**Ныжанковычы** ці **Ніжанковічы** (укр.: Нижанковичі) — пасёлак гарадскога тыпу ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны на беразе ракі Вяр, за 35 км на паўночны захад ад раённага цэнтра і за 110 на захад ад Львова каля самой польскай мяжы.

Гісторыя
--------

Першыя згадкі пра Краснаполь (цяпер Ніжанковічы) адбываюцца ў 1377—1378 гг. У 1408 г. (па іншых крыніцах у 1448 г.) горад атрымлівае магдэбургскае права, а ў 1431 г. кароль Ягайла надае яму польскае права мясцовага самакіравання. У 1448 г. тут з’яўляецца мясцовая рымска-каталіцкая парафія. У 1461 г. ужо быў узведзены рымска-каталіцкі касцёл. Прыкладна ў 1498 і 1502 гг. а таксама ў 1524 г. Ніжанковічы спазнаюць татарскіх нападаў.

У XVI ст. горад славіўся вытворчасцю піва і мёду, у XVII ст. — палотнаў. У 1601 г. горад абрабаваў пярэмышльскі стараста Іван-Томаш Драгаёўскі, у 1607 — Ян Шчасны Гербурт. З 1602 г. з’яўляюцца першыя згадкі аб мясцовых габрэях, якія пасяляюцца ў горадзе. Затым Ніжанковічы зноў падвяргаюцца татарскім нападам — у 1620, 1621, 1624 і 1626 гг. з-за чаго горад некалькі разоў гарэў. У 1647 г. ён атрымлівае права валодаць складам вінаў. 1657 г. горад разбурыў Дзьёрдзь Ракацы. У 1759 г. узведзена ратуша. У другой палове XVIII ст. у Ніжанковічах з’яўляецца незалежная габрэйская гміна (абшчына).

Ад 1772 г. горад уваходзіць у склад Аўстрыі як тэрыторыя Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі і трапляе ў Пярэмышльскі павет. Ніжанковічы былі рэзідэнцыяй грэка-каталіцкага дэканата. У 1785 г. у горадзе было 590 грэка-каталікоў, 361 Рыма-каталік і 50 габрэяў.

У 1793 г. імператар Франц II пацвердзіў для Ніжанковічаў права вольнага каралеўскага горада, а таксама зацвердзіў герб з выявай аленя натуральнага колеру, які стаіць паміж двума залатымі васьмікутнымі зоркамі на блакітным фоне.

У 1840 г. уладальнікамі Ніжанковіч сталі Канецпольскія, пасля іх Кміты, затым Пясецкія.

Ад 1872 г. праз Ніжанковічы пракладзена важная чыгунка, якая злучала Львоў з Будапештам, — так званая першая венгерска-галіцкая чыгунка. У горадзе пабудавана аднайменная чыгуначная станцыя. У 1880 г. у Ніжанковічах пражывае 1646 чалавек, а ў бліжэйшым паселішчы Выгадаў (пасля — частка горада) — 106 чалавек. Сярод іх 467 рыма-каталікоў, 642 грэка-каталікоў, 643 габрэяў і іншых. У тым жа годзе горад знішчае буйны пажар.

Ніжанковічы і наваколле былі арэнай бітваў I Сусветнай вайны, а таксама ўкраінска-польскай вайны 1918—1919 гг. Падчас той вайны польскія войскі, якія надыходзілі на Ніжанковічы, абышлі горад з паўднёва-заходняга краю і выйшлі ў раён паблізу вёскі Падмосцічы, праз што ўкраінскае войска было вымушана адступіць на Дабромыль. У баях за Ніжанковічы з 11 па 16 снежня 1918 г. загінулі 13 польскіх воінаў (колькасць загінулых з украінскага боку невядомая).

У горадзе ў 1921 г. пражывала 1865 чалавек, з іх 408 габрэяў. Хоць Ніжанковічы ў 1934 г. і страцілі гарадское права, але былі цэнтрам гміны Пярэмышльскага павета Львоўскага ваяводства, якая складалася з адзінага населенага пункта.

У міжваенныя гады тут існавалі мясцовая адміністрацыя, суд, аддзел паліцыі, аптэка, сямігадовая школа. Працавалі два вадзяныя млыны братоў Якуба і Севярына Смішкевічаў, паравы млын Айзнера, ён жа быў уладальнікам лесапільні, якая экспартавала паркет у Еўропу; цаглярня Бляўштайна вырабляла чарапіцу, а Жукоўскага — цэментавую чарапіцу, цымбрыні, бетонныя масткі.

Пасля польскай кампаніі 1939 г. Ніжанковічы апынуліся ў частцы Польшчы, акупаванай СССР. Ад 4 снежня 1939 г. яны знаходзіліся ў складзе УССР, у Драгобыцкай вобласці. 27 чэрвеня 1941 г. Ніжанковічы пакінулі савецкія войскі, горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. Ад 3 лістапада 1941 г. Ніжанковічы былі ў складзе Пярэмышльскага павета Кракаўскага дыстрыкта Генерал-губернатарства Трэцяга рэйху. Пасля захопу горада немцы стварылі ў ім гета для габрэйскага насельніцтва, якое ліквідавалі ў канцы ліпеня і пачатку жніўня 1942 г.

Пасля II Сусветнай вайны Ніжанковічы зноў у складзе УССР — спачатку ў Драгобыцкай вобласці, пазней у Львоўскай вобласці. У 1945—1959 гг. яны былі цэнтрам Ніжанковіцкага раёна. З савецкіх часоў да Ніжанковічаў далучана сяло Забалотцы — цяперашняя частка мястэчка, размешчаная на поўнач ад ракі Залессе. З пачатку 1960-х гг. тут існаваў чыгуначны пункт перасячэння мяжы для цягнікоў, якія ішлі ў бок Польшчы. Дагэтуль плануецца адкрыццё аўтамабільнага пункта перасячэння мяжы Мальговічы-Ніжанковічы.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»

| ⛭ Населеныя пункты Старасамбірскага раёна |
| --- |
| Гарады | Дабромыль ·  **Стары Самбір** ·  Хырыў |  |
| Пгт | Ныжанковычы ·  Стара Сіль |
| Вёскі | Бабына ·  Балозіў ·  Банэвычы ·  Баршэвычы ·  Бачына ·  Білычы ·  Букава ·  Буньковычы ·  Бусовыска ·  Быбло ·  Былычы ·  Бэрэзіў ·  Валашынава ·  Вілюнычы ·  Воля ·  Выціў ·  Вэлыка Валасянка ·  Вэлыка Лінына ·  Вэлыка Сушыця ·  Вэлыкасілля ·  Вэлыкэ ·  Вэрхні Лужок ·  Галавэцка ·  Галіўка ·  Гарадовычы ·  Гарадыска ·  Гваздэць ·  Глыбока ·  Грабіўныця ·  Грозёва ·  Грушатычы ·  Губычы ·  Гуманэць ·  Дністрык ·  Драздовычы ·  Дэшычы ·  Завадка ·  Заратовычы ·  Зарычча ·  Засадкы ·  Іваніў ·  Камаравычы ·  Катына ·  Княжпіль ·  Кобла ·  Коніў ·  Крапыўнык ·  Лапушанка-Хомына ·  Лапушныця ·  Лаўрыў ·  Лібухава ·  Лютавыска ·  Марозавычы ·  Мігава ·  Міжэнэць ·  Мурованэ ·  Мшанэць ·  Навэ Міста ·  Надыбы ·  Ныжня Воўча ·  Нэдзільна ·  П’ятныця ·  Паляна (Слахыніўскі сельсавет) ·  Паляна (Тэрнаўскі сельсавет) ·  Пасада-Наваміска ·  Паўліўка ·  Пацік ·  Пацьковычы ·  Підмостычы ·  Плоскэ ·  Пэрэдзільныця ·  Ражэвэ ·  Райнава ·  Ракава ·  Расохы ·  Рып’яна ·  Сазань ·  Салянуватка ·  Саначаны ·  Сасніўка ·  Скэліўка ·  Слахыні ·  Слыўныця ·  Смэрэчка ·  Спас ·  Стара Рапа ·  Старава ·  Старанэвычы ·  Страшэвычы ·  Стрылкы ·  Стрыльбычы ·  Сусідовычы ·  Сушыця ·  Таварна ·  Тапільныця ·  Таргановычы ·  Тарнаўка ·  Тарчыновычы ·  Твары ·  Трушэвычы ·  Тур’е ·  Тысовыця ·  Тыха ·  Тэрла ·  Тэрнава ·  Тэршыў ·  Чаплі ·  Чыжкы ·  Шумына ·  Ясэныця-Замкава |

| Львоўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Драгобыцкі
* Золачыўскі
* Львоўскі
* Самбірскі
* Стрыйскі
* Чэрванаградскі
* Яварыўскі

 |  |
| Гарады | 
* Барыслаў
* Бібрка
* Броды
* Буск
* Бэлз
* Вынныкы
* Вэлыкі Мосты
* Гарадок
* Глыняны
* Дабромыль
* Драгобыч
* Дубляны
* Жыдачыў
* Жоўква
* Золачыў
* Камарна
* Кам’янка-Бузька
* **Львоў**
* Мастыска
* Моршын
* Мыкалаіў
* Наваяварыўск
* Новы Калыніў
* Новы Раздзіл
* Пустомыты
* Пэрэмышляны
* Рава-Руская
* Радэхіў
* Рудкы
* Сакаль
* Самбар
* Сасніўка
* Сколэ
* Стары Самбір
* Стрый
* Стэбнык
* Судова Вышня
* Трускавец
* Турка
* Угніў
* Ходарыў
* Хырыў
* Чэрванаград
* Яварыў

 |
| Пасёлкі гарадскога тыпу | 
* Алэска
* Борыня
* Брухавычы
* Вэлыкы Любінь
* Вэрхне Сынявыднэ
* Гірнык
* Гніздычыў
* Дабратвір
* Дашава
* Дубляны
* Жвырка
* Жураўнэ
* Запыціў
* Івана-Франковэ
* Кракавэць
* Краснэ
* Кулыкіў
* Лапатын
* Магэрыў
* Мэдэнічы
* Новы Стрылышча
* Новы Ярычыў
* Ныжанковычы
* Нэмырыў
* Підбуж
* Підкамінь
* Памараны
* Раздзіл
* Рудна
* Слаўскэ
* Стара Сіль
* Східныця
* Шкло
* Шчырэць

 |