У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гропіус.
**Вальтэр Адольф Георг Гропіус** (ням.: Walter Adolph Georg Gropius; 18 мая 1883, Берлін — 5 ліпеня 1969, Бостан) — нямецкі архітэктар, заснавальнік Баўхауса.

Творчае крэда: «Кожны прадмет павінен да канца адказваць сваёй мэце, гэта значыць выконваць свае практычныя функцыі, быць зручным, танным і прыгожым».

Ранні перыяд
------------

Вальтэр Гропіус — траюрадны пляменнік вядомага архітэктара Марціна Гропіуса. Яго бацькамі былі *Вальтэр Гропіус*, які ў свой час быў тайным саветнікам па пытаннях будаўніцтва ў Германскай імперыі, і *Манан Гропіус*, народжаная *Шарнвебер*. У 1903 г. паступае вучыцца на архітэктара ў Мюнхене, а пазней працягвае вучобу ў Берліне.

Будынак завода «Фагус»
У 1907 г. Гропіус прыступіў да працы ў майстэрні Петэра Берэнса, дзе разам з ім працавалі і іншыя вядомыя архітэктары: Людвіг Міс ван дэр Роэ і Ле Карбюзье. У 1910 годзе, пасля трох гадоў працы з Берэнсам, Гропіус пачынае самастойную дзейнасць у якасці дызайнера і архітэктара. Як дызайнер ён праектуе ўнутранае абсталяванне, шпалеры, серыйную мэблю, аўтакузавы і цеплавоз. Яго першай значнай архітэктурнай працай стаў будынак абутковай фабрыкі «Фагус»  (англ.) (бел. у Альфельд-на-Лайне, якую ён праектаваў разам з Адольфам Меерам. Гэты фабрычны будынак можа лічыцца адпраўным пунктам у яго далейшай дзейнасці па развіцці архітэктуры са шкла і сталі, пазней названай «архітэктурай мадэрнізму», а ў 1920-я гг. аб’ядноўвалася пад агульнымі паняццямі «Новае будаўніцтва» (Neues Bauen) і «Новая рэчыўнасць» («Neue Sachlichkeit»).

Для выстаўкі Нямецкага саюза рамесных прадпрыемстваў (Deutsches Werkbund), якая праходзіла ў 1914 г. у Кёльне, Гропіус з Меерам разам будуюць «Узорную фабрыку» (Musterfabrik), якая пазней таксама аказала значны ўплыў на сучасную архітэктуру. Асаблівасцю гэтага будынка з’яўляюцца круглыя зашклёныя вежы лесвіц, якія пазней, у 1920-х гг, сталі папулярным мастацкім элементам у Эрыха Мендэльзона ў яго ўніверсальных магазінах.

Доўгія гады Гропіуса злучалі сяброўскія адносіны з Феліксам Аўэрбахам, прафесарам фізікі ў Іенскім універсітэце, дзе ён спраектаваў і пабудаваў для пары Аўэрбах жылы дом.

Баўхаус
-------

Асноўны артыкул: **Баўхаус**
Пасля Першай сусветнай вайны Гропіус становіцца заснавальнікам «Баўхауса». Школа Баўхаус (Дзяржаўны дом будаўніцтва) была ўтворана ў Веймары ў 1919 г. у выніку аб’яднання Саксонска-Веймарскай Вышэйшай школы выяўленчых мастацтваў і заснаванай Анры Ван дэ Вельдэ Саксонска-Веймарскай школы прыкладнога мастацтва. Быўшы ініцыятарам стварэння новай навучальнай установы, на пасаду кіраўніка А. Ван дэ Вельдэ прапануе кандыдатуру маладога берлінскага архітэктара Вальтэра Гропіуса. Гропіус займае пасаду дырэктара спачатку ў Веймары да 1926 г. і пасля гэтага ў Дэсау. У 1928 г. ён перадае пост швейцарскаму горадабудаўніку Маеру, які быў адпраўлены ў адстаўку па палітычных прычынах у 1930 г. Людвіг Міс ван дэр Роэ кіраваў Баўхаусам аж да яго зачынення ў 1933 г.

З 1926 г. Гропіус інтэнсіўна займаецца жыллёвым масавым будаўніцтвам, рашэннем горадабудаўнічых і сацыяльных праблем, выступае за рацыяналізацыю будаўніцтва. Ён выконвае шматлікія праекты жылых дамоў: пасёлак *Дэсау-Цёртэн* (у 1926—1931 гг.), *Дамершток* (у 1928—1929 гг.), жылы квартал у берлінскім раёне Сіменсштат (1929/30 гг.) і праекце «Берагавая забудова возера Ванзе» у Берліне (1930/31 гг.).

Амерыканскі перыяд
------------------

У 1934 г. пасля нападак нацыянал-сацыялістаў на Баўхаус, якія звалі яго «царквой марксізму», Гропіус эмігрыруе ў Англію, а ў 1937 г. пераязджае ў Кембрыдж у ЗША, дзе працуе прафесарам архітэктуры ў *«Graduate School of Design»* Гарвардскага ўніверсітэта.

У 1946 г. Гропіус засноўвае групу «The Architects Collaborative, Inc.» (TAC). Вынік працы гэтай групы — Адукацыйны цэнтр Гарвардскага ўніверсітэта ў Кембрыджы (Graduate Center der Harvard University in Cambridge) (1949/50 гг.); сярод гарвардскіх вучняў Гропіуса — пладавіты Еа Міні Пі.

Жылы дом у Ганзе, 1950-я
У апошнія гады жыцця Гропіус вяртаецца ў Берлін, дзе праектуе дзевяціпавярховы жылы квартал у раёне Ганзы ў 1957 г. у рамках будаўнічай выстаўкі «Інтэрбау» (ням.: Interbau). Увагнуты паўднёвы фасад і адкрыты першы паверх лічыцца тыповым прыкладам так званага позняга мадэрну. У 1963 г. Гропіус стаў ганаровым доктарам Свабоднага ўніверсітэта Берліна.

Гропіус памёр 5 ліпеня 1969 г. у Бостане, ЗША.

Зноскі
------

1. 1 2  Walter Gropius<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Walter Gropius // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑   Праверана 7 мая 2023.
4. ↑  Arkitekter verksamma i Sverige — 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17373699'></a>
5. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
6. ↑   Праверана 28 ліпеня 2022.
7. ↑  В разделе «Основные даты жизни и творчества В. Гропиуса», приведёном в кн. «В. Гропиус. Границы архитектуры. — М.: Искусство, 1971», указана другая последовательность учёбы В. Гропиуса: 1903—1904 — Берлин, 1904—1907 — Мюнхен.

Літаратура
----------

* Вальтер Гропиус. Границы архитектуры (серия: Проблемы материально-художественной культуры). — под ред. В. И. Тасалова. — М.: Искусство, 1971. — 286 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Вальтэр Гропіус**
* www.bildindex.de Фатаграфіі прац В. Гропіуса  (ням.)
* Архівавана 12 ліпеня 2004.
* Біяграфія на сайце Нямецкага гістарычнага музея  (ням.)
* Дэсау — горад баўхауса  (ням.)


| ?Вальтэр Гропіус — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Вальтэр Гропіус |  | Вальтэр Гропіус-старэйшы[d] |  | Adolph Gropius[d] |  | Carl Gropius[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Structurae · Olympedia · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10093903 · BIBSYS: 13030401 · BNC: a10096085 · BNE: XX1139912 · BNF: 12282423p · CiNii: DA00647522 · CONOR: 17419363 · GND: 118542443 · GTAA: 104670 · ICCU: CFIV000375 · ISNI: 0000 0001 1022 7952 · LCCN: n80076591 · LNB: 000214043 · NDL: 00441799 · NKC: jn20000602572 · NLA: 35153366 · NLP: A1186011X · NSK: 000198312 · NTA: 068473575 · NUKAT: n98024452 · PTBNP: 40232 · LIBRIS: 188726 · SUDOC: 027382206 · VIAF: 24663766 · ULAN: 500028112 |

 |