**Нясві́ская Бі́блія** або **Бі́блія Сымо́на Бу́днага** — пераклад на польскую мову ўсяе Бібліі, выкананы біблеістам і вучоным Сымонам Будным для выкарыстання ў набажэнствах Польскімі братамі. Перакладзеная ў Нясвіжы і надрукаваная ў Заслаўі або Уздзе ў 1572 годзе Мацеем Кавячынскім. Пераклад здзейснены з арыгінальных моў.

Сымон Будны, якога называюць «найвыдатнейшым гебраістам XVI стагоддзя», быў прыхільнікам даслоўнага перакладу Святога Пісання, таму меў шмат заўвагаў да выдадзенай у 1563 годзе польскімі кальвіністамі Берасцейскае Бібліі. Лічыў, што ў яе ўведзеныя перайначаныя фармулёўкі, якія датычаць Ісуса (на думку арыяніна Буднага, Хрыстос быў усяго толькі дасканалым чалавекам, а не Богам) і тое, што іхняя Біблія і так была перакладам з французскім і лацінскіх перакладаў, а не з арыгінальных тэкстаў.

Аркуш Нясвіжскай Бібліі 1572 года (фрагмент Кнігі Выхаду, 20 раздзел — Дзесяць запаведзяў) з вылучаным імем Іегова.
Аркуш Новага Запавету Сымона Буднага 1574 года (фрагмент Евангелля паводле Мацвея, 4 раздзел — спакушэнне Ісуса) з вылучаным імем Бога Іегова.
Польскія браты, якія ўсё далей аддаляліся ад кальвіністаў, замовілі Буднаму і яго супрацоўнікам «выпраўленне» тэксту Брэсцкае Бібліі і прыняцце яго заўвагаў. Аднак Будны заняўся ўласным перакладам яўрэйскага і грэчаскага арыгіналаў і апокрыфаў. Асноўную частку перакладу здзейсніў ён сам, нягледзячы на саслабелы зрок і процістаянне з боку нясвіжскіх Радзівілаў (якія вярнуліся ў каталіцтва). Каб захаваць даслоўнасць і ў той жа час дайсці да польскага чытача, Будны ўвёў некалькі гебраізмаў (напрыклад, транскрыпцыю імёнаў замест традыцыйных адпаведнікаў) і неалагізмаў (напрыклад, упершыню выкарыстаў такія словы, як «раздзел», «намёт» і да т. п. якія цвёрда замацаваліся ў польскай мове). Ва ўсім Старым Запавеце Будны перад іменем Бога ўвёў тэтраграму ў форме «Іегова». Дадаткова прыбраў усе згадкі пра боскую сутнасць Ісуса, палічыўшы іх пазнейшымі дадаткамі (у некаторых месцах пазней вярнуў). Даслоўнасць перакладу і агульная антыпатыя да «арыянаў» сталі вынікам таго, што Нясвіжская Біблія выкарыстоўвалася амаль выключна толькі Польскімі братамі.

Аднак выдаўцы Нясвіжскай Бібліі без згоды Сымона Буднага правялі ў тэксце Новага Запавету пэўныя змяненні. Таму Будны, які не ўхваліў гэтых змен, выдаў новы пераклад Новага Запавету пад сваім імем у Лоску ў 1574 годзе. У ім ён 11 разоў змясціў Божае імя «Іегова» і прыбраў усе згадкі пра боскасць Ісуса.

Польскія браты ўсведамлялі, што пераклад Новага Запавету ў іхняй Бібліі недасканалы. Таму ў 1577 выдалі Новы Запавет у перакладзе Марціна Чаховіча, а ў 1606 у Ракаўскай акадэміі яшчэ і Новы Запавет у перакладзе Валентыя Шмальца.

Большасць асобнікаў Бібліі Сымона Буднага загінулі падчас Контррэфармацыі.

Зноскі
------

1. ↑  *Rajmund Pietkiewicz.* Pismo Święte w języku polskim w latach 1518—1638 (доктарская дысертацыя).
2. ↑  *Norman Davies.* Boże igrzysko Historia Polski. — Kraków: Wyd. Znak, 2010. — С. 191.
3. ↑  Мц. 1,20; 1,22; 1,23; 2,13; 2,15; 2,19; 4,7; 4,10; 5,35; 22,37; 44

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нясвіжская Біблія
* Евангелле паводле Мацвея і кніга Роду ў электронным варыянце
* Лічбавая версія Архівавана 15 верасня 2013. з Асалінеума

| ⛭Польскія пераклады Бібліі |
| --- |
| Гістарычныя (XV—XIX стст.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Каталіцкія | Біблія каралевы Соф’і (1455) ·  Біблія Леапаліты (1561) ·  Біблія Якуба Вуека (1599) |
| Пратэстанцкія | Берасцейская Біблія (1563) ·  Нясвіжская Біблія (1572) ·  Гданьская Біблія (1632) |

 |
| Сучасныя (XX—XXI стст.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Каталіцкія | Біблія Тысячагоддзя (1965) ·  Познаньская Біблія (1975) ·  Варшаўска-Пражская Біблія (1997) ·  Біблія паўлітаў (2008) |
| Пратэстанцкія | Варшаўская Біблія (1975) ·  Новая Гданьская Біблія (2012) |
| Іншыя | Біблія Марыі Міхала Кавальскага (1921) ·  Пераклад Новага свету (1997) ·  Экуменічная Біблія (2001—) |

 |