**Касмічная біялогія** (касмабіялогія) — навука, якая вывучае магчымасці жыцці ва ўмовах касмічнай прасторы і пры палётах на касмічных лятальных апаратах, а таксама прынцыпы будовы біялагічных сістэм забеспячэння жыццядзейнасці членаў экіпажаў касмічных караблёў і станцый. Разглядае адсутнасць уплыву на арганізм сілы цяжару, магчымасць існавання арганізмаў у вакууме, наяўнасць, распаўсюджанне, асаблівасці і эвалюцыю жывой матэрыі ў Сусвеце (экзабіялогія). Выкарыстоўвае дасягненні розных раздзелаў біялогіі, астраноміі, геафізікі, радыёэлектронікі і інш.

У касмічнай біялогіі вылучаюцца: гравітацыйная біялогія, касмічная мікрабіялогія, фізіялогія, генетыка, біятэхналогія. У эксперыментах касмічнай біялогіі выкарыстоўваюць больш за 60 відаў біялагічных аб'ектаў (ад вірусаў да сысуноў).

*Ксенабіялогія* — прыватны від касмічнай біялогіі, займаецца вывучэннем магчымасці *разумнай* жыцці ў космасе; назва паходзіць ад грэчаскага «ксенас» — чужы, чужародны.

Гісторыя
--------

У 1834 годзе Ё. Я. Берцэліус даследаваў вугляводзістыя сляды ў каменных метэарытах.

Праблема населенасці Сусвету асвятлялася ў працах К. Э. Цыялкоўскага.

У 1940—1960-х гадах уведзены навуковыя паняцці «астрабіялогія» і «астрабатаніка» (Г. А. Ціхаў), «экзабіялогія» (Дж. Ледэрберг). Практычная работа па касмічнай біялогіі ў СССР пачалася з адпраўкі паветранымі шарамі (1935), ракетамі (1949) у стратасферу, ШСЗ (1957) у космас эксперыментальных блокаў з жывёламі (мышы, пацукі, трусы, сабакі і інш.).

Біялагічныя даследаванні ў касмічнай прасторы праводзяць ЗША, Францыя, Германія, Італія, Японія, Індыя і іншыя.

На Беларусі даследаванні па праблемах стварэння і выпрабавання новых субстратаў для вырошчвання раслін у кантраляваных умовах праводзяць у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі НАН Беларусі, Інстытуце эксперыментальнай батанікі НАН Беларусі.

Гл. таксама
-----------

* Астрабіялогія
* Планеты, прыдатныя для ўзнікнення жыцця
* Крыябіялогія
* Панспермія

Зноскі
------

1. 1 2  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). С. 148

Літаратура
----------

* Complete Course in Astrobiology / пад рэд. Gerda Horneck і Petra Rettberg. — WILEY-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim, 2007. — ISBN 978-3-527-40660-9.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Большой энциклопедический словарь. Космическая биология. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001.
* *Парин В. В. Душков Б. А. Космолинский Ф. П.* Космическая биология и медицина Пособие для учителей. — М.: «Просвещение», 1970. — С. 220.
* *Газенко О. Г. Григорьев А. И. Никогосян А.Е, Молер С. Р.* Космическая биология и медицина: совместное российско-американское издание в пяти томах. — 1-е изд. — М.: «Наука», 1997. — Т. 3. — С. 220. — ISBN 5020018716, 9785020018716.

| Раздзелы біялогіі |
| --- |
| 
Анатомія ·  Біяакустыка ·  Біяінфарматыка ·  Біялагічная сістэматыка ·  Біялагічная статыстыка ·  Біялогія акіяна ·  Біялогія развіцця ·  Біялогія чалавека ·  Біяфізіка ·  Біяхімія ·  Батаніка ·  Вірусалогія ·  Узнікненне жыцця ·  Генетыка ·  Геноміка ·  Гідрабіялогія ·  Гісталогія ·  Заалогія ·  Зоапсіхалогія ·  Імуналогія ·  Касмічная біялогія ·  Крыябіялогія ·  Матэматычная біялогія ·  Мікалогія ·  Мікрабіялогія ·  Малекулярная біялогія ·  Палеанталогія ·  Паразіталогія ·  Паталогія ·  Пратысталогія ·  Таксанамія ·  Фізіялогія ·  Хімічная біялогія ·  Цыталогія ·  Эвалюцыйная біялогія ·  Экалогія ·  Эталогія
 |