recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Салянка.
**Салянка** — адзінка аб’ёму сыпкіх рэчываў (солі, збожжа, попелу) і вадкасцей у Вялікім Княстве Літоўскім у XVI—XVIII стст. 

У інвентарах феадальных уладанняў салянка мелі розныя мясцовыя значэнні, прыраўноўваліся да 18, 36, 40 гарцаў, асьміны, паловы віленскай бочкі. Звычайна салянка прыраўноўвалася да 1/6 віленскай бочкі, якая змяшчала 144 малыя (шынковыя) гарцы па 2,823 л, адсюль салянка адпавядае 67,75 л. Пры першапачатковым значэнні віленскай бочкі, роўнай 4 кракаўскім карцам (482,42 л), салянка апавядае 80,40 л.

Літаратура
----------

* Baraniecki, M. A. O miarach prawnych i zwyczajowych w Polsce / M. A. Baraniecki // Wszechświat. — 1883. — T. 2. — № 44. — S. 694—697; № 45. — S. 717—719.
* Falniowska-Gradowska, A. Miary zbożowe w województwie krakowskim w XVIII wieku / Alicja Falniowska-Gradowska // Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. — 1965. T. 13. — № 4. — S. 663—688.
* Анішчанка, Я. Салянка / Яўген Анішчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 215.
* Горбачевский, Н. И. Словарь древнего актового языка Северо-Западного Края и Царства Польского. — Вильна: Типография А. И. Зака, 1874.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кінгісеп.
**Ві́ктар Эдуарда́віч Кі́нгісеп** (эст.: Viktor Eduard Kingissepp, 12 (24) сакавіка 1888, воласць Каарма-Суўрэ, Эзэльскі павет, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя — 4 мая 1922, Талін, Эстонія) — прафесійны рэвалюцыянер Расіі і Эстоніі, адзін з арганізатараў Камуністычнай партыі Эстоніі, працаваў у Вярхоўным рэўтрыбунале РСФСР, у УНК і УЦВК.

Біяграфія
---------

У рэвалюцыйным руху з 1905 года, член РСДРП(б) — з 1906 года.

У 1917 годзе скончыў Петраградскі Імператарскі ўніверсітэт.

У 1907—1914 гадах вёў партыйную працу ў Пецярбургу, Таліне; удзельнічаў у выданні бальшавіцкай газеты «Кійр» («Прамень») у 1913—1914, падтрымліваў сувязь з Рускім бюро ЦК РСДРП, з бальшавіцкай фракцыяй 4-й Дзяржаўнай думы і з «Праўдай».

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 вярнуўся ў Петраград; з пачатку чэрвеня ў Таліне, адзін з кіраўнікоў бальшавіцкай арганізацыі Эстоніі. З 22 кастрычніка (4 лістапада) 1917 намеснік старшыні ВРК Эстляндскага края, арганізатар Чырвонай Гвардыі. З 26 кастрычніка (8 лістапада) 1917 член Выканкама Саветаў Эстляндскага края.

З сакавіка 1918 года у Маскве, у Вярхоўным рэўтрыбунале і ВЧК, член УЦВК. З лістапада 1918 адзін з кіраўнікоў Кампартыі Эстоніі, якая дзейнічала ў падполлі, на яе 1-м (1920) і 2-м (1921) з'ездах выбраны членам ЦК і яго палітбюро. Арыштаваны эстонскай паліцыяй і паводле прыгавору ваенна-палявога суда расстраляны.

Зноскі
------

1. ↑  Viktor Kingissepp // Eesti biograafiline andmebaas ISIK Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25504413'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 3 мая 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. ↑  У Таліне будзе ўсталяваны помнік Кінгісепу Архівавана 13 мая 2008.
4. ↑  Савецка-эстонская вайна 1918—1920 гг.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Віктар Эдуардавіч Кінгісеп

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118978500 · ISNI: 0000 0000 2606 0037 · LCCN: n88070348 · NTA: 215686977 · VIAF: 8187804 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пінчук.
**Віктар Фёдаравіч Пінчук** (нар. 22 чэрвеня 1951, в. Канцы Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання. Кандыдат біялагічных навук, дацэнт. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь. Падпалкоўнік запасу.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут, ветэрынарны ўрач.

Працоўную дзейнасць пачаў галоўным ветэрынарным урачом калгаса імя Мічурына Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў галоўным ветэрынарным урачом саўгаса «Слабадскі» Старадарожскага раёна Мінскай вобласці, калгаса «Гігант» Бабруйскага раёна, намеснікам старшыні Магілёўскага раённага аграпрамысловага аб’яднання жывёлагадоўлі і перапрацоўкі прадукцыі, дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Агракамбінат „Усход"» Магілёўскага раёна.

Дацэнт факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў установы адукацыі «Віцебская ордэна „Знак Пашаны" дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны».

Выбіраўся дэпутам Магілёўскага абласнога і Магілёўскага раённага Саветаў дэпутатаў 23—26-га скліканняў. Быў членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

Аўтар 21 навуковай работы і 7 вынаходніцтваў.

Узнагароды
----------

Удастоены звання «Чалавек года-2002». Ганаровы грамадзянін горада Магілёва. Унесены ў кнігу славы Магілёўшчыны. Лаўрэат спецыяльнай прэміі Магілёўскага аблвыканкама «Чалавек года» ў сферы вытворчасці. Мае Падзячнае пісьмо Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, падзяку Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. Узнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені, медалём «За працоўную доблесць», юбілейнымі медалямі, ганаровымі граматамі Нацынальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, Магілёўскага аблвыканкама, Магілёўскага райвыканкама, Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў, Магілёўскага раённага Савета дэпутатаў, Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу, камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама, ордэнам Беларускай праваслаўнай царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага II ступені, ганаровым знакам Міністэрства спорту і турызму.

Зноскі
------

1. ↑  Пінчук Віктар Фёдаравіч Архівавана 18 жніўня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь пятага склікання Архівавана 20 кастрычніка 2021.
**Кенесоўскі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Kennesaw State University) — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Кенесоў, штат Джорджыя.

ВНУ мае два кампусы ў ваколіцах Атланты: адзін — у Кенесоў, а другі — ў Марыеце. Гэта другі па колькасці студэнтаў-першакурснікаў універсітэт у штаце Джорджыя. 

Ва ўніверсітэце ёсць акадэмічныя праграмы ў галіне бізнесу, адукацыі, тэхнікі, медыцыны, прыродазнаўчых навук, інфармацыйных тэхналогій, права і спорту.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кенесоўскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 9620 8332, 0000 0004 1937 0191 · LCCN: n96120062 · Microsoft: 172980758 · VIAF: 142065138 |
**Ке́неу** (лац.: Ceneus, вал.: Ceneu) (каля 382? — каля 450) — кіраўнік каралеўства Эбрук.

Біяграфія
---------

Кенеу нарадзіўся каля 382 года ў сям'і Коэля Старога і Істрадвал. Ён быў братам Гарбаніяна, разам з якім падзяліў уладанні бацькі пасля яго смерці. Гарбаніян атрымаў тэрыторыю пад назвай Брынейх, а Кенеу — усе астатнія землі.

У 440-х гадах Кенеу паступіў гэтак жа як і Вортыгерн, выкарыстаўшы саксаў на чале з іх правадыром Вілгісам для барацьбы з піктамі. За падтрымку хрысціян у барацьбе супраць язычнікаў Кенеу быў кананізаваны.

Каля 450 года Кенеу памёр, а яго ўладанні былі падзелены паміж сынамі: Мор атрымаў Эбрук, а Гургуст — Рэгед.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326'></a>

Літаратура
----------

* *Диллон М. Чедвик Н.* (2002) Кельтские королевства. СПб: Евразия.
* Mike Ashley  *The Mammoth book of British Kings & Queens* Robinson (London 1998) 1841190969. "Ceneu or Cenen "P.99.
* Christian Y.M Kerboul  *Les Royaumes Brittoniques au Très Haut Moyen Âge* Éditions du Pontig (Sautron 1997) 2951031033.

Спасылкі
--------

* Кенеу Архівавана 3 верасня 2010.
* St. Ceneu, King of Northern Britain

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid · genealogics.org |
**Прэвентыўная вайна** (фр.: préventif, ад лац.: praevenio — апярэджваю, папярэджваю) — вайна, якую пачынаюць лічачы, што будучы канфлікт непазбежны, і асноўная мэта якой — апярэдзіць агрэсіўныя дзеянні з боку праціўніка.

Прэвентыўную вайну пачынаюць, каб не даць праціўніку змяніць баланс сіл на сваю карысць. З-за пагрозы спекуляцый прэвентыўнымі войнамі міжнароднае права лічыць гэтыя войны актамі агрэсіі. Часта цяжка зразумець, з'яўляецца вайна агрэсіяй ці прэвентыўнымі дзеяннямі.

Прыклады прэвентыўных войн
--------------------------

У 1756 годзе Фрыдрых Вялікі распачаў Сямігадовую вайну, як прэвентыўную, з прычыны атрыманых ім звестак аб фарміраванні вялікай кааліцыі.

Аўстрыйская імперыя вяла такую папераджальную вайну супраць П'емонта ў 1859 годзе, каб перашкодзіць аб'яднанню Італіі, і у 1914 годзе супраць Сербіі, каб пераадолець сілу вялікасербскага руху, які развальваў Аўстра-Венгрыю.

Версія аб прэвентыўнасці нападу кожны раз уваходзіла ў афіцыйныя тлумачэнні рэйха. У 1939-1940 гады фашысцкая прапаганда сцвярджаў, што на вайну Трэці рэйх справакавалі англічане з іх «Палітыкай асяроддзя». Вінавацілі і Ф. Рузвельта за прыхільнасць ідэалогіі «крыжовага паходу» супраць нацыянал-сацыялізму. Напад 22 чэрвеня 1941 года на Савецкі Саюз германскія ўлады гэтак жа аб'яўлялі прэвентыўнай мерай, падставай для якой, нібы, паслужыла канцэнтрацыя савецкіх войскаў на мяжы. Падчас Нюрнбергскага працэсу гэту версію працягваў адстойваць, у прыватнасці, Рыбентроп. Аднак праўдзівасць падобных заяў была юрыдычна адпрэчана сусветнай супольнасцю як зусім няслушнае ўжо на Нюрнбергскім працэсе.

Напачатку 90-х гадоў тэзіс аб прэвентыўнай вайне Германіі супраць СССР атрымаў распаўсюджванне сярод шэрагу расійскіх гісторыкаў і публіцыстаў. Пры гэтым вайна супраць Гітлера, якая планавалася Сталінам, паводле меркаваннях гэтых аўтараў, таксама з'яўлялася б прэвентыўнай. Гэты тэзіс ставіцца пад сумненне ці адпрэчваецца шматлікімі гісторыкамі.

Зноскі
------

1. 1 2  *Свечин А. А.* Стратегия. — М.-Л.: Государственное военное издательство, 1926 год — 400 с. — Тираж 5000 экз
2. ↑  Советско-германский пакт о ненападении и его последствия Архівавана 25 мая 2012.Журнал Мир и Политика №08(59)Август 2011 Куманев Г.А.
**Кентаўры Фурыеці** — пары цёмнамармуровых кентаўраў ранняга прынцыпату, адзін — барадаты стары з мучаніцкім выразам твару, другі — усмешлівы юнак, якія былі выяўлены ў 1736 годзе пры раскопках вілы Адрыяна у Цівалі кардыналам Фурыеці і пасля доўгіх перамоў паступілі ў капіталійскія зборы Рымскіх Пап. Надпісы на статуях завуць іх аўтарамі Арыстэя і Папія з Афрадызія ў Карыі.

Апроч кентаўраў Фурыеці, вядомая аднатыпная беламармуровая статуя старога кентаўра з Амурам на спіне, які цвеліць яго. Яна была выяўлена ў XVII стагоддзі пры раскопках у Рыме і захоўвалася ў зборы Баргезэ да 1807 года, калі апошні быў набыты Напалеонам для Луўра. Фігура Амура пры рэстаўрацыі была фактычна выканана нанова. Парная да гэтай статуі статуя юнага кентаўра была, відаць, страчана.

* Стары кентаўр ФурыеціСтары кентаўр Фурыеці
* Луўрскі кентаўрЛуўрскі кентаўр
* Малады кентаўр ФурыеціМалады кентаўр Фурыеці

Літаратура
----------

* M. Bieber, The Sculpture of the Hellenistic Age, rev. ed. (New York, 1961) figs. 581 and 583. The amorino survives on the Louvre centaur.
* Visconti, Monumenti scelti borghesiani, 1837:29, noted by Haskell and Penny 1981.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Кентаўры Фурыеці**
**Длабока** (макед.: Длабока река, алб.: Përroi i Thellë, літаральна азначае «Глыбокая рака») — рака ў заходняй частцы Паўночнай Македоніі ў рэгіёне «Горная рака». Левы прыток ракі Рыбнічка, якая з'яўляецца адным з найбуйнейшых прытокаў ракі Радзікі. Бярэ выток высока ў гарах (г. Кораб, 2764 м), на тэрыторыі нацыянальнага парка Маўрава, утварае глыбокую трогавую (U-падобную) даліну.

Непадалёк ад вытока ракі знаходзіцца Корабскі вадаспад вышынёй 136 м – самы высокі ў Паўночнай Македоніі (каардынаты).

Рака і яе даліна сфармаваліся пад уплывам ледавікоў падчас апошняга абледзянення.

Даліна Длабокі з’яўляецца адзіным у Паўночнай Македоніі месцам, дзе пануе альпійскі клімат.

Рака працякае каля закінутага сяла Жужнэ, потым даліна ракі звужаецца, утвараючы каньён паміж сёламі Ністрава і Бібай (Бібанне), пасля чаго ўпадае ў раку Рыбнічку.

На аб’ём вады істотна ўплывае таянне снягоў і ільда на ўсходнім баку піка Мал-Кораб. Самая высокая хуткасць цячэння і найбольшы паток вады назіраецца ў канцы мая – пачатку чэрвеня.

Галерэя
-------

* Даліна ракі ДлабокіДаліна ракі Длабокі
* Корабскі вадаспад і рака ДлабокаКорабскі вадаспад і рака Длабока
* Рачны струменьРачны струмень

Зноскі
------

1. ↑  Apostolski, Mihailo (1984) (in Macedonian). *Prirodni i socio-geografski karakteristiki na zonite na nomadskite i polunomadskite stočarski dviženja vo Makedonija*. Macedonian academy of Sciences and Arts.
2. ↑  *Михаило Зиков, Клима и климатска регионализација во Република Македонија, „Географски разгледи", бр. 30, Скопје, 1995*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міладоўскі.
**Вітольд Феафілавіч Міладоўскі** (1837?, Навагрудскі павет — 1863, Іркуцк), удзельнік паўстання 1863—1864, інжынер-прапаршчык рускай арміі.

Біяграфія
---------

Належаў да ваенна-рэвалюцыйнай арганізацыіцыі ў Пецярбургу. 3 сакавіка 1863 у Паўночна-Заходнім краі, у красавіку ўзначаліў сфарміраваны ў Налібоцкай пушчы паўстанцкі атрад Навагрудскага павета і на чале яго 22 мая ўдзельнічаў у Мілавідскай бітве (Слонімскі павет), якая скончылася перамогай паўстанцаў. Пазней атрад разбіты.

Міладоўскі арыштаваны і сасланы ў Сібір. Памёр у снежні 1863 ў Іркуцку.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
**Вітольд Феліксавіч Грачы́нскі** (30 красавіка 1922, Масква — 16 красавіка 1993, Гродна) — рускі і беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1964).

Біяграфія
---------

Скончыў Варонежскае тэатральнае вучылішча ў 1942 годзе. У гады Вялікай Айчыннай вайны выступаў у армейскіх ансамблях. Пасля дэмабілізацыі працаваў у тэатрах Варонежа і Нальчыка. У 1950—1954 гадах у Брэсцкім абласным драматычным тэатры імя ЛКСМБ, у 1955—1956 і 1958—1982 гадах у Гродзенскім абласным драматычным тэатры.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1950 года.

Творчасць
---------

Выконваў характарныя і камедыйныя ролі, у якіх дакладная псіхалагічная характарыстыка спалучалася з яркай тэатральнай формай: Мошкін («Выбачайце, калі ласка!» А. Макаёнка), Савіч («Сэрца на далоні» паводле І. Шамякіна), Альховік, Іахім («Трывога» і «Францыск Скарына» А. Петрашкевіча), Тузенбах («Тры сястры[ru]» А. Чэхава), Андрэй («У добры час!» В. Розава), О’Крэдзі («Дыпламат» С. Алёшына), Радзівон Мікалаевіч, Баляснікаў («Старамодная камедыя», «Казкі старога Арбата» А. Арбузава), Платон Ангел («Дзікі Ангел» А. Каламійца) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Грачынскі Вітольд Феліксавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135679 |
**Дзяржаўны драматычны тэатр «На Ліцейным»** — дзяржаўны драматычны тэатр Ленінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі, размешчаны на Ліцейным праспекце ў горадзе Санкт-Пецярбургу.

Поўнае найменне ўстановы — Дзяржаўная бюджэтная ўстанова культуры Ленінградскай вобласці «Драматычны тэатр „На Ліцейным"» (скарочана — ДБУК ЛВ «Драматычны тэатр „На Ліцейным"»).

Падпарадкоўваецца Камітэту па культуры Ленінградскай вобласці.

У 1909 годзе на месцы манежа графа Шарамецева пачаў працу Ліцейны тэатр, рэпертуар якога складалі п’есы Тэатра жахаў (Гран-Гіньёль), фарсы, сатыры, пародыі. Тэатр знаходзіцца ў самым цэнтры былой гарадской сядзібы Шарамецевых — Фантанным доме. Граф Сяргей Дзмітрыевіч Шарамецеў — унук вядомай рускай прыгоннай актрысы П. І. Жамчуговай (графіні Шарамецевай) — быў жанаты з князёўнай Е. П. Вяземскай — унучкай паэта П. А. Вяземскага. У 1908 годзе Шарамецеўскі манеж і канюшаны флігель па праекце інжынера А. А. Максімава пераабсталявалі ў тэатр, які сталі здаваць у арэнду. Тэатр адкрыўся як «Тэатр моцных адчуванняў».

Ліцейны тэатр у пачатку XX стагоддзя служыў пляцоўкай для рэфарматарскіх вопытаў У. Меерхольда, М. Яўрэінава, М. Фокіна, М. Кузміна. Спектаклі афармлялі Л. Бакст, І. Білібін, Б. Кустодзіеў — найлепшыя мастакі «Свету мастацтва». Назва тэатра пастаянна мянялася: у 1911—1912 гадах — «Мазаіка», з 1913 года — «Ліцейны інтымны».

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет |
Не блытаць з Каўнаскі павет.
 
**Ковенскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — горад Коўна.

Гісторыя
--------

Утварыўся згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566). У склад павету ўваходзіла тэрыторыя Прэнскага, Ваўкавіскага, Дасунскага, Віштынецкага старостваў (дзяржаўных валасцей) і прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.

Ураднікі
--------

На Гродзенскім сойме 12 студзеня 1793 дзеля павелічэння колькасці сенатараў ад ВКЛ быў намінаваны кашталян ковенскі шляхам павышэння да кашталянскай годнасці мясцовага павятовага маршалка, якім на той момант быў Ігнацій Забела. Ён атрымаў прывілей 26.10.1793, але ўжо ў снежні таго ж года новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа Рэчы Паспалітай скасавала ковенскую кашталянію. У выніку, кашталян ковенскі захаваў свой тытул, але ўжо не меў сенатарскіх паўнамоцтваў.

Зноскі
------

1. ↑  Powiat kowieński // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. S. 339.

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

| ⛭Паветы Троцкага ваяводства |
| --- |
| Гарадзенскі (1413—1793) ¹ ·  Ковенскі (1565—1795) ·  Троцкі (1413—1795) ·  Упіцкі (1566—1795) |  |
|  — ¹ *Цягам 1793—1795 уваходзіў у склад Гарадзенскага ваяводства* |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тэатральная плошча.
**Тэатральная плошча** (руск.: Театральная площадь) — плошча ў цэнтры Магілёва.

Тэатральная плошча ў 1918 годзе. На заднім плане будынак дваранскага сходу, за якім бачны касцёл Святога Станіслава
Заходні бок плошчы ў 1904 годзе: Езуіцкі касцёл і гасцініца «Францыя» (ніводны з будынкаў не захаваўся)
Пачатак фарміравання паклала ўзвядзенне ў 1888 годзе будынка гарадскога тэатра па праекце архітэктара П. Камбурава і інжынера У. Міляноўскага. Плошча прамавугольная ў плане, знаходзіцца на восі вуліцы Першамайскай. Да плошчы прылягаюць вуліцы Камсамольская, Болдзіна, Лазарэнкі. З’яўляецца важным транспартным вузлом.

Архітэктура
-----------

Заходні бок плошчы: Дом палітычнай асветы і 143-кватэрны жылы дом
Кампазіцыйны акцэнт плошчы — будынак тэатра, які займае ўвесь усходні бок паміж вул. Камсамольскай і Болдзіна. Заходні бок фарміруюць будынак Музея этнаграфіі і Дом палітычнай асветы, паўночны — 5-павярховыя  жылыя дамы з ўбудаванымі крамамі (1950-я гады), у архітэктуры якіх выкарыстаны элементы класічнай спадчыны; паўднёвы — 6—9-павярховыя жылыя дамы (1970-я гады) з выставачнай залай на 1-м паверсе.

Літаратура
----------

* Театральная площадь // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тэатральная плошча (Магілёў)
**Бустон** (тадж.: Бӯстон; у 1956—2016 — *Чкалаўск*) — горад у Сагдыйскай вобласці Рэспублікі Таджыкістан. Насельніцтва горада (на 1 студзеня 2019 года) — 33 200 чалавек, з падначаленым населеным пунктам — пасёлкам Палас (2800) — больш 36 000 чалавек.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1946 годзе як пасёлак пры Ленінабадскім горна-хімічным камбінаце (Сацгорад 6). У часы СССР Чкалаўск, як аб’ект стратэгічнага значэння, з’яўляўся закрытым горадам з паштовым адрасам Ленінабад-30 і Ленінабад-34. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР ад 1956 года Сацгорад 6 камбіната Ленінабадскай вобласці ператвораны ў горад абласнога падпарадкавання з прысваеннем яму назвы — Чкалаўск.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2002124557 · VIAF: 123350123 |
**Тэатынеркірхэ** (ням.: Theatinerkirche) — каталіцкая калегіяльная царква Святога Каятана ў Мюнхене, была прыдворнай і адначасова ордэнскай царквой ордэна тэатынцаў. Гэта першая царква, пабудаваная ў стылі італьянскага позняга барока на паўночным боку Альпаў.

Месцазнаходжанне
----------------

Царква Св. Каятана знаходзіцца ў Фельдхернхале і ўваходзіць у архітэктурны ансамбль плошчы Адэонсплац.

Гісторыя
--------

У 1659 г. Генрыета Адэлаіда Савойская, жонка курфюрста Фердынанда Марыі, дала зарок у падзяку за нараджэнне спадчынніка ўзвесці найпрыгожую царкву. Гэтая царква планавалася як прыдворная царква і калегіяцкая царква ордэна тэатынцаў.

Пасля нараджэння 11 ліпеня 1662 г. кронпрынца і будучага курфюрста Макса Эмануэля балонскі архітэктар Агасціна Барэлі атрымаў заказ на праектаванне і будаўніцтва царквы. Для будаўніцтва царквы і кляштара была выбрана паўночная частка раёна Кройцфіртэль акурат пад гарадскімі сценамі і ля гарадскіх варот Швабінгертор насупраць Рэзідэнцыі. А ўжо 19 красавіка 1663 года ў падмурак царквы быў закладзены першы камень. Узорам для Барэлі паслужыла галоўная царква тэатынцаў Сант-Андрэа-дэла-Вале ў Рыме. У ходзе будаўніцтва паміж Барэлі і падрадчыкам будаўніцтва Антоніа Спінелі, тэатынцамі і нават духоўнікам Генрыеты ўзнік сур’ёзны канфлікт, які прывёў да адстаўкі Барэлі. У 1664 г. Агасціна Барэлі скончыў узвядзенне сцен і пакінуў Мюнхен. У тым жа годзе пераемнікам Барэлі стаў Энрыка Цукалі. Яго асноўнай задачай было вонкава афармленне царквы. Цукалі аформіў 71-метровы барабан купала і вежы. Адначасова ён працаваў над дэкаратыўным убраннем інтэр’еру царквы. У 1674 Джавані Нікола Петры, Джавані Віскардзі, а таксама Абрахам Лойтнер прыступілі да ляпных прац.

Асвячэнне яшчэ недабудаванай царквы адбылося 11 чэрвеня 1675 года. Прычынай працяглага будаўніцтва былі доўгае абмеркаванне формы фасада. Канчатковае рашэнне так і не было прынята. Цукалі ўзвёў па сваім праекце з 1684 па 1692 гг. вежы, у 1688 г. было завершана ўнутранае аздабленне. З 1692 г. і да заканчэння будаўніцтвам кіраваў Джавані Віскардзі. Генрыета Савойская так і не ўбачыла гатовую Тэатынеркірхэ, яна памерла ў 1676 г.

Тым не менш фасад Тэатынеркірхэ застаўся няскончаным, бо нягледзячы на ​​працяглыя дыскусіі бакам так і не ўдалося прыйсці да адзінага меркавання. Толькі амаль праз сто гадоў пасля асвячэння царквы Франсуа дэ Кювілье-старэйшы спраектаваў фасад царквы ў стылі ракако, узвядзенне якога завяршыў ужо яго сын.

Знешняе аблічча кляштара вызначыў Цукалі, пад яго кіраўніцтвам Ларэнца Петры ажыццяўляў будаўніцтва. Царква і кляштар утвараюць вялікі чатырохвугольнік паміж гарадской сцяной, Театынерштрасэ, Сальватарштрасэ і Сальватарплац.

Зноскі
------

1. ↑  Corpus der barocken Deckenmalerei in Deutschland<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107174967'></a>

Літаратура
----------

* Klaus Gallas. München. Von der welfischen Gründung Heinrichs des Löwen bis zur Gegenwart: Kunst, Kultur, Geschichte. DuMont. Köln 1979 ISBN = 3-7701-1094-3
* Dehio Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler; Bayern IV: München und Oberbayern, Darmstadt 1990, S. 705

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4104570-1 · LCCN: n80135431 · VIAF: 127844099 |
**Тэатр Арджэнціна** (італ.: Teatro Argentina) — адзін з самых вядомых і найстарэйшых рымскіх тэатраў, размешчаны на плошчы Торэ Арджэнціна у Рыме.

Тэатр быў адкрыты 31 студзеня ў 1732 годзе сям'ёй Сфорца Чэзарыні па праекце архітэктара Джэролама Тэадолі (італ.: Gerolamo Theodoli). На сцэне тэатра адбыліся прэм'еры шматлікіх знакамітых італьянскіх опер, так, напрыклад, у 1816 годзе прэм'ера оперы Расіні «Севільскі цырульнік». У будынку дзейнічае музей тэатральнай гісторыі (італ.: Museo Storico del Teatro).

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Тэатр Арджэнціна**
* Тэатры Рыма  (італ.)
**Аноа** (*Bubalus depressicornis*) — від сямейства пустарогіх з роду азіяцкіх буйвалаў, з'яўляецца эндэмікам інданезійскага вострава Сулавесі. Некаторымі навукоўцамі разглядаецца разам з горным аноа як падвід аднаго віду. Часцей за ўсё раўніннага аноа і яго горнага суродзіча аб'ядноўваюць у подрод *Anoa*.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Даўжыня цела раўніннага аноа складае 160 см, вышыня — 80 см, вага ў самак каля 150 кг, у самцоў каля 300 кг. Аноа менш, чым астатнія буйвалы. Дарослыя жывёлы амаль безвалосыя, іх афарбоўка чорная або бурая. У цялятаў густая, жоўта-бурая поўсць, якая з часам выпадае. Абодва віды аноа вельмі падобныя адзін на аднаго. Розніца заключаецца ў тым, што ў раўніннага аноа больш светлыя пярэднія ногі, а таксама больш доўгі хвост. Рогі ў раўніннага аноа маюць трохкутны зрэз і даўжыню каля 25 см. У горнага аноа рогі круглыя ​​і налічваюць толькі 15 см.

Абодва віды аноа жывуць у лясах вострава Сулавесі. Адпаведна сваёй назве, горны аноа аддае перавагу больш высокім мясцовасцям. У адрозненне ад раўніннага аноа, ён сустракаецца таксама на суседнім востраве Бутон.

Працягласць цяжарнасці складае ад 275 да 315 дзён. У сярэднім аноа жывуць да 20 гадоў.

Абодва віды знаходзяцца пад пагрозай вымірання. З-за прагрэсавальнай вырубкі лясоў яны засталіся толькі ў асобных невялікіх запаведніках вострава. Таксама прычынай скарачэння іх колькасці з'яўляецца паляванне. Нягледзячы на ​​тое, што аноа знаходзіцца ў Інданезіі пад аховай, ён становіцца ахвярай браканьераў, якія прадаюць трафеі турыстам. Паміж 1979 і 1994 колькасць папуляцыі аноа ўпала на 90 %.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Аноа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Буйволы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.. Артыкул Э. К. Бранта.
**«Салі Гарднер галопам»** (англ.: Sallie Gardner at a Gallop) — картатэка з 12 фотакартак, якія ўваходзяць у серыю з шасці картатэк, створаных Эдвардам Мэйбрыджам[en]. Атрымала сусветную вядомасць як адзін з першых фільмаў у гісторыі. Кожная картатэка складаецца з шасці-дванаццаці «аўтаматычных[en]» фатаграфій, якія паказваюць рух каня. Мэйбрыдж зняў фатаграфіі ў чэрвені 1878 года.

Дадзеную серыю і далейшыя падобныя эксперыменты з хранафатаграфіяй можна разглядаць як важны крок у развіцці кінематографа. Фатаграфіі былі надрукаваныя ў выпуску часопіса «Scientific American[en]» 19 кастрычніка 1878 года.

Здымку Мейбрыджу замовіў Леланд Стэнфард[en], прамысловец і наезнік, які паспрачаўся з двума прыяцелямі, што падчас галопу[ru] ёсць моманты, калі конь не дакранаецца зямлі ніводным з капытоў. Даказаць гэта можна было толькі з дапамогай фатаграфіі, бо чалавечае вока не здольнае ўсачыць за хуткімі рухамі каня. На здымках відаць, што ўсе чатыры нагі ў нейкай фазе руху сапраўды адначасова не датыкаюцца зямлі, хаця гэта адбываецца толькі тады, калі канечнасці *«сабраныя»* пад целам, а не *«выцягнутыя»* наперад і назад, як гэта малявалі ў жывапісе.

Зноскі
------

1. ↑  *Владимир Левашов.* Лекции по истории фотографии / Галина Ельшевская. — 2-е изд.. — М.: «Тримедиа Контент», 2014. — С. 40—43. — 484 с. — ISBN 978-5-903788-16-3.
2. ↑  *Жорж Садуль[fr].* Всеобщая история кино / В. А. Рязанова. — М.: «Искусство», 1958. — Т. 1. — С. 66. — 611 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Салі Гарднер галопам

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
**Канчанабуры** (тайск. กาญจนบุรี) — горад на захадзе Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў XVIII стагоддзі як крэпасць для абароны ад нападу бірманцаў. У 1942 годзе ў горадзе, які знаходзіўся пад японскай акупацыяй, пачалося будаўніцтва чыгуначнага моста цераз раку Кхвэяй, які з’яўляўся ўчасткам Тайска-Бірманскай чыгункі, вядомай таксама як «Дарога смерці». Каля паловы зняволеных, якія працавалі на будаўніцтве, памерлі ад хвароб, жорсткага абыходжання або няшчасных выпадкаў. Гэтыя падзеі леглі ў аснову рамана П’ера Буля «Мост цераз раку Квай», па якім Карл Форман і Майкл Уілсан напісалі сцэнарый шырока вядомага аднайменнага фільма, знятага брытанскім рэжысёрам Дэвідам Лінам і які атрымаў 7 прэмій «Оскар», а таксама шэраг іншых кінематаграфічных узнагарод.

Зноскі
------

1. ↑   — Department of Provincial Administration.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13012489'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4735546-3 · LCCN: n89129037 · VIAF: 156058853 |
**Лісі Нос** (руск.: Ли́сий Нос, фінск.: Revonnenä) — пасёлак у Расіі на паўночным беразе Фінскага заліва, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Прыморскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. На поўнач ад Лісінага Носа знаходзяцца Горская і Аляксандраўская — гістарычныя раёны горада Сестрарэцк.

Пасёлак перасякае аўтадарога М10/ E 18.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 28 красавіка 1948 года Лісі Нос атрымаў статус рабочага пасёлка. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 21 сакавіка 1950 года пасёлак перайшоў са складу Паргалаўскага раёна Ленінградскай вобласці ў падпарадкаванне Сестрарэцкага райсавета Ленінграда. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 9 красавіка 1973 года Лісьеносаўскі пассавет быў скасаваны, пасёлак падпарадкоўваўся Сестрарэцкаму райсавету. Распараджэннем мэра Пецярбурга № 196-р ад 11 сакавіка 1994 года пасёлак увайшоў у склад Прыморскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тэатральная плошча.

**Тэатральная плошча** (да 1780-х гадоў — Карусельная) — плошча Санкт-Пецярбурга паміж набярэжнымі канала Грыбаедава і Крукава канала, вуліцамі Дзекабрыстаў (былой Афіцэрскай), Глінкі (былой Мікольскай), Саюза Друкароў (былой Гандлёвай). З’явілася ў 1762 годзе.

У 1760—1770-х гадах на плошчы знаходзіліся «каруселі» — амфітэатр для конных гульняў (адсюль ранейшая назва). У 1783 годзе быў пабудаваны Вялікі Каменны тэатр, які неаднаразова перабудоўваўся. Цяпер на гэтым месцы ў перабудаваным і пашыраным будынку тэатра размяшчаецца Кансерваторыя (дом 3).

У 1845 годзе быў збудаваны драўляны цырк, а ў 1847—1849 гадах — каменны тэатр-цырк (архітэктар А. К. Кавас), які ў 1859 годзе згарэў і на яго месцы ўсё тым жа архітэктарам Альбертам Кавосам быў пабудаваны будынак для Імператарскага Марыінскага тэатра (пасля, у савецкі час — тэатр оперы і балета імя С. М. Кірава, цяпер дзяржаўны акадэмічны Марыінскі тэатр оперы і балета).

У 1906 годзе перад кансерваторыяй усталяваны помнік М. І. Глінку (скульптар Р. Р. Бах, архітэктар А. Р. Бах); у 1925 годзе перанесены ў сквер справа ад кансерваторыі. У 1952 годзе збудаваны помнік М. А. Рымскаму-Корсакаву (архітэктар М. А. Шэпілеўскі, скульптары В. Я. Багалюбаў, У. І. Інгал).

У ліпені 2010 года на Тэатральнай плошчы дэмантавалі трамвайныя лініі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ленц.

**Мішэль Ленц** (люкс.: Michel Lentz; 21 мая 1820, Люксембург, Вялікае Герцагства Люксембург — 8 верасня 1893, Люксембург, Вялікае Герцагства Люксембург) — люксембургскі паэт
, аўтар слоў да гімна Люксембурга «Ons Hémécht».

Біяграфія
---------

Мішэль Ленц нарадзіўся 21 мая 1820 года ў горадзе Люксембургу ў сям’і пекара Жан-П’ера Ленца (ням.: Jean-Pierre Lentz) і яго жонкі Маргерыт Спрэсэ (ням.: Marguerite Spresser). Скончыўшы пачатковую школу, ён працягнуў адукацыю ў ліцэі, які скончыў у 1840 годзе, атрымаўшы атэстат сталасці. Праз год навучання філалогіі ў Брусельскім свабодным універсітэце ён паступае на службу ў дзяржаўны сакратарыят.

10 верасня 1851 г. Мішэль Ленц пабраўся шлюбам з Жанай Рэйтэр (ням. ням.: Jeanne Reuter). У іх было трое дзяцей: Мацільда​​, Эліза і П’ер Матыс-Эдманд.

Усё жыццё да выхаду на пенсію ў 1892 годзе ён прапрацаваў на дзяржаўнай службе. Да моманту смерці, 8 верасня 1893, ён быў ужо амаль цалкам сляпы. 10 верасня 1893 года адбылося афіцыйнае пахаванне Мішэля Ленца, на якім дзяржаўны міністр Поль Эйшэн асабіста прачытаў надмагільную прамову.

Зноскі
------

1. ↑  Michel Lentz // Dictionnaire des auteurs luxembourgeois — ISBN 978-2-919903-06-1, 978-2-919903-20-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47341245'></a>
2. ↑  Dictionnaire des auteurs luxembourgeois — ISBN 978-2-919903-06-1, 978-2-919903-20-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47341245'></a>

Літаратура
----------

* Josy Birsens Du collège jésuite au collège municipal 1603—1815. — Люксембург: Ed. Saint Paul, 2003. — С. 277—278. — 287 с. — ISBN 2879634199, 9782879634197
* Xavier Maugendre L’Europe des hymnes dans leur contexte historique et musical. — Editions Mardaga, 1996. — С. 66—68. — 456 с. — ISBN 2870096321, 9782870096321

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12351020v · GND: 105283373X · ISNI: 0000 0000 2057 0167 · LCCN: no2018142106 · VIAF: 19753140 |
помнік архітэктуры

**Лісіная (Лысая) гара** — гара ў цэнтральнай частцы горада Ніжні Тагіл, знаходзіцца ў Ніжнім Тагіле (Свярдлоўская вобласць, Расія), у Ленінскім раёне горада, на Старой Гальянцы. Галоўны вядомы знак горада.

Апісанне
--------

Лісіная гара размешчана каля Тагільскай сажалкі. На вяршыні гары знаходзіцца вартаўнічая вежа. Паблізу ад гары знаходзіцца Завод-музей гісторыі горназаводскай тэхнікі (стары металургічны завод, пабудаваны ў XVIII стагоддзі пры Акінфіі Дзямідаве), дапаўняльны антураж, непасрэдна ля падножжа гары ёсць помнік металургам, каля гары перасякаюцца дзве буйныя вуліцы горада Берагавая-Ударная і Чалюскінцаў. Гару бачна з усіх навакольных раёнаў горада.

Дакладнай інфармацыі, чаму Лісіная гара атрымала сваю назву, няма. Паводле адной версіі, раней тут у багацці вяліся лісы, паводле іншай — гара атрымала назву ад дымоў размешчанага непадалёк дзямідаўскага металургічнага завода, якія нагадваюць лісіныя хвасты. Іншая назва гары — Лысая — злучана з тым, што яна некалі была пакрыта лесам, што цяпер зусім знік.

Лісіная гара з вежкай на вяршыні — галоўны вядомы знак горада Ніжняга Тагіла. Як і даўней, Лісіная гара з’яўляецца папулярным месцам для гулянняў гараджанаў і галоўным знакам горада Ніжняга Тагіла. З гары адкрываецца маляўнічая панарама горада. Лісіная гара служыць упрыгожаннем цэнтра горада Ніжняга Тагіла, надаючы яму адмысловы, непаўторны від і антураж.

У наш час у Лісьегорскай вежы працуе музей, які быў прызнаны самым маленькім музеем Расіі. Лісіная гара з вежкай уваходзіць у ніжнетагільскае музейнае аб’яднанне музея-запаведніка «Горназаводскі Урал», мае статус помніка архітэктуры і з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны Урала і Расіі.

Спасылкі
--------

* Символ города на Лисьей горе (руск.).  История Нижнего Тагила от основания до наших дней. Праверана 30 сакавіка 2015.
* Гора Лисья (руск.).  Путеводитель по городу. Нижний Тагил. Праверана 30 сакавіка 2015.
* *Данил Свечков*. Когда проснется вулкан под Лисьей горой в Нижнем Тагиле? (руск.).  Комсомольская правда (3 снежня 2013). Праверана 30 сакавіка 2015.
* Лисья гора отремонтирована и открыта **(нявызн.)**.  Официальный сайт Нижнего Тагила (8 жніўня 2015). Праверана 17 жніўня 2015.
**Лісі** (груз. ლისის ტბა) — невялікае возера ў Грузіі ў даліне ракі Кура на захад ад Тбілісі. Мае памеры 800 на 550 м. Возера акружае камяністы стэпавы ландшафт з нешматлікай расліннасцю. Вышыня над узроўнем мора — 624 м.

Клімат
------

Клімат цёплы, міжземнаморскі. Сярэднегадавая норма ападкаў складае каля 400 мм, колькасць дажджлівых дзён у годзе не перавышае 30. На працягу 10-20 дзён возера пакрыта снегам. Сярэдняя тэмпература вады змяняецца ад 0 градусаў Цэльсія ў студзені да 23 у ліпені. Максімальная зафіксаваная тэмпература складае 37 °C.

Гаспадарчае выкарыстанне
------------------------

У 2007 годзе возера было прададзена ўрадам Грузіі з аўкцыёну грузінскай кампаніі GRDC Group за 182 мільёны долараў. План развіцця тэрыторыі прадугледжваў будаўніцтва забаўляльнага комплексу.

Група на чале з дырэктарам TBC Bank Мамукай Хазарадзэ прапанавала 182 мільёны долараў за 354 гектары зямлі. Умовы здзелкі з урадам патрабавалі, каб група Хазарадзэ выдаткавала 30 мільёнаў долараў на мадэрнізацыю камунальных службаў у гэтым раёне і на сістэму забеспячэння возера прэснай вадой. Група Хазарадзэ адмовілася ад умоў здзелкі і купіла зямлю непасрэдна ў горада за 55 мільёнаў долараў ЗША. Купленая зямля будзе забудавана камерцыйным жыллём.

Зноскі
------

1. ↑  Lisi Development website Archived 2013-10-29 at the Wayback Machine
2. ↑  "Land Grab Penalties Forgiven" OCCRP Report

Спасылкі
--------

* Lisi Lake to Regain Past Glory, by Nino Patsuria. *Georgia Today* October 6, 2006.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Галіяф (значэнні).
Караваджа, *Давід і Галіяф*
**Галіяф** — герой біблейскай міфалогіі, філістымлянскі волат, чалавек незвычайнага росту і сілы.

У час вайны з ізраільцянамі ён выклікаў на адзінаборства каго-небудзь з прадстаўнікоў варожага войска. На яго выклік адгукнуўся юны пастух Давыд, які выступіў з пастуховым посахам і прашчай з пяццю камянямі, стрэлам з прашчы ён і забіў Галіяфа.

Сказанне пра Галіяфа, відаць, спачатку было эпізодам з цыкла старажытнаяўрэйскіх эпічных паданняў, у якіх адлюстравалася барацьба ізраільцян са сваімі суседзямі філістымлянамі, а пазней было перанесена ў Біблію на старонкі першай кнігі «Царствы». Гэты старажытны літаратурны сюжэт адзінаборства знайшоў сваё адлюстраванне таксама на старонках шматлікіх пазнейшых літаратурных твораў, у т.л. Аповесці мінулых гадоў дзе апавядаецца пра змаганне вял. кн. кіеўскага Уладзіміра з нашэсцем печанегаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Скарына Ф. Творы:... С. 144.

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 144. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галіяф

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Кругасвет · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX849600 · BNF: 12250035g · GND: 118696254 · ISNI: 0000 0004 5879 0391 · LCCN: n82156865 · NKC: jo20191035729 · NLA: 58783415 · VIAF: 6289679 |

 |
Плошча Перамогі, Кіеў (1985)
**Галіцкая плошча** (укр.: Га́лицька пло́ща) — плошча ў Кіеве паміж бульварам Тараса Шаўчэнкі, вуліцамі Саксаганскага, Дзмітрыеўскай, Залатавустаўскай, Вароўскага, Алеся Ганчара, Старавакзальны і Берасцейскім праспектам.

Плошча вядомая з XIX стагоддзя. У 1860 годзе на ёй быў адкрыты рынак насільных рэчаў, які атрымаў з часам назву Яўрэйскага базару, або Галіцкага базару.

Плошча ў 1869 назвалі Галіцкай (адсюль пачыналася дарога на Захад — у Галіцыю). У той жа час на Галіцкай плошчы была пабудавана так званая Жалезная царква (з чыгунных пліт) св. Іаана Залатавуста (разбурана ў 1930-х гадах, цяпер на гэтым месцы будынак цырка).

З 1952 года называлася плошчай Перамогі. У 1960—1970-х гадах была ажыццёўлена рэканструкцыя плошчы. У 1981—1982 гадах была праведзена чарговая рэканструкцыя плошчы, узведзены абеліск Гораду-герою (вышыня 43 м). Паміж універмагам «Украіна» і цыркам быў збудаваны падземны пераход.

У 2023 годзе плошчы вернута гістарычная назва.

Адрас «Галіцкая плошча» маюць усяго тры будынкі ў Кіеве: гасцініца «Лыбедзь» — № 1, цырк — № 2 і шопінг-мол «Украіна» (раней універмаг Украіна) — № 3.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галіцкая плошча (Кіеў)


| Плошчы Кіева |
| --- |
| 
* Абалонская
* Адэская
* Амурская
* Андрэя Першазванага
* Анкары
* Арсэнальна
* Батанічна
* Бэссарабска
* Вакзальна
* Валгаградская
* Валэрыя Марчэнка
* Галасііўска
* Галіцкая
* Гастомэльска
* Герояў Брэста
* Герояў Вялікай Айчыннай вайны
* Герояў УПА
* Дарныцка
* Дэмііўска плошча
* Еўрапейская
* Жытнёторзка
* Мыхайла Загароднёга
* Канстытуцыі
* Касманаўтаў
* Кантрактавая
* Керчанская
* Панцеляймона Куліша
* Пятра Крываноса
* Лесі Украінкі
* Лук’яніўска
* Лыбідска
* Львоўская
* Мінская
* Мыхайла Співака
* Мыхайліўска
* Незалежнасці
* Паштовая
* Прывакзальная
* Пэтрапаўліўска
* Пэчэрска плошча
* Салам’янска
* Сант’яга-дэ-Чылі
* Сафійска
* Святошынска
* Севастопальская
* Славы
* Спартыўна
* Тэатральна
* Леаніда Тэлятныкава
* Украінскіх Герояў
* Івана Франка
* Харкаўская
* Шчэкавыцка
* Чарнігаўская
* Тараса Шаўчэнкі

 |
Канцэрт класічнай музыкі ў цэнтры Rod Laver Arena у Мельбурне, Аўстралія, 2005 год.
**Канцэрт** (лац.: concertо — *спаборнічаю*) — публічнае выкананне музычных твораў, балетных, эстрадных і іншых нумароў па загадзя складзенай праграме.

Канцэрт у розныя гістарычныя эпохі
----------------------------------

Папярэднікамі канцэртаў можна лічыць розныя спаборніцтвы ў старажытнай Грэцыі і Рыме. У сярэднявечча (да другой паловы XVIII стагоддзя) канцэрт быў прэрагатывай арыстакратыі, меў музычна-выканальніцкі характар і быў разлічаны на невялікае кола спецыяльна запрошаных асоб.

Першыя сапраўды публічныя канцэрты XVIII стагоддзя былі выключна музычнымі. З'яўленне на прафесійных падмостках іншых відаў мастацтва можна асацыяваць з узнікненнем канцэртных праграм у драматычных тэатрах (канец XVIII — пачатак XIX стагоддзяў): пасля сыгранай п'есы там ішоў яшчэ *дывертысме́нт*, у якім акцёры гэтага тэатра і іншыя запрошаныя асобы паказвалі канцэртныя нумары розных жанраў.

Англія з'яўляецца радзімай першых форм забаўляльных канцэртных праграм у памяшканнях салонаў-тэатраў, паб-тэатраў (піўных бараў са сцэнай) і мюзік-холаў (музычных залаў пры гасцініцы). Асаблівага росквіту дадзены сінтэз дасягнуў у Францыі ў другой палове XIX стагоддзя. Характэрнай рысай для Парыжа і іншых французскіх гарадоў стала дзейнасць кафэ-шатанаў і кафэ-канцэртаў, разлічаных на невялікую колькасць наведвальнікаў.

Такім чынам, можна з упэўненасцю сказаць аб трох разнавіднасцях канцэртнай дзейнасці XVIII—XIX стагоддзяў: канцэрт філарманічнага плана (жанр сур'ёзнай музыкі і літаратуры), дывертысмент (пад эгідай тэатра) і канцэрт-шантан (канцэртныя забаўляльныя праграмы ў рэстаранах, пабах, гасцініцах і інш.).

Але ў XX стагоддзі «канцэрт» набывае некалькі іншае гучанне. Так, у Вялікай савецкай энцыклапедыі канцэрт, публічнае выступленне артыстаў па пэўнай, загадзя складзенай праграме. «Канцэрт, публічнае выступленне артыстаў па пэўнай, загадзя складзенай праграме. Віды канцэрта — музычны (сімфанічны, камерны, фартэпіянны, скрыпічны і інш.), літаратурны (мастацкае чытанне), эстрадны (лёгкая вакальная і інструментальная музыка), гумарыстычныя апавяданні, пародыі, цыркавыя нумары і інш.)»

Канцэрт у масавай культуры
--------------------------

**Канцэрт** у масавай культуры — масавая відовішчная падзея, якая праходзіць у закрытым памяшканні ці на адкрытым паветры (плошчы, стадыёны і інш.). Як правіла, у канцэртах удзельнічаюць харэаграфічныя, эстрадныя і рок-калектывы. Сцэна на канцэртах абсталявана мікрафонамі, магутнай гукавой і светлавой апаратурай. Часам канцэрты праводзяцца на адкрытай прасторы памерам некалькі гектараў (*open air*), дзе будуецца спецыяльная абсталяваная гукам і святлом высокая сцэна для выступлення артыстаў. Як правіла, такія сцэны акружаюцца вялікімі відэаэкранамі, на якія трансліруецца павялічаная выява таго, што адбываецца на сцэне. На такіх канцэртах колькасць гледачоў можа дасягаць некалькі сотняў тысяч.

Зноскі
------

1. ↑  С. С. Клитин Эстрада. Проблемы теории, истории и методики. — Л.: Искусство, 1987
**Віктар Якаўлевіч Галаўчынер** (28 чэрвеня 1905, Мінск — 15 ліпеня 1961) — беларускі рэжысёр, акцёр, драматург. Народны артыст БССР (1944) і Літоўскай ССР  (руск.) (бел. (1959).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і настаўніка. У 1926 годзе скончыў Беларускую драматычную студыю пры Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва  (руск.) (бел. ў Маскве. Працаваў у Мінску рэжысёрам і акцёрам Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра (1926—1938), Беларускага рабочага тэатра імя ЦС ПСБ (1930—1932). У 1938—1939 гг. — выкладчык тэатральнага вучылішча ў Мінску, у 1939—1942 гг. — рэжысёр БДТ-1, у 1942—1946 гг. — мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра БССР, у 1946—1948 гг. — галоўны рэжысёр Дзяржаўнага рускага тэатра БССР.

З 1949 г. — галоўны рэжысёр у тэатрах Іркуцка, Ташкента, Вільні.

З 1938 займаўся педагагічнай дзейнасцю.

Творчасць
---------

### Як драматург і крытык

У 1925 г. апублікаваў першы твор — п'есу «Гаўрош» па матывах рамана  (руск.) (бел. В. Гюго. Аўтар п'ес «Велікадушнасць» (пастаўлена ў 1935), «Урок жыцця» («Жыццё вучыць», пастаўлена ў 1942), «Да вяршынь» (1946), «Прафесар гісторыі» (1948). Выступаў і як тэатральны крытык.

### Як рэжысёр

Найбольш значныя пастаноўкі: «Выстрал» А. Безыменскага  (руск.) (бел. (1930) у тэатры імя ЦС ПСБ; «Дон Жуан» («Севільскі свавольнік») Цірса дэ Маліна (1937) у Беларускім Тэатры працоўнай моладзі; «Вальпонэ, ці Хітры ліс  (англ.) (бел.» Б. Джонсана  (руск.) (бел. (1934), «Фальшывая манета» М. Горкага (1937), «Вядзьмарка  (англ.) (бел.» А. Гальдфадэна  (руск.) (бел. (1941), «Пігмаліон  (руск.) (бел.» Б. Шоў (1946) у Дзяржаўным яўрэйскім тэатры БССР; «Дурная для іншых, разумная для сябе  (ісп.) (бел.» Лопэ дэ Вэга (1940) у БДТ-1; «Атэла  (руск.) (бел.» У. Шэкспіра (1947) у Дзяржаўным рускім тэатры БССР; «Хто смяецца апошнім» К. Крапівы (1954) у Ташкенцкім рускім тэатры.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Головчинер Виктор Яковлевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 154. — 737 с.

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. — ISBN 5-340-00709-X.
* Галаўчынер Віктар Якаўлевіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 203. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Галаўчынер Віктар Якаўлевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 128726 |