**Юзаф Вроньскі** (фр.: Wroński; сапраўднае прозвішча — Хёнэ, польск. Hoene; 24 жніўня 1776, Вольштын, Польшча — 9 жніўня 1853, Парыж, Францыя) — польскі матэматык і філосаф-містык.

Біяграфія
---------

У 1794 годзе Вроньскі прымаў у якасці афіцэра артылерыі ўдзел у абароне Варшавы ад прускіх войскаў. У мацэевіцкай бітве ён быў узяты ў палон, але генерал Тармасаў адпусціў яго, пасля чаго Вроньскі паступіў афіцэрам у рускую армію, дзе служыў у штабе Суворава. У 1797 выйшаў у адстаўку і адправіўся ў Германію, дзе вывучыў юрыдычныя навукі. Затым адправіўся ў Парыж і Марсель, дзе паступіў у польскі легіён, але неўзабаве зноў адправіўся ў Германію, каб вывучаць там гісторыю філасофіі і вышэйшую матэматыку. У 1811 годзе, вярнуўшыся ў Парыж, змяніў прозвішча Хёнэ на Вроньскі, пад якім пачаў публікаваць свае навуковыя працы.

Навуковыя дасягненні
--------------------

Матэматычныя працы Вроньскага адзначаны шырынёй ахопу матэрыялу і агульнасцю пастаноўкі задач. Лагранж меркаваў, што тэорыі Вроньскага могуць зрабіць пераварот у навуцы. Але хваравіты гонар Вроньскага, яго схільнасць да містыцызму і, нарэшце, складанасць пазначэнняў, выкарыстаных у яго творах, прывялі да таго, што яго працы засталіся незаўважанымі сучаснікамі. Ужо пасля смерці Вроньскага даследчыкі яго прац у другой палове XIX стагоддзя выявілі, што яму належыць аўтарства значнай колькасці метадаў і некаторых сцвярджэнняў, якія да таго часу былі нанова адкрыты іншымі матэматыкамі. Нягледзячы на ​​гэта, імя Вроньскага прысутнічае ў сучасных курсах матэматычнага аналізу з-за ўведзенага ім упершыню ў 1812 годзе функцыянальнага вызначальніка (так званага вранскіяна).

Творы
-----

* *«Introduction à la philosophie de mathématique»* (1811)
* *«Resolution générale des équations de tous les dégrés»* (1812)
* *«Phil osophie de l'infini»* (1814)
* *«Canon des logarithmes»* (1829)
* *«Messianisme»* (1831)
* *«Instruction pour l'anneau arithm étique»* (1833)
* *«Metapolitique»* (1840)
* *«Prolégomènes de messianisme ou le destin de la France, de l'Allemagne et de la Russie»* (1843)
* *«Adresse aux nations Slaves»* (1847)
* *«Adresse aux nations civilisées»* (1848)
* *«Cents pages decisives»* (1849)
* *«Epitre à S. M. l'Empereur de Russie»* (1851)
* *«Philosophie absolue de l'histoire»* (1852)

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 27 красавіка 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  MacTutor History of Mathematics archive Праверана 22 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
3. 1 2  Вроньский Юзеф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Фота на Вікісховішчы |

*А. А. Гусак, Г. М. Гусак, А. А. Брычыкава* Даведнік па вышэйшай матэматыцы — Мн.: ТетраСистемс, 2007. — С. 543.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open · MacTutor History of Mathematics archive |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12215353m · CiNii: DA1614346X · GND: 119445123 · ICCU: CUBV163490 · ISNI: 0000 0000 8098 5241 · LCCN: n85125359 · NKC: js2006342109 · NLA: 35879262 · NLP: A11846586 · NTA: 070556148 · NUKAT: n93080054 · PTBNP: 402218 · SUDOC: 028432916 · VIAF: 19728437 |

 |