recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Востраў Маркэм** (англ.: Markham Island) — невялікі самотны востраў, які ляжыць ў моры Роса ў паўночнай частцы заліва Тэра Нова каля мыса Оскар ля берагоў Зямлі Вікторыі ў Антарктыдзе.

Востраў мае стромкія высокія берагі, яго дыяметр складае каля 1-й мілі. Ўяўляе сабой агаленне вулканічнай прыроды над недаследаванай адмоўнай магнітнай анамаліяй  (англ.) (бел.. Будынкі адсутнічаюць, за выключэннем геадэзічных знакаў, пабудаваных у рамках даследчай праграмы Італіі  (англ.) (бел.. Раён вострава з’яўляецца важным месцам размнажэння і пражывання цюленяў Уэдэла  (англ.) (бел.. Уваходзіць у склад 173-й асабліва ахоўнай зоны Антарктыкі  (руск.) (бел. — яе пратакол рэгулюе і накладвае абмежаванні на дзейнасць і знаходжанне людзей на востраве.

Востраў быў адкрыты ў лютым 1900 года Брытанскай антарктычнай экспедыцыяй (1898—1900), якая праходзіла пад камандаваннем Карстэна Борхгрэвінка. Борхгрэвінк назваў востраў у гонар Клементса Маркэма  (руск.) (бел. жадаючы тым самым зняць напружанасць, якая ўзнікла раней у яго адносінах з апошнім, аднак гэты жэст прымірэння быў адпрэчаны.

Зноскі
------

1. ↑  Geographic names of Antarctica // United States Board on Geographic Names. — U.S. Army Topographic Command, Geographic Names Division, 1955. — С. 204.
2. ↑  Management Plan for Antarctic Specially Protected Area (ASPA) No. 173 (англ.). *Сакратарыят Дагавора аб Антарктыцы*.  ats.aq. Праверана 7 сакавіка 2021.
3. ↑  Markham Island **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Australian Antarctic Division. Архівавана з першакрыніцы 10 мая 2012. Праверана 27 April 2009.
4. ↑  *Huxley E.* Scott of the Antarctic. — Weidenfeld & Nicolson, 1977. — С. 25. — ISBN 0-297-77433-6.

Літаратура
----------

* *Alberts F. G. (ed.).* Markham Island // Geographic Names of the Antarctic. — National Science Foundation, 1995. — 462 с.
* *Stewart J.* Markham Island // Antarctica: An Encyclopedia. — McFarland, 2011. — 999 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Белькі, значэнні.

**Белькі** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Паловіца, за 29 кіламетраў на паўночны ўсход ад горада Паставы, каля вёскі Белькі. 

Плошча 0,26 км², даўжыня 940 метраў, найбольшая шырыня 370 метраў, найбольшая глыбіня 4,2 м, даўжыня берагавой лініі 2,2 км. Плошча вадазбору 2,2 км².  

Катлавіна возера выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны на захадзе і ўсходзе стромкія, пясчана-галечныя, на захадзе гліністыя, забалочаныя. Усходняя і паўднёва-ўсходняя прыбярэжныя часткі дна пясчана-галечныя з валунамі. Зарастае ўздоўж берагоў. Сцёк з возера ў раку Паловіца, уздоўж усходняга берага крыніцы грунтовых водаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Республика Беларусь. Витебская область. Поставский район: карта. — Мн.: Белкартография, 20011. — 3 000 экз. (руск.)
Каралеўская акадэмія Галісіі
**Каралеўская акадэмія Галісіі** (ісп.: Real Academia Gallega, галіс.: Real Academia Galega) — навуковая ўстанова, якая займаецца вывучэннем галісійскай культуры і, у прыватнасці, галісійскай мовы. Яна станаўлівае для мовы ўласныя правілы граматыкі, арфаграфіі і лексікі, адначасова абароняючы яе, а таксама стымулюе заахвочванне мовы. Акрамя таго яна вырашае, каму будзе прысвечаны чарговы Дзень галісійскай літаратуры  (ісп.) (бел.. Яе членамі з'яўляюцца людзі, якія маюць моцны ўплыў у свеце галісійкай культуры, уключаючы мову. Яе прэзідэнтам з 23 студзеня 2010 з'яўляецца Хасэ Луіс Мендэс Ферын  (ісп.) (бел..
**Франчэска Цукарэлі** (італ.: Francesco Zuccarelli; 15 жніўня 1702 — 30 снежня 1788) — італьянскі мастак.

Біяграфія
---------

Родам з паўднёвай Тасканы. Быў вучнем спачатку Паала Анезі ў Фларэнцыі, а потым Джавані-Марыя Марандзі і П’етра Нэлі ў Рыме, меў намер прысвяціць сябе гістарычнаму жывапісу ў духу Клода Ларэна, але, выпадкова ўзяўшыся за пейзаж, убачыў у ім сваё сапраўднае пакліканне і зрабіў яго сваёй спецыяльнасцю. На наступным этапе, ужо ў Венецыі, Цукарэлі пачаў схіляцца да пастаральнага жывапісу ў стылі Джузэпэ Дзаіса. Хоць Цукарэлі і нарадзіўся ў Таскане, ён належыць да венецыянскай школы, бо працаваў усё жыццё ў Венецыі. У свае працы Цукарэлі ўстаўляў маленькую выяву гарбуза ў якасці своеасаблівага подпісу-віньеткі; яго прозвішча літаральна перакладаецца з італьянскай мовы як «гарбузовы» у значэнні: «галава гарбузовай формы».

Працаваў спачатку ў Рыме, затым у Венецыі, дзе яго апекаваў англійскі консул Сміт. Менавіта ён даў яму магчымасць наведаць Англію. У першай палове XVIII стагоддзя Франчэска Цукарэлі здзейсніў паездку ў Лондан, дзе карціны мастака пачалі карыстацца вялікім поспехам.

Па вяртанні ў Венецыю, ён працягваў пісаць пейзажы, прадаючы многія з іх у Вену і Дрэздэн.

Пры другой паездцы ў Англію ён затрымаўся там больш 20 гадоў, працаваў з 1752 па 1773 год, стаўшы ў 1768 годзе адным з заснавальнікаў Каралеўскай Акадэміі мастацтваў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Zuccarelli, Francesco // The Oxford Dictionary of Art and Artists — 4 — Выдавецтва Оксфардскага ўніверсітэта, 2009. — ISBN 978-0-19-953294-0<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21889539'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
2. 1 2  Francesco Zuccarelli<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Dictionary of National Biography · Treccani · Universalis · Оксфардскі біяграфічны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX940044 · BNF: 149441846 · GND: 120360047 · ICCU: VEAV034220 · ISNI: 0000 0000 6630 7460 · LCCN: nr93050938 · NKC: mzk2016934985 · NTA: 306272733 · SUDOC: 128850124 · VIAF: 841557 · ULAN: 500012688 |

 |
**Роберт Аляксандравіч Часнойць** (нар. 1954) — беларускі ўрач-кардыёлаг, арганізатар аховы здароўя і дзяржаўны дзеяч. Кандыдат эканамічных навук. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2000).

Біяграфія
---------

Скончыў Міхалішкаўскую СШ (1971), Гродзенскі медыцынскі інстытут (1977), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (1998). Працаваў галоўным урачом Гервяцкай участковай бальніцы, намеснікам начальніка і начальнікам Упраўлення аховы здароўя Гродзенскага аблвыканкама, у 2006—2010 гадах — першым намеснікам міністра аховы здароўя Беларусі.

У 2010 годзе быў абраны старшынёй Рэспубліканскага камітэта прафсаюза медыцынскіх работнікаў.

У 1999—2001 гадах быў дэпутатам Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў. З 2000 па 2004 гады — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Роберт Часнойть. Всегда быть на шаг впереди Архівавана 30 верасня 2022.  (руск.)
2. ↑  Известные выпускники школы Архівавана 30 верасня 2022.
**Непальцы**, *непалі* (саманазва: кхасы, парбатыя — «горныя», гуркхі) — народ у Непале. Колькасць у Непале 9 млн.чалавек. Жывуць таксама ў Індыі (1,8 млн.). Адносяцца да розных тыпаў паўднёвай галіны вялікай еўрапеодінай расы. Гавораць на мове непалі (найпалі, кхас-кура, гаркхалі, парбатыя) індаарыйскай групы індаеўрапейскай сям’і. мае дыялекты. Мова служыць для міжнацыянальных зносін народаў Непала. Часткова распаўсюджана англійская мова. Пісьменнасць на аснове дэванагары. Вернікі — пераважна індуісты.

Продкі непальцаў — кхасы, узгадваюцца ў індыйскіх крыніцах 1-га тыс.да н.э. Фарміраванне кхасаў звязана з міграцыяй індаарыйскага насельніцтва з Індыі. Да 13-14 стагоддзяў на аснове зруху з чатскай магараў, гурунаў і інш.склаўся кхаскі этнас, які паслужыў ядром фарміравання гурхаў.

Літаратура
----------

* Народы мира, «Советская энциклопедия», М. 1988
**Каралеўскі каледж музыкі** (англ.: Royal College of Music) — брытанская вышэйшая музычная навучальная ўстанова, размешчаная ў Лондане. Заснаваны ў 1882 годзе пад патранатам Прынца Уэльскага (будучага караля Эдуарда VII) і ўвесь час знаходзіцца пад найяснейшым заступніцтвам (з 1993 года прэзідэнтам каледжа з’яўляецца Чарлз, прынц Уэльскі). Заняткі пачаліся ў 1883 годзе. Непасрэдным папярэднікам каледжа была Нацыянальная школа навучання музыцы (англ.: National Training School for Music), якая працавала ў 1875—1882 гг. Будынак каледжа, пабудаваны ў 1894 годзе па праекце Артура Бломфілда, размешчаны на Прынс Консарт Роўд у Паўднёвым Кенсінгтоне, насупраць Альберт-хола.

Апроч навучальнай часткі, каледж мае значны музейна-архіўны складнік, аснова якога была закладзена, першым чынам, адным з заснавальнікаў каледжа Джорджам Гроўвам. У каледжы ёсць Музей музычных інструментаў, які ўключае больш за 800 экспанатаў ад XV стагоддзя да нашых дзён, калекцыя нотных аўтографаў, калекцыя партрэтаў (больш 300 маляўнічых арыгіналаў, сярод якіх, напрыклад, апошні прыжыццёвы партрэт Карла Марыі фон Вебера пэндзля Джона Коўза, і каля 10 000 літаграфаваных партрэтаў, фатаграфій і інш.). Больш за 600 000 экспанатаў налічвае збор канцэртных праграмак з 1730 г. да сённяшняга дня.

Джон Коўз. Партрэт Карла Марыі Вебера са збору Каралеўскага каледжа музыкі.

Вядомыя выкладчыкі
------------------

* Джэні Лінд
* Х'юберт Пэры
* Чарлз Вільерс Стэнфард

Вядомыя студэнты
----------------

* Джон Айрленд, кампазітар
* Томас Ален, оперны спявак
* Артур Бліс, кампазітар
* Джуліян Брым, гітарыст і лютніст
* Бенджамін Брытэн, кампазітар
* Джэймс Голуэй, флейтыст
* Юджын Гусенс, дырыжор
* Эн Дадлі, кампазітар
* Бары Дуглас, піяніст
* Колін Дэвіс, дырыжор
* Ванеса-Мэй, скрыпачка, кампазітар
* Гвінет Джонс, спявачка
* Тэа Кінг, кларнетыстка
* Сэмюэл Кольрыдж-Тэйлар, кампазітар
* Джон Ліл, піяніст
* Невіл Марынер, дырыжор
* Трэвар Пінак, клавесініст
* Джаан Сазерленд, спявачка
* Леапольд Стакоўскі, дырыжор
* Марк-Энтані Цёрнедж, кампазітар
* Майкл Тыпет, кампазітар
* Ралф Воан Уільямс, кампазітар
* Эндру Лойд Уэбер, кампазітар
* Рык Уэйкман, рок-музыкант
* Джэймс Фрыскін, піяніст і музыкавед
* Густаў Холст, кампазітар

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)


1. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 27 ліпеня 2019.
**Каралеўскі палац у Бруселі** (фр.: Palais Royal de Bruxelles, нідэрл.: Koninklijk Paleis van Brussel) — афіцыйная рэзідэнцыя бельгійскага манарха, размешчаная ў цэнтры сталіцы ў Брусельскім парку.

Бельгійская каралеўская сям’я насамрэч пражывае ў Лакенскім палацы, размешчаным у брусельскім раёне Лакен. Каралеўскі палац жа выкарыстоўваецца каралём галоўным чынам як месца для афіцыйных мерапрыемстваў.

Сучасны фасад у стылі класіцызму з’явіўся толькі ў 1900-я гады. Сам жа будынак палаца пачалі будаваць у канцы XVIII стагоддзя. Да гэтага на гэтым месцы знаходзіўся Каўдэнберг, замак-рэзідэнцыя герцагаў Брабанцкіх, пабудаваны меркавана ў канцы XI стагоддзя і знішчаны пажарам у 1731 годзе.

Каралеўскі палац не варта блытаць з Домам караля (*«Хлебным домам»*) на плошчы Гран-Плас, які, нягледзячы на назву і размяшчэнне ў гістарычным цэнтры Бруселя, ніколі не выкарыстоўваўся для патрэб манархаў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Каралеўскі палац у Бруселі**
* Palace of Brussels — старонка Каралеўскага палаца ў Бруселі.

Зноскі
------

1. 1 2  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Каралеўскі Палац у Бруселі Архівавана 29 жніўня 2010.
3. ↑  Гісторыя Бруселя Архівавана 31 жніўня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2242 6502 · LCCN: n86034648 · VIAF: 124164177 · ULAN: 500227467 |
Схема адсекаў БПК пр. 61.   
 Вылучаныя аддзяленні боезапасу (1, 3, 4); подвежавыя аддзяленні (2); цыстэрны (5)
**Непатапля́льнасць** — здольнасць судна заставацца на плаву і не перакульвацца пры пашкоджанні яго корпуса і затапленні аднаго або некалькіх адсекаў. Таксама — раздзел тэорыі карабля, які вывучае гэтую мараходную якасць.

У тэорыі карабля разглядаецца асобна, але па сутнасці з’яўляецца складнікам жывучасці судна. Захаванне непатапляльнасці таму з’яўляецца часткай барацьбы за жывучасць (БЗЖ).

Паняцце непатапляльнасці ўпершыню ўведзена С. В. Макаравым, тэорыя непатапляльнасці створана А. М. Крыловым, дапоўнена і развіта И. Р. Бубновым, і інш. Першы вядомы выпадак прымянення тэорыі непатапляльнасці — выпрамленне браняносца «Арол», пашкоджанага ў Цусімскай бітве.

Літаратура
----------

* Кулагин, В. Д. Практические расчеты остойчивости, непотопляемости и ходкости судов. Л. Судостроение, 1998.
**Ржэўскі паход** — паход рускага атрада пад камандаваннем М. І. Ржэўскага (дзяка) у крымска-турэцкія ўладанні вясной-летам 1556 г. Арганізаваны царом Іванам IV для адцягнення сіл крымскага хана Даўлет-Гірэя, які рыхтаваў новы набег на Маскву. Адначасова цар ажыццявіў і паход супраць Астраханскага ханства. У мая 1556 г. атрад Ржэўскага выступіў з Пуціўля і спусціўся па Дняпры. Там да атрада далучыліся 300 казакоў. Даплыўшы да турэцкай крэпасці Ачакаў на Чорным моры, атрад Ржэўскага захапіў і разбурыў астрог, а затым павярнуў назад, адбіваючы пагогю турак.

У дняпроўскай крэпасці Іслам-Кермень атрад Ржэўскага на працягу шасці дзён адбіваў атакі крымскага войска пад камандаваннем старэйшага сына Даўлет-Гірэя. Падчас гэтай бітвы Ржэўскі адбіў у крымцаў конскія табуны і шчасліва вярнуўся ў Расію з вялікай здабычай. Гэта было першае з'яўленне маскоўскага войска на ніжнім Дняпры. Яно моцна ўразіла ўкраінскае казацтва, якое з гэтага часу ўбачыла ў рускім цары рэальнага саюзніка ў барацьбе супраць крымска-турэцкай агрэсіі. Паход Ржэўскага вымусіў хана Даўлет-Гірэя адмовіцца ад наступальных планаў і вярнуць свае войскі на абарону Крыма.
**Непатызм** (ад лац.: nepos, род. ск. nepotis — унук, пляменнік), таксама **кумаўство** — фаварытызм (напрыклад, пры найманні на працу), які падаецца сваякам або сябрам, па-за залежнасцю ад прафесійных добрых якасцей. У больш вузкім сэнсе — раздача Рымскімі Папамі дзеля ўмацавання сваёй улады прыбытковых пасад, вышэйшых царкоўных званняў або земляў блізкім сваякам. Быў шырока распаўсюджаны ў XV—XVI стст.

Гісторыя
--------

### У каталіцкай царкве

Непатызм з'явіўся ў Сярэднявеччы, калі Папы Рымскія, клапоцячыся пра ўмацаванне сваёй улады, сталі раздаваць вышэйшыя царкоўныя пасады, у першую чаргу кардынальскія шапкі, сваім сваякам. Імі былі спачатку пляменнікі, адсюль і назва непатызм. Пазней, асабліва ў XV—XVI стст. імі былі незаконнанароджаныя дзеці. Напрыклад, Аляксандр VI зрабіў кардыналам свайго сына Чэзарэ, а Папа Павел III — сваіх унукаў. Непатызм пачынае зжываць сябе да XVIII стагоддзя. Па распараджэнні Папы Інакенція XII, у кардынальскай калегіі мог быць толькі адзін непат. Да XIX стагоддзя непатызм у царкоўнай іерархіі паступова сышлі на нішто.

У палітыцы
----------

Найвышэйшага размаху непатызм дасягнуў у эпоху Адраджэння, калі Папы Рымскія ператварыліся ў італьянскіх князёў і імкнуліся набыць для свайго шматлікага нашчадства княствы і герцагствы. З'явіліся цэлыя «папскія» дынастыі, такія як сем'і Арсіні, Конці, дэла Роверэ, Медычы, Борджыя, Пікаламіні, Савелі. Пазней з'явіўся тэрмін «чорная знаць»: гэта нашчадкі непатаў, якія сталі княжацкімі ці герцагскімі фаміліямі, такія, як Банкампаньі, Баргезэ, Барберыні, Памфілі, Кіджы, Адэскалькі, Людавізі, Альбані, Русполі, Руфа і шматлікія іншыя.

У сучаснай палітыцы
-------------------

У сучасным свеце эксперты таксама адзначаюць існаванне непатызму. У той ці іншай форме ён уласцівы пераважнай большасці краін. Вышэйшыя чыноўнікі, як правіла, не могуць перадаць сваю ўладу дзецям непасрэдна, аднак яны выкарыстоўваюць магчымасці для прадастаўлення сваім блізкім сваякам, напрыклад, кіруючых пасад у буйных бізнес-структурах. Шкода ад непатызму складаецца ў тым, што чалавек, які прызначаецца на новую пасаду, не праходзіць прафесійны адбор і часта не з'яўляецца добрым спецыялістам. У адпаведнай канвенцыі ААН непатызм — разнавіднасць карупцыі.

Гл. таксама
-----------

* Фаварытызм
* Кранізм
* Парнакратыя
* Кумаўскі капіталізм
* Карупцыя
* Алігархія
* Мерытакратыя

Зноскі
------

1. ↑  Adam Bellows. In Praise of Nepotism
2. ↑  Article Nepotism **(нявызн.)**. *New Catholic Dictionary*.  ???. Архівавана з першакрыніцы 25 жніўня 2011. Праверана 12 ліпеня 2007.

Спасылкі
--------

* Прызначэнне сваякоў на важныя пасады, або «непатызм»: спроба першых асоб пашырыць сваю сям'ю да маштабаў дзяржавы Архівавана 5 ліпеня 2007.  (руск.)
* Непатызм, або Усемагутныя Папскія Пляменнікі(недаступная спасылка)  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11968819n · GND: 4220631-5 · LCCN: sh85090868 · Microsoft: 2778832215 |
Акадэмія мастацтваў займае Бёрлінгтан-хаўс на Пікадзілі — паладыянскую рэзідэнцыю графа-архітэктара Бёрлінгтана
**Каралеўская акадэмія мастацтваў** (англ.: Royal Academy of Arts) — найбольш уплывовае і аўтарытэтнае згуртаванне мастакоў Вялікабрытаніі.

Заснаваная ў 1768 годзе: 10 снежня гэтага ж года былі зацьверджаныя першыя 40 членаў Акадэміі. Першым прэзідэнтам Акадэміі быў абраны Джошуа Рэйналдс.

У цяперашні час склад Акадэміі абмежаваны 80 месцамі, з якіх 14 зарэзерваваныя для скульптараў, 12 для архітэктараў і 8 для гравёраў; астатнія 46 займаюць жывапісцы. Новыя акадэмікі абіраюцца дзейнымі членамі Акадэміі.

Асновай дзейнасці Акадэміі з’яўляюцца штогадовыя публічныя выставы. Паводле правілаў, удзельнічаць маюць права не толькі акадэмікі, але і іншыя ахвотныя мастакі, для чаго неабходна падаць сваю работу на разгляд конкурснай камісіі. Шматлікія работы на штогадовых выставах прадаюцца. Нароўні з работай стала дзейнага музею Акадэміі штогадовыя выставы з’яўляюцца адной з асноўных крыніц прыбытку Акадэміі — гэта істотна, бо Каралеўская акадэмія мастацтваў паводле свайго статус не прымае фінансавай падтрымкі ад дзяржавы або кароны.

Сярод членаў Акадэміі былі такія выбітныя брытанскія мастакі, як Томас Гейнсбара, Джозеф Цёрнэр, Джон Канстэбл, Джон Эверэт Міле.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Каралеўскай акадэміі мастатцваў  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90084543 · BNC: a10150158 · BNE: XX128301 · BNF: 11867072g · CiNii: DA00704422 · GND: 1023738-0 · ISNI: 0000 0004 0424 4782 · LCCN: n80032672 · LNB: 000064149 · Microsoft: 1296914515 · NKC: ko2002162089 · NLA: 36520989 · NLG: 218684 · NSK: 000766539 · NUKAT: n2005039014 · PTBNP: 199863 · LIBRIS: 266490 · SUDOC: 026420201 · VIAF: 153543255 · ULAN: 500115632 |

 |
**Сяргей Аляксандравіч Пеліх** (13 лютага 1946, в. Мартыніўка, Палтаўская вобласць, УССР — 3 лістапада 2020) — беларускі эканаміст і гаспадарчы дзеяч. Доктар эканамічных навук (1993), прафесар (2001).

Біяграфія
---------

Скончыў Днепрапятроўскі механічны тэхнікум, Краснаярскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Рухавікі лятальных апаратаў», 1971), Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1983).

Працаваў у Краснаярскім машынабудаўнічым заводзе (1971—1973); Дзіўнагорскім заводзе нізкавольтнай апаратуры (Краснаярскі край; 1973—1978, начальнік цэха, начальнік вытворчасці); Смаргонскім заводзе аптычнага станкабудавання (1978—1994, з 1985 — генеральны дырэктар); Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (1995—2003); Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2003—2020; у 2004—2007 — загадчык кафедры дзяржаўнага рэгулявання эканомікі, з 2007 — прафесар кафедры эканомікі арганізацыі).

Навуковыя інтарэсы: праблемы развіцця сацыяльнай сферы; выкарыстанне аперацыйна-эканамічных механізмаў кіравання і павышэння эфектыўнасці вытворчага працэсу на прадпрыемствах; эканоміка кіравання рэгіёнам; дзяржаўнае рэгуляванне эканомікай; грашова-крэдытнае рэгуляванне эканомікі; вытворчы менеджмент.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны работнік прамысловасці Беларусі» (1991).

Бібліяграфія
------------

* Совершенствование оперативного управления мелкосерийным и единичным производством : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 08.00.21 / Пелих Сергей Александрович. — Минск, 1987.
* Микрофинансирование в Республике Беларусь: анализ, проблемы, решения / С. А. Пелих, Э. А. Кузнецов. — Минск, 2018.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пеліх Сяргей Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 12. — С. 263.
* Пелих Сергей Александрович // Кто есть кто в Республике Беларусь. Деловой мир СНГ. Вып. 3. — Минск, 2006. — С.
* Пелих Сергей Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 9.
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Ізубрыца, значэнні.

**Ізу́брыца** — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ізубрыца, за 40 км на паўночны ўсход ад горада Верхнядзвінск, каля вёскі Ізубрыца, сярод лесу; на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Чырвоны Бор.

Плошча паверхні 1,21 км². Даўжыня 2,23 км. Найбольшая шырыня 1,04 км. Даўжыня берагавой лініі 6,16 км. Найбольшая глыбіня 2,2 м, сярэдняя 1,5 м. Аб'ём вады 1,8 млн м³. Плошча вадазбору 9,6 км². Акружана забалочанай, парослай хмызняком поймай. Схілы катлавіны вышынёй да 25 м, на поўначы і паўночным захадзе 5—10 м. Берагі вышынёй 0,1—0,2 м, пясчаныя, забалочаныя, на поўначы і паўднёвым захадзе сплавінныя. Дно да глыбіні 1 м пясчанае, ніжэй выслана сапрапелем. Вада мае шчолачную рэакцыю, павышаную колернасць. Празрыстасць вады да 1,2 м. Зарастае поўнасцю. Надводная расліннасць пашырана да глыбіні 1 м. На паўночным захадзе выцякае рака Ізубрыца, якая ўпадае ў суседняе возера Бузянка.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, лінь, акунь, карась і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал. Н. А. Дзісько [і інш.]. — Мн. 1994.
* *Уласаў Б. П.* Ізубрыца // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз. — С. 399—400.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 11. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ленц.
**Аляксандр Карлавіч Ленц** (17 мая 1882, Санкт-Пецярбург - 16 чэрвеня 1952) — беларускі неўрапатолаг і псіхіятр. Доктар медыцынскіх навук (1923), прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыў Першую Пецярбургскую гімназію, юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта і Ваенна-медыцынскую акадэмію (1913). Па заканчэнні акадэміі прыкамандзіраваны да Клініцы душэўных і нервовых хвароб. Быў мабілізаваны на Першую сусветную вайну. Служыў лекарам у страявых частках і ўдзельнічаў у баях. З 1918 г. - ваенны лекар Чырвонай Арміі. Неўзабаве прызначаны асістэнтам Клінікі душэўна хворых Ваенна-медыцынскай акадэміі РККА. Адначасова працаваў памочнікам У.М. Бехцерава - дырэктара Інстытута мозгу. У пачатку 20-х гг. распрацоўваў *тэорыю суперрэфлексаў* (асаблівых умоўных рэфлексаў, якія з'яўляюцца надбудовай над іншымі ўмоўнымі рэфлексамі. У якасці прыкладу суперрэфлексу называў служэнне чалавецтву). У 1922 г. апублікаваў артыкул "Аб асновах фізіялагічнай тэорыі чалавечых паводзінаў" і "Умоўныя рэфлексы высокіх парадкаў і іх вывучэнне на псіхічна хворых". У 1922-1925 гг. працаваў кансультантам-неўрапатолагам ленінградскіх месцаў пазбаўлення волі. Выяўляў цікавасць да псіхааналізу З. Фрэйда. Даследаваў магчымасці ўзаемадзеяння псіхааналізу з фізіялагічнай тэорыяй паводзінаў і рэакталогіяй. У 1923 г. апублікаваў артыкул "Да фізіялагічнай тэорыі асацыятыўнага эксперыменту і комплексаў". У першай палове 20-х гг. даследаваў розныя праблемы умоўных рэфлексаў і вышэйшай рэфлекторнай дзейнасці. З 1925 г. загадваў кафедрай псіхіятрыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Адначасова працаваў у Беларускай Акадэміі навук і арганізаваў у ёй Інстытут вышэйшай нервовай дзейнасці. У 1928 г. вывучаў псіхіятрыю ў Францыі і Германіі. З 1934 г. загадваў кафедрай псіхіятрыі Вышэйшых медыцынскіх курсаў пры лякарні імя прафесара Нячаева (пазней - Трэцяга Дзяржаўнага Ленінградскага медыцынскага інстытута) і быў акруговым псіхіятрам Ленінградскага ваеннай акругі. З 1940 г. шэраг гадоў быў начальнікам кафедры псіхіятрыі Ваенна-Марской медыцынскай акадэміі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 293. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0155-9.
**Сяргей Аляксандравіч Самаль** (нар. 31 кастрычніка 1957, Маладзечна, Мінская вобласць) — беларускі вучоны-эканаміст, педагог, выдатнік адукацыі Беларусі. Доктар эканамічных навук, прафесар.

Біяграфія
---------

У 1974 годзе скончыў сярэднюю школу № 19 горада Мінска.

1974—1979 — студэнт матэматычнага факультэта БДУ.

1979—1981 — інжынер-матэматык-праграміст Інстытута матэматыкі АН БССР.

1981—1988 — старшы інжынер, старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага эканамічнага інстытута Дзяржплана БССР.

1988—2004 — старшы выкладчык, кіраўнік кафедрай вышэйшай матэматыкі, прарэктар па навучальнай працы БДЭУ.

2004—2012 — рэктар прыватнай установы ўтварэння «Беларуская інстытуцыя правазнаўства».

2012—2014 — дырэктар НДІ тэорыі і практыкі дзяржаўнага кіравання Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

2014—2019 — прафесар кафедры агульнай матэматыкі і інфарматыкі механіка-матэматычнага факультэта БДУ.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Самаль Сергей Александрович

Літаратура
----------

* Журнал Белорусского государственного университета. Математика. Информатика = Journal of the Belarusian State University. Mathematics and Informatics. — 2018. — № 1. — С. 109—110.
* Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2007. — Т. 2. — С. 558.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 561
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Плышэўскі.
**Міхаіл Пятровіч Плышэўскі** (1 лістапада 1862, в. Варонічы — 19 жніўня 1937, Мінск) — беларускі протаіерэй, святы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Варонічы Ігуменскага павета Мінскай губерні (зараз Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці).

Сям’я паходзіць з сям’і патомных святароў. Яго бацька — Пётр Плышэўскі, скончыў Мінскую духоўную семінарыю і ў 1854 годзе быў пасвечаны ў іерэя. Да 1910 года быў пробашчам Свята-Міхайлаўскай царквы ў Варонічах, а ў 1884 ён быў узнагароджаны набедранікам і скуф’ёй.

Цвёрда вырашыўшы пайсці па бацькаўскім шляху, Міхаіл паступае ў Мінскае духоўнае вучылішча, а пасля і ў Мінскую духоўную семінарыю, пасля заканчэння якой, у 1890 годзе, ён быў пасвечаны ў сан іерэя. У 1893 годзе Міхаіл Плышэўскі быў прызначаны пробашчам Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Пагарэлае.

У 1912 годзе Міхаіл Плышэўскі быў пераведзены ў вёску Шацк і прызначаны пробашчам Свята-Іллінскага храма.

25 чэрвеня 1914 года духавенствам царквы другой акругі Ігуменскага павета быў абраны на трохгадовы тэрмін дэпутатам на епархіяльны з’езд. Пасля канчатка мандата, у 1917 годзе, айцец Міхал быў узнагароджаны нагрудным крыжам.
У 1917 годзе бальшавіцкая ўлада ўбачыла ў асобе пастыра «ворага пралетарскай рэвалюцыі». Неаднакратна арыштоўваўся па непраўдзівых вінавачаннях: у 1929 годзе ён прабыў у турме год і шэсць месяцаў, у 1932 тры месяца, а ў 1933 больш трох тыдняў. Гэтымі арыштамі айца Міхала спрабавалі запалохаць.

Падчас Усесаюзнага попісу насельніцтва, бацька Міхаіл заклікаў жыхароў Шацка не баяцца савецкай улады і запісвацца вернікамі. Нязбожная ўлада палічыла гэта недаравальнай вольнасцю контррэвалюцыйнага характару і прымусіла зрачыся ад сану.

### Смерць

Апошні раз быў арыштаваны 17 чэрвеня 1937 года. Яму былі паданы стандартныя вінавачанні ў антысавецкай і контррэвалюцыйнай дзейнасці. Пад следствам знаходзіўся ў Чэрвенскай турме НКУС. Устойліва перанесячы ўсе катаванні, айцец Міхаіл не толькі не зрокся ад сану, на што яго падштурхоўвалі, але і адважна выкрываў нязбожнікаў. За гэта і многае іншае, 12 жніўня 1937 года тройкай НКУС за «антысавецкую дзейнасць» быў прысуджаны да вышэйшай меры кары, то бок да расстрэлу. Прысуд быў прыведзены ў сілу 19 жніўня 1937 года ў Мінскай турме НКУС.

### Рэабілітацыя

21 сакавіка 1989 года Міхаіл Плышэўскі быў рэабілітаваны пракуратурай БССР. У 1999 годзе Сінодам Беларускага Экзархата Рускай Праваслаўнай Царквы прылічаны да ліку святых навамучаніка.

Спасылкі
--------

* Міхал Пятровіч Плышэўскi — Эл.рэсурс
* ПЛЫШЕВСКИЙ МИХАИЛ ПЕТРОВИЧ- drevo-info.ru/
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Авяр’янаў.
**Авяр’янаў Аляксандр Казіміравіч** (нарадзіўся 17 студзеня 1955 года ў г. Калінінград РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыпламат. У 2014—2019 гадах надзвычайны і паўнамоцны пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча.

Біяграфія
---------

У 1977 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Электрычныя сістэмы», у 1997 годзе — Мінскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт, кафедра замежных моў для спецыялізаваных дзяржаўных служачых, у 2000 годзе з адзнакай скончыў Акадэмію кіравання Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Сусветная эканоміка і міжнародныя эканамічныя адносіны».

З 1977 г. да 1993 г. — працаваў на розных інжынерныхпасадах у інстытуце «Белэнергасецьпраект».

З 1993 г. да 1994 г. — намеснік начальніка аддзела перспектыўнага развіцця ў Міністэрстве энергетыкі Рэспублікі Беларусь.

З 1994 г. да 2004 г. — намеснік начальніка Дэпартамента, начальнік Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці і міжнароднага супрацоўніцтва, начальнік Галоўнага ўпраўлення міжнароднага супрацоўніцтва і гандлю ў апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Са студзеня 2004 г. да лістапада 2004 г. — намеснік начальніка Дэпартамента Расіі і Саюзнай дзяржавы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2004 г. да 2009 г. — кіраўнік гандлёва-эканамічнай службы Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча.

З 2009 г. да 2013 г. — намеснік дырэктара Дэпартамента, дырэктар Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 3 снежня 2013 да 12 лютага 2019 года — Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча, даверчыя граматы ўручыў 11 лютага 2014 года.

Сям’я
-----

Жанаты, мае сына.

Зноскі
------

1. ↑  Александр Лукашенко рассмотрел кадровые вопросы  (руск.)
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 56 «Об А. К. Аверьянове» (руск.).  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (12 лютага 2019).
3. ↑  Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча Архівавана 7 верасня 2015.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча |
| --- |
| Пачатак дыпадносінАдкрыццё пасольства | 2 сакавіка 1992 1993 |
| Паслы | 
* Уладзімір Сянько (1992—1994)
* Георгій Таразевіч (1994—1995)
* Віктар Бурскі (1996—2000)
* Мікалай Крэчка (2000—2002)
* Павел Латушка (2002—2008)
* Віктар Гайсёнак (2008—2013)
* Аляксандр Авяр’янаў (2013—2019)
* Уладзімір Чушаў (2019—2022)

 |
**Сяргей Аляксандравіч Ігумнаў** (нар. 11 лістапада 1967, Мінск) — беларускі урач-псіхіятр. Доктар медыцынскіх навук (2000), прафесар (2003).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Педыятрыя», 1990), Дзяржаўны навуковы цэнтр Расійскай Федэрацыі — Інстытут біяфізікі (дактарантура, спецыяльнасці «Псіхіятрыя», «Радыебіялогія», 1999).

Працаваў у Рэспубліканскім дыспансеры радыяцыйнай медыцыны (Мінск, 1991—1995), Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (1995—2002), Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2002—2003), Навукова-даследчым інстытуце медыка-сацыяльнай экспертызы і рэабілітацыі (Мінск, 2004—2005, загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (2005—2009, загадчык кафедры судовай медыцыны), Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры псіхічнага здароўя (Мінск, 2009—2012, дырэктар), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (2013, лячэбны факультэт, кафедра псіхіятрыі, наркалогіі і медыцынскай псіхалогіі, прафесар), Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (2005—2009, 2013—2014), медыцынскім цэнтры «Лодэ» (Мінск, з 2015, урач-псіхатэрапеўт), Нацыянальным навуковым цэнтры наркалогіі — філіял Нацыянальнага медыцынскага даследчага цэнтра псіхіятрыі і наркалогіі імя У. П. Сербскага (Масква, 2016—2018, загадчык аддзялення псіханаркалогіі), Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (2003—2004 і з 2018, Інстытут псіхалогіі, кафедра клінічнай і кансультатыўнай псіхалогіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: праблема распрацоўкі методык дыягностыкі, экспертызы і рэабілітацыі пацыентаў розных узроставых груп, якія пакутуюць на псіхічныя расстройствы і паводзінскія дэвіяцыі; вывучэнне аддаленых нейрабіялагічных, нейрапсіхіятрычных і псіхалагічных наступстваў тэхнагенных аварый.

Узнагароды
----------

Ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1999, 2007), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2003), прэмія НАН Беларусі (2011).

Бібліяграфія
------------

* Психическое развитие детей, подвергшихся антенатальному облучению в связи с аварией на Чернобыльской АЭС (проспективное исследование) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.18 / Сергей Александрович Игумнов. — Москва, 1999.
* Антенатальное облучение: нейропсихиатрические аспекты : монография / С. А. Игумнов, В. В. Дроздович. — Москва, 2002.
* Клиника и психология девиантного поведения : монография / А. Ю. Егоров, С. А. Игумнов. — Санкт-Петербург, 2010.
* Расстройства поведения у подростков : монография / А. Ю. Егоров, С. А. Игумнов. — Санкт-Петербург, 2005.
* Стресс и стресс-зависимые заболевания : монография / С. А. Игумнов, В. А. Жебентяев. — Санкт-Петербург, 2011.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ігумнаў Сяргей Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1.— С. 393.
* Игумнов Сергей Александрович // Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006). — Минск, 2006. — С. 58—59.
**Фута-Джалон** (фр.: Fouta-Djallon, мова фульбэ: *Fuuta Jaloo*) — горны рэгіён у Афрыцы, у цэнтральнай частцы Гвінеі, на Верхнегвінейскім узвышшы. Найбуйнейшую частку Фута-Джалон займае правінцыя Лабэ.

Вышыня да 1573 метраў. Плато Фута-Джалон з’яўляецца вытокам для трох вялікіх рэк Заходняй Афрыкі — Нігер, Сенегал і Гамбія. Таксама на плато знаходзіцца выток ракі Канкурэ. Уяўляе сабой пласкагор’е, пакрытае трапічных лесам. Клімат — пераважна засушлівы.

Фута-Джалон заселена пераважна прадстаўнікамі народа фульбэ. У адрозненне ад большасці іншых фульбэ, жыхары гэтага горнага рэгіёну вядуць аселы лад жыцця. Мясцовая мова горных фульбэ з’яўляецца адной з нацыянальных моў Гвінеі. Насельніцтва Фута-Джалон вырошчвае збожжавыя культуры і маіс, а таксама гародніну. Развіта жывёлагадоўля.

Зноскі
------

1. ↑  Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 18. — 671 с. с илл.

Літаратура
----------

* Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 520. — 538 с. — 100 000 экз. (руск.)
**«Першая фатаграфія Зямлі з космасу»** (англ.: The First Ever Photograph from Space) — выява планеты Зямля, атрыманая 24 кастрычніка 1946 года пры дапамозе 35-мм[ru] кінакамеры падчас субарбітальнага палёту амерыканскай балістычнай ракеты V-2. Пасля капітуляцыі Германіі ў распараджэнні войска ЗША апынуліся каля 100 трафейных ракет Фау-2. Карпусы і сістэмы ракет, а таксама нямецкі тэхнічны персанал[ru] былі адпраўленыя ў ЗША, дзе фірма «General Electric», у межах праграмы «Hermes»[ru] па распрацоўцы балістычных кіраваных ракет, атрымала кантракт на іх зборку і выпрабаванні. Пры ўдзеле германскіх спецыялістаў ракеты ўдалося аднавіць досыць хутка — ужо 16 сакавіка 1946 года была зроблена першая спроба запуску (беспаспяховая), а 10 мая 1946 года Фау-2 упершыню паспяхова ўзляцела з палігона «Уайт-Сэндс[ru]» у пустыні Нью-Мексіка.

Заўвагі
-------

1. ↑  Hermes missile **(нявызн.)**. *www.astronautix.com*. Праверана 31 сакавіка 2023.
2. ↑  *Smithsonian Magazine, Tony Reichhardt*. The First Photo From Space (англ.). *Smithsonian Magazine*. Праверана 31 сакавіка 2023.

Літаратура
----------

* *Коллектив авторов.* 1001 фотография, которую нужно увидеть = 1001 Photographs You Must See Before You Die / Главный редактор Пол Лоу. Предисловие Фред Ритчин. — М.: ООО «Магма», 2018. — ISBN 978-5-93428-113-8.
**«Embassy»** — гандлёвая марка цыгарэт кампаніі «Imperial Tobacco». Упершыню прадаваліся ў 1914 годзе, пасля чаго іх выпуск быў адноўлены ў 1962 годзе. У 1976 годзе марка «Embassy» стала спансіраваць чэмпіянат свету па снукеры і заставалася спонсарам найбуйнейшага снукернага турніру да 2005 года, калі ўрад Вялікабрытаніі забараніў тытунёвым кампаніям спансіраваць спартыўныя падзеі на тэрыторыі краіны.

«Embassy Filter» быў выпушчаны ў продаж у 1962 годзе і ў канцы 1960-х гадоў стаў самай папулярнай маркай цыгарэт у Вялікабрытаніі з 24% брытанскага рынку.

Былы чэмпіён свету па снукеры Алекс Хігінс падаў у суд на стваральнікаў «Embassy» у 1999 годзе, сцвярджаючы, што заахвочванне спонсараў сусветнага першынства паліць цыгарэты «Embassy», а таксама бясплатныя цыгарэты, якія давалі гульцам падчас чэмпіянатаў спрыялі яго заражэнню на рак горла.

На сённяшні дзень «Embassy» з’яўляюцца аднымі з самых дарагіх цыгарэт у Вялікабрытаніі з коштам у дыяпазоне ад £9.50 да £10.10 за пачку. Апроч таго, існуе сястрынская гандлёвая марка «Embassy Regal».
Пляж Маслін-Біч (Maslin Beach), як і практычна ўсе пляжы Адэлаіды, размешчаны на беразе заліва Сент-Вінсент
**Сент-Ві́нсент** (англ.: Gulf Saint Vincent, ці Gulf of St. Vincent) — вялікі заліў у паўднёвай частцы Аўстраліі, на тэрыторыі штата Паўднёвая Аўстралія. Абмежаваны двума паўвостравамі: паўвостравам Ёрк з захаду і паўвостравам Фларо з паўднёвага ўсходу. На паўднёвым захадзе, ля выхаду з заліва ў Індыйскі акіян, знаходзіцца востраў Кенгуру.

Шматлікія прыгарады сталіцы Паўднёвай Аўстраліі, Адэлаіды, раскінуліся ўздоўж усходняга берага заліва; уласна Адэлаіда (цэнтральная адміністрацыйная адзінка) знаходзіцца ў некалькіх кіламетрах ад берага. Іншымі буйнымі населенымі пунктамі на заліве з'яўляюцца: Ардрасан, Порт-Уэйкфілд, Ідытберг і Порт-Вінсент.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сент-Вінсент (заліў)
* Friends of Gulf St Vincent Архівавана 19 лістапада 2008. (англ.)



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паляйчук.
**Аляксандр Іванавіч Паляйчук** (15 ліпеня 1955, в. Ладараж, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 ліпеня 1955 года ў в. Ладараж Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Матэматыка»; Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, эканаміст-арганізатар сельскагаспадарчай вытворчасці.

Працаваў настаўнікам матэматыкі Парскай васьмігадовай школы; дырэктарам Асабовіцкай васьмігадовай школы; намеснікам старшыні калгаса «Шлях Леніна» Пінскага раёна; інструктарам Пінскага раённага камітэта партыі; старшынёй СВК «Лапаціна» Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», ордэнам Айчыны III ступені.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дзвюх дачок.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
**Сенсі́лы**, **сэнсілы** (ад лац.: sensilis — які адчувае) — прасцейшыя органы пачуццяў у беспазаваночных жывёл.

Будова сенсілы
Сенсіла складаецца з кутыкулярнага аддзела і адной або некалькіх нервовых клетак, звязаных з цэнтральнай нервовай сістэмай. Вонкавая частка сенсілы ўтворана клеткамі покрвываў і прадстаўлена валаском (датыкальная сенсіла) альбо тонкай кутыкулярнай пласцінкай, купалам або конусам, пагружанымі ў ямку (нюхальныя і смакавыя сенсілы).

Сенсілы размешчаны на целе жывёлы паасобку або групамі. Найбольшая іх колькасць знаходзіцца на вусіках, ротавых частках, канечнасцях і хваставых прыдатках. тут яны аб’яднаны ў складаныя органы з колькасцю ў некалькі тысяч сенсіл (напрыклад, на антэнах трутня пчалы меданоснай (*Apis mellifera*) іх налічваецца каля 30 000).

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сенсілы, сэнсілы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 332. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Сенсиллы // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* База знаний по молекулярной и общей биологии человека (HUMBIO)  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780330406 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакольскі.
**Іван Сакольскі** — рускі паэт-класіцыст[ru], перакладчык і педагог XVIII ст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся на тэрыторыі сучаснага Кіржацкага раёна Уладзімірскай вобласці Расіі. Скончыў Пецярбургскую настаўніцкую семінарыю. У 1785—1788 гадах выкладчык у Славяна-грэкалацінскай акадэміі ў Маскве, у 1789—1796(?) настаўнік Полацкага галоўнага народнага вучылішча, удзельнічаў у мясцовым культурным жыцці.

Творчасць
---------

Выдаў у Маскве (1786, 1788) і Пецярбургу (1808) некалькі перакладных кніг і зборнікаў. Аўтар кнігі «Кабінетны і купецкі сакратар, ці Збор найлепшых і ўжываемых пісьмаў» (1788, 2-е выдынне 1795). Актыўны праваднік ідэй рускага Асветніцтва[ru], эстэтычных прынцыпаў класіцызму на Беларусі. У одах, якія пісаў з нагоды падзей у жыцці вучылішча, даказваў карысць навук, рухальнай сілай прагрэсу лічыў асвету. У одзе ад 30 чэрвеня 1794 апісаў голад на Беларусі, выказваў спачуванне да пакут народа.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *С. А. Кузняева.* Сакольскі Іван // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 89. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* *Мальдзіс А.* Асветнік з Полацкага народнага // Мальдзіс А. Таямніцы старажытных сховішчаў — Мн. 1974;
* *Мальдзіс А.* На скрыжаванні славянскіх традыцый. — Мн. 1980. — С. 273—277.
**Сенненская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1942 года ў выніку падзелу партызанскай брыгады М. П. Гудкова. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Сенненскага, Чашніцкага і Лепельскага раёнаў. У верасні 1943 года з брыгады была вылучана група (60 партызан) для арганізацыі Багушэўскай партызанскай брыгады. 26 чэрвеня 1944 года брыгада (1939 партызан; 13 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* атрад В. А. Захарчанкі;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Хаіркізава;
* атрад імя Чапаева;
* атрад А. М. Захарава;
* 6-ы атрад;
* атрад «За Радзіму»;
* атрад імя Аляксандра Неўскага;
* атрад «Смерць фашызму»;
* атрад П. Ф. Гарбачова;
* атрад імя Багдана Хмяльніцкага;
* атрад імя Кутузава;
* разведвальны атрад.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* В. С. Лявонаў;

### Камісары

* П. В. Сырцаў;
* М. Ц. Любімцаў

### Начальнікі штаба

* В. Дз. Сыценка;
* І. К. Пашчанка;
* Я. З. Шарахоўскі

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі дыверсіі на камунікацыях. У «рэйкавай вайне» на чыгунках Орша — Віцебск, Орша — Лепель падарвалі і папсавалі больш за 1 тысячу рэек. У снежні 1942 года разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсцы Чарэя, у верасні — кастрычніку 1943 — у вёсках Граеўшчына, Слідцы, Закур’е, Прыдвор’е, Лукомль Чашніцкага раёна, удзельнічалі ў Лепельскай аперацыі, Лепельскім баі. У снежні 1943 — сакавіку 1944 вялі баі каля вёскі Новая Беліца Сенненскага раёна. У студзені — лютым 1944 года разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Ходцы, Ладзікава, Ладынец, Крыльцова Сенненскага раёна. У час карнай экспедыцыі супраць партызан Полацка-Лепельскай зоны ў маі 1944 года разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Залессе, Матырына Лепельскага раёна, у чэрвені прарвалі блакаду на шашы Лепель — Барысаў і Халопенічы — Бягомль.

Памяць
------

У 1975 годзе ў гонар брыгады ў вёсцы Антаполле Чашніцкага раёна была ўстаноўлена мемарыяльная дошка, у 1975 годзе ў вёсцы Чарэя Чашніцкага раёна — мемарыяльная дошка, у 1968 годзе каля вёскі Крайцы Лепельскага раёна — мемарыяльны знак.

Зноскі
------

1. ↑  пачаў стварацца ўвосень 1941
2. ↑  створаны ў маі 1942
3. ↑  атраду нададзена імя памочніка камандзіра брыгады К. А. Хаіркізава, які загінуў у чэрвені 1943

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Ваўкавыскі ідал** — скульптурная выява паганскага бажаства, знойдзеная ў 1925 г. каля Ваўкавыскага гарадзішча на глыбіні 1,5 м. Захоўваецца ў Гродзенскім дзяржаўным музеі гісторыі рэлігіі

Апісанне
--------

Ідал з акамянелага пясчаніку мае памеры 95×60×29 см. Стод мае добра высечаную круглую галаву, бачны нос і вочы. Шыя ледзь акрэсленая, тулава пашырана, прамавугольнай формы накшталт пастаменту, але ўнізе бачны невялікія ножкі. На старых фотаздымках бачна, як на грудзях прасочваюцца лініі — магчыма, на ім быў высечаны нейкі крыжападобны знак.

Зноскі
------

1. ↑  Jodkowski Jósef. Grodzisko Wołkowyskie. Grodno, 1925. S. 22.

Спасылкі
--------

* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі