recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мінскі гарадскі педагагічны каледж** (**МГПК**) — сярэдне-спецыяльная ўстанова адукацыі ў Мінску, якая рыхтуе спецыялістаў па выхаванні дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту. Размешчаны па адрасе вул. Макаёнка, 29.

Гісторыя
--------

**Менскі беларускі педагагічны тэхнікум** (МБПТ) створаны ў 1921 г. на базе 1 і 2-га аддзяленняў Менскага інстытута народнай адукацыі. Яго першым дырэктарам стаў А. А. Сцепуржынскі. З 1922 г. па 1931 г. Менскі Белпедтэхнікум насіў імя У. М. Ігнатоўскага. Будынак тэхнікума размяшчаўся па вуліцы Савецкай, 107. Да 1925 года педтэхнікум рыхтаваў настаўнікаў пачатковых класаў, у 1925 годзе адкрылася дашкольнае аддзяленне.

У красавіку 1937 годзе педагагічныя тэхнікумы перайменаваны ў педагагічныя вучылішчы, адпаведна Белпедтэхнікум перайменаваны ў **Менскае дзяржаўнае педагагічнае вучылішча** Народнага камісарыята асветы БССР. У 1939 г. Мінскаму педагагічнаму вучылішчу прысвоена імя Н. К. Крупскай.

З 1941 па 1944 гады ў сувязі з нямецкай акупацыяй Мінска педвучылішча часова спыніла існаванне, а ў 1944 годзе аднавіла сваю дзейнасць. У першыя паваенныя гады ажыццяўляла падрыхтоўку навучэнцаў на двух аддзяленнях — пачатковай адукацыі і дашкольнай адукацыі. У той час вучылішча размяшчалася па вуліцы Захарава, 59.

У 1956 годзе загадам Міністэрства асветы БССР МПВ імя Крупскай было закрыта. Ізноў адкрыта ў 1965 годзе ў адпаведнасці з распараджэннем Савета Міністраў БССР на базе Смалявіцкага педагагічнага вучылішча.

У 1982 годзе вучылішча было падзелена на 2 навучальных установы: педагагічнае вучылішча № 1 (дашкольнае) і № 2, якое рыхтавала настаўнікаў пачатковых класаў. У 1995 г. Мінскае педвучылішча № 1 атрымала імя М. Танка. Пазней ім быў нададзены статус каледжаў. У 2004 годзе каледжы былі рэарганізаваны і далучаны да вышэйшых навучальных устаноў, дадзены каледж апынуўся структуры Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка.

У 2016 годзе рашэннем Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта створана дзяржаўная ўстанова адукацыі Мінскі гарадскі педагагічны каледж, які здзяйсняе падрыхтоўку па спецыяльнасцях «Пачатковая адукацыя» і «Дашкольная адукацыя».

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Антон Іванавіч Марэцкі (нар. 1936) — беларускі філосаф.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Минский белорусский педагогический техникум
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Мінскі гарадскі педагагічны каледж. Гісторыя **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2023. Праверана 7 красавіка 2017.
3. ↑  Когда уходят в детство Архівавана 22 студзеня 2021.

Спасылкі
--------

* pedkol.minsk.edu.by — афіцыйны сайт Мінскага гарадскога педагагічнага каледжа
**Эфект Сюняева — Зяльдовіча** — змена інтэнсіўнасці радыёвыпраменьвання рэліктавага фону з-за зваротнага эфекту Комптана на гарачых электронах міжзоркавага і міжгалактычнага газу. Эфект названы ў гонар навукоўцаў, якія яго адкрылі: Р. А. Сюняева і Я. Б. Зяльдовіча.

Змена радыёвыпраменьвання даецца наступным выразам:

{\displaystyle \Delta I\_{\nu }=2{\frac {(kT\_{cmb})^{3}}{(hc)^{2}}}yg(x)}
дзе {\displaystyle T\_{cmb}} — тэмпература рэліктавага выпраменьвання, а {\displaystyle x={\tfrac {h\nu }{kT\_{cmb}}}}, {\displaystyle g(x)} — спектральная форма такога эфекту, {\displaystyle y} — параметр комптамізацыі.

{\displaystyle g(x)=x^{4}e^{x}{\frac {x\cdot \mathrm {coth} (x/2)-4}{e^{x}-1}},}
{\displaystyle y=\int {\frac {kT\_{e}}{mc^{2}}}n\_{e}\sigma \_{t}\,dl,}
дзе {\displaystyle n\_{e}} і {\displaystyle T\_{e}} — канцэнтрацыя і тэмпература электронаў, {\displaystyle \sigma \_{t}} — томпсанаўскае сячэнне.

Літаратура
----------

* *О. В. Верходанов*, *Ю. Н. Парийский*. Радиогалактики и космология — М.: Физматлит, 2009.

Спасылкі
--------

* Букварь расстояний, Метод Y: Эффект Сюняева-Зельдовича
* Эффект Сюняева – Зельдовича Архівавана 5 сакавіка 2016.
**Тысяча астравоў**, англ.: Thousand Islands — прыродная славутасць Канады і ЗША. Уяўляе сабою архіпелаг астравоў, якія цягнуцца ўздоўж мяжы Канады і ЗША па рацэ Святога Лаўрэнція ў месцы яе вытока з паўночнага захаду возера Антарыа. Архіпелаг распасціраецца на даўжыню ў 80 км уніз па цячэнню ад г. Кінгстан, Антарыа. Канадская частка астравоў знаходзіцца на тэрыторыі правінцыі Антарыа, а амерыканская — на тэрыторыі штата Нью-Ёрк. Агульны лік астравоў — 1793, іх памер вагаецца ад 40 квадратных міль да невялікіх участкаў зямлі, куды зрэдку залятаюць пералётныя птушкі. Колькасць астравоў вызначаецца зыходзячы з крытэрыя круглагоднага знаходжання над вадой участку тэрыторыяй не меней квадратнага фута (каля 0,1 кв.м.), дзе можа размясціцца хоць бы адно дрэва.

Дно паміж астравамі вельмі плыткае і камяністае, таму сплаў па пралівах абцяжараны, а ў начны час і небяспечны.

Тысяча астравоў былі вельмі папулярныя як курорт у канцы 19 — пачатку 20 стагоддзя. Тут збудаваў свой замак гасцінічны магнат Больт, які закінуў яго пасля смерці жонкі. Тутака ж знаходзіцца музей старадаўніх караблёў у Клейтане. Яшчэ адно знакамітае збудаванне — Замак карпарацыі «Зінгер» (en:Singer Castle) на Цёмным востраве, які ў гэты момант адкрыты для турыстаў.

Галерэя выяў
------------

* Некаторыя з Тысячы астравоў: від з боку штата Нью-Ёрк на АнтарыаНекаторыя з Тысячы астравоў: від з боку штата Нью-Ёрк на Антарыа
* Дом на адным з астравоўДом на адным з астравоў
* Адзін з самых маленькіх астравоў. Носіць назву "Проста досыць месца" ("Just Room Enough").Адзін з самых маленькіх астравоў. Носіць назву "Проста досыць месца" ("Just Room Enough").
* Від з паветра на замак гасцінічнага магната БольтаВід з паветра на замак гасцінічнага магната Больта
* Заход над адным з самых маленькіх з Тысячы астравоў: на ім знаходзяцца адно дрэва і два кусты.Заход над адным з самых маленькіх з Тысячы астравоў: на ім знаходзяцца адно дрэва і два кусты.
* Замак карпарацыі "Зінгер"Замак карпарацыі "Зінгер"

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 1000 Island Images…Refreshing Views of the River
* Page about Juniper Island Архівавана 25 снежня 2009.
* Real Ontario. Ontario’s Tourism Guide Архівавана 8 чэрвеня 2012.
* 1000 Islands Gananoque Chamber of Commerce and tourism information Архівавана 26 ліпеня 2013.
* St. Lawrence Parks Commission (Ontario) Архівавана 2 красавіка 2004.
* Page about Wolfe Island
* Thousand Islands Life
* The Antique Boat Museum, Clayton, NY
* Boating the 1000 Islands Архівавана 26 ліпеня 2011.
* Welcome to The Thousand Islands
* St. Lawrence River / 1000 Islands Live Webcam
* «Discovering the Thousand Islands» by Don Ross Архівавана 31 мая 2013.

Турысцкія кампаніі
* 1000 Islands International Tourism Council
* Alexandria Bay Chamber of Commerce, NY Архівавана 1 верасня 2011.
* Clayton Chamber of Commerce, NY Архівавана 4 жніўня 2013.
* Cape Vincent Chamber of Commerce, NY
* Brockville Tourism , ON
* Gananoque Chamber of Commerce ON Архівавана 26 ліпеня 2013.
* Kingston Tourism, ON
Вентыляцыйная шахта ў Ганконгу
**Вентыляцыя** (ад лац.: ventilatio — праветрыванне) — рэгулюемы паветраабмен у памяшканні, а таксама прылады, якія яго ствараюць. Вентыляцыя забяспечвае неабходную чысціню, тэмпературу, вільготнасць і рухомасць паветра. Гэтыя патрабаванні вызначаюцца гігіенічнымі нарматывамі: наяўнасць шкодных рэчываў у паветры (газы, пары, пыл) абмяжоўваецца гранічна дапушчальнымі (бясшкоднымі для здароўя людзей) канцэнтрацыямі, а тэмпература, вільготнасць і рухомасць паветра ўстанаўліваюцца ў залежнасці ад умоў, неабходных для найбольш спрыяльнага самаадчування чалавека. Для многіх вытворчых памяшканняў (цэхі зборкі дакладных механізмаў, радыёэлектронікі і інш.) чысціня паветра, яго тэмпература і вільготнасць вызначаюцца таксама асаблівасцямі тэхналагічнага працэсу.

Віды вентыляцыі
---------------

* прытокавая,
* выцяжная, прытокава-выцяжная,
* агульнаабменная,
* мясцовая
* аварыйная,
* натуральная,
* механічная.

Гл. таксама
-----------

* Вентылятар

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Вентыляцыя на Вікісховішчы |

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 200457457 · NKC: ph116683 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Отчык.
**Таццяна Іванаўна Отчык** (нар. 2 лютага 1952, г. Пенза, Расія) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 2 лютага 1952 года ў Пензе, Расія. Скончыла ў 1973 годзе Пензенскае мастацкае вучылішча. Удзельніца мастацкіх выставак з 1976 года. Працуе ў скульптуры, медальерным мастацтве. Асноўныя творы: кампазіцыі «Разлом», «Памяць», «Наступствы», «Сожскі карагод»; медалі "Міжнародны фестываль харэаграфіі «Сожскі карагод», «Чарнобыль», «Францыск Скарына»; серыя медалёў «Чалавек і экалогія». Творы знаходзяцца ў Гомельскім абласным краязнаўчым музеі. Член Беларускага саюза мастакоў з 1991 года. Жыве ў г. Гомелі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Отчык Таццяна Іванаўна // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Таццяна Іванаўна Отчык на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кузняцоў.
**Міхаіл Ціханавіч Кузняцоў** (29 студзеня 1925, в. Вялікае Грыдзіна, Маскоўская вобласць — 25 чэрвеня 1944) — Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

У Вялікую Айчынную вайну на фронце з лютага 1944 года. 23 чэрвеня 1944 года стралковы ўзвод пад камандаваннем М. Ц. Кузняцова прарваў абарону праціўніка каля в. Дуброва і ў рукапашным баі выбіў яго з траншэі. 25 чэрвеня 1944 года М. Ц. Кузняцоў пераправіўся праз Заходнюю Дзвіну, знішчыў варожую куляметную кропку і аўтаматным агнём прыкрываў пераправу ўзвода. Загінуў у баі за расшырэнне плацдарма.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 22 ліпеня 1944 года.

Пахаваны ў Брацкай магіле вёскі Дуброва.

Зноскі
------

1. ↑  ПОМНІКІ ГІСТОРЫІ

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
***Stemonitis splendens*** міксаміцэтаў сямейства *Stemonitidaceae*.

Апісанне
--------

 Спарангіі буйным планам
### Пладовае цела

Спарангіі цёмна-пурпурна-карычневыя, гладкія, сухія, 10-20 мм вышынёй і 1–2 мм у дыяметры. Сцябло чорнае, 3–5 мм у даўжыню і менш за 1 мм таўшчынёй.

### Споры

Споры 6–9 мкм у дыяметры, карычневыя, шарападобныя і пакрыты дробнымі бародаўкамі. Пры дакрананні яны выкідваюцца ў паветра.

Экалогія і распаўсюджанне
-------------------------

Асобнікі растуць невялікімі кампактнымі гронкамі на гнілой драўніне. Від даволі распаўсюджаны ў межах свайго арэалу. У Аўстраліі від назіраўся ва ўсіх штатах.

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Young, A.M. (2005). *A field guide to the fungi of Australia*. UNSW Press. ISBN 0868407429.
**ААТ «Брэсцкі панчошны камбінат»** — адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці Беларусі. Спецыялізуецца на вытворчасці панчошна-шкарпэткавых вырабаў для ўсіх полаўзроставых груп насельніцтва.

Заснавана ў 1965 годзе на аснове распараджэння Савета народнай гаспадаркі (Саўнаргаса) БССР ад 07.01.1965 № 11р «Аб арганізацыі дырэкцыі прадпрыемства ў стадыі будаўніцтва — панчошная фабрыка з цэхам эластычнай пражы ў г. Брэсце». Камбінат пачаў працу ў 1968 годзе з праектнай магутнасцю 30 мільёнаў пар і 1200 тон тэкстураванай капронавай ніткі. У структуру фабрыкі ўваходзілі 4 асноўныя і 8 дапаможныя цэхі, халадзільная і кампрэсарная станцыі, склады і інш.

У 1969 годзе на падставе Загаду МЛП БССР ад 30.04.1969 № 114 прадпрыемства было перайменавана ў Брэсцкі панчошны камбінат. У 1972 годзе прадпрыемству прысвоена імя 50-годдзя СССР. У 1975 годзе камбінат быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

У 1994 годзе прадпрыемства змяніла сваю арганізацыйна-прававую форму на адкрытае акцыянернае таварыства. У 2013 годзе на камбінаце змяніўся ўласнік. СТАА «Контэ Спа» павялічыла сваю долю ў статутным фондзе ААТ «Брэсцкі панчошны камбінат» да кантрольнай, а ў кастрычніку 2014 года набыла і пакет акцый, якія належалі дзяржаве (19,39 %).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бажко.
**Васіль Васілевіч Бажко** (нар. 23 лютага 1935, в. Пяняны, Люблінскае ваяводства, Польшча) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1954—1960 гадах вучыўся на архітэктурным аддзяленні будаўнічага факультэта Львоўскага політэхнічнага інстытута. З 15 жніўня 1960 года працаваў у Гродне ў Аблпраекце (цяпер «Гроднаграмадзянпраект»). Член праўлення Саюза архітэктараў БССР. Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. У 1963—1977 гадах — галоўны архітэктар горада. У 1965—1979 гадах дэпутат Гродзенскага гарадскога Савета.

У 1977—1985 гг. галоўны архітэктар у інстытуце «Гроднаграмадзянпраект». У 1980—1984 гадах старшыня праўлення Гродзенскай абласной арганізацыі Саюза архітэктараў БССР. З 8 кастрычніка 1985 года па 1989 год — начальнік майстэрні ў Гродзенскім філіяле праектнага інстытута «Белжылпраект», з 1989 — дырэктар інстытута «Гроднажылпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. З 1977 па 1982 г. - старшыня праўлення Гродзенскай абласной арганізацыі СА БССР.

Член КПСС з 1971 года. Пражывае ў Гродне.

Творы
-----

Былы будынак «Гроднасельбудпраекта» (Аблміжкалгасбуда і Аблміжкалгаспраекта)
Праект Дома тэхнікі. Макет
Асноўныя работы: у Гродне — стадыён «Чырвоны сцяг» (1963), планіроўка мікрараёнаў 1 і 2 па вул. Савецкіх пагранічнікаў (1962—1968), Фарты 1 (1970—1980, сумесна з В. Давыдзёнкам, В. Ягошыным), Пярэселка 3 (1974—1981, усе ў сааўт.), Дзевяткоўка 1 (1979—1985), Дом тэхнікі (1980—1981) і квартал па вул. Церашковай (1984—1990, абодва ў сааўт.), вытворчыя будынкі Гроднааблміжкалгасбуда і аблміжкалгаспраекта па вул. Карла Маркса, 31; аўтавакзал у г. п. Астрына Шчучынскага раёна (1975—1976), вытворча-бытавы корпус прамкамбіната ў Слоніме (1981), мікрараён па вул. Каліноўскага і Палац культуры ў г. п. Свіслач (1981—1985), планіроўка пасёлкаў Эйсманты Бераставіцкага (1981—1982) і Чкалава Гомельскага (1986—1987, усе ў сааўт.) раёнаў і інш.

Мае артыкулы па архітэктуры ў БСЭ, энцыклапедычным даведніку «Гродна».

Зноскі
------

1. 1 2  А. П. Госцеў, В. В. Швед // Кронан. Летапіс горада на Нёмане (1116—1990 гг.). — Гродна: НВК «Пергамент», 1993. −320 с.
2. 1 2  Бажко Васіль Васілевіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Літаратура
----------

* Бажко Васіль Васілевіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* А. П. Госцеў, В. В. Швед // Кронан. Летапіс горада на Нёмане (1116—1990 гг.). — Гродна: НВК «Пергамент», 1993. −320 с.
* Божко Василий Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Mycena interrupta** — відаў грыбоў сямейства *Mycenaceae*. Еўразіі Сустракаецца ў Аўстраліі, Новай Зеландыі, Новай Каледоніі і Чылі. У Аўстраліі від сустракаецца ў Вікторыі, Тасманіі, Новым Паўднёвым Уэльсе, Паўднёвай Аўстраліі і Квінслендзе, дзе яго распаўсюджанне абмежавана нацыянальным паркам Ламінгтан  (англ.) (бел..

Апісанне
--------

*Mycena interrupta* расце на бервяне ва Усходнім Гіпслендзе  (англ.) (бел..
Капялюшыкі *Mycena interrupta* вагаюцца ад 0,8 да 2 см, і маюць бліскучы блакітны колер. Калі з’яўляюцца, яны шарападобныя, а па меры паспявання набываюць шырокую выпуклую форму са злёгку ўціснутым цэнтрам капялюшыка. Капялюшыкічаста ліпкія і выглядаюць слізістымі, асабліва ў вільготнае надвор’е.

Звычайна ножка вагаецца ад 1 да 2 см даўжыні і 0,1-0,2 см таўшчынёй. Яна белая і гладкая, а аснова ножкі прымацавана да драўнянага субстрата плоскім белым дыскам, падобным на *Roridomyces austrororidus*, які, у адрозненне ад *M. interrupta*, прымацаваны да драўнянага субстрата масай тонкіх валасінак.

Пласцінкі белыя і прылягаюць, з блакітнымі палямі. Споры белыя, гладкія і эліпсоідныя, і маюць памеры 7-10×4-6 мкм .

У адрозненне ад некаторых іншых відаў *Mycena*, *Mycena interrupta* не біялюмінесцэнтная.

Арэал і распаўсюджанне
----------------------

Расце невялікімі калоніямі на гнілой вільготнай драўніне ў трапічных лясах, а таксама ў букавых і эўкаліптавых лясах.

Зноскі
------

1. ↑  Mycogeography - Australia's Gondwanan and Asian connections **(нявызн.)**.  Anbg.gov.au (23 чэрвеня 2011). Праверана 25 студзеня 2012.
2. ↑  Mycena interrupta **(нявызн.)**.  Biology-blog.com. Архівавана з першакрыніцы 24 лютага 2012. Праверана 25 студзеня 2012.
3. ↑  Mycena interrupta | Agarics | Mycena interrupta from Fungi Down Under Online **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 лістапада 2014. Праверана 13 красавіка 2014.
4. ↑  Desjardin, Dennis E. (2007). "Bio luminescent Mycena species from São Paulo, Brazil" (PDF). *Mycologia*. The Mycological Society of America, Lawrence. **99** (2): 317–331. doi:10.3852/mycologia.99.2.317. PMID 17682785.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778705610 |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Карані, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

Акупіравана вёска ў жніўні 1941 года. Восенню 1941 года была сфарміравана падпольная група і партызанскі атрад «За Радзіму». Падпольную групу ў вёсках Карпавічы, Карані, Асташкавічы арганізаваў ваенфельчар П. П. Захаранка. У перыяд акупацыі падпольшчыкі і партызаны праводзілі влікую працу па вызваленню сваёй мясцовасці. Аднак вясной 1942 года падпольшчыкі былі вымушаны сыйсці ў лес і з’ядналіся з групай падпольшчыка П. А. Кашаварава, на базе якой 20 мая 1942 года быў арганізаваны Даманавіцкі партызанскі атрад.

24-25 лістапада 1943 года на тэрыторыю Светлагоршчыны ўступілі часці 27-га стралковага корпуса генерал-маёра М. П. Чаракманава 65-й арміі. У напрамку на Карані натупала 354-я стралковая дывізія, і 26 лістапада вёска Карані была вызвалена. Аднак хутка зноў захоплена і канчаткова вызвалена ў лютым 1944 г.

У брацкай магіле пахавана 572 чалавека, воінаў і партызан, якія загінулі на тэрыторыі раёна ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1943—1944 гадах. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Кірыла Лявонціевіч Камынін і Аляксей Іванавіч Яршоў. У 1967 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла в. Карані **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 7 ліпеня 2021.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Беларускі голас (значэнні).
**«Беларускі голас»** (тагач. **«Biełaruski hołas»**) — штотыднёвая газета, выдавалася ў 1942—1944 г. у Вільні на беларускай мове лацінкай пад кантролем германскіх акупацыйных улад. Рэдактар Францішак Аляхновіч.

Газета друкавала прамовы кіраўнікоў нацысцкай Германіі, асвятляла становішча на франтах Другой сусветнай вайны, міжнародныя адносіны. У рубрыках «3 усіх куткоў Беларусі», «3 беларускага жыцця ў Вільні», «Беларускае жыццё ў Латвіі», «Беларусы на чужыне» і інш. шырока інфармавала пра беларускае нацыянальна-культурнае жыццё. На старонках газеты змешчаны папулярныя нарысы Я. Станкевіча, В. Будзіловіча, М. Шчаглова і інш. па гісторыі і культуры Беларусі, матэрыялы пра сталінскія злачынствы (успаміны Р. Краўчанкі, артыкулы пра Катынскі расстрэл, масавыя рэпрэсіі ў Эстоніі і інш.), агляды беларускай прэсы, эканомікі, антысавецкая публіцыстыка.

Сярод іншага «Bielaruski holas» змяшчаў спісы беларусаў, забітых польскімі падпольшчыкамі на Лідчыне. З помстай з боку польскага АК-аўскага падполля некаторыя даследчыкі (Я. Станкевіч, Ю. Туронак) звязваюць забойства рэдактара газеты Ф. Аляхновіча.

Выйшла 122 нумары.

Зноскі
------

1. ↑  Я. Станкевіч (псеўд. Давідовіч Гор). Веча, № 9, 1970.
2. ↑  Ю. Туронак. Кантакты. № 2(4). 1990.

Літаратура
----------

* Жумар С. «Biełaruski hołas» // ЭГБ у 6 т. Т. 1. Мн. 1993. С. 425
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Чыркавічы, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

На паўднёвай ускраіне вёскі, каля дарогі Парычы-Светлагорск, пахавана 2806 савецкіх воінаў 48-й і 65-й армій, якія загінулі ў 1943—1944 гадах пры вызваленні раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Вёска Чыркавічы захоплены ў жніўні 1941 годзе. У ходзе баявых аперацый у лістападзе 1943 года часці 65-й арміі вызвалілі вёску ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У снежні, сканцэнтраваўшы на гэтым участку буйныя сілы, фашысты пачалі наступленне на правы фланг 65-й арміі. З упартымі баямі войскі мусілі адыйсці. На дапамогу ім была перакінута 194-я стралковая дывізія 48-й арміі. Наступленне фашыстаў было спынена.

У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком і каскай у руках.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла аг. Чыркавічы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 8 ліпеня 2021.
**Белке́льме** — колішняе прадпрыемства па вырабе абутку ў горадзе Белаазёрску Брэсцкага раёна, якое існавала ў 1993—2017 гадах.

Гісторыя
--------

Заснавана ў 1993 годзе як беларуска-іспанскае сумеснае закрытае акцыянернае таварыства. Заснавальнікі з беларускага боку: Нацыянальны Алімпійскі камітэт, ААТ «Бабруйскі гарбарны камбінат», з іспанскага — фірма Kelme International А. О..

У 2015 годзе пакет акцый кампаніі быў набыты холдынгам «Марка». Найбольш адчувальны ўдар па эканоміцы «Белкельме» нанёс беспрэцэндэнтны правал, калі прадукцыя (52 тыс. пар), адгружаная спажыўцам у 2014—2015 гадах, у 2016 годзе была вернутая на склад.

У 2017 годзе кампанія была ліквідавана, вытворчыя магутнасці перададзены кампаніі «Вердымар».

Прадукцыя
---------

Асноўная прадукцыя (2005): мужчынскі, жаночы і дзіцячы абутак для актыўнага адпачынку (красоўкі); турызму («трэкінг») і паўсядзённага нашэння; буцы футбольныя для гульні ў футбол, міні-футбол і заняткаў футзалам; лыжныя боты. Вытворчая магутнасць прадпрыемства складала 366 тыс. пар абутку ў год. Мелася сетка фірменных крам у гарадах Баранавічы, Белаазёрск, Бяроза, Брэст, Віцебск, Гродна, Мінск, Магілёў.

Зноскі
------

1. ↑  "Холдынг «Марка» купіў "Белкельме"". *TUT.BY* [руская]. Архівавана з арыгінала 17 красавіка 2018. Праверана 2018-04-16.
2. 1 2  "Запушчана ліквідацыя фабрыкі-банкрута «Белкельме»". *TUT.BY* [руская]. Архівавана з арыгінала 29 снежня 2017. Праверана 2018-04-16.

Літаратура
----------

* Белкельме // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 2: А — Герань / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2006. — 912 с : ил. — ISBN 985-11-0341-1. — ISBN 985-11-0371-3 (Т. 2).

Спасылкі
--------

* belkelme.by — афіцыйны сайт
**Датчык ціску** — прылада, фізічныя параметры якой змяняюцца ў залежнасці ад ціску вымяранага асяроддзя (вадкасці, газу, пары). У датчыках ціск вымяранага асяроддзя пераўтвараецца ва ўніфікаваны пнеўматычны, электрычны сігнал або лічбавы код.

Датчык ціску

Прынцыпы рэалізацыі
-------------------

Датчык ціску складаецца з першаснага пераўтваральніка ціску, у складзе якога адчувальны элемент — прыёмнік ціску, схемы другаснай апрацоўкі сігналу, розных па канструкцыі карпусных дэталяў, у тым ліку для герметычнага злучэння датчыка з аб'ектам і абароны ад знешніх уздзеянняў і прылады высновы інфармацыйнага сігналу. Асноўнымі адрозненнямі прылад паміж сабой з'яўляюцца межы вымярэнняў, дынамічныя і частотныя дыяпазоны, дакладнасць рэгістрацыі ціску, дапушчальныя ўмовы эксплуатацыі, масагабарытныя характарыстыкі, якія залежаць ад прынцыпу пераўтварэння ціску ў электрычны сігнал: тэнзаметрычны, п'езарэзістыўны, ёмістны, індуктыўны, рэзанансны, іанізацыйны, п'езаэлектрычны і іншыя.

Адрозненне ад манометра
-----------------------

У адрозненне ад датчыка ціску, манометр — прылада, прызначаная для вымярэння (а не проста пераўтварэння) ціску. У манометры ад ціску залежаць паказанні прылады, якія могуць быць прачытаныя з яго шкалы, дысплея або аналагічнай прылады.
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Чэрнін, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

5 ліпеня 1941 года быў захоплены райцэнтр — пасёлак Парычы. Пасля гэтага нямецкія разведвльныя механізаваныя атрады з’явіліся ў в. Чэрнін. Акупіравана вёска была да 24 ліпеня 1941 года. Аднак да 28 ліпеня 66-ы стралковы корпус вызваліў Чэрнін. У хуткім часе вёску акупіравалі другі раз (да канца ліпеня 1941 года). Вызвалена вёска 27 лістапада 1943 года гвардзейцамі 38-й дывізіі, але 20 снежня зноў захоплена ворагам. Канчаткова вёска Чэрнін вызвалена падчас беларускай наступальнай аперацыі «Баграціён» 24 чэрвеня 1944 года воінамі 69-й і 44-й гвардзейскімі дывізіямі. У баю каля Чэрніна вызначыўся батальён 237-га стралковага палка маёра І. І. Каваленкі. Сам афіцэр быў адзначаны ордэнам Суворава ІІІ ступені. Палкаводчыя ордэны за прарыў нямецкай абароны каля Чэрніна атрымалі таксама камандзір батальёна 237-га стралковага палка капітан Д. В. Багданаў і камандзір батальёна 120-га стралковага палка капітан Н. А. Цібізаў.

Зараз у цэнтры вёскі пахавана 976 воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў пры вызваленні раёна і вёскі.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла аг. Чыркавічы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 8 ліпеня 2021.
**Нова-Волкаўскія могілкі** — некропаль у Фрунзенскім раёне Санкт-Пецярбурга. Размяшчаецца паабапал вуліцы Салова непадалёк ад лініі Віцебскай чыгункі (станцыя метро «Бухарэсцкая»). Плошча — 32,6 гектара. Могілкі атрымалі сваю сучасную назву ў 1946 годзе, у гэтым жа годзе канторы Нова-Волкаўскіх могілак была перададзена кіраванне магаметанскімі могілкамі.

Адрас: 192102, Санкт-Пецярбург, вуліца Салава, дом 80. З 1820-х гадоў на гэтай тэрыторыі існавалі Мусульманскія могілкі, якія складаліся з Татарскага і Персідскага ўчасткаў. Улетку 1831 года падчас эпідэмііі халеры ўзніклі «халерныя могілкі».

На Нова-Волкаўскіх могілках пахаваныя Героі Савецкага Саюза М. М. Кузьмін, В. Н. Малодчыкаў, І. П. Неўструеў, паэт Г. С. Сямёнаў, пісьменнік В. А. Лебедзеў, кампазітар А. А. Еўлахаў.

На тэрыторыі старых Мусульманскіх могілак пахаваныя арабіст М. А. Тантаві, генералы Т. Б. Дудараў і М. С. Энемук, урач С. М. Яновіч-Чайнскі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Наша воля.

**«Наша воля»** — газета рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку ў Заходняй Беларусі. Выдавалася з 4 да 12 сакавіка 1927 г. у Вільні на беларускай мове замест закрытай газеты «Наш голас». Рэдактар-выдавец Міхась Машара. Прытрымлівалася праграмных поглядаў Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Крытыкавала адносіны польскіх улад да заходнебеларускага народа, змяшчала матэрыялы пра несправядлівую падатковую сістэму, нявырашанае аграрнае пытанне, паланізацыю беларускай школы. Асвятляла культурніцкае жыццё ў Заходняй Беларусі, друкавала творы Алеся Салагуба, Язэпа Гаўрыліка і інш. Выйшлі 4 нумары, з іх 2 канфіскаваны. Закрыта польскімі ўладамі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Наша воля (1927) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх
***Neanura muscorum*** — від нагахвостак з сямейства {{bt-bellat||Neanuridae}}. Даволі распаўсюджаны ў Еўропе. Жыве ў вільготных асяроддзях.

Апісанне
--------

Вырастае да 3,5 мм даўжынёй. Насякомае пакрыта бародаўкавымі грудкамі і доўгімі шчацінкамі. Афарбоўка блакітна-шэрая. Мае тры вочкі. У насякомага адсутнічае фурка. Харчуюцца водарасцямі і грыбамі, якія растуць на кары.

1. ↑  Природа острова Хортиця. Колективна монографія / Охріменко С. Г. Шелегеда О. Р.Козодавов С. В. Бусел В. А. Петроченко В. І. Жаков О. В. Муленко М. А.Карпенко Г. О. Василенко С. В. Головаха Р. В. — Запоріжжя: Національний заповідник"Хортиця", 2016. — Вип. 2. — c. 101
**«Факір на гадзіну»** — савецкая музычная камедыя, знятая ў 1971 годзе Дыямарай Ніжнікоўскай паводле ўласнага сцэнарыя, створанага паводле п’есы Уладзіміра Дыхаўічнага і Марыса Слабадскога. Фільм выйшаў на экраны 8 красавіка 1972 года. У фільме ўдзельнічае моцны акцёрскі склад: заслужаныя і народныя артысты савецкага кіно. Музыку да фільма напісаў народны артыст СССР Мікіта Багаслоўскі.

Сюжэт
-----

Дзеянне вясёлай музычнай камедыі адбываецца ў правінцыйным мястэчку. Катастрафічны недахоп месцаў для начлегу, звязаны з тым, што ў горадзе толькі адзін гатэль, збірае неверагодную чаргу з прыезджых. У гасцініцы чакаецца прыезд важнага госця — доктара-гіпнатызёра, для якога забраніраваны асобны нумар. У выніку здагадак супрацоўнікаў гасцініцы адбываецца блытаніна і звычайнага прыезджага карэспандэнта, які чакае вольнага месца ў агульнай чарзе, прымаюць за чаканага важнага госця.

У ролях
-------

* Лідзія Смірнова — Алімпіяда Аляксандраўна, загадчыца гасцініцы
* Аляксандр Бяляўскі — Сяргей Аляксандравіч, карэспандэнт
* Міхаіл Пугаўкін — Цімафей Гаўрылавіч Міронаў, начальнік камунальнай гаспадаркі
* Надзея Румянцава — Таццяна Міронава, пляменніца Цімафея Гаўрылавіча
* Валянціна Ананьіна — Васільеўна, пакаёўка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
Карта Косава (Метохія пазначана жоўтым колерам)
**Мето́хія** (сербск.: Метохија / Metohija) — заходняя частка гістарычнай вобласці Косава. Як і ўвесь рэгіён, з’яўляецца спрэчнай тэрыторыяй паміж Сербіяй і Рэспублікай Косава.

Назва
-----

Слова *Метохія* паходзіць ад грэч. μετοχή — «манастырская зямля».

Гісторыя
--------

З сярэднявечных часоў Метохія, як і ўсё Косава, знаходзілася пад уладай Асманскай імперыі.

Па выніках Балканскіх войнаў 1912—1913 гадоў гістарычная вобласць Косава была падзелена паміж Каралеўствам Сербія і Каралеўствам Чарнагорыя — Косава поле адышло да Сербіі, а асноўная частка Метохіі да Чарнагорыі. У далейшым Чарнагорыя (разам з Метохіяй) стала часткай Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 года — Югаславіі).

У 1941 годзе Метохія была захоплена фашысцкай Італіяй і аб'яднана з Албаніяй, якая кантралявалася ёю. Пасля падзення ў 1943 годзе фашысцкага рэжыму ў Рыме Метохія была акупавана войскамі Трэцяга рэйха.

29 верасня 1943 года выйшаў першы афіцыйны дакумент, у якім сустракаецца назва «Метохія» — гэта пратакол Другога пасяджэння Антыфашысцкага веча народнага вызвалення Югаславіі (АВНВЮ); там гаварылася пра стварэнне аўтаномнага краю «Касмет» (скар. *Косава—Метохія*).

Пасля вызвалення тэрыторыі Метохіі ад акупантаў, у 1945 годзе край быў прыняты ў склад Дэмакратычнай Федэратыўнай Югаславіі (у далейшым ФНРЮ і СФРЮ) на правах *Аўтаномнай вобласці Косава і Метохія*, пераўтворанай у 1963 годзе ў аднайменны аўтаномны край.

З часу ўтварэння Касмета слова «Метохія» было складовай часткай яго афіцыйнай назвы, аднак у лістападзе 1968 года адным з вынікаў албанскіх нацыяналістычных выступленняў і перыяду палітычнай нестабільнасці з'явілася змена назвы краю, замест «Косава і Метохія» ён стаў называцца проста «Косава». У 1990 годзе слова «Метохія» было афіцыйна вернута.

Зноскі
------

1. ↑  Косава і Метохія: гістарычны яблык разладу
2. ↑  Артыкул: Метохія

Спасылкі
--------

* Што паглядзець у Метохіі? (І дзе гэта наогул) (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4115126-4 · VIAF: 244015096 |
Зенкенбергскі прыродазнаўчы музей у Франкфурце-на-Майне
**Зенкенбергскі прыродазнаўчы музей** (ням.: Senckenberg Naturmuseum) — музей натуральнай гісторыі ў Франкфурце-на-Майне. Гэта найбуйнейшы (побач з Берлінскім музеем натуральнай гісторыі) музей натуральнай гісторыі ў Германіі з мноствам цікавых экспанатаў з вобласці біялогіі і геалогіі.

У музеі знаходзіцца адна з найбуйнейшых выстаў дыназаўраў у Еўропе. Адной з галоўных каштоўнасцяў з'яўляецца арыгінал скамянелага дыназаўра з захаваўшайся лускаватай скурай. Таксама музей презентуе буйнейшую ў свеце пастаянную калекцыю птушак (1000 экзэмпляраў). У 2010 годзе музей меў амаль 517.000 наведвалінікаў.

Будынак Зенкенбергскага музея быў узведзены ў 1904-1907 гадах па праекту архітэктара Людвіга Нэера (*Ludwig Neher*). Перад будынкам знаходзяцца две вялікія копіі дыназаўраў, зробленых згодна з апошнімі навуковымі высновамі і ў арыгінальным памеры.

18 відаў дыназаўраў прадстаўляюць найбольш поўную выстаўку дыназаўраў у Германіі. Самы вялікі шкілет належыць 18-метроваму дыпладоку з кар'еру *Bone Cabin Quarry* ў штаце Ваёмінг (ЗША). Сабраны з арыгінальных дэталяў за выключэннем чэрапа шкілет заўрапода, падараваны Амерыканскім музеем натуральнай гісторыі (*American Museum of Natural History*) з нагоды адкрыцця, быў першым дыназаўрам, прадстаўленым ў музеі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Зенкенбергскі прыродазнаўчы музей**
* Афіцыйны сайт Архівавана 4 сакавіка 2016.
* 360°-фатаграфіі залаў Зенкенбергскага музея
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Васкрасенская царква.
**Васкрасенская царква** — праваслаўны храм у г.п. Антопаль на вул. Савецкай. Помнік народнага драўлянага дойлідства з рысамі класіцызму.

Гісторыя
--------

Царква ў 1916 годзе
Пабудавана ў 1854 г. з дрэва на месцы старой царквы за кошт уладальніка мястэчка памешчыка князя Юльяна Гедройца паводле заказанага ім плана, зацверджанага ў 1852 г. У 1866 г. перад царквой пастаўлена званіца.

Архітэктура
-----------

Прамавугольная ў плане адназрубная пабудова накрыта двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Галоўны фасад вылучаны стылізаваным чатырохкалонным порцікам, над франтонам якога ўзвышаецца цыбулепадобны купал на васьмігранным светлавым барабане. Такая ж вежачка (меншага памеру) узведзена над апсіднай часткай. Вертыкальна ашаляваныя сцены рытмічна прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Пры будаўніцтве храма былі зроблены значныя адхіленні ад праекта — замест двух купалоў пастаўлены адзін на франтальным фасаде, пастаўлены порцік, зменены запраектаваныя памеры.

Перад царквой драўляная двух’ярусная каркасная званіца пад шатровым дахам з макаўкай у завяршэнні. На могілках прыпісная цагляная капліца.

Інтэр’ер
--------

Унутры памяшканне расчлянёна чатырма калонамі на тры нефы і мае характар базілікі. Апсіда вылучана драўляным іканастасам 19-20 ст. Над уваходам — кансольныя хоры. Абразы: 17 ст. — «Троіца», 18 ст. — «Троіца новазапаветная», «Маці Божая Замілаванне», «Маці Божая Адзігітрыя», «Маці Божая Адзігітрыя Чанстахоўская», «Спас Пантакратар», «Святы Ілія», «Маці Божая Балезная», «Пакланенне вешчуноў», «Спас з прадстаячымі», «Прарокі», «Святы Сцяфан» (1796), «Свяціцель» (падпісаны «Маловал Е. Есафат Кохановіч дня 22 мая 1791 г.»), канца 19 ст. — «Аляксандр Неўскі», драўляныя скульптуры святых.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Васкрасенская царква (Антопаль)
* Васкрасенская царква (Антопаль) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Васкрасенская царква (Антопаль) на сайце Radzima.org
* Васкрасенская царква (Антопаль) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Васкрасенская царква (Антопаль) на сайце «Архіварта»
***Fuligo septica*** — від слізевікоў, які ўваходзіць у род {{bt-bellat||Fuligo}} сямейства фізаравыя (*Physaraceae*).

Біялагічнае апісанне
--------------------

Плазмодый часцей за ўсё жоўтага колеру, радзей белы або крэмавы.

Эталіі адзінкавыя, падушкападобнай формы, рознай афарбоўкі: белыя, жоўтыя, іржава-аранжавыя, фіялетавыя, 2-20 см у найбольшым вымярэнні, да 3 см таўшчынёй. Гіпаталус аднаслаёвы або шматслаёвы, неафарбаваны або карычневы. Кортэкс тоўсты і ломкі, радзей тонкі або зусім адсутнічае. Перыдый неафарбаваны, плёнкавы. Капіліцый з белых, жоўтых і бураватых спляценняў, злучаных гіялінавымі ніткамі. Споры ў масе цёмна-карычневыя, амаль чорныя, пры павелічэнні светла-карычневыя, шарападобныя, дробнашыпаватыя, невялікія: 6-9 мкм у дыяметры.

### Падобныя віды

Ад падобных відаў адрозніваецца дробнымі спорамі і добра развітым кортэксам.

Экалогія і арэал
----------------

Сустракаецца на гнілых раслінных рэштках. Касмапаліт.

Сінонімы
--------

* Aethalium candidum (Pers.) Schltdl. 1827
* Aethalium rufum (Pers.) Wallr. 1833
* Aethalium septicum (L.) Fr. 1821
* Aethalium septicum (Pers.) Fr. 1821
* Aethalium septicum (Pers.) Fr. 1821
* Aethalium septicum (Pers.) Rabenh. 1844
* Aethalium violaceum (Pers.) Spreng. 1827
* Fuligo candida Pers. 1796
* Fuligo rufa Pers. 1794
* Fuligo septica (Pers.) Meyl. 1924
* Fuligo septica (Pers.) Y.Yamam. 1998
* Fuligo septica (Pers.) R.E.Fr. 1912
* Fuligo septica (Pers.) R.E.Fr. 1912
* Fuligo violacea Pers. 1801
* Mucor septicus L. 1763basionym
* Reticularia rufa (Pers.) Schwein. 1832
* Reticularia septica (L.) With. 1792

Літаратура
----------

* Шаблон:Книга

1. ↑  {{{загаловак}}}. — 1878.
**Свята-Васкрасенская царква** — праваслаўны храм у в. Межава Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. Пабудавана ў 2-й палавіне 19 ст. з цэглы ўладальнікам маёнтка Канстанцінам Любамірскім. Знаходзіцца ў паўзруйнаваным стане.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжна-восевую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць прытвор з чацверыковай званіцай, кароткая трапезная, кубападобны аб'ём малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда з бакавымі рызніцамі. У сілуэце храма панавалі шацёр званіцы і 8-гранны светлавы барабан над цэнтральным аб'ёмам. Атынкаваныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, крапаваны вуглавымі паўкалонкамі, прамавугольнымі нішамі і круглымі разеткамі. Уваход вылучаны рызалітам і арачным парталам кілепадобнай формы, над якім круглая люкарна, па баках прамавугольныя нішы. Царква апяразана магутным карнізам на сухарыках і зубчастым фрызам.

Інтэр'ер

Інтэр'ер
--------

Унутры малітоўная зала перакрыта скляпеннем на ветразях, якое трымае светлавы барабан, трапезная і прыдзелы — цыліндрычнымі скляпеннямі, у апсідзе скляпенне-конха. Памяшканні злучаны шырокімі арачнымі прасветамі. Мае магутнае канструкцыйнае вырашэнне (таўшчыня сцен 1,5 м).

Літаратура
----------

* Царква ў гонар Уваскрасення Гасподняга // Кулагін, А.М. Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А.М. Кулагін. – Мн. 2007. – С. 259.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Васкрасенская царква (Межава)
* Свята-Васкрасенская царква (Межава) на сайце Radzima.org
* Свята-Васкрасенская царква (Межава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Васкрасенская царква (Межава) на сайце «Архіварта»
**Пітэр Ланіён** (англ.: Peter Lanyon; 8 лютага 1918 — 31 жніўня 1964) — карнуолскі мастак. Аўтар пейзажаў, якія моцна схіляюцца да абстракцыі. Ланіён быў адным з самых яскравых мастакоў, якія з’явіліся ў пасляваеннай Брытаніі. Спалучаючы абстрактныя каштоўнасці з радыкальнымі ўяўленнямі аб пейзажы і постаці, Ланьён прайшоў шлях ад канструктывізму праз абстрактны экспрэсіянізм да стылю, блізкага да поп-арту. Таксама рабіў канструкцыі, кераміку і калажы.

Ланіён займаўся планёрствам, шырока выкарыстоўваў атрыманы досвед у сваіх карцінах. Памёр у Тонтане, Сомерсет, у выніку траўмаў, атрыманых у выніку аварыі на планеры, і пахаваны ў царкве Святога Юні, Лелант.

Зноскі
------

1. 1 2  Peter Lanyon<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Peter Lanyon — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  RKDartists Праверана 18 лістапада 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
**Камуністычная партыя Літвы і Заходняй Беларусі** (КПЛіЗБ) — партыйная арганізацыя, якая дзейнічала на акупіраванай нямецкімі войскамі тэрыторыі Літвы і Заходняй Беларусі ў 1918—1919 гг. Была часткай РКП(б) і працавала пад яе кіраўніцтвам.

Створана ў кастрычніку 1918 на I з'ездзе, які прызнаў асноўнай задачай партыі выгнанне нямецкіх акупантаў, звяржэнне панавання буржуазіі і ўстанаўленне савецкай улады, прыняў Статут, выбраў ЦК (П. Эйдукявічус, Р. Піляр, С. Грыб, К. Керновіч, А. Бразджыёніс, А. Якшэвічус, у снежні 1918 кааптаваны В. Міцкевіч-Капсукас і З. Ангарэціс). I з'езд КПЛіЗБ назваў партыю Кампартыяй Літвы і Беларусі першай акупацыі (куды адносілася тэрыторыя, захопленая немцамі ў 1915 па лініі Дзвінск — Нарач — Крэва — Навагрудак — Баранавічы — Пінск, г.зн. да наступлення немцаў у лютым 1918). Ад I з'езда КПЛіЗБ бярэ пачатак Кампартыя Літвы. Пад кіраўніцтвам КПЛіЗБ праводзіліся стачкі і мітынгі працоўных у Вільні, Гродне, Коўне, Лідзе, Панявежы, Шаўлях і інш. У падполлі створаны органы савецкай улады. На пасяджэнні ЦК КПЛіЗБ 8 снежня 1918 у Вільні ўтвораны Часовы рэвалюцыйны рабоча-сялянскі ўрад Літвы, які 16 снежня 1918 выдаў Маніфест пра абвяшчэнне савецкай улады ў Літве і Заходняй Беларусі. 3 канца снежня 1918 ЦК КПЛіЗБ выдаваў газету «Камуніст» на рускай, літоўскай, польскай і яўрэйскай мовах. КПЛіЗБ правяла з'езд і 2 канферэнцыі. II канферэнцыя КПЛіЗБ выказалася за аб'яднанне Літоўскай ССР і БССР у адну Літоўска-Беларускую Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку (Літбел). КПЛіЗБ аб'ядналася з Кампартыяй Беларусі ў адзіную Камуністычную партыю (бальшавікаў) Літвы і Беларусі.

Літаратура
----------

* Камуністычная партыя Літвы і Заходняй Беларусі // ЭГБ у 6 т. Т. 4. Мн. 1997.
**Фрэнкі Валі** (англ.: Frankie Valli, сапраўднае імя Francesco Stephen Castelluccio; нар. 3 мая 1934) — амерыканскі спявак, найбольш вядомы як фронтмэн вакальнай поп-групы The Four Seasons і ўладальнік магутнага фальцэта.

Біяграфія
---------

Дыяпазон голасу Валі — тры з паловай актавы. На фальцэт са свайго «прыроднага» барытона ён можа пераходзіць без звычайнага для спевакоў фальцэтам разрыву. Калі прадзюсар Боба Кру параіў выкарыстаць гэтую здольнасць спевака, удзельнік The Four Seasons Боб Гаўдыа напісаў песню «Sherry», да гурта прыйшоў вялікі поспех — у канцы лета 1962 года «Sherry» узначаліла амерыканскі нацыянальны чарт. Прыблізна ў гэты час (па іншых дадзеных, у 1964 годзе) Гаўдыа і Валі змацавалі поціскам рукі неафіцыйнае пагадненне заўсёды дзяліць свае даходы паміж сабой напалову. З таго часу яны працавалі разам над многімі праектамі і шмат дзясяткаў гадоў незалежна ад таго, хто з іх зарабляе, гэтую дамоўленасць выконваюць.

У сярэдзіне 1960-х, застаючыся ўдзельнікам гурта, Валі пачаў сольную кар’еру. Трыумфу ён дасягнуў з песняй «Can’t Take My Eyes Off You», якая па выніках 1967 года была намінаваная на «Грэмі», а сінгл з яе быў сертыфікаваны залатым за продажы ў больш чым мільёне асобнікаў. Яна заставалася адзіным сольным залатым поспехам спевака аж да 1976 года, калі «My Eyes Adored You» узначаліла «гарачую сотню» «Білборда». А ў 1978 годзе спявак запісаў напісаную Бары Гібам тытульную песню для фільма-мюзікла «Брыялін». Сінгл з ёй стаў плацінавым.

У 1967 годзе спеваку быў пастаўлены дыягназ «атэрасклероз». Лекары сказалі яму, што рана ці позна ён аглухне. У нейкі перыяд ён пачаў чуць так дрэнна, што на канцэртах ледзь мог пачуць музыку. Яго кар’еры мог наступіць канец, але ў канцы 1970-х амаль цудам серыяй аперацый яго слых удалося аднавіць.

На сённяшні дзень Фрэнк Валі працягвае запісваць дыскі і выступаць з канцэртамі.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 15 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мінчанін.
**«Минчанин»** — штотыднёвая літаратурная і грамадска-палітычная газета ліберальна-асветнага кірунку. Выходзіла з 30 лістапада (13 снежня) да 28 снежня 1913 г. (10 студзеня 1914 г.) у Мінску на рускай мове. Рэдактар-выдавец М.Шофман. Арыентавалася на асветніцкія ідэі, добры густ і здаровы сэнс, імкнулася пазбягаць «партыйных і нацыяналістычных тэндэнцый». У серыі нарысаў, артыкулаў і літаратурных аглядаў крытыкавала бездухоўнасць, дэгуманізацыю масавай культуры і грамадскага побыту, адзначала крызіс рэлігійных, эстэтычных, маральных і інш. духоўных каштоўнасцей. Сцвярджала думку (А.Чорнабародаў, І.Бялоў), што тэхнічны прагрэс пачатку XX ст. прывёў дда крызісу культуры, які выявіўся ў выцясненні высокага мастацтва масавай культуры, у дэвальвацыі рэлігіі, філасофіі, хрысціянскага гуманізму, у перамозе прагматызму і ўтылітарызму над духоўнасцю. Выступала з крытыкай мадэрнісцкіх і натуралістычных плыней у мастацтвае. Станоўча ацаніла творчасць сялянскаг паэта С.Дрожына. Друкавала вершы А.Багалюбавай, апавяданні М.Старасельскага, урыўкі з рамана Л.Раманоўскага.

Літаратура
----------

* Конан, У. «Минчанин» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С. 204.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бальшавік (значэнні).
**«Бальшаві́к»** — тэарэтычны і палітычны орган ЦК КПЗБ. Выдаваўся нелегальна са снежня 1924 да 1936 у Вільні, пазней у Менску на беларускай (асобныя матэрыялы на рускай) мове. Нумары 1—40 выйшлі як газета, з нумара 41-га — часопіс (выйшла 50 нумароў). 

Змяшчаў артыкулы па тэорыі і практыцы камуністычнага руху ў Польшчы і Заходняй Беларусі, рабоце секцый Камінтэрна ў краінах Заходняй Еўропы, пастановы пленумаў ЦК КПЗБ, матэрыялы канферэнцый і з’ездаў КПЗБ, хроніку партыйнай работы. Пісаў пра палітычнае і эканамічнае становішча ў СССР і БССР. Адыгрываў актыўную ролю ў кіраўніцтве рэвалюцыйным і нацыянальна-вызвольным рухам працоўных Заходняй Беларусі. 

Друкаваў і сектанцкія матэрыялы, асабліва ў 1930-я гг.

Літаратура
----------

* *С. В. Говін.* «Бальшаві́к» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
**Наталля Георгіеўна Гундарава** (руск.: Ната́лья Гео́ргиевна Гу́ндарева; 28 жніўня 1948, Масква — 15 мая 2005, Масква) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно. Адна з самых папулярных актрыс расійскага кінематографа 1970—1990 гадоў. Народная артыстка РСФСР (1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1984), Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1980), Прэміі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (2003), прэміі Мэрыі Масквы (1994), прэміі Ленінскага камсамола (1978). Дэпутат Дзяржаўнай Думы I склікання (1994—1996).

Вядучая актрыса Маскоўскага тэатра імя Маякоўскага (1972—2001). За сваю значную ўплывовасць на мастацкую і кадравую палітыку тэатра была празвана «Гаспадыняй чырвонага дома». Найбольш вядомыя ролі сыграла ў такіх фільмах, як «Труфальдзіна з Бергама», «Восеньскі марафон», «Адзінокім даецца інтэрнат», «Вас чакае грамадзянка Ніканорава», «Гаспадыня дзіцячага дома», «Салодкая жанчына», «Аднойчы праз дваццаць гадоў» і іншых.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 10 студзеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>