recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Пацалунак на Таймс-сквер»** (англ.: V-J Day in Times Square) — фатаграфія Альфрэда Эйзенштата[en], на якім адлюстраваны амерыканскі марак Глен Мак-Дафі, які цалуе медсястру Эдыт Шэйн, апранутую ў белую сукенку, у дзень Перамогі над Японіяй[en] (14 жніўня 1945 года) на Таймс-сквер у Нью-Ёрку. Праз тыдзень фатаграфіі былі апублікаваны на старонках часопіса «Life», сярод мноства фатаграфій у 12-старонкавым раздзеле «Перамога», на якіх былі засняты святкаванні перамогі па ўсёй Амерыцы. На першай старонцы двухстаронкавага развароту былі прадстаўлены фатаграфіі трох пацалункаў з Вашынгтона, Канзас-Сіці і Маямі, а фатаграфія Эйзенштата займала цэлую старонку насупраць. Пацалунак быў любімай паставай для фатографаў СМІ падчас вайны, але Эйзенштат сфатаграфаваў спантанную падзею, якая адбылася на Таймс-сквер, калі прэзідэнт Трумэн абвясціў аб заканчэнні вайны з Японіяй. Пасля атрымання навін аб перамозе, весялосць пачалася паўсюль. Афіцыйна свята прыпадае не на 14 жніўня, а на дзень афіцыйнага падпісання капітуляцыі 2 верасня (у Японіі адзначаецца як Дзень памяці).

Фатаграфія вядома пад рознымі назвамі — «Дзень Перамогі над Японіяй на Таймс-сквер» (англ.: V-J Day in Times Square), «Дзень Перамогі» (англ.: V-Day), «Пацалунак на Таймс-сквер» і «Пацалунак» (англ.: The Kiss).

Зноскі
------

1. ↑  September 2 is the official celebration of V-J Day in the United States **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 сакавіка 2010. Праверана 26 сакавіка 2013.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Пацалунак на Таймс-сквер на Вікісховішчы |
**Скразная апрацоўка** (англ.: Straight-through processing, STP) — працэс бесперапыннай, цалкам аўтаматызаванай апрацоўкі інфармацыі. Першасныя даныя могуць фармавацца як аўтаматычнымі сістэмамі, так і ручным уводам, але іх наступная перадача і апрацоўка адбываецца цалкам аўтаматычна.

У больш вузкім сэнсе STP-тэхналогія прадугледжвае, што брокерская кампанія выступае ў ролі аўтаматычнага пасярэдніка паміж кліентамі і знешнім рынкам. Ордэры кліентаў аўтаматычна перапраўляюцца для заключэння здзелак на знешнім рынку ці на буйнога контрагента.

Транзакцыі
----------

STP была распрацавана для гандлю акцыямі ў пачатку 1990-х гадоў у Лондане для аўтаматызаванай апрацоўкі на фондавых рынках.

У мінулым правядзенне плацяжоў заўсёды патрабавала ручной працы. Працэс часта займаў некалькі гадзін. Да таго ж дадатковае ўмяшанне чалавека прыводзіла да большай рызыцы памылак.

З дапамогай STP аперацыі з грашыма або каштоўнымі паперамі могуць апрацоўвацца і заключацца ў той жа дзень.
Плацяжы ўсё яшчэ могуць быць не-STP з-за розных прычын.

Перавагі
--------

Пры поўным укараненні STP можа даць кіраўнікам актывамі такія перавагі, як больш кароткія цыклы апрацоўкі, зніжэнне рызыкі разлікаў і больш нізкія аперацыйныя выдаткі.

Некаторыя галіновыя аналітыкі лічаць, што 100 % аўтаматызацыя — недасяжная мэта. Замест гэтага яны прасоўваюць ідэю павышэння ўзроўняў унутранай STP унутры фірмы, падахвочваючы групы фірмаў працаваць разам над паляпшэннем якасці аўтаматызацыі транзакцыйнай інфармацыі паміж сабой, альбо на двухбаковай аснове, альбо як супольнасць карыстальнікаў (знешняя STP). Іншыя аналітыкі, аднак, мяркуюць, што STP будзе дасягнута са з’яўленнем функцыянальнай сумяшчальнасці бізнес-працэсаў.

Зноскі
------

1. ↑  Straight-Through Processing (STP) **(нявызн.)**. *investopedia.com*. Праверана 10-10-2021.
2. ↑  Straight Through Processing (STP) Brokers Guide **(нявызн.)**. *comparebrokers.co*. Праверана 10-10-2021.
3. ↑  Rising to the Challenge: Five Barriers to STP in the Treasury Department **(нявызн.)**. *theglobaltreasurer.com*. Праверана 10-10-2021.
4. ↑  Challenges around STP in Payments **(нявызн.)**. *finextra.com*. Праверана 10-10-2021.
5. ↑  Frequently Asked Questions On Straight Through Processing **(нявызн.)**. *sebi.gov.in*. Праверана 10-10-2021.
6. ↑  STP and Credit Derivatives **(нявызн.)**. *waterstechnology.com*. Праверана 10-10-2021.
**Пацаваслабодскія баі** — баі паміж 277-м партызанскім палком і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсцы Пацава Слабада Кіраўскага раёна, ў ноч на 29 кастрычніка 1943 года, паміж тым жа палком, 278-м партызанскім атрадам і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсках Пацава Слабада і Малінаўка Кіраўскага раёна ў ноч на 23 сакавіка 1944 года.

Бой 29 кастрычніка 1943 года
----------------------------

У ноч на 29 кастрычніка 1943 года партызаны 277-га палка разграмілі Пацаваслабодскі гарнізон праціўніка. У выніку 2-гадзіннага бою быў поўнасцю знішчаны штаб 621-га нямецкага артылерыйскага палка, які размяшчаўся ў гарнізоне, захоплены яго дакументы, забіта і паранена больш за 100 гітлераўцаў.

Бой 23 сакавіка 1944 года
-------------------------

### Перадумовы

Аперацыя ў ноч на 23 сакавіка 1944 года па адначасовым разгроме нямецкіх гарнізонаў у вёсках Пацава Слабада і Малінаўка была падрыхтавана па ініцыятыве камандзіра Клічаўскай ВАГ І. З. Ізоха і начальніка штаба М. А. Баранава. Разведка партызан устанавіла, што ў вёсцы Пацава Слабада, гарнізон якой налічваў каля 80 чалавек, прыбыў на адпачынак зенітны батальён 4-й танкавай арміі; у гарнізоне вёскі Малінаўка, што знаходзіўся непадалёку, было каля 50 акупантаў.

### Ход бою

Партызаны 277-га палка амаль адначасова атакавалі гарнізоны ў вёсках Пацава Слабада і Малінаўка, узвод 278-га атрада арганізаваў засаду ў вёсцы Казулічы, каб не дапусціць падыходу варожых падмацаванняў. Ноччу партызаны бясшумна праніклі ў вёску Пацава Слабада, акружылі дамы, дзе размяшчаліся акупанты. Раззброілі нямецкі патруль, закідалі гэтыя дамы гранатамі. У выніку раптоўнага налёту праціўнік не змог арганізаваць упартага супраціўлення. Контратака часткі пацаваслабодскага гарнізона была паспяхова адбіта партызанамі. У баі партызаны знішчылі 78 гітлераўцаў, 2 узялі ў палон, спалілі 35 аўтамашын, мотарамонтную майстэрню, шмат тэхнікі, захапілі 40 вінтовак, 3 кулямёты, 3 пісталеты, вялікую колькасць боепрыпасаў, харчавання, медыкаменты. Страты партызан: 4 чалавекі забіты, 8 чалавек паранены.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* М. Ф. Шумейка // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 491. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Дарожная паліцыя Люксембурга
Патрульная паліцэйская машына Люксембурга
**Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург** (фр.: Police Grand-Ducale) — асноўны праваахоўны орган Вялікага Герцагства Люксембург.

Паліцыя знаходзіцца пад кіраўніцтвам міністэрства ўнутраных спраў Люксембурга, хоць падпарадкоўваецца і падкантрольная асабіста Вялікаму Герцагу Люксембурга. Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург існуе ў сваёй цяперашняй форме з 1 студзеня 2000 годзе, калі жандармерыя Люксембурга была злучаная з паліцыяй.

Паліцыя адказная за забеспячэнне ўнутранай бяспекі ў герцагстве, падтрымлівае грамадcкі парадак, і кантралюе выкананне ўказаў Вялікага князя. Яна таксама абавязана аказваць дапамогу ўзброеным сілам у іх унутраных аперацыях, паводле прадпісанняў Вялікага герцага.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт паліцыі Вялікага Герцагства Люксэмбург
* Musée International d’Effets de Gendarmerie et Police Luxemourg
**Пацалуеў мост** — аўтадарожны арачны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае Казанскі і 2-і Адміралцейскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння. Адно са знакавых месцаў Санкт-Пецярбурга, якое абрасло легендамі за кошт сваёй назвы. Мост згадваецца ў песні 1950-х гадоў «Ленінградскія масты» ў выкананні Леаніда Уцёсава.

Злучае вуліцу Глінкі з заходняй (няцотнай) набярэжнай ракі Мойкі. Побач з мостам размешчаны комплекс Новая Галандыя і будынак Марскіх Крукаўскіх казармаў (Цэнтральны ваенна-марскі музей).

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Паштамцкі мост, ніжэй — Чырванафлоцкі мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,3 км) — «Садовая».

У 1738 годзе камісія аб Санкт-Пецярбургскім будаўніцтве ўстанавіла для моста найменне *Каляровы*. Сучасная назва моста вядомая з 1790 года і дадзена па найменні піцейнага дома «Пацалунак» (руск.: «Поцелуй») купца 3-ці гільдыі Нікіфара Васілевіча Пацалуева, які размяшчаўся на левым беразе ракі Мойкі, на рагу Мікольскай вуліцы з 1739 года.

| Масты цераз Мойку |
| --- |
| 
* 1-ы Інжынерны
* 1-ы Садовы
* 2-і Садовы
* Мала-Канюшанны пешаходны *(гл. таксама Трайны мост)*
* Вялікі Канюшанны
* Пеўчаскі
* Зялёны
* Чырвоны
* Сіні
* Ліхтарны
* Паштамцкі пешаходны
* Пацалуеў
* Чырванафлоцкі пешаходны
* Храпавіцкі
* Карабельны

 |
Скрыжаванне
**Скрыжаванне** — перасячэнне праезных частак розных дарог на адным узроўні.

Больш строгая трактоўка гэтага паняцця прыводзіцца ў Правілах дарожнага руху Рэспублікі Беларусь: *«Скрыжаванне — месца перасячэння, прымыкання ці разгалінавання дарог на адным узроўні. Мяжа скрыжавання вызначаецца ўяўнымі лініямі, якія злучаюць адпаведна процілеглыя, найбольш аддаленыя ад цэнтра скрыжавання пачаткі закругленняў праезных частак дарог.»*.

Сустракаюцца раўназначныя і нераўнўзначныя скрыжаванні, рэгуляваныя (кіраваныя) і нерэгулюемыя (некіравальныя), скрыжаванні з кругавым рухам, з прымыкаючай дарогай.

Гл. таксама
-----------

* Кругавое скрыжаванне
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Праметэй, значэнні.
**Праметэй** (ад стар.-грэч.: Προμηθεύς) — натуральны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як **Сатурн XVI**.

Адкрыццё
--------

Быў знойдзены ў кастрычніку 1980 года астраномам Сцюартам Колінзам на фотаздымках, атрыманых з аўтаматычнай міжпланетнай станцыі «Вояджэр-1». Першапачаткова прысвоена часовае абазначэнне **S/1980 S 27**, а ў 1985 годзе афіцыйна названы ў гонар старажытнагрэчаскага тытана Праметэя.

Арбіта
------

Праметэй здзяйсняе поўны абарот вакол Сатурна на адлегласці ў сярэднім 139400 км за 14 гадзін і 42 хвіліны. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,0024 і размешчана акурат на экватары планеты. Як спадарожнік-«пастух», сваёй гравітацыяй Праметэй аказвае ўплыў на кольца F Сатурна.

Фізічныя характарыстыкі
-----------------------

Праметэй мае няправільную, выцягнутую форму, памерам прыкладна 148 × 100 × 68 км. На яго паверхні размешчаны хрыбты, даліны і шэраг кратараў дыяметрам да 20 км. Колькасць ўдарных кратараў менш, чым на суседніх спадарожніках Пандоры, Эпіметэя і Януса. Маючы вельмі нізкую шчыльнасць 0,6 г/см³ і высокае альбеда 0,6, Праметэй з'яўляецца хутчэй за ўсё ледзяным сітаватым целам. Зорная велічыня складае 15,5 m.

| ⛭Спадарожнікі Сатурна |
| --- |
| Спадарожнікі-пастухі | 
*S/2009 S 1* · Пан · Дафніс · Атлас · Праметэй · Пандора
**Суарбітальныя:** Эпіметэй · Янус
**Кольца G:** Эгеон
 |
| Унутраныя буйныя(і іх траянскія спадарожнікі) | Мімас · Энцэлад · Тэфія (Тэлеста · Каліпса) · Дыёна (Алена · Полідэўк) |
| Алкіяніды | Мефона · Анфа · Палена |
| Знешнія буйныя | Рэя · ✯ Тытан · Гіперыён · Япет |
| Нерэгулярныя | 
**Эскімоская (інуіцкая) група:** Ківіёк · Іджырак · Паліяк · Сіярнак · Таркек
**Нарвежская група:** Феба · Скады · *S/2007 S 2* · Скол · *S/2004 S 13* · Грэйп · Гіракін · Мундыльфары · Ярнсакса · *S/2006 S 1* · *S/2004 S 17* · Нарві · Бергельмір · Эгір · Сутунг · *S/2004 S 12* · Бестла · Фарбаўці · Хаці · *S/2004 S 7* · Трум · *S/2007 S 3* · *S/2006 S 3* · Сурт · Кары · Фенрыр · Імір · Логі · Форн’ёт
**Гальская група:** Альбіёрыкс · Бефінд · Эрыпа · Тарвас |
| Гл. таксама: Кольца Сатурна ∅ |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паходня, значэнні.
Паходня ў руцэ статуі Свабоды (ЗША)
**Паходня**  — від свяцільняў, якія забяспечваюць працяглае інтэнсіўнае святло на адкрытым паветры пры любым надвор’і. Найпрасцейшая паходня — пучок бяросты ці шчэпак са смалістых пародаў дрэваў, звязцы саломы і г. д. Далей для ўдасканалення паходні прымяняліся розныя гатункі смалы, воску і іншых гаручых рэчаваў. Часам гэтыя рэчавы служаць у якасці простай абмазцы для касцяку паходні, якім можа быць дрэвам, пучком пакулля.

У выглядзе паходні спальваюць таксама адкіды хімічных вытворчасцяў.

Літаратура
----------

* J. G. Frazer, «The golden bough» (Л. 1900, т. III, стар. 240 і наст. 235 і літаратурныя спасылкі да іх);
* Jevons, «An introduction to the history of Religion» (Л. 1896; стар. 365, 378, 231—2).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Паходня

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · У. Даля · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4732668-2 · LCCN: sh85136106 · Microsoft: 946207 |
**Гу́біцкі Кардо́н** (трансліт.: *Hubicki Kardon*, руск.: Губичский Кордон) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.

На поўдні, усходзе і поўначы мяжуе з лесам.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

За 22 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская, за 59 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

Рака Дняпро.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

Будынкі драўляныя, сядзібнага тыпу, каля прасёлкавай дарогі.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак, на месцы, дзе здаўна дзейнічала невялікая прыстань на Дняпры. У 1909 годзе 50 дзесяцін зямлі, у Недайскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.

У 1925 годзе ў Губіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 28 чэрвеня 1943 года 8 падрыўнікоў партызанскага атрада імя В. І. Чапаева пасля выканання задання патрапілі на паўднёвай ускраіне пасёлка ў засаду і загінулі ў баю. На месцы іх згубы ў 1974 годзе пастаўлена стэла. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя Ф. Энгельса (цэнтр — вёска Губічы).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 3 гаспадаркі, 6 жыхароў.

### Дынаміка

* 1909 год — 3 двары, 24 жыхара.
* 1925 год — 6 двароў.
* 1959 год — 31 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 3 гаспадаркі, 6 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

| ⛭**Губіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Губічы |  |
| Пасёлкі | Асавок ·  Баец ·  Барок ·  Васход ·  Вольны ·  Гара ·  Губіцкі Кардон ·  Даліна ·  Інтэрнацыянал ·  Лявады ·  Новае Жыццё ·  Падчыстае ·  Прырэчча ·  Светлы ·  Уютны ·  Ясмень |
| Вёскі | Елянец ·  Мікалаеўка ·  Наспа ·  Недайка ·  Старая Буда |
**Ме́дзведніца** (харв.: Medvednica венг.: Szlyeme hegység) — горны масіў у паўднёва-заходняй частцы Сярэнедунайскай нізіны. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на працягу 42 км на поўнач ад Заграба, паміж далін сярэдней Савы, Сутлі і Крапіны. Найвышэйшы пункт Медзведніцы — Слемэ (1033 метраў над узроўнем мора), на якой знаходзіцца Заграбская тэлевежа, атэль, а на вяршыню вядзе шасэ і канатная дарога. Масіў пакрыты ліставымі лясамі. Горны масіў Медзведніца аддзяляе ад цэнтральнай Харватыі рэгіён Загор'е. Ахоўваная частка Парку прыроды Медзведніца займае 228 км².

На паўночных і ўсходніх схілах Медзведніцы размяшчаюцца горналыжныя трасы з рознай ступенню складанасці. На паўночным схіле рэгулярна праводзяцца міжнародныя спаборніцтвы па гарналыжнаму слаламу пад эгідай Міжнароднай федэрацыі лыжнага спорту.

Адной з галоўных прыродных славутасцей з'яўляецца пячора Ветарніца, размешчаная ў паўднёва-заходняй частцы Медзведніцы. Пячора мае працягласць 7 128 метраў. У пячоры маюцца наскальныя малюнкі, сталактыты і сталагміты, калоніі кажаноў.

На паўднёвым схіле Медзведніцы размешчаны замак Медзведград, пабудаваны ў XIII стагоддзі па рашэнні папы Інакенція IV пасля таго, як войска Батыя спустошыла Заграб, разбурыўшы дамы і храмы. З назіральнай пляцоўкі Медзведграда, з вышыні 500 метраў, адкрываецца цудоўны краявід на Заграб.

Славутасцю Медзведніцы з'яўляецца Зрынская рудня, якая ўяўляе сабой комплекс шахт, калідораў і адкрытых выпрацовак. Яе распрацоўка пачалася ў XV стагоддзі.

Зноскі
------

1. ↑  Слеме — пік - Харвацкія пікі - Харвацкая асацыяцыя альпінізму (харв.)
2. ↑  З меркаванняў бяспекі наведвальнікі могуць наведваць толькі першыя 380 метраў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Медзведніца
* Прыродны парк Медзведніца (харв.)
* Medvednica.info (харв.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 316747561 |
**Сяргей Квіт** (укр.: Сергій Квіт; 26 лістапада 1965) — украінскі грамадскі дзеяч, педагог, літаратуразнаўца, журналіст, майстар спорту па фехтаванні. З 19 чэрвеня 2014 г. па 14 красавіка 2016 г. — 9-ы міністр адукацыі і навукі Украіны ў першым і другім урадах Арсенія Яцанюка. З 1 верасня 2007 г. да 17 лістапада 2014 г. — прэзідэнт Нацыянальнага ўніверсітэта «Кіева-Магілянская акадэмія». На пасадзе прэзідэнта ўніверсітэта перш за ўсё вядомы тым, што з-за сваёй актыўнай грамадзянскай пазіцыі ўступіў у канфлікт з кіраўніцтвам Міністэрства адукацыі і навукі, моладзі і спорта. У прыватнасці, падчас знаходжання на пасадзе міністра адукацыі, Дзмітрыя Табачніка, Квіт быў адным з самых актыўных[*крыніца?*] праціўнікаў палітыкі, якую праводзіла міністэрства. Прафесар Магілянскай школы журналістыкі.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Купер.

**Бары Купер** (нар. 2 мая 1949, Саўтэнд-он-Сі) — брытанскі музыказнавец, буйны спецыяліст па творчасці Людвіга ван Бетховена.

Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт. Аўтар шэрагу арганных і харавых твораў. Выкладаў у Абердзінскім універсітэце, з 1990 года прафесар Манчэстэрскага ўніверсітэта.

З пачатку 1980-х гадоў працаваў з чарнавікамі і рукапісамі Бетховена, абагульніўшы свае назіранні ў кнігах «Бетховен і творчы працэс» (англ. Beethoven and the Creative Process; 1990) і «Бетховенскі кампендыум» (англ. The Beethoven Compendium; 1991). Найбольшы рэзананс, аднак, выклікалі пошукі Купера, звязаныя з так званай Дзясятай сімфоніяй Бетховена: па сцвярджэнні Купера, яму ўдалося ідэнтыфікаваць сярод пазнейшых чарнавікоў Бетховена накіды да новай сімфоніі (аб намеры Бетховена прыступіць да новай сімфоніі было вядома з перапіскі). Вынікам пяцігадовай працы Купера стала завершаная партытура 15-хвіліннага сачынення, упершыню выкананага 17 кастрычніка 1988 г. Ліверпульскім філарманічным аркестрам пад кіраваннем Вальтэра Велера; у далейшым Купер пашырыў і дапоўніў сачыненне.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 3 мая 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
**Гуга Цэлміньш** (лат.: Hugo Celmiņš; 30 кастрычніка 1877, Лубана — 30 ліпеня 1941, Масква) — латвійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат, мэр Рыгі ў 1931-1935 гадах, прэм’ер-міністр Латвіі ў 1924-1925 і 1928-1929 гадах.

У 1903 годзе атрымаў вышэйшую агранамічную адукацыю ў Рызе, працягваў вучобу ў Берне. Падчас вучобы ўцягнулася ў дзейнасць латышскай карпарацыі «Талавія». У 1907—1913 гадах рэдагаваў латышскае перыядычнае выданне «Балтыйскі фермер», якое выходзіла ў Рызе.

З 1904 года — афіцэр рускай арміі, ваяваў на баку Расіі ў Першай сусветнай вайне. У 1915 годзе трапіў у нямецкі палон. У 1919 годзе ўступіў у новаствораную латышскую армію, змагаючыся з бальшавіцкай арміяй.

У красавіку 1920 годзе ад Латвійскага сялянскага саюза Карліса Улманіса быў абраны ў склад Канстытуцыйнага сходу. Ён выконваў шматлікія міністэрскія функцыі ў розных урадах: быў міністрам сельскай гаспадаркі (1920–1921) і адукацыі (1923–1924).

Узначальваў урад двойчы: першы раз з 19 снежня 1924 года па 23 снежня 1925 года, а затым з 1 снежня 1928 года па 26 сакавіка 1929 года.

Пакінуўшы Сейм у 1931 годзе стаў мэрам Рыгі. У 1935 годзе ўрад Карліса Улманіса накіраваў яго ў дыпламатычную місію ў Берлін, ён таксама быў прадстаўніком у Вене і Гаазе.

У ліпені 1940 года спрабаваў свае сілы на парламенцкіх выбарах, абвешчаных пад ціскам СССР, але ўзначалены ім спіс быў ануляваны прасавецкімі ўладамі, а сам ён у кастрычніку 1940 года быў арыштаваны НКУС СССР, прыгавораны да страты і расстраляны на палігоне «Камунарка» пад Масквой 30 ліпеня 1941 года.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1058208985 · ISNI: 0000 0004 1727 2221 · LNB: 000140206 · VIAF: 305130614 |

| ⛭Латвія Прэм’ер-міністры Латвіі |
| --- |
| 1918—1940 | 
* Карліс Улманіс (1918—1921)
* Зігфрыдс Ганна Мейеровіцс (1921—1923)
* Яніс Паўлюкс (1923)
* Зігфрыдс Ганна Мейеровіцс (1923—1924)
* Валдэмарс Замуэлс (1924)
* Гуга Цэлміньш (1924—1925)
* Карліс Улманіс (1925—1926)
* Артурс Алберынгс (1926)
* Маргерс Скуеніекс (1926—1928)
* Пэтэрыс Юрашэўскіс (1928)
* Гуга Цэлміньш (1928—1931)
* Карліс Улманіс (1931)
* Маргерс Скуеніекс (1931—1933)
* Адолфс Блёдніекс (1933—1934)
* Карліс Улманіс (1934—1940)
* Аўгустс Кірхенштэйнс (1940)

 | Герб Латвіі |
| пасля 1990 | 
* Іварс Годманіс (1990—1993)
* Валдыс Біркаўс (1993—1994)
* Марыс Гайліс (1994—1995)
* Андрыс Шкелэ (1995—1997)
* Гунтарс Крастс (1997—1998)
* Віліс Крыштопанс (1998—1999)
* Андрыс Шкелэ (1999—2000)
* Андрыс Бэрзіньш (2000—2002)
* Эйнарс Рэпшэ (2002—2004)
* Індуліс Эмсіс (2004)
* Айгарс Калвітыс (2004—2007)
* Іварс Годманіс (2007—2009)
* Валдыс Домбраўскіс (2009—2014)
* Лаймдата Страўюма (2014—2016)
* Марыс Кучынскіс (2016—2019)
* Артурс Крыш’яніс Карыньш (з 2019)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сувораў.
**Сяргей Мікалаевіч Сувораў** (5 мая 1918, Масква — 17 верасня 1963, Ленінград) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Мар’іна Горка. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка
Працаваў на будаўніцтве Маскоўскага метрапалітэна, затым на заводзе ў горадзе Краматорск (цяпер Данецкай вобласці). Прызваны ў армію на тэрміновую службу ў кастрычніку 1938 года Краматорскім райваенкаматам. Удзельнік аперацыі па ўводу савецкіх войскаў у Заходнюю Беларусь у верасні 1939 года, Савецка-фінляндская вайна (1939—1940).

У час Вялікай Айчыннай вайны ў дзеючай арміі — з чэрвеня 1941 года. Ваяваў на Заходнім, Сталінградскім, Паўднёва-Заходнім, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м і 2-м Беларускіх франтах.

Асабліва вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра і ў баях на Букрынскім плацдарме.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшыму лейтэнанту Сяргею Мікалаевічу Сувораву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 3068).

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Спасылкі
--------

* Сяргей Мікалаевіч Сувораў на сайце «Героі краіны»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бары (значэнні).
**Бары** (італ.: Bari) — горад-порт у Італіі, сталіца рэгіёну Апуліі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Барыйскі ўніверсітэт імя Альда Мора. Заступнікам горада лічыцца Свяціцель Мікалай Цудатворац (San Nicola). Свята горада 9 мая.

Заснаваны старажытнымі рымлянамі.

Насельніцтва
------------

Насельніцтва Бары ў 2009 годзе склала 325000 чалавек. Насельніцтва горада застаецца прыкладна на адным узроўні з 1970 года. У апошні час з 2002 года насельніцтва пачало паступова павялічвацца.

Сярэдні ўзрост жыхароў Бары 42 гады. У горадзе дзяцей да 18 гадоў прыкладна пароўну з лікам пенсіянераў. Узровень нараджальнасці складае 8,67 чалавек на 1000 жыхароў.

Нацыянальны склад: італьянцы 96 %, албанцы 2 %, грэкі 0,5 %, імігранты з Афрыкі каля 1 %.

Эканоміка
---------

Замак Штаўфенаў
Горад з’яўляецца другім па значэнні эканамічным цэнтрам Паўднёвай Італіі (пасля Неапаля), хоць значных прамысловых вытворчасцей не мае.

Аснова эканомікі — гандаль, транспарт, турызм. Рэгіён Апулія з’яўляецца адным з асноўных агравытворцаў Італіі, які пастаўляе прадукты на ўнутраны рынак і на экспарт. Асноўныя тавары — алівы і аліўкавы алей, вінаград, віно. Добра развіта рыбалоўства.

У горадзе знаходзіцца адзін з галоўных партоў Італіі, які злучае яе з паромнымі пераправамі Харватыі (Дуброўнік), Грэцыі (Корфу, Ігуменіца, Патрас), Чарнагорыі (Бар) і Албаніі (Дурэс).

У Бары знаходзіцца буйны міжнародны аэрапорт Бары Палезэ. Авіярэйсы выконваюцца ў буйныя гарады Італіі (Рым, Мілан, Венецыя, Палерма, Балоння), а таксама ў Лондан, Парыж, Штутгарт і іншыя гарады.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Замак Бары
* Базіліка святога Мікалая

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

| Камуны правінцыі Бары |
| --- |
| 
* Адэльфія
* Аквавіва-дэле-Фонці
* Альберобела
* Альтамура
* Бары
* Бінета
* Бітонта
* Бітрыта
* Бітэта
* Валенцана
* Гравіна-ін-Пулья
* Грума-Апула
* Джавінацца
* Джоя-дэль-Коле
* Казамасіма
* Канверсана
* Капурса
* Карата
* Касана-дэле-Мурджэ
* Кастэлана-Гротэ
* Лакаратонда
* Мадуньё
* Мальфета
* Манаполі
* Мола-дзі-Бары
* Найкатара
* Ночы
* Паджарсіні
* Пала-дэль-Коле
* Палін’яна-а-Марэ
* Пуцін’яна
* Рува-дзі-Пулья
* Рутыльяна
* Самікеле-дзі-Бары
* Санікандра-дзі-Бары
* Сантэрама-ін-Коле
* Тарыта
* Трыджана
* Туры
* Тэрліццы
* Чэламарэ

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Treccani · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX450775 · GND: 4086384-0 · LCCN: n79054584 · NKC: ge291108 · VIAF: 245657609, 1057154381068330292403 |
**Стрыпу́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Стрыпуны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Смаргонскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 11 лютага 1972 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бялкоўшчынскага (8 населеных пунктаў: Гінкаўшчына, Забалоцце, Мелеўшчына, Наздрачуны, Слабада, Стрыпуны, Ціжышкі і Ябравічы) і Крэўскага (10 населеных пунктаў: Вайташы, Гамзічы, Гаравыя, Мірклішкі, Монтацішкі, Панарка, Полтараўшчына, Скірдзімы, Франаполь і Яніна) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 18 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 лютага 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1972, № 8 (1346).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гардзейчык.
**Барыс Іванавіч Гардзейчык** (ліпень 1901, в. Бярэзаўцы, Ашмянскі павет, цяпер Іўеўскі раён — 18 верасня 1966) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

За рэвалюцыйную дзейнасць у Заходняй Беларусі ў 1932—1936 гг. заключаны ў турму польскімі ўладамі. Перад Вялікай Айчыннай вайной на гаспадарчай працы ў Васілішкаўскім раёне. У партызанах з канца 1941 года: камандзір групы, узвода, камісар атрада імя А. Матросава.

Член КПСС з 1943 года. У лютым — ліпені 1944 г. — камісар партызанскай брыгады імя Ленінскага камсамола, адначасова член Васілішкаўскага падпольнага РК КП(б)Б.

З 1944 года на савецкай працы ў Гродзенскай вобласці: працаваў намеснікам старшыні Васілішкаўскага райвыканкама па будаўніцтве. Пазней старшынёй Зэльвенскага райвыканкама, начальнікам палітаддзела Поразаўскай МТС. Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу  (руск.) (бел. пры ЦК КПБ (1953).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Леніна і «Знак Пашаны».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Гордейчик Борис Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 161. — 737 с.
2. 1 2 3 4  Личный состав отряда им. А. Матросова  (англ.)
**Сяргей Ханжанкоў** (13 сакавіка 1942, пас. Усць-Уціны, Магаданская вобласць, СССР — 16 сакавіка 2016, Мінск, Беларусь) — арганізатар і кіраўнік моладзевай антысавецкай арганізацыі, якая дзейнічала ў Мінску ў 1962—1963 гадах і мела на мэце падарваць радыёглушыльную вежу ў Мінску.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і былых палітзняволеных (бацька быў асуджаны ў 1935 годзе, дзед па матчынай лініі — у 1929 годзе). У 1955 годзе сям’я атрымала дазвол вярнуцца з Магадана ў еўрапейскую частку СССР і пасялілася ў Мінску.

У 1959 годзе паступіў на гідратэхнічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута.

Сям’я слухала заходнія радыёстанцыі. У 1962 годзе ён разам з Віктарам Храпавіцкім і Рыгорам Сярогіным стварыў невялікую падпольную групоўку, якая збіралася распачаць друк антысавецкіх улётак. Пасля было пастаноўлена падрыхтавацца і падарваць радыёглушыльную вежу ў Мінску. Ханжанкоў і Храпавіцкі знайшлі ў лесе снарады і, распілаваўшы іх, здабылі выбухоўку. Пасля пачалі распрацоўваць тэкст улётак, якія збіраліся расклеіць пасля аперацыі. Пасля недатрымання канспірацыі пра групу стала вядома КДБ. У групу быў падасланы агент КДБ, былы аднакласнік Ханжанкова.

27 мая 1963 года ўдзельнікі групы былі арыштаваныя.

7 кастрычніка 1963 года засуджаны за «*спробу зрабіць дыверсію*» і «*антысавецкую агітацыю і прапаганду*» да 10 гадоў лагераў. Пасля вызвалення ў 1973 годзе вярнуўся ў Мінск. Працаваў інжынерам у Беларускім дзяржаўным інстытуце праектавання аўтадарог, рабочым на заводзе імя Кірава. У 1990-я гады супрацоўнічаў з Санкт-Пецярбургскім Мемарыялам.

Аляксандр Салжаніцын у інтэрвію згадаў Ханжанкова:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Узгадваецца лёс Сяргея Ханжанкова, які адседзеў <…> за спробу — ці нават намер — падарваць глушальнік у Мінску. Але ж сыходзячы з агульначалавечых клопатаў нельга зразумець гэтага злачынцу інакш як змагара за ўсеагульны мір. Аляксандр Салжаніцын | "|

У 1976 годзе спрабаваў арганізаваць сустрэчу былых палітзняволеных, але сустрэча не адбылася, бо ўсе яе ўдзельнікі былі часова затрыманыя КДБ. Удзельнік I з’езда палітзняволеных (жнівень 1990 года, Санкт-Пецярбург).

Пачынаючы з гадоў «перабудовы» актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці, паслядоўна выступаў за дэмакратызацыю беларускага грамадства. У апошнія гады жыцця быў публічнай персонай, часта даваў інтэрв’ю.

З 2002 года на пенсіі. Нерэабілітаваны і рэабілітацыі ніколі не дамагаўся. Памёр ва ўласнай кватэры ў Мінску пасля цяжкай хваробы 16 сакавіка 2016 года.

Зноскі
------

1. ↑  Памёр беларускі палітвязень часоў СССР Сяргей Ханжанкоў **(нявызн.)**. *Людзі*.  Радыё «Свабода» (16 сакавіка 2016). Праверана 16 сакавіка 2016.
2. ↑  Минский диссидент: «Беларусь изменится без революций — люди просто станут европейцами» Архівавана 2 студзеня 2011. Кастусь Лашкевіч, Максім Гайко (відэа), TUT.BY
3. ↑  З інтэрв’ю агенцтву «Асашыэйтед прэс» і газеце «Монд». Масква, 23 жніўня 1973
4. ↑  С. Ханженков: «НИКОГДА НИ О ЧЕМ НЕ ЖАЛЕЛ»

Спасылкі
--------

* Сяргей Ханжанкоў у Слоўніку Маракова
* Анкета Свабоды: Сяргей Ханжанкоў Радыё Свабода 13 чэрвеня 2010
* Мяне ўзялі са снарадам у руках // Наша Ніва, 24 лістапада 2010 г.
**Меджэрда**, **Маджарда** (араб. نهر مجردا‎‎) — рака ў Алжыры і Тунісе.

Даўжыня — каля 460 км, што робіць яе найдоўгай ракой Туніса. Вытокі ракі знаходзяцца на паўночным усходзе Алжыра (Тэль-Атлас), затым Меджэрда цячэ ва ўсходнім і паўночна-ўсходнім кірунку, упадаючы ў Туніскі заліў Міжземнага мора, утвараючы дэльту.

Рака працякае ў пустыннай мясцовасці, таму мае вялікае значэнне для мясцовых жыхароў. Воды ракі шырока выкарыстоўваюцца для арашэння ў сельскай гаспадарцы. На рацэ пабудавана некалькі дамбаў, створаны вадасховішчы.

Недалёка ад ракі былі пабудаваны такія важныя гарады старажытнасці як Уціка і Карфаген. Таксама захаваліся руіны будынкаў шматлікіх народаў (берберы, фінікійцы, пуны, маўры, рымляне, вандалы, грэкі, візантыйцы, арабы, асманы). У даліне ракі знойдзены такія славутасці як арка Аляксандра Севера, руіны Форума і Капітолія, храм Сатурна, свяцілішча Юноны, дамы з мазаікамі, а таксама тэатр на 3500 месцаў, урэзаны ў схіл гары.

Расход вады — ад 3—4 м³/сек улетку да 1500—2500 м³/сек (радзей — да 13 тыс.) пасля зімовых дажджоў. Гэта адзіная рака Туніса, якая не перасыхае цалкам падчас летняй засухі.

Зноскі
------

1. ↑  Асноўныя славутасці Туніса Архівавана 9 лютага 2006.
2. ↑  Туніс. Пра краіну(недаступная спасылка)
**Барыс Іванавіч Бур’ян** (7 студзеня 1924, г. Масква — кастрычнік 2009 г.) — беларускі крытык і празаік.

Біяграфія
---------

Да вайны працаваў артыстам у тэатрах Разані і Кінешмы. Скончыў тэатральную студыю пры Разанскім тэатры ў 1941 годзе. Са жніўня 1941 г. служыў у Савецкай Арміі — у войсках сувязі, удзельнічаў у баях на 4-м Украінскім фронце. З 1946 г. — карэспандэнт БелТА, у 1947—1951 гг. — стыльрэдактар газеты «Сталинская молодежь». Потым быў рэдактарам на Беларускім тэлебачанні, на Мінскай кінастудыі навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў. У 1952—1953 і ў 1963—1985 гг. супрацоўнік газеты «Літаратура і мастацтва» (з 1967 года — загадчык аддзела тэатра, музыкі і кіно), у 1953—1962 гг. часопіса «Советская Отчизна» (пазней перайменаваны ў «Нёман»). Сябра СП СССР з 1950 г.

Творчасць
---------

Літаратурную дзейнасць пачаў у 1947 г. з тэатральных рэцэнзій. Піша на рускай і беларускай мовах. Выдаў тэатразнаўчы нарыс «На высоком взлете» (з І. Ліснеўскім, 1962), брашуру «Каму апладзіруе зала» (1972), зборнікі эсэ і артыкулаў «На театральных перекрестках» (з І. Ліснеўскім, 1967), «З сёмага рада партэра» (1978), «Судьба чужая — как своя» (1982), «І толькі надпіс…» (1987). Выступае і як літаратурны крытык.

Аўтар аповесцей «Первый снег» (1957), «У синей бухты» (1959), «Твоя повесть» (1959), «Вальс Грибоедова» (1960), «Радужный перезвон» (1964), «Грозовые отголоски» (выбранае, 1984).

Напісаў п’есы «Зорка Венера» (з М. Алтуховым, 1961, пастаўлена ў 1967) і «Твой высокі поўдзень» (пастаўлена ў 1968). Стварыў шэраг сцэнарыяў для радыё, тэлебачання і дакументальнага кінематографа.

Перакладаў на рускую мову творы К. Чорнага, М. Лынькова, А. Васілевіч, І. Грамовіча, А. Якімовіча, А. Макаёнка, У. Шахаўца, Т. Хадкевіча, Я. Курто і інш.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені і «Знак Пашаны», медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Czech National Authority Database Праверана 8 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2 3  Бурьян Борис Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 93. — 737 с.
3. 1 2 3 4 5 6  Бур’ян Барыс Іванавіч(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Бур’ян Барыс Іванавіч(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 133950395 · LCCN: n83025917 · NKC: js20211112517 · NUKAT: n2011140985 · VIAF: 325144782716307462655 |
**Стрык памідораў** — віруснае захворванне, якое выклікаецца вірусам табачнай мазаікі, часам у спалучэнні з X- і Y-вірусамі  (англ.) (бел..

Эпідэміялогія
-------------

Вірус у полі перадаецца пры пасынкаванні раслін. Прыкметы хваробы — ніткападобнасць лісця, плямістая, маршчакаватая і палоскавая мазаічнасць.

Ахова раслін
------------

Меры барацьбы: абеззаражванне насення, выдаленне і знішчэнне хворых раслін пры вырошчванні рассады і пасля высадкі яе ў полі (праз 15-20 сутак), знішчэнне пустазелля, ізаляцыя ад пасадак бульбы не менш як на 1 км. У закрытым грунце перспектыўная вакцынацыя раслін слабапатагеннымі штамамі віруса табачнай мазаікі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Вірусныя хваробы раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 461
**Барымта** або **баранта** — у цюркскіх і мангольскіх народаў норма побытавага права, што дапускае гвалтоўнае вяртанне жывёлы, маёмасці і выкрадзенай дзяўчыны або іншых членаў роду. Ва ўмовах немагчымасці мірнага рашэння канфлікту і адмовы вінаватых вярнуць матэрыяльныя выдаткі пацярпеламу боку барымта выступала як своеасаблівая форма эканамічнай помсты. Мела месца папярэджанне пра барымту ў выглядзе нападу людзей, якія ўзбройваліся палкамі і нагайкамі (каб выключыць карымту). Паступова барымтай пачалі называць любыя набегі, якія ажыццяўляліся з мэтай згону жывёлы. Барымта была распаўсюджаная ў башкіраў, казахаў, калмыкаў і іншых.

Літаратура
----------

* Фукс С. Л. Барымта // Учёные записки Харьковского юридического институту. 1848. Выпуск 3
* Валеев Д. Ж. Нравственная культура башкирского народа: прошлое и настоящие. Уфа, 1989
* Народы Башкортостана. Энциклопедия. Уфа, 2014

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
**«Стрыка́ч»** — беларускі народны танец, вядомы на Віцебшчыне. Музычны памер 2/4. Тэмп умераны.

Танец вясёлы, жыццярадасны. Выконваўся ў летні час на вечарынках дзяўчатамі з удзелам юнакоў, якіх называлі «стрыкачамі». Юнак, нібы нарваўшы крапівы, «стрыкаў» ёю дзяўчат, бегаў за дзяўчатамі прыпяваючы.

Сцэнічны варыянт танца быў створаны ў 1977 годзе балетмайстрам І. А. Серыкавым.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Алексютовіч Л. К.* «Стрыка́ч» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 216. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
Асартымент кандытарскай прадукцыі**Кандытарская прадукцыя** (кандытарскія вырабы, слодычы, ласункі) — высокакаларыйныя і лёгказасваяльныя харчовыя прадукты з высокім утрыманнем цукру, адрозніваюцца прыемным смакам і водарам.

Уся кандытарская прадукцыя падзяляецца на:

* цукрыстыя кандытарскія вырабы
* мучныя кандытарскія вырабы
* шакалад
* какава
* кандытарскія паўфабрыкаты, прызначаныя для далейшага выкарыстання ў сферы вытворчасці ці абароту.

Цукрыстыя кандытарскія вырабы
-----------------------------

**Цукрыстыя кандытарскія вырабы** — кандытарскія вырабы з утрыманнем цукру не менш 20%: цукерка, карамель, ірыс, дражэ, халва, мармелад, пасціла, выраб цукрысты ўсходні (турэцкі ласунак, лукум), жавальная гумка, паста, крэм.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4032053-4 · NDL: 00565109 |
Палітычны крызіс у Эквадоры пачаўся 17 мая 2023 года з-за судовага працэсу па імпічменце прэзідэнта Гільерма Ласо. Працэс імпічменту пачаўся ў Нацыянальным Сходзе 9 мая і працягваўся да 17-га чысла, калі кіраўнік дзяржавы распусціў парламент з дапамогай канстытуцыйнай меры, вядомай як *muerte cruzada* («узаемная смерць»). Гэта падзея паклала канец расследаванню імпічменту, прывяла да роспуску Нацыянальнага сходу і прызначэнню пазачарговых усеагульных выбараў.

Зноскі
------

1. ↑  Ecuador president dissolves legislature, bringing vote forward **(нявызн.)**.  Al Jazeera.
2. ↑  Ecuador's president dismisses legislature as it tries to oust him, in a move that promises turmoil **(нявызн.)**.  AP.
**Forever Marshall Islands** (бел.: Маршалавы Астравы Назаўсёды) — дзяржаўны гімн Маршалавых Астравоў. Зацверджаны ў 1991 г. Аўтар словаў і музыкі — першы прэзідэнт Маршалавых Астравоў, Амата Кабуа.

Тэкст гімна
-----------

**На англійскай мове**:

My island lies o'er the ocean;
Like a wreath of flowers upon the sea;
With a light of Mekar from far above;
Shining with the brilliance of rays of life;.
Our Father's wondrous creation;
Bequeathed to us, our Motherland;
I'll never leave my dear home sweet home;
God of our forefathers protect and bless forever Marshall Islands.
**На маршальскай мове**:

Aelon eo ao ion lometo;
Einwot wut ko loti ion dren elae;
Kin meram in Mekar jen ijoilan;
Erreo an romak ioir kin meramin mour;
Iltan pein Anij eweleosim woj;
Kejolit kij kin ijin jikir emol;
Ijjamin Ilok jen in aolemo ran;
Anij an ro jemem wonakke im kej rammon Aelin kein am.

Спасылкі
--------

* Словы
* Музыка
Штрэйзель у працэсе падрыхтоўкі
**Кандытарская дробка** (**штрэйзель**, ад ням.: Streusel, таксама **вобмешка**) — простае ўпрыгожванне для дэсертаў і выпечкі. У склад штрэйзеля ўваходзяць дзве часткі цукру, адна частка тлушчу (маргарыну ці масла) і дзве часткі мукі. Звычайна для водару дадаюць ваніль, лімон, карыцу, какава або драблёныя арэхі. Пры падрыхтоўцы штрэйзеля мука дадаецца ў апошнюю чаргу. Для дасягнення адпаведнай кансістэнцыі дробкі не рэкамендуецца доўга вымешваць цеста, каб яно не стала жорсткім. Штрэйзелем звычайна ўпрыгожваюць фруктовыя пірагі з яблыкаў і слівы, а таксама пірог з вобмешкай.

Спасылкі
--------

* Кулінарны слоўнік
**«Паліцэйская акадэмія 2: Іх першае заданне»** (англ.: Police Academy 2: Their First Assignment) — амерыканская камедыя 1985 года рэжысёра Джэры Пэрыса. Першы з шасці сіквелаў серыі фільмаў «Паліцэйская акадэмія».

Многія акцёры засталіся з першага фільма, вярнуўшыся да сваіх роляў. Стыў Гутэнберг вярнуўся да ролі Махоўні, весялуна класа; былы гулец у амерыканскі футбол Буба Сміт вярнуўся да ролі чалавека-скалы Хайтаўэра; Мэрыян Рэмсі зноў сыграла Лавэрн Хукс; Дэвід Граф зноў сыграў вар’ята Афіцэра Юджына Тэклбэры; Майкл Уінслау вярнуўся да ролі майстра гукавых эфектаў Ларвэла Джонса, а Джордж Гейнс зноў сыграў каменданта Эрыка Ласарда. «Паліцэйская акадэмія 2: Іх першае заданне» — адзіны фільм з франшызы, у якім не грала Лэслі Істбрук ў ролі лейтэнанта Дэбі Кэлэхан.

Сярод новых акцёраў другой частцы Ховард Хесэрман у ролі капітана Піта Ласарда (брата каменданта паліцэйскай акадэміі Эрыка Ласарда), Бобкет Голдуэйт у ролі Зэда, кіраўніка разбойнай банды «Скальёны», Арт Метрана ў ролі лейтэнанта Маўзера, Цім Казурынскі ў ролі няўдалага бізнесмена Карла Суітчака і Лэнс Кінсі ў ролі сяржанта Проктара.

У фільме, курсанты скончылі паліцэйскую акадэмію і прызначаны на горшы ўчастак у горадзе, дзе яны павінны дапамагчы капітану Піту Ласарду перамагчы банду Зэда.
**Гувахаці** (англ.: Guwahati, асам. গুৱাহাটী) — найбуйнейшы горад у індыйскім штаце Асам. Насельніцтва — 957 352 чал. (2011 г.).

Геаграфія
---------

Горад абмежаваны на поўначы ракой Брахмапутра, на поўдні — горным масівам. Цэнтральнай часткай лічыцца ўзбярэжжа Брахмапутры. Характэрны трапічны клімат з сярэднегадавой тэмпературай +22 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў 2054 мм. Найбольш вільготным з’яўляецца сезон мусонаў з мая да верасня.

Гісторыя
--------

Лічыцца, што горад на месцы Гувахаці ўпершыню ўзгадваецца ў Рамаяне. Ён меў назву Прагдж’ётыша і быў цэнтрам аднайменнай дзяржавы, потым дзяржавы Камарупа. У XI ст. быў заснаваны горад Камарупанагар. Сучасная назва паходзіць з асамскай мовы і значыць «арэхавы рынак».

Эканоміка
---------

У 2006 г. Гувахаці заняў 17 месца па ўзроўню жыцця сярод гарадоў Індыі. З’яўляецца важным цэнтрам банкаўскага абслугоўвання, нафтавай і чайнай прамысловасці.

Інфраструктура
--------------

У Гувахаці знаходзяцца штаб-кватэра паліцыі штата Асам, высокі суд, улада якога распаўсюджваецца на Асам і суседнія штаты, працуе болей за 20 устаноў вышэйшай адукацыі, інстытут сацыяльных навук, некалькі спартыўных стадыёнаў.

Нацыянальная чыгунка і шаша нумар 27 злучаюць Гувахаці са штатамі Заходняя Бенгалія і Біхар. У 20 км ад горада знаходзіцца міжнародны аэрапорт. Гувахаці — найбуйнешы індыйскі порт на рацэ Брахмапутра.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

 Guwahati даведнік на сайце *Wikivoyage*

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гувахаці
* Guwahati — The Economic Times
* Tourism in Guwahati

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4368296-0 · LCCN: n50051193 · NKC: ge1043452 · VIAF: 126636867 |
**Гімн Каба-Вердэ** (Песня свабоды, парт. Cântico da Liberdade) зацверджаны ў 1996 г. як нацыянальны гімн. Да гэтага дзяржава мела такі ж гімн як Гвінея-Бісау (Esta é a Nossa Pátria Bem Amada). Кампазітар гімну - Адалберту Ігіну Таварыш Сілва (Adalberto Higino Tavares Silva), тэкст на партугальскім мове напісаў Амілкар Спенсер Лопіш (Amílcar Spencer Lopes).

Тэкст
-----

Canta, irmão
Canta, meu irmão
Que a liberdade é hino
E o homem a certeza.
Com dignidade, enterra a semente
No pó da ilha nua;
No despenhadeiro da vida
A esperança é do tamanho do mar
Que nos abraça,
Sentinela de mares e ventos
Perseverante
Entre estrelas e o Atlântico
Entoa o Cântico da Liberdade.
Canta, irmão
Canta, meu irmão
Que a liberdade é hino
E o homem a certeza.

| ⛭Каба-Вердэ паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Каба-Вердэ»**
 |
**Трагладыт** (стар.-грэч. Τρωγλοδύτης - «які жыве ў пячоры») — у канцэпцыі Карла Лінея падвід чалавека (лац.: Homo troglodites), які характарызуецца чалавечым абліччам, багатай валасатасцю і неразвітымі моўнымі здольнасцямі. Вылучаны на аснове сведчанняў старажытных аўтараў і апавяданняў падарожнікаў. 

Са з'яўленнем эвалюцыянізму пад трагладытамі пачалі разумець продкаў чалавека, якія дажылі да нашых дзён у аддаленых месцах планеты, аднак у далейшым існаванне трагладытаў як падвіда роду людзей не пацвердзілася і імі пачалі называць у пераносным значэнні малакультурных людзей ці проста людзей, якія жывуць у пячорах (напрыклад, жыхары Матэры, Бандыягара, пячорных паселішчаў Кападокіі).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грум.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гржымайла.
**Кандрат Іванавіч Грум-Гржымайла** (1794, Магілёў — 1874, Санкт-Пецярбург) — расійскі хірург і курортолаг.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1815 годзе Магілёўскую гімназію, у 1821 годзе медыцынскі факультэт Віленскага ўніверсітэта. Доктар медыцыны (1823). У 1821—1831 гадах служыў хірургам пры штабе 1-й арміі ў Магілёве. З 1831 года жыў і працаваў у Пецярбургу. У 1833—1868 гадах выдаваў газету «Друг здравия».

Навуковая дзейнасць
-------------------

У 1823 годзе правёў першую ў Расійскай імперыі аперацыю высокага сячэння мачавога пузыра, выкарыстаў арыгінальныя методыкі хірургічнага лячэння пахавай грыжы.

Папулярызатар медыцынскіх ведаў. Першае навуковае даследаванне апублікаваў у 1829 годзе, якое сярод іншага змяшчала кароткі гісторыка-эканамічны нарыс Магілёва. Аўтар шэрагу кніг па медыцыне, у т. л. 3-томнай працы «Руководство к воспитанию, образо­ванию и сохранению здоровья детей» (1843−1845), а таксама першай расійскай працы па рэкрэацыйнай геаграфіі Расійскай імперыі (1865), якая змяшчала і даведкі пра вядомыя замежныя курорты. Даследаваў магчымасці выкарыстання рэкрэацыйных рэсурсаў Расійскай імперыі.

Зноскі
------

1. ↑  Е. М. Тищенко. Хирургия в медицине Беларуси XIX - начала XX века  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
* *Хамякоў У. Г.* Грум-Гржымайла Кандрат Іванавіч. Да 220 годдзя з дня нараджэння нараджэння // Магілёўскі мерыдыян. — 2013. — № 3-4 (22-23). — Т. 13. — Вып. 3-4. — С. 139.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | NKC: js2008443332 · VIAF: 612154260852624480006 |