recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Orthosia gothica** — начны матылёк з сямейства совак.

Імага
-----

Размах крылаў складае 33-39 мм. Афарбоўка пярэдніх крылаў вар'іруе ад фіялетава-шэрага або цёмна-карычневага да бура-шэрага і зелянява-шэрага. У медыяльным вочку паміж унутранай папярочнай перавяззю і пупышкападобнай плямай буйная чорна-бурая пляма, якая нагадвае па форме літару яўрэйскага алфавіту нун. Задняе крыло светла-карычневае, ля кораня асветлена.

Яйка, вусень і кукалка
----------------------

Паўсферычнае яйка шэрага колеру са мноствам падоўжных рэбраў. Цэнтральная пляма і месца перавязкі цёмна-чырвоныя. Вусені жоўта-зялёнага колеру, маюць невялікія жоўтыя кропкі, тонкія белыя лініі па цэнтры спіны, па баках вельмі шырокія і выразна акрэсленыя белыя поласы і бялёсыя дыхальцы. Чырвона-карычневая кукалка мае два выгнутых кручкі на крэмастары (спецыяльнае патаўшчэнне на канцы брушка).

Падобныя віды
-------------

Вонкава не адрозніваецца ад усходне-азіяцкага віду *Orthosia askoldensis*. У гэтым выпадку для дакладнага вызначэння неабходна даследаванне палавых органаў.

Распаўсюджанне
--------------

Арэал віду распасціраецца ад Пірэнэйскага паўвострава праз усе краіны Еўропы да Усходняй Азіі, уключаючы Японію. На поўначы яе можна знайсці за Палярным кругам. Паўднёвая мяжа праходзіць па паўночнай мяжы Міжземнамор'я праз Малую Азію на ўсход. У гарах сустракаецца на вышыні да больш чым 2000 метраў над узроўнем мора. Насяляе лясныя ўзлескі, паляны, балоты, хмызняковыя лугі, культурныя і антрапагенныя ландшафты.

Спосаб жыцця
------------

Матылі актыўныя ў змрочны і начны час, аддаюць перавагу харчаванню на кветках вярбы. Лёт працягваецца з сакавіка па май. Некаторыя з матылькоў лётаюць у лютым, нават пры нізкіх тэмпературах. Вусені жывуць у маі і чэрвені. Яны харчуюцца лісцем розных раслін, такіх як лаза вушастая (*Salix aurita*), граб звычайны (*Carpinus betulus*), *Castanea sativa*, *Quercus rubra*, крапіва двухдомная (*Urtica dioica*), шчаўе кіслае (*Rumex acetosa*), цёрн (*Prunus spinosa*), ажына (*Rubus caesius*), ружа (*Rosa*), чарніцы (*Vaccinium myrtillus*) і іншыя. Акукліванне і зімоўка адбываецца ў норцы ў зямлі.

Падвіды
-------

*Orthosia gothica* мае два падвіды:

* *Orthosia gothica gothica* — на большай частцы арэалу,
* *Orthosia gothica jezoensis* Matsumura, 1926 — на Далёкім Усходзе, Сахаліне, Курыльскіх астравах і поўначы Японіі.

Зноскі
------

1. 1 2  Lázló Ronkay, José Luis Yela, Márton Hreblay: *Hadeninae II.*
2. 1 2  W. Forster, T. A. Wohlfahrt: *Die Schmetterlinge Mitteleuropas, Band IV, Eulen.*
3. 1 2  Günter Ebert (Hrsg.

Літаратура
----------

* Lázló Ronkay, José Luis Yela, Márton Hreblay: *Hadeninae II. — Саўкі Europaeae, Volume 5.*, Sorø, 2001, ISBN 87-89430-06-9
* Günter Ebert (Hrsg.): *Die Schmetterlinge Baden-Württembergs*. Band 7, Nachtfalter V. Ulmer Verlag Stuttgart 1998, ISBN 3-8001-3500-0

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780911536 |
**Аўсяніца (мурожніца) высокая** (*Festuca altissima*) — травяністая расліна сямейства метлюжковых.

Апісанне
--------

Шматгадовая травяністая расліна з вельмі кароткім цвёрдым паўзучым карэнішчам, якое мае ўкарочаныя парасткі, і нешматлікімі тоўстымі прамастойнымі, баразнаватымі сцёбламі вышынёй 50-120 (150) см. Лісце пляскатае, шырынёй 5-15 мм, лінейнае, з сярэдняй выступаючай жылкай. Похвы лісця кароткія, шурпатыя, баразнаватыя. Язычок абсечаны, з накіраванымі ўверх вушкападобнымі вырастамі, на верхавінцы махрысты. Мяцёлка буйная, паніклая, рыхлая, з доўгімі тонкімі шурпатымі галінкамі. Каласкі 3-5-кветкавыя, на ножках. Кветкавыя лускавінкі роўныя. Плод — прадаўгаватая бурая зярняўка.

Пашырэнне
---------

Пашырэнне: шыракалістыя і мяшаныя лясы Еўропы, поўдзень Сібіры, Каўказ і Сярэдняя Азія. У Беларусі сустракаецца ў асобных лакалітэтах і астраўных месцах росту на паўночна-ўсходняй мяжы арэала.

Месцы росту: маладыя шыракалістыя і ялова-шыракалістыя лясы кіслічнага і сніткавага тыпаў. Расце невялікімі групамі і адзіночнымі экземплярамі, утварае невялікія рыхлыя дзернавінкі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у жніўні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.

Выкарыстанне
------------

Кармавая расліна.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Падаткаабкладанне ў Беларусі** — гэта сукупнасць падаткаў, збораў, пошлін і іншых плацяжоў, якія бяруцца ва ўстаноўленым парадку з плацельшчыкаў — юрыдычных і фізічных асоб на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Падаткаабкладанне на тэрыторыі сучаснай Беларусі вядома з глыбокай старажытнасці, калі яно існавала ў форме даніны, павіннасцей і іншых пабораў. Узнікненне падаткаабкладання звязана з неабходнасцю ўтрымання дзяржавы. У часы Вялікага Княства Літоўскага падаткаабкладанне выступала ў якасці ўстаноўленых плацяжоў на карысць дзяржавы, феадалаў і царквы.

У часы Расійскай імперыі, а потым СССР падаткі вызначаліся і спаганяліся ў адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам.

У 1992 годзе ў Беларусі была зацверджана новая падатковая сістэма.

З 1 студзеня 2019 года ўступіў у сілу абноўлены Падатковы кодэкс Рэспублікі Беларусь.

Падаткі
-------

Галоўным суб’ектам падаткаабкладання з’яўляецца дзяржава, а яе асновай — адносіны паміж дзяржавай і гаспадарчымі суб’ектамі.

Падаткі, як і аб’ектаў абкладання, шмат, яны гарантуюць прыкладна роўныя ўмовы ўсім суб’ектам, незалежна ад формы ўласнасці. Юрыдычныя асобы абавязаны плаціць ускосныя і адначасовыя грашовыя падаткі. Усе сумы падаткаў і збораў залічваюцца ў бюджэт краіны. Падаткі ўстанаўліваюцца штогод пры зацвярджэнні бюджэту.

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* *М. Е. Заяц.* Падаткі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 487. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
Бедленд Хелс-Хаф-Эйкр, Ваёмінг
**Бедленд** (бэдленд, ад англ.: badlands, літаральна — дурныя, дрэнныя, неўрадлівыя землі) — мясцовасць з рэзка і моцна расчлянёным рэльефам, цяжкапраходным і непрыдатным для земляробства і жывёлагадоўлі. Тыповыя бедленды — гэта ўзгоркі з вузкімі грэбнямі са стромымі схіламі, перасечаныя ярамі. Характарызуюцца высокай гушчынёй часовых вадацёкаў і мінімальным раслінным покрывам. Тыповымі формамі рэльефу ў складзе бедлендаў з'яўляюцца каньёны, цясніны, астанцы, яры, сталовыя горы. Бедленды афарбаваны ў самыя разнастайныя колеры, ад чорных і чырвоных да светлых глін, і часта ўяўляюць сабой сапраўднае відовішча.

Нацыянальны парк Бедлендс
Утвараюцца ў выніку дзейнасці часовых водных патокаў (падчас залеваў) ва ўмовах разрэджанай расліннасці як на рыхлых, так і на гліністых пародах. Новыя залевы працягваюць справу ўкаранення бедлендаў, таму многія палеанталагічныя знаходкі былі зроблены менавіта ў бедлендзе, пасля вымывання чарговага пласта глебы.

Распаўсюджаны ў краінах з засушлівым кліматам. Класічныя бедленды сустракаюцца на стыку Вялікіх раўнін і Скалістых гор у ЗША і Канадзе. Яны ўваходзяць у склад нацыянальных паркаў Бедлендс (Паўднёвая Дакота) і Тэадор Рузвельт (Паўночная Дакота) і інш. Бедленды можна ўбачыць у Іспаніі, Аргенціне. На тэрыторыі СНД бедленды сустракаюцца на землях Сярэдняй Азіі, Казахстана, Арменіі.

Літаратура
----------

* Геаграфічныя паняцці і тэрміны: Энцыклапедычны даведнік / Рэдкал.: М. М. Курловіч, Я. В. Малашэвіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 333 с. ISBN 5-85700-085-8
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Падасінавік.
**Падасінавік, краснагаловік, краснюк** (*Leccinum aurantiacum*) — шапкавы базідыяльны грыб сямейства Балетавыя (*Boletaceae*).

Апісанне
--------

Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 5—20 см, паўшарападобная, слабааксамітнавалакністая або гладкая, цёмна-чырвоная ці чырвона-аранжава-карычневая. Мякаць шчыльная, белая, на зломе сінее, потым чарнее. Трубачкі свабодныя. Ножка цыліндрычная, белая з цёмна-бурымі або чорна-бурымі лускавінкамі. Споры гладкія, бураватыя, верацёнападобныя.

Распаўсюджанне
--------------

Пашыраны ў Паўночным паўшар’і, у т.л. па ўсёй Беларусі. Расце пераважна ў асінавых лясах у чэрвені — верасні. Трапляецца ў лясах з бярозай, радзей з дубам, елкай, хвояй.

Ёсць некалькі форм. Падасінавік дуброўны з цагельна-бураватай шапкай і пурпурова-бурымі лускавінкамі на ножцы. Падасінавік жоўта-буры, або асінавік расце ў хваёвых лясах, мае чорна-бурыя лускавінкі на ножцы.

Выкарыстанне
------------

Ядомы грыб.

Літаратура
----------

* Падасінавік // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.
* Падасінавік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* *Сержанина Г. И. Змитрович И. И.* Макромицеты. Иллюстрированное пособие для биологов (руск.) / Под ред. Н. А. Дорожкина. — Мн.: Вышэйшая школа, 1978. — С. 62. — 192 с. — 60 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776659865 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гуана (значэнні).
Гуана
**Гуа́на** (ісп.: guano ад кечуа *wanu*) — згнілыя натуральныя чынам рэшткі памёту марскіх птушак і кажаноў. Утрымлівае значную долю злучэнняў азоту (каля 9 % аміяку) і фосфару (каля 13 % P2O5). Выкарыстоўваецца ў якасці азотна-фосфарнага ўгнаення. Значныя паклады гуана маюцца ў Паўднёвай Амерыцы (Перу, Балівія), Паўднёвай Афрыцы (напрыклад, востраў Ічаба ля ўзбярэжжа Намібіі), на астравах Ціхага акіяна.

Тэрмін *гуана* таксама выкарыстоўваецца ў дачыненні да ўгнаенняў з адкідаў рыбнага і зверабойнага промыслаў.

Гуанін быў упершыню вылучаны з гуана, адсюль і яго назва.

Гл. таксама
-----------

* Закон пра гуана
* Guano Apes
Выкарыстоўванне лабараторнага кандэнсатара
**Рэктыфікацыйная калона** — апарат, прызначаны для падзелу вадкіх сумесяў, складнікі якіх маюць розны кохпункт. Класічная калона ўяўляе сабою вертыкальны цыліндр з кантактнымі прыладамі ўсярэдзіне. Выкарыстоўваецца ў маленькіх лабараторыях, а таксама ў прамысловасці.

Выкарыстоўванне ў лабараторыях
------------------------------

У лабараторыях калона выкарыстоўваецца для падзелу рэчываў з бадай аднолькавымі валацільнасцямі.

Як мы бачым на малюнку, вадкая сумесь у круглай колбе кіпіць, пар уздымаецца ўверх у калону рэкціфікацыі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 154030694 |
Здымак заліва, зроблены з космасу
**Гуанаба́ра** (парт.: Baía da Guanabara) — заліў (часам завецца бухтай) у штаце Рыа-дэ-Жанэйра. Праз заліў перакінуты мост Рыа-Нітэрой даўжынёй больш за 13 км.

Заліў вядомы тым, што з акіянам звязаны пралівам шырынёй у 1,5 км, які пры адкрыцці еўрапейцы пераблыталі з ракой. Адкрыццё адбылося ў студзені, і «рака» атрымала назву *Студзеньскай* (*Ды-Жанейру*). Першымі ўзбярэжжа паспрабавалі каланізаваць уцекачы ад пераследаў на радзіме — французскія гугеноты — гл. Антарктычная Францыя.

Паселішча, якое ўзнікла на заходнім беразе і пазней стала сталіцай Бразіліі, таксама атрымала назву Рыа-дэ-Жанэйра. На ўсходнім беразе размешчаны муніцыпалітэты Нітэрой і Сан-Гансалу.

Плошча заліва — 412 км², памеры — 31 на 28 км. Гэта другі па памерах заліў краіны. У Гуанабары — больш 130 астравоў, на найбуйнейшым — Гувернадоры, плошчай 42 км², пражывае каля 450 тыс. чалавек, размешчаны аэрапорт Рыа-дэ-Жанэйра-Галеан.

Гл. таксама
-----------

* штат Гуанабара — былы штат Бразіліі.
* Тадуз-ус-Сантус

Спасылкі
--------

* Інфармацыя пра заліў Гуанабара Архівавана 18 красавіка 2009.
**Альбасетэ** (ісп.: Albacete) — горад на паўднёвым усходзе Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча, у 127 кіламетрах ад Мадрыда. Насельніцтва горада складае 172 472 чалавек, паводле ацэнак за 2012 год, з’яўляючыся, такім чынам, самым населеным горадам у аўтаномнай супольнасці, хоць яе сталіцай з’яўляецца Таледа.

Гісторыя
--------

Паходжанне горада з'яўляецца нявызначаным, хоць першыя некалькі пацверджанняў яго існавання, знойдзены падчас маўрытанскага панавання ў гэтым рэгіёне. Самая першая згадка аб горадзе адносіцца да 1269 года, калі Альбасетэ быў толькі невялікай вёскай. У 1241 годзе горад быў захоплены хрысціянскім войскам і знаходзіўся пад валадарствам Аларкона.

Каля першай чвэрці XIV стагоддзя вёска стала развівацца і яе насельніцтва павялічвацца. У 1375 годзе Альбасетэ стаў мястэчкам, а праз стагоддзе, у 1476 годзе, каталіцкія манархі дазволілі Альбасетэ раз на тыдзень ладзіць кірмаш.

Падчас паўстання камунерас (1520—1522), пасля першапачатковага пратэсту, Альбасетэ падтрымаў новага імператара Карла V, а ў 1526 годзе горад быў дараваны як феадальнае ўладанне яго жонцы, імператарцы Ізабеле Партугальскай. На працягу гэтага перыяду ў горадзе пачалося будаўніцтва царквы Сан-Хуан Баўтыста, якая пазней стала саборам.

Эканоміка
---------

Авіяцыйная прамысловасць з'яўляецца адным з асноўных сектараў эканомікі, гэта значыць горад з’яўляецца домам для кампаній Albacete Air і лагістычнага парку, дзе размяшчаюцца іншыя буйныя кампаніі, у горадзе таксама знаходзіцца цэнтр падрыхтоўкі лётчыкаў НАТА.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Вялікабрытаніі Ніт-Порт-Толбат, Вялікабрытанія
* Сцяг Італіі Удынэ, Італія

Зноскі
------

1. ↑  "Base Aérea - Aeropuerto" Архівавана 15 студзеня 2012.. Parque Aeronáutico y Logístico de Albacete

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Альбасетэ
* Афіцыйны сайт Архівавана 11 кастрычніка 2011.
* Турыстычны гід
* Фотаздымкі горада Архівавана 30 верасня 2007.

| Адміністрацыйныя цэнтры правінцый Іспаніі |
| --- |
| Flag of Spain | 
* Авіла
* Алікантэ
* Альбасетэ
* Альмерыя
* Арэнсэ
* Аўеда
* Бадахос
* Барселона
* Більбаа (Більба)
* Бургас
* Валенсія
* Вальядалід
* Віторыя (Гастэйс)
* Гвадалахара
* Гранада
* Жырона (Херона)
* Кадыс
* Касерэс
* Кастэльён (Кастэльё)
* Кордава
* Куэнка
* Лагронья
* ✰ Ла-Карунья (А-Карунья)
* Лас-Пальмас
* Леон
* Лерыда (Льейда)
* Луга
* Мадрыд
* Малага
* Мурсія
* Паленсія
* Пальма
* Памплона
* Пантэведра
* Саламанка
* Самора
* Сан-Себасцьян (Даностыя)
* Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Севілья
* Сеговія
* Сорыя
* Сьюдад-Рэаль
* Таледа
* Тарагона
* Тэруэль
* Уэльва
* Уэска
* Хаэн

 |
Лаг
**Вузел** — адзінка вымярэння скорасці, роўная адной марской мілі у гадзіну.

Існуюць розныя азначэнні марской мілі, адпаведна, і вузел можа мець розныя значэнні.

Па міжнародным азначэнні, адзін вузел роўны 1,852 км/г або 0,5144444 м/с. Гэтая адзінка вымярэння, хоць і з'яўляецца пазасістэмнай, дапускаецца для выкарыстання нараўне з адзінкамі СІ.

Паходжанне назвы звязана з прынцыпам выкарыстання сектарнага лага. Скорасць судна вызначалася як лік вузлоў на ліне (тонкі трос), якія прайшлі праз руку вымяральшчыка за вызначаны час (звычайна 15 секунд).

Вузел і міжнародная марская міля шырока выкарыстоўваюцца ў марскім і паветраным транспарце.
Вузлы лічыліся самым распаўсюджаным вымярэннем у Англіі да 1965 года, але пасля яны сталі называцца мілямі.
**Альбер Гіём** (фр. Albert Guillaume; 14 лютага 1873, Парыж — 10 жніўня 1942, Фо) — французскі мастак, карыкатурыст, ілюстратар, майстар плаката.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і архітэктара Эдмона Гіёма. Уплыў на яго творчасць аказаў Жуль Шэрэ, якога часта называюць «бацькам сучаснага плаката».

Гіём стварыў шэраг тэатральных афіш, рэкламных плакатаў і шчытоў. Яго творы каштоўныя, у першую чаргу, як ілюстрацыя жыцця французаў падчас Выдатнай эпохі, залатога веку ў Еўропе, якая працягнулася з канца XIX стагоддзі да Першай сусветнай вайны.

Сваю папулярнасць ён набыў таксама дзякуючы сатырычным малюнкам і карыкатурам, якія публікаваліся ў парыжскіх гумарыстычных часопісах, такіх як Le Figaro Illustré, Gil Blas, Le Rire, L’Assiette au Beurre і інш. Гэтыя часопісы ўзніклі як рэакцыя на ўзрослую цікавасць парыжан да мастацтва, культуры і палітыкі.

У сваіх працах Гіём высмейваў слабасці і недахопы французскага грамадства, карупцыю і злоўжыванні. Сёння яго плакаты па-ранейшаму застаюцца папулярнымі, асабліва ў якасці ўпрыгожвання для рэстаранаў і бараў.

Памёр у маленькай вёсцы Фо дэпартамента Дардонь.

Зноскі
------

1. ↑  Albert Guillaume<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Albert Guillaume — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Albert Guillaume // Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q51343652'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2714676'></a>
4. ↑  Albert Guillaume // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
5. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
**Пятро Лаза** (нар. {ДН|3|6|1976}}, в. Калодэнці, Кам’янка-Бузькі раён Львоўская вобласць Украіна) — біскуп Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы.

Біяграфія
---------

У 1997 годзе ўступіў у Кангрэгацыю Найсвяцейшага Адкупіцеля (айцы рэдэмптарысты), у якой у 2003 годзе прынёс вечныя манаскія абяцанні.

Святарскую фармацыю распачаў у семінарыі айцоў рэдэмптарыстаў у Львове (1998—2001), а завяршыў тэалагічную адукацыю ва ўніверсітэце Інсбрука (Аўстрыя), дзе вучыўся ў 2001—2009 гадах.

Прэзбітэрскае пасвячэнне прыняў 26 жніўня 2008 года, пасля чаго нёс душпастырскае служэнне ў якасці вікарыя ў Вінніцы, а потым — у Гняздычаве-Кахавіне, дзе быў адміністратарам парафіі.

З 2011 года па 2014 год быў правінцыйным радцам Львоўскай правінцыі Кангрэгацыі Найсвяцейшага Адкупіцеля.

З 2014 года служыў адміністратарам парафіі Святых Пятра і Паўла ў Чарнігаве, а таксама капеланам у дзвюх мясцовых вязніцах.

12 красавіка ў Ватыкане папа Францішак зацвердзіў кананічнае абранне Сінодам Епіскапаў Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы святара Пятра Лазы дапаможным епіскапам Сакальска-Жоўкаўскай епархіі, менаваўшы яго тытулярным епіскапам Панійскім (Panitanus).

Зноскі
------

1. ↑  Новы біскуп Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы — самы малады ў свеце
Пятнаццатая папраўка рэгламентуе выбарчую сістэму Злучаных Штатаў і пашырае правы былых нявольнікаў, якія складалі большасць насельніцтва некаторых паўдневых штатаў. Ратыфікавана 3 лютага 1870 г.

Нягледзячы на тое, што трынаццатая папраўка да Канстытуцыі ЗША вызваляла ўсіх нявольнікаў, трэба мець на ўвазе, што ў 19-м стагоддзі далека ня ўсе прыхільнікі адмены рабства лічылі прадстаўнікоў нягроіднай расы роўнымі еўрапеідам. Пазіцыя многіх аболіцыяністаў таго часу была падобна пазіцыі многіх барацьбітоў за гуманны стасунак да жывел, якія выступаюць супраць утрымання жывел у кепскіх умовах і іх жорсткую эксплуатацыю, але называюць іх "меньшымі братамі" чалавека. Гэта часткова тлумачыць чаму былым нявольнікам дазволілі ўдзельнічаць у выбарах толькі праз 5 год пасля іх вызвалення.

Тэкст папраўкі
--------------

Раздзел 1. Права голасу грамадзянiна Злучаных Штатаў не павінна аспрэчвацца ці абмяжоўвацца Злучанымі Штатамі ці якім-небудзь штатам па прыкмеце расы, колеру скуры, або выкананні раней прымусовай працы.
Раздзел 2. Кангрэс абавязаны забяспечваць выкананне сапраўднага артыкула праз прыняцце адпаведнага заканадаўства.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Section 1.

The right of citizens of the United States to vote shall not be denied or abridged by the United States or by any state on account of race, color, or previous condition of servitude.
Section 2.
The Congress shall have power to enforce this article by appropriate legislation. | » |

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Папраўкі да Канстытуцыі ЗША
* А. Берастоўскі і інш. Гісторыя ЗША ў дакументах: Пераклады на беларускую Мн. 2014
* Андрэй Берастоўскі. Гісторыя ЗША ў апавяданнях і дакументах. Мінск: выдавец А.М. Вараксін, 2019 - 176 с. ISBN 978-985-7220-59-5

| ⛭Папраўкі да Канстытуцыі ЗША |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Біль аб правах | 
* 1-я (1791)
* 2-я (1791)
* 3-я (1791)
* 4-я (1791)
* 5-я (1791)
* 6-я (1791)
* 7-я (1791)
* 8-я (1791)
* 9-я (1791)
* 10-я (1791)

 |
| 
* 11-я (1795)
* 12-я (1804)
* 13-я (1865)
* 14-я (1868)
* 15-я (1870)
* 16-я (1913)
* 17-я (1913)
* 18-я (1919)
* 19-я (1920)
* 20-я (1933)
* 21-я (1933)
* 22-я (1951)
* 23-я (1961)
* 24-я (1964)
* 25-я (1967)
* 26-я (1971)
* 27-я (1992)

 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Крыжаўзвіжанская царква.

**Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўная царква ў Зельзіне Брэсцкай епархіі, збудаваная ў 1878 годзе. Храм — помнік эклектычнай архітэктуры, ахоўваецца дзяржавай.

Гісторыя
--------

Першая царква ў Зельзіне была пабудавана ў 1420—1430-я гады. Як сведчыць паданне, яе паставіла княгіня на месцы, дзе ледзь не загінула ў балоце, і была выратавана дзякуючы дапамозе падаспелых паляўнічых.

Новая Крыжаўзвіжанская царква была пабудавана ў XIX стагоддзі на зямлі прыходскіх могілак. Са старой царквы ў яе перанеслі асабліва шанаваны мясцовымі жыхарамі абраз Божай Маці і дубовы крыж.

У 1900 годзе на сродкі святара Антонія Радкевіча ля царквы была пастаўлена мураваная капліца, асвечаная ў гонар святых віленскіх мучанікаў Антонія, Іаана і Яўстафія.

У 1962 годзе, за савецкім часам, царква адабраная пад вясковы клуб. Царкоўнае начынне і абразы перавезлі ў лыскаўскую царкву, частку царкоўных кніг — у ружанскі касцёл. Аднак памяшканне царквы, якое патрабавала рамонту, так і не было пад яго прыстасаванае, і дырэктар мясцовай школы Шыманскі выкарыстоўваў храм як стралковы цір для вучняў.

У 1963 царква знішчаная пажарам, засталіся адно каменныя сцены.

У пачатку 90-х пачалося аднаўленне царквы. З дапамогай мясцовых калгасаў будынак быў адрэстаўраваны практычна за год. У 1994 (паводле іншых звестак — у 1995) царква была асвечана мітрапалітам Філарэтам, патрыяршым экзархам усяе Беларусі. У 1995 было набытае неабходнае царкоўнае начынне, добраўпарадкаваная царкоўная тэрыторыя, а таксама адноўленая каплічка ў гонар святых віленскіх мучанікаў.

Першым настаяцелем адроджанай царквы стаў святар Ігар Мрыхін.

Архітэктура
-----------

Званіца
Звон
Царква была пабудавана з каменю, накрытая белай бляхай.

Асноўны аб'ём прамавугольны, накрыты двухсхільным дахам. Ля ўваходу драўляны бабінец, да апсіды з паўночнага боку прымыкае рызніца.

Іканастас каменны, атынкаваны з абодвух бакоў. У дэкоры выкарыстаныя фрызы, пілястры, аркавыя абоймы царскіх варотаў і бакавых дзвярэй.

Па восі царквы стаіць каменная двухярусная званіца, звон для якой падараваў расійскі цар Аляксандр II.

Настаяцелі
----------

* Антоній Радкевіч (памёр 13 студзеня 1901)
* Кірыл Турцэвіч
* Васіль Байчык (да 1953)
* Ігар Мрыхін (1995 — ?)

Зноскі
------

1. 1 2 3  Свято-Крестовоздвиженскому храму в деревне Зельзин Пружанского района Брестской области исполняется 130 лет (руск.).  Приход иконы Божией Матери «Всех скорбящих радость». Праверана 29 лютага 2012.
2. ↑  Скончался протоиерей Василий Байчик (руск.).  Саратовская и Вольская епархия. Праверана 23 жніўня 2012.(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крыжаўзвіжанская царква (Зельзін)

* аб'ект на сайце Radzima.org
* Крыжаўзвіжанская царква (Зельзін) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Праваслаўе.by Архівавана 25 жніўня 2012. (руск.)
* Крыжаўзвіжанская царква (Зельзін) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маліноўскі.
**Рыгор Фёдаравіч Маліноўскі** (нар. 20 верасня 1946, в. Галалобаўка, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі ўрач-афтальмолаг, хірург. Доктар медыцынскіх навук (2007), прафесар (2010).

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1970), Беларускі дзяржаўны інстытут удасканалення ўрачоў (ардынатура, 1982).

Працаваў у 2-я абласной бальніцы г. Мазыра (1970—1972, хірург); Скрыгалаўскай участковай бальніцы, Мазырскі раён (1972—1976, галоўны ўрач); Мазырскай раённай паліклініке (1976—1980, галоўны ўрач); Мінскай абласной дзіцячай клінічнай бальніцы (1982—1989, урач-афтальмолаг); Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1989, кафедра афтальмалогіі, з 1994 — дацэнт, з 2007 — прафесар).

Навуковыя інтарэсы: паталогія слёзных шляхоў; дакрыяцыстарынастамія; лакапратэзаванне; хірургія глаўкомы; кератапластыка; захворванні сятчаткі і сасудзістай абалонкі вока. 13 патэнтаў, 22 рацыяналізатарскія прапановы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Хирургическое лечение больных с патологией слезоотводящих путей : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.08 : защищена 28.02.2007 : утверждена 06.07.2007 / Малиновский Григорий Федорович. — Минск, 2006.
* Малиновский Григорий Федорович // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО. — Минск, 2011. — С. 267—268.
**Рыго́р Усці́навіч До́льнікаў** (8 мая 1923, вёска Сахараўка, Горацкі раён — 23 сакавіка 1996) — Герой Савецкага Саюза (1978), генерал-палкоўнік авіяцыі (1981), кандыдат гістарычных навук. Заслужаны ваенны лётчык СССР (1965), Ганаровы грамадзянін г. Горкі (1994).

Біяграфія
---------

З сялян. Скончыў Панкратаўскую васьмігодку. У 1936—1940 гг. вучыўся ў фабрычна-завадскім вучылішчы, працаваў на вагонарамонтным заводзе ў Мінску. Скончыў Мінскі аэраклуб, Батайскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў (1943), Ваенна-паветраную Акадэмію (1955), Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай Акадэміі Генштаба (1968). У Чырвонай Арміі з 1940 г. У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1943 г. на Паўднёвым, 4, 2 і 1-м Украінскім франтах. У адным з паветраным баі тараніў варожы самалёт і быў вымушаны скочыць з парашутам, трапіў у палон, прайшоў праз некалькі канцлагераў, двойчы арганізоўваў уцёкі. Аднак удалося збегчы да партызан толькі ў трэці раз — 2 снежня 1943 г. У верасні 1943 г. — красавіку 1944 г. ваяваў у партызанскім атрадзе «За Савецкую Радзіму» Адэскай вобласці. У красавіку 1944 г. вярнуўся ў свой полк. Камандзір звяна знішчальнага авіяпалка. Зрабіў 160 вылетаў, правёў 42 баі, збіў 15 самалётаў. Пасля вайны на камандных пасадах. З 1981 г. намеснік галоўнакамандуючага ВПС па ВНУ, начальнік ВНУ ВПС. Прысвоена званне «Заслужаны ваенны лётчык СССР» (1965).

Аўтар кнігі ўспамінаў «Ляціць стальная эскадрылля» (Воениздат, 1983). Паслужыў прататыпам героя апавядання М.Шолахава «Судьба человека».

За асабістую мужнасць і адвагу, праяўленыя ў барацьбе з нацысцкімі захопнікамі ў Вялікай Айчыннай вайне, поспехі ў баявой падрыхтоўцы войск прысвоена званне Героя Савецкага Саюза (21.01.1978). Узнагароджаны ардэнамі Леніна (двойчы), Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырвонага Сцяга (двойчы), Айчыннай вайны 1-й ступені, Чырвонай зоркі, «За службу Радзіме ва УС СССР» 3-й ступені, медалямі і замежнымі ўзнагародамі. 31 мая 1994 г. генерал-палкоўніку авіяцыі прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Горкі».

Зноскі
------


* Рыгор Усцінавіч Дольнікаў на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Дольнікаў Рыгор Усцінавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мн. 1998. — Т.6. — С.179.
* Ваенная энцыклапедыя Беларусі / галоўны рэдактар Л. У. Языковіч. — Мінск, 2010. — С. 378.
* Бацюкоў, А. «Судьба человека»: прататып героя Шолахава і яго незвычайны шлях // Наша гісторыя, № 4, 2018, с.42-45. ISBN 2617—2305
* Лившиц, В. М. Прототип главного героя М.Шолохова «Судьба Человека»? // в кн. Гордость и слава Горецкой земли. Земляки Герои Советского Союза, генералы Вооруженных сил и Министерства внутренних дел СССР. Горки: 2014. С. 30—53.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n88069599 · VIAF: 33543600 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Левін.

**Рыгор Сямёнавіч Левін** (1899, Магілёўская губерня — 17 чэрвеня 1973) — беларускі ўрач-хірург, арганізатар аховы здароўя. Кандыдат медыцынскіх навук (1940). Заслужаны ўрач БССР (1941).

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскі медыцынскі інстытут (1926). Загадчык сельскай участковай бальніцы (1926—1928), галоўны ўрач раённай бальніцы Бабруйскай акругі (1928).

Асістэнт Мінскага медыцынскага інстытута (1932—1940). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1949 года старшы навуковы супрацоўнік, загадчык хірургічным аддзелам Беларускага НДІ туберкулёзу, вучоны сакратар інстытута (з 1960).

Зноскі
------

1. 1 2 3  110 лет со дня рождения Григория Семеновича Левина  (руск.)

Літаратура
----------

* Григорий Семенович Левин (1899—1973): Некролог // Здравоохранение Белоруссии. — 1973. — № 12. — С. 76.
**Рыгор Сцяпанавіч Маракуца** (15 кастрычніка 1942 года, сяло Тэя, Грыгарыёпальскі раён МССР) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, старшыня Вярхоўнага Савета ПМР (1991—2005).

Біяграфія
---------

Скончыў Цэлінаградскі сельскагаспадарчы інстытут (1968), працаваў у Каменскай РЭС, інструктарам райкама кампартыі Малдавіі (1971—1981), намеснікам старшыні Каменскага райсавета народных дэпутатаў, першым сакратаром Каменскага райкама партыі (1981—1991).

З 1990 года — дэпутат Вярхоўнага Савета ПМР. У студзені 1991 года абраны старшынём парламента. На гэты жа пост абіраўся таксама ў 1995 і 2000 гадах. На парламенцкіх выбарах 2005 года большасць у Вярхоўным Савеце атрымала партыя «Абнаўленне» і саюзныя ёй сілы, таму на пост старшыні Вярхоўнага Савета быў абраны лідар «Абнаўлення» Яўген Шаўчук. Маракуца быў абраны на пасаду Спецыяльнага Прадстаўніка Вярхоўнай Рады па міжпарламенцкіх сувязях.

Зноскі
------
**Рыгор Уладзіміравіч Мардковіч** (руск.: Григорий Владимирович Мордкович; 9 красавіка 1911, Мазыр — 2 красавіка 1986, Чэбаксары) — савецкі тэатральны акцёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Чувашскай АССР (1947).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 красавіка 1911 года ў Мазыры.

Скончыў Курскую яўрэйскую тэатр-студыю (1935). У Чэбаксарах з чэрвеня 1937 года. Праявіў сябе як таленавіты арганізатар театральнай і канцэртнай справы: з 1941 года — дырэктар Чувашскага і Рускага драматычнага тэатраў, з 1952 года — дырэктар Тэатра юнага гледача, у 1959—1963 — дырэктар Рускага драматычнага тэатра ў Чэбаксарах, затым — дырэктар Чувашскай дзяржаўнай філармоніі.

Адыграў каля 100 роляў на сцэнах тэатраў Чувашыі, вёў праграмы Чувашскага дзяржаўнага ансамбля песні і танца.

Спасылкі
--------

* 
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бысюк.
**Рыгор Рыгоравіч Бысюк** (нар. 29 кастрычніка 1954, в. Неплі, Брэсцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 29 кастрычніка 1954 года ў вёсцы Неплі Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна, Мінскую вышэйшую партыйную школу, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў сакратаром камсамольскай арганізацыі Брэсцкага музычнага вучылішча. Працаваў сакратаром камсамольскай арганізацыі цэха Брэсцкага электрамеханічнага завода, інструктарам арганізацыйнага аддзела Брэсцкага гарадскога камітэта камсамола, сакратаром камітэта камсамола Брэсцкага ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга панчошнага камбіната імя 50-годдзя СССР, першым сакратаром Маскоўскага раённага камітэта ЛКСМБ г. Брэста, загадчыкам аддзела прапаганды і агітацыі Маскоўскага раённага камітэта КПБ г. Брэста, намеснікам старшыні Брэсцкага гарвыканкама, начальнікам упраўлення культуры Брэсцкага аблвыканкама.

Дырэктар дзяржаўнай установы «Мемарыяльны комплекс „Брэсцкая крэпасць-герой"».

Узнагароды
----------

* Ордэн Дружбы (Расія, 2021)

Зноскі
------

1. ↑  О награждении орденом Дружбы директора Мемориального комплекса «Брестская крепость-герой» Г. Г. Бысюка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Старонка на сайце Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Архівавана 12 кастрычніка 2017.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жалязняк.
**Рыгор Самуілавіч Жалязняк** (верасень 1914, Віцебск — жнівень 1942) — беларускі паэт і крытык. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў верасні 1914 года ў Віцебску ў сям’і рабочага. Вучыўся ў Віцебскім фабрычна-заводскім вучылішчы чыгуначнікаў (1930—1931), працаваў у дэпо, літсупрацоўнікам у газеце «Віцебскі пралетарый» (1931—1932), займаўся ў Віцебскім кінатэхнікуме на сцэнарным аддзяленні (1932—1933). Паступіў у Ленінградскі дзяржаўны інстытут гісторыі, філасофіі, літаратуры і лінгвістыкі, а ў 1936 годзе перавёўся на філалагічны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння ўніверсітэта (1938) вучыўся тры гады ў аспірантуры. Напісаў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Паэзія М. А. Багдановіча».

Загінуў у жніўні 1942 года пры абароне Ленінграда ў раёне Мгі і быў пахаваны ў рабочым пасёлку № 8 Мгінскага раёна Ленінградскай вобласці.

Творчасць
---------

Першыя творы надрукаваў у 1931 годзе. У 1934 годзе ў Віцебску выйшаў зборнік вершаў «Вясновыя будні».

Зноскі
------

1. ↑  Железняк Григорий Самойлович (1914—1942)

Літаратура
----------

* Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. У 5-і т. Т.5.: Бібліяграфічны даведнік / Рэд. кал.: І. П. Шамякін і інш. — Мн.: Гал. рэд. БелСЭ імя П. Броўкі, 1981. — Т. 5. — 720 с. — 15 000 экз.
**Грэчаская царква сапраўдна-праваслаўных хрысціян**, **калістаўцы** - некананічная праваслаўная дэнамінацыя, якая існавала ў 1979—1984 гадах у Грэцыі і на востраве Сардзінія.

Утварылася ў выніку расколу фларынітаў - Сапраўдна-Праваслаўнай царквы Грэцыі (Старастыльнай). Мітрапаліт Карфінскі Каліст у 1979 годзе нечакана разам з мітрапалітам Антоніям Мегарскім рукапалажылі 8 новых епіскапаў і, стварыўшы з іх "Сінод" адразу ж нізлажылі архіепіскапа Аўксенція (Патраса). Аўксенцій, у сваю чаргу, рукапалажыў 10 новых епіскапаў для атрымання лікавага перавесу. 

Каліст і яго паслядоўнікі зарэгістравалі новую арганізацыю Грэчаскую царкву сапраўдна-праваслаўных хрысціян, сінод якой 1980 годзе ўстанавіў зносіны з румынскімі старастыльнікамі і ўтварыў на востраве Сардзінія епархію, прызначыўшы туда епіскапам Івана з тытулам "мітрапаліт Сардзінскі, экзарх Італіі.

У 1983 годе Каліст пакінуў гэты Сінод у выніку абвастрэння ўнутранай барацьбы, і прадстаяцелем быў абраны мітрапаліт Мегарскі Антоній. У той жа час частка епіскапаў вярнулася да фларынітаў. У 1984 годе Кіпрыан, мітрапаліт Арапоскі і Філейскі і Іван, мітрапаліт Сардзінскі ўтварылі новую царкву - Сінод супрацьстаялых, а астатнія іерэі на чале з Антоніем далучыліся да Царквы сапраўдна-праваслаўных хрысціян Грэцыі юрысдыкцыі мітрапаліта Пірэйскага і Саламінскага Геронція (Маргіоліса).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юхансан.

**Ганна Тэрэзія Маргарэт (Грэта) Юхансан** (швед. Anna Teresia Margareta (Greta) Johansson; 9 студзеня 1895 — 28 студзеня 1978) — шведская спартсменка, плыўчыха, заваявала залаты медаль на летніх алімпійскіх гульнях 1912 г.

Біяграфія
---------

Нарадзілася і вырасла ў Стакгольме. Яе бацька працаваў кансьержам. Грэта 7 гадоў вучылася ў «Klara folkskola», дзе лічылася добрай вучаніцай. З дзяцінства выяўляла цікавасць да плавання, у 1905 годзе атрымала дазвол на заняткі плавання ў стакгольмскім басейне «Strömbadet». Па скачках у ваду з трампліна трэніравалася ў Ліза Рэгнел, у 1908 г. выйграла свае першыя спаборніцтвы па скачках з трампліна.

На летніх алімпійскіх гульнях 1912 г. заняла першае месца на спаборніцтвах па скачках у ваду, стаўшы тым самым першай шведкай — залатым алімпійскім медалістам. Пасля перамогі яна ў 1913 г. стала трэнерам па плаванні.

Грэта выйшла замуж за прафесійнага плыўца і трэнера Эрнста Брандстэна, які таксама ўдзельнічаў у Алімпійскіх гульнях-1912 і заняў 7-е месца, і разам з ім эмігравала ў ЗША, дзе ўнесла вялікі ўклад у развіццё водных відаў спорту.

У 1973 г. Грэта Юхансан разам з мужам уключана ў Залу славы сусветнага плавання.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 10 чэрвеня 2022.
2. 1 2  Kungsholms kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0011/C I/21 (1895-1896), bildid: 00026610\_00005 — С. 2. Праверана 26 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
3. ↑  Anna Teresia Margareta, f. 1895 i Kungsholm Stockholms stad // Swedish Census 1900 — Riksarkivet. Праверана 26 красавіка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q50287368'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
4. ↑  Dictionary of Women Worldwide: 25,000 Women Through the Ages / A. Commire, D. Klezmer — Detroit: Gale, Yorkin Publications, 2006. — 2572 p. — ISBN 978-0-7876-7585-1<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18608895'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2077283'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4768240'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107407429'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105802405'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійскі камітэт Швецыі · Česko-Slovenská filmová databáze |
**Царква Усіх Святых** чэшск.: Kostel Všech svatých — каталіцкая царква, якая знаходзіцца ў Пражскім Градзе ў сталіцы Чэхіі.

Гісторыя
--------

Царква Усіх Святых стаіць на месцы капліцы ў раманскім стылі 12-га стагоддзя, перабудаванай у 1263—1264 гады. Дзеючая царква была пабудавана дзесьці з 1356 да 1383 у адпаведнасці з планамі Пятра Парлера. Хоць першапачаткова царква стаяла асобна, яна пацярпела падчас пажару 1541, які паглынуў палац і яе. Наступныя дабудоўка і пашырэнне прывялі да таго, што царква далучылася да палаца і Зале Уладзіслава. Унутры знаходзіцца магіла св. Пракопа, а роспісы на сцэнах распавядаюць пра яго жыццё. Увайсці ўнутр можна з Залы Уладзіслава, але час для наведвання абраць лепш тады, калі ідзе служба ці святкаванне.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  www.hrad.cz Retrieved January 8, 2011

Літаратура
----------

* P. Vlček a kol. Umělecké památky Prahy. Pražský hrad a Hradčany. Praha: Academia 2000.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ханін.
**Рыгор Цадзікавіч Ханін** (1 верасня 1886, Гомель — 30 жніўня 1963) — беларускі інжынер-будаўнік.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў 1930—1933 гадах у Беларускім політэхнічным інстытуце. Член Саюза архітэктараў СССР з 1934 года. Працаваў у Белжылсаюзе, Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, у Гомельскім абласным кантролі па будаўніцтве, з 1944 па 1945 г. — галоўным архітэктарам Гомеля, з 1948 па 1956 г. — начальнікам Гомельскага абласнога Упраўлення па справах архітэктуры, абласной інспекцыі Дзяржархбудкантролю.

Пахаваны побач з жонкай на Прудкоўскіх могілках Гомеля.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: праекты пасёлкаў «Чырвоны Кастрычнік», «Яднанне» ў Гомелі, «Шлях да сацыялізму» ў Нова-Беліцы (1925—1929), жылыя дамы — 70-кватэрны і 16-кватэрны па вул. Пушкінскай (1929), 180-кватэрны і 20-кватэрны па вул. Камсамольскай (1931) — усё з С. Д. Шабунеўскім у Гомелі, Дом сацкультуры ў Чачэрску (1938), Дом Саветаў у Мазыры (1939).

Сям’я
-----

Быў у шлюбе з Раісай Бенцыянаўнай Ханінай (1890—1965).

Зноскі
------

1. 1 2  Ханин Григорий Цодикович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2  Прудковское. Ханин Григорий Цодикович 1886—1963

Літаратура
----------

* Ханин Григорий Цодикович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Царква Усіх Святых** — праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Бягомль (Докшыцкі раён). Размешчана на вуліцы Кастрычніцкай, 1. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.

Гісторыя
--------

Бягомльская царква ўсіх Святых (Свята-Раства-Багародзіцкая царква) пабудаваная ў другой палове XIX стагоддзя ў рэтраспектыўна-рускім стылі. У пасляваенныя гады ў будынку царквы была вінакурня. Савецкім часам будынак не рэстаўраваўся, з-за чаго паступова стаў непрыгодным. Зараз цалкам зруйнавана задняя сцяна, у правай сцяне ўзнік значны пралом з абрушэннем цаглін. Фактычна ў сённяшніх умовах царква да аднаўлення не прыдатная, нягледзячы на тое, што знаходзіцца пад аховай беларускай дзяржавы як гістарычны помнік.
У зборніку «Хрысціянскія храмы Беларусі на фотаздымках Яна Балзункевіча. Пачатак 19 стагоддзя», надрукаваных у 2000 годзе РУП Выдавецтва «Ураджай», пад змешчанай фотаздымкам храма напісана, што царква не захавалася. Відаць, гэтая фраза хуткім часам стане сапраўднасцю, бо прынятыя вернікамі Бягомля і праваслаўным святаром намаганні па захаванні і аднаўленні царквы не прывялі да якога-небудзь выніку, хоць рэканструкцыя царквы ёсць адной з задач Докшыцкага райвыканкама. Набажэнствы праводзяцца ў былым прыёмным пакоі значна паменшанай, амаль да ўзроўню паліклінікі, Бягомльскай раённай бальніцы.

* У пачатку XX стагоддзяУ пачатку XX стагоддзя
* Бальшавікі здымаюць званы з царквы (1929)Бальшавікі здымаюць званы з царквы (1929)
* Выгляд з боку вуліцы Савецкай (2007)Выгляд з боку вуліцы Савецкай (2007)
* Крыж перад царквой (2007)Крыж перад царквой (2007)
* Царква ўзімку (2007)Царква ўзімку (2007)
* Таблічка на царкве (2009)Таблічка на царкве (2009)
* Унутры царквы (2010)Унутры царквы (2010)
* Сучасны выгляд (2010)Сучасны выгляд (2010)

Літаратура
----------

* Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. Т. 2. Витебская область. В 2 кн. Кн. 1 / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Минск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — С. 38—39. — 536 с.: ил. — ISBN 978-985-11-0525-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Усіх Святых (Бягомль)
* Царква Усіх Святых (Бягомль) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Царква Усіх Святых (Бягомль) на сайце Radzima.org
* Царква Усіх Святых (Бягомль) на сайце «Архіварта»
**Галбея** — археалагічны помнік, гарадзішча і курганны могільнік каля в. Галбея Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці. Выяўлены ў канцы XIX ст. Фёдарам Пакроўскім, абследавалі ў 1938 годзе Уладзімір Галубовіч і Хэлена Цэгак-Галубовіч.

### Гарадзішча

Знаходзіцца за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Галбея, на правым беразе ракі Галбіца, на ўзгорку Гарадзец. Пляцоўка талеркападобнай формы дыяметрам 45 м, па краі мае вал, які вельмі аплыў. Яго найбольшая вышыня над самай нізкай часткай пляцоўкі ад 1,4 на захадзе да 2,4 м на паўночным усходзе, шырыня 4—6 м. 3 паўночнага, паўночна-заходняга і ўсходняга бакоў каля падножжа гарадзішча знаходзіцца забалочаны роў, з паўднёвага — возера. Раскоп (8x4 м), выцягнуты з поўдня на поўнач, быў закладзены ў паўднёва-заходняй частцы пляцоўкі, на поўначы ад унутранага падножжа вала. Магутнасць культурнага пласта 0,9—1,2 м. У мацерыку выяўлены 4 буйныя ямы і мноства дробных, у буйных ямах было шмат вугольчыкаў, а ў самай паўночнай з іх знойдзены кавалкі кальцыніраванай косткі. Самая масавая катэгорыя знаходак — фрагменты ганчарнай непаліванай керамікі, трапляліся таксама гліняная абмазка, дзындра, рэшткі жалезных прылад, косткі жывёл (дзіка, свінні, буйной рагатай жывёлы і інш.). Паводле формы венчыкаў керамікі гарадзішча датуецца X—XV ст. На думку літоўскага археолага Г. Забелы, гарадзішча Галбея напярэдадні ўтварэння ВКЛ з’яўлялася памежным пунктам Нальшанскай зямлі. Абследавалі ў 1972 годзе Яраслаў Звяруга, у 1997 — Эдвард Зайкоўскі. У 1992 годзе шурф заклала А. В. Квяткоўская, у 1998 годзе раскопкі праводзіў Эдвард Зайкоўскі (раскапаў 32 м²).

### Курганны могільнік

За 1 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Валатоўкі, на правым беразе ракі Чэртка. 49 насыпаў дыяметрам 4—10 м, вышыня 0,2—1,7 м. Курганы размешчаны кучна, на невялікай адлегласці адзін ад аднаго, большасць насыпаў пашкоджана ямамі і траншэямі. Абследаваў у 1972 годзе Яраслаў Звяруга. Раскопкі не праводзіліся.

Літаратура
----------

* *Зайкоўскі, Э. М. Звяруга, Я. Г.* Галбея / Э. М. Зайкоўскі, Я. Г. Звяруга // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А — К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 211—212. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* *Голубович, Е. Голубович, В.* Славянские поселения правобережной Дисны в Вилейском округе БССР // Краткие сообщения о докладах и полевых исследованиях Института истории материальной культуры. — 1945. — Вып. XI. — С. 126—137.
* *Касценя, А.* Стагоддзяў мінулых схаваныя тайны // Звязда. — 1990. — № . — 30 жніўня. — С.
* *Покровский, Ф. В.* Археологическая карта Виленской губернии / Ф. В. Покровский. — Вильна: Типография А. Г. Сыркина, 1893. — XVIII, 164 с.

Спасылкі
--------

* Галбея (археалагічны помнік) на сайце «Архіварта»
**Старажытнагрэчаская сістэма мер**: сістэма мер, што ўжывалася ў Старажытнай Грэцыі.Уключала меры даўжыні, адлегласці, вагі (масы). Строгай стандартызацыі не існавала, але найбольш распаўсюджаным быў атычны варыянт, да якога пазней была ў пэўнай ступені прывязаная рымская сістэма мер.

1 фут (стапа) = 16 пальцаў (дактыляў). Быў роўны ад 27 да 35 см, найбольш шырокаўжываным быў фут роўны 30,83 см.

1 локаць (кубіт) = 2 пядзі = 24 дактылі (пальцы). Быў роўны 46,24 см.

1 талент (атычны) = 60 мінаў = 26,2 кг.

1 міна (атычная) = 436,6 г.

Літаратура
----------

* Дункан Б. Кэмбел. Грэчаская і рымская артылерыя. 399 да н. э. — 363 н.э. гг.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кампі.

**Галеаца Кампі** (іт. Galeazzo Campi; каля 1477, Крэмона — 1536, Крэмона) — італьянскі мастак эпохі позняга Адраджэння.

Біяграфія
---------

Галеаца Кампі быў вучнем мастака Бакача Бакачына. У пейзажах Кампі адчуваецца ўплыў Перуджына і Джавані Беліні. Г.Кампі быў заснавальнікам роду мастакоў, які жыў і працаваў пераважна ў Крэмоне ў сярэдзіне і канцы XVI стагоддзя; захаваліся шматлікія мастацкія працы сямейства Кампі. Найбольшую цікавасць уяўляе творчасць трох сыноў Галеаца Кампі — Джуліа Кампі, Антоніа Кампі і Вінчэнца Кампі.

Самымі вядомымі творамі Галеаца Кампі з’яўляюцца яго палотны Уваскрашэння Лазара (1515), а таксама выявы Марыі Магдаліны (сумесная праца з Тамаза Алені), Мадонны з немаўлём, св. Б’яджа і св. Антоніа, а таксама Мадонны з немаўлём, св. Джавані, св. Розай і св. Хрыстафорам (1518) і Мадонны з немаўлём і святымі (1519).

Мастацтвазнаўцы мяркуюць, што Галеаца намаляваны на карціне свайго сына Джуліа Кампі «Гульня ў шахматы» (1530—1532).

Зноскі
------

1. 1 2  Galeazzo Campi // RKDartists Праверана 25 верасня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 14 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
3. ↑  Galeazzo Campi // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>