Падстанцыя 115 кВ, Мінесота
**Электры́чная падста́нцыя** таксама **трансфарма́тарная падста́нцыя** — электраўстаноўка, прызначаная для прыёму, пераўтварэння і размеркавання электрычнай энергіі, якая складаецца з трансфарматараў або іншых пераўтваральнікаў электрычнай энергіі, прылад кіравання, размеркавальных і дапаможных прылад.

Сам тэрмін «падстанцыя» узнік падчас развіцця вялікіх сетак, калі кожная падстанцыя была часткай сваёй электрастанцыі і цалкам ад яе залежала.

Электрападстанцыі могуць размяшчацца на адкрытых пляцоўках, у зачыненых памяшканнях, пад зямлёй і на апорах, у адмысловых памяшканнях. Адрозніваюцца звычайна намінальнай напругай, у Беларусі самай магутнай з’яўляецца падстанцыя 750 кВ «Беларуская».

Прызначэнне
-----------

Падстанцыя, у якой стаяць павышаючыя трансфарматары, павышае электрычнае напружанне пры адпаведным зніжэнні значэння сілы току, у той час як паніжальная падстанцыя памяншае выходнае напружанне пры прапарцыйным павелічэнні сілы току.

Неабходнасць у павышэнні перадаванага напружання ўзнікае ў мэтах шматразовай эканоміі металу, які выкарыстоўваецца ў дратах ЛЭП, і памяншэння страт на актыўным супраціве. Сапраўды, неабходную плошчу сячэння правадоў вызначае толькі сіла праходзячага току і патрабаванне адсутнасці ўзнікнення кароннага разраду. Таксама памяншэнне сілы праходзячага току цягне за сабой памяншэнне страт энергіі, якія знаходзяцца ў прамой квадратычнай залежнасці ад значэння сілы току. З іншага боку, каб пазбегнуць высакавольтнага электрычнага прабоя, прымяняюцца спецыяльныя меры: выкарыстоўваюцца спецыяльныя ізалятары, правады разносяцца на дастатковую адлегласць і г. д. Асноўная ж прычына павышэння напружання складаецца ў тым, што чым вышэй напружанне, тым большую электрычную магутнасць і на большую адлегласць можна перадаць па лініі электраперадачы.

Камплектная трансфарматарная падстанцыя мачтавага тыпу (звычайна выкарыстоўваюцца ў сельскай мясцовасці)

Будова
------

Асноўныя элементы электрападстанцый:

* Трансфарматары (сілавыя трансфарматары, аўтатрансфарматары, шунтаваныя рэактары).

* Канструкцыі для щвода паветраных і кабельных ліній электраперадачы.

* Адкрытыя (АРП) і закрытыя (ЗРП) размеркавальныя прыстасаванне, уключаючы:
	+ Сістэмы і секцыі шын.
	+ Сілавыя выключальнікі
	+ Раз’яднальнікі
	+ Вымяральнае абсталяванне (вымяральныя трансфарматары току і напружання, вымяральныя прыборы).
	+ Абсталяванне ВЧ-сувязі паміж падстанцыямі (кандэнсатары сувязі, ВЧ-загараджальнікі, фільтры далучэння).
	+ Токаабмяжавальныя, рэгулюючыя прылады (кандэнсатарныя батарэі, рэактары, фазавярчальнікі і інш.).
	+ Пераўтваральнікі частаты і роду току (выпрамнікі).
* Сістэмы электрасілкавання ўласных патрэб падстанцыі:
	+ Трансфарматары ўласных патрэб
	+ Шчыт пераменнага току
	+ Акумулятарныя батарэі
	+ Шчыт пастаяннага (аператыўнага) току
	+ Дызельныя генератары і іншыя аварыйныя крыніцы энергіі (на буйных і асабліва важных падстанцыях).
* Сістэмы абароны і аўтаматыкі:
	+ Прылады рэлейнай абароны і супрацьаварыйнай аўтаматыкі для сілавых ліній, трансфарматараў, шын.
	+ Аўтаматычная сістэма кіравання.
	+ Сістэма тэлемеханічнага кіравання.
	+ Сістэма тэхнічнага і камерцыйнага ўліку электраэнергіі.
	+ Сістэма тэхналагічнай сувязі энергасістэмы і ўнутранай сувязі падстанцыі.
* Сістэма зазямлення, уключаючы зазямліцелі і контур зазямлення.
* Маланкаабаронныя збудаванні
* Дапаможныя сістэмы:
	+ Сістэма вентыляцыі, кандыцыянавання, абагравання
	+ Сістэма аўтаматычнага пажаратушэння
	+ Сістэма асвятлення тэрыторыі
	+ Сістэма ахоўна-пажарнай сігналізацыі, кіравання доступам
	+ Сістэма тэхналагічнага і ахоўнага відэаназірання.
	+ Прылады плаўкі галалёду на паветраных лініях.
	+ Сістэмы аварыйнага збору масла.
	+ Сістэмы сілкавання масланапоўненых кабеляў.
	+ Бытавая, ліўневая каналізацыя, вадаправод.
* Бытавыя памяшканні, склады, майстэрні і пр.

Гл. таксама
-----------

* Электрычныя сеткі