recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Доўгае.

**До́ўгае** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Астроўніца (выцякае з возера), за 26 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля аграгарадка Астроўна.

Плошча паверхні 0,21 км². Даўжыня 0,98 км, найбольшая шырыня 0,22 км, даўжыня берагавой лініі 2,18 км. Плошча вадазбору 38,9 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 8 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі высокія.  

У Доўгае ўпадаюць ручаі з азёр Астроўна і Мелкае, выцякае рака Астроўніца.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Доўгае возера Архівавана 14 жніўня 2013.
**О́лья** (італ.: Oglio) — рака ў Паўночнай Італіі. Левы прыток ніжняга цячэння ракі По.

Даўжыня 280 км, плошча басейна 6650 км². Цячэ па тэрыторыі вобласці Ламбардыя (правінцыі Брэшыя, Бергама, Крэмона і Мантуя). Утвараецца зліццём двух патокаў, вытокі якіх знаходзяцца ў горным масіве Ортлес (Паўднёвыя Вапняковыя Альпы), — Нарканела з вытокам на ледавіку Прэзена, і Фрыджыдольфа з вытокам у возеры Эркавала ў нацыянальным парку Стэльвіа.

Працякае па даліне Камоніка, цераз возера Ізеа, затым па Паданскай раўніне. Упадае ў раку По ў правінцыі Мантуя.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Олья

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12111513s · GND: 4694941-0 · LCCN: sh95010423 · SUDOC: 029500923 · VIAF: 242304465 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Доўгае.

**До́ўгае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда, за 16 км у напрамку на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны.

Плошча паверхні возера 0,48 км². Даўжыня 1,2 км, найбольшая шырыня 0,5 км, даўжыня берагавой лініі 3,1 км. Найбольшая глыбіня дасягае 5,6 м, сярэдняя 3,3 м. Плошча вадазбору 1,9 км². Аб'ём вады ў возеры 1,6 млн. м³.  

Катлавіна Доўгага возера тэрмакарставага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 2—4 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі ў асобных месцах забалочаныя. Мелкаводдзе да глыбіні 2 м пясчанае, глыбей дно возера выслана сапрапелем (магутнасць слою да 8 метраў).  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Злучана пратокамі з азёрамі Нешчарда і Круглае. Зарастае слаба. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 15—30 м ад берага.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, гусцяра, акунь, краснапёрка, лінь і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* *Рачэўскі А. М.* Доўгае возера // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 13, 45. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Доўгае Архівавана 14 жніўня 2013.
**Ольстэрская юніянісцкая партыя** (англ.: The Ulster Unionist Party) — юніянісцкая палітычная партыя ў Паўночнай Ірландыі. Партыя была заснаваная ў 1905 годзе, вылучыўшыся з Ірландскага юніянісцкага альянсу ў Ольстэры. Узначаленая Эдуардам Карсанам, партыя змагалася супраць руху гомрул. Пры падзеле Ірландыі яна была кіруючай партыяй Паўночнай Ірландыі з 1921 па 1972 гады. Пад кіраўніцтвам Дэвіда Трымбла партыя заключыла Белфасцкае пагадненне ў 1998 годзе, якое скончыла ірландскі канфлікт. Трымбл займаў пасаду першага міністра Паўночнай Ірландыі з 1998 па 2002 гады. У 2003 годзе партыя прайграла выбары Дэмакратычнай юніянісцкай партыі. З 1905 па 1972 гады партыя фактычна з’яўлялася паўночна-ірландскай філіялам Кансерватыўнай партыі.

Заўвагі
-------

1. ↑  «NI parties step on election trail». BBC News.
2. ↑  «Ulster Unionist Party». BBC Politics.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакалоўскі.
**Ян (Іван) Сакалоўскі** (? — пасля 1651) — удзельнік казацка-сялянскага руху на Украіне і Беларусі, казацкі палкоўнік, «кастырскі гетман».

Паходзіў з беларускай праваслаўнай шляхты. Пасля разгортвання паўстання Б. Хмяльніцкага ва Украіне далучыўся да казакоў. У ліпені 1648 г. на чале казацкага загону прымаў удзел у барацьбе з атрадамі шляхты ВКЛ у Рэчыцкім і Мазырскім паветах. Прымаў удзел у авалоданні казакамі Мазыром. У жніўні 1648 г. на чале 2-тысячнага палка рушыў на Слуцк. Пасля няўдалых перамоў з камендантам горада Янам Сасноўскім і прадстаўнікамі слуцкага праваслаўнага духавенства і мяшчан, паспрабаваў узяць горад штурмам. Няўдалыя спробы авалодаць горадам прымусілі палкоўніка перайсці да аблогі горада, на дапамогу Я. Сакалоўскаму таксама быў накіраваны атрад казакоў, які, аднак, быў разбіты па дарозе. У ноч з 28 на 29 жніўня 1648 г. у Слуцк патаемна ўвайшлі 6 харугваў войска ВКЛ, пасля чаго перавага сіл аказалася не на баку казакоў. Сакалоўскі быў цяжка паранены і вымушаны зняць аблогу са Слуцка. У 1649 г. удзельнічаў у перамовах казацкага кіраўніцтва з расійскім паслом К. Ункоўскім.

У 1651 г. страціў пасаду «кастырскага гетмана», далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Чаропка Станіслаў.* Сакалоўскі Ян // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. Т.2. — Мн.2006. — С. 536.
* *Мицик Юрій.* Ян Соколовський // Полководці Війська Запорозького. — Київ, 2004.— Кн.2
**Ялпуг** (рум.: Ialpug, укр.: Ялпуг) — рака ў Малдове і Адэскай вобласці Украіны (нізоўі). Даўжыня 114 км, плошча басейна 3180 км².

Бярэ пачатак на паўднёвых схілах Цэнтральнамалдаўскага ўзвышша, упадае ў возера Ялпуг. Даліна ў вярхоўі каньёнападобная у ніжнім цячэнні расшыраецца да 3,4-4 км. Пойма шырынёй 0,5-1,5 км, у ніжнім цячэнні маюцца забалочаныя ўчасткі. Рэчышча звілістае, улетку перасыхае. Жыўленне снегавое і дажджавое. Ледастаў няўстойлівы. Ваду выкарыстоўваюць для арашэння.

Пры ўпадзенні ракі ў возера Ялпуг — горад Балград.

Зноскі
------

1. 1 2

Літаратура
----------

* Ялпуг // Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993.  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Настольны |
У фізіцы **тапалагічны парадак** — парадак у тэрмадынамічнай фазе пры нулявой тэмпературы. Макраскапічна тапалагічны парадак вызначаецца/апісваецца трывалым зводам асноўнага стану і квантаванымі неабелевымі фазамі Бэры выраджаных асноўных станаў. Микраскапічна тапалагічны парадак адпавядае шаблонам дальнабойнай квантавай заблытанасці. Станы з рознымі тапалагічнымі парадкамі (альбо розных шаблонаў дальнабойнай квантавай заблытанасці) не могуць змяніць адзін аднаго без без фазавага пераходу.

Тапалагічна спарадкаваныя станы маюць некаторыя цікавыя ўласцівасці, такія як тапалагічная дэгенерацыя і фракцыянальная статыстыка/неабелевая статыстыка, якая можа выкарыстоўвацца для рэалізацыі тапалагічнага квантавага кампутара; дасканала праводзячыя краявыя станы, якія могуць мець важныя дадатковыя прыстасаванні; эмерджэнтнае калібравальнае поле і статыстыка Фермі, якая ўключае ў сябе квантавую інфармацыю пра паходжанне элементарных часціц; тапалагічная энтрапія заблытанасці, якая раскрывае паходжанне заблытвання тапалагічнага парадку і г.д. Тапалагічны парадак мае важнае значэнне ў вывучэнні некаторых фізічных сістэм, такіх як спінавая вадкасць, квантавы эфект Хола, а таксама патэнцыйныя прыкладанні да збояў квантавых вылічэнняў.

Тапалагічныя ізалятары і тапалагічныя звышправаднікі (да 1D) не маюць тапалагічнага парадку.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 45646460 |
Лупіна граната багатая на таніны (дубільныя рэчывы).
**Тані́ны** — група фенольных злучэнняў расліннага паходжання, якія змяшчаюць вялікую колькасць гідраксільных груп. Паводле хімічнай будовы — складаныя эфіры фенолкарбонавых кіслот (напрыклад, галавай) з многаатамнымі спіртамі (напрыклад, глюкозай), кандэнсаваныя фенолы і інш.

Прысутнічаюць у кары, драўніне, лісцях і/або пладах многіх відаў раслін (напрыклад, у кары дуба да 20 % танінаў, вярбы да 13 % танінаў). Таніны атрымліваюць таксама з лісця скумпіі. Маюць вяжучыя ўласцівасці. Асаджваюць бялкі з раствораў. Прыгнятаюць рост многіх патагенных для раслін мікраарганізмаў, ахоўваюць расліны ад паядання жывёламі. Выкарыстоўваюцца пры дубленні скур, у медыцыне.

Зноскі
------

1. ↑  *Скумпия (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Спасылкі
--------

* *Таннины (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11946963h · LCCN: sh85132335 · Microsoft: 2780309462 · NDL: 00572669 · NKC: ph323381 |
**Гэта наша любая краіна**, парт. **Esta é a Nossa Pátria Bem Amada** - дзяржаўны гімн Гвінеі-Бісау. Напісаны быў заснавальнікам ПАІГК Амілкарам Кабралам на аснове мелодыі кітайскага кампазітара Сяо Хэ. Пасля атрымання Гвінеяй-Бісау незалежнасці ад Партугаліі ў 1974 годзе гэты гімн быў зацверджаны афіцыйна. Таксама ён у 1975-1996 з'яўляўся гімнам Каба-Вердэ, пакуль гэтая краіна не зацвердзіла гімнам «Песню свабоды".

Тэкст гімна
-----------

Sol, suor e o verde e mar,
Séculos de dor e esperança:
Esta é a terra dos nossos avós!
Fruto das nossas mãos,
Da flôr do nosso sangue:
Esta é a nossa pátria amada.
ХОР:
Viva a pátria gloriosa!
Floriu nos céus a bandeira da luta.
Avante, contra o jugo estrangeiro!
Nós vamos construir
Na pátria immortal
A paz e o progresso!
Nós vamos construir
Na pátria imortal
A paz e o progresso! paz e o progresso!
Ramos do mesmo tronco,
Olhos na mesma luz:
Esta é a força da nossa união!
Cantem o mar e a terra
A madrugada e o sol
Que a nossa luta fecundou.
ХОР

Гл.таксама
----------

* Герб Гвінеі-Бісау
* Сцяг Гвінеі-Бісау
**Нацыянальны гімн Балівіі** (ісп.: Himno Nacional de Bolivia) — дзяржаўны гімн Балівіі. Тэкст гімна быў створаны ў 1851 г. Хасэ Ігнасіа дэ Санхінесам, адным з аўтараў Дэкларацыі незалежнасці Балівіі і Канстытуцыі краіны. Музыку напісаў выхадзец з Італіі кампазітар Леапольда Бенедэта Вінчэнці.

Тэкст гімна
-----------

**I**
Bolivianos: el hado propicio  

coronó nuestros votos y anhelo;  

es ya libre, ya libre este suelo,  

ya cesó su servil condición.  

Al estruendo marcial que ayer fuera  

y al clamor de la guerra horroroso  

siguen hoy, en contraste armonioso,  

dulces himnos de paz y de unión. (bis)  

***Coro:***
*De la Patria el alto nombre*  

*en glorioso esplendor conservemos*  

*Y, en sus aras, de nuevo juremos*  

*¡Morir antes que esclavos vivir!*  

**II**
Loor eterno a los bravos guerreros  

Cuyo heroico valor y firmeza  

Conquistaron las glorias que empiezan  

Hoy Bolivia feliz a gozar  

Que sus nombres el mármol y el bronce  

A remotas edades transmitan  

Y en sonoros cantares repitan:  

Libertad! Libertad! Libertad! (bis)  

***Coro***

**III**
Aquí alzó la justicia su trono  

Que la vil opresión desconoce  

Y en su timbre glorioso legose  

Libertad, libertad, libertad  

Esta tierra inocente y hermosa  

Que ha debido a Bolívar su nombre  

Es la patria feliz donde el hombre  

Vive el bien de la dicha y la paz (bis)  

***Coro***

**IV**
Si extranjero poder algún día,  

Sojuzgar a Bolivia intentare  

A destino fatal se prepare  

Que amenaza a soberbio invasor  

Que los hijos del grande Bolívar  

Hayan ya mil y mil veces jurado  

Morir antes que ver humillado  

De la patria el augusto pendón. (bis)  

***Coro***
**Свабода**, фр. Liberté — дзяржаўны гімн Гвінеі, зацверджаны пасля атрымання краінай незалежнасці ў 1958 г. Яго мелодыя напісана Кадофа Мус на аснове народнай, а аўтар слоў невядомы.

Тэкст гімна
-----------

Peuple d'Afrique!
Le Passé historique!
Que chante l'hymne de la Guinée fière et jeune
Illustre epopée de nos frères
Morts au champ d'honneur en libérant l'Afrique!
Le peuple de Guinée prêchant l'unité
Appelle l'Afrique.
Liberté! C'est la voix d'un peuple
Qui appelle tous ses frères à se retrouver.
Liberté! C'est la voix d'un peuple
Qui appelle tous ses frères de la grande Afrique.
Bâtissons l'unité africaine dans l'indépendance retrouvée.

| ⛭Гвінея паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Гвінея»**
 |
Дыёптр
**Дыёптр** (стар.-грэч.: δι-όπτρα)- найпрасцейшае прыстасаванне для ўстаноўкі напрамку на аб'ект. Ставіць сабой дзве пласцінкі, умацаваныя на канцах алідады (паваротнай дошкі). У адной пласцінцы, званай *вочным дыёптрам*, маецца невялікая адтуліна або вузкая шчыліна. У супрацьлеглай пласцінцы, званай *прадметным дыёптрам*, у значна большай адтуліне замацаваная мушка або тонкі валасок. Выкарыстанне дыёптра ажыццяўляцца паваротам алідады такім чынам, каб малая адтуліна, валасок і аб'ект знаходзіліся на адной прамой.

Хібнасць вымярэння з дапамогай дыёптра (пры наяўнасці шкалы) можа быць не больш за 2 вуглавых хвілін. Большай адлегласці паміж вочным і прадметным дыёптрамі адпавядае меншая хібнасць вымярэнняў.

Першыя згадкі дыёптра адносяцца да I ст. (Герон Александрыйскі). У мінулым дыёптр шырока ўжываўся ў геадэзічных інструментах, цяпер захаваўся толькі ў некаторых тыпаў бусоляў.

Спасылка
--------

* Диоптр // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
**Перагледжаны Новы агульны каталог** (англ.: Revised New General Catalogue або *RNGC*) і яго дадатак — **Перагледжаны Індэкс-каталог** (англ.: Revised Index Catalogue або *RIC*) — перапрацаваныя рэдакцыі арыгінальнага Новага агульнага каталога і Індэкс-каталогаў, створаных Д. Л. Э. Дрэерам. Некаторыя значэнні яркасці аб'ектаў былі вымераны Дрэерам недастаткова дакладна; акрамя таго, для некаторых аб'ектаў гэта былі не цалкам выразныя апісанні. Гэтыя недахопы і былі ліквідаваны ў перагледжаных рэдакцыях. Гэтыя каталогі з'яўляюцца найбольш папулярнымі каталогамі аб'ектаў далёкага космасу ў аматараў астраноміі. Яны таксама выкарыстоўваюцца ў большасці электронных планетарыяў у якасці крыніц даных пра гэтыя аб'екты.

Гл. таксама
-----------

* Новы агульны каталог
* Індэкс-каталог

Спасылкі
--------

* Перагледжаны Новы агульны каталог

| ⛭Астранамічныя каталогі |
| --- |
| Гістарычныя | Шы Шэня  • Гіпарха  • Альмагест  • Ас-Суфі  • Аль-Біруні  • Амара Хаяма  • Ат-Тусі  • Гурганскі зідж  • Уранаграфія  • Уранаметрыя  • Тыха Браге  • Галея  • Гевелія  • Джона Флемстыда  • Лакайля  • Месье  • Вольфа |
| Сучасныя | 2MASS  • Abell  • AC  • BD  • C  • CCDM  • CD  • COROT  • CPD  • DDO  • FK4/FK5  • GC  • GCVS  • Gl/GJ  • GSC  • HD  • HIP  • HR  • IC  • IDS  • KIC  • MCG  • NGC  • NHICAT  • NSV  • OGLE  • PD  • PGC  • RCW  • RECONS  • RNGC  • ROSAT  • SAO (CAO)  • SDSS  • STF  • TYC  • UGC  • WDSC |
**Астрынскія** — род татарскіх царэвічаў у ВКЛ, адгалінаванне крымскай дынастыі Гірэяў. Паходзілі ад царэвіча Дэўлеш-салтана, які ў 1491 трапіў на службу да Вялікага князя ВКЛ і караля польскага Казіміра IV. Род Астрынскіх некаторы час быў найбольш уплывовым татарскім родам у ВКЛ. Да сярэдзіны 16 ст. Астрынскія не ўваходзілі ў склад татарскіх харугваў, не падпарадкоўваліся татарскім харунжым, мелі права (як князі і паны) з'яўляцца ca сваім атрадам непасрэдна да гетмана.

Прадстаўнікі роду
-----------------

Сын Дэўлеш-салтана Азубек-салтан (Азюбек, Узубек, ? — пасля 1540) упершыню згаданы ў 1507 г. 3 1514 г. ён і яго нашчадкі ў актах ВКЛ называюцца царэвічамі Астрынскімі (ад маёнтка Астрына, цяпер Гродзенская вобласць). Азубек-салтан удзельнічаў у цырымоніі абвяшчэння Жыгімонта II Аўгуста вялікім князем ВКЛ (1529), на Берасцейскім сойме 1533, выступаў арбітрам у спрэчках літоўскіх служылых татараў. Меў сыноў Багатыр-салтана, Джаная і Чынгіса. У 2-й палове 16 ст. царэвічы Астрынскія паступова страцілі свае землеўладанні. Іх род згас на дзецях Чынгіса.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
Цяпліца з аквапонікай (Арменія)
**Аквапоніка** (ад лац.: aqua «вада» і грэч. πόνος «праца») — комплексная сістэма вытворчасці прадуктаў харчавання праз спалучэнне гідрапонікі і аквакультуры.

Гісторыя
--------

Полікультурныя сістэмы, якія сумяшчалі вырошчванне наземных раслін, асабліва рысу, і рыбы, з’явіліся ў сярэднявеччы на поўдні Кітая і краінах Паўднёва-Усходняй Азіі. У 1985 годзе масачусетскія навукоўцы прапанавалі камерцыйную ўстаноўку, названую **аквапонікай**, якая ўключала аўтаматызаваную сістэму фільравання і аэрацыі. Першасна прыхільнікі аквапонікі арыентаваліся на цалкам замкнёны цыкл вытворчасці без унясення хімічных угнаенняў і такім чынам планавалі стварэнне асобнай галіны арганічнай сельскай гаспадаркі. Аднак угнаенне раслінных пасадак толькі адыходамі жыццядзейнасці рыб пакуль не дасягае рэнтабельнасці, патрэбнай для камерцыйнай вытворчасці. У нашы дні працягваюцца даследаванні з мэтай падвышэння эфектыўнасці аквапонных установак.

Тэхналогія
----------

Аквапоніка адносіцца да тэхналогіі вырошчвання рыбы і раслін разам. Расліны сілкуюцца адыходамі жыццядзейнасці рыб.

У аквапоніцы існуюць два асноўных тыпа культывавання раслін:

* Субстратны
* Апускання

Субстратнае вырошчванне заснавана на наяўнасці друзлага або нават сітаватага субстрату, на якім растуць расліны. Цыклічна субстрат затапляецца пажыўным растворам. Пры апусканні расліны замацаваны на сітаватых плытах, што знаходзяцца на паверхні раствору, у які апушчаны карані раслін. У апошім выпадку раствор можа адначасова з’яўляцца асяроддзем, населеным рыбамі. Аднак у сучаснай аквапоніцы прынята падзяляць прасторы для вырошчвання раслін і рыб.

Кіраванне сістэмай аквапонікі ўключае:

* Сталы маніторынг
* Даданне ўгнаенняў
* Запаволенне назапашвання аміяку
* Фільтраванне
* Аэрацыя
* Падтрымка тэмпературнага рэжыму, ад якога залежаць як расліны, так і рыба, а таксама вільготнасці паветра
* Кантроль росту водарасцей

Прамысловыя аквапонныя ўстаноўкі звычайна аўтаматызаваны.

Літаратура
----------

* *Connell, S.* Beginner's Guide to Aquaponics: Step-by-Step Systems for Plants and Fish. — Emeryville, California: Rockridge Press, 2020. — ISBN 978-1647397487.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Аквапоніка на Вікісховішчы |

* Aquaponics: a brief history
* New Advances in Aquaponics Technology
* How To Build DIY Backyard Aquaponics System On A Budget
* Aquatic Network
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Башыр.
**Акаш Башыр** (22 чэрвеня 1994, г. Рысалпур — 15 сакавіка 2015, г. Лахор, Пакістан) — пакістанскі каталіцкі мучанік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Рысалпуры, у 2009 годзе сям’я пераехала ў Юханабад. Быў студэнтам Тэхнічнага інстытута Дона Боска ў Лахоры.

15 сакавіка 2015 года будучы міністрантам падчас службы першым пабачыў і зразумеў, што ў храм накіроўваецца тэрарыст-смяртонік. Ён кінуўся да яго, ухапіў за пояс шахіда і вытаўкаў з храма. Выбух адбыўся на храмавай тэрыторыі, загінулі радыкальны ісламіст і сам Акаш Башыр. Подзвіг юнака ў разы знізіў колькасць ахвяраў. У той самы дзень была атакавана і пратэстанцкая царква. Разам у двух храмах загінула 17 чалавек.

У саборы Святога Сэрца (г. Лахор, Пакістан) 15 сакавіка 2022 года пры ўдзеле біскупаў і святароў падчас урачыстай службы было абвешчана пра пачатак беатыфікацыі юнака-пакутніка, які перагарадзіў сабой уваход у храм тэрарысту-смяротніку.

Зноскі
------

1. ↑  У Пакістане пачалі працэс беатыфікацыі юнака, які закрыў сабой уваход у храм тэрарысту-смяротніку **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2022. Праверана 3 чэрвеня 2022.
Скалярыі
**Аква́рыумныя ры́бы** — рыбы, якіх вырошчваюць і разводзяць у акварыумах з дэкаратыўнай і навуковай мэтамі. З некалькіх сотняў відаў на Беларусі пашыраны каля 40. Найбольш вядомыя: залатая рыбка (*Carassius auratus auratus*), мечаносцы (*Xiphophorus*), гупі (*Lebistes reticulatus*), даніа (*Danio*), скалярыі (*Pterophyllum*), неоны (*Paracheirodon*), барбусы (*Barbus*), сомікі  (руск.) (бел. хромісы (*Chromis*), наностамусы (*Nannostomus*), хеміграмусы (*Hemigrammus*), дыскусы (*Symphysodon*), цыхлазомы (*Cichlasoma*),гурамі (*Trichogaster*), грымі (*Hyphessobrycon griemi*), малінезіі (*Poecilia*), тэрнецыі (*Gymnocorymbus ternetzi*).

Літаратура
----------

* Акварыумныя рыбы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
Руіны акведука ў раёне горада Солін
**Акведук Дыяклетыяна** (харв.: Dioklecijanov akvadukt) — акведук у Спліце, Харватыя, пабудаваны ў часы Рымскай імперыі для забеспячэння вадой Палаца Дыяклетыяна. Яго даўжыня складала 9 кіламетраў і звязвала Палац Дыяклетыяна з ракой Ядра.

Апісанне
--------

Акведук Дыяклетыяна быў пабудаваны ў часы яго кіравання (у канцы III — пачатку IV стагоддзя). Даўжыня акведука складала каля 9 кіламетраў, а розніца ў вышынях паміж канцавымі пунктамі — 33 метры.

Крыніцай вады была рака Ядро ў 9 кіламетрах на паўночны захад ад Палаца Дыяклетыяна. Дастаўлялася вада як непасрэдна ў Палац, так і навакольныя паселішчы.

Лепш за ўсё захаваўся ўчастак акведука каля горада Солін. Тут яго даўжыня складае 180 метраў, а вышыня — 16,5 метраў.

Акведук Дыяклетыяна быў разбураны пасля ўварвання готаў ў сярэдзіне VI стагоддзя. Пасля гэтага ён не функцыянаваў на працягу 13 стагоддзяў. Упершыню ён быў адрэстаўраваны па ініцыятыве мэра Спліта Антоніа Баямонці ў 1877—1880 гадах у часы Аўстра-Венгерскага кіравання. Ён перастаў выкарыстоўвацца з 1932 года, калі была пабудавана вадаправодная станцыя Капіліца.

У наш час акведук ізноў рэканструюецца і з'яўляецца ўражваючым помнікам на ўездзе ў Спліт.

Літаратура
----------

* Joško Belamarić: Dioklecijanov akvedukt, Ministarstvo kulture Republike Hrvatske, Uprava za zaštitu kulturne baštine, Konzervatorski odjel, 1999. Split, ISBN 953-6158-07-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Акведук Дыяклетыяна
* Dal-koning d.o.o.: Konzervatorski elaborat zaštite i obnove Dioklecijanovog akvedukta na lokaciji Brodarica-istok  Архівавана 21 снежня 2008. (харв.)
* Vjesnik, Joko Svalina:Dioklecijanovim akveduktom voda u rujnu(недаступная спасылка) (харв.)
* Vjesnik, Mira Jurković: Hrvatski kandidati za Unescovu listu svjetske baštine: Dioklecijanov akvedukt i starogradski ager Архівавана 26 жніўня 2005. (харв.)
**Возера Дэбарскае** (макед.: Дебарско Езеро, *Debarsko Ezero* алб.: Liqeni i Dibrës) — штучнае прэснае возера (водасховішча) у заходняй частцы Паўночнай Македоніі, створанае каля горада Дэбар, ад назвы якога і атрымала сваю назву. Знаходзіцца на вышыні 580 м над узроўнем мора, ля мяжы з Албаніяй.

Возера разлілося на плошчы 13,2 км² і такім чынам зрабілася адным з найбуйнейшых азёр у Паўночнай Македоніі. Мае глыбіню каля 94 м.

Плаціна на рацэ Чорны Дрын пабудавана ў 1966-1968 гг. на месцы колішняй дамбы Шпіле, якая была ніжэйшай на 102 м. Плаціна была ўведзена ў эксплуатацыю ў 1969 г. Каля плаціны пабудавана гідраэлектрастанцыя "Шпіле".

Галерэя
-------

* Возера Дэберскае і даліна КасаўрастыВозера Дэберскае і даліна Касаўрасты
* Від возера з дамбы падчас "цвіцення вады" (2008)Від возера з дамбы падчас "цвіцення вады" (2008)
* Горад Дэбар і возера, від з захадуГорад Дэбар і возера, від з захаду
* Слаба парослы бераг возераСлаба парослы бераг возера

Зноскі
------

1. ↑  Debar Lake Spilje **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дэбарскае
* Дэбарскае возера на Вікімапіі
**Овара кадзэ-но Бон** (яп. おわら風の盆, «Танец ветру на свяце Бон») -- японскі фестываль, які праходзіць штогод з 1-3 верасня ў паселку Яцуо (у цяперашні час частка горада Тояма прэфектуры Тояма).

Гэты фестываль, які мае трохсотгадовую гісторыю, з нядаўняга часу стаў папулярным сярод турыстаў. Фестываль праводзяць для таго, каб супакоіць тайфуны і сабраць шчодры ўраджай рысу.

Фестываль праходзіць у начны час. Вуліцы упрыгожваюцца папяровымі ліхтарыкамі, ідуць доўгія шэрагі людзей у саламяных капелюшах, танчаць, гуляе даволі меланхалічная музыка. Гэты асаблівы стыль музыкі з'яўляецца унікальным у рэгіене. На фестывалі выкарыстоўваецца рэдкі інструмент кокю (яп. 胡弓). Жаночы голас і сямісэн часта суправаджаюць кокю.

Танцоры ў галаўных уборах і кімано хаваюць асобы, каб схавацца ад гневу бога, якога яны спадзяюцца супакоіць. Яшчэ адной асаблівасцю з'яўляецца тое, што танцоры павінны быць халастымі. Калі гэта ўмова не выканаць, то багі могуць раззлавацца, паколькі танец лічыцца аналагам ахвяравання нявінніц. У цяперашні час такія погляды лічацца забабонамі. Многія танцоры прыходзяць на фестываль, каб пазнаеміцца з іншымі халастымі людзьмі.

Старамодныя вуліцы і шрубавыя лесвіцы гарадка робяць фестываль Овара кадзэ-но Бон вельмі ўражлівым.

Акрамя танцаў, гульняў, цацанак і традыцыйнай ежы ў крамах можна купіць японскую паперу.

Спасылкі
--------

* Аб фестывалі Архівавана 11 сакавіка 2007.
Оберштурмбанфюрар СС Манфрэд Шонфельдэр у ўніформе войскаў СС
Ота Скарцэні тут СС-Оберштурмбанфюрар Вафен-СС
**Оберштурмбанфюрар** (ням.: Obersturmbannführer) — званне ў СА і СС. Званне штурмбанфюрара ўведзена ў структуру СС у 1933 годзе ў якасці звання кіраўнікоў тэрытарыяльных падраздзяленняў «СС-штурмбан» (*SS Sturmbann*). У штурмбан (батальён) уваходзілі чатыры штурмы (роты), невялікіх падраздзяленняў, прыблізна роўных па лічбаваму складу армейскай роце (ад 54 да 180 чалавек), адзін узвод санітараў і ваенна-аркестравая група. Колькасць штурмбана складала 500—800 чалавек. З 1936 года, пасля стварэння войскаў СС, адпавядала званню падпалкоўніка вермахта і пасадзе камандзіра батальёна, а таксама шырокаму спектру штабных і адміністрацыйных пасад, такіх, як начальнік штаба дывізіі.

Знакі адрознення Оберштурмбанфюрар Вафен-СС
* ПагонПагон
* ПятліцаПятліца
* Нарукаўная нашыўка на Маскіровачны касцюмНарукаўная нашыўка на Маскіровачны касцюм

Гл. таксама
-----------

* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

Зноскі
------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Малодшае званне**Штурмбанфюрар** | **Званні СС****Оберштурмбанфюрар** | Старэйшае званне**Штандартэнфюрар** |
**Перавоз** — курганны могільнік каля вёскі Перавоз Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

Курганны могільнік-1
--------------------

Знаходзіцца за 1,5 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Каменнае на левым беразе ракі Шоша. 28 курганоў вышынёй ад 1 да 2 м, дыяметрам 5-11 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. Абследавалі ў 1972 года М. А. Ткачоў, у 1981 года Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

Курганны могільнік-2
--------------------

Знаходзіцца за 2 км на ўсход ад вёскі, у лесе, ва ўрочышчы Пчальнік на беразе ракі Шоша. 28 курганоў вышынёй ад 1 да 2 м, дыяметрам 5-11 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. Абследавалі ў 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

Курганны могільнік-3
--------------------

Знаходзіцца насупраць могільніка-2, на правым беразе ракі Шоша, у лесе. 20 курганоў вышынёй 1-2,5 м, дыяметрам 7-12 м. Абследавалі ў 1938—1939 гадах У. Галубовіч, М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

Курганны могільнік-4
--------------------

Знаходзіцца пры ўездзе ў в. Перавоз, на ўскрайку лесу, уздоўж дарогі ў в. Маргі. 3 курганы-«валатоўкі» вышынёй да 2 м, дыяметрам да 12 м. Яшчэ адзін курган — пры выездзе з в. Перавоз у в. Бабруйшчына, за мостам, вышыня 2 м, дыяметр 8 м. Выявіў у 1893 годзе Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1938—1939 гадах А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч, у 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

Літаратура
----------

* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Спасылкі
--------

* Перавоз (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
Еркскі 102 см рэфрактар.
**Еркская абсерваторыя** (англ.: Yerkes observatory) — астранамічная абсерваторыя, змешчаная ва Уільямс-Бэй, штат Вісконсін. Заснаваная ў 1892 на сродкі, якія дараваў Ц. Т. Еркс, першы дырэктар Дж. І. Хэйл. Абсерваторыя знаходзіцца пад адміністрацыяй Чыкагскага ўніверсітэта, і займаецца, у першую чаргу, астраметрыяй, вывучэннем камет, галактык, міжзорнага асяроддзя. Галоўны інструмент: 102 см рэфрактар (1897), найбольшы ў свеце. Іншыя інструменты: 1 104 см і 2 61 см рэфлектары, іншыя спецыяльныя інструменты.

Гістарычнае месца працы Э. Хабла, В. дэ Сітэра і інш.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 17 верасня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 90266479 · GND: 510824-X · LCCN: n86860255 · VIAF: 295069141 |
**Гімн Еўропы** — гімн Еўрапейскага саюза і Савета Еўропы, які з'яўляецца адным з сімвалаў Еўропы. Ён заснаваны на галоўнай тэме чацвёртай часткі дзевятай сімфоніі Бетховена ў інструментальным выкладзе і выконваецца на афіцыйных мерапрыемствах абедзвюма арганізацыямі.

Камітэт міністраў Савета Еўропы афіцыйна абвясціў Еўрапейскі гімн 19 студзеня 1972 годзе ў Страсбургу: прэлюдыя да «Оды да Радасці», 4-я частка 9-й сімфоніі Людвіга ван Бетховена. У сімфоніі Бетховена выкарыстоўваліся нямецкія словы з верша Фрыдрыха Шылера «Ода да радасці». Аднак, у 1972 годзе пры зацвярджэнні гімна Еўропы словы былі знятыя, каб не падымаць адну мову над іншымі.

| ⛭Сімвалы Еўрапейскага саюза |
| --- |
| Сцяг Еўропы • Еўра (Знак) • Гімн Еўропы • Дзень Еўропы • Дэвіз Еўрапейскага саюза |
Малы Ран падчас затаплення

**Малы Качскі Ран** (гудж.: કચ્છનું નાનું રણ) — саланчак на мяжы індыйскага штата Гуджарат і пакістанскай правінцыі Сінд. Разам з Вялікім Ранам складае мясцовасць Качскі Ран. Агульная плошча — 1 191 км².

Малы Ран сфарміраваўся на месцы плыткаводдзя Аравійскага мора, замкнёнага ў выніку тэктанічных зрухаў. Відавочна, некаторы час складаў адзінае цэлае з Вялікім Ранам і ў старажытнасці быў суднаходным. У нашы дні ўяўляе сабою саляную глеістую пустыню, якая затапляецца ў сезон мусонаў і часова ператвараецца ў салёнае забалочанае возера. 

Тэрыторыі вакол Малога Рана населены такімі рэдкімі жывёламі, як куланы, каракалы, антылопы. Тут шмат птушак. Яны знаходзяцца пад аховай. Абмежавана вядзецца здабыча солі. Развіваецца турызм.

Спасылкі
--------

* LITTLE RANN OF KUTCH Архівавана 5 студзеня 2020.
* The Little Rann of Kutch - India Water Portal Архівавана 28 лютага 2021.
* GEC ENVIS
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярош.
**Міхась Ярош** (10 студзеня 1929, вёска Межная Слабада, Клецкі раён, Мінская вобласць — 10 ліпеня 1987) — беларускі крытык і літаратуразнаўца.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 10 студзеня 1929 года ў вёсцы Межная Слабада ў сялянскай сям’і. У 1948 годзе скончыў філалагічны факультэт БДУ. У 1953—1956 гг. вучыўся ў аспірантуры пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. У 1956—1987 гг. працаваў навуковым супрацоўнікам гэтага інстытута. Кандыдат філалагічных навук. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1968 года. Памёр 10 ліпеня 1987 года.

Творчасць
---------

Друкавацца пачаў з 1955 года. Выступаў як крытык і літаратуразнаўца. Аўтар кніг «Драматургія Янкі Купалы» (1959), «Міхась Чарот: Нарыс жыцця і творчасці» (1963), «Янка Купала і беларуская паэзія» (1971), «Беларуская савецкая лірыка» (з В.Бечыкам, 1979), «Пятрусь Броўка» (1981), «Пясняр роднай зямлі: Жыццё і творчасць Янкі Купалы» (1982), «Янка Купала і Якуб Колас: Параўнальны аналіз жыцця і творчасці» (1988), брашур «Міхась Чарот» (1966), «Пятрусь Броўка» (1975), «Янка Купала і современность» (1981), «В памяти народной» (1982). З’яўляецца адным з аўтараў двухтомнай «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1964—1966), «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (1969), «Истории советской многонациональной литературы» (Масква, 1972), «Истории белорусской дооктябрьской литературы» і «Истории белорусской советской литературы» (1977).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа за ўдзел у двухтомным даследаванні «История белорусской дооктябрьской литературы» і «История белорусской советской литературы».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік. Склад. А. К. Гардзіцкі. С. 640

Спасылкі
--------

* Ярош Міхась (Міхаіл Рыгоравіч) на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 131439197 · LNB: 000205110 · NUKAT: n2005137151 · SUDOC: 161808255 · VIAF: 165843085 · БАП: 129299 |

 |
**Паўднёвыя могілкі** — дзеючыя могілкі ў Санкт-Пецярбургу, размешчаныя на паўднёвай мяжы горада ў Маскоўскім раёне. Да вайны на месцы могілак размяшчалася вёска Веняразі.

Былі адкрытыя для пахаванняў у 1971 годзе, з’яўляюцца найбуйнейшымі ў Санкт-Пецярбургу, адны з самых буйных у Еўропе (плошча — больш за 400 га). Маюць перспектыву далейшага пашырэння.

На могілках рэгулярная планіроўка, падвоз да месцаў пахавання ажыццяўляецца па магістральных дарогах, што раздзяляюць ўчасткі.

На Паўднёвых могілках робяцца пахаванні большасці памерлых гараджан з усіх раёнаў Санкт-Пецярбурга. Вядомыя пахаванні: Герояў Савецкага Саюза М. П. Васільева, М. І. Бразголя, В. П. Гумаленка, Ф. А. Харытонава.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Заўральская раўніна** — раўніна, якая ўключае ўсходнія перадгор’і Сярэдняга і Паўднёвага Урала.

Шырыня раўніны складае да 100 км на поўначы і больш за 200 км на поўдні. Вышыня складае 200—300 м, вылучаюцца асобныя астанцавыя горы да 500—600 м.

Заўральская раўніна мае слабы ўхіл ва ўсходнім напрамку, у тым напрамку працякаюць рэкі Пышма, Ісець, Міяс і іншыя.

Складзеная вывергнутымі, асадачнымі і метамарфічнымі горнымі пародамі палеазойскага ўзросту; шмат гранітаў.

На Заўральскай раўніне размяшчаецца шмат азёр (Аяцкае, Сінара, Чабаркуль і інш), тайга, балоты, на поўдні — стэп.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лазінскі.
**Захар (Залман) Барысавіч Лазінскі** (руск.: Лозинский Захар Борисович; 1898, Шклоў — 1936, Ленінград) — савецкі гісторык. Спецыяліст па гісторыі 1917-га году. З'яўляўся складальнікам падручнікаў па гісторыі для малодшых класаў па гісторыі. Доктар гістарычных навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Сын ювеліра-гадзіншчыка. Скончыў камерцыйнае вучылішча ў Магілёве. Прымаў актыўны ўдзел у реврлюционной дзейнасці Магілёва з 1917 па 1921 гг (у снежні 18-га ўзначаліў аддзел адукацыі і аддзел агітацыі).
  
У 1921 пераехаў у Маскву. Скончыў Інстытут Чырвонай прафесуры ў 1926 г. З 1927 г. у Ленінградзе. Прафесар Ленінградскага інстытута філасофіі, літаратуры і гісторыі, старшы навуковы супрацоўнік Ленінградскага аддзялення Інстытута Гісторыі (ЛАІГ). Адказны рэдактар ​​часопіса «Ленінградскі сучаснік» (да 1936). У ліпені 1936 абвешчаны «ворагам народа», арыштаваны, расстраляны ў лістападзе таго ж года.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* (недаступная спасылка)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гапонаў.
**Захар Платонавіч Гапонаў** (3 верасня 1913, с. Клараўка  (руск.) (бел. Скадоўскі раён, Херсонская вобласць) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў ВПШ пры ЦК КПСС у 1954 годзе. З 1935 года ў войсках НКУС СССР. Удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік абароны Ваўкавыска, Слоніма. У партызанах са жніўня 1941 года: камісар атрада, з лістапада 1942 — 6-й Магілёўскай партызанскай брыгады, з ліпеня 1943 камандзір Бялыніцкай ваенна-аператыўнай групы, у мае — чэрвені 1944 Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы, адначасова з мая 1944 камандзір 113-га партызанскага палка.

В 1944-74 на партыйнай і савецкай працы.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3  Гапонов Захар Платонович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 138. — 737 с.
Затрыманне ў Бразіліі
**Затрыманне** — кароткачасовае пазбаўленне волі асобы, якая падазраецца ў здзяйсненні злачынства. Паводле заканадаўства Рэспублікі Беларусь тэрмін затрымання не можа перавышаць 72 гадзін. Орган дазнання або следчы абавязаны на працягу 24 гадзін паведаміць пракурору, а апошні на працягу 48 гадзін з моманту атрымання паведамлення даць санкцыю на арышт падазронага або вызваліць яго.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Спасылкі
--------

* Брытанскія лорды адпрэчылі затрыманне на 42 сутак (прагаласавалі за захаванне максімальнага тэрміна затрымання ў межах 28 сутак)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85037293 · NKC: ph211781 |
**Ганна Міхайлаўна Мезенка** (нар. 6 сакавіка 1948, в. Альбянка, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1991), прафесар (1993). Дэлегат I З’езда вучоных Рэспублікі Беларусь (2007).

Біяграфія
---------

Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1971; аспірантура, спецыяльнасць «Руская мова», 1974), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (дактарантура, спецыяльнасць «Руская мова», 1991).

Працуе ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 1974, філалагічны факультэт, кафедра агульнага і рускага мовазнаўства, з 1991 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: русістыка; беларусістыка; анамастыка; лексікалогія; словаўтварэнне.

Узнагароды
----------

Званне «Выдатнік адукацыі Беларускай ССР» (1983), Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам (1986), прэмія НАН Беларусі (1999), Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2003), медаль Францыска Скарыны (2010).

Бібліяграфія
------------

* Урбанонимия Белоруссии : диссертация … доктора филологических наук : 10.02.01 ; 10.02.02 : защищена 18.06.1991 : утверждена 15.11.1991 / Мезенко Анна Михайловна. — Минск, 1991.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* МЕЗЕНКО АННА МИХАЙЛОВНА
**Ганна Мікалаеўна Бурава** (нар. 27 верасня 1951, Малыя Мацвеевічы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (хімік), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (эканаміст-менеджар). Працавала старшым інжынерам, начальнікам цэнтральнай лабараторыі, намеснікам галоўнага інжынера па экалогіі і тэхніцы бяспекі гродзенскага завода «Радыёпрыбор», дырэктарам па маркетынгу вытворчага аб’яднання «Радыёхваля», дырэктарам гродзенскага вытворчага гандлёвага камбіната «Хваля».

Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.

Зноскі
------

1. ↑  БУРОВА АННА НИКОЛАЕВНА Архівавана 29 жніўня 2019.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
**Міхась Ракевіч** (19 лістапада 1927 — 8 сакавіка 1992) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Заходняй Беларусі, заснавальнік арганізацыі «Чайка», кіраўнік брэсцкай групы арганізацыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 лістапада 1927 г. у сялянскай сям’і ў в. Ваўчкі (Воўчкі) гміны Чамяры Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер — Слонімскі раён Гродзенскай вобласці). У дзяцінстве вялікі ўплыў на яго мелі аповеды бацькі пра Амерыку, дзе той быў у заробках. Дзядзька Мікола быў студэнтам Варшаўскага ўніверсітэта. Міхась Ракевіч вучыўся ў Азярніцы і Слоніме. Да 1944 г. скончыў тры курсы Слонімскай настаўніцкай семінарыі. У 1945 г. паступіў у Брэсцкі чыгуначны тэхнікум.

У пачатку 1946 г. далучыўся да стварэння патрыятычнай сацыял-дэмакратычнай падпольнай беларускай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы, годнасць, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць Беларусі. У тым жа годзе Міхась Ракевіч створыў групу «Чайкі» пры Брэсцкім чыгуначным тэхнікуме. Прымаў актыўны ўдзел у кіраўніцтве падпольным рухам і заснаванні Цэнтру Беларускага Вызваленчага Руху (ЦБВР), у якім быў намеснікам кіраўніка Цэнтру па вайсковых пытаннях.

У сярэдзіне 1947 г. «Чайку» выкрылі савецкія спецслужбы пасля арыштаў сябраў Саюза вызвалення Беларусі, якія былі выдадзены ўладам Алесем Бажко. Пасля гэтага пачаліся арышты ўдзельнікаў «Чайкі», бо некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь з СВБ у выніку канспірацыйнай памылкі. Перад самым арыштам Міхась Ракевіч быў студэнтам 4-га курса чыгуначнага тэхнікума. Міхась Ракевіч быў арыштаваны органамі МДБ 7 ліпеня 1947 г. і засуджаны 18 кастрычніка 1947 г. ваенным трыбуналам як сябра антысавецкай арганізацыі да 10 гадоў канцлагераў і 5 гадоў пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Пакаранне адбываў ў турмах Баранавічаў і Воршы, канцлагерах № 2 і № 3 у Інце (Комі АССР), дзе працаваў на шахтах.

3 кастрычніка 1956 г. справу пераглядаў Вярхоўны Суд БССР, пасля чаго Міхась Ракевіч быў вызвалены са зняццём судзімасці паводле рашэння камісіі Суду. Пасля вызвалення застаўся працаваць на шахтах «Інтавугаль» на пасадзе памочніка начальніка вентыляцыі шахты. Там жа скончыў горны тэхнікум і ажаніўся. Рэабілітаваны ў 1975 г. Амаль 20 гадоў даглядаў прыкутую хваробай да ложка жонку. У 1988 г. павярнуўся на радзіму ў Слонім. Паводле Уладзіміра Арлова, Міхась Ракевіч ніколі не наракаў на лёс, а сябрам казаў, што нават удзячны лёсу, бо адукаваных, разумных і сумленных людзей пабачыў у лагерах значна больш, чым на волі.

Памёр 8 сакавіка 1992 г. у Слоніме. Пахаваны на могілках в. Клепачы, Слонімскі раён. На ягонай магіле побач са сціплым помнікам гарыць агеньчык шахцёрскай лампы.

Заўвагі
-------

1. ↑   Біяграфія Міхася Ракевіча

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Спасылкі
--------

* Ракевіч Міхаіл Міхайлавіч (1927)
* Уладзімір Арлоў, Імёны Свабоды. Міхась Ракевіч
**Лікасі** (раней **Жадавіль**) — горад у правінцыі Верхняя Катанга на паўднёвым усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Размешчаны за 120 км (па дарозе) або 132 км (па чыгунцы) на паўночны захад ад Лубумбашы, на вышыні 1318 м над узроўнем мора. Насельніцтва Лікасі па дадзеных на 2010 год складае 422 535 чалавек. У 1990-я гады ў Лікасі і яго ваколіцах ААН арганізавала цэнтры гуманітарнай дапамогі і лагеры для бежанцаў, якія пацярпелі ад этнічных канфліктаў у рэгіёне, што павялічыла насельніцтва горада на 41 000 чалавек. Буйны цэнтр горнаруднай прамысловасці.

Гл. таксама
-----------

* Аблога Жадавіля
**Сямён Іванавіч Чэлюскін** (руск.: Семён Ива́нович Челю́скин, каля 1700 — пасля 1760) — расійскі палярны даследчык.

Біяграфія
---------

З дваран Калужскай губерні. Вучыўся ў Маскоўскай школе матэматычных і навігацыйных навук (1714—1726), скончыў Марскую акадэмію ў Санкт-Пецярбургу ў 1728 годзе, з 1733 года ў складзе аднаго з атрадаў 2-й Камчацкай экспедыцыі пад кіраўніцтвам В. В. Прончышчава, потым Х. П. Лапцева. Вясной 1741 года прайшоў па сушы ад вусця ракі Хатанга да вусця ракі Пясіна і апісаў частку заходняга ўзбярэжжа паўвострава Таймыр да паўночнага пункта мацерыка. З 1743 года служыў на Балтыйскім флоце. У гонар Чэлюскіна названы мыс і паўвостраў на Таймыры і параход «Чэлюскін».

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рускі біяграфічны · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1235866009 · VIAF: 205561844 |
**Гімн Бутана** — дзяржаўны гімн Бутана. Першапачаткова тэкст гімна складаўся з 12 радкоў, але ў 1964 годзе быў зрэзаны адміністрацыяй манархіі да 6 радкоў.

Неабходнасць стварэння гімна востра ўстала напярэдадні дзяржаўнага візіту ў Бутан індыйскага прэм'ер-міністра Джавахарлала Неру. Складанне музыкі да гімна было даручана кіраўніку ваеннага духавога аркестра краіны Аку Тонгмі. Асновай для мелодыі паслужылі індыйскі і брытанскі гімны, а таксама народная бутанская песня «Адвечны трон лотаса».

Беларускі пераклад
------------------

Каралеўства дракона, дзе растуць кіпарысы, -
Скарбніца слаўных духоўных і дзяржаўных традыцый!
Кароль Бутана, высакародны манарх,
Вечна жывы, яго кіраванне дабраслаўлённае!
Вучэнне Буды квітнее!
Няхай народ ззяе як сонца міру і шчасця!

Літаратура
----------

* M. J. Bristow: National Anthems of the World. 11. add. London: Weidenfeld & Nicolson, 2006. ISBN 0-304-36826-1.
**Дэбют** (фр.: début літаральна — пачатак) — пачатковая стадыя шахматнай партыі (умоўна 10 — 15 хадоў), якая характарызуецца мабілізацыяй сіл бакоў. У сучасных дэбютах кожны ход — частка адзінага плана, які можа змяняцца ў залежнасці ад дзеянняў супраціўніка.

Дэбюты падзяляюцца на тры групы: адкрытыя, напалову адкрытыя і закрытыя. Адкрытымі дэбютамі называюць усе дэбюты, якія пачынаюцца з хадоў: 1. e4 e5; напалову адкрытымі называюць усе дэбюты, якія пачынаюцца з першага ходу белых: 1. e4, а наступны ход чорных не 1. … e5; закрытымі называюць усе дэбюты, якія пачынаюцца з любога першага ходу белых, апроч 1. e4.

Гл. таксама
-----------

* Мітэльшпіль
* Эндшпіль