**Лідо Энтані «Лі» Якока** (англ.: Lido Anthony «Lee» Iacocca; 15 кастрычніка 1924 — 2 ліпеня 2019) — амерыканскі менеджар (кіраўнік), аўтар некалькіх аўтабіяграфічных бестсэлераў. Быў прэзідэнтам кампаніі Ford і старшынёй праўлення карпарацыі Chrysler.

Дзяцінства і школьныя гады
--------------------------

Нарадзіўся ў мястэчку Алентаўн, штат Пенсільванія ў сям’і італьянскіх імігрантаў. У 1939 годзе Якока захварэў на рэўматызм, у тыя часы хвароба лічылася амаль невылечнай, але Лі пасля паправіўся. З-за перанесенага захворвання, Лі Якока не ўзялі ў войска. Пасля заканчэння школы Якока паступіў у Ліхайскі ўніверсітэт. Праз некаторы час яго запрасілі на вучобу ў Прынстанскі ўніверсітэт.

Праца ў Ford
------------

Пасля заканчэння Прынстанскага ўніверсітэта Якока прыступіў да працы ў кампаніі Ford у якасці інжынера, праз некаторы час перайшоў на кіраўнічую працу. Да таго часу адносіцца з’яўленне імя «Лі», звязанае з тым, што ў тэлефонных размовах ён стаў так скарачаць сваё імя Лідо (імя «Лідо», як пісаў у сваіх мемуарах Якока, асацыявалася ў амерыканцаў таго часу са слэнгавым назвай публічнага дома).
Праз некаторы час Якока атрымалася стаць адным з дырэктараў кампаніі. Пад кіраўніцтвам Якока быў распрацаваны папулярны аўтамабіль Ford Mustang. Таксама прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі работы па ўкараненню малалітражных пярэдняпрыводных аўтамабіляў, адным з якіх стаў Ford Fiesta. У гэтыя ж гады ён зрабіў істотны ўнёсак у прасоўванне спажывецкага аўтакрэдытавання. 13 ліпеня 1978 года быў звольнены з кампаніі Генры Фордам II нягледзячы на ​​тое, што ўжо на той момант ён лічыўся адным з вядучых кіраўнікоў у ЗША. Пра прычыны звальнення Якока распавядае ў аўтабіяграфіі, і на яго думку, гэта адбылося з-за таго, што ён пачынаў станавіцца больш папулярным, чым сам Генры Форд II. Рэальнай прычынай магла з’яўляцца сітуацыя вакол Ford Pinto 1973 мадэльнага года: з-за кампактнасці аўтамабіля і няўдалага месца размяшчэння бензабака пры заднім сутыкненні бензін мог здэтанаваць.
Лі Якокка лічыўся галоўным вінаватым, так як быў у курсе патэнцыйнай небяспекі канструкцыі аўто, якая выявілася самым жахлівым чынам. У рэшце рэшт кампанія Форд пад ціскам грамадскасці летам 1978 года адклікала каля 2 млн Pinto і створаных на яе базе аўтамабіляў маркі Mercury. Яшчэ праз месяц Якока быў звольнены з фірмы.

Праца ў Chrysler
----------------

Неўзабаве пасля звальнення з Ford Якокка паступіла прапанова ўзначаліць карпарацыю Chrysler, якая ў той час знаходзілася на мяжы банкруцтва. Якока прыняў гэтую прапанову і змог палепшыць эканамічнае становішча кампаніі: у прыватнасці, забяспечыў вяртанне ўраду ЗША пазыкі ў памеры 1,2 млрд $ за 7 гадоў да заканчэння тэрміну. Узначальваў карпарацыю да 1995 года.

Творчасць
---------

У 1980-х гадах Якока піша аўтабіяграфію *Iacocca: An Autobiography* (на рускай мове выходзіла пад назвай «Карьера менеджера»), якая неаднаразова перапрацоўвалася і перавыдавалася, пасля напісаў яшчэ некалькі кніг мемуарнага характару. У мемуарах ён востра і адкрыта распавядае пра Генры Форда II, унука заснавальніка кампаніі Ford, і пра ўзаемаадносіны ў кампаніі, падрабязна распавядае пра сваё жыццё і тлумачыць сваю матывацыю пры прыняцці лёсавызначальных рашэнняў для *Ford* і *Chrysler*.

Грамадская дзейнасць
--------------------

У маі 1982 года прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган прапанаваў Лі Якока ўзначаліць фонд па рэстаўрацыі Cтатуі Свабоды, Якока ўзначальвае гэты фонд і станам на 2011 год.

Зноскі
------

1. ↑  Lee Iacocca // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Lee (Lido Anthony) Iacocca // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>
3. ↑  Auto Industry Legend Lee Iacocca Dead at 94
4. ↑  Lee A. Iacocca // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
5. ↑   Праверана 7 ліпеня 2019.
6. ↑  IS HE A DEMOCRAT OR A REPUBLICAN? // *The Morning Call* — Allentown: Tribune Media, 1986. — ISSN 0884-5557<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2140077'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q142811'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3910677'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90098651 · BNE: XX947009 · BNF: 126987842 · CiNii: DA01275070 · GND: 118800493 · GTAA: 113223 · ICCU: CFIV009961 · ISNI: 0000 0001 0909 761X · LCCN: n82102536 · LNB: 000074642 · NDL: 00444155 · NKC: jn19990003868 · NLA: 35756006 · NLG: 87538 · NLP: A11794227 · NSK: 000163511 · NTA: 071722343 · NUKAT: n97009913 · PTBNP: 665475 · SUDOC: 061100331 · VIAF: 64606048 |

 |