аналітычнага выразу для паскарэння сілы супраціву паветра, якая адмоўным чынам адбіваецца на хуткасці снарада.
У спрошчаным відзе гэта паказваюць як:

{\displaystyle C={\frac {id^{2}}{m}}\cdot 10^{3}}
где:

{\displaystyle C} — балістычны каэфіцыент;
{\displaystyle d} — калібр снарада ў метрах;
{\displaystyle m} — масса снаряда ў кілаграмах;
{\displaystyle i} — каэфіцыент аэрадынамічнай формы снаряда, які з'яўляецца стаўленнем аэрадынамічных функцый разгляданай кулі (снарада) і кулі, прынятай у якасці эталона.
#### Папярочная нагрузка

Калі рэч ідзе пра стралковую зброю балістычны каэфіцыент вызначаецца праз так званую «папярочную нагрузку» снарада : 

{\displaystyle C={\frac {m}{id^{2}}}}
Чым больш гэтая нагрузка, тым больш выгадны снарад у балістычным дачыненні і тым ніжэй велічыня яго "балістычнага каэфіцыента".

Якасна гэта азначае што два розныя снарады з роўнымі балістычным каэфіцыентамі схільныя дзеянню аднолькавага набору сіл (які складаецца з сілы цяжару і сілы лабавога супрацівулення) якія ўздзеюнічаюць на снарады ў аднолькавай меры. Больш нізкае значэнне балістычнага каэфіцыента азначае больш нізкае супраціўленне паветра пры палёце снарада (і наадварот).

Гісторыя
--------

Для таго каб мець магчымасць параўнаць эфектыўнасць розных куль, прадказваць іх траекторыю, амерыканскім палкоўнікам Ігналсам быў распрацаваны матэматычны інструмент, які быў названы B.C. (Балістычны каэфіцыент).
У 1881 годзе, у Германіі, збройнік Круп узяў некалькі тысяч куль аднолькавай формы і замерыў (з вялікай дакладнасцью) ступень іх замядлення (страту хуткасці) і сніжэння траекторыі. Сярэднестатыстычную кулю ён назваў «Стандартнай», а яе B.C. быў прыняты за 1.

Спасылкі
--------

Балістычны каэфіцыент
**Маскоўскі міжнародны кінафестываль** — кінафестываль, праводзіцца ў Расійскай Федэрацыі ў горадзе Масква, мае акрэдытацыю Міжнароднай федэрацыі асацыяцый кінапрадзюсераў. Праходзіць у канцы чэрвеня, доўжыцца дзесяць дзён. Другі найстарэйшы кінаагляд свету (пасля Венецыянскага кінафестывалю).

Перадгісторыя
-------------

Упершыню Маскоўскі кінафестываль адбыўся ў 1935 годзе па загадзе Сталіна. Ён называўся «Савецкі кінафестываль у Маскве». Карціны даслалі з дзевятнаццаці краін. Адкрыццё адбылося 21 лютага ў кінатэатры «Ударнік». Старшынёй журы быў Сяргей Эйзенштэйн. У склад журы ўваходзіў Усевалад Пудаўкін.

У конкурсе ўдзельнічалі фільмы рэжысёраў-класікаў: «Хлеб наш надзённы» Відара, «Клеапатра» дэ Міля, «Маленькія жанчыны» К’юкара, «Прыватная жыццё Генрыха VIII» Корды.

Конкурсную праграму Фестывалю адкрываў фільм «Чапаеў». Кінастудыі «Ленфільм» быў прысуджаны Першы прыз за праграму фільмаў «Чапаеў», «Юнацтва Максіма», «Сяляне». Прэмій фестывалю ўдастоіліся таксама француз Рэнэ Клер за стужку «Апошні мільярдэр», а таксама мультыплікацыя Уолта Дыснея. Таксама прыз атрымала карціна Аляксандра Птушко «Новы Гулівер», якую высока ацаніў Чарлі Чаплін.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database: ev0000450 |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n92032711 · VIAF: 151413038 |

| ⛭Кінафестывалі свету, акрэдытаваныя FIAPF |
| --- |
| Конкурсныя фестывалігульнявых фільмаў | 
Берлін •
Каны •
Шанхай •
Масква •
Карлавы Вары •
Лакарна •
Манрэаль •
Венецыя •
Сан-Себасцьян •
Варшава •
Токіа •
Сак-дэль-Плата •
Індыя (Гоа) •
Каір 
 |
| Конкурсныя фестываліспецыялізаваныхгульнявых фільмаў | 
Вісбадэн •
Стамбул •
Брусель •
Сетубал •
Валенсія •
Валенсія (Cinema Jove) •
Сараева •
Франкфурт-на-Майне •
Алматы •
Намюр •
Багата •
Сіджэс •
Пусан •
Варшава •
Гент •
Сан-Паўлу •
Кіеў •
Лос-Анджэлес •
Стакгольм •
Салонікі •
Хіхон •
Талін •
Турын •
Керал •
Сідней •
Курмаёр 
 |
| Неконкурсныя фестывалігульнявых фільмаў | 
Хёўгесун •
Таронта •
Вена •
Калькута 
 |
| Фестывалі дакументальныхі кароткаметражных фільмаў | 
Тамперэ •
Оберхаўзен •
Кракаў •
Санкт-Пецярбург •
Більбаа 
 |
Вадаправод
**Вадаправод** — сістэма бесперапыннага водазабеспячэння спажыўцоў, прызначаная для правядзення вады для пітва і тэхнічных мэт з аднаго месца (звычайна водазаборных збудаванняў) у іншае — да водакарыстальніка (гарадскія і завадскія памяшканні) пераважна па падземных трубах ці каналах; у канчатковым пункце, часта вычышчаная ад механічных прымесяў у сістэме фільтраў, вада збіраецца на некаторай вышыні ў так званых водапад’ёмных вежах, адкуль ужо размяркоўваецца па гарадскіх вадаправодных трубах. Аб’ём водазабору вызначаецца вадамернымі прыборамі (т. зв. вадамерамі, водалічыльнікамі). Воданапорнай сілай вадаправода карыстаюцца і для гідраўлічных мэт.

Гісторыя
--------

Арыгінальны рымскі свінцовы вадаправод у Баце, Вялікабрытанія
Вадаправод унутры Пон-дзю-Гара, сярэдзіна I ст. н.э.
Вядомыя з I тыс. да н.э. згаданы ў Бібліі (4 Кніга Царстваў, Зых. VII, 3, II Пар. XXXII, 30). У Старажытным Рыме вадаправоды называлі акведукамі.

У XI ці пачатку XII стагоддзя першы вадаправод з драўляных труб з’явіўся на Яраслававым дворышчы ў Ноўгарадзе.

У якасці матэрыялу для вадаправода выкарыстоўвалі гліну, драўніну, медзь, свінец, жалеза, сталь, а з развіццём арганічнай хіміі сталі ўжываць і палімеры. Трубаправоды вялікіх дыяметраў таксама выраблялі з цэменту, жалезабетону, азбестацэменту, а ў апошнія гады і з розных відаў пластыку.

З-за павышанай механічнай трываласці і ўстойлівасці да павышаных тэмператур у гаспадарчым водазабеспячэнні найбольшае распаўсюджанне атрымалі металічныя вадаправоды — са сталі, нержавеючай сталі, чыгуну, чыгуну высокатрывалага з шарападобным графітам (ВЧШГ) і медзі. Таксама выкарыстоўваюцца трубы з сінтэтычных матэрыялаў, напрыклад, з поліэтылену рознай шчыльнасці.

У XX стагоддзі ў развітых краінах у водазабеспячэнні будынкаў вялікае распаўсюджанне атрымалі трубаправоды з медзі з-за камбінацыі фактараў, якія забяспечваюць павышаныя тэрміны безаварыйнай эксплуатацыі.

У наш час усё большае распаўсюджанне атрымліваюць палімерныя трубаправоды з-за прастаты іх мантажу і таннасці прадукцыі, якая паступае з краін у стадыі развіцця. З-за разнастайнасці відаў саміх палімерных трубаправодаў, спосабаў злучэння, іх эксплуатацыйныя характарыстыкі працягваюць заставацца прадметам спрэчак, а кошты вельмі адрозніваюцца. У выкарыстанні палімерных вадаправодаў ужо накоплены вялікі вопыт. Так, пасля серыі масавых аварый у Паўночнай Амерыцы цалкам спынена выкарыстанне трубаправодаў з полібутэну

Зноскі
------

1. ↑  Снабжение городов водой // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Николай Иванович Фальковский. История водоснабжения в России. Изд-во коммунального хозяйства РСФСР, 1947. С. 13.
3. ↑  DIN супраць ужывання труб з PEX-b у цеплавых сетках **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 мая 2011. Праверана 4 снежня 2014.
4. ↑  ABOK | Утрыманне часопіса «Сантэхніка» № 3 2009

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вадаправод

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4064751-1 · NKC: ph139285, ph127173 |
**«Бюлетэнь пасольскага клуба Беларускай сялянска-работніцкай грамады»** — орган левага крыла беларускай парламенцкай фракцыі ў сейме Польшчы. Выдаваўся з 11 лістапада 1925 да 4 снежня 1926 у Вільні на беларускай мове.

Друкаваў прамовы грамадскіх дэпутатаў у сейме, іх інтэрпеляцыі, звароты да польскага ўрада і кіраўнікоў міністэрстваў. У інтэрпеляцыях (у 1927 выйшлі ў Мінску асобным выданнем на беларускай і рускай мовах) і інш. дакументах выкрываліся факты грубага парушэння мясцовай польскай адміністрацыяй канстытуцыі дзяржавы і падпісаных Польшчай міжнародных трактатаў, беспадстаўныя арышты і збіванне палітзняволеных, марадзёрства дыслацыраваных у Заходняй Беларусі польскіх войск, абкладанне сялян непамернымі падаткамі, рэпрэсіі супраць беларускага перыядычнага друку, самачыннае закрыццё старастамі беларускіх школ, пераследаванне настаўнікаў і г.д. На старонках «Бюлеьэня...» надрукаваны «Палітычная платформа Беларускай сялянска-работніцкай грамады» (№ 9), «Арганізацыйны статут БСРГ» (№ 12), выступленні ў сейме П. Мятлы, С. Рак-Міхайлоўскага, Б. Тарашкевіча, П. Валошына, Ю. Сабалеўскага і інш.

Вядома 16 нумароў, з іх 3 канфіскаваны. Выданню папярэднічаў «Бюлетэнь Беларускага пасольскага клуба» (1925, выйшла 3 нумары).

Літаратура
----------

* Ліс, А. С. «Бюлетэнь пасольскага клуба Беларускай сялянска-работніцкай грамады» / А. С. Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 2: Беліцк—Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 536 с. — С. 154. — ISBN 5-85700-142-0.
Месяцавы аўтамабіль. Экспедыцыя «Апалон-15». 1971 год.
**Месяцавы аўтамабіль** (англ.: Lunar Rover, абазначэнне распрацоўшчыка — *Lunar Roving Vehicle, LRV*) — чатырохколавы транспартны планетаход для перамяшчэння людзей па паверхні Месяца. Прадстаўляў сабой двухмесны электрамабіль. Выкарыстоўваўся ў экспедыцыях праграмы «Апалон» — «Апалон-15», «Апалон-16» і «Апалон-17».

Распрацоўка
-----------

Распрацоўшчык і генеральны падрадчык — Boeing, з удзелам Delco Electronics (філіяла General Motors). Вядучымі канструктарамі былі Мсціслаў Бекер і Эдуарда Сан Хуан. Ферэнцу Паўліксу належыць стварэнне механізма складання LVR, канструкцыя падвескі і колаў.

Вырабілі чатыры аўтамабілі, аднак, калі стала ясна, што палёт Апалон-18 не адбудзецца, чацвёрты аўтамабіль разабралі на запчасткі. Распрацоўка і пабудова машын каштавалі NASA $ 38 млн.

Будова
------

Дзякуючы шырокаму выкарыстанню алюмінію і тытана маса машыны складала 210 кг.

Аўтамабіль быў абсталяваны чатырма рухавікамі пастаяннага току (па адным на кола) магутнасцю 0,25 к.с. кожны. Агульная магутнасць складала 1 к.с. (0,75 кВт). Каб прадухіліць траплянне пылу ў матор і пашкоджанне шчотак, корпус рухавіка знаходзіўся пад ціскам. Прывад на колы ажыццяўляўся праз рэдуктар з перадатачным лікам 80:1.

Сілкаванне рухавікоў ажыццяўлялася ад пары срэбна-цынкавых батарэй напружаннем 36 В і ёмістасцю 4,1 кВт·г. Адна батарэя сілкавала пярэднія колы, а другая заднія. Паколькі апарат задумваўся як аднаразовы, перазарадка акумулятараў не прадугледжвалася. Для астуджэння батарэй выкарыстоўваліся люстэркі з кварцу, каб адлюстроўваць як мага больш святла і адводзіць цяпло. Падчас руху люстэркі павінны былі быць закрытыя пылаахоўным экранам, каб прадухіліць траплянне на іх дробнага месяцавага грунту, які перашкаджаў бы астуджэнню.

Выкарыстанне
------------

Усюдыходы значна пашырылі даступную для астранаўтаў плошчу месяцавай паверхні. Раней астранаўты маглі перамяшчацца на Месяцы толькі непасрэдна вакол месца пасадкі.

Карыстаючыся ўсюдыходам, можна было развіваць скорасць да 13 км/г. У ходзе экспедыцыі «Апалон-16» быў устаноўлены рэкорд скорасці перамяшчэння па Месяцы — 18 км/г. Агульная даўжыня шляху, пройдзенага ўсюдыходамі ў экспедыцыях Апалон-15, -16 і -17, склала адпаведна 28, 27 і 36 кіламетраў.

Магчымасць падарожнічаць па месяцавай паверхні на ўсюдыходзе абмяжоўвалася той акалічнасцю, што астранаўты павінны былі мець магчымасць паспець самастойна вярнуцца да месяцавага модуля ў выпадку паломкі ўсюдыхода да таго, як будуць расходаваны рэсурсы іх сістэм жыццезабеспячэння. Пасля таго, як месяцавыя аўтамабілі і скафандры астранаўтаў прадэманстравалі сваю надзейнасць, гэта абмежаванне было зроблена больш мяккім у апошняй экспедыцыі (Апалон-17), што дазволіла аддаліцца ад месяцавага модуля на максімальную адлегласць у 7,6 км.

Кіраванне электрамабілем даручалася камандзіру экіпажа.

Гл. таксама
-----------

* Месяцаход

Спасылкі
--------

* А. Первушын. Бітва за Месяц. - Амфара, 2007.
* Агульнае апісанне LRV, вэбсайт NASA
* How The Lunar Rover Batteries Worked—And Nearly Failed—On The Moon (англ.).  motor1.com (8 сакавіка 2024). Праверана 8 сакавіка 2024.
**Мар’ян Андрэевіч Баяровіч** (1 студзеня 1933, Альгецішкі, Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць — 18 жніўня 2006) — музычны педагог, фалькларыст, выдатнік народнай асветы Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1933 годзе на Ашмяншчыне ў сям’і каваля. Вучыўся ў пачатковай школе ў в. Кракоўка, у Ашмянскай СШ № 1. Працаваў сакратаром (1951-53), старшынёй (1953-54) Ашмянскага сельсавета. Вучыўся ў Гродзенскім музычна-педагагічным вучылішчы (1954-58), дзе пакінуты на працы. Быў выкладчыкам, загадчыкам аддзялення, намеснікам дырэктара па навучальнай рабоце (1958-75). Закончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класе баяна ў 1970 годзе.

З 1975 года ў Лідскім музычным вучылішчы, намеснік дырэктара па навучальнай рабоце (1975-77), дырэктар (1977-96). Затым — выкладчык па класе баяна.

Выступаў у 1950-70-я ў канцэртах як баяніст-саліст. Рыхтуе апрацоўкі народных песень і танцаў для баяна. Запісвае (з 1960-х) беларускія народныя песні Гродзеншчыны. Выдаў зборнік «Беларускія народныя песні і танцы: апрацоўкі для баяна, акардэона і двухрадавага храматычнага гармоніка» (1998).

Старшыня Лідскага аддзялення Саюза музычных дзеячаў Беларусі.

Памёр у 2006 годзе.

Літаратура
----------

* Людзі культуры з Гродзеншчыны: даведнік / А. М. Пяткевіч. — Гродна: ГрДУ, 2000.

Спасылкі
--------

* bis.nlb.by
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларуская доля.
**«Беларуская доля»** — грамадска-палітычная газета прагрэсіўнага кірунку ў Заходняй Беларусі, орган Беларускага пасольскага клуба. Выдавалася на беларускай мове ў Вільні з 11 студзеня да 22 мая 1925. Рэдактар-выдавец А. Пракапеня.

Асвятляла палітычныя падзеі ў Польшчы і свеце. Вялікую ўвагу аддавала пытанням нацыянальна-вызваленчаму руху ў Заходняй Беларусі, садзейнічала яго росту і пашырэнню, развіццю палітычнай свядомасці народа. Узнімала актуальнае для Заходняй Беларусі аграрнае пытанне (арт. «Праект урада аб парцэляцыі і асадніцтве» і «Сельскі пралетарыят», «На што ідуць нашы падаткі», «Асадніцтва і абшарнікі» і інш.). Друкавала выступленні ў сейме беларускіх дэпутатаў П. Валошына, Б. Тарашкевіча, Ф. Ярэміча і інш. прысвечаныя надзённым палітычным і сацыяльным праблемам заходнебеларускага жыцця, іх інтэрпеляцыі (запыты) пра факты самаўпраўства мясцовай польскай адміністрацыі, арышты, праследаванне беларускай школы, друку, адлюстроўвала ідэйнае размежаванне дэпутатаў Беларускага пасольскага клуба. Крытычна ставілася да дзейнасці польскага сейма (арт. «Сонная сесія», «У сойме»), выкрывала дзейнасць на заходнебеларускіх землях дробнабуржуазнай згодніцкай партыі «Вызволене». У артыкуле «Свята працоўных» разгледжана гісторыя Перша-мая ў кантэксце грамадска-палітычных праблем Польшчы і Заходняй Беларусі. Асаблівую ўвагу аддавала барацьбе за школу на роднай мове. У пастаяннай рубрыцы «Змаганне за школу» надрукаваны «Зварот Цэнтральнай беларускай школьнай рады да грамадзянства», інструкцыя «Як дамагацца беларускай урадавай школы», выступленні дзеячаў асветы.

У газеце змяшчаліся творы Я. Купалы (перадрук з савецкай прэсы), У. Жылкі, Л. Родзевіча, У. Курбскага, артыкулы пра 15-годдзе беларускага тэатра ў Вільні, А. Навіны пра В. Дуніна-Марцінкевіча, навукова-папулярны нарыс А. Станкевіча «Доктар Ф. Скарына — першы друкар беларускі», інфармацыя пра падрыхтоўку
Беларускім навуковым таварыствам юбілею Ф. Скарыны і яго святкаванне 28 сакавіка 1925 у Вільні з удзелам прадстаўнікоў польскай, рускай, украінскай, яўрэйскай і літоўскай культурнай грамадскасці і інш. У матэрыялах пра міжнароднае становішча выкрывала італьянскі фашызм, разглядала контррэвалюцыйны пераварот у Балгарыі, эвалюцыю канцэпцыі вызваленчага руху ў Індыі, палітычныя праблемы Францыі і цяжкае жыццё эмігрантаў у гэтай краіне, апублікавала нарысы пра кітайскага рэвалюцыянера-дэмакрата Сунь Ятсена, пра першага прэзідэнта Чэхаславацкай рэспублікі Т. Масарыка, пісала пра грамадска-культурны рух беларусаў у Латвіі.

Выйшла 36 нумароў, з іх 3 канфіскаваны. Рэдактар-выдавец арыштаваны, пазней эмігрыраваў у СССР. Закрыта ўладамі Польшчы.

Літаратура
----------

* Ліс, А. С. «Беларуская доля» / А. С. Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 371—372.
**Юлія Чаславаўна Андрушка** (нар. 5 ліпеня 2085, Гродна, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь і Расіі. Выступала за зборныя Беларусі розных узроставых катэгорый.

Біяграфія
---------

Валейболам пачынала займацца ў Градна, а ў 14 гадоў пераехала ў Санкт-Пецярбург.

У красавіку 2001 года ў Чэхіі яна стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы сярод дзяўчат, а ўжо ў чэрвені 2002 года, у 16 гадовым узросце, дэбютавала ў нацыянальнай зборнай на адборачным турніры Еўра-2003 у Вілвордзе.

У жніўні 2001 года ў складзе моладзевай зборнай Беларусі заваявала бронзу кантынентальнай першынства ў Заграбе, а ў 2003 годзе гуляла на моладзевым чэмпіянаце свету ў Тайландзе і стала другой па выніковасці.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Юлия Андрушко
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дабрыніна.
**Людмі́ла Анато́льеўна Дабры́ніна** (20 лістапада 1961, пас. Леніна, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі эканаміст і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 20 лістапада 1961 года ў пас. Леніна Горацкага раёна Магілёўскай вобласці.

Скончыла Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, эканаміст па бухгалтарскім уліку; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання.

Працавала эканамістам па працы ў калгасе «Новы свет» Расонскага раёна Віцебскай вобласці; намеснікам старшыні, начальнікам аддзела эканомікі Расонскага раённага аграпрамысловага аб'яднання; намеснікам начальніка ўпраўлення, начальнікам аддзела эканомікі сельскай гаспадаркі, намеснікам старшыні, загадчыкам аддзела эканомікі, рыначных адносін і прыватызацыі Расонскага раённага выканаўчага камітэта; галоўным эканамістам, намеснікам генеральнага дырэктара па эканоміцы, генеральным дырэктарам ААТ «Оршабудматэрыялы»; намеснікам старшыні Аршанскага гарадскога выканаўчага камітэта; старшынёй Аршанскага гарадскога Савета дэпутатаў.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў – удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, медалём «За працоўныя заслугі».

Асабістае жыццё
---------------

Замужам, мае сына і дачку.

Зноскі
------

1. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (26 лістапада 2018). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2018. Праверана 28 лістапада 2018.

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Архівавана 14 чэрвеня 2017.  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з падобнымі імёнамі, гл. Станкевіч і Уладзімір Станкевіч.

**Уладзімір Дзмітрыевіч Станке́віч** (22 жніўня 1923 — 2008) — беларускі рэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1964).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Мінску. У 1949 годзе скончыў Беларускі тэатральны інстытут. З 1950 года працаваў у Рэспубліканскім Доме народнай творчасці. З 1956 года рэжысёр, у 1959—1981 гадах галоўны рэжысёр на Рэспубліканскай студыі тэлебачання.

Член Беларускага саюза кінематаграфістаў з 1963 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1959 года.

Творчасць
---------

Сярод рэжысёрскіх прац У. Д. Станкевіча тэлевізійныя спектаклі «Свой хлеб» Л. Арцішчава (1959), «Слова пра паэта» (1960) і «Ля сіняй бухты» (1976) Б. Бур’яна, «У хоры» Г. Леберэхта (1960), «Выпадковыя сустрэчы» Р. Назарава (1961), «Толькі б кахаць» Р. Раманава (1966), «Машэка» Е. Міровіча (1984), «На вастрыі» К. Крапівы (1984); дакументальныя тэлевізійныя фільмы «Знаёмцеся, Беларусь» (1967), «Біяграфія маёй рэспублікі» (5-я серыя, 1968); тэлевізійны мастацкі фільм «Мы — хлопцы жывучыя» (1974, паводле аповесці і па сцэнарыю І. Сяркова).

Таксама Уладзімір Станкевіч стварыў шэраг тэлевізійных перадач з серыі «Творчыя партрэты», музычных перадач «Блакітны агеньчык», рэпартажаў, трансляцый грамадска-палітычных падзей ў краіне.

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь у асобах і падзеях<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112702533'></a>
2. ↑  БелЭн 2002.
3. ↑  Станкевіч Уладзімір Дзмітрыевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

Літаратура
----------

* Станке́віч Уладзімір Дзмітрыевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 150. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — С. 365. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.
* Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1949—2004) / А. А. Каляда. — Мінск, 2005. — С. 81.

Спасылкі
--------

* Станкевич Владимир Дмитриевич (руск.) // Праект «Память народа»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 141786 |
Жанчына ў сары
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сары (значэнні).
**Са́ры** (ад санскр.: शाटी «кавалак тканіны») — традыцыйная жаночая вопратка з Індыйскага субкантынента. Складаецца з доўгага кавалка тканіны, які абгортваюць вакол стану і праз плячо. Разам з сары апранаюць падцягнуты ліф або блузу і спадніцу.

Сары вядомы з перыяду імперыі Гупта.

У нашы дні існуюць шматлікія стылі абготвання і нашэння сары, у тым ліку бенгальскі без зморшчын, гуджарацкі з абгортваннем са спіны, *ніві* з абгортваннем вакол сцёгнаў, мегхалайскі з выкарыстаннем некалькіх кавалкаў тканіны і г. д.

Зноскі
------

1. 1 2  *Banerjee M. Miller D.* Sari // The Berg Companion to Fashion / V. Steele — 2010. — ISBN 978-1-4742-6471-6 Праверана 6 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47212148'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q526185'></a>

Спасылкі
--------

* Ancient Indian clothing: What did people wear in ancient India?
* 18 TRADITIONAL SAREE DRAPING STYLES FROM DIFFERENT PARTS OF INDIA
* The evolution of the sari: from ancient India to international runways

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Куш.
**Куш**, або **Хуш** (іўр.: כּוּשׁ, літаральна «цёмны, цемра») — імя асабістае і назва краіны ў Старым Запавеце Бібліі.

У кнізе Быцця Куш узгадваецца як краіна, якую абцякае рака Гіхон, што пачынаецца ў раі, і як асабістае імя сына Хама, унука Ноя. У Псаломе 7 таксама аднойчы названы Куш з Веніямінава пакалення. У Старым Запавеце часцяком сустракаюцца назва краіны Куш або кушытаў.

Паводле кнігі Быцця Куш быў братам Міцраіма, Фута і Ханана, якія адпавядалі Егіпту, Лівіі і вобласці Ханаан. Лічыцца, што імя Куша запазычана ад назвы егіпецкага паўднёвага намесніцтва Куш, якое ў 1070 г. да н. э. набыло незалежнасць і нават некаторы час кантралявала сам Егіпет. Езэкііль паведамляе пра Куш як пра мяжу Егіпта. У Старым Запавеце кушыты звычайна апісваюцца як людзі з адметнай скурай. Напрыклад, Ерамія задаецца пытаннем, ці можа кушыт «перамяніць скуру сваю». Майсей, які пачаў сваю прароцкую дзейнасць у Егіпце, меў жонку-кушытку.

У перакладзе Септуагінты словы іўр.: כּוּשׁ, כושים былі зменены на грэч. Aethiopia, αιθιοπείς. Такім чынам, краіна Куш (акрамя ўзгадкі ў кнізе Быцця) пачала атаесамляцца з Эфіопіяй, а кушыты з эфіопамі. Такое атаясненне захавалася ў многіх пазнейшых перакладах на еўрапейскія мовы, у тым ліку ў рускім «сінадальным» перакладзе 1876 г. і беларускім Беларускага Біблейскага таварыства (выданне 2012 г.). У Эфіопіі гэта стала часткай мясцовай рэлігійнай міфалогіі.

У навуцы і тэалогіі рабіліся спробы адасаблення краіны Куш, узгаданай у кнізе Быцця, ад пазнейшых яе узгадак. Франц Дэліч і Роберт Кольдэвей лічылі, што Куш, які абцякае рака Гіхон, можа быць Вавілонам. Джордж Роўлінсан атаесамляў Куш з Хузестанам.

Зноскі
------

1. ↑  The name Cush in the Bible
2. ↑  Быццё, 2:13 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 15 верасня 2015. Праверана 19 жніўня 2018.
3. ↑  Быццё, 10:6 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2014. Праверана 19 жніўня 2018.
4. ↑  Псалтыр, 7:1 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 жніўня 2014. Праверана 19 жніўня 2018.
5. ↑  Гл.: David M. Goldenberg, The Curse of Ham: Race and Slavery in Early Judaism, Christianity, and Islam, 2009. P. 18
6. ↑  Езэкііль, 29:10 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 15 ліпеня 2014. Праверана 19 жніўня 2018.
7. ↑  Ерамія, 13:23 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 лютага 2018. Праверана 19 жніўня 2018.
8. ↑  Лік, 12:1 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 15 ліпеня 2014. Праверана 19 жніўня 2018.
9. ↑  Peter Unseth, Hebrew Kush: Sudan, Ethiopia, or Where?
10. ↑  Bible Map: Cush - Bible Atlas
11. ↑  King James Bible Dictionary - Reference List - Cush