recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alternosfera** — музычны гурт з Кішынёва, які грае альтэрнатыўны рок. Заснаваны ў 1998 годзе, калі адбылася іх першая сумесная рэпетыцыя.

Музычная кар’ера
----------------

23 лістапада 1999 гурт «Alternosfera» ўпершыню выступіў на сцэне перад гледачамі, а праз два гады ўдзельнікі пасля пошукаў уласнага стылю і гучання запісалі дэма-версію ў Кішынёве, а праз год — у Бухарэсце.

У маі 2005 года свет убачыў іх дэбютны альбом пад назвай «Горад 511». Назваць так альбом натхніла першае месца для рэпетыцый — гараж пад нумарам 511. У тым жа годзе рок-гурт запрашаюць на фестываль Tuborg, які праходзіў у Бухарэсце. Акрамя гэтага, музыкі актыўна ўдзельнічаюць ва ўсіх магчымых рок-фэстах у роднай Малдове.

Праз два гады, у красавіку 2007 «Alternosfera» выпускае новую кружэлку пад назвай «Visători cu plumb în ochi sau ultima scrisoare pentru femeia nordică» («Летуценнікі са свінцом у вачах ці Апошні ліст для Паўночнай жанчыны»).

У песнях гурта асноўнай тэмай з’яўляецца любоў, але таксама ў некаторых песнях падымаюць і сацыяльныя і палітычныя пытанні.

У 2008 годзе гурт прапануе ўвазе прыхільнікаў свой трэці альбом «Flori din Groapa Marianelor EP» («Кветкі Марыянскай западзіны»), у кастрычніку 2012 года — пласцінку «Virgula» («Кома»), а 17 кастрычніка 2015, пасля працяглага перапынку на другім павільёне студыі «Малдова-фільм» адбылася прэзентацыя новага зборніка песень «Haosoleum» з чатырнаццаццю новымі кампазіцыямі.

Група «Alternosfera» меламаны параўноўваюць па гучанні з такой рок-легендай, як «Nirvana». На сёння, акрамя роднай Малдовы музыкаў часта можна сустрэць на тэрыторыі Румыніі, Расійскай Федэрацыі і ў Нідэрландах.

Склад гурта
-----------

Склад групы пастаянна мяняўся і на сённяшні дзень сярод удзельнікаў можна ўбачыць:

* Марчел Бостан — вакал, клавішныя, гітара;
* Марын Нікора — гітара, клавішныя;
* Сяргей Аладзін — гітара, клавішныя;
* Нік Русу — ударныя,
* Думітру Косцін — бас.

Спасылкі
--------

* 
* 
*
**Востраў Мбе́нга** (фідж.: *Beqa*) — востраў у складзе Фіджы на поўдзень ад Віці-Леву. Агульная плошча — 36 км². Насельніцтва — 3000 чал. (2006 г.).

Востраў Мбенга мае вулканічнае паходжанне. Месціцца ў 42 км на паўднёвы захад ад Сувы. Рэльеф гарысты. Найвышэйшы пункт — 462 м. Усходні і паўднёвы берагі перасечаны глыбокімі залівамі. Вакол вострава цягнецца шырокае кола каралавых рыфаў.

Жыхары вёскі Руква з племені *савау* на востраве Мбенга вядомы сваім ўменнем хадзіць басанож па распаленым камяням. Згодна паданню, гэты дар яны атрымалі ў старажытныя часы ад духа-вугра. Першапачаткова хаджэнне па распаленым камяням праводзілася ў рытуальных мэтах і суправаджала традыцыйныя рэлігійныя святы. У наш час арганізуецца для забаў турыстаў.

Дзякуючы блізкасці да Сувы і цудоўнай прыродзе востраў Мбенга лічыцца на Фіджы папулярным дарагім курортам. Мясцовыя жыхары таксама займаюцца сельскай гаспадаркай і прыбярэжным рыбалоўствам.

Спасылкі
--------

* Pacific Harbour & Beqa Island Vacation Guide Архівавана 10 верасня 2014.
* Rookwa Village Fire Walking Архівавана 14 лютага 2016.
* Beqa Island — Dive Adventures
**Белару́скае краязна́ўчае тавары́ства** — добраахвотная грамадская арганізацыя. Створана 27 снежня 1989 года на ўстаноўчым з’ездзе у Мінску. Зарэгістравана Міністэрствам юстыцыі БССР 4 чэрвеня 1991 года.

У аснове дзейнасці — прынцыпы, распрацаваныя Цэнтральным бюро краязнаўства (з 1923 года) пры Інбелкульце, а таксама камісіяй па краязнаўстве (з 1987 года) Беларускага фонду культуры. Кіраўнічыя органы — рада і сакратарыят. Старшыня рады — Г. А. Каханоўскі, намеснікі старшыні — М. В. Біч, Л. Р. Казлоў, З. Х. Санько, В. С. Талстой, В. А. Чамярыцкі.

Краязнаўчыя аб’яднанні таварыства створаны ва ўсіх абласных цэнтрах, арганізацыі існуюць амаль ва ўсіх раёнах Беларусі. Некаторыя з іх маюць уласны статут, сімволіку, арганізуюць свае выданні.

Задачы і мэта
-------------

Спрыяць нацыянальнаму адраджэнню Беларусі праз творчую, навуковую і асветніцкую ініцыятыву па вывучэнні канкрэтных мясцін або рэгіёнаў Беларусі.

Мэта — стварэнне у кожным раёне рэспублікі грамадскіх структур па развіцці краязнаўчага руху.

Зноскі
------

1. ↑  Беларускае краязнаўчае таварыства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 396.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 396. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* *Каханоўскі, Г. А.* Беларускае краязнаўчае таварыства // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — С. 354. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 145317 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Голер.

**Ян Янавіч Голер** (Іван Іванавіч Голер; 1886—1980) — цымбаліст з трупы Ігната Буйніцкага.

Біяграфія
---------

Вядома, што ў класічны склад капэлы трупы Ігната Буйніцкага ўваходзілі тры музыкі: дудар (Адам Шульга), скрыпач (Франак Голер) і цымбаліст (Ян Голер).

Ян Голер выступаў з тэатрам Ігната Буйніцкага ў Вільні, Варшаве і Пецярбургу. Захаваліся фотаздымкі, на якіх прысутнічае цымбаліст — наймалодшы з музыкаў.

Ян Голер дапамог адшукаць магілу Ігната Буйніцкага. Гэта было ў 1961 годзе, калі тэатральная грамадскасць рыхтавалася адзначыць 100-годдзе з дня нараджэння І. Буйніцкага. Паводле У. Няфёда, «…сляды магілы Буйніцкага былі згублены, на яе месцы паявіўся густы зараснік. Дапамог І. Голер». Буйніцкі быў перапахаваны ў Празароках.

З успамінаў Яна Голера вынікае, што ён быў заханы ў дачку Ігната Буйніцкага: «Гэрцю [сярэдняя дачка Буйніцкага ад першага шлюбу) я любіў. І яна мяне любіла, але падумаў я, што ў мужыцкіх стасунках жыву. Яда ў нас простая — капуста, поліўка, клёцкі з душой, а яна ўсё ж паненка — ёй і цукерак трэба, і кавы. Буйніцкія, праўда, ня паніліся, але я сам панімаў і да гэтага ўсяго аднёсься халаднакроўна».

Успаміны
--------

Ян Янавіч Голер жыў у Празароках. У 1974 годзе з ім (яму тады было 88 гадоў) пагутарыў Рыгор Семашкевіч, які пазней апісаў гэта ў аб’ёмным эсэ ў газеце «Літаратура і Мастацтва». У эсэ «Світка Буйніцкага» Голер згадвае заснавальніка тэатру і апавядае пра цікавыя факты з дзейнасці першага прафесійнага беларускага тэатра.

«*Музыкаў нас траіх было — Адам Шульга, дудар, мой брат Франак на скрыпцы іграў і я на цымбалах. Ну і яшчэ восем танцораў — Буйніцкі са сваімі трыма дочкамі і гімназісты з Дзісны — хлопец і тры дзеўкі… Мы са сваімі выкрэнтамі паўсвету аб’ездзілі — два разы ў Пецярбурзе былі, у Варшаве, у Вільні*». З гэтай гутаркі відавочна, якім быў асноўны рэпертуар трупы: «*У Буйніцкага танцавалі найбольш скочныя танцы — „Лявоніху", „Качана", „Мяцеліцу", „Ваўчка". Яны танцавалі і падпявалі самі сабе, а мы, музыкі, таксама памагалі пець*».

Зноскі
------

1. 1 2   Архівавана 17 студзеня 2017.
2. ↑  Іван Голер у размове з Рыгорам Семашкевічам, газета «Літаратура і Мастацтва», 1974.
**Мджар** (мальт.: Mġarr) — партовы горад на паўднёвым усходзе вострава Гоца, Мальта. Мджар — самы вялікі рыбацкі населены пункт на Гоца. Апроч паромнага тэрмінала, у горадзе таксама знаходзіцца прыстань для яхт. Над горадам узвышаецца форт Шамбрэ, пабудаваны ў 1749 г. рыцарамі Ордэна Святога Іаана. Мджар звязаны паромам з гаванню Чыркева і востравам Коміна. Аўтобусы ходзяць да гарадоў Вікторыя і Марсалфорн.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — карта Мальты
**Беларускае студэнцкае зямляцтва** *пры Валагодскім малочнагаспадарчым інстытуце*. Існаваў ў 1926/1927 навучальным годзе ў Волагдзе.

Заснавана былымі студэнтамі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, камандзіраванымі дзяржаўнымі органамі БССР на вучобу ў Валагодскі малочнагаспадарчы інстытут, супрацоўнічала з Наркаматам земляробства БССР і Цэнтральным бюро пралетарскага студэнцтва Беларусі. 

У яго ўваходзілі: В. Валодзька (адказны сакратар), В. Вегнэр, В. Каралькоў, У. Перапечка, Р. Юдэльсон.

Літаратура
----------

* Васілеўскі, Ю. Р. Беларускае студэнцкае зямляцтва / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 358.
**Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры** (БДТАПГК) — масавая грамадская арганізацыя ў Беларусі. Утворана ў 1966 годзе.

Структура
---------

Вышэйшы кіруючы орган — з’езд (склікаецца не радзей як 1 раз на 5 гадоў), які разглядае і прымае статут, уносіць у яго змены і дапаўненні, выбірае Рэспубліканскі савет, прэзідыум і рэвізійную камісію. Адбылося 9 з’ездаў таварыства (1966, 1971, 1977, 1981, 1986, 1991, 1996, 2001, 2007). Кіруючы орган паміж з’ездамі — Рэспубліканскі савет, выканаўчы — прэзідыум. У складзе таварыства станам на 2009 года працуюць 6 абласных і Мінскае гарадское аддзяленні, раённыя і гарадскія саветы, пярвічныя арганізацыі.

Дзейнасць
---------

Таварыства з дапамогай насельніцтва, грамадскасці і навуковых устаноў праводзіць работу па выяўленні, вывучэнні і ўліку помнікаў гісторыі і культуры, забеспячэнні іх аховы, уносіць прапановы ў кампетэнтныя органы аб уключэнні выяўленых аб’ектаў у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Ажыццяўляе грамадскі кантроль за выкананнем заканадаўства аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны.

Арганізуе і праводзіць навуковыя і навукова-практычныя канферэнцыі па пытаннях захавання гісторыка-культурнай спадчыны. У 1960-1990-я гады таварыства фінансавала работы па кансервацыі і рэстаўрацыі унікальных помнікаў архітэктуры, археалогіі, гісторыі, сярод якіх Полацкі Сафійскі сабор, Мірскі замак, Заслаўская Спаса-Праабражэнская царква і інш.

Выдае кнігі, брашуры, буклеты, плакаты гістарычнай і археалагічнай тэматыкі. Найбольш значныя выданні таварыства 1970-1980-х гадоў: «Археалагічная карта Беларусі», «Гарады Беларусі па летапісах і раскопках (IX—XIII стст.)» Г. В. Штыхава і «Старажытная гісторыя Усходняга Палесся» У. Ф. Ісаенкі (1975), «Замкі Беларусі (XIII—XVII ст.)» М. Ткачова і «Заслаўскі гісторыка-археалагічны запаведнік» С. А. Мілючэнкава (1977), «Археалагічныя помнікі Гомельшчыны» У. У. Багамольнікава і А. А. Макушнікава, «Археалагічныя помнікі Міншчыны» М. М. Чарняўскага (1988). У 1970—1989 гадах выдавала штоквартальны бюлетэнь «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі», у 1989—1996 гадах сумесна з Беларускім фондам культуры — часопіс «Спадчына». Выдае зборнік навуковых матэрыялаў «Каштоўнасці мінуўшчыны» (у 1998—2008 гадах выйшла 9 выпускаў).

Старшыні БДТАПГК
----------------

* 1966—1977 — І. Клімаў
* 1977—1986 — Н. Сняжкова
* 1986—1995 — Н. Мазай
* 1995—1997 — М. Дзямчук
* 1997 — ? — С. Марцалеў
* ? - Антон Астаповіч

Літаратура
----------

* Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 5 красавіка 2013.
Схема старажытнагрэчаскага храма тыпу мегарон
**Мегарон** (стар.-грэч.: μέγα — вялікі + ρον — зала) — грэчаскі дом прамавугольны ў плане з ачагом пасярэдзіне. Узнік у эпоху балканскага неаліту (у культуры Вінча): пачатак IV тыс. да н.э. Паслужыў прататыпам храмаў у гамераўскі (прадполісны) перыяд.

Мегарон — самы просты тып старажытнагрэчаскага *храма ў антах*: на пярэднім фасадзе мае закрыты ордар у адзін рад калон. Іншымі словамі, прамавугольная пабудова з порцікам у тарцы і размешчаным за порцікам залай з ачагом у цэнтры.

Паняцце ўвёў Вітрувій, які даў тыпалогію старажытнагрэчаскіх храмаў.

Гл. таксама
-----------

* Прастыль
* Амфіпрастыль
* Перыптэр
* Дыптэр

Зноскі
------

1. ↑  МЕГАРОН. Словарь античности
2. ↑  МЕГАРОН / а мТип здания сложившийся в Др Греции: прямоугольная постройка с

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
**Савет рэвалюцыйнага камандавання** (араб.  مجلس قيادة الثورة‎‎) — вышэйшы орган улады Ірака з ліпеня 1968 года па красавік 2003 года. Па некаторых даных, цяпер дзейнічае ў падполле.

У адпаведнасці з часовай Канстытуцыяй Ірака СРК налічвае не больш за 12 членаў, якія выбіраюцца шляхам самакааптацыі з ліку членаў рэгіянальнага кіраўніцтва партыі арабскага сацыялістычнага адраджэння. Па канстытуцыі 1968 года з’яўлялася вышэйшым органам улады ў краіне. 41 артыкул абвяшчае, што «Савет рэвалюцыйнага камандавання — гэта рэвалюцыйны апарат, які кіраваў народнымі масамі і ўзброенымі сіламі раніцай 17 ліпеня 1968 года, гэта значыць узначаліў рэвалюцыю».

Па Канстытуцыі СРК абірае прэзідэнта, выдае законы і іншыя акты, прызначае і здымае міністраў, вырашае пытанні дзейнасці Міністэрства абароны, грамадскай бяспекі, пытанні іх паўнамоцтваў і структурнай арганізацыі, аб’яўляе частковую або поўную мабілізацыю ў краіне, аб’яўляе вайну і заключае мір, абірае прэм’ер-міністра, ратыфікуе Міжнародныя дагаворы і пагадненні.

Старшынёй СРК з моманту яго стварэння да 16 ліпеня 1979 быў Ахмед Хасан аль-Бакр, з 16 ліпеня 1979 — Садам Хусейн. З 30 снежня 2006 па 26 кастрычніка 2020 абавязкі старшыні выконваў Ібрагім Ізат ад-Дуры.

Зноскі
------

1. ↑  КОНСТИТУЦИОННОЕ ПРАВО ЗАРУБЕЖНЫХ СТРАН (страны Ближнего Востока). ТЕМА 5 Архівавана 4 чэрвеня 2008 года.
2. ↑  Правовые системы стран мира: Энциклопедический справочник
Цені на Юпітэры ад двух яго спадарожнікаў 6 чэрвеня 2005 (змадэляваны на кампутары малюнак).
Рух Іо вакол Юпітэра 10 лютага 2009 года. У тых месцах Юпітэра, куды падае цень Іо, назіраецца сонечнае зацьменне. Змадэляваная анімацыя з’явы, якой бы яна выглядала для зямнога назіральніка
**Сонечнае зацьменне на Юпітэры** — астранамічная з’ява, калі адзін з натуральных спадарожнікаў Юпітэра праходзіць перад Сонцам, блакуючы яго святло. Калі пры назіранні з Юпітэра спадарожнік мае вуглавы памер меншы, чым Сонца, то ён можа праходзіць па дыску Сонца. Калі спадарожнік мае вуглавы памер большы, чым Сонца, ён можа засланіць Сонца.

Пры назіранні з Юпітэра Сонца могуць цалкам засланяць 5 аб’ектаў: Амальтэя, Іо, Еўропа, Ганімед і Каліста. Усе астатнія маюць вуглавы памер меншы за Сонца з прычыны невялікіх памераў ці вялікай адлегласці і могуць толькі праходзіць па дыску Сонца. Большасць знешніх спадарожнікаў маюць вялікія лады арбіты, з прычыны чаго праходжанне назіраецца рэдка.

Выява Юпітэра і Іо, атрыманая тэлескопам Хабл 24 ліпеня 1996 года.
Калі чатыры самых буйных спадарожнікі Юпітэра засланяюць Сонца, іх цень на Юпітэры можа назірацца з Зямлі ў тэлескопы .

Сонечныя зацьменні на Юпітэры — з’ява не рэдкая, паколькі Юпітэр вельмі вялікі і нахілы плоскасцяў арбіт яго ўнутраных спадарожнікаў вельмі малыя, з прычыны чаго практычна на кожным вітку кожнага са спадарожнікаў дзе-небудзь на Юпітэры адбываецца зацьменне.

Касмічныя чоўны і апараты, у ліку якіх *Піянер-10* і *Піянер-11* (1973 і 1974), *Вояджэр-1* і *Вояджэр-2* (1979), *Галілеа* (1995—2003), *Касіні-Гюйгенс* (2000), *) *Новыя гарызонты** (2007) фіксавалі сонечныя зацьменні на Юпітэры, праходжання спадарожнікаў Юпітэра, а таксама іх зацьменні.

Спасылкі
--------

* SkyTonight
**«Лулу і Брыгз»** (укр.: «Dog») — амерыканскі фільм жанру — роўд-муві. Прэм’ера фільма ў ЗША адбылася 18 лютага 2022 года. Гэта гісторыя пра сумеснае падарожжа чалавека і сабакі, якія праходзяць праз прыгоды і пачынаюць сябраваць. І гэтае сяброўства змяняе ўсё.

Апісанне
--------

Герой Татума — Джэксан Брыгз — былы вайсковец. Праз траўму галавы Брыгз не мае дазволу служыць у арміі, але ж ён спадзяецца туды вярнуцца — трэба толькі, каб за яго закінулі слоўца. Гэтую задачу Брыгзу дапамогуць вырашыць, калі ён выканае заданне, то-бок даставіць Лулу на пахаванне ў Арызону.

І Лулу, і Брыгз маюць сваё цяжкае мінулае, і праз гэта не могуць давяраць навакольным і ўсяму свету. Сумеснае падарожжа дапамагае ім змяніцца да лепшага.

З аднаго боку, у стужцы хапае момантаў, што дэманструюць: і Лулу, і Брыгз усё яшчэ не пазбавіліся свайго посттраўматычнага расстройства. Напрыклад, сабака неяк бачыць чалавека ў мусульманскім адзенні і адразу нападае на яго, бо гэта тое, чаму аўчарку вучылі. Тым часам Брыгз хваліцца, колькі чалавек ён паспеў забіць, і не надта аналізуе, што гэта значыць.

Сюжэт
-----

Лулу — бельгійская аўчарка (яе граюць тры розныя і сапраўды таленавітыя сабакі). Гэта былы армейскі пёс, істота, якую вучылі пераследаваць і забіваць людзей. Ён удзельнічаў у сапраўдных баях у Іраку і Афганістане. Лулу пакутуе ад наступстваў посттраўматычнага сіндрому, паводзіць сябе нестабільна і часам дэманструе лютасць.

Сабаку трэба даставіць на пахаванне былога ваеннага афіцэра, які некалі трэніраваў Лулу. Шлях няблізкі — са штата Вашынгтон у Арызону, каля тысячы кіламетраў. І ў гэтым падарожжы сабаку будзе суправаджаць чалавек, бадай, з не менш складанай гісторыяй

Зноскі
------

1. 1 2  Box Office Mojo — 1999. Праверана 28 студзеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q223142'></a>
2. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 28 ліпеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
3. ↑  Terjesztésre kerülő filmalkotások és artfilmek nyilvántartása — NMHH. Праверана 2 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q99587855'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q541497'></a>
4. ↑  Фільм тыдня: «Лулу і Брыгз». Светлая гісторыя пра тое, як чалавек і сабака змянілі адзін аднаго

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
**Царкоўны савет** (букмал: Kirkemøtet, нюнорск Kyrkjemøtet) — адзін з цэнтральных саветаў, які дзейнічае ў складзе епархіяльнага савету (нарв.: Bispedømmeråd) разам з міжцаркоўным саветам (нарв.: Mellomkirkelig råd) і царкоўным саветам саамаў (нарв.: Samisk kirkeråd). Царкоўны савет быў заснаваны законам у 1969 годзе, як далейшае развіццё і адгалінаванне епархіяльнага савета 1953 года, і быў адноўлены ў 1984 годзе. Гэта адбылося ў той жа час, калі сумеснае пасяджэнне епархіяльнага савета было пераўтворана ў царкоўны савет. Крысцін Гунлейксруд Роўм была абраная старшынёй царкоўнага савета ў 2016 года (і застаецца да сённяшняга моманту (2021)). Сумесны сакратарыят трох цэнтральных саветаў размешчаны ў «царкоўным доме» ў Осла, які з 2018 года (2021) яго ўзначальвае дырэктар Інгрыд вад Нільсэн.

Структура
---------

Галоўная задача савета — быць падрыхтоўчым і выканаўчым органам для царкоўнага сабору, які з’яўляецца вышэйшым выбарным органам нарвежскай лютранскай царкоўнай абшчыны. Царкоўны савет звычайна абіраецца на чатыры гады і складаецца з 15 сябраў:

14 абраных саветам: 10 ад акругоў (з якіх па меншай меры адзін павінен быць пастарам) і 4 выпадкова выбраных пастара.

1 епіскап, старшыня епіскапскага сабору (епіскап-прэсэс).

Царкоўны савет быў створаны ў 1969 годзе. Першым абраным лідэрам (да 1990 года быў старшынёй) — Пер Воксе (1970-1978). Потым былі Людвіг Ёхан Бакэвіг (1978-1986), Фін Олаф Майры (1986-1990), Одб’ерн Эвеншауг (1990-1998), Гунвар Конгсвік (1998-2002), Тор Б’ярне Боры (2002-2006), Нільс-Тур Андэрсан (2006-2010), Свейн Арнэ Лінда (2010-2016) і Крысцін Гунлейксруд Роўм (2016-).

Сакратарыят царкоўнага савета ўзначальвалі дырэктар Георг Хіле (1971-1974), Івар Рамві (1974-1978), Ёханэс Ультравейт-Мо (1979-1990), Пуга Андрэсен (1990-1996), Эрлінг Петэрсан (1996-2006), Енс-Петэр Ёнсэн (2006-2018) і Інгрыд вад Нільсэн (2018-).

Сфера дзейнасці
---------------

Царкоўны савет праводзіць да пяці штогадовых сходаў, а ў прамежках паміж асноўнымі пасяджэннямі, пытаннямі займаецца асобны працоўны камітэт. У дадатак да падрыхтоўкі і ўзбуджэння спраў для сабору, савет нясе каардынацыйную адказнасць за забеспячэнне падрыхтаванасці Нарвежскай лютэранскай царквы да стыхійных бедстваў і аварый.

Камітэты пры царкоўным савеце
-----------------------------

* Камітэт па пытаннях божага культу (старшыня: Хэге Элізабэт Фагермуэн)
* Камітэт па справах моладзі (старшыня: Фрэйдыс Індф’ердынген)
* Тэалагічны камітэт (старшыня: Крысцін Графі-Калевог)
* Камітэт па міжнародных справах (старшыня: Рог Рольфсен)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Kyrkjelova § 25
**Кіеўская карцінная галерэя** (укр.: Киевская картинная галерея) — мастацкі музей Украіны, размешчаныў г. Кіеве.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1922 годзе як Кіеўская карцінная галерэя, у 1934—1936 гадах — аддзел рускага мастацтва Мастацкага музея. З 1936 года — Кіеўскі дзяржаўны музей рускага мастацтва. З 1965 года — Кіеўскі музей рускага мастацтва. З 2011 года — Кіеўскі нацыянальны музей рускага мастацтва. З 2017 года — Нацыянальны музей «Кіеўская карцінная галерэя».

У музеі прадстаўлены збор старажытнарускага (абразы 13-17 стст.), рускага (жывапіс і скульптура 18 ст. — пачатку 20 ст.) і савецкага мастацтва, фарфору, вырабаў народных мастацкіх промыслаў.

Літаратура
----------

* Новая иллюстрированная энциклопедия. Кн. 8. — Москва, 2004.
* Музей росїйського мистецтва в Києвї : альбом. ― Київ, 1985.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Нацыянальнага музея «Кіеўская карцінная галерэя». Архівавана 22 лютага 2022.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марцірасян.

**Тыгран Геворгавіч Марцірасян** (арм.: Տիգրան Գ. Մարտիրոսյան; нар. 9 чэрвеня 1988 у Ленінакане, Армянская ССР) — армянскі цяжкаатлет, шматразовы чэмпіён Арменіі, трохразовы чэмпіён Еўропы (2008, 2010, 2015), чэмпіён свету (2010), прызёр Алімпійскіх гульняў (2008). Заслужаны майстар спорту Арменіі (2009).

Біяграфія
---------

Тыгран Марцірасян нарадзіўся ў сям'і вядомага ў Арменіі цяжкаатлета Геворга Марцірасяна. У 1999 годзе пасля смерці бацькі ён пачаў займацца цяжкай атлетыкай пад кіраўніцтвам Ашота Мхітарана.

У 2003 годзе стаў прызёрам чэмпіянату Еўропы сярод юнакоў, а ў 2004 годзе – пераможцам гэтых спаборніцтваў. У тым жа годзе ён заваяваў залаты медаль чэмпіянату Еўропы сярод юніёраў, а ў 2005 годзе паўтарыў гэты поспех. З 2006 года пачаў выступаць у сталых спаборніцтвах. У 2007 годзе стаў срэбным прызёрам чэмпіянату Еўропы ў Страсбургу, а ў 2008 годзе перамог на чэмпіянаце Еўропы ў Ліньяна і заваяваў бронзавы медаль Алімпійскіх гульняў у Пекіне. У 2009 годзе Тыгран Марцірасян перайшоў у цяжэйшую вагавую катэгорыю. Дэбютаваўшы ў ёй на чэмпіянаце свету ў Кані, заняў другое месца, прайграўшы толькі кітайцу Лю Сяацзюню. У 2010 годзе стаў чэмпіёнам Еўропы, упэўнена перамогшы ў абаіх практыкаваннях, а на чэмпіянаце свету ў Антальі змог узяць рэванш у кітайскага атлета і заваяваць званне чэмпіёна свету. Гэты поспех ён прысвяціў памяці свайго трэнера Ашота Мхітарана, які раптоўна сканаў за некалькі месяцаў да турніру. Тыгран Марцірасян увайшоў у гісторыю як першы спартсмен, які выйграў залаты медаль чэмпіянату свету па цяжкай атлетыцы сярод мужчын пад сцягам Арменіі. Федэрацыя спартыўных журналістаў Арменіі прызнала яго лепшым спартсменам краіны 2010 года.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 26 красавіка 2022.
2. ↑  Тигран Мартиросян посвятил свою победу скончавшемуся тренеру Ашоту Мхитаряну
3. ↑  Да Тыграна Марцірасяна апошнім армянскім атлетам, які ставаў чэмпіёнам свету па цяжкай атлетыцы сярод мужчын, быў Ісраел Мілітасян. Ён заваяваў гэта званне ў 1989 годзе яшчэ да здабыцця Арменіяй незалежнасці. У 2009 годзе Назелі Аўдалян стала чэмпіёнкай свету па цяжкай атлетыкі сярод жанчын.
4. ↑  Лауреаты спортивной Армении 2010 Архівавана 16 снежня 2014.

Спасылкі
--------

* Тыгран Марцірасян на сайце Chidlovski.net  (англ.)
* Тигран Г. Мартиросян(недаступная спасылка)
* Тигран Г. Мартиросян: «Я пошёл по стопам отца»(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | IAT · IWRP · Olympedia · TheSports.org |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Гур.
**Мардэхай Гур** (іўр.: מרדכי "מוטה" גור‎; 5 мая 1930 года, Іерусалім, Падмандатная Палесціна — 16 ліпеня 1995 года, Тэль-Авіў, Ізраіль) — ізраільскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч, начальнік Генеральнага штаба арміі Ізраіля (1974—1978), міністр аховы здароўя Ізраіля (1984—1986).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Іерусаліме, у сям’і выхадцаў з Расійскай імперыі Машэ і Тавы Гарбань. У трынаццацігадовым узросце Мота далучаецца да Хаганы. Пасля вайны за незалежнасць служыць у Нахалі, але мара служыць у дэсантных войсках прыводзіць яго ў брыгаду Цанханім, дзе ён знаёміцца з Арыэлем Шаронам. У 1955 годзе Мардэхай Гур атрымлівае медаль «За Адвагу» з рук Машэ Даяна.

Пасля завяршэння вучобы ў ваенным каледжы ў Парыжы быў прызначаны камандзірам пяхотнай брыгады «Галані». У час Шасцідзённай вайны брыгада парашутыстаў пад яго камандаваннем вызваляе Усходнюю частку Іерусаліма. Гур перадае па рацыі гістарычныя словы: «Храмавая гара ў нашых руках! Паўтараю — Храмавая гара ў нашых руках!»

У 1969 годзе прызначаны камандуючым Паўночнай ваеннай акругі. У 1972—1973 гг. з’яўляўся ваенным аташэ Ізраіля ў Вашынгтоне, ЗША. Пасля вяртання, у другі раз прызначаецца камандуючым Паўночнай ваеннай акругі. У студзені 1974 года, замяняе Давіда Элазара на пасадзе Начальніка Генеральнага штаба.

Пасля выхаду ў адстаўку займаецца палітыкай. Абіраецца ў Кнесет у 1981 годзе ад партыі Авада. Быў міністрам аховы здароўя і міністрам без партфеля. Ва ўрадзе Рабіна займаў пасаду намесніка міністра абароны.

Аўтар некалькіх кніг, у тым ліку «Храмавая гара ў нашых руках» (1973 г).

Даведаўшыся, што цяжка хворы на рак, Мардэхай Гур скончыў жыццё самагубствам застрэліўшыся з асабістага пісталета 16 ліпеня 1995 года, у двары свайго дома.

Зноскі
------

1. 1 2  חה"כ מרדכי (מוטה) גור (גורבן) — Кнесет.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q133396'></a>
2. ↑  Mordechai Gur // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

Спасылкі
--------

* Архівавана 15 чэрвеня 2017.
* Артыкул «*Мота Гур*» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13973409h · GND: 1147725950 · GTAA: 105280 · ISNI: 0000 0001 1691 0621 · LCCN: n83176306 · SUDOC: 242328784 · VIAF: 97198085 |

 |
**Кіеўскі завод электратранспарту, КЗЭТ** — завод у Кіеве, Украіна. За час свайго існавання завод выпускаў вялікую колькасць мадэляў тралейбусаў і праводзіў рамонт тралейбусаў, трамваяў і вагонаў метро, невялікія аб'ёмы вытворчасці працягваюцца і цяпер. Завод на 88% належыць ЗАТ Транссервіс-Інвест.

Кароткая гісторыя прадпрыемства
-------------------------------

На працягу 1904-1906 гадоў адзін з трамвайных паркаў горада, а менавіта Васількоўскі, размешчаны на паўднёвай ўскраіне Кіева, быў ператвораны ў вагонарамонтныя майстэрні.

Майстэрні спачатку толькі выконвалі рамонт вагонаў, але з часам сталі таксама выпускаць вагоны. У 1920-30-я гады прадпрыемства называлася "Завод імя Домбаль" і працягвае выпуск двухвосевых маторных і прычапных вагонаў, хоць перад вайной была таксама выпушчана невялікая партыя 4-восных вагонаў.

Пасля вайны, асабліва ў 1950-я гады, ужо Кіеўскі завод электратранспарту захоўвае свой профіль — акрамя рамонтаў, працягвае выпуск не толькі трамваяў, але і тралейбусаў. У прыватнасці, да 1968 года выпускаліся трамваі такіх мадэляў як: КТВ-55 і КТП-55 (маторныя і прычапныя вагоны), КТВ-57 (двухбаковыя вагоны) і тралейбусы КТВ-1, К-2, К-2, К-3, К-4, К-5ЛА, К-6. Аднак ў 1968 згодна з абавязацельствам СССР перад краінамі сацлагеру на КЗЭТ згарнулі вытворчасць трамваяў і тралейбусаў.

У 1970-80-я гады КЗЭТ пераходзіць на вытворчасць грузавых тралейбусаў пад агульным індэксам КТГ (Кіеўскі Тралейбус Грузавы).

Толькі ў 1991-1993 гадах на заводзе зноў пачалі вырабляць тралейбусы - быў выраблены невялікія партыі тралейбусаў К-11 і К-11У ў сучлененым і адзіночным выкананні адпаведна. Акрамя таго, працягваўся рамонт трамваяў і тралейбусаў.

У 2005 годзе завод быў перанесены са старога месца на тэрыторыі Падольскага трамвайнага дэпо. Зараз завод (з 2004 года, серыйна — з 2008 года) на базе вагонаў Татра Т3SU вырабляе вагоны К3RN (па дакументах пазначаецца таксама як K3UA). Таксама ажыццяўляецца капітальна-аднаўленчы рамонт тых жа вагонаў Татра Т3SU.

Прадукцыя
---------

* Кіеў-2
* Кіеў-4
* Кіеў-5
* Кіеў-6
* Кіеў-11
* Кіеў-12
* КТГ-1
* К3RN
**Кіеўскі летапіс** — летапіс, які быў складзены ў Выдубіцкім манастыры на падставе мясцовых летапісаў і асобных пагадовых запісаў.

У адрозненне ад «Аповесці мінулых гадоў», Кіеўскі летапіс прысвечаны пераважна мясцовым падзеям (гісторыі Кіева) з 1118 да 1199/1200 і мае больш свецкі характар. Летапісец асуджае княжацкія ўсобіцы, апісвае барацьбу ўсходніх славян з полаўцамі. Пад 1159 годам у творы змешчана апавяданне пра падзеі ў Полацкай зямлі, у прыватнасці, пра дзейнасць веча ў Полацку і Друцку, узаемаадносінах веча і князёў. Таксама аўтар акцэнтуе ўвагу на Тураве, Пінску, Берасці. На думку С. М. Салаўёва, У. Ц. Пашуты, Л. В. Аляксеева, у Кіеўскім летапісе ёсць урыўкі з Полацкага летапіса.

Літаратура
----------

* *Белазаровіч В. А.* Гістарыяграфія гісторыі Беларусі: вучэб. дапаможнік; Установа Адукацыі «Гродзенскі Дзярж. Ун-т імя Я. Купалы». — Гродна : ГрДУ, 2006. — 345 с. — ISBN 985-417-858-7.. С.32, 33.
* Кіеўскі летапіс // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 254—255.
**Капліца-пахавальня Скірмунтаў** — помнік архітэктуры неакласіцызму ў в. Моладава (Іванаўскі раён) пры галоўным уездзе ў сядзібна-паркавы комплекс Скірмунтаў (не захаваўся).

Пабудавана ў 1905—1908 паводле праекта віленскага архітэктара Тадэвуша Раствароўскага. У савецкія часы ў капліцы размяшчаўся склад трактарных запчастак.

Архітэктура
-----------

Капліца-пахавальня, фота 1937 г.
Мураваны цэнтрычны храм-ратонда дыяметрам 8 м завершаны сферычным купалам. Ніжэйшая за астатні аб'ём прамавугольная, раскрапаваная пілястрамі апсіда і дарычныя порцікі з трох бакоў надаюць плану крыжападобную форму. Уваходы порцік чатырохкалонны, астатнія — дзвюхкалонныя. Апрацаваны гарызантальным рустам цыліндрычны аб'ём завершаны шырокім фрызам з поясам ляпных гірлянд і карнізам з сухарыкамі і мадульёнамі. Тымпаны франтонаў і ліштвы акон, якія мелі калісьці каляровыя вітражы, аздоблены ляпным раслінным арнаментам. У інтэр'еры сцены рытмічна раскрапаваныя пілястрамі і завершаны па перыметры карнізам.

У алтары была ўстаноўлена беламармуровая скульптура Хрыста, створаная скульптарам Броцкім (не захавалася). Аздабленне інтэр'ера не збераглося.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Моладаўская капліца // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 500. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Капліца-пахавальня Скірмунтаў (Моладава)
* Капліца-пахавальня Скірмунтаў (Моладава) на сайце Radzima.org
* Капліца-пахавальня Скірмунтаў (Моладава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Абрамовіч.
**Марыян Станіслаў Абрамовіч** (польск.: Marian Stanisław Abramowicz) (25 сакавіка 1871 (13 сакавіка), Цвер, Расія — 7 студзеня 1925, Варшава, Польшча) — рэвалюцыянер-народнік, публіцыст, дзеяч культуры Беларусі і Польшчы.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Маскве — спачатку ў гімназіі, потым з 1888 года на матэматычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта, дзе ўзначальваў гурток сацыялістычнага кірунку ў маскоўскім польскім коле. Захоплены ідэямі народнікаў, вывучаў на Навагрудчыне беларускую мову. Быў вельмі актыўны ва ўсталяванні сувязей з палітычнай эміграцыяй, дзеля гэтага неаднаразова выязджаў у іншыя гарады і за мяжу. 9 сакавіка 1890 года арыштаваны за ўдзел у студэнцкіх выступленнях і зняволены ў маскоўскай турме «Бутырка». У турме ўдзельнічаў у заснаванні беларускага гуртка моладзі. У Тыльзіце (ва Усходняй Прусіі) выдаваў агітацыйную літаратуру, а потым перапраўляў яе ў Расію. Там у студзені 1892 года пад назваю «Дзядзька Антон» выдаў беларускі пераклад польскай публіцыстычнай брашуры «Бацька Шыман», а таксама польскамоўныя «Kilka uwag» i «Jan Skiba». Наведаў Берлін, Франкфурт, Жэневу, Цюрых, Львоў, Кракаў, набываючы сацыялістычныя выданні на польскай, рускай і яўрэйскай мовах. У канцы красавіка 1892 года прыехаў у Варшаву, дзе 2 мая арыштаваны царскай паліцыяй у Лазенкаўскім парку падчас расклейвання патрыятычных адозваў. Два гады пад следствам адбыў у Варшаўскай цытадэлі, а затым быў асуджаны на 3 гады зняволення ў пецярбургскай турме «Крэсты» і 6 гадоў пасялення ў Сібіры ў Верхаянску.

У 1894 годзе быў адным з трох вязняў, якія адмовіліся прысягаць новаму імператару Мікалаю ІІ. У час ссылкі ў Верхаянску вёў метэаралагічныя даследаванні, што дазволіла яму вярнуцца ў Еўропу пры дапамозе Расійскай АН. Пасля вяртання са ссылкі кіраваў у Пецярбургу рабочай кнігарняй «Праца». У рэвалюцыю 1905—1907 гадоў забяспечваў сувязь паміж Польскай сацыялістычнай партыяй і расійскімі рэвалюцыйнымі партыямі. З 1908 года жыў у Варшаве. Арыштоўваўся за ўдзел у арганізацыі Народнага ўніверсітэта. Пасля аднаўлення незалежнасці Польшчы ў 1918 года займаўся архіўнай і бібліятэчнай справамі. Меў вялікую ўласную бібліятэку (каля 8 тысяч тамоў), дзе захоўваліся рэдкія беларускія выданні.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* Скалабан В. Працяг гісторыі з «Дзядзькам Антонам» // Полымя. 1988, № 2; ЭГБ, т. 1; МАБ.
* Abramowicz L. Abramowicz Marian // Polski Słownik Biograficzny. Kraków, 1935. T. I.
* Czarnocki N. Marian Abramowicz (wspomnienie pośmiertne) // Przegląd Wileński. 1925. №1.
* Czarnocki N. Przyczynki do historii PPS // Księga pamiątkowa PPS. Warszawa, 1923
* Durko J. Abramowicz Marian Stanisław // Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. Warszawa, 1985
* Perl F. Dzieje ruchu socjalistycznego w zaborze rosyjskim (do powstania PPS). Warszawa, 1932.
* Turonek J. Wokół genezy Dziadźki Antona // Slavia orientalis. 1983, № 3
**Капліца** — каталіцкая капліца на Кальварыйскіх могілках Мінска, размешчаная ў цэнтральнай частцы могілак, побач з цаглянай і зруйнаванай неагатычнай капліцамі-пахавальнямі. Пабудавана ў пачатку XX ст. з цэглы як пахавальня.

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Бакавы фасад
Вырашана кампактным прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Фасады расшыты па тынкоўцы рустам, апяразаны шырокім прафіляваным карнізам-антаблементам, крапаваны вуглавымі пілястрамі (класіцыстычная рэтраспекцыя). Прамавугольны ўваходны праём аформлены стылізаваным гатычным парталам, завершаным стральчатай аркай і бакавымі пінаклямі.

Літаратура
----------

* Капліца // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — С. 225. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Капліца (Кальварыйскія могілкі, у цэнтры могілак)
**Марыя дэ Куртэнэ** (фр.: Marie de Courtenay; 1204 — 1228) — нікейская імператрыца, рэгентка Лацінскай імперыі ў 1228 годзе.

Дачка лацінскага імператара П’ера дэ Куртэнэ і імператрыцы Іаланды дэ Эно. У 1217 ці 1218 годзе выдадзена замуж за нікейскага імператара Феадора I Ласкарыса. Шлюб гэты меў на мэце ўмацаваць мірныя адносіны паміж дзвюма дзяржавамі. Пасля смерці Іаланды дэ Эно Феадор Ласкарыс, лічачы, што жаніцьба на лацінскай прынцэсе дае яму некаторыя правы на Канстанцінопаль, пачаў падрыхтоўку да захопу горада (1220). Рэгент Лацінскай імперыі Конан Бецюнскі неадкладна адрэагаваў на пагрозу, накіраваўшы войскі ў Малую Азію. Справа ледзь не дайшла да новай вайны, але пры дзейным удзеле Марыі дэ Куртэнэ канфлікт атрымалася завяршыць мірам у 1221 годзе.

Дзяцей у шлюбе з Феадорам не было, і пасля смерці мужа Марыя вярнулася ў Канстанцінопаль. Напачатку 1228 года, пасля смерці брата — імператара Роберта дэ Куртэнэ, была абрана баронамі рэгенткай імперыі; выконвала гэтыя абавязкі да сваёй смерці ў верасні 1228 года.

Зноскі
------

1. ↑  *Pas L. v.* Marie de Courtenay // Genealogics — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | BPN: 26161817 |
**Капліца-надмагілле Жукоўскіх** — капліца на каталіцкіх могілках па вул. Лазарэнкі ў Магілёве. Пабудавана ў пачатку XX ст. з цэглы як надмагілле Жукоўскіх. Помнік архітэктуры мадэрну і архаікі (неаегіпецкі стыль[ru]). У склепе быў пахаваны маршалак шляхты Рагачоўскага павета Аляксандр Жукоўскі (1820—1915) і, верагодна, ягоная жонка Клацільда з Цеханавецкіх (шыльда не захавалася).

Архітэктура
-----------

Вырашана сенню на 4 егіпецкіх калонах, якія пастаўлены на квадратны подыум і трымаюць плоскае перакрыцце пад шатровым дахам з крыжом. Магутны антаблемент ад фронта пакрыты рэльефнымі крылатымі дыскамі[ru] і фланкіраваны канічнымі пінаклямі з вазамі. Унутры на тарцовай сцяне прамавугольны партал з рэльефным крыжом па цэнтры і скульптурай анёла ў аснаванні з правага боку.

Зноскі
------

1. 1 2  Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.
2. ↑  Старонк на сайце Польскіх могілак

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Старонка на сайце Польскіх могілак
* Капліца-надмагілле Жукоўскіх (Магілёў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Капліца-пахавальня Корсакаў** — помнік архітэктуры неарускага стылю на могілках у в. Бяздзедавічы.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1910 г. з бутавага каменю і цэглы як родавая пахавальня ўладальнікаў маёнтка Корсакаў. Знаходзілася ў паўзруйнаваным стане, у 1990-я гг. адрамантавана, прыпісана да Спаса-Праабражэнскай царквы ў вёсцы Шпакоўшчына.

Архітэктура
-----------

Капліца ўяўляе сабой прамавугольны ў плане аб’ём завершаны васьмігранным барабанам, шацёр якога завершаны макаўкай і дэкарыраваны ў аснаванні какошнікамі. Уваход вырашаны масіўным шатровым рундуком з магутнымі арачнымі праёмамі на слупах-дыньках. Фасады апяразаны какошнікавым і зубчастым парапетамі, прафіляваным карнізам з гарадковымі фрызамі і разнымі металічнымі падзорамі. Насычанае каларыстычнае рашэнне дасягнута спалучэннем паліхромнай бутавай муроўкі сцен і чырвонацаглянай муроўкі архітэктурнага дэкору: пластычныя ліштвы лучковых аконных праёмаў, вуглавыя лапаткі з «патопленымі» калонкамі, рамбічныя плакеткі, накладныя крыжы.

### Інтэр’ер

У інтэр'еры апсіду вылучаў высокамастацкі бела-керамічны іканастас у стылі неаракако (разбіты). Падалтарнай часткай была крыпта-пахавальня ўладальнікаў маёнтка (не захавалася).

Літаратура
----------

* Кулагін, А.М. Свята-Троіцкая царква, г. Гарадок / А. М. Кулагін // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік. — Мн. 2007. — С.62—63.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

* Капліца-пахавальня Корсакаў на сайце Radzima.org
* Капліца-пахавальня Корсакаў на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Міжсце́нне** — частка поласці грудной клеткі, якая знаходзіцца паміж груднымі пазванкамі ззаду, грудзінай спераду і двума лісткамі медыястынальнай плеўры латэральна. Зверху міжсценне абмежавана верхняй апертурай грудной клеткі, знізу — дыяфрагмай. Аб'ём і форма гэтай прасторы змяняюцца падчас дыхання і за кошт скарачэння сэрца.

Класіфікацыя
------------

У мэтах палягчэння апісання ўзаемазнаходжання асобных органаў у розных аддзелах міжсцення яго прынята падзяляць на часткі. Прычым у сувязі з тым, што адсутнічаюць аб'ектыўныя анатамічныя і фізіялагічныя межы паміж гэтымі часткамі, у розных літаратурных крыніцах гэта робіцца па-рознаму.

У асобных падручніках па сістэмнай і тапаграфічнай анатоміі выдзяляюць два міжсцення: пярэдняе і задняе. Межаю між імі ёсць франтальная плоскасць, якая праводзіцца праз корань лёгкага.

У падручніках па хірургіі можна сустрэць дзяленне міжсцення на правае і левае. Пры гэтым падкрэсліваецца, што да правай медыястынальнай плеўры прылягаюць пераважна венозныя судзіны, а да левай — артэрыяльныя.

У апошні час у анатамічнай і клінічнай літаратуры найчасцей сустракаецца апісанне органаў грудной поласці ва ўзаемасувязі з верхнім і ніжнім міжсценнем; апошняе, у сваю чаргу, падзяляецца на пярэдняе, сярэдняе і задняе. Менавіта такое дзяленне знаходзіцца ў адпаведнасці з міжнароднай анатамічнай наменклатурай апошняга перагляду.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11970797f · LCCN: sh85082838 · Microsoft: 2776976885, 2779126056 · NKC: ph809004 |
**Міжпазваночны дыск** (лац.: discus intervertebralis) — эластычнае валакністапазваночнае злучэння паміж пазванкамі.

Міжпазваночныя дыскі адносяцца да храстковых злучэнняў костак (так званы сімфіз), падобна да мижлабковога дыску лабковага сімфіза. Міжпазваночный сімфіз адрозніваецца ад валакніста храстковага дыска гэтага сустава.

У пазваночніку чалавека налічваюць 23 міжпазваночныя дыскі. Іх колькасць у іншых млекакормячых залежыць ад колькасці пазванкоў. Паміж чэрапам і першым шыйным пазванком і паміж першым і другім шыйнымі пазванкамі межпозвонковыя дыскі адсутнічаюць. Міжпазваночныя дыскі складаюць прыкладна 25% агульнай даўжыні хрыбетніка.
**Кіраванне войскамі** — працэс мэтанакіраванага ўздзеяння камандуючых (камандзіраў), штабоў на войскі, ажыццяўляецца для падтрымкі гатоўнасці войскаў да выканання задач па прызначэнню, іх падрыхтоўкі і паспяховага выканання імі задач у ходзе вядзення аперацыі (баявых дзеянняў).

Вызначэнне
----------

 
Мэта кіравання войскамі заключаецца ў забеспячэнні пэўнага ўзроўню баявой і мабілізацыйнай гатоўнасці войскаў, іх усебаковай падрыхтоўкі да прымянення і эфектыўнай рэалізацыі аператыўных (баявых) магчымасцяў войскаў у ходзе вядзення ваенных аперацый (баявых дзеянняў).

Да кіравання войскамі, як працэсу, прад'яўляюцца патрабаванні, выкананне якіх з'яўляецца неабходнай умовай дасягнення яго мэты. Асноўнымі з іх з'яўляюцца пастаянная гатоўнасць сістэмы кіравання да аператыўнай працы, устойлівасць, бесперапыннасць, аператыўнасць, якасць, скрытнасць кіравання войскамі.

Арганізацыя кіравання войскамі заключаецца ў стварэнні і разгортванні сістэмы кіравання, вызначэнні задач і парадку работы штаба пры падрыхтоўцы і ў ходзе вядзення ваенных аперацый (баявых дзеянняў) і забеспячэнне ўстойлівай і бесперапыннай працы пунктаў кіравання і сродкаў сувязі для своечасовага і якаснага выканання задач кіравання.

Глядзі. таксама
---------------

* Генеральны штаб
* Ад'ютант
* Галоўнакамандуючы
* Ваенная адміністрацыя

Літаратура
----------

* УПРАВЛЕНИЕ ВОЙСКАМИ // «Ташкент» — Ячейка стрелковая / [под общ. ред. А. А. Гречко]. — М.: Военное издательство Министерства обороны СССР, 1976. — С. 203—204. — (Советская военная энциклопедия).

Спасылкі
--------

* Управление войсками
* Управление войсками
* УПРАВЛЕНИЕ ВОЙСКАМИ
* Управление войсками
**Міжрэчча** — археалагічны помнік, гарадзішча III—V стагоддзi каля в. Міжрэчча Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Апісанне
--------

Мясцовая назва — Гарадок.

На ппаўночна-заходняй ускраіне вёскі, на левым беразе р. Волма, за 0,1 км ад упадзення яе ў р. Свіслач.

Вышыня над летнім межанным узроўням вады ў рацэ 5-6 м. Пляцоўка амаль круглая, памерам 58 х 54 м, некалькі выцягнута з усходу на захад. З паўднёвага і паўночна-ўсходняга бакоў умацавана 2 валамі падковападобнай формы. Вышыня вонкавага вала 5-6 м, унутранага 2,5 м. Шырыня аснове 15 м.

Даследаванні
------------

Адкрыў і абследаваў ў 1967 годзе А.Р Мітрафанаў, у 1985 годзе абследавала Т. С. Бубенька. У аснове вонкавага вала прасочаны рэшткі абарончай сцяны: 7 абпаленых бярвёнаў. У культурным пласце знойдзены рэшткі штрыхаванай керамікі.

Датуецца III—V стст. адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
**Міжнародны цэнтр правоў прафсаюзаў (МЦПП)** (англ.: International Centre for Trade Union Rights (ICTUR)) — міжнародная праваабарончая арганізацыя, якая спецыялізуецца на абароне правоў прафсаюзаў, прафсаюзных актывістаў і дзеячаў. Арганізацыя была заснавана ў 1987 годзе і мае акрэдытацыю Арганізацыі Аб'яднаных Нацый і Міжнароднай арганізацыі працы.

Арганізацыя займаецца маніторынгам і кантролем за выкананнем правоў прафсаюзаў у больш чым 50 краін свету, у тым ліку і ў Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Intervention letter: raids and arrests of trade unionists (2017) Архівавана 29 кастрычніка 2020. // ICTUR
2. ↑  Intervention letter: conviction of trade unionists (2018) Архівавана 29 кастрычніка 2020. // ICTUR

Спасылкі
--------

* Сай МЦПП
**Троіцкі летапіс** — летапісны збор пачатку XV ст. які не захаваўся.

Гісторыя
--------

Магчыма, з'яўляецца спісам збору 1408 года мітрапаліта Кіпрыяна. Меркаваны аўтар — Епіфаній Прамудры, манах Троіцка-Сергіевай лаўры, сакратар мітрапаліта Фоція. Летапіс напісаны паўуставам XV ст. на 371 пергаментным аркушы. Выяўлены ў бібліятэцы манастыра ў 1760-х гадах акадэмікам Пецярбургскай АН Г. Ф. Мілерам і названы па месцы знаходкі. Згарэў у маскоўскім пажары 1812 года.

Змест
-----

Запісы падзей у летапісе пачынаюцца з Аповесці мінулых гадоў, працягваецца да 1408 года і завяршаюцца нашэсцем Эдыгея. Змяшчае аповед пра Кулікоўскую бітву, нашэсце Тахтамыша і інш. На апошніх 20 аркушах аповед пра жыццё Сергія Раданежскага. Летапіс адмоўна выказваецца пра Дзмітрыя Данскога і прыхільны яго праціўнікам — Альгерду, вял.кн.літоўскаму, і Міхаілу, вял.кн.цвярскому.

Ацэнкі
------

М. М. Карамзін у «Гісторыі дзяржавы Расійскай» уважліва паставіўся да Троіцкага летапісу, даючы з яго выпісы, зробленыя да 1812 года. Паводле Карамзіна, Троіцкі летапіс — частка нейкага ранняга летапісу, які ён называў «Летапісец вялікі рускі». А. А. Шахматаў сцвярджаў падабенства Троіцкага летапісу да Лаўрэнцеўскага. Спробы рэканструяваць тэкст Троіцкага летапісу рабіў М. Д. Прысёлкаў.

Літаратура
----------

* История русской литературы X—XVII вв.: Учеб. пособие для студентов пед. ин-тов по спец. № 2101 «Рус. яз. и лит.» / Л. А. Дмитриев, Д. С. Лихачев, Я. С. Лурье и др.; Под ред. Д. С. Лихачева. — М.: Просвещение, 1979. — 462 с. ил.
* Присёлков М. Д. Троицкая летопись. Реконструкция текста. — М.; Л. 1950.
**Трубяцкі бастыён** — адзін з двух заходніх бастыёнаў Петрапаўлаўскай крэпасці ў Санкт-Пецярбургу, звернуты ў бок Васільеўскага вострава. З Нарышкіным бастыёнам яго злучае Кацярынінская курціна, а з Зотавым — Васільеўская курціна. Пабудаваны ў 1703 годзе з зямлі і драўніны пад надзорам князя Ю. Ю. Трубяцкога (адсюль назва), у 1709 годзе перабудаваны ў камені. У 1718 годзе ў адным з казематаў Трубяцога бастыёна ўтрымліваўся сын Пятра Першага царэвіч Аляксей Пятровіч. Казематы ў XVIII стагоддзі выкарыстоўваліся пераважна для патрэб манетнага двара. У 1870—1872 гадах ва ўнутраным двары Трубяцкога бастыёна на месцы разбураных казематаў быў пабудаваны 2-павярховы 5-вугольны будынак палітычнай следчай турмы (69 адзіночных камер).

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1