recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Кляно́выя лясы́**, або **кляно́ўнікі** — фармацыя вытворных шыракалістых лясоў, у якіх пераважае клён. Пашыраны ва ўмераным поясе Еўразіі, Амерыкі, Афрыкі.

Кляновыя лясы ўтвараюцца ў выніку змены карэнных дубовых і ялова-шыракалістых лясоў. Вылучаны б асноўных тыпаў: арляковы, кіслічны, крапіўны, папарацены, сніткавы, чарнічны. Дрэвастоі ўсіх тыпаў складаныя, акрамя клёну ўключаюць асіну, бярозу павіслую, вольху чорную, вяз, граб, дуб, елку, ліпу, ясень. Займаюць найбольш урадлівыя землі. Даюць высакаякасную драўніну, якая выкарыстоўваецца на выраб мэблі, паркету і інш.

На Беларусі трапляюцца рэдка, іх плошча складае каля 0,01 % агульнай плошчы лясоў.

Літаратура
----------

* Кляновыя лясы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Кляно́выя лясы́ // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 392. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
**«Арфей»** — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, размешчаная на пляцоўцы перад уваходам у будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі па вул. Грыбаедава, 22. Бронзавая скульптура вышынёй 4,62 м створана ў 1975 годзе скульптарам В. Занковічам. Кампазіцыя ўяўляе сабой фігуру юнака, які іграе на арфе, і вылучаецца спрошчанасцю форм, выцягнутымі прапорцыямі, што падае сілуэту экспрэсію, адухоўленасць. Пластыка скульптуры проціпастаўлена геаметрычным формам будынка музычнага каледжа, што робіць ўспрыманне яго рамантычна ўзнёслым.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
Храмавыя рэшткі на Рымскім форуме
**Ве́ста** (лац.: Vesta, стар.-грэч.: Ἑστία) — багіня, заступніца сямейнага ачага і ахвярнага агню ў Старажытным Рыме. Ёй адпавядае грэчаская Гестыя.

Ганаровае месца займаў культ Весты ў Італіі. Тут першапачатковымі цэнтрамі культу былі Ланувіум і Альба Лонга. З апошняй, паводле падання, культ Весты быў перанесены Ромулам і Нумай Пампіліем ў Рым. Пабудаваны Нумай храм у яе гонар знаходзіўся ў гаі на схіле Палацінскай гары, насупраць форуму. У храме быў ахвярнік, на якім гарэў вечны агонь, які падтрымліваўся жрыцамі багіні - вясталкамі.

Свята Весты - Весталіі адзначалася 9 чэрвеня, падчас свята рымлянкі здзяйснялі басанож паломніцтва ў храм багіні і прыносілі ёй ахвяры.
**Архангел Міхаіл** — драўляная скульптура, створаная ў 1470—1480 гадах. Захоўваецца ў зборы Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску. Памер скульптуры — 104×42×34 см.

Выяўлена 18-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1970 г. у Троіцкім касцёле (1848) гарадскога пасёлка Шарашова Брэсцкай вобласці.

Рэстаўрыравана ў Спецыяльных навуковых рэстаўрацыйных вытворчых майстэрнях Міністэрства культуры БССР П. Р. Журбеем у 1973—1980 гадах.

Як паведаміў старажыл Шарашова Аляксандр Аляксандравіч Белабродскі, у 1932—1939 гг. у Шарашоўскі касцёл прывезлі скульптуры з касцёла Святой Троіцы ў Бяроза-Картузскім манастыры. Скульптура, напэўна, з’яўлялася завяршэннем алтара, што мае месца ў бакавым алтары касцёла ў сяле Воўпа Гродзенскай вобласці. З Шарашова ў 1930-я гг. П. А. Сергеевічам і 6-й, 18-й экспедыцыямі музея ў 1963 і 1970 гг. было вывезена ўсяго 47 твораў XV—XIX стст.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  25. Архангел Міхаіл // Пластыка Беларусi XII-XVIII стагоддзяў : [Дроб. пластыка. Скульптура, разьба, лепка. Мемар. пластыка : Альбом] / Аўт. і склад. Н.Ф.Высоцкая ; Фота Г.Л.Ліхтаровіча. — Мн.: Беларусь, 1983. — 230 с. — 30 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аўдзеева (значэнні).
**Наталля Пятроўна Аўдзеева** (нар. 26 мая 1957, Магілёў) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. Куляшова (настаўнік рускай мовы і літаратуры), Беларускі ўніверсітэт культуры (культасветработнік, рэжысёр святаў), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяліст у галіне міжнародных адносін).

Працавала сакратаром камітэта камсамола Магілёўскага педагагічнага вучылішча, другім сакратаром Цэнтральнага райкама ЛКСМБ горада Магілёва, інструктарам аддзела прапаганды і агітацыі Цэнтральнага райкама КПБ горада Магілёва, загадчыкам аддзела культуры Магілёўскага гарвыканкама, мастацкім кіраўніком — дырэктарам Магілёўскага абласнога тэатра лялек, намеснікам старшыні
Магілёўскага гарвыканкама, старшынёй Магілёўскага абласнога камітэта прафсаюза работнікаў культуры.

Была Дэпутатам Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі, старшынёй савета спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі. Сакратар ЦК Кампартыі Беларусі.

Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў.

Узнагароды
----------

Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджана медалямі Францыска Скарыны, Пушкіна (Расійская Федэрацыя), Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  АВДЕЕВА НАТАЛЬЯ ПЕТРОВНА Архівавана 14 лютага 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
**Эльяш Міхал Рымвід** — маршалак лідскі (1690—1696).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Суддзя гродскі лідскі (1668—1671), у 1669 годзе сярод іншых паслоў ад Лідскага павета засведчыў абранне польскага караля і вялікага князя літоўскага Міхала Карыбута. Падстараста лідскі (1671—1682), падстолі лідскі (1678—1683), сурагатар гродскі віленскі (1682), падкаморы лідскі (1683—1690). З падымнага рэестра Віленскага ваяводства 1690 года вядома, што Эліяш Міхал Рымвід меў 100 дымоў, таксама валодаў Навадворскім староствам — 114 дымоў у 1667 годзе, 92 дымы ў 1690 годзе. Маршалак лідскі з 1690 года.

Сям’я
-----

Быў жанаты з Крысцінай Гружэўскай, дачкой Яна Гружэўскага[pl], падкаморага жамойцкага. Пасля смерці Эліяша Міхала Рымвіда яго сын Ян Рымвід 22 снежня 1702 года спадкаваў пасля бацькі *«двор у горадзе Лідзе на вуліцы, якая з Рынка на Каменку ідзе, з агароднікамі там жа жывучымі»* і прадаў яго Францішку Масевічу, маршалку лідскаму. Потым усе звесткі пра гэты род знікаюць.

Зноскі
------

1. ↑  Eliasz Michał Rymwid h. Lis // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>

Літаратура
----------

* *Лаўрэш Л.* Маршалкі Лідскага павета // Лідскі летапісец. № 2 (90). 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: eliasz-michal-rymwid-h-lis, rymwid · Sejm-Wielki.pl |
**Чыставуст каралеўскі** (*Osmunda regalis*) — папарацепадобная расліна сямейства чыставуставых (*Osmundaceae*).

Апісанне
--------

Шматгадовазялёная (ва ўмовах Беларусі летнезялёная) паўдрэвападобная папараць вышынёй 80-120 (200) см з моцным разгалінаваным касым карэнішчам. Сцябло ўкарочанае, звычайна прамастойнае, адраўнелае, укрытае рэшткамі чаранкоў апалага лісця і шматлікімі чорнымі паветранымі каранямі. Лісце бледна-зялёнае, буйное, на доўгіх чаранках. Верхнія сегменты лісця вузкалінейныя, спараносныя, па ўсёй паверхні ўкрытыя сорусамі, сабраны ў канцавую сціснутую мяцёлку (спачатку зялёная, па меры выспявання спор становіцца карычневай і да моманту іх высыпання - бурай).

Пашырэнне
---------

Прыакіянічны (амфіатлантычны) рэліктавы від. Пашырэнне: Скандынавія (поўдзень), Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, Каўказ, Закаўказзе, Міжземнамор'е, Малая Азія, Іран. У Беларусі вядома месцазнаходжанне ў Брэсцкім раёне, на ўсходняй мяжы еўрапейскага фрагмента арэала. Месцы росту: сырыя сасновыя, мяшаныя і чорнаальховыя лясы (звычайна ўзлескі), адкрытыя тарфяныя і лясныя балоты, берагі азёр. Расце невялікімі групамі і асобнымі экземплярамі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Спараносіць у чэрвені-жніўні. Размнажэнне споравае і вегетатыўнае (парасткамі карэнішча).

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------

* 


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона |
| Таксанамія | EOL · GBIF · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1042286671 · Microsoft: 2778764936 |
| Трыццацігадовая вайна |
| --- |
| 
* Пльзень
* Ломніца
* Саблат
* Вестэрніцэ
* Белая Гара
* Віслах
* Вімпфен
* Хёхст
* Флерус
* Штатлон
* Брэда
* Дэсау
* Лутэр
* Штральзунд
* Вольгаст
* Франкфурт
* Магдэбург
* Вербен
* Брэйтэнфельд
* Лех
* Фюрт
* Альтэ Вестэ
* Лютцэн
* Ольдэндорф
* Нёрдлінген
* Вітштак
* Райнфельдэн
* Брайзах
* Хемніц
* Даўнс
* Ля Марфі
* Анекур
* Брайтэнфельд
* Данія і Нарвегія
* Ракруа
* Тутлінген
* Фрайберг
* Ютэрбаг
* Янкаў
* Хюлст
* Мергентхайм
* Нёрдлінген 2
* Цусмаргаўзен
* Ланс
* Прага
* Вестфальскі мір

 |

**Вестфальскі мір 1648** скончыў Трыццацігадовую вайну 1618—1648. Аб'ядноўвае два мірныя дагаворы, заключаныя 24 кастрычніка 1648 года — пасля працяглых (з вясны 1645) перамоў — у гарадах Вестфаліі Мюнстэры і Аснабруку: Аснабрукскі (паміж імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі і яго саюзнікамі, з аднаго боку, і Швецыяй з саюзнікамі — з другога) і Мюнстэрскі (паміж імператарам з саюзнікамі, з аднаго боку, і Францыяй з саюзнікамі — з другога).

Пастановы Вестфальскага міру тычыліся тэрытарыяльных змен, рэлігійных адносін, палітычнага ладу імперыі. Згодна з Вестфальскім мірам Швецыя атрымала ад імперыі, акрамя кантрыбуцыі ў 5 млн талераў, востраў Руген, усю Заходнюю і частка Усходняй Памераніі з г. Штэтынам, г. Вісмар і секулярызаваныя архібіскупства Брэмен і біскупства Вердэн. У валоданні Швецыі апынуліся найважнейшыя гавані не толькі Балтыйскага, але і Паўночнага мора, яна як уладальніца германскіх княстваў стала членам імперыі з правам пасылаць сваіх дэпутатаў на імперскія сеймы. Францыя атрымала былыя ўладанні Габсбургаў у Эльзасе і пацвярджэнне свайго суверэнітэту над Латарынгскімі біскупствамі Мец, Туль і Вердэн. Францыя і Швецыя — дзяржавы-пераможцы — былі абвешчаны галоўнымі гарантамі выканання Вестфальскага міру. Саюзнікі дзяржаў-пераможцаў — германскія княствы Брандэнбург, Мекленбург-Шверын, Браўншвайг-Люнебург — пашырылі свае тэрыторыі за кошт секулярызаваных біскупстваў і кляштараў, за герцагам Баварыі быў замацаваны Верхні Пфальц і тытул курфюрста. Была прызнана поўная незалежнасць ад імператара германскіх князёў у правядзенні як унутранай, так і знешняй палітыкі (яны не маглі толькі заключаць знешніх саюзаў, накіраваных супраць імперыі і імператара). Былі прыведзены да роўнасці ў правах кальвіністы з каталікамі і лютэранамі.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4065777-2 · LCCN: n85350483 · NDL: 01166520 · VIAF: 180619198 |
**ЛІПЕЦКАЯ АВІЯЦЫЙНАЯ ШКОЛА** (*аб'ект "Ліпецк"*). Была арганізавана супольна з нямецкімі спецыялістамі ў рамках савецка-германскага вайсковага супрацоўніцтва ў 1920-х, працавала з мая 1925 па 1933.

Паводле савецка-германскага пагаднення (красавік 1925), Германія, якой Версальскім дагаворам было забаронена, у т.л. развіваць вайсковую авіяцыю, атрымлівала магчымасць карыстацца авіябазай у Ліпецку (~400 км на Пд ад Масквы) у абмен на тэхнічную дапамогу і доступ да вынікаў выпрабаванняў. Аперацыя праводзілася ва ўмовах сакрэтнасці і называлася з нямецкага боку "*Навуковай установай па эксперыментах і выпрабаваннях самалётаў*" (ням.: Wissenschaftliche Versuchs- und Pruefanstalt fuer Luftfahrzeuge, WIVUPAL).

Для падрыхтоўкі нямецкіх лётчыкаў выкарыстоўваліся тыпы самалётаў, узятыя на ўзбраенне Чырвонай Арміяй, праводзіліся выпрабаванні новых тыпаў нямецкіх баявых самалётаў. У навучальнай праграме былі курсы падрыхтоўкі пілотаў і назіральнікаў. Нямецкі персанал школы складаў 50—100, пасля 1931 — да 200 чал.

Пасля 1930, патрэба ў існаванні школы ў абодвух бакоў паступова пачала знікаць, і, нарэшце, школа была закрытая. Агульны выпуск склаў каля 230 лётчыкаў і назіральнікаў, быў назапашаны важны тэхнічны досвед.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Robert Craig Johnson. Planting the Dragon's Teeth: the German Air Combat School at Lipetsk (USSR) 1925-1930 // Chandelle Aviation Magazine, 1998.
* Авіяцыйная школа ў Ліпецку (на рускай мове)
**Вітаем цябе, Радзіма!** (ісп.: ¡Salve, Oh Patria!) — дзяржаўны гімн Эквадора, напісаны ў 1865 годзе па замове Сената Эквадора паэтам Хуанам Леонам Мерай, музыку напісаў Антоніа Неўманэ. Тым не менш, афіцыйна гімн быў зацверджаны толькі 29 верасня 1948.

Традыцыйна выконваецца толькі другі куплет гімна, перад якім і пасля якога ідзе прыпеў.

Поўны тэкст гімна
-----------------

**Прыпеў**
¡Salve, Oh Patria, mil veces! ¡Oh Patria,
gloria a ti! Ya tu pecho rebosa
gozo y paz, y tu frente radiosa
más que el sol contemplamos lucir.
**I**
Indignados tus hijos del yugo
que te impuso la ibérica audacia,
de la injusta y horrenda desgracia
que pesaba fatal sobre ti,
santa voz a los cielos alzaron,
voz de noble y sin par juramento,
de vengarte del monstruo sangriento,
de romper ese yugo servil.
**II**
Los primeros los hijos del suelo
que, soberbio, el Pichincha decora
te aclamaron por siempre señora
y vertieron su sangre por ti.
Dios miró y aceptó el holocausto,
y esa sangre fue germen fecundo
de otros héroes que, atónito, el mundo
vio en tu torno a millares surgir.
**III**
Cedió al fin la fiereza española,
y hoy, oh Patria, tu libre existencia
es la noble y magnífica herencia
que nos dio el heroísmo feliz:
de las manos paternas la hubimos,
nadie intente arrancárnosla ahora,
ni nuestra ira excitar vengadora
quiera, necio o audaz, contra si.
**IV**
De esos héroes el brazo de hierro
nada tuvo invencible la tierra
y del valle a la altísima sierra
se escuchaba el fragor de la lid;
tras la lid la victoria volaba,
libertad tras el triunfo venía,
y al león destrozado se oía
de impotencia y despecho rugir
**V**
Nadie, oh Patria, lo intente. Las sombras
de tus héroes gloriosos nos miran
y el valor y el orgullo que inspiran
son augurios de triunfos por ti.
Venga el hierro y el plomo fulmíneo,
que a la idea de guerra y venganza
se despierta la heroica pujanza
que hizo al fiero español sucumbir.
**VI**
Y si nuevas cadenas prepara
la injusticia de bárbara suerte,
¡gran Pichincha! prevén tú la muerte
de la Patria y sus hijos al fin;
hunde al punto en tus hondas entrañas
cuando existe en tu tierra; el tirano
huelle solo cenizas y en vano
busque rastro de ser junto a ti.

Зноскі
------

1. ↑  Адміністрацыя Пічынчы

| ⛭Эквадор паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Эквадор»**
 |
Арыгінальны рукапіс гімну, 1906 год
**Ты, цудоўная мая зямля**, фар. Tú alfagra land mítt — нацыянальны гімн Фарэрскіх астравоў. Быў напісаны ў 1906 кампазітарам Петэрам Альбергом на словы Сімуна аў Скардзі.

Фарэрскі тэкст
--------------

**Mítt alfagra land**
  

Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!
á vetri so randhvítt, á sumri við logn,
tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.
Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,
sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.
Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!
  

Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,
hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,
og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,
og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:
alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,
at eg verji Føroyar, mítt land.
  

Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:
Hin heilagi friður mær falli í lut!
Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!
So torir hon vága — av Gudi væl skírd -
at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,
ið varðveitir Føroyar, mítt land!

Пераклад на англійскую
----------------------

**My Fairest Land**
  

My land, oh most beauteous, possession most dear,
Thou drawest me to thee, embracing me near;
becalmed in the summer, in winter snow covered,
magnificent islands, by God named beloved.
The name which men gave thee when they thee discovered,
Oh, God bless thee, Faroes my land.
  

Bright gleam, which in summer makes hill-tops so fair;
rough gale, which in winter drives men to despair;
oh life taking storm, oh conquest of soul,
all making sweet music uniting the whole.
Each hoping and trusting, inspiring us all,
To guard thee, O Faroes my land.
  

And therefore, I kneel down, to Thee God, in prayer,
may peaceful my lot be, and do thou me spare,
my soul cleansed; in glory; I ask Thee to bless,
when I raise my banner and venture the stress.
The sign of my task, be it lifted on high,
To guard thee, O Faroes my land.
**Відзя́нішкей** (літ.: Videniškiai, традыцыйная беларуская назва — **Відзенішкі**) — вёска ў Малетайскім раёне Уцянскага павета Літвы. Цэнтр Відзянішкейскай сянюніі. Размешчана на левым беразе ракі Сіесарціс (Сясаркі)[lt], за 9 км на захад ад Малетая, каля аўтамабільнай дарогі Уцяна — Малетай. Насельніцтва на 2011 год — 368 чалавек.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўспамін пра Відзенішкі змешчаны ў Хроніцы Вартберга і датуецца 1373 годам. У 1385 годзе яны ўвайшлі ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.

У 1620 годзе Марцін Гедройц збудаваў у Відзенішках касцёл Святога Лаўрына і заснаваў пры ім кляштар аўгусцінаў.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Відзенішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.

Каля 1893 года ў Відзенішках было 34 будынкі.

### Найноўшы час

Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Відзенішкі апынуліся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: ~1893 год — 239 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 368 чал.

Славутасці
----------

Капліца
* Замчышча
* Касцёл Святога Лаўрына і кляштар аўгусцінаў (1620)
* Могілкі каталіцкія, капліца (1905)

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  Krzywicki J. Widziniszki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIII: Warmbrun — Worowo (польск.). — Warszawa, 1893. S. 296.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Відзянішкей
* Відзянішкей на сайце Radzima.org
**Смало́ўскае** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Аўсянка, каля вёскі Смалоўка, прыкладна за 17 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок.

Плошча паверхні возера 0,1 км², даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 1,42 км.  
Катлавіна выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 5 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая.  

У возера ўпадае рака Крапіўка і на ўсходзе выцякае ручай (пратока) у Аўсянку.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Ліст карты N-36-13. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1981 год. (руск.)
**Грып** (фр.: Grippe) — вострае інфекцыйнае захворванне дыхальных шляхоў, якое выклікае вірус грыпа. Уваходзіць у групу вострых рэспіраторных вірусных інфекцый (ВРВІ). Перыядычна распаўсюджваецца ў выглядзе эпідэмій і пандэмій. У цяперашні час выяўлена больш за 2000 варыянтаў віруса грыпу, якія адрозніваюцца паміж сабой антыгенным спектрам.

Развіццё хваробы
----------------

Выклікаецца ортаміксавірусамі A, B і C. Пачынаецца з катаральнага запалення верхніх дыхальных шляхоў. Неўзабаве далучаюцца гарачка, агульная інтаксікацыя, паражэнне сярэдніх і ніжніх дыхальных шляхоў. Нярэдка бываюць бактэрыяльныя ўскладненні. Пасля хваробы застаецца працяглы тыпаспецыфічны імунітэт.

Дыягностыка
-----------

Вірус выдзяляюць на курыных эмбрыёнах. Сералагічны дыягназ устанаўліваюць па нарастанні цітру антыцел у РТГА, РЗК.

Лячэнне
-------

Да апошняга часу лячэнне было звычайна сімптаматычнае, у выглядзе гарачкапаніжальных, адхарквальных, і супракашлевых сродкаў, а таксама вітаміны, асабліва вітамін С у вялікіх дозах. Цэнтр CDC рэкамендуе пацыентам спакой, дастатковую колькасць вадкасці, пазбягаць курэння і спіртных напояў.

Прафілактыка
------------

Для прафілактыкі выкарыстоўваюць жывую інактываваную і субадзінкавую вакцыны, хіміяпрэпараты, гама-глабулін.

Літаратура
----------

* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад.: А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11949457x · GND: 4022090-4 · LCCN: sh85066127 · Microsoft: 2909161031, 2909791242 · NDL: 00569893 · NKC: ph119236 · NSK: 000058166, 000181197 |

 |



1. ↑  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. 1 2  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 4 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>
**Скетч** (англ.: sketch, літаральна - эскіз, накід, замалёўка) — у XIX - пачатку XX стст. кароткая п'еса з двума, радзей трыма персанажамі. Скетч атрымаў найбольшае распаўсюджванне на эстрадзе.

**Скетч-шоу** (англ.: Sketch show, Sketch comedy) — нявызначаная колькасць камедыйных сцэнак ці «скетчоў», як правіла, ад адной да дзесяці хвілін кожны. Слова «скіт» (англ.: skit) мае тое ж значэнне ў вызначэнні камедыі.

У Вялікабрытаніі вельмі папулярныя тэлевізійныя скетч-шоу (Sketch comedy). Яркім прыкладам скетч-шоу з'яўляецца тэлесерыял «Лятучы цырк Монці Пайтана», «Шоу Фрая і Лоры».

Гл. таксама
-----------

* Рэпрыза

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
**Давыд-Гарадоцкае княства,** да канца XV ст. **Гарадзецкае княства** — феадальная адміністрацыйная-тэрытарыяльная адзінка XIV—XVI ст. у Вялікім Княстве Літоўскім у нізоўях Гарыні з цэнтрам у Давыд-Гарадку (Гарадку). Вядома з 1382 года, калі дачка вялікага князя літоўскага Альгерда Марыя выйшла замуж за князя Давыда Дзмітрыевіча Гарадзецкага. Каля 1390 года ў дакументах згадваюцца князі Іван і Юрый Гарадзецкія, напэўна, мясцовыя Рурыкавічы, нашчадкі Ізяславічаў. Да 1440 года княствам валодаў князь Мітка Давыдавіч, сын Давыда Дзмітрыевіча. Потым вялікі князь Казімір аддаў яго князю Свідрыгайлу, а пасля яго смерці ў 1452 — удаве Ганне Іванаўне з роду цвярскіх князёў (памерла да 1486). Каля 1492 года кароль Казімір падараваў Давыд-Гарадоцкае княства ўцекачу з Маскоўскай дзяржавы князю Івану Васільевічу Яраславічу, а пасля яго смерці (1507) яно перайшло сыну Фёдару (памёр у 1521-1522). Як вымарачнае ўладанне належала вялікаму князю Жыгімонту Старому, які ў 1522 годзе перадаў яго сваёй жонцы Боне Сфорцы. З таго часу Давыд-Гарадоцкае княства — складовая частка Пінскага княства. У 1554 годзе ў Давыд-Гарадоцкім княстве праведзена валочная памера. З 1556 года яно пад кіраваннем велікакняжацкай адміністрацыі. У 1558 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст перадаў яго князям Радзівілам (адпаведная грамата выдадзена ў 1551), якія з Давыд-Гарадоцкага і Клецкага княстваў утварылі ў 1586 годзе Клецкую ардынацыю.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Т'ар.
**Т'ар** (груз. ტარი, мрглавані: Ⴒ, нусхуры: ⴒ, мхедрулі: ტ, МФА: [tar]) — дзевятнаццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «300». Беларускі адпаведнік — т' ([tʼ]). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае t.

* Т'ар мхедруліТ'ар мхедрулі
* Т'ар мрглаваніТ'ар мрглавані
* Т'ар нусхурыТ'ар нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* Ⴒ : U+10B2
* ტ : U+10E2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Т’ар (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
**Склеп** (пограб[*крыніца?*]) — цалкам або часткова заглыбленае ў зямлю збудаванне для захоўвання харчовых прадуктаў, якое можа быць абасобленым або размешчаным пад жылым домам, гаспадарчай пабудовай, гаражом.

Таксама склепам (скляпеннем) называецца могілкавае збудаванне для пастаяннага размяшчэння цела памерлага чалавека.

Літаратура
----------

* *Сергачоў С. А.* Склеп // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 462. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4274860-4 |
Гетман Стэфан Чарнецкі ў *бекешы*.
**Беке́ша**, або **бекеш** (венг.: bekes — доўгі кажуш) — мужчынскае паліто старадаўняга крою са зборкамі ў таліі. Таксама бекешай называецца шуба, пакрытая чым-небудзь. Асаблівасцю бекешы лічылася футравая аздоба па рукавах, нізе, кішэнях і невялікі адкладны ці стаячы каўнер.

Каспар Бекеш
Назва адзення паходзіць ад імя вялікалітоўскага дзяржаўнага і ваеннага дзеяча Каспара Бекеша, які камандаваў венгерскай пяхотай, франта, сябра і паплечніка Стафана Баторыя (1533—1586).

Гэтая вопратка вядома ў асяродку феадальнай шляхты XVI стагоддзя. Так, у жыхара Гродна зямяніна Міцуты ў 1599 годзе была «бекешка ездецкая сукна чорного влоского, завыйкамі лисеми новыми подшитая», якая каштавала 14 коп грошаў.

У XVIII была папулярнай сярод дробнай шляхты і мяшчан, з часам, у XIX стагоддзі, стала элементам афіцыйнага гарадскога касцюма.

Зноскі
------

1. ↑  Бекеша // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. . — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с. — ISBN 5-85700-014-9.
2. ↑  *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцяюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
3. ↑  Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-Западной Руси, издаваемый при Управлении Виленского учебного округа. Вильна, 1867—194. Т. 3. С. 50.

Літаратура
----------

* Бекеша // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. . — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с. — ISBN 5-85700-014-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бекеша
**Партыя «Дава»** (араб. حزب الدعوة الإسلامية‎‎, *Хізб аль-Да’ва аль-Ісламія* — **партыя Ісламскага Прызыву**) — іракская кіруючая партыя, радыкальна-шыіцкага толку.

Утворана ў канцы 1950-х для барацьбы з свецкай формай праўлення, камунізмам і баасізмам. Знаходзілася ў цесных сувязях з суніцкімi ісламскімі фундаменталістамі. У 1970-х разгарнула ўзброеную антыўрадавую барацьбу. Падтрымала Ісламскую рэвалюцыю ў Іране ў 1979 годзе і сфармавала ўзброенае крыло «Шахіды ас-Садра». З’яўлялася «пятай калонай» у гады ірана-іракскай вайны. У 2006 сфармавала ўрад Ірака.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 7 чэрвеня 2005.
* Sawt al-Iraq, writing in Arabic, *Informed Comment*, 2007-05-14
**Со́нечны бе́раг** (балг.: Слънчев бряг) — найбуйнейшы марскі курорт на ўсходзе Балгарыі.

Размешчаны на заліве ў Чорным моры з пляжам, даўжынёй 10 км і шырынёй у цэнтральнай частцы да 100 м, пакрытым дробным жоўтым пяском. Знаходзіцца паміж гарадамі Варна (90 км) і Бургас (36 км), з’яўляецца часткай горада (абшчыны) Нясебыр, старая частка якога ўключана ў спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Балгарыі. Паміж старым Нясебырам і Сонечным берагам (да паўночнага ўскрайка) курсуюць гарадскія аўтобусы.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Сонечны бераг**
* Афіцыйны сайтАрхівавана 29 кастрычніка 2012. (балг.), (англ.)
* Фоташпацыр па пляжы Сонечнага Берага
* Фотаальбом Сонечнага Берага
**Давыд-Гарадоцкія баі** паміж савецкімі партызанскімі атрадамі «Савецкая Беларусь» (пазней брыгада «Савецкая Беларусь») Пінскай вобласці, злучэннем А. М. Сабурава Жытомірскай вобласці і нямецкім гарнізонам (каля 200—300 чал.) у Давыд-Гарадку Столінскага раёна ў ліпені, кастрычніку і лістападзе 1943 года.

Бой у ліпені 1943 года
----------------------

Разгрому буйнога гарнізона праціўніка ў Давыд-Гарадку (каля 300 чал.) папярэднічала партызанская разведка. Звесткі пра размяшчэнне гарнізона, сістэму абароны партызанам перадалі падпольшчыкі. У аперацыі ўдзельнічалі 5 партызанскіх баявых груп (400 чал.). Адна група, каб адцягнуць увагу ворага, наступала па дарозе в. Альшаны—Тураў, другая перакрыла дарогу ў в. Харомск, перашкаджаючы падыходу падмацаванняў праціўніка з Століна. Тры групы партызанаў у ноч на 25 ліпеня з розных бакоў уварваліся ў Давыд-Гарадок і да гадзіны ночы поўнасцю авалодалі горадам.

У выніку бою жандармерыя і паліцыя ў горадзе былі ў асноўным ліквідаваны (знішчана каля 20 чал. а астатнія ў паніцы разбегліся), знішчаны ўсе будынкі, у якіх знаходзіліся ўстановы і прадпрыемствы акупантаў, спалены мост цераз р. Гарынь, склады і ўмацаванні, 3 аўтамашыны, 4 матацыклы, захоплена зброя. Спалены нямецкі маёнтак «Высокае» каля Давыд-Гарадка, захоплена 20 коней, 120 галоў буйной рагатай жывёлы, больш за 200 авечак. Вайсковая часць праціўніка, што знаходзілася за 1 км ад Давыд-Гарадка за р. Гарынь, якая шырока разлілася, была паралізавана агнём партызанскай артылерыі. Партызаны без страт пакінулі Давыд-Гарадок.

Баі восенню 1943 года
---------------------

У ноч на 14 кастрычніка 1943 года савецкія партызаны зрабілі другі налёт на гарнізон у Давыд-Гарадку. Праціўнік не прыняў бою і пакінуў умацаваныя пазіцыі. Партызаны знішчылі ўсе будынкі і прадпрыемствы акупантаў, узарвалі масты цераз р. Гарынь, катэр, захапілі склады з харчаваннем і амуніцыяй і без страт адышлі.

7 лістапада 1943 года партызаны зноў атакавалі гарнізон у Давыд-Гарадку і знішчылі склады.

Зноскі
------

1. ↑  Козак, К. И. Германские и коллаборационистские потери на территории Беларуси в годы Великой Отечественной войны (1941—1944): анализ и итоги / К. И. Козак. — Минск: Логвинов И. П. 2012. — 373 с.: ил. табл. — С. 300. — ISBN 978-985-6991-10-6.

Літаратура
----------

* Давыд-Гарадоцкія баі 1943 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 568. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* *Пасэ, У.* Давыд-Гарадоцкія баі 1943 // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — С. 191. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* *Капранава, Н. У.* Давыд-Гарадоцкія баі 1943 // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 184. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Віджаянагар на карце Індыі
**Віджаянагарская імперыя**, або **Віджаянагар** — індуісцкая імперыя, якая займала ўвесь поўдзень Індыі за ракой Крышна з 1336 года да сярэдзіны XVII стагоддзя. Узнікла ў ходзе барацьбы індусаў Паўднёвай Індыі з мусульманамі Дэлійскага султаната. Дзяржава дасягнула піку магутнасці пры Дварае II (1422—1446), які здзейсніў заваявальныя паходы ў Бірму і на Цэйлон.

У XV—XVI стст. асноўным сапернікам Віджаянагарскай імперыі выступаў Бахманідскі султанат на захадзе Індыі. Пасля распаду султаната княствы, якія з'явіліся з яго частак, аб'ядналіся і нанеслі ў 1565 годзе ў бітве пры Талікоце Віджаянагару паражэнне, ад якога імперыя заняпала.

Літаратура
----------

* Віджаянагар // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. С. 141.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рыбакоў.

**Піліп Ягоравіч Рыбакоў** (19 кастрычніка 1895, вёска Рыбакі, Гарадоцкі раён — 26 мая 1966) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну.

### Біяграфія

З 1918 года ў Чырвонай Арміі. З 1926 года на гаспадарчай рабоце. З 1936 года старшыня Гарадоцкага райвыканкама. Член КПСС з 1939 года. У партызанах з ліпеня 1941 года: камандзір групы, атрада, у верасні 1942 — лістападзе 1943 гадоў камісар партызанскай брыгады М. І. Кутузава, адначасова ў чэрвені 1942 — лістападзе 1943 гадоў сакратар Гарадоцкага падпольнага РК КП(б)Б. Да 1957 года старшыня Гарадоцкага, Талачынскага, Лепельскага раённых выканаўчых камітэтаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1938—1951 гадах.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128756 |
**Бе́кві**, або **Бе́кія** (англ.: Bequia, чытаецца: *ˈbɛkwiː*) — другі па плошчы востраў архіпелага Грэнадзіны (Малыя Антыльскія астравы). Уваходзіць у склад дзяржавы Сент-Вінсент і Грэнадзіны. Агульная плошча - 18 км². Насельніцтва (2001 г.) - 4 300 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Бекві — найбольш паўночны ў архіпелагу Грэнадзіны, знаходзіцца ўсяго ў 5 км на поўдзень ад вострава Сент-Вінсент. Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 8,72 км. Найбольшая шырыня — 4,71 км. Мае вулканічнае паходжанне. Цэнтральная частка пагорыстая. Найвышэйшы пункт — пагорак Плезант-Топ (268 м). Берагі моцна парэзаны залівамі. Знакамітыя пясчаныя пляжы знаходзяцца пераважна на ўсходнім беразе.

Клімат трапічны засушлівы. Сярэдняя дзённая тэмпература на працягу года вагаецца ад +24°C да +30°C. Бекві месціцца на паўднёвай мяжы зоны ўраганаў, якія могуць здарацца ў летнія месяцы.

Прырода
-------

Хаця прырода Бекві значна зменена чалавекам, для вострава характэрна вялікая плошча зялёных насаджэнняў. Наземная фаўна прадстаўлена ігуанамі, апосумамі, рознымі птушкамі.

Гісторыя
--------

У першых стагоддзях нашай эры Бекві быў населены продкамі індзейцаў-іньеры з Паўднёвай Амерыкі. Сведчаннем іх прысутнасці з'яўляюцца рэшткі старажытнай керамікі, знойдзенай археолагамі. Каля 1400 г. востраў быў захоплены другой хваляй паўднёваамерыканскіх мігрантаў-карыбаў. 

У канцы XV ст. востраў быў адкрыты іспанскімі мараплаўцамі. Карыбы працягвалі жыць на востраве да пачатку XVIII ст. аднак пазней Бекві абезлюдзеў ці то ў выніку перасялення індзейцаў на суседні востраў Сент-Вінсент, ці то эпідэміі. Каля 1750 г. тут пасялілася некалькі сем'яў французскіх плантатараў разам з рабамі. 

У 1763 г. Грэнадзіны перайшлі ў маёмасць Вялікабрытаніі, якая стымулявала перасяленне дробных плантатараў з іншых астравоў. Большасць з іх прыбыла з вострава Саба. У 1829 г. на Бекві жыло 1400 чалавек, 1200 з якіх былі рабамі. У 1838 г. рабства было канчаткова адменена, што прывяло да крызісу буйных плантацыйных гаспадарак. У другой палове XIX ст. асноўнымі відамі дзейнасці мясцовых насельнікаў сталі здабыча кітоў, міжастраўны гандаль і суднабудаванне. Адносна заможны лад жыцця прыцягваў на востраў белых перасяленцаў з іншых Карыбаў, асабліва Барбадаса.

У 1951 г. жыхары Бекві атрымалі ўсеагульнае выбарчае права. У 1979 г. востраў увайшоў у склад дзяржавы Сент-Вінсент і Грэнадзіны. Паселішча Порт-Элізабет на заходнім беразе стала адміністрацыйным цэнтрам акругі Грэнадзіны. 

У 1992 г. на поўдні Бекві быў пабудаваны аэрапорт. У нашы дні імкліва развіваецца турызм.

Спасылкі
--------

* Bequia Tourism Association
* Bequia: is this the perfect Caribbean island?
**Стагна́цыя** (лац.: stagnatio — нерухомасць, ад stagnum — стаялая вада) — стан эканомікі, які характарызуецца застоем вытворчасці і гандлю на працягу доўгага перыяду. Стагнацыя суправаджаецца павелічэннем колькасці беспрацоўных, зніжэннем заработнай платы і ўзроўню жыцця насельніцтва.

Выяўляецца ў нулявых або нязначных тэмпах росту, нязменнай структуры эканомікі, яе неўспрымальнасці да новаўвядзенняў, навукова-тэхнічнага прагрэсу. Стан стагнацыі быў характэрны для эканомікі ЗША ў 1930-х гадах, для савецкай эканомікі — у канцы 1980-х гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Радзіеўскі М. В.* Стагнацыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 127. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11982883q · GND: 4056832-5 · LCCN: sh85127258 · LNB: 000333625 · Microsoft: 181370504 · NKC: ph886198 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Габрыловіч.
**Майсей Альбертавіч Габрыло́́віч** (3 кастрычніка 1912, Рыга — 8 красавіка 1968) — вучоны ў галіне гігіены. Доктар медыцынскіх навук (1964). Прафесар (1965).

Біяграфія
---------

М. А. Габрыловіч нарадзіўся ў горадзе Рыга (Латвія). У 1934 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут і працаваў у ім. У 1935—1936 гг. Працаваў санітарным урачом, начальнікам акруговай малярыйнай станцыі ў Мазыры. У 1938—1941 гг. навучаўся ў аспірантуры Мінскага медыцынскага інстытута. У 1945 годзе працаваў начальнікам абсервацыйнага пункта ў горадзе Арол, у 1941—1943 гг. дзяржаўным інспектарам і загадчыкам лабараторыяй Народнага камісарыята аховы здароўя Мардоўскай АССР у Саранску. У 1943—1944 гг. асістэнт кафедры гігіены Яраслаўскага медыцынскага інстытута. У 1944 годзе дзяржаўны санітарны інспектар у Мазыры, у 1944—1947 гг. дзяржаўны інспектар Народнага камісарыята аховы здароўя БССР і на пасадзе асістэнта кафедры гігіены Мінскага медыцынскага інстытута. У 1947—1960 гг. на пасадзе намесніка дзяржаўнага інспектара Міністэрства аховы здароўя БССР і дацэнт кафедры гігіены Мінскага медыцынскага інстытута. У 1960—1968 гг. загадчык кафедрай гігіены ў Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў, з 1963 года — дэкан тэрапеўтычнага факультэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

М. А. Габрыловічу належаць навуковыя працы па гігіене, планіроўцы сельскіх населеных пунктаў, камунальнай гаспадарцы.

Сярод апублікаванага:

* Санітарнае добраўпарадкаванне калгасных паселішчаў БССР. — Мн. 1946.
* Санітарная ахова глебы. — Мн. 1959.
* Благоустройство села. — Мн. 1966.
* Асабістая гігіена — аснова здароўя. — Мн. 1960.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4). — С. 413.

Спасылкі
--------

* Габрилович Моисей Альбертович (руск.) // Сайт БелМАПА
* Габрыловіч, Майсей Альбертавіч (доктар медыцынскіх навук; 1912—1968) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
**Майсе́й Іо́сіфавіч Калмано́віч** (1888, сяло Рыбінскае, Енісейская губерня — 27 лістапада 1937, Масква) — рэвалюцыянер, савецкі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржбанка СССР, Народны камісар збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў СССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і яўрэйскага купца. У 1904 годзе ўступіў у Партыю сацыялістаў-рэвалюцыянераў. З 1912 працаваў прыказчыкам. У 1914 годзе быў прызваны ў армію. У ліпені 1917 года выйшаў з партыі эсэраў і ўступіў у РСДРП(б).

Падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі быў начальнікам Мінскага гарнізона, членам бюро ВРК Заходняга фронту, членам Паўночна-Заходняга абкама РСДРП(б), камісарам харчовага аддзела Абласнога выканаўчага камітэта Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту (Аблвыканкамзах).

З 31 снежня 1918 года і да 4 сакавіка 1919 года быў намеснікам Старшыні Прэзідыума ЦБ КП(б) Беларусі, з лютага 1919 года — намеснікам Старшыні ЦВК ССРБ. З 28 лютага 1919 года быў прызначаны народным камісарам харчавання ССР Літвы і Беларусі.

У жніўні 1919 — красавіку 1920 старшыня асобай харчовай камісіі Заходняга фронту. Пасля заканчэння савецка-польскай вайны ў 1920 годзе быў прызначаны намеснікам наркама харчавання УССР.

У 1921—1922 старшыня сібірскага харчовага камітэта, член Сібірскага рэвалюцыйнага камітэта, затым у 1922—1923 зноў намеснік наркама харчавання УССР.

У 1923 прызначаны наркамам харчавання РСФСР і намеснікам наркама харчавання СССР. Пасля ліквідацыі Наркамата харчавання ў 1924—1927 гг. М. І. Калмановіч быў членам праўлення «Сахаротрест», у 1927—1928 — Промбанк, у 1928—1929 — «Зернотрест».

У снежні 1929 года прызначаны на пасаду намесніка народнага камісара земляробства СССР. У 1927—1930 член ЦКК УКП(б). У 1928 член калегіі і кіраўнік групы Наркамата рабоча-сялянскай інспекцыі СССР. У 1930 годзе прызначаны Старшынёй Дзяржбанка СССР. У 1930—1937 гг. — кандыдат у члены ЦК УКП(б). У 1934 годзе вызвалены ад абавязкаў Старшыні Праўлення Дзяржаўнага банка СССР. Прызначаны наркамам збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў СССР.

11 красавіка 1937 года Калмановіч зняты з пасады наркама, а 11 чэрвеня арыштаваны. 27 лістапада 1937 года асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР па абвінавачванні ў шкодніцтве, тэрарызме і контррэвалюцыйнай дзейнасці. Расстраляны 27 лістапада 1937 года. Пахаванне на Данскіх могілках, магіла 1. Рэабілітаваны ВКВС СССР у 1956 годзе. 

### Асабістае жыццё

Быў жанаты.

У 1930-я гады жыў у Маскве па адрасе: вуліца Герцэна, дом № 47, кв. 55.

Зноскі
------

1. ↑  Калманович Моисей Иосифович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. С. 34

*Выкарыстаны матэрыялы сайта Банка Расіі. Дазвол на выкарыстанне.*
**Aphantopus hyperantus** — начны матылёк з роду *Aphantopus* сямейства аксамітніц.

Этымалогія назвы
----------------

Гіперант (грэчаская міфалогія) — адзін з пяцідзесяці сыноў Эгіпта.

Апісанне
--------

Размах крылаў ад 36 да 44 мм. Асноўны фон крылаў — буры, з невялікімі цёмнымі вочкамі, акружанымі бледнымі абадкамі. На ніжнім баку крылаў маецца шэраг вочкаў з белым цэнтрам.

* ♂ ♂
* ♂  △ ♂ △

Арэал
-----

Адна з самых распаўсюджаных аксамітніц у Еўразіі. Уся Еўропа (акрамя Паўночнай Вялікабрытаніі, паўночнай часткі Скандынавіі, Грэцыі, паўднёвай частцы Пірэнэйскага паўвострава, Італіі, астравоў Міжземнага мора), Сібір і Далёкі Усход з’яўляюцца натуральнай вобласцю распаўсюджання матылька. Сустракаецца паўсюдна на поўдзень ад паўночных лесотундр.

Насяляе лугі розных тыпаў, лясныя ўзлескі, паляны, высечкі, абочыны дарог, берагі рэк і ручаёў. Таксама часам можа сустракацца і ў антрапагенных біятопах — садах, парках і г. д. У стэпавай зоне становіцца рэдкім, тут від прымеркаваны да абалонных і байрачных лясоў і буйных лесапаркаў. Адсутнічае ў найбольш засушлівых раенах стэпавай зоны.

Біялогія
--------

Усюды развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з сярэдзіны чэрвеня па пачатак верасня (на поўначы арэала). Пік колькасці прыпадае на канец чэрвеня — пачатак ліпеня.

Самка адкладае яйкі рассейваючы іх у палёце над кармавымі раслінамі. Вусень шэра-карычневы, з цёмнай лініяй. Актыўная ў начны час. Акукліванне адбываецца зблізку паверхні глебы. Кукалка ў друзлым кокане з шаўкавіны, развіваецца каля 18 дзён.

Зноскі
------
**Канфлікт у Драздах** — дыпламатычны скандал, які меў месца ў 1998 г. з удзелам урада Беларусі і дыпламатаў з іншых краін.

Пасля разгону Вярхоўнага Савета Беларусі і рэзкай крытыкі Захаду ўрад Беларусі запатрабаваў, каб дыпламаты 22 краін вызвалілі да 10 чэрвеня свае рэзідэнцыі ў дыпламатычным гарадку Дразды ў сувязі з неабходнасцю правядзення там капітальнага рамонту; без папярэджання ў будынках пасольстваў былі адключаны электрычнасць, вада і тэлефонная сувязь.

18 чэрвеня Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка абвясціў комплекс Дразды ўласнасцю ўрада. Комплекс быў зачынены на рамонт. Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што знаходжанне падраздзялення марскіх пяхацінцаў ЗША ў 50 метрах ад яго асабістай рэзідэнцыі цалкам выключана. Хоць Лукашэнка спрабаваў весці перамовы з заходнімі краінамі, такімі як Францыя і Германія, прызначыўшы Уладзіміра Герасімовіча для перамоў, але не змог вырашыць пытанне тэрмінова.

ЗША, Вялікабрытанія, Францыя, Германія, Грэцыя, Італія, Польшча і Японія адклікалі сваіх паслоў з Мінска ў знак пратэсту супраць парушэння Венскай канвенцыі. Тэкст гэтага дакумента прыбіў да дзвярэй пакінутага катэджа літоўскі пасол. Адным з вынікаў гэтага інцыдэнту было тое, што Еўрапейскі саюз абвясціў Лукашэнка і прыблізна 130 іншых дзяржаўных служачых неўязднымі ў чатырнаццаць з пятнаццаці — тады дзяржаў ЕС (Спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС). Гэта падштурхнула Злучаныя Штаты і краіны, якія не ўваходзілі ў ЕС, выпусціць аналагічныя забароны (выключэннем з’яўляецца штаб-кватэра Арганізацыі Аб'яднаных Нацый у Нью-Ёрку).

Канфлікт быў урэгуляваны ў канцы года, калі дыпламаты пагадзіліся на пераезд з Драздоў. Пасля гэтага ЕС пайшоў на паступовае змякчэнне санкцый па меры выканання Беларуссю рэкамендацый АБСЕ. ЗША заявілі, што больш не прызнаюць Лукашэнка законным прэзідэнтам.

Паводле ІТАР-ТАСС і БелаПАН, комплекс Дразды ў наш час выкарыстоўваецца ў якасці рэзідэнцыі прэзідэнта.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БЕЛОРУССИЯ. Универсальная научно-популярная энциклопедия Кругосвет

Спасылкі
--------

* Решение Минского городского Совета депутатов от 21 мая 1996 г. № 451 «О проекте „Корректуры генерального плана г. Минска и проекта планировки пригородной зоны"» // pravo.levonevsky.org
* Belarus: Year in Review 1998 / Энцыклапедыя Britannica  (англ.)
* *Нурани, И.* Вы слыхали как берут «Дрозды» / И. Нурани // Зеркало. — 1998. — 26 июня.
* Дрозды-2: для Беларуси массовый отъезд послов ЕС не является беспрецедентным Архівавана 1 лютага 2018. // Интерфакс-Запад
**Канцэнтра́цыя часці́ц** — фізічная велічыня, роўная стаўленню ліку часціц N да аб'ёму V, у якім яны знаходзяцца:

{\displaystyle n={\frac {N}{V}}}.
Размернасць з сістэме СІ {\displaystyle [n]=1/m^{3}}, у сістэме СГС — {\displaystyle [n]=1/cm^{3}}.

Калі канцэнтрацыя з'яўляецца функцыяй каардынаты {\displaystyle n=n({\vec {r}})}, то пад канцэнтрацыяй разумеюць адносіны:

{\displaystyle n({\vec {r}})=\lim \_{V\rightarrow 0}{\frac {N}{V}}}
Такім чынам:

{\displaystyle N=\int \limits \_{V}n(\mathbf {r} )\,\mathrm {d} V}.
Аднак, такое ўяўленне з'яўляецца ў вялікай ступені ўмоўным, паколькі канцэнтрацыя (як, напрыклад, і тэмпература) адносіцца да макрапараметраў і з большага губляе сэнс пры пераходзе да бясконца малога аб'ёму.

Формулы, у якіх прысутнічае канцэнтрацыя
----------------------------------------

{\displaystyle p=nkT} — ціск ідэальнага газу
{\displaystyle \lambda ={\frac {1}{{\sqrt {2}}\pi D^{2}n}}} — Сярэдняя даўжыня свабоднага прабегу малекулы газу, дзе D — эфектыўны дыяметр малекулы
{\displaystyle \nu =(1/4)n<v>} — Лік удараў малекул газу аб адзінку паверхні сценкі за адзінку часу, дзе {\displaystyle <v>} — сярэдняя хуткасць малекул

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 14173408 |