**Балга́рыя** (балг.: България), **Рэспу́бліка Балга́рыя** (балг.: Република България), альтэрн.: **Баўга́рыя** — краіна, якая знаходзіцца ва ўсходняй частцы Балканскага паўвострава ў паўднёва-ўсходняй Еўропе.

Насельніцтва Балгарыі 7,4 мільёна жыхароў пераважна ўрбанізавана і, збольшага, сканцэнтравана ў адміністрацыйных цэнтрах 28-мі абласцей. Большасць камерцыйных і культурных мерапрыемстваў краіны праходзяць у сталіцы і найбуйнейшым горадзе Сафіі, насельніцтва якой перавышае 1,2 мільёна чалавек. Балгарыя мае сухапутныя межы з Румыніяй на поўначы, Турцыяй і Грэцыяй на поўдні, а таксама Сербіяй і Паўночнай Македоніяй на захадзе. На ўсходзе краіна абмываецца Чорным морам.

Арганізаваныя дагістарычныя культуры пачалі развівацца на цяперашніх балгарскіх землях у перыяд неаліту. Старажытная гісторыя краіны бачыла прысутнасць фракійцаў, грэкаў і рымлян. У 681 годзе была створана адзіная балгарская дзяржава, Першае Балгарскае царства, якое дамінавала на большай частцы Балканаў і з'яўлялася культурным цэнтрам славян у Сярэднявеччы. Пасля падзення Другога Балгарскага царства ў 1396 годзе тэрыторыя краіны на пяць стагоддзяў апынулася пад уладай Асманскай імперыі. Расійска-турэцкая вайна 1877—1878 гадоў прывяла да стварэння трэцяй балгарскай дзяржавы — Княства Балгарыя. У наступныя гады дзяржава мела шэраг канфліктаў з краінамі-суседкамі, у выніку чаго Балгарыя супрацоўнічала з Германіяй у абедзвюх сусветных войнах. У 1946 годзе Балгарыя стала аднапартыйнай сацыялістычнай дзяржавай у складзе Усходняга блока, падкантрольнага СССР. У снежні 1989 года кіруючая камуністычная партыя дазволіла правядзенне шматпартыйных выбараў, якія прывялі да пераходу Балгарыі да дэмакратычнага ладу і рынкавай эканомікі.

Сучасная палітычная структура Балгарыі адносіцца да прыняцця дэмакратычнай канстытуцыі ў 1991 годзе. Балгарыя з'яўляецца унітарнай парламенцкай рэспублікай з высокай ступенню палітычнай, адміністрацыйнай і эканамічнай цэнтралізацыі. Дзяржава з'яўляецца членам многіх міжнародных арганізацый, уключаючы Еўрапейскі саюз, НАТА і Савет Еўропы, адной з заснавальніц Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (АБСЕ), а таксама тры разы займала месца ў Савеце бяспекі ААН.

Фізіка-геаграфічная характарыстыка
----------------------------------

### Геаграфічнае становішча

|  |
| --- |
| 

**Румынія**

**Сербія**

**Македонія**

**Грэцыя**

**Турцыя**

**БАЛГАРЫЯ**
*Эгейскае*
*мора*
*Мрамарнае*
*мора*
*Чорнае*
*мора*
*р.Дунай*
**САФІЯ**
Відзін
Лом
Плевен
Русэ
Благоеўград
Плоўдзіў
Стара-Загора
Кырджалі
Варна
Нясебыр
Бургас

Слівен

Добрыч

Шумен

*г.Мусала* |

Асноўны артыкул: **Геаграфія Балгарыі**
Балгарыя знаходзіцца ў Паўднёвай Еўропе на ўзбярэжжы Чорнага мора, ва ўсходняй частцы Балканскай паўвострава. З поўначы мяжуе з Румыніяй, на захадзе з Сербіяй і Паўночнай Македоніяй, а на поўдні з Грэцыяй і Турцыяй. Сталіцай краіны з'яўляецца Сафія (1,1 млн чалавек), іншымі буйнымі гарадамі з'яўляюцца Плоўдзіў, Варна, Бургас, Русэ, Стара-Загора, Плевен і Враца.

Агульная мяжа складае 1808 км, даўжыня ўзбярэжжа 379 км. Працягласць межаў з суседнімі краінамі складае: Румынія — 608 км, Грэцыя — 494 км, Сербія — 318 км, Турцыя — 240 км, Паўночная Македонія — 148 км.

### Рэльеф

Каля 60 % плошчы Балгарыі займаюць горы і ўзвышшы, сярэдняя вышыня паверхні краіны складае каля 470 м над узроўнем мора.

Уздоўж паўночнай мяжы краіны цягнецца Прыдунайская нізіна, якая займае ўсю поўнач Балгарыі. У цэнтральнай частцы краіны знаходзіцца асноўны горны масіў Балгарыі — Балканскія горы. У паўднёва-заходняй Балгарыі, на мяжы з Грэцыяй знаходзяцца горы Радопы, Рыла і Пірын, тут жа знаходзіцца самы высокі пункт Балканскага паўвострава гара Мусала (2925 м). Паўднёва-ўсходнюю частку Балгарыі займае Горнафракійская нізіна, а на поўдзень ад яе, на мяжы з Турцыяй, невысокія горы Сакар і Странджа. Самымі высокімі пунктамі Балгарыі з'яўляюцца Мусала (2825 м), Віхрэн (2915 м) і Ботэў (2376 м).

### Клімат

Клімат Балгарыі ўмераны, цёплы, кантынентальны, сухі, на ўзбярэжжы мора — субтрапічны, вільготны. У гарах існуе кліматычная пояснасць. Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені складае ад −6 °C у гарах, −3 °C у цэнтральнай частцы краіны і да 2 °C у паўднёвай частцы. У ліпені адпаведна ад 18 °C, 23 °C i 25 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў ад 450 мм на поўначы да 1200 мм у гарах.

Гісторыя
--------

Асноўны артыкул: **Гісторыя Балгарыі**
Балгарская дзяржава, так званае Першае Балгарскае царства, паўстала ў 681 (з 1018 па 1186 — пад уладай Візантыі).

Другое Балгарскае царства існавала з 1187 па 1396 год.

У канцы XIV стагоддзя Балгарыя была заваявана Асманскай імперыяй. Вызваленая пасля паражэння Турцыі ў вайне з Расіяй 1877—1878.

З 1879 — княства на чале з нямецкім прынцам Аляксандрам, якога змяніў Фердынанд, з 1908 — незалежнае царства.

У 1912—1913 удзельнічала ў Балканскіх войнах, у выніку якіх атрымала тэрыторыі ў Македоніі і Фракіі, што раней належалі Асманскай імперыі, і выхад да Эгейскага мора.

У Першай сусветнай вайне выступіла на баку Германіі. Пацярпеўшы паражэнне, пазбавілася значнай часткі сваёй тэрыторыі і выхаду да Эгейскага мора.

Пасля перавароту 1923 года да ўлады прыйшоў фашысцкі ўрад.

У сакавіку 1941 года ўключаная ў Берлінскі пакт 1940, на яе тэрыторыю былі ўведзены нямецкія войскі. Балгарыя атрымала часткі тэрыторый Югаславіі і Грэцыі. У верасні 1944 урад цара Барыса III быў скінуты ў выніку ўварвання савецкай арміі; Балгарыя абвясціла вайну Германіі.

15 верасня 1946 абвешчаная Народная Рэспубліка Балгарыя, якая развівалася па сацыялістычным шляху.

У 1989 у Балгарыі пачаліся глыбокія эканамічныя і палітычныя рэформы.

З 15 лістапада 1990 краіна называецца Рэспублікай Балгарыя.

З 1 студзеня 2007 года Балгарыя ўваходзіць у Еўрасаюз.
MUIE BULGARIA

Дзяржаўны лад і палітыка
------------------------

Згодна з канстытуцыяй прынятай 12 ліпеня 1991 года Балгарыя з'яўляецца рэспублікай, кіраўніком якой з'яўляецца прэзідэнт, які выбіраецца разам з віцэ-прэзідэнтам, у прамых выбарах на пяцігадовы тэрмін. Кіраўніком ураду з'яўляецца прэм'ер-міністр, які назначаецца прэзідэнтам.

### Заканадаўчая ўлада

Будынак Народнага Сходу.
Дзеючы прэм'ер-міністр Балгарыі Бойка Барысаў.
Асноўныя артыкулы: **Народны Сход Балгарыі** і **Прэм'ер-міністр Балгарыі**
Заканадаўчая ўлада прадстаўлена *Народным сходам* (*Народно събрание*), які складаецца з 240 дэпутатаў. Дэпутаты выбіраюцца на чатырохгадовы тэрмін.

Дыяграма, якая паказвае партыйны склад Народнага Сходу склікання 2014 года. Каляровыя часткі адлюстроўваюць прапорцыі прадстаўніцтва партый. Адпаведнасць колеру пэўнай партыі паказана ў табліцы справа.

| Колер | Партыя | Месцаў |
| --- | --- | --- |
| **Урадавыя партыі (113)** |
|  | ГЕРБ | 84 |
|  | Рэфарматараскі блок | 18 |
|  | АБА | 11 |
| **Партыі, якія падтрымліваюць урад (18)** |
|  | Патрыятычны фронт | 18 |
| **Апазіцыйныя партыі (109)** |
|  | Кааліцыя за Балгарыю (БСП — Левая Балгарыя) | 38 |
|  | РПС | 30 |
|  | Балгарыя без цэнзуры | 14 |
|  | Атака | 11 |
|  | Рэфарматараскі блок (факт. ДМБ) | 5 |
|  | Незалежныя | 11 |
| **Усяго месцаў** | 240 |

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Асноўныя артыкулы: **Адміністрацыйны падзел Балгарыі** і **Рэгіёны планавання Балгарыі**
З 1999 года Балгарыя дзеліцца на 28 абласцей (*област*), якія, сваімі межамі супадаюць з 28 акругамі, што існавалі да 1987 года. З 1987 да 1999 года краіна была падзелена на дзесяць вялікіх абласцей.

Назва кожнай вобласці супадае з назвай яго сталіцы. Сафія з'яўляецца адначасова і сталіцай вобласці і асобным горадам.

Вобласці дзеляцца на драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі — раёны (*община*).


|  |
| --- |
|  |
| Рэгіёны планавання:      Паўднёва-заходні      Паўднёва-усходні      Паўднёва-цэнтральны      Паўночна-заходні      Паўночна-усходні      Паўночна-цэнтральны |
| № | Вобласць | Сталіца | Плошча, км² | Насельніцтва | № | Вобласць | Сталіца | Плошча, км² | Насельніцтва |
| 1 | Благаеўградская | Благоеўград | 6449 | 323,552 | 15 | Плоўдзіўская | Плоўдзіў | 5972 | 683,027 |
| 2 | Бургаская | Бургас | 7748 | 415,817 | 16 | Разградская | Разград | 2639 | 125,190 |
| 3 | Варнаўская | Варна | 3819 | 475,074 | 17 | Русэнская | Русэ | 2803 | 235,252 |
| 4 | Відынская | Відын | 3032 | 101,018 | 18 | Сафійская | Сафія | 7062 | 247,489 |
| 5 | Вялікатырноўская | Вяліка-Тырнава | 4661 | 258,494 | 19 | Горад Сафія |  | 1348 | 1,291,591 |
| 6 | Габроўская | Габрава | 2023 | 122,702 | 20 | Сілістранская | Сілістра | 2846 | 119,474 |
| 7 | Дабрыцкая | Добрыч | 4719 | 189,677 | 21 | Слівенская | Слівен | 3544 | 197,473 |
| 8 | Кырджалійская | Кырджалі | 3209 | 152,808 | 22 | Смалянская | Смолян | 3192 | 121,752 |
| 9 | Кюстэндзілская | Кюстэндзіл | 3051 | 136,686 | 23 | Старазагорская | Стара-Загора | 5151 | 333,265 |
| 10 | Ловецкая | Ловеч | 4128 | 141,422 | 24 | Тырговішцкая | Тырговіштэ | 2558 | 120,818 |
| 11 | Мантанская | Мантана | 3635 | 148,098 | 25 | Врацкая | Враца | 3619 | 186,848 |
| 12 | Пазарджыкская | Пазарджык | 4456 | 275,548 | 26 | Хаскаўская | Хаскава | 5533 | 246,238 |
| 13 | Пернікская | Пернік | 2394 | 133,530 | 27 | Шуменская | Шумен | 3389 | 180,528 |
| 14 | Плевенская | Плевен | 4653 | 269,752 | 28 | Ямбальская | Ямбал | 3355 | 131,447 |

1. ↑  Нумары абласцей адпавядаюць нумарам дадзеных перыферый на карце зверху.

Насельніцтва
------------

### Колькасць, рассяленне

У канцы 2007 года, згодна са звесткамі *Нацыянальнага Статыстычнага Інстытута Балгарыі* колькасць насельніцтва склала 7 640 240 чалавек, у тым ліку 3 699 690 мужчын (48,4 %) і 3 940 550 жанчын (51,6 %). У 2006 годзе гарадcкое насельніцтва склада 5 403,2 тыс. чалавек ці 70,7 % агульнай колькасць насельніцтва, сельскае — 2 237 тыс. чалавек (29,3 %). З 1990 года колькасць насельніцтва Балгарыі скарацілася прыкладна на 1 млн чалавек як у выніку натуральнага скарачэння (з 1990 г. смяротнасць перавышае нараджальнасць), так і ў выніку міграцыі за межы краіны. Сярэдні ўзрост насельніцтва ў 2006 годзе склаў 41,4 года, павялічыўшыся ў параўнанні з 2000 годам на 1,5 года.

### Гарады

Асноўны артыкул: **Гарады Балгарыі**

|  * Г
* Р
* П
 Найбуйнейшыя гарады Балгарыіперапіс 2011 г. |
| --- |
|  | № | Горад | Вобласць | Нас. | № | Горад | Вобласць | Нас. |  |
| СафіяСафіяПлоўдзіўПлоўдзіў | 1 | Сафія | Сафія–сталіца | 1,204,685 | 11 | Пернік | Пернікская | 80,191 | ВарнаВарнаБургасБургас |
| 2 | Плоўдзіў | Плоўдзіўская | 338,153 | 12 | Хаскава | Хаскаўская | 76,397 |
| 3 | Варна | Варнаўская | 334,870 | 13 | Ямбал | Ямбальская | 74,132 |
| 4 | Бургас | Бургаская | 200,271 | 14 | Пазарджык | Пазарджыкская | 71,979 |
| 5 | Русэ | Русенская | 149,642 | 15 | Благоеўград | Благаеўградская | 70,881 |
| 6 | Стара-Загора | Старазагорская | 138,272 | 16 | Вяліка-Тырнава | Вялікатырноўская | 68,783 |
| 7 | Плевен | Плевенская | 106,954 | 17 | Ураца | Урачанская | 60,692 |
| 8 | Слівен | Слівенская | 91,620 | 18 | Габрава | Габроўская | 58,950 |
| 9 | Добрыч | Дабрыцкая | 91,030 | 19 | Асэнаўград | Плоўдзіўская | 50,846 |
| 10 | Шумен | Шуменская | 80,855 | 20 | Відзін | Відынская | 48,071 |

### Мовы

На балгарскай мове размаўляе 84,5 % насельніцтва, на турэцкай — 9,6 %, на цыганскай — 4,1 %.

### Рэлігійны склад

Праваслаўнымі хрысціянамі з'яўляюцца 82,6 % насельніцтва, мусульманамі — 12,2 %, каталікамі — 0,6 %, пратэстантамі — 0,5 %.

Эканоміка
---------

Эканамічныя рэформы 1989 года знялі цэнтральнае планаванне балгарскай эканомікі, дазволілі існуючым прамысловым прадпрыемствам займацца эканамічнай дзейнасцю самастойна, шмат з іх былі прыватызаваны.

Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі краіны застаюцца пшаніца і кукуруза, а так сама сланечнік, тытунь, бавоўна, памідоры, агуркі і перац. Значную частку сельскай гаспадаркі Балгарыі займае вырошчванне вінаграду для вытворчасці віна, а так сама садавінных дрэваў (яблыкаў, сліваў і г.д.). Балгарыя з'яўляецца асноўным экспарторам ружавага алею. Жывёлагадоўля заснавана на гадаванні авечак, кароваў і свінняў. Увогуле жывёлагадоўля, разам з лесанарыхтоўкамі займаюць усё большае значэнне ў сельскай гаспадарцы Балгарыі. Акрамя гэтага развіццё атрымала і рыбалоўства. Акрамя актыўнай рыбнай лоўлі ў Чорным моры, балгарскі рыбны флот павялічвае сваю актыўнасць у Атлантычным акіяне і Міжземным моры.

Горная прамысловасць краіны канцэнтруецца ў асноўным вакол здабычы медзі і жалезнай руды, але акрамя гэтага існуюць невялікія радовішчы каменнага вуглю, нафты і прыроднага газу. Гідаэлектрастанцыі забяспечваюць каля 10 % энергетычных запатрабаванняў Балгарыі, 60 % электрычнасці атрымліваецца ад цеплавых электрастанцыяў, астатняя частка электрычнасці атрымліваецца на АЭС.

Значную ролю ў прамысловасці Балгарыі грае вытворчасць сталі, медзі, цынку, волава, а так сама машынаў і абсталявання, хімікаліяў і прадукцыі харчовай галіны прамысловасці.
Важнае месца займае і турызм, асабліва на ўзбярэжжы Чорнага мора.

Краіна мае добра развітую дарожную сетку, акрамя гэтага актыўна выкарыстоўваецца марскі і паветраны транспарт. Галоўнымі марскімі портамі з'яўляюцца Варна і Бургас.

Вядомыя асобы
-------------

* Анастас Стаянаў
* Барыс Хрыстаў
* Іван Цыбулка
* Яне Санданскі

Крыніцы
-------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Балгарыя
* Travel in Bulgaria — падарожжа ў Балгарыю Архівавана 16 чэрвеня 2014.
* Bulgarian Photo Album
* Essential History of Bulgaria in Seven Pages
* Antarctic Place-names Commission of Bulgaria Архівавана 7 лютага 2006.
* Панорамная галерея Балгарыя Архівавана 14 лютага 2007.
* Балгарыя на беларускім Партале падарожжаў
* Старонка пра падарожжа ў Балгарыю Архівавана 7 лістапада 2013.

| ⛭Балгарыя паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Балгарыя»**
 |

| ⛭Краіны Еўропы |
| --- |
| Незалежныя краіны | 
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія¹
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* ✰ Славакія
* Славенія
* Турцыя¹
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія

 |  |
| Залежныя тэрыторыі | 
* Аландскія астравы (Фінляндыя)
* Гернсі (Вялікабрытанія)
* Гібралтар (Вялікабрытанія)
* Джэрсі (Вялікабрытанія)
* Востраў Мэн (Вялікабрытанія)
* Сардзінія (Італія)
* Сіцылія (Італія)
* Фарэрскія астравы (Данія)
* Шпіцберген (Нарвегія)
* Ян-Маен (Нарвегія)

 |
| Непрызнаныяі часткова прызнаныя дзяржавы і ўтварэнні | 
* Косава
* Прыднястроўе
* Паўночны Кіпр¹

 |
| **¹ Часткова ў Азіі** |

| Еўрапейскі Саюз |
| --- |
| Сцяг Еўрасаюза | 
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Бельгія
* Венгрыя
* Германія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Іспанія
* Італія
* Кіпр
* Латвія
* Літва
* Люксембург
* Мальта
* Нідэрланды
* Партугалія
* Польшча
* Румынія
* ✰ Славакія
* Славенія
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чэхія
* Швецыя
* Эстонія

 |

| НАТА Арганізацыя Паўночнаатлантычнага дагавора (НАТА) |
| --- |
| 
* Албанія
* Балгарыя
* Бельгія
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грэцыя
* Данія
* ЗША
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Канада
* Латвія
* Літва
* Люксембург
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Румынія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Эстонія

 |

| ⛭**Славянскія краіны** |
| --- |
| Усходнія славяне | Сцяг Беларусі Беларусь · Сцяг Расіі Расія · Сцяг Украіны Украіна |
| Заходнія славяне | Сцяг Польшчы Польшча · ✰ Сцяг Славакіі Славакія · Сцяг Чэхіі Чэхія |
| Паўднёвыя славяне | Сцяг Балгарыі Балгарыя · Сцяг Босніі і Герцагавіны Боснія і Герцагавіна · Сцяг Паўночнай Македоніі Паўночная Македонія  · Сцяг Сербіі Сербія · Сцяг Славеніі Славенія · Сцяг Чарнагорыі Чарнагорыя  · Сцяг Харватыі Харватыя |

| Франкафонія |
| --- |
| 
* Албанія
* Андора
* Арменія
* Бельгія
	+ Французская супольнасць Бельгіі
* Бенін
* Балгарыя
* Буркіна-Фасо
* Бурундзі
* Вануату
* В’етнам
* Габон
* Гаіці
* Гана1
* Гвінея
* Гвінея-Бісау
* Грэцыя
* Джыбуці
* Дамініка
* Егіпет
* Каба-Вердэ
* Камбоджа
* Камерун
* Канада
	+ Нью-Брансуік
	+ Квебек
* Кіпр1
* Каморы
* Дэмакратычная Рэспубліка Конга
* Рэспубліка Конга
* Кот-д’Івуар
* Лаос
* Ліван
* Люксембург
* Маўрыкій
* Маўрытанія
* Мадагаскар
* Малі
* Марока
* Малдова
* Манака
* Нігер
* Паўночная Македонія
* Руанда
* Румынія
* Сан-Тамэ і Прынсіпі
* Сейшэльскія Астравы
* Сенегал
* Сент-Люсія
* Тога
* Туніс
* Францыя
	+ Французская Гвіяна
	+ Гвадэлупа
	+ Марцініка
	+ Сен-П’ер і Мікелон
* Цэнтральнаафрыканская Рэспубліка
* Чад
* Швейцарыя
* Экватарыяльная Гвінея

 | Сцяг Франкафоніі |
| 1Асацыяваны член |

| Краіны ля Чорнага мора |
| --- |
| 
* Абхазія Абхазія
* Балгарыя Балгарыя
* Грузія Грузія
* Расія Расія
* Румынія Румынія
* Турцыя Турцыя
* Украіна Украіна

 |

| Краіны Балканскага паўвострава |
| --- |
| 
Сцяг Албаніі Албанія • Сцяг Балгарыі Балгарыя •Сцяг Босніі і Герцагавіны Боснія і Герцагавіна • Сцяг Грэцыі Грэцыя • Сцяг Паўночнай Македоніі Паўночная Македонія • Сцяг Румыніі Румынія • Сцяг Сербіі Сербія • Сцяг Славеніі Славенія • Сцяг Турцыі Турцыя • Сцяг Харватыі Харватыя • Сцяг Чарнагорыі Чарнагорыя • Сцяг Косава Косава (часткова прызнаная дзяржава)
 |

| Міжземнаморскі Саюз |
| --- |
| 
**Члены ЕС:** Аўстрыя · Балгарыя · Бельгія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Данія · Ірландыя · Іспанія · Італія · Кіпр · Латвія · Літва · Люксембург · Мальта · Нідэрланды · Партугалія · Польшча · Румынія · ✰ Славакія · Славенія · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чэхія · Швецыя · Эстонія**Іншыя краіны:** Албанія · Алжыр · Боснія і Герцагавіна · Вялікабрытанія · Егіпет · Іарданія · Ізраіль · Ліван · Манака · Марока · Маўрытанія · Палесцінская аўтаномія · Сірыя · Туніс · Турцыя · Чарнагорыя**Назіральнік:** Лівія
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb · DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (12-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Universalis · Сучаснай Украіны · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12228862, ADV11989678 · BIBSYS: 90661486 · BNE: XX451182 · BNF: 118661130, 152384794 · CiNii: DA12139121 · GND: 4008866-2 · ISNI: 0000 0001 2325 4108, 0000 0004 0411 6342 · LCCN: n81032254 · NDL: 00561080 · NKC: ge128857 · NLA: 35734063 · PTBNP: 309378 · SUDOC: 02725058X, 026408503 · VIAF: 157021581 |

 |