recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Арэшкавічы** — археалагічныя помнікі: курган і 2 селішчы каля в. Арэшкавічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Курган
------

### Апісанне

За 1 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач, ва ўрочышчы Кінячка. Вышыня 1,8 м, дыяметр 7-8 м. Насып здзірванелы, знаходзіцца на краі поля.

### Даследаванні

Вядома з 1924 г. абследавалі ў 1965 г. Л.Д. Побаль, у 1985 г. - Т.С. Бубенька.

Селішча-1
---------

### Апісанне

Селішча-1 у вёсцы насупраць былой школы, на 1-й надпоймавай тэрасе левага берага р. Свіслач, на ўсход ад моста цераз раку. 

### Даследаванні

Археалагічныя раскопкі былі праведзены летам 2002 г. Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Кіравала раскопкамі навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі жалезнага веку Інстытута гісторыі А. У. Ільюцік. Культурны пласт 0,4 м, даследавана 40 м² (10х4). 

Знойдзена 818 кавалкаў ганчарнай керамікі, 60 кавалкаў крэменю. Быў знойдзены грузік гліняны для рыбнай лоўлі бачонкападобнай формы, фаянсавая люлька, гліняная фігурка, пакрытая карычневай эмаллю, жалезны каваны цвік. Кругавая кераміка раскопа датуецца X-XV стст. Да бронзавага веку (ІІ тысячагоддзе да н. э.) адносяцца абломкі крэмню і фрагменты ляпнога арнаментаванага посуду.

Кераміка датуецца: адзін венчык – канец Х – першая палова ХІ ст. адзінкі – XIII-XIV стст. шмат венчыкаў XVI-XVIII ст.

Селішча-2
---------

### Апісанне

Селішча-2 у вёсцы, на 1-й надпоймавай тэрасе левага берага р. Свіслач, злева ад дарогі ў в. Малінаўка. 

### Даследаванні

Археалагічныя раскопкі былі праведзены летам 2002 г. Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Кіравала раскопкамі навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі жалезнага веку Інстытута гісторыі А. У. Ільюцік. Культурны пласт 0,4 м, даследавана 12 м² (6х2 м). 

Знойдзена 389 фрагментаў ганчарнай керамікі, 33 кавалкі кафлі з раслінным арнаментам, 1 кавалак крэмню, шкляны посуд з пацінай, аконнае круглае шкло з загнутым краем, каваныя цвікі, медны гузік. Датуецца 13-18 ст. Такая вялікая колькасць кафлі сведчыць, што тут быў шляхецкі фальварак, бо печы кафляю абкладвалі толькі ў шляхецкіх маёнтках. Кафля ўпрыгожана раслінным арнаментам у выглядзе лісця, кветак і галінак. Знойдзеныя кавалкі керамікі прадстаўлены гаршкамі, накрыўкамі, талеркамі, 2 ручкі-пятлі. Кераміка ўпрыгожана лінейным арнаментам, хваляй.

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. А—К / рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 496 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Археалагічныя раскопкі Архівавана 16 лістапада 2017. talka.info
**Пётр Лявонцьевіч Вярнігара** (12 ліпеня 1921, Тарашча, Украіна — 20 лістапада 1943, Чаркасы) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мар’іна Горка. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка
Скончыў тэхнікум механізацыі ў горадзе Белая Царква Кіеўскай вобласці і 2 курса сельскагаспадарчага інстытута.

У Чырвонай Арміі з 1939 года. У 1942 годзе скончыў Ташкенцкае вучылішча самаходнай артылерыі.

На франтах Вялікай Айчыннай вайны са снежня 1942 года. У складзе Варонежскага фронту. Вызваляў горада Стары Аскол, Ахтырка і іншыя населеныя пункты Белгародскай і Сумскай абласцей. Улетку 1943 году ўдзельнічаў у Курскай бітве.

Удзельнічаў у баях за горада Міргарад і Харол і ў канцы верасня 1943 гады выйшаў на раку Днепр. Тут у раёне горада Канева Чаркаскай вобласці быў захоплены плацдарм на заходнім беразе Дняпра.

Загінуў пры вызваленні горада Чаркасы.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 лютага 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» лейтэнанту Пётру Лявонцьевічу Вярнігару прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (пасмяротна).

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 5 марта (№ 13 (273)). — С. 1

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

* Пётр Лявонцьевіч Вярнігара на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
Нелушчаныя арэхі ляшчыны
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арэхі (значэнні).
**Арэ́хі** — ядомыя плады арэхаплодных культур, складаюцца са шкарлупіны (цвёрдай ці мяккай) і ядомага ядра. Найбольш распаўсюджаныя арахіс, валоскі арэх, каштаны, кедравыя арэхі, ляшчына, мігдалы, мускатны арэх, фісташкі, фундук. Смачны і высокакаларыйны харчовы прадукт. Ядры змяшчаюць шмат тлушчу (30-60 %), бялкоў (да 20 %), мінеральныя солі, вітаміны B, C, каратын. Спелыя ядры спажываюць у свежым выглядзе. У кулінарыі выкарыстоўваюць для прыгатавання салодкіх страў (крэмы, тарты, марозіва і г. д.), мучных і кандытарскіх вырабаў, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі і інш. для прыгатавання соусаў. Захоўваць належыць у цёмным прахалодным месцы. З некаторых арэхаў (арахісу, валоскіх, кедравых) здабываюць каштоўныя алеі.

Літаратура
----------

* *Белы А.* Арэхі // Праект «Наша ежа»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · У. Даля · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119441556 · GND: 4042827-8 · LCCN: sh85093481 |
Выява Яна Багаслова з Евангелістарыя Святога Медара Суасонскага
**Евангелістарый Святога Медара Суасонскага** (Парыж, Нацыянальная бібліятэка Францыі, MS lat. 8850) — ілюмінаваны манускрыпт IX стагоддзя, створаны ў часы Каралінгскага Адраджэння.

Апісанне
--------

Кніга змяшчае вульгатныя тэксты чатырох Евангелляў, кананічныя табліцы Яўсея  (руск.) (бел. і іншыя ўступныя тэксты. Захавалася 239 фоліа; іх памер складае 362 на 267 мм. Дванаццаць старонак з кананічнымі табліцамі ўпрыгожаны малюнкамі, акрамя таго, ёсць шэсць старонак, цалкам запоўненых мініяцюрамі, і чатыры дэкаратыўныя старонкі. Мініяцюры на ўсю старонку ўключаюць выяву Фантана жыцця  (англ.) (бел. заснаваную на аналагічным асвятленні з Евангелля Гадэскалка. Тэкст амаль цалкам напісаны залатым унцыялам.

Евангелістарый быў завершаны ў 827 годзе, калі ён быў падараваны царкве Святога Медара Суасонскага  (руск.) (бел. Людовікам I Набожным і яго жонкай Юдзіф  (руск.) (бел.. Мяркуецца, што рукапіс быў створаны Школай Ады  (ням.) (бел. ў апошнія гады жыцця Карла Вялікага.

Кніга заставалася ў Суасоне да Французскай рэвалюцыі, калі ў 1790 годзе яна была перавезена ў Парыж.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Florentine Mütherich  (ням.) (бел. Joachim E. Gaehde: *Karolingische Buchmalerei*. Prestel, München 1979, S. 38-45, ISBN 3-7913-0395-3
* Kunibert Bering[d]: *Kunst des frühen Mittelalters* (Kunst-Epochen, Band 2). Reclam, Stuttgart 2002, S. 254—256, ISBN 3-15-018169-0
* Ingo F. Walther, Norbert Wolf: *Meisterwerke der Buchmalerei*. TASCHEN, Köln u. a. 2005, S. 94-95, ISBN 3-8228-4747-X
* Charlotte Denoël[d]: *Soissons-Evangeliar.* In: Peter van den Brink, Sarvenaz Ayooghi (Hrsg.): *Karl der Große — Charlemagne.* *Karls Kunst.* Каталог часовай выстаўкі «Мастацтва Карла» (20.06-21.09.2014) у «Цэнтры Карла Вялікігі», Ахен. Sandstein, Dresden 2014, ISBN 978-3-95498-093-2, S. 228—231 (m. Lit.).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вяпшкоўскі.
**Гарык Вяпшкоўскі** (16 студзеня 1985, Брэст — 31 сакавіка 2020) — беларускі акцёр

, рэжысёр
, сцэнарыст, аператар, мантажор.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Брэсце 16 студзеня 1985 года. Скончыўшы Брэсцкі дзяржаўны музычны каледж імя Р. Шырмы па спецыяльнасці «Тэатральнае мастацтва. Акцёрскае мастацтва драматычнага тэатра і кіно», выступаў на сцэне мясцовага акадэмічнага тэатра драмы.

З 2005 года здымаўся ў серыялах і фільмах. Сярод яго прац — «Брэсцкая крэпасць» (2010), «Зваротны бок Месяца» (2012), «Старэйшая сястра» (2013), «Натура, якая сыходзіць» (2013), «Непадкупны» (2015), «Вакальна-крымінальны ансамбль» (2018) і інш.

У 2010 годзе акцёр з’явіўся на сцэне Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі. У 2014 годзе зняў кароткаметражны фільм «Падарунак», а таксама выступіў у якасці аператара кароткаметражнага фільма «Выпрабаванне».

У 2018 годзе Г. Вяпшкоўскі прыйшоў у Беларускі дзяржаўны маладзёжны тэатр.

Раптоўна памёр у Брэсце, куды прыехаў да бацькоў, 31 сакавіка 2020 года.

Фільмаграфія
------------

### Як акцёр

* 2005 — Мужчины не плачут 2  — судмедэксперт
* 2010 — Брэсцкая крэпасць — радавы Сярогін
* 2012 — Зваротны бок Месяца  (руск.) (бел. — Пеця
* 2012 — Прыкмета на шчасце
* 2013 — Старэйшая сястра — Ржавы
* 2013 — Клянёмся абараняць
* 2013 — Натура, якая сыходзіць — Пецька
* 2015 — Непадкупны — рабочы фабрыкі
* 2018 — Вакальна-крымінальны ансамбль — Зотаў

### Як аператар

* 2014 — Выпрабаванне

### Як рэжысёр

* 2014 — Падарунак

Зноскі
------

1. ↑  nslowa.by
2. 1 2  В 35 лет скончался актер Молодежного театра Гарик Вепшковский Архівавана 1 кастрычніка 2020.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Задуб'е.

**Заду́б'е** (трансліт.: *Zadubje*, руск.: Задубье) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малькавіцкага сельсавета. Размешчана за 34 км. на поўдзень ад раённага цэнтра Ганцавічы, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Малькавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы). 174 двары, 386 жыхароў (2005).

### Гісторыя

У 19 — пачатку 20 стагоддзя вёска Дабраслаўскай воласці Пінскага павета Мінскай губерні. У 1909 годзе ў Задуб'і налічвалася 58 двароў, 333 жыхары. З 1921 года — у складзе Польшчы, вёска і фальварак Дабраслаўскай гміны Лунінецкага павета Палескага ваяводства, разам у вёсцы і фальварку 85 дамоў, 479 жыхароў. З 1939 года ў складзе БССР, з 15.01. 1940 года ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці.

У 1940 годзе вёска, 166 двароў, 492 жыхары. У Вялікую Айчынную вайну з 30.06.1941 г. да 08.07.1944 г. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі ці прапалі без вестак 27 жыхароў вёскі.

29 снежня 1943 года гітлераўцы амаль поўнасцю спалілі Задуб'е, знішчыўшы 149 двароў і загубіўшы 48 жыхароў. Пасля вайны вёска адноўлена, ахвяры фашызму ўвекавечаны ў мемарыяльным комплексе Хатынь. З 08.01.1954 г. у складзе Брэсцкай вобласці, з 25.12.1962 г. да 30.07.1966 г. — Лунінецкага раёна.

### Сучаснасць

У вёсцы дзейнічаюць клуб, магазін, бібліятэка, базавая школа, аддзяленне сувязі, комплексны прыёмны пункт. У цэнтры Задуб'я каля будынка клуба ў 1967 г. пастаўлены абеліск на ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны, ці былі закатаваны акупантамі. Планіровачна складаецца з паўднёва-захаду на ўсход (крыху выгнутай у сярэдзіне на поўнач) вуліцы, якую перасякаюць 2 дугападобныя (выгнутыя да цэнтра вёскі) вуліцы, да якіх прымыкае шэраг завулкаў і адасобленых участкаў забудовы.

Вядомыя асобы
-------------

* Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч (нар. 1948) — беларускі гісторык і палітолаг

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. 1 2  Задубье

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Малькавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Малькавічы |
| Вёскі | Задуб’е ·  Ліпск |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мішур.
**Жанна Мікалаеўна Мішур** (24 сакавіка 1962, г. Бабруйск) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 24 сакавіка 1962 года ў г. Бабруйску.

Скончыла Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут, настаўнік матэматыкі.

Працавала старшай піянерважатай у сярэдняй школе № 20 г. Бабруйска; выкладчыкам матэматыкі Бабруйскага сярэдняга прафесіянальна-тэхнічнага вучылішча № 142; настаўнікам матэматыкі ў сярэдняй школе № 28 г. Бабруйска; намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце ў сярэдняй школе № 24 г. Бабруйска; намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце школы-інтэрната для слабых на слых дзяцей Ленінскага раённага аддзела адукацыі г. Бабруйска; намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце ў сярэдняй школе № 24 г. Бабруйска; дырэктарам дзяржаўнай установы адукацыі «Сярэдняя школа № 30 г. Бабруйска».

З'яўлялася дэпутатам Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць пятага склікання і Бабруйскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць шостага склікання.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана граматай упраўлення адукацыі Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта, ганаровымі граматамі аддзела адукацыі Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта, Бабруйскага гарадскога Савета дэпутатаў, адміністрацыі Першамайскага раёна г. Бабруйска, аддзела адукацыі адміністрацыі Першамайскага раёна.

Асабістае жыццё
---------------

Замужам, мае дачку.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шкурдзюк.

**Жанна Барысаўна Шкурдзюк** (1955, Мінск) — беларуская дзяржаўная дзяячка, намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2003).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1955 годзе ў Мінску. Прафесійную дзейнасць пачала ў 1978 годзе з пасады сакратара судовага пасяджэння суда Кастрычніцкага раёна Мінска.

У 1985 годзе скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Правазнаўства» і была прызначана суддзёй суда Савецкага раёна Мінска. З 1991 па 2000 год працавала на пасадзе суддзі Мінскага гарадскога суда, пасля чаго была прызначана суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

23 снежня 2003 года прызначана намеснікам Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца старшынёй судовай калегіі па справах інтэлектуальнай уласнасці Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

Мае вышэйшы кваліфікацыйны клас (2004).

Ацэнка дзейнасці
----------------

Пасля фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і жорсткага падаўлення пратэстаў рэжымам Аляксандра Лукашэнкі, у верасні 2020 года трапіла ў санкцыйныя спісы краін Балтыі (Латвія, Літва, Эстонія). Змешчаная ў базу грамадскай ініцыятывы «Народны трыбунал» за парушэнне артыкула 392 Крымінальнага кодэкса Беларусі і шматразовыя парушэнні Канстытуцыі Беларусі, Кодэкса аб адміністрацыйных парушэннях, Працэсуальна-выканаўчага кодэкса.

Узнагароды
----------

* ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1997),
* падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2003),
* ганаровае званне «Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь» (2013),
* нагрудны знак «За адданасць правасуддзю» (2015).

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 24 декабря 2003 года № 592 «О назначении Ж. Б. Шкурдюк заместителем Председателя Верховного Суда Республики Беларусь»
2. ↑  Список белорусских чиновников и иных лиц, которым запрещен въезд в страны Балтии (руск.).  belapan.com (26 верасня 2020). Праверана 16-3-2021.(недаступная спасылка)
3. ↑  Latvia sanctions 101 more Belarus officials
4. ↑  The sanctions of the Government of the Republic in view of the situation in Belarus
5. ↑  Шкурдюк Жанна Борисовна **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 16-3-2021. Праверана 16-3-2021.
**«Го́сці»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2015 годзе. Фільм перамог у намінацыі «Найлепшы дакументальны фільм» у Нацыянальным конкурсе міжнароднага фестывалю «Лістапад-2015» і быў у праграме анлайн-кінафестывалю BelarusDocs.

Сюжэт
-----

Галоўны герой фільма Аляксей Шчадроў калісьці працаваў фельчарам у «Хуткай дапамозе». Па выкліках часта даводзілася забіраць на вуліцах бяздомных людзей, але праз некалькі кіламетраў брыгада зноў выкідала іх на вуліцу. Трапіўшы за краты, Аляксей сам аказаўся нікому не патрэбны. Турма перавярнула светапогляд былога фельчара. Яго ідэалам стала маці Тэрэза — увасабленне хрысціянскага ўзору трываласці, міласэрнасці ды любові да адрынутых. Па вызваленні Аляксей некалькі гадоў бадзяўся і жыў пры касцёлах.

У фільме здымаліся
------------------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Аляксей Шчадроў |   |

Здымачная група
---------------

* аўтар сцэнарыя — Раіса Грыбянюк, Андрэй Куціла
* рэжысёр, аператар, мантажыст — Андрэй Куціла
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Куціла
* перакладчык з італьянскай мовы — Глеб Маліноўскі
* прадзюсар — Ярослаў Каменьскі

Зноскі
------

1. ↑  Госці – лепшы дак.фільм конкурсу «Лістапад-2015» **(нявызн.)**, *Белсат*. Праверана 26 красавіка 2020.

Спасылкі
--------

* «Госці» на YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |

| ⛭Фільмы Андрэя Куцілы |
| --- |
| Дакументальныя | Днюка (2010) • Госці (2015) • 25 (2016) • Цар гары (2017) • Summa (2018) • Раскіданае гняздо (2019) • Стрыптыз і вайна (2019) • Над Нёманам (2020) • Калі кветкі не маўчаць (2021) |
**Врындаван** (хіндзі: वृन्दावन, Vṛndāvan ***IAST***) — горад у акрузе Матхура штата Утар-Прадэш, Індыя. З’яўляецца святым месцам паломніцтва для паслядоўнікаў вайшнавізму. На месцы сучаснага Врындавана ў старажытнасці знаходзіўся лес, у якім паводле вераванняў індуістаў Крышна падчас свайго зямнога ўвасаблення 5000 гадоў таму праводзіў свае боскія гульні. Врындаван знаходзіцца за 15 км ад горада Матхуры, які прынята лічыць месцам нараджэння Крышны. Каля горада пралягае аўтастрада Агра — Дэлі.

Врындаван таксама называюць «горадам 5000 храмаў» — па некаторых падліках, гэта колькасць храмаў, якія існуюць у горадзе, большасць з якіх прысвечаны пакланенню Радха-Крышне.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Врындаван

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 121619206 · LCCN: n81022144 · VIAF: 141899638 |
**Хэйткор** (англ.: hatecore) — больш змрочная і агрэсіўная разнавіднасць хардкор-панку, якая з'явілася ў Нью-Ёрку прыкладна ў сярэдзіне 1980-х — пачатку 1990-х.

У плане музыкі хейткор выпрабаваў прыкметны ўплыў дэз-металу, яго асаблівасцю з'яўляецца частае ўжыванне скрыміна, які часам спалучаецца з гроўлінам. Лірыка напоўненая нянавісцю, якая ў спалучэнні з эмацыйным вакалам павінна перадаць гэтае пачуццё слухачу або яго стымуляваць. Часцей за ўсё ненавісцніцкі настрой у хейткоры змешваецца з разнастайнай нетрывальнасцю, мізантропіяй. З канца 90-х хейткор набыў статут кірунку па большай частцы праварадыкальнага кірунку, стаў вельмі папулярным у асяроддзі неанацыстаў і цалкам перабраўся ў андэрграўнд.

### Гл. таксама

* Металкор

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 6 лютага 2011.
2. ↑   Архівавана 6 мая 2008.
3. ↑   Архівавана 10 красавіка 2010.
Раён гарадскога падчынення Біньчжоў
**Хуэймінь** (кіт.: 惠民县) — павет, адміністрацыйная адзінка, падпарадкаваная гораду акружнога значэння Біньчжоу ў складзе кітайскай правінцыі Шаньдун. Плошча — 1357 км²，насельніцтва — 620.000 чал.

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Павету Хуэймінь адміністрацыйна падпарадкавана 10 пасёлкаў (镇, чжэнь), 4 воласці (乡, сян)

Спасылкі
--------

* Хуэймінь, агульныя звесткі на старонцы горада Біньчжоў Архівавана 26 чэрвеня 2007. (на кітайскай мове)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00633309 · VIAF: 257871479 |
Рыжскі трамвай
**Рыжскі трамвай** (лат.: Tramvaju satiksme Rīgā) — від гарадскога грамадскага транспарту ў Рызе.

На 2009 год у Рызе дзейнічаюць 9 трамвайных маршрутаў.

Гісторыя
--------

У 1882 годзе быў заключаны дагавор канцэсіі паміж Рыжскай гарадской ўправай і генеральным консулам Швейцарыі ў Расіі інжынерам Эжэнам Дзюпонам. Дагавор прадугледжваў будаўніцтва першых ліній гарадской конкі (умяшчальнасць - да 40 пасажыраў). 23 жніўня 1882 г у Рызе былі адкрытыя 3 лініі. «A» - па Тэатральным бульвары-Александраўскай да Рэвельскай вуліцы. Лінія «B» пачыналася таксама з Тэатральнага бульвара, працягвалася на вуліцы Карлаўская міма Даўгаўмалскага рынку да моста. Трэцяя лінія «C» пачыналася з набярэжнай праходзіла па Маскоўскай вуліцы і сканчалася на Дзвінскай. У 1885 трамвайная гаспадарка была пераўтворана ў АТ «Рыжская конная чыгунка».

У 1900 годзе Рыжская гарадская ўправа акцыянернае таварыства Дзюпона падпісалі дагавор, згодна з якім на працягу паўтары гадоў патрабавалася пабудаваць некалькі ліній электрычнага транспарту. 11 (24) ліпеня 1901 года першы электрычны трамвай адправіўся ў шлях па лініі «Горад - Аляксандраўскія вароты».
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятроўскі.
**Міхал Пятроўскі** (3 кастрычніка 1889, в. Празарокі, Дзісенскі павет (цяпер Глыбоцкі раён) — 26 ліпеня 1931, Вінная) — беларускі хадэцкі дзеяч, каталіцкі святар, прыхільнік беларусізацыі касцёла ў Беларусі.

Біяграфія
---------

Удзельнікі беларускага гуртка ў Рыма-каталіцкай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу на пачатку 1917 г. Злева направа: Міхал Пятроўскі, Антон Матвейчык, Андрэй Цікота, Антон Неманцэвіч, Карл Лупіновіч, Адам Станкевіч.
Пасвячоны ў 1912 г. служыў у Даўгінаве, Шаркаўшчыне, Вільні, Барунах. У 1917-1921 гадах быў адным з арганізатараў хрысціянска-дэмакратычнага руху ў Дзісенскім павеце. Прамаўляў казанні на беларускай мове. З'яўляўся аўтарам пастановы з'езду каталіцкага духавенства Дзісенскага павета, прынятай 6 жніўня 1918 года ў мястэчку Германавічы, у якой выказвалася патрэба ўжывання беларускай мовы ў касцёле ды беларускага характару школьніцтва, культурнай і грамадскай дзейнасці.

У 1922 годзе падчас працы пробашчам у Барунах быў арыштаваны польскімі ўладамі. Пасля вызвалення служыў у Даўгінаве, аднак больш не прымаў актыўнага ўдзелу ў беларускай грамадскай і палітычнай дзейнасці. Не прамаўляў казанняў на беларускай мове.

У 1925 г. быў пераведзены на іншае месца службы на Падляшша. Памёр у Віннай, пахаваны на мясцовых могілках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Календарыюм // «Czasopis», 10/2004.
**Міхал Лопат**, таксама **Міхал Лопат-Быкоўскі**  — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

Сям’я
-----

Паходзіў з роду Лопатаў-Быкоўскіх герба «Лопат», быў сынам стражніка польнага літоўскага Станіслава і Марыяны Стрыбэль. Быў жанаты двойчы: з Ганнай Часноўскай і Кацярынай Мараўскай, меў дзяцей — Адама і Ігнацыя Лопатаў.

Біяграфія
---------

У 1775 рашэннем Падзелавага сойму атрымаў Бабруйскае староства ў 50-гадовую эмфітэўзу. Староста бабруйскі. У 1776 пасол на сойм ад Старадубскага павета, у 1778 — ад Ваўкавыскага. Абозны вялікі літоўскі ў 1776—1781. У 1778—1780 дэпутат Пастаяннай Рады, у 1787—1789 маршалак Трыбуналу ВКЛ. Спрычыніўся да стварэння Канстытуцыі 3 мая. Падчас вайны з Расіяй у 1792 падпісаў разам з 130 прадстаўнікамі новагародскай шляхты зварот да караля, дзе выказваў сваю вернасць і гатоўнасць працягваць барацьбу.

Дарадца Таргавіцкай канфедэрацыі Новагародскага павету. Пасол ад павета на Гарадзенскі сойм 1793. Атрымаўшы падтрымку прадстаўніка Расіі Якаба Сіверса, увайшоў у склад соймавай дэпутацыі для заключэння паразумення адносна падзелаў з Расійскай імперыяй і Прускім каралеўствам.

За сваю дзейнасць на Падзелавым сойме падазраваўся ў данасіцельстве Восіпу Ігельстрому. У сакавіку 1794 быў моцна збіты кіем у Новагародку. За колькі дзён да пачатку паўстання пад кіраўніцтвам Касцюшкі, каб пазбегнуць арышту інсургентамі, здолеў уцячы.

Член масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы. Пасведчаны каля 1815 года. Памочнік правяраючага архітэктара і масон 3-й ступені ў 1818, 2-і сцюарт і масон 4-й ступені ў 1820. Член ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы, масон 4-й ступені ў 1820 годзе.

Узнагароджаны Ордэнам Белага Арла і Ордэнам Святога Станіслава.

Зноскі
------

1. ↑  *Швед, В. В.* Лопат Міхал // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.

Літаратура
----------

* A. Zahorski. Michał Łopot // Polski Słownik Biograficzny. T. XVIII. W-wa — Krawów, 1973. S. 413—414.
* *Швед, В. В.* Лопат Міхал // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Жанна Пакен** (фр. Jeanne Paquin, 1869 — 1936) — французская мастачка-мадэльер, вядомая сучасным і інавацыйным дызайнам. Яна была адной з першых жанчын-куцюр’е і адным з піянераў сучаснага моднага бізнесу.

Біяграфія
---------

Жанна Пакен, народжаная Жанна Мары-Шарлот Бекерс, нарадзілася ў 1869 годзе ў Сен-Дэні, паўночным прыгарадзе Парыжа, у сям’і лекара. Яшчэ падлеткам пачала вывучаць швейную справу ў невялікім атэлье, а праз некалькі гадоў яна атрымала месца ў доме моды «Руф», дзе прайшла шлях ад майстрыхі да галоўнай краўчыхі, якая ўзначальвала атэлье.

У лютым 1891 года Жанна выйшла замуж за Ісідора Рэнэ Жакоба Пакена, з якім стварыла ў Парыжы ў 1891 годзе дом высокай моды Paquin, які праіснаваў да 1956 года і меў асаблівую вядомасць і рэпутацыю ў першай трэці XX стагоддзя. Жанна была галоўным дызайнерам, а яе муж кіраваў бізнэсам, займаўся адміністрацыйнымі справамі фірмы, працаваў з кліентамі.

У 1898 годзе яны адкрылі філіял свайго Дома моды ў Лондане, затым у 1912 годзе ў Буэнас-Айрэсе і ў Нью-Ёрку, а таксама ў 1914 годзе ў Мадрыдзе. Філіял знакамітага House of Paquin у Нью-Ёрку на Пятай авеню спецыялізаваўся на футры. Сярод яе кліентак з’явіліся прадстаўніцы арыстакратычных і манархічных сем’яў. Пасля смерці мужа ў 1907 годзе Жанна Пакен кіравала бізнесам разам са сваёй сям’ёй да 1920 года. Паміж 1912 і 1920 гадамі Пакен стварала калекцыі адзення для актыўных жанчын. У 1913 годзе яна першай з жанчын-мадэльераў атрымала ордэн Ганаровага легіёна.

Яна стварыла шэраг касцюмаў па эскізах Лявона Бакста і Поля Ірыба. Асабліва знакамітай стала калекцыя «Танга» (1914).

Зноскі
------

1. 1 2  Jeanne Paquin // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
2. 1 2  Paquin // Artsy — 2009. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4796642'></a>
3. ↑  Léonore database — ministère de la Culture.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
**Ду́бенскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Дубно.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Стайкаўскі сельсавет** у складзе Чачэвіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Стайкі. У 1925 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дубно, сельсавет перайменаваны ў Дубненскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэвіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Доўгаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У базах даных **набор вынікаў** (англ.: result set) — мноства вынікаў, якія вяртае запыт. У SQL гэта вынік запыту `SELECT` у табліцы або прадстаўленні (выбарцы даных), ён сам з’яўляецца непастаяннай табліцай радкоў і можа ўключаць у сябе метаданыя аб запыце, такія як назвы слупкоў, а таксама тыпы і памеры кожнага слупка. У залежнасці ад сістэмы базы даных, колькасць радкоў у выніковым наборы можа быць вядомай або не. Звычайна гэты лік загадзя невядомы, таму што набор вынікаў ствараецца на хаду. Курсор можа выкарыстоўвацца кліенцкімі праграмамі для атрымання некалькіх радкоў выніковага набору адначасова.

Няма ніякай гарантыі, што радкі набору вынікаў, якія вяртаюцца запытам `SELECT`, знаходзяцца ў пэўным парадку, калі толькі ў запыце не выкарыстоўваецца пункт `ORDER BY`, які сартуе радкі набору вынікаў у парадку ўзрастання або змяншэння на аснове аднаго або некалькіх слупкоў.

Заўвагі
-------

1. ↑  Beaulieu, Alan (2020). "Chapter 1. A Little Background". *Learning SQL, 3rd Edition* (3rd ed.). O'Reilly Media. ISBN 9781492057611. OCLC 1138944140. .
2. ↑  *Database Fundamentals* (1st ed.). IBM Corporation. 2010. pp. 122-123. .


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 4969071 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гілевіч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нядзведская.
**Жанна Вікенцьеўна Гілевіч** (**Нядзведская**; нар. 13 красавіка 1933, г. Магілёў) — беларускі краязнавец.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння вучобы ў Ленінградскім педагагічным інстытуце працавала ў барысаўскай СШ № 7, затым у Барысаўскім палітэхнікуме. У 1965—1975 гадах навуковы супрацоўнік, у 1975—1991 — дырэктар Барысаўскага аб’яднанага музея, у 1991—1992 гадах ізноў навуковы супрацоўнік музея.

Аўтар шматлікіх публікацый у СМІ, аўтар асобных выданняў (брашур, буклетаў і г.д.) краязнаўчай тэматыкі. Сааўтар кніг: «Памяць: Гіст-дакум. хроніка г. Барысава і Барысаўскага р-на» (1997), «Дзевяць стагоддзяў Барысава» (2002), «Друцк і Барысаў: Да юбілеяў старажыт. гарадоў» (2002).

Спасылкі
--------

* Известные земляки

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-547137 |
**Ясень пенсільванскі** (*Fraxinus pennsylvanica*) — дрэва, від роду Ясень (*Fraxinus*) сямейства Маслінавыя (*Oleaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Ясень пенсільванскі — дрэва вышынёй 16-48 метраў. У старых раслін кара шэрага або цёмна-шэрага колеру. Маладыя пабегі маюць жаўтлява-шараваты або шэры колер.

Пупышкі бурага колеру. Галоўны стрыжань ліста і ніжняя частка лісточкаў войлочна апушенныя або голыя. Лісце мае 4-8 лісточкаў, даўжыня 10-40 см. Лісточкі моцна адрозніваюцца па форме: даўжынёй 4-13 см і шырынёй 2-8 см, размешчаны на кароткіх чарошачках або сідзячыя, форма авальная або прадаўгаватая, вярхушка часцей за ўсё выцягнутая, боку суцэльныя альбо з невялікімі зубчыкамі.

Кветкі апыляюцца ветрам, аднаполыя. Суквецце — мяцелка даўжынёй 5-20 см. Кубачак калакольчаты, з правільнымі зубчыкамі, няшчыльна прыжатая яго да плоду. Колькасць тычынак — 2.

Завязь верхняя, з двума гнёздамі. Песцік кароткі. Лычык двухлопасцевы. Плод — крылатка, лопатчатая, паступова пашыраецца ад падставы, даўгавата-эліптычнай формы, зверху закругленая або трохі завостраная, даўжынёй 3-7 см, шырынёй 0,5-1,2 см, у ніжняй палове крылы адсутнічаюць. Арэшак карацей крылаткі. Цвіценне адбываецца ў чэрвені. Плоданасіць у жніўні.

Экалогія і прымяненне
---------------------

Ясень пенсільванскі расце звычайна каля берагоў рэк і азёр. Значна менш ужываецца як дэкаратыўная расліна, чым ясень звычайны, таму ў гарадах яго высаджваюць значна радзей. Выкарыстоўваецца ў вільготных глебах у паўночных раёнах, дзе ясень звычайны ня здольны выжыць з-за маразоў.

Распаўсюджанне
--------------

Ясень пенсільванскі распаўсюджаны ў паўднёвых правінцыях Канады, а таксама ў усходніх і цэнтральных штатах ЗША.

Галерэя
-------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Злева направа: 1 — плады; 2 — ліст крупным планам; 3 — кара; 4 — ствол у разрезе |

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 55. — 160 с. — 2 350 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2002008939 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грак (значэнні).

**Жанна Генадзеўна Грак** — беларуская мастачка і скульптарка. Жыве і працуе ў Дзюсельдорфе.

Біяграфія
---------

Скончыла Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцыі выяўленчым мастацтве імя Ахрэмчыка.

У 1998 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў. 

З 1999 па 2000 год навучалася ў Акадэміі мастацтваў Геррыта Рытвельда ў Амстэрдаме. 

З 2004 па 2006 год навучалася ў Мастацкай акадэміі Дзюсельдорфа. 

З 2005 года з’яўляецца часткай арт-групы «Revision».

Зараз і працуе ў Дзюсельдорфе, Германія.

Узнагароды
----------

У 1998 годзе атрымала Рэспубліканскую прэмію маладога мастацтва, Мінск, Беларусь.

У 2005 годзе атрымала Lovells Art Prize (Дзюсельдорф, Германія) за працу "Трансформер", якая сёння знаходзіцца ў калекцыі Музея сучаснага мастацтва ў Мінску.

Спасылкі
--------

* 
* 
* 
*
**Жанна Аляксандраўна Рупасава** (нар. 7 чэрвеня 1944, г. Кастанай, КазССР) — беларускі вучоны ў галіне экалогіі, аграхіміі, фізіялогіі і біяхіміі раслін. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004). Доктар біялагічных навук (1991), прафесар (1999).

Біяграфія
---------

Скончыла Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (1966).

З 1966 года па 1972 год у Інстытуце глебазнаўства і аграхіміі Сібірскага аддзялення АН СССР (Новасібірск) — аспірант, малодшы навуковы супрацоўнік. З 1972 года ў Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, з 1982 г. загадчык лабараторыі хіміі раслін і тэхналогіі расліннай сыравіны.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Ёю прапанаваны новы падыход да вывучэння трансфармацыі лясных экасістэм Беларусі пад уздзеяннем тэхнагенных і рэкрэацыйных нагрузак, які дазволіў раскрыць фізіялагічныя механізмы іх адаптацыі да спецыфічных умоў функцыянавання. Найбольш прыярытэтныя навуковыя распрацоўкі выкананы на раслінах сямейства Бруснічныя. Упершыню ўсталяваная індывідуальная спецыфіка сезонных рытмаў эндагеннай рэгуляцыі працэсаў развіцця і метабалізму журавін крупнаплоднай пры рэалізацыі відавы генетычнай праграмы і выяўлены характар прыстасоўвальных фізіялагічных рэакцый, якія забяспечваюць высокі ўзровень пластычнасці віду пры вар’іраванні мінеральнага фону. Распрацавана і запатэнтавана высокаэфектыўная дыялогавая сістэма аптымізацыі мінеральнага харчавання прамысловай культуры журавін крупнаплоднай. Дадзена комплексная ацэнка адаптацыйнага патэнцыялу дурніцы высакарослай пры інтрадукцыі ва ўмовах Беларусі.

Аўтар больш за 300 навуковых прац, у тым ліку 17 манаграфій.

### Бібліяграфія

* Развитие и метаболизм клюквы крупноплодной в Белорусском Полесье. Мн.: Наука и техника, 1989.
* Техногенное загрязнение лесных экосистем Беларуси. Мн.: Навука і тэхніка, 1995 (совм. с Е. А. Сидоровичем).
* Формирование биохимического состава брусники обыкновенной в Беларуси. Мн.: Белорусская наука, 1998.
* Голубика высокорослая. Оценка адаптационного потенциала при интродукции в условиях Беларуси. Мн.: Белорусская наука, 2007.
* Сравнительная оценка биохимического состава плодов новых интродуцированных сортов клюквы крупноплодной (Oxycoccus macrocarpus (Ait.) Pers.) в условиях Беларуси // Весці НАН Беларусі. Сер. біял. навук. 2017. № 1. С. 16-24. (в соавт.)

Зноскі
------

1. ↑  РУПАСАВА Жанна Аляксандраўна

Спасылкі
--------

* К 75-летию со дня рождения члена-корреспондента Ж. А. Рупасовой
* Книжный каталог. Авторы — Рупасава, Жана Аляксандраўна
* Рупасава Жанна Аляксандраўна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Жанна Аляксандраўна Рупасава ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138056 |
**Жанна Ланвен**, народжаная Жан-Мары Ланвен (франц. Jeanne-Marie Lanvin, 1 студзеня 1867, Парыж, Францыя — 6 ліпеня 1946, там жа) — французская мастачка-мадэльер, заснавальніца ўласнага дома высокай моды.

Біяграфія
---------

Жанна Ланвен адкрыла ўласнае атэлье па пашыве адзення ў 1889 годзе ў Парыжы, па адрасе Ру-Буасі-д-Англе, дом № 16.

Набыла вядомасць у пачатку XX стагоддзя распрацоўкай мадэляў элегантнага адзення для юных маці і іх маленькіх дачок. «Музай» мадэльера стала яе дачка Мары-Бланш (1897—1958). У 1907 годзе эмблемай дома «Ланвен» стаў сілуэт дамы, якая трымае за рукі дзяўчынку, — малюнак быў выкананы Полем Ірыбам. У мадэлях Ланвен выкарыстоўвалася вышыўка, матывы народнага касцюма.

У 1909 годзе Ланвен была прынята ў Сіндыкат высокай моды, адкрыла буцік на вуліцы Фабур Сент-Анарэ, дом № 22, і пачала прапаноўваць кліентам мадэлі з калекцый haute couture.

У 1920 годзе Ланвен пачала супрацоўніцтва з дызайнерам інтэр’ераў Альберам Рато — ён стаў кіраўніком аддзела Lanvin-Décoration, адкрытага ў буціку на Фабур Сент-Анары. Таксама Ланвен запрасіла яго абнавіць інтэр’еры сваёй нерухомасці і крам (некаторыя з інтэр’ераў яе парыжскай кватэры, створаныя ў 1920—1922 гадах, у 1985 годзе ўвайшлі ў экспазіцыю парыжскага Музея дэкаратыўнага мастацтва).

У гэты ж перыяд Ланвен адкрыла даччыныя крамы, якія спецыялізаваліся на таварах для дома, мужчынскай вопратцы і футры. Да 1923 года ёй належала тканефарбавальная фабрыка ў Нантэры, прыгарадзе Парыжа.

У 1924 годзе было заснавана парфумернае падраздзяленне — Lanvin Parfums SA. У 1927 годзе быў выпушчаны самы вядомы водар ад «Ланвен» — духі «Арпеж» (арпеджыа). Дызайн флакона, які выпускаўся Сеўрскай мануфактурай, належаў таму ж Альберу Рато. Ён жа стаў кіраўніком новай лініі адзення — Lanvin-Sport.

Пасля смерці Жаны Ланвен у 1946 годзе кіраванне домам перайшло да яе дачкі Мары-Бланш. Да пачатку 1960-х гадоў «Ланвен» заставаўся ў ліку дамоў высокай моды, затым перайшоў да вытворчасці адзення prêt-à-porter. Адраджэнне брэнда адбылося праз некалькі дзесяцігоддзяў, калі ў 2001 годзе да кіравання домам быў прыцягнуты мадэльер Альбер Эльбаз.

Зноскі
------

1. 1 2  Jeanne Lanvin // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. 1 2  *Font L.* Jeanne Lanvin // Lanvin, Jeanne // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T2081227<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104008598'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  RKDartists Праверана 13 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
**Жанна Анатолеўна Капуснікава** (нар. 18 лістапада 1965, г. Мінск) — беларуская мастачка, спецыяліст па мастацкім мадэляванні адзення.

Біяграфія
---------

У 1977—1980 гадах вучылася ў дзіцячая мастацкая школа № 1 у Мінску (выкладчыкі А. А. Царанкоў, К. У. Зяляны).

У 1980—1984 гадах вучылася на жывапісна-педагагічным аддзяленні Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. Глебава (выкладчыкі Ю. Ф. Выхадцаў, А. А. Малішэўскі), у 1988—1993 гадах — на аддзяленні мастацкага мадэлявання Беларускай акадэміі мастацтваў (выкладчыкі У. В. Угрыновіч, Л. М. Міронава, Г. Юрэвіч). З 1994 года ўдзельніца выставак.

У 1994—2003 гг. — мастак па касцюмах у ансамблі «Песняры»; у 1996—2001 гг. — галоўны мастак майстэрняў Нацыянальнага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь; з 2001 года мастак-пастаноўшчык Дзяржаўнага музычнага тэатра Беларусі, у 2002—2006 гг. — мастак-пастаноўшчык і мастак па касцюмах шматлікіх рэкламных ролікаў і відэакліпаў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2000 года, член Беларускага саюза дызайнераў з 2000 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 2001 года.

Творчасць
---------

Мастак па касцюмах у мастацкіх фільмах «Анастасія Слуцкая» («Беларусьфільм», у суаўтарстве з Аленай Ігрушай, 2002), «Трамвай у Парыж» («Беларусьфільм», 2009—2010), мастак-дэкаратар мастацкага фільма «Трэцяе неба» («Піраміда», Масква, 2007).

У 2003 годзе за фільм «Анастасія Слуцкая» сумесна з Аленай Ігрушай трымала плацінавы спецыяльны прыз Best Design Costume на міжнародным кінафестывалі ў Х’юстане[en].

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-ar13229782 |
**Лявон Шыманец** (8 мая 1937, Стоўбцы — 14 красавіка 2022) — дзеяч беларускай дыяспары ў Францыі, сябра Рады БНР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1937 годзе ў Стоўбцах, у сям’і Уладзіміра і Эвеліны Шыманцоў, брат Івонкі Шыманец-Сурвілы. Пасля Другой сусветнай вайны сям’я пераехала спачатку ў Данію, а затым у Францыю. У Парыжы Лявон Шыманец скончыў тэхнічную школу, працаваў у галіне авіяпрамысловасці, мае шэраг вынаходніцтваў у галіне ваеннага авіябудавання.

Лявон Шыманец шмат гадоў узначальваў згуртаванне беларусаў Францыі «Хаўрус», быў сябрам Рады БНР. На сустрэчах з францускімі палітыкамі ў 1970-80 гады нязменна звяртаў іх увагу на права беларускага народа мець уласную незалежную дзяржаву. Ён з натхненнем успрыняў абвяшчэнне незалежнасці Беларусі, у 1991 годзе быў адным з заснавальнікаў таварыства «Беларусь—Францыя». У першай палове 1990-х гадоў узначальваў офіс ЕС у Беларусі ў галіне энергазберажэння.

Памёр у 2022 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  nashaniva.com
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рыжскі дагавор.
**Рыжскі дагавор 1920 года** (*Дамова аб замірэнні і прэлімінарных умовах міру паміж РСФСР і УССР з аднаго боку і Польшчай з другога*) — савецка-польскі папярэдні мірны дагавор, заключаны ў Рызе 12 кастрычніка 1920 з мэтай заканчэння Польска-савецкай вайны 1919—1921 гадоў. У дагаворы былі зацверджаны ўмовы папярэдняга міру і перамір’я, заключаныя паміж Польскай Рэспублікай з аднаго боку і Расійскай Федэрацыйнай Сацыялістычнай Рэспублікай Саветаў разам з Украінскай Сацыялістычнай Рэспублікай Саветаў. Ратыфікавана польскім Соймам 22 кастрычніка 1920 года. Канчаткова дагавор быў замацаваны ў выглядзе Рыжскага мірнага дагавора 18 сакавіка 1921 года.

Сутнасць дагавора
-----------------

Паводле дагавора войскі Польскай Рэспублікі і РСФСР мусілі спыніцца на лініі Бягомль — Заслаўе — Негарэлае — Тураў. Беларуская дэлегацыя ні ад БНР, ні ад БССР увогуле не была запрошана на перамовы.

У выніку пагаднення тэрыторыя Беларусі падзялялася на дзве часткі: Заходнюю Беларусь, якая перадавалася савецкім бокам Польшчы, і ССРБ на ўсходзе, якая складалася з шасці паветаў.

Рэакцыі ў беларускім грамадстве
-------------------------------

Дагавор выклікаў абурэнне сярод дзеячаў Беларускай Народнай Рэспублікі, таму 20 кастрычніка 1920 года ў Рызе была праведзена Беларуская нацыянальна-палітычная нарада, якая прыняла спецыяльную рэзалюцыю адносна Рыжскага дагавора 1920 года, у якой адзначалася, што «*РСФСР і Польшча, не маючы агульных межаў і бязлітасна спусташаючы дагэтуль Беларусь, змагаючыся на яе тэрыторыі, цяпер палічылі магчымым вырашаць лёс беларускага народа і распараджацца ягонымі землямі без удзелу яго прадстаўнікоў, ігнаруючы справядлівыя дамаганні беларускага народа і яго законнага ўрада, не дапусцілі да ўдзелу ў перамовах яго правамоцнай дэлегацыі*», а таксама што нягледзячы на пратэсты дэлегацыі БНР падпісалі дагавор з мэтай увесці ў зман беларускі народ і яго кіраўнікоў, прызнаючы незалежнасць Беларусі, але абыходзячы пытанне прызнання беларускага ўрада. Рэзалюцыя пастанаўляла лічыць дагавор неабавязковым для беларускага народа, і «*ўсімі спосабамі і сродкамі працягваць барацьбу за незалежную Беларускую Народную Рэспубліку з усімі яе ворагамі*».

Заключэнне дагавора вылілася ў хвалю пратэстаў у беларускім грамадстве, адным з якіх быў Слуцкі збройны чын.

Зноскі
------

1. ↑  Ustawa z dnia 22 października 1920 r. o ratyfikacji umowy o preliminaryjnym pokoju i rozejmie Архівавана 1 мая 2015. (польск.)
2. ↑  Анатолій Грыцкевіч. А загінуў у антыфашысцкім змаганні // Народная Воля, № 31—32, 29.02.2008
3. ↑  Калі Беларусі няма… Архівавана 6 студзеня 2009. // www.praunik.org


| ⛭Польска-савецкая вайна (1919—1921) |
| --- |
| Франты | 
Польскі бок
Паўночны
Літоўска-беларускі
Цэнтральны
Палескі
Валынскі
Падольскі
Паўднёвы
Савецкі бок
Заходні
Паўднёва-заходні
 |
| Бітвы | 
1919
Бяроза-Картузская
Нясвіж
Ліда
Вільня
Мінск
1920
Бітва на Бярэзіне
Бітва за Брэст
Варшаўская бітва
Бітва за Кобрын
Бітва на Нёмане
 |
| Вынікі | 
* Лінія Керзана
* Рыжскі дагавор
* Рыжскі мір
* Дзень вызвалення Беларусі ад белапалякаў

 |
**Казімір Пуласкі** (6 сакавіка 1745, г. Варшава — 11 кастрычніка 1779, г. Савана, штат Джорджыя, ЗША) — удзельнік барацьбы за свабоду двух народаў — польскага і амерыканскага, адзін з кіраўнікоў і маршалак Барскай канфедэрацыі, генерал кантынентальнай арміі ў час вайны за незалежнасць ЗША, «бацька амерыканскай кавалерыі».

Біяграфія
---------

Ваяваў ва Украіне, у чэрвені 1769 года рушыў з войскам да Брэста і Кобрына. У Ламзах падначаліў сабе полк Ю. Беляка, у Сухой Волі — полк А. М. Карыцкага, пасля некаторыя іншыя часці войска ВКЛ. 6 ліпеня 1769 года ў 10-гадзіннай бітве перамог расійскія войскі пад в. Кукалкі каля Ваўкавыска. У Слоніме папоўніў сваю армію рыштункам і гарматамі. 12 лпеня 1769 года адбіў атаку на горад расійскіх войск, якія панеслі вялікія страты, але быў вымушаны пакінуць Слонім. Адмовіўся ад марша на Нясвіж і з мястэчка Мыш з баямі рушыў на Гродна. У гэты час яго войска вырасла да 4000 чалавек. Правёў баі з расійскімі атрадамі пад Моўчаддзю (16 ліпеня) і Дварцом. Пад Гродна перадаў камандаванне Ю. Сапегу і выехаў у Польшчу. Перамогі на тэрыторыі Беларусі зрабілі Казіміра найбольш аўтарытэтным дзеячам Барскай канфедэрацыі. У верасні 1769 года арганізаваў новы паход на тэрыторыю Беларусі з Украіны. Каля Кобрына быў атакаваны 4 калонамі расійскіх войск і адышоў за Буг. У баях пад Арэхавам (13 верасня) і Уладавай (15 верасня) разбіты. У верасні 1770 года яго войскі авалодалі ўмацаваным кляштарам у Чанстахове. У сувязі з замахам на Станіслава Аўгуста Панятоўскага канфедэраты рушылі ў кастрычніку 1771 года да Варшавы, але разбіты пад Скарышэвам. У маі 1772 года Казімір пакінуў Чанстахову і эміграваў у Саксонію, потым Францыю, Турцыю, вясной 1777 года пераехаў у ЗША. У званні генерала кавалерыі арганізаваў там легіён з некалькіх соцень коннікаў. У сакавіку 1779 года атрымаў перамогу над англійскім войскам пад Чарлстанам. Загінуў 11 кастрычніка 1779 года у час аблогі Саванны.

Памяць
------

Як нацыянальнаму герою ЗША яму пастаўлены помнікі ў Вашынгтоне, Саванне, Вест-Пойнце.

Зноскі
------

1. ↑  Find a Grave — 1996. Праверана 24 жніўня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
2. ↑  Kazimierz Pułaski h. Ślepowron // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
3. ↑  6 сакавіка 1745 г. у Варшаве нарадзіўся Казімір ПУЛАСКІ (Казімір Міхал Вацлаў Віктар Пуласкі) — удзельнік барацьбы за свабоду двух народаў — польскага і амерыканскага, адзін з кіраўнікоў і маршалак Барскай канфедэрацыі, генерал кантынентальнай арміі ў час вайны за незалежнасць ЗША, «бацька амерыканскай кавалерыі»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · IPSB: kazimierz-pulaski-1745-1779-bohater-polski-i-usa · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12476521c · GND: 119258234 · ISNI: 0000 0001 1635 969X · LCCN: n80026000 · NKC: xx0265864 · NLA: 35239258 · NLP: A11810531 · NTA: 130386197 · NUKAT: n95000213 · SUDOC: 157468925 · VIAF: 47567480 |

 |