recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Міхаіл Вацлававіч Мішкевіч** (нар. 8 ліпеня 1954, в. Лубень, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне раманскага мовазнаўства, эканаміст. Кандыдат філалагічных навук (1986), дацэнт (1989). Член Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўніцкіх навук (2000).

Біяграфія
---------

Сконочыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (спецыяльнасць «Французская і нямецкая мовы», 1976), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Міжнародныя эканамічныя адносіны», 1996).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (у 1989—1995 — загадчык кафедры замежных моў, 1995—2008 — дэкан факультэта міжнародных эканамічных адносін, з 2008 — прарэктар па вучэбна-выхаваўчай рабоце).
Навуковыя інтарэсы: філалогія; замежныя мовы; эканоміка; кіраванне.

Узнагароды
----------

Значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1998), ордэн Акадэмічных пальм (Ordre des Palmes académiques, Францыя, 2003), медаль Францыска Скарыны (2008), медаль імя А. І. Газулова (2011).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ареальная специфика французских антропонимов (фонетический аспект) : автореферат
* диссертации … кандидата филологических наук : 10.02.05 / Мишкевич Михаил Вацлавович. ― Минск, 1985.
* Мировая экономика : учебное пособие / Н. И. Базылев, М. В. Мишкевич, М. Н. Базылева. ― Минск, 2004.
* Словарь-справочник по современной экономике : на пяти языках / М. В. Мишкевич [и др.]. ― Минск, 1996.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Абаленскі-Белы.
**Васі́ль Абале́нскі-Бе́лы** (?-пасля 1762) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, князь, тайны саветнік (1755). З роду князёў Абаленскіх-Белых. У 1742 у чыне брыгадзіра быў камандантам у г. Кізляр, у 1743 тамсама камандзір мясцовых войскаў, у 1751 прызначаны генерал-маёрам, у 1753 — губернатарам Смаленска, у 1762 — прэзідэнтам Калегіі эканоміі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Власьев Г. А.* Потомство Рюрика. Материалы для составления родословий. Т. 1. Князья Черниговские. Ч. 2. — СПб. 1906.
* *Волков С. В.* Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. Том II. Л—Я. — М. 2009. — С. 228. — ISBN 978-5-9524-4167-5
**Ханна Хёх** (сапраўднае імя Ханна Тэрэза Іагана Хёх, ням. Hannah Höch; 1 лістапада 1889—31 мая 1978) — нямецкая мастачка—дадаіст, майстар калажу.

Жыццё і творчасць
-----------------

Іагана Хёх нарадзілася ў сям’і страхавога агента, маці яе была мастаком-аматарам. У 15-гадовым узросце дзяўчына была вымушана пакінуць школу, каб клапаціцца пра малодшых братоў і сёстраў. У 1912 годзе яна паступіла ў берлінскую Школу прыкладнога мастацтва. У 1914 годзе Хёх наведала ў Кёльне вялікую выставу нямецкага сучаснага мастацтва, потым вучылася ў школе пры Музеі прыкладнога мастацтва ў Берліне, у класе ў Эміля Орліка. У гэты час яна пазнаёмілася з Раулем Хаўсманам і ўступіла з ім у блізкія адносіны. Таксама з Хаўсманам Хёх стаў развіваць мастацкі кірунак фотамантажу. У 1916—1926 гадах мастачка працавала для выдавецтва Ullstein Verlag, пераважна ў яго часопісным аддзяленні. Дзякуючы Хаўсману, Х. Хёх у 1917 годзе пазнаёмілася з дадаісцкімі мастакамі Берліна. У 1920 годзе яна прымае ўдзел у Першай міжнароднай дада-выставе. Пачынаючы з 1920 года Хёх была пастаяннай удзельніцай штогадовых выставак мастацкай групы Лістапад. У тым жа 1920 годзе Хёх і Хаўсман паехалі ў Прагу для ўсталявання адносін з чэхаславацкімі дадаістамі.

У 1921 годзе Хёх і Хаўсман расталіся. У 1924 годзе яна здзейсніла паездку ў Парыж. На зваротнай дарозе на радзіму мастачка наведала Піта Мандрыяна і членаў галандскага мастацкага гурта De Stijl. У 1924 годзе Хёх удзельнічала ў мастацкай выставе ў СССР, у 1925 — у выставе, арганізаванай Нямецкім таварыствам мастацтваў (Deutsche Kunstgemeinschaft) у Берліне. У 1926 годзе Хёх пазнаёмілася з пісьменніцай Ціл Бругман, з якой яна ў 1929 годзе жыла і працавала ў Гаазе, і затым, да 1936 года, у Берліне. У 1932 годзе яна выстаўляла свае калажы ў ЗША.

У 1933—1945 годзе Ханне Хёх было забаронена займацца мастацкай дзейнасцю. Працы яе былі абвешчаныя дэгенератыўным мастацтвам, іх было забаронена выстаўляць. Да 1937 года Хёх рассталася з Бругман, у 1938 годзе яна выйшла замуж за піяніста Курта Маціса, з якім жыла да 1944 года. У 1965 годзе Х. Хёх прынялі ў Берлінскую акадэмію мастацтваў.

Мастацкая спадчына Х. Хёх вельмі разнастайная і належыць таксама да розных напрамкаў у мастацтве. У 1996 годзе зямля Берлін заснавала датуемую цяпер сумай у 15 000 еўра Прэмію Ханны Хёх за выдатныя дасягненні ў мастацтве.

Зноскі
------

1. 1 2  Hannah Höch<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Hannah Höch — 2008.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18558540'></a>
3. ↑
4. 1 2  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
5. ↑  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
6. ↑   Праверана 5 верасня 2020.
7. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
8. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з падобнымі імёнамі, гл. Адамовіч і Вячаслаў Адамовіч.

**Вячасла́ў (Ва́цлаў) Анто́навіч Адамовіч** (19 лютага 1864 — 21 лютага 1939) — беларускі палітычны і вайсковы дзеяч, выдавец, публіцыст. Бацька Вячаслава Вячаслававіча Адамовіча.

Біяграфія
---------

У 1907—1914 гадах выдаваў у горадзе Коўна газету «Северо-западный телеграф». З 1917 года ўдзельнічаў у беларускім вайсковым руху. У 1919—1920 гадах быў сябрам Беларускай Вайсковай Камісіі, браў удзел у стварэнні таемнай вайсковай арганізацыі «Зялёны Дуб», якую ўзначаліў яго сын Вячаслаў (атаман Дзяргач). Браў удзел у антыбальшавіцкай акцыі пачатку 1920-х гадоў. Пазней адышоў ад палітычнай дзейнасці, жыў у Вільні.

Біяграфія асобы недастаткова вывучаная, часта яму прыпісваецца дзейнасць сына.

Зноскі
------

1. ↑  Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. С. 44
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шамшур.
**Вячаслаў Вячаслававіч Шамшур** (нар. 20 жніўня 1942, в. Пціцкія, Мёрскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастацтвазнаўца, мастак, педагог, прафесар, член Саюза мастакоў Беларусі.

Біяграфія
---------

Закончыў сярэднюю школу ў Міёрах, мастацка-графічны факультэт Віцебскага педінстытута (1970), аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (1978). Працуе ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце з 1970 года, дацэнт з 1984 года, прафесар з 1993 года. Загадчык кафедры методыкі прыкладнога выяўленчага мастацтва.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Друкуецца ў перыядычных выданнях з 1977 года. Адзін з першых беларускіх даследчыкаў творчасці Малевіча, Шагала, Лісіцкага і іншых мастакоў паслярэвалюцыйнага Віцебска. Аўтар манаграфіі «Аб агітацыйна-афармленчым мастацтве Беларусі» (1989), раздзела 6-га тома «Гісторыі беларускага мастацтва», шэрагу навуковых артыкулаў у перыядычным друку па этнаграфіі і мастацтве Беларусі, метадычных і навучальных дапаможнікаў.

Творчасць
---------

Удзельнік мастацкіх выстаў з 1986 года. Працуе ў станковай графіцы (пейзаж, партрэт, нацюрморт). Стварыў серыю графічных прац «Дарога на Міёры», «Віцебск і Віцебшчына», шмат асобных карцін — «Зімовыя карцінкі» (1986), «Хутка ў вырай» (1987), «Забавы дзяцінства. Калаўрот» (1987), «Аколіца» (1988), «Велікодная раніца» (1990), «Вячэрняя літургія» (1996) і інш. Творы вызначаюцца выразнасцю пластычнай мовы, нацыянальным каларытам, эмацыянальным настроем.

Вялікае месца ў творчасці мастака займаюць матывы роднай Міёршчыны.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства асветы БССР, значком «Выдатнік народнай асветы».

Літаратура
----------

* Шамшур Вячаслаў Вячаслававіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г. М. Маняк [і інш.]. — Мн. 1988. — С. 549.
Міжнародны рух, які займае рыторыку "99%" (народ) супраць "1%" (эліты), быў прыкладам папулісцкага грамадскага руху.
Як вызначана з Нолан-дыяграмы, папулізм (і таталітарызм) размешчаны ўнізе злева.
Мультфільм з 1896 года, у якім Уільям Джэнінгс Браян, заўзяты прыхільнік папулізму, глытаў сімвал Дэмакратычнай партыі Амерыкі.
**Папулізм** (фр.: popylisme ад лац.: populus - народ) — від, форма, стыль, метад палітычнай дзейнасці, уласцівы як асобным палітыкам, так і розным грамадскім плыням і рухам, якія апелююць да шырокіх мас і адлюстроўваюць супярэчнасці масавай свядомасці.

Асноўныя ідэі папулізму
-----------------------

* прамы ўдзел народа ў кіраванні («прамая дэмакратыя»),
* аўтарытэтны лідар,
* недавер да прадстаўнічых дзяржаўных інстытутаў,
* агульная крытыка бюракратыі, карупцыі і да т.п.

Папулісты найчасцей выкарыстоўваюць наіўную веру мас у магчымасць найпрасцейшым і найхутчэйшым чынам вырашыць сацыяльныя ці нацыянальныя праблемы, антыінтэлектуалізм і інш. Папулізм можа быць дэмакратычны, кансерватыўны, рэакцыйны і інш. У паліталогіі ён існуе ў шырокім спектры - ад апалагетыкі ў якасці мадэлі «непасрэднай» дэмакратыі да рэзкай крытыкі і атаясамлення з дэмагогіяй.

Гл. таксама
-----------

* Аўтакратыя
* Апартунізм
* Ахлакратыя
* Дэмагогія
* Прагматызм
* Культ асобы
* Argumentum ad populum

Літаратура
----------

* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 1998. ISBN 985-11-0108-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12231583j · GND: 4129521-3 · LCCN: sh85104931 · Microsoft: 526877150 · NDL: 00569129 · NKC: ph124350 · SUDOC: 031016340 |

 |
**Цэнтральны банк Рэспублікі Арменія** (ЦБА, ЦБ РА) (арм.: Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական Բանկ) — юрыдычная асоба, адзіным заснавальнікам якой з'яўляецца Рэспубліка Арменія, з'яўляецца органам банкаўскага рэгулявання і банкаўскага нагляду.

Асноўнай задачай Цэнтральнага банка з'яўляецца забеспячэнне стабільнасці цэн у краіне. Задачамі Цэнтральнага банка таксама з'яўляюцца забеспячэнне неабходных умоў для стабільнасці, ліквіднасці, плацежаздольнасці і нармальнага функцыянавання банкаўскай сістэмы Рэспублікі Арменія і стварэнне і развіццё эфектыўнай плацёжна-разліковай сістэмы. Пры выкананні сваіх паўнамоцтваў Цэнтральны банк не залежыць ад выканаўчай улады.

Старшыня Цэнтральнага банка з'яўляецца вышэйшай службовай асобай Цэнтральнага банка. Старшыня Цэнтральнага банка прызначаецца Нацыянальным Сходам па прапанове Прэзідэнта Рэспублікі Арменія тэрмінам на шэсць гадоў. Намеснік Старшыні Цэнтральнага банка прызначаецца Прэзідэнтам Рэспублікі Арменія тэрмінам на шэсць гадоў, члены савета Цэнтральнага банка — тэрмінам на пяць гадоў.

Старшыня Цэнтральнага банка Арменіі — Артур Джавадзян.

Намеснік Старшыні Цэнтральнага банка — Нерсес Ерыцян.

Члены Савета Цэнтральнага банка — Алег Агасян, Ашот Мкртчан, Артур Сцепанян, Арменак Дарбінян, Вахтанг Абрамян.

Цэнтральны банк дзейнічае ў адпаведнасці з Канстытуцыяй і законамі Рэспублікі Арменія. У адпаведнасці з законам Законам «Аб Цэнтральным Банку Рэспублікі Арменія», Цэнтральны банк у мэтах рэалізацыі сваіх задач:

* выпускае валюту Рэспублікі Арменія, арганізуе і рэгулюе грашовы зварот;
* ажыццяўляе банкаўскае абслугоўванне Урада;
* з'яўляецца фінансавым агентам і кансультантам Урада;
* ліцэнзуе банкі, у прадугледжаных законам выпадках — і іншых асоб, рэгулюе і кантралюе іх дзейнасць;
* у якасці крэдытора апошняй інстанцыі дае банкам крэдыты;
* рэгулюе і кантралюе дзейнасць грашова-крэдытнай сістэмы;
* валодае, выкарыстоўвае і распараджаецца міжнароднымі рэзервамі Рэспублікі Арменія.

Цэнтральны банк Арменіі з'яўляецца заснавальнікам нацыянальнай аплатнай сістэмы разлікаў па пластыкавых картах Арменіан Кард.

Зноскі
------

1. ↑  Закон Республики Армения о Центральном Банке **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2020. Праверана 27 сакавіка 2015.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Радзіеўскі.
**Міхаіл Васілевіч Радзіе́ўскі** (нар. 25 чэрвеня 1936) — вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук (1990), прафесар (2000).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Гярбелевічы (зараз у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі). У 1957 годзе скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут. Абараніў кандыдацкую дысертацыю ў 1964 годзе. У 1964—1966 гадах працаваў старшым навуковым супрацоўнікам у Цэнтральным навукова-даследчым і праектна-тэхналагічным інстытуце тэхнікі кіравання. У 1966—1981 гадах у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі, дацэнт кафедры «Арганізацыя і планаванне прамысловых прадпрыемстваў». У 1981—1990 гадах старшы навуковы супрацоўнік сектара эканомікі машынабудавання Навукова-даследчага эканамічнага інстытута Міністэрства эканомікі БССР, у 1990—1994 гадах — загадчык сектара. З 1994 года М. В. Радзіеўскі ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце, прафесар кафедры эканомікі і кіравання навуковымі даследаваннямі, праектаваннем і вытворчасцю.

Правадзейны член Міжнароднай акадэміі тэорыі і практыкі арганізацыі вытворчасці з 1998 года, эксперт і вучоны сакратар экспертнага савета Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь па эканоміцы з 1995 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя навуковыя працы па планаванні і бізнес-планаванні на прамысловых прадпрыемствах, аператыўным кіраванні вытворчасцю, развіццю інавацыйных тэхналогій, маркетынгу ў сістэме кіравання прадпрыемствамі. Аўтар больш за 75 артыкулаў і тэзісаў дакладаў, 3 манаграфій і 11 вучэбных дапаможнікаў. Кіраваў падрыхтоўкай 2 кандыдацкіх дысертацый.

Сярод апублікаванага:

* Планирование и учёт незавершенного производства. — Мн. 1971;
* Планирование на промышленном предприятии в условиях АСУ. — Мн. 1974;
* Оперативное управление промышленным производством. — Мн. 1985;
* Развитие арендного подряда на машиностроительных предприятиях. — Мн. 1990 (разам з С. М. Танковіч)
* Организация производства: инновационная стратегия устойчивого развития предприятия. — Мн.: Управленец, 2006.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2001
2. 1 2 3 4 5 6 7  Радиевский Михаил Васильевич // ЭКОНОМИКА.BY (руск.)

Літаратура
----------

* Радзіеўскі Міхаіл Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 219. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Беларусь у асобах і падзеях. Радзіеўскі Міхаіл Васільевіч. // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Радиевский Михаил Васильевич // ЭКОНОМИКА.BY (руск.)
Цэнтральны вакзал Стакгольма
**Цэнтральны вакзал Стакгольма** (шведск.: Stockholms centralstation) — найбуйнейшы чыгуначны вакзал у Швецыі. Знаходзіцца ў раёне Нормальм ля Цэнтральнай Плошчы і вуліцы Васагатан. Абмежаваны вуліцай Ватугатан на поўдні і Кунгсброн на поўначы.

Станцыя была адкрыта 18 ліпеня 1871 года (Паўднёвая станцыя адкрыта 10 лютага 1860 г). На сённяшні дзень гэта найбуйнейшая чыгуначная станцыя ў Скандынавіі і другі па велічыні пасажырскі цэнтр з каля 200 000 наведвальнікаў штодня. Разам са станцыяй метро Т-Сентрален, Цэнтральны вакзал Стакгольма з'яўляецца найбуйнейшым у Скандынавіі з 450 000 пасажырамі ў суткі.
**Вячаслаў Анатольевіч Штыро́ў** (руск.: Вячесла́в Анато́льевич Штыро́в, нар. 23 мая 1953, Хандыга, Томпанскі раён, Якуцкая АССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэзідэнт Рэспублікі Саха (Якуція) (2002—2010).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 мая 1953 года ў пасёлку Хандыга. Бацька — Анатоль Ціханавіч Штыроў, контр-адмірал, першы намеснік начальніка разведкі ЦАФ ВМФ СССР, намеснік начальніка ваенна-марскога кпраўлення Камандавання войскаў на Паўднёва-Заходнім кірунку, пісьменнік-марыніст. Па нацыянальнасці рускі. У 1975 годзе скончыў Далёкаўсходні політэхнічны інстытут па спецыяльнасці інжынер-будаўнік. Кандыдат эканамічных навук. Пасля заканчэння інстытута быў накіраваны на працу ва Упраўленне будаўніцтва «Гокбуд» Вілюйгэсбуда Мінэнерга СССР.

У 1986 годзе прызначаны намеснікам кіраўніка трэстам «Айхалэнергапрамбуд» Вілюйгэсбуда Мінэнерга СССР, в. а. намесніка галоўнага інжынера, начальнікам па вытворчасці — першым намеснікам начальніка ўпраўлення будаўніцтва «Вілюйгэсбуд» Мінэнерга СССР.

У 1986—1988 гадах — намеснік загадчыка аддзела будаўніцтва Якуцкага абкама КПСС. З 1988 па 1991 год — аспірант Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС. Абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1991 годзе прызначаны міністрам будаўніцтва і інвестыцый Якуцкай-Саха ССР. У гэтым жа годзе пайшоў на выбары з кандыдатам у прэзідэнты Якуцкай — Саха ССР М. Я. Нікалаевым у якасці кандыдата ў віцэ-прэзідэнты Якуцкай — Саха ССР. 20 снежня 1991 г. быў абраны віцэ-прэзідэнтам Якуцкай — Саха ССР.

З 1992 па снежань 1994 года сумяшчаў абавязкі віцэ-прэзідэнта і Старшыні Урада Рэспублікі Саха (Якуція). З 10 жніўня 1995 года прэзідэнт акцыянернай кампаніі «Алмазы Расіі-Саха» З 1996 па 2002 год — Прэзідэнт АК «АЛРОСА».

| ⛭Кіраўнікі Рэспублікі Саха (Якуція) |
| --- |
| Герб Якуціі | 
* Міхаіл Нікалаеў (1991—2002)
* Вячаслаў Штыроў (2002—2010)
* Ягор Барысаў (з 2010)

 | Сцяг Якуціі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 113558690X · LCCN: n2015063573 · SUDOC: 230610412 · VIAF: 237144783027965405411 |

1. ↑
**Віленскі дагавор** — дагавор, заключаны паміж Лівонскім ордэнам і Вялікім Княствам Літоўскім 31 жніўня 1559 года.

Перадгісторыя
-------------

У 1558 годзе пачалася Лівонская вайна. За май-кастрычнік 1558 года рускія войскі ўзялі 20 гарадоў-крэпасцяў, пасля чаго вярнуліся да сябе на зімовыя кватэры, пакінуўшы ў гарадах невялікія гарнізоны. Гэтым скарыстаўся новы энергічны магістр Готхард Кетлер. Сабраўшы 10-тысячную армію, ён вырашыў вярнуць страчанае. Аднак невялікі поспех Кетлера абярнуўся для лівонцаў вялікай бядой. У адказ на дзеянні Лівонскай канфедэрацыі, праз два месяцы пасля падзення крэпасці Рынген рускімі войскамі быў праведзены зімовы рэйд. У бітве пры Тырзене лівонскае войска было цалкам разгромлена, і рускія войскі, якія захапіоі 11 гарадоў і дайшлі да Рыгі, у лютым вярнуліся дахмоў з велізарнай здабычай і вялікай колькасцю палонных. Пасля зімовага рэйду 1559 года Іван IV падаў Лівонскай канфедэрацыі перамір'е з сакавіка па лістапад, не замацаваўшы пры гэтым свой поспех.

Падпісанне дагавора
-------------------

Падчас перамір'я (31 жніўня) Гатард Кетлер заключыў у Вільні з літоўскім вялікім князем Жыгімонтам II пагадненне, паводле якога землі ордэна і ўладанні рыжскага архібіскупа пераходзілі пад «кліентэлу і пратэкцыю», гэта значыць пад пратэктарат Вялікага Княства Літоўскага. 15 верасня падобны дагавор быў заключаны з архібіскупам рыжскім Вільгельмам.

За абарону Ордэн перадаваў Вялікаму Княству Літоўскаму пад заклад паўднёва-ўсходнюю частку Лівоніі з гарадамі Розітэн, Лютцэн, Дынабург, Зельбург і Баўске, архібіскуп Вільгельм — гарады Марыенхаўзен, Леневардэн, двары Лобань і Бірзен. Пасля заканчэння вайны Жыгімонт Аўгуст абавязаўся вярнуць гэтыя землі за 600 тысяч гульдэнаў Ордэну і за 100 тысяч архібіскупу. Вярхоўная ўлада над гэтымі тэрыторыямі, якія складалі прыкладна шостую частку ўсёй Лівоніі, заставалася ў германскага імператара.

Вынікі і наступствы
-------------------

Дагавор не прадухіліў акупацыі лівонскіх земляў рускімі войскамі, аднак паслужыў падставай для ўступлення Вялікага Княства Літоўскага ў вайну.

Публікацыі
----------

* Codex diplomaticus regni Poloniae et magni ducatus Lithuaniae / M. Dogiel. — Vilna, 1765. — T. V.

Літаратура
----------

* *Форстен Г. В*. Балтийский вопрос в XVI—XVII столетиях // Записки историко-филологического факультета Императорского Санкт-Петербургского университета. — Т. 1. — СПб.: Типография В. С. Балашева и К, 1893. — С. 242-243.
**Ві́ленскі мане́тны двор** — асноўны цэнтр манетнай вытворчасці Вялікага Княства Літоўскага.

Існаваў з канца XV ст. да 30 снежня 1667 года. Да вытворчасці Віленскага манетнага двара адносяць і сярэбраныя дэнарыі Вітаўта (1392—1430). Пры Аляксандру Ягелончыку выпускаў сярэбраныя манеты наміналам ад дэнара да гроша, пры Жыгімонце Старым — паўгрошы і грошы, пры Жыгімонце Аўгусце быў агульнадзяржаўным манетным дваром Рэчы Паспалітай, вырабляў наміналы ад дэнара да партугала (залатая манета), пры Стэфане Баторыі выпускаў наміналы ад дэнарыя да дуката, пры Жыгімонце Вазе — ад соліда да партугала, пры Уладзіславе IV — партугалы, пры Яне ІІ Казіміры — ад соліда да дуката. Да Люблінскай уніі 1569 года манеты выпускаліся з выявай Пагоні на асобнай стапе. У час праўлення С. Баторыя з уніфікацыяй грашовай вытворчасці Рэчы Паспалітай на манеце адбіваліся гербы Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага, а пры Яне ІІ Казіміры аднавілі Пагоню. Манеты Віленскага двара вылучаюцца па гербах падскарбіяў вялікіх літоўскіх або па знаках арандатараў двара.

Гл. таксама
-----------

* Абол
* Ульрых Гозій — кіраўнік Віленскага манетнага двара ў 1508—1535 гадах

Літаратура
----------

* *Gumowski M.* Mennica Wilenska w XVI i XVII wieku. — Warszawa, 1921.
Кавалкі смаляка
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Смаляк (значэнні).
**Смаляк** — прасмоленая драўніна хвойных парод (галоўным чынам хвоі звычайнай; радзей сібірскага кедра), падзеленая на кавалкі і вычышчаная ад кары, грунта і гнілі.

Прасмольванне драўніны адбываецца з-за адмірання жывых клетак, смаляных хадоў у выніку ранення смаланоснай сістэмы. Жывіца, якая выцякае з адмерлых або пашкоджаных смаляных хадоў запаўняе трахеіды і міжклетнікі, насычае сценкі клетак. Найбольшае значэнне мае *пнёвы смаляк* — натуральна прасмоленая на працягу 10-15 гадоў (пасля рубкі) ядровая частка выкарчаваных пнёў (уключаючы карані). Таксама ў якасці смаляку могуць выкарыстоўвацца гладкія нарасты, якія выраслі на ствалах хвойных дрэў і адрозніваюцца павышаным утрыманнем смалы.

У смаляку змяшчаецца каля 13 % (і больш) смаляных і тлустых кіслот і іх кіслародзмяшчальных вытворных, 3-5 % монатэрпенаў, тэрпенавых спіртоў і інш. Смаляк ужываецца ў якасці тэхналагічнай сыравіны для атрымання экстракцыйнай каніфолі, шкіпінару і іншых лесахімічных прадуктаў. З адной тоны смаляку шляхам апрацоўкі арганічнымі растваральнікамі (звычайна бензінам) з наступнай перапрацоўкай экстракту атрымліваецца 75-120 кг каніфолі, 25-35 кг шкіпінару і 3-7 кг флатацыйнага алею.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с.
2. ↑  Альбом пороков древесины / А. Т. Вакин, О. И. Полубояринов, В.А. Соловьёв. — М.: Лесн. пром-сть, 1969. — С. 60.

Літаратура
----------

* *Гордон Л. Скворцов С. Лисов В.* Технология и оборудование лесохимических производств.— 5 изд. — М. 1988.
* Осмол // Лесная энциклопедия: в 2-х т. / гл. ред. Воробьев Г. И.; ред. колл.: Анучин Н. А. и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — Т. 2. — 631 с. илл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777916446 |
Цэнтральны канал
**Цэнтральны канал** (фр.: Le Canal du Centre) — канал у дэпартаменце Сона і Луара (Бургундыя). Канал быў пабудаваны ў 1784-1791 гадах і злучае рэкі Сона і Луара, мае даўжыню 112 км і 61 шлюз. Пачынаецца канал у Шалон-сюр-Соне на рацэ Сона, канчаецца, злучаючыся з Бакавым (абводным) каналам Луары ў Дзігуэне. Вышэйшы пункт - 301 м над узроўнем мора, найнізкі - 175 м у Шалон-сюр-Соне. Важнейшыя парты - Дзігуэн, Монса-ле-Мін, Шаньі, Шалон-сюр-Сон.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Цэнтральны канал**
* Canal du Centre & Roanne — артыкул пра Цэнтральны канал.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Біхар.
 
**Біхар** (англ.: Bihar; хіндзі: बिहार ; урду: بہار; IPA: [bɪhaːr]) — штат на паўночным усходзе Індыі на высокаўрадлівай Інда-гангскай раўніне. Гранічыць з Непалам на поўначы, са штатамі Утар-Прадэш на захадзе, Джаркхандам на поўдні і Заходняй Бенгаліяй на ўсходзе. Займае дванаццатае месца сярод штатаў па плошчы (94 164 км²) і трэцяе па насельніцтву (82,8 млн чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтр — Патна, старажытная сталіца першых індыйскіх імперый Нандаў (4 ст. да н.э.) і Маур'яў (4—2 стст. да н.э.). У культурным плане Біхар з'яўляецца часткай бходжпуры-моўнага «хартленда» Індыі.

Эканоміка
---------

Адзін з найменш развітых штатаў Індыі. Даход на душу насельніцтва складае 155 долл./год пры сярэднім па краіне 255 долл./год. Звыш 30% насельніцтва жыве па-за рысай беднасці (у сярэднім па Індыі 22%). З сектараў эканомікі лідзіруюць сельская гаспадарка і гандаль. Індустрыялізація ідзе слаба, пераважна ў харчовай прамысловасці. Здабыўная і перапрацоўчая прамысловасць былі сканцэнтраваныя галоўным чынам у паўднёвай частцы штата і апынуліся пасля 2000 у новаствораным штаце Джаркханд. Новы, зменшаны Біхар становіцца выразна аграрным і страчвае каля 40% свайго былога даходу. ВУП Біхара ў 2004 — 19 млрд. долл. у бягучых цэнах.

Насельніцтва
------------

Афіцыйныя мовы — хіндзі і урду, таксама распаўсюджана санталі. Індуістаў — звыш 83 %, мусульман — каля 17 %, астатніх вернікаў — менш за 0,5 %. Вегетарыянства распаўсюджана сярод верхняга і сярэдняга класаў біхарцаў-індуістаў.

Вядомыя асобы
-------------

* Джордж Оруэл

Буйныя гарады
-------------

* Дарбханга, Аўрангабад.

У Сеціве
--------

* Урад штата

| ⛭Штаты і тэрыторыі Індыі |
| --- |
| Штаты | 
* Андхра-Прадэш
* Аруначал-Прадэш
* Адыша
* Асам
* Біхар
* Гоа
* Гуджарат
* Джаму і Кашмір
* Джхаркханд
* Заходняя Бенгалія
* Карнатака
* Керала
* Мадх’я-Прадэш
* Маніпур
* Махараштра
* Мегхалая
* Мізарам
* Нагаленд
* Пенджаб
* Раджастхан
* Сікім
* Тамілнад
* Трыпура
* Утар-Прадэш
* Утаракханд
* Хар’яна
* Хімачал-Прадэш
* Чхатысгарх

 | Сцяг Індыі |
| Саюзныя тэрыторыі | 
* Андаманскія і Нікабарскія астравы
* Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу
* Ладакх
* Лакшадвіп
* Нацыянальная сталічная тэрыторыя Дэлі
* Пандышэры
* Чандыгарх

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4006563-7 · LCCN: n79077375 · VIAF: 243407858 |
Маршрут фатонаў пры папялістым святле: Сонца->Зямля->Месяц->Зямля
**Папялістае святло Месяца** — з'ява, калі мы бачым Месяц цалкам, хоць Сонцам асветлена толькі яго частка. Пры гэтым неасветленая прамым сонечным святлом частка паверхні Месяца мае характэрны папялісты колер.

Назіраецца незадоўга да і неўзабаве пасля маладзіка (у пачатку першай чвэрці і ў канцы апошняй чвэрці фаз Месяца).

Свячэнне неасветленай прамым сонечным святлом паверхні Месяца ўтвараецца сонечным святлом, рассеяным Зямлёй, а затым другі раз адлюстраваным Месяцам на Зямлю. Такім чынам, маршрут фатонаў папялістага святла Месяца такі: Сонца->Зямля->Месяц->вока назіральніка на Зямлі.

Серп Месяца з папялістым святлом, намаляваны Леанарда да Вінчы ў Лестэрскім кодэксе

Яркі серп — частка, наўпрост асветленая Сонцам. Астатняя частка Месяца асветленая святлом, адлюстраваным ад Зямлі

Папялстае святло Месяца

Прычына гэтай з'явы добра вядомая з часоў Леанарда да Вінчы і Местліна , настаўніка Кеплера, якія ўпершыню далі правільнае тлумачэнне папялістага святла. Тлумачэнне Местліна было апублікавана ў 1604 годзе ў сачыненні Кеплера «Astronomiae pars optica», тлумачэнне ж Леанарда да Вінчы, дадзенае на сто гадоў раней, было знойдзена ў яго рукапісах.

Упершыню інструментальныя параўнання яркасці папялістага святла і сярпа Месяца былі зроблены ў 1850 годзе французскімі астраномамі Араго і Лаж'е.

Фатаграфічныя даследаванні папялістага святла Месяца ў Пулкаўскай абсерваторыі, праведзеныя Г. А. Ціхавым, прывялі яго да высновы, што Зямля з Месяца мусіць выглядаць як дыск блакітнага колеру, што і пацвердзілася ў 1969 годзе. Г. Ціхаў лічыў важным весці сістэматычныя назіранні папялістага святла. Назірання за папялістым святлом Месяца дазваляюць рабіць выснову пра змену клімата Зямлі. Інтэнсіўнасць папялістага колеру ў пэўнай ступені залежыць ад колькасці воблачнасці на асветленым у дадзены момант баку Зямлі.

Зноскі
------

1. ↑  Местлин, Михаил // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  *Тихов Г.А.* Пепельный свет Луны // Природа — № 7 — 2010. — C. 78—80.
3. ↑  Человек на Луне Архівавана 2 лістапада 2013.
4. ↑  Пепельный свет Луны конфликтует с потеплением климата
**Роберт Прымус** (англ.: Robert Primus; нар. 10 лістапада 1990, Морвант, Трынідад і Табага) — трынідадскі футбаліст, абаронца клуба «Порт-оф-Спейн» і нацыянальнай зборнай Трынідада і Табага.

Клубная кар’ера
---------------

Прафейсійную кар’еру пачынаў на радзіне ў клубе «Сан-Хуан Джаблоці», у складзе якога станавіўся пераможцам і прызёрам чэмпіянату Трынідада і Табага, удзельнічаў у Лізе чэмпіёнаў КАНКАКАФ. У пачатку 2011 года перайшоў у казахстанскі клуб «Актабэ», з якім двойчы выйграў бронзавыя медалі, а ў 2013 годзе стаў чэмпіёнам Казахстана. У верасні 2013 года атрымаў цяжкую траўму калена, а ў чэрвені 2014 года ў першым жа матчы пасля вяртання на поле траўмаваўся зноў. У маі 2014 года, так і не аднавіўшыся ад траўмы, пакінуў «Актабэ».

У другой палове 2015 года, вярнуўшыся на радзіму, трэніраваўся з «Сент Энс Рэйнджэрс», а ў пачатку 2016 года папоўніў склад клуба «Морвант Каледонія Юнайтэд». У сезоне 2016/17 выступаў за «Сентрал», з якім стаў чэмпіёнам краіны.

У сакавіку 2018 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Слуцк». Пачынаў сезон 2018 у асноўным складзе каманды, аднак у красавіку атрымаў траўму і вярнуўся на поле толькі ў верасні. У снежні 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Слуцк». 

У сакавіку 2019 года далучыўся да індыйскага клуба «Мінерва Пенджаб», а ў верасні таго ж года перабраўся ў «Чэрчыл Бразерс». У верасні 2020 года перайшоў у «Бенгалуру Юнайтэд», дзе гуляў да лета 2021 года. У лютым 2022 года папоўніў склад «Аіджала», а ў жніўні 2022 года апынуўся ў Бутане, далучыўшся да клуба «Друк Лхаюл». У пачатку 2023 года вярнуўся на радзіму і стаў іграком «Порт-оф-Спейна».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2007 годзе выступаў на юнацкім чэмпіянаце свету, а ў 2009 годзе на моладзевым чэмпіянаце свету. 18 сакавіка 2009 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Трынідада і Табага, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў таварыскім матчы з Панамай (1:0).

Дасягненні
----------

* Трынідад і Табага 01Чэмпіён Чэмпіён Трынідада і Табага (2): 2008, 2016/17
* Трынідад і Табага 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Трынідада і Табага: 2009
* Казахстан 01Чэмпіён Чэмпіён Казахстана: 2013
* Казахстан 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Казахстана: 2014
* Казахстан 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Казахстана (2): 2011, 2012

Заўвагі
-------

1. ↑  Robert Primus // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  "Слуцк" подписал защитников из Сербии и Тринидада и Тобаго (руск.).  football.by (12 сакавіка 2018). Праверана 24 сакавіка 2018.
3. ↑  Муcа, Николич и Примус покинули "Слуцк" (руск.).  football.by (4 снежня 2018). Праверана 4 снежня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
**Сонечная печ** — прылада для выкарыстання сонечнага святла для падрыхтоўкі ежы без выкарыстання паліва або электраэнергіі. Аналагічныя па прынцыпе прылады часам ужываюцца для апраснення непрыдатнай для ўжывання вады ў засушлівых рэгіёнах.

Таксама тэрмін «сонечная печ» ужываецца для абазначэння больш складаных геліяўстановак для плаўкі і тэрмаапрацоўкі матэрыялаў. Такія сонечныя печы адрозніваюцца высокім коштам і прымяняюцца ў выпадках, калі неабходна стварыць асаблівыя («стэрыльныя») умовы плаўлення і тэрмаапрацоўкі, якія выключаюць ўнясенне прымешак у матэрыял, які апрацоўваецца. Найбуйнейшая на 1975 сонечная печ такога тыпу дзейнічала ў Фон-Ромэ-Адэё (Францыя); дыяметр люстэрка яе геліяканцэнтратара 54 м, магутнасць ~ 1 МВт.

Гл. таксама
-----------

* Сонечная энергетыка
* Сонечны калектар

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сонечная печ
* Сайт міжнароднай арганізацыі, якія прапагандуюць выкарыстанне сонечных печак
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гучы.
**Санці Гучы** (каля 1530 — 1600) — польска-італьянскі архітэктар і скульптар.

Біяграфія
---------

Пасля 1550 года, напэўна, з Фларэнцыі Гучы пераехаў у Польшчу і стаў прыдворным мастаком караля Жыгімонта Аўгуста, потым яго сястры каралевы Ганны Ягелонкі і яе мужа Стэфана Баторыя. Праца Санці Гучы ў Піньчаве была заўважнай, у ёй удзельнічалі многія пазней вядомыя мастакі. Школа Гучы стала адным з цэнтраў маньерызму, мастацтва і культуры ў Польшчы. За заслугі перад каронай Гучы быў набілітаваны.

Творчасць
---------

Гучы — адзін з паспяховейшых і плённейшых мастакоў сваёй эпохі, пабудаваў або рэканструяваў шэраг палацаў вядомых людзей па ўсёй Польшчы. Сярод іх замак Фірлеяў[pl] ў Янкавіцах на Вісле (1565—1585), дзе архітэктар таксама зрабіў надмагільныя скульптуры ў стылі маньерызму ў мясцовай парафіяльнай царкве (каля 1586). Новы палац Пятра Мышкоўскага[pl] ў Велькім Ксенжу[pl] (1585—1595), які не захаваўся да цяперашняга часу. Палац ў Лобжаве[pl] (1585—1587) у Кракаве. Пашырэнне замка ў Піньчаве (1591—1600). Таксама Гучы лічаць архітэктарам сінагогі Піньчаве.

Адной з яго найбольш заўважных прац лічаць стварэнне інтэр’еру і пахавальных помнікаў у капліцы Жыгімонта ў Вавельскім саборы. У капліцы, часта называнай пярлінай італьянскага Рэнесансу на поўначы ад Альпаў, знаходзяцца магілы караля Жыгімонта Аўгуста і каралевы Ганны Ягелонкі. Паміж 1594 і 1595 гадамі пад кіраўніцтвам Гучы адрамантавана капліца для магілы Стэфана Баторыя. Сярод іншага яго асноўных працы — капліца сям’і Браніцкіх у Непаламіцах (1596) і капліца Святой Ганны[pl] ў Піньчаве.

Некалькі архітэктараў Беларусі лічаць Санці Гучы аўтарам перабудовы Старога замка ў Гродне, але доказаў гэтаму няма.

### Галерэя

* Капліца Св. Ганны ў ПінчавеКапліца Св. Ганны ў Пінчаве
* Капліца Жыгімонта ў Вавельскім саборыКапліца Жыгімонта ў Вавельскім саборы
* Замак у Баранаве СандамірскімЗамак у Баранаве Сандамірскім
* ЯновіцыЯновіцы
* Новы ВышнічНовы Вышніч

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 2 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Santi Gucci // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>

Літаратура
----------

* *Hajduk, Olga M.* Kilka uwag o batoriańskiej przebudowie Starego Zamku w Grodnie oraz jej współczesnej rekonstrukcji // *Biuletyn Historii Sztuki*, *83*(4), 843—858.
* *Hajduk, Olga M.* Santi Gucci Fiorentino: artysta-przedsiêbiorca w Polsce XVI wieku. Rozprawa doktorska. — Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: santi-gucci · Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 133293785 · ISNI: 0000 0000 3244 765X · LCCN: n84094889 · NLP: A11869173 · VIAF: 8571539 |
**Семнаццаты з'езд КП(б)Б**. Адбыўся 10 — 18 чэрвеня 1938 г. у Мінску. Прысутнічалі 422 дэлегаты з рашаючым і 124 з дарадчым голасам ад 31 526 членаў і кандыдатаў у члены партыі (без вайсковых арганізацый). Парадак дня:

* справаздача ЦК КП(б)Б (А. А. Волкаў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КП(б)Б (М. І. Малінін);
* выбары ЦК КП(б)Б, Рэвізійнай камісіі.

З'езд падвёў вынікі гаспадарчага і культурнага будаўніцтва ў БССР за год, што мінуў пасля XVI з'езда КП(б)Б. Прырост валавой прадукцыі прамысловасці за гэты час склаў 15,8%, у калгасы аб'яднана 88% сялянскіх гаспадарак (96,2 % пасяўных плошчаў), іх абслугоўвалі 200 МТС. З'езд падкрэсліў неабходнасць большай актыўнасці акругкомаў і райкомаў партыі ў працы па выкананні пастановы студзеньскага (1938 г.) пленума ЦК УКП(б) «Аб памылках партарганізацый пры выключэнні камуністаў з партыі, аб фармальна-бюракратычных адносінах да апеляцый выключаных з УКП(б) і аб мерах па ліквідацыі гэтых недахопаў». На 15 мая 1938 г. у КП(б)Б было разгледжана 5366 апеляцый, 3143 выключаныя адноўлены ў партыі. Волкаў, які выступаў са справаздачным дакладам, зачытваў запіскі НКУС БССР, КПК пры ЦК УКП(б) па БССР, аддзелаў ЦК, даносныя лісты, з якіх вынікала, што антысавецкае падполле «звіло свае гнёзды» ў партыйным апараце, органах дзяржаўнай улады, наркаматах і грамадскіх арганізацыях. У заключэнне ён сказаў, «што ворагі народа рассыпаліся па ўсёй Беларусі, па ўсіх яе ўчастках — у прамысловасці, сельскай гаспадарцы, у савецкіх органах, у школах, ВНУ, камсамольскіх органах, у ваенных арганізацыях, аж да магазінаў», а таму 1938 г. павінен стаць годам «новага выкарчоўвання ворагаў». Апублікаваны 18 чэрвеня 1938 г. у газеце «Советская Белоруссия» даклад Волкава меў ужо не той тэкст, які захоўваецца ў стэнаграме Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь. На з'ездзе прысутнічалі прадстаўнікі ЦК УКП(б), якія аб усім, што адбывалася, паведамлялі ў Маскву. 18 чэрвеня ў прэзідыуме з'явіўся сакратар ЦК УКП(б) А. А. Андрэеў разам з намеснікам загадчыка Аддзела кіруючых партыйных органаў ЦК УКП(б) П. К. Панамарэнкам. Андрэеў паведаміў, што Волкаў не спраўляецца са сваімі абавязкамі і таму адклікаецца на іншую работу, а ў склад ЦК КПБ(б) рэкамендуецца ўвесці Панамарэнку. З'езд выбраў ЦК КП(б)Б з 66 членаў і 23 кандыдатаў, Рэвізійную камісію КП(б)Б з 9 членаў.

Літаратура
----------

* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК. Т. 3 1933—1945. — Мн. 1985.

| ⛭З’езды КП(б)Б і КПБ |
| --- |
| КП(б)Б | 
* I (1918)
* II (1919)
* III (1920)
* IV (1921)
* V (1921)
* VI (1922)
* VII (1923)
* VIII (1924)
* IX (1925)
* X (1927)
* XI (1927)
* XII (1929)
* XIII (1930)
* XIV (1932)
* XV (1934)
* XVI (1937)
* XVII (1938)
* XVIII (1940)
* XIX (1949)
* XX (1952)

 |
| КПБ | 
* XXI (1954)
* XXII (1956)
* XXIII (1959)
* XXIV (1960)
* XXV (1961)
* XXVI (1966)
* XXVII (1971)
* XXVIII (1976)
* XXIX (1981)
* XXX (1986)
* XXXI (1990)
* XXXII (1993)
* XXXIII (1996)
* XXXIV (1997)

 |
Дрэва з сонечных панэляў у Глайсдорфе
**Сонечная батарэя** — бытавы тэрмін, які выкарыстоўваецца ў гутарковай мове або ненавуковай прэсе. Звычайна пад тэрмінам "сонечная батарэя" маецца на ўвазе некалькі аб'яднаных фотаэлектрычных пераўтваральнікаў (фотаэлементаў) - паўправадніковых прылад, што прама пераўтвараюць сонечную энергію ў пастаянны электрычны ток.

Розныя прылады, якія дазваляюць пераўтвараць сонечнае выпраменьванне ў цеплавую і электрычную энергію, з'яўляюцца аб'ектам даследавання геліяэнергетыкм (ад Геліёс грэч. Ήλιος, Helios - сонца).

Гл. таксама
-----------

* Сонечная энергетыка
* Фотаэлемент
* Сонечны калектар

Літаратура
----------

* Со́нечная батарэ́я, фотаэлектрычны генератар // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 83. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Мадэлі фотаэлектрычны інвертар апісанне (на англійскай мове) VisSim зыходны код дыяграма (англ.)
* Працэс вытворчасці фотаэлектрычных пераўтваральнікаў на аснове крэмнія Архівавана 15 красавіка 2014. (англ.)
**Сант’яга Касарэс Кірога** (ісп.: Santiago Casares Quiroga; 8 мая 1884, Ла-Карунья, Іспанія — 17 лютага 1950, Парыж, Францыя) — іспанскі палітычны дзеяч, у 1931—1932 гады — міністр унутраных спраў, у 1936 годзе — старшыня ўрада прэзідэнта Мануэля Асанья.

Біяграфія
---------

Сант’яга Касарэс Кірога нарадзіўся ў буржуазнай сям’і. Да пяці гадоў пакутаваў на сухоты. У юнацтве вывучаў права ў Мадрыдзе. Выбраў тэмай для дысертацыі біяграфію галісійскага анархіста Рамона дэ ла Сагра-і-Перыса.

Касарэс Кірога заснаваў Рэспубліканскую галісійскую аўтаномную арганізацыю (ісп.: Organización Republicana Galega Autónoma, ORGA). На працягу ўсёй сваёй кар’еры галоўнай мэтай палітыка была аўтаномія Галісіі — яго роднай правінцыі. У 1930 годзе Касарэс Кірога прымае ўдзел у падпісанні Сан-Себасцьянскага пакта. ORGA увайшла ў Галісійскую Рэспубліканскую Федэрацыю (аб’яднала федэралістаў, радыкалаў і радыкал-сацыялістаў).

У снежні 1930 года Нацыянальны рэвалюцыйны камітэт (CRN) накіраваў Касарэса Кірогу ў горад Хаку (Jaca), каб адмяніць намечанае капітанам Фермінам Галанам Радрыгесам паўстанне хакскага гарнізона. Касарэс Кірога не паспеў своечасова спыніць Галана. Паўстанне было задушана, але Касарэс трапіў у турму.

У наступным 1931 годзе была зрынута манархія Альфонса XIII, усталявана Другая Іспанская Рэспубліка і сфармаваны Часовы ўрад. Касарэс Кірога ўвайшоў у яго ў якасці марскога міністра.

Ва ўрадзе Мануэля Асаньі (1931—1933) Касарэс Кірога быў міністрам унутраных спраў.

У 1936 годзе Асанья становіцца прэзідэнтам, а Кірога ўзначальвае ўрад. Няздольны справіцца з франкісцкім путчам, ён пакінуў свой пост амаль адразу пасля пачатку грамадзянскай вайны і з тых часоў ужо больш не займаў ніякіх дзяржаўных пасадаў.

Пасля ўваходу франкістаў у Барселону 26 студзеня 1939 года Касарэс Кірога эміграваў у Францыю.

Спасылкі
--------

* Сантьяго Касарес Кирога: биография Архівавана 14 красавіка 2018. (руск.)
* Сантьяго Касарес Кирога (ісп.)

Зноскі
------

1. 1 2 3 4   Праверана 20 студзеня 2020.
2. 1 2 3 4   Праверана 20 студзеня 2020.
**Даньмэй** (кіт.: (耽美) — жанр літаратуры і іншых мастацтваў (коміксы, кіно, мультыплікацыя), у якім распавядаецца аб рамантычных адносінах паміж персанажамі мужчынскага полу. Літаральна гэты тэрмін можна перавесці, як «не адмаўляць сабе ў прыгажосці, песціцца прыгажосцю». У Кітаі дадзены жанр атрымаў найбольшае распаўсюджанне ў выглядзе раманаў, дзе дзеянне адбываецца ў фэнтэзійным антуражы, часта падобным на сярэднявечны Кітай. Найбольш вядомымі аўтарамі твораў у жанры даньмэй з’яўляюцца Масян Тунсю  (руск.) (бел. (墨香铜臭), Жаубаа Бучы Жоу (肉包不吃肉), раманы якіх былі экранізаваны і перакладзены на еўрапейскія мовы. У межах жанру вылучаюць падвіды цыншуй вэнь (清水文, «чысты» твор), і жоу вэнь (肉文, «плоцевы» твор) у залежнасці ад таго, якое месца займае ў кнізе секс. Многія творы ў жанры даньмэй знаходзяцца ў прамежку паміж гэтымі двума катэгорыямі. У Кітаі жанр з’явіўся ў 1990-х гадах з пранікненнем на кітайскі рынак японскай мангі і анімэ, спачатку ў якасці фанфікаў  (руск.) (бел.: арыгінальныя творы ўзнікаюць у пачатку XXI стагоддзя. Развіццё жанру сустрэлася са значнымі праблемамі ў сувязі з распаўсюджанай у Кітаі цэнзурай: Аўтары вымушаныя звяртацца да самацэнзуры. Гомасексуальныя адносіны ў творах даньмэй могуць істотна затушоўвацца або перарабляцца ў гетэрасексуальныя пры публікацыі або экранізацыі.

Зноскі
------

1. 1 2  ХОТУЛЕВА, Алина Викторовна. ЖАНР ДАНЬМЭЙ В СЕТЕВОЙ ЛИТЕРАТУРЕ КИТАЯ: Дипломная работа / ХОТУЛЕВА Алина Викторовна; БГУ, Филологический факультет; Кафедра китайской филологии; науч. рук. С. И. Крылова. 2021
2. ↑  Chen, Xin. Boys' Love (Danmei) fiction on the Chinese internet : Wasabi Kun, the BL forum Young Nobleman Changpei, and the development of an online literary phenomenon. University of British Columbia, 2017 ()
3. ↑  Hockx, Michel. Internet Literature in China. New York: Columbia University Press, 2015

Літаратура
----------

* ХОТУЛЕВА, Алина Викторовна. ЖАНР ДАНЬМЭЙ В СЕТЕВОЙ ЛИТЕРАТУРЕ КИТАЯ: Дипломная работа / ХОТУЛЕВА Алина Викторовна; БГУ, Филологический факультет; Кафедра китайской филологии; науч. рук. С. И. Крылова. 2021
* ХОТУЛЕВА, Алина Викторовна. ТВОРЧЕСТВО ЛИЛИАН ЛИ В КОНТЕКСТЕ ГОНКОНГСКОЙ ПРОЗЫ: Магистерская диссертация/ХОТУЛЕВА Алина Викторовна; Филологический факультет; Кафедра китайской филологии; науч. рук. доцент АМ Букатая. MS thesis. 2022.
* Chen, Xin. Boys' Love (Danmei) fiction on the Chinese internet : Wasabi Kun, the BL forum Young Nobleman Changpei, and the development of an online literary phenomenon. University of British Columbia, 2017 ()
* Hockx, Michel. Internet Literature in China. New York: Columbia University Press, 2015.
* Tian Xiaofei. Slashing the three kingdoms: a case study in Fan production on the Chinese Web / modern Chinese literature and culture. — Columbus, 2015. — Vol. 27, n 1. — p. 224—277
**Дом па вуліцы Леніна, 21** — будынак у гістарычным цэнтры Пінска.

Пабудаваны ў 1920-я гг. з цэглы. Выкарыстоўваецца як гандлёвая ўстанова.

Архітэктура
-----------

Двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам. Ушчыльную прылягае да дома № 19. Да вуліцы арыентаваны падоўжным фасадам з выяўленай воссю сіметрыі, падкрэсленай цэнтральным рызалітам з галоўным уваходам. Рызаліт вылучаны 2 калонамі вялікага ордара і завершаны трохвугольным франтонам. Бакавыя часткі фасада рытмічна члянёныя руставанымі пілястрамі і завершаны развітым антаблементам з фрызам, дэкараванымі ляпнымі разеткамі і кампазіцыямі ў выглядзе рогаў дастатку. Вокны другога паверху парамі згрупаваны. Архітэктурнае рашэнне будынка характарызуецца выразнай аб’ёмнай пластыкай у стылі неакласіцызму.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Т. В. Габрусь, А. Н. Кулагин.* 1354. Застройка улицы Ленина // Свод памятников истории и культуры Белоруссии (руск.) / АН БССР, Ин-т искусствоведения, этнографии и фольклора; Редкол.: С. В. Марцелев (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1990. — Брестская область. — С. 317. — 424 с.: ил. — ISBN 5-85700-017-3.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па вуліцы Леніна, 21 (Пінск)
**Дом па вуліцы Карла Маркса, 30** — будынак у гістарычным цэнтры Бабруйска.

Гісторыя
--------

Будынак (крайні справа) на паштоўцы пачатку XX ст.
Дакладная дата будаўніцтва былога жылога дома невядома. Паводле пісьмовых крыніц, да пачатку XX ст. гарадская забудова была пераважна драўлянай. Пасля спусташальнага пажару ў 1902 г. падчас якога згарэлі каля 1000 жылых дамоў і рынак, было прынята рашэнне будаваць толькі мураваныя дамы. Такім чынам, дом № 30 быў пабудаваны пасля пажару 1902 г. па некаторых неправераных звестках у 1904 г. Па плану Бабруйска 1914 г. будынак размяшчаўся ў цэнтральнай частцы горада, на Слуцкім фарштаце ў 76-м квартале па вул. Скобелеўскай. У муроўцы сцен дома цэгла мае кляймо *«Розенбергъ»*. Паводле архіўных звестак, у Бабруйску існавала цагельня Гіршы Ёселева Разенберга. Несумненна, цэгла для будаўніцтва дома была набыта на гэтым заводзе. На паштоўцы з відам вул. Скобелеўскай, дзе паказана перспектыва вуліцы з трохпавярховай гасцініцай Незабытоўскага на пярэднім плане, побач з якой бачны невялікі фрагмент дома № 30, галоўны фасад якога быў атынкаваны. Вуглавая частка аформлена прысценным порцікам, завершаным развітым карнізам і прамавугольным атыкам. Прамавугольныя аконныя праёмы абрамлены ліштвамі і дэкарыраваны прамымі сандрыкамі. Выява не вельмі выразная, таму немагчыма разглядзець, ці існаваў ляпны дэкор. Участак з домам ад вуліцы быў адгароджаны, падобна, металічнай агароджай на мураваных слупах. Можна меркаваць, што дом уяўляў сабой гарадскі асабняк. У перыяд пасляваеннага аднаўлення г. Бабруйска паводле генплана, распрацаванага ў 1949 г. асабняк захоўваўся. На генплане паказаны як капітальны будынак грамадскага прызначэння.

Архітэктура
-----------

У наш час дом з’яўляецца аднапавярховай Г-падобнай у плане пабудовай з невялікім паўкруглым выступам на дваровым фасадзе. Пад часткай будынка маецца падвал. Кампазіцыя галоўнага фасада сіметрычная. Цэнтральная частка з галоўным уваходам вылучана неглыбокім рызалітам. Завяршэнне рызаліта і дэкор страчаны. Аконныя праёмы прамавугольныя, ліштвы страчаны, захаваліся толькі падаконныя карнізы і філёнгі са слядамі ад балясін. Бакавыя часткі дома акцэнтаваны двухкалоннымі прысценнымі порцікамі. Існаваўшыя над імі прамыя атыкі страчаны. Аконныя праёмы, фланкіраваныя паўкалонамі, дэкарыраваны прафіляванымі ліштвамі з трохвугольнымі сандрыкамі на дэкаратыўных ляпных кранштэйнах. На тарцовых і дваровым фасадах захавалася падаконная цяга з сухарыкамі. Завершаны фасад прафіляваным карнізам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па вуліцы Карла Маркса, 30 (Бабруйск)
* Дом па вуліцы Карла Маркса, 30 (Бабруйск) у Банку звестак аб гісторыка-культурнай спадчыне Рэспублікі Беларусь