recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Троіцкі сабор.
**Сабор Святой Тройцы** (польск.: Sobór Świętej Trójcy) — храм Польскай праваслаўнай царквы. Знаходзіцца ў горадзе Гайнаўка (Падляскае ваяводства) на вуліцы Дзевятоўскага.

Апісанне
--------

Будынак сабора быў пабудаваны ў 1981—1983 гадах па праекце архітэктара Аляксандра Грыгаровіча.

Іканастас і некаторыя іконы з’яўляюцца працай грэчаскага мастака-іканапісца Дзімітрыяса Анданопуласа, астатнія іконы былі створаны расійскімі і балгарскімі іканапісцамі.

Храм умяшчае на двух паверхах 5000 вернікаў і належыць да колькасці самых вялікіх па плошчы праваслаўных храмаў Польшчы.

Арачныя скляпенні выраблены з танкасценных жалезабетонных пліт. Архітэктура храма не мае ніякіх літаральных запазычанняў з традыцыйнага праваслаўнага дойлідства, але архітэктуару ўдалося захаваць настрой старажытных праваслаўных храмаў.

Дзякуючы цудоўнай акустыцы, у саборы з 1983 года адбываюцца фестывалі царкоўнай харальнай музыкі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сабор Святой Тройцы (Гайнаўка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Буднік.
**Ганна Іванаўна Буднік** (20 кастрычніка 1922, в. Курыцічы, Петрыкаўскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).

З 1939 г. у калгасе «Шлях да сацыялізму» Петрыкаўскага раёна. З 1951 года звеннявая звяна па вырошчванню кок-сагыза, у 1953—1977 гг. у калгасе «Бальшавік» Петрыкаўскага раёна. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за атрыманне высокага ўраджаю каранёў кок-сагыза.

Зноскі
------

1. 1 2  Будник Анна Ивановна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 85. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кросбі.

**Сідні Патрык Кросбі** (англ.: Sidney Patrick Crosby; 7 жніўня 1987, Коўл-Харбар, Канада) — канадскі хакеіст, цэнтральны нападнік клуба Пітсбург Пінгвінз, якая гуляе ў НХЛ, а таксама яе капітан. За «пінгвінаў» быў абраны на драфце ў 2005 годзе пад першым нумарам у первым жа раўндзе. У сезоне 2006—2007 гадоў, набраўшы ў рэгулярным сезоне 120 пунктаў (36 галоў і 84 перадачы), Кросбі атрымаў Трафей Арта Роса як лепшы бамбардзір лігі. Ён стаў самым маладым хакеістам у гісторыі НХЛ, якія здолеў гэта зрабіць. У тым жа сезоне Сідні, акрамя Трафея Арта Роса, атрымаў два іншых вышэйшых індывідуальных трафея НХЛ — Памятны трафей Харта і Узнагарода Тэда Ліндсея, — і стаў толькі сёмым хакеістам у гісторыі, які сабраў за сезон такую ​​калекцыю.

Кіраваны Кросбі «Пітсбург» двойчы запар выходзіў у фінал Кубка Стэнлі, дзе абодва разы сустракаўся з «Дэтройт Рэд Уінгз». У 2008 годзе «пінгвіны» саступілі ў серыі (2:4), аднак праз год узялі рэванш, атрымаўшы перамогу ў серыі з лікам 4:3. На зімовых Алімпійскіх гульнях у Ванкуверы гуляючы за зборную Канады забіў пераможны гол у авертайме фінальнага матча супраць зборнай ЗША, стаўшыся такім чынам алімпійскім чэмпіёнам.

Зноскі
------

1. ↑  "NHL Entry Draft Year by Year Results". National Hockey League.
2. ↑  Динамит по имени Кросби Архівавана 13 мая 2008.. championat.ru
3. ↑  Арт Росс Трофи достанется Кросби Архівавана 3 снежня 2013.. nhl.puckzone.net
4. ↑  Sidney Crosby completes rare triple in winning all the major NHL awards Архівавана 10 чэрвеня 2008.. thehockeynews.com

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сідні Кросбі
* Афіцыйны сайт Архівавана 21 лістапада 2010.
* Сідні Кросбі — профіль на сайце НХЛ
* Сідні Кросбі — статыстыка на The Internet Hockey Database (англ.)
**Холкемская Біблія** (Лондан, Брытанская бібліятэка, Калекцыя дадатковых рукапісаў  (руск.) (бел. 47682) — ілюстраваны зборнік біблейскіх і апакрыфічных гісторый, напісаных нарманскай мовай. Ён быў створаны ў Англіі ў працягу дзесяцігоддзя да 1350 для выкарыстання неапазнаным манахам-дамініканцам. На ілюстрацыях намаляваныя гісторыі ў сучасных аўтару англійскіх рэаліях, што робіць яго візуальнай крыніцай пра сярэднявечнае англійскае грамадства  (англ.) (бел.. Раней Біблія была часткай кніжнага збору Холкем-хола  (руск.) (бел. ў Норфалку, цяпер захоўваецца ў Брытанскай бібліятэцы.

Факсімільнае выданне пад рэдакцыяйМішэль Браўн было апублікавана Брытанскай бібліятэкай у 2007 годзе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Bible (the 'Holkham Bible Picture Book') Архівавана 12 верасня 2018.  (англ.)
* Holkham Bible Архівавана 22 ліпеня 2018.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4593231-1 · VIAF: 186477500 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пузевіч.
**Аляксандр Пузевіч** (нар. 2 жніўня 1995) — беларускі футбаліст, паўабаронца салігорскага «Партызана».

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў кар’еру ў складзе жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ», дзе выступаў за дубль. У ліпені 2016 года быў аддадзены ў арэнду бабруйскай «Белшыне», у складзе якой 31 ліпеня дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць «Крумкачоў» (1:2). У далейшым зрэдку выхадзіў на замену, выступаў таксама за дубль бабруйчан. Па выніках сезона 2016 «Белшына» страціла месца ў Вышэйшай лізе.

У пачатку 2017 года праходзіў прагляд у наваполацкім «Нафтане», але беспаспяхова, і ў сакавіку 2017 года стаў іграком «Смаргоні». У лістападзе таго ж года пакінуў смаргонскі клуб. У пачатку 2018 года адправіўся на прагляд у «Смалявічы» і ў лютым падпісаў кантракт. Аднак, у Вышэйшай лізе так і не згуляў за каманду, выступаў толькі за дубль, і ў ліпені перабраўся ў мікашэвіцкі «Граніт», дзе стаў іграком асновы.

Сезон 2019 пачаў у складзе «Баранавічаў», аднак у жніўні пакінуў каманду, астатнюю частку сезона правёў у мар’інагорскай «Вікторыі».

У пачатку 2020 года далучыўся да петрыкаўскага «Шахцёра», дзе гуляў да ліпеня. У 2021 годзе стаў іграком салігорскага «Партызана».

Зноскі
------

1. ↑  Aleksandr Puzevich // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Пузевич перешел в «Сморгонь»
3. ↑  "Сморгонь" покинули 11 футболистов
4. ↑  Пузевич стал игроком "Смолевичей", двое футболистов - на просмотре
5. ↑  Кийко и Пузевич пополнили ряды "Гранита"
6. ↑  Игрок БАТЭ перешел в ФК «Барановичи» Архівавана 20 жніўня 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Каркале́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Бажкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Малінаўскі сельсавет** у складзе Дрысенскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Малінаўка. 21 кастрычніка 1924 года перайменаваны ў Каркалецкі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Каркалец. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Дрысенскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 25 снежня 1959 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Бажкі. 20 мая 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жоўнінскага (7 населеных пунктаў: Бароўка, станцыя Дрыса, Запруддзе, пасёлак Дрысенскай РТС, ДСР-4 і чыгуначныя будкі № 694 і 695) і Каханавіцкага (21 населены пункт: Азернікі, Бажкі, Барадуліна, Высоцкія, Гаі, Глазкі, Грыбоўцы, Казлоўшчына, Каркалец, Леснікова, Мурзы, Мядзведзі, Мядзведзі 2-я, Навінне, Палыкаўшчына, Піскуны, Плігаўкі, пасёлак торфазавода, Садкоўшчына, Чарняўшчына і Чыстаполле) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 28 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 25 снежня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 4.
2. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 мая 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 16.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Марк Д. Вайзер** (23 ліпеня 1952 — 27 красавіка 1999) — спецыяліст у галіне камп’ютарных тэхналогій, галоўны тэхнічны дырэктар (CTO) Xerox PARC. Вайзер першы ў 1988 годзе прапанаваў канцэпцыю т. зв. паўсюдных вылічэнняў, найбольш блізкай да якой у наш час можна лічыць Інтэрнэт рэчаў (IoT). У межах Сіліконавай даліны Вайзер і дагэтуль лічыцца візіянерам і празорцам у галіне камп’ютараў, яго ідэі паўплывалі на многіх сусветна вядомых спецыялістаў, звязаных з камп’ютарамі.

Маладосць і адукацыя
--------------------

Вайзер нарадзіўся ў Чыкага, штат Ілінойс, у сям’і Дэвіда і Одры Вайзер. Дзяцінства правеў у Стоні-Брук, Нью-Ёрк. Пасля заканчэння школы Вайзер паступіу у каледж, каб вывучаць філасофію, але правучыўся толькі два курсы, а пасля быў адлічаны з-за немагчымасці плаціць за вучобу. Пасля адлічэння ен пайшоў працаваць праграмістам у горадзе Эн-Арбар (штат Мічыган), дзе адначасова наведваў заняткі па праграмаванню. Дзякуючы гэтаму ен быў залічаны адразу на магістарскую праграму Мічыганскага ўніверсітэта, дзе вывучаў камп’ютэрныя навукі. У 1976 годзе там жа ен атрымаў ступень магістра, у 1979 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю.

Карьера
-------

Пасля атрымання доктарскай ступені Вайзер выкладаў інфарматыку ва універсітэце штата Мэрыленд у Каледж-Парку і стаў намеснікам старшыні кафедры камп’ютарных тэхналогій ў 1986 годзе. У 1987 годзе Вайзер далучыўся да PARC (тады Xerox PARC) і стаў кіраўніком лабараторыі інфарматыкі ў 1988 годзе. У 1996 годзе ён стаў галоўным тэхналагічным дырэктарам PARC.

У дадатак да сваёй працы ў галіне інфарматыкі, Вайзер у вольны час быў барабаншчыкам рок-групы Severe Tire Damage, якая была першай групай, якая вяла жывыя трансляцыі праз Інтэрнэт.

Памяць
------

* У Каліфарнійскім універсітэцэ ў Берклі існуе стыпендыяльны фонд імя Марка Вайзера, які звязаны з даследваннямі ў галіне вылічальнай тэхнікі
* У 2001 годзе Асацыяцыя вылічальнай тэхнікі і аперацыйных сістэм (SIGOPS) заснавала спецыяльную прэмію імя Марка Вайзнера для навукоўцаў, якія займаюцца даследваннямі аперацыйных сістэм

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 13 чэрвеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑   Праверана 17 сакавіка 2020.
3. ↑  The Computer for the 21st Century **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *web.archive.org* (22 кастрычніка 2014). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2014. Праверана 1 лістапада 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 180968494 · GND: 1033533866 · ISNI: 0000 0004 0282 0977 · LCCN: no96005099 · NKC: jo2015862363 · NSK: 000568125 · NUKAT: n2011166199 · VIAF: 36506735 |

 |
**Манета** — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, на Камуністычнай вуліцы, 49 каля будынка галоўнага офісу Банка Дабрабыт. Аўтар — скульптар Канстанцін Аляксандравіч Касцючэнка, архітэктары А. С. Кобрусеў і У. І. Архангельскі.

Гісторыя
--------

Скульптура была падаравана гораду банкам у гонар свайго дваццацігоддзя. На адкрыцці помніка 23 верасня 2020 года прысутнічалі між іншых глава Нацбанка Беларусі Павел Калаур, намеснік старшыні праўлення Нацбанка Дзмітрый Лапко і кіраўнік Банка Дабрабыт Ігар Ліхагруд.

Апісанне
--------

Скульптура змяшчае фрагменты грашовых знакаў, якія былі ў звароце на тэрыторыі Беларусі са старажытных часоў да цяперашняга часу — агулам 10 манет. Гэта арабскі дырхем IX стагоддзя, сярэбраны пенязь  (руск.) (бел. Вітаўта пачатку XV стагоддзя, манеты канца XIV стагоддзя, дукаты XVI і XIX стагоддзяў, талеры XVII і XVIII стагоддзяў. Ёсць таксама савецкія 10 капеек і сучасныя 2 рублі. Творчай ідэяй скульптара Канстанціна Касцючэнкі было аб’яднане гісторыі і сучаснасці фінансавай сістэмы Беларусі, а таксама розныя этапы яе развіцця.

Скульптура выраблена з бронзы, вышыня — 3 метры, вага каля 2 тон.

* 
*

Гл. таксама
-----------

* Спіс помнікаў Мінска

Зноскі
------

1. 1 2 3  Банк, которому не запрещают украшать офис национальной символикой, установил у входа памятник-монету
2. ↑  На минской улице установили монету весом в 2 тонны  (руск.)

Літаратура
----------

* *Манета манет* // Наша гісторыя. № 12(29) — 2020.

Спасылкі
--------

* УНИКАЛЬНАЯ СКУЛЬПТУРА «МОНЕТА» ПОЯВИЛАСЬ ВОЗЛЕ ОФИСА БАНКА ДАБРАБЫТ Архівавана 21 кастрычніка 2020.  (руск.)
* На минской улице установили монету весом в 2 тонны  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчанка.
**Ігар Іванавіч Краўчанка** (нар. 30 жніўня 1970, с. Масаны, Чарнігаўская вобласць, Украінская ССР) — беларускі палітык. Генеральны дырэктар камунальнага праектна-рамонтна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельаблдарбуд».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 30 жніўня 1970 года ў с. Масаны Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР.

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў дарожным рабочым дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 17 Міністэрства дарожнага будаўніцтва Рэспублікі Беларусь у г. Гомелі. Быў галоўным інжынерам камбіната будаўнічых матэрыялаў адкрытага акцыянернага таварыства «Дарожна-будаўнічы трэст № 2» г. Гомеля, намеснікам галоўнага інжынера, галоўным інжынерам, дырэктарам прадпрыемства комплекснага праектавання «Гомельдарпраект» камунальнага праектна-рамонтна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельаблдарбуд», намеснікам генеральнага дырэктара, першым намеснікам генеральнага дырэктара камунальнага праектна-рамонтна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельаблдарбуд».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Краўчанка Ігар Іванавіч Архівавана 18 жніўня 2020.
**Myrrhis odorata** - гэта травяністая шматгадовая расліна, якая належыць да сямейства Парасонавых. Гэта адзін з двух агульнапрынятых відаў у родзе Myrrhis.

Этымалогія
----------

Назва роду *Myrrhis* паходзіць ад грэчаскага слова myrrhis [μυρρίς] — міра, араматычны алей з Азіі з характэрным пахам. Відавая лацінская назва *odorata* азначае *духмяны*.

Апісанне
--------

Ілюстрацыя *Myrrhis odorata*
*В*ысокая травяністая шматгадовая расліна вышынёй да 2 метраў, у залежнасці ад абставін. Лісце папарацепадобнае, 2-4-пёрыстае, дробнадысперснае, пёрыстае да 50 см даўжынёй, з бялявымі плямамі ў раёне цэнтральнай жылкі. Расліна мягкаваласістая і моцна пахне анісам пры расціранні. Кветкі крэмава-белыя, каля 2-4 мм у дыяметры, сабраныя ў буйныя парасонікі. Перыяд цвіцення цягнецца з мая па чэрвень. Плады выцягнутыя, 15-25 мм даўжынёй і 3-4 мм шырынёй.

Распаўсюджанне і месцы пражывання
---------------------------------

Myrrhis odorata расце ў гарах Паўднёвай і Цэнтральнай Еўропы, ад Пірэнэяў да Каўказа. Яна была ўведзена і натуралізаваны ў іншым месцы ў пасяўных плошчаў, лясных палях, прыдарожных адхонаў, берагоў рэк і лугоў .

Вырошчванне і выкарыстанне
--------------------------

Ва ўрадлівай глебе добра расце з насення, і колькасць можа быць павялічана шляхам дзялення вясной і восенню

Яго лісце часам выкарыстоўваюцца ў якасці зеляніны і сырым, і вараным, яно мае даволі моцны смак, які нагадвае аніс. Карані і насенне таксама ядомыя. Акрамя таго, расліна мае гісторыю выкарыстання ў якасці лекавага сродку.

Як і блізкія яму аніс, фенхель і кмен, таксама можа быць выкарыстаны для араматызацыі аквавіты. У яго эфірных алеях пераважае анетол.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  The Plant List, *Myrrhis odorata (L.) Scop.* **(нявызн.)**.
4. 1 2   M. Grieve A Modern Herbal
5. ↑   Germot Katzers Spice Pages
6. ↑  Раслін **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2016. Праверана 22 кастрычніка 2016.
7. ↑  Stace, C.A. (2010). *New flora of the British isles* (Third ed.). Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. p. 450. ISBN 9780521707725.
8. ↑  Flora of Northern Ireland **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 сакавіка 2017. Праверана 22 кастрычніка 2016.
9. ↑  Флора Паўночнай Ірландыі **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 сакавіка 2017. Праверана 22 кастрычніка 2016.
10. ↑  Онлайн Атлас Брытанскай і Ірландскай флоры
11. ↑  Linnnaeus
12. ↑  Дзікі Кветка Шукальнік

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779947843 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Міронава.
**Вуліца Міронава** — вуліца ў цэнтральнай частцы Магілёва, у Ленінскім раёне.

Гістарычная назва вуліцы — **Афіцэрская**. Названа ў 1923 годзе ў гонар удзельніка барацьбы за савецкую ўладу ў Магілёўскай вобласці Д. К. Міронава. Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў 1930-я гг.

Працягласць 500 м ад Ленінскай да Першамайскай вуліцы. Да вуліцы прылягае бульвар У. І. Леніна.

Забудова
--------

Забудавана 5-павярховымі, пераважна жылымі дамамі. Сярод размешчаных на вуліцы будынкаў найбольшую цікавасць уяўляе помнік архітэктуры 19 ст. былы будынак пазямельна-сялянскага 6анка, у якім да 1988 года знаходзіў гаркам КПБ і гаркам ЛКСМБ, тут размяшчаецца рэдакцыя абласной газеты «Магілёўская праўда» і карцінная галерэя (з 1988; у вестыбюлі будынка пастаўлена мемарыяльная дошка ў гонар журналістаў, загінулых на франтах Вялікай Айчыннай вайны). На вуліцы размешчаны таксама стадыён «Спартак»,.

Будынак тэхнапарку
* (*Ленінская вуліца, 63*) — 9-павярховы будынак Тэхналагічнага парку Магілёў (1985, архітэктар В. Кільчыцкі).

Паркі скверы
------------

На вуліцы размешчаны сквер 40-годдзя Перамогі, сквер Вілербана і безназоўны сквер перад будынкам Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя Паўла Масленікава.

Помнікі
-------

На доме № 27 пастаўлена мемарыяльная дошка Д. К. Міронаву. У 1957 каля будынка абласнога мастацкага музея пастаўлены помнік У. І. Леніну (не захаваўся).

31 кастрычніка 2014 года перад будынкам № 21 устаноўлена скульптура Лёвы, якая ўяўляе сабой 100-кілаграмовую фігуру ільвяня з пузікам у імянной майцы з гербам Магілёва, які ў адной лапе трымае смартфон, а на іншай сядзіць птушка. Аўтар — магілёўскі скульптар Андрэй Вараб’ёў.

Зноскі
------

1. ↑  Миронова улица // Могилёв. Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. — ISBN 5-85700-028-9.
2. ↑  В Могилёве появится скульптура льва с телефоном в лапах
3. ↑  У Магілёве з’явіўся леў, які размаўляе па мабільніку

Літаратура
----------

* Миронова улица // Могилёв. Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. — ISBN 5-85700-028-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Міронава (Магілёў)
**Аляксандр Сцяпанавіч Чыкілеў** (нар. 2 жніўня 1949, Жлобін Гомельскай вобласці) — Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2009), член Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, інжынер шляхоў зносін — будаўнік.

Служыў у радах Узброеных Сіл. Працоўную дзейнасць пачаў майстрам перасоўна-механізаванай калоны № 40 трэста «Гомельсельгасбуд». Працаваў інжынерам праектна-каштарыснага бюро будаўнічага трэста № 10 горада Гомеля, намеснікам начальніка перасоўнай механізаванай калоны № 111 аб’яднання «Гомельпрамбуд», начальнікам упраўлення вытворча-тэхналагічнай камплектацыі будаўніча-мантажнага трэста № 27 горада Гомеля. Быў галоўным інжынерам будаўніча-мантажнага трэста № 40 горада
Жлобіна. Займаў пасаду генеральнага дырэктара адкрытага акцыянернага таварыства «Гомельпрамбуд».

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», юбілейным медалём «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, знакам «Ганаровы будаўнік».

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
Гл. таксама: Алія, рэпатрыяцыя ў Ізраіль і Яўрэйскія бежанцы
**Выхад яўрэяў з мусульманскіх (галоўным чынам арабскіх) краін** — масавая эміграцыя яўрэяў з арабскіх і іншых мусульманскіх краін ў XX стагоддзі. Рэпатрыяцыя яўрэяў Блізкага Усходу і Паўночнай Афрыкі ў Краіну Ізраіля пачалася яшчэ ў канцы XIX стагоддзя і стала масавай пасля ўтварэння Дзяржавы Ізраіль і вайны Ізраіля за незалежнасць (1948). Каталізатарамі міграцыі сталі таксама масавыя яўрэйскія пагромы 1940-х гадоў у буйных арабскіх гарадах (у Багдадзе, Каіры, Адэне, Трыпалі, Манаме, Алепа і шэрагу іншых гарадоў).

Еменскія яўрэі на борце самалёта, які вывозіць іх з Адэна ў Ізраіль падчас аперацыі «Чароўны дыван» (1949—1950).
У перыяд з 1948 па пачатак 1970-х гадоў з арабскіх краін эмігравалі добраахвотна, беглі ці былі выгнаны ад 800 тыс. да 1 млн яўрэяў. З іх 260 тыс. дасягнулі Ізраіля ў перыяд 1948—1951 гадоў, і яшчэ 600 тыс. да 1972 годзе Ліван быў адзінай арабскай краінай, яўрэйскае насельніцтва якой пасля 1948 года павялічылася, паколькі ён быў прамежкавым пунктам на шляху яўрэйскай міграцыі ў Ізраіль. Аднак да 1970-х гадоў у выніку грамадзянскай вайны ў Ліване яўрэйскае насельніцтва гэтай краіны таксама істотна паменшылася. Да 2002 года выхадцы з арабскіх краін і іх нашчадкі складалі 41 % насельніцтва Ізраіля.

Зноскі
------

1. ↑  Schwartz, Adi (January 4, 2008). "All I Wanted was Justice". *Haaretz*. Архівавана 20 сакавіка 2016.
2. ↑  Malka Hillel Shulewitz, *The Forgotten Millions: The Modern Jewish Exodus from Arab Lands*, Continuum 2001, pp. 139 and 155.
3. 1 2  Ada Aharoni "The Forced Migration of Jews from Arab Countries Архівавана 13 лютага 2012. Historical Society of Jews from Egypt website. Accessed February 1, 2009.
4. ↑  Parfitt, Tudor. (2000) p. 91.

Літаратура
----------

* Andre Chouraqui (2002), «Between East and West: A History of the Jews of North Africa». ISBN 1-59045-118-X
* Beinin, Joel (1998), *The Dispersion Of Egyptian Jewry Culture, Politics, And The Formation Of A Modern Diaspora*, University of California Press, c1998. Amer Univ in Cairo Pr, 2005, ISBN 977-424-890-2

Спасылкі
--------

* The impact of the Six Day War on Jews in Arab lands
* JIMENA Архівавана 27 студзеня 2013.: Jews Indigenous to the Middle East and North Africa
* The Middle East’s Forgotten Refugees Архівавана 23 жніўня 2010. by Semha Alwaya
**Еменскі крызіс** — барацьба розных фракцый на тэрыторыі Емена.

Падзеі пачаліся з выступленняў супраць Алі Абдула Салеха ў 2011—2012 гадах, якія скончыліся звяржэннем урада. Улада перайшла да Абд Рабу Мансура аль-Хадзі. Супраць яго таксама паўстала апазіцыя: актывізавалія ячэйкі Аль-Каіды, на поўначы вялі барацьбу хусіты (шыіцкі рух, які падтрымліваецца Іранам), на поўдні разгарнуўся сепаратысцкі рух за аднаўленне незалежнасці Паўднёвага Емена.

У 2014 годзе палітычная барацьба перарасла ў грамадзянскую вайну. Падчас баявых дзеянняў войскі хусітаў захапілі сталіцу краіны, а кааліцыя арабскіх дзяржаў на чале з Саудаўскай Аравіяй пачала інтэрвенцыю.

Гл. таксама
-----------

* Расстрэлы ў Сане (2013)
* Лівійскі крызіс

Заўвагі
-------

1. ↑  Hendawi, Hamza.  Yemen's crisis reflects arc of Arab Spring revolts **(нявызн.)** (12 October 2014). Праверана 8 February 2015.
2. ↑  al-Naggar, Mona.  In Yemen, Hard Times Remain a Constant as Rebels Take Charge **(нявызн.)**, *The New York Times* (6 February 2015). Праверана 6 February 2015.
3. 1 2  Knights, Michael; al-Gabarni, Adnan; Coombs, Casey (21 October 2022). Cruickshank, Paul; Hummel, Kristina (рэд-ры). "The Houthi Jihad Council: Command and Control in 'the Other Hezbollah'" (PDF). *CTC Sentinel*. West Point, New York: Combating Terrorism Center. **15** (10): 1–23. Архівавана (PDF) з арыгінала 21 October 2022. Праверана 5 December 2022.
4. ↑  Meet The Group That Now Rules Yemen **(нявызн.)** (6 February 2015). Праверана 6 February 2015.
5. ↑  Al-Qaeda thrives in Yemen amid weak security, stalled dialogue **(нявызн.)** (6 February 2015). Праверана 6 February 2015.
6. ↑  President Hadi leaves Yemen as Saudi-led raids continue **(нявызн.)** (27 March 2015). Праверана 27 May 2015.
**Індыянскі ўніверсітэт у Какома** (англ.: Indiana University Kokomo) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Какома ў штаце Індыяна, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня ўваходзіць у сістэму Індыянскага ўніверсітэта. Універсітэт абслугоўвае рэгіён з 14 акруг на поўначы цэнтральнай Індыяны і прапануе атрыманне больш за 60 акадэмічных ступеняў, у тым ліку ступені бакалаўра.

Выданне Princeton Review уключаў універсітэт як адну з 296 лепшых бізнес-школ у выданні 2015 года. У штогадовай справаздачы U.S. News & World Report за 2013 год універсітэт быў названы адной з лепшых рэгіянальных ВНУ ў катэгорыі рэгіянальных вучэльняў, якія сканцэнтраваны на бакалаўрскай адукацыі.

Структура
---------

* Аддзел сумежных навук аб здароўі
* Школа бізнесу
* Школа адукацыі
* Школа сацыяльна-гуманітарных навук
* Школа медсястрынства
* Школа прыродазнаўчых навук

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Індыяна

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Манумент Незалежнасці** (укр. Монумент Незалежності) — помнік, прысвечаны незалежнасці Украіны. Манумент размешчаны ў цэнтры Кіева на плошчы Незалежнасці.

Стылістычна ўяўляе сабой сумесь ўкраінскага барока і ампіру. Манумент узведзены ў кампазіцыйным цэнтры Плошчы Незалежнасці ў Кіеве ў гонар 10-годдзя незалежнасці Украіны ў 2001 г. Уяўляе сабой 52-метровую калону, увянчаную фігурай жанчыны (Берагіні) з Калінавай галінкай у руках. Агульная вышыня - 61 метр. В якасці мадэлі для статуі Берагіні аўтар Анатолі Кушч выбраў сваю дачку, художніцу с міравым імям Хрыстыну Катракіс.

Гл. таксама
-----------

* Спіс самых высокіх статуй свету

Зноскі
------

1. ↑  Монумент Незалежності на skyscraperpage
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бачкоў.
**Канстанцін Афанасьевіч Бачкоў** (25 верасня 1950, Ельск, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне эксплуатацыі чыгуначнага транспарту. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Аўтаматыка, тэлемеханіка і сувязь», 1973), Ленінградскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (аспірантура, 1981), Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (дактарантура, 1993).

Выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 1973, электратэхнічны факультэт, кафедра «Аўтаматыка і тэлемеханіка», у 1987—1989 і 1993—2001 — загадчык кафедры, 1994—1997 — дэкан факультэта, 2001—2017 — прарэктар па вучэбнай рабоце, дырэктар ІПК, з 2017 — НДЛ «Бяспека і электрамагнітная сумяшчальнасць тэхнічных сродкаў», загадчык лабараторыі).

Навуковыя інтарэсы: электрамагнітная сумяшчальнасць; крытычныя да бяспекі сістэмы кіравання; функцыянальная бяспека.

Узнагароды
----------

Знакі «Ганаровы чыгуначнік» (2003), «Выдатнік Беларускай чыгункі» (2004), «Выдатнік адукацыі» (2010), «Ганаровы транспартнік» (2017), медаль «За працоўныя заслугі» (2014) і інш.

Літаратура
----------

* Теория и методы контроля электромагнитной совместимости микроэлектронных систем обеспечения безопасности движения поездов : диссертация … доктора технических наук : 05.22.08 : защищена 09.04.1993 : утверждена 30.07.1993 / Бочков Константин Афанасьевич. — Москва, 1993.
* Бачкоў Канстанцін Афанасьевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 346.
* Бочков Константин Афанасьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 482.
* Труден путь в науку / А. Коврига // Путь в науку. — Гомель, 2006. — Вып. 1. — С. 30—35 ; Профессора Белорусского государственного университета транспорта. — Гомель, 2003. — С. 14—19.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Помнік Францыску Скарыну.
**Помнік Францыску Скарыну** — помнік у Калінінградзе, Расія. Прысвечаны беларускаму першадрукару і асветніку Францыску Скарыну, які працаваў у гэтым горадзе (тады Кёнігсбергу) пры двары прускага герцага Альбрэхта. Устаноўлены ў 2004 годзе на тэрыторыі Балтыйскага федэральнага ўніверсітэта імя Імануіла Канта па ініцыятыве нацыянальнага таварыства «Калінінградскае зямляцтва беларусаў». Аўтарам помніка з’яўляецца скульптар А. Арцімовіч.

У помніку Скарыну выкарыстаны амаль жанравы матыў — гуманіст, вандроўнік, які ў час падарожжа прысеў на камень. Аўтар дабіваецца псіхалагічна паглыбленага, па-філасофску напоўненага, ёмістага прачытання вобразу. У адрозненні ад іншых помнікаў, прысвечаных Ф. Скарыну, гэты скульптурны твор не кананічны, дэманструе смелую аўтарскую не традыцыйную трактоўку вобраза

Зноскі
------

1. 1 2  М. П. ЧАЙКО. З НАГОДЫ 500-ГОДДЗЯ БЕЛАРУСКАГА І ЎСХОДНЕ-СЛАВЯНСКАГА ПІСЬМЕНСТВА: ВОБРАЗ ФРАНЦЫСКА СКАРЫНЫ Ў ТВОРАХ МАНУМЕНТАЛЬНАЙ СКУЛЬПТУРЫ Архівавана 2 лістапада 2018.

Спасылкі
--------

* М. П. ЧАЙКО. З НАГОДЫ 500-ГОДДЗЯ БЕЛАРУСКАГА І ЎСХОДНЕ-СЛАВЯНСКАГА ПІСЬМЕНСТВА: ВОБРАЗ ФРАНЦЫСКА СКАРЫНЫ Ў ТВОРАХ МАНУМЕНТАЛЬНАЙ СКУЛЬПТУРЫ Архівавана 2 лістапада 2018.
**Ніна́зу** (шумер. літаральна "знаўца вады") - бог-лекар, насельнік свету нябожчыкаў Эрэшкігаль у шумера-акадскай міфалогіі.

Згодна міфу аб Энліле і Нінліль, быў імі зачаты пад час знаходжання ў падземным свеце, таму вымушаны там застацца. Згодна іншай версіі, з'яўляецца сынам Эрэшкігаль. У адрозненні ад Нергала, лічыўся добрым богам, адказваў за рытуальныя абмыванні, а таксама патранаваў лекарскую справу. Падобна брату Нінурце, часам маляваўся як вайсковы бог, які нёс паразу праціўніку.

Галоўны цэнтр шанавання - шумерскі горад Эшнуна.

Спасылкі
--------

* NINAZU LORD HEALER
* Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses - Ninazu (god)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сасноў.
**Аляксандр Віктаравіч Сасноў** (14 жніўня 1947, Гомель) — беларускі палітык і дзяржаўны дзеяч, першы міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 жніўня 1947 года ў Гомелі. Праз тры гады пасля нараджэння ваенны-бацька перавёз сям’ю на новае месца службы ў Сібір (Іркуцкая вобласць). Пасля вяртання на радзіму паступіў у дарожна-будаўнічы тэхнікум, які скончыў з чырвоным дыпломам. Пасля службы ў войску працаваў у будаўнічым трэсце — тэхнікам, пасля майстрам.

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце (1975—1983), дацэнтам, загадчыкам кафедры на Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце.

Дэпутат Вярхоўнага Савета 12-га склікання. У ВС быў старшынёй Камісіі па пытаннях працы, цэн, занятасці і сацыяльнай абароны насельніцтва.

Падчас стварэння Партыі народнай Згоды Саснову і Аляксандру Лукашэнку прапанавалі стаць яе сустаршынямі. Аднак на першым жа пасяджэнні выявілася, што яго погляды (замоцна кансерватыўныя і правыя), як і погляды Лукашэнкі (замоцна левыя), не падабаюцца іншым. Таму партыю ўзначалілі Карпенка і Ганчар.

Дэманстрацыйна не галасаваў за прыняцце Канстытуцыі 1994 года з-за дысбалансу «галін улады». Падчас прэзідэнцкіх выбараў 1994 года працаваў у камандзе Зянона Пазняка.

Пасля перамогі Аляксандра Лукашэнкі на выбарах Саснову прапанавалі ўзначаліць Міністэрства працы. У 1994—1996 гадах — міністр працы Беларусі. Разам з прэм’ерам Міхаілам Чыгіром падаў у адстаўку ў лістападзе 1996 года напярэдадні рэферэндуму.

Пасля працаваў намеснікам дырэктара Незалежнага інстытута сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў.

На прэзідэнцкіх выбарах 2010 года ўваходзіў у каманду Яраслава Раманчука.

Член Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Аўтар больш за 70 навуковых публікацый.

### Асабістае жыццё

Жанаты, мае двух сыноў.

Зноскі
------

1. 1 2  Александр Соснов: Если слушать общество, то можно прийти черт знает куда, 2010
2. ↑  Аляксандр Сасноў Архівавана 31 кастрычніка 2016. Даведка Tut.by

Спасылкі
--------

* Аляксандр Сасноў на Belarus profile
* Аляксандр Сасноў, Хто ёсць хто ў Беларусі, 1999

| Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь |
| --- |
|  | 
* Антаніна Морава (2001—2006)
* Уладзімір Патупчык (2006—2009)
* Марыяна Шчоткіна (2009—2016)
* Валерый Малашка (2016—2017)
* Ірына Касцевіч (з 2017)

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Экатэрарызм** — тэрмін, які выкарыстоўваюць для апісання тэрарыстычнай дзейнасці радыкальных абаронцаў навакольнага асяроддзя (энвайраменталістаў). Мэтай экатэрарыстаў з’яўляецца спыненне забруджвання навакольнага асяроддзя і навуковага альбо прамысловага выкарыстання жывёл для правядзення эксперыментаў. Першыя акты насілля дзеля захавання дзікай прыроды адносяцца да 1970-х гг. Як правіла, экатэрарысты знішчаюць прамысловыя пабудовы ці навуковыя лабараторыі альбо вызваляюць жывёл і птушак з навукова-даследчых цэнтраў ці ферм. У адрозненне ад іншых форм тэрарызму, экатэрарызм пакуль не прывёў да чалавечых ахвяр, наколькі гэта вядома даследчыкам праблемы, але «зялёныя» радыкалы ўжо пагражалі смерцю некаторым вучоным. З 1980 па 2001 г. у ЗША радыкальныя абаронцы навакольнага асяроддзя (энвайраменталісты) ажыццявілі каля 100 тэрарыстычных актаў з агульнай сумай шкоды ў 42,8 млн долараў

Сярод арганізацый, якія абвінавачваюцца ў экатэрарызме, «Фронт вызвалення жывёл» (*Animal Liberation Front*), які мае прыхільнікаў у 40 краінах, у тым ліку і ў Расіі. Так, у 2000-х гг. прыхільнікі Фронту ўзломвалі дзверы навукова-даследчых лабараторый у буйных гарадах Расійскай Федэрацыі і выпускалі лабараторных жывёл у бліжэйшых лясах.

На тэрыторыі Беларусі актаў тэрарызму ці вандалізму дзеля экалогіі афіцыйна не зарэгістравана.

Можна сустрэць і супрацьлеглую трактоўку тэрміна «экатэрарызм»: «забруджванне навакольнага асяроддзя на тэрыторыі ворага падчас ваенных дзеянняў».

Зноскі
------

1. ↑  Federal Bureau of Investigation — Congressional Testimony
2. ↑
3. ↑  Facing the Threat of Terrorism//Awake! May 22, 2001, p. 7.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Саму́іл Во́сіпавіч Жытло́ўскі** (1870, Віцебск — ?) — беларускі палітычны і яўрэйскі грамадскі дзеяч.

Дзейнасць
---------

З яўрэйскае купецкае сям’і, брат Хаіма і Міхаэля Жытлоўскіх. Скончыў Смаленскае рэальнае вучылішча. Навучаўся ў Маскоўскай кансерваторыі (скрыпічны і дырыжэрскі факультэты). Адначасова вольны слухач юрыдычнага факультэта Маскоўскага ўніверсітэта. Вярнуўся ў Віцебск, выкладаў музыку, зладзіў сімфанічны аркестр, якім дырыжаваў. Таксама даваў сольныя канцэрты як скрыпач. Адначасова ўваходзіў у разнастайныя камерцыйныя таварыствы, займаў пасады сакратара, намесніка старшыні, старшыні. У 1905—1906 жыве ў Рызе, Санкт-Пецярбургу, пасля ў Маскве. Пасля Кастрычніцкага перавароту ў 1917 пераяжджае з сям’ёй (жонкай, сынам і дзвюма дочкамі) у Вільню, адтуль у Коўна.

25 сакавіка 1921 уведзены ў склад ураду БНР як міністр па справах нацыянальных меншасцей. Адразу ж даў інтэрвію, якое было надрукавана ва ўсіх яўрэйскіх газетах, якія выходзілі ў Літве, Францыі і ЗША. Пад канец сакавіка 1921 падпісаў дамову з урадам БНР пра раўнапраўе беларусаў і яўрэяў, прадстаўніцтва яўрэяў у органах улады. Намагаўся заручыцца дапамогай яўрэйскай дыяспары ў свеце ў будаўніцтве незалежнай Беларусі. Для гэтага наведаў Берлін, Парыж, Лондан, дзе вёў перамовы з мясцовымі яўрэйскімі дзеячамі і арганізацыямі. У гэтай справе разлічваў на дапамогу свайго брата — выбітнага яўрэйскга дзеяча Хаіма Жытлоўскага. Збіраўся наведаць ЗША і прыняць удзел у 12-м сіянісцкім кангрэсе ў Карлсбадзе, дзе меў нарады з яўрэйскімі дзеячамі Хаімам Вейцманам, будучым першым прэзідэнтам Ізраіля, Нахумам Сокалавым і Леа Моцкіным, прапагандыстам іўрыту. Засталіся лісты, у якіх ён прасіў для змагання з пагромамі 5 тысяч фунтаў стэрлінгаў штомесячна і яшчэ 2 тысячы фунтаў аднаразова на выдавецкія патрэбы. У 1923 пакінуў пасаду міністра БНР.

Сям'я
-----

Яго ўнук — Даніэль Цэйтлін, псіхолаг у Швейцарыі.

Зноскі
------

1. ↑  Пагромы на Беларусі. Хто за імі стаяў  (бел.). *Наша Ніва*. Праверана 10 лістапада 2023.

Спасылкі
--------

* Инна Герасимова(Минск). Идея еврейской национальной автономии в правительстве БНР (1918—1921 гг.(недаступная спасылка)
* Инна Герасимова. Знаменитая фамилия
* Сяргей Шупа. Яўрэі ў БНР
**Польскае дэмакратычнае аб'яднанне** (польск. - *Polskie Zjednoczenie Demokratyczne*) палітычная партыя Беларусі, якая дзейнічала з 1993 па 1995 г.

Партыя была створана ў пачатку кастрычніка 1993 года ў якасці дадатку да Саюза палякаў на Беларусі. Сваю задачу ПДА бачыла ў працягу барацьбы за адраджэнне польскай культуры Беларусі, Аб'яднанне выступала за дэмакратычныя пераўтварэнні ў грамадстве на платформе хрысціянскай дэмакратыі і рынкавыя рэформы ў эканоміцы Беларусі. Змагалася за месцы ў органах мясцовага самакіравання і Вярхоўнага Савета. Сярод дэлегатаў устаноўчага з'езда ў кастрычніку 1993 года былі Чэслаў Бенькоўскі, Канстанцін Тарасевіч, Ян Кірвель і Вальдэмар Прэкайла. Партыю ўзначалілі Эдвард Ахрэм, які паабяцаў фінансавую падтрымку партыі, і Канстанцін Тарасевіч. У снежні 1993 г. партыю зарэгістравала Міністэрства юстыцыі Беларусі.

Падчас прэзідэнцкіх выбараў 1994 г. гэта партыя вылучыла кандыдатуру Э. Ахрэма, але яго ініцыятыўная група сабрала толькі 12 тыс. подпісаў. і не была падтрымана Саюзам палякаў на Беларусі.

Партыя перастала дзейнічаць ў 1995 г. Некалькі яе удзельнікаў падвергліся крымінальнаму пераследванню: прафесар Казімір Канколаў з Гродзенскага медыцынскага ўніверсітэта (абвінавачванне ў хабарніцтве), дырэктар камбіната па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў Станіслаў Закрэўскі (абвіначаны ў махлярстве) і Эдвард Ахрэм, рэктар БКІК.

Зноскі
------

1. ↑  С. Навумчык. Дзевяноста чацвёрты. Радыё Свабода, 2015, с. 195
2. ↑  Tadeusz Gawin Polskie odrodzenie na Białorusi 1988-2005 Архівавана 4 лютага 2016. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica Białystok 2010 c. 213-214
3. ↑  Tadeusz Gawin Polskie odrodzenie na Białorusi 1988-2005 Архівавана 4 лютага 2016. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica Białystok 2010 с. 213, зноска 212

Спасылкі
--------

* Игорь Котляров Социология политических партий
* Leszek Ratajczyk, Z życia Polaków na Białorusi. Mamy własna partię, Magazyn Polski, nr 1/2 (7/8), 1994, s. 21
* Tadeusz Gawin Polskie odrodzenie na Białorusi 1988-2005 Архівавана 4 лютага 2016. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica Białystok 2010
Брамная вежа ў Штэндалі
**Цагляная готыка** (ням.: Backsteingotik) — від гатычнай архітэктуры, пашыраны ў рэгіёнах вакол Балтыйскага мора, бедных будаўнічым камнем, асабліва ў Паўночнай Германіі. Будынкі гэтага стылю ўзводзіліся пераважна ці цалкам з чырвонай цэглы. Цагляныя гатычныя будынкі іспанскіх мурынаў утвараюць незалежны стыль, званы мудэхарская готыка, які не разглядаецца ў гэтым артыкуле. У рэчышчы цаглянай готыкі развівалася гатычная архітэктура ВКЛ.

Цагляная готыка прыходзіць на змену цаглянаму раманэску, а пазней у сваю чаргу змяняецца цагляным рэнесансам. Межы паміж цаглянай готыкай і абодвума названымі стылямі досыць расплывістыя.

Адсутнасць у цаглянай готыцы архітэктурнай скульптуры, пашыранай у іншых кірунках готыкі, але недасягальнай пры замене камня цэглаю, кампенсуецца складанай арнаментацыяй сцен, у тым ліку пры дапамозе колеравых кантрастаў паміж чырвонаю цэглаю, паліванаю цэглаю і белаю вапнаю.

Збудаванні цаглянай готыкі можна сустрэць у Беларусі, Даніі, Германіі, Латвіі, Літве, Нідэрландах, Польшчы, Расіі (у Калінінградскай вобласці), Украіне, Фінляндыі, Швецыі, Эстоніі.

Цэгла
-----

У адрозненні ад каменных блокаў звычайнай готыкі, якія рыхтаваліся проста на будаўнічай пляцоўцы, цэгла выраблялася на асобных спецыялізаваных прадпрыемствах. Шырокае распаўсюджанне атрымала цэгла так званага манастырскага фармату, памерам прыблізна ад 28x15x9 см да 30x14x10 см, якая клалася са швамі шырынёй каля 15 мм.

* «Гатычная кладка» («gotischer Verband»)«Гатычная кладка» (*«gotischer Verband»*)
* Паліваная цэглаПаліваная цэгла
* Фігурная цэглаФігурная цэгла
* Паліваная фігурная цэглаПаліваная фігурная цэгла

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цагляная готыка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4122869-8 |
**Чарльз МакАртур Ганкай Тэйлар** (англ.: Charles McArthur Ghankay Taylor; нар. 1948) — ліберыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Ліберыі (1997—2003). З’яўляўся адным з самых уплывовых палявых камандзіраў Заходняй Афрыкі; ключавая фігура ў развязванні першай грамадзянскай вайны ў Ліберыі, аўтар плана ваеннага перавароту 1987 года ў Буркіна-Фасо. У перыяд свайго кіравання абвінавачваўся ва ўзбраенні і падтрымцы паўстанцаў у суседняй Сьера-Леонэ, дзе таксама ішла грамадзянская вайна. У ходзе распачатай Другой грамадзянскай вайны ў Ліберыі, Тэйлар вымушаны быў пакінуць пасаду прэзідэнта краіны і адправіцца ў эміграцыю, але пасля ён быў затрыманы, адпраўлены на лаву падсудных, прысуджаны спецыяльным судом па Сьера-Леонэ да 50 гадоў пазбаўлення волі і змешчаны ў турму ў Вялікабрытаніі.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Александр Габуев* Гаагский трибунал открыл Африку // *Коммерсантъ* : газета. — 05.06.2007. — № 96. — С. 11. Архівавана з першакрыніцы 9 чэрвеня 2020.
2. ↑  Charles Taylor war crimes convictions upheld (англ.).  BBC (26 верасня 2013). Архівавана з першакрыніцы 26 верасня 2013. Праверана 26 верасня 2013.
3. ↑  Liberia's Charles Taylor transferred to UK **(нявызн.)**. *BBC News*.  BBC (15 кастрычніка 2013). Архівавана з першакрыніцы 28 красавіка 2014. Праверана 11 красавіка 2014.
**Помнік Арлоўскаму Кірылу Пракопавічу** — бюст у в. Мышкавічы Кіраўскага раёна, размешчаны на плошчы, каля Дома культуры. Пастаўлены ў 1977 г. на ўшанаванне памяці былога старшыні калгаса «Рассвет», ураджэнца вёскі, Героя Савецкага Саюза, Героя Сацыялістычнай Працы К. П. Арлоўскага.

Апісанне
--------

Бронзавы бюст К. П. Арлоўскага ўстаноўлены на прамавугольным гранітным пастаменце са ступенчатым стылабатам. У партрэтнай выяве ўвага акцэнтавана на такіх рысах героя, як перакананасць, духоўная актыўнасць, гатоўнасць да барацьбы. Лаканічная, строгая пластыка партрэта дынамічная. Плуг і вінтоўка каля асновы пастамента — своеасаблівы сімвалічны штрых, асноўны лейтмантыў у разуменні вобраза К. П. Арлоўскага — працаўніка і байца. Помнік вызначаецца ўдалай кампазіцыяй, глыбокім зместам і яркім мастацкім увасабленнем.

Спасылкі
--------

* Кіраўскі раён. Мемарыяльныя комплексы, манументы, помнікі і іншыя малыя формы архітэктуры.(недаступная спасылка)
* Помнік Кірылу Пракопавічу Арлоўскаму на сайце «Архіварта»
**Мінская ЦЭЦ-2** — беларуская цеплаэлектрацэнтраль, размешчаная ў цэнтральнай частцы горада Мінска. Уваходзіць у склад філіяла «Мінскія цеплавыя сеткі» РУП «Мінскэнерга».

Уведзена ў эксплуатацыю ў 1934 годзе. Да 1941 года было ўстаноўлена чатыры катлы нізкага ціску прадукцыйнасцю па 20 тон пара ў гадзіну і турбіна магутнасцю ўсяго 4 МВт. Падчас Другой сусветнай вайны многія аб’екты ЦЭЦ былі разбураны, аднак да канца 1945 года яе аднавілі ў даваенным аб’ёме. У канцы саракавых гадоў былі ўведзены ў эксплуатацыю яшчэ тры катлы сярэдняга ціску і некалькі турбін. У сярэдзіне пяцідзясятых гадоў быў уведзены яшчэ адзін кацёл прадукцыйнасцю 105 тон пара ў гадзіну. У лютым 1964 года было прынята рашэнне аб будаўніцтве пікавай кацельні з чатырма вадагрэйнымі катламі агульнай магутнасцю 400 Гкал/гадзіну, што было рэалізавана ў перыяд з 1968 па снежань 1982 гадоў. У 2008—2013 гадах выканана буйнамаштабная рэканструкцыя, якая павысіла цеплавую магутнасць электрастанцыі да 566 Гкал/г, што зрабіла Мінскую ЦЭЦ-2 адным з самых энергаэфектыўных аб’ектаў у Беларусі.

Устаноўленая магутнасць ЦЭЦ:

* Электрычная магутнасць — 94 МВт,
* Цеплавая магутнасць — 566 Гкал/г.

Асноўным палівам з’яўляецца прыродны газ, рэзервовым — мазут, аварыйным палівам — дызель.

Крыніцы
-------

1. 1 2  С праздником Минская ТЭЦ-2! — РУП "Минскэнерго" (руск.). *web.minskenergo.by*. Праверана 16 верасня 2022.
2. ↑  *Опубликовано: admin-zeleniy*. Минская ТЭЦ-2 — Энерголикбез (руск.). Архівавана з першакрыніцы 20 верасня 2022. Праверана 16 верасня 2022.

Спасылкі
--------
**Міланскі эдыкт** (лац.: Edictum Mediolanensium) — ліст імператараў Канстанціна і Ліцынія датаваны 313 годам, які абвясціў рэлігійную цярпімасць на тэрыторыі Рымскай імперыі. Міланскі эдыкт стаў важным крокам на шляху ператварэння хрысціянства ў афіцыйную рэлігію імперыі. Непасрэдны тэкст эдыкта да нас не дайшоў, аднак ён цытуецца Лактанцыем у яго працы «Пра смерць ганіцеляў».

Храналогія
----------

Міланскі эдыкт быў накіраваны главам правінцыйных адміністрацый імперыі ад імя імператараў Канстанціна і Ліцынія ў 313 годзе. Еўсевій Кесарыйскі піша: «*…Канстанцін і з ім Ліцыній, які яшчэ не ўпаў у шаленства, якое авалодала ім пазней, шануючы Бога за таго, хто падараваў усё пасланае ім дабро, аднадушна выдалі закон, для хрысціян выключна цудоўны. Яны паслалі яго Максіміну, які яшчэ кіраваў на Усходзе і запабягаў перад імі*».

Гэты эдыкт быў працягам Нікамедыйскага эдыкта ад 311 года, выдадзенага імператарам Галерыем. Аднак, калі Нікамедыйскі эдыкт легалізаваў хрысціянства і дазваляў адпраўленне абрадаў пры ўмове, што хрысціяне будуць маліцца пра дабрабыт рэспублікі і імператара, Міланскі эдыкт пайшоў яшчэ далей.

Утрыманне
---------

У адпаведнасці з гэтым эдыктам усё рэлігіі ўраўноўваліся ў правах, такім чынам, традыцыйнае рымскае язычніцтва страчвала ролю афіцыйнай рэлігіі. Эдыкт асабліва вылучае хрысціян і прадугледжвае вяртанне хрысціянам і хрысціянскім абшчынам усёй уласнасці, якая была ў іх аднята падчас ганенняў. Эдыкт таксама прадугледжвае кампенсацыю з казны тым, хто ўступіў ва ўладанне ўласнасцю, якая раней належала хрысціянам і быў вымушаны вярнуць гэту ўласнасць ранейшым уладальнікам.

Меркаванне шэрагу вучоных, што Міланскі эдыкт абвясціў хрысціянства адзінай рэлігіяй імперыі не знаходзіць, паводле пункта гледжання іншых даследчыкаў, пацверджання як у тэксце эдыкта, так і ў акалічнасцях яго складання. Прафесар В. В. Болатаў адзначае, што «*эдыкт даў свабоду ўсяму насельніцтву імперыі прытрымлівацца сваёй рэлігіі, пры гэтым не абмежаваў прывілеі язычнікаў і адкрыў магчымасць пераходу не толькі ў хрысціянства, але і ў іншыя, язычніцкія культы*».

Зноскі
------

1. ↑  Миланский эдикт (Энциклопедия «Религия»)(недаступная спасылка)
2. ↑  Еўсевій Памфіл Царкоўная гісторыя. IX:9
3. ↑  *Поснов М. Э.* История Христианской Церкви Архівавана 1 снежня 2007.
4. ↑  *Воробьёва Н. Н.* Проблема отношений христианской церкви и государства в Римской империи I—IV вв. в освещении отечественной историографии второй половины XIX — начала XX в. Омск, 2005. С. 110. ISBN 5-7779-0585-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міланскі эдыкт
* Medieval Sourcebook: Galerius and Constantine: edicts of toleration. Архівавана 14 жніўня 2014. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16747027r · LCCN: n96083379 · NKC: unn2016910120 · SUDOC: 168567709 · VIAF: 177104619 |