**Уі́льям Малмсберы́йскі** (англ.: William of Malmesbury, каля 1090—1143) — англійскі гісторык XII стагоддзя родам з Уілтшыра, Паўднёва-Заходняя Англія.

Біяграфія
---------

Інфармацыі пра жыццё Уільяма захавалася мала. Асноўнай крыніцай біяграфічных даных з’яўляюцца яго ўласныя творы. Дата яго нараджэння вызначаецца прыблізна 1090 годам, падставай для гэтага служыць згадванне ў сачыненні, напісаным на смерць Генрыха I у 1135 годзе, пра тое, што яму сорак гадоў, і ён ужо даўно займаецца гісторыяй. Таксама, сам Уільям у пралогу Трэцяй кнігі «Гісторыі англійскіх каралёў» гаворыць пра сваё нармандскае паходжанне па бацьку і англасаксонскае — па маці.

Выгляд Мальмсберыйскага манастыра ва Уілтшыры, Англія.
У 1105 годзе ён быў аддадзены на навучанне ў Мальмсберыйскі манастыр, Уілтшыр, у якім атрымаў рознабаковую адукацыю, якая ўключала ў сябе заняткі логікай, медыцынай і фізікай. Асаблівую ж увагу Уільям надаваў этыцы і гісторыі. Быўшы на працягу пэўнага перыяду жыцця бібліятэкарам манастыра, ён меў цудоўную магчымасць вывучаць працы старажытных аўтараў і збіраць матэрыялы пра жыццё выдатных дзеячаў англійскай гісторыі, што падштурхнула яго на стварэнне ўласных гістарычных сачыненняў.

Відаць, Уільям правёў усё жыццё ў Мальмсберыйскім манастыры, дзе была напісана большасць яго твораў, за выключэннем невялікага перыяду знаходжання ў манастыры Гластанберы, пра гісторыю якога ў 1139 годзе ім была напісана кніга «Пра старажытнасці Гластанберыйскай царквы».

Памёр ён у 1142 годзе, неўзабаве пасля таго як скончыў пісаць трэцюю кнігу «Новай гісторыі».

Сачыненні
---------

Уільямам Мальмсберыйскім былі напісаны каля двух дзясяткаў гістарычных, агіяграфічных і тэалагічных сачыненняў. Галоўнымі яго працамі з’яўляюцца «Гісторыя англійскіх каралёў» (лац.: «Gesta regum Anglorum») і «Новая гісторыя» (лац.: «Historia novella»).

Першая рэдакцыя «Гісторыі англійскіх каралёў» пабачыла свет у 1125 годзе. Гэта манументальная праца, якая складаецца з пяці кніг, апісвае гісторыю Англіі ад апошніх дзён рымскага валадарства над Брытаніяй да сярэдзіны XII стагоддзя. У сутнасці, гэта сачыненне Уільяма з’яўляецца першым пасля «Царкоўнай гісторыі народа англаў» Беды Вялебнага творам з бесперапынным выкладам гістарычных падзей Англіі ў названы перыяд.

Першая кніга «Гісторыі англійскіх каралёў» змяшчае апісанне падзей, які пачаліся з прыбыцця англасаксаў у Брытанію і заканчваецца кіраваннем Эгберта, які аб’яднаў Гептархію ў адно каралеўства. Другая кніга апісвае перыяд кіравання англасаксонскай дынастыі. Трэцяя кніга прысвечана Вільгельму Заваёўніку. Чацвёртая кніга апавядае пра кіраванне Вільгельма Рудога і падзеі Першага крыжовага паходу. Пятая кніга напісана на фактычным матэрыяле, сучасным Уільяму, і прысвечана кіраванню Генрыха I.

«Новая гісторыя» ў трох кнігах з’яўляецца працягам «Гісторыі англійскіх каралёў». Асноўнай тэмай твора выступае грамадзянская вайна паміж Стэфанам Блуаскім і Мацільдай, дачкой нябожчыка Генрыха I. Пры апісанні гэтых падзей звесткі Уільяма неверагодна дакладныя, бо ён чэрпаў іх непасрэдна ад высокапастаўленых удзельнікаў гэтага канфлікту.

Многія сучасныя спецыялісты сыходзяцца ў тым, што сярод сучасных яму гісторыкаў Уільяма Мальмсберыйскага адрозніваў крытычны падыход да падбору крыніц, яго творы вылучаюцца скрупулёзнасцю ў адсеве недакладнага матэрыялу і імкненнем да аб’ектыўнасці. Апошняе асабліва характэрна выявілася ў «Новай Гісторыі» — неаднаразова называючы Роберта Глостэрскага, галоўнага военачальніка Мацільды ў яе супрацьстаянні са Стэфанам, сваім сябрам і патронам, Уільям, тым не менш, захоўвае нейтральны пункт гледжання.

Таксама для твораў Уільяма характэрна добрая лацінская мова, упрыгожаная шматлікімі вытрымкамі з антычных і сучасных яму аўтараў, прамовамі галоўных гістарычных персанажаў, народнымі паданнямі і прыказкамі. Асноўнае месца ў гістарычным палатне ён адводзіць выдатным асобам, апісанне якіх характарызуецца глыбокім псіхалагічным аналізам і адсутнасцю ідэалізацыі. Гістарычны матэрыял у сачыненнях Уільяма прадстаўлены з высокай ступенню сістэматызацыі і спробамі выявіць аб’ектыўныя прычыны апісаных падзей.

Творы Уільяма Мальмсберыйскага былі годна ацэнены яго сучаснікамі, пра што гаворыць багатая колькасць цытат і спасылак на іх у працах многіх яго калегаў. Дагэтуль «Гісторыя англійскіх каралёў» і «Новая гісторыя», роўна як і іншыя яго творы, уяўляюць значную цікавасць як з пункту гледжання гістарыяграфіі XII стагоддзя, так і ў якасці крыніц па гісторыі Англіі таго часу.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. ↑
4. ↑

Літаратура
----------

* Средневековая латинская литература IV—IX вв. М. 1970
* *William of Malmesbury: Gesta Regum Anglorum* (Deeds of the English Kings), Vol I, Edited and Translated by R. A. B. Mynors, Oxford University Press, 1998. ISBN 0-19-820678-X
* *William of Malmesbury: Gesta Regum Anglorum* (Deeds of the English Kings), Volume II: General Introduction and Commentary, R. M. Thomson and M. Winterbottom, Oxford Universitynts' Lives*, Edited by M. Winterbottom and R. M. Thomson, Oxford University Press, 2002, ISBN 0-19-820709-3*
* *William of Malmesbury: Historia Novella* (The Contemporary History), Edited by Edmund King, translated by K. R. Potter, Oxford University Press, 1999, ISBN 0-19-820192-3
* William of Malmesbury, *Chronicle of the Kings of England*, Translation by Rev. John Sharpe, 1815. J.A. Giles, editor. London: George Bell and Sons, 1904.
* *William of Malmesbury: The Deeds of the Bishops of England [Gesta Pontificum Anglorum]*, Translated by David Preest, 2002, ISBN 0-85115-884-6
* Rodney M Thomson, *William of Malmesbury*, ISBN 1-84383-030-2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вільям Мальмсберыйскі
* Вільям Мальмсберыйскі **(нявызн.)**.  Усходняя літаратура. Архівавана з першакрыніцы 27 жніўня 2011. Праверана 19 лютага 2011.
* Вільям Мальмсберыйскі. Гісторыя англійскіх каралёў / Сярэдневяковая лацінская літаратура IV—IX стст. М. 1970 Пра аўтара **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 мая 2012. Праверана 12 мая 2015. Гісторыя англійскіх каралёў **(нявызн.)**.  Усходняя літаратура. Архівавана з першакрыніцы 19 жніўня 2011. Праверана 19 лютага 2011.
* Вільям Мальмсберыйскі у The Cambridge History of English and American Literature, Volume I, 1907-21. (англ.)
* Гісторыя англійскіх каралёў, выманні. (англ.)
* Бітва пры Гастынгсе, 1066, выманні. (англ.)
* Нататка пра бітву пры Лінкальне, 1142, выманні. (англ.)
* Новая Гісторыя, выманні. (англ.)
* Вільям Мальмсберыйскі. Хроніка каралёў Англіі. Кніга I. Кніга III: (Урывак пра магілу Артура {каля 1087 г. РХ}). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Кругасвет · Catholic (1997—…) · Dictionary of National Biography · Treccani · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12392326, ADV10289571, ADV12362169 · BIBSYS: 90368099 · BNC: a11337631 · BNE: XX1616260 · BNF: 11986231s · CiNii: DA01965228 · GND: 118643363 · ISNI: 0000 0004 4707 6272 · LCCN: n81129741 · NKC: jx20090521013 · NLA: 36516124 · NLG: 141893 · NLP: a0000002741173 · NSK: 000554899 · NTA: 070292787 · NUKAT: n93100183 · PTBNP: 232511 · LIBRIS: 102067 · SUDOC: 02792372X · VIAF: 205295992, 124145664321405170007, 7582158792888439040004, 49159234050403370517 |

 |