recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абозны** — 1) у ВКЛ і Рэчы Паспалітай XVI—XVIII стст. урад (пасада) у войску. Вялікі абозны займаўся раскватараваннем войскаў: выбарам месца пад лагер, яго ўмацаваннем. Урад уведзены ў 1633 г. Сойм устанавіў яму аплату ў памеры 15 000 злотых штогод. Польны (вайсковы) абозны першапачаткова быў намеснікам вялікага абознага, а пасля пераняў яго функцыі, калі той стаў намінальным дыгнітарскім урадам. Магло быць некалькі польных абозных (звычайна 2 — каронны (польскі) і літоўскі). У XVIII ст. польны абозны таксама стаў дыгнітарскім урадам. Абознага прызначаў гетман (з 1768 г. пажыццёва), а з 1776 г. кароль. У XVIII ст. існавалі намінальныя ўрады абозных у паветах.

2) На Украіне ў XVII—XVIII стст. выбарная вайсковая пасада. Падзяляліся на генеральных абозных, якія арганізоўвалі гетманскае войска, забяспечвалі яго харчаваннем і фуражом, кіравалі артылерыяй, удзельнічалі ў перагаворах, расследавалі злачынствы, і палкавых (былі намеснікамі казацкіх палкоўнікаў, узначальвалі палкавую артылерыю).

3) У Расійскай імперыі і іншых краінах абозны — ніжэйшы чын пры ваенным гужавым транспарце, абозах.

Літаратура
----------

* Пазднякоў В. Абозны // Вялікае Княства Літоўскае : энциклопедия. — Минск: 2007. — Т. 1. — С. 197.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гомель (значэнні).

**Гомель** — курганныя могільнікі паблізу вёскі Гомель Полацкага раёна Віцебскай вобласці.

Могільнік-1
-----------

Знаходзіцца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі. Захаваліся 24 курганы, вышынёй 1-2 м, дыяметрам 6-10 м. Абследаваў у 1955 годзе Л. В. Аляксееў. У 1972 годзе Г. В. Штыхаў раскапаў адзін курган. Адносіцца да эпохі Кіеўскай Русі, датуецца XII—XIII стагоддзямі.

Могільнік-2
-----------

Знаходзіцца за 2 км на ўсход ад могільніка-1, у полі. Захаваліся 2 курганы. Вышыня аднаго кургана 3 м, дыяметр 16 м, другога — 2 м, дыяметр 10 м. Абследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе Г. В. Штыхаў. Раскопкі не праводзіліся.

Літаратура
----------

* Археалагічнае вывучэнне Полацка // Памяць: Полацк : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал : Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. С. С. Чарняўская; навук. рэд.: Г. В. Штыхаў, С. В. Тарасаў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2002. — С. 27-48
* Полацкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1985. — С. 332—377.
**Абора** — сельская пабудова для кароў у XVI—пачатку XX ст. Будавалася з бярвёнаў, брусоў ці дыляў, сцены апляталі лазовымі дубцамі, накрывалі найчасцей саломай. Заможныя гаспадары абору замянялі цалкам бярвеністым хлявом з многімі загарадкамі для розных хатніх жывёл і птушак. Аборы, хлявы мелі двор (падвор’е), выган, гумнішча. У фальварках аборы ўяўлялі сабой комплексы згрупаваных вакол прамавугольнага ў плане двара 4-8 хлявоў, з асобнымі варотамі ў кожным, злучаных адзін з другім у суцэльную забудову.

Зноскі
------

1. 1 2  *Гуркоў, У. С. Якімовіч, Ю. А.* Абора / У. С. Гуркоў, Ю. А. Якімовіч // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. . — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с. — ISBN 5-85700-014-9. — С. 12.

Літаратура
----------

* *Герасіменя В.* Абора // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вялікае Княства Рускае (значэнні).
**Вялікае Княства Рускае** — феадальная дзяржава са сталіцай у Полацку, якая існавала з верасня 1432 па лета 1435 года, і займала Полацкую, Віцебскую, Смаленскую землі, а таксама ўсю Украіну ў складзе Вялікага Княства Літоўскага ў межах першай чвэрці 15 ст. Утварылася пад кіраўніцтвам дэтранізаванага вялікага князя Свідрыгайлы ў выніку выбуху грамадзянскай вайны ў ВКЛ і завастрэння ўнутрыдзяржаўнага канфесійнага канфлікту. Палітычная ўлада ў княстве належала пераважна да праваслаўных феадалаў. Княства намінальна спыніла сваё існаванне пасля ваеннага паражэння Свідрыгайлы ў бітве пад Вількамірам (1435).

Гл. таксама
-----------

* Прывілей, 1432
* Троцкі прывілей, 1434.

Літаратура
----------

* Нарысы гісторыі Беларусі. У 2-х ч. Ч. 1. М. П. Касцюк, У. Ф. Ісаенка, Г. В. Штыхаў і інш. — Мн.: Беларусь, 1994. — 527 с.: іл. ISBN 5-338-00929-3 (ч. 1), ISBN 5-338-01083-6
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Папко.
**Вольга Мікалаеўна Папко** (нар. 24 ліпеня 1976; г. Брэст, Брэсцкая вобласць, БССР, СССР) — беларускі гісторык і палітык. Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання. Кандыдат гістарычных навук (2008), дацэнт.

Біяграфія
---------

У 1991 годзе скончыла Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «гісторыя і гісторыя культуры». У 2003 годзе - аспірантуру Інстытута гісторыі НАН Беларусі, а таксама каледж Ост-Вест пры Рурскім універсітэце у г. Бохум, Германія.

Працоўную дзейнасць пачатку ў 1998 годзе настаўнікам сусветнай мастацкай культуры гімназіі № 2 г. Брэста. З 2001 года працавала асістэнтам кафедры філасофіі і культуралогіі, з 2003 года — старэйшым выкладчыкам, а з 2008 па 2012 год — дацэнтам кафедры філасофіі і культуралогіі Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. З 2012 па 2016 гады — дырэктар установы «Музей «Замкавы комплекс «Мір» у г.п. Мір Карэліцкага раёна.

На Парламецкіх выбарах 2016 года абраная дэпутатам Палаты прадстаўнікоў па Навагрудскай выбарчай акрузе.

Асабістае жыццё
---------------

Не замужам. Пражывае ў в. Тэльмы-1 Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследуе праблемы дзяржаўнай палітыкі Беларусі ў галіне мастацтва (1985–2000 гг.); гісторыю беларускай шляхты ў 19 ст. Публікацыі ў выданнях Беларусі, Польшчы, Германіі, Літвы.
Герб Пуэрта-Рыка
**Герб Пуэрта-Рыка** быў падараваны краіне іспанскай манархіяй у 1511 г. і з'яўляецца найстарэйшым у Новым Свеце, бо Пуэрта-Рыка стала першай дзяржавай Амерыкі, якая атрымала герб. У 1976 г. урад краіны прыняў яго паўторна.

Зялёны фон шчыта сімвалізуе расліннасць вострава. Намаляваныя на шчыце ягня (Божы) і сцяг сімвалізуюць Іаана Хрысціцеля, а кніга з сямю пячаткамі, на якой сядзіць ягня, сімвалізуе кнігу Адкрыцці Іаана Багаслова. Апраўленне шчыта складаецца з некалькіх элементаў: замкі і львы ўяўляюць каралеўствы Кастыліі і Леона, а сцяг з гербамі — каралеўства Арагон і каралеўства Сіцылія. Іерусалімскі крыж увасабляе Іерусалімскае каралеўства, чые спадчынныя правы перайшлі да каралеўства Сіцылія, а затым да іспанскай кароны. Літара F і стрэлы (ісп. *flechas*) уяўляюць Фердынанда II Арагонскага, літара Y і ярмо (ісп. *yugo*) — каралеву Ізабелу I Кастыльскую. Дэвіз на латыні «Joannes Est Nomem Ejus» (цытата з Евангелля ад Лукі, 1:63, якая азначае «Іаан імя яму») нагадвае пра тое, што першапачаткова востраў зваўся Сан-Хуан-Баўтыста ў гонар Іаана Хрысціцеля.

Пячатка
-------

Усе штаты ЗША выкарыстоўваюць пячатку ў якасці афіцыйнага сімвала. Пячатка Пуэрта-Рыка ў адрозненне ад першапачатковага герба пазбаўлена хрысціянскіх сімвалаў: у ягня ў цэнтры адсутнічае німб, а замест сцяга з крыжам ён трымае белы сцяг. Акрамя таго, на кнізе няма пячатак кнігі Адкрыцця.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Пуэрта-Рыка
* Друк Пуэрта-Рыка

| Краіны Паўночнай Амерыкі: Гербы |
| --- |
| 
* Антыгуа і Барбуда
* Багамы
* Барбадас
* Беліз
* Гаіці
* Гватэмала
* Гандурас
* Грэнада
* Дамініка
* Дамініканская Рэспубліка
* Канада
* Коста-Рыка
* Куба
* Мексіка
* Нікарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсія
* Сент-Вінсент і Грэнадзіны
* Сент-Кітс і Невіс
* ЗША
* Трынідад і Табага
* Ямайка

 |
| 
* Амерыканскія Віргінскія астравы
* Ангілья
* Аруба
* Бермуды
* Банайрэ
* Брытанскія Віргінскія астравы
* Гвадэлупа
* Грэнландыя
* Кайманавы астравы
* Кліпертан
* Кюрасаа
* Марцініка
* Мантсерат
* Наваса
* Пуэрта-Рыка
* Сен-Бартэльмі
* Сен-Мартэн
* Сен-П’ер і Мікелон
* Сінт-Мартэн
* Цёркс і Кайкас

 |
**Мікала́й Васі́левіч Го́йшык (Коля Гойшык)** (27 студзеня 1927, в. Воля, Івацэвіцкі раён — 25 красавіка 1944) — юны герой, удзельнік партызанскага руху на тэрыторыі Брэсцкай і Пінскай абласцей у гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

З восені 1941 — партызанскі сувязны. У лютым 1943 Мікалай разам з сям’ёй пайшоў у партызанскі атрад, стаў падрыўніком партызанскай брыгады імя Ф. Э. Дзяржынскага. Удзельнічаў у баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Пусціў пад адхон 7 варожых эшалонаў, 6 паравозаў, дзясяткі вагонаў з жывой сілай і тэхнікай праціўніка. 18 лютага 1944 года Коля з групай таварышаў здзейсніў дыверсію на чыгунцы Пінск — Лунінец, у выніку чаго быў знішчаны паравоз і 7 вагонаў з жывой сілай праціўніка, забіта і паранена 125 нямецкіх салдат і афіцэраў.

24 красавіка 1944, выконваючы баявое заданне, Мікалай падышоў да чыгункі Брэст — Масква і ўбачыў эшалон праціўніка, які ідзе на ўсход з танкамі. Цягнік набліжаўся. Магчымасці замініраваць чыгуначнае палатно не было, паколькі яно ўзмоцнена ахоўвалася. Тады Коля кінуўся пад цягнік, падарваўшы на сабе сумку з дзесяццю кілаграмамі толу. У выніку выбуху быў знішчаны паравоз і 16 вагонаў з тэхнікай ворага, забіта каля двухсот гітлераўцаў. Чыгунка была выведзена са строю на 17 гадзін.

З данясення партызанскага атрада: «М. Гойшык загінуў 25 красавіка 1944 пры выкананні баявога задання, падарваўшы фашысцкі эшалон».

Узнагароды
----------

Гойшык М. В. узнагароджаны (пасмяротна) медалём «Партызану Айчыннай вайны 1-й ступені», ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнам Святога князя Аляксандра Неўскага 1-й ступені.

Памяць
------

У в. Міхнавічы Івацэвіцкага раёна ўзведзены помнік Мікалаю Гойшыку. Бюст героя ўстаноўлены ў Заводскім раёне Мінска.

Імем героя названы вуліца ў Івацэвічах, Яглевіцкая сярэдняя школа, піянерскія атрады па ўсёй Беларусі. У Івацэвічах працуе Музей юнага героя-партызана Колі Гойшыка.

### У літаратуры

Віктар Шымук напісаў нарыс «Коля Гойшык». Яму прысвечана паэма «Каля Броннай гары» таго ж аўтара.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Гойшик Николай Васильевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 153. — 737 с.
2. ↑  Каля Броннай гары Архівавана 4 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь : энциклопедия. В 7 т. Т. 3. — Минск, 2006.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

Спасылкі
--------

* 23 апреля исполняется 65 лет подвигу комсомольца Николая Гойшика Архівавана 24 снежня 2016.  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нячай.
**Вольга Няча́й** (нар. 15 сакавіка 1985, Мінск) — беларуская мастачка, скульптар, дызайнер. Магістр мастацтвазнаўства.

Біяграфія
---------

У 1995—2003 гадах вучылася ў Рэспубліканскім каледжы мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка, у 2003—2009 гадах на аддзяленні скульптуры Беларускай акадэміі мастацтваў, у 2007—2009 гадах на кафедры перападрыхтоўкі і перакваліфікацыі кадраў пры БДАМ па спецыяльнасці «Дызайн інтэр’ера».

З 2009 года працуе ў Творчых акадэмічных майстэрнях жывапісу, графікі і скульптуры.

У 2010—2011 гадах вучылася ў магістратуры на аддзяленні «Тэорыя і гісторыя мастацтваў» Беларускай акадэміі мастацтваў .

Член Беларускага саюза мастакоў з 2011 года.

Творчасць
---------

Сярод манументальных твораў: мемарыяльная дошка Янку Купалу ў Вільнюсе (2013, сумесна з Сяргеем Аганавым), помнік Гедыміну ў Лідзе (2018, сумесна з Сяргеем Аганавым), мемарыяльны знак у Курапатах (сумесна з Сяргеем Аганавым, архітэктарамі Марыяй Маркаўцовай і Вольгай Ярмолінай).

Удзельнічае ў міжнародных фестывалях і плэнэрах. Удзельнічае ў выстаўках з 2004 года.

Зноскі
------

1. ↑  На адным полі ваяры Архівавана 30 кастрычніка 2020.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook |
**Дзяржаўны герб Науру** уяўляе сабой шчыт, падзелены на тры часткі. У верхняй частцы на залатым плеценым полі размешчаны сімвал, які некалі быў адным з алхімічных сімвалаў фосфару, паколькі да нядаўняга часу аснову эканомікі вострава складалі фасфарыты. Плецены фон сімвалізуе народ Науру. У правым (у геральдыцы боку вызначаюцца ад уладальніка) ніжнім сярэбраным полі — птушка фрэгат, якая сядзіць на шасце над акіянскімі хвалямі. У левым ніжнім — галінка кветак Calophyllum на блакітным полі. Шчыт атачае вяроўкамі з пальмавага лісця і пёрамі фрэгата. Дванаццаціканцовая зорка над шчытом узята са сцяга. Стужка ў верхняй частцы нясе назву краіны на мясцовай мове. Стужка ўнізе нясе нацыянальны дэвіз краіны God's Will First («Перш за ўсё божая воля»).

Малюнак герба быў створаны ў 1968 годзе пасля абвяшчэння незалежнасці; афіцыйна пачаў выкарыстоўвацца з пачатку 1970-х гадоў.

| Краіны Акіяніі: Гербы |
| --- |
| Незалежныя дзяржавы | 
Аўстралія · Вануату · Кірыбаці · Маршалавы Астравы · Мікранезія · Науру · Новая Зеландыя · Палау · Папуа — Новая Гвінея · Самоа · Саламонавы Астравы · Тонга · Тувалу · Фіджы
 |
| Залежныя тэрыторыі | 
Амерыканскае Самоа · Гаваі · Гуам · Астравы Кука · Какосавыя астравы · Новая Каледонія · Востраў Ражства · Востраў Норфалк · Ніуэ · Востраў Пасхі · Піткэрн · Паўночныя Марыянскія астравы · Такелау · Уоліс і Футуна · Французская Палінезія
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча Леніна.
**Плошча Леніна** (да 1918 — *Смаленская плошча*) — плошча на скрыжаванні вуліцы Леніна і вуліцы Урыцкага ў Кастрычніцкім раёне.

У раёне сучаснай плошчы ў XVII стагоддзі знаходзілася Узгорская слабада. З пачатку XIX стагоддзя пачалося фарміраванне плошчы, якая да сярэдзіны стагоддзя ўвайшла ў склад гарадскога цэнтра. У пачатку XIX стагоддзя на месцы Віцебскай філармоніі знаходзіўся будынак коннай пошты. У 1861 годзе на плошчы пабудаваны мураваныя гандлёвыя рады. У 1846 годзе па праекце архітэктара Мікалая Чарвінскага пабудаваны гарадскі тэатр.

У 1918 годзе плошча пераназвана ў гонар У. І. Леніна. У лістападзе 1930 года усталяваны помнік Леніну, які быў знішчаны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. У 1956 годзе ўсталяваны новы помнік Леніну (скульптары Г. Арап і М. Алешчанка, арх. П. Юрчанка) на месцы ранейшага. У 1957 годзе на месцы будынка гарадскога тэатра пабудаваны Палац культуры упраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва (цяпер філармонія).

Паўночная і паўднёвая часткі плошчы ў 1955—1957 гг. забудаваны 4-5-павярховымі жылымі дамамі (архітэктары А. Данілава, Г. Сінельнікава).

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Леніна (Віцебск)

| Плошчы Віцебска |
| --- |
| 

Замкавая •
Леніна •
Перамогі •
Прывакзальная •
Пралетарская •
Ратушная •
Свабоды •
Смаленская •
Тысячагоддзя Віцебска •
Успенская
 |
Плюмаж на капелюшы
**Плюмаж** (ад фр.: plumage — «апярэнне»; фр.: plume — «пяро») — упрыгажэнне на галаўным уборы з пёраў тыпу веера.

Пачынаючы са старажытнасці і да гэтага часу выкарыстоўваецца на конскай збруе або ваенных галаўных уборах у некаторых арміях (брытанскай, канадскай, індыйскай, малайзійскай, пакістанскай і інш.). Лічыцца сімвалам улады і трыумфу. Выкарыстоўваецца як атрыбут святара ў даасізме.

Часам жорсткі плюмаж меў і пэўную ахоўную функцыю, дапаўняючы абарону галавы ад касых удараў зверху, кідальных прадметаў і т. п.

Аналаг плюмажа — індзейскі ваенны галаўны ўбор

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С.225
2. ↑  Плюмаж Архівавана 11 лістапада 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Малы Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus · Настольны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Балты.
**Балты** (англ.: Balti , Balthi, Baltungs, Balthings, Balths or Balthes) — дынастыя вестготаў, германскага племені, якое валадарыла з 395 да 531 года і сутыкнулася з Заходняй Рымскай імперыяй у яе позні час. Балты ўзялі сваю назву ад готскага слова balþa (baltha), што значыць «тлустыя» альбо «смелыя людзі».

Літаратура
----------

* Peter J. Heather: *Cassiodorus and the Rise of the Amals. Genealogy and the Goths under Hun Domination*, in: Journal of Roman Studies 79 (1989), S. 103—128.
* Peter J. Heather: *Goths and Romans 332—489*, Oxford 1991.
* H. Kuhn/R. Wenskus: *Amaler*, in: Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Bd. 1, S. 246—248.\* Henry Bradley, *The Goths: from the Earliest Times to the End of the Gothic Dominion in Spain.* Second edition, 1883, New York: G.P. Putnam’s Sons, chapter 1.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плошча Калініна.

**Плошча Калініна** — плошча ў Першамайскім раёне Мінска, размешчана на скрыжаванні праспекта Незалежнасці з вуліцай Калініна і завулкам Кузьмы Чорнага. Названа ў гонар Міхаіла Калініна

На плошчы ўсталяваны манумент Міхаілу Калініну, а таксама размешчаны ўваход у Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Шэраг аб’ектаў, што знаходзяцца на плошчы Калініна, у прыватнасці жылы дом за помнікам, у якім размешчаны магазін «1000 дробязяў» і арка ўваходу ў Цэнтральны батанічны сад праектаваў архітэктар Георгій Сысоеў.

Панарама плошчы КалінінаПанарама плошчы Калініна

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плошча Калініна (Мінск)

| Плошчы Мінска |
| --- |
| Плошча Якуба Коласа | 
* Аб’яднаных нацый
* Багушэвіча
* Бангалор
* Бядулі
* Ванеева
* Дзяржаўнага сцяга
* 8 Сакавіка
* Запарожская
* Казінца
* Калініна
* Кастрычніцкая
* Мяснікова
* Незалежнасці
* Парыжскай камуны
* Перамогі
* Прывакзальная
* Свабоды
* Старатраецкая
* Стары Аэрапорт
* Юбілейная
* Якуба Коласа

 | Плошча Незалежнасці |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вараб'ёў.

**Мікалай Васілевіч Вараб’ё́ў** (19 снежня 1922, в. Камароўка, Шклоўскі раён — 11 студзеня 2006) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1953 года ў Чавускім раёне: механік МТС, з 1966 начальнік участка па механізацыі жывёлагадоўчых ферм раённага аб’яднання Сельгастэхнікі, з 1971 года начальнік перасоўнай механізаванай калоны Магілёўскага трэста «Сельспецмантаж».

Званне Героя прысвоена за паспяховае выкананне 8-га пяцігадовага плана развіцця сельскай гаспадаркі раёна.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Воробьёв Николай Васильевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 127. — 737 с.
**Плюшчай просты**, **плюшчай усплыўшы** (*Sparganium emersum*) — від кветкавых раслін роду Плюшчай (*Sparganium*) сямейства Рагозавыя (*Typhaceae*).

Апісанне
--------

Шматгадовыя расліны 30—70, да 200 см даўжынёй, ад моцных да стройных. Некаторыя або ўсе лісткі плаваюць. Лісце, калі прыўзнятае, дастаткова жорсткае, ад часткова да цалкам звілістага, пляскатае, да 0,8 м × 4—10 мм; плывучае лісце мяккае, кілявое меншыя каля асновы, да 2 м × 4—18 мм. Суквецці надводныя: сцябло негалінаванае, узнятае; жаночыя галоўкі 1—6, 1,6—3,5 см дыяметрам у плодзе; тычынкавыя галоўкі 3—7 (10). Плады ад зялёнага да чырванавата-карычневага колеру, бліскучыя, верацёнападобныя, 3—4 × 1,5—2 мм, за выключэннем ножкі, якія звужваюцца да дзюбы, дзюба ад прамой да крывой, 2—4,5 мм. 2n = 30.

Апыленне ажыццяўляецца ветрам, таксама адбываецца самаапыленне.

Распаўсюджанне
--------------

Еўропа: усе краіны, акрамя Ісландыі і Грэцыі; Азія: Турцыя, Кітай, Японія, Казахстан, Кыргызстан, Манголія, М’янма, Расія; Паўночная Амерыка: Сен-П’ер і Мікелон, Канада, ЗША. Насяляе краі азёр, балоты і ручаі.

Ва Украіне расце на балотах, берагах рэк і сажалак — у Прыкарпацці, Палессі, лесастэпе, вядома; у паўночным стэпе, рэдка. Лекавая. Уваходзіць у спіс рэгіянальна рэдкіх раслін горада Кіева.

Галерэя
-------

* 
* 
* Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «Bilder ur Nordens Flora», 1917—1926Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «*Bilder ur Nordens Flora*», 1917—1926

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 125. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз. — С. 229.
5. ↑  efloras.org **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  efloras.org **(нявызн.)**.  (англ.)

Спасылкі
--------

* Ежеголовник всплывающий: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776694755 |
**Герб Оршы** — герб горада Орша. Зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 23 мая 2002 г. № 84.

Апісанне
--------

У блакітным поліі барочнага шчыта – срэбны крыж, ніжэй якога – залаты паўмесяц рагамі ўверх.

Гісторыя
--------

У 1620 г. Орша атрымала магдэбургскае права і, адпаведна, герб. Кавалерскі крыж на ім сімвалізуе мужнасць, гераізм, адвагу. Паўмесяц – здавён вядомы сімвал Багародзіцы. Знак паўмесяца, скіраваны вострымі рожкамі ўверх, сімвалізуе наданне жыццю магчымасці вольнага распаўсюджвання і бясконцага развіцця, а таксама ахаванне гэтага жыцця ад уплыву згубных сіл. Гэты знак ёсць ні што іншае, як чаша Грааля, у якой захоўваецца эліксір жыцця.

Герб Оршы – адзін са старэйшых у рэспубліцы і належыць да гісторыка-геральдычных помнікаў Беларусі. Афіцыйны статус атрымаў 23 мая 2002. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад №84.

Зноскі
------

1. ↑  Маркевіч, М. На сесіі гарсавета дэпутатаў [зацверджаны праект Палажэння аб гербе і сцягу Оршы] / М. Маркевіч // Аршанская газета. – 2002. – 16 крас. – С. 2.

Літаратура
----------

* Цітоў, А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI – пачатак XX ст.) / А. Цітоў. – Мн. 1998. – С. 210.

| ⛭Гербы населеных пунктаў Віцебскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Барань
* Браслаў
* Верхнядзвінск
* Віцебск
* Гарадок
* Глыбокае
* Дзісна
* Докшыцы
* Дуброўна
* Лепель
* Мёры
* Наваполацк
* Новалукомль
* Орша
* Паставы
* Полацк
* Сянно
* Талачын
* Чашнікі

 |  |
| ПГТ | 
* Арэхаўск
* Асвея
* Багушэўск
* Балбасава
* Бешанковічы
* Бягомль
* Ветрына
* Відзы
* Копысь
* Лёзна
* Лынтупы
* Падсвілле
* Расоны
* Сураж
* Ушачы
* Шаркаўшчына
* Шуміліна
* Янавічы

 |
| Вёскі/Аграгарадкі | 
* Бабінавічы
* Друя
* Пераброддзе
* Ула

 |
План сабора і прылеглы парк
**Сабор Хрыста** (англ.: The Cathedral of the Holy Trinity (Christ Church Cathedral)) — галоўны кафедральны сабор Дубліна. З'яўляецца кафедрай двух архібіскупаў Дубліна каталіцкай і Англіканскай царквы Ірландыі, фактычна каталіцкі архібіскуп выкарыстоўвае іншую царкву - Царкву Святой Марыі на вуліцы Мальбара ў Дубліне. Сабор Хрыста размешчаны ў цэнтры гістарычнай часткі Дубліна і адзін з трох найстаражытнейшых сабораў, які можна назіраць з ракі Ліфі.

Гісторыя
--------

Сабор заснаваў у 1031 годзе кароль вікінгаў Сітрыг Сілкенберд для першага архібіскупа Дубліна Данаты.

У 1171 каляднае богаслужэнне наведаў кароль Генрых II. Пасля гэтага пачалася актыўная перабудова сабора, шматлікія англа-нармандскія магнаты ахвяравалі на рэканструкцыю. Былі пабудаваныя хор, трансепты, а таксама капліцы Дзевы Марыі, святога Ло і святога Эдмунда.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сабор Хрыста
* cccdub.ie — афіцыйны сайт
План перыптара: а — апістадом, б — наас,  
в — пранаас
**Перы́птар** (стар.-грэч.: περίπτερος — акружаны калонамі, *«кругакрылы»*; ад περί — вакол і πτερόν — крыло, бакавая каланада) — асноўны тып старажытнагрэчаскага храма, прамавугольнае ў плане збудаванне, якое з чатырох бакоў атачае каланада. Адлегласць ад яе да сцен нааса роўна аднаму інтэркалумнію. Вакол з усіх бакоў часцей за ўсё ўжываўся дарычны ордар, калоны стаялі ў адзін рад.

Унутры перыптар звычайна складаўся з пранааса і нааса (лацінскае цэла), ззаду нааса звычайна рабіўся апістадом. Як і ў большасці храмаў, размяшчэнне ўваходу традыцыйна было на ўсходнім боку. Перыптар склаўся да пачатку VII ст. да н.э. і стаў найбольш распаўсюджаным тыпам храма ў перыяд архаікі.

Паняцце ўвёў Вітрувій, ім жа дадзена тыпалогія старажытнагрэчаскіх храмаў: мегарон, прастыль, амфіпрастыль, перыптар, дыптар.

Самы знакаміты з захаваных перыптараў — Парфенон афінскага Акропаля (447—438 гг. да н.э.). Да выкарыстання знешніх формаў перыптара звярталіся архітэктары заходнееўрапейскага класіцызму, неакласіцызму і ампіру XVII—XIX стст..

Зноскі
------

1. ↑  Древне-греческое искусство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  «Искусство. Современная иллюстрированная энциклопедия.» Под ред. проф. Горкина А. П.; М.:Росмэн; 2007

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
**Сабо́рныя шко́лы** — сярэднія навучальныя ўстановы, якія дзейнічалі ў эпоху сярэдневякоўя пры саборах (епіскапскіх кафедрах) буйных гарадоў Еўропы.

Саборныя школы давалі больш шырокую адукацыю, чым манастырскія і царкоўнапрыходскія школы. У школах навучалі чытанню, пісьму, граматыцы, лічэнню, царкоўным спевам. У эпоху позняга сярэдневякоўя ў іх таксама выкладаліся прадметы трывіума: граматыка, рыторыка, дыялектыка. У асобных школах выкладаліся прадметы квадрывіума: арыфметыка, геаметрыя, астраномія і музыка.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Саборныя школы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 49. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4150411-2 |
**Успенскі архірэйскі сабор** у румынскім горадзе Курця-дэ-Арджэш — праваслаўны сабор, галоўны храм Валахіі XVI стагоддзя, пахавальня румынскіх каралёў. Мае ў Румыніі рэпутацыю такога ж выключнага па сваіх дойлідскіх якасцях помніка, што і храм Васіля Блажэннага ў Расіі.

Гісторыя
--------

Манастыр св. Мікалая быў заснаваны Нягое I Басарабам, а свой цяперашні выгляд набыў пры Раду V Афумаці (1526).

Храм рэстаўраваўся ў 1875-85 гг. у сувязі з пераўтварэннем у пахавальню румынскіх каралёў.

Архітэктура
-----------

Крыжова-купальны храм складзены з шэрага вапняку і пастаўлены на высокае, двухметровае падклецце. Сабор трохгаловы, большы па памерах чацвёрты купал вянчае аб'ёмны прыдзел з апсіднага боку. Малыя барабаны ўпрыгожаны спіральнай разьбой, якая надае кампазіцыі дынамізм. Нетрадыцыйна вырашаны аркатурны пояс, а самі сцены спярэшчаныя лёгкімі, мудрагелістымі ўзорамі, у якіх адгадваецца турэцкі ўплыў.

З заходняга боку ад сабора высіцца невялікая капліца.

Легенды пра храм
----------------

Храм нязменна прыцягваў увагу румынскіх патрыётаў і аматараў даўніны. Напрыклад, Васіле Александры апублікаваў легенду пра яго будаўніка, майстра Манола, якая нагадвае паданне пра дойлідаў сабора Васіля Блажэннага. Адна з версій гаворыць, што «чорны князь», не жадаючы, каб дойліды ўзвялі нешта роўнае архірэйскаму сабору, пакінуў іх на даху будынка, адкуль яны паспрабавалі спусціцца, змайстраваўшы крылы з дошак.

Гл. таксама
-----------

* Спіс сабораў Румыніі

Зноскі
------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>
2. ↑  Румынская Вікіпедыя — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q199864'></a>

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Манастыр у Курця**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 121932955X · LCCN: n2015049371 · NKC: ko20231187098 · VIAF: 317284078 |
Парыжская кальцавая дарога
**Перыферык**, **Парыжская акруговая дарога** (фр.: Boulevard périphérique de Paris) — аўтамабільная траса ў Парыжы, кальцавая аўтамабільная дарога даўжынёй 35 кіламетраў 40 метраў.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва дарогі пачалося ў 1958 годзе і завяршылася ў 1973, у перыяд прэзідэнцтва Жоржа Пампіду.

Статыстыка
----------

Рух у 2002 годзе: больш за 1 мільёна транспартных сродкаў у дзень (89% - легкавыя аўтамабілі, 7% - грузавікі, 4% - матацыклы). 
25% усяго аўтамабільнага руху ў Парыжы. 

* працягласць сярэдняй паездкі: 7 км (4.5 мілі).
* сярэдняя хуткасць у працоўныя дні: 43 км/гадз. (26 міль у гадзіну).
* абмежаванне хуткасці: 80 км/гадз. (50 міль у гадзіну).
* поўная даўжыня дарогі: 35.04 км.

Карта дарогі
------------
**Пекарыевыя** (*Tayassuidae*) — сямейства няжвачных парнакапытных млекакормячых. Раней залічваліся да сямейства свінняў.

Паходжанне
----------

Пекары яшчэ ў эацэне, 50 мільёнаў гадоў таму, аддзяліліся ад свінняў і з ніжняга алігацэна незалежна развіваліся ў Новым Свеце. У Паўднёвую Амерыку перабраліся толькі 9 мільёнаў гадоў таму, калі сфармаваўся Панамскі перашыек. У Еўропе і Азіі пекары таксама вадзіліся, але зніклі ў ніжнім пліяцэне.

Апісанне
--------

Даўжыня да 115 см, вышыня ў карку да 57 см, маса да 50 кг. Афарбоўка шэра-карычневая. Па знешнім выглядзе падобны да дзікоў, але больш лёгкага целаскладу. Ногі тонкія, на пярэдніх 4, на задніх 3 пальцы. На крыжы ёсць залоза тыпу мускуснай.

Распаўсюджанне
--------------

Падзяляюцца на 2 роды, адрозніваюцца 3 віды: ашыйнікавы пекары (*Pecari tajacu*), белабароды пекары (*Tayassu pecari*) і чакскі пекары (*Catagonus wagneri*). Пашыраны ў Амерыцы. Жывуць у разнастайных ландшафтах, ад засушлівых месцаў да вільготных трапічных лясоў. Трымаюцца групамі да 100 галоў і больш.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Усёедныя.

Палігамы. Нараджаюць 1—2 (зрэдку да 4) дзіцяняці.

Выкарыстанне чалавекам
----------------------

Аб’ект палявання.

Ахова
-----

Чакскі пекары занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.

Літаратура
----------

* *Самусенка Э.* Пекарыевыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
Даліна ракі Лімат, Швейцарыя — тыповы перыўрбанізаваны ландшафт
**Перы-ўрбанізацыя** (інакш, *рурбанізацыя*) — тып урбанізацыі, пры якім утвараецца змешаны фрагментаваны сельска-гарадскі ландшафт. Паняцце périurbanisation было ўведзена французскімі навукоўцамі, супрацоўнікамі інстытута INSEE, для апісання працэсу распаўсюджвання гарадскога ладу жыцця ў сельскай мясцовасці, пры якім пасярод сельскага ландшафту ўзнікаюць участкі гарадскога жытла, а само сельскае жытло мае ўсе выгоды гарадскіх кватэр. Вельмі часта перыўрбанізаванымі раёнамі з'яўляюцца горныя даліны ў развітых краінах (Аўстрыя, Швейцарыя, Германія).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Ларуса · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12245645f · Microsoft: 2778061267 |
**Пылва** - (старое напісанне **Пыльва**; эст.: Põlva) - горад на ўсходзе Эстоніі, адміністрацыйны цэнтр павета Пылва.

Размешчаны ля мяжы з Расіяй. Асноўнае насельніцтва эстонцы і рускія.

Гісторыя
--------

Першая згадка пра паселішча на месцы горада датуецца 1452 годам. Назва паходзіць ад эстонскага слова каленка (па-эстонску: põlv), аднак цалкам яго паходжанне з'яўляецца не ясным. Мясцовая легенда згадвае, што на гэтым месцы ў касцёле Святой Марыі была змешчана дзяўчына, яна трымалася на каленках, каб выгнаць з яе д'ябла. Гэта па агульным меркаванні, з гэтае нагоды і быў названы горад.

Пылва знаходзілася на старым вайскоым шляху ў сярэдняе паміж Паўночнай і Паўднёвай Лівоніяй. Прыкладна ў 1240 годзе, неўзабаве пасля хрысціянізацыі Эстоніі, бернардзінскія манахі пабудавалі тут царкву, прысвечаную Дзеве Марыі. Царква была падпарадкавана Дэрпцкаму епіскапству. У XVI стагоддзі горад быў далучаны да Рускай дзяржавы. У 1582 годзе горад быў уключаны як частка паўднёвай Эстоніі пад суверэнітэтам Рэчы Паспалітай, а пазней увайшоў у склад Швецыі. У 1721 годзе паводле Ніштацкай дамовы Эстонія і Лівонія адышлі Расійскай імперыі.

Толькі пасля абвяшчэння незалежнасці Эстоніі ў 1918 годзе ў горадзе адбыўся нацыянальны ўздым.

Палітычнае ўладкаванне
----------------------

Савет горада складаецца з 17 членаў, якія былі абраны мясцовымі выбарамі. Урад складаецца складаецца з пяці членаў.

Адукацыя
--------

Пылва мае тры школы.

Зноскі
------

1. ↑  Haldus- ja asustusjaotus — Land Board. Праверана 21 лістапада 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5401570'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Пылва на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт горада
* Вэб-камера Архівавана 29 кастрычніка 2013. размешчаная ў Пылве



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2001119354 · VIAF: 135061306 |
**Прынцэса Твайлайт Спаркл**, шырока вядомая як **Твайлайт Спаркл** (англ. Twilight Sparkle) (у рускім дубляжы тэлеканала Карусель — Адвячоркавая Іскарка (рус. Сумеречная Искорка) — гэта галоўная гераіня мультсерыяла «Мой Маленькі Поні: Дружба — гэта цуд» (2010—2019) і чацвёртага увасаблення (таксама званым чацвёртым пакаленнем або «G4») лінейкі цацак і медыя-франшызы Hasbro My Little Pony. Яе агучвае Тара Стронг, а спявае за яе Рэбека Шойше.

З'яўленне
---------

### Дружба — гэта цуд

У пачатку серыяла Твайлайт — кніжны чарвяк і пратэжэ прынцэсы Селестыі; яна валодае талентам да магіі і з'яўляецца аднарогам. Яна адпраўляецца ў горад Понівіль са сваім памочнікам-цмокам Спайкам па просьбе Селестыі завесці сяброў. Там яна пасябравала з пяццю іншымі поні: Эпплджэк, Рэйнбоу Дэш, Рэрыці, Флатэршай і Пінкі Пай. Шасцёра перамагаюць злыдню, вядомую як "Найтмэр Мун", якая з'яўляецца сястрой Селестыі Лунай, і выяўляюць, што яны ўяўляюць артэфакты, вядомыя як "Элементы Гармоніі", а Твайлайт ўяўляе элемент магіі. Твайлайт вырашае застацца ў Понівіле і адпраўляе лісты Селестыі пра цяжкасці, якія яна і яе новыя сябры пераадольваюць. Пасля таго, як Твайлайт дапамагла перамагчы такіх зладзеяў, як Дыскорд, дух хаосу, каралева Крызаліс, лідэр падменышаў, істот, якія могуць мяняць форму, і кароль Сомбра, цёмны аднарог, які імкнецца захапіць Крыштальную Імперыю, і выправіла загавор знакамітага чараўніка Стар Свірла Барадатага, яна заканчвае вучобу з Селестыяй і становіцца алікорнам і прынцэсай. Пазней яна становіцца "Прынцэсай Дружбы", на якую ўскладаецца адказнасць за распаўсюд дружбы па ўсёй Эквэстрыі.

Пасля таго як яна спыніла культ Старлайт Глімер і пераканала яе завесці сяброў, Твайлайт становіцца яе настаўнікам па дружбе.
**Таўталагі́чная ры́фма** — паўтор у канцы вершаваных радкоў адных і тых жа словаў. Разнавіднасцю таўталагічнай рыфмы ва ўсходняй паэзіі з'яўляецца рэдыф. Сустракаецца таўталагічная рыфма ў вуснай народнай творчасці:

Дзеўка — ад вады,
Хлопец — да вады:
 —Пастой, пастой, дзяўчыначка,
Дай каню вады.
Прыклад з сучаснай паэзіі:

Слепіць вочы ён, снег,
І дарогі разбег.
І ты мружысся: «Снег!..
Што за студзеньскі снег!..»
(А. Лойка «Снег»)

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сірачынскі.
**Уладзімір Мікалаевіч Сірачынскі** (1868 — ?) — беларускі фізік, кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт, Герой Працы (1922).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1868 годзе у маёнтку Калісберг Радашковіцкай воласці Вілейскага павета ў сям’і селяніна.

Скончыў настаўніцкую семінарыю ў 1884 годзе. Народны настаўнік у Віленскай губерні ў 1884—1888 гадах.

Скончыць Віленскі настаўніцкі інстытут у 1891 годзе, пасля чаго працаваў настаўнікам семінарыі і народных вучылішчаў (1891—1893).

C 1893 года — слухач курсаў па фізіцы для настаўнікаў сярэдніх школ пры Пецярбургскім універсітэце. Настаўнік Віцебскага вышэйшага пачатковага вучылішча ў 1893—1904 гадах. Выкладчык курсаў па фізіцы для настаўнікаў сярэдніх школ пры Пецярбургскім універсітэце ў 1904—1907 гадах. Выкладчык фізікі віцебскай гімназіі і рэальнага вучылішча ў 1907—1912. Настаўнік і выкладчык фізікі і матэматыкі Невельскай гімназіі і рэальнага вучылішча ў 1912—1915 гадах. Выкладчык фізікі і матэматыкі сярэдніх школ у Віцебску (1915—1917).

Загадчык кафедры фізікі механа-будаўнічага інстытута ў Віцебску (1917—1924) і адначасова ўзначальваў кафедры фізікі ў сельскагаспадарчым(1917—1922) і педагагічным (1917—1921) інстытутах.

Вучоны сакратар Галоўнага палітыка-асветніцкага камітэта Наркамасветы БССР у 1924—1925 гадах. Асістэнт, дацэнт кафедры фізікі БДУ (1924—1927) і адначасова дацэнт кафедры фізікі камуністычнага ВНУ (1924—1927). Загадчык кафедры фізікі БДУ — Беларускага (Мінскага) медыцынскага інстытута — у 1927—1941 гадах.

Прысвоена вучонае званне дацэнта (1930), прысуджана вучоная ступень кандыдата фізіка-матэматычных навук (1936), выконваў абавязкі загадчыка кафедры фізікі Мінскага медыцынскага інстытута (1944—1945).

Асноўны напрамак навукова-практычнай дзейнасці-удасканаленне дакладнасці, адчувальнасці фізічных прыбораў і распрацоўка новых прыбораў, у тым ліку для лабараторных заняткаў па фізіцы:

* «Арыгінальныя прыборы па фізіка-лабараторных работах», 1925;
* «Даследаванне дакладнасці і адчувальнасці арэометраў», 1928;
* «З лабараторнай практыкі па фізіцы», 1928;
* «Прыборы па гідрастатыцы», 1929;
* «Вагавы вальтметр і амперметр», 1934;
* «Новыя арыгінальныя прыборы па фізіцы», 1934.

Узнагароды
----------

* За актыўную працу па арганізацыі вышэйшай адукацыі ўдастоены звання Героя працы (1922).
* Узнагароджаны Ганаровай граматай Беларускага медыцынскага інстытута (1932).

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑  цяпер вёска Кальзберг Мінскі раён, Мінская вобласць

Літаратура
----------

* Из лабораторной практики по физике / В. Н. Сирочинский. — Минск, 1928.
* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. (Информация на с. 36—37.)
* Ліда ўчора і сёння : гісторыя горада ў выявах / Леанід Лаўрэш. — Ліда, 2013.
* Сірачынскі Уладзімір Мікалаевіч // Навуковыя работнікі БССР [Машынапіс]. — Менск [Мінск], 1936. — С. 193.

Спасылкі
--------

* Белорусский государственный медицинский университет

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-298491 |
**Пейнтан** (англ.: Paignton) — горад у Англіі, у графстве Дэваншыр. Насельніцтва — 48 251 чалавек (перапіс 2001 года). Горад уваходзіць ва ўнітарную адзінку Торбей, створаную ў 1998 годзе. Рэгіён Торбей з’яўляецца папулярным месцам адпачынку, яго называюць Англійскай Рыўерай. Заснаваны як кельцкае паселішча, першая згадка — у 1089 годзе. Першапачаткова — рыбацкая вёска, новая гавань была збудавана ў 1847 годзе.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пейнтан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7666107-6 · ISNI: 0000 0001 0673 8872 · LCCN: n81048277 · VIAF: 125497551 |
**Гашэрбрум I**, **Хідэн-Пік** (англ.: Hidden Peak — «*Утоеная вяршыня*, **K5**») — горная вяршыня Каракарума. Вышыня над узроўнем мора 8080 м — адзінаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.

Геаграфія
---------

Гара Хідэн-Пік знаходзіцца ў Кашміры, у кантраляваных Пакістанам Паўночных тэрыторыях на мяжы з Кітаем (Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён).

Вяршыня размешчана на паўднёвым усходзе Каракарума. Андосіцца да горнага хрыбта Балтара Музтаг. Уваходзіць у шматвяршынны горны масіў Гашэрбрум.

Вышыня Хідэн-Піка 8080 м — найвышэйшая вяршыня горнага масіва Гашэрбрум, другая па вышыні вяршыня Каракарума і адзінаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.

На паўночным захадзе ад Хідэн-Піка знаходзіцца вяршыня 7772 м, якая замыкае горны масіў Гашэрбрум, а на паўднёвым захадзе вяршыня 7784 м.

Зноскі
------


| «Васьмітысячнікі» — найвышэйшыя горныя вяршыні свету (вышыня звыш 8000 м над узроўнем мора) |
| --- |
| Манаслу на світанні | 

Джамалунгма — 8848 м,
Чагары — 8611 м,
Канчэнджанга — 8586 м,
Лхоцзэ — 8516 м,
Макалу — 8481 м,
Чо-Айю — 8201 м,
Дхаўлагіры — 8167 м,
Манаслу — 8156 м,
Нангапарбат — 8126 м,
Анапурна — 8091 м,
Гашэрбрум I — 8080 м,
Броўд-Пік — 8051 м,
Гашэрбрум II — 8035 м,
Шышабангма — 8027 м

 | Макалу |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4024831-8 · LCCN: sh85053411 · NKC: ge271688 · VIAF: 315522440 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міронаў.
**Аляксандр Яўгенавіч Міронаў** (23 лістапада 1910, Орша — 15 снежня 1992) — беларускі празаік, перакладчык. Заслужаны работнік культуры БССР (1978).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Скончыў агульнаадукацыйныя курсы ў 1929 годзе. У 1930 годзе — рэпарцёр газеты «Звязда». У тым самым годзе выехаў у Архангельск, працаваў журналістам, матросам. Удзельнік чалюскінскай эпапеі 1933—1934 гадоў. Падчас Вялікай Айчыннай вайны служыў на Паўночным флоце. Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе вярнуўся ў Мінск.

У 1946-47 гадах — уласны карэспандэнт газеты «Звязда», у 1947—1950 гадах — адказны сакратар рэдакцыі альманаха «Советская Отчизна», начальнік сцэнарнага аддзела кінастудыі «Беларусьфільм». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1939 года. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1978). Пісаў на рускай мове. З літаратурна-мастацкімі творамі ў друку пачаў выступаць у 1930 годзе. Выдаў кнігі аповесцей, апавяданняў «Морские будни» (1932), «Поход „Челюскина"» (1935), «Большое сердце» (1939), «Крепость во льдах» (1944), раманы «Корабли выходят в океан» (1957), «Только море вокруг» (1962), «Ледовая одиссея. Записки челюскинца» (1966), «Не поле перейти» (1975) і іншыя.

Мемарыяльная дошка ў Кактэбэлі

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Міронаў Аляксандр Яўгенавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 467. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Аляксандр Міронаў // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1015386334 · ISNI: 0000 0001 2320 3976 · LCCN: n86016797 · NKC: jx20110702001 · VIAF: 33471508 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Залескі.

**Аляксандр Яфімавіч Залескі** (нар. 17 студзеня 1939, Мінск) — беларускі матэматык. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991). Доктар фізіка-матэматычных навук (1978), прафесар (1986).

Біяграфія
---------

Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1960).

З 1963 года старшы інжынер-канструктар, галоўны інжынер-канструктар, малодшы навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік, в.а. загадчыка лабараторыі, у 1983—1992 гадах загадчык лабараторыі, у 1993—1996 гадах галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута матэматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У 1997—2004 гадах прафесар Універсітэта Усходняй Англіі (г. Норыдж).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па тэорыі лінейных груп, групавых кольцах бясконцых груп і тэорыі уяўленняў груп. Даследаваў падгрупы лінейных груп над целамі. Даў класіфікацыю канечных непрыведзеных груп, якія пароджаны адлюстраваннямі, а таксама адвольных груп ступеняў 4 і 5 над канчатковымі палямі. Атрымаў абвяржэнне гіпотэзы аб свабодзе алгебры інварыянтаў вытворных груп, спароджаных адлюстраваннямі. Заклаў асновы тэорыі ідэалаў у групавых кольцах разрашымых груп. Вырашыў праблему Капланоўскага аб ідэмпанентах групавых кольцаў, а таксама праблему Фэйса пра існаванне простых нетэравых кольцаў з дзельнікамі нуля, але без ідэмпанентаў. Распрацаваў метады даследавання ўласных значэнняў матрыц у прадстаўленнях канечных груп тыпу Лі. Даказаў існаванне ўласнага значэння 1 у вобразе кожнага полупростага элемента ў любым комплексным прадстаўленні груп ліевых тыпаў G(2), F(4), E(6) і іх скручаных аналагаў. Даследаваў паводзіны пры рэдукцыі па модулю р асноўных уяўленняў Вейля канечных класічных груп. На гэтай аснове прапанаваны новы метад знаходжання формул для лікаў раскладання некаторых тыпаў уяўленняў названых груп пры рэдукцыі па модулю ўласнай характарыстыкі. Распрацаваў тэорыю ідэалаў групавых алгебры лакальна канечных груп.

Аўтар больш за 100 навуковых прац.

### Бібліяграфія

* Алгебра и алгебраическая геометрия в работах математиков Белоруссии. Мн. 1979 (совм. с В. С. Конюхом).
* Конечные линейные группы, порожденные отражателями, над полями нечетных характеристик. Мн. 1979 (совм. с В. Н. Сережкиным).
* Модулярные подставочные представления и фрагмент матрицы разложения для симплектической и специальной линейной группы над конечным полем. Мн. 1987 (совм. с И. Д. Супруненко).
* Some papers of Alexander Zalesskii.

Зноскі
------

1. ↑  Матэматычная генеалогія — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
2. ↑  Этот день в истории 17 января
3. ↑  ЗАЛЕСКІ Аляксандр Яфімавіч

Спасылкі
--------

* Аляксандр Яфімавіч Залескі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Матэматычная генеалогія · All-Russian Mathematical Portal |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пальшау.
**Уладзімір Мікалаевіч Пальшау** (1 ліпеня 1860 — не раней за 1907) — грамадзянскі інжынер.

Біяграфія
---------

### Паходжанне і адукацыя

Паходзіў з сям’і са старажытнымі нямецкімі каранямі. Продкі Уладзіміра Мікалаевіча пераехалі ў Расію яшчэ пры Пятры I, у тую ж пару атрымалі дваранскую годнасць.

Пачатковую адукацыю атрымаў у Сумскім рэальным вучылішчы, а спецыяльную — у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы (1881-86). Скончыў курс са званнем інжынера ў грамадзянскім будаўніцтве і правам на чын X класа.

### Прафесійная дзейнасць

Адразу пасля заканчэння вучылішча ў верасні 1886 года быў прылічаны да Міністэрства ўнутраных спраў і ў хуткім часе быў адкамандзіраваны ў распараджэнне віцебскай губернскай царкоўна-будаўнічай прысутнасці, у якасці тэхніка па пабудове цэркваў і для складання праектаў. Пасаду гэту займаў прынамсі да 1892 года.

На працягу трох гадоў (1887-90) У. Пальшаў, складаўся, акрамя гэтага, віцебскім гарадскім архітэктарам і абавязковым членам мясцовай санітарнай і асенізацыйнай камісіі. За час службы ім складзена некалькі праектаў мураваных цэркваў, з якіх некалькі былі рэалізаваныя. Ім жа скончаны пабудовы некалькіх цэркваў у паветах, якія пачыналі яго папярэднікі.

Каля 1893 года быў накіраваны на працу ў Жытомір, дзе жыў па адрасе вул. Пушкінская  (укр.) (бел. 23. Там адразу прызначаны малодшым інжынерам пры валынскім губернскім праўленні, а з 1895 па 1907 год займаў пасаду валынскага губернскага архітэктара  (руск.) (бел..

Памёр і пахаваны ў Жытоміры.

Сям’я
-----

Быў жанаты з Любоўю Мікалаеўнай Пальшау. Л. М. Пальшау скончыла Імператарскія Вышэйшыя Жаночыя Бястужаўскія курсы  (руск.) (бел. ў Санкт-Пецярбургу, падчас жыцця ў Віцебску яна ўзначальвала гарадскую гімназію. У сям’і выдатна валодалі французскай і нямецкай мовамі.

Мелі сына Міхаіла Уладзіміравіча Пальшау (1887-?), які пазней актыўна ўдзельнічаў у выкананні Ленінскага плану электрыфікацыі краіны.

Творчасць
---------

### У Жытоміры

Будынак былога Марыінскага дзяцячага прытулку
* Будынак Марыінскага дзіцячага прытулку (кастрычнік 1899). 14 (27) студзеня 1907 года настаўнік рускай славеснасці Першай жытомірскай гімназіі  (руск.) (бел. Павел Якаўлевіч Каралёў і яго жонка Марыя Мікалаеўна Маскаленка хрысцілі свайго нованароджанага сына Сяргея Каралёва — будучага выдатнага вучонага, канструктара і арганізатара вытворчасці ракетна-касмічнай тэхнікі і ракетнай зброі, заснавальніка практычнай касманаўтыкі — у дамовай царкве, якая знаходзілася ў адным з пакояў прытулку. Цяпер будынак прытулку ахоўваецца ўкраінскай дзяржавай як помнік архітэктуры.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Станислав Аверков. Cекретные золотые первопроходцы из донской земли  (руск.)
2. 1 2 3  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 259—260  (руск.)
3. ↑  Прогулка по Пушкинской улице Архівавана 27 студзеня 2022.  (руск.)
4. ↑  Памятныя кніжкі Валынскай губерні за адзначаныя гады
5. ↑  Некрополь старого Житомира  (руск.)