recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Макарэвіч.
**Васіль Сцяпанавіч Макарэвіч** (15 ліпеня 1939, в. Купленка, Крупскі раён, Мінская вобласць — 15 мая 2017) — беларускі паэт, журналіст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1957 г. пасля заканчэння сярэдняй школы, працаваў на лесараспрацоўках на Поўначы, з 1958 г. — у калгасе «Ухвала» Крупскага раёна. Пасля заканчэння аддзялення журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1964) чатыры гады працаваў у газеце «Чырвоная змена». У 1979-2003 гг. — спецкарэспандэнт Беларускага радыё.

Творчасць
---------

Аўтар зборнікаў паэзіі «Вогненная камета» (1963), «Мерыдыяны і паралелі» (1966), вершаванай казкі «Лясныя вандраванні» (1967), «Ліставей» (паэма і вершы, 1971), «Вечнае дрэва» (вершы і паэма, 1974), празаічнай кніг аповедаў «Палын і медуніца» (1976), «Радоўка» (вершы і паэма, 1977), нарысаў «Зямное сузор'е» (1980), «Старт у будучыню» (1982), «Праталіна» (1983), зборнікаў «Відушчы посах» (вершы, паэма, 1987), «Сумежжа» (вершы, паэмы, 1989), «Везувій» (1993), «Квадратура круга» (2000), кнігі вершаў, паэм і артыкулаў «Пяро і бліскавіца» (2001), зборнік сатыры і гумару «Даміно» (2005), кнігі выбранага «Неба ў руках» (2012).

Прызнанне
---------

* Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова (1994).
* Лаўрэат літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2012).

Зноскі
------

1. ↑  Памяці Макарэвіча Васіля Сцяпанавіча **(нявызн.)**.  oo-spb.by (16 мая 2017).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 141407492 · ISNI: 0000 0003 7084 0016 · LCCN: nb2016017768 · NKC: jx20130830003 · NLP: A22609799 · NUKAT: n2011041722 · VIAF: 250228654 |

 |
Першае выданне паэмы Алесандра Тасоні «Скрадзенае вядро» (1624).
**Іраікамічная** альбо, радзей, **героікамічная паэма** (фр.: Héroï-comique) — адзін з кшталтаў бурлескнай паэзіі эпохі класіцызму, поруч з травесціяй. У іраікамічнай паэме простыя побытавыя тэмы апісваюцца узвышанай эпічнай мовай, і на гэтай стылістычнай неадпаведнасці будуецца камічны эфект (прынцып травесціі адваротны: высокія класічныя тэмы апісваюцца зніжанай мовай).

Раннім узорам такога камічнага эфекту была антычная «Вайна жаб і мышэй». Класіцыстычны жанр іраікамічнай паэмы распрацаваны ў XVII ст. італьянскімі паэтамі Алесандра Тасоні і Франчэска Брачаліні. Пазней да яго звярталіся, у прыватнасці, Буало ў французскай літаратуры, Поўп у англійскай, Красіцкі ў польскай.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асіпенка.
**Васіль Сямёнавіч Асіпенка** (нар. 15 студзеня 1947, в. Алісаўка Краснагорскага раёна Бранскай вобласці РСФСР) — беларускі палітык. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Курскі сельскагаспадарчы інстытут, інжынер-механік. Працоўную дзейнасць пачаў рабочым Гардзееўскага камбіната будаўнічых матэрыялаў Бранскай вобласці. Пасля заканчэння вучобы працаваў інжынерам па ахове працы і тэхніцы бяспекі Краснагорскага раённага вытворчага ўпраўлення сельскай гаспадаркі
Бранскай вобласці. Пасля службы ў радах Савецкай Арміі быў галоўным інжынерам-механікам калгаса «Зара камунізму» Краснагорскага раёна, кіраўніком Краснагорскага міжкалгаснага аб’яднання па арашэнню, галоўным інжынерам Краснагорскага транспартнага прадпрыемства «Транссельгастэхніка», галоўным інжынерам Краснагорскага раённага аб’яднання «Сельгастэхніка», старшынёй Краснагорскага раённага вытворчага аб’яднання па аграхімічнаму абслугоўванню сельскай гаспадаркі Бранскай вобласці. Працаваў старшым інжынерам па тэхналагічнаму абсталяванню, начальнікам комплекса — намеснікам дырэктара, намеснікам дырэктара саўгаса «Гарадоцкі» Гарадоцкага раёна, дырэктарам Гарадоцкага камбіната кааператыўнай прамысловасці, дырэктарам саўгаса «Гарадоцкі», дырэктарам саўгаса-камбіната «Паўночны» Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Дырэктар камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Паўночны» Гарадоцкага раёна.

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Осипенко Василий Семенович Архівавана 18 жніўня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ніка.

**«Ніка»** (руск.: Ника) — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, упершыню апублікаванае ў 1992 годзе.

Сюжэт
-----

Гэта апавяданне пра вечныя перажыванні, пастаянныя сумневы і прыхільнасці, якія кожны з нас адчуваў хоць бы раз у жыцці. Гэта разважанне пра загадкавасць унутранага свету іншага чалавека, па-за залежнасці ад блізкасці да яго. Гэта спробы аналізу сувязяў паміж унутраным светам і знешнімі праявамі чалавека: яго паводзінамі, асобнымі ўчынкамі, а таксама пазіцыйнымі выхадкамі.

З першых радкоў «Ніка» Віктара Пялевіна адсылае чытача да апавядання І. А. Буніна «Лёгкае дыханне». Фінал «Лёгкага дыхання» з'яўляецца першым сказам «Нікі»: «Зараз, калі яе лёгкае дыханне зноў рассеялася ў свеце, у гэтым воблачным небе, у гэтым халодным вясновым ветры ...». Пасля гэтай фразы згадваецца «цяжкі, як сілікатная цэгла, том Буніна», які ляжыць на каленях апавядальніка. Пялевін праводзіць у апавяданні мноства паралеляў паміж сваёй Нікай і бунінскай Оляй Мяшчэрскай. Фіналы апавяданняў таксама з'яўляюцца падобнымі.

У аснове сюжэту ён і яна, узаемаадносіны паміж імі. Яна прыгожая і загадкавая. Ён спрабуе зразумець яе, убачыць свет яе вачыма і нечаму ў яе навучыцца. У фінале гераіня гіне пад коламі аўтамабіля. На працягу ўсяго апавядання чытач упэўнены, што Ніка — гэта жанчына, і толькі ў самым канцы аказваецца, што гэта кошка.

Гэты нечаканы сюжэтны паварот і з'яўляецца галоўнай асаблівасцю апавядання. Аўтар наўмысна гуляе з чытачом і заблытвае яго. Ён выкарыстоўвае лексіку, якая можа апісваць і жанчыну, і кошку, а таксама адсылае чытача да класічнай рускай літаратуры. Акрамя падману чытача, аўтар пераследваў мэту прадставіць праблему ўзаемаадносінаў мужчыны і жанчыны з рознымі светаўспрыманнямі як праблему «постмадэрнісцкага ўсеадзінства рознанакіраваных пачаткаў».

Публікацыі
----------

Апавяданне было ўпершыню апублікавана ў часопісе «Юнацтва», 1992, № 6—8. Апавяданне таксама ўвайшло ў зборнік Пялевіна «Generation «П». Рассказы» 1999 года.

Зноскі
------

1. 1 2  *Богданова О. В.* «Традиционный постмодернизм» рассказа В. Пелевина «Ника» // Вестник Санкт-Петербургского университета. История. 2003.
2. ↑  *Переслегина Е. Р.* Женщина и кошка в рассказе В. Пелевина «Ника» (анализ ключевого концепта) // Вестник Нижегородского университета им. Н. И. Лобачевского. 2011.
3. ↑  *Баранов Д. К.* К вопросу о повествовательной структуре рассказа В. Пелевина «Ника» // Вестник Санкт-Петербургского университета. Язык и литература. 2018.
4. ↑  Летопись журнальных статей. Выпуски 9-12. 1993.

Спасылкі
--------

* Ніка — тэкст апавядання
**Вышата** (? — пасля 1064) — сын наўгародскага пасадніка Астраміра. Ваявода кіеўскага апалчэння, які адправіўся пры Яраславе Мудрым, з яго сынам, — Уладзімірам Яраславічам, у 1043 у паход на Візантыю.

Калі бура разбіла шмат рускіх лодак, і 6000 ваяроў павінны былі ісці па сушы, ніхто з лютвы не захацеў весці іх, — пайшоў толькі Вышата як правадыр апалчэння. Яно было пабіта візантыйцамі, сам Вышата быў узяты ў палон са шматлікімі ваярамі і толькі праз тры гады, па заключэнні міру з Візантыйскай імперыяй, адпушчаны на волю.

У 1064 аказаў садзейнічанне валынскаму князю Расціславу Уладзіміравічу ў захопе Тмутаракані.

Яго сынамі былі кіеўскія тысяцкія Ян Вышаціч і Пуцята Вышаціч.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Вышата // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Ярослав I Владимирович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.


| ?Вышата — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Вышата |  | Астрамір |  | Канстанцін Дабрыніч |  | Дабрыня |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
**Васіль Пятровіч Хрол** (12 студзеня 1957, Малыя Грыдзюшкі, Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць — 4 чэрвеня 2020) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 студзеня 1957 года ў вёсцы Малыя Грыдзюшкі Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, інжынер-канструктар — тэхнолаг электронна-вылічальнай апаратуры. Працаваў намеснікам начальніка цэха Мінскага механічнага завода імя Вавілава, выканаўчым дырэктарам Рэспубліканскага цэнтра гандлю нерухомасцю, прэзідэнтам Беларускай асацыяцыі «Нерухомасць».

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), быў старшынёй Камісіі па прамысловасці, транспарце, будаўніцтве, энергетыцы, гандлі і іншых паслугах насельніцтву, сувязі і інфарматыцы. З’яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання, быў намеснікам старшыні Камісіі па пытаннях эканомікі; дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога склікання, быў старшынёй Пастаяннай камісіі па жыллёвай палітыцы, будаўніцтве, гандлю і прыватызацыі; дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання, быў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па бюджэце, фінансах і падатковай палітыцы.

Памёр 4 чэрвеня 2020 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Зноскі
------

1. 1 2  Кто есть кто в Республике Беларусь — Białystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — С. 56. — 313 с. — ISBN 978-83-913780-0-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14266181'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14265955'></a>
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 27 ноября 1996 г. № 495 «Об одобрении списка депутатов Верховного Совета Республики Беларусь, включаемых в состав Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь»  (руск.)
3. ↑  Хрол Василий Петрович. Палата представителей Национального собрания Республики Беларусь Архівавана 29 студзеня 2020.
4. ↑  Умер бывший депутат Василий Хрол Архівавана 25 кастрычніка 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карно.

У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карно.
**Нікала Леанар Садзі Карно** (фр.: Nicolas Léonard Sadi Carnot; 1 чэрвеня 1796 — 24 жніўня 1832) — французскі фізік і матэматык.

Біяграфія
---------

Сын вядомага палітычнага дзеяча і матэматыка Лазара Карно і дзядзька Мары Франсуа Садзі Карно, былога прэзідэнта Францыі. Садзі Карно атрымаў добрую хатнюю адукацыю. У 1812 годзе бліскуча скончыў ліцэй Карла Вялікага і паступіў у політэхнічную школу — лепшую на той момант навучальную ўстанову Францыі. У 1814 годзе ён яе скончыў шостым па паспяховасці і быў накіраваны ў інжынерную школу ў горадзе Мец. Пасля завяршэння якой у 1816 годзе быў размеркаваны ў інжынерны полк, дзе правёў некалькі гадоў. У 1819 годзе выйграў конкурс на замяшчэнне вакансіі ў Галоўным штабе корпуса ў Парыжы і перабраўся туды. У Парыжы Карно працягнуў навучанне. Наведваў лекцыі ў Сарбоне, Калеж дэ Франс, Кансерваторыі мастацтваў і рамёстваў. Там ён пазнаёміўся з хімікам Нікола Клеманам, які займаўся вывучэннем газаў. Зносіны з ім выклікалі цікавасць у Карно да вывучэння паравых машын. І ў 1824 годзе выйшла першая і адзіная праца Садзі Карно — «Роздум аб рухаючай сіле агню і аб машынах, здольных развіваць гэту сілу». Гэтая праца лічыцца асноватворнай у тэрмадынаміцы. У ёй быў праведзены аналіз існуючых у той час паравых машын, і былі выведзены ўмовы, пры якіх ККДз дасягае максімальнага значэння (у паравых машынах таго часу ККДз не перавышаў 2 %). Акрамя гэтага там жа былі ўведзены асноўныя паняцці тэрмадынамікі: ідэальная цеплавая машына (гл. Цеплавая машына), ідэальны цыкл (гл. Цыкл Карно), зваротнасць і незваротнасць тэрмадынамічных працэсаў.

Зноскі
------

1. 1 2  MacTutor History of Mathematics archive Праверана 22 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
2. ↑  Nicolas Leonard Sadi Carnot // Magdeburger Biographisches Lexikon — 2002. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1680521'></a>
3. ↑  Большая российская энциклопедия — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 83. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0144-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open · MacTutor History of Mathematics archive |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90595476 · BNC: a11682474 · BNE: XX990764 · BNF: 118952307 · CiNii: DA01091919 · GND: 118838067 · ISNI: 0000 0000 8122 3476 · LCCN: n85800215 · NDL: 00435327 · NKC: ola2002158459 · NLA: 35969919 · NLG: 255015 · NLP: A36366730 · NSK: 000095722 · NTA: 068463707 · NUKAT: n02090561 · LIBRIS: 181194 · SUDOC: 026767724 · VIAF: 44296404 |

 |
**Валерый Уладзіміравіч Шаблюк** (3 жніўня 1953, Узда, Мінская вобласць — 2 мая 1997) — беларускі археолаг, гісторык. Спецыяліст па гісторыі сельскіх паселішчаў Цэнтральнай Беларусі ў XIV—XVIII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (1991).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1975 годзе гістарычны факультэт БДУ. Працаваў настаўнікам гісторыі ў Мінску. У 1980—1997 гадах навуковы супрацоўнік аддзела сярэдневяковай археалогіі Інстытута гісторыі АН Беларусі. Кірункі навуковай дзейнасці: археалогія сярэднявечных сельскіх паселішчаў і мястэчак (у той час новы кірунак у беларускай археалогіі). У 1991 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме: «Сельскія паселішчы Верхняга Панямоння XIV—XVIII ст.ст.», у 1996 годзе апублікаваную як манаграфія. У 1995 годзе выйшла кніга В. Шаблюка «Двор у Туганавічах».

Старшыня першаснай прафсаюзнай арганізацыі педагогаў Інстытута гісторыі АН Беларусі Беларускага свабоднага прафсаюза.

З 1994 года — генеральны сакратар Беларускай хрысціянска-дэмакратычнай партыі. У 1995 годзе — кандыдат у дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь па Усходняй выбарчай акрузе № 246 г. Мінска. Загінуў у дарожна-транспартным здарэнні.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: сацыяльна-эканамічнае развіццё сярэднявечных беларускіх сельскіх паселішчаў, мястэчак, маёнткаў у басейне ракі Нёман; гаспадарчая дзейнасць і матэрыяльная культура сельскага насельніцтва.

Аўтар публікацый па гісторыі і археалогіі Беларусі, каля 100 артыкулаў у Энцыклапедыі гісторыі Беларусі.

Навуковыя працы
---------------

* Гістарычная тапаграфія і планіроўка мястэчак верхняга Панямоння // Гіст.-археалагічны зб. — Мн.1994. № 3;
* Забудова прынёманскіх мястэчак у 16-18 стст. // Гіст.-археалагічны зб. — Мн. 1995. № 6;
* Да пытання фарміравання мястэчак Беларускага Панямоння // Гіст.-археалагічны зб. — Мн. 1996. № 10
* Сельскія паселішчы Верхняга Панямоння: XIV—XVIII ст. Мінск, 1996.

Удзел у калектыўных працах
* Гісторыя сялянства Беларусі: у 3 т. Т. 1: Гісторыя сялянства Беларусі ад старажытнасці да 1861 г. Мінск, 1997.

Зноскі
------

1. 1 2  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ШАБЛЮК Валерый Уладзіміравіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
* Шаблюк Валерый Уладзіміравіч // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 749. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
Магіла Нікі Страмінскай і яе маці Кацярыны Кобры-Страмінскай на праваслаўнай частцы могілак «Долы» ў Лодзі, 21 мая 2007 года
**Ніка Якабіна Страмінская** (польск.: Jakobina (Nika) Strzemińska; 6 лістапада 1936, Лодзь — 13 кастрычніка 2001, Варшава) — польскі доктар-псіхіятр, пісьменніца, прапагандыст мастацтва сваіх бацькоў, стваральнікаў сусветнага мадэрнізму: скульптара Кацярыны Кобры і жывапісца Уладзіслава Страмінскага.

Звязаная з Вілейкай. Ад верасня 1939 года да мая 1940 года, хаваючыся ад вайны, жыла разам з бацькамі ў гэтым горадзе.

У 1955—1960 гадах вучылася ў Акадэміі медыцыны ў Лодзі. У 1961 годзе атрымала дыплом доктара. У 1961-1965 вучылася ў Лодзьскім універсітэце (1965 — дыплом антраполага). Працавала ў Інстытуце псіхіятрыі і неўралогіі ў Варшаве, дзе ў 1971 годзе атрымала спецыялізацыю ў галіне псіхіятрыі, а ў 1974 годзе ступень доктара (доктарская дысертацыя «Сузалежнасць некаторых антрапаметрычных характарыстык з працяканнем шызафрэніі»).

Першая ў гісторыі Польшчы жанчына — карабельны доктар, плавала на польскіх гандлёвых суднах на працягу 17 гадоў. Працавала ў бальніцы. Супрацоўнічала з Польскім фондам Альцгеймера.

Аўтар прац у галіне антрапалогіі і псіхіятрыі, марскіх апавяданняў і серыі рэпартажаў, кніг, прысвечаных бацькам: *Sztuka, miłość i nienawiść. O Katarzynie Kobro i Władysławie Strzemińskim* («Мастацтва, каханне і нянавісць. Пра Кацярыну Кобра і Уладзіслава Страмінскага», 198), *Katarzyna Kobro* («Кацярына Кобра», 2004, пашыраная версія кнігі, выдадзенай па-італьянску у Мілане ў верасні 1998 года). Аўтар сцэнарыяў фільмаў: *Pośmiertny tryumf Władysława Strzemińskiego* («Пасмяротны трыумф Уладзіслава Страмінскага», 1993) і *Katarzyna Kobro rzeźbiarka* («Кацярына Кобра — скульптар», 1998).

Ініцыятар разам з Георгам Кобрам заснаванай у Лодзі з 2001 года *Прэміі імя Кацярыны Кобры*.

Гераіня вядомай у Польшчы радыёперадачы *Штрыхі да партрэта* (2001, II праграма Польскага радыё).

Пахавана ў Лодзі ў праваслаўнай частцы могілак «Долы».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Strzemińska N. *Miłość, sztuka i nienawiść. О Katarzynie Kobro i Władysławie Strzemińskim*. Res Publica, Warszawa, 1986  (польск.) ISBN 83-7046-017-8.
* Nika Strzemińska, *Katarzyna Kobro*, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 1999  (польск.) ISBN 83-87367-57-5.

Спасылкі
--------

* Line of apsides. Hommages — (памяці Нікі Страмінскай і Ганны Міцінскай)  (польск.).
* «Walczę o prawdę» — «Змагаюся за праўду», размова Рэмігіюша Гжэля з Нікай Страмінскай, 2001  (польск.).
* Promocja książki Niki Strzemińskiej «Sztuka, Miłość i Nienawiść» Архівавана 6 лістапада 2014. — Galeria «Zapiecek», Warszawa, 2001  (польск.).
* Мастак Уладзіслаў Страмінскі: лёс, творчасць і Вілейка Архівавана 4 студзеня 2014. // «Рэгіянальная газета».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 1748 9920 · LCCN: n2001010179 · NUKAT: n99047600 · SUDOC: 164973532 · VIAF: 20092385 |
**Цітаўскі мост** — мост цераз раку Бярэзіну ў Бабруйску. Злучае цэнтр горада (правы бераг) з раёнам Цітаўка (левы). Па мосце праходзіць Рагачоўская вуліца, якая за межамі горада пераходзіць у аўтадарогу на Рагачоў Р43.

Адноўлены ў 1957 годзе. Даўжыня складае 248 м. Цэнтральная частка моста перакрыта трохпралётнай металічнай неразразной фермай пераменнай вышыні з пралётамі па 74 м з яздой паверсе.

Зноскі
------

1. ↑  Металлические мосты Беларуси // Архитектура и строительство. 2005

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сергіевіч.
**Змітро Віталін (Дзмітрый Іванавіч Сергіевіч)** (15 ліпеня 1910, Калінкавічы- ?) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і чыгуначніка. Скончыў чыгуначную дзевяцігодку ў Калінкавічах. З 1929 года жыў у Мінску. Працаваў радыёманцёрам, затым карэспандэнтам Радыёцэнтра БССР. 10 жніўня 1933 года быў рэпрэсіраваны і высланы ў Марыінск (Расія). Прапаў без вестак у час Вялікай Айчыннай вайны.

Творчасць
---------

З вершамі ў друку пачаў выступаць у 1930 годзе. Аўтар зборніка вершаў «Будзем жыць!» (1932). Перакладаў з рускай мовы.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан** — вайсковае пахаванне ў г.п. Відзы, Браслаўскі раён. Размешчана на могілках. У брацкай магіле пахавана 135 воінаў. У 1974 годзе на могілках пастаўлены помнік, які ўяўляе сабой скульптуру воіна. На пастаменце дошка з імёнамі загінуўшых.

**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан** — вайсковае пахаванне ў г.п. Відзы, Браслаўскі раён. Размешчана ў цэнтры гарадскога пасёлка. У брацкай магіле пахаваны 59 воінаў і партызан. У 1953 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна, на пастаменце — дошкі з імёнамі загінуўшых.

Літаратура
----------

* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн. 1985. — С.142.
* Памятник воинам Советской Армии и партизанам // В памяти народной : путеводитель / С. З. Почанин [и др.]. — Мн. 1970. — С. 144.

Спасылкі
--------

* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, г.п. Відзы, Браслаўскі р-н(недаступная спасылка)
Louis-Marie de Blignières, 2014
**Брацтва Святога Вінцэнта Ферэра** (па-лацінску: *Fraternitas Sancti Vincentii Ferrerii*, па-французску: *Fraternité Saint-Vincent-Ferrier*) — каталіцкая манаская супольнасць традыцыяналісцкага кірунку.

Брацтва стварылася ў 1979 годзе і было першапачаткова седэвакантысцкім, але пазней прымірылася са Святым Прастолам і 28 кастрычніка 1988 года атрымала статус рэлігійнага інстытута пантыфікальнага права. У літургіі святары Брацтва ўжываюць стары Дамініканскі абрад, у манаскім жыцці абапіраюцца на традыцыі Дамініканскага ордэна. Брацтва не належыць да ордэна, хаця выказвала пажаданне ўвайсці ў яго.

Адзіны кляштар Брацтва носіць імя Святога Фамы Аквінскага і знаходзіцца ў паўночна-заходняй Францыі.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Брацтва (толькі па-французску)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 123493014 · SUDOC: 032468628 · VIAF: 149940429 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лагун.

**Іосіф Васі́льевіч Лагу́н** (1894, в. Мікіцёнкі, Дзісенскі павет, Віленская губерня, цяпер Шаркаўшчынскі раён — 1920) — беларускі бальшавіцкі дзеяч, удзельнік усталявання бальшавіцкай ўлады на Беларусі.

З верасня 1917 г. член Выканкома Беларускай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі ў Петраградзе, кіраваў партыйнай школай. Удзельнік Кастрычніцкага ўзброеннага паўстання ў Петраградзе. У снежні 1917 удзельнічаў у Першым Усебеларускім з'ездзе, пасля разгону з'езда абраны яго Радай у склад Выканкаму. З красавіка 1918 г. старшыня 1-й Беларускай секцыі РКП(б) пры Пецяргофскім райкоме партыі, пазней загадчык Петраградскага аддзялення Беларускага нацыянальнага камісарыята, член таварыства аматараў беларускага народнага мастацтва ў Петраградзе. Дэлегат Усерасійскага з'езда бежанцаў-беларусаў у Маскве (1918). На 1-м з'ездзе КПБ выбраны членам Цэнтральнага бюро КП(б)Б. Член ЦВК БССР. У студзені 1919 г. накіраваны ЦБ КП(б)Б у Дзісенскі павет, з мая 1919 г. у Чырвонай Арміі. Загінуў на Заходнім фронце.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Карніловіч, Э.* Лагун Іосіф Васільевіч / Эдуард Карніловіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. – С. 328. — ISBN 985-11-0041-2.
**Брашанціт** або **крызувігіт** (фр.: brochantite — па імені французскага мінеролага Андрэ Жана Франсуа Мары Брашана дэ Вільера) — мінерал класа сульфатаў Cu4SO4(OH)6. Змяшчае 69-70 % CuO.

Апісанне
--------

Крышталізуецца ў манакліннай сістэме. Крышталічная структура субслоістая. Колер смарагдава-зялёны да цёмна-зялёнага; празрысты. Спайнасть дасканалая. Цвёрдасць 3,5-4. Шчыльнасць 3800-4100 кг/м3.

Формы вылучэння: ігольчастыя крышталі, дробнакрышталічныя друзы, нацёкавыя формы кудзелістай будовы. Утвараецца ў зонах акіслення радовішчаў медных сульфідных руд, ва ўмовах гарачага сухога клімату, дзе сустракаецца сумесна з малахітам, азурытам, купрытам, хрызаколай і іншымі.

Згодна з артыкулам акадэміка Ф. Ю. Левінсона-Лесінга ў «ЭСБЭ», у сальфатарах Крызувіга ў Ісландыі знаходзілася адно з «*лепшых*» (на пачатак XX стагоддзя) радовішчаў мінерала, адкуль і пайшла яго другая  назва «*крызувігіт*», якая амаль не выкарыстоўваецца ў цяперашні час.

Зноскі
------

1. ↑  *Левинсон-Лессинг Ф. Ю.* Брошантит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Брошантит // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб. 1907—1909.

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779295841 |
Брацкая магіла
**Брацкія магілы савецкіх воінаў** — два вайсковыя пахаванні ў Магілёве, размешчаныя на Машэкаўскіх могілках.

У першай магіле пахаваны 43 воіны, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў пры абароне ў 1941 годзе і вызваленні ў 1944 годзе горада. У 1965 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

Брацкая магіла
У другой магіле пахаваны 26 воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў пры абароне ў 1941 годзе і вызваленні ў 1944 годзе горада. У 1974 годзе на магіле пастаўлена стэла.

Літаратура
----------

* 8. Брацкая магіла савецкіх воінаў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
* 9. Брацкая магіла савецкіх воінаў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Залатыя рогі з Галехуса** — два залатых рога рознай велічыні, выяўленыя ў Галехусе на поўнач ад Цёндэра ў Паўднёвай Ютландыі (Данія). Даўжэйшы з рогаў быў знойдзены ў 1639 годзе, а другі — у 1734 годзе, усяго ў 15-20 метрах ад месца выяўлення першага. Рогі датуюцца V стагоддзем н.э. на іх намаляваны незразумелыя міфалагічныя фігуры. На меншым з рогаў маецца надпіс старэйшымі рунамі.

Арыгіналы рогаў былі напачатку XIX стагоддзя выкрадзены і пераплаўлены. На аснове захаваных замалёвак рогаў былі створаны копіі, якія захоўваюцца ў Нацыянальным музеі Даніі ў Капенгагене і ў музеі Мёсгард каля Орхуса. Копіі рогаў таксама выкрадаліся (і вярталіся) двойчы.

Зноскі
------

1. 1 2  Official Danish news (DR) page with fact box regarding the subject

Літаратура
----------

* Willy Hartner: *Die Goldhörner von Gallehus*. In: *Bild der Wissenschaft*, Stuttgart 1972,11,1210-1216.
* Willy Hartner: *Die Goldhörner von Gallehus*. F. Steiner, Stuttgart 1998. ISBN 351500078X

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
**Брацкія магілы** — вайсковае пахаванне ў вёсцы Высачаны, Віцебская вобласць.

Апісанне
--------

У 4 брацкіх магілах пахаваны 274 воіны. Сярод пахаваных — воіны 72-га і 65-га стралковых корпусаў 5-й арміі, якія загінулі 22-23 чэрвеня 1944 года пры вызваленні раёна ад нямецкіх войскаў.

У 1981 годзе на могілках быў пастаўлены помнік — 3 ссунутыя па вертыкалі бетонныя кубы з барэльефнымі выявамі зоркі на верхнім кубе і галавы воіна на левай грані сярэдняга куба — 3 стэлы з імёнамі загінуўшых.

Літаратура
----------

* Брацкія магілы савецкіх воінаў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 292.
**Эварыста Баскеніс** (іт. Evaristo Baschenis, 7 снежня 1617, Бергама — 16 сакавіка 1677) — італьянскі мастак эпохі барока, аўтар нацюрмортаў з музычнымі інструментамі.

Біяграфія
---------

Адносіцца да найменш вядомых італьянскіх майстроў. Толькі стараннае даследаванне архіваў і ўвага да мастацкіх працэсаў на поўначы Італіі далі магчымасць крыху растлумачыць сітуацыю. Эварыста Баскеніс паходзіў з мастацкай сям’і, дзейнасць якой задакументавана яшчэ ў XV стагоддзі. У гады з’яўлення на свет і раннім жыцці Эварыста сям’я была заможнай, што дазволіла яму атрымаць мастацкую і музычную адукацыю. Эварыста Баскеніс — вядомы музыка эпохі. Заможнасць сям’і дазволіла мастаку здзяйсняць падарожжы. Ёсць дадзеныя аб яго знаходжанні ў Венецыі.

Як мастак працаваў пераважна ў жанры нацюрморта. Але гэта спецыфічныя нацюрморты — з музычнымі інструментамі і без выяў чалавечых фігур. У эпоху барока выявы музычных інструментаў часта ўспрымаліся як алегорыя мітусні, мімалётнасці маладосці і чалавечага жыцця, мімалётнасці асалоды. Нацюрморты Эварыста Баскеніса, аднак, у меншай ступені ўспрымаюцца як падобныя алегорыі.

Па падліках, майстар стварыў каля 600 нацюрмортаў падобнай тэматыкі. Вядома аб сяброўскіх адносінах майстра з мастаком Жакам Куртуа, з якім той доўга перапісваўся.

Сярод вучняў Эварыста Баскеніса — мастак Барталамеа Бетэра (Бергама, 1639 год — магчыма, Мілан, 1688 год), які сам маляваў нацюрморты з музычнымі інструментамі і атрымаў у спадчыну краму Эварыста Баскеніса пасля яго смерці.

Зноскі
------

1. 1 2  Evaristo Baschenis // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  *Ruggeri U.* Evaristo Baschenis // Baschenis, Evaristo // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T006694<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103891946'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багамолаў.
**Сяргей Аляксандравіч Багамолаў** (12 кастрычніка 1925, в. Ратушына, Краснасельскі раён, Кастрамская вобласць — 19 кастрычніка 1999, Масква) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1944 года. Скончыў Кастрамскую фельчарска-акушэрскую школу (1943), Ваенна-медыцынскую акадэмію імя С. М. Кірава (1951). 3 ліненя 1943 года на Заходнім, 3-м і 1-м Беларускіх франтах. Удзелнік вызвалення Беларусі, штурму Берліна.

Малодшы лейтэнант медыцынскай службы С. А. Багамолаў вызначыўся ў баях на заходнім беразе ракі Чарніца ў Лёзненскім раёне. 25 лютага 1944 года мінамётную батарэю, у складзе якой быў С. А. Багамолаў, праціўнік адрэзаў ад дывізіёна, акружыў і атакаваў пры падтрымцы танкаў. 38 мінамётчыкаў вялі бой з 800 праціўнікамі і знішчылі 259 з іх. С. А. Багамолаў перавязваў раненых, выносіў іх з поля бою, хадзіў у разведку, удзельнічаў у адбіцці варожых атак. Зараз на месцы боя ўсталяваны помнік.

Зноскі
------

1. ↑  Яны вызвалялі Лёзненшчыну

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Луч.
**Луч** (бел.: Прамень) — беларуская абутковая фабрыка, знаходзіцца ў Мінску. Форма — адкрытае акцыянернае таварыства. Вытворчасць і продаж паўсядзённага, мадэльнага абутку, абутку адмысловага прызначэння. МА ААТ «ЛУЧ» з’яўляецца дыстрыбутарам кампаній СП «Ле Гранд» ТАА, ЗАТ «Сивельга», ЗАТ СП «Отико», СП «Рейлит» ТАА, СП «Чевляр» ТАА — буйных вытворцаў мужчынскага, жаночага і дзіцячага абутку.

Гісторыя
--------

Мінскае абутковае адкрытае акцыянернае таварыства «Луч» вядзе сваю гісторыю з 1924 года з моманту адкрыцця механічнага струменя па вытворчасці абутку ў будынку былой абіўной фабрыкі на беразе Нямігі.

У 1933—1938 гадах пабудаваны асноўныя вытворчыя карпусы абутковых фабрык імя Тэльмана і імя Калініна, якія сталі ядром будучага абутковага аб’яднання «Луч», створанага ў 1963 годзе. У 1990 годзе аб’яднанне стала арэндным прадпрыемствам, а ў 1994 годзе акцыянерным таварыствам.

Заснавальнікамі МА ААТ «Луч» выступілі Міндзяржмаёмасць Рэспублікі Беларусь і чальцы працоўнага калектыву арэнднага прадпрыемства «Мінскае вытворчае абутковае аб’яднанне „Луч"».

Гл. таксама
-----------

* Беллегпрам

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (руск.)
**Валку́шскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Саколкаўскага раёна Беластоцкай вобласці. Цэнтр — вёска Валкушы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. 25 лістапада 1940 года перададзены ў склад Саколкаўскага раёна. 16 жніўня 1945 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ПНР.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Залаты медаль Кангрэса ЗША** (англ.: Congressional Gold Medal) — вышэйшая грамадзянская ўзнагарода ЗША, якая прысуджаецца ад імя Кангрэса ЗША. Падставай для ўзнагароджання Залатым медалём Кангрэса з'яўляюцца выдатныя дасягненні, якія маюць асаблівае значэнне для гісторыі і культуры Злучаных Штатаў Амерыкі.

Медаль была заснавана ў 1776 годзе, першым узнагароджаным Залатым медалём быў Джордж Вашынгтон. Да 1860 года медаль уручаўся ў якасці ваеннай узнагароды, ёю ўзнагароджваліся салдаты і афіцэры, якія прадэманстравалі гераізм на поле бою і выбітныя камандуючыя. Пасля заснавання Медалі Гонару, Залаты медаль Кангрэса перастаў выкарыстоўвацца ў якасці ваеннай узнагароды, хаця і не канчаткова — узнагароджанні за ваенныя дасягненні і гераізм праводзіліся і пазней, у прыватнасці пасля заканчэння Другой сусветнай вайны.

У ЗША існуе ўзнагарода, якая мае статус, аналагічны статусу Залатога медаля Кангрэса, і таксама разглядаецца як вышэйшая грамадзянская ўзнагарода — Прэзідэнцкі медаль Свабоды.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Замосцеўскі сельсавет.
**Замо́сцеўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Замосце.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Нахаўскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Замосцеўскі сельсавет.
**Замо́сцеўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Замосце.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Данілавіцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Эгейскі рэгіён
**Эгейскі рэгіён** (турэцк.: Ege Bölgesi) — адзін з сямі рэгіёнаў Турцыі. Размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, абмываецца Эгейскім морам (турэцк.: Ege Denizi) на захадзе, мяжуе з Мармуроваморскім рэгіёнам на поўначы, Міжземнаморскім рэгіёнам на поўдні і паўднёвым захадзе і рэгіёнам Цэнтральная Анатолія на ўсходзе.

Правінцыі Эгейскага рэгіёна
Горы ў Эгейскім рэгіёне
Аб'ядноўвае 8 правінцый:

* Правінцыя Аф'ёнкарахісар
* Правінцыя Айдын
* Правінцыя Дэнізлі
* Правінцыя Ізмір
* Правінцыя Кютах'я
* Правінцыя Маніса
* Правінцыя Мугла
* Правінцыя Ушак

| Рэгіёны Турцыі |
| --- |
|  | 
Чарнаморскі • Мармуроваморскі • Эгейскі • Міжземнаморскі • Цэнтральная Анатолія • Усходняя Анатолія • Паўднёва-Усходняя Анатолія
 |
**Жак Маёль** (фр.: Jacques Mayol; 1 красавіка 1927 — 22 снежня 2001) — французскі нырэц, першым дасягнуў стометровай глыбіні на затрымцы дыхання 23 лістапада 1976 г. Шматразовы чэмпіён свету па фры-дайвінгу.

Жак Майоль, па нацыянальнасці француз, нарадзіўся ў Шанхаі. Калі ён прыйшоў у фры-дайвінг, апошнім устаноўленым рэкордам былі дасягненні італьянцаў Эніа Фалько і Альберта Навелі, і гэта быў усяго 41 метр. За сваё жыццё Жак павялічыў гэтую лічбу больш чым у два разы — яго апошні рэкорд датуецца 1983 годам і складае 105 метраў. Як даследчык, ён вывучаў патэнцыйныя магчымасці чалавека да пагружэння. Увёў у практыку фры-дайвераў практыкаванні з ёгі на дыханне і канцэнтрацыю.

Жак Маёль скончыў жыццё самагубствам, павесіўшыся ў сваім доме на востраве Эльба, ва ўзросце 74 гадоў. Цела было знойдзена суседам Маёля ў суботу, 22 снежня 2001 года. Яго блізкі сябар Умберта Пеліцары пацвердзіў, што ў Маёля некалькі месяцаў працягвалася дэпрэсія. У перадсмяротнай запісцы Жак Маёль прасіў крэміраваць сябе, што і было зроблена ў Італьянскім мястэчку Ліворна.

Фільм Люка Бесона «Блакітная бездань» быў натхнёны гісторыяй жыцця Маёля, які ўдзельнічаў у здымках як кансультант і адзін з сцэнарыстаў.

Зноскі
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Danish Film Database · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12057536j · GND: 1151543268 · ISNI: 0000 0001 0900 3636 · NDL: 00471270 · NUKAT: n2009114625 · SUDOC: 028817745 · VIAF: 51710529 |

 |
**Карбі́д кальцыю** (вугляродзісты кальцый, ацэтыленід кальцыю), СаС2 — злучэнне кальцыю з вугляродам. Упершыню атрыманы Ф. Вёлерам у 1862 годзе.

Уласцівасці
-----------

Крышталічнае рэчыва. Колер тэхнічнага карбіду кальцыю ад светла-бурага да чорнага (хімічна чысты СаС2 — бясколерны). Існуе ў 3 мадыфікацыях: з кубічнай (a), тэтраганальнай (b) і трыкліннай (g)крышталічнымі рашоткамі. Шчыльнасць 2,2 г/см³, тэмпература плаўлення 2300 °С.

Бурна ўзаемадзейнічае з вадой з вылучэннем ацэтылену. Пры награванні з азотам пры тэмпературы 1100—1150 °C утварае цыянамід кальцыю (СаСN2). Пры награванні аднаўляе амаль усе металы да карбідаў або свабодных металаў. Рэагуе з разбаўленымі мінеральнымі кіслотамі і воднымі растворамі шчолачаў.

Атрыманне і выкарыстанне
------------------------

Карбід кальцыю атрымліваюць пракальваннем у адкрытых і закрытых электрычных печах нягашанай вапны ў сумесі з антрацытам або коксам. Выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны для атрымання ацэтылену, цыянаміду кальцыю, аднаўлення шчолачных металаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3.
* Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макарэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская. — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 113. — 287 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.

Спасылкі
--------

* *Карбид кальция (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Карбид кальция // ХиМиК.ру  (руск.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карбід кальцыю
**Альберта Хінес Лопес** (ісп.: Alberto Ginés López; нар. 23 кастрычніка 2002, Касерэс, Эстрэмадура) — іспанскі спартсмен, які выступае ў спартыўным скалалажанні. Спецыялізуецца ў лажанні на складанасць і боўлдэрынгу. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2020 у Токіа. Ён заняў другое месца на Кубку свету па лажанні на складанасць у агульным заліку 2019 года і выйграў сярэбраны медаль на чэмпіянаце Еўропы 2019 года па скалалажанні.

Біяграфія
---------

Альберта Хінес Лопес нарадзіўся 23 кастрычніка 2002 года. Хінес пачаў займацца скалалажаннем разам са сваімі бацькамі ў юным узросце. У 2013 годзе Альберта пазнаёміўся з прафесійным трэнерам па скалалажанні Давідам Масіяй у Радэлары пасля таго, як бацька Хінеса прывёў сына ў секцыю. Масія быў здзіўлены настроем, з якім Хінес Лопес падняўся на Эль-Дэльфін (7c+) і стаў яго трэнерам. У 2016 годзе, пасля аб’яўлення аб тым, што скалалажанне стане алімпійскім відам спорту на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа, ён пераехаў з Касерэса ў Барселону, каб трэніравацца дзеля кваліфікацыі на галоўны старт.

У жніўні 2017 года Хінес заваяваў сярэбраны медаль маладзёжнага чэмпіянату свету ў лажанні на складанасць сярод моладзі. Праз месяц ён выйграў маладзёжны чэмпіянат Еўропы па лажанні на складанасць. У маі 2018 года Хінес выйграў маладзёжны чэмпіянат Еўропы, а ў жніўні 2019 года ён заваяваў бронзавыя медалі маладзёжнага чэмпіянату свету ў лажанні на складанасць і ў мнагаборстве сярод моладзі. Праз месяц Альберта таксама выйграў бронзу на моладзевым чэмпіянаце Еўропы ў лажанні на складанасць.

6 кастрычніка 2019 года Альберта Хінес заваяваў сярэбраны медаль на чэмпіянаце Еўропы па лажанні на складанасць. Пазней у тым жа месяцы ён заняў другое месца ў Кубку свету па скалалажанні, выйграўшы медалі на двух з шасці этапаў: бронзу ў Кране і срэбра ў Індзяі. У лістападзе іспанец кваліфікаваўся для ўдзелу ў летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа.

На Алімпіядзе ў кваліфікацыі Хінес Лопес стаў сёмым у лажанні на хуткасць (6,32 с у другой спробе), заняў 14-е месца ў боўлдэрынгу (1 топ і 1 зона), а затым стаў трэцім у лажанні на складанасць (больш за 41 зачэп). Ён заняў шостае месца ў мнагаборстве і выйшаў у фінал. У фінале ў лажанні на хуткасць перамог, спачатку апынуўшыся мацнейшым за Коліна Дафі, які здзейсніў фальстарт у чвэрцьфінале, затым мацнейшы за чэха Адама Ондра ў чвэрцьфінале, і, нарэшце, у фінале прайшоў эталонную трасу хутчэй за Тамоа Нарасакі. Тым не менш, у боўлдэрынгу Альберта не дасягнуў ніводнага топа і заняў апошняе сёмае месца. У лажанні на складанасць заняў чацвёртае месца, прайшоўшы 38 зачэпаў. Першага месца ў хуткасці, сёмага ў боўлдэрынгу і чацвёртага ў цяжкасці іспанцу хапіла, каб стаць алімпійскім чэмпіёнам: у яго актыве 28 ачкоў, тады як у сярэбранага прызёра Натаніэля Коўлмана 30.

Заўвагі
-------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр · Твітэр · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | IFSC · Olympedia · Olympic Channel · Red Bull · МАК |
**Жакмар дэ Эсдэн** або **Жакмар дэ Эдэн** (фр.: Jacquemart de Hesdin, каля 1355 — каля 1414) — французскі мастак-мініяцюрыст, які працаваў у стылі інтэрнацыянальнай готыкі.

Біяграфія
---------

Жакмар нарадзіўся ў Артуа. Эсдэн, ад назвы якога мастак атрымаў сваю мянушку, — крэпасць на землях сучаснага дэпартамента Па-дэ-Кале (у той час гэта была частка Фландрыі і валоданне герцагаў Бургундыі). Магчыма, што Жакмар нарадзіўся там. Ён быў адным са шматлікіх нідэрландскіх мастакоў, якія з сярэдзіны XIV стагоддзі працавалі па замовах французскага каралеўскага дома. Адзіны вядомы заказчык Жакмара — Жан Бэрыйскі (1340—1416), малодшы брат французскага караля Карла V, які выдаткоўваў вялізныя сумы на сваю калекцыю твораў мастацтва.

Большай часткай Жакмар жыў і працаваў у Буржы, дзе знаходзілася асноўная рэзідэнцыя Жана Бэрыйскага. Ён працаваў па замовах герцага з 1384 па 1414 гг. З 1384 года Жакмар дэ Эсдэн атрымліваў рэгулярнае ўтрыманне з казны герцага. Вядома, што мініяцюры Жакмара дэ Эдэна ўпрыгожваюць Малы часасловец (Petites Heures, Нацыянальная бібліятэка, Парыж), Брусельскі або Прыгожы часасловец (Tres Bellers Heures, Каралеўская бібліятэка ў Бруселі), Вялікі часасловец (Grandes Heures, Нацыянальная бібліятэка, Парыж). З іх Вялікі часасловец лічыцца галоўным творам мастака.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Brockhaus · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118821105 · ISNI: 0000 0001 2369 2722 · LCCN: nr94014550 · VIAF: 173670122, 95792819 · ULAN: 500018216 |
**Талібан** — ісламскі суніцкі рух, зарадзіўся ў Афганістане сярод пуштунаў у 1994 годзе. У 1996—2001 кіраваў большай часткай Афганістана, утварыўшы дзяржаву пад назвай Ісламскі Эмірат Афганістан, і рэгіёнам Вазірыстан на поўначы Пакістана (Ісламская Дзяржава Вазірыстан) з 2004 года. Дыпламатычна дзяржава талібаў была прызнаная трыма краінамі: Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі, Пакістанам і Саудаўскай Аравіяй.

Саветам Бяспекі ААН лічыцца тэрарыстычнай арганізацыяй.

Іншыя радыкальныя ісламскія арганізацыі
---------------------------------------

* Хезбала
* Аль-Каіда
* Ісламская Дзяржава

Зноскі
------

1. ↑  Why are Customary Pashtun Laws and Ethics Causes for Concern?
2. ↑  UNDERSTANDING TALIBAN THROUGH THE PRISM OF PASHTUNWALI CODE
3. ↑  Taliban - Oxford Islamic Studies Online
4. ↑  Афганский синдром. Бегство армии США или передача власти «Талибану»\*?
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Альберых.
**Альберых I** (італ.: Alberigo di Spoleto) (забіты ў 925 г.) — ламбардскі дваранін, які атрымаў напачатку X стагоддзя пры дапамозе Берэнгара I Фрыульскага, бок якога ён прыняў у барацьбе супраць Гвіда Спалецкага, маркграфства Камерына. Пасродкам жаніцьбы на вядомай Мароцыі ён дасягнуў таксама валадарства над Рымам з тытулам уладарнага патрыцыя Рыма, а пазней авалодаў і герцагствам Спалета і аб'яднаўся ў 916 г. з Папам Янам X для выгнання сарацынаў, разбойніцкія набегі якіх даходзілі да варот Рыма. Выгнаны тым жа Папам з Рыма, ён быў забіты рымлянамі ў 925 г. у Орце.

Сынам яго і Мароцыі быў Альберых II, з 932 г. рымскі патрыцый і сенатар.

Літаратура
----------

* Альберих I // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Rodovid · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 213159474304227662184 |