**Вішня звычайная**, **Вішэння** (*Prunus cerasus*) — драўняная расліна, якую вырошчваюць у садах; від роду Сліва (*Prunus*) падроду Вішня сямейства Ружавыя (*Rosaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

|  |
| --- |
|  |
| Вішня звычайная. Батанічная ілюстрацыя з кнігі «*Köhler’s Medizinal-Pflanzen*», 1887 |

Вішня звычайная — невялікае дрэва ці куст, дасягае да 5 м у вышыню з бліскучай карой шэра-бурага колеру.

Лісце скурыстае, чаргаванае, чарашковае, шырокаэліптычнае, завостранае, цёмна-зялёнае зверху, знізу святлей, дасягае ў даўжыню да 5—6 см.

Кветкі найчасцей белага колеру, сабраныя ў парасоніках па 2—3 кветкі. Чашалісцікаў і пялёсткаў па пяць, тычынак 15—20, песцік адзін. Кветкі распускаюцца пасля лісця.

Плод — кісла-салодкая, шарападобная касцянка светла- або цёмна-чырвонага, амаль чорнага колеру, да 1 см у дыяметры, пакрытая лупінай, мякаць сакавітая, мясістая, костачка ад мякаці не аддзяляецца.

Экалогія
--------

Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф.
Цвіце ў канцы сакавіка — пачатку красавіка, плоданасіць з другой паловы мая. Мае зацяжны рост восенню, позна скідае лісце. Многія яе формы вылучаюцца вялікімі памерамі дрэў.

Плады вішні звычайнай
---------------------

| **Неапрацаваныя плады вішніХарчовая каштоўнасць на 100 г прадукта** |
| --- |
| Энергетычная каштоўнасць 52 ккал 217 кДж |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Вада | 84,4 г |
| Бялкі | 0,8г |
| Тлушчы | 0,2 г |
| Вугляводы | 10,6 г |
| 

---

 |
| Рыбафлавін (**B2**) | 0,03 мг
 |
| Фалацын (**B9**) | 6 мкг
 |
| Аскарбінавая кіслата (віт. **C**) | 15 мг
 |
| 

---

 |
| Кальцый | 37 мг
 |
| Жалеза | 0,5 мг
 |
| Магній | 26 мг
 |
| Фосфар | 30 мг
 |
| Калій | 256 мг
 |
| 

---

 |
| Медзь | 100 мкг  |

 |
|  |

Плады вішні звычайнай маюць кісла-салодкі смак. Плады змяшчаюць арганічныя кіслоты (лімонная кіслата, яблычная кіслата, хінная кіслата, бурштынавая кіслата, саліцылавая кіслата).

Плады вішні звычайнай змяшчаюць макраэлементы (калій, кальцый, фосфар, магній), мікраэлементы (медзь, жалеза), а таксама пекцінавыя рэчывы, дубільныя рэчывы, ферменты, антацыяны, цукры (глюкоза, фруктоза), вітаміны А, С, В2, РР, Р, фалійная кіслата, кумарын.

Выкарыстанне
------------

Паштовая марка Беларусі, 2004
Вішня звычайная — вельмі пашыраная пладовая культура, якая вызначаецца скараспеласцю і штогадовым пладанашэннем. З амаль 150 відаў роду вішні для стварэння культурных сартоў выкарыстоўваліся галоўным чынам вішня звычайная і стэпавая (*Prunus chamaecerasus*).

Сустракаецца толькі ў культуры; у дзікай прыродзе няма. Некаторыя біёлагі лічаць вішню звычайную вынікам натуральнай гібрыдызацыі вішні стэпавай (*Prunus chamaecerasus*) з чарэшняй (*Prunus avium*), які ўзнік і шмат разоў паўтараўся ў месцах сумеснага росту матчыных відаў. Думаюць, што натуральнае скрыжоўванне чарэшні і вішні стэпавай адбылося ў Македоніі, але, магчыма, на Паўночным Каўказе і ў Прыдняпроўі.

Плады вішні спажываюць свежымі. Таксама яны прыдатны для розных відаў перапрацоўкі: з іх гатуюць сокі, кампоты, пладовыя віны, варэнне, джэм, кісялі, жэле; начынку для варэнікаў, пірагоў.

### Медыцынскае выкарыстанне

Лекавай сыравінай з’яўляюцца спелыя свежыя плады вішні і высушаны сок дрэва (клей). Вішнёвы сіроп прымяняюць у медыцыне для выпраўлення смаку вадкіх лекавых формаў (настоек, адвараў, мікстур), звычайна складае 1/5—1/10 іх аб’ёму.

У народнай медыцыне вішнёвы сок ужываюць як адхарквальны сродак пры бранхітах. Ёсць указанні пра заспакойваючае і супрацьсутаргавае дзеянне водных настояў пладоў вішні. У эмульсіі з насення вішань і адвару з пладаножак выразнае мачагоннае дзеянне, іх рэкамендуюць для лячэння мачакіслых дыятэзаў і захворванняў суставаў. Адвары з галін вішні аказваюць добрае супрацьдыярэйнае дзеянне, іх назначаюць пры хранічных калітах.

Костачкі вішні і яе насенне пры ўжыванні ў вялікай колькасці могуць аказаць атрутнае дзеянне.

Галерэя
-------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Агульны выгляд |  Лісце | Кветкі |  Плады |

Вішня ў культуры
----------------

### У літаратуры

|  |
| --- |
| *Ціха трапечуцца лісці зялёныя,*
*З ветрыкам мову вядуць;*
*Вішні, узняўшыся белай каронаю,*
*Быццам дзяўчаты, цвітуць.* |
| *Якуб Колас.* «Майская раніца»*.* |

Вобразам вішні ў сваіх вершах карысталіся Яўгенія Янішчыц, Таццяна Дзям'янава, Максім Багдановіч.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  Назва згодна з *Я. П. Шмярко, І. П. Мазан.* Лекавыя расліны ў комплексным лячэнні. — Мн: Навука і тэхніка, 1989. — С. 388. — 399 с. — ISBN 5-343-00120-3.
4. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 35. — 160 с. — 2 350 экз.
5. ↑  *Добровольский В. Н.* Смоленский областной словарь. — Смоленск, 1914. (руск.)
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  *Митюков А. Д. Налетько Н. Л. Шамрук С. Г.* Вишня обыкновенная // Дикорастущие плоды, ягоды и их применение. — Мн: Ураджай, 1975. — С. 37—39. — 200 с. — 130 000 экз.
7. ↑  Вишня обыкновенная: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
8. 1 2  *Фатьянов В. И. Менафов Б. М.* Вишня и слива. — М.: Россельхозиздат, 1981. — 54 с.
9. ↑  Вишня обыкновенная Архівавана 12 чэрвеня 2013.  (руск.)
10. ↑  Якуб Колас. «Майская раніца» Архівавана 4 сакавіка 2016.
11. ↑  Я. Янішчыц. «Вішня»
12. ↑  Т. Дзям’янава. «Санет»
13. ↑  М. Адамовіч. «Па-над белым пухам вішняў»

Спасылкі
--------

* Вишня обыкновенная: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
* *Prunus cerasus* L. (Вишня) // ИАС «ООПТ России»  (руск.)
* Вишня обыкновенная, или садовая — Cerasus vulgaris Mill.  (руск.)
* Вишня кислая в Энциклопедии декоративных садовых растений  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4132266-6 · LCCN: sh85125443 · NKC: ph281335, ph498558 |