recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Клайд Гецці** (англ.: Clyde Getty, 22 верасня 1961) — аргенцінскі фрыстайліст, які выступае ў паветранай акрабатыцы, удзельнік Аліпмпійскіх гульняў 2002 і 2006 гадоў.

Біяграфія і кар'ера
-------------------

Нарадзіўся ў Ролі, штат Паўночная Караліна, ЗША ў сям'і аргентынцаў.

У 1989 годзе трапіў у нацыянальную зборную ЗША па фрыстайлу і ўваходзіў у яе па 1997 год. Свій першы скачок на міжнародных спаборніцтвах здзейсніў 17 снежня 1989 года на этапе Кубка свету ў французскім Ля-Плане. У 1992 годзе стаў другім на чэмпіянаце ЗША. У сезоне 1995/1996 тры разы трапляў у дзесятку лепшых на Кубку Паўночнай Амерыкі. Калі пад канец 1990-х больш не змог канкурыраваць у амерыканскай зборнай, ён вырашыў прасіць аргенцінскае грамадзянства. Дзякуючы змене грамадзянства, ён атрымаў права выступіць на Алімпійскіх гульнях 2002 года.

На Алімпійскіх гульнях у Солт-Лэйк-Сіці ён заняў апошняе – 25 месца. Праз чатыры гады Клайд зноў удзельнічаў у Алімпійскіх гульнях, дзе таксама стаў апошнім – 28-м. Выступіўшы ў Турыне, ён стаў самым узроставым удзельнікам алімпійскіх спаборніцтваў па фрыстайлу за увесь час іх правядзення, на момант удзелу яму было 44 гады і 152 дні. Падчас выканання свайго другога скачка ён упаў пры прызямленні, але ў момант падскочыў і ўскінуў рукі ўгору, вітаючы гледачоў, якія вельмі перапалохаліся.

Клайд жыве ў Боўлдэры, штат Каларада, працуе прыватным выкладчыкам і лыжным інструктарам. Ён мае сваю кансалцінгавую фірму «Getty Information Systems», якая працуе ў сферы камп'ютэрных сістэм.

Нягледзячы на свой узрост, ён дагэтуль удзельнічае ў спаборніцтвах па фрыстайлу, з'яўляючыся самым узроставым спартсменам у гісторыі свайго віду спорта. Акрамя таго, аргенцінец у сезоне 2011/2012 дасягнуў свайго лепшага выніку ў Кубку свету – 17 месца на этапе ў канадскім Калгары.

Клайд меў магчымасць выступіць на Алімпійскіх гульнях у Сочы і пабіць свой жа рэкорд самага ўзроставага ўдзельніка, але квоту, якую далі зборнай Аргенціны, у той жа вечар адмянілі.

Зноскі
------

1. ↑  Аргенцінскі паветраны акрабат у 44 гады – фаварыт спаборніцтваў  (англ.)
2. ↑  Спартыўны арбітражны суд не дазволіў 52-гадоваму аргентынцу выступіць на Алімпіядзе  (руск.)

Спасылкі
--------

* Профіль FIS (англ.)
* Алімпійскія вынікі на сайце sports-reference.com Архівавана 11 лістапада 2012. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (фрыстайл) · Olympedia |
Імя горада Спа стала адным з сімвалаў санаторна-курортнага лячэння
**Курорт** (ням.: Kurort, літаральна — *лячэбнае месца*), асвоеная прыродная тэрыторыя, якая выкарыстоўваецца ў лячэбных, прафілактычных і аздараўленчых мэтах. Тэрыторыя ўмяшчае добра даследаваныя прыродныя лячэбныя рэсурсы, неабходныя для іх эксплуатацыі будынкі і збудаванні, аб'екты інфраструктуры; падлягае спецыяльнай ахове; павінна адпавядаць экалагічным і санітарна-эпідэміялагічным нормам і правілам.

Азначэнне і класіфікацыя
------------------------

Курорты адрозніваюцца ад рэкрыяцыйных зон тым, што маюць у сваем складзе, акрамя лячэбна-аздараўляльных рэсурсаў (крыніцы з мінеральнай вадой, лячэбныя бруды, спрыяльны клімат), інжынерна-тэхнічныя збудаванні, санаторыі.

Адрозніваюць курорты прыморскія, раўнінныя (у т. л. лясныя), горныя (у т.л. нізка-, сярэдне- і высокагорныя, адпаведна па вышыні 400—1000, 1000—2000 м і вышэй).

На Беларусі існуюць курорты рэспубліканскага і мясцовага значэння: Белае Возера, Белы Бераг, Ждановічы, Нарач, Рагачоў, Ушачы і г.д.
| Заходні фронтПершай сусветнай вайны |
| --- |
| 
Льеж •
Граніца •
Вялікае адступленне •
Марна (1) •
Антверпен •
Бег да мора •
Фландрыя •
Артуа (1) •
Шампань (1) •
Неў-Шапель •
Іпр •
Артуа (2) •
Шампань (2) •
Артуа (3) •
Вердэн •
Сома •
Арас •
Вімі Рыж •
Эна (2) •
Месіны •
Пашэндэйль •
Камбрэ •
Вясновае наступленне •
Марна (2) •
Стодзённае наступленне
 |

| Вялікае адступленне (1914) |
| --- |
| 
Мабёж •
Ле-Като •
Сен-Кантэн •
Марна
 |

**Бі́тва пры Сен-Кантэ́не** (29 — 30 жніўня 1914 года), вядомая таксама як **бітва пры Гюізе** — бітва на Заходнім фронце Першай сусветнай вайны, частка Вялікага адступлення войскаў Антанты.

Ход падзей
----------

У ноч з 26 на 27 жніўня 1914 года пасля Бітвы пры Ле-Като войскі Антанты адышлі да Сен-Кантэну. Паміж працягваючым адступленне Брытанскім экспедыцыйным корпусам і французскай чацвёртай арміяй утварыўся значны разрыў. Французскі галоўнакамандуючы Жофр накіраваў на гэты ўчастак пятую армію пад камандаваннем генерала Ланрэзака з мэтай нанясення контрудару. 28 жніўня армія Ланрэзака, разгарнуўшы фронт, здзейсніла абыходны манеўр з мэтай правесці атаку на Сен-Кантэн у заходнім накірунку. Англійскі галоўнакамандуючы Джон Фрэнч, які імкнуўся ў гэты час толькі да таго, каб захаваць сваё войска, адмовіўся садзейнічаць французам у правядзенні гэтай аперацыі. Карл фон Бюлаў, камандуючы другой германскай арміяй, якая вяла наступленне на гэтым напрамку, даведаўся аб контрудары з папер палоннага французскага афіцэра і падрыхтаваўся да бітвы.

Атака 18-га корпуса пятай арміі на Сен-Кантэн была адбітая, нападаўшыя, панеслі вялікія страты. Тады Ланрэзак загадаў перанесці напрамак наступу на ўсход, у раён Гюіза. Камандуючы 1-ым корпусам Франшэ Д’Эспере, аб’яднаўшы сілы з трох карпусоў, пасля артпадрыхтоўкі пачаў атаку на гэтым участку, на гэты раз паспяховую. Немцы, у тым ліку і гвардзейскі корпус — лепшая часць арміі фон Бюлава — былі вымушаныя адысці.

Аднак развіць гэты поспех аказалася немагчыма. І брытанцы на левым флангу, і 4-я французская армія на правым працягвалі адступаць. Перад арміяй Ланрэзака ўстала пагроза акружэння. Ацаніўшы абстаноўку, Жофр загадаў Ланрэзаку адступіць за Уазу, разбурыўшы за сабой масты. З-за памылкі штабных афіцэраў загад гэты быў атрыманы Ланрэзаком толькі раніцай 30 жніўня. Гэта спазненне, аднак, не было выкарыстана немцамі, паколькі фон Бюлаў наогул не меў дакладнага ўяўлення аб ходзе бітвы: ён паведаміў пра яе ў штаб, як аб перамозе, дадаўшы, што яго армія занадта стамілася, каб пераследваць французаў. Камандуючыя германскімі войскамі, у якіх склалася памылковае ўражанне, што французы ўжо не здольныя супраціўляцца, пакінулі першапачатковы план абыходу праціўніка справа і разгортвалі свае часці на поўдзень, да Марне.

Літаратура
----------

* *Такман Б.* Жнівеньскія пушкі = The Guns of August. — New York: Macmillan Publishers, 1962. — 511 с.
**Ск'ёльдунгі** (стар.-англ.: Scylding (мн. л. *Scyldingas*); стар.-нарв.. *Skjöldung* (мн. л. *Skjöldungar*)) — легендарная каралеўская дынастыя народа данаў, продкаў сучасных датчан. Часам гэтак жа называўся іх народ. У абедзвюх мовах фамільнае імя ўтворана ад слова *«шчыт»*. Родапачынальнік дынастыі і ўсяго роду — Ск'ёльд.

Міфічныя продкі роду
--------------------

Свой род Ск'ёльдунгі, роўна як і іншыя конунгі скандынаваў, вялі ад міфічных герояў і багоў. Частку іх «міфічнай» генеалогіі можна прасачыць на прыкладзе «Сагі пра Хервёр», якая адносіцца да т.зв. саг «пра старажытныя часы» і апавядае пра дзеянні ледзь не V—VI стагоддзяў н.э. У сазе распавядаецца гісторыя берсеркаў, якія паводле міфа паходзяць ад сына бога Одзіна Сіргламі. Падобна да іншых сыноў Одзіна, Сіргламі з’яўляўся каралём Гардарыкі, гэта значыць Русі. Яго спадчыннікам быў яго сын Свафрламі, першы ўладальнік чароўнага мяча Цюрфінга, вакол якога разгортваецца дзеянне сагі. Дачка Сварфламі выйшла замуж за нашчадка веліканаў Арнгрыма, ад якога ў яе нарадзілася 12 сыноў-берсеркаў, у тым ліку і кароль готаў Анганцюр (які фігуруе нават у «Беавульфе» пад імем Онгентэаў). Анганцюр быў жанаты са Свафай, дачкой ярла Альдэйг'юбарга (Ладагі). Ад іх шлюбу нарадзілася дачка Хервёр, якой і прысвечана сага і якая, у сваю чаргу, мела сына Хейдрыка — продка Івара Шырокія Абдымкі і Ауд Багатай — прадстаўнікоў роду Ск'ёльдунгаў.

Гісторыя роду
-------------

Адным з першых па часе вядомым прадстаўніком роду Ск'ёльдунгаў стаў Івар Шырокія Абдымкі, які меў дачку Ауд Багатую.
Ауд была ў шлюбе некалькі разоў: адным з яе мужоў быў Хрорык Кідальнае Кольца — праслаўлены герой скандынаўскага эпасу, ад якога ў яе быў сын Харальд па мянушцы Баязуб. Харальд стаў конунгам данаў і вёў частыя войны, з-за чаго і атрымаў сваю мянушку. Загінуў ён, быўшы старым, у вайне са сваім пляменнікам, конунгам Упсалы Сігурдам Пярсцёнкам. Гісторыкі адносяць гэту падзею прыблізна да 770—775 годзе.
У Харальда Баязуба быў сын Хальвдан, які меў, у сваю чаргу, чатырох сыноў: Анула, Харальда Клака, Рэгінфрыда і Хемінга. Меркавана, менавіта Хальвдан у 782 годзе страціў свае ўладанні і адправіў пасольства да караля франкаў Карла Вялікага, каб выклапатаць сабе лен у валоданне. Анула і Рэгінфрыд загінулі ў 810-х гадах у сутычках з ворагамі, вядома пра іх вельмі мала. Хемінг, названы ў крыніцах «найхрысціянным», таксама загінуў, але пазней, у 837 годзе. Харальд Клак некаторы час быў конунгам Ютландыі, але бег у Фрысландыю, у вобласць Рустрынгенія, дзе і памёр у 840-х гадах.
Таксама прадстаўніком роду быў Рорык Ютландскі, аднак у якіх адносінах ён знаходзіўся з Харальдам невядома (хутчэй за ўсё, сын або пляменнік).

Вядомыя і іншыя прадстаўнікі роду Ск'ёльдунгаў, такія як Фродзі Смелы, Хрольв Жардзінка і г.д.

Магчымыя нашчадкі Ск'ёльдунгаў
------------------------------

* Рурыкавічы (862—1598) — гл. Рорык Ютландскі
* Графы дэ Гін (928—1137)

Гл. таксама
-----------

* Інглінгі
**Масья́ф** (араб. مصياف‎‎)  — горад у Сірыі, у мухафазе Хама. Вядомы буйной сярэднявечнай крэпасцю.

Гісторыя
--------

Масьяф быў заснаваны візантыйцамі ў даліне Аронта, на скрыжаванні гандлёвых шляхоў Хама — Баніяс і Антыёхія — Хомс.

У 1103 годзе горад захопліваецца Раймундам IV, графам Тулузы і Трыпалі.

Каля 1140 года асасіны-нізарыты набываюць Масьяф і яшчэ некалькі суседніх крэпасцей у крыжакоў. Масьяф становіцца галоўнай крэпасцю асасінаў у Сірыі.

У 1157 годзе ў рэгіёне адбываецца моцнае землетрасенне, што разбурыла суседнюю крэпасць Шайзар.

У 1163 годзе кіраўніком («старцам гары») асасінаў Масьяфа становіцца Рашыд ад-Дзін Сінан.

У 1176 годзе Масьяф беспаспяхова абложваўся Саладзінам.

У верасні 1193 года памірае Рашыд ад-Дзін Сінан, «старац гары» Масьяфа і адзін з самых значных лідараў асасінаў-нізарытаў.

У 1256 годзе сталіца асасінаў, Аламут, узята манголамі, а ў 1260-м тая ж доля спасцігла і Масьяф. У тым жа годзе мамлюкі (пры ўдзеле асасінаў на іх баку) пад правадырствам султана Бейбарса I разграмілі манголаў у бітве пры Айн-Джалуце і выгналі іх з Сірыі. Асасінам удалося вярнуць Масьяф, а таксама яшчэ некалькі крэпасцей.

У 1270 годзе Бейбарс уключае Масьяф у склад дзяржавы мамлюкаў. Апошняя крэпасць нізарытаў, Аль-Каф, становіцца часткай Мамлюкскага султаната ў 1273 годзе.

У 1516 годзе Масьяф захоплены туркамі-асманамі. Аж да XIX стагоддзя працягвалася барацьба паміж нізарытамі і алавітамі за кантроль над горадам.

У 1920 годзе горад уваходзіць у склад Дзяржавы Алавітаў пад французскі мандатам.

5 снежня 1936 года, разам з усёй Дзяржавы Алавітаў, Масьяф уваходзіць у склад Сірыі.

З 2000 года праграма падтрымкі гістарычных гарадоў Ага-хан (HCSP) праводзіць кампанію па захаванні горада і крэпасці Масьяф.

Крэпасць
--------

Крэпасць захавала вялікую частку сваіх сцен. Яна займае скалы шырынёй у 10 метраў. У архітэктуры замка прысутнічаюць элементы грэка-рымскай і візантыйскай архітэктур. Лепш за ўсё захаваліся вароты, увянчаныя зубцамі і парапет з байніцамі.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

У культуры
----------

* Масьяф з’яўляецца ў відэагульнях Assassin’s Creed і Assassin’s Creed: Revelations у якасці крэпасці асасінаў.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  Georges Pillement, Liban, Syrie et Chypre inconnus, Albin Michel, coll. «Les guides Pillement», 1971 , p. 268—269
2. ↑  Usâma Ibn Munqidh (trad. André Miquel), Des enseignements de la vie, Imprimerie nationale, coll. «Collection orientale de l’imprimerie nationale», 1983 (ISBN 2-11-080785-7), p. 81
3. 1 2  Janine & Dominique Sourdel, ibidem, p. 550, article Masyaf
4. ↑  *Anthony Campbell*. The Assassins of Alamut (англ.) (pdf). *Iran Chamber Society* (14 верасня 2004). Праверана 18 снежня 2019.
5. ↑  Масиаф(недаступная спасылка)
6. ↑  assassinscreed.wikia.com

Літаратура
----------

* Janine & Dominique Sourdel, Dictionnaire historique de l’islam, PUF, coll. «Quadrige», 2004, 1056 p. (ISBN 978-2-13-054536-1), p. 550, article Masyaf
* Georges Pillement, Liban, Syrie et Chypre inconnus, Albin Michel, coll. «Les guides Pillement», 1971

Спасылкі
--------

* Замок МасьяфАрхівавана 12 кастрычніка 2013.
* Anthony Campbell, «The Assassins of Alamut», 2004
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касцевіч.

Удзельнікі акруговага з’езду Таварыства беларускай школы ў Гродне. Другі злева ў першым радзе паэт Міхась Васілёк, у цэнтры другога рада Аляксандр Уласаў, справа ад яго Рыгор Шырма. 1928
**Міхась Васілёк**, сапр. **Міхаіл Восіпавіч Касцевіч** (14 лістапада 1905, в. Баброўня, цяпер Гродзенскі раён — 3 верасня 1960; Псеўданімы: *Язэп Гром*) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і лесніка, пляменнік Макара Касцевіча (Краўцова). Сярэднюю адукацыю атрымаў у 1921 у расійскім Казлове (Мічурынску), дзе разам з бацькамі быў у бежанстве. У 1922 вярнуўся на радзіму.

Уступіў у Беларускую сялянска-рабочую грамаду. Арганізоўваў гурткі Таварыства беларускай школы. За ўдзел у рэвалюцыйным руху польскія ўлады неаднаразова арыштоўвалі і саджалі ў турму. У 1939 быў мабілізаваны ў польскае войска, у час баёў трапіў у нямецкі палон. У жніўні 1941 уцёк з палону, дабраўся да родных мясцін і ўключыўся ў падпольную барацьбу. Кіраваў Скідальскім падпольным антыфашысцкім камітэтам, пад псеўданімам *Язэп Гром* выступаў у партызанскім друку.

Пасля вызвалення працаваў у скідальскай раённай газеце «Чырвоны сцяг» (1944—1946), пазней — у абласной газеце «Гродзенская праўда». Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1945).

Памёр у Гродне, пахаваны на праваслаўных гродзенскіх могілках.

Творчасць
---------

У друку выступаў з 1926 года у віленскіх выданнях.

Першы зборнік лірыкі «Шум баравы» выйшаў у Вільні ў 1929 годзе. У 1937 годзе адміністрацыйная ўлада наклала на яго канфіскацыю. Рукапіс другога зборніка быў канфіскаваны дэфензівай і знішчаны (1934). У 1937 годзе ў Вільні выйшаў зборнік «З сялянскіх ніў».

У савецкі час выдадзены кнігі паэзіі «Выбраныя вершы» (1950), «Выбраныя творы» (1955), «Зоры над Нёманам» (1963), «Вершы» (1973).

Ушанаванне памяці
-----------------

У Горадні імем паэта названа вуліца, на якой стаяў дом паэта.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Василёк Михась // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 103. — 737 с.
2. ↑  Chryścijanskaja Dumka, № 5, 5.3.1937.

Літаратура
----------

* Васілёк Міхась // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Міхась Васілёк // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міхась Васілёк
* Віктар Ладзіч. Паэт небяспечны кожнаму рэжыму //www.euramost.org
* Вячаслаў Кот. Вуліца Васілька ў Гродна раней называлася Пясочная// «Гродзенская праўда», 16.04.09 Архівавана 22 сакавіка 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2011001845 · VIAF: 250624663 |
**Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці** — архіў, размешчаны ў Віцебску. Размешчаны па вуліцы Калініна, 22. Дырэктар Таццяна Міхайлаўна Свістунова.

Гісторыя
--------

У 1919 годзе ўтворана Віцебскае губернскае архіўнае ўпраўленне (Віцебскі губархіў).

7 сакавіка 1922 г. пераўтворана ў Віцебскі губернскі аддзел Цэнтральнага архіва РСФСР, а 30 лістапада ў Віцебскае губернскае архіўнае бюро.

12 верасня 1924 г. перайменавана ў Віцебскі акруговы аддзел (Віцебскі акруговы архіў або акрархіў) Цэнтральнага архіва БССР.

8 снежня 1927 г. утвораны Віцебскі гістарычны архіў. 1 кастрычніка 1929 г. архіў рэарганізаваны ў Віцебскае аддзяленне ЦАУ БССР. 21 лютага 1933 г. аддзяленне перайменавана ў Паўночна-Беларускае аддзяленне ЦАУ БССР.

1 красавіка 1936 г. Паўночна-Беларускае аддзяленне ЦАУ БССР было рэарганізавана ў Віцебскае аддзяленне цэнтральных дзяржаўных архіваў БССР. 5 ліпеня 1938 г. аддзяленне пераўтворана ў Віцебскі абласны дзяржаўны архіў. З 1939 года Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці. У маі 1992 г. Дзяржаўнаму архіву Віцебскай вобласці перададзены дакументы партыйнага архіва Віцебскага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Беларусі.

Фонды
-----

У архіве захоўваецца 2 332 фонды, 1 366 539 адзінак захоўвання. Фонды архіва ахопліваюць храналагічны перыяд з 1917 г. па цяперашні час, а таксама асобныя дакументы XIX ст. а тэрытарыяльная - колішнюю Віцебскую губерню, скасаваныя Езярышчанскі, Мехаўскі, Сіроцінскі, Суражскі, Ульскі раёны, горад Віцебск, Бешанковіцкі, Віцебскі, Гарадоцкі, Лёзненскі, Чашніцкі, Шумілінскі раёны Віцебскай вобласці.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Установа «Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці»  (бел.). *Дэпартамент па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь*.
2. ↑  Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці. Характарыстыка фондаў  (бел.). *Дэпартамент па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь*.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | GND: 109579986X · ISNI: 0000 0000 9623 1196 · LCCN: n2005071141 · SUDOC: 163739862 · VIAF: 142105366 |
**Асэла** (амх. አሰላ) — горад у цэнтральнай частцы Эфіопіі, у зоне Арсі (рэгіён Аромія). Размешчаны за 175 км на поўдзень ад Адыс-Абебы, на вышыні 2430 м над узроўнем мора.

Быў сталіцай правінцыі Арсі, якая ў 1995 годзе прыняла статус зоны. Маецца аэрапорт, які звязвае Асэлу з найбуйнейшымі гарадамі краіны. Па дадзеных перапісу 2007 года насельніцтва горада складае 67269 чалавек, з іх 33826 мужчын і 33443 жанчыны. 67,43 % насельніцтва з’яўляюцца прыхільнікамі эфіопскай праваслаўнай царквы; 22,65 % — мусульмане і 8,75 % — пратэстанты.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Хайле Гебрэселасіе, марафонец
* Ламеха Гірма, лёгкаатлет

Зноскі
------

1. ↑
**Хведар Шыбут** (26 чэрвеня 1901, паводле іншых звестак 14 красавіка 1900, в. Дунайчыцы, Клецкі раён, Мінская вобласць — 18 снежня 1990, Норт-Плейт, Небраска, ЗША) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч. прыхільнік Беларускай цэнтральнай рады на эміграцыі.

У пачатку 1920-х арганізоўваў беларускае культурнае жыццё, стварыў у Дунайчыцах тэатральны гурток. У 1924 далучыўся да паланафільскай Беларускай часовай рады. У 1925—1926 быў членам Беларускага сялянскага саюза. Падчас нямецкай акупацыі ў гады Другой сусветнай вайны працаваў у беларускай грамадзянай адміністрацыі. З лета 1944 — на эміграцыі. У 1945 стаў кіраўніком бацькоўскага камітэта Беларускай гімназіі ў Рэгенсбургу. У 1950 пераехаў у ЗША. Пасяліўся ў Пуэбла (штат Каларада). З канца 1950-х гадоў пачаў выконваць абавязкі прадстаўніка Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі на штат Каларада.

Быў жанаты з Вольгай Адарыч (нар. 9 кастрычніка 1900). Дзеці: Люба Шыбут (нар. 20 мая 1930) і Янка Шыбут (26 чэрвеня 1933).

Творы
-----

* Сьв. памяці Міхаіл Лазоўскі // Беларус. — 1977. — № 246. — Кастрычнік. — С. 4.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Гардзіенка, А.* Гардзіенка А. Беларускі кангрэсавы камітэт Амерыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. - Смаленск: [б.в.], 2009. - 428 с. [12] с. іл. - (БІНІМ; Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 16). — С. 181—410.
**Рай Бенджамін** (англ.: Rai Benjamin; нар. 27 ліпеня 1997 года, Маўнт-Вернан, Нью-Ёрк) — амерыканскі лёгкаатлет, спецыяліст па спрынце і бар’ерным бегу. Алімпійскі чэмпіён 2020 года і двухразовы чэмпіён свету ў эстафеце 4×400 метраў, прызёр Алімпійскіх гульняў і трохразовы прызёр чэмпіянатаў свету на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі.

Біяграфія
---------

Рай Бенджамін нарадзіўся 27 ліпеня 1997 года ў горадзе Маўнт-Вернан, штат Нью-Ёрк. Сын вядомага антыгуанскага гульца ў крыкет Уінстана Бенджаміна.

Дзяцінства правёў у ЗША, вучыўся ў мясцовай старэйшай школе Mount Vernon High School, дзе ўжо паказваў дастаткова высокія вынікі ў лёгкай атлетыцы, неаднаразова станавіўся чэмпіёнам штата ў розных спрынтарскіх дысцыплінах.

У пачатку спартыўнай кар’еры выступаў за зборную сваёй гістарычнай радзімы Антыгуа і Барбуда, у прыватнасці прадстаўляў гэтую краіну на юнацкім сусветным першынстве 2013 года ў Данецку і на юніёрскіх спаборніцтвах CARIFTA Games 2015 года ў Бастэры.

У 2016 годзе паступіў у Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе, дзе адразу ж стаў членам лёгкаатлетычнай каманды. Паспяхова выступаў на студэнцкіх спаборніцтвах у ЗША, у 2017 годзе ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі выйграў сярэбраны медаль першага дывізіёна чэмпіянату Нацыянальнай асацыяцыі студэнцкага спорту (NCAA).

У 2018 годзе перавёўся ва Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі і пачаў паказваць яшчэ больш высокія вынікі. Так, на чэмпіянаце NCAA на гэты раз атрымаў перамогу ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі і ў эстафеце 4 х 400 метраў.

У 2019 годзе ўпершыню выйграў дарослы чэмпіянат ЗША па лёгкай атлетыцы, увайшоў у асноўны склад амерыканскай нацыянальнай зборнай і дзякуючы чарадзе удалых выступленняў удастоіўся права абараняць гонар краіны на чэмпіянаце свету ў горадзе Доха. У бегу на 400 метраў з бар’ерамі з вынікам у 47,66 секунды заваяваў узнагароду сярэбранай вартасці, саступіўшы ў фінале толькі тытулаванаму нарвежцу Карстэну Вархольму, а ў эстафеце 4 х 400 метраў разам са сваімі суайчыннікамі пераўзышоў.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы ў Будапешце амерыканец выйграў бронзу ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі з вынікам 47,56. У апошні дзень чэмпіянату ў эстафеце 4 па 400 метраў у складзе ЗША заваяваў залаты медаль.

Зноскі
------

1. ↑  Rai Benjamin // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Tilastopaja · World Athletics · Алімпійскі камітэт ЗША |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
Брашура КВНР, 1944 г.
**Камітэт вызвалення народаў Расіі** (руск.: Комитет освобождения народов России, **КВНР**) — палітычны камітэт, які фармальна аб’ядноўваў нацыянальныя, пераважна рускія, антыбальшавіцкія арганізацыі, якія дзейнічалі да і падчас Другой сусветнай вайны на акупіраванай нямецкай тэрыторыі Еўропы .

 Маніфестацыя камітэта ў Берліне. Лістапад 1944 года
Палітычнай платформай быў Маніфест руху за вызваленне народаў Расіі (Пражскі маніфест), абвешчаны ў Празе 14 лістапада 1944 года. Гэты дзень лічыцца датай стварэння Камітэта.

Палітычным кіраўніцтвам КПР быў Прэзідыум КПР, які складаўся з генерал-лейтэнанта А. А. Уласава, генерал-маёраў Ф. І Трухіна і В. Ф. Малышкіна, генерал-маёра прафэсара Д. Я. Закутнага, генерал-лейтэнанта Г. М. Жыленкова і Я. І. Балабіна, прафесараў Ф. П. Багатырчука (прадстаўляў Украінскую нацыянальную раду), М. М. Будзіловіча (прадстаўляў Беларускую нацыянальную раду) і З. М. Руднева.

Прэзідыум Камітэта ўзначальваў генерал-лейтэнант Чырвонай Арміі Андрэй Андрэевіч Уласаў.

Ва ўмовах таго часу ён супрацоўнічаў з кіраўніцтвам Германіі. Узброеныя сілы камітэта складалі Руская вызваленчая армія, Рускі ахоўны корпус у Югаславіі і шэраг іншых падраздзяленняў, якія фактычна дзейнічалі адносна самастойна.

Большасць членаў КПР пасля вайны былі вернутыя ў СССР і расстраляны. Прадстаўнік Беларусі Мікалай Мікалаевіч Будзіловіч эміграваў у ЗША, дзе яго сын Пётр быў бачным дзеячам эмігранцкай абшчыны.

Гл. таксама
-----------

* Нацыянальны камітэт Туркестана

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* КОНР — історія
* Маніфест КОНР
* ВС КОНР

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: kn20020430008 · VIAF: 130658543 |
**Французская Экватарыяльная Афрыка** (фр.: Afrique Équatoriale Française, AEF) — каланіяльнае валоданне Францыі ў цэнтральнай Афрыцы ў 1910—1958 гадах. У склад Французскай Экватарыяльнай Афрыкі ўваходзілі Габон, Сярэдняе Конга (Рэспубліка Конга), Убангі-Шары (Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка), Чад (з 1920). Сталіца (рэзідэнцыя губернатара) — Бразавіль (у Конга).

У 1911 годзе Францыя ў выніку Агадырскага крызісу страціла частку тэрыторыі, якая ўвайшла ў германскую калонію Камерун, аднак пасля паразы ў Першай сусветнай вайне тэрыторыя была вернутая.

Падчас Другой сусветнай вайны Французская Экватарыяльная Афрыка падтрымлівала сілы «Свабоднай Францыі», за выключэннем Габона, які знаходзіўся на баку ўрада Вішы да лістапада 1940 года. Бразавільская канферэнцыя 1944 года стала першым крокам на шляху дэкаланізацыі Французскай Афрыкі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12185649g · GND: 4093209-6 · ISNI: 0000 0001 2267 1161 · LCCN: n84227787 · NDL: 00563743 · VIAF: 132256128, 358149294398080522568 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяцельскі.
**Васі́ль Уладзі́міравіч Мяце́льскі** (1901, мяст. Грэск, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер Слуцкі раён, Мінская вобласць — ?) — беларускі навуковец.

Біяграфія
---------

З сялянскай сям'і. Атрымаў вышэйшую адукацыю, у 1924 г. уступіў у УКП(б). У 1930-я гг. з'яўляўся дацэнтам Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі. Быў жанаты, гадаваў дзіця. У 1933 г. быў выключаны з УКП(б) пры чыстцы. Арыштаваны 11 жніўня 1933 г. у Горках па адрасе: Ленінскі бульвар, д. 2, кв. 8. Асуджаны паводле пастановы калегіі АДПУ 14 лістапада 1933 г. як «член шпіёнска-дыверсійнай арганізацыі БНЦ» да 8 гадоў ППК. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда БССР 7 мая 1956 г. Асабовая справа М. 5937-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

МЯЦЕЛЬСКІ Васіль Уладзіміравіч Архівавана 5 сакавіка 2016. // *Маракоў Л. У.* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 3. Кн. 2. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.
**Французскі бераг Самалі** (фр.: Côte française des Somalis) — былая французская калонія ў раёне Афрыканскага Рога.

Французскі бераг Самалі стаў калоніяй Францыі ў 1896 годзе. У тым жа годзе адміністрацыйны цэнтр калоніі быў перанесены з горада Обак у горад Джыбуці, які меў лепшыя ўмовы для развіцця марскога порта.

Неўзабаве пасля стварэння калоніі пачалося будаўніцтва чыгункі ў Эфіопію. Яна звязала горад Джыбуці з унутранымі раёнамі і служыла для перавозкі грузаў. У 1901 годзе пачаліся рэгулярныя перавозкі Джыбуці—Дырэ-Даўа. У 1917 годзе чыгунка дасягнула Адыс-Абебы.

У 1946 годзе Французскі бераг Самалі атрымаў статус заморскай тэрыторыі.

28 верасня 1958 года ў Французскім Самалі быў праведзены рэферэндум, які павінен быў вызначыць будучыню краіны і яе адносін з Францыяй, пабудовы французскай супольнасці. Вынікам рэферэндуму стала захаванне статусу заморскай тэрыторыі.

У жніўні 1966 года адбыліся беспарадкі, прычынай якіх сталі погляды двух асноўных народаў, што пражываюць у краіне. Іса жадалі далучыць краіну да незалежнага Самалі, у той час афар былі супраць яго. 19 сакавіка 1967 года быў праведзены новы рэферэндум, у якім большасць выбаршчыкаў выказаліся за захаванне статусу заморскай тэрыторыі Францыі, але з пашырэннем аўтаноміі. З прычыны таго, што французскія ўлады процідзейнічалі далучэнню да Самалі, іса пачалі маніпуляваць рэферэндумамі і распачалі антыфранцузскія дэманстрацыі.

12 мая 1967 года Новая Асамблея Французскага берага Самалі вырашыла змяніць назву краіны, якая павінна была з гэтага часу называцца Французская тэрыторыя афар і іса.

Зноскі
------

1. ↑   Worldstatesmen.org
2. ↑  *J. Krasuski.* Wspólnota Francuska w Afryce, Poznań 1983, s. 166.
3. ↑  *J. Krasuski.* Wspolnota Francuska …, s. 167.

Літаратура
----------

* Французский берег Сомали // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Французскі бераг Самалі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n78080067 · SUDOC: 095933158 · VIAF: 125030593 |
Асноўны артыкул: **Халодная вайна**
**Кангалезскі крызіс** (1960—1965) — востры палітычны крызіс, які ахапіў Конга-Леапольдвіль пасля здабыцця незалежнасці 30 чэрвеня 1960 года да прыходу да ўлады Жозэфа Мабуту. У выніку сутыкненняў загінула больш за 100 тыс. чалавек.

З першых жа дзён існавання новай дзяржавы абвастрыліся супярэчнасці паміж кансерватыўным прэзідэнтам Касавубу і леванацыяналістам прэм’ер-міністрам Лумумба, на якія наклаліся цэнтрабежныя імкненні рэгіёнаў: ужо праз некалькі дзён пасля дэкларацыі незалежнасці абвясціў аб праве на самавызначэнне багаты, але аддалены ад цэнтра паўночна-заходні рэгіён Катанга на чале з Чомбэ. За Катангай рушыла ўслед Паўднёвае Касаі на чале з Каланджы. Прэм’ер Лумумба спрабаваў жорстка змагацца з сепаратыстамі, для гэтых мэтаў ён нават звярнуўся па дапамогу да СССР, за што атрымаў рэпутацыю «прасавецкага» лідара. Пасля абвастрэння канфлікту з прэзідэнтам, на бок якога нечакана ўстаў міністр абароны Мабуту, Лумумба паспрабаваў стварыць альтэрнатыўны ўрад у Стэнлівілі (дзе ён меў падтрымку), аднак быў захоплены па адной версіі кангалезскімі салдатамі, перапраўлены ў Элізабетвіль і забіты 17 студзеня 1961.

Новым прэм’ерам стаў лумумбіст Антуан Гізенга, якога неўзабаве змяніў Сірыл Адула, а затым у ліпені 1964 гэты пост быў прапанаваны лідару сепаратыстаў Чомбэ. Для навядзення парадку Чомбэ актыўна запрашаў бельгійскіх наймітаў, за што атрымаў рэпутацыю «імперыяліста». На ўсходзе краіны пачалося паўстанне Сімба, падтрыманае СССР. Для барацьбы з паўстанцамі бельгійскія ўлады сумесна з ЗША правялі аперацыю «Чырвоны цмок». Крызіс завяршыўся ваенным пераваротам, здзейсненага Мабуту.

Гл. таксама
-----------

* ONUC
* Аблога Жадавіля

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кангалезскі крызіс на Вікісховішчы |

* The Congo, Decolonization, and the Cold War, 1960–1965 atUnited States Department of State
* Congo (Katanga) 1960–63 at Massachusetts Institute of Technology (MIT)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85149567 · NKC: ph369418 |
**Страхоўшчык** (англ.: Insurer) — юрыдычная асоба, якая мае ліцэнзію на ажыццяўленне страхавой дзейнасці, выдадзеную органам страхавога нагляду, якім у Беларусі з’яўляецца Міністэрства фінансаў. Страхоўшчык, паводле дагавора страхавання, за вызначаную ўзнагароду (страхавая прэмія) прымае на сябе абавязацельства пакрыць страхавальніку або іншай асобе (як фізічнай, так і юрыдычнай), на карысць якой аформлена страхаванне (выгаданабытчыку), страты, якія могуць узнікнуць у выніку наступлення страхавых выпадкаў, абумоўленых у дагаворы.

Страхоўшчык — гэта страхавая арганізацыя, якая займаецца страхаваннем (страхавая кампанія) ці перастрахаваннем, або арганізацыя, што займаецца узаемным страхаваннем (таварыства ўзаемнага страхавання). Грамадзянскі кодэкс Беларусі так вызначае страхоўшчыкаў у артыкуле 828 :

> 
> 
> 1. Страхоўшчыкі — камерцыйныя арганізацыі, створаныя для ажыццяўлення
> страхавой дзейнасці, якія маюць спецыяльныя дазволы (ліцэнзіі) на ажыццяўленне
> страхавой дзейнасці.
> Для асобных відаў страхавання законамі ці актамі Прэзідэнта Рэспублікі
> Беларусь можа быць прадугледжаны іншы склад страхоўшчыкаў.
> 2. Патрабаванні, якім павінны адпавядаць страхоўшчыкі, і парадак
> ліцэнзавання іх дзейнасці вызначаюцца заканадаўствам.
> 
> 
> — Грамадзянскі кодэкс РБ, раздзел 48, артыкул 828
> 
> 

У большасці краін свету, у тым ліку і ў Беларусі, дзейнасць страхоўшчыкаў носіць: а) эксклюзіўны характар (гэта значыць ім забаронена займацца чымсьці іншым, акрамя страхавання) і б) спецыялізаваны характар (гэта значыць страхоўшчык займаецца або толькі страхаваннем жыцця і вызначанымі відамі асабістага страхавання, або толькі іншымі відамі страхавання — маёмасным і некаторымі відамі асабістага страхавання).

У Беларусі ўсе страхоўшчыкі маюць ліцэнзіі і нароўні з перастраховачнымі кампаніямі (якой у Беларусі з’яўляецца толькі Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Беларуская нацыянальная перастраховачная арганізацыя»), уносяцца ў адзіны рэестр ліцэнзій на ажыццяўленне страхавой дзейнасці, які вядзе Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь .

Досыць часта страхоўшчыкамі называюць таксама зборна ўсіх супрацоўнікаў страхавых кампаній.

Гл. таксама
-----------

* Страхаванне
* Страхавальнік
* Перастрахоўшчык

Крыніцы
-------

1. ↑  страховщик
2. ↑  Страховщик // Глоссарий страховых терминов, используемых при проведении страховых операций. — Масква: МФК, 2008. — С. 160. — 288 с.
3. ↑  Дзеючыя страхавыя арганізацыі і асобныя звесткі з Рэестра ліцэнзій на ажыццяўленне страхавой дзейнасці
**Swift** (*свіфт*) — мультыпарадыгменная кампіляваная мова праграмавання агульнага прызначэння, якая была распрацавана і падтрымліваецца кампаніяй Apple. Упершыню была выпушчана ў 2014 годзе для замены Objective-C у распрацоўцы праграм для macOS, iOS і іншых прадуктаў Apple, таксама магчыма выкарыстанне ў Windows і Linux.

Мова Swift сумяшчальная з фрэймворкамі Apple Cocoa і Cocoa Touch. Асноўным аспектам дызайну Swift была магчымасць узаемадзеяння з кодам Objective-C, што дае доступ да ўсяго масіва кода, распрацаванага для прадуктаў Apple на працягу папярэдніх дзесяцігоддзяў. Мова была створана з дапамогай фреймворка кампілятараў LLVM, была ўключана ў Xcode, пачынаючы з версіі 6. На платформах Apple Swift выкарыстоўвае асяроддзе выканання, якое дазваляе выконваць код C, Objective-C, C++ і Swift у адной праграме.

Swift была прадстаўлена на Сусветнай канферэнцыі распрацоўшчыкаў Apple у 2014 годзе. Спачатку была прапрыетарнай, аднак пачынаючы з версіі 2.2 выпускаецца пад адкрытай ліцэнзіяй Apache 2.0 для платформаў Apple і Linux.

Прыклад
-------

Прыклад напісання праграмы Hello world:

```
print("Hello, world")

```

Прыклад напісання функцыі падліку фактарыяла:

```
func factorial(n: Int) -> Int {
    return n <= 1 ? 1 : n \* factorial(n: n - 1)
}

```

Гл. таксама
-----------

* Objective-C
* C++

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  A fast look at Swift, Apple's new programming language (англ.). *Ars Technica*.  Condé Nast (5 чэрвеня 2014). Праверана 13 студзеня 2023.
5. ↑  Apple's new programming language Swift is now open source (англ.). *The Verge* (3 снежня 2015). Праверана 13 студзеня 2023.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт (англ.)
* Афіцыйныя матэрыялы ад Apple (англ.)

| ⛭Мовы праграмавання |
| --- |
| 
* Ada
* ActionScript
* ALGOL
* APL
* Асэмблер
* BASIC
* C
* C++
* C#
* COBOL
* Delphi
* Erlang
* Forth
* Fortran
* Go
* Haskell
* Java
* JavaScript
* Kotlin
* Lisp
* Logo
* Lua
* Modula-2
* Objective-C
* Pascal
* Perl
* PL/I
* PHP
* Prolog
* Python
* R
* Ruby
* Rust
* Scala
* SQL
* Scheme
* Smalltalk
* Swift
* Zig
* *больш...*

 |
| List-Class article Спіс паводле катэгорый |
**Літоўская ўніяцкая епархія** — уніяцкая епархія, якая існавала ў 1809—1839 гг. да 1828 года вядома таксама пад назвамі Віленская, Літоўска-Віленская. Створана загадам імператара Аляксандра І з паўночнай і ўсходняй частак Брэсцкай епархіі; уключала Віленскую і Курляндскую губерні, Бабруйскі, Барысаўскі, Вілейскі, Дзісенскі, Мінскі паветы Мінскай губерні. У 1828 да яе далучаны ўсе парафіі Брэсцкай і частка Луцкай епархіі. Адначасова Беларускай епархіі (цэнтр-г. Полацк) перададзены тэрыторыі Курляндскай губерні, Бабруйскі, Барысаўскі, Дзісенскі, Ігуменскі паветы Мінскай губерні. У 1828 тэрыторыя літоўскай уніяцкай епархіі складалася з Віленскай і Гродзенскай губерні, Беластоцкай вобласці, Вілейскага, Мінскага, Пінскага, Слуцкага паветаў Мінскай губерні, Дубенскага, Ковельскага, Крамянецкага, Луцкага, Ровенскага, паветаў Валынскай губерні. Цэнтр епархіі — г. Вільня, з 1828 мястэчка Жыровічы (цяпер Слонімскі раён). У 1811 налічвала 295 цэркваў, 333 святары і 308852 прыхаджан. Пасля тэрытарыяльных змен (1828) колькасць прыходаў павялічылася да 779, святароў — да 735. Працавала Літоўская духоўная семінарыя ў Жыровічах. Скасавана ў сувязі з ліквідацыяй уніяцкай царквы Полацкім царкоўным саборам 1839, на яе тэрыторыі ўтворана Літоўская праваслаўная епархія. Пры стварэнні Літоўскай уніяцкай епархіі яе намінальным кіраўніком лічыўся Іраклій Лісоўскі, хоць фактычна ёю кіраваў да 1831 віленскі і літоўскі суфраган Адрыян Галаўня. У 1832—1839 епархію ўзначальваў самастойны літоўскі епіскап Іосіф Сямашка.

Літаратура
----------

* *Сяргей Казуля*. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хінт.

**Ёханес Хінт** (эст.: Johannes Hint, поўнае імя: Ёханес Рудольф Хінт; 20 верасня 1914, Ліфляндская губерня — 5 верасня 1985, Талін) — эстонскі вынаходнік, вучоны, доктар тэхнічных навук (1963).

Стаяў на чале стварэння ў 1974 годзе паспяховага і цалкам дзяржразліковага прадпрыемства ў Савецкім Саюзе (AS Desintegraator).

Галоўнае навуковае вынаходства Ёханеса Хінта — будаўнічы матэрыял сілікальцыт (лапрэкс) на базе пяску і вапны — атрымоўваны апрацоўкай зыходных матэрыялаў у дэзінтэгратары. Гэта і некалькі дзясяткаў іншых вынаходніцтваў Хінта рэалізаваны і выкарыстоўваюцца ў Германіі, Чэхіі, Аўстрыі, Польшчы, Фінляндыі, Японіі, Эстоніі і Расіі.

Ё. Хінт з’яўляецца аўтарам і суаўтарам 2 манаграфій, больш за 200 навуковых публікацый, 62 вынаходнітваў і 28 замежных патэнтаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1106274105 · LCCN: n2015005508 · VIAF: 314807831 |
**Ландвойт**, таксама *лантвойт*, *лентвойт*, *лянтвойт* ад (польск.: Landwójt, ням.: Landvogt, лац.: viceadvocatus) - тэўтонскі камандор ў краіне, шэрыф у сярэднявечнай Англіі. У перыяд з XIII ст. па XVI ст. ў Польшчы - першапачаткова княжы ўраднік, які мае шырокія паўнамоцтвы ў створанай судовай і адміністрацыйнай адзінцы званае лац.: districtus на аснове нямецкага права "Weichbildzie", у выбарах муніцыпальнага служачага, які з'яўляецца намеснікам для войта ці старасты, пад прывілеем горада (ў адпаведнасці Магдэбургскага права).

Ландвойт ажыццяўляе ўладу над усімі паселішчамі (польск.: osada) у краі (districtus), размешчаныя ў гэты закон пры выкананні сваіх функцый паліцыі і адміністрацыі. Да кампетэнцыі ландвойта было таксама старшыняванне "судом ленскім" (саслоўным), у вёсках належаўшых горада. Гэтыя суды кіравалі ў справах войтаў і солтысаў (мэраў). Склад такога суда - акрамя ландвойта, складалася з шасці прысяжных лавнічых, роўныя судоваму рангу. Якія - 

1. непрафесіянальны члены суда, які яўляюцца сацыяльным аспектам справядлівасці;
2. у Вялікім княстве Літоўскім гэта старэйшы ў маёнтку начальнік над войтамі, дзесятнікамі і інш.;
3. які меў спадчыннае права на войтаўства;
4. члены праўлення горада або муніцыпалітэта ў старой Польшчы.

Паколькі муніцыпальныя выбары былі адной з кропак канфлікту ва ўзаемаадносінах паміж гарадскім мясцовым самакіраваннем і старастам. Карольеўская ўлада ў сярэдзіне XVI ст. наказала старостам выбраць ландвойта сярод мешчан выбраных ў гміне, як раней (чым ён можа быць пастаўленая пад сумнеў).

У пачатку XVII ст. каралеўскія камісары ​​зноў вызначалі паўнамоцтва стараст па муніцыпальным адборам у ландвойты. Ён маў прызначаць на гэты раз ландвойта з чатырох кандыдатаў, вылучаных мешчан. Упраўленне ландвойта знікла ў Польшчы ў трыццатых гадах XVIII стагоддзя, яго месца дзейнічаць ад імя старосты замяніць маркграф (burgrabia) замка.

У Аўстрыйскай імперыі ландвойт высокапастаўлены паліцэйскі чыноўнік (суддзя земскі), каб несці адказнасць за стан парадку ў горадзе і ваколіцах горада. Ён меў ў дапамозе некалькіх вартаўнікоў начных і земскіх.

Гл. таксама
-----------

* Ландграф
* Войт
* Бенефіцыі
* Чынш
* Чыншавік
* Лен
* Феод
* Маркграф
* Асада

Зноскі
------

1. ↑  Варыянты напісання ў адпаведнасці з «Беларуская Энцыклапедыя» (ў 18 тамах), Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. выд. "БелЭн", г. Мінск, 1999 г. ISBN 985-11-0155-9. т.9 (Кулібін—Малаіта) С.119.
2. ↑  Литовская Метрика, изд. "Русская историческая библиотека", 1903 г. том 20  (руск.)
3. ↑  стр.611 том 25 "Акты издаваемые Виленскою (археографическою) комиссией для разбора древних актов (инвентари и разграничительные акты)", тип. А. Г. Сыркина, г. Вильна, 1898 г.;  (руск.)
4. ↑  стар. 530 том 17 "Акты Виленской Археографической Комиссии", г. Вильна, 1890 г.  (руск.)

Літаратура
----------

* «Акты издаваемые Виленскою Археографическою Комиссиею для разбора Древних Актов», г. Вильна, 1865—1915 гг. том I—XXXIX;
* Zajda Aleksander, "Nazwy urzędników staropolskich (do roku 1600)", 1970 r. str. 43.
**Аўтаматызаваная сістэма кіравання** (скарочана **АСК**) — комплекс апаратных і праграмных сродкаў, а таксама персаналу, прызначаны для кіравання рознымі працэсамі ў рамках тэхналагічнага працэсу, вытворчасці, прадпрыемства. АСК прымяняюцца ў розных галінах прамысловасці, энергетыцы, транспарце і інш. Тэрмін «аўтаматызаваная», у адрозненне ад тэрміна «аўтаматычная», падкрэслівае захаванне за чалавекам-аператарам некаторых функцый, альбо найбольш агульнага характару, альбо тых, якія не паддаюцца аўтаматызацыі. АСК з сістэмай падтрымкі прыняцця рашэнняў (СППР) з’яўляюцца асноўным інструментам павышэння абгрунтаванасці кіраўніцкіх рашэнняў.

**Найважнейшая задача АСК** — павышэнне эфектыўнасці кіравання аб’ектам на аснове росту прадукцыйнасці працы і ўдасканалення метадаў планавання працэсу кіравання. Адрозніваюць аўтаматызаваныя сістэмы кіравання аб’ектамі (тэхналагічнымі працэсамі — АСКТП, прадпрыемствам — АСКП, галіной — ААСК) і функцыянальныя аўтаматызаваныя сістэмы, напрыклад, праектаванне планавых разлікаў, матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння і г. д.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 40071531 · NKC: ph128305 |
**Мікалай Уладзіміравіч Казаравец** (нар. 26 сакавіка 1949, в. Харкі Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут з адзнакай, заатэхнік.

Працаваў галоўным заатэхнікам саўгаса «Навасёлкі», дырэктарам саўгаса «Мышанка» Петрыкаўскага раёна. Быў старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры развядзення сельскагаспадарчых жывёл, дэканам зоаінжынернага факультэта Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, начальнікам галоўнага ўпраўлення адукацыі, навукі і кадраў, дырэктарам дэпартамента адукацыі, навукі і кадраў Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, рэктарам Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта.

Член бюро экспертнага савета па праектах дзяржаўных праграм. Намеснік старшыні Нацыянальнай камісіі па правах дзіцяці. Член камісіі НАН Беларусі па прысуджэнні Дзяржаўных прэмій Рэспублікі Беларусь.

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Мае больш як 400 навуковых і вучэбна-метадычных прац, у тым ліку 11 манаграфій, 11 патэнтаў, аўтар 30 вучэбных дапаможнікаў і даведнікаў.

Узнагароды
----------

Удастоены ганаровага звання «Мінчанін года-2006». Мае падзякі НАН Беларусі, Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання. Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, медалямі Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь, Славацкага аграрнага ўніверсітэта, ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, НАН Беларусі, Міністэрства адукацыі, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, Рэспубліканскага беларускага прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу і інш. Удастоены міжнароднай узнагароды імя Сакрата (г. Оксфард).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑
3. ↑
4. 1 2 3
5. ↑  Казаравец Мікалай Уладзіміравіч Архівавана 18 жніўня 2020.
6. ↑  ПАРЛАМЕНТ — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь пятага склікання Архівавана 20 кастрычніка 2021.

Спасылкі
--------

* Казаравец Мікалай Уладзіміравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Мікалай Уладзіміравіч Казаравец у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта |
| --- |
| Віктар Паўлавіч Суслаў (1954—1959) ·  Дзмітрый Іўсцінавіч Горын(1959—1968) ·  Сяргей Сяргеевіч Сяліцкі (1968—1977) ·  Валерый Аляксандравіч Скотнікаў (1977—1988) ·  Леанід Сцяпанавіч Герасімовіч (1988—2003) ·  Мікалай Уладзіміравіч Казаравец (2003—2013) ·  Іван Мікалаевіч Шыла (2013—2021) ·  Мікалай Мікалаевіч Раманюк (з 2021) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзеніскевіч.

**Мікала́й Міха́йлавіч Дзеніске́віч** (26 красавіка (9 мая) 1904, в. Закаблукі, цяпер Мінскага раёна — 29 кастрычніка 1937, Мінск) — савецкі беларускі партыйны дзеяч, другі сакратар ЦК КПБ (1937).

Біяграфія
---------

З сям’і рабочага. Атрымаў сярэднюю адукацыю, працаваў слесарам на Мінскай чыгунцы.

З 1921 года — на камсамоль­скай рабоце ў Мінску, Нова-Барысаве, Чэрвені, Талачыне.

З 1925 года — сакратар Аршанскага камітэта ЛКСМБ, потым на партыйнай рабоце ў Оршы, Асвеі, Лепелі, Глуску і Мінску.

У 1930 годзе скончыў курсы партыйных работнікаў у Маскве.

З 1933 года — загадчык аддзела ЦК КП(б)Б, першы сакратар Лёзненскага райкама, 2-гі сакратар Віцебскага гаркама КП(б)Б (1937).

20 чэрвеня 1937 года быў абраны другім сакратаром ЦК КП Беларусі і членам бюро ЦК КПБ.

Арыштаваны з жонкай 26 ліпеня 1937 на дачы ЦК КП(б)Б «Гарадзішча». 28 лістапада 1937 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР асуджаны за «ўдзел у контррэвалюцыйнай арганізацыі правых» да ВМП. Расстраляны. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 25 лютага 1956 года.

Асабістая справа Д. № 5900-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

Спасылкі
--------

* Дзеніскевіч Мікалай Міхайлавіч
* Біяграфія ў Даведніку па гісторыі КПСС
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Віктар Ціханаў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ціханаў.

**Віктар Пятровіч Ціханаў** (27 верасня 1955, Пукшына, Віцебскі раён — 28 верасня 2018) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

У 1978 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Адрадзіў на Беларусі старажытную тэхніку разьбы на ляўкасе ў спалучэнні з жывапісам: «Дзед Сцяпан» (1976), «Успамін» (1977), «Слова аб Радзіме. Ф. Скарына», «Песня — успамін. М. Гусоўскі» (1980), «Свята ўраджаю», «Вянок жыцця. М. Багдановіч» (1981), трыпціхі «Сейбіты», «Вяртанне» (1982).

Аўтар манументальных работ: фрэска «Горад юнацтва» (1981), вітражы «Прырода» ў Інстытуце эксперыментальнай батанікі Нацыянальнай АН Беларусі (1982), у Літаратурным музеі М. Багдановіча (1991) у Мінску; мазаіка «Лясная песня» ў кінатэатры «Радзіма» (1982), вітраж «Гарады Беларусі» ў будынку аўтавакзала (1984, усе ў сааўт.) у г. Маладзечна Мінскай вобл. размалёўка царквы святых Пятра і Паўла ў г. Семятычы (Польшча, 1987); іканастас Свята-Мікалаеўскай царквы ў Брэсце; кампазіцыя «Мір табе, зямля пад белымі крыламі» (1989). Жывапісныя творы: «Спадчына» (1978), «Мой родны кут. Я. Колас» (1982), «Ля вытокаў В. Дунін-Марцінкевіч» (1983), «Сустрэча ў вёсцы Белае» (1984), «Восень на Браслаўшчыне», «Кастрычнік» (1997), «Цёплы дзень» (2001), цыкл з 21 карціны «Восень у Баварыі» (2000).

Літаратура
----------

* Паграноўскі, М. Імпрэсія альпійскага ветру / М. Паграноўскі // Культура. — 2012. — 3 сак. — С. 9.
* Сабалеўская, А. Ненапружліва і з дранікамі / А. Сабалеўская // Культура. — 2009. — 18-24 крас. — С. 7.
* Шчарбачэвіч, Н. Мастак Віктар Ціханаў: «Карціны ніколі не абясцэняцца» / Н. Шчарбачэвіч // Звязда. — 2011. — 20 снеж. — С. 7.