У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тры колеры (значэнні).

**«Тры ко́леры»** (фр.: Trois Couleurs, польск.: Trzy kolory) — кінатрылогія, знятая ў 1993—1994 гадах польскім рэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім: «Тры колеры: Сіні» (1993), «Тры колеры: Белы» (1994), «Тры колеры: Чырвоны» (1994). Сцэнарыі ўсіх трох фільмаў былі напісаны Кеслёўскім у суаўтарстве з Кшыштафам Пясевічам (пры ўдзеле Агнешкі Холанд і Славоміра Ідзяка), музыку да трылогіі стварыў кампазітар Збігнеў Прайснер.

Уся трылогія была высока ацэнена гледачамі і крытыкамі. На партале «Internet Movie Database» «Сіні» мае рэйтынг 8.0, «Белы» — 7,7, а «Чырвоны» — 8.1. Вядомы амерыканскі крытык Роджэр Эберт уключыў трылогію ў свой спіс выдатных фільмаў. Часопіс «Empire» у 2010 годзе аддаў «Тром колерам» 11 месца ў спісе 33 найлепшых трылогій у гісторыі кіно.

«Тры колеры: Чырвоны» стаў апошнім фільмам у жыцці Кеслёўскага, які памёр у сакавіку 1996 года ва ўзросце 54 гадоў.

Сюжэт
-----

### Тры колеры: Сіні

Жулі губляе мужа, кампазітара, і маленькую дачку ў аўтакатастрофе. Спустошаная, яна спярша думае пра самагубства, але па нейкай прычыне не можа гэтага зрабіць і таму спрабуе пачаць новае жыццё ўдалечыні ад свайго шыкоўнага загараднага дома і закаханага ў яе сябра нябожчыка мужа. Пераехаўшы ў сціплую кватэру ў Парыжы, Жулі вырашае, што адзіны спосаб вызваліцца ад болю і жалобы — гэта парваць усе сувязі з ранейшым жыццём, унікаць любых прывязаннасцяў да людзей і рэчаў і жыць у ціхай адзіноце. Тым не менш, яе пераследуе музыка з незавершанага яе мужам канцэрту, а мінулае насцігае яе зноў і зноў. Паступова Жулі вяртаецца да неабходнасці жыць, бо музыка і дар яе стварэння валодаюць надзвычайнай гаючай сілай.

### Тры колеры: Белы

Пасля разводу са сваёй жонкай-францужанкай Дамінік (Жулі Дэльпі) польскі цырульнік Караль (Збігнеў Замахоўскі) аказваецца адзін на парыжскіх вуліцах — без грошай і пашпарта. Дзякуючы выпадковай сустрэчы з суайчыннікам яму ўдаецца вярнуцца ў Польшчу. Там Караль разумее, што не можа забыцца на жонку, і ў яго нараджаецца ідэя. Ён праварачвае некалькі паспяховых аперацый на чорным рынку[be-tarask], і атрымлівае дастаткова грошай для таго, каб прыступіць да ажыццяўлення свайго плана. Паставіўшы на кон усё, што ў яго ёсць, Караль яшчэ не ведае, чым усё гэта скончыцца…

### Тры колеры: Чырвоны

Студэнтка Жэнеўскага ўніверсітэта Валянціна, якая падпрацоўвае мадэллю, выпадкова збівае аўчарку. Жадаючы дапамагчы няшчаснай жывёліне, жанчына трапляе ў дом пажылога суддзі, гаспадара сабакі. Цынічны мізантроп, які бавіць час праслухоўваннем суседскіх тэлефонаў, выклікае ў Валянціны толькі агіду. Аднак знаёмячыся з ім бліжэй, жанчына прыходзіць да ўсведамлення, што зламыснасць, абыякавасць і нелюдзімасць былога суддзі — вынік яго расчаравання ў людзях. Яна пачынае бачыць у ім глыбока няшчаснага самотнага чалавека, якому патрэбны любоў і падтрымка. Сама Валянціна таксама жыве досыць самотна: яе каханы трымаецца з ёй холадна, а іх адносіны ўяўляюць сабой рэдкія тэлефонныя размовы. Таму неўзабаве, нягледзячы на вялікую розніцу ва ўзросце, паміж Валянцінай і суддзёй узнікае ўзаемная сімпатыя. Паралельна з гэтым разгортваецца гісторыя маладога чалавека па імені Агюст. Ён жыве па суседстве з Валянцінай і вучыцца на юрыдычным факультэце. Звычайная гісторыя кахання, рэўнасці і здрады неўзабаве пачынае моцна нагадваць мінулае пажылога суддзі…

Акцёрскі склад
--------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Тры колеры: Сіні**

|  |  |
| --- | --- |
|    Жульет Бінош    | –   *Жулі дэ Курсі* |
|    Бенуа Рэжан[fr]    | –   *Аліўе Бенуа* |
|    Фларанс Пернэль[fr]    | –   *Сандрын* |

 | **Тры колеры: Белы**

|  |  |
| --- | --- |
|    Збігнеў Замахоўскі    | –   *Караль Караль* |
|    Жулі Дэльпі    | –   *Дамінік Відаль* |
|    Януш Гаяс[en]    | –   *Мікалай* |

 | **Тры колеры: Чырвоны**

|  |  |
| --- | --- |
|    Ірэн Жакоб    | –   *Валянціна Дзюсо* |
|    Жан-Луі Трэнціньян    | –   *суддзя Жазэф Керн* |
|    Жан-П’ер Лары[en]    | –   *Агюст Бруне* |

 |

Вытворчасць
-----------

### Задума і праца над сцэнарыем



Рэжысёр і аўтар сцэнарыя Кшыштаф Кеслёўскі (злева), суаўтар сцэнарыя Кшыштаф Пясевіч (справа).
Як і ў выпадку з тэлецыклам «*Дэкалог*», на стварэнне трылогіі «*Тры колеры*» Кеслёўскага натхніў Кшыштаф Пясевіч. Кожны фільм трылогіі павінен быў тым ці іншым чынам акцэнтаваць увагу на адным з ідэалаў Вялікай французскай рэвалюцыі, адлюстраваных у дэвізе «*Свабода, роўнасць, братэрства*». У сваёй аўтабіяграфіі Кеслёўскі адзначае: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Гэта была ідэя Пясевіча: калі мы знялі «Дэкалог», то чаму не заняцца свабодай, роўнасцю, братэрствам? Зрабіць фільмы і разглядзець дзесяць біблейскіх запаведзей у самым шырокім кантэксце. Убачыць, што яны значаць у сённяшнім свеце, як мы ўспрымаем іх і які сэнс маюць у нашыя дні гэтыя тры словы — свабода, роўнасць, братэрства — у чалавечым, асабістым, інтымным плане, а не ў філасофскім і тым больш не ў палітычным ці грамадскім. У палітычным і грамадскім плане Захад гэтыя тры лозунгі рэалізаваў. Але на ўзроўні асобнага чалавека справы ідуць іначай. Таму мы і ўзяліся за гэтыя фільмы. | "|

Усе фільмы трылогіі мелі па чатыры варыянты сцэнарыя і яшчэ адзін, так званы «*выпраўлены*» чацвёрты варыянт. Выпраўленні ў апошняй версіі сцэнарыя тычыліся перакладу дыялогаў на французскую мову. Кеслёўскі запрасіў у якасці перакладчыка Марціна Лятала[pl], які шукаў максімальна дакладныя пераклады усіх рэплік і дбайна падбіраў адпаведныя французскія ідыёмы.

### Здымкі

Трылогія была знята ў надзвычай сціслы тэрмін: з верасня 1992 года па красавік 1993 года. У адрозненні ад «Дэкалога», дзе рэжысёр перамяжаў здымачныя графікі розных частак, здымкі трылогіі адбываліся паслядоўна. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Гэтым разам мы здымаем тры фільмы ў трох розных краінах, з трыма рознымі здымачнымі групамі і трыма абсалютна рознымі акцёрскімі ансамблямі, таму ніякія перамяжоўкі не магчымыя. <…> У першую чаргу мы знялі ўсё, што тычылася «Сіняга». Адразу затым, практычна на наступны дзень, мы пачалі здымаць французскія эпізоды «Белага». У нас было дзесяць-дванаццаць здымачных дзён у Парыжы, а затым мы паехалі ў Польшчу, дзе працавалі ўжо з новай групай. | "|

 Здымачны графік меў наступны выгляд:

* «Тры колеры: Сіні»: верасень—лістапад 1992 года
* «Тры колеры: Белы»: 9 лістапада 1992 — 1 лютага 1993
* «Тры колеры: Чырвоны»: 1 сакавіка — 29 красавіка 1993 года

### Музычнае суправаджэнне

Музычнае суправаджэнне да ўсіх фільмаў трылогіі стварыў польскі кампазітар Збігнеў Прайснер.

Музыка ў «Трох колерах» выконвае, у пэўным сэнсе, апавядальную, а не дэкаратыўную функцыю. Гэта знайшло сваё выражэнне, у тым ліку, у выбары музычных жанраў, якія б найлепшым чынам адпавядалі сутнасці кожнага фільма. Так, у выпадку «Сіняга» — гэта сімфонія, у выпадку «Белага» — танга, а ў выпадку «Чырвонага» — балеро.

Ацэнкі
------

Уся трылогія была высока ацэнена гледачамі і крытыкамі. На партале «Internet Movie Database» «Сіні» мае рэйтынг 8.0, «Белы» — 7.7, а «Чырвоны» — 8.1. Вядомы амерыканскі крытык Роджэр Эберт уключыў трылогію ў свой спіс выдатных фільмаў. Часопіс «Empire» у 2010 годзе аддаў «Тром колерам» 11 месца ў спісе 33 найлепшых трылогій у гісторыі кіно.

Крытыкі высока ацанілі рэжысуру, сцэнарый і акцёрскую ігру, а таксама аператарскую працу, працу мастакоў-пастаноўшчыкаў, мантаж і музыку. Спецыяліст па музыцы для кіно Цім Грэйвінг адзначыў, што «*Прайснер заслугоўвае пахвалы за тое, што стварыў у трылогіі настрой экзістэнцыяльнага адчаю*».

Узнагароды
----------

| Кінафестываль / Кінапрэмія | Сіні | Белы | Чырвоны |
| --- | --- | --- | --- |
| 20/20 | 1 / 3 | 0 / 1 | 0 / 2 |
| BAFTA | — | — | 0 / 4 |
| Camerimage | — | — | 1 / 2 |
| Асацыяцыя кінакрытыкаў Далас—Форт-Уэрта[en] | — | — | 1 / 2 |
| Асацыяцыя кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса | 1 / 2 | — | 1 / 1 |
| Асацыяцыя кінакрытыкаў Турцыі[en] | 0 / 1 | 0 / 1 | 0 / 1 |
| Асацыяцыя кінакрытыкаў Чыкага[en] | — | 0 / 1 | 1 / 2 |
| Асацыяцыя пісьменнікаў і кінасцэнарыстаў Андалузіі | 1 / 1 | — | — |
| Берлінскі кінафестываль | — | 1 / 2 | — |
| Бодыль | — | — | 1 / 1 |
| Венецыянскі кінафестываль | 7 / 7 | — | — |
| Гільдыя нямецкага артхаус-кінематографа[de] | 1 / 1 | — | — |
| Гоя | 1 / 1 | — | — |
| Залатая стужка[pl] | — | — | 1 / 1 |
| Залаты глобус | 0 / 3 | — | 0 / 1 |
| Залаты жук[en] | 0 / 1 | — | — |
| Канскі кінафестываль | — | — | 0 / 1 |
| Кінафестываль на Фарэрскіх астравах | — | 1 / 2 | 1 / 3 |
| Кінафестываль у Ванкуверы[en] | — | — | 1 / 1 |
| Кола кінакрытыкаў Нью-Ёрка | — | — | 1 / 2 |
| Кола пісьменнікаў-кінематаграфістаў[en] | 1 / 1 | — | — |
| Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША | 0 / 1 | — | 1 / 5 |
| Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША | — | — | 1 / 1 |
| Незалежны дух[en] | — | — | 1 / 1 |
| Оскар | — | — | 0 / 3 |
| Сан Жордзі | 2 / 2 | — | — |
| Сезар | 3 / 9 | — | 1 / 7 |
| Супольнасць ланцуга прэмій | 0 / 2 | 0 / 1 | 2 / 2 |
| Сярэбраная стужка | 1 / 1 | — | — |
| Таварыства кінакрытыкаў Бостана[en] | — | — | 1 / 1 |
| Тарнаўская кінапрэмія[pl] | 2 / 2 | — | — |
| Турыя[es] | 1 / 1 | — | 1 / 1 |
| Фелікс | 0 / 1 | 0 / 1 | 0 / 1 |
| Фестываль найлепшых фільмаў Сацыяльнай службы камерцыі[it] | — | — | 1 / 1 |
| Французскі сіндыкат кінакрытыкаў | — | — | 1 / 1 |
| Чыкагскі кінафестываль[en] | 1 / 1 | — | — |

Аналіз
------

### Тэмы

Сіні, белы і чырвоны з’яўляюцца колерамі сцяга Францыі (злева направа), і сюжэт кожнага фільма тым ці іншым чынам заснаваны на адным з дэвізаў Французскай рэспублікі: «Свабода, роўнасць, братэрства».

### Стылістычнае адзінства трылогіі

Трылогію яднае шэраг візуальных паралеляў. Так, кожны фільм пачынаецца з кадра, які адсочвае аб’ект у руху — кола машыны на аўтастрадзе, чамадан на канвеернай стужцы аэрапорта, электронны імпульс, які ляціць па тэлефонным дроце. Канцоўкі фільмаў таксама зарыфмаваны — буйным планам твару, які, здаецца, і плача, і ўсміхаецца.

У кожным фільме трылогіі сваю сэнсавую нагрузку нясе гук, які нярэдка апярэджвае выяву. Так, у кожным з трох фільмаў, у адкрываючай сцэне спярша з’яўляецца гук: у «Сінім» — гэта шум машын, які апярэджвае выяву руху па аўтастрадзе, у «Белым» — гэта гук канвеернай стужкі ў аэрапорце, у «Чырвоным» — гукі набіраемага нумара тэлефона.

Крыніцы
-------

1. 1 2 3 4 5 6   Праверана 22 сакавіка 2020.
2. 1 2   Праверана 29 сакавіка 2020.
3. ↑   Праверана 29 сакавіка 2020.
4. 1 2  *Willow Green*. The 33 Greatest Movie Trilogies (англ.).  Сайт часопіса «Empire» (7 красавіка 2022). Архівавана з першакрыніцы 20 снежня 2022. Праверана 9 мая 2023.
5. 1 2  Krzysztof Kieślowski, Danusia Stok. «Kieślowski on Kieślowski» 1993, p. 212.
6. 1 2 3 4 5  Annette Insdorf. «Double Lives, Second Chances» 1999.
7. ↑  Krzysztof Kieślowski, Danusia Stok. «Kieślowski on Kieślowski» 1993, p. 225.
8. ↑  Krzysztof Kieślowski, Danusia Stok. «Kieślowski on Kieślowski» 1993, p. 220.
9. ↑  Trois couleurs: Blanc — Filming & Production (англ.).  Сайт «Internet Movie Database». Праверана 3 лістапада 2021.
10. ↑  Trois couleurs: Rouge — Filming & Production (англ.).  Сайт «Internet Movie Database». Праверана 3 лістапада 2021.
11. ↑  *Tim Greiving*. Under the Sign of Sadness: Zbigniew Preisner’s Three Colors Scores (англ.).  Сайт «The Criterion Collection» (7 лютага 2023). Праверана 18 сакавіка 2024.
12. ↑  *Adam Kirsch*. Intolerable Freedoms (англ.).  Сайт «The New York Review of Books» (19 кастрычніка 2023). Архівавана з першакрыніцы 14 кастрычніка 2023. Праверана 10 лістапада 2023.

Літаратура
----------

### Кнігі

* *Geoff Andrew[en].* The ʻThree Coloursʼ Trilogy. — BFI Pub. 1998. — 96 p. — (BFI modern classics). — ISBN 0-85170-569-3.
* *Annette Insdorf.* Double Lives, Second Chances: The Cinema of Krzysztof Kieslowski. — Miamax, 1999. — 240 p.
* *Marek Haltof[en].* The Cinema of Krzysztof Kieślowski: Variations on Destiny and Chance. — Wallflower Press, 2004. — xiv, 191 p. — (Directors' Cuts). — ISBN 1-903364-91-4.
* *Joseph Kickasola.* The Films of Krzysztof Kieslowski: The Liminal Image. — A&C Black, 2004. — 332 p. — ISBN 978-0-82641-559-2.
* *Krzysztof Kieślowski, Danusia Stok.* Kieślowski on Kieślowski / Edited by Danusia Stok. — London: Faber and Faber, 1993. — xxiii, 268 p. — ISBN 0-571-16733-0.
* *Stanisław Zawiśliński.* Kieślowski: ważne, żeby iść. — Skorpion, 2011.
* *Slavoj Žižek.* The Fright of Real Tears: Krzysztof Kieślowski Between Theory and Post-theory. — BFI Publishing, 2001. — 213 p.
* After Kieślowski: The Legacy of Krzysztof Kieślowski / Edited by Steven Woodward. — Wayne State University Press, 2009. — 247 p. — (Contemporary Film and Television Series). — ISBN 978-0-8143-3326-6.
* Krzysztof Kieslowski: Textes réunis et présentés par Vincent Amiel / Edited by Vincent Amiel. — 1997.

### Артыкулы

* *Paul Coates.* Kieślowski and the Antipolitics of Color: A Reading of the "Three Colors" Trilogy(англ.) // *Cinema Journal*. — 2002. — Т. 41. — № 2. — С. 41—66. — ISSN 0009-7101.
* *Dave Kehr[en].* To Save the World: Kieślowski's THREE COLORS Trilogy(англ.) // *Film Comment[en]*. — November-December 1994. — Т. 30. — № 6. — С. 10—13, 15—18, 20.
* *Sara Revell.* An Analysis of how the metaphysical is created through the cinematography in Krzysztof Kieslowski’s "Three Colours" Trilogy(англ.) // *Cine Kieslowski*. — University of Lincolnshire and Humberside, Department of Media, 1998.

Спасылкі
--------

* Тры колеры: Сіні на сайце «Internet Movie Database» (англ.) 8.0 з 10 зорак (на 25.03.2019)
* Тры колеры: Белы на сайце «Internet Movie Database» (англ.) 7.7 з 10 зорак (на 25.03.2019)
* Тры колеры: Чырвоны на сайце «Internet Movie Database» (англ.) 8.1 з 10 зорак (на 25.03.2019)
* Артыкул «Тры колеры: Гімн еўрапейскаму кіно» на сайце «*Criterion Collection*»


| ⛭Кінатрылогія «Тры колеры» |
| --- |
| 
* ✰✰ Тры колеры: Сіні (1993)
* Тры колеры: Белы (1994)
* ✯ Тры колеры: Чырвоны (1994)

 |


| ⛭✰ Кшыштаф Кеслёўскі |
| --- |
| 
* Фільмаграфія Кшыштафа Кеслёўскага
* ≛ Спіс узнагарод і намінацый Кшыштафа Кеслёўскага

 |
| Дакументальныяфільмы | 
* Установа (1966)
* Здымак (1968)
* З горада Лодзь (1969)
* Фабрыка (1970)
* Я быў жаўнерам (1970)
* Перад ралі (1971)
* Рабочыя ’71: Нічога пра нас без нас (1972)
* Рэфрэн (1972)
* Прынцыпы бяспекі і гігіены ў медным рудніку (1972)
* Між Уроцлавам і Зялёнай Гурай (1972)
* Муляр (1973)
* Рэнтген (1974)
* Першае каханне (1974)
* Біяграфія (1975)
* Легенда (1975)
* Хлапушка (1976)
* Шпіталь (1977)
* З пункту гледжання начнога вартаўніка (1977)
* Не ведаю (1977)
* Сем жанчын рознага веку (1978)
* Вакзал (1980)
* Гаворачыя галовы (1980)
* Сем дзён тыдня — Варшава (1988)

 |
| Мастацкія фільмы | 
* Трамвай (1966)
* Канцэрт па заяўках (1967)
* Падземны пераход (1973)
* Персанал (1975)
* Шнар (1976)
* Спакой (1976)
* Аматар (1979)
* Кароткі працоўны дзень (1981)
* Выпадак (1981)
* Без канца (1985)
* ✰ Кароткі фільм пра забойства (1988)
* Кароткі фільм пра каханне (1988)
* Дэкалог (1988)
* ✯✰ Падвойнае жыццё Веранікі (1991)
* ✰✰ Тры колеры: Сіні (1993)
* Тры колеры: Белы (1993)
* ✯ Тры колеры: Чырвоны (1994)

 |
| Тэлецыкл «Дэкалог» | 
* Дэкалог, адзін
* Дэкалог, два
* Дэкалог, тры
* Дэкалог, чатыры
* Дэкалог, пяць
* Дэкалог, шэсць
* Дэкалог, сем
* Дэкалог, восем
* Дэкалог, дзевяць
* Дэкалог, дзесяць

 |