**Харвацкая дэмакратычная садружнасць** (харв.: Hrvatska demokratska zajednica, HDZ) — палітычная партыя правацэнтрысцкага толку. З 2003 года па 2011 год у кааліцыі з малымі партыямі ўваходзіла ва Урад Харватыі. Член Еўрапейскай народнай партыі.

Кароткая гісторыя і дзейнасць
-----------------------------

ХДС было заснавана 17 чэрвеня 1989 года прыхільнікамі поўнай незалежнасці Харватыі ад СФРЮ. З гэтай праграмай партыя перамагла на першых дэмакратычных выбарах у 1990 годзе і стала кіруючай у Сацыялістычнай Рэспубліцы Харватыя. Узначаліў партыю Франья Туджман. Пад кіраўніцтвам ХДС, у 1991 годзе, Харватыя абвясціла незалежнасць, якая была прызнана міжнароднай супольнасцю (канчатковы суверэнітэт Харватыі быў усталяваны пасля завяршэння вайны ў 1995 годзе).

Тым часам ХДС было абвінавачана ў правым экстрэмізме і парушэнні правоў чалавека, а ў другой палове 1990-х — і ў махінацыях падчас прыватызацыі. Сітуацыя яшчэ больш ускладнілася пасля смерці Туджмана. На прэзідэнцкіх і парламенцкіх выбарах 2000 года левацэнтрысцкая кааліцыя на чале з Сацыял-дэмакратычнай партыяй Харватыі і Харвацкай сацыял-ліберальнай партыяй нанесла ХДС цяжкае паражэнне. Пасля гэтага з ХДС выйшаў шэраг членаў, якія ўтварылі новую партыю — Дэмакратычны цэнтр.

Пасля выбараў у ХДС пачаліся спрэчкі паміж прыхільнікамі нацыяналістычнай лініі і ўмераным крылом, якое мела намер ператварыць ХДС у дэмакратычную партыю. Апошняе, якое кіравалася Іва Санадэрам, узяло верх у нутрапартыйнай барацьбе, пасля чаго прывяло ХДС да перамогі на парламенцкіх выбарах у 2003 годзе.

Пасля нечаканага абвяшчэння Санадэрам пра свой сыход у адстаўку з пасад старшыні партыі і прэм’ер-міністра Харватыі з 4 ліпеня 2009 года ХДС узначальвае Ядранка Косар. На выбарах 2011 года ў Парламент Харватыі партыі ўдалося атрымаць 45 з 151 месца.

Старшыні партыі
---------------

| Імя | Заняў пасаду | Пакінуў пасаду |
| --- | --- | --- |
| Франья Туджман | 17 чэрвеня 1989 | 10 снежня 1999 |
| *пасада скасаваны* | 10 снежня 1999 | 5 студзеня 2000 |
| Уладзімір Шэкс | 5 студзеня 2000 | 29 красавіка 2000 |
| Іва Санадэр | 29 красавіка 2000 | 4 ліпеня 2009 |
| Ядранка Косар | 4 ліпеня 2009 | цяперашні час |

ХДС у Босніі і Герцагавіне
--------------------------

У Босніі і Герцагавіне існуюць дзве аналагічныя партыі — Харвацкая дэмакратычная садружнасць Босніі і Герцагавіны (заснавана 18 жніўня 1990 года ў Сараеве, лідар — Драган Човіч) і Харвацкая дэмакратычная садружнасць 1990 (заснавана 16 красавіка 2006 года ў Мостары, лідар — Божа Любіч), якая адкалолася ад яе.

Зноскі
------

1. ↑  tportal.hr: Od 200.000 članova HDZ-a mnogi su virtualni (харв.)
2. ↑  Državno izborno povjerenstvo Republike Hrvatske: Rezultati izbora za društveno-političko vjeće (DPV) Sabora Socijalističke Republike Hrvatske 1990. godine Архівавана 15 лютага 2010. (PDF, 138.6 КБ) (харв.)

Спасылкі
--------

* Hrvatska demokratska zajednica (харв.)
* Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine (харв.)
* Hrvatska demokratska zajednica 1990 (харв.)

| Партыі-члены Еўрапейскай народнай партыі |
| --- |
| Члены | 
* Сцяг Аўстрыі ÖVP
* Сцяг Бельгіі CD&V
* CDH
* Сцяг Балгарыі ГЕРБ
* СДС
* ДМБ
* ДП
* БЗНС-НП
* Сцяг Венгрыі Fidesz-MPP
* MDF
* KDNP
* Сцяг Германіі CDU
* CSU
* Сцяг Грэцыі ND
* Сцяг Даніі K
* KD
* Сцяг Ірландыі FG
* Сцяг Іспаніі PP
* UDC
* Сцяг Італіі PdL
* UdC
* UDEUR
* Сцяг Кіпра DISY
* Сцяг Латвіі TP
* JL
* Сцяг Літвы TS-LKD
* Сцяг Люксембурга CSV
* Сцяг Мальты PN
* Сцяг Нідэрландаў CDA
* Сцяг Польшчы PO
* PSL
* Сцяг Партугаліі PSD
* CDS-PP
* Сцяг Румыніі PD-L
* PNTCD
* UDMR
* Сцяг Славакіі SDKÚ-DS
* KDH
* SMK-MKP
* Сцяг Славеніі SDS
* SLS
* NSi
* Сцяг Фінляндыі Kok.
* Сцяг Францыі UMP
* Сцяг Чэхіі KDU-ČSL
* Сцяг Швецыі M
* KD
* Сцяг Эстоніі IRL

 |
| Асац. | 
* Сцяг Нарвегіі H
* Сцяг Сербіі DSS
* Г17+
* Сцяг Харватыі HDZ
* HSS
* Сцяг Швейцарыі CVP

 |