**Во́дзьга** — рака ў Беларусі, у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Свольна (басейн Заходняй Дзвіны).

Назва
-----

Назва балцкага паходжання. Адпачатная балцкая форма тыпу \**Vadagà*.

Корань \**Vad-* адносіцца да старабалцкай гідранімічнай асновы *Vad- : Ved- : Ud-*.

Да балцкага \**vad- / ud*- «вада». Ад яго з устаўным *-n-* літоўскае *vanduo*, прускае *(w)undan, unds*.

Без устаўнога *-n-* у гідронімах (у аднаасноўных тыпу літоўскага гідроніма *Vadagà / Vedegà*, сожскага Удага, у двухасноўных тыпу прускага *Asege-wad* «Яршовае возера», яцвяжскага Ясельда), таксама на моўнай перыферыі: латышскае *vada* «поплаў», літоўскае *vadė, vadaksnis* «месца, якое залівае вада» (адсунулася, каб саступіць вытворным ад *vesti* «весці»: *vadas* «правадыр», *vada* «нагода; кіраванне»).

Далей да індаеўрапейскага «воднага» кораня *\*aṷed- : aud- : ūd-*, якое ад *\*aṷ(e)-* «апырскваць, увільгатняць, цячы».

Такі ж пераход \**Vad- > Вод-* у назве дняпроўскай ракі Водса (< \**Vad(u)sa*).

Назва Водзьга ўтвораная з дапамогай пашыральніка *-g-*, які добра вядомы ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: напрыклад, *ežys* «вожык» (этымалагічна «калючы») — *ežegys* «ёрш („калючая" рыба)». Гэты пашыральнік у балцкіх назвах верхнедняпроўскіх рэк Рыдага (< \**Rūdaga*) «Рудая (рака)», Лапуга «Лісіная (рака)».

Назва значыць «Плыткая (рака)».

Водаапісанне
------------

Даўжыня ракі 20 км, плошча вадазбору 60 км². Пачынаецца за 0,2 км у напрамку на паўднёвы захад ад былой вёскі Маскалёнкі. Упадае ў Свольну прыкладна за 0,8 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Пользіна 2. Вадазбор у паўночна-заходняй частцы Полацкай нізіны. Рэчышча Водзьгі ў верхнім цячэнні каналізаванае на працягу прыкладна 6 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні складае 1,1 м/км. Рака прымае сцёк ручаёў і меліярацыйных каналаў.

Каля ракі населеныя пункты Стараселле, Каханавічы, Казлоўшчына, Мядзведскія.

Заўвагі
-------

1. ↑  *K. Būga.* Jotvingių žemės upių vardų galūnė -da. // Tauta ir žodis. — 1923. — Т. 1. — С. 100.
2. ↑  K. Karulis. Latviešu etimolog̓ijas vārdnīca. Rīga, 2001. C. 1083—1084.
3. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 78—81.
4. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 180.
5. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 102—105.
6. ↑  S. Ambrazas. Daiktavardžių darybos raida II. Vilnius, 2000. С. 185—187.
7. ↑  *Топоров В. Н. Трубачев О. Н.* Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. — М. 1962. — С. 157.
8. ↑  ЭПБ, 1983

Літаратура
----------

* Водзьга // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 250. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* Водзьга // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 479. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 11. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)