**Пра наіўную і сентыментальную паэзію** (ням.: Über naive und sentimentalische Dichtung) — тэарэтычны артыкул Фрыдрыха Шылера па эстэтыцы, у якім у сістэматычнай форме разгледжана пытанне аб істотных прыкметах мастацтва новага часу, зроблена спроба абгрунтаваць сувязь эстэтычных праблем з развіццём грамадства і спецыфічнымі асаблівасцямі культуры на розных этапах яе развіцця. У гэтым артыкуле Шылер распрацоўвае ідэю гістарычнага развіцця мастацтва і абгрунтоўвае сваё вучэнне пра «сентыментальную паэзію» як пра спецыфічную форму паэзіі буржуазнага грамадства, у адрозненне ад «наіўнай», антычнай паэзіі.

Погляды
-------

Шылер даследуе асаблівасці антычнага і сучаснага мастацтва і прыходзіць да высновы, што першае было наіўным, а другое — сентыментальным. Агульнай уласцівасцю наіўных паэтаў Шылер лічыць аб’ектыўны характар іх творчасці, тое, што яны не выпінаюць сваю асобу, а хаваюцца за сваімі творамі і адасоблена ставяцца да падзей, якія апісваюцца. Акрамя антычных паэтаў, аўтар прылічае да наіўных і тых паэтаў новага часу, якія падыходзяць да наіўных па духу (напрыклад, Уільям Шэкспір). Наадварот, навейшыя паэты ўкладваюць у свае творы сваё сэрца, сваю асобу, сваё стаўленне да падзей, якія апісваюць. Таму характэрнай рысай наіўнага паэта неабходна лічыць аб’ектыўнасць і неперадузятасць, новага ж паэта — суб’ектыўнасць і чуллівасць (сентыментальнасць).

Шылер вызначае антычную паэзію як мастацтва, якое ўзнікла ва ўмовах наіўнага адзінства ідэала і рэчаіснасці, у той час як паэзія новага часу развіваецца ў зусім іншых абставінах, калі існуе разрыў паміж рэчаіснасцю і ідэалам паэта. Шылер выводзіць і абгрунтоўвае тры паэтычныя роды ў паэзіі новага (буржуазнага) часу (сатыра, элегія і ідылія) і наіўнай паэзіі (эпас, лірыка, драма). Апошні раздзел артыкула прысвечаны характарыстыцы двух тыпаў мастакоў — рэаліста і ідэаліста.

Артыкул «Пра наіўную і сентыментальную паэзію» быў апошняй сістэматычнай працай Шылера па пытаннях эстэтыкі.

Зноскі
------

1. 1 2  Ф. П. Шиллер. Фридрих Шиллер. Жизнь и творчество, Гослитиздат, М. 1955. С. 220—221.
2. ↑  Ф. П. Шиллер. Фридрих Шиллер. Жизнь и творчество, Гослитиздат, М. 1955. С. 223—224.

| ⛭Творы ✰ Фрыдрыха Шылера |
| --- |
| Драматычныя творы | 
Разбойнікі · 
Змова Фіеска ў Генуі · 
Падступства і каханне · 
Дон Карлас · 
Валенштайн
(Лагер Валенштайна — Пікаламіні — Смерць Валенштайна) · 
Марыя Сцюарт · 
Дзяўчына з Арлеана · 
Мэсінская нявеста · 
Вільгельм Тэль · 
Дзімітрый
 |
| Лірыка (выбраная) | 
Ода да радасці · 
Адрачэнне · 
Багі Грэцыі · 
Мастакі · 
Закрытая статуя ў Саісе · 
Падзел зямлі · 
Ксеніі · 
Пальчатка · 
Кубак · 
Ібікавы журавы · 
Рыцар Тагенбург · 
Пярсцёнак Палікрата · 
Змаганне з драконам · 
Зарука · 
Песня пра звон · 
Nänie · 
Пачатак новага века · 
Свята пераможцаў
 |
| Проза (выбраная) | 
Der Verbrecher aus verlorener Ehre · 
Духабачнец · 
Eine großmütige Handlung
 |
| Філязоўскія працы (выбраныя) | 
Пра прычыны асалоды, якую дастаўляюць трагічныя прадметы · 
Пра грацыю і годнасць · 
Пра патэтычнае · 
Калій, альбо пра прыгажосць · 
Лісты пра эстэтычнае выхаванне чалавека · 
Пра наіўную і сентыментальную паэзію · 
Пра ўзнёслае
 |
| Гістарычныя працы | 
Для якой мэты патрэбна вывучаць сусветную гісторыю?
 |
| Часопісы | 
Вюртэмбергскі рэпеторыўм · 
Талія · 
Оры
 |