**Югурта** (лац.: Iugurtha; 160—104 да н.э.) — цар Нумідыі з 117 да н.э. які вёў з рымлянамі Югурцінскую вайну. Незаконнанароджаны сын аднаго з сыноў Масінісы.

Юны Югурта карыстаўся такім поспехам сярод нумідыйцаў, што яго дзядзька Міцыпса паспрабаваў пазбавіцца ад яго, накіраваўшы яго ў дапамогу Сцыпіёну Афрыканскаму Малодшаму, які у той час трымаў аблогу Нуманцыі. Югурту ўдалося пераканаць рымскіх сенатараў у сваёй лаяльнасці, і пад іх націскам Міцыпсы ў 120 г. пайшоў на ўсынаўленне Югурты.

Праз два гады Міцыпса памёр, падзяліўшы царства паміж Югуртам і двума сынамі — Гіемпсалам і Адгербалам. Ад першага з іх Югурта неўзабаве пазбавіўся, аднак Адгербал стаў шукаць абароны ў Рыме. Сенацкая камісія правяла падзел Нумідыі такім чынам, што Югурту дасталася меней абжытая і развітая заходняя частка краіны, аднак качэўнікі, якія насялялі яе, былі выдатнымі воінамі.

У 112 годзе да н.э. Югурта павёў свае войскі супраць Адгербла і ўзяў яго сталіцу, Цырту. Забіты быў не толькі Адгербал, які меў тытул сябра і саюзніка рымскага народа, але і італійцы (у літаратуры часта памылкова пішуць пра рымлян), што ўдзельнічалі ў абароне горада. У адказ на гэта сенат абвясціў Югурту вайну.

На наступны год Югурта дамогся заключэнні міру з консулам Луцыем Кальпурніем Бестыем, які захапіў значную частку Нумідыі — як запэўнівалі праціўнікі міру, з дапамогай хабараў. Плебейскі трыбун Мемій патрабаваў расследавання акалічнасцей гэтай здзелкі, для чаго Югурта быў выкліканы ў Рым. Цар з’явіўся ў варожай сталіцы, ад яго патрабавалі назваць імёны тых рымскіх палітыкаў, каго ён падкупіў, але народны трыбун Бебій забараніў яму гаварыць — як запэўнівалі, падкуплены царом. Але таксама верагодна, што Бебій не хацеў яму даць магчымасць зняславіць без усякіх доказаў выдатных рымскіх палітыкаў. З’яжджаючы з Рыма, Югурта нібы выклікнуў: «Прадажны горад — цябе ўвесь можна было б купіць, калі б знайшоўся пакупнік» (Салюстый, Югурцінская вайна, 35, 10).

Калі праціўнікі Югурты сталі высоўваць у процівагу яму іншага ўнука Масінісы, Масіву, той падстроіў яго забойства прама ў Рыме. Пасланая супраць яго армія на чале з Аўлам Постумам Альбінам у пачатку 110 года да н.э. ганебна капітулявала, і Югурта неўзабаве ачысціў Нумідыю ад апошніх рымскіх салдатаў.

Заключаны сенатам мір апынуўся нядоўгім. Калі ў 107 г. у Нумідыю быў накіраваны Гай Марый, Югурта перайшоў да тактыкі партызанскай барацьбы. Ён заключыў саюз са сваім цесцем Бокхам, але пасля першых паражэнняў той вырашыў заключыць пагадненне з Марыем і выдаць Югурту пасланаму рымскім камандуючым квестару Суле. Пасля трыўмфальнай працэсіі зрынуты цар быў пакараны смерцю ў падземнай Мамерцінскай турме.

Зноскі
------

1. ↑  Union List of Artist Names — 2014. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. ↑  *Любкер Ф.* Iugurtha // *Реальный словарь классических древностей по Любкеру* / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 687–689.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q45272345'></a>
3. ↑  *Любкер Ф.* Mastanabal // *Реальный словарь классических древностей по Любкеру* / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 837.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101490'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1459210'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q694826'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4135787'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24933120'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30059240'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4249594'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q45205920'></a>

Спасылкі
--------

* Югурта // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Югурта // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб. 1907—1909.
* Livius.org: Jugurtha Архівавана 14 мая 2011.


| ?Югурта — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Югурта |  | Mastanabal[d] |  | Масініса[d] |  | Gaya[d] |  | Zelalsen[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Universalis · Настольны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1656998781502 · BNE: XX865716 · BNF: 135116058 · GND: 118864297 · ISNI: 0000 0001 0060 6422, 0000 0004 4516 4631 · LCCN: nr91030863 · NKC: jn20000700837 · NLP: A10098574 · NTA: 18348679X · SUDOC: 073366862 · VIAF: 8185245, 309564360, 190599280, 235159474179427661378, 21151776777918011445, 87714394, 8995161211426240070008, 7166411042102480710, 267470529, 8496160668433003560008, 84034607 · ULAN: 500355375 |

 |