recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Шэфкет Бей Верладжы** (алб.: Shefqet Bej Verlaci; 15 снежня 1877 — 21 ліпеня 1946) — албанскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Албаніі ў 1924 годзе і падчас італьянскай акупацыі з 1939 па 1941 год.

Біяграфія
---------

Шэфкет Верладжы нарадзіўся ў сям’і сярэдняга албанскага землеўладальніка, калі Албанія яшчэ знаходзілася пад уладай туркаў.

Да пачатку 20-ых гадах Верладжы стаў найбуйнейшым землеўладальнікам Албаніі, лідарам Кансерватыўнай Прагрэсіўнай партыі, супрацьстаяў любым спробам зямельнай рэформы.

У канцы 1922 года вядомы албанскі палітык Ахмет Зогу ажаніўся з дачкой Верладжы, і дзякуючы падтрымцы апошняга стаў прэм’ер-міністрам Албаніі.

У пачатку 1924 года Зогу саступіў пасаду прэм’ер-міністра самому Верладжы з-за фінансавага скандалу і выкрыцця ўдзелу Зогу ў спробе замаху. Верладжы ўступіў на пасаду 5 сакавіка 1924 года і займаў яе да чэрвеня 1924 года, пасля чаго збег у Італію. Пры дыктатуры Фана Нолі быў завочна прысуджаны да смерці з канфіскацыяй усёй маёмасці.

У 1928 яго зяць Зогу становіцца каралём Албаніі, а затым разводзіцца з дачкой Верланджы. З гэтага моманту паміж палітыкамі разгараецца варожасць.

Увесну 1939 г. Італія акупуе Албанію. Італьянцы пачынаюць фармаваць марыянеткавы ўрад, на чале якога становіцца Верладжы. 12 красавіка ён у другі раз заступае на пасаду прэм’ер-міністра. Абапіраючыся на італьянскую падтрымку, запатрабаваў ўключэння ў склад Албаніі населеных албанцамі зямель Югаславіі (Косава) і Грэцыі.

У снежні 1941 года ён сышоў у адстаўку.

У 1945 Албанія была вызвалена ад акупацыі партызанамі Народна-вызваленчай арміі, якія неўзабаве пачынаюць паляванне на палітыка. Верланджы змог збегчы ў Швейцарыю, дзе яго хавалі мясцовыя ўлады.

Шэфкет Верладжы памёр у Цюрыху ў 1946 годзе, пахаваны на пратэстанцкіх могілках у Рыме.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Shefqet Bej Verlaci(недаступная спасылка)  (алб.)
* История Албании—Вторая мировая война  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Парашчанка.**Юга́ся Каляда́**, сапр.: **Яўге́нія ПАРА́ШЧАНКА** (10 лютага 1981, Гомель) — беларуская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Вучылася на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта (Мінск), юрыдычным факультэце Інстытута парламентарызму і прадпрымальніцтва (Мінск).

Друкавалася ў газетах «Наша ніва», «Літаратура і мастацтва», часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», калектыўным зборніку «Формула кахання». Аўтар кнігі прозы «Галоўная памылка Афанасія» (2005), якую філосаф Ігар Бабкоў назваў «*самым скандальным і кантраверсійным літаратурным дэбютам дзесяцігоддзя*». У 2007 кніга «Галоўная памылка Афанасія» выйшла ў польскім перакладзе пад назвай «Traktor».

Творы Югасі Каляды выразна эгацэнтрычныя. Аўтабіяграфічныя пасажы пісьменніца шчыльна пераплятае з ірэальнасцю сноў, фантазій і канспектаў ненапісаных раманаў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* — Старонка Югасі Каляды ў ЖЖ
**Палац Оштарпаў** — існаваў у XIX — пачатку XX стагоддзя.

Гісторыя
--------

Палац у 1914 годзе
Створаная на паўночнай ускраіне в. Дукора Пухавіцкага раёна ў стылі класіцызму. Належала Оштарпам, з 1874 г. — Гартынгам. У комплекс уваходзілі палац, касцёл, гаспадарчыя пабудовы, парк.

Палац быў зруйнаваны савецкімі партызанамі ў часы Другой сусветнай вайны пад кіраўніцтвам Мікалая Пакроўскага.

Архітэктура
-----------

Уязная брама
Палац збудаваны ў XIX стагоддзі Л. Оштарпам. Мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак. Паверхі падзяляў карнізны пояс, сцены завяршаў развіты антаблемент. Прамавугольныя вокны абрамлёныя ліштвамі. Галоўны фасад аформлены манументальным чатырохкалонным порцікам на вышыню абодвух паверхаў з трохвугольным франтонам у завяршэнні і прасторным балконам у другім паверсе. Да абодвух тарцоў палацу прыбудаваныя аднапавярховыя прамавугольныя ў плане аранжарэі з шырокімі аконнымі праёмамі. Усе аб'ёмы накрытыя двухсхільнымі дахамі. У палацы было шмат жылых і парадных пакояў, бібліятэка на некалькі тысяч тамоў, архіў і іншыя памяшканні. Мелася вялікая калекцыя твораў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (у т.л. карціны Ф. Смуглевіча, Я. Дамеля). Л. Оштарп трымаў аркестр. Непадалёку ад палацу існаваў касцёл XVIII стагоддзя. У 1918 годзе палац перабудоўваўся пад школу. Зруйнаваны ў гады Другой сусветнай вайны. Засталіся флігель, уязная брама, фрагменты парку.

Флігель — амаль квадратны ў плане двухпавярховы мураваны будынак, завершаны нізкім чатырохсхільным дахам. Падзелены на два ярусы (ніжні аздоблены гарызантальнай рустыкай, верхні гладкі з руставанымі лапаткамі па вуглах. Планіроўка анфіладная. У будынку размешчаны школьны музей.

Брама — мураванае двух'яруснае вежападобнае збудаванне. Ніжні ярус, у якім абапал праезду знаходзіцца вартоўня, мае круглыя вокны і арачныя парталы. Верхні асноўны ярус — квадратная ў плане вежа, пастаўленая на ніжні чацвярык і завершаная чатырохфрантонным дахам са шпілем. Мае рысы несапраўднай готыкі і класіцызму. У верхняй частцы знаходзіўся гадзіннік.

Парк
----

Парк пейзажнага тыпу ўключае галоўную алею, ручай, курціны з таполяў, ліп, піхтаў і лістоўніц. У парку зберагліся гаспадарчыя пабудовы: лядоўня, свіран, бровар, стайні (адбудаваныя ў XXІ ст.).

* Мястэчка на старых здымках
* Сядзіба Оштарпаў, брамаСядзіба Оштарпаў, брама
* СтайняСтайня
* Палац ОштарпаўПалац Оштарпаў
* Палац, галоўны фасадПалац, галоўны фасад
* Палац, бакавы фасадПалац, бакавы фасад
* Школа ў палацы, 1932Школа ў палацы, 1932

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Палацава-паркавы комплекс Оштарпаў (Дукора) на Вікісховішчы |

* Палацава-паркавы комплекс Оштарпаў (Дукора) на сайце Radzima.org (сучасны стан)
* Палацава-паркавы комплекс Оштарпаў (Дукора) на сайце Radzima.org (страчаная спадчына)
* Палацава-паркавы комплекс Оштарпаў (Дукора) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Беат Ліебанскі** (лац.: Beatus Liebanensis, ісп.: Beato de Liébana) — святар, царкоўны пісьменнік і багаслоў VIII стагоддзя, аўтар адной з самых вядомых кніг сваёй эпохі «Каментарый на Апакаліпсіс».

Біяграфія
---------

Беат быў манахам-бенедыктынаў у манастыры Святога Марціна Турскага (Сан-Марцін-дэ-Тур’ена, пазней пераназваным у Санта-Тарыбіа-дэ-Льебана), дзе пасля яго пасвяцілі ў сьвятары. Як мяркуецца, у 785 годзе стаў абатам гэтага манастыра.

Існуе непацверджаных версія пра тое, што ён быў духоўнікам Адасінды, удавы Сіло — караля Астурыі. Беат у сваёй кнізе «Liber adversus Elipandum» згадвае толькі пра сваю прысутнасць у лістападзе 785 года на пастрыжэнні былой каралевы ў манашкі.

Згодна з Эліпандам Таледскім (супраць якога выступаў Беат), вучнем Беата быў Алкуін. Некаторыя біяграфічныя звесткі, а таксама апошняя згадка пра Беата як пра жывога чалавека, запазычаны з літаратурнай і эпісталярнай спадчыны Алкуіна.

Дзейнасць
---------

Беат Ліебанскі быў адным з першых тэолагаў, якія выступілі з рэзкай крытыкай адапцыянісцкіх ідэй арцыбіскупа Эліпанда Таледскага, што выклікала варожасць паміж імі. У 786 годзе, палемізуючы з арцыбіскупам, Беат (у суаўтарстве з іншым сваім вучнем — тытулярным біскупам Этэрыем Аксаменскім) напісаў твор у двух частках «Кніга супраць Эліпанда, або Пра усынаўленне Хрыста, Сына Божага» (Liber adversus Elipandum, sive de adoptione Christi Filii Dei). Гэтая кніга мае выгляд палемічнага пісьма і цікавая наяўнасцю новага для той эпохі дыялектычнага метаду.

Беату Ліебанскаму прыпісваюць некалькіх гімнаў, пасля уведзеных у масарабскую або вестгоцкую літургію. Найбольш спрэчным з’яўляецца яго аўтарства гімна апосталу Якаву: «Пра Слова Божае, народжанае вуснамі Айца» (O Dei Verbum Patris ore proditum).

Гл. таксама
-----------

* Беатус

Зноскі
------

1. 1 2  Beatus Liebanensis // Catalogue of the Library of the Pontifical University of Saint Thomas Aquinas<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96071920'></a>
2. ↑  svetnik Beatus Liebanensis // CONOR.SI Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16744133'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Іспанскі біяграфічны · Праваслаўная · Britannica (11-th) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11571290 · BIBSYS: 90389363 · BNC: a11421733 · BNE: XX1719723 · BNF: 119298537 · CONOR: 48838499 · GND: 118507842 · ISNI: 0000 0001 1663 353X · LCCN: n80104080 · NKC: jo2008446835 · NTA: 070059470 · NUKAT: n01020408 · PTBNP: 707122 · LIBRIS: 352040 · SUDOC: 027206211 · VIAF: 67256398 · ULAN: 500039169 |

 |
**Беа́та** (ісп.: Beata) — востраў ля паўднёвага ўзбярэжжа Дамініканскай Рэспублікі. Плошча — 27 км². Сталага насельніцтва няма.

Востраў Беата сфарміраваны на водмелі, што з'яўляецца падводным працягам суседняга вострава Гаіці. Аддзелены ад яго пралівам (5,15 км). Паверхня нізкая, складзеная пераважна з вапнякоў. На паўднёвым узбярэжжы мангравыя балоты. Даўжыня — 8,52 км. Найбольшая шырыня — 6,14 км. 

Востраў пакрыты лясной расліннасцю. Яго насяляюць некалькі відаў наземных і марскіх птушак, ігуаны, крабы і чарапахі. Уваходзіць у склад запаведніка.

Мяркуецца, што ў старажытнасці востраў Беата быў заселены індзейцамі, якія здабывалі тут малюскаў. Захаваліся звалкі ракавін. Аднак у 1494 г. калі ён быў адкрыты Х. Калумбам, сталага насельніцтва ўжо не было. Іспанскія каланісты выкарыстоўвалі яго для часовага ўтрымання статкаў свойскай жывёлы і здабычы солі. У нашы дні ненаселены, аднак наведваецца рыбакамі і турыстамі.

Спасылкі
--------

* Isla Beata
* Isla Beata: Dominican Republic

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
**Беатрыкс Логран** (англ.: Beatrix Loughran; 30 чэрвеня 1900, Маўнт-Вернан, ЗША — 7 снежня 1975, Лонг-Біч, ЗША) — фігурыстка з ЗША, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1924 года, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1928 года, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 1924 года, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 1928 года, трохразовая чэмпіёнка ЗША 1925—1927 гадоў у жаночым адзіночным катанні, а таксама сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1932 года, бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету 1930 і 1932 гадоў, трохразовы чэмпіёнка ЗША 1930—1932 гадоў у парным катанні.

Беатрыкс Логран выступала ў пары з Шэрвінам Бэджэрам. Логран — цётка трохразовай чэмпіёнкі ЗША Одры Пепа. У 1997 годзе была ўведзена ў залу славы фігурнага катання ЗША.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | American National Biography |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: nr2002012127 · VIAF: 63942510 |
**Беата Кольматс** (шведск.: Beata Kollmats; нар. 6 ліпеня 1992, Швецыя) — шведская футбалістка, якая выступае за шведскі клуб «Гётэбарг», які грае ў Дамалсвенскане. Першапачаткова яна была паўабаронцам, але пазней стала цэнтральным абаронцам.

Біяграфія
---------

У снежні 2010 года, ва ўзросце 18 гадоў, Кольматс падпісаў кантракт са шведскім клубам «Карарберг/Гётэбарг», які выступаў у Дамалсвенскане, вышэйшым дывізіёне ў іерархіі жаночага клубнага футбола ў Швецыі. Яна дэбютавала за клуб 7 мая 2011 года ў матчы супраць «Пітэа», у якім яе каманда выйграла з лікам 6:0. Гэты матч застаўся адзіным для Кольматс у тым сезоне, у якім «Гётэбарг» таксама выйграў Кубак Швецыі.

На працягу сезону 2012 гады Беата Кольматс выходзіла ў стартавым складзе 5 разоў у сваіх 11 матчах за «Гётэбарг», адыграўшы ў агульнай складанасці 496 хвілін. «Гётэбарг» у тым сезоне прайграў з лікам 1:2 на шведскім Суперкубку 2012 года камандзе «ЛдБ Мальмё». У красавіку 2013 года «Гётэбарг» перамог чэмпіёна Швецыі 2012 «Цюрэса», тым самым заваяваўшы Суперкубак Швецыі. Кольматс вярнулася ў склад «Гётэбарга» у сезоне 2013 года. У жніўні таго ж года Кольматс атрымала траўму (расколіну рэбра) пасля сутыкнення з брамнікам Крысцін Хамарстрэм.

Беата Кольматс была прызначаная капітанам «Гётэбарга» у красавіку 2018 года, змяніўшы на гэтым месцы Элін Рубенсан. У верасні 2018 года Кольматс правяла жудасны для сябе матч супраць «Хамарбю», забіўшы два галы ва ўласныя вароты, якія прынеслі суперніку перамогу з лікам 2:1, і ў канцоўцы той жа гульні была вынесеная з поля са страсеннем мозгу.

Зноскі
------

1. ↑  Beata Kollmats // Soccerdonna — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | FBref.com · soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · svenskfotboll.se · worldfootball.net (ігрок) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Эрыгона (значэнні).
*Эрыгона*, Charles André van Loo (1747).
**Эрыгона** (стар.-грэч.: Ἠριγόνη) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі — дачка Ікарыя, маці Стафіла.

Дыяніс спакусіў яе. Дыяніс падарыў каханаму Эрыгоны вінаградную лазу, а яе бацьку — мех з віном. Калі бацька быў забіты п'янымі афінскімі пастухамі, якія упершыню паспрабавалі віно і палічылі, што Ікарый пачаставаў іх ядам, Эрыгона павесілася на дрэве, папрасіўшы ў перадсмяротнай малітве пра тое, каб усе дзяўчыны Афін паступалі гэтак жа датуль, пакуль не будуць знойдзены забойцы яе бацькі. Малітвы былі пачуты: афінскія дзяўчыны, якіх багі паразілі вар'яцтвам, скончылі жыццё самгубствам, а Эрыгону пасля яе смерці Зеўс ператварыў у сузор'е Дзевы. Ёй прысвечаны эпілій Эратасфена.

Кожны год у Афінах праводзілася свята віна, на якім Ікарыя і Эрыгону паважалі як герояў. На гэтым свяце дзяўчыны разгойдваліся на арэлях, да якіх падвешвалі таксама фаласы з кветак .

У гонар Эрыгоны названы астэроід (163) Эрыгона, адкрыты ў 1876 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Эрыгона, дачка Эгісфа

Зноскі
------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.666
2. ↑  Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка III 14, 7
3. ↑  Авідзій. Метамарфозы VI 125
4. ↑  Нон. Дзеянні Дыяніса XLVII 222
5. ↑  Гігін. Міфы 130; Гігін. Астраномія II 25, 2
6. ↑  Сервий. Комментарий к «Георгикам» Вергилия II 389 // Комментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.162; Першы Ватыканскі міфаграф I 19

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 12264123X · VIAF: 25489913, 120151351986852600780 |
Карона эрцгерцага Аўстрыі
**Эрцге́рцаг** (ням.: Erzherzog, старадаўні пераклад -*архігерцаг*) - тытул, які выкарыстоўваецца выключна членамі аўстрыйскага манаршага дома Габсбургаў. У іерархіі тытулаў Германіі эпохі Сярэднявечча і новага часу эрцгерцаг стаіць вышэй за герцага, але ніжэй курфюрста і караля. Гэты тытул найбольш блізкі да тытула вялікі герцаг (ням.: Großherzog), які, аднак, не выкарыстоўваўся ў Германіі да пачатку XIX стагоддзя.

Тытул эрцгерцаг ўпершыню згаданы ў дакуменце «Privilegium Maius», фальшыўцы, складзенай аўстрыйскім герцагам Рудольфам IV (1358-1365), у выглядзе кампіляцыі старажытных прывілеяў, падараваных імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі аўстрыйскім манархам. У «Privilegium Maius» сцвярджалася, што тытул эрцгерцага, які ўзвышае аўстрыйскіх кіраўнікоў над іншымі герцагамі імперыі, увёў імператар Фрыдрых I Барбароса ў 1156 г. Увядзенне Рудольфам IV новага тытула тлумачылася тым фактам, што ў Залатой буле 1356 г. Карл IV абмежаваў кола нямецкіх князёў, якія маюць права выбара імператара, сям'ю манархамі, не уключыўшы ў яго аўстрыйскага герцага.

Новы тытул аўстрыйскіх правіцеляў не прызнаваўся імператарамі, аднак ужо герцаг Эрнст (1406-1424) і яго нашчадкі сталі яго выкарыстоўваць. Упершыню тытул эрцгерцага быў прызнаны імператарам Фрыдрыхам III з дому Габсбургаў. Каля 1458 г. ён даў гэты тытул свайму малодшаму брату Альбрэхту VI, а ў 1477 г. Жыгімонту Цірольскаму. Пасля 1482 г. тытул эрцгерцага стаў выкарыстоўваць сын Фрыдрыха III Максіміліян I, будучы імператар.

Пачынаючы з XVI стагоддзя тытул эрцгерцага перастаў азначаць выключна манарха Аўстрыі, а стаў выкарыстоўвацца ўсімі членамі дынастыі Габсбургаў. У гэтым сэнсе ён быў аналагічны выкарыстанню тытулаў прынц або князь ў іншых каралеўскіх дамах Еўропы. Гэтая практыка захавалася ў перыяд Аўстрыйскай імперыі (1804-1867) і ў часы Аўстра-Венгрыі ( 1867-1918 ).

Пасля ліквідацыі манархіі ў Аўстрыі ў 1918 г. дваранскія тытулы былі скасаваны. У Аўстрыйскай рэспубліцы выкарыстанне тытула эрцгерцага лічыцца незаконным. Аднак шматлікія нашчадкі Габсбургаў, якія жывуць за межамі Аўстрыі, працягваюць карыстацца тытулам да цяперашняга часу.

Глядзіце таксама
----------------

* Спіс кіраўнікоў Аўстрыі
* Герцаг
* Вялікі герцаг

Спасылкі
--------

* Сучаснае выкарыстанне тытула эрцгерцаг
* EtymologyOnLine
* Use of the title «archduke» in contemporaneous documents

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4277183-3 · NKC: ph118594 |
**Гаўрыіл Лявонцьевіч Сугробаў** (1906, Пензенская губерня, Расійская імперыя — 25 студзеня 1989) — дырэктар БДІНГ у 1938—1939 і 1949—1962.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў педтэхнікум, а ў 1931 гісторыка-эканамічнае аддзяленне Маскоўскага педагагічнага інстытута. Пасля сканчэння аспірантуры пры кафедры эканамічнай геаграфіі Маскоўскага планавага інстытута (1936) быў накіраваны ў БДІНГ загадчыкам кафедры эканамічнай геаграфіі. Працаваў намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце, а з 1938 — дырэктарам. У верасні 1939 у сувязі з пастановай ЦК КП(б)Б і Саўнаркама БССР быў прызначаны намеснікам старшыні Дзяржплану пры СНК БССР. Падчас Вялікай Айчыннай вайны і ў 1949 працаваў у планавых органах Дзяржплана. У 1949 зноў стаў дырэктарам інстытута, адначасова загадваў кафедрай эканамічнай геаграфіі. За перыяд працы дырэктарам інстытута шмат увагі надаваў укамплектаванню яго высокакваліфікаванымі кадрамі, пытанням арганізацыі працы кафедр і паляпшэння навукова-даследчай працы. Сышоў на пенсію ў 1962.

Узнагароды
----------

* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «За працоўную доблесць»

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце БДЭУ


| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Аляксей Гурло (1933—1935)
* Іван Сацункевіч (1935—1936)
* Арон Штаркман (1936—1937)
* Мікалай Казюк (1937—1938)
* Гаўрыіл Сугробаў (1938—1939)
* Пётр Балабанаў (1939—1940)
* Фёдар Мікуноў (1940—1941)
* Яфім Раманенка (1944—1949)
* Гаўрыіл Сугробаў (1949—1962)
* Іван Трухан (1962—1965)
* Сяргей Малінін (1965—1969)
* Фёдар Баравік (1969—1991)
* Раман Карсека (1991—2002)
* Уладзімір Шымаў (2002—2019)
* Вячаслаў Шуцілін (2019—2021)
* Аляксей Ягораў (з 2021)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Эрык.
**Эрык VIII Язычнік** шведск.: Erik Hedningen — язычніцкі прэтэндэнт на шведскі прастол пасля смерці караля Стэнкіля. Хрысціянскія гёты высунулі свайго прэтэндэнта — Эрыка VII сына Стэнкіля шведск.: Erik Stenkilsson. Гэта прывяло да ўзброенай барацьбы паміж прэтэндэнтамі, якая скончылася гібеллю абодвух. Адам Брэменскі сцвярджае, што ўсе магнаты краіны загінулі ў бітве — відавочнае перабольшанне. Услед за гэтым на шведскі прастол узышоў Хальстэн (таксама сын Стэнкіля), магчыма пры падтрымцы Інгэ Старэйшага.

Зноскі
------

1. ↑  Bengt Liljegren, «Rulers of Sweden», Historiska Media, 2004 (translated by Adam Williams), стар.17 ISBN 91-8505763-0

Спасылкі
--------

* Эрык VII і Эрык VIII Архівавана 12 лютага 2009.
**Архімандрыт Гаўрыіл** (24 ліпеня 1962, Сакулка — 22 лістапада 2018, Беласток) — архімандрыт, багаслоў. Заснавальнік і адзіны насельнік праваслаўнага скіта ў гонар святых прападобных Антонія і Феадосія Пячэрскіх.

Біяграфія
---------

Скончыў Варшаўскую духоўную семінарыю і хрысціянскую багаслоўскую акадэмію ў Варшаве. Свой манаскі шлях пачаў у Благавешчанскім манастыры Супрасля, дзе 8 красавіка 1986 года быў пастрыжаны ў малую схіму з імем Гаўрыіл, у гонар архангела Гаўрыіла. 7 красавіка 1986 года тагачасным епіскапам Беластоцкім і Гданьскім Савам быў пасвечаны ў іерадыякана, а 30 лістапада 1986 года — у іераманаха. 21 мая 1998 года быў узведзены ў сан архімандрыта, а 1 мая 2000 года быў прызначаны намеснікам Супрасльскага манастыра і настаяцелем манастырскага храма.

17 лютага 2007 года абараніў доктарскую дысертацыю па тэме: «Заблудаў як рэлігійна-культурны цэнтр Праваслаўнай Царквы». 1 красавіка 2008 года сабор епіскапаў Польскай Праваслаўнай Царквы пастанавіў нарачы архімандрыта Гаўрыіла (Гібу) епіскапам Горліцкім, вікарыем Пшэмысльска-Новасончаўскай епархіі. Аднак Айцец Гаўрыіл не прыняў гэтай пастановы, палічыўшы сябе не годным епіскапскага сану. 16 студзеня 2009 года арганізаваў адзіны ў Польшчы праваслаўны скіт сярод лясоў і балот, непадалёк ад вёскі Адрынкі Нараўскага павета Падляшскага ваяводства. З таго часу і да самай смерці айца Гаўрыіла ў скіт сцякаліся шматлікія паломнікі з усёй Польшчы і з-за мяжы, каб атрымаць благаславенне, суцяшэнне і настаўленне.

Зноскі
------

1. ↑  АДЫШОЎ ДА ГОСПАДА АРХІМАНДРЫТ ГАЎРЫІЛ (ГІБА)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1139471325 · ISNI: 0000 0001 1280 8697 · NUKAT: n2009156949 · VIAF: 164526977 |
Герб графаў Весялоўскіх
**Весялоўскія** — шляхецкі род герба «Агончык» зменены. Вядомы з XVI стагоддзя. Паводле Каспара Нясецкага, карані роду ў Леньчыцкім ваяводстве (Польшча), дзе валодалі маёнткам Весялова. Адна з ліній роду атрымала ў 1780 годзе графскі тытул у Аўстрыі, але згасла ў 1867 годзе.

Літаратура
----------

* *Андрэй Радаман.* Весялоўскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Федасенка.
**Гаўрыіл Апанасавіч Федасенка** (5 снежня 1936, с. Картушына, Старадубскі раён, Бранская вобласць — 17 верасня 1999, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1963 годзе. Працаваў у Гродзенскім філіяле Белдзяржпраекта, у Мінскпраекце, з 1977 года — архітэктарам Маскоўскага раёна Мінска, з 1987 года — у органах Дзяржпрыёмкі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Член КПСС з 1982 года. Пражываў у г. Мінск.

Творчасць
---------

Выставачны павільён «МінскЭкспа»
Танк-помнік вызваліцелям горада
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): мікрараён № 2 жылога раёна «Фарты», штучнае возера з пляжам на р. Ласасянка, танк-помнік вызваліцелям горада (1967—1970) у Гродне, Беларускі інстытут фізкультуры, выставачны комплекс «Мінск-ЭКСПА» Гандлёва-прамысловай палаты БССР у Мінску (1983—1988).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Федосенко Гавриил Афанасьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Востраў Дзекабрыстаў** (да 1926 Галадай) — востраў у дэльце Нявы, знаходзіцца на тэрыторыі Васілеастроўскага раёна Санкт-Пецярбурга, і з’яўляецца муніцыпальнай акругай востраў Дзекабрыстаў (№ 11).

На поўдні аддзелены ракой Смаленкай ад Васільеўскага вострава, на захадзе востраў выходзіць да Фінскага заліва, на поўначы — абмываецца Малой Нявой. У паўночна-ўсходняй частцы востраў Дзекабрыстаў злучаны мостам з невялікім Серным востравам і мостам Бетанкура з Пятроўскім востравам.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Рэбу́н** (яп.: 礼文島) — востраў у Японскім моры на паўночны захад ад вострава Хакайда. Тэрыторыя — 80 км². Насельніцтва (2007 г.) — 3194 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Рэбун знаходзіцца ў 14,6 км ад суседняга вострава Рысіры і ў 43,9 км ад Хакайда. Выцягнуты з поўначы на поўдзень на 21,7 км. Найбольшая шырыня на поўначы — 5,6 км. Найменшая шырыня на поўдні — 1,3 км.

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшыя пункты — гара Рэбун (490 м) і гара Мамаіва (250 м). Берагі пераважна скалістыя. На паўночным захадзе вылучаецца пясчаны пляж Гарота, вядомы сярод аматараў сёрфінгу. На поўначы вострава ёсць рака Рэбун і прэснае возера Кусю. Іншыя вадацёкі не маюць сталага характару.

Прырода
-------

Востраў Рэбун уваходзіць у склад нацыянальнага парка Рысіры — Рэбун -Сарабецу. Знакаміты сваёй альпійскай флорай, асабліва кветкамі, якія можна назіраць на працягу трох летніх месяцаў. Назва вострава паходзіць з мовы айнаў і значыць «месца адкрытага мора».

Турызм
------

На востраве існуе некалькі паселішчаў. Галоўны горад і порт — Кафука, адкуль ходзяць марскія паромы да Рысіры і Хакайда. Асноўная галіна эканомікі — летні турызм. Для наведвальнікаў арганізуюцца пешыя экскурсіі, у тым ліку на горы Мамаіва і Рэбун, да аддаленых мысаў Гарота і Сукатан, адкуль у ясныя дні бачны Сахалін. На востраве захавалася ваеннае ўмацаванне *касі*, пабудаванае айнамі.

Спасылкі
--------

* Rebun Island
* Flower Island, Rebuntou
* Rishiri-Rebun-Sarobetsu National Park
**Аляксандр Прылуцкі** (польск.: Aleksander Przyłucki; 27 студзеня 1910, Чэнстахова, Польшча — 1 кастрычніка 1993, Санак, Падкарпацкае ваяводства, Польшча) — каталіцкі святар візантыйскага абраду.

Выхоўваўся ў Княжацкім Ортэлі. У 1925 там выкладаў ксёндз Васіль Грынык, які накіраваў яго навучацца ў гімназіі рэдэмптарыстаў у Збаісках, пасля ў гімназіі ў Драгічыне. У 1929 паступіў у грэка-каталіцкую семінарыю ў Перамышлі. У 1930 стаў семінарыстам Папскай духоўнай семінарыі ў Дубне. 17 красавіка 1934 скончыў семінарыю і быў пасвечаны на святара. Працаваў у парафіях Седлецкай дыяцэзіі. 22 жніўня 1940 стаў парахам неаўніяцкай парафіі ў Кастамлотах. У 1944, нягледзячы на «Аперацыю Вісла», у выніку якой многія яго парафіяне былі вывезены, працягваў душпастырскую дзейнасць. Калі ў 1947 ардынарый Седлецкай дыяцэзіі прапанаваў перавесці парафію ў лацінскі абрад, працягваў служыць ва ўсходнім абрадзе. 1 верасня 1969 сышоў з пасады параха на адпачынак.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Аляксандр Прылуцкі (пол)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Старчай.
**Аляксандр Паўлавіч Старчай** (23 чэрвеня 1907, г. Барвенкава, Харкаўская вобласць — 1 студзеня 1972) — беларускі інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1934 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у праектных арганізацыях Масквы, Гродна, з 1960 па 1968 г. — галоўным архітэктарам Маладзечна.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты планіроўкі пасёлкаў тэкстыльшчыкаў у Казані (1936—1938), праекты планіроўкі і забудовы Гродна (1951—1953), Маладзечна (1953—1968).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сторчай Александр Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Аляксандр Пронскі** (каля 1550 — каля 1595) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

У маладосці пры двары французскага караля Карла IX. У 1573 быў у складзе пасольства па запрашэнні на трон Рэчы Паспалітай Генрыка Валезы. У 1575 падтрымаў абранне на трон Стэфана Баторыя.

З 1576 стольнік ВКЛ, з 1580 староста луцкі.

Удзельнічаў у Інфлянцкай вайне.

Пасля смерці Стэфана Баторыя прытрымліваўся габсбургскай арыентацыі, выступаў за абранне эрцгерцага Максіміліяна на трон Рэчы Паспалітай. Удзельнічаў у бітве пад Бычынай 24 студзеня 1588 і разам з Максіміліянам трапіў у няволю да прыхільнікаў Жыгімонта III; быў пазбаўлены пасад і эмігрыраваў у Прагу.

Пасля вяртання абраны паслом на сойм 1590—1591. З 1591 кашталян троцкі.

Адстойваў суверэнітэт ВКЛ у Рэчы Паспалітай. Вызнаваў кальвінізм.

Сям’я
-----

З княскага роду Пронскіх, сын кіеўскага ваяводы Сямёна-Фрыдэрыка і Фядоры Багавіцінавіч.

Жанаты з Фядорай Сангушкай, дачкой гетмана Рамана Сангушкі, меў сыноў Юліюша Эліяша (? — 1613) і Аляксандра Актавіяна (? — 1638), якому было прысвечана першае выданне твора Міхалона Літвіна «Пра норавы татар, літвінаў і маскавітаў». На сынах Аляксандра Фрыдрыхавіча род Пронскіх у ВКЛ згас.

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Пронскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 466. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Генеалогія літоўскай галіны Пронскіх Архівавана 21 кастрычніка 2013.


| ?Аляксандр Пронскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Фрыдэрык Пронскі |  | Глеб Юр’евіч Пронскі[d] |  | Юрый Фёдаравіч Пронскі[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Аляксандр Пронскі |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Міхаіл Богуш-Багавіцінавіч |  | Богуш Багавіцінавіч |  | Багавіцін[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Фядора з Богуш-Багавіцінавічаў[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Андрэй Аляксандравіч Сангушка[d] |  | Аляксандр Сангушкавіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Фядора з Сангушкаў[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Іван Васілевіч Астрожскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Марыя Іванаўна Астрожская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Марыя Іванаўна Бельская[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 141121513 · ISNI: 0000 0000 7805 5934 · VIAF: 120364549 |
**Аляксандр Памідораў** (сапраўднае імя: **Аляксандр Крывашэеў**; 21 снежня 1971, Мінск, БССР) — беларускі музыкант, журналіст, радыёвядучы, шоумэн. Лідар гурта «Pomidor/OFF».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 21 снежня 1971 года ў Мінску. Жадаў стаць гукарэжысёрам, але пры паступленні ў Ленінградскі інстытут кінаінжынераў трэба было здаваць матэматыку і геаметрыю. Гэта яго адпудзіла і ён падаўся ў Беларускую акадэмію мастацтваў, але не паступіў. Пайшоў вучыцца ў Інстытут культуры на «кіраўніка самадзейнага тэатра». І ўсё жа на трэцім курсе перавёўся ў Беларускую акадэмію мастацтваў (тэатральны факультэт) на рэжысуру драматычнага тэатра. Дыплом абараніў у Маладзечне, атрымаў спецыяльнасць «рэжысёр драматычнага тэатра».

Працаваў на шэрагу радыёстанцый: «Беларуская маладзёжная», «Радыё 101,2», «Альфа-Радыё  (руск.) (бел.», «Беларускае Радыё Рацыя», «Радыё Бі-Эй». У 1988 годзе ў Араніенбаўме (Ламаносаве) стварыў першы свой гурт пад назвай «Пьяные Гости» — акустычнае трыа. Песні гурта былі на рускай мове. Гурт запісаў тры касетныя магнітаальбомы. У 2001 годзе толькі апошні канцэртны альбом «*Уровень жизни*» 1998 года быў выдадзены на дыску. З 1997 года піша па-беларуску.

26 лістапада 2020 года Аляксандр Памідораў звольніўся з «Радыёстанцыя Рокс-М» з-за сваёй грамадзянскай пазіцыі на пратэстах у Беларусі: *«Ёсць дысананс у тым, каб весці забаўляльныя праграмы ў той час … калі ў тваім горадзе на тваіх вуліцах невядомыя людзі без твараў са зброяй хапаюць мірных грамадзян, суседзяў, збіваюць і катуюць, беспадстаўна кідаюць у турмы»*.

Творчасць
---------

### Супольныя музычныя праекты

Памідораў браў удзел у шэрагу супольных музычных праектаў «*Народны Альбом*» («Lomir Zech Iberbetn»), «*Святы Вечар — 2000*» («Цуд на Каляды», «Глорыя»), «*Я нарадзіўся тут*». Удзельнік розных дуэтаў з вядомымі беларускімі музыкамі. Вядучы канцэртаў, фестываляў (Басовішча, Рок-каранацыя, Be Free), мітынгаў.

### Уласныя праекты

У 2000 годзе Аляксандр стварыў уласны музычны праект «Pomidor/OFF», дзе цяпер працуе супольна з вядомымі беларускімі музыкамі. Са снежня 2006 года да верасня 2008 года вёў праграму «Гукапіс» на Радыё «Свабода».

Сям’я
-----

Жанаты другім шлюбам. Ад першага ёсць дачка Соф’я.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Вядоўца і музыка Аляксандр Памідораў звольніўся з Радыё Рокс **(нявызн.)**. *BY\_culture* (26 лістапада 2020). Праверана 26 лістапада 2020.

Літаратура
----------

* *Д.П. Ю. Дзядзінкін.* ПАМІДОРАЎ (КРЫВАШЭЕЎ) АЛЯКСАНДР (Помидоров/Кривошеев Александр, Pamidorau/Kryvasheeu Aliaksandr) // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі (бел.) / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 225–226. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8.

Спасылкі
--------

* Інтэрв’ю з Аляксандрам Архівавана 5 сакавіка 2016.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Discogs · MusicBrainz |
Глёг
**Глёг** (фінск.: glögi, шведск.: glögg) — гарачы напой з чырвонага віна з даданнем рэзкіх прыпраў, распаўсюджаны ў перыяд Каляд у Фінляндыі, Швецыі і Эстоніі.

Гісторыя
--------

Напой з'явіўся ў Швецыі і Фінляндыі ў перыяд позняга Сярэднявечча, калі ў віно нізкай якасці пачалі дадаваць карыцу, кардамон, гваздзік і апельсінавыя скарыначкі. Паводле падання, шведскі герцаг Юхан III у калядны вечар 1562 года прывёз у Або сваю жонку, польскую прынцэсу Кацярыну Ягелонку, якая, каб сагрэцца, піла гарачае чырвонае віно з карыцай. У XVI—XVII стагоддзях віно, запраўленае мёдам і рэзкімі прыправамі, падагравалі і выкарыстоўвалі ў якасці сагравальнага напою ў халодны час года. Першапачатковая назва напою была «хіпокрас», а найменне «глёг» напой атрымаў у Швецыі ў канцы XVIII стагоддзя.

У сярэдзіне XIX стагоддзя цана на цукар зрабілася даступнай для простага народа і мёд у падрыхтоўцы глёга быў заменены на цукар. У новай тэхналогіі віно, змяшанае з рэзкімі прыправамі, награвалі ў спецыяльным катле, над якім у сіце змяшчалі «цукровую галаву», паліваючы яе невялікай колькасцю гарэлкі. Пад уздзеяннем цяпла, цукар раставаў і цёк у напой. Тэхналогію прыгатавання напою адлюстроўвае шведскае слова «glödga» («напальваць», «аджыгаць») у выніку чаго атрымлівалася гарачае віно («glödgat vin»).

З 1933 года ў Фінляндыі, у крамах Alko пачалі прадаваць гатовы глёг.

Тэхналогія прыгатавання
-----------------------

У Швецыі, у якасці асновы для прыгатавання глёга выкарыстоўваецца чырвонае віно, у якое для моцнасці дадаецца мадэра або гарэлка. Акрамя таго, дадаецца гваздзік, здробнены кардамон, карыца, імбір і скарыначкі цытрусавых. У XX стагоддзі ў глёг пачалі дадаваць вычышчаны мігдал і разынкі. Да напою рэкамендуецца падаваць печыва піпаркакуя і сыр з зялёнай цвіллю, а ў дзень святой Люсіі — традыцыйныя шведскія салодкія булачкі з шафранам «Лусекат».

У прыгатаваны напой часам дадаюць чай, ром і лімонную цэдру, атрымліваючы ў выніку пунш з чырвонага віна. Замест чырвонага віна часам выкарыстоўваецца белае віно, сідр і яблычны сок, у выніку чаго атрымліваюць глёг залацістага колеру. У якасці асновы для безалкагольнага глёга падыходзіць бруснічны або з чорных парэчак сок.

Гл. таксама
-----------

* Грог
* Глінтвейн
* Пунш

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Глёг

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
**Рэвень** (*Rheum*) — род кветкавых раслін сямейства драсёнавых. Налічваецца каля 50 відаў.

Апісанне
--------

Шматгадовыя травы з мясістым карэнішчам. Сцябло прамастойнае, полае, голае, вышынёй 50—250 см. Прыкаранёвае лісце буйное, сакаўное, доўгачаранковае, утварае разетку, сцябловае — чаргаванае, дробнае, яйцападобнае. Кветкі двухполыя, дробныя, жоўтыя, ружовыя, чырванаватыя ў коласападобным ці мяцёлчатым суквецці. Плод — трохгранны арэшак.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ва ўмераным і субтрапічным паясах Азіі (2 віды на поўдні Еўропы). Трапляюцца па камяністых схілах.

У культуры вырошчваюць пераважна рэвень чаранковы (*Rheum rhaponticum*) і рэвень хвалісты (*Rheum undulatum*).

Выкарыстанне
------------

Чаранкі ў продажы.
Харчовыя, лекавыя, дубільныя расліны. Выкарыстоўваюць як прыправу.

Маладое лісце і чаранкі маюць у сабе вітамін C, да 2,5 % цукру, каля 3,5 % арганічных кіслот, мінеральныя солі. З іх гатуюць супы, кампоты, варэнне, мармелад, цукаты, сок, віно, начынку для пірагоў, выкарыстоўваюць у рыбнай прамысловасці.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* *В. М. Прохараў.* Рэвень // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сярогін.

**Аляксандр Паўлавіч Сярогін** (17/30 жніўня 1906, в. Балдасаўка, Калужская губерня — 25 ліпеня 1977, Рагачоў) — савецкі афіцэр, гвардыі палкоўнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў рускай сям'і. Скончыў 4 класа сельскай царкоўна-прыходскай школы, затым — савецкую партыйную школу. Быў кіраўніком камсамольскай арганізацыі Белябееўскай воласці.

У Чырвонай Арміі з 1928 года. Скончыў школу малодшых камандзіраў, служыў камандзірам узвода 242-га стралковага палка ў Казельску. У 1932 годзе ўступіў у ВКП(б); у тым жа годзе скончыў Маскоўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. Служыў на Далёкім Усходзе, з 1936 года — начальнік палкавой школы малодшых камандзіраў, з 1937 года — камандзір стралковага батальёна, з 1938 года — у штабе Асобай Чырвонасцяжнай Далёкаўсходняй арміі. У 1941 годзе скончыў завочнае аддзяленне Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе, адначасова — гадавыя курсы Вышэйшай афіцэрскай школы штабных работнікаў; служыў старшым памочнікам начальніка аператыўнага аддзела штаба арміі.

З ліпеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве; быў паранены ў жніўні 1942 года. Затым ваяваў на Бранскім і Цэнтральным франтах, удзельнічаў у Арлоўскай аперацыі, вызваленні левабярэжнай Украіны, у Гомельска-Рэчыцкай аперацыі. Камандаваў 215-м гвардзейскім стралковым палком (77-я гвардзейская стралковая дывізія; з лютага 1943 па сакавік 1944 года), у сакавіку 1944 года прызначаны намеснікам камандзіра 23-й стралковай дывізіяй, а 4 сакавіка 1945 года стаў камандзірам гэтай дывізіі. Вайну скончыў на Эльбе.

Да 1948 года служыў начальнікам штаба 20-й гвардзейскай механізаванай дывізіі (Група савецкіх войскаў у Германіі), затым да 1951 года — на Далёкім Усходзе.

Выйшаўшы ў запас па стане здароўя, жыў у Рагачове (Беларуская ССР). Пахаваны ў брацкай магіле у парку Піянераў горада Рагачова.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» (№ 2952) і Ордэн Леніна (15 студзеня 1944) — *за мужнасць, адвагу і гераізм, праяўленыя ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі*;
* два ордэны Чырвонага Сцяга (21 ліпеня 1943 і 4 сакавіка 1945);
* ордэн Аляксандра Неўскага (28 верасня 1943);
* ордэн Айчыннай вайны 1 ступені (21 жніўня 1944);
* два ордэны Чырвонай Зоркі (28 студзеня 1943 і 3 лістапада 1944);
* медаль «За абарону Сталінграда»;
* медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»;
* медаль «За ўзяцце Берліна»;
* медаль «За вызваленне Варшавы».

Памяць
------

Памятны знак А. П. Сярогін на Алеі Герояў у Піянерскім парку горада Рагачоў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Спасылкі
--------

* Аляксандр Паўлавіч Сярогін на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бурмакоў.
**Аляксандр Панцялеевіч Бурмакоў** (2 студзеня 1947, Светлы Бор, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік, кандыдат фізіка-матэматычных навук, навуковае званне — дацэнт.

Біяграфія
---------

Скончыў Турынскую сярэднюю школу з залатым медалем (1963). З 1963 па 1968 гг. студэнт фізічнага факультэта БДУ. Пасля сканчэння вочнай аспірантуры ў 1971 г. працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам кафедры радыётэхнікі і фізічнай электронікі. У 1972 г. пераведзены ў НДІ ПФП імя А. Н. Сеўчанкі. У 1976 г. абараніў дысертацыю на прысваенне навуковай ступені кандыдат фізіка-матэматычных навук па тэме «Інтэрферэнцыйна-галаграфічныя даследаванні нізкатэмпературных плазмавых струменяў». З 1988 г. старшы навуковы супрацоўнік, з 1989 г.- дацэнт кафедры фізічнай электронікі і нанатэхналогій. У 1983 г. прысвоена навуковае званне «старшы навуковы супрацоўнік», у 2008 г.- «дацэнт». Колькасць укаранёных распрацовак (сістэмы кіравання плазмавымі тэхналогіямі) — 9, з іх адна ў серыйную вытворчасць. 
Навуковыя інтарэсы:

* фізіка і дыягноста плазмы;
* плазмавыя тэхналогіі апрацоўкі матэрыялаў;
* сістэмы і прыборы кіравання і кантролю плазмавымі тэхналогіямі.

Выкладаныя дысцыпліны:

* Узаемадзеянне электрамагнітных хваль і часціц з рэчывам;
* Грунты тэхналогій мікра- і нанаэлектронікі;
* Тэхналогіі элементаў мікра- і нанасiстэм;
* Фізіка плазмы і плазмавыя тэхналогіі.

Публікацыі
----------

Выдадзена 130 навуковых прац, з іх дзве манаграфіі і 56 артыкулаў. — А. П. Достанко, Н. К. Талочка, А. П. Бурмакоў [і інш.]. Інтэнсіфікацыя працэсаў фармавання цвердацельных структур канцэнтраванымі струменямі энергіі. Манаграфія пад агул.. рэд. А. П. Достанко і Н. К. Толочко. — Мінск: Бестпринт, 2005, 682 з. — А. П. Бурмаков, П. І. Гайдук, Ф. Ф. Камароў, А. В. Лявонцьеў. Фізічныя грунты тэхналогіі мікраэлектронікі. Навучальны дапаможнік. Мінск: БДУ, 2002. 195 стар.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай ЦК ЛКСМ Беларусі, Ганаровай граматай Міністэрства адукацыі РБ, Ганаровай граматай БДУ.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Интерференционно-голографические исследования плотных низкотемпературных плазменных струй : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук : 01.04.04 / Бурмаков Александр Пантелеевич. — Минск, 1976.  (руск.)
* Интенсификация процессов формирования твердотельных структур концентрированными потоками энергии : монография / [А. П. Достанко и др.]. — Минск, 2005.  (руск.)
* Физические основы технологии микроэлектроники / [А. П. Бурмаков и др.]. — Минск, 2002.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Бурмакоў, Аляксандр Панцялеевіч
**Помнік змагання і пакутніцтва Быдгашцкай зямлі** (польск.: Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej) — помнік 1969 года, прысвечаны ахвярам у Другой сусветнай вайне. Размешчаны на плошчы Старога Рынку ў Быдгашчы.

Апісанне
--------

2015 год
Бронзавая скульптура вышынёй 7,5 метра і вагой больш за 12 тон усталявана на гранітным пастаменце. Да 2007 года фонам манумента быў вал даўжынёй 26 метраў, складзены з 80 буйных глыб пясчаніку. На кожнай глыбе былі нанесены названы месцаў, звязаных з пакутніцкай смерцю жыхароў Быдгашцкага ваяводства. Каля помніка знаходзіўся «Вечны агонь». Металічны адліў помніка выраблены на Глівіцкай фабрыцы тэхнічнага абсталявання.

У 2018 годзе, у сувязі з рамонтам плошчы, помнік быў перанесены на некалькі метраў у паўночна-заходнім кірунку.

Зноскі
------

1. ↑  POMNIK WALKI I MĘCZEŃSTWA
2. ↑  Pomnik Walki i Męczeństwa już stoi w nowym miejscu [zobacz zdjęcia]
**Помнік землякам** — помнік у горадзе Масты Гродзенскай вобласці. Пастаўлены на ўшанаванне памяці 17 землякоў, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Гісторыя
--------

Помнік усталяваны ў 1968 годзе ў горадзе Масты на вуліцы Занёманская ў памяць пра загінуўшых землякоў. Спачатку на пастаменце стаяў бронзавы салдат, пазней была ўсталявана стэла.

Апісанне
--------

У цэнтры кампазіцыі — стэла ў форме салдацкага штыка, вакол якой з абодвух бакоў пастамента размешчаны таблічкі, на якіх пазначаны імёны загінуўшых. Усе элементы кампазіцыі былі абліцаваныя светла-шэрым каменем. Каля помніка — выкладзеная пліткай пляцоўка.

У красавіку 2021 года абеліск быў пафарбаваны ў зялёна-чырвоны колер.

Зноскі
------

1. ↑  «Ён вёску пакінуў, пайшоў ваяваць…» Архівавана 3 мая 2021.
2. ↑  Фотофакт. В Мостах памятник перекрасили в красно-зеленые цвета Архівавана 3 мая 2021.
**Помнік беларускім лётчыкам у Маленчыне** — памятны камень, устаноўлены 11 красавіка 2010 года ў польскай вёсцы Маленчын[pl] ля Радаму беларускім лётчыкам Аляксандру Марфіцкаму і Аляксандру Жураўлевічу, што трагічна загінулі на міжнародным авіяшоу ў 2009 годзе .

Гісторыя
--------

Ініцыятарамі ўшанавання памяці афіцэраў выступілі настаяцель мясцовага прыходу і жыхары Маленчына, іх ідэю падтрымалі камандаванне Ваенна-паветраных сіл Польшчы і мясцовыя ўлады. 28 верасня 2009 года Рада гміны Гузд прыняла ўхвалу аб будаўніцтве помніка лётчыкам, які меў на мэце ўшанаваць *трагічную і гераічную смерць лётчыкаў беларускага Су—27*. За часам цырымоніі войт гміны Гузд Адам Яблоньскі і шэф штабу, намеснік кіраўніка паветраных сіл Польшчы генерал дывізіі Кшыштаф Заленскі выказалі меркаванні, што лётчыкі адмыслова не катапультаваліся, каб адвесці самалёт ад населенага пункта.

У цырымоніі адкрыцця прыняла ўдзел таксама дэлегацыя войскаў Беларусі з Ігарам Азаронкам, прадстаўнікі дыпламатычнага корпусу, члены сем’яў загінулых, радамскія палітыкі мясцовага самакіравання і некаторыя жыхары навакольных вёсак. У цырымоніі ўдзельнічалі таксама: рэпрэзентацыйная кампанія Войска Польскага і вайсковы аркестр з Дэмбліна, а таксама польская акрабатычная авіягрупа. Помнік асвяціў каталіцкі біскуп радамскі Генрык Тамасік супольна з намеснікам праваслаўнага ардынарыуша Войска Польскага біскупам палкоўнікам Міхалам Дудзічам. У цырымоніі мелі ўдзельнічаць кіраўнік паветраных войскаў Польшчы Анджэй Бласік і праваслаўны ардынарыуш біскуп Мірон, але яны днём раней загінулі ў смаленскай авіякатастрофе.

Удзельнікі цырымоніі хвілінай цішыні ўшанавалі памяць загінулых у смаленскай авіякатастрофе.

Агульныя звесткі
----------------

Помнік, праекціроўшчыкам якога з’яўляецца радамянка Анна Рудніцкая, устаноўлены на месцы падзення самалёта. Гранітная аснова нагадвае контур Су-27 з двума крыжамі — праваслаўным і каталіцкім. Хрысціянскія сімвалы зробленыя з металу рухавіка пацярпелага крушэнне самалёта. Вышыня помніка — больш за 2 м, на п’едэстале — надпісы на беларускай і польскай мовах.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Помнік беларускім лётчыкам ўрачыста адкрыты ў польскім Радаме* // Наша Ніва, 11 красавіка 2010
2. ↑  *Uchwała Nr XLVI/217/2009 Rady Gminy Gózd z dnia 28 września 2009 r.* (польск.)
3. 1 2  *Notatka na oficjalnej stronie Sił Powietrznych RP*(недаступная спасылка) (польск.)
4. 1 2 3  *Odsłonięto pomnik upamiętniający białoruskich lotników* Архівавана 21 ліпеня 2015. // gazeta.pl, 2010-04-11 (польск.)
5. 1 2  K. Piotrowska, *Poświęcili własne życie* // *Gość Radomski*, 25 kwietnia 2010, str. 6  (польск.)

Спасылкі
--------

* Здымкі з цырымоніі адкрыцця помніка  (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Помнік лётчыкам Пагранічнай варты Польшчы
**«Помнік барону Мюнхгаўзену»** — скульптура ў горадзе Глыбокае. Скульптура знаходзіцца непадалёку ад могілак.

Гісторыя
--------

Магіла Фердынанда і Вільгельміны фон Мюнхгаўзен
20 мая 2014 года, калі горад святкаваў сваё 600-годдзе, быў устаноўлены помнік барону Мюнхгаўзену. Мясцовыя жыхары ўпэўнены, што менавіта ў гэтых краях з Мюнхгаўзенам адбыўся выпадак: у час бою ў яго закончыліся патроны, і ён вымушаны быў зарадзіць сваю зброю костачкай вішні.

Каля 10 гадоў назад тут знайшлі магілу, на крыжы якой па-нямецку напісана «Фердынанд і Вільгельміна фон Мюнхгаўзен». Хаця ўжо немагчыма даказаць, магіла барона гэта ці цёзкі па прозвішчы, але глыбачане ўпэўнены, што менавіта Мюнхгаўзен пахаваны ў іх горадзе.

Апісанне
--------

Скульптура вышынёй 3,5 м прадстаўляе сабой фігуру чалавека, які на ядры вылятае з гарматы. Невыпадкова шляпа барона ўпрыгожана вішнямі, якія лічацца сімвалам Глыбокага.

Зноскі
------

1. ↑  Помнік барону Мюнхгаўзену.

Літаратура
----------

* Берникович, Д. Мюнхгаузен приземлился в Глубоком / Д. Берникович // Витебские вести. — 2014. — 21 июня. — С. 16.
* Капшуль, Г. Вітаем Мюнхаўзена / Г. Капшуль // Веснік Глыбоччыны. — 2014. — 24 мая. — С. 1.
* Корбут, В. К Мюнхгаузену в Глубокое / В. Корбут // Советская Белоруссия. — 2014. — 4 июня. — С. 8.
* Лупач, З. У Глыбокім усталявалі скульптуру Мюнхгаўзена / З. Лупач // Вольнае Глыбокае. — 2014. — 22 траўня. — С. 4.
* Мюнхгаўзен «вярнуўся» ў Глыбокае / падрыхт. У. Сауліч // Сельская газета. — 2014. — 5 июня. — С. 11.