recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Тамаш Падзява** (6 лютага 1906, в. Пярхулева, Дзісенскі павет, Віленская губерня, цяпер Мёрскі раён — 2 кастрычніка 1975, Лондан) — беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, каталіцкі святар усходняга абраду, марыянін, тэолаг, місіянер, доктар філасофіі, член Марыянскага капітула ў Рыме, вучоны, сацыёлаг, педагог і публіцыст.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сям’і беларусаў-католікаў. Меў брата Антона, які таксама стаў святаром. У 1926 ўступіў у навіцыят айцоў марыянаў у Друі. Там жа скончыў гімназію (1929). Прадоўжыў вучобу ў папскім Грыгарыянскім універсітэце ў Рыме. Пасвячоны ў святары 23.12.1934. З 1935 займаўся місіянерскай дзейнасцю ў Харбіне (Маньчжурыя). Працаваў выхавацелем, прэфектам і духоўнікам у місіі Св. Мікалая. Супрацоўнічаў з харбінскім місіянерскім перыядычным выданнем «Католический вестник». Пад канец снежня 1948 арыштаваны кітайскімі ваеннымі ўладамі. Перададзены органам савецкай бяспекі. Да 1955 знаходзіўся ў адным з канцэнтрацыйных лагераў у Тайшэце (Усходняя Сібір). Пасля вызвалення вярнуўся ў Польшчу, дзе займаўся навуковай і педагагічнай дзейнасцю. У 1969 выехаў у Рым, а пазней у Лондан. Прымаў удзел у рэлігійным і культурным жыцці беларускага замежжа. Выступаў на старонках эмігранцкіх рэлігійных выданняў («Божым шляхам» і інш.), удзельнічаў у працы Беларускай секцыі Ватыканскага радыё. Пахаваны на могілках Святога Панкрата ў Лондане.

Зноскі
------

1. 1 2  Tomasz Podziawo // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>

Літаратура
----------

* *Гарбінскі Ю.* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX стагоддзя. — Мінск-Мюнхен, 1999.
Кукай
**Кукай** (яп. 空 海, «моры пустэчы») (774-835) — буйны рэлігійны, культурны і грамадскі дзеяч Японіі эпохі Хэйан. Заснавальнік будыйскай школы Сінгон.

У 804 г. адправіўся на вучобу ў танскі Кітай, дзе набыў шырокія пазнанні, быў прыняты пры двары і праславіўся як выдатны каліграф. Па вяртанні ў Японію ў 806 г. заваяваў давер імператара Сага, а ў 810 годзе быў нават прызначаны на пасаду настаяцеля цэнтральнага храма Тода-дзі ў Нара. Галоўнай справай у жыцці Кукая было заснаванне манастыра Кангобу-дзі на гары Коя-сан (суч. прэфектура Вакаяма). Манастыр па гэты дзень з'яўляецца адным з галоўных духоўных цэнтраў Японіі, якія прывабліваюць мноства паломнікаў і турыстаў. Акрамя таго, Кукай заснаваў першыя ў Японіі грамадскія школы, якія прымалі вучняў незалежна ад іх саслоўя.

Кукай вучыўся ў Кітаі ў той жа час, што і Сайцё, заснавальнік школы Тэндай, яны доўгі час сябравалі. Сайцё шмат разоў звяртаўся да Кукая па дапамогу, браў у яго тантрычныя тэксты, атрымліваў таксама навучанні і ініцыяцыі. Аднак Кукай, даўшы Сайцё пачатковую ініцыяцыю і ініцыяцыю другога ўзроўню, адмовіўся даць яму вышэйшую перадачу, якая зрабіла б Сайцё паўнавартасным майстрам тантрычнай школы, бо не былі выкананыя папярэднія ўмовы, а потым адмовіўся даваць яму некаторыя тэксты, гэта прывяло да заканчэння іх сяброўства ў 812.

Пасля смерці Кукай атрымаў тытул-псеўданім Коба Дайс (弘法 大师 - яп. «Вялікі настаўнік - распаўсюднік дхарма»). Японскія паданні прыпісваюць яму заслугі ў самых розных галінах: будаўніцтва дамбаў, медыцына, вынаходніцтва складовай азбукі і г. д. Аўтарытэт Кукая быў так вялікі, што нават кіраўнікі сярэднявечнай Японіі пасля спасылаліся на яго імя для апраўдання сваіх новаўвядзенняў.

Ва ўзросце 61 год Кукай адмовіўся ад ежы і вады і пагрузіўся ў медытацыю. На 21 дзень 3-га Месяца ў (835) яго дыханне спынілася.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Кукай у Стэнфардскай філасофскай энцыклапедыі

### На японскай мове

* 空海スピリチュアル（密教21フォーラム）
* 弘法大師空海と高野山への旅




|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12000971f · CBDB: 0093926 · CiNii: DA00156600 · GND: 11890471X · ISNI: 0000 0001 2138 4582 · LCCN: n81023382 · NDL: 00270624 · NKC: jo2011655637 · NTA: 075121220 · NUKAT: n2008131271 · SUDOC: 028109937 · VIAF: 70244544 · ULAN: 500320881 |

 |
**Алеу́цкая мова** (*Unangam Tunuu*, *Уна́ӈам тунуу́*) — паўночнаамерыканская мова, распаўсюджаная на поўдні і захадзе Аляскі (ЗША) і Камандорскіх астравах (Расія), родная мова алеутаў. Уваходзіць у склад эскімоска-алеуцкай моўнай сям’і. Колькасць носьбітаў — каля 200 чалавек.

Падзяляецца на буйныя 2 дыялекты: усходні і заходні. У кожным дыялекце вылучаюць асобныя тэрытарыяльныя гаворкі (напрыклад, гаворкі астравоў Прыбылова, Ату, Берынга і г. д.). У Расіі берынгаўская гаворка лічыцца асобным дыялектам. 

Першыя алеуцкі алфавіт і граматыка былі распрацаваны на аснове кірыліцы расійскім святаром Іаанам Венеамінавым у 1846 г. У 1930-х гг. савецкая этнограф Лізавета Арлова распрацавала алфавіт і граматыку для берынгійскага дыялекта на аснове лацінкі, аднак яна не была апублікавана. У нашы дні ў Расіі часцей карыстаюцца эскімоскім алфавітам на аснове кірыліцы, распрацаваным у 1950-я гг. — 1980-я гг. 

У ЗША распрацоўка алеуцкага алфавіта і граматыкі ў Цэнтры па вывучэнню моў карэнных народаў Аляскі пачалася толькі ў 1970-я гг. Канчаткова яе завершыў калектыў пад кіраўніцтвам нарвежскага лінгвіста Кнута Бергсланда ў 1997 г.

Алеуцкая мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

Спасылкі
--------

* Aleut (Unangam Tunuu / Уна́ӈам тунуу́)
* Alaska Native Language Center Архівавана 18 ліпеня 2021.
* Языки народов Сибири — Языки и культуры — Алеутский язык

| ⛭Эскімоска-алеуцкія мовы |
| --- |
| Алеуцкія | 
* алеуцкая
* мядноўская¹

 |
| Інуіцкія | 
* грэнландская
* інувіялуктун
* інуінактун
* інупіяк

 |
| Юпікскія | 

|  |  |
| --- | --- |
| Аляскінскія | 
* алютыкская
* цэнтральна-юпікская

 |
| Юіцкія | 
* наўканская
* чаплінская

 |

 |
| Іншыя | сірэніцкая²† |
| ¹ змешаная мова, ² класіфікацыя дыскусійная, † мёртвая мова |
**Бедня** (руск.: Бедня) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Надзейкавіцкага сельскага паселішча.

Гісторыя
--------

У часы Вялікага Княства Літоўскага вёска ўваходзіла ў склад Мсціслаўскага ваяводства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Бедня апынулася ў складзе Расійскай імперыі.

Паводле афіцыйных звестак на 1866 год беларусы складалі 94,7 % насельніцтва.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР, але 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

Зноскі
------


| ⛭Населеныя пункты Надзейкавіцкага сельскага паселішча |
| --- |
| Цэнтр | Надзейкавічы |  |
| Вёскі | Бедня • Галееўка • Гасцінка • Дарожкаўка • Дружба • Дуброўка • Зімоніна • Караблёва • Каралішкі • Курганава • Ляхавічы • Пнева • Полахава • Сяргееўка • Ціхіль • Халмы • Яўкіна • Янаўка • Ячанне |
**Манастырскі мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз раку Манастырку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны і Манастырскі востраў. Размешчаны па восі праспекта Абухаўскай Абароны. Побач з мостам размешчаны Аляксандра-Неўская лаўра і Нікольскія могілкі. Вышэй па цячэнні знаходзіцца мост Абухаўскай Абароны, ніжэй — 1-ы Лаўрскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Плошча Аляксандра Неўскага-1», «Плошча Аляксандра Неўскага-2».

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Кампазіцыйная вось** — умоўная лінія, адносна якой дасягаецца зрокавая ўраўнаважанасць прасторы. Кампазіцыйная вось не абавязкова павінна быць зафіксавана, відавочна абазначана якімі-небудзь элементамі або чляненнямі агараджальных паверхняў. Яе меркаванае становішча часта вызначаецца пазіцыяй назіральніка, размяшчэннем бачных з пэўнага пункту агляду элементаў у навакольным асяроддзі. Калі яна ўсё ж была ўведзена ў асяроддзе, то становіцца пануючай рысай ландшафту. Пры гэтым любы аб’ект, які прылягае да восі, атрымлівае з-за суседства з ёю аргументаванае тлумачэнне тых або іншых сваіх першасных уласцівасцей, сама ж вось становіцца сувязным элементам прасторы.

Літаратура
----------

* Кишик, Ю. Н. Архитектурная композиция. — Минск : Вышэйшая школа, 2010. — 191 с. — ISBN 978-985-06-1352-3.
**Беларускае студэнцкае зямляцтва** *ў Варонежы*. Існавала з лістапада 1924 да вясны 1929. Заснавана беларускімі студэнтамі Варонежскага сельскагаспадарчага інстытута (31 чал.). Пазней далучыліся студэнты ўніверсітэта і рабфака.

З восені 1925 складалася з 2 секцый: пры Варонежскіх сельскагаспадарчым інстытуце  (руск.) (бел. і ўніверсітэце  (руск.) (бел.. Зімою 1925 — 55 сяброў (34 у сельскагаспадарчым інстытуце, 21 ва ўніверсітэце). У зямляцтва ўваходзілі ўраджэнцы Беларусі, Літвы, Пскоўшчыны, Смаленшчыны. Старшыня праўлення К. Бужынскі, сакратар Ф. Дамінікоўскі, з 8 лістапада 1926 адпаведна Кантар і Шчытовіч; актывісты: студэнты Брожын, Давыдаў, А. Малевіч, Шкрэдаў. На пакрыццё арганізацыйных выдаткаў у 1927/1928 навучальным годзе атрымала грашовую датацыю ад Наркамата асветы БССР. Працавала ў кантакце з Цэнтральным бюро пралетарскага студэнцтва Беларусі і з Варонежскім гарадскім бюро пралетстуда. Планавала арганізацыю гурткоў беларусазнаўства і беларускай мовы, беларусізацыю працы зямляцтва. Рэгулярна атрымлівала ад ЦБ пралетстуда Беларусі беларускай газеты, часопісы. У красавіку 1928 Варонежскае гарадское бюро пралетстуда адмовілася супрацоўнічаць з зямляцтвам.

Літаратура
----------

* Васілеўскі, Ю. Р. Беларускае студэнцкае зямляцтва / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 358.
* Д-скі [Дамінікоўскі Т.] Як жыве і працуе беларускае зямляцтва ў Варонежы // Чырвоны сцяг. — 1925. — № 5—6. — С.
**Беларускае студэнцкае зямляцтва** *ў Саратаве*. Існавала ў 1927/28 навучальным годзе. Аб’ядноўвала 65 беларускіх студэнтаў. Кіраўнік студэнт Саратаўскага ўніверсітэта Я. Л. Шавялёў. Падтрымлівала сувязі з Цэнтральным бюро пралетарскага студэнцтва Беларусі і Саратаўскім губернскім бюро пралетарскага студэнцтва. Атрымлівала з Беларусі кнігі па беларусазнаўстве і падручнікі беларускай мовы. На арганізацыйныя выдаткі атрымала грашовую датацыю ад Наркамата асветы Беларусі.

Літаратура
----------

* Васілеўскі, Ю. Р. Беларускае студэнцкае зямляцтва / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 358.
**Але́шкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Алешкаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Ручаёўскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**«2С7 «Піён»** (індэкс ГАБТУ — **аб’ект 216**) — савецкая 203-мм самаходная гармата, якая знаходзіцца на ўзбраенні Сухапутных войскаў Расійскай Федэрацыі.

Распрацавана ў Ленінградзе на Кіраўскім заводзе. Галоўны канструктар шасі — М. С. Папоў, 203-мм наразной гарматы 2А44 — Г. І. Сяргееў. 2С7 «Піён» прызначаны для падаўлення тылоў, знішчэння асабліва важных аб’ектаў і сродкаў ядзернага нападу ў тактычнай глыбіні на адлегласці да 47 км. Пасля мадэрнізацыі атрыманы новы індэкс *2С7М* або «*Малка*» (мадэрнізаваны шасі 216М з дызелем В-84Б, сістэмы навядзення і зараджання), у літаратуры сустракаецца назва **Піён-М**.

1. 1 2 3   Праверана 6 лістапада 2020.
**Кампазі́цыя** (лац.: componere — складаць) — абумоўленая зместам будова паэтычнага твора. Часам адрозніваюць знешнюю будову, або архітэктоніку, і ўнутраную будову, або ўласна кампазіцыю. Да архітэктонікі ў такім разе адносяць сістэму страфічнай арганізацыі верша, да ўласна кампазіцыі — характар раскрыцця зместу, размяшчэнне слоўна-вобразнага матэрыялу ўнутры архітэктанічных форм. Аднак такое дзяленне кампазіцыі даволі фармальнае, паколькі ў паэтычным творы ўсе элементы формы і зместу цесна ўзаемазвязаныя і ўзаемаабумоўленыя. Таму разгляд кампазіцыі павінен ахопліваць і строфіку (у страфічных творах), спалучэнне вершаваных радкоў, строф у асобныя часткі, раздзелы, і логіку раскрыцця паэтычнага зместу ўнутры гэтых строф, частак, раздзелаў. Пры гэтым вызначальным з’яўляецца прынцып кампазіцыйнай цэласнасці паэтычнага твора. Характар кампазіцыі твора залежыць ад яго зместу, ад светапогляду мастака, яго творчага метаду, а таксама ад літаратурнага жанру, у які ўвасабляецца жыццёвы матэрыял.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX531962 · BNF: 12008566p · GND: 4136011-4 · LCCN: sh85029406 · LNB: 000124968 · Microsoft: 40231798 · NDL: 00570056 |

 |
**Беларускае прэс-бюро** — інфармацыйнае бюро і карэспандэнцкія пункты, якія ствараліся ўрадам Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР) для інфармавання замежнай грамадскасці пра Беларусь, беларускае пытанне і дзейнасць урада БНР.

Першае прэс-бюро існавала з лета 1919 да 1925 пры Надзвычайнай місіі БНР у Берліне. Выдавала інфармацыйны бюлетэнь на беларускай і нямецкай мовах (1-ы нумар захоўваецца ў Цэнтральнай бібліятэцы АН Літвы), фундатарам і шэф-рэдактарам якога ў 1919 быў князь С. Л. Сапега.

Беларускія прэс-бюро дзейнічалі таксама ў Рызе пры Вайскова-дыпламатычнай місіі БНР у Латвіі і Эстоніі (1919—1921; кіраўнік У. Грунтоў), Капенгагене (1919—1921; доктар І. Лур'е), Коўне (пры дыпламатычным прадстаўніцтве БНР у Літве, 1921—1924; выдавала свой бюлетэнь), Нью-Ёрку (1921; Бубешка), Таліне (называўся інфармацыйны аддзел, 1921—1922; М. Чарвякоў).

Карэспандэнцкія пункты ў розны час існавалі ў Парыжы, Празе, Варшаве, Вене, Бялградзе, Сафіі, Вільні, Гданьску, Канстанцінопалі. Задачай кожнага бюро было забяспечваць сродкі масавай інфармацыі краіны свайго месцазнаходжання матэрыяламі пра падзеі на Беларусі і вакол яе, збіраць інфармацыю па беларускай праблеме і дасылаць яе ў берлінскае прэс-бюро.

Літаратура
----------

* Лобаў, Р. А. Беларускае прэс-бюро / Р. А. Лобаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 357.
**Вараце́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Варацец.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бабчынскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Фінляндскі Цэнтр** (фінск.: Suomen Keskusta, *Kesk*) або проста **Цэнтр** (фінск.: keskusta) — палітычная партыя ў Фінляндыі. Партыя налічвае больш за 160 тысяч сяброў. Пасля парламенцкіх выбарах 2011 года гэта чацвёртая па колькасці прадстаўнікоў у Эдускунце партыя ў краіне.

Партыя вядзе гісторыю з 1906 года, калі ў рэгіёне Оулу быў заснаваны «Саюз фінляндскіх сялян» (фін. Suomen Maalaisväestön Liitto), які ўзначаліў буйны землеўладальнік Кюёсці Каліа. У той жа час у воласці Лайхіа быў заснаваны «Сялянскі саюз младафінаў Паўднёвай Пох'янмаа», які ўзначаліў Сантэр Алкіа.

У 1908 годзе гэтыя дзве арганізацыі аб'ядналіся ў партыю, якая атрымала назву «Сялянскі саюз». Ідэалагічным бацькам партыі лічыцца младафін Сантэр Алкіа. З самага пачатку партыя была народным рухам за інтарэсы маламаёмаснай большасці.

На парламенцкіх выбарах 1907—1917 гадоў у сейм Вялікага княства Фінляндскага партыя атрымлівала ад 9 да 26 месцаў. У канцы 1917 Фінляндыя абвясціла незалежнасць. У сакавіку 1919 адбыліся новыя выбары ў парламент. На іх партыя набрала ўжо 19,70 % галасоў і атрымала 42 месцы.

У 1965 годзе назва змянілася на «Партыя цэнтра» (фін. Keskustapuolue).

У 1988 годзе была ўзята цяперашняя назва партыі — «Фінляндскі Цэнтр».

На працягу амаль усяго перыяду незалежнасці краіны партыя цэнтра ўваходзіла ў склад урада. Аднак пасля паразы на парламенцкіх выбарах 1995 перайшла ў апазіцыю. Абапіраецца пераважна на сельскае насельніцтва, дробныя і сярэднія прадпрымальніцкія колы ў гарадах. Уваходзіць у Ліберальны інтэрнацыянал. На выбарах 1995 года ў парламенце было 19,9 % (45) членаў партыі. У 2003 годзе — 22,5 % (48).

Пасля выбараў 2007 года мела ў парламенце 36 прадстаўнікоў, пасля выбараў 2011 года — 35.

З 2011 года прынята рашэнне пра ўнутрыпартыйнае кансультатыўнае галасаванне па пытанні абрання старшыні партыі. У сакавіку 2012 года цяперашні кіраўнік партыі Мары Ківініемі заявіла, што не будзе выстаўляць сваю кандыдатуру на перавыбранне, у сувязі з чым за пасаду старшыні партыі змагаліся ганаровы старшыня партыі Паава Вяюрунен, доўгачасовы бачны цэнтрыст Маўры Пекарынен, дэпутаты Парламента — Юха Сіпіля і Туома Пуўмала. Старшынёй партыі быў абраны Юха Сіпіля.

У красавіку 2013 года Фінляндскі цэнтр выйшаў паводле праведзенага апытання грамадскай думкі на першае месца па папулярнасці, абыйшоўшы кіруючую кааліцыйнага партыю. У ліпені 2013 па выніках апытання YLE, рэйтынг партыі быў 22,8 %, у сувязі з чым лідары партыі заявілі пра пачатак актыўнай падрыхтоўкі да парламенцкіх выбараў 2015 года.
Карта, якая паказвае межы Польшчы напярэдадні 1938 года (уключае шэрую зону, якой пазначаны Крэсы Усходнія) і пасля 1945 года. «Вернутыя тэрыторыя» пазначаныя ружовым.
**Вернутыя** або **Адноўленыя тэрыторыі** (польск.: Ziemie Odzyskane) — афіцыйны тэрмін, які выкарыстоўваўся ў Польскай Народнай Рэспубліцы для апісання тэрыторый былога Вольнага горада Данцыг і часткі даваеннай Германіі, якія ўвайшлі ў склад Польшчы пасля Другой сусветнай вайны. Падставай для тэрміна «вернутыя» была Пясцкая канцэпцыя, якая дазваляла палякам лічыць, што гэтыя землі калісьці былі часткай традыцыйнай польскай тэрыторыі. Гэтыя тэрыторыі з'яўляліся часткамі польскай дзяржавы ў розныя часы, у асноўным падчас панавання сярэднявечнай дынастыі Пястаў. Але на працягу стагоддзяў мясцовае насельніцтва паступова асіміляванае немцамі, таму падчас Другой сусветнай вайны польскамоўных меншасцяў на гэтых землях амаль не існавала.

Пераважная большасць немцаў альбо ратаваліся ўцёкамі, альбо былі выгнаныя з гэтых тэрыторый пад канец і пасля вайны, хоць невялікая нямецкая меншасць застаецца там і дагэтуль. На «вернутыя тэрыторыі» былі пераселеныя не толькі польская дыяспара і палякі, якія пераехалі з Цэнтральнай Польшчы, але і ўкраінцы, і прадстаўнікі іншых меншасцяў, гвалтоўна пераселеныя ў рамках аперацыі «Вісла», а таксама і польскія «рэпатрыянты», вымушаныя з'ехаць з далучаных да Савецкага Саюза раёнаў былой Усходняй Польшчы. Камуністычныя ўлады таксама распачалі сістэматычную ліквідацыю з гэтых тэрыторый слядоў нямецкай культуры, усе нямецкія геаграфічныя назвы мяняліся на польскія.

Пасляваенная мяжа паміж Германіяй і Польшчай (лінія Одэр—Нэйсэ) была афіцыйна прызнана Усходняй Германіяй у 1950 годзе і Заходняй Германіяй у 1970 годзе і зноў была пацверджана аб'яднанай Германіяй паводле дамовы аб германа-польскай мяжы ў 1990 годзе.
**Фінскі нацыянальны тэатр** (фінск.: Suomen Kansallisteatteri, шведск.: Finlands nationalteater) — самы стары прафесійны тэатр Фінляндыі, размешчаны на Чыгуначнай плошчы (фінск.: Rautatientori) ў цэнтры Хельсінкі. Заснаваны ў 1872 годзе. Будынак тэатра збудавана на прывакзальнай плошчы ў 1902 годзе. Перад фасадам тэатра знаходзіцца помнік фінскаму пісьменніку Алексісу Ківі.

Гісторыя тэатра
---------------

Фінскі нацыянальны тэатр у 1920-я гг.
Малая сцэна з боку парку Кайсаніемі
Драматычны тэатр, на аснове якога пазней быў створаны Фінскі нацыянальны тэатр, быў заснаваны ў 1872 годзе ў горадзе Поры драматургам Каарла Бергбумам і яго сястрой Эміліяй. Да 1902 г. насіў назву Фінскага тэатра. Апроч драматычных спектакляў тут з 1873 г. ставіліся і оперы, аднак 1879 г. оперная трупа адлучылася ад тэатра. З 1902 г. тэатр стаў працаваць ва ўласным будынку на прывакзальнай плошчы ў Хельсінкі, пабудаваным па праекце архітэктара Оні Тар'янэ, дзе размяшчаецца і сёння.

Фінскі нацыянальны тэатр мае даўнія творчыя сувязі са шматлікімі буйнымі тэатрамі Еўропы і ўвесь час абменьваецца з імі гастролямі і творчымі дэлегацыямі.

Будынак тэатра
--------------

Будынак тэатра і помнік Алексісу Ківі перад ім
Будынак тэатра, пабудаваны ў 1902 годзе па праекце арх. Оні Тар'янэ, выкананы ў нацыянальна-рамантычным стылі (паўночны мадэрн) і нагадвае багата дэкараваны замак са шматлікімі архітэктурнымі ўпрыгожваннямі ў выглядзе вежак, калон, спічастых вокнаў, аркамі, ляпнінай. Сцены будынка выкананы з шэрага фінскага граніту, а дах пакрыты чырвонай дахоўкай. 

У тэатры ўсяго чатыры сцэны, якія змяшчаюць агулам тысячу гледачоў: вялікая сцэна, малая сцэна і сцэна «Віленсаўна» (*Willensauna*) знаходзяцца ў галоўным будынку, а чацвёртая сцэна (*Omapohja*) размешчана ў завулку Іцяйнен Тэатэрыкуя. У 1962 годзе была праведзена капітальная рэканструкцыя ўнутраных памяшканняў тэатра. Перад уваходам на малую сцэну размешчаны помнік «Заслона», прысвечаны Ідзе Аалберг.

Мастацкія кіраўнікі
-------------------

* 1872—1906: Каарла Бергбум (Kaarlo Bergbom)
* 1872—1917: Эмілія Бергбум (Emilie Bergbom)
* 1905—1907: Ялмары Халь (Jalmari Hahl)
* 1907—1914: Адольф Ліндфарс (Adolf Lindfors)
* 1914—1917: Ялмары Лахденсуа (Jalmari Lahdensuo)
* 1917—1950: Эйна Калім (Eino Kalima)
* 1950—1974: Арві Ківіма (Arvi Kivimaa)
* 1974—1991: Кай Савала (Kai Savola)
* 1992—2010: Марыя-Лійса Невала (Maria-Liisa Nevala)
* з 2010: Міка Мюлюаха (Mika Myllyaho)

Гл. таксама
-----------

* Фінская нацыянальная опера
* Фінскі нацыянальны балет

Спасылкі
--------

* сайт Фінскага нацыянальнага тэатра (фін.)(недаступная спасылка)
* Афіцыйны сайт Фінскага нацыянальнага тэатра Архівавана 28 верасня 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 14007622 · BNF: 12973840m · GND: 10180959-1 · ISNI: 0000 0001 2151 9096 · LCCN: no2005076188 · SUDOC: 111388414 · VIAF: 125478885 · ULAN: 500300294 |

 |
Група Lordi прадстаўляе Фінляндыю на Еўрабачанні 2006.
Фінляндыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2006 атрымала сваю адзіную на дадзены момант перамогу ў прэстыжным музычным конкурсе. Хэві-метал-гурт Lordi з песняй *«Hard Rock Hallelujah»* удала прайшла паўфінал, заняўшы там першае месца і набраўшы 292 ачкі, а ў фінале яна паўтарыла свой вынік і прынесла перамогу Фінляндыі. 

Гэта быў 40-ы выступ Фінляндыі на конкурсе песні Еўрабачанне. Да гэтага лепшым дасягненнем было толькі 6-е месца ў 1973 годзе.

Нацыянальны адбор
-----------------

Нацыянальны адбор ўдзельніка на Еўрабачанне ад Фінляндыі прайшоў у 2005 годзе. У паўфіналах, якія прайшлі ў Тамперэ, былі абраныя 12 выканаўцаў. Па выніках галасавання гледачоў шэсць выканаўцаў выбывалі, астатняя шасцёрка ўдзельнічала ў барацьбе за паездку на Еўрабачанне. Містэру Лордзі, вакалісту і фронтмэну гурта, адборачны камітэт Еўрабачання ў Фінляндыі асабіста прапанаваў прыняць удзел. Для Еўрабачання была выбрана песня «Hard Rock Hallelujah» працягласцю 4 хвіліны, якую скарацілі да 3 хвілін (згодна з рэгламентам конкурсу).

| № | Песня | Выканаўца | Галасы | Месца |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Shanghain valot | Annika Eklund | 19565 | 3 |
| 2 | Katharsis | Kilpi | 4685 | 6 |
| 3 | V.I.P. | Jane | 6308 | 5 |
| **4** | **Hard Rock Hallelujah** | **Lordi** | **67369** | **1** |
| 5 | Take Me Higher | Jennie | 15138 | 4 |
| 6 | Eternamente Maria | Tomi Metsäketo | 45431 | 2 |
|

На Еўрабачанні
--------------

|
|  |
Балы, атрыманыя Фінляндыяй у фінале| 12 балаў | 10 балаў | 8 балаў | 7 балаў | 6 балаў |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * Сцяг Даніі Данія
* Сцяг Эстоніі Эстонія
* Сцяг Грэцыі Грэцыя
* Сцяг Ісландыі Ісландыя
* Сцяг Нарвегіі Нарвегія
* Сцяг Польшчы Польшча
* Сцяг Швецыі Швецыя
* Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія
 | * Сцяг Іспаніі Іспанія
* Сцяг Германіі Германія
* Сцяг Літвы Літва
* Сцяг Харватыі Харватыя
* Сцяг Ірландыі Ірландыя
* Сцяг Андоры Андора
 | * Швейцарыя
* Сцяг Латвіі Латвія
* Сцяг Расіі Расія
* Сцяг Францыі Францыя
* Сцяг Славеніі Славенія
* Сцяг Бельгіі Бельгія
 | * Сцяг Ізраіля Ізраіль
* Сцяг Мальты Мальта
* Сцяг Босніі і Герцагавіны Боснія і Герцагавіна
* Сцяг Украіны Украіна
* Сцяг Турцыі Турцыя
* Сцяг Сербіі і Чарнагорыі Сербія і Чарнагорыя
* Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды
* Сцяг Беларусі Беларусь
 | * Малдова
* Сцяг Паўночнай Македоніі Паўночная Македонія
* Сцяг Партугаліі Партугалія
 |
| 5 балаў | 4 бала | 3 бала | 2 бала | 1 бал |
| * Сцяг Кіпра Кіпр
* Сцяг Балгарыі Балгарыя
 | * Сцяг Румыніі Румынія
 |  |  |  |
|
**Кі́еўскае паўста́нне 1113 года** — выступленне жыхароў Кіева супраць злоўжыванняў княжацкай адміністрацыі на чале з баярынам Пуцятам Вышацічам (спекуляцыя хлебам і соллю, закабаленне вольных людзей ліхвярамі і знаццю і іншае).

Пачалося пасля смерці вялікага кіеўскага князя Святаполка Ізяславіча. Паўстанцы разграмілі двор Пуцяты і ўладанні ліхвяроў.

Запрошаны кіеўскімі баярамі на велікакняжацкі прастол князь Уладзімір Манамах спыніў паўстанне шляхам выдання Статута Уладзіміра Манамаха 1113 года, які змяшчаў уступкі паўстанцам.

Літаратура
----------

* Кіеўскае паўстанне 1113 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 251.
**«Не твоя війна»** — песня ўкраінскага гурта Океан Ельзи, якая з'явілася 26 красавіка 2015 года ў выглядзе відэакліпа на канале YouTube. 27 красавіка 2015 года адбылася агульнаўкраінская радыё-прэм'ера песні. Уваходзіць у альбом Без меж.

Кампазіцыя
----------

Па словах Вакарчука, галоўная ідэя песні, хаваецца ў назве, з'яўляецца няпростай для прызнання нават самому сабе — нам, украінцам, на працягу многіх стагоддзяў пастаянна навязваюць звонку чужыя думкі, дзеянні і нават войны. Цяпер настаў час, нарэшце, браць адказнасць і ініцыятыву на сябе. Праца над песняй пачалася яшчэ ў кастрычніку мінулага года і першая частка была створана літаральна за 5 хвілін. Праца над песняй была завершана ў студзені 2015 года.

Лірыка
------

Музыка і словы — Святаслаў Вакарчук

Бій на світанні. Сонце і
дим.   

Мало хто знає, що ж
буде з ним.   

Що буде завтра в юних
думках?   

В когось надія, а в кого —
страх.

 *Прыпеў:* 

Гілля калин похилилося.   

Мама, кому ж ми
молилися?   

Скільки іще забере вона   

Твоїх дітей, не твоя
війна?

Стали батьками доньки й
сини,   

Все кольорові бачили сни.   

І цілували руки брехні,   

За тихі ночі — віддали
дні.

Так було добре, там і
колись.   

Там, де без поту і там,
де без сліз.   

Тільки не було в тому
мети –   

Я так не можу, а як
зможеш ти?!

 *Прыпеў:* 

Гілля калин похилилося.   

Мама, не тим ми
молилися!   

Скільки іще забере вона   

Твоїх дітей, не твоя
війна?

 *Прыпеў:* 

Гілля калин похилилося.   

Мама, не тим ми
молилися!   

Скільки іще забере вона   

Твоїх дітей, не твоя
війна?

Музыканты
---------

* Святаслаў Вакарчук
* Уладзімір Апсеніца
* Дзяніс Дудко
* Мілаш Еліч
* Дзяніс Глінін

| ⛭Океан Ельзи |
| --- |
| 
* **Святаслаў Вакарчук**
* **Дзяніс Глінін**
* **Дзяніс Дудко**
* **Мілаш Еліч**
* **Уладзімір Апсеніца**

* Павел Гудзімаў
* Пётр Чарняўскі
* Юрый Хустачка
* Дзмітрый Шураў

 |
| Студыйныя альбомы | 
* Там, де нас нема
* Янанебібув
* Модель
* Суперсиметрія
* Gloria
* Міра
* Dolce Vita
* Земля
* Без меж

 |
| Сінглы | 
* Будинок зі скла
* Холодно
* Дякую!
* Веселі, брате, часи настали…
* Я так хочу…
* Обійми
* Стріляй
* Rendez-Vous
* Не твоя війна
* Життя починається знов
* Мить
* Не йди

 |
| Іншыя альбомы, складанкі, рэміксы | 
* Tviй формат
* 1221
* Вибране…
* Океан Ельзи: The Best Of
* Dolce Vita /remastered
* Найкраще (2CD)

 |
**Беларускае студэнцкае зямляцтва** *ў Варшаве*. Існавала ў 1908—1914. Ініцыятар стварэння і першы кіраўнік (да 1912) М. Гуткоўскі.

Аб'ядноўвала студэнтаў-беларусаў Варшаўскага ўніверсітэта. У 1908 у складзе зямляцтва 100 чал. Арганізоўвала культурныя, этнаграфічныя мерапрыемствы, у т.л. дабрачынныя. Праводзіла беларускія вечарыны. У 1910 у беларускай музычна-вакальнай вечарыне ўдзельнічалі беларускія пісьменнікі Г. Леўчык і А. Пшчолка; у лютым 1913 у вечарыне з песнямі, танцамі і беларускай кухняй удзельнічалі трупы І. Буйніцкага, хору пад кіраўніцтвам М. Тэадаровіча, дэкламатара П. Гуткоўскага. Дзякуючы намаганням Р. Гуткоўскага надрукавана праграма вечарынкі на беларускай мове, за што ён быў арыштаваны. Сярод актывістаў браты Гуткоўскія, А. Салаўёвіч і інш. Дзейнасці зямляцтва спрыялі тагачасны рэктар Варшаўскага ўніверсітэта прафесар Я. Карскі, яго жонка і дачка С. М. і Н. Я. Карскія, беларускі паэт Леўчык.

Літаратура
----------

* *Васілеўскі, Ю. Р.* Беларускае студэнцкае зямляцтва // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — С. 358. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2.
**ГА «Беларускае грамадскае аб’яднанне ветэранаў»**, *Белару́ская рэспубліка́нская арганіза́цыя ветэра́наў*, *Беларуская рэспубліканская арганізацыя ветэранаў вайны, працы, Узброенных Сіл і праваахоўных органаў* — добраахвотная грамадская арганізацыя.

Створана ў 1987 годзе. У 1991—1995 гадах называлася Арганізацыя ветэранаў Рэспублікі Беларусь. Асноўныя задачы — абарона канстытуцыйных правоў і свабод старэйшага пакалення, далучэнне ветэранаў да ўдзелу ў грамадскім жыцці, пасільнай працоўнай дзейнасці. Аб’ядноўвае 6 абласных, Мінскую гарадскую на правах абласной, 165 гарадскіх і раённых арганізацый ветэранаў, усяго больш за 2,5 млн чалавек па стану на 1996 год. Усе структурныя падраздзяленні ўзначальваюць саветы ветэранаў. У складзе арганізацыі дзейнічаюць клубы і аб’яднанні ветэранаў па інтарэсах і праблемах ветэранскага руху.

Старшыні
--------

* Анатоль Мікалаевіч Новікаў

Літаратура
----------

* Беларуская рэспубліканская арганізацыя ветэранаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 423. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Беларускае грамадскае аб’яднанне ветэранаў // Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 148246 |
Мужчынская падпаха
**Падпаха** (**падпахавая ямка**) (лац.: Axilla) — у анатоміі месца паміж плечавым суставам і грудной клеткай. Абмежавана з пярэдняга боку вялікай грудной мышцай (*Musculus pectoralis major*), з задняга — найшырэйшай мышцай спіны (*Musculus latissimus dorsi*). У падпасе знаходзіцца мноства потавых і тлушчавых залоз, якія могуць часам быць прычынай хвароб, такіх як гіпергідроз. Для ліквідавання паху ад вылучэнняў у падпахах выкарыстоўваюцца дэзадаранты.

Месцы, дзе звычайна вялікую частку часу скура кранаецца скуры — падпахі і пахвіна — у абодвух полаў з юнацкага ўзросту пакрыты валасяным покрывам, пакінутым эвалюцыяй мабыць для прадухілення прэласці. Многія людзі, аднак, аддаюць перавагу выдаляць валасы ў падпахах, з прычыны таго, што іх наяўнасць лічыцца неэстэтычнай.

У падпасе з дапамогай тэрмометра часта вымяраецца тэмпература цела.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Падпаха
**Барбру Маргарэт Эстлін** (шведск.: Barbro Margareta Östlihn: 20 мая 1930, Стакгольм — 27 студзеня 1995, Парыж) — шведская мастачка.

Біяграфія і творчасць
---------------------

Барбру Эстлін нарадзілася ў 1930 годзе ў Стакгольме. Яе бацькамі былі Марцін Эстлін, грамадзянскі інжынер, і Грэта Эстлін, выкладчыца тэкстыльнага мастацтва. З 1948 па 1949 год Барбру Эстлін вучылася ў стакгольмскай Тэхнічнай школе, а з 1954 па 1959 год — у Каралеўскім каледжы мастацтваў (Kungliga Konsthögskolan). У 1961 годзе яна, разам са сваім мужам Эйвіндам Фальстрэмам, пераехала ў Нью-Ёрк, дзе шмат фатаграфавала, у першую чаргу архітэктуру, і стварала буйнафарматныя карціны па матывах фатаграфій. Назвы карцін часта адсылаюць да канкрэтных месцаў і будынкаў у Нью-Ёрку, аднак яна таксама пісала гарадскія пейзажы Стакгольма.

У Нью-Ёрку Барбру Эстлін і Эйвінд Фальстрэм былі блізкія да кола мастакоў поп-арта, уключаючы Роберта Раўшэнберга, Класа Олдэнбурга і Джаспера Джонса. Эстлін рэгулярна выстаўляла свае працы ў розных галерэях, і яны атрымлівалі станоўчыя водгукі крытыкі. Акрамя таго, яна ўдзельнічала ў выставах у Лондане і Парыжы. У 1970-х гадах яна звярнулася да абстракцыі і стварыла, у прыватнасці, серыю аднафарматных карцін «Сцяна». У 1975 годзе Эстлін і яе муж развяліся, а ў 1976 годзе Эйвінд Фальстрэм памёр.

З 1975 года Барбру Эстлін жыла ў Парыжы. У 1983 годзе адбылася яе персанальная выстава ў стакгольмскім Музеі сучаснага мастацтва. У 1991 годзе мастачка стала членам шведскай Каралеўскай акадэміі мастацтваў.

Барбру Эстлін памерла ў 1995 годзе ў Парыжы і была пахавана на Паўночных могілках. У 2003 годзе ў Музеі мастацтваў Норчэпінга адбылася рэтраспектыўная выстава яе работ.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  19300520-0666 Östlihn Fahlström, Barbro Margareta // Swedish death index Праверана 23 мая 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10686079'></a>
2. ↑  Barbro Östlihn // Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818'></a>
3. ↑  Östlihn, BARBRO MARGARETA — Svenskagravar.se.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
4. ↑  LIBRIS — 2012. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16601410p · GND: 130061646 · ISNI: 0000 0000 5149 5964 · LCCN: n85809547 · LIBRIS: 249133 · SUDOC: 147362261 · VIAF: 42934631 |

 |
**Беларускае студэнцкае зямляцтва** *ў Казані*. Існавала ў 1924. Аб'ядноўвала студэнтаў-беларусаў Казанскага ўніверсітэта, ветэрынарнага, політэхнічнага, сельскай гаспадаркі і лесаводства, Усходняга педагагічнага інстытута  (руск.) (бел. Вышэйшай дзяржаўнай мастацкай майстэрні  (руск.) (бел. рабфакаў і інш. (63 чал.). Старшыня праўлення М. А. Шыркевіч, сакратар П. Кірык; актывісты М. Бухман, В. М. Каральчук, Я. С. Сачко, І. С. Стома.

Супрацоўнічала з Цэнтральным бюро зямляцтваў Казані. Звярталася па матэрыяльную дапамогу ў стыпендыяльную камісію пры ЦВК БССР.

Літаратура
----------

* Васілеўскі, Ю. Р. Беларускае студэнцкае зямляцтва / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 358.
**Шэ́йкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Шэйка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крупскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі, з 18 чэрвеня 1927 года — у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крупскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 5 мая 1962 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Крупскага (9 населеных пунктаў: Асінаўка, Зароўе, Лебедзева, Ніва, Новы Засценак, Панскае, Худаўцы, Шэйка і Юзафова) і Бобрскага (9 населеных пунктаў: Віктоліна, Кляновічы, Ліпавец, Мярэцкі Двор, Навасёлкі, Сінічанка, Стаі, Туманова і Шацькі) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 18 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 5 мая 1962 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1962, № 19 (978).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
5 ітэрацый
На 6-й ітэрацыі
**Губка Менгера** — геаметрычны фрактал, адзін з трохвымерных аналагаў дывана Сярпінскага. У матэматыцы губка Менгера (таксама вядомая як куб Менгера, універсальная крывая Менгера, куб Сярпінскага або губка Сярпінскага) — гэта трохмернае абагульненне аднавымернага Кантарава мноства і двухвымернага дывана Сярпінскага. Упершыню канцэпцыя губкі Менгера была апісана аўстрыйска-амерыканскім матэматыкам Карлам Менгерам у 1926 годзе ў яго даследаваннях тапалагічнага вымярэння.

Дадаткова
---------

* У серыі фільмаў-жахаў «Паўстаўлы з пекла» па матывам кніг Клайва Баркера, менавіта на аснове губкі Менгера французскім інжынерам Ле Маршанам была пабудавана скарбонка-галаваломка.
* Порыстыя матэрыялы са структурай губкі Менгера добра рассейваюць ўдарныя хвалі.

Зноскі
------

1. ↑  K. Menger Allgemeine Räume und Cartesische Räume (1926) // Classics on fractals. Studies in Nonlinearity. Westview Press /Advanced Book Program. -Boulder. ISBN 978-0-8133-4153-8
2. ↑  Shockwave dissipation by interface-dominated porous structures

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Губка Менгера
**Кіеўская духоўная семінарыя** (укр.: Київська духовна академія і семінарія) — вышэйшая спецыяльная навучальная ўстанова Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата.

Гісторыя
--------

Семінарыя была заснавана ў сувязі з выданнем новага Устава духоўных школ Рускай праваслаўнай царквы ад 1808 года і ўводзіла трохступеньчатую сістэму навучання. Семінарыя пачала сваю працу 27 кастрычніка 1817 года.

У гады грамадзянскай вайны семінарыя спыніла сваё існаванне.

У 1945 годзе Савет Міністраў СССР даў сваю згоду на адкрыццё ў Кіеве пастырска-багаслоўскіх курсаў. У 1946 годзе пачаўся працэс ператварэння курсаў у духоўныя семінарыі, і Кіеўская духоўная семінарыя была ўрачыста адкрыта 18 лютага 1947 года.

У 1959 годзе ўлады пачалі падрыхтоўку да закрыцця Кіеўскай семінарыі. 8 чэрвеня 1960 года Навучальны камітэт пры Святым Сінодзе прыняў рашэнне пра закрыццё семінарыі. Студэнты былі переведзены ў Адэскую духоўную семінарыю.

У 1989 годзе быў атрыманы дазвол улад на адраджэнне Кіеўскай духоўнай семінарыі.

Рэктары
-------

* Канстанцін (Булычоў) (1900—1901)
* Філарэт (Дзенісенка) (1958—1960)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Кіеўскай духоўнай семінарыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Ры́хард Янавіч Ка́лья** (эст.: Richard Kaljo; 15 ліпеня 1914, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — 5 ліпеня 1978) — эстонскі графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў Эстоніі (1964).

Біяграфія
---------

Вучыўся ў 1936—1940 гадах Вышэйшай мастацкай школе «Палас» у Тарту. У 1944—1948 гадах выкладаў у Тартускім мастацкім інстытуце.

Творчасць
---------

Працаваў у тэхніках малюнка пяром, дрэварыту і лінагравюры. Творы вылучаюцца апавядальнасцю, яркасцю характарыстык, разнастайнасцю кампазіцыйных вырашэнняў («Вызваленне палітычных вязняў 22 чэрвеня 1940 года», 1940; «Бежанцы», 1942; «Збіранне бульбы», 1947; «Шахматысты», 1957; «Кавярня», 1961, і інш.). Аўтар ілюстрацый да твораў А. Дзюма і У. Шэкспіра, шматлікіх экслібрысаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14643124k · GND: 103766423X · ISNI: 0000 0000 0122 9115 · LCCN: no2015171353 · LNB: 000114605 · NUKAT: n2010135260 · SUDOC: 09894519X · VIAF: 61806576 |

 |
Душанбінскі тралейбус
**Душанбінскі тралейбус** — тралейбусная сістэма Душанбэ (Таджыкістан). Сістэму абслугоўвае КП "Пасажырскае ўнітарнае прадпрыемства «Душанбенаклиётхадамотрасон».

Развіццё электрычнага транспарту ў Душанбэ пачалося ў сярэдзіне 1950-х гадоў, калі згодна з рашэннем № 106 выканкама Сталінабадскага гарсавета ад 6 красавіка 1955 года ў горадзе было арганізавана тралейбуснае ўпраўленне. 1 мая 1955 года па галоўнай вуліцы горада пайшлі першыя тралейбусы.

У 1957 годзе была адкрыта лінія № 2, у 1958 годзе — № 3. З увядзеннем у эксплуатацыю 2-га тралейбуснага парка ў 1967 годзе працягласць кантактнай сеткі павялічылася да 49 км, а колькасць маршрутаў павялічылася да 9, колькасць машын на маршрутах — да 65 адзінак, а колькасць рабочых дасягнула 700 чалавек.

Па стане на 2006 год у Душанбэ дзейнічалі 8 тралейбусных маршрутаў № 1, 2, 4, 5, 8, 10, 12 і 14.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рытм.
Чарцёж палаца палацца Ручэлаі ў Фларэнцыі. Ксілаграфія. 1894
**Рытм** у архітэктуры — чаргаванне аднолькавых элементаў: калон, праёмаў, прасценкаў, арак і г.д.; адзін з важных сродкаў мастацкай выразнасці архітэктурнай кампазіцыі; бывае раўнамерны і нераўнамерны (нарастаючы, убываючы, пульсуючы).

Зноскі
------

1. ↑  Габрусь, 2007, с. 158

Літаратура
----------

* Саборы помняць усе : готыка і рэнесанс у сакральным дойлідстве Беларусі / Т. Габрусь ; фота У. А. Багданава. — Мінск: Беларусь, 2007. — С. 158. — 165, [1] с. : фат. — Бібліягр.: с. 160-164. с. — ISBN 978-985-01-0714-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Куяўская брама** (польск.: Brama Kujawska) — былая мураваная сярэднявечная гарадская брама ў Быдгашчы, цяпер Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы. Існавала ў XIV—XIX стагоддзях.

Гісторыя
--------

Месца, дзе раней была Куяўская брама
Куяўская брама, вядома таксама як Торуньская, Бернардзінская ці Босацкая, была ўзведзена ў паўднёва-ўсходняй частцы горада на скрыжаванні вуліц Доўгая і Падвале. Яе задачай была абарона выязных дарог на ​​Інаўроцлаў і Торунь.

Першая пісьмовая згадка пра браму датуецца 1523 годам, але драўляная брама была ўжо ў другой палове XIV стагоддзя, а муравана у XV. Брама была знішчаны пажарам у 1547 годзе, адбудаваны ў другой палове XVI стагоддзя. У 1634 годзе і пасля шведскага ўварвання праводзіліся рамонтныя работы.

Падчас антышведскага паўстання 21 красавіка 1656 года войскі Стэфана Чарнецкага ўвайшлі ў горад, зламаўшы Куяўскую брама.

Грунтоўная рэканструкцыя адбылася ў 1751 годзе. Тады быў надбудаваны адзін паверх і накрыты дахам.

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай ў 1772 годзе, брама служыла пунктам па збіранню ўязных падаткаў. Знос брамы адбыўся ў 1817 годзе, як і многіх іншых фрагментаў гарадскіх муроў у Быдгашчы.

Спасылкі
--------

* O murze bydgoskim на старонцы Wenecja.art

Гл. таксама
-----------

* Быдгашцкі замак
* Гарадскія муры
* Пазнаньская брама
* Гданьская брама
**Ры́тміка** — раздзел вершазнаўства, які вывучае рытмічныя асаблівасці верша як моўнай сістэмы (асноўныя і дапаможныя рытмастваральныя кампаненты, сістэму паўтораў, паўзаў і г. д.), змястоўнасць вершаванага рытму, займаецца параўнальным даследаваннем рытму ў вершаваных творах розных літаратурных стыляў і напрамкаў. Рытм — адна
з самых істотных асаблівасцей літаратурнага твора, і ўвасабляецца ён у больш-менш раўнамерным паўтарэнні асобных кампанентаў
мастацкага тэксту праз пэўныя прамежкі (апавяданне і паказ учынкаў, напружанае і аслабленае дзеянне, трагічныя і камічныя сцэны, метафорыка і аўталогія і г. д.). Рытм — галоўная прымета верша.

Рытміка цесна звязаная з іншым раздзелам вершазнаўства — метрыкай. У беларускім вершазнаўстве канкрэтным аналізам рытмікі ўпершыню заняўся М. Багдановіч. У 70-я гады XX ст. пашырэнне набыў статыстычны метад даследавання рытмічных з'яў беларускага верша. Аднак грунтоўнае даследаванне рытмікі беларускага верша па сутнасці толькі пачынаецца.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Куэва-дэ-лос-Мурсілагас** (ісп.: Cueva de los Murciélagos) — сістэма пячор у Сьера-Субетыкас, размешчаная прыкладна за 4 км на паўднёвы ўсход ад муніцэпалітэта Суэрас, правінцыя Кордава (Іспанія). Пячоры былі адкрыты ў 1868 годзе, але да 1938 года не вывучаліся. У пячорах знаходзіцца адна з найбуйнейшых калоній кажаноў у Андалусіі.

Пячоры размешчаны ў шырокім карставым ландшафце на вышыні 980 метраў у самым цэнтры гары Каньяда-дэ-Малас-В’ентас (1000 м) на поўдні Андалусіі. У выніку выветрывання і вымывання карбанатных парод узніклі скальныя ўтварэнні і пячоры са сталактытамі, сталагмітамі і падземнымі азёрамі. Агульная працягласць пячор — 2000 метраў, для доступу адкрытыя 450 метраў.

Спелеолагі выявілі магілы перыяду сярэдняга палеаліту, што сведчыць аб засяленні людзьмі пячораў 35 000 гадоў таму. Паводле метаду датавання Вуглярод-14, знаходкі перыяду неаліту маюць узрост ад 4300 да 3980 гадоў да нашай эры. Даследчыкі рэканструявалі жыццё людзей, артэфакты якіх былі знойдзены пераважна ля ўваходу ў пячору. Тут яны гатавалі ежу на адкрытым вогнішчы. Іх рацыён складаўся з мяса дзікіх і сельскагаспадарчых жывёл і розных круп. Яны выкарыстоўвалі прылады працы, створаныя з крэменю і косці, для рэзкі скуры. Яны рабілі пафарбаваныя чырвонай фарбай посуд, а таксама каралі і бранзалеты з марскіх ракавін, якія, верагодна, набывалі праз гандаль з прыбярэжнымі жыхарамі. Відавочна, група была на пераходзе ад жыцця паляўнічых-збіральнікаў да жыцця фермераў, якія вырошчвалі сельскагаспадарчыя культуры і разводзілі свойскую жывёлу.

Зноскі
------

1. ↑  Cueva de los Murciélagos
**Рыхард Антанс** (эст.: Richard Antons; 11 лютага 1899, в. Пука, воласць Вана-Антсла, Вырумаа, Ліфляндская губерня — 10 мая 1966, Маскоўская вобласць) — эстонскі эканаміст, акадэмік АН Эстонскай ССР (1961), дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання.

Біяграфія
---------

Член РКП(б) з 1920 года. У 1920-я гады — на камсамольскай працы ў Барнауле. Скончыў Інстытут чырвонай прафесуры ў Ленінградзе (1934). Пасля далучэння Эстоніі да СССР накіраваны ў рэспубліку, працаваў выкладчыкам палітычнай эканоміі ў Тартускім універсітэце (1940—1941).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У пасляваенныя гады — прарэктар Тартускага ўніверсітэта (1949—1951), рэктар Эстонскай сельскагаспадарчай акадэміі (1951—1954), дырэктар Інстытута эканомікі АН Эстонскай ССР (1954—1966). З 1951 года — член-карэспандэнт, з 1961 года — акадэмік АН Эстонскай ССР. Займаўся праблемамі аграрных адносін і пытаннямі ўзнаўлення ў сельскай гаспадарцы. Яго пяру належыць шэраг навукова-даследчых работ (каля 30). Пад яго кіраўніцтвам было завершана буйное даследаванне аб навуковых асновах развіцця народнай гаспадаркі Эстоніі.

Абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання (1950—1954). Памёр у 1966 годзе ў Падмаскоўі. Пахаваны ў Таліне на Лясных могілках.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 4757 8783 · LCCN: no2007113779 · VIAF: 76104152 |