**Чаркаская вобласць** (укр.: Черкаська область) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Украіны. Створана 7 студзеня 1954 з раёнаў Кіеўскай, Вінніцкай, Кіраваградскай і Палтаўскай абласцей. Адна з самых новых абласцей Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Чаркаскай вобласці — горад Чаркасы.

У складзе вобласці 67 тэрытарыяльных грамад.

Геаграфічныя звесткі
--------------------

### Месцазнаходжанне

Размяшчаецца ў цэнтральнай частцы Украіны.

На ўсходзе мяжуе з Палтаўскай вобласцю, на поўдні — з Кіраваградскай вобласцю, на захадзе — з Вінніцкай вобласцю. На поўначы мяжуе з Кіеўскай вобласцю.

Працягласць вобласці з поўначы на поўдзень — 150 км, з захаду на ўсход — 245 км.

### Клімат

Клімат умерана-кантынентальны з цёплым, часам спякотным летам і мяккай зімой. Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені — 5,9 °C, у ліпені — +19,5 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае 450—520 мм. Працягласць вегетацыйнага перыяду — 160—170 дзён.

### Рэльеф

Тэрыторыя вобласці ў цэлым раўнінная і ўмоўна падзяляецца на дзве часткі — правабярэжную і левабярэжную. Большая частка правабярэжжа размешчана ў межах Прыдняпроўскага ўзвышша. У прылеглай да Дняпра частцы знаходзіцца забалочаная Ірдына-Цясмынская нізіва. Уздоўж даліны Дняпра на 70 км цягнецца Канеўска-Машнагорскі камлюк. Значныя ўзвышэнні рэльефа надаюць тэрыторыі горны характар. Гэты раён называюць Канеўскімі горамі і Машнагорамі. Нізінны, месцамі забалочаны рэльеф мае левабярэжная частка вобласці, якая размешчаная ў межах Прыдняпроўскай нізіны.

У глебавым пакрыцці на правабярэжжы пераважаюць чарназёмы, на ўзвышаных месцах — шэрыя і светла-шэрыя глебы. На левабярэжжы пашыраны дзярнова-глеевыя, магутныя лугавыя і дзярнова-падзолістыя глебы.

### Карысныя выкапні

Вобласць багатая на нерудныя выкапні, перадусім будаўнічыя матэрыялы: граніты, гліны (бентанітавыя, палігарскітавыя, вогнетрывалыя — кааліны) кварцавыя пяскі, аздабленчы камень, сланцы. Сярод паліўных рэсурсаў пераважае буры вугаль і торф.

Левабярэжная частка вобласці мае значныя запасы мінеральна-лекавальных водаў кшталту «Міргародская», узведзена і эксплуатуецца радовішча радонавых водаў.

### Водныя аб’екты

Па вобласці цякуць 1037 рэчак, якія належаць да басейнаў Дняпра і Паўднёвага Буга. Галоўная рака — Дняпро (правыя прытокі — Рось, Вальшанка, Цясмын (133 км), левыя — Супой, Сула. Да басейну Паўднёвага Буга належаць рэкі Горскі Цікыч, Гнілы Цікыч, Ятрань. Найбуйнейшыя вадасховішчы — Канеўскае і Крамянчуцкае, акрамя гэтага пабудавана 37 невялікіх вадасховішчаў і звыш гэтага існуе 2,3 тысячаў азёраў, сажалак і вадаёмаў.

Гісторыя
--------

Тэрыторыя цяперашняй Чаркаскай вобласці была заселеная ў эпоху палеаліту (прыблізна 40 тысяч гадоў таму).

У Раннім Сярэднявеччы гэтыя землі ўваходзілі ў Кіеўскую Русь. Але ў 1239—1240 гадах уся тэрыторыя Чаркашчыны была спустошаная мангола-татарскім нашэсцем.

У Познім Сярэднявеччы тэрыторыя сучаснай вобласці была далучаная да Вялікага Княства Літоўскага і ўвайшла ў склад Кіеўскага ваяводства.

Пасля Люблінскай уніі і ўтварэння Рэчы Паспалітай пачынае ўзмацняцца феадальны прыгон, што вядзе да сялянскіх паўстанняў. У выніку, 8 студзеня 1654 года Пераяслаўская рада ўхваліла рашэнне пра ўтварэнне саюза паміж Украінай і Рускім царствам.

Пасля ўстанаўлення савецкай улады ва Украіне Чаркашчына ўвайшла ў склад УССР. Чаркаская вобласць УССР была ўтвораная 7 студзеня 1954 года.

Адміністрацыйна-тэратарыяльны падзел
------------------------------------

* раёнаў — 4;
* раёнаў у гарадах — 2;
* населеных пунктаў — 855, у тым ліку:
	+ сельскіх — 824;
	+ гарадскіх — 31, у тым ліку:
		- пасёлкаў гарадскога тыпу — 15;
		- гарадоў — 16, у тым ліку:
			* гарадоў абласнога значэння — 6;
			* гарадоў раённага значэння — 10;
* сельскіх саветаў — 525.

Мясцовае самакіраванне ў вобласці ажыццяўляе Чаркаскі абласны савет, выканаўчую ўладу — абласная дзяржаўная адміністрацыя. Кіраўніком вобласці (губернатарам) з’яўляецца старшыня аблдзяржадміністрацыі, які назначаецца Прэзідэнтам Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Уряд визначив адміністративні центри та затвердив території громад усіх областей

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* oda.ck.ua Архівавана 9 лютага 2015. — Сайт Чаркаскай абласной адміністрацыі

| Чаркаская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Залатаношскі
* Звэныгародскі
* Уманскі
* Чаркаскі

 | Сцяг Чаркаскай вобласціСцяг Чаркаскай вобласціГерб Чаркаскай вобласціГерб Чаркаскай вобласці |
| Гарады | 
* Ватуцінэ
* Гарадышчэ
* Жашкіў
* Залатаноша
* Звэныгародка
* Кам’янка
* Каніў
* Корсунь-Шэўчэнкіўскы
* Манастырышчэ
* Сміла
* Тальнэ
* Умань
* Хрыстыніўка
* **Чаркасы**
* Чыгырын
* Шпола

 |
| Пгт | 
* Бабанка
* Букы
* Вільшана
* Вэрхнячка
* Драбіў
* Еркы
* Ірдынь
* Катэрынопіль
* Лысянка
* Манькіўка
* Стэбліў
* Цвітковэ
* Цыбуліў
* Чарнабай

 |

| Адміністрацыйны падзел Украіны |
| --- |
| Вобласці | Адэская ·  Валынская ·  Вінніцкая ·  Данецкая ·  Днепрапятроўская ·  Жытомірская ·  Закарпацкая ·  Запарожская ·  Івана-Франкоўская ·  Кіеўская ·  Кіраваградская ·  Луганская ·  Львоўская ·  Мікалаеўская ·  Палтаўская ·  Ровенская ·  Сумская ·  Харкаўская ·  Херсонская ·  Хмяльніцкая ·  Цярнопальская ·  Чаркаская ·  Чарнавіцкая ·  Чарнігаўская |  |
| Аўтаномная рэспубліка | Крым |
| Гарады са спецыяльным статусам | Кіеў ·  Севастопаль |