recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
|  |
| **Топ-20 рэйтынгу ад 20 верасня 2018 года** |
| № | Зборная | Ачкі | Пад’ём/падзенне ў параўнанні з рэйтынгам ад 16 жніўня 2018 года |
| **1** | Бельгія Бельгія | 1729 | ▲ |
| **1** | Францыя Францыя | 1729 | ▬ |
| **3** | Бразілія Бразілія | 1663 | ▬ |
| **4** | Харватыя Харватыя | 1634 | ▬ |
| **5** | Уругвай Уругвай | 1632 | ▬ |
| **6** | Англія Англія | 1612 | ▬ |
| **7** | Партугалія Партугалія | 1606 | ▬ |
| **8** | Швейцарыя Швейцарыя | 1598 | ▬ |
| **9** | Іспанія Іспанія | 1597 | ▬ |
| **10** | Данія Данія | 1581 | ▼ |
| **11** | Аргенціна Аргенціна | 1575 | ▬ |
| **12** | Чылі Чылі | 1568 | ▬ |
| **12** | Германія Германія | 1568 | ▲ |
| **14** | Калумбія Калумбія | 1567 | ▬ |
| **15** | Швецыя Швецыя | 1550 | ▼ |
| **15** | Мексіка Мексіка | 1550 | ▲ |
| **17** | Нідэрланды Нідэрланды | 1540 | ▬ |
| **18** | Польшча Польшча | 1537 | ▬ |
| **19** | Уэльс Уэльс | 1536 | ▬ |
| **20** | Італія Італія | 1526 | ▲ |
|  Правіць табліцу | Поўны спіс на сайце ФІФА |

**Рэйтынг зборных ФІФА** або **Сусветны рэйтынг ФІФА/Coca-Cola** (англ.: The FIFA/Coca-Cola World Ranking) — сістэма ранжыравання нацыянальных зборных па футболе. Упершыню была ўведзена ў 1993-м годзе як адносны паказчык сілы зборнай каманды на бягучы момант, які дазваляе ацаніць дынаміку росту каманды. У ліпені 2006 года, на чэмпіянаце свету ў Германіі, у сістэму налічэння ачкоў былі ўнесены значныя змены.

Колькасць ачкоў у рэйтынгу залежыць ад выступленняў нацыянальнай каманды за апошнія чатыры гады. Чым больш паспяхова яна выступае, тым вышэй месца ў рэйтынгу. За кожны згуляны матч камандам налічваюцца ачкі згодна з правіламі.

Рэйтынг ФІФА лічыцца афіцыйным, акрамя яго існуе яшчэ некалькі неафіцыйных сістэм ранжыравання.

На дадзены момант зборная Германіі ўзначальвае рэйтынг FIFA. За ўсю гісторыю рэйтынгу толькі 8 зборных дасягалі першага радка, з іх 6 зборных з Еўропы — Германія, Італія, Францыя, Іспанія, Нідэрланды, Бельгія, і 2 з Паўднёвай Амерыкі — Бразіліі і Аргенціна.


| ⛭Міжнародны футбол |
| --- |
| ФІФА ·  Чэмпіянат свету ·  Алімпійскія гульні ·  Кубак канфедэрацый ·  Рэйтынг зборных ·  Ігрок года ·  Залаты мяч ФІФА ·  Моладзевы чэмпіянат свету ·  Юнацкі чэмпіянат свету ·  Спіс зборных ·  Коды
Карта светуКарта свету

     *Азія:* АФК — Кубак Азіі
     *Афрыка:* КАФ — Кубак афрыканскіх нацый
     *Паўночная Амерыка:* КАНКАКАФ — Залаты кубак
     *Паўднёвая Амерыка:* КАНМЕБОЛ — Кубак Амерыкі
     *Акіянія:* АФК — Кубак нацый АФК
     *Еўропа:* УЕФА — Чэмпіянат Еўропы ·  Ліга нацый
 |
| **Не ФІФА:** VIVA World Cup ·  NF-Board |
**Котра** — рэспубліканскі ландшафтны заказнік, які змяшчаецца на поўначы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці ў вярхоўях ракі Котра на адлегласці 30 км ад горада Шчучын. На поўначы прымыкае да тэрыторыі Літвы.

Котра мае статус водна-балотнага ўгоддзя міжнароднага значэння з 21.10.02 і ахоўваецца Рамсарскай канвенцыяй. Котра ўтварае адзіны прыродны комплекс з запаведнікам «Чапкяляй» Літвы і сумесна з ім мае статус трансмежавай Рамсарскай тэрыторыі. З аднаго боку на іншы мігруюць жывёлы і птушкі, рака Котра працякае па мяжы і дрэнажуе балотныя ўгоддзі дзвюх краін.

Плошча заказніка складае каля 10 з паловай тысяч гектараў, з якой лясы займаюць 92,3 % плошчы. Вялікая плошча нізінных і пераходных балот — 419,9 га. Адносна невялікая тэрыторыя занятая водамі: у прыватнасці, тут знаходзіцца возера Бершты — 151 га.

Фаўна
-----

У заказніку адмечана 124 віды наземных пазваночных жывёл: 26 відаў сысуноў — лось (*Alces alces*), казуля (*Capreolus capreolus*), рысь звычайная (*Lynx lynx*), дзік (*Sus scrofa*), барсук (*Meles meles*), янотападобны сабака (*Nyctereutes procyonoides*), звычайная лісіца (*Vulpes vulpes*), воўк (*Canis lupus*), бабёр еўрапейскі (*Castor fiber*), 85 — птушак, 5 — рэптылій, 8 — амфібій.

Флора
-----

Тут растуць каштоўныя комплексы дубовых, ясеневых, кляновых, яловых і хваёвых лясоў. На тэрыторыі заказніка сустракаюцца адзінкавыя векавыя дрэвы дуба звычайнага (*Quercus robur*), асабліва каштоўныя чорнаальшаннікі. З 9 тыпаў чорнаальховых лясоў у заказніку выяўлена 6. Раслінны свет прадстаўлены 633 відамі вышэйшых сасудзістых раслін. Выяўлены шэраг рэдкіх і ўнікальных для рэгіёну відаў, якія маюць мяжу арэалу ў межах заказніка або паблізу яго.

Выкарыстанне
------------

У заказніку дазволена паляванне, збор ягад і грыбоў.

Выбітнасці
----------

* Помнік на месцы спаленай фашыстамі вёскі Агародзішча, дзе загінулі 147 мясцовых жыхароў
* Два археалагічныя селішчы каменнага і бронзавага веку адпаведна

Населеныя пункты
----------------

Бліжэйшыя населеныя пункты — Падбершты, Бершты, Матылі, Ганелькі, Даўбенькі, Замошша, Дудкі, Стралкі, Рыскі, Раманова.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Республиканский ландшафтный заказник «Котра» Архівавана 12 снежня 2010.  (руск.)
2. 1 2 3  Стирая границы Архівавана 1 жніўня 2012.  (руск.)
Фрагмент Евангелля (бібліятэка кафедральнага сабора ў Дареме)  (англ.) (бел.
Распяцце з Дарэмскага Евангелля
**Дарэмская кафедральная бібліятэка** знаходзіцца ў кафедральным саборы Дарэма, Англія. Заснавана ў 995 годзе і з'яўляецца адной з найбуйнейшых англійскіх кафедральных бібліятэк. Вільгельм дэ Сен-Кале ахвяраваў 46 кніг. У XIX стагоддзі бібліятэка была размешчана ў *Старой трапезнай палаце*, або *Зале манаха*, на паўднёвым баку саборнага манастыра, пабудаванай там, у 1680 годзе дэканам Дарэма  (англ.) (бел. Джонам Садберы  (англ.) (бел. які прыстасаваў гэты будынак пад яе.

Зборы
-----

У бібліятэцы захоўваецца 75 000 тамоў і 60 інкунабул. З 2000 рукапісаў, 360 з сярэднявечнай эпохі. Спецыяльныя калекцыі захоўваюць старадаўнюю музыку  (англ.) (бел.. 

Хрысціянскія тэксты
Дарэмскае Евангелле, вельмі няпоўнае астраўное Евангелле канца VII стагоддзя (MS A. II. 17), і Дарэмскі Фрагмент Евангелля  (англ.) (бел. вельмі няпоўнае астраўное Евангелле канца VII стагоддзя з'яўляюцца часткай збораў бібліятэкі. 

Ёсць таксама копія Бібліі ў чатырох тамах, якой 600 гадоў. Копія рукапісу, якая апісвае жыццё Святой Кацярыны Александрыйскай знаходзіцца ў бібліятэцы з XII стагоддзя.

Гісторыя
У бібліятэцы захоўваюцца пяць гістарычных кніг Беды Вялебнага.Таксама тут маюцца тры копіі Вялікай хартыі вольнасцяў, у тым ліку адна ад 12 лістапада 1216 года і другая ад 11 лютага 1224 года. Паперы Джорджа Алана  (руск.) (бел. Крыстафера Хантэра, Джозефа Лайтфута  (англ.) (бел. Джэймса Рэйна  (англ.) (бел. Аяна Рэмсі  (англ.) (бел. Томаса Рэндала, сэр Катберта Шарпа  (англ.) (бел. і Роберта Сёрціса  (англ.) (бел. таксама з'яўляюцца часткай калекцыі.

Зноскі
------

1. ↑  Stam, David H. (1 November 2001). *International dictionary of library histories*. Taylor & Francis. pp. 298–. ISBN 978-1-57958-244-9.. Retrieved on 16 March 2012.
2. 1 2  Parson, William; White, William (1827). *History, Directory, and Gazetteer, of the Counties of Durham and Northumberland: and the towns and counties of Newcastle-upon-Tyne and Berwick-upon-Tweed. Together with Richmond, Yarn, and detached places appertaining to the bishopric and palatinate of Durham; including copious lists of the seats of nobility and gentry, and a variety of commercial, agricultural, & statistical information ...* (Public domain ed.). Printed for W. White & Co. by E. Baines and Son. pp. 171–.. Retrieved on 16 March 2012.
3. ↑  Holt, J. C. (1990). *Domesday studies: papers read at the Novocentenary Conference of the Royal Historical Society and the Institute of British Geographers, Winchester, 1986*. Boydell & Brewer. pp. 74–. ISBN 978-0-85115-263-9.. Retrieved on 16 March 2012.
4. ↑  глава Дарэмскай школы  (англ.) (бел. ў 1761–68 гадах
**«Клоўн і яго сабакі»** (фр.: Le Clown et ses chiens) ― нямы кароткаметражны мультфільм рэжысёра Эміля Рэйно[fr]. Складаўся з 300 уручную размаляваных сцэн. Фільм быў паказаны разам з мультфільмам «Добры бок» у Музеі Грэвен[fr]. Прэм’ера адбылася там жа 28 кастрычніка 1892 года. У фільме паказваецца, як клоун выходзіць на сцэну цырка і вітае гледачоў, пазней ён паказвае трукі з трыма сабакамі. Яны скачуць праз абручы, скачуць па мячы і пераскокваюць праз палачку. Мультфільм страчаны, бо ў 1900 годзе Рэйно выкінуў вялікую колькасць сваіх прац у Сену.

Зноскі
------

1. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 21 чэрвеня 2016.
2. ↑

Спасылкі
--------



* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database |
**Першая сігнальная сістэма** — адна сярод іншых сігнальных сістэм, сукупнасць нервовых працэсаў, якія ўзнікаюць у кары вялікіх паўшар'яў галаўнога мозгу чалавека і жывёл пры непасрэдным уздзеянні раздражняльнікаў знешняга і ўнутранага асяроддзя на рэцэптары. З'яўляецца асновай непасрэднага прайгравання аб'ектыўнай рэчаіснасці ў форме адчуванняў і ўспрымання. У чалавека *першая сігнальная сістэма* функцыянуе ў пастаянным узаемадзеянні з другой сігнальнай сістэмай, утвараючы адзіны механізм, які ажыццяўляе вышэйшую нервовую дзейнасць.

Літаратура
----------

* Сигнальные системы // «Психология» (словарь) / под общ. ред. А. В. Петровского, М. Г. Ярошевского. — 2-е изд. — г. Москва, Политиздат, 1990 г. — 494 с. — С. 360—361. ISBN 5-250-00364-8  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пікулева.
**Дарына Сяргееўна Пікулева** (29 жніўня 1996 года —) — беларуская канаістка. Майстар спорту міжнароднага класа, Чэмпіён свету 2015, чэмпіён Еўропы 2015.

На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года яна прайшла кваліфікацыю ў жаночых спаборніцтвах па дыстанцыі 500 метраў К-4.

Палітычныя погляды
------------------

Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
2. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
Гл. таксама: Венскі арбітраж

**Першы Венскі арбітраж** быў праведзены 2 лістапада 1938 года ў Вене, у Бельведэрскім палацы міністрамі замежных спраў Германіі — І. Рыбентропам і Італіі — Г. Чыяна, для вырашэння «венгерскага пытання» ў Чэхаславакіі. Неабходнасць тэрміновага ўрэгулявання чэхаславацка-венгерскага нацыянальна-тэрытарыяльнага канфлікту была прапісана ў Мюнхенскім пагадненні, падпісаным 30 верасня 1938 года.

Падчас Першага Венскага арбітражу арбітры з нацысцкай Германіі і фашысцкай Італіі шукалі спосаб негвалтоўнага задавальнення тэрытарыяльных прэтэнзій Венгрыі, звязаных з пераглядам Трыянонскага дагавора 1920 года.

У выніку Першага Венскага арбітражу ад Чэхаславакіі былі аддзелены і перададзены Венгрыі паўднёвая частка Карпацкай Русі і раёны паўднёвай Славакіі, населеныя пераважна венграмі. Такім чынам Венгрыя вярнула частку тэрыторый, страчаных у выніку распаду Аўстра-Венгрыі пасля Першай сусветнай вайны. Агульная плошча перададзеных Венгрыі тэрыторый склала 12 400 км.кв. дзе пражывала звыш 1 млн чал. Дэлімітацыя чэхаславацка-венгерскай граніцы, якая прайшла ў лістападзе 1938 — сакавіку 1939 г. вызначыла толькі яе славацкі ўчастак, што дазволіла Венгрыі, пасля абвяшчэння незалежнасці Славакіі 14 сакавіка 1939 г. (дэ-факта распаду Чэхаславакіі), пачаць акупацыю астатняй часткі Карпацкай Русі.

Парыжская мірная канферэнцыя 1947 года абвясціла рашэнні Першага Венскага арбітражу юрыдычна несапраўднымі.

Зноскі
------

1. ↑  Чехословацко-венгерские переговоры в ноябре 1938 — марте 1939 г. реализации Венского арбитражного решения | Исторический журнал "Российские и славянские исследования … Архівавана 16 верасня 2011.
**Дар’енскі заліў** (ісп.: Golfo del Darién) — заліў у паўднёва-заходняй частцы Карыбскага мора, размешчаны ля берагоў Панамы і Калумбіі. Удаецца ў сушу на 165 км, яго вузкая паўднёвая частка выдзяляецца ў заліў Ураба, размешчаны паміж Карыбана-Поінт і мысам Цібурон. На беразе заліва Ураба размешчаны калумбійскі партовы горад Турба.

Глыбіня Дар’енскага заліва ў адкрытай частцы перавышае 2000 м. Сярэдняя гадавая тэмпература вады складае 26 °C, салёнасць — больш за 36 ‰. Прылівы няправільныя, паўсутачныя, вышынёй 0,6 м. На паўднёвым беразе заліва размяшчаецца дэльта ракі Атрата. Паўднёва-заходні бераг заліва заняты так званым Дар’енскім прабелам — адзіным няскончаным участкам Панамерыканскай шашы.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 234360504 |
Раён Дар’ен
**Дар’енскі прабел** (ісп.: Región de Darién) — вялікі ўчастак цяжкапраходнай забалочанай і лясістай мясцовасці на мяжы Цэнтральнай і Паўднёвай Амерык. Паўночная частка прыходзіцца на панамскую правінцыю Дар’ен, паўднёвая — на калумбійскі дэпартамент Чока. З’яўляецца адзіным месцам разрыву Панамерыканскай шашы, адсюль і назва.

Геаграфія
---------

Даўжыня прабела ад горада Явіза ў Панаме да горада Турба ў Калумбіі складае 106 км. Паўднёваамерыканская калумбійская частка прабела пераважна забалочаная. Яе большая частка прыходзіцца на дэльту ракі Атрата шырынёй да 80 км, спрэс занятую балоцістымі маршамі. Сярэднегадавая колькасць ападкаў тут складае ад 2000 да 4500 мм, тэмпература — 27 ° C; вільготнасць вельмі высокая — ад 75 % да 95 %.

Цэнтральнаамерыканскую панамскую частку займаюць зарослыя вільготнымі лясамі горы Серанія-дэль-Дар’ен, вышынёй да 1875 метраў (гара Такаркуна). Ападкаў тут таксама шмат, аднак горы робяць клімат больш прахалодным. Дар’енскія дажджавыя лясы лічацца прыкладам вельмі вялікай генетычнай біяразнастайнасці. Тут сустракаюцца гіганцкі мурашкаед, цэнтральнаамерыканскі тапір, хмызняковы сабака.

На тэрыторыі прабела маюцца два нацыянальных парка, што ўваходзяць у спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА: Дар’ен з панамскага боку і Лос-Каціяс (Los Katíos) — з калумбійскага. Паркі мяжуюць і хутчэй за ўсё будуць ператвораны ў трансгранічны рэзерват.

Панамерыканская магістраль
--------------------------

Прабел дзеліць Панамерыканскую шашу на дзве вялікіх часткі. Высокая забалочанасць, задушлівы трапічны клімат, горны рэльеф — гэтыя фактары ствараюць сур’ёзную перашкоду для будаўніцтва інфраструктуры, таму 87 км магістралі тут так і не былі дабудаваны. А калі ў 1971 ЗША ўсё ж такі вырашылі праспансаваць усяго толькі планаванне, з пратэстамі выступілі эколагі і праект згарнулі. Яшчэ адна спроба была зробленая ў 1992 годзе, але ў 1994 камісія ААН устанавіла, што праект нанясе сур’ёзны ўрон экалогіі рэгіёна.

Супраць злучэння дзвюх частак шашы выступаюць яшчэ дзве сілы: гэта ўлады Панамы, што баяцца павелічэння і так немалога наркатрафіку з Калумбіі; а таксама плямёны куна і чока, што рупяцца аб сваёй самабытнасці.

Адна з прапанаваных альтэрнатыў шашы на дадзеным участку — кароткая паромная лінія з горада Турба ў заліве Ураба ў новы панамскі порт на беразе Атлантычнага акіяна. Цяпер жа выкарыстоўваецца доўгая пераправа Буэнавентура — Панама.

Турызм
------

Дар’енскі прабел папулярны ў аматараў оф-роўду і турызму — шматлікія экспедыцыі перасякаюць яго на ўсюдыходах, матацыклах, роварах і пешшу.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
**Марта Эдыт Марыя Контула** (фінск.: Martta Kontula; 20 чэрвеня 1908, Кюменэ, Кюменскі павет, Выбаргская губерня, Вялікае княства Фінляндскае, Расійская імперыя — 20 верасня 2006, Хельсінкі, Фінляндыя) — фінская актрыса тэатра і кіно, кампазітар, оперная спявачка, музычны педагог.

Біяграфія
---------

Вучылася вакалу ў Ханны Гранфелт. У 1930—1932 гадах навучалася драматычнаму майстэрству ў Хельсінкскай тэатральнай школе (цяпер Хельсінкская тэатральная акадэмія). У 1932—1973 гадах выступала ў тэатрах у Хельсінкі, Выбарга, Тампэрэ і Поры. Як оперная спявачка, прымала ўдзел у некалькіх операх, у гады Другой сусветнай вайны гастралявала на фронце. Працавала настаўнікам музыкі. У 1930-х гадах складала музыку, з’яўляецца аўтарам шэрагу песень. Усяго напісала дзесяць вядомых песень. Выкарыстоўвала псеўданім Martti.

У 1933—1960 гадах здымалася ў кіно. Усяго знялася ў 29 кіна- і тэлефільмах, серыялах. Была замужам за акцёрам і тэатральным рэжысёрам Фрыцам-Хуга Бэкманам (1934—1947). Медаль Pro Finlandia (1958).

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 8429 6178 |
**Каір-Паравель** (**Кэр-Параваль, Кэйр-Паравел** і інш. — розныя транслітарацыі англ.: Cair Paravel ад вал.: caer — «замак», англ.: paravail — «меншы», «ніжні» або «ўнізе», тут — «*пад Асланам*») — выдуманы замак з свету Нарніі, рэзідэнцыя каралёў Нарніі.

Уяўляў сабой велізарны замак, размешчаны на невысокай гары, у вусце Вялікай ракі. Яго стваральнік у кнігах не згадваецца.

У гэтым замку былі размешчаныя чатыры трона, якія, паводле прароцтва, павінны былі заняць два сына Адама і дзве дачкі Евы, якімі апынуліся Пітэр, Сьюзен, Люсі і Эдмунд Пэвэнсі. Кэр-Параваль таксама з’яўляецца сталіцай Нарніі.

Пасля ўварвання тельмарынаў пад правадырствам Каспіяна Заваёўніка ў Нарнію і Вялікай Бітвы, сталіца была перанесена. Каір-Паравель быў разбураны часам і ператварыўся ў руіны.

У часы праўлення Пітэра, Сьюзен, Эдмунда і Люсі замак размяшчаўся на беразе, аднак да часу праўлення Каспіяна X апынуўся адрэзаным ад сушы.

Менавіта тут чацвёра дзяцей Пэвэнсі вярнуліся ў Нарнію, хоць ім і спатрэбіўся час, каб зразумець, дзе яны.

У кнізе «Сярэбраны фатэль» сказана, што Каспіян X аднавіў замак да канца яго кіравання.

Падчас «Апошняй бітвы» Кэр-Паравель акружаны горадам. У канчатковым рахунку быў разрабаваны Тысрокам. Пасля Пэвэнсі бачаць яго ў адроджанай Нарніі.

У культуры
----------

* Кэр-Паравель згадваецца ў песні Джааны Ньюс у «Bridges and Balloons».
* Хрысціянская школа К-12 у Канзасе называецца Cair Paravel-Latin School.
* Шведская група Narnia, які грае ў жанры хрысціянскі метал, выпусціла ў 1999 годзе альбом «Long Live The King» з падзагалоўкам «Cair Paravel».

Спасылкі
--------

* Leland Ryken, Marjorie Lamp Mead A reader's guide to Caspian: a journey into C. S. Lewis's Narnia
* Kathryn Ann Lindskoog Journey into Narnia
**«Марскія чары»** — карціна англійскага мастака-прэрафаэліта Дантэ Габрыэля Расеці, створаная ў 1877 годзе. У наш час карціна знаходзіцца ў калекцыі Мастацкага музея Фога.

Натуршчыцай для карціны, дзе намалявана сірэна стала Алекса Уайлдынг. Сірэна апранута ў вянок з кветак і іграе на арфе; яе летуценнае аблічча і пастава паказваюць, што яна таксама была зачаравана музыкай і водарам кветак вакол. Першапачаткова Расеці быў натхнёны радкамі з паэмы Сэмюэла Тэйлара Кольрыджа «Кубла-хан», але затым, у час працы, карціна стала ілюстрацыяй для яго ўласнага санета, радкі з якога ён напісаў на раме. У вершы згадваецца пра тое, што музыка сірэн заваблівае мужчын і забівае іх, а ў апісанні выявы гераіні ёсць адсылкі да фігуры Ліліт, сам санет перагукваецца з санетам Расеці, прысвечаным Ліліт і нават непасрэдна запазычвае яго вобраз, такім чынам Расеці зноў звяртаецца да тыпажу Femme fatale.

У традыцыйных апісаннях у сірэн прысутнічаюць галовы ці целы птушак, аднак у Расеці яна ўвасабляецца ў чалавечай форме. Разам з выключна старанна выпісаным тварам і цяжкай шыяй адзначаецца некалькі ненатуральная пастава дзяўчыны, што характэрна для многіх твораў позняга перыяду творчасці Расеці.

Карціна «Марскія чары» была напісана па заказе калекцыянера і арт-дылера Фрыдэрыка Лейланда  (англ.) (бел. у такіх жа памерах, што і «Вераніка Веранезэ»; па жаданні заказчыка, карціны павінны былі дапаўняць адна адну, складаючы дыптых.

Зноскі
------

1. 1 2 3  H. C. Marillier (1899). *Dante Gabriel Rossetti, An Illustrated Memorial of His Art and Life*. George Bell and Sons - Chiswick Press, Charles Whittingham and Co.. .
2. 1 2  From the Harvard Art Museums' collections - A Sea-Spell (англ.).  Harvard Art Museums.
3. ↑  *Pritha Kundu* Muse Turned "Femme Fatale" in D. G. Rossetti’s Painting and Poetry // *Journal of Literature and Art Studies*. — 2013. — В. 12. — Т. 3. — ISSN 2159-5836.
**Байлат** (англ.: Bylot Island, фр.: Île Bylot) — востраў у Канадскім Арктычным архіпелагу, паблізу паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Бафінавай Зямлі. Адкрыты 12 ліпеня 1616 г.

Плошча вострава каля 11 067 км², даўжыня берагавой лініі 579 км, вышыня 1500—1700 м (найбольшая 2133 м). Складзены дапалеазойскімі гнейсамі і крышталічнымі сланцамі. Каля 50 % плошчы Байлата занятая ледавіковым купалам, ад якога адыходзяць да мора вывадныя ледавікі; астатняя тэрыторыя — арктычная камяністая пустыня.

Зноскі
------

1. ↑  *William J. Mills* Exploring Polar Frontiers: A Historical Encyclopedia — Т. 1. — С. 113.  (англ.)
2. ↑  A Guide to Bylot Island  (англ.)

Спасылкі
--------

* *Байлот (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* *William J. Mills* Exploring Polar Frontiers: A Historical Encyclopedia — Т. 1. — С. 113.  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пункт (значэнні).
Набор пунктаў плоскасці
**Пункт** (лат. *punctus* «пунктус» — кропка) — адно з фундаментальных паняццяў геаметрыі. Пункт — гэта аб’ект, які мае пэўнае размяшчэнне (каардынаты) ў прасторы, але не мае ніякіх іншых геаметрычных характарыстык: памераў, формы, кірунку і г.д. Пункт з’яўляецца найпрасцейшым геаметрычным аб’ектам (фігурай), бо гэта адзіны геаметрычны аб’ект, які не мае частак. З’яўляецца нуль-мерным аб’ектам.

Хаця паняцце пункта з’яўляецца ідэалізаваным (бо ўсе аб’екты, што існуюць рэальна, маюць пэўныя ненулявыя памеры), яго часта можна з добрай ступенню дакладнасці выкарыстоўваць пры рашэнні фізічных задач, умоўна лічучы фізічныя аб’екты пунктамі (гл. матэрыяльны пункт).

Геаметрычныя аб’екты (напрыклад, лінія, паверхня, цела, фігура) разглядаюцца як сукупнасць пунктаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 123. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4298379-4 · Microsoft: 28719098 |
Вымярэнне пульса
**Пульс** (ад лац.: Pulsus — удар, штуршок) — перыядычнае, падобнае да штуршку расшырэнне сценак артэрый, сінхроннае са скарачэннямі сэрца. Частата пульса залежыць ад полу, узросту чалавека (жывёлы), масы цела, эмацыянальнага стану, фізічнай нагрузкі, тэмпературы цела і навакольнага асяроддзя. Напрыклад, у слана (маса 3000 кг) частата пульса каля 25 удараў за мінуту, у землярыйкі (маса 3 г) — болей за 600. У дарослага чалавека частата пульса ў сярэднім 70-80 удараў за мінуту, пры фізічнай нагрузцы — 150—200. Памяншэнне частаты пульсу ніжэй за норму называецца брадыкардыяй, пачашчэнне — тахікардыяй.

Метады даследавання
-------------------

* Сфігмарафія.
* Пальпацыя.
* Пульсаксіметрыя.
* Агляд.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
**Лівень** (**зале́ва**) — моцны дождж, які характарызуецца раптоўным пачаткам і заканчэннем выпадзення, а таксама рэзкай зменай інтэнсіўнасці.

Працягласць бесперапыннага выпадзення звычайна вагаецца ад некалькіх хвілін да 1-2 гадзін (часам некалькі гадзін, у асобных выпадках — да 1-2 сутак). Нярэдка бывае, калі лівень суправаджаецца навальніцай і кароткачасовым узмацненнем ветру (віхуром на моры).

Злева выпадае з кучава-дажджавых аблокаў, пры гэтым колькасць аблокаў можа быць значнай (7-10 балаў) або не вельмі (4-6 балаў, а часам усяго 2-3 балы).

Галоўнай прыкметай ападкаў залеўнага тыпу з’яўляецца не іх вялікая сіла (часам яна можа быць слабой), а тое, што самі ападкі паходзяць з канвектыўных (часцей за ўсё кучава-дажджавых) аблокаў, што і вызначае ваганні сілы ападкаў. У спёку слабы лівень можа быць з кучава-дажджавых аблокаў, а часам (вельмі слабы лівень) — з кучава-дажджавых аблокаў сярэдняй сілы.

| ⛭сонца Надвор’е дождж |
| --- |
| Поры года | 
* Зіма
* Вясна
* Лета
* Восень

 |
| Атмасферныя ападкі | 
* Галалёдзіца
* Град
* Дождж
* Імжа
* Крупка
* Лівень
* Раса
* Снег
* Шэрань

 |
| Прагноз і дзённік надвор’я | 
* Воблачнасць
* Вільготнасць паветра (абсалютная і адносная)
* Ціск
* Тэмпература паветра
* Кірунак ветру

 |
| Пагодныя з’явы | 
* Вецер
* Навальніца
* Тарнада
* Ураган
* Шторм

 |
**«Blackmoon Warrior 88»** — беларускі НСБМ-гурт, які праіснаваў 2 гады.

Склад
-----

Гурт з’яўляецца адным з праектаў музыканта Blackmoon Warrior, які і грае на ўсіх інструментах гурту і спявае.

Крытыка
-------

### White Power Gang

Нягледзячы на досыць сціплы і абмежаваны тыраж, меней за 100 асобнікаў, «Blackmoon Warrior 88» пацярпеў шмат крытыкі на разнастайных дошках аб’яў. Але на сайце «Encyclopaedia Metallum» была хвалебная рэцэнзія, крытык вылучыў элементы шуму і дрэнны запіс, які, на яго думку, ідзе толькі на карысць альбому.

Творчасць
---------

### Дэмаальбомы

* Crushed by the Sunwheel (2009)
* White Power Gang (2009)
* Jewish Screams from Ravensbrück (2010)

### Супольныя альбомы

* Gesammelt unter dem nazistischen Hakenkreuz (2009)
* Blackmoon Warrior 88 / Pogromnacht (2010)
* Sieg Heil! To the Empire of Aryans (2010)

Спасылкі
--------

* Дыскаграфія гурта на «Encyclopaedia Metallum»
* Рэцэнзія на White Power Gang
* Гурт на «Discogs»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
**Black Lives Matter** (BLM; бел.: Жыцці чорных важныя) — інтэрнацыянальны рух актывістаў, якія выступаюць супраць гвалту ў дачыненні да прадстаўнікоў негроіднай расы. Займаецца арганізацыяй акцый пратэстаў, дэманстрацыяў у сувязі з забойствамі, якія ажыццяўляюцца паліцэйскімі пры выкананні і расавай дыскрымінацыяй у адносінах да чорнаскурых у прававой сістэме ЗША. Black Lives Matter аб’яднаны ідэяй, але не мае фармальнай іерархіі ці структуры.

Рух узнік улетку 2013 г. з выкарыстаннем хештега #BlackLivesMatter у сацыяльных медыя. Адбылося гэта пасля таго, як быў апраўданы Джордж Цімерман, які здзейсніў забойства афраамерыканскага падлетка Трэйвона Марціна.

BLM стаў масавым у 2014 годзе падчас вулічных дэманстрацый, выкліканых смерцю двух афраамерыканцаў: Майкла Браўна і Эрыка Гарнера. Таксама рух прымаў удзел у маршах пратэсту ў памяць многіх загінулых афраамерыканцаў, у тым ліку Эрыка Харыса, Вальтэра Скота, Джонатана Феррелл, Сандры Бланды і Фрэдзі Грэя.

Улетку 2015 года рух публічна паказаў незадаволенасць палітыкам па пытанні расавай дыскрымінацыі.

У канцы мая 2020 года, пасля гібелі чорнаскурага Джорджа Флойда ад рук белага паліцэйскага Дэрэка Шовіна, пачаліся вулічныя дэманстрацыі, якія перараслі ў беспарадкі, а пазней масавыя рабаванні і пагромы.

Гл. таксама
-----------

* All Lives Matter

Зноскі
------

1. ↑  Анастасия Бельская.  Black Lives Matter(руск.), *USA.one* (17 ліпеня 2016). Праверана 29 мая 2020.
2. ↑  *Jessica Guynn*. Meet the woman who coined #BlackLivesMatter (англ.).  USA Today (4 сакавіка 2015). Праверана 23 красавіка 2016.
3. ↑  Александра Баландина.  «Смесь беспорядков и пандемии»: ситуация в США обостряется(руск.), *gazeta.ru* (1 чэрвеня 2020).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ваўкавыскі павет.
 
**Ваўкавыскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Польскай Рэспублікі ў 1921—1939 гадах.

Утвораны пасля Рыжскага міру на далучанай да Польшчы тэрыторыі. Уваходзіў у Беластоцкае ваяводства. Павет падзяляўся на гміны.

У 1927 годзе плошча 3892 км², насельніцтва 115 261 чал. было 16 гмін.

На пачатку Другой сусветнай вайны, Ваўкавыскі павет, як і ўся Заходняя Беларусь, па дамоўленасці ўрадаў СССР і Германіі ў верасні 1939 заняты войскамі Чырвонай Арміі.

У лістападзе 1939 ўключаны ў склад БССР, з 4 снежня 1939 у Беластоцкай вобласці, 15.1.1940 скасаваны. На яго тэрыторыі ўтвораны Ваўкавыскі раён.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дрэдноўт.
Дрэдноўт
**Дрэдноўт** (англ.: dreadnought) — від акустычных гітар, які адрозніваецца павялічаным корпусам характэрнай «прамавугольнай» формы. У параўнанні з класічным корпусам валодае павышанай гучнасцю і перавагай нізкіх частот у тэмбры. Распрацаваны ў 1920-х гадах фірмай «Марцін» і дагэтуль лічыцца стандартам у гітарабудаванні.

У 20-х гадах выкарыстоўваўся галоўным чынам для «кантры» і папулярна-эстраднай музыкі. У 50-х, нароўні з іншымі фолк-гітарамі, таксама выкарыстоўваўся для сямейнікаў ці бардаўскіх стыляў, акустычнага блюза.

У адрозненне ад аркестравых мадэляў, якія звычайна выкарыстоўваюцца для гульні пальцавай тэхнікай, дрэдноўт часцей ужываецца для гульні «чосам». Таксама дрэдноўт гучыць грамчэй, чым аркестравыя мадэлі, хоць у іх і больш збалансаваны гук.

Зноскі
------

1. ↑  Дрэдноўт, акустычная гітара. **(нявызн.)**.  ak-gitara.ru. Архівавана з першакрыніцы 21 сакавіка 2012. Праверана 2010-6-28.
2. ↑  *Эд Прызант*. Сучасная гісторыя акустычнай гітары **(нявызн.)**.  guitars.ru (26 ліпеня 2000). Праверана 2010-6-28.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дрэдноўт (гітара)

| ⛭Гітара |
| --- |
| Віды гітар | Сяміструнная гітара · Класічная гітара · ГРАН · Электрагітара · Акустычная гітара · Паўакустычная гітара · Электраакустычная гітара · Бас-гітара · Гітара Уора · Прэпараваная гітара · Стык · Сола-гітара · Рытм-гітара · Добра · Укулеле · Патэльня · Дрэдноўт · Джамба |
| Найбуйнейшыя вытворцы | Fender · Rickenbacker · Gibson · Ibanez · ESP · Jackson · Washburn |
| Звязаныя артыкулы | Гітарны ўзмацняльнік · Медыятар · Педаль эфектаў · Гуказдымальнік · Гітарыст |
| Гульні | Guitar Hero · Rock Band |
**Blessthefall** — амерыканскі рок-гурт з Фінікса, штат Арызона, які грае ў жанрах пост-хардкор і хрысціянскі метал. Гурт быў заснаваны ў 2004 годзе.

Гісторыя гурта
--------------

Экс-вакаліст Крэйг, гітарыст Майк, бубнач Мэт і басіст Джарэд сфармавалі Blessthefall ў Фініксе, ЗША, у 2004 годзе. Пазней да іх далучыўся гітарыст Майлз, але ён быў вымушаны пакінуць калектыў з-за вучобы ў Berklee College of Music.

У сярэдзіне 2005 года група выпусціла EP, які змяшчаў 3 трэкі, і прыняла ў свой склад гітарыста Эрыка. Затым гурт падпісвае кантракт з «Warner Subsidiary, Record Collection» і пачынае тур па ЗША і Канадзе разам з Alesana і Norma Jean.

Дэбютны альбом Blessthefall «His Last Walk», быў выпушчаны 10 красавіка 2007 года.

* Beau Bokan, 2014Beau Bokan, 2014
* Elliott Gruenberg, 2014Elliott Gruenberg, 2014
* Eric Lambert, 2014Eric Lambert, 2014
* Jared Warth, 2014Jared Warth, 2014

Дыскаграфія
-----------

### Студыйныя альбомы

* 2007 — His Last Walk
* 2009 — Witness

### Іншыя альбомы / EP

* 2005 — Black Rose Dying EP
* 2006 — Blessthefall EP

### Сінглы

* 2006 — «Higinia»
* 2007 — «Guys Like You Make Us Look Bad»
* 2007 — «A Message To The Unknown»
* 2008 — «Rise Up»
* 2008 — «I Wouldn’t Quit If Everyone Quit»
* 2008 — «To Hell And Back»
* 2009 — «God Wears Gucci»
* 2009 — «What’s Left Of Me»
* 2009 — «We’ll Sleep When We’re Dead»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Instagram · Last.fm · SoundCloud · Spotify · Tidal · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16594947t · GND: 16027661-5 · ISNI: 0000 0001 2217 0308 · LCCN: no2009180873 · NKC: xx0207419 · SUDOC: 16248559X · VIAF: 128244369 |

 |
**Архімандры́т Панцеляймо́н**, свецкае імя **Пётр Адамавіч Ніжнік** (16 студзеня 1895, Рэчыца, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — 13 студзеня 1984, Джорданвіль, Нью-Ёрк, ЗША) — архімандрыт Рускай праваслаўнай царквы за мяжой. Адзін з заснавальнікаў Свята-Траецкага манастыра  (англ.) (бел. ў Джорданвілі (ЗША).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 4 (16) студзеня 1895 года ў Рэчыцы Пружанскага павета Гродзенскай губерні (цяпер у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці).

Калі яму надышло 18 гадоў, бацькі вырашылі ажаніць Пятра. Аднак ён замест гэтага вырашыў з’ехаць у Амерыку на заробкі, і па прыездзе ўладкаваўся на працу на цукровы завод каля Чыкага. Падзеі Першай сусветнай вайны і прыход да ўлады ў Расіі бальшавікоў вымусілі яго адмовіцца ад ідэі вяртання на радзіму.

18 красавіка 1918 пайшоў у Ціханаўскі манастыр  (руск.) (бел.. У 1920 прыняў манаства і рукапакладзены ў іерадыяканы, а 10 красавіка 1921 — у іераманахі. З мэтай займець сродкі на адкрыццё ўласнага манастыру Панцеляймон уладкаваўся на працу на аэрапланны завод Сікорскага ў Стратфардзе.

Надзел для будучае будоўлі быў набыты ў 1928 годзе. Пабудова пачалася ў 1930 годзе з дабраславення архіепіскапа Паўночна-Амерыканскага Апалінарыя[ru]. Комплекс манастыра быў асвечаны ў 1935 годзе пад тытулам Святой Тройцы. Панцеляймон быў яго настаяцелем да 1946 года.

У 1950 ігумен Панцеляймон узведзены ў сан архімандрыта.

У 1955 згаданы як трасціст (член апякунскай рады) Усходне-Амерыканскай і Джэрсійскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы за мяжой. У 1964 згаданы як трасціст Усходне-Амерыканскай і Нью-Ёрскай епархіі РПЦМ.

Памёр у 1984 годзе. Пахаваны на царкоўных могілках пры рускім праваслаўным манастыры Св. Тройцы[ru] ў Джорданвілі, штат Нью-Ёрк.

Зноскі
------

1. ↑  Архимандрит Пантелеимон (Нижник Петр Адамович) ( 1895 — 1985) (руск.). *Религиозные деятели русского зарубежья*.  Религиозная деятельность русского зарубежья: Биобиблиографический справочник (2 кастрычніка 2012).
2. ↑  *Гардзіенка Н.* Могілкі як частка мемарыяльнай культуры беларускай эміграцыі. — academia.edu.

Літаратура
----------

* *Е. А. Александров.* Русские в Северной Америке: Биографический словарь / Под редакцией К. М. Александрова, А. В. Терещука. — Хэмден (Коннектикут, США) — Сан-Франциско (США) — Санкт-Петербург (Россия), 2005. — 599 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-8465-0388-8.

Спасылкі
--------

* Мінуўшчына Свята-Траецкага мужчынскага манастыра ў Джорданвілі ў кароткіх жыццеапісаннях яго настаяцеляў (руск.)
* Orthodoxwiki (англ.)
**«Малодшая рыфмаваная хроніка»**, **Лівонская малодшая рыфмаваная хроніка** — вершаваная хроніка аўтарства Барталамея Хёнеке[de], напісаная ў Лівоніі, у канцы 1340-х гадоў, на ніжненямецкім дыялекце. Хроніка складзена з выкарыстанне архіваў Лівонскага ордэна і апісвае падзеі 1315—1348 гадоў, найперш у Лівоніі, але ўзгадвае таксама паўстанне эстаў, барацьбу Ордэна з Рыгай, войны Ордэна з Літвой і Руссю, асабліва з Псковам.

Да нашых часоў хроніка дайшла толькі ва ўрыўках, якія трапілі ў іншыя хронікі, пісаныя прозай (напрыклад, у «Хроніку Лівоніі» Германа Вартберга). Найбольшы ацалелы фрагмент змешчаны ў «Гісторыі Лівоніі» Ёгана Рэнера (16 ст.).

Зноскі
------

1. ↑  Святар пры лівонскім ландмайстры.

Літаратура
----------

* *Краўцэвіч А.* Стварэнне Вялікага княства Літоўскага. 2-е выд. — Жэшаў, 2000. ISSN-1230-512X С. 19, 20.
* *Вахтре С. Х.* Младшая ливонская рифмованная хроника как исторический источник. — Тарту: Тартуский Государственный Университет, 1955. — 18 с.
* Die jüngere livländische Reimchronik des Bartholomäus Hoeneke 1315—1348. Hrsg. v. K. Höhlbaum. Leipzig, 1872.
**Дрэва Тэнерэ́** (фр.: Arbre du Ténéré) — акацыя, якая лічылася ў свой час самым самотным дрэвам на Зямлі. Расла ў пустыні Тэнерэ (паўночны ўсход Нігера, на мяжы Сахары); у радыусе 400 км ад яе не сустракалася ніводнага іншага дрэва. Яе прыкладныя каардынаты — 17°45′00″ пн. ш. 10°04′00″ у. д.HGЯO.

Дрэва атрымала вядомасць у пачатку 1930-х гадоў, калі стала аб'ектам увагі натуралістаў і географаў; да гэтага яно ўжо некалькі дзесяцігоддзяў з'яўлялася месцам прыпынку гандлёвых караванаў, якія перасоўваліся па гандлёвых шляхах Сахары. Навукоўцам удалося вызначыць, што ўзрост акацыі складаў каля 300 гадоў. Высоўваліся розныя гіпотэзы наконт унікальнага размяшчэння дрэва Тэнерэ, часцей за ўсё лічыцца, што яно — рэштка лесу, які знік у выніку імклівай змены клімату і апустыньвання. Было ўсталявана, што карані дрэва былі звязаны з фрэатычнай зонай, якая жывіла яго.

Акацыя была збіта грузавіком, за рулём якога знаходзіўся п'яны вадзіцель-лівіец, у 1973 годзе. 8 лістапада таго ж года рэшткі дрэва перанеслі ў Нацыянальны музей Нігера ў сталіцы дзяржавы, горадзе Ніямей. На месцы, дзе яно стаяла, узведзены металічны помнік у форме дрэва.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Дрэва Тэнерэ**
* Артыкул у часопісе «Вакол свету»
* Нарыс пра дрэва (англ.)

Гл. таксама
-----------

* Адна з самых самотных тэлефонных будак
**Лівелін ап Сейсіл** (вал.: Llywelyn ap Seisyll, памёр у 1023) — кароль Повіса, Гвінеда і Дэхейбарта (1018—1023). Па бацькаўскай лініі Лівелін быў прадстаўніком аднаго з уплывовых родаў Гвінеда. Па матчынай лініі ён быў прапраўнукам Анараўда. Акрамя таго, Лівелін ажаніўся з Ангарад, дачкой Марэдыда.

Біяграфія
---------

У 1018 годзе Лівелін ап Сейсіл захапіў уладу ў Гвінедзе і Повісе, забіўшы ўзурпатара Айдана і яго чатырох сыноў. У тым жа годзе Лівелін перамог братоў Эдвіна і Кадэла, якія кіравалі Дэхейбартам. У 1022 годзе ў Дэхейбарце з'явіўся нейкі ірландзец Райн, які зваў сябе сынам Марэдыда. Дэхейбарцы прызналі яго і пачалі вайну з Гвінедам, але былі разбіты пры Абергвілі. Больш Райна ніхто ніколі не бачыў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  WALES, KINGS & PRINCES:KINGS of GWYNEDD, family of LLYWELYN ap Seisell

Літаратура
----------

* *John Edward Lloyd.* A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest. — Longmans, Green & Co, 1911.

Спасылкі
--------

* WALES, KINGS & PRINCES (англ.). *Foundation for Medieval Genealogy*. Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2012. Праверана 29 кастрычніка 2011.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зайцаў.

**Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў** (15 (27) ліпеня 1898, хутар Алешынскі, Драздовіцкая воласць, Гараднянскі павет, Чарнігаўская губерня — 1 сакавіка 1944, Ленінград) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр (4 чэрвеня 1940 года).

Біяграфія
---------

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны Зайцаў кіраваў будаўніцтвам абарончых рубяжоў вакол Ленінграда, а ў верасні 1941 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 5-й дывізіі народнага апалчэння, якая 24 верасня таго ж года была ператворана ў 13-ю стралковую дывізію, якая ўтрымлівала Пулкаўскія вышыні.

У лістападзе быў прызначаны на пасаду камандзіра 168-й стралковай дывізіі (8-я армія, Ленінградскі фронт), якая вяла абарончыя баявыя дзеянні на левым беразе Нявы ў раёне Маскоўскай Дуброўкі. Спробы дывізіі ў лістападзе авалодаць населеным пунктам Пескі не мелі поспеху з-за адсутнасці поўнага ўзаемадзеяння паміж войскамі. У снежні з прычыны вялікіх страт дывізія была выведзена на правы бераг Нявы для папаўнення.

У 1942 г. генерал-маёр Зайцаў быў прызначаны на пасаду намесніка камандуючага 55-й арміяй, якая вяла баявыя дзеянні на паўднёвых подступах да Ленінграда, у сакавіку — на пасаду камандуючага аператыўнай групай 7-й асобнай арміі, а ў чэрвені 1943 года — на пасаду камандзіра 4-га стралковага корпуса, які вёў абарончыя баявыя дзеянні па рацэ Свір.

6 снежня 1943 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 122-га стралковага корпуса, які прымаў удзел у баявых дзеяннях падчас Ленінградскага-Наўгародскай наступальнай аперацыі, падчас якой вызваліў Ропша і Кінгісеп, тым самым выйшаўшы да ракі Луга.

1 сакавіка 1944-га на плацдарме за ракой Нарвай генерал-маёр Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў быў цяжка паранены і па дарозе ў шпіталь памёр. Пахаваны з воінскімі ўшанаваннямі ў Ленінградзе на Камуністычнай пляцоўцы (цяпер Казацкія могілкі Аляксандра-Неўскай лаўры).

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Перакла́д Бі́бліі Ры́ма-Каталі́цкага Касцё́ла на Белару́сі** быў пачаты ў 2007 годзе і на цяперашні час працягваецца. 

Перакладам займаецца «Секцыя па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла» Камісіі Божага культу і дысцыпліны сакраментаў пры Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі (далей — Секцыя). Яна дзейнічае з 1992 года, перакладаючы розныя літургічныя тэксты касцёла. За час працы былі створаныя мноства перакладаў, якія ў большай ці меншай ступені змяшчаюць асобныя тэксты Святога Пісання.

У 2002—2005 гадах Секцыя здзейсніла пераклад на беларускую мову Лекцыянарыя. Да яго каталіцкія святары карысталіся беларускімі перакладамі найперш Лукаша Дзекуць-Малея, у меншай ступені — Уладзіслава Чарняўскага і Васіля Сёмухі. Пераклад Лекцыянарыя быў здзейснены з арыгіналу: Stuttgartensia (яўрэйскі) і Nestle-Aland (грэчаскі) — з улікам лацінскай Новай Вульгаты.

Тэксты Лекцыянарыя выкарыстаны ў перакладзе Бібліі, які распачаўся ў 2007 годзе падрыхтоўкай чатырох Евангелляў. Паводле дакументаў Касцёла, пераклад можна рабіць толькі з арыгінальных моў (яўрэйская, арамейская, грэчаская; літургічныя — з лацінскай); таксама варта кіравацца тэкстам Новай Вульгаты.

У 2017 годзе пабачыў свет каталіцкі пераклад Новага Запавету на сучасную беларускую мову. Новае выданне паказалі ў мінскім Чырвоным касцёле 25 лістапада 2017 года..

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Ян Крэміс, кс. др.*. Гісторыя перакладу тэкстаў Святога Пісання на беларускую мову, здзейсненых Секцыяй па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла пры ККББ **(нявызн.)**.  Беларускі партал «Царква». Праверана 24 ліпеня 2013.
2. ↑  Каталіцкая царква пераклала Новы Запавет на сучасную беларускую мову **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2021. Праверана 20 лістапада 2021.

Спасылкі
--------

* Перакладзеныя Секцыяй кнігі Бібліі

| ⛭Беларускія пераклады Бібліі |
| --- |
| Біблія | Францыска Скарыны ·  Янкі Станкевіча ·  Васіля Сёмухі ·  Уладзіслава Чарняўскага ·  Біблейскага таварыства |
| Новы Запавет / Евангеллі | Лукаша Дзекуць-Малея ·  Вінцэнта Гадлеўскага ·  Мікалая (Мацукевіча)  ·  Антонія Бокуна  ·  Анатоля Клышкі |
| Перакладаюцца | Беларускай Праваслаўнай Царквы ·  Рымска-Каталіцкага Касцёла |
**Нармандыя-Нёман** (фр.: Normandie-Niémen) — французскі знішчальны авіяцыйны полк (1 зап «Нармандыя-Нёман»), які ваяваў падчас Другой сусветнай вайны супраць войскаў краін Восі на савецка-германскім фронце ў 1943-1945 гадах.

Гісторыя
--------

У сакавіку 1942 года французскі нацыянальны вызваленчы камітэт «Змагарная Францыя» звярнуўся да ўладаў Савецкага Саюза з прапановай накіраваць у СССР групу французскіх лётчыкаў і авіяцыйных механікаў для ўдзелу ў баявых дзеяннях супраць Германіі. 25 лістапада 1942 было падпісана савецка-французскае пагадненне аб фарміраванні на тэрыторыі СССР французскай авіяцыйнай эскадрыллі. Эскадрылля была сфарміравана 4 снежня ў г. Іванава. Па жаданні асабістага складу ваеннаму злучэнню было прысвоена найменне «Нармандыя».

Бітвы
-----

Полк браў удзел у Курскай бітве ў 1943 годзе, Беларускай аперацыі ў 1944 годзе, у баях па разгрому нямецкіх войскаў у Усходняй Прусіі ў 1945 годзе.

28 лістапада 1944, за баявыя заслугі і праяўленую мужнасць падчас паветраных бітваў у перыяд баёў па вызваленні Літвы і пры фарсіраванні ракі Нёман, палку прысвоена ганаровае званне «Нёманскі», такім чынам, злучэнне стала называцца «Нармандыя-Нёман».

Узнагароды
----------

19 лютага і 5 чэрвеня 1945 года, за ўзорнае выкананне баявых заданняў полк узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга і Аляксандра Неўскага. 96 французскіх лётчыкаў, якія праходзілі службу ў палку, узнагароджаны савецкімі баявымі ўзнагародамі. Лейтэнанты Марсель Альбер, Ралан дэ ла Пуап, Жак Андрэ і, пасмяротна, камандзір трэцяй эскадрыллі «Шэрбур» Марсель Лефеўр удастоены звання Героя Савецкага Саюза.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нармандыя-Нёман на Вікісховішчы |

* Сайт музея авіяпалка «Нармандыя — Нёман» (фр.)
**Мікалай Андрыянавіч Мі́хін** (16 ліпеня 1872 — 21 лістапада 1946) — вучоны ў галіне ветэрынарнай мікрабіялогіі, доктар ветэрынарных навук (1936), прафесар (1919). Першы рэктар Маскоўскага ветэрынарнага інстытута.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Чавусы (Чавускі павет, Магілёўская губерня Расійскай імперыі, зараз у Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1896 годзе скончыў Юр’еўскі (Дэрпцкі) ветэрынарны інстытут. Працаваў у ветэрынарнай лабараторыі Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі, ветэрынарным ўрачом у Херсонскай губерні, стажыраваўся за мяжой, выкладаў у Варшаўскім ветэрынарным інстытуце, займаў пасаду начальніка Ветэрынарнага ўпраўлення МУС. У 1919 годзе прызначаны першым рэктарам Маскоўскага ветэрынарнага інстытута. Потым займаў пасаду загадчыка кафедрай мікрабіялогіі ў ім.

Навуковая дзейнасць
-------------------

М. А. Мiхіну належаць навуковы працы па імуналогіі і бактэрыялогіі. Адкрыў узбуджальніка лептасірозу буйной рагатай жывёлы, распрацаваў методыкі прыгатавання шэрагу вакцын і сываратак. Яму таксама належаць працы па сібірскай язве і шаленству. Аўтар першага ў СССР падручніка па мікрабіялогіі для ветэрынарных вышэйшых навучальных устаноў: *Курс частной микробиологии для ветеринарных врачей и студентов — М.—Л. 1926.*

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 8 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10.

Літаратура
----------

* Міхін Мікалай Андрыянавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — С. 487.
* *Михин Николай Андрианович (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* История кафедры микробиологии ФГБОУ ВО МГАВМиБ — МВА имени К. И. Скрябина Архівавана 25 мая 2019. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: nlk20010098898 · VIAF: 84828799 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Перакрыцце.
**Перакры́цце** — раздзяляльная канструкцыя, якая выкарыстоўваецца пры падземнай распрацоўцы пластоў карысных выкапняў вялікай магугнасці. Раздзяляе пласты карыснага выкапня, які здабываецца, і абваленай горнай пароды. Бываюць шчытавыя (з жалезабетонных бэлек, труб), гнуткія (металічныя, палімерныя), міжпластавыя (насціл з бетонных пліт, металічнай сеткі і інш.).

Літаратура
----------

* Перакрыцце // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх