**«Human Rights Watch, HRW»** (англ.: Human Rights Watch, HRW — *вартавы правоў чалавека*) — няўрадавая арганізацыя, якая ажыццяўляе маніторынг, расследаванне і дакументаванне парушэнняў правоў чалавека больш чым у 70 краінах свету, са штаб-кватэрай у ЗША.

Агульныя звесткі
----------------

Згодна з афіцыйнымі заявамі, арганізацыя ажыццяўляе сваю дзейнасць за кошт прыватных ахвяраванняў.

У адпаведнасці з Усеагульнай дэкларацыяй правоў чалавека, арганізацыя выступае супраць парушэння тых правоў, якія яна лічыць асноўнымі правамі чалавека, уключаючы смяротнае пакаранне і дыскрымінацыю на аснове сексуальнай арыентацыі. Арганізацыя абараняе свабоды, звязаныя або выходныя ад асноўных свабод, такіх як свабода веравызнання і свабода слова.

Арганізацыя выдае справаздачы, якія змяшчаюць паведамленні аб парушэннях міжнародных нормаў правоў чалавека, выкладзеных ва Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека і іншых міжнароднапрызнаных нормах правоў чалавека. Гэтыя справаздачы выкарыстоўваюцца ў якасці падставы для прыцягнення ўвагі міжнароднай грамадскасці да злоўжыванняў, а таксама ў якасці інструмента ціску на ўрады і міжнародныя арганізацыі з мэтай правядзення рэформаў. Арганізацыя расследуе парушэнні названых нормаў і публікуе вынікі ў мясцовых і міжнародных СМІ.

Пытанні, узнятыя ў дакладах арганізацыі, якія ўключаюць сацыяльную і гендэрную дыскрымінацыю, катаванні, выкарыстанне дзяцей у войнах, палітычную карупцыю, злоўжыванні ў сістэме крымінальнага правасуддзя, а таксама легалізацыю абортаў. Арганізацыя дакументуе і паведамляе аб парушэннях законаў вайны і міжнароднага гуманітарнага права.

Арганізацыя аказвае падтрымку журналістам і пісьменнікам, якія падвяргаюцца пераследам за іх дзейнасць і маюць патрэбу ў фінансавай дапамозе.

Штогод арганізацыя праводзіць узнагароджанне тытулам «Абаронца правоў чалавека» актывістаў, якія дэманструюць лідарства і мужнасць у галіне абароны правоў чалавека, супрацоўнічаюць з арганізацыяй у расследаванні і выкрыцці парушэнняў правоў чалавека.

«Human Rights Watch» была адной з шасці міжнародных няўрадавых арганізацый, якія заснавалі Кааліцыю за спыненне выкарыстання дзяцей-салдат у 1998 годзе. Яна таксама з’яўляецца сустаршынёй Міжнароднай кампаніі па забароне супрацьпяхотных мін, глабальнай кааліцыі груп грамадзянскай супольнасці, якія лабіравалі увядзенне Атаўскага дагавора, які забараняе прымяненне супрацьпяхотных наземных мін.

Дзеючы выканаўчы дырэктар «Human Rights Watch» Кенэт Рот займае гэтую пасаду з 1993 года. Рот з’яўляецца выпускніком юрыдычнага факультэта Ельскага ўніверсітэта і Універсітэта Браўна. Яго бацька, яўрэй па нацыянальнасці, бег з нацысцкай Германіі ў 1938 годзе. Рот пачаў працаваць у галіне правоў чалавека, пасля абвяшчэння ваеннага становішча ў Польшчы ў 1981 годзе.

Арганізацыя з’яўляецца членам-заснавальнікам міжнароднай сеткі няўрадавых арганізацый — «Свабода абмену інфармацыяй», якія праводзяць маніторынг цэнзуры ва ўсім свеце.

У арганізацыі працуюць больш за 275 спецыялістаў з ліку экспертаў, юрыстаў, журналістаў і навукоўцаў.

Гісторыя стварэння
------------------

Арганізацыя заснавана ў 1978 годзе ў якасці групы «Хельсінкі ўотч» у адказ на заклік аб дапамозе ад праваабарончых груп Масквы, Варшавы і Прагі.

Мэты і напрамкі працы
---------------------

* Прадухіленне дыскрымінацыі;
* Адстойванне палітычных свабод;
* Расследаванне і публікацыя парушэнняў правоў чалавека;
* Расследаванне генацыду, ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці;
* Прадухіленне распаўсюджвання і прымянення зброі і супрацьпяхотных мін;
* Супраць дзіцячай працы;
* Супраць салдат-дзяцей;
* Дапамога бяздомным дзецям;
* Супраць катаванняў;
* Супраць пазасудовых прыгавораў да смерці, а таксама смяротнага пакарання;
* Правядзенне працэсаў супраць парушальнікаў правоў чалавека;
* Супраць гандлю людзьмі, продажу ў сексуальнае рабства жанчын і дзяўчынак;
* За захаванне правоў ЛГБТ;
* За бяспеку мірных жыхароў на вайне

Крыніцы фінансавання
--------------------

Арганізацыя фінансуецца за кошт добраахвотных ахвяраванняў. У 2010 бізнесмэн-філантроп Джордж Сорас абвясціў аб выдзяленні 100 млн даляраў на працягу бліжэйшага дзесяцігоддзя ў падтрымку арганізацыі. «Human Rights Watch» — адна з найбольш эфектыўных арганізацый, якія я падтрымліваю", — заявіў Сорас.

вПа стане на 2009 год, 75 % фінансавання паступае ад краін Паўночнай Амерыкі, яшчэ 25 — Заходняй Еўропы. На іншыя рэгіёны прыходзіцца менш за 1 адсотка фінансавання. Па заяве арганізацыі, ахвяраванні ад урадаў не прымаюцца. Аднак некаторыя фонды, якія фінансава падтрымліваюць HRW, прымаюць ахвяраванні ад урада ЗША.

Узнагароды
----------

* У 1996 годзе арганізацыі быў прысуджаны Медаль супраціву імя Чыка Мендэса.
* У красавіку 2005 года арганізацыі была прысуджана прэмія фонду Тэадора Хойса.

Гл. таксама
-----------

* Еўрапейскі суд па правах чалавека

Зноскі
------

1. ↑  Our History **(нявызн.)**.  Human Rights Watch. Архівавана з першакрыніцы 19 лютага 2012. Праверана 23 ліпеня 2009.
2. ↑   Праверана 4 лютага 2022.
3. ↑
4. ↑  Bundestag Lobby Register / Hrsg.: Deutscher Bundestag — 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110733123'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q154797'></a>
5. ↑  Human Rights Watch у энцыклапедыі «Брытаніка»
6. ↑  Крыніцы фінансавання Архівавана 3 сакавіка 2017.{{подст:не АИ}}
7. ↑  Джордж Сорос пожертвует правозащитникам 100 млн долларов
8. ↑   "Human Rights Watch does not accept donations from any government.
9. ↑   «Some foundations that support Human Rights Watch are partially funded by governments»

| ⛭Міжнародныя інстытуты і арганізацыі па правах чалавека |
| --- |
| Органы ААН | 
* Савет па правах чалавека ААН
* Камітэт па правах чалавека ААН
* Камітэт па эканамічных, сацыяльных і культурных правах
* Камітэт па ліквідацыі расавай дыскрымінацыі
* Камітэт па ліквідацыі дыскрымінацыі ў стаўленні да жанчын (ням.)
* Камітэт супраць катаванняў
* Камітэт па правах дзяцей (англ.)
* Камітэт па абароне правоў усіх рабочых-мігрантаў і членаў іх сем'яў
* Камітэт па правах інвалідаў (англ.)

 |
| Рэгіянальныя органы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Афрыка | 
* Афрыканская камісія па правах чалавека і народаў
* Афрыканскі суд па правах чалавека і народаў (англ.)

 |
| Еўропа | 
* Еўрапейскі суд па правах чалавека
* Еўрапейскі камітэт па папярэджанні катаванняў (англ.)
* Еўрапейская камісія па барацьбе з расізмам і няцерпнасцю
* Еўрапейскі камітэт па сацыяльных правах (фр.)
* Кансультатыўны камітэт Рамачнай канвенцыі па абароне нацыянальных меншасцей
* Камітэт экспертаў Еўрапейскай хартыі рэгіянальных моў і моў меншасцей
* Бюро па дэмакратычных інстытутах і правам чалавека
* Агенцтва ЕС па правах чалавека (англ.)

 |
| Амерыка | 
* Міжамерыканская камісія па правах чалавека
* Міжамерыканскі суд па правах чалавека (англ.)

 |
| Азія | Міжурадавая камісія АСЕАН па правах чалавека (англ.) |

 |
| Міжнародныя прадстаўнікі | 
* Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека
* Вярхоўны камісар ААН па справах бежанцаў
* Камісар Савета Еўропы па правах чалавека
* Вярхоўны камісар АБСЕ па нацыянальных меншасцях
* Спецыяльны прадстаўнік АБСЕ па барацьбе з гандлем людзьмі
* Прадстаўнік АБСЕ па свабодзе СМІ

 |
| Вядучыя НУА | 
* Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа
* Amnesty International
* Human Rights Watch
* FIDH

 |
| 
* Правы чалавека
* Міжнароднае права правоў чалавека

 |