**Інда-кітайскі памежны канфлікт 2020 года** — узброеныя сутыкненні паміж Індыяй і Кітаем вакол спрэчнага рэгіёну Аксайчын.

Гісторыя
--------

Канфлікт пачаўся з-за рэгіёна Аксайчын, размешчаным на мяжы Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна КНР, Пакістана і Індыі. Тэрыторыя кіруецца Кітаем, але аспрэчваецца Індыяй, якая ўключае гэты рэгіён у саюзную тэрыторыю Ладакх. Аксайчын уяўляе сабой шырокую высакагорную саляную пустыню, размешчаную на вышыні да 5 тыс. метраў. Геаграфічна яна з’яўляецца часткай Тыбецкага плато. Мясцовых жыхароў у раёне практычна няма, як і пастаянных паселішчаў.

У 1960-х гадах, у рамках агульнай палітыкі Мао па пашырэнню межаў дзяржавы да валадарстваў былой імперыі Цын, Кітай уводзіць войскі ў дадзены раён, які мае і важнае стратэгічнае значэнне з-за аксайчынскай дарогі — з улікам мясцовага рэльефу, транспартныя артэрыі ў Гімалаях важней нафтаправодаў. На тое ўплывала яшчэ неўрэгуляванасць пытання аб правядзенні лініі мяжы паміж былой Брытанскай Індыяй і Тыбетам.

Падчас вайны 1962 года Індыя губляе фактычны кантроль над Аксайчынам.

Ход канфлікта
-------------

5 мая 2020 г. раптам адбылося ўзброенае сутыкненне ў Ладакхскім рэгіёне падчас патрулявання мяжы. З тых часоў абодва бакі пачалі агрэсіўна разгортваць дадатковыя войскі, каб захапіць рачную даліну.

20 мая Індыя кінула дадатковыя войскі ў аспрэчваць даліну Галван пасля таго, як Кітай абвясціў гэты рэгіён сваёй тэрыторыяй і разгарнуў сотні салдат Народна-вызваленчай арміі. Спасылаючыся на крыніцы ў міністэрстве абароны, газета «The Economic Times» паведаміла, што салдат адпраўляюць з іншых раёнаў.

9 чэрвеня стала вядома, што Індыя і Кітай пачалі выводзіць войскі з усходняга Ладакха.

Тым не менш, у ноч з 15 на 16 чэрвеня ў раёне Ладакх адбылася ўзброеная сутычка, у выніку якой загінулі двое салдат і камандзір індыйскай арміі. Інцыдэнт адбыўся ўвечары ў даліне Галван. Па папярэдніх даных, з кітайскага боку пацярпелі 43 чалавекі — у гэты лік уключаны цяжкапараненыя і загінулыя. Вядома пра 20 загінулых індыйскіх вайскоўцаў. Кітай абвінаваціў Індыю ў перасячэнні памежнай лініі, у сувязі з чым было прынята рашэнне адкрыць агонь. Па словах прадстаўніка Міністэрства замежных спраў Кітая Чжао Ліцзяна, індыйскія войскі двойчы перасякалі мяжу, тым самым справакаваўшы кітайскіх вайскоўцаў на меры ў адказ.

Пасля гэтага бою Кітай і Індыя развялі войскі на мяжы.

22 чэрвеня прадстаўнікі Індыі і Кітая сустрэліся ў памежнай паласе для абмеркавання мінулых падзей. Бакі вырашылі, што неабходна весці дыялог, «які спрыяе зніжэнню напружанасці сітуацыі». Заяўлялася, што яны маюць намер падтрымліваць мір і стабільнасць у памежных раёнах.

Аднак да 26 чэрвеня на мяжу з Кітаем перакінулі тры індыйскія пяхотныя дывізіі. Акрамя гэтага, у раёне разгарнулі танкі і артылерыю. Раней кітайская армія разгарнула мотастралковую і механізаваную дывізіі ў вобласці Ладакх. Кітайскія вайскоўцы таксама ўзводзялі новы лагер і назіральныя пункты ў даліне ракі Галван.

Міжнародная рэакцыя
-------------------

Дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа абвінаваціў Кітай у агрэсіі ў сувязі з інцыдэнтам на мяжы Індыі. Кіраўнік прэс-службы Дзярждэпартамента ЗША Нед Прайс заявіў, што новая амерыканская адміністрацыя выступае за прамы дыялог Нью-Дэлі і Пекіна з мэтай урэгулявання тэрытарыяльнай спрэчкі. З яго слоў, КНР спрабуе «запалохваць» сваіх партнёраў.

20 сакавіка 2021 года адбылася сустрэча міністра абароны ЗША Лоіда Осціна і міністра абароны Індыі Раджана Сінгха. На сустрэчы кіраўнік амерыканскага абароннага ведамства прапанаваў індыйскаму боку аб’яднаць намаганні ў падаўленні ваеннай пагрозы ў асобе КНР.

28 чэрвеня амерыканскае выданне Bloomberg апублікавала паведамленне, што Індыя «перанакіравала не менш за 50 000 дадатковых вайскоўцаў да сваёй мяжы з Кітаем». У сваю чаргу, Індыя ніяк не адрэагавала на гэтую заяву. На думку кітайскай газеты Global Times, ЗША праз паведамленні ў СМІ спрабавалі справакаваць на канфлікт Пекін і Нью-Дэлі.

Наступствы
----------

Індыя запатрабавала, каб Пакістан зменшыў удвая склад свайго пасольства, спаслаўшыся на тое, што яго супрацоўнікі займаліся шпіянажам. Місія Індыі ў Ісламабадзе таксама была скарочана.

Неўзабаве пасля канфлікту Індыя забараніла 59 кітайскіх прыкладанняў, уключаючы папулярную сацыяльную сетку TikTok, спасылаючыся на пагрозу нацыянальнай бяспекі і грамадскаму парадку. Пазней улады ўключылі яшчэ 47 кітайскіх праграм у забаронены спіс. Індыйская вышэйшая ліга крыкету скасавала кантракт з кітайскай кампаніяй вытворцам смартфонаў Vivo пад ціскам грамадскасці. На фоне антыкітайскіх настрояў доля продажу кітайскіх смартфонаў на індыйскім рынку ўпала з 81% да 72% у другім квартале 2020 года стала вядома, што 20 лютага 2021 года загінулі 4 кітайскія памежнікі.

Гл. таксама
-----------

* Пагранічны канфлікт паміж Індыяй і Пакістанам (2019)

Заўвагі
-------

1. ↑  Война из-за «Белого оврага»: как Индия и Китай готовятся к схватке
2. ↑  Конфликт Китая и Индии осложнила большая кровь
3. ↑  Maxwell N. India’s China War. Р. 38.
4. 1 2  ИНДИЯ И КИТАЙ СТЯГИВАЮТ ВОЙСКА НА ГРАНИЦУ, ГОТОВЯСЬ К МОЩНОМУ ВОЕННОМУ КОНФЛИКТУ
5. 1 2  На границе Индии и Китая произошла вооруженная стычка
6. ↑  Китай и Индия развели войска у границы после столкновений // Sputnik Belarus, 16 июня 2020
7. ↑  Индия и Китай договорились снизить напряженность на границе // Piter TV, 23 июня 2020
8. ↑  Индия и Китай снова развернули войска на границе // Lenta.ru, 26 июня 2020
9. ↑  Помпео обвинил Китай в агрессии на границе с Индией // РИА Новости, 8.07.2020
10. ↑  *Кирилл Сенин*. Хинди Американ бхай бхай: США предлагают Индии дружить против Китая (руск.). *Известия* (23 сакавіка 2021). Праверана 24 сакавіка 2021.
11. ↑  Bloomberg - Are you a robot? **(нявызн.)**. *www.bloomberg.com*. Праверана 7 ліпеня 2021.
12. ↑  Confronting China for US worst strategy for India: Global Times editorial - Global Times **(нявызн.)**. *www.globaltimes.cn*. Праверана 7 ліпеня 2021.
13. ↑  Китай нащупал болевую точку Индии. Дели потерял поддержку соседей // Независимая газета, 24.06.2020

Спасылкі
--------

* Хорошее время, чтобы пнуть Китай // Росбалт, 18 июня 2020
* Как Индия и Китай движутся в сторону военного конфликта // Газета.Ru, 17 июля 2020
* Озеро раздора: что мешает завершению конфликта Индии и КНР (Индия требует от Китая полного отвода войск из Ладакха) // Газета.Ru, 3 авг 2020
* В Гималаях заговорили китайские гаубицы (НОАК провели учебные стрельбы в горах). Пекин и Дели готовятся к долгому противостоянию в высокогорной местности // НГ, 12.08.2020