**Хімі́чная тэрмадына́міка** — раздзел фізічнай хіміі, які вывучае макраскапічныя хімічныя сістэмы (газападобныя, вадкія і цвёрдыя рэчывы, растворы і інш.) і працэсы (хімічныя рэакцыі, фазавыя ператварэнні і інш.) на аснове агульных законаў узаемаператварэння цеплаты, розных відаў работы і энергіі.

Найважнейшыя раздзелы хімічнай тэрмадынамікі: тэрмахімія, вучэнне аб хімічнай і фазавай раўнавазе, аб растворах, электрахімічная тэрмадынаміка, тэрмадынаміка паверхневых з'яў.

Тэарэтычная аснова хімічнай тэрмадынамікі — законы (асновы) агульнай тэрмадынамікі.
Першы закон тэрмадынамікі — аснова тэрмахіміі.
На другім законе тэрмадынамікі грунтуецца вучэнне аб хімічнай раўнавазе. Яго асноўная задача — прадказанне напрамку хімічнай рэакцыі, яе выхаду і раўнаважнага саставу рэакцыйнай сумесі ў залежнасці ад зыходнага саставу, тэмпературы, ціску.
Паводле трэцяга закону тэрмадынамікі вызначаюць энтрапію рэчываў з каларыметрычных вымярэнняў цеплаёмістасці ў інтэрвале тэмператур (ад блізкіх да абсалютнага нуля да зададзенай) і цеплавых эфектаў усіх фазавых пераходаў, што адбываюцца ў гэтым тэмпературным інтэрвале.

Даныя каларыметрычных вымярэнняў дазваляюць разлічваць канстанты раўнаваг хімічных рэакцый паводле іх цеплавых эфектаў і энтрапіі кожнага рэчыва, якое ўдзельнічае ў рэакцыі.

Тэрмадынамічныя ўласцівасці хімічных сістэм характарызуюцца тэрмадынамічнымі функцыямі: тэрмадынамічнымі патэнцыяламі і хімічным патэнцыялам. Змены тэрмадынамічных функцый у хімічных рэакцыях звязаны з канстантамі раўнаваг і вызначаюцца паводле іх значэння і тэмпературнай залежнасці, а таксама разлічваюцца метадамі статыстычнай тэрмадынамікі. У практычных разліках карыстаюцца табліцамі тэрмадынамічных уласцівасцей індывідуальных рэчываў і раствораў, у якіх звычайна дадзены значэнні энтрапіі, энтальпіі, цеплаёмістасці і некаторых іншых функцый у залежнасці ад тэмпературы і канцэнтрацыі рэчываў.

Вынікі і метады хімічнай тэрмадынамікі выкарыстоўваюцца ў хімічнай тэхналогіі, фізіцы, геалогіі, біялогіі, пры рашэнні многіх практычных задач хімічнай, металургічнай, паліўнай і іншых галін прамысловасці.

Літаратура
----------

* Тэрмадынаміка хімічная // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. С. 134.
* Карапетьянц М. Х. Химическая термодинамика. 3 изд. М. 1975.
* Прикладная химическая термодинамика: Пер. с англ. М. 1988.

| ⛭Раздзелы хіміі |
| --- |
| Перыядычная сістэма хімічных элементаў |
| Асноўныя раздзелы | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| **Неарганічная хімія** |
| --- |
| Тэарэтычная хімія ·  Кардынацыйная хімія ·  Прыкладная неарганічная хімія ·  Неарганічны сінтэз |

 |
| 

| **Арганічная хімія** |
| --- |
| Біяхімія | Нейрахімія ·  Функцыянальная біяхімія ·  Медыцынская біяхімія |
| Хімія палімераў ·  Біяарганічная хімія ·  Металаарганічная хімія ·  Стэрэахімія ·  Хімія аднавугляродных малекул |

 |
| 

| **Аналітычная хімія** |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| **Вылічальная хімія** |
| --- |
| Хемаінфарматыка ·  Малекулярнае мадэляванне ·  Камп'ютарная хімія ·  Матэматычная хімія ·  Хемаметрыка |

 |
| 

| **Метады аналітычнай хіміі** |
| --- |
| Якасны аналіз ·  Колькасны аналіз |
| Элементны аналіз | Рэнтгенаспектральны аналіз ·  Радыёактывацыйны аналіз ·  Мас-спектраметрыя |
| Іншыя метады аналізу | Тытраванне ·  Аб'ёмны аналіз ·  Гравіметрыя ·  Кулонаметрыя ·  Каларыметрыя ·  Фотаметрыя ·  Кропельны аналіз ·  Крышталяграфія ·  Спектрафотаметрыя |

 |

 |

 |
| 

| **Фізічная хімія** |
| --- |
| Калоідная хімія ·  Крышталяхімія ·  Радыяхімія ·  Тэрмахімія ·  Вучэнне пра будову атама ·  Вучэнне пра карозію металаў ·  Вучэнне пра растворы ·  Хімічная кінетыка ·  Фотахімія ·  Хімічная тэрмадынаміка ·  Фізіка-хімічны аналіз ·  Тэорыя рэакцыйнай здольнасці хімічных злучэнняў ·  Хімія высокіх энергій ·  Лазерная хімія ·  Радыяцыйная хімія ·  Ядзерная хімія ·  Электрахімія ·  Гукахімія ·  Структурная хімія |

 |

 |
| Іншыя раздзелы | Касмахімія ·  Супрамалекулярная хімія ·  Нанахімія ·  Тэарэтычная хімія ·  Квантавая хімія ·  Мезонная хімія |
| Прыкладная хімія | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| **Хімія навакольнага асяроддзя** |
| --- |
| Геахімія ·  Гідрахімія ·  Зялёная хімія ·  Экалагічная хімія ·  Хімія глеб ·  Атмасферная хімія |

 |
| Аграхімія ·  Касметычная хімія ·  Нафтахімія ·  Таксікалагічная хімія |

 |
| Звязаныя навукі | Хімічная метралогія ·  Хімічная фізіка ·  Біяінфарматыка ·  Мінералогія ·  Матэрыялазнаўства ·  Фармацэўтыка |
| Гл. таксама | Агульная хімія |
| Партал «Хімія» ·  Законы і тэорыі хіміі |