**Братоша Кайлутавіч**, таксама **Братош**, **Братша** (зг. з 1370-х — да 1414) — набліжаны баярын вялікага князя Вітаўта.

Родапачынальнік роду Зяновічаў (Братошавага сына звалі Зяновіем). Іх генеалагічнае паданне падае храніст XVI ст. Мацей Стрыйкоўскі, паводле яго Братошычы-Зяновічы паходзілі ад сербскага дэспата — намесніка правінцыі, які выехаў у Вялікае Княства Літоўскае на службу да князя Вітаўта.

Паводле гісторыка Рымвідаса Пятраўскаса, паданне магло мець гістарычную аснову, бо імя Братоша і праўда не было характэрнае для ВКЛ таго часу, а «нетыповае», «нетрадыцыйнае» паходжанне можа тлумачыць далучэнне Братошы да вялікалітоўскай эліты. З іншага боку, яго паходжанне «з Мышы» на літоўска-рускім канфесійна-моўным памежжы можа сведчыць і проста на карысць яго «рускага» паходжання.

У 1370-я гады быў радцам князя Андрэя Альгердавіча, у тым ліку ў 1370—1377 гадах выступаў сведкам яго граматы на сяло Семянцова баярам Фёдару і Дзмітрыю, родапачынальнікам Корсакаў. Снежнем 1388 года разам з панам Мінігайлам і князем Юрыем Кажушнам ездзіў у Маладзечна каб засведчыць прысягу князя Дзмітрыя Альгердавіча польскаму каралю Уладзіславу Ягайле. Напэўна на пачатку 1389 года, ездзіў разам з князем Альгімонтам паслом князя Лугвена Альгердавіча ў Ноўгарад Вялікі.

У 1387—1392 годзе сярод іншых баяр паручыўся князю Скіргайлу за Грыдку Канстанцінавіча, тады ж Братоша атрымаў ад караля Ягайлы Глыбокае. Браў удзел у падрыхтоўцы і падпісанні Салінскага дагавора (1398). Пасля прыходу да ўлады вялікага князя Вітаўта, да 1404 года быў у яго радзе. У 1399 годзе па даручэнні вялікага князя Вітаўта суправаджаў пасланнікаў з Рыгі ў Полацк. Напэўна, у часы вялікага князя Вітаўта ўладанні Братошы пераведзены са складу Полацкай зямлі ў склад Віленскага ваяводства.

Не згадваецца сярод літоўскіх баяр, якія ў 1413 годзе прынялі польскія гербы ў Гарадле, што можа сведчыць пра праваслаўнае веравызнанне, але магчыма Братоша памёр да гэтага часу, бо ў 1414 годзе яго сын Зяновій атрымаў ад вялікага князя Вітаўта пацвярджэнне правоў на бацькоўскія маёнткі.

Валодаў Мышшу, Паставамі з вялікім абшарам да ракі Дзісны і мяжы тагачаснай Полацкай зямлі, а таксама Глыбокім. Меў сыноў Івашку і Зяновія (вядомыя з 1396).

Магчыма, служыў яшчэ вялікаму князю Альгерду і ездзіў яго паслом у Арду. Прынамсі Шырокая рэдакцыя «Сказання пра Мамаева пабоішча», наўгародскае паходжанне якой паказаў Сяргей Азбелеў, згадвае літоўскага пасла **Барцяша**, чэха паходжаннем, які напярэдадні Кулікоўскай бітвы ездзіў да беклярбека Мамая і адгаворваў Альгерда ад саюзу з ім, за што Альгерд хацеў забіць яго. Аднак, Альгерд памёр у 1377 годзе за некалькі гадоў да бітвы, хоць і праўда падтрымліваў сувязі з Ардой.

Зноскі
------

1. ↑  R. Petrauskas. Galia ir tradicija. Vilnius, 2021. C. 228—234.
2. ↑  Кузьмин 2007.
3. 1 2 3 4 5  Лицкевич 2014, с. 53..
4. ↑  Polechow, Butyrski 2018, p. 452.

Літаратура
----------

* *Кузьмин А. В.* Опыт комментария к актам Полоцкой земли второй половины XIII-начала XV в. (окончание) // *Древняя Русь. Вопросы медиевистики*. — 2007. — № 4 (40). — С. 50-68.
* *Лицкевич О. В.* Поручительство литовско-русской знати за нобиля Братошу Койлутовича (1387—1394 гг.) // *Беларуская даўніна*. — 2014. — В. 1. — С. 29-58.
* *Насевіч В.* Зяновічы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 660. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
* *Polechow S. Butyrski M.* Pieczęć kniazia Iwana Olgimuntowicza Holszańskiego // *Inter Regnum et Ducatum. Studia ofiarowane Profesorowi Janowi Tęgowskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin*. — Białystok: 2018.
* *Хорошкевич А. Л.* Комментарии // Полоцкие грамоты XIII — начала XVI вв. — Т. III. — М. 1980. — С. 140—152.