**Отакар Бржэзіна** (чэшск.: Otokar Březina, сапраўднае імя *Вацлаў Ебавы*; 13 верасня 1868 — 25 сакавіка 1929) — чэшскі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў мястэчку Пачаткі. Першыя літаратурныя спробы, выдаваныя пад псеўданімам *Вацлаў Даншаўскі*, адносяцца да гадоў навучання ў гімназіі ў Тэлчы (1883—1887). Першыя апублікаваныя вершы маюць эпічны характар і з лёгкім сацыяльным падтэкстам апісваюць звычайныя жыццёвыя гісторыі. У прозе трымаецца наіўна-бадзёрага гумару, з дапамогай якога спрабуе намаляваць розныя чалавечыя тыпы. У прозе адчувальны ўплыў Яна Неруды. Пасля заканчэння гімназіі працуе настаўнікам, жыве на самоце з пачуццём адзіноты і нерэалізаванасці.

У 1887—1892 гадах піша пераважна прозу. Адмаўляецца ад гумарыстычнага тону, творы гэтага перыяду носяць прыкметы натуралізму, галоўнымі матывамі застаюцца смерць, згадкі пра мінулае і непераадольная адзінота. Навелы «Důležitý den života příštipkáře», «Protější okno».

У 1890—1891 гадах узнікае «*Román Eduarda Brunnera*», які аўтар праз год сам знішчыў. Няўдача гэтага раману, у які Отакар Бржэзіна ўкладаў шмат аўтарскіх надзей, стала прычынай творчага крызісу. Ён захапляецца Бадлерам і Шапенгаўэрам, у творах пераважаюць песімістычныя, меланхалічныя настроі. Прымае Шапенгаўэрава ўяўленне пра свет як абсалютны самападман і ілюзію. У гэты час узнікае тэорыя арыстакратычнай выключнасці мастацтва. Отакар Бржэзіна стаецца з рэалістычнага празаіка паэтам-сімвалістам.

У гэты час чэшская літаратура перажывала крызіс і стаяла на парозе неабходнасці пераходу да новых мастацкіх сродкаў. Шмат паэтаў рэзка змяняюць характар сваёй творчасці (Антанін Сова, Карэл Главачак, Станіслаў Костка Нойман, Іржы Карасек з Львовіцаў), пачынаецца новая эпоха ў літаратурнай крытыцы (Францішак Ксавер Шальда).

У 1907 годзе Отакар Бржэзіна перастае займацца літаратурнай творчасцю.

Два разы (у 1924 і 1928 гадах) быў намінаваны на Нобелеўскую прэмію ў галіне літаратуры.

Літаратурная творчасць
----------------------

Паэтычная творчасць Отакара Бржэзіны, знаходзячыся на памежжы мастацтва і філасофскай медытацыі, належыць да каштоўнасцей еўрапейскага літаратурнага сімвалізму. Цалкам у суладдзі з сімвалістычнай тэорыяй паэт успрымаў рэлігійныя факты як сімвалы. Хаця канстанты аўтарскага мастацкага свету знаходзяцца пад пэўным уплывам хрысціянства, яго духоўны свет не кіруецца законамі хрысціянскай духоўнасці, а прасякнуты духоўнасцю філасофскага ідэалізму. Літаратурная творчасць Отакара Бржэзіны знаходзіцца на вяршыні чэшскага сімвалізму. Сімвалісцкія сродкі выразнасці ў паэта хутка аўтаматызаваліся, ператвараліся ў метафарычныя клішэ, праз гэта сімвалізм хутка страчваў сваю мастацкую сутнасць. Таму многія паэты ў хуткім часе адышлі ад сімвалізму (Антанін Сова), а новае пакаленне ўжо стаіць на новых, антысімвалісцкіх пазіцыях (Франя Шрамек, Францішак Гельнер, Віктар Дзік, Карэл Томан)

Бібліяграфія (паэтычныя зборнікі)
---------------------------------

* «*Tajemné dálky*» (1895) («Таемныя далячыні»)
* «*Svítání na západě*» (1896) («Світанне на захадзе»)
* «*Větry od pólů*» (1897) («Вятры з палюсоў»)
* «*Stavitelé chrámu*» (1899) («Будаўнікі храму»)
* «*Ruce*» (1901) («Рукі»)

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 30 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  Otakar Brezina // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Otokar Březina // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
4. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
5. 1 2  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
6. ↑  BillionGraves — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37774202'></a>

Літаратура
----------

* *Zur Rezeption Schopenhauers und Nietzsches im tschechischen Symbolismus*
* Petr Holman: *Frequenzwörterbuch zum lyrischen Werk von Otokar Březina*, in 2 Tln. 1993

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90292937 · BNE: XX1241624 · BNF: 12180788f · CiNii: DA08457338 · CONOR: 58110051 · GND: 118660055 · ISNI: 0000 0003 6857 8610, 0000 0001 1059 7582 · LCCN: n79065215 · NKC: jk01020045 · NLA: 35471139 · NSK: 000054606 · NTA: 070346933 · NUKAT: n99025136 · PTBNP: 178996 · LIBRIS: 44281 · SUDOC: 030382181 · VIAF: 44341760 |

 |