recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канцадайлаў.
**Уладзімір Анатолевіч Канцада́йлаў** (нар. 6 жніўня 1960, Бабруйск) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў г. Бабруйску. У 1982 годзе скончыў Бабруйскі каледж мастацтваў, у 1989 г. скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Удзельнік мастацкіх выставак з 1987 г. Член Беларускага саюза мастакоў з 1996 г.

Жыве ў Мінску.

Творчасць
---------

Працуе ў станковым жывапісе, пераважна ў жанры фігуратыўнай кампазіцыі. Асноўныя творы: палотны «Белая легенда», «Зара», «Блазан і кароль», «Начныя флейты», «Забытая мелодыя для фрэскі» і інш.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, у Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў у Мінску, у галерэях і прыватных калекцыях у Беларусі і іншых краінах.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Уладзімір Анатольевіч Канцадайлаў // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
* Ларына, Н. Рэальнае ў суб’ектыўным / Н. Ларына // Бабруйскае жыццё. — 1997. — 17 чэрв.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Уладзімір Анатолевіч Канцадайлаў
**Яла** (тайск. ยะลา) — горад на поўдні Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Горад знаходзіцца ў паўночнай частцы правінцыі, на тэрыторыі паўвострава Малака, на правым беразе ракі Патані, за 790 км на поўдзень ад сталіцы краіны Бангкока. Абсалютная вышыня — 31 метр над узроўнем мора. Па дадзеных перапісу 2000 года колькасць насельніцтва — 74 139 чалавек. У нацыянальным складзе прадстаўлены тайцы, малайцы і кітайцы. Большасць вернікаў — мусульмане. Асноўным прадуктам гарадскога экспарту з’яўляецца каучук. Зносіны з іншымі гарадамі ажыццяўляецца з дапамогай чыгуначнага і аўтамабільнага транспарту.

Зноскі
------

1. ↑   — Department of Provincial Administration.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13012489'></a>
**Яла** (тайск. ยะลา) — адна з 77 правінцый Тайланда, на яе тэрыторыі размяшчаецца паўднёвы пункт краіны. Правінцыя не мае выхаду да мора, мяжуе з тайскімі правінцыямі Сангкхла, Патані і Наратхіват, а таксама з малайзійскімі штатамі Кедах і Перак.

Насельніцтва — 432245 чалавек (2010, 58-я з усіх правінцый), якія пражываюць на тэрыторыі 4521,1 км² (47-я).

Адміністрацыйны цэнтр Яла — горад Яла. Правінцыя падзелена на восем раёнаў-ампхе.

Зноскі
------

1. ↑   — Department of Provincial Administration.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13012489'></a>
2. ↑  ทำเนียบท้องที่ พุทธศักราช 2546 เล่ม 2 — กระทรวงมหาดไทย, 2003. — С. 103.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23793856'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q640365'></a>
**Марыя Белабровіна** (нар. 3 сакавіка 1999, Кастанай, Казахстан) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванка партызанскага фізкультурна-аздараўленчага цэнтра (Мінск). Первем трэнерам была Кацярына Уладзіміраўна Шчацько.

З 2012 года гуляла за РДВАР (Мінск). У 2020 перайшла ў «Зорку».

Выступала за зборную Беларусі WU-15 (2013—2014), WU-17 (2014—2016), WU-19 (2016—2018). У 2018 годзе дэбютавала за нацыйную зборную краіны.

Зноскі
------

1. ↑  Белобровина Мария Васильевна
2. ↑  #10 Мария Белобровина

Спасылкі
--------

* Мария Белобровина

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FBref.com · soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway · worldfootball.net (ігрок) · УЕФА |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Акцябрская.
**Марыя Васілеўна Акцябрская** (нар. 3 жніўня 1902, в. Блыжне, Краснагвардзійскі раён, Крым — 15 сакавіка 1944, Смаленск) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Працавала ў Сімферопалі на кансервавым заводзе, потым тэлефаністкай. Яе муж, палкавы камісар I. Ф. Акцябрскі, загінуў на фронце 9 жніўня 1941 года.

На фронце з кастрычніка 1943 года. Унесла асабістыя зберажэнні на будаўніцтва танка, які назвалі «Баявая сяброўка», разам з экіпажам прымала ўдзел у зборцы танка на заводзе, стала яго механікам-вадзіцеліем. Гвардыі сяржант М. В. Акцябрская вызначылася у баях за вызваленне Віцебшчыны. У час вызвалення вёскі Новае Сяло Сенненскага раёна у танку М. В. Акцябрскай была пашкоджана гусеніца. 3-за моцнага артылерыйскага агню экіпаж трое сутак не меў магчымасці адрамантаваць танк. Увесь гэты, час экіпаж не пакідаў «Баявую сяброўку» і знаходзіўся ў пастаяннай баявой гатоўнасці. 20 лістапада 1943 года на досвітку чацвёртага дня, калі савецкія войскі аднавілі наступление на Новае Сяло, танкісты змаглі хутка адрамантаваць гусеніцу і адны з першых уварваліся на пазіцыі ворага.

17 студзеня 1944 года ў баі за в. Крынкі Лёзненскага раёна Марыя Васілеўна была цяжка паранена. Памерла ад ран 15 сакавіка 1944 года. Пахавана ў Смаленску ў Кутузаўскім садзе каля сцяны Славы.

Танк «Баявая сяброўка», як і марыла Марыя Акцябрская, дайшоў да Берліна, перад гэтым прымаў удзел у Беларускай аперацыі, вызваленні Польшчы.

Памяць
------

Імем М. В. Акцябрскай названа вуліца ў Лёзне, у в. Крынкі ёй пастаўлены помнік, недалёка ад месца апошняга бою пастаўлены манумент.

Зноскі
------

1. ↑  Яны вызвалялі Лёзненшчыну

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
**Марыя Аляксееўна Успенская** (англ.: Maria Ouspenskaya; 29 ліпеня 1876 — 3 снежня 1949) — руска-амерыканская актрыса і тэатральны педагог.

Біяграфія
---------

Марыя Успенская нарадзілася ў Туле ў сям’і адваката. Вучылася вакальнаму майстэрству ў Варшаве, некаторы час гастралявала ў правінцыі. У 1917 годзе Успенская была прынята ў Маскоўскі Мастацкі тэатр, дзе працавала пад кіраўніцтвам Канстанціна Станіслаўскага. Адначасова яна дэбютавала ў кіно, з’явіўшыся ў чатырох нямых фільмах.

Падчас амерыканскіх гастроляў тэатра ў 1922 годзе Марыя Успенская вырашыла застацца ў Нью-Ёрку, дзе ў 1929 годзе, сумесна з польскім акцёрам Рычардам Баляслаўскім, заснавала школу драматычнага мастацтва, актыўна прапагандуючы ў ёй метад Станіслаўскага. Актрыса была занята ў шматлікіх брадвейскіх пастаноўках, пераважна ва ўзроставых ролях.

Сярод яе работ у Галівудзе — старая цыганка ў фільме жахаў «Чалавек-воўк» (1941), Мадам Кірава ў рэмейку «Моста Ватэрлоа» (1941), а таксама менш значныя ролі ў фільмах пра Франкенштэйна і Тарзана. Успенская была ўпершыню вылучана на прэмію «Оскар» за сваю дэбютную амерыканскую ролю ў фільме «Додсварт» (1936), як найлепшая актрыса другога плана. Праз тры гады зноў намінавалася за ролю ў меладраме «Любоўная гісторыя». На здымачнай пляцоўцы Марыя Успенская заўсёды была ўладнай і патрабавальнай, а на здымках сваіх апошніх фільмаў настойвала на тым, каб у тытрах яна значылася як мадам Марыя Успенская.

У 1946 годзе «Оскар» быў прысуджаны яе вучаніцы — Эн Бакстэр.

Марыя Успенская памерла ад інсульту ў снежні 1949 года пасля сур’ёзных апёкаў, атрыманых падчас пажару ў сваім доме, дзе яна заснула з цыгарэтай у руцэ.

Зноскі
------

1. 1 2  Maria Ouspenskaya // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1099547 · GND: 1200379276 · ISNI: 0000 0000 3725 7353 · LCCN: n85151878 · SUDOC: 087566656 · VIAF: 6369108 |

 |
**Ева Дальгрэн** (шведск.: Eva Dahlgren; нар. 9 чэрвеня 1960, Умеа, Швецыя) — шведская поп-спявачка і пісьменніца.

Біяграфія
---------

Дальгрэн адкрыў музыкант і прадзюсар Бруна Гленмарк у 1978 годзе пасля з’яўлення на тэлешоў «Sveriges magasin» і яе дэбютнага альбома «Finns det nån som bryr sej om», які выйшаў у тым жа годзе. У 1979 годзе яна заняла трэцяе месца на нацыянальным музычным конкурсе Melodifestivalen (пераможца гэтага конкурсу прадстаўляе Швецыю на Еўрабачанні). Яна гастралявала па Швецыі ў 1987 годзе разам з гуртом «Roxette», тур наведалі больш за 100 000 чалавек. Кар’ера Дальгрэн ішла ў гару, яна выпускала некалькі альбомаў у 1980-я, але яе прарыў у Швецыі адбыўся ў 1991 годзе пасля выхаду альбома «En blekt blondins hjärta», які прадаўся агульным накладам больш за паўмільёна копій, прынёсшы выканаўцы пяць прэмій Grammis.

У ліпені і жніўні 2008 года Ева Дальгрэн гастралявала па Швецыі, Нарвегіі і Фінляндыі разам з Петэрам Ёбакам. Тур называўся «Himlen är inget tak», таксама быў выпушчаны аднайменны сінгл.

У 1996 годзе Дальгрэн з’явілася на першых палосах шведскіх газет пасля таго, як здзейсніла камінг-аўт, заключыўшы грамадзянскі саюз з дызайнерам ювелірных упрыгожванняў Еўфай Атлінг. У сувязі з грамадзянскім партнёрствам, Дальгрэн змяніла сваё прозвішча на Дальгрэн-Атлінг. У 2009 годзе дзяўчыны пажаніліся пасля таго, як у Швецыі быў прыняты гендэрна-нейтральны закон аб шлюбе.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 15 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Eva Dahlgren // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
3. 1 2  Dahlgren Attling, Eva Charlotte // Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. Праверана 18 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ева Дальгрэн


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · Last.fm · SoundCloud · Яндэкс Музыка · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 97043500 · GND: 121949389 · GTAA: 91187 · ISNI: 0000 0000 7981 1471 · LCCN: nr96028600 · LIBRIS: 271824 · SUDOC: 242914020 · VIAF: 3341236 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лявонава.
**Ева Аляксандраўна Лявонава** (нар. 4 верасня 1953, в. Ноўкі Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларуская літаратуразнаўца. Кандыдат філалагічных навук, прафесар.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыла філалагічны факультэт БДУ (1975), дзе з 1979 года выкладае. Кандыдацкую дысертацыю «Проза ГДР пра Другую сусветную вайну: пытанні жанру і стылю» абараніла ў 1984 годзе. Спецыліст у галіне нямецкай літаратуры, займаецца тыпалогіяй беларускай і замежнай літаратур. Аўтар навуковых і навукова-метадычных кніг і артыкулаў, агульная бібліяграфія складае каля 500 публікацый. Сярод прац — манаграфіі па беларускай літаратуры ў кантэксце сусветнай. Прымала ўдзел у стварэнні вучэбна-метадычнай базы для падрыхтоўкі спецыялістаў па рамана-германскай філалогіі. Падрыхтавала 5 кандыдатаў навук. Узнагароджана Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Плыні і постаці: З гісторыі сусветнай літаратуры другой паловы XIX—XX стагоддзяў. — Мн. 1998.
* Беларуская літаратура ХХ ст. і еўрапейскі літаратурны вопыт: Дапаможнік для студэнтаў філалагічнага факультэта. — Мінск: БДУ, 2002.
* Немецкая литература XX века. — М.: Флинта, 2010 Архівавана 11 чэрвеня 2020.
* Беларускае мастацтва слова ХХ ст. у еўрапейскім літаратурным кантэксце: Тыпалогія. Рэцэпцыя. Пераклад: Манаграфія. — Мінск: БДУ, 2014.
Невядомы мастак. Алегорыя, што выяўляе месяц **месідор**
**Месідо́р** (фр.: messidor, паводле лац.: messis — жніво і грэч. δῶρον — дарунак) — 10-ы месяц (19/20 чэрвеня — 18/19 ліпеня) французскага рэспубліканскага календара, які дзейнічаў з кастрычніка 1793 па 1 студзеня 1806.

Як і ўсе месяцы французскага рэспубліканскага календара, складаўся з 30 дзён, якія падзяляліся на 3 дэкады. Кожны дзень меў назву сельскагаспадарчай расліны, акрамя пятага ды дзясятага дзён, якія мелі назву свойскай жывёлы і сельскагаспадарчай прылады адпаведна.

| Французскі рэспубліканскі каляндар |
| --- |
| 
* Вандэм’ер
* Брумер
* Фрымер
* Нівоз
* Плювіёз
* Вантоз
* Жэрміналь
* Фларэаль
* Прэрыяль
* Месідор
* Тэрмідор
* Фрукцідор

 |
**Людвіг Пятровіч Рэзаўскі** (12 (24) красавіка 1887, Мітава, Курляндская губерня, Расійская імперыя — верасень 1980, Масква, СССР) — рэвалюцыянер, удзельнік барацьбы за савецкую ўладу ў Беларусі і на Заходнім фронце.

Біяграфія
---------

У рэвалюцыйным руху з 1905 г. З 1915 г. на Заходнім фронце, член Мінскай латышскай секцыі РСДРП. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. член Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў, намеснік загадчыка Мінскай газетнай экспедыцыі, якая забяспечвала фронт бальшавіцкай літаратурай, удзельнік выпуску газеты «Звязда». З лістапада 1917 г. камісара народнай асветы, унутраных спраў СНК Заходняй вобласці і фронту. 

7(20) снежня 1917 г. на адкрыцці Першага Усебеларускага з'езда запатрабаваў скінуць бел-чырвона-белы сцяг, які вісеў па-над трыбунай, назваўшы яго «нацыянальнай анучай». Удзельнічаў у разгоне Усебеларускага з'езда 30—31 снежня 1917 г.

22 студзеня 1918 прызначаны начальнікам навастворанага Аддзела па барацьбе з контрарэвалюцыяй і спекуляцыяй (ЧК). Пасля захопу Мінска нямецкімі войскамі старшыня Смаленскай губернскай надзвычайнай камісіі, намеснік старшыні Казанскага губвыканкома. З мая 1919 г. у НКУС РСФСР, з лютага 1920 г. у ВЧК, з 1921 г. у Наркаме асветы РСФСР. У 1924—1925 гг. на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце.

Зноскі
------

1. ↑  *Шупа, Сяргей*. Падарожжа ў БНР (2). Зьезд, разгон і бомбы пад ложкам **(нявызн.)**. *Радыё Свабода* (21 лютага 2018). Праверана 28 лютага 2020.

Літаратура
----------

* *Скалабан, Виталий.*. Первый национальный... (руск.)(недаступная спасылка). *Экспресс новости* (6 снежня 2007). Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2021. Праверана 28 лютага 2020.
* Рэзаўскі Людвіг Пятровіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 168.
**Людамір Абрэмбскі** (каля 1820 — 1894) — шляхіц, гродзенскі чыноўнік, паўстанцкі касір Гродзенскага ваяводства.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхты Плоцкай губерні. Нарадзіўся ў мястэчку Дзярэчын на Слонімшчыне. Працаваў у губернскай палаце дзяржаўных маёмасцяў. Падчас паўстання стаў касірам гродзенскага ваяводства. На яго кватэры адбывалі сустрэчы паўстанцаў. Арыштаваны царскімі ўладамі быў высланы ў Сібір і вярнуўся адтуль толькі ў 1878 годзе. Увесь гэты час сям'я яго жыла ў вялікай нястачы.

Пасля вяртання з Сібіры Л. Абрэмбскі стаў блізкім сябрам Э. Ажэшкі, ездзіў разам з ёй у Міневічы. *"Вярнуўся з Сібіры без сродкаў, сіл для працы і аднаго вока. Другое таксама бачыць вельмі слаба. Ён ужо амаль сляпы і аслеп бы цалкам, каб не знайшоў нас і мы яму не зэканомілі сіл на астатнія гады жыцця. Гэты чалавек — досыць высокі калісьці чыноўнік… да нас прытуліўся. У горадзе ён толькі начуе ў сына, увесь час праводзіць у нас, "* — пісала пра яго пісьменніца.

Памёр Л. Абрэмбскі ў 1894 годзе. Э. Ажэшка сама склала эпітафію, якая выбітая на яго магіле: *«Сэрцам чыстым і мужным лібіў зямлю і людзей, шанаваў справядлівасць і служыў няшчасцю. Няхай спачывае ў Богу, чые законы выконваў»*. Пахаваны на гродзенскіх Фарных могілках, што цяпер па вул. Антонава. Яго сын Максімільян Абрэмбскі быў сябрам Э.Ажэшкі, пабудаваў дом у Гродне, цяпер па адрасе вул. Ажэшка № 19 .

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Вашкевіч А.* Адрасы паўстання 1863—1864 у Гародні і на Гарадзеншчыне. — Гродна: Гродзенская бібліятэка, 2013. — С. 6-7.
**Людамір** — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 11 км на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 1,3 км на паўночны захад ад вёскі Боркі. Адносіцца да басейна ракі Прыпяць (фактычна знаходзіцца ў яе пойме). 

Плошча каля 0,06 км², даўжыня 0,72 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі каля 2 км. Найбольшая глыбіня 2,5 м. Аб’ём вады 0,09 млн м³. Выцягнута з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. З'яўляецца возерам старычнага тыпу. Берагі пясчаныя, нізкія, на поўначы забалочаныя. На паўднёвым захадзе злучана вузкай пратокай з возерам Плоска і ракой Прыпяць.

У возеры водзяцца карась, шчупак, лешч, акунь, плотка і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь. От Турова до Мозыря: карта / Ред. С.Н. Саратова. — Мн.: Белкартография, 2010. — 5 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Ліст карты N-35-140 Архівавана 2 мая 2013.
**Стэмбарк** (польск. Stębark, ням.: Tannenberg) — вёска ў гміне Грунвальд, Аструдскім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводства Польшчы.

15 ліпеня 1410 г. паблізу Стэмбарка адбылася Грунвальдская бітва, у нямецкай літаратуры званая Танэнбергскай бітвай або Першай бітвай пры Танэнбергу (другая — у 1914 годзе).

Паміж Стэмбаркам, Ладвігава і Ульнава знаходзіцца гістарычнае поле бітвы, у якой аб'яднанае войска Вялікага княства літоўскага і Каралеўства польскага пад кіраўніцтвам караля Уладзіслава ll Ягайлы і Вялікага князя Вітаўта разбіла крыжакоў Тэўтонскага ордэна, якое ўзначальваў Вялікі магістра Ульрых фон Юнгінген.

В час першай сусветнай вайны,14 жніўня — 2 верасня 1914 года адбылася бітва пад Таненбергам, якая была часткай усходне-прускай аперацыі 1914 года. У гэтай бітве войскі Германскай імперыі разбілі часткі Расійскай імперыі.

Нямецкімі войскамі камандаваў будучы прэзідэнт Германіі Паўль фон Гіндэнбург, пасля смерці якога яго цела было змешчана ў збудаваны раней у Таненбергу Таненбергскі мемарыял. У 1945 годзе перад уступленнем Чырвонай Арміі на тэрыторыю Усходняй Прусіі падчас новай Усходне-Прускай аперацыі мемарыял быў знішчаны немцамі, а целы Гіндэнбурга і яго жонкі перавезены ў Марбург. Аперацыя «Танэнберг» таксама была названая па гэтым месцы. Пасля Другой сусветнай вайны вёска была перададзена Польшчы.
**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у г.п. Целяханы Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1934 г. з дрэва на месцы храма 19 ст.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неарускага стылю. Храм складанай шматпланавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі: па падоўжнай восі размешчаны званіца, кароткі бабінец, кубападобны асноўны аб’ём, 5-гранная апсіда. У сілуэце будынка дамінуюць цыбулепадобныя галоўкі на гранёным шатры званіцы (2 васьмерыкі на чацверыку) і 8-гранным барабане асноўнага аб’ёму. Пірамідальны характар асноўнага аб’ёму вылучае 2-ярусны пакаты шатровы дах, прарэзаны цэнтрычным чацверыком «другога святла» з радамі паўарачных люкарнаў па перыметры. Да бакавых фасадаў асноўнага аб’ёму далучаюцца 5-гранныя прыдзелы, якія абумовілі крыжападобнае развіццё плана будынка. Галоўны ўваход аформлены навіссю на 4 слупах з макаўкай у завяршэнні. Фасады гарызантальна ашаляваны, прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах.

Інтэр’ер
--------

Інтэр’ер зальны з 2-ярусным перакрыццем на вуглавых ветразях. Абраз 18 ст. «Маці Бажая Адзігітрыя».

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Троіцкая царква (Целяханы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая царква (Целяханы) на сайце Radzima.org
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свя́та-Тро́іцкая царква́** — праваслаўны храм у аграгарадку Цялушы Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1902 годзе з цэглы. Адноўлена ў 1990-я гады. Да яе была прыпісана Міхайлаўская царква ў в. Панкратавічы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры маскоўска-яраслаўскага напрамку рэтраспектыўна-рускага стылю. Руставаны цокаль з ружовага пясчаніку. Адназальны храм з паўкруглай апсідай і бакавымі рызніцамі, трапезнай і званіцай над прытворам. У аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуе 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца з цыбулепадобнай галоўкай. Кубападобны аб’ём малітоўнай залы пакрыты пакатым 4-схільным дахам з 5 цыбулепадобнымі купаламі. Сцены сіметрычна крапаваны трайнымі закамарамі. У пластычнай распрацоўцы фасадаў шмат цаглянага дэкору: аркатура, прафіляваныя карнізы і паясы, паўкалоны, нішы. Нізкая паўкруглая апсіда з пірамідальным дахам і бабінец дэкарыраваны аркатурнымі фрызамі. Прамавугольныя аконныя праёмы абрамлены масіўнымі пластычнымі ліштвамі з «бочкамі» і кілепадобнымі броўкамі.

Унутры малітоўная зала перакрыта корабавым скляпеннем. Апсіда вылучана 3-ярусным іканастасам. У 1-м ярусе званіца з 8-гранным самкнутым скляпеннем вылучаны бакавыя памяшканні прасвірні і лесвічнай клеткі званіцы.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Троіцкая царква (Цялуша)
* Свята-Троіцкая царква (Цялуша) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая царква (Цялуша) на сайце Radzima.org
*
**Трэшкор**, **фасткор** — хуткая па тэмпе разнавіднасць хардкор-панку. З’явіўся ў ЗША ў пачатку 80-х. Кірунак да некаторай ступені звязаны з культурай скейтэраў.

Гісторыя
--------

Некаторыя прадстаўнікі хардкор сцэны ў ЗША сталі паскараць свой тэмп у пошуках новых формаў музыкі, распрацаваўшы такім чынам новы радыкальны жанр. Гэты жанр развіваўся раўналежна, і нават запазычаў некаторыя яго формы, з англійскім вулічным панкам (street punk), а асабліва з яго поджанром D-beat. Ранні амерыканскі трэшкор уключаў у сябе такія гурты, як Cryptic Slaughter, D.R.I. Septic Death і Siege. Брытанскія Electro Hippies, нямецкія Larm, італьянскія Raw Power і японскія S.O.B. таксама маюць у сваіх песнях прыклады трэшкора.

Трэшкор спарадзіў пауерваёленс (powerviolence) у ЗША, аналагічна таму, як краст-панк (crust punk) спарадзіў грайндкор (grindcore) у Брытаніі. Пауерваёленс гурты адрознівалі сябе ад грайндкор сцэны. Яны пазбягалі ўсялякіх асацыяцый з метал культурай.

У 90-х адбылося адраджэнне трэшкора, гурты, якія першым чынам асацыёўваюцца з пауерваёленсам і грайндкорам, сталі вяртацца да ранніх форм гучання трэшкора. Часам гэтую з’яву завуць банданна трэш (bandanna thrash). Выбітнымі гуртамі трэшкора з’яўляюцца Code 13, Guyana Punch Line, R.A.M.B.O. Vitamin X, Vivisick, Voorhees і інш.

Беларускія выканаўцы трэшкора
-----------------------------

* ТТ-34

Гл. таксама
-----------

* Скейт-панк

Зноскі
------

1. 1 2 3  Interview with Max Ward, *Maximum Rock’n'Roll*  Access date: June 19, 2008
2. ↑  Felix von Havoc, *Maximum Rock’n'Roll* #219  Архівавана 3 кастрычніка 2008. Access date: June 19, 2008

Літаратура
----------

* Блуш. С (2001). *American Hardcore: A Tribal History*. Feral House. ISBN-10: 0922915717|
**Свята-Троіцкі сабор** — мураваны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Лоеў Гомельскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Кааператыўная, 13.

Гісторыя
--------

У 1990 годзе закладзены новы храм, які будаваўся на сродкі вернікаў. Будаўніцва храма завершана 21 лістапада 1990 года.

Архітэктура
-----------

Пабудаваны з цэглы. Вырашаны працяглым прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-схільным дахам, над фасадам якога надбудавана 4-гранная шатровая званіца з макаўкай. У алтарнай частцы далучаны бакавыя прыдзелы. Сяродкрыжжа 2-схільных дахаў завершана цыбулепадобнай галоўкай, дахі прытвораў і апсіды — макаўкамі. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і лапаткамі ў прасценках.

Зноскі
------

1. ↑  Храм Святой Живоначальной Троицы, г. Лоев
2. ↑  Свята-Троіцкі сабор

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Троіцкі сабор (Лоеў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крываносава.
**Рэўміра Іванаўна Крываносава** (11 верасня 1940, саўгас «Савецкая Сібір», Купінскі раён, Новасібірская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1964 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала ў Цеплаэнергапраекце (Горкі), Брэстграмадзянпраекце, Мінскграмадзянпраекце, з 1982 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: прафтэхвучылішчы ў Вілейцы (1979), Жодзіне (1979, у аўтарскім калектыве), жылы дом па вул. Р. Люксембург у Мінску (1981), школа ў в. Любань Вілейскага раёна (1975).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кривоносова Ревмира Ивановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Афіцыйны тэкст Біля аб правах
Кангрэс Злучаных Штатаў ратыфікаваў першыя 10 паправак да Канстытуцыі 15 снежня 1795 г. Яны ўвайшлі ў гісторыю як "Біль аб правах". Трэцяя папраўка забараняе прымусовае размяшчэнне вайскоўцаў у прыватным жыллі мірнага насельніцтва. Была прынята ў сувязі з масавым прымусовым размяшчэннем войск англійскага караля ў прыватных дамах жыхароў Паўночнай Амерыкі напярэдадні Амерыканскай рэвалюцыі (яшчэ вядомай як "Вайна за незалежнасць паўночнаамерыканскіх калоній").

Тэкст папраўкі
--------------

У мірны час ніводзін вайсковец не павінен быць размешчаны ў прыватным доме без дазволу яго ўладальніка, у час вайны размяшчэнне вайскоўцаў у прыватным жылле ажжыццяўляецца згодна парадку, які прадугледжаны адпаведнымі законамі.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | No soldier shall, in time of peace be quartered in any house, without the consent of the owner, nor in time of war, but in a manner to be prescribed by law. | » |

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Папраўкі да Канстытуцыі ЗША
* А. Берастоўскі і інш. Гісторыя ЗША ў дакументах: Пераклады на беларускую Мн. 2014
* Андрэй Берастоўскі. Гісторыя ЗША ў апавяданнях і дакументах. Мінск: выдавец А.М. Вараксін, 2019 - 176 с. ISBN 978-985-7220-59-5

| ⛭Папраўкі да Канстытуцыі ЗША |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Біль аб правах | 
* 1-я (1791)
* 2-я (1791)
* 3-я (1791)
* 4-я (1791)
* 5-я (1791)
* 6-я (1791)
* 7-я (1791)
* 8-я (1791)
* 9-я (1791)
* 10-я (1791)

 |
| 
* 11-я (1795)
* 12-я (1804)
* 13-я (1865)
* 14-я (1868)
* 15-я (1870)
* 16-я (1913)
* 17-я (1913)
* 18-я (1919)
* 19-я (1920)
* 20-я (1933)
* 21-я (1933)
* 22-я (1951)
* 23-я (1961)
* 24-я (1964)
* 25-я (1967)
* 26-я (1971)
* 27-я (1992)

 |

 |
**Свята-Троіцкі кафедральны сабор** — праваслаўны мураваны храм ў горадзе Луцк.

Гісторыя
--------

У 1721 годзе быў пабудаваны мураваны кляштар, а будаўніцтва касцёла было завершана ў 1789 годзе. У другой палове XIX стагоддзя комплекс манастырскіх будынкаў быў перададзены праваслаўнай грамадзе Луцка. У 1870 гады храм перабудавалі, надбудаваўшы вежу і цэнтральную лазню.

Пасля другой сусветнай вайны ў былым манастыры знаходзіўся кіраванне міліцыі, следчы аддзел НКУС. Пазней — гістарычны факультэт педагагічнага інстытута і Валынская духоўная семінарыя, ліквідаваная ў 1964 годзе.

У 1992 годзе быў перададзены Украінскай праваслаўнай царкве Кіеўскага патрыярхату.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Троіцкі кафедральны сабор (Луцк)
* ІСТОРІЯ ЛУЦЬКИХ БЕРНАРДИНІВ: БАРОКОВЕ МИНУЛЕ СОБОРУ СВЯТОЇ ТРІЙЦІ
**Помнік шахцёрам-першапраходцам** — помнік у Салігорску, размешчаны на вул. Казлова, каля гасцініцы «Новае Палессе».

У 1949 годзе па поўнач ад г. п. Старобін беларускія геолагі выявілі адно з буйнейшых у Еўропе, 2-е па велічыні ў СССР радовішча калійных солей. Пласты, прыгодныя для прамысловай здабычы надземным спосабам (магутнасць 2,3—6,5 м), залягаюць па глыбіні 350—900 м. На базе радовішча пабудаваны 4 калійныя камбінаты, якія ўваходзяць у вытворчае аб’яднанне «Беларуськалій» і даюць 45 % агульнасаюзнай вытворчасці калійных угнаенняў.

У 1978 годзе ў гонар салігорскіх шахцёраў — піянераў горнаруднай прамысловасці Беларусі — узведзены 5-метровы помнік з бетону працы скульптара Г. Буралкіна. На шырокім пастаменце перад глыбамі (імітуюць сільвініт) са слядамі разцоў горнага камбайна ўстаноўлена скульптура маладога шахцёра, абліцаваная меддзю. У гордай паставе фігуры і ў жэсце напрацаваных рук перададзена пачуццё годнасці гаспадара зямных нетраў. Дынамічнаму руху фігуры, яе абагульненаму ўвасабленню адпавядае чаканная пластыка. Выразнасць кампазіцыйнага вырашэння, яснасць і дакладнасць мастацкай характарыстыкі надаюць вобразу манументальнасць.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Г. М. Ярмоленка.* 2318. Помнік у гонар заснавання горада // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 2. — 308 с.: іл.
**Помнік на магіле ахвяр фашызму** — помнік у вёсцы Асташэва, Віцебская вобласць. Размешчаны ў цэнтры вёскі.

Аіпсанне
--------

У магіле пахаваны жыхары, закатаваныя і спаленыя нямецкімі войскамі 30 верасня 1943 года. У 1983 годзе на магіле быў пастаўлены помнік — плоская вертыкальная стэла над стылізаванай двухсхільнай страхой хаты. На франтальнай плоскасці стэлы скульптурная выява ахопленых полымем жанчыны з дзіцем. У завяршэнні — 4 вертыкальныя пілоны, паміж якімі ўмацаваны тры званы. Абапал стэлы — дзве нахіленыя пліты з імёнамі загінуўшых.

Аўтар архітэктурнай кампазіцыі — А. Сцяблецкі.

Літаратура
----------

* Богданов, Д. Огненная сестра Хатыни / Д. Богданов // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2018. — 12 кастр. — С. 6.
* Магіла ахвяр фашызму // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 289.
**Помнік у гонар воінаў-вызваліцеляў** — помнік у Гарадку (Беларусь), размешчаны на вуліцы Баграмяна.

Горад Гарадок быў вызвалены 24 снежня 1943 г. 11-й гвардзейскай арміяй 1-га Прыбалтыйскага фронту ў ходзе Гарадоцкай наступальнай аперацыі.

У баях за горад прымалі ўдзел воіны 2-й гвардзейскай мінамётнай дывізіі. У ліку 12 воінскіх часцей, якія вызначыліся ў гэтых баях, ёй прысвоена найменне «Гарадоцкай». У 1983 г. да 40-годдзя з дня вызвалення Гарадка ў гонар воінаў 2-й гвардзейскай Чырванасцяжнай ордэна Аляксандра Неўскага Гарадоцка-Берлінскай мінамётнай дывізіі вучнямі школы № 703 г. Масквы быў распрацаваны і ажыццёўлены праект помніка.

Архітэктура
-----------

Помнік мае асіметрычную кампазіцыю, дамінантай якой з'яўляецца вертыкальная стэла з рэльефнымі выявамі ордэнаў Чырвонага Сцяга і Аляксандра Неўскага. На другім плане — гарызантальная бетонная панель са стылізаванай рамай ракетнай устаноўкі, мемарыяльнай дошкай-прысвячэннем, выявамі зоркі і ордэнскай стужкі.

Спасылкі
--------

* Помнік у гонар воінаў-вызваліцеляў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн. 1985. — С. 204.
**Помнік князю Алегу Святаславічу** — помнік першаму князю драўлян у Оўручы (Украіна).

Гісторыя
--------

Пастаўлены на месцы першага пахавання князя драўлянскага Алега Святаславіча, які загінуў у 977 годзе падчас штурму горада яго братам Яраполкам Святаславічам. У 1044 годзе паводле загаду Яраслава Мудрага рэшткі Алега Святаславіча былі ахрышчаны і перапахаваны ў Дзесяціннай царкве ў Кіеве. У 1812 годзе група афіцэраў Валынскага апалчэння супраць Напалеона на свае сродкі паставіла помнік Алегу — князь на бронзавым кані. Пазней гэты помнік быў дэмантаваны. Сучасны манумент — глыба з «чорнага» граніту — усталяваны ў 1962 годзе на рагу вуліц Фрунзэ і Леніна.
**Луіс Мелэндэс** (ісп.: Luis Egidio Meléndez de Rivera Durazo y Santo Padre; 1716, Неапаль — 1780, Мадрыд) — іспанскі мастак XVIII стагоддзя, прадаўжальнік найлепшых традыцый майстроў іспанскага нацюрморта.

Мастацкую адукацыю Луіс Мелендэс атрымаў у майстэрні бацькі і ў майстэрні мастака Луі-Мішэля ван Лоа (1707—1771). Даволі раскаваная мастацкая манера ван Лоа з прымешкай моднага ракако прысутнічае і ў ранніх творах Луіса Мелендэса. У 1737—1748 гг. Луіс Мелендэс часта капіяваў партрэты каралеўскай сям’і пэндзля ван Лоа для адпраўкі да двароў іншых еўрапейскіх манархаў.

У 1744 годзе ў Мадрыдзе заснавалі Каралеўскую акадэмію мастацтваў Сан-Фернанда. У яе кіраўніцтва трапілі ван Лоа і Мелендэс. Нягледзячы на ​​пануючы ў эпоху класіцызму падзел жанраў на высокія і нізкія, кіраўніцтва Каралеўскай Акадэміі мастацтваў Сан-Фернанда вітала стварэнне іспанскімі мастакамі непрэстыжных у Францыі нацюрмортаў.

Да гэтага перыяду адносіцца і аўтапартрэт Луіса Мелендэса з акадэмічным малюнкам натуршчыка ў руцэ, створаны ў 1746 годзе (цяпер — Луўр, Парыж). З-за канфліктаў у акадэміі бацька (Франсіска Мелендэс) быў пазбаўлены пасады прафесара. Акадэмію ў 1748 годзе быў вымушаны пакінуць і Луіс Мелендэс.

Зноскі
------

1. 1 2  Luis Meléndez // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. 1 2  Luis Men?ndez // British Museum person-institution thesaurus Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18785969'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34753751'></a>
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 25 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Іспанскі біяграфічны · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 9077299 · BNE: XX1004171 · BNF: 11956173t · CONOR: 55459939 · GND: 120175037 · ISNI: 0000 0000 7822 3184 · LCCN: n83199949 · NKC: ola2003172288 · NTA: 071315489 · SUDOC: 084661054 · VIAF: 50050308 · ULAN: 500012595 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** ў в. Шалыгі (Віцебскі раён). Час будаўніцтва не высветлены. На 1910 г. ацэньвалася ў 200 руб.

Архітэктура
-----------

Твор народнага драўлянага дойлідства. Была вырашана ашаляваным зрубам (8х3х2 сажні) з аднаяруснай званіцай (вышыня 4 сажні) з боку галоўнага фасада. Над бляшаным дахам узвышалася галоўка. Фасады чляніліся 6 вялікімі вокнамі і 3 дзвярамі. Унутры апсіду вылучаў невялікі іканастас простай работы (8х4,5 аршына).

Літаратура
----------

* Кулагін, А. М. Страчаная архітэктураня спадчына / А. М. Кулагін // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ. 2004. — 772 с.: іл. — С. 718. — ISBN 985-02-0647-0.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лашанкоў.
**Міхаіл Іванавіч Лашанкоў** (18 лістапада 1951, в. Новае Хорабрава, Аршанскі раён, Віцебская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1990).

Біяграфія
---------

У 1977 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага. 3 1978 года ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

Даследаваў гарадзішчы Ліпнякі, Ліскі, Міхалёва, Паліцкае, Пятровічы, Рассвет, Сарачы, Старакраснае, Чорнае, Эсьмоны, Ястрабка.

Навуковыя інтарэсы
------------------

Вывучае этнакультурныя працэсы ў эпоху жалезнага веку на поўдні Беларусі, старажытнасці насельніцтва мілаградскай, зарубінецкай культур і культуры штрыхаванай керамікі. Адкрыў звыш 20 помнікаў.

Творы
-----

### Артыкулы

* Гарадзішча Ліпнякі / М. Ф. Гурын, М. І. Лашанкоў // Весці Акадэміі навук Беларусі. — 1984. — № 2. — С.

Літаратура
----------

* Шадыра, В. І. Лашанкоў / В. І. Шадыра // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 10. — ISBN 978-985-11-0354-2.
**Помнік першакласніку** — бронзавы манумент, які размяшчаецца ў двары гімназіі № 36 па вуліцы Горкага, 115 Ленінскага раёна Растова-на-Доне.

Гісторыя
--------

Ініцыятыва стварэння манумента прыналежыць кіраўніку Ленінскага раёна Растова-на-Доне Сяргею Сухараву. У сваім інтэрв'ю ён адзначыў, што на пачатковых этапах распрацоўкі праекта, яму хацелася, каб выніковая скульптура чымсьці напамінала персанажа Малога з гісторыі пра «Малога і Карлсана, які жыве на даху».

Гарадскія ўлады вырашылі правесці конкурс сярод вучняў 7-9 класаў на стварэнне лепшага эскіза помніка. Усяго былі пададзены дзясяткі эскізаў, і ўжо з гэтых 10 быў абраны пераможац. Ім стала Ганна Нікалаева — вучаніца 9-«В» класа гімназіі № 36. Грошы на стварэнне помніка падалі фундатары, а скульптарам быў абраны Дзмітрый Лындзін.

Ён ствараў скульптуру па алоўкавым эскізе вучаніцы. На стварэнне помніка пайшло каля паўгода, яго адлівалі ў адной з майстэрняў Растова-на-Доне. Урачыстая цырымонія адкрыцця помніка адбылася 1 верасня 2011 года ў Дзень ведаў ва ўнутраным панадворку гімназіі № 36, на цырымоніі адкрыцця помніка быў мэр Анатоль Чарнышоў.

Апісанне
--------

Помнік выраблены з бронзы, яго вышыня складае каля 2 метраў, вага — паўтоны. Манумент паказвае хлопчыка-першакласніка, апранутага ў школьную форму, які смяецца. Ён сядзіць на глобусе, а ў руках трымае кнігу. Па словах скульптара, гэты манумент спалучае ў сабе рысы сапраўднага першакласніка, які аднолькава захоплена ўмее вучыцца, і весяліцца.

Зноскі
------

1. ↑  1 сентября в Ростове-на-Дону откроют памятник первокласснику Архівавана 19 чэрвеня 2017.
2. 1 2 3 4 5  В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику
3. ↑  В День знаний в Ростове откроют памятник первокласснику Архівавана 8 сакавіка 2017.
4. 1 2 3  В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику//Российская газета
**Помнік кінакамеры** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная ў 2001 годзе на Алеях славы расійскага кінематографа, размешчанай на Масфільмаўскай вуліцы 8, побач з будынкам Масфільма.

Гісторыя
--------

Помнік кінакамеры скульптара А. Раслякова быў усталяваны ў 2001 годзе на ўзвышшы Алей славы расійскага кінематографа — падабенства галівудскіх «Алей славы». Скульптурная кампазіцыя стала адмысловым пачаткам Алеі.

Ідэя пра стварэнне помніка з'явілася падчас правядзення міжнароднага кінафестывалю ў Маскве ўлетку 2001 года.

Аналаг помніка кінакамеры, усталяваны на пастаменце, знаходзіцца перад уваходам ва Усерасійскі дзяржаўны ўніверсітэт кінематаграфіі імя С. А. Герасімава. У склад гэтай кампазіцыі таксама ўлучаны асвятляльная прылада.

Апісанне
--------

Кампазіцыя помніка даволі цікавая. На адным штатыве адно на адным усталяваны тры кінакамеры розных часоў, у тым ліку эпохі Братоў Люмьер. Пляцоўка вакол скульптуры выбрукавана пліткай з цэментнымі ўстаўкамі ў выглядзе адбіткаў рук знакамітых расійскіх акцёраў і рэжысёраў. Першым пакінуў свой «след» Мікіта Сяргеевіч Міхалкоў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Памятник главному инструменту кинорежиссера **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Туристический портал «Я Пилигрим» (29 лістапада 2013). Архівавана з першакрыніцы 29 чэрвеня 2015. Праверана 27 чэрвеня 2015.
2. 1 2  Памятник главному инструменту кинорежиссера **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Туристический портал intomoscow (25 студзеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 4 чэрвеня 2017. Праверана 27 чэрвеня 2015.
**Помнік на магіле Ігната Буйніцкага** — помнік у цэнтры аграгарадка Празарокі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці, прысвечаны памяці беларускага акцёра, рэжысёра, тэатральнага дзеяча, заснавальніка беларускага прафесійнага тэатра Ігната Цярэнцьевіча Буйніцкага.

Ігнат Буйніцкі спачатку быў пахаваны каля Палачан, потым прах перавезены і перапахаваны дачкой у Палівачах. У 1975 годзе, напярэдадні адкрыцця помніка, перапахаваны ў цэнтры вёскі. Адбылося гэта ў значнай меры дзякуючы клопатам Уладзіміра Караткевіча і Уладзіміра Няфёда, якія адшукалі амаль страчуную магілу Буйніцкага ў Палівачах і дамагліся ўсталявання помніка.

Помнік, створаны скульптарам І. Міско і архітэктарам М. Бурдзіным, адкрыты 10 кастрычніка 1965 года. Размешчаны на прамавугольнай пляцоўцы каля магілы сярод клёнаў і ліп. Пляцоўка і дарожка выкладзены бетоннай пліткай. Помнік просты і сціплы на форме: прамавугольная (5×1 м) адлітая з бетону стэла, у яе ўрэзаны блок (0,9×0,9×0,8 м) з выявай твару Ігната Буйніцкага, выкананай у тэхніцы алюміневага ліцця. Падкрэслена тыповае ў твары: вялікі выпуклы лоб, шырокія бровы, звіслыя пышныя вусы. Па стэле дзвюма плаўнымі лініямі сімвалічна пазначана тэатральная заслона.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Ходараўка** — мемарыяльны комплекс за 200 м на поўнач ад Новай Вёскі Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Вясной 1944 года паблізу станцыі Параф’янава, на ўскрайку Лібараўшчыны нацысты стваралі канцлагер. Здаровых вязняў адпраўлялi ў Германiю на прымусовыя працы, астатнiх знiшчылi паблiзу фальварка Ходараўка, за 1,5-2 км ад Дзядкоў. Тут нямецкія акупанты расстралялі 800 чалавек — 200 ваеннапалонных італьянцаў і 600 цывільных жыхароў Бешанковiцкага, Лепельскага, Ушацкага i Бягомльскага раёнаў, схоплены падчас карнай аперацыі супраць партызан Полацка-Ушацкай, Лепельскай i Бягомльска-Барысаўскай партызанскiх зон.

Пасля вайны на месцы трагедыі пасаджаны бярозавы гай. У 1969 годзе на магілах паставілі абеліск ахвярам нацызму. Пазней у Ходараўцы за кошт італьянцаў узведзены мемарыяльны комплекс, адкрыты 20 кастрычніка 1992 года. 14 ліпеня 2012 года асвечаны новы крыж на мемарыяле «Ходараўка».

Апісанне
--------

Цэнтральны ўваход мае форму каталіцкага крыжа. Побач лічбы 1944 і 1992 (дата трагедыі і дата пабудовы помніка) і дзяржаўныя сцягі Беларусі і Італіі. Далей прыступкі вядуць у бярэзнік, дзе размешчана аснова кампазіцыі. Абапал дарожкі — дванаццаць жаночых фігур, постаці і твары якіх адлюстроўваюць смутак і боль. А ў цэнтры — скульптура ляжачага мужчыны, якая, быццам, вырастае з зямлі. Далей стаіць велізарны валун з бронзавай лічбай 800 — колькасцю забітых тут нацыстамі людзей — і мемарыяльнай шыльдай з надпісам на беларускай і італьянскай мовах: *«На гэтым месцы ў 1944 годзе нямецка-нацысцкімі акупантамі былі расстраляны 600 жыхароў Рэспублікі Беларусь і 200 ваеннапалонных італьянцаў»*. За ім — крыж з польскамоўным надпісам «Jezu, ufam Tobie» («Езу, спадзяюся на Цябе»).

* Цэнтральны ўваходЦэнтральны ўваход
* Жаночыя фігурыЖаночыя фігуры
* Жаночыя фігурыЖаночыя фігуры

Літаратура
----------

* Магіла італьянскіх вайскоўцаў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 253.
* Мемарыяльны комплекс «Ходараўка» // Докшыцкі край / Ф. А. Палачанін. — Мінск : Беларусь, 2009. — С. 165—169.
* Ходараўская трагедыя // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 292—294.
**Віяй** (фар. Viðoy) — востраў, размешчаны ў паўночнай частцы Фарэрскіх астравоў, які з’яўляецца самай паўночнай кропкай. Размяшчаецца паміж астравамі Фуглай і Борай. Назва вострава азначае «лясны востраў», нягледзячы на тое што на востраве практычна няма дрэў. Назва вострава звязана з сібірскім і паўночнаамерыканскім лесам, прыбітым да берагоў вострава.

На востраве знаходзіцца самая паўночная кропка Фарэрскіх астравоў. Віяй мае выцягнутую форму (з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход). Мясцовасць пераважна горная. Найбольш высокія горы размешчаны ў паўночнай частцы вострава. Тут жа размешчана самая высокая кропка, і яна ж самая высокая вяршыня ў паўночнай частцы і трэцяя па вышыні ва ўсіх Фарэрскіх астравах — гара Відлінгадальсф’ядль (841 метр). Поўдзень вострава прадстаўлены яшчэ менш высокімі гарамі. На востраве размешчана 11 гор, вышыня якіх вар’іруецца ад 481 да 841 метра.

Выбітныя ўраджэнцы і жыхары
---------------------------

* Крысціян Матрас, фарэрскі лінгвіст і паэт


| Фарэрскія астравы |
| --- |
| Сцяг Фарэрскіх астравоў | 
Борай ·  Воар ·  Віяй ·  Кальсай ·  Кольтур ·  Кунай ·  Луйтла-Дуймун ·  Мічынес ·  Ноўльсай ·  Сандай ·  Свуйнай ·  Скувай ·  Стоўра-Дуймун ·  Стрэймай ·  Сувурай ·  Фуглай ·  Хестур ·  Эстурай
 |
**Свята-Уваскрасенская царква** — праваслаўная царква ў в. Дзяржынск Лельчыцкага раёна.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл. в. Дзяржынск, вул. Маладзёжная 1А.

Гісторыя
--------

Паводле звестак царква ў вёсцы Радзівілавічы была пабудавана ў 1777 годзе на сродкі прыхаджан. Царква была ўніяцкай, а ў 1834 стала праваслаўнай. У 1837 на дзяржаўныя сродкі пабудавалі новую царкву ў форме роўнастаронняга крыжа. У 1839 быў асвечаны новы іканастас, напісаны мастаком Стэфанам Сулкоўскім. У гэты час да радзівілавіцкага прыхода былі прыпісаны Міхайлаўская царква ў вёсцы Храпунь і Свята-Прачысценская царква ў в. Колкі. У 1850 царква мела 33 дзесяціны зямлі.

Паводле «Апісання цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі» 1879 года Уваскрасенская царква была драўляная, не абагравалася, дах з гонту. Іканастас складаўся з 8 абразоў звычайнага пісьма. Метрычныя кнігі захоўваліся з 1834 года. У званіцы, што стаяла асобна, мелася 4 званы: тры па 48 кг і адзін каля 16 кг. Прыхаджан было 788 чалавек. Царкоўнай зямлі мелася 200 дзесяцін і два млыны.

У 1905 дах царквы перакрылі лістамі жалеза. У 1917 у прыходзе значылася 1673 прыхаджаніны. 

У 1943 храм быў спалены разам з вёскай.

У 2000 годзе пабудавана новая драўляная царква, якая была асвечана епіскапам тураўскім і мазырскім Пятром у гэтым жа годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Сустракаюцца таксама назвы: **Свята-Міхайлаўская царква**, **Храм Раства Хрыстова**.

Літаратура
----------

* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 568
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сазонаў.
**Міхаіл Іванавіч Сазо́наў** (руск.: Михаил Иванович Сазонов; нар. 7 кастрычніка 1938) — вучоны ў галіне тэхнікі і фізікі плазмы, доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (2009).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Канску. У 1961 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава па спецыяльнасці «Фізіка». У 1961—1970 гадах працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам, супрацоўнікам у Інстытуце тэарэтычнай і прыкладной механікі, у 1970—1976 гадах старшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце цеплафізікі Сібірскага аддзялення АН СССР. З 1976 года М. І. Сазонаў у Брэсцкім дзяржаўным тэхнічным універсітэце — прафесар кафедры прыкладной механікі машынабудаўнічага факультэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар навуковых прац па даследаванні нізкатэмпературнай плазмы, доўгіх электрычных і турбулентных дуг, прыэлектродных працэсаў, па распрацоўцы прамысловых плазматронаў з высокім ККДз.

Узнагароды і званні
-------------------

* Ганаровы прафесар Універсітэта Мінесоты (University of Minnesota, USA, 1974).

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002
2. 1 2 3  Вучоныя Беларусі: Сазонаў, Міхаіл Іванавіч (доктар тэхнічных навук; фізіка; механіка; нар. 1938)

Літаратура
----------

* Сазонаў Міхаіл Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 81. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Вучоныя Беларусі: Сазонаў, Міхаіл Іванавіч (доктар тэхнічных навук; фізіка; механіка; нар. 1938) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Беларусь у асобах і падзеях: Сазонаў Міхаіл Іванавіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі