recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ніжнетагільскі музей выяўленчых мастацтваў** — музей малярства, адзін з двух самых вялікіх музеяў горада Ніжняга Тагіла і другі па велічыні і значнасці музей выяўленчых мастацтваў у Свярдлоўскай вобласці (пасля Екацярынбургскага музея малярства). Знаходзіцца ў Ніжнім Тагіле, у Ленінскім раёне горада, у гістарычным цэнтры гарады, на вуліцы Уральскай, 7, 4 і 5, у цэнтры горада.

Апісанне
--------

Музей выяўленчых мастацтваў Ніжняга Тагіла размясціўся ў трох старых будынках гістарычнага цэнтра горада. Галоўны корпус музея — гэты будынак 1865 года ў Рускім Гарадскім Купецкім стылі, што некалі належаў тагільскаму купцу П. Т. Аксёнаву. Там знаходзіцца большасць выстаўных залаў. У гэтым жа будынку знаходзіцца і адміністрацыя музея. Каля будынка за плотам ёсць невялікі садок з некалькімі паркавымі скульптурамі. Будынак мае тры паверхі. На даху над галоўнай выстаўнай залай для дадатковага асвятлення абсталяваны шкляны прызмавісты купал з вокнамі.

Пасля вайны будынак быў перабудаваны. Плошча будынка была павялічана ў паўтара разы за кошт вялікай двухпавярховай прыбудовы. На даху прыбудовы музея гэтак жа, як і на асноўнай частцы будынка, знаходзіцца шкляны прызмавісты купал з вокнамі, але няшмат меншага памеру.

Перад уваходам у галоўны корпус музей каштуе скульптура «Гарадскі анёл» працы ніжнетагільскага скульптара Аляксандра Іванова. Скульптура ўяўляе сабою кампазіцыю, што складаецца з дзвюх фігур. Галоўная фігура — гэта сам анёл. Гэта мужчына прыкладна гадоў сарака пяці, апрануты ў паліто, касцюм з гальштукам і ў капялюш моды 30-50-х гадоў XX стагоддзя з крыламі на спіне. На яго вачах ачкі, у адной руцэ ён трымае партфель. Напамінае літаратурнага Доктара Жывага. У іншай яго руцэ мужчына трымае дзіду і глядзіць з нудой на вялікі швелер, які стаіць перад ім (праца маскоўскага мастака Уладзіміра Мікітавіча Наседкіна). Ля ног анёла сядзіць маленькі пёс.

Праз вуліцу Уральскую, насупраць асноўнага будынка знаходзіцца другі корпус Музея выяўленчых мастацтваў. Тут галоўным чынам месцяцца творчыя студыі тагільскіх мастакоў і скульптараў. Дадзены будынак таксама выкананы ў Рускім стылі, але ў адрозненне ад асноўнага будынка, яно больш напамінае будынак Рускага музея ў Маскве, чым Купецкі Гарадскі стыль. У будынку два паверхі, яно цалкам цаглянае. На даху ёсць дзве дэкаратыўныя вежкі. Будынак з'яўляецца помнікам гісторыі і культуры рэгіянальнага значэння.

Поруч з корпусам мастацкіх студый знаходзіцца невялікі стары двухпавярховы будынак з каменным першым і бярвеністым другім паверхамі. Гэта арганізацыя «Саюза мастакоў Ніжняга Тагіла» пры Музеі выяўленчых мастацтваў.

Каля асноўнага будынка музея знаходзіцца бібліятэка, размешчаная ў пераробленым былым прыватным аднапавярховым жылым доме.

Спасылкі
--------

* 
* 
* Архівавана 5 сакавіка 2016.
* 
*
**Беларускі Калегіюм** — форум для правядзення публічных лекцый і дыскусій, месца інтэлектуальнага і культурнага дыялогу, кантактаў і супрацоўніцтва з калегамі з сярэднееўрапейскіх і заходніх краін. Беларускі Калегіюм аб’ядноўвае навукоўцаў, журналістаў, людзей мастацтва і культуры, грамадскіх асоб. Калегіюм супрацоўнічае з Польскім Інстытутам у Мінску, выкладчыцкімі асяродкамі Варшаўскага і Львоўскага ўніверсітэтаў.

Гісторыя
--------

Беларускі Калегіюм быў створаны шэрагам няўрадавых беларускіх арганізацый і прыватных асоб у лістападзе 1997 года. Адукацыйная дзейнасць калегіума пачалася 1 кастрычніка 1998 года.

У 2013—2014 гадах перажываў крызіс.

З 2013 года кіраўніком установы з’яўляецца Ірына Дубянецкая.

Навучальныя праграмы
--------------------

Навучальныя праграмы ў Беларускім Калегіюме на 2015—2016 гг.:

* Журналістыка
* Найноўшая гісторыя
* Філасофія і літаратура
* Еўрапеістыка (пачалася у 2015 годзе ). Штогадовы набор звычайна адбываецца ў верасні-кастрычніку.

Апроч традыцыйных кірункаў выкладання на працягу навучальнага года адбываецца шэраг семінараў, спецкурсаў майстэрняў па фатаграфіі, палітычнай тэорыі, мастацкім перакладзе, літаратурныя слэмы , дыскусіі і інш.

Калегіюм не мае сталага памяшкання. Заняткі адбываюцца ў розных месцах, найбольш часта ў Беларускім ПЭН-цэнтры.

Прынцыпы
--------

* заходне- і сярэднееўрапейскія практыкі ў ажыццяўленні навучальнага працэсу і навуковых даследаванняў;
* сучасныя еўрапейскія навучальныя тэхналогіі;
* параўнальны навуковы і навучальны падыход;
* крытычнае мысленне і адукацыя, заангажаваныя ў беларускую культурную традыцыю і сучасную сітуацыю;
* каштоўнасці адкрытага і дэмакратычнага грамадства.

Выдавецкая дзейнасць
--------------------

Беларускі Калегіюм актыўна займаецца выдавецкай дзейнасцю («ПрайдзіСвет», «Праўнік», «Макулатура» і «Паміж»).

Выкладчыкі і выпускнікі
-----------------------

* Алесь Анціпенка
* Андрэй Расінскі
* Аляксей Ластоўскі
* Валянцін Акудовіч
* Андрэй Хадановіч

і іншыя.

Сярод вядомых выпускнікоў журналіст Глеб Лабадзенка, паэтэса і перакладчыца Марыйка Мартысевіч, рэдактар часопіса перакладной літаратуры Юлія Цімафеева, пісьменніца Аксана Спрынчан, лаўрэаты прэміі «Дэбют» Наталка Харытанюк, Уладзь Лянкевіч і Андрэй Адамовіч, журналісты Сяргей Будкін, на аддзяленні гісторыі вучыўся палітолаг Андрэй Казакевіч і інш.

Дадатковыя звесткі
------------------

На працягу шэрагу гадоў у Вільнюсе выдаецца цыкл кніг, прасвечаных вядомым беларускім дзеячам пад назвай «Бібліятэка „Беларускі Калегіюм"».

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 7 сакавіка 2014.
2. ↑   Архівавана 4 сакавіка 2016.
3. 1 2   Архівавана 8 красавіка 2014.
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Афіцыйная старонка ў Фэйсбуку
* Суполка ва Укантакце
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Баварыя.

**Герцагства Ніжняя Баварыя** (ням.: Herzogtum Niederbayern) — герцагства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі, якое існавала з 1255 па 1340 гады.

Гісторыя
--------

### Першае стварэнне

Ніжнебаварскае герцагства было ўтворана ў 1255 годзе ў выніку падзелу ўладанняў герцага Атона II паміж яго сынамі: Генрых атрымаў Ніжнюю Баварыю, а Людвіг — Верхнюю (з Пфальцам).

У 1331 годзе, у выніку канфлікту Генрыха XIV са сваякамі, адпалі герцагствы Баварыя-Бурггаўзен на чале з Атонам IV, і Баварыя-Дэгендорф на чале з Генрыхам XV, аднак у 1332 годзе тры герцагі вярнуліся да сумеснага кіравання.

Пасля згасання ніжнебаварскай лініі Вітэльсбахаў Людвігу IV удалося ў 1340 годзе зноў аб'яднаць баварскія ўладанні сям'і ў адно цэлае.

### Другое стварэнне

Калі дзеці Людвіга IV у 1349 годзе падзялілі спадчыну бацькі, Людвіг V, Людвіг VI і Атон V атрымалі частку, якая зноў была названая «Верхняй Баварыяй», а Стэфану II, Вільгельму I і Альбрэхту I дасталася «Ніжняя Баварыя».

У 1353 годзе Ніжняя Баварыя была падзелена зноў: Стэфану дасталася Баварска-Ландсгуцкае герцагства, а Вільгельму і Альбрэхту — Баварска-Штраўбінгскае герцагства.

Герцагі Ніжняй Баварыі
----------------------

### Першае стварэнне

* Генрых XIII (1255—1290)
* Атон III (1290—1312)
* Людвіг III (1290—1296)
* Стэфан I (1290—1310)
* Генрых XIV (1310—1339)
* Атон IV (1310—1334)
* Генрых XV (1312—1333)
* Ёган I (1339—1340)

### Другое стварэнне

* Стэфан II, Вільгельм I і Альбрэхт I (1347—1349)
**Трытон грабеньчаты** (*Triturus cristatus*), земнаводнае сямейства саламандравых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 5-7 см, з хвастом — 9,5-13,5 см (часам да 18 см), маса 3-12 г. Скура буйназярністая. Галава адносна шырокая, адмежавана ад тулава шыйным звужэннем. Афарбоўка верхняй часткі цела чорная або карычнева-чорная з больш цёмнымі плямамі. Ніжняя частка цела аранжавая, з чорнымі плямамі. У шлюбны перыяд у самцоў добра развіты высокі зубчасты грэбень, які перарываецца, або рэзка зніжаецца каля асновы хваста. Па баках хваста праходзіць блакітнаватая паласа з перламутравым адлівам. Лічынка мае вонкавыя жабры, доўгі ніткападобны адростак на хвасце і вельмі доўгія ўнутраныя пальцы канечнасцей.

Пашырэнне
---------

Арэал віду займае большую частку Еўропы (акрамя Паўднёвай Францыі, Пірэнейскага паўвострава і поўначы Скандынаўскага), паўночную частку Малой Азіі. На Беларусі грабеньчаты трытон сустракаецца па ўсёй тэрыторыі, аднак значна радзей, чым трытон звычайны.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Грабеньчаты трытон насяляе поймы рэк і азёр, лясы, хмызнякі, паркі. Усю вясну і лета праводзіць у вадаёмах, пазбягае забруджаных месцаў, часцей за ўсё корміцца лічынкамі насякомых, малюскамі, іншы раз можа паядаць апалонікаў. Пасля шлюбнага перыяду, калі выходзіць на сушу, трытон днём знаходзіцца ў сховішчах, а ноччу або ў дажджлівыя дні палюе. Паядае пераважна дажджавых чарвей, слізнякоў, насякомых і іх лічынкі. На зімоўку грабеньчаты трытон ідзе апошнім з земнаводных, зімуе звычайна ў лісцевых лясах.

Літаратура
----------

* Земнаводныя. Паўзуны: Энцыклапедычны даведнік. Мн. БелЭн, 1996. ISBN 985-11-0067-6
* Пікулік М. М. Навошта нам амфібіі? — Мн.: Навука і тэхніка, 1992. ISBN 5-343-00383-4

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Трытон грабеньчаты на Вікісховішчы |

* Артыкул на Slounik.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Таксанамія | AmphibiaWeb · ASW · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
**Верш** (стар.-грэч.: ὁ στίχος) — невялікі па аб'ёме, завершаны па думцы і форме лірычны або ліра-эпічны твор, напісаны вершаванай мовай. У вершы знаходзяць адлюстраванне з'явы і падзеі рознага характару (драматычныя, трагічныя, камічныя і г. д.), выяўляюцца адносіны аўтара да гэтых падзей. За шматвяковы перыяд існавання паэзія выпрацавала цэлую сістэму вершаваных жанраў (ода, эпіграма, сатыра, элегія і інш.). Багаты, разнастайны верш і па форме. Ён карыстаецца рознымі відамі рытму, гукавой арганізацыі, архітэктонікі, паэтычнага сінтаксісу, тропаў, валодае своеасаблівай інтанацыяй, кампазіцыйнымі сродкамі.

Гісторыя верша ў беларускай літаратуры
--------------------------------------

Вершы (творы і сам тэрмін) з'явіліся ў беларускай літаратуры на самым пачатку XVI ст. у творчасці Ф. Скарыны. Спачатку гэтым словам называлі двухрадкоўі, змацаваныя рыфмай, пасля — любы твор, напісаны вершаванай мовай.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Матсан.

**Хелена Матсан** (швед. Helena Mattsson; нар. 30 сакавіка 1984, Стакгольм) — шведская актрыса.

Біяграфія
---------

Матсан нарадзілася ў Стакгольме, Швецыя. Яшчэ ў раннім узросце яна была заўважаная адным з найбуйнейшых мадэльных агенцтваў Швецыі. Пасля заканчэння сярэдняй школы, яна паехала ў Лондан для вучобы ў тэатральнай школе. У 19 гадоў Хелена пераехала ў Галівуд, дзе пачала кар’еру актрысы. Пасля некалькіх эпізадычных роляў на тэлебачанні, яна знялася ў правальных фільмах «Асобіна:Абуджэнне» і «Ты і я», а таксама з’явілася ў «Сурагаты» і «Жалезны чалавек 2». Яна была госцем у «C.S.I.: Месца злачынства», «Дэтэктыў Раш», «Два з паловай чалавекі» і «Менталіст», а ў 2010 годзе сыграла другарадную ролю ў «Адчайныя хатнія гаспадыні».

Матсан знялася ў серыяле ABC «Парк авеню, 666» у сезоне 2012—2013 гадоў. Пасля яго закрыцця яна засталася на ABC, выконваючы другарадныя ролі ў мыльных драмах «Здрада» ў 2013, і «Каханка» ў 2014 гадах.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Хелена Матсан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX4769637 · LCCN: no2018037676 · VIAF: 169463612 |
**Беларускі дзяржаўны камітэт** (*БДК*) — грамадска-палітычная арганізацыя ў Сярэдняй Літве.

Заснаваны 17 красавіка 1921 года. Створаны пад уплывам дзеячаў Найвышэйшай Беларускай Рады, дзеля спробы кансалідацыіі ўсяго беларускага руху.

Меў прапольскі, антылітоўскі і антынямецкі характар. Напачатку БДК дзейнічаў кансператыўна.

У склад БДК уваходзілі:

* Антон Луцкевіч — старшыня
* Яўген Ладноў — віцэ-старшыня
* Браніслаў Тарашкевіч — сакратар
* Лявон Вітан-Дубейкаўскі — скарбнік
* Адам Станкевіч
* Фабіян Ярэміч
* Максім Гарэцкі
* Сымон Рак-Міхайлоўскі
* Аркадзь Смоліч
* Эдуард Буцька

Напачтаку ў склад БДК не ўваходзілі эсэры, але сустрэчы праведзеныя Жаўрыдам і Пракулевічам прывялі да станоўчых вінікаў. Пад уплывам БДК знаходзіўся таксама і Станіслаў Балаховіч.

Згодна паказанняў Антона Луцкевіча і Браніслава Тарашкевіча дадзеных НКВД, БДК сваім страрэннем абавязаны II аддзелу Генеральнага штаба, які ўздзейнічаў на беларускі рух, праз свайго агента Яўгена Ладнова.

БДК быў ліквідаваны адразу ж як высветлілася сапраўдная роля Ладнова.

Зноскі
------

1. ↑  Антон Луцкевич: материалы следственного дела НКВД БССР

Літаратура
----------

* Кароткі нарыс беларускага пытання — Варшава, 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007
**Рыф Хелен** (англ.: Helen Reef, палаўанская мова: *Hotsarihie*) — атол на поўдні Палау. Разам з востравам Тобі складае асобны штат Тобі. Плошча атола разам з лагунай — 216 км². Аднак суша (некалькі скал і астравок Хелен) займае ўсяго 0,03 км². Насельніцтва (2000 г.) — 3 чал.

Геаграфія
---------

Рыф Хелен знаходзіцца на паўднёвым захадзе Каралінскіх астравоў у 68,8 км на паўднёвы ўсход ад бліжэйшага вострава Тобі, у 590 км на паўднёвы захад ад Нгерулмуда, сталіцы Палау. Атол уяўляе сабою прасторную лагуну (216 км²), якая дасягае ўглыб 60 м і атачаецца каралавым рыфам да 1200 м у шырыню. На захадзе рыф мае разрыў у выглядзе канала да 350 м у шырыню, прыдатны для марскіх суднаў. Большая частка атола падчас прыліву схавана пад вадой. Найбольшы ўчастак сапраўднай сушы — маленькі востраў Хелен (0,03 км²) на поўначы атола. Але і ён можа затапляцца ў перыяды штармоў і тайфунаў.

Прырода
-------

На востраве Хелен ёсць невялікі ўчастак лесу з хмызнякамі і какосавымі пальмамі. Тут таксама жыве пэўная колькасць марскіх птушак. Значна большую цікавасць з пункту гледжання экалогіі прадстаўляе фаўна каралавага рыфа. Яна добра захавалася дзякуючы аддаленнасці атола ад населеных рэгіёнаў. Фаўна прадстаўлена шматлікімі відамі рыб, у тым ліку леапардавымі акуламі і скатамі, а таксама марскімі чарапахамі, рознымі малюскамі і ігласкурымі.

Эканоміка
---------

Жыхары вострава Тобі наведваюць рыф Хелен для збору малюскаў. У 2001 г. быў прыняты план кіравання рыфам Хелен, які прадугледжвае ашчаднае выкарыстанне яго прыродных рэсурсаў і ахову ад іншаземнага браканьерства.

Спасылкі
--------

* Helen Reef. The Hatohobei State Governor
* Islands of Palau Архівавана 4 лютага 2012.
* Friends Of Tobi Island Архівавана 6 сакавіка 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 309652749 |
Выгляд Хельскай касы з космасу
**Хельская каса** (слушать (i); польск.: Mierzeja Helska; кашубск.: Hélskô Sztremlëzna; ням.: Halbinsel Hela або *Putziger Nehrung*) — размешчаная па ўзбярэжжа Балтыйскага мора пясчаная каса. Даўжыня касы складае 35 км, шырыня вар'іруецца ад трохсот метраў да трох кіламетраў. Хельская каса аддзяляе Пуцкі заліў (заходняя частка Гданьскай бухты) ад Балтыйскага мора.

Адміністрацыйны статус і населеныя пункты
-----------------------------------------

У адміністрацыйным плане каса ўваходзіць у склад Пуцкага павета Паморскага ваяводства Польшчы.

На крайнім пункце касы размешчаны горад Хель, які з'яўляецца папулярным курортам. Таксама на Хельскай касе размешчаны гарады Ястарня, Уладыславава і некалькі невялікіх пасёлкаў і вёсак.

Гісторыя
--------

Пасля Першай сусветнай вайны Хельская каса ўвайшла ў склад Польшчы. Усведамляючы важнае стратэгічнае значэнне касы, палякі ператварылі яе ў ваенны умацаваны раён. 1 верасня 1939 года войскі нацысцкай Германіі атакавалі польскія ўмацаванні на касе. Абарона Хельской косы стала адной з першых бітваў Другой сусветнай вайны.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя для турыстаў Архівавана 27 красавіка 2017.
**3-я Бярэзінская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бярэзінскага, Бялыніцкага і Барысаўскага раёна. Брыгада была расфарміравана ў маі 1943 года.

Склад
-----

Брыгада была створана ў складзе 345-га, 128-га, 130-га, 120-га атрадаў, у сакавіку ў складзе брыгады быў арганізаваны 340-ы атрад. У красавіку 1943 года на базе 128-га атрада, вылучанага з брыгады, была арганізавана 14-я Цемналеская партызанская брыгада.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* С. Я Яроцкі.

### Камісар

* М. Ф. Спяранскі.

### Начальнік штаба

* Г. І. Георгіеўскі.

Гісторыя
--------

Партызаны 12 красавіка 1943 года разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Журавок, у маі вялі абарончыя баі. У маі 1943 года брыгада была расфарміравана, яе атрады перададзены Магілёўскай (абласной) ваенна-аператыўнай групе.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Ніжняе Стунжава** — вёска на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці, знішчаная гітлераўскімі акупантамі разам з жыхарамі. Знаходзілася за 2 км на поўдзень ад вёскі Сар'я.

Перад вайной насельніцтва складала 73 чалавек.

16 лютага 1943 г. у час карнай аперацыі Winterzauber гітлераўцы загубілі 64 жыхароў, вёску (12 двароў) спалілі. Пасля вайны не адрадзілася.

Памяць
------

У 1982 годзе на месцы былой вёскі насыпаны курган, пастаўлена стэла. Увекавечана ў мемарыяльным комплексе Хатынь.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай Вайне 1941—1945, Мн. «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1990, ISBN 5-85700-012-2, С.383
**Нізкія Татры** (славацк.: Nízke Tatry) — горны масіў у цэнтральнай Славакіі, частка Фатранска-Татранскай вобласці. Найвышэйшы пункт — гара Дзюмбер (2043 м). Тэрыторыя Нізкіх Татраў з'яўляецца народным паркам, дзякуючы сваёй унікальнай прыродзе. У шматлікіх месцах, напрыклад, паміж Чэртавіцай і Кралевай Голей тут яшчэ захаваліся некранутыя лясы. Нізкія Татры з'яўляюцца другім па значэнні пасля Высокіх Татраў турыстычным месцам Славакіі. Найбольш сучасныя і наведвальныя турыстычныя цэнтры размешчаны ў гор Хопак і Дзюмбер.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нізкія Татры
**Бурыя лясныя глебы, буразёмы** — тып глебы, які ўтвараецца пад шыракалістымі, мяшанымі, радзей хвойнымі лясамі ва ўмовах умерана цёплага вільготнага клімату. Належаць да аўтаморфных глебаў. Пашыраныя на Каўказе, Далёкім Усходзе, у Еўропе, Кітаі, ЗША. На Беларусі трапляюцца невялікамі ўчасткамі сярод дзярнова-палева-падзолістых глеб, часцей у Брэсцкай і Гродзенскай аблясцях.

Уласцівасці
-----------

Характарызуюцца назапашваннем вокіслаў жалеза (адсюль бурая афарбоўка), слабай дыферэнцыяцыяй профілю, працэсамі аглінення, камякаватай ці арэхападобнай структурай, магутным (да 20-30 см) гумусавым гарызонтам, высокай урадлівасцю. Выкарыстоўваюцца пад пасевы збожжавых і агароднінных культур, соі, пад вінаграднікі і інш.

Класіфікацыя
------------

Асноўныя падтыпы:

* тыповыя
* ападзоленыя
* глеевыя
* ападзоленыя глеевыя

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4330466-7 · Microsoft: 2779456222 |
**3-я Вішнёвая вуліца** (трансліт.: *3-ja Višniovaja vulica*, руск.: 3-я Вишневая улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Энергетык" каля былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 200 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
**Кантэкст** (лац.: contextus – цесная сувязь, спляценне) – адрэзак, частка тэксту пісьмовай або вуснай мовы з закончанай думкай, які дазваляе дакладна выявіць значэнне асобнага слова або выразу, якія ўваходзяць у яго склад.

У мастацкім творы  эстэтычная нагрузка кожнага элемента тэксту вызначае блізкі кантэкст (фразы, эпізоду, сітуацыі) і шырокі кантэкст (твора, творчасці пісьменніка).

У больш шырокім сэнсе кантэкст — асяроддзе, у якім існуе аб'ект (напрыклад, «*Бібліятэка і кніга ў кантэксце часу*»). З фармальнага пункту гледжання кантэкст з'яўляецца пэўнай сістэме адліку, прасторай імёнаў. 

**Кантэкстуальны** (ад фр.: contextuel) — абумоўлены кантэкстам (напрыклад,  *кантэкстуальныя сінонімы*).

Спасылкі
--------

* B2BVideo — інтэрактыўная рэклама ў кантэксце
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Буры (значэнні).
Бурская сям’я, 1886
**Буры** (нідэрл.: boeren — «сяляне») — субкультурная група ў складзе афрыканераў у ПАР і Намібіі. Іншымі словамі, бурамі называюць фермераў-афрыканераў, белых сельскіх жыхароў, а таксама бедных белых (аналагічнае паняцце рэднекі ў ЗША). Самі сябе афрыканеры бурамі ніколі не называлі.

У першую чаргу назва «буры» выкарыстаўвалася ў дачыненні да сельскіх пасяленцаў, якія насялялі на ўсходзе Капскай калоніі, у самай мяжы ўладанняў коса (цяпер Усходняя Капская правінцыя), а таксама да тых, хто пасля далучэння Капскай калоніі да Вялікабрытаніі адправіўся ў так званы Вялікі трэк, ва ўнутраныя раёны краіны (гэтых апошніх завуць таксама трэкбуры), пратэстуючы супраць брытанскай палітыкі асіміляцыі. У сярэдзіне XIX стагоддзя бурскія пасяленцы заснавалі Аранжавая Свабодная дзяржава, Трансвааль і калонію ў Наталі. Пасля англа-бурскіх войн бурскія рэспублікі былі зноў далучаны да Вялікабрытаніі, а ў 1910 годзе ўвайшлі ў склад Паўднёва-Афрыканскага Саюза.

Свой сацыяльны статус яны вызначалі як бюргеры, гэта традыцыя захоўвалася яшчэ з часоў кіравання Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Таму назва «буры» ў наш час можа мець абразлівы характар (у сэнсе «неадукаваныя, абмежаваныя людзі», «вясковец»). Як і афрыканеры ў цэлым, буры — нашчадкі галандскіх, французскіх і нямецкіх каланістаў у Паўднёвай Афрыцы. Адрозніваюцца кансерватыўным укладам жыцця. Па рэлігіі — пратэстанты. Родная мова — афрыкаанс. Расселены па краіне рассеяна па хутарах і фермах, нідзе не ўтвараючы большасці. Абодва тэрміны (буры і афрыканеры) маюць на ўвазе еўрапейскае паходжанне. З прычыны таго, што мова афрыкаанс з’яўляецца роднай і для значнай колькасці нябелых жыхароў, для апісання ўсіх афрыкаансамоўных выкарыстоўваецца назва *афрыкаансы*.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яроменка.

**Канстанцін Віктаравіч Яроменка** (5 жніўня 1970, Днепрапятроўск, Украінская ССР — 18 сакавіка 2010, Масква, Расія) — расійскі спартсмен, заслужаны майстар спорту, гулец у футзал. Прызнаны лепшым гульцом міні-футбола XX стагоддзя.

Спартыўная кар’ера
------------------

У 1988—1990 гадах гуляў у «вялікім» футболе. Правёў адзін матч на чэмпіянаце СССР 1988 за днепрапятроўскі «Дняпро».

Выступ у міні-футболе пачаў за днепрапятроўскі «Механізатар», у складзе якога стаў уладальнікам адзінага Кубка СССР па міні-футболе. У 1991 годзе прыняў рашэнне перайсці ў маскоўскую «Дзіну», у складзе якой заваяваў каля двух дзесяткаў камандных трафеяў і ўсталяваў мноства асабістых дасягненняў. У прыватнасці, Яроменка восем разоў запар станавіўся лепшым бамбардзірам чэмпіянату Расіі.

Яроменка з’яўляецца лепшым бамбардзірам у гісторыі зборнай Расіі па міні-футболе. Ён вызначыўся яшчэ ў першым у гісторыі матчы зборнай СССР па міні — футболе, забіўшы гол у вароты зборнай Венгрыі. На чэмпіянаце свету 1992 ён забіў 15 з 20 мячоў расіян і ледзь не стаў лепшым бамбардзірам турніру, хоць правёў усяго тры матчы замест васьмі, якія адыгралі паўфіналістамі турніру.

Менавіта гол Яроменка і яго вырашальны ўдар у пасляматчавай серыі пенальці дазволілі зборнай дамагчыся галоўнага поспеху на сённяшні дзень — залатых медалёў Чэмпіянату Еўропы па міні-футболе 1999.

Завяршыў прафесійную кар’еру ў сувязі з рызыкай раптоўнай смерці ад прыроджанага пароку сэрца.

Першы прэзідэнт Суперлігі міні-футбола Расіі. З 2002 года і да канца жыцця працаваў прэзідэнтам МФК «Дынама» (шасціразовы чэмпіён Расіі, трохразовы ўладальнік кубка Расіі, уладальнік Кубка УЕФА 2006/07).

Зноскі
------

1. ↑  FootballFacts.ru Праверана 17 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q42428763'></a>
2. ↑
3. ↑  Неожиданно умер член Совета Федерации, «король мини-футбола» Константин Еременко // NEWSru.com  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FootballFacts.ru · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэйгель.

**Пітэр Брэйгель Малодшы** (1564/65 Брусель — 1637/1638 Антверпен, мянушка — «Пякельны») — нідэрландскі (фламандскі) мастак.

Жыццяпіс
--------

Пітэр быў старэйшым з трох дзяцей вядомага мастака Пітэра Брэйгеля Старэйшага. Пасля смерці маці ў 1578 годзе дзеці мастака Пітэра, Ян і Мары выхоўваліся бабуляй.

Пачынаў творчасць з капіявання твораў бацькі, але пасля выпрацаваў сваю манеру пісьма. Калі памёр бацька малодшаму Пітэру было ўсяго 4 гады. Пасля таго як хлопчык падрос, ён пачаў самастойна працаваць з эскізамі бацькі. Спачатку капіяваў яго палотны, потым стаў ствараць свае творы, і з часам ён выпрацаваў свой стыль, яго фарбы былі ярчэй, а малюнак разчэй. У пачатку сваёй творчай кар’еры Пітэр Брэйгеля-малодшы захапляўся сюжэтамі Страшнага суду і выявай жахаў пекла, дэманаў і ведзьмаў. За свае творы атрымаў мянушку пякельны. Потым ён злёгку змякчыў свой стыль, адмовіўшыся ад матываў у духе Босха (нягледзячы на тое, што іспанская кароль Філіп II і павесіў карціны Босха ў сябе ў спальні). Пітэр Брэйгель Малодшы пачаў ствараць карціны, амаль копіі работ бацькі. Што не перашкодзіла яму набыць не меншую папулярнасць. А яго ўвага да дэталяў і цікавасць да самых штодзённых праяў чалавечага жыцця сталі узорам. Яго творчасць стала сапраўднай энцыклапедыяй народнага жыцця.

Адным з вучняў Пітэра Брэйгеля быў Ганзалес Кокс.

Гл. таксама
-----------

* Пітэр Брэйгель Старэйшы
* Ян Брэйгель Старэйшы

Зноскі
------

1. 1 2 3
2. 1 2 3
3. 1 2


| ?Пітэр Брэйгель Малодшы — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Пітэр Брэйгель Старэйшы |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Пітэр Брэйгель Малодшы |  |  |  | Пітэр Кук ван Альст |  | Pieter van Aelst[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Mayken Coecke[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Mayken Verhulst[d] |  | Pieter van der Hulst (I)[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz · RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1019281 · BNF: 13335285p · BPN: 00264482 · CONOR: 237024355 · GND: 119524759 · GTAA: 86522 · ISNI: 0000 0000 8405 1614 · LCCN: n50082822 · NKC: ola2013797499 · NLG: 171825 · NLP: A27263393 · NTA: 070050368 · LIBRIS: 271078 · SUDOC: 035769009 · VIAF: 106974142 · ULAN: 500023420 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Коршунаў.
**Фёдар Паўлавіч Коршунаў** (нар.15 мая 1934, вёска Траўна, Краснапольскі раён) — лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1980). Беларускі вучоны ў галіне фізікі паўправаднікоў. Доктар тэхнічных навук (1975), прафесар (1981), член-карэспандэнт Нацыянальнай АН Беларусі (1984).

Біяграфія
---------

Скончыў Рыжскае вышэйшае інжынерна-авіяцыйнае вучылішча ВПС  (руск.) (бел. (1957). З 1962г. у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў Нацыянальнай АН Беларусі. У 1985-1994 гг.- намеснік дырэктара. Распрацаваў радыяцыйную тэхналогію стварэння шэрагу тыпаў паўправадніковых прыбораў і інтэгральных схем з павышанай радыяцыйнай трываласцю для касмічнай і ваеннай тэхнікі.

Аўтар 320 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій і 60 вынаходстваў.

У сааўтарстве з Г. В. Гатальскім і Г. М. Івановым напісалі працу "Радиационные эффекты полупроводниковых приборов» (1978); разам з Ю. У. Багатыровым і У. А. Вавілавым – «Воздействие радиации на интегральные микросхемы» (1986).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Коршунаў Фёдар Паўлавіч: Беларуская Энцыклапедыя ў 18 тамах.-Т.8 .- Мн.- 1999.-С.425

Спасылкі
--------

* Фёдар Паўлавіч Коршунаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Канстанцін Дзмітрыевіч Ушынскі** (2 сакавіка 1823 — 3 студзеня 1871) — адукацыйны дзеяч Расійскай імперыі, педагог, кандыдат юрыспрудэнцыі і прававед украінскага паходжання, адзін з заснавальнікаў педагагічнай навукі і народнай школы ў Расійскай імперыі, аўтар прац па тэорыі і гісторыі педагогікі, падручнікаў для навучання і артыкулаў па педагогіцы.

Біяграфія
---------

Працаваў на розных пасадах у Дзямідаўскім юрыдычным ліцэі, Гатчынскім сіроцкім інстытуце і Смольным інстытуце высакародных дзяўчын. Таксама працаваў рэдактарам і пісаў артыкулы для такіх часопісаў як «Современник», «Библиотека для чтения», «Журнал для воспитания» і «Журнал Министерства народного просвещения».

Навуковая дзейнасць
-------------------

У педагагічнай сістэме Ушынскага важнае месца займае вучэнне пра мэты выхавання, якія вызначаліся ім як падрыхтоўка чалавека да жыцця і працы, як фарміраванне ў чалавека пачуцця абавязку перад народам і выхаванне ў чалавека патрыятызму. У выхаванні дзяцей ён надаваў значнае месца сям’і і лічыў вельмі неабходным сямейнае выхаванне.

Акрамя таго, ён надаваў вялікае значэнне мове народа, бо, паводле яго слоў, «калі вымерла мова ў вуснах народа, вымер і народ». Педагог сцвярджаў, што кожны народ мае права мець школу на роднай мове, асуджаў царызм за забарону вывучэння ўкраінскага мовы ў школах на ўкраінскіх землях. Вызначыў асноўныя шляхі і сродкі развіваючага навучання, быў змагаром класна-ўрочнай сістэмы навучання, уліку ўзроставых і псіхалагічных асаблівасцяў дзяцей. Ён надаваў велізарнае значэнне працы ў псіхалагічным і фізічным развіцці чалавека, паказваў на кіруючую ролю школы і асобы настаўніка ў выхаванні дзяцей.

Паштовая марка Расіі, 2023

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  LIBRIS Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Гранат |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90636690 · BNE: XX1471885 · BNF: 168368599 · CiNii: DA02028237 · CONOR: 103207779, 98065507 · GND: 119474476 · ISNI: 0000 0001 1629 7150 · LCCN: n50061688 · LNB: 000089312 · NDL: 00526929 · NKC: jn20040129002 · NLA: 35574211 · NLG: 127998 · NTA: 07138362X · NUKAT: n97017499 · PTBNP: 384458 · LIBRIS: 98527 · SUDOC: 115089667 · VIAF: 42649209 |

 |
Асноўны артыкул: **Мірны працэс па Лівіі**
**Канферэнцыя ў Палерма** — міжнародная канферэнцыя, прызначаная для мірнага ўрэгулявання лівійскага канфлікту. Была праведзена 12—13 лістапада 2018 года ў Палерма (Італія). Арганізатарам саміту стаў італьянскі прэм’ер-міністр Джузэпэ Контэ. У ім бралі ўдзел прадстаўнікі лівійскіх уладаў, у тым ліку кіраўнік Урада нацыянальнай згоды Фаіз Сарадж, старшыня Палаты прадстаўнікоў Агіла Салах Іса і фельдмаршал Халіфа Хафтар разам дэлегацыямі з такіх краін як Алжыр, Аўстрыя, Канада, Чад, Чэхія, Егіпет, Эфіопія, Францыя, Германія, Грэцыя, Іарданія, Мальта, Марока, Нідэрланды, Нігер, Польшча, Катар, Рэспубліка Конга, Расія, Саудаўская Аравія, Іспанія, Судан, Швецыя, Швейцарыя, Туніс, Турцыя, ААЭ, Вялікабрытанія, ЗША. Еўрапейскі Саюз, Ліга арабскіх дзяржаў, ААН, Афрыканскі саюз, Сусветны банк і Міжнародны валютны фонд таксама накіравалі сваіх прадстаўнікоў. Заяўленая мэта — «наблізіць поўнае ўрэгуляванне ў паўночнаафрыканскай краіне праз дасягненне згоды паміж супрацьлеглымі палітычнымі сіламі ўнутры Лівіі».

На думку спецыяльнага прадстаўніка генеральнага сакратара ААН па Лівіі Гасана Саламэ, міжнародная канферэнцыя не прынесла ніводнага канкрэтнага рашэння, не пазначыла ніводнага абавязацельства бакоў і не вызначыла даты наступнага этапу лівійскага ўрэгулявання, аднак была прызнана паспяховай.

Спасылкі
--------

* В ООН назвали конференцию по Ливии в Палермо успешной // РИА Новости, 13 ноября 2018
* Итальянская конференция по Ливии признана успешной, не принеся ни одного решения // ТАСС, 14 ноября 2018
**Амерыканскае фізічнае таварыства** (англ.: The American Physical Society) — другая ў свеце па колькасці арганізацыя (пасля Нямецкага фізічнага таварыства), якая аб’ядноўвае фізікаў. Была заснавана ў 1899 годзе. Публікуе больш за дзясятак навуковых часопісаў, уключаючы адзін з самых прэстыжных часопісаў па фізіцы Physical Review Letters, а таксама серыю часопісаў Physical Review. Пад эгідай таварыства штогод праводзіцца больш за дваццаць навуковых сустрэч і мерапрыемстваў. У склад Амерыканскага фізічнага таварыства ўваходзіць больш за 47000 членаў.

Гісторыя
--------

20 мая 1899 года 36 фізікаў Калумбійскага ўніверсітэта заснавалі Амерыканскае фізічнае таварыства (APS), мэтай якога яны абвясцілі «развіццё і распаўсюджванне фізічных ведаў». Спачатку практычна адзіная актыўнасць таварыства складалася ў арганізацыі навуковых сустрэч. У 1913 годзе таварыства пачало выпускаць уласны фізічны часопіс Physical Review, створаны ў 1893 годзе ў Карнельскім універсітэце. З тых часоў выданне часопісаў з’яўляецца другім асноўным напрамкам дзейнасці тварыства. У 1929 годзе пачынаецца выданне часопіса Reviews of Modern Physics, а ў 1958 годзе — Physical Review Letters. З часам у сувязі з ростам папулярнасці і павелічэннем колькасці артыкулаў, што накіроўваюцца ў часопіс, Physical Review быў падзелены на 5 частак (названых літарамі лацінскага алфавіту ад A да E), кожная з якіх прысвечана сваёй больш вузкай тэматыцы. C 2008 года таварвства выпускае бясплатны электронны часопіс Physics, у якім экспертамі коратка апісваюцца найбольш значныя працы, нядаўна апублікаваныя ў іншых часопісах таварыства.

У апошні час дзейнасць таварыства стала яшчэ шырэй. У сувязі з павелічэннем федэральнага фінансавання пасля Другой сусветнай вайны і ў шасцідзясятыя, Амерыканскае фізічнае таварыства стала адной з самых актыўных навуковых арганізацый у свеце, якая ажыццяўляе вялікую колькасць адукацыйных, даследчых і навукова-папулярных праграм.

Амерыканскае фізічнае таварыства мае ў сваім складзе 14 падраздзяленняў і 9 тэматычных груп, якія пакрываюць ўсе галіны фізікі.

Зноскі
------

1. ↑  Directory of Open Access Journals — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Праверана 20 снежня 2022.
5. ↑   Праверана 21 снежня 2022.
6. ↑   Праверана 21 снежня 2022.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бялевіч.
**Фёдар Мікалаевіч Бялевіч (Білевіч)** (21 мая 1923, станцыя Бада, Хілокскі раён, Чыцінская вобласць — 2 кастрычніка 2004) — старэйшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Фёдар Бялевіч ў рабочай сям’і. Па нацыянальнасці беларус. Атрымаў пачатковую адукацыю, пасля чаго працаваў фармоўшчыкам на цагляным заводзе. У студзені 1942 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са жніўня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, быў наводчыкам станковага кулямёта 738-га стралковага палка 134-й стралковай дывізіі 69-й арміі 1-га Беларускага фронту. Удзельнік баёў пад Сталінградам, Ржэвам, Ярцэвам, вызвалення Беларусі, Польшчы, Берлінскай аперацыі.

Вызначыўся падчас баёў у Германіі ля Франкфурта-на-Одэры.

24 красавіка 1945 года ў ходзе бою ля чыгуначнай станцыі Брызен агнём свайго кулямёта прыціснуў да зямлі атакуючыя сілы пяхоты праціўніка і адбіваў варожыя контратакі 3 гадзіны, што спрыяла паспяховаму выкананню баявой задачы батальёнам. Паранены не пакінуў захопленых пазіцый.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 сакавіка 1945 Фёдар Бялевіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

Пасля заканчэння вайны быў дэмабілізаваны. Пражываў у Мінску, працаваў шафёрам аўтатранспартнай калоны № 5.

Згодна кнізе Міхаіла Герштэйна «Заблудныя ў часе», улетку 1992 года Бялевіч быў відавочцам НЛА у вёсцы Ліпнікі Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.

Таксама узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і Славы 3-й ступені, а таксама побач медалёў. 15 красавіка 1999 года Указам Прэзідэнта Беларусі быў узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» 3-й ступені.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Билевич Фёдор Николаевич (руск.). . Праверана 2012-2-17.
2. 1 2 3 4 5 6  Белевич Фёдор Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 49. — 737 с.
3. ↑  Михаил Герштейн. «Заблудившиеся во времени». (руск.). . Праверана 2012-2-17.
4. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 15 апреля 1999 г. № 217. О награждении Героев Советского Союза и полных кавалеров ордена Славы орденом «За службу Родине» II и III степени (руск.). . Праверана 2012-2-17.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382
* *Алешкин А. М.* Сердцем на амбразуру. — Иркутск, 1976. — С. 24-28.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд. доп. и испр. — Минск, 1984. — С. 50.

Спасылкі
--------

* Белевич (Билевич) Ф. Н.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Выганашчанскае (значэнні).

**Выганашча́нскае** — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Брэсцкай вобласці.

Заказнік быў створаны як гідралагічны заказнік у 1968 годзе на мяжы Ганцавіцкага, Івацэвіцкага і Ляхавіцкага раёнаў Пастанаўленнем Савета Міністраў БССР ад 18.11.68 № 342 з мэтай захавання аднаго з буйнейшых леса-балотных масіваў Еўропы на галоўным еўрапейскім водападзеле рэк Балтыйскага і Чорнага мораў басейнаў рэк Шчары і Ясельды.

Геаграфія
---------

Выганашчанскае возера
Плошча заказніка — 43 тыс. га, працягласць з поўначы на поўдзень — 27 км, з захаду на ўсход — 46 км. У заказнік уваходзяць азёры Выганашчанскае і Бабровіцкае, а таксама прылеглая тэрыторыя, якая прадстаўляе сабою ў асноўным забалочаную раўніну. Каля 10 тыс. лет таму на гэтым месцы знаходзілася вялізнае прыледавіковае возера плошчай каля 500 км².

Фаўна
-----

Фаўна заказніка прадстаўлена прыкладна 58 відамі сысуноў, 220 відамі птушак, 7 відамі паўзуноў і 12 відамі земнаводных. Многія віды занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Азёры багатыя рыбай.

Флора
-----

На тэрыторыі заказніка флора прадстаўлена прыкладна 250 відамі раслін, у тым ліку тут растуць (па няпоўных даных) 19 відаў раслін і грыбоў, уключаных у Чырвоную кнігу Беларусі: купальнік горны (*Arnica montana*), баранец звычайны (*Huperzia selago*), вясёлка звычайная (*Phallus impudicus*), спарасіс кучаравы (*Sparassis crispa*), труфель (*Tuber*), зубніца клубяносная (*Cardamine californica*), вярба чарнічная (*Salix myrtilloides*), бяроза карлікавая (*Betula nana*), касач сібірскі (*Iris sibirica*), наяда малая (*Najas minor*), увярэднік скіпетрападобны (*Pedicularis sceptrum-carolinum*), *Orchis majalis*, цыбуля мядзведжая (*Allium ursinum*), лілея кучаравая (*Lilium martagon*), чараўнік зеленакветкавы (*Platanthera chlorantha*), неатыянта клабучковая (*Neottianthe cucullata*), тайнік сэрцападобны (*Listera cordata*), гамарбія балотная (*Hammarbya paludosa*), гваздзік картузіянскі (*Dianthus carthusianorum*).

У заказніку сустракаюцца рэдкія для рэгіёна віды раслін: каўлінія малая, *Malaxis paludosa*, *Splachnum ampullaceum*.

Выкарыстанне
------------

Экалагічная сцежка «Надліўская града»
Заказнік «Выганашчанскае» — аб'ект экалагічнага турызму. Частка Агінскага канала, пабудаванага ў 1767—1783 гг. знаходзіцца на тэрыторіі заказніка.

Адміністрацыя заказніка знаходзіцца ў горадзе Івацэвічы.

Зноскі
------

1. ↑  Гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння «Выганашчанскае»(недаступная спасылка)
2. 1 2  Гидрологический заказник республиканского значения «Выгонощанское»(недаступная спасылка)
3. ↑  Туристская энциклопедия Беларуси. Мн. Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648с.
4. ↑  Заказнікі Брэсцкай вобласці Архівавана 17 студзеня 2011.

Спасылкі
--------

* Заказнік «Выганашчанскае» — прыродны комплекс на галоўным еўрапейскім водападзеле Архівавана 2 лістапада 2013.  (руск.)
* Гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння «Выганашчанскае»  (руск.)
**Амерыканскае астранамічнае таварыства** (англ.: American Astronomical Society, AAS) — некамерцыйнае навуковае таварыства, якое ўваходзіць у склад Амерыканскага інстытута фізікі. Найбуйнейшая ў Паўночнай Амерыцы арганізацыя, якая аб’ядноўвае астраномаў. Заснавана ў 1899 годзе як Амерыканскае астранамічнае і астрафізічнае таварыства (назва да 1915).

Місія таварыства заключаецца ў паляпшэнні і распаўсюджванні навуковага разумення чалавецтвам Сусвету. Станам на 2010 год у таварыства ўваходзіць каля 7000 членаў, сярод якіх акрамя астраномаў ёсць таксама фізікі, матэматыкі, геолагі і прадстаўнікі іншых прафесій, інтарэсы якіх блізкія да астраноміі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   Праверана 21 снежня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90351433 · BNC: a12762866 · BNF: 12327359j · CiNii: DA00006776 · GND: 37456-8 · ISNI: 0000 0004 0478 4754 · LCCN: n80024525 · Microsoft: 1291137007 · NKC: kn20071003009 · NLA: 35004499 · NUKAT: n97045730 · SUDOC: 032195958 · VIAF: 147584587 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Драгун.
**Фёдар Міхайлавіч Драгу́н** (21 снежня 1962, Мінск) — беларускі мастак-манументаліст.

Біяграфія
---------

Скончыў аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута ў 1989 годзе. З 1995 года выкладае на архітэктурным факультэце БПА, дацэнт кафедры «Рысунак, акварэль і скульптура».

З 1989 г. удзельнік рэгіянальных, рэспубліканскіх, замежных выставак.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года.

Творчасць
---------

Вітраж у бібліятэцы імя А. С. Пушкіна
Асноўныя творы: тэмперны роспіс у рэкрэацыі СШ № 166 г. Мінска «Зямля мая» (1989), вітражы «Эпас. Лірыка. Драма» ў бібліятэцы імя А. С. Пушкіна ў Мінску (1990—1991), у зале Народнага адраджэння ў Горацкай гімназіі (1993), вітраж «Храм» у рэспубліканскім шпіталі МУС (1994), вітраж «Сонца на зямлі» ў Рэспубліканскім медыка-генетычным цэнтры (1994), вітражы «Тварэнне» ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (1995), у Доме культуры г. Івацэвічы (1995), вітраж «Дыядэма» ў аперацыйнай зале Партызанскага аддзялення Белінвестбанка г. Мінска (1996), вітражы ў вестыбюлі Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра «Маці і дзіцё» г. Мінск (2001), роспіс і рэстаўрацыя ў царкве Св. Апп. Пятра і Паўла[pl] ў Васількаве (2000—2003, у суаўтарстве з П. Русаком), роспіс царквы Св. Ап. Іаана Багаслова[pl] ў Дамброве Бяластоцкай (2003—2007, у суаўтарстве з П. Русаком), манументальна-дэкаратыўныя кампазіцыі ў тэхніцы мазаіка ў Мемарыяльным комплексе памяці ахвяр Першай сусветнай вайны ў Мінску (2011, сааўтары С. І. Бышнёў, А. С. Суша, В. П. Чайка, архітэктар М. М. Дзятко).

Сярод жывапісных твораў «Купальская ноч» (1992), «Поле ўдоў» (1993), «Дзікая ягада» і «Зорка Венера» (абодва 1994), «Летуценні» (1996) і інш.

Працы знаходзяцца ў прыватных зборах Расіі, Літвы, Польшчы, Германіі, Галандыі, Ізраіля, Англіі, Іспаніі, ЗША і Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Выставка живописи Фёдора Драгуна «Частная коллекция»
2. 1 2 3 4 5  *А. Б. Александровіч.* Драгун Фёдар Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Літаратура
----------

* *А. Б. Александровіч.* Драгун Фёдар Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Выдавецкая справа** — від чалавечай дзейнасці, адгалінаванне эканомікі, якое спецыялізуецца на падрыхтоўцы, стварэнні і масавым распаўсюджванні друкаванай, музычнай прадукцыі і іншых відаў кантэнту.

Першапачаткова выдавецкая справа была звязана з друкаваннем і распаўсюджваннем кніг, часопісаў, брашур, газет, буклетаў, мастацкіх альбомаў, нотных выданняў, візітак і паштовак.

Са з'яўленнем лічбавых інфармацыйных сістэм і Інтэрнэта маштабы выдавецкай дзейнасці пашырыліся і зараз уключаюць электронныя рэсурсы, такія як, электронныя версіі кніг і перыядычных выданняў, а таксама вэб-сайты, блогі, даведкавыя сістэмы на электронных носьбітах, аўдыё-, відэадыскі, касеты, камп’ютарныя гульні.

Гл. таксама
-----------

* Кнігадрукаванне
* Тыпаграфіка
* Гуказапісная кампанія

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Выдавецкая справа
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шабан.

**Вікенцій Пятровіч Шабан** (нар. 1945) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2003).

Біяграфія
---------

Бацька загінуў на фронце яшчэ да нараджэння сына. Маці памерла ў хуткім часе за ім. Шасцігадовы Вікенцій быў прыняты ў дзіцячы дом. Пасля заканчэння школы скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, потым адслужыў тэрміновую службу і паступіў на вячэрняе аддзяленне Беларускага політэхнічнага ўніверсітэта.

Працаваў галоўным інжынерам завода буйнапанэльнага домабудавання № 2 МАПІД, потым узначаліў ДБУ № 40 «Аўтагрэйдэр». Пазней заняў пасаду кіраўніка рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Будаўніча-мантажны трэст № 8».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Человек-легенда  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Языковіч.
**Фёдар Міхайлавіч Языковіч** (18 лютага 1903, в. Старое Заліцвінне, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць — 7 красавіка 1943) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Палескай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

З 1923 года на савецкай, прафсаюзнай, культурна-асветніцкай і педагагічнай працы на Магілёўшчыне і Міншчыне. Скончыў Вышэйшую камуністычную сельскагаспадарчую школу Беларусі імя У. І. Леніна ў 1936 годзе. З 1938 года інструктар ЦК КП(б)Б, камандзір Палескага партызанскага злучэння.

Пагіб у баі. Яго імем названы школа і вуліца ў Мазыры. Мемарыяльная дошка на месцы гібелі Языковіча — чыгуначнай станцыі Брынёва на лініі Брэст-Гомель.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Языкович Фёдор Михайлович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 715. — 737 с.