У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Петра-Паўлаўская царква.
**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у імя святых апосталаў Пятра і Паўла ў горадзе Бярозе. Помнік архітэктуры другой паловы XVIII—XIX стагоддзяў.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1772 годзе з цэглы намаганнямі святара Данілы Сушынскага.

Царква ў 1915 годзе
Храм быў рэканструяваны ў 1864 годзе па праекце інжынера Леанарда Кржыжаноўскага на ўрадавыя сродкі з капіталу, *«всемилостивейше дарованного на возобновление православных храмов в Белорусских губерниях»*.

У 1872 годзе архітэктар Якаў Фардон склаў праект званіцы і каштарыс на яе абліцоўку. Пасля гэтага царква займела рысы архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.

Істотна перабудавана ў 2003 годзе з паводле праекта, распрацаванага архітэктарам Леанідам Макарэвічам у 1998 годзе. Пры храме створана сястрыцтва ў гонар святой роўнаапостальнай Марыі Магдаліны.

Архітэктура
-----------

Свята-Петра-Паўлаўская царква
У выніку перабудовы напярэдадні Першай сусветнай вайны будынак набыў традыцыйную чатырохчасткавую кампазіцію: трох’ярусная званіца, трапезная, асноўны аб’ём і апсіда з рызніцамі. У аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі аднанефнага бесслуповага храму дамінуе званіца. Будынак мае рысы класіцызму (трохвугольны прафіляваны франтон, падвоеныя пілястры тасканскага ордара, руставаныя ліштвы паўцыркульных акон) і рэтраспектыўна-рускага стылю (несапраўдныя закамары, шатровы дах званіцы, канструкцыйная схема васьмярык на чацверыку галоўнага барабану і інш.).

Існуючы манументальны храм уражлівай архітэктуры, трактаванай у традыцыях старажытнарускага царкаўнага храмабудаўніцтва. Асноўная архітэктурная тэма — вертыкальна цягнутыя арачныя і кілепадобныя праслы-закамары і аконныя праёмы, цыбулепадобнае шматкупалле. У прасторавай кампазіцыі пануе вертыкальна імклівая і прапарцыянальна зграбная 3-ярусная чацверыковая званіца, завершаная макаўкай на вытанчанай шыі. Далучаны да званіцы праз нізкую трапезную кубападобны аб’ём малітоўнай залы завершаны шчыльна згрупаваным 5-купаллем, якое ўзбагачаюць макаўкі прыдзелаў і прытвора.

Інтэр’ер
--------

Меўся драўляны разны іканастас, скампанаваны з карынфскіх калонак, прафіляваных карнізаў і раскраповак, ажурная разьба царскіх варот акаймоўвала абразы. У інтэр'еры мастацкую каштоўнасць уяўлялі абразы 18 — 19 ст. на дошках «Пакроў Маці Божай» (перададзены ў Музей старажытнабеларускай культуры ІМЭФ НАН Рэспублікі Беларусь), «Маці Божая з дзіцем Хрыстом і Іаанам» (дошка, бронзавая пасярэбраная рыза, прывезена з палаца ў в. Здзітава, датавана 1800), «Успенне Маці Божай» (палатно, алей). Меліся пісаныя алеем на палатне абразы, стылістычна звязаныя з рускім акадэмічным жывапісам другой паловы 19 ст. — «Узнясенне», «Воін з кап’ём». Пэўную цікавасць уяўлялі абразы 19 ст. «Афанасій Філіповіч» і «Віленскія мучанікі». Мелася ілюстраванае Евангелле канца 18 стагоддзя.

Зноскі
------

1. ↑  Гродненский православно-церковный календарь. Православие в Брестско-Гродненской земле в конце XIX века. Том I, 1899. — С. 92
2. ↑  Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.
3. ↑  *Кулагин А. Н.* Гродненские зодчие XIX — начала XX веков (новые архивные изыскания). // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Выпуск 24. — Мінск, «Права і эканоміка». — 2018. — С. 80

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свята-Петра-Паўлаўская царква (Бяроза) на Вікісховішчы |

* Свята-Петра-Паўлаўская царква (Бяроза) на сайце Radzima.org
* Свята-Петра-Паўлаўская царква (Бяроза) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Петра-Паўлаўская царква (Бяроза) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
*