recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Палакванэ** (Polokwane), былы **Пітэрсбург** (Pietersburg) — адміністрацыйны цэнтр мясцовага муніцыпалітэта Палакванэ, Раёна імя Тропіка Казярога і правінцыі Лімпопа (ПАР).

У 1840-х гадах фуртрэкеры пад кіраўніцтвам Андрыса Хендрыка Потгітэра заснавалі паселішча Злутпансбергдорп. З-за сутычак з мясцовымі плямёнамі паселішча прыйшлося пакінуць, і ў 100 км на паўднёвы ўсход яго жыхары заснавалі новае паселішча, якое назвалі Пітэрсбург у гонар Петруса Жубера. Падчас Другой англа-бурскай вайны англічане пабудавалі тут канцэнтрацыйны лагер, у якім утрымлівалася амаль 4 тыс. бурскіх жанчын і дзяцей.

23 красавіка 1992 года былы «town» афіцыйна атрымаў статус «city». 25 лютага 2005 года ўрад замяніў ранейшую англійскую назву горада на слова з мовы паўночны сота, якое мае значэнне «бяспечнае месца».

1. 1 2  South African Post Office<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7565777'></a>
2. 1 2
**Сіняя Града** — возера ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, за 29 км на захад ад горада Мар'іна Горка, за 1,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Церабель. Адносіцца да басейна ракі Пціч.

Плошча паверхні 0,036 км², даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,14 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.

Возера размешчана на ўскрайку асушанага балота. Берагі нізкія, пясчаныя і пясчана-тарфяністыя, параслі хмызняком, забалочаныя. Зарастае слаба.

У возеры водзяцца карась, лінь, акунь, плотка і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь. Минская область. Пуховичский район: карта. Марьина Горка: план / Ред. С.Н. Саратова.. — Минск: РУП «Белкартография», 2011. — 3 000 экз.

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-92 Архівавана 1 мая 2013.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мядзведзева.

**Іна Віктараўна Мядзведзева** (7 кастрычніка 1969, Мінск, Беларуская ССР, СССР) — беларуская дзяржаўная дзяячка, старшыня Нацыянальнага статыстычнага камітэта Беларусі (з 2014 года).

Біяграфія
---------

З верасня 1986 да жніўня 1987 года працавала аператарам ЭВМ Рэспубліканскага вылічальнага цэнтра калектыўнага карыстання ЦСУ БССР. Скончыла ў 1991 годзе Беларускі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Аўтаматызацыя і комплексная механізацыя машынабудавання». У 1991—1993 гадах працавала эканамістам, эканамістам 1-й і 2-й катэгорыі Галоўнага вылічальнага цэнтра Дзяржкамстата Беларускай ССР. З лістапада 1993 да верасня 1994 года — вядучы эканаміст Дзяржаўнага камітэта Рэспублікі Беларусь па статыстыцы i аналiзу. З 1994 па 2001 год — працавала вядучым эканамістам, галоўным эканамістам і намеснікам начальніка Галоўнага ўпраўлення нацыянальных рахункаў Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь.

У 1997 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Статыстыка». У 2001—2004 гадах працавала начальнікам Галоўнага ўпраўлення статыстыкі прадпрыемстваў і паліўна-энергетычнага комплексу Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь. З 2004 да 2005 гадоў займала пасаду намесніка Міністра статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь. У 2005—2014 гадах працавала начальнікам галоўнага эканамічнага ўпраўлення Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

27 снежня 2014 года прызначана старшынёй Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь.

Узнагароды
----------

* Медаль «За працоўныя заслугі» (2011),
* ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2016),
* дзве ганаровыя граматы Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2006, 2014),
* тры ганаровыя граматы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2009, 2014, 2019),
* падзяка старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2019),
* Ордэн Пашаны (2020).

Зноскі
------

1. ↑  Председатель Национального статистического комитета Республики Беларусь
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 27 декабря 2014 года № 643 «О назначении И. В. Медведевой»

Спасылкі
--------

* Председатель Национального статистического комитета Республики Беларусь (руск.). *Официальный сайт Национального статистического комитета Республики Беларусь*. Праверана 10 сакавіка 2021.
**Іна Юр’еўна Крачак** (18 ліпеня 1964, Орша, Віцебская вобласць) — беларускі ўрач, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 18 ліпеня 1964 года ў г. Оршы Віцебскай вобласці.

Скончыла Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, урач-акушэр-гінеколаг.

Працавала ўрачом-акушэрам-гінеколагам, загадчыкам аддзялення паталогіі цяжарнасці, урачом-акушэрам-гінеколагам 1-га радзільнага аддзялення, галоўным урачом, загадчыкам гарадскога радзільнага дома Аршанскага гарадскога радзільнага дома.

Выбіралася дэпутатам Аршанскага раённага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях.

Сям’я
-----

Замужам, мае дачку.

Зноскі
------

1. ↑  Сведения о результатах голосования по выборам депутатов Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь седьмого созыва 17 ноября 2019 года по Витебской области Архівавана 15 лютага 2020.
2. ↑  Крачак Іна Юр’еўна
**Фармамі́д, метанамід** — амід мурашынай кіслаты HCONH2.

Бясколерная гіграскапічная вадкасць. Малекулярная маса 45,04 а. а. м. Тэмпература плаўлення 2,55 °С. Тэмпература кіпення 210,7 °С. Шчыльнасць 1133,4 кг/м³ пры тэмпературы 20 °С. Добра раствараецца ў вадзе, ніжэйшых спіртах, эфірах, ацэтоне, феноле, хлараформе. Не раствараецца ў вуглевадародах, нітрабензоле, некаторых хлорвуглевадародах. Добра растварае жэлацін, казеін, жывёльны клей. Не растварае вуглевадароды, тлушчы і алеі.

Атрыманне
---------

Фармамід у прамысловасці атрымліваюць сінтэзам з аміяку і аксіду вугляроду ў метанольным растворы метылату натрыю пры тэмпературы 80—100 °С і ціску 10—30 МПа. Таксама выкарыстоўваецца двухстадыйны цыкл, у выніку якога атрымліваюць больш чысты фармамід.

Выкарыстанне
------------

Фармаміды выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны ў вытворчасці мурашынай кіслаты, змягчальніка паперы, растваральніка, у складзе бальзаміруючых мазей. Таксама з'яўляецца сыравінай у вытворчасці гетэрацыклічных злучэнняў (амідазолу, пірымідзіну, трыазіну і інш.) і алкалоідаў.

Шкоднае ўздзеянне
-----------------

Тасічнае рэчыва. Здольны ўсмоктвацца праз непашкоджаную скуру. Здольны назапашвацца ў арганізме. Пашкоджвае нервовую і сасудзістую сістэмы, печань.

У выніку дэгідратацыі фосфарным ангідрыдам утвараецца сінільная кіслата.

Зноскі
------

1. ↑  ХиМиК.ру — Минисправочник по химическим веществам  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0263-6 (Т. 16).

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фармамід

[[Катэгорыя:Азотазмяшчальныя арганічныя злучэнні ]
**Лангёй** (фр.: Longueuil) — горад у Канадзе, размешчаны ў правінцыі Квебек, у адміністрацыйным рэгіёне Мантэжэры. Лангёй знаходзіцца на паўднёвым беразе ракі Святога Лаўрэнція насупраць Манрэаля. Насельніцтва па стане на 2011 год склала 231 409 чалавек, што робіць яго другім паводле велічыні прадмесцем Манрэаля і пятым паводле колькасці насельніцтва горадам у правінцыі Квебек і дзевятнаццатым паводле велічыні ў Канадзе.

Гісторыя
--------

Разваліны форту Лангёй, 1825 год
Купец з форта Віль-Мары, Шарль Ле Мойн заснаваў Лангёй як сеньярыю ў 1657 годзе. Яго сын, Шарль Ле Мойн дэ Лангёй, пабудаваў форт Лангёй як сваю ўмацаваную рэзідэнцыі. Ён быў пабудаваны з камення паміж 1685 і 1690 гадамі і меў чатыры вежы. У 1845 годзе сеньярыя стала прыходам, а ў 1848 годзе атрымала статус вёскі, у 1874 годзе Лангёй стаў мястэчкам, а ў 1920 годзе атрымаў статус горада. Паміж 1961 і 2002 гадамі межы горада павялічыліся ў тры разы, бо ён быў аб'яднаны з суседнімі муніцыпалітэтамі.

Насельніцтва
------------

Па ацэнцы на 2010 г. — 232 516 чал. Лангёй — пяты па велічыні горад Квебека; займае плошчу 116 км². Шчыльнасць насельніцтва адносна невялікая — 1.988,6 чал./км². У апошні час стымул да развіцця яму дало ўзвядзенне кандамініумаў Блё-Рываж і будаўніцтва новага кампуса Шэрбрукскага ўніверсітэта.

### Мовы

З 1977 года адзіная афіцыйная мова горада - французская.
85% жыхароў франкафоны (родная мова французская), 8 % англафоны (неа-квебекцы), і 6 % англафоны і англа-квебекцы (родная англійская мова). Большасць англафонаў пражывае ў акрузе Грынфільд Парк, дзе яны складаюць парадку 35% насельніцтва. Звыш 80 % насельніцтва вызнаюць каталіцтва (часта толькі намінальна).

| Моўны склад 2006 |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| франкафоны |    | 84.4% |
| алафоны |    | 8.0% |
| англафоны |    | 6.7% |
| англ. і франц. |    | 0.9% |
|  |

Транспарт
---------

Горад звязаны з Манрэалем лініяй метрапалітэна, мостам і некалькімі аўтобуснымі марштрутамі.

Зноскі
------

1. 1 2  2011 Statistics Canada Census Profile: Longueuil, Quebec.
2. ↑  Fort Longueuil. Canadian Register of Historic Places.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 12 жніўня 2013.
Пячатка міністэрства
Галоўны будынак міністэрства адукацыі ЗША
**Міністэрства адукацыі ЗША** (англ.: United States Department of Education) — адзін з выканаўчых дэпартаментаў ЗША.

Міністэрства было створана ў 1979 годзе шляхам падзелу міністэрствы аховы здароўя, адукацыі і сацыяльнага забеспячэння, якое існавала раней, на міністэрства адукацыі і міністэрства аховы здароўя і сацыяльных службаў ЗША.
У адрозненне ад шматлікіх іншых краін, адукацыя ў ЗША вельмі дэцэнтралізавана, асноўную ролю адыгрываюць штаты і мясцовыя школьныя саветы, а роля міністэрства адукацыі параўнальна невялікая. Гэта адно з самых маленькіх міністэрстваў ЗША. Па стане на 2007 год колькасць супрацоўнікаў міністэрства складае 5000 чалавек, бюджэт (2011 фінансавы год) — каля 71 млрд долараў). У задачы міністэрства ўваходзіць размеркаванне федэральных фінансавых сродкаў на адукацыю, збор інфармацыі пра амерыканскія школы, забеспячэнне роўнага доступу да адукацыі.
Міністэрства ўзначальвае міністр адукацыі ЗША, у наш час гэту пасаду займае Арнэ Дункан.

Зноскі
------

1. ↑  Department of Education Organization Act As Enacted
2. ↑  FY2011 Federal Budget Архівавана 29 чэрвеня 2015.
3. ↑  Arne Duncan, U.S. Secretary of Education - Biography **(нявызн.)**.  .ed.gov. Праверана 13 чэрвеня 2011.

Спасылкі
--------

* United States Department of Education Official Website

| ⛭Міністэрствы ЗША Сцяг ЗША |
| --- |
| Міністэрствы | Дзяржаўны дэпартамент • Міністэрства сельскай гаспадаркі • Міністэрства гандлю • Міністэрства абароны • Міністэрства адукацыі • Міністэрства энергетыкі • Міністэрства аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння • Міністэрства ўнутранай бяспекі • Міністэрства жыллёвага і гарадскога развіцця • Міністэрства ўнутраных спраў • Міністэрства юстыцыі • Міністэрства працы • Міністэрства транспарту • Міністэрства фінансаў • Міністэрства па справах ветэранаў |  |
| Скасаваныя дэпартаменты | Міністэрства гандлю і працы • Міністэрства аховы здароўя, адукацыі і дабрабыту • Ваенна-марское міністэрства • Дэпартамент паштовай службы • Ваеннае міністэрства |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гінзбург.
**Вульф Веньямінавіч Гінзбург** (руск.: Вульф Вениаминович Гинзбург; 4 сакавіка 1904, Курск — 2 лютага 1969) — савецкі антраполаг.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Курску. У 1926 годзе скончыў Ленінградскі медыцынскі інстытут. Працаваў ваенным урачом у кавалерыйскім палку.

З 1929 года асістэнт на кафедры нармальнай анатоміі 1-га Ленінградскага медыцынскага інстытута, у 1931 годзе аспірант у Інстытуце этнаграфіі АН СССР. У 1932—1933 гадах праводзіў антрапалагічныя даследаванні ў Таджыкістане: абследаваў жыхароў кішлакоў раёнаў Каратэгіна, Цэнтральнага і Усходняга Дарваза. Кандыдат біялагічных навук з 1935 года, манаграфія — «Горныя таджыкі» (1937).

З 1938 года працаваў у антрапалагічным аддзеле Музея антрапалогіі і этнаграфіі АН СССР. Пасля ўтварэння Ленінградскага аддзялення Інстытута этнаграфіі АН СССР перайшоў у сектар антрапалогіі, дзе і працаваў да канца жыцця. З 1938 года, з невялікімі перапынкамі, чытаў курс антрапалогіі ў ЛДУ на кафедры этнаграфіі. У 1937—1959 гадах выкладаў анатомію ў Ваенна-медыцынскай акадэміі. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, ваяваў на Волхаўскім фронце.

Доктар медыцынскіх навук (1945), прафесар. Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, медалямі.

Пахаваны на Багаслоўскіх могілках Санкт-Пецярбурга

Значэнне
--------

Навуковыя працы прысвечаны метадам расавага аналізу, суадносіны расы і канстытуцыі. Адзін з заснавальнікаў этнічнай антрапалогіі ў СССР.

Вывучыў велізарны антрапалагічны матэрыял Паволжа і Падоння, у тым ліку шкілетныя рэшткі людзей ад эпохі энеаліту да сучаснасці. Разглядаў на гэтай базе этнагенез народаў Сярэдняй Азіі і прыйшоў да высновы, што шырока распаўсюджаны ў наш час антрапалагічны тып сярэднеазіяцкага міжрэчча складаўся на аснове андронаўскага і міжземнаморскага. Абгрунтаваў метыснае паходжанне паўднёвасібірскага антрапалагічнага тыпу. Шэраг прац прысвечаны антрапалагічнай характарыстыцы насельніцтва Казахстана ў бронзавым веку.

Зноскі
------

1. ↑  Альпинисты Северной Столицы
2. ↑  Из истории Кунсткамеры. 1941—1945. Раздел «Слово тем, кто воевал». Архівавана 11 снежня 2011. / Сост. В. Н. Вологдина; Отв. ред. А. С. Мыльников. — СПб.: МАЭ, 2003. — ISBN 5-88431-087-0

Літаратура
----------

* *Гохман Я. И.* Список основных печатных работ В. В. Гинзбурга (1931—1963) // Вопросы антропологии. 1964, вып. 18, с. 159—162.
* Список основных печатных работ В. В. Гинзбурга // Советская этнография, 1969, № 4, с. 191—194.

Спасылкі
--------

* Гинзбург Вульф Вениаминович Архівавана 28 красавіка 2018. // ЦентрАзия

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Кня́ства** — феадальнае дзяржаўнае ўтварэнне, тэрыторыя ўладанняў князя, найбольш тыповае для перыяду феадальнай раздробненасці.

Ва Усходняй Еўропе першыя княствы ўзніклі не пазней за X стагоддзе (гл. Полацкая і Кіеўская дзяржавы). У XII стагоддзі з Кіеўскай дзяржавы вылучыўся шэраг зямель-княстваў, якія ў сваю чаргу драбніліся на воласці-княствы паміж прадстаўнікамі княжацкага роду Рурыкавічаў, яго асобных галін (гл. удзельнае княства). У раннефеадальны перыяд паняцце «княства» не ўжывалася, крыніцы фіксуюць толькі «землі» і «воласці». Называліся княствы па стольных гарадах — Смаленская зямля, Чарнігаўская зямля, Разанская зямля, Суздальская зямля і інш. У познесярэднявечны перыяд найбуйнейшыя княствы зваліся «вялікімі» (Вялікае Княства Літоўскае; гл. вялікі князь).

У Заходняй Еўропе таксама былі княствы (ням.: Fürstentum, фр.: Principauté і інш.) з часоў феадальнай раздробненасці, у Германіі так званыя тэрытарыяльныя княствы існавалі да яе аб’яднання і ўтварэння Германскай імперыі (1871). Некаторыя княствы захаваліся да найноўшага часу (Ліхтэнштэйн, Манака, Себорга).

У рэгіёне Персідскага заліва арабскія княствы (эміраты) захаваліся да цяперашняга часу. У Індыі туземныя княствы існавалі да 1950 года.

Літаратура
----------

* Кня́ства // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 393. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* *Горский Антон*. Средневековая Русь. О чем говорят источники. — Москва: Ломоносовъ, 2016. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4155609-4 · NKC: ph121686 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ансбах.

**Княства Ансбах** (ням.: Fürstentum Ansbach), або **Брандэнбург-Ансбах** (ням.: Markgraftum Brandenburg-Ansbach) — нямецкае імперскае княства з цэнтрам у аднайменным баварскім горадзе. Кіравалася прадстаўнікамі дому Гогенцолернаў, якія насілі тытул маркграфаў, таму што княства было маркграфствам.

Гісторыя
--------

Княства было заснавана пасля смерці бургграфа Нюрнберга Фрыдрыха V 21 студзеня 1398 года, калі яго землі былі падзелены паміж двума яго сынамі. Малодшы сын, Фрыдрых, атрымаў Ансбах, а старэйшы, Іаган, атрымаў Байрайт. Пасля смерці Іагана 11 чэрвеня 1420 года, два княствы былі ўз'яднаны Фрыдрыхам, які да таго часу ўжо стаў курфюрстам Брандэнбурга пад імем Фрыдрых I.

Пасля смерці Фрыдрыха I 21 верасня 1440 года, яго тэрыторыя была падзелена паміж двума яго сынамі: Іаган атрымаў Байрайт (Брандэнбург-Кульмбах), Фрыдрых атрымаў Брандэнбург, а Альбрэхт-Ахіл атрымаў Ансбах. Пасля Ансбах кіраваўся малодшай лініяй дому Гогенцолернаў, і яго кіраўнікі звычайна зваліся маркграфамі Брандэнбург-Ансбаха.

2 снежня 1791 года прынц і маркграф Ансбаха, Крысціян Фрыдрых Карл Аляксандр, які атрымаў у спадчыну Байрэйт, прадаў правы на сваё княства прускаму каралю Фрыдрыху Вільгельму II. Фармальна Ансбах быў анексаваны 28 студзеня 1792 года.

Князі і маркграфы Ансбаха
-------------------------

* 1398: Фрыдрых I (Фрыдрых I, маркграф Брандэнбурга з 1415)
* 1440: Альбрэхт Ахіл (таксама маркграф Брандэнбурга з 1470)
* 1486: Фрыдрых I
* 1515: Георг
* 1543: Георг Фрыдрых
* 1603: Іаахім Эрнст
* 1625: Фрыдрых II
* 1634: Альбрэхт II
* 1667: Іаган Фрыдрых
* 1686: Крысціян Альбрэхт
* 1692: Георг Фрыдрых II
* 1703: Вільгельм Фрыдрых (1686—1723)
* 1723: Карл Вільгельм Фрыдрых (1712—1757)
* 1757: Карл Аляксандр (да 1791)

Спасылкі
--------

* German States to 1918, A-E на WorldStatesmen.org
* House of Hohenzollern (1 of 2) Архівавана 19 верасня 2020. на Genealogy.eu
* House of Hohenzollern (2 of 2) Архівавана 1 лютага 2021. на Genealogy.eu
* Ansbach and Bayreuth на *Tacitus Historical Atlas*
**Сен-Поль** (або Сент-Поль, фр.: L'île Saint-Paul) — востраў у Індыйскім акіяне, які ўваходзіць у склад Французскіх Паўднёвых і антарктычных Тэрыторый, размешчаны за 85 кіламетраў на поўдзень ад вострава Амстэрдам, з якім утварае архіпелаг Амстэрдам і Сен-Поль.

Геаграфія і прырода
-------------------

Карта
Сен-Поль уяўляе сабой вулканічны востраў з дыяметрам каля 12 кіламетраў, практычна пазбаўлены дрэў. У цэнтры вострава знаходзіцца заліў — кальдэра вулкана, запоўненая вадой.

Клімат вострава Сен-Поль падобны да клімата вострава Амстэрдам. Сярэднемесячныя тэмпературы вагаюцца ад 10-11 ° С зімой да 17-17,5 °C летам. На астравах размешчаныя калоніі пінгвінаў, цюленяў і марскіх птушак.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў XVII стагоддзі галандцамі.

У канцы XVIII — першай палове XIX стагоддзяў перыядычна наведваўся паляўнічымі на ластаногіх. У 1825 г. распачаты імі пажар знішчыў мясцовыя эндэмічныя дрэвы *philica*.

У 1843 годзе губернатар Рэюньёну даў дазвол мясцовым гандлярам на атрыманне ўладання на востраве. Дэкрэт ад 3 чэрвеня 1843 года фактычна далучаў Сен-Поль да Францыі. Аднак уладанне так і не было атрымана. З другой паловы XIX стагоддзя востраў наведвалі навуковыя экспедыцыі.

21 лістапада 1924 года далучаны да Мадагаскарскіх уладанняў Францыі. У канцы 1920-х гадоў на Сен-Поле было пабудавана брэтонскае паселішча, жыхары якога займаліся ловам і пераапрацоўкай рыбы. Але з-за эканамічнай дэпрэсіі ў 1931 года паселішча было ліквідавана.

У жніўні 1955 года далучаны да Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. У 2006 г. уключаны ў склад Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

Востраў незаселены, але яго наведваюць навуковыя экспедыцыі.

Спасылкі
--------

* Фотагалерэя вострава Сен-Поль Архівавана 17 сакавіка 2012.
* Наведванне вострава Сен-Поль
* Астравы Амстэрдам і Сен-Поль **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 красавіка 2009. Праверана 7 чэрвеня 2012.

| ⛭Заморскія ўладанні Францыі |
| --- |
| Заморскія дэпартаменты | 
* Гвадэлупа
* Французская Гвіяна
* Марцініка
* Маёта
* Рэюньён

 |  |
| Заморскія супольнасці | 
* Французская Палінезія
* Сен-Бартэльмі
* Сен-Мартэн
* Сен-П’ер і Мікелон
* Уоліс і Футуна

 |
| Асаблівы статус | Новая Каледонія |
| Незаселеныя тэрыторыі | 
* *Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі*
	+ Востраў Сен-Поль
	+ Востраў Амстэрдам
	+ Астравы Кразэ
	+ Астравы Кергелен
	+ Зямля Адэлі
* *Невялікія астравы ў Індыйскім акіяне*
	+ Басас-да-Індыя
	+ Еўропа
	+ Астравы Гларыёса
	+ Жуан дэ Нова
	+ Трамелін
* Кліпертан

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Авечкін.

**Аляксандр Аляксеевіч Авечкін** (22 чэрвеня 1913, Чудава, Расія, цяпер Наўгародская вобласць — 7 лістапада 1980) — пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і служачага. Працаваў рабочым на Чудаўскай запалкавай фабрыцы (1929—1931). Служыў у Чырвонай Арміі (1931—1936), потым працаваў інструктарам чудаўскага аэраклуба. Падчас Вялікай Айчыннай вайны — лётчык, камандзір эскадрыллі. Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ (1949), аддзяленне журналістыкі Вышэйшай партыйнай школы пры ЦК КПСС (1960). Працаваў уласным карэспандэнтам газеты «Калгасная праўда» па Брэсцкай вобласці (1950—1955), загадчыкам аддзела культуры брэсцкай абласной газеты «Заря» (1955—1959), рэдактарам газеты «Красноярский пилот» (1959—1961), старшым рэдактарам брэсцкай абласной студыі тэлебачання (1963—1976). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1958).

Дэбютаваў у друку ў 1949 годзе. Пісаў на рускай мове. Аўтар аповесцяў для дзяцей «Соломка» (1951), "Ошибка «Дикого зубра» (Краснаярск, 1960), «У Дивных гор» (1965), «Происшествия в конце каникул» (1982), зборнікаў прозы «Подвиг сигналиста» (1958), «Рассказы» (Краснаярск, 1961), «Особое заданне» (1979).

Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны I ступені, «Знак Пашаны» і медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Авечкін Аляксандр // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Авечкін Аляксандр // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Азяранскі сельсавет.
 
**Азяра́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Азяраны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 1 ліпеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дварэцкага (3 населеныя пункты: Азяраны, Бярнатаўшчына і Кажухоўцы) і Раготнаўскага (7 населеных пунктаў: Агароднікі, Дудзічы, Івязь, Жыхі, Крамяніца, Харашкі і Чорны Луг) сельсаветаў.

На момант скасвання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 1 ліпеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 20.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Аляксандр Аляксандравіч Смаля́нскі** (13 жніўня 1934, былы зернесаўгас «Кастрычнік», Беразнегавацкі раён, Мікалаеўская вобласць, Украіна — 17 верасня 1998) — беларускі харэограф, педагог. Заслужаны артыст БССР (1983).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1955 годзе Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча. З 1955 года артыст балета Данецкага  (руск.) (бел. саліст і педагог-рэпетытар Малдаўскага тэатраў оперы і балета, педагог Малдаўскага харэаграфічнага вучылішча. З 1964 года балетмайстар-рэпетытар, педагог-рэпетытар, загадчык балетнай трупы Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі.

Творчасць
---------

На беларускай сцэне ўдзельнічаў у пастаноўцы балетаў беларускіх кампазітараў «Альпійская балада», «Выбранніца», «Тыль Уленшпігель» Я. Глебава, «Пасля балю» Г. Вагнера, класічных і сучасных балетных спектакляў «Лебядзінае возера», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага, «Папялушка  (руск.) (бел.», «Рамэа і Джульета  (руск.) (бел.» С. Пракоф'ева, «Бахчысарайскі фантан  (руск.) (бел.» Б. Асаф'ева, «Сільфіда  (руск.) (бел.» Х. Левенскольда  (руск.) (бел. «Чыпаліна  (руск.) (бел.» К. Хачатурана, «Стварэнне свету» А. Пятрова, «Спартак» А. Хачатурана, «Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына, вакальна-харэаграфічнага прадстаўлення «Карміна Бурана» на музыку К. Орфа, «Балеро[ru]» М. Равеля.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
Літара Р як сюжэтны ініцыял (з выявай Пятра) у ілюмінаванай Лацінскай Бібліі, 1407 год. Размалёўка фарбай і сусальным золатам
Найстарэйшы вядомы сюжэтны ініцыял, Санкт-Пецярбургскі Беда, 8-е стагоддзе
**Сюжэтны ініцыял** — від буквіцы, павялічанай літары ў пачатку абзаца ці іншага фрагменту тэксту, які змяшчае карцінку. Строга кажучы, сюжэтны ініцыял адлюстроўвае сюжэтны малюнак або канкрэтную сцэну, у той час як звычайна буквіца змяшчае фігуры чалавека або жывёл толькі для дэкарацыі, без сувязі з тэкстам. Як буквіцы ўвогуле, так і сюжэтныя ініцыялы былі вельмі распаўсюджанымі і складанымі ў раскошных манускрыптах. Гэтыя ілюстраваныя ініцыялы былі ўпершыню заўважаныя ў астраўным мастацтве ў пачатку 8 стагоддзя. Самы ранні вядомы прыклад знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургскім Бедзе, астраўным рукапісе 731-46, і Веспасіянаўскі Псалтыр сярод іншых.

Памер і ўпрыгожванне ініцыяла ў далейшым дае ключ да разумення яго значэння і месцазнаходжання. Лісты, якія пачынаюць новы раздзел тэксту або адзначаюць раздзел, што заслугоўвае адмысловай увагі, магчыма, робяцца больш расквечанымі і займаюць большую прастору. У раскошных рукапісах усю старонку можа займаць сюжэтны ініцыял. Як памер, так і дэманстратыўнасць рукапісу адлюстроўваюць як статус самога рукапісу і яго уладальніка. Рукапісы, прызначаныя для паўсядзённага выкарыстання, як правіла, манахаў і студэнтаў, часта былі мала ілюмінаваны, і амаль ніколі не змяшчалі сюжэтныя ініцыялы ці арнаментальныя завітушкі. Рукапісы па замове багатых заступнікаў або для багатых манастыроў часта ілюмінаваліся пісаліся золатам і срэбрам, а не пяром і чарнілам.

Зноскі
------

1. ↑  Brown, 2007, p. 10
2. ↑  Clemens, Graham, p. 29

Літаратура
----------

* Brown, Michelle P. (2007). *Manuscripts from the Anglo-Saxon Age*. London: British Library. ISBN 978-0-7123-0680-5.
* Clemens, Raymond; Graham, Timothy (2007). *Introduction to Manuscript Studies*. Ithaca: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-3863-9. .

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сюжэтны ініцыял на Вікісховішчы |

* 35 сюжэтных ініцыяла Архівавана 4 сакавіка 2016. з бібліятэкі Ханцінгтана
* Сюжэтны ініцыял з «Песні песняў»
* «Выраб ілюмінаваных манускрыптаў» з Энцыклапедыі ірландскага і сусветнага мастацтва
* «Дэкарацыя і ілюмінаванне» з Manuscript Studies: Medieval and Early Modern
**Сістэма m лінейных ураўненняў з n невядомымі** (або, **лінейная сістэма**) ў лінейнай алгебры — гэта сістэма ураўненняў выгляду

|  |  |
| --- | --- |
| {\displaystyle {\begin{cases}a\_{11}x\_{1}+a\_{12}x\_{2}+\dots +a\_{1n}x\_{n}=b\_{1}\\a\_{21}x\_{1}+a\_{22}x\_{2}+\dots +a\_{2n}x\_{n}=b\_{2}\\\dots \\a\_{m1}x\_{1}+a\_{m2}x\_{2}+\dots +a\_{mn}x\_{n}=b\_{m}\\\end{cases}}} |  |

Тут *x*1, *x*2, …, *x**n* — невядомыя, якія патрэбна вызначыць. *a*11, *a*12, …, *a**mn* — каэфіцыенты сістэмы — і *b*1, *b*2, … *b**m* — мяркуецца, што свабодныя складнікі з’яўляюцца вядомымі. Індэксы каэфіцыентаў (*a**ij*) сістэмы пазначаюць нумары ураўнення (*i*) і невядомага (*j*), пры якім стаіць каэфіцыент, адпаведна.

Зноскі
------

1. ↑  Ильин В. А. Позняк Э. Г. Линейная алгебра: Учебник для вузов. — 6-е изд. стер. — М.: ФИЗМАТЛИТ, 2004. — 280 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4035826-4 · Microsoft: 94523830 |
**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Клепачы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1842 годзе з дрэва.

Архітэктура
-----------

Царква з боку апсіды
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным дахам, які над алтарнай часткай пераходзіць у вальмавы. Да фасада дабудавана 2-ярксная чатырохгранная шатровая званіца з цыбулепадобнай галоўкай. Бакавыя гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і бусамі-сцяжкамі ў прасценках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Ільінская царква (Клепачы)
* Свята-Ільінская царква (Клепачы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Аляксандра-Неўская царква.
Свята-Аляксандра-Неўская царква, Крэва
**Свята-Аляксандра-Неўская царква** — праваслаўны храм у в. Крэва Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1854 годзе з бутавага каменю і цэглы, адноўлена ў 1928 годзе.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры позняга класіцызму і рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана кампактным прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам, які над алтарнай часткай увянчаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Да галоўнага фасада прыбудавана двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай. Архітэктурная выразнасць будынка дасягаецца кантрастным спалучэннем бутавай муроўкі (элемент вонкавай архаізацыі) і атынкаваных пабеленых элементаў дэкору: руставаных вуглавых лапатак, ліштваў арачных аконных праёмаў, карніза і фрыза.

Інтэр’ер
--------

Малітоўная зала перакрыта драўляным скляпеннем, апсіда вылучана драўляным іканастасам.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крэва)
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крэва) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крэва) на сайце Radzima.org
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крэва) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Ільінская царква.
**Свята-Ільінская царква** — царква ў імя святога прарока Іліі знаходзіцца ў цэнтры пасёлка Любча Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1910—1914 гг. з цэглы на месцы драўлянага храма.

Архітэктура
-----------

Царква ў 1918 годзе
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Асновай падоўжана-восевай кампазіцыі з'яўляецца кубападобны аб'ём малітоўнай залы, накрыты 4-схільным дахам з цыбулепадобнай галоўкай у завяршэнні. Па восі захад-усход да яго далучаны прытвор, завершаны 2-яруснай шатровай з галоўкай вежай-званіцай і паўкруглая апсіда. Фасады расчлянёны вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах у форме какошнікаў. Галоўны ўваход аформлены магутным арачным парталампад 2-схільным пакрыццём.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007. — 234 с.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Ільінская царква (Любча)
* Свята-Ільінская царква (Любча) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Ільінская царква (Любча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Ільінская царква (Любча) на сайце Radzima.org
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Аляксандра-Неўская царква.
**Царква Аляксандра Неўскага** — праваслаўны храм у в. Верцялішкі (Гродзенскі раён). Размешчана на заходняй ускраіне вёскі, мае бутавую агароджу. Помнік архітэктуры стылю ампір.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1843—1854 гадах з цэглы паводле праекта архітэктара Я. М. Фардона ў былым уладанні памешчыцы Свечынай на месцы струхнелага драўлянага храма. Асвячона 12 верасня 1854 года. Пры царкве была адкрыта царкоўнапрыходская школа, для якой у 1864 годзе пабудавалі мураваны будынак (захаваўся, у ім размяшчаецца сталярны цэх мясцовай гаспадаркі).

У 1930-я гады былі спробы разбурыць царкву. Прыхаджане абаранілі храм, знесена была толькі званіца. Аднак яе ў хуткім часе адбудавалі за ўласны кошт.

У апошнія гады праведзены рамонт: сцены афарбаваны звонку і ўнутры, дах накрыты ацынкаванай бляхай, рэстаўрыраваны іканастас.

Архітэктура
-----------

Храм уяўляе сабой прамавугольны ў плане асноўны аб’ём накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад аформлены шасцікалонным порцікам з трохвугольным франтонам над ім. Стылявую цэласнасць кампазіцыі парушае ўзведзеная пазней над фасадам драўляная аднаярусная чацверыковая званіца, завершаная васьмігранным шатром з цыбулепадобнай галоўкай. Плоскасныя сцены храма прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, дэкарыраванымі прафіляванымі ліштвамі і сандрыкамі, акантаваны прафіляваным карнізам і цягай. Алтарная сцяна прарэзана па цэнтры арачным аконным праёмам і бакавым уваходам у рызніцу, якія вылучаюць з прасторы залы апсіду, адмежаваную драўляным іканастасам.

У інтэр'еры ёсць абразы XIX ст. Адзін з іх «Прарок Ілья» падаравалі храму жыхары в. Рыдзялі Ілья і Наталля Главацкія ў 1893 г. Каля царквы знаходзіцца мураваны помнік на месцы пахавання ў 1891 г. святара Івана Пятровіча Гашуніна.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [Даведнік] / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мн.: БЕЛТА, 2009. — 684 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6828-35-8.
2. ↑  Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.
* Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь: [Даведнік] / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мн.: БЕЛТА, 2009. — 684 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6828-35-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Аляксандра-Неўская царква (Верцялішкі)
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Верцялішкі) на сайце Radzima.org
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Верцялішкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Верцялішкі) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Аляксандра-Неўская царква.
**Свята-Аляксандра-Неўская царква** — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Блізная Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў паўночнай частцы вёскі на мясцовых могілках.

Гісторыя
--------

Храм быў пабудаваны ў 1888 годзе з бутавага каменя і цэглы. У 2007 годзе будынак быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры раманскага стылю. Складаецца з асноўнага прамавугольнага аб’ёма з трохграннай апсідай і квадратнай у плане званіцай. Званіцу вянчае чатырохгранны намёт з шырокімі пахіламі і цыбулепадобнай галоўкай. Аконныя праёмы — арачныя, з простымі ліштвамі. Царква — узор мясцовай інтэрпрэтацыі культавай пабудовы.

Зноскі
------

1. ↑  Близная. Церковь Александра Невского.
2. ↑  Блізненская царква Аляксандра Неўскага

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл.

Спасылкі
--------

* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Блізная) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Аляксандра-Неўская царква.
**Свята-Аляксандра-Неўская царква** — праваслаўны храм у в. Крапіўна Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі. Пабудаваеа ў другой палавіне XIX стагоддзя з цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Адносіцца да тыпу крыжова-купальных храмаў. Па падоўжнай восі паслядоўна размешчаны прытвор, трапезная, малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, пяцігранная апсіда з бакавымі гранёнымі рызніцамі. Сяродкрыжжа завершана магутным васьмігранным светлавым барабанам з цыбулепадобным купалам. Фасады апяразаны аркатурнымі фрызамі, прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі. Уваход вылучаны 2-гранным парталам на шырыначных лапатках.

У вуглу муравана-металічнай агароджы пастаўлена мураваная чатырохгранная званіца пад шлемападобным купалам і макаўкай у завяршы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крапіўна) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* [ Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крапіўна)] на сайце Radzima.org
* [ Свята-Аляксандра-Неўская царква (Крапіўна)] на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Селязень.
**Селязень** — старадаўняя беларуская гульня — карагод. Адзін з удзельнікаў (селязень) стаіць пасярод карагода і жартаўліва паказвае, як скачуць старыя бабы, маладзіцы, хлопцы. Удзельнікі карагода ходзяць і спяваюць:

> 
> Селязенька насаты,  
> 
> Маладзец кудраваты,  
> 
> Скажы, селязенька,  
> 
> старыя бабы скачуць?
> 
> 

Затым спяваў «селязень» ці іншая група. У рухах удзельнікаў выразныя рысы пластычнага пераўвасаблення.

На Палессі гульня называлася «Селязня вадзіць» і выконвалася пад музыку. Вядомыя і сучасныя запісы «Селязня» ў Беларусі. У некаторых раёнах ролю селязня выконвае «Каза».

У гульні праяўляецца культ вадаплаўнай птушкі. Людзі «гукалі вясну», хадзілі ў некаторых раёнах з караваем, на якім узоры з качачкамі, з печывам у выглядзе птушак. Селязень (качачка) — сімвал вясны, кахання, нездарма ён прысутнічаў амаль на ўсіх этапах традыцыйнага вяселля. Вера продкаў у птушак зарадзілася ў глыбокай старажытнасці. Пафарбаваныя яйкі  (руск.) (бел. таксама былі абавязковымі ў вясновых абрадах.

Зноскі
------

1. ↑  Лозка, 1989, с. 458

Літаратура
----------

* *Лозка А. Ю.* Селязень // *Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя* / Редкал. І. П. Шамяк (гл. рэд.) і інш.. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 458. — ISBN 5-85700-014-9.
Селязёнка чалавека
**Селязёнка** (стар.-грэч. Σπλήν - сплена) — няпарны парэнхіматозны орган лімфоіднай сістэмы пазваночных жывёл і чалавека.

Самы буйны лімфоідны орган, які мае авальную сплошчанную форму, падобны на залозу і размешчаны ў левай падрэбернай вобласці брушной поласці, ззаду страўніка, на ўзроўні 9—11 рэбраў. Судатыкаецца з дыяфрагмай, падстраўнікавай залозай, тоўстай кішкай і левай ныркай.

Даўжыня селязёнкі ў дарослага чалавека 12 см, шырыня — 7—8 см, маса 150—200 г. «Дэпо» крыві, выконвае імуналагічную, ахоўную функцыі. Селязёнка як біялагічны фільтр (праз яе за 1 мін. працяхае 750—800 мл крыві) забяспечвае выдаленне з крыві антыгенаў.

У філагенезе селязёнка звязана са стрававальным трактам. У кругларотых і дваякадыхальных рыб прадстаўлена вялікай колькасцю лімфоіднай тканкі кішэчніка або страўніка. У іншых пазваночных селязёнка адасабляецца ад страўніка ў самастойны орган

Літаратура
----------

* *Леанцюк А. С.* Селязёнка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 315. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

| ⛭Імунная сістэма |
| --- |
| Клеткі | T-лімфацыт • B-лімфацыт • Макрафаг • Плазматычная клетка |
| Лакалізацыя | Тымус • Селязёнка • Лімфатычныя вузлы • Касцявы мозг |
| Перамяшчэнне | Кроў • Лімфа |
| Парушэнні | Захворванні імуннай сістэмы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX533502 · BNF: 11964946v · GND: 4039388-4 · LCCN: sh85126812 · Microsoft: 2780931953 · NDL: 00563303 · NKC: ph317202 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Селяхі.

**Селяхі́** (трансліт.: *Sieliachi*, руск.: Селяхи) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тамашоўскага сельсавета. Размешчаны за 63 км на поўдзень ад Брэста.

У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Камароўка» (цэнтр — аг. Тамашоўка).

Каля возера Селяхоўскага размешчаны біялагічны заказнік Селяхі.

Гісторыя
--------

У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Пад 1809 годам пазначана ў ліку сёл Прыбараўскага цыркоўнага прыхода. Уваходзіла ў склад маёнтка Прыбарава, якім у 1870 годзе валодаў граф Замойскі. У ліпені 1862 года адбылося сялянскае хваляванне, сяляне адмовіліся адбываць згонную павіннасць і плаціць чынш грашыма або хлебам. У 1876 годзе праваслаўная могілкавая капліца, царкоўна-прыходская школа. У 1890 годзе сяляне Селяхоўскага сельскагаспадарчага таварыства мелі 149 дзесяцін зямлі. У 1897 годзе ў вёсцы хлебазапасны магазін, капліца.

У 1905 годзе вёска ў Прыбараўскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Прыбараўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну нямецка-фашысцкія акупанты спалілі 12 двароў, загубілі 10 жыхароў; 16 вяскоўцаў загінулі на фронце, 4 — у партызанах.

У чэрвені 1949 года арганізаваны калгас імя А. С. Пушкіна, у які ўключана 30 гаспадарак з 36; у час узбуйнення ўвайшоў у склад калгаса імя Гагарына, затым у калгас імя Ф. Э. Дзяржынскага.

31 снежня 2011 года ў ваколіцах вёсак Тамашоўка і Селяхі Брэсцкага раёна зафіксаваны першы выпадак з’яўлення ў Беларусі шакалаў.

Насельніцтва
------------

* 48 двароў, 356 жыхароў (1876)
* 30 двароў, 200 жыхароў (1897)
* 453 жыхары (1905)
* 30 двароў, 157 жыхароў (1921)
* 90 двароў, 290 жыхароў (1940)
* 230 жыхароў (1959)
* 226 жыхароў (1970)
* 47 гаспадарак, 90 жыхароў (1997)
* 37 гаспадарак, 69 жыхароў (2005)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Тамашоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Тамашоўка |  |
| Вёскі | Камароўка ·  Орхава ·  Прыбарава ·  Рыцец ·  Селяхі ·  Харсы |
***Euglenozoa*** — тып аднаклетачных пратыстаў. Свабоднажывучыя і паразіты.

Апісанне
--------

Фотатрофныя і гетэратрофныя формы з 1—2, радзей некалькімі жгуцікамі, якія нясуць бялковы (параксіяльны) цяж і маюць простыя вырасты-мастыганемы. Жгуцікі, як правіла, выходзяць з глыбокага рэзервуара на пярэднім канцы клеткі і маюць 2—3 мікратрубачкавых карэньчыкі. Крысты ў мітахондрыях пераважна пласціністыя (дыскападобныя), але могуць прымаць і трубчастую форму. 

Размнажэнне вегетатыўнае, зрэдку — палавое. Дзяленне ядра — адкрыты ўнутрыядзерны мітоз. Маюць цытастом, які служыць для захоплівання ежы.

Сістэматыка
-----------

Тып раздзяляюць на 2—4 класы, у тым ліку сюды адносяцца эўгленавыя водарасці (*Euglenoidea*) і кінетапластыды (*Kinetoplastea*).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI · WoRMS |
**Озран** (сербск.: Озрен / Ozren) — невысокі горны масіў у паўночнай частцы Босніі і Герцагавіны, які працягнуўся на адлегласць каля 40 км паміж гарадамі Добай і Завідавічы, паміж далінай ракі Босна на захадзе і далінай ракі Спрэча на поўначы. На поўдні цягнецца ўздоўж ракі Крывая, тады як усходнія схілы спускаюцца да возера Модрачка. Такім чынам, часткова гара знаходзіцца ў Федэрацыі Босніі і Герцагавіны, часткова ў Рэспубліцы Сербскай. У адміністрацыйным плане адносіцца да баснійскай абшчыны Маглай і сербскай абшчыны Петрава.

Этымалогія
----------

Паводле легенды назва гары была дадзена баснійскай каралевай Катарынай Косава Катраманіч, якая, устаўшы на вяршыню, была зачаравана хараством краявіду і прамовіла «Мили Боже, лијепа обазарја» (прыкладны пераклад: «Божа мой, які выдатны выгляд»). Слова «обазарја», мелае насамрэч некалькі розных значэнняў, пасля трансфармавалася ў Озран.

Характарыстыкі
--------------

Тры найвышэйшыя пункты горнага масіву знаходзяцца на тэрыторыі муніцыпалітэта Петрава, гэта пік Вялікая Остравіца (918 м), пік Краліца (883 м) і пік Малая Остравіца (853 м). Апроч размаітай флоры Озран багаты прыроднымі рэсурсамі, тут ёсць крыніцы чыстай пітной вады, што валодаюць гаючымі ўласцівасцямі геатэрмальныя крыніцы, рудныя і мінеральныя рэсурсы.

Гісторыя
--------

З-за геаграфічных асаблівасцей гара Озран часта ставала пунктам абароны падчас ваенных канфліктаў. Так, у ходзе Другой сусветнай вайны ў 1942 годзе нямецка-харвацкія войскі праводзілі тут карную аперацыю супраць уздужалых югаслаўскіх партызан — большай частцы партызан у выніку атрымалася схавацца ў тутэйшых лясах. У час Баснійскай вайны Озран стаў апорай абароны сербаў супраць мусульманаў. Цяпер на піку Краліца ўсталяваны помнік загінулым ваярам Узброеных сіл Рэспублікі Сербскай, якія ў верасні 1995 года сталі ахвярамі бамбардзіровак НАТО.

Озранскі манастыр
-----------------

На гары знаходзіцца манастыр Сербскай праваслаўнай царквы, прысвечаны Мікалаю Цудатворцу, таксама вядомы як Озранскі манастыр.

Озранскі марафон
----------------

Муніцыпалітэт Петрава пры падтрымцы Радыё і тэлебачання Рэспублікі Сербскай штогод арганізуе традыцыйны марафонскі забег па хрыбце Озран.

Зноскі
------

1. ↑  Dobro došli **(нявызн.)**..  Ozren Outdoor.
2. ↑  Оперативни план заштите и спашавања од пожара у Општини Петрово(нявызн.).  Општина Петрово (март/април 2011.). Праверана 08.09.2011..(недаступная спасылка)
3. ↑  Битва за Озрен **(нявызн.)**.  Српска.ру (3 лютага 2006). Праверана 28 сакавіка 2016.
4. ↑  Сјећање на жртве NATO бомбардовања(нявызн.).  Глас Српске (7 верасня 2011). Праверана 08.09.2011..(недаступная спасылка)
5. ↑  Парастос на Краљици(нявызн.).  Радио-телевизија Републике Српске (7 верасня 2011). Праверана 08.09.2011..
6. ↑  Озренски планинарски маратон, 2012.(нявызн.).  Радио-телевизија Републике Српске (9. 6. 2012.). Праверана 10. 6. 2012..(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Озран на Вікісховішчы |

* Ozren Outdoor  (серб.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца 50 год ВЛКСМ.
**Вуліца 50 год ВЛКСМ** (руск.: улица 50 лет ВЛКСМ) — вуліца ў Бабруйску, размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада, у жылым раёне, які называецца «Даманскі».

Гісторыя
--------

У 1970-я гады ў паўночна-заходняй частцы горада пачалі забудоўвацца новыя мікрараёны. Вуліца 50 год ВЛКСМ падзяляла 1-ы і 3-і мікрараёны з 2-м і 4-м. Бярэ пачатак ад Мінскай вуліцы, праходзіць праз «Даманскі» і мікрараён «Заходні» і ўпіраецца ў вуліцу Гогаля.

Забудова
--------

Палац мастацтваў
На вуліцы размешчана шмат крам, гандлёвых цэнтраў, гарадская паліклініка № 6. Паміж вуліцамі Ульянаўскай і Ракасоўскага адразу за Палацам мастацтваў раскінуўся Маладзёжны парк з фантанам.

* № 26 — гасцініца «Юбілейная» (архітэктар П. Бяляеў, М. Волкаў, Р. Максіменка).
* № 24 — Адміністрацыя Першамайскага раёна горада Бабруйска.
* № 33 — гандлёвы цэнтр «Карона».
* № 35 — Палац мастацтваў[d].

Зноскі
------

1. 1 2 3  50 лет ВЛКСМ, улица
2. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца 50 год ВЛКСМ (Бабруйск)