У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пакровы Прасвятой Багародзіцы.

**Пакровы** або **Пакравы**, **Пакрова** (1 (14) кастрычніка) — царкоўнае тлумачэнне літаральнае — пакровы (пакрывала) Божай Маці; у народнай трактоўцы паняцце атрымала больш шырокі сэнс, ахопліваючы самыя розныя прыкметы прыроды: «*Святы Пакроў накрыў зямлю жоўтым лістом, маладым сняжком, ваду лёдам, пчалу мёдам*», «*…рыбу луской, дрэва карой, птаху пяром, дзеўку чапцом*»; «*Святэй Пакроў стагі пакрыў: першы стажок дранічкамі, другі стажок саломкаю, трэці стажок белым снегам*». Гаварылі, што зіма закрывае лета, а Бог пячатае зямлю пасля Пакроваў, і да вясны ніхто не можа знайсці скарбаў.

Славянскія звычаі
-----------------

На Віцебшчыне існаваў звычай пячы на свята пірог і абыходзіць з ім усе гаспадарчыя будыніны, прыкладаючы да кожнае страхі, каб буры, што пачынаюцца ад Пакроваў, не разбуралі стрэхі. Прыгадаем, што абыходзілі з хлебам палеткі вясною і менавіта на Юр’я, калі зямля «адмыкаецца» ад сіл, якія скавалі яе. Юр’е і Пакровы яднаюцца між сабою тым, што з першым звязаны выган жывёлы пасля зімы, а з другім — пачатак зімавання скаціны ў хляве («*Пакрова — зарыкала ў хляве карова*»). На Пакровы трэба было закласці ў яслі корму, нават калі жывёла была сытая: «*На Пакровы дай сена карове*». Дзякуючы фанетычнай сугучнасці свята Пакроваў сабрала шмат прыкмет і парадаў, звязаных з каровамі: «*Прыйшла Пакроўка — не дала малака кароўка*» (г.зн. запускаецца) або — у дачыненні да нерухавага гаспадара: «*Хто сее на Пакрове — не будзе мець чаго даць карове*».

Пакровы лічыліся надзейным паказчыкам прагнозаў надвор’я на даволі аддаленыя дні і нават на цэлыя поры года: «*Калі да Пакрова дня снег не пакрые зямлю, то і на Каляды не будзе снегу*»; «*Якое надвор’е ў дзень Пакрова, такое яно і будзе ўсю зіму да вясны*»; «*Калі да Пакроў не было снегу, не будзе яго яшчэ дзве нядзелі*»; «*Калі ад Пакроў да свята Усіх Святых* (1.11) *краты зямлю точаць, то зіма будзе снежна і марозліва*». Асабліва пільна сачылі на Пакровы за напрамкам ветру: з якога боку ён быў у гэты дзень, з таго боку ён павінен дзьмуць галоўным чынам і ў бліжэйшую зіму. Зыходзячы з таго пераканання, што поўдзень заўсёды нясе цяпло, а поўнач — холад, сцвярджалі, што паўночны пакроўскі вецер прадказвае суровую зіму, а паўднёвы — мяккую, гнілую. Калі ж з раніцы задзьме ўсходні вецер — зіма будзе маласнежная, заходні — наадварот, вельмі снежная. Прагноз на свае поспехі ці няўдачы рабілі некалі ў Барысаўскім павеце пчаляры: дажджлівы дзень Пакрова — прыкмета таго, што на наступны год пчолы збяруць багата мёду. Ва Усходняй Беларусі свята Пакроваў абазначала канец гнусу. На Магілёўшчыне казалі «*Прыйдзець Прячыстыя — пабярэць мухі нячыстыя*».

У гэту вясельную пару хлопцы па вёсках выглядалі сабе нявест, а тыя напярэдадні Пакроваў варажылі на замужжа. На Берасцейшчыне набіралі ў хвартух апалае лісце і пасля вытрасалі з прыполу — куды вецер панясе, туды і замуж ісці. У іншых мясцінах пяклі салёныя блінцы і перад сном з’ядалі, задумваючы, каб сасніўся і напаіў той, хто наканаваны лёсам. Як сцвярджала прыказка: «*Ад Пакрова ўжо дзеўка гатова*». З марамі пра замужжа дзяўчаты прасілі святы Пакроваў пакрыць іх галаву вянком (чапцом): «*Пакравы прыйдуць — дзеўцы галаву накрыюць*». Калі ж вяселле на гэты раз абмінала хату, то «*Праходзіць Пакрова — раве дзеўка, бы карова*».

Вытокі народнай трактоўцы Пакроваў — у старажытным славянскім земляробчым свяце якое прыпадала на гэты дзень (1.10 па ст.ст.), які лічыўся пераломным момантам у жыцці прыроды. Да яго звычайна завяршаліся ўсе работы на полі і ў садзе, уцяпляліся жыллё і гаспадарчыя пабудовы. Пасля Пакроваў у сялянскім жыцці пачынаўся новы цыкл работ — нарыхтоўка паліва, перавод жывёлы на стойлавае ўтрыманне і г.д. («На пакровы дай сена карове», «Прыйшлі пакровы, пытаюць, ці да зімы гатовы»). Пасля Пакроваў пачыналася пара вяселляў. У гэты дзень, у залежнасці ад прыродных умоў, жывёле скормлівалі пажынальны сноп. Лічылася, што яна падрыхтавана да зімы. З Пакроваў пачыналіся попрадкі (вячоркі, супрадкі), якія працягваліся да Вялікадня.

Гл. таксама
-----------

* Яблычны Спас — першая сустрэча восені
* Першая Прачыстая
* Багач або Другая Прачыстая
* Першая Каляда
* Народны каляндар

Зноскі
------

1. ↑  Васілевіч, 1992

Літаратура
----------

* *Васілевіч У. А.* Беларускі народны каляндар // *Паэзія беларускага земляробчага календара* / Склад. Ліс А. С.. — Мн.: 1992. — С. 554—612. Архівавана з першакрыніцы 11 мая 2012.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Пакровы на Вікісховішчы |


| ⛭Народныя святы славян |
| --- |
| 
**Каляды /**
**Першая Каляда** •
Васілёў вечар /
Шчодрык /
Аўсень •
Вадзяная куцця •
Грамніцы (Стрэчанне) •
Аўлас •
 **Масленіца** •
Саракі •
**Благавешчанне** •
Вербная нядзеля •
Страсны тыдзень (Вялікі тыдзень) •
Вялікдзень •
Вялікодны тыдзень •
Правадная нядзеля •
Ярылавіца •
*Радаўніца* •
Юр’еў дзень •
Мікола вясновы •
Ушэсце •
**Сёмуха** •
*Троіцкія Дзяды* •
Тройца •
Троіцкі тыдзень •
**Купалле** •
Пятрок •
 Ілля •
Мядовы Іспас •
Яблычны Іспас •
Трэці Іспас •
Першая Прачыстая (Дажынкі) •
Другая Прачыстая (Багач) •
Трэцяя Прачыстая (Пакровы) •
*Асеннія Дзяды* (Дзмітраўская субота) •
Дзмітроў дзень •
Кузьма і Дзямьян •
Мікола зімні
 |