**«Лаліта»** (англ.: Lolita) — мастацкі фільм 1997 года рэжысёра Эдрыяна Лайна, зняты па аднайменнаму раману Уладзіміра Набокава. Фільм атрымаў у цэлым станоўчыя ацэнкі крытыкаў, аднак выйшаў у абмежаваным пракаце.

Сюжэт
-----

Фільм пабудаваны як паказанні падсуднага суду прысяжных.

У 1947 годзе еўрапейскі прафесар французскай мовы Гумберт Гумберт (Джэрэмі Айранс), які адчуў у 14-гадовым узросце шок ад страты сваёй каханай (якой таксама было 14 гадоў і якая памерла ў той жа год ад тыфу), пераязджае ў Новую Англію. Ён здымае пакой у доме удавы Шарлоты Гейз (Мелані Грыфіт) і яе 12-гадовай дачкі Лаліты (Дамінік Суэйн). З цягам часу ў Гумберта развіваюцца пачуцці да дзяўчынкі, аднак ён баіцца парушыць забарону на палавыя зносіны з непаўналетнімі. Лаліта (цалкам імя гучыць як Далорэс) заігрывае з Гумбертам, але паведамляе яму, што ў яго закаханая яе маці.

Неўзабаве гэта пацвярджаецца: Шарлота кажа Гумберту, што альбо ён ажэніцца з ёй, альбо пакіне яе дом. Гумберт вымушаны пагадзіцца: бо ён хоча быць бліжэй да Лаліты. Але гаворкі пра якое-небудзь каханне яго да Шарлоты не ідзе: ён таемна падмешвае ёй моцнадзейныя снатворныя, а сам вядзе дзённік, у якім адкрыта піша пра сувязь з Шарлотай, якая яму гідзіцца і якую ён трывае, думаючы пра Лаліту.

Аднойчы падчас знаходжання Лаліты ў летнім лагеры Шарлота чытае дзённік мужа ў яго адсутнасць. Калі ён прыходзіць, яна ўчыняе істэрыку, а ён спрабуе пераканаць яе, што гэта яго літаратурныя чарнавікі. Шарлота ў жудасным роспачы бяжыць з хаты, каб адправіць Лаліце ў лагер лісты, у якіх апісваецца жудасная праўда пра намеры Гумберта. Але яна гіне пад коламі аўтамабіля прама насупраць свайго дома.

Гумберт застаецца апекуном Далорэс. Ён едзе за ёй у лагер і пачынае доўгія аўтамабільныя раз’езды па краіне з мэтай забавы Лаліты. Гумберт спачатку ўсё ж не вырашаецца дакрануцца да яе. Але Далорэс сама выдатна здагадваецца пра ўсё і досыць хутка бярэ ініцыятыву ў свае рукі. Пры гэтым аказваецца, што Гумберт — зусім не першы яе мужчына. Так, яна распавядае яму аб сваёй блізкасці з хлопчыкам падчас адпачынку ў лагеры.

Гумберту пастаянна здаецца, што іх хтосьці пераследуе. Падазрэнне падае на рэспектабельнага мужчыну з сабачкам, які пару разоў загаворвае з Лалітай, і пра якога яна кажа як пра дзядзьку. Гумберт заўважае, што тая быццам бы не супраць яго пераследу. У прыватнасці яна зацірае нумар яго аўтамабіля, які Гумберт запісваў на ўсялякі выпадак. Падчас вучобы ў школе мастацтваў Лаліта, якая марыць стаць танцоркай, настойвае на тым, каб гуляць у фрывольным спектаклі, аўтарам якога, як пазней высвятляецца, з’яўляецца гэты спадар — Клэр Куілці (Фрэнк Ланджэла).

Калі Далорэс ляжыць у бальніцы з вострай інфекцыяй, гэты чалавек, прадставіўшыся яе дзядзькам і добра заплаціўшы, забірае яе і вязе нібыта на ранча да дзядулі. Так Лаліта раптоўна і надоўга знікае з жыцця Гумберта. Той б’е лекараў, якія адпусцілі Лаліту з «дзядзькам», потым дарэмна спрабуе адшукаць іх; вярнуўшыся дадому, п’е і шмат часу надае трэніроўкам з пісталетам.

Праз тры гады ён раптам атрымлівае ад яе ліст, дзе яна прама просіць грошай і паведамляе, што выйшла замуж і цяжарная. Гумберт прыязджае да яе і размаўляе, пакуль яе муж працуе ў аддаленні. Лаліта жыве ў беднасці, але наадрэз адмаўляецца ўцячы з Гумбертам. Яна распавядае, што сапраўды была не супраць пастаяннага пераследу з боку Куілці, аднак, калі ён выкраў яе, зненавідзела яго, бо ён апынуўся педафілам і рэжысёрам порнафільмаў. Сыдучы ад Куілці, Лаліта спазнала тулянні і галечу, але цяпер спадзяецца пачаць новае жыццё з мужчынам не нашмат старэйшым за яе. Гумберт пакідае ёй 4000 долараў і з’язджае.

Ён намышляе забойства Клэра Куілці. У выніку Гумберт расстрэльвае Куілці ў яго ўласным доме, прычым ахвяра памірае не адразу, а ўвесь дом і сам забойца аказваюцца ў крыві. Гумберт нават не клапоціцца пра тое, каб адмыцца ад крыві, а садзіцца ў свой аўтамабіль і бессэнсоўна едзе, пакуль яго пераследуюць паліцэйскія. Ён спыняецца толькі тады, калі трапляе ў атачэнне каровінага статка, і без супраціву здаецца.

У канцы восені 1950 года Гумберт памірае ад сардэчнага прыступу у турме, а Лаліта памірае праз некалькі тыдняў на Каляды пры родах.

У ролях
-------

* Джэрэмі Айранс — *Гумберт Гумберт*
* Дамінік Суэйн — *Лаліта (Далорэс Гейз)*
* Мелані Грыфіт — *Шарлота Гейз*
* Фрэнк Ланджэла — *Клэр Куілці*
* Рональд Пікап — *Бацька Гумберта*

На ролю Лаліты запрашалі Наталі Портман, але акторка адмовілася. Галоўнай гераіні фільма Лаліце па сцэнары 12 гадоў, а акторцы Дамінік Суэйн на момант пачатку здымак было 15 гадоў.

Узнагароды
----------

* 1999 — намінацыя на прэмію канала «MTV» у катэгорыі лепшы пацалунак (Джэрэмі Айранс, Дамінік Суэйн).

Зноскі
------

1. 1 2 3   Праверана 3 мая 2016.
2. 1 2   Праверана 3 мая 2016.
3. 1 2 3 4   Праверана 3 мая 2016.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8   Праверана 3 мая 2016.
5. ↑   Праверана 3 мая 2016.
6. 1 2 3 4 5   Праверана 3 мая 2016.
7. ↑  Internet Movie Database — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
8. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 24 студзеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
9. 1 2 3 4  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
10. 1 2  Box Office Mojo — 1999. Праверана 4 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q223142'></a>
11. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 4 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
12. ↑  Почему Портман отказалась от роли Лолиты?(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2010115039 |