recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прышчэп.
**Надзея Іванаўна Прышчэп** (нар. 24 кастрычніка 1950) — беларуская мадэльерка і выкладчыца. Член Беларускага саюза дызайнераў. Дацэнт Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава. Выкладчыца ФСК БДУ.

Біяграфія
---------

У 1975 скончыла Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут як мастачка па касцюму. З 1975 па 1996 год працавала ў Беларускім рэспубліканскім Доме мадэляў.

Распрацоўвала калекцыі мадэляў для швейных прамысловых прадпрыемстваў Беларусі: Полацкай швейнай фабрыкі, Гродзенскай швейнай фабрыкі, Бабруйскай швейнай фабрыкі, а яшчэ для фабрык мастацкіх вырабаў Магілёва, Бабруйска, Віцебска, Гомеля і інш.

З 1985 года працуе ў групе перспектыўнага мадэлявання Беларускага цэнтра моды.

Аўтар сцэнаграфіі і касцюмаў для тэатральных спектакляў: «Камедыя» (сцэнарыст і рэжысёр У. В. Рудаў, Беларускі Дзяржаўны Маладзёжны Тэатр, Альтэрнатыўны тэатр, Мінск); «Царства зямное» (па п’есе Т. Уільямса, Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага, Мінск).

Па замове Белтэлерадыёкампаніі распрацаваны касцюмы і візуальны імідж заслужанай артысткі Рэспублікі Беларусь Алены Спірыдовіч, якая вядзе Міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску».

З 1996 па 2000 год выкладала ў Мінскім дзяржаўным тэхналагічным каледжы.

З 1997 па 2018 год была дацэнтам Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава. Выкладала дысцыпліны — «асновы кампазіцыі і касцюма», «дызайн-праектаванне касцюма» і інш.

Эксперт Міжнароднага конкурсу «Асамблея Моды» (Масква — Лондан — Парыж — Берлін).

Узнагароды
----------

* 1987 год — дыпламант «Усесаюзнага фестывалю моды-87 у Маскве».
* 1988 год — дыпламант «I Рэспубліканскага фестывалю моладзевай моды ў Мінску».
* 1988, 1989 — удзельніца Брытана-савецкіх месячнікаў, якія праходзілі на ВДНГ БССР у Мінску.
* 2000 — лаўрэатка фестывалю-конкурсу моды «Мадэль года-2000» у Мінску з калекцыяй «Андэграўнд».

Спасылкі
--------

 Архівавана 10 сакавіка 2023.

 Архівавана 10 сакавіка 2023.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарасевіч.

**Фёдар Сцяпанавіч Тарасевіч** (4 чэрвеня 1911, в. Слабодка, Клічаўскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай і Гомельскай абласцях.

Біяграфія
---------

З 1929 года рабочы-шкловыдзімальшчык. З 1931 года ў Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1939 года. Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзе (1940). У партызанах з сакавіка 1942 года: начальнік штаба атрада, камандзір групы, з кастрычніка 1942 года камандзір 720-га партызанскага атрада, у лістападзе 1942 — лютым 1943 гадоў камандаваў 4-й Клічаўскай партызанскай брыгадай, у лютым 1943 — лютым 1944 гадоў камандаваў 8-й Рагачоўская партызанскай брыгадай, адначасова член Рагачоўскага РК КП(б)Б. У 1944—1970 гадах у Прэзідыуме Вярхоўнага Савета БССР.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Ціхаакіянскае вулканічнае вогненнае кальцо
Тэктанічныя пліты свету
**Ціхаакіянскае вулканічнае вогненнае кольца** (Ціхаакіянскае вогненнае кольца, Ціхаакіянскае кольца, Ціхаакіянскі вогненны пояс) — вобласць па перыметры Ціхага акіяна, у якой знаходзіцца большасць дзейсны вулканаў і адбываецца мноства землятрусаў. Усяго ў гэтай зоне налічваецца 328 дзейсных наземных вулканаў з 540 вядомых на Зямлі.

На заходнім узбярэжжы Ціхага акіяна вулканічны ланцуг цягнецца ад паўвострава Камчатка праз Курыльскія, Японскія, Філіпінскія астравы, востраў Новая Гвінея, Саламонавы астравы і Новую Зеландыю да Антарктыды. Усходняя частка кальцо ўключае вулканы паўночна-ўсходняй Антарктыды, астравоў Вогненнай Зямлі, Андаў, Кардыльераў і Алеуцкіх астравоў.

У Ціхім акіяне знаходзіцца некалькі зон спрэдынгу (разрастання) акіянічнай літасферы, галоўная з якіх — Усходне-Ціхаакіянская зона (складаецца з падводных літасферных пліт Какос і Наска). Па перыферыі акіяна адбываецца субдукцыя гэтых пліт пад суседніякантыненты. Над кожнай зонай субдукцыі працягнуўся ланцужок вулканаў, усё разам яны і ўтвараюць Ціхаакіянскае кольца. Аднак гэта кольца незамкнёнае, яно перарываецца там, дзе няма субдукцыі — ад Новай Зеландыі і ўздоўж антарктычнага ўзбярэжжа. Акрамя таго, ні субдукцыі, ні вулканізму няма на двух адрэзках узбярэжжа Паўночнай Амерыкі: уздоўж паўвострава і штата Каліфорнія (больш за 2000 км) і на поўнач ад вострава Ванкувер (амаль 1500 км).

У Ціхаакіянскім вогненным кольцы адбылося амаль 90% усіх сусветных землятрусаў і 80% найбольш магутных з іх. Наступная па магутнасці сейсмічная зона (5—6% землятрусаў і 17% самых магутных землятрусаў свету) — гэта Міжземнаморскі складкавы пояс, які пачынаецца каля Явы і Суматры, ідзе праз Гімалаі, Міжземнамор'е і заканчваецца ў Атлантычным акіяне. Сярэдне-Атлантычны хрыбет — трэцяя па магутнасці зона землятрусаў.

Гл. таксама
-----------

* Алеуцкі жолаб
* Банінскі жолаб
* Паліла-Камчацкі жолаб
* Марыянскі жолаб
* Перуанска-Чылійскі жолаб
* Японскі жолаб
* Спіс вулканаў свету
* Алпідны пояс

Літаратура
----------

* Словарь современных географических названий, Екатеринбург, 2006.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
**Гістарычныя цэрквы**  — абагульняючы тэрмін для абазначэння тых хрысціянскіх цэркваў, у аснове веравучэння якіх, нароўні са Свяшчэнным Пісаннем, уваходзіць і Свяшчэннае Паданне. Яшчэ адной вызначальнай прыкметай для аднясення якой-небудзь царквы да гістарычных цэркваў з'яўляецца прызнанне ёю апостальскага пераемства, якое разумеецца як бесперапынны ланцужок пасвячэнняў святарства з часоў апосталаў да нашых дзён.

Гістарычнымі цэрквамі прынята лічыць каталіцкую, праваслаўную і старажытнаўсходнія цэрквы.

Літаратура
----------

* *Згурский Г. В*. Словарь исторических терминов / Под ред. С. Н. Смоленского. — М.: Эксмо. — 2008. ISBN 978-5-699-27092-7
* *Новейший словарь религиоведения* Архівавана 4 сакавіка 2016. / Авт.-сост. О. К. Садовников, Г. В. Згурский; под ред. С. Н. Смоленского. — Ростов н/Д: Феникс, 2010. ISBN 978-5-222-16479-2.
* Михаил Черенков. «Исторические и евангельские церкви разделяет отношение к современности» Архівавана 1 ліпеня 2018..
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Такач.
**Міклаш Такач** (1906, Сомбатхей, Венгрыя — 1967, Сомбатхей, Венгрыя) — венгерскі лесавод і сацыял-дэмакратычны палітык.

Пачатак дзейнасці
-----------------

М. Такач вучыўся ў Акадэміі лясной гаспадаркі ў Дзьёры і пасля яе заканчэння працаваў на пасадзе ляснога інспектара спачатку ў Чэпрэзі, а затым у іншых венгерскіх гарадах.

У перыяд міжваеннага дваццацігоддзя ён апублікаваў шэраг артыкулаў і нарысаў па лясной гаспадарцы і пчалярства ў венгерскіх і нямецкіх перыядычных выданнях.

У 1945 годзе, калі ўрад Ферэнца Салашы размясціў свой штаб ля К'ёзега, М. Такачу атрымалася выратаваць жыцці многіх яўрэяў і ваеннапалонных.

Палітычная дзейнасць
--------------------

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны М. Такач стаў членам Венгерскай сацыял-дэмакратычнай партыі. Ён прымаў удзел у распрацоўцы аграрнай рэформы ў Венгрыі.

У 1948 годзе з-за прыхільнасці дэмакратыі і вяршэнства закона М. Такача разам з Аннай Кетлі) быў выключаны з Сацыял-дэмакратычнай партыі. Партыя пад ціскам кіраўніцтва Венгрыі павінна была пайсці на саюз з камуністамі. Таму стаяла задача выключыць з партыі М. Такача і іншых правых сацыял-дэмакратаў.

У 1950-я ён быў некалькі разоў арыштаваны і закатаваны ва Упраўленні дзяржаўнай бяспекі Венгрыі.

Удзел у Венгерскім паўстанні
----------------------------

Падчас Венгерскага паўстання М. Такач прыняў удзел у рэарганізацыі незалежнай сацыял-дэмакратычнай партыі, за якую ён быў арыштаваны пасля падзення паўстання.

Такач памёр у 1967 годзе ў горадзе яго нараджэння.

Зноскі
------

1. ↑  Fodor András hálózati életműkiadás, 1977.
2. ↑  Érdekességek Vas megyei településekről, 2010

Літаратура
----------

* Népszava
* Kőszeg és Vidéke
Валынскае ўзвышша пазначана колерам
**Валы́нскае ўзвы́шша** — узвышша на захадзе Украіны, паміж рэкамі Заходні Буг і Корчык (басейн ракі Случ).

На поўначы ўступам вышынёй 30—50 метраў абрываецца да Палескай нізіны, з поўдня Валынскае ўзвышша абмежавана раўнінай Малога Палесся. Вышыня 220—250 метраў (максімальная да 341 метра — Мізацкі краж). Пераважае ўваліста-лагчынны рэльеф. Рачнымі далінамі Буга, Стыр, Гарыні і іх прытокаў Валынскае ўзвышша падзяляецца на асобныя ўчасткі плато. Валынскае ўзвышша разам з Падольскім узвышшам часта называюць Валына-Падольскім. Асновай Валынскага ўзвышша з’яўляюцца адклады мелавога ўзросту, на захадзе пад мелавымі адкладамі залягаюць каменнавугальныя адклады Львоўска-Валынскага вугальнага басейна. Характэрны лесастэпавыя ландшафты.

Літаратура
----------

* Валынскае ўзвышша // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 488—489. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Помнік Гедзіміну** — конны помнік вялікаму князю літоўскаму Гедзіміну ў Вільнюсе, заснавальнікам якога ён з’яўляецца. Размешчаны на Кафедральнай плошчы, справа ад сабора Святога Станіслава.

Помнік выкананы скульптарам Міндаўгасам Шнінасам паводле праекта амерыканскага скульптара літоўскага паходжання Вітаўтаса Кашубы. Адліты ў Беларусі з бронзы канфіскаванай літоўскімі мытнікамі на мяжы і перададзенай гораду. Граніт для пастамента падораны прэзідэнтам Украіны Леанідам Кучмай. Урачыстае адкрыццё адбылося 22 верасня 1996 года.

У аснову праекта лягла легенда аб заснаванні горада, якая апісваецца ў Хроніцы Быхаўца, паводле яе Гедзімін паехаў са сваёй сталіцы Трокаў на паляванне каля ракі Віліі. На адной з гор ён забіў магутнага тура, за што тая атрымала назву Туравай. Гедзімін спыніўся на ноч каля свяцілішча Швінтарога, дзе спальвалі літоўскіх князёў, пры сутоку Віліі і Вільні. У сне яму з’явіўся вялікі жалезны воўк, які стаяў на Туравай гары і выў як сотня ваўкоў. Сон уразіў князя, і, каб даведацца аб яго значэнні, быў выкліканы вярхоўны паганскі святар крыве-крывайціс Ліздзейка, які і растлумачыў князю, што на гэтым месцы трэба закласці горад, слава якога, як сведчыць выццё ваўка, разыдзецца па ўсім свеце. Гедзімін прыносіць ахвяры ў свяцілішчы і намерваецца перанесці сваю сталіцу.

Манумент адлюстроўвае самога князя Гедзіміна, які трымае ў левай руцэ аголены меч, і яго жарабца, які стаіць ззаду. Помнік Гедзіміну з’яўляецца адным з нешматлікіх, дзе вершнік знаходзіцца не на кані, а побач з ім. Воўк выкананы з граніту, хоць паводле легенды аб быў жалезным.

Зноскі
------

1. ↑  Ві`льня(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Помнік Гедзіміну (Вільнюс)
**Вытво́рнае сло́ва** (**матываванае**, **дэрыват**) — слова, аснова якога матываваная па форме і значэнні асновай другога слова або словаў. Яно заўсёды двухкампанентнае. Складаецца з утваральнай (матывавальнай) часткі і фарманта.

Вытворных словаў у беларускай мове пераважная большасць. Словаў, якія не маюць словаўтваральных сувязяў з іншымі (невытворных) і не ўтвараюць іншых словаў, зусім нямнога. Іх называюць словамі з нулявой вытворнасцю. Гэта некаторыя запазычаныя словы.

Літаратура
----------

* *Аляксандр Падлужны.* Беларуская граматыка ў 2 частках / Мікалай Бірыла. — Мінск: Навука і тэхніка, 1985. — Т. 1. Фаналогія. Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск. — 430 с. — 1 050 экз.
* *Леў Шакун.* Словаўтварэнне. — Мінск: Вышэйшая школа, 1978. — 128 с.
**Тэарэма Паўлі** (*тэарэма аб сувязі спіна са статыстыкай*) - фундаментальная тэарэма квантавай тэорыі поля, якая ўстанаўлівае сувязь трансфармацыйных уласцівасцяў класічных палёў і метадаў яго квантавання. Ўпершыню сфармуляваная і даказаная Вольфгангам Паўлі ў артыкуле «Сувязь паміж спінам і статыстыкай», якая паступіла 19 жніўня 1940 года ў рэдакцыю Physical Review.

Фармулёўка
----------

Фармулёўка тэарэмы Паўлі:

> Класічныя палі, якія апісваюць часціцы з цэлым спінам, квантуюцца па Бозэ - Эйнштэйну, а класічныя поля, якія апісваюць часціцы з поўцелым спінам, квантуюцца па Фермі - Дзіраку.
> 
> 

Фактычна, гэта азначае, што ферміёны, гэта значыць часціцы з паўцелым спінам, антысіметрычныя, гэта значыць пры «перастанове» двух часціц стан усёй сістэмы змяняе знак, а часціцы з цэлым спінам (базоны) - сіметрычныя.

Сродкі доказу
-------------

Для доказу тэарэмы аб сувязі спіна са статыстыкай (тэарэмы Паўлі) выкарыстоўваюцца два пастулаты квантавай тэорыі поля:

* Аператарназначныя функцыі двух квантавых назіраных, якія адносяцца да розных прасторава-часовых кропках, падзеленым прасторава-падобным інтэрвалам, камутуюцца;
* Энергія квантавапалявой сістэмы дадатна вызначана.

Для доказу тэарэмы важная лакальная квантавай тэорыі поля.

Тэарэма Паўлі была даказаная для ідэалізаванага выпадку свабодных класічных палёў. Для палёў, якія ўзаемадзейнічаюць, зацвярджэнне аналагічнае тэарэме Паўлі было даказана ў рамках так званай Аксіаматычнай квантавай тэорыі поля.

Следства
--------

З тэарэмы Паўлі выцякае выгляд перастановачных суадносін паміж аператарамі нараджэння і знішчэння часціц: базонныя аператары павінны звязаны адносінамі камутацыі, ферміённыя - антыкамутацыі.

З тэарэмы Паўлі варта прынцып забароны Паўлі нерэлятывісцкай квантавай механікі аб немагчымасці знаходжання двух неузаемадзеючых ферміёнаў ў адным і тым жа квантавым стане.

Зноскі
------

1. ↑  *Боголюбов Н. Н. Ширков Д. В.* Введение в теорию квантованных полей. — 4-е изд. — М. 1984. — 600 с.(недаступная спасылка)
2. ↑  Стритер, Вайтман, 1966
3. ↑  Боголюбов, Логунов, Тодоров, 1969

Спасылкі
--------

* Pauli W. «The Connection Between Spin and Statistics» Physical Review 1940. Vol.58, N.8. P.716-722.
* Паули В. «Связь между спином и статистикой» в книге «Паули В. Труды по квантовой теории. Статьи 1928—1958.» М.: Наука, 1977. — 696с. стр.354-366.
* Паули В. Релятивистская теория элементарных частиц, пер. с англ. М.: ИИЛ, 1947. стр. 72-83.

Літаратура
----------

* *Стритер Р. Вайтман А.* РСТ, спин и статистика и всё такое. — М, 1966.
* Основы аксиоматического подхода в квантовой теории поля. — М. 1969.
* *Румер Ю. Б. Фет А. И.* Теория групп и квантованные поля. М.: Наука, 1977, − 248 с. Параграф 13. Теорема Паули о связи спина со статистикой.
* Говорков А. Б. Теорема о статистике тождественных частиц ЭЧАЯ, 1993. Том 24. Вып 5. С.1341-1413.
* Кушниренко А. Н. Введение в квантовую теорию поля. 2-е изд. М.: Высшая школа, 1983. Параграф 3.7 Теорема Паули о связи спина со статистикой. стр.131-134.
* Паули теорема — Физическая энциклопедия. Том 3. стр. 551
**Перапёлка звыча́йная**, **Перапёлка** (*Coturnix coturnix*) — птушка сямейства фазанавых атраду курападобных.

Апісанне
--------

Пералётная птушка. Даўжыня каля 20 см, маса да 145 г. Апярэнне страката-бураватае. Хвост кароткі. Корміцца пераважна насеннем раслін і насякомымі. У шлюбны перыяд самцы такуюць. Нясе да 24 яек.

Арэал і экалогія
----------------

Насяляе пераважна ўзлескі, лясныя паляны, лугі, сельскагаспадарчыя палеткі. У Беларусі трапляецца ўсюды, найболей на поўдні.

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Аб’ект спартыўнага палявання і развядзення (для атрымання яек).

### Гісторыя

Сярэднявечныя навуковыя трактаты (асабліва арабскія і яўрэйскія) рэкамендавалі ўстрымлівацца ад спажывання перапёлак, спасылаючыся на шматлікія нібыта выпадкі атручванняў — магчыма, таму што перапёлкі елі атрутныя для чалавека расліны.

### Яйкі

Яйкі *Coturnix coturnix*
Яйкі перапёлкі маюць высокія дыетычныя якасці, добра захоўваюцца ў гандлі.

### Мяса

Маюць далікатнае, тлустае мяса. Скубці належыць асцярожна, каб не пашкодзіць скуру. Маладых перапёлак лепей пячы, старых тушыць (папярэдне замарынаваўшы на 2 — 3 дні ў сухім белым віне з карэннямі). Худых рэкамендуюць шпігаваць, тлусцейшых можна запякаць у вінаградным лісці, паліваючы топленым маслам (не больш за 20 хвілін). Падаваць можна з рысам або макаронамі.

### У літаратуры

Вельмі папулярны персанаж беларускага фальклору.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с. — у крыніцы пад назвай Coturnix coturnix

Літаратура
----------

* *Белы А.* Перапёлка // Праект «Наша ежа»

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Перапёлка звычайная

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 14464769h · GND: 4188812-1 · LCCN: sh99010695 · NKC: ph288752 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клімянкоў.

**Сцяпан Сцяпанавіч Клімянкоў** (нар. 23 красавіка 1945, в. Вялікая Сліва, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне парашковай металургіі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1992).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогіі апрацоўкі металаў ціскам», 1967; аспірантура, 1974).

Працаваў на Барысаўскім эксперыментальным заводзе мебельнай фурнітуры «Пралетарскі молат» (1968—1971, інжынер-канструктар), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1974, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Машыны і тэхналогіі высокаэфектыўных працэсаў апрацоўкі», з 1980 — загадчык кафедры, са снежня 2016 — кафедра «Тэхналогія і абсталяванне машынабудаўнічай вытворчасці», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: апрацоўка металаў ціскам; парашковая металургія; кампазіцыйныя матэрыялы; машынабудаванне.

Узнагароды
----------

Ганаровыя граматы Віцебскага абласнога камітэта КПБ (1989), Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР (1981, 1982), Міністэрства адукацыі і навукі Рэспублікі Беларусь (1995), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005), Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (2005, 2015) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Клімянкоў Сцяпан Сцяпанавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 343. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Клименков Степан Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 77.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138681, 169257 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сахараў.
**Сцяпан Сцяпанавіч Сахараў** (1852 — ?) — інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1852 годзе.

Атрымаў хатнюю адукацыю. Паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча ў 1868 годзе і скончыў курс у 1874 годзе са званнем архітэктарскага памочніка і правам на чын X класа.

У 1877 годзе атрымаў званне інжынер-архітэктара. Па заканчэнні курса прызначаны малодшым інжынерам у г. Мінск, але з-за хваробы праслужыў тут не доўга і вярнуўся ў Пецярбург, дзе быў прыкамандзіраваны да Тэхнічна-будаўнічага камітэту  (руск.) (бел. Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі. У 1878 годзе С. Сахараў прызначаны архітэктарам дома папярэдняга зняволення, а з 1849 года складаецца наглядчыкам Ісакіеўскага сабора. Акрамя дзяржаўнай службы, займаўся прыватнымі пабудовамі і, акрамя таго, знаходзіўся каля трох гадоў у інжынера Флавінскага, у якасці памочніка па ўладкаванні ацяплення і вентыляцыі будынкаў.

З 1876 па 1879 года С. Сахараў быў архітэктарам у Рускім страхавым ад агню таварыстве, у 1881 годзе ўладкоўваў у палацы Вялікага князя Уладзіміра Аляксандравіча  (руск.) (бел. ацяпленне печами некалькіх памяшканняў і ў доме сп. Полаўцава — вентыляцыю. У 1883 годзе ўладкаваў саўмесна з інжынерам-архітэктарам Ляшэвічам ацяпленне і вентыляцыю ў палацы Вялікага князя Аляксея Аляксандравіча. У 1885 годзе ўвайшоў у таварыства па ўладкаванні ацяплення і вентыляцыі будынкаў «Лукашевич и К°».

Творчасць
---------

* у 1875-80 гадах:
	+ пабудавана да 10 драўляных жылых будынкаў са службамі ў Санкт-Пецярбургу
	+ розныя надбудовы і рамонтныя працы

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 304
2. ↑  история моей семьи. а.к. тайпале. часть 2  (руск.)
**Рабат**, поўная назва — **Рыбат-аль-Фатх**, літар. «вёска перамогі» — невялікі населены пункт на востраве Мальта, непадалёк ад Мдзіны. Назву Рабат таксама насіў да 1897 г. галоўны горад вострава Гоца, пераназваны ў Вікторыю.

У часы арабскага панавання на Мальце горад Мдзіна быў падзелены на два: Мдзіна і Рабат. У цяперашні час у Рабаце пражывае каля 11 тыс. жыхароў, а ў Мдзіне — толькі 300.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — карта Мальты
**Амплітудная маніпуляцыя** (АМн; англ.: amplitude shift keying (ASK) — змена сігналу, пры якім скачкападобна змяняецца амплітуда апорнага вагання.

**Тэлеграфныя сігналы** — азбуку Морзэ — часцей за ўсё перадаюць пры дапамозе амплітуднай маніпуляцыі. У перадатчыку гэты метад рэалізуецца найболей проста ў параўнанні з іншымі выглядамі маніпуляцыі (у найпростым выпадку — проста ўключаецца і выключаецца сілкаванне перадатчыка). Радыёпрымач для прыёму тэлеграфных сігналаў на слых, насупраць, трохі ўскладняецца: у ім павінен прысутнічаць гетэрадзін, які працуе на частаце, блізкай да частаты прыманага сігналу, каб на выхадзе прымача можна было вылучыць рознасную гукавую частату. Прыдатныя прымачы прамога пераўтварэння, рэгенератыўныя у рэжыме генерацыі і супергетэрадзінныя з дадатковым «тэлеграфным» гетэрадзінам. На раннім этапе развіцця радыё тэлеграфны сігнал прымалі на дэтэктарныя радыёпрымачы з падлучаным да выхада зумерам ці падобнай прыладай.

Амплітуда высокачастотнага сігналу на выхадзе радыёперадавальніка прымае толькі два значэнні: максімальнае і нулявое. Адпаведна, уключэнне ці выключэнне («ключаванне») выконваецца аператарам з дапамогай тэлеграфнага ключа ці з дапамогай аўтаматычнага фармавальніка тэлеграфных пасылак (датчыка кода Морзэ, кампутара). Агінальная радыёімпульсу (элементарнай пасылкі — кропкі і працяжнік) на практыцы, натуральна, не прастакутная (як гэта паказана схематычна на малюнку), а мае плыўныя пярэдні і задні франты. У адваротным выпадку частотны спектр сігналу можа стаць недапушчальна шырокім, а пры прыёме сігналу на слых адчуваюцца непрыемныя пстрычкі.

Гл. таксама
-----------

* Частотная маніпуляцыя
* Фазавая маніпуляцыя
* Квадратурная амплітудная маніпуляцыя

Літаратура
----------

* Амплитудная модуляция // Физический энциклопедический словарь (руск.) / Гл. ред. А. М. Прохоров. Ред. кол. Д. М. Алексеев, А. М. Бонч-Бруевич, А. С. Боровик и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1983. — 928 с. — 100 000 экз.
* *Наумчик В. Н.* Амплиту́дная модуля́ция // Физика: словарь-справочник для школьников (руск.) / В. Н. Наумчик, Э. М. Шпилевский. — Мн.: Новое знание, 2010. — С. 17. — 592 с. — 3 010 экз. — ISBN 978-985-475-397-3. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777973058 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Быхавец.
**Ада́м Ян Ві́ктар Бы́хавец** герба «Магіла» (польск.: Adam Bychowiec; 23 снежня 1796 — ?) — шляхціч Ваўкавыскага павета, паўстанец 1863—1864 гадоў.

Біяграфія
---------

Сын Юзафа Быхаўца і Разаліі з Біспінгаў. Быў юрыстам, практыку адбываў у Гродне, пасля — суддзя ваўкавыскага апеляцыйнага суда.

У 1840 годзе валодаў маёнткам Адамкава ў Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні, за 1,5 км ад Лыскава.

Браў удзел у Студзеньскім паўстанні, арыштаваны ў 1863 і асуджаны да ссылкі. Меў прымусова прадаць частку ўладанняў (Зельзін і Юзафполь). Царскі ўрад усталяваў крайні тэрмін для продажу, пасля якога маёнткі маглі быць канфіскаваныя ў даход дзяржавы — 10 снежня 1867. Частку ўладанняў разам з фальваркамі Лаўрыновічы і Юзафполь на 2780 дзесяцін выкупілі Івановы; другой, на 426 дзесяцін (разам з фальваркам Цэрэбух), пад канец XIX стагоддзя валодаў Казімір Брант.

У 1866 жыў пад наглядам паліцыі ў горадзе Нараўчат Пензенскай губерні (цяпер вёска ў Пензенскай вобласці Расіі).

Сям’я
-----

Быў жанаты з Кацярынай Жулкоўскай, дачкою ваўкавыскага межавага суддзі Яна Жулкоўскага, і Ізабелай Ельскай, дачкой Людвіка Ельскага. Меў сына Здзіслава і дачку Аляксандру.

Зноскі
------

1. 1 2  *Witold Karpyza.* Adamków // Ziemia Wołkowyska (польск.). — Lębork, 2007. — Т. 3. — С. 43—46.
2. 1 2  *Анатоль Бензярук.* Частка 6. Нашчадкі і прэтэндэнты // Касцюшкі-Сяхновіцкія. Гісторыя старадаўняга роду / навуковы рэдактар У.А. Сенькавец. — Брэст: «Академия», 2006. — 130 с. — 200 экз. — ISBN 985-505-015-0. Архівавана 25 лютага 2012.
3. ↑  *Witold Karpyza.* Łysków // Ziemia Wołkowyska (польск.). — Lębork, 2005. — Т. 2. — С. 45—53.
4. ↑  Zelzin (2) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIV: Worowo — Żyżyn (польск.). — Warszawa, 1895. — S. 568.
5. ↑  РОД БЫХАЎЦАЎ ГЕРБУ "МАГІЛА" НА БРЭCЧЫНЕ  (бел.). Праверана 21.08.2021.


| ?Адам Ян Віктар Быхавец — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Самуэль Дабрагост Банавентура Быхавец |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Уладзіслаў Тадэвуш Быхавец |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Ян Мікалай Быхавец |  |  |  |  | Крысціна з Дэнгафаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Юзаф Быхавец |  |  |  |  | Галена з Біспінгаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | N з Прошынскіх[d] |  |  | Зыгмунт Біспінг[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Адам Ян Віктар Быхавец |  |  |  |  | Баляслаў Біспінг |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ян Тадэвуш Біспінг |  |  |  |  | Канстанцыя з Ельскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Разалія з Біспінгаў[d] |  |  |  |  | Ружа з Адамовічаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ганна з Мікульскіх[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
Харчовыя дабаўкі
**Харчовая дабаўка** — уведзенае падчас вытворчасці або гандлю ў харчовы выраб рэчыва для захавання або надання водару, смаку ці выгляду. Воцатная і малочная кіслоты, кухонная соль выкарыстоўваюцца цягам тысячагоддзяў. Шырокае выкарыстанне большасці іншых пачалося ў 2-й палове ХХ ст. з развіццём знешняга гандлю і выяўнай, каляровай рэкламы.

Віды
----

Паводле прызначэння падзяляюцца на: антыакісляльнікі (Е300-399), вільгацезахавальнікі, водара- і смакаўзмацняльнікі (Е600-699), глазуравальнікі (Е1000), жэлявальнікі, кансерванты (Е200-299), загушчальнікі (Е300-399), мукаапрацоўнікі, падсаладжальнікі (Е1000), пенагаснікі (Е900-999), пенаўтваральнікі, разрыхляльнікі (Е1000), рэгулятары кіслотнасці (Е1000), стабілізатары (Е300-399), фарбавальнікі (E100-182), хлебазапякальнікі і эмульгатары (Е500-599).

Бяспека
-------

Аб'яднаны камітэт экспертаў па харчовых дабаўках Сусветнай арганізацыі аховы здароўя і Харчова-сельскагаспадарчай арганізацыі Аб'яднаных нацый ухваляе выкарыстанне рэчыва ў харчовай вытворасці пры бяспечнасці ў доследах на жывёлах. Аднак Еўрапейскае агенцтва па харчовых стандартах доследна выявіла ператраўліванне сінтэтычнага азазлучэння (Е128), раней дазволенага як чырвоны фарбальнік кілбас і мяса, у атрутны анілін.

Беларусь
--------

У Беларусі пры вытворчасці харчавання для дзяцей першага года жыцця з харчовых дабавак дапушчаецца выкарыстанне толькі солі. У вырабах для дзяцей да трох гадоў выключаецца выкарыстанне генетычна змененай сыравіны.

Зноскі
------

1. ↑  *Надзея Нікалаева.* Харчовыя дабаўкі: за і супраць // *Краіна здароўя*. — 9 лютага 2010. — № 6 (175). — С. 5.(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4117735-6 · Microsoft: 139145706, 2908698165 · NDL: 00572194 · NKC: ph134988 |
**Ягор Пятровіч Шчалканаў** (нар. 11 чэрвеня 2001, Брэст) — беларускі паралімпійскі плывец з парушэннем апорна-рухальнай сістэмы.

Біяграфія
---------

Займаецца плаваннем з 2012 года. Яго правая нага з нараджэння недаразвітая ніжэй за калена, таму ён носіць пратэз. Трэніраваўся ў Брэсце, з 2016 года — у Рэспубліканскім цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі па паралімпійскіх і дэфлімпійскіх відах спорту пад кіраўніцтвам заслужанага трэнера Беларусі Г. А. Вішнякова. Выступае ў катэгорыях S9, SB9, SM9.

У 2016 годзе на Сусветных юнацкіх гульнях IWAS  (англ.) (бел. у Празе заваяваў два залатыя медалі на дыстанцыях 50 і 100 м брасам і срэбра на дыстанцыі 50 м вольным стылем.

На Чэмпіянаце Еўропы 2018 года ў Дубліне заняў 9 месца ў заплыве на 100 м батэрфляем. Выступаў на Чэмпіянаце свету 2019 года ў Лондане на дыстанцыях 50 і 100 м — вольны стыль, 100 м — батэрфляй і 200 м — комплекснае плаванне, дзе заняў 5, 12, 18 і 8 месцы адпаведна.

У 2021 годзе на Чэмпіянаце Еўропы ў Фуншале заваяваў два бронзавыя медалі ў плаванні батэрфляем і на спіне на дыстанцыі 100 м, заняў чацвёртае месца на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем і пятыя месцы на дыстанцыях 50 і 100 м вольным стылем.

Удзельнік XVI летніх Паралімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа, дзе ў фінальным заплыве на 100-метроўцы на спіне заваяваў срэбны медаль, а таксама заняў 4 месца ў комплексным плаванні на дыстанцыі 200 м, 7 месца на дыстанцыі 100 м батэрфляем і 8 месца на 50 м вольным стылем.

Навучаецца ў Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры і спорту на кафедры спартыўнага менеджмента.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (2022).

Зноскі
------

1. 1 2  Брестский парень завоевал три медали и надеется доплыть до Токио (руск.)(недаступная спасылка).  Вечерний Брест (13 ліпеня 2016). Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2021. Праверана 21 верасня 2021.
2. ↑  Егор ЩЕЛКАНОВ: «Когда увидел видео заплыва, стало обидно, что не дотянулся до золота» (руск.)(недаступная спасылка).  Вечерний Брест (4 верасня 2021). Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2021. Праверана 21 верасня 2021.
3. ↑  Прадстаўнікі сферы спорту ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі за дасягненне высокіх спартыўных вынікаў на летніх Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульнях у Токіа // Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, 14 студзеня 2022.

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце Міжнароднага паралімпійскага камітэта  (англ.)
* Профіль Архівавана 30 жніўня 2021. на сайце *olympics.com*  (англ.)
* Статыстыка выступленняў Архівавана 21 верасня 2021. на сайце *paralympic.org*  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Gracenote · МПК |
Аэрапракт А22 украінскай вытворчасці — сучасная авіетка з маторам 80 л. с. Маса пустой машыны — 260 кг
Агульны выгляд авіеткі «Буравеснік С 4» з маторам Блэкбарн 20 HP, канструкцыі інжынера В. П. Няўдачына.
**Авіетка** (ад фр.: aviette) — самалёт невялікіх памераў з рухавіком малой магутнасці (магутнасць рухавіка не перавышае 100 конскіх сіл), звычайна адна- або двухмесны. У цяперашні час гэту назву ўжываюць для спартыўных самалётаў. У СССР авіеткі выкарыстоўваліся для навучальных палетаў. У якасці прыкладу можна прывесці АНТ-1 КБ Тупалева.

Спасылкі
--------

* АНТ-1 Архівавана 20 жніўня 2007.
* Прыклад сучаснай авиетки: Аэрапракт А22 Архівавана 16 жніўня 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Тэхнічная (1 выд.) |
**Сімпатры́я** або **сімпатрычнасць** (ад грэч. Sýn — разам і patris — радзіма) — спосаб відаўтварэння, пры якім ўзнікненне новых відаў адбываецца ў папуляцыях з перакрыжаванымі альбо супадаючымі арэаламі. Папуляцыі, якія жывуць на адной і той жа тэрыторыі, завуць сімпатрычнымі. Не скрыжаваныя паміж сабой віды, якія суіснуюць у межах адной і той жа вобласці, з’яўляюцца сімпатрычнымі. Гэтым тэрмінам прынята пазначаць 2 розныя сітуацыі: у першай сітуацыі папуляцыі суіснуюць генетычна, але не экалагічна, а ў другой — суіснуюць як генетычна, так і экалагічна. Першая сітуацыя завецца сумежнай сімпатрыяй, другая — біятычнай сімпатрыяй.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сімпатрыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 387. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 53889494, 66278959 |
**Танчхон** (кар.: 단천) — горад-порт у КНДР на паўночным усходзе правінцыі Хамгён-Намдо, на ўзбярэжжы Японскага (Усходне-Карэйскага) мора, у вусці ракі Намдэ. Насельніцтва горада — 345 875 чалавек (2008).

Эканоміка
---------

На тэрыторыі горада ёсць вялікія запасы такіх мінеральных рэсурсаў, як кобальт, магнезіт і жалезная руда. Горад вядомы хімічнай прамысловасцю, металургіяй, вытворчасцю вырабаў з металу, абсталявання і тэкстылю. Горад Танчхон прадстаўлены ў камп’ютарнай гульні «Tradewinds».

Транспарт
---------

Праз Танчхон праходзіць чыгунка «Пхёнра». Порт у 2012 годзе быў адрамантаваны і адноўлены. Падчас цырымоніі завяршэння рэканструкцыі было зачытана сумеснае віншавальнае пасланне ад Цэнтральнага Камітэта Працоўнай партыі Карэі і ўрада КНДР чыноўнікам і ўдзельнікам ударных атрадаў, якія здзяйснялі працоўныя подзвігі пры будаўніцтве порта.

Дзікая прырода
--------------

Папуляцыя кітайскіх гаралаў была вызначана як помнік прыроды КНДР № 293.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  «Tanchon Port reconstruction completed», NK Economy Watch. Архівавана {{{2}}}.
3. ↑  Tanchon Port reconstruction completed **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *North Korea Leadership Watch*. Архівавана з першакрыніцы 22 сакавіка 2013. Праверана 25 красавіка 2013.
4. ↑  단천산양 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Cultural Heritage Administration guide to North Korean natural monuments*. Архівавана з першакрыніцы 30 верасня 2007. Праверана 1 снежня 2006.
**Круцільныя вагі** — фізічная прылада, выкарыстоўваемая ў даследаваннях узаемадзеяння электрычных зарадаў і магнітных полюсаў, вымярэння малых механічных, электрычных, магнітных, гравітацыйных сіл і момантаў сіл.

Вынайдзеныя ў 1784 годзе французскім інжынерам і вучоным Шарлем Кулонам. 

Прасцейшыя круцільныя шалі складаюцца з доўгай вертыкальнай ніткі, да якой у нізе замацаваны лёгкі ўраўнаважаны рычаг.

Літаратура
----------

* Физический энциклопедический словарь (руск.) / Гл. ред. А. М. Прохоров. Ред. кол. Д. М. Алексеев, А. М. Бонч-Бруевич, А. С. Боровик и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1983. — 928 с. — 100 000 экз.

Спасылкі
--------

* Механика крутильных весов (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13178946x · LCCN: sh85136149 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пархоменка.

«Зіма», 1900-я
**Фёдар Рыгоравіч Пархоменка** (1868 — 1940) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Віленскай школе малюнку І. П. Трутнева  (руск.) (бел. у 1890-1900-я гады выкладаў у мастацкай школе ў Магілёве. Удзельнік больш за 10 выставак.

Творчасць
---------

З асаблівай беражлівасцю і любоўю адлюстроўваў беларускія лясы, балоты, рачулкі з напаўразбуранымі банькамі, хаткамі, ваколіцы правінцыйных гарадкоў і мястэчак у сваіх графічных пейзажах. У пільнай увазе ды кожнай дэталі адчуваецца не толькі досвед яго папярэднікаў братоў Апалінарыя і Іпаліта Гараўскіх, алё і прытрымліванне традыцыі ветэрана перадзвіжніцтва І. Шышкіна.

Сярод вядомых прац «Зіма» (1900-я), «Рака Шчацінка ў Магілёўскай губерні» (1902).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Пархоменко Федор Григорьевич  (руск.)
2. ↑  1939 г. Персональные выставки  (руск.)
3. ↑  Глава IV  (руск.)

Літаратура
----------

* *Калатновер Г.* Выставка работ художника Ф. Пархоменко, — Литература и искусство, Минск, 1939, 5 ноября. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прусаў.
**Алег Віктаравіч Пру́саў** (13 чэрвеня 1970, Віцебск — 11 верасня 1996, Віцебск) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1990 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава, у 1990—1993 гадах вучыўся ў Беларускай акадэміі мастацтваў. Адзін са стваральнікаў творчага саюза «UBICUS» (1989). Аўтар двух зборнікаў паэзіі і прозы.

Творчасць
---------

Працаваў у графіцы і станковым жывапісе. Сярод жывапісных твораў; «Пераможца», «Апошнія каралі» (абодва 1989), «Трэцяя крыніца святла» (1991), «Белае воблака» (1993), «Неспакойнае лета», «Партрэт невядомай», «Тройца», «Дзіця», «Партрэт зялёных нажніц», «Утаймавальніца пчол», «Выкрадальнік ідэй», «Белы нацюрморт» (усе 1994), «Кубак халоднай гарбаты», «Жоўты нацюрморт» (абодва 1995); графічных кампазіцый «Анёл смерці» (1990), «Веснавая рапсодыя» (1992), «Танец адзінокага сэрца» (1993), «Закаханыя» (1994), «Звездары» (1995), «Бяскрылы анёл» (1995), серыя «Мудрацы» (1990-92) і інш. Творам уласціва выразная кампазіцыйная пабудова, свабодная дынаміка лінейных рытмаў, стрыманы каларыт, дэкаратыўнасць. 

Аўтар зборніка паэзіі «Саната для флейты з марыянеткай» (Витебск : ПКП СІТІ-АРТ, 1994. – 92 с.).

Працы знаходзяцца ў прыватных калекцыях і галерэях Даніі, Швецыі, Германіі, Галандыі, Расіі і Беларусі.

З 5 лютага 2021 года ў Нацыянальным мастацкмі музеі Рэспублікі Беларусь працавала персанальная выстаўка твораў жывапісу і графікі Алега Прусава. На выстаўцы было прадстаўлена каля 100 твораў мастака з калекцыі сям’і Прусавых, Музея Марка Шагала ў Віцебску і прыватнага збору.

Зноскі
------

1. ↑  Афіша выстаўкі твораў Алега Прусава «Надпіс на адвароце»(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Прусаў Алег Віктаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13). — С. 51—52.
* Цыбульский, М. Л. Прусов Олег Викторович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 385.

Спасылкі
--------

* Сайт аб творчасці Алега Прусава  (руск.)
* *Цыбульскі М. Л.* Алег Прусаў (1970-1996) : у калысцы фантазій і сноў.(недаступная спасылка)
**Докшыцка-Крулеўшчынская аперацыя** — баі па разгрому нямецка-фашысцкіх захопнікаў у горадзе Докшыцы і на чыгуначнай станцыі Круляўшчына (на лініі Маладзечна — Полацк) 16—17 жніўня 1943 года. Праведзена 1-й антыфашысцкай партызанскай брыгадай ва ўзаемадзеянні з партызанскай брыгадай «Жалязняк» Мінскай вобласці.

Бой
---

Вечарам 16 жніўня партызаны акружылі Докшыцы і сіламі аднаго батальёна ачапілі ўсе ваенныя аб’екты гарнізона і унтэрафіцэрскую школу. У 6 гадзін раніцы 17 жніўня нечакана для ворага штурмавыя групы абяззброілі і ў кароткай перастрэлцы на асобных участках вулічнага бою знішчылі 38 і ўзялі ў палон 60 гітлераўцаў. Потым 1-я антыфашысцкя брыгада зрабіла пераход да станцыі Круляўшчына. Яе з флангаў і тылу прыкрывала брыгада «Жалязняк», якая, каб адцягнуць увагу ворага пачала дзеянні на ўчастку чыгункі ў раёне станцыі Параф’янава і паміж Круляўшчынай і Глыбокім. Да вечара 17 жніўня Докшыцы і станцыя Круляўшчына былі поўнасцю ачышчаны ад праціўніка. У выніку бою на подступах да станцыі Круляўшчына і ў размяшчэнні гарнізона было знішчана больш за 500 гітлераўцаў, разбураны ўсе станцыйныя збудаванні, узарвана 4 масты, паравознае дэпо з 4 цягнікамі, 35 вагонаў, нафтабаза, склад з боепрыпасамі, гараж з аўтамашынамі, захоплена 2 пераносныя радыёстанцыі, вялікая колькасць харчавання, ваеннай амуніцыі, боепрыпасаў і ўзбраення, у тым ліку 3 гарматы, 20 кулямётаў, вінтоўкі. У выніку бою ўчастак чыгункі Круляўшчына — Параф’янава быў выведзены на суткі. Партызаны страцілі каля 40 чалавек забітымі і параненымі.

Памяць
------

У Круляўшчыне ў гонар баявой аперацыі партызан у 1964 годзе пастаўлены помнік.

Літаратура
----------

* *У. С. Пасэ.* Докшыцка-Крулеўшчыцкая аперацыя // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 197-198. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Лагатып кампаніі ISsoft
**ISsoft** (**ІСсофт**) — кампанія распрацоўшчык IT-рашэнняў для рынкаў ЗША і Заходняй Еўропы. Уваходзіць у дзясятку буйнейшых экспарцёраў праграмнага забеспячэння з ліку кампаній-рэзідэнтаў Парку высокіх тэхналогій. Цэнтры распрацоўкі ISsoft размешчаны ў Мінску і Брэсце. Колькасць супрацоўнікаў — 1200 чалавек.

Гісторыя
--------

Кампанія ISsoft заснавана ў Мінску ў 2004 годзе як дачынная кампанія карпарацыі Coherent Solutions[en] (ЗША). Заснавальнікі: Ігар Эпштэйн і Аляксандр Шнеерсон.

У 2007 годзе кампанія ISsoft стала рэзідэнтам Парку высокіх тэхналогій.

У 2010 годзе створаны Трэнінг-цэнтр ISsoft.

У 2017 годзе заснаваны цэнтр распрацоўкі ІСсофт у Брэсце.

У 2018 годзе кампанія пачала праводзіць штогадовую адкрытую тэхналагічную канферэнцыю ISsoft Insights.

Дзейнасць
---------

* Распрацоўка праграмнага забеспячэння на заказ (ІТ-аўтсорсінг);
* Інтэграцыя карпаратыўных (праграмных дадаткаў);
* Распрацоўка вэб-сайтаў і мабільных дадаткаў (праграм);
* Тэставанне праграмнага забеспячэння і кантроль якасці;
* Адміністраванне і настройка воблачнай інфраструктуры.

Тэхналогіі
----------

* Java
* NET
* C++
* Angular
* JavaScript
* Xamarin
* Salesforce
* Machine Learning
* Blockchain

Заўвагі
-------

1. ↑   Архівавана 6 чэрвеня 2020.
2. ↑   Архівавана 7 ліпеня 2020.
3. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 ліпеня 2020. Праверана 7 ліпеня 2020.
4. ↑
5. ↑   Архівавана 8 ліпеня 2020.
6. ↑   Архівавана 4 красавіка 2020.
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑   Архівавана 8 ліпеня 2020.

Спасылкі
--------

* ISsoft вэб-сайт
* ISsoft Insights вэб-сайт
**Музей Уладзіміра Караткевіча** — музей у Оршы, прысвечаны жыццю і творчасці Уладзіміра Караткевіча. Заснаваны паводле рашэння Аршанскага выканаўчага камітэта ад 20.04.1994 г. Адкрыты 26 лістапада 2000 г. у сувязі з 70-годдзем з дня нараджэння беларускага пісьменніка У. Караткевіча. Філіял Музейнага комплексу гісторыі і культуры Аршаншчыны. Размяшчаецца ў доме — помніку архітэктуры канца XIX — пачатку XX ст. па вуліцы Уладзіміра Леніна, 26.

Структура і экспазіцыя
----------------------

Асноўны фонд музея (2008) налічвае каля 1000 экспанатаў, навукова-дапаможны — 300. Агульная плошча музея 360 м². Усе экспанаты размешчаны ў 2 залах (плошчай 89 і 84 м²).

У аснову экспазіцыі «Жыццё, творчасць і літаратурная спадчына У. С. Караткевіча» пакладзены тэматыка-храналагічны прынцып, вылучаны тэматычныя раздзелы, у якіх выразна прадстаўлены творчы і асабісты лёс пісьменніка, яго грамадзянская пазіцыя, найбольш значныя падзеі і асобы ў літаратурным жыцці Аршаншчыны: «Радавод У. С. Караткевіча», «Дзіцячыя гады У. С. Караткевіча», «Юнацтва. Пачатак творчасці», «У. С. Караткевіч — настаўнік», «Партрэт пісьменніка і чалавека», «Літаратурная спадчына», «Караткевіч у мастацтве», «Час Караткевіча». Тут экспануюцца асабістыя рэчы, дакументы, фотаздымкі, архіўныя матэрыялы, аўтабіяграфія У. Караткевіча, арыгінальныя рукапісы, сяброўскія шаржы, малюнкі пісьменніка, кнігі з дароўнымі подпісамі, выказванні і лісты сучаснікаў.

Пры музеі дзейнічае навукова-даследчы цэнтр, які займаецца вывучэннем творчасці У. Караткевіча і іншых пісьменнікаў, а таксама знакамітых людзей Аршаншчыны. У будынку ёсць выставачная галерэя (плошча 47 м²) для часовых выставак.

Літаратура
----------

* Юркевіч, Г. А. Караткевіча Уладзіміра музей / Г. А. Юркевіч // Музеі Беларусі = Музеи Беларуси / рэд. Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа, М. Г. Нікіцін. — Мн. 2008. — С. 278—280.
* Музей У. Караткевіча // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2000. — Кн. 2. — С. 482.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Музей Уладзіміра Караткевіча
* Старонка Музея У. С. Караткевіча
* Музей У. С. Караткевіча на УКантакце Архівавана 31 студзеня 2020.
* Музей У. С. Караткевіча на Інстаграме

| ⛭Уладзімір Караткевіч |
| --- |
| Творы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Раманы | 
* Леаніды не вернуцца да Зямлі
* Каласы пад сярпом тваім
* Хрыстос прызямліўся ў Гародні
* Чорны замак Альшанскі

 |
| Аповесці | 
* Дзікае паляванне караля Стаха
* У снягах драмае вясна
* Цыганскі кароль
* Сівая легенда
* Зброя
* Ладдзя Роспачы
* Чазенія
* Лісце каштанаў
* Крыж Аняліна

 |
| Іншае | Зямля пад белымі крыламі |

 |
| Памяць | Музей Уладзіміра Караткевіча |

| ⛭Філіялы Музейнага комплексу гісторыі і культуры Аршаншчыны |
| --- |
| Мемарыяльны музей Канстанціна Сяргеевіча Заслонава ·  Музей гісторыі і культуры горада ·  Музей драўлянай скульптуры разьбяра Сямёна Сцяпанавіча Шаўрова ·  Музей Уладзіміра Караткевіча ·  Этнаграфічны музей «Млын» |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
**Музей Сількебарга** — гэта краязнаўчы музей у Сількебаргу, Данія. Ён размешчаны ў самым старым гарадскім будынку, сядзібным доме, пабудаваны ў 1770 годзе.

Дом
---

Будынак, у якім цяпер знаходзіцца музей, быў пабудаваны паміж 1767 і 1770 ротмістрам Хансам Мікалаем Хофам пасля таго, як ён набыў Сількебаргскі замак, будынкі якога занядбалі. З 1846 года памяшканне ў будынку выкарыстоўвалася як капліца для рабочых новай Сількебаргскай папяровай фабрыкі, а пазней будынак выкарыстоўваўся ў якасці паштовага аддзялення.

Асабняк вярнуўся ў прыватную ўласнасць у 1906 годзе, перш чым быў набыты муніцыпалітэтам Сількебарга ў 1939 годзе.

Музей
-----

Чалавек з Толунда
Музей быў заснаваны ў 1904 годзе і з 1951 года знаходзіцца ў Сількебаргскай сядзібе. Музей з’яўляецца домам, дзе знаходзіцца Чалавек з Толунда, адно з найбольш добра захаваных муміфікаваных натуральным чынам цел дарымскага жалезнага веку, знойдзеных у Даніі. Іншыя экспазіцыі паказваюць эпоху вікінгаў, Сярэдневякоўе, Сількебаргскі замак, Сількебарг як лясны рэгіён і калекцыю антычнага шкла.

Зноскі
------

1. ↑  Silkebrg Hovedgård **(нявызн.)**.  Danmarks Kirker. Праверана 17 ліпеня 2014.
2. ↑  Silkeborg Museum(нявызн.).  Gyldendal. Праверана 17 ліпеня 2014.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт