У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лютэцыя.

**(21) Лютэцыя** (фр.: Lutetia) — буйны астэроід галоўнага пояса, які належыць да багатага металамі спектральнага класа M. Ён быў адкрыты 15 лістапада 1852 года французскім астраномам Германам Гольдшмітам у Парыжы і названы ў гонар старажытнага паселішча Лютэцыя, заснаванага ў чацвёртым тысячагоддзі да нашай эры на месцы цяперашняга Парыжа.

Арбіта астэроіда Лютэцыя і яго становішча ў Сонечнай сістэме
Гэта першы астэроід, адкрыты астраномам-аматарам. Але па-сапраўднаму знакаміты ён стаў дзякуючы пралёту побач з ім еўрапейскага касмічнага апарата «Разета» у ліпені 2010 года. Пры гэтым былі атрыманы здымкі гэтага астэроіда і важныя даныя, аналіз якіх, дазволіў навукоўцам выказаць здагадку, што Лютэцыя ўяўляе сабой старажытную, прымітыўную «міні-планету». Хоць узрост адных частак паверхні астэроіда складае ўсяго 50–80 мільёнаў гадоў, іншыя ўзніклі 3,6 мільярдаў гадоў назад.

Даследаванні
------------

Астэроід Лютэцыя быў выяўлены астраномам-аматарам і мастаком Германам Гольдшмітам з балкона свайго дому над кафэ «Пракоп» у Парыжы. Услед за гэтым у лістапада-снежні 1852 года іншы нямецкі астраном — Георг Румкер — разлічыў папярэднюю арбіту гэтага цела. У 1903 годзе падчас чарговага супрацьстаянні з Зямлёй Лютэцыя была сфатаграфавана амерыканскім астраномам Эдуардам Пікерынгам з Гарвардскай абсерваторыі. Тады яна дасягнула яркасці ў 10,8 зорнай велічыні.

Анімацыя руху астэроіда (21) Лютэцыя на світанку Сонечнай сістэмы
10 ліпеня 2010 года еўрапейскі зонд «Разета» праляцеў у непасрэднай блізкасці ад астэроіда (21) Лютэцыя, які стаў першым астэроідам M-класа, вывучаным з борта касмічнага апарата. Апарат прайшоў на мінімальнай адлегласці 3168 ± 7,5 км ад астэроіда на хуткасці 15 км/с, на шляху да кароткаперыядычнай камеце Чурумава-Герасіменка. Падчас гэтага пралёта былі зроблены здымкі паверхні астэроіда дазволам да 60 метраў на піксель, якія пакрываюць каля 50 % паверхні цела (галоўным чынам паўночнае паўшар’е). Увогуле было атрымана 462 здымкі ў 21 спектральным дыяпазоне (гэта і вузкія, і шырокія дыяпазоны, якія перакрываюць інтэрвал даўжынь хваль ад 0,24 да 1 мкм). З дапамогай спектрометра VIRTIS, усталяванага на зондзе, назіранні праводзіліся не толькі ў бачнай, але і ў блізкай інфрачырвонай вобласці спектра. Таксама праводзіліся вымярэнні магнітнага поля і плазмы зблізку астэроіда.
Пакрыццё зорак Лютецией назіралася двойчы: спачатку на Мальце ў 1997, а затым у Аўстраліі ў 2003 годзе.

Характарыстыкі
--------------

### Форма і нахіл восі

Фатаграфіі, атрыманыя з касмічнага зонда, пацвердзілі вынікі аналізу крывых бляску 2003 года, якія апісвалі Лютэцыю як цела грубай няправільнай формы. Вынікі даследавання, праведзенага І. Н. Бельскай і інш. звязваюць няправільную форму астэроіда з наяўнасцю буйнога ўдарнага кратара на адной з яго бакоў, але, паколькі «Разета» сфатаграфавала толькі палову паверхні астэроіда, пацвердзіць ці аспрэчыць гэту здагадку пакуль немагчыма. Аналіз фатаграфій з зонда і фотаметрычных крывых бляску дазволіў зрабіць выснову пра нахіл восі вярчэння астэроіда, які з пазіцыі паўночнага полюсу апынуўся роўны 96°. Такім чынам, вось вярчэння астэроіда ляжыць амаль у плоскасці экліптыкі, а само вярчэнне апынулася рэтраградным, як і ў планеты Уран.

### Маса і шчыльнасць

Па адхіленні зонда ад разліковай траекторыі ў момант яго пралёта побач з Лютэцыяй была разлічана маса астэроіда. Яна апынулася роўнай (1,700 ± 0,017)×1018 кг, што значна менш першапачатковых адзнак, зробленых па вымярэннях з Зямлі — 2,57×1018 кг. Тым не менш, нават такая адзнака масы гаворыць пра вельмі высокую шчыльнасць гэтага цела для каменнага астэроіда — парадку 3,4 ± 0,3 г/см³, што ў сярэднім у 1,5-2 разы больш, чым шчыльнасць іншых астэроідаў. Гэта значыць, што яна ўтрымлівае значную колькасць жалеза. Аднак, ці ледзь яно знаходзіцца ў цалкам сфарміраваным ядры. Для гэтага Лютэцыі прыйшлося б часткова расплавіцца з-за цяпла, які выдаткоўваецца рэактыўнымі ізатопамі: больш шчыльнае жалеза патанула б, а скальныя пароды выйшлі б на паверхню. Аднак VIRTIS паказаў, што склад паверхні астэроіда застаецца зусім першабытным. Даследчыкі бачаць гэтаму толькі адно тлумачэнне: Лютэцыя нагрэлася ў пачатку сваёй гісторыі, але не змагла цалкам расплавіцца, таму выразна вызначанае жалезнае ядро не сфарміравалася. 

### Склад

Дакладны склад Лютэцыі доўгі час выклікаў здзіўленне ў астраномаў. Хоць гэта цела класіфікуецца як астэроід класа M, для яго характэрны вельмі нетыповыя для гэтага класа ўласцівасці, у прыватнасці вельмі малое ўтрыманне металаў у паверхневых пародах. У іх складзе выяўлена высокая канцэнтрацыя вугляродзаўзятых хандрытаў, больш характэрных для астэроідаў класа З, чым для класа M. Да таго ж у Лютэцыі вельмі нізкае альбеда ў радиодиапазоне, у той час як у тыповага прадстаўніка металічнага класа — астэроіда (16) Псіхея, — яно даволі высокае. Гэта можа паказваць на незвычайна тоўсты слой рэгаліту, які пакрывае яго паверхня, што складаецца з сілікатаў і гідратаваных мінералаў.
Вымярэнні зонда «Разета» пацвердзілі наяўнасць у астэроіда ўмерана чырвонага спектра ў бачным дыяпазоне і надзвычай плоскі спектр у інфрачырвонай вобласці, а таксама амаль поўная адсутнасць паглынання ў дыяпазоне даўжынь хваль 0,4-3,5 мкм. Гэтыя даныя цалкам аспрэчваюць наяўнасць гідратаваных мінералаў і сілікатных злучэнняў. На паверхні астэроіда таксама не былі выяўлены прыкметы прысутнасці алівінаў. Гэтыя даныя, у спалучэнні з высокай шчыльнасцю астэроіда сведчаць, што пароды астэроіда складаюцца з энстатытных хандрытаў ці ж з вугляродных хандрытаў CB, CH, ці CR-груп.

### Паходжанне астэроіда

Астэроід шмат у чым цікавы наяўнасцю велізарнага кратара пад назвай Масалія, дыяметрам у 61 км. Наяўнасць на астэроідзе кратара такога памеру сведчыць, што яго варта разглядаць як планетазімаль, якая так і не ператварылася ў больш буйное нябеснае цела, але змагла дажыць да завяршэння актыўных працэсаў фарміравання 
планет у ранняй Сонечнай сістэмы. Пра гэта сведчаць памеры кратара, які ўтварыўся ў момант сутыкнення Лютэцыі з іншым астэроідам, дыяметрам восем кіламетраў. Паводле ацэнак астраномаў, такія сутыкненні паміж астэроідамі, адбываюцца вельмі рэдка — адзін раз у 9 мільярдаў гадоў. Такім чынам, Лютэцыя магла сутыкнуцца з гэтым целам толькі падчас фарміравання Сонечнай сістэмы, калі падобныя калізіі былі звычайнай справай.
Пра гэта ж гаворыць і малая сітаватасць гэтага цела. Навукоўцы вызначылі яе прааналізаваўшы спектр сонечнага святла, адлюстраванага ад паверхні Лютэцыі. Адрозненні ў спектры прамянёў, адлюстраваных ад розных участкаў нябеснага цела, могуць падказаць навукоўцам, ці распадаўся астэроід пры сутыкненні з іншымі аб’ектамі ці ён складзены з няшчыльна прылеглых абломкаў. Вынікі матэматычнага мадэлявання, што ў астэроідзе адсутнічаюць буйныя поры і расколіны, характэрныя для вуглістых хандрытаў. Паводле разлікаў навукоўцаў, «сітаватасць» Лютэцыі знаходзіцца ў межах ад 1% да 13%. Гэта даказвае, што сутыкненне не магло цалкам разбурыць астэроід, так што Лютэцыя, хутчэй за ўсё, уяўляе сабой цэлае цела, а не груду друзу, як шматлікія іншыя дробныя астэроіды. Марфалогія атачальнага кратар рэльефу і існаванне самага кратара таксама сведчаць пра значную трываласць рэчыва астэроіда.

Карта астэроіда
---------------

Паверхня астэроіда пакрыта кратарамі і спярэшчана разнастайнымі расколінамі, уступамі і праваламі, якія ў сваю чаргу пакрыты магутным слоем рэгаліту таўшчынёй каля 3 км, які складаецца са слаба агрэгаваных часціц пылу памерам 50-100 мкм, прыкметна што згладжвае іх абрысу. На картаграфаваным паўшар’і выяўлена 350 кратараў з памерамі ад 600 метраў да 61 км. Усяго на гэтым паўшар’і было выяўлена 7 абласцей у залежнасці ад іх геалогіі: Бетыкі (Bt), Ахеі (Ac), Этрурыі (Et), Нарбонікі (Nb), Норыка (Nr), Паноніі (ПА) і Рэцыі (РА).
Вобласць Бетыкі размешчана ў раёне паўночнага полюсу і складаецца з некалькі кратараў з дыяметрамі да 21 км. Гэта вобласць утрымлівае найменшую колькасць кратараў і з’яўляецца самай маладой на ўсім вывучаным паўшар’і — яе ўзрост складае ўсяго 50 – 80 млн гадоў. Яна пакрыта слоем рэгаліту таўшчынёй да 600 метраў, які хавае шматлікія старыя кратары. Апроч іх там сустракаюцца розныя грады і ўступы, вышынёй да 300 метраў. Для іх характэрна больш высокае альбеда. Найстарэйшымі рэгіёнамі з’яўляюцца вобласці Норыка і Ахеі, якія ўяўляюць сабой даволі роўную паверхню, пакрытую мноствам кратараў, — некаторыя ўзростам да 3,6 ± 0,1 млрд гадоў. Вобласць Норыка, перасечана разорай даўжынёй да 10 км і глыбінёй да 100 метраў. Яшчэ дзве вобласці Паноніі і Рэцыі таксама характарызуюцца ў першую чаргу вялікай колькасцю кратараў. Затое апошняя вобласць — Нарбоники, сама па сабе ўяўляе сабой адзін вялікі кратар, які атрымаў назва Масалія. Паверхня кратара пакрыта побач адносна дробных дэталяў рэльефу, якія ўтварыліся ў пазнейшыя эпохі.

### Наменклатура

Асноўны артыкул: **Спіс дэталей рэльефу астэроіда (21) Лютэцыя**
У сакавіку 2011 года рабочая група па планетнай наменклатуры Міжнароднага астранамічнага саюза прыняла схему найменні дэталяў рэльефу на астэроідзе (10) Лютэцыя. Паколькі ён быў названы ў гонар старажытнага рымскага горада, то вырашана было ўсім кратарам на астэроідзе прысвойваць назвы гарадоў якія існавалі што размяшчаліся зблізку Лютэцыі на момант яе існавання (гэта значыць з 52 гады да н.э. па 360 год н. э.). А яе вобласці (лац.: regiones) называюцца ў гонар правінцый Рымскай імперыі часоў Лютэцыі-горада, за выключэнне адной, якая была названа ў гонар першаадкрывальніка астэроіда — вобласцю Гольдшміта. Іншыя дэталі рэльефу Лютэцыі атрымалі назвы рэк і сумежных раёнаў Еўропы тых часоў. А ў верасні таго ж года ў якасці пункта, праз якую праведзены нулявы мерыдыян малой планеты, выбраны кратар Lauriacum дыяметрам 1,5 км, які атрымаў ранейшая назва старажытнарымскага горада Лауриакус (лац.: Lauriacum) (цяпер вядомага як Энс).

Гл. таксама
-----------

* Спіс астэроідаў (1—100)
* Класіфікацыі малых планет
* КА Разета

Заўвагі
-------

1. 1 2  Coradini A. Capaccioni F. Erard S.; et al. (2011). "The Surface Composition and Temperature of Asteroid 21 Lutetia As Observed by Rosetta/VIRTIS" (PDF). *Science*. **334** (6055): 492–494. doi:10.1126/science.1204062. PMID 22034430. Архівавана з арыгінала (PDF) 4 сакавіка 2016. Праверана 1 снежня 2015. `{{cite journal}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка); Непасрэднае ўжыванне et al. у: `|author=` (даведка)Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (link) Архівавана 4 сакавіка 2016. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 1 снежня 2015.
2. 1 2  Magri C. (1999). "Mainbelt Asteroids: Results of Arecibo and Goldstone Radar Observations of 37 Objects during 1980-1995". *Icarus*. **140** (2): 379. Bibcode:1999Icar..140..379M. doi:10.1006/icar.1999.6130.
3. 1 2 3 4 5 6  Sierks, H.; Lamy, P.; Barbieri, C.; Koschny, D.; Rickman, H.; Rodrigo, R.; a'Hearn, M. F.; Angrilli, F.; Barucci, M. A.; Bertaux, J. - L.; Bertini, I.; Besse, S.; Carry, B.; Cremonese, G.; Da Deppo, V.; Davidsson, B.; Debei, S.; De Cecco, M.; De Leon, J.; Ferri, F.; Fornasier, S.; Fulle, M.; Hviid, S. F.; Gaskell, R. W.; Groussin, O.; Gutierrez, P.; Ip, W.; Jorda, L.; Kaasalainen, M.; Keller, H. U. (2011). "Images of Asteroid 21 Lutetia: A Remnant Planetesimal from the Early Solar System" (PDF). *Science*. **334** (6055): 487–490. doi:10.1126/science.1207325. PMID 22034428. Архівавана з арыгінала (PDF) 6 сакавіка 2016. Праверана 1 снежня 2015. `{{cite journal}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка); Невядомы параметр `|displayauthors=` ігнараваны (прапануецца `|display-authors=`) (даведка) Архівавана 6 сакавіка 2016. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 сакавіка 2016. Праверана 1 снежня 2015.
4. 1 2 3  M. Patzold, T. P. Andert, S. W. Asmar, J. D. Anderson, J.-P. Barriot, M. K. Bird1, B. Hausler, M. Hahn, S. Tellmann, H. Sierks, P. Lamy, B. P. Weiss (October 28, 2011). "Asteroid 21 Lutetia: Low Mass, High Density". **334** (6055). Science Magazine: 491–2. Bibcode:2011Sci...334..491P. doi:10.1126/science.1209389. Праверана 2011-10-28. `{{cite journal}}`: Шаблон цытавання journal патрабуе `|journal=` (даведка)Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (link)
5. ↑  AstDys (21) Lutetia Ephemerides **(нявызн.)**.  Department of Mathematics, University of Pisa, Italy. Праверана 28 чэрвеня 2010.
6. ↑  *Lutz D. Schmadel, International Astronomical Union.* Dictionary of Minor Planet Names. — 5-th Edition. — Berlin Heidelberg New-York: Springer-Verlag, 2003. — P. 17. — ISBN 3-540-00238-3.
7. ↑  Rosetta website. Asteroid (21) Lutetia. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 12 лютага 2012. Праверана 11.10.2008.
8. ↑  Lardner, Dionysius (1867). "The Planetoides". *Handbook of astronomy*. James Walton. p. 222. ISBN 1-4370-0602-7.
9. ↑  Goldschmidt H. (June 1852). "Discovery of Lutetia Nov. 15". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*. **12**: 213. Bibcode:1852MNRAS..12..213G.
10. ↑  Leuschner, A. O. (1935). "Research surveys of the orbits and perturbations of minor planets 1 to 1091 from 1801.0 to 1929.5". *Publications of Lick Observatory*. **19**: 29. Bibcode:1935PLicO..19....1L.
11. ↑  Pickering, Edward C. (January 1903). "Missing Asteroids". *Harvard College Observatory Circular*. **69**: 7–8. Bibcode:1903HarCi..69....7P.
12. ↑  Rosetta Asteroid Targets: 2867 Steins and 21 Lutetia. Science Reviews. 2006 **(нявызн.)**. Праверана 11.10.2008.(недаступная спасылка)
13. ↑  Апарат ESA паказаў здымкі астэроіда Лютэцыя
14. 1 2 3  *Amos, Jonathan*. Asteroid Lutetia has thick blanket of debris **(нявызн.)**.  BBC News (4 кастрычніка 2010).
15. ↑  Навукоўцы прадставілі дэталёвыя здымкі астэроіда Лютэцыя
16. ↑  Torppa, Johanna; Kaasalainen, Mikko; Michalowski, Tadeusz; Kwiatkowski, Tomasz; Kryszczynska, Agnieszka; Denchev, Peter; Kowalski, Richard (2003). "Shapes and rotational properties of thirty asteroids from photometric data" (PDF). *Icarus*. **164** (2): 346. Bibcode:2003Icar..164..346T. doi:10.1016/S0019-1035(03)00146-5.
17. ↑  Belskaya, I. N.; Fornasier, S.; Krugly, Y. N.; Shevchenko, V. G.; Gaftonyuk, N. M.; Barucci, M. A.; Fulchignoni, M.; Gil-Hutton, R. (2010). "Puzzling asteroid 21 Lutetia: Our knowledge prior to the Rosetta fly-by". *Astronomy and Astrophysics*. **515**: A29. arXiv:1003.1845. Bibcode:2010A&amp;A...515A..29B. doi:10.1051/0004-6361/201013994. `{{cite journal}}`: Праверце `|bibcode=` length (даведка)
18. ↑  An Observational Error Model, and Application to Asteroid Mass Determination. James Cook University. 2008 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 12 лютага 2012. Праверана 20.10.2008.
19. ↑  *Jim Baer*. Recent Asteroid Mass Determinations **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Personal Website (2008). Архівавана з першакрыніцы 21 кастрычніка 2013. Праверана 28 лістапада 2008.
20. ↑  Hidden Mass in the Asteroid Belt. 2002 **(нявызн.)**. Праверана 11.10.2008.(недаступная спасылка)
21. ↑  Буйны астэроід Лютэцыя апынуўся «будаўнічай цаглінкай» Сонечнай сістэмы
22. ↑  *Birlan M. Bus S. J. Belskaya I. et al.* Near-IR spectroscopy of asteroids 21 Lutetia, 89 Julia, 140 Siwa, 2181 Fogelin and 5480 (1989YK8), potential targets for the Rosetta mission; remote observations campaign on IRTF // *New Astronomy*. — 2004. — Vol. 9. — № 5. — P. 343–351. — DOI:10.1016/j.newast.2003.12.005 — Bibcode: 2004NewA....9..343B — arΧiv:astro-ph/0312638
23. ↑  Dollfus A. Geake J. E. (1975). "Polarimetric properties of the lunar surface and its interpretation. VII – Other solar system objects". *Proceedings of the 6th Lunar Science Conference, Houston, Texas, March 17–21*. **3**: 2749. Bibcode:1975LPSC....6.2749D.
24. ↑  Feierberg M. Witteborn F. C. Lebofsky L. A. (1983). "Detection of silicate emission features in the 8- to 13 micrometre spectra of main belt asteroids". *Icarus*. **56** (3): 393. Bibcode:1983Icar...56..393F. doi:10.1016/0019-1035(83)90160-4.`{{cite journal}}`: Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (link)
25. ↑  Lazzarin M. Marchi S. Magrin S. Barbieri C. (2004). "Visible spectral properties of asteroid 21 Lutetia, target of Rosetta Mission" (PDF). *Astronomy and Astrophysics*. **425** (2): L25. Bibcode:2004A&amp;A...425L..25L. doi:10.1051/0004-6361:200400054. `{{cite journal}}`: Праверце `|bibcode=` length (даведка)Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (link)
26. ↑  Lutetia: A rare survivor from the birth of Earth **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  ESO, Garching, Germany (14 лістапада 2011). Архівавана з першакрыніцы 20 лістапада 2011. Праверана November 14, 2011.
27. 1 2  Астэроід Лютэцыя апынуўся недаразвітым "зародкам" планеты (руск.).  РІА НАВУКА. Праверана 10 жніўня 2014.
28. 1 2  Planetary Names: Crater, craters: Lauriacum on Lutetia (англ.)
29. ↑  Астэроід Лютэцыю прызналі «недопланетой» (руск.)
30. ↑  Themes Approved for Asteroid (21) Lutetia Архівавана 11 студзеня 2014. (англ.)

Спасылкі
--------

* База даных JPL НАСА па малых целах Сонечнай сістэмы (21)
* База даных MPC па малых целах Сонечнай сістэмы 21
* Прэс-рэліз пра прысваенне імёнаў дэталям на паверхні астэроіда (21) Лютэцыя
* Афіцыйны прэс-рэліз першых здымкаў збліжэння АМС «Разета» з астэроідам (21) Лютэцыя Архівавана 13 ліпеня 2010. (ESA)
* Афіцыйны прэс-рэліз здымкаў пралёта АМС «Разета» з астэроідам (21) Лютэцыя Архівавана 13 ліпеня 2010. (ESA)
* Падрабязны артыкул на сайце ESA
* Анімацыя: рух астэроіда Лютэцыя
* 

* Astronomy Picture of the Day (англ.) (Lutetia: The Largest Asteroid Yet Visited). Праверана 4 кастрычніка 2023.

| Малыя планеты |
| --- |
| 

(20) Масалія       ·      
**(21) Лютэцыя**
      ·       (22) Каліёпа

 |

| ⛭Сонечная сістэма (≛ спіс аб’ектаў) |
| --- |
| 
 |
| **Сонца** |
| **планеты і *карлікавыя планеты*:** ✰ Меркурый ·  ✰ Венера ·  ✯ Зямля ·  Марс ·  *Цэрэра* ·  ✯✰ Юпітэр ·  Сатурн ·  ✰ Уран ·  ✯ Нептун ·  *Плутон* ·  *Хаўмеа* ·  *Макемаке* ·  *Эрыс* |
| **іх спадарожнікі/кольцы:** Зямлі ·  Марса ·  Юпітэра/∅ ·  Сатурна/∅ ·  Урана/∅ ·  Нептуна/∅ ·  *Плутона* ·  *Хаўмеа* ·  *Эрыды* |
| **Малыя целы**: метэароіды ·  астэроіды/іх спадарожнікі (калязямныя ·  асноўнага пояса ·  траянцы ·  кентаўры) ·  транснептунавыя (ПК ·  РД) ·  дамаклоіды ·  каметы (ВО) |

| ⛭Даследаванне астэроідаў касмічнымі апаратамі |
| --- |
| Пралётныя | Галілеа ·  NEAR Shoemaker ·  Deep Space 1 ·  *Стардаст* ·  *New Horizons* ·  *Разета* ·  *Касіні-Гюйгенс* |  |
| З арбіты | NEAR Shoemaker ·  Хаябуса ·  *Dawn* |
| Спушчальныя | NEAR Shoemaker ·  Хаябуса |
| Будучыя | OSIRIS ·  Don Quijote ·  SIMONE |
| Гл. таксама | Гаспра ·  Іда ·  Мацільда ·  Эрас ·  Брайль ·  Анафранк ·  APL ·  Штэйнс ·  Лютэцыя ·  Мазурскі ·  Ітакава ·  Веста ·  Цэрэра ·  1999 RQ36 |
| *Курсівам* выдзелены дзеючыя АМС |