Лаўх  (узб.) (бел.
Разная шкатулка
Стол
**Разьба па дрэве** — від традыцыйнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ва Узбекістане па апрацоўцы дрэва.

Арнаментальная рэзьба па дрэве выкарыстоўвалася як для архітэктурных элементаў і элементаў інтэр’ера, у тым ліку балак, дзвярных і аконных праёмаў, калон, балясін і гэтак далей, так і для асобных вырабаў утылітарнага прызначэння: невялікіх столікаў, шкатулак, сундукоў, падставак для карану, футляраў для кніг, музычных інструментаў і іншых.

Гісторыя
--------

Разьба вядома на тэрыторыі сучаснага Узбекістана ўжо больш за тысячу гадоў. Фрагменты разьбянога дрэва ў руінах замка VI стагоддзя Джумалактэпа  (узб.) (бел. і драўлянае разьбяное пано, знойдзенае ў вярхоўях ракі Зерафшан, з выявай двухгаловай змяі ў асяроддзі рытмічнага хвалепадобнага ўзору, даюць уяўленне аб майстэрстве рамеснікаў Согда.

Сюжэтная разьба па дрэве існавала ў народаў Узбекістана і пасля ўварвання арабаў, аж да Х стагоддзя. І толькі пазней арнаментальныя геаметрычныя і раслінныя ўзоры цалкам выцеснілі сюжэтныя выявы.

У раскопках блізу маўзалея Кусам iбн-Абаса ў некропалі Шахі Зінда  (руск.) (бел. быў знойдзены разьбяны фрагмент пышнага эпіграфічнага фрыза, які адносіцца да XI стагоддзя. Некалькімі стагоддзямі пазней, у эпоху Аміра Цімура, разьба па дрэве, як і іншыя мастацкія рамёствы, дасягнула вышынь сапраўднага мастацтва. У XIV стагоддзі пахавальня Кусам iбн-Абаса была аформлена выдатным пано з геаметрычным арнаментам-гірыхам  (укр.) (бел. з наборнага дрэва, а ў маўзалеі Сайф ад-Дзін Бахарзі  (руск.) (бел. ў Бухары быў збудаваны разьбяны кенатаф.

В. Верашчагін. «Дзверы Цімура  (руск.) (бел.», 1873
Адным з самых выдатных твораў мастацтва разьбы па дрэве гэтага часу можна лічыць разьбяныя дзверы маўзалея Гуры-Эмір. У канцы XIX стагоддзя рускі мастак В. Верашчагін быў настолькі захоплены іх пышнасцю, што адлюстраваў на вядомай карціне «Дзверы Цімура».

Стылі разьбы
------------

Асноўныя арнаментальныя стылі ўзбекскай разьбы па дрэве склаліся ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзя — гэта багдадзі  (узб.) (бел. іслімі і паргары  (узб.) (бел..

Пароды дрэва
------------

Для разьбяных вырабаў узбекскія майстры выкарыстоўваюць драўніну карагача — так называюць некалькі разнавіднасцяў вяза, у тым ліку вяз прысадзісты (*Ulmus pumila*) і *Ulmus parvifolia*, а таксама арэх, арчу і шаўкоўніцу і іншыя.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Резьба по дереву в Узбекистане  (руск.)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Разьба па дрэве ва Узбекістане на Вікісховішчы |

* Художественная резьба  (руск.)

| ⛭Краіны Азіі: Разьба па дрэве |
| --- |
| Незалежныя дзяржавы | 
ААЭ · Азербайджан¹ · Аман · Арменія · Афганістан · Бангладэш · Бахрэйн · Бруней · Бутан · В'етнам · Грузія¹ · Егіпет² · Емен² · Іарданія · Ізраіль · Інданезія³ · Індыя · Ірак · Іран · Казахстан4 · Камбоджа · Катар · Паўднёвая Карэя · Паўночная Карэя · Кіпр · Кітай · Кувейт · Кыргызстан · Лаос · Ліван · Малайзія · Мальдывы · Манголія · М'янма · Непал · Пакістан · Расія4 · Саудаўская Аравія · Сінгапур · Сірыя · Таджыкістан · Тайланд · Туркменістан · Турцыя4 · Узбекістан · Усходні Тымор · Філіпіны · Шры-Ланка · Японія
 |
| Залежныя тэрыторыі | 
Акратыры і Дэкелія · Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне · Ганконг · Макаа
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы | 
Абхазія¹ · Азад Кашмір · Дзяржава Ва · Вазірыстан · Іракскі Курдыстан · Сірыйскі Курдыстан · Тайвань · Нагорны Карабах · Палесціна · Паўночны Кіпр · Дзяржава Шан · Паўднёвая Асеція¹
 |
| ¹ Часткова ў Еўропе або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы. ² Таксама ў Афрыцы. ³ Таксама ў Акіяніі. 4 Таксама ў Еўропе. |