Пусты пастамент памятніка Пушкіну ў Цярнопалі
Знос помнікаў Аляксандру Пушкіну ва Украіне пачаўся падчас расійска-ўкраінскай вайны. Падчас Уварванне Расіі ва Украіну гэта стала шырока распаўсюджанай з’явай, якую ўкраінцы ахрысцілі Пушкінапад (Пушкінапад). Гэтая хваля дэмантажу звязана з працэсам дэрусіфікацыі Украіны[en].

Гісторыя
--------

Сітуацыя з Пушкіным аказалася вельмі падобнай на «Ленінапад». Першай падзеяй, якая атрымала шырокую вядомасць, стаў дэмантаж помніка Пушкіну ў Мукачэва 7 красавіка 2022 года. Помнікі рускаму паэту дэмантавалі ва Ужгарадзе і Цярнопалі 9 красавіка. 22 сакавіка 2022 года жыхар Цярнопаля пафарбаваў у чырвоны колер помнік Пушкіну і напісаў на ім «стоп вайна». Сваім дзеяннем ён звярнуў увагу на неабходнасць дэмантажу помніка. Помнік паэту быў усталяваны ў Цярнопалі ў 1961 годзе. Першыя ініцыятывы па яго зносе з’явіліся ў 2014 годзе, пасля пачатку расійска-украінскай вайны.

Мэр Цярнопаля Сяргей Надаль адзначыў:

|  |
| --- |
| Злачынствы рускіх супраць украінскага народа: забойствы, катаванні людзей, згвалтаванні жанчын і дзяцей, разбурэнне ўкраінскіх гарадоў сцерлі ўсю культуру рускага народа. Тлумачэнняў гэтым злачынствам няма. Яны не пакідаюць нам выбара. Усё рускае трэба дэмантаваць. У тым ліку помнік рускаму пісьменніку. |

11 красавіка 2022 года ў вёсцы Забалотаўцы Львоўскай вобласці дэмантавалі бюст Пушкіна.

19 красавіка 2022 года ў Крапыўніцкым прапанавалі прыбраць помнік Пушкіну, які зараз стаіць каля Педагагічнага ўніверсітэта.

26 красавіка 2022 г. у вёсцы Пушкіна на Берагаўшчыне Закарпацкай вобласці павалілі помнік Аляксандру Пушкіну, і пачаліся нарады па перайменаванні вёскі.

28 красавіка 2022 г. у Канатопе быў дэмантаваны помнік Пушкіну, цікава, што падчас дэмантажу помніку адарвала галаву.

30 красавіка 2022 года ў Чарнігаве быў дэмантаваны помнік Пушкіну.

5 мая 2022 у Вінніцы дэмантавалі мемарыяльную дошку Пушкіну.

8 мая 2022 года бюст дэмантаваны ў Дэлятыне Івана-Франкоўскай вобласці.

13 мая 2022 года з уваходнай брамы дэндралагічнага парку «Александрыя» ў горадзе Белая Царква дэмантаваны бюст Пушкіну.

21 траўня 2022 года ў Мікалаеве быў дэмантаваны помнік Пушкіну.

1 чэрвеня 2022 года ў Нікапалі быў пашкоджаны помнік Аляксандру Пушкіну.

Падчас пасяджэння 16 чэрвеня рабочая група Міністэрства адукацыі і навукі Украіны вырашыла выключыць са школьных падручнікаў больш за 40 твораў савецкіх і расійскіх аўтараў, у тым ліку Аляксандра Пушкіна.

У Запарожжы дэмантавалі бюст расійскаму паэту Аляксандру Пушкіну. Бюст з каванай медзі прастаяў у горадзе больш за 20 гадоў і быў дэмантаваны ўвечары 26 ліпеня з дазволу мэрыі.

1 верасня 2022 года ў Кіеве быў дэмантаваны бюст Пушкіну на тэрыторыі гімназіі № 153.

З плошчы Славы ў Кіеве прыбралі бронзавы бюст Пушкіна. Устаноўлены ў 1899 годзе, ён быў найстарэйшым помнікам Пушкіну ў сталіцы.
11 кастрычніка 2022 г. у Кіеве невядомымі быў дэмантаваны другі бюст Пушкіна перад Нацыянальным транспартным універсітэтам. Дэмантаж прысвяцілі лейтэнанту Узброеных сіл Украіны Дзянісу Анціпаву на псеўда «Бук» — вядомаму грамадскаму актывісту, выкладчыку карэйскай мовы ў Кіеўскім нацыянальным універсітэце імя Тараса Шаўчэнкі, які загінуў у маі 2022 года ў баі з расійскімі войскамі.

У г. Харкаве бюст Аляксандра Пушкіна быў дэмантаваны ў цэнтры горада 9 лістапада 2022 г. рашэннем Харкаўскага гарсавета. Бронзавы бюст прастаяў больш за 100 гадоў і быў адкрыты ў маі 1904 года побач з перайменаванай вуліцай Пушкінскай (былая вуліца Нямецкая).

11 лістапада 2022 года дэмантавалі помнік Аляксандру Пушкіну ў Жытоміры.

11 лістапада 2022 года дэмантаваны і знік помнік Пушкіну ў горадзе Жмэрынка.

17 лістапада 2022 года дэмантаваная скульптура Пушкіна ў горадзе Чарнаўцы.

20 лістапада 2022 года невядомымі быў павалены бюст Пушкіну ў горадзе Нікапаль.

21 лістапада 2022 года дэмантаваны помнік Пушкіну ў горадзе Крэмэнчук.

29 лістапада 2022 года дэмантаваная мемарыяльная дошка Пушкіну ў горадзе Мікалаеў.

29 лістапада 2022 года дэмантаваны помнік Пушкіну ў горадзе Ананьіў.

Помнік у Тульчыне дэмантаваны 10 снежня 2022 года.

Помнік Пушкіну ў Дніпры дэмантаваны 16 снежня 2022 года.

23 снежня 2022 года дэмантаваная другая скульптура Пушкіна ў горадзе Чарнаўцы.

Помнік у Кралэўцы дэмантаваны 24 снежня 2022 года.

27 снежня 2022 года дэмантаваны бюст Пушкіну з фасада Чарнавіцкага драматычнага тэатра імя Вольгі Кабылянскай.

29 снежня 2022 года дэмантавалі бюст у г. Палоннэ.

29 снежня 2022 года дэмантаваная другая мемарыяльная дошка Пушкіну ў Мікалаеве.

30 снежня 2022 года гарадскі галава Краматорска Аляксандр Ганчарэнка паказаў фота дэмантажу бюста Аляксандра Пушкіна.

Тэзы і антытэзы
---------------

Пытанне зносу помнікаў разглядаецца ў канцэпце змястоўнай іх нагрузкі, высвятленні прычын іх усталёўкі. Ва ўкраінскім грамадстве існавалі тэзы «Не трэба знішчаць гісторыю! Гэта ж наша гісторыя!», «Знясіце ўсе гэтыя помнікі ў музеі», «Гэта выдатныя дзеячы».

Гл. таксама
-----------

* Дэкамунізацыя ва Украіне
	+ Украінскія законы аб дэкамунізацыі[uk]
	+ Ленінапад
* Дэрусіфікацыя ва Украіне[uk]
	+ Закон Украіны «Аб асуджэнні і забароне прапаганды расійскай імперскай палітыкі ва Украіне і дэкаланізацыі тапанімікі»

Зноскі
------

1. ↑  *Кокотюха*. Як Пушкін в Україні став аналогом Леніна (укр.). *detector.media* (23 красавіка 2022).
2. ↑  У Мукачеві демонтували пам'ятник Пушкіну (укр.). *www.ukrinform.ua*.
3. ↑  У Тернополі демонтували пам’ятник Пушкіну – мер (укр.). *Радіо Свобода*.
4. ↑  У Тернополі демонтували пам'ятник Пушкіну (укр.). *www.ukrinform.ua*.
5. ↑  *Береза*. Дерусифікація триває: в Ужгороді демонтували пам’ятник Пушкіну (відео) **(нявызн.)**.
6. ↑  *Бугаєнко*. У Тернополі демонтували пам'ятник Алєксандру Пушкіну **(нявызн.)**.
7. ↑  *Туманова*. В Україні почався "Пушкінопад": у Тернополі демонтували пам’ятник російському поету **(нявызн.)**.
8. ↑  У Кропивницькому запропонували прибрати пам’ятник Пушкіну(нявызн.). *Гречка - інформаційний портал кіровоградщини*. Праверана 23 красавіка 2022.
9. ↑  На Закарпатті "впав" вже шостий пам'ятник Пушкіну. Еспресо.Захід (укр.). *zahid.espreso.tv*. Праверана 28 красавіка 2022.
10. ↑  Під час демонтажу відірвало голову: у Конотопі знесли пам'ятник Пушкіну (фото) (укр.). *ТСН.ua* (28 красавіка 2022). Праверана 28 красавіка 2022.
11. ↑  *Zaxid.net*. У Чернігові бійці тероборони знесли пам’ятник Пушкіну (укр.). *ZAXID.NET*. Праверана 30 красавіка 2022.
12. ↑  На Прикарпатті демонтували погруддя Пушкіна та комісара Руднєва
13. ↑  У Миколаєві зусиллями невідомих зник пам'ятник Пушкіну (фото) (укр.). *УНІАН*. Праверана 21 мая 2022.
14. ↑  У Нікополі осквернили пам'ятник Пушкіну (руск.)  **(нявызн.)**?. *Общественная Организация "Прихист"*. Праверана 1 чэрвеня 2022.
15. ↑  Геть з класу! Зі шкільної програми вилучать більше 40 творів Пушкіна, Толстого, Булгакова та інших російських і радянських авторів (укр.). *nv.ua*. Праверана 17 чэрвеня 2022.
16. ↑  У Запоріжжі демонтували пам'ятник Пушкіну (укр.). *www.ukrinform.ua*. Праверана 28 ліпеня 2022.
17. ↑  Харківська міська рада **(нявызн.)**. *Telegram*. Праверана 10 лістапада 2022.
18. ↑  Чернівці позбулися Пушкіна: демонтовано другий пам’ятник (укр.). *Українська правда*. Праверана 23 снежня 2022.
19. ↑  В Черновцах с фасада театра демонтировали бюст Пушкина (руск.). *РБК*. Праверана 30 снежня 2022.
20. ↑  Юхууууууу! Пушкінопад триває.... - Декомунізація. Україна. (укр.). *www.facebook.com*. Праверана 29 снежня 2022.
21. ↑  *Цензор.НЕТ*. В Краматорске снесли памятник Пушкину. ФОТО (руск.). *Цензор.НЕТ*. Праверана 30 снежня 2022.
22. ↑  В Краматорске снесли бюст Пушкина (руск.). *КП в Украине | КП в Україні | KP in Ukraine*. Праверана 30 снежня 2022.
23. ↑  У Краматорську демонтували пам’ятник Пушкіну (укр.). *Радіо Свобода*. Праверана 30 снежня 2022.
24. ↑  *Остап УКРАЇНЕЦЬ*. Пам'ятник Пушкіну: зносити чи ні? **(нявызн.)**.  *«Твоя підпільна гуманітарка»* (16 квітня 2022). Праверана 13 мая 2022.