recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пасажырскі цягнік** — цягнік, які складаецца з пасажырскіх вагонаў і служыць для перавозкі людзей і багажу. Нягледзячы на назвы, пасажырскія цягнікі таксама могуць перавозіць і грузы. Так, згодна з ПТЭ савецкіх і расійскіх чыгунак, пасажырскі цягнік можа перавозіць і пошту. Найбольшае распаўсюджванне пасажырскія цягнікі атрымалі ва ўнутрыгарадскіх (трамвай, метрапалітэн) і прыгарадных перавозках. У шэрагу краін цягнікі займаюць значны аб’ём у міжгародніх пасажырскіх перавозках.

З’яўленне пасажырскіх цягнікоў
------------------------------

Пасажырскія цягнікі на чыгунцы Ліверпуль — Манчэстэр
Практычна першым, хто прычапіў да лакаматыва пасажырскі вагон, быў Рычард Трэвітык на створаным ім жа атракцыёне «Злаві мяне, хто зможа». Аднак першы пасажырскі цягнік адправіўся 15 верасня 1830 года з Ліверпуля па магістралі Ліверпуль — Манчэстэр, якая толькі што адкрылася. Публіка хутка ацаніла магчымасці гэтага віду транспарту, які да таго ж у сярэдзіне XIX стагоддзя быў найхутчэйшым, у сувязі з чым пасажырскія цягнікі атрымалі дастатковае распаўсюджванне. У Расійскай імперыі курсіраванне пасажырскіх цягнікоў пачалося ў 1837 годзе па Царскасельскай чыгунцы.

Класіфікацыя
------------

Класіфікацыя пасажырскіх цягнікоў досыць разнастайная. Сярод іншага, пасажырскія цягнікі чыгунак падзяляюць паводле адлегласцяў (прыгарадныя, мясцовыя, далёкія), хуткасцяў (хуткія, хуткасныя і высакахуткасныя), частаты зносін (разавыя, летнія, круглагадовыя). Таксама пасажырскія цягнікі могуць адрознівацца паводле тыпу вагонаў (напрыклад, людскі цягнік, калі людзей перавозяць у грузавых вагонах, таксама адносяць да пасажырскіх) і характару грузу (паштова-багажныя, грузапасажырскія, турысцка-экскурсійныя).

Літаратура
----------

* Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 291—293. — ISBN 5-85270-115-7.

| ⛭Катэгорыі цягнікоў |
| --- |
| Чарговыя | 
Высакахуткасныя · 
Хуткасныя · 
Хуткія · 
Фірменны · 
Пасажырскія · 
Грузавыя · 
Паштова-багажныя · 
Вайсковыя · 
Грузапасажырскія 
Людскія · 
Паскораныя грузавыя · 
Гаспадарчыя · 
Лакаматывы без вагонаў
 |
| Пазачарговыя | 
Аднаўленчыя · 
Пажарнікі · 
Снегаачышчальнікі
 |
| Па адмысловых патрабаваннях | 
Баявыя (Бронецягнікі) · 
Літарныя · 
Жалобныя
 |
| Састарэлыя катэгорыі | 
Кур'ерскія
 |
**М. Арол**, сапраўднае імя **Сцяпан Язэпавіч Пяцельскі (Пятэльскі)** (каля 1890, в. Гарадок, Беластоцкі павет, Падляскае ваяводства, Польшча — 1917/1918) — беларускі паэт, перакладчык, публіцыст, фалькларыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў царкоўна-настаўніцкую школу ў Ялоўцы (1909), затым настаўнічаў у Ялоўцы, Гарадку, Струзе (1910—1912) і Парэччы. У 1913—1914 гадах жыў на Ковеншчыне. На пачатку 1-й сусветнай вайны мабілізаваны ў армію, браў удзел у баявых дзеяннях, узнагароджаны Георгіеўскім крыжам. Апошнюю вестку да сям’і выслаў 25 верасня 1917 года з Украіны, дзе дыслакавалася яго 16-я артылерыйская брыгада. Памёр ва Украіне ад эпідэміі тыфу ў канцы 1917 або ў 1918 годзе.

Творчасць
---------

Дэбютаваў у друку вершам у 1909 годзе (газета «Наша ніва»). Паэтычныя і публіцыстычныя творы пісьменнік публікаваў у Беларускім календары «Нашай нівы», часопісе «Лучынка» і іншых беларускіх выданнях. Падрыхтаваў кніжку паэзіі «Лірнік» і ў 1913 годзе паслаў у Віленскае выдавецкае таварыства, аднак яе выхаду перашкодзіла 1-я сусветная вайна. Асобныя творы змешчаны ў кнігах «Хрэстаматыя новай беларускай літаратуры» (Вільня, 1927), «Беларуская дакастрычніцкая паэзія» (1967), «Беларускім календары» (Беласток, 1979).

Вершы М. Арла вылучаюцца глыбока прачутымі грамадска-патрыятычнымі матывамі («Кліч», «Сынам Беларусі», «На чужыне», «Сяўцам»). Сярод іх праблемы сацыяльнай рэчаіснасці і вобраз паняволенага роднага краю займаюць цэнтральнае месца. Вершам гэтага цыклу характэрны высокі грамадскі пафас, публіцыстычная накіраванасць. Ужо ў ранніх творах М. Арла праявілася схільнасць да філасафічнасці, да шырокай абагульненасці малюнка і ўзбуйнення мастацкага вобразу. Рэальны план у яго вершах нярэдка пераплятаецца з абагульнена-сімвалічным («Смерць і жыццё», «Надзея», «Агляд жыцця», «Ахвяра», «Арфа»). Ёсць у М. Арла шэраг вершаў, у якіх ён ужывае фальклорную паэтыку, творча пераасэнсоўваючы народна-песенныя традыцыі Беласточчыны («Доля і жабрак», «Ноч», «Песня» і інш.).

Важнае месца ў пісьменніцкай спадчыне М. Арла займаюць празаічныя творы — апавяданні і пераклады. На беларускую мову перакладаў, у прыватнасці, творы В. Бялінскага, дастасоўваючы яго думкі да патрэб самасцвярджэння беларусаў, хвалюючых праблем беларскай літаратуры.

Бібліяграфія
------------

* *М. Арол.* Лірнік: творы. — Мн .: Мастацкая літаратура, 1991. — 181 с. — (Спадчына). — 6 000 экз. — ISBN 5-340-00528-3.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Саламевіч І. У.* Арол. М. // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — С. 501. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад. А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
* *Туронак Ю.*  М. Арол — нашаніўскі пясняр Беласточчыны // Ніва. 1978. 5 верасня.
**Савецкая армія (СА)** — афіцыйнае найменне асноўнага фарміравання Узброеных Сіл СССР (акрамя ВМФ, пагранічных і ўнутраных войскаў). Да лютага 1946 года называлася Рабоча-сялянская Чырвоная армія (РККА, Чырвоная армія).

Ваенная дактрына
----------------

Ваенная дактрына Савецкай арміі УС СССР была вызначана як абарончая, зыходзіла з мірнай палітыкі Савецкага Саюза, і вызначала задачы па падрыхтоўцы Узброеных Сіл і краіны ў цэлым да барацьбы з агрэсарам. У савецкіх ваенных дактрынах прадугледжваўся толькі зваротны ядзерны ўдар.

Пачынаючы са школы, на абавязковым для ўсіх прадмеце выкладання ПВП (Пачатковая ваенная падрыхтоўка), усе грамадзяне СССР навучаліся страявой падрыхтоўцы, прыёмам разведкі і абароны ад ЗМЗ (зброі масавага знішчэння — ядзернай і хімічнай), азнаямленню са структурай і відамі Узброеных Сіл СССР, абыходжаннем са стралковай зброяй (разборка-зборка на час і чыстка аўтамата Калашнікава), азнаямленню з тактыка-тэхнічнымі характарыстыкамі стралковай зброі, асновамі Грамадзянскай абароны.

Воінскія званні
---------------

У пачатку свайго існавання Чырвоная армія адмовілася ад выкарыстання прафесійных афіцэраў, лічачы іх спадчынай царскага рэжыму. Кіраваць часткамі Чырвонай арміі былі прызначаныя «камандзіры» (чырвоныя камандзіры). У войску былі адмененыя пагоны і воінскія званні. Для адрознення асабістага складу па старшынстве выкарыстоўваліся выключна назвы пасад, напрыклад, камдзіў (камандзір дывізіі), камкор (камандзір корпуса) і г. д.

22 верасня 1935 года ЦВК і СНК СССР уводзяць для ўсіх ваеннаслужачых персанальныя воінскія званні. Пераход да іх ажыццявіўся толькі ў восені. У снежні 1935 года ўводзяцца знакі адрознення па званнях. Для адрознення званнях з 1935 па 1943 гады выкарыстоўваліся пятліцы. У 1940 годзе ў Чырвонай арміі ўводзяцца генеральскія званні. Ініцыятарам дадзенага новаўвядзення стаў К. Я. Варашылаў. У войску з'явілася званне Маршала, а генеральскія званні былі ўведзеныя замест званняў «камбрыг», «камдзіў», «камкор» і «камандарм». У 1943 годзе ў арміі ўводзяцца пагоны і ўводзіцца ў абарачэнне найменне «афіцэр».

Выхаваўчая праца
----------------

У Савецкай арміі акрамя камандзіраў за выхаваўчую працу асабістага складу адказвалі намеснікі камандзіра па палітычнай частцы (нампаліты), пазней — намеснікі па выхаваўчай працы. Для правядзення заняткаў па выхаваўчай працы, самападрыхтоўкі і адпачынку вайскоўцаў у вольны час у кожнай казарме абсталявалі Ленінскія пакоі, пазней пераназваныя ў пакоі адпачынку.

1. 1 2 3 4  Советская военная энциклопедия — Военное издательство, 1976.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1625513'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19916564'></a>
Месца катастрофы на 6 лютага.
3 лютага 2023 года грузавы цягнік, які перавозіў хімічныя рэчывы, сышоў з рэек уздоўж Норфалкскай Паўднёвай чыгункі  (англ.) (бел. ва Усходняй Палесціне  (англ.) (бел. штат Агая, ЗША. Па патрабаванні дзяржаўных чыноўнікаў аварыйныя брыгады правялі кантраляванае спальванне разліву рэчываў, у выніку якога ў паветра былі выкінуты гідрахларыд і фасген. Мясцовыя жыхары ў радыусе 1 мілі (1,6 км) былі эвакуіраваны.

Крушэнне цягніка выклікала агульнанацыянальную дыскусію аб умовах працы ў галіне грузаперавозак на цягніках і праблемах бяспекі на чыгунке.

Зноскі
------

1. ↑  What's known about the toxic plume from the Ohio train derailment(англ.) (15 лютага 2023). Праверана 16 лютага 2023.
2. 1 2  Ohio catastrophe is 'wake-up call' to dangers of deadly train derailments **(нявызн.)**. *The Guardian* (11 лютага 2023). Архівавана з першакрыніцы February 13, 2023. Праверана February 13, 2023.
3. ↑  Crews release toxic chemicals from derailed tankers in Ohio (англ.). *Associated Press* (6 лютага 2023). Архівавана з першакрыніцы February 7, 2023. Праверана 14 лютага 2023.
4. ↑  Crews release toxic chemicals from derailed tankers in Ohio (англ.). *90.5 W ESTA* (16 лютага 2023). Архівавана з першакрыніцы February 13, 2023. Праверана 16 лютага 2023.
5. ↑  Rail Companies Blocked Safety Rules Before Ohio Derailment **(нявызн.)**, *The Lever* (9 лютага 2023). Праверана 12 лютага 2023.
Аўтатрансфарматар АТДЦТН-125000/330/110
**Аўтатрансфарма́тар** — электрычны трансфарматар, частка абмоткі якога належыць адразу першаснаму і другаснаму ланцугам.

Перавагай аўтатрансфарматара з'яўляецца больш высокі ККД, паколькі толькі частка магутнасці падвяргаецца пераўтварэнню праз індуктыўную сувязь — гэта асабліва істотна, калі уваходнае і выходнае напружання адрозніваюцца нязначна (2-4 разы). Недахопам з'яўляецца адсутнасць гальванічнай развязкі паміж першаснай і другаснай абмоткамі. У аўтатрансфарматары другасная абмотка з'яўляецца часткай першаснай абмоткі і мае непасрэдны электрычны кантакт з сеткай. Патэнцыйна гэта нясе ў сабе рызыкі: пры парушэнні рэжымаў працы або аварыі на адным баку адбудзецца парушэнне працы і/або аварыя на другім баку. Напрыклад, пры замыканні на зямлю адной з ліній высокага напружання на зямлю лінія нізкага напружання атрымлівае патэнцыял высокага адносна зямлі. Гэта значыць, у апісаным выпадку, спажыўцы на баку 6 кВ могуць апынуцца пад напругай 10 кВ ў адносінах да зямлі.

У аўтатрансфарматараў вялікія токі кароткага замыкання і механічныя намаганні ў абмотках ў рэжымах кароткага замыкання, што негатыўна ўплывае на надзейнасць. Таксама, пры праектаванні засцярог патрабуецца ўлічваць значэння токаў кароткага замыкання. У схеме злучэння-зорка, што характэрна для аўтатрансфарматара, вышэйшыя гармонікі могуць павялічваць страты і паскорыць старэнне ізаляцыі.

Абмотка аўтатрансфарматара мае не менш чым 3 вывады. Дазваляе ступенчата або павольна змяняць напружанне ў другасным ланцугу.

Выкарыстанне
------------

Схема аўтатрансфарматараАкрамя выкарыстання магутных аўтатрансфарматараў на пераўтваральных падстанцыях, аўтатрансфарматары адносна малых магутнасцяў прымяняюцца ў тэлефонных апаратах, радыётэхнічных прыладах, для сілкавання выпрамнікоў і г.д. Досыць шырокае прымяненне рэгуляваныя (рэгулявальныя, лабараторныя) аўтатрансфарматары атрымалі ў СССР для ручнога рэгулявання сілкавальнай напругі лямпавых тэлевізараў. Прычынай гэтаму было тое, што ў электрасетках таго часу нярэдка назіралася падвышанае ці паніжанае напружанне, што прыводзіла да парушэння нармальнай працы тэлевізара і нават магло выклікаць яго пашкоджанне. У далейшым для гэтай задачы больш эфектыўна ўжываліся аўтаматычныя ферарэзанансныя стабілізатары. А ў больш познія гады, у больш сучасных мадэлях тэлевізараў, замест сілавога трансфарматара стаў прымяняцца імпульсны блок сілкавання, што зрабіла выкарыстанне знешніх стабілізатараў напружання залішнім.

Гл. таксама
-----------

* Трансфарматар

Літаратура
----------

* *Бензарь В. К.* Словарь-справочник по электротехнике, промышленной электронике и автоматике. — 2-е изд. — Мн.: Вышэйшая школа, 1985. — С. 9—11. — 176 с. — 20 000 экз.

| ⛭Віды трансфарматараў |
| --- |
| Сілавы трансфарматар ·  Аўтатрансфарматар ·  Трансфарматар току ·  Трансфарматар напругі ·  Імпульсны трансфарматар ·  Раздзяляльны трансфарматар ·  Пік-трансфарматар |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Анатоль Смірноў.

**Анатоль Іванавіч Смірноў** (6 мая 1920, в. Сцяпурына, Лухскі раён, Іванаўская вобласць, Расія — 1 чэрвеня 1986) — вучоны ў галіне аўтаматызаваных сістэм кіравання. Доктар тэхнічных навук (1972), прафесар (1976).

Біяграфія
---------

Сконыў Ленінградская ваенна-паветраная інжынерная акадэмія (1946).

Працаваў у Ленінградскай ваенна-паветранай інжынернай акадэміі (1951—1962); в/ч № 25840 (1962—1974); Маскоўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце імя В. У. Куйбышава (1974—1980; з 1975 — загадчык кафедры аўтаматызаваных сістэм кіравання); Мінскім радыётэхнічным інстытуце (1980—1986, загадчык кафедры аўтаматызаваных сістэм кіравання).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя эфектыўнасці і надзейнасці складаных сістэм; даследаванне аперацый і сістэмнага аналізу, мадэлявання і метадалогіі аўтаматызаваных сістэм кіравання.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Смірноў Анатоль Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 18, кн. 1. — С. 458.
* Смирнов Анатолий Иванович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 373—375.
**Зоф'я (Соф'я, Зося) Дабрынская** (дзяв. Корсак; 14 красавіка 1904, Рыга — 1992) — педагог, беларуская грамадская дзеячка.

Біяграфія
---------

У дзяцінстве жыла ў Бардзілавічах, што на Віцебшчыне. Тут яе маці, Леванціна Корсак, у 1905 вяла нелегальную беларускую школку.

Скончыла ў Вільні гімназію імя А. Міцкевіча (1927) і настаўніцкую семінарыю, працавала школьнай настаўніцай на Віленшчыне. У 1933 выйшла замуж і пераехала ў Варшаву.

Падчас нацысцкай акупацыі, у канцы 1940, Зоф'я Дабрынская завязала кантакт з беларускім палітычгым дзеячам Янам Станкевічам, які намовіў яе ўступіць у Партыю беларускіх нацыяналістаў, дзе яна атрымала псеўданім «Ціна», ды адначасова — і ў СУБ-АК, каб наладзіць кантакт з польскім падполлем. Увесну 1941 яна трапіла ў Бюро інфармацыі і прапаганды (БІП) Галоўнага Камандавання АК дзякуючы рэкамендацыі графіка Гайкоўскага. У БІПе З. Дабрынская працавала ва ўсходнім нацыянальным сектары пад кіраўніцтвам Уладзіслава Тамкевіча («Кшыштафа»), дзе ёй даручылі беларускія справы. Там дзейнічала пад псеўданімам «Ева». Адначасова брала ўдзел і ў канспіратыўных сходах на кватэры Станкевіча. Працавала ў беларускай школе ў Варшаве (1942—1943).

Аўтарка падручнікаў для беларускіх пачатковых школ на бацькаўшчыне. На працягу 1941-42 г. апрацавала 7 падручнікаў: два лемантары (кірыліцай і лацінкай), чытанку для II класа і чатыры арыфметычных задачнікі для І-IV класаў. Частка з гэтых прац была надрукавана на працягу 1942-43 г. (у Празе, Мінску, Рызе).

Пасля вайны некалькі год жыла і настаўнічала ў Альштыне, у 1950 вярнулася ў Варшаву, працавала ў галіне адукацыі. 3 1961 — член Беларускага грамадска-культурнага таварыства.

Зноскі
------

1. ↑  Туронак. Вацлаў Іваноўскі…
2. ↑  Туронак. Беларуская кніга…

Літаратура
----------

* Туронак Ю. Школа на Свентаерскай вуліцы // Беларускі каляндар на 1978 г. — Беласток: БГКТ, 1978.
* Туронак Ю. Беларуская кніга пад нямецкім кантролем (1939—1944). — Мн. 2002.
* Туронак Ю. Вацлаў Іваноўскі і адраджэнне Беларусі. — Мн. 2006. ISBN 985-6530-40-7 (бел.)

Спасылкі
--------

* Артыкул на slounik.org
**«Раніца мастака»** — скульптурная кампазіцыя на тэрыторыі гарадской сядзібы Ваньковічаў у Мінску. Прысвечана беларускаму жывапісцу ХІХ стагоддзя Валенцію Ваньковічу. Аўтары твора — скульптар Уладзімір Слабодчыкаў і архітэктар Юрый Казакоў.

Гісторыя
--------

Над вобразам Ваньковіча Уладзімір Слабодчыкаў пачаў працаваць яшчэ ў 1985 годзе — тады ўзнікла ідэя стварэння бюста. У 1988 годзе быў створаны невялікі скульптурны партрэт, які сёння захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі. Праект помніка не праходзіў, выдатны мастак ХІХ стагоддзя не ўпісваўся ў кола тагачасных дзяржаўных прыярытэтаў. Нарэшце ў 1997 годзе Міністэрства культуры Беларусі заказала помнік Валенцію Ваньковічу. Уладзімір Слабодчыкаў спачатку прапанаваў паставіць бюст, але потым сваё рашэнне змяніў, палічыўшы, што постаць будзе лепш стасавацца з атмасферай двара сядзібнага дома.

Меркавалася, што помнік будзе пастаўлены ў 2000 годзе да 200-годдзя з дня нараджэння Ваньковіча. Але з прычыны рэканструкцыі сядзібы і недахопу сродкаў гэтага не адбылося, дзесяць гадоў скульптура прастаяла на мастацкім камбінаце. Устаноўлены перад сядзібным домам Ваньковічаў у канцы снежня 2010 года.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| У гэтым помніку нібы ўвасобіўся лёс Ваньковіча, блуканні яго непрытульнай душы. Калі пачаў працаваць над ім, мне было за сорак, як і майму герою. Я „жыў" гэтым мастаком, доўга вывучаў архіўныя матэрыялы, лёс яго твораў. Вельмі дапамагала супрацоўніца мастацкага музея Ірына Паньшына, яна так і не дачакалася адкрыцця. Усё зрушылася з мёртвай кропкі год таму. Міністр культуры Павел Латушка сказаў, што помнік паставіць абавязкова. І слова сваё стрымаў. Частку сродкаў на стварэнне скульптурнай кампазіцыі выдзеліў генеральны партнёр Нацыянальнага мастацкага музея.Уладзімір Слабодчыкаў. 2011 | "|

Апісанне
--------

Постаць мастак
Мастак паказаны ў поўны рост з накінутым на адно плячо халатам, нібы толькі што выйшаў з майстэрні на падворак свайго дома, трымаючы ў руцэ пэндзаль і палітру, каб развітацца. Складаная палітычная сітуацыя ў Паўночна-Заходнім краі пасля здушэння паўстання 1830 года і жаданне ўбачыць творы вялікага мастацтва, у свой час змусілі яго з’ехаць у Еўропу. Ён прыехаў у Парыж, дзе неўзабаве памёр ва ўзросце 42 гадоў у доме свайго сябра Адама Міцкевіча. Рух адзення пад ўздзеяннем ці то ветру, ці то душэўных парыванняў, пачуццёвая рука і тонкі твар, што нібы ловіць свежы подых ракі.

Скульптура ўстаноўлена на невысокім пастаменце з натуральнага каменя, які не ўздымае яе над гледачом, а толькі пазначае ўмоўную прастору. Жанравая кампазіцыя, распрацаваная скульптарам, арганічна ўпісваецца ў атмасферу двара і стварае ўражанне рэальнай прысутнасці мастака.

Цікавыя факты
-------------

Акрамя помніка каля дома Ваньковічаў, Уладзімір Слабодчыкаў стварыў бюст жывапісца, які ўстаноўлены ў Беразіне на тэрыторыі мастацкай школы, і мемарыяльны знак на вуліцы Ваньковіча ў Мінску.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Алеся Белявец. Пэндзаль, варты бронзы. № 2 (335) 01.02.2011

Спасылкі
--------

* Алеся Белявец. Пэндзаль, варты бронзы. № 2 (335) 01.02.2011
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касцюковіч.

**Сяргей Сцяпанавіч Касцюковіч** (12 снежня 1923, станцыя Негарэлае, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць — 2015) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машына- і прыборабудавання, метралагічнага забеспячэння. Кандыдат тэхнічных навук (1955), прафесар (1984). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1949; аспірантура, 1955).

Працаваў у Міністэрстве вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР (1968—1979, начальнік Упраўлення вышэйшых вучэбных устаноў), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1949, прыборабудаўнічы факультэт, кафедра «Стандартызацыя, метралогія і інфармацыйныя сістэмы», прафесар, у 1961—1984 — загадчык кафедры «Прыборы дакладнай механікі», у 1968—1979 — па сумяшчальнасці, у 1962—1968 — дэкан машынабудаўнічага факультэта, 1979—1984 — прарэктар па вучэбнай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: тэхналогія вытворчых прыбораў; прымяненне прынцыпаў функцыянальнай узаемазамяняльнасці для павышэння якасці, дакладнасці і надзейнасці прадукцыі; метралагічнае забеспячэнне і інтэнсіфікацыя тэхналагічных працэсаў у машына- і прыборабудаванні.

Узнагароды
----------

Ордэны Чырвонай Зоркі (1944), Айчыннай вайны 2 ступені (1985), знакі «За заслуги в стандартизации» (1968), «За отличные успехи в работе высшей школы» (1970) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Некоторые вопросы качества поверхности, обработанной резанием с применением электрического тока : автореферат диссертации … кандидата технических наук / С. С. Костюкович. — Минск, 1956.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Касцюковіч Сяргей Сцяпанавіч / Б. Дз. Далгатовіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 162.
* Костюкович Сергей Степанович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 101—103.
* Костюкович Сергей Степанович — студент, военный, ученый / Кислюк В. С. Яколцевич В. Г. // БПИ, БГПА, БНТУ ― история, традиции, перспективы. — Минск, 2011. — С. 113.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каранеўская.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Воўк-Левановіч.
**Аўгі́ння Каране́ўская** (дзявочае **Воўк-Левановіч**; 6 студзеня 1919, Ясны Лес, Бабруйскі павет, цяпер Бабруйскі раён — 30 сакавіка 1983) — актыўная дзеячка беларускага руху ў Аўстраліі.

Біяграфія
---------

З роду Воўк-Левановічаў, сястра Вольгі Нарушэвічыхі.

У 1920 годзе разам з бацькамі пераехала ў м. Мядзведзічы (сёння Ляхавіцкі раён). У 1937 годзе скончыла Віленскую беларускую гімназію, паступіла на хімічны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1939 годзе вярнулася ў Мядзведзічы, дзе працавала настаўніцай беларускай мовы ў школе. У час нямецкай акупацыі настаўнічала ў Баранавічах. Дэлегатка ад Баранавіцкай акругі на Другі Усебеларускі кангрэс. З лета 1944 года ў эміграцыі ў Германіі. У 1946 годзе пабралася шлюбам з інжынерам Міколам Каранеўскім. З 1949 года ў Аўстраліі. Нарадзіла сына і дачку, якім далі вышэйшую адукацыю. У 1973 годзе страціла мужа.

Ад самага прыезду ў Сідней далучылася да беларускай грамады. Доўгі час старшыня Сектара Рады БНР у Аўстраліі, распаўсюдніца беларускай прэсы, сталая аўтар газеты «Беларус». Сяброўка Беларускага культурна-грамадскага клуба. Спрабавала стварыць асобную беларускую жаночую арганізацыю ў Сіднеі, але няўдала. Актыўна дапамагала ў арганізацыі нацыянальных мерапрыемстваў, выставак. Чытала лекцыі для сябровак Аўстралійскай Вышывальнай Гільдыі па беларускіх вышыванках. Ад 1976 года супрацоўніца Беларускага радыёвага камітэта ў Сіднеі. Пахаваная на беларуска-ўкраінскай секцыі могілак Роквуд у Сіднеі.

Літаратура
----------

* Беларусы ў Аўстраліі: Да гісторыі дыяспары. Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004.
**Біцялё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Біцялёва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Віцебскі сельсавет** у складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — маёнтак Ціраспаль. З 29 кастрычніка 1924 года ў складзе Кузняцоўскага раёна, з 26 сакавіка 1927 года ў складзе Віцебскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Фёдараўка. 15 лютага 1931 года сельсавет уключаны ў гарадскую рысу Віцебска. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе адноўленага Віцебскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Біцялёва, сельсавет перайменаваны ў Біцялёўскі. 10 мая 1958 года ў склад Заронаўскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Баршчоўка, Васькавічы, Дзяйкі, Пракуды, Суйкава, Чопіна, Шарсні і Швейцарыя), а ў склад сельсавета са Старасельскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Дарагакупава, Капітанава, Казлы, Лётцы, Навасёлкі, Падлазнікі, Трубачы, Цераспольская Слабада і Філімонава),. 22 снежня 1960 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад зноў утворанага Лятчанскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 10 мая 1958 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1958, № 5.
3. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 22 снежня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1961, № 4 (924).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каманіна.
**Тамара Антонаўна Каманіна** (23 сакавіка 1926, Менск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1950 годзе. Працавала ў Мінгарпраекце, галоўным архітэктарам г. Алексіна Тульскай вобласці, архітэктарам Ленінскага раёна Мінска, з 1971 па 1983 г. — кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў, галоўным спецыялістам тэхаддзела ў БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1964 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

У складзе аўтарскіх калектываў распрацоўвала схемы раённай планіроўкі Віцебскай, Мінскай, Магілёўскай вобласці, адміністрацыйных раёнаў БССР і Наўгародскай вобласці (1971—1979).

Узнагароды
----------

* Ордэн «Знак Пашаны» (1981),
* прэмія Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь імя У. А. Караля (1998).

Зноскі
------

1. ↑  Премии

Літаратура
----------

* Каманина Тамара Антоновна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Татой.

**Татой** (грэч. Τατόι) — некропаль грэчаскіх манархаў, размешчаны ў паркавай зоне палаца Татой, на схіле гары Парніс у Атыцы, за 27 км ад цэнтра Афін (15 км ад граніцы горада).

Гісторыя
--------

У 1880 годзе ў парку Татоя з'явілася першае пахаванне — малалетняй дачкі Георга I Вольгі. Пазней і іншыя дзеці Георга I знайшлі свой спачынак у маёнтку — Мікалай Георгіевіч, Андрэй Грэчаскі, Хрыстафор Грэчаскі і Марыя Георгіеўна.

На каралеўскіх могілках пахаваны ўсе грэчаскія каралі з дынастыі Глюксбургаў: Георг I, Канстанцін I (і яго мужа Сафія Пруская), Аляксандр I, Георг II, Павел I і Канстанцін II.

На могілках пахаваныя таксама прадстаўнікі рускай імператарскай дынастыі — каралева Вольга Канстаўцінаўна, вялікая князёўна Алена Уладзіміраўна, вялікая княгіня Аляксандра Георгіеўна (у 1939 годзе яе рэшткі былі перанесены ў Грэцыю з СССР).

Пахаванні на могілках працягваюцца і пасля скасавання манархіі ў Грэцыі. У 1981 годзе тут была пахавана каралева Фрыдэрыка Грэчаская, удава Паўла I, а ў 1990-я і 2000-я — дзве грэчаскія прынцэсы — Кацярына, дачка Канстанціна I, а таксама дачка Аляксандра I Аляксандра Грэчаская і яго жонка Аспасія Манас.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Nicholas Gage and Joan Paulson Gage*. Why Is the King of Greece Living as a Commoner? (англ.). *townandcountrymag.com*.  Town and Country (21 жніўня 2015). Архівавана з першакрыніцы 28 снежня 2021. Праверана 21 снежня 2021.

спасылкі
**Кліўлендскі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Cleveland State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Кліўленд у штаце Агая, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны ў 1964 годзе і адкрыты для заняткаў у 1965 годзе пасля набыцця Фэнскага каледжа, прыватнай вучэльні, якая дзейнічала з 1923 года. Універсітэт затым яшчэ паглынуў Кліўлендскую колу права Маршала ў 1969 годзе. Сёння вучэльня з'яўляецца часткай універсітэцкай сістэмы штата, мае больш за 120 тысяч выпускнікоў і прапануе больш за 200 акадэмічных праграм у васьмі каледжах. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж здароўя
* Каледж права
* Каледж грамадскіх спраў і адукацыі
* Каледж бізнесу
* Каледж інжынерыі
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Ганаровы каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Агая

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тачыла.
**Аляксей Міронавіч Тачыла** (20 студзеня 1927, в. Верасніца, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць — 28 лістапада 2012, в. Верасніца) — беларусік работнік сельскай гаспадаркі (звеннявы механізаванага звяна), Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

Біяграфія
---------

Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю ў мясцовай школе. У гады Вялікай Айчыннай вайны падлеткам перажыў акупацыю. Рана пачаў працоўную дзейнасць, дапамагаючы бацькам па гаспадарцы. У 1944 годзе быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі. Служыў матросам, кулямётчыкам-зенітчыкам 2-й Лунінецкай брыгады рачных караблёў Дняпроўскай ваеннай флатыліі. Пасля расфарміравання флатыліі працягнуў службу на Балтыйскім флоце.

У 1951 годзе быў звольнены ў запас і вярнуўся на радзіму. Пасля заканчэння курсаў трактарыстаў-машыністаў пры Тураўскай машынна-трактарнай станцыі (МТС) працаваў трактарыстам у гэтай арганізацыі, быў механізатарам у калгасе імя Жданава, што спецыялізаваўся на вырошчванні збожжавых і кармавых культур.

Выдавецтвам «Ураджай» у 1984 годзе была выпушчана брашура «Рекорд становится нормой», у якой А. М. Тачыла расказаў пра вопыт работы свайго механізаванага звяна.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.». Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 12 снежня 1973 года за вялікія поспехі, дасягнутыя ва Усесаюзным сацыялістычным спаборніцтве, праяўленую працоўную доблесць у выкананні прынятых абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве збожжа, бульбы, цукровых буракоў і іншых прадуктаў земляробства Аляксею Міронавічу Тачыле было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». За працоўную доблесць быў узнагароджаны ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі. Узнагароджаны трыма ордэнамі Леніна і «Знак Пашаны», медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 599.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 631.
* Памяць : Жыткавіцкі раён / [рэдактар-укладальнік В. Р. Феранц; рэдкалегія : А. М. Сцепаненка і інш.].- Мінск : Ураджай, 1994. — 767 с. C. 662—663.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 2 : Гомельская область. — С. 395.
* Рекорд становится нормой : [рассказ звеньевого механизир. звена колхоза им. Жданова Житкович. рна] / А. М. Точило; [лит. запись Я. Е. Приборкина]. — Мн. : Ураджай, 1984. — С. 3-4.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014.- C. 219.
* Трудовая гвардия Гомельщины / [составители: А. М. Иванисов, А. А. Костюченко, А. М. Шныпарков]. — Минск, 1986. — С. 293—295.
**Цынцынаційскі ўніверсітэт** (англ.: University of Cincinnati) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Цынцынаці ў штаце Агая, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны ў 1819 годзе як Цынцынаційскі каледж, гэта старэйшая вышэйшая навучальная ўстанова ў Цынцынаці, у якой штогод навучаецца больш за 40 тысяч студэнтаў, што робіць вучэльню другім па велічыні ўніверсітэтам у штаце Агая. 

Універсітэт мае 14 каледжаў з праграмамі ў галіне архітэктуры, бізнесу, адукацыі, тэхнікі, гуманітарных і прыродазнаўчых навук, права, музыкі і медыцыны. Медыцынскі каледж уключае навучальны шпіталь і некалькі біямедыцынскіх даследчых лабараторый. Універітэт таксама быў першай ВНУ, якая ўкараніла мадэль кааператыўнага навучання.

Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Па дадзеных Нацыянальнага навуковага фонду ЗША, універсітэт выдаткаваў 480 мільёнаў долараў на даследаванні і распрацоўкі ў 2018 годзе, што паставіла яго на 54-е месца ў краіне.

Структура
---------

* Каледж сумежных навук пра здароўе
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Музычны каледж-кансерваторыя
* Каледж дызайну, архітэктуры, мастацтва і планавання
* Каледж адукацыі, крымінальнай юстыцыі і сацыяльных паслуг
* Каледж права
* Каледж інжынерыі і прыкладных навук
* Каледж медыцыны
* Каледж медсястрынства
* Каледж фармацыі

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Агая

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
| Італьянскі канстытуцыйны рэферэндум |
| --- |
| *Ці падтрымліваеце вы тэкст канстытуцыйнага закона ў дачыненні да «Палажэнняў аб пераадоленні роўнага бікамералізму, скарачэнні колькасці членаў парламента, абмежаванні бягучых выдаткаў устаноў, ліквідацыі Нацыянальнага савета па пытаннях эканомікі і працы і пераглядзе V раздзела II часткі Канстытуцыі», ухвалены парламентам і апублікаваны ў «Official Gazette №88» 15 красавіка 2016 года?*

| Вынікі |
| --- |
| Так ці не | Галасоў | Працэнт |
|  **Не** | **19 419 507** | **59.11%** |
| Так | 13 432 208 | 40.89% |
| Сапраўдных галасоў | 32 851 715 | 98.82% |
| Несапраўдных галасоў | 392 130 | 1.18% |
| **Усяго галасоў** | **33 243 845** | **100.00%** |
| Яўка | 65.48% |
| Электарат | 50 773 284 |

| Вынікі паводле правінцый |
| --- |
|  |
|      За     Супраць |

 |
| На карце больш цёмныя адценні колераў паказваюць большы перавес. Галасы, аддадзеныя за мяжой у чатырох замежных выбарчых акругах Парламента Італіі, адлюстроўваюцца ў левым ніжнім куце. |

**Канстытуцыйны рэферэндум** прайшоў у Італіі ў нядзелю 4 снежня 2016 года. Выбаршчыкам было прапанавана ўхваліць канстытуцыйны закон, які ўносіць папраўкі да Канстытуцыі Італіі, рэфармуе Парламент Італіі, а таксама падзяляе паўнамоцтвы паміж дзяржавай, рэгіёнамі і іншымі адміністрацыйнымі ўтварэннямі.

Законапраект, вылучаны прэм'ер-міністрам Матэа Рэнцы і ягонай левацэнтрысцкай Дэмакратычнай партыяй, быў упершыню прадстаўлены ў Сенаце 8 красавіка 2014 года. Пасля таго, як Сенат і Палата дэпутатаў унеслі некалькі паправак да прапанаванага законапраекта, ён атрымаў першае адабрэнне 13 кастрычніка 2015 года ў Сенаце і 11 студзеня 2016 года ў Палаце дэпутатаў і канчатковае зацверджанне 20 студзеня 2016 года ў Сенаце і 12 красавіка 2016 года ў Палаце дэпутатаў.

У адпаведнасці з артыкулам 138 Канстытуцыі рэферэндум быў абвешчаны, бо законапраект не набраў кваліфікаванай большасці ў дзве траціны галасоў у кожнай палаце Парламента ў другім галасаванні. Паводле вынікаў канстытуцыйнага рэферэндума большасць выбаршчыкаў (59.11%) адхіліла законапраект, у выніку чаго канстытуцыйная рэформа не ўступіць у сілу. Гэта быў трэці канстытуцыйны рэферэндум у гісторыі Італьянскай рэспублікі пасля рэферэндума 2001 года (на якім змены да Канстытуцыі былі ўхваленыя) і рэферэндума 2006 года (на якім змены былі адхіленыя).

Калі б выбаршчыкі ўхвалілі законапраект, канстытуцыйная рэформа была бы самай моцнай у Італіі пасля падзення манархіі і не ўплынула б не толькі на арганізацыю парламента, але і, на думку яго прыхільнікаў, палепшыла б слабую дзяржаўную стабільнасць краіны. Апазіцыйныя партыі падзвергнулі законапраект рэзкай крытыцы, сцвярджаючы, што ён дрэнна напісаны і дае ўраду занадта шыокія паўнамоцтвы.

Пасля таго, як першыя вынікі рэферэндума паказалі выразную перамогу апанентаў законапраекта, прэм'ер-міністр Рэнцы абвясціў аб сваім сыходзе ў адстаўку.
***Xylophanes tersa*** — моль сямейства {{bt-bellat|Бражнікі|*Sphingidae*}}. Упершыню від быў апісаны Карлам Лінеем у 1771 годзе. Ён сустракаецца ад Злучаных Штатаў (ад Масачусетса на поўдзень да поўдня Фларыды, на захад да Небраскі, Нью-Мексіка і поўдня Арызоны), праз Мексіку, Вест-Індыю і Цэнтральную Амерыку і ў некаторых частках Паўднёвай Амерыкі (уключаючы Балівію, Парагвай, Аргенціну і Бразілію). Часам матылькоў гэтага віду можна сустрэць на поўначы Канады.

Размах крылаў 60–80 мм. Верхняя частка пярэдняга крыла бледна-карычневая з лавандава-шэрым у аснове і мае цёмна-карычневыя лініі. Верх задняга крыла цёмна-карычневы з паласой бялёсых клінападобных плям. Дарослыя асобіны лятаюць з мая па кастрычнік на поўначы і з лютага па лістапад далей на поўдзень у ЗША, і яны лётаюць круглы год у тропіках. Ёсць адно пакаленне на поўначы і некалькі пакаленняў далей на поўдзень, у Фларыдзе і Луізіяне, напрыклад. Дарослыя асобіны харчуюцца нектарам розных кветак, у тым ліку на *{{bt-bellat||Lonicera}}*, *{{bt-bellat||Mirabilis jalapa}}* і *{{bt-bellat||Asystasia gangetica}}*.

Лічынкі харчуюцца відамі родаў *{{bt-bellat||Borreria}}*, *{{bt-bellat|катальпа|Catalpa}}*, *{{bt-bellat||Manettia}}* і *{{bt-bellat||Pentas}}*, а таксама на відах *{{bt-bellat||Spermacoce glabra}}*, *{{bt-bellat||Hamelia patens}}*, *{{bt-bellat||Hedyotis nigricans}}*, *{{bt-bellat||Heimia salicifolia}}*, *{{bt-bellat||Psychotria microdon}}*, *{{bt-bellat||Psychotria nervosa}}* і *{{bt-bellat||Inga vera}}*.

Падвіды
-------

* *Xylophanes tersa chaconi* De Marmels, Clavijo & Chacín, 1996 (Венесуэла)
* *Xylophanes tersa tersa*

 Xylophanes tersa

Спасылкі
--------

* *Xylophanes tersa tersa*. *Sphingidae of the Americas*.
* *Lotts*. Tersa Sphinx *Xylophanes tersa* (Linnaeus, 1771) **(нявызн.)**. *Butterflies and Moths of North America* (24 лістапада 2017). Праверана November 26, 2018.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баброва.

**Алена Уладзіміраўна Баброва** (нар. 6 жніўня 1967, г. Шклоў, Магілёўская вобласць) — беларускі эканаміст, дзяржаўны дзеяч у галіне культуры.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 6 жніўня 1967 года ў Шклове Магілёўскай вобласці. Эканаміст, скончыла БДІНГ у 1988 годзе. З 1988 года начальнік планава-эканамічнага аддзела Упраўлення культуры Магілёўскага аблвыканкама. Са жніўня 2011 года — намеснік начальніка ўпраўлення культуры Магілёўскага аблвыканкама. З 2016 года — першы намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай працы, культуры і па справах моладзі — начальнік упраўлення культуры Магілёўскага аблвыканкама.

Цяпер дырэктар Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя Паўла Масленікава.

Узнагароды
----------

Узнагароджана ганаровымі граматамі аблвыканкама, Ганаровай граматай Беларускага прафсаюза работнікаў культуры (2010), ганаровым знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2022).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Баброва Алена Уладзіміраўна (1967 г.)
2. ↑  Узнагароджаны за плён і прафесіяналізм № 5 (925) 30.01.2010 — 05.02.2010 г
3. ↑  Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 4 кастрычніка 2022 г. № 659 «Аб узнагароджанні Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь»

Літаратура
----------

* Боброва Елена Владимировна // Кто есть Кто. Деловой мир СНГ. Вып. 2002. — Мн. 2002. — С.37.

Спасылкі
--------

* Баброва Алена Уладзіміраўна (1967 г.)
Bundesnachrichtendienst (BND), Berlin, 2017.
**Федэральная разведвальная служба (БНД) Германіі** (ням.: Bundesnachrichtendienst, *BND*) — служба знешняй разведкі Германіі, якая знаходзіцца пад кантролем Ведамства федэральнага канцлера Германіі. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Пулаху каля Мюнхена. У 2010 годзе скончана будаўніцтва новага комплексу будынкаў для гэтага ведамства ў берлінскім раёне Мітэ, плануецца пераезд БНД у Берлін да 2014 года. БНД мае каля 300 афіцыйных філіялаў па ўсім свеце. Штат ведамства налічвае каля сямі тысяч прафесійных супрацоўнікаў, з іх 2.000 занята зборам разведдадзеных за мяжой. Гадавы бюджэт (2009) склаў 460.000.000 еўра.

Кіраўнікі
---------

* Ханс-Георг Вік

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт БНД Архівавана 7 ліпеня 2011. (ням.)
**Іосіф Казіміравіч Апанскі** (18 ліпеня 1897, Сталярышкі, Вількамірскі павет, Ковенская губерня — 7 чэрвеня 1927, чыг.ст. Ждановічы) — супрацоўнік савецкіх спецслужб. Намеснік паўнамоцнага прадстаўніка АДПУ па Беларускай вайсковай акрузе і адначасова — начальнік Беларускага аддзялення Галоўнага мытнага упраўлення СССР. Адзін са стваральнікаў сістэмы палітычнага нагляду ў Беларусі і падрыхтоўшчыкаў спраў супраць беларускай інтэлігенцыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 18 ліпеня 1897 года ў в. Сталярышкі Вількамірскага павета Ковенскай губерні (цяпер — у Анікшчайскім раёне Літвы).

З пачаткам Першай сусветнай вайны бежанцам трапіў у Петраград, дзе вучыўся ў рэальным вучылішчы. Далучыўся да рэвалюцыйнага руху. Член РСДРП з 1916 года. У грамадзянскую вайну падпольна працаваў у Беларусі і Літве. У 1919 годзе — член Віленскага ДК КП(б)ЛіБ, выканкама гарсавета, рэвтрыбунала. Пасля — старшыня Мазырскага павятовага рэўкама.

У 1920 годзе — намеснік начальніка асобага аддзелу 16-й Беларуска-Літоўскай арміі. Гэты аддзел сфармаваў справу і расстраляў кіраўніка справамі па харчаванні арміі Фабіяна Шантыра (першага мужа Зоські Верас).

З 1922 года — у надзвычайнай камісіі Петраградскай ваеннай акругі, пасля — у Самары. У 1923 годзе — начальнік Вышэйшай пагранічнай школы АДПУ ў Маскве. Маючы званне камдзіва чытаў курс «Памежная справа і чэкісцкая методыка». У той самы час займаў пасаду памочніка начальніка аддзела пагранічнай аховы і старэйшага памочніка галоўнага інспектара войск АДПУ.

У 1924 годзе — намеснік старшыні Дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення пры ЦВК Беларусі, намеснік паўнамоцнага прадстаўніка АДПУ пры СНК СССР па Беларускай вайсковай акрузе і адначасова з 1926 года — кіраўнік Беларускага аддзялення Галоўнага мытнага упраўлення СССР.

Адзін з арганізатараў ліквідацыі эсэраўскага руху на Беларусі. Займаўся разгромам арганізацыіі Юркі Лістапада і выстаўленнем на *правільны* савецкі шлях Якуба Коласа.

7 чэрвеня 1927 года Апанскі разам з кіроўцам АДПУ Голубевым ехаў на дрызіне. Пры нявысветленых абставінах каля чыгуначнай станцыі Ждановічы яна перакулілася і абодва загінулі. Віну за аварыю ўсклалі на «контррэвалюцыю», а таксама на людзей, зямельныя надзелы якія прылягалі да чыгункі. Дзве сям’і выслалі ў Архангельскую вобласць РСФСР.

Пахаваны разам з кіроўцам у Мінску на Вайсковых могілках. На агульным помніку напісана: «ад рукі контррэвалюцыі».

Ушанаванне памяці
-----------------

Імя Апанскага было нададзена адной з вуліц Мазыра. Да 1993 года імя Апанскага мела Кальварыйская вуліца ў Мінску.

Крыніцы
-------

1. ↑  ТОВАРИЩ «У» И ДВОЙНОЕ УБИЙСТВО 7 ИЮНЯ 1927 ГОДА Архівавана 22 жніўня 2018. Сяргей Крапівін, Экпресс-Новости
2. ↑  Фотафакт. Вайсковыя могілкі ў Мінску: пантэон герояў Архівавана 5 лістапада 2009. Кастусь ЛАШКЕВІЧ, TUT.BY

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
**Ме́хаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Мехавое.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 12 кастрычніка 1929 года ў Гарадоцкім раёне Віцебскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе новаўтворанага Мехаўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 18 сакавіка 1958 года ў Езярышчанскім раёне. 16 верасня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Віраўлянскага (5 населеных пунктаў: Масліцы, Пугачы, Пурышкі, Сілівонаўка і Храпкі), Кузьмінскага (25 населеных пунктаў: Андрэенкі, Аскерына, Арэхава, Асеча, Асёткі, Бадзякіна, Бурдыкі, Бязносенкі, Гарнова, Гарэлашы, Дражакі, Казлова, Клюшова, Кузюронкі, Куландзіна, Курыленкі, Ліпаўка, Мехавое, Мікалаенкі, Рослыя, Скобіна, Слабодка, Смароднік, Янчанкі і чыгуначная казарма 502—503 км) і Гуркінскага (9 населеных пунктаў: Будніца, Бялькі, Каралі, Пуляхі, Трубіна, Цары, Церахі, пасёлак цагельнага завода і чыгуначная казарма 499 км) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 39 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Барановіч.
**Генрык Барановіч** (19 студзеня 1916, в. Крывуля, Ашмянскі павет — 22 кастрычніка 2002), Таронта, Канада) — беларускі грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Паступіў у настаўніцкую семінарыю ў Барунах, па яе ліквідацыі перавёўся і ў сярэдзіне 1930-х гг. скончыў Віленскую настаўніцкую семінарыю. Працаваў настаўнікам.

Як падхарунжы 5-га Віленскага пяхотнага палка ўдзельнічаў у Польскай абарончай вайне, 22 верасня 1939 года трапіў у нямецкі палон. 9 кастрычніка 1940 вызвалены з лагера ваеннапалонных. З верасня 1941 супрацоўнік Ф. Акінчыца ў Вустраўскай школе прапагандыстаў (пад Берлінам). З лістапада 1943 арганізатар і кіраўнік Працоўнай групы СБМ у Германіі, рэдактар часопіса «Малады змагар». Пасля вайны жыў у Таронта (Канада), уваходзіў у склад кіраўніцтва Згуртавання беларусаў Канады. Да пачатку 1971 года быў радным БНР, у 1957, 1960—1962, 1967 і 1968 гадах — сакратаром Канадскага сектара Рады БНР.

Зноскі
------

1. 1 2  Пісьмо В.Грыцук да К.Акулы (Кінгстан, 22.03.2004 г.) // БДАМЛМ, Ф. 372 «Туронак Юрый (1929—2019), гісторык, дзеяч культуры»

Літаратура
----------

* *Туронак Ю.* Саюз Беларускай Моладзі ў Нямеччыне // Беларускі гістарычны агляд. Том 11, Сшытак 1-2 (20-21), сьнежань 2004.
* *Туронак Ю*. Людзі СБМ / Юры Туронак. — Вільня: Gudas, 2006. — 224 с.