recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Урал-375Д** |
|   |
| Выпуск
  | 1964–1991 |
| Вытворца
  | УралАЗ |
| Месца вытворчасці
  | Міяс Сцяг СССР |
|  |
| Колавая формула
  | 6х6 |
| Фотагалерэя на Wikimedia Commons Фотагалерэя на Wikimedia Commons |

**Урал-375Д** — паўнапрывадны грузавы аўтамабіль падвышанай праходнасці, які вырабляўся на Уральскім аўтамабільным заводзе ў Міясе з 1964 па 1982 год.

У 1982 годзе пачала выпускацца мадэрнізаваная мадэль Урал-375ДМ, якая стаяла на канвееры да самага зняцця 375-га сямейства — да 1991 года. Да гэтага часу былі пройдзены ўсе тры этапы асваення ў вытворчасці Урал-4320 (выпускаўся з 1977 года) і канструкцыі гэтых дзвюх машын былі ўніфікаваныя і выпускаліся паралельна.

Затым, у 1991 годзе Урал-4320 канчаткова змяніў Урал-375Д на канвееры.

Канструкцыя
-----------

Галоўнымі адрозненнямі ад Урал-375 з'яўляліся суцэльнаметалічная кабіна, запазычаная ад Урал-377, які тады рыхтаваўся да вытворчасці, і больш прадукцыйны ацяпліцель кабіны. Акрамя таго, у адрозненне ад Урал-375, які меў адключаемы пярэдні мост, Урал-375Д атрымаў сталы прывад.

А вось рухавік застаўся ранейшы — пражэрлівы бензінавы V-падобны 8-цыліндравы карбюратарны ЗІЛ-375 (за што зваўся «абжора», з-за таго што спажываў велізарную колькасць бензіна).

Прымяненне
----------

Урал-375Д змяніў ЗіЛ-157 у якасці асноўнага грузавіка Савецкага Войска пры канцы 1970-х.

Грузавік выкарыстоўваўся для транспартавання войскаў, грузаў, а таксама ў якасці шасі для ўдарнага ўзбраення. На базе аўтамабіляў Урал-375Д было створана мноства спецыяльных машын для патрэб Савецкай арміі і армій краін Варшаўскага дагавора, у тым ліку: пускавая ўстаноўка БМ-21 РСЗА 9К51 Град, аўтацыстэрны АЦ-5-375, АЦ-5, 4 ​​- 375 і АЦГ-5-375, аўтамаслапалівазапраўшчыкі АТМЗ-5-375, перасовачныя мабільныя штабы са спальнымі прычэпамі, спецыяльныя аўтамабільныя краны 8Т200 і г.д.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Урал-375Д
* Афіцыйны сайт АЗ «УРАЛ» (руск.)
* Аўтамадэльнае бюро: Урал-375Д/Урал-375ДМ (руск.)
* Архівавана 5 верасня 2008. (руск.)
**Прэм’ер-міністр Фарэрскіх выспаў** (фар.: Føroya løgmaður, у множным ліку фар.: Føroya Løgmenn) — кіраўнік урада Фарэрскіх выспаў, самакіравальнай супольнасці ў складзе Каралеўства Даніі. Звычайна з’яўляецца лідэрам партыі, якая мае большасць у лёгтынге або якая ўзначальвае ўрадавую кааліцыю.

Пасада была заснаваная пасля атрымання Фарэрскімі выспамі аўтаноміі ў складзе Даніі ў 1948 годзе. Тым не менш, афіцыйная фарэрская назва пасады, якая перакладаецца як «*законагаварун*», адлюстроўвае яе пераемнасць у адносінах да пасады, якая існавала з моманту засялення выспаў і заснавання лёгтынга ў IX стагоддзі, скасаванай дацкімі ўладамі ў 1816 годзе. Аднак, каб падкрэсліць розніцу паміж сярэднявечным законагаваруном (які выступаў у першую чаргу як фармальны старшыня лёгтынга і вярхоўны суддзя) і сучасным кіраўніком урада, пры перакладзе з фарэрскай на іншыя мовы афіцыйна выкарыстоўваецца тэрмін «*прэм’ер-міністр*».

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт прэм’ер-міністра Фарэрскіх астравоў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бобра.

**Бебжа** (польск.: Biebrza, літ. *Bebras,* бел. *Бобра, Бебра*) — рака ў паўночна-ўсходняй Польшчы, у Падляскім ваяводстве, правы прыток Нарава (басейн Віслы).

Назва
-----

Назва балцка-яцвяжскага паходжання. Звязаная з літоўскім *bebras, babras*, прускім *bebrus* «бабёр», далей да індаеўрапейскага кораня *\*bhe-bhros* «бабёр».

Прамы гідранімічны аналаг — літоўскія рачныя назвы тыпу *Bebrė, Bebrinė, Bebrujis*, таксама бярэзінская рака Бабруйка, верхнедняпроўская *Бебря*.

Непасрэдна ў Бебру (каля Гонядзі) уцякае рэчка з прызнана яцвяжскай назвай Голда (польск. *Gołda*), у якой другая аснова ад яцвяжскага \**udā* «вада, рака».

«Яцвяжскасць» рачной назвы Бебры кажа пра тое, што ў яцвяжскай мове мела быць слова для «бабра», роднаснае літоўскаму і прускаму словам.

Апроч Бебры, на поўнач ад Беластока таксама такія балцкія (меркавана яцвяжскія) рачныя назвы, як Кумялка, Нерасль, Супрасль.

Гідраграфія
-----------

Даўжыня 165,1 км. Плошча вадазбору 7054,4 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 33,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,13 ‰.

Праз Аўгустоўскі канал злучаецца з ракой Нёман.

Басейн Бебжы характарызуецца асіметрыяй: больш развіты правыя прытокі — 75,5 % (галоўным чынам рэкі, якія выцякаюць з Мазурскіх азёраў), левыя прытокі ўсяго — 24,5 % вады ад агульнай масы.

У басейне ракі размяшчаецца Бебжанскі нацыянальны парк.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.
2. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 136.
3. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 60.
4. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 176, 177.
5. ↑  *K. Būga.* Jotvingių žemės upių vardų galūnė -da. // Tauta ir žodis. — 1923. — Т. 1. — С. 100.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 234661630 |
**Луізіянскі ўніверсітэт у Лафаеце** (англ.: University of Louisiana at Lafayette) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Лафает у штаце Луізіяна.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Гэта самы вялікі ўніверсітэт па колькасці абітурыентаў у сістэме Луізіянскага ўніверсітэта і другі ў штаце па колькасці абітурыентаў пасля толькі Луізіянскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Заснаваная ў 1898 годзе як прамысловая школа, вучэльня ператварылася ў чатырохгадовы ўніверсітэт на працягу ХХ стагоддзя і стала вядомая пад сваёй сучаснай назвай у 1999 годзе. 

Універсітэт прапануе адзіную ў штаце праграму аспірантуры ў галіне франкамоўных студый, адзіную ў Луізіяне ступень магістра інфарматыкі і адзіную ў штаце праграму вышэйшай адукацыі ў галіне прамысловага дызайну. Універсітэт дасягнуў таксама пэўных вышынь у інфарматыцы, інжынерыі і архітэктуры. Ён таксама з'яўляецца домам для асобнага каледжа мастацтваў.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж інжынерыі
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж медсястрынства і медыцынскіх прафесій
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Школа аспірантуры
* Універсітэцкі каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

Заўвагі
-------

1. ↑  U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023. Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Луізіянскі ўніверсітэт у Лафаеце
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12209931q · ISNI: 0000 0000 9831 5270, 0000 0001 2188 6806 · LCCN: n80120510 · Microsoft: 79516672 · SUDOC: 030744385 · VIAF: 153607325 |

 |
**Тарханку́т** (укр.: Тарханкут, руск.: Тарханкут, крымскатат.: Tarhan Qut, Тархан Къут) — мыс у Крыме, на захадзе Тарханкуцкага паўвострава, паміж Караджынскай бухтай і адкрытай акваторыяй Чорнага мора. Складаецца з вапнякоў неагенавага ўзросту, якія ўтвараюць антыклінальную складку, выражаную ў рэльефе ўвалам (Тарханкуцкае ўзвышша). Паверхня ўкрыта кавыльна-тыпчаковай расліннсцю. Бераг абрывісты, скалісты, з глыбавымі абвальнымі і зсоўнымі нагрувашчваннямі. На паўднёвым узбярэжжы — запаведнае ўрочышча Вялікі Атлеш.

Зноскі
------

1. ↑  Гэты аб’ект размешчаны на тэрыторыі паўвострава Крым і кантралюецца Расіяй. Міжнародная супольнасць не прызнае ўключэнне Крыма ў склад Расіі і лічыць яго анексіяй часткі тэрыторыі Украіны (гл. Рэзалюцыю 68/262 Генеральнай Асамблеі ААН).

Літаратура
----------

* Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993.  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 235757672 |
**Лі Пом Сок** (кар. 이범석, 李範奭; 20 кастрычніка 1900 — 11 мая 1972) — карэйскі барацьбіт за незалежнасць, першы прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя (1948—1950).

Біяграфія
---------

Бацька Лі быў нашчадкам сына вана Седжона  (укр.) (бел. і служыў афіцэрам у арміі Часона.

Яшчэ падлеткам удзельнічаў у акцыях у падтрымку незалежнасці, за што быў сасланы ў Кітай. У 1919 годзе пачаў вучыцца ў Ваеннай акадэміі, школе, мэтай якой было будаўніцтва новай арміі для барацьбы за незалежнасць. Неўзабаве Лі ўдзельнічаў у бітве пры Ціншаньлі — шасцідзённай баталіі ва Усходняй Маньчжурыі. Пасля ён стаў генералам карэйскай вызваленчай арміі Часовага ўрада Рэспублікі Карэя.

У 1945 годзе Лі спрабаваў вярнуцца на радзіму, аднак быў вымушаны застацца ў выгнанні. Ужо ў наступным годзе ён усё ж здолеў вярнуцца ў Карэю, дзе ўдзельнічаў у заснаванні карэйскага Нацыянальнага моладзевага корпуса. Пасля таго Лі Пом Сок аб’яднаўся з Лі Сын Манам з мэтай усталявання ўнітарнага ўрада ў Паўднёвай Карэі. 1 жніўня 1948 года Лі стаў першым прэм’ер-міністрам новаўтворанай дзяржавы. Займаў пасаду старшыні ўрада да красавіка 1950 года.

Пасля выхаду ў адстаўку Лі Пом Сок быў паслом сваёй дзяржавы ў Рэспубліцы Кітай, а таксама сакратаром унутраных спраў Паўднёвай Карэі. У 1952 і 1956 гадах балатаваўся на пасаду віцэ-прэзідэнта, зрэшты абодва разы прайграў выбары. На працягу 1960-х гадоў узначальваў апазіцыю. У канцы сваёй кар’еры Лі быў дарадцам Савета Нацыянальнага аб’яднання, а таксама настаўнікам тады яшчэ сенатара Пак Чон Хі.

10 мая 1972 года Лі атрымаў ступень доктара філасофіі ў Тайваньскай Кітайскай акадэміі. На наступны дзень ён памёр ад сардэчнага прыступу. Быў пахаваны 17 мая на нацыянальных могілках у Сеуле.

Зноскі
------

1. ↑  철기 이범석 장군 기념사업 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2021. Праверана 9 липня 2020.  (кар.)

Спасылкі
--------

* 이범석 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 19 снежня 2012. Праверана 9 липня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 2780 013X · LCCN: n86099646 · SUDOC: 23456962X · VIAF: 77799484 |
**Аляксандр Сяргеевіч Ясенін-Вольпін** (англ.: Alexander Esenin-Volpin; 12 мая 1924, Ленінград, РСФСР — 16 сакавіка 2016, Бостан, ЗША) — савецкі і амерыканскі матэматык, філосаф, паэт, адзін з лідараў дысідэнцкага і праваабарончага руху ў СССР, піянер прававой асветы ў дысідэнцкіх колах савецкага грамадства, сын Сяргея Ясеніна.

Арганізатар «Мітынга галоснасці» 5 снежня 1965 года ў Маскве, у 1970—1972 гадах з’яўляўся экспертам Камітэта правоў чалавека ў СССР, як палітвязень правёў у турмах, ссылцы і псіхіятрычных клініках 6 гадоў. Адным з першых у 1960-х гадах у СССР пачаў прапагандаваць прававы падыход ва ўзаемаадносінах дзяржавы і грамадзян, прысвяціўшы шэраг прац тэарэтычным аспектам праблемы заканадаўчага забеспячэння правоў чалавека ў СССР і правапрымяняльнай практыцы ў гэтай галіне. Стваральнік знакамітай фразы «Паважайце вашу Канстытуцыю!».

Аўтар некалькіх работ у галіне агульнай тапалогіі, матэматычнай логікі і асноў матэматыкі.

Гл. таксама
-----------

* Карная псіхіятрыя
* Юрый Аляксандравіч Вятохін

Крыніцы
-------

1. ↑  Aleksandr Jesenin-Volpin //

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 31613 · GND: 1038248558 · ISNI: 0000 0001 1776 9279 · LCCN: no00028701 · NKC: js20020805526 · NTA: 072723963 · NUKAT: n00094560 · РДБ: 000063609 · LIBRIS: 52132 · VIAF: 97108084 |

 |
**HSB Turning Torso** — небаскроб у Мальмё, Швецыя, размешчаны на шведскім баку праліва Эрэсун. Будынак спраектаваны іспанскім архітэктарам Сант'яга Калатрава і афіцыйна адкрыты 27 жніўня 2005. Вышыня 54-павярховага будынка складае 190 метраў. Па завяршэнні будаўніцтва ён стаў самым высокім жылым будынкам Скандынавіі і другім па вышыні ў Еўропе пасля 264-метровага будынка Трыумф-Палас ў Маскве. Да пабудовы гэтага гмаху, самым высокім будынкам Мальмё быў 82-метровы будынак Кронпрынц (шведск.: Kronprinsen).

Прататыпам канструкцыі будынка паслужыла скульптура Сант'яга Калатрава «Twisting Torso» (анг. Закручанае тулава).

Падзеі
------

18 жніўня 2006 аўстрыйскі скайдайвер Фелікс Баўмгартнер скокнуў з верталёта з парашутам і прызямліўся акурат на верхні паверх будынка Turning Torso. Затым ён саскочыў з будынка ўніз на зямлю і ўдала прызямліўся.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Turning Torso
* Turning Torso webpage Архівавана 3 снежня 2005.
* Turning Torso on Emporis
* Pictures from 51st floor Архівавана 2 студзеня 2008.
* PERI GmbH — From a sculpture to a building Архівавана 8 снежня 2009.
* Skyscraperpage.com diagram drawing of Turning Torso by illustrator «Nightsky»
* *The New Yorker*, October 31 2005, «The Sculptor»
* Short films of Turning Torso from various locations Архівавана 1 чэрвеня 2006.

спасылка на KML  Turning Torso - 3D мадэль Google Maps  KMZ (файл метак KMZ для Google Earth)

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑
3. ↑  *Emporis (Firm)* Emporis Building Directory — Darmstadt: Emporis GmbH.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52701206'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q704560'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2973'></a>
4. ↑   — HSB.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5635891'></a>
Audi Q7 3.0 TDI quattroAudi Q7 3.0 TDI quattroAudi Q7 3.0 TDI quattro на ВікісховішчыAudi Q7 3.0 TDI quattro на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Audi |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 2015 - н.в. |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: | Славакія |

ХарактарыстыкіМасава-габарытныя

|  |  |
| --- | --- |
| Даўжыня: | 5052 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Шырыня: | 1968 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Вышыня: | 1741 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Колавая база: | 2994 мм 
  |

Іншае

|  |  |
| --- | --- |
| Аб'ём бака: | 75 л 
  |

**Audi Q7** - поўнапамерны красовер кампаніі Audi, выпуск якога быў пачаты ў 2005 годзе на заводзе ў Браціславе. Аўтамабіль мае агульную платформу з Volkswagen Touareg і Porshe Cayanne - Volkswagen PL71. Усяго было прадстаўлена 2 пакаленні Audi Q7: 

* 1 пакаленне (4L) - 2006-2015
* 2 пакаленне - 2015 - ц.ч.

Апісанне '2017
--------------

Audi Q7 эксплуатуе тры сілавых агрэгата. Бензінавы 3.0-літровы V6 рухавічок прапануе 333 л. с. і 440 Нм. З прывадам на ўсе колы і васьміступеньчатай аўтаматычнай каробкай разгон адбываецца за 6.1 секунд. Выдатак паліва знаходзіцца на ўзроўні 7.7 л / 100км у мяшаным цыкле. Дызельны 3.0-літровы V6 рухавік прапануе 249 коней і 600 Нм. Разганяецца красовер за 6.9 секунд, расходваючы 6.3 л / 100км у мяшаным цыкле. Прывад поўны, скрынка перадач аўтаматычная на восем прыступак. Яшчэ адзін дызельны сілавы агрэгат мае 272 л. с. і 600 Нм. Гэтай магутнасці хапае на 6.3 секунд разгону. Выдатак паліва складае 5.7 л / 100км у мяшаным цыкле. Прывад поўны, скрынка аўтамат.

Бяспека
-------

Вынікі краш-тэсту Audi Q7 2017 года ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS):

Audi Q7 2017 года| Франтальны ўдар 
з малым перакрыццем
(з боку вадзіцеля) | Франтальны ўдар 
з сярэднім
перакрыццем | Бакавыя бок | Моцнасць даху | Падгалоўнікі 
і сядзенні |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Добра | Добра | Добра | Добра | Добра |

Агляд мадэлі
------------

Другое пакаленне Audi Q7 дэбютавала ў 2015 годзе на Жэнеўскім Аўташоу.

* Audi Q7_front viewAudi Q7\_front view
* Audi Q7_rear viewAudi Q7\_rear view
* Audi Q7_interiorAudi Q7\_interior

Зноскі
------

1. ↑  Обзор тест-драйва: Audi Q7 2017
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 снежня 2017. Праверана 5 снежня 2017.
**Гепард** (*Acinonyx jubatus*) — драпежная жывёла з сямейства каціных, з’яўляецца самай хуткай жывёлай на Зямлі, дасягае хуткасці 110 кіламетраў у гадзіну за тры секунды, хутчэйшая за амаль усе гоначныя аўтамабілі. Паводле іншых даных максімальная хуткасць гепардаў дасягае 93 км/г. Насяляюць большую частку афрыканскага кантынента, асабліва шмат іх на поўдні ад Сахары.

Выгляд
------

Мае зграбнае цела, ногі доўгія, хвост доўгі. Мех грубы і невысокі, у круглыя чорныя кропачкі дыяметрам 2-3 см, жывот белы, без кропак, хвост упрыгожаны таксама плямкамі і канчаецца афарбоўкай у выглядзе чорных кругоў. Невялікая авальная галава з высока пастаўленымі вачыма.

Дарослы важыць ад 40 да 65 фунтаў. Даўжыня цела ад 115 да 135 см, а даўжыня хваста да 84 см. Самец трохі большы за самку, але, улічваючы, што існуюць вялікія адрозненні ў памерах жывёл, цяжка вызначыць, хто з’яўляецца мужчынам, хто жанчынай.

Пашырэнне
---------

Гепарды жывуць у адкрытых і прасторных месцах, дзе ёсць шмат здабычы, гэта паўпустыні і саваны. У Намібіі гепарды жывуць на травяністых раўнінах, саванах з густой расліннасцю і ў горных мясцовасцях. Жывуць у Афрыцы, а даўней жылі нават у Індыі. Таксама былі выяўлены на паўночным захадзе Ірана, ацэнкавая колькасць каля 50 асобін. Існуе пяць падвідаў гепарда: чатыры жывуць у Афрыцы і адзін у Іране.

Гепарды знаходзяцца пад пагрозай знікнення як віда. З усіх іншых буйных каціных найцяжэй размнажаюцца ў няволі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Самкі дасягаюць палавой сталасці маючы 24 месяцаў жыцця, а самцы ў 12 месяцаў. Спароўванне адбываецца на працягу года.

Самкі нараджаюць па 3 — 5 кацянят, цяжарнасць працягваецца ад 90 да 98 дзён. Кацянё пры нараджэнні важыць ад 150 да 300 грамаў. У адрозненне ад некаторых іншых катоў, гепарды-дзіцяняты нараджаюцца з пятністай афарбоўкай.

Смяротнасць застаецца высокай на працягу першага тыдня жыцця, да 90 % смярцей прыходзіцца на забойства львамі, гіенамі і нават арламі.

Гепарды могуць жыць больш за 20 гадоў, з узростам губляюць гнуткасць і хуткасць.

Зноскі
------

1. ↑  Найбольшая гепардава хуткасць, якую зафіксавалі, 105 км/г. Cheetah, Luke Hunter and Dave Hamman, (Struik Publishers, 2003), pp. 37-38
2. ↑  Measuring the speed of a cheetah
3. ↑
4. ↑

Спасылкі
--------

* BBC: Гепард
* Cheetah: Wildlife summary from the African Wildlife Foundation
* Cheetah Conservation Fund
* National Geographic Profile Архівавана 17 мая 2007.
* Гепард падчас палявання


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Таксанамія | CMS · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 159931426 · GND: 4193010-1 · LCCN: sh85022857 · NDL: 00573108 · NKC: ph297140 |
**Нумізматыка** — вывучэнне грошай, гісторыі грашовага абарачэння, біцця манет; калекцыяніраванне манет, банкнотаў, заменнікаў грошай і г. д. У навуковым плане складае дапаможную гістарычную дысцыпліну.

Арабскія сярэдневяковыя манеты (былі распаўсюджаны ў тым ліку і на беларускіх землях)

Паходжанне
----------

Збіранне незвычайных ці старажытных аплатных сродкаў вядома са старажытнасці. У XV—XVI стст. у краінах Заходняй Еўропы ў межах антыкварнага занятку (калекцыяніравання старажытнасцей) вызначыўся спецыяльны напрамак нумарыя. Як навуковы занятак ён быў вызначаны Ж. Ж. Скалігерам у яго трактаце «Аб нумарыі» ці «Аб вывучэнні манет» (De re nummaria, 1606 г.). З XVIII ст. тэрмін **нумізматыка** набыў шырокі навуковы ўжытак. Лічыцца, што ён паходзіць ад лацінскіх слоў «numismatis» і «nomisma» (манета), якія ў сваю чаргу паходзяць ад грэчаскага слова «νομισμα» (манета, законны аплатны сродак).

Навуковая дысцыпліна
--------------------

Нумізматыка як навуковая дысцыпліна займаецца выяўленнем нумізматычных помнікаў, вывучэннем фактаў і працэсаў, што маюць дачыненне да гісторыі грошай і грашовага абарачэння. Асноўныя крыніцы: манетныя калекцыі і клады, інструменты манетнай вытворчасці, матэрыялы для экспертызы грошай і г. д. Шчыльна звязана з іншымі дысцыплінамі: археалогіяй, сфрагістыкай, геральдыкай, эпіграфікай, метралогіяй і інш. Вылучаюць спецыяльныя напрамкі: экзаномію (вывучэнне манетападобных аб'ектаў).

Гл. таксама
-----------

* Баністыка
* Нумізматыка ў Беларусі
* Філакартыя
* Філатэлія
* Філуменія
* Пруф

Літаратура
----------

* *Рябцевич В. Н.* Нумизматика Беларуси — Минск: Полымя, 1995. (руск.)
* *Сінчук І. І.* Беларуска-літоўская нумізматычная бібліяграфія 1950—2000. — Мінск : ДУ «Нацыянальная бібліятэка Беларусі», 2017.
* Нумізма́тыка // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 539. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* *Нумизматика (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Нумизматика(недаступная спасылка) // Российский гуманитарный энциклопедический словарь: В 3 т. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС: Филол. фак. С.-Петерб. гос. ун-та, 2002.  (руск.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нумізматыка

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Праваслаўная · У. Даля · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX524938 · BNF: 13318627x · GND: 4172175-5 · LCCN: sh85093255 · LNB: 000059922 · Microsoft: 186897216 · NKC: ph115473 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Матуш.
**Лідзія Іванаўна Матуш** (нар. 2.7.1946) — беларуская ўрач-педыятр. Кандыдат медыцынскіх навук (1983), дацэнт (1997).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 2 ліпеня 1946 года на станцыі Ін у сям’і вайскоўца. Скончыла педыятрычны факультэт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута (1970).
У 1964 г. скончыла з залатым медалём 13 сярэднюю школу г. Барысава, Мінскай вобласці. З 1964 па 1970 г. г. вучылася ў Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце на педыятрычным факультэце, пасля заканчэння якога па размеркаванні працавала ўчастковым педыятрам у Полацкай гарадской бальніцы, Віцебскай вобласці.

З 1974 па 1979 г.г. вучылася ў ардынатуры, затым у аспірантуры на кафедры педыятрыі-2 Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў. З 1979 па 1995 г.г. працавала на кафедры педыятрыі-2 Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў асістэнтам, затым дацэнтам.

З 1997 па 2003 г.г. працавала ў Міністэрстве аховы здароўя Рэспублікі Беларусь галоўным педыятрам, потым начальнікам аддзела мацярынства і дзяцінства. За час работы ў Міністэрстве аховы здароўя пры садзейнічанні і падтрымцы Лідзіі Іванаўны ў рэспубліцы ўкаранёна сетка аддзяленняў ранняга ўмяшання ў дзіцячых паліклініках, работа ў якіх накіравана на ранняе выяўленне ў дзяцей паталогіі з боку нервовай сістэмы, зроку, слыху, рухальных парушэнняў і ў далейшым — правядзенне рэабілітацыйных мерапрыемстваў дзецям з выяўленымі парушэннямі. Адкрыты аддзяленні «Добразычлівага стаўлення да падлеткаў і моладзі».

Пазней працавала ва УП «Белпрафсаюзкурорт» (галоўны тэрапеўт, 2003—2006), у медыцынскім цэнтры «Лекар» (намеснік дырэктара, 2007—2009). З 2009 г. — дацэнт кафедры дзіцячых інфекцый Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

З’яўляецца ўдзельнікам ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986—1987 гг. У 2001 годзе загадам Міністэрства аховы здароўя РБ узнагароджана знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь».

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Матуш, Лидия Ивановна (кандидат медицинских наук; род. 1946)  (руск.)
3. 1 2 3  Матуш Лидия Ивановна Архівавана 20 кастрычніка 2022.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 708964 |
**Фані Гензель** (ням.: Fanny Hensel, пры нараджэнні **Мендэльсон** (Mendelssohn); 14 лістапада 1805, пасля хрышчэння таксама Бартольдзі (Bartholdy), Гамбург — 14 мая 1847, Берлін) — нямецкая спявачка, піяністка і кампазітар. Сястра Фелікса Мендэльсона Бартольдзі, дзедам іх абодвух быў вядомы яўрэйска-нямецкі філосаф-асветнік Мозес Мендэльсон.

Біяграфія
---------

Мендэльсон нарадзілася ў Гамбургу ў 1805 годзе. Была самай старэйшай з чатырох дзяцей, у тым ліку кампазітара Фелікса Мендэльсона. Яе бацькамі былі Аўрам Мендэльсон, сын філосафа Мозеса Мендэльсона, і Лі, унучка прадпрымальніка Даніэля Іцыга, народжаная Саламон. Яе дзядзька быў банкір Джозэф Мендэльсон.

Свае першыя ўрокі ігры на фартэпіяна яна атрымала ад сваёй маці. Яна нядоўга вучылася ў піяністкі Мары Біго ў Парыжы і ў Людвіга Бергера. У 1820 годзе Фані разам са сваім братам Феліксам далучыліся да Спеўнай акадэміі ў Берліне, якую ўзначальваў Карл Фрыдрых Цэльтэр.

Яе голасам захапляўся Гётэ, які прысвяціў ёй верш (1827). У 1829 годзе выйшла замуж за берлінскага мастака Вільгельма Гензеля, брата паэтэсы Луізы Марыі Гензель і неўзабаве нарадзіла яму сына. Яе ўнукамі з’яўляюцца філосаф Паўль Гензель і матэматык Курт Гензель.

У 1839—1840 гадах падарожнічала з сям’ёй па Італіі. Выступала з нядзельнымі канцэртамі, у тым ліку выконвала Баха, Моцарта, Бетховена, а таксама сачыненні брата. Падчас аднаго з такіх выступаў памерла ад апаплексічнага ўдару. Брат, які трапіў пасля яе смерці ў глыбокую дэпрэсію, памёр праз некалькі месяцаў.

Творчасць
---------

Аўтар трох арганных прэлюдый (1829), драматычнай п’есы для сапрана і аркестра «Геро і Леандр» (1832), фартэпіяннага і струннага квартэтаў, некалькіх кантат, вакальных твораў на вершы Гётэ, Гейнэ, Ленаў, Ламарціна і іншых паэтаў-рамантыкаў для фартэпіяна, сярод якіх найболей вядомы цыкл з 12 мініяцюр «Год» (1841). Нараўне з Кларай Шуман і Луізай Фаранк, Фані Мендэльсон — найбольш вядомая сярод жанчын-кампазітараў XIX ст. Выдадзены яе лісты і дзённікі, ёй прысвечана некалькі раманаў-біяграфій.

Зноскі
------

1. 1 2  Fanny Mendelssohn Bartholdy // Geneological database Merkel-Zeller — 30000 экз. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q45028042'></a>
2. 1 2  Fanny Hensel, geb. Mendelssohn // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. 1 2  Biographisches Lexikon der Münzmeister und Wardeine, Stempelschneider und Medailleure Праверана 2 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111446884'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Войцех.
**Аліна Ігараўна Войцех** (нар. 25 верасня 1995) — палітычная зняволеная, абвінавачаная і асуджаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

Палітычны пераслед 2020—2022
----------------------------

Аліна Войцех была затрымана 29 лістапада, у РАУС Цэнтральнага раёна Мінска на яе склалі пратакол аб адміністрацыйным правапарушэнні (удзел у несанкцыянаваным масавым мерапрыемстве). Пазней на судзе ўжо па крымінальнай справе Аліна паведаміла, што ў РАУС міліцыянт у цывільным, які знаходзіўся ў кабінеце падчас афармлення пратаколу пасля пытання Аліны «А вы хто?» першы схапіў яе за куртку, пачаў штурхаць, затым выштурхнуў у калідор і два разы ўдарыў далонню па твары. Пасля гэтага Аліна ўкусіла яго за нагу вышэй за калена, а ў адказ міліцыянт кінуў яе на падлогу і нагой наступіў ёй на твар. Па адміністрацыйнай справе Аліна ў выніку атрымала 13 сутак (суддзя — Юлія Густыр), пасля якіх яна не выйшла, а была затрымана ўжо ў межах крымінальнай справы. Ёй прад’явілі абвінавачванне па арт. 364 Крымінальга кодэксу РБ (Гвалт альбо пагроза ўжывання гвалту ў дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў).

У студзені 2021 справу Аліны разглядаў суд Цэнтральнага раёну Мінску, Аліну вінавацілі ў тым, што яна нібыта пагражала аднаму з міліцыянтаў, сарвала з яго маску, вырывалася, штурхала і ўкусіла за сцягно, чым прычыніла фізічны боль. Таксама абвінаваўца сцвярждаў, што свае дзеянні Аліна рабіла, калі была нападпітку. У справе былі пазначаны сведчанні Аліны, згодна з якімі пацярпелы падпаўкоўнік Смольскі Мікалай Пятровіч схапіў дзяўчыну за куртку, трос і штосьці казаў гучным голасам, дзяўчына спрабавала яго адштурхнуць. Тады Смольскі схапіў яе за шыю і валасы, нахіліў і стаў выводзіць у калідор. Аліна таксама сцвярджала, што клікала па дапамогу і не была нападпітку. Стрыечная сястра Аліны, Алена, якая таксама была сярод затрыманых 29 лістапада ў Цэнтральным РАУС, сведчыла, што чула крыкі Аліны. Суд не прыняў сведчанні дзяўчын, але прыняў сведчанні міліцыянтаў. 26 студзеня Аліне быў вынесены прысуд у два гады калоніі агульнага рэжыму, таксама суд абавязаў яе сплаціць тысячу рублёў пацярпеламу падпаўкоўніку Смольскаму — за маральную шкоду.

7 красавіка 2021 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволеннай. Падставай для гэтага праваабаронцы палічылі непрапарцыйна жорсткія (неадэкватныя) правапарушэнню, у якім абвінавачваюцца асобы, прысуды ў параўнанні з прысудамі, якія выносіліся па такім жа катэгорыям спраў па-за палітычным кантэкстам.

Аліна утрымліваецца ў гомельскай калоніі № 4.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 19 жніўня 2022. Праверана 2 красавіка 2022.
3. ↑

Спасылкі
--------

* Старонка Аліны Войцех на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчэнка.

**Іна Сцяпанаўна Шаўчэнка** (укр.: Інна Шевченко, нар. 23 чэрвеня 1990 г. Херсон) — украінская феміністка, актывістка. Адна з лідараў міжнароднага жаночага руху FEMEN, якія часта з’яўляюцца топлес на сваіх пратэстных акцыях супраць патрыярхату, дыктатуры, рэлігіі і сэкс-індустрыі. Яна была лідарам групы з трох актывістак FEMEN, якіх, паводле заяў СМІ, выкраў і пагражаў КДБ Беларусі ў 2011 годзе, звярнула на сябе ўвагу ва Украіне, калі спілавала бензапілой чатырохметровы крыж у цэнтры Кіева ў 2012 годзе.

У 2013 годзе Шаўчэнка атрымала прытулак у Францыі, у цяперашні час працягвае сваю пратэстную дзейнасць, узначальваючы FEMEN France, якую яна стварыла ў Парыжы.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 10 студзеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Inna Shevchenko // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
**Гоніум** (*Gonium*) — род каланіяльных зялёных водарасцей.

Цэнобіі дыяметрам 33-100 мкм у форме акруглай або закруглена-чатырохвугольнай пуката-ўвагнутай пласцінкі, складзены з 4-16-32 клетак, размешчаных у адзін слой і злучаных з бакоў аслізлымі вырастамі абалонкі. Злучэнне суцэльнае або на асобных участках, прамежкі паміж клеткамі ў цэнтры квадратныя, астатнія трохвугольныя. Клеткі ад шарападобных (10-16 мкм дыяметрам) да яйцападобных, з двума аднолькавымі, заўсёды ў адным напрамку жгуцікамі, даўжыня якіх перавышае клетку ў 2 разы. Ёсць вочка, 2 пульсуючыя вакуолі, 1-2 пірэноіды, у пярэдняй частцы клеткі — ядро. Хларапласт чашападобны.

Рухомыя, лунаюць у тоўшчы вады. На Беларусі гоніум пектаральны (*Gonium pectorale*) адзначаны ў сажалках і азёрах, у Дняпры і Прыпяці.

Размнажэнне бясполае — драбленне пратапласта на 4-16 частак, полавае — ізагамія.

Літаратура
----------

* *Міхеева Т.* Гоніум // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780313493, 2909788716 |
**Куангнгай** (в’етн.: Quảng Ngãi) — правінцыя ў цэнтральнай частцы В’етнама, на ўзбярэжжы Паўднёва-Кітайскага мора. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад правінцыйнага падпарадкавання Куангнгай — знаходзіцца за 884 км ад Ханоя і за 835 км ад Хашыміна.

Правінцыя Куангнгай знаходзіцца практычна на аднолькавым аддаленні ад Ханоя і Хашыміна. На поўначы мяжуе з правінцыяй Куангнам, на поўдні — з Біньдзінь, на ўсходзе — з Зялай і Кантум. Правінцыю атачаюць горы хрыбта Чыангшон.

Падчас вайны ў В’етнаме ў правінцыі знаходзіўся аплот сіл В’етконга. Сусветную вядомасць атрымала масавае забойства ў Сангмі, у выніку якога амерыканцы знішчылі некалькі сотняў мірных жыхароў.

Правінцыя Куангнгай падзяляецца на горад правінцыйнага падпарадкавання і 13 паветаў.

Клімат трапічны мусонны.

Аснова эканомікі — сельская гаспадарка, а таксама найбуйнейшы нафтаперапрацоўчы завод краіны.

У правінцыі ёсць марскія пляжы Сах’юнь і Міхэ.

Зноскі
------

1. ↑  Куанг Нгай **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 жніўня 2010. Праверана 4 снежня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 123243187 · LCCN: n85073342 · NKC: ge680554 · VIAF: 124396149 |
Уладзімірскі абраз, адзін з найбольш шанаваных цудатворных абразоў у Расіі
**Цудатворны абраз** — у Праваслаўнай і Каталіцкай цэрквах іканапісная выява, ушанаваная як крыніца цудатвораў рознага характару (часцей за ўсё вылячэнні, дапамогі на вайне, пры пажары).

Багаслоўскае абгрунтаванне
--------------------------

Абгар атрымлівае Нерукатворны Абраз ад апостала Фадзея   

(абраз X стагоддзя з манастыра Святой Кацярыны)
Крыніцай цудоўных дзеянняў, на думку Царквы, з'яўляецца літасць Божая, якая дзейнічае праз абраз. У Праваслаўнай царкве шануецца каля 1000 абразоў, якія праславіліся такім чынам. У асноўным гэта абразы Багародзіцы.

Паданне лічыць першай цудатворнай іконай Мандыліён (Спас Нерукатворны) — плат з выявай Ісуса Хрыста, якая з'явілася на ім пасля таго як ён абцёр ім свой твар. Плат быў пасланы эдэскаму цару Абгару, які выздаравеў праз яго ад праказы. У праваслаўнай традыцыі, паводле падання, першым іканапісцам быў евангеліст Лука, які, напісаўшы абраз Багародзіцы, прынёс яе Панне Марыі, і тая сказала: «*Літасць Народжанага ад Мяне і Мая ласказ гэтымі абразамі ды будуць*».

Зноскі
------

1. ↑  О святых иконах // Серафим Слободский.
2. ↑  Любомудров А.
3. ↑  Житие святого Апостола и Евангелиста Луки
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхневіч.

**Ю́рый Міха́йлавіч Міхне́віч** (18 снежня 1925, Мінск — 16 красавіка 1998, Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр культуры БССР (1971—1988).

Біяграфія
---------

У лютым 1943 года добраахвотна сышоў у рады Савецкай Арміі. Вайну скончыў на Эльбе ў раёне г.Магдэбург. Быў паранены.

У 1951 годзе скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З 1950 года сакратар Кастрычніцкага РК, Мінскага ГК ЛКСМБ. У 1955—1962 гг. намеснік дырэктара Мінскага індустрыяльнага тэхнікума працоўных рэзерваў, намеснік загадчыка аддзела культуры Мінскага гарвыканкама, намеснік загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі Мінскага гаркама КПБ, начальнік упраўлення культуры Мінскага аблвыканкама. У 1962—1966 гг. загадчык аддзела прапаганды і агітацыі Мінскага абкама КПБ.

З 1966 года намеснік міністра, а з лістапада 1971 года міністр культуры БССР.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1971—1990).

Дзейнасць на пасадзе Міністра культуры БССР
-------------------------------------------

Падчас яго кіраўніцтва Міністэрствам культуры БССР атрымалі росквіт і заваявалі ўсесаюзную папулярнасць такія беларускія вакальна-інструментальныя ансамблі як «Песняры», «Верасы», «Сябры». Юрый Міхайлавіч садзейнічаў развіццю Вялікага тэатра оперы і балета Беларускай ССР, балетмайстрам якога стаў малады Валянцін Елізар’еў, а таксама спрыяў стварэнню і развіццю аркестра Міхаіла Якаўлевіча Фінберга, які ў той час займаў пасаду галоўнага дырыжора аркестра Беларускага дзяржаўнага цырка.

Асаблівую ўвагу надаваў развіццю мастацкай і клубнай самадзейнасці, лічачы, што павышэнне культурнага ўзроўню з’яўляецца ключом да развіцця ўсяго беларускага народа.

Узнагароды
----------

* Ордэн Айчыннай вайны
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн Дружбы народаў
* Ордэн Чырвонай Зоркі

Спасылкі
--------

* Свой сярод сваіх : [успамінамі пра бацьку — міністра культуры БССР цягам 18 гадоў — падзяліўся першы намеснік Міністра замежных спраў РБ Аляксандр Міхневіч / запісала Настасся Панкратава] // Культура. ― 2015. — 29 августа (№ 35). — С. 15.
**Ранавалона II** (1829 — 13 ліпеня 1883, Антананарыву, Мадагаскар) — каралева Імерыны з 3.04.1868 − 13.07.1883 гг.

Біяграфія
---------

Ранавалона II была ўдавой Радамы II. Пасля смерці сваёй стрыечнай сястры каралевы Расохерыны Ранавалона ўзышла на прастол. У 1868 годзе яна прыняла хрышчэнне і абвясціла англійскі пратэстантызм дзяржаўнай рэлігіяй. Час яе праўлення характарызуецца ў гісторыі Мадагаскара хуткім далучэнне мадагаскарскага грамадства да еўрапейскай культуры, эканамічным ростам, будаўніцтвам школ, прыняццем першага зводу юрыдычнага права, а таксама ўзнікненнем канфлікту з Францыяй. Ранавалона II рэальнай улады на Мадагаскары не мела; ўся дзяржаўная ўлада была ў руках яе другога мужа прэм’ер-міністра Райнілайарівоні.

Пасля яе смерці на трон узышла Ранавалона III — апошняя каралева Мадагаскара.

Зноскі
------

1. ↑  Ranavalona // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  Queen Ranavalona // Find a Grave — 1996. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1156241677 · LCCN: no2009174605 · NLP: A26250408 · SUDOC: 238261042 · VIAF: 102988004 |
Toyota AvensisToyota AvensisToyota Avensis на ВікісховішчыToyota Avensis на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Toyota |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 1997 — 2018 |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: | Англія |

ХарактарыстыкіМасава-габарытныя

|  |  |
| --- | --- |
| Даўжыня: | 4765 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Шырыня: | 1810 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Вышыня: | 1480 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Колавая база: | 2700 мм 
  |

Іншае

|  |  |
| --- | --- |
| Аб'ём бака: | 60 л 
  |

**Toyota Avensis** - аўтамабіль японскай кампаніі Toyota Motor Corporation, які прыйшоў на змену мадэлі Carina у 1997-2018 годзе. Аўтамабіль выпускаўся ў кузаве седан, універсал і хэтчбэк. Было прадстаўлена 3 пакалення Toyota Avensis: 

* 1 пакаленне (T220) - 1997-2003
* 2 пакаленне (T250) - 2003-2009
* 3 пакаленне (T270) - 2009-2018

Апісанне '2016
--------------

Тры асноўных камплектацыі - Active, Business Edition і Excel - прапануюць вялікі пералік стандартнага абсталявання. Базавая мадэль Active пастаўляецца з: механічным кандыцыяніраваннем паветра, адліванымі дыскамі колаў, круіз-кантролем і пярэднімі вокнамі з электрапрывадам. Калі казаць пра баланс кошту і аснашчэння, то варта звярнуць увагу на мадэль Business Edition, якая прапануе: 17-цалевыя адліваныя дыскі колаў, інфармацыйна-забаўляльную сістэму Toyota's Touch 2, аўтаматычную сістэму кандыцыяніравання паветра, сістэму спадарожнікавай навігацыі з сэнсарным экранам, DAB радыё, вокны з электрапрывадам і камеру задняга выгляду. Сядзенні ў дадзенай мадэлі маюць часткова скураны і часткова ваўняную ашалёўку. Мадэль Business Edition Plus надасць скураную ашалёўку падлакотнікаў і сістэму адмыкання дзвярэй без ключа. Топавая мадэль Excel прапануе: 18-цалевыя адліваныя дыскі колаў, скураныя сядзенні з падагрэвам і некалькімі рэжымамі электроннай налады, і палепшаную навігацыйную сістэму з 3D адлюстраваннем. 

Усе мадэлі абсталяваныя некалькімі падушкамі бяспекі, уключаючы падушку для каленаў кіроўцы.

Бяспека
-------

Вынікі краш-тэсту Toyota Avensis 2016 года ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS):

Toyota Avensis 2016 года| Франтальны ўдар 
з малым перакрыццем 
(з боку вадзіцеля) | Франтальны ўдар 
з сярэднім перакрыццем | Бакавыя 
бок | Моцнасць 
даху | Падгалоўнікі 
і сядзенні |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Гранічна | Добра | Добра | Добра | Добра |

Агляд мадэлі
------------

Трэцяе пакаленне Toyota Avensis выпускаецца ў Вялікабрытаніі з 2008 года. У 2011 г. быў праведзены рэстайлінг мадэлі.

* Toyota Avensis_front viewToyota Avensis\_front view
* Toyota Avensis_rear viewToyota Avensis\_rear view

Зноскі
------

1. ↑  Обзор тест-драйва: Toyota Avensis 2016
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 14 снежня 2017. Праверана 3 снежня 2017.
**Іхтамнет** (ад рус. *Их там нет* — іх там няма) — рускамоўны мем і неалагізм, які ўзнік праз пастаяннае адмаўленне Расіяй сваёй вайсковай прысутнасці ў гібрыдных войнах супраць асобных краін і, перш за ўсё, — падчас інтэрвенцыі ў Крыме і ў канфлікце на ўсходзе Украіны. У СМІ тэрмін набыў папулярнасць і стаў агульнай назвай кадравых расійскіх вайскоўцаў без знакаў распазнання, якія бяруць удзел у баявых дзеяннях за мяжой. Упершыню паняцце «іхтамнет» у гісторыі сучаснай Расіі было сфармулявана прэзідэнтам Уладзімірам Пуціным 5 сакавіка 2014 года на прэс-канферэнцыі ў адказ на пытанне аб прыналежнасці вайскоўцаў, якія ажыццяўлялі ваенную аперацыю на тэрыторыі Крыма. Ён заявіў, што расійскіх салдат там няма. Пазней тэзіс аб адсутнасці расійскіх войскаў паўтораны Пуціным і аб удзеле расійскіх войскаў ва ўзброеным канфлікце на Данбасе.

Гл. таксама
-----------

* Ветлівыя людзі

Зноскі
------

1. ↑  Дипломат рассказал о решении проблемы российского "ихтамнет" на Донбассе **(нявызн.)**. *unian.ua*.
2. ↑  Ихтамнет: волонтеры рассекретили российских кадровых военных на Донбассе (фото) **(нявызн.)**. *unian.ua*.
3. ↑  "Іхтамнєт": у Росії розповіли про захопленого у полон на Донбасі розвідника Агеєва(укр.), *розслідування*. Праверана 21 жніўня 2017.
4. ↑  Путин: "В Крыму нет российских солдат. Это самооборона Крыма"
5. ↑  Путин продолжает нагло врать всему миру про «их там нет», окутывая население Донбассе все большей пропагандой **(нявызн.)**. *replyua.net* (1 жніўня 2017).
6. ↑  Президент РФ: российских войск на Украине нет

Спасылкі
--------

* Ихтамнет: волонтери розсекретили кадрових російських військових на Донбасі (фото)
**Беларуская асацыяцыя «Конкурс»** — грамадскае аб’яднанне, мэтай дзейнасці якога з’яўляецца папулярызацыя ведаў сярод школьнікаў, у вобласці дакладных, прыродазнаўчых і гуманітарных навук рознымі сродкамі, у прыватнасці праз арганізацыю інтэлектуальных конкурсаў.

Конкурсы Беларускай асацыяцыі «Конкурс»
---------------------------------------

* Міжнародная матэматычная гульня-конкурс «Кенгуру».
* Гульня-конкурс па беларускай мове і літаратуры «Буслік».
* Гульня-конкурс па фізіцы «Зубраня».
* Гульня-конкурс па рускай мове і літаратуры «Журавлик».
* Міжпрадметная гульня-конкурс «Пчолка».
* Гульня-конкурс па замежных мовах «Лінгвісцяня» (англійская, нямецкая, французская, іспанская, кітайская мовы).
* Гульня-конкурс па інфарматыцы «Інфамышка».
* Гульня-конкурс па хіміі «Вавёрка».
* Гульня-конкурс па геаграфіі «Глабусёнак».
* Гульня-конкурс па біялогіі «Сініца».
* Гульня-конкурс па фізкультуры «Алімпіёнак».
* Гульня-конкурс па гісторыі «Кентаўрык».

Асноўныя правілы правядзення конкурсаў
--------------------------------------

Інтэлектуальныя конкурсы асацыяцыі «Конкурс» праводзяцца па правілах міжнароднага матэматычнага конкурсу «Кенгуру».

Конкурсы арганізуюцца Беларускай асацыяцыяй «Конкурс» сумесна з Акадэміяй паслядыпломнай адукацыі пры падтрымцы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. 

У адрозненне ад алімпіяд, удзельнікамі дадзеных конкурсаў могуць быць усе жадаючыя. Папярэдні адбор удзельнікаў не праводзіцца.
Конкурс праходзіць у школах, ліцэях, гімназіях, дзе навучаюцца ўдзельнікі, у адзін і той жа дзень, у адзін і той жа час.

У конкурсах няма прайграўшых. Незалежна ад выніку кожны ўдзельнік атрымлівае прыз «для ўсіх». Прадугледжана дадатковае ўзнагароджанне ўдзельнікаў, што паказалі найлепшыя вынікі ў сваіх раёнах (гарадах), вобласцях і сярод удзельнікаў кожнага конкурсу ў краіне.

Конкурсы платныя. Арганізацыйныя ўзносы трацяцца на арганізацыю і правядзенне конкурсаў, набыццё прызоў.

Зноскі
------

1. ↑   Международный математический конкурс "Кенгуру".
2. ↑   Конкурс па беларускай мове "Буслік".
3. ↑   Конкурс по физике "Зубрёнок".
4. ↑   Конкурс по русскому языку и литературе "Журавлик".
5. ↑   Межпредметная игра-конкурс "Пчёлка".
6. ↑   Международный конкурс по иностранным языкам "Лингвистёнок".
7. ↑   Конкурс по информатике "Инфомышка".
8. ↑   Конкурс по химии "Белка".
9. ↑   Конкурс по географии "Глобусёнок".
10. ↑   Конкурс по биологии "Синица".
11. ↑   Конкурс по физической культуре "Олимпионок".
12. ↑   Конкурс по истории "Кентаврик".

У Сеціве
--------

* (англ.)Міжнародны матэматычны конкурс «Кенгуру».
Toyota Yaris 1.5Toyota Yaris 1.5Toyota Yaris 1.5 на ВікісховішчыToyota Yaris 1.5 на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Toyota |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 2011 — ц.ч. 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: | ЗША |

ХарактарыстыкіМасава-габарытныя

|  |  |
| --- | --- |
| Даўжыня: | 3885 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Шырыня: | 1695 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Вышыня: | 1510 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Колавая база: | 2510 мм 
  |

Іншае

|  |  |
| --- | --- |
| Аб'ём бака: | 42 л 
  |

**Toyota Yaris** — кампактны хэтчбэк японскага аўтавытворцы Toyota Motor Corporation, выпушчаны на замену Toyota Starlet у 1999 годзе. Аўтамабіль для Еўропы выпускалі на заводзе ў Францыі. Усяго прадстаўлена 3 пакалення Toyota Yaris:

* 1 пакаленне (XP10) — 1999—2006
* 2 пакаленне — 2005—2013
* 3 пакаленне — 2011—2020
* 4 пакаленне - 2020-2022

Апісанне '2017
--------------

Хэтчбэк выкарыстоўвае 1,5-літровы чатырохцыліндравы бензінавы рухавік VVT-iE на 111 конскіх сіл і 136 Нм. Пару рухавіку стандартна складае шасціступеністая механічная скрынка перадач. Выдатак паліва знаходзіцца на ўзроўні 6,3 л / 100 км у гарадскім, 4,2 л / 100 км у загарадным і 5,0 л / 100 км у мяшаным цыклах. У выпадку дапаўнення аўтамабіля варыятарам, паказчык разгону ўзрастае да 11,2 секунд, расход паліва памяншаецца да 4,8 л / 100 км у мяшаным цыкле. Прывад толькі на пярэднія колы.

Бяспека
-------

Вынікі краш-тэсту Toyota Yaris 2017 года ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS):

Toyota Yaris 2017 года| Франтальны ўдар
з малым перакрыццем
(з боку вадзіцеля) | Франтальны ўдар
з сярэднім перакрыццем | Бакавыя бок | Моцнасць даху | Падгалоўнікі
і сядзенні |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Гранічна | Добра | Добра | Добра | Добра |

Агляд мадэлі
------------

Другое пакаленне Toyota Yaris дэбютавала ў 2005 годзе. Аўтамабіль стаў больш прасторным за свайго папярэдніка.

* Toyota Yaris сперадуToyota Yaris спераду
* Toyota Yaris ззадуToyota Yaris ззаду

IV пакаленне
------------

Toyota Yaris IV даступная ў трох камплектацыях: L, LE і XLE. Усе абсталяваны 1,5-літровым чатырохцыліндравым рухавіком магутнасцю 106 конскіх сіл і крутоўным момантам 103 фунт-фут. Ён спалучаецца з шасціступеньчатай механічнай каробкай перадач, якая з'яўляецца стандартнай, а шасціступеньчатая аўтаматычная прапануецца ў якасці опцыі. Аўтамабіль адрозніваецца выдатнымі стандартнымі характарыстыкамі, прывабным салонам, рэзкай дынамікай і ўражлівай эканоміяй паліва.

Зноскі
------

1. ↑  Обзор тест-драйва: Toyota Yaris 2017
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 15 снежня 2017. Праверана 3 снежня 2017.
3. ↑  A Look at the Best Sedans in 2021-2022 **(нявызн.)**. Праверана October 18, 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Toyota Yaris
**Дзень міліцыі** — прафесійнае свята беларускай міліцыі.

4 сакавіка 1917 года загадам грамадзянскага каменданта горада Мінска Міхаіла Аляксандравіча Міхайлава (па пашпартных даных, сапраўднае імя Міхаіл Васільевіч Фрунзе) быў прызначаны часовым начальнікам міліцыі Усерасійскага земскага саюза па ахове парадку ў горадзе Мінску. Гэтая дата лічыцца днём нараджэння беларускай міліцыі.

Свята зацверджаны 26 сакавіка 1998 года указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Гл. таксама
-----------

* Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь

Зноскі
------

1. ↑  История ГУВД — ГУВД Минского Горисполкома Архівавана 5 ліпеня 2008.
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 26 марта 1998 года № 157 «О государственных праздниках, праздничных днях и памятных датах в Республике Беларусь»