**Супрацьстаянне ў Ігл-Пас** — канфлікт паміж амерыканскімі федэральнымі ўладамі і штатам Тэхас, выкліканы міграцыйнай палітыкай ЗША. Падобных канфліктаў федэральнага ўрада з уладамі штатаў не было з 1860 года.

Перадгісторыя
-------------

Канфлікт пачаўся яшчэ ў сакавіку 2021 года, калі губернатар Тэхаса Грэг Эбат ініцыяваў не ўзгодненую з цэнтральнымі ўладамі кампанію па прадухіленні нелегальнага пранікнення мігрантаў і наркотыкаў з суседняй Мексікі, з якой штат дзеліць 1930-кіламетровую граніцы. Аперацыя атрымала кодавую назву «Адзінокая зорка». Улетку 2022 года Міністэрства юстыцыі ЗША пачало расследаванне ў дачыненні да Тэхаскага дэпартамента грамадскай бяспекі — яго пачалі правяраць на прадмет парушэння правоў чалавека, а менавіта дыскрымінацыю на падставе расы, колеру скуры і этнічнай прыналежнасці.

За 2023 год колькасць нелегальных перасячэнняў паўднёвай мяжы ЗША пабіла рэкорд: праз яе ў краіну праніклі больш за 3 мільёны чалавек (масавы ўсплёск быў у снежні — больш за 302 тысячы выпадкаў). Значная частка прыбывала ў штат Тэхас. У памежным горадзе Ігл-Пас, паводле звестак New York Post, у снежні суадносіны мігрантаў і амерыканскіх памежнікаў склалі 200:1. Тэхаскія ўлады пачалі адпраўляць нелегалаў аўтобусамі ў буйныя мегаполісы іншых рэгіёнаў, спрабуючы прыцягнуць увагу да праблемы. Штат заклікаў федэральныя ўлады вылучыць дадатковыя рэсурсы на ахову граніцы і нават дамагаўся гэтага праз суды. Але адміністрацыя прэзідэнта-дэмакрата Джо Байдэна, якая прыйшла да ўлады на абяцаннях палепшыць умовы для мігрантаў, нічога з гэтым не рабіла.

У снежні Эбат кваліфікаваў нелегальную міграцыю як злачынства на ўзроўні штата, загадаўшы мясцовым службам бяспекі адлоўліваць і гвалтоўна дэпартаваць усіх бежанцаў без якіх-небудзь дадатковых кансультацый з федэраламі.

Памежнае пытанне стала адной з найбольш вострых тэм унутранага парадку ў краіне. Палітыкі-рэспубліканцы ахвотна выкарыстоўвалі небывалы наплыў нелегалаў для крытыкі кіраўніка дзяржавы, узмацняючы яе па меры набліжэння прэзідэнцкіх выбараў 2024 года.

Ход падзей
----------

11 студзеня 2024 года Нацыянальная гвардыя Тэхаса ўзяла пад свой кантроль парк Шэлбі ў горадзе Ігл-Пас. Ён размешчаны ўздоўж ракі Рыа-Грандэ, якая працякае па амерыкана-мексіканскай мяжы. Напярэдадні Эбат падпісаў дэкларацыю аб надзвычайным закрыцці парку. У сваёй дэкларацыі чыноўнік спаслаўся на абвастрэнне памежнага крызісу і неабходнасць забяспечыць бяспеку граніцы. Дагэтуль парк Шэлбі выкарыстоўваўся для ўтрымання мігрантаў.

Паводле Эбата, «федэральны ўрад парушыў свае канстытуцыйныя абавязкі» па выкананні законаў па абароне штатаў, уключаючы іміграцыйныя нормы. Тэхаскія сілавікі ўсталявалі плот з калючага дроту на 48-кіламетровым участку ўздоўж Рыа-Грандэ, а таксама размясцілі загараджальныя буі. Тым часам федэральныя сілавікі спрабавалі ліквідаваць пагранічны бар’ер, але тэхаскія нацгвардзейцы і паліцыянты блакавалі іх. Калі мясцовыя сілавікі пачалі браць на сябе ахову цэлых участкаў граніцы, у справу ўмяшаўся Белы дом. Афіцыйны Вашынгтон адзначыў, што адміністрацыя Эбата проста перашкаджае працаваць памежнікам. Прадстаўнікі Байдэна аспрэчылі рашэнні штата, заявіўшы, што ён умешваецца ў пытанні іміграцыйнага і памежнага кантролю, якія знаходзяцца ў федэральным падпарадкаванні.

22 студзеня амерыканскія пагранічнікі атрымалі дазвол ад Вярхоўнага суда ліквідаваць усе загароды ў парку, у прыватнасці калючы дрот. На наступны Дэпартамент унутранай бяспекі прад’явіў ультыматум, загадаўшы ліквідаваць «перашкоды» ўздоўж мяжы і даць пагранічнаму патрулю поўны доступ да парку Шэлбі. 24 студзеня Эбат заявіў, што ён не дапусціць федэральныя ўлады да Шэлбі, паабяцаўшы «абараняць суверэнітэт штата». Губернатар Фларыды Рон Дэсантыс накіраваў у дапамогу Эбату паліцыянтаў. Улады Вірджыніі таксама далі сваіх сілавікоў. Усяго да мяжы Тэхаса з Мексікай накіравана каля 1000 фларыдскіх і вірджынскіх праваахоўнікаў.

25 студзеня Байдэн даў Эбату суткі, каб перастаць самавольнічаць. У адказ пракурор Тэхаса заявіў, што прэзідэнт краіны нібыта знаходзіцца ў змове з наркакартэлямі Мексікі, якім патрэбна празрыстая мяжа. Віцэ-губернатар адміністрацыі Эбата Дэн Патрык прыгразіў Байдэну канфрантацыяй з узброенымі сіламі штата. На гэтым фоне прэзідэнт абвясціў аб часовым эмбарга на павелічэнне экспарту газу і пабудову новых тэрміналаў у газаздабыўных штатах. Гэта было накіравана, як адзначалася, менавіта на Тэхас, бо на яго прыпадае 25% здабычы газу ў краіне, і менавіта ў ім меркавалася ўзвесці новыя тэрміналы для экспарту звадкаванага газу. Да таго часу 12 штатаў адправілі войскі Нацгвардыі ў падтрымку адміністрацыі Эбата. Джо Байдэн паспяшаўся заявіць, што згодны на «самыя жорсткія меры» для барацьбы з нелегальнай міграцыяй, калі іх ухваліць Кангрэс ЗША. Хутка стала вядома, што сілы памежнага кантролю адмовіліся ад планаў прыбіраць калючы дрот. Больш за тое, прафсаюз пагранічнікаў падтрымаў дзеянні губернатара Эбата. Як заявіў прадстаўнік аб’яднання, «Белы дом перашкаджае ахове мяжы».

Да граніцы з Мексікай тэхаская нацгвардыя пачала перакідваць бранятэхніку, у тым ліку танкі «Абрамс» і БМП «Брэдлі». Саюзнікі Тэхаса адправілі 72 БМП, 48 самаходных гаўбіц М109, больш за 400 «Хамераў» і да 30 танкаў. Усё гэта далучылася да войск штата. 28 студзеня адна з бранятанкавых груп прыбыла ў памежны Эль-Паса. Як заявіў губернатар Эбат, ваенная тэхніка будзе выкарыстоўвацца для абароны ад нелегальнай іміграцыі. Ён таксама дадаў, што Нацыянальная гвардыя Тэхаса гатовая да магчымага вайсковага ўмяшання федэралаў.

Неадкладна разгортваць армію ўздоўж граніцы пачаў і мексіканскі бок. Вайскоўцы Узброеных сіл Мексікі ўмацавалі тыя ўчасткі, якія кантралявалі тэхаскія сілавікі.

Атрад тэхаскіх сілавікоў ля мексіканскай граніцы, 22 лютага 2024.
Станам на 31 студзеня сітуацыя стабілізавалася. Кангрэс ЗША пачаў разглядаць магчымасць прыцягнення да адказнасці кіраўніка Міністэрства ўнутранай бяспекі Алехандра Маёркаса з-за абвастрэння ў Тэхасе. 11 лютага губернатар Эбат заявіў, што паток мігрантаў стаў скарачацца.

У лютым губернатар Эбат узмаціў ахову граніцы. Ён дадаў, што нелегальная міграцыя пачала зніжацца. Улады Фларыды накіравалі ў штат дадатковыя сілы. Тым часам прэзідэнт Байдэн наведаў памежныя раёны і заклікаў кангрэс зацвердзіць законапраект аб узмацненні аховы мяжы. У пачатку сакавіка больш за 150 палітыкаў Тэхаса на фоне міграцыйнага крызісу падпісалі дакумент, які абавязвае «ставіць інтарэсы штата вышэй за інтарэсы любой нацыі ці палітычнага ўтварэнне». У тэксце ўтрымліваецца і абяцанне ў выпадку абрання прасоўваць закон аб рэферэндуме аб незалежнасці Тэхаса, калі ў ім будзе зацікаўленая большасць жыхароў.

Рэакцыя
-------

Амаль усе рэспубліканскія губернатары амерыканскіх штатаў (усяго 24), за выключэннем кіраўніка Вермонта Філа Скота, абвясцілі аб сваёй падтрымцы ўрада Тэхаса, у тым ліку: Алабама, Аляска, Арканзас, Фларыда, Джорджыя, Айдаха, Індыяна, Аёва, Луізіяна, Місісіпі, Мантана, Небраска, Невада, Нью-Гэмпшыр, Паўночная Дакота, Агаё, Аклахома, Паўднёвая Караліна, Паўднёвая Дакота, Тэнесі, Юта, Вірджынія, Заходняя Вірджынія, Ваёмінг. Генпракуроры 26 рэспубліканскіх штатаў накіравалі ліст да Байдэна ў абарону дзеянняў Эбата.

У сваю чаргу дэмакраты выступілі супраць, бо праз калючы дрот уздоўж ракі многія мігранты тонуць, а затрыманні бежанцаў у глыбіні штата наогул антыканстытуцыйныя. Прадстаўнікі дэмакратычнай партыі Хаакін Кастра і Грэг Касар заклікалі прэзідэнта краіны ўсталяваць федэральны кантроль над нацыянальнай гвардыяй Тэхаса. Cупернік Байдэна на выбарах, экс-прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заклікаў усе неабыякавыя штаты накіраваць свае сілы ў рэгіён для абароны паўднёвай мяжы ад нелегальных мігрантаў.

Выказваліся меркаванні аб пачатку канстытуцыйнага крызісу альбо нават грамадзянскай вайны, хоць апошні варыянт, як заяўлялі эксперты, малаверагодны. На фоне эскалацыі канфлікту шэраг СМІ стаў пісаць аб магчымым аддзяленні штата ад астатніх. Аб магчымасці з’яўлення «Тэхаскай Народнай Рэспублікі» напісаў намеснік старшыні Савета бяспекі Расіі Дзмітрый Мядзведзеў. Тут жа актывізаваўся Тэхаскі нацыяналістычны рух (ТНР), які ставіць сваёй мэтай незалежнасць штата ад ЗША. Лідары арганізацыі заклікалі губернатара неадкладна склікаць спецыяльную сесію для разгляду пытання аб аддзяленні.

На 29 студзеня абвешчаны аўтапрабег адразу з трох штатаў да мяжы з Мексікай. Да акцыі далучыліся 700 грузавікоў, у тым ліку былыя вайскоўцы са зброяй. Мерапрыемства накіравана ў падтрымку дзеянняў Тэхаса. У той жа дзень даследчая арганізацыя Rasmussen Reports апублікавала вынікі апытання сярод 940 амерыканцаў: 69% рэспандэнтаў заявілі, што падтрымліваюць палітыку Тэхаса. Супраць дзеянняў мясцовых уладаў выказаліся 27% апытаных, у тым ліку 15% выказалі катэгарычную нязгоду.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  США на пороге гражданской войны: Техас и еще 25 штатов восстали против Вашингтона (руск.). *kp.ru* (26 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
2. 1 2 3  *García*. In Eagle Pass, a tense border standoff between Texas and the federal government is reaching a crescendo (англ.). *The Texas Tribune* (22 студзеня 2024). Праверана 24 студзеня 2024.
3. 1 2  *ИноСМИ, American Thinker*. На грани гражданской войны: Техас восстал против Вашингтона (American Thinker, США) (руск.). *ИноСМИ* (26 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
4. 1 2 3  Конфликт Байдена с Техасом: чем угрожает спор из-за «Одинокой звезды» (руск.). *РБК* (26 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
5. 1 2 3 4 5 6  *Иванов, Глеб*. Ультиматум Вашингтона. Власти Техаса отказались подчиняться Байдену (руск.). *AiF* (26 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8  Почему Техас взял границу США под контроль и блокирует доступ патрулям Байдена (руск.). *Российская газета* (25 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
7. ↑  *Flores*. What we know about the drownings of 3 Mexican migrants near Eagle Pass, Texas (англ.). *CNN* (15 студзеня 2024). Праверана 25 студзеня 2024.
8. ↑  *Montoya-Galvez*. Texas blocks federal border agents from processing migrants in Eagle Pass public park (англ.)  **(нявызн.)**?. *CBS News* (12 студзеня 2024). Праверана 24 студзеня 2024.
9. ↑  *García*. Texas officers take "full control" of Eagle Pass park against city's wishes (англ.). *The Texas Tribune* (11 студзеня 2024). Праверана 24 студзеня 2024.
10. 1 2 3  Однажды в Техасе (руск.). *Коммерсантъ* (26 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
11. 1 2  *García*. Texas' border standoff with feds continues, despite U.S. Supreme Court order (англ.). *The Texas Tribune* (24 студзеня 2024). Праверана 24 студзеня 2024.
12. ↑  Understanding the Supreme Court’s ruling on razor wire at the Texas-Mexico border (англ.). *Texas Public Radio* (25 студзеня 2024).
13. ↑  The Department of Homeland Security has sent a letter to Texas A.G demanding that Texas National Guard troops allow Federal personal into the area of Shelby Park by this Friday. **(нявызн.)**. *Washington Examiner* (24 студзеня 2024).
14. ↑  *Melhado*. U.S. Supreme Court says Texas can't block federal agents from the border (англ.). *The Texas Tribune* (22 студзеня 2024). Праверана 24 студзеня 2024.
15. ↑  Texas National Guard faces off against federal government in fight over razor wire (англ.). *The Independent* (24 студзеня 2024). Праверана 24 студзеня 2024.
16. ↑  Вашингтон вводит санкции против Техаса. Ожидается ответный удар Эббота
17. ↑  Техас против США: Байден заявил о согласии на «жесткие меры» по защите границы
18. ↑  Раскол в США все глубже: федеральные силы отказались идти против мятежников из Техаса
19. ↑  Профсоюз пограничников встал на сторону Техаса в конфликте с Белым домом
20. ↑  Обстановка накаляется: в Техас перебрасывают тяжелую бронетехнику
21. ↑  Новая Конфедерация США набирает обороты: Техасу выслали подкрепление с тяжёлым вооружением
22. 1 2  На границу с Техасом прибывает подкрепление мексиканской армии
23. ↑  Власти Техаса удвоили усилия по укреплению границы с Мексикой
24. ↑  Власти Техаса заявили об усилении контроля над границей с Мексикой
25. ↑  Флорида отправила в Техас дополнительные силы национальной гвардии
26. ↑  СМИ: жители Техаса недовольны несвоевременной поездкой Байдена на границу
27. ↑  Техасские политики пообещали работать над референдумом о независимости
28. ↑  Gov. Little, Republican Governors band together, issue joint statement supporting Texas' Constitutional Right to Self-Defense **(нявызн.)**.
29. ↑  Republican Governors Band Together, Issue Joint Statement Supporting Texas’ Constitutional Right to Self-Defense
30. ↑  Fox: генпрокуроры 26 республиканских штатов США выступили в защиту Техаса
31. ↑  Joe Biden Faces Growing Calls to Federalize Texas National Guard **(нявызн.)**. *Newsweek* (25 студзеня 2024).
32. ↑  Schneider, Andrew (January 24, 2024). "Governor Abbott signals potential defiance of Supreme Court's border ruling". *Houston Public Media*. Праверана January 25, 2024.
33. ↑  "Editorial: Are Abbott and Paxton creating a constitutional crisis at border?". *San Antonio Express-News*. January 18, 2024. Праверана January 25, 2024.
34. ↑  *Новости, Р. И. А.*. "Гражданская война": в США пришли в ужас из-за конфликта в Техасе (руск.). *РИА Новости* (13 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
35. ↑  "Судный день США": Техас идёт войной на Вашингтон - СвПресса - Новости. Новости сегодня. Новости 27 января 2024. Новости 27.01.2024. Новости мира и России. (руск.). *svpressa.ru* (27 студзеня 2024). Праверана 27 студзеня 2024.
36. ↑  Грузовики идут на Техас
37. ↑  Большинство опрошенных американцев поддержали меры Техаса по защите от мигрантов