**Часлаў Францавіч Кудаба**, сапр. **Худаба** (літ.: Česlovas Kudaba; 25 чэрвеня 1932, в. Кабыльнік Пастаўскага павета, цяпер в. Нарач Мядзельскага раёна — 19 лютага 1993) — літоўскі географ-краязнавец, эколаг.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і беззямельнага селяніна. Адразу пасля Вялікай Айчыннай вайны скончыў прагімназію ў мястэчку Твярачус, у 1957 — Свянцянскую настаўніцкую семінарыю, у 1959 — геаграфічны факультэт Вільнюскага ўніверсітэта. Працаваў спачатку асістэнтам, затым выкладчыкам Вільнюскага ўніверсітэта. Кандыдат геаграфічных навук (1964), доктар геаграфічных навук (1972), прафесар (1974). У 1987—1990 — старшыня Фонду культуры Літвы. У 1990—1992 — дэпутат Вярхоўнага Савета Літвы, сігнатар Акта Незалежнасці.

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Літвы (1984, 1993).

Навуковая дзейнасць, публіцыстыка
---------------------------------

Даследаваў пытанні агульнай фізічнай геаграфіі, геамарфалогіі, аэракасмічнага метаду, гісторыі, геаграфіі і метадалогіі, аховы прыроды. Пад кіраўніцтвам Ч. Кудабы створаны геаграфічны атлас Літвы.

Аўтар манаграфій *«Геаграфічныя падарожжы і адкрыцці»* (1977), *«Марэнныя ўзвышшы Літвы»* (1983), навукова-папулярных краязнаўчых выданняў *«Ваколіцы Ігналіны»* (1967), *«Там, дзе цячэ Нёман»* (1970), *«Узгоркавая Жэмайція»* (1972), *«Ігналінскі край»* (1987), *«Узгоркавая Аўкштайція»* (1988), *«Нёман-Нёман»* (1989), *«Сем дарог з Варняй»* (1993), аўтар тэкстаў да кнігі-альбома *«Іду па Літве»* (1992). Кніга *«Па Віліі: падарожныя запісы»* (Мн. 1992) прысвечана Беларусі і ўключае гісторыю, этнаграфію, краявіды, культуру, літаратурнае жыццё вёсак, мястэчак і гарадоў, якія мінае р. Вілія.

Часлаў Кудаба аўтар шматлікіх артыкулаў па пытаннях культуры, прыроды і экалогіі (*«На таямнічых паваротах Нёмана»*, *«Народжаныя морам і ветрам»*, *«І дрэвы ходзяць»*, *«Прыгожая ты мая»*, *«Мяжа»*, *«Свянцяншчына»* і інш.), якія друкаваліся ў польскім двухтыднёвіку «З па-над Віліі», штоквартальным часопісе «Літва».

У калектыўным зборніку *«Наш Нёман»* (1988) змешчаны нарыс Кудабы *«Каля вытокаў крыніцы»*, у якім аўтар апавядае пра сваё дзяцінства, што прайшло на Нарачы, пра сваіх продкаў, хараство Нарачанскага краю.

Аўтар шэрагу публіцыстычных артыкулаў па пытаннях культуры, прыроды, экалогіі.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Kalvotoji Žemaitija. (Vilnius, 1972 m.);
* Kur Nemunas teka (Vilnius, 1972 m.);
* Ignalinos apylinkės (Vilnius, 1975 m.);
* Upelių pakrantėmis (10 turistinių apybraižų) (Vilnius, 1977 m.);
* Geografinės kelionės ir atradimai (Vilnius, 1980 m. 2003 m.);
* Lietuvos aukštumos (monografija, Vilnius, 1983 m.);
* Gamtos ištekliai, jų panaudojimas ir apsauga (Negyvosios gamtos ištekliai) (Vilnius, 1984 m.);
* Nerimi (Vilnius, 1985 m.);
* Kalvotoji Aukštaitija (Vilnius, 1988 m.);
* Apie Lietuvos žemę (su R. Krupicku, Vilnius, 1992 m.);
* Septyni keliai iš Varnių (Vilnius, 1993 m.);
* Lietuvos žemė (su R. Krupicku, išleista 2000 m.);
* Žemės giedra. (sudarytojas Antanas Staponkus) Vilnius, 2004 m;
* Па Віліі: падарожныя запісы / Чэслаў Кудаба. — Мінск: Полымя, 1992.

Зноскі
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 15 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Česlovas Kudaba // data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

Літаратура
----------

* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Мядзельскага раёна. — Мінск: «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1998. — С. 433—434.
* *Высоцкі А*. Кудаба Часлаў Архівавана 21 снежня 2016. // Рэгіянальная газета. — 02.07.2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12770811z · GND: 12039944X · ISNI: 0000 0001 1702 4437 · LCCN: n82062944 · NUKAT: n97033259 · SUDOC: 180322729 · VIAF: 122323548 |

 |