**Зімбабві́йскі долар** (англ.: Dоllar of Zimbabwe; код ISO 4217: *ZWD*) — афіцыйная валюта Зімбабвэ ў 1980-2009 гг.

Мае скарачэнне «$» ці «Z$» каб адрозніць ад іншых доларавых валютаў. Фармальна дзеліцца на 100 цэнтаў.

Гісторыя
--------

### Першы долар

2 долары першай серыі 1980 года
Першы зімбабвійскі долар быў уведзены пасля здабыцця краінай незалежнасці для замены паўднёварадэзійскага долара. Спачатку быў выпушчаны металічны долар у 1980 годзе. Банкноты наміналам 2 долары, 5 долараў і 10 долараў з'явіліся на год пазней, але датаваліся 1980 годам. У 1982 годзе была надрукавана 20-доларавая купюра. Апошнія банкноты першай серыі былі выпушчаны ў 1994 годзе.

На пярэднім баку банкнот намаляваны камяні, якія ляжаць адзін на адным — сімвал раўнавагі. Гэты ўнікальны помнік прыроды размяшчаўся абсалютна на ўсіх доларавых банкнотах з 1980-га па 2009 год.

На адваротных баках зімбабвійскіх долараў першай серыі былі надрукаваныя разнастайныя краявіды і сцэны з жыцця краіны. Напрыклад, на 5-доларавай купюры размешчана сцэна з побыту традыцыйнай зімбабвійскай вёскі.

### Другі долар

500 долараў 2001 года
У сувязі з высокай інфляцыяй 1990-х гадоў (больш за 40% за год) з'явіліся банкноты другой серыі. Сталі выпускацца купюры больш высокай вартасці — 50, 100, 500 і 1000 долараў. Дызайн банкнот быў зменены, таксама палепшана іх абарона, але нязменнымі засталася выява камянёў.

На купюрах другой серыі з'явіліся індустрыяльныя пейзажы, а таксама выява ўнікальнага помніка гісторыі і археалогіі — руін Вялікага Зімбабвэ, сталіцы некалі магутнай імперыі Манаматапа, якая існавала ў XII-XIV стст.

### Чэкі

Палітыка Роберта Мугабэ ў пачатку 2000-х гадоў выклікала гіперінфляцыю нябачаных маштабаў. Таму банкноты другой серыі ўжо ў 2004 годзе сталі пустымі паперкамі.

У 2003–2006 гг. у сувязі з вострым недахопам наяўнасці Рэзервовы Банк Зімбабвэ стаў выпускаць чэкі на прад'яўніка наміналам ад 5 тысяч да 100 тысяч долараў, а потым так званыя Аграчэкі яшчэ большых наміналаў. Чэкі былі абвешчаныя законным плацежным сродкам на тэрыторыі краіны на пэўны час. Яны не толькі не выратавалі сітуацыю, але яшчэ больш яе пагоршылі.

### Трэці долар

100 трыльёнаў долараў 2008 г.
Спроба дэнамінацыі і ўвядзенне ў 2008 годзе трэцяга зімбабвійскага долара ні да чаго не прывялі. Новыя грошы абясцэньваліся штосутачна і кожную гадзіну ў тысячы разоў. Гадавая інфляцыя 2008 года дасягнула неймаверных 500 мільярдаў працэнтаў! У гэтым годзе ў Зімбабвэ быў пастаўлены своеасаблівы антырэкорд — была надрукавана банкнота ў 100 трыльёнаў долараў. Туалетная папера стала даражэйшай за паперу зімбаўійскіх долараў.

### Чацвёрты долар і спыненне грашовага абарачэння

1 долар пасля дэнамінацыі 2009 г.
Спроба новай дэнамінацыі па курсе 175 квадрыльёнаў зімбабвійскіх долараў да 5 долараў ЗША і ўвядзення чацвёртага долара не прывялі да поспеху. Наступіў эканамічны і палітычны калапс.

У выніку ў 2009 г. Мугабэ прыняў рашэнне зусім адмовіцца ад нацыянальнай валюты. Зімбабвійскі долар стаў гісторыяй.

У цяперашні час у Зімбабвэ ў звароце знаходзяцца брытанскія фунты, амерыканскія долары, паўднёва-афрыканскія ранды і нават пула Батсваны. Тым не менш, Рэзервовы банк Зімбабвэ, які з'яўляецца эмісійным цэнтрам, плануе вяртанне да ўстойлівай нацыянальнай валюты.

Зноскі
------

1. ↑  Даларавыя купюры Зімбабвэ (1980-2009 гг.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Долар Зімбабвэ
* Рэзервовы Банк Зімбабвэ (англ.)

| ⛭Валюты Афрыкі |
| --- |
| Поўнач | Алжырскі дынар ·  Егіпецкі фунт ·  Лівійскі дынар ·  Маўрытанская угія ·  Мараканскі дырхам ·  Суданскі фунт ·  Туніскі дынар |
| Цэнтр | Ангольская кванза ·  Бурундзійскі франк ·  Франк КФА ·  Кангалезскі франк ·  Руандыйскі франк |
| Захад | Эскуда Каба-Вердэ ·  Гамбійскі даласі ·  Ганскі седзі ·  Гвінейскі франк ·  Ліберыйскі долар ·  Нігерыйская найра ·  Добра Сан-Тамэ і Прынсіпі ·  Леонэ Сьера-Леонэ ·  Франк КФА |
| Усход | Каморскі франк ·  Джыбуційскі франк ·  Эрытрэйская накфа ·  Эфіопскі быр ·  Кенійскі шылінг ·  Сейшэльская рупія ·  Самалійскі шылінг ·  Самалілендскі шылінг ·  Танзанійскі шылінг ·  Угандыйскі шылінг ·  Паўднёвасуданскі фунт |
| Поўдзень | Батсванская пула ·  Лоці Лесота ·  Малавійская квача ·  Малагасійскі арыяры ·  Маўрыкійская рупія ·  Мазамбікскі мецікал ·  Долар Намібіі ·  Фунт Святой Алены ·  Паўднёваафрыканскі ранд ·  Свазілендскі лілангені ·  Замбійская квача |

| ⛭Валюты, у назве якіх прысутнічае долар |
| --- |
| У абароце | Аўстралійскі долар ·  Багамскі долар ·  Барбадаскі долар ·  Белізскі долар ·  Бермудскі долар ·  Брунейскі долар ·  Усходне-карыбскі долар ·  Гаянскі долар ·  Ганконскі долар ·  Долар Кайманавых астравоў ·  Долар Намібіі ·  Долар Ніўэ ·  Долар Астравоў Кука ·  Долар Астравоў Піткэрн ·  Долар Саламонавых Астравоў ·  Долар ЗША ·  Долар Трынідада і Табага ·  Долар Тувалу ·  Долар Фіджы ·  Канадскі долар ·  Ліберыйскі долар ·  Новазеландскі долар ·  Сінгапурскі долар ·  Сурынамскі долар ·  Новы тайванскі долар ·  Тала (самаанскі долар) ·  Ямайскі долар |
| Выйшлі з абароту | Кантынентальныя долары ·  Гавайскі долар ·  Долар Зімбабвэ ·  Долар КША ·  Долар Паўночнага Барнэа ·  Долар Саравака ·  Долар Малаі і Брытанскага Барнэа · Долар Праліваў ·  Мангольскі долар ·  Акупацыйны долар Японскай імперыі ·  Піястр (Іспанскі талер) ·  Рыксдалер ·  Дацкі рыгсдалер ·  Славенскі толар ·  en:Antigua dollar ·  en:British Columbia dollar ·  en:British West Indies dollar ·  en:Ceylonese rixdollar ·  en:Danish West Indian daler ·  en:Danish West Indian rigsdaler ·  en:Dominican dollar ·  en:Dutch rijksdaalder ·  en:Greenlandic rigsdaler ·  :en:Grenadan dollar ·  en:Kiautschou dollar ·  en:Malayan dollar ·  en:Mauritian dollar ·  en:Nevisian dollar ·  en:New Brunswick dollar ·  en:Newfoundland dollar ·  en:Norwegian rigsdaler ·  :en:Norwegian speciedaler ·  en:Nova Scotian dollar ·  en:Penang dollar ·  en:Prince Edward Island dollar ·  :en:Puerto Rican dollar ·  en:Rhodesian dollar ·  en:Saint Kitts dollar ·  en:Saint Lucia dollar ·  en:Saint Vincent dollar ·  en:Sierra Leonean dollar ·  en:Sumatran dollar ·  en:Old Taiwan dollar ·  :en:Texan dollar ·  en:Trinidadian dollar ·  en:Tobagan dollar |
| Гл. таксама | Сімвал долара ·  Еўрадолар ·  Міжнародны долар ·  en:Disney dollar ·  Антарктычны долар ·  Ефімак ·  Талер |