**Хвоя чорная**, **Хвоя чорная аўстрыйская**, **Хвоя аўстрыйская** (*Pinus nigra*) — хваёвае дрэва; біялагічны від роду Хвоя (*Pinus*) сямейства Хваёвыя (*Pinaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

|  |
| --- |
|  |
| Батанічная ілюстрацыя з кнігі «*Köhler’s Medizinal-Pflanzen*», 1887 |

Дрэва вышынёй 20—55 м, з пірамідальнай у маладых і парасонападобнай кронай у старых дрэў. Галіны на канцы больш ці менш узыходзячыя. Аднагадовыя парасткі шэра-бурыя. Кара чорна-шэрая, глыбокабарозная. Узрост дрэў можа дасягаць 600—800 гадоў.

Ігліца даўжынёй 8—14 см, шырынёй 1,6—1,8 мм, цёмна-зялёная, слаба бліскучая або матавая, па дзве штукі ў пучку, цвёрдая, завостраная, прамая ці некалькі сагнутая, нярэдка скручаная.

Шышкі яйкападобныя або некалькі падоўжаныя, даўжынёй 5—7,5 см, шырынёй 2—3,5 см, жоўта-карычневыя, бліскуча-шэра-бурыя, на кароткіх хвосціках, размешчаны на галінах гарызантальна, раскрываюцца на трэці год. Насенне падоўжана- яйкападобнае, даўжынёй 4—6 мм, шэрае, дробна-плямістае.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Арэал, па большай частцы, знаходзіцца ў паўночным Міжземнамор'і, ёсць некалькі раёнаў у Марока і Алжыры.

Расце ў гарах, у асноўным на вапнавых глебах, радзей на прадуктах разбурэння магматычных парод. Падымаецца ў горы да вышыні ў 1400—1500 метраў.

Лепш за ўсё расце на адкрытых, сонечных месцах, але можа пераносіць бакавое ацяненне. Расліна ветра- і засухаўстойлівая.

Выкарыстанне
------------

Вельмі дэкаратыўная і перспектыўная парода з-за ўстойлівасці ва ўмовах горада. Дзякуючы густому ахваенню і цёмнай афарбоўцы ствала стварае больш цяністыя насаджэнні, чым хвоя звычайная. Прыдатная для крайняга захаду, поўдня стэпавай зоны Паўночнага Каўказа.

Зоны марозаўстойлівасці: ад 5b да больш цёплых.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Кара и шышка хвоі чорнай |

Класіфікацыя
------------

Віды, па адных дадзеных, падзелены на два падвіды з трыма разнавіднасцямі у кожным:

Pinus nigra subsp. nigra — усходняя разнавіднасць

* 1a Pinus nigra subsp. nigra var. nigra
* 1b Pinus nigra subsp. nigra var. pallasiana
* 1c Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica

Pinus nigra subsp. salzmannii — заходняя разнавіднасць

* 2a Pinus nigra subsp. salzmannii var. salzmannii
* 2b Pinus nigra subsp. salzmannii var. corsicana
* 2c Pinus nigra subsp. salzmannii var. mauretanica

Па іншых — вылучаюць пяць падвідаў:

* Pinus nigra subsp. nigra
* Pinus nigra subsp. laricio Maire

* syn. Pinus laricio Poir.

* Pinus nigra subsp. mauretanica (Maire&Peyerimh.) Heywood
* Pinus nigra subsp. pallasiana (Lamb. Holmboe) — *Хвоя крымская*

* syn. Pinus pallasiana Lamb.
* syn. Pinus taurica (Loudon) Steud.

* Pinus nigra subsp. salzmannii (Dunal) Franco

* syn. Pinus pyrenaica Lapeyr.

Зноскі
------

1. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 98. — 160 с. — 2 350 экз.
2. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с. у крыніцы пад назвай Pinus austriaca Höss
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 98. — 160 с. — 2 350 экз. — у крыніцы пад назвай Pinus pallasiana Lamb.

Спасылкі
--------

* Сосна чёрная: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* *Pinus nigra* J. F. Arnold // ИАС «ООПТ России» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4180355-3 · LCCN: sh85009751 · Microsoft: 2778819393 · NKC: ph495129 |