**Плі́ска** (балг.: Плиска, старасл. *Пльсковъ*) — горад у Шуменскай вобласці Балгарыі, у складзе абшчыны Каспічан.

Насельніцтва — 1 тыс. чалавек (2013 год). Размешчана на паўночным усходзе Балгарыі, на раўніннай мясцовасці пасярод узгоркаў, за 13,5 км на паўночны ўсход ад горада Шумена.

Сталіца Балгарыі ў VII—IX стагоддзях. Закладзена заснавальнікам балгарскай дзяржавы ханам Аспарухам. У 893 годзе сталіца была перанесена ў Праслаў, а праз стагоддзе Пліска была разбурана. Руіны старажытнага горада ляжаць за 3 км ад сучаснай Пліскі — горада, які да 1925 года насіў назву *Абоба*.

Старажытная Пліска
------------------

Балгарыя са сталіцай у Плісцы,  
 пачатак IX стагоддзя
Пліска была сталіцай Балгарыі з 681 па 893 гады. Балгарскія хронікі апавядаюць, што заснавальнікам горада быў хан Аспарух. Візантыйскія гісторыкі Георгій Кедрын і Ганна Камніна называлі гэты горад у сваіх працах «Пліскуса». Ён займаў тэрыторыю 23 км² і быў акружаны ровам і земляным валам, цэнтр быў абнесены абарончай сцяной. У горадзе знаходзіліся палацы і каменная базіліка. Захаваліся рэшткі глінянага вадаправода.

У 811 годзе Пліска была разрабавана візантыйскай арміяй, але хутка ў бітве пры Вырбішскім праходзе захопнікаў адціснуў балгарскі хан Крум .

Хан Амуртаг заахвочваў рамеснікаў. У 886 годзе Барыс I заснаваў Пліскую кніжную школу, якую ўзначаліў Навум Праслаўскі. Гэта школа з’яўлялася самым важным літаратурным і культурным цэнтрам Першага Балгарскага царства і ўсіх славянскіх народаў у IX—X стагоддзях. Менавіта ў Плісцы ў 882 годзе Уладзімір Расатэ паспрабаваў рэалізаваць вяртанне да язычніцтва. Затым гэта выступленне здушылі і спадчыннікам Барыса I стаў Сімяон I. Адным з першых крокаў новага кіраўніка было перанясенне сталіцы з Пліскі ў Праслаў, умацаваны горад недалёка ад былой сталіцы, дзе ўплыў язычніцтва быў не такім моцным.

На працягу X стагоддзя значэнне Пліскі памяншалася, тады як у Праславе канцэнтравалася ўлада і рэсурсы. Падчас нападаў Кіеўскай Русі і Візантыйскай імперыі паміж 969 і 979 гадамі горад быў разбураны і больш не адбудоўваўся. Аж да канца XIX стагоддзя разваліны Пліскі выкарыстоўваліся ў якасці каменяломні: з пліскінскіх камянёў была ў прыватнасці пабудавана мячэць Тамбул у Шумене ў 1740 годзе.

Сучасная Пліска ў часы асманаў называлася Абабай. У 1925 годзе яна была пераназваны ў Пліскаў, а ў 1947 годзе ён атрымала сучасную назву.

### Руіны

Руіны старажытнай Пліскі
Упершыню яны былі апісаны дацкім даследчыкам Карстэн Нібур у 1767 годзе. У 1884 годзе чэшскі гісторык Канстанцін Ірачак звязаў руіны са старажытнай крэпасцю Пліскаў, якая згадваецца візантыйскімі летапісцамі Ганнай Камнінай і Львом Дыяканам. Высновы Ірачака прывялі да першых раскопак, праведзеных дырэктарам Рускага археалагічнага інстытута ў Канстанцінопалі Фёдарам Успенскім у 1897—1898 гадах.

На месцы руін дзейнічае нацыянальны гісторыка-археалагічны запаведнік «Пліска», у кіламетры ад яго захаваліся рэшткі Вялікай базілікі Пліскі. На тэрыторыі запаведніка — магіла археолага Пліскі Карала Шкорпіла.

Культура
--------

У горадзе працуюць пачатковая школа, дзіцячы сад і бібліятэка. Праваслаўная царква Святога цара Барыса была пабудавана ў 1925 годзе. Помнік хрысціцелю Балгарыі Барысу I.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Плиска **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  // bulgariancastles.com. Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2013. Праверана 2013-4-3. (балг.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пліска
* *Пліска (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Пліска — 100 гадоў археалагічных раскопак (англ.)

| ⛭Гарады Балгарыі |
| --- |
| Сталіца | 
* Сафія

 |  |
| Гарады 300 000+ | 
* Плоўдзіў
* Варна

 |
| Гарады 100 000+ | 
* Бургас
* Плевен
* Русэ
* Стара-Загора

 |
| Гарады 50 000+ | 
* Благоеўград
* Відзін
* Враца
* Вяліка-Тырнава
* Габрава
* Добрыч
* Кюстэндзіл
* Пазарджык
* Пернік
* Слівен
* Хаскава
* Шумен
* Ямбал

 |
| Гарады 30 000+ | 
* Асенаўград
* Горна-Арахавіца
* Дзімітраўград
* Дупніца
* Казанлык
* Кырджалі
* Ловеч
* Мантана
* Петрыч
* Разград
* Свіштоў
* Сілістра
* Смолян
* Тырговіштэ

 |
| Гарады 10 000+ | 
* Айтос
* Балчык
* Боцеўград
* Велінград
* Вялікі-Праслаў
* Гоцэ-Дэлчаў
* Каварна
* Карлава
* Карнабат
* Нова-Загора
* Нясебыр
* Паморые
* Панагюрыштэ
* Пяшцера
* Разлог
* Самакаў
* Санданскі
* Свіленград
* Стамбалійскі
* Траян

 |
| Гарады 10 000- | 
* Абзор
* Алфатар
* Антонава
* Апрылцы
* Ардзіна
* Ахелой
* Ахтопал
* Балгарава
* Банкя
* Банска
* Батак
* Белаградчык
* Беліца
* Бяла (Варненская вобласць)
* Бяла (Русенская вобласць)
* Выршац
* Дабрыніштэ
* Дзеўня
* Івайлаўград
* Каблешкава
* Камена
* Капрыўшціца
* Кітэн
* Крэсна
* Лом
* Малка-Тырнава
* Мелнік
* Пліска
* Прыморска
* Сазопал
* Свеці-Влас
* Сімітлі
* Сопат
* Срэдэц
* Сунгурларэ
* Траўна
* Тутракан
* Хаджыдзімава
* Харманлі
* Хісара
* Царава
* Шабла
* Шыпка
* Якаруда

 |

| Гістарычныя сталіцы Балгарыі |
| --- |
| 
* Пліска (681-893)
* Праслаў (893—972)
* Скоп’е (972—992)
* Охрыд (992—1018)
* Вяліка-Тырнава (1185—1393, 1878—1879)
* Сафія (з 1879)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Праваслаўная |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n81011180 · NKC: ge956712 · SUDOC: 050566237 · VIAF: 156412154 |