recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Луі Вальта** (фр. Louis Valtat; 8 жніўня 1869, Дзьеп — 2 студзеня 1952, Парыж) — французскі мастак і гравёр. Прадстаўнік постімпрэсіянісцкага кірунку ў мастацтве, адзін з заснавальнікаў фавізму.

Біяграфія
---------

Сын багатага суднаўладальніка. Неўзабаве пасля яго нараджэння сям’я пераехала ў прыгарад Парыжа — Версаль, дзе Луі атрымаў адукацыю ў ліцэі Гашэ, а затым — у парыжскай Школе прыгожых мастацтваў, дзе сустрэўся з Гюставам Буланжэ, Жулем Лефеўрам і Ж.-Ж. Бенжаменам-Канстанам.

У 1887 годзе працягнуў навучанне ў Акадэміі Жуліяна. Вучань Жуля Дзюпрэ. Сярод яго аднакурснікаў быў Альбер Андрэ (1869—1954), які стаў яго блізкім сябрам. У 1890 годзе заснаваў сваю ўласную студыю на Rue La Glaciere у Парыжы.

У 1893 годзе Л. Вальта дэбютаваў у Салоне Незалежных і працаваў сумесна з А. Тулузам-Латрэкам над дэкарацыямі для Парыжскага тэатра L’Oeuvre.

Па стылістыцы яго карціны, напісаныя ў гэтыя гады, апярэджвалі плынь, якая ў далейшым атрымала назву «фавізм» (les fauves — фр. дзікія звяры). Апагеем фавізму стала выстава маладых мастакоў, сярод якіх быў і Луі Вальта, якая прайшла ў 1905 г. у Восеньскім Салоне і выклікала шквал крытыкі і абурэння французскай грамадскасці. Вальта экспанаваў свае карціны не толькі ў Францыі, але і ў Бруселі ў 1900 годзе, Вене ў 1903, Дрэздэне ў 1906, Берліне, Будапешце, Празе і ў 1908 у Маскве ў Траццякоўскай галерэі.

Луі Вальта лічыцца ключавой фігурай перыяду стылістычнага пераходу ў жывапісе ад Манэ да Маціса.

На працягу доўгіх гадоў мастак пакутаваў ад туберкулёзу і глаўкомы, што стала прычынай яго размеранага ладу жыцця ў сваёй хаце ў даліне Шэўрэз, маляўнічыя краявіды якой натхнілі яго на стварэнне мноства шэдэўраў. Восеньска-зімовы перыяд ён звычайна праводзіў на ўзбярэжжы Міжземнага мора ў Сен-Трапэ. Пасля 1914 года працаваў у Парыжы і паблізу ад Руана і Версаля.

Сюжэты яго карцін складалі кветкавыя кампазіцыі, краявіды і сцэны сучаснага жыцця.

У старэчым узросце Вальта вельмі рэдка выязджаў куды-небудзь са сваёй студыі на авеню дэ Ваграм у Парыжы, у якой і былі напісаны яго апошнія карціны, датаваныя 1948 годам, калі глаўкома прывяла да страты ім зроку.

Памёр у Парыжы ў 1952 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Louis Valtat — ministère de la Culture.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
2. 1 2  Louis Valtat // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑   Праверана 31 сакавіка 2019.
4. ↑  Louis Valtat<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бражэўскі.
**Лявонцій Леанідавіч Бражэўскі** (нар. 3 сакавіка 1963, г. Луцк, Валынская вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1985 годзе архітэктурны факультэт Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі А. Д. Кудзіненка,  Чыжык, Я. М. Даўгайла). 

У 1985—2004 гадах працаваў праектным інстытуце «Брэстграмадзянпраект», з 1992 года загадчык групай архітэктараў; у 2004—2008 гадах галоўны архітэктар праектаў Брэсцкага філіяла РУП «Белбыттэхпраект»; з 2008 года галоўны архітэктар праектаў ТАА «Форвард».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2004 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы ў Брэсце: анкалагічны дыспансер (1989—1990, у сааўтарстве з Ю. Л. Лаўроўскім); эскізны праект харчовага рынку па вул. Валгаградскай (1996—2000); 72-кватэрны жылы дом па вул. Кірава (2001); эскізны праект «Турэцкія лазні» на 100 месцаў па вул. Суворава (2003—2004); рэканструкцыя памяшканняў цэнтральнага ўнівермага з прыбудовай уваходных груп (2007—2009); рэканструкцыя абласнога гаспадарчага суда па вул. Веры Харужай (2008, з удзелам архітэктара  Ткачук); харэаграфічны цэнтр па вул. Сікорскага (2008, з удзелам архітэктара П. Л. Амельянюк); шматузроўневы аўтамабільны паркінг з комплексам паслуг для насельніцтва (супермаркет і гасцініца) (2009); транспартна-лагістычны цэнтр «Брэст-Белмытсэрвіс» (2010). Аўтар інтэр’ера рэстарана ў в. Клятное Пружанскага раёна (Белавежская пушча).

Узнагароды
----------

Дыпламант міжнароднага конкурсу «Playhouse in Amsterdam» у калектыве з архітэктарамі  Пушковым , А. Селюхам (1987).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бражевский Леонтий Леонидович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Франчэска Дзі Джаванні** (нар.24 сакавіка 1953, Палерма, Італія) — італьянскі юрыст, кіраўнік пасады ў дзяржсакратарыяце Ватыкана.

Біяграфія
---------

Атрымала юрыдычную адукацыю і праходзіла практыку ў міжнародным цэнтры руху «Факаляры». З верасня 1993 года яна была афіцыялам Аддзела па сувязях з дзяржавамі, займаючыся, у прыватнасці, пытаннямі, звязанымі з міжнароднымі дамовамі па міграцыі, міжнародным гуманітарным правам, камунікацыямі, прыватным міжнародным правам, становішчам жанчын, інтэлектуальнай уласнасцю і турызмам.

15 студзеня 2020 года Папа Францішак прызначыў яе намеснікам сакратара Аддзела па сувязях з дзяржавамі Дзяржаўнага сакратарыяту, даручыўшы ёй кіраваць сектарам шматбаковых адносін.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Кіраўнічую пасаду ў Дзяржсакратарыяце Ватыкана ўпершыню заняла жанчына

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1159143994 · LCCN: nr2006028893 · NUKAT: n2005092219 · SUDOC: 081117604 · VIAF: 15047635 |
**Франчэска Мензокі** (іт. Francesco Menzocchi; 1502, Фарлі — 1574, Фарлі) — італьянскі мастак. Належыць да мастакоў Высокага Адраджэння і ранняга маньерызму. Нарадзіўся ў Фарлі, належаў да школы жывапісу Фарлі, працаваў у асноўным у Фарлі і Пезара.

Біяграфія
---------

Франчэска Мензокі таксама часам згадваецца як *Іль Век’ё дзі Сан Бернарда*. Першыя заняткі жывапісу атрымаў у мастака Марка Палмегані, затым вучыўся ў Джыралама Джэнгі.

Па запрашэнні Джэнгі працаваў над роспісам Вілы Імперыяле ў Пезара, дзе аказаў вялікі ўплыў на мастацкі стыль Рафаэле Коле, які таксама ўдзельнічаў у працы на роспісе.

Мензокі стварыў фрэскі «Ахвярапрынашэнне Мелхіседэка» і «Цуд Маны нябеснай» для капліцы Сан-Франчэска-дзі-Паўла ў базіліцы Ларэта. У Фарлі ён напісаў «Троіцу» для царквы Санта-Марыя-дэла-Грата.

У Венецыі ён напісаў чатыры карціны для драўлянай столі пакоя, прысвечанай Псіхеі ў палацы Палаца Грымані (1539-40 гады), працы да гэтага часу не захаваліся.

Біяграфія мастака была прадстаўлена ў «Жыццяпісе найбольш знакамітых жывапісцаў, разьбяроў і дойлідаў» Джорджа Вазары.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  *Swartz A.* Francesco Menzocchi // Open Library — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>
3. ↑  Francesco Menzocchi // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
4. ↑   Праверана 12 лютага 2023.
**Мечыслаў Контаўт**, або **Уладзіслаў Контаўт** (1908 — лістапад 1943 г.) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч. Сябра Беларускай незалежніцкай партыі. Жаўнер 1-га Беларускага штурмавога ўзводу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1908 годзе ў мястэчку Петрыкаў Мазырскага павета Мінскай губерні ў Расійскай імперыі. Па бацьку паходзіў з невялікіх паноў Магілёўшчыны, а маці паходзіла з Мазырскага павета. Пасля савецкай акупацыі ў 1920 годзе Контаўты пакінулі Магілёўшчыну, уцяклі да Польшчы. Бацькі Мечыслава Контаўта (бацька памёр перад вайной) былі свядомыя сваёй прыналежнасці да беларускага народу, хоць і не ўдзельнічалі ў беларускім руху. 

Перад Другой сусветнай вайной жыў у Варшаве. Навучаўся ў Варшаўскай палітэхніцы. Актыўна ўдзельнічаў у беларускім культурным жыцці, арганізоўваў беларускія тэатральныя пастаноўкі. У 1930-я пад арганізацыяй Беларускага Асветніцкага Таварыства ў Варшаве разам з Міхалам Вітушкай пэўны час быў кіраўніком студэнцкіх арганізацыяў, якія дзейнічалі ў Варшаўскай палітэхніцы: Гуртка віленчукоў і Гуртка Наваградчыны. Куратарам арганізацыяў быў Вацлаў Іваноўскі, студэнтам якога быў Мечыслаў Контаўт.

Падчас Другой сусветнай вайны быў жаўнерам 1-га Беларускага штурмавога ўзводу. Далучыўся да нелегальнай Беларускай незалежнай партыі. У 1941 годзе далучаецца да Беларускага камітэту ў Варшаве. Нейкі час быў заступнікам намесніка Беларусі (Nebenkommisar, якім быў Радаслаў Астроўскі), а потым стаў заступнікам акруговага камісара Мінскага. З канца 1941 года займаў пасаду старшыні Мінскага павету. Прымаў удзел у нацыянальным падполлі.

У лістападзе 1943 года быў забіты савецкімі партызанамі напярэдадні ад’езду з сям’ёй у Варшаву. Апрача сына 6-7 год пакінуў старэнькую маці і жонку.

Памяць
------

З прычыны смерці Контаўта Ян Станкевіч надрукаваў некралог у газеце «Беларускі голас». У некралогу ён зазначыў:

> «*... за ўвесь час свае беларускае працы ён цьвёрда і ўважна стаяў на старожы беларускае справы, што ў вялікіх і малых рэчах ён ніколі ня зыйшоў з простай і яснай дарогі крывіцкай. Можна яго было паставіць за прыклад шмат каму з тых, што быццам ладне ўжо былі актыўнымі у руху крывіцкім, а то і рабачаямі, дзеячамі. В. Контаўт быў тыпам Крывіча-практыка, чалавекам із моцнай воляю, вымагаючым шмат ад сябе і іншых. Быў ён надта добрым арганізатарам і адміністратарам. Быў маляром, быў тэатральным і фільмовым артыстам. ...Адзначаўся пры тым-жа надзвычайнай працаўлівасьцю, вялікай энэргіяй, ініцыятывай і адвагаю. ...*».
> 
>

Зноскі
------

1. ↑  *Сяргей Ёрш*. Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 ліпеня 2019.

Літаратура
----------

* Юры Туронак. «Мадэрная гісторыя Беларусі» — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2006. – 878 с. ISBN 978-80-86961-23-1. С. 217, 230, 277
* Ян Станкевіч. За родную мову й праўдзівы назоў: выбранае. Смаленск, 2013 – 742 с. ISBN: 978-5-9904531-7-3. С. 192–193.

Спасылкі
--------

* Біяграфія Мечыслава Контаўта на старонцы Леаніда Маракова
**Мангеймскі палац** (ням.: Schloss Mannheim) — барочная рэзідэнцыя кіраўнікоў Курпфальца на беразе Рэйна ў горадзе Мангейме. Курфюрст пераехаў у Мангейм з Гайдэльбергскага замка ў 1720 годзе і ўвесь час пражываў у палацы да 1777 года, пасля чаго па ўмовах Тэшэнскага міру з'ехаў кіраваць Баварыяй у Мюнхен. У наш час палац заняты Мангеймскім універсітэтам.

Палац будаваўся ў 1720-60 гг. падчас кіравання пфальцскіх курфюрстаў Карла III Філіпа і Карла Тэадора. Пры даўжыні фасада ў 450 метраў і ўладкаванай плошчы ў 6 гектараў, рэзідэнцыя належыць да найбуйнейшых палацаў Еўропы XVIII стагоддзя. Курфюрст настаяў, каб яго палац меў на адно акно больш, чым Версаль, які служыў для яго ўзорам. Будаўніцтва фінансавалася збольшага праз спецыяльны падатак, які спаганяўся з насельніцтва Пфальца. У летні час курфюрст, як правіла, з'яжджаў з Мангейма ў Шветцынгенскі палац. Мангеймскі двор славіўся на ўсю Еўропу сваёй любоўю да музыкі (гл. мангеймская школа).

План цэнтра горада — палац (унізе, вылучаны чырвоным) і «квадраты». У левым ніжнім вугле — Рэйн, у правым верхнім — Некар
Пачынаючы ад палаца і да ракі Некар распасціраецца гістарычны цэнтр горада — так званыя «квадраты» — прамавугольныя блокі будынкаў, падзеленыя вуліцамі, перпендыкулярнымі і паралельнымі сценам палаца Квадраты носяць назвы, якія складаюцца з літары і лічбы (напрыклад, «A1» ці «M7»), якія размеркаваны адносна палаца і галоўнай вуліцы горада, што праходзіць ад фасада палаца да моста праз Некар. Гэта вуліца носіць назву *Kurpfalzstrasse*, але гараджанамі называецца выключна як *Шырокая вуліца* (ням.: Breite Strasse). Яна знаходзіцца напалову ў пешаходнай зоне, у якой размешчаны шматлікія крамы і адміністрацыйныя будынкі.

Падчас Другой сусветнай вайны палац быў амаль цалкам разбураны, з 1956 па 1961 адбудоўваўся нанова. Пазней часткова перабудоўваўся і прыводзіўся ў выгляд, больш адпаведны даваеннаму.

Палац у 2013 годзе

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. 1 2 3 4 5  Corpus der barocken Deckenmalerei in Deutschland<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107174967'></a>
3. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
4. ↑
5. ↑  Віртуальная экскурсія па «Шырокай вуліцы» Архівавана 18 лістапада 2006. (ням.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мангеймскі палац
* Пра замак на сайце schloesser-magazin.de (ням.)
* Пра замак на сайце burgen.strasse-online.de (ням.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4209659-5 · NKC: olak2008460256 · VIAF: 235545548 |
**«Жаноцкая справа»** — часопіс у Заходняй Беларусі, орган Аб'яднання беларускіх жанчын імя А. Пашкевіч (Цёткі). Выдаваўся ў сакавіку — лістападзе 1931 г. у Вільні на беларускай мове. Рэдактар Надзея Шнаркевіч.

Мэта
----

Меў на мэце пашырэнне нацыянальнай свядомасці сярод беларускіх жанчын, аб'яднанне іх на грунце грамадскай працы, а таксама агульнаасветніцкія задачы.

Змест часопіса і актуальныя тэмы
--------------------------------

Часопіс узнімаў актуальныя пытанні жыцця, побыту, грамадскага становішча жанчын Заходняй Беларусі (артыкулы «Да працы» Шнаркевіч, «Да беларускіх матак» Ю. Антановіч, рубрыка «Да нас пішуць» і інш.). Гістарычна асэнсоўвалася абвяшсэнне незалежнасці Беларусі 25 сакавіка 1918 г. (арт. «Наша нацыянальнае свята»). Інфармаваў пра палітычныя і грамадскія падзеі ў Заходняй Беларусі і Польшчы: аб звальненні педагогаў з Віленскай беларускай гімназіі з-за палітычнай ненадзейнасці, арышце Б. Тарашкевіча, увядзенні надзвычайных судоў і новага турэмнага рэжыму ў Польшчы, дзейнасці Беларускага дабрадзейнага таварыства і інш. (рубрыка «Хроніка»). Знаёміў са становішчам жанчын і жаночымі рухамі розных краін у свеце (рубрыка «З жаноцкага свету»). Праводзіў агітацыю супраць алкагалізму. Даваў канкрэтныя парады як адкрыць беларускую бібліятэку-чытальню. Змяшчаў літаратурныя матэрыялы (артыкулы пра жыццё і творчасць Цёткі М. Зянюк; эцюд пра паэтэс савецкай Беларусі З. Бандарыну, В. Вішнеўскую, Я. Пфляўмбаўм, а таксама іх вершы; лірычна-інтымную мініяцюру Н. Арсенневай; пераклады замалёвак з чэшскай мовы). Інфармаваў чытача пра новыя беларускія выданні, асабліва пра кніжкі для дзяцей. Змяшчаў парады для хатняй гаспадыні (рубрыка «Парады маці» Л. Войцікавай, артыкулы аб гігіене З. Луцкевіч, аб шыцці і вышыванні А. Астроўскай (псеўд. Цётка Тоня), парады «Бабулькі» (верагодна, Войцікавай). Меў рубрыкі «Пытанні і адказы», «Рознае», «Наша пошта» і інш.

Літаратура
----------

* Ліс, А. «Жаноцкая справа» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. — С. 364. — ISBN 985-11-0041-2.
* Гапова, Е. Между войнами: «женский вопрос» и национальные проекты в Советской Белоруссии и Западной Беларуси // Женщины на краю Европы / Елена Гапова (ред). — Мн.: ЕГУ, 2003. С. 145—167.
**Манау́н** (бірм.: မာန်အောင်ကျွန်း), раней вядомы як **Чэдуба** (англ.: Cheduba Island) — востраў у Бенгальскім заліве каля ўзбярэжжа дзяржавы М’янма. Плошча - 523 км². Насельніцтва (1983 г.) - 63 761 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Манаун месціцца ў 30 км на захад ад кантынентальнага ўзбярэжжа М'янмы, у 330 км на паўночны захад ад Янгона. Даўжыня з паўночнага захаду на паўднёвы усход — 33,69 км. Найбольшая шырыня — 23,2 км. 

Для пейзажаў вострава Манаун характэрны пагоркі. Найвышэйшы пункт — 205 м. Маюцца малыя малыя вулканічныя конусы, якія адрозніваюцца пэўнай актыўнасцю, запасы нафты і прыроднага газу. У канцы XVIII ст. на востраве здарыўся моцны землятрус, што суправаджаўся цунамі і значнымі чалавечымі ахвярамі. Частку вострава займаюць лясы і хмызнякі. 

Клімат трапічны вільготны, вызначаны ўздзеяннем сезонных мусонаў. Найбольш спякотныя месяцы — сакавік і красавік. Перыяд мусонаў цягнецца з чэрвеня да жніўня.

Гісторыя
--------

У старажытнасці востраў з'яўляўся важным гандлёвым пунктам паміж Бенгаліяй і Паўднёва-Усходняй Азіяй. У 1780-я гг. заваяваны Бірмай. У 1824 г. заняты Брытанскай Ост-Індскай кампаніяй. Афіцыйна далучаны да яе валоданняў у 1826 г. З 1948 г. у складзе незалежнай М'янмы.

Эканоміка
---------

Традыцыйныя гаспадарчыя заняткі — жывёлагадоўля і земляробства. З канца XX ст. развіваецца турызм.

Спасылкі
--------

* Facts and information about Manaung Island in Myanmar
* Cheduba Island. ISLAND, MYANMAR
* Climate Manaung Island
Англіканскі дыякан у альбе з фіялетавай стулай паверх яе.
**А́льба** (лац.: alba — белая) — доўгае (на ўвесь рост чалавека) белае, аперазанае вяроўкай, літургічнае адзенне клірыкаў рымска-каталіцкай, лютэранскай, англіканскай і многіх метадысцкіх цэркваў. Альбу носяць усе духоўныя асобы, пераважна ў час Святой Імшы. Яна абазначае чысціню сэрца і туніку Ісуса Хрыста, за якую жаўнеры кідалі жэрабя падчас Укрыжавання Яго. Таму альба — гэта не проста святочнае адзенне, гэта сімвал тунікі Хрыста, Яго пакутаў і смерці. Альба бярэ пачатак ад свецкага адзення з такой жа назвай, выкарыстоўвалася падчас богаслужэння са старажытных часоў, аднак статус літургічнага адзення набыла толькі ў пачатку IX ст.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Альба
* Арнат
* Берэт
* Гумерал
* Далматыка
* Інфула
* Капа
* Кардынальскі капялюш
* Комжа
* Крыж
* Мітра
* Палій
* Палярынка
* Пастарал
* Персцень
* Піуска
* Фераёла
* Пояс
* Стула
* Сутана
* Тыяра

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стаціўка.
**Жанна Уладзіміраўна Стаціўка** (нар. 1 красавіка 1968, в. Макарава, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі педагог, палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI і VII скліканняў.

Біяграфія
---------

Скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна, настаўнік пачатковых класаў; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Кіраванне персаналам».

Працавала кантралёрам-касірам харчовых тавараў у Брэсцкім гархарчгандлі; старшынёй прафсаюзнага камітэта навучэнцаў, выхавальнікам, выкладчыкам, намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце ў Брэсцкім дзяржаўным прафесійна-тэхнічным каледжы сферы абслугоўвання; дырэктарам тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва Ленінскага раёна г. Брэста; намеснікам старшыні камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Брэсцкага аблвыканкама — начальнікам упраўлення занятасці насельніцтва.

З’яўлялася дэпутатам Брэсцкага гарадскога Савета дэпутатаў.

Старшыня Брэсцкай абласной арганізацыі «Рэспубліканская партыя працы і справядлівасці».

З 2016 года - дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Удастоена звання «Чалавек года — 2012».

Сям’я
-----

Замужам, мае сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  (бел.)
**Цеканне** — фанетычная з'ява, звязаная з пераходам гука «т» пры яго памякчэнні ў мяккую афрыкату «ц'». Напр. «ціхі», «на дроце», «мяту — мяці», «ты — цябе», «куст — кусцік», «несці», «лацінскі», «бацвінне». Уласціва беларускай мове і некаторым дыялектам рускай мовы.

Беларускае цеканне адлюстроўваецца ў пісьмовых помніках з XV ст. Пашырана на ўсёй этнічнай тэрыторыі беларусаў, што сведчыць на карысць гіпотэзы пра яго самастойнае развіццё. Я. Карскі тлумачыў паходжанне цекання (як і дзекання) празмерным змякчэннем зубных гукаў «т» і «д», якія пачалі вымаўляцца са свісцячым адценнем, уласцівым гукам «с» і «з», што і прывяло да ўзнікнення мяккіх афрыкат «ц'» і «дз'».

Літаратура
----------

* Юргелевіч П. Курс сучаснай беларускай мовы з гістарычнымі каментарыямі. Мн. 1974.
**«Жаночая дуэль»** — карціна Хасэ дэ Рыберы. Захоўваецца ў музеі Прада ў Мадрыдзе.

Карціна, датаваная і падпісаная Рыберам, створана ў Неапалі ў 1636 годзе, як частка цыкла з больш як трыццаці карцін на тэму гісторыі Рыма, заказаных Рыберы, Джавані Ланфранка, Даменікіна і іншым мастакам.

На карціне намалявана кульмінацыя легендарнага эпізоду з гісторыі Неапаля, які здарыўся ў 1552 годзе, калі дзве сіньёры — Ізабела дэ Карацы і Дыямбра дэ Пацінела — біліся на дуэлі за каханне мужчыны па імі Фабіа Дзерэсола ў прысутнасці маркіза Альфонса д'Аваласа. Сюжэт карціны таксама інтэрпрэтаваўся, як алегорыя барацьбы паміж распустай і дабрадзейнасцю.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 8 снежня 2018.

Літаратура
----------

* *Karin Hellwig.* Schilderkunst van de 17e eeuw in Italië, Spanje en Frankrijk / под ред. Rolf Toman. — Кёльн: De kunst van de Barok, Könemann, 1997. — 395 с.
* *Alfonso E. Pérez Sánchez, Nicola Spinosa.* Jusepe de Ribera 1591-1652. — Metropolitan Museum of Art, 1992. — С. 110-12.

Спасылкі
--------

* «Жаночая дуэль» у базе даных Музея Прада (ісп.)
**Залатамі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Залатаміно.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Хляўнянскі (Хляўноўскі) сельсавет** у складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Хляўно. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 15 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Залатаміно. 2 верасня 1975 года сельсавет перайменаваны ў Залатамінскі. 20 чэрвеня 1991 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ліцвінавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 жніўня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 25 (1435).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
Залатая пячатка імператара.
**Залата́я бу́ла**, **Хрысаву́л** (лац.: bulla aurea; грэч. Χρυσόβουλλον) — пячатка, якая змацоўвала дэкрэты заходнееўрапейскіх і візантыйскіх манархаў у Сярэднявеччы і эпоху Рэнесансу. Першапачаткова стала ўжывацца ў Візантыі, дзе таксама азначае тып візантыйскіх імператарскіх грамат, у якую Імператар уласнаручна пурпурнымі чарніламі ўпісваў некалькі словаў, ставіў подпіс і дату. Хрысавул змацоўваліся пячаткай (часам залатой) на шаўковым шнуры.

У форме Хрысавул публікаваліся законы, міждзяржаўныя дагаворы, найважнейшыя даравальныя граматы.

Залатая була Белы IV.
Найбольш вядомыя Залатыя булы:

* Залатая була 1136 года Папы Інакенція II
* Залатая була 1212 года (Залатая сіцылійская була) імператара Фрыдрыха II
* Залатая була 1213 года імператара Фрыдрыха II
* Залатая була 1214 года імператара Фрыдрыха II
* Залатая була 1222 года венгерскага караля Эндрэ (Андрэя) II
* Залатая була 1226 года (у Рыміні) імператара Фрыдрыха II
* Залатая була 1242 года венгерскага караля Белы IV
* Залатая була 1267 года венгерскага караля Белы IV
* Залатая була 1348 года караля Багеміі Карла I (які пазней стаў імператарам Карлам IV)
* Залатая була 1356 года імператара Карла IV Люксембургскага
* Залатая була 1702 года імператара Леапольда I
Вуліца Валгаградская, 17
**Валгаградская** — мікрараён у Мінску, пабудаваны ў 1958—1963 гадах як эксперыментальны паміж вуліцамі Валгаградскай, Кедышкі, Кнорына, Талбухіна паводле праекту, распрацаванага на аснове праведзенага ў рэспубліцы конкурсу (архітэктары Г. Парсаданаў, Г. Булдаў, П. Громаў, М. Кудзінаў, В. Ладыгіна, Г. Раманенка, Ю. Шпіт).

Праект забудовы мікрараёна па вул. Валгаградскай. Схема
Вуліца Кнорына, 18 / Валгаградская, 41
Аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю жылой забудовы ствараюць групы чатырох—пяціпавярховых буйнаблочных і буйнапанэльных дамоў, якія прымыкаюць да вуліц, што абмяжоўваюць тэрыторыю мікрараёну. У цэнтры зялёны масіў (мікрараённы сад), з якім злучаюцца ўчасткі школ і дашкольных устаноў. Дзвухпавярховыя прадпрыемствы гандлю і побытавага абслугоўвання размешчаны ўздоўж вул. Валгаградскай.

У 1966 г. на вул. Талбухіна пабудаваны дзевяціпавярховыя жылыя дамы з прадпрыемствамі абслугоўвання. Будаўніцтва мікрараёна дало магчымасць эксперыментальна праверыць індустрыяльныя метады стварэння буйнаблочных (з сілікатных блокаў) і буйнапанэльных жылых дамоў, асобных грамадскіх будынкаў розных тыпаў, функцыянальныя і канструкцыйныя рашэнні, прынцыпы арганізацыі жылой тэрыторыі, яе добраўпарадкавання і азелянення, укараніць у горадабудаўнічую практыку прагрэсіўныя метады планіроўкі. Недахопамі першых тыпавых серый праектаў з’яўляюцца аднастайнасць і спрошчанасць забудовы, недастатковая камфартабельнасць жылля. У канцы 1980-х гадоў распрацаваны праекты рэканструкцыі жылых дамоў і вядуцца работы па іх ажыццяўленню.

Планы забудовы ў 2018 годзе
---------------------------

21 мая 2018 г. архітэктары і адміністрацыя Першамайскага раёна Мінска правялі грамадскае абмеркаванне планаў забудовы прыватнага сектара вуліцы Валгаградскай шматпавярховымі жылымі дамамі. У выніку адбылася бурная дыскусія з мясцовымі грамадскімі актывістамі і апошнія заблакіравалі ў будынку намглавы адміністрацыі і выклікалі на яго міліцыю.

Зноскі
------

1. 1 2  Евгения Штейн Живо, ярко, с огоньком: презентация сноса по Волгоградской началась с транспарантов, а закончилась двумя нарядами милиции // Onliner.by
2. ↑  ОЛЬГА ЖАРИНА Проект застройки частного сектора на Волгоградской обсудили с жителями Архівавана 3 снежня 2021. // МинскНовости

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Рыжскі завулак** (трансліт.: *Ryžski zavulak*, руск.: Рижский переулок) — завулак у паўночна-ўсходняй частцы горада Наваполацка ў мясцовасці Копцева.

Апісанне
--------

Працягласць складае каля 300 метраў. Пачынаецца ад кальцавога скрыжавання аўтамабільнай дарогі Р20 (Віцебск — Наваполацк — мяжа з Латвіяй) і вуліцы Калініна ля маста праз Заходнюю Дзвіну, цягнецца на паўночны ўсход у бок чыгункі Полацк — Даўгаўпілс. Побач знаходзіцца чыгуначная станцыя Рапнянская. Жылая забудова адсутнічае, па гэтым адрасе значацца выключна прамысловыя, складскія, адміністратыўныя, гандлёвыя і іншыя нежылыя будынкі.

Гэта фактычна адзіная вуліца Наваполацка, размешчаная на правым беразе Заходняй Дзвіны (без уліку пасёлкаў Міжрэчча і Баравуха, якія адміністрацыйна таксама адносяцца да Наваполацка).

Сацыяльныя аб’екты
------------------

* Прадуктовыя крамы
* Крамы будаўнічых матэрыялаў
* Ветэрынарная клініка
* Аўтарамонтныя майстэрні

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маяр.

**Луі Каміль Маяр** (фр.: Louis Camille Maillard, 4 лютага 1878, Понт-а-Мусон — 12 мая 1936, Парыж) — вядомы французскі вучоны і ўрач.

Працуючы ў галіне фізіялогіі, у прыватнасці, даследуючы метабалізм мачавіны і захворванні нырак, Маяр стварыў тэорыю «урагеннай недасканаласці» і ўвёў канцэпцыю «каэфіцыента Маяра» або «індэкса урагеннай недасканаласці». Яго працы ў гэтай галіне апынуліся выключна своечасовымі для дыягностыкі нырачных парушэнняў. Каэфіцыент Маяра выкарыстоўваўся нефралогіі да 1950-х гадоў.

З 1910 года Маяр пачаў даследаванні рэакцый паміж амінакіслотамі і цукрамі. У 1913 годзе ён абараніў на гэтую тэму доктарскую дысертацыю. Яго даследаванні былі таксама звязаныя з харчовай прамысловасцю і паходжаннем смаку ежы.

У той час важнасць даследаванай Маярам дадзенай рэакцыі не была ацэненая. Аднак пасля Другой сусветнай вайны рэакцыя паміж амінакіслотамі і цукрамі, якая адбываецца пры тэрмічнай апрацоўцы ежы, была даследавана больш падрабязна, і піянерскія працы Маяра былі ацэненыя. Гэты працэс быў названы «рэакцыя Маяра». Рэакцыя Маяра прыводзіць да ўтварэння шматлікіх прадуктаў, якія і выклікаюць спецыфічны смак і пах у прадуктаў, падвергнутых тэрмічнай апрацоўцы.

У 1980-х гадах было выяўлена, што рэакцыя Маяра адбываецца і ў жывым арганізме. Прадукты гэтай рэакцыі (неферментатыўнае гліказіліраванне) прыводзяць у арганізме да многіх парушэнняў і ўзнікаюць у прыватнасці пры дыябеце з-за высокага ўзроўню цукру ў крыві.

Зноскі
------

1. ↑  Louis Camille Maillard // Léonore database — ministère de la Culture. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
2. 1 2  Louis MAILLARD // Académie nationale de médecine Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107213173'></a>
3. ↑  Louis Camille Maillard // Base biographique<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13514129m · GND: 1030401349 · ISNI: 0000 0000 7902 7900 · LCCN: n83017744 · SUDOC: 050460072 · VIAF: 18589442 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чыж (значэнні).
**Гаспар Чыж** герба «Гадземба» (польск.: Gaspar Czyż; 1747—1825) — маршалак шляхты Віленскай губерні, пасол Чатырохгадовага Сойма.

Біяграфія
---------

Адукацыю атрымаў у Полацкім езуіцкім калегіуме. Пасля вучобы займаў пасады: двараніна скарбовага ВКЛ, віленскага гродскага суддзі, дэпутата галоўнага Трыбунала ВКЛ, канюшага. У 1788 годзе абраны паслом на Чатырохгадовы сойм ад Вільні. 1791 г. — стаў падваяводам віленскім. 1792 г. — атрымаў Ордэн Белага арла. Дзе быў у час паўстання 1794 года — невядома. З 1797 г. 3 разы выбіраўся маршалкам шляхты Віленскага павета. У 1798 г. атрымаў ад Паўла I ордэн святой Ганны, і пасаду маршалка ўсёй Віленскай губерні.

Сям’я
-----

Быў жанаты на Караліне Чыж, меў 7 сыноў і 4 дачкі.

Зноскі
------

1. ↑  Gaspar Czyż // CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60909659'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1127581'></a>

Літаратура
----------

* Mościcki H. Czyż Gaspar. Polski Słownik Biograficzny. Wrocław-Kraków Том 4 1938, с. 379

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1060930781 |
**Ры́жкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рыжкаў.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Мікуліцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
«Святое сямейства са Святой Елізаветай і Іаанам Хрысціцелем», 1541—1543. Эрмітаж
**Франчэска Прыматыча** (італ.: Francesco Primaticcio, па мянушцы Балонец, італ.: il Bologna, 30 красавіка 1504, Балоння — 1570, Парыж) — італьянскі жывапісец, архітэктар і скульптар, працаваў у Італіі і ў Францыі.

Ф. Прыматыча, гравюра «Пенелопа ля ткацкага стана», Луўр, Парыж

Біяграфія і творчасць
---------------------

Вучыўся ў Мантуі ў Джуліа Рамана, з 1532 працаваў пры двары Францыска I. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў італьянскага і французскага маньерызму. Прымаў удзел у роспісе палаца Фантэнбло, пасля смерці свайго напарніка Роса Ф'ярэнціна  (руск.) (бел. (1540) узначаліў групу мастакоў, якія працавалі ў каралеўскім маёнтак (так званая «школа Фантэнбло  (руск.) (бел.»). Гэты пост ён займаў і пры наступных каралях аж да Карла IX Валуа. Да канца жыцця заняўся архітэктурай, сярод яго прац — пачатак капліца Валуа ў абацтве Сен-Дэні, разбураная ў 1719.

* «Аляксандр, які скарае Буцэфала». Фрэска. Сярэдзіна XVI ст. Замак Фантэнбло«Аляксандр, які скарае Буцэфала». Фрэска. Сярэдзіна XVI ст. Замак Фантэнбло
* «Адысей і Пенелопа»«Адысей і Пенелопа»
* «Выкраданне Алены», 1530-1539«Выкраданне Алены», 1530-1539
* Дэкаратыўная талерка з выявай Адысея і Пенелопы, XVI ст. кераміка, Невер, Муніцыпальны музей Фрэдэрыка Бландэна  (фр.) (бел..Дэкаратыўная талерка з выявай Адысея і Пенелопы, XVI ст. кераміка, Невер, Муніцыпальны музей Фрэдэрыка Бландэна  (фр.) (бел..

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Primaticcio: un bolognese alla corte di Francia. Milano: 5 continents, 2005
* Frommel S. Bardati F. Francesco Primaticcio architetto. Milano: Electa, 2005

Спасылкі
--------

* Працы ў музеях свету
* Сайт палаца Фантэнбло Архівавана 17 чэрвеня 2006.
* Гравюры з фрэсак Прыматыча ў галерэі Уліса палаца Фантэнбло, разбуранай у 1738
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэа.

**Людавіка (Луі) Брэа** (іт. Ludovico Brea, фр. Louis Brea; 1450, Ніца, Сардзінскае каралеўства — 1523) — мастак французскага паходжання, працы якога ў асноўным захоўваюцца ў прыбярэжных гарадах сучасных Лігурыі (Італія) і ўсходняй частцы Францыя).

Біяграфія
---------

Брэа нарадзіўся ў сям’і бандараў, якая паходзіла з Мантальта-Лігурэ. Брэа быў у асноўным клерыкальным мастаком, і найболей значныя яго працы ўяўляюць сабой алтарныя карціны. Першая значная праца мастака ўяўляе сабой роспіс францысканскага кляштара ў Сім’і (сучасная Ніца). Іншыя працы мастака сканцэнтраваны ў прыбярэжных паселішчах паміж Манака і Ментонай, паміж Таджа і Імперыяй і паміж Савонай і Генуяй.

Адным з вучняў Людавіка Брэа быў Тэрама П’яджа.
**Гар'ян** (араб. غريان‎‎) — сталіца муніцыпалітэта Эль-Джабал-эль-Гарбі ў Лівіі. Насельніцтва — 39 561 чал. (на 2010 год).

Гісторыя
--------

Горад размешчаны на гандлёвых шляхах з усходу ад Фецана да гор Нафуса. У 1884 годзе туркі пабудавалі гарадскі савет у Гар'яне. У 1920-х гадах італьянцы праклалі 90 км чыгункі паміж Трыпалі і населеным пунктам каля Гар'яна. Гэта чыгунка была знішчана брытанскімі войскамі ў гады Другой сусветнай вайны.

Эканоміка
---------

У горадзе вырошчваюць збожжа і рыс для мясцовага спажывання, алівы і шафран для экспарту. У Гар'яне таксама вырабляюць вырабы з керамікі.

Зноскі
------

1. ↑  Gharyan (англ.)(недаступная спасылка).  World Gazetteer. Архівавана з першакрыніцы 15 ліпеня 2012. Праверана 14 лютага 2011.
2. ↑  Anderson, Lisa (1984) "Nineteenth-Century Reform in Ottoman Libya" *International Journal of Middle East Studies,* 16(3): pp. 325-348, p. 331
3. ↑  Le ferrovie nell'Africa italiana: aspetti economici, sociali e strategici (in Italian) Архівавана 22 ліпеня 2011.
4. ↑  Anderson, Lisa (1984) "Nineteenth-Century Reform in Ottoman Libya" *International Journal of Middle East Studies,* 16(3): pp. 325-348, p. 333
**Кевін Ро́берт Мак-Нелі** (англ.: Kevin Robert McNally; нар. 27 красавіка 1956, Брысталь) — брытанскі акцёр, найбольш вядомы па ролі Джашамі Гібса ў серыі фільмаў «Піраты Карыбскага мора».

Біяграфія
---------

Кевін Мак-Нелі нарадзіўся 27 красавіка 1956 года ў горадзе Брыстоль, Англія. Дзяцінства правёў у Бірмінгеме, дзе скончыў школу. У 16 гадоў ён уладкаваўся на сваю першую працу — у Рэпертуарны тэатр Бірмінгема. Праз год ён атрымаў стыпендыю для навучаньня ў Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва.

У 1976 годзе дэбютаваў у кіно. На 2020 год Кевін зняўся больш чым у 150 фільмах і серыялах.

У 2012 годзе Мак-Нелі агучыў персанажа гульні «Assassin’s Creed III» Роберта Фолкнера, які моцна падобны на Джошы Гібса з серыі фільмаў «Піраты Карыбскага мора». Нягледзячы на ​​шырокую фільмаграфію, якая ўключае разнапланавыя ролі другога плана ў розных жанрах, у цяперашні час Кевін не мае ўзнагарод у кіно.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 17 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Kevin R. McNally // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
3. ↑  Royal Academy of Dramatic Art | Kevin McNally
**Саро́** — возера ў Беларусі, у Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнагосніца, на мяжы з Сенненскім раёнам, за 18 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы.

Плошча паверхні возера 5,31 км². Даўжыня 9,47 км, найбольшая шырыня 0,91 км. Найбольшая глыбіня дасягае 36,3 м.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 20—25 метраў. У заходняй частцы схілы спадзістыя вышынёй да 10 м, на поўначы сугліністыя вышынёй 2—5 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі вышынёй 0,5—0,8 м, на поўначы — 0,1—0,2 м. Шырыня літаральнай зоны ад 10—15 м на ўсходзе возера да 40 метраў на захадзе. Літараль пясчаная. Падводная частка катлавіны жолабападобнай формы. На возеры 2 астравы агульнай плошчай каля 0,04 га.
Дно возера выслана пясчанымі і апясчаненымі адкладамі (каля 45 % плошчы). Глыбакаводная частка дна глеістая.  

Возера мезатрофнае з прыкметамі алігатрофіі, слабапраточнае. Упадаюць 3 ручаі. Адзін з ручаёў злучае Саро з азёрамі Тросна і Ходцы. На поўначы выцякае ручай у Астровенскае возера. Прыбярэжная расліннасць займае палосу шырынёй 5—40 метраў (трыснёг, чарот). Да глыбіні 5 м растуць рдзесты, рагаліснік, эладэя, імхі.

У возеры водзяцца судак, шчупак, акунь, плотка, сняток, карась, лінь і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Засор’е, Холм, Паўлавічы, Берашова, Навасёлкі, Засценкі.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Саро // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 183—184. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* *Курловіч М. М.* Саро // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 31. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
Вяровачны прашча
**Прашча** — гнуткая, цвёрдая або камбінаваная кідальная ваенная або паляўнічая зброя. Прызначана для кідання камянёў або спецыяльна вырабленых *куль*.

Ужыванне прашчы
---------------

Найбольшае распаўсюджванне атрымала вяровачная або раменная прашча. Яна мае ў цэнтры пашыраную частку, куды ўкладваецца адзін ці больш снарадаў за раз рознай альбо аднолькавай формы (камень, керамічны ці металічны шар). Адзін вольны канец мае пятлю і апранаецца на пэндзаль рукі ці палец. Вольны канец прашчы прашчнік прытрымлівае (за рэдкім выключэннем) той жа рукой. Для кідання снарада ў рассыпным страі прашчнік круціць прашчу са снарадам у гарызантальнай плоскасці (як правіла, над сваёй галавой) для павелічэння далёкасці і хуткасці палёту кідальнага снарада, паступова ўзмацняючы кругавыя рухі, і ў момант найболей моцнага маху выпускае вольны канец прашчы. Для кідання з прашчы ў адносна шчыльным страі грэкамі і рымлянамі ўжывалася вертыкальнае раскручванне прашчы.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 178103971 |
**Франчэска Андрыёлі** (польск.: Franciszek Andriolli, літ.: Pranciškus Andriolis; 1794, Брэнтаніка ля Раверэта — май 1861, Вільня) — мастак, жывапісец, скульптар італьянскага паходжання; бацька мастака-ілюстратара Міхала Эльвіра Андрыёлі.

Біяграфія
---------

Служыў у арміі Напалеона, у чыне капітана ўдзельнічаў у паходзе на Расію (1812), трапіў у палон. Пасля вызвалення з палону ажаніўся з полькай і абгрунтаваўся ў Вільні. У 1827 прыняў расійскае падданства. У Віленскім універсітэце атрымаў спецыяльнасць жывапісца і дэкаратара (1832), у Імператарскай Акадэміі мастацтваў ў Санкт-Пецярбургу — спецыяльнасць настаўніка малявання (1839). Некаторы час выкладаў у Шаўлях у дваранскім вучылішчы.

Творчасць
---------

У 1830-я гады рэстаўраваў скульптуры і фрэскі ў каталіцкім кафедральным саборы ў Вільні. Аўтар скульптурных твораў: «Укрыжаванне» для францысканскага касцёла Ушэсця Святой Дзевы Марыі ў Вільні, 1841; таксама скульптурнага дэкору ў касцёле Святога Яна Хрысціцеля ў Біржах.
Працэс Дрэла-Яна: кварк з аднаго адрона і антыкварк з іншага анігілююць праз прамежкавы віртуальны фатон з утварэннем пары лептонаў.
**Працэс Дрэла-Яна** (англ.: Drell–Yan process) сустракаецца ў адрон-адронных рассейваннях пры высокіх энергіях. Адбываецца пры анігіляцыі аднаго з кваркаў аднаго адрона і антыкварка з іншага (анты-)адрона, у выніку чаго, ствараецца віртуальны фатон, Z- ці W-базоны, якія потым распадаюцца на лептон-антылептонную пару. 

У дадзенай з'яве анігіляваць могуць як валентныя кваркі адронаў, так і марскія. Упершыню гэты працэс быў прапанаваны Сіднеям Дрэлам і Тун-Моу Янам у 1970 для апісання ўтварэння лептон-антылептонных пар у адронных сутыкненнях пры высокіх энергіях. Эксперыментальна першым гэты працэс назіраў Крыстэнсан і інш. у пратонна-ўранавых сутыкненнях у сінхратроне з пераменным градыентам у Брукхейвенскай нацыянальнай лабараторыі (штат Нью-Ёрк, ЗША).

Працэс Дрэла-Яна вывучаецца як у эксперыментах з фіксаванай мішэнню, так і ў калайдарных эксперыментах.

Калі існуюць больш цяжкія калібравальныя базоны (Z базон, напрыклад), яны могуць быць выяўлены ў якасці піку ў спектры дылептоннае інварыянтнае масы, амаль такім жа чынам, што і звычайныя Z базоны, якія з'яўляюцца ў выніку працэсу Дрэла-Яна.

Літаратура
----------

* *Drell S.D. Yan T.-M.* Massive Lepton-Pair Production in Hadron-Hadron Collisions at High Energies // *Physical Review Letters*. — 1970. — Vol. 25. — № 5. — P. 316–320. — DOI:10.1103/PhysRevLett.25.316
**«Тахелес»** — самы вядомы берлінскі сквот, арт-цэнтр (артхаўс), размяшчаецца на рагу Араніенбургерштрасэ і Фрыдрыхштрасэ ў цэнтры Берліна.

Будынак належыць да вялікага комплексу пабудаванага ў 1909 годзе. Пасля 2-й сусветнай вайны і пабудовы Берлінскай сцяны, паўразбураны будынак апынуўся ва Усходнім Берліне, адрэзаны ад комплексу. Некаторы час часткова выкарыстоўваўся ў розных мэтах, на пачатку 1980-х было вырашана знесці будынак. Пачаліся ўзрыўныя работы, у выніку захавалася толькі адно 6-павярховае крыло будынка, якое ў 1990 заняла група мастакоў.

З 1990 будынак атрымаў назву «Тахелес» (у перакладзе з ідыш — *адкрыта гаварыць, выказваць сваё меркаванне*), ужо ў першыя гады існавання над дахам «Тахелес» аб'ядналіся творчыя людзі з больш за 30 краін свету. Цяпер «Тахелес» — гэта флігель з прылеглай да яго адкрытай тэрыторыяй, будынак звонку і ўсярэдзіне размалявана разнастайнымі графіці, у некаторых вокнах адсутнічае шкло.

Агульная плошча 23600 м², у арт-цэнтры размяшчаецца 70 мастацкіх атэлье. «Тахелес» з'яўляецца месцам правядзення адкрытых выстаў, інсталяцый і тэатральных пастановак, у т.л. фестываль «Дах» пад куратарствам беларускіх мастакоў. «Тахелес» — адна з выдатных мясцін Берліна, штогод яго наведваюць каля 400 тысяч чалавек.

Уладальнік будынка — банк HSH Nordbank. Плануецца прадаць будынак, у гэтым выпадку лёс арт-цэнтра не вызначаны.

  

* Тахелес - Kunsthaus Tacheles
* 
* 
* 
* 
* 
*

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тахелес

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 2125311-0 · SUDOC: 242452922 · VIAF: 131202612 |
**Тахеометр** — геадэзічны інструмент для вымярэння адлегласцяў, гарызантальных і вертыкальных вуглоў. Адносіцца да класу не паўтаральных тэадалітаў, выкарыстоўваецца для вызначэння каардынат і вышынь кропак мясцовасці пры тапаграфічнай здымцы мясцовасці, пры разбівачных працах, вынасе на мясцовасць вышынь і каардынат праектных кропак.

Гл. таксама
-----------

* Тэадаліт
* Нівелір
* GPS

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 168498295 |

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тахеометр
**Універсітэт Аль-Карауін** (або ал-Карауійін араб. جامعة القرويين, фр. Université Al-Karaouine) — універсітэт у горадзе Фес (Марока). Заснаваны ў 859 годзе, з'яўляецца адным з духоўных і адукацыйных цэнтраў ісламскага свету. Складальнікамі Кнігі рэкордаў Гінеса прызнаецца «найстарэйшай у свеце пастаянна дзеючай вышэйшай навучальнай установай». Са сцен універсітэта выйшаў шэраг навукоўцаў, філосафаў і багасловаў, якія аказалі значны ўплыў на развіццё мусульманскай і сусветнай культуры.

Гісторыя
--------

У 859 годзе на сродкі купецкай сям'і аль-Фіхры ў Фесе была заснавана мячэць, імкліва пераўтвораная ў цэнтр духоўнай адукацыі. Дзякуючы заступніцтву мараканскіх султанаў універсітэт пастаянна пашыраўся, ахопліваючы ўсе новыя вобласці ведаў. Акрамя багаслоўя вывучаліся таксама граматыка, рыторыка, логіка, медыцына, матэматыка, астраномія, хімія, гісторыя, геаграфія і музыка.
У Сярэднія стагоддзі Аль-Карауін адыграў вялікую ролю ў развіцці культурных сувязяў хрысціянскай Еўропы і мусульманскага Усходу. З універсітэтам былі звязаны такія навукоўцы і філосафы, як Ібн Арабі, Ібн Хальдун, Аль-Ідрысі, Майманід, Леў Афрыканскі. І ў Аль-Карауін вывучаў матэматыку Сільвестр II Папа Рымскі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* UNIVERSITE Афіцыйны сайт універсітэта  (фр.)