**Беларускі Дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны** — найбуйнейшае ў Беларусі сховішча рэліквій Вялікай Айчыннай вайны і адзін з найважнейшых цэнтраў грамадзянска-патрыятычнага выхавання.

Гісторыя
--------

Заснаваны 30 верасня 1943 г. паводле пастановы Бюро ЦК КП(б)Б. Адчынены 7 лістапада 1944.

Музей размяшчаўся ў памяшканні Дома прафсаюзаў на плошчы Свабоды. У 1966 годзе па праекце архітэктараў Г. Бенядзіктава і Г. Заборскага пабудаваны асобны будынак на Цэнтральнай плошчы.

У 2010—2013 гадах па праекце архітэктараў В. Крамарэнкі, В. Нікіціна, А. Грышана каля абеліска «Мінск — горад-герой», на скрыжаванні праспектаў Пераможцаў і Машэрава пабудаваны новы будынак музея. Музей кампазіцыйна і ідэйна складае са стэлай адзіны функцыянальны і архітэктурны ансамбль. Афіцыйна адкрыты 2 ліпеня 2014 года. Стары будынак у тым жа годзе быў знесены, на яго месцы пабудаваны бізнес-цэнтр «БК Капітал Палас».

Будынак
-------

Асноўны артыкул: **Стары будынак Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны**
Стары будынак музея
Стары будынак музея быў арыентаваны галоўным фасадам на адну з асноўных плошчаў горада Кастрычніцкую, вылучаўся лаканізмам, строгай пластыкай і выразным рытмам чляненняў. Кампазіцыйны акцэнт быў зроблены на вуглавым вырашэнні Г-падобнага ў плане трохпавярховага будынка. У вуглавой частцы галоўнага фасада размяшчаўся ўваход, да якога вяла адкрытая трохбаковая лесвіца. Партал уваходу быў выкананы ў строгіх геаметрычных формах, што надавала яму ўрачыстасць і манументальнасць, адпаведную прызначэнню будынка. Астатняя частка фасада рытмічна падзелена шэрагам шырокіх вертыкальных прасценкаў.

Асноўны артыкул: **Будынак Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны**
Зала Перамогі
Новы будынак кампазіцыйна складаецца з 4 асноўных блокаў, якія сімвалізуюць чатыры гады вайны, 4 франты, якія вызвалялі Беларусь. Паміж блокамі ёсць прастора са шкляным дахам. Галоўны фасад выкананы ў мажорных формах у выглядзе пераможнага салюту, для якога за аснову быў узяты запіс салюту 1945 года. Нержавеючая сталь, з якой выкананы пілоны, па аўтарскай задумцы як ніякі іншы матэрыял павінен адлюстраваць спецыфіку вайны, а шкло залацістага колеру — золата Перамогі.
Задні фасад выкананы ў больш манументальных формах, якія адлюстроўваюць барацьбу і моц наступальнага руху. Усе элементы яго звернутыя ў бок захаду, адкуль прыйшла вайна, і куды накіроўвалася Перамога. Усходні фасад увасабляе мір. Яго люстраны фасад адлюстроўвае парк, яго прыроду, мірны стан, зеляніну, дрэвы, ландшафт.

Дырэктары
---------

* Аляк­сандр Уль­яно­віч (1982—1993)
* Генадзь Баркун (1993—2004)

Экспазіцыя
----------

### Стары музей

У экспазіцыйных залах і фондах старога музея знаходзіліся звыш 120 экспанатаў, сярод іх — сцягі савецкіх воінскіх часцей і злучэнняў, партызанскіх брыгад і атрадаў, якія дзейнічалі на тэрыторыі Беларусі, зброя партызан — самаробныя пушкі, аўтаматы, міны, гранатамёты, абсталяванне партызанскіх майстэрняў і друкарняў, падпольны друк (газеты, у т. л. «Звязда», «баявыя лісткі», лістоўкі, рукапісныя часопісы) партыйных і камсамольскіх арганізацый, ваенныя трафеі, прабітыя кулямі ў баях партыйныя і камсамольскія білеты савецкіх воінаў і партызан, іх амуніцыя, імянная зброя, карты, пісьмы і інш. Экспанаваліся творы жывапісу, скульптуры, дыярамы і макеты («Мінскі кацёл», фашысцкі лагер смерці Малы Трасцянец і інш.), электрафікаваныя карты.

У экспазіцыі музея адлюстраваны баявыя справы падпольных партыйных і камсамольскіх органаў, якія дзейнічалі на акупіраванай гітлераўцамі тэрыторыі Беларусі, увекавечаны імёны Герояў Савецкага Саюза: воінаў-беларусаў і ўраджэнцаў Беларусі, воінаў, якія вызначыліся ў баях на беларускай зямлі, беларускіх партызан, поўныя кавалеры ордэнаў Славы — ураджэнцаў Беларусі. У мемарыяльных залах пералічапы 987 вайсковых фарміраванняў, якія вызначыліся ў баях за вызваленне Беларусі, падпольныя абкамы, міжрайкамы, гаркамы і райкамы КП(б)Б і ЛКСМБ, партызанскія брыгады і асобна дзеючыя атрады.

Матэрыялы і дакументы музея згрупаваны па тэматычных раздзелах: падзеі па франтах у першы перыяд вайны (чэрвень 1941 г.— лістапад 1942 г.), у т. л. ваенныя дзеянні на тэрыторыі Беларусі ў 1941 г. абарона Брэсцкай крэпасці-героя і гарадоў-герояў; акупацыйны рэжым і злачынствы нямецка-фашысцкіх захопнікаў у Беларусі, партызанскі рух у першы перыяд вайны і дзейнасць падпольных камуністычных арганізацый на тэрыторыі Беларусі; працоўны подзвіг савецкага народа; падзеі на франтах у перыяд карэннага пералому ў ходзе вайны (лістапад 1942—1943 гг.); усенародная партызанская вайна ў Беларусі ў 1943—44 гг. у т. л. партызанскія краі і зоны, «рэйкавая вайна»; падзеі на франтах у трэці перыяд вайны 1944—45 гг. Беларуская аперацыя 1944 г. вызваленчая місія Чырвонай Арміі, разгром фашысцкай Германіі; паражэнне і капітуляцыя мілітарысцкай Японіі; мемарыяльныя залы. На трэцім паверсе знаходзілася зала, у якой экспануецца серыя карцін М. Савіцкага «Лічбы на сэрцы» — аб зверствах фашыстаў у 2-ю сусветную вайну.

### Новы музей

Танкавая бітва
Зала № 6 Нацысцкі акупацыйны рэжым на тэрыторыі Беларусі. 1941—1944 гг.
Зала № 7 Партызанскі рух і антыфашысцкая падпольная барацьба ў Беларусі.
Інтэр’ер музея
У новым будынку 10 зал размяшчаюцца паводле храналогіі ваенных дзеянняў. Усе памяшканні аб’ядноўвае адна вялікая зала пад назвай «Дарога вайны», з якой паслядоўна можна патрапіць у першы, другі і трэці блокі, паступова падымаючыся па рэльефе, паколькі «Дарога» паўтарае адзнакі рэльефу парку. «Дарога вайны» заканчваецца залай Перамогі, які знаходзіцца на даху музея. Будынак напоўнены разнастайнымі тэхнічнымі сродкамі, так нароўні з унікальнымі гістарычнымі экспанатамі тут маюцца інфакіёскі, відэаэкраны, праектары, а таксама сістэма FogScreen — праецыраванне відэамалюнка на сцяну туману. Аб’ём памяшканняў, іх вышыня досыць вялікія, з прычыны таго, што тут экспануюцца самыя розныя трафеі, аж да самалётаў, якія параць у прасторы залы.

Фонды
-----

Каля 142 тысяч адзінак захоўвання. Выкарыстоўваюцца для паказу экспазіцыі, правядзення масавых патрыятычных мерапрыемстваў, даследавання матэрыялаў перыяду вайны.

Экспазіцыйная плошча
--------------------

3,6 тыс. кв.м. Экскурсіі: аглядныя і тэматычныя па ўсіх раздзелах Вялікай Айчыннай вайны.

Навуковая праца калектыву
-------------------------

* Падрыхтоўка навуковых даведак і аглядаў музейных калекцый
* Пабудова стацыянарнай экспазіцыі
* Складанне даведнікаў, альбомаў, выступленне ў СМІ

Філіялы
-------

За савецкім часам Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны меў наступныя філіялы: музей баявой садружнасці ў г. п. Расоны Віцебскай вобласці, музей Обальскага камсамольскага падполля, Курган Славы Савецкай Арміі — вызваліцельніцы Беларусі на 21-м км шашы Мінск — Масква, мемарыяльны комплекс «Хатынь», Музей бітвы за Дняпро у г. п. Лоеў Гомельскай вобласці.

У наш час філіяламі музея з’яўляюцца мемарыяльны комплекс «Помнік воінам-інтэрнацыяналістам» у Мінску і ваенна-гістарычны комплекс «Старая граніца» каля Станькава Дзяржынскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Топ-7 самых папулярных музеяў Беларусі
2. ↑  Белорусский музей истории ВОВ
3. 1 2 3 4 5 6  *Т. В. Габрусь, Л. Г. Лапцэвіч, Т. Р. Чуракова.* 154. Дзяржаўны беларускі музей гісторыі Вялікай Айчыннай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
4. ↑  Что построят на месте музея ВОВ на Октябрьской площади. 27 декабря 2017
5. 1 2 3  ЛУЧАМИ ЯРКОГО САЛЮТА…
6. 1 2  Стройка «до победного»: 9 фактов о новом музее Великой Отечественной войны (фото) Архівавана 26 жніўня 2014.
7. ↑  Белорусский Государственный музей истории Великой Отечественной войны
8. ↑  Филиалы музея

Літаратура
----------

* *Т. В. Габрусь, Л. Г. Лапцэвіч, Т. Р. Чуракова.* 154. Дзяржаўны беларускі музей гісторыі Вялікай Айчыннай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
* warmuseum.by — афіцыйны сайт Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны

| ⛭Музеі Мінска |
| --- |
| 
* Архіў-музей літаратуры і мастацтва
* Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
* Галерэя твораў Леаніда Шчамялёва
* Гасцёўня Уладзіслава Галубка
* Якуба Коласа
* Янкі Купалы
* Музей ваеннай гісторыі
* Музей гісторыі беларускай літаратуры
* Музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры
* Музей гісторыі горада Мінска
* Максіма Багдановіча
* Петруся Броўкі
* Заіра Азгура
* Алімпійскай славы
* Музей валуноў
* «Свет фота»
* Гісторыі беларускага кіно
* Гісторыі дарожнай гаспадаркі
* Гісторыі медыцыны Беларусі
* Міністэрства ўнутраных спраў
* Гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук
* Гісторыі пладаводства
* Гісторыі прафсаюзнага руху
* Музей кнігі
* Пажарнай і аварыйна-выратавальнай справы
* Прыроды і экалогіі
* Старажытнабеларускай культуры
* Сувязі Беларусі
* Сучаснага выяўленчага мастацтва
* Уладзіміра Мулявіна
* Нацыянальны мастацкі музей
* Дом Ваньковічаў
* Нацыянальны гістарычны музей
* Дом-музей І з’езда РСДРП
* Гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі

 |