recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Атрыхум** (*Atrichum*) — род брыевых імхоў сямейства палітрыхавых.

Апісанне
--------

Адна- або двухдомныя лістасцябловыя расліны. Сцяблы прамастойныя, простыя, радзей разгалінаваныя. Лісце шматраднае, знізу сцябла лускападобнае, уверсе — вузкаланцэтнае або вузкаязыкападобнае, па краі ўздута-аблямаванае і зубчастае, з простай жылкай; у сухім стане кучаравае. Каробачка на доўгай ножцы, падоўжана-цыліндрычная.

Пашырэнне
---------

Піянеры глебавых агаленняў. Вядома каля 40 відаў, пашыраных па ўсім зямным шары. На Беларусі найчасцей трапляецца атрыхум хвалісты (*Atrichum undulatum*), расце ў лісцевых і мяшаных лясах на вільготнай аголенай глебе, утварае рыхлыя дзернавінкі, спараносіць увосень.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Рыкоўскі Г. Ф.* Атрыхум // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Атрихум: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WFO |
**Апанас Дзмітрыевіч Шамянкоў** (22 лютага 1896, вёска Гніліца, цяпер аграгарадок Леніна, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць — 8 сакавіка 1972, Масква) — Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Скончыў Кіеўскія пяхотныя курсы (1919), аб’яднаную Кіеўскую школу камандзіраў РСЧА (1927), паскораны курс Ваеннай акадэміі імя Фрунзэ (1942), Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генштаба (1950). У арміі з 1915 года, у Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнік грамадзянскай вайны. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 г. на Паўночна-Заходнім, Паўднёва-Заходнім, 1-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах.

Удзельнік вызвалення Украіны, Беларусі, Вісла-Одэрскай, Усходне-Памеранскай, Берлінскай аперацый. Камандзір стралковай дывізіі.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 6.04.1945 г. за фарсіраванне ракі Вісла, вызваленне горада Познань. У 1945 годзе А. Д. Шамянкову прысвоена званне генерал-лейтэнанта. З 1953 года ў запасе.

Аўтар кнігі «Штурм цытадэлі» (1969).

Узнагароды
----------

* 2 ордэны Леніна
* 4 ордэны Чырвонага Сцяга
* ордэн Суворава 3 ступені
* ордэн Чырвонай Зоркі
* медалі

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шамянкоў А. Д. // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17). — С. 368.
* Шамянкоў Апанас Дзмiтрыевiч // БелСЭ. — 1974. — Т.11. — С.290

Спасылкі
--------

* Апанас Дзмітрыевіч Шамянкоў на сайце «Героі краіны»


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Юрый Мікалаевіч Зыкаў** (15 лістапада 1922 — 21 лютага 1944) — савецкі лётчык-штурмавік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1 ліпеня 1944 года).

Біяграфія
---------

Юрый Мікалаевіч Зыкаў нарадзіўся ў Бранску 15 лістапада 1922 года ў рускай сям'і. Яго бацька — рабочы-металіст. У 1926 годзе Юрый Зыкаў разам з бацькамі пераехаў у Маскву. Яны пасяліліся ў кааператыўным пасёлку «Сокал». Скончыў сярэднюю школу № 149 і аэраклуб.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. Скончыў ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў, праходзіў дадатковую спецыяльную падрыхтоўку ў штурмавой авіяцыі.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1942 года. Быў лётчыкам, камандзірам звяна і авіяцыйнай эскадрыллі 59-га гвардзейскага штурмавога авіяцыйнага палка. Ваяваў на Сталінградскім і Беларускім франтах, удзельнічаў у баях на Курскай дузе і на Беларускім напрамку. Здзейсніў 175 баявых вылетаў, знішчыў 18 варожых самалётаў на аэрадромах, 40 танкаў, 2 чыгуначных эшалона і 20 цыстэрнаў з гаручым, падавіў 22 зенітна-артылерыйскіх кропкі.

Загінуў 21 лютага 1944 года пры выкананні баявога задання пад горадам Рагачоў (Гомельская вобласць, Беларусь). Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках (участак 4). Помнік на магіле выкананы скульптарам Н. В. Крандзіеўскай, якая жыла па суседству з сям'ёй Зыковых.

За мужнасць і гераізм, праяўленыя ў баях, гвардыі старэйшаму лейтэнанту Зыкаву Юрыю Мікалаевічу Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 ліпеня 1944 года пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка».
* Ордэн Леніна.
* Два ордэны Чырвонага Сцяга.
* Ордэн Аляксандра Неўскага.
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені.
* Медаль.

Памяць
------

Школе № 149 г. Маквы было прысвоена імя Юрыя Зыкава. 27 красавіка 2016 года на тэрыторыі школы быў адкрыты помнік Юрыю Зыкаву.

Зноскі
------

1. ↑  Памятник Герою Советского Союза Юрию Николаевичу Зыкову // Узнай Москву]

Літаратура
----------

*Алексеева Е. М. Павлинов П. П. Церевитинов С. С. Зыков Н. Русакова Е. Соляник Н. А.* Посёлок Сокол: история посёлка и его жителей. — М.: Олма-пресс, 2004. — С. 137—146. — ISBN 5-224-03302-0.

Спасылкі
--------

* Юрый Мікалаевіч Зыкаў на сайце «Героі краіны»
**Том і Джэры** (англ.: Tom and Jerry) — серыя каротка- і поўнаметражных мультфільмаў студый Metro-Goldwyn-Mayer, Rembrandt Films, Sib Tower 12 Productions, Hanna-Barbera і Warner Bros. Распавядае пра супрацьстаянне ката Тома і мышаня Джэры. Першы мультсерыял зняты ў 1940—1958 гадах. Уільямам Ханнай і Джозефам Барберай на студыі Metro-Goldwyn-Mayer (116 серый). Серыял атрымаў агулам 7 узнагарод Оскар і 13 намінацый у катэгорыі «найлепшы анімацыйны фільм». Аднак серыі часта крытыкавалі за празмерную жорсткасць і гвалт, а таксама за элементы расізму.

Гісторыя
--------

У 1961—1962 гадах чэхаславацкая студыя Rembrandt Films стварыла працяг з 13-ці эпізодаў, якія з-за невысокіх бюджэтаў і з-за сваёй мастацкай спецыфічнасці не спадабаліся большасці фанатаў і крытыкаў.

З 1975 года Уільям Ханна і Джозеф Барбера пачынаюць анімацыйны тэлесерыял «Шоу Тома і Джэры» (агулам знята 16 эпізодаў), дзе героі ўжо не варагуюць, а сябруюць.

У 1990—2000 гадах студыі Metro-Goldwyn-Mayer і Warner Bros ствараюць шэраг поўнаметражных мультфільмаў пра прыгоды Тома і Джэры. Паводле мультсерыялу неаднаразова выдаваліся серыі коміксаў і камп’ютарных гульняў.

Фільмы
------

* Том і Джэры: Фільм (1992)
* Том і Джэры (2021)

Гл. таксама
-----------

* Огі і тараканы

Зноскі
------

1. ↑  fernsehserien.de Праверана 7 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54871129'></a>

Спасылкі
--------

* Пра гісторыю персанажаў Тома і Джэры

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Metacritic · MobyGames |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · jerry Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Даведка РІА |
Царкоўная зямля (ЦЗ) каля Прудка, у межах якой меркавана знаходзілася Токарава поле (1784 г.).
**Токарава поле** — мясцовасць у наваколлі старосцінскага Гомеля. Вядома з «Рэестра рэвізіі гаспадарскай Гомельскай воласці» 1560 г.

З’яўлялася зямельным наданнем святару валатаўской Мікольскай царквы. Згадваецца ў адной звязцы з аб’ектам Камсін (без тлумачэння спецыфікацыі). Гэтая акалічнасць разам з пазнакай меж царкоўнай зямлі ў раёне балота з рачулкай Камсіна на «Генеральным плане Беліцкага павета» 1784 г. даюць падставу суаднесці азначаную мясцовасць з усходняй часткай сучаснага Прудка.

У 1560 г. гэтае наданне лічылася даўнім. Паступленні з Токарава поля вызначаліся як «пашни бочокъ десеть, сеножати возъ десеть», што «по старому при той церкви зоставлено».

Зноскі
------

1. 1 2  Акты, издаваемые Комиссиею, высочайше учрежденною для разбора древних актов в Вильне : Акты Главного литовского трибунала. — Вильна : Тип. А. Г. Сыркина, 1886. — Т. 13 — С. 376.
2. ↑  Генеральный план Белицкого уезда / Генеральное межевание Могилевской губернии 1784 г.
Хрыстос вылечвае цешчу Пятра, Джон Брыдж, 19 ст.
**Цуды Ісуса Хрыста** — звышнатуральныя справы, якія рабіў Ісус Хрыстос і якія запісаны ў тэкстах Новага Запавету.

Паводле Евангелля ад Яна, толькі некаторыя з цудаў былі запісаныя. Усе цуды былі класіфікаваны на чатыры групы: цуды, якіх Хрыстос вылечваў, калі Ён выганяў бесаў, уваскрашаў мёртвых, і цуды кантролю над прыродай. У сінаптычных Евангеллях апісваецца, што Ісус адмаўляецца зрабіць нейкі цуд ці даць знак, каб даказаць Сваю ўладу. Лічыцца, што ў Евангеллі ад Яна Ісус здзейсняе сем цудаў, якія характарызуюць Яго служэнне, пачынаючы ад пераўтварэння вады ў віно ў пачатку Свайго служэння да ўваскрашэння з мёртвых Лазара у канцы. 

Для большасці хрысціян і мусульман, цуды з'яўляюцца фактычнымі гістарычнымі падзеямі. Некаторыя хрысціянскія навукоўцы прадставіць аргументы для доказу гістарычнасці цудаў, аднак некаторыя ліберальныя хрысціяне разглядаюць гэтыя гісторыі вобразна, алегарычна. Сучасныя навукоўцы, як правіла, скептычна ставяцца да апісання цудаў. 

| ⛭Цуды Ісуса Хрыста |
| --- |
| Вылячэнне | 
* Жанчына з крывацячэннем
* Сляпы ў Віфсаідзе
* Сляпы ад нараджэння
* Сляпы Вартымей
* Два сляпыя ў Галілеі
* Слуга цэнтурыёна
* Пракажоны
* Дзесяць пракажоных
* Глуханямы з Дзесяціграддзя
* Хворы на вадзянку
* Жыхары Генісарэта
* Згорбленая жанчына
* Цешча Пятра
* Паралізаваны ў Віфездзе
* Паралізаваны ў Капернауме
* Сын царадворца
* Служка з адсечаным вухам
* Мужчына з завялай рукой

 |  |
| Выгнанне бесаў | 
* Сляпы і нямы
* Хлопчык
* Дачка хананіянкі
* Мужчына ў сінагозе Капернаума
* Герасінскі беснаваты
* Нямы
* На заходзе сонца

 |
| Уваскрэсенне памерлых | 
* Сын удавы з Наіна
* Дачка Іяіра
* Лазар

 |
| Кантроль над прыродай | 
* Лоў рыбы
* Манета ў роце рыбы
* Насычэнне мноства людзей
* Праклён смакоўніцы
* Вяселле ў Кане
* Суцяшэнне шторму
* Праабражэнне Ісуса
* Хаджэнне па вадзе

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астроўскі.
**Юрый Міхайлавіч Астро́ўскі** (29 чэрвеня 1925, Мінск — 31 снежня 1991) — беларускі біяхімік. Акадэмік Акадэміі навук БССР (1986; член-карэспандэнт з 1977), доктар медыцынскіх навук (1965), прафесар (1966). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1978).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1950). З 1956 года асістэнт кафедры біяхіміі Віцебскага медыцынскага інстытута, з 1959 года загадчык кафедры Гродзенскага медыцынскага інстытута. З 1970 года загадчык Аддзела рэгуляцыі абмену рэчываў АН БССР, з 1985 года дырэктар Інстытута біяхіміі АН БССР.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы ў галіне вітаміналогіі, рэгуляцыі абмену рэчываў і шэрагу напрамкаў клінічнай біяхіміі (наркалогія, анкалогія). Стварыў арыгінальную канцэпцыю развіцця алкагалізму, якая дае перспектывы лячэння гэтай хваробы. Вывучаў прыроду цэнтраў і груповак на бялку і ў малекуле тыяміну, адказных за пратэідызацыю вітаміну, сфармуляваў асноўныя палажэнні, якія абгрунтоўваюць рацыянальнае прымяненне ў медыцыне антывітамінаў. Шмат увагі надаваў стварэнню ферментатыўнага метаду лячэння ацёку вачэй.

Апублікаваў каля 500 навуковых прац, у тым ліку 9 манаграфій. З’яўляецца аўтарам 15 вынаходніцтваў.

Узнагароды
----------

Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі 1995 года за цыкл работ па метабалізму тыяміну (пасмяротна).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Астроўскі Юрый Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* Астроўскі Юрый Міхайлавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 54. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Юрый Міхайлавіч Астроўскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Памяці вучонага: Астроўскі Юрый Міхайлавіч // Нацыянальная акадэмія навук Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: jx20071201010 · VIAF: 3948154260474924480001 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каралевіч (значэнні).
**Ю́ры Мікала́евіч Карале́віч** (нар. 26 красавіка 1955, Мінск) — беларускі мастак і выкладчык.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча ў 1975 годзе. У 1981 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (цяпер Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў) па спецыяльнасці «Манументальна-дэкаратыўнае мастацтва». Ад 1983 да 1999 працаваў на Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце.

З 1999 года да 2001 года дэкан мастацкага факультэта Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, потым дацэнт кафедры манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.

У 1993 годзе стаў сябрам Беларускага саюза мастакоў.

Творчасць
---------

Працуе ў манументальна-дэкаратыўным мастацтве і станковым жывапісе. Творы вызначаюцца геаметрызаванасцю кампазіцый, строгай лінеарнасцю формаў, яркай дэкаратыўнай колеравай гамай.

Сярод манументальных работ: вітражы для Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый (Гомельская вобласць, 1982—1983 год), вітражы ў Навукова-даследчым інстытуце меліярацыі і воднай гаспадаркі (Мінск, 1984); будынку Глыбоцкага райвыканкама Віцебскай вобласці (вітражы, 1985). У 1990 годзе выканаў сграфіта для аблвыканкама ў Віцебску; мазаіку вітраж і сграфіта для Рэспубліканскай спартыўнай школы алімпійскага рэзерву, афармленне станцыі метро «Першамайская» ў Мінску.

З 1990 года займаецца актыўнай творчай дзейнасцю. Аўтар станковых карцін «Раніца» (1985), «Полымя Т. Касцюшкі» (1996), «Зімовая казка» (1997) і інш. З пачатку 2000 гадоў стварыў шэраг партрэтаў гістарычных асоб Беларусі — Рагвалода, Міндоўга, Гедзіміна, Альгерда, Тадэвуша Касцюшкі і іншых.

У 2001—2002 напісаў партрэты кампазітараў у Канцэртнай залы Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. У 2003 годзе выканаў партрэты рэктараў у Зале пасяджэнняў БДЭУ. У 2008 годзе аформіў фасад Міжнароднага дзяржаўнага экалагічнага ўніверсітэта імя А. Д. Сахарава роспісам «Зялёная планета».

Удзельнічаў у рэспубліканскіх і міжнародных мастацкіх выстаўках. Праводзіў персанальныя выстаўкі ў Мінску і іншых гарадах Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Каралевіч Юрый Мікалаевіч **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў (1 ліпеня 2018). Архівавана з першакрыніцы 30 сакавіка 2020. Праверана 30 сакавіка 2020.
2. ↑  Каралевіч Юрый Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 49
3. ↑  *Юля Кашпорава*. Гедзімін і Касцюшка вачыма мастака Юрый Каралевіча **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Твой Стыль (28 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2015. Праверана 30 сакавіка 2020.
**Марцін Рывас** (галіс.: Martiño Rivas) — іспанскі і галісійскі акцер, сын літаратара і журналіста Мануэля Рываса.

Біяграфічныя даныя
------------------

Марцін Рывас нарадзіўся 10 студзеня 1985 года ў горадзе Ла-Карунья на паўночным захадзе Іспаніі. Яго акцёрскі дэбют адбыўся ва ўзросце 13-ці гадоў, у адным з эпізодаў тэлесерыяла *«Mareas vivas»* (1998 год). У 2006 годзе Марцін іграў у такіх тэлесерыялах, як «*SMS*» і *«Maridos e mulleres»*. З 2007 года ён выконваў ролю Маркаса Навоа ў моладзевым містычным серыяле «Інтэрнат», усяго зняўся ў 71-м эпізодзе.

У 2008 годзе на экраны выйшаў фільм «Сляпыя сланечнікі», Марцін выканаў у ім ролю Лала, за якую быў намінаваны на атрыманне кінапрэміі «Гоя» у катэгорыі «Лепшы акцёр-пачатковец».

Фільмаграфія
------------

| Год | Назва на беларускай | Назва на мове арыгінала |
| --- | --- | --- |
| 2008 | Сляпыя сланечнікі | *Los girasoles ciegos* |
| 2007—2010 | Інтэрнат | *El Internado* |
| 2006—2008 |  | Maridos e mulleres |
| 2006—2007 |  | SMS |
|

Зноскі
------

1. ↑  Фільмаграфія на IMDb
2. ↑  Goya Awards-2009

Спасылкі
--------

* Марцін Рывас на сайце fotogramas.es Архівавана 19 лістапада 2011. (ісп.)
**Старшыня Урада Чэшскай Рэспублікі** (чэшск.: Předseda vlády České republiky) ці **Прэм’ер-міністр Чэхіі** — кіраўнік Урада Чэхіі. Прэм’ер-міністр і Урад Чэхіі разам з кіраўнікамі міністэрстваў даюць справаздачу сумесна за свае дзеянні перад Палатай дэпутатаў Парламента Чэшскай Рэспублікі. Цяперашні прэм’ер-міністр — Петр Фіяла, кіраўнік Грамадзянскай дэмакратычнай партыі, які быў прызначаны на гэтую пасаду 28 лістапада 2021 года і стаў 13-м кіраўніком Урада Чэхіі з моманту распаду ЧССР.

Старшыня прызначаецца Прэзідэнтам Чэхіі і абавязваецца у першую чаргу сфарміраваць свой урад, якому Палата дэпутатаў абавязана даць вотум даверу. Згодна з Канстытуцыяй Чэхіі прэм’ер-міністр Чэхіі арганізуе нарады Урада і кантралюе яго дзейнасць.

Паўнамоцтвы і роля
------------------

Чэхія з’яўляецца парламенцкай рэспублікай, таму Прэм’ер-міністр і яго ўрад дае справаздачу перад Палатай дэпутатаў Парламента. Канстытуцыя прадугледжвае, што для таго, каб распачаць свае паўнамоцтвы, прэм’ер-міністр павінен атрымаць вотум даверу ад Парламента. У выніку страты даверу прэм’ер-міністр падае ў адстаўку, і прэзідэнт Чэхіі абавязаны абраць новага прэм’ер-міністра. Прэм’ер-міністр кіруе ўрадам і мае права прызначаць міністраў у ім.

Рэзідэнцыя
----------

Афіцыйнай рэзідэнцыяй прэм’ер-міністра Чэхіі з’яўляецца віла Крамаржа (чэшск.: Kramářova vila), якая знаходзіцца па адрасе: Градчаны, вуліца Гогалава, дом 212.1. Пабудавана ў 1911—1914 гадах па праекце венскага архітэктара Фрыдрыха Амана.

* Від на вілу з садуВід на вілу з саду
* Від на вілу з садуВід на вілу з саду
* Кабінет прэм'ер-міністраКабінет прэм'ер-міністра

Спіс кіраўнікоў
---------------

Асноўны артыкул: **Спіс прэм’ер-міністраў Чэхіі**

Зноскі
------

1. ↑  Kramář's Villa (англ.).  Урад Чэхіі (2 кастрычніка 2006).

| ⛭Чэхія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Чэхія»**
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вячорка.
**Марцін Якаўлевіч Вячорка** (1911, в. Бармуты, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, цяпер Бярозаўскі раён — 1932) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусь. Сакратар падпольнай ячэйкі КПЗБ. Веў работу сярод моладзі в. Бармуты і навакольных весак супраць паланізацыі, за вызваленне з-пад польскага прыгнету, агітаваў юнакоў не ўступаць у польскае войска, распаўсюджваў нелегальную літаратуру. Напярэдадні 1 мая 1932 года арыштаваны дэфензівай і закатаваны. Каб схаваць сляды злачынства, паліцыя інспіравала самазабойства, яго цела было павешана на дрэве ва ўрочышчы каля дарогі. Пахаванне Вячорка вылілася ў вялікую дэманстрацыю. На радзіме на яго магіле пастаўлены помнік.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
Землі скальваў пазначаны зялёным колерам
Землі скальваў на сучаснай карце
**Скальвы** (ням.: Schalauer; літ.: Skalviai) — балтыйскае племя, якое жыло побач з прусамі, куршамі і пасля 13 стагоддзя з літоўцамі. Лічацца пераходнай этнамоўнай групай, якая была літуанізаваная ў 13 стагоддзі ў выніку працэсу пастаянных перасяленняў літоўскіх плямёнаў. Паводле Хроніцы Прускай зямлі, складзенай Пятром з Дуйсбурга каля 1326 года, скальвы ў 1240 годзе засялялі землі на поўдзень ад куршаў у ніжнім цячэнні Нёмана, празваныя Скаловіяй. Паводле прускіх хронік, назва племя паходзіць ад двух прускіх братоў па імі Схалаўа. Цэнтрам Скаловіі меркавана быў горад Нёман у Калінінградскай вобласці. Мяркуючы па пахавальных звычаях, скальвы былі блізкія да прусаў і куршаў і ў меншай ступені да літоўцаў і латышоў.

Зноскі
------

1. ↑  *Прусс. Curche: этимология теонима, функции божества; проблематика установления культовых соответствий на почве обрядовой традиции восточно-балтийских, славянских и других индоевропейских народов*, Роландас Крегждис, Studia Mythologica Slavica 12. Ljubljana, 249—320

| Балтыйскія плямёны і народы |
| --- |
| 
* Галінды
* Голядзь
* Дняпроўскія балты
* Жамойты
* Земгалы
* Куршы
* Латгальцы
* Латгалы
* Латышы
* Літоўцы
* Прусы
* Селы
* Скалвы
* Яцвягі

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Моталі, пабудаваны ў 1877 ці ў 1888 годзе. Аб’ект Дзяржаўнага спісу гістарычна-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння.

Гісторыя
--------

Царква ў 1916 годзе.
Царква ў 2019 годзе.
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1888 г. з цэглы. Праект храма складзены ў 1867 г. архітэктарам М. Барташэўскім. Будаўніцтва вялося пад наглядам архітэктара К. Увядзенскага. Папярэдні храм з дваром святара, размешчаныя на старажытным гарадзішчы, адзначаюцца ў інвентары 1555 г.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана паводле кананічнай 4-часткавай схеме: размешчаныя па падоўжнай восі званіца (2 васьмерыкі на чацверыку), трапезная, кубічны храм, 5-гранная апсіда. У сілуэце будынка дамінуюць цыбулепадобныя галоўкі званіцы і 5-купалле 4-схільнага даху асноўнага аб’ёму. Тры ўваходы вырашаны арачнымі парталамі з казыркамі. У архітэктурным дэкоры выкарыстаны ліштвы лучковых аконных праёмаў, лапаткі, карніз з сухарыкамі, філёнгі.

Інтэр’ер
--------

Пры ўваходзе хоры на аркадзе. Апсіда вылучана драўляным 4-ярусным іканастасам канца 19 ст. Абразы 18 — 19 ст.: «Хрыстос Пантакратар», «Хрыстос у пустыне», «Адзігітрыя», «Святое сямейства», «Праабражэнне», «Ражджаство Прасвятой Багародзіцы», «Серафім Сароўскі», «Спас Пантакратар», «Святы Феадосій», «Маці Божая Замілаванне» (у чаканным абкладзе, 1808).

Зноскі
------

1. ↑  Спаса-Праабражэнская царква (Моталь) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
2. ↑  Спаса-Праабражэнская царква (Моталь) на сайце Radzima.org
3. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 8, воп. 1, спр. 1557, арк. 112; ф. 97, воп. 2, спр. 62.
4. ↑  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 54-55  (руск.)

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Спаса-Праабражэнская царква (Моталь) на сайце Radzima.org
* Спаса-Праабражэнская царква (Моталь) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Моталь) на сайце «Архіварта»
**Скалхольт** (ісл.: Skálholt) — гарадок у Ісландыі.

Геаграфія
---------

Мястэчка Скалхольт знаходзіцца на поўдні Ісландыі, у сісле Аўрнес, на рацэ Хвіта. Праз гарадок пралягае аўтастрада «Залатое кольца», якая злучае паўднёвы ўсход краіны з яе паўднёвымі рэгіёнамі. Сёння Скалхольт уяўляе сабой невялікае паселішча з вялікім саборам.

Гісторыя
--------

Скалхольт — значны рэлігійны цэнтр Ісландыі. У 1056 годзе тут было ўтворана першае біскупства краіны. 
Новы сабор у Скалхольце будаваўся з 1956 па 1963 пры дапамозе шэрагу скандынаўскіх краін. Штогод у Скалхольце, у будынку царквы, ладзіцца міжнародны летні фестываль класічнай музыкі.
**Барбру Альвінг** (швед. Barbro Alving, 12 студзеня 1909 — 22 студзеня 1987) — шведская журналістка, пісьменніца і феміністка. Часта друкавалася пад псеўданімам Bang.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў горадзе Упсала ў 1909 г. і была малодшай дачкой пісьменніцы Фані Альвінг і выкладчыка скандынаўскіх моў і літаратуры Яльмара Альвінга. Калі Барбру было 7 гадоў, сям’я пераехала ў Стакгольм. Там Барбру паступіла ў школу Whitlockska samskolan, якую скончыла ў 1928 годзе.

C 1928 па 1931 год Барбру працавала рэдакцыйным сакратаром у штотыднёвым часопісе Idun, а ў 1934—1959 гг. — журналісткай у штодзённай газеце Dagens Nyheter. Ва ўзросце 27 гадоў яна вяла рэпартажы з Алімпійскіх гульняў-1936 у Берліне і з Грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Па заданні Dagens Nyheter яна была на Савецка-фінляндскай вайне, рабіла рэпартажы падчас акупацыі Нарвегіі нямецкімі войскамі, Венгерскага паўстання 1956 года. У якасці замежнага карэспандэнта яна на працягу некалькіх гадоў ездзіла ў ЗША, В’етнам, Афрыку, на Далёкі Усход.

Стаўшы пацыфісткай, Барбру Альвінг перайшла ў каталіцтва. У 1950-х гг. яна ўдзельнічала ў кампаніі па недапушчэнні ўладання Швецыяй ядзернай зброяй. Паколькі галоўны рэдактар ​​Dagens Nyheter быў прыхільнікам шведскай ядзернай праграмы, Барбру сышла з газеты і перайшла ў штотыднёвы часопіс Vecko-Journalen. З-за адмовы ўдзельнічаць у мерапрыемстве грамадзянскай абароны яна была на месяц пасаджана ў турму Лангхольмен ў Стакгольме, аб знаходжанні ў якой ў 1956 г. напісала кнігу Dagbok från Långholmen («Лангхольменскія дзённікі»).

Барбру Альвінг была ўражана дзейнасцю пісьменніцы Элін Вегнер і пасля яе смерці ў 1949 годзе пачала збіраць матэрыялы пра яе жыццё, якія пасля былі апублікаваныя ў біяграфіі Вагнер, напісанай Улай Ісаксан і Эрыкам Яльмарам Ліндэр.

Барбру напісала некалькі кніг, сярод якіх былі яе газетныя калонкі пад псеўданімам «Käringen mot strömmen» («Рабіць усё насуперак», літаральна: «Старая карга супраць цячэння»): яны былі апублікаваныя ў 1946—1973 гг. Яна таксама напісала некалькі сцэнарыяў.

У 1975 г. Барбру Альвінг была ўзнагароджана прэстыжнай прэміяй Таварыства Дзевяці. У гонар Барбру названы фемінісцкі часопіс Bang.

Зноскі
------

1. ↑  Barbro Alving //  Праверана 10 студзеня 2018.
2. ↑  LIBRIS — 2018. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Барбру Альвінг
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у в. Ракаў (Валожынскі раён). Размешчана на цэнтральнай плошчы. Помнік архітэктуры пераходнага перыяду ад барока да класіцызму.

Гісторыя
--------

Пабудавана з цэглы як касцёл кляштара дамініканцаў у 1793 г. на месцы старажытнай царквы (упамінаецца пад 1465 г.) на сродкі парафіян і ахвяраванні князя Сангушкі і членаў ракаўскага брацтва Святой Ганны (50 тыс. руб.).

У 1866 г. перабудаваны ў праваслаўную царкву. У другой палове XIX ст. перад царквой, па яе падоўжнай восі, пабудаваная двух'ярусная пірамідальная брама.

Архітэктура
-----------

Аднанефны прамавугольны ў плане храм з паўкруглай апсідай, да якой з паўночнага боку прымыкае рызніца, з паўднёвага — Мікольская капліца з трохграннай алтарнай часткай. Галоўны заходні фасад плоскасны, крапаваны пілястрамі, расчлянёны лучковымі аконнымі і дзвярнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах, завершаны шырокім трохвугольным франтонам; быў фланкіраваны вежамі (захаваліся ніжнія ярусы). Сцены расчлянёныя лучковымі вокнамі і пілястрамі ў прасценках.

Пры перабудове ў праваслаўную царкву быў надбудаваны купал з цыбулепадобнай галоўкай на драўляным васьмігранным барабане. Храм перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі і папружнымі аркамі. Над цэнтральным уваходам хоры, якія апіраюцца на трохпралётную аркаду.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 229-230.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Спаса-Праабражэнская царква (Ракаў)
* Спаса-Праабражэнская царква (Ракаў) на сайце Radzima.org
* Спаса-Праабражэнская царква (Ракаў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Праабражэнская царква (Ракаў) на сайце «Архіварта»
**Тлушчапот** — тлушчападобнае рэчыва, якое змяшчаецца ў воўне авечак. Уяўляе сабой сумесь вылучэнняў сальных залоз скуры (скурнае сала) і потавых залоз (пот).

Па сваім выглядзе і кансістэнцыі тлушчапот нагадвае мяккае топленае сала, радзей — смалу і воск. Тлушчапот пакідае масляністыя плямы пры судотыку з ім. Хімічны склад тлушчапоту і колькасць у ім воўнага тлушчу залежаць ад пародных, палавых і індывідуальных асаблівасцяў авечак, а таксама ўмоў утрымання і кармлення. Максімальная колькасць воўнага тлушчу змяшчаецца ў воўне мерыносаў і складае 30-40 %. У паўтанкарунных авечак гэты паказчык роўны 12-20 %. У поўсці грубавоўных авечак утрыманне воўнага тлушчу найменшае — каля 4 %.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Скала (значэнні).
Падградскія скалы, Втачнік
**Скала** — каменная груда са стромкімі схіламі і вострымі выступамі; выхад каменных горных парод са стромкімі схіламі і звычайна востраканцовымі вяршынямі.

Скалы не пакрыты ці пакрыты малаважна вышэйшымі раслінамі, звычайна расліннасць складаюць мохі, водарасці і лішайнікі.

Скалы могуць знаходзіцца на значнай адлегласці ад моры ці акіяна, утвараць бераг, выступаць над воднай паверхняй у выглядзе невялікага вострава ці ўздымацца над глыбінямі на малаважнай адлегласці ад паверхні мора.

Гл. таксама
-----------

* Скалалажанне
* Скала Парус
* Залатая Брама (скала)
* Алькатрас
* Горная парода

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4436005-8 |
**Матэа Сальвіні** (італ.: Matteo Salvini; нар. 9 сакавіка 1973, Мілан, Італія) — італьянскі палітык і журналіст, дэпутат Еўрапарламента, лідар Лігі Поўначы.

Біяграфія
---------

Атрымаў (няпоўную) адукацыю на гістарычным факультэце Міланскага ўніверсітэта. У 1990 далучыўся да Лігі Поўначы. Працаваў у медыях, звязаных з гэтай групоўкай, у тым ліку ў якасці рэдактара радыё Свабодная Паданія і газеты La Padania. З 1993 года працягваў выконваць функцыі дарадцы ў Мілане. У 2004 годзе стаў членам Еўрапарламента, склаў мандат у палове тэрміну. У 2008 годзе быў выбраны ў Палату дэпутатаў Італіі XVI склікання.

У 2009 годзе на выбарах у Еўрапейскі Парламент VII склікання зноў атрымаў дэпутацкі мандат. Стаў членам групы Еўропа свабоды і дэмакратыі і Камітэта па пытаннях унутранага рынку і абароны правоў спажыўцоў. У 2013 стаў федэральным сакратаром Лігі Поўначы, тым самым прымаючы лідарства ў гэтай партыі. У 2014 годзе паспяхова балатаваўся на перавыбранне ў Еўрапарламент.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Salvini: "Sono cattolico, anche se un gran peccatore. Mons. Galantino, un vescovo comunista" — Rai News, 2015. Праверана 24 кастрычніка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21196779'></a>
3. ↑   / пад рэд. Il Giornale — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3792744'></a>
4. ↑   / пад рэд. MFE - MediaForEurope — 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3777384'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўная царква, помнік народнага дойлідства. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі Медна Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Пабудавана ў 1848 годзе з дрэва на месцы драўлянай капліцы.

Архітэктура
-----------

Архітэктурная выразнасць храма дасягаецца сродкамі прасторава развітай аб'ёмнай кампазіцыі. Да прамавугольнага ў плане зруба праз невялікі бабінец далучаецца зграбная 1-ярусная званіца аднолькавай вышыні з асноўным аб'ёмам і накрытая 2-схільным гонтавым дашкам з макаўкай па цэнтры. Эфектна выглядае рытмічнае спалучэнне 3-вугольных абшытых «у елку» франтонаў гонтавых дахаў. Вальмавы схіл над алтарнай сцяной завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Элемент асіметрыі ў кампазіцыю храма ўносіць левая прыбудова нізкай рызніцы пад 1-схільным дахам. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны невялікімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі, па вуглах абшыты дошкамі.

Інтэр'ер
--------

Унутры брусчатыя неашаляваныя сцены малітоўнай залы афарбаваны алеем. Апсіда ўнутры храма вылучана простым дашчатым іканастасам. Абраз 17—18 ст. «Іаан Багаслоў» і 3 святочныя абразы ў сярэбраных рызах на паўднёвай сцяне малітоўнай залы.

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн.: БелЭн, 2001. — 328 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Спаса-Праабражэнская царква ў аг. Медна
* Спаса-Праабражэнская царква (Медна) на сайце «Архіварта»
Тэрмас
**Тэрмас** — пасудзіна, якая забяспечвае захаванне адносна пастаяннай тэмпературы. Засцерагае прадукты харчавання ад астывання або награвання. Уяўляе сабою пасудзіну Дзьюра, змешчаную ў металічны або пластмасавы корпус. Паводле прызначэння вылучаюць тэрмасы бытавыя (ёмістасць 0,25 — 3 л), грамадскага харчавання (да 30 л) і т.зв.тэрмакантэйнеры, якія маюць некалькі судкоў з харчаваннем (напр. піражкі, марожанае і інш.).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тэрмас

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4570412-0 · LCCN: sh85037416 · Microsoft: 2779123429 · NDL: 00576015 |
**Алег Барысавіч Дармешкін** (нар. 30 кастрычніка 1958, Кемерава, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі неарганічных рэчываў. Доктар тэхнічных навук (2008), прафесар (2016).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў», 1980; аспірантура, 1985).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1984, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра хімічнай тэхналогіі неарганічных рэчываў і агульнай тэхналогіі, дацэнт, з 2000 — загадчык кафедры, з 2009 — прарэктар універсітэта па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: хімія і тэхналогія мінеральных солей і ўгнаенняў; рацыянальнае і комплекснае выкарыстанне фасфатнай сыравіны; перапрацоўка адходаў вытворчасці мінеральных угнаенняў.

Узнагароды
----------

Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995, 2005), Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2010), канцэрна «Белнафтахім» (2015); прэміі НАН Беларусі (2007), спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2010); нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2008) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Ресурсосберегающие технологии комплексных удобрений на основе многокомпонентных водно-солевых систем : диссертация … доктора технических наук : 05.17.01 : защищена 20.05.2008 : утверждена 05.11.2008 / Дормешкин Олег Борисович. ― Минск, 2007.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дармешкін Алег Барысавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 7.
**Лімфатычны філярыятоз**, таксама вядомы як **элефантыяз**, выклікаецца паразітычнымі чарвямі тыпу Filarioidea. Многія выпадкі захворвання праходзяць бессімптомна. Аднак некаторыя выклікаюць моцнае распуханне рук, ног ці геніталіяў. Таксама могуць назірацца патаўшчэнне скуры і з’яўленне болю. Змяненні ў целе могуць выклікаць сацыяльныя і эканамічныя праблемы ў хворага.

Крыніцы і дыягностыка
---------------------

Чэрві распаўсюджваюцца праз укусы інфікаваных маскітаў. Заражэнне звычайна адбываецца ў дзіцячым узросце. Існуе тры тыпы чарвей, якія выклікаюць хваробу: *Wuchereria bancrofti*, *Brugia malayi* і *Brugia timori*. *Wuchereria bancrofti* — самы распаўсюджаны від. Чэрві пашкоджваюць лімфатычную сістэму. Дыягностыка праводзіцца па знешнім выглядзе, з дапамогай мікраскопа, у крыві, забранай увечары. Кроў павінна мець форму густога мазку і правярацца з дапамогай метаду афарбоўкі па Гімзе. Таксама можа прымяняцца праверка крыві на антыцелы супраць хваробы.

Прафілактыка і лячэнне
----------------------

Прафілактыка праводзіцца лячэннем цэлых груп, у якіх хвароба існуе на працягу года з мэтай поўнага знішчэння захворвання. Працэс займае прыблізна шэсць гадоў. Прымяняюцца наступныя медыкаменты: альбендазол з івермектынам ці альбендазол з дыэтылкарбамазінам. Лекі не забіваюць дарослых чарвей, а папярэджваюць далейшае распаўсюджванне хваробы, пакуль чэрві не памруць з-за натуральных прычын. Таксама рэкамендавана прыкладаць высілкі па папярэджанні ўкусаў маскітаў, у тым ліку зніжэнне колькасці маскітаў і выкарыстанне сетак для ложку.

Эпідэміялогія
-------------

Больш за 120 мільёнаў чалавек інфікаваныя лімфатычным філярыятозам. Прыблізна 1,4 млрд. чалавек знаходзяцца ў групе рызыкі ў 73 краінах. Хвароба найбольш распаўсюджаная ў Афрыцы і Азіі. Захворванне штогод цягне эканамічныя страты ў некалькі мільярдаў долараў ЗША.

Бібліяграфія
------------

1. 1 2 3 4  Lymphatic filariasis Fact sheet N°102 **(нявызн.)**. *World Health Organization* (1 сакавіка 2014). Праверана 20 March 2014.
2. ↑  Parasites - Lymphatic Filariasis Diagnosis **(нявызн.)**. *CDC* (14 чэрвеня 2013). Праверана 21 March 2014.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзячэнка.

**Алег Віктаравіч Дзячэнка** (нар. 14 чэрвеня 1971, Канск, Краснаярскі край, Расія) — беларускі філосаф, рэлігіязнавец, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання. Кандыдат філасофскіх навук (2000), дацэнт (2004).

Біяграфія
---------

Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова (1995), Інстытут філасофіі і права НАН Беларусі (аспірантура, 2000).

З 2001 па 2014 гады працаваў дацэнтам кафедры філасофіі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова. З 2014 па 2017 гады працаваў прарэктарам па навукова-метадычнай працы ўстановы адукацыі «Магілёўскі дзяржаўны абласны інстытут развіцця адукацыі». З 27 студзеня 2017 года па 6 кастрычніка 2017 года займаў пасаду загадчыка кафедры грамадзянскага і гаспадарчага права факультэта эканомікі і права Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова. З 25 кастрычніка 2017 года па 16 мая 2022 года працаваў прарэктарам па навучальнай працы Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова. З 17 мая 2022 года займае пасаду рэктара дзяржаўнай установы адукацыі «Акадэмія паслядыпломнай адукацыі».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Узнагароды
----------

Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005), Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта (2000), Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта (2004, 2013) і інш.

Заўвагі
-------

1. ↑  Дьяченко Олег Викторович
2. ↑  Дьяченко Олег Викторович

Літаратура
----------

* Движение пятидесятников в Беларуси (на материалах Могилевской области) : диссертация … кандидата философских наук : 09.00.06 : защищена 26.09.2000 : утверждена 13.12.2000 / Дьяченко Олег Викторович. — Минск, 2000.
* Новые религиозные объединения / О. В. Дьяченко. — Мозырь, 1998.
* Пятидесятничество в Беларуси : монография / О. В. Дьяченко. — Могилев, 2003.
* Алег Віктаравіч Дзьячэнка [Дзячэнка!] // Гістарычны факультэт : да 75-годдзя ўтварэння / Магілёўскі дзяржаўны універсітэт імя А. А. Куляшова. ― Магілёў, 2010. — С. 178—179.
* Дьяченко Олег Викторович // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Могилев, 2013. — С. 18—20.
**Ігнасіа Ідальга дэ Сіснерас** (ісп.: Ignacio Hidalgo de Cisneros y López de Montenegro; 11 ліпеня 1894/1896 — 9 лютага 1966) — іспанская ваенны дзеяч, лётчык. Удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў. Адзін з нешматлікіх вядомых іспанскіх арыстакратаў, якія далучыліся да камуністаў.

Біяграфія
---------

Па паходжанні баск, нарадзіўся ў сям’і арыстакрата, які ўдзельнічаў на баку карлістаў (вельмі кансерватыўных манархістаў) у Другой карлісцкай вайне (1872—1876). Маці таксама належала да арыстакратыі.

Атрымаў адукацыю ў каледжы Марыстаў у Віторыі, затым вучыўся ў падрыхтоўчых школах для паступлення ў ваеннае вучылішча. Скончыў Ваенна-інтэнданцкае вучылішча ў Авіле (1914), праходзіў інтэнданцкую службу ў Севільі і Кордаве, займаўся закупкай коней для арміі. Затым служыў у інтэнданцкай горна-клуначнай роце ў Мелільі (Марока).

У 1920 годзе паступіў у авіяцыйную школу. Праходзіў службы ў 2-й эскадрыллі ў Мелільі і Тэтуане, дзе падчас Рыфскай вайны прымаў актыўны ўдзел у бамбардзіровачных вылетах. Затым выкладаў у лётнай школе ў Альбасетэ. Быў прызначаны камандуючым паветранымі сіламі Іспанскай Сахары. 

У 1930 годзе прыняў удзел у паўстанні пад кіраўніцтвам Гансала Кейпа дэ Льяны. З-за правалу акцыі пакінуў Іспанію. У 1931 годзе, калі краіна была абвешчана рэспублікай, вярнуўся на радзіму і працягнуў ваенную службу. У 1933 годзе Ідальга дэ Сіснерас быў прызначаны ваенна-паветраным аташэ ў Рыме і Берліне. Пазней стаў адным з супрацоўнікаў новага Генеральнага інспектара авіяцыі генерала Нуньеса дэ Прада, разам з якім займаўся ўмацаваннем пазіцый прыхільнікаў левых сіл у ВПС.

У ліпені 1936 года, пасля пачатку паўстання нацыяналістаў супраць урада Народнага Фронту, удзельнічаў у барацьбе супраць мяцежнікаў. Фактычна выконваў абавязкі камандуючага авіяцыяй Мадрыдскай зоны, а восенню стаў камандуючым усімі ваенна-паветранымі сіламі Рэспублікі.

Пасля падзення рэспубліканскага ўрада знаходзіўся ў эміграцыі ў розных краінах.

Літаратура
----------

* Michael Alpert, *The Republican Army in the Spanish Civil War*, Cambridge 2013, ISBN 9781107028739
* Carlos Lázaro Avila, *Ignacio Hidalgo de Cisneros, General de Brigada*, [in:] Javier García Fernandez (ed.), *25 militares de la República*, Madrid 2011, ISBN 9788497816977, pp. 503–542
* Luis Galán, *Después de todo: recuerdos de un periodista de la Pirenaica*, Barcelona 1988, ISBN 9788476580806
* Ignacio Hidalgo de Cisneros, *Cambio de Rumbo*, vol. 1–2, Barcelona 1977, ISBN 9788472223431
* Constancia de la Mora, *Doble esplendor*, Madrid 2004, ISBN 9788493404505
* Gregorio Morán, *Miseria y grandeza del Partido Comunista de España: 1939-1985*, Barcelona 1986, ISBN 8432058521

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іспанскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11667254 · BNE: XX970550 · GND: 118520865 · ISNI: 0000 0001 1760 2452 · LCCN: nb2005003004 · NLP: A25437628 · NUKAT: n2004087252 · SUDOC: 074575120 · VIAF: 42628995 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багданаў.
**Юрый Міхайлавіч Багданаў** (8 жніўня 1944, Горкі, Горкаўская вобласць, РСФСР) — беларускі паэт.

Нарадзіўся ў г. Горкі (цяпер Ніжні Ноўгарад, Расія) ў сям’і служачых. У 1945 годзе разам з бацькамі пераехаў у Баранавічы. Скончыў Мінскае музычнае вучылішча імя М. І. Глінкі (1964). Працаваў выкладчыкам у Баранавіцкай музычнай школе. Пасля заканчэння Літаратурнага інстытута імя М. Горкага ў Маскве (1974) працаваў у Дзяржаўным камітэце БССР па кінематаграфіі інспектарам, намеснікам начальніка Галоўнага ўпраўлення кінафікацыі і кінапракату. Адначасова на працягу пятнаццаці год быў рэдактарам кінабюлетэня «На экранах Беларусі». У 1988—1990 гадах працаваў на кінастудыіі «Беларусьфільм». З 1990 года — вядучы рэдактар у Міністэрстве культуры БССР. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1989 года.

У друку выступае з 1964 года. Піша на рускай мове. Выйшлі кнігі вершаў «Признак счастья» (1974), «Река времени» (1977), «Взлётное поле» (1981), «Берег вселенной» (1988), а таксама паэма «Красная соль» (альманах "Истоки, Масква, 1983). Перакладае творы беларускіх паэтаў на рускую мову.

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад. А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
**Лімфангіт** (ад лімфа і стар.-грэч.: ἀγγεῖον — «сасуд») (лімфангаіт, накардыёз скурна-лімфатычны) — запаленне лімфатычных сасудаў  (руск.) (бел..

Прычыны захворвання
-------------------

Лімфангіт можа развіцца пры запаленні скуры і слізістых абалонак і інш. калі інфекцыя распаўсюджваецца з токам лімфы па напрамку да лімфатычных вузлоў. Узбуджальнікі працэсу — стрэптакокі, стафілакокі, кішачная палачка  (руск.) (бел. і інш. — пранікаюць з міжтканкавых шчылін запалёнай вобласці ў адводзячыя павярхоўныя, а затым і глыбокія лімфатычныя сасуды.

Цячэнне захворвання
-------------------

Пры лімфангіце паражаецца ўся сценка сасуда, у прасвет яго выпадаюць згусткі фібрыну  (руск.) (бел. што перапыняе ток лімфы (мае значэнне для адмежавання запалення). Лимфангіт выяўляецца вузкімі чырвонымі палосамі на скуры. Пры некаторых формах у галіне палос развіваюцца ўшчыльненне і хваравітасць. Адначасова павышаецца тэмпература цела, з’яўляюцца дрыжыкі, пагаршаецца агульнае самаадчуванне. Пры лімфангіце глыбокіх сасудаў назіраюцца ацёк, хваравітасць. Хранічны лімфангіт характарызуецца закаркаваннем лімфатычных параток з утварэннем ацёкаў.

Лячэнне
-------

Ліквідацыя першаснага ачага, спакой паражанай часткі цела, фізіятэрапеўтычныя працэдуры, кампрэсы  (руск.) (бел. антыбіётыкі. Пры хранічным лімфангіце — фізіятэрапія  (руск.) (бел. гразелячэнне  (руск.) (бел. радыётэрапія  (руск.) (бел..

Прафілактыка
------------

Своечасовае лячэнне запаленчых, траўматычных і іншых ачагоў.

Зноскі
------

1. ↑  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. ↑  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 28 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Лимфангиит (лимфангит, лимфангоит, нокардиоз кожно-лимфатический)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780673255, 2908909301 |
**Ігнасіа Камача Барнола** (ісп.: Ignacio Camacho Barnola; нар. 4 мая 1990, Сарагоса, Іспанія) — іспанскі футбаліст, паўабаронца. Яго бацька Хуан Хасэ, а таксама старэйшы брат Хуанінья, таксама з’яўляюцца футбалістамі.

Клубная кар’ера
---------------

### «Атлетыка»

Ігнасіа пачаў сваю кар’еру ў футбольнай школе «Сарагосы», але неўзабаве яго заўважылі скаўты сталічнага «Атлетыка», які ў 2005 годзе запрасіў футбаліста ў сваю футбольную акадэмію. 1 сакавіка 2008 года ў матчы супраць «Барселоны», Камача дэбютаваў у Ла Лізе. «Матрацнікі» атрымалі перамогу з лікам 4:2, а з маладым паўабаронцам быў падпісаны кантракт. 3 мая, за адзін дзень да свайго 18-годдзя, у паядынку супраць «Рэкрэатыва» Ігнасіа забіў свой першы гол у чэмпіянаце Іспаніі.

Нягледзячы на ўдалыя выступы ў дэбютным сезоне, у наступным Камача мала з’яўляўся на поле, абмяжоўваючыся матчамі на Кубак Іспаніі. Галоўны трэнер «Атлетыка», Хаўер Агірэ, рабіў стаўку на партугальца Манішэ і пачаткоўца каманды аргенцінца Эвера Банегу. Сітуацыя крыху палепшылася пасля таго, як Манішэ быў адхілены ад гульняў пасля сутычкі з новым галоўным трэнерам Абелем Рэсінам. Сезон 2009/10 Камача мала гуляў, у асноўным выходзячы ў канцы матчаў.

### «Малага»

У пошуках гульнявой практыкі ў снежні 2010 года Ігнасіа перайшоў у «Малагу». 8 студзеня 2011 года ў матчы супраць «Атлетыка» з Більбаа, ён дэбютаваў у новым клубе. Пазней замацаваўся ў аснове і стаў адным з лідараў каманды, а таксама яе віцэ-капітанам.

### «Вольфсбург»

У ліпені 2017 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з нямецкім «Вольфсбургам», аднак гуляў мала з-за траўм. У верасні 2020 года завяршыў прафесійную кар’еру.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Іспаніі. 18 лістапада 2014 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Іспаніі, правёўшы на полі другі тайм таварыскага матчу супраць Германіі (0:1).

Дасягненні
----------

**«Атлетыка»**:

* Пераможца Лігі Еўропы: 2010
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2010

Зноскі
------

1. ↑  Ignacio Camacho // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Ignacio Camacho Barnola // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  Atlético maintain top-four challenge. UEFA.com
4. ↑  Top-three finish in Malaga's sights(недаступная спасылка). ESPN Soccernet
5. ↑  «Вольфсбург» приобрел хавбека «Малаги» Камачо за 10 млн евро. ESPN Soccernet.

Спасылкі
--------

* 

* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *National Football Teams* (англ.)

* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)

* Профіль на сайце *BDFutbol.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *UEFA.com* (руск.)

* Статыстыка на сайце *FIFA* (англ.)