**Свярдлоўская вобласць** (руск.: Свердло́вская о́бласть) — суб’ект Расійскай Федэрацыі, з’яўляецца другім па колькасці гарадоў у Расіі (пасля Маскоўскай вобласці). Уваходзіць у склад Уральскай федэральнай акругі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Екацярынбург.

На захадзе вобласць мяжуе з Пермскім краем, на поўначы з Рэспублікай Комі, на паўночным усходзе з Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругай, на ўсходзе з Цюменскай вобласцю, на паўднёвым усходзе з Курганскай, на поўдні з Чалябінскай вобласцю, а на паўднёвым захадзе з Башкартастанам.

У Расійскай імперыі тэрыторыя сучаснай вобласці ўваходзіла ў склад Сібірскай губерні, Пермскага намесніцтва, а затым Пермскай губерні. Гістарычна вобласці папярэднічала Екацярынбургская губерня, якая існавала ў 1919—1923 гадах. Свярдлоўская вобласць была ўтворана ў складзе РСФСР 17 студзеня 1934 года пры падзеле Уральскай вобласці, у цяперашніх межах вобласць існуе з 1938 года пасля вылучэння з яе складу Пермскай вобласці.

Насельніцтва 4399,7 тыс. чалавек (2007), з якіх у гарадах пражываюць 83 %. Нацыянальны склад: рускія 89,2 %, татары 3,7 %, украінцы 1,2 %.

Падзяляецца на 30 раёнаў. Найбуйнейшыя гарады: Екацярынбург, Ніжні Тагіл, Каменск-Уральскі, Першаўральск.

Геаграфія
---------

Вобласць размешчана пераважна на ўсходніх схілах Сярэдняга і часткай Паўночнага Урала і на прылеглых тэрыторыях Заходне-Сібірскай раўніны (Заўралле); на паўднёвым захадзе заходзіць на заходнія схілы Сярэдняга Урала. Каля 1/4 плошчы вобласці занята горнымі хрыбтамі Урала. На Паўночным Урале найбольш высокія вяршыні вобласці — Канжакоўскі Камень (1569 м), Дзенежкін Камень (1492 м); Сярэдні Урал моцна згладжаны, больш узвышаюцца заходнія перадгор’і (сярэдняя вышыня 300—500 м); на ўсходзе размяшчаецца ўзгорыстая мерыдыянальная паласа Заўральскага пенеплену (сярэдняя вышыня 200—300 м). На паўднёвым захадзе невялікую плошчу займаюць уваліста-ўзгорыстае і слаба ўзгорыстае Перадуралле (сярэдняя вышыня 250—300 м), часткі Уфімскага плато і Сылвінскага кражу. Да 1/3 тэрыторыі Свярдлоўскай вобласуці на паўночным усходзе і ўсходзе складаюць плоскія ўчасткі Заходне-Сібірскай раўніны (сярэдняя вышыня 100—200 м і менш). Свярдлоўская вобласць — адна з самых багатых карыснымі выкапнямі частак Урала (жалезныя і медныя руды, вугаль, азбест, тальк, мармур, золата, плаціна, каштоўныя і вырабныя камяні). Клімат кантынентальны. Зіма халодная, працяглая. Сярэдняя тэмпература студзеня на раўнінах Заўралля ад −20 ° С на поўначы да −17 °C на паўднёвым усходзе і −15 °C на поўдні. Лета умерана цёплае; на паўднёвым усходзе — спякота. Сярэдняя тэмпература ліпеня 16 °C на поўначы і 19 °C на паўднёвым усходзе. Працягласць вегетацыйнага перыяду да 130 сут. Ападкаў на раўнінах Заўралля ад 500 на поўначы да 350—400 мм у год на паўднёвым усходзе, больш ападкаў на паўднёвым захадзе і ў гарах (да 500—600 мм і больш). Галоўныя рэкі — Таўда з Пелымам, Сосьвай і Лозьвай, Тура з Ніцай і Пышмой, Ісець (на ўсходзе), Чусавая і Уфа (на паўднвым захадзе). Большая частка Свярдлоўскай вобласці ляжыць у лясной зоне; на паўднёвым усходзе і месцамі на паўднёвым захадзе — лесастэп. У гарах (асабліва на поўначы) — вышынная пояснасць.

Падзолістыя глебы займаюць 36,7 % плошчы, падзоліста- і тарфяна-балотныя і забалочаныя глебы — 18,2 %, дзярнова-падзолістыя — 14,8 %, шэрыя лясныя і дзярнова-лугавыя — 12,9 %, чарназёмныя і лугава-чарназём (на паўднёвым усходзе і паўднёвым захадзе) — 11,3 %. Пакрыта лесам 61 % тэрыторыі, у тым ліку хваёвым — 2/3. Запасы драўніны ў лясах дзяржлесфонду 1,4 млрд м³ (з іх хвоі і елкі — 0,9 млрд м³). Значныя тарфяныя адклады з запасамі 3,6 млрд т паветрана-сухога торфу. Пераважае тыпова тайговая фаўна; з прамысловых — вавёркі, куніца, заяц-бяляк, лісіца, лось, рэакліматызаваны собаль; з птушак водзяцца глушэц, рабчык, белая курапатка, цецярук, качкі.

Вядомыя асобы
-------------

* Аляксандр Канстанцінавіч Шомін (1906—1944) — Герой Савецкага Саюза

Зноскі
------

1. ↑  АКТМУ Праверана 13 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4330203'></a>
2. ↑

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свярдлоўская вобласць на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт

| ⛭Свярдлоўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Алапаеўскі
* Арцёмаўскі
* Арцінскі
* Ачыцкі
* Багдановіцкі
* Байкалаўскі
* Белаярскі
* Верхатурскі
* Верхнесалдзінскі
* Гарынскі
* Ірбіцкі
* Каменскі
* Камышлоўскі
* Краснаўфімскі
* Навалялінскі
* Ніжнесяргінскі
* Няўянскі
* Прыгарадны
* Пышмінскі
* Рэжаўскі
* Слабада-Турынскі
* Сухаложскі
* Сысерцкі
* Сяроўскі
* Табарынскі
* Таліцкі
* Таўдзінскі
* Тугулымскі
* Турынскі
* Шалінскі

 |  |
| Гарады | 
* Алапаеўск
* Араміль
* Арцёмаўскі
* Асбест
* Багдановіч
* Бярозаўскі
* Ваўчанск
* Верхатур’е
* Верхні Тагіл
* Верхняя Пышма
* Верхняя Салда
* Верхняя Тура
* Дзягцярск
* **Екацярынбург**
* Зарэчны
* Ірбіт
* Іўдзель
* Каменск-Уральскі
* Камышлоў
* Карпінск
* Качканар
* Кіраўград
* Краснатур’інск
* Краснаўральск
* Краснаўфімск
* Кушва
* Лясны
* Міхайлаўск
* Ніжні Тагіл
* Ніжнія Сяргі
* Ніжняя Салда
* Ніжняя Тура
* Новая Ляля
* Новаўральск
* Няўянск
* Паляўской
* Перваўральск
* Рэж
* Рэўда
* Севераўральск
* Сухі Лог
* Сысерць
* Сяроў
* Сярэдняўральск
* Таліца
* Таўда
* Турынск

 |
| Пгт | 
* Арці
* Аціг
* Ачыт
* Белаярскі
* Бісерць
* Верх-Нейвінскі
* Верхнія Сяргі
* Верхняе Дуброва
* Верхняя Сінячыха
* Гары
* Горнаўральскі
* Дружыніна
* Малышава
* Марцюш
* Махнёва
* Натальінск
* Піянерскі
* Пышма
* Пялым
* Рэфцінскі
* Свабодны
* Сосьва
* Старауткінск
* Тугулым
* Уральскі
* Шаля

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Байкалава
* Турынская Слабада

 |

| ⛭Адміністрацыйны падзел Расіі   Сцяг Расіі |
| --- |
| Рэспублікі | 
* Адыгея
* Алтай
* Башкартастан
* Бурація
* Дагестан
* *ДНР*1
* Інгушэція
* Кабардзіна-Балкарыя
* Калмыкія
* Карачаева-Чаркесія
* Карэлія
* Комі
* *Крым*1
* *ЛНР*1
* Мардовія
* Марый Эл
* Паўночная Асеція
* Татарстан
* Тува
* Удмурція
* Хакасія
* Чачня
* Чувашыя
* Якуція

 | Герб Расіі |
| Краі | 
* Алтайскі
* Забайкальскі
* Камчацкі
* Краснадарскі
* Краснаярскі
* Пермскі
* Прыморскі
* Стаўрапольскі
* Хабараўскі

 |
| Вобласці | 
* Амурская
* Арлоўская
* Архангельская
* Арэнбургская
* Астраханская
* Белгародская
* Бранская
* Валагодская
* Валгаградская
* Варонежская
* *Запарожская*1
* Іванаўская
* Іркуцкая
* Калінінградская
* Калужская
* Кастрамская
* Кемераўская
* Кіраўская
* Курганская
* Курская
* Ленінградская
* Ліпецкая
* Магаданская
* Маскоўская
* Мурманская
* Наўгародская
* Ніжагародская
* Новасібірская
* Омская
* Пензенская
* Пскоўская
* Разанская
* Растоўская
* Самарская
* Саратаўская
* Сахалінская
* Смаленская
* Свярдлоўская
* Тамбоўская
* Томская
* Тульская
* Уладзімірская
* Ульянаўская
* *Херсонская*1
* Цвярская
* Цюменская
* Чалябінская
* Яраслаўская

 |
| Гарады федэральнага значэння | 
* Масква
* Санкт-Пецярбург
* *Севастопаль*1

 |
| Аўтаномная вобласць | 
* Яўрэйская

 |
| Аўтаномныя акругі | 
* Ненецкая
* Ханты-Мансійская
* Чукоцкая
* Ямала-Ненецкая

 |
| Скасаваныя | 
* Агінская Бурацкая аўтаномная акруга
* Камчацкая вобласць
* Карацкая аўтаномная акруга
* Комі-Пярмяцкая аўтаномная акруга
* Пермская вобласць
* Таймырская (Далгана-Ненецкая) аўтаномная акруга
* Усць-Ардынская Бурацкая аўтаномная акруга
* Чыцінская вобласць
* Эвенкійская аўтаномная акруга

 |
| **Федэральныя акругі** | 
* Далёкаўсходняя
* Паўднёвая
* Паўночна-Заходняя
* Прыволжская
* Сібірская
* Уральская
* Цэнтральная

 |
| 1 — на міжнародна прызнаных тэрыторыях Украіны, анексаваных Расіяй у 2014 і 2022 гадах. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4400649-4 · NKC: ge1131269 |