*Гэты артыкул утрымлівае інфармацыю па **анатоміі чалавека**. Пра агульную анатомію глядзіце артыкул: Рэпрадуктыўная сістэма.*
Палавыя органы мужчыны і жанчыны 
**Рэпрадуктыўная сістэма** — комплекс органаў і сістэм, якія забяспечваюць працэс апладнення, спрыяюць узнаўленню чалавека.

Размнажэнне (рэпрадукцыя) чалавека адбываецца ў выніку ўнутранага апладнення, які завяршае палавы акт:

* Падчас палавога акту эрэгіраваны палавы член мужчыны ўводзіцца ў похву жанчыны. Па завяршэнні палавога акту адбываецца эякуляцыя — выкід спермы з пеніса ў похву.
* Сперматазоіды, якія змяшчаюцца ў сперме, рухаюцца па похве ў кірунку да маткі або фалопіевых труб для апладнення яйцаклеткі.
* Пасля паспяховага апладнення і імплантацыі зіготы, развіццё эмбрыёна чалавека адбываецца у матцы жанчыны на працягу прыблізна дзевяці месяцаў. Гэты працэс завецца цяжарнасцю, якая завяршаецца родамі.
* Падчас родаў мускулы маткі скарачаюцца, шыйка маткі пашыраецца і плод выштурхваецца з маткі.
* Немаўляты і дзеці практычна бездапаможныя і патрабуюць бацькоўскага клопату на працягу шматлікіх гадоў. На працягу першага года жыцця жанчына звычайна выкарыстоўвае малочныя залозы, размешчаныя ў грудзях, для выкормлівання немаўля.

Чалавек, як від, характарызуецца высокай ступенню палавога дымарфізму. Акрамя розніцы ў першасных палавых адзнаках (палавыя органы), ёсць розніца ў другасных палавых адзнаках і сексуальных паводзінах.

Мужчынская рэпрадуктыўная сістэма
---------------------------------

Мужчынская палавая сістэма
Асноўны артыкул: **Мужчынская палавая сістэма**
Мужчынская рэпрадуктыўная сістэма — сістэма органаў, размешчаных звонку цела каля таза, якія бяруць удзел у рэпрадукцыі. Першасная функцыя мужчынскай рэпрадуктыўнай сістэмы складаецца ў выпрацоўцы мужчынскіх палавых гамет (сперматазоідаў) для апладнення яйцаклеткі.

Мужчынскія палавыя органы ўключаюць семяннікі (яечкі) з іх пратокамі, палавы член, а таксама дапаможны орган — прадсталёвую залозу.
Яечкі (тэсцікулы) — парныя залозы, якія падвешаны ў машонцы на семявым канаціку. Вага кожнага яечка — 10 — 15 г. Маюць авальную форму, складаюцца з семявых канальчыкаў. Прамым прызначэннем яечкаў з’яўляецца выпрацоўка спермы — вадкасці, якая змяшчае мужчынскія палавыя клеткі — сперматазоіды. Акрамя гэтага, яечкі адказваюць за сакрэцыю мужчынскіх палавых гармонаў — андрагенаў.

Жаночая рэпрадуктыўная сістэма
------------------------------

Асноўны артыкул: **Жаночая палавая сістэма**
Жаночую палавую сістэму падзяляюць на 2 групы органаў: вонкавыя і ўнутраныя.
Да вонкавых палавых органаў адносяць: малыя і вялікія палавыя губы з размешчанымі на іх залозамі, клітар і ўваход у похву; да ўнутраных — похва, матка, матачныя трубы, яечнікі.

Рэпрадуктыўная сістэма жанчыны складаецца з органаў, размешчаных пераважна ўсярэдзіне цела ў тазавай вобласці. Яна складаецца з трох асноўных частак: похвы, у якую трапляе сперма, матка, у якой развіваецца зародак і яечнікі, у якіх адбываецца паспяванне яйцаклеткі. Грудзі таксама адносяцца да рэпрадуктыўнай сістэмы і адыгрываюць важную ролю ў постнатальным развіцці дзіцяці.

Похва адкрываецца вонкі праз вульву, якая ўключае вялікія і малыя палавыя губы, клітар і урэтру; падчас палавога акту гэта вобласць увільгатняецца выдзяленнямі з барталінавых залоз.

Дапаможная рэпрадуктыўная тэхналогія
------------------------------------

Экстракарпаральнае апладненне (ад лац. Extra — звыш, па-за і лац. Corpus — цела, гэта значыць апладненне па-за целам, скар. ЭКА) — дапаможная рэпрадуктыўная тэхналогія, часцей за ўсё выкарыстоўваная ў выпадку бясплоддзя. Сінонімы: «апладненне ў прабірцы», «апладненне in vitro», «штучнае апладненне», у англійскай мове пазначаецца абрэвіятурай IVF (in vitro fertilisation).

Падчас ЭКА яйкаклетку здабываюць з арганізма жанчыны і апладняюць штучна ва ўмовах «in vitro» («у прабірцы»), атрыманы эмбрыён утрымліваюць ва ўмовах інкубатара, дзе ён развіваецца на працягу 2-5 дзён, пасля чаго эмбрыён пераносяць у паражніну маткі для далейшага развіцця.

Хваробы рэпрадуктыўнай сістэмы чалавека
---------------------------------------

Як і іншыя складаныя сістэмы органаў, рэпрадуктыўная сістэма чалавека паражаецца вялікай колькасцю захворванняў. Вылучаюць чатыры асноўныя катэгорыі хвароб:

* кангенітальныя ці прыроджаныя;
* пухліны;
* інфекцыі, які часта перадаюцца палавым шляхам;
* функцыянальныя парушэнні, выкліканыя фактарамі навакольнага асяроддзя, пашкоджваннем, псіхасаматычнымі фактарамі і аўтамуннымі захворваннямі. Найбольш вядомы від функцыянальных парушэнняў — гэта бясплоддзе, якое можа быць выклікана шматлікімі захворваннямі.

Зноскі
------

1. ↑  ЭКА цяжарнасць
2. ↑  Вызначэнне і характарыстыка бясплоддзя

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Рэпрадуктыўная сістэма чалавека на Вікісховішчы |


| ⛭Рэпрадуктыўная сістэма чалавека |
| --- |
| Мужчына | Мужчынская палавая сістэма • Пеніс • Галоўка пеніса • Крайняя плоць • Вуздэчка крайняй плоці пеніса • Яечкі • Прыдатак яечка • Прыдатак прывеска яечка • Машонка • Семявывяргальны канал • Насенныя бурбалкі • мочаспускальны канал • Пячорыстае цела • Прадсталёвая залоза (прастата) • Сперма • Бульбаурэтральныя залозы |
| Жанчына | Жаночая палавая сістэма • Жаночы палавы абсяг • Похва • Клітар • Малыя палавыя губы • Вялікія палавыя губы • Дзявочая плява • Матка • Шыйка маткі • Маткавыя трубы • Яечнікі • Барталінавыя залозы • Пераддзвер'е похвы • Прыдаткі яечніка • Прыяечнік |



| Сістэмы органаў чалавека |
| --- |
| 
* Сардэчна-сасудзістая сістэма
	+ Сасуды
	+ Сэрца
* Лімфатычная сістэма
* Стрававальная сістэма
* Эндакрынная сістэма
* Імунная сістэма
* Сенсорная сістэма
	+ Датыкальная (тактыльная) сістэма
	+ Зрокавая сістэма
	+ Абаняльная сістэма
	+ Слыхавая сістэма
	+ Смакавая сістэма
* Покрыўная сістэма
* Нервовая сістэма
	+ Цэнтральная
	+ Перыферыйная
* Апорна-рухальная сістэма
	+ Касцёвая сістэма
	+ Цягліцавая сістэма
* Мочапалавая сістэма
	+ Рэпрадуктыўная сістэма
	+ Мочавыдзяляльная сістэма
* Дыхальная сістэма

 |