Нуль-мадэмны перахаднік, які ператварае мадэмны кабель у нуль-мадэмны
**Нуль-мадэмнае злучэнне** — злучэнне двух камп'ютарных прыладаў праз пратакол RS-232 без мадэму.

Першапачаткова стандарт RS-232 прызначаўся для злучэння тэлетайпа з тэлефонным мадэмам — і ўжо праз мадэмы тэлетайпы размаўлялі адзін з адным. Таму злучэнне праз RS-232 асіметрычнае: мяркуецца, што з аднаго боку мадэм, а з іншага — крыніца/спажывец звестак. У нуль-мадэмным злучэнні лініі перадачы і прыёму злучаны скрыжавана. Нуль-мадэмнае злучэнне не стандартызавана, таму існуюць некалькі разводак.

Разводка
--------

Нуль-мадэмны кабель
Разводка для DE-9
Разводка для DB-25
Найболшь складаная з разводак, з якой будзе працаваць нават ПЗ, якое спраўджвае сігнал *carrier detect* (наяўнасць-страта нясучай).

| Прызначэнне гнязда | ГняздоDB-25 | ГняздоDE-9 | Напра-мак | ГняздоDE-9 | ГняздоDB-25 | Прызначэнне |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Корпус | FG | 1 | - |  | - | 1 | FG |
| Перадача | TxD | 2 | 3 | → | 2 | 3 | RxD |
| Прыём | RxD | 3 | 2 | ← | 3 | 2 | TxD |
| Запыт перадачы | RTS | 4 | 7 | → | 8 | 5 | CTS |
| Гатовы прымаць | CTS | 5 | 8 | ← | 7 | 4 | RTS |
| Сігнальная зямля | SG | 7 | 5 |  | 5 | 7 | SG |
| Гатоўнасць мадэма | DSR | 6 | 6 | ← | 4 | 20 | DTR |
| Наяўнасць нясучага сігнала | DCD | 8 | 1 |
| Гатоўнасць тэрмінала | DTR | 20 | 4 | → | 1 | 8 | DCD |
| 6 | 6 | DSR |

### Без кантроля злучэння

Найпростая разнавіднасць паслядоўнага кабеля — поўная адсутнасць кантролю злучэння. TxD на адным канцы злучаецца з RxD на другім, «зямля» з «зямлёй» — усяго тры провады. Працуе з ПЗ, якое не спраўджвае працу мадэма (напрыклад, з большасцю гульняў) і з прыладамі, якім не патрэбны лініі кіравання мадэмам.

### Замыканне кіруючых сігналаў на сябе

Калі ПЗ патрэбны менавіта мадэм і яно спраўджвае, ці ёсць сувязь, можна яго падмануць, замкнуўшы кіруючыя лініі на сваім порце (RTS+CTS; DTR+DSR+DCD). Праграма будзе лічыць, што злучэнне і апаратанае кіраванне струменем даных ёсць.

Гэты кабель толькі вырашае праблемы сумяшчальнасці, якасцю сувязі ён нічым не лепш папярэжняга: пры любой памылцы злучэння сувязь парвецца без бачнай прычыны.

### Частковае кіраванне струменем

У гэтым кабелі лінія RTS замкнутая на свой жа CTS і злучана з чужой DCD, а DTR — з чужой DSR. З адпаведным ПЗ такі кабель дазваляе сувязь на высокіх частотах — да 115 кілабод. Але з-за нестандартнай разводкі патрабуе адмысловае ПЗ.

### Поўнае кіраванне струменем

Гэты кабель таксама дазваляе высокія хуткасці; менавіта гэта разводка ўказана ў табліцы і на малюнку.

Для кіравання прыладамі Cisco існавала разводка Yost, з COM-порту на 8P8C. Яна цікава тым, што ў нуль-мадэмным кабелі (з 8P8C на 8P8C) кантакты обжымаюцца ў адваротным парадку: 1…8 на адным канцы з 8…1 на іншым. Кабелі завадской вытворчасці часта робяць не з вітой пары, а з плоскага шлейфу і гэтым адрозніваюцца ад сеткавых патч-кордаў.

Небяспека
---------

Нуль-мадэмнае злучэнне не змяшчае гальванічнай развязкі, як напрыклад Fast Ethernet. Злучэнне камп'ютараў, паміж масамі якіх маецца рознасць патэнцыялаў, можа спаліць COM-порты ці ўсю мацярынскую плату (актуальна для часоў папулярнасці ў СССР у 80-я — 90-я, калі разеткі з зазямляючым кантактам былі рэдкасцю).

Ужыванне
--------

Вытокавае ўжыванне нуль-мадэмнага кабеля — злучэнне двух тэрміналаў (тэлетайпаў) наўпрост без мадэма. Калі прыладам для злучэння патрэбны мадэм, а яны знаходзяцца побач, выкарыстоўваўся нуль-мадэмны кабель.

У 1980-я і 1990-я гады нуль-мадэмны кабель шырока ўжываўся як танная альтэрнатыва лакальнай сетцы: сеткавыя адаптары былі дарагія, COM-порты былі ў любога камп'ютара, а набыццё ці выраб нуль-мадэмнага кабеля абыходзіўся танна. У апошняй версіі MS-DOS у камплекце была праграма `INTERLNK`; Norton Commander мог не толькі перадаваць файлы, але і «кланаваць» сябе на іншы камп'ютар праз нуль-мадэм. Многія з DOS-гульняў таго часу (Grand Prix 2, Doom, WarCraft II, Duke Nukem 3D…) падтрымлівалі сувязь і праз COM-порты. Хуткасць — да 8 кілабайт/с — была малой нават для таго часу, але для гульняў гэта было няважна: яны першапачаткова праектаваліся пад 9600- альбо 14400-бодныя мадэмы. «Кантроллер аддаленага доступу» Windows дазваляў злучэнне праз нуль-мадэм любым з даступных сеціўных пратаколаў, таму Windows-гульням досыць было падтрымліваць IPX альбо TCP/IP. З патанненнем Ethernet знікла патрэба ва ўжыванні нуль-мадэмнай сувязі для арганізацыі лакальных сетак.

Зараз нуль-мадэмная сувязь выкарыстоўваецца для адладкі ядраў АС — з-за прастаты драйверу. Гэта здольныя рабіць KGDB для Linux, ddb для BSD і WinDbg для Windows. Да таго ж сучасныя АС збудаваны так, што графічная абалонка манапольна захоплівае экран і клавіятуру — таму, калі АС «выляціць» з аварыйным экранам, адладчык не зможа іх запатрабаваць, але застанецца магчымасць перадаць аварыйныя звесткі праз кабель.

Безманіторныя прылады (камутатары, маршрутызатары, стоечныя серверы, рознага кшталту убудавальныя кантролеры) могуць адміністравацца у тым ліку і праз RS-232. У некаторых прыладах для злучэння з камп'ютарным COM-портам патрабуецца пераўтваральнік напружанняў — выдаюцца звычайныя для электронікі ТТЛ-узроўні.

У Unix ёсць віртуальныя нуль-мадэмныя злучэнні (псеўдатэрмінал, pty), якія дазваляюць злучаць кансолі на розных камп'ютарах праз любы даступны канал сувязі. У DOSBox таксама ёсць эмуляцыя нуль-мадэмнага злучэння — для «паслядоўнай» гульні праз сеціва. Варта заўважыць, што гульня праз Интернет не заўсёды магчымая — часта сеткавыя падсістэмы старых гульняў разлічвалі на малы пінг.

Зноскі
------

1. ↑  [ Последовательный интерфейс RS-232
2. ↑  The Hardware Book: Нуль-мадэмны кабель (англ.)
3. ↑  Null Modem  (англ.)
4. ↑  The Hardware Book: Cisco Console (англ.)
5. ↑  [ Cabling Guide for Console and AUX Ports — Cisco Systems
6. ↑  У Doom у сістэмных патрабаваннях мадэм на 9600 бод (англ.), у Duke Nukem 3d — 14400, у Unreal Tournament — 28800.
7. ↑  Інструкцыя прашывання маршрутызатара Edimax BR-6104K узора 2007 года (англ.)

Гл. таксама
-----------

* Крассоверны кабель
* Serial Line Internet Protocol
* Кабель LapLink