Мучаніцтва Святога Георгія Пераможца
**Велікаму́чанік** (грэч. μεγαλόμαρτυρ, лац.: magnus martyr — даслоўна можна перакласці як «знатныя сведкі») — адзін з найбольш старажытных лікаў святых (нароўні з мучанікамі), якія шануюцца Царквой.

Гісторыя
--------

Вылучэнне падчас фарміравання агульнацаркоўнага шанавання мучанікаў асобнай катэгорыі велікамучанікаў адбылося ў выніку ўсталявання ім як асобам знатнага паходжання асабліва ўрачыстых службаў. Культ асаблівага шанавання велікамучанікаў спарадзіў узнікненне звязаных з імі народных павер'яў і шматлікіх легенд, якія ўвайшлі ў іх агіяграфію. Так, напрыклад, існуюць шматлікія версіі жыція і цудаў Георгія Пераможца, што ўжо ў канцы V стагоддзя прывяло да таго, што Рымскі Папа Геласій у сваім дэкрэце забараняе апакрыфічныя «Акты мучаніцтва святога Георгія» як ератычную фальсіфікацыю і адносіць Георгія да святых, якія больш вядомыя Богу, чым людзям.

Канчаткова падзел святых па ліках святасці сфарміраваўся толькі ў VII—VIII стст. К таму часу разуменне эпітэта «велікамучанік» на праваслаўным Усходзе трансфарміравалася: ён стаў успрымацца як знак асабліва цяжкіх мук (напр. Іаан Сачаўскі, які пацярпеў у XIV стагоддзі.). Аднак некаторыя памесныя цэрквы (у прыватнасці, Грузінская, Сербская) захавалі эпітэт «велікамучанікі» менавіта за знатнымі асобамі.

«Рудыменты» першапачатковага разумення тэрміна захаваліся ў раннехрысціянскай літаратуры (напрыклад, свяціцель Іаан Залатавуст у пахвальным слове называе велікамучаніцай антыяхійскую святую Драсіду, дачку імператара Траяна), якая ў сучасным праваслаўным царкоўным календары называецца мучаніцай.

У сучаснай праваслаўнай свядомасці паняцце «велікамучанік» звязваецца з асабліва цяжкімі і працяглымі (у параўнанні з «проста» мучанікамі) мукамі, якія святы пацярпеў за веру.

Велікамучанікі ў календары Рускай Праваслаўнай Царквы
-----------------------------------------------------

Мучаніцтва Святой Варвары
I стагоддзе
* Ірына Македонская († канец I — пачатак II стагоддзяў)

II стагоддзе
* Яўстафій Плакіда († 118)

III стагоддзе
* Меркурый Кесарыйскі († 252)
* Марына Антыяхійская (на Захадзе Маргарыта) († 275)
* Міна Катуанскі († 288)
* Пракопій († 290)
* Параскева Іканійская († III стагоддзе)

III—IV стагоддзе
* Афанасій († III—IV стагоддзе)

IV стагоддзе
Мукі Святой Параскевы агнём
* Георгій Пераможац († 303)
* Яўфімія Усехвальная († 303)
* Дзімітрый Салунскі († 304)
* Анастасія Аковазбаўляльніца († 304)
* Панцеляймон († каля 305)
* Кацярына Александрыйская († 305)
* Феадор Тыран († 306)
* Варвара Іліёпальская († 306)
* Феадор Стратылат († 320)
* Арцемій Антыяхійскі († 362)
* Мікіта Гоцкі († 372)

V стагоддзе
* Якаў Персянін († 421)

XIV стагоддзе
* Іаан Сачаўскі († каля 1330—1340)

XVII стагоддзе
* Кетэвана, царыца Кахецкая († 1624)

XVIII стагоддзе
* Хрыса (Злата) Магленская († 1795)

Зноскі
------

1. ↑  Великомученик(недаступная спасылка)
2. ↑  Георгий, святой // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
3. ↑  Официальный календарь Русской Православной Церкви. Святой великомученик Иоанн Новый, Сочавский Архівавана 4 сакавіка 2016.
4. 1 2  **Игум. Андроник (Трубачёв)*.* Великомученики // Православная энциклопедия. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2004. — Т. VII. — С. 515-516. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2.
5. ↑  Официальный календарь Русской Православной Церкви. Святая мученица Дросида Архівавана 4 сакавіка 2016.
6. ↑  Великомученик и великомученица // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* Великомученик и великомученица // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

| ⛭Лікі святасці ў праваслаўі |
| --- |
| Апостал ·  Бяссрэбранік ·  Дабраверны ·  Блажэнны ·  Богаайцец ·  Велікамучанік ·  Вызнаўца ·  Мучанік ·  Праведны ·  Праайцец ·  Прападобнамучанік ·  Прападобны ·  Прападобнавызнаўца ·  Прарок ·  Роўнаапостальны ·  Свяціцель ·  Свяшчэннавызнаўца ·  Свяшчэннамучанік ·  Пакутнік ·  Цудатворац ·  Юродзівы |