recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Стужачнік Каміла**, **стужачнік малы** (*Limenitis camilla*) — дзённы матылёк з сямейства Німфаліды (*Nymphalidae*). Назва паходзіць ад Камілы — у грэчаскай міфалогіі — амазонка, што загінула ў бітве рутулаў з Энеем.

Апісанне
--------

Даўжыня пярэдняга крыла 23—31 мм, размах крылаў 45—60 мм. Крылы чорна-шэрага колеру, у самцоў з невялікім сіняватым адлівам бліжэй да іх каранёў, з белай перарывістай перавяззю і дробнымі бурымі плямамі па ніжнім баку задняга крыла і на вяршыні пярэдняга. Ніжні бок крылаў пярэсты, памяранцава-карычневы з белай перавяззю.

* Limenitis camillaLimenitis camilla
* Limenitis camilla △Limenitis camilla △

Распаўсюджанне
--------------

Еўропа, Каўказ, краіны Закаўказзя, Турцыя, Паўднёвы Урал, Прыамур’е, Прымор’е, паўночны ўсход Кітая, Карэя, Японія.

Месцапражыванні
---------------

Лясны і лесастэпавы пояс Усходняй Еўропы. Сустракаецца ў розных тыпах драбналістых, шыракалістых і мяшаных лясоў, пераважна па берагах рэк і вадаёмаў, пад полагам лесу, дзе маюцца разрэджаныя месцы або невялікія паляны, а таксама на лясных ўзлесках, у рэдкалессях. Насяляюць пераважна лакальна, аддаючы перавагу не пакідаць межы сваіх месцаў пражывання, да далёкіх міграцый не схільныя. У горы звычайна не падымаецца вышэй за 1500 метраў.

Час лёту
--------

Ніжні бок крылаў
Развіваецца ў двух пакаленнях. На поўначы арэала толькі адно пакаленне. Лёт першага пакалення ў чэрвені—ліпені, другога пакалення — у другой палове жніўня — да 1—2 дэкады верасня. Самцы ўтвараюць скапленні па берагах лужын, вадаёмаў, на кветках парасонавых, памёце, гнілой садавіне. Самкі вядуць схаваны спосаб жыцця, трымаюцца пераважна ля верхавін дрэў, спускаючыся да зямлі вельмі рэдка.

Размнажэнне
-----------

Самкі адкладаюць па 1 яйку на верхнюю паверхню лісця раслін. Стадыя вусеня доўжыцца лета, і з восені па май, з зімоўкай на другім-трэцім узросце. Вусені харчуюцца на бружмелі татарскім (*Lonicera tatarica*), бружмелі звычайным (*Lonicera xylosteum*). Акукліваюцца на лісці або галінах. Стадыя кукалкі доўжыцца 8—14 дзён.

Падобныя віды ў Еўропе
----------------------

* *Limenitis reducta*
* Стракатка травяная (*Neptis sappho*)
* Стракатка спірэйная (*Neptis rivularis*)

Заўвагі па ахове
----------------

Занесены ў Чырвоную кнігу Латвіі — 4 катэгорыя.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Максімава С. Л.* Стужачнікі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 221. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Ленточник камилла — Limenitis camilla (Linnaeus, 1763) // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов (руск.)(Праверана 24 чэрвеня 2023)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779694838 |
**Савіныя жабкароты** — род (*Aegotheles*) і сямейства (*Aegothelidae*) атрада лялякападобных, уключае ў сябе 9 відаў. Частка відаў з'яўляюцца эндэмікамі Новай Гвінеі, адзін від распаўсюджаны ў Аўстраліі і Тасманіі, адзін на Малукскіх астравах і яшчэ адзін у Новай Каледоніі. Жывуць у адкрытых і густых лясах.

Апісанне
--------

Сваім вонкавым выглядам, перш за ўсё сваёй круглай галавой і пасадкай, яны падобныя на соў. Аднак яны драбнейшыя і дасягаюць даўжыні ад 19 да 32 см. Іх вочы размешчаны па баках. Дзюба маленькая, цвёрдая і акружаная доўгім шчаціннем. Іх ногі кароткія ў параўнанні з целам і хупавыя. Малюнак апярэння складаецца з тонкіх цёмных хваль на асноўным светлым колеры або з вялікімі белымі плямкамі.

Лад жыцця
---------

Актыўныя ўначы і на змярканні птушкі адпачываюць на працягу дня ў дуплах дрэў або на галінах. Яны -адзіночкі. Ноччу і на досвітку яны шукаюць на зямлі насякомых, павукоў і іншых бесхрыбтовых ці ловяць сваю здабычу ў паветры. Савіныя жабкароты гняздуюць у дуплах дрэў, часам таксама ў пячорах на абрывістых берагах, там жа праводзяць дзень. Яны не будуюць гняздо, а толькі выкладваюць грунт лісцем. У кладцы ад 3 да 5 белых яек. У астатнім іх паводзіны невядомыя. Птушкі выдаюць бурклівыя гукі, ціхі посвіст, гучнае шыпенне і рэзкія крыкі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779676877 |
**Таледскі алькасар** (ісп.: Alcázar de Toledo) — алькасар у Таледа, размешчаны ў самым высокім пункце горады, узвышаючыся над астатнімі яго будынкамі.

Гісторыя
--------

Крыніцы сведчаць пра тое, што на гэтым месцы спрадвеку знаходзілася крэпасць горада. Яшчэ ў 3 стагоддзі тут размяшчалася рымская крэпасць, пазней на яе месцы знаходзілася галоўнае абарончае збудаванне мусульман. Крэпасць была рэстаўравана па ўказанні Альфонса VI пасля заваявання горада. Сучасны будынак Алькасара быў пабудаваны па загадзе Карла V у якасці рэзідэнцыі для манархаў. У сувязі з гэтым старажытная крэпасць была амаль цалкам разбурана, захаваліся толькі некаторыя элементы старадаўняга збудавання на ўсходнім фасадзе.

План Алькасара
Фасад Каварубіяса 
Галоўным архітэктарам будаўніцтва палаца ў 1545 г. быў прызначаны Алонса Каварубіяс  (ісп.) (бел. выдатны прадстаўнік стылю «платэрэска  (руск.) (бел.». Знешне крэпасць уяўляе сабой будынак правільнай чатырохвугольнай формы з ахоўнымі вежамі па вуглах. Адной з задач Каварубіяса было змякчэнне строгага крапаснога стылю, у сувязі з чым ён перарабіў паўночны (галоўны) і заходні фасады. Асабліва вытанчаным атрымаўся паўночны фасад са шматлікімі арнаментамі, франтонамі і пілястрамі. Пазней партал галоўнага фасада быў упрыгожаны Хуанам дэ ла Менам фігурамі воінаў і геральдычным сімвалам Габсбургаў у выглядзе арла.

Паўднёвы фасад палаца пры жыцці Карла V завершаны не быў, а яго пераемніку на троне Філіпу II праект Каварубіяса не спадабаўся. Кіраўніцтва будаўніцтвам было перададзена прыдворнаму архітэктару Хуану дэ Эрэры. Асноўнай мэтай змены архітэктара было замяніць «пышны стыль» платэрэска на стражэйшы афіцыйны стыль, які падабаўся Філіпу II (пазней ён атрымаў назву «эрэрэска  (ісп.) (бел.»).

Помнік Карлу V у цэнтры двара
Вялікі цэнтральны ўнутраны двор  (руск.) (бел. быў пабудаваны Франсіска дэ Вільяпанда  (ісп.) (бел.. Двор акружаны двухпавярховай каланадай карынфскага ордара з паўкруглымі аркамі. У цэнтры двара стаіць помнік імператару Карлу V (копія працы Пампеа Леоні  (ісп.) (бел. якая захоўваецца ў мадрыдскім Каралеўскім палацы).

Палацу так і не было наканавана стаць сапраўды каралеўскім, таму што задоўга да яго завяршэння сталіца Іспаніі была перанесена ў Мадрыд. У розныя часы тут жылі ўдовы і былыя жонкі манархаў.

Помнік абаронцам Алькасара
Алькасар перажыў шматлікія разбурэнні на працягу стагоддзяў: у 18 стагоддзі крэпасць пацярпела ад англа-партугальскіх войскаў у час вайны за іспанскую спадчыну, у 1810 годзе ў час напалеонаўскай акупацыі і ў 1887 годзе (пасля рэканструкцыі) крэпасць была спалена, апошнія разбурэнне Алькасар перажыў у верасні 1936 года падчас 72-дзённай аблогі рэспубліканцамі — крэпасць была амаль цалкам разбурана. Пазней Алькасар быў рэканструяваны як помнік абаронцам крэпасці у час грамадзянскай вайны Хуанам дэ Аваласам  (ісп.) (бел..

Цяпер тут размешчаны ваенны музей  (укр.) (бел..

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Таледскі алькасар
* Алькасар (Alcazar)
**Камара́н** (араб. كمران‎‎, літаральна «два месяцы») — востраў на поўдні Чырвонага мора каля ўзбярэжжа Емена. Плошча — 108 км². Насельніцтва (2012) — 2200 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Камаран месціцца каля паўночна-заходняга ўзбярэжжа Емена. Аддзелены ад Аравійскага паўвострава вузкім пралівам (1,96 км). Даўжыня — каля 12 км, шырыня — каля 7 км. Мае шэльфавае паходжанне. З трох бакоў акружаны каралавымі рыфамі. Паверхня плоская, толькі на поўдні вылучаюцца пагоркі. Найвышэйшы пагорак — Джабал-Яман (24 м).

Клімат засушлівы трапічны. Сярэдняя тэмпература вагаецца ад +25 °C у зімовыя месяцы да +32 °C у летнія. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 80 мм.

Прырода
-------

Паверхня вострава Камаран пустынная з частымі пыльнымі бурамі. Галоўнае прыроднае багацце — мангры, якія займаюць каля 7 км узбярэжжа.

Гісторыя
--------

На востраве Камаран захаваліся старажытныя нагрувашчванні ракавін малюскаў, якія падобна такім жа нагрувашчванням на суседнім Фарасане, могуць з’яўляцца рэшткамі палеалітычных паселішчаў. Аднак мясцовае насельніцтва лічыць іх персідскімі магіламі. У сярэдзіне 1 тысячагоддзя н. э. Сасаніды сапраўды імкнуліся ўсталяваць кантроль над гэтым рэгіёнам. Пакінутае персідскае ўмацаванне прыгадвалі і партугальцы. Яны захапілі Камаран у XVI ст. аднак былі вымушаны пакінуць яго ў XVII ст. у сувязі з ціскам аманскіх арабаў. У XVII — пачатку XIX стст. ім валодалі егіпецкіе мамлюкі і розныя валадары еменскіх арабаў. 

У 1860 г. на Камаране была пабудавана брытанская тэлеграфная станцыя, але сам востраў перайшоў пад кантроль Асманскай Порты і выкарыстоўваўся як важны транзітны пункт для пілігрымаў у Меку. Асманскія ўлады ўзнавілі старажытныя ўмацаванні, выкапалі калодзежы і зрабілі праходы ў каралавых рыфах. У 1882 г. Камаран наведалі 44 тысячы пілігрымаў. У 1915 г. востраў быў акупаваны брытанскімі войскамі і падпарадкаваны ўладам Брытанскай Індыі. У 1926 г. частку адказнасці за транзітны цэнтр атрымалі прадстаўнікі Галандскай Індыі. Падчас II Сусветнай вайны выкарыстоўваўся для ваенных аперацый супраць італьянскай калоніі Эрытрэя. 

У 1967 г. перададзены Паўднёваму Емену. У 1972 г. далучаны ваенным шляхам да Паўночнага Емена. З 1990 г.у складзе аб'яднанага Емена.

Зноскі
------

1. ↑  R. Lee Hadden, The Geology of Yemen: An Annotated Bibliography of Yemen’s Geology, Geography and Earth Science. Архівавана 4 сакавіка 2016. P. 18
2. ↑  R. Lee Hadden, The Geology of Yemen: An Annotated Bibliography of Yemen’s Geology, Geography and Earth Science. Архівавана 4 сакавіка 2016. P. 18
3. ↑  KAMARAN ISLAND, YEMEN
4. ↑  Fifth National Report to the Convention on Biological Diversity (2010—2014)
5. ↑  NIGEL GROOM, The island of two moons: Kamaran 1954 Архівавана 29 ліпеня 2005.
6. ↑  Гл.: André Wink, Al- Hind: The slave kings and the Islamic conquest.
7. ↑  J.E. Peterson, The Islands of Arabia: Their Recent History and Strategic Importance
**Гурам Тэтрашвілі** (нар. 2 жніўня 1988, Арджанікідзэ) — расійскі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец асецінскага футбола, пачынаў прафесійную кар’еру ва ўладзікаўказскім «Аўтадары» ў 2007 годзе. У 2011 годзе, пасля расфарміравання «Аўтадара», перайшоў у «Аланія-Д». У сезоне 2012/13 таксама гуляў у трэцім дывізіёне за пяцігорскі «Машук-КМВ». 

У 2013 годзе перайшоў ва ўладзівастоцкую «Прамень-Энергію» з другога дывізіёна, правёў там паўтары гады. У канцы 2014 года далучыўся да «Тосна», дзе стаў адным з асноўных ігракоў, быў капітанам каманды. У студзені 2017 года разарваў канракт з «Тосна» і стаў іграком махачкалінскага «Анжы», у складзе якога 12 сакавіка 2017 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць маскоўскага «Спартака». У лістападзе 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў «Анжы».

У студзені 2019 года стала вядома аб вяртанні абаронцы ў «Анжы», аднак у сакавіку 2019 года ён падпісаў кантракт з беларускім клубам «Гомель». Стаў адным з асноўных абаронцаў «Гомеля». У ліпені 2019 года перайшоў у «Тамбоў», дзе таксама трывала гуляў у аснове. Пакінуў клуб у сувязі з фінансавымі праблемамі ў студзені 2021 года разам з большасцю іншых ігракоў.

У красавіку 2021 года далучыўся да казахстанскага «Акжэтпеса». Па выніках сезона 2022 дапамог клубу вярнуцца ў Прэм’ер-лігу, пасля чаго пакінуў каманду.

Дасягненні
----------

* Пераможца Першай лігі Казахстана: 2022

Зноскі
------

1. ↑  Guram Tetrashvili // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Тетрашвили стал игроком "Гомеля"
3. ↑  Тетрашвили покинул "Гомель"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · РПЛ (ігрок) · ФНЛ |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса—Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у в. Дзмітровічы Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. Узведзена ў 1786 годзе. Помнік народнага дойлідства.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі, на невялікім пагорку. Пабудавана ў 1786 г. з дрэва. Перад царквой пастаўлена чацверыковая каркасная званіца пад шатровым гонтавым дахам.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам, да якога з франтальнага фасада далучаецца прыруб нізкага прытвора, пастаўлены на бутавым падмурку. Галоўны фасад завершаны франтонам, тымпан якога прарэзаны 2 ромбападобнымі люкарнамі. Вільчык двухсхільнага гонтавага даху з вальмай над алтарнай часткай па цэнтры завершаны васьмігранным барабанам з цыбулепадобнай галоўкай. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Па перыметры храм апяразаны прафіляваным карнізам.

Каля царквы чацверыковая каркасная званіца.

Інтэр'ер
--------

Ва ўнутранай прасторы апсіду вылучае выкананы ў 1830-я гг. драўляны разны невысокі іканастас, пры ўваходзе на 2 слупах выступаюць хоры з бакавой 2-маршавай лесвіцай. Два абразы: «Маці Божая Адзігітрыя» — 18 ст. ў металічным абкладзе і 1816 г. ў драўляным з чаканкай разным абкладзе.

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 1, воп. 19, спр. 1004, арк. 9 — 29.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [Даведнік] / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мн.: БЕЛТА, 2009. — 684 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6828-35-8.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Спаса-Праабражэнская царква (Дзмітровічы) на Вікісховішчы |

* Спаса-Праабражэнская царква (Дзмітровічы) на сайце Radzima.org
* Спаса-Праабражэнская царква (Дзмітровічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Дзмітровічы) на сайце «Архіварта»
**Гурджа́ры** або **Гуджа́ры** (саманазвы गुर्जर, گُرجر) — народ у Індыі, Пакістане, Непале і Афганістане. Агульная колькасць - 12 002 тыс. чал. (2011 г.)

Качавое племя гурджараў з'явілася ў Індыі ў сяр. 1 тысячагоддзя н. э. з Цэнтральнай Азіі. Некаторыя сучасныя даследчыкі адносяць іх да эфталітаў або тахараў, іншыя сцвярджаюць, што гурджары мелі цюркскае паходжанне. Некаторы час яны займалі землі на захадзе Утар-Прадэш, але ў VI - VII стст. прасунуліся на тэрыторыю сучаснай паўночна-заходняй Індыі. Лічыцца, што ад імя гурджараў узнікла назва штата Гуджарат. Старажытныя гурджары ушаноўвалі сонца, лічыліся добрымі воінамі, як стралкі з луку не мелі сабе роўных. Яны заснавалі дзяржаву Гурджара-Праціхара, якая дамінавала ў VI - XI стст. на поўначы і захадзе Індыі. Дынастыі гурджарскага паходжання працягвалі кіраваць пэўнымі раёнамі на тэрыторыі Індыі, Пакістана і Афганістана да XIX ст.

Частка гурджараў асела ў гарадах або ператварылася ў землеўладальнікаў і далучылася да варнаў кшатрыяў і брахманаў, змяніла мову і звычаі, але захавала саманазву. Частка працягвала прытрымлівацца паўкачавога ладу жыцця. У XI - XIV стст. многія з іх прынялі іслам, а ў XVI ст. - сікхізм. У XIX ст. гурджары аказалі жорсткі супраціў брытанскім заваёўнікам. З-за іх нежадання падпарадкоўвацца каланіяльным законам гурджараў нават адносілі да людзей, схільных да крымінальных злачынстваў. 

У нашы дні гурджары жывуць на поўначы і паўночным захадзе Індыі, у Пакістане, памежных раёнах Афганістана і Непала. Аселыя гурджары ў Індыі як правіла мала вылучаюцца са складу суседняга насельніцтва і адрозніваюцца толькі высокім каставым становішчам. У маі 2008 г. у Раджастхане аселыя гурджары запатрабавалі надаць ім статус племянной супольнасці, што гарантавала б ім большыя правы. Сутычкі з паліцыяй скончыліся праліццём крыві з абодвух бакоў і фактычна не прывялі да станоўчага выніку. 

Гурджары-качэўнікі працягваюць займацца жывёлагадоўляй, захоўваюць старыя звычаі і традыцыі.

Мова гурджараў мае індаеўрапейскае паходжанне. Карыстаюцца рознымі пісьмовымі сістэмамі.

Зноскі
------

1. ↑  Gujar
2. ↑  Gujar, Muslim
3. ↑  Gujar, Sikh

Спасылкі
--------

* Gujjar TRIBES
* Gurjar Times Архівавана 27 жніўня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85057875 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сонін.
**Алег Барысавіч Сонін** (10 красавіка 1948, Берлін) — беларускі кампазітар
.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў Беларускую кансерваторыю (1974, клас М. Аладава і А. Багатырова). 3 1974 выкладаў у Лідскім музычным вучылішчы, у мінскіх музычных школах, з 1979 у Мінскім музычным вучылішчы імя М. Глінкі.

Заснавальнік (1990) і прэзідэнт (да 1995) Беларускай асацыяцыі сучаснай музыкі.

Творчасць
---------

Прыхільнік сучаснага музычнага авангарда з шырокім вобразным дыяпазонам, экспрэсіўнасцю, трагедыйнай і лірыка-рамантычнай накіраванасцю. У творах выкарыстоўвае дадэкафонную і постдадэкафонную тэхніку пісьма, алеаторыку, санорыку, шматэлементную поліметрыю. Аўтар балета «Каханне Сапфо» (1998—2001), 4 сімфоній (1-я, 1974; 2-я «Zorca in memoriam», 1985; 3-я «Прысвячэнне Сапфо», 1987; 4-я «Музыка для Восіпа Мандэльштама» для фпартэпіяна, 1992), кантаты «Родная зямля» на вершы Я. Купалы і ўласныя (1975), 3 канцэртаў (1980—2001), камерна-інструментальных ансамбляў, вакальных цыклаў «Родны край» на вершы А. Бачылы, «Пад вечнымі соснамі» на вершы Р. Барадуліна (абодва 1978), «Месяцавыя песні» на вершы Ф. Гарсія-Лоркі (1989), твораў для фартэпіяна і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Юўчанка Н. А.* Со́нін Алег Барысавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 86. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Сонін Алег Барысавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 131062 |
**Алег Васілевіч Бе́раснеў** (21 жніўня 1940, Хойнікі — 2 красавіка 2014) — беларускі вучоны ў галіне дынамікі трываласці і надзейнасці машын. Доктар тэхнічных навук (1982), прафесар (1986), член-карэспандэнт АН БССР (1986). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2000).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту ў 1961. Пасля з 1961 па 1964 працаваў на Валагодскім паравозавагонарамонтным заводзе. З 1964 года ў Інстытуце праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын АН БССР: інжынер, кіраўнік групы, старшы навуковы супрацоўнік, вучоны сакратар, намеснік дырэктара па навуковай рабоце. У 1978—2002 гг. дырэктар гэтага інстытута, у 2002—2008 гг. загадчык лабараторыяй. З 2008 галоўны навуковы супрацоўнік, намеснік загадчыка аддзялення Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаванні па прагназаванні і пошуку шляхоў павышэння надзейнасці, зніжэння дынамічнай нагружанасці і вібраакустычнай актыўнасці прывадных механізмаў машын. Распрацаваныя пры яго ўдзеле прынцыпы, правілы і парадак прагназавання надзейнасці вырабаў машынабудавання пры праектаванні адлюстраваны ў дзяржаўных стандартах і нарматыўнай тэхнічнай літаратуры. Ім развіты новы навуковы напрамак па распрацоўцы тэарэтычных асноў і інжынерных методык канструявання і разліку, стварэнню і даследаванню зубчастых колаў, якія самаўсталёўваюцца, і прывадных механізмаў на іх аснове.

Аўтар больш за 350 навуковых прац, у тым ліку 9 манаграфій, 22 брашур, 108 аўтарскіх пасведчання на вынаходкі і патэнты.

### Асноўныя працы

* Исследование влияния технологии окончательной обработки зубчатых колес на их работоспособность. М. 1971 (совм. с А. С. Соболевым).
* Пути повышения надежности машин. Мн.: Наука и техника, 1979 (совм. с И. С. Цитовичем).
* Самоустанавливающиеся зубчатые колеса. Мн.: Наука и техника, 1983.
* Аналитические методы механики в динамике приводов. Мн.: Навука і тэхніка, 1992 (совм. с А. М. Гоманом, Н. Н. Ишиным).
* Зубчатые передачи с повышенной податливостью зубьев. Мн.: Навука і тэхніка, 1993 (совм. с И. В. Жуком, А. Н. Неделькиным).
* Нормирование надежности технических систем. Мн.: Технопринт, 2004 (совм. с Ю. Л. Солитерманом, А. М. Гофманом).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1981), медалём «За доблесную працу», дзвюма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Профіль члена-карэспандэнта А. В. Бераснева на сайце ЦНБ НАН Беларусі
* Алег Васілевіч Бераснеў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Чарапашая пячора (МН-53)** — вапняковая пячора ў Гаграўскім раёне Абхазіі, у горным масіве Арабіка.

Апісанне
--------

Працягласць пячоры — 1060 м, праектыўная даўжыня — 420 м, глыбіня — 450 м, плошча — 780 м², аб’ём — 10.000 м³, вышыня ўваходу — 2160 м.

Уваход размешчаны ў сярэдняй частцы трогавай даліны, якая ідзе на ўсход ад урочышча Дзідваке, у бок даліны ракі Гега.

Шахта ўяўляе сабой каскадную паражніну, у якой вертыкальныя калодзежы глыбінёй 10-60 м спалучаюцца з невялікімі заламі і нахільна-ступенчатымі ўчасткамі. На глыбіні 40 м шахта разгаліноўваецца на 3 галіны, дзве з якіх у верхняй частцы ідуць паралельна, месцамі злучаючыся паміж сабой. Гэтыя галіны сканчаюцца на адзнаках −140 і −160 непраходнымі шчылінамі. У інтэрвале глыбінь 150—170 м галоўнай галіны закладзены працяглы нахільна-ступенчаты ўчастак каразійна-эразійнага фармавання (меандр), у ніжняй частцы якога з’яўляецца ручай. Праходжанне меандра ўскладнена вузкасцямі на вертыкальных участках. Шахта канчаецца на глыбіні 220 м 25-метровым калодзежам. Магчымы працяг паражніны. Шахта закладзена ў верхнеюрскіх сярэднеслаістых вапняках.

Катэгорыя складанасці 4А.

Гісторыя
--------

Пячора выяўлена і даследавана ў 1983—1985 гадах спелеолагамі мінскага клуба «Геліктыт» пад кіраўніцтвам В. В. Ярмохіна і А. Л. Пятрушы да глыбіні 220 м.

Зноскі
------

1. ↑  Описания пещер массива Арабика. Черепашья (Мн-53). Архівавана 31 снежня 2017.
2. ↑  Перечень классифицированных пещер. 1989 год Архівавана 5 ліпеня 2015.
**Сад Юйюань** (кіт. спр. 豫园, піньінь *Yùyuán*) у Шанхаі — прыватны класічны сад Кітая. Ён размешчаны ў самым сэрцы старога горада Наньшы  (руск.) (бел.. Назва яго азначае «Сад Радасці», або «Сад Маруднага адпачынку», і сёння гэта сапраўды пастаральны свет унутры звышсучаснага і неспакойнага мегаполіса.

Гісторыя
--------

Першы ўладальнік саду Юй-Юань у Шанхаі — Пань Юньдуань, які быў скарбнікам правінцыі ў эпоху Мін, вырашыў пабудаваць сад, што нагадвае імператарскі сад у Пекіне, каб парадаваць свайго бацьку на старасці гадоў. Будаўніцтва, пачатае ў 1559 годзе, з-за адсутнасці грошай то спынялася, то аднаўлялася, але так і не было завершана на працягу 20 гадоў. Бацька Юньдуаня, былы міністр пакаранняў Пань Энь, не дажыў да таго моманту, калі сад быў скончаны. Больш за тое, сам уладальнік саду збанкрутаваў, а нашчадкі захацелі прадаць яго дзецішча. Знайшліся гандляры, якія ахвотна выкупілі Юй-Юань па нізкай цане. Пазней сад быў уключаны ў склад Храма бажаства-заступніка горада. Частка Юй-Юань, вядомая як Унутраны Сад, была дабудавана ў 1709 годзе.

Плошча сада Юй-Юань складае каля 4 га. З XVI стагоддзя парк некалькі разоў перабудоўваўся. У сярэдзіне XIX стагоддзя «Таварыства малых мячоў  (англ.) (бел.» выкарыстала сад як месца для падрыхтоўкі паўстання супраць французскіх канцэсіянераў  (руск.) (бел.. Юй-Юань быў моцна разбураны ў XIX стагоддзі падчас опіумных войнаў, а таксама пасля падаўлення паўстання тайпінаў у выніку нападу на Кітай аб’яднаных армій заходніх дзяржаў. Свой сучасны выгляд сад Юй-Юань набыў пасля рэстаўрацыі ў 1956 годзе.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Flickr-фатаграфіі, пазначаныя «yuyuangarden»Архівавана 5 жніўня 2011.
* Shanghai Yuyuan Garden from Seeraa International---See Real China for MoreАрхівавана 11 верасня 2011.
* Shanghai Cultural International Exchange Base. Yu Yuan [map]. Retrieved 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Віннік.
**Алег Анатольевіч Віннік** (нарадзіўся 31 ліпеня 1973, вёска Вярбіўка, Чаркаская вобласць) — украінскі спявак, кампазітар і аўтар песень. Атрымаў вядомасць у Германіі, Аўстрыі і Швейцарыі як выканаўца галоўных роляў папулярных мюзіклаў пад сцэнічным імем OLEGG

Біяграфія
---------

Алег Віннік нарадзіўся 31 ліпеня 1973 у вёсцы Вярбіўка, Каменскага раёна Чаркаскай вобласці. Сярэднюю школу скончыў у вёсцы Чырвоны Кут, (Жашкіўскі раён, Чаркаская вобласць). Прымаў актыўны ўдзел у мастацкай самадзейнасці, умеў і да спеву, і да гульні на каханай электрагітары.

Пасля заканчэння школы паступіў на хормайстарскі аддзел Канеўскага вучылішча культуры. Першае месца працы пасля заканчэння вучылішча стала Чаркаская абласная філармонія. Але на жаль, Алег не стаў салістам у Чаркаскім народным хоры, дзе працаваў разам з заслужанай артысткай Украіны Вольгай Паўлоўскай .

У рамках праграмы культурнага абмену Алег праходзіў стажыроўку ў Германіі. Падчас стажыроўкі атрымаў прапанову Люнебургскага тэатра з Ніжняй Саксоніі, дзе працягнуў кар’еру, выконваючы партыі ў оперы «Toska» і аперэце «Paganini». Далей — два гады навучання ў Гамбургу пад чулым кіраўніцтвам выкладчыка вакалу Джона Лемана, а таксама першыя спробы ў жанры мюзікла. Спачатку былі ролі Лючэнцыа («Kiss me Kate» (1999—2001), Фебус і блашчыц («Der Glöckner von Notre Dame» (2001—2002).

Але не самай важнай стала роля ў мюзікле «Адрынутыя» («Les miserables») па аднайменным рамане Віктара Гюго. 30-гадовы Алег Віннік сыграў ролю Жана Вальжана (Jean Valjean) — героя, якому ў пачатку мюзікла 46, а ў фінале — 80 гадоў. Наступнай важнай роляй стала роля Чорнага прынца — Смерці (Der Tod) у мюзікле «Элізабэт» («Elisabeth»).

Пачынаючы з 2011 года Алег Віннік сканцэнтраваўся на сольнай кар’еры і пераехаў ва Украіну, у Германіі праводзячы толькі невялікі час для запісу новых хітоў. З’яўляецца аўтарам усіх песень, якія ўваходзяць у яго альбомаў.

Пасля праведзеных некалькіх гадоў ва Украіне Алег Віннік здабыў яшчэ большую вядомасць пасля выхаду такіх песень як Шчасце, Каменная ноч, Здравствуй нявеста, Ніно і іншых, пры гэтым збіраючы велізарныя залы на канцэртах .

У 2016 годзе песня Ніно стала лідарам хіт-параду на радыё «Рускае Радыё Украіна»

У сакавіку 2016 года Алег Віннік на канцэрце ў Кіеве прэзентаваў новыя песні : «Шчэ мить», «Яшчэ ўчора», «Маці каже праўду», «Як ці там».

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 25 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · У Кантакце · Facebook · Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · SoundCloud · VK Music · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мікановіч.

**Алег Віктаравіч Мікановіч** (нар. 7 кастрычніка 1975, г. Мінск, Беларусь) — беларускі трэнер па валейболе. Майстар спорту міжнароднага класа.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў сярэднюю школу № 15 г. Мінска, па сканчэнню 3 класа перавёўся ў СШ № 118 у спартовы клас. У 9 — 11 класах вучыўся ў Рэспубліканскім вучылішчы алімпійскага рэзерву (РВАР), на базе якога была створана юнацкая каманда Беларусі па валейболе сярод дзяцей 1975 года народжэння.

Вучыўся ў Акадэміі фізічнага выхавання і спорту Рэспублікі Беларусь. Падчас навучання з’ехаў гуляць за мяжу і ўзяў акадэмічны водпуск. Аднавіўся ў 2000 годзе, але падпісаўшы кантракт з «ГВК» (г. Гомель), перавёўся ў Гомельскі ўніверсітэт.

Клубная гісторыя
----------------

* 1993—1998 — СКА (г. Мінск)
* 1998—1999 — «Дунаферр» (г. Дунауйвараш, Венгрыя)
* 1999—2000 — «Апоэль» (Ізраіль)
* 2000—2001 — ГВК (г. Гомель)
* 2001—2002 — «Камунальнік» (г. Гродна)
* 2002—2003 — «Макабі» (г. Ход-ха-Шарон, Ізраіль)
* 2003—2005 — «Анагенезіс» (Кіпр)
* 2005—2006 — «Неа Саламіна» (г. Лімасол, Кіпр)
* 2006—2007 — «Будаўнік» (г. Мінск)
* 2007—2008 — «Металург-Бела» (г. Магілёў)
* 2008—2009 — «Заходні Буг» (г. Брэст)
* 2009—2016 — «Будаўнік» (г. Мінск)

Трэнерская гісторыя
-------------------

Быў галоўнага трэнера валейбольнага коуба «МАПІД» Мінск. З 2018 па 2021 год быў трэнерам валейбольнага клуба «Кузбас» (Расія), з якім стаў чэмпіёнам Расіі (2019), уладальнікам Суперкубка Расіі (2019), бронзавым прызёрам чэмпіянату Расіі (2020) і паўфіналістам Лігі Чэмпіёнаў (2020).

Уваходзіў у склад трэнерскага штаба зборнай Беларусі і ўзначальваў зборную юнакоў U-20 (юнакі не старэйшыя за 1999 г. н.).

У маі 2021 года быў прызначыны на пасаду галоўнага трэнера валейбольнага коуба «Будаўніка» Мінск.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  ОЛЕГ МИКАНОВИЧ — ГЛАВНЫЙ ТРЕНЕР «СТРОИТЕЛЯ»!

Спасылкі
--------

* (руск.) ОЛЕГ МИКАНОВИЧ: «ГЛАВНОЕ ДОСТИЧЬ ТОЙ ЦЕЛИ, КОТОРУЮ Я СЕБЕ ОБОЗНАЧИЛ.»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Beach Volleyball Database · WorldofVolley · ЕКВ |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вашчанка.

**Максім Ярмалініч Вашча́нка** (1650-я, Магілёў — 1708) — беларускі друкар і гравёр па медзі. Адзін з заснавальнікаў Магілёўскай школы гравюры, арандатар Магілёўскай Богаяўленскай друкарні.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Віленскай езуіцкай акадэміі, дзе атрымаў ступень бакалаўра філасофіі і вольных мастацтваў (1672), званне магістра навук (1673). Мастацтву малюнка і гравюры, відаць, вучыўся ў Віленскай акадэміі ў гуртку А. Тарасевіча, працаваў у Вільні разам з Л. Кршчановічам, А. Тарасевічам, І. Шчырскім.

З 1680-х гадоў працаваў у Магілёўскай брацкай друкарні, якой кіраваў з 1680-х гадоў да 1708 года.

Творчасць
---------

Вокладка да кнігі «Манархія турэцкая»
Ілюстрацыя да кнігі «Манархія турэцкая»
Друкарскую дзейнасць пачаў у Слуцку, дзе ў 1678 годзе зрабіў ілюстрацыі да кнігі «Манархія Турэцкая, апісаная Рыко» («Monarchia turecka opisana przez Ricota», Слуцк, 1678) П. Рыко  (англ.) (бел.. 19 падпісных медзярытаў Вашчанкі з'яўляюцца копіямі гравюр французскіх мастакоў С. Леклерка  (фр.) (бел. Н. Кашына  (руск.) (бел. для парыжскага выдання 1670 года кнігі Рыко. Медзярыты М. Вашчанкі да гэтай кнігі сталі яркай з'явай беларускай кніжнай гравюры 17 стагоддзя — гэта цалкам свецкі цыкл, выкананы з жыццёвай пераканаўчасцю, што надае творам жанравы характар.

Выканаў каля 23 медзярытаў для кнігі «Акафісты і каноны» (Магілёў, 1693).

Адзін з першых у беларускім кірылічным кнігадрукаванні ўжыў тэхніку разцовага медзярыту. Многія працы Вашчанкі створаны пад уплывам заходне-еўрапейскіх традыцый. Яго творы вылучаюцца ўмелай кампаноўкай шматфігурных сцэн, багаццем светлаценявой мадэліроўкі, дасягнутай за кошт разнастайнай штрыхоўкі.

Асаблівую цікавасць вызываюць прадмовы да шэрагу кніг, дзе ён раскрывае сваі погляды асветніка і гуманіста.

Яго сын В. М. Вашчанка вядомы як майстар выдатных дрэварытаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Вощанки // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 128. — 737 с.

Літаратура
----------

* Вашчанка Максім Ярмалініч // Энцыкл. гісторыі Бел. У 6 т. Т.2. Беліцк-Гімн. — Мн. 1994. — С.239.
* *Вощанка (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.

Спасылкі
--------

* ВАШЧАНКА Максім Ярмалініч
* Вашчанка Максім Ярмалініч
* МЛВОСЛОВЕ(Ц) | в не(м)же Чи́нъ | Ча́со(в) Цр҃ко(в)ны(х) | и про(ч): мл҃ені̏

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 131906 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кжыжаноўскі.
**Канстанцін Кжыжаноўскі** — беларускі скрыпач, педагог i кампазітар сярэдзіны XIX ст. Адзін з найбольш аўтарытэтных тагачасных мінскіх музыкантаў.

Выкладаў музыку ў мінскай мужчынскай гімназіі i прыватных пансіёнах. Сярод яго вучняў Міхал Ксаверы Зыгмунт Ельскі. Выступаў у аматарскіх канцэртах як скрыпач i спявак. Сябраваў з С. Манюшкам i В. Дуніным-Марцінкевічам. Разам з Манюшкам стварыў музыку да спектакляў тэатра Дуніна-Марцінкевіча «Рэкруцкі набор» (1841) i «Ідылія» («Сялянка», 1852). У сваіх творах выкарыстоўваў народныя песенныя i танцавальныя мелодыі.

Літаратура
----------

* Кжыжаноўскі Канстанцін // Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.; Гал. рэд. «Беларус. Энцыкл.»: Б. І. Сачанка (гал. рэд) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1995.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казлоўскі.

**Ігнат Ігнатавіч Казлоўскі** (1917—1962) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Магіла Казлоўскага на Усходніх могілках Мінска.
Ігнат Казлоўскі нарадзіўся 15 лютага 1917 года ў вёсцы Вялікія Прусы (цяпер Капыльскі раён Мінскай вобласці Беларусі). У 1935 годзе ён скончыў дзевяць класаў школы. У 1936 годзе Казлоўскі быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1939 годзе ён скончыў Сталінградскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў. З лістапада 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе ён скончыў курсы ўдасканалення афіцэрскага складу.

Да канца вайны капітан Ігнат Казлоўскі быў штурманам 996-га штурмавога авіяпалка 224-й штурмавой авіядывізіі 8-й паветранай арміі  (руск.) (бел. 4-га Украінскага фронту. За час свайго ўдзелу ў баях ён зрабіў 120 баявых вылетаў на штурмоўку і паветраную разведку вялікіх колькасцяў баявой тэхнікі і жывой сілы праціўніка, дастаўку боепрыпасаў і вывазу параненых з акружэння пад Вязьмай.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 18 жніўня 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» капітан Ігнат Казлоўскі быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 8883.

Пасля заканчэння вайны Казлоўскі працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1960 годзе ў званні палкоўніка быў звольнены ў запас. Пражываў у Мінску. Памёр 9 чэрвеня 1962 года.

Быў таксама узнагароджаны чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

У гонар Казлоўскага усталяваны яго бюст у Вялікіх Прусах.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7.
2. ↑  Вечна ў памяці народнай. Да 65-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (Інфармацыйна-бібліяграфічны паказальнік) — С. 13. // ДУ «Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна»
3. 1 2 3 4 5 6  Ігнат Ігнатавіч Казлоўскі (Герой Савецкага Саюза) на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Казлоўскі Ігнат Ігнатавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7). — С. 432.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Сто сталинских соколов. В боях за Родину. — 2-е изд. доп. — М.: Яуза, Эксмо, 2005

Спасылкі
--------

* Вечна ў памяці народнай. Да 65-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (Інфармацыйна-бібліяграфічны паказальнік) — С. 13. // ДУ «Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна»
**Камано́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Каманоў.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Лубеніцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лукашык.
**Канстанцін Леанідавіч Лукашык** (нар. 18 верасня 1975, Гродна) — беларускі алімпійскі чэмпіён. Заслужаны майстар спорту па кулявой стральбе (пісталет). Чэмпіён XXV Алімпійскіх гульняў (1992). Удзельнік XXVI Алімпійскіх гульняў (1996). Удзельнік XXVII Алімпійскіх гульняў (2000). Чэмпіён свету сярод юніёраў (1991).

Біяграфія
---------

Скончыў факультэт фізічнай культуры Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта (2003).

Спортам пачаў займацца з 12 гадоў. Выступаў за гродзенскі клуб «Дынама». У 1991 годзе выступаў у складзе зборнай СССР і заняў першае месца на чэмпіянатах свету і Еўропы сярод юніёраў. З 1992 года стаў выступаць за зборную Беларусі. У 1992 годзе адправіўся на Алімпійскія гульні ў Барселоне, дзе заваяваў залаты медаль у стральбе з малакалібернага пісталета на 50 м.

Зноскі
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  Выпускнікі ГрДУ — наш гонар

Спасылкі
--------

* Лукашык Канстанцін Леанідавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ISSF · Olympedia |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 138769 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грот.

**Канстанцін Карлавіч Грот** (1815—1897) — расійскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, Самарскай губернатар у 1853—1861 гадах, заснавальнік і стваральнік сістэмы апекі над сляпымі ў Расіі.

З 1870 года К. К. Грот — член Дзяржаўнага савета з пасяджэннем у Дэпартаменце дзяржаўнай эканоміі, а праз два гады — у Дэпартаменце законаў (да 1882 года). У 1877 годзе ўзначаліў утвораную ў яго складзе Камісію аб турэмнай рэформе. Удзельнік і старшыня Міжнароднага турэмнага кангрэса ў Стакгольме ў 1878 годзе. У 1881—1882 загадчык турэмным ведамствам на правах міністра.

У 1870—1882 гады займаў пасаду старшыні Савета кіравання ўстановамі вялікай княгіні Алены Паўлаўны, у 1877—1880 узначальваў Галоўнае папячыцельства аб сем’ях воінаў, утвораная ў сувязі з руска-турэцкай вайной 1877—1878 гадоў. У 1882—1885 быў галоўным кіраўніком Канцэлярыяй Ведамствы устаноў Імператрыцы Марыі. Быў старшынёй Апякунскай рады устаноў грамадскага догляду ў Санкт-Пецярбургу (1883—1885).

Заснавальнік і старшыня медычна-гімнастычнага таварыства ў Пецярбургу (1869).

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

1. 1 2  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
**Бебжанскі нацыянальны парк** (польск.: Biebrzański Park Narodowy) — нацыянальны парк у Польшчы, утвораны 9 верасня 1993. Самы вялікі нацыянальны парк краіны, плошча 592,23 км². Размешчаны ў Падляскім ваяводстве.

Даліна Бебжы
Пад аховай знаходзіцца рака Бебжа, што паволі цячэ па забалочанай катлавіне, багатая арнітафаўна.

Прырода церпіць ад пажараў, якія ўспыхваюць штогод. Увесну 2020 лясныя пажары трывалі амаль тыдзень і панішчылі балоты, дзе жывуць ласі, бабры і ўнікальныя віды птушак. Прычынаю хуткага распаўсюджвання пажару стаў вецер і анамальная засуха. 26 красавіка польскія пажарныя заявілі, што ўдалося затушыць пажар.

Зноскі
------

1. ↑  tvnmeteo.tvn24.pl Архівавана 26 красавіка 2020.
2. ↑  belsat.eu
**Генрых VI (II) Малодшы** (ням.: Heinrich (VI.) II. der Jüngere von Braunschweig; каля 1196 — 16 ці 26 красавіка 1214) — пфальцграф Рэйнскі з 1212 года з роду Вельфаў.

Біяграфія
---------

Адзіны сын пфальцграфа Генрыха I (пам. 1227) і яго жонкі Агнесы фон Штаўфен. Выхоўваўся пры двары англійскага караля Іаана Беззямельнага, свайго стрыечнага дзеда. Вярнуўся ў Германію ў 1211/1212 годзе.

Стаў пфальцграфам Рэйнскім у 1212 годзе, калі яго бацька Генрых I па палітычных прычынах адмовіўся ад гэтага тытула на карысць сына. У палітычным плане Генрых Малодшы падтрымліваў спачатку свайго дзядзьку Атона Браўншвайгскага, але ў 1213 годзе перайшоў на бок Фрыдрыха II Штаўфена.

Генрых II быў у шлюбе (1212) з Мацільдай Брабанцкай (1200-1267), дачкой брабанцкага герцага Генрыха I. У сілу маленства жонкі дзяцей у гэтым шлюбе не было.

Генрых Малодшы памёр 16 ці 26 красавіка 1214 года і быў пахаваны ў манастыры Шонау (пад Гайдэльбергам).

Пасля яго смерці імператар Фрыдрых II перадаў пфальцграфства Рэйнскае герцагу Людвігу I Баварскаму як найбліжэйшаму сваяку (мужу сястры Генрыха II).

Мацільда Брабанцкая ў 1224 годзе выйшла замуж за Флорыса IV, графа Галандыі.

Зноскі
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 9 красавіка 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
3. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.

Літаратура
----------

* Eduard Winkelmann. Heinrich V. (Pfalzgraf bei Rhein) // Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). — Bd. 11. — Lpz.: Duncker & Humblot, 1880. — S. 559—561. (нем.)
* Peter Fuchs. Heinrich (V.) der Lange (Ältere) von Braunschweig // Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 8. — Berlin: Duncker & Humblot, 1969. — P. 381—383.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | GND: 104237465 · VIAF: 27498401 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бяльмонты (значэнні).
**Бяльмонты**, або **Двор Альгердаўшчына** — былы маёнтак y Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Вядомы з 1748 года як уладанне Гільзенаў, пры іх атрымалі сваю назву (ад фр.: belmont — прыгожая гара).

Гісторыя
--------

У другой палове XVIII — пачатку XIX стагоддзяў у Бяльмонтах створаны палацава-паркавы ансамбль, які ўключаў 2-павярховы мураваны палац (меў 33 пакоі), вялікую круглую парадную залу, дамашнюю капліцу. У 1768 годзе пабудаваны філіяльны касцёл Ісуса Хрыста.

У XIX стагоддзі пры Мануцы і Плятэрах Бяльмонты сталі буйным цэнтрам культурнага жыцця Браслаўшчыны. Тут прайшло дзяцінства мастака Я. Траяноўскага, y Бяльмонтах бывалі Н. Орда, дзекабрысты М. С. Лунін, А. В. Поджыа і інш.; існавалі багатыя музейная калекцыя і бібліятэка (у Першую сусветную вайну вывезена ў Петраград), парафіяльная школа (у 1804 годзе было 30 вучняў), з 1857 года дзейнічаў бровар. У Першую сусветную вайну палац Плятэраў разбураны.

З 1976 года Бяльмонты ўвайшлі ў склад вёскі Ахрэмаўцы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Малюнак 1822 г.
**Гуайкуру** — група індзейскіх народаў Паўднёвай Амерыкі, якая размаўляе на гуайкуруанскай плыні моўнай сям'і матака-гуайкуру.

Гісторыя
--------

Сучасныя генетычныя даследаванні сведчаць пра тое, што народы гуайкуру — абарыгены тэрыторыі, якая ахоплівае памежжа краін Балівія, Парагвай і Аргенціна. Магчымы генетычны ўнёсак да прыходу еўрапейцаў зрабілі выхадцы з цэнтральнай Аргенціны. Вельмі блізкімі па мове і культуры да гуайкуру з'яўляюцца народы віцы. 

У XVI ст. калі іспанцы і партугальцы пачалі каланізацыю Новага Свету, плямёны гуайкуру насялялі рэгіён Гран-Чака і рэчышча ракі Парагвай. Апошняя назва, як і назва сучаснай краіны Парагвай, паходзяць ад наймення гуайкуруанскага племені паягуа. 

Супольная назва **гуайкуру** паходзіць з мовы гуарані і значыць «дзікун». Першапачаткова яна адносілася да паўночнага племені мбая, што займалася вандроўным паляваннем і збіральніцтвам паабапал ракі Парагвай. Мбая здолелі падпарадкаваць сабе земляробаў-аравакаў гуана і ў XVII ст. паспяхова асвоілі конегадоўлю, што дапамагло ім весці войны супраць іспанцаў і саюзных ім гуарані. Аднак мбая моцна пацярпелі ад эпідэмічных хвароб, што распаўсюдзіліся ў сувязі з еўрапейскай каланізацыяй. У 1760-я гг. яны пераправіліся праз раку Парана на ўсход і сталі саюзнікамі партугальцаў (потым — бразільцаў). Нашчадкамі мбая з'яўляецца народ кадывеу.

Паўднёвыя групы гуайкуру таксама займаліся вандроўным паляваннем і збіральніцтвам. У XVII — XVIII стст. частка з іх далучылася да езуіцкіх місій, дзе асвоіла земляробства і рамёствы. Іншыя займаліся конегадоўляй, рабілі напады на іспанскія паселішчы. Эпідэміі і войны з еўрапейцамі прывялі да змяншэння колькасці карэннага насельніцтва. У XIX ст. іх тэрыторыі былі ўключаны ў склад Аргенціны.

Народы гуайкуру
---------------

* Абіпон †
* Кадывеу
* Макаві
* Паягуа †
* Пілага
* Тоба

Спасылкі
--------

* Guaycuruan languages
* Mbaya Indians
* Ney Alves de Arruda, Historia y cultura de la nación indígena Mbayá-Guaycurúe: elementos de su trayectoria en la frontera colonial hispano-portuguesa del siglo XVIII
* Helmut Schindler, Equestrian and Non-Equestrian Indians of the Gran Chaco during the Colonial Period
* Genetic structure of Mataco-Guaycurú speakers from Argentina and the extent of their genetic admixture with neighbouring urban populations
**Бяльмонты** — курганны могільнік балта-славянскага насельніцтва VIII—X стст. размешчаны на тэрыторыі былога маёнтка Бяльмонты, за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Ахрэмаўцы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці, у лесе, справа ад шашы Браслаў – Шаркаўшчына. Даследаваны 14 курганоў y 1892, 1938, 1970-я гг. і 1982. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Знойдзены жалезныя і бронзавыя спражкі, пярсцёнак, лунніцападобныя скроневыя кольцы, фрагменты бронзавага ўпрыгожання, ляпныя пасудзіны.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Бяльмонты (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
Зносіны пасродкам мовы і жэстаў
**Камунікацыя** — працэс перадачы звестак ад адной істоты да іншай. З’яўляецца знакаваапасродкаванымі ўзаемінамі паміж прынамсі двума дзейнікамі, якія падзяляюць набор знакаў і правілы іх распазнання. Камунікацыя вызначаецца «вусным, пісьмовым або іншым знакавым паведамленнем або абменам думкамі, меркаваннямі або іншымі звесткамі». Працэс суправаджаецца складаннем, накіраваннем і паведамленнем звестак адпраўніком атрымальніку праз выкарыстанне адпаведнага сродку. Пасля распазнання паслання атрымальнік устанаўлівае з адпраўніком зваротную сувязь. Усе іх праявы вымагаюць наяўнасці адпраўніка, паслання і будучага атрымальніка. Аднак для іх ажыццяўлення не патрабуецца прысутнасць атрымальніка ў час сувязі або ўсведамленне ім намеру адпраўніка перадаць паведамленне. Усе ўдзельнікі мусяць мець агульнае поле ўзаемадзеяння. Вуснымі сродкамі ёсць прамова, песня і адценне голасу. Калямоўнымі — рухі цела, дакрананне, зрокавы кантакт, малюнак, пісьмо і музыка.

| ⛭Чалавек разумны |
| --- |
| 
Анатомія •
Біялогія •
Знешні выгляд •
Гендар •
Генетыка •
Здароўе •
Мастацтва •
Гісторыя •
Культура •
Навука •
Зносіны •
Грамадства (тыпы) •
Паводзіны •
Правы •
Прырода •
Развіццё •
Розум •
Сексуальнасць •
Спорт •
Тэхналогія •
Цывілізацыя •
Чалавецтва •
Эвалюцыя •
Этыка
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11938923j · GND: 4031883-7 · LCCN: sh85029027 · LNB: 000053298 · Microsoft: 46312422 · NDL: 00566543 · NKC: ph114956 |

 |