recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацвееў.

**Уладзі́мір Васі́левіч Мацве́еў** (23 верасня 1929, м. Смалявічы Менскай акругі — ?) — дзяржаўны дзеяч БССР.

Біяграфія
---------

З служачых. Член КПСС (1959). Скончыў БДУ (1953). 

З 1951 года літработнік, загадчык аддзела газеты «Знамя юности», з 1958 года загадчык аддзела, адказны сакратар, намеснік рэдактара газеты «Советская Белоруссия». У 1963—1965 гадах намеснік загадчыка аддзела ЦК КПБ. У 1965—1972 гадах рэдактар «Сельской газеты». З жніўня 1972 года старшыня Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў БССР па кінематаграфіі. 

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 7—9 склікання. На XXVI і XXVII з’ездах КПБ абіраўся членам ЦК КПБ. Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалём.

Літаратура
----------

* Мацвееў Уладзімір Васілевіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 7. Манцякі — Паддубічы / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1973. — С. 97. — 608 с.: іл. карты.
* *Владимир Ландер*. Воспоминания про главного редактора «Сельской газеты» Владимира Матвеева (руск.).  Сельская газета (19 лістапада 2020).
ALTAIR, класічны радар далёкага дзеяння на атоле Кваджалейн для дэтэкцыі касмічных аб'ектаў
PAVE PAWS, радар на ваеннай базе Клеар, Аляска, пабудаваны па метадзе фазіраваных антэнных рашотак.
**Радар** (ад англ.: radar — скарачэнне ад ***ra**dio **d**etection **a**nd **r**anging*) або **радыёлакацыйная станцыя** (РЛС) — сістэма для выяўлення паветраных, марскіх і наземных аб'ектаў, а таксама для вызначэння адлегласці да іх, вышыні, геаметрычных параметраў. Выкарыстоўвае метад, заснаваны на выпраменьванні радыёхваль і рэгістрацыі іх адлюстраванняў ад аб'ектаў. Англійскі тэрмін-акронім з'явіўся ў 1941 годзе, потым у яго напісанні вялікія літары былі заменены малымі.

Гісторыя
--------

У 1887 годзе нямецкі фізік Генрых Герц пачаў эксперыменты, з ходам якіх адкрыў існаванне электрамагнітных хваль, прадказаных тэорыяй Джэймса Максвела. Герц навучыўся генерыраваць і ўлоўліваць электрамагнітныя радыёхвалі і выявіў, што яны па-рознаму паглынаюцца і адбіваюцца рознымі матэрыяламі.

Адну з першых прылад, прызначаных для радыёлакацыі паветраных аб'ектаў прадэманстраваў 26 лютага 1935 г. шатландскі фізік Роберт Уотсан-Уот, які прыкладна за год да гэтага атрымаў першы патэнт на вынаходства падобнай сістэмы.

Спасылкі
--------

* MIT Video Course: Introduction to Radar Systems A set of 10 video lectures developed at Lincoln Laboratory to develop an understanding of radar systems and technologies.
* *Popular Science*, August 1943, *What Are the Facts About RADAR* one of the first detailed factual articles on radar history, principles and operation published in the US
* "The Great Detective", 1946. Story of the development of radar by the Chrysler Corporation Архівавана 11 красавіка 2010.
* Christian Hülsmeyer and the early days of radar
* Radar: The Canadian History of Radar - Canadian War Museum
* Radar technology principles
* History of radar
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Радар
**Уладзімір Васілевіч Менер** (руск.: Владимир Васильевич Меннер, 1905-1989) — савецкі геолаг і палеантолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук, акадэмік АН СССР (з 1966). Ганаровы член Усесаюзнага Палеанталагічнага таварыства (з 1970) і Маскоўскага таварыства выпрабавальнікаў прыроды (з 1975). Першым прапанаваў тэрмін акрон.

Біяграфія
---------

У. В. Менер нарадзіўся ў 1905 годзе ў горадзе Шацк Тамбоўскай губерні (цяпер Разанскай вобласці). З расійскіх немцаў.

У 1927 годзе скончыў Натуральнае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта МДУ. У гэтым жа годзе апублікаваў сваю першую працу па стратыграфіі палеагенавых адкладаў.

У 1925—1930 гадах удзельнічаў у Крымскай геалагічнай экспедыцыі. Пасля заканчэння ўніверсітэта, у 1927—1929 працаваў у Маскоўскім аддзяленні Геалагічнага камітэта СССР і адначасова вучыўся ў аспірантуры.

Выкладчыцкую дзейнасць пачаў з 1929 года ў Маскоўскай горнай акадэміі. З таго ж года працаваў у Маскоўскім геолагаразведачным інстытуце імя Серго Арджанікідзэ.

У 1934 і 1935 гадах паслядоўна прысвоены ступені кандыдата біялагічных і геолага-мінералагічных навук без абароны.

З 1934 году працаваў у Геалагічным інстытуце АН СССР. У 1934—1937 гады — таксама навуковы супрацоўнік, вучоны сакратар Палеанталагічнага інстытута АН СССР.

З 1966 года загадчык кафедры палеанталогіі геалагічнага факультэта МДУ.

18 красавіка 1966 года акадэмікам АН СССР па аддзяленню Навук аб Зямлі.

Памяць
------

На будынку Геалагічнага інстытута РАН у Маскве ўстаноўленая мемарыяльная дошка з імёнамі акадэмікаў У. М. Менера, М. М. Страхава, А. Д. Архангельскага, М. С. Шацкага, А. В. Пейвэ, П. М. Крапоткіна.

Зноскі
------

1. 1 2  БРЭ //
2. ↑  Меннер Владимир Васильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
3. 1 2 3  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90200950 · CiNii: DA06680611 · GND: 131268988 · ISNI: 0000 0000 8445 8625 · LCCN: n81019778 · NKC: mzk20211108329 · NLP: A30579879 · NTA: 270336613 · NUKAT: n98013226 · SUDOC: 128751592 · VIAF: 42966245 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Булгакаў.
**Уладзімір Васілевіч Булгакаў** (16 ліпеня 1937, Масква — 24 жніўня 2015) — беларускі дызайнер, мадэльер.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Маскве. У 1966 годзе скончыў Маскоўскі тэкстыльны інстытут. Вучыўся ў Р. І. Захаржэўскай, В. В. Пачыталава, А. І. Чарамных. З 1987 года член Беларускага саюза дызайнераў. З 1972 па 1995 гады галоўны мастацкі кіраўнік Беларускага цэнтра моды. З 1995 галоўны дызайнер інстытута «Белбыттэхпраект».

Творчасць
---------

З 1967 года прымаў удзел у выстаўках, фестывалях, конкурсах у Расіі (Масква, 1967, 1969, 1973, 1977, 1978 — срэбраны медаль ВДНГ СССР), Балгарыі (Плоўдзіў, 1968), Японіі (Осака, 1970), Югаславіі (Заграб, 1972), Фінляндыі (Хельсінкі, 1972), Германіі (Дзюсельдорф, 1974, Лейпцыг, 1977), Індыі (Дэлі, 1976), Беларусі (Мінск, 1978, 1988), Францыі (Парыж, Леон, 1980), Канадзе (Манрэаль, 1980), Эстоніі (Талін, 1988, 1989 — першыя прэміі міжнароднага конкурса «Талінскія дні моды»).
Ствараў калекцыі для Беларускага цэнтра моды, сцэнічныя касцюмы ансамбляў «Сябры», «Песняры», форму для ўдзельнікаў Алімпійскіх гульняў у Японіі «Нагана-98».

Узнагароды
----------

* Ордэн Дружбы народаў
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР
**Армія** (фр.: l'armée, ад лац.: armare — узбройваць) — арганізаваныя ўзброеныя сілы для вядзення ваенных дзеянняў. Нацыянальная армія выкарыстоўваецца для ўзмацнення палітыкі сілай па-за дзяржавай на тэрыторыі іншай дзяржавы. У большасці краін ёсць арміі, якія ўтрымоўваюцца за кошт падаткаў. Папаўняюцца або прызывам людзей пэўнага ўзросту, або аплачванымі прафесіяналамі. Армія мае элементы таталітарнай сістэмы. Так многія рашэнні прымаюцца аднаасобна. Функцыі кожнага салдата арміі вызначае вышэйшае камандаванне. На кожную армейскую пасаду асоба прызначаецца, а не выбіраецца.

Гл.таксама
----------

* Армія, воінскае аб'яднанне
* Беларуска-літоўская армія
**Радахразі́т, марганцавы шпат** — мінерал класа карбанатаў, карбанат марганцу, MnCO3.

Мае ў сабе да 61,7 % аксіду марганцу, дамешкі жалеза, магнію, кальцыю, цынку, кобальту.

Уласцівасці
-----------

Крышталізуецца ў трыганальнай сінгоніі. Утварае зярністыя, агрэгаты ныркападобнай формы, зямлістыя масы, сфераліты, канкрэцыі, нацёчныя масы, даволі рэдка — ромбаэдрычныя крышталі. Колер ружовы, шаравата-белы, зеленавата-шэры, жаўтавата-шэры, белы. Паўпразрысты, часам да празрыстага. Бляск шкляны з перламутравым адлівам. Цвёрдасць 3,5—4,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць — 3,7 г/см³. Крохкі. У гарачай салянай кіслаце хутка раствараецца з бурным кіпеннем.

Паходжанне і радовішчы
----------------------

Мае асадкавае, гідратэрмальнае, кантактна-метасаматычнае паходжанне. На зямной паверхні даволі хутка пераходзіць у магматыт і піралюзіт. Радовішчы ў Германіі, Румыніі, Расіі (Заходняе Забайкалле), Францыі, ЗША, ПАР, таксама ў Крыме, Высокіх Пірынеях.

Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнага каменя і ў ювелірнай справе. Уваходзіць у склад марганцавых руд. У Манголіі гэты камень здабываецца ў чыстым ружовым колеры, носіць назву «камень кахання» і ім упрыгожаны Палац шлюбу ва Улан-Батары.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2001
2. 1 2 3 4 5  Родохрозит // Каталог минералов (руск.)

Літаратура
----------

* Радахразіт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 206. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Геологический словарь, Т. 1. — М.: Недра, 1978. — С. 190. (руск.)
* *Бетехтин А. Г.* Курс минералогии, под научн. ред. Б. И. Пирогова и Б. Б. Шкурского. — М. 2008. (руск.)

Спасылкі
--------

* Родохрозит // Каталог минералов (руск.)
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Радахразіт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776597492 |
Элізабет Гарднер. Філамела і Прокна.
**Про́кна** (стар.-грэч.: Πρόκνη) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі . Дачка Пандыёна і Зеўксіпы. Жонка Тэрэя, маці Ітыса. Сястра Філамелы, Эрэхтэя і Бута.

Жадаючы адпомсціць свайму мужу, які згвалтаваў яе сястру Філамелу, у ноч таінстваў Вакха забіла свайго сына Ітыса і накарміла мужа яго мясам.

Ператварылася ў салаўя ў горадзе Даўліі (паводле Авідзія, Гігіна і Апаладора — у ластаўку). Ксоан Афіны, які Прокла прывезла з Афін, паказвалі ў Давлідзе. Салаўя згадвае Гесіёд.

У гонар Прокны названы астэроід (194) Прокна, адкрыты ў 1879 годзе.

Зноскі
------

1. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.337
2. ↑   Авідзій. Метамарфозы VI 636—643
3. ↑   Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка III 14, 8
4. ↑   Паўсаній. Апісанне Элады X 4, 9
5. ↑   Гесіёд, фр.312 М.-У.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Прокна


| ?Прокна — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Зеўс |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Эрыхтоній[d] |  | Гефест |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Пандыён |  |  |  |  |  | Гера |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Праксіфея |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Кронас |  |
|  | Прокна |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Пасейдон |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Рэя |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Зеўксіпа |  | Бут |  |  | Тэлеон[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | Зеўскіпа[d] |  | Эрыдан[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15725808n · GND: 124669700 · LCCN: sh88004644 · SUDOC: 114636567 · VIAF: 74791230, 210201768 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аўсянка (значэнні).
**Уладзімір Васілевіч Аўсянка** (нар. 21 лістапада 1955, г. Ташкент, Узбекістан) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1973 годзе Ташкенцкі політэхнічны інстытут (выкладчыкі С. Архангельскі,  Суцягін, П. Ванке). У 1973—1978 гадах архітэктар у філіяле ПрамНДІпраект у г. Жоўтыя Воды Днепрапятроўскай вобласці; у 1978—1988 гадах старэйшы архітэктар інстытута «Гроднаграмадзянпраект»; з 1988 года вядучы архітэктар, начальнік аддзела ААТ «Гроднажылбуд».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Гродне.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: рэканструкцыя інтэрната з прыбудовай у пас. Маладзёжны ў Лідзе (1985), прафілакторый на 100 месцаў у Гродне (1986); у аўтарскім калектыве: забудова бульвара Пятроўскага, комплекс інтэрнатаў з блокамі абслугоўвання (1979), прыбудова да палітэхнікума ў г. Жоўтыя Воды (1980), школьная цяпліца ў г.п. Рось (1995, не рэалізавана); флюгер на вежы жылога дома ў г. Гродна (2000); адміністрацыйна-бытавы корпус вытворчай базы Паўночнай прамзоны г. Віднае Маскоўскай вобласці (2003, будаўніцтва ў 2003—2004; сааўтар У. Праабражэнскі); прыбудаваны блок грамадскага прызначэння (2003, будаўніцтва ў 2004—2005; сааўтар У. Праабражэнскі); прыбудова да адміністрацыйнага будынка «Гроднажылбуд» (2004, будаўніцтва ў 2004—2006; сааўтары У. Праабражэнскі, А. Пендзюрын); група жылых дамоў па пр. Янкі Купалы (2004—2006, будаўніцтва ў 2005—2007; сааўтары А. Пархута, У. Праабражэнскі) — усе ў Гродне.

Зноскі
------

1. 1 2  Овсянко Владимир Васильевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
2. 1 2  Овсянко Владимир Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Овсянко Владимир Васильевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Овсянко Владимир Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Дыятэрмія**, *эндатэрмія*, *тэрмапенетрацыя* — адзін з метадаў электралячэння, які прадугледжвае награванне органаў і тканак арганізму токам высокай частаты (1,65 МГц) і вялікай сілы (да 3А). Выкарыстоўваюць пры лячэнні хвароб, у аснове якіх спазмы крывяносных сасудаў, мачаточніка, жоўцевых праток, жоўцевага пузыра і іншых полых органаў, пры хранічных нягнойных запаленчых хваробах, запаленнях нерваў і іх карэньчыкаў, неўралгіях, сустаўных, мышачных і іншых болях.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15004495f · LCCN: sh85037624 · Microsoft: 2781131426 |
**Дыяцэзія Мікелі** (фінск.: Mikkelin hiippakunta) — адна з дзевяці дыяцэзій Евангелічна-лютэранскай царквы Фінляндыі. Створана ў 1987 годзе ў горадзе Саванліна. У 1924 годзе кафедра была перанесена ў Выбарг, але пасля далучэння горада да Савецкага саюза, новым месцазнаходжаннем біскупа стаў горад Мікелі.

Структура
---------

У дыяцэзію Мікелі уваходзяць 49 прыходаў, аб'яднаных у 7 пробстваў.

* Пробства Імарата
* Пробства Котка
* Пробства Коўвала
* Пробства Лапенранта
* Пробства Мікелі
* Пробства Саванліна
* Пробства Хейнала

Кафедральны сабор
-----------------

У сувязі з тым, што галоўны горад кафедры двойчы мяняўся, то ў розны час статус кафедральнага мелі розныя будынкі. Пршапааткова гэта быў Сабор Санваліна, потым Сабор Выбарга, зараз — Кафедральны сабор Мікелі.

Біскупы
-------

* Густаў Іохансан (1897—1899)
* Ота Імануэль Каліяндэр (1899—1924)
* Эркі Кайла (1925—1935)
* Юр'ё Лоймаранта (1935—1943)
* Ільмарі Саломіес (1943—1951)
* Марці Сімаякі (1951—1959)
* Осма Алая (1959—1978)
* Калеві Тойвілайнеп (19781993)
* Войто Хуотары (1999—2009)
* Сэпа Хякінэн (2009-

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка ( (фін.))

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7736035-7 · ISNI: 0000 0004 9295 0838 · LCCN: nb2007026454 · VIAF: 123414141, 247900322 |
**Армія Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі** (англ.: Confederate States Army) — вайсковае фармаванне, створанае для падтрымання нацыянальнай бяспекі і абароны Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі ў перыяд іх існавання ў 1861—1865 гадах. Прызначалася галоўным чынам для сухапутных вайсковых аперацый. 

28 лютага 1861 г. Часовы Кангрэс Канфедэратыўных штатаў Амерыкі заснаваў часовае самаахвотніцкае войска і ўзяў паўнамоцтва над вайсковымі аперацыямі, а таксама паўнамоцтвамі для збору дзяржаўных сіл і самаахвотнікаў новапрызначанаму прэзідэнту Канфедэрацыі Джэферсану Дэвісу. Дэвіс быў выпускніком Вайсковай акадэміі ЗША і палкоўнікам валанцёрскага палка падчас Амерыкана-Мексіканскай вайны. Ён таксама быў сенатарам Злучаных Штатаў з Місісіпі і вайсковым міністрам пры прэзідэнце Франкліне Пірсе. 1 сакавіка 1861 года, ад імя ўрада Канфедэрацыі, Дэвіс узяў на сябе кантроль над вайсковай сітуацыяй у Чарльстоне, штат Паўднёвая Караліна, дзе міліцыя (апалчэнне) штата Паўднёвая Караліна ажыццяўлялай аблогу форт Самтэр у гавані Чарльстана, які ўтрымваў невялікі вайсковы гарнізон ЗША. У сакавіку 1861 года часовы Кангрэс пашырыў часовыя войскі і стварыў больш сталае войска Канфедэратыўных Штатаў.

Хоць большасць салдатаў, якія ваявалі ў амерыканскай грамадзянскай вайне, былі самаахвотнікамі, абодва бакі ў 1862 г. звярталіся да закліку, як сродак прымусіць мужчын зарэгістравацца і пайсці самаахвотнікамі. Пры нябытнасці дакладных запісаў, ацэнка адсотка салдатаў Канфедэрацыі, якія былі прызыўнікамі, прыкладна ўдвая перавышае 6 % салдат ЗША, якія былі закліканы.

Лічбы страт войска Канфедэрацыі таксама з'яўляюцца няпоўнымі і ненадзейнымі. Лічацца найболей блізкімі да рэальнасці наступныя ацэнкі колькасці загінулых салдатаў Канфедэрацыі: каля 94 тысяч загінулых ці смяротна параненых у баях, 164 000 смерцяў ад хвароб і ад 26 000 да 31 000 смерцяў у лагерах ваеннапалонных ЗША. Адна ацэнка параненых Канфедэратаў, што лічыцца няпоўнай, складае 194,026. Гэтыя лічбы не ўлічваюць мужчын, якія памерлі ад іншых прычын, такіх як няшчасныя выпадкі, якія б дадалі некалькі тысяч паказнікаў беззваротных страт.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Лонг, 1971, с. 711

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n80001144 · NKC: xx0033984 · VIAF: 138178009 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шыманоўскі.
**Станіслаў Вінцэнтавіч Шыманоўскі** (1893, в. Данюшава, цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць — восень 1920) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Данюшава Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Удзельнік Першай сусветнай вайны.

Вярнуўшыся ў 1918 на Радзіму, парабкаваў.

Творчасць
---------

Друкаваўся з 1919 у газетах «Беларус», «Крыніца», часопісе «Рунь». У вершах «Скрыўджаная зямля», «Песня над магілай», «Голад» і іншых стварыў вобраз сваёй Радзімы, разбуранай падчас вайны і здушанай голадам. Селянін і рабочы — героі вершаў «Араты», «Гаспадары», «Жыў у няволі доўгі час мой бедны брат». Асобныя творы прасякнуты верай у абуджэнне народа («Зорка», «Усход сонца», «З нашага жыцця»). Запамінальныя малюнкі прыроды ў вершах «Усход сонца», «Зіма», «Хмызнякі». Мінорная танальнасць характэрна для інтымнай лірыкі («Жальба», «Шэрай гадзінай»). У ідэйна-творчым плане арыентаваўся на Я. Купалу.

Рукапісы вершаў Ш. зберагаюцца ў бібліятэцы АН Літвы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Шыманоўскі Станіслаў. А.Ліс. 475 с. Асветнікі зямлі Беларускай : Энцыкл. Энцыкл. даведнік/ Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.; Маст. У. М. Жук.- Мн. БелЭн, 2001.-496 с.: іл.
**Дыятэз гемарагічны** — прыроджаныя або набытыя хваробы крыві, асноўная прыкмета якіх павышаныя крывацёк і кровазліццё. Развіццё дытэзу гемарагічнага звязваюць з паталогіяй кампанентаў згусання крыві (плазмавых і тромбацытарных) узмацненнем фібрынолізу, наяўнасцю антыкаагулянтаў ў крыві, павышэннем пранікальнасці сасудаў ці анамаліяй іх сценак. Прыкметы: кровазліццё пад скуру, у суставы, мышачныя гематомы, крывацёкі (страўнікава-кішачныя, нырачныя, са слізістых абалонак і інш.), крывацёк з пупочнай ранкі пры нараджэнні дзіцяці, калі прарэзваюцца ці мяняюцца зубы, схільнасць да інфекцыйных хвароб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776217217 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Аляксандр Багдановіч.
**Аляксандр Багдановіч** (1898, Капыль — 4 красавіка 1983, Сент-Пітэрсберг, Фларыда, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч, урач. Доктар медыцынскіх навук.

Біяграфія
---------

У 1928 годзе скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, пасля чаго да 1931 года меў медыцынскую практыку ў Сібіры. У 1931—1941 гг. працаваў у
Мінску ў клініцы ўнутраных хвароб і выкладаў у медыцынскім інстытуце. Таксама ў 1937—1941 гг. быў кансультантам у туберкулёзнай і псіхіятрычнай клініках. Абараніў дысертацыю «Уздзеянне камфары на сардэчна-сасудзістую сістэму чалавека», і атрымаў ступень доктара медыцынскіх навук.

У 1941—1943 гг. працаваў у Магілёве, потым накіраваўся ў Польшчу, а адтуль у Германію, дзе ў паваенны час працаваў пры UNRRA.

У 1950 г. пераехаў у ЗША, дзе працаваў у розных шпіталях у Нью-Джэрсі да выхаду на пенсію у 1966 г. У 1959 г. атрымаў ліцэнзію на прыватную практыку і працаваў кіраўніком аддзялення ўнутраных хвароб у шпіталі (Overbrook Hospital) ў Овербруку[en]. Пасля выхаду на пенсію перабраўся ў Фларыду. Браў удзел у беларускім грамадскім жыцці, прыхільнік БЦР.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
**Маліка Абдурахімаўна Сабірава** (1942, Сталінабад — 1982, Душанбэ) — таджыкская балерына, балетны педагог. Народная артыстка СССР (1974). Прыма-балерына Таджыкскага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя С. Айні (1961—1982). Найбуйнейшы падзвіжнік развіцця таджыкскага балета. Увайшла ў спіс выбітных савецкіх балерын — вучаніц Галіны Уланавай.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 22 мая 1942 года ў Сталінабадзе (цяпер — Душанбэ, Таджыкістан) у сям’і асецінкі Мадзіны Рыгораўны, рэгістратара ў паліклініцы, і узбека Абдурахіма Джаліловіча, флейтыста, які служыў у Таджыкскай філармоніі і ў аркестры.

З дзяцінства захаплялася балетам, з бацькам наведвала оперны тэатр.

У чэрвені 1952 года педагогамі Ленінградскага харэаграфічнага вучылішча (цяпер Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай) Н. П. Базаравай і В. П. Мей, якія набіралі таджыкскую групу, была рэкамендавана на залічэнне ў вучылішча. Увосень таго ж года з’ехала ў Ленінград на вучобу. У вучылішчы яе педагогамі былі Н. П. Базарава, В. С. Кастравіцкая, А. М. Блатава, А. В. Шырыпіна і Б. В. Шаўроў. Вучаніцай танцавала партыі Машы-дзяўчынкі (1954) і Машы-прынцэсы (1960) у балеце П. І. Чайкоўскага «Шчаўкунок» на сцэне Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава.

З 1961 года, пасля заканчэння вучылішча — балерына Таджыкскага тэатра оперы і балета імя С. Айні (Душанбэ), дзе дэбютавала 16 верасня на справаздачным канцэрце таджыкскай групы выпускнікоў Ленінградскага харэаграфічнага вучылішча. У першы ж сезон работы пачала выконваць сольныя і вядучыя партыі.

У маі 1964 года прайшла адборачны тур перад першым Міжнародным конкурсам артыстаў балета ў Варне. Падрыхтоўка да конкурсу праходзіла ў Вялікім тэатры ў Маскве, дзе з ёй пачалі працаваць А. М. Месерэр і Г. С. Уланава. Супрацоўніцтва з німі працягнулася і пасля конкурсу — Маліка неаднаразова прыязджала ў Маскву на рэпетыцыі.

У 1965 годзе гастралявала з трупай Вялікага тэатра ў Вялікабрытаніі і Ірландыі, дзе яе партнёрамі былі В. Васільеў, Б. Хахлоў і В. Ціханаў. У 1966 годзе з групай салістаў Вялікага тэатра і Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава — у Індыі і Японіі (партнёр — Н. Даўгушын). У далейшым выступала ўжо са сваім пастаянным партнёрам М. Бурханавым. Неаднаразова гастралявала ў Маскве з Таджыцкім тэатрам оперы і балета імя С. Айні і з сольнымі канцэртамі, таксама брала ўдзел у гала-канцэртах зорак балета. Таксама выступала на сцэнах тэатраў Турцыі, Ірана, Егіпта, Чэхаславакіі, Кубы, Нарвегіі, Балгарыі, Венгрыі, Аўстраліі, Францыі, Лацінскай Амерыцы.

Вырасціла цэлую плеяду маладых артыстаў балета, узняўшы трупу тэатра да высокага ўзроўню.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР 8-га склікання.

Памерла раніцай 27 лютага (па іншых крыніцах — 28 лютага) 1982 года ад раку лёгкіх у Душанбэ. Пахаваная ў касцюме Жызелі на мемарыяльных могілках «Лучоб».

Зноскі
------

1. 1 2  Сабирова Малика Абдурахимовна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Аляксандр Аскольдавіч Іваноў** |
| Агульная інфармацыя |
| **Грамадзянства** | Сцяг Беларусі Беларусь |
| **Дата нараджэння** | 12 лютага 1957(1957-02-12) (66 гадоў) |
| **Месца нараджэння** | * Алматы, Алмацінская вобласць, Казахская ССР, СССР
 |
| **Спартыўнае званне** | майстар спорту |
| **Адукацыя** | БДУ |

 |
| 

| Медалі |
| --- |
| **Чэмпіянаты Еўропы** |
| Бронза | Бухарэст 1977  | рухомая мішэнь, 50 метраў |

 |

У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксандр Іваноў.
**Аляксандр Аскольдавіч Іваноў** (12 лютага 1957, г. Алматы, Казахстан) — беларускі стралок.

Майстар спорту СССР міжнар. класа (1977). Чэмпіён Еўропы ў камандным і бронзавы прызёр у асабістым першынстве (1977, Бухарэст), чэмпіён СССР у камандным першынстве (1979). Скончыў у 1986 годзе БДУ. З 1986 года малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута фізіка-арганічнай хіміі АН Беларусі. З 1996 года трэнер нацыянальнай каманды Беларусі па спартыўнай стральбе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце issf-sports.org  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багушэвіч.
**Станіслаў Багушэвіч-Мінькоўскі** (1751, маёнтак Літва паблізу Івянца — 1819) — суддзя земскі менскі, палкоўнік каронных войскаў, пасол на Надзвычайны сойм 1773—1775 гадоў, суддзя гродскі менскі (зг. 1792).

Біяграфія
---------

З вялікалітоўскага роду Багушэвічаў-Мінькоўскіх герба «Газдава», сын Міхала Мікалая Багушэвіча-Мінькоўскага і Феліцыяны Быкоўскай з Быкава герба «Грыф». Калі ў 1756 годзе бацьку забілі на менскім сойміку, апякунства над сям’ёй узяў блізкі сваяк Антоні Багушэвіч.

У 1773—1786 гг.— мінскі ротмістр, у 1786 г.— мінскі лоўчы, у 1787—1795 гг.— мінскі гродскі суддзя, капітан, харужы. У 1773 годзе, адначасова з атрыманнем прывілею на ротмістра Менскага ваяводства, быў абраны паслом на Надзвычайны варшаўскі сойм 1773—1775 гадоў. Разам з іншымі пасламі-літвінамі — Тадэвушам Рэйтанам, Самуэлем Корсакам, Ігнацыем Куранецкім — выступаў на сойме супраць узурпацыі палякамі маршальскага жазла, самапрызначэння маршалкам Канфедэрацыі Адама Панінскага, супраць Канфедэрацыі, якая пазней зацвердзіла першы падзел Рэчы Паспалітай. Біскуп К. Солтык дабіўся для яго чына капітана каронных войскаў і хацеў ажаніць са сваёй пляменніцай, але Багушэвіч адмовіўся ад шлюбу.

У 1780 годзе каля Вільні на Станіслава Багушэвіча здзейснены напад. У 1784 і 1792 гадах абіраўся дэпутатам у Трыбунал ВКЛ.

У 1812 годзе ў Менску, пасля адступлення расійскіх войскаў, быў прызначаны камісарам у новаствораны 20-ты уланскі полк літоўскай кавалерыі, абраны паслом генеральнай Канфедэрацыі.

У апошнія гады жыцця адышоўшы ад грамадскіх спраў, шукаў суцяшэння ў рэлігіі.

Памёр у 1817 або 1819 годзе. Пахаваны ў івянецкім касцёле францысканцаў. Магіла не захавалася.

Сям’я
-----

Быў жанаты на Тэрэзе з Іваноўскіх, старасцянцы мінскай. Меў сямёра дзяцей, але ўсе памерлі раней за бацьку. Дачка Фаўстына была замужам за падкаморыем менскім Атаназіем Прушынскім, дзедзічам Ганусіна.

Зноскі
------

1. 1 2  Stanisław Minkowski Bohuszewicz // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. 1 2  Зміцер Юркевіч. Дакументальныя крыніцы да радаводу Станіслава Манюшкі

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Багушэвіч Станіслаў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 277. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
* *Юркевіч З.* Знакаміты паплечнік Рэйтана // Культура № 36 (1162), 6 верасня 2014.
* *Юркевіч З.* Станіслаў Багушэвіч-Мінькоўскі — ліцвін з Літвы // Краязнаўчая газета № 2, 2015.


| ?Станіслаў Багушэвіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Міхал Мікалай Багушэвіч[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Станіслаў Багушэвіч |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Феліцыяна з Быкоўскіх[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2008144599 · VIAF: 303920913 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смольскі.
**Аляксандр Бекіравіч Смольскі** (нар. 28 ліпеня 1947, г. Мінск)  — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1970 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. У 1970—1972 гадах працаваў архітэктарам у «БелНДІдзіпрасельбудзе»; у 1972—1986 гадах у «Белдзіпрагандлі», старэйшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў; у 1986—2000 гадах у інстытуце «Белжылпраект», галоўны архітэктар праектаў; у 2001—2003 гадах інстытуце «Белбыттэхпраект», галоўны архітэктар праектаў; у 2003—2005 у ВУП «Белкааппраект», галоўны архітэктар Мінскага праектнага аддзела; у 2005—2008 гадах у КУП УКБ «Адміністрацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска», галоўны архітэктар праектаў.

Пражывае ў Мінску па вул. Дуніна-Марцінкевіча, 4, к. 2.

Член Саюза архітэктараў з 1980 года.

Творчасць
---------

Будынак Міністэрства спорту і Міністэрства гандлю Беларусі
Камароўскі рынак
Асноўныя працы: прадуктовыя магазіны па вул. Чыгладзэ ў Мінску (1974) і «Акіян» у Брэсце (1985), прамтаварны, прадуктовыя магазіны ДарУРЗа ў Баранавічах (1985), прамтаварная і харчовая базы ў Гомелі (1986); у аўтарскім калектыве: будынкі УУС Мінаблвыканкама (1976), будынак Міністэрства гандлю БССР і Спорткамітэта БССР па вуліцы Свярдлова ў г. Мінску (1980), службова-гаспадарчы корпус Савета Міністраў БССР па вул. Мяснікова ў г. Мінску (1982), піянерлагер у г. Анапа (1982), катэджная забудова Падмаскоўя (2007—2009) і шэраг іншых аб’ектаў рознага прызначэння, браў удзел у праектаванні Мінскага Камароўскага рынку (1982).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпламамі Саюза архітэктараў БССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Смольский Александр Бекирович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
2. 1 2  Смольский Александр Бекирович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Смольский Александр Бекирович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Смольский Александр Бекирович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кацнельсон.
**Аляксандр Барысавіч Кацнельсон** (16 (28) снежня 1896, Бабруйск — 16 кастрычніка 1988, Чалябінск) — савецкі афтальмолаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Стваральнік навукова-практычнай школы афтальмолагаў на Паўднёвым Урале.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Бабруйску. У 1922 скончыў з адзнакай Адэскі медыцынскі інстытут. З 1933 асістэнт, з 1937 дацэнт, з 1940 прафесар, загадчык кафедры вочных хвароб 1-га Харкаўскага медыцынскага інстытута. У гады Вялікай Айчыннай вайны кіраваў афтальмалагічнай службай ваеннага шпіталя ў Архангельску. У 1944—1969 загадчык кафедры вочных хвароб Чалябінскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Заснавальнік кафедры і клінікі вочных хвароб у Чалябінскай абласной (цяпер — клінічнай) бальніцы — цэнтры падрыхтоўкі афтальмолагаў. Арганізатар абласнога афтальмалагічнага таварыства, гарадской і абласной афтальмалагічных службаў: вочных аддзяленняў, трахаматознага дыспансера, міжабласнога супрацьтуберкулёзнага вочнага аддзялення.

### Сачыненні

* Фликтенулезное (туберкулезно-аллергическое) воспаление глаз. Ч. 1948;
* Аномалии развития и заболевания глаз в раннем детском возрасте. Л. 1957;
* Витамины в физиологии и витаминная недостаточность в патологии органа зрения. Л. 1960;
* Ксерофтальмия: её оперативное лечение. Ч. 1960. Соавт. П. С. Каплунович  (руск.) (бел.;
* Герпетические заболевания глаз. Л. 1969.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Кацнельсон, Аляксандр Барысавіч
* Кацнельсон, Аляксандр Барысавіч
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Крэчат.
 *Falco rusticolus*
**Крэчат** (*Falco rusticolus*) — птушка з атрада сокалападобных сямейства сакаліных.

Паходзіць ад праславянскага слова \*Krečetъ, якое, у сваю чаргу, узыходзіць да гукапераймальнага дзеяслова \*krekati.

Палявыя прыкметы
----------------

Самы буйны з сокалаў. Маса самца крыху больш за 1 кг, самкі — да 2 кг. Афарбоўка сібірскага крэчата светлая (больш святлы лапландскі крэчат), але зменлівая: ад буравата-шэрай да амаль белай зверху; брушны бок бялёсы з цёмным малюнкам. Цёмная палоска ў разрэзе рота («вусы») амаль непрыкметная. На наддзюб’і, як ва ўсіх сокалаў, характэрны зубец. Лапы жоўтыя. Палёт хуткі. Крэчат падобны да сапсана, але буйнейшы і мае адносна больш доўгі хвост. Голас таксама падобны да голаса сапсана, але больш хмулаты і нізкі: хрыпатае «к’як-к’як-к’як» або працяглае «кеек-кеек-кеек». Увесну можа выдаваць даволі ціхую і высокую трэль. Паўднёвы горны падвід — алтайскі крэчат, якога шматлікія спецыялісты лічаць падвідам або морфій балабана, — адрозніваецца больш аднастайнай цёмнай афарбоўкай.

Зноскі
------

1. ↑  **Крэчат** у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.542


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Таксанамія | Avibase · CMS · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4156811-4 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Адзіночанка.
**Яўген Пятровіч Адзіночанка** (нар. 3 кастрычніка 1960, пас. Сціжкавэ, Данецкая вобласць, Украіна) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1980 годзе Бабруйскае мастацкае прафесійна-тэхнічнае вучылішча, у 1988 годзе — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Удзельнік мастацкіх выставак з 1979 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1996 года. Жыве ў г. Гродна.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, пераважна ў кераміцы. Асноўныя творы: пано «Музы», «Рэгата», роспіс у басейне дзіцячага сада № 30 (усе ў г. Гродна), дэкаратыўны роспіс «Вясёлкі» ў дзіцячым садзе № 6 (г. Ваўкавыск), камплект для чаю «Кракле», дэкаратыўная ваза «Вышыванка», дэкаратыўныя сасуды «Мазаіка».

Літаратура
----------

* Адзіночанка Яўген Пятровіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пакаташкін.
**Яўген Пятровіч Пакаташкін** (12 красавіка 1937 года, Гомель — 1994) — беларускі мастак-графік. Працаваў у галіне станковай графікі.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча ў 1960 годзе. Дыпломная праца — графічны ліст «Свята ўраджаю». Удзельнічаў у рэспубліканскіх і ўсесаюзных выстаўках з 1960 года. Займаў пасаду старшыні праўлення Гомельскай абласной арганізацыі Саюза мастакоў БССР у 1973 годзе.

Творчасць
---------

Асноўныя творы: «У напад», «Глыток вады», «Расстрэл камісара Я. М. Фаміна», «Памром, але не здадзімся» (1961); серыя індустрыяльных матываў: «Светлагорск», «Станцыя Навабеліца» (1962), «Пагрузка кантэйнераў» (1963), «Паўночны Урал», «Аэрапорт» (у сааўтарстве з Л. М. Пакаташкінай, 1966), «Запраўка самалётаў» (1964), «Сакавік», «Вайна і жыццё» (1966), «Каўказ. Цешчына мова» (1967), «Вясна. Гомель» (1970) і інш. «Працоўный дзень», «На палі Радзімы».

Сям’я
-----

Быў у шлюбе з беларускай мастачкай-графікам Любоўю Пакаташкінай.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* *palacegomel.by*. Выставка белорусского графика Евгения Покаташкина  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Арабей.

**Яўген Паўлавіч Арабей** (нар. 27 лютага 1951, в. Старажоўшчына, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1977 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі І. Д. Белагорцаў, А. Д. Кудзіненка, М. Д. Чураба, М. М. Суцягін). У 1977—1996 гадах працаваў у інстытуце «Сельгастэхпраект»; у 1996—2007 гадах у ТАА «КМК-2» (праектнае прадпрыемства); у 2007—2008 гадах у ПБУП «Дом Парк»; з 2008 года ПГУП «ВендаБел БудКамплект».

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2003 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: галерэя мэблі «DOMUS» з добраўпарадкаваннем тэрыторыі па вул. М. Багдановіча (1999, будаўніцтва ў 2000—2001; сааўтар А. Лобушкін), карэктоўка АБК з размяшчэннем у цокальным паверсе бара-рэстарана па вул. Варвашэні (2003, будаўніцтва ў 2003—2004; сааўтары  Маргун,  Нікалаева), афтальмалагічны лячэбна-дыягнастычны цэнтр па вул. Клумава (2003, будаўніцтва ў 2004—2007; сааўтары Д. Мерзлякоў, А. Рыбак, І. Чангавая), рэканструкцыі комплексаў будынкаў, для размяшчэння бізнес-цэнтра па вул. Смаленскай (2004, будаўніцтва ў 2005—2007; сааўтары Д. Мерзлякоў, Т. Бандарэнка), адміністрацыйны будынак па вул. Альшэўскага, 20 (2004, будаўніцтва ў 2006—2008; сааўтары Д. Мерзлякоў, А. Рыбак, І. Чангавая), станцыя тэхнічнага абслугоўвання з мыйкай, крамай і адміністрацыйнымі памяшканнямі па вул. П. Панчанкі — усе ў Мінску.

Узнагароды
----------

Пераможца Рэспубліканскага фестывалю архітэктуры (Брэст, 2001) у намінацыі «Інтэр’еры будынкаў і збудаванняў» за рэалізацыю праекта галерэі мэблі «DOMUS» з добраўпарадкаваннем тэрыторыі па вул. М. Багдановіча ў г. Мінску (сааўтар А. Лобушкін).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Оробей Евгений Павлович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Маўклі́вая большасць** (англ.: silent majority) — група людзей у калектыве або краіне, якія не выражаюць свае меркаванні публічна і не бяруць актыўны ўдзел у грамадскім альбо палітычным жыцці.

Першыя згадванні гэтай фразы адносяцца да XIX стагоддзя, але папулярнасць у сучасным значэнні яна атрымала пасля прамовы амерыканскага прэзідэнта Рычарда Ніксана 3 лістапада 1969 на фоне пратэстаў супраць В’етнамскай вайны, у якой ён заклікаў электарат падтрымаць яго стратэгію «в’етнамізацыі» — паступовай перадачы кантролю над ходам баявых дзеянняў ад амерыканскіх войскаў да паўднёвав’етнамскіх і заключэнні «ганаровага міру».

> 
> 
> На працягу амаль 200 гадоў, палітыка нашай дзяржавы, паводле нашай Канстытуцыі, вырашалася лідарамі Кангрэса і Белага дома, якія былі абраны ўсім народам. Калі шумная меншасць, якой бы страснай яна не лічыла сваю пазіцыю, атрымае перамогу над розумам і воляй большасці, у свабоднага грамадства не будзе будучыні ў гэтай краіне. /…/ І таму сёння вечарам я прашу вас — вялікую **маўклівую большасць** маіх суайчыннікаў-амерыканцаў — я прашу вас падтрымаць мяне.
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (англ.)  
> 
> *For almost 200 years, the policy of this Nation has been made under our Constitution by those leaders in the Congress and the White House elected by all of the people. If a vocal minority, however fervent its cause, prevails over reason and the will of the majority, this Nation has no future as a free society. /.../ And so tonight — to you, the great **silent majority** of my fellow Americans — I ask for your support.*
> 
> 
> 
> 

У сваёй прамове Ніксан супрацьпаставіў сваю стратэгію палітычнага рэалізму ідэалізму пратэстуючых, падкрэсліўшы, што хуткі вывад войск з В’етнама, якога яны патрабуюць, прывядзе да паразы ў вайне і стане пагрозай міру ў свеце. Запрасіўшы падтрымцы ў тых людзей, што падзялялі яго пазіцыю, але не выказвалі гэту падтрымку публічна, Ніксан супрацьпаставіў прыхільнікаў хуткага міру ў В'етнаме астатняй краіне.

Прамова апынулася вельмі паспяховай — рэйтынгі прэзідэнта ўзняліся з 50 % да 81 %. Асновай маўклівай большасці, да якой звяртаўся Ніксан, былі ветэраны Другой сусветнай вайны і моладзь з рабочага і сярэдняга класа, насельніцтва маленькіх гарадоў і прыгарадаў мегаполісаў, якія адчувалі сябе пакінутымі краінай пасля вялікіх сацыяльных зменаў, якія адбыліся ў 1960-ыя, і не атрымліваючымі прадстаўніцтва ў палітычным жыцці Амерыкі. У студзені 1970 часопіс Time абраў людзьмі 1969 года прадстаўнікоў Сярэдняй Амерыцы — маўклівую большасць краіны, кансерватыўнае насельніцтва гарадкоў і вёсак цэнтральных штатаў.

Прэзідэнт працягваў выкарыстоўваць падобную рыторыку і ў далейшым, атрымаўшы перамогу на выбарах 1972 г. у 49 з 50 штатаў. Да «маўклівай большасці» таксама звярталіся і кампаніі Рональда Рэйгана у 1970-80-ых гадах, рэспубліканцы падчас пераможных для іх выбараў 1994 года і Дональд Трамп падчас сваёй выбарчай кампаніі 2016 г.
**Яўген Рыгоравіч Мачулін** (7 лютага 1939, Масква — 7 студзеня 2006) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1964 годзе, пасля чаго быў накіраваны на працу ў Астравецкую раённую бальніцу Гродзенскай вобласці, у якой працаваў ардынатарам, затым загадчыкам хірургічнага аддзялення.

У 1968 годзе паступіў у клінічную ардынатуру на кафедры факультэцкай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута. Пасля ардынатуры працаваў загадчыкам хірургічнага аддзяленн Мінскай гарадской 4-й клінічнай бальніцы.

У 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1974 па 1978 год знаходзіўся ў замежнай камандыроўцы ў Гвінейскую Рэспубліку. Пасля вяртання ў СССР працаваў загадчыкам аперацыйным аддзялення 9-ай клінічнай бальніцы горада Мінска.

З 1980 па 1989 год быў старшым навуковым супрацоўнікам лабараторыі сарбцыйных метадаў дэтаксікацыі Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі Мінскага медыцынскага інстытута.

У 1989 годзе абраны па конкурсе на пасаду асістэнта кафедры хуткай медыцынскай дапамогі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў затым дацэнтам, прафесарам гэтай кафедры.

У 1993 годзе абараніў доктарскую дысертацыю.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мачулін Яўген Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 235. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Мачулин Евгений Григорьевич  (руск.) // Сайт БелМАПА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138122 |
**Акмянская бітва 1331** — бітва літоўска-беларускіх войск з рыцарамі Тэўтонскага ордэна на р. Акмяна (паўночная Літва). Уварваўшыся на тэрыторыю Жаймойці (Жмудзі), нямецкія рыцары рабавалі і знішчалі насельніцтва. Жамойты папрасілі ў ВКЛ дапамогі. Вялікі князь Гедзімін сабраў войска з літоўскіх, полацкіх і новагародскіх дружын і даў бой тэўтонскім рыцарам на чале з Генрыхам фон Плокам. Дзякуючы добраму размяшчэнню войск (наперадзе татарская конніца, у сярэдзіне літоўскія воіны, на флангах і ў рэзерве беларускія дружыны), Гедзімін разграміў ворага і прымусіў яго ўцякаць. Мясцовае насельніцтва, гвалтоўна ўключанае ў тэўтонскае войска, у час баёў перайшло на бок Гедзіміна. Акмянская бітва прыпыніла нямецкую агрэсію на землі ВКЛ.

Літаратура
----------

* Акмянская бітва // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 1. А — Беліца / БелЭн; Рэдкал.: М. В. Біч (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с. [8] к.: іл. — С. 81. — ISBN 5-85700-074-2.
**Яўген Паўлавіч Веліхаў** (руск.: Евге́ний Па́влович Ве́лихов; нар. 2 лютага 1935, Масква, СССР) — савецкі і расійскі фізік-тэарэтык, грамадскі дзеяч. Доктар фізіка-матэматычных навук (1964), прафесар. Віцэ-прэзідэнт АН СССР (1978-1991) і РАН (1991-1996).

Акадэмік АН СССР (1974; член-карэспандэнт 1968). Герой Сацыялістычнай Працы (1985) і Герой Працы Расійскай Федэрацыі (2020) (адзін з двух людзей, удастоеных абодвух званняў). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1984), Дзяржаўнай прэміі СССР (1977) і Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (2002). Поўны кавалер ордэна "За заслугі перад Айчынай".

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 11 склікання (1984—1989). Дырэктар (1989—1992), прэзідэнт (1992—2015), са снежня 2015 года ганаровы прэзідэнт Нацыянальнага даследчага цэнтра «Курчатаўскі інстытут». Сакратар Грамадскай палаты РФ (2005—2014), старшыня Савета ІТЭР (2010—2012).
**Яўге́н Нічы́паравіч Рапано́віч** (27 верасня 1929, в. Холма, Вілейскі павет Віленскага ваяводства Польшчы — 12 снежня 1987) — беларускі філолаг, педагог.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Холма (цяпер у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці) ў сялянскай сям’і. Навучаўся ў польскай, а з пачатку Другой сусветнай вайны — у беларускай школе (скончыў у 1947 годзе).

Пасля сканчэння Пастаўскага педвучылішча ў 1951 годзе накіраваны на курсы па падрыхтоўцы настаўнікаў беларускай мовы і літаратуры пры Маладзечанскім настаўніцкім інстытуце.

Працаваць пачаў у Будслаўскай сярэдняй школе, дзе зацікавіўся беларускім фальклорам. Скончыўшы філалагічны факультэт БДУ, працаваў дырэктарам Дзягільскай сямігодкі, завучам Слабадской школы, дырэктарам Мільчанскай школы.

З 1960 года — у Мінску, рэдактар, а з 1964 года — загадчык рэдакцыі мовы і літаратуры выдавецтва «Беларусь». У 1962—1963 гадах выкладаў рускую мову ў Гаванскім інстытуце імя Горкага (ісп.: Instituto de Idiomas Máximo Gorki), дзе скончыў факультэт іспанскай мовы імя Лінкальна. Завочна скончыў аспірантуру пры Мінскім педагагічным інстытуце.

У 1967—1970 гадах — рэдактар Галоўнай рэдакцыі Беларускай Савецкай Энцыклапедыі, пасля старэйшы рэдактар Дзяржкамвыда БССР, галоўны рэдактар выдавецтва «Народная асвета». З 1979 года — загадчык рэдакцыі выдавецтва «Навука і тэхніка».

Дзейнасць
---------

Аўтар шэрагу апавяданняў па пытаннях беларускай філалогіі, 44 артыкулаў для Беларускай Савецкай Энцыклапедыі. Выдаў кнігу «Беларускія прыказкі, прымаўкі і загадкі» (1958), навучальныя дапаможнікі «Кандрат Крапіва» (1964), «Пятрусь Броўка» (1965), «Максім Танк» (1966).

Аднак найперш вядомы складаннем слоўнікаў населеных пунктаў па ўсіх абласцях Беларусі (1977—1986), якія на доўгія гады сталі настольнымі даведнікамі для журналістаў, краязнаўцаў, гісторыкаў, настаўнікаў і іншых спецыялістаў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровымі граматамі ЦК Таварыства Чырвонага Крыжа БССР, Міністэрства асветы БССР, Дзяржкамвыда БССР і СССР, знакам «Выдатнік друку».

Зноскі
------

1. ↑  *Карлюкевіч, Алесь*. Знічкі Айчыны. Гісторыя і сучаснасць **(нявызн.)**.  Советская Белоруссия (24 студзеня 2008). Праверана 9 лістапада 2016.

Спасылкі
--------

* Знакамітыя выпускнікі Княгінінскай СШ Архівавана 1 снежня 2020.