Тытульная старонка копіі, якая захоўваецца ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі
**«Atlas Coelestis»** — атлас зорнага неба, заснаваны на назіраннях Першага каралеўскага астранома Джона Флемсціда, выдадзены ў 1729 годзе, ужо пасля яго смерці.

«Атлас» мае самы вялікі фармат з усіх выдадзеных да таго часу і ўключае 26 карт асноўных сузор’яў, бачных з Грынвіча, з малюнкамі ў стылі ракако аўтарства Джэймса Торнхіла. У ім таксама прыведзены дзве планісферы, створаныя Абрахамам Шарпам.

Гісторыя
--------

Да з’яўлення дадзенага атласа ў Брытаніі існаваў апублікаваны ў 1725 годзе каталог «Stellarum inerrantium Catalogus Britannicus» (або проста «British Catalogue» — «Брытанскі каталог») на 2919 зорак.

Адной з асноўных мэт новага выдання «Атласа» было жаданне Джона Флемсціда змяніць відарыс сузор’яў, прыняты Ёганам Баерам у яго «Уранаметрыі» (1603 год). Баер размясціў выявы сузор’яў у выглядзе знізу (а не спераду, як гэта вялося з часоў Пталамея), што пераварочвала зорнае неба і стварала залішнюю блытаніну пры выкарыстанні.

«Atlas Coelestis» быў выдадзены толькі праз дзесяць гадоў пасля смерці Флемсціда яго ўдавой, пры дапамозе Джозефа Кроствэйта (*Joseph Crosthwait*) і Абрахама Шарпа, стаўшы першым такім выданнем, заснаваным на тэлескапічных назіраннях.

* «Atlas Coelestis» Джона Флемсціда (2-е выд. 1753).«Atlas Coelestis» Джона Флемсціда (2-е выд. 1753).
* Арыён у «Atlas Coelestis» Флемсціда.Арыён у «Atlas Coelestis» Флемсціда.
* Арыён ва «Уранаметрыі» Баера.Арыён ва «Уранаметрыі» Баера.

Публікацыя мела поспех, стаўшы асноўным аб’ектам спасылак прафесійных астраномаў на бліжэйшы стагоддзе. Аднак, працу крытыкавалі па трох пунктах: цана была высокая, памер вялікі (што рабіла выкарыстанне нязручным), і мастацкае якасць была невысокай (асабліва крытыкавалі ілюстрацыі Торнхіла, у прыватнасці, відарыс Вадаліва). Гэта прывяло Джона Бевіса да спробы палепшыць атлас; ў 1745 годзе ён выдаў *Uranographia Britannica* — меншых памераў, з унесенымі ўдакладненнямі і больш мастацкімі малюнкамі. Аднак праца не была выдадзена афіцыйна, і на бягучы момант вядома ўсяго 16 яе копій.

У выніку, пасля дадатковых даследаванняў, зробленых у 1690-х, французскі інжынер Нікалас Фарцін (*Nicolas Fortin*) у 1770-х пад кантролем астраномаў Ле Маніера (*Pierre Charles Le Monnier*) і Шарля Месье з Французскай акадэміі навук, праца была абноўлена. Новая версія, названая *Atlas Fortin-Flamsteed*, была у тры разы менш арыгінала, але захавала тую ж структуру табліц. Акрамя таго, было праведзена мастацкае рэтушаванне шэрагу ілюстрацый — у прыватнасці, Андрамэды, Дзевы і Вадалея. Назвы сузор’яў былі дадзены на французскай мове; акрамя таго, былі дададзены некаторыя туманнасці, адкрытыя пасля смерці Флемсціда. У 1795 годзе была апублікавана яшчэ адна абноўленая версія, з дапоўненай колькасцю туманнасцяў.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Atlas Coelestis на Вікісховішчы |

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Davide Neri*. John Flamsteed, Atlas coelestis **(нявызн.)**. Праверана 8 мая 2011.
2. 1 2 3 4 5  *Giangi Caglieris*. On-line Flamsteed - Fortin Atlas Celeste - 1776 **(нявызн.)** (2002). Праверана 8 мая 2011.
3. ↑  *Michael Oates*. Atlas Celeste **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (17 лютага 2007). Архівавана з першакрыніцы 2 красавіка 2012. Праверана 8 мая 2011.