**Мец** (фр.: Metz [mɛs], ням.: Metz [ˈmɛts], лац.: Divodurum Mediomatricorum, Divodurum, Met(t)is, Met(t)i, Met(t)ae) — горад на паўночным-усходзе Францыі, сталіца французскай гістарычнай вобласці Латарынгія і дэпартамента Мозель. Горад размешчаны ля зліцця рэк Мозель (якая галіны тут на некалькі рукавоў) і Сейль. Насельніцтва — 124 тыс. чалавек (1999).

Гісторыя
--------

Паселішчы старажытных людзей на тэрыторыі Меца існавалі, па наяўных дадзеных, ужо за тысячы гадоў да н.э. Незадоўга да рымскага нашэсця тут знаходзілася галоўнае паселішча кельцкага племені медыяматрыкаў, якія і далі назву гораду. Пасля ўзяцця рэгіёна рымлянамі на гэтым месцы стаяў горад *Дыводур* (па-лацінску: Divodurum). У 451 годзе горад быў узяты Атылай. У 511—751 гадах — сталіца каралеўства Аўстразія. Пры распадзе Франскай імперыі стаў сталіцай уладанняў Лотара.

Паміж 1180 і 1210 гадамі Мец квітнеў у якасці вольнага імперскага горада, затым зрабіўся адным з трох біскупстваў, які падзялялі Францыю і Германію. Гарадскі летапісец XV стагоддзя Абрыён асабіста ўдзельнічаў у многіх апісаных ім падзеях. Хаця большасць жыхароў горада падтрымалі Рэфармацыю, французскі кароль Генрых II Валуа падахвоціўся быць іх заступнікам і паспяхова абараняў горад ад Габсбургаў у 1552 годзе. Паводле вынікаў Трыццацігадовай вайны ўсе тры біскупства былі афіцыйна замацаваны за Францыяй. Падчас франка-прускай вайны чарговая аблога Меца немцамі доўжылася 52 дні.

З 1871 па 1918 і 1940—1944 гады Мец уваходзіў у склад Германіі. Горад традыцыйна быў добра ўмацаваны; Себасцьен Вабан у свой час пісаў каралю, што «крэпасці абараняюць правінцыі каралеўства, а Мец — дзяржаву ўвогуле». Нямецкая адміністрацыя пажадала знесці ўмацаванні і пракласці на іх месцы бульвары і набярэжныя. З старажытных умацаванняў ацалела толькі грандыёзная Брама немцаў. Сваё цяперашняе аблічча стары горад і яго спальныя раёны набылі пасля Другой сусветнай вайны. І сёння па архітэктуры можна адрозніць «французскі» і «нямецкі» Мец.

Славутасці
----------

З архітэктурных помнікаў Меца найбольшай вядомасцю карыстаюцца два сярэднявечных моста Нябожчыкаў, оперны тэатр сярэдзіны XVIII стагоддзя, адна з найстарэйшых цэркваў Францыі — базіліка Сен-П’ер-о-Нанэн, пабудаваная ў канцы III — пачатку IV стагоддзя і сабор Святога Стэфана, адзін з самых высокіх у Францыі. У ім можна сузіраць не толькі вітраж XIII—XIV стагоддзяў, але і працы авангардыстаў XX стагоддзя Марка Шагала і Жака Віёна. Перыяд нямецкага валадарства наклаў свой ​​адбітак на аблічча горада. На адным з астраўкоў высіцца вялікая лютэранская царква — Новы храм, асвечаны ў 1904 годзе ў прысутнасці кайзера Вільгельма II. З 12 мая 2010 у Мецы з’явілася яшчэ адна славутасць: першы ў Францыі філіял парыжскага Цэнтра культуры і мастацтва Пампіду.

Галерэя
-------

* Мец. Базіліка Сен-П’ер-о-НанэнМец. Базіліка Сен-П’ер-о-Нанэн
* Мец. Сабор Святога СтэфанаМец. Сабор Святога Стэфана
* Мец. Брама немцаўМец. Брама немцаў
* Мец. Цэнтр ПампідуМец. Цэнтр Пампіду
* Мец. Плошча Сен-Луі, якая ў XIII стагоддзі была месцам правядзення кірмашоўМец. Плошча Сен-Луі, якая ў XIII стагоддзі была месцам правядзення кірмашоў

Вядомыя асобы
-------------

* Леа Вайсбергер (1899—1985) — нямецкі мовазнавец.
* Геранім Уладзіслаў Кеневіч (1834-1864) — рэвалюцыйны дзеяч, інжынер.
* Жан-Віктор Панселе (1788—1867) — матэматык і інжынер, стваральнік праектыўнай геаметрыі.

Зноскі
------

1. ↑  Sandre<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520862'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мец

| Сталіцы рэгіёнаў Францыі |
| --- |
| Сцяг Францыі | 
Бардо (Аквітанія) • Рэн (Брэтань) • Дыжон (Бургундыя) • Руан (Верхняя Нармандыя) • Парыж (Іль-дэ-Франс) • Аяча (Корсіка) • Манпелье (Лангедок — Русільён) • Лімож (Лімузен) • Мец (Латарынгія) • Кан (Ніжняя Нармандыя) • Клермон-Феран (Авернь) • Ам’ен (Пікардыя) • Марсель (Праванс — Альпы — Лазурны бераг) • Пуацье (Пуату — Шаранта) • Ліён (Рона — Альпы) • Ліль (Нор — Па-дэ-Кале) • Нант (Пеі-дэ-ла-Луар) • Безансон (Франш-Кантэ) • Арлеан (Цэнтр) • Шалон-ан-Шампань (Шампань — Ардэны) • Страсбург (Эльзас) • Тулуза (Поўдзень — Пірэнеі)  

---

 **Заморскія рэгіёны**  Бас-Тэр (Гвадэлупа) • Фор-дэ-Франс (Марцініка) • Сен-Дэні (Рэюньён) • Каена (Французская Гвіяна)
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | INSEE |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 140171226 · GND: 4039029-9 · ISNI: 0000 0001 0675 3300 · LCCN: n79091180 · NKC: xx0041701 · SUDOC: 028393929 · VIAF: 137746789, 158480400 |

 |