**Рыкса Шведская** (*Рыкітца Вальдемарсдотэр;* шведск.: Rikissa Valdemarsdotter, польск.: Ryksa szwedzka, Ryksa Waldemarówna, не пазней за 1270 — не пазней за 1293) — шведская прынцэса, дачка караля Швецыі Вальдэмара I Біргерсана і дацкай прынцэсы Сафіі. Другая жонка князя Вялікай Польшчы Пшэмысла II.

Біяграфія
---------

Дакладная дата яе нараджэння невядомая, але лічыцца, што яна была трэцяй дачкой і пятым дзіцем з сямі дзяцей у сям’і. Яна нарадзілася да 1273 года, таму што ў той год яна і яе сястра Катарына разглядаліся як магчымыя нявесты Атона, адзінага сына і спадчынніка Іагана, герцага Браўншвейг-Люнебурга. Перамовы аб шлюбе скончыліся безвынікова.

У 1275 годзе кароль Вальдэмар быў зрынуты сваім братам Магнусам, а яго жонка Сафія развялася з ім і вярнулася ў Данію. Відаць, Маладая Рыкса і яе браты і сёстры засталіся ў Швецыі пад апекай бацькі. Яе шлюб па даверанасці з князем Вялікай Польшчы Пшэмысла II адбыўся ў шведскім горадзе Нючэпінг 11 кастрычніка 1285 года. Вяселле было двайным: яе малодшая сястра Марына выйшла замуж за нямецкага двараніна, графа Рудольфа II фон Дыпхольца. Шлюб Рыксы, арганізаваны кіраўнікамі Брандэнбурга, домам Асканіеў, быў заключаны без згоды яе бацькі, былога караля Вальдэмара.

Традыцыйна шлюб Рыксы і Пшэмысла II лічыцца шчаслівым. Іх адзінае дзіця нарадзілася 1 верасня 1288 года ў Познані: дачка па імі Рыкса, якая пасля стала каралевай Чэхіі і Польшчы ў шлюбе з Вацлавам II і, пасля яго смерці, з Рудольфам I Габсбургскім.

Запіс аб нараджэнні дачкі з’яўляецца апошняй дакладнай інфармацыяй аб Рыксе. Вызначана, што яна памерла паміж 1 верасня 1288 года і да 13 красавіка 1293 года, найбольш верагодна паміж 1289 і 1292 годам. Згадка Яна Длугаша пра тое, што яна сядзела побач з мужам падчас яго каранацыі 26 чэрвеня 1295 года, былі абвергнутыя.

Аб глыбокіх і моцных пачуццях Пшэмысла II да Рыксы сведчаць два факты: па-першае, ён назваў дачку ў яе гонар; і па-другое, ён згадаў яе ў дакуменце ад 19 красавіка 1293 года, у якім перадаў Познаньскаму біскупству вёску Кабыльнікі ў якасці платы за вечназапаленую свечку ля магілы Рыксы, а таксама выказваў пажаданне пакаіцца побач з ёй.

Рыкса была пахавана ў Архікафедральнай базыліцы Святых Пятра і Паўла у Познані. Пасля забойства Пшэмысла II у 1296 годзе яго пахавалі побач з жонкай.

Продкі
------


| ?Рыкса Шведская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Bengt Snivil[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Magnus Minniskiöld[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Sigrid Lakman[d] |  |
|  |  | Біргер Ярль |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Інгрыд Ільва |  | Суне Сік[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Вальдэмар I Біргерсан |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Кнут I Эрыксан |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Эрык X, кароль Швецыі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Інгеборг Эрыксдоцір |  |  |  |  | Сесілія Ёхансдотэр |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Рыхеза Дацкая |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Вальдэмар I Вялікі |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Рыкса Шведская |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Сафія Валадараўна |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Вальдэмар II Пераможца |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Эрык IV Плужны Грош |  |  |  | Саншу I |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Берэнгарыя Партугальская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Дульса Арагонская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Сафія Дацкая |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Бернхард III[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Альбрэхт I[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Брыгіта Дацкая[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Юта Саксонская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Леапольд VI Слаўны |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Agnes of Babenberg (1205-1226)[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Феадора Ангеліна[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
3. ↑  K. Jasiński: *Genealogia Piastów wielkopolskich. Potomstwo Władysława Odonica*, 1995, p. 55.
4. ↑  A. Świeżawski: *Przemysł — król Polski*, Warsaw 2006, p. 120.
5. ↑  *Rocznik Traski*, [in:] MPH, vol. II, p. 852.
6. 1 2  O. Balzer: *Genealogia Piastów*, Kraków 2005, p. 432.
7. ↑  K. Jasiński: *Genealogia Piastów wielkopolskich. Potomstwo Władysława Odonica*, 1995, p. 56.
8. ↑  KDW, t. II, nr 631.

Спасылкі
--------

* Michał Haykowski, *Szwedzkimi śladami w Polsce (6) — Szwedzka królewna na poznańskim tronie*
* 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |