**HMS *Irresistible*** («Ірэзі́сцібл», у перакладзе «Непаўторны») — чацвёрты браняносец-дадрэдноўт тыпу «Фармідэбл» Каралеўскіх ВМС Вялікабрытаніі.

Канструкцыя
-----------

HMS *Irresistible* быў закладзены на верфі Чатэм 11 красавіка 1898 года і спушчаны на ваду 15 снежня 1898 года ў вельмі незавершаным стане, каб вызваліць стапелі для пабудовы браняносца HMS Venerable. «Ірэзісцібл» быў дабудаваны ў кастрычніку 1901 года.

*Irresistible* па калібру ўзбраення і вонкаваму выгляду быў падобны на папярэднікаў — браняносцы тыпаў «Маджэсцік» і «Канопус». Irresistible, як і іншыя караблі тыпу «Фармідэбл», часта апісваецца, як палепшаны «Маджэсцік», але па канструкцыі яны былі павялічанымі версіямі «Канопуса». Аднак канструкцыя *Irresistible* уключала браню Крупа для паляпшэння абароны і без памяншэння памеру карабля. Такім чынам, *Irresistible* быў большы, чым «Канопус», і меў больш магутную вертыкальную абарону, чым «Маджэсцікі», разам са хуткасцю «Канопусаў». Схема браніравання *Irresistible* была аналагічнай «Канопусам», хоць браняпояс даходзіў да кармы і быў 66 метраў у даўжыню, 4,6 метра ў вышыню і 23 сантыметра ў таўшчыню. Яна была звужана да носа да 7,6 см у таўшчыню і 3,7 метра ў шырыню і да карме да 3,8 см у таўшчыню і 2,4 метра ў шырыню. Вежы галоўнага калібра неслі 25 см броні Крупа спераду і 20 см ззаду.

У «Фармідэблах» было палепшана галоўнае і дапаможнае ўзбраенне: даўжыня 12-цалевых гармат павялічана з 35 да 40 калібраў, 6-цалевых — з 40 да 45 калібраў. 12-цалевыя гарматы маглі зараджацца пры любым кірунку і ўзвышэнні, і мелі падзеленыя пад’емныя машыны з працоўнымі памяшканнямі пад вежамі, каб у выпадку ўзгарання кардыта ў вежы пазбегнуць распаўсюджвання пажару ў памяшканні для працы з боепрыпасамі і ў парахавыя склепы.

*Irresistible* меў палепшаную форму корпуса, якая паляпшае мораходнасць на вялікіх хуткасцях у параўнанні з «Маджэсцікамі». Грабныя вінты з кручэннем унутр, якія дазвалялі паменшыць расход паліва і трохі павялічыць хуткасць, але коштам пагаршэння манеўранасці на нізкіх хуткасцях.

Са з’яўленнем «Дрэдноўта» у пачатку 1906 года, і лінейных крэйсераў ў 1908 годзе, дадрэдноўты маральна састарэлі, аднак яны ўсё яшчэ выконвалі некаторыя баявыя задачы ў першыя гады Першай сусветнай вайны.

Служба
------

4 лютага 1902 года на верфі Чатэм *Irresistible* быў падрыхтаваны да плавання для аховы Гібралтара і замены браняносца HMS Devastation у складзе Міжземнаморскага флоту Вялікабрытаніі. На працягу наступных двух гадоў у Міжземным моры, карабель пацярпеў дзве аварыі: сутыкнуўся з нарвежскім параходам у тумане 3 сакавіка 1902 года (што прывяло да пашкоджання бартавой броні) і сеў на мель каля Мальты 5 кастрычніка 1905 года. З пачаткам вайны ўдзельнічаў у патруляванні Ла-Манша, у лютым 1915 г. адпраўлены ў Дарданэлы, дзе уключаны ў склад 2-й лінейнай дывізіі.

### Гібель «Ірэзісцібл»

Тонучы «Ірэзісцібл».
18 сакавіка 1915 года ў 16:16 па мясцовым часе, удзельнічаючы ў Дарданэльскай аперацыі, «Ірэзісцібл» падарваўся на турэцкай міне, што прывяло да страты ходу. Плынь аднесла браняносец ў бок турэцкіх берагавых гармат, якія адкрылі па ім моцны агонь. Праз некаторы час узніклі праблемы з гарматай галоўнага калібра. Спробы буксіроўкі карабля браняносцам «Ocean»[en] апынуліся беспаспяховымі з-за моцнага непрыяцельскага агню, нахілу судна і невялікай глыбіні ў раёне аперацыі. Вялікая частка каманды, за выключэннем капітана і групы маракоў-валанцёраў перайшла на эсмінец *Tow*, які даставіў яе на дрэдноўт «Queen Elizabeth». Астатняя частка каманды перайшла на «Ocean». Пры адыходзе ад «Ірэзісцібл» у 18:05 «Ocean» у сваю чаргу падарваўся на міне, і быў пакінуты камандай. Вечарам эсмінец *Jed* увайшоў у Дарданэлы з мэтай знішчыць «Ірэзісцібл» і «Ocean» тарпедамі з тым, каб яны не патрапілі ў рукі турак, аднак не выявіў ні аднаго з іх. Па дадзеных турэцкіх крыніц, «Ірэзісцібл» быў патоплены берагавымі батарэямі каля 19:30.

Зноскі
------

1. ↑  Гібель браняносца «Irresistible» («Ірэзісцібл») (руск.) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 лістапада 2014. Праверана 21 чэрвеня 2016.
2. ↑  Burt, стр. 174
3. ↑  *Randal Gray.* Conway's All the World's Fighting Ships: 1906-1921 / Robert Gardiner (Editor). — Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. — P. 8. — (Conway's All the World's Fighting Ships). — ISBN 0-87021-907-3.

Літаратура
----------

* Burt, R. A. *British Battleships 1889—1904*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-061-0.
* Chesneau, Roger, and Eugene M. Kolesnik, eds. *Conway’s All The World’s Fighting Ships, 1860—1905*. Londo: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 0-85177-133-5.
* Dittmar, F. J. & J.J. Colledge. «British Warships 1914—1919». London: Ian Allen, 1972. ISBN 0-7110-0380-7.
* Gibbons, Tony. *The Complete Encyclopedia of Battleships and Battlecruisers: A Technical Directory of All the World’s Capital Ships From 1860 to the Present Day*. London: Salamander Books Ltd. 1983.
* Gray, Randal, Ed. *Conway’s All The World’s Fighting Ships 1906—1921.* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. ISBN 0-87021-907-3.

Спасылкі
--------

* Гісторыя серыі «Formidable» («Фармідэбл») Архівавана 29 лістапада 2014.
* Gallipoli: The War at Sea: An Агляд Архівавана 21 чэрвеня 2007.  (англ.)(англ.)