| Сеткавая мадэль OSI |
| --- |
| 
7.  Прыкладны ўзровень |
| 
6.  Прадстаўнічы ўзровень |
| 
5.  Сеансавы ўзровень |
| 
4.  Транспартны ўзровень |
| 
3.  Сеткавы ўзровень |
| 
2.  Канальны ўзровень |
| 
1.  Фізічны ўзровень |

**Пратаколы сеткавага ўзроўню** (англ.: Network layer) — пратаколы 3-га узроўню сеткавай мадэлі OSI; прызначаюцца для вызначэння шляху перадачы інфармацыі. Адказваюць за трансляцыю лагічных адрасоў і імёнаў у фізічныя, вызначэнне кароткіх маршрутаў, камутацыю і маршрутызацыю, адсочванне непаладак і затораў у сеціве. На гэтым узроўні працуе такая сеткавая прылада як маршрутызатар.

У межах семантыкі іерархічнага уяўлення мадэлі OSI, сеткавы ўзровень адказвае на запыты абслугоўвання ад транспартнага ўзроўню і накіроўвае запыты абслугоўвання на канальны ўзровень.

Класіфікацыя
------------

Пратаколы сеткавага узроўню маршрутызуюць інфармацыю ад крыніцы да атрымальніка — і могуць быць падзеленыя на два класы, па **мадэлі злучэння**:

* ***Пратаколы з усталяваннем злучэння*** — пачынаюць передачу інфармацыі з выкліка ці вызначэння маршрута руху пакетаў ад крыніцы да атрымальніка. Пасля чаго пачынаюць паслядоўную перадачу інфармацыі — і потым, па завяршэнні перадачы, разрываюць сувязь;
* ***Пратаколы без усталявання злучэння*** — шлюць інфармацыю, якая змяшчае поўныя адрасныя звесткі ў кожным пакеце (кожны пакет мае адрас адпраўніка і атрымальніка). Далей кожная прамежкавая сеткавая прылада чытае адрасныя звесткі і прымае рашэнне аб маршрутызацыі. Ліст ці пакет інфармацыі перадаецца ад адной прамежкавай прыладай да іншай — да той пары, пакуль не прыйдзе да атрымальніка. Пратаколы без усталявання злучэння не гарантуюць прыманне пакетаў інфармацыі атрымальнікам у тым жа парадку, у якім яны былі адпраўленыя, бо пакеты могуць ісці рознымі маршрутамі. За узнаўленне парадку пакетаў, пры ужыванні сеткавых пратаколаў без усталявання злучэння, адказваюць транспартныя пратаколы.

*Для параўнання:* міжсеткавы (англ.: internet) узровень стэку пратаколаў TCP/IP падтрымлівае толькі пратакол IP, які з’яўляецца пратаколам без усталявання злучэння; пратаколы з усталяваннем злучэння знаходзяцца на наступных узроўнях гэтай мадэлі.

Адрасы сеткавых вузлоў
----------------------

Кожны хост у сетцы павінен мець унікальны адрас, які вызначае яго месцазнаходжанне. Гэты адрас звычайна прызначаецца з іерархічнай сістэмы.

У Інтэрнэце, пад словам «адрас» можа мецца на ўвазе адрас IP-пратакола.

Перамяшчэнне даных
------------------

Улічваючы, што многія сеткі падзелены на падсеткі і злучаны з іншымі сеткамі шырокавяшчальнымі каналамі — сеткі выкарыстоўваюць спецыяльныя хосты, які завуцца шлюзамі або роўтэрамі (маршрутызатарамі) для дастаўкі пакетаў паміж сеткамі. Гэта таксама ужываецца ў інтарэсах мабільных прылад, калі карыстальнік рухаецца ад адной базавай станцыі да другой; у гэтым выпадку, пакеты даных павінны перадавацца за ім. У пратаколе IPv4 такая ідэя апісана, але практычна не ужывалася. IPv6 змяшчае больш рацыянальнае рашэнне.

Дачыненне да мадэлі TCP/IP
--------------------------

Мадэль TCP/IP апісвае набор пратаколаў Інтэрнэту (RFC 1122). У гэтую мадэль уваходзіць узровень, які завецца міжсеткавым (размешчаны над канальным узроўнем). У шматлікіх падручніках і іншых другасных крыніцах, «міжсеткавы ўзровень» часта суадносіцца з сеткавым узроўнем мадэлі OSI. Аднак, гэта ўводзіць у зман пры характэрызаванні пратаколаў (то-бок ці з’яўляцца ён пратаколам з усталяваннем злучэння або без); размяшчэнне гэтых узроўняў розніцца ў дзвюх мадэлях. Міжсеткавы ўзровень TCP/IP, фактычна — толькі падмноства функцыянальных магчымасцяў сеткавага ўзроўню. Ён толькі апісвае адзін тып архітэктуры сеткі — Інтэрнэта.

Прамых ці строгіх параўнанняў паміж гэтымі мадэлямі варта пазбягаць, бо іерархічнае уяўленне ў TCP/IP не з’яўляецца асноўным крытэрыем параўнання і ўвогуле «шкодна» (RFC 3439).

Пратаколы
---------

* IPv4/IPv6, Internet Protocol;
* DVMRP, Distance Vector Multicast Routing Protocol;
* ARP, Address Resolution Protocol;
* ICMP, Internet Control Message Protocol;
* IGMP, Internet Group Management Protocol;
* PIM-SM, Protocol Independent Multicast Sparse Mode;
* PIM-DM, Protocol Independent Multicast Dense Mode;
* IPsec, Internet Protocol Security;
* IPX, Internetwork Packet Exchange;
* RIP, Routing Information Protocol;
* DDP, Datagram Delivery Protocol;
* BGP, Border Gateway Protocol.

Гл. таксама
-----------

* Маршрутызатар

Літаратура
----------

* RFC 1122;
* RFC 3439;
* Computer Networks, Fourth Edition, Andrew S.Tanenbaum, Prentice Hall, ISBN 0130661023.

Спасылкі
--------

* OSI Reference Model—The ISO Model of Architecture for Open Systems InterconnectionPDF (776 KB), Hubert Zimmermann, IEEE Transactions on Communications, vol. 28, no. 4, April 1980, pp. 425—432.

| ⛭Асноўныя пратаколы TCP/IP паводле ўзроўняў мадэлі OSI |
| --- |
| Фізічны | 
* Ethernet
* RS-232
* EIA-422
* RS-449
* RS-485

 |
| Канальны | 
* Ethernet
* PPPoE
* PPP
* L2F
* 802.11 Wi-Fi
* 802.16 WiMax
* Token ring
* ARCNET
* FDDI
* HDLC
* SLIP
* ATM
* DTM
* X.25
* Frame relay
* SMDS
* STP

 |
| Сеткавы | 
* IPv4
* IPv6
* IPsec
* ICMP
* IGMP
* ARP
* RARP
* RIP2
* OSPF

 |
| Транспартны | 
* TCP
* UDP
* SCTP
* DCCP
* RUDP
* RTP
* GRE

 |
| Сеансавы | 
* ADSP
* H.245
* iSNS
* NetBIOS
* PAP
* RPC
* L2TP
* PPTP
* RTCP
* SMPP
* SCP
* ZIP
* SDP

 |
| Уяўленні | 
* XDR
* SSL
* TLS

 |
| Прыкладны | 
* BGP
* HTTP
* HTTPS
* DHCP
* IRC
* SNMP
* DNS
* DNSSEC
* NNTP
* XMPP
* SIP
* IPP
* NTP
* SNTP
* Электронная пошта
	+ SMTP
	+ POP3
	+ IMAP4
* Перадача выяў
	+ FTP
	+ TFTP
	+ SFTP
* Аддалены доступ
	+ rlogin
	+ Telnet
	+ SSH
	+ RDP

 |
| Іншыя прыкладныя | 
* OSCAR
* CDDB
* Multicast FTP
* Multisource FTP
* BitTorrent
* Gnutella
* Skype

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 117468950 |