recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лерман.
**Берта Майсееўна Лерман** (руск.: Лерман Берта Моисеевна, 23 жніўня 1931, Гомель) — расійскі хімік-арганік. Доктар хімічных навук (1987).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1954 годзе Маскоўскі інстытут тонкай хімічнай тэхналогіі. У 1964—1994 гг. працавала ў Інстытуце арганічнай хіміі (старшы навуковы супрацоўнік, кіраўнік групы), у 1993—2000 гг. навуковы рэдактар Башкірскага хімічнага часопіса, адначасова ў 1995—2000 гг. адказны сакратар часопіса «Веснік Акадэміі навук Рэспублікі Башкартастан». У 2001—2003 гг. працавала ў Ізраільскім інстытуце тэхналогіі (Хайфа).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы прысвечаны даследаванням у галіне хіміі каркасных злучэнняў і сераарганічных злучэнняў. Аўтар звыш 130 навуковых прац.

Сярод апублікаванага:

* Каркасные и полициклические пространственно-затруднённые алкены // Успехи химии. 1995. Т. 64. Вып.1;
* Скелетные трансформации гетерокаркасных соединений, затрагивающие гетерофункцию // Успехи химии. 1997. Т. 66. Вып. 11.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Одиноков В. Н.* ЛЕРМАН Берта Моисеевна // Башкирская энциклопедия(недаступная спасылка) (руск.)
* Лерман Берта // Проект «Опалённое детство» Архівавана 26 студзеня 2019. (руск.)
*
**Салтаім** (руск.: Салтаим) — возера на поўдні Заходне-Сібірскай раўніны. Знаходзіцца ў Круцінскім раёне Омскай вобласці Расіі, уваходзіць у сістэму Вялікіх Круцінскіх азёр (Ік, Салтаім, Тэніс).

Плошча — 146 км². Сярэдняя глыбіня — 0,9 м, найбольшая — 1,7 м. Жыўленне пераважна снегавое. Высокія ўзроўні ў маі-чэрвені, нізкія — у верасні-кастрычніку. Ледастаў у канцы кастрычніка, крыгаход у маі. Злучана з возерам Тэніс.

У возера Салтаім упадаюць рэкі Кітэрма (выток з возера Ік) і Чэлдак.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). — карта Омскай вобласці
**Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі** (англ.: Australian Goldfields Open) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры. З'явіўся ў календары мэйн-тура ў 1979 годзе як нярэйтынгавае спаборніцтва Аўстраліян Мастэрс. Турнір з перапынкамі праходзіў да 1995 года, пасля чаго толькі ў 2011 годзе вярнуўся ў снукерны каляндар у якасці рэйтынгавага турніру. З 2011 года турнір штогод праходзіць на Стадыёне Бендыга ў горадзе Бендыга. Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2015 стаў першым рэйтынгавым турнірам у сезоне 2015/2016. Прызавы фонд турніру складае А$539,600.

У 2015 годзе турнір праходзіў на працягу сямі дзён у канцы чэрвеня і пачатку ліпеня, а ў нядзелю быў згуляны фінальны двубой спаборніцтва.

Рэкардсменамі па колькасці тытулаў адкрытага чэмпіяната Аўстраліі з'яўляюцца Тоні Меа, які перамагаў на турніры ў 1981 і 1985 гадах, калі ён яшчэ не быў рэйтынгавым, і Джон Хігінс, які выйграў нярэйтынгавы тытул у 1994 годзе і праз 21 год рэйтынгавы — у 2015 годзе.

| ⛭Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі |
| --- |
| Усе турніры | 
* 1979
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1989
* 1994
* 1995
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015

 |
**Сальвадор Санчэс Серэн** (ісп.: Salvador Sánchez Cerén, псеўданім — **Леанель Гансалес** (ісп.: Leonel González), нар. 18 чэрвеня 1944 г.) — сальвадорскі рэвалюцыянер, член кіраўніцтва Фронту нацыянальнага вызвалення імя Фарабунда Марці. Віцэ-прэзідэнт ва ўрадзе Маўрысіа Фунеса. Пасля выбараў 2014 года — дзеючы прэзідэнт Сальвадора.

Біяграфія
---------

Санчэс Серэну нарадзіўся 18 чэрвеня 1944 г. у горадзе Кесальтэпек (дэпартамент Ла-Лібертад, Сальвадор). Яго бацька працаваў цесляром, а маці — прадаўшчыцай у прадуктовай краме. У сям’і было 12 дзяцей (Сальвадор — дзявятае дзіця).

Вучыўся ў школе для хлопчыкаў імя Хасэ Далорэса Ларэйнага. У 1963 годзе скончыў Школу імя Альберта Масферэра ў Сан-Сальвадоры, атрымаў спецыяльнасць педагога. Працаваў настаўнікам у сельскіх і гарадскіх школах. У 1965 годзе стаў адным з заснавальнікаў Нацыянальнага саюза настаўнікаў Сальвадора, які сёння з’яўляецца самым вялікім аб’яднаннем сальвадорскіх настаўнікаў. У 1978 годзе пакінуў выкладчыцкую дзейнасць.

З 1968 года жанаты з Росай Маргарытай Вільяльта. Мае сына і тры дачкі, а таксама дзесяць унукаў і праўнучку.

Зноскі
------

1. ↑  Salvador Sánchez // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Salvador Sanchez Ceren // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1089783418 · GTAA: 239380 · ISNI: 0000 0004 3482 178X · LCCN: no2014069555 · VIAF: 309564006 |
**Кі-Уэ́ст** (англ.: Key West) — горад на востраве Кі-Уэст і суседніх астравах Фларыда-Кіс на паўдні Фларыды (ЗША) ў акрузе Манро. Насельніцтва (2010 г.) - 24 649 чал. У Кі-Уэст знаходзіцца адна з найбуйнейшых баз ВМС ЗША.

Гісторыя
--------

Крэпасць Закары Тэйлар
Горад Кі-Уэст быў заснаваны ў 1822 г. як свабодны порт ЗША ў Фларыдскім праліве. Да сярэдзіны XX ст. ён з'яўляўся важным пасрэднікам у гандлі паміж ЗША і Кубай. Акрамя таго, Кі-Уэст з'яўляўся базай ВМС ЗША на поўдні, адыграў вызначальную ролю ў амерыканска-іспанскай вайне 1898 г. У 1845 - 1866 гг. была ўзведзена мясцовая крэпасць Закары Тэйлар, ператвораная ў нашы дні ў нацыянальны парк. У пачатку XX ст. ад Кі-Уэст да Маямі былі пракладзены чыгунка (працавала да 1935 г. пакуль не была ліквідавана пасля моцнага ўрагана) і шаша.

У Кі-Уэст некаторы час жылі і працавалі вядомыя амерыканскія пісьменнікі Эрнэст Хемінгуэй і Тэнесі Уільямс.

З канца 1930-ых гг. ваенная прысутнасць у Кі-Уэст паступова скарачалася. Але ўлады ЗША зноў звярнулі ўвагу на ваенную базу ў 1962 г. у сувязі з Крыбскім крызісам. Горад наведаў Прэзідэнт Джон Фіцджэральд Кенэдзі. У 1974 г. база ваенных субмарын была зачынена, аднак на суседнім востраве Бока-Чыка дзейнічае буйная база марскіх ваенна-паветраных сіл. У другой палове XX ст. Кі-Уэст ператварыўся ў папулярны напрамак для наведвання турыстамі.

### "Рэспубліка Конч"

У 1982 г. у сувязі з пашыраным выкарыстаннем астравоў Фларыда-Кіс як прамежкавага цэнтра ў нелегальным гандлі наркотыкамі памежнікі ЗША арганізавалі блок-пост для праверкі прыватных транспартных сродкаў на наяўнасць наркатычных рэчываў. Аднак гэта замінала рух і стварала перашкоды для турыстаў. Пасля няўдалай спробы апратэставаць дзеянні памежнікаў у суддзе мэр Кі-Уэст у якасці сімвалічнага пратэста абвясціў 23 красавіка 1982 г. незалежную Рэспубліку Конч (ад англ.: conch — ракавіна), потым — вайну супраць ЗША і хуткую здачу ў палон.

Пасля заканчэння пратэстаў "Рэспубліка Конч" працягвае існаваць у выглядзе камерцыялізаванай турыстычнай забавы, гандлюе сувенірнымі пашпартамі і аўтамабільнымі рэгістрацыямі. "Рэспубліка" мае дробны штат "чыноўнікаў", гімн і сцяг.

Славутыя мясціны
----------------

Горад Кі-Уэст — папулярны турыстычны цэнтр ЗША. Найбольшую прыцягальнасць для наведвальнікаў маюць мясцовыя белыя пясчаныя пляжы і каралавы рыф. У Кі-Уэст арганізуюцца такія вядомыя штогадовыя мерапрыемствы, як рэгата, гей-прайд, угодкі Рэспублікі Конч і інш.

Найбольш славутыя мясціны:

* Музей мастацтва і гісторыі
* Марскі музей, у якім экспануюцца знаходкі на месцах караблекрушэнняў
* Дом Адзюбона з трапічнымі садамі
* Дом Хеменгуэя
* Дом Тэнесі Уільямса
* Батанічны сад
* Акварыум
* Аранжарэя
* Мемарыял ахвярам СНІД
* Знак "самы паўднёвы пункт ЗША"
* Стары порт і маяк 1847 г.
* Гістарычны нацыянальны парк "Крэпасць Закары Тэйлар"

* Знак "самы паўднёвы пункт ЗША"Знак "самы паўднёвы пункт ЗША"
* АкварыумАкварыум
* Музей мастацтва і гісторыіМузей мастацтва і гісторыі
* Дом ХеменгуэяДом Хеменгуэя

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Гісторыя Кі-Уэст Архівавана 14 лютага 2015.
* Рэспубліка Конч
* Турыстычны даведнік
**«Адзі́ная така́я»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Вольгі Дашук, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2018 годзе.

Сюжэт
-----

Ангеліна Уэльская нарадзілася з цэрэбральным паралюшам. Яна амаль не размаўляла і не магла хадзіць. У Беларусі такія людзі звычайна пражываюць жыццё вязнямі ў сваім пакоі — сярод гора і слёзаў. Магчыма, гэта чакала б і Ангеліну, каб не ейная мама. У нейкі момант Вольга Уэльская зразумела, што яны не могуць болей так жыць. Яна захацела, каб у Ангеліны была нечуваная для чалавека ў ейным стане прафесія. З гэтага моманту ў мамы і дачкі настаў новы, не менш цяжкі этап — насуперак. Усё стала мяняцца. Ангеліна зрабілася першаю беларускаю мадэллю з дзіцячым цэрэбральным паралюшам. Яе запрасілі ўзяць удзел у найпрэстыжнейшым конкурсе «Міс свету на інвалідным вазку». Аднак, аказалася, нават гэта не тое, чаго Ангеліна хоча найбольш.

У фільме здымаліся
------------------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Ангеліна Уэльская |   |
| Вольга Уэльская |   |

Здымачная група
---------------

* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Вольга Дашук

Зноскі
------

1. ↑  Адзіная такая **(нявызн.)**.  Белсат. Праверана 30 красавіка 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* «Адзіная такая» на YouTube

| ⛭Фільмы Вольгі Дашук |
| --- |
| Дакументальныя | Педагагічная паэма (2015) • Партрэт (2017) • Сяргей Плыткевіч. Чалавек з фотаапаратам (2017) • Адзіная такая (2018) • Я вяртаўся дадому (2020)  |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дунін-Глушынскі.
**Мальхер Казімір Дунін-Глушынскі** (? — да 1690 года) — дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Войцех Каяловіч выводзіў Дунінаў-Глушынскіх з Польшчы, а ў Менскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага згадваў Юрыя Дуніна Глушынскага герба «Лебедзь», які быў электарам Уладзіслава ІV у 1632 і Яна Казіміра ў 1648 г. Больш інфармацыі пра род і асабіста пра Мальхера Казіміра падаў Каспар Нясецкі. Паводле яго, род паходзіў або з Раўскага, або Сандамірскага ваяводстваў Польшчы, адкуль некаторыя яго прадстаўнікі перасяліліся ў Вялікае Княства Літоўскае.

Мальхер быў сынам Каспара Глушынскага, які ў 1648 г. з’яўляўся паслом на элекцыйны сойм са Смаленскага ваяводства, і невядомай па імі Ваейкі. Герб Мальхера Казіміра адпавядае агульнапрынятаму ўзору польскага герба «Лебедзь» (ці «Дунін», ад якога ён браў прыдомак да свайго прозвішча).

У 1669—1676 г. — смаленскі войскі, у 1670 г. — камісар ЯКМ. У 1670 г. разам з братам Лукашам, як камісары ЯКМ, размяжоўвалі землі шляхты-бежанцаў, якія страцілі свае маёнткі на карысць Расіі. У 1673 г. — дэпутат у вайсковай радзе, у 1678—1680 г. — ваўкавыскі харужы, у 1680 г. — сурагатар Ваўкавыскага павета.

Валодаў маёнткам Вайтовічы ці Вайткевічы.

Памёр да 1690 года.

Сям’я
-----

Жонкай яго была невядомая (Тэрэза?) з Шэметаў, полацкая падсталянка, з якой меў две дачкі — Альжбету, першы раз замужам за аршанскім лоўчым Хлусовічам, другі раз — за лідскім стольнікам і падстаростай Аляксандрам Глубоцкім, і Тэадору, першы раз замужам за сахачэўскім стольнікам Альбрыхтам Цадроўскім, другі раз — за менскім падстолім Тамашом Завішай, а таксама чатырох сыноў:

* Пётр, пяцігорскі паручнік. Першая яго жонка Галена Сцяцкевіч Заверская, другая — невядомая з Голубаў. З першай жонкай дзяцей не меў, а з другой была дачка Ганна, замужам за берасцейскім чашнікам Лукашам Садоўскім. Валодаў з братамі Яцкам, Станіславам і Міхалам непадзеленым маёнткам Івашкевічы з карчмой і млынам, фальваркам Пятровічы, вёскай Вайткевічы ў Ваўкавыскім павеце, а таксама карчмой у Ваўкавыску. У 1720 г. Пётр згадваецца як староста казімерскі.
* Яцак, пяцігорскі паручнік. Памёр без нашчадкаў.
* Станіслаў. Памёр без нашчадкаў.
* Міхал, ваўкавыскі падстолі. У шлюбе з Крысціна з Барташэвічаў, удавой па віцебскаму стольніку Лявону Багамольцу. Ваўкавыскі падстолі ў 1722 г. быў суддзёй і віцебскім дэпутатам у Галоўны Трыбунал ВКЛ. Меў сына Язафата (1740) і две дачкі. Адная з дачок Міхала была ў 1759 г. замужам за нейкім Навацкім.

Спасылкі
--------

* Аляксей Шаланда // САПРАЎДНЫ ГЕРБОЎНІК ШЛЯХТЫ ВАЎКАВЫСКАГА ПАВЕТА Ў ДРУГОЙ ПАЛОВЕ XVI-XVIII ст. (Г)


| ?Мальхер Казімір Дунін-Глушынскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Мальхер Казімір Дунін-Глушынскі |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: melchior-kazimierz-ze-skrzynna-gluszynski-h-labedz |
Куфлі з кёльшам
**Кёльш** (ням.: Kölsch) — назва адмысловага светлага піва, якое варыцца ў горадзе Кёльн.

Піва верхавога браджэння. Мае крыху горкі смак, адчуваецца хмель. Утрыманне алкаголю 4,8 %. У 1997 годзе Кёльш Еўрасаюзам быў прыняты ў лік абароненых рэгіянальных гатункаў.

Кёльш п'юць з адмысловых шклянак (Kölner Stange) ёмістасцю 0,2 літра. Паступова ўваходзяць ва ўжытак і вялікія шклянкі ёмістасцю 0,3 або 0,4 літра. У піўных, дзе асабліва цэняць традыцыю, можна сустрэць і паў-кёльш у шклянцы ёмістасцю 0,1 літра (Stößchen).

Як і большасць гатункаў піва верхавога браджэння, Кёльш раскрывае свой поўны водар толькі пры пэўнай тэмпературы. Таму яго п'юць не «ледзяным», а пры тэмпературы 8-10 °C.

Літаратура
----------

* Rick, Detlef und Fröhlich, Janus, *Kölsch Kultur*, Emons Verlag, Köln 2005, ISBN 3-89705-377-2
* *Wenn Blicke trinken könnten. Die ersten 14 Jahre der Früh Kölsch-Kampagne*, Emons Verlag, Köln 2005, ISBN 3-89705-410-8

Спасылкі
--------

* Alles über das Kölner Bier (ням.)
* Cologne Pub Guide (англ.)
**Берта Караліна Мацільда Тамелін**, у дзявоцтве **Бок** (швед. *Bertha Tammelin*; 21 сакавіка 1836 — 2 студзеня 1915) — шведская актрыса, опернае мецасапрана, піяністка, кампазітар і выкладчык драмы.

Біяграфія
---------

Берта Бок, акцёрка Каралеўскага драматычнага тэатра, 1861.
Берта Тамелін нарадзілася ў сям’і Караліны Бок і музыканта Каралеўскага прыдворнага аркестра Карла Фрыдрыха Бока. Яна атрымала адукацыю ў Каралеўскай школе драматычнага тэатра 1853-55 і была прынята на працу ў Каралеўскую шведскую оперу і ў Каралеўскі драматычны тэатр у якасці галоўнай актрысы ў 1856 годзе. Яна выконвала як оперныя партыі, так і драматычныя партыі. Як актрыса, яе найбольш заўважанай роляй была Інгрыд у *«Вяселлі ў Ульвосе»* Франса Гедберга, а ў якасці спявачкі — Эльф ў *«Абероне»*.

Яна таксама была музыкай. У чатырнаццаць гадоў яна праводзіла канцэрты на фартэпіяна. Яна актыўна выступала і як кампазітар. Некалькі яе работ увайшлі ў зборнік *Det sjungande Europa* («Спеўная Еўропа»). З 1879 года яна была выкладчыкам музыкі ў Каралеўскай акадэміі музыкі Швецыі, а ў 1889 годзе яна стала настаўніцай драматургіі ў Каралеўскай школе драматычнага тэатра. У яе таксама былі прыватныя студэнты. Сярод яе вядомых вучняў былі Элен Хартман і Эба Ліндквіст.

Берта Тамелін усё жыццё пакутавала ад слабага зроку, і ў рэшце рэшт ён пагоршыўся: яна сышла ў адстаўку з-за гэтага стану, зрабіўшы апошні выступ на сцэне 7 сакавіка 1884 года.

У 1873 годзе яна выйшла замуж за бухгалтара Філіпа Тамеліна. Берта Тамелін атрымала Медаль Літаратуры і мастацтваў у 1885 годзе.

Берта Тамелін памерла ў Стакгольме ў 1915 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Europas konstnärer: alfabetiskt ordnade biografier öfver vårt århundrades förnämsta artister — Norrköping: Arvid Ahnfelt, 1887. — С. 580. — 673 с. Праверана 31 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56649850'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25724'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q717126'></a>
2. 1 2 3 4  Tammelin. 2. Berta Karolina Matilda //  — 1919. — Т. 28. — С. 397. Праверана 3 верасня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22341337'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22341377'></a>
3. ↑  Tammelin, Berta Matilda //  — Svenskagravar.se. Праверана 3 верасня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
4. ↑  Österberg, Carin et al. *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare*. Lund: Signum 1990. (ISBN 91-87896-03-6)

Літаратура
----------

* Остэрберг, Карын і інш. *Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare*. Лунд: Signum 1990. (ISBN 91-87896-03-6)
* Анфельт, Арвід: *Europas konstnärer — Берта Тамелін*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 21159276822707951399 |
**Якаб-Хедзь** (**Якабхедзь**; венг.: Jakab-hegy — «*гара Якава*») — самая высокая гара заходняй часткі хрыбта Мечэк у Паўднёвай Венгрыі. Мае вышыню 602 м.

Геаграфія
---------

Гара размешчана на паўночным захадзе ад горада Печ. Яна ўзвышаецца над Сярэднедунайскай нізінай. Пры добрым надвор'і з гары Якаб-Хедзь магчыма ўбачыць Усходні Мечэк з 682-метровай вяршыняй Зенгё.

Геалогія
--------

Бабаш Серкёвек
Руіны манастыра паўлінаў
Жангоркё
Гара ўзнікла ў палеазойскую эру і складзена пермскім пясчанікам. У выніку дзейнасці эрозіі сфармавалісь некалькі скальных утварэнняў, у прыватнасці, «Бабаш Серкёвек» («Шэраг чалавекападобных камянёў») і «Жангоркё» («Камень Жангора»).

На Якаб-Хедзь знаходзіцца адзінае буйное радовішча урану ў краіне. Здабыча пачалася ў 1950-х гадах пры савецкай падтрымцы. Ачышчаны уран выкарыстоўваўся з 1982 года і для эксплуатацыі атамнай электрастанцыі Пакш. З-за высокага кошту здабычы і падзення цэнаў пасля заканчэння Халоднай вайны шахты былі закрытыя ў 1990-х гадах.

Гісторыя
--------

Са старажытных часоў на гары сяліліся людзі. У часы жалезнага веку на гары быў пабудаваны буйны форт, які стаў важным опідумам і палітычным цэнтрам гальштацкай культуры і кельтаў. Пасля рымскага заваявання форт быў закінуты, але яго крапасныя валы яшчэ магчыма ўбачыць.

У часы сярэднявечча ў цэнтры закінутай крэпасці з'явілася невялікая вёска. Яе апекуном быў Святы Якаў. У 1225 годзе на гары быў заснаваны манастыр ордэна паулінаў, ён працягваў дзейнічаць да часоў турэцкай акупацыі Венгрыі. У 1736 годзе ён быў адбудаваны зноў, але ў 1828 годзе яго ліквідавалі і з таго часу ён стаіць закінутым. Да нашага часу захаваліся толькі руіны.

Зноскі
------

1. ↑  Pécs lexikon I. (A-M). Főszerk. Romváry Ferenc. Pécs: Pécs Lexikon Kulturális Nonprofit Kft. 2010. 343. o. ISBN 978-963-06-7919-0
2. ↑  Pierre Jolivet, Jorge Santiago-Blay, Michael Schmitt: *Research of chrysomelidae.* BRILL 2009. S. 236.
3. ↑  *Babás Szerkövek* Архівавана 29 лістапада 2018. (венг.)
4. ↑  PDF Архівавана 8 снежня 2021. (венг.)
5. ↑  Buzás Gergely: A Jakab-hegyi pálos kolostor, Várak, Kastélyok, Templomok, III/4. 2007. augusztus, 8-11.

Літаратура
----------

* *Pécs lexikon*, Band I. (A-M). Pécs 2010. S. 343. ISBN 978-963-06-7919-0.
* Gergely Buzás: *A Jakab-hegyi pálos kolostor, Várak, Kastélyok, Templomok.* 2007.
**Мальтыйская капэла** — каталіцкая царква ордэна мальтыйскіх рыцараў, пабудаваная Джакама Кварэнгі ў канцы XVIII стагоддзя. Капэла ўваходзіць у архітэктурны комплекс Варанцоўскага палаца ў Санкт-Пецярбургу (прыбудавана да галоўнага корпуса палаца з боку саду).

Гісторыя
--------

Варанцоўскі палац быў узведзены архітэктарам Б. Ф. Растрэлі ў 1749—1757 гадах для канцлера графа М. І. Варанцова. На будаўніцтва і аздабленне палаца спатрэбіліся вялікія капіталаўкладанні, у 1763 годзе граф Варанцоў за даўгі быў вымушаны саступіць яго расійскай казне. Да 1770 года будынак пуставаў, а пазней пачаў выкарыстоўвацца як гасцявы дом. У розны час палац займалі прынц Генрых Прускі, прынц Насау-Зіген і граф І. А. Астэрман. Пасля ўсшэсця на трон Паўла I і прыняцця ім тытула пратэктара, а затым і Вялікага Магістра Мальтыйскага ордэна Варанцоўскі палац быў прадастаўлены мальтыйскім рыцарам, якія былі вымушаныя шукаць прытулку пасля захопу Напалеонам Банапартам вострава Мальта ў 1798 годзе.

У 1798—1800 гадах прыдворны архітэктар Джакама Кварэнгі прыбудаваў да галоўнага корпуса Варанцоўскага палаца Мальтыйскую капэлу (капліцу). 17 чэрвеня 1800 года арцыбіскуп Магілёўскі Станіслаў Іванавіч Богуш-Сестранцэвіч асвяціў царкву.

Пасля смерці Паўла I яго пераемнік Аляксандр I адмовіўся ад звання Вялікага Магістра ордэна, захаваўшы тытул яго пратэктара. У 1803 годзе Аляксандр I склаў з сябе званне пратэктара, а ў 1817 годзе было абвешчана, што «ордэн у Расійскай імперыі больш не існуе».

З 1810 па 1918 год у Варанцоўскім палацы размяшчаўся Пажаскі корпус. Мальтыйская капэла была захавана як каталіцкі храм і адкрыта для наведванняў супрацоўнікамі пасольстваў і місій, а таксама членамі імператарскай сям’і.

У 1853 годзе тут быў пахаваны папячыцель царквы герцаг Лейхтэнбергскі, зяць імператара Мікалая I і самы высокапастаўлены каталік Расіі. У заалтарнай часткі капэлы была прыбудаваны прыбудоўка, пад якой быў уладкаваны склеп. Па волі жонкі герцага, вялікай княгіні Марыі Мікалаеўны, у прыдзеле быў адноўлены інтэр’ер дамавой малельні герцага, якая знаходзілася ў Марыінскім палацы.

У мальтыйскай капэле неаднаразова праводзіліся рамонтныя і рэстаўрацыйныя працы. Апошняя рэстаўрацыя царквы праведзена пад кіраўніцтвам архітэктара С. В. Самусенкі ў 1986—1998 гадах. У канцы 2002 года ў капэле, адрэстаўраванай па ініцыятыве начальніка Сувораўскага вучылішча генерала В. М. Скоблава, адкрыўся Музей гісторыі кадэцкіх карпусоў Расіі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Як атрымаць поспех у справах** (англ.: Taking Care of Business) — амерыканскі камедыйны фільм рэжысёра Артура Гілера, галоўную ролю ў якім сыгралі Джэймс Белушы і Чарлз Гродын. Фільм названы ў гонар аднайменнай песні Рэндзі Бекмана, запісанай канадскім рок-гуртам Bachman–Turner Overdrive (BTO). Фільм таксама вядомы тым, што быў першым сцэнарным творам Джэфры Джэйкаба Абрамса, які пазней быў сярод стваральнікаў серыялу «Згубленыя».

Сюжэт
-----

Асуджаны выкрадальнік самаходаў і зацяты заўзятар бейсбольнага клуба «Чыкага Кабз», Джымі Дворскі (Джэймс Белушы), выйграў квіткі на сусветную серыю клуба. На жаль, у яго засталося некалькі дзён, якія ён павінен адседзець у турме, і нагледавік Фрэнк Тулман (Гектар Элізонда) не дазваляе яму сысці з турмы на нейкі час і вярнуцца. З дапамогай іншых зняволеных Джымі пачынае бунт, каб за гэты час выкрасціся з турмы і ўбачыць гульню. Па дарозе ён знаходзіць нататнік зацятага і беспазваночнага рэкламнага кіраўніка Спэнсера Барнза (Чарлз Гродын), які абяцае ўзнагароду, калі яго знойдуць. Акрамя самога нататніку Джымі знаходзіць і ключ ад шыкоўнае вілы. На наступны дзень Джымі выдае сябе за Барнза, застаючыся ў пляжным доме Малібу Спэнсера, фліртуючы з дачкой боса, нават прымаючы сустрэчу з магнатам японскае харчовае карпарацыі містарам Сакамота (Мака Івамацу).

Крытыка
-------

Фільм атрымаў негатыўныя водгукі, і аглядальніца Керын Джэймс з газеты *«The New York Times»* пазначыла яго як добры, але маркотны фільм. Агрэгатар рэцэнзіяў Rotten Tomatoes мае ў сярэднім 29% пазітыўных водгукаў на аснове 14 рэцэнзіяў.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 28 красавіка 2016.
2. 1 2 3   Праверана 28 красавіка 2016.
3. ↑  *Smith D.* Abrams, J.J. // Disney A to Z: The Official Encyclopedia — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3017251'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3710090'></a>
4. 1 2 3 4 5 6 7   Праверана 28 красавіка 2016.
5. ↑  Lexicon of international films — Zweitausendeins.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1822317'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q233161'></a>
6. ↑  «Review/Film; An Adman, His Filofax and a Thief». The New York Times.
7. ↑  «MOVIE REVIEW: 'Taking Care of Business' Is Bankrupt of Laughter». Los Angeles Times.

Спасылкі
--------

* Як атрымаць поспех у справах на сайце Internet Movie Database  (англ.)
* Як атрымаць поспех у справах на сайце AllMovie  (англ.)
* Як атрымаць поспех у справах на сайце Rotten Tomatoes  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Артамонаў.
**Ігар Артамонаў** (нар. 31 снежня 1975, Мінск) — беларускі артыст балета, Народны артыст Беларусі (2010). Лаўрэат балетнай прэміі «Філіп Морыс Дэбют» (2002) за выкананне партыі Дыметрыуса ў балеце «Сон у летнюю ноч» на музыку Ф. Мендэльсона.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Беларускі дзяржаўны харэаграфічны каледж. З 1994 года — артыст балета Вялікага тэатра Беларусі.

У шлюбе з Таццянай Шаметавец, артысткай балета, заслужанай артысткай Беларусі. Пасерб — Віталій (1991 г.).

Творчасць
---------

У рэпертуары: Пер Гюнт (Горны Кароль), Рамэа і Джульета (Рамэа, Бенволіа), Папялушка (Прынц), Спартак (Крас, 2-гі бой), Легенда пра Уленшпігеля (Інквізітар), Эсмеральда (П’ер Грэнгуар, Актэон), Карміна Бурана (Паэт, вагант), Балеро (юнак), Макбет (Банко), Жызэль (Альберт, па-дэ-дэ), Корсар (Конрад, Ланкедэм), Марная засцярога (Калэн), Дон Кіхот (Базіль, Эспада), Баядэрка (Солар), Шапэніана (саліст), Лебядзінае возера (Зігфрыд, па-дэ-труа, іспанскі танец), Спячая прыгажуня (Дэзірэ, блакітная птушка, кавалер), Шчаўкунок (Прынц, іспанскі танец, французскі танец), Бахчысарайскі фантан (Вацлаў, двойка сяброў), Кармэн-сюіта (Тарэра), Страсці (Рагнеда) (Яраполк), Шэхеразада (Залаты Раб), Серэнада (вальс), Сілфіда (Джэймс), Анюта (бацька).

Зноскі
------
**Самінец**, **Саменец** — возера ў Шацкім раёне Валынскай вобласці, за 3 км на паўночны захад ад Шацка, за 7 км ад мяжы з Беларуссю, у басейне ракі Заходні Буг.

Плошча паверхні 0,43 км², даўжыня 1175 м, шырыня 525 м. Найбольшая глыбіня 2,8 м, сярэдняя — 1,7 м. Аб'ём вады 0,7 тыс. м³. Плошча водазбору 1,33 км². Берагі нізкія, параслі лесам, паўднёва-заходні бераг пясчаны. Значная частка воднага люстэрка пакрыта расліннасцю.

З-за невялікай глыбіні возера добра праграваецца ўлетку (18,5°С). Адносіцца да тыпу мезатрофных азёр.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка, джгір, карась, уюн, лінь і іншыя віды рыб.

Уваходзіць у склад Шацкага нацыянальнага парку.

Спасылкі
--------

* Возера Самінец на сайце shatsk.com
* Ліст карты M-34-24. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1975-83 гг. Архівавана 24 мая 2013.
**«Яйка»** (або **«Купал»**) ― недабудаваны будынак кінатэатра ў Бейруце, Ліван. Яго будаўніцтва пачалося ў 1965 годзе, але было спынена з пачаткам грамадзянскай вайны ў Ліване[en] ў 1975 годзе, і купал у форме падковы, які захаваўся сёння, з’яўляецца арыенцірам у Бейруце. Ён быў часткай камерцыйнага і жылога праекта пад назвай «Beirut City Center» архітэктара Жазэфа Філіпа Карама[en].

Руіны «Яйка».

Зноскі
------

1. ↑  Springer, Daniel.  The Value of a War-Scarred Ruin in Beirut - Failed Architecture **(нявызн.)**, *Failed Architecture* .
2. ↑  *GmbH, Emporis*. The Egg, Beirut | 1407366 | EMPORIS **(нявызн.)**. *Emporis.com*. Праверана 22 кастрычніка 2018.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Яйка (Бейрут) на Вікісховішчы |

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Яйка (Бейрут)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Савіцкі.
**Ігар Анатолевіч Савіцкі** (нар. 10 студзеня 1964, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1986 годзе Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі А. В. Сычова, І. І. Корж, Г. У. Палянская). У 1986—1989 года архітэктар дзяржаўнага праектнага інстытута «Мінскпраект»; у 1990—1991 гадах вядучы архітэктар кааператыўнага праектнага інстытута «Інкапраект» пры Дзяржбудзе БССР; у 1997—2004 гадах архітэктар, галоўны архітэктар праектаў, вядучы спецыяліст (архітэктар) КУП «Смалявіцкае раённае праектнае архітэктурнае бюро»; у 2004 годзе вядучы спецыяліст (архітэктар) ІБКУП «УКБ-Смалявічы»; з 2004 года галоўны архітэктар праекта ІБКУП «УКБ-Смалявічы».

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 1992 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны заахвочвальнай прэміяй на конкурсе плаката UNESCO «Моладзь і ліквідацыя непісьменнасці» (1982); заахвочвальнай прэміяй на конкурсе плаката «У абарону Міру» БПІ (1983); 2-й прэміяй на конкурсе па добраўпарадкаванні дзіцячай зоны гарадскога парку ў г. Мазыры (1990); Граматай СА БССР на аглядзе-конкурсе творчасці маладых архітэктараў Беларусі (1991), заахвочвальнай прэміяй на конкурсе па распрацоўцы сімволікі САБ (1991); 1-й прэміяй у складзе аўтарскага калектыва (пад кіраўніцтвам Г. І. Белікава) на конкурсе ДПІ «Мінскпраект» на праектную прапанову па планіроўцы мікрараёна «Вяснянка» ў г. Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя творчыя працы: праект Парку Перамогі ў г. Мінску па пр. Машэрава (1987, у складзе аўтарскага калектыва Г. М. Белікаў, Б.  Юрцін, М. Ф. Жлоба, Д. В. Герашчанка, Л. У. Белякова); праект рэканструкцыі парку ў г. Нясвіжы (1988, у складзе аўтарскага калектыва М. Ф. Жлоба, Д. В. Герашчанка, Л. У. Белякова); праект аўтобуснага прыпынка каля гарадскіх могілак у в. Глебкавічы (1989); рэканструкцыя інтэр’ера хола помніка архітэктуры XIX ст. у в. Алесіна (2002); загарадны дом у мікрараёне «Сад» г. Смалявічы (2005); загарадная сядзіба ў г. Смалявічы па вул. Беларускай (2006); праект крамы ў в. Барсукі Смалявіцкага раёна (2006); скульптура для музея Егіпецкіх старажытнасцей у г. Каіры (2007—2009). 

Удзел у выстаўках: мастацкая выстаўка нефармальнага мастацкага аб’яднання «ФОРМА» (1988, Мінск); экспазіцыя ў выставачным комплексе па пр. Машэрава, 7; мастацкая выстаўка дзіцячай творчасці «Свет дзяцінства» (у пошуках гармоніі) (1994, Мінск); мастацкая выстаўка «Зрабі сам» мастацкага грамадства «Арцель» (1995, Мінск); экспазіцыя ў памяшканні ЖРЭА Першамайскага раёна (1995); экспазіцыя ў памяшканні прадстаўніцтва ААН у РБ (1996); выстаўка камянёў «З глыбіні стагоддзяў» у бібліятэцы імя М. Багдановіча ў г. Смалявічы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Савицкий Игорь Анатольевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
Тэрмін **лічбавыя правы** апісвае правы чалавека, якія дазваляюць індывідам доступ, выкарыстанне, стварэнне і публікацыю лічбавых медыя або даступ або выкарыстанне камп’ютара і іншых электронных прылад або камуніцыных сетак. Гэты тэрмін асабліва тычыцца абароны і рэалізацыі існуючых правоў, такіх як права прыватнасці, свабода выказвання ў кантэксце лічбавых тэхналогій, асабліва інтэрнэт. Інтэрнэт доступ вызначаны як права на ўзроўні законаў у некаторых краінах.

Права чалавека і інтэрнэт
-------------------------

Пэўная колькасць правоў чалавека была вызначана суадносна інтэрнэт. Яны ўключаюць свабоду выказвання, абарону персанальных звестак, прыватнасць і свабоду сходаў. Больш за тое, права на адукацыю і шматмоўе, правы спажывльніка, права на развіццё.

Інтэрнэт як права
-----------------

Некаторыя краіны прынялі законы, якія патрабуюць дзяржаву распрацаваць гарантыі, што Інтэрнэт доступ шырока даступны і/або абмежаванне дзяржавы ад неабгрунтаванага адмежавання індывідуальнага доступа да інфармацыі і інтэрнэт. Сярод такіх краін Коста-Рыка, Эстонія, Фінляндыя, Францыя, Грэцыя, Іспанія.

Глабальная сеткавая ініцыятыва
------------------------------

29 кастрычніка 2008 года была заснавана Глабальная Сеткавая Ініцыятыва (ГСІ) на «Прынцыпах свабоды выражэння і прыватнасці». Гэта ініцыятыва была запушчана ў 60-годдзе Сусветнай Дэкларацыі Правоў Чалавека (СДПЧ) і базуецца на міжнародна прызнаных законах і стандартах правоў чалавека на свабоду выказвання і прыватнасці, абазначаныя ў СДПЧ, Міжнароднай канвенцыі грамадзянскіх і палічных правоў, Міжнароднай канвенцыі эканамічных, сацыяльных і культурных правоў. Удзельнікі гэтай ініцыятывы ўключалі Фундацыю электронныз франтоў (EFF), Х'юман Райтс Вотч, Гугл, Майкрасофт, Яхуу і іншыя уплывовыя кампаніі, НДА па правам чалавека, інвестараў і навукоўцаў.

Рэкамендацыі спецыяльнага дакладчыка ААН
----------------------------------------

88 рэкамендацый было прапавана спецыяльным дакладчыкам ААН у прасоўванні і абароне свабоды меркавання і вырашэння ў маі 2011 ў справаздачы, зробленай Савету па правах чалавека Генеральнай Асамблеі ААН, якая ўключала некалькі пытанняў датычна доступа да Інтэрнэт, напрыклад:

67. Непадобна да іншых сродкаў Інтэрнет дазваляе індывідам шукаць, атрымліваць, адкрываць інфармацыю і ідэі імгненна і танна праз нацыянальныя межы. З хутка пашыраемымі магчымасцямі індывідаў ўадавальняцца іх свабодай меркавання і выказвання, якая ёсць ключо да іншых правоў чалавека, Інтэрнэт падтрымлівае эканамічнае, сацыяльнае і палітычнае развіццё і азвяруе ў прагрэс чалавека наогул…»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пазняк.
**Самуіл Іахімавіч Пазняк** (нар. 7 лістапада 1897, Мінск — 2 верасня 1966, Мінск) — беларускі хімік-тэхнолаг, спецыяліст у галіне біятэхналогіі харчовых прадуктаў. Кандыдат біялагічных навук, дацэнт.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча (хімічны факультэт, 1924).

Працаваў у Мінскім губернскім упраўленні па эвакуацыі палонных і бежанцаў (1918—1920, камендант), Цэнтральнай хімічнай лабараторыі Вышэйшага савета народнай гаспадаркі СССР (1924—1925, стажор), Маскоўскім піваварным заводзе (з 1925, памочнік майстра), Белхарчтрэсце Вышэйшага савета народнай гаспадаркі БССР (Цэнтральная хімічная лабараторыя, загадчык лабараторыі), Навукова-даследчым інстытуце харчовай прамысловасці БССР (з 1932, намеснік дырэктара на навуцы, дырэктар), Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1928, дацэнт кафедры брадзільнай вытворчасці, у 1939—1941 і з 1947 — загадчык кафедры тэхналогіі харчовых вытворчасцей, у 1939—1941 і 1945—1947 — рэктар).

Навуковыя інтарэсы: піваварная вытворчасць.

Пахаваны на Усходніх могілках (сектар 26, рад 15, участак 6), г. Мінск.

Узнагароды
----------

Ордэн «Знак Пашаны» (1944), Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1946) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Пазняк, Самуіл Іахімавіч (кандыдат біялагічных навук ; 1897—1966)

| ⛭Рэктары Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Міканор Казіміравіч Ярашэвіч (1920—1921)
* Сяргей Ю. Лысоў (1933)
* Іван Іосіфавіч Дружалоўскі (1934—1936)
* Дзмітрый Іўсцінавіч Горын (1937—1939)
* Самуіл Іахімавіч Пазняк (1939—1941, 1945—1947)
* Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч (1947—1959)
* Георгій Міхайлавіч Кокін (1959—1962)
* Пётр Іванавіч Яшчарыцын (1962—1976)
* Валянцін Дзмітрыевіч Ткачоў (1976—1983)
* Віктар Мікалаевіч Чачын (1983—1994)
* Міхаіл Іванавіч Дзямчук (1994—2000)
* Барыс Міхайлавіч Хрусталёў (2000—2017)
* Сяргей Васільевіч Харытончык (з 2017)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Назарук.
**Ігар Васільевіч Назарук** (8 снежня 1965) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 снежня 1965 года.

У 1992 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Аўтаматызацыя і комплексная механізацыя машынабудавання». У 1984—1986 гадах — служба ў радах Савецкай Арміі. У 1986—1992 гадах — праца ў ЦКБсОП Акадэміі навук БССР і вучоба на факультэце робатаў і робататэхнічных сістэм Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1992—1994 гадах — інжынер, СП «Дыялог-Мінск», СП «Інвест-Холдынг». У 1994—2005 гадах — на розных пасадах у мытных органах Рэспублікі Беларусь.

У 2005—2008 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення рэгулявання знешнеэканамічнай дзейнасці Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2008—2011 гадах — саветнік, кіраўнік гандлёва-эканамічнай службы Пасольства Беларусі ў Латвійскай Рэспубліцы. У 2011—2015 гадах — намеснік дырэктара Дэпартамента, дырэктар Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

25 чэрвеня 2015 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Арменія. 21 верасня 2020 года ўзначаліў Дэпартамент гандлёвай палітыкі Еўразійскай эканамічнай камісіі.

10 лютага 2022 года прызначаны намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Валодае англійскай і іспанскімі мовамі.

Узнагароды
----------

* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» II ступені (2015).

Зноскі
------

1. ↑  Прэзідэнт Беларусі назначыў новых паслоў у Азербайджане, Арменіі, Чэхіі і на Кубе Архівавана 22 ліпеня 2015.
2. ↑  Директором Департамента торговой политики ЕЭК назначен Игорь Назарук
3. ↑  Лукашэнка абнавіў склад кіраўніцтва МЗС і назначыў новых паслоў
4. ↑  Решение Высшего Евразийского Экономического Совета от 8 мая 2015 года № 4 «О награждении медалью „За вклад в создание Евразийского экономического союза"» Архівавана 25 лютага 2021.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Рэспубліцы Арменія |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 11 чэрвеня 1993  13 ліпеня 1994 |
| Паслы | Марына Даўгаполава (2002—2008) • Сцяпан Сухарэнка (2008—2015) • Ігар Назарук (2015—2020) • Аляксандр Канюк (з 2020) |
**Смо́ліцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Смалічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чырвонаслабодскага раёна Слуцкай акругі БССР, з 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чырвонаслабодскім раёне БССР. З 1935 года ў Чырвонаслабодскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Чырвонаслабодскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў Мінскай вобласці. Пасля скасавання Чырвонаслабодскага раёна 8 жніўня 1959 года далучаны да Капыльскага раёна. 1 снежня 1959 года ў склад сельсавета ўключана вёска Талмачова. Скасаваны 24 мая 1960 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Бучацінскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 1 снежня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 17.
2. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 24 мая 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 16.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Лічба** — знакі, якія ўжываюцца ў той ці іншай сістэме злічэння для абазначэння і запісу лікаў. У агульнапашынарай дзесятковай сістэме злічэння ўжываюцца арабскія лічбы. У вузкім сэнсе — знакі 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Найбольш раннім з’яўляецца запіс лікаў словамі, які захоўваўся, напрыклад, у матэматыкаў Сярэдняй Азіі і Блізкага Усходу да 10 стагоддя. З развіццём эканомікі ўзнікла неабходнасць стварэння больш дасканалых спосабаў абазначэння лікаў і распрацоўкі прынцыпаў іх запісу (сістэм лічэння). Самыя старажытныя лічбы з’явіліся ў 3-2 тысячагоддзі да н.э. (Вавілон, Старажытны Егіпет, Кітай). Напрыклад, вавілонскія лічбы ўяўлялі сабой клінапісныя знакі для абазначэння лікаў 1, 10 і 100 (ці толькі 1 і 10); астатнія натуральныя лікі запісвалі з дапамогай іх злучэння. У егіпецкай іерагліфічнай нумарацыі існавалі асобныя знакі для абазначэння адзінак дзесятковых разрадаў. З 1-га тыс. да н.э. многія народы (грэкі, фінікійцы, арабы, армяне і іншыя) з алфавітным пісьмом лічбы абазначалі літарамі алфавіта; у славянскай нумарацыі ставіўся спецыяльны знак (цітла). У сярэднія вякі ў Еўропе карысталіся рымскай нумарацыяй, у якой асобнымі знакамі (рымскімі лічбамі) можна было запісаць любы лік да мільёна. Больш дасканалая нумарацыя ўзнікла ў Індыі не пазней 5 стагоддзя; у Еўропу яе перанеслі арабы (адсюль назва арабскія лічбы); сучасная дзесятковая сістэма злічэння вядома з 15 стагоддзя.

Гл. таксама
-----------

* Лічбы (раман)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4477778-4 · Microsoft: 94957134 · NDL: 00571787 · NKC: ph128227 |
Каньён паміж Старым горадам і астатняй часткай Камянца-Падольскага (выгляд з моста)
**Смотрыцкі каньён** — помнік прыроды агульнадзяржаўнага значэння на Украіне ў горадзе Камянец-Падольскі (Хмяльніцкая вобласць) і яго наваколлях. Агульная плошча 80 га. Ахоўваюцца геалагічныя сілурыйскія вапняковыя адкладанні, рэліктавыя і рэдкія раслінныя супольнасці асокі нізкай, сяслерыі Гейфлера, кавыли валасістай, палыну пёрыстага. Вапняковыя сцены дасягаюць 50 м. Маюцца сталыя і сезонныя вадаспады.

Растуць рэдкія расліны міжнароднага і еўрапейскага значэння: шывярэкия падольская, ракітнік Блоцкага, сон вялікі; жывёльны: грабеністы трытон, вадзяны уж, зялёная яшчарка, белы бусел, берагавая ластаўка, звычайная пусцельга, малы падкованос, рудая вячэрніца. Па каньёне працякае рака Смотрыч (прыток Днястра).

* Каньён з Турэцкага мостаКаньён з Турэцкага моста
* Рэчка СмотрычРэчка Смотрыч
* берагі каньёнаберагі каньёна
* Каньён з Турэцкага мостаКаньён з Турэцкага моста
**Сальвадорскі калон** (ісп.: Colón salvadoreño) — валюта Сальвадора з 1919 па 2004 год. У адным калоне - 100 сентава.

Названы ў гонар Хрыстафора Калумба. На ўсіх без выключэння выпушчаных купюрах на адваротным баку змяшчаўся партрэт маладога або пажылога Калумба.

Гісторыя
--------

У пачатку 1890-х гадоў на тэрыторыі Сальвадора знаходзіліся ў абароце манеты рознага паходжання і формы, непастаяннай вагі і пробы (moneda macuquina, moneda vencilla), а таксама грашовыя сродкі іншых дзяржаў - "паўночнаамерыканскі долар, чылійскія, перуанскія манеты, гватэмальская залатая манета".

1 кастрычніка 1892 г. урадам краіны было прынята рашэнне аб вывадзе з XIX стагоддзя па 1919 сальвадорскага песа, аднак грашовая рэформа адбылася ў 1919 годзе. Першапачатковы абменны курс быў устаноўлены на ўзроўні 2 калона = 1 долар ЗША. Акрамя таго, да 1920-х гадоў у абароце заставаліся залатыя і срэбныя манеты «тастоны» (tostón).

У 1921 годзе ўрад правёў фінансавую рэформу, у адпаведнасці з якой з абарачэння выводзілі старадаўнія манеты: "куартылас", "расіёнес", "медыяс" і "рэалес".
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — помнік архітэктуры класіцызму. Пабудаваная ў 1811 г. па фундацыі памешчыцы Клацільды Куржанецкай у в. Дубае Пінскага раёна.

Асобна пастаўлена драўляная званіца.

У 1903—1973 гг. царква была зачынена, зараз дзейнічае. Помнік рэспубліканскага значэння.

Архітэктура
-----------

Мае цэнтрычную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю. Мураваны васьмігранны ў плане асноўны аб'ём увянчаны купалам з дэкаратыўнай галоўкай. Прамавугольныя ў плане алтарная апсіда і бабінец з хорамі накрытыя двухсхільнымі дахамі з франтонамі на тарцах. Сцены бакавых фасадаў завершаныя невысокімі атыкамі. Галоўны ўваход аздоблены дэкаратыўным франтонам з сухарыкамі. Сцены прарэзаныя паўцыркульнымі вокнамі з ажурнымі кратамі, завершаныя прафіляваным карнізам з трыгліфным фрызам. Вуглы будынку апрацаваныя рустам. Прафіляваныя цягі, карніз, фрыз, франтон і іншыя элементы дэкору фасадаў пафарбаваныя ў белы колер.

Інтэр'ер
--------

У васьмігранную залу выступаюць падтрыманыя 2 драўлянымі калонамі хоры. Фрэскавая размалёўка 1885 г. выканана ў тэхніцы грызайль Зданевічам. Апсіда вылучана трох'ярусным іканастасам. Алтарная частка і асноўны аб'ём размаляваныя архітэктарскімі кампазіцыямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Дубае)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Дубае) на сайце Radzima.org
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Дубае) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Дубае) на сайце «Архіварта»
**Свята-Пакроўская царква** — былая царква ў Астражанцы Гомельскай вобласці. У 1943 падчас вайны была спалена разам з вёскай. Царква не адноўлена.

Гісторыя
--------

Першае згадванне аб царкве адносіцца да 1609. У 1687 прыход быў надзеляны зямлёй. У 1779 годзе (іншых звестках у 1759) на месцы старой царквы на сродкі прыхаджан пабудавалі новую, якая была асвечана біскупам мінскім і тураўскім Гедэонам Гарбацкім. Царква была грэка-каталіцкай. Прыход складаўся з вёсак Асавец (12 двароў), Астражанка (30 двароў), Замошша (16 двароў), Манчыцы (8 двароў), Рудня Скалодзінская (1 двор), Рудня Убарцкая (8 двароў) і адносіўся да Тураўскай дыяцэзіі. У 1795 царква стала праваслаўнай.

У 1803 годзе царква мела форму падоўжанага крыжа з адным купалам. У 1804 годзе ў прыходзе налічвалася 77 двароў і 690 душ насельніцтва. У 1824 і 1842 годзе царква рамантавалася.

У 1839 прыхаджане пабудавалі новую званіцу, а таксама зрабілі новы іканастас, які замянілі ў 1856. Царкоўнай зямлі мелася 28 дзесяцін.

Паводле «Апісання цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі» 1879 года Свята-Пакроўская царква мела форму падоўжанага крыжа, не абагравалася. Меўся адзін купал. Сцены і столь пабеленыя. Іканастас складаўся з 16 абразоў старога пісьма на халсце. Метрычныя кнігі захоўваліся з 1830 года. У званіцы знаходзілася пяць званоў вагой каля 32 кг (адзін), 16 кг (два), 8 кг (адзін) і 5 кг (адзін). У царкве меліся рэчы, падараваныя самой імператрыцай.

У 1887 былі пабудаваны новая царква і званіца.

У 1943 падчас вайны была спалена разам з усёй вёскай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 564—565
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпаў.
**Ігар Васільевіч Карпаў** (нар. 23 верасня 1946, г. Казань, РСФСР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў ў 1975 годзе архітэктурны факультэт Інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна ў Ленінградзе, дзе вучыўся ў майстэрні акадэміка архітэктуры, Народнага архітэктара СССР Ігара Іванавіча Фаміна. У 1976 годзе атрымаў дыплом I ступені Усесаюзнага агляду дыпломных работ.

У 1975—1978 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар у ДПІ «Мінскпраект»; у 1978—1989 гадах галоўны архітэктар Партызанскага райвыканкама г. Мінска; у 1989—1994 гадах галоўны архітэктар аддзела горадабудаўніцтва Партызанскага раёна г. Мінска, Дзяржбуд БССР; у 1994—2008 гадах галоўны спецыяліст, начальнік аддзела архітэктуры, тыпалогіі будынкаў і праектных работ Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі; 2008 намеснік дырэктара па праектаванні ПУП «Дом Парк»; з 2009 года начальнік навукова-даследчага аддзела эксперыментальнага праектавання РУП «БелНДІБ».

Творчасць
---------

Станцыі метро «Плошча Леніна»
Асноўныя працы: 9-ці павярховы жылы дом па вул. Пуліхава ў Мінску (1975, сааўтары С. Б. Баткоўскі, Л. Б. Гельфанд, Ю. К. Кустаў); інтэр’ер станцыі метро «Плошча У. І. Леніна» (1975; не рэалізаваны; сааўтар С. Б. Баткоўскі); тэатр музычнай камедыі ў г. Мінску (1976—1977, сааўтары А. Ф. Ткачук, У. М. Тарноўскі, А. В. Шорап); палац культуры танкасуконнага камбіната на рагу вуліц Матусевіча і Сердзіча ў Мінску (1977, сааўтары А. Ф. Ткачук, А. В. Шорап); планіроўка забудовы жылога квартала па вул. Старавіленскай у Мінску (1977, сааўтары А. Ф. Ткачук, А. В. Шорап); інтэр’ер кафэ «Малочнае» па вул. Пуліхава ў Г. Мінску (1978); інтэр’ер зімовага саду ВА «Будмаш» у г. Мінску (1980); добраўпарадкаванне сквераў з распрацоўкай малых архітэктурных формаў у г. Мінску (1981-87) па вул. Першамайскай — Захарава; вул. Слясарнай — Трактарнай; вул. Радыяльнай—Ваўпшасава; вул. Казлова—Кашавога; вул. Уральскай—Фролікава; генплан забудовы ўчастку, які прылягае да МКАД і Ленінскага праспекта з размяшчэннем крытых лядовых каткоў для хакея Дзяржкамспорту БССР (1991, сааўтары І. І. Есьман, В. Г. Путроў).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны граматамі БСА (1980, 1984, 1999, 2006).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Карпов Игорь Васильевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)