recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Царква Раства Багародзіцы** — праваслаўная царква ў Буйнавічах.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл. в. Буйнавічы, вул. Першамайская 1.

Гісторыя
--------

Царква ўпершыню згадваецца ў 1662 годзе, калі пан Стэфан Вайніловіч надзяліў прыход зямлёй. У 1761 годзе царква згарэла і новую на сродкі прыхажан пабудавалі толькі ў 1774 годзе, якая была асвечана праз год. Царква мела форму крыжа з купалам пасярэдзіне.

У прыход уваходзілі вёскі Буйнавічы (67 двароў), Злодзін (27 двароў) і Стадолічы (40 двароў). У 1775 да прыходу была прыпісана Свята-Пакроўская царква ў в. Стадолічы. У 1787 годзе ў Злодзіне мелася Свята-Міхайлаўская капліца. У 1802 годзе ў Буйнавічах разабралі старую ўніяцкую царкву і ў 1803 на сродкі прыхаджан пабудавалі новую праваслаўную. У 1859 годзе ў прыпісной Свята-Пакроўскай царквы ў Стадолічах мелася 9 дзесяцін зямлі.

У 1864 у прыходзе адкрылася два народныя вучылішчы (у вёсках Стадолічы і Буйнавічы). У 1873 царкву адрамантавалі на сродкі прыхаджан. Паводле "Апісання цэркваў і прызодаў Мінскай епархіі" 1879 года буйнавіцкая царква была драўляная, у форме падоўжанага крыжа. Дах жалезны, пафарбаваны ў зялёны колер. Меліся купал і званіца над уваходам з трыма званамі вагой каля 12, 8 і 6 кг кожны. Іканастас складаўся з пяці абразоў. Метрычная кніга захоўвалася з 1793 года. У склад прыхода ўваходзілі вёскі Буйнавічы, Буда, Злодзін, Сініцкае Поле, Стадолічы, а таксама хутары Вуглы, Грабяні, Заберажніца, Засунне, Заходы, Лазнічыцы, Ліснае, Луцкае, Ручное.

У 1887годзе ў вёсцы Сініцкае Поле мелася капліца ў гонар Іаана Багаслова, прыпісаная да Буйнавіцкага прыхода.

У 1913 меласяпяць школ у прыходзе. Акрамя народнага вучылішча ў Буйнавічах і аднакласнай царкоўнапрыхадской школы ў Стадолічах (з 1908) былі царкоўнапрыхадскія ў вёсцы Сініцкае Поле і земскія школы ў вёсках Злодзін і Буда-Сафіеўка.

У другую сусветную вайну ўся вёска была спалена, але ацалела царква. У 1965 годзе царква згарэла і прыход аднавіўся толькі ў 1988 годзе.

Новую мураваную царкву з шлемападобным купалам пасярэдзіне пабудавалі ў 1996 годзе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 565—566

Спасылкі
--------

* Царква Раства Багародзіцы (Буйнавічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Бі́рнікская культура** (англ.: Birnirk culture) — археалагічная культура продкаў інуітаў на Алясцы (ЗША) і ў Чукоцкай аўтаномнай акрузе (Расія). Існавала ў прамежку паміж 600 г. і 1300 г. З'яўляецца пераходнай ад Старажытнай берангаморскай культуры да культуры Туле.

Даследаванне
------------

Бірнікская культура была вылучана амерыканскім археолагам Уілбертам Картэрам у 1950-х гг. у выніку раскопак у месцы Бірнік (Пігнік) каля мыса Прынца Уэльскага. На думку вучоных, яна ахоплівала ўзбярэжжа паўночнага захаду Аляскі, усходу і паўночнага ўсходу Чукоткі, у тым ліку астравы Святога Лаўрэнція і Урангеля. Найхутчэй, першасным раёнам узнікнення была Чукотка, і толькі потым культура распаўсюдзілася на Аляску. Генетычныя даследаванні 2014 г. рэшткаў прадстаўнікоў Бірнікскай культуры з азіяцкай часткі паказалі, што яны былі прамымі продкамі сучасных інуітаў.

Асаблівасці
-----------

Бірнікская культура вылучаецца асаблівасцямі апрацоўкі каменю, гарпуннымі навершамі са шпорамі і бакавымі лёзамі, сланцавымі лёзамі, трохкутнымі санкамі і лукамі з кітовага вуса, складанымі відэльцамі для мяса, створанымі як для элегантнасці, так і практычнасці.

Носьбіты Бірнікскай культуры жылі ў невялікіх раззасяроджаных абшчынах, карысталіся паўзямлянкавымі жытламі з драўлянага або касцянога каракаса, абкладзенага дзёрнам, ужывалі мяса цюленяў, дзікіх птушак, карыбу, кітоў. Цюленім і кітовым тлушчом абагравалі і асвятлялі жытлы. Бірнікцы былі выдатнымі мастакамі. Яны гравіравалі касцяныя прылады, выразалі гузікі, падвескі і зашпількі ў форме галоў жывёл.

Спасылкі
--------

* Birnirk Culture - Museum - Museum of the North
* Birnirk Birnirk National Historic Landmark (U.S. National Park Service)
* E. S. Sukhorukova, The Question of a Unified Birnirk-Punuk Artistic Tradition in the Eskimo Art of Chukotka
* Genetic Contribution of the Alaskan North Slope Birnirk
**Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы** (рум.: Biserica de lemn „Acoperemântul Maicii Domnului") — праваслаўны храм у с. Паланка  (руск.) (бел. Кэлэрашскага раёна Малдовы. Размешчана на могілках. Помнік архітэктуры, рэгістрацыйны нумар 197.

Гісторыя
--------

Царква Покрывы Багародзіцы была пабудавана з ўкраінскай лістоўніцы ў канцы XVIII стагоддзя. У 1825 годзе яна была перанесена на могілкі сяла Паланка на мураваны падмурак. Паводле іншых звестак, Свята-Пакроўская царква пабудавана ў 1847 годзе.

Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы паклала пачатак купальным драўляным храмам у Малдове. У яе абліччы прыкметны рысы барока.

Царква функцыянавала да 1944 года, пакуль не была зачынена. Занядбаны храм разбураўся, пакуль не быў адноўлены ў 2007 годзе і перанесены ў непасрэдную блізкасць да могілак, побач з вясковым пансіёнам і музеем рамёстваў «Каса Пэрынцяскэ» (Бацькоўскі дом).

Зноскі
------

1. 1 2  Перечень памятников Республики Молдова, охраняемых государством (1993)
2. 1 2  Паланка, района Кэлэрашь
3. ↑  Гид «Монастырские дороги» (недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Паланка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стафановіч.

**Даміні́к Рыго́равіч (Во́сіпавіч) Стафано́віч** (10 (21) мая 1797 — каля 1870) — беларускі музыкант, педагог, дырыжор, папулярызатар музычнай культуры. Брат В. Р. Стафановіча.

Біяграфія
---------

У 1820—1837 гадах кіраўнік Мінскага гарадскога аркестра. У 1848—1865 гадах выкладаў музыку i харавыя спевы ў Мінскай гімназіі i прыватным узорным жаночым пансіёне. Пачынальнік беларускага піянізму, адзін з актыўных прапагандыстаў музычнага мастацтва на Беларусі, які садзейнічаў пашырэнню музычнай адукацыі на беларускіх землях.

У гісторыю сусветнай музычнай культуры ён увайшоў як таленавіты педагог, настаўнік выдатнага кампазітара Станіслава Манюшкі. Паводле сведчання самога Манюшкі, уплыў на яго з боку Стафановіча быў ці не самы значны: *«Настаўнікамі фартэпіяннай музыкі былі: … у Мінску — мой бясцэнны Дамінік Стафановіч… закаханы ў сваё мастацтва… ацаніў маю такую ж любоў да музыку здолеў так умела скіраваць яе ў маю карысць, што з таго часу музыка зрабілася для мяне самай важнай мэтай»*. Хоць вучань хутка пераўзышоў свайго настаўніка ў выканаўчым майстэрстве, але Стафановіч умеў прапанаваць Манюшку адпаведныя творы i зацікавіць яго незнаёмымі песнямі i тым самым умацаваць імправізатарскі талент юнака.

Сярод вучняў Стафановіч вялікай папулярнасцю на Беларусі i за яе межамі карысталіся піяніст i кампазітар Ф. Міладоўскі, піяністка i педагог Каміла Марцінкевіч.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.; Гал. рэд. «Беларус. Энцыкл.»: Б. І. Сачанка (гал. рэд) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1995.
* *Ахвердава А. І.* Стафано́віч Дамінік Рыгоравіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 687. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* *Ахвердава А. І.* Стафано́вічы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 181. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Ахвердава А. І.* Пачынальнікі беларускага піянізму // Мастацтва Беларусі, 1985. № 2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128224 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гугенхайм.

**Бенджамін Гугенхайм** (англ.: Benjamin Guggenheim, 26 кастрычніка 1865 — 15 красавіка 1912) — амерыканскі бізнесмен, адзін з пасажыраў «Тытаніка», які загінуў падчас яго першага і адзінага плавання.

Біяграфія
---------

Гуггенхайма нарадзіўся ў Філадэльфіі пятым з сямі дзяцей паспяховага горнага магната Маера Гугенхайма (1828—1905), яўрэя-імігранта з Швейцарыі. У 1894 годзе ён ажаніўся з Флорэт Селігман (1870—1937), дачкой Джэймса Селігмана, сузаснавальніка інвестыцыйнага банка «J. & W. Seligman & Co.». У іх нарадзіліся тры дачкі: Беніта Разалінда Гугенхайма (1895—1927), Маргарыта «Пегі» Гугенхайма (1898—1979) і Барбара Хейзел Гугенхайм (1903—1995). Вялікую частку часу муж і жонка правялі паасобку: Флорэт жыла ў іх доме ў Нью-Ёрку, а ў Бенджаміна была кватэра ў Парыжы.

Гугенхайма атрымаў у спадчыну вялікую частку фінансаў бацькі, але яго бізнес да яго так і не перайшоў. У Францыі ён заснаваў кампанію, якая стала вядомая тым, што пастаўляла фурнітуру для ліфтаў Эйфелевай вежы.

Зноскі
------

1. 1 2  Encyclopedia Titanica — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3053892'></a>

Спасылкі
--------

* Бенджамін Гугенхайм (англ.) на сайце Энцыклапедыя Тытаніка
* Бенджамін Гугенхайм (англ.) на сайце Titanic-Titanic.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
**Марыенплац** (ням.: Marienplatz) — цэнтральная плошча Мюнхена, цэнтр пешаходнай зоны і адна з галоўных славутасцяў цэнтра горада.

На плошчы размешчаны Мюнхенскія ратушы — Новая і Старая, адсюль пачынаецца Каўфінгерштрасэ з мноствам крам. У раёне Марыенплац таксама знаходзяцца гістарычны рынак Віктуаліенмаркт, самы вялікі мюнхенскі сабор Фраўэнкірхэ і многія іншыя славутасці.

Пад плошчай знаходзіцца буйная вузлавая станцыя мюнхенскага грамадскага транспарту: тут перасякаюцца лініі U3 і U6 мюнхенскага метро з цэнтральнай лініяй мюнхенскай гарадской электрычкі.

| Славутасці Мюнхена |
| --- |
|  | 
* Актобэрфэст
* Марыенплац
* Фраўэнкірхэ
* Англійскі сад
* Нямецкі музей
* Старая пінакатэка
* Новая пінакатэка
* Пінакатэка сучаснасці
* Ленбаххаўз
* Віктуаліенмаркт
* Фельдхернхале
* Статуя Баварыі
* Палац Німфенбург
* Рэзідэнцыя
* Нацыянальны тэатр
* Дом мастацтва
* Кёнігсплац
* Хофбройхаус
* Цырк Кронэ

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4455027-3 · LCCN: sh93002033 · VIAF: 315529999 |
**У́дыч** (укр.: Удич) — рака ў Чаркаскай і Вінніцкай абласцях Украіны, левы прыток Паўднёвага Буга.

Агульнае
--------

Даўжыня 56 км, плошча басейна 681 км². Ухіл раки 1,7 м/км.

Цячэ па Прыдняпроўскай нізіне. Даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 1—1,2 км, глыбінёй 60—70 м. Пойма месцамі аднабаковая, пакрыта хмызняком і лугамі; пераважнай шырынёй 100—200 м. Рэчышча ўмерана звілістае, берагі на асобных участках прыўзнятыя (вышыня да 1,5 м).

Жыўленне снегавое і дажджавое. Бываюць дажджавыя паводкі. Ледастаў з сярэдзіны снежня да сярэдзіны сакавіка.

Пабудаваны шлюзы-рэгулятары. Выкарыстоўваецца для тэхнічнага водазабеспячэння, рыбалоўства.

Літаратура
----------

* Географічна енциклопедія України: [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. — Т. 3. — К. 1993. — ISBN 5-88500-015-8  (укр.)
Царква Імя Ісуса ў Боне
**Германская старакаталіцкая царква** (ням.: Alt-Katholische Kirche in Deutschland), афіцыйная назва — **Каталіцкая дыяцэзія старакатолікаў у Германіі** (ням.: Katholisches Bistum der Alt-Katholiken in Deutschland) — незалежная кафалічная царква, якая ўваходзіць ва Утрэхцкую ўнію старакаталіцкіх цэркваў. У Германіі Старакаталіцкая царква з'яўляецца публічна-прававой карпарацыяй і мае права на збор царкоўнага падатку. Найстарэйшыя старакаталіцкія абшчыны размешчаны ў Паўночным Рэйне-Вестфаліі і Бадэн-Вюртэмбергу.

У адрозненне ад Рымска-каталіцкай царквы, у Старакаталіцкай царкве Германіі існуе адна адзіная дыяцэзія. Главой царквы з'яўляецца біскуп. З 20 сакавіка 2010 года гэту пасаду займае Маціяс Рынг (ням.: Matthias Ring). Кафедральным саборам старакатолікаў у Германіі з'яўляецца Царква Імя Ісуса ў Боне (ням.: Namen-Jesu-Kirche).

Спасылкі
--------

* Offizielle Webseite der Alt-Katholischen Kirche  (ням.)
* Alt-Katholisches Seminar der Universität Bonn  (ням.)
* Bischöfliches Konvikt  (ням.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4633860-3 · ISNI: 0000 0000 8973 3665 · LCCN: n85033361 · VIAF: 130825315 |
Даміцыева дарога ў Нарбоне
**Даміцыева дарога** (*Via Domitia*) — першая рымская дарога, пабудаваная ў Галіі і спалучалая Старажытны Рым і з правінцыяй Іспанія па сушы.

Была пабудавана па загадзе консула 122 да н.э. Гнея Даміцыя Агенабарба (*Gnaeus Domitius Ahenobarbus*) паміж 120 і 118 гадамі да н.э. і названа яго імем.
У Нарбоне (*Colonia Narbo Martius*), заснаванай у 118 годзе да н.э.
*Via Domitia* была працягнута *Via Aquitania*, якая вяла ў кірунку да Атлантычнага акіяна праз Тулузу і Бардо. Даміцыева дарога перасякала Альпы у *Col de Montgenevre*, праходзіла праз даліну ракі Дзюранс, перасякала Рону і ішла далей уздоўж узбярэжжа Міжземнага мора да Пірэнеяў.

| Рымская імперыя | Рымскія дарогі |
| --- |
|  | 
Via Aemilia | Via Aemilia Scauri | Via Agrippa | Via Amerina | Via Anicia | ✰ Via Appia | Via Aquillia | Via Aquitania | Via Asturica Burdigalam | Via Augusta | Via Augusta Pretoria | Via Aurelia | Via Bracara Asturicam | Via Cassia | Via Claudia Augusta | Via Clodia | Via Confluentana | Via Corsica | Via Decia | Via Delapidata | Via Devana | Via Domitia | Via Domitiana | Via Egnatia | Via Fenollentis | Via Flaminia | Via Gallica | Via Julia Augusta | Via Labicana | Via Latina | Via Lusitanorum | Via Mala | Via Militaris | Via Ostiensis | Via Popilia | Via Postumia | Via Salaria | Via Traiana | Via Traiana Nova | Via Valeria | Via Vallespiri
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Mérimée: PA00103023, PA00103175, PA00103064, PA00103408, PA00135390, PA00135391, PA00135392, PA00135393, PA00135394 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фантана.
Не блытаць з Даменіка Фантана.
**Дамінік Фантана** (пам. каля 1755 г.)  — архітэктар эпохі барока ў Рэчы Паспалітай. Меў званне каралеўскага архітэктара і капітана каралеўскіх войскаў.

Брат архітэктара Іосіфа Фантана II. Абгрунтаваўся ў Горадні. Бацька слыннага архітэктара Іосіфа III Фантана.

Творы
-----

* Палац Радзівілаў у Гродне (узведзены ў 1738—1744)
* Палац Радзівілаў у Здзецеле (аўтарства Д. Фантана не пацверджана).

* Палац Радзівілаў у Гародні Палац Радзівілаў у Гародні
* Палац Радзівілаў у Здзецеле Палац Радзівілаў у Здзецеле

Літаратура
----------

* Гардзееў, Ю. Магдэбурская Гародня. — Гародня-Ўроцлаў, 2008.
У хвашча ляснога, як і ў большасці іншых хвошчападобных, стробілы ўзнікаюць на канцах сцеблаў
**Стро́біл** (лац.: Strobilus ад грэч. στρόβῑλος — хваёвая або яловая шышка) — орган размнажэння некаторых вышэйшых раслін: дзеразападобных і хвошчападобных, голанасенных.

Стробіл — відазменены ўкарочаны парастак, мае спецыялізаванае лісце — спарафілы, на якіх фарміруюцца спораўтваральныя органы — спарангіі. У разнаспоравых раслін стробіл дэфірынцыраваны на мікрастробілы і мегастробілы. Відазменены лускападобны мегастробіл — насенная лускавіна хвойных раслін.

Гл. таксама
-----------

* Шышка

Літаратура
----------

* Стробіл // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 205. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4195171-2 · LCCN: sh85030819 · Microsoft: 125296223 |
**Герман Пятровіч Матсон** (1896, Сепкульская воласць, Вальміерскі павет, Ліфляндская губерня (цяпер Латвія)- 16 чэрвеня 1938) — Старшыня ДПУ БССР (1931—1932)

Біяграфія
---------

Латыш. У органах дзяржаўнай бяспекі з 1918 года. У 1918—1921 гадах — старшыня Пскоўскай губернскай ЧК, затым — начальнік Тульскага гарадскога аддзела ДПУ, а ў 1931 годзе назначаецца паўнамоцным прадстаўніком АДПУ пры СНК СССР па Сярэдняй Азіі.

Са жніўня 1931 года па красавік 1932 года — старшыня ДПУ БССР адначасова паўнамоцны прадстаўнік АДПУ пры СНК СССР па БССР і начальнік Асобага аддзела Беларускай ваеннай акругі.

У 1932—1934 гадах — паўнамоцны прадстаўнік АДПУ пры СНК СССР у Татарыі, затым — начальнік Аддзела месц зняволення ГУЛАГа НКУС СССР. З 1935 года — дырэктар «Халбонбуда» Галаўзолата Усходне-Сібірскага края.

Арыштаваны 19 ліпеня 1937 года органамі пракуратуры Усходне-Сібірскага края. 16 чэрвеня 1938 года Военнай Калегіяй Вярхоўнага суда СССР «за ўдзел у латышскай контррэвалюцыйнай фашысцка-нацыяналістычнай арганізацыі і змове правых» прыгавораны па артыкулах 58-8 і 58-11 КК РСФСР да ВМП. Прыгавор прыведзены ў выкананне ў Маскве ў той жа дзень. Рэабілітаваны пастановай Ваеннага трыбунала Маскоўскай ваеннай акругі ад 18 ліпеня 1988 года.


| ⛭Кіраўнікі савецкіх органаў дзяржбяспекі НК-ДПУ-АДПУ-НКУС-НКДБ-МДБ-КДБ Беларускай ССР |
| --- |
| Старшыні Надзвычайнай Камісіі БССР | Віктар Яркін (1918 — 1920) • Аляксандр Ротэнберг (1920 — 1921) |  |
| Старшыні Дзяржаўнага Палітычнага Упраўлення БССР | Ян Ольскі (1921 — 1923) • Станіслаў Пінталь (1923 — 1924) • Піліп Мядзведзь (1924 — 1925) • Раман Піляр (1925 — 1929) • Рыгор Рапапорт (1929 — 1931) • Станіслаў Рэдэнс (1931) • Герман Матсон (1931 — 1932) • Леанід Закоўскі (1932 — 1934) |
| Народныя камісары ўнутраных спраў БССР | Леанід Закоўскі (1934) • Ізраіль Ляплеўскі (1934 — 1936) • Георгій Малчанаў (1936 — 1937) • Барыс Берман (1937 — 1938) • Аляксей Наседкін (1938) • Лаўрэнцій Цанава (1938 — 1941) |
| Міністры дзяржаўнай бяспекі БССР | Лаўрэнцій Цанава (1943 — 1951) • Міхаіл Баскакаў (1952 — 1953) |
| Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі БССР | Аляксандр Перапяліцын (1954 — 1959) • Васіль Пятроў (1959 — 1970) • Якаў Нікулкін (1970 — 1980) • Веніямін Балуеў (1980 — 1990) • Эдуард Шыркоўскі (1990 — 1991) |
**Ян дэ Брай** (1627—1697) — галандскі мастак, пераважна партрэтыст, малявальшчык і гравёр, майстар штрыхавога афорту, дэкаратар інтэр’ера, мініяцюрыст і архітэктар. Прадстаўнік галандскага маньерызму XVII стагоддзі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Харлем. Сын галандскага архітэктара і жывапісца Саламона дэ Брая. Родны брат двух мастакоў: Дзірка дэ Брая (1635—1694), жывапісца і гравёра, які пісаў нацюрморты з кветкамі і паляўнічымі трафеямі, і Іосіфа дэ Брая (? — 1664), таксама жывапісца, які працаваў у жанры нацюрморта.

Мастацкае рамяство асвойваў пад кіраўніцтвам бацькі, архітэктара і жывапісца, таксама пісаў вершы і нават надрукаваў зборнік вершаў у 1627 годзе. Сястра Яна дэ Брая была жонкай мастака Яна Лівенса. Гісторыкі сцвярджаюць, што Ян браў удзел у працы над заказамі бацькі падчас вучобы. У 1650 годзе, пасля заканчэння вучобы юнак пачаў працаваць у родным горадзе ў якасці мастака-партрэтыста.

Самы ранні малюнак Яна дэ Брая датуецца 1648 годам, а першая вядомая карціна была ім напісана ў 1650 годзе — «Партрэт дзяўчыны». Пасля смерці Верспронка ў 1662 годзе і Франса Халса ў 1666 годзе, Ян дэ Брай стаў вядучым партрэтыстам у Харлеме.

Шэраг карцін Яна дэ Брая дэманструе цікавасць да старажытнарымскай гісторыі і ўплыў прадстаўнікоў класіцызму XVII стагоддзя, магчыма, французскіх, напрыклад Сімона Вуэ.

Зноскі
------

1. ↑  Art UK — 2003. Праверана 15 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7257339'></a>
2. 1 2  *Swartz A.* Jan de Bray // Open Library — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>
3. ↑  Jan Salomonsz. de Bray // ECARTICO Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883'></a>
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 24 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Малы Бракгаўза і Эфрона · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15790942b · BPN: 24361944 · GND: 123667313 · ISNI: 0000 0001 1745 2212 · LCCN: nr2005027429 · NKC: xx0123054 · NTA: 098254065 · SUDOC: 128792167 · VIAF: 14727448 · ULAN: 500032401 |

 |
**Ві́ктар Дзмі́трыевіч Кучара́вы** (1898, Чэрыкаў — 12 лютага 1940, Выбаргская губерня, Фінляндыя) — Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Прыкладна з 1923 па 1938 гг. — старшыня Чэрыкаўскага райвыканкама. 22 мая 1938 года арыштаваны «за развал савецкай работы», пасля перагляду справы ўсе «абвінавачванні» былі адхілены. У 1938 годзе — начальнік райліта, праз месяц назначаны палітруком вучэбнага пункта райсавета Асавіяхіма. У 1939 годзе — дырэктар Чэрыкаўскай школы механізацыі сельскай гаспадаркі. У 1939—1940 гадах — удзельнік савецка-фінляндскай вайны, батальённы камісар. Загінуў 12 лютага 1940 года. Герой Савецкага Саюза (7. 4. 1940).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лявінскі Л. Старшыня райвыканкама //Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Чэрыкаўск. р-на.- Мн, 1994.- С. 304—306.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кайгародаў.
**Не́стар Нічыпаравіч Кайгаро́даў** (руск.: Нестор Никифорович Кайгородов; 22 лістапада 1840 — 1910) — расійскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1906). Член Рускага тэхнічнага таварыства.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Полацку ў сям’і генерал-маёра Нічыпара Іванавіча Кайгародава (1810—1882), які паходзіў з дваран Санкт-Пецярбургскай губерні. Меў братоў Міхаіла і Дзмітрыя (?). Скончыў Полацкі кадэцкі корпус (1856), Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча (1858) і акадэмію (1865). Капітан гвардыі з 1875 года, палкоўнік з 1878 м, генерал-маёр з 1891 года, генерал-лейтэнант з 1901 года.

У 1876—1878 гадах пад яго кіраўніцтвам былі праведзены рэарганізацыя і пераабсталяванне парахавых заводаў Расіі. З 1875 года член Артылерыйскага камітэта ГАУ, з 1882 года памочнік начальніка Охцінскага парахавога завода, з 1884 года камандзір 4-й марской батарэі ў Кранштаце. З 1900 года камендант Выбаргскай крэпасці, а з 1903 — Свеаборгскай крэпасці. З 1906 года ў адстаўцы пасля таго, як у Пецярбургу стала вядома пра паўстанне салдат у крэпасці Суаменліна.

Друкаваўся ў «Артиллерийском журнале».

Сям’я
-----

Жанаты, 2 дзяцей.

Спасылкі
--------

* Кайгородов Нестор Никифорович Архівавана 10 снежня 2011.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галякова.

**Яна Аляксандраўна Галякова** (нар. 11 лютага 2001, Гродна, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

Біяграфія
---------

Сваю кар’еру пачыла ў 2016 годзе ў гродзенскай «Вікторыі», у 2019 — працягнула ў «Алімпіі», у складзе якой стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Беларусі. У сезоне 2021/2022 гуляла за БК «УГМК» і «ПАРМА-КОР». У ліпені 2022 года стала часткай каманды баскетбольнага клуба жаночай Суперлігі Расіі «Энергія».

Выступала ў U-16 (2015—2017).

Зноскі
------

1. ↑  БЕЛОРУСКА ЯНА ГОЛЯКОВА — БРОНЗОВЫЙ ПРИЗЕР КУБКА РОССИИ 3Х3
2. ↑  Яна Голякова

Спасылкі
--------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цітоў.

**Андрэй Аляксеевіч Цітоў** (24.6.1905, Пакроўка, Кыргызстан — 8.11.1981, там жа) — наводчык процітанкавай стрэльбы 4-га эскадрону 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай Чарнігаўскай кавалерыйскай дывізіі, сфарміраванай у снежні 1941 года ў горадзе Уфе, як 112-я Башкірская кавалерыйская дывізія, 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту, гвардыі яфрэйтар, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 24 чэрвеня 1905 года ў вёсцы Пакроўка цяпер Джэці-Агузскага раёна Ісык-Кульскай вобласці Кіргізіі ў сялянскай сям’і. Член ВКП(б)/КПСС з 1946 года. Рускі. Скончыў пачатковую школу. Працаваў у калгасе.

У Чырвонай Арміі з 1942 года. У дзеючай арміі з кастрычніка 1942 года.

Наводчык СТР 4-га эскадрону 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка гвардыі яфрэйтар Андрэй Цітоў у ноч на 28 верасня 1943 года ў ліку першых пераправіўся праз раку Дняпро у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. У баі за вёску Вялле адважны бранебойшчык знішчыў тры варожыя кулямётныя кропкі, а 30 верасня 1943 года ў баі ля вёскі Галкі падбіў штурмавую гармату.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за ўзорнае выкананне баявога задання камандавання ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм гвардыі яфрэйтру Цітову Андрэю Аляксеевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

У 1945 годзе мужны воін дэмабілізаваны. Вярнуўся ў Кіргізію — у роднае сяло, дзе працаваў старшынёй калгаса. Памёр 8 лістапада 1981 года. Пахаваны ў вёсцы Пакроўка.

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, Чырвонай Зоркі, медалямі.

Мемарыяльная дошка ў памяць пра Героя ўстаноўлена ў яго роднай вёсцы Пакроўка. Імя а. А. Цітова высечана залатымі літарамі на мемарыяльных дошках разам з імёнамі ўсіх 78-і Герояў Савецкага Саюза 112-й Башкірскай кавалерыйскай дывізіі, устаноўленых у Нацыянальным музеі Рэспублікі Башкартастан і ў Музеі 112-й Башкірскім кавалерыйскай дывізіі.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Их подвиг будет жить в веках / под ред. А. Карыпкулова. — 1. — Фрунзе: Институт истории партии при ЦК Компартии Киргизии, 1985. — 322 с.
* *Ахмадиев Г. Х.* Башкирская гвардейская кавалерийская. Уфа, 1999.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984.
* *Санников В. В. Семенков В. М.*  Герои Советского Союза — киргизстанцы. Фрунзе, 1963.

Спасылкі
--------

Андрей Алексеевич Титов на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гален.

**Ян (Ёхан) ван Гален** (нідэрл.: Jan (Johan) van Galen; 1604, Эсэн — 23 сакавіка 1653, Ліворна) — галандскі флатаводзец, камадор Рэспублікі Злучаных Правінцый Нідэрландаў.

Біяграфія
---------

Удзельнік бітваў з Іспаніяй у час Нідэрландскай рэвалюцыі (*Васьмідзесяцігадовай вайны*).

У 1630 годзе стаў капітанам, праз пяць гадоў — поўным капітанам (англ.: Post-Captain) удзельнічаў у марскіх баях з дзюнкеркскімі карсарамі.

У 1645 годзе ў чыне контр-адмірала ваяваў пад камандаваннем адмірала Вітэ дэ Віта супраць Даніі.

У 1650 годзе звольнены са службы, але ў сувязі з пачаткам першай англа-галандскай вайны, ужо 13 ліпеня 1652 года быў прызваны на службу і ўзначаліў галандскі флот у Міжземным моры.

3 жніўня таго ж года адплыў з Галандыі і 1 верасня прывёў свае караблі ў Ліворна.

Галандскі флот з 16 караблёў пад камандаваннем Яна ван Галена заблакаваў у Ліворна англійскую эскадру з 6 караблёў пад камандаваннем Генры Эплтана. Адзінай надзеяй англічан заставалася злучэнне з эскадрай Рычарда Бэдылі з 8 караблёў, якая знаходзілася каля вострава Эльба. Аднак Эплтан адплыў занадта рана, і сутыкнуўся з галандскім флотам да сустрэчы з Бэдылі. Два англійскія караблі былі захоплены, тры знішчаны, і толькі «Mary», які ішоў пад ветразямі хутчэй за галандцаў, здолеў злучыцца з Бэдылі. Калі Бэдылі сутыкнуўся з галандцамі, то праз відавочную колькасную перавагу праціўніка быў вымушаны рэціравацца.

У час бітвы пад Ліворна 14 сакавіка 1653 года Ян ван Гален атрымаў смяротнае раненне. Гарматнае ядро патрапіла яму ў правую нагу ніжэй калена. У час бітвы медыкі пад палубай ампутавалі нагу адміралу і той, нягледзячы на гэта, мужна працягваў камандаваць боем.

Памёр Ян ван Гален у Ліворна праз 10 дзён.

Перамога пад Ліворна зрабіла галандцаў гаспадарамі Міжземнамор'я, цяпер англійскі гандаль у Леванце цалкам залежаў ад іх.

У складзе яго флоту служыў малады капітан Карнеліус Тромп, які камандаваў адным з караблёў галандскага флоту ў бітве пры Ліворна.

Ё. Ван Гален быў урачыста пахаваны ў мармуровай труне ў Амстэрдаме ў царкве Ньівэ керк, месцы пахавання многіх выдатных нідэрландскіх асоб.

Гл. таксама
-----------

* Бітва пры Ліворна

Зноскі
------

1. 1 2  Jan van Galen — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
2. ↑  Jan van Galen — 1999.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2451336'></a>

Спасылкі
--------

* Jan van GALEN. (1604—1654.) (гал.)
**Віктар Гарныш** (польск.: Wiktor Garnysz, Poraj-Garnysz; 1902, Курск — 1949, Варшава) — польскі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і адстаўнога падпаручніка Эрнэста Віктаравіча Гарныша (1873 — ?), кіраўніка канцылярыі Упраўлення Маскоўскай-Кіева-Варонежскай чыгункі ў Курску, і яго жонкі Клеменціны Марыі Юзэфы (1878 — ?).

Служыў у 1920 годзе ў Войску польскім. Скончыў у 1931 годзе аддзялення архітэктуры Варшаўскай палітэхнікі. У 1931—1932 гадах гарадскі архітэктар у Брэсце-над-Бугам.

Пасля 1945 працаваў у Варшаве. Член Саюза польскіх архітэктараў.

Творчасць
---------

Аўтар праектаў Дома паліцэйскага і будынку 7-класнай школы ў Брэсце-над-Бугам (1936).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3  Гарныш Эрнест Викторович // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века  (руск.)
3. ↑  Wiktor Poraj-Garnysz  (руск.)

Спасылкі
--------

* Гарныш Эрнест Викторович // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Амбражэйчык.
**Віктар Георгіевіч Амбражэйчык** (нар. 8 красавіка 1963, в. Мілавіды, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 красавіка 1963 года ў вёсцы Мілавіды Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава.

Працоўную дзейнасць пачаў слесарам калгаса імя Дзяржынскага Баранавіцкага раёна. Служыў у радах Савецкай Арміі. Працаваў майстрам лесу Кобрынскага міжгаспадарчага лясгаса, памочнікам ляснічага Дзівінскага лясніцтва, ляснічым Павіцьеўскага лясніцтва, начальнікам Дзівінскага цэха перапрацоўкі драўніны Кобрынскага лясгаса. Дырэктар дзяржаўнай лесагаспадарчай установы «Драгічынскі лясгас».

Дэпутат Драгічынскага раённага Савета дэпутатаў 27-га склікання. Скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. У 2016 годзе выбраны членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання ад Брэсцкай вобласці. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраванні.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровымі граматамі Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь, Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Старонка на сайце Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Архівавана 12 кастрычніка 2017.
**Ян ван Амстэл**, таксама **Ян дэ Холандэр** (нідэрл. Jan van Amstel; каля 1500, Амстэрдам — каля 1542) — фламандскі мастак, прадстаўнік Паўночнага Адраджэння.

Біяграфія
---------

Нідэрландскага паходжання. У гарадскіх кнігах запісаны як Ян Ван Амстэл Артсанэ. Верагодна, старэйшы брат Пітэра Артсена і зяць Пітэра Кука ван Альста.

Каля 1528 года пераехаў у Антверпен і быў прыняты ў гільдыю святога Лукі гэтага горада. Ажаніўся з Адрыянай ван Даорніке, якая пасля яго смерці зноў выйшла замуж і ў 1544 годзе нарадзіла будучага мастака Гіліса ван Конінгслоа.

Папярэднік Пітэра Брэйгеля. Пісаў карціны на рэлігійныя тэмы і жанравыя палотны, якія паказваюць сцэны ў карчмах і інш.

Памёр у Антверпене.

Зноскі
------

1. 1 2  Jan Aertssone van Amstel // ECARTICO Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24694883'></a>
2. ↑  Jan van Amstel // Art UK painters database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7257339'></a>
**Дыплама́т** — службовая асоба дзяржаўнага органа вонкавых зносін (знешнепалітычнага ведамства), упаўнаважаная урадам для зносін або перамоў з прадстаўнікамі замежных дзяржаў. 

Дыпламатычныя работнікі (работнікі, якія займаюць дыпламатычныя пасады ў Міністэрстве замежных спраў, дыпламатычных прадстаўніцтвах і консульскіх установах) ажыццяўляюць дыпламатычную службу.

Кваліфікацыйныя патрабаванні
----------------------------

Кандыдаты на дыпламатычныя пасады павінны мець агульныя і спецыяльныя веды, неабходныя для выканання службовых абавязкаў (веданне актуальных праблем міжнароднай палітыкі, эканомікі і права, валоданне тэрміналогіяй), мець аналітычныя здольнасці (лагічна аналізаваць праблемы і ясна выкладаць свае заключэнні), валодаць асновамі інфармацыйных тэхналогій, валодаць дзяржаўнымі і замежнымі мовамі. 

У МЗС Беларусі прынятыя наступныя ўзроўні ведання замежнай мовы: пачатковы, функцыянальны, аператыўны, прафесійны, экспертны. Для дыпламатычных работнікаў аператыўны ўзровень лічыцца мінімальна неабходным.

Для выяўлення і ацэнкі маральных, дзелавых і псіхалагічных якасцяў кандыдатаў на дыпламатычныя пасады з мэтай выяўлення ступені іх прафесійнай прыгоднасці для работы ў сістэме органаў дыпламатычнай службы праводзіцца псіхадыягнастычнае абследаванне.

Глядзіце таксама
----------------

* Дыпламатыя

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дыпламат

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 126501792 · GND: 4012401-0 · LCCN: sh85038202 · NDL: 00562105 · NKC: ph119471, ph216809 |
**Ян ван Мірыс** (нідэрл.: Jan van Mieris; 17 чэрвеня 1660, Лейдэн — 17 сакавіка 1690, Рым) — нідэрландскі мастак эпохі барока.

Жыццё і творчасць
-----------------

Ян ван Мірыс нарадзіўся ў Лейдэне. Ян ван Мірыс быў старэйшым сынам мастака Франса ван Мірыса-старэйшага. Вывучаў жывапіс, у прыватнасці гістарычныя творы, пад кіраўніцтвам свайго бацькі, а таксама жывапісца Герарда дэ Лерэса ў Амстэрдаме. У маладосці Ян часта хварэў, што адбівалася на яго занятках. У 1686—1687 гадах мастак здзейсніў падарожжа па Германіі і затым — у Фларэнцыю, дзе ён, дзякуючы знаёмству вялікага герцага Тасканскага Казіма III Медычы з Мірысам Старэйшым, атрымаў найболей выгодныя замовы. Адсюль Ян ван Мірыс адпраўляецца ў Рым, дзе яго працы былі добра вядомыя і высока шанаваліся.

Яго праца была асабліва высока ацэнена членамі сям’і дэ ла Корт. Заступніцы Яна Петранеле дэ ла Корт (1624—1707) належалі тры яго карціны, а яе сыну Адаму Ортмансу II (1662—1719) — чатыры. Ён таксама напісаў партрэты для гэтай сям’і: Петранелы, яе мужа Адама Оартманса I (1622—1684) і іх унучатага пляменніка Пітэра дэ ла Корт ван дэр Воарта (1664—1739). У апошняга было дзве пары кулонаў, жанравых твораў, напісаных Янам.

У Рыме яго хваробы зноў абвастрыліся. Мастак працягваў па-ранейшаму маляваць у тыя моманты, калі яму рабілася лепш — да смерці ў 1690 годзе.

Ян ван Мірыс — старэйшы брат мастака Вілема ван Мірыса. У яго таксама была сястра Крысціна.

Зноскі
------

1. 1 2  Jan van Mieris<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Jan van Mieris — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BPN: 88044574 · GND: 134153944 · ISNI: 0000 0000 6686 6094 · NTA: 330182420 · SUDOC: 25447554X · VIAF: 28282925 · ULAN: 500015366 |

 |
**Вайтангі** або **Ваітангі** — раён новазеландскага горада Пайхія, які знаходзіцца ў рэгіёне Нортленд непадалёку ад Бухты астравоў. Агульная колькасць жыхароў Вайтангі і Пайхія складае каля 7250 чалавек. Насельніцтва жыве пераважна дзякуючы турызму, некаторыя жыхары горада займаюцца рыбалоўствам, а таксама будаўніцтвам лодак. 

Будынак Вайтангі, месца падпісання пагаднення.
6 лютага 1840 года ў часова раскінутым шатры з назвай «будынак пагаднення» (гл. здымак злева) адбылася сумесная ратыфікацыя пагаднення Вайтангі прадстаўнікамі Вялікабрытаніі і кіраўнікамі маоры з саюзу аб’яднаных плямён Новай Зеландыі. Па дзяржаўнаму пагадненню Новая Зеландыя афіцыйна набыла статус калоніі і, такім чынам, увайшла ў склад Брытанскай Імперыі. Гэтая дата лічыцца «днём нараджэння» сучаснай Новай Зеландыі, а 6 лютага адзначана як нацыянальнае свята краіны — Дзень Вайтангі.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Waitangi.net.nz Інфармацыя пра горад (на англійскай мове)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 243842399 |
**Дыпламатычныя адносіны** — асноўная форма падтрымання афіцыйных адносін паміж суверэннымі дзяржавамі, а таксама некаторымі іншымі дзяржавападобнымі суб'ектамі міжнароднага права — на гэты момант да іх адносяцца Святы Прастол, Мальтыйскі Ордэн і Еўрапейскі Саюз. Некаторыя краіны, якія пакуль не прызнаюць Дзяржаву Палесціна, маюць дыпламатычныя адносіны з АВП як з прадстаўніком палесцінскага народа; аналагічная сітуацыя існуе і з тымі краінамі, якія прызнаюць сірыйскую апазіцыйную кааліцыю законным прадстаўніком сірыйскага народа — падобныя адносіны сведчаць пра тое, што гэтыя арганізацыі разглядаюцца як будучы ўрад адпаведных дзяржаў. Таксама існуюць прыклады ўсталявання дыпламатычных адносін з урадамі ў выгнанні, якія таксама разглядаюцца як паўнавартасныя ўрады адпаведных дзяржаў у будучыні) у адпаведнасці з нормамі міжнароднага права і практыкай міжнародных зносін.

Паводле Венскай канвенцыі аб дыпламатычных зносінах 1961 года, усталяванне дыпламатычных адносін ажыццяўляецца па ўзаемнай згодзе. Дыпламатычныя адносіны закліканы спрыяць развіццю дружалюбных адносін паміж дзяржавамі, падтрыманню міру і бяспекі.

Усталяванню дыпламатычных адносін звычайна папярэднічае юрыдычнае прызнанне дзяржавы і яго ўрада з боку іншай дзяржавы, сам факт іх усталявання заўсёды гаворыць пра наяўнасць такога прызнання.

Усталяванне дыпламатычных адносін адбываецца ў выніку перамоў паміж прадстаўнікамі зацікаўленых дзяржаў непасрэдна ці праз дыпламатычных прадстаўнікоў трэціх дзяржаў і афармляецца ў выглядзе абмену пасланнямі, лістамі, нотамі паміж главамі дзяржаў і ўрадаў або міністрамі замежных спраў. Бакі дамаўляюцца пра сам факт усталявання дыпламатычных адносін, узроўні дыпламатычных прадстаўніцтваў (пасольства або місія), дату ўступлення ў сілу пагаднення, тэрмін і парадк яго апублікавання.

Гл. таксама
-----------

* Дыпламатыя
* Пасол
* Міжнародныя адносіны

Зноскі
------

1. ↑  Сирийская оппозиция обзаведется послом в Париже. — Лента.ру, 17 ноября 2012 года.
2. ↑  Сирийская оппозиция открыла первое посольство за рубежом. — Укринформ, 27 марта 2013 года.
3. ↑  Оппозиция заняла место правительства Сирии на саммите ЛАГ в Дохе. — Укринформ, 26 марта 2013 года.
**Лінц** (ням.: Linz) — горад у паўночна-ўсходняй Аўстрыі. Праз горац цячэ рака Дунай. Адміністрацыйны цэнтр федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя. Заснаваны старажытнымі рымлянамі пад назвай *Ленцыя* (*Lentia*). У нашы дні Лінц з'яўляецца значным прамысловым, культурным, транспартным і турыстычным цэнтрам Аўстрыі. Колькасць насельніцтва налічвае каля 188 тыс. чалавек (трэці па велічыні горад краіны). У Лінцы знаходзяцца 4 універсітэты, 5 тэатраў, музеі, помнікі архітэктуры XIII — XIX стагоддзяў.

Клімат
------

Клімат Лінца ўмерана-кантынентальны, пераходны да кантынентальнага. Зіма адносна цёплая, самы халодны месяц — студзень. Лета — цёплае, самымі спякотнымі месяцамі з'яўляюцца ліпень і жнівень. Сярэдняя колькасць ападкаў вагаецца ад 600 мм да 2000 мм штогод.

Гісторыя
--------

Горад быў заснаваны рымлянамі на месцы старажытнага кельцкага паселішча ў якасці абарончага пункта на сваёй паўночнай мяжы ў 15 да н.э. Пад назвай Лінц горад упершыню ўзгадваецца ў 799 годзе, у сувязі з будаўніцтвам царквы Сь. Мартына — якая захавалася да нашых дзён.

У Сярэднявеччы горад уваходзіў у склад Свяшчэннай Рымскай імперыі. Праз горад праходзілі гандлёвыя шляхі па Дунаі і з Польшчы і Чэхіі ў Паўднёвую Еўропу. У XV стагоддзі імператар Фрыдрых III перанёс сюды сваю сталіцу, а ў 1490 годзе абвясціў Лінц сталіцай сваёй імперыі, але праз тры гады гэты статус быў страчаны. У 1497 годзе быў пабудаваны мост цераз Дунай. З 1785 года Лінц стаў цэнтрам епіскапства.

У канцы ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя горад пераўтварыўся ў буйны прамысловы цэнтр, у якім асаблівае развіццё атрымала вытворчасць сталі і хімічная прамысловасць.

У Лінцы сваё дзяцінства правёў Адольф Гітлер. У гады Другой сусветнай вайны недалёка ад Лінца нацысты пабудавалі канцэнтрацыйны лагер Маўтхаўзен які быў вызвалены ў 1945 годзе войскамі ЗША.

Адукацыя і культура
-------------------

* Лінцкі ўніверсітэт Іагана Кеплера
* Лінцкі ўніверсітэт мастацкага і прамысловага дызайну
* Музей сучаснага мастацтва

Вядомыя асобы
-------------

* Георг Пурбах
* Юліус фон Ган
* Антон Шэдлер (1742—1794) — езуіцкі святар і педагог.

Памятныя мясціны
----------------

* Замак Лінца
* Новы сабор

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лінц

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11961929j · GND: 4074255-6 · LCCN: n79072796 · NKC: ge129824 · SUDOC: 027617599 · VIAF: 208036063 |

 |
Лагатып Вайсковых міжнародных гульняў.
**Вайсковыя міжнародныя гульні** (руск.: АрМИ) — комплексныя міжнародныя спаборніцтвы паміж падраздзяленнямі ўзброеных сіл дзяржаў-удзельніц гульняў.

Вайсковыя міжнародныя гульні з’яўляюцца расійскім ваенна-спартыўным мерапрыемствам, якое арганізавана Міністэрствам абароны Расійскай Федэрацыі. Штогадовыя Вайсковыя міжнародныя гульні ўпершыню адбыліся ў жніўні 2015 года і аб’ядналі каля 30 краін, якія змагаліся ў дзесятках спаборніцтваў на працягу двух тыдняў за права звацца нацыяй, якая мае найлепшую ваенную моц. Вайсковыя міжнародныя гульні неафіцыйна празваныя «*вайсковай Алімпіядай*».

Удзел у Вайсковых міжнародных гульнях прымаюць узброеныя сілы КНР, Расіі, Беларусі і іншых краін.

Зноскі
------

1. ↑  Международные армейские игры АрМИ-2018 (руск.).  «Звезда» (18 ліпеня 2018). Праверана 2 жніўня 2018.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вайсковыя міжнародныя гульні
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тулава.
**Тулава** — аграгарадок (да 2008 — вёска) у Тулаўскім сельсавеце Віцебскага раёна, у 7 км на ўсход ад Віцебска. Цэнтр сельсавета. Па паўночнай ускраіне аграгарадка працякае рака Віцьба. У 1 км на паўночны ўсход размешчана вадасховішчы Тулава. У Тулава знаходзіцца Камунальнае ўнітарнае вытворчае сельскагаспадарчае прадпрыемства «Эксперыментальная база «Тулава» (адкрыта 1956 г. як Віцебская сельскагаспадарчая доследная станцыя). На ўсходняй ўскраіне размешчана траса для правядзення спаборніцтваў па мота- і аўтакросе.

Гісторыя
--------

Вядома з 1503 г. як цэнтр воласці Віцебскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, належала князёўне Г. Жылінскай. У пачатку XVII ст. ўласнасць князя Я. Агінскага, з 1628 г. — яго жонкі, пасля І. Бялыніцкага-Бірулі. 3 1634 г. дзейнічала Дабравешчанская царква. 3 1772 г. пасля 1-га падзела Рэчы Паспалітай, у складзе Расійскай імперыі, у Віцебскім павеце. 

У 1-й палове XIX ст. — маёнтак, уласнасць Цеханавецкіх. У сярэдзіне XIX ст. меліся вадзяны млын, вінакурня, 4 карчмы. У 1878 г. у Бабінавіцкай воласці Віцебскага павета. У пачатку XX ст. фальварак Тулава належаў А. Гяцэвічу і ўключаў ў сябе 3 двары і 27 жыхароў, засценак Тулава (15 жыхароў і 1 двор) — Яцкевічу. 

3 20 жніўня 1924 г. Тулава ў Ялагінскім сельсавеце Віцебскага раёна. У 1941 г. у весцы 103 двары. У верасні—снежні 1941 г. каля вёскі ў Ілаўскім (Тулаўскім) яры нямецкія акупанты расстралялі яўрэйскае насельніцтва горада (да 20 тыс. чал.). У лютым 1944 г. нямецкія акупацыйныя ўлады спалілі 102 двары, загубілі 13 жыхароў, 13 чалавек вывезлі ў Германію. 3 16 верасня 1954 г. Тулава ў Бабініцкім сельсавеце. 

3 26 красавіка 1991 г. — цэнтр асобнага сельсавета. У 2011 г. частка аграгарадка (Тулава-2) увайшла ў склад горада.

Насельніцтва
------------

* 518 рэвізскіх душ (1834)
* 408 жыхароў (1941)
* 1840 жыхароў (2000)
* 1792 жыхара (2011)

Інфраструктура
--------------

У аграгарадку дзейнічае Віцебскі раённы цэнтр культуры і творчасці, бібліятэка, дашкольная ўстанова, фельчэрска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі «Белпошта».

Памятныя мясціны
----------------

* Памятны знак на месцы расстрэлаў яўрэйскага насельніцтва Віцебска.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Геранім Францавіч Марцінкевіч (1816—1864) — паэт, празаік, драматург.

Зноскі
------

1. ↑  Решение Витебского районного Совета депутатов от 13.03.2008 № 89 «О преобразовании сельских населенных пунктов Витебского района в агрогородки»
2. ↑  Любавский, М. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого Литовского Статута: исторические очерки / Соч. Матвей Любавский. — М.: Университетская типография, 1892. — [2], VI, VIII. — С. 249.

Літаратура
----------

* Віталёва, В. Тулава / Валянціна Віталёва // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 538. — ISBN 985-11-0214-8.

| ⛭**Тулаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Тулава |  |
| Вёскі | 
* Агароднікі
* Андронавічы
* Асёткі
* Асіпоўшчына
* Пушча

 |
**Палеалогаўскае адраджэнне** (Палеалогаўскі рэнесанс) — перыяд у гісторыі візантыйскага мастацтва з 1261 па 1453 год, які супадае з часам праўлення дынастыі Палеалогаў, апошні ўзлёт культуры ў гісторыі Візантыі. Пачаўся пасля захопу Міхаілам VIII Канстанцінопаля і аднаўлення Візантыйскай імперыі, калі пачаліся шырокія працы па аднаўленні сталіцы.

У гэтую эпоху дарагая мазаіка ўсё часцей саступае месца фрэскам. Аднак менавіта ў гэты час быў пабудаваны і ўпрыгожаны знакаміты манастыр Хора, мазаіка і фрэскі якога лічацца непераўзыдзенымі помнікамі палеалогаўскай эпохі.

Павялічваецца колькасць сюжэтаў іканапісу, у пошуках новых тэм майстры ўсё часцей звяртаюцца да апакрыфічных Евангелляў (гэта значыць не прынятых афіцыйнай царквой).

Да прадстаўнікоў эпохі Палеалогаўскага адраджэння можна аднесці Феафана Грэка.

Навукоўцы спрачаюцца аб тым, ці мог бы палеалогаўскі рэнесанс плаўна перайсці ў сапраўднае Адраджэнне.

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
--------------------------------

Да твораў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Палеалогаўскага адраджэння адносіцца, напрыклад, часткова захаваная мазаіка «Дэісус» у Храме Святой Сафіі.

* Мазаіка «Дэісус» (агульны выгляд), створаная ў часы праўлення Палеалогаў. Ая-Сафія, Стамбул.Мазаіка «Дэісус» (агульны выгляд), створаная ў часы праўлення Палеалогаў. Ая-Сафія, Стамбул.
* Мазаіка «Дэісус» (фрагмент). Ая-Сафія, Стамбул.Мазаіка «Дэісус» (фрагмент). Ая-Сафія, Стамбул.
* Мазаіка «Дэісус» (фрагмент). Ая-Сафія, Стамбул.Мазаіка «Дэісус» (фрагмент). Ая-Сафія, Стамбул.
* Мазаіка «Дэісус» (фрагмент). Ая-Сафія, Стамбул.Мазаіка «Дэісус» (фрагмент). Ая-Сафія, Стамбул.

Жывапіс
-------

Прыкладам жывапісу эпохі Палеалогаўскага адраджэння з'яўляецца фрэска «Белы анёл», якая знаходзіцца ў манастыры Мілешава, размешчаным у Сербіі.

Архітэктура
-----------

У часы палеалогаўскага адраджэння пабудовы ствараліся ўжо значна менш маштабныя, чым у папярэднія эпохі. Да помнікаў архітэктуры эпохі палеалогаўскага адраджэння адносяць Манастыр Хора, найболей захаваны візантыйскі помнік архітэктуры. Манастыр Хора ўваходзіць у пералік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

* Фасад царквы ХораФасад царквы Хора
* Убранне прыдзела царквы ХораУбранне прыдзела царквы Хора
* Мазаіка на сюжэт бегства ў Егіпет у царкве ХораМазаіка на сюжэт бегства ў Егіпет у царкве Хора
* Скляпенне паўднёвага купала нартэкса царквы ХораСкляпенне паўднёвага купала нартэкса царквы Хора
* Скляпенне купала парэклесія царквы ХораСкляпенне купала парэклесія царквы Хора

Зноскі
------

1. ↑  История Византии (Культурный аспект) / Искусство Византии / Византия — культура, история и искусство
2. ↑  White Angel, Ressurection fresco Архівавана 15 снежня 2016. (англ.)
3. ↑  Chora, Chora Museum, Church of Holy Savior in Chora, Chora Church, Kariye Camii, Byzantine Church, Byzantine Architecture

Літаратура
----------

* *С. Я.* Палеологи // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Мастацтва Візантыі IX—XII стст. Палеалогаўскае адраджэнне.
* Гісторыя Візантыі (Культурны аспект)