**Мікалай Мацвеевіч Грыбачоў** (6 (19) снежня 1910, сяло Лопуш, цяпер Выганіцкага раёна Бранская вобласць Расія — 10 сакавіка 1992, Масква) — расійскі пісьменнік (паэт, празаік, публіцыст), грамадскі дзеяч. Дэпутат Вярхоўнага Савета РСФСР, старшыня Вярхоўнага Савета Расійскай СФСР. Кандыдат у члены ЦК КПСС у 1961—1990 гадах.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння сямі класаў вучыўся ў гідрамеліярацыйным тэхнікуме (1927—1930). З 1926 года выступаў з газетнымі публікацыямі, з 1927 года — з вершамі. Працаваў у пошукава-будаўнічых партыях Карэліі, публікаваў, акрамя карэспандэнцый па спецыяльных пытаннях, вершы і фельетоны (у прыватнасці, у газеце «Чырвоная Карэлія  (укр.) (бел.», дзе з 1932 года ўзначальваў аддзел).

У 1934 годзе быў дэлегатам першага з’езда савецкіх пісьменнікаў. У 1935 годзе выйшла першая кніга «Северо-Запад». З 1936 г. працаваў у газеце «Рабочий путь» у Смаленску, дзе ў 1939 годзе выдаў зборнік «Стихи и поэмы».

Ваяваў за далучэнне Заходняй Беларусі да Савецкага Саюза. Удзельнічаў у савецка-фінскай вайне. У 1941 годзе пайшоў добраахвотнікам на нямецка-савецкую вайну: быў камандзірам стралкоў узвода сапёрнага батальёна, ваяваў за Дон і Сталінград. З 1943 года — спецыяльны карэспандэнт газеты «Боевой товарищ», дзе ўпершыню быў надрукаваны яго верш «Россия».

Член ВКП(б) з 1943 года.

Пасля заканчэння вайны працаваў у газеце Паўднёвай групы войскаў «Савецкі воін». У 1950—1954 і 1956—1986 гадах — галоўны рэдактар часопіса «Советский воин». У 1953—1954 і з 1959 гг — сакратар праўлення Саюза пісьменнікаў СССР.

У 1980—1990 гадах — старшыня Вярхоўнага Савета Расійскай СФСР.

Грыбачоў увайшоў у свядомасць сучаснікаў перш за ўсё як афіцыйны аўтар, які свядома ставіў сваю паэзію на службу ўладзе. Аднак часам займаў незалежную пазіцыю і дапамагаў апальным пісьменнікам (напрыклад, Аляксею Аджубею  (руск.) (бел.), дамагаўся ўзнагароджвання годных людзей.

У 1961 годзе ён узначаліў Усесаюзны камітэт па святкаванні 100-годдзя з дня смерці Тараса Шаўчэнкі. Аўтар артыкула пра Шаўчэнку «Пясняр братэрства народаў» (1964), верша «Тарас Шаўчэнка» (1964).

Напісаў (у сааўтарстве) кнігу падарожных нарысаў «Десна — краса» (1956). Некаторыя творы Грыбачова перакладзены на ўкраінскую мову.

Пераклаў на рускую мову раман П. Броўкі «Калі зліваюцца рэкі».

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Герой Сацыялістычнай Працы (27.09.1974)
* чатыры ордэны Леніна (19.12.1960; 28.10.1967; 27.09.1974; 18.12.1980)
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (18.12.1970 г.)
* Ордэн Чырвонага Сцяга (17.08.1944)
* Ордэн Айчыннай вайны 1 ст (15.05.1945)
* Ордэн Айчыннай вайны ІІ ст. (11.03.1985)
* Ордэн Дружбы народаў (16 лістапада 1984 г.)
* два ордэны Чырвонай Зоркі (14.12.1942; 17.03.1944)
* медалі
* Ленінская прэмія (1960) — за кнігу «Тварам да твару» (1959, адзін з аўтараў).
* Сталінская прэмія I ступені (1948) — за паэму «Калгаснік-бальшавік» (1947).
* Сталінская прэмія ІІ ступені (1949) — за верш «Вясна ў „Перамозе"» (1948).

Зноскі
------

1. 1 2  Белорусская ССР. Краткая энциклопедия, 1982, с. 170

Літаратура
----------

* Грибачёв Николай Матвеевич // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия в 5 т. (руск.) / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. Биографический справочник. — С. 170. — 737 с. — 50 000 экз.
* *Різниченко Т. М.* Грибачов Микола Матвійович // Українська літературна енциклопедія . — Т. 1. — К. 1988. — З. 487.
* Энцыклапедыя «Кругосвет» Архівавана 10 березня 2007.
* Ильин В. Николай Грибачёв: Гнев и нежность. — М. 1968

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90328753 · CiNii: DA12213701 · GND: 12442225X · ISNI: 0000 0001 1446 500X · LCCN: n81033828 · NKC: jn20000602465 · NTA: 070523541 · NUKAT: n98006377 · SUDOC: 145478416 · VIAF: 65322915 · ЗЭКББ: NLB-ar2511808 |

 |