У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кішчанка.

**Архіепіскап Арцемій**, свецкае імя **Алякса́ндр Анато́левіч Кі́шчанка** (25 красавіка 1952, Мінск, БССР, СССР — 22 красавіка 2023, Гродна) — беларускі царкоўны дзеяч, выкладчык; епіскап Беларускай праваслаўнай царквы, архіепіскап Гродзенскі і Ваўкавыскі з 1996 да 2021 года. Кандыдат багаслоўя (2004), доктар тэалогіі (2013).

Біяграфія
---------

Рос без бацькі ў нерэлігійнай сям’і. Наведваў храм з 7—8 класа школы, тады ж вырашыў стаць святаром. У 1969 годзе паступіў у Беларускі інстытут механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі, аднак поспехаў у навучанні не дасягнуў і пасля 3-га курса перавёўся на завочнае аддзяленне. Пасля службы ў Савецкай арміі (1975—76) сышоў паслушнікам у Пскова-Пячорскі манастыр.

У 1976 годзе паступіў у Ленінградскую духоўную семінарыю. 8 кастрычніка 1978 года ў храме Святога Іаана Багаслова архіепіскапам Выбаргскім Кірылам пастрыжаны ў чытальніка.

У 1979 годзе залічаны ў Ленінградскую духоўную акадэмію. 7 лютага 1982 года прызначаны псаломшчыкам Успенскай царквы горада Алонца Карэльскай АССР. 21 лютага таго ж года мітрапалітам Ленінградскім і Наўгародскім Антоніем пасвечаны ў дыякана ў стане цэлібату і прызначаны на служэнне ў Алонецкую царкву.

28 верасня 1982 года мітрапалітам Талінскім і Эстонскім Аляксіем II накіраваны ў распараджэнне мітрапаліта Мінскага і Беларускага Філарэта для праходжання царкоўнага служэння. 1 кастрычніка 1982 года ўказам уладыкі Філарэта прыняты ў клір Мінска-Беларускай епархіі і прызначаны на пасаду дыякана мінскай Свята-Аляксандра-Неўскай царквы. 24 сакавіка 1984 года пасвечаны ў іерэя і прызначаны настаяцелем гэтай царквы.

18 красавіка 1993 года Патрыяршым Экзархам усяе Беларусі Філарэтам узведзены ў сан протаіерэя.

3 студзеня 1996 года мітрапалітам Філарэтам у Свята-Успенскім Жыровіцкім манастыры пастрыжаны ў манаства з імем у гонар Арцемія, велікамучаніка Антыяхійскага. 8 студзеня таго ж года ўзведзены ў сан архімандрыта.

4 лютага 1996 года ў Свята-Духавым кафедральным саборы мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам у саслужэнні членаў Сінода Беларускай праваслаўнай царквы пасвечаны ў епіскапа Гродзенскага і Ваўкавыскага.

9 верасня 2004 года пастановай рады Мінскай духоўнай акадэміі імя свяціцеля Кірыла Тураўскага епіскапу Арцемію нададзена вучоная ступень кандыдата багаслоўя за дысертацыю на тэму «Увядзенне ў праваслаўнае багаслоўе».

У 2006 годзе паступіў у Хрысціянскую тэалагічную акадэмію ў Варшаве. Па заканчэнні курса ў 2007 годзе атрымаў ступень магістра багаслоўя за дысертацыю «Праблемы выкладання прадмета „Катэхізіс" у краінах былога Савецкага Саюза».

18 ліпеня 2012 года Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл узвёў епіскапа Гродзенскага і Ваўкавыскага Арцемія ў Троіца-Сергіевай лаўры ў сан архіепіскапа.

21 лютага 2013 года ў Варшаўскай хрысціянскай тэалагічнай акадэміі абараніў дысертацыю на тэму «Гісторыя Гродзенскай праваслаўнай епархіі ў 1921—1939 гадах», па выніках чаго атрымаў навуковую ступень доктара тэалогіі.

9 чэрвеня 2021 Архіепіскап Гродзенскі і Ваўкавыскі Арцемій афіцыйна быў «адпраўлены на пакой па стане здароўя». Гэта рашэнне было негатаўна ўспрынята часткай царкоўнай супольнасці, а рабочая група «Хрысціянская візія» Каардынацыйнай рады выступіла са зваротам супраць «гвалтоўнага змяшчэння» архіепіскапа.

Памёр у ноч з 21 на 22 красавіка 2023 года пасля цяжкай хваробы. Развітанне адбылося 26 красавіка ў Свята-Пакроўскім кафедральным саборы ў Гродне. Пахаваны на Чыжоўскіх могілках у Мінску, паміж магіламі маці і сястры.

Грамадская і выкладчыцкая дзейнасць
-----------------------------------

Пастырскую працу сумяшчаў з выкладчыцкай дзейнасцю: чытаў курс асноў праваслаўя на факультэце тэалогіі Еўрапейскага гуманітарнага універсітэта, арганізоўваў працу нядзельнай школы пры храме, апеку над інтэрнатам састарэлых і інвалідаў. Адкрыў у Гродне праваслаўны місіянерскі цэнтр, які вядзе актыўную працу ў бальніцах і турме.

У 1997—1998 гадах — старшыня савета Цэнтра праваслаўнай асветы ў імя прападобнай Еўфрасінні Полацкай.

У 2002—2014 гадах з’яўляўся старшынёй моладзевага руху Беларускай праваслаўнай царквы і ў адпаведнасці з пасадай курыраваў праваслаўны моладзевы рух у Беларусі. Аб’яднанне моладзі Беларускай праваслаўнай царквы і яго старшыня ў 2004 годзе сталі лаўрэатамі прэміі III Фестывалю праваслаўнай моладзі «Здабытае пакаленне».

У 2004—2014 гадах працаваў дацэнтам кафедры біблеістыкі і хрысціянскага веравучэння Інстытута тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Прыхільнік пашырэння беларускай мовы ў богаслужэннях. У 2010 годзе на беларускай мове быў выдадзены зборнік пропаведзей епіскапа Арцемія.

Грамадзянская пазіцыя
---------------------

16 жніўня 2020 года ў час пратэстаў пасля шостых прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі адзіны сярод іерархаў БПЦ выступіў з казаннем, у якім асудзіў гвалт у дачыненні да пратэстоўцаў і фальсіфікацыі на выбарах. Сінадальны аддзел БПЦ па ўзаемаадносінах царквы і грамадства адмежаваўся ад пропаведзі архіепіскапа Арцемія, заявіўшы, што яна адлюстроўвае выключна асабісты погляд архірэя.

У верасні 2020 года ў гродзенскім Свята-Раства-Багародзіцкім жаночым стаўрапігіяльным манастыры пачалі збіраць подпісы за адхіленне Арцемія ад пасады архіепіскапа Гродзенскага і Ваўкавыскага з прычыны таго, што пад ягоным кіраўніцтвам *«распаўсюджваюцца нацыяналістычныя ідэі, заснаваныя на русафобіі, вітаюцца людзі, якія карыстаюцца сімволікай нацысцкіх калабарацыяністаў, насаджаецца беларуская мова і гімн „Магутны Божа"»*.

22 верасня 2020 года Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі Веніямін наведаў Гродзенскую епархію і выказаўся пра недапушчэнне расколу ў праваслаўнай царкве ды забараніў збіраць подпісы супраць архіепіскапа Арцемія.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны камілаўкай (4 мая 1986) і нанедранікам (10 красавіка 1988), памятным знакам «70 гадоў з дня ўтварэння Гродзенскай памежнай групы», шэрагам царкоўных ордэнаў:

* Ордэн прападобнага Сергія Раданежскага 2-й ступені (РПЦ; 29 снежня 1999).
* Ордэн святога дабравернага князя Данііла Маскоўскага 2-й ступені (РПЦ; 25 красавіка 2002).
* Ордэн прападобнай Ефрасінні Полацкай (БПЦ; 5 чэрвеня 2002).
* Ордэн прападобнага Серафіма Сароўскага 2-й ступені (РПЦ; 4 лютага 2006).
* Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага 1-й ступені (БПЦ; 25 красавіка 2007).
* Ордэн свяціцеля Інакенція Маскоўскага 2-й ступені (РПЦ; 21 лютага 2012).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Георгий Рой, Сергий Коровинский.*. Преосвященнейший епископ Артемий (руск.).  Журнал «Ступени» Минской духовной семинарии (2007). Праверана 10 лістапада 2020.
2. ↑  В день памяти преподобного Сергия Радонежского Предстоятель Русской Церкви совершил Литургию в Успенском соборе Троице-Сергиевой лавры (руск.).  Сайт Московского Патриархата (18 ліпеня 2012). Праверана 9 лістапада 2020.
3. ↑  Архиепископу Гродненскому Артемию присвоена степень доктора теологии (руск.).  Сайт Московского Патриархата (25 лютага 2013). Праверана 9 лістапада 2020.
4. ↑  nn.by
5. ↑  Христианское видение.  Белорусские священники комментируют…(нявызн.) (9 чэрвеня 2021). Праверана 10 чэрвеня 2021.
6. ↑  *Рабочая група "Хрысціянская візія" Каардынацыйнай Рады*. Заява групы "Хрысціянская візія" з нагоды гвалтоўнага змяшчэння архіепіскапа Арцемія ад кіравання Гродзенскай епархіяй **(нявызн.)**. *Царква і палітычны крызіс у Беларусі* (9 чэрвеня 2021). Праверана 10 чэрвеня 2021.
7. ↑  Міліцыя на чале працэсіі. Як у Мінску хавалі архіепіскапа Арцемія
8. ↑  Епіскап Арцемій: «На Гродзеншчыне канфесійная мяжа праходзіць праз сем’і»  (бел.)(недаступная спасылка).  Krynica.info (3 жніўня 2017). Архівавана з першакрыніцы 24 верасня 2021. Праверана 12 лістапада 2020.
9. ↑  Выйшла ў свет кніга з пропаведзямі епіскапа Гродзенскага і Ваўкавыскага Арцемія  (бел.).  Мінская духоўная семінарыя (16 ліпеня 2010). Праверана 12 лістапада 2020.
10. 1 2  *Алина Исаченко.*. «Вы подняли руку на Христа»: как белорусские православные стали частью протестов, а церковь — нет (руск.).  BBC (29 кастрычніка 2020). Праверана 9 лістапада 2020.
11. ↑  Гродненский архиепископ Артемий обратился к протестующим и силовикам (руск.).  Волковыск.by — сайт города Волковыска (16 жніўня 2020). Праверана 9 лістапада 2020.
12. ↑  Архіепіскап гродзенскі — настаўнікам: «Вам на каленях трэба стаяць, за ўсе фальсіфікацыі, за тую хлусню»  (бел.).  Наша ніва (17 жніўня 2020). Праверана 9 лістапада 2020.
13. ↑  Об участии верующих в общественно-политической жизни. Разъяснение Синодального отдела Белорусской Православной Церкви по взаимоотношениям Церкви и общества (руск.).  Официальный портал Белорусской Православной Церкви (21 жніўня 2020). Праверана 9 лістапада 2020.
14. 1 2  Мітрапаліт Веніямін у Гродне: «Ніякіх подпісаў не збіраць!»  (бел.).  Hrodna.life (22 верасня 2020). Праверана 9 лістапада 2020.
15. ↑  Архіепіскап Арцемій і падпалкоўнік Гродзенскай памежгрупы абмяняліся ўзнагародамі  (бел.)(недаступная спасылка).  Krynica.info (5 снежня 2014). Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2020. Праверана 13 лістапада 2020.

Літаратура
----------

* Артемий // Православная энциклопедия. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2001. — Т. III. — С. 463. — 752 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-89572-008-0.

Спасылкі
--------

 У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме **Арцемій (Кішчанка)**
* Архіепіскап гродзенскі і ваўкавыскі Арцемій на афіцыйным партале Беларускай праваслаўнай царквы  (бел.).
* Архіепіскап гродзенскі і ваўкавыскі Арцемій Архівавана 19 лістапада 2020. на сайце Гродзенскай епархіі  (руск.).
* Архіепіскап гродзенскі і ваўкавыскі Арцемій на сайце Маскоўскага патрыярхата  (руск.).


| ⛭Епіскапат Беларускай праваслаўнай царквы |
| --- |
| 

| Цяперашнія архірэі |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Патрыяршы экзарх | Веніямін (Тупека) |
| Кіруючыя | 
* Антоній (Даронін)
* Арцемій (Кішчанка)
* Веніямін (Тупека)
* Гурый (Апалька)
* Дзімітрый (Драздоў)
* Іаан (Хама)
* Ігнацій (Луковіч)
* Леанід (Філь)
* Павел (Цімафеенкаў)
* Парфірый (Праднюк)
* Серафім (Беланожка)
* Сафроній (Юшчук)
* Сцяфан (Корзун)
* Сцяфан (Нешчарэт)

 |
| Вікарныя | Амвросій (Шаўцоў) |
| На спачыне | Феадосій (Більчанка) |

 |

 |
| 

| Былыя архірэі1 |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Пераведзеныя | 
* Валянцін (Мішчук)
* Канстанцін (Гаранаў)
* Павел (Панамароў)

 |
| Нябожчыкі | 
* Філарэт (Вахрамееў)
* Арыстарх (Станкевіч)
* Глеб (Савін)
* Канстанцін (Хоміч)
* Максім (Кроха)
* Пётр (Карпусюк)

 |

 |

 |
| 1 — *З часу стварэння Беларускай праваслаўнай царквы ў студзені 1990 года.* |