**Гру́дак** (польск.: Gródek, традыцыйныя беларуская назва — **Гарадо́к**) — вёска ў Польшчы, за 33 км на ўсход ад Беластока, на рацэ Супраслі. Уваходзіць у склад Беластоцкага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Грудак. Насельніцтва 2599 чалавек (2011).

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Гарадок узнік у XV стагоддзі як замак Вялікага Княства Літоўскага, у Гарадзенскім павеце Троцкага ваяводства. Першы пісьмовы ўспамін пра Гарадок датуецца 1498 годам, калі Аляксандр Хадкевіч фундаваў тут манастыр. У 1500 годзе гэты манастыр быў перанесены вышэй па плыні ракі ў Супрасль.

У сярэдзіне XVI стагоддзя Гарадок стаў мястэчкам. У XVII—XVIII стагоддзях мястэчка знаходзілася ў валоданні Пацаў, Сапегаў, Радзівілаў.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Гарадок апынуўся ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартаменце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам паміж Расіяй і Францыяй, мястэчка апынулася ў Беластоцкім павеце Беластоцкай вобласці Расійскай імперыі.

У 1897 годзе афіцыйны статус Гарадка быў паніжаны да вёскі.

### Найноўшы час

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарадок абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Грудак апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводстве.

З пачаткам Другой сусветнай вайны 15 верасня 1939 года Грудак акупавалі войскі Трэцяга Рэйха, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбентропа. У лістападзе 1939 года Гарадок увайшоў у склад БССР, у Беластоцкую вобласць. З чэрвеня 1941 да верасня 1944 года вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Грудак Польскай Народнай Рэспубліцы.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1878 год — 1793 чал.;
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 2599 чал.

Культура
--------

* Гарадоцкі цэнтр культуры (Gródecki Ośrodek Kultury)
* Таварыства сяброў Гарадоцкай зямлі (Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gródeckiej)
* У Гарадку ладзіцца штогадовы фестываль беларускай альтэрнатыўнай і рок-музыкі «Басовішча». Іншыя культурныя падзеі: «Сяброўская бяседа», «Спатканні абрадавых калектываў» («Spotkania zespołów obrzędowych»), «Дні Грудка» («Dni Gródka»).
* Газета «Wiadomości Gródeckie — Haradockija Nawiny»

Славутасці
----------

* Замкавая гара
* Касцёл Найсвяцейшага сэрцы Ісуса (1933—1936)
* Могілкі: праваслаўныя, іўдзейскія
* Царква могілкавая Покрыва Багародзіцы (1862; драўляны зруб)
* Царква Раства Багародзіцы (1946—1947)

### Страчаная спадчына

* Сінагогі
* Царква

Галерэя
-------

* Краявіды Грудка
* Царква Раства БагародзіцыЦарква Раства Багародзіцы
* Могілкавая царкваМогілкавая царква
* КасцёлКасцёл
* Гістарычны будынакГістарычны будынак

Вядомыя асобы
-------------

* Мікола Дзямідаў (1888—1967) — беларускі педагог, ваенны.

Зноскі
------

1. ↑  150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002.— 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
2. ↑  Jelski A. Gródek (1) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack (польск.). — Warszawa, 1881. S. 817.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Грудак (Беластоцкі павет)
* Гарадок на сайце Radzima.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |