**Марыя Амелія** Луіза Алена (фр.: Marie Amélie, парт.: Maria Amélia; 28 верасня 1865 — 25 кастрычніка 1951) — прынцэса Арлеанская, жонка караля Партугаліі Карлуша I, каралева-кансорт Партугаліі.

Біяграфія
---------

### Сям'я

Старэйшая дачка Луі-Філіпа, графа Парыжскага і яго жонкі Марыі Ізабелы Арлеанскай. Нарадзілася ў Вялікабрытаніі дзе яе сям'я знаходзілася ў ссылцы пасля французскай рэвалюцыі. Яны змаглі вярнуцца ў Францыю толькі ў 1871 годзе.

22 мая 1886 года Амелія выйшла замуж за партугальскага прынца Карлуша. Ён быў старэйшым сынам караля Партугаліі Луіша I і спадчыннікам трона. У пары было трое дзяцей:

* Луіш Філіпэ (1887—1908), герцаг Браганса,
* Марыя Ганна (1887),
* Мануэл II (1889—1932).

### Кіраванне

У 1892 годзе Амелія атрымала ад Папы Рымскага Льва XIII ганаровую ўзнагароду — Залатую ружу.

У кастрычніку 1889 года Карлуш змяніў на троне бацьку і разам з ім Амелія стала каралевай Партугаліі. Яна гуляла важную сацыяльную і культурную ролю ў краіне. У 1892 годзе яна заснавала «Інстытут дапамогі пацярпелым караблекрушэнне», у 1905 — «Музей каралеўскіх карэт» (у наш час Нацыянальны музей карэт). Асабліва важным было стварэнне «Нацыянальнай дапамогі хворым на туберкулез» для барацьбы супраць распаўсюджанай у той час хваробы.

На мяжы стагоддзяў палітычная сітуацыя ў краіне была нестабільнай. Кароль не карыстаўся павагай, абвінавачаны ў фінансавых махінацыях. У каралеўскай сям'і нарастала суперніцтва паміж дынастыямі Браганса і Саксен-Кобург-Гота. Рухі рэспубліканцаў і анархістаў знаходзілі ўсё большы водгуку сярод народа.

1 лютага 1908 года, калі Амелія з мужам і двума сынамі вярталіся з адпачынку ў Францыі ў Лісабон, два тэрарыста-рэспубліканца адкрылі агонь па іх адкрытым экіпажы. Кароль быў забіты на месцы, спадчыннік прастола Луіш Філіпэ памёр праз 20 хвілін, малодшы сын Мануэл быў лёгка паранены ў руку і стаў наступным каралём.

Пасля трагедыі каралева аддалілася ў палац Пена ў Сінтры, адкуль выходзіла толькі каб падтрымаць сына Мануэла II. Рэвалюцыйны рух набіраў сілу, у канчатковым выніку 5 кастрычніка 1910 Партугалія была абвешчана рэспублікай.

### Апошнія гады

Каралеўская сям'я пакінула Партугалію. Амелія была прынята ў свайго брата Філіпа, герцага Арлеанскага ў Вялікабрытаніі. Пасля вяселля Мануэла з прынцэсай Аўгустай Вікторыяй Гогенцолерн былая каралева адправілася ў Францыю, дзе спынілася ў палацы Бельвю, каля Версаля.

У 1932 годзе Амелія перанесла яшчэ адну цяжкую страту — смерць сына Мануэла. Такім чынам яна стала апошняй прадстаўніцай партугальскай галіны Саксен-Кобургскай дынастыі. Падчас Другой сусветнай вайны ўрад Салазара прапанавала Амеліі палітычнае сховішча, але яна палічыла за лепшае застацца ў Францыі. Пасля заканчэння вайны яна наведала Партугалію. У 1945 каралева стала хроснай дона Дуартэ, цяперашняга герцага Браганса, умацаваўшы такім чынам прымірэнне дзвюх галін каралеўскай сям'і.

Каралева Амелія сканала ў Францыі, у сваім палацы Бельвю. Яе прах быў пахаваны побач з рэшткамі яе мужа і сына ў маўзалеі царквы Сан-Вісентэ-дэ-Фора ў Лісабоне. Яна засталася апошняй каралевай Партугаліі, бо манархія так і не была адноўлена.

Зноскі
------

1. 1 2  *Lundy D. R.* Marie Amélie Louise Hélène d'Orléans, Princesse de France // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. 1 2  Amélie d', Marie Amélie Louise Hélène OrlÉans // Annuaire prosopographique : la France savante Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543'></a>
3. ↑
4. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
5. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Амелія, прынцэса Арлеанская


| ?Амелія Арлеанская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Філіп Эгалітэ[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Луі-Філіп I |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Марыя-Адэлаіда дэ Бурбон[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Фердынанд Філіп[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Фердынанд I |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Марыя Амалія Неапалітанская |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Марыя Караліна Аўстрыйская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Луі-Філіп, граф Парыжскі[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Фрыдрых Франц I Мекленбургскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Фрыдрых Людвіг Мекленбург-Шверынскі[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Луіза Саксен-Гота-Альтэнбургская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Алена Мекленбург-Шверынская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Карл Аўгуст Саксен-Веймар-Айзенахскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Караліна Луіза Саксен-Веймар-Айзенахская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Луіза Аўгуста Гесэн-Дармштацкая[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Амелія Арлеанская |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Філіп Эгалітэ[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Луі-Філіп I |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Марыя-Адэлаіда дэ Бурбон[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Антуан Арлеанскі[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Фердынанд I |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Марыя Амалія Неапалітанская |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Марыя Караліна Аўстрыйская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Марыя Ізабела Арлеанская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Карл IV |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Фердынанд VII |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Марыя-Луіза Пармская |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Луіза Фернанда Іспанская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Францыск I[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Марыя Крысціна Бурбон-Сіцылійская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Марыя Ізабэла Іспанская[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12521475z · GND: 119553155 · ICCU: MUSV001485 · ISNI: 0000 0001 1476 9206 · LCCN: n92113172 · PTBNP: 106913 · SUDOC: 034460799 · VIAF: 87231352 |

 |