recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Чужая краіна»** (англ.: Strangerland) — драматычны трылер рэжысёра Кім Фарант паводле сцэнарыя Майкла Кініронса і Фіёны Серэс. У галоўных ролях зняліся Ніколь Кідман, Джозеф Файнс і Х'юга Уівінг. Прэм'ера фільма адбылася на кінафестывалі «Сандэнс» 23 студзеня 2015 года.

Сюжэт
-----

Кэтрын і Мэцью Паркеры спрабуюць прыстасавацца да новага жыцця ў мястэчку Натгары, яны вядуць адасоблены лад жыцця. Перад буйной пясчанай бурай іх двое дзяцей-падлеткаў Лілі і Том знікаюць. Пошукавую аперацыю ўзначальвае паліцэйскі Дэвід Рэй. Падазрэнні растуць і чуткі падбухторваюць мясцовых жыхароў супраць Паркераў, ператвараючы іх жыццё ў пекла.

У ролях
-------

* Ніколь Кідман — Кэтрын Паркер
* Джозеф Файнс — Мэцью Паркер
* Х'юга Уівінг — Дэвід Рай

Зноскі
------

1. 1 2 3  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў г. Светлагорск, Светлагорскі раён. Знаходзіцца на вул. Савецкая.

Апісанне
--------

У 1957 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком і каскай у руках. 9 мая 2005 года помнік адкрыты пасля рэканструкцыі. Новы помнік зроблены ў выглядзе вялізнага звона з разломам. Размяшчаецца на трох блоках чырвонага граніту.

Манумент складаецца з дзвюх частак — унутранай і вонкавай. На ўнутранай старане вялікага звона выгравіраваны прозвішчы салдат, якія тут пахаваны; звонку выкладзены гарэльеф, па ім можна «прачытаць» гісторыю ўсёй вайны. Унутры таксама знаходзіцца маленькі «жывы» звон, які сімвалізуе момант ісціны — жыццё працягваецца і гучыць, нягледзячы на маўклівы смутак былога.

Помнік — амаль дзевяцітонны бронзавы расколаты звон. Калі прыгледзецца, то раскол нагадвае жураўля, які ірвецца ў вышыню. На самім звоне ёсць вобразы трох такіх жураўлёў.

Кампазіцыя пачынаецца ад разлома. Сам ён у выглядзе паміраючага жураўля сімвалізуе ўсю трагедыю вайны. Ад разлома ў нябыт змаганняў ідуць салдаты, дзе ёсць твары Герояў Савецкага Саюза, якія загінулі пры вызваленні Шацілак і Парыцкага раёна, і абагульненыя вобразы — пехацінец, марак, лётчык, медсястра, якая іх ратуе. Ёсць таксама мапа раёна, на якой пазначаны план аперацыі «Баграціён», і заключны момант вайны — узяцце рэйхстага.

На ўнутраных сценах знаходзяцца ваенныя званні і прозвішчы ўсіх 264-х загінуўшых пры вызваленні Шацілак і пахаваных у брацкай магіле.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла, вул. Савецкая, г. Светлагорск
Урадлівы паўмесяц**Урадлівы паўмесяц** — умоўная назва рэгіёна на Блізкім Усходзе, у якім у зімовыя месяцы назіраецца павышаная колькасць ападкаў. Тэрмін з'яўляецца перакладам англ.: Fertile Crescent, уведзенага ў навуковы абарот амерыканскім археолагам Джэймсам Брэстэдам каля 1900 г. 

Рэгіён мае выгнутую форму. З поўдня абмежаваны Сірыйскай і паўночна-аравійскімі пустынямі, з паўднёвага захаду — Сінайскім паўвостравам, з захаду — Міжземным морам, з поўначы — хрыбтом Таўр і Армянскім нагор'ем, з усходу — гарамі Загрос.

Урадлівы паўмесяц лічыцца першым з цэнтраў, дзе зарадзілася земляробства і жывёлагадоўля. Тут з'явіліся самыя старажытныя гарадскія культуры свету (Ерыхон, Чатал-Хююк).

Спасылкі
--------

* Fertile Crescent

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4517565-2 · VIAF: 243180655 |
**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Славань, Светлагорскі раён.

Апісанне
--------

На могілках пахаваны 184 воіна, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1941 і 1943 гадах. У 1970 годзе на брацкай магіле пастаўлены абеліск.

У ліпені 1941 года воіны Савецкай арміі стрымлівалі націск нямецка-фашысцкіх акупантаў. Вяртяючыся з баявога задання, адзін з савецкіх бамбардзіроўшчыкаў падвергся нападу фашысцкіх знішчальнікаў над в. Славань (7 ліпеня 1941 года). Самалёт быў падбіты немцамі. Лётчыкам і стралку ўдалося катапультавацца, але іх адразу накрыў варожы агонь. Самалёт рухнуў у балота ва ўрочашча Жарванок. Мясцовыя жыхары падабралі целы забітых і з пашанай пахавалі іх на мясцовых могілках.

Дакладнай даты вызвалення вёскі няма. Яна была вызвалена прыкладна 23-25 лістапада 115-й асобнай стралковай брыгадай генерал-маёра І. І. Саноўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Брацкая магіла в. Славань **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2021. Праверана 7 ліпеня 2021.
**Фінансы** (ад сярэднявечна-лацінскага *financia* - наяўнасць, даход) — эканамічная катэгорыя, якая адлюстроўвае эканамічныя адносіны ў працэсе стварэння і размеркавання фондаў грашовых сродкаў. Паняцце *фінансы* можа ўключаць адзін з наступных сэнсаў:

* вывучэнне грошай і іншых падобных актываў
* кіраванне гэтымі актывамі і рызыкамі
* непасрэдна самі грашовыя рэсурсы

Дзяржаўныя фінансы
------------------

Дзяржаўныя фінансы ўключаюць фінансавыя стасункі па фармаванню і выкарыстанню агульнадзяржаўных, адміністрацыйна-кіраўнічых адзінак, дзяржаўных прадпрыемстваў. Да дзяржаўных фінансаў адносяцца:

* дзяржаўны бюджэт
* дзяржаўны пенсійны фонд
* іншыя пазабюджэтныя фонды

Большая частка дзяржаўных фінансаў фармуецца за конт падаткаў. Праз дзяржаўныя фінансы пераразмяркоўваецца значная частка нацыянальнага даходу. Дзяржаўныя фінансы рэгулююцца заканадаўствам аб бюджэце, што прымаецца штогод, а таксама іншым заканадаўствам.

Карпарацыйныя фінансы
---------------------

Карпарацыйныя фінансы абазначаюць сукупнасць фінансавых аперацый, якія ажыццяўляюцца прадпрыемствамі, па прыцягненню фінансавых рэсурсаў і іх эфектыўнаму выкарыстанню, уключаючы метады фінансавання, інвестыцыйных праектаў, кіравання ліквіднасцю, абароны ад рызыкаў і інш.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85048256 · Microsoft: 10138342 · NDL: 00565882 · NKC: ph114548 |
**Молатагаловыя акулы**, акулы-молаты, рыбы-молаты (*Sphyrnidae*) — сямейства рыб.

Апісанне
--------

Даўжыня да 4 м, гіганцкая акула-молат дасягае 6 м. Маса да 450 кг. Галава сплюшчаная, з двума вялікімі бакавымі вырастамі, нагадвае молат (адсюль назва); на канцах вырастаў знаходзяцца вочы і вялікія ноздры. Форма вырастаў вар’іруе: ад вузкіх крылападобных у інда-ціхаакіянскага віда *Eusphyra blochii* да роўназакругленых лапатападобных у амерыканскай акулы *Sphyrna tiburo*.

Пашырэнне
---------

Выдзяляюцца 2 роды, 7-8 відаў. Пашыраны пераважна ў трапічных акіянічных водах, звычайная акула-молат часам заходзіць ва ўмераныя воды. Жывуць у Індыйскім, Ціхім, Атлантычным акіянах, насяляюць галоўным чынам кантынентальны шэльф.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца буйнымі доннымі беспазваночнымі, кальмарамі, рыбамі.

Жывародныя альбо яйцажывародныя. Нараджаюць да 40 дзіцянят.

Значэнне для чалавека
---------------------

Аб'ект промыслу. Буйныя асобіны небяспечныя для чалавека.

Літаратура
----------

* Молатагаловыя акулы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
**Кладзіна аленевая**, **Лішай аленевы** (*Cladonia rangiferina*, *Cladina rangiferina*) — від лішайнікаў сямейства Кладоніевыя. З-за кусцістай, моцна галінастай слаявіны *Cladonia rangiferina* часам вылучаюць у род Cladina.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Сустракаецца ў тундрах, у хвойніках, на тарфяных балотах. Расце на пясчанай глебе, на адкрытых сонцу палянах.

*Cladonia rangiferina* — адзін з асноўных кампанентаў ягелю. Адзін з асноўных відаў корму для паўночных аленяў.

У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Самая буйная з кладоній, вышыня да 20 см. Мае моцнаразгалінаваныя, панікаючыя на вяршыні на адзін бок падэцыі. Каравы пласт на падэцыях адсутнічае, паверхня іх тонкалямцавая, гладкая або ў аснавання бугорчатая, бялёса-зялёная або жаўтлява-бялёсая. У месцах галінаванне на падэцыях утвараюцца невялікія адтуліны.

Першаснага талама не мае. Слаявіна кусцістая, складаецца з полых цыліндрычных вырастаў да 20 см вышыні, дыхатамічна разгалінаваных, асабліва інтэнсіўна ў верхняй частцы, якія ўтвараюць дзярнінкі з купалападобнымі ўзвышэннямі.

Пладовыя целы (апатэцыі) вельмі дробныя, карычневыя, 0,5 мм у дыяметры, размяшчаюцца на канцах галінак. Спрэчкі падоўжаныя да верацянопадобных, 6(10) — 14×2,5 — 4,5 мкм.

Пад дзеяннем KOH жоўкне.

Выкарыстанне
------------

Утрымлівае уснінавую і іншыя лішайнікавыя кіслоты, якія валодаюць выяўленай антымікробнай актыўнасцю.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с.
2. 1 2 3 4 5 6  Кладония альпийская // Лекарственные растения и их применение. — 5-е, перераб. и. доп.. — Мн.: «Наука и техника», 1974. — С. 48. — 592 с. — 120 000 экз.
3. 1 2 3  Гарибова и др. 1978, с. 104.

Літаратура
----------

* *Гарибова Л. В. и др.* Водоросли, лишайники и мохообразные СССР. — М.: Мысль, 1978.
* *Кабзар Н.* Кладзіна // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
* *Кабзар Н.* Кладзіна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Новы · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777400236 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Эфір.
Сімвалічная выява асноўных элементаў: эфір у самым версе. З кнігі Utriusque cosmi metaphysica, physica atque technica historia Роберта Флада 1617 г.
**Эфі́р** (стар.-грэч.: αἰθήρ — верхні пласт паветра; лац.: aether) — найтанчэйшая пятая стыхія ў антычнай і сярэднявечнай натурфіласофіі, фізіцы і алхіміі. Яго сінонімамі былі тэрміны *«пятая стыхія»* (*«пяты элемент», «Квінтэсенцыя»*), *«пятае цела»* (стар.-грэч.: πέμπτον σῶμα, лац.: quintum corpus; *«пятае простае цела»*), *«пятая сутнасць»* (лац.: quinta essentia, *«квінтэсенцыя»*). Лацінскія эквіваленты тэрміна выкарыстоўваліся ў рымскай і сярэднявечнай філасофіі.

Першапачаткова ў старажытнагрэчаскай міфалогіі тэрмін «эфір» пазначаў верхні (горны), асоба тонкі (разрэджаны), празрысты і прамяністы пласт паветра, якім дыхаюць багі.

Прыблізна ў такім сэнсе (нябеснае рэчыва) гэты тэрмін ужывалі ў ранняй старажытнагрэчаскай філасофіі дасакратыкі — Анаксагор, Эмпедокл.

Эмпедокл стварыў вучэнне аб чатырох стыхіях (элементах)  — вадзе, зямлі, агню і паветры. Арыстоцель дадаў да іх найтанчэйшую пятую стыхію, пяты элемент — эфір, які ён супрацьпастаўляў астатнім чатыром. Чатыры стыхіі, з якіх складаецца ўвесь падмесяцовы свет, здзяйсняюць рух па вертыкалі і гарызанталі і могуць ператварацца сябар у сябра. Нябесныя целы, якія знаходзяцца ў сферах космасу на ўзроўні Месяца і вышэй (надмесяцовы свет), складаюцца з эфіру, які вечны, не пераходзіць у іншыя стыхіі і здзяйсняе кругавыя рухі.

Гэты тэрмін захаваўся ў рымскай і сярэднявечнай філасофіі. Яго ўжывае Лукрэцый.

Гл. таксама
-----------

* Эфір у фізіцы Новага часу.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 25587389 |
*Cladonia deformis*
*Cladonia deformis*
**Кладонія бясформенная** (*Cladonia deformis*) — від грыбоў сямейства Кладоніевыя.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Расце на глебе, багатай арганічнымі рэчывамі, на гнілой драўніне, раслінных рэштках, у светлых хваёвых і мяшаных лясах, на тарфяных балотах.

У Беларусі сустракаецца паўсюдна, але невялікімі купінкамі.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Слаявіна кусцістая. Першасная слаявіна часцей рана знікае, але часам захоўваецца доўга, створана моцна зрэзанымі жаўтавата- або зеленавата-шэрымі лускавінкамі розных памераў. Падэцыі да 8 см вышыні, сярніста-жоўтыя, цыліндрычныя, простыя, у верхняй частцы звужаныя або пашыраныя ў правільныя сцыфы з суцэльным або праліфіцыруючым краем.

Паверхня падэцыяў пакрыта жаўтлява-шараватым каравым пластом пры аснаванні, часам ён даходзіць да сярэдзіны падэцыяў. Астатняя іх частка прыпудрана парошыстымі сарэдыямі сернага або саламяна-жоўтага колеру. Пладовыя целы (апатэцыі) ярка-чырвоныя, сустракаюцца рэдка, размяшчаюцца па краю сцыф. Споры эліпсоіднай формы, 8-10×2,5-3,5 мкм.

Выкарыстанне
------------

Утрымлівае уснінавую кіслату і цэарын. Валодае антымікробнай актыўнасцю.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Кладония бесформенная // Лекарственные растения и их применение. — 5-е, перераб. и. доп.. — Мн.: «Наука и техника», 1974. — С. 49-50. — 592 с. — 120 000 экз.

Літаратура
----------

* Кладония бесформенная // Лекарственные растения и их применение. — 5-е, перераб. и. доп.. — Мн.: «Наука и техника», 1974. — С. 49-50. — 592 с. — 120 000 экз.
* *Кабзар Н.* Кладонія // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · Mycobank · NCBI |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дэвідсан.

**Джэй Дэвідсан** (англ.: Jaye Davidson, народжаны **Альфрэд Амі** (англ.: Alfred Amey), нар. 21 сакавіка 1968, Рыверсайд, Каліфорнія, ЗША) — англа-амерыканскі акцёр і мадэль.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Каліфорніі ў сям'і выхадца Ганы і англічанкі. Калі яму было два гады, яго сям'я пераехала ў Вялікабрытанію, дзе пасялілалася ў графстве Херэфардшыр. У 1992 годзе, не маючы акцёрскага досведу, ён паспяхова прайшоў кастынг і атрымаў ролю транссэксуала Дылана ў псіхалагічным трылеры Ніла Джордана «Жорсткая гульня», за якую ён быў намінаваны на «Оскар» як лепшы акцёр другога плана. Дэвідсан атрымаў намінацыю на прэмію Чыкагскай Асацыяцыі кінакрытыкаў за самага перспектыўнага акцёра.

Пасля гэтага поспеху Дэвідсан ўсяго толькі раз яшчэ з'явіўся на вялікім экране, выканаўшы ў 1994 годзе ролю Ра ў навукова-фантастычным фільме Роланда Эмерыха «Зорная брама». Неўзабаве Дэвідсан спыніў акцёрскую кар'еру, прысвяціўшы сябе працы ў мадэльным бізнэсе. У адным з інтэрв'ю падчас сваёй нядоўгай кінакар'еры ён прызнаўся, што з'яўляецца геем.

Фільмаграфія
------------

| Год |  | Беларуская назва | Арыгінальная назва | Роля |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1994 | ф | Зорная брама | *Stargate* | Ра
 |

Зноскі
------

1. ↑  Jaye Davidson // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
2. ↑  Maslin, Janet (1992-12-17). "INTO THE LIMELIGHT WITH: Jaye Davidson; A Star to Match A Mystery Role". *The New York Times* [англійская]. Праверана 2013-06-01.
3. ↑  *Tony Adler*. `MALCOLM X' COMES OUT A WINNER AMONG FILM CRITICS IN CHICAGO (англ.).  chicagotribune.com. Праверана 23 снежня 2019.
4. ↑  *LeVasseur, Andrea*. Jaye Davidson (англ.). *The New York Times* (2010). Праверана 1 чэрвеня 2013.
5. ↑  Giles, Jeff (1993-03-22). "The Open Secret -- In A Rare Interview, Jaye Davidson Leaves Nothing To The Imagination When Discussing The Oscar-Nominated Film, `The Crying Game'". *The Seattle Times* [англійская]. Праверана 2013-06-01.

Спасылкі
--------

* Джэй Дэвідсан на сайце «Internet Movie Database» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 98058580 · BNE: XX1106500 · BNF: 14024948k · GND: 1149848022 · ISNI: 0000000108886692 · LCCN: no95054675 · NKC: xx0150490 · NLA: 35493727 · NUKAT: n2010132147 · SUDOC: 055670199 · VIAF: 37115345 |

 |
**Эпсамі́т, горкая соль, англійская соль** — мінерал класа сульфатаў, водны сульфат магнію (гептагідрат сульфата магнію), MgSO4·7H2O. Назва мінерала паходзіць ад горада Эпсом, дзе ён быў упершыню знойдзены ў вадзе мінеральных крыніц.

У складзе эпсаміту 16,3 % вокісу магнію (MgO), 25,5 % сульфату (SO3), 51,2% вады, ізаморфныя дамешкі нікелю, жалеза, цынку, марганцу.

Эпсаміт утварае празрыстыя белыя і бясколерныя крышталі прызматычнай і ігольчатай формы, зямлістыя і шчыльныя агрэгаты, нацёкі, скарынкі, выцветы. Цвёрдасць 2—2,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 1,68—1,75 г/см³. Крохкі. Растваральны ў вадзе. Пры награванні ўтварае няплаўкую белую масу, пры тэмпературы 100—238 °С страчвае крышталізацыйную ваду.

Радовішчы
---------

Эпсаміт утвараецца пераважна ў выніку выпарэння рапы салёных вадаёмаў і мінеральных крыніц з вялікім утрыманнем магнію. Сустракаецца на сценках пячор і горных вырабатак. Вядомы ў радовішчах выкапнёвых солей на Украіне, у Германіі і салёных азёрах у Расіі (Эльтон, Джалунскае), Казахстане, ЗША, Мексіцы, Егіпце і інш.

Эпсаміт таксама атрымліваюць штучна.

Выкарыстанне
------------

Эпсаміт выкарыстоўваецца ў медыцыне, хімічнай, тэкстыльнай, папяровай прамысловасці.

Зноскі
------

1. ↑  *Эпсомит (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
2. 1 2  Інфармацыя на сайце *«Каталог Минералов»* (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1.: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 146—147. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18. Кн. 1.).

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце *«Каталог Минералов»* (руск.)
* Магния сульфат // ХиМиК.ру (руск.)
* *Эпсомит (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* *Магния сульфат (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эпсаміт



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Катар.
Вартавы катар праекта 14081М «Сайгак», Амурская пагранічная флатылія.
Катар *Antares-8.80* з двума падвеснымі маторамі агульнай магутнасцю да 300 л. с.
«Амур» — адзіны з катараў, якія выпускаліся ў СССР, са стацыянарным рухавіком, які паступаў у рознічны гандаль для продажу насельніцтву. У постсавецкі час пачаты выпуск мадэляў, разлічаных на ўстаноўку падвяснога рухавіка. На фота «Амур» з чатырохтактным лодачным маторам *Suzuki-115*.
**Ка́тар** (англ.: cutter) — агульная назва невялікіх суднаў або невялікіх ваенных караблёў (пасажырскія, грузавыя, выратавальныя, турыстычныя, ракетныя, вартавыя і інш.).

Галоўнае адрозненне малых катараў ад лодак — наяўнасць матора ў якасці сілавой устаноўкі, а ад маторных лодак — яго стацыянарная ўстаноўка. Першапачаткова катарамі называліся лёгкія аднамачтавыя судны. Зрэшты, шырока распаўсюджаныя катары з каютамі са спальнымі месцамі, з гальюнам, пры гэтым разлічаныя на ўстаноўку некалькіх менавіта падвесных матораў, нярэдка агульнай магутнасцю ў некалькі сотняў к.с.).

Разнавіднасці
-------------

* Баявы катар
	+ Кананерка
	+ Артылерыйскі катар
	+ Тарпедны катар
	+ Ракетны катар

* Глісер

Зноскі
------

1. ↑  Катар *Antares-8.80* з двума падвеснымі маторамі агульнай магутнасцю да 300 л.
**Англіканства** (англ.: Anglicanism) — плынь у хрысціянстве, якая аб'ядноўвае Царкву Англіі і цэрквы, якія гістарычна звязаныя з ёй ці маюць падобныя вераванні, практыкі і царкоўныя структуры. Слова бярэ свой пачатак ад *ecclesia anglicana*, сярэднявечнай лацінскай фразы вядомай па меншай меры з 1246 года, якая азначае англійскую царкву. Прыхільнікі англіканства называюцца англіканамі. Пераважная большасць англіканаў з'яўляюцца чальцамі цэркваў, якія ўваходзяць у склад міжнароднай Англіканскай Супольнасці. Ёсць, аднак, шэраг цэркваў па-за межамі Англіканскай Супольнасці, якія таксама лічаць сябе англіканскімі, у першую чаргу тыя, які адносяцца да Падоўжанага англіканскага руху.

Вера англіканаў заснаваная на Бібліі, традыцый апостальскай царквы, апостальскай пераемнасці («гістарычны епіскапат») і ранніх бацькоў царквы. Англіканства ўтварае адну з галінаў заходняга хрысціянства, калі Англійская царква канчаткова атрымала незалежнасць ад рымскага пантыфікату ў часы панавання каралева Елізаветы. Многія з новых фармуляраў англіканства з сярэдзіны XVI стагоддзя пачалі набліжацца да структур сучаснага пратэстанцтва і рэфармацкіх рухаў. Дзякуючы архібіскупу Кентэрберыйскаму Томасу Кранмеру, англіканства атрымала пратэстанцкія традыцыі, як звязаныя з лютэранствам, гэтак і кальвінізмам. канца стагоддзя, захаванне ў англіканства многіх традыцыйных літургічных формаў і епіскапату ўжо разглядаецца як непрымальнае тыя, хто прасоўвае найбольш развітых пратэстанцкіх прынцыпаў.

Ступень адрознення паміж рэфармацкай і заходняй каталіцкай тэндэнцыямі ў англіканскай традыцыі звычайна з'яўляецца прадметам дыскусаў унутры асобных англіканскіх цэркваў. Унікальнаю для англіканства з'яўляецца «Кніга агульнай малітвы», набор малітваў, якія вернікі ў большасці англіканскіх цэркваў выкарыстоўваюць на працягу стагоддзяў. Хоць з часоў свайго напісання ён зведаў мноства змен, гэты малітоўнік па-ранейшаму прызнаецца адным з тых атрыбутаў, якія звязваюць англіканскія цэрквы разам. Кожная нацыянальная або рэгіянальная царква мае поўную аўтаномію, аднак пасада архібіскупа Кентэрберыйскага традыцыйна з'яўляецца цэнтрам англіканскага адзінства. Колькасць вернікаў складае каля 80 млн чалавек, што ставіць Англікнскую царкву на трэцяе месца сярод хрысціянскіх цэркваў пасля Рымскай каталіцкай і Праваслаўнай цэрквамі.

Зноскі
------

1. 1 2  «What it means to be an Anglican» Архівавана 30 жніўня 2011.. Church of England.
2. ↑  The Anglican Communion
3. ↑  Continuing Anglican. USA Churches
4. ↑  Green, Jonathon (1996). «Chapter 2: The Middle Ages». Chasing the Sun: Dictionary Makers and the Dictionaries They Made (1st USA ed.). New York, USA: Henry Holt. pp. 58–59. ISBN 0-8050-3466-8.
5. ↑   Thomas Dudley Fosbroke (1802), «British Monachism», 2 Volumes.
6. ↑  Diarmaid MacCulloch, Thomas Cranmer: A Life, Yale University Press, p.617 (1996).
7. ↑  Provincial Registry. The Anglican Communion

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Англіканства
* Anglican Communion (англ.)
* What it means to be an Anglican Архівавана 30 жніўня 2011. (англ.)
* Anglican History (англ.)
**Cladonia coccifera** - від кусцістых лішайнікаў сямейства {{bt-bellat||Cladoniaceae}}. Упершыню від апісаў шведскі натураліст Карл Ліней у сваёй працы "*Species Plantarum*" 1753. Нямецкі батанік Карл Людвіг фон Вільдэнаў перавёў яго ў род {{bt-bellat|кладонія|Cladonia}} у 1787 годзе.

Апісанне
--------

Лішайнік мае клейстатэцыі і ярка-чырвоныя пікніды на вяршыні жаўтлявай або шэра-зелянявай падэцыі, вышынёй з 1-2 см. Аснова слаявіны складаецца з круглявых лускавінак з жоўтай або памяранцава-карычневай ніжняй паверхняй. Сустракаецца, як правіла, на кіслых тарфяністых і пясчаных глебах.

Арэал
-----

Лішайнік мае цыркумпалярнае распаўсюджанне ў Паўночным паўшар'і, і распасціраецца на поўдзень да Гімалаяў.

1. ↑  Лінней, Карл (1753). Species plantarum (лат.). Т. 2. Стокгольм: Impensis Laurentii Salvii. С. 1151.
2. ↑  Уілденов, К. Л. фон (1787). Florae Berolinensis Prodromus (лат.). Берлін: Wilhelm Vieweg. С. 361.
3. ↑  Вілан, Пол (2011). Лишайники Ірландії — ілюстрований вступ до понад 250 видів. Корк: Collins Press. С. 71. ISBN 978-1-84889-137-1.
4. ↑  Стенрос, Соілі (1989). «Систематика групи Cladonia coccifera. 1». Annales Botanici Fennici. 26: 157—168.
Кісатэн, Токіа.
**Кісатэн** (яп.: 喫茶店 *kissaten*) — кавярня ў Японіі. Першапачаткова *кісатэн* узніклі ў якасці ўстаноў, дзе наведвальнікам прапаноўвалі розныя віды безалкагольных напояў (каву ці гарбату), пірожныя, садавіну і закускі. Унутры мог быць більярд, меліся кнігі, часопісы.

У сярэдзіне XX стагоддзя адбылося рэзкае павелічэнне колькасці падобных кафэ. Кожнае з іх жадала мець сваю адметную рысу — так узніклі музычныя кафэ, кафэ з танцпляцоўкамі, манга-кафэ і іншыя. Паступова кісатэн ператварыліся, перш за ўсё, у месца, дзе можна выпіць каву. Там таксама падаюць сэндвічы, спагеці, рыс, вараныя яйкі ці яечню па раніцах. Студэнты і дзелавыя людзі («саларымены») часта снедаюць у кісатэн, аднак, яны паступова саступаюць месца міжнародным сеткам кавярань, напрыклад «Starbucks».

Гл. таксама
-----------

* Манга-кафэ

Зноскі
------

1. 1 2   (PDF) *Никитина, Лидия.*. Культура современного японского питания: традиции и новации **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Институт стран Азии и Африки (25 студзеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 18 ліпеня 2011. Праверана 27 мая 2009.
2. ↑  Рестораны **(нявызн.)**.  JAPAN TOUR. Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2012. Праверана 27 мая 2009.

| ⛭Віды прадпрыемстваў грамадскага харчавання |
| --- |
| Рэстараны і сталовыя | 
* Астэрыя
* Бістро
* Карчма
* Каўпона
* Папіна
* Траторыя
* Тэрмаполій
* Фабрыка-кухня

 |
| Кафэ і чаёўні | 
* Буфет
* Бювет
* Венская кавярня
* Кісатэн
* Пякарня
* Чайхана
* Шанігартэн

 |
| Спецыяльныя кафэ | 
* Інтэрнэт-кафэ
* Манга-кафэ

 |
| Піцейныя ўстановы | 
* Бар
* Брасеры
* Кнайпа
* Паб
* Піўная
* Піўны рэстаран
* Піўны сад
* Спікізі
* Таверна
* Хойрыгер
* Хонкі-тонк
* Чарачная
* Шынок

 |
**«Блеф»**, варыянт назвы — **«Блеф — гісторыя махлярства і падманшчыкаў»** (італ.: Bluff - Storia di truffe e di imbroglioni) - італьянская крымінальная камедыя 1976 года з Адрыяна Чэлентана і Энтані Куінам у галоўных ролях. За ролю ў гэтым фільме Чэлентана атрымаў нацыянальную кінапрэмію Італіі «Давід дзі Данатэла».

Сюжэт
-----

Дзеянне фільма разгортваецца прыкладна ў пачатку 1930-х гадоў у Францыі.

Фатальная прыгажуня Бель-Дзюк (кіраўнік мафіі і ўладальніца казіно) мае даўнія стасункі і прэтэнзіі да знакамітага аферыста Філіпа Бэнга, які адбывае пакаранне за кратамі. Філіп Бэнг вырашае збегчы па дарозе праз вентыляцыю ў туалеце для зняволеных, але, на шчасце ці не, замест яго збягае іншы ашуканец, якога завуць Фелікс. Прыняўшы яго за Бэнга, падручныя Бель-Дзюк адвозяць яго на яе яхту, дзе пасля гульні выкрываецца падман. Фелікс таксама сустракае чароўную незнаёмку, якая знікае ў тое ж імгненне, як ён яе ўбачыў, пакідаючы для яго кветку лілеі. Для таго каб паквітацца з Філіпам, Бель-Дзюк са сваімі падручнымі бандытамі прымушае жуліка, якога завуць Фелікс, арганізаваць уцёкі Філіпа Бэнга з турмы.

Уцёкі атрымаліся, але парачка аферыстаў заадно падманвае і Бель-Дзюк, знікнуўшы прамаакурат з-пад яе носа. Высвятляецца, што і Філіп Бэнг, у сваю чаргу, не супраць адпомсціць ёй. Для гэтага ён задумвае грандыёзную містыфікацыю, не горш за покерны блеф.

Зноскі
------
**Абдул Разак бін Хусейн** (малайск.: Tun Abdul Razak bin Haji Dato' Hussein, 11 сакавіка 1922 — 14 студзеня 1976) — палітычны і дзяржаўны дзеяч, 2-гі прэм’ер-міністр Малайзіі.

Біяграфія
---------

Адукацыю атрымаў у Англіі. У 1950 узначаліў моладзевую арганізацыю АМНА (UMNO). У 1951 годзе стаў віцэ-прэзідэнтам АМНА. Пасля абвяшчэння незалежнасці займаў розныя пасады ва ўрадзе, у тым ліку пасаду намесніка прэм’ер-міністра і міністра абароны. Галоўны распрацоўшчык праграмы сельскага развіцця краіны. З 1969 па 1971 узначальваў Нацыянальную аператыўную раду Малайзіі.

З 1970 па 1976 год прэм’ер-міністр Малайзіі, міністр замежных спраў і абароны. Адначасова ўзначальваў кіруючую партыю — Аб’яднаную малайскую нацыянальную арганізацыю. Арганізатар кааліцыі Нацыянальны фронт, ініцыятар распрацоўкі нацыянальнай ідэалогіі «Рукунегара», нацыянальнай палітыкі адукацыі і новай эканамічнай палітыкі, якая ставіла за мэту павышэнне эканамічнай ролі карэнных нацыянальнасцяў (палітыка малаізацыі). З 29 верасня па 5 кастрычніка 1972 г наведаў Савецкі Саюз з афіцыйным візітам.

Памёр ад лейкеміі.

Яго сын Наджыб Тун Разак з красавіка 2009 па май 2018 года з’яўляўся прэм’ер-міністрам Малайзіі. 28 ліпеня 2020 года ён быў прызнаны вінаватым па сямі пунктах абвінавачання: злоўжыванне ўладай, тры эпізоды злоўжывання даверам і тры эпізоды адмывання грошай.

Зноскі
------

1. 1 2  Tun Haji Abdul Razak bin Hussein // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑   Праверана 18 снежня 2020.

| ⛭Малайзія Прэм’ер-міністры Малайзіі |
| --- |
| Герб Малайзіі | 
* Абдул Рахман (1957—1970)
* Абдул Разак бін Хусейн (1970—1976)
* Хусейн Он (1976—1981)
* Махатхір Махамад (1981—2003)
* Абдула Ахмад Бадаві (2003—2009)
* Наджыб Тун Разак (2009—2018)
* Махатхір Махамад (2018—2020)
* Мухіддзін Ясін (2020—2021)
* Ісмаіл Сабры Яакаб (2021—2022)
* Анвар Ібрагім (з 2022)

 | Штандарт урада Малайзіі |
**Канфлікт у Капрыві** (англ.: Caprivi conflict) — баявыя дзеянні паміж войскамі Намібіі і сепаратысцкай групоўкай «Армія вызвалення Капрыві».

Ход падзей
----------

Ваенны патруль у Капрыві
Паласа Капрыві — гістарычная вобласць, размешчаная ў паўночна-ўсходняй частцы Намібіі. У 1994 годзе ў рэгіёне ўспыхнулі беспарадкі, звязаныя з тым, што этнічная большасць рэгіёну, народ лозі, вырашыла аддзяліцца ад астатняй часткі краіны. Рухаючай сілай выступіла Армія вызвалення Капрыві (АВК).

У кастрычніку 1998 года Сілы абароны Намібіі пры падтрымцы Special Field Force выявілі лагер навучання баевікоў, пасля чаго адбылося ўзброенае сутыкненне. У выніку 2 500 чалавек беглі ў Батсвану, з іх каля 100 чалавек мелі зброю. Сярод уцякачоў быў таксама лідар паўстанцаў Мішаке Муёнга. Ён атрымаў палітычны прытулак у Даніі. Намібія беспаспяхова патрабавала ад Даніі і Батсваны выдачы паўстанцаў. Прэзідэнт краіны Сэм Нуёма назваў удзельнікаў АВК «здраднікамі і забойцамі» і заявіў, што яны будуць пакараныя за свае злачынствы.

У ноч на 2 жніўня 1999 года паўстанцы здзейснілі нечаканыя напады на ваенную базу, дзяржаўную радыёстанцыю, памежны пост «Ванела» і паліцэйскі ўчастак у горадзе Каціма-Муліла, сталіцы рэгіёну Капрыві. Сілы абароны Намібіі былі заспеты знянацку. Падчас бою паміж урадавымі войскамі і АВК загінула 15 чалавек. Ва ўсім краі абвешчана надзвычайнае становішча. Былі арыштаваныя меркаваныя прыхільнікі сепаратыстаў. Мішаке Муёнга заявіў, што гэта «было толькі пачаткам», аднак больш падобных выбліскаў не ўзнікала.

Наступствы
----------

У 1999 годзе 132 меркаваных удзельнікаў былі арыштаваныя, абвінавачаныя ў дзяржаўнай здрадзе, забойствах і шэрагу іншых злачынстваў. Дадзенае судовае разбіральніцтва стала вядома як *«Працэс па справе аб здрадзе ў Капрыві»* (англ.: Caprivi treason trial). Вынік так і не быў апублікаваны, на што неаднаразова скардзілася Amnesty International.

7 кастрычніка 2002 Армія вызвалення Капрыві заявіла аб тым, што народ Ітэнге (так сепаратысты называюць гэты рэгіён) цалкам парваў сувязі з Намібіяй. Яны абвясцілі край свабоднай суверэннай дзяржавай (англ.: Free State of Caprivi Strip — Itenge). Ніякіх практычных наступстваў, аднак, гэтая дэкларацыя не мела.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Caprivi Liberation Front (англ.). Архівавана з першакрыніцы 15 студзеня 2013. Праверана 1 лютага 2013.
2. ↑  *Международная амнистия*. DOCUMENT — NAMIBIA: JUSTICE DELAYED IS JUSTICE DENIED: THE CAPRIVI TREASON TRIAL (англ.). Архівавана з першакрыніцы 13 лютага 2013. Праверана 1 лютага 2013.

Спасылкі
--------

* DOCUMENT — NAMIBIA: JUSTICE DELAYED IS JUSTICE DENIED: THE CAPRIVI TREASON TRIAL  (англ.)
* Caprivi Liberation Front  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сяменчанка.

**Віталь Паўлавіч Сяменчанка** (нар. 22 студзеня 1951, п. Парафііўка, Ічнянскі раён, Чарнігаўская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне гідрабіялогіі і экалогіі прэснаводных экасістэм. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар біялагічных навук (1991).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1973).

З 1972 года ў Інстытуце заалогіі НАН Беларусі — старшы лабарант, малодшы, старшы, вядучы, галоўны навуковы супрацоўнік, з 2001 года загадчык лабараторыі. З 2009 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце дзяржаўнага навукова-вытворчага аб’яднання «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах».

Узнагароды
----------

Прэмія трох акадэміі навук (Украіны, Малдовы, Беларусі), медаль ім. Г. Г. Вінберга Расійскага грамадства гідрабіялагічныя.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Выкананы фундаментальныя даследаванні па камбінаваным ўплыву тэмпературнага і трафічнага фактараў на біялагічныя характарыстыкі зоапланктону, даследаваны працэсы, якія праходзяць у заапланктоннай супольнасці літаральнай зоны возера рознага тыпу. На падставе распрацаванага новага метаду праведзена натурнае мадэляванне сукцэсійных працэсаў, якія адбываюцца пры засяленні заапланктонам штучных біятопаў ва ўмовах збедненай літаральной зоны возера. Выкананы даследаванні па вызначэнні экалагічнай якасці вады ў рэках Беларусі з выкарыстаннем падыходаў Еўрапейскай рамачнай воднай Дырэктывы, распрацаваны новы індэкс для ацэнкі экалагічнага стану азёр. Абгрунтавана неабходнасць вывучэння інвазіі чужародных відаў у водныя і лясныя экасістэмы Рэспублікі Беларусь, праведзена інвентарызацыя чужароднай фаўны, выяўлены новыя інвазіўныя віды і шляхі іх пранікнення. Распрацавана канцэпцыя маніторынгу жывёльнага свету і яго элементы, праведзены маніторынгавыя даследаванні па водных беспазваночных, уключаных у Чырвоную кнігу Беларусі.

Аўтар больш за 150 навуковых прац, у т. л. 6 манаграфій і навучальнага дапаможніка.

### Бібліяграфія

* Биология и продукция ледниковых реликтовых ракообразных. Мн.: Наука и техника, 1986 (совм. с Сущеней Л. М. Вежновцом В. В.).
* Принципы и системы биоиндикации текучих вод. Мн.: Орех, 2004.
* Концепция мониторинга животного мира и его элементы // Мониторинг животного мира Беларуси. Мн.: БелНИЦ «Экология», 2005.
* Консументы и их роль в экосистемах. Мн.: БГУ, 2004.
* Alien species in a warmer world: risks and opportunities// Trends in Ecology & Evolution. 2009. Vol. 24
* Техно-экосистема АЭС. Гидробиология, абиотические факторы, экологические оценки. Киев: ИГБ НАНУ. 2011. 234 с. (совм. с Протасовым А. А. Силаевой А. А. Тимченко В.М)

Зноскі
------

1. ↑  СЯМЕНЧАНКА Віталь Паўлавіч

Спасылкі
--------

* Віталь Паўлавіч Сяменчанка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**«12-я няўда́ча»** (англ.: 12th Fail, хіндзі: 12वीं फेल) — індыйскі біяграфічны драматычны фільм на хіндзі 2023 года, рэжысёрам, прадзюсарам і сцэнарыстам якога стаў Відху Вінод Чопра. Фільм заснаваны на аднайменнай кнізе Анурага Патака 2019 года аб рэальнай гісторыі Маноджа Кумара Шарма, які пераадолеў крайнюю беднасць і стаў афіцэрам індыйскай паліцэйскай службы.

Фільм выйшаў у кінатэатрах 27 кастрычніка 2023 года.

Сюжэт
-----

Гісторыя вясковага хлопца з беднай сям'і, які спрабуе здаць экзамены для службы ў індыйскай паліцыі.

Рэакцыя
-------

Фільм атрымаў станоўчыя водгукі ад крытыкаў. На вэб-сайце агрэгатара рэцэнзій Rotten Tomatoes 91% з 11 рэцэнзій крытыкаў з'яўляюцца станоўчымі, з сярэднім рэйтынгам 6,8/10.

Зноскі
------

1. ↑  "Vikrant Massey and Vidhu Vinod Chopra on 12th Fail: It is an homage to bureaucrats of the country". *Indian Express*. Архівавана з арыгінала 2023-10-13. Праверана 2024-01-25.
2. ↑  "'12th Fail' box office collection Day 2: Vikrant Massey's film gets a thumbs up". *India Today* [англійская]. Архівавана з арыгінала 2023-11-03. Праверана 2024-01-25.
3. ↑  "12th Fail". *Rotten Tomatoes*. Архівавана з арыгінала 2024-01-15. Праверана 2024-01-25.

Спасылкі
--------

* 12-я няўдача на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
* «12th Fail» на Bollywood Hungama
**«Бедны багацей»** (італ.: Un povero ricco) — італьянская камедыя 1983 года рэжысёра Паскуале Феста Кампаніле.

Сюжэт
-----

Багаты прадпрымальнік Эўджэніа (Рэната Пацэта) баіцца страціць свае багацці і апынуцца банкрутам. Выслухаўшы парады лекара-псіхолага, ён вырашае памяняць свой звыклы лад жыцця і на час, для збавення ад уласных страхаў, стаць бедняком. І ў такім жыцці ён знаходзіць свае плюсы, але толькі датуль, пакуль ён не знаёміцца з беднаватай прыгажуняй Мартай (Арнэла Муці).

Акцёрскі склад
--------------

* Арнэла Муці — Марта
* Рэната Пацэта — Эўджэніа
* П’еро Мацарэла
* Патрыцыя Фантана
* Нані Свампа
* Уга Грэгарэці
* Антоніа Марсіна
* Джуліа Масіміні
* Масіма Бушэмі
* Дзіна Касіа

Зноскі
------
**Ігар Іванавіч Землянскіх** — украінскі мастак-анімаліст, ілюстратар, арнітолаг.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 снежня 1974 г. у горадзе Аляксандраўск на Луганшчыне .
У 1980 г. сям’я пераехала да сяла Варонькіў Барыспальскага раёну на Кіеўшчыне, радзіму дзеда па лініі маці.
Менавіта дзед, які часта вадзіў яго на прагулкі па лясах і поплавах, паспрыяў фармаванню захаплення будучага мастака да прыроды. Спачатку марыў стаць лётчыкам, але паступова перамагла цікавасць да ўсяго жывога — перадусім птушак.
Яшчэ пад час навучання у сярэдняй школе апублікаваў свае першыя артыкулы на арніталагічную тэматыку.
Адначасова з юнацтва пачаў маляваць, але выключна птушак. У 1992—1993 гг. праходзіў тэрміновую службу у інжынерным падраздзяленні Узброеных сілаў Украіны. У канцы 1990-х працаваў у Інстытуце Заалогіі НАНУ ім. Шмальгаузена  і прымаў удзел у экспедыцыях па Украіне на пасадзе старэйшага лабаранта. Калегі ацанілі мастацкія здольнасці і сталі прапаноўваць выкананне ілюстрацый да розных спецыялізаваных выданняў.
Першы плакат з выявай чайкі выдала Украінскае таварыства аховы птушак у 1996 г. Далей разгарнулася праца з Прыродазнаўчым музеем, Кіеўскім заапаркам, Домам прыроды , батанічнымі садамі і іншымі падобнымі ўстановамі. З цягам часу праз вялікую колькасць замоваў абраў працу мастака і ілюстратара, не разрываючы цеснай повязі з навукоўцамі-арнітолагамі і аматарамі птушак.
Утрымлівае дома птушак, якія трапілі ў бяду: пераважна хворых і параненых.
Пачэсны грамадзянін Барыспальскага раёну.

Творчасць
---------

  

Аўтар шматлікіх прац на тэму арнітафаўны Украіны і свету. Працуе у тэхніцы тэмпера, акрыл, акварэль, алей.
Браў удзел у ілюстрацыі наступных выданняў:

* Чырвоная кніга Украіны (2009)
* Запаведныя куточкі Кіраваградзкай зямлі. Андрыенка Т. Л.(1999)
* Птушкі фауны Украіны: палявы вызначальнік. Г.Фесенко, А. Бокотей. 2002
* Птушкі садоў і паркаў Кіева. Г. В. Фесенко (2010)

Поўнасцю праілюстраваў серыю кніг, выданых у рамках праекту «Пярнатыя сябры»:

* Знаёмыя незнаёмцы. А.Плига. 2013 (2018)
* Вартавыя начы. Я.Яцук. 2015
* Валадары неба. С. Вітер. 2016
* Крылы над вадой. М. Банік. 2021

Автор і ілюстратар кнігі «Нашы птушкі» (2004).

Аўтар шматлікіх плакатаў на арніталагічную тэматыку ва Украіне і сумежных краінах

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑

Спасылкі
--------

* Ігар Зямлянскіх. Асабісты сайт. **(нявызн.)**.
* Ігор Землянських. Старонка Facebook. **(нявызн.)**.
**Малайская Федэрацыя** (малайск.: Persekutuan Tanah Melayu) — федэрацыя 11 штатаў (9 малайскіх султанатаў і брытанскія паселішчы Пінанг і Малака), якая існавала з 1948 па 1963 гады.

У 1946 годзе з гэтых 11 Штатаў была сфарміравана адзіная Брытанская калонія — Малайскі Саюз. З-за абструкцыі з боку малайскіх нацыяналістаў калонія апынулася нежыццяздольнай, і са студзеня 1948 года Малайскі Саюз быў ператвораны ў Малайскую Федэрацыю.

У складзе Федэрацыі да кіраўнікоў малайскіх султанатаў вярнуліся іх пазіцыі кіраўнікоў дзяржаў, якіх яны былі пазбаўленыя ўнутры Саюза. Малайскія султанаты сталі пратэктаратамі Вялікабрытаніі, а Пінанг і Малака заставаліся брытанскімі каланіяльнымі тэрыторыямі.

31 жніўня 1957 года Федэрацыя атрымала незалежнасць у складзе Садружнасці нацый і стала членам ААН.

У 1963 годзе Малайская Федэрацыя, Сінгапур, Саравак і Паўночнае Барнэа аб’ядналіся ў дзяржаву Малайзія, а затым Сінгапур стаў незалежнай дзяржавай 9 жніўня 1965 года.

Зноскі
------

1. ↑  Federation of Malaya Independence Act 1957 (англ.). — Малайская Федерация Независимости на Wikisource. Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 17 лютага 2011.
2. ↑  United Nations Member States (2006) (англ.). — Государства от члены ООН на Wikisource. Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 17 лютага 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11883269k · ISNI: 0000000121703563 · LCCN: sh85080080 · Microsoft: 2910912250 · NDL: 00567490 · SUDOC: 02662009X · VIAF: 140664856 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Агароднікі (значэнні).
**Агароднікі** — малазямельныя сяляне ў ВКЛ.

Звычайна атрымлівалі ад феадала ў карыстанне невялікія надзелы, за якія выконвалі агавораныя павіннасці, звычайна — паншчыну.

Паводле з «Уставы на валокі» (1577), агароднікам давалі па 3 моргі зямлі (1 морг — 0,71 га) і ссялялі ў вёскі па 10-20 двароў паблізу фальваркаў. За выдзеленую зямлю агароднікі працавалі на землеўласніка 1 дзень у тыдзень, а іх жонкі — 6 дзён за лета. У Валочную памеру да агароднікаў пачалі адносіць чэлядзь нявольную, якая пазней (17-19 ст.) стала дваровымі людзьмі памешчыкаў. Некаторыя ў 18 — 1-ай пал. 19 ст. агароднікамі называлі сялян, якія мелі толькі хату і агарод.

Напярэдадні рэформы 1861 агароднікі і бабылі былі самімі беднымі прыгоннымі сялянамі. У 1848 у Віленскай і Мінскай губернях іх было адпаведна 6,9 % і 9 % ад памешчыцкіх сялян, у Гродзенскай губерні ў 1858 — 4,5 %.

Назву «Агароднікі» мае нямала паселішчаў у Беларусі, асабліва ў колішніх уладаннях Радзівілаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Кізіма С. А. Лянцэвіч В. М. Самахвалаў Дз. С.* Гісторыя Беларусі: Курс лекцый. — Мн.: Выд-ва МІК, 2003. — 91 с.
2. 1 2 3 4  Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэд.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.
3. ↑  *Герасіменя В.* Агароднікі // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info

Літаратура
----------

* *Герасіменя В.* Агароднікі // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info
* *Кізіма С. А. Лянцэвіч В. М. Самахвалаў Дз. С.* Гісторыя Беларусі: Курс лекцый. — Мн.: Выд-ва МІК, 2003. — 91 с.
**Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт у Бейкерсфілдзе** (англ.: California State University, Bakersfield) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Бейкерсфілд у штаце Каліфорнія, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня фактычна была створана ў 1965 годзе як дзяржаўны каледж і афіцыйна ў 1968 годзе на кампусе плошчай 152 га, стаўшы 20-й усановай у сістэме Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Універсітэт прапануе 39 розных праграм атрымання ступені бакалаўра, 17 праграм атрымання ступені магістра і 1 праграму аспірантуры. Адукацыйная праграма ўніверсітэта ў галіне нафтавай геалогіі з'яўляецца адзінай у ЗША, якая прапануецца дзяржаўным універсітэтам на захад ад Скалістых гор. Універсітэт афіцыйна з'яўляецца іспанамоўнай установай. Былыя выпускнікі ўніверсітэта ўключаюць мясцовых, дзяржаўных і федэральных палітыкаў, у тым ліку аднаго спікера Палаты прадстаўнікоў Кангрэса ЗША.

Структура
---------

* Школа мастацтваў і гуманітарных навук
* Школа бізнесу і дзяржаўнага кіравання
* Школа прыродазнаўчых навук, матэматыкі і інжынерыі
* Школа сацыяльных навук і адукацыі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
***Perichaena depressa*** - від слізевікоў сямейства {{bt-bellat||Trichiidae}}. Расце сапратрофна на мёртвай драўніне лісцевых дрэў або кустоў.

Апісанне
--------

### Знешні выгляд

Спарангіі 0,3-1,5 мм у дыяметры. Звычайна яны размешчаны блізка адзін да аднаго і рэдка разыходзяцца. Форма - дыскападобная і з-за ўзаемнага ціску яны могуць стаць некалькі вуглаватымі. Гіпаталус праходзіць пад пладовымі целамі і цёмна-карычневага колеру, але часта празрысты і невыразна бачны. Перыдый складаецца з двух слаёў, якія знаходзяцца побач. Вонкавы пласт ад чырвонага да цёмна-карычневага або амаль чорнага. Унутраны пласт плёнкавы, напаўпразрысты, светла-жоўтага колеру.

Плазмодый малочна-белы.

### Мікраскапічныя асаблівасці

Капіліцыі шматлікія. Уяўляюць сетку з тонкіх галінастых нітак жоўтага колеру дыяметрам ад 1,5 да 2,5 мкм. Часам прысутнічаюць невялікія шыпы або колцападобныя звужэнні. Споры жоўтыя, тонка асцюкаватыя, круглыя, ад 9 да 12 мкм у дыяметры.

Распаўсюджанне
--------------

Сустракаецца ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі і радзей у Азіі і Афрыцы. Ён умерана распаўсюджаны ў Нідэрландах. Не ўнесены ў Чырвоны спіс і не знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

1. 1 2  De Nederlandse Myxomyceten door N.E. Nanninga-Bremerkamp, KNNV, 1974, blz 114-115
2. ↑   (англ.) GBIF.org
3. ↑  NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen
**Пінскі дзяцінец** - умацаваная цэнтральная частка старажытнарускага Пінеска, упершыню згаданага ў Іпацьеўскім летапісе пад 1097 годам. Пасля адасаблення ўдзельнага Пінскага княства тут знаходзілася рэзідэнцыя пінскіх князёў.

  

Драўляны дзяцінец Пінска знаходзіўся ў межах сучаснага горада на левым узвышаным беразе ракі Піна. Месцазнаходжанне насупраць месца ўпадзення Піны ў Прыпяць дазваляла кантраляваць асноўныя магістральныя водныя напрамкі на захад па Піне, на поўдзень (уверх па Прыпяці) і на ўсход (уніз па Прыпяці). Па даных археалагічных даследаванняў і старых планах аб'ект быў умацаваны па ўсім перыметры валам і ровам. Шырыня вала ў яго падножжа складала 30 м, а яго вышыня дасягала 7-8 м. Памеры дзяцінца складалі 194x148 м, а плошча-каля 2 га. Форма была круглявай, з захаду, поўначы і поўдня яго паўколам ахопліваў вакольны горад плошчай да 4 га, які, у сваю чаргу, быў акружаны з вонкавага боку неўмацаваным пасадам. З паўднёвага боку дзяцінец амаль ушчыльную падыходзіў да берага Піны, і яго схілы практычна стульваліся з берагавой лініяй. Ля ўезду з паўночнага боку размяшчалася гандлёвая плошча. Паўкруглы выступ у валападобных узвышэннях ля ўезду дазваляе выказаць здагадку, што тут раней знаходзілася абарончая вежа. У дзяцінцы разам з княжацкім дваром размяшчалася Дзмітрыеўская царква.

  

Культурны пласт на пінскім гарадзішчы дасягае 5 м. Значныя раскопкі на гэтым месцы праводзілі Раўдзіна, Міралюбаў, Рабнікаў, Лысенка. Выкрыты шматлікія драўляныя пабудовы, насцілы вуліц і двароў, сабрана разнастайная калекцыя зброі, прылад працы, упрыгожванняў, прадметаў бытавога ўжытку, паліўных керамічных плітак. Археалагічнымі раскопкамі выяўлены чатыры старажытныя вуліцы: дзве з іх былі накіраваны радыяльна, ад дзяцінца да знешняга вале, дзве іншыя – паўкальцавыя, паўтаралі абрысы вала. Вуліцы мелі драўляную вымостку, двары размяшчаліся паабапал і агароджваліся частаколамі.

Літаратура
----------

* Куза А. В. Древнерусские городища X–XIII вв. Свод археологических памятников / Ред. А. К. Зайцев. Российский гуманитарный научный фонд.. — М.: Христианское издательство, 1996. — С. 95.
* Лысенко П. Ф. Древний Пинск. XI-XIII вв. Пинская региональная типография. Пинск, 2007.
**Заходне-Каларадскі ўніверсітэт** (англ.: Western Colorado University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Ганісан у штаце Каларада, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны ў 1901 годзе і адкрыты для заняткаў у 1911 годзе як Каларадская дзяржаўная настаўніцкая школа. У 1923 годзе назва вучэльні была зменена на Заходне-Каларадскі дзяржаўны каледж. У 2012 годзе ўстанова зноў была перайменавана ў Заходне-Каларадскі дзяржаўны ўніверсітэт, а ў 2018 годзе — у Заходне-Каларадскі ўніверсітэт. 

Універсітэт прапануе больш за 100 напрамкаў бакалаўрыяту і сем магістарскіх праграм, пяць з якіх даступныя ў якасці паскораных праграм. Папулярныя спецыяльнасці ўключаюць бізнес-адміністраванне, біялогію, фізічнае выхаванне і спорт, экалогію і ўстойлівае развіццё, рэкрэацыю і псіхалогію.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Каларада

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы