**Іпс** (англ.: Yips) — у спорце раптоўная і невытлумачальная страта здольнасці да выканання пэўных навыкаў у вопытных спартсменаў. Сімптомы іпса — страта каардынацыі рухаў  (руск.) (бел. і псіхалагічныя праблемы, якія ўплываюць на мышачную памяць  (англ.) (бел. і прыняцце рашэнняў спартсменаў, у выніку чаго яны не могуць выконваць асноўныя навыкі свайго віду спорту.

Агульныя метады лячэння ўключаюць клінічную спартыўную псіхалагічную  (укр.) (бел. тэрапію, а таксама перанакіраванне ўвагі на біямеханіку іх фізічных дзеянняў. Уплыў вар’іруецца ў шырокіх межах. Перыяд іпсу можа доўжыцца кароткі час, перш чым спартсмен адновіць самавалоданне, або можа спатрэбіцца больш працяглая карэкціроўка тэхнікі, перш чым наступіць аднаўленне. Найгоршыя выпадкі — гэта тыя, калі спартсмен наогул не аднаўляецца, што прымушае гульца адмовіцца ад спорту на вышэйшым узроўні.

У гольфе
--------

У гольфе іпс — гэта парушэнне рухаў, якое, як вядома, перашкаджае кіраванню клюшкай. Кажуць, што сам тэрмін *іпс* быў папулярызаваны Томі Армарам  (англ.) (бел. — чэмпіёнам па гольфе, а пазней настаўнікам гольфа — каб растлумачыць цяжкасці, якія прымусілі яго адмовіцца ад турнірнай гульні. Пры апісанні іпса гульцы ў гольф выкарыстоўвалі такія тэрміны, як *паторгванні*, *хістанні*, *дрыжыкі* і *рыўкі*. Ад чвэрці да паловы ўсіх сталых гульцоў у гольф пакутуе іпсам. Даследчыкі з клінікі Меё  (руск.) (бел. выявілі, што ад 33 % да 48 % усіх сур’ёзных гульцоў у гольф адчувалі іпс. Гульцы ў гольф, якія гулялі больш за 25 гадоў, выглядаюць найбольш схільнымі да захворвання.

Нягледзячы на тое, што дакладная прычына ўзнікнення іпсу яшчэ не ўстаноўлена, адной з магчымасцей з’яўляюцца біяхімічныя змены ў мозгу, якія суправаджаюць старэнне. Празмернае выкарыстанне задзейнічаных цягліц і інтэнсіўныя патрабаванні да каардынацыі і канцэнтрацыі могуць пагоршыць праблему. Часам дапамагае адмова ад гольфа на месяц. Факальная дыстанія  (англ.) (бел. была згаданая ў якасці іншай магчымасці для прычыны іпсу.

Спіс прафесійных гульцоў у гольф, што сур’ёзна пацярпелыя ад іпсу, уключае Эрні Элса  (англ.) (бел. Дэвіда Дзюваля  (англ.) (бел. Падрэйга Харынгтана  (англ.) (бел. Бернхарда Лангера  (руск.) (бел. Бэна Хогана  (руск.) (бел. Гары Вардана  (англ.) (бел. Сэма Сніда  (руск.) (бел. Аяна Бэйкер-Фінча  (англ.) (бел. і Кігана Брэдлі  (англ.) (бел. які прапусціў шасціцалевы ўдар у апошнім раўндзе гульні. На 2015 Waste Management Open аналітык гольфа Нік Фалда  (англ.) (бел. выказаў здагадку, што Тайгер Вудс можа пакутаваць ад іпсу. Джэй Яроў з «Business Insider  (англ.) (бел.».

У тэнісе
--------

У тэнісе іпс часцей за ўсё ўплывае на (другую) падачу  (англ.) (бел. што прыводзіць да шматлікіх двайных памылак  (руск.) (бел.. Некалькі лепшых гульцоў за апошнія гады пацярпелі ад іпсу, асабліва Аляксандр Звераў у 2019 годзе і Арына Сабаленка ў пачатку 2022 года. Напрыклад, Звераў зрабіў рэкорд у 20 двайных памылак у сваім першым раўндзе Western & Southern Open 2019  (англ.) (бел. супраць Міяміра Кецмановіча  (руск.) (бел. у той час як Сабаленка зрабіла 39 двайных памылак у сваіх двух першых паражэннях у 2022 годзе на турнірах Adelaide 1  (англ.) (бел. і Adelaide 2  (англ.) (бел.. У 2000-я гады Гільерма Карыя, былы нумар 3 у свеце, пакутаваў ад іпсу пры падачах.

У крыкеце
---------

У крыкеце іпс здараецца ў асноўным у час боўлінгу  (англ.) (бел.. Прыкладам гэтага быў Кіт Медлікот  (англ.) (бел. які, дасягнуўшы зборнай Англіі  (руск.) (бел. быў вымушаны пакінуць спорт. Іншы гулец, Гэвін Гамільтан  (англ.) (бел. згуляўшы ў тэст  (руск.) (бел. у якасці мнагаборца, у значнай ступені адмовіўся ад боўлінга правай рукой у сярэднім тэмпе  (англ.) (бел. з-за іпсу. Ён больш не ўдзельнічаў у тэстах, але зрабіў кар’еру ў Аднаднеўных міжнародных матчах  (руск.) (бел. за Шатландыю  (англ.) (бел. у асноўным у якасці бэтсмена. Колінз Абуя  (англ.) (бел. быў адной з зорак Чэмпіянату свету  (руск.) (бел. ў Кеніі 2003 года — на падставе гэтага ён заключыў кантракт з Уорыкшырам  (англ.) (бел. — але пасля траўмы ён сутыкнуўся з цяжкасцямі ў гульні ў боўлінг, пазней прайшоў этап выступлення ў якасці спецыяліста-бэтсмена ў міжнародных матчах. Сярод іншых гульцоў, якія сутыкнуліся з падобнымі праблемамі, — Аян Фолі  (англ.) (бел. з Ланкашыра  (англ.) (бел. і гулец у крыкет з Вест-Індыі  (руск.) (бел. Роджэр Харпер  (англ.) (бел..

Спартыўны псіхолаг зборнай Англіі па крыкеце доктар Марк Боўдэн у падлеткавым узросце сам пакутаваў ад іпсу. Ён атрымаў ступень доктара філасофіі па гэтай тэме і апублікаваў артыкул пра іпс у «*Journal of Sports Sciences»*.

У бейсболе
----------

У бейсболе іпс звычайна выяўляецца як раптоўная няздольнасць дакладна кідаць мяч. Ён больш відавочны ў пітчараў і кэтчараў  (англ.) (бел. — гульцоў, якія часцей за ўсё дакранаюцца мяча ў гульні, хоць пазіцыйныя гульцы таксама падвяргаюцца гэтай хваробе.

Пітчар Пітсбург Пайрэтс  (руск.) (бел. Стыў Блас  (англ.) (бел. з 1964 па 1972 год быў дамінуючым пітчарам і ўдзельнікам Матчу зорак, аднак, з 1973 года, ён раптоўна страціў лідарства. Ён выйшаў на пенсію ў 1974 годзе з-за пастаяннай страты здольнасці рабіць падачы.

«Хвароба Стыва Бласа» прыпісвалася і іншым таленавітым гульцам, у тым ліку гулец другой базы  (руск.) (бел. «Нью-Ёрк Янкіз» Чак Наблаух  (англ.) (бел. або гулец другой базы «Лос-Анджэлес Доджэрс» Стыў Сакс  (англ.) (бел. — якія раптам страцілі здольнасць дакладна кідаць мяч гульцу першай базы  (англ.) (бел.. Праблемы ў Сакса пачаліся ў яго 3-м сезоне ў мейджарах, але ён працягваў гуляць у лізе і, здавалася б, аднавіўся да 1989 года, а ў 1994 годзе завяршыў кар’еру.

Кэтчар «Нью-Ёрк Метс  (руск.) (бел.» Макі Сасер  (руск.) (бел. не змог кінуць мяч назад пітчару, не стукнуўшы некалькі разоў рукавіцай — паўфілдэр «Сан-Францыска Джаентс  (руск.) (бел.» Брэт Батлер  (руск.) (бел. аднойчы скраў  (руск.) (бел. трэцюю базу падчас іпсу Сасера. Праблема Сасера пагоршылася пасля сутыкнення ў 1990 годзе з Джым Прэслі  (англ.) (бел. з «Атланта Брэйвз  (англ.) (бел.», што прывяло да памяншэння гульнявога часу Сасера і яго вызвалення з «Сіэтл Марынерс  (руск.) (бел.» у 1994 годзе

Марка Волерса  (англ.) (бел. з «Атланта Брэйвз  (англ.) (бел.» называлі «дзіцём плаката 1990-х гадоў для сіндрому Стыва Бласа». Ён дастаткова аднавіўся, каб вярнуцца да пітчынга, але не да ранейшага ўзроўню.

Рык Анкіэль  (англ.) (бел. страціў кантроль у якасці пітчара падчас чэмпіянату Нацыянальнай лігі 2000 года  (англ.) (бел.. Пасля некалькіх гадоў пагаршэння прадукцыйнасці ў спалучэнні з траўмамі ён пасля вярнуўся ў 2007 годзе ў якасці выніковага палявога гульца.

Кажуць, што Джон Лестэр  (польск.) (бел. таксама пацярпеў ад іпсу пры спробах забіць  (англ.) (бел. першую базу. У 2014 годзе ён наогул не кідаў на першае месца, а ў пачатку 2015 года з цяжкасцю рабіў дакладныя кідкі. На працягу ўсёй астатняй кар’еры, калі яму патрабавалася выставіць кінуць мяч, Лестэр бег большую частку шляху да 1-й базы і кідаў мяч знізу, а пры больш працяглых кідках забіваў яго ў газон, каб знізіць шанцы кінуць яго міма мяшка. Яго каманда таксама спрабавала кампенсаваць праблему з тым, што іх лаўцы рабілі «заднія кідкі» на першую базу, а таксама кідалі на другую базу.

На перспектыўнага пітчара Хэйдэна Хёрста  (англ.) (бел. так моцна паўплывалі праявы іпсу, што ён пакінуў бейсбол і замест гэтага паступіў ва Універсітэт Паўднёвай Караліны гуляць у футбол. 26 красавіка 2018 года ён быў задрафтаваны  (руск.) (бел. «Балтымар Рэйвенс».

У гімнастыцы
------------

У спартыўнай гімнастыцы вядомы «перакручванні» (англ.: twisties — раптоўная страта здольнасці гімнаста захоўваць кантроль над целам падчас паветраных манеўраў, пры гэтым гімнаст адчувае нешта падобнае да адчування сябе па-за целам  (руск.) (бел. у паветры. Многія гімнасты таксама спасылаюцца на пачуццё дэзарыентацыі або неўсведамленне таго, дзе знаходзіцца зямля. Гэта павялічвае верагоднасць атрымання сур’ёзнай або крытычнай траўмы, калі гімнаст у момант забудзе, як бяспечна выканаць манеўр. Амерыканская гімнастка Сімона Байлз  (руск.) (бел. пацярпела ад «перакручванняў» падчас летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа, з-за чаго яна знялася са спаборніцтваў пасля фіналу жаночага каманднага мнагабор’я  (руск.) (бел.; Пазней Байлз вярнулася, каб выканаць паменшаную праграму ў фінале на бервяне  (руск.) (бел. заваяваўшы бронзавы медаль.

Амерыканскія гімнасткі Лоры Эрнандэс  (руск.) (бел. і Алеа Фінеган  (англ.) (бел. заявілі, што ў іх кар’еры былі «перакручванні», і выказаліся ў падтрымку Байлз падчас Гульняў у 2021 годзе Фінеган заявіла: «Я не магу ўявіць сабе страх, каб гэта здарылася з вамі падчас спаборніцтваў. Вы абсалютна не кантралюеце сваё цела і тое, што яно робіць».

У скачках на батуце гэты стан звычайна называюць «сіндромам страчанага руху». Алімпійская гімнастка па скачках на батуце Брыёні Пейдж  (руск.) (бел. распавяла пра свой асабісты досвед барацьбы з гэтым захворваннем падчас падрыхтоўкі да ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях 2016 года.

У іншых відах спорту
--------------------

Іпс таксама ўплывае на гульцоў у іншых відах спорту. У якасці прыкладаў можна прывесці кідкі Маркела Фульца  (руск.) (бел.  і Чака Хейза  (руск.) (бел. ў баскетболе. У дартсе іпс вядомы як дартыт  (англ.) (бел. а пяціразовы чэмпіён свету Эрык Брыстаў  (руск.) (бел. — прыклад пацярпелага.

Стывен Хендры, сяміразовы чэмпіён свету па снукеры, сказаў пасля паражэнню Марку Уільямсу на чэмпіянаце Вялікабрытаніі ў 2010 годзе, што ён пакутаваў ад іпсу на працягу дзесяці гадоў і гэта захворванне паўплывала на яго здольнасць кідаць мяч, выклікаючы ў яго вялікія цяжкасці ў вяртанні ранейшай формы.

Зноскі
------

1. ↑  Barkow, A. and Barrett, D. (1997) *Golf Legends of All Time*. Publications International.
2. ↑  Smith et al. 2000.
3. ↑  Beware of the yipsDreaded golf affliction has no known cure **(нявызн.)**. *Oklahoman.com* (18 ліпеня 2004). Праверана 31 студзеня 2021.
4. ↑  *Letter*. Yips: More than a putting problem **(нявызн.)**. *Tulsa World* (16 кастрычніка 2002). Праверана 31 студзеня 2021.
5. ↑  Farias J. Intertwined. How to induce neuroplasticity. A new approach to rehabilitating dystonias. Galene Editions, 2012.
6. ↑  Yarow, Jay (2014-07-21). "The Tiger Woods Era Is Over". *Business Insider*. Праверана 2018-04-06.
7. ↑  Alexander Zverev holds massive unwanted lead on ATP list that includes Djokovic & Nadal **(нявызн.)** (5 верасня 2019).
8. ↑  The statistics that defined 2022 - Sabalenka plagued by 428 double-faults but laughs it off and perseveres **(нявызн.)** (23 снежня 2022).
9. ↑  Papineau, David (2015). "Choking and The Yips". *Phenomenology and the Cognitive Sciences*. **14** (2): 295–308, at 305. doi:10.1007/s11097-014-9383-x. ISSN 1568-7759. S2CID 55385847.
10. ↑  Keith Medlycott profile and biography **(нявызн.)**. Праверана 12 October 2021.
11. ↑  Gavin Hamilton | Scotland Cricket | Cricket Players and Officials | ESPN Cricinfo **(нявызн.)**.  Content-uk.cricinfo.com. Праверана 29 лістапада 2011.
12. ↑  Collins Obuya profile and biography **(нявызн.)**. Праверана 12 October 2021.
13. ↑  Odd men in **(нявызн.)**. Праверана 12 October 2021.
14. ↑  Roger Harper profile and biography **(нявызн.)**. Праверана 12 October 2021.
15. ↑  We very rarely talk about winning **(нявызн.)**. *Big Picture*.  Wellcome Trust. Праверана 26 June 2013.
16. ↑  Bawden, M.; Maynard, I. (December 2001). "Towards an understanding of the personal experience of the 'yips' in cricketers". *Journal of Sports Sciences*. **19** (12): 937–53. doi:10.1080/026404101317108444. PMID 11820688. S2CID 10662602.
17. 1 2  *Kelly*. Players Who Had the Yips **(нявызн.)**. *MLB.com* (14 кастрычніка 2020). Праверана July 14, 2021.
18. ↑  The 1973 PIT N Pitching Splits for Steve Blass **(нявызн.)**. *Retrosheet* (23 жніўня 1989). Праверана November 17, 2018.
19. ↑  *Meisel*. The Yips: Difficult to understand, difficult to cure **(нявызн.)**. *MLB.com* (10 мая 2013). Праверана 6 красавіка 2018.
20. ↑  San Francisco Giants 5, New York Mets 0 **(нявызн.)**. *Retrosheet* (23 жніўня 1989). Праверана November 17, 2018.
21. ↑  *Goldberg*. The Mackey Sasser Story **(нявызн.)**. *competitivedge.com*. Праверана November 17, 2018.
22. ↑  "Wohlers not alone in battles". *Augusta Chronicle*. Associated Press. July 19, 1998. Праверана 2 January 2018.
23. ↑  Ankiel Shows Off His Arm **(нявызн.)**. *MLB.com* (7 мая 2008). Праверана July 14, 2021.
24. ↑  *Pompei*. How Hayden Hurst Went from Baseball Flameout to Potential 1st-Round NFL Pick **(нявызн.)**. *bleacherreport.com* (4 красавіка 2018). Праверана 6 красавіка 2018.
25. ↑  *Reeve, Elle*. Simone Biles and 'the twisties': How fear affects the mental health and physical safety of gymnasts **(нявызн.)**. *CNN* (28 ліпеня 2021). Праверана 28 ліпеня 2021.
26. ↑  Giambalvo, Emily (28 July 2021). "Simone Biles said she got the 'twisties.' Gymnasts immediately understood". *The Washington Post*. Праверана 30 July 2021.
27. ↑  What are the twisties? **(нявызн.)**. *Olympics.com* (28 ліпеня 2021).
28. ↑  "Simone Biles' twisties: mental block which puts gymnasts at serious risk". *The Guardian*. Праверана 1 August 2021.
29. ↑  Day, Melissa Catherine; Thatcher, Joanne; Greenlees, Iain; Woods, Bernadette (2006). "The Causes of and Psychological Responses to Lost Move Syndrome in National Level Trampolinists". *Journal of Applied Sport Psychology*. **18** (2): 151–166. doi:10.1080/10413200600653782. S2CID 143928074.
30. ↑  Bennett, J.; Hays, K.; Lindsay, P.; Olusoga, P.; w. Maynard, I. "Yips and lost move syndrome: Exploring psychological symptoms, similarities, and implications for treatment | IJSP Online". *International Journal of Sport Psychology*. **46** (1): 61–82.
31. ↑  Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: The Gymnast who Lost Her Moves – Bryony Page | Against All Odds **(нявызн.)**. *YouTube*.
32. ↑  Gonzalez, John. "The End of the Affair: Markelle Fultz and the Sixers Are Probably Breaking Up". The Ringer. Праверана 5 February 2019.
33. ↑  *bballvideos*. Chuck Hayes Ugly Free Throws vs Denver 12/20 **(нявызн.)**.  YouTube (21 снежня 2007). Архівавана з першакрыніцы 21 снежня 2021. Праверана 29 лістапада 2011.
34. ↑  Eric Bristow reveals how he dealt his yips – something all sports stars dread **(нявызн.)** (17 лютага 2015).
35. ↑  BBC Sport – Snooker – Hendry reveals 10-year battle with the 'yips' **(нявызн.)**.  BBC News (8 снежня 2010). Праверана 29 лістапада 2011. |