У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзяржынскі.

Помнік Феліксу Эдмундавічу Дзяржынскаму ў Мінску
**Фе́лікс Эдму́ндавіч Дзяржынскі** (руск.: Феликс Эдмундович Дзержинский, польск.: Feliks Dzierżyński; 30 жніўня (11 верасня) 1877 — 20 ліпеня 1926, Масква; Партыйныя мянушкі: *Яцан*, *Якуб*, *Пераплётчык*, *Франак*, *Астраном*, *Юзаф*, *Даманскі*) — рэвалюцыянер, савецкі дзяржаўны дзеяч. З шляхецкага роду Дзяржынскіх.

Член ЦК партыі (1917—1926). Член Аргбюро ЦК РКП(б) (1919—1920, 1921—1924), кандыдат у члены Аргбюро ЦК РКП(б) (1921, 1924—1926). Кандыдат у члены Палітбюро ЦК ВКП(б) (1924—1926). Галоўны рэдактар часопіса «Чырвоны тэрор».

Маладыя гады
------------

Нарадзіўся ў сям’і шляхціча, настаўніка гімназіі ў маёнтку Дзяржынава Ашмянскага павета. Яшчэ хлопцам, гуляючы з стрэльбаю, Дзяржынскі выпадкова стрэліў сваю сястру Ванду, бацькі схавалі гэты факт, каб не ўскладніць сыну далейшае жыццё. У маладосці Дзяржынскі схіляўся да каталіцкага фанатызму, пэўны час хацеў стаць ксяндзом, але з 16 гадоў перакінуўся ў атэізм.

Фелікс Дзяржынскі навучаўся ў 1-й Віленскай гімназіі разам з Юзафам Пілсудскім, дзе ўступіў у сацыял-дэмакратычную арганізацыю, і на Гедзімінавай гары ў Вільні прысягнуў на змаганне супраць манархіі. Ён сышоў з апошняга класа гімназіі ў красавіку 1896, каб прысвяціць сябе партыйнай працы. Увосень 1895 году Дзяржынскі ўступіў у Літоўскую Сацыял-Дэмакратычную Арганізацыю, вёў прапаганду сярод рамесных і фабрычных навучэнцаў. З сакавіка 1897 ён быў на падпольнай працы ў Коўна, дзе выдаў першы нумар газеты «Ковенский рабочий» і кіраваў страйкамі. У ліпені арыштаваны і ў 1898 г. высланы на 3 гады ў Вяцкую губернію (г. Нолінск, вёска Кайгародскае), адкуль збег у жніўні 1899 г.

У Варшаве
---------

У 1900 г. Дзяржынскі ўдзельнічаў у працы першага З’езду Сацыял-Дэмакратаў Каралеўства Польскага і Літвы (СДКПіЛ). У лютым 1900 г. арыштаваны, і ў студзені 1902 г. сасланы на 5 год ва Усходнюю Сібір (Вілюйск), але ў чэрвені, на шляху да месца ссылкі, збег і ў жніўні эміграваў; на канферэнцыі СДКПіЛ у Берліне абраны сакратаром замежнага камітэту партыі. Дзяржынскі арганізаваў выданне газеты «Czerwony Sztandar» і транспарціроўку нелегальнай літаратуры з Кракаву ў Каралеўства Польскае. У ліпені 1903 Дзяржынскі быў дэлегатам 40-га З’езду СДКПіЛ, дзе быў абраны сябрам цэнтральнага праўлення. У 1904 г. памерла жонка Дзяржынскага Ю. Гольдман. З канца 1904 ён жыў у Варшаве; узначальваў дэманстрацыю на 1 мая ў 1905, працаваў у ваенна-рэвалюцыйнай арганізацыі. У ліпені 1905 г. зноў арыштаваны, у кастрычніку вызвалены па амністыі.

З 1906 года Дзяржынскі быў прадстаўніком СДПКПіЛ ў Цэнтральным Камітэце РСДРП, быў дэлегатам 4-га З’езда РСДРП.

З ліпеня па верасень 1906 г. знаходзіўся ў Пецярбургу, потым зноў у Варшаве, дзе ў снежні быў арыштаваны, у чэрвені 1907 года вызвалены пад заклад. У красавіку 1908 года Дзяржынскі зноў арыштаваны, у 1909 годзе двойчы прыгавораны Варшаўскім судом да пазбаўлення ўсіх правоў, маёмасці і пажыццёвай ссылцы ў Сібір (вёска Бельскае, потым Сухава і Тасеева, Енісейская губерня), у лістападзе Дзяржынскі збег і эміграваў.

У сакавіку 1910 года Дзяржынскі ў якасці сакратара і скарбніка галоўнае ўправы партыі вярнуўся ў Кракаў, дзе ў жніўні ажаніўся з С. С. Мушкат. Адзін з самых радыкальных ленінцаў, ён актыўна выступаў супраць надання дзейнасці камуністаў легальнага і мірнага характару.

Пасля нелегальнага вяртання ў студзені 1912 ў Варшаву Дзяржынскі быў у верасні зноў арыштаваны і ў красавіку 1914 г. прыгавораны да трох гадоў катаргі. Па новай судовай справе ў 1916 года прыгавораны яшчэ да 6 гадоў, знаходзіўся ў Бутырскай турме, адкуль 1 сакавіка 1917 быў вызвалены салдатамі-паўстанцамі.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі
-----------------------------

З сакавіка 1917 года Дзяржынскі быў членам бюро Маскоўскай групы СДКПіЛ і Маскоўскага камітэту РСДРП, сябра выканаўчага камітэта Маскоўскага Савета Рабочых Дэпутатаў. На Сёмай Усерасійскай Канферэнцыі РСДРП Дзяржынскі выступіў супраць права нацый на самастойнасць ад савецкай Расіі. У тым жа годзе ён быў абраны ў ЦК РСДРП.

16 кастрычніка 1917 года Дзяржынскі быў абраны ў Ваенна-Рэвалюцыйны Цэнтр, у складзе якога ён зрабіўся адным з асноўных кіраўнікоў Кастрычніцкай Рэвалюцыі, арганізаваў захоп пецярбургскіх пошты і тэлеграфу.

7 снежня 1917 года Дзяржынскі прызначаны галавой Ваеннай Надзвычайнай Камісіі (ВЧК), папярэдніка НКВД і КДБ.

З студзеня 1919 года Дзяржынскі быў сябрам камісіі ЦК РСДРП і Савету па абароне (разам з Сталіным), з сакавіка — народны камісар унутраных спраў. У маі-ліпені 1920 г. Дзяржынскі кіраваў падаўленнем антыкамуністычных паўстанняў ва Украіне, кіраваў тылам Паўднёва-Заходняга фронту Чырвонай Арміі. Калі ў той самы год бальшавікі спрабавалі захапіць Польшчу, Дзяржынскі ўвайшоў у склад Польскага Бюро ЦК РКП(б) і Часовага Рэвалюцыйнага Ваеннага Савету Польшчы.

З 1921 года Дзяржынскі займаў розныя пасады ў расійскім і савецкім урадах, у 1922-26 гг. быў старшынёй ДПУ пры НКУС РСФСР і АДПУ СССР. Удзельнічаў у барацьбе з апазіцыяй ўнутры камуністычнай партыі.

Памёр 20 ліпеня 1926 года ў Маскве.

Ушанаванне памяці
-----------------

Мемарыяльная дошка Феліксу Дзяржынскаму на доме па вул. Карла Маркса, 30 у Мінску
Імем Дзяржынскага названы шэраг геаграфічных аб’ектаў (населеныя пункты, праспекты, вуліцы), навучальныя ўстановы i iншыя арганізацыі. У Мінску імем Дзяржынскага названы праспект.

### У філатэліі

* Паштовыя маркі СССР
* Серыя паштовых марак, 1937 годСерыя паштовых марак, 1937 год

* 1937 год, намінал 10 кап.1937 год, намінал 10 кап.
* 1937 год, намінал 20 кап.1937 год, намінал 20 кап.
* 1937 год, намінал 40 кап.1937 год, намінал 40 кап.
* 1937 год, намінал 80 кап.1937 год, намінал 80 кап.
* 1951 год:  25 лет со дня смерти 1951 год:   
 25 лет со дня смерти
* 1962 год1962 год
* 1977 год  100 год з дня нараджэння1977 год   
 100 год з дня нараджэння

* Паштовы блок ГДР
* 100 год з дня нараджэння Дзяржынскага100 год з дня нараджэння Дзяржынскага

Зноскі
------

1. ↑  Felix (Feliks) Edmundowitsch Dserschinski // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Feliks Edmundovič Dzeržinskij // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
3. ↑  Дзержинский Феликс Эдмундович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑
5. ↑  Дзержинский Феликс Эдмундович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
6. ↑
7. ↑  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
8. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фелікс Эдмундавіч Дзяржынскі

| Кіраўнікі савецкіх органаў дзяржбяспекі: УНК-ДПК-АДПК-НКУС-НКДБ-МДБ-МУС-КДБ-МСБ |
| --- |
|  | 
Дзяржынскі · 
Мянжынскі · 
Ягода · 
Яжоў · 
Берыя · 
Мяркулаў · 
Абакумаў · 
Ігнацьеў · 
Круглоў · 
Лунёў (в. а.) · 
Сяроў · 
Івашуцін (в. а.) · 
Шалепін · 
Сямічастны · 
Андропаў · 
Федарчук · 
Чэбрыкаў · 
Кручкоў · 
Шабаршын (в. а.) · 
Бакацін
 |

| ⛭Міністры (наркамы) ўнутраных спраў Расіі і СССР |
| --- |
| Герб Расійскай імперыі Расійская імперыя (1802—1917) | Качубей • Куракін • Казадаўлеў • Галіцын • Качубей • Кампенгаўзен • Ланской • Закрэўскі • Блудаў • Строганаў • Пяроўскі • Бібікаў • Ланской • Валуеў • Цімашаў • Макаў • Ларыс-Мелікаў • Ігнацьеў • Талстой • Іван Дурнаво • Гарамыкін • Сіпягін • Плевэ • Святаполк-Мірскі • Булыгін • Пётр Дурнаво • ✯ Сталыпін • Макараў • Маклакоў • Шчарбатаў • Аляксей Хвастоў • Шцюрмер • Аляксандр Хвастоў • Пратапопаў |
| Герб Расійскай рэспублікі Часовы ўрад (1917)  | Львоў • Цэрэтэлі • Аўксенцьеў • Нікіцін |
| Герб РСФСР Расійская Федэрацыя (РСФСР) (1917—1934) | Рыкаў • Пятроўскі • Дзяржынскі • Белабародаў • Талмачоў |
| Герб СССР Савецкі Саюз (1934—1960) | Яго́да • Яжоў • Берыя • Круглоў • Берыя • Круглоў • Дудараў |
| Герб РСФСР Расійская Федэрацыя (РСФСР) (1960—1966) | Стаханов • Цікуноў |
| Герб СССР Савецкі Саюз (1966—1991) | Шчолакаў • Федарчук • Уласаў • Бакацін • Пуга • Бараннікаў |
| Герб РСФСР Расійская Федэрацыя (РСФСР) (1989—1991) | Трушын • Бараннікаў |
| Герб Расійскай Федэрацыі Расійская Федэрацыя (с 1991) | Дунаеў • Ерын • Кулікоў • Сцяпашын • Рушайла • Грызлоў • Нургаліеў • Калакольцаў |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis · Сучаснай Украіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · IPSB: feliks-dzierzynski-1877-1926-rewolucjonista-przywodca-bolszewicki-wiesz · Sejm-Wielki.pl · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90163262 · BNF: 120016788 · CiNii: DA05032616 · GND: 118527584 · ISNI: 0000 0003 6855 7473, 0000 0003 6855 7465, 0000 0003 6855 7430, 0000 0003 6855 7449, 0000 0003 6855 7422, 0000 0003 6855 7457, 0000 0001 0917 2691 · LCCN: n50030197 · LNB: 000158671 · NKC: jn19990210188 · NLA: 35765702 · NLP: a0000001186611 · NSK: 000538025 · NTA: 070463271 · NUKAT: n97021690 · LIBRIS: 184265 · SUDOC: 031044891 · VIAF: 76370202 |

 |