recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Лічбавыя тэхналогіі** — тэхналогіі, якія заснаваныя на прадстаўленні сігналаў дыскрэтнымі палосамі аналагавых узроўняў, а не ў выглядзе бесперапыннага спектру.

Усе ўзроўні дадзеных тэхналогій, у межах паласы, ўяўляюць сабой аднолькавы стан сігналу. Лічбавая тэхналогія працуе, у адрозненне ад аналагавай, з дыскрэтнымі, а не бесперапыннымі, сігналамі. Акрамя таго, сігналы маюць невялікі набор значэнняў, як правіла, два. У рэальным жыцці сістэмы, асабліва ўліковыя сістэмы захоўвання дадзеных, маюць у сваёй аснове тры значэння. Звычайна гэта 0, 1, NULL, якія ў булеўскай алгебры маюць значэнні «хлусня», «ісціна» і ў прысутнасці NULL «адсутнасць выніку» адпаведна. Лічбавыя схемы складаюцца ў асноўным з лагічных элементаў, такіх як AND, OR, NOT і інш. а таксама могуць быць звязаныя паміж сабой лічыльнікамі і трыгерамі. Лічбавыя тэхналогіі галоўным чынам выкарыстоўваюцца ў вылічальнай лічбавай электроніцы, перш за ўсё кампутарах, у розных галінах электратэхнікі, такіх як гульнявыя аўтаматы, робататэхніка, Аўтаматызацыя, вымяральныя прыборы, радыё — і тэлекамунікацыйныя прылады і многіх іншых лічбавых прыладах.

Адно з пераваг лічбавых схем у параўнанні з аналагавымі  заключаецца ў тым, што, па-першае, сігналы могуць быць перададзены без скажэнняў. Напрыклад, бесперапынны гукавы сігнал, які перадаецца ў выглядзе паслядоўнасці 1 і 0, можа быць адноўлены без памылак пры ўмове, што ўзровень шуму пры перадачы быў досыць нізкім і не перашкаджаў ідэнтыфікацыі 1 і 0. Гадзіна музыкі можа быць захаваны на кампакт-дыску з выкарыстаннем усяго толькі каля 6 млрд двайковых разрадаў.

Лічбавымі сістэмамі з кампутарным кіраваннем можна кіраваць з дапамогай праграмнага забеспячэння, дадаючы новыя функцыі без замены апаратных сродкаў. Часта гэта можа быць зроблена без удзелу завода-вытворцы шляхам простага абнаўлення праграмнага прадукту. Падобная функцыя дазваляе хутка адаптавацца да зменлівых патрабаванняў. Акрамя таго, магчыма прымяненне складаных алгарытмаў, якія ў аналагавых сістэмах немагчымыя ці ж здзяйсняльныя, але толькі з вельмі высокімі выдаткамі.

Захоўванне інфармацыі ў лічбавых сістэмах прасцей, чым у аналагавых. Перашкодаўстойлівасць лічбавых сістэм дазваляе захоўваць і здабываць дадзеныя без пашкоджання. У аналагавай сістэме стварэнне і знос можа пагоршыць запісаную інфармацыю. У лічбавай жа, да таго часу, пакуль агульныя перашкоды не перавышаюць пэўнага ўзроўню, інфармацыя можа быць адноўлена цалкам дакладна.

Зноскі
------

1. ↑   Paul Horowitz and Winfield Hill, The Art of Electronics 2nd Ed. Cambridge University Press, Cambridge, 1989 ISBN 0-521-37095-7 page 471
2. ↑  Манфред Шпитцер. Антимозг: цифровые технологии и мозг. — АСТ, 2015. — ISBN 978-5-457-51598-7.
**Вадзім Уладзіміравіч Заранкін** (1963, в. Бель, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыня Віцебскага гарвыканкама ў 2020-2021 гадах.

Біяграфія
---------

У 1985 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію; працаваў старшым эканамістам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Лёзненскага райвыканкама. З 1986 па 1992 гады працаваў на розных пасадах у Лёзненскім раёнам і Віцебскім абласным камітэтах ЛКСМБ. З 1992 па 1995 гады займаў пасаду галоўнага эканаміста саўгаса «Віцебскі» (Віцебскі раён). З 1995 па 1997 гады працаваў юрысконсультам, загадчыкам прававым сектарам, загадчыкам аддзела інфармацыі Віцебскага райвыканкама. З ліпеня па снежань 1997 года займаў пасаду намесніка дырэктара па эканоміцы і прававых пытаннях ІПММП «Энергакамплект». Са снежня 1997 па 2002 гады працаваў спецыялістам, кіраўніком спраў, намеснікам старшыні па эканоміцы Віцебскага раённага выканаўчага камітэта.

З 2002 па 2011 гады — галоўны спецыяліст, намеснік начальніка ўпраўлення, начальнік упраўлення кантролю органаў выканаўчай улады і каардынацыі дзейнасці кантралюючых органаў Камітэта дзяржаўнага кантролю Віцебскай вобласці. У сакавіку 2011 года прызначаны першым намеснікам старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Віцебскай вобласці. З лістапада 2014 года — старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Віцебскай вобласці. Узнагароджаны нагрудным знакам «За добрасумленную працу» Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь.

30 студзеня 2020 года прэзідэнт А. Лукашэнка ўзгадніў прызначэнне Вадзіма Заранкіна на пасаду старшыні Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта. З0 студзеня 2021 года сышоў у адстаўку.

Крыніцы
-------

1. ↑  Прыняцце кадравых рашэнняў **(нявызн.)**. *Сайт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь* (30 студзеня 2020). Праверана 1 лютага 2020.
**Не́нач** — рака ў Беларусі, у Калінкавіцкім і Мазырскім раёнах, левы прыток ракі Прыпяць.

Назва
-----

Назва балцкага паходжання, з прыстаўкай адмаўлення *Ne-* (*Не-*), дададзенай да кораня, які ў назвах тыпу Нача.

Нача — досыць распаўсюджаная назва на тэрыторыі цяперашняй Беларусі (назва ў прытокаў Дзвіны, прыпяцкай Луніі, Бярэзіны, бярэзінскага Бабра). Таксама Нача — прыток дзвінскай ракі Обшы (у гэтую Начу ўцякаюць рэкі з балцкімі назвамі Рэкта, Вейна, Лебасціна, Вішанка — «Арэхавая», «Звілістая», «Павольная», «Плыткая»).

Гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы *Nota, Notė, Notija, Notera*, пруская *\*Nātangā* (ад гэтага гідроніма назва прускага племя натангаў).

Гэтыя назвы ад захаванага ў гідраніміі балцкага *\*nātā* «цячэнне», якое з дапамогай пашыральніка *-t-* ад індаеўрапейскага *\*(s)na-* «цячы». Ад яго таксама рачныя назвы Сноўка, Сноў[ru].

Назва Нача значыць «Плыткая (рака)». Назва звязаная з хуткасцю рачной плыні.

Водаапісанне
------------

Даўжыня ракі 41 км. Плошча вадазбору 796 км. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Рудніца Калінкавіцкага раёна, вусце каля рачнога порта Мазыр (Пхоў). Цячэ па нізіне Прыдняпроўскай нізіне і Мазырскім Палессі. Даліна невыразная, каля вёскі Антонаўка Калінкавіцкага раёна трапецападобная (шырыня 500—800 м). Пойма двухбаковая (шырыня 0,3—0,6 км), у ніжнім цячэнні зліваецца з поймай Прыпяці. Рэчышча ад вытоку на працягу 34,6 км каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў. Асноўныя прытокі — канал Ненач (справа) і ручай Шыздра (злева).

Заўвагі
-------

1. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 231—232.
2. ↑  V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 649.
3. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 971—972.

Літаратура
----------

* Ненач // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 285. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2011. — С. 24—25. — 68 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-107-5. (руск.)
* Республика Беларусь. Припять. От Турова до Мозыря. Карта / С. Н. Саратова. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — 5 000 экз. (руск.)
* Ліст карты N-35-143. Выданне 1975 года. (руск.)

| ⛭Прыпяць |
| --- |
| Левыя прытокі | Бобрык 1 ·  Бобрык 2 ·  Брагінка1 ·  Віць ·  Закованка ·  Іпа ·  Лань ·  Ненач ·  Піна ·  Пціч ·  Скрыпіца ·  Случ ·  Смердзь ·  Трэмля ·  Туроцкі канал ·  Тур’я ·  Цна ·  Чарабасаўскі канал ·  Ясельда |
| Правыя прытокі | Буклёўка ·  Весялуха ·  Ветліца ·  Выбой ·  Гарынь ·  Жалонь · Крушынная  ·  Мытва ·  Салакуча ·  Свінавод ·  Скалодзіна ·  Славечна ·  Стаход ·  Стыр ·  Сцвіга ·  Тур ·  Тур’я ·  Убарць ·  Уж |
| 1 зараз правы прыток Дняпра |
**Адкрытае акцыянернае таварыства «Ізаляцыя»** — прадпрыемства Беларусі па вытворчасці мяккіх дахавых матэрыялаў і гідраізаляцыйных матэрыялаў.

Гісторыя
--------

У 1991 годзе Міністэрствам дарожнага будаўніцтва было прынята рашэнне будаўніцтва завода па вытворчасці гідраізаляцыйных матэрыялаў.

У 1994 годзе пабудаваны і ўведзены ў эксплуатацыю завод «Гідрашклоізол» з тэхналагічнай лініяй магутнасцю 400 тыс. м² за год. У снежні 1996 годзе завод пераўтвораны ў адкрытае акцыянернае таварыства з узросшай магутнасцю да 1,5 млн. м² за год. У 1998 годзе завод выпусціў 1,45 млн м² гідрашклоізолу.

14 лютага 2000 года Брэсцкі абласны выканаўчы камітэт зарэгістраваў ААТ «Ізаляцыя». Перайменаванне прадпрыемства спатрэбілася ў сувязі з адыходам ад старых вытворчых тэхналогій — гідрашклоізолу. 

У 2000 годзе было ўведзена ў эксплуатацыю тэхналагічнае абсталяванне па вытворчасці пліткі дахавай бітумна-палімернай ці гнуткай чарапіцы.

У 2006 годзе прадпрыемства асвоіла вытворчасць «Эмульсій бітумных катыённых дарожных», якія знаходзяць ужыванне ў якасці звязальнага матэрыялу пры будаўніцтве, рэканструкцыі і рамонце дарожных пакрыццяў.

У верасні 2011 года з уводам у эксплуатацыю новай лініі вытворчыя магутнасці заводу істотна павялічыліся і дазволілі выпускаць больш за 7 млн м2 за год.

27 жніўня 2019 года Брэсцкі аблвыканкам прадаў ПУПАК «Вангранд» 25,16% сваіх акцый з умовай, што апошні інвестуе ў прадпрыемства на працягу 2 гадоў не меней 3,5 млн беларускіх рублёў для папаўнення пазазвароткавых сродкаў..

Дырэктары
---------

* Анатоль Васільевіч Снітко (з 1994 года)

Літаратура
----------

* *Грынько, М. Ф.* Рулонных дахавых і гідраізаляцыйных матэрыялаў прамысловасць / М. Ф. Грынько // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 439—440. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Семенов, Сергей*. ОАО «Изоляция»: путь к юбилею (руск.). *Брестский калейдоскоп*. Праверана 2 сакавіка 2023.(недаступная спасылка)
2. ↑  Открытое акционерное общество «Изоляция» (руск.). *Брестчина производит, предлагает, приглашает*. Праверана 2 сакавіка 2023.
3. ↑  Брестская область продала частной компании свои акции ОАО «Изоляция» (руск.). *БелТА* (31 жніўня 2021). Праверана 2 сакавіка 2023.
**Еджгаеху Тае** (нар. 10 лютага 2000 г. Эфіопія) — эфіёпская лёгкаатлетка, якая выступае ў бегу на доўгія дыстанцыі і кросе. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа.

Біяграфія
---------

У ліпені 2018 года Тае заваявала сярэбраны медаль у бегу на 5000 метраў на чэмпіянаце свету IAAF 2018 сярод спартсменаў не старэйшых за 20 гадоў, які адбыўся ў фінскім Тампэрэ.

На Афрыканскіх гульнях 2019 года яна заняла пятае месца на дыстанцыі 5000 метраў.

У чэрвені 2021 года яна ўстанавіла новы асабісты рэкорд - 14:14.09 на нацыянальных адборачных спаборніцтвах да Алімпійскіх гульняў 2020 год. На летніх Гульнях у Токіа Тае заняла выніковае пятае месца на дыстанцыі 5000 метраў.

31 снежня 2021 года эфіёпская спартсменка ўстанавіла сусветны рэкорд у змешаным забегу на 5 км на дыстанцыі Cursa dels Nassos 5K у Барселоне з часам 14 хвілін 19 секунд, палепшыўшы папярэдні вынік на 20 секунд.

На чэмпіянаце свету ў памяшканнях у 2022 годзе ў Бялградзе эфіопка заваявала бронзавы медаль на дыстанцыі 3000 метраў з вынікам 8:42.23. У Арэгоне летам 2022 года яна прыняла ўдзел на чэмпіянаце свету, дзе на дыстанцыі 10000 метраў стала шостай з вынікам 30:12,45.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, эфіёпская спартсменка, у бегу на 10000 метраў, з вынікам 31:28,31 стала бронзавай медалісткай чэмпіянату свету.

Зноскі
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
**Луісвільскі ўніверсітэт** (англ.: University of Louisville) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Луісвіл у штаце Кентукі.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Калі ён быў заснаваны ў 1798 годзе, гэта быў першым гарадскім дзяржаўным ўніверсітэтам у Злучаных Штатах. Адзін з найстарэйшых універсітэтаў ЗША, створаных на захад ад Алеганскіх гор. Генеральная асамблея штата Кентукі прысвоіла універсітэту ганаровае званне «выдатнага цэнтральнага даследчага ўніверсітэта». Тут навучаюцца студэнты з 118 са 120 акруг Кентукі, з усіх 50 штатаў ЗША і са 116 краін свету.

Пачатак універсітэту быў пакладзены ў 1798 годзе, калі Генеральная Асамблея штата Кентукі прыняла рашэнне аб адкрыцці вышэйшай навучальнай установы ў нядаўна заснаваным горадзе Луісвілі і прадала 24 км² зямлі на поўдні Кентукі для аплаты яго стварэння. 3 красавіка 1798 года некалькі актыўных грамадзян пачалі кампанію па пошуку сродкаў для новай навучальнай установы, якая тады атрымала найменне Семінарыі Джэферсана. Толькі ў 1813 годзе ўдалося адкрыць навучальную ўстанову. Яе першым кіраўніком стаў Эдвард Мэн Батлер, вядомы як адзін з першых гісторыкаў Кентукі.

У 1837 годзе гарадскі савет Луісвіля заснаваў Луісвілскі медыцынскі інстытут. Фізік і медык Чарлз Колдвел здолеў пераканаць савет у неабходнасці яго адкрыцця. У 1840 годзе быў заснаваны Луісвілскі медыцынскі каледж.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук (1907)
* Каледж бізнесу (1953)
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека (1968)
* Вышэйшая школа (1918)
* Школа інжынерыі (1925)
* Школа сацыяльнай працы (1936)
* Школа права (1846)
* Школа стаматалогіі (1887)
* Школа медыцыны (1837)
* Школа музыкі (1932)
* Школа медсястрынства (1979)
* Школа грамадскага здароўя і інфармацыйных навук (2002)

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Кентукі

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>
2. ↑  U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023. Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Луісвілскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 120789965 · ISNI: 0000 0001 2113 1622 · LCCN: n82024982 · Microsoft: 142740786 · NKC: ko2007416954, ko2007416955 · SUDOC: 089488784 · VIAF: 157940193 |

 |
**Ваво́ні** (індан.: Wowoni — востраў у Інданезіі. Размешчаны на паўднёвы ўсход ад Сулавесі. Плошча — 714,8 км². Насельніцтва (2010) — 28 944 чалавек.

Геаграфія
---------

Вавоні месціцца на паўднёвым усходзе правінцыі Паўднёва-Усходні Сулавесі. Аддзелены ад астравоў Сулавесі і Бутон вузкімі суднаходнымі пралівам (адпаведна каля 6 км і 12 км). Даўжыня - 36 км, найбольшая шырыня - 33,4 км. Даўжыня берагавой лініі - 108 км. 

Мае вулканічнае паходжанне. Фарміраваўся разам з іншымі тэрыторыямі Паўднёва-Усходняга Сулавесі, аднак у 8 тысячагоддзі да н. э. апынуўся ў ізаляцыі ад іншых частак сушы ў сувязі з падняццем узроўню акіяна. Рэльеф пагорысты. Найвышэйшы пункт - 820 м. У сярэднім кожныя 50 гадоў адбываюцца моцныя землятрусы.

Клімат субэкватарыяльны пасатны. Май — найбольш дажджлівы месяц. Найбольш цёплы месяц - лістапад, калі сярэдняя тэмпература трымаецца каля +29° C.

Прырода
-------

На востраве Вавоні захаваліся першародныя лясы, у якіх дамінуюць пальмавыя расліны. На ўзбярэжжы вылучаюцца мангравыя зарасці. Фаўна вострава значна зменена чалавекам, аднак на сушы захаваліся шматлікія птушкі, дзікія свінні, кажаны, крабы, паўзуны і інш.

Насельніцтва
------------

Востраў Вавоні населены пераважна баджа. Астравіцяне размаўляюць на асобнай мове аўстранезійскага паходжання. Асноўныя заняткі — сельская гаспадарка, рыбалоўства, марскі гандаль. Узровень жыцця на востраве адзін з самых нізкіх у Інданезіі. Зафіксаваны высокі ўзровень дзіцячай смяротнасці (37 на 1000 жыхароў).

Спасылкі
--------

* Pulau Wowoni (island) Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Islands of Indonesia Архівавана 10 чэрвеня 2020.
* Floristic study of flowering plants in Wowoni Island, S.E. Sulawesi Архівавана 15 ліпеня 2014.
* Geographic features & Photographs around Pulau Wowoni

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh97005978 · VIAF: 315528271 |
**Geum reptans** — від кветкавых раслін сямейства ружавыя (*Rosaceae*), які расце ў некаторых гарах Цэнтральнай і Паўднёва-Усходняй Еўропы. Доўгажывучы мнагалетнік, які размнажаецца як палавым, так і кланальным спосабам, мае высокую фенатыпічную варыяцыю, але гэтыя зменлівыя рысы не з’яўляюцца адаптацыяй да мясцовых умоў.

Распаўсюджанне
--------------

Батанічная ілюстрацыя
Расце ў расколінах скал, на марэнах, вільготных асыпках і на вяршынях гор. Шырока распаўсюджаны ў Альпах, дзе звычайна сустракаецца на вышыні 2100—2800 м, хоць дыяпазон яго вышынь вагаецца: ад 1900 да 2500 м у Прыморскіх Альпах да 3800 м у Грайских Альпах. У меншай ступені ён расце ў нямецкім Шварцвальдзе, у некаторых раёнах Карпат (у Татрах на вышыні 1440—2540 м), у гарах Рыла і Пірын у Балгарыі (на вышынях 2300—2900 м). м), а таксама ў гарах Пінд, Корабі і Шар на Заходніх Балканах.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. 1 2  *High intraspecific phenotypic variation, but little evidence for local adaptation in* Geum reptans *populations in the Central Swiss Alps*.
4. ↑  Asenov, I. (1973). "Omajniče – Geum L." (in Bulgarian). *Flora na Narodna Republika Bǎlgarija*. **V**. Sofia: Bulgarian Academy of Sciences. p. 190.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Стары́ Сцепано́ў** (трансліт.: *Stary Sciepanoŭ*, руск.: Старый Степанов) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (30 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Афіцыйна ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 36 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 64 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 153 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска Сцепаноў у Савіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

Напачатку 1920-х гадоў вёска Сцепаноў падзялілася на дзве — Стары Сцепаноў і Новы Сцепаноў.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Старастэфаноўскага сельсавета, з 1931 года да 24 красавіка 1934 года і з 1938 года да 12 лістапада 1966 года Сцепаноўскага сельсавета Камарынскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей.

У 1931 годзе арганізаваны калгас "Камінтэрн", працавала гамарня. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Савічы» (цэнтр — вёска Савічы). Да 12 лістапада 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Сцепаноўскага сельсавета, пасля — у склад Савіцкага сельсавета, які 26 сакавіка 1987 года быў перайменаваны ў Хракавіцкі сельсавет.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1908 год — 105 двароў 726 жыхароў.
* 1959 год — 245 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (30 сем'яў) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астапаў.

**Анатоль Архіпавіч Астапаў** (нар. 14 лістапада 1938) — беларускі ўрач-інфекцыяніст, спецыяліст па дзіцячых інфекцыйных захворваннях. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2009).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Дрыбінскім раёне ў сям’і настаўнікаў.

У 1957 годзе з адзнакай скончыў Магілёўскае вучылішча па спецыяльнасці фельчара-акушэра і ў 1963 годзе з адзнакай скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці ўрач-лячэбнік, а затым навучаўся ў аспірантуры, а з 1966 года пачаў працаваць асістэнтам кафедры інфекцый.

У 1970 годзе пад кіраўніцтвам дацэнта В. А. Бандарына і прафесара Д. В. Палешкі абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Біяхімічныя паказчыкі РЭС пры інфекцыйным гепатыце».

У 1982 годзе прысвоена вучонае званне дацэнта.

У 1980 годзе ўпершыню арганізаваў у інстытуце курс трапічнай медыцыны для студэнтаў замежнага факультэта.

У кастрычніку 1984 года арганізаваў і ўзначаліў кафедру дзіцячых інфекцыйных хвароб БДМУ. З 1988 года і па 16 ліпеня 2007 года быў Галоўным спецыялістам МЗ РБ па дзіцячых інфекцыйных хваробах пры МЗ РБ і адначасова на функцыянальнай аснове ўзначальваў Рэспубліканскі цэнтр па дзіцячай інфекцыйнай паталогіі.

Грамадская і навуковая дзейнасць
--------------------------------

Пад кіраўніцтвам і актыўным удзеле дацэнта А. А. Астапава распрацавана фармулярная сістэма, а таксама пратаколы дыягностыкі і лячэнні інфекцыйных захворванняў у дзяцей.

З 1974 года па 1984 год на грамадскіх пачатках выконваў работу старшыні Савета маладых навукоўцаў і спецыялістаў пры УМС МЗ БССР.

З’яўляецца аўтарам 370 навуковых прац, з іх раздзелы па інфекцыйнай паталогіі ў дзяцей у 21 кнізе, 33 артыкулаў у Беларускай энцыклапедыі, 27 метадычных рэкамендацый па актуальных пытаннях інфекцыйнай паталогіі ў дзяцей. Маю 2 патэнты і 4 рацыяналізатарскія прапановы.

Падрыхтаваў прынамсі 6 кандыдатаў медыцынскіх навук, 23 клінічных ардынатараў.

Урач-інфекцыяніст вышэйшай катэгорыі, член Рэспубліканскай камісіі па ліквідацыі поліяміэліту ў РБ, член Вучонага Савета па абаронах кандыдацкіх дысертацый пры Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце.

Узнагароды
----------

З’яўляўся ліквідатарам аварыі на ЧАЭС у 1986—1987 гадах. За актыўную працу па ліквідацыі аварыі і аказанне дапамогі дзецям з пацярпелых раёнаў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1986), таксама мае нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя СССР» (1990), грамату Вярхоўнага Савета РБ (1992), ганаровую грамату Вярхоўнага Савета РБ (1996), медаль Францыска Скарыны (2002), сертыфікат СААЗ і нагрудны знак за ліквідацыю поліяміэліту ў РБ, ганаровую грамату Міністэрства аховы здароўя РБ (2006), унесены ў кнігу «Хто ёсць Хто. Дзелавы свет СНД», выпуск 2002, Заслужаны ўрач РБ (2009).

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Астапов Анатолий Архипович Архівавана 4 кастрычніка 2022.  (руск.)

Літаратура
----------

* Кто есть кто в Республике Беларусь. 2001. Т. 2. — Минск, 2001. — С. 173

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 714849 · ЗЭКББ: SEK-220490 |
**«Архі́вы і справаво́дства»** — навукова-практычны часопіс, афіцыйны друкаваны орган Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь (2006).

Заснаваны 7 красавіка 1998 года на базе гістарычнага навукова-папулярнага часопіса «Беларуская мінуўшчына». 19 мая 1998 года зарэгістраваны за № 1146 як сродак масавай інфармацыі. Сузаснавальнікі: Дзяржаўны камітэт па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь, Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы. Першы нумар падпісаны да друку 5 сакавіка 1999 года. Выходзіць 6 разоў у год на беларускай і рускай мовах. З 18 лістапада 2002 года заснавальнікам часопіса з’яўляецца Камітэт па архівах і справаводстве пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Асвятляе пытанні гісторыі Беларусі, архівазнаўства, археаграфіі, гістарыяграфіі, іканаграфіі, гісторыі справаводства, дзейнасці беларускіх і замежных архіўных устаноў. Публікуе агляды замежных архівазнаўчых часопісаў, новай гістарычнай, краязнаўчай, архівазнаўчай і справаводчай літаратуры, кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый, абароненых па гістарычных навуках, архіўныя дакументы. Мае рубрыкі «Архівазнаўства», «Архівы», «Дакументы», «Фонды», «Іканаграфія», «Беларусіка», «Геральдыка», «Генеалогія», «Навука», «Кнігарня», «Археатэка», «Хроніка», «Каляндар», «Справаводства».

Зноскі
------

1. ↑  Историческая справка **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Сайт «Архивы Беларуси». Архівавана з першакрыніцы 27 кастрычніка 2020. Праверана 23 кастрычніка 2020.
2. ↑  *Янка Саламевіч*. «Архівы і справаводства» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8. — С. 323.

Літаратура
----------

* *І. У. Саламевіч.* «Архівы і справаводства» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 336. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.

Спасылкі
--------

* Архівы і справаводства **(нявызн.)**.  Kamunikat.org. Праверана 23 кастрычніка 2020.
* *Валеры Пазьнякоў.*. Гісторыя, архівы й справаводзтва **(нявызн.)**.  Наша Ніва (17 мая 1999). Праверана 23 кастрычніка 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мігун.
**Мікалай Пятровіч Мігун** (17 мая 1951, Докшыцы, Віцебская вобласць — 8 сакавіка 2014) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1993). Медаль Францыска Скарыны (2009).

Біяграфія
---------

Скончыў БДУ ў 1973 годзе. З 1976 года ў Фізіка-тэхнічным інстытуце, з 1980 года ў Інстытуце прыкладной фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь (з 1993 года намеснік дырэктара, у 2005—2014 гадах — дырэктар). Распрацаваў тэарэтычныя асновы гідрадынамікі неразбуральных метадаў кантролю пранікальнымі вадкасцямі, вызначыў асаблівасці працэсаў пераносу ў мікраструктурных вадкасцях.

Аўтар больш за 200 навуковых прац, сярод якіх шэсць манаграфій і навучальных дапаможнікаў. Найважнейшыя вынікі яго даследаванняў адлюстраваны ў першай у свеце манаграфіі па тэорыі з’яў і працэсаў, якія ляжаць у аснове капілярнай дэфектаскапіі «Уводзіны ў тэорыю капілярнага кантролю» (1988) і ў апублікаванай у Германіі манаграфіі «Theoretical principles of liquid penetrant testing» (1999).

Літаратура
----------

* Мігун Мікалай Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
Брандэнбургскія вароты — галоўны сімвал германскай сталіцы
**Вароты** — праезд у сцяне ці агароджы, які замыкаецца створамі. Прызначаны для праезду коннага або аўтамабільнага (радзей — іншых відаў) транспарту. Сам створ варот таксама часта называюць варотамі. Звычайна створаў два, яны паварочваюцца на завесах (гл. таксама Верэя). Складаныя вароты могуць мець некалькі створаў або праходаў, уключаючы брамку для пешаходаў. Акрамя таго, сёння існуюць яшчэ ралеты і рулонныя вароты, якія працуюць па адзіным прынцыпе і, па сутнасці, ўяўляюць сабой жалюзі.

Этымалагічна звязаны са словамі «ворат» і «паваротны».

Вароты могуць выкарыстоўвацца для абмежавання доступу на пэўную тэрыторыю, а могуць быць чыста дэкаратыўным элементам. Дэкаратыўныя вароты могуць стаяць як асобны архітэктурны або бытавы элемент, без сцяны або агароджы. Дэкаратыўныя вароты часта не маюць створаў і ўяўляюць сабой дэкаратыўную арку, якая стаіць асобна. Разнавіднасцю дэкаратыўных варот з’яўляюцца трыўмфальныя вароты (трыўмфальныя аркі) у гонар ваенных перамог.

Умацаваныя вароты з’яўляюцца неад’емнай часткай фартыфікацыйнага будынка, напрыклад замка, гарадскіх сцен (гарадскія вароты), крамля. Паколькі вароты былі ўразлівым месцам крэпасці, нярэдка перад варотамі ладзіўся барбакан — абарончае збудаванне, якое ахоўвала подступы да брамы. Зверху над варотамі часта надбудоўвалі вежу.

Гл. таксама
-----------

* Брама
**Новая Гута** — былы пасёлак у Шырокаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (10 сем'яў) пераселены ў чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 19 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).

### Гідраграфія

На поўдні меліярацыйны канал.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, а затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1920-х гадах перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 1990-я — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1959 год — 59 жыхароў (паводле перапісу).
* 1990-я — жыхары (5 сем'яў) пераселены.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бычкоўскі.
**Адам Бычкоўскі** (1889, фальварак Талочкі, Саколкаўскі павет, Гродзенская губерня — 18 лістапада 1937) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч. Стрыечны брат рэдактара газеты «Biełarus» А. Бычкоўскага.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Гродзенскай мужчынскай гімназіі (скончыў ў 1911). Будучы гімназістам, усвядоміў і стаў прыхільнікам беларускай нацыянальнай ідэі. 

Адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Гродзенскага гуртка беларускай моладзі. Актыўна ўдзельнічаў у асветніцкай дзейнасці на карысць беларускай справы, якая ладзілася гуртком. Быў рэжысёрам самадзейнайга спектакля па п’есе «Модны шляхцюк» К. Каганца (1910). Выступаў з напісанымі ім рэфератамі аб адраджэнні Беларусі, напрыклад «Адгалосак душы беларускага народу ў яго песнях, казках і легендах».

Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1920-х працаваў суддзей у Саколцы, потым меў адвакацкую практыку ў Варшаве (1930-я). 

Арганізатар «Асветнага таварыства беларусаў» (Варшава, дзейнічала ў 1930-я). 

Аўтар сцэнічнага абразка «Сваты», які быў пастаўлены шэрагам самадзейных драматычных гурткоў у Заходняй Беларусі.

Літаратура
----------

* Бычкоўскі Адам // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. — С. 152

Спасылкі
--------

* Зоська Верас. Успаміны. Старое Гродна
Графік змянення колькасці людей у стане галечы (чырвоная зона)
**Галеча** ці **ўскрайняя беднасць**, **абсалютная беднасць** — стан, які характарызуецца цяжкай дэпрывацыяй асноўных патрэбаў чалавека, як то патрэбы ў харчаванні, пітной вадзе, санітарыі, аховы здароўя, жылля, адукацыі і інфармацыі. Гэты стан залежыць не толькі ад даходу, але і ад доступу да паслугаў.

Панятак галечы быў упершыню вызначаны Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый у 1995 годзе. У 2008 годзе галеча была вызначана Сусветным банкам, як стан калі чалавек жыве менш за 1,25 долараў на дзень у цэнах 2005 года. Гэта мера з’яўляецца эквівалентам 1 долара на дзень у цэнах 1996 года ў ЗША. Пераважную большасць людзей, якія жывуць ва ўмовах ускрайняй беднасці, то бок 96%, пражываюць у краінах Паўднёвай Азіі, Афрыкі на поўдзень ад Сахары, краінах Карыбскага басейна, Усходняй Азіі і Ціхага акіяна і амаль палова пражываюць у Індыі і Кітаі.

Скарачэнне маштабаў галечы і голаду стала першай мэтай развіцця тысячагоддзя, якую ўсталявалі 189 дзяржаў-членаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у 2000 годзе. У прыватнасці, адна з мэт прадугледжвала зніжэнне галечы ў два разы да 2015 года. Гэта мэта была паспяхова дасягнутая на 5 гадоў раней за планаваны тэрмін. Да 2030 года згодна з планамі ААН, Сусветнага банку і ЗША галеча павінна быць выкаранена.

Зноскі
------

1. ↑  «Report of the World Summit for Social Development». United Nations.
2. ↑  «Getting to Zero» Архівавана 30 жніўня 2017.. USAID Discussion Paper.

Спасылкі
--------

* Eradicate Extreme Poverty and Hunger by 2015. UN Millennium Development Goal
«**Шыфр**» (англ.: Cypher) — амерыканскі фантастычны трылер 2002 года, пастаўлены рэжысёрам Вінчэнца Наталі па сцэнарыі Браяна Кінга[en]. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Джэрэмі Нортэм[en] і Люсі Лью[en].

Сюжэт
-----

Морган Саліван, які стаміўся ад зануднага жыцця і нялюбай жонкі, згаджаецца займацца прамысловым шпіянажам для магутнай карпарацыі «*Дыджыкорп*». Ён атрымлівае новае імя і простае заданне — пры дапамозе сакрэтнай прылады перадаваць выступленні канкурэнтаў на канферэнцыях. Нягледзячы на мігрэні і дзіўны боль у патыліцы, Морган атрымлівае задавальненне ад новага патаемнага жыцця, але выпадковая сустрэча з загадкавай Рытай усяляе ў яго страх і падазрэнні. Па словах Рыты, нудныя сходы ўсяго толькі шырма для злавесных аперацый «*Дыджыкорпа*», які ператварае сваіх «*шпіёнаў*» у паслухмяных марыянетак. Яна робіць яму ўкол і просіць на наступнай канвенцыі ніяк не рэагаваць на тое, што ён там убачыць.

Акцёрскі склад
--------------

* Джэрэмі Нортэм[en] — *Морган Саліван*
* Люсі Лью[en] — *Рыта Фостэр*
* Найджэл Бенет[en] — *Фінстэр*
* Дэвід Х’юлет — *Вёрджыл Дан*
* Кэры Матчэт[en] — *Дыяна Цёрсбі*

Узнагароды
----------

Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 3 намінацыямі.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7   Праверана 7 красавіка 2016.
2. 1 2 3 4 5   Праверана 7 красавіка 2016.
3. ↑  Cypher (2002) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 5 чэрвеня 2023.
4. ↑  Cypher (2002) — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 5 чэрвеня 2023.

Спасылкі
--------

* Шыфр на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

| ⛭Фільмы Вінчэнца Наталі |
| --- |
| 
* ✰ Куб (1997)
* Шыфр (2002)
* Нішто (2003)
* Хімера (2009)
* Лімб (2013)
* У высокай траве (2019)

 |
Скачок Excelsior III
**Джозеф Уільям Кітынгер II** (27 ліпеня 1928 - 9 снежня 2022) — афіцэр ваенна-паветраных сіл ЗША, вядомы сваім удзелам у праектах Manhigh і Excelsior. Падчас вайны ў В'етнаме быў збіты і захоплены ў палон, у якім прабыў 11 месяцаў.

Ранняе жыццё і ваенная кар'ера
------------------------------

Нарадзіўся ў горадзе Тампа, штат Фларыда. У сакавіку 1949 года паступіў на службу ў ВПС ЗША і быў накіраваны ў школу падрыхтоўкі лётчыкаў. Пасля заканчэння трэніровак у сакавіку 1950 атрымаў званне пілота і чын малодшага лейтэнанта. Далейшую службу нёс на авіябазе Рамштайн ў складзе 86-га знішчальна-бамбавальнага крыла. У 1953 быў пераведзены на авіябазу Халаман ў Нью-Мексіка, дзе служыў афіцэрам па бяспецы палётаў, быў інструктарам па выжыванні і метадах катапультавання.

Праект «Эксельсіёр»
-------------------

Першы скачок быў здзейснены з вышыні 23300 метраў 16 лістапада 1959. З-за непаладак стабілізуючы парашут не раскрыўся, і Кітынгер трапіў у штопар. Яго цела круцілася з хуткасцю 120 абаротаў у хвіліну, перагрузкі складалі 22g, і Джозеф страціў прытомнасць. Парашут адкрыўся з дапамогай прыбора аўтаматычнага раскрыцця парашута. 11 снежня ён скокнуў зноў, ужо з вышыні 22760 метраў, за што быў узнагароджаны «Парашутным медалём Леа Стывенса».

16 жніўня 1960 года адбыўся апошні скачок у рамках праекта «Эксельсіёр» з вышыні 31300 метраў. Раскрыўшы тармазны парашут для стабілізацыі, Джозеф Кітынгер падаў 4 хвіліны і 36 секунд, дасягнуўшы хуткасці 988 км/г (або 274 м/с) да адкрыцця асноўнага парашута на вышыні 5500 метраў. Герметычнасць правай пальчаткі была парушаная, і яго рука павялічылася ў памерах у два разы. Гэты скачок атрымаў некалькі рэкордаў: самы высокі скачок са стратастата, самы высокі скачок з парашутам, найбольш доўгае падзенне з тармазным парашутам і найбольшая хуткасць, дасягнутая пры падзенні. Усе гэтыя рэкорды зарэгістраваныя ВПС ЗША, ФАІ іх не прызнае, з-за выкарыстання стабілізуючага парашута падчас скачку.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Goldstein R.* Joseph Kittinger, a Record-Setter High in the Skies, Dies at 94 — 2022. — ISSN 0362-4331 Праверана 16 верасня 2023.
2. 1 2 3  Joseph Kittinger Obituary - Altamonte Springs, FL — Dignity Memorial. Праверана 16 верасня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96096378'></a>
3. ↑  Joseph Kittinger, who set longtime parachute record, dies
4. ↑  Joseph Kittinger: highest skydiver for 52 years dies aged 94en
5. ↑  History of Bolles - The Bolles School Праверана 16 верасня 2023.
6. ↑  *Knudsen N.* Joltin' Joe Kittinger — 2012. Праверана 16 верасня 2023.
7. 1 2 3 4  Veteran Tributes Праверана 16 верасня 2023.

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце ВПС ЗША  (англ.)  (Праверана 25 жніўня 2009)



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | GND: 124758495 · ISNI: 0000 0000 7869 017X · LCCN: nr2003020915 · VIAF: 76259783 |
**Баваўняная тканіна** — зборная назва тканін, якія маюць знешні выгляд і характар вырабаў з баваўняных валокнаў і вытканы з баваўняных штапельных  (руск.) (бел. нітак, са штучных валокнаў даўжынёй прыблізна да 60 мм (уключаючы тэкстыльныя адходы) або сумесі гэтых валокнаў з бавоўнай.

Вельвет: злева як баваўняная тканіна, справа як шарсцяная тканіна
Класіфікацыя тканін з камбінацый штапельных  (руск.) (бел. нітак (напрыклад, ва ўтку) з філаментнымі ніткамі  (чэшск.) (бел. (напрыклад, у аснове), з мікравалаконаў, эластамераў, з камбінацый розных тэхнік і г. д. у другім дзесяцігоддзі XXI стагоддзя дакладна не вызначана. Таму гэтыя прадукты часта маркіруюць толькі ў адпаведнасці з суб’ектыўнай ацэнкай.

Баваўняная тканіна без бавоўны — на пінжаку 60 % поліэстэр  (чэшск.) (бел./40 % поліамід  (чэшск.) (бел.

Віды баваўняных тканін
----------------------

У залежнасці ад тэхналогіі вырабу гэта могуць быць гладкія, дробнаўзорыстыя або жакардавыя тканіны з афарбаванай  (чэшск.) (бел. або брудна-белай пражы (суцэльнаафарбаваная тканіна).

Баваўняная ніжняя бялізна звычайна мае мяккую тэкстуру, добрыя драпіравальнасць і ізаляцыйныя ўласцівасці і лёгка мыецца.

У адзенні і побыце баваўняныя тканіны з’яўляюцца аднымі з найбольш шырока выкарыстоўваных відаў тэкстылю, але абазначэнне баваўняная тканіна не з’яўляецца звычайным для тэхнічнага тэкстылю  (чэшск.) (бел..

Да найбольш вядомых відаў адносяцца аксаміт, батыст, бязь, дамаск, дэнім, корд, марля, мультан, муслін, паплін, паркаль, парча, піке, фланель і г.д.

Этыкетка «баваўняная тканіна» на практыцы
-----------------------------------------

У дадатак да прыметніка «баваўняны», тэрміны *шарсцяныя*, *ільняныя* і *шаўковыя* тканіны таксама выкарыстоўваліся для адрознення тэкстылю ў залежнасці ад сыравіны і тэхналогіі вытворчасці ў афіцыйнай статыстыцы прыблізна да канца XX стагоддзя. Усе гэтыя тэрміны пазней былі заменены абазначэннямі «тканіны баваўняныя, у тым ліку змешаныя», «тканіны з шарсцяной пражы ў т. л. змешаныя» і іншым.

Зноскі
------

1. ↑  cz.texsite.info **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 21 мая 2023. Праверана 21 мая 2023.
2. ↑  skolatextilu.cz **(нявызн.)**.
3. ↑  skolatextilu.cz **(нявызн.)**.
4. ↑  Statistická ročenka ČSFR 1990*, SNTL Praha, ISBN 80-03-00516-7, sr. 413*
5. ↑  vdb.czso.cz **(нявызн.)**.

Літаратура
----------

* Pospíšil et al.: *Handbook of a textile expert*, SNTL Prague 1981, p. 680
* Українська радянська енциклопедія : у 12 томах / за ред. М. Бажана. — 2-ге вид. — К.: Головна редакція УРЕ, 1974–1985.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NDL: 00567597 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ла-Вента.

Галоўная піраміда
**Ла-Вента** (la Venta) — культавы цэнтр альмекскай культуры на востраве ў вусці ракі Танала ў штаце Табаска (Мексіка). Горад праіснаваў у балотах Табаска прыкладна з 1100 па 400 г. да н. э. Росквіт — VIII—IV стагоддзі да н. э.

Агульная плошча старажытнага горада ацэньваецца ў 200 га. Насельніцтва, уключаючы залежныя пасёлкі, складала 18 тысяч чалавек. Правіцелі Ла-Венты мелі неабмежаваную ўладу над рамеснікамі, гандлярамі і земляробамі.

Ён меў выразную архітэктурную планоўку. Вось сіметрыі адхілялася дакладна на 8 градусаў ад кірунку на поўнач. Уключае некалькі пірамід, мноства земляных насыпаў, выбрукаваныя каштоўнымі пародамі каменя культавыя пляцоўкі, скляпы, цырыманіяльныя тайнікі, алтары, стэлы і інш. Галоўным збудаваннем горада з’яўлялася вялікая ўсечаная піраміда 33-метровай вышыні, зробленая з утрамбаванай зямлі ў выглядзе гафраванага конусу з дзесяццю выступамі і западзінамі. Дыяметр піраміды складаў 60 м, агульны аб'ём — каля 8000 куб. м. Піраміда выкарыстоўвалася ў рэлігійных мэтах. Каля яе падножжа стаялі манументальныя помнікі — стэлы і каменныя фігуры, а вакол — дамы знаці з трысняговымі дахамі і адкрытымі сценамі для прахалоды. 

Каменная галава
Своеасаблівыя гіганцкіх статуі чалавечых галоў з базальту (10-13 т кожная). Гэта былі каменныя маналіты вышэй чалавечага росту. Магчыма, яны перадавалі вобразы родавых правадыроў таго ці іншага племені. А магчыма, і тое, што галовы-маналіты падкрэслівалі ўладу правіцеляў над навакольным светам. Як бы там ні было, сэнс і прызначэнне гэтых помнікаў да гэтага часу застаюцца загадкай альмекскай цывілізацыі.

Знойдзена таксама вялікая колькасць дробнай пластыкі з нефрыту, жадэіту, гліны. Шматлікія помнікі Ла-Вента перавезены ў музей пад голым небам у горадзе Вілья-Эрмоса (Мексіка).

Усе галоўныя будынкі, пабудаваныя на плоскіх пірамідальных платформах, былі правільна зарыентаваны адносна гэтай восі па старанах свету. Гарадская плошча была выбрукавана старанна абчасанымі і адпаліраванымі брускамі зялёнага серпенціна, які трывала ўтрымоўваецца змацавальным растворам.

Літаратура
----------

* Цывілізацыя альмекаў // Гісторыя Старажытнага свету: вучэб. дапаможнік для 5-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. мовай навучання. У 2 ч. Ч. 1 / / У. С. Кошалеў [і інш.]; пер. з рускай мовы В. К. Раманцэвіч. — Мн.: Народная асвета, 2014. — 127 с.: іл. ISBN 978-985-03-2213-5. С. 109-111.

Спасылкі
--------

* Ла-Вента (Мексіка)
* Древние ольмеки: история и проблематика исследований: Учеб.пособие / А.В. Табарев. – Новосибирск: Изд-во ИАЭт СО РАН, 2005. – 144 с.;
**Ксіларыя паліморфная** (*Xylaria polymorpha*) — неядомы від грыбоў сямейства *Xylariaceae*, які расце на гнілых дрэвах або пнях лісцевых дрэў, часцей за ўсё на буку (*Fagus*) або дубе (*Quercus*). Сапрафіт. Від можна сустрэць у лясах круглы год, ён вельмі распаўсюджаны. Расце групамі.

Назва
-----

Відавы эпітэт polymorpha азначае «шмат формаў». Як вынікае з назвы, ён мае вельмі зменлівы вонкавы выгляд, але часта характэрна пашыранае, грушападобнае пладовае цела (строма), колерам падобным да гарэлай драўніны.

Часта гэты грыб сустракаецца з мноствам асобных «пальчыкаў», але часам асобныя часткі могуць злучацца разам. З-за характэрнага выгляду ў многіх назвах называецца пальцамі мерцвяка ці д’ябла.

Апісанне пладовага цела
-----------------------

Пладовае цела грыба памерам 3—8x1—4, няправільнай формы, больш за ўсё нагадвае булаву. Верхавіны могуць быць завостранымі. Афарбоўка ад цёмна-шэрай да чорнай. Маладыя асобнікі больш светлыя, могуць быць блакітнаватага колеру. Паверхня пладовага цела шурпатая. Мякаць белага колеру і вельмі цвёрдая з бачнымі паражнінамі ў перцыіуме, размешчаным крыху ніжэй лупіны. Перытэцыі ўтрымліваюць пласт аскаў і аскаспоры. Аскі падаўжаюцца ў астыёлу, якая выкідвае споры ў навакольнае асяроддзе. Распаўсюджанне спор з’яўляецца доўгатэрміновым працэсам, які часам займае некалькі месяцаў, каб завяршыць свой жыццёвы цыкл, што не з’яўляецца звычайнай рысай сярод грыбоў, звычайна гэта значна больш хуткі працэс.

Мікраскапія
-----------

Споры 20-38 х 5-9 мкм, гладкія, завостраныя, пляскатыя з аднаго боку з бачнай расколінай. Аскі цыліндрычныя, з 8 спорамі. Парафізы пацеркападобныя.

Зноскі
------

1. ↑  Gljive Srbije i zapadnog Balkana. Uzelac B. BGV Logic Beogad, 2009.

Літаратура
----------

* Gljive Srbije i zapadnog Balkana. Uzelac B. BGV Logic Beogad, 2009.
* Mushrooms. Phillips R. Macmillan London, 2006
* Koja je ovo gljiva? prepoznavanje, sakupljanje, upotreba.Flik M. Marso Beograd, 2010
* Atlas gljiva. Giuseppe P. Prosvejta Zagreb, 1997

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI · Tropicos |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777661487 |
**Віталь Васільевіч Дударэнка** (нар. 2 студзеня 1965, Мінск) — беларускі мастак-ілюстратар

Нарадзіўся ў горадзе Мінску 2 студзеня 1965 года. Вучыўся ў агульнаадукацыйнай школе № 2. Калі быў вучнем пачатковай школы — вырашыў стаць мастаком-ілюстратарам. Займаўся ў студыі выяўленчага мастацтва пры Доме культуры трактарнага завода. Свае першыя малюнкі рабіў да кніг па школьнай праграме, за што атрымліваў высокія адзнакі на ўроках малявання, і нават нейкія прызы на розных конкурсах дзіцячага малюнка. У 1981 годзе паступіў у Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава. У 1985—1987 гадах служыў у войсках СА пад Масквой. З 1989—1995 вучыўся на факультэце графікі Беларускай акадэміі мастацтваў. З 1996—2001 год вучыўся ў той жа навучальнай установе на факультэце «Мастацтвазнаўства».

Віталь Дударэнка ўпарта займаецца менавіта той справай, якая яму больш за ўсё падабаецца — кнігай. Актыўны ўдзельнік суполкі ілюстратараў стран СНД illustrators.ru Віталь Дударэнка кажа: «*Я лічу, што кніга, гэта не толькі прыгожы малюнак пастаўлены на развароце, або на паласе старонкі — гэта куды больш складаны і суцэльны арганізм са сваёй структурай ад макета да шрыфта. За гэты час мною было створана ілюстрацый да каля 200 кніг. Праўда, трэба ўлічыць, што некаторыя кнігі былі аформленыя 3-5 ілюстрацыямі, а некаторыя 30-ю і больш*».

Віталь Дударэнка удзельнік 8 Рэспубліканскіх выстаў кніжнай ілюстрацыі «Мастак і кніга», 5 Міжнародных выстаў — конкурсаў мастакоў-ілюстратараў кнігі ў розных краінах свету. Мае два дыплома з конкурсу «Мастак і кніга» (за афармленне кнігі). Узнагароджаны медалём Васіля Віткі за шэраг ілюстрацый да дзіцячага часопіса «Вясёлка». Супрацоўнічае з выдавецтвамі па ўсяму свету.


1. ↑
2. ↑
3. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 20 кастрычніка 2020. Праверана 17 студзеня 2021.
Франконія на карце Баварыі
Герб Франконіі
**Франконія** — першапачаткова землі, якія былі занятыя франкамі. Пасля падзелу Франкскай імперыі згодна Вердэнскага дагавору 843 года — ядро Усходне-Франкскага каралеўства. У далейшым — адно з пяці асноўных племянных герцагстваў Германіі. Адсюль паходзіў першы германскі кароль Конрад I (911—918). У 939 г. юрыдычна знішчана Атонам I. Назву Франконія захавала ўсходняя частка былога герцагства. У XII ст. тытул герцагаў Франконіі атрымалі біскупы Вюрцбурга.

Літаратура
----------

* *І. А. Еўтухоў*. Слоўнік-даведнік «Страны и народы средневекового Запада». Мн. 2008.
* *Baedecker*. Deutschland. Verlag Karl Baedeker.2002. ISBN 3-8297-1004-6
* *Reinhard Pözorny(Hg)*Deutsches National-Lexicon- DSZ-Verlag ISBN 3-925924-09-4
* *Fritz Winzer* Weltgeschichte Daten Fakten Bilder. Georg Westermann Verlag.1987. ISBN 3-07-509036-0