recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Безымянка.

| * Г
* Р
* П
*Першая лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Алабінская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Расійская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Маскоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Спартыўная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Савецкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Пабеда  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Безымянка  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Кіраўская  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | ЦЧ-1 «Кіраўскае»  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | Юнгарадок  |

 |

**«Безымянка»** (руск.: Безымянка) — станцыя Самарскага метрапалітэна. Знаходзіцца на 1-й лініі паміж станцыямі «Кіраўская» і «Перамога». Станцыя размешчана на вуліцы Перамогі, на скрыжаванні з вуліцай Нова-Вакзальнай. Станцыя адкрыта 26 снежня 1987 года ў складзе першага пускавога ўчастка Куйбышаўскага метрапалітэна «Юнгарадок» - «Перамога».

Архітэктура
-----------

Агульная гама чорна-белая: белая мармуровая падлога і бакавыя сцены, чорныя гранітныя пілоны ў два рады па краях платформы. На пуцявых сценах карціны жыцця і працы авіяцыйных заводаў падчас Вялікай Айчыннай вайны, выкананых мармуровай мазаікай.

Зноскі
------
**Кавеня** — возера ў Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці ў басейне ракі Чорная Ганча, на тэрыторыі Сапоцкінскага сельсавета, за 28 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гродна, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Калеты.

Плошча паверхні каля 0,07 км². Даўжыня 0,48 км, найбольшая шырыня 0,18 км, даўжыня берагавой лініі 1,2 км.  

Берагі возера пясчаныя, парослыя лесам і хмызняком. Усходнія берагі нізкія, астатнія ўзвышаныя. Возера ўмерана зарастае.

Спасылкі
--------

* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси  (руск.)

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
**Драбета** (лац.: Drobeta) — раней дакійскае, затым рымскае паселішча на месцы сучаснага горада Драбета-Турну-Северын на паўднёвым захадзе Румыніі. Была занята і каланізавана рымлянамі пасля таго, як на карысць апошніх скончылася Першая дака-рымская вайна (101—102) гг. як важны цэнтр познеантычнага рачнога і сухапутнага гандлю на паўночным беразе ракі Дунай. У гэтым месцы рымляне таксама ўзвялі Траянаў мост, які быў разбураны варварамі ў IV стагоддзі пасля эвакуацыі Аўрэліяна.

Гісторыя
--------

У рымскую эпоху насельніцтва Драбеты хутка расло. У перыяд паміж 117—138 гг. Драбета атрымала статус муніцыпія, у часы Септыма Севера 193—211 гг. перайшла ў ранг рымскіх калоній. Захаваліся рэшткі моста і рымскага каструма.

У VI стагоддзі візантыйскі імператар Юстыніян часова аднавіў мост і частку горада, які знаходзіўся ў сферы ўсходне-рымскага ўплыву прыблізна да 600 года (час нашэсця славян на Балканы). Такім чынам, пасля сыходу рымлян з Дакіі ў 271 годзе Драбета, як і суседняя Суцыдава, прыйшла ў запусценне, але, відаць, заўсёды была часткова заселена (у адрозненне ад больш паўночных гарадоў Паралісум, Ульпія Траяна і інш.), паколькі абедзве размяшчаліся на поўдні краіны ў непасрэднай блізкасці ад р. Дунай у межах Усходняй Рымскай імперыі. Тым не менш рымскі тапонім Драбета не захаваўся і быў заменены славянскімі новаўтварэннямі, нягледзячы на перавагу ў акрузе раманскага насельніцтва. Упершыню згадваецца ў сярэдневяковых хроніках у 1233 г. пад славянскай назвай Северын (літар. паўночны бераг Дуная). Рымская назва Драбета было дададзена пры Чаўшэску ў 1970-х каб падкрэсліць раманскую пераемнасць горада.

Гл. таксама
-----------

* Дакійскія войны

Бібліяграфія
------------

* Academia Republicii Socialiste România, *Dicţionar Enciclopedic. vol II*, editura Politică, Bucureşti, 1964

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Паўправаднік** – цвёрды матэрыял, які валодае адначасова двума тыпамі праводнасці — электроннай і г.зв. дзіркавай.

Паўправаднікі – шырокі клас рэчываў, якія характарызуюцца значэннямі электраправоднасці, прамежкавымі паміж электраправоднасцю металаў (106—104 Ом-1 см-1) і добрых дыэлектрыкаў ( 10-10—10-12 Ом-1см-1, пры 20 oC). Характэрнай асаблівасцю паўправаднікоў, якая адрознівае іх ад металаў, з'яўляецца ўзрастанне электраправоднасці з ростам тэмпературы.

Складаюць аснову сучасных электронных тэхналогій, шырока ўжываюцца ў прамысловай і спажывецкай тэхніцы.

Тыпы паўправаднікоў
-------------------

* **n-паўправаднікі** -- паўправаднікі з пераважна электроннай праводнасці
* **p-паўправаднікі** -- паўправаднікі з пераважна дзіркавай праводнасцю

Спасылкі
--------

* Энциклопедия физики и техники — Полупроводники  (руск.)

| ⛭Матэрыялы паводле электраправодных уласцівасцей |
| --- |
| 
* Дыэлектрык
* Паўправаднік
* Праваднік
* Звышправаднік

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11935848w · GND: 4022993-2 · LCCN: sh85119903 · Microsoft: 108225325 · NDL: 00562913 · NKC: ph124272 |

 |
**Кагальнае возера** — возера ў горадзе Глыбокае. Адносіцца да басейна ракі Бярозаўка. Плошча — 0,15 км². Даўжыня — 0,62 км, шырыня — 0,38 км, даўжыня берагавой лініі — 1,68 км. Максімальная глыбіня — 5 м, сярэдняя — 2,86 м. Аб’ём вады ў возеры — 0,44 млн м³.

Кагальнае возера ў 1930 г.
Берагі пясчаныя, часткова занятыя будынкамі. Дно каля берага пясчанае, далей глейкае. На ўсходзе ўпадаюць ручаі з азёр Бяглец і Крывое. На поўначы вцякае ручай у возера Вялікае. Возера насяляюць акунь звычайны, плотка, лешч, шчупак, лінь і г. д.

У мінулым звалася Глыбокае, на яго берагах узнік горад. Сучасная назва возера паходзіць ад яўрэйскага слова «кагал» (яўрэйская грамада).

На Кагальным возеры традыцыйна праводзяцца святы і народныя гулянні на Купалле з «*хадою па вадзе*», вогнішчамі, гульбішчамі і канцэртамі.

Спасылкі
--------

* Усе азёры Беларусі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багданчук.
**Аляксандр Іванавіч Багданчук** (падпольныя псеўданімы: *Волкаў; Віктар; Стах;* 15 чэрвеня 1905, Ляхавічы Слуцкага павета Мінскай губерні, цяпер Брэсцкай вобласці — 26 лістапада 1976) — грамадска-палітычны дзеяч, рэдактар, мемуарыст.

Біяграфія
---------

Падчас 1-й сусветнай вайны знаходзіўся ў эвакуацыі ў Пензенскай губерні. У 1922 вярнуўся ў Заходнюю Беларусь, стаў членам КПЗБ. У 1926—1935 сакратар Слонімскага райкама КСМЗБ, сакратар Слонімскага, Навагрудскага акруговых камітэтаў КПЗБ. У ліпені 1935 рэдактар газеты «На акупанта!» — органа Навагрудскага акруговага камітэта КПЗБ. Неаднаразова арыштоўваўся польскімі ўладамі; правёў у турмах каля 7 гадоў. У 1935 перайшоў у СССР. Рэпрэсаваны ў 1937, асуджаны на 10 гадоў пазбаўлення волі. У 1953 рэабілітаваны. З'явіўся прататыпам аднаго з герояў паэмы М. Танка «Нарач». Аўтар мемуараў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* ЭГБ, т 1.
**Паўночныя могілкі Растова-на-Доне** — найбуйнейшыя па занятай плошчы могілкі ў Еўрапейскай частцы Расіі. Адны з найбуйнейшых могілак у Еўропе.

Гісторыя
--------

Былі адкрыты ў 1972 годзе. Займаюць тэрыторыю больш 400 гектараў. Колькасць пахаванняў — больш 500 тысяч. Па стане на 2009 год колькасць пахаванняў складала 355034 на плошчы 355 гектараў. На могілках функцыянуе крэматорый, аднак большасць сваякоў нябожчыкаў аддае перавагу рытуалу традыцыйнага пахавання. На Паўночных могілках знаходзяцца таксама Свята-Пакроўскі храм-капліца, калумбарый, адміністрацыйныя пабудовы, фірмы, што займаюцца вырабам надмагільных збудаванняў.

Па тэрыторыі могілак курсуе аўтобус, інтэрвал руху — 30 хвілін.

Могілкі ўвесь час пашыраюцца. У летнія месяцы колькасць пахаванняў даходзіць да 50 чалавек у дзень.

З усходняга боку могілкі мяжуюць з ворнымі землямі саўгаса «Цемярніцкі». З паўночнага боку да могілак прылягае новы жылы мікрараён «Сувораўскі», размешчаны на землях былога саўгаса СКВО. У 300 м ад паўднёва-ўсходняга ўскрайку могілак размясціліся крамы «Ашан» і «Леруа-Мерлен». На паўднёва-заходнім боку могілак (за іх тэрыторыяй) размешчаны незаконныя пахаванні свойскай жывёлы.

Прэстыжныя кварталы каля ўваходу ў могілкі знаходзяцца пад сталым відэаназіраннем і аховай, каб выключыць вандалізм і разбурэнне каштоўных надмагілляў і помнікаў.

Кампутарная база дадзеных адміністрацыі могілак мае магчымасць пошуку пахаванняў, зробленых са снежня 1974 года.

Галерэя
-------

* Паклонны камень каля заезду на Паўночныя могілкіПаклонны камень каля заезду на Паўночныя могілкі
* Храм Пакрова Найсвяцейшай БагародзіцыХрам Пакрова Найсвяцейшай Багародзіцы
* Крэматорый Паўночных могілакКрэматорый Паўночных могілак
* Адзін з помнікаў у багатым квартале Паўночных могілак — БеноАдзін з помнікаў у багатым квартале Паўночных могілак — Бено

Спасылкі
--------

* Статья о Северном кладбище в «Независимой газете»
* Страница муниципального предприятия специализированных коммунальных услуг о Северном кладбище Архівавана 25 сакавіка 2007.
* Галерея фотографий Северного кладбища на сайте Panoramio Архівавана 16 кастрычніка 2016.
* Фотографии Северного кладбища
* Контактная информация администрации Северного кладбища
* на Яндекс-картах
* Кладбища на всех не хватит - «Ростовское агентство новостей»
* Пожар на Северном кладбище в Ростове устроили родственники умерших
Дуб «Бартак»
**Дуб «Бартак»** (польск.: Dąb Bartek) — чарэшчаты дуб, помнік прыроды. Расце пры дарозе ў гміне Загнанськ у Свентакшыскім ваяводстве ў Польшчы. Найпапулярнейшае дрэва ў краіне. Мае акружнасць каля 9,85 м, а яго вышыня дасягае 30 м. У міжваенны перыяд дуб быў прызнаны журы на чале з вядомым польскім батанікам Уладзіславам Шафарам "найпрыгажэйшым дрэвам у Польшчы".

Гісторыя
--------

Паводле апошніх дэндралагічных даследаванняў узрост дрэва ацэньваецца ў 645-670 гадоў. Дакладны ўзрост дуба ўсталяваць немагчыма з-за гніення стрыжня. У некаторых крыніцах узрост «Бартака» ацэньваецца нават у 1200 гадоў.

З 1954 года дуб лічыцца помнікам прыроды. Па адной з легенд, у дубе «Бартак» схаваныя скарбы Яна III Сабескага і Марысенькі.

На ствале дуба з паўднёва-ўсходняга боку вісяць дзве фігуры ўкрыжаванага Хрыста, адлітыя, верагодна, у мясцовых металургічных заводах. На адно з распяццяў нанесена дата — 1853 год. Паводле адной з версій, іх павесілі ў гонар двух афіцэраў Студзеньскага паўстання. Паводле іншай версіі, адно распяцце павешана на святкаванне перамогі Сабескага ў Вене, а іншае было змешчана пасля заканчэння эпідэміі халеры ў 1853 годзе.

У 1829 годзе ў дуба «Бартак» было 14 асноўных галін і 16 дадатковых. У цяперашні час на дрэве захавалася восем асноўных галін.

Зноскі
------

1. ↑  *ak*. Polska. Najstarsze i najpopularniejsze drzewo w Polsce **(нявызн.)**.  Gazeta.pl (7 сакавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 22 жніўня 2013. Праверана 4 чэрвеня 2013.
2. ↑  Dąb Bartek **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Portal Informacji Kulturalnej województwa świętokrzyskiego (5 жніўня 2008). Архівавана з першакрыніцы 28 жніўня 2013. Праверана 4 чэрвеня 2013.
3. ↑  Banaś, Tatiana (1996). *Legendy Świętokrzyskie*. p. 45. ISBN 83-86953-07-1.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бартак (дуб)
**Бартэр** (ад англ.: barter — тавараабмен) — прамы безграшовы абмен таварамі ці паслугамі; найпрасцейшы від гандлёвых аперацый (натуральны абмен).

Абумоўлены пераважна недахопам валюты, яе няўстойлівасцю як сродку плацяжу. Найбольш пашыраны ў міжнародным гандлі. Ажыццяўляецца з дазволу кампетэнтных дзяржаўных органаў на аснове бартэрных здзелак пры абавязковай ацэнцы тавараў (паслуг) па сусветных ці блізкіх да іх дагаворных цэнах. Такая ацэнка неабходна для эквівалентнасці абмену, мытнага ўліку, вызначэння страхавых сум, ацэнкі магчымых прэтэнзій і велічыні санкцый. У межах адной краіны ці асобных яе рэгіёнаў бартэр ажыццяўляецца паводле ўзаемнай дамоўленасці паміж таваравытворцамі.

Гл. таксама
-----------

* Клірынг
* Бартарная біржа
* Спіс бартарных біржаў
* Эканоміка дарэння

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Новы · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX529017 · BNF: 11978389n · GND: 4117176-7 · LCCN: sh85011981 · Microsoft: 207556602 · NKC: ph221985 |

 |
**Барталамэ Кардуча**, *Барталамеа Карду́чы* (італ. Bartolomeo Carducci або Carduccio), у іспанізаванай форме **Барталамэ Карду́ча** (ісп.: Bartolomé Carducho; 1560, Фларэнцыя — 14 лістапада 1608, Мадрыд, Іспанія) — італьянскі мастак і скульптар Іспанія, прыдворны настаўнік мастака Вісентэ Кардуча.

Вучыўся архітэктуры і скульптуры ў Барталамеа Аманаці, жывапісу ў Федэрыка Цукары. Асіставаў Цукара і Джорджа Вазары ў афармленні купала фларэнтыйскага кафедральнага сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёры. Суправаджаў Цукара ў Мадрыд, дзе ўдзельнічаў (сумесна з Пелегрына Тыбальдзі) у стварэнні фрэсак для крытых галерэй і бібліятэкі Эскарыяла па замове караля Іспаніі Філіпа II.

Зноскі
------

1. ↑  Bénézit<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1019473'></a>
2. ↑  Union List of Artist Names Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  Bartolomeo Carducci // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Баклан.

**Бакланы** (*Phalacrocorax*) — род птушак сямейства бакланавых.

Шырока распаўсюджаныя па ўсім свеце з вялікай біялагічнай разнастайнасцю ў трапічным і ўмераным клімаце. Насяляюць марскія узбярэжжы кантынентаў і астравоў, селяцца таксама па берагах рэк, азёр, на забалочаных тэрыторыях.

Сілкуюцца ў асноўным рыбай (мойва, анчоусы, селядцы, сардзіны), але могуць ужываць у ежу малюскаў, ракападобных і галавоногіх. Бакланы, якія жывуць на астравах, сілкуюцца рыбай, жабамі, воднымі насякомымі, марскімі змеямі і чарапахамі.

Марскую птушку, вядомую сваім рыбалоўным майстэрствам, тысячы гадоў сяляне выкарыстоўвалі для лоўлі рыбы ў рэках і азёрах па ўсім Кітаі, перавязваючы ёй горла, каб баклан не змог праглынуць буйную рыбу. Калісьці папулярнае рамяство цяпер ужо страціла сваю актуальнасць і развіваецца як атракцыён для турыстаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рыбакі з Гуйліня захоўваюць старажытнае майстэрства

Спасылкі
--------

* Howard, L. 2003. «Phalacrocoracidae» (On-line), Animal Diversity Web. Accessed November 27, 2006
**Мікаэла дэ ла Кур** (шведск.: Michaëla de la Cour; нар. 16 жніўня 1961, Хельсінгбарг, Швецыя) — шведская спявачка, дызайнер, актрыса і мадэль.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Швецыі ў сям'і французскіх эмігрантаў. Адмовіўшыся ад паступлення ва ўніверсітэт, стала працаваць метрдатэлем, а пазней - настаўніцай у музычным каледжы Адольфа Фрэдрыка. У 1988 годзе Мікаэла пераехала ў Нью-Ёрк, куды раней перабраўся яе бацька. У ЗША яна вучылася ў "Інстытуце тэатра і кіно Лі Страсберга" ў Лос-Анджэлесе. Праз некаторы час яна вярнулася ў Швецыю, дзе пачала працаваць ў мадэльным агенцтве.

Падчас аднаго з мадэльных паказаў яе заўважылі ўдзельнікі поп-калектыву "Army of Lovers", дзе пазней яна стала салісткай.

У 1997 годзе дэ ла Кур аднавіла акцёрскую дзейнасць з тэатральнай пастаноўцы "Solskenspojkarna» («The Sunshine Boys"), а летам яна запісала свой дэбютны сінгл "Rumours And Lies".

У маі 1998 года Мікаэла знялася ў шведскай дакументальнай тэледраме аб забруджванні навакольнага асяроддзя, а потым адкрыла сваё юрыдычнае анлайн-агенцтва.

У 1999 годзе дэ ла Кур зноў з'ехала ў ЗША, дзе працягнула кар'еру мадэлі і актрысы.

Мікаэла дэ ла Кур атрымала тытул «Місіс Швецыя» і ўяўляла сваю краіну ў фінале конкурсу «Місіс свету».

Зноскі
------

1. ↑  MICHAELA DE LA COUR (EX ARMY OF LOVERS). Rainbow entertainment. Архівавана 5 сакавіка 2021.
2. 1 2  Michaela De La Cour. IMDb.
3. ↑  Army of Lovers | Biography & History | AllMusic.
4. ↑  Michaela de la Cour (Мікаэла дэ ла Кур) - "Rumours And Lies".


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database |
**Мікелета Атэндала** (італ.: Micheletto Attendolo; 1370, Каціньёла — 1463, Пацола-Фармігара) — італьянскі кандацьер XV стагоддзя.

Біяграфія
---------

Мікелета нарадзіўся ў Каціньёле і быў стрыечным братам або пляменнікам больш знакамітага Муцыа Атэндала Сфорцы. Разам з апошнім і з Франчэска Сфорцам, ён быў пасаджаны ў турму ў Неапалі каралевай Джаванай II у снежні 1415 года. Пазней ён ваяваў супраць Брача да Мантонэ на баку каралевы, удзельнічаючы ў канфлікце ў Абруца 1424 года; пасля ўтаплення Муцыа, ён камандаваў авангардам пры аблозе Л'Акуілы.

Затым ён паступіў на службу да Папы Марціна V і Фларэнційскай рэспубліцы. Тады ён адыграў вырашальную ролю ў бітве пры Сан-Рамана супраць Сіены. У 1434 годзе, пасля заключэння дагавора паміж Папам Яўгенам IV і каралевай Джаванай у тым жа годзе, Атэндала стаў галоўнакамандуючым (*Gran Conestabile*) войскамі Неапалітанскага каралеўства. Пазней ён ваяваў на баку прэтэндэнта на прастол Рэнэ Добрага.

Пасля Атэндала ваяваў галоўным чынам разам з Франчэска Сфорцам, і выйшаў пераможцам над Нікало Пічыніна ў бітве пры Ангіяры ў 1440 годзе. У наступным годам ён змяніў Гатамелату на пасадзе вярхоўнага галоўнакамандуючага венецыянскай арміі. Ён сутыкнуўся са Сфорца, які на той момант узначальваў армію Амбразіянскай рэспублікі, у бітве пры Караваджа 15 верасня 1448 года, пацярпеўшы некалькі асобных паражэнняў.

Пасля гэтай няўдачы Атэндала страціў сваю пасаду і быў пасаджаны ў Канельяна.

Стары і ўсімі забыты, ён памёр у сваім лене ў Пацола-Фармігара (П’емонт) у 1463 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Войны ў Ламбардыі

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Rendina, Claudio* I capitani di ventura. — Рым: Newton Compton, 1994.
**Вуліца Кабзуна** (трансліт.: *vulica Kabzuna*, руск.: улица Кобзуна) — вуліца ў паўднёвай частцы горада Верхнядзвінска ў мясцовасці Мікрараён.

Апісанне
--------

Названа ў гонар Івана Кабзуна — Героя Савецкага Саюза, удзельніка Другой сусветнай вайны, які нарадзіўся ў вёсцы Барсукі на поўдзень ад Верхнядзвінска.

Пачынаецца ад вул. Савецкай у раёне рынка і пралягае з усхода на захад да скрыжавання з вул. Карла Маркса. Працягласць вуліцы складае 600 метраў.

Забудавана вуліца шматкватэрнымі, пераважна пяціпавярховымі панэльнымі і цаглянымі дамамі. Першыя дамы з’явіліся тут яшчэ ў сярэдзіне 1970-х гг. падчас пачатку забудовы тэрыторыі, якая з поўдня прымыкала да гарадскіх межаў і згодам атрымала назву Мікрараён. Будаўніцтва шматкватэрных пяціпавярховых дамоў па няцотным (паўднёвым) баку вуліцы працягваецца і сёння.

Сацыяльныя аб’екты
------------------

* Рынак
* Крама «Еўраопт»
* іншыя гандлёвыя аб’екты
* У 1990-я гг. у канцы вуліцы каля скрыжаваня з вул. Карла Маркса планавалася збудаваць школу № 3. Быў пастаўлены фундамент, пачалося ўзвядзенне першага паверха. Але з-за адсутнасці фінансавання аб’ект спачатку замарозілі, а потым і ўвогуле разабралі на будматэрыялы.

Помнікі
-------

У пачатку 2000-х гг. на вул. Кабзуна на месцы, вызваленым ад неахайнай драўлянай стыхійнай забудовы, гарадскія улады высадзілі дрэвы і дэкаратыўныя расліны, праклалі з плітак дарожкі, а таксама ўсталявалі камень з надпісам, што тут будзе сквер у гонар Верхнядзвінскай мытні, якую, аднак, у хуткім часе ліквідавалі, а камень прыбралі. У 2018 г. на гэтым месцы збудавалі краму «Еўраопт».

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Верхнядзвінска

Зноскі
------

1. ↑  Google Maps

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Вуліца Кабзуна**
Міхаіл Стаховіч. Касінеры ў 1794 годзе
**Касінеры** (польск.: kosynierzy) — ваяры, узброеныя вертыкальна насажанымі на шасты косамі.

Гісторыя
--------

Касінеры біліся ў вызваленчых паўстаннях 1794, 1831, 1848, 1864 гадоў, а таксама ў абарончай вайне 1939 года.

Назва ўпершыню была дадзена мазавецкім сялянам, незадаволеным другім падзелам Рэчы Паспалітай. Яны з'явіліся ў колькасці 300 чалавек у войску Касцюшкі і не мелі іншага ўзбраення, апроч вертыкальна насаджаных на шасты косаў. Каб пабудзіць сялян да паўстання, Касцюшка ўсхваляў храбрасць касінераў, двум з іх надаў чыны афіцэраў і сам надзеў кафтан мазавецкіх сялян.

Падчас паўстання 1863—1864 гадоў Кастуся Каліноўскага касінеры паўсталі ў Польшчы і Літве. Літоўскія касінеры часам замест косаў на дрэўках мелі проста вострыя палосы жалеза.

Касінеры ў літаратуры
---------------------

* Сяржук Сокалаў-Воюш, верш «*Хвацкія малойцы, хлопцы-касінеры*»

Касінеры ў музыцы
-----------------

* Песня Сяргея Башлыкевіча (Leibonik) — Касінерам 1939
* Песня гурта Dzieciuki — Мужыцкая праўда

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік Брокгаўза і Яфрона
2. ↑  Хвацкія Малойцы

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касінеры
* Касінеры ў Энц. слоўніку Брокгаўза і Яфрона
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Белавусаў.
**Аляксандр Іванавіч Белавусаў** (нар. 14 мая 1951, г. Кулоціна, Наўгародская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1973 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1973 года — архітэктар—кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у БелНДІдзіпрасельбудзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): эксперыментальны жылы дом з блок-пакояў і клеяфанерных панэляў у саўгасе «Мінскі» (1975), комплекс забудовы Бярэзінскага дзяржаўнага запаведніка (1982), калгаса «Савецкая Беларусь» (1974—1986).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Белоусов Александр Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Дурыян** (*Durio*) — род раслін сямейства мальвавыя, які ўключае ў сябе каля 30 відаў, што растуць у дажджавых трапічных лясах Паўднёва-Усходняй Азіі.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Віды роду — вялікія, слаба разгалінаваныя, вечназялёныя дрэвы з каранямі-падпоркамі і простымі лістамі.

Кветкі буйныя, белага ці чырвонага колеру, развіваюцца на ствалах (каўліфлорыя) або буйных галінах (раміфлорыя), раскрываюцца да вечара і апыляюцца кажанамі і пчоламі.

Плады дурыяну дасягаюць у дыяметры да 20 см і масы да 4 кг. Маюць вельмі цвёрдую абалонку і пакрытыя магутнымі калючкамі, якія абараняюць змесціва недаспелага плода ад жывёл. Раскрываецца плод пяццю створкамі, па краі якіх размешчана цёмнае насенне з сакавітымі прыдаткамі — арылусамі. Плады дурыяну, нягледзячы на агідны пах, які выключае іх захоўванне ў закрытых памяшканнях, лічацца найбольш каштоўнай садавіной ў Паўднёва-Усходняй Азіі і ў Паўднёвай Амерыцы (у прыватнасці ў Бразіліі). Дурыян мае арэхава-сметанковы смак, мае рэзкі пах, які нагадвае пах часнаку, тухлай рыбы і каналізацыі.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Nadja Biedinger: Die Welt der Tropenpflanzen. DuMont, Köln 2000. ISBN 3-7701-5294-8.
**Свецкасць** (секулярызм) — канцэпцыя, згодна якой дзяржава і грамадства павінны існаваць асобна ад любога тыпа рэлігій і рэлігійнай веры.

З аднаго боку, секулярызм можа азначаць свабоду ад рэлігійных законаў і вучэнняў і адсутнасць прымусу да рэлігійнага веравызнання з боку дзяржавы і грамадства, якія павінны быць нейтральнымі ў пытаннях рэлігіі. З іншага боку, секулярызм можа азначаць канцэпцыю таго, што дзейнасць людзей, асабліва палітычная, павінна грунтавацца на доказах і фактах, непрадузятай з прычыны рэлігійнага ўмяшання.

Сучасная свецкасць бярэ пачатак у сачыненнях антычных філосафаў, такіх як Эпікур і Марк Аўрэлій, сярэднявечных ісламскіх мысліцеляў (Ібн Рушд), філосафаў эпохі Асветніцтва (Дзідро, Вальтэр, Джэферсан і інш.).

Секулярызм не варта блытаць з атэізмам і індыферэнтызмам. Працэс секулярызму часта завуць секулярызацыяй.

Зноскі
------

1. ↑  *Kosmin, Barry A.* Contemporary Secularity and Secularism. / **Secularism & Secularity: Contemporary International Perspectives**. Ed. Barry A. Kosmin and Ariela Keysar. Hartford, CT: Institute for the Study of Secularism in Society and Culture (ISSSC), 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4463409-2 · LCCN: sh85119460 · Microsoft: 11293438 · NKC: ph125470 |
Гісторыя
--------

Ваенізаваны орган правапарадку з месцічаў. Створана ў Вільні, Менску і іншых месцах дэпартаментаў генерал-губернатара Хогендорпа.
Батальены прадстаўлялі сабой ірэгулярную пяхоту (казакаў), складаліся з рот грэнадзераў, вальціжэраў і фузілераў, як гэта было прынята ў нацыянальнай гвардыіі Княства Варшаўскага.

Асноўны кантэнгент беларускіх месцаў-гэта габрэі і паланазаваныя літвіны (палякі). Яны складалі нацыянальную гвардыю.

Месцічы неслі службу ў нацыянальнай гвардыі гарадоў не пастаянна, служылі па ўсталяванаму графіку.

У беларускім генерал-губернатарстве (Магілеўскі, Віцебскі, Смаленскі дэпартаменты) быў створаны свой Корпус нацыянальнай гвардыі, які амаль не даследаваны.

Строй
-----

Строй польскай нацыянальнай гвардыі ў 1812 годзе можна ўбачыць на малюнках Зялінскага, які жыў у той час:

* фузілеры: курткі гранатовыя, рабат белы, канты блакітныя. Ківер чорны, бляха-ромб з сімволікай Генеральнай канфедэрацыі Польскага Каралеўства: Пагоня на Арлу.

Літаратура
----------

* Пехота Княжества Варшавского на рисунках 19 ст.
**Уладзімір Абрамавіч Мінькін** (нар. 5 мая 1930, Магілёў) — савецкі і расійскі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працаваў у Валгаградзе, дзе ўдзельнічаў у праектаванні Дома Савецкай Арміі, жылых дамоў па Ленінскім праспекце, мікрараёнаў у г. Камышыне. З 1968 па 1981 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Мінскпраекце, працаваў у Валгаградграмадзянпраекце, Аграбудпраекце і фірме «Бінка».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Пражывае ў Валгаградзе.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы па пр. Леніна (1956—1959), Дом афіцэраў (1958—1966);  інжынерны корпус завода медабсталявання (1961—1964) у Валгаградзе; праект ДП жылога раёна, забудова кварталаў № 8 і 14, мікрараёнаў № 1, 2 і 4 з прывязкай жылых дамоў, інтэрнатаў, школ, дзіцячых садоў у г. Камышыне (1961—1968); жылыя дамы ў квартале № 201 Валгаграда (1961—1968); Музей абароны Царыцына — Сталінграда (праектная прапанова, 1959—1960); Дом Саветаў у Валгаградзе (праектнае заданне, 1965—1966); праект стадыёна на 10 000 гледачоў з плавальным басейнам і спартзалай у г. Камышын (1967—1968); ПДП раёна па вул. Маякоўскага (1974), праект рэканструкцыі Партызанскага праспекта (1972—1973), праекты забудовы мікрараёнаў Ангарская-2А (1970—1973), Маякоўская-1 (1976—1978), рэканструкцыя стадыёна «Трактар» (1977), ЦДП РУ «Мінскэнерга» (1977), 9-, 12-павярховыя жылыя дамы з убудаванымі ўстановамі абслугоўвання па вул. Маякоўскага (1975—1980) у Мінску, жылыя дамы з убудаванымі крамамі па вул. Пархоменка ў Валгаградзе; жылыя дамы па вул. Леніна, Галоўпаштамт, гарвыканкам у г. Камышын; праект серыі № 134 буйнапанэльных жылых дамоў для Валгаграда (1984—1987); жылы 5-7-9-павярховы дом у жылым раёне Царыцына (1996); будынак ашчадбанка па вул. Камуністычнай (1998); абласны Цэнтр занятасці насельніцтва ў Валгаградзе (2001).

### Конкурсныя працы

* Пантэон — помнік вечнай славы вялікіх людзей СССР (1954) — заахвочвальная прэмія;
* Палац Саветаў у Маскве (1958) — заахвочвальная прэмія;
* праект забудовы заканальнай часткі Валгаграда (1961) — I прэмія (падзелена з Дзіпрагарам);
* праект Акадэмічнага тэатра ім. Я. Купалы ў Мінску (1975) — III прэмія;
* праект Музея імя У. І. Леніна ў Мінску (1980) — прэмія.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Минькин Владимир Абрамович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Архитектору Владимиру Абрамовичу Минькину — 75 лет. С юбилеем зодчего поздравляют коллеги и друзья.

Літаратура
----------

* Минькин Владимир Абрамович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзядзюшка.

**Уладзімір Іосіфавіч Дзядзюшка** (14 лютага 1905—30 сакавіка 1973) — беларускі акцёр тэатра і кіно.

Біяграфія
---------

Артысты К. Быліч, У. Дзядзюшка, Б. Бусел. 1920-я
У 1923—1937 гадах — артыст Беларускага трэцяга дзяржаўнага драматычнага тэатра, з 1937 — акцёр БелАДТ імя Я. Купалы. Асаблівага поспеху дасягнуў у нацыянальнай драматургіі. В. Дзядзюшка — адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў беларускага нацыянальнага тэатра, акцёр глыбока народны, самабытны. Бліскучы народны гумар, выдатнае майстэрства на працягу многіх гадоў паказваў у спектаклі «Паўлінка» Я. Купалы ў ролі Сцяпана Крыніцкага. Мяккасць, лірызм і гумар уласцівыя многім яго сцэнічным персанажам. У яго творчасці мяккі пластычны малюнак ролі, востра выяўленыя рысы характару, псіхалагічна матываваныя ўчынкі спалучаліся з яркім нацыянальным каларытам.

Здымаўся ў кіно і тэлевізійных пастаноўках: «Суд», «Людзі на балоце» і інш. Памёр 30 сакавіка 1973. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дзядзюшка Уладзімір Іосіфавіч // Бел. энцыкл. Мн. 1998. Т. 6. С. 135—136.
* Дзядзюшка Уладзімір Іосіфавіч // Тэатральная Беларусь: Энцыкл. Мн. 2002. Т. 1. С. 345—347.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Уладзімір Ігнатавіч Кандраценя** (сакавік 1917, вёска Смалічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць — 23 лютага 1943) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і.

У 1935 годзе скончыў рабфак у Бабруйску, у 1939 годзе — літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне Мінскага педагагічнага інстытута, быў накіраваны настаўнікам у Чырвонаслабадскую сярэднюю школу, але быў прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў у Заходняй Беларусі, быў супрацоўнікам армейскай газеты. На пачатку Вялікай Айчыннай вайны вайсковая часць трапіла ў акружэнне, і ён апынуўся ў палоне. Уцёк з лагера і вярнуўся дадому. Па некаторых звестках па прапанове камандавання партызанскага атрада ўладкаваўся настаўнікам у Чырвонаслабадскую школу. У верасні 1942 г. перабраўся ў Слуцк, працаваў дворнікам у сірочым прытулку, дзе стварыў падпольную групу, якая ў снежні 1942 года была выдана правакатарам. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1938 года.

Расстраляны немцамі 23.02.1943 г. у Слуцку, пахаваны ў вёсцы Смалічы.

Творчасць
---------

У 1932 г. мазырская газета «Палеская праўда» змясціла апавяданне «Спаганяюць падаткі». Выступаў на старонках часопісаў «Полымя рэвалюцыі», «Полымя», «Штэрн». Асобным выданнем выйшла кніга апавяданняў «Любоў» (1938, 1939).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.7, Мн. 1998
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шолк.
**Уладзімір Ісакавіч Шолк** (нар. 12 ліпеня 1941) — беларускі дызайнер і ілюстратар. Кіраўнік выдавецтва «Арт-дызайн».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 ліпеня 1941 года ў горадзе Луганску, Украіна.

У 1967 годзе пераехаў у Мінск і працаваў у Беларускім філіяле Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута тэхнічнай эстэтыкі, у аддзеле графікі.

У 1972 годзе скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута.

З 1981 года працаваў мастацкім рэдактарам у выдавецтве «Вышэйшая школа». З 1993 года кіруе выдавецтвам «Арт-дызайн».

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1987 года.

Жыве і працуе ў Мінску.

Творчасць
---------

Дызайнер кніг — «Францыск Скарына — беларускі гуманіст, асветнік, першадрукар» (1989), «Нататкі аб Шэрлаке Холмсе» (1981), «Бальшавікі павінны ўзяць уладу» (выдавецтва «Беларусь», 1977) і шэрага іншых.

Узнагароды
----------

* 1989 — Усесаюзны конкурс мастацтва кнігі — дыплом імя Івана Фёдарава (за дызайн кнігі «Францыск Скарына — беларускі гуманіст, асветнік, першадрукар»)

Літаратура
----------

*Н.В. Федасеенка.* Белорусский союз дизайнеров. — Мінск: Белорусский союз дизайнеров, 1998. — С. 316. — ISBN 985-6534-01-1.

Спасылкі
--------

* Художник — Владимир Исаакович Шолк
* СОЛОНЕНКО В. К. ВЛАДИМИРУ ШЕЛКУ, МАСТЕРУ БЕЛОРУССКОГО КНИЖНОГО ДИЗАЙНА — 75 ЛЕТ(недаступная спасылка)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-522636 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цямноў.
**Уладзімір Ільіч Цямноў** (28 снежня 1936, г. Магілёў — 30 мая 2008) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1961 годзе архітэктурнае аддзяленне БПІ. Працоўную дзейнасць пачаў у інстытуце «Белдзяржпраект» архітэктарам, затым кіраўніком майстэрні. З 1980 года галоўны архітэктар «Мінскграмадзянпраекта»: з 1989 — кіраўнік «Творчай майстэрні архітэктара Цямнова У. І.».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года.

Творчасць
---------

Дзіцячы садок па вул. Слясарнай. Добраўпарадкаванне ўчастку
Асноўныя працы: тыпавыя праекты дзіцячых садоў-ясляў на 140, 280 месцаў для БССР (1975); дзіцячы садок-яслі з басейнам па вул. Слясарнай у Мінску (1978, дыплом Усесаюзнага агляду дасягненняў савецкай архітэктуры). У аўтарскім калектыве: эксперыментальныя 5- і 9-павярховыя дамы з блок-пакояў серыі 1-АПБ, 3-АПБ, За-АПБ для Мінска і Мінскай вобласці (1960—1988); эксперыментальны 279-кватэрны жылы дом галерэйнага тыпу для малосемейных па вул. Бельскага ў Мінску (1976); планіроўка цэнтральнай часткі Бабруйска і забудова вул. Горкага індывідуальнымі 9-10-павярховымі жылымі дамамі з кватэрамі ў двух узроўнях, з блокамі магазінаў, прадпрыемстваў бытавога абслугоўвання, рэстаранам (1979); комплекс прафілакторыяў у Вяча-Астрашыцкай зоне адпачынку заводаў «Інтэграл», «Саюзмантажлегмаш», Белкаапсаюза (1974—1980); планіроўка і забудова цэнтральнай часткі эксперыментальнага пас. Слабада калгаса імя Арджанікідзэ — грамадскі цэнтр: школа, камбінат культуры, гасцініца, інтэрнат; эксперыментальныя 2-, 8-, 16-, 24-кватэрныя жылыя дамы на базе вырабаў ДБК−3 у Мінску для сельскай мясцовасці (1974—1984); Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» (1987, 2-я чарга); Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» (1987—2008, рэканструкцыя).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам Усесаюзнага агляду дасягненняў савецкай архітэктуры (1972). Лаўрэат міжнароднага конкурсу «Жылое асяроддзе ў буйным горадзе» у Мінску (1986—1987).

Сям’я
-----

Быў у шлюбе з архітэктарам Нэлі Цямновай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Темнов Владимир Ильич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Темнов Владимир Ильич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Дурэс** (алб.: Durrës, Durrësi; грэч. Δυρράχιο) — горад у Албаніі, размешчаны на беразе Адрыятычнага мора. Насельніцтва 246 401 чал.

Гісторыя
--------

Заснаваны грэкамі ў 627 годзе да н.э. Затым пад уладай рымлян. На гэты час прыходзіцца ўзбуйненне і росквіт горада, праз горад праходзяць значныя гандлёвыя шляхі, горад багацее.

Пачынаючы з 5 ст. горад падвяргаецца нападам вестготаў, балгараў, сербаў і іншых народаў. У 1205 годзе адышоў Венецыі, у 1501 годзе заваяваны Асманскай імперыяй, якая трымала ўладу над ім да 1913 года. Пасля стварэння Албаніі горад стаў яе сталіцаю, але не надоўга да 1921 года.

Сёння горад з’яўляецца буйным эканамічным, турыстычным і прамысловым цэнтрам Албаніі.

Спасылкі
--------

* www.durres.gov.al
**Вуліца Жасткова** (гістарычная назва: *вуліца 4-я Смаленская*) — вуліца ў цэнтральнай частцы Віцебска. У 1985 годзе названа ў гонар удзельніка вызвалення Віцебскай вобласці Героя Савецкага Саюза А. П. Жасткова.

Гісторыя і апісанне
-------------------

Забудоўвалася ў XV—XVI стагоддзі. Пачатак вуліцы супадае з *вуліцай Сазонаўскай*, якая пачыналася ад Магілёўскага рынку і з 1922 года называлася ў гонар польскага рэвалюцыянера Домбаля. Сучасная вуліца пачала фарміравацца ў сярэдзіне XX стагоддзя. Працягласць ад вуліцы Леніна да Гапеева ручая складае 450 м. У сваім пачатку вуліца праходзіць уздоўж плошчы Перамогі. Вуліца забудавана пераважна 3-5-павярховымі будынкамі.

Будынкі
-------

* Дом № 12 — 1938 г.п.
* Дом № 15 — 1925 г.п.
* Дом № 17 — 1925 г.п.
* Дом № 20 — 1941 г.п.

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
**Абсцэнная лексіка** (ад лац.: obscene — непрыстойны, распусны, амаральны) — сегмент лаянкавай лексікі розных моваў, які ўключае найгрубыя (юрлівыя, непрыстойна гідкія, вульгарныя) лаянкавыя выразы, што часта выказваюць спантаную маўленчую рэакцыю на нечаканую (звычайна непрыемную) сітуацыю.

Адной з разнавіднасцяў абсцэннай лексікі ў беларускай мове з’яўляецца так званы рускі мацюк. У беларускай мове прысутнічаюць таксама іншыя абсцэнныя словы, якія не з’яўляюцца лаянкавымі і значна менш табуяванымі, але якія таксама лічацца «непрыстойнымі».

Беларуская абсцэнная лексіка мае старажытныя славянскія і індаеўрапейскія карані.

Гл. таксама
-----------

* Вульгарызм
* Слэнг
* Арго

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4077490-9 · LCCN: sh85131024 |
**Стары-Рас** (сербск.: Стари Рас) — комплекс помнікаў Сярэднявечча на тэрыторыі Сербіі. Аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 1979 года. Уяўляе сабой наваколлі старажытнага горада Рас, які на працягу доўгага часу з'яўляўся сталіцай ранняй сярэдневяковай дзяржавы сербаў, размешчанай у Старой Сербіі.

Гісторыя горада
---------------

Горад мае багатую гісторыю, якая сыходзіць каранямі да бронзавага веку. У наш час на тэрыторыі горада выяўлены ваенныя крэпасці Рымскай імперыі, побач з якімі ў часы антычнасці былі ўзведзены жылыя пабудовы і базіліка. Пад назвай Рас у сярэдневяковых крыніцах горад упершыню згадваецца ў часы візантыйскага імператара Канстанціна VII Парфірароднага, як месца бітвы паміж войскамі Сербіі і Балгарыі ў канцы IX стагоддзя. У перыяд з IX да пачатку XII стагоддзя, крэпасць была пад уладай балгараў, пазней адышла да сербаў, якія знаходзіліся пад уладай Візантыі. З канца XII стагоддзя і ў XIII стагоддзі, горад быў палітычным і культурным цэнтрам сербскай дзяржавы, якая звалася ў яго гонар Рашкай, і рэзідэнцыяй кіраўнікоў дынастыі Няманічаў. У XIV і першай палове XV стагоддзяў палітычнае значэнне горада ў значнай ступені скарацілася, а з 1455 года, пасля захопу горада Турцыяй пачаўся заняпад горада.

На тэрыторыі Старога Раса знаходзіцца Петрава царква, найстарэйшая з захаваных у Сербіі цэркваў.

Зноскі
------

1. ↑  Пасольства Рэспублікі Сербіі ў Расійскай Федэрацыі Архівавана 15 мая 2010.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стары-Рас
* Сайт пра горад Стары-Рас Архівавана 7 жніўня 2009. (серб.) (недаступная спасылка)

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Сербіі |
| --- |
| 
Гамзіград-Рамуліяна • старажытны горад Стары-Рас  і манастыр Сопачані • манастыр Студзеніца
праваслаўныя манастыры ў Косаве (манастыр Вісакі Дзечані • манастыр Грачаніца • манастыр Печскага патрыярхата • царква Багародзіца Левішка)
 |  |
Карціна мастака Верашчагіна «Узбек, які спявае», з «Туркестанскай серыі», 1870. У часы СССР перададзена Траццякоўскай галерэяй у Дзяржаўны музей гісторыі культуры і мастацтва УзССР імя А. Ікрамава. У 2010 г. пры пераездзе музея карціна была забраная ў Ташкент. Больш у адкрытым паказе не назіралася.
**Дутар** (перс.: دو تاردو تار/*dotār* < دو «два» і تار «струна»; тадж.: дутордутор; туркм.: dutar, tamdyradutar, tamdyra; узб.: dutordutor; uig. дутар/دۇتار) — традыцыйны двухструнны шчыпковы музычны інструмент у народаў Цэнтральнай і Паўднёвай Азіі. Ігра на дутары — неад’емная частка творчасці бахшаў.

Звычайна сустракаецца дутар даўжынёй ад 1 да 2 метраў з грушападобным рэзанатарам і моцна выцягнутай шыйкай з грыфам.

Нягледзячы на назву («дзве струны»), герацкая разнавіднасць дутара налічвае да 14 струн.

Тэхніка ігры можа адрознівацца ў розных народаў, так уйгуры ў асноўным толькі перабіраюць, а афганцы, народнасці Пакістана, таджыкі, туркмены і ўзбекі перабіраюць і наігрываюць на струнах дутара.

З’явіўся прыблізна ў XV стагоддзі, сярод пастухоў. У пачатку струны для дутара рабіліся з кішак жывёл. Пазней, дзякуючы развіццю гандлю ўздоўж Шаўковага шляху, пачалі вырабляць струны са скручанага шоўку. У сучасных струнах таксама выкарыстоўваецца шоўк або нейлон.

Гучанне характарызуецца цёплымі і пяшчотнымі тонамі.

У Дзяржаўным музеі гісторыі культуры Узбекістана ў Самаркандзе на экспазіцыі прадстаўлены дутар выдатнага ўзбекскага спевака, музыканта і кампазітара Хаджы Абдулазіза Расулева канца XIX ст.

Адзін з сучасных выбітных выканаўцаў на дутары — уйгурскі музыкант Абдурэхім Хейіт.

Гл. таксама
-----------

* Танбур

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Музычны Рымана · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7670557-2 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шыфрын.

**Мікаэла Палін Шыфрын** (англ.: Mikaela Pauline Shiffrin; нар. 13 сакавіка 1995, Вейл, Каларада, ЗША) — амерыканская гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка 2014 і 2018 гадоў, сяміразовая чэмпіёнка свету, пяціразовая ўладальніца Кубка свету 2016/17, рэкардсменка па перамогах на этапах Кубка свету. 

Спецыялізуецца ў слаламе і гіганцкім слаламе. 11 сакавіка 2023 года Мікаэла Шыфрын устанавіла рэкорднае дасягненне, атрымаўшы 87-ю перамогу на этапах Кубка свету па гарналыжным спорце.

Зноскі
------

1. ↑  Mikaela Shiffrin // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
2. ↑  cnn.com
| * Г
* Р
* П
*Першая лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | ЦЧ-1 «Калінаўскае»  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Праспект Касманаўтаў  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Уралмаш  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Машынабудаўнікоў  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Уральская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Дынама  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | р. Ісець  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча 1905 года  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Геалагічная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Чкалаўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Батанічная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  |  |

 |

**Екацярынбургскі метрапалітэн** — сістэма ліній метрапалітэна ў Екацярынбургу. Апошняя — трынаццатая — сістэма метрапалітэна, адкрытая ў СССР. Першы на Урале. Шосты метрапалітэн у Расіі.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва Свярдлоўскага метрапалітэна пачалося ў жніўні 1980 года. 27 красавіка 1991 года метрапалітэн афіцыйна быў адкрыты. У эксплуатацыю былі ўведзеныя станцыі Першай лініі — «Машынабудаўнікоў», «Уралмаш» і «Праспект Касманаўтаў». Ужо 22 снежня 1992 года была адкрыта станцыя «Уральская».

22 снежня 1994 былі адкрыты яшчэ 2 станцыі — «Плошча 1905 года» і «Дынама». Праз 8 гадоў, у 2002 годзе была адкрыта станцыя «Геалагічная».

28 лістапада 2011 года быў пушчаны ўчастак, які складаецца з станцый «Чкалаўская» і «Батанічная». Пры гэтым, пры ўвядзенні ў эксплуатацыю ўчастка ад станцыі «Батанічная» да станцыі «Геалагічная» не была адкрыта для перавозкі пасажыраў станцыя «Чкалаўская» з-за нясвоечасовай пастаўкі эскалатараў. У выніку гэтага 8 месяцаў цягнікі рухаліся без прыпынку на станцыі «Чкалаўская».

Зноскі
------

1. ↑  Гісторыя метро Екацярынбурга

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Екацярынбургскага метрапалітэна

| ⛭Метрапалітэны Расіі |
| --- |
| Дзеючыя | Масква • Санкт-Пецярбург • Ніжні Ноўгарад • Новасібірск • Самара • Екацярынбург • Казань • Валгаград (метратрам) | Сцяг Расіі |
| Будуемыя | Омск • Чалябінск • Краснаярск |
| Праектуемыя і плануемыя | Растоў-на-Доне • Варонеж (лёгкае метро) • Ульянаўск (лёгкае метро) • Саратаў • Уфа (наземнае метро) |
| Адкладзеныя | Уфа |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ямніца (значэнні).

**Я́мніца** (трансліт.: *Jamnica*, руск.: Ямница) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Згадваецца ў 1654 годзе як вёска Ямнае ў складзе маёнтка Княжыцы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага пры ейнай перадачы лідскім харунжым Янам Курчом з жонкай Барбарай (з Друцкіх-Сакалінскіх; атрымала Княжыцы ў спадчыну ад першага мужа, князя Юрыя Галоўчынскага) у заставу Гераніму Бучацкаму-Твароўскаму.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы была расквартыравана частка 60-й рэзервовай мотамеханізаванай дывізіі вермахта. Падчас Ямніцкага бою 1944 года партызаны 121-га партызанскага палка і 61-й партызанскай брыгады пераправіліся цераз р. Лахва і непрыкметна наблізіліся да в. Ямніца, каб знішчыць нямецкія войскі. Аднак частцы нямецкага гарнізона ўдалося прарвацца да танкаў і арганізаваць абарону.

Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Цішоўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Ямні́ца**
2. ↑  НГАБ, ф. 1817, воп. 1, спр. 81, с. 143
3. ↑  Ямніцкі бой (1944) // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 650. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
4. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 ліпеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Вендаражскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вендараж |
| Пасёлкі | Вендрыж ·  Вясёлы ·  Южны Жабін |
| Вёскі | Атнянка ·  Барсукі ·  Бартнякі ·  Будзішча ·  Бяляўшчына ·  Бярозаўка ·  Варатыншчына ·  Гуслішча ·  Гуслянка ·  Дубінка ·  Журавец 1 ·  Журавец 2 ·  Завярэжжа ·  Залессе ·  Зялёная Слабада ·  Капейнае ·  Карчомка ·  Концы ·  Красная Слабада ·  Куты ·  Лавец ·  Масальшчына ·  Маяк ·  Міхалёва ·  Навасёлкі ·  Новы Вендараж ·  Новы Сінін ·  Панізоў ·  Стары Сінін ·  Угалле ·  Хрыпялёва ·  Шараеўка ·  Ямніца |