**Канатжан Байзакавіч Алібекаў** (у ЗША вядомы як **Кен Алібек** ці **Кенет Алібек**, каз.: Әлібеков Қанатжан Байзақұлы, нар. 1950, п. Каўчук, Казахская ССР) — навуковы мікрабіёлаг, спецыяліст у вобласці інфекцыйных захворванняў і імуналогіі, доктар біялагічных навук, палкоўнік Савецкай Арміі ў адстаўцы.

Біяграфія
---------

У 1975 годзе скончыў ваенны факультэт Томскага медыыцынскага інстытута па спецыяльнасці «інфекцыйныя захворванні і эпідэміялогія».

З 1975 года працаваў у «Біяпрэпарате» пры Савеце Міністраў СССР, які займаўся распрацоўкай і выпрабаваннямі біялагічнай зброі,.

З 1988 па 1992 гг. займаў пасаду першага намесніка начальніка Галоўнага кіравання «Біяпрэпарат». З’яўляўся навуковым кіраўніком праграм па распрацоўцы біялагічнай зброі і біяаховы. Спецыяліст у вобласці імуналогіі, біятэхналогіі, біяхімічнага сінтэзу, а таксама вострых і хранічных інфекцыйных захворванняў.

У 1990 годзе падрыхтаваў і скіраваў Прэзідэнту СССР М. Гарбачову запіску з прапановай закрыцця праграмы біялагічнай зброі ў СССР. Пасля атрымання згоды кіраваў ліквідацыяй гэтай праграмы ў СССР (1990—1991 гг.).

У канцы 1991 года з’яўляўся адным з кіраўнікоў камісіі, што інспектавала біялагічныя аб’екты ЗША. Інспекцыя паказала, што Злучаныя Штаты спынілі ваенныя біялагічныя распрацоўкі ў пачатку 70-х гадоў.

Напачатку 1992 года звольніўся з кіравання ў звязку з нязгодай працягваць ваенна-біялагічныя распрацоўкі (распрацоўка і ўжыванне біялагічнай зброі забаронены ва ўсім свеце як самая амаральная зброя).

У канцы 1992 года, пасля працы ў маскоўскім камерцыйным банку, эміграваў у ЗША.

У 1999 годзе апублікаваў кнігу пад назвай «Biohazard» (суаўтар — шырока вядомы ў Паўночнай Амерыцы журналіст Стывен Хендэльман).

Вакол асобы Кена Алібека працягваюцца сталыя споры: у ЗША і ў Еўропе яго лічаць адным з самых выбітных людзей, якія спынілі гонку біялагічных узбраенняў (з 2000 па 2006 гады ён быў у спісе выбітных гістарычных асоб па версіі ВВС). З’яўляецца адным з самых актыўных праціўнікаў выкарыстання мікраарганізмаў як спосабаў вядзення войн.

Кен Алібек з’яўляўся адным з распрацоўнікаў канцэпцыі абароны ЗША ад біялагічнай зброі і біялагічнага тэрарызму. Апублікаваў у ЗША некалькі кніг і кіраўніцтваў для лекараў па медычнай абароне ад біялагічнай зброі і прыродных эпідэмій. Кансультуе Кангрэс ЗША па пытаннях медычнай і тэхнічнай абароны ад натуральных і «рукатворных» эпідэмій. За змяншэнне пагрозы біялагічнай вайны і біялагічнага тэрарызму ў свеце ўзнагароджаны медалём Кангрэса ЗША «За выбітны ўнёсак у дасягненне міру». Распрацаваў і апублікаваў у ЗША канцэпцыю неспецыфічнай імуннай абароны падчас эпідэмій, а таксама прынцыпы «зваротнай вакцына-логіі» для стварэння сінтэтычных вакцын з выкарыстаннем камп’ютарнага мадэлявання.

Прэзідэнт і суўласнік AFG Biosolutions Inc. амерыканскай кампаніі, распрацоўвальнай сістэмы абароны ад біялагічнай зброі, прафесар Універсітэта Джорджа Мэйсана (George Mason University), кіраўнік Нацыянальнага Цэнтра Біялагічнай Абароны ЗША\National Center for Biodefense. Апроч таго, займаецца распрацоўкай метадаў лячэння позных стадый анкалагічных захворванняў і выкладніцкай дзейнасцю. Апублікаваў серыю канцэптуальных артыкулаў пра ролю хранічных інфекцый у развіцці анкалагічных захворванняў і іншых хранічных паталогій.

У 2005 годзе прапанаваў сваю дапамогу ўраду Казахстана, як спецыяліст па біятэхналогіі і фармакалогіі.

У 2010 годзе пераехаў у Астану, сталіцу Казахстана. У наш час узначальвае кафедру хіміі і біялогіі ў Школе навук і тэхналогій «Назарбаеў універсітэта», дзе, у тым ліку, заняты распрацоўкамі супрацьракавых прэпаратаў і лекаў па падаўжэнні жыцця, а таксама з’яўляецца старшынёй управы Рэспубліканскага навуковага цэнтра неадкладнай медычнай дапамогі. Захаваў грамадзянства ЗША.

Зноскі
------

1. ↑  Ken Alibek // Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Ken Alibek // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
3. ↑  Л. А. Федоров. Советское биологическое оружие: Раздел 2.3. Биологи в штатском («БИОПРЕПАРАТ»)
4. ↑  Форум военных химиков. Завод «Биопрепарат», Степногорск, Казахстан Архівавана 2 лютага 2014.
5. ↑  Век биологического терроризма Архівавана 21 ліпеня 2015.
6. ↑  Наиболее влиятельные в США выходцы из бывшего СССР
7. ↑  Кен Алибек: «я сделал все, чтобы люди узнали правду о биологическом оружии»

Літаратура
----------

* David Willman. Selling the threat of bioterrorism. // Лос Анджэлес Таймс, 01 ліпеня 2007 года.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 99037983 · BNF: 13560402g · GND: 121094316 · ISNI: 0000 0001 0973 2628 · LCCN: n99000127 · LNB: 000026603 · NDL: 00736232 · NKC: xx0003258 · NTA: 195504526 · NUKAT: n00046168 · SUDOC: 05251790X · VIAF: 54312612 |

 |