**Разведшкола «Сатурн»** — разведцэнтр Абвера, абверкаманды-103.

Гісторыя
--------

Арганізаваны ў жніўні 1941 г. у Пячах, у былым ваенным гарадку (6 км на поўдзень ад г. Барысава па дарозе на Мінск). Мела 2 аддзяленні: радыстаў і разведчыкаў і выпускала дыверсантаў кожныя 2-3 месяцы. Узначальваў школу капітан Юнг, затым — капітан Ганс Утгофф. Сярод выкладчыкаў школы значыліся ўнтэр-афіцэр Піч, эстонец — інструктар па радыёсправе; былы ваенны інжынер 1-га рангу Чырвонай Арміі І. І. Мацюшын — выкладчык радыёсправы; былы вайсковец пагранічных войскаў Н. П. Лонкін — выкладчык агентурнай разведкі; А. Д. Казлоў — выкладчык разведкі; былы лейтэнант Чырвонай Арміі Сімавін; былы палкоўнік Чырвонай Арміі Д. З. Шынкарэнка і іншыя.

У лютым 1942 года школа была пераведзена ў вёску Катынь каля Смаленска.

У мястэчку Печы было пакінута падрыхтоўчае аддзяленне, дзе агентура праходзіла праверку і папярэднюю падрыхтоўку, а потым накіроўвалася ў Катынь для навучання разведсправе (у красавіку 1943 г. школа была пераведзена назад у Печы). Пры залічэнні ў школу кожнаму «вучню» прысвойвалася мянушка. Катэгарычна забаранялася называць сваё прозвішча і распытваць пра гэта іншых.

Школа рыхтавала агентаў-разведчыкаў і радыстаў. У ёй адначасова навучалася каля 150 чалавек, з іх 50-60 радыстаў. Тэрмін навучання разведчыкаў складаў 1-2 месяцы, радыстаў — 2-4 месяцы.

Падрыхтаваныя агенты перакідваліся ў тыл Чырвонай Арміі па 2-3 чалавекі (адзін радыст) і ў адзіночку, галоўным чынам на цэнтральных участках фронту, а таксама ў Маскоўскую, Калінінскую, Разанскую і Тульскую вобласці. Частка агентаў мела заданне прабрацца ў Маскву і застацца там. Акрамя таго, навучаныя ў школе агенты засылаліся ў партызанскія атрады для выяўлення іх дыслакацыі і месцазнаходжання баз.

Перакідка ажыццяўлялася самалётамі з мінскага аэрадрома і пешым парадкам з населеных пунктаў Петрыкаў, Магілёў, Пінск, Лунінец.

У верасні 1943 года школа была эвакуіравана на тэрыторыю Усходняй Прусіі ў вёску Розенштейн (100 км на поўдзень ад Кенігсберга) і размясцілася ў бараках былога лагера французскіх ваеннапалонных. У снежні 1943 г. яна была перадыслакавана ў мястэчка Малет, у жніўні 1944 г. у горад Меве (65 км на поўдзень ад Данцыга), а ў пачатку 1945 года, у сувязі з надыходам Чырвонай Арміі — у горад Бісмарк, дзе ў красавіку 1945 года была расфарміравана. Частка асабовага складу школы сышла ў горад Арэнбург (на р. Эльбе), а некаторыя агенты, пераапрануўшыся ў цывільнае адзенне, перайшлі на тэрыторыю, занятую савецкімі войскамі.

Апісанню дзейнасці школы «Сатурн» прысвечана мастацкае апавяданне І. С. Барысава «„Сатурн" на далоні», дзе прыводзяцца некаторыя дадатковыя падрабязнасці пра школу. Але форма апавядання не праводзіць мяжы паміж мастацкімі элементамі і гістарычнымі фактамі.

Самым вядомым разведчыкам і двайным агентам каманды стаў А. І. Казлоў.

Зноскі
------

1. ↑  Паводле дадзеных: Помощнику начальника центрального штаба партизанского движения майору госбезопасности тов. Формашеву (секретно) Архівавана 2 лютага 2016. РГАСПИ. Ф. 69. ОП. 1. Д. 862. Л. 78-82 (Об.) цыт. па: Попов А. Ю. Диверсанты Сталина, приложение
2. ↑  Разведывательно-диверсионные школы фашистской Германии Архівавана 17 снежня 2016. Александр ОКОРОКОВ, доктор исторических наук // Чекист.ru
3. ↑  Борисов И. С. «Сатурн» на ладони: о разведке и разведчиках — Мн.: Беларусь, 1994—270 с. сс. 28, 68

Спасылкі
--------

### Кнігі

* Борисов И. С. «Сатурн» на ладони: о разведке и разведчиках — Мн.: Беларусь, 1994—270 с.
* Ардаматский В. И. «Сатурн» почти не виден" (1963)

### Фільмы

* Спутники «Сатурна» (Док. Фильм, Россия, 2002)