**Зялёныя водарасці** (*Chlorophyta*) — аддзел ніжэйшых раслін.

Батанічнае апісанне
-------------------

Адна- і шматклетачныя, каланіяльныя, цэнабіяльныя арганізмы рознай марфалагічнай структуры цела (акрамя амебоіднай), памерам ад 1 мкм да дзесяткаў сантыметраў. Колер зялёны (хларафіл пераважае над жоўтымі пігментамі — карацінамі і ксантафіламі), рэдка бясколерныя арганізмы. Клеткі з цэлюлознай, цэлюлозна-пекцінавай ці пекцінавай абалонкай, адна- або шмат’ядравыя. Хларапластаў адзін ці некалькі, восевыя ці пасценныя, розный формы. Запасныя рэчывы — крухмал і зрэдку алей.

Пашырэнне
---------

Пашыраны на ўсіх кантынентах і ў морах; трапляюцца ў вадаёмах, глебе, на скалах і сценах, кары дрэў, поўсці млекакормячых. У якасці эндасімбіёнтаў жывуць у клетках прасцейшых, губак, гідраў (зоахларэла). Планктонныя і бентасныя арганізмы, ёсць эпіфіты на раслінах і жывёлах, сімбіёнты з іншымі арганізмамі (напрыклад, лішайнікамі).

На Беларусі 140 родаў, каля 650 відаў; найбольш пашыраныя роды: аацысціс (*Oocystis*), анкістрадэсмус (*Ankistrodesmus*), вольвакс (*Volvox*), гідрадыкцыён (*Hydrodictyon*), дэсмідыум (*Desmidium* ), зігнема (*Zygnema*), кладофара (*Cladophora*), кластэрыум (*Closterium*), лагерхеймія (*Lagerheimia*), мужоцыя (*Mougeotia*), пандарына (*Pandorina*), спірагіра (*Spirogyra*), сцэнедэсмус (*Scenedesmus*), тэтраэдран (*Tetraedran*), улотрыкс (*Ulothrix*), хламідамонас (*Chlamydomonas*), хларэла (*Chlorella*), цэластрум (*Coelastrum*), эўдарына (*Eudarina*) і іншыя.

Размнажэнне
-----------

Размнажэнне вегетатыўнае, бясполае (заа-, апланаспорамі або акінетамі), полавае (ізагамія, гетэрагамія, голагамія, аагамія і кан’югацыя). У рухомых зялёных водарасцей ёсць вочка, 2—4 і больш жгуцікаў.

Класіфікацыя
------------

Паводле базы даных AlgaeBase  (англ.) (бел. аддзел ахоплівае наступныя класы:

* Chlorodendrophyceae Massjuk, 2006
* Chlorophyceae Wille, 1884
* Mamiellophyceae Marin et Melkonian, 2010
* Nephrophyceae Caval.-Sm. 1993
* Pedinophyceae Moestrup, 1991
* Trebouxiophyceae Friedl, 1995
* Ulvophyceae K.R. Mattox et K.D. Stewart, 1978

Паводле іншых класіфікацый могуць вылучацца такія класы, як вальвоксавыя (*Volvocales*), кан’югаты (*Conjugatophyceae*), сіфонавыя водарасці (*Bryopsidales*), пратакокавыя (*Protococcophyceae*), улотрыксавыя (*Ulothrichales*); каля 400 родаў, да 20 тысяч відаў.

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

У складзе планктону выклікаюць «цвіценне» вады. Некаторыя (напр. ульва) ядомыя. Актыўныя фотасінтэтыкі і ўдзельнікі самаачышчэння вады, аб’екты даследаванняў як крыніцы харчовай біямасы ў замкнёных экалагічных сістэмах (напр. хларэла (*Chlorella*) і сцэнедэсмус (*Scenedesmus*)).

Зялёныя водарасці — найбольш верагодныя папярэднікі наземных раслін.

Гл. таксама
-----------

* Плеўракок
* Аацыстыдыум авальны

Літаратура
----------

* Мельнікаў С. Зялёныя водарасці // БЭ ў 18 т. Т. 7. Мн. 1998.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777563530 |

1. ↑  Taxonomy Browser. Phylum: *Chlorophyta* (англ.). *AlgaeBase*.(Праверана 20 лютага 2028).