Індуісцкі храм
**Індуісцкай храм**, ці **мандзір** (санскр.: मंदिर,  mandira ***IAST***, літар. «Месцазнаходжанне, жыллё») - месца пакланення для паслядоўнікаў індуізма. Звычайна выкарыстоўваецца спецыфічна для духоўнай і рэлігійнай дзейнасці.

 Індуісцкай храм можа ўяўляць сабой асобны будынак ці частку нейкага будынку. Асноўнай адметнай рысай індуісцкага храма з'яўляецца прысутнасць Мурта, якому або якім і прысвечаны храм. Падчас абраду асвячэння храма, Бога ў адной з Яго формаў або  дзеву запрашаюць «ўвасобіцца» ў каменнае, металічнае або драўлянае Мурта і пачаць прымаць пакланенне. Храм звычайна прысвячаецца Мурта адной з формаў Бога ці аднаму з  девов. Гэта Мурта выступае як галоўнае боства, разам з якім ўсталёўваюцца «другарадныя» Мурта іншых формаў Бога ці девов. Аднак, таксама існуе шмат храмаў, у якіх адразу некалькі Мурта гуляюць ролю галоўных бажаствоў.

Індуісцкія храмы вядомыя пад рознымі імёнамі ў розных частках свету, у залежнасці ад мовы, на якой гаворыць мясцовае насельніцтва. Слова «мандир» або «мандира» выкарыстоўваецца ў многіх мовах, уключаючы хіндзі, і адбываецца ад санскрыт скага слова  *мандира* , што ў перакладзе азначае  *«дом»*  (маецца на ўвазе дом Бога). На  тамільскай мове храмы называюцца **ковил** (там.: கோயில்), а таксама, асабліва ў сучаснай прамовы, **алаям** (там.: ஆலயம்). Этымалогія дадзенага слова:  *да*  (там.: கோ) азначае Гасподзь, і  *глей* .
(там.: இல்) дом, место обитания (помимо значения *«дом Божий»*, этот термин может также означать *«царский дом»*, так как *ко* (там.: கோ) равным образом может означать *«царь»* или *«Бог»*). На языке каннада храмы называют **деваштхана** или **гуди**, на телугу **гуди**, **девалаям** или **ковела**, на бенгали **мондир**, и на малаялам **кшетрам** или **амбалам**.
У  Індыі і многіх іншых краінах, кіраваннем кожнага храма займаецца  *савет храма* , які загадвае ўсімі фінансавымі і кіраўнічымі пытаннямі, а таксама прыладай розных мерапрыемстваў і фестываляў. Савет звычайна складаецца з некалькіх членаў і узначальваецца старшынёй. 

У многіх вёсках у Індыі існуе звычай даручаць кіраванне храмам найбольш паважанай мясцовай сям'і.
Шмат храмаў у  Індыі маюць  археалагічнае або гістарычнае значэнне, знаходзяцца пад кіраваннем  Археалагічнага кіравання Індыі. 

Найстаражытныя храмы ў  Індыі будаваліся з цэглаа і дрэва. Меркавана, камень стаў асноўным будаўнічым матэрыялам значна пазней. Храмы адзначылі пераход ад  ведийской рэлігіі, якую характарызавалі вогненныя

ахвярапрынашэння « яджны», да рэлігіі бхакці - любові і адданасці асобаснаму Богу ў адной з яго шматлікіх формаў або выяў. Будаўніцтва храмаў і спосабы пакланення апісваюцца ў старажытных тэкстах на санскрыте, званых  агама. Існуюць значныя адрозненні ў  архітэктуры, звычаях, рытуалах і традыцыях ў храмах у розных рэгіёнах Індыі. Асабліва вялікая розніца маецца паміж  Паўночнай і  Паўднёвай Індыяй. Тысячы старажытных храмаў былі разбураныя падчас іслам скага панавання. Асабліва моцна пацярпела Паўночная Індыя, якая знаходзілася пад уладай мусульман у перыяд з 1200 па 1700. Толькі ў Паўднёвай Індыі некаторыя найбольш важныя храмы захаваліся да нашага часу.

Гл. Таксама
-----------

* Мурта
* Акшардхам

Спасылкі
--------

* On Hinduism & Temples of India
* Sri Vishnu Temples in India, Indian Hindu Temples Архівавана 12 снежня 2005.