Танзанійскі фермер, які вырошчвае рыс — змена клімату паўплывае на сельскагаспадарчую дзейнасць.
**Змена клімату ў Танзаніі** ўплывае на навакольнае асяроддзе, флору, фаўну і жыхароў Танзаніі. Тэмпература ў краіне павялічваецца, ад чаго рэзка расце верагоднасць інтэнсіўных ліўняў (якія прыводзяць да паводак) і перыядаў засухі.

Недахоп вады становіцца ўсё больш сур’ёзнай праблемай, а ўзровень вады ў шматлікіх буйных вадаёмах рэзка зваліўся, уключаючы азёры Вікторыя, Танганьіка, Джыпэ, Руква і г. д. Сельскагаспадарчая галіна Танзаніі, у якой занята больш за палову насельніцтва, асабліва ўразлівая, паколькі фермеры пераважна залежаць ад багарнага земляробства. Акрамя таго, пачашчэнне інтэнсіўных ліўняў прывяло да паводак у краі, прычыніўшы шкоду інфраструктуры і сродкам існавання. Высокі працэнт насельніцтва Танзаніі жыве ўздоўж узбярэжжа і залежыць ад рыбалоўства і аквакультуры. Чакаецца, што павышэнне ўзроўню мора і змяненне якасці вады паўплываюць на гэтыя вобласці і стануць пастаяннай праблемай для краіны.

У 2007 годзе Танзанія распрацавала Нацыянальную праграму адаптацыйных дзеянняў[en] (НПАД) у адпаведнасці з мандатам Рамачнай канвенцыі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый аб змяненні клімату. НПАД вызначае галіны сельскай гаспадаркі, водазабеспячэння, аховы здароўя і энергетыкі як найуразлівейшыя сектары Танзаніі для змены клімату. У 2012 годзе Танзанія распрацавала Нацыянальную стратэгію па змяненні клімату ў адказ на занепакоенасць датычна негатыўнага ўплыву кліматычных зменаў і зменлівасці на сацыяльнае, эканамічнае і фізічнае асяроддзя краіны.

Уздзеянне на навакольнае асяроддзе
----------------------------------

Рыбалоўная лодка ў Дар-эс-Саламе — на рыбалоўства паўплываюць змены экасістэм з-за змены клімату.
У адрэзку з 1981 па 2016 год у некаторых частках паўночнага ўсходу і большай частцы поўдня Танзаніі адзначана распаўсюджванне засушлівых абласцей. Тым не менш, умераныя тэндэнцыі да ўвільгатнення назіраліся ў цэнтральнай частцы краіны і больш моцнае ўвільгатненне на паўночным захадзе. Выразная тэндэнцыя да пацяплення выяўляецца ў гадавой тэмпературы. Да 2090-х гадоў прагназуемае пацяпленне знаходзіцца ў аб’ёме ад 1,6 да 5,0 °C і якое раўнамерна шырыцца па ўсёй краіне. Датычна колькасці ападкаў, існуе дакладная адпаведнасць адносна змяншэння сярэдняй колькасці дажджлівых дзён у годзе і павелічэння колькасці ападкаў у асобным дажджлівым дні. У сукупнасці гэтыя змены дапускаць пераменлівейшыя ападкі, як з вышэйшай верагоднасцю засушлівых перыядаў, так і з вышэйшай верагоднасцю інтэнсіўных ліўняў (часта суправаджаныя разводдзямі). Наступствы моцных засух, паводак, мора жывёлы, неўраджаю і ўспышак хвароб (напрыклад, халеры і малярыі) будуць назірацца рэгулярна.

Уздзеянне на людзей
-------------------

### Эканамічныя наступствы

Сельская гаспадарка (ўключаючы жывёлагадоўля) з’яўляецца пануючым сектарам эканомікі Танзаніі, які забяспечвае сродкі да існавання, даход і занятасць. Аднак яго таксама вызначаюць як найуразлівейшым да кліматычных змен сектарам. Павышэнне тэмпературы на 2-4 °C можа змяніць размеркаванне сямі аграэкалагічных зон Танзаніі. Участкі, якія выкарыстоўваліся для вырошчвання шматгадовых культур, пагаршаюцца да вырошчвання аднагадовых культур. Змяненне клімату прывядзе да паскарэння росту раслін і скарачэння працягласці вегетацыйнага перыяду. Уразлівасць сельскагаспадарчай галіны будзе ў зніжэнні ўраджайнасці розных культур, што ўзмацняецца зменлівасцю клімату і непрадказальнасцю сезоннасці, эрозіяй асновы прыродных рэсурсаў і пагаршэннем навакольнага асяроддзя.

Даследаванне 2011 года паказала, што на ўраджайнасць уплывае як павышэнне, так і зменлівасць тэмператур. Павышэнне тэмпературы на 2 °C на працягу вегетацыйнага перыяду, як прагназуецца да 2050 года, верагодна знізіць у Танзаніі ўраджайнасць рысу, сорга і кукурузы на 7,6 %, 8,8 % і 13 % адпаведна. Было выяўлена, што 20-працэнтнае павелічэнне пераменных ападкаў паміж сезонамі да 2050 года знізіць ураджайнасць рысу, сорга і кукурузы на 7,6 %, 7,2 % і 4,2 % адпаведна. Напрыклад, моцная засуха ў Додоме прывяла да зніжэння ўраджаю на 80 працэнтаў.

### Наступствы здароўю

У Танзаніі існуе шэраг захворванняў, адчувальных да змен клімату, якія могуць стаць больш распаўсюджанымі падчас засухі або разводдзя. Напрыклад, хваробы, звязаныя з вільгаццю, такія як халера і малярыя, могуць так распаўсюджвацца па Танзаніі.

У некаторых частках Танзаніі ўспышкі халеры былі звязаныя з павелічэннем колькасці ападкаў. Успышкі халеры на паўночным усходзе, паўднёвым усходзе, у басейне возера Вікторыя і прыбярэжных раёнах Танзаніі былі выкліканы моцнымі ападкамі. Даследаванні таксама паказалі, што пачатковая рызыка халеры павялічваецца на 15-19 % пры павышэнні тэмпературы на 1 °C. Акрамя таго, прагназавалася, што ў 2030 годзе агульныя затраты на барацьбу з халерай, звязаныя са зменлівасцю клімату, складуць ад 0,32 да 1,4 працэнта нацыянальнага ВУП Танзаніі.

Вядома, што захворванне малярыяй з’яўляецца найвышэйшаю падчас ліўняў і спякоты, паколькі гэта робіць месцы пасялення камароў (такія як сажалкі, басейны, студні або свідравіны, ручаі, рэкі і каналы) прыдатным месцам для размнажэння. Напрыклад, даследаванне, праведзенае ў акрузе Лушота, паказала, што выпадкі захворвання на малярыю часцей за ўсё назіраюцца ў сезоны моцных дажджоў і існуе сувязь з павышэннем тэмпературы.

Змякчэнне наступстваў і адаптацыя
---------------------------------

### Адаптацыйная палітыка і заканадаўства

У 2007 годзе танзанійскі ўрад распрацаваў Нацыянальную праграму адаптацыйных дзеянняў[en] (НПАД) у адпаведнасці з Рамачнай канвенцыі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый аб змяненні клімату. Агульнае бачанне НПАД Танзаніі складаецца ў тым, каб вызначыць неадкладныя і неадкладныя меры па адаптацыі да глабальных кліматычных змен, якія былі б дастаткова надзейнымі, каб забяспечыць доўгачасовае ўстойлівае развіццё ва ўмовах зменлівага клімату. НПАД вызначае сектары сельскай гаспадаркі, водазабеспячэння, аховы здароўя і энергетыкі як найуразлівейшыя сектары Танзаніі да змены клімату.

Танзанія азначыла прыярытэтныя меры па адаптацыі ў сваіх НПАД, а таксама розныя нацыянальныя галіновыя стратэгіі і навуковыя даследаванні. НПАД дабілася поспеху ў заахвочванні ўключэння пытанняў змены клімату ў галіновую палітыку ў Танзаніі. Аднак міжгаліновае супрацоўніцтва, якое мае вырашальнае значэнне для ўвасаблення адаптацыйнай стратэгій, застаецца абмежаваным з-за інстытуцыйных цяжкасцяў, такіх як дысбаланс улады, бюджэтныя абмежаванні і ўкаранёны галіновы падыход. Большасць праектаў у Танзаніі адносяцца да сельскай гаспадаркі і кіравання воднымі рэсурсамі (арашэнне, водазберажэнне, збор дажджавой вады), аднак важную ролю адыгрываюць таксама энергетыка і турызм.

У 2012 годзе Танзанія распрацавала Нацыянальную стратэгію па змене клімату ў адказ на занепакоенасць з нагоды негатыўных наступстваў змены клімату і яго зменлівасці для сацыяльнага, эканамічнага і фізічнага асяроддзя краіны. У 2015 годзе Танзанія прадставіла сваю праграму *Меркаваных нацыянальна вызначаных ўкладаў* (англ.: Intended Nationally Determined Contributions, INDC).

Гл. таксама
-----------

* Змена клімату ў Афрыцы[en]

Зноскі
------

1. 1 2   (англ.) Tanzania **(нявызн.)**. *Climatelinks*. Архівавана з першакрыніцы 14 чэрвеня 2022. Праверана 27 лістапада 2020.
2. 1 2 3 4   (англ.) *Future Climate for Africa*. Future climate projections for Tanzania **(нявызн.)**. *Future Climate for Africa*. Архівавана з першакрыніцы 9 лютого 2022. Праверана 16 чэрвеня 2022.
3. 1 2 3 4   (англ.) Tanzania | UNDP Climate Change Adaptation **(нявызн.)**. *www.adaptation-undp.org*. Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2022. Праверана 27 лістапада 2020.
4. ↑   (англ.) Tanzania: Floods in Dar es Salaam - Emergency Plan of Action Final Report n° MDRTZ024 / PTZ040 - United Republic of Tanzania **(нявызн.)**. *ReliefWeb*. Архівавана з першакрыніцы 16 чэрвеня 2022. Праверана 27 лістапада 2020.
5. 1 2 3 4 5 6   (англ.) *United Republic of Tanzania*. National Adaptation Programme of Action **(нявызн.)**. *UNFCCC* (27 кастрычніка 2007). Архівавана з першакрыніцы 18 красавіка 2022. Праверана 16 чэрвеня 2022.
6. 1 2   (англ.) Tanzania: National climate change strategy - National Policy, Plans & Statements - PreventionWeb.net **(нявызн.)**. *www.preventionweb.net*. Архівавана з першакрыніцы 17 красавіка 2021. Праверана 27 лістапада 2020.
7. ↑   (англ.) Levira, Pamela William (1 лютага 2009). "Climate change impact in agriculture sector in Tanzania and its mitigation measure". *IOP Conference Series: Earth and Environmental Science*. **6** (37): 372049. Bibcode:2009E&ES....6K2049L. doi:10.1088/1755-1307/6/37/372049. ISSN 1755-1315. Архівавана з арыгінала 9 снежня 2020. Праверана 16 чэрвеня 2022.
8. ↑   (англ.) New Agriculturist: Country profile - Tanzania **(нявызн.)**. *www.new-ag.info*. Архівавана з першакрыніцы 19 снежня 2020. Праверана 28 лістапада 2020.
9. ↑   (англ.) Rowhani, Pedram; Lobell, David B.; Linderman, Marc; Ramankutty, Navin (15 красавіка 2011). "Climate variability and crop production in Tanzania". *Agricultural and Forest Meteorology*. **151** (4): 449–460. Bibcode:2011AgFM..151..449R. doi:10.1016/j.agrformet.2010.12.002. ISSN 0168-1923.
10. 1 2   (англ.) Shemsanga, Ceven; Muzuka, A. N. N.; Martz, L.; Komakech, H.; Omambia, Anne Nyatichi (2017). Chen, Wei-Yin; Suzuki, Toshio; Lackner, Maximilian (рэд-ры). *Statistics in Climate Variability, Dry Spells, and Implications for Local Livelihoods in Semiarid Regions of Tanzania: The Way Forward*. *Handbook of Climate Change Mitigation and Adaptation*. Cham: Springer International Publishing. pp. 801–848. doi:10.1007/978-3-319-14409-2\_66. ISBN 978-3-319-14409-2. Праверана 2020-11-29.
11. 1 2   (англ.) Mboera, Leonard E. G.; Mayala, Benjamin K.; Kweka, Eliningaya J.; Mazigo, Humphrey D. (2011). "Impact of climate change on human health and health systems in Tanzania: a review". *Tanzania Journal of Health Research*. **13** (5 Suppl 1): 407–426. doi:10.4314/thrb.v13i5.10. ISSN 1821-6404. PMID 26591995.
12. 1 2   (англ.) Hulme, Mike; Doherty, Ruth; Ngara, Todd; New, Mark; Lister, David (15 жніўня 2001). "African climate change: 1900-2100". *Climate Research*. **17** (2): 145–168. Bibcode:2001ClRes..17..145H. doi:10.3354/cr017145. ISSN 0936-577X. Архівавана з арыгінала 23 красавіка 2022. Праверана 16 чэрвеня 2022.
13. 1 2 3   (англ.) Ojija, Fredrick; Abihudi, Siri; Mwendwa, Beatus; Leweri, Cecilia M.; Chisanga, Kafula (28 ліпеня 2017). "The Impact of Climate Change on Agriculture and Health Sectors in Tanzania: A review". *International Journal of Environment, Agriculture and Biotechnology*. **2** (4): 1758–1766. doi:10.22161/ijeab/2.4.37. Архівавана з арыгінала 22 студзеня 2022. Праверана 16 чэрвеня 2022.
14. 1 2   (англ.) Trærup, Sara L. M.; Ortiz, Ramon A.; Markandya, Anil (2011-11-28). "The Costs of Climate Change: A Study of Cholera in Tanzania". *International Journal of Environmental Research and Public Health*. **8** (12): 4386–4405. doi:10.3390/ijerph8124386. ISSN 1660-4601. PMC 3290983. PMID 22408580.
15. ↑   (англ.) Ahern, Mike; Kovats, R. Sari; Wilkinson, Paul; Few, Roger; Matthies, Franziska (1 ліпеня 2005). "Global Health Impacts of Floods: Epidemiologic Evidence". *Epidemiologic Reviews*. **27** (1): 36–46. doi:10.1093/epirev/mxi004. ISSN 1478-6729. PMID 15958425.
16. ↑   (англ.) USAID. "Climate Change Adaptation in Tanzania" (PDF). *USAID*. Архівавана з арыгінала (PDF) 31 снежня 2021. Праверана 16 чэрвеня 2022.
17. ↑   (англ.) Pardoe, Joanna; Conway, Declan; Namaganda, Emilinah; Vincent, Katharine; Dougill, Andrew J.; Kashaigili, Japhet J. (9 жніўня 2018). "Climate change and the water–energy–food nexus: insights from policy and practice in Tanzania". *Climate Policy*. **18** (7): 863–877. doi:10.1080/14693062.2017.1386082. ISSN 1469-3062.
18. ↑   (англ.) United Republic of Tanzania | UNDP Climate Change Adaptation **(нявызн.)**. *www.adaptation-undp.org*. Архівавана з першакрыніцы 8 жніўня 2019. Праверана 8 жніўня 2019.
19. ↑   (англ.) *United Republic of Tanzania*. Tanzania Intended Nationally Determined Contributions **(нявызн.)** (27 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 31 траўня 2021. Праверана 16 чэрвеня 2022.

| Краіны Афрыкі: Змена клімату |
| --- |
| 
Алжыр ·  Ангола ·  Батсвана ·  Бенін ·  Буркіна-Фасо ·  Бурундзі ·  Габон ·  Гамбія ·  Гана ·  Гвінея ·  Гвінея-Бісау ·  Джыбуці ·  Егіпет¹ ·  Замбія ·  Зімбабвэ ·  Каба-Вердэ ·  Камерун ·  Каморы ·  Кенія ·  Дэмакратычная Рэспубліка Конга ·  Рэспубліка Конга ·  Кот-д’Івуар ·  Лесота ·  Ліберыя ·  Лівія ·  Мадагаскар ·  Мазамбік ·  Малаві ·  Малі ·  Марока ·  Маўрыкій ·  Маўрытанія ·  Намібія ·  Нігер ·  Нігерыя ·  ПАР ·  Паўднёвы Судан ·  Руанда ·  Самалі ·  Сан-Тамэ і Прынсіпі ·  Сейшэльскія Астравы ·  Сенегал ·  Судан ·  Сьера-Леонэ ·  Танзанія ·  Тога ·  Туніс ·  Уганда ·  Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка ·  Чад ·  Экватарыяльная Гвінея ·  Эрытрэя ·  Эсваціні ·  Эфіопія
 |
| 
Азорскія астравы ·  Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне ·  в. Узнясення ·  Канарскія а-вы ·  Мадэйра ·  Маёта ·  Мелілья ·  Рэюньён ·  в. Святой Алены ·  Сеўта ·  а-вы Трыстан-да-Кунья ·  Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі
 |
| 
Сахарская Арабская Дэмакратычная Рэспубліка ·  Самаліленд
 |
| ¹ Часткова ў Азіі |