**Пяцьдзясят рублёў (50 рублёў)** (разм. *паўрубель*) — традыцыйная банкнота Расіі, Расійскай імперыі, СССР і многіх дзяржаў і іх асобных тэрыторый (у тым ліку Германіі) наміналам 50 рублёў; традыцыйны колер — шэра-зялёны. У перыяд стабільнасці — адна з буйнейшых купюр краіны у Савецкім Саюзе, на працягу 57 гадоў (1934—1991) — другая па намінале (пасля 100 рублёў) купюра.

Гісторыя
--------

Асігнацыя 50 рублёў
Першы выпуск банкнот у выглядзе дзяржаўных асігнацый быў ажыццёўлены ў 1769 годзе загадам Кацярыны II. Пасля гэтага асігнацыі друкаваліся рэгулярна аж да 1840 года. У 1843 годзе асігнацыі былі цалкам выведзены з абарачэння ў сувязі з іх абясцэньваннем. На змену дзяржаўным асігнацыям у 1841 годзе прыйшлі крэдытныя білеты розных наміналаў, у тым ліку і 50 рублёў. Крэдытныя білеты наміналам 50 рублёў выпускаліся нерэгулярна. Падчас рэвалюцыі, а затым грамадзянскай вайны ў зварот выпушчаныя крэдытныя білеты часовага ўрада, так званыя «керанкі».

У РСФСР гэтая купюра друкавалася з 1921 па 1924 год. Яе замяніла купюра 5 чырвонцаў.

У СССР (савецкі рубель) банкноту наміналам не 5 чырвонцаў, а 50 рублёў пачалі друкаваць пасля грашовай рэформы 1947 года (сталінскі рубель). Банкнота друкавалася да 1960 года. Затым, з 1961 года, адбылася замена купюр з дэнамінацыяй у 10 разоў (хрушчоўскі рубель). Наступная замена 50- і сторублёвых купюр адбылася ў пачатку 1991 года (паўлаўскія грошы). Дадзеная разнавіднасць 50 рублёў друкавалася да распаду Савецкага Саюза і Цэнтрабанкам РФ у 1992 годзе. У сувязі з моцнай інфляцыяй 1992—1997 гадоў у Расіі не друкавалася. Затое ў выніку гіперынфляцыі дадзены намінал становіцца дробным, і замест банкноты з 1992 года выпускаецца разменная манета 50 рублёў, якая мела хаджэнне да дэнамінацыі 1 студзеня 1998 года. У 1997 годзе (пасля дэнамінацыі ў 1000 разоў) друк банкноты адноўлены і працягваецца па гэты дзень.

Знешні выгляд банкнот
---------------------

Знешні выгляд 
Знешні выгляд банкноты неаднаразова мяняўся. На асігнацыі ў асноўным маляваліся арнаменты і наміналы. На царскіх крэдытных білетах у асноўным маляваліся рускія імператары. На «керанках» і «савзнаках» выяўлялі розныя арнаменты. На савецкіх грошах друкавалі камуністычныя сімвалы, партрэт Леніна, помнікі архітэктуры. На сучаснай банкноце намаляваная статуя Нявы каля падножжа Растральнай калоны і Петрапаўлаўскі сабор. На правай назе статуі па памылцы намаляваныя шэсць пальцаў замест пяці (гэта можна растлумачыць таксама і тым, што збоку ступні падае цень і мастак намаляваў яе рыскамі не ад самага пальца, а адступіўшы на некаторую адлегласць, таму нам здаецца, што паміж ценем і пятым пальцам ёсць шосты).

Характарыстыкі банкнот
----------------------

| Выява | Памеры (мм) | Асноўны колер | Апісанне | Дата
выхаду |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Пярэдні бок | Зваротны бок | Пярэдні бок | Зваротны бок | Вадзяны знак |
|  |  | 132×90 | Карычневы | Намінал лічбамі і пропіссю, тлумачальныя надпісы | Герб Расіі, намінал лічбамі і пропіссю | Ёсць | 1918 |
|  |  | 50×38 | Карычневы | Герб РСФСР, намінал лічбамі і пропіссю | Намінал лічбамі і пропіссю | Ёсць | 1921 |
|  |  | Жоўта-карычневы | Ёсць |
|  |  | 138×91 | Сіні | Намінал, тэкст умоў дэнамінацыі | Ёсць | 1922 |
|  |  | 40×66 | Сіне-зялёны | — | Ёсць |
|  |  | 138×90 | Аліўкавы | Намінал, тэкст умоў дэнамінацыі | Ёсць | 1923 |
|  |  |
|  |  | 218×103 | Зялёны | Надпіс «Билет государственного банка СССР», партрэт У. І. Леніна анфас, герб СССР, намінал лічбамі і пропіссю | Намінал лічбамі і пропіссю на афіцыйных мовах усіх рэспублік СССР | У. І. Ленін (як на чырвонцах 1937 года) | 16 снежня 1947, сакавік 1957 |
|  |  | 140×71 | Надпіс «Билет государственного банка СССР», партрэт У. І. Леніна ў профіль, герб СССР, намінал лічбамі і пропіссю | амінал лічбамі і пропіссю на 15 афіцыйных мовах рэспублік СССР, Вялікі Крамлёўскі палац, Тайніцкая вежа | У. І. Ленін 
 | 1 студзеня 1961 |
|  |  | 144×71 | Зялёны, жоўны, чырвоны | 23 студзеня 1991 |
|  |  | Намінал лічбамі і пропіссю на рускай мове, Вялікі Крамлёўскі палац, Тайніцкая вежа | Пяціканцовыя зоркі і хвалістыя палосы 
 | 1 ліпеня 1992 |
|  |  | 150×65 | Блакітны | Санкт-Пецярбург — Статуя Нявы ля падножжа Растральнай калоны, Петрапаўлаўскі сабор | Стрэлка Васільеўскага вострава | «50», Петрапаўлаўскі сабор | 1 студзеня 1998 |
|  |  | 1 студзеня 2001 |
|  |  | 16 августа 2004 |

Манеты
------

### Манеты рэгулярнага чакана — узору 1992—1993 гадоў

| Выява | Намінал | Дыяметр | Таўшчыня | Маса | Матэрыял | Гурт | Рэверс | Аверс | Год |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 50 рублёў | 25 мм | 1,95 мм | 6,25 г | Біметал (гурток выкананы з бронзы, абадок з медна-нікелевага сплаву) | перарывіста рубчаты | Надпіс «Банк России», «Пятьдесят рублей» | Намінал, раслінны арнамент | 1992 |
|  | 50 рублёў | 25 мм | 1,9 мм | 6 г | бронза | перарывіста рубчаты | Надпіс «Банк России», «Пятьдесят рублей» | Намінал, раслінны арнамент | 1993 |
|  | 50 рублёў | 25 мм | 1,9 мм | 5,2 г | сталь, плакіраваная латунню | гладкі | Надпіс «Банк России», «Пятьдесят рублей» | Намінал, раслінны арнамент | 1995 (на манетах паказаны 1993 год) |

### Памятныя манеты

Першая памятная манета наміналам 50 рублёў выпушчана ў СССР у 1988 годзе — у серыі «1000-годдзе Расіі» была выпушчана манета «Сафійскі сабор, Вялікі Ноўгарад».

З 1988 года па 1991 год у СССР былі выпушчаныя 6 відаў памятных манет наміналам 50 рублёў (усё з золата).

З 1992 года па 3 кастрычніка 2016 года ЦБ РФ выпусціў 109 відаў памятных манет наміналам 50 рублёў з золата і 4 выгляду памятных манет з плаціны.

### Інвестыцыйныя манеты

* Георгій Пераможца, аверс (анцыркулейтэд)Георгій Пераможца, аверс (анцыркулейтэд)
* Георгій Пераможца, рэверс (анцыркулейтэд)Георгій Пераможца, рэверс (анцыркулейтэд)
* Георгій Пераможца, аверс (пруф)Георгій Пераможца, аверс (пруф)
* Георгій Пераможца, рэверс (пруф)Георгій Пераможца, рэверс (пруф)
* Аверс інвестыцыйнай манеты (2011)Аверс інвестыцыйнай манеты (2011)
* Рэверс інвестыцыйнай манеты (2011)Рэверс інвестыцыйнай манеты (2011)
* Аверс інвестыцыйнай манеты (2012)Аверс інвестыцыйнай манеты (2012)
* Рэверс інвестыцыйнай манеты (2012)Рэверс інвестыцыйнай манеты (2012)
* Аверс інвестыцыйнай манеты (2013)Аверс інвестыцыйнай манеты (2013)
* Рэверс інвестыцыйнай манеты (2013)Рэверс інвестыцыйнай манеты (2013)

Галерэя банкнот
---------------

* 
* 
* 50 мікалаеўскіх рублёў (1899)50 мікалаеўскіх рублёў (1899)
* 
* 50 прыднястроўскіх рублёў (2007)50 прыднястроўскіх рублёў (2007)
* Беларускія 50 рублёў (1992)(50 BYB)Беларускія 50 рублёў (1992)(50 BYB)
* Беларускія 50 рублёў (2000)(50 BYR)Беларускія 50 рублёў (2000)(50 BYR)
* Беларускія 50 рублёў (2010)(50 BYR)Беларускія 50 рублёў (2010)(50 BYR)
* Беларускія 50 рублёў (50 BYN)Беларускія 50 рублёў (50 BYN)

Заўвагі
-------

1. ↑  У 1992—1997 гадах у Расіі *50 рублёў* — таксама звычайная (неінвестыцыйная) дробная манета рэгулярнага чакана.
2. ↑  Бумажные деньги России — Ассигнации
3. ↑  Бумажные деньги России — Кредитные билеты