**Блакітная крыніца** ці **Сіні калодзеж** — крыніца з самым магутным патокам ўзыходзячага тыпу на Усходне-Еўрапейскай раўніне. Гідралагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння з 1985 года.

Геаграфія
---------

Блакітная крыніца зімой
*Сіні калодзеж* размешчаны ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці, у 4 кіламетрах на поўнач ад мяжы вёскі Дубна, у 2,5 кіламетра на паўднёвы ўсход ад горада Слаўгарад.

Крыніца знаходзіцца на вышыні 136 м над узроўнем мора. Перапад вышынь складае 4—5 м. Па накіраванні руху падземных вод да іх выхаду на паверхню зямлі, крыніца з’яўляецца ўзыходзячай.

З крыніцы выцякае ручай, які з’яўляецца левым прытокам ракі Галуба (басейн ракі Сож). Яго шырыня складае 3—8 м, глыбіні — 0,5—1 м. Хуткасць плыні вады ў ручаі — каля 0,4 м/с, на вузкіх участках павялічваецца да 0,7 м/с і больш. Дно складзена пераважна пяскамі.

Апісанне
--------

Крыніца прадстаўляе сабой калодзеж, які вертыкальна сыходзіць шахтай на глыбіню 150—200 метраў. Аб’ём выходзячай вады складае 5000 кубічных метраў вады ў суткі ці 60 літраў у секунду.

Крыніца ўтварае вялікую крынічную ванну памерам 20 на 12 м з максімальнай глыбінёй 2 метры.

Выхад падземных вод размешчаны ў паўночна-заходнім куце вадаёма, уяўляе сабой вертыкальную шахту дыяметрам 1,2—1,3 м. Вада крыніцы мае блакітнавата-смарагдавы колер, паступае з глыбіні 100—200 м, дзе цыркулюе ў тоўшчы пісчага мелу.

### Вада з крыніцы

Дно крыніцы
У складзе вады адзначаецца падвышанае ўтрыманне фтору і крэмнію. Па хімічным складзе вада крыніцы ставіцца да гідракарбанатна класу кальцыевай групы. Агульная мінералізацыя (сума раствораных рэчываў) вады ў крыніцы 180,628 мг/дм³. Вада круглы год мае тэмпературу прыблізна 5 °C.

Легенды
-------

Паводле легенды племя радзімічаў было ахрышчана ў гэтай крыніцы.

Лічыцца, што да чалавека, які тройчы перайшоў Блакітную крыніцу, надоўга ніякая хворасць не прыстане, здароўе будзе добрым, а жыццё доўгім.

Зона адпачынку побач з крыніцай
Найбольш вядомая легенда пра Кацярыну і двух хлопцаў Сцяпана і Макара, запісаная вядомым магілёўскім краязнаўцам Е. Р. Раманавым у 1891 г.

У паданні фігуруе валатоўна Кацярына, за якую спаборнічаюць два волаты — Сцяпан і Марка. Кацярыне кахае Сцяпана, але ён, аднак, быў крыху слабейшы за свайго саперніка. Яны абяцае выйсці за таго, хто далей кіне валун. Марка перамагае і Кацярына, каб не жыць з некаханым, падае з камення, ператвараецца ў ваду і выходзіць з-пад зямлі за 5 вёрст ад Прапойска ў выглядзе крыніцы — гэтую крыніцу назвалі Сіні Калодзеж. Валатоўна Кацярына сустракаецца і ў іншых паданнях. Яна мае відавочныя рысы старажытнага архетыпнага жаночага боства зямлі, вады і жыцця, між тым як Сцяпан — празрыстая адсылка да вобраза Вялеса. Адсюль магчыма, што багіня, якой адпавядае пазнейшы персанаж Кацярыны, была яго жаночай парай, а ў самім паданні прасочваюцца рэшткі старажытнага міфа пра канфлікт Вялеса з іншым богам за прыхільнасць нейкага жаночага боства.

Культавае значэнне
------------------

Царква ля крыніцы
Выгляд царквы ад крыніцы
З даўніх часоў месца вакол крыніцы лічылася сакральным, і выкарыстоўвалася як капішча. З прыходам хрысціянства, гэта месца было асвечана, і як кажуць адно з першых на нашай тэрыторыі, стала уважацца святым, вада лічыцца гаючай і валодае высокімі пітным якасцямі. Побач з крыніцай пабудавана царква, дзе правяцца малебны 14 жніўня на праваслаўнае свята Макаўе  (руск.) (бел. калі побач з Блакітнай крыніцай збіраецца да 20 тысяч паломнікаў.

Флора
-----

Ліпы ля крыніцы
Вялікай біялагічнай разнастайнасцю крыніца не адрозніваецца. Значныя плошчы дна крынічнай ванны пакрытыя нітчатым багавіннем. Асобнымі курцінамі расце *Potamogeton acutifolius*. Уражвае развіццё калоній пурпуровых бактэрый, якія ўтвараюць мудрагелістыя формы.

Берагавая лінія вадаёма зарасла драўняна-хмызняковай расліннасцю (пераважна вербалозам і вольхай). Побач таксама сустракаюцца дубы, ліпы і ляшчына.

Фаўна
-----

З бесхрыбтовых у крынічнай ванне і ручаі адзначаны лічынкі ручайнікаў (*Trichoptera*) пяці відаў (*Halesus digitatus*, *Rhyacophila fasciata*, *Chaetopteryx villosa*, віды родаў *Anabolia* і *Halesus*), а таксама лічынкі аўсянікаў (*Ephemeroptera*), вадзяны вослік (*Asellus aquaticus*) і *Acilius sulcatus*.

У альтанках ля крыніцы жывуць ластаўкі, зімой можна ўбачыць дзікіх качак.

Зноскі
------

1. 1 2  Памятники природы республиканского значения. Могилёвская область (руск.)
2. 1 2 3 4 5  «Голубая криница» или «Синий колодец» Архівавана 2 чэрвеня 2017.  (руск.)
3. 1 2 3 4 5 6 7  Краткая характеристика родника «Голубая криница» Архівавана 4 чэрвеня 2017.  (руск.)
4. 1 2 3 4 5 6 7  Краткая характеристика родника «Голубая криница» Архівавана 28 лютага 2017.  (руск.)
5. 1 2  Достопримечательности Славгородского района(недаступная спасылка)  (руск.)
6. 1 2  Голубая криница(недаступная спасылка)  (руск.)
7. ↑  СВЯТЫНЯ ПРИСОЖЬЯ  (руск.)
8. ↑  Кацярына(недаступная спасылка)
9. ↑  Фатаграфіі са свята(недаступная спасылка)
10. ↑  У голубой криницы Архівавана 15 жніўня 2018.  (руск.)
11. ↑  Шлях да Блакітнай крыніцы — фотарэпараж з вандроўкі(недаступная спасылка)
12. ↑  Да Блакітнай крыніцы
13. ↑  Блакітная крынiца

Літаратура
----------

* *Кудельский.* Рассказы о воде: Белорусские криницы. — Минск, 1981

Спасылкі
--------

* Выявы крыніцы Архівавана 22 верасня 2017.
* ИСЦЕЛЯЮЩАЯ ВОДА: ЛЕГЕНДЫ И ФАКТЫ Архівавана 5 красавіка 2020.  (руск.)
* Фільм пра крыніцу(недаступная спасылка)
* Памятник природы республиканского значения «Голубая криница» Архівавана 14 снежня 2012.
* Блакітная крыніца на www.wikimapia.org
* Голубая криница под Славгородом: в очереди за исцелением  (руск.)
* Блакітная крыніца Архівавана 30 чэрвеня 2016.
* Блакітная крыніца Архівавана 29 чэрвеня 2016.
* Голубая криница — культовый источник Архівавана 4 лістапада 2012.  (руск.)

| ⛭Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Магілёўскай вобласці |
| --- |
| Батанічныя | 
* Хвоі Новабаярскія
* Дуб чарэшчаты Акцябрскі
* Дуб чарэшчаты Брыцалавіцкі
* Чыгірынскі хвойнік з удзелам экзотаў
* Бёрдаўская дуброва
* Дуброва Лютня (Мсціслаўская)
* Вепрынская дуброва
* Парк Грудзінаўка
* Дэндралагічны парк у Горках
* Парк Жылічы

 |
| Геалагічныя | 
* Агаленне Ніжнінскі роў
* Агаленне Чэрыкаў

 |
| Гідралагічныя | 
* Блакітная крыніца
* Палыкавіцкая крыніца

 |