recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Старшы выкладчык** — пасада навукова-педагагічных супрацоўнікаў у вышэйшых навучальных установах. У пасадовай іерархіі займае месца вышэй асістэнта (выкладчыка) і ніжэй дацэнта.

Кваліфікацыйныя патрабаванні
----------------------------

Вышэйшая адукацыя і стаж педагагічнай (навукова-педагагічнай) работы не менш 3 гадоў.

Службовыя абавязкі
------------------

Праводзіць навучальныя заняткі са студэнтамі, навукова-даследчую працу на кафедры і факультэце. Распрацоўвае методыкі, праграмы, курсы лекцый па выкладаемым дысцыплінам. Удзельнічае ў распрацоўцы агульнай праграмы навучання па выкладаемым дысцыплінам. Ажыццяўляе метадычнае кіраўніцтва студэнтамі пры распрацоўцы і карэкціроўцы іх асабістых праграм навучання. Развівае індывідуальныя здольнасці і схільнасці студэнтаў. Аналізуе інфармацыю аб прафесійнай дзейнасці выпускнікоў ВНУ. Выкарыстоўвае нетрадыцыйныя формы і метады пазанавучальнай працы.

Павінен ведаць: нарматыўныя прававыя акты, іншыя кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, якія рэгулююць пытанні функцыянавання і развіцця сістэмы вышэйшай адукацыі; вучэбна-навуковыя дысцыпліны па профілі кафедры; айчынныя і замежныя дасягненні ў галіне вучэбна-выхаваўчага працэсу, навуковыя праблемы па адпаведнай спецыяльнасці; педагогіку, псіхалогію, тэорыю і методыку вучэбна-выхаваўчага працэсу; перадавыя метады, сродкі, практыку правядзення навуковых даследаванняў, выкарыстання іх у навучальных і выхаваўчых мэтах; асновы працоўнага заканадаўства; правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

Літаратура
----------

* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых устаноў адукацыі ўсіх тыпаў» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы Рэспублікі Беларусь № 53 ад 28.04.2001 г.

| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
**Хабараўскі працэс** — судовы працэс, які праходзіў з 25 па 30 снежня 1949 года ў Ваенным трыбунале Прыморскага ваеннай акругі (горад Хабараўск) па справе 12 ваенных злачынцаў — былых вышэйшых афіцэраў японскай арміі, вінаватых у падрыхтоўцы (з 1931) і выкарыстанні бактэрыялагічнай зброі.

Перад судом паўсталі:

* былы галоўнакамандуючы японскай Квантунскай арміяй генерал Ямада Атодза;
* былы начальнік санітарнага кіравання генерал-лейтэнант Кадзіцука Рудзо;
* былы начальнік ветэрынарнай службы Квантунской арміі генерал-лейтэнант Такахасі Такаацу;
* былыя начальнікі аддзела і аддзялення бактэрыялагічнага атрада № 731 генерал-маёр Кавасіма Кіёсі і падпалкоўнік Карасава Томіа;
* былыя начальнікі філіялаў № 643 і № 673 атрада № 731 маёр Анаўе Масаі і Нісе Тасіхідэ;
* былы начальнік санітарнай службы 5-й арміі генерал-маёр Сата Сюндзі;
* былыя супрацоўнікі бактэрыялагічных філіялаў № 643 і № 162 атрада № 731 Кікуці Нарыміцу і Курусіма Юдзі;
* былыя супрацоўнікі бактэрыялагічнага атрада № 100 Міта Кадзуа і Хірадзакура Дзенсаку.

Ваенны трыбунал Прыморскай ваеннай акругі ў ходзе адкрытых пасяджэнняў устанавіў, што пры распрацоўцы ваенных планаў японскае кіраўніцтва прадугледжвала масавае знішчэнне войск і насельніцтва Кітая, Манголіі і СССР. З гэтай мэтай былі створаны лабараторыі для вытворчасці біялагічнай зброі і каманды для яе выкарыстання — заражэння людзей, жывёлы, пасеваў, вадаёмаў. Бактэрыяльная зброя (бактэрыі чумы, сібірскай язвы, сапу) выкарыстоўваліся ў час баёў на рацэ Халхін-Гол у 1939 годзе і ўвайне супраць Кітая (1940-42). У адносінах да ўсіх падсудных абвінавачанне даказана і яны асуджаны на розныя тэрміны пазбаўлення волі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).
**Жан-Франсуа Штаерт** (ням.: Jean-François Steiert, фр.: Jean-François Steiert) (нар. 7 лютага 1961, Берн, кантон Берн, Швейцарыя) – швейцарскі палітык Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі, дэпутат Нацыянальнага Савета Федэральнага Сходу Швейцарыі 47, 48, 49 і 50 скліканняў ад кантона Фрыбур.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў пачатковай школе Марыі Уорд у Фрыбуры з 1967 па 1972 год, а затым перайшоў у гімназію імя Святога Міхаіла  (ням.) (бел. ў тым жа горадзе, дзе вучыўся з матэматычна-прыродазнаўчым ухілам з 1972 па 1978 год. Затым паступіў ва Універсітэт Фрыбура, дзе з 1978 па 1989 год вывучаў з большага гісторыю Швейцарыі. У меншай ступені займаўся сучаснай гісторыяй і камунікатыўнымі даследаваннямі.

З 2002 года Штаерт быў дэлегатам па міжкантанальных справах ва ўпраўленні адукацыі кантона Во. Стаў вядомы швейцарскай грамадскасці дзякуючы сваёй прафесійнай дзейнасці ў Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі: у 1993–1998 гадах – цэнтральны сакратар па друку і інфармацыі, у 1998–2000 гадах – генеральны сакратар партыі і яе парламенцкай групы ў Федэральным Сходзе.

Быў дэпутатам Дзяржаўнага савета кантона Фрыбург  (фр.) (бел.. Са студзеня 2002 па снежань 2007 года быў членам Вялікага савета Фрыбура  (ням.) (бел.. Пасля смерці Ліліяны Чапуіс  (ням.) (бел. у чэрвені 2007 года Штаерт заняў яе крэсла ў Нацыянальным Савеце Федэральнага Сходу Швейцарыі. У Нацыянальны Савет Федэральнага Сходу Швейцарыі пераабіраўся ў 2007, 2011 і 2015 гадах. 15 ліпеня 2011 года ўзяў шэфства над Іллём Васілевічам  (бел. (тар.)) (бел. беларускм палітвязьнем, удзельнікам Плошчы 2010. Падаў у адстаўку з пасады дэпутата Нацыянальнага Савета Федэральнага Сходу Швейцарыі ў пачатку 2017 года.

У лістападзе 2016 года Штаерт быў пераабраны ў Дзяржаўны савет кантона Фрыбург  (фр.) (бел. у другім туры. На 2020 год быў віцэ-прэзідэнтам і дырэктарам па планаванні, ахове навакольнага асяроддзя і будаўніцтву Дзяржаўнага савета кантона Фрыбург  (фр.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Jean-François Steiert //
2. ↑  *Багданаў, Арцём*. Палітвязень Ільля Васілевіч займеў апекуна са Швайцарыі  (бел.).  Польскае Радыё (15 ліпеня 2011). Архівавана з першакрыніцы 5 верасня 2021. Праверана 5 верасня 2021.
3. ↑  *Regionaljournal Bern Freiburg Wallis*. SVP-Angriff gescheitert: Status quo im Freiburger Staatsrat (ням.).  Schweizer Radio und Fernsehen  (ням.) (бел. (25 лістапада 2016). Праверана 15 снежня 2016.

Спасылкі
--------

* Старонка Жана-Франсуа Штайерта на сайце Дзяржаўнага савета кантона Фрыбург  (фр.) (бел.
* Старонка Жана-Франсуа Штаерта на сайце Федэральнага Сходу Швейцарыі Архівавана 2 сакавіка 2022.
* jfsteiert.ch — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1203161352 · ISNI: 0000 0001 0984 4128 · NTA: 398674485 · NUKAT: n2005106253 · VIAF: 69633049 |
**Галерны востраў** — страчаны востраў у вусці ракі Фантанкі на тэрыторыі Санкт-Пецярбурга. Назва Галерны востраў вядомая з 1842 года, звязана з Галернай верфю (цяпер у складзе «Адміралцейскім верфяў»), дзе будавалі вяслярныя судны — галеры.

У 1960-я гады далучаны да Каломенскага вострава пасля таго, як быў часткова засыпаны адзін з рукавоў ракі Фантанкі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
**Уладзімір Ільіч Дабрэнка** (нар. 27 ліпеня 1939, с. Чаек, Жумгальскі раён, Нарынская вобласць, Кыргызстан — 1991, Новасібірск) — расійскі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1969 годзе НІБІ імя В. У. Куйбышава. З 1964 года ў СібЗНДІЭПе. З 1979 года — начальнік АПМ № 2.

Творчасць
---------

Гасцініца «Сібір»[ru]
Аўтар праектаў тэатра «Глобус», Дома паляўнічага, гасцініцы «Сібір» і бізнес-цэнтра ў гасцініцы, жылых кварталаў па вул. Ватуціна каля ДК «Металург» — усе ў Новасібірску, гасцініцы «Інтурыст» у г. Курган, санаторыі «Энергетык» на воз. Шчучым (Казахстан), будынкаў у Ніжнявартаўску (Ханты-Мансійская АА) і інш.

Спасылкі
--------

* Календарь знаменательных и памятных дат по Новосибирской области, 2014 год. — Новосибирск : [Изд-во Новосиб. гос. обл. науч. б-ки], 2013. — 164 с. [25] л. ил. + 1 эл. диск (CD).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пракаповіч.
**Уладзімір Ігнацьевіч Пракаповіч** (8 студзеня 1915, г. Койданава, цяпер Мінская вобласць — 25 кастрычніка 1970) — спецыяліст у вобласці медыцыны (хірургія).

Біяграфія
---------

У 1937 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Удзельнік вызваленчага паходу ў Заходнюю Беларусь у 1939 годзе і Вялікай Айчыннай вайны. У 1946—1950 гадах — галоўны ўрач паліклінікі ў г. Дзяржынску. З 1950 па 1970 — загадчык хірургічнага аддзялення 1-й савецкай бальніцы г. Барысава. Правёў больш 16 тыс. розных аперацый. Па сумяшчальніцтве з 1950 па 1964 — галоўны ўрач станцыі пералівання крыві (размяшчалася ў хірургічным аддзяленні бальніцы). Шматгадовы выкладчык хірургіі ў Барысаўскім медвучылішчы.

Аўтар шэрагу навуковых публікацый. Неаднаразова выбіраўся дэпутатам Барысаўскага гарадскога Савета народных дэпутатаў.

Магіла на барысаўскіх могілках
Памёр 25 кастрычніка 1970 года. Пахаваны на старых могілках у Барысаве.

Узнагароды
----------

Ганараваны дзяржаўных і ўрадавых узнагарод. Выдатнік аховы здароўя БССР.

Спасылкі
--------

* Известные земляки
**Гжаць** — рака ў Смаленскай вобласці, правы прыток Вазузы.

Назва
-----

Назва балцкага паходжання.

Цяперашні выгляд кораня ўзнік у выніку эвалюцыі *\*Гж-* < *\*Гъж-* < *\*Guž-*. Звязваюць з літоўскім *gužas* «бусел».

Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы тыпу *Guž-upys* «Бусловая рака». На ўсходзе старабалцкай тэрыторыі — гідронімы тыпу Гжолка (< *\*Guž-ol-*), Кзапня (< *\*Guž-ap-*).

Гэтая літоўская назва бусла (бо ёсць і іншая, меркаваны германізм *gandras*) звязаная з *gūžinti* «ісці сагнуўшыся, згорбіўшыся», *gužinėti* «хадзіць сагнуўшыся» і адлюстроўвае найвыразнейшую асаблівасць бусловай хады.

У назве Гжаць (< *\*Guž-et-*) корань пашыраны пашыральнікам *-et-*, які добра вядомы ў літоўскім назва- і словаўтварэнні (*verpti* «віраваць» — *verpetas* «вір», адкуль назва дзесенскай ракі Верапета), з ім назвы рэк *Upeta, Nereta, Viešetė*, Нясета, возера Вядзета, дзесенскай ракі Снежаць (< *\*Snaig-et-*).

Назва Гжаць магла быць матываваная наяўнасцю буслоў на рацэ або асаблівасцю рэчышча (звілістага).

У другім выпадку тыпалагічныя аналагі — назвы дзесенскай ракі Кубрь, нараўскай *Kubra*, літоўскай *Kūbris*, якія ад літоўскага *kūbrinti* «ісці сагнуўшыся».

Гідраграфія
-----------

Дно галоўным чынам пясчанае, берагі сухія, зарослыя ў асноўным вербалозам. Выток за 5 км на поўдзень ад вёскі Пакроў Гагарынскага раёна Смаленскай вобласці. Упадае ў раку Вазуза, у Вазузскае вадасховішча, утварае шырокі рукаў. Пасля пабудовы Вазузскага вадасховішча (1979—1981) у раёне вёскі Карманава Гагарынскага раёна ўтварае шырокі разліў. У цяперашні час рака падсілкоўвае Вазузскую гідратэхнічную сістэму, якая ўваходзіць у склад крыніц г. Масквы.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Топоров В. Н.* Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 305—306.
2. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 128.
3. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 175.
4. ↑  *Топоров В. Н.* Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 305.
5. ↑  V. Urbutis. Baltų kalbų garnio pavadinimai // Baltistica. 1966. II (2). C. 185.
6. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 338—341.
7. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 192.
8. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 169.

Спасылкі
--------

* Энцыклапедыя Смаленскай вобласці Архівавана 13 студзеня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
**Драйкёнігенгаўз**, або **Дом трох вешчуноў (каралёў)** (ням.: Dreikönigenhaus) — раннегатычны жылы дом, размешчаны непадалёк ад Порта Нігра, за 200 метраў на паўночны ўсход ад Галоўнай рыначнай плошчы.

Гісторыя
--------

Дом быў пабудаваны ў 1230 годзе на аснове раманскай жылой вежы. Першапачаткова Дом трох вешчуноў называўся «Ля маленькай калоны». Яго цяперашняя назва паходзіць ад карціны з выявай Свята трох вешчуноў (Богаяўлення), якая, паводле падання, вісела калісьці ў гэтым доме.

Галоўны ўваход у будынак быў размешчаны на другім паверсе, да яго вяла драўляная лесвіца, якая ў выпадку небяспекі магла падымацца ўверх. Сучасныя ўваходы ў будынак з'явіліся пазней.

Роспісы паўцыркульных вокнаў на верхніх паверхах дома адноўлены ў адпаведнасці з арыгіналам.

У XIX стагоддзі Дом трох вешчуноў быў цалкам перабудаваны, таму складана судзіць пра яго першапачатковае архітэктурнае аблічча. У 1938 і 1973 гадах праводзілася рэстаўрацыя будынка.

Гл. таксама
-----------

* Франкентурм

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з артыкулам Трыр. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Драйкёнігенгаўз (Трыр)
* Дом трех волхвов
**Галерэя Віктара Эмануіла II** (італ.: Galleria Vittorio Emanuele II) — пасаж у Мілане, названы ў гонар караля Віктара Эмануіла II. Галерэя злучае плошчу перад Міланскім саборам з плошчай перад тэатрам Ла Скала. Яна была пабудавана па праекце архітэктара Джузэпэ Менгоні ў 1865—1877 гг. Падчас будаўнічых прац Менгоні зваліўся з лясоў і загінуў.

Галерэя ў плане мае форму лацінскага крыжа з васьмівугольным цэнтрам, упрыгожаным мазаікамі, якія адлюстроўваюць чатыры кантынента (акрамя Аўстраліі), а таксама алегарычныя выявы мастацтва, земляробствы, навукі і прамысловасці. Зверху галерэя пакрыта купалам са шкла і жалеза.

У наш час галерэя Віктара Эмануіла II з'яўляецца адной з турыстычных славутасцяў Мілана. Тут размешчаны шматлікія знакамітыя магазіны (Gucci, Prada, Louis Vuitton), вядомыя кафэ і рэстараны. У галерэі праводзяцца канцэрты і выстаўкі.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
3. ↑  SIRBeC<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111178821'></a>

Літаратура
----------

* *Johann F. Geist.* Arcades: The History of a Building Type. — MIT Press, 1982. — ISBN 0-262-07082-0.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галерэя Віктара Эмануіла II
* Інфармацыя пра галерэю (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4232518-3 · LCCN: n2011026577 · VIAF: 124131718 |
**Дні еўрапейскай спадчыны** былі арганізаваны па ініцыятыве Савета Еўропы. Іх галоўная мэта — павялічыць значэнне культурнай спадчыны для насельніцтва Еўропы, а таксама зацікавіць людзей ў захаванні гістарычнай спадчыны. Для гэтага раней малавядомыя ў Еўропе помнікі культурнай спадчыны зрабілі даступнымі для грамадскасці, а таксама прапануюць адмысловыя туры ў гэтыя месцы. Каардынацыя праекта праходзіць пад кіраўніцтвам «Фонду караля Бодуэна» ў Бруселі.

### Гісторыя

Пад слоганам «Удыхніце новае жыццё ў культурную спадчыну — Faire passer sur le patrimoine le souffle de la vie» французскі міністр культуры Жак Ланг ў 1984 годзе ўпершыню ў гісторыі Францыі ініцыяваў «Дзень адчыненых помнікаў» (Journées Portes ouvertes monuments historiques). Гэтае мерапрыемства задумвалася як эксперымент, аднак, знайшло такі водгук, што годам пазней, у рамках канферэнцыі Еўрапейскага саюза па абароне архітэктурнай спадчыны ў Еўропе, якая праходзіла ў Гранаде ў кастрычніку 1985 года, быў складзены і падпісаны дагавор. Мэтай рэзалюцыі было паказаць каштоўнасць культурнай спадчыны грамадскасці. У 1992 годзе Савет Еўропы стварыў офіс інфармацыі і камунікацыі.

У 1999 годзе ў дадзенай ініцыятыве прымалi ўдзел 46 краін. Менавіта ў гэтым годзе яна атрымала сваю цяперашняю назву «Дні еўрапейскай спадчыны» (Journées européennes du Patrimoine / European Heritage Days (EHD)).

Увесь верасень у розных краінах з рознай працягласцю і з рознымі тэмамі праходзяць разнастайныя мерапрыемствы, галоўнай мэтай якіх з’яўляецца павышэнне дасведчанасці аб багацці і разнастайнасці культурнай спадчыны.

### Агульныя прынцыпы

Усе мерапрыемствы павінны праходзіць у краінах па агульных прынцыпах. А менавіта:

* Дні еўрапейскай спадчыны праходзяць у выходныя верасня
* Перавага аддаецца наведванню будынкаў, якія звычайна недаступны для грамадскасці
* Для будынкаў, якія звычайна адкрыты для наведвання, павінны быць падрыхтаваны спецыяльныя туры, выставы, канцэрты ці шоў.
* Наведванне помнікаў, калі гэта магчыма, павінна быць бясплатным.
* Асаблівая ўвага павінна быць нададзена прыцягненню моладзі і дзецям школьнага ўзросту.
* Паўсюдна выкарыстоўваецца назва «Дні еўрапейскай спадчыны».
* А таксама лагатып і рэклама.

### **Дні еўрапейскай спадчыны ў Беларусi**

Рэспубліка Беларусь падпісала Еўрапейскую культурную канвенцыю 18 кастрычніка 1993 годзе і стала актыўнай удзельніцай Дзён Еўрапейскай спадчыны.

* 26-27 верасня 2013 года — на тэму «Нематэрыяльная гісторыка-культурная спадчына: ахова, супрацоўніцтва, пераемнасць»
* 30 верасня — 2 кастрычнiка 2016 года — тэма «Спадчына і веды»

### Назва «Дні еўрапейскай спадчыны» ў розных краінах

* Аўстрыя Аўстрыя: Tag des Denkmals
* Нідэрланды Нідэрланды: Nationale Monumenten Estafette
* Германія Германія: Tag des offenen Denkmals
* Латвія Латвія: Eiropas kultūras mantojuma dienas
* Славакія Славакія: Dni európskeho kultúrneho dedičstva
* Францыя Францыя: Journées Européennes du Patrimoine
* Чэхія Чэхія: Dny evropského dědictví
* Шатландыя Шатландыя: Doors Open Days
* Швейцарыя Швейцарыя: Europäischer Tag des Denkmals

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

*
**Дні тыдня ў беларускім фальклоры** - персаніфікаваныя каляндарныя дні ў беларускіх народных казках, прытчах і паданнях. Звычайна надзяляліся чалавечымі слабасцямі, часта паўставалі камічнымі персанажамі. У адным паданні Серада і Пятніца спрачаюцца, каго з іх больш любяць людзі. Чалавек, у якога яны пытаюцца, хітра пазбягае прамога адказу. А потым, развітаўшыся з суразмоўцамі, кажа сам сабе, што абодва дні мораць людзей голадам і таму не вартыя пашаны. У другім паданні Нядзеля ў выглядзе паненкі просіць у чалавека абароны ад двух белых сабак. Той хавае яе. Пасля яна тлумачыць, што з'яўляецца самой Нядзеляй, і, калі б яе знішчылі сабакі, то ў людзей засталіся б на ўсё жыццё адны будні.

Зноскі
------

1. ↑  Бяздоннае багацце : легенды, паданні, сказы / складальнік А.І.Гурскi. - Мінск : Мастацкая літаратура, 1990, с 88-89
2. ↑  Бяздоннае багацце : легенды, паданні, сказы / складальнік А.І.Гурскi. - Мінск : Мастацкая літаратура, 1990, с 87-88
**Дняпроўска-Бугскі канал**, **Мухавецкі канал**, **Каралеўскі канал** — канал, які злучае раку Мухавец (басейн Заходняга Буга) з ракой Пінай (басейн Прыпяці).

Апісанне
--------

Пралягае ў Брэсцкім, Жабінкаўскім, Кобрынскім, Драгічынскім, Іванаўскім, Пінскім раёнах. Агульная даўжыня 196 км, штучная частка шляху (ад Кобрына да вёскі Дубае на Піне) 110 км. 

Вытокам канала ўмоўна лічыцца водападзельная лінія каля вёскі Селішча (у вусці  Белаазёрскага канала), дзе вада цячэ па 2 кірункам — на захад і ўсход. Канал складаецца з 2 частак: адна належыць да Заходняга Буга (даўжыня 52 км), другая — да Прыпяці (даўжыня 58 км). Праходзіць па плоскай, забалочанай раўніне, перасечанай старымі русламі і асушальнымі канавамі. Асноўная крыніца падачы вады — яе перакід з Прыпяці праз азёры Валянскае, Белае і Белаазерскі канал. 

Маецца 10 гідравузлоў, 14 вадаспускаў, 5 земляных плацін і 3 перапады. Канал не выходзіць да ракі Заходні Буг (у вусці Мухаўца створана плаціна для павышэння ўзроўню вады). Выкарыстоўваецца для перавозкі на баржах мінеральнай сыравіны і будаўнічых матэрыялаў.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва пачата ў 1775 годзе. Спачатку называўся Мухавецкім, затым Каралеўскім, з 1846 Дняпроўска-Бугскім. У 1837—1867 гадах праведзены гідратэхнічныя работы па паглыбленні канала, будаўніцтве плацін і каналаў з Арэхаўскага, Белага, Валянскага азёр. 

Дарэвалюцыйны план Дняпроўска-Бугскага воднага шляху
У XIX стагоддзі канал выкарыстоўваўся для лесасплаву і транзітнай транспарціроўкі грузаў на суднах. У пачатку XX стагоддзя з-за абмялення рэгулярнага судаходства не было. У 1942 канал рэканструявалі. У Вялікую Айчынную вайну гідразбудаванні былі разбураны, пасля вайна адноўлены і рэканструяваны.

Гл. таксама
-----------

* Дняпроўска-Бугская аперацыя
* Абарона Дняпроўска-Бугскага канала

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 тамах / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (Галоўны рэд.) і іншыя. Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыіі. — 527с: іл. с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* Белорусская ССР: Краткая Энциклопедия / Ред. кол.: П. У. Бровка и др.. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1979. — Т. 2. Природа. Экономика. Природное благосостояние. — 768 с. ил. 3,5 л. ил. с. — 50 000 экз.
Балтыйскія і славянскія археалагічныя культуры III—IV стст. і арэал балтыйскіх гідронімаў.
Балтыйскія і славянскія археалагічныя культуры ў V—VI стст.
**Дняпроўскія балты** — балтыйскія плямёны, якія насялялі басейн Дняпра паміж басейнамі Віслы і Волгі ў эпоху жалезнага веку (I тыс. да н.э. — I тыс. н.э.). Дняпроўскія балты сфарміраваліся на фіна-ўгорскім субстраце. 

У летапісах захавалася імя толькі аднаго з плямёнаў дняпроўскіх балтаў — голядзі. Яны былі носьбітамі такіх археалагічных культур як юхнаўская, калочынская, мошчынская і тушамлінска-банцараўская. 

Паводле меркавання некаторых даследчыкаў, язычніцкая рэлігія дняпроўскіх балтаў уключала шанаванне слупоў з мядзведжымі галовамі, якое можа быць звязана з балта-славянскім культам Вялеса-Вяльняса.

З VI стагоддзя на іх тэрыторыю пачалі пранікаць славяне, якія пазней іх цалкам асімілявалі. У вярхоўі Дняпра гэты працэс быў завершаны прыкладна ў X стагоддзі. Паводле тэорый некаторых навукоўцаў, балты пад славянскім ціскам мігравалі на захад.

Пра прысутнасць балтаў у басейне Дняпра сведчаць шматлікія гідронімы і археалагічныя знаходкі.

Зноскі
------

1. ↑  Балтаславяне і "вялікае перасяленне народаў" Архівавана 12 студзеня 2014.
2. ↑  Траццякоў П.М. Славяне і балты ў Верхнім Падняпроўі ў сярэдзіне і трэцяй чвэрці I тыс. н.э. Архівавана 14 снежня 2014.
3. ↑  Волос

| Балтыйскія плямёны і народы |
| --- |
| 
* Галінды
* Голядзь
* Дняпроўскія балты
* Жамойты
* Земгалы
* Куршы
* Латгальцы
* Латгалы
* Латышы
* Літоўцы
* Прусы
* Селы
* Скалвы
* Яцвягі

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Баброўнікі (значэнні).
**Баброўнікі** — катэгорыя сялян-слуг у ВКЛ у XV — XVIII ст. Займаліся паляваннем на баброў, наглядалі за бабровымі гонамі і іх аховай. Сачылі за выкананнем звычаёвых і кадыфікаваных нормаў паляўнічага права. Мелі выязнога каня, паляўнічых сабак і лоўчыя сеткі. Падпарадкоўваліся баброўнічаму, службоўцу са шляхты. За работу мелі плату ў залежнасці ад выслугі, месца службы і жыхарства, атрымлівалі кожнага 5-га бабра або падчарэўе кожнага здабытага звера, або 1-3 грошы; выконвалі і іншыя павіннасці, у тым ліку талокі. Маглі мець гаспадарку (беспадатковы зямельны надзел 0,5—1 валоку). У сувязі з драпежніцкім вынішчэннем баброў у XVIII ст. баброўнікі зліліся з іншымі катэгорыямі насельніцтва.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Энцыклапедычны лексікон |
**Старшыня Рады БНР**, пазнейшае **Прэзідэнт Рады БНР** — кіраўнік парламента Беларускай Народнай Рэспублікі (Рады) і адна з найвышэйшых дзяржаўных асоб БНР. Пасада створана ў сакавіку 1918 году адначасова з утварэннем Рады.

Паўнамоцтвы
-----------

Паўнамоцтвы спікера Рады былі фактычна абмежаваны кіраваннем Радай. Ніякіх іншых функцый ён не выконваў. Куды большае месца ў грамадска-палітычным жыцці займалі прэм'еры БНР.

Старшыні Рады БНР
-----------------

1. Ян Серада (1918)
2. Язэп Лёсік (1918—1919)
3. Пётр Крачэўскі (1919—1928)
4. Васіль Захарка (1928—1943)
5. Мікола Абрамчык (1947—1970)
6. Вінцэнт Жук-Грышкевіч (1970—1982)
7. Язэп Сажыч (1982—1997)
8. Івонка Сурвіла (з 1997)

| ⛭Старшыні Рады БНР |
| --- |
| Дэ-факта | Ян Серада (1918) •
Язэп Лёсік (в. а.; 1918—1919) •
Пётр Крачэўскі (1919—1920)
 |  |
| У эміграцыі | Пётр Крачэўскі (1920—1928) •
Васіль Захарка (1928—1943) •
Мікола Абрамчык (1943—1970) •
Вінцэнт Жук-Грышкевіч (1970—1982) •
Язэп Сажыч (1982—1997) •
Івонка Сурвіла (з 1997)
 |
Рымская Галецыя пасля рэформаў Дыяклетыяна, 293 н. э.
Галецыя (лац. Gallaecia, Callaetia, Galecia) — правінцыя Рымскай імперыі і каралеўства ранняга сярэднявечча. Размяшчалася на паўночным захадзе Іспаніі (прыблізна сучасныя паўночная Партугалія і Леон (правінцыя), Астурыя, Галісія ў Іспаніі). Паселішча Bracara Augusta, сучасны партугальская горад Брага, лічыцца гістарычнай сталіцай Галецыі.

Гісторыя
--------

Рымляне называлі Галецыяй паўночна-заходнюю частку Пірэнэйскага паўвострава па імі племя галекаў, якія засялялі тыя землі. У 138 да н. э. консул Дэцім Юній Брут Калаік заваяваў галекаў
**Дніпро** — украінскі прафесійны баскетбольны клуб, які базуецца ў аднайменным горадзе Дніпро, Украіна.

Гісторыя
--------

Клуб створаны 12 снежня 2003 года. Аб’яднаў мужчынскую каманду суперлігі, вышэйшай і першай лігі, жаночую каманду «Сталь», а таксама юнацкія каманды. Дэ-факта быў створаны на аснове «Дынама», існаваўшага ў горадзе раней.

Першы сезон у чэмпіянаце пры новым кіраўніцтве каманда завяршыла на 7-м месцы. Потым на працягу некалькіх гадоў балансавала ў сярэдзіне турнірнай табліцы, але не падымалася вышэй 5-га месца.

У 2011 году «Дняпро» выйграў першы трафей — Кубак Суперлігі, але ўжо на наступны сезон адбыўся крызіс.

«Залатая эпоха» каманды пачалася ў 2015 годзе, калі яна стала фіналістам Кубку Украіны і выйграла срэбныя медалі чэмпіянату. У 2018 упершыню выйграла Суперкубак Украіны, а ў 2019 годзе аформіла «залаты дубль» — перамог у Кубку і Суперкубку краіны.

У сезоне 2018 года «Дняпро» упершыню ўзяў ўдзел у Кубку ФІБА-Еўропа.

Трэнеры
-------

* Дзяніс Жураўлёў

Зноскі
------

1. ↑  Дняпро. Прэв’ю да матчу Архівавана 16 ліпеня 2021.
**Дніпроўскі мэтрапалітэн** (укр.: Дніпровський метрополіте́н, да 17 сакавіка 2017 — **Днепрапятроўскі**) — адзін з відаў грамадскага транспарту ў Дніпры. Адкрыты 29 снежня 1995 года.

Налічвае 6 станцый, размешчаных на адной лініі. Даўжыня яе складае 7,1 км, час паездкі з аднаго боку ў другі — 12 хвілін. Інтэрвал руху: 7—20 хвілін. Метрапалітэн працуе з 05:35 да 23:00. Кошт жэтона складае 2 грыўны.

Гісторыя
--------

Урачыстая закладка метрапалітэна адбылася 20 лютага 1981 года пасля правядзення пошукавых і праектных прац, што адбываліся з 1979 года. У 1990 годзе былі закуплены ўсе эскалатары, так як будаўніцтва знаходзілася ў завяршальнай стадыі (90% гатоўнасці) і адкрыццё было намечана на 1991 год. Адкрыццё метрапалітэна адбылося толькі 29 снежня 1995 года (першы метрапалітэн на тэрыторыі былога СССР, адкрыты пасля яго распаду), і з гэтага моманту колькасць станцый не змянялася.

Лініі
-----

Асноўны артыкул: **Цэнтральна-Заводская лінія**
Метро складаецца з часткі адной лініі, якая злучае заходнія жылыя масівы горада (а таксама яго заходнюю прамзону) з Вакзальнай плошчай і выхадам да вакзала.

Жэтон для праезду

Станцыі
-------

* «Вакзальная»
* «Метробудаўнікоў»
* «Металургаў»
* «Завадская»
* «Праспект Свабоды»
* «Пакроўская»

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Дніпроўскі метрапалітэн на гарадскім інтэрнэт-сайце
* Схема пуцявога развіцця Дніпроўскага метрапалітэна
* Гісторыя Дніпроўскага метрапалітэна ў схемах на сайце metroschemes.narod.ru

| ⛭Транспарт Дніпра |
| --- |
| Грамадскі транспарт | Трамвай · Тралейбус · Аўтобус · Маршрутнае таксі · Метро |
| Чыгуначны транспарт | Чыгуначны вакзал · Прыдняпроўская чыгунка · Дняпроўская дзіцячая чыгунка |
| Авіятранспарт | Аэрапорт «Днепрапятроўск» |

| ⛭Метрапалітэны Украіны |
| --- |
| Дзеючыя | Кіеў • Харкаў • Дніпро • Крывы Рог (хуткасны трамвай) | Лагатып Кіеўскага метроСцяг Украіны |
| Будуемыя | Данецк 1  |
| Праектуемыя і плануемыя | Адэса • Запарожжа • Львоў |
| 1 Фактычна кантраліруецца прыхільнікамі ДНР |
**Галерная вуліца** — вуліца ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Сенацкай плошчы да набярэжнай Нова-Адміралцейскага канала. Узнікла адразу пасля з’яўлення горада ў першай палове XVIII стагоддзя ў Галерным двары, як тады называлі шэраг дамоў па беразе ракі Нявы ад сучаснай Сенацкай плошчы да Нова-Адміралцейскага канала, як дарога да Галернай верфі, якая знаходзілася за каналам.

Гісторыя назвы
--------------

У першай палове XVIII стагоддзя называлася 1-я Галерная вуліца, названая ад Галернага двара, які знаходзіўся ў гэтым раёне. 20 красавіка 1738 года прысвоена найменне Ісакіеўская вуліца, ад Ісакіеўскай царквы, якая тады знаходзілася ў пачатку вуліцы. Паралельна існавалі назвы Старая Ісакіеўская вуліца, Марская Ісакіеўская вуліца, Заходняя вуліца, Заходняя Галерная вуліца (ад плошчы Працы да Нова-Адміралцейскага канала), Лінная вуліца (ад Сенацкай плошчы, да вуліцы Працы, названая ад Адміралцейскай ліннай фабрыкі, якая знаходзілася паміж гэтай вуліцай і Коннагвардзейскім бульварам), Лінная лінія. Да 1810 года найменне Галерная вуліца выцесніла ўсе астатнія і зрабілася афіцыйным.

У кастрычніку 1918 года прысвоена назва Чырвоная вуліца, дадзена з мэтай «адлюстравання рэвалюцыйнага духу часу». 4 кастрычніка 1991 года вернута назва Галерная вуліца.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Еленка.

**Е́ленка** (трансліт.: *Jelienka*, руск.: Еленка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Вядома з 16 ст. «даннікі» на **Ельнянах** належалі да маёнтка Падбярэззе. Каля 1590 г. вёску атрымаў у спадчыну Мікалай Падбярэзскі, потым Рафал Падбярэзскі. Станам на 1590 год — 9 двароў, 5 валок зямлі. У 1641 годзе пасля смерці Р. Пабярэзскага ў закладзе ў Рыгора Абрамавіча Пабярэзскага. Да 1772 года вёска, уласнасць пана Барташэвіча. Да канца 19 ст. — 10 двароў, 67 жыхароў. З 1924 года ў складзе Сакалавіцкага сельсавета, потым Бобрскага сельсавета Крупскага раёна. У 1930-я гады вяскоўцы аб'ядналіся ў калгас «Ленінец», 17 двароў, 70 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 7 чалавек, вёска амаль цалкам спалена фашыстамі. Пасля вайны адбудавана, з 1950 года ў складзе ўзбуйненага калгаса «Перамога», з 1960 г. — саўгаса, потым — калгаса «Бобр». Станам на 01.01.1998 года — 5 гаспадарак, 7 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Бобрскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Бобр |
| Пасёлкі | Бобр |
| Аграгарадкі | Замкі |
| Вёскі | Альшанікі ·  Баравец ·  Віктоліна ·  Восава ·  Вялікі Лес ·  Дворышча ·  Доўгае ·  Еленка ·  Забалоцкае ·  Кляновічы ·  Колас ·  Красноўка ·  Куты ·  Ліпавец ·  Мачулішча ·  Мярэцкі Двор ·  Навасёлкі ·  Навесы ·  Падсосенка ·  Пліса ·  Сакалавічы ·  Сінічанка ·  Скакоўка ·  Стаі ·  Стары Бобр ·  Чарняўка ·  Шацькі ·  Ярашоўка |
Фота са спадарожніка Дняпроўска-Бугскага лімана і дэльты Дняпра
**Дняпроўска-Бугскі ліман** — адкрыты прэснаводны ліман у паўночнай частцы Чорнага мора, на тэрыторыі Херсонскай і Мікалаеўскай абласцей Украіны. Порт — Ачакаў.

Складаецца з выцягнутага ў субшыротным напрамку Дняпроўскага лімана (даўжыня 55 км, шырыня да 17 км), а таксама вузкага (шырынёй ад 5 да 11 км) і звілістага Бугскага лімана, выцягнутага ў субмерыдыянальным кірунку даўжынёй 47 км. Пераважная глыбіня 6-7 м, максімальная — 12 м (т. зв. Станіслаўская яма).

Днепра-Бугскі ліман утварыўся ў выніку трансгрэсіі Чорнага мора ў ніжнім цячэнні Дняпра і Паўднёвага Буга. З Чорным морам ліман злучаецца пралівам шырынёй 3,6 км (паміж Ачакаўскім мысам і Кінбурнскай касой). Паўднёвыя берагі нізкія, пясчаныя; паўночныя, у асноўным, высокія (да 20-35 м), складзеныя з глініста-пясчаных парод, толькі на асобных участках тут сустракаюцца пясчана-ракушачніковыя косы. Дно ля кос пясчанае, на глыбіні пакрыта суглінка-пясчанымі глеямі.

Каля 25-30 % рачнога сцёку Дняпра і Паўднёвага Буга расходуецца на арашэнне і прамысловае водазабеспячэнне, што абумоўлівае павелічэнне салёнасці вады ў лімане. З прычыны гэтага пагоршыліся ўмовы пасялення і нерасту асобных відаў прамысловых рыб, а таксама адбылося пашырэнне марскіх відаў фіта- і зоапланктону і рыб (у прыватнасці — цюлькі).

Дняпроўска-Бугскі ліман мае транспартнае і рыбапрамысловае значэнне, яго берагі — раён рэкрэацыі.

Для захавання прыроды лімана праводзяцца дадатковыя спускі вады з Кахоўскага вадасховішча, умацаванне і азеляненне берагоў, ачышчэнне сцёкавых вод і перавод прамысловых прадпрыемстваў на абаротнае водазабеспячэнне. Частка акваторыі Дняпроўска-Бугскага лімана размешчана ў межах Чарнаморскага біясфернага запаведніка.

Літаратура
----------

* Днепровский лиман // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дняпроўска-Бугскі ліман

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7533464-1 · VIAF: 244319390 |
**Елаўстан** (англ.: Yellowstone) — рака на паўночным захадзе ЗША, правы прыток р. Місуры (лічыцца асноўным прытокам верхняга Місуры). Каля 1200 км (па іншых дадзеных 1600 км), плошча басейна 182,3 тыс. км². Сярэдні расход вады 365 м³/с. Бярэ пачатак і працякае (у верхнім цячэнні) у Скалістых гарах. Таксама працякае па тэрыторыі штатаў Мантана, Ваёмінг, Паўночная Дакота, і Елаўстонскі нацыянальны парк. У верхнім цячэнні ўтварае каньёны (да 360 м глыбінёй) і вадаспады. У сярэднім і ніжнім цячэнні — спакойная раўнінная рака. Сілкаванне ў гарах снегавое і дажджавое; вяснова-летнія паводкі. У штаце Мантана рака шырока выкарыстоўваецца для арашэння.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
**Жан-Патрык Абуна Ндзана** (фр.: Jean-Patrick Abouna Ndzana; нар. 27 верасня 1990, Дуала, Камерун) — камерунскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Камеруна (2010—2016).

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец футбольнай акадэміі «Дружба» з горада Дуала, выступаў за каманды другога дывізіёна Камеруна «Раён Спорт» і «Атэнтык». У 2009 годзе перайшоў у адзін з вядучых камерунскіх клубаў «Лез Астр», з якім тройчы станавіўся срэбраным прызёрам нацыянальнага чэмпіянату. З 2014 года выступаў у кангалезскім клубе «Леапардс», у складзе якога двойчы стаў чэмпіёнам Конга.

У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Нёман» з Гродна, аднак не падышоў і неўзабаве далучыўся да іншага клуба — «Крумкачы». У сакавіку зноў апынуўся ў «Нёмане», з якім у выніку падпісаў кантракт. У складзе гродзенскай каманды стаў асноўным левым абаронцам. У лістападзе 2017 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на два гады. У сезоне 2018 заставаўся трывалым іграком асновы гродзенцаў. У лістападзе 2018 года па пагадненні бакоў датэрмінова разарваў кантракт з «Нёманам».

У жніўні 2019 года далучыўся да жэнеўскага «Алімпіка» з чацвёртага дывізіёна Швейцарыі, а ў лютым 2020 года перабраўся ў «Гран-Саканэ» з шостага дывізіёна, дзе гуляў да лета 2021 года.

Міжнародная кар’ера
-------------------

3 сакавіка 2010 года дэбютаваў за нацыянальную зборную Камеруна ў таварыскім матчы супраць Італіі (0:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. Трапіў у пашыраную заяўку зборнай на чэмпіянат свету 2010, аднак у канчатковы склад не быў уключаны.

Дасягненні
----------

* Камерун 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Камеруна (3): 2010, 2011, 2013
* Рэспубліка Конга 01Чэмпіён Чэмпіён Конга (2): 2014, 2016
* Рэспубліка Конга Уладальнік Кубка Конга: 2016

Зноскі
------

1. ↑  Jean Patrick Abouna Ndzana // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Jean-Patrick Abouna // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Камерунский защитник Абуна проходит просмотр в «Крумкачах»
4. ↑  Камерунский защитник Абуна снова пройдет просмотр в «Немане»
5. ↑  Абуна Ндзана официально стал игроком "Немана"
6. ↑  Абуна Ндзана на два года продлил контракт с "Неманом"
7. ↑  "Неман" расторг контракт с Абуной

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце «Нёмана» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рабянок.

**Жан Аляксандравіч Рабяно́к** (28 студзеня 1932, Сямёнаўка, Чарнігаўская вобласць — 21 жніўня 2019) — беларускі інфекцыяніст, доктар медыцынскіх навук 1986), прафесар (1989).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рабочых. Сярэднюю школу скончыў у 1948 годзе і паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут. У 1953 годзе пераведзены слухачом ваенна-медыцынскага факультэта пры Куйбышаўскім медыцынскім інстытуце, які скончыў у 1955 годзе.

З 1955 па 1958 год служыў на пасадзе ўрача ў частках групы Савецкіх войскаў у Германіі.

У 1958 годзе паступіў у аспірантуру пры кафедры інфекцыйных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута, якую скончыў у 1962 годзе. Залічаны з 1 верасня 1962 года на пасаду асістэнта кафедры інфекцыйных хвароб Беларускага дзяржаўнага інстытута удасканалення ўрачоў.

У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Даследаванне ўтрымання ў крыві медыятараў-гармонаў і некаторых ферментаў пры інфекцыйным гепатыце». У 1975 годзе абраны і ў 1976 годзе зацверджаны на пасадзе дацэнта.
У 1986 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Клінічная і патагенетычным характарыстыка харчовых токсікаінфекцый». 27 мая 1987 года абраны на пасаду прафесара кафедры, з 17 лютага 1988 па 1998 год загадчык кафедры.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Удасканальваў метады дыягностыкі і лячэння кішачных інфекцый, вывучаў механізмы патагенезу, асаблівасці дыягностыкі і лячэння ВІЧ-інфекцыі, арганізаваны супрацьсептычны Цэнтр, адпрацоўваліся метады лячэння хворых сепсісам і асновы антыбіётыкатэрапіі пры інфекцыйнай паталогіі.

Апублікаваў звыш 120 артыкулаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  БелЭн, 2001
3. ↑  Памяти Жана Александровича Ребенка // Журнал «Здравоохранение» (руск.)

Літаратура
----------

* Рабянок Жан Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 190. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Памяти Жана Александровича Ребенка // Журнал «Здравоохранение» (руск.)
* Ребенок Жан Александрович (руск.) // Сайт БелМАПА
**Елаве́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Елавец.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Альшоўскі сельсавет** у складзе Хоцімскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Альшова 1-е. 24 верасня 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Елавец, сельсавет перайменаваны ў Елавецкі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Хоцімскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Касцюковіцкім раёне, з 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Хоцімскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 сакавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вялікаліпаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 сакавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 6.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Бабру́йскі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Бабруйскай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1944—1954 гады).

Гісторыя
--------

Бабруйская вобласць утворана 20 верасня 1944 года з раёнаў Магілёўскай, Мінскай і Палескай абласцей. Цэнтр — Бабруйск.

У 1954 годзе вобласць была ліквідаваная, яе раёны ўвайшлі ў склад Магілёўскай, Гомельскай і Мінскай абласцей.

Першыя сакратары абкама
-----------------------

* Фёдар Аляксеевіч Баранаў (верасень 1944 — верасень 1952)
* Леанід Ігнатавіч Лубеннікаў (5 верасня 1952 — 11 верасня 1953)
* Фёдар Пахомавіч Сіляеў (11 верасня 1953 — студзень 1954)

Другія сакратары
----------------

* Самуіл Маркавіч Гласаў (верасень 1944 года — 1948 года)

Літаратура
----------

* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М. 2005.
**Бабруйскі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж** — каледж у г.Бабруйск. Навучанне (дзённае і завочнае) па 3 спецыяльнасцях: бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль, прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва, правазнаўства.

Біяграфія
---------

Заснаваны ў 1949 годзе як школа дзясятнікаў-будаўнікоў. З 1953 г. дзейнічаў як школа бухгалтароў калгасаў, ператвораная ў 1957 г. у сярэднюю сельскагаспадарчую навучальную ўстанову. У 1967 г. было адкрыта другое аддзяленне па падрыхтоўцы тэхнікаў-будаўнікоў. 5 красавіка 2001 г. каледж быў перайменаваны ў «Бабруйскі аграрна-эканамічны каледж». 19 студзеня 2004 г. навучальнай установе прысвоены статус Установа адукацыі «Бабруйскі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж».

Літаратура
----------

* Бабруйскі сельскагаспадарчы тэхнікум // Беларуская энцыклапедыя : ў 18 т. Т. 2. /Гал. Рэд. Г.П.Пашкоў. – Мн.1996. – С.193

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 21 лістапада 2018.
**Бекабад** (узб.: Бекобод, Bekobod) — горад у Ташкенцкім вілаеце Узбекістана.

Насельніцтва — 101,2 тыс. жыхароў (2009). Размешчаны за 115 км на поўдзень ад Ташкента, на берагах ракі Сырдар’я, на месцы яе выхаду з Ферганскай даліны ў Галодны стэп, каля Бегавацкіх парогаў. Праз горад праходзіць чыгуначная лінія Хаваст — Каканд.

Непасрэдна каля горада праходзіць мяжа з Сагдыйскай вобласцю Таджыкістана, адміністрацыйны цэнтр якой Худжанд размешчаны за 33 км на ўсход ад Бекабада.

Зноскі
------

1. ↑  Перапіс насельніцтва СССР, 1989<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621042'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n2004114893 · VIAF: 153813142 |
**Мерлу́шка** — скурка ягня грубашэрснай пароды авечак. Узрост ягня на момант забою не больш за 30 дзён.

Адрозніваюць рускую і стэпавую мярлушку. Рускую атрымліваюць ад авечак грубашэрсных паўночных парод, яна мае першасны валасяны пакроў з колцападобнымі і штопарападобнымі завіткамі. Стэпавую атрымліваюць ад курдзючных авечак.

Мярлушка можа быць белай, чорнай, карычневай.

Выкарыстоўваецца для вырабу галаўных убораў, галантарэйных вырабаў, верхняга адзення.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Меотская археологическая культура — Монголо-татарское нашествие. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2012. — 768 с. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов; 2004—). — ISBN 978-5-85270-354-5.
**Безнаяўны разлік** — разлік без удзелу наяўных грошай — шляхам пераводу (пераліку) пэўнай сумы з рахунку плацельшчыка на рахунак крэдытора ў крэдытных установах ці шляхам заліку ўзаемных патрабаванняў. У нацыянальным абароце выконваецца: плацежнымі патрабаваннямі, даручэннямі, патрабаваннямі-даручэннямі, чэкамі, акрэдытывамі, вэксалямі, інкасавымі даручэннямі.

Найчасцей безнаяўны разлік звязаны з інкасаўскімі аперацыямі банкаў, калі банк паводле даручэння свайго кліента і на аснове разліковых дакументаў атрымлівае грашовыя сродкі, якія належаць гэтаму кліенту, ад іншых суб'ектаў гаспадарання і залічвае іх на рахунак атрымальніка (кліента). Плацяжы па безнаяўных разліках ажыццяўляюцца: пасля адгрузкі (водпуску) прадукцыі, выканання работ, аказання паслуг ці як папярэдняя аплата на агавораных (устаноўленых) умовах; са згоды плацельшчыка і пры наяўнасці сродкаў на яго рахунку ці крэдыту, прадугледжанага дагаворам. Безнаяўныя разлікі выкарыстоўваюцца і ў міжнародных эканамічных адносінах.

Значэнне
--------

Маюць важнае эканамічнае значэнне ў паскарэнні абарачальнасці сродкаў, скарачэнні наяўных грошай, неабходных для звароту, зніжэнні выдаткаў звароту. Арганізацыя грашовых разлікаў з выкарыстаннем безнаяўных грошай значна пераважней плацяжоў наяўнымі грашыма. Шырокаму прымяненню безнаяўных разлікаў спрыяе разгалінаваная сетка банкаў, а таксама зацікаўленасць дзяржавы ў іх развіцці, як па адзначанай прычыне, так і з мэтай вывучэння і рэгулявання макраэканамічных працэсаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
**За́купы** — катэгорыя залежнага сялянства ў Кіеўскай Русі і Вялікім Княстве Літоўскім.

Паводле Рускай праўды (падрабязная рэдакцыя), закупамі станавіліся збяднелыя сяляне, якія бралі ў феадала грашовую пазыку («*купу*») і мусілі працаваць у ягонай гаспадарцы, пакуль не аддадуць яе. Пан у адносінах да закупаў мог ужываць розныя прымусы: біць «*про дело*», ператвараць у халопаў пры спробе ўцёкаў ці за крадзеж. Супроць поўных халопаў, закупы маглі звярнуцца ў суд са скаргай на пана, за дазволу пана пайсці на пошукі грошай. У выпадку продажу закупаў у халопы без законных падстаў пан плаціў штраф 12 грыўняў, а доўг скасоўваўся і закуп станавіўся вольным.

У Вялікім Княстве Літоўскім XIV—XVI стагоддзяў закупамі былі збяднелыя сяляне, якія бралі ў феадала грошы ў доўг і за гэта закладалі сваю асобу ў няволю да крэдытора на час, пакуль не адпрацуюць доўг на гаспадарцы ў пана або пакуль не вернуць яго. Закупамі станавіліся таксама злачынцы, якіх суд прагаворваў да штрафаў, але яны былі не здольныя аплаціць і таму выдаваліся пацярпелым «*головой*» і «*шеей*», або «*горлом*» у часовую няволю «*на выробок*» (да адпрацоўкі доўгу-штрафу». Таксама маглі быць іншыя неплацежаздольныя даўжнікі, незалежна ад прычын доўгу. Закуп да разліку не меў права пайсці ад крэдытора. У выпадку адмовы працаваць, плаціць доўг або ўцёкаў закуп выдаваўся крэдытору да поўнага разліку. Пры гэтым сума доўгу, якая пагашалася працай («*выпуст*»), спачатку вызначалася дагаворам, а потым — Статутамі ВКЛ 1529, 1566 і 1588 гадоў. З сярэдзіны XVI стагоддзя з запрыгоньваннем асноўнай масы сялянства і істотным абмежаваннем яго праваздольнасці закупніцтва як форма часовай няволі паступова знікла.

Зноскі
------

1. 1 2  ЭГБ, 1996, с. 396

Літаратура
----------

* *Спірыдонаў М.* Закупы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — С. 396. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.