recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Валянціна Георгіеўна Гаховіч** (7 ліпеня 1935, в. Грыцкевічы, Нясвіжскі раён — 12 мая 2019) — беларускі настаўнік. Адзін з чатырох беларускіх педагогаў, якія атрымалі званне «Народны настаўнік СССР».

Біяграфія
---------

Пасля вайны вучылася ў Навагрудскай СШ № 2. У 1952 годзе паступіла на філфак Мінскага педагагічнага інстытута імя М.Горкага, які скончыла ў 1956 годзе. Нейкі час працавала ў Асіповіцкім раёне на торфапрадпрыемстве. У 1959 годзе вярнулася ў Навагрудак і працавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры ў сярэдняй школе № 3.

Унесла значны ўклад ва ўдасканаленне форм і метадаў вучэбнай і выхаваўчай працы ў школе. Падрыхтавала вялікую колькасць навучэнцаў-пераможцаў і прызёраў усесаюзных, рэспубліканскіх, абласных, раённых алімпіяд і конкурсаў.

Абіралася намеснікам старшыні Камітэта савецкіх жанчын і членам Усесаюзнага Савета па народнай адукацыі.

Узнагароды
----------

Адзначана нагрудным знакам «Выдатнік народнай асветы БССР» (1970). Узнагароджана медалём «За доблесную працу» (1970). У 1974 годзе ёй прысвоена ганаровае званне Заслужанага настаўніка Беларускай ССР. У 1981 годзе ўзнагароджана ордэнам «Знак Пашаны». У 1985 годзе ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР прысвоена ганаровае званне «Народны настаўнік СССР».

У 2007 годзе занесена ў Кнігу Славы Навагрудскага раёна. Ганаровы грамадзянін Навагрудскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 179. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
2. 1 2  Ганаровыя грамадзяне Навагрудскага раёна Архівавана 14 кастрычніка 2020.

Літаратура
----------

* *Бржазоўскі, А.* Адкрыты ўрок / А.Бржазоўскі // Работніца і сялянка — 1985. — № 10.
* *Бржазоўскі, А.* Адкрыты ўрок / А.Бржазоўскі // Вуліцы горада расказваюць: Бібліядайджаст. Вуліца Міцкевіча / Навагрудская цэнтральная раённая бібліятэка. — 2007. — С.38-44
* Гаховіч Валянціна Георгіеўна // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Навагрудскага раёна. — Мн.: «Беларусь», 1996. — 559 с.: іл. ISBN 985-01-0050-8. — С. 494.
**Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута** — навучальная ўстанова, якая існавала ў 1911—1922 гг. у Віцебску. Адкрыта па ініцыятыве Віцебскай вучонай архіўнай камісіі.

Мела факультэты:

* археалагічны
* археаграфічны
* гісторыі мастацтва (з 1917 г.)

Тэрмін навучання 3 гады, з 1917 г. — 4 гады, разлічаны на слухачоў з вышэйшай адукацыяй, але сярод іх пераважалі выпускнікі сярэдніх школ. У 1911 г. на 1-ы курс прынята каля 90 чал. у 1918/19 навучальным годзе вучылася 428 чал.  

Выкладалі археолаг В. А. Гарадцоў, мастацтвазнаўства А. І. Успенскі, гісторыкі Б. Р. Брэжга (з 1918 г. загадчык аддзялення), А. П. Сапуноў (курс «Старажытнасці Паўночна-Заходняга краю»), У. М. Перцаў, этнограф У. М. Дабравольскі, філолагі Р. Ф. Брант, М. І. Навасадскі, С. І. Сабалеўскі і інш.

У пачатку 1919 г. аддзяленню перададзены бібліятэка (3700 тамоў), музей і гістарычны архіў (314 спраў) былой Віцебскай вучонай архіўнай камісіі, частка бібліятэкі (2 тыс. тамоў) былой Віцебскай езуіцкай калегіі. У распараджэнні аддзялення быў Віцебскі губернскі архіў (1,5 млн спраў). У 1922 г. аддзяленне выдавала рукапісны часопіс «Белорусский этнограф» (выйшлі 2 нумары).

Літаратура
----------

* *Шибеко, З.* Из истории Витебских археологических «курсов» // Нёман. — 1980. — № 6. — С.
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Утварэнне гумы вулканізацыяй поліізапрэну (натуральнага каўчуку) серай
**Гума** (польск. guma, ад лац. gummi «камедзь»), **рызіна** (ад лац.: resina «смала») — эластычны матэрыял, які атрымоўваюць вулканізацыяй каўчуку. Па ступені вулканізацыі гумы падзяляюцца на мяккія (1-3% серы), паўцвёрдыя і цвёрдыя (30% серы) (эбаніт). Аб'ёмная вага - 1,2 т/м³.

Ужыванне
--------

Гума выкарыстоўваецца ў вытворчасці аўтамабільных шын і гума-тэхнічных вырабаў.

Вырабы з гумы ў прамысловасці
-----------------------------

Для атрымання прагумаваных тканін бяруць ільняную або папяровую тканіну і гумавы клей, які ўяўляе гумавую сумесь, раствораную ў бензіне або бензоле. Клей старанна і раўнамерна размазваюць і ўпрасоўваюць у тканіну; пасля прасушкі і выпарэння растваральніка атрымліваюць прагумаваную тканіну. Для вырабу пракладкавага матэрыялу, здольнага вытрымліваць высокія тэмпературы, ужываюць параніт, які ўяўляе гумавую сумесь, у якую ўведзена азбеставае валакно. Такую сумесь змешваюць з бензінам, прапускаюць праз вальцы і вулканізуюць ў выглядзе лістоў таўшчынёй ад 0,2 да 6 мм.

Для атрымання гумавых трубак і профіляў сырую гуму прапускаюць праз шпрыц-машыну, дзе моцна разагрэтая (да 100—110 °) сумесь праціскаецца праз профільную галоўку. У выніку атрымліваюць профіль, які падвяргаюць вулканізацыі.

Гл. таксама
-----------

* Continental AG

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гума

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ph218891 |
**Эдуард Штэтлер** (ням.: Eduard Stettler, 1880—1940) — швейцарскі юрыст і дзеяч міжнароднага эсперанта-руху.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Берне,паходзіў са старажытнага знатнага швейцарскага роду, атрымаў юрыдычную адукацыю. Мову эсперанта вывучыў у 1908 годзе, і ў 1909 годзе далучыўся да працы Сусветнай асацыяцыі эсперанта (UEA), у 1911 годзе стаў намеснікам дырэктара UEA (гэтую пасаду ў той час займаў Гектор Ходлер) і займаў гэтую пасаду да 1919 года. Як юрыст, ён бачыў слабыя месцы ў арганізацыі міжнароднага эсперанта-руху і пісаў шматлікія артыкулы па гэтых пытаннях. У 1919—1920 гадах быў дырэктарам  (руск.) (бел. а ў 1920-1924 гадах — прэзідэнтам UEA. У 1924 годзе пакінуў пасаду прэзідэнта з-за цяжкай хваробы, і быў абраны ганаровым прэзідэнтам UEA. Зноў абраны прэзідэнтам UEA ў 1928 годзе і займаў гэты пост да 1934 года. У 1934 годзе на 26-м сусветным кангрэсе эсперантыстаў у Стакгольме сышоў у адстаўку ў знак пратэсту супраць неабрання шэрагу яго калегаў у новы склад камітэтаў Асацыяцыі. Двойчы абіраўся прэзідэнтам швейцарскай асацыяцыі эсперантыстаў. Распрацаваў Статуты UEA 1920 і 1934 гадоў, аўтар біяграфіі Г.Ходлера, шэрагу літаратурных перакладаў і вялікай колькасці артыкулаў у часопісе *Esperanto*.

Памёр у Берне ў 1940 годзе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Эдуард Штэтлер на Вікісховішчы |

* Біяграфія Э. Штэтлера ў Энцыклапедыі эсперанта  (эсп.)

| ⛭Прэзідэнты Сусветнай эсперанта-асацыяцыі |
| --- |
| Прэзідэнты UEA | Г. Мудзі ·  Г. Ходлер ·  Э. Прыва ·  Э. Штэтлер ·  Луі Басцьен ·  К. М. Лінігер1 ·  Х. Г. Кюрнштайер1 ·  Л. Басцьен2 ·  Э. Мальмгрэн ·  Д. Канута ·  Г. Холмс (в. а.) ·  Хідэа Ягі ·  Г. Холмс (в. а.) ·  І. Лапена ·  Х. Тонкін ·  Г. Мартэнс ·  Х. Тонкін ·  Д. Уэлс ·  Лі Чон Ён ·  К. Эндэрбі ·  Р. Карсэці ·  П. Дасгупта ·  М. Фетэс |  |
| Ганаровыя прэзідэнты UEA | Л. Л. Заменгоф ·  Э. Штэтлер ·  Луі Басцьен ·  Х. Г. Кюрнштайер ·  Э. Прыва ·  Э. Мальмгрэн ·  Гары Холмс |
| 1 Як прэзідэнт «Жэнеўскай UEA»  **·**  2 Як прэзідэнт міжнароднай эсперанта-лігі |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1081564717 · ICCU: LO1V479996 · ISNI: 0000 0004 3958 9756 · LCCN: nb2007003520 · NKC: xx0117294 · NTA: 069977747 · SUDOC: 255507461 · VIAF: 33982621 |

 |
**Вадародны паказчык**, *pH* (лац. ***p**ondus* ***H**ydrogenii* — сіла вадароду, «пэ аш») — велічыня, якая характэрызуе канцэнтрацыю (актыўнасць) іонаў вадароду ў растворах. Лікава роўны адмоўнаму дзесятковаму лагарыфму канцэнтрацыі (актыўнасці) вадародных іонаў H+ ,якая выражана ў молях на літр (моль/л):

{\displaystyle {\mbox{pH}}=-\lg \left[{\mbox{H}}^{+}\right]\!}
У нейтральных растворах pH=7, у кіслых pH<7, а ў шчолачных pH>7. Пастаянства вадароднага паказчыка падтрымліваецца буфернымі растворамі. Вызначаючь pH з дапамогай кіслотна-асноўных індыкатараў, больш дакладна — патэнцыяметрычна.

Гл. таксама
-----------

* Канстанта дысацыяцыі
* Кіслотна-шчолачная раўнавага

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Б — Беларусы / Рэд кал.: Г. П. Пашкоў і інш. -Мінск: БелЭн, 1996 с. 434

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11944522b · GND: 4189273-2 · LCCN: sh85063427 · Microsoft: 2910592247 · NKC: ph381261 |
**Абгонны пункт** — найпросты від раздзельных пунктаў з пуцявым развіццём на двухпутных чыгуначных лініях. Мае пуціі для абгону адных цягнікоў іншымі. На абгонных пунктах таксама звычайна прадугледжваецца пасадка і высадка пасажыраў.

Акрамя галоўных і обгонных шляхоў, гэтыя раздзельныя пункты маюць будынак дзяжурнага па обгонному пункта, пасажырскія платформы (пры наяўнасці пасадкі і высадкі пасажыраў), прылады сувязі і СЦБ, асвятленне і жылыя будынкі.

Пры перабудове однопутной лініі ў двухпутную звычайна частку раз'ездаў закрываюць, ператвараючы іх у звычайныя прыпыначныя пункты, а астатнія развіваюць у абгонныя пункты або прамежкавыя станцыі.

Класіфікацыя
------------

Абгонныя пункты бываюць трох тыпаў:

* папярочнага тыпу з двума обгонными шляхамі;
* паўпрадожўнага тыпу;
* з адным абгонным пуцём.

Першая схема атрымала найбольшае распаўсюджванне, таму яна і лічыцца асноўнай.

У кожным канцы обгонного пункта размяшчаюцца два (або адзін) дыспетчарскіх з'езда, якія даюць магчымасць перакладаць рух з аднаго галоўнага шляху на іншы ў выпадку закрыцця руху па аднаму з іх.

Асаблівасці
-----------

Абгонныя пункты, размешчаныя на падыходах да ўчастковай або сартавальнай станцыі, могуць мець адзін абгонны пуць для цягнікоў, якія ідуць у бок гэтых станцый.

Літаратура
----------

* «Железнодорожные станции и узлы». И. Е. Савченко, С. В. Земблинов, И. И. Страковский. М.Транспорт.1966 г.
**Эдуард ван Бейнум** (*Eduard van Beinum*; 3 верасня 1901 — 13 красавіка 1959) — нідэрландскі дырыжор. Вядомы як папулярызатар музыкі Антона Брукнера. 

Быў дырыжорам-самавукам. Ад 1927 да 1931 кіраваў аркестрам Харлемскага акрестравага таварыства. У 1931 годзе заняў месца другога дырыжора Каралеўскага аркестра Кансертгебау (асістэнта Вілема Менгельберга). Ад 1938 года ўжо падзяляў пасаду галоўнага дырыжора з Менгельбергам. У 1945-м, па заканчэнні Другой сусветнай вайны, ван Бейнум стаў аднаасобным галоўным дырыжорам Каралеўскага аркестра Кансертгебау (тады як Менгельбергу было забаронена займацца дырыжорскай дзейнасцю ў Нідэрландах з-за яго супрацоўніцтва з акупацыйным рэжымам). пераемнікам ван Бейнума ад 1959 года быў Бернард Хайтынк. 

У 1947—1949 гадах ван Бейнум быў таксама галоўным дырыжорам Лонданскага філарманічнага аркестра. У 1956 быў галоўным дырыжорам Лос-Анжэлескага філарманічнага аркестра. 

Памёр ад вострага сардэчнага прыступу падчас рэпетыцыі на сцэне Кансертгебау, працуючы над 1-й Сімфоніяй Брамса. 

У цяперашні час існуе Фонд імя Эдуарда ван Бейнума (*Eduard van Beinum Stichting*), які падтрымлівае маладых таленавітых артыстаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 3 снежня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>

Спасылкі
--------

* Біяграфія і дыскаграфія Архівавана 15 снежня 2005. (па-англійску)
**Плешнэ** — возера натуральнага паходжання на тэрыторыі Чэхіі, размешчана ў муніцыпалітэце Нова Пец.

Гэта ледавіковае возера, якое ўтварылася ў апошнюю ледніковую эпоху, яно мае авальную форму. Возера атачае іглічны лес. Распасціраецца прыкладна на 507 метраў у даўжыню. Яго найбольшая шырыня 180 метраў. Плошча складае 7,48 га, аб'ём вады 617 000 м ³ з максімальнай глыбінёй каля 18 м.

Гл. таксама
-----------

* Чортава возера, Чэхія
* Возера Лака

Літаратура
----------

* *Ottova Encyklopedie, Česká republika, Zeměpis, Plešné jezero, Ottovo nakladatelství Praha, 2006 ISBN 80-7360-456-6*
* *999 turistických zajímavostí České republiky, Plechý, Soukup & David*, 1999 ISBN 80-242-0183-6

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плешнэ возера
*
**Абвінавачанне** ў праве — працэсуальная дзейнасць упаўнаважаных законам органаў ці службовых асоб, якая заключаецца ў даказванні віны асобы, што прыцягваецца да крымінінальнай адказнасці.

Заканадаўства Рэспублікі Беларусь прадугледжвае 3 віды абвінавачання:

* дзяржаўнае (падтрымлівае пракурор),
* грамадскае (падтрымлівае ўпаўнаважаны прадстаўнік грамадскай арганізацыі ці працоўнага калектыву)
* прыватнае (падтрымлівае пацярпелы або яго прадстаўнік — адвакат).

Абвінавачанне таксама называецца змест абвінаваўчага тэзіса, сфармуляванага ў пастанове аб прыцягненні ў якасці абвінавачанага, а таксама ў абвінаваўчым заключэнні, выступленні абвінаваўцы ў судзе, у абвінаваўчым прыгаворы суда.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Новы · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4142514-5 · Microsoft: 2776064345 · NDL: 00566732 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чароўная флейта.

**«Чароўная флейта»** (фр.: La flute magique, руск.: Волшебная флейта) — камічны балет у адной дзеі, першапачаткова пастаўлены Львом Іванавым на музыку Рыкарда Дрыга. Хоць у балета тая самая назва, што і ў оперы Моцарта «Чароўная флейта», гэтыя два творы ніяк не звязаны. Балет быў упершыню паказаны вучнямі Імператарскай балетнай школы ў школьным тэатры 4 лютага (23 студзеня па ст. ст.) 1893 года. Галоўную жаночую партыю Лізы выконвала Станіслава Бялінская, а галоўную мужчынскую партыю Люка — Міхаіл Фокін.


| Балеты Льва Іванава |
| --- |
| 
* Зачараваны лес
* Ацыс і Галатэя
* Гарлемскі цюльпан
* Палавецкія танцы
* Шчаўкунок
* Чароўная флейта
* Папялушка
* Лебядзінае возера
* Дачка Мікада

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плеяды.
Запыт «M45» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.

**Плеяды** (астранамічнае абазначэнне — **M45**; часам таксама выкарыстоўваецца ўласнае імя **Сем сясцёр**, састарэлая назва — **Стажары**, у Бібліі і Торы — **Кіма**, беларуская народная назва — **Сітца**) — рассеянае скопішча ў сузор’і Цяльца. Каля 300—500 зорак блакітнага колеру знаходзяцца ўнутры сферы дыяметрам каля 30 светлавых год; простым вокам відаць 6 зорак, самая яркая — Альцыёна. Іншыя зоркі: Цэлена. Зоркі знаходзяцца ў блакітнаватай газава-пылавой адбівальнай туманнасці, у якой яны ўтварыліся (узрост каля 50 млн гадоў). На небе плеяды маюць вуглавы памер каля 1,8°. Сярэдняя адлегласць ад Сонца 407 светлавых гадоў.

У міфалогіі
-----------

Плеяды ў старажытнагрэчаскай міфалогіі дочкі тытана Атланта і акіяніды Плеёны.

На Беларусі гэта зорнае скопішча называлі Сіта і тлумачылі, што праз яго Бог прасеяў першыя зярняткі жыта, калі толькі сусвет зачынаўся. Ёсць цэлы шэраг назваў Плеяд, як Валасажар, Вісажар, Валосыня. Дакладная этымалогія незразумелая, але, магчыма, назвы звязаны з культам Вялеса. Ёсць народная этымалогія, якая гаворыць, што Валасажар — гэта яркія валасы. Яшчэ адна з магчымых інтэрпрэтацый: так раней маглі называць пэўны від прычоскі ў замужніх жанчын. Па ўзыходзе ці захадзе Плеяд адзначалі пачатак свята Юр’я.

Ёсць павер’е, што зорачкі ў Плеядах — гэта кураняткі, а самая яркая — іх маці-курыца. Па харвацкай легендзе гэтая курыца выратавала царкву, якую хацелі зруйнаваць непрыяцелі; з-за яе крыку прачнуліся сяляне і абаранілі царкву.

Зноскі
------

1. ↑  Болсун А. І. Рапановіч Я. Н. Слоўнік фізічных і астранамічных тэрмінаў. Мн. 1979.
2. ↑  zviazda.by

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плеяды (зорнае скопішча)

| ⛭**Каталог Месье** |
| --- |
| ≛ Спіс аб’ектаў
* M1
* M2
* M3
* M4
* M5
* M6
* M7
* M8
* M9
* М10
* M11
* M12
* M13
* M14
* M15
* M16
* M17
* M18
* M19
* M20
* M21
* M22
* M23
* M24
* M25
* M26
* M27
* M28
* M29
* M30
* M31
* M32
* M33
* M34
* M35
* M36
* M37
* M38
* M39
* M40
* M41
* M42
* M43
* M44
* M45
* M46
* M47
* M48
* M49
* M50
* M51
* M52
* M53
* M54
* M55
* M56
* M57
* M58
* M59
* M60
* M61
* M62
* M63
* M64
* M65
* M66
* M67
* M68
* M69
* M70
* M71
* M72
* M73
* M74
* M75
* M76
* M77
* M78
* M79
* M80
* M81
* M82
* M83
* M84
* M85
* M86
* M87
* M88
* M89
* M90
* M91
* M92
* M93
* M94
* M95
* M96
* M97
* M98
* M99
* M100
* M101
* M102
* M103
* M104
* M105
* M106
* M107
* M108
* M109
* M110
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4174907-8 · Microsoft: 2780846721 · VIAF: 237301763 |
**Абвінава́ўчае заключэ́нне** — працэсуальны дакумент, у якім выкладзена і абгрунтавана рашэнне следчага (або асобы, якая праводзіла дазнанне) аб фармулёўцы абвінавачання асобы, прыцягнутай да крымінальнай адказнасці. У ім падсумоўваюцца вынікі папярэдняга следства па справе, робіцца вывад пра ўчыненне злачынства пэўнай асобай, пра дастатковасць падстаў для судовага разгляду справы.

Складаецца з апісальнай і рэзалютыўнай частак. У апісальнай частцы выкладаецца сутнасць справы, у рэзалютыўнай змяшчаюцца звесткі пра абвінавачанага (абвінавачаных) і фармулёўка прад'яўленага абвінавачання са спасылкай на адпаведныя артыкулы Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Следчы падпісвае абвінаваўчае заключэнне і разам са справай перадае пракурору, які зацвярджае абвінаваўчае заключэнне і накіроўвае справу ў суд ці вяртае яе для дадатковага следства або спыняе справу. Абвінаваўчае заключэнне ўручаецца абвінавачанаму не пазней як за 3 сут да судовага разгляду, што дае яму магчымасць азнаёміцца з доказамі і падрыхтавацца да абароны.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 122419261 · GND: 4142516-9 · LCCN: sh85065660 · Microsoft: 2778985074 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чароўная флейта.

Праграма першай пастаноўкі (1791)
**Чароўная флейта** (ням.: Die Zauberflöte) (K.620) — опера-зінгшпіль Моцарта ў дзвюх дзеях; лібрэта Э. Шыканедэра.

Першая пастаноўка: горад Вена, тэатр «Аўф дэр Відэн», 30 верасня 1791 года.

Сюжэт і крыніцы лібрэта
-----------------------

Дачку Царыцы ночы выкраў чараўнік Зарастра. Царыца Ночы пасылае прынца Таміна выратаваць дзяўчыну і дае яму чароўны атрыбут — флейту і памочнікаў. Прынц пераходзіць на бок чараўніка, праходзіць выпрабаванні і атрымлівае каханне.

Сюжэт, апрацаваны ў духу папулярных у той час народных феерый, поўных экзатычных цудаў, Шыканедэр запазычыў у казцы К. Віланда (1733—1813) «Лулу» са зборніка фантастычных паэм «Джыністан, або Выбраныя казкі пра фей і духаў» (1786—1789), з дадаткам з яго ж казак «Лабірынт» і «Разумныя хлапчукі». У ліку дадатковых крыніц таксама называюць эпічную паэму «Аберон, цар чараўнікоў», з дапаўненнямі па лібрэта К. В. Хенслера з оперы «Свята сонца ў брамінаў» Венцэля Мюлера; драму «Тамос, цар егіпецкі» Т. Ф. фон Геблера; раман «Сетас» Ж. Тэрасона (1731). Называюць і працу Ігнаца фон Борна, магістра масонскай ложы «Zur Wahrheit» («Да праўды»), «Аб містэрыях егіпцян» («Über die Mysterien der Ägypter»). Менавіта фон Борну, які сканаў незадоўга да напісання оперы, лібрэта і было прысвечана.

Пасля смерці Эмануэля Шыканедэра на аўтарства лібрэта пачаў прэтэндаваць адзін з акцёраў тэатра «Аўф дэр Відэн» масон Карл Людвіг Гізекэ.

Дзеючыя асобы
-------------

* Таміна, прынц (тэнар)
* Папагена, птушкалоў (барытон)
* Паміна, дачка Царыцы ночы (сапрана)
* Царыца ночы (сапрана)
* Зарастра, Вярхоўны жрэц Асірыса і Ісіды (бас)
* Папагена (сапрана)
* Манастатас, маўр (тэнар)
* Стары жрэц (бас)
* Першая, другая і трэцяя дамы (два сапрана і кантральта)
* першы, другі, трэці пажы (два сапрана, кантральта)
* 2 узброеныя ваяры (тэнар і бас)
* аратар пасвечаных (бас)
* жрэц (тэнар)
* першы, другі, трэці жрэц (гутарковыя ролі)
* першы, другі, трэці раб (гутарковыя ролі).


1. 1 2 3 4 5 6 7  Archivio Storico Ricordi — 1808. Праверана 20 кастрычніка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даўлетаў.

**Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў** (14 (27) сакавіка 1916 — 27 кастрычніка 1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Абдраўф Даўлетаў нарадзіўся 27 сакавіка 1916 года ў вёсцы Халілава (цяпер — Абзелілаўскі раён Башкартастана) у рабочай сям'і. Башкір. Скончыў сем класаў школы. У 1937—1938 гадах працаваў начальнікам пажарнай аховы, шахцёрам, затым у 1938—1940 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у Польскім паходзе РСЧА. Дэмабілізаваўшыся, працаваў інструктарам усенавуча, затым інструктарам Абзелілаўскага раённага ваеннага камісарыята Башкірскай АССР. У кастрычніку 1942 года Даўлетаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Скончыў філіял курсаў «Стрэл» у Уфе. З сакавіка 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі лейтэнант Абдраўф Даўлетаў камандаваў кулямётным узводам 58-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У ноч з 26 на 27 верасня 1943 года Даўлетаў адным з першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Падчас высадкі на бераг, калі выбыў са строю кулямётны разлік і Даўлетаў застаўся адзін, ён адкрыў агонь па салдатам ворага, прымусіўшы тых схавацца ў траншэі. Калі прыбыла наступная лодка з байцамі, Даўлетаў з імі уварваўся ў траншэю праціўніка і асабіста знішчыў 6 салдат праціўніка, а таксама ўзяў яшчэ аднаго ў палон.

27 кастрычніка 1943 года Даўлетаў загінуў у баі. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Асарэвічы Гомельскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя мужнасць і гераізм у баях з нямецкімі захопнікамі» гвардыі лейтэнант Абдраўф Даўлетаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонага Сцяга.

У гонар Даўлетава названая школа ў яго роднай вёсцы Халілава.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Наградные документы у электронным банку дакументаў «Подзвіг Народа»
3. ↑  Наградные документы у электронным банку дакументаў «Подзвіг Народа»
4. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Ліцом на запад. Уфа, 1972
* Навечно в сердце народном. 3-е ізд. доп. и испр. Мінск, 1984.
* Подвігі іх — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Абд ар-Рахман.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Аль-Мустазхір.

**Абу Мутарыф Абд ар-Рахман V ібн Хішам аль-Мустазхір-білах** (араб. عبد الرحمن بن هشام المستظهر بالله‎‎) — халіф Кордаўскага халіфата, які кіраваў са снежня 1023 па студзень 1024 года. Забіты натоўпам. Адзін з апошніх амеядскіх халіфаў Кордавы.

Біяграфія
---------

Пасля смерці Аль-Мансура Кордаўскі халіфат, які раздзіралі ўнутраныя супярэчнасці і барацьба за ўладу, істотна аслабеў. У 1018 годзе амеядскі халіф Абд ар-Рахман IV быў забіты, а Аль-Касім аль-Мамун з дынастыі Хамудзідаў практычна без супраціўлення заняў Кордаву і абвясціў сябе халіфам. Пазней ён быў выгнаны сваім пляменнікам Ях’яй аль-Муталі, затым ізноў вярнуўся, і ў 1023 годзе быў выгнаны канчаткова. Тады брат раней забітага халіфа Мухамада II здолеў захапіць уладу пад імем Абд ар-Рахмана V. Пры гэтым былі праігнараваны два яго супернікі.

Абд ар-Рахман V прызначыў на адну з дзяржаўных пасад вучонага Ібн Хазма.

Абд ар-Рахман V не меў рэальнай улады і не кантраляваў сітуацыю ў дзяржаве. Пры яго кіраванні Абадзіды ў Севільі адлучыліся ад Кордавы. Праз сем тыдняў кіравання ён быў зрынуты і забіты натоўпам, які ўзначаліў адным з яго супернікаў. Усё берберы ў Кордаве, чыей падтрымкай карыстаўся Абд ар-Рахман, былі забіты. Новым халіфам стаў Мухамад III.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Arnold Hottinger: *Die Mauren. Arabische Kultur in Spanien*, Wilhelm Fink Verlag, München, 1995. ISBN 3-7705-3075-6

| Амеяды |
| --- |
| Халіфы Дамаска(661—750) | 
Суф’яніды
Муавія I (661—680)
Язід I (680—684)
Муавія II (683—684)
Марваніды
Марван I (684—685)
Абдул-Малік (692—705)
аль-Валід I (705—715)
Сулейман (715—718)
Умар II (718—720)
Язід II (720—724)
Хішам (724—743)
аль-Валід II (744)
Язід III (744)
Ібрахім (744—744)
Марван II (744—750)
 |
| Эміры Кордавы(756—929) | 
* Абдурахман I (756—788)
* Хішам I (788—796)
* аль-Хакам I (796—822)
* Абдурахман II (822—852)
* Мухамад I (852—886)
* аль-Мунзір (886—888)
* Абдулах (888—912)
* Абдурахман III (912—929)

 |
| Халіфы Кордавы(929—1031) | 
* Абдурахман III
* аль-Хакам II
* Хішам II
* Мухамад II
* Сулейман
* Хішам II
* Сулейман
* *Алі ан-Насір*х
* Абдурахман IV
* *аль-Касім аль-Мамун*х
* *Ях’я аль-Муталі*х
* *аль-Касім аль-Мамун*х
* Абдурахман V
* Мухамад III
* *Ях’я аль-Муталі*х
* Хішам III

 |
| х Хамудзіды |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іспанскі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1171211473 · NTA: 24101073X · VIAF: 281804635 |
**Ордэн «За заслугі»** (балг.: Орден «За заслуга») быў заснаваны 25 снежня 1881 года ўказам князя Аляксандра Батэнберга.

Палажэнне аб узнагародзе
------------------------

Ордэнам «За заслугі» ўзнагароджваюцца вайскоўцы афіцэрскіх званняў за заслугі ў вайсковы (са стужкай ордэна «За храбрасць») і мірны час (са стужкай ордэна Святога Аляксандра).

Апісанне
--------

Існуюць тры эмісіі па дзве разнастайнасці ў кожнай. Знакі ордэна кожнай з эмісій вырабляліся са срэбра і ўяўляюцьсабой круглы медальён, абрамлены лаўровым вянком, дыяметрам 34 мм. На пярэднім боку изображён вобраз царствующего манарха, а на адваротным боку — каранованы балгарскі леў на нямецкім гатычным шчыце. Па бакам шчыта — лаўровыя галіны і надпіс: **«За заслуга»**. Медальён накладзены на скрыжованыя мячы. Пры розных эмісіях сустракаюцца адрозненні ў таўшчыні шрыфту, шырыні вянка і форме шчыта.

Знакі ордэна
------------

**I-я Батэнбергаўская эмісія**

* Першая Батэнбергаўская эмиссия
* Другая Батэнбергаўская эмиссия

**II-я Фердынандаўская эмісія**

* Княжецкая Фердынандаўская эмісія
* Царская Фердынандаўская эмісія

**III-я Барысаўская эмісія**

* Першая Барысаўская эмісія
* Другая Барысаўская эмісія

Літаратура
----------

* Денков, Ст. (2001) *Български ордени і медаля*, Сафія: Кибела.
* Паўлаў. П. (2003) *Български ордени і медаля*, ????: ????.
* Пётраў, T. (2000) *Ордени і медаля ў България*, Сафія: ????.

Гл. таксама
-----------

* Узнагароды Балгарыі
* Ордэн «За храбрасць»
* Ордэн Святога Аляксандра
**Праліў Баніфача** (фр.: Bouches de Bonifacio, італ.: Bocche di Bonifacio) — праліў паміж астравамі Корсіка і Сардзінія, які злучае ўскраіннае Тырэнскае мора на ўсходзе з Міжземным морам на захадзе. Даўжыня каля 19 км, шырыня 11—16 км. Глыбіня да 69 метраў.

На паўночным беразе знаходзяцца карсіканскі горад Баніфача, аднайменная крэпасць і порт. У праліве размешчаны маленькі архіпелаг Лавеці, адзіны населены востраў якога — Кавала. У праліве дзейнічае сістэма падзелу руху. Судны, якія ідуць праз праліў з усходу на захад, павінны звязвацца для дакладу з кантрольнай станцыяй Пертузата (Pertusato; Францыя). Судны, якія рухаюцца праз праліў з захаду на ўсход, павінны звязвацца з кантрольнай станцыяй на востраве Магдалена (Італія).

Найбольш вядомая катастрофа ў праліве Баніфача — караблекрушэнне французскага фрэгата «Семіянт» 15 лютага 1855 года. Напярэдадні «Семіянт» пакінуў порт Тулон на сваім шляху ў Чорнае мора, з забеспячэннем для войск на Крымскай вайне. Праз шторм фрэгат сутыкнуўся з рыфам і затануў, ніхто з 750 чалавек на борце не выжыў.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
2. ↑  Бонифациев пролив // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
Абрад абворвання ва ўяўленні расійскага мастака Віктара Каралькова
**Абво́рванне** — адзін з абрадаў ахоўнай магіі ва ўсходніх славян.

Праводзіўся ў экстрэмальных сітуацыях (хваробы, эпідэміі, падзеж свойскай жывёлы). Жанчыны (толькі старыя, удовы і цнатлівыя дзяўчаты, зрэдку ўдзельнічалі і цяжарныя жанчыны) збіраліся апоўначы або да ўзыходу сонца на ўскраіне вёскі, распраналіся, распускалі валасы, запрагаліся ў саху і аралі баразну вакол паселішча. Звычайна праводзілі адну баразну, але бывала і тры баразны. У некаторых мясцінах наперадзе працэсіі неслі абраз. Лічылася, што хваробы і эпідэміі не пяройдуць гэтага магічнага кола. Калі эпідэмія ўжо пачалася, абрад суправаджаўся шумам: жанчыны білі ў засланкі, званілі косамі, крычалі заклінанні. Калі небяспека толькі набліжалася, абвораванне праводзілася ў поўнай цішыні.

У некаторых раёнах Беларусі ў абрадзе абворвання ўдзельнічалі і хлопцы. Часта абворванне рабілася на валах-блізнятах або двума братамі-блізнятамі. На Гродзеншчыне і ў Заходнім Палессі, калі ў вёсцы не было блізнятаў, то запрагалі двух аднагодкаў-цёзкаў з аднолькавым колерам валасоў.

Астатнія жыхары вёскі да ўдзелу ў абрадзе не дапускаліся. Калі ведалі пра выкананьне абраду, то павінны былі зачыняць вароты, дзверы і вокны. Калі ж абворванне рабілася таемна, то той, хто сустракаўся на шляху ўдзельнікаў абраду, мог быць забіты. Сустрэтых ката, сабаку, а часам і карову вяскоўцы забівалі.

У Цэнтральным Палессі вядомы выпадкі абворвання на чорных котках, пеўнях і сабаках. Як рэцыдыў абраду абворвання ў XX ст. зафіксавана абворванне на конях, на трактарах, бывала, плуг цягалі не вакол вёскі, а па вуліцах.

У Беларусі з мэтай абараніцца ад зла замест абворвання часта прымянялася баранаванне. Вядома таксама абворванне культавых камянёў, верагодна, звязаных з Вялесам (Воласам), ахоўнікам жывёлы. Да абраду абворвання семантычна і структурна блізкі абрад праворвання (дарогі, рэчышча высахлай ракі) з мэтай выклікання дажджу.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  ЭКБ, 2010
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Беларуская міфалогія, 2004

Літаратура
----------

* Абворванне // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
* Абворванне // Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. — 592 с.: іл. — 3 000 экз. — ISBN 985-01-0473-2.
Баптыстэрый Сан-Джавані ў Фларэнцыі
**Баптыстэрый** (лац.: baptisterium, ад стар.-грэч.: βαπτίζω — «*хрысціць*», **хрысцільня**) — прыбудова да царквы або асобны будынак, прызначаны для здзяйснення хрышчэння. Унутры баптыстэрыя размяшчаецца хрысцільная купель, як правіла, досыць вялікага памеру, каб у яе мог пагрузіцца дарослы чалавек, альбо нават некалькі людзей. Баптыстэрыі вядомыя не раней IV стагоддзя і першапачаткова былі даволі вялікіх памераў. Часта яны служылі для падрыхтоўкі тых, хто рыхтаваўся прыняць хрышчэнне, а часам і для сходу хрысціянскай абшчыны.

Прыблізна з пачатку IX стагоддзя баптыстэрыі сустракаюцца значна радзей, па прычыне хрысціянізацыі асноўнай масы насельніцтва, якая прывяла да таго, што большасць людзей прымалі хрышчэнне яшчэ ў дзіцячым узросце. Памеры купелі зменшыліся — замест басейна яна набыла выгляд вялікай чашы, якая магла быць як пераноснай (як правіла, у гэтым выпадку яна выраблялася з металу), так і стацыянарнай. У другім выпадку яна ўсталёўвалася ў капліцы або ў храме — ля заходняй сцяны, бліжэй да ўваходу (так было прынята на Захадзе) або ў адмысловым бабінцы (больш распаўсюджана на Усходзе). У XX стагоддзі па прычыне росту колькасці дарослых людзей, якія жадаюць прыняць хрышчэнне, баптыстэрыі і хрысцільныя храмы зноў сталі набываць значэнне.

Гл. таксама
-----------

* Арыянскі баптыстэрый
* Баптыстэрый праваслаўных

Літаратура
----------

* Баптистерий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Праваслаўная багаслоўская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Pauly-Wissowa · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11981812z · GND: 4144027-4 · LCCN: sh85011738 · NKC: ph1121302 |
**«Хеўрэ тылім»** — колішняя сінагога ў Барысаве, якая размяшчаецца па вуліцы Лапаціна, 41.

Гісторыя
--------

Бакавы фасад
Пабудавана ў 1911 годзе на месцы старой сінагогі, прыблізна на гэтым жа месцы ў 1670 годзе існавала яўрэйская школа. Пры новай сінагозе была яўрэйская школа Талмуд-Тора.

Ахоўная шыльда
У 1994 году асветніцкае таварыства «Святло меноры» па афіцыйным дазволе Барысаўскага гарвыканкама ўсталявала на будынку ахоўную шыльду з надпісам «Міністэрства культуры Беларусі. Сінагога „Хеўрэ тылім". Пабудавана ў 1911 году. Помнік архітэктуры. Ахоўваецца дзяржавай», аднак, станам на 2022 год будынак не ўнесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Барысаўская сінагога «Хеўрэ тылім»

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сінагога «Хеўрэ тылім»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палонскі.

**Юзаф Палонскі** (польск.: Józef Połoński, лац.: Josephus Połoński; 1 верасня 1774, Беларусь – 15 лютага 1808, Полацк) – педагог, выкладчык Полацкага езуіцкага калегіума.

27 верасня 1791 г. ўступіў у Таварыства Ісуса. Выкладаў у Оршы (французская мова, 1794-1795) і Дынабургу (граматыка і французская мова, 1795-1796). Спачатку вывучаў (1798-1799), а потым і выкладаў сам (1799-1803) архітэктуру ў Полацкім езуіцкім калегіуме. У 1805-1808 гг. прэфект, прафесар архітэктуры і эксперыментальнай фізікі ў Магілёве.

Літаратура
----------

* Gizycki, J.-M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół od niej zależnych, 1905


1. 1 2  POŁOŃSKI Józef //
Дыяграма, паказваючая сувязь паміж сінаптычнымі Евангеллямі
**Сінаптычныя Евангеллі** (грэч. συνοπτικός, букв. «са-назіраючы» от грэч. σύν, «разам» и грэч. όψις, «бачанне, глядзельнае ўяўленне») — называюць Евангеллі ад Матфея, Марка і Лукі, таму што яны ўключаюць у сябе шматлікія аднолькавыя гісторыі, часта ў той жа паслядоўнасці, і падобныя фармулёўкі. Гэтая ступень паралелізму ў змесце, апавяданні і размяшчэнні, мовы і структуры прапановы можа быць растлумачана за кошт літаратурнай ўзаемазалежнасці. Шматлікія навукоўцы лічаць, што гэтыя Евангеллі напісаны з аднаго пункту гледжання і выразна звязаныя паміж сабой.

На думку большасці даследчыкаў, Марк быў першым, хто напісаў сваё Евангелле. Матфей і Лука затым выкарыстоўваюць Евангелле паводле Марка як крыніцу, а таксама прыводзяцца гіпатэтычныя выказванні аб існаванні Евангелля вядомага як Крыніца Q. Евангеллі паводле Матфея і Лукі таксама ўключаны унікальныя матэрыялы і крыніцы для гэтага матэрыялу вызначаны адпаведна як M і L.

Сінаптычныя Евангеллі з’яўляюцца асноўнай крыніцай гістарычных звестак пра Ісуса.

Апакрыфічныя Евангеллі, а таксама кананічнае Евангелле паводле Яна, моцна адрозніваюцца ад сінаптычных Евангелляў.

Назва сінаптычныя Евангеллі выкарыстоўваецца з XVIII стагоддзя, калі Іяган Якаў Грысбах выдаў тры Евангеллі ў 1776 у выглядзе Сінопсіса паралельнымі радкамі.

| ⛭Кнігі Новага Запавету |
| --- |
| Евангеллі | 
* Паводле Матфея
* Паводле Марка
* Паводле Лукі
* Паводле Іаана

 |
| Гістарычныя кнігі | 
* Дзеянні Святых Апосталаў

 |
| Лісты апостала Паўла да цэркваў | 
* Да Рымлян
* 1-ы да Карынфянаў
* 2-і да Карынфянаў
* Да Галатаў
* Да Эфесянаў
* Да Філіпійцаў
* Да Каласянаў
* 1-ы да Фесаланікійцаў
* 2-і да Фесаланікійцаў

 |
| Пастырскія лісты апостала Паўла | 
* 1-ы да Цімафея
* 2-і да Цімафея
* Да Ціта
* Да Філімона

 |
| Іншыя лісты | 
* Да Яўрэяў

 |
| Лісты апосталаў, або Саборныя лісты | 
* Якава
* Першы ліст Пятра
* Другі ліст Пятра
* Першы ліст Яна
* Другі ліст Яна
* Трэці ліст Яна
* Іуды

 |
| Апакаліптычныя кнігі | 
* Адкрыццё Яна Багаслова

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сіндбад.
Сіндбад-мараход
**Сіндба́д** (ад перс.: سندباد — *Sandbād*,араб. السندباد البحري‎‎ — as-Sindibād al-Baḥri) — імя легендарнага марака, які трапляе ў мноства фантастычных прыгод падчас падарожжаў праз мора на ўсход ад Афрыкі і на поўдзень ад Азіі. Калекцыя гісторый яго падарожжаў складае «Сем падарожжаў Сіндбада-марахода» у кнізе «Тысяча і адна ноч» і заснаваная часткай на рэальным вопыце ўсходніх мараплаўцаў, часткай — на антычнай паэзіі, такой, як «Адысея» Гамера, а часткай — на індыйскіх і персідскіх цудоўных апавяданнях — «мірабіліях».

Лічыцца, што правобразам Сіндбада быў кітайскі мараплавец эпохі дынастыі Мін Чжэн Хэ які меў будысцкую мянушку Саньбаа — «Тры Скарбы» або «Тры Каштоўнасці». Згодна з Нідэмам  (руск.) (бел. нягледзячы на несумненна мусульманскае паходжанне, гэта мянушка служыць напамінам пра «тры каштоўнасці  (руск.) (бел.».
У сваіх плаваннях Саньбаа здзейсніў 7 падарожжаў  (руск.) (бел. у Заходні акіян.

Па матывах казак знята мноства мастацкіх і мультыплікацыйных фільмаў.

Падарожжы Сіндбада
------------------

* Першае — да вострава, які апынуўся кітом.
* Другое — сустрэча з птушкай Рух.
* Трэцяе — сустрэча з волатам-людаедам.
* Чацвёртае — падарожжа ў Індыю і жаніцьба на індусцы.
* Пятае — Сіндбад становіцца рабом злога дзеда.
* Шостае — падарожжа ў краіну крылатых людзей.
* Сёмае — апошняе падарожжа Сіндбада.
**Уга Міфсуд Банічы** (мальт.: Ugo Mifsud Bonnici, нар. 8 лістапада 1932) — мальтыйскі палітык, прэзідэнт Мальты з 4 красавіка 1994 да 4 красавіка 1999 года.

Палітычная кар’ера
------------------

Навучаўся ў Каралеўскім універсітэце Мальты, дзе атрымаў ступень доктара права ў 1955. Працаваў юрыстам у судовай сістэме Мальты. У 1966 пачаў палітычную кар’еру, абраны ў парламент ад Нацыяналістычнай партыі, у далейшым нязменна станавіўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Мальты аж да свайго рашэння пакінуць дэпутацкі корпус у 1994. Быў актыўным членам Нацыяналістычнай партыі, адказваў у яе апараце за пытанні адукацыі. Пасля перамогі партыі на выбарах у 1987 годзе заняў пасаду міністра адукацыі Мальты, які захоўваў са зменамі ў змесце паўнамоцтваў аж да 1994 года. Прэзідэнт Мальты ў 1994—1999 гадах. Вядомы як аўтар шматлікіх публіцыстычных выступленняў у друку.

Сямейныя сувязі
---------------

Уга Міфсуд Банічы адбываецца з вядомай у мальтыйскай палітыцы сям’і, члены якой неаднаразова займалі самыя розныя пасады ў дзяржаўным апараце. Так, сын самога Уга Міфсуда Банічы, Кармела (н. 1960), з’яўляецца міністрам юстыцыі ў ўрадзе Лорэнса Гонзі, а стрыечны брат — таксама Кармела (р. 1933) быў прэм’ер-міністрам.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 2 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 170778096 · ISNI: 0000 0000 5498 7091 · LCCN: no2009014575 · NTA: 333070585 · SUDOC: 195954300 · VIAF: 78907068 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Затонскі сельсавет.
**Зато́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стрэшынскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Праскурні.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Стрэшынскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Затон. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Жлобінскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Праскурні. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе адноўленага Стрэшынскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя сельсавета перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Стрэшынскага пассавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гуляева.

**Гуля́ева** (трансліт.: *Huliajeva*, руск.: Гуляево) (да 1946 года **Пагно́й**) — пасёлак у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Малагарадзяціцкага сельсавета. Знаходзіцца за 56 км на поўдзень ад горада Любань, за 69 км ад чыгуначнай станцыі Урэчча на лініі Асіповічы — Баранавічы, за 188 км ад Мінска.

Гісторыя
--------

У 1909 годзе хутар Пагной у Камаровіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

З 20 жніўня 1924 года ў Малагарадзяціцкім сельсавеце Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі, пасёлак, 58 жыхароў.

У 1941 годзе 22 двары, 79 жыхароў.

У Вялікую Айчынную вайну з 28 чэрвеня 1941 па 30 чэрвеня 1944 года акупаваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія ў лютым 1943 года спалілі яго. Пасля вайны адноўлены.

У 1946 годзе перайменаваны ў Гуляева ў гонар Героя Савецкага Саюза Дзмітрыя Цімафеевіча Гуляева.

У 1960 годзе пасёлак, 132 жыхары, у саўгасе «Калінаўка».

У 1996 годзе 47 жыхароў.

У 2009 годзе 12 гаспадарак, 19 жыхароў, у складзе сельскагаспадарчага філіяла «Калінаўка» ААТ «Любанскі райагарасервіс».

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
2. ↑  Калійшчык Салігорска. 2018. № 31 — Бессмертие подвига комбрига Д.Т. Гуляева Архівавана 24 верасня 2020.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 8: Мінская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2012. — 624 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0636-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Малагарадзяціцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Малыя Гарадзяцічы |
| Пасёлкі | Гуляева ·  Дварэц ·  Дворышча ·  Падгалле ·  Прыклінец |
| Вёскі | Вялікія Гарадзяцічы ·  Дворышча ·  Калінаўка ·  Палічын |
**Ледавік Бірдмара** (англ.: Beardmore Glacier) — адзін з найбуйнейшых далінавых ледавікоў у свеце. Яго даўжыня складае больш за 160 кіламетраў. Ледавік знаходзіцца ў Антарктыдзе і з'яўляецца адным з галоўных праходаў праз Трансантарктычныя горы ад шэльфавага ледніка Роса да Палярнага плато. З заходняга боку ледавік абмежаваны хрыбтом каралевы Аляксандры, а з усходняга — хрыбтом Садружнасці і ледавіком Кілці.

Лёд з Усходне-Антарктычнага ледавіковага шчыта некалькімі ледавікамі сцякае праз Трансантарктычныя горы ў бок мора Роса і Заходне-Антарктычнага ледавіковага шчыта, упадаючы ў шэльфавы ледавік Роса ў паўднёва-заходняй частцы Берага Шэклтана. Гэтыя ледавікі ў асноўным цякуць перпендыкулярна восі хрыбта і падзяляюць яго на горныя сістэмы. Мяркуецца, што многія з такіх леднікоў размешчаны ўздоўж буйных геалагічных разломаў.

Праз ледавік Бірдмара пракладваліся раннія маршруты да Паўднёвага полюса. Першаадкрывальнікам быў Эрнэст Шэклтан падчас сваёй антарктычнай экспедыцыі 1908-1909 гадоў на судне «Німрод». Даследчык са сваёй групай разлічваў дабрацца да Паўднёвага полюса, але дасягнуў толькі шыраты 88°23". Група Шэклтана стала першай, хто ступіў на вялікае палярнае плато. Праход праз Трансантарктычныя горы быў ажыццёўлены па ледавіку, якому экспедыцыя дала імя сэра Уільяма Бірдмара (англ.: William Beardmore), шатландскага прамыслоўца і спонсара экспедыцыі, які нарадзіўся ў 1856 годзе.

Экспедыцыя 1911-1913 гадоў Роберта Скота скарысталася тым жа праходам у 1911 годзе пры спробе дасягнуць полюса. Каманда Скота паспяхова дасягнула мэты 18 студзеня 1912 года, аднак незалежная група Руаля Амундсена, якая дзейнічала незалежна, апярэдзіла іх на 35 дзён, скарыстаўшыся пры пераходзе праз горы раней невядомым ледавіком Акселя Хейберга.

Спасылкі
--------

* (руск.)(рус.) *Ледник Бирдмора* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.
* (англ.)(англ.) Ледавік Бірдмара на карце Трансантарктычных гор.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85012681 |
**Віцебская Увядзенская царква**. Існавала ў XVII ст. на тэрыторыі Узгорскага замка, знаходзілася за ратушай на старажытных могілках. У будынку адлюстраваны традыцыі Віцебскай школы дойлідства. Драўляны храм складаўся з 3 аб’ёмаў: двух’яруснага цэнтральнага чацверыковага, завершанага чатырохсхільным дахам, гранёнай апсіды з шатровым дахам, чацверыковай званіцы, завершанай ізбіцай і шатровым дахам з купалам (фланкіравала галоўны фасад з паўночнага захаду і мела самастойны ўваход). Усе дахі ўвянчаны купальнымі галоўкамі на светлавых барабанах. Выява царквы змешчана на «Чарцяжы места Віцебска 1664 года». Разабрана каля 1775 г. ў сувязі з перапланіроўкай Ратушнай плошчы.

Літаратура
----------

* Страчаная спадчына: Увядзенская царква // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска: У 2-х кн. / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2003. — 680 с.: іл. — С. 621.
**Бялыніцкая ваенна-аператыўная група**; **Бялыніцкая ВАГ**; **Ваенна-аператыўная група пры Бялыніцкім падпольным райкоме КП(б)Б** — партызанскае злучэнне на акупаванай тэрыторыі Бялыніцкага і Шклоўскага раёнаў; таксама назва органа кіраўніцтва гэтым злучэннем. Уваходзіла ў Магілёўскае партызанскае злучэнне.

Злучэнне было створана ў ліпені 1943 года ў адпаведнасці з пастановай Магілёўскага падпольнага абкома КП(б)Б у складзе 122-га партызанскага атрада «За Радзіму», 600-га партызанскага атрада, 760-га партызанскага атрада імя М. Беразоўскага, перададзеных з расфарміраванай 6-й Магілёўскай партызанскай брыгады. У верасні ў склад злучэння ўвайшоў 35-ы партызанскі атрад. У кастрычніку 1943 года 122-і партызанскі атрад «За Радзіму» быў разгорнуты ў 122-і партызанскі полк «За Радзіму», у студзені 1944 года 600-ы партызанскі атрад — у 600-ы партызанскі полк.

30 чэрвеня 1944 года Бялыніцкая ваенна-аператыўная група (2895 партызан) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Камандаванне
------------

### Кіраўніцтва

* В. І. Падаляка (сакратар падпольнага РК КП(б)Б, ліпень 1943 — чэрвень 1944).

### Камандзіры

* З. П. Гапонаў (ліпень 1943 — красавік 1944);
* Д. І. Фядотаў (май — чэрвень 1944).

### Начальнікі штаба

* Д. І. Фядотаў (ліпень 1943 — красавік 1944);
* В. Дз. Швагрынаў (май 1944);
* Г. І. Георгіеўскі (чэрвень 1944).

Літаратура
----------

* *П. С. Паўлавец.* Бялыніцкая ваенна-аператыўная група // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.:І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.