**Biblia Hebraica Stuttgartensia** (бел.: Біблія Гебраіка Штутгартэнзія — Штутгарцкая яўрэйская Біблія), скарочана **bhs** — крытычная рэдакцыя масарэцкага тэксту Іўдзейскай Бібліі паводле Ленінградскага кодэксу, дапоўненая масарэцкімі і тэксталагічна-крытычнымі заўвагамі. Выдадзена Deutsche Bibelgesellschaft (нямецкім Біблейскім таварыствам) у Штутгарце.

Гісторыя
--------

bhs — выпраўленае Нямецкім Біблейскім таварыствам трэцяе выданне *Biblia Hebraica*, адрэдагаванае Паўлем Калем (ням.). Першая друкаваная Біблія, заснаваная на Ленінградскім кодэксе. Цалкам перагледжана крытычная частка. Выдавалася часткамі ў 1968—1976 годах; у 1977 выйшла поўнае аднатомнае выданне, якое пасля перавыдавалася ў 1983, 1987, 1990. Чацвёртае выданне bhs было перагледжана і пераразмеркавана ў 1997.

Асноўныя адрозненні bhk і bhs:

* новы від гарнітуры ў сувязі з пераходам да машыннага набору;
* тэкст выдання больш адпавядае арыгінальнаму тэксту Ленінградскага кодэкса;
* у тэксце цалкам прыведзены як вялікая, так і малая масоры;
* цалкам перагледжаны крытычны апарат тэксту.

У 2004 годзе Deutsche Bibelgesellschaft пачало працу над стварэннем цалкам перапрацаванага і пашыранага выдання ў 20 тамах пад назвай Biblia Hebraica Quinta (Пятая яўрэйская Біблія), якая таксама ўключае спасылкі і параўнанні з апошнімі тэкстамі Кумрану. Заканчэнне праекта запланавана на 2020-я гады.

Змест
-----

Тэкст bhs «дакладная» (глядзіце ніжэй) копія масарэцкага тэксту, які захаваўся ў Ленінградскім кодэксе. Аднак Хронікі былі перанесеныя ў канец, як гэта сустракаецца ва ўсіх іўдзейскіх Бібліях, у той час калі ў кодэксе пасля гэтай кнігі ідуць яшчэ Псалмы.

bhs традыцыйна падзяляецца на тры раздзелы: Тору (תורה «інструкцыя»), Невіім (נבאים «прарокі») і Кетувім (כתבים «пісанні»).

На палях размешчаны масарэцкія нататкі. Яны ўзяты з кодэксу, аднак былі значна выпраўлены дзеля дакладнейшага дапасавання і лепшага разумення. Больш за тое, дзеля тлумачэння гэтых нататак створаны асобныя кнігі. Некаторыя з нататак, пазначаныя *Sub loco*, азначаюць, што тут паўстала праблема з разуменнем, частка гэтых нататкаў нават супярэчаць тэксту.

Зноскі пазначаюць магчымыя выпраўленні ў іўдзейскім тэксце. Многія заснаваны на Самарытанскім Пяцікніжжы, Скрутках Мёртвага мора і на ранніх перакладах Бібліі — Септуагінце, Вульгаце і Пешыце. Астатнія — кан’ектурным паляпшэнні  (руск.) (бел..

Парадак кніг
------------

Парадак размяшчэння кніг адпавядае Ленінградскаму кодэксу, у тым ліку ў Кетувіме, дзе ён адрозніваецца ад традыцыйных яўрэйскіх Біблій. Так, кніга Ёва стаіць паміж Псалмамі і Прытчамі, а Пяць скруткаў размешчаны ў парадку: Руф, Песня песень, Эклезіяст, Плач Ераміі, Эсфір. Зменена размяшчэнне толькі Хронік.

### Тора

1. Быццё [בראשית / Bere’shit]
2. Выхад [שמות / Shemot]
3. Левіт [ויקרא / Vayikera’]
4. Лічбы [במדבר / Bamidebar]
5. Другі закон [דברים / Devarim]
### Невіім

6. Ісус Навін [יהושע / Yehoshua‛]
7. Суддзі [שופטים / Shophetim]
8. Самуіл (I & II) [שמואל / Shemuel]
9. Цароў (I & II) [מלכים / Melakhim]
10. Ісая [ישעיה / Yesha‛yahu]
11. Ерамія [ירמיה / Yiremiyahu]
12. Езекііль [יחזקאל / Yekhezq’el]
13. Дванаццаць прарокаў [תרי עשר]
a. Асія [הושע / Hoshea‛]
b. Ёіль [יואל / Yo’el]
c. Амос [עמוס / Amos]
d. Аўдзей [עובדיה / ‛Ovadyah]
e. Ёна [יונה / Yonah]
f. Міхей [מיכה / Mikhah]
g. Навум [נחום / Nakhum]
h. Абакум [חבקוק /Havaquq]
i. Сафонія [צפניה / Tsephanyah]
j. Агей [חגי / Khagai]
k. Захарыя [זכריה / Zekharyah]
l. Малахія [מלאכי / Mal’akhi]
### Кетувім

Паэтычныя кнігі:
14. Псалтыр [תהלים / Tehilim]
15. Ёў [איוב / ’Iyov]
16. Прытчы [משלי / Mishlei]
«Пяць скруткаў»:
17. Руф [רות / Ruth]
18. Песня песень [שיר השירים / Shir Hashirim]
19. Эклезіяст [קהלת / Qoheleth]
20. Плач Ераміі [איכה / Eikhah]
21. Эсфір [אסתר / Esther]
Іншыя:
22. Данііл [דניאל / Dani’el]
23. Ездра-Неямія [עזרא ונחמיה / ‛Ezra’ veNekhemiah]
24. Хронікі (I & II) [דברי הימים / Diverei Hayamim]

Літаратура
----------

Выданні bhs:

* *Biblia Hebraica Stuttgartensia*, Standard Edition, ISBN 978-3-438-05218-6
* *Biblia Hebraica Stuttgartensia*, Pocket Book Edition, ISBN 978-3-438-05219-3
* *Biblia Hebraica Stuttgartensia*, Study Edition (paperback), ISBN 978-3-438-05222-3
* *Biblia Hebraica Stuttgartensia*, Wide-Margin Edition, ISBN 978-3-438-05224-7
* *Biblia Sacra Utriusque Testamenti Editio Hebraica et Graeca* (з *Novum Testamentum Graece*), ISBN 978-3-438-05250-6

Крытыка bhs

* Kelley, Page H, Mynatt, Daniel S and Crawford, Timothy G: The Masorah of Biblia Hebraica Stuttgartensia: Eerdmans, 1998
* Mynatt, Daniel S: The Sub Loco Notes in the Torah of Biblia Hebraica Stuttgartensia: Bibal Press, 1994
* Wonneberger, R: Understanding bhs: Biblical Institute Press, 1984
* Würthwein, Ernst: The Text of the Old Testament, an Introduction to the Biblia Hebraica (2nd edition): SCM Press, 1995
* Introduction to the Massoretico-Critical Edition of the Hebrew Bible by C.D. Ginsburg

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | OCLC |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n2001051191 · NKC: unn2008494357 · VIAF: 181574988 |