**«Мадонна ў скалах»** (італ.: La Vergine delle rocce) — назва дзвюх карцін Леанарда да Вінчы, якія практычна не адрозніваюцца па кампазіцыі. Адна з іх выстаўлена ў Луўры, а іншая ў Лонданскай Нацыянальнай галерэі.

Варыянты
--------

Версія, якая захоўваецца ў Луўры, была напісана паміж 1483—86 гг. ці нават раней. Яна на 8 см вышэйшая за лонданскую версію. Першае згадванне пра гэту карціну адносіцца ў 1625 годзе, тады яна знаходзілася ў французскай каралеўскай калекцыі.

«Мадонна ў скалах», Лонданская Нацыянальная галерэя
Практычна ідэнтычная першай лонданская карціна напісана пазней, але да 1508 года. Лічыцца, што над некаторымі яе часткамі працавалі браты дэ Прэдзі (de Predis). Яна пісалася для капэлы ў царквы Сан Франчэска Грандэ ў Мілане. Царква прадала яе хутчэй за ўсё ў 1781 годзе (дакладна раней за 1785 год) мастаку Гэвіну Гамільтану, які і прывёз яе ў Англію. Пасля знаходжання ў некалькіх зборах «Мадонна ў скалах» была набыта Нацыянальнай галерэяй у 1880 годзе. У чэрвені 2005 года пры дапамозе інфрачырвонага даследавання была выяўлена карціна, зверху якой напісана «Мадонна ў скалах». Меркавана там была намалявана ўкленчаная жанчына, якая ў адной руцэ трымала дзіця, а іншую выцягнула. Некаторыя даследчыкі лічаць, што першапачаткова Леанарда планаваў напісаць пакланенне немаўлю Ісусу. Рэнтгенаўскае і інфрачырвонае даследаванні выявілі таксама шмат іншых аўтарскіх паправак да карціны.

Кампазіцыя і стыль
------------------

На карціне намалявана ўкленчаная Дзева Марыя, якая па-апякунску паклала руку на галаву Іаана Хрысціцеля. Справа ангел прытрымлівае немаўля Ісуса, які падняў руку ў жэсце блаславення. Уся сцэна напоўнена пяшчотай і спакоем, што вельмі кантрастуе з пейзажным фонам, які адлюстроўвае стромыя скалы. Гэты фон і даў назву ўсёй карціне «Мадонна ў скалах». Кампазіцыя твора пабудавана ў выглядзе піраміды. Леанарда перадае глыбіню прасторы не толькі з дапамогай геаметрыі, але і пасродкам распрацаванага ім прыёму сфумата, калі абрысы прадметаў памякчаюцца для акцэнтавання паветранай смугі, якая абвалаквае іх.

У культуры
----------

Карціна згадваецца ў кнізе Дэна Браўна «Код да Вінчы», дзе аўтар сцвярджае, што нібы на версіі, выстаўленай у Луўры, не Ісус багаслаўляе Іаана Хрысціцеля, а наадварот — ангел падтрымлівае Іаана, а Марыя абдымае Ісуса, які ўшаноўвае Іаана Хрысціцеля. Прадстаўнікі Луўра назвалі гэту версію «нацягнутай», а літаратурны эфект, выкліканы кнігай «Код да Вінчы», — пародыяй на гісторыю мастацтваў.

Таксама карціна згадваецца ў фантастычным апавяданні 1957 года Пола Андэрсана «Святло». Амерыканскія астранаўты, упершыню высадзіўшыся на Месяц, выяўляюць сляды чаравік, падбітых цвікамі. Ідучы па іх, адзін з астранаўтаў трапляе у кратар, напоўнены смугой блакітнаватага адцення. На скале, звернутай да Зямлі, астранаўт знаходзіць высечаную выяву крыжа. Уражаны, ён успамінае карціну «Мадонна ў скалах» з Лонданскай Нацыянальнай галерэі, з такім жа «святлом, якое ніколі не ззяла на Зямлі — халодным, бледным, неперадавальна мяккім...» і разумее, што нехта быў на Месяцы да яго.

Зноскі
------

1. 1 2  *Martin Davies.* Catalogue of the Earlier Italian Schools. — London: National Gallery Catalogues,, 1961. — ISBN 0901791296.
2. ↑  New Leonardo picture discovered // *BBC News*. — 01.07.2005.
3. ↑  Даведнік па Луўры. — Парыж: Réunion des Musées Nationaux, 2007. — ISBN 2-7118-5134-6.
4. ↑  The Da Vinci Code: A Visit to the Louvre Mixing Fiction and Fact.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мадонна ў скалах на Вікісховішчы |

* «Мадонна ў скалах» у базе даных Луўра (фр.)
* «Мадонна ў скалах» у базе даных Лонданскай нацыянальнай галерэі (англ.)
* Парыжская і лонданская версіі Архівавана 20 жніўня 2013. (англ.)
* Адрозненні версій «Мадонны ў скалах» (англ.)
* Бакавыя панэлі трыпціха (англ.)
* Дзве версіі карціны, накладзеныя адзін на аднаго

| ⛭Леанарда да Вінчы |
| --- |
| Захаваныя працы | Дабравешчанне • Святы Еранім • Пакланенне вешчуноў • Джынеўра Бенчы • Мадонна з гваздзіком • Мадонна Бенуа • Дама з гарнастаем • Партрэт музыканта • Таемная вячэра • Мадонна ў скалах • Мона Ліза • Святая Ганна • Іаан Хрысціцель |  |
| Прыпісваецца Леанарда | Хрышчэнне Хрыста • Мадонна Дрэйфуса • Прыгожая Фераньера • Мадонна Літа • Вакх |
| Згубленыя працы | Галава Медузы • Конь Леанарда • Мадонна з верацяном • Сальватор Мундзі • Леда і лебедзь • Бітва пры Ангіяры |
| Кодэксы і вынаходствы | Атлантычны кодэкс • Кодэкс аб палёце птушак • Кодэкс Трывульцыё • Вітрувіянскі чалавек |
| Вынаходствы | Робат Леанарда • Танк Леанарда • Калясцовы пісталет |
| Біяграфіі і фільмы | Жыццё Леанарда да Вінчы • Код да Вінчы |