recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
15 ліпеня 2020 года, паміж 20:00 і 22:00 UTC, у выніку кібератакі быў узламаны шэраг топ-акаўнтаў у Твітэры, кожны з якіх меў мільёны падпісчыкаў, з мэтай справакаваць махлярства з біткойнамі. Злачынцы ад імя ўладальнікаў уліковых запісаў прапанавалі адпраўляць біткоіны на пэўны крыптавалютны кашалёк з абяцаннем, што адпраўленыя грошы будуць падвоеныя і вернутыя. Грунтуючыся на крыніцах, якія звяртаюцца да Vice і TechCrunch, зламыснікі атрымалі доступ да адміністрацыйных інструментаў Twitter і змаглі змяняць уліковыя запісы і публікаваць твіты напрамую. Прычым доступ быў атрыманы альбо за кошт аплаты супрацоўніку Twitter за выкарыстанне інструмента, альбо са скампраметаванага ўліковага запісу супрацоўніка, які меў прамы доступ да прылады.

На 16 ліпеня злачынцам удалося выманіць больш чым 12 біткоінаў, што па курсе на той момант складае больш за 110 тысяч долараў ЗША. Праз некалькі хвілін пасля публікацыі твітаў на адным з апублікаваных кашалькоў ужо адбылося больш за 320 транзакцый.

Дзмітрый Альпяровіч, сузаснавальнік кампаніі па кібербяспецы CrowdStrike, назваў гэты інцыдэнт «горшым узломам буйных платформ сацыяльных сетак на дадзены момант». Даследчыкі ў галіне бяспекі выказалі занепакоенасць тым, што сацыяльная інжынерыя, якая магла быць выкарыстана для ўзлому, можа паўплываць на выкарыстанне сацыяльных сетак у важных анлайн-дыскусіях, уключаючы падрыхтоўку да прэзідэнцкіх выбараў у ЗША ў 2020 годзе.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Iyengar.  Twitter accounts of Joe Biden, Barack Obama, Elon Musk, Bill Gates, and others apparently hacked **(нявызн.)**, *CNN Business* (July 15, 2020). Праверана July 15, 2020.
2. 1 2  Musk and Gates 'hacked' in apparent Bitcoin scam(англ.)  **(нявызн.)**?, *BBC News* (July 15, 2020). Праверана July 15, 2020.
3. ↑  Sheth.  Former President Barack Obama's Twitter account appears to have been hacked as part of a cryptocurrency scam **(нявызн.)**, *Business Insider* (July 15, 2020). Праверана July 15, 2020.
4. ↑  *Cox*. Hackers Convinced Twitter Employee to Help Them Hijack Accounts **(нявызн.)**. *Vice* (15 ліпеня 2020). Архівавана з першакрыніцы July 15, 2020. Праверана July 15, 2020.
5. ↑  *Whittaker*. A hacker used Twitter’s own ‘admin’ tool to spread cryptocurrency scam **(нявызн.)**. *TechCrunch* (15 ліпеня 2020). Архівавана з першакрыніцы July 16, 2020. Праверана July 15, 2020.
6. ↑  Leswing.  Hackers appear to target Twitter accounts of Elon Musk, Bill Gates, others in digital currency scam(англ.), *CNBC* (July 15, 2020). Праверана July 15, 2020.
7. ↑  Twitter accounts of Elon Musk, Barack Obama, Bill Gates and more hacked in bitcoin scam(англ.), *SBS News* (July 15, 2020). Праверана July 16, 2020.
8. ↑  *Guynn*. 'Tweet-tastrophe'? It could have been. Twitter hack reveals national security threat ahead of election **(нявызн.)**. *USA Today* (16 ліпеня 2020). Праверана July 16, 2020.
9. ↑  Frenkel.  A Brazen Online Attack Targets V.I.P. Twitter Users in a Bitcoin Scam **(нявызн.)**, *The New York Times* (July 15, 2020). Праверана July 16, 2020.

Спасылкі
--------

* Агляд транзакцый с бiткойн-адрасам
**Кано Эйтоку** (яп. 狩野 永徳 Кано: Эйтоку, 16 лютага 1543, Кіёта — 12 кастрычніка 1590) — японскі мастак.

Жыццё і творчасць
-----------------

Кано Эйтоку з’яўляецца адным з найбуйнейшых японскіх мастакоў, заснавальнікам школы Кано ў японскім жывапісе ў перыяд Адзуці-Мамаяма. Працы Эйтоку адрозніваюцца элегантнасцю і ўнікальныя па майстэрстве выканання. Многія яго карціны ўключаны ў спіс Нацыянальных скарбаў Японіі.

Дзед майстра, Кано Матанобу, быў прыдворным мастаком сёгунаў Асікага. Пад яго кіраўніцтвам Эйтоку пачаў яшчэ ў дзяцінстве маляваць і развіваць далей, выкарыстоўваючы таксама дасягненні кітайскага жывапісу.

Кано Эйтоку працаваў па заказах палкаводцаў Оды Набунагі і Таётомі Хідэёсі. Размаляваныя ім вялікія парасоны, рассоўныя шырмы, насценны і столевы жывапіс упрыгожвалі замак Адзуці, які належаў Набунагу, і палацы Хідэёсі ў Кіёта і Осакі. На жаль, многія работы мастака былі пашкоджаны і нават загінулі падчас хваляванняў у Японіі ў Перыяд Сэнгоку.

Сучаснікам і супернікам Кано Эйтоку быў іншы вялікі японскі мастак Хасэгава Тохаку.

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. ↑  Kano Eitoku // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  Eitoku // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>


| ?Кано Эйтоку — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Кано Эйтоку |  | Kanō Shōei[d] |  | Кано Матанобу |  | Kanō Masanobu[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 134983702 · CiNii: DA04611899 · GND: 119099217 · ISNI: 0000 0000 8219 2181 · LCCN: n82056430 · NDL: 00270253 · NTA: 071726837 · SUDOC: 097390038 · VIAF: 37719308 · ULAN: 500121009 |

 |
**Аляксей Ігнашоў** (18 студзеня 1978), мянушка на рынгу **«Чырвоны Скарпіён»** — беларускі кікбаксёр у суперцяжкай вазе, сусветная знакамітасць у баях версіі К-1, сяміразовы чэмпіён свету па тайскім боксе. Акрамя таго ён станавіўся чэмпіёнам свету ў Сусветным Гран-пры K-1 2003 у Парыжы і Сусветным Гран-пры K-1 2001 у Нагое, Цяпер жыве ў Оклендзе, Новая Зеландыя і трэніруецца ў Balmoral Lee Gar Gym пад кіраўніцтвам Лола Хеймулі.

Баец
----

«Чырвоны Скарпіён» асабліва вядомы за ўдары каленам, выкарыстаўшы іх у накаўце з Нікаласам Петасам і Картэрам Вільямсам. Лічыцца найталенавіты кікбаксёрам у цяжкой вазе ў свеце ў наш час. Да 16 мая 2009 г. быў адзіным, хто змог накаўтаваць Сэмі Шылта. Пры гэтым Аляксей лічыцца вельмі нестабільным байцом, які перыядычна паказвае млявую і бляклую працу ў рынгу. Да прыкладу, у баі з Петэрам Артсам у 2003 г. у чвэрцьфінале фінальнага турніру К-1. У 2005 годзе Ігнашоў траўміраваў калена ў баі супраць Б'ёрна Брэга і ў яго быў некаторы спад у выступах на рынгу. Зараз ён зноў набраў форму і рыхтуецца да новых баёў.

Ігнашоў трэніраваўся ў клубе «Чынук» (Мінск). Цяпер трэніруецца ў Новай Зеландыі і Японіі.

Тытулы
------

* Чэмпіён сусветнага Гран-пры К-1 у Парыжы ў 2003 г.
* Чэмпіён сусветнага Гран-пры К-1 у Нагое ў 2001 годзе
* Чэмпіён Беларускага Гран-пры К-1 у Мінску ў 2000 г.
* Чэмпіён свету ў цяжкай вазе па версіі ISKA ў 2000 годзе
* Чэмпіён свету ў цяжкай вазе па версіі WMC ў 2000 годзе
* Чэмпіён свету ў цяжкай вазе па версіі WMC ў 1999 годзе
* Чэмпіён свету ў цяжкай вазе па версіі ISKA ў 1999 годзе
* Чэмпіён Еўропы па версіі WPKL ў 2000 годзе
* Чэмпіён Еўропы ў цяжкім вазе па муай-тай сярод аматараў у 1997 г.
**Генера́л-губерна́тар** (англ.: governor-general, у Канадзе і Індыі — *governor general*) — прызначаны прадстаўнік кіраўніка дзяржавы або ўрада для кіравання пэўнай тэрыторыяй, звычайна ў каланіяльным кантэксце. Гэты тытул выкарыстоўваецца Каронай у Каралеўствах Садружнасці Нацый, ці ў краінах, якія былі брытанскім уладаннем. Прыкладам можа служыць пост генерал-губернатар Індыі, які існаваў з 1773 па 1950 год. *Прадстаўнік Кароны* — тэрмін, які ўжываецца ў розных канстытуцыях для генерал-губернатара; нефармальна часта выкарыстоўваўся тытул *віцэ-кароль*.

Нідэрланды таксама прызначаюць генерал-губернатараў для заморскіх тэрыторый, напрыклад для Арубы і Антылаў.

Тытул выкарыстоўваўся ў Расійскай імперыі. У 1703—1917 гадах з’яўляўся вышэйшай пасадай мясцовай адміністрацыі; валодаў грамадзянскай і ваеннай уладай, з 1775 года ўзначальваў генерал-губернатарства.

Сучасная практыка
-----------------

У канцы 2011 года, у рамках рэарганізацыі сістэмы ўзброеных сіл і стварэння войскаў тэрытарыяльнай абароны, прэзідэнт рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка прысвоіў вайсковыя званні генерал-маёраў 6 губернатарам абласцей і мэру горада Мінска. У сваёй заяве ён падкрэсліў, што главы рэгіёнаў «становяцца генерал-губернатарамі».

Зноскі
------

1. ↑  Лукашенко вручил генеральские погоны руководителям регионов Беларуси (руск.).  БелТА. Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2012.
2. ↑  Лукашенко: в Беларуси создается новая армия (руск.).  БелТА. Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4694448-5 · LCCN: sh90004812 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кірхгоф.
**Паўль Кірхгоф** (ням.: Paul Kirchhoff, 17 жніўня 1900, Хорст, Вестфалія, Германія — 1972, Мехіка) — мексіканскі антраполаг нямецкага паходжання. Вядомасць атрымаў сваімі працамі па вызначэнні культурна-гістарычнага арэала Месаамерыка (тэрмін уведзены ім жа).

Пачаў навучанне па спецыяльнасцях «пратэстанцкая тэалогія» і «параўнальнае рэлігіязнаўства» у Берлінскім універсітэце, пазней перайшоў у Albert Ludwigs University of Freiburg. У сярэдзіне 1920-х гадоў працягнуў навучанне ў Лейпцыгскім універсітэце па этналогіі і псіхалогіі і скончыў адукацыю ў 1927 годзе. Там жа, у Лейпцыгу, ён зацікавіўся карэннымі народамі Амерыкі.

Як актыўны трацкіст, Кірхгоф змушаны быў пакінуць Германію пасля прыходу да ўлады нацыстаў. Ён пасяліўся ў Мексіцы, дзе хутка заваяваў рэпутацыю кампетэнтнага вучонага і стаў адным з заснавальнікаў Нацыянальнай школы антрапалогіі і гісторыі ў 1938 г.

У вывучэнні дакалумбавых культур Кірхгоф увёў у абарот назвы двух суседніх культурных рэгіёнаў — Месаамерыка, дзе былі сканцэнтраваныя найбуйнейшыя цывілізацыі Цэнтральнай Амерыкі, і Арыдаамерыка, дзе з-за неспрыяльных прыродных умоў мясцовыя індзейцы вялі качавы лад жыцця і адставалі ў развіцці ад сваіх суседзяў.

Зноскі
------

1. ↑  Paul Kirchhoff // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Paul Kirchhoff // data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. ↑
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 2 красавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12405695h · CiNii: DA08296931 · GND: 132092042 · ISNI: 0000 0001 0889 8992 · LCCN: n80112386 · NTA: 128583320 · NUKAT: n2007130217 · SUDOC: 033162255 · VIAF: 39464338 |

 |
**Воўчын**, **Воўчына** — возера ў Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці.

Плошча паверхні возера 0,53 км². Найбольшая глыбіня 32,9 м. Даўжыня 1,8 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 4,29 км. Аб’ём вады 7,87 млн м³. Плошча вадазбору 3,68 км².

Геаграфія
---------

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка, за 12 км на поўначы ад гарадскога пасёлка Мядзел, каля вёскі Кабайлы, на поўначы ад возера Мядзел. Выцякае ручай у Мядзелку.

Азёрная катлавіна
-----------------

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнута з поўначы на поўдзень. Схілы вышынёй 10—15 м (на поўначы 4—5 м), пад лесам і хмызняком, месцамі разараныя.

Берагавая лінія звілістая. Берагі зліваюцца са схіламі, участкамі на захадзе і ўсходзе вышынёй 0,3—0,5 м, у паўночным заліве нізкія, забалочаныя. На захадзе і поўначы пойма шырынёй 10—30 м.

Падводная частка катлавіны конусападобнай формы, літараль вузкая і спадзістая, сублітараль і прафундаль стромкія. Глыбіні да 2 м займаюць 13 % плошчы возера. Дно да глыбіні 4—7 м высцілаюць пяскі, да 10 м — апясчаненыя ілы. У паўночным заліве пашыраны крэменязёмістыя сапрапелі з вялікай колькасцю карбанатаў.

Водны рэжым
-----------

Мінералізацыя вады каля 250 мг/л, празрыстасць 4,6 м. Возера мезатрофнае. Слабапраточнае, упадае 1 ручай, на паўночным усходзе выцякае ручай у раку Мядзелка.

Расліннасць і жывёльны свет
---------------------------

Надводная расліннасць амаль адсутнічае, падводная ўкрывае дно да глыбіні 4 м.

Водзяцца шчупак, акунь, гусцяра, верхаводка, плотка, мянтуз, лінь, карась, краснапёрка; ёсць ракі.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-42. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1980 год. (руск.)

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Государственный водный кадастр: Водные ресурсы, их использование и качество вод (за 2004 год). — Мн.: Министерство природных ресурсов и охраны окружающей среды, 2005. — 135 с.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. Ч.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» (руск.)

| Мядзельскія азёры |
| --- |
| 
* Мядзел
* Рудакова
* Кузьмічы
* Воўчын
* Лотвіны
* Расохі
* Ходасы
* Княгіненскае
* Чарток

 |
**Ван Цінюнь** (кіт. трад. 王子端; 1151 — 1202) — кітайскі мастак і каліграф часоў дынастыі Цзінь.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вобласці Хэдун (сучасны павет Юнцзі правінцыі Шаньсі). Пра яго бацькоў мала звестак. Быў пляменнікам вядомага мастака Мі Фу. Ван Цінюнь нарадзіўся на тэрыторыі, захопленай чжурчжэнямі, якая ўвайшла ў склад заснаванай імі дзяржавы Цзінь. Нягледзячы на сваё паходжанне, ён ужо ў 1176 годзе паспяхова здаў сталічны экзамен, атрымаўшы вышэйшую навуковую ступень цзіньшы. У далейшым зрабіў бліскучую афіцыйную кар’еру: стаў членам Акадэміі Ханьлінь — Цэнтральнай гуманітарнай установы дынастыі Цзінь. У 1201 годзе атрымлівае прызначэнне на пасаду прыдворнага гістарыёграфа. Памёр у 1202 годзе ў г. Яньцзіне (Сучасны Пекін).

Творчасць
---------

Стаў прадаўжальнікам традыцый школы «мастакоў-літаратараў» (вэньжэнь хуа). Ён працаваў выключна ў манахромнай тэхніцы, спалучаючы кампазіцыі са старых засохлых дрэў, камянёў і бамбука, што можна ўбачыць на адзіным захаваным яго творы — гарызантальным скрутку «Самотны бамбук і засохлае дрэва».

Творы і погляды Ван Цінюня аказалі істотны ўплыў на жывапісную практыку дзяржавы Цзінь, прыўнеслі ў яе манеру пісьма і эстэтычныя прыёмы, уласцівыя школе «мастакоў-літаратараў».

Зноскі
------

1. 1 2  Wang Tinyung // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. 1 2  *Swartz A.* Tingyun Wang // Open Library — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>

Літаратура
----------

* Bush S. Chinese Literati on Painting: from Su Shi (1037—1101) to Tung Ch’i-ch’ang (1556—1636). Cambr. 1971

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 7106 1098 · LCCN: n79113592 · NTA: 181509407 · VIAF: 96608460 · ULAN: 500125695 |
Схемы дэфармавання і каэфіцыенты {\displaystyle \mu } пры розных умовах замацавання і спосабу прыкладання нагрузкі
**Гнуткасць стрыжня** - стаўленне разліковай даўжыні стрыжня {\displaystyle l\_{0}} да найменшага радыуса інерцыі {\displaystyle i} яго папярочнага сячэння.

{\displaystyle \lambda ={\frac {l\_{0}}{i}}}
Гэты выраз гуляе важную ролю пры праверцы сціснутых стрыжняў на ўстойлівасць. У прыватнасці, ад гнуткасці залежыць каэфіцыент падоўжнага выгібу {\displaystyle \phi }. Стрыжань з большай гнуткасцю, пры іншых нязменных параметрах, мае больш нізкую трываласць на сціск і сціск з выгібам.

Разліковая даўжыня {\displaystyle l\_{0}} вылічаецца па формуле:

{\displaystyle l\_{0}=\mu l}, дзе
{\displaystyle \mu } — каэфіцыент, які залежыць ад умоў замацавання стрыжняў, а {\displaystyle l} — геаметрычная даўжыня. Разліковая даўжыня, таксама называецца прыведзенай або свабоднай.

Паняцце прыведзеная даўжыня ўпершыню ўвёў Ясінскі, для абагульнення формулы крытычнай сілы Эйлера, якую той выводзіў для стрыжня з шарнірна-абпертымі канцамі. Адпаведна каэфіцыент {\displaystyle \mu } роўны пры шарнірных канцах (асноўны выпадак) аднаму, пры адным шарнірнам, другім зашчэмленым {\displaystyle \mu =0.7}, пры абодвух зашчэмленых канцах {\displaystyle \mu =0,5}. Схемы дэфармавання і каэфіцыенты {\displaystyle \mu } пры розных умовах замацавання і спосабе прыкладання нагрузкі, намаляваныя на малюнку. Таксама, варта адзначыць, што формула Эйлера дакладная толькі для элементаў вялікай гнуткасці, напрыклад для сталі яна ўжываецца пры гнуткасці парадку {\displaystyle \lambda =100} і вышэй.

Пры разліках элементаў жалезабетонных канструкцый да гнуткасці прад'яўляюцца патрабаванні па яе абмежавання. Таксама, у залежнасці ад гнуткасці прызначаецца велічыня армавання.

У разліках сталёвых канструкцый гнуткасць мае найбольшае значэнне з прычыны вялікай трываласці сталі з вынікаючай з гэтага формай элементаў (доўгія, невялікі плошчы), з-за чаго вычарпанне апорнай здольнасці па ўстойлівасці надыходзіць да вычарпання запасу трываласці па матэрыяле.

Адсюль ўвод дадатковых тэрмінаў:

* Умоўная гнуткасць
* Прыведзеная гнуткасць
* Лімітавая гнуткасць

Існуюць формулы для вызначэння гнуткасці элементаў складовых сячэнняў.

Літаратура
----------

* Сопротивление материалов, Н. М. Беляев, Главная редакция физико-математической литературы изд-ва «Наука», 1976 г. стр 608.
* Металлические конструкции. В 3 т. Т. 1. Элементы стальных конструкций: Учеб. пособие для строит. вузов/В. В. Горев, Б. Ю. Уваров, В. В. Филиппов и др.; Под ред. В. В. Горева. — М.: Высш. шк. 1997. — 527 с.: ил.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мафія (значэнні).
**Ма́фія** (італ.: mafia) — арганізаваная крымінальная злачынная група, таемнае злачыннае аб’яднанне, што дзеіць спосабам гвалта, забойстваў і шантажа. Першапачаткова тэрмін ужываўся ў адносінах да арганізацыі Коза Ностра (італ.: cosa nostra — наша справа). Узнікла ў 1670 годзе на востраве Сіцылія (Іспанская імперыя, цяпер Італія) ў якасці зладжанай самаабароны мясцовага насельніцтва. У 20 ст. засяродзіла ў сваіх руках гульнёвыя дамы, наркагандаль і прастутуцыю ды пранікла ў дзяржаўнае кіраваньне Італіі і ЗША. Захоўвае ўстойлівасць і ўнутраную згуртаванасць праз прытрымліванне родаплемянных звычаяў.

Зноскі
------

1. ↑  *Сьвятлана Барысенка.* Арганізаваная злачыннасьць цікавіцца «жывымі каштоўнасьцямі» : газета. — 4 сакавіка 2011. — № 42 (26906). — С. 1-2. — ISSN 1990-763x.(недаступная спасылка)
2. ↑  Мафія // Беларуская энцыкляпэдыя ў 18 тамах / гал.рэд. Генадзь Пашкоў. — Менск: Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі, 2000. — Т. 10. — С. 222. — 544 с. — ISBN 985-11-0169-9.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мафія на Вікісховішчы |
Будынак Маціцы сербскай у горадзе Нові-Сад.
**Маціца сербская** (сербск.: Матица српска — «сербская (пчала) матка») — найстарэйшае сербскае літаратурна-навуковае і культурна-асветніцкае таварыства. 

Як нефармальная арганізацыя, заснавана 16 лютага 1826 года ў горадзе Пешт; у 1837 годзе атрымала афіцыйны дазвол на дзейнасць; у 1864 годзе перанесена ў Нові-Сад. Папярэднікам стварэння арганізацыі было выданне складанкі «Сербске летописи», створанай к канцы 1824 года. Па прыкладзе Маціцы сербскай быў створаны шэраг іншых грамадскіх культурна-асветніцкіх славянскіх арганізацый на тэрыторыі Аўстра-Венгрыі. Яна згуляла значную ролю ў абуджэнні сербскай нацыянальнай самасвядомасці і выпрацаванні літаратурнай сербскай мовы. Была адным з ініцыятараў Нові-Садскага дагавора (1954 год) пра адзінства сербскахарвацкай мовы.

Зноскі
------

1. ↑  Сербия // *Большая Советская энциклопедия / 3-е издание /*. — Изд-во «Советская энциклопедия», 1969 — 1978.(недаступная спасылка)
2. ↑  Матица сербская // *Большая Советская энциклопедия / 3-е издание /*. — Изд-во «Советская энциклопедия», 1969 — 1978.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Вэб-сайт Маціцы сербскай  (серб.)
* Вэб-сайт бібіяотэкі Маціцы сербскай Архівавана 6 снежня 2006.  (серб.)
* Англамоўная версія Вэб-сайта бібліятэкі Маціцы сербскай Архівавана 6 снежня 2006.  (англ.)
**Віцебская школа дойлідства** — самабытная архітэктурная школа, што склалася ў драўляным грамадзянскім і культавым дойлідстве Віцебска ў XVII—XVIII стст. Сфарміравалася пад уплывам Адраджэння, у XVIII ст. развівалася пад уплывам стылю барока. Спецыфічная рыса школы — ярусныя кампазіцыі, дзе кожны аб'ём быў самастойнай архітэктурнай адзінкай і адначасова падпарадкоўваўся агульнай кампазіцыі будынка.

Ратуша і гасціны двор з «Чарцяжа места Віцебска», 1664
Першапачаткова традыцыі школы склаліся ў абарончым будаўніцтве — сцены ў выглядзе гародняў, раскаты, вежы і інш. Асноўныя тыпы вежаў — прамавугольныя і васьмігранныя («круглікі»); у залежнасці ад функцый — вежы-брамы і глухія вежы. Замкавыя пабудовы (Верхні, Ніжні, Узгорскі замкі) фарміравалі адзіную структуру, суцэльную горадабудаўнічую сістэму.

Дынамічную асіметрыю мелі палацавыя будынкі першай пал. XVII ст. — дамы Горскага, Шапкіна, палац Агінскага. Да помнікаў Віцебскай школы дойлідства належаць грамадзянскія пабудовы — будынак прыказа, двор ваяводы, ратуша з гасціным дваром.

Троіцкая царква на Пескаваціку
Царква Св. Тройцы Маркава манастыра, XIX ст.
Культавыя будынкі мелі спецыфічныя рысы аб'ёмна-планіровачнай кампазіцыі, якія набліжалі іх да рускай і ўкраінскай архітэктуры. Яны ўяўлялі сабой ярусныя кампазіцыі, якія аб'ядноўвалі некалькі аб'ёмаў у адзіны суцэльны ансамбль; крыжова-цэнтрычныя храмы ўключалі 4—5 зрубаў, размешчаных вакол цэнтральнага, а таксама званіцу на галоўным фасадзе, як у Троіцкай царкве на Пескаваціку, мелі галерэі, якія апяразвалі па перыметры ўвесь будынак або размяшчаліся з боку бабінца, такі прыём быў выкарыстаны ў Троіцкай царкве Маркава манастыра.

Помнікі Віцебскай школы дойлідства не захаваліся, вядомыя паводле абмераў, замалёвак, фотаздымкаў XIX — пач. XX ст.

Літаратура
----------

* Віцебская школа дойлідства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 225.
**Лімон**, вядомы таксама як **Пуэрта-Лімон**, (ісп.: Puerto Limón) — горад на ўсходнім узбярэжжы Коста-Рыкі, у правінцыі Лімон. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага кантона. Насельніцтва 105000 жыхароў (2005). Плошча 1765,79 км² Да горада належыць невялікі востраў Увіта ў Карыбскім моры, за некалькі кіламетраў ад берага. Размяшчае двума тэрміналамі порта — Лімон і Маін. Дзейнічае міжнародны аэрапорт (ісп.: Aeropuerto Internacional Pablo Zidar).

У 1871 годзе пачынаецца праца па будаўніцтве чыгункі якая злучае Сан-Хасэ з портам Лімон (Пуэрта-Лімон), каб палягчаць экспарт у Еўропу коста-рыканскай кавы. Для выканання работ былі прыцягнутыя імігранты з вострава Ямайка, у асноўным афрыканскага паходжання. Імігранты прынеслі з сабой мову, культуру, рэлігію і кухню. Пасля гэтыя фактары прадвызначылі значную спецыфічнасць насельніцтва Лімона ад усёй астатняй Коста-Рыкі. Будаўніцтва чыгункі скончылася ў 1890 годзе, і ўжо на наступны год указам 61 ад 25 ліпеня 1892 года быў утвораны Муніцыпалітэт Лімон.

З 1949 года, у горадзе штогод праводзіцца карнавал, які пачынаецца 12 кастрычніка і доўжыцца тыдзень. Свята прысвечана адкрыццю Хрыстафорам Калумбам берага Лімона 12 кастрычніка 1502 года падчас свайго апошняга, чацвёртага падарожжа.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Гарады-пабрацімы
----------------

* East Point[d], ЗША
* Галац, Румынія

Зноскі
------

1. ↑  Estadísticas demográficas. 2011 – 2025. Proyecciones nacionales. Población total proyectada al 30 de junio por grupos de edades, según provincia, cantón, distrito y sexo — Instituto Nacional de Estadística y Censos. Праверана 11 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3152854'></a>

Спасылкі
--------

* (ісп.)
Не блытаць з Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны каледж.

**Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж** (ВДТК) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Віцебску. Размешчаны па адрасе вуліца Лазо, 113а.

Гісторыя
--------

7 мая 1955 года быў выдадзены загад аб адкрыцці вячэрняга тэхнікума лёгкай прамысловасці на базе дзеючых прадпрыемстваў горада Віцебска: швейнай фабрыкі «Сцяг індустрыялізацыі» і дыванова-плюшавага камбіната.

У 1971 годзе быў створаны **Віцебскі індустрыяльны тэхнікум**.

У 1973 годзе тэхнікум лёгкай прамысловасці парайменаваны ў **Віцебскі тэхналагічны тэхнікум** і распачата падрыхтоўка спецыялістаў па дзённай, вячэрняй і завочнай формах навучання. З 1978 года тэхнікум з’яўляецца базавай сярэдняй спецыяльнай навучальнай установай для ССНУ горада Віцебска.

Загадам Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР № 178 ад 29 мая 1987 года «Аб рэарганізацыі Віцебскіх індустрыяльнага і тэхналагічнага тэхнікумаў» быў створаны **Віцебскі індустрыяльна-тэхналагічны тэхнікум**.

У 2000 годзе Віцебскі індустрыяльна-тэхналагічны тэхнікум быў ператвораны ў Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж. У 2012 годзе Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж быў пераназваны ў **Віцебскі дзяржаўны індустрыяльна-будаўнічы каледж**. У 2014 годзе Віцебскі дзяржаўны індустрыяльна-будаўнічы каледж быў рэарганізаваны шляхам далучэння да яго ўстановы адукацыі «Віцебскі дзяржаўны прафесійны ліцэй № 2 будаўнікоў».

У 2016 годзе вернута назва Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж. У тым жа годзе да яго быў далучаны Віцебскі станкаінструментальны каледж.

Спецыяльнасці
-------------

* Архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў;
* Будаўніцтва, утрыманне і рамонт аўтамабільных дарог і транспартных аб’ектаў;
* Будаўніцтва і эксплуатацыя будынкаў і збудаванняў;
* Аўтасэрвіс;
* Электроніка механічных транспартных сродкаў;
* Вылічальныя машыны, сістэмы і сеткі;
* Тэхналагічнае абсталяванне машынабудаўнічай вытворчасці;
* Тэхнічнае абслугоўванне тэхналагічнага абсталявання і сродкаў робататэхнікі ў аўтаматызаванай вытворчасці;
* Вытворчасць жалезабетонных вырабаў і канструкцый.

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Святлана Аляксандраўна Баранкоўская (нар. 1965) — беларускі мастак.

Зноскі
------

1. 1 2 3

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйны сайт
* Кароткая інфармацыя пра каледж Архівавана 26 красавіка 2018.
**Люк Маран** (англ.: Luke Moran) — амерыканскі кінарэжысёр і акцёр. Ён найбольш вядомы сваёй працай над мастацкім фільмам *«Хлопчыкі з Абу-Грэйб»* (2014).

Кар’ера
-------

Маран пачаў сваю кар’еру з вытворчасці незалежнага фільма *«Слухай сваё сэрца»* 2010 года з Сібіл Шэферд і сваім братам Кентам Маранам у галоўных ролях. У 2010 годзе ён стварыў уласную прадзюсерскую кампанію Rebel One Pictures з мэтай вытворчасці ўласных мастацкіх фільмаў. *«Хлопчыкі з Абу-Грэйб»* стаў першым фільмам, які выйшаў у некаторых кінатэатрах 28 сакавіка 2014 года, а таксама рэжысёрскім дэбютам Марана.

Фільмаграфія
------------

| Фільм |
| --- |
| год | Фільм | Роля | Заўвагі |
| 2010 год | *Злавіць* | Крысціян Дасіка | Кароткаметражны |
| 2010 год | *Без Джыл* | Джэк | Кароткаметражны |
| 2010 год | *Слухай сваё сэрца* | Мітч | Прадзюсер |
| 2014 год | *Хлопчыкі з Абу-Грэйб* | Джэк Фармер | Рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсер |

Зноскі
------

1. ↑  Film Review: Boys of Abu Ghraib **(нявызн.)**.  Film Journal International (28 сакавіка 2014). Архівавана з першакрыніцы December 6, 2015. Праверана December 28, 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
**Метэарызм** (грэч. μετεωρισμός — уздуцце) — збіранне ў кішэчніку завялікай колькасці газаў у выніку іх павышанага ўтварэння і парушэння вывядзення. Ускладненне хваробы выклікае неўроз, перабоі ў працы сэрца, пачашчанае сэрцабіцце, боль у мышцах і парушэнне сну. Найбольш пашыраны сярод дзяцей і людзей пажылога ўзросту.

Прычыны
-------

Газаўтварэнне ўзмацняецца праз ужыццё вугляводаў і грубай расліннай клятчаткі, газіраваных напояў, зброджвальных (бараніна, квас, піва, разынкі і чорны хлеб) і малочных вырабаў. Таксама немачы спрыяе павышанае заглытванне паветра (аэрафагія) пры размове падчас ежы, паспешлівым праглынанні ежы, піцці праз саломінку, жаванні гумкі, паленні і нашэнні зубных пратэзаў. Нядужасць можа выклікацца і хваробамі стрававальнага тракту (атанія кішэчніка, дысбактэрыёз, каліт і панкрэатыт).

Праявы
------

Пры немачы адзначаецца ўздуцце і буркатанне жывата. Хвароба суправаджаецца прыступамі болю (газавая коліка) перад выхадам газаў, млоснасцю, адрыжкай, непрыемным прысмакам у роце і зніжэннем апетыту.

Зноскі
------

1. ↑  *Вольга Цыбульская.* І раптам пачуўся гук // *Звязда* : газета. — 27 лютага 2010. — № 37 (26654). — С. 7. — ISSN 1990-763x. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Метэарызм

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781160671 · NKC: ph559422 |
**Хунгоу, таксама канал Хонг, канал Хунг** (кіт. трад. 鴻溝, спр. 鸿沟, піньінь *Hóng gōu*) — старажытны суднаходны канал  (руск.) (бел. у Кітаі, працякаў па сучаснай тэрыторыі правінцыі Хэнань. Імаверна, пабудаваны ў VI стагоддзі да н.э. канал быў першым штучным водным шляхам ва Усходняй Азіі і адным з найстарэйшых водных каналаў у свеце.

Аписанне
--------

Дакладная дата будаўніцтва Хунгоу невядомая; упершыню згадваецца дыпламатам Су Цынем  (руск.) (бел. у 330 г. да н.э. пры абмеркаванні дзяржаўных межаў.

Канал злучаў Хуанхэ і Хуайхэ і быў найбуйнейшым каналам у свеце да пабудовы Вялікага канала. Пабудова канала Хунгоу дазволіла ўсталяваць рэгулярны гандлёвы абмен паміж дробнымі, раз’яднанымі раней царствамі цэнтральнай раўніны.

Выкарыстоўвася для суднаходства да часоў дынастыі Юань (1279—1368).

Зноскі
------

1. ↑  Needham, Volume 4, Part 3, 270.
2. ↑  Развитие экономики  (руск.)

Літаратура
----------

* Denis Twitchett  (ням.) (бел.: *The Cambridge History of China*, Cambridge (14 große Standardbände zu China: Gesellschaft, Geschichte etc. in englisch)
* Robert Temple: *Das Land der fliegenden Drachen: Chinesische Erfindungen aus drei Jahrtausenden*, Bergisch Gladbach 1996

Спасылкі
--------

* The International Canal Monuments List, ICOMOS (PDF)
**Віцебскі губернскі статыстычны камітэт** — афіцыйная ўстанова, якая займалася зборам статыстычных звестак пра губерню, яе паветы, гарады, насельніцтва, прамысловасць, колькасць зямель і інш. На падставе правераных і апрацаваных звестак складаліся статыстычныя ведамасці і табліцы, якія прадстаўлялі ў Цэнтральны статыстычны камітэт, а таксама прыкладаліся да гадавых справаздач віцебскіх губернатараў пра становішча ў губерні. Створаны 4 мая 1835 г. працаваў да жніўня 1836 г. пасля чаго з-за адсутнасці матэрыяльных сродкаў закрыты.

Аднавіў дзейнасць 15 красавіка 1853 г. але да 1863 г. існаваў намінальна, вынікі дзейнасці былі вельмі нязначныя. Зноў дзейнічаў з 22 верасня 1863 да 1917 гг. Старшынёй камітэта з'яўляўся губернатар. У склад камітэта ўваходзілі памочнік старшыні, сакратар, неадменныя, правадзейныя і ганаровыя члены. У розны час сакратарамі і справаводамі камітэта працавалі К. А. Гаворскі, А. М. Семянтоўскі, А. П. Сапуноў, А. М. Сазонаў. Сабраныя матэрыялы друкаваліся ў «Витебских губернских ведомостях», «Памятных кніжках Віцебскай губерні» і асобных манаграфіях. Камітэт па меры неабходнасці збіраўся на чарговыя сходы. Пратаколы сходаў друкаваліся ў «Витебских губернских ведомостях».

Справаздачы пра дзейнасць за год дасылаліся ў Цэнтральны статыстычны камітэт. 29 кастрычніка 1868 г. пры камітэце створаны музей старажытнасцей.

Рэчавыя ахвяраванні ў яго ўносілі М. Ф. Кусцінскі, В. П. Федаровіч, М. Я. Нікіфароўскі і інш. У 1890 г. Е. Р. Раманаў перадаў музею 200 прадметаў з раскопак Люцынскага могільніка. Камітэтам распаўсюджваліся апытальныя лісты і збіраліся звесткі пра гарадзішчы, курганы і могільнікі для складання археалагічнай карты Віцебскай губерні.

Падтрымліваў цесныя сувязі з Маскоўскім археалагічным таварыствам і археалагічнай камісіяй ў Пецярбургу. Члены камітэта ўдзельнічалі ў рабоце археалагічных з'ездаў.

Літаратура
----------

* *Сапунов, А.* Исторический очерк 50-летия Витебского губернского статистического комитета. — Витебск, 1913. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Костычаў.

**Сцяпан Фёдаравіч Костычаў** (31 снежня 1915 — 1943) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Сцяпан Костычаў нарадзіўся 31 снежня 1915 года ў вёсцы Бяссонаўка (цяпер раённы цэнтр у Пензенскай вобласці). Скончыў сем класаў школы і школу фабрычна-заводскага вучнёўства. У 1936—1939 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1941 годзе Костычаў паўторна быў прызваны ў армію. У тым жа годзе ён скончыў Магілёўскае пяхотнае вучылішча. З верасня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да кастрычніка 1943 года малодшы лейтэнант Сцяпан Костычаў камандаваў ротай мотастралковага батальёна 108-й танкавай брыгады 9-га танкавага корпуса 65-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

Рота Костычава адной з першых пераправілася праз Дняпро на поўнач ад пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці Беларускай ССР і захапіла плацдарм на яго заходнім беразе. Падчас баёў за пашырэнне плацдарма рота паспяхова выбіла праціўніка з вёсак Мохаў, Труд, Гарадок і Ісакавічы. У ноч з 20 на 21 кастрычніка 1943 года Костычев падняў сваіх байцоў у атаку на захоплены нямецкімі войскамі мост. Падчас бою за вёску Страдубка Лоеўскага раёна рота захапіла 2 артылерыйскія гарматы і 3 кулямёты, нанесшы ворагу вялікія страты ў жывой сіле. У тым баі Костычев загінуў. Пахаваны ў вёсцы Чаплін

Узнагароды
----------

Указам Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года малодшы лейтэнант Сцяпан Костычаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

Память
------

У Пензе і Бяссонаўке імем С. Ф. Костычава названы вуліцы, у Бяссонаўке пастаўлены бюст.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Сцяпан Фёдаравіч Костычаў на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

* Сцяпан Фёдаравіч Костычаў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Уздым лежачы выпрастанай нагі *з болем на менш* за 70°, як прыкмета грыжы міжпазванковага дыска ў паясніцы
**Міжпазванковая грыжа** — разрыў храстковага кольца вакол міжпазванковага дыска  (англ.) (бел. ў выніку ссыхання, што выклікае выпінанне студзяністага ядра дыска ў спіннамазгавы канал у сувязі з празмернай нагрузкай. Найчасцей паражае паяснічны аддзел пазваночніка.

Папярэджанне
------------

Хваробу прадухіляе ўжыццё багатай на кальцый і магній ежы (арэхі, бабы, гарох, капуста, малако, марская рыба, морапрадукты, насенне сланечніка, хлеб з мукі грубага памолу і шпінат). Для сілкавання міжпазванковых дыскаў вітамінамі карысна ўжываць вінаград, гарбузы, грушы, клубніцы, маліну, салату, сачавіцу, соевы ёгурт, тапінамбур (земляная груша), лясныя арэхі і яблыкі. Варта ўстрымлівацца ад пераядання, палення, ужывання вострых страваў і алкаголю. Таксама карысна ўводзіць у харчаванне сухафрукты (курага, разынкі, урук і чарнасліў), мёд, пятрушку, шчаўе і плады шыпшыны.

Прычыны
-------

Узнікненню хваробы спрыяе астэахандроз і скрыўленне пазваночніка, празмерная нагрузка на пазваночнік, парушэнне абмену рэчываў, няўстойлівае харчаванне, рыўковыя рухі, ушыб спіны, працяглае сядзенне і пераахаладжэнне.

Праявы
------

Хвароба выяўляецца праз боль у паясніцы і назе, што ўзмацняецца пры згінанні, сядзенні, натужванні, кашлі і чханні. Боль слабее пры ляжанні на здаровым баку, сагнуўшы хворую нагу ў каленным і тазасцегнавым суставах. Немач суправаджаецца слабасцю і адчуваннем здранцвення ў назе, а таксама ацёкам на месцы запалення заціснутага нерва.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Вольга Кулінковіч.* Дыскі рвуцца ад нагрузкі // *Звязда* : газета. — 19 ліпеня 2011. — № 134 (26998). — С. 6. — ISSN 1990-763x.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міжпазванковая грыжа
**Фларыдскі ўніверсітэт узбярэжжа заліва** (англ.: Florida Gulf Coast University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца каля горада Форт-Маерс, штат Фларыда.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны 3 мая 1991 года. Ён прапануе 58 праграм атрымання ступені бакалаўра, 25 праграм магістратуры, 6 праграм атрымання ступені доктара і 12 праграм павышэння кваліфікацыі.

Даследчыя інстытуты ўніверсітэта ўключаюць Даследчую групу па біятэхналогіям, Цэнтр нерухомасці, Інстытут прыбярэжных водападзелаў, Цэнтр экалагічнай адукацыі і ўстойлівага развіцця, Цэнтр лідэрства і інавацый, Фларыдскі інстытут урадавання, Цэнтр пазітыўнага старэння, Цэнтр навукі, матэматыкі і тэхналагічнай адукацыі, Інстытут вывучэння моладзі і правасуддзя і Навукова-даследчы інстытут рэгіянальнай эканомікі.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг
* Каледж прафесійных студый
* Каледж адукацыі
* Школа інжынерыі
* Каледж бізнесу
* Школа прадпрымальніцтва
* Водная школа

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Фларыда

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фларыдскі ўніверсітэт узбярэжжа заліва
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | GND: 16335871-0 · ISNI: 0000 0001 0647 2963 · LCCN: no99016969 · Microsoft: 2801014300 · VIAF: 159765930 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Абрамава.
**Лідзія Паўлаўна Абрамава** (нар. 10 сакавіка 1946, Паставы) — народная артыстка Расіі, лаўрэат усерасійскіх конкурсаў, прафесар.

Біяграфія
---------

На радзіме пражыла толькі два гады, а потым сям’я пераехала ў Расію. Скончыла сямігодку, Казанскі хіміка-тэхналагічны тэхнікум, затым шэсць гадоў працавала на ваенным заводзе, дзе была нязменнай удзельніцай святочных канцэртаў. Працуючы на заводзе, яна скончыла вакальнае аддзяленне Казанскага музычнага вучылішча і паступіла ў Музычна-педагагічны інстытут імя Гнесіных у Маскве.

Пасля заканчэння аспірантуры (1986) Лідзія Абрамава больш за дваццаць гадоў выкладае сольны спеў у навучальных установах Масквы.

Прафесар кафедры акадэмічнага спеву Маскоўскага дзяржаўнага інстытута музыкі імя А. Шнітке, Прэзідэнт рэгіянальнага грамадскага фонду «Авэ Марыя», заснавальнік і старшыня міжнароднага студэнцкага конкурсу «Bellа vосе».

Творчасць
---------

З 1978 года па 1997 год была салістка Маскоўскай дзяржаўнай акадэмічнай філармоніі. У яе рэпертуары звыш тысячы твораў, цэлыя праграмы рускай і замежнай класікі, старадаўнія рамансы і народныя песні. Спявачка часта выступае ў Расіі і за мяжой (Венгрыя, Францыя, Англія, Італія, Мальта і інш.).

Зноскі
------

1. ↑  Абрамава Лідзія Паўлаўна

Літаратура
----------

* Абрамова, Л. П. Как упоительны такие вечера / Л. П. Абрамова; беседовал Г. Пищ // Пастаўскi край. — 2007. — 3 лістап. — С. 3.
* Захарэвіч, Н. Народная артыстка Расіі / Н. Захарэвіч // Вiцебскі рабочы. — 2005. — 18 чэрв. — С. 4.
* Пішч, Г. «Паставы — казка, у якой так утульна і камфортна» / Г. Пішч // Пастаўскi край. — 2006. — 1 лістап. — С. 3.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пашкевіч.
**Мікалай Арсенавіч Пашке́віч** (20 мая 1936, Гарадзішча, Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка — 14 сакавіка 1972) — беларускі літаратуразнавец, краязнавец, педагог.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 мая 1936 года ў сялянскай сям’і ў вёсцы Гарадзішча Вілейскага павета Віленскага ваяводства (цяпер — Мядзельскі раён Мінскай вобласці). Пасля заканчэння Халмоўскай пачатковай школы вучыўся ў Сваткаўскай сярэдняй школе. Пасля школы служыў у Савецкай Арміі, потым вучыўся на філалагічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1963 годзе. Працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Сваткаўскай сярэдняй школе, потым стаў намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце. Узначальваў гурток паэзіі «Маладая рунь», выпускаў насценную газету і альманах. Пісаў вершы, літаратуразнаўчыя артыкулы. У 1967 годзе паступіў у аспірантуру Інстытута літаратуры АН БССР, але па стане здароўя не змог яе скончыць і вярнуўся да працы ў школе. У 1968 годзе выдаў кнігу «З вопыту работы літаратурнага гуртка…». У кнізе распавядаецца пра работу школьнага гуртка беларускай літаратуры, у пасяджэннях якога прымалі ўдзел беларускія пісьменнікі Янка Брыль, Васіль Быкаў, Уладзімір Караткевіч, Іван Навуменка, Максім Танк і іншыя. Памёр 14 сакавіка 1972 года. Пахаваны на могілках вёскі Гарадзішча. Помнік, зроблены скульптарам Іванам Міско, нагадвае сонечны прамень, у верхняй частцы якога змешчаны бронзавы барэльеф з профілем маладога настаўніка.

Памяць
------

Памяці настаўніка Васіль Быкаў прысвяціў аповесць «Абеліск», Алег Лойка — верш «Каліны», Апалінарый Пупко — карціну «Памяць». Міколе Пашкевічу прысвечаны раздзел экспазіцыі ў Мядзельскім музеі народнай славы. Пакінуў памяць і ў сэрцах аднавяскоўцаў. Паколькі ў вёсцы была адна студня, настаўнік узняў пытанне аб будаўніцтве водаправода, але атрымаў адмову. Тады ён зрабіў за свае грошы свідравіну.

Зноскі
------

1. 1 2  *Сяргей Шапран.* «Лёс такіх заўжды самы трагічны»: Выбранае з перапіскі Васіля Быкава і Міколы Пашкевіча // *Роднае слова*. — 2011. — № 6 (282). — С. 7. Архівавана з першакрыніцы 19 верасня 2020.
2. 1 2  "Сваю я людзям цеплыню аддам і сэрцам, і душой" **(нявызн.)**.  Нарачанская зара (12 студзеня 2017). Праверана 10 верасня 2020.
3. 1 2  *Г. А. Каханоўскі.* Пашкевіч Мікалай Арсенавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 247.
4. ↑  *Аркадзь Жураўлёў.* Без любові да вучня няма настаўніка: Слова пра Міколу Пашкевіча // *Роднае слова*. — 2011. — № 7 (283). — С. 85. Архівавана з першакрыніцы 22 студзеня 2022.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* "Сваю я людзям цеплыню аддам і сэрцам, і душой" **(нявызн.)**.  Нарачанская зара (12 студзеня 2017). Праверана 10 верасня 2020.
* Пашкевіч, Мікалай Арсеньевіч (настаўнік; 1936—1972) **(нявызн.)**.  Сводный электронный каталог библиотек Беларуси. Праверана 10 верасня 2020.
**Магіпала I** – індыйскі кіраўнік з дынастыі Гуджара-Пратыхары  (укр.) (бел. атрымаў у спадчыну ўладу ад свайго брата Бходжы II. Вядомы таксама як Кшытыпала.

Праўленне
---------

Уладанні Магіпалы ўключалі тэрыторыі ад верхняга цячэння ракі Біяс на паўночным захадзе да Калінгі ці Арысы на паўднёвым усходзе і ад Гімалаяў да Кералы або да краіны Чэра на далёкім поўдні.

У 915 годзе пацярпеў цяжкае паражэнне ад {{нп3|Індра III|Індры III|uk|Індра III}} з Раштракутаў. Здолеў вярнуць сваю сталіцу толькі ў 916 годзе. Вынікам стала паслабленне дзяржавы. Падчас кіравання Магіпалы ў 939 годзе ў яго ўладанні ў Паўночнай Індыі ўварваліся {{нп3|Раштракуты||uk|Раштракути}} на чале з {{нп3|Крышна III|Крышнай III|uk|Крішна III}}. Паражэнне прывяло да пачатку палітычнага крызісу: раджупскія васалы сталі з гэтага часу адгаліноўвацца і станавіцца самастойнымі. У далейшым гэта прывяло да заняпаду Гуджара-Пратыхараў.

1. ↑  Radhey Shyam Chaurasia (2002). *History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A. D.*. Atlantic Publishers & Distributors. p. 208. ISBN 81-269-0027-X,ISBN 978-81-269-0027-5. .
2. ↑  Kavyamimansa of Rajasekhara, ch. XVII, стор. 94
3. ↑  Rama Shankar Tripathi (1989). *History of Kanauj: To the Moslem Conquest*. Motilal Banarsidass Publ. p. 267. ISBN 812080404X, ISBN 978-81-208-0404-3.. Retrieved on 16 лютого 2017.
**Мікалай Віктаравіч Паздняк** — валейбольны трэнер. Дацэнт, кандыдат педагагічных навук, заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь

Біяграфія
---------

У 1981 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і у 1988 годзе тамжа аспірантуру. У 1997 годзе абараніў дысертацыю па тэме: «Эфектыўнасць спаборніцкай дзейнасці спартовых камандаў на грунце міжасабовай сумяшчальнасці (на прыкладзе валейбола)», кандыдат педагагічных навук. У 2007 годзе скончыў Партугальскі еўрапейскі ўніверсітэт (Порта, Партугалія).

У 1988—1994 гадах працаваў у якасці галоўнага трэнера жаночай каманды вышэйшай лігі СССР «Камунальнік» Мінск. У 1991—1994 гадах быў галоўны трэнер жаночай нацыянальнай зборнай каманды Рэспублікі Беларусь па валейболе

З 2020 года дацэнт кафедры фізічнага выхавання і спорту БДУ.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Поздняк Николай Викторович Архівавана 27 кастрычніка 2021.


| ⛭Галоўныя трэнеры  жаночай зборнай Беларусі па валейболе |
| --- |
| 
* Паздняк (1992—2000)
* Казлоў (2000—2007)
* Ганчароў (2007—2009)
* Карполь (2009—2010)
* Ганчароў (2011—2014)
* Хілько (2015—2019)
* Мацвееў (2019—2021)
* Салікаў (2021 — ц.ч.)

 |
**Orchideae** — трыба аднадольных раслін сямейства архідныя (*Orchidaceae*). Таксон быў падзелены на дзве падтрыбы: *Orchidinae* і *Habenariinae*. Хоць некаторыя філагенетычныя даследаванні ўсталявалі манафілію субтрыб, родавыя межы недакладныя, пры гэтым многія роды, як традыцыйна апісваюцца, з’яўляюцца парафілетычнымі ці нават поліфілетычнымі. Віды родаў, такія як *Habenaria* і *Platanthera*, былі змешчаныя ў абедзве падтрыбы. Малекулярна-aілагенетычнае даследаванне 2017 года паказала, што абедзве падтрыбы сапраўды сфармавалі клады, але фармальна не прызнала Habenariinae праз адсутнасць родаў і нявызначанасць у дачыненні да родавых межаў. Азіяцкія віды Orchideae, у прыватнасці, неаднаразова мянялі родавое размяшчэнне з 2012 года.

Роды
----

Роды, уключаныя ў малекулярна-філагенетычнае даследаванне 2017 года, пералічаныя ніжэй. Як адзначалася вышэй, некаторыя агульныя межы застаюцца нявызначанымі; Habenaria, у прыватнасці, не монафілетычная:

* Anacamptis
* Benthamia
* Bonatea
* Brachycorythis
* Chamorchis
* Cynorkis
* Dactylorhiza — Пальчатакарэннік
* Diplomeris
* Galearis
* Gennaria
* Gymnadenia — Ядрушка
* Habenaria (не монафілетычны)
* Hemipilia
* Herminium — Броўнік
* Himantoglossum
* Hsenhsua
* Neotinea
* Ophrys
* Orchis — Ятрышнік
* Pecteilis
* Peristylus
* Physoceras
* Platanthera
* Ponerorchis
* Pseudorchis
* Satyrium
* Schizochilus
* Serapias
* Shizhenia
* Sirindhornia
* Stenoglottis
* Steveniella
* Silvorchis
* Traunsteinera
* Tsaiorchis
* Tylostigma

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | iNaturalist · IPNI · NCBI · Tropicos |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778146224, 2780555323 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хацкевіч.

**Сцяпан Фёдаравіч Хацкевіч** (1 жніўня 1910, в. Парэчча, цяпер Пухавіцкі раён Мінскай вобласці — 28 ліпеня 1979) — беларускі акцёр, Заслужаны артыст БССР (1963).

Біяграфія
---------

Скончыў драматычную студыі пры Наркамаце асветы БССР (1933), працаваў у БДТ-2. З 1937 года ў БДТ-1.

Вострахарактарны акцёр. Творчай індывідуальнасці С. Хацкевіча была ўласціва шчырасць, выразная пластыка, багацце інтанацый, яркія сацыяльна-псіхалагічныя характарыстыкі персанажаў. Майстар эпізоду. Найбольш яскрава талент акцёра выявіўся ў нацыянальным рэпертуары.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 16. — Мінск, 2003.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2. — Мінск, 2003.