**Афрыканская камісія па правах чалавека і народаў, АКПЧН** — квазі-судовы орган, створаны для заахвочвання і абароны правоў чалавека і калектыўных правоў на ўсёй тэрыторыі афрыканскага кантынента, а таксама інтэрпрэтацыі Афрыканскай хартыі правоў чалавека і народаў і разгляд індывідуальных скаргаў на парушэнні гэтага статута. Дзейнасць арганізацыі ўключае ў сябе расследаванне парушэнняў правоў чалавека, стварэнне і зацвярджэнне праграм дзеянняў па заахвочванню правоў чалавека, а таксама ўстанаўленне эфектыўнага ўзаемадзеяння паміж імі і дзяржавамі для атрымання інфармацыі аб парушэннях правоў чалавека.

Камісія пачала сваю работу ў 1987 годзе.

Члены камісіі
-------------

АКПЧН складаецца з адзінаццаці членаў, якія выбіраюцца таемным галасаваннем на Асамблеі Афрыканскага саюза. Гэтыя члены, якія адбываюць шасцігадовы аднаўляльны тэрмін, *«выбіраюцца з ліку афрыканцаў з добрай рэпутацыяй, вядомых сваёй высокай мараллю, прыстойнасцю, бесстароннасцю і кампетэнтнасцю ў пытаннях правоў чалавека і народаў»* (артыкул 31 Хартыі). Пры выбары гэтых асоб асаблівая ўвага надаецца асобам, якія маюць юрыдычны вопыт.

Члены павінны карыстацца поўнай незалежнасцю пры выкананні сваіх абавязкаў і служыць на асабістай аснове (г. зн. не прадстаўляючы свае родныя дзяржавы); аднак ні адна дзяржава-член не можа мець у складзе камісіі больш аднаго грамадзяніна. Члены выбіраюць са свайго ліку старшыні і намесніка старшыні, кожны з якіх абіраецца на двухгадовы тэрмін з магчымасцю падаўжэння.

Дзейнасць
---------

АКПЧН заснавана на Банжульскай хартыі, якая з’яўляецца рэгіянальнай абаронай правоў чалавека ў Афрыцы. У хартыі дваццаць дзевяць артыкулаў, у якіх падрабязна разглядаюцца правы і свабоды, якія ідуць строгаму кодэксу недыскрымінацыі.

Камісія збіраецца два разы на год: звычайна ў сакавіку ці красавіку і ў кастрычніку або лістападзе. Адна з такіх сустрэч звычайна праходзіць у Банжуле (Гамбія), дзе знаходзіцца сакратарыят камісіі; іншая можа быць у любой афрыканскай дзяржаве.

АКПЧН мае некалькі спецыяльных механізмаў у выглядзе спецыяльных дакладчыкаў, рабочых груп і камітэтаў, якія даследуюць і паведамляюць аб канкрэтных пытаннях правоў чалавека, такіх як свабода выказвання меркаванняў, правы жанчын, карэнных насельніцтваў і катаванні. Кожны механізм рыхтуе і ўяўляе справаздачу аб сваёй дзейнасці камісіі на кожнай чарговай сесіі.

Яна абапіраецца на сетку няўрадавых арганізацый, якія абавязаны прадастаўляць справаздачы ў камісію кожныя два гады. Камісія дала статус назіральніка 514 няўрадавых арганізацый.

Гл. таксама
-----------

* Расследаванне АКПЧН па Тыграі

Зноскі
------

1. 1 2 3  Welch, Claude (December 1991). "Organisation of African Unity and the Promotion of Human Rights". *The Journal of Modern African Studies*.
2. ↑  Welch, Claude (February 1992). "The African Commission on Human and Peoples' Rights: A Five-Year Report and Assessment". *Human Rights Quarterly*.
3. ↑  Network (англ.)(недаступная спасылка). *ACHPR*. Архівавана з першакрыніцы 27 мая 2018. Праверана 18 мая 2018.

Літаратура
----------

* Ankumah, Evelyn A. African Commission on Human and Peoples' Rights, Kluwer, 1996
* Bösl, A & Diescho, J. Human Rights in Africa. Legal perspectives on their protection and promotion, with a foreword by Desmond Tutu, Macmillan 2009.
* Murray, RH. Human Rights in Africa: From the OAU to the African Union, Cambridge University Press, 2004.
* Evans, MD & Murray, RH (Eds.), The African Charter on Human and Peoples' Rights: The System at Work, Cambridge University Press, 2002.
* Evans, MD & Murray, RH (Eds.), The African Charter on Human and Peoples' Rights (Second Edition): The System in Practice 1986–2006, Cambridge University Press, 2008.
* Murray, RH & Evans, MD (Eds.), Documents of the African Commission on Human and Peoples' Rights, Hart Publishing, 2001.
* Numerous academic articles on the jurisprudence of the African Commission published in the African Human Rights Law Journal
* Reports and information about the ACHPR from the International Service for Human Rights Архівавана 1 кастрычніка 2013.
* Reports of ACHPR cases published in the African Human Rights Law Reports
* Regular updates of news on the ACHPR published by the Netherlands Quarterly of Human Rights

Спасылкі
--------

* African Commission on Human and Peoples' Rights
* Text of African Charter on Human and Peoples' Rights Архівавана 19 ліпеня 2012.
* Decisions of the African Commission on Human and Peoples' Rights
* African Union
* Institute for Human Rights and Development in Africa