Т і О карта з указаннем падзелу частак свету паміж трыма сынамі Ноя
**Orbis terrae** (лац.: «шар Зямлі») — тып сярэдневяковай карты свету, на якой вядомы свет намаляваны ў выглядзе кола, паводле вучэнняў Ісідара Севільскага і Беата з Льебаны. Ён падзялены на тры часткі — Еўропу, Афрыку і Азію, прычым апошняя прыблізна роўная па велічыні двум іншым. Еўропу ад Афрыкі аддзяляе Міжземнае мора, Афрыку ад Азіі — Чырвонае мора або рака Ніл, Еўропу ад Азіі — Эгейскае мора, Басфор або рэкі Тыгр і Еўфрат. У сукупнасці ўсе гэтыя вадаёмы ўтвараюць літару Т. Адсюль другая назва гэтага тыпу карты — **карта Т і О** (О — сусветны акіян, які абмывае айкумену). У цэнтр такой карты, як правіла, знаходзілася Святая зямля і Іерусалім — «пуп Зямлі» (*ombilicum mundi*) і арэна найвялікшых падзей сусветнай гісторыі, апісаных у Бібліі.

Ранняе Сярэднявечча
-------------------

Карты ў выглядзе Т і О адлюстроўваюць старазапаветную традыцыю трохчастковага падзелу свету паміж сынамі Ноя — Сімам, Хамам і Яфетам. Упершыню такая карта была створана ў VIII стагоддзі  манахам Беатусам з Льебаны як ілюстрацыя да 12-томнага «Каментарыя да Апакаліпсіса» на аснове схемы, выкладзенай Ісідарам Севільскім, архібіскупам севільскім, у кнізе «Этымалогія» ў пачатку VII ст.

Варыянты
--------

На аснове тэорыі падзелу свету на тры часткі былі створаны і іншыя сярэдневяковыя карты, як напрыклад Херэфардская карта ці карта *Свет — трыліснік* 1581 года, складзеная Генрыхам Бантынгам (1545—1606), адна з так званых «дзіўных карт». Карта ўпершыню была апублікавана ў кнізе «Itinerarium Sacrae Scipturae» — даведніку па Святой Зямлі.

Да гэтага часу еўрапейцы ведалі, што карты Т і О не адпавядаюць рэчаіснасці, і праца Бантынга ўяўляе сабой гульню паміж рэальнасцю і міфічнымі ўяўленнямі.
Гэта карта ў прыватнасці, уяўляе сабой даніну роднаму гораду Бантынга — Гановеру, паколькі тэкст над картай абвяшчае: «Die ganze Welt in einem Kleberblatt welches ist der Stadt Hannover meines lieben Vaterlandes Wapen» («Цэлы свет у трылісніку, які з'яўляецца гербам Гановера, маёй дарагой Айчыны»).

Гл. таксама
-----------

* Mappa mundi

Заўвагі
-------

1. ↑  Карта. Энциклопедия культур

| ⛭Знакамітыя карты і глобусы |
| --- |
| Старажытны свет |  Турынская папірусная карта ·   Вавілонская карта свету ·   Карта Пталамея ·   Пейтынгерава табліца ·   Мадабская карта ·   Хрысціянская тапаграфія |  |
| Сярэднявечча(Mappa mundi, партуланы) |  Карта Т-О ·   Меравінгская карта ·   Беатава карта ·   Карта Ражэра ·   Херэфардская карта ·   Эбсторфская карта ·   Карты Далорта ·   Каталонскі атлас ·   Карта Піцыгана ·   Карта дэ Вірга ·   Карта Б'янка ·   Карта фра Маўра ·   Карта Вінланда |
| Вялікія геаграфічныяадкрыцці |  Карта Хуана дэ ла Коса ·   Планісфера Канціна ·   Карта дэ Каверы ·   Карта Вальдземюлера ·   Карта П'етра Копа ·   Карта Піры-рэіса ·   Атлас Мілера |
| Новы час |  Carta Marina ·   Leo Belgicus ·  Maris Pacifici ·   Вялікі Чарцёж ·   Карта Касіні
 Меркатаравы карты ·  Атлас Артэлія  ·   Касмаграфія Блау ·   План Цюрго |
| Далёкаўсходнія карты |  Вялікая карта дынастыі Мін ·   Каніда ·   Карта Маа Куня ·   Карта Матэа Рычы  |
| Глобусы |  Зямны яблык ·   Ягелонскі глобус ·   Глобус Іагана Шонера ·   Готарпскі глобус ·   Глобус Блау |