**Порту** (парт.: Porto) — другі паводле велічыні (пасля Лісабона) горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнай акругі і муніцыпалітэта. З’яўляецца цэнтрам буйнай гарадской агламерацыі Вялікі Порту. Насельніцтва — 227,8 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт) у агламерацыі Вялікі Порту — 1,4 млн чалавек. Горад і муніцыпалітэт уваходзіць у эканоміка-статыстычны рэгіён Паўночны рэгіён і субрэгіён Вялікі Порту. Па старым адміністрацыйным дзяленні ўваходзіў у правінцыю Дору-Літарал. Універсітэт Порту.

Геаграфія
---------

Горад размешчаны за 270 км на поўнач ад сталіцы Партугаліі горада Лісабон.
Гістарычны цэнтр Порту размешчаны на правым беразе ракі Дору, у некалькіх кіламетрах ад месца яе ўпадзення ў Атлантычны акіян. Цэнтр горада абвешчаны ЮНЕСКА Сусветным культурным здабыткам.

Муніцыпалітэт мяжуе:

* на поўначы — муніцыпалітэт Матызіньюш
* на ўсходзе — муніцыпалітэт Гандамар
* на поўдні — муніцыпалітэт Віла-Новая-ды-Гая
* на захадзе — Атлантычны акіян

Гісторыя
--------

Селішча ў раёне сучаснага Порту існавала задаўга да прыходу рымлян. Рымляне назвалі горад *Portus Cale*. Гэтая назва пазней пераўтварылася ў *Portucale*. Ад яго адбылося назву графства *Condado Portucalense*, пасля далага назва ўсёй краіне — *Portugal*. Часам горад завуць *паўночнай сталіцай* Партугаліі. Муніцыпалітэт заснаваны ў 1123 годзе.

Славутасці
----------

* Дом музыкі, Порту

### Горад мастоў

Порту — традыцыйна найболей развіты ў прамысловым стаўленні горад Партугаліі. Прамысловая рэвалюцыя XVIII—XIX стст. спрыяла яго бурнаму развіццю. Тут упершыню ў краіне атрымалі ўвасабленне шматлікія інжынерныя навіны свайго часу. Напрыклад, Порту быў першым горадам на Іберыйскім паўвостраве, у якім быў арганізаваны трамвайны рух (1872).

Мост Арабіда. На заднім плане — Атлантычны акіян.
Рыбейра — самы стары раён Порту
Праз Дору перакінута мноства мастоў, якія злучаюць Порту з горадам-спадарожнікам Віла-Нова-дэ-Гая. Некаторыя з іх з’яўляюцца ўнікальнымі для свайго часу тэхналагічнымі рашэннямі. Напрыклад, чыгуначны мост *Дона Марыя Піа*, збудаваны ў 1876—1877 па праекце Гюстава Эйфеля, быў адным з першых праектаў, якія прынеслі яго аўтару сусветную славу. Пазней тыя жа тэхналагічныя рашэнні былі выкарыстаныя Эйфелем пры будаўніцтве Статуі Свабоды (1884—1886) і Эйфелевай вежы (1889). Яшчэ адным унікальным для свайго часу будынкам стаў двухузроўневы металічны мост *Дон Луіс I*, збудаваны ў 1881—1886 па праекце вучня і кампаньёна Эйфеля Тэафіла Сейрыга.

Адной з самых яркіх славутасцяў Порту з’яўляецца барочная вежа Клерыгуш — самая высокая ў Партугаліі — 76 метраў або 225 прыступак. Будаўніцтва пад кіраўніцтвам італьянскага архітэктара Нікаласа Назоні было пачата ў 1754 годзе і завершанае ў 1763. З сучасных будынкаў вылучаецца сваёй незвычайнай формай Дом музыкі (арх. Рэм Колхас, 2001-05).

Эканоміка
---------

### Транспарт

Порту — другі горад у краіне, дзе быў пабудаваны метрапалітэн (фактычна — лёгкае метро). За 11 км у напрамку на паўночны захад ад цэнтра знаходзіцца аэрапорт Порту.

Гарады-пабрацімы Порту
----------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Балгарыя, Пернік
* Бразілія, Белу-Арызонці
* Мазамбік, Бейра
* Францыя, Бардо
* Вялікабрытанія, Брысталь
* Іспанія, Дуруэлу-дэ-ла-Сьера
* Іспанія, Леон
* Ангола, Луанда
* Бельгія, Льеж
* Макаа, Макаа
 |   | * Каба-Вердэ, Міндэлу
* Японія, Нагасакі
* Сан-Тамэ і Прынсіпі, Невеш
* Замбія, Ндола
* Бразілія, Рэсіфі
* Іспанія, Віга
* Кітай, Шанхай
* Іспанія, Барселона
* Францыя, Парыж
 |

Начная панарама Порту

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Порту

* Афіцыйны сайт муніцыпалітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4046838-0 · LCCN: n50006403 · NKC: ge239762 · SUDOC: 027368300 · VIAF: 139521806 |