|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Камунізм**

**Канцэпцыя**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксісцкая філасофія** |
|  | **Класавая барацьба** |
|  | **Інтэрнацыяналізм** |
|  | **Камуністычная партыя** |


**Ідэалогіі**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксізм** |
|  | **Марксізм-ленінізм** |
|  | **Трацкізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **Мааізм** |
|  | **Сталінізм-хаджаізм** |
|  | **Чучхэ** |
|  | **Геварызм** |
|  | **Левы камунізм** |
|  | **Камунізм рабочых саветаў** |
|  | **Анарха-камунізм** |
|  | **Рэлігійны камунізм** |
|  | **Еўракамунізм** |
|  | **Нацыянальны камунізм** |


**Інтэрнацыяналы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Міжнароднае таварыства працоўных** |
|  | **Другі Інтэрнацыянал** |
|  | **Камуністычны інтэрнацыянал** |
|  | **Чацвёрты Інтэрнацыянал** |


**Асобы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Карл Маркс** |
|  | **Фрыдрых Энгельс** |
|  | **Уладзімір Ленін** |
|  | **Роза Люксембург** |
|  | **Іосіф Сталін** |
|  | **Леў Троцкі** |
|  | **Маа Цзэдун** |


**Іншае**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Анархізм** |
|  | **Антыкапіталізм** |
|  | **Антыкамунізм** |
|  | **Камуністычныя краіны** |
|  | **Камуністычная сімволіка** |
|  | **Крытыка камунізму** |
|  | **Дэмакратычны цэнтралізм** |
|  | **Дыктатура пралетарыяту** |
|  | **Гісторыя камунізму** |
|  | **Левыя** |
|  | **Люксембургізм** |
|  | **Новы клас** |
|  | **Новыя левыя** |
|  | **Пост-камунізм** |
|  | **Прымітыўны камунізм** |
|  | **Сацыялізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Сацыяльная эканоміка** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **СССР** |

 |

**Міжнароднае таварыства працоўных** або **Першы інтэрнацыянал** — першая міжнародная рабочая арганізацыя.

Гісторыя
--------

28 верасня 1864 года у Лондане прайшоў мітынг у падтрымку паўстання ў Польшчы. У мітынгу ўдзельнічалі англійскія рабочыя, а таксама рабочыя-імігранты з Францыі і Германіі. На мітынгу было прынята рашэнне аб стварэнні міжнароднай рабочай арганізацыі, якая атрымала назву Міжнароднае таварыства працоўных. Старшынёй таварыства стаў Карл Маркс. Устаноўчы маніфест арганізацыі быў прыняты 1 лістапада 1864 года.

3-8 верасня 1866 года ў Жэневе адбыўся I кангрэс Інтэрнацыянала, у якім удзельнічалі 60 дэлегатаў, якія прадстаўлялі 25 секцый і 11 таварыстваў Вялікабрытаніі, Францыі, Швейцарыі і Германіі. Кангрэс абмеркаваў пытанне аб прафсаюзах. У рашэнні кангрэса было сказана, што прафсаюзы павінны арганізаваць барацьбу пралетарыяту супраць сістэмы наёмнай працы і ўлады капіталу - барацьбу не толькі эканамічную, але і палітычную. Сярод іншага, патрабаваліся 8-гадзінны працоўны дзень, ахова жаночай і забарона дзіцячай працы, бясплатная політэхнічная адукацыя, увядзенне рабочых міліцый замест пастаянных войскаў.

2-8 верасня 1867 года ў Лазане сабраўся II кангрэс, на якім былі таксама дэлегаты ад Бельгіі і Італіі. Рэзалюцыя кангрэса абвяшчала неад’емнасць палітычных свабод як умовы сацыяльнага вызвалення пралетарыяту.

6—13 верасня 1868 года ў Бруселі прайшоў III кангрэс Інтэрнацыянала пры ўдзеле сотні дэлегатаў (дадаліся ўдзельнікі з Іспаніі). У выніку вострых спрэчак і гарачых дыскусій было прынята рашэнне, што не толькі рудні, шахты, лясы, фабрыкі і да таго падобнае павінны быць звернутыя ў грамадскую ўласнасць, але і зямля.

6-12 верасня 1869 года адбыўся IV кангрэс інтэрнацыянала ў Базелі. Кангрэс прымае рашэнне арганізаваць працоўных у таварыствы супраціву і заклікаў да абагульнення зямлі.

У 1872 годзе ў Гаазе прайшоў V кангрэс таварыства. На гэтым кангрэсе ў інтэрнацыянале адбыўся раскол на дзве плыні - марксістаў і анархістаў. Група дэлегатаў, сканцэнтраваная вакол ідэй Міхаіла Бакуніна, абвінаваціла Маркса ў аўтарытарызме, завошта была выключаная з кіруючых органаў інтэрнацыяналу. Выключаная група ўтварыла сваю арганізацыю пад назвай Анархісцкі інтэрнацыянал. Анархісцкі інтэрнацыянал правёў яшчэ некалькі кангрэсаў, але самараспусціўся ў 1877 годзе. Марксісцкае Міжнароднае таварыства працоўных таксама прыняло рашэнне аб самароспуску на год раней, у 1876 годзе.

Спасылкі
--------

* Гісторыя Першага Інтэрнацыяналу, Marxists.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 98017192 · BNC: a11690288 · BNE: XX88956 · BNF: 118711119 · CiNii: DA03780041 · GND: 503624-0 · ISNI: 0000 0001 2158 2378 · LCCN: n85048550 · NDL: 00944608 · NKC: ko2007402427 · NLA: 35235583 · NLP: A12081887 · NUKAT: n2003011944 · LIBRIS: 332973 · SUDOC: 134161254, 027348644 · VIAF: 130915586 |

 |

[[Катэгорыя:Палітычныя інтэрнацыяналы]