ВАЗ-2109ВАЗ-2109ВАЗ-2109 на ВікісховішчыВАЗ-2109 на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Сцяг СССР / Сцяг Расіі АўтаВАЗ |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 1987—2004 (—2011) 
  |

Дызайн

|  |  |
| --- | --- |
| Тып(ы) кузавы: | 5‑дзв. хэтчбэк (5‑месн.) |

|  |  |
| --- | --- |
| Платформа: | «Гама» (ВАЗ-2108) 
  |

ХарактарыстыкіМасава-габарытныя

|  |  |
| --- | --- |
| Даўжыня: | 4006 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Шырыня: | 1620 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Вышыня: | 1402 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Колавая база: | 2460 мм 
  |

На рынку

|  |  |
| --- | --- |
|   | Пераемнік**Пераемнік**ВАЗ-2112ВАЗ-2114 |

**ВАЗ-2109** — савецкі і расійскі легкавы аўтамабіль. Пяцідзверная мадыфікацыя ў сямействе мадэляў *«Лада Спутнік»/«Лада Самара»*.

Гісторыя
--------

выгляд ззаду
Аўтамабіль пачалі выпускаць у 1987 годзе.

ВАЗ-2109 з так званымі «доўгімі» пярэднімі крыламі
У 1989 годзе пачалася першая мадэрнізацыя, якая расцягнулася на некалькі гадоў: пачалася масавая вытворчасць мадыфікацыі *BA3-21093* з 1,5-літровым рухавіком, а таксама злёгку змянілася пярэдняя частка кузава. Аўтамабілі атрымалі новае афармленне пярэдняй часткі з так званымі «доўгімі» пярэднімі крыламі (у процівагу «кароткім», дзе пярэдняя частка была выраблена асобнай пластыкавай маскай), новымі капотам і рашоткай радыятара.
Адначасова з запускам серыйнай вытворчасці ў канцы 1990 года седана ВАЗ-21099 «доўгія» крылы пачалі ўсталёўваць і на *ВАЗ-2109*. Таксама абнавіўся інтэр’ер: пярэднюю панэль замянілі больш масіўнай, «высокай». Некаторы час абодва варыянта выпускаліся паралельна, а канчатковы пераход на рэстайлінгавы варыянт завяршыўся толькі ў сярэдзіне 90-х гадоў. Пры гэтым з 1993 года ранняя рашотка радыятара саступіла месца дэталі больш простай формы з трыма гарызантальнымі планкамі.

Апошні аўтамабіль выйшаў з канвеера ВАЗа 31 сакавіка 2004 года, да 2011 года вытворчасць працягвалася на Запарожскім аўтамабільным заводзе.

Мадыфікацыі
-----------

* **ВАЗ-2109** — базавая мадэль (рухавік 1,3 л.).
* **ВАЗ-21091** — мадыфікацыя з рухавіком аб’ёмам 1,1 л.
* **ВАЗ-21093** — мадыфікацыя з рухавіком аб’ёмам 1,5 л.
* **ВАЗ-21093-20** — мадыфікацыя з рухавіком аб’ёмам 1,5 л з упырскам паліва.
* **ВАЗ-21096** — мадыфікацыя базавай мадэлі для краін з левабаковым рухам з правым размяшчэннем органаў кіравання.
* **ВАЗ-21097** — мадыфікацыя мадэлі з рухавіком 1,1 л для краін з левабаковым рухам.
* **ВАЗ-21098** — мадыфікацыя мадэлі з рухавіком 1,5 л для краін з левабаковым рухам.
* **ВАЗ-2109-91** — мадыфікацыя з ротарна-поршневым рухавіком.
* **ВАЗ-2109Ф** — доследны фургон. Адрозніваўся высокай пластыкавай надстаўкай замест стандартнага даху. Агульная вышыня аўтамабіля павялічылася да 1900 мм. Грузападымальнасць — пяць чалавек і 50 кг груза. Унутраныя памеры грузавога адсека: даўжыня — 780 мм, шырыня — 1400 мм, вышыня — 1280 мм; аб’ём — 1,4 м³.

### Lada Samara Baltic

{{{box_caption}}}
{{{box_caption}}}
Lada Samara Baltic GL
У 1996 годзе ў Фінляндыі на сумесным прадпрыемстве была пачата вытворчасць мадыфікацыі *ВАЗ-21093-22*, вядомай як **Lada Samara Baltic** або таксама як *EuroSamara*.
На 85 % машына складалася з расійскіх дэталяў. Кампаненты для зборкі паступалі з Тальяці ў Фінляндыю на завод кампаніі *Valmet Automotive  (англ.) (бел.* ва Усікаўпункі.
Аўтамабіль выпускаўся ў двух варыянтах: базавы *Samara L* і больш дарагая версія *Samara GL*.

Аўтамабіль атрымаў новую панэль прылад: новая верхняя частка ўсталёўвалася над стандартнай кансоллю. Злева і справа ад камбінацыі прылад былі клавішы кіравання вонкавым асвятленнем, процітуманнымі фарамі і элекрападаграваннем сядзенняў, а таксама электронны гадзіннік у цэнтры.
Руль — трохспіцавы з траўмабяспечнай ступіцай на версіі *Samara L* і з падушкай бяспекі на *Samara GL*. Пярэднія сядзенні — зробленыя на аснове стандартнага каркаса, але з больш шырокай спінкай і палепшанай бакавой падтрымкай. Змянілася форма задняга сядзення, акрамя таго у яго з’явіліся падгалоўнікі, а спінка стала падзельнай на дзве часткі 1:2.
Была палепшана шумаізаляцыя. На абіўцы пярэдніх дзвярэй з’явіліся тканыя ўстаўкі, месцы для ўсталявання дынамікаў, новыя ручкі і кішэні. Дзверы былі ўзмоцнены дадатковымі брусамі бяспекі.

*Samara L* мела стандартную знешнасць, а *Samara GL* адрознівалася іншымі пярэднім (з дадатковымі процітуманнымі фарамі) і заднім бамперамі, афарбаванымі ў адзін колер з кузавам.
У якасці опцыі для *GL* у задняй частцы даху мог усталёўвацца спойлер з размешчаным на ім стоп-сігналам.

Камплектаваліся рухавіком з 1,5 л з упырскам паліва і каталітычным нейтралізатарам. Частка аўтамабіляў была абсталявана карбюратарнымі рухавікамі.

Аўтамабілі прадаваліся ў Германіі, Бельгіі, Нідэрландах, Швецыі і іншых краінах Еўропы.

З 1996 па 1998 год было выраблена 14048 аўтамабіляў.

### ВАЗ-210934 «Тарзан»

ВАЗ-210934 «Тарзан»

У 1997 годзе кампаніяй *«Лада-Консул»* сумесна з НТЦ АўтаВАЗ і дызайнерскай фірмай *Decon* быў распрацаваны рамны аўтамабіль **ВАЗ-210934 «Тарзан»** з рухавіком, трансмісіяй і хадавой часткай ад ВАЗ-21213 і кузавам ВАЗ-2109. Разам з тым меў дыскавыя тормазы на ўсіх колах і незалежную заднюю падвеску, зробленую з выкарыстаннем дэталяў ад пярэдняй.

У 1997—2003 выраблена некалькі сотняў асобнікаў. Таксама вырабляўся з кузавамі ВАЗ-2108, ВАЗ-2111 і ВАЗ-2112.
  

### ВИС-2347

ВИС-2347
Восенню 2001 года прадпрыемствам «ВАЗинтерсервис» быў прадстаўлены паўрамны пікап **ВИС-2347**, які базуецца на вузлах і агрэгатах *ВАЗ-21093*.

Аўтамабіль меў паўрамную канструкцыю: да абрэзанага на палову кузава да ланжэронаў кабіны прыварана кароткая рама, на якой была ўсталявана грузавая платформа з пластыкавым каўпаком. Стандартны задні мост ВАЗ-2109 заменены на бэльку, замацаваную на паўэліптычных рысорах. Колькасць месцаў — 2; карысны аб’ём кузава — 3,3 куб. м. грузападымальнасць — 490 кг; поўная маса — 1690 кг.

З 2002 па 2004 год пабудавана каля чатырох тысяч штук. З пераходам да вытворчасці «Самары-2» аўтамабіль атрымаў пярэднюю частку ВАЗ-2114, а пазней таксама ўпырскавы рухавік аб’ёмам 1,6 л.

Апісанне
--------

ВАЗ-2109 — легкавы аўтамабіль малога класа з пяцідзверным кузавам хэтчбек. Аўтамабіль мае даволі тыповую кампаноўку для аўтамабіляў C-класа васьмідзясятых гадоў: папярочнае размяшчэнне сілавога агрэгата, пярэдняя падвеска тыпу Макферсан, рэйкавы рулявы механізм, паўзалежная П-падобная бэлька ззаду, плоскі паліўны бак размешчаны пад заднім сядзеннем. Замест пярэдняга падрамніка ў падвесцы прадугледжаныя папярочныя рычагі і падоўжная расцяжка. Дэталі, якія ўтвараюць сілавую структуру кузава, у ВАЗ-2108 і ВАЗ-2109 аднолькавыя. У гэтых аўтамабіляў розныя бакавіны, у якія ставяцца адны доўгія (1264 мм у ВАЗ-2108), альбо па дзве больш кароткія дзверы (1025 і 885 мм у ВАЗ-2109). Па пагрузнай вышыні і аб'ёме багажнага аддзялення (330 л) ВАЗ-2109 таксама была цалкам ідэнтычная трохдзвернай ВАЗ-2108. Жорсткасць кузава на кручэнне складае 6800 Н·м/град.

Базавы ВАЗ-2109 абсталёўвалі карбюратарным 1,3-літровым рухавіком магутнасцю 65 к.с. На аўтамабілі таксама ўсталёўваліся рухавікі аб’ёмам 1,1 л і 1,5 л. З 1997 года базавым стаў паўтаралітровы рухавік.

У невялікіх колькасцях таксама выпускаліся машыны з ротарна-поршневым рухавіком *ВАЗ-415* аб’ёмам 1,3 літра, магутнасцю 140 к.с.

Частка машын, сабраных ва Украіне на Запарожскім аўтамабільным заводзе абсталёўвалася мелітопальскім інжэктарным рухавіком МеМЗ 1,3 л (52 кВт/70 к.с.). Пасля зняцця з вытворчасці ў студзені 2007 года і спынення паставак паўтаралітровага васьміклапаннага рухавіка *2111*, украінскі вытворца стаў камплектаваць машыны рухавіком *ВАЗ-11183-20* аб'ёмам 1,6 л.

У 1995—1997 гадах французскі імпарцёр выпускаў мадыфікацыю «Самары» з дызельным рухавіком Peugeot (1527 см³, 43 кВт/58 к.с).

Каробка перадач — з сінхранізатарамі на ўсіх перадачах пярэдняга ходу, сумешчана ў адным картэры з галоўнай перадачай і дыферэнцыялам. Каробка мела нездавальняючую дакладнасць пераключэнняў. З часам механізм разбоўтваўся, і ўладальнікам даводзілася быць вельмі асцярожнымі і ўважлівымі, каб не пераблытаць першую і заднюю перадачы. Першапачаткова аўтамабілі камплектавалі чатырохступеньчатымі каробкамі перадач, але пазней завод цалкам перайшоў на пяціступеньчатыя. Перадатачныя лікі: I — 3,636; II — 1,95; III — 1,357; IV — 0,941; V — 0,784; задні ход — 3,53; галоўная перадача — 3,94. Адна з асаблівасцяў гэтай каробкі — характэрнае завыванне на пятай перадачы.

### Тэхнічныя характарыстыкі

| Мадэль | 2109 | 21091 | 21093 | 21093-20 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Кузаў | хэтчбек, цельнаметалічны апорны пяцідзверны |
| Габарыты, мм(даўжыня х шырыня х вышыня) | 4006 х 1620 х 1402 |
| Колавая база, мм | 2460 |
| Падрыхтаваная маса, кг | 920 | 920 | 940 | 935 |
| Поўная маса, кг | 1370 |
| Макс. хуткасць, км/г | 148 | 140 | 156 | 156 |
| Паскарэнне ад 0 да 100 км/г, с | 16,0 | 17,0 | 13,0 | 12,5 |
| Рухавік | бензінавы, чатырохцыліндравы чатырохтактны радны |
| Мадэль рухавіка | 2108 | 21081 | 21083 | 2111-80 |
| Сілкаванне | карбюратар Solex | размеркаваны ўпырск |
| Аб’ём, см³ | 1295 | 1100 | 1499 | 1499 |
| Дыяметр цыліндра х Ход поршня, мм | 76 х 71 | 76 х 60,6 | 82 х 71 | 82 х 71 |
| Ступень сціску | 9,9 | 9,0 | 9,9 | 9,8 |
| Магутнасць пры аб / хв | 47,5 кВт (64,6 к.с.) пры 5600 | 38,9 кВт (52,9 к.с.) пры 5600 | 52,6 кВт (71,5 к.с.) пры 5600 | 55,9 кВт (76,0 к.с.) пры 5600 |
| Макс. круцільны момантпры аб/хв | 94,8 Н·м пры 3400 аб/хв | 77,9 Н·м пры 4000 аб/хв | 106,4 Н·м пры 3400 аб/хв | 118,0 Н·м пры 2800 аб/хв |
| Каробка перадач | Механічная, чатырох- або пяціступеньчатая |
| Прывад | пярэдні |
| Падвеска, пярэдняя | незалежная, тыпу McPherson |
| Падвеска, задняя | паўзалежная, з пругкай папярочнай бэлькай і падоўжнымі рычагамі |
| Рулявы механізм | шасцярня-рэйка |
| Тармазы | з узмацняльнікам, спераду — дыскавыя, ззаду — барабанныя |
| Шыны | 155/80R13, 165/70R13 або 175/70R13 |
|

Бяспека
-------

Расійскі часопіс Аўтарэвю (руск.: Авторевю) двойчы праводзіў франтальны краш-тэст аўтамабіля: першы — аб жорсткую сцяну з перакрыццём 50 % на хуткасці 50 км/г, другі — па правілах Euro NCAP: аб мяккі бар’ер з перакрыццём 40 % і на хуткасці 64 км/г.

У другім краш-тэсце ўдзельнічаў аўтамабіль сабраны на заводзе «РосЛада» з рулявым колам ад ВАЗ-2110 і брусамі бяспекі ў пярэдніх дзвярах. Кузаў мае трывалую капсулу салона: дзвярны праём скараціўся ўсяго на 30 мм. Але з-за ўдара аб руль імавернасць цяжкіх траўмаў галавы і шыі кіроўцы вельмі вялікая, а зрушэнне педаляў пагаражае ступням i галёнкам. Адносна добра ў кіроўцы абароненыя толькі калені. Да таго ж манекены пры ўдары паднырнулі пад рамяні бяспекі.

Пры падліку вынікаў паводле методыкі Euro NCAP аўтамабіль атрымаў толькі 2,7 бала з 16.

Вытворчасць
-----------

У канцы 1986 года з галоўнага канвеера ВАЗа сышла доследна-прамысловая партыя са 159 аўтамабіляў. Масавая вытворчасць пачалася з 1987 года.

*ВАЗ-2109* стаў 11-мільённым (23 лютага 1988 года) і 12-мільённым (6 ліпеня 1989 года) аўтамабілем, вырабленым Волжскім аўтазаводам, *ВАЗ-21093* — 15-мільённым (21 кастрычніка 1993 года) і 16-мільённым (1 жніўня 1995 года).

ВАЗ-2109 на канвееры «РосЛада» (Сызрань, Расія)
200-тысячны аўтамабіль вытворчасці «РосЛада»
Аўтамабіль выпускаўся не толькі на АўтаВАЗе, але і на зборачных пляцоўках: «РосЛада» (Сызрань), на заводах ЛуАЗ (Луцк), «Анта-Рус» (Херсон) і ЗАЗ (Запарожжа) ва Украіне, а таксама Valmet Automotive  (англ.) (бел. ў Фінляндыі.

Апошні аўтамабіль «вазаўскай» зборкі сышоў з канвеера 31 сакавіка 2004 года. Было выраблена больш за 1,5 млн аўтамабіляў.

Пасля гэтага вытворчасць яшчэ працягвалася на Запарожскім аўтамабільным заводзе, дзе вытворчасць метадам дробнавузлавой зборкі (уключаючы зварку кузава, афарбоўку і зборку) пачалася ў снежні 2003 года. Да 2011 года ў Запарожжы было выраблена каля 30 тысяч машын.

Усяго з улікам зборачных камплектаў выраблена 1.615.995 аўтамабіляў *ВАЗ-2109*.

| Год | Колькасць |
| --- | --- |
| 1987 | 25 060 |
| 1988 | 101 345 |
| 1989 | 118 681 |
| 1990 | 125 943 |
| 1991 | 125 639 |
| 1992 | 119 741 |
| 1993 | 103 627 |
| 1994 | 76 875 |
| 1995 | ~93 000 |
| 1996 | *АўтаВАЗ*: ~100 000;*Valmet Automotive (Фінляндыя)*: ~4600; |
| 1997 | *АўтаВАЗ*: ~102 000;*Valmet Automotive (Фінляндыя)*: *н.д.*; |
| 1998 | *АўтаВАЗ*: ~71 000;*Valmet Automotive (Фінляндыя)*: *н.д.*; |
| 1999 | *АўтаВАЗ*: 85 560;*«РосЛада» (Сызрань, Расія)*: 411; |
| 2000 | *АўтаВАЗ*: 69 861;*«РосЛада» (Сызрань, Расія)*: 2340;*ЛуАЗ (Луцк, Украіна)* : 2245; |
| 2001 | *АўтаВАЗ*: 87 238;*«РосЛада» (Сызрань, Расія)*: 11 247;*ЛуАЗ (Луцк, Украіна)* : 1261; |
| 2002 | *АўтаВАЗ*: 68 988;*«РосЛада» (Сызрань, Расія)*: 19 075; |
| 2003 | *АўтаВАЗ*: 66 039;*«РосЛада» (Сызрань, Расія)*: 12 172;*ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: 302 |
| 2004 | *АўтаВАЗ*: 19 099;*«РосЛада» (Сызрань, Расія)*: 6441;*ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: *н.д.*; |
| 2005 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: 6179; |
| 2006 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: 8509; |
| 2007 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: 3517; |
| 2008 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: *н.д.*; |
| 2009 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: *н.д.*; |
| 2010 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: *н.д.*; |
| 2011 | *ЗАЗ (Запарожжа, Украіна)*: *н.д.*; |
|

ВАЗ-2114
--------

ВАЗ-2114
Асноўны артыкул: **ВАЗ-2114**
У межах праекта «Самара-2» была ажыццяўлена мадэрнізацыя аўтамабіля і ў 2000 годзе з’явілася мадэль **ВАЗ-2114**. Ад *ВАЗ-2109* знешне яна адрознівалася пярэдняй часткай з новымі фарамі, капотам і крыламі, бамперамі, афарбаванымі ў адзін колер з кузавам, а таксама молдынгамі і накладкамі на парогах. У адрозненне ад ВАЗ-2115 задняя частка кардынальных перамен не зведала, на задніх дзвярах з'явіўся спойлер з дадатковым стоп-сігналам. У салоне — новая прыборная панэль, абшыўкі дзвярэй і рэгуляваная па вышыні рулявая калонка.

Зноскі
------

1. ↑  да 2011 года вытворчасць працягвалася на Запарожскім аўтамабільным заводзе
2. 1 2 3  Европейская сборка, мощный мотор и рекорд скорости: мифы и факты про ВАЗ-2109 (руск.).  kolesa.ru (26 снежня 2020). Праверана 27 снежня 2020.
3. 1 2  Прощай, «девятка»! // *Авторевю* : часопіс. — 2004. — № 07 (309). (руск.)
4. 1 2  ЗАЗ завершает производство "девятки" (руск.).  abw.by (21 кастрычніка 2011). Праверана 23 лістапада 2017.(недаступная спасылка)
5. 1 2 3  Прошу объяснить // *За рулём* : часопіс. — 1997. — № 08. — С. 154.  (руск.)
6. ↑  Две премьеры, и такие разные... // *За рулём* : часопіс. — 1997. — № 12. — С. 34-36.  (руск.)
7. ↑  
Грузовые производные // *За рулём* : часопіс. — 1997. — № 01. — С. 57.  (руск.)
8. ↑  
Сборщики "Евро-Самар" уволены // *За рулём* : часопіс. — 1998. — № 09. — С. 18.  (руск.)
9. ↑  Cars manufactured (англ.)(недаступная спасылка).  valmet-automotive.com. Архівавана з першакрыніцы 4 снежня 2017. Праверана 21 лістапада 2017.
10. ↑  
Самые незаурядные модели АВТОВАЗа: от «Тарзана» до «Наташи» (руск.).  zr.ru (30 ліпеня 2015). Праверана 24 лістапада 2017.
11. ↑  
Последнее дело ВИСа // *За рулём* : часопіс. — 2002. — № 06. — С. 67.  (руск.)
12. ↑  История ВАЗ-2108: добрый самарянин (руск.).  zr.ru (8 лютага 2014). Праверана 21 лістапада 2017.
13. ↑  С приставкой ВИС // *За рулём* : часопіс. — 2006. — № 04. — С. 162.  (руск.)
14. ↑  Легковесы // *За рулём* : часопіс. — 2008. — № 04. — С. 196.  (руск.)
15. ↑  От «восьмерки» до Датсуна за 30 лет: платформа переднеприводных автомобилей ВАЗ (руск.)(недаступная спасылка).  kolesa.ru (6 мая 2016). Архівавана з першакрыніцы 6 лістапада 2016. Праверана 25 лістапада 2017.
16. ↑  
Своя рубашка // *За рулём* : часопіс. — 2006. — № 05. — С. 134.  (руск.)
17. 1 2  Та самая реэкспортная Lada Samara: тест машины-мечты из 90-х (руск.).  zr.ru (13 снежня 2019). Праверана 16 снежня 2019.
18. ↑  Лада ВАЗ-2109 (РосЛада) (руск.).  autoreview.ru. Праверана 19 лістапада 2017.
19. ↑  
Рынок ВАЗов в Украине: «Девятки» – только из Запорожья! (руск.).  autocentre.ua (19 студзеня 2004). Праверана 23 лістапада 2017.
20. ↑  
АВТОВАЗ попрощался с Lada Samara (руск.).  zr.ru (24 снежня 2013). Праверана 23 лістапада 2017.
21. ↑  Немного статистики // *За рулём* : часопіс. — 1988. — № 07. — С. 4. (руск.)
22. ↑  Немного статистики: производство легковых автомобилей в СССР за 1988 год // *За рулём* : часопіс. — 1989. — № 08. — С. 22. (руск.)
23. ↑  Немного статистики: производство легковых автомобилей в СССР за 1989 год // *За рулём* : часопіс. — 1990. — № 07. — С. 7. (руск.)
24. ↑  Немного статистики: производство легковых автомобилей в СССР за 1990 год // *За рулём* : часопіс. — 1991. — № 05. — С. 6. (руск.)
25. ↑  Немного статистики // *За рулём* : часопіс. — 1992. — № 10. — С. 16.  (руск.)
26. ↑  Немного статистики: Производство автомобилей в России // *За рулём* : часопіс. — 1993. — № 07. — С. 18.  (руск.)
27. ↑  Немного статистики: Производство легковых автомобилей в России и на Украине // *За рулём* : часопіс. — 1994. — № 07. — С. 17.  (руск.)
28. 1 2  Немного статистики: Производство легковых автомобилей и автобусов в России // *За рулём* : часопіс. — 1995. — № 07. — С. 19.  (руск.)
29. ↑  Российский автопром: так ли все безнадежно? // *Авторевю* : часопіс. — 1997. — № 06. — С. 20.  (руск.)
30. 1 2  Производство легковых автомобилей (штук) в России и на Украине (данные АСМ-Холдинга) // *За рулём* : часопіс. — 2001. — № 03. — С. 77.  (руск.)
31. 1 2 3 4 5 6  Российский автопром: повод для оптимизма? // *Авторевю* : часопіс. — 2002. — № 03. — С. 10.  (руск.)
32. ↑  Сегодня родится 100-тысячная "шестерка" (руск.).  auto.mail.ru (17 студзеня 2002). Праверана 25 лістапада 2017.
33. ↑  Наш автопром на рубеже веков // *Авторевю* : часопіс. — 2001. — № 02.  (руск.)
34. ↑  Суждены нам благие порывы // *За рулём* : часопіс. — 2003. — № 03. — С. 137.  (руск.)
35. ↑  Наш автопром: кризис гигантов // *Авторевю* : часопіс. — 2003. — № 04. — С. 12.  (руск.)
36. 1 2  Наш автопром: итоги 2003 года // *Авторевю* : часопіс. — 2004. — № 03. Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2009.  (руск.)
37. 1 2 3 4  Наш автопром: 15 лет спустя // *Авторевю* : часопіс. — 2005. — № 03. — С. 15.  (руск.)
38. 1 2  Построение пройденного // *За рулём* : часопіс. — 2005. — № 04. — С. 118.  (руск.)
39. ↑  В 2005 году «ЗАЗ» выпустил 148163 автомобилей (руск.).  autocentre.ua (11 студзеня 2006). Праверана 19 лістапада 2017.
40. 1 2  Выпуск автомобилей в СНГ в 2007 году (руск.).  gruzovikpress.ru. Праверана 19 лістапада 2017.
41. ↑  Вторая "Самара-2" // *За рулём* : часопіс. — 2000. — № 10. — С. 44-45.  (руск.)

Літаратура
----------

* ВАЗ-2108, -21081, -21083, -21083-20, -2109, -21093, -21093-20, -21099, -21099-21. Руководство по эксплуатации, техническому обслуживанию и ремонту.. — ООО «ИДТР», 2010. — 288 с. — ISBN 978-5-91770-075-5. (руск.)
* *Автолегенды СССР. ВАЗ-2109*. «DeAgostini». **№69**. 2011. ISSN 2071-095X. `{{cite journal}}`: Адсутнічае або пусты `|title=` (даведка) (руск.)
* Пятидверный «Спутник» // *За рулём* : часопіс. — 1987. — № 5. — С. 10-11.  (руск.)
* А теперь «Девяносто третья» // *За рулём* : часопіс. — 1989. — № 4. — С. 9.  (руск.)
* Lada Samara. Как это будет по-фински? // *Авторевю* : часопіс. — 1996. — № 03 (119). — С. 25.  (руск.)
* Финская "Самара" // *За рулём* : часопіс. — 1996. — № 12. — С. 16-18.  (руск.)
* Девятый вал, или Роковое стечение обстоятельств // *Авторевю* : часопіс. — 1997. — № 06 (145). — С. 15-17.  (руск.)
* "Самара" финского разлива // *За рулём* : часопіс. — 1998. — № 02. — С. 26-27.  (руск.)
* Дело — труба! // *Авторевю* : часопіс. — 2002. — № 24. — С. 32-35.  (руск.)
* Уровень // *Авторевю* : часопіс. — 2016. — № 14 (592). — С. 51-56.  (руск.)

Спасылкі
--------

* История ВАЗ-2108: добрый самарянин (руск.).  zr.ru (8 лютага 2014). Праверана 21 лістапада 2017.
* Lada Baltic: Самара с финским акцентом (руск.).  kolesa.ru (7 лістапада 2015). Праверана 26 лістапада 2017.
* Та самая реэкспортная Lada Samara: тест машины-мечты из 90-х (руск.).  zr.ru (13 снежня 2019). Праверана 16 снежня 2019.

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | ВАЗ-2109 на Вікісховішчы |

* ВАЗ-2108
* ВАЗ-21099
* ВАЗ-2114

| ⛭Аўтамабілі вытворчасці ВАЗ і АТ «АўтаВАЗ» |
| --- |
| I пакаленне: «Жыгулі» | 
* ВАЗ-2101
* ВАЗ-2102
* ВАЗ-2103
* ВАЗ-2106
* ВАЗ-2105
* ВАЗ-2107
* ВАЗ-2104

 |
| II пакаленне (на платформе «Гама»):«Спутник», «Самара» | «Лада Спутник» (2108 • 2109 • 21099)«Lada Samara» (ВАЗ-2115 • 2114 • 2113) |
| III пакаленне (на платформе «Гама»):«Lada 110»/«111»/«112», «Priora» | ВАЗ-2110 • 2111 • 2112«Lada Priora» (2170 • 2172 • 2171) |
| IV пакаленне (на платформе «Гама»):«Каліна», «Granta» | «Lada Kalina» (ВАЗ-1119 • 1118 • 1117 • 2192 • 2194) • «Lada Granta» (2190 • 2191) • «Datsun on-DO» • «Datsun mi-DO» |
| V пакаленне (на платформе «Лада Б»):«Веста» | «Lada Vesta» |
| Аўтамабілі павышанай праходнасці: | ВАЗ-2121 • 21213 • ВАЗ-2131 • 2329ВАЗ-2123 • 2323 • 2723
ВАЗ-2120 |
| Гарадскія аўтамабілі: | 
* ВАЗ-1111 «Ака»
* ВАЗ-1151 «Гном»
* ВАЗ-1121 «Ака-2»

 |
| Сумесная вытворчасць«GM-АўтаВАЗ»: 2001-20 гг. | 
* «Chevrolet Niva» (на аснове «ВАЗ-2123»)
* «Chevrolet Viva» (на аснове «Opel Astra G»)

 |
| Сумесная вытворчасць«Renault-Nissan-АўтаВАЗ» | 
* «Lada Largus» (на аснове «Dacia Logan MCV» I пакалення)
* «Lada Xray» (на платформе «Dacia B0»)
* «Datsun on-DO» (на аснове «ВАЗ-2190»)
* «Datsun mi-DO» (на аснове «ВАЗ-2192»)

 |
| Электрамабілi | 
* ВАЗ-2801
* ВАЗ-1801
* ВАЗ-2802
* ВАЗ-2702
* ВАЗ-1111Э
* ВАЗ-1152 «Эльф»
* «Lada Rapan»
* «ВАЗ-1004» («Лада Рыкша»)
* «ВАЗ-1817»

 |
| Спартыўныя,у т.л. створаныя іншымі арганізацыямі | 
* ВАЗ-2105-VFTS
* ВАЗ-29081-ЛСГА
* «Лада ЭВА»
* «Lada Samara T3» (Rallye Dakar)
* ВАЗ-21106-WTCC
* Lada Priora WTCC
* «Lada Revolution» («Revolution III»)
* «Лада Калiна NFR»
* «Lada Granta WTCC»
* «Лада Веста WTCC»
* «Lada Granta РСКГ (RCRS)»

 |