Алкагольныя напоі
**Алкаго́льныя напо́і** (*спіртны́я напо́і*) — напоі, што змяшчаюць этанол (этылавы спірт, у прастамоўі — алкаголь).
Паняцце *Алкаго́льныя (спіртны́я) вы́рабы* выкарыстоўваецца ў таваразнаўстве і падчас абмеркавання парадку прызначэння падаткаў і акцызаў на тавары.

Тыпы алкагольных напояў
-----------------------

Асноўны артыкул: **Мацунак напояў**
Сярод алкагольных напояў ёсць вырабы з нізкім утрыманнем алкаголю, вырабленыя шляхам закісання цукра- ці крухмалазмяшчальных прадуктаў, і вырабы з высокім утрыманнем алкаголю, вырабленыя шляхам перагонкі вырабаў з нізкім утрыманнем алкаголю. Часам колькасць алкаголю ў вырабах з нізкім яго ўтрыманнем павялічваюць, дадаючы прадукты перагонкі, асабліва часта так робяць у выпадку з віном. Сярод такіх мацаваных вінаў — партвейн і херас. Брыкалаўка таксама належыць гэтаму класу.

Працэс вырабу (а таксама выніковае ўтрыманне алкаголю) вызначаюць выніковы прадукт. Для піва ўжываецца адносна кароткі (няпоўны) працэс закісання і такі ж кароткі працэс вытрымкі (адзін-два тыдні), і ў выніку ўтрыманне алкаголю звычайна не перавышае 3—8 %. Віно патрабуе даўжэйшы (поўны) перыяд закісання і адносна доўгі перыяд вытрымкі (месяцы ці гады, часам дзесяцігоддзі), у выніку чаго ўтрыманне алкаголю складае 7—18 %. (*Пеністае віно* звычайна вырабляецца з даданнем невялікай порцыі цукру перад бутыляваннем). Прадукты перагонкі звычайна не вырабляюцца з піва, і да сканчэння перагонкі гэтыя вырабы не вытрымліваюцца. У большасці перагонных вырабаў утрыманне алкаголю складае 40 аб’ёмных працэнтаў.

Метады вырабу
-------------

Асноўны метад (асабліва ў хатніх умовах) атрымання спіртных напояў — біялагічнае закісанне. Пры закісанні, апроч этылавага спірту, утвараецца шэраг іншых рэчываў, зборна званых сівушнымі алеямі, а таксама лятучыя альдэгіды і фурфурол. Лёгкія дамешкі і сівушныя алеі маюць вялікую таксічнасць, таму з моцных напояў іх выдаляюць з дапамогай перагонкі (адпаведна, першая і апошняя фракцыя), ачышчэння актываваным вугалем, прамежкавым акісленнем (напрыклад, перманганатам калію) і інш.

Дзяржаўны кантроль за вытворчасцю і зваротам алкагольных напояў
---------------------------------------------------------------

У звязку з тым, што продаж спіртных напояў з’яўляецца адным з найбольш прыбытковых тыпаў бізнесу, дзяржава кантралюе і рэгулюе асобныя этапы іх вытворчасці, гандлю і спажывання.

### Акцыз

Асноўны артыкул: **Акцыз**
Дзеля абмежавання спажывання алкаголю, а таксама папаўнення дзяржаўнага бюджэту, у многіх краінах, у тым ліку і ў Беларусі, продаж алкаголю абкладзены важкім падаткам (акцызам). Часцяком акцызы і падаткі складаюць большую частку кошту моцных алкагольных напояў. Такім чынам, дзяржава атрымвае прыбытак ад продажу алкаголю, які дасягае, а часам і перавышае прыбытак іншых удзельнікаў працэсу (вытворцаў і гандлёвых фірмаў).

З іншага боку, дэнатураваны спірт, які выкарыстоўваецца не для алкагольных напояў, а для іншых мэт — прыкладам, у якасці паліва, — звычайна абкладаецца па меншай стаўцы ці не абкладаецца ўвогуле. І ўсё ж пры выкарыстанні такога спірту ўлік абавязковы, што павялічвае накладныя выдаткі.

### Абмежаванне рэкламы алкагольных напояў

У многіх краінах рэклама алкаголю тым ці іншым чынам абмежавана, перадусім з-за неспрыяльнага ўплыву алкаголю на здароўе, асабліва з-за шырання алкагалізму сярод моладзі.

Уплыў алкаголю на арганізм чалавека
-----------------------------------

Асноўны артыкул: **Таксікалогія этанолу**
Дзеянне этанолу на арганізм не абмяжоўваецца толькі таксічным уплывам. Прысутнічаюць шматлікія і размаітыя біяхімічныя і функцыйныя змены, што выклікаюцца этылавым спіртам.

Этанол ёсць прыроднае псіхаактыўнае рэчыва, якое прыгнятае цэнтральную нярвовую сістэму. У большасці краін продаж і шыранне алкагольных напояў рэгулюецца строгімі законамі (прыкладам, яны абмяжоўваюць век пакупніка і спажыўца алкаголю). Вытворчасць і спажыванне алкаголю мае глыбокую гісторыю і пашырана ў шматлікіх культурах чалавечай цывілізацыі. У многіх соцыумах ужытак алкагольных напояў з’яўляецца важнай часткай адметных падзей сямейнага і грамадскага жыцця.

Сярод спіртоў этанол мае адносна невысокую таксічнасць, валодаючы пры гэтым значным псіхаактыўным эфектам. Ужыванне этанолу выклікае ап'яненне, у выніку чаго ў чалавека змяншаецца хуткасць рэакцыі і ўвага, парушаецца каардынацыя рухаў і мысленне. Празмернае і рэгулярнае ўжыванне алкаголю можа выклікаць алкагалізм. А адначаснае спажыванне алкагольных напояў у вялікай колькасці можа скончыцца смерцю.

Існуе значная колькасць даследаванняў, што тычацца ўплыву алкаголю на захворванні і смяротнасць людзей, які ўжываюць яго ў розных дозах. Выяўлена, што алкаголь па-рознаму ўплывае на функцыянаванне органаў і сістэм, а таксама па-рознаму ўплывае на частата некаторых захворванняў і паказчыкі агульнай смяротнасці, у залежнасці ад ужыванай дозы. Алкаголь павялічвае рызыку развіцця рака грудзей нават ва ўмераных аб’ёмах. Таксама алкаголь павялічвае рызыку развіцця злаякасных пухлін страўнікава-кішачнага тракта, у сярэднім на 40 %, у параўнанні з непітушчымі людзьмі. З іншага боку, умераныя дозы алкаголю паляпшаюць адчувальнасць да інсуліну. Даведзена, што алкаголь змяншае рызыку развіцця цукровага дыябету 2 тыпу. Алкаголь можа павялічыць рызыку з’яўлення дзіцяці з прыроджанымі анамаліямі нярвовай сістэмы і выклікаць затрымку ўзросту, хоць ёсць даследаванні, якія не знайшлі сувязі паміж ужыткам умераных доз алкаголю маці і праблемамі ў развіцці плода. Шматлікія даследаванні выявілі выразную сувязь паміж дозай алкаголю і павелічэннем рызыкі развіцця артэрыяльнай гіпертэнзіі, з іншага боку, невялікія дозы алкаголю валодаюць кардыяпратэктарнымі ўласцівасцямі. Алкаголь можа павялічыць рызыку развіцця інсульту, у залежнасці ад дозы алкаголю і тыпу інсульту. Алкаголь павялічвае канцэнтрацыю ліпапратэідаў высокай шчыльнасці, валодае антыаксідантным эфектам, прыгнятае агрэгацыю трамбацытаў, а таксама валодае супрацьзапаленчымі ўласцівасцямі. Ужыванне алкаголю дзеля зніжэння рызыкі развіцця некаторых сэрцава-судзінных захворванняў патрэбна балансаваць з рызыкай развіцця алкагольнай хваробы печані.

Наўпроста сам алкаголь не можа выступаць алергенам, аднак розныя дамешкі (ці мікрадамешкі) ў алкагольных напоях могуць правакаваць розныя алергічныя рэакцыі ад скурных высыпанняў да смяротна небяспечных праблем з дыханнем (бронхаспастычны сіндром, ацёк Квінке). Таксама алкаголь можа парушаць метабалізм, што ў сваю чаргу таксама выклікае алергічныя рэакцыі.

### Прычына заўчаснай смерці

Згодна з дадзенымі Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, алкаголь з’яўляецца прычынай амаль 4 % усіх смерцяў у свеце. Ад злоўжывання спіртным гіне больш людзей, чым ад СНІДу, сухоты і войнаў. Найвялікі ўплыў на раннюю смяротнасць ад злоўжывання алкаголем назіраецца ў Расіі і краінах СНД: па статыстыцы кожны пяты чалавек тут памірае ад прычын, датычных п’янства. У Беларусі лік асоб, хворых алкагалізмам, на 1 мая 2009 года дасягнула 180 тыс. чал. (ці 1853 на 100 тыс. насельніцтва). За 2010 год 2407 жыхароў Беларусі памерла, атруціўшыся алкаголем.

Гл. таксама
-----------

* Моцныя спіртныя напоі
* Спіс тыпаў алкагольных вырабаў
* Вытворцы спіртных вырабаў
* Разлік алкаголю ў крыві
* Таксікалогія этанолу
* Алкагалізм
* Цвярозасць
* Безалкагольныя напоі

Зноскі
------

1. ↑  Medline.ru — Біямедычны часопіс
2. ↑  *Mukamal K. J. Fletcher R. H. Sokol H. N.* Overview of the risks and benefits of alcohol consumption(англ.) // *UpToDate 17.3*.
3. ↑  *Pikaar N. A. Wedel M. van der Beek E. J. van Dokkum W. Kempen H. J. Kluft C. Ockhuizen T. Hermus R. J.* Effects of moderate alcohol consumption on platelet aggregation, fibrinolysis, and blood lipids(англ.) // *Metabolism*. — 1987. — Т. 36. — № 6. — С. 538-543.
4. ↑  *Dimmitt S. B. Rakic V. Puddey I. B. Baker R. Oostryck R. Adams M. J. Chesterman C. N. Burke V. Beilin L. J.* The effects of alcohol on coagulation and fibrinolytic factors: a controlled trial(англ.) // *Blood Coagul Fibrinolysis*. — 1998. — Т. 9. — № 1. — С. 39-45.
5. ↑  *Leon D. A. Saburova L. Tomkins S. Andreev E. Kiryanov N. McKee M. Shkolnikov V. M.* Hazardous alcohol drinking and premature mortality in Russia: a population based case-control study(англ.) // *Lancet*. — 2007. — Т. 369. — № 9578. — С. 2001-2009.
6. 1 2  *Thun M. J. Peto R. Lopez A. D. Monaco J. H. Henley S. J. Heath C. W. Doll R.* Alcohol consumption and mortality among middle-aged and elderly U.S. adults(англ.) // *New Engl. J. Med*. — 1997. — Т. 337. — № 24. — С. 1705-1714.
7. ↑  *Fuchs C. S. Stampfer M. J. Colditz G. A. Giovannucci E. L. Manson J. E. Kawachi I. Hunter D. J. Hankinson S. E. Hennekens C. H. Rosner B.* Alcohol consumption and mortality among women(англ.) // *New Engl. J. Med*. — 1995. — Т. 332. — № 19. — С. 1245-1250.
8. ↑  *Boffetta P. Garfinkel L.* Alcohol drinking and mortality among men enrolled in an American Cancer Society prospective study // *Epidemiology*. — 1990. — Т. 1. — № 5. — С. 342-348.
9. ↑  *Singletary K. W. Gapstur S. M.* Alcohol and breast cancer: review of epidemiologic and experimental evidence and potential mechanisms(англ.) // *J. Amed. Med. Assoc*. — 2001. — Т. 286. — № 17. — С. 2143-2151.
10. ↑  *Allen N. E. Beral V. Casabonne D. Kan S. W. Reeves G. K. Brown A. Green J.* Moderate alcohol intake and cancer incidence in women(англ.) // *J. Natl. Cancer Inst*. — 2009. — Т. 101. — № 5. — С. 296-305; Epub 2009 Feb 24.
11. ↑  *Davies M. J. Baer D. J. Judd J. T. Brown E. D. Campbell W. S. Taylor P. R.* Effects of moderate alcohol intake on fasting insulin and glucose concentrations and insulin sensitivity in postmenopausal women: a randomized controlled trial(англ.) // *J. Amer. Med. Assoc*. — 2002. — Т. 287. — № 19. — С. 2559-2562.
12. ↑  *Howard A. A. Arnsten J. H. Gourevitch M. N.* Effect of alcohol consumption on diabetes mellitus: a systematic review(англ.) // *Ann. Intern. Med*. — 2004. — Т. 140. — № 3. — С. 211-219.
13. ↑  *Sokol R. J. Clarren S. K.* Guidelines for use of terminology describing the impact of prenatal alcohol on the offspring(англ.) // *Alcohol Clin. Exp. Res*. — 1989. — Т. 13. — № 4. — С. 597-598.
14. ↑  *Polygenis D. Wharton S. Malmberg C. Sherman N. Kennedy D. Koren G. Einarson T. R.* Moderate alcohol consumption during pregnancy and the incidence of fetal malformations: a meta-analysis(англ.) // *Neurotoxicol. Teratol*. — 1998. — Т. 20. — № 1. — С. 61-67.
15. ↑  *Klatsky A. L. Friedman G. D. Siegelaub A. B. Gerard M. J.* Alcohol consumption and blood pressure Kaiser–Permanente Multiphasic Health Examination data(англ.) // *New Engl. J. Med*. — 1977. — Т. 296. — № 21. — С. 1194-1200.
16. ↑  *Kaplan N. M.* Alcohol and hypertension(англ.) // *Lancet*. — 1995. — Т. 345. — № 8965. — С. 1588-1589.
17. ↑  *Reynolds K. Lewis B. Nolen J. D. Kinney G. L. Sathya B. He J.* Alcohol consumption and risk of stroke: a meta-analysis(англ.) // *J. Amer. Med. Assoc*. — 2003. — Т. 289. — № 5. — С. 579-588.
18. ↑  *Gaziano J. M. Buring J. E. Breslow J. L. Goldhaber S. Z. Rosner B. VanDenburgh M. Willett W. Hennekens C. H.* Moderate alcohol intake, increased levels of high-density lipoprotein and its subfractions, and decreased risk of myocardial infarction(англ.) // *New Engl. J. Med*. — 1993. — Т. 329. — № 25. — С. 1829-1834.
19. ↑  *Kerry N. L. Abbey M.* Red wine and fractionated phenolic compounds prepared from red wine inhibit low density lipoprotein oxidation in vitro(англ.) // *Atherosclerosis*. — 1997. — Т. 135. — № 1. — С. 93-102.
20. ↑  *Lacoste L. Hung J. Lam J. Y.* Acute and delayed antithrombotic effects of alcohol in humans(англ.) // *Amer. J. Cardiol*. — 2001. — Т. 87. — № 1. — С. 82-85.
21. ↑  *Albert M. A. Glynn R. J. Ridker P. M.* Alcohol consumption and plasma concentration of C-reactive protein(англ.) // *Circulation*. — 2003. — Т. 107. — № 3. — С. 443-447.
22. ↑  *Friedman G. D. Klatsky A. L.* Is alcohol good for your health? [editorial; comment](англ.) // *New Engl. J. Med*. — 1993. — Т. 329. — № 25. — С. 1882-1883.
23. ↑  Артыкул к. м. н. С. Радчанка «Алергія на алкаголь», Пахмелле.ру(недаступная спасылка)
24. ↑  Беларусы сталі піць яшчэ больш Архівавана 20 лістапада 2012.
25. ↑  Прафілактыка выпадковых атручванняў сурагатамі алкаголю Архівавана 13 студзеня 2012.
26. ↑  Штодня ў Беларусі ў выніку суіцыду і ад алкаголю памірае 13 чалавек Архівавана 8 сакавіка 2011.

Спасылкі
--------

* Алкапедыя. alcogol.su
* «Ну, за культуру піцця!» — артыкул пра экзатычныя алкагольныя напоі Архівавана 27 верасня 2011.
* Піць ці не піць? Алкаголь і здароўе. Архівавана 12 лістапада 2011.