recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Храм Афаі на востраве Эгіна
**Афа́я** (стар.-грэч.: Ἀφαία «не цёмная») — старажытнагрэчаская багіня.

Шанаванне багіні Афаі ў антычны час мела месца выключна на востраве Эгіна, хоць вучонымі ўсталявана, што яе культ быў прыўнесены з Крыта, дзе ён прасочваецца пачынаючы з XIV стагоддзя да н.э. Афая лічылася багіняй-заступніцай вострава, а таксама багіняй урадлівасці, багацця і сельскагаспадарчых прац. Пасля падначалення Эгіны Афінам Афая, паводле Паўсанія, нярэдка атаясамлівалася з Афінай Паладай, Артэмідай і німфай Брытамартыдай (якая ўваходзіла ў світу Артэміды і часам атаясамлялася са сваёй валадаркай).

Храм Афаі знаходзіўся на ўзгорку ў 13 кіламетрах на ўсход ад сталіцы Эгіны і быў пабудаваны каля 500 годы да н.э. на месцы больш старога храма. У 1812 годзе яго статуі, якія ўпрыгожвалі порцік, былі набыты баварскім спадчынным прынцам Людвігам (будучым каралём Баварыі Людвігам I) і з тых часоў знаходзяцца ў мюнхенскай Гліптатэцы.

Археалагічныя раскопкі ў храме Афаі праводзіліся аж да 1988 года.

Спасылкі
--------

* Дзяржаўны музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна | Калекцыі | Геракл з усходняга франтона храма Афіны Афаі на в. Эгіне
* *Сядоў, Уладзімір*. Храм Афіны Афаі на востраве Эгіна
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Заслужаны артыст.

**Ганаровае званне «Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі»** (раней «Заслужаны артыст РСФСР») надаецца высокапрафесійным артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, музчыным выканаўцам, якія стварылі высокамастацкія вобразы, спектаклі, кінафільмы, тэлеспектаклі, тэлефільмы, цыркавыя, канцэртныя, эстрадныя, музчыныя праграмы, тэлевізійныя і радыётворы, музычнае суправаджэнне для міжнародных форумаў такіх, як Алімпійскія гульні, фестывалі і да т. п. якія атрымалі грамадскае прызнанне, і тым хто паспяхова працуе ў вобласці мастацтва 10 і больш гадоў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс заслужаных артыстаў Расійскай Федэрацыі
* Заслужаны артыст РСФСР
* Народны артыст Расійскай Федэрацыі
**Заслужаны канструктар Беларускай ССР** — ганаровае званне, якое прысвойвалася работнікам канструктарскіх і тэхналагічных арганізацый, навукова-даследчых устаноў, вытворчых і навукова-вытворчых аб’яднанняў і прадпрыемстваў за вялікі ўклад у распрацоўку і ўкараненне прынцыпова новай высокаэфектыўнай тэхнікі, што па сваіх тэхніка-эканамічных паказчыках адпавядае айчыннаму і сусветнаму ўзроўням. Устаноўлена Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 19 жніўня 1985 года, прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета БССР. Скасавана 23 лістапада 1988 года.

Заслужаныя канструктары Беларускай ССР
--------------------------------------

### 1986

* В. Т. Куляшоў
* М. М. Хромчанка

Літаратура
----------

* Заслужаны канструктар Беларускай ССР // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цупрык.

**Роберт-Усевалад Цупрык** (26 верасня 1954 — 24 лютага 2021) — беларускі грамадскі дзеяч. Старшыня Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі (2001—2021).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 верасня 1954 года ў Саўт-Рыверы (ЗША) ў сям’і Янкі Цупрыка і актрысы тэатра Ірэны Жылінскай. Пераняў ад бацькоў беларускую нацыянальную свядомасць, мову, а таксама рэлігійны светапогляд.

У 1976 годзе скончыў Ратгерскі ўніверсітэт. Працаваў у бібліятэцы Медыцынска-дантыстычнага штатнага ўніверсітэта. Браў удзел у моладзевым руху. Браў актыўны ўдзел у жыцці парафіі Св. Еўфрасінні Полацкай. Ездзіў у Беларусь з медыцынскай дапамогай ахвярам Чарнобыльскай катастрофы.

У 1990 годзе быў абраны на пасаду старшыні Беларускага кангрэсавага камітэту Амерыкі. Дзясяткі гадоў быў у гушчы палітычнага, культурніцкага і царкоўнага жыцця.

Памёр 24 лютага 2021 года пасля зацяжной хваробы на рак. Пахаваны на Беларускіх могілках ў Саўт-Рыверы

Літаратура
----------

* *Гардзіенка А.* Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. — Смаленск: [б.в.], 2009. — 428 с. [12] с. іл. — С. 407. — (БІНІМ; Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 16).
* *Пранчак Л.* Беларуская Амерыка / Леанід Пранчак. — Мінск: Полымя, 1994. — 414, [2] с.: іл. — С. 169—171. — ISBN 5-345-00628-8.

Спасылкі
--------

* Памёр дзеяч беларускай грамады ў ЗША Роберт Цупрык
**Востраў Кларыён** (ісп.: Clarión) — востраў у групе астравоў Рэвілья-Хіхеда. Адміністрацыйна належыць да мексіканскага штата Каліма. Плошча вострава — 19,8 км². На востраве знаходзіцца мексіканскі гарнізон (да 9 чал.).

Геаграфія
---------

Востраў Кларыён з’яўляецца так званым «знешнім» у адносінах да іншых астравоў Рэвілья-Хіхеда. Ён знаходзіцца ў 380 км на захад ад Сакора, найбуйнейшага вострава архіпелага. Уваходзіць у часавы пояс UTC-8 (астатнія астравы ў пояс UTC-7). Даўжыня — 8,5 км, найбольшая шырыня — 3,43 км.

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Быў створаны вывяржэннем на мяжы з тэктанічным разломам больш за 60 млн гадоў таму. Складаецца пераважна з базальтаў. На Кларыёне тры вяршыні — Монтэ-Галегас (335 м), Монтэ-дэ-ла-Марына (280 м), Піка-дэ-ла-Тыенда (292 м). Берагі стромкія скалістыя, да 183 м. Толькі на поўдні цэнтральнай часткі вылучаецца спадзісты бераг. Тут размешчана невялікая мексіканская ахоўная база (да 9 чал.).

Клімат трапічны засушлівы. На востраве Кларыён 2 возера, у якія сцякае дажджавая вада. У найбольш сухія месяцы яны робяцца часткова саланаватымі, а часам зусім перасыхаюць. Іншых сталых вадацёкаў або крыніц прэснай вады няма.

Прырода
-------

Флора вострава Кларыён пустынная або паўпустынная. Распаўсюджаныя расліны — апунцыя, кактусы, травяністыя і хмызнякі. Фаўна прадстаўлена птушкамі, у тым ліку эндэмікамі, а таксама 1 відам змей і 1 відам мясцовай ігуаны. Чалавекам былі завезены трусы, свінні і авечкі, якія нанеслі значныя страты мясцовай прыродзе.

Гісторыя
--------

Востраў быў адкрыты ў 1542 г. іспанскімі маракамі. Сваю назву атрымаў у XIX ст. у гонар амерыканскага карабля, які наведваў гэтыя воды. У 1868 г. далучаны да Мексікі. З 2008 г. уваходзіць у склад біясфернага запаведніка.

Спасылкі
--------

* Geology and Petrology of Clarion Island, Mexico
* Islands of Socorro, Clarion, San Benedicto, and Roc Partida in the Pacific Ocean off the coast of Mexico

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 242324652 |
**Афанасій Яфімавіч Кудравіцкі** (27 лютага 1906, г. Горкі, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва ў 1937 годзе. Член Саюза архітэктараў СССР з 1938 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. 

Працаваў у Белдзяржпраекце, Упраўленні па справах архітэктуры і будаўніцтва Мінгарвыканкама, Белсельпраекце, архітэктарам Фрунзенскага раёна Мінска, з 1963 па 1974 гады — старшым навуковым супрацоўнікам у ІБіА Дзяржбуда БССР, БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: генпланы Мазыра, Калінкавічаў (1938—1939), Баранавічаў (1947), праекты планіроўкі і забудовы мікрараёнаў па вул. Арлоўскай (1956, у аўтарскім калектыве), Харкаўскай (1958), Апанскага (1959) у Мінску, тыпавы праект будынка РК КПБ (1938—1956).

Мае публікацыі, у т.л. глава «Добраўпарадкаванне гарадскіх тэрыторый» у кнізе «Новыя гарады Беларусі» (Мінск, 1966), «Даведнік па добраўпарадкаванні і азеляненні населеных месцаў» (Мінск, 1967, у аўтарскім калектыве), «Горадабудаўнічая эфектыўнасць і бяспека руху» (Мінск, 1969, з Г. Н. Кудрашовым), «Даследаванне заканамернасцей інтэнсіўнасці руху на магістралях некаторых гарадоў Беларусі» (Мінск, 1968, у аўтарскім калектыве).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1948).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кудрявицкий Афанасий Ефимович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-300525 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Клас.
**Клас** — разнавіднасць абстрактнага тыпу даных у аб'ектна-арыентаваным праграмаванні (ААП). Характарызуецца спосабам сваёй пабудовы. Іншыя абстрактныя тыпы даных - метаклассы, інтэрфейсы, структуры, пералічэнні, — характарызуюцца нейкімі сваімі, іншымі асаблівасцямі. Разам з паняццем «аб'екта» клас з'яўляецца ключавым паняццем у ААП (хоць існуюць і бяскласавыя аб'ектна-арыентаваныя мовы, напрыклад, JavaScript; падрабязней глядзіце Прататыпнае праграмаванне). Сутнасць адрознення класаў ад іншых абстрактных тыпаў даных складаецца ў тым, што пры заданні тыпу даных клас вызначае адначасова і інтэрфейс, і рэалізацыю для ўсіх сваіх асобнікаў, а выклік метаду-канструктара абавязковы. Дакладны сэнс гэтай фразы будзе раскрыты ніжэй.

На практыцы аб’ектна-арыентаванае праграмаванне зводзіцца да стварэння некаторай колькасці класаў, уключаючы інтэрфейс і рэалізацыю, і наступнага іх выкарыстання. Графічнае ўяўленне некаторай колькасці класаў і сувязяў паміж імі называецца дыяграмай класаў. Аб'ектна-арыентаваны падыход за час свайго развіцця назапасіў мноства рэкамендацый (патэрнаў) па стварэнні класаў і іерархій класаў.

Ідэя класаў прыйшла з работ па базах ведаў, якія маюць дачыненне да даследаванняў па штучнаму інтэлекту. Класіфікацыі выкарыстоўваюцца чалавекам ў заалогіі, батаніцы, хіміі, дэталях машын, нясуць у сабе асноўную ідэю, што любую рэч заўсёды можна прадставіць прыватным выпадкам некаторага больш агульнага паняцця. Канкрэтны яблык - гэта ў цэлым некаторы яблык, наогул яблык, а любы наогул яблык - фрукт. Менавіта таму прыклады класаў у навучальных дапаможніках па аб'ектна-арыентаваным праграмаванні так часта згадваюць яблыкі і грушы.

Спасылкі
--------

* Creating Classes — Кіраўніцтва па стварэнні класаў у мове Java

| ⛭Тыпы даных |
| --- |
| 
Біт •
Нібл •
Байт •
Кубіт •
Трыт •
Трайт •
Слова
 |
| Лікавыя | 
Цэлы •
З фіксаванай коскай •
З плаваючай коскай •
Рацыянальны •
Комплексны •
Доўгі •
Інтэрвальны
 |
| Тэкставыя | 
Сімвальны •
Радковы
 |
| Спасылкавыя | 
Адрас •
Спасылка •
Спасылка ў С++ •
Указальнік
 |
| Кампазітныя | 
Алгебраічны тып даных
(Абагульнены) •
Масіў •
Асацыятыўны масіў •
Клас •
Спіс •
Картэж •
Аб’ект •
Структура •
Мноства •
Аб’яднанне (пазначанае)
 |
| Іншыя | 
Лагічны •
Ніжэйшы •
Вышэйшы •
Пералічальны •
Калекцыя •
Выключэнне •
Функцыянальны •
Род (Метакласс) •
Манада •
Семафор •
Струмень •
Void
 |
| Звязаныя тэмы | 
Абстрактны тып даных •
Прымітыўны тып •
Структура даных •
Generic •
Зменная тыпа •
Інтэрфейс •
Канструктар даных •
Канструктар тыпаў •
Канверсія тыпа •
Сістэма тыпаў
 |
**Афанасій Воўчак** — беларускі ювелір і чаканшчык па срэбру сярэдзіны 18 стагоддзя.

Біяграфія
---------

Працаваў у Магілёве. Падпісаныя працы Воўчака: гарэльефныя аклады да абразоў, зробленыя ў 1749 (да 1941 ў Магілёўскім гістарычным музеі; не захаваліся), да абразоў Хрыста (1769) і Багамаці (1767) аршанскіх цэркваў.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0
2. 1 2  Волчек Афанасий // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 123. — 737 с.
Сэр **Роберт Мюрэй Хелпмен** (9 красавіка 1909, Маўнт-Гамбіер — 28 верасня 1986, Сідней) — аўстралійскі артыст балета, акцёр, рэжысёр і харэограф, быў уганараваны ордэнам Брытанскай імперыі. Пачаў сваю кар’еру ў Аўстраліі, у 1932 годзе пераехаў у Вялікабрытанію, дзе стаў часткай трупы Каралеўскага балета пад кіраўніцтвам яго заснавальніка Нінет дэ Валуа. Хелпмен стаў вядучым танцорам трупы, партнёрам спачатку Алісіі Маркавай, а затым Марго Фонтэйн. Калі Фрэдэрык Аштан, галоўны балетмайстар, быў прызваны на ваенную службу падчас Другой сусветнай вайны, Хелпмен заняў яго пасаду, застаючыся таксама асноўным танцорам.

З самага пачатку сваёй кар’еры Хелпмен быў не толькі танцорам, але і акцёрам. У 1940-х гадах ён усё часцей граў у тэатрах Олд Вік і ў Вэст-Энда. Большая частка яго роляў была ў п’есах Шэкспіра, ён таксама гуляў у творах Шоу, Кауарда, Сартра і іншых. У якасці рэжысёра яго дыяпазон быў шырокі — ад Шэкспіра да оперы, мюзіклаў і пантамімы.

У 1965 году Хелпман стаў другім кіраўніком Аўстралійскага балета, для якога ён стварыў некалькі новых спектакляў, і Аўстралійцам года. У 1975 годзе ён заняў пасаду дырэктара балетнай трупы, але разыходжанні з праўленнем кампаніі прывялі да яго звальнення годам пазней. Ён працаваў рэжысёрам у Аўстралійскай оперы і прымаў удзел у тэатральных пастаноўках да 1980-х гадоў. І хоць ён быў тэатральным акцёрам, з 1942 па 1984 год Хелпмен зняўся ў пятнаццаці фільмах, сярод якіх «Адзін з нашых самалётаў не вярнуўся», «Чырвоныя чаравічкі», «Казкі Гофмана».

Зноскі
------

1. 1 2  Sir Robert Helpmann // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Sir Robert Helpmann // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Аўстралійскі біяграфічны · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1252713 · BNF: 13895119q · CONOR: 130826595 · GND: 136680364 · ISNI: 0000 0000 8084 7076 · LCCN: n50027178 · NKC: xx0162778 · NLA: 36588503 · NTA: 072697660 · NUKAT: n2016142354 · SUDOC: 060344768 · VIAF: 5117752 |

 |
**Заслу́жаны арты́ст Белару́скай ССР** — ганаровае званне, прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР і з'яўлялася адной з формаў прызнання дзяржавай і грамадствам заслуг выдатных дзеячаў мастацтва, якія праславіліся ў справе развіцця тэатра, музыкі, кіно, цырка і г. д. Заснавана 4 ліпеня 1940 года. Прысвойвалася рэжысёрам, кампазітарам, дырыжорам, канцэртмайстэрам, мастацкім кіраўнікам музычных, харавых, танцавальных і іншых калектываў, іншым творчым работнікам, музыкам-выканаўцам за высокае майстэрства і садзейнічанне развіццю мастацтва.
Наступнай ступенню прызнання было прысваенне звання «Народны артыст Беларускай ССР», затым «Народны артыст СССР».

Пачынаючы з 1919 года і да указа 1940 года прысвойвалася званне «Заслужаны артыст Рэспублікі». Прысвойвалася яно калегіямі Наркамасветы рэспублік, загадамі наркамаў асветы, выканкамамі абласных і краявых саветаў.

15 лістапада 1968 года Прэзідыум Вярхоўнага Савета БССР заснаваў адзіны нагрудны знак для асоб, удастоеных ганаровых званняў Беларускай ССР.
Аверс знака быў агульным для ўсіх, на адваротным боку паказвалася найменне адпаведнага ганаровага звання.

Першым з вядомых узнагароджаных у 1935 годзе быў Аркадзь Мікалаевіч Кальцаты — кінарэжысёр і аператар.
Апошнім узнагароджаным гэтым ганаровым званнем у 1987 годзе быў Валерый Мікалаевіч Бандарэнка — акцёр.

З распадам Савецкага Саюза ў Беларусі званне «Заслужаны артыст Беларускай ССР» было заменена званнем «Заслужаны артыст Беларусі», пры гэтым, улічваючы заслугі грамадзян Рэспублікі Беларусь, узнагароджаных дзяржаўнымі ўзнагародамі былых СССР і Беларускай ССР, за імі захаваліся правы і абавязкі, прадугледжаныя заканадаўствам былых СССР і Беларускай ССР аб узнагародах.

Гл. таксама
-----------

* Спіс заслужаных артыстаў Беларускай ССР
**Класіфікацыя моў** — размежаванне моў свету пры іх параўнальным вывучэнні па пэўных таксанамічных рубрыках у адпаведнасці з прынцыпамі, якія вынікаюць з агульнай мэты даследавання і на падставе пэўных адзнак.

Пытанні класіфікацыі моў актыўна распрацоўваюцца з пач. XIX ст. Існуюць 4 асноўныя віды класіфікацыі моў: генеалагічная, арэальная, тыпалагічная і сацыялінгвістычная.

Генеалагічная класіфікацыя
--------------------------

Асноўны артыкул: **Генеалагічная класіфікацыя моў**
Генеалагічная класіфікацыя не залежыць ад лакалізацыі моў. Праводзіцца на аснове вывучэння роднасці моў параўнальна-гістарычным мовазнаўствам. Мае абсалютны характар (кожная мова адносіцца да адной пэўнай генеалагічнай групы і не можа змяніць гэтай прыналежнасці). Генеалагічнае падабенства з цягам часу сціраецца.

Арэальная класіфікацыя
----------------------

Асноўны артыкул: **Арэальная лінгвістыка**
Асноўны артыкул: **Лінгвістычная геаграфія**
Для арэальнай класіфікацыі істотны тэрытарыяльны паказчык. Яна ўлічвае прыкметы, звязаныя з моўнымі кантактамі і ўзаемаадносінамі паміж мовамі ці дыялектамі. Характарызуецца большай або меншай устойлівасцю ў залежнасці ад абраных параметраў класіфікацыі. Арэальнае падабенства ў выпадку канвергентнага развіцця моў можа з цягам часу ўзмацняцца.

Тыпалагічная класіфікацыя
-------------------------

Асноўны артыкул: **Тыпалагічная класіфікацыя моў**
Заснавана на паняцці падабенства (фармальнага ці семантычнага) моў. Тыпалагічная класіфікацыя моў заўсёды адносная і гістарычна зменлівая з прычыны зменлівасці структуры мовы і яе тэарэтычнага асэнсавання.

Сацыялінгвістычная (функцыянальная) класіфікацыя
------------------------------------------------

Асноўны артыкул: **Функцыянальная лінгвістыка**
Грунтуецца на вызначэнні аб'ёму і структуры камунікацыі на той ці іншай мове. Сацыялінгвістычныя характарыстыкі моў з цягам часу мяняюцца.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн у 18 т. Т. 8.

Літаратура
----------

* Рудэнка А. Класіфікацыя моў // БелЭн у 18 т. Т. 8. Мн. 1999.
* Теоретические основы классификации языков мира. [Ч. 1—2]. М, 1980-82.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Заслужаны дзеяч мастацтваў.
**«Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР»** — ганаровае званне, якое прысвойвалася з 1934 па 1991 гг. рэжысёрам, мастакам, архітэктарам, кампазітарам, скультарам і іншым дзеячам мастацтваў за выдатныя творы мастацтва, за вялікія заслугі ў справе выхавання і падрыхтоўкі мастацкіх кадраў, а таксама за стварэнне навуковых прац у галіне мастацтваў. 

Званне заслужанага дзеяча мастацтваў Беларускай ССР устаноўлена 5 снежня 1927 года і прысвойвалася СНК БССР, з 1938 года — Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР. Парадак прысваення быў устаноўлены Палажэннем пра ганаровыя званні Беларускай ССР, зацвержаным Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 4 ліпеня 1940.

З набыццём незалежнасці Беларусі званне «Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР» было заменена званнем «Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі».

Гл. таксама
-----------

* Спіс заслужаных дзеячаў мастацтваў Беларусі

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 4. Графік — Зуйка / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1971. — 608 с.: іл. карты.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6). С. 552
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стасевіч.
**Адам, Валенты і Марцін Стасе́вічы** — беларускія дойліды першай паловы XVII стагоддзя. Жылі ў вёсцы Дойліды (зараз у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі). Удзельнічалі ў будаўніцтве Іўеўскай сядзібы і іншых пабудоў на Іўеўшчыне.

Літаратура
----------

* Стасевічы Адам, Валенты і Марцін // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Стасе́вічы Адам, Валенты і Марцін // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 168. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
**Афанасій Васілевіч Кляцко** (нар. 18 (31) студзеня 1911, вёска Куляшоўка, Клімавіцкі павет, Магілёўская губерня, цяпер Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — 8 ліпеня 2001, Магілёў) — савецкі ваенны-сапёр, поўны кавалер ордэна Славы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 студзеня 1911 года ў вёсцы Куляшоўка Клімавіцкага раёна Магілёўскай обласці Беларусі ў сялянскай сям'і. Беларус. Скончыў 4 класы. Працаваў кавалём у калгасе. У Чырвонай Арміі ў 1931—1935 і з 1941 года. З 1943 года - актыўны ўдзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі, Літвы, Польшчы. Вайну скончыў у разбітай варожай Германіі.

Сапёр 222-га гвардзейскага стралковага палка чырвонаармеец Афанасій Кляцко, у складзе групы байцоў 10 жніўня 1944 года у сямі кіламетрах на паўночны захад ад літоўскага горада Вілкавішкіс узарваў мост праз раку Шэрвінты, перагарадзіўшы шлях пятнаццаці танкам праціўніка, сарваўшы варожую танкавую атаку.

Загадам па 49-й гвардзейскай стралковай дывізіі № 055 ад 28 верасня 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях, чырвонаармеец Кляцко Афанасій Васілевіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

Сапёр 222-га стралковага палка чырвонаармеец Афанасій Кляцко з групай разгароджвання 14—16 студзеня 1945 года ў раёне польскага населенага пункта Рудкі, размешчанага на паўднёвым захадзе ад горада Радам, зрабіў чатыры паходы ў мінных палях праціўніка, абязшкодзіўшы 72 супрацьпяхотныя і 7 супрацьтанкавых мін, узяў у палон трох праціўнікаў.

Загадам па 33-й арміі № 074 ад 29 сакавіка 1945 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях чырвонаармеец Кляцко Афанасій Васілеві узнагароджаны ордэнам Славы 2- ступені.

14 красавіка 1945 года у трох кіламетрах на паўднёвы усход ад германскага горада Франкфурт-на-Одэры чырвонаармеец Афанасій Кляцко, забяспечваючы дзеянні разведвальнай групы, зрабіў праходы ў мінным полі і драцяной загародзе. Быў паранены, але поя бою не пакінуў.

Загадам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-варожымі захопнікамі чырвонаармеец Кляцко Афанасій Васілевіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.

У 1945 годзе старшына Кляцко А. В дэмабілізаваны. Вярнуўся ў родную вёску, працаваў у калгасе. Жыў у горадзе Магілёве. Памер 8 ліпеня 2001 года.

Узнагароды
----------

* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* Ордэн Славы 1-й, 2-й, 3-й ступені;
* Ордэн «За службу Радзіме»;
* медалі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Афанасій Васілевіч Кляцко на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* *Беляев И. Н. Сысоев А. Н.* Хроника солдатской славы. — Минск, 1970.
* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
* *Лобода В. Ф.* Солдатская слава. Книга 2. — М. 1967.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. — Минск, 1984.

Спасылкі
--------

Кляцко Афанасий Васильевич (руск.) на сайце «Героі краіны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юхансан.
**Роберт Юхансан** (нарв.: Robert Johansson; нар. 23 сакавіка 1990) — нарвежскі скакун з трампліна, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2018 года ў Пхёнчхане, экс-уладальнік сусветнага рэкорду па далёкасці скачка.

У складзе асноўнай зборнай Юхансан замацаваўся толькі ў сезоне 2016/17. На трэцім этапе Турнэ чатырох трамплінаў у Інсбруку, які праходзіў у цяжкіх умовах надвор’я і складаўся толькі з адной спробы, Роберт паказаў другі вынік, саступіўшы 2,4 балы таварышу па камандзе Даніэлю-Андрэ Тандэ. На чэмпіянаце свету 2017 году выступіў у асабістым першынстве на нармальным трампліне і заняў там 17-е месца.

18 сакавіка 2017 года на палётным трампліне «Вікерсундбакен» усталяваў новы сусветны рэкорд - 252 метра (на паўметры далей папярэдняга рэкардсмена Андрэса Фанемеля). Аднак яго рэкорд пратрымаўся ўсяго каля паўгадзіны, пасля чаго яго вынік на метр перасягнуў аўстрыец Штэфан Крафт.

У першы гульнявы ​​дзень на Алімпіядзе ў Пхёнчхане, нарвежскі лыжнік дамогся поспеху, стаўшы трэцім на трампліне К-98, і заваяваў бронзавы медаль Гульняў.

Зноскі
------

1. ↑  FIS database Праверана 26 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q212928'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105753098'></a>
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | FIS (скачкі з трампліна) · Olympedia · Olympic Channel · Internet Movie Database |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стасеўскі сельсавет.
**Ста́сеўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Стасеўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Падалескага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Мінская ратуша. Рэканструкцыя
**Рэканструкцыя** — працэс аднаўлення, адбудовы раней існуючага, аднак згубленага ці знішчанага будынка ці твору мастацтва (карціны, музычнага або літаратурнага твору).

Рэканструкцыя — не толькі сам працэс, але і яго вынік. Пры рэканструкцыі важна арыентавацца на фрагменты, якія захаваліся, крыніцы ці некаторыя прыкметы. На падставе колькасці і якасці крыніц рэканструкцыя мае пэўную ступень гіпатэтычнасці.

Спасылкі
--------

* У Светлагорску задумалі адбудаваць Шацілінскі Востраў // Рэгіянальны партал — Светлагорск. 2009. 15 чэрвеня.
1 снежня 2021 года на мяжы Афганістана і Ірана адбыліся ўзброеныя сутыкненні паміж іранскімі памежнікамі і Талібанам.

Гісторыя канфлікту
------------------

Адносіны паміж Іранам і талібамі не былі добрымі на працягу ўсёй гісторыі. Падчас першага праўлення талібаў у Афганістане з 1996 па 2001 год, 10 іранскіх дыпламатаў у консульстве горада Мазары-Шарыф былі пакараны смерцю баевікамі. Афіцыйны Тэгеран пачаў мабілізацыю, але эскалацыі ўдалося пазбегнуць пры пасярэдніцтве ААН. 

У 2001 годзе, калі адбылося ўварванне ЗША ў Афганістан, Іран, нягледзячы на складаныя адносіны з Белым домам, супрацоўнічаў з амерыканцамі для барацьбы з талібамі, а іранскі спецназ падтрымліваў Паўночны альянс падчас захопу Герата. Летам 2021 года талібы аднавілі сваю ўладу на фоне сыходу амерыканскай арміі.

Сутыкненні
----------

Са слоў неназванага іранскага чыноўніка, сутыкненні пачаліся пасля таго, як баевікі Талібану адкрылі агонь па іранскіх фермерах, якія перасеклі памежную сцяну паміж дзвюма краінамі, што прывяло да серыі перастрэлак паміж іранскімі памежнікамі і баевікамі Талібану з ужываннем цяжкай і сярэдняй зброі. Падчас сутыкненняў афганскія баевікі атакавалі памежны пункт Дахраес і захапілі яго разам з некалькімі іншымі пастамі і вайсковай базай на іранскай тэрыторыі. Неўстаноўленая колькасць камбатантаў была забіта з абодвух бакоў падчас сутыкненняў. Падзеі скончыліся на наступны дзень пасля пагаднення бакоў.

Гл. таксама
-----------

* Афгана-іранскія сутыкненні (2023)

Зноскі
------

1. ↑  Shahla.  Iran Forces and Taliban Clashed on Afghan Border, Tasnim Says **(нявызн.)**, *Bloomberg* (1 December 2021). Праверана 1 December 2021.
2. ↑  Clashes over Iran-Afghanistan's 'border misunderstanding' ended **(нявызн.)**, *Reuters* (1 December 2021). Праверана 1 December 2021.
3. ↑  Taliban, Iran hold talks **(нявызн.)**, *CNN* (3 February 199). Праверана 1 December 2021.
4. ↑  Iran Sets Its Eyes on Afghanistan **(нявызн.)**, *The Washington Institute for Near East Policy* (19 July 2021). Праверана 1 December 2021.
5. ↑  How the Taliban Overran the Afghan Army, Built by the U.S. Over 20 Years **(нявызн.)**, *The Wall Street Journal* (14 August 2021). Праверана 1 December 2021.
6. ↑  اشتباك حدودي بين القوات الإيرانية وطالبان بسبب "سوء فهم" **(нявызн.)**, *CNN Arabic* (1 December 2021). Праверана 1 December 2021.
7. ↑  طالبان تسيطر على مواقع ونقاط حراسة ايرانية على الحدود المشتركة **(нявызн.)**, *Al Bawaba* (1 December 2021). Праверана 1 December 2021.
**Салітэ́р** (фр.: solitaire, ад лац.: solitarius — самотны) — асобна стаячае дрэва (куст) у еўрапейскіх парках. Дызайнерскі прыём, які ўжываецца пры добраўпарадкаванні і азеляненні паркаў, садоў і прыватных уладанняў.

Салітэр у ландшафтным дызайне
-----------------------------

Дуб-салітэр у сядзібе Вароніна, Ламаносаўскага раёна, Ленінградская вобласць
Для адзіночнай пасадкі выкарыстоўваюцца віды, якія адрозніваюцца дэкаратыўнасцю на працягу цэлага года, святлалюбныя расліны. На вольным прасторы няма неабходнасці канкураваць за сонечнае святло і ваду з іншымі раслінамі. Пры выкарыстанні дрэва ў якасці салітэра, яго крона становіцца шырокай, а само яно мае больш нізкую пасадку. Салітэры з убраннем дробнага дэкаратыўнага лісця або цёмнай афарбоўкі высаджваюць бліжэй да садовых дарожак, альтанак. Салітэры з буйнымі лістамі або светлай лістотай высаджваюць на фоне фасадаў будынкаў, дэкаратыўных агароджаў. Салітэры павінны прыцягваць да сябе ўвагу, дамінаваць у кампазіцыі. Для гэтага вышыня салітэра ў дарослым стане і шырыня паляны павінны суадносіцца як 1:3.

У XIX стагоддзі выкарыстоўваўся асаблівы прыём стварэння дэкаратыўных салітэраў. Некалькі дрэў высаджвалі на гранічна малой адлегласці. З гадамі яны зрасталіся, утвараючы «букет» з разыходнымі ў розныя бакі стваламі. Радзей — адно дрэва расшчаплялі, а асобныя часткі яго прымушалі расці ў розныя бакі. Парасонавая, пірамідальная, ніцая, шарападобная, канічная формы былі характэрныя для салітэраў гэтага часу радзей.

Часцей за ўсё ў XVIII—XIX стагоддзях ён высаджваўся насупраць панскага дома сядзібы. Як правіла, такім дрэвам быў дуб. З відаў дуба для салітэра выкарыстоўваліся звычайна: дуб звычайны, Quercus mongolica, Quercus phellos, Quercus macrocarpa.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002
2. ↑  Солитер. В кн.: Лесная энциклопедия: В 2-х томах. Т. 2. Гл. ред. Воробьев Г. И. М.: Сов. энциклопедия, 1986.
3. ↑  Солитер — декоративный элемент ландшафтного дизайна.
4. ↑  Что такое «солитер» или солитерная посадка? Архівавана 8 снежня 2016.
5. ↑  Солитеры и группы. Архівавана 29 кастрычніка 2016.
6. ↑  Наталья Бондарева.
7. ↑  *М. Ю. Коробко.* Находки в Битцевском лесу. О некоторых итогах новейших историко-краеведческих изысканий в Москве. Московский журнал. № 1 (265) Январь 2013. Архівавана 15 жніўня 2016.
8. ↑  Виды дуба. Архівавана 25 ліпеня 2016.

Літаратура
----------

* Салітэр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 111. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Рэкагнасцыроўка** ў ваеннай справе — разведка для атрымання звестак аб праціўніку, што праводзіцца асабіста камандзірам і афіцэрамі штабоў перад маючымі адбыцца баявымі дзеяннямі.

Тэрмін «рэкагнасцыроўка» паходзіць ад ням.: Rekognoszierung, з лац.: recognosco — аглядаю, даследую і азначае візуальнае вывучэнне праціўніка і мясцовасці асабіста камандзірам (камандуючым) і афіцэрамі штабоў з мэтай атрымання неабходных дадзеных для прыняцця рашэння або яго ўдакладнення. У рэкагнасцыроўцы ўдзельнічаюць таксама камандзіры падначаленых і дапаможных падраздзяленняў (частак, злучэнняў), начальнікі родаў войскаў, спецыяльных войскаў і службаў.

Рэкагнасцыроўка праводзіцца таксама з мэтай вывучэння раёнаў (межаў) магчымага размяшчэння і разгортвання войскаў, маршрутаў іх вылучэння, выпраўлення і дапаўнення тапаграфічных карт.

Для гэтага ствараюцца спецыяльныя рэкагнасцыравальныя групы з афіцэраў штаба і ўпраўленняў родаў войскаў, спецыяльных войскаў (службаў). Для атрымання дадзеных у межах сваёй тэрыторыі ў ходзе рэкагнасцыроўкі выкарыстоўваюцца верталёты, самалёты, хуткаходныя машыны кіравання, прыборы радыёлакацыі і інш.

Гл. таксама
-----------

* Рэкагнасцыроўка — першапачатковая разведка ў горнай справе.
* Разведка боем
* Назіранне, ваенная справа
* Назіральны пост
* Артылерыйская разведка

Літаратура
----------

* *Советская военная энциклопедия.* «РАДИОКОНТРОЛЬ-ТАЧАНКА» //  = (Советская военная энциклопедия) / Маршал Советского Союза Н. В. ОГАРКОВ — председатель. — М. 1980. — Т. 7. — С. 102. — 686 с. — ISBN 00101-150.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Большая Советская Энциклопедия
**Самаанская мова** (саманазва *Gagana fa'a Sāmoa*) — палінезійская мова, родная мова самаанцаў. Афіцыйная мова Амерыканскага Самоа і дзяржавы Самоа.

Асаблівасці
-----------

Здаўна самаанцы размаўляюць на двух варыянтах самаанскай мовы — *gagana fa'aaloalo*, якая была мовай правадыроў і аратарскага мастацтва, і *tautala leaga*, паўсядзённай гаворцы. Яны адрозніваюцца як вымаўленнем, так і сінтаксічна. Сучасная літаратурная мова складзена на аснове *gagana fa'aaloalo*.

Пісьмовасць
-----------

Пісьмовасць была складзена місіянерамі з Вялікабрытаніі на аснове лацінкі ў 1834 г.

Алфавіт налічвае 14 літар і апостраф *акіна*:

| Aa, Āā | Ee, Ēē | Ii, Īī   | Oo, Ōō | Uu, Ūū | Ff | Gg | Ll | Mm | Nn | Pp | Ss | Tt | Vv | (Hh) | (Kk) | (Rr) | ' |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

Спасылкі
--------

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае **раздзел**, напісаны  

 ***на самаанскай мове***


* Samoan (Gagana Samoa)
* Gagana Samoa
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яворскі.

**Архіепіскап Яворскі** (свецкае імя *Барыс Ігаравіч Яворскі*; нар. 1 студзеня 1980, Арыхавэць, Підвалачыскі раён, Украіна) — украінскі архірэй Праваслаўнай Царквы Украіны (да 2018 года Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата), архіепіскап Адэскі.

Біяграфія
---------

У 1995 годзе паступіў у Львоўскую духоўную семінарыю (УПЦ КП),

20 кастрычніка 2013 года быў абраны епіскапам Луганскім і Старабельскім.

24 Мая 2021 года прызначаны епіскапа Адэскай епархіи ПЦУ.

Зноскі
------

1. ↑  ВАЖНАЯ ДОЛЖНОСТЬ: В ОДЕССКУЮ ЕПАРХИЮ ПЦУ НАЗНАЧИЛИ НОВОГО ПРЕДСТОЯТЕЛЯ
Кароль франкаў даруе народу *Салічны закон*. Французская мініяцюра XIV ст.
**Салічныя франкі**, або **заходнія франкі** (фр.: Francs saliens) — галіна франкаў, якая самастойна жыла з 420 года ў Таксандрыі і пазней у Турнэ. Правадыр Фарамонд — фігура, магчыма, выдуманая — перайшоў са сваімі падданымі Рэйн у заходнім кірунку, умацаваўся там і адлучыўся такім чынам ад рэйнскіх франкаў. Фарамонд лічыцца заснавальнікам дынастыі Меравінгаў, якая вярнулася ў 509 годзе ў свае ранейшыя землі і заваявала іх.

У 486 годзе дзяржава салічных франкаў пачала называцца Суасонскім каралеўствам, што сведчыла пра тое, што кароль Хлодвіг I пашырыў свае ўладанні на поўдзень, адваяваўшы землі ў рымлян. Таксама ён анексаваў розныя дробныя дзяржавы і перамог франкскіх канкурэнтаў. Прававым кодэксам салічных франкаў быў Салічны закон.

Правадыры салічных франкаў
--------------------------

* Фарамонд 420—428
* Хладыён *Доўгавалосы* 428—447
* Меравей 448—458
* Хільдэрык I 458—481
* Хлодвіг I 481—511
**Паштовая станцыя** — будынак у вёсцы Мілавіды Баранавіцкага раёна. Размешчана на ўскраіне вёскі, на шашы Івацэвічы — Слуцк. Помнік архітэктуры класіцызму. Пабудавана паводле ўзорнага праекта 1846 года. Цяпер станцыя выкарыстоўваецца як рамонтна-дарожная ўстанова.

Архітэктура
-----------

Складаецца з трох мураваных прамавугольных, накрытых вальмавымі дахамі будынкаў, якія ўтвараюць цэласную сіметрычную П-падобную ў плане кампазіцыю. Цэнтральны будынак павернуты да шашы галоўным падоўжаным фасадам; уваход падкрэслены рызалітам, які завершаны прафіляваным карнізам з сухарыкамі і трохвугольным франтонам. Бакавыя будынкі пастаўленыя да шашы тарцамі. У цэнтральным будынку знаходзіліся жылыя памяшканні для падарожнікаў, кухня, кватэра наглядчыка, у бакавых — вазоўня і пуня.

Літаратура
----------

* Мілавідская паштовая станцыя // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* *А. С. Сардаров.* 174. Почтовая станция // Свод памятников истории и культуры Белоруссии (руск.) / АН БССР, Ин-т искусствоведения, этнографии и фольклора; Редкол.: С. В. Марцелев (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1990. — Брестская область. — 424 с.: ил. — ISBN 5-85700-017-3.
* Сардаров А. С. История и архитектура дорог Белоруссии. Мн. 1978.

Спасылкі
--------

* Паштовая станцыя (Мілавіды) на сайце Radzima.org
* Паштовая станцыя (Мілавіды) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
**Пашпарт грамадзяніна Літоўскай Рэспублікі** (літ.: Lietuvos Respublikos piliecio pasas) — афіцыйны дакумент, які выдаецца грамадзянам Літоўскай рэспублікі для пацверджання асобы ўладальніка ці для паездак за межы дзяржавы і Еўрапейскага саюза. Для ідэнтыфікацыі на тэрыторыі Літвы выкарыстоўваецца ідэнтыфікацыйная картка.

Пашпарт утрымоўвае 32 старонкі і старонку анкетных звестак з полікарбаната, дзе анкетныя звесткі, фатаграфія, і подпіс выгравіраваны лазерам. Пашпарт створаны ў адпаведнасці з патрабаваннямі Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі. Усе звесткі напісаны на літоўскай, англійскай, і французскай мове. Пашпарты выдаюцца літоўскім грамадзянам пасля запыту і сапраўдныя на працягу 10 гадоў для людзей у сталым узросце і 5 гадоў для дзяцей з 5 да 16 гадоў. Для малодшых дзяцей пашпарты сапраўдныя на працягу 2 гадоў, аднак перыяд можа быць пашыраны адмысловым запытам да 5 гадоў.

З 28 жніўня 2006 года пашпарт уключае электронныя біяметрычныя звесткі. У пашпарце знаходзіцца RFID чып памяці з антэнай. Гэты чып захоўвае фатаграфію і іншыя звесткі ў электроннай форме.

З 1 студзеня 2008 года выдаюцца новыя пашпарты еўрапейскага тыпу з чырвонай вокладкай. Гэтыя пашпарты былі створаны паводле агульных еўрапейскіх патрабаванняў да пашпарта.

Галерэя
-------

* Біяметрычны пашпарт еўрапейскага ўзору2008 года.Біяметрычны пашпарт еўрапейскага ўзору  
2008 года.
* Літоўскі пашпарт 2003—2007 гадоў.Літоўскі пашпарт 2003—2007 гадоў.
* Літоўскі пашпарт 1992—2002 года.Літоўскі пашпарт 1992—2002 года.
* Стары пашпарт,выдадзены ў 1940 годзе.Стары пашпарт,  
выдадзены ў 1940 годзе.
* Стары пашпарт, 1920 года.Стары пашпарт,  
 1920 года.
Загаловак гэтага артыкула — ісландскае асабістае імя. У ісландцаў, за рэдкімі выключэннямі, няма прозвішчаў; частка імя, якая сканчаецца на «-сан» або «-доўцір», з’яўляецца не прозвішчам, а іменем па бацьку. Па імені па бацьку звяртацца да ісландцаў не прынята; чалавека, апісанага ў гэтым артыкуле, правільна зваць *Вілюм Тоўр*.

**Вілюм Тоўр Вілюмсан** (ісл.: Willum Þór Willumsson; нар. 23 кастрычніка 1998, Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца нідэрландскага клуба «Гоу Эхед Іглс» з Дэвентэра.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Брэйдаблік». ДЭбютаваў у чэмпіянаце Ісландыі 1 кастрычніка 2016 года, выйшаўшы на замену ў канцы матчу супраць «Ф’ёлніра» (0:3). У сезоне 2016 больш не выхадзіў на поле, у 2017 годзе згуляў у 8 матчах чэмпіянату. У сезоне 2018 замацаваўся ў асноўным складзе «Брэйдабліка» і дапамог камандзе заваяваць срэбраныя медалі чэмпіянату.

У лютым 2019 года падпісаў кантракт з беларускім клубам БАТЭ з Барысава. У сезоне 2019 нярэдка заставаўся на лаўцы запасных, у 2020 годзе стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе, але шмат прапусціў з-за траўм. У пачатку 2021 года быў трывалам іграком асновы, аднак у маі атрымаў цяжкую траўму і амаль не з’яўляўся на полі да канца сезона. У лютым 2022 года падоўжыў кантракт з БАТЭ да канца года.

У ліпені 2022 года перайшоў у нідэрландскі «Гоу Эхед Іглс».

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юніёрскую і моладзевую зборныя Ісландыі. 15 студзеня 2019 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Ісландыі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матчу супраць Эстоніі (0:0).

Дасягненні
----------

* Ісландыя 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Ісландыі: 2018
* Беларусь 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2019, 2020, 2021
* Беларусь Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2020, 2021
* Беларусь Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2022

Зноскі
------

1. ↑  Willum Thór Willumsson // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Исландский центрхав Виллюмссон перейдет в БАТЭ
3. ↑  Виллюм Виллюмссон продлил контракт с БАТЭ
4. ↑  Виллюмссон перешел из БАТЭ в нидерландский "Гоу Эхед Иглз"

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце БАТЭ (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · eu-football.info (ігрок) · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
Вокладка пашпарта грамадзяніна Арменіі
**Пашпарт грамадзяніна Арменіі** (арм.: հայկական անձնագիր — літ. «армянскае апісанне асобы») — дакумент міжнароднага фармату, які выдаецца грамадзянам Рэспублікі Арменія для пасведчання асобы за мяжой. Дадзены дакумент таксама пацвярджае права яго ўладальніка на абарону і дапамогу консульскіх устаноў Арменіі ў іншых дзяржавах. Пашпарт выдаецца тэрмінам на 10 гадоў.

Знешні выгляд
-------------

Вокладка пашпарты цёмна-сіняга колеру, з надпісамі «Рэспубліка Арменія» і «Пашпарт» на армянскай і англійскай мовах і гербам краіны. Дакумент складаецца з 32 старонак, і змяшчае інфармацыю аб уладальніку на армянскай і англійскай мовах.

### Інфармацыя аб уладальніку

Пашпарт Рэспублікі Арменія змяшчае наступную інфармацыю:

* Фатаграфію
* Tып
* Код краіны
* Серыйны нумар
* Прозвішча
* Імя (імёны)
* Грамадзянства
* Дату нараджэння
* Месца нараджэння
* Пол
* Дату выдачы
* Тэрмін дзеяння
* Код органа, які выдаў пашпарт

ID-карта
--------

ID-карта грамадзяніна Арменіі
У межах Арменіі асноўным сродкам ідэнтыфікацыі грамадзян з'яўляецца пластыкавая ID-карта.
**Сэ Хэ** (кіт. трад. 謝赫, спр. 谢赫, піньінь *Xiè Hè*; V стагоддзе) — кітайскі мастак-партрэтыст і тэарэтык жывапісу V стагоддзя. Заснавальнік тэарэтычнай эстэтыкі кітайскага жывапісу.

Ніводнага жывапіснага твора Сэ Хэ не захавалася, і сёння немагчыма ўявіць у якой манеры ён працаваў. У гісторыі кітайскага мастацтва ён праславіўся не сваім жывапісам, а невялікім тэарэтычным трактатам.

У эстэтычнай тэорыі кітайскай жывапісу, багатай крыніцамі трактат Сэ Хэ «Нататкі аб катэгорыях старадаўняга жывапісу» («Гухуа піньлу»), з’яўляецца адной з першых прац, якая шмат у чым вызначыла формы далейшага развіцця мастацкай крытыкі.

У трактаце былі сфармуляваны 6 законаў жывапісу (люфа), якія вызначылі кірунак усяго наступнага развіцця эстэтыкі кітайскага жывапісу, якая ў той ці іншай форме развівала і каментавала гэтыя шэсць законаў. У кітайскую навуку аб жывапісе былі ўведзены асноўныя эстэтычныя катэгорыі, якімі карысталіся ўсе далейшыя тэарэтыкі мастацтва:

* пінь — клас або катэгорыя;
* фа — закон, прынцып;
* цыюнь — адухоўлены рытм;
* шэндун — жывы рух;
* гуфа — структурны метад карыстання пэндзлем;
* ін’усесян — адпаведнасць малюнка аб’екта;
* цзін’інвэйчжы — размяшчэнне частак скрутка;
* суйлэйфуцай — адпаведнасць колеру роду рэчаў;
* чуаньімосэ — прытрымліванне традыцыі, капіраванне ўзораў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Ганна Арцёмаўна Галубкова** (28 верасня 1918, г. Віцебск — 29 жніўня 2003) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Удзельніца партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1936 года закройшчыца, з 1979 года раскройшчыца абуткавай фабрыкі «Чырвоны Кастрычнік» у Віцебску.

Пасля выхаду на пенсію Ганна Арцёмаўна вяла выхаваўчую працу сярод моладзі горада.

Узнагароды
----------

У 1949 годзе Ганна Арцёмаўна ўзнагароджана медалём «За працоўную адзнаку», а ў 1960 годзе за актыўны ўдзел у грамадскім жыцці і высокія вытворчыя паказчыкі ўдастоена ордэнам Леніна, у 1966 — ордэнам «Знак Пашаны», у 1970 — медалём «За доблесную працу».

Званне Героя прысвоена за датэрміновае выкананне заданняў 5-гадовага плану і творчы ўнёсак у развіццё лёгкай прамысловасці. Ганаровы грамадзянін Віцебска.

Сачыненні
---------

* За экономию кожевенного сырья. — Мн. 1951

Зноскі
------

1. 1 2 3  Голубкова Анна Артёмовна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 156. — 737 с.
2. 1 2  Голубкова Анна Артёмъевна Архівавана 8 верасня 2016.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Паштовая станцыя і застаўны дом** — будынкі ў горадзе Гарадок Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Невельская, 55. Паштовая станцыя з’яўляецца помнікам дарожнай архітэктуры.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў першай палавіне XIX стагоддзя з цэглы, паводле праекта, прынятага ў 1846 годзе для паштовых станцый на шашэйных дарогах. Да будынка прымыкаюць рэшткі станцыйнага двара. Над ганкам — навес з літым кранштэйнам, выкананым з чыгуну ў XIX стагоддзя.

3 пабудовай у 1904 годзе чыгункі значэнне станцый, як і паштовага тракту, знізілася, былы паштовы двор у Гарадку ліквідавалі і будынак перадалі ў распараджэнне горада. У 1930-ыя гады будынак належаў МТС, пазней прыстасаваны пад жыллё.

У наш час будынак перароблены пад храм (Свята-Андрэеўская царква).

Літаратура
----------

Сардараў, А. С. Паштовая станцыя / А. С. Сардараў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн. 1985. — С. 214—215.

Спасылкі
--------

* Паштовая станцыя (Гарадок) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шымялевіч.
**Ганна Генрыхаўна Шымялевіч** (20 лістапада 1966, Мінск, Беларусь) — беларуская мастацтвазнавец і педагог. Кандыдат мастацтвазнаўства (2004). Дацэнт.

Біяграфія
---------

У 1989 г. скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «беларуская і руская мовы і літаратура», у 1995 г. — Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны акадэмічны інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна па спецыяльнасці «мастацтвазнаўства», аспірантуру Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў па спецыяльнасці «тэорыя і гісторыя мастацтваў» (2002).

У 2004 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Заканамернасці генезісу і эвалюцыі мастацкай плыні эклектызму ў архітэктуры Беларусі».

У Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў выкладае гісторыю выяўленчага мастацтва, гісторыю дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, гісторыю архітэктуры, гісторыю мастацкай крытыкі, стылістыку і літаратурнае рэдагаванне.

Навуковыя творы
---------------

* Шимелевич, А. Г. Предметная среда XIX века в живописных произведениях И. Хруцкого / А. Г. Шимелевич // Иван Хруцкий: жизнь, творчество, художественное наследие : материалы международной научно-практической конференции, 2 февраля 2010 года, г. Минск. — Минск, 2010. — С. 57—61.
* Шымелевіч, Г. Г. Заканамернасці генезісу і эвалюцыі мастацкай плыні эклектызму ў архітэктуры Беларусі : Дыс. на суіск. вучон. ступ. канд. мастацвазнаўства : 17.00.09 : Абаронена 22.04.04 : Зацв. 30.06.04 / Шымелевіч Ганна Генрыхаўна. Мн. 2004.
**Анастасія Васільеўна Шведава** (3 мая 1979, Ленінград, РСФСР) — беларуская лёгкаатлетка (скачкі з шастом).

Удзельніца Алімпіяды 2004, Алімпіяды 2008 у складзе расійскай каманды. На Чэмпіянаце Свету 2011 — 18-я, Чэмпіянаце Еўропы 2010 — 4-я, Чэмпіянаце Еўропы 2011 — 8-я, Чэмпіянаце Еўропы 2012 — 9-я.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі Скачкі з шастом, дзе ў кваліфікацыі заняла 17 месца і ў фінал не патрапіла.

Зноскі
------

1. ↑  Беларускія алімпійцы ў Лондане Прессбол

Спасылкі
--------

* *Анастасія Шведава — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
* Анастасія Васільеўна Шведава — профіль на сайце IAAF (англ.)