**Разбойнікі** (ням.: Die Räuber) — першая драма Фрыдрыха Шылера, напісаная ў 1781 годзе. З'яўляецца яскравым узорам шцюрмерскай драматургіі. Прэм'ера «Разбойнікаў» адбылася 13 студзеня 1782 года ў Мангайме, Германія. Яна была напісана ў перыяд заняпаду нямецкага літаратурнага кірунку буры і націску і разглядалася некаторымі даследчыкамі, літаратурным творам, які паўплываў на развіццё еўрапейскай меладрамы. П'еса шакіравала мангеймскую публіку. У гэту ж ноч пастанова драмы Шылера стала сенсацыяй.

Крыніцы
-------

Сюжэт «Разбойнікаў» быў падказаны Шылеру аповесцю Шубарта «Да гісторыі чалавечага сэрца» (ням. *Zur Geschichte des menschlichen Herzens, 1775*). У Шубарта таксама выяўленыя два браты: старэйшы, Карл, вядзе развязаны вобраз жыцця, але пры гэтым з'яўляецца высакародным і сумленным юнаком, малодшы, Вільгельм, — крывадушны і разважлівы злодзей, які носіць маску дабрадзейнасці. Карл просіць айца дараваць яму яго правіны, але Вільгельм хавае яго лісты і тым самым выганяе старэйшага брата з дому. У далейшым Карл выратоўвае бацьку ад нападу разбойнікаў, які падстроіў Вільгельм, каб завалодаць бацькоўскай спадчынай.

Калі за аснову сюжэта драмы Шылер браў аповесць свайго старэйшага сучасніка, то вобраз разбойніка Моора і яго шайкі быў падказаны драматургу англійскімі народнымі баладамі аб дабрачынным разбойніке Робін Гудзе, дзе той выступае як народны мсцівец за несправядлівасці вышэйшых класаў, як член маламожных і вораг несправядлівых кіраўнікоў, карыслівых папоў і багацеяў.

Сюжэт
-----

З першых сцэн драмы ўзнікае востры драматычны канфлікт. Франц Моор робіць падседы супраць свайго брата Карла, дабіваючыся таго, каб айцец адмовіў яму ў спадчыне. Карл Моор бачыць у гэтым новае праяўленне несправядлівасці, наогул пануючай у свеце, і калі раней ён толькі абураўся фактам існавання зла, то зараз паўстае супраць усяго чалавечага ўпарадкавання, — ён становіцца завадатарам разбойніцкай шайкі. У той час як адзін брат, Франц, пайшоў па шляху злачынства дзеля дасягення сваіх эгаістычных мэтаў, другі брат, Карл, таксама стаўшы на злачынны шлях, кіруецца не прагай уласнай адплаты, а жаданнем здзейсніць сацыяльную помсту ў дачыненні да ўсіх прыгнятальнікаў.

Варажба паміж братамі ўдасканальваецца іх спаборніцтвам у каханні да прыгожай Амаліі, якая кахае Карла, нягледзячы на ўсе наветы Франца, які імкнецца заваяваць яе прыхільнасць. Франц даходзіць у сваёй злачыннасці да таго, што хоча замарыць бацьку голадам.

Імкліва развіваючыяся падзеі завяршаюцца фіналам, у якім загінае Франц, Амалія, старык Моор (бацька двух братоў), а Карл выракаецца ад свайго бунту.

Пераклад на беларускую
----------------------

«Разбойнікі» былі перакладезныя на беларускую мову Піменам Панчанкам.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ф. П. Шиллер. Фридрих Шиллер. Жизнь и творчество, Гослитиздат, М. 1955.
* В. Жирмунский. Очерки по истории классической немецкой литературы, изд. «Художественная литература», Ленинград 1972

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Разбойнікі (п’еса)

| ⛭Творы ✰ Фрыдрыха Шылера |
| --- |
| Драматычныя творы | 
Разбойнікі · 
Змова Фіеска ў Генуі · 
Падступства і каханне · 
Дон Карлас · 
Валенштайн
(Лагер Валенштайна — Пікаламіні — Смерць Валенштайна) · 
Марыя Сцюарт · 
Дзяўчына з Арлеана · 
Мэсінская нявеста · 
Вільгельм Тэль · 
Дзімітрый
 |
| Лірыка (выбраная) | 
Ода да радасці · 
Адрачэнне · 
Багі Грэцыі · 
Мастакі · 
Закрытая статуя ў Саісе · 
Падзел зямлі · 
Ксеніі · 
Пальчатка · 
Кубак · 
Ібікавы журавы · 
Рыцар Тагенбург · 
Пярсцёнак Палікрата · 
Змаганне з драконам · 
Зарука · 
Песня пра звон · 
Nänie · 
Пачатак новага века · 
Свята пераможцаў
 |
| Проза (выбраная) | 
Der Verbrecher aus verlorener Ehre · 
Духабачнец · 
Eine großmütige Handlung
 |
| Філязоўскія працы (выбраныя) | 
Пра прычыны асалоды, якую дастаўляюць трагічныя прадметы · 
Пра грацыю і годнасць · 
Пра патэтычнае · 
Калій, альбо пра прыгажосць · 
Лісты пра эстэтычнае выхаванне чалавека · 
Пра наіўную і сентыментальную паэзію · 
Пра ўзнёслае
 |
| Гістарычныя працы | 
Для якой мэты патрэбна вывучаць сусветную гісторыю?
 |
| Часопісы | 
Вюртэмбергскі рэпеторыўм · 
Талія · 
Оры
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэксты твораў | Project Gutenberg (англ.) · Project Gutenberg (ням.) |
| Тэматычныя сайты | LibraryThing |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11943836m · GND: 4099339-5 · LCCN: no2006082805 · SUDOC: 027384969 · VIAF: 305992813 |