| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Бітва за Ірун** была вырашальнай бітвай Гіпускааскай аперацыі падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Армія нацыяналістаў пад камандаваннем палкоўніка Альфонса Беарлегуі захапіла горад Ірун, адрэзаўшы паўночныя правінцыі Гіпускаа, Біская, Сантандэр і Астурыя ад Францыі.

Перадумовы
----------

Ірун размешчаны на паўночна-ўсходнім узбярэжжы Іспаніі, паміж мяжой Францыі і горадам Сан-Себасцьян. У канцы ліпеня Навара, цытадэль карлістаў, была захоплена атрадамі рэкетэ, пасля чаго пачаліся масавыя рэпрэсіі супраць унесеных у чорны спіс мірных жыхароў. У пачатку жніўня палкоўнік карлістаў Хасэ Сальчага і палкоўнік Альфонса Беарлегуі па загадзе генерала Эміліа Мола ўзначалілі наступленне ў бок Іруна.

Сілы
----

Сілы палкоўніка Беарлегуі былі малалікімі, але ў іх распараджэнні былі 155-мм артылерыйскія гарматы, нямецкія лёгкія танкі, самалёты Junkers Ju 52 і злучэнне з 700 байцоў іспанскага легіёна. 

Горад абаранялі 3000 рэспубліканцаў, уключаючы апалчэнцаў НКП, астурыйскіх шахцёраў, баскскіх нацыяналістаў і французскіх камуністаў-добраахвотнікаў. Аднак яны былі дрэнна ўзброены і не мелі належнай ваеннай падрыхтоўкі.

Бітва
-----

11 жніўня караблі нацыяналістаў «Іспанія» (лінкор), «Альмірантэ» (крэйсер) і «Веласка» (эсмінец) пачалі абстрэл горада. Асноўныя баі разгарнуліся на хрыбце Пунца.

Французы закрылі мяжу з Іспаніяй 8 жніўня, што прывяло да недахопу боепрыпасаў і харчоў у шэрагах рэспубліканцаў. Калі рэспубліканцы, нарэшце, пакінулі горад, адыходзячыя сілы анархістаў, раз’юшаныя адсутнасцю боепрыпасаў, падпалілі Ірун, каб знішчыць тое, што магло спатрэбіцца нацыяналістам.

Палкоўнік Беарлегуі быў паранены снайперскай куляй, калі ўвайшоў у горад. Ён адмовіўся лячыць рану і неўзабаве памёр ад гангрэны.

Наступствы
----------

Пасля Іруна батальёны нацыяналістаў накіраваліся на захад, у бок Сан-Себасцьяна.

Крыніцы
-------

1. 1 2  Gabriel Jackson 1967, p. 273.
2. 1 2 3  Antony Beevor 2006, p. 116.
3. ↑  Hugh Thomas 2001, p. 364.
4. ↑  Paul Preston 2013, p. 179-183.
5. 1 2 3  Paul Preston 2013, p. 430.
6. ↑  Antony Beevor 2006, p. 117.

Літаратура
----------

* *Paul Preston.* The Spanish Holocaust: Inquisition and Extermination in Twentieth-Century Spain. — W. W. Norton & Company, 2013. — 736 с. — ISBN 978-0393345919.
* *Hugh Thomas.* The Spanish Civil War. — Modern Library, 2001. — 1136 с. — ISBN 978-0375755156.
* *Antony Beevor.* The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936-1939. — Penguin Books, 2006. — 592 с. — ISBN 978-0143037651.
* *Gabriel Jackson.* The Spanish Republic and the Civil War, 1931-1939. — Princeton University Press, 1967. — 578 с. — ISBN 978-0691007571.