**Адносіны Беларусі і ЗША** — дыпламатычныя адносіны Рэспублікі Беларусь і ЗША, супрацоўніцтва ў гуманітарнай і эканамічнай сферы.

1991-2001
---------

Злучаныя Штаты Амерыкі другімі ў свеце пасля Украіны прызналі незалежнасць Беларусі 25 снежня 1991 года. Пасля таго, як дзве краіны ўсталявалі дыпламатычныя адносіны, у Мінску 31 студзеня 1992 года было афіцыйна адкрыта Пасольства ЗША. Першы пасол ЗША ў Беларусі Дэвід Суорц (David H. Swartz) прыступіў да выканання сваіх абавязкаў 25 жніўня 1992 года і завяршыў тэрмін сваіх паўнамоцтваў у студзені 1994 года. Наступнымі пасламі ЗША ў Беларусі былі Кенэт Ялавіц (Kenneth S. Yalowitz), Дэніел Спекхард (Daniel V. Speckhard), Майкл Козак (Michael G. Kozak) і Джордж Крол (George H. Krol).

Пасольства Рэспублікі Беларусь у ЗША была створана ў 1992 годзе. Пасольства пераехала на сваё цяперашняе месца ў Нью-Гемпшыр авеню ў 1993 годзе.

ЗША і РБ неаднаразова абмяняліся афіцыйнымі візітамі на вышэйшым узроўні: Станіслаў Шушкевіч, тагачасны старшыня Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь, сустрэўся ў Вашынгтоне з Прэзідэнтам Білам Клінтанам у ліпені 1993 года, а Прэзідэнт ЗША наведаў Беларусь 15 студзеня 1994 года. 

Першы Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка здзейсніў візіт у Злучаныя Штаты ў 1995 годзе, пазней ён сустракаўся з кіраўніцтвам ЗША на розных міжнародных нарадах.

У 1995 годзе запрацаваў міжурадавы камітэт па развіццю амерыканскага бізнэсу ў Беларусі. У 1996 годзе па дамове са Злучанымі Штатамі Амерыкі з Рэспублікі Беларусь выведзены міжкантынентальныя ракеты РС-12М з ядзернымі боегалоўкамі. Згодна з дамовай, ЗША і Расійская Федэрацыя гарантавалі Беларусі бяспеку ды ўсебаковую падтрымку .

Двухбаковыя адносіны задакументаваная ў заявах Белага Дома ды Дзярждэпартаменту, рэзалюцыях Кангрэса ЗША, а таксама іншых паведамленнях і рашэннях Урада Злучаных Штатаў. У Беларусі сувязі таксама зафіксаваныя ў вышэйшых дзяржаўных дакументах.

2001 — 2008
-----------

У першай палове 2000-х гадоў адносіны Беларусі і ЗША пачалі заўважна пагаршацца, а ў 2004 г. дасягнулі самых горшых адносін за ўсю навейшую гісторыю. На думку некаторых экспертаў, гэтай сітуацыі спрыяў беларускі дэканструктыўны элемент, так званая пазасістэмная апазіцыя, якая падпарадкоўвалася Маскве .

У верасні 2004 г. ЗША абвясцілі аб намеры дамагацца адхілення ад улады прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі. Пазіцыю ЗША агучыў сенатар Джон Маккейн: *«Мы будзем змагацца за тое, каб Беларусь вызвалілася ад тыраніі. Змена рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі плануецца не ўзброеным шляхам, а з дапамогай міжнароднага ціску»*.

Услед за гэтай заявай амерыканскае міністэрства фінансаў абвінаваціла беларускі «Інфабанк» у адмыванні грошай прэзідэнта Ірака Садама Хусейна.

6 кастрычніка 2004 г. Палата прадстаўнікоў Кангрэса ЗША аднагалосна прагаласавала за ўвядзенне эканамічных санкцыяў супраць Беларусі і яе прэзідэнта. 20 кастрычніка 2004 года прэзідэнт ЗША Дж. Буш падпісаў закон «Акт аб дэмакратыі ў Беларусі (2004)», які дазваляе дапамогу палітычным партыям, няўрадавым арганізацыям і незалежным сродкам масавай інфармацыі (СМІ), якія працуюць у сферы развіцця дэмакратыі і правоў чалавека ў Беларусі.

21 ліпеня 2006 года Прэзідэнт Джордж Буш рэкамендаваў на пасаду пасла ЗША ў Беларусі Карэн Сцюарт. Яна прыбыла ў Мінск 18 верасня 2006 года і працавала да 2008 года, калі беларускі ўрад у аднабаковым парадку ўвёў абмежаванні на колькасць амерыканскіх дыпламатаў і вымусіў Злучаныя Штаты адазваць з Беларусі пасла .

У сакавіку 2008 г. пачаўся нявырашаны да сёння дыпламатычны канфлікт, у выніку якога штат амерыканскай амбасады ў Беларусі быў скарочаны з 35 да 5 дыпламатаў. Канфлікт стварыў умовы, пры якіх амбасада ЗША страціла магчымасць аказваць візавыя паслугі ў поўным аб'ёме. Шмат хто з беларусаў, якія хацелі атрымаць амерыканскія візы, былі вымушаныя падаваць просьбы на іх атрыманне ў амбасадах ЗША ў Літве, Польшчы або Расіі.

На пяць год у адносінах паміж ЗША і Беларуссю ўзнікла паўза.

2009 — 2019
-----------

У чэрвені 2009 г. і ў кастрычнік у 2010 г. дэлегацыя Кангрэса ЗША з афіцыйным візітам наведалі Беларусь, пачаўся новы этап двухбаковых адносін .

У снежні 2010 г. міністр МЗС Рэспублікі Беларусі сустрэўся з сакратаром Дзярждэпартамента ЗША. Па выніках сустрэчы прынята заява аб супрацоўніцтве паміж Беларуссю і ЗША ў вобласці ядзернага раззбраення і нераспаўсюджання ядзернай зброі. Акрамя гэтага падпісаныя дамовы аб сумесным супрацьстаянні тэрарызму ў свеце .

Актывізавацыя партнёрскіх сувязяў на ўзроўні МЗС абодвух краін назіраецца з 2013 г. Эфектыўным з’яўляецца супрацоўніцтва паміж беларускімі і амерыканскімі праваахоўнымі органамі па прадухіленні высокатэхналагічных злачынстваў, барацьба з незаконнымі псіхатропнымі рэчывамі, барацьбы з гандлем людзьмі і распаўсюдам дзіцячай парнаграфіі ў Інтэрнэце. Добра наладжана супрацоўніцтва ў галіне аховы здароўя. У 2013 г. амерыканскі бок арганізаваў навучальныя курсы для беларускіх адмыслоўцаў, якія вывучалі перадавы досвед у кіраванні медыцынскімі ўстановамі. У лютым 2014 г. беларускія анколагі і кардыёлагі наведалі ЗША, дзе перанялі перадавы досвед. Паміж РБ і ЗША падпісаны шэраг дамоў па медыцынскім узаемадзеянні.

Са жніўня 2014 г. амерыканская амбасада ў Мінску аднавіла выдачу віз некаторым катэгорыям беларускіх грамадзян — студэнтам, удзельнікам праграм культурнага абмену, асобам, старэйшым за 70 гадоў. Візы ў Мінску таксама маглі атрымаць грамадзяне, у якіх раней ужо была амерыканская віза.

22 верасня 2014 г. ў Рэспубліцы Беларусь пачала дзейнасць Інфармацыйна-асветніцкая ўстанова «Інстытуцыйнага развіцця». Галоўнай мэтай якой з’яўляецца садзейнічанне ва ўмацаванні дыялогу і партнёрства паміж Рэспублікай Беларусь і ЗША 

У верасні 2014 г. ў ЗША адбыўся I Беларуска-амерыканскі інвестыцыйны форум. Па выніках якога ўхваленыя сумесныя крокі па дзейнасці ў эканамічнай сферы. Дэлегацыю ўзначаліў прэм’ер-міністр Беларусі Міхаіл Мясніковіч .

У снежні 2014 г. намеснік міністра замежных спраў Беларусі Аляксандр Гур’янаў і старшыня Савета дзелавога супрацоўніцтва «Беларусь — ЗША» Дэвід Бэйран абмеркавалі работу савета на 2015 год. Як паведаміла Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БЕЛТА), бакі абмеркавалі пытанні гандлёвага і інвестыцыйнага супрацоўніцтва Беларусі і Злучаных Штатаў, падвялі папярэднія вынікі дзейнасці Савета дзелавога супрацоўніцтва за 2014 год.

27 лютага 2015 г. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка і міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей правялі сустрэчы з намеснікам памочніка дзяржаўнага сакратара ЗША Эрыкам Рубіным .

18 сакавіка 2015 г. Беларусь і ЗША падпісалі міжурадавае пагадненне аб паляпшэнні выканання міжнародных падатковых правіл і рэалізацыі закона Злучаных Штатаў Амерыкі аб падатковым кантролі рахункаў у замежных фінансавых установах .

У красавіку 2015 г. Беларусь далучылася да ўшанавання памяці Луізы Арнер Бойд. Пры падтрымцы Пасольства ЗША у Рэспубліцы Беларусь і пры садзейнічанні беларускіх улад Інфармацыйна-асветніцкая ўстанова «Інстытуцыйнага развіцця» распачала рэалізацыю доўгатэрміновага міждзяржаўнага праекту «Дарогамі экспедыцыі Луізы Арнер Бойд. Да 80-годдзя легендарнай экспедыцыі амерыканкі» .

7 мая 2015 г. ў Брэсцкай крэпасці (г. Брэст), а 9 мая ў Мінску, на ўрачыстасцях у гонар 70-годдзя разгрома нацызму, выступіў вайсковы аркестр ЗША.

21 жніўня 2017 г. *«у якасці адказу на рашэнне Масквы скараціць колькасць дыпламатычнага персаналу ЗША ў Расіі»*, амерыканская амбасада ў Маскве і консульства ў Санкт-Пецярбургу адмянілі прыём візавых заяў ад грамадзян Беларусі, і прапанавалі звяртацца ў амбасады ЗША ў Літве, Польшчы або Украіны.

У канцы жніўня 2018 г. пачала працу новы часовы павераны ў справах ЗША Джэніфер Мур, візы сталі выдавацца ў Мінску.

10 студзеня 2019 г. міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей праз тэлефон памочніка дзяржсакратара ЗША па еўрапейскіх і езразійскіх справах У. Мітчэла аб зняцці абмежавання на колькасць амерыканскіх дыпламатаў у Беларусі. Гэтае пацяпленне звязваюць з чарговым беларуска-расійскім канфліктам, а таксама чуткамі аб страце краінай суверэнітэту і паглынанні Расіяй.

У верасні 2019 года ЗША і Беларусь прынялі рашэнне пра аднаўленне дыппрадстаўніцтва на ўзроўні паслоў.

Пасля 2020 года
---------------

30 лістапада 2020 Палата прадстаўнікоў Кангрэса ЗША ўхваліла законапраект «Аб суверэнітэце, правах чалавека і дэмакратыі ў Беларусі» (англ.: Belarus Democracy, Human Rights, and Sovereignty Act). Дакумент дае Прэзідэнту ЗША дадатковыя паўнамоцтвы па ўвядзенні санкцый у сувязі з выбарамі 2020 года ў Беларусі і наступнымі за імі падзеямі. Ён таксама змяшчае наступныя палажэнні:

* прызнае Каардынацыйную раду законным інстытутам для ўдзелу ў дыялогу аб мірнай перадачы ўлады і не прызнае Аляксандра Лукашэнку «законна абраным лідарам Беларусі»;
* заклікае правесці новыя прэзідэнцкія і парламенцкія выбары ў свабоднай і справядлівай форме ў адпаведнасці са стандартамі АБСЕ;
* заклікае вызваліць усіх палітычных зняволеных без усялякіх папярэдніх умоў;
* падтрымлівае імкненне народа Беларусі да свабоды веравызнання;
* дазваляе дапамогу ў прасоўванні дэмакратыі і развіцці грамадзянскай супольнасці ў Беларусі;
* заяўляе, што ЗША не прызнаюць уключэння Беларусі ў Саюзную дзяржаву з Расіяй;
* патрабуе ад Злучаных Штатаў стратэгіі па прасоўванні вяшчання, свабоды інтэрнэту і доступу да інфармацыі;
* аказвае падтрымку беларускім СМІ і прадстаўнікам IT-сектара.

Да канца снежня 2020 Дзярждэпартамэнт ЗША наклаў візавыя абмежаванні агулам на 63 асобы за іх удзел у падрыве дэмакратыі ў Беларусі, фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня і палітычны гвалт.

Паслы Беларусі ў ЗША
--------------------

* Сяргей Мікалаевіч Мартынаў (1993—1997);
* Валерый Цапкала (1997—2002);
* Міхаіл Міхайлавіч Хвастоў (2003—2009);
* Алег Краўчанка (2008—2014, часова павераны; 2020).

Гл. таксама
-----------

* Знешняя палітыка Беларусі
* Знешняя палітыка ЗША

Зноскі
------

1. ↑  1994. Билл Клинтон приезжает с визитом в Минск
2. ↑  АЛЕКСАНДР ЛУКАШЕНКО ВСТРЕТИЛСЯ С БИЛЛОМ КЛИНТОНОМ Архівавана 4 снежня 2017.
3. ↑  АМЕРЫКА-БЕЛАРУСЬ (BE/RU) Архівавана 5 мая 2015.
4. ↑  ЗША-Беларусь: Садружнасць (BE/RU) Архівавана 6 красавіка 2015.
5. ↑  H.R.854 - Belarus Democracy Act of 2004 (англ.). *Congress.gov*. Праверана 26 студзеня 2021.
6. ↑  МЕЖДУНАРОДНОЕ ПРИЗНАНИЕ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ Архівавана 16 ліпеня 2015.
7. ↑  Беларусь и страны Америки Архівавана 30 снежня 2015.
8. ↑  Беларусь и Америка Архівавана 16 ліпеня 2015.
9. ↑  Інфармацыя пра «ІР» Архівавана 5 мая 2015.
10. ↑  Белорусско-американский инвестиционный форум в Нью-Йорке Архівавана 2 красавіка 2015.
11. ↑  Лукашенко и Макей обсудили спорные вопросы отношений с США с представителем Госдепартамента Архівавана 14 чэрвеня 2015.
12. ↑  Правительство Республики Беларусь и Правительство США подписали соглашение
13. ↑  В Пинском районе установят мемориальную доску легендарной американке Архівавана 4 мая 2015.
14. ↑  Оркестр ВВС США выступил в Брестской крепости
15. ↑  Посольство и консульство США в Российской Федерации
16. 1 2  Беларусь зьняла абмежаваньне на колькасьць дыпляматаў ЗША ў Менску, уведзенае 10 гадоў таму, — Foreign Policy
17. ↑  *Gramer, R. MacKinnon, A.*. A Diplomatic Breakthrough for Washington in Europe’s Last Dictatorship (англ.). *Foreign Policy* (10 студзеня 2019). Праверана 19 лютага 2019.
18. ↑  Што азначае рашэньне Менску зьняць абмежаваньне на колькасьць амэрыканскіх дыпляматаў
19. ↑  congress.gov
20. ↑  nn.by
21. ↑  nn.by

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Беларуска-амерыканскія адносіны
* Інфармацыйна-асветніцкая ўстанова «Інстытуцыйнага развіцця» Архівавана 9 жніўня 2017.
* Джордж Буш перадаў у Кангрэс ЗША звесткі пра даходы Лукашэнка(недаступная спасылка)
* Тэкст дакладу Джорджа Буша (en)

| ⛭Беларусь Міжнародныя адносіны Беларусі |
| --- |
| Дзяржавы-ўдзельніцы СНД | 
Азербайджан • 
Арменія • 
Казахстан • 
Кыргызстан • 
Малдова  (англ.) (бел. • 
Расія • 
Таджыкістан • 
Туркменістан • 
Узбекістан • 
Украіна
 |
| Еўропа | 
Албанія • 
Андора • 
Аўстрыя • 
Балгарыя • 
Бельгія • 
Боснія і Герцагавіна • 
Ватыкан • 
Венгрыя • 
Вялікабрытанія • 
Германія • 
Грузія • 
Грэцыя • 
Данія • 
Ірландыя • 
Ісландыя • 
Іспанія • 
Італія • 
Кіпр • 
Латвія • 
Літва • 
Люксембург • 
Македонія • 
Мальта • 
Нарвегія • 
Нідэрланды • 
Партугалія • 
Польшча • 
Румынія • 
Сербія • 
Славакія • 
Славенія • 
Фінляндыя • 
Францыя • 
Харватыя • 
Чарнагорыя • 
Чэхія • 
Швейцарыя • 
Швецыя • 
Эстонія 
 |
| Азія | 
ААЭ • 
Аман • 
Афганістан • 
Бангладэш • 
Бахрэйн • 
Бутан • 
В’етнам • 
Емен • 
Іарданія • 
Ізраіль • 
Інданезія • 
Індыя • 
Ірак • 
Іран • 
Камбоджа • 
Катар • 
Кітай • 
КНДР • 
Кувейт • 
Лаос • 
Ліван • 
Малайзія • 
Манголія • 
М’янма • 
Непал • 
Пакістан • 
Палесціна • 
Рэспубліка Карэя • 
Саудаўская Аравія • 
Сінгапур • 
Сірыя • 
Тайланд • 
Турцыя • 
Філіпіны • 
Шры-Ланка • 
Японія
 |
| Афрыка | 
Алжыр • 
Ангола • 
Бенін • 
Бурундзі • 
Габон • 
Гамбія • 
Гана • 
Гвінея-Бісау • 
Джыбуці • 
Дэмакратычная Рэспубліка Конга • 
Егіпет • 
Замбія • 
Зімбабвэ • 
Камерун • 
Кенія • 
Кот-д’Івуар •
Ліберыя • 
Лівія • 
Мадагаскар • 
Мазамбік • 
Малаві • 
Малі • 
Марока • 
Маўрыкій • 
Маўрытанія • 
Намібія • 
Нігер • 
Нігерыя • 
ПАР • 
Паўднёвы Судан • 
Рэспубліка Конга • 
Руанда • 
Самалі • 
Сан-Тамэ і Прынсіпі • 
Свазіленд • 
Сейшэлы • 
Сенегал • 
Судан • 
Сьера-Леонэ • 
Танзанія • 
Тога • 
Туніс • 
Уганда • 
ЦАР • 
Чад • 
Экватарыяльная Гвінея • 
Эрытрэя • 
Эфіопія 
 |
| Паўночнаяі Паўднёвая Амерыка | 
Антыгуа і Барбуда • 
Аргенціна • 
Багамы • 
Балівія • 
Барбадас • 
Беліз • 
Бразілія • 
Венесуэла • 
Гаіці • 
Гандурас • 
Гаяна • 
Гватэмала • 
Грэнада • 
Дамініка • 
Дамініканская Рэспубліка • 
ЗША • 
Калумбія • 
Канада • 
Коста-Рыка • 
Куба • 
Мексіка • 
Нікарагуа • 
Панама • 
Парагвай • 
Перу • 
Сальвадор • 
Сент-Вінсент і Грэнадзіны • 
Сент-Кітс і Невіс • 
Сент-Люсія • 
Сурынам • 
Трынідад і Табага • 
Уругвай • 
Чылі • 
Эквадор • 
Ямайка
 |
| Аўстралія,Новая Зеландыя, Акіянія | 
Аўстралія • 
Вануату • 
Кірыбаці • 
Маршалавы астравы • 
Мікранезія • 
Науру • 
Новая Зеландыя • 
Палау • 
Папуа — Новая Гвінея • 
Самоа • 
Саламонавы астравы • 
Тонга • 
Тувалу • 
Фіджы
 |
| Міжнародныя арганізацыі | 
ААН • 
СНД • 
АДКБ • 
Саюзная Дзяржава • 
ЕАЭС • 
СЕ • 
ЕС • 
НАТА 
 |

| ⛭Злучаныя Штаты Амерыкі Міжнародныя адносіны ЗША |
| --- |
| 

| Еўропа |
| --- |
| 
* Аўстрыя
* Албанія
* Андора
* Арменія
* Беларусь
* Бельгія
* Балгарыя
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Вялікабрытанія
* Венгрыя
* Германія
* Грэцыя
* Грузія
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нідэрланды
* Нарвегія
* Польшча
* Партугалія
* Рэспубліка Косава
* Расія
* Румынія
* Сан-Марына
* Паўночная Македонія
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія

 |

 |  |
| 

| Азія |
| --- |
| 
* Азербайджан
* Афганістан
* Бангладэш
* Бахрэйн
* Бруней
* Бутан
* Усходні Тымор
* В'етнам
* Ізраіль
* Індыя
* Інданезія
* Іарданія
* Ірак
* Іран
* Емен
* Казахстан
* Камбоджа
* Катар
* Кіпр
* Кыргызстан
* Кітай
* КНДР
* Карэя (да 1905 года)
* Кувейт
* Лаос
* Ліван
* Малайзія
* Мальдывы
* Манголія
* М'янма
* Непал
* ААЭ
* Аман
* Пакістан
* Рэспубліка Карэя
* Саудаўская Аравія
* Сінгапур
* Сірыя
* Таджыкістан
* Тайланд
* Турцыя
* Туркменістан
* Узбекістан
* Філіпіны
* Шры-Ланка
* Японія

 |

 |
| 

| Афрыка |
| --- |
| 
* Алжыр
* Ангола
* Бенін
* Батсвана
* Буркіна-Фасо
* Бурундзі
* Габон
* Гамбія
* Гана
* Гвінея
* Гвінея-Бісау
* Джыбуці
* Егіпет
* Замбія
* Зімбабвэ
* Каба-Вердэ
* Камерун
* Кенія
* Каморскія Астравы
* Дэмакратычная Рэспубліка Конга
* Рэспубліка Конга
* Кот-д'Івуар
* Лесота
* Ліберыя
* Лівія
* Маўрыкій
* Маўрытанія
* Мадагаскар
* Малаві
* Малі
* Марока
* Мазамбік
* Намібія
* Нігер
* Нігерыя
* Руанда
* Сан-Тамэ і Прынсіпі
* Свазіленд
* Сейшэлы
* Сенегал
* Самалі
* Судан
* Сьера-Леонэ
* Танзанія
* Тога
* Туніс
* Уганда
* ЦАР
* Чад
* Экватарыяльная Гвінея
* Эрытрэя
* Эфіопія
* ПАР

 |

 |
| 

| Паўночная Амерыка |
| --- |
| 
* Антыгуа і Барбуда
* Багамы
* Барбадас
* Беліз
* Гаіці
* Гватэмала
* Гандурас
* Грэнада
* Дамініка
* Дамініканская Рэспубліка
* Канада
* Коста-Рыка
* Куба
* Мексіка
* Нікарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Вінсент і Грэнадзіны
* Сент-Кітс і Невіс
* Сент-Люсія
* Трынідад і Табага
* Ямайка

 |

 |
| 

| Паўднёвая Амерыка |
| --- |
| 
* Аргенціна
* Балівія
* Бразілія
* Венесуэла
* Гаяна
* Калумбія
* Парагвай
* Перу
* Сурынам
* Уругвай
* Чылі
* Эквадор

 |

 |
| 

| Аўстралія і Акіянія |
| --- |
| 
* Аўстралія
* Вануату
* Кірыбаці
* Маршалавы Астравы
* Мікранезія
* Науру
* Новая Зеландыя
* Палау
* Папуа — Новая Гвінея
* Самоа
* Саламонавы Астравы
* Тонга
* Тувалу
* Фіджы

 |

 |
| 
* Дыпламатычныя місіі ЗША
* Дыпламатычныя місіі ў ЗША (англ.)
* Спіс паслоў замежных дзяржаў у ЗША

 |