Аўтакран ЧКД AD30-TATRA
**Аўтакран** (англ.: Mobile craneMobile crane, crane truck) — кран стрэлавага тыпу, які можа быць забяспечаны вежава-стрэлавым абсталяваннем і перамяшчаецца без грузу, не патрабуючы спецыяльных пуцей і ўстойлівасць якога забяспечваецца за кошт сілы цяжару.

Апісанне і будова
-----------------

Аўтакран з тэлескапічнай стралой
Аўтакран К-4561 на шасі КрАЗ-257 с рашотчатай стралой
Аўтакран у вежава-стрэлавым выкананні
Аўтакран са стралой з гуськом
Аўтакраны — найбольш распаўсюджаныя з усёй групы стрэлавых самаходных кранаў.

Аўтамабільныя краны збіраюцца на шасі серыйна выпускаемых грузавых аўтамабіляў з устаноўкай на раме пярэдніх і задніх вынасных апор для забеспячэння ўстойлівасці пры працы крана з грузам і павышэння грузападымальнасці. Яны могуць самастойна перасоўвацца па грунтавых дарогах і пераадольваць ўздымы да 20 °.

Асноўнай вартасцю аўтамабільных кранаў з'яўляецца іх высокая мабільнасць, што дае магчымасць аператыўна перамяшчаць іх на выдаленыя адзін ад аднаго аб'екты. Пры перавозцы па чыгунках не патрабуецца іх разбіраць, так як яны ўпісваюцца ў габарыт чыгуначнага транспарту.

### Працоўнае абсталяванне

Да асноўнага стрэлавага абсталявання аўтамабільных кранаў адносяцца:

1. Тэлескапічныя стрэлы з жорсткім падвесам.
2. Рашотчатыя стрэлы з гнуткім падвесам.
3. Вежава-стрэлавае выкананне (скар. ВСВ).
4. Стрэлы з гуськом.

Да зменнага абсталяванню ставяцца падаўжыцельныя секцыі (ўстаўкі) або высоўныя секцыі пры тэлескапічных стрэлах, а таксама падоўжаныя гуськами стрэлы.

У склад стрэлавага абсталявання таксама ўваходзіць стрэлавы паліспаст — для ўздыму або апускання стрэлы.

У якасці грузозахватного органа выкарыстоўваюцца:

1. Для працы з адзінкавым грузамі — крукавая абойма.
2. Для працы з сыпкімі грузамі — грэйфер.

### Прывад

Аўтамабільныя краны адрозніваюць:

1. Краны з аднаматорным прывадам, дзе ўсе механізмы прыводзяцца ў дзеянне ад асноўнага рухавіка ўнутранага згарання — рухавіка шасі.
2. Краны з шматматорным прывадам, у якім кожны механізм прыводзіцца ў дзеянне сваім індывідуальным рухавіком.

У аўтамабільных кранах прымяняюцца наступныя тыпы прывада:

1. Механічны прывад. Ўключае ў сябе сілавую ўстаноўку базавага шасі, каробку адбору магутнасці, каробку перадач, размеркавальную каробку, сілавыя канатныя барабаны.
2. Электрычны. Складаецца з сілавой устаноўкі базавага шасі, каробкі адбору магутнасці, генератара, сілкавальнага электрычным токам электрарухавікі механізмаў крана.
3. Гідраўлічны. Таксама мае сілавую ўстаноўку шасі, злучаную з каробкай адбору магутнасці, гідранасосамі, гідррарухавікамі і гидрацыліндрамі. Гідраўлічны прывад кампактны, дазваляе ў шырокіх межах ажыццяўляць бесступенькавае рэгуляванне хуткасці, але мае нізкі ккд.

Тэхнічныя характарыстыкі
------------------------

Грузавыя характарыстыкі кранаў для кожнай даўжыні стрэлы і кожнага становішча істотна адрозніваюцца. Пры працы на выносных апорах грузападымальнасць на 80 % вышэй, чым без апор. Кіраванне кранамі ажыццяўляецца пры перамяшчэнні — з кабіны шасі (аўтамабіля), пры працы — з кабіны кранаўшчыка, размешчанай на якая верціцца часткі крана.

Хуткасці працоўных рухаў рэгулююцца за кошт змены частоты кручэння вала сілавой устаноўкі і каробкай перамены перадач. У асобных выпадках дапускаецца перамяшчэнне кранаў з грузам на круку абмежаванай масы. Пры гэтым страла павінна быць размешчана ў сектары задніх колаў і накіравана па падоўжнай восі шасі з вышынёй ўздыму не больш за 0,5 м. Хуткасць перамяшчэння пры гэтым — не больш за 5 км/ч.

Шасі і апорная канструкцыя аўтакрана
------------------------------------

Шасі аўтакрана можна падзяліць на два асноўных тыпу:

Першым тыпам з'яўляюцца класічныя грузавікі, як шашэйныя, так і падвышанай праходнасці, на якіх размяшчаецца апорная рама крана. Падчас працы самога аўтакрана рама грузавіка не нясе ніякай нагрузкі. Уся маса аўтакрана кладзецца на кранавую раму і гідраўлічныя апоры, выстаўляныя перад працай. Сярэднетанажныя аўтакраны такога тыпу, як, напрыклад, «Иванавец» папулярныя ў Расіі і СНД, для іх выкарыстоўваюцца грузавікі МАЗ, КамАЗ, КрАЗ, Урал і іншыя айчынныя маркі, але зафіксаваныя выпадкі ўстаноўкі «Ивановцев» і іншых Расійскіх кранаў на шасі IVECO, MAN, Scania і нават Volvo. Падобнай схемай карыстаюцца і ў Японіі, але гэта больш ставіцца да малотоннажным автокранам фірмы Tadano.
У заходніх жа краінах такая схема сустракаецца радзей, хоць былі выпадкі ўстаноўкі сярэднетанажнага крана фірмы Liebherr і Terex на шасі фірмы Kenworth. Акрамя ўсяго іншага, побач з кабінай для стралы усталёўваецца лажамент бяспекі. Таксама сярод падобных аўтакранаў распаўсюджана нязручнасць, звязаная з цэнтральным гакам крана, які замінае вадзіцельскім агляду і доставляющему нямала клопатаў кранаўщыку пры пачатку і завяршэнні працы.

Другім тыпам з'яўляецца спецыяльна сканструяванае шасі пад канкрэтны аўтакран. Гэта папулярна за мяжой як на сярэдне-, так і на буйнатанажных кранах. Падобныя шасі, як правіла, робяцца падвышанай праходнасці, але іх недахопам з'яўляецца тое, што яны негабарытныя па шырыні.

Кабіна кіравання аўтакранам
---------------------------

### Стацыянарная

Стацыянарная кабіна кіравання аўтакранам павінна быць размешчана ў межах габарыту як па шырыні ,так і па вышыні. Як правіла забяспечаная ахоўнай рашоткай для абароны ад падзення прадметаў з будоўлі , ссоўваемымі дзвярыма для зручнасці іх адкрыцця,панарамным шкленнем для максімальнага агляду кранаўшчыка.

### Нефіксаваная вежава кабіна

Нефіксираваная кабіна дзеліцца на 2 тыпа ,якія могуць быць сумешчаныя адзін з адным.
Першы тып такой кабіны мае гідраўлічны механізм ўздыму для змены вугла нахілу каб палепшыць агляд кранаўшчыка ўверх.
Другі тып з'яўляецца вымушанай мерай для таго,каб кабіну можна было абкласці ў габарыт ў ездавым рэжыме.Гэтая кабіна часам завецца "паваротнай".Пры пераходзе з працоўнага ў ездавы рэжым пры дапамозе гідраўлікі кабіна паварочваецца на 180\* і аказваецца ззаду за процівагай.

Вытворцы аўтакранаў
-------------------

JAP

| Вытворца (марка) | Клас | Грузападымальнасць мін.-макс. (у тонах) | Краіна вытворчасці |
| --- | --- | --- | --- |
| Іванавец | Сярэднетонік на свабодным шасі | 16-80 | Сцяг Расіі Расія |
| Чалябінец | Сярэднетонік на свабодным шасі | 25-50 | Сцяг Расіі Расія |
| Галічанін | Сярэднетонік на свабодным шасі | 25-100 | Сцяг Расіі Расія |
| KATO | Звышгрузапад'ёмны на уласным шасі | 60-150 | Сцяг Японіі Японія |
| Komatsu | Звышгрузапад'ёмны на уласным шасі | 30-100 | Сцяг Японіі Японія |
| Zoomlion | Звышгрузапад'ёмны на уласным шасі | до 2000 | Сцяг Кітая Кітай |
| XCMG | Звышгрузапад'ёмны на уласным шасі | до 1600 | Сцяг Кітая Кітай |
| Liebherr | Усе класы | 5-1200 | Сцяг Аўстрыі Аўстрыя,  Швейцарыя, Сцяг Германіі Германія |
| Terex | Все классы | 30-1200 | Сцяг ЗША ЗША |
| ДЗАК | Среднетоніки на свобадным шасі | 5-30 | Сцяг Украіны Украіна |
| Grove | Звышгрузапад'ёмны на уласным шасі | до 150 | Сцяг Германіі Германія |
| Krupp | Звышгрузапад'ёмны на уласным шасі | до 200 | Сцяг Германіі Германія |
| TAKRAF | Чыгуначныя і аўтакраны | до 200 | Сцяг Германіі Германія |
| Tadano | Легкія и сярэднія краны свабоднага базавання | до 50 | Сцяг Японіі Японія |
| Lokomo | Сяреднияі цяжкія краны на ўласныхных шасі | 20-100 |  Сцяг Фінляндыі Фінляндыя |

Прымяненне
----------

Краны прымяняюцца пры ажыццяўленні будаўніча-мантажных, пагрузачна-разгрузачных работ, у энергетычным будаўніцтве яны ўжываюцца пераважна для пагрузачна-разгрузачных работ і ў якасці дапаможных кранаў пры мантажных аперацыях на нулявых і мінусовых адзнаках.

Маркіроўка кранаў
-----------------

* Маркіроўка кранаў

Гл. таксама
-----------

* Грузападымальны кран
* Чыгуначны кран

Зноскі
------

1. ↑  ГОСТ 27555-87 (ИСО 4306/1-85) (см. определение) Архівавана 4 лютага 2012.
2. ↑  Строительные краны: Справочник /*В. П. Станевский, В. Г. Моисеенко, Н. П. Колесник, В. В. Кожушко*; Под общ. ред. к.т. н. В. П. Станевского — К.: Будiвельник, 1984—240с
3. ↑  *Паргаманик И. М.* Грузоподъёмные краны стрелового типа: Справ. пособие- М.: Энергоатомиздат, 1992 — Библиотека тепломонтажника — 141с.
4. ↑  Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Techstory.ru, А. Буздин (руск.). Архівавана з першакрыніцы 10 мая 2012. Праверана 17 июля 2010.(руск.) .  з першакрыніцы 2 мая 2012. Праверана 17 июля 2010.

| ⛭Тыпы грузапад’ёмных кранаў |
| --- |
| Стрэлавы | 
* Аўтамабільныя (аўтагідраманіпулятар
* на спецшасі)
* Караткобазавыя
* Пнеўмакалёсныя
* Вежавыя
* Гусенічные
* Чыгуначныя
* Мачтавыя
* Плавучыя
* Паўзучыя
* Партальныя
* Адмысловыя
* Судабудаўнічыя
* Трактарныя
* Шлюзавыя

 |
| Маставы | 
* Казлавыя
* Гідратэхнічныя
* Металургічныя
* Перагружальнікі
* Паўказлавыя
* Палярныя и рэактарныя

 |
| Іншы | 
* Кансольны
* Кабельныя

 |