Адкрытая, «класічная» адмена перыяду сярэдзіны 16 ст.
Закрытая, пазнейшая адмена перыяду 17 ст.
**Бургіньёт, бурганет** (ад фр.: bourguignotte бургундскі шлем), таксама **штурмгаб** (ням.: Sturmhaube) або **штурмак** (спольшчанае *szturmak*), тып еўрапейскага лёгкага шлему перыяду 16 — 17 ст. У залежнасці ад канструкцыйнага варыянту, мог быць адкрытым або закрытым, і ўжываўся як пяхотай, так і кавалерыяй. Выцясніў з ролі масавага тып салада.

Часам тып называўся «*бургундскі салад*». Некаторыя цалкам закрытыя варыянты 17 ст. (савойскія, *саваяры*) мелі ў Германіі і Аўстрыі назву «галава смерці» (ням.: Todenkopf).

Асобна ад *штурмгаба* выдзяляецца канструкцыйна блізкі цэнтральна- і ўсходнееўрапейскі *шышак* перыяду Рэнесансу, які ў заходняй гістарыяграфіі залічваецца ў бургіньёты і вядомы таксама як *венгерскі шлем* або *папенгеймер*.

Развіццё тыпу бургіньёта выводзіцца ад касак швейцарскай пяхоты пач. 16 ст. перанятых войскам Бургундыі (адсюль назва). Вялікі ўдзел у развіцці канструкцыі ўзялі і збройнікі Італіі 16 ст. Мяркуецца, што на пачатковую форму і канструкцыю паўплывалі антычныя ўзоры шлемаў. Да апошніх масава ўжываных бургіньётаў залічваюць шлемы кавалерыі Кромвеля (сяр. 17 ст.; *Гл. таксама*: шышак).

На землях ВКЛ і Рэчы Паспалітай масава ўжываліся ва ўсіх асноўных варыянтах, пад назвамі *штурмгаб* або *штурмак*, з сяр. 16 ст.

Наогул, такі шлем быў большы аб'ёмам і масай, а таксама даражэйшы за сучасныя яму марыён і кабасет. Форма звона пераважна паўсферычная, часам стажковая (агруглая або шматгранная), пераважна з высокім грэбенем, амаль заўсёды з развітым брылём-казырком, з напатылічнікам, са здыманымі або паваротнымі «шчокамі».

Шлем у многіх варыянтах меў дадатковую ахову твару ў выглядзе рашоткі з вертыкальных прутоў, умацаваных на пярэднім краі звону, або далучаных да падбародніка-барта, або асобнага барта, або заслоны-буфа, якая, у адрозн. ад заслон шлемаў-прылбіц, *падымалася* ў баявое становішча. Наяўнасць дадатковай аховы твару і абойчыка звычайна характарызавала даражэйшыя варыянты.

Яшчэ ў сяр. 16 ст. з'явіліся закрытыя варыянты, супольныя з аховай шыі-абойчыкам (з заслонай або без яе), а пад канец 16 ст. з'явіліся варыянты («савойскія») з моцна разбудаванымі абойчыкам і бартам, і суцэльнай заслонай са зрокавымі і дыхальнымі адтулінамі. Такі шлем нагадваў жалезны чэрап (адсюль назва «галава смерці»).

Нягледзячы на класіфікацыю як лёгкага, такі шлем у позніх закрытых варыянтах мог важыць да 4,5 кг.

* Адкрыты бургіньёт 2-й паловы 16 ст.Адкрыты бургіньёт 2-й паловы 16 ст.
* Закрытая адменаЗакрытая адмена
* Адмена 16 ст. з падбароднікам-буфам.Адмена 16 ст. з падбароднікам-буфам.
* Савойская адмена перыяду 1620-х гадоў, г.зв. "галава смерці".Савойская адмена перыяду 1620-х гадоў, г.зв. "галава смерці".
* Закрыты кірасірскі бургіньёт германскага-фламандскага стылю перыяду 1620-х гадоў.Закрыты кірасірскі бургіньёт германскага-фламандскага стылю перыяду 1620-х гадоў.

Літаратура
----------

* Helmet // Encyclopaedia Britannica, 11th edition, 1911.
* Burgonet // Encyclopaedia Britannica, 11th edition, 1911.
* Бохан Ю. Зброя Вялікага княства Літоўскага 1385 — 1576 / Ю. Бохан. — Мн.: Беларусь, 2003. — 88 с.:іл. ISBN 985-01-0469-4.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бургіньёт на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) |

| Часткі сярэдневяковых даспехаў |
| --- |
| Gousset • Lamé • Рандэль |
| Галава | Шлемы: Армэ *(варыянт Закрыты шлем)* • Барбют • Бацынет *(варыянт Хундсгугель)* • Бургіньёт • Гаршковы шлем *(варыянты Вялікі шлем і Цукровая галава)* • Гранд-бацынет • Ерыхонка • Кальчужны койф • Жабіна пыса • Кабасет • Капалін • Каркасны шлем • Марыён • Місюрка • Нарманскі шлем • Салад • Шалом • Шышак • Падшлемнік • Чэрапнік • Цэрвельер • Шапка папяроваядэталі шлема: Лічына • Наноснік • Візура *(варыянт Адкідны падбароднік)* • Казырок, галаўны ўбор • Прылбіца • Грэбень • Нашлемнік *(варыянты Султан • Нашлемная фігура • Яловец • Плюмаж)* • Буралет • Намёт • Нашчочнікі • Навушнік • Напатылічнік |
| Шыя | Барміца • Бувігер *(варыянт Адкідны падбароднік)* • Гаржэт |
| Торс | тып даспеха: Брыганціна *(варыянт Куяк)* • Кальчуга *(варыянт Байдана • Панцыр • Хаўберк*) • Кольчата-пласцінчаты *(варыянты Бехцярэц • Калантар • Юшман)* • Ламяляр • Ламінар • Латы • Паддаспешнік • Падшыванка *(варыянты Дублет і Тэгіляй)* • Сюрко • Луска • Люстэркавы даспех дэталі аховы корпусу: Гульфік • Кіраса • Кулет • Нагруднік • Набрушнік • Наспіннік • Латная спадніца • Люстэрка • Упор для дзіды • Накрыжнік • Плакарт |
| Рукі | Набіцэпснік • Рандэлі • Ламялярны наплечнік • Наплечы • Налакотнік • Наплечныя шчыткі • Наручы • Брыганцінны рукаў • Шына • Няпоўныя латы • Кальчужныя пальчаткі • Кальчужныя рукавіцы • Лускаватыя пальчаткі • Лускаватыя рукавіцы • Латныя паўрукавіцы • Латныя пальчаткі • Латныя рукавіцы |
| Ногі | Сабатоны • Кольчатыя панчохі • Набедранікі • Набедраныя шчыткі • Накаленікі • Нагаленікі • Налядвяннікі • Понажы • Танлеты • Брыганцінная калашына • Шына • Няпоўныя латы |