**Шальчынінкай** (літ.: Šalčininkai, традыцыйная беларуская назва — **Сале́чнікі**) — горад у паўднёва-ўсходняй Літве, на мяжы з Беларуссю, на рацэ Шальча. Знаходзіцца за 45 км ад Вільнюса і з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Шальчынінкайскага раёна Вільнюскага павета.

Насельніцтва налічвае каля 4,7 тыс. чалавек, з якіх 72% — палякі, 13% — літоўцы, 7% — рускія, 4% — беларусы, 4% — іншыя. Праз горад ідзе шаша Вільнюс — Ліда і чыгунка Вільнюс — Ліда. Шальчынінкай адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Дзукія.

Гісторыя
--------

Упершыню паселішча ўзгадваецца ў 1311 годзе (у прускіх хроніках узгадваецца пад назвай *Salsniken* ці *Saletzniken*), калі паселішча было захоплена і зруйнавана ордэнскім войскам з 150 рыцараў і 2 тыс. пяхоты пад кіраўніцтвам ордэнскага комтура Генрыха. Немцы захапілі вялікую здабычу і 700 палонных. Напады на паселішча войска Тэўтонскага ордэна здзяйсняла ў 1378, 1382 і 1394 гадах.

З XIV стагоддзя паселішча належала Глябовічам. У 1410 годзе быў пабудаваны першы касцёл. У 1523 годзе Глябовічы перадалі Салечнікі мясцовай каталіцкай парафіі. У гэты час ў паселішчы існавала пратэстанцкая капліца і яўрэйскі малітоўны дом.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Салечнікі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. У 1812 годзе былі знішчаны напалеонаўскім войскам. У пачатку ХІХ стагоддзя Салечнікі часта наведваў Адам Міцкевіч.

Помнік Кастусю Каліноўскаму ў Шальчынінкаі (скульптар В. Я. Янушкевіч).
Жыхары паселішча ўзялі актыўны ўдзел у паўстанні 1830—1831 гадоў. Паўстанцы з Салечнікаў змагаліся з рускім войскамі пад кіраўніцтвам Людвіка Нарбута. Пасля ліквідацыі прыгоннага права ў 1861 годзе Салечнікі пачалі хутка развівацца. Асаблівы штуршок у развіцці горада адбыўся пасля 1882 года, калі праз Салечнікі прайшла чыгунка.

З 1922 года Салечнікі як частка Сярэдняй Літвы трапілі ў склад Польскай Рэспублікі. У 1929 годзе тут жыло 587 чалавек, да 1939 года насельніцтва павялічылася да 844 чалавек.

У верасні 1939 года заняты савецкімі войскамі і ў лістападзе далучаны да Беларускай ССР.

Пасля уваходу Літвы ў склад СССР восенню 1940 (разам з Друскенікамі і Гадуцішкамі) перададзены ў склад Літоўскай ССР.

Статус горада Шальчынінкай атрымаў у 1956 годзе, а ў 1972 годзе сюды быў перанесены з Эйшышкеса цэнтр раёна.

Славутасці
----------

* Палацава-паркавы комплекс Вагнераў
* Касцёл Святога Пятра
* Помнік Адаму Міцкевічу

Вядомыя асобы
-------------

* Мікалай Дзяржковіч (?—1467) — царкоўны каталіцкі дзеяч, біскуп віленскі.

Зноскі
------

1. ↑  Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. Праверана 12 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шальчынінкай
* Салечнікі на radzima.org

| ⛭Гарады Літвы Літва |
| --- |
| Цэнтры паветаў | 
* Алітус
* **Вільнюс**
* Каўнас
* Клайпеда
* Марыямпале
* Панявежыс
* Таўраге
* Уцяна
* Цяльшэй
* Шаўляй

 | Герб ЛітвыГерб Літвы |
| Цэнтры  самакіраванняў | 
* Алітус
* Анікшчэй
* Біржай
* Бірштанас
* Варэна
* Вілкавішкіс
* **Вільнюс**
* Вісагінас
* Друскінінкай
* Ёнава
* Ёнішкіс
* Зарасай
* Ігналіна
* Казлу Руда
* Кайшадорыс
* Кальварыя
* Каўнас
* Кедайней
* Клайпеда
* Крацінга
* Купішкіс
* Кяльме
* Лаздзіяй
* Мажэйкей
* Малетай
* Марыямпале
* Наўёйі Акмяне
* Нярынга
* Пагегей
* Пакруойіс
* Паланга
* Панявежыс
* Пасваліс
* Плунге
* Прыенай
* Радзвілішкіс
* Расяйней
* Рокішкіс
* Рыетавас
* Скуодас
* Таўраге
* Тракай
* Укмярге
* Уцяна
* Цяльшэй
* Шакей
* Шальчынінкай
* Шаўляй
* Швянчоніс
* Шылале
* Шылуце
* Шырвінтас
* Эляктрэнай
* Юрбаркас

 |
| Астатнія гарады | 
* Абялей
* Акмяне
* Арогала
* Балтайі Воке
* Вабальнінкас
* Варней
* Віевіс
* Віекшней
* Вількія
* Вірбаліс
* Вяйсіеяй
* Вянта
* Гаргждай
* Гарлява
* Грыгішкес
* Гялгаўдзішкіс
* Даўгай
* Дукштас
* Дусятас
* Езнас
* Ёнішкеліс
* Жагарэ
* Жыежмарэй
* Каварскас
* Кібартай
* Кудзіркас Наўміесціс
* Куршэнай
* Лінкува
* Лянтварыс
* Нямянчыне
* Пабрадзе
* Пандэліс
* Панямуне
* Прыекуле
* Рамігала
* Рудзішкес
* Салантай
* Сімнас
* Скаўдзвіле
* Смалінінкай
* Субачус
* Сяда
* Трашкунай
* Ужвянціс
* Цітувенай
* Швянчонелей
* Шэдува
* Эжарэліс
* Эйшышкес

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000292064 · VIAF: 28154196790720112035 |