recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маніс.
**Мікалай Аляксандравіч Маніс** (1912, Варшава — 18 красавіка 1996) — беларускі краязнаўца, Заслужаны настаўнік БССР (1966).

Біяграфія
---------

Дзяцінства прайшло ў мястэчку Росіца. Вучыўся ў Полацкім педтэхнікуме, Беларускім дзяржаўным універсітэце. Па спецыяльным наборы накіраваны ў лётнае вучылішча, якое скончыў у 1937 годзе. З першых дзён вайны — баец знішчальнага атрада, створанага Полацкім райкамам КП(б)Б для барацьбы з нямецкімі дыверсантамі, затым член першай са створаных у Полацку падпольных груп, якой кіраваў былы загадчык раённага аддзела народнай адукацыі камуніст С. В. Сухавей. З кастрычніка 1942 года па снежань 1943 года ваяваў у 3-й Беларускай партызанскай брыгадзе.

У пасляваенны час на партыйнай рабоце, з 1947 года быў дырэктарам СШ № 13 у Полацку.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Вёў даследчую работу ў архівах, музеях, бібліятэках, пісаў гісторыю старажытнага Полацка і Полацкага раёна. Ён адзін з аўтараў калектыўнай працы «Полацк», выдадзенай Інстытутам гісторыі АН БССР у 1962 годзе і перавыдадзенай у 1987 годзе. У 1988 годзе выйшла яго кніга «Память о них жива в Белоруссии». Падрыхтаваў шмат матэрыялаў для хронікі «Памяць. Полацкі раён». За краязнаўчую дзейнасць узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

Зноскі
------

1. ↑  Маніс Мікалай Аляксандравіч
2. ↑  Мікалай Аляксандравіч Маніс

Літаратура
----------

* Маніс Мікалай Аляксандравіч (1912, Варшава — 1996), краязнаўца, педагог // Півавар, М. В. Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX — пачатку XXI ст. / М. В. Півавар. — Мн. 2010. — С.201-202.
**Везувій** (італ.: Vesuvio, лац.: Vesuvius) — дзеючы вулкан на поўдні Італіі у рэгіёне Кампанія непадалёку ад Неапаля. Вышыня — 1281 метраў (1944). Адзін з трох дзеючых вулканаў Італіі, адзіны дзеючы вулкан на ўласна Еўрапейскім кантыненце. Вядомы тым, што пры вывяржэнні 79 г. былі знішчаны рымскія гарады Пампеі і Геркуланум. Лічыцца адным з самых небяспечных вулканаў свету.

У кратары і на свежых лававых патоках час ад часу вырываюцца вадзяныя пары і газы тэмпературай да 400 °C. Лава і туфы у працэсе вывятрэння стварылі ўрадлівыя глебы схілаў Везувія. На ніжняй частцы схілаў знаходзяцца фруктовыя сады і вінаграднікі, прыблізна да вышыні 800 метраў — сасновы гай.

Першае *дакументальна* зафіксаванае вывяржэнне вулкана адбылося 24 жніўня ў 79 годзе н. э.

Авелінскае вывяржэнне каля 1740 года да н.э
-------------------------------------------

Шэраг новых археалагічных знаходак на сённяшні дзень несумненна сцвярджае факт існавання Авелінскага вывяржэння Везувія. Яно адбылося прыкладна ў 1740 годзе да н.э (± 150 гадоў), і праходзіла ў паўночна-заходнім кірунку праз сённяшнія мястэчкі Авеліна *Avellino*, Нола *Nola* і вёску Сан Паола Бел Сіта *San Paolo Bel Sito*. Наваколле Авеліна у адлегласці 35 кіламетраў ад вулкана было пакрыта 50-сантыметравым слоем попелу. У непасрэднай блізасці вулкана таўшчыня слою попелу дасягала некалькіх метраў. У час закладкі фундаменту новага аўтабана каля Авеліна ў 1972 г. былі знойдзены прадметы керамікі бронзавага перыяду пад узніклымі ў выніку вывяржэння вулкана старымі слаямі попелу.

Іншыя звесткі
-------------

На схілах Везувія Спартак нагалаву разбіў войска аднаго з легатаў прэтора Варынія, знішчыў войскі двух іншых легатаў, а пасля гэтага і войска самога прэтора ў час Трэцяй вайны рабоў.

Цікавыя факты
-------------

У гонар вулкана названы мінерал везувіян.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Везувій

* Vesuvius (англ.)(недаступная спасылка).  Global Volcanism Program. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2011. Праверана 24.09.2009.
* Vesuvius (англ.)(недаступная спасылка).  Encyclopædia Britannica Online. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2011. Праверана 24.09.2009.
* Osservatorio Vesuviano **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia. Архівавана з першакрыніцы 2 верасня 2011. Праверана 25.09.2009.  (італ.) (англ.)
* Parco Nazionale del Vesuvio **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 жніўня 2011. Праверана 21.05.2010.  (італ.) (англ.)
* Нацыянальны Парк Везувія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 жніўня 2011. Праверана 21.05.2010.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12039932b · GND: 4108229-1 · LCCN: sh85142963 · NKC: ge292699 · VIAF: 246126882 |
**Астра́не** (трансліт.: *Astranie*, руск.: Остряне) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варонаўскага сельсавета. За 10 км на ўсход ад Віцебска, 16 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.

Гісторыя
--------

У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года ў Рудніцкім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). Вясковыя дзеці наведвалі пачатковую школу ў вёсцы Паддуб’е. У 1930 годзе тут створаны калгас «Прагрэс». Працавала кузня. У 1936 годзе ў вёску пераселены жыхары вёсак Торгашы, Аржалава, Горкі, Гараватка, у 1939 годзе — населеных пунктаў Каспарава, Еськаўшчына. З 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. У Другую сусветную вайну з сярэдзіны ліпеня 1941 года да сакавіка 1944 года акупіравана гітлераўскімі войскамі, якія ў кастрычніку 1943 года знішчылі 92 двары і забілі 8 мірных жыхароў, 50 вяскоўцаў былі прымусова вывезены ў Германію. З 1944 года да 25 сакавіка 1959 года ў калгасе «Прагрэс». З 16 ліпеня 1954 года ў Варонаўскім сельсавеце. У 1996 годзе ў складзе саўгаса «Вароны» (цэнтр — вёска Паддуб’е).

Насельніцтва
------------

* 16 двароў, 86 жыхароў (1926)
* 96 двароў, 390 жыхароў (1941)
* 33 гаспадаркі, 56 жыхароў (1996)
* 18 гаспадарак, 23 жыхары (2018)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 10: Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. — 728 с.: іл. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-11-1126-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Варонаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вароны |  |
| Вёскі | Абухава ·  Астране ·  Бернікі ·  Друкава ·  Кавалёва ·  Лучынаўка ·  Паддуб'е ·  Паляі ·  Пушкары ·  Раніна ·  Цішкава ·  Яроміна |
**Фостэр Кар Лах’ю** (англ.: Foster Carr LaHue; 2 верасня 1917 — 12 лютага 1996) — генерал-лейтэнант Корпуса марской пяхоты ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

Біяграфія
---------

Cкончыў сярэднюю школу Карыдон і пасля паступіў ва ўніверсітэт Дэ-Пау, які скончыў у 1939 годзе.

У 1941 годзе паступіў на службу ў армію. Скончыў школу кандыдатаў у афіцэры на базе марской пяхоты Квантыка, штат Вірджынія, і ў маі атрымаў званне другога лейтэнанта.

Падчас Другой сусветнай вайны знаходзіўся на пасадах камандзіра ўзвода, камандзіра роты і штабнога афіцэра батальёна ў 1-м і 4-м дывізіёнах рэйдэраў, удзельнічаў у кампаніі на Новай Джорджыі і баях за Адміралцейскія астравы на Ціхаакіянскім тэатры вайсковых дзеянняў.

У лістападзе 1950 года адпраўлены ў Карэю, дзе знаходзіўся на пасадзе ад’ютанта 1-й дывізіі марской пяхоты. З чэрвеня па лістапад 1951 года камандаваў 3-м батальёнам.

З сакавіка 1967 года да красавіка 1968 года служыў у Паўднёвым В’етнаме. Падчас Тэцкага наступлення камуністычных войскаў быў адным з камандуючых сіл марской пяхоты ў бітве за Хюэ.

У жніўні 1969 года быў выраблены ў генерал-маёры, а 1 жніўня 1972 года — у генерал-лейтэнанты. Да свайго выхаду на пенсію 1 верасня 1974 займаў пасаду начальніка штаба.

Зноскі
------

1. 1 2  FOSTER C. LAHUE, 78, DIES **(нявызн.)**. *Washington Post* (2 сакавіка 1996). Праверана 10 September 2017.

Літаратура
----------

* Telfer, Gary (1984). *U.S. Marines in Vietnam: Fighting the North Vietnamese 1967*. History and Museums Division, Headquarters, U.S. Marine Corps. pp. 109–11. ISBN 978-1494285449. .
* Shulimson, Jack; LtCol. Leonard Blasiol; Charles R. Smith; Capt. David A. Dawson (1997). *U.S. Marines in Vietnam: 1968, the Defining Year*. History and Museums Division, USMC. p. 105-6. ISBN 0-16-049125-8. .

Спасылкі
--------

* Valor awards for Foster C. LaHue **(нявызн.)**. *valor.militarytimes.com*.  Militarytimes Websites. Праверана May 19, 2018.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Цімур.
**Цімур** (татар.: Тимер хан, ? — 1412) — хан Залатой Арды (1410—1412).

Біяграфія
---------

Быў сынам Цімур-Кутлуг-хана. Быўшы стаўленікам цемніка Едыгея, узышоў на прастол пасля смерці Пулад-хана. Быў у шлюбе з дачкой Едыгея. Незадаволены ціскам Едыгея, здолеў падняць на барацьбу з цемнікам ардынскую качавую знаць, што адлюстравана ў шматлікіх крыніцах, у прыватнасці, у Ніканаўскім летапісе. У гэты ж час у Залатую Арду у 1411 годзе ўварваліся войскі сына Тахтамыша Джэлал ад-Дзіна. Едыгей, не маючы сіл для супрацьстаяння Цімур-хану, бег у Харэзм. Цімур-хан дагнаў і разграміў войскі Едыгея ў 10 кіламетрах ад Харэзма, аднак Едыгей з рэшткамі войскаў бег у Харэзм, дзе яго на працягу паўгода абложвалі войскі Цімур-хана. У гэты ж час улада ў Залатой Ардзе ў адсутнасць Цімур-хана захапіў Джэлал ад-Дзін. Цімур-хан быў забіты сваім военачальнікам Газанам, які затым бег да Джэлал ад-Дзіна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Греков Б. Д. Якубовский А. Ю.* Золотая Орда и её падение. — М.-Л. 1950.


| ?Цімур-хан — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Цімур-хан |  | Цімур Кутлуг |  | Timur-Malik[d] |  | Urus Khan[d] |  | Chimtay[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid · Rodovid |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сенька.

**Міхась Сенька** (2 студзеня 1922, Новы Свержань — 28 сакавіка 2016, Саўт-Рывер, ЗША) — дзеяч беларускай эміграцыі.

Біяграфія
---------

Падчас нямецкай акупацыі вучыўся ў медыцынскай школе ў Баранавічах на фармацэўта, некаторы час быў загадчыкам аптэкі ў Стоўбцах.

Пасля вайны жыў у беларускім лагеры ў Ватэнштэце (Ніжняя Саксонія), скончыў беларускую гімназію імя Максіма Багдановіча, браў актыўны ўдзел у скаўтынгу.

У 1949 годзе выехаў у ЗША, пасяліўся ў Саўт-Рыверы (Нью-Джэрсі). Вельмі шмат зрабіў для запросінаў беларускіх уцекачоў у Саўт-Рывер і далейшай разбудовы ў ім беларускага жыцця.

Сенька, Лянгіна Брылеўская, Барыс Кіт, іншыя актывісты афармлялі страхоўкі і запрашэнні беларусам, перацягваючы іх у ЗША. У доме Сенькі па Херман-стрыт, 24 нашы суайчыннікі на некалькі дзён знаходзілі свой часовы прытулак.

У Нью-Джэрсі Міхась Сенька працаваў на заводзе «Форд», а ўвесь вольны час займаўся грамадскай працай: быў старшынёй Аб’яднання беларуска-амерыканскай моладзі, сакратаром Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі, уваходзіў у царкоўную раду парафіі Св. Ефрасінні Полацкай, радным БЦР. Увогуле яго кватэра была «штабам» для многіх беларускіх арганізацый у Нью-Джэрсі.

За ўсёй такой працай не было часу на асабістае жыццё. Ажаніўся Міхась Сенька досыць позна — у 73 гады — з Валянцінай Палюховіч. Іх гасцінны дом на Уотз-стрыт заўсёды прымаў гасцей, а самі Сенькі заўсёды трымаліся беларускага жыцця і былі актывістамі беларускага праваслаўнага прыходу.

Яго брат Уладзімір Сенька — беларускі ваенна-палітычны дзеяч і публіцыст, калабарацыяніст, дзеяч эміграцыі.

Зноскі
------

1. ↑  У ЗША памёр грамадскі актывіст Міхась Сенька, Наша Ніва, 29-03-2016
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краскоўскі.
**Іпалі́т Феафілавіч Краскоўскі** (каля 1845, Гродзенская губерня — 2 (14) студзеня 1899, Масква, Расійская Імперыя) — літаратар і журналіст.

Сын праваслаўнага святара. Скончыў Віленскую духоўную праваслаўную семінарыю і ў 1869 годзе Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію. Працаваў настаўнікам у Варшаўскім духоўным вучылішчы.

У 1871 годзе пасяліўся ў Маскве, дзе ўладкаваўся ў газету «Московские ведомости». Кіраваў рэпартажным аддзелам, у 1880—90 гадах — славянскім аддзелам гэтай газеты. Супрацоўнічаў таксама з часопісам «Русский Вестник», у якім друкаваліся літаратурныя творы Краскоўскага.

У 1880 годзе здзейсніў паездку на Афон, дзе прабыў амаль год. У выніку гэтай паздкі была напісана біяграфія шырока вядомага праваслаўнага дзеяча архімандрыта Макарыя (М. 1889).

Памёр 2 (14 студзеня) 1899 года ў Маскве.

Творчасць
---------

Пісаў на рускай мове. Творы Іпаліта Краскоўскага звязаны зместам з Заходнім краем. Найбольш цікавыя з іх увайшлі у двухтомнік «На западной окраине России» (М.1884).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| У большасці гэтых твораў І. Краскоўскі праз маляўнічыя вобразы побыту нашых продкаў, іх звычаяў, бытаваўшых сярод і вераванняў і паданняў, красу прыроды і асабліва Белавежскай пушчы, выразіў сваю ўлюбёнасць у край свайго дзяцінства і юнацтва, расславіў непаўторную прыгажосць нашай зямлі і зацікавіў ёю нашых. | "|

У сваіх творах («Жизнь за жизнь», «Старая беда») звяртаўся да тэмы паўстання 1863—1864 гадоў, выказваючы аўтарскую непрыязнасць да гэтай падзеі.

Перакладаў на рускую мову творы польскіх аўтараў (у тым ліку Г. Сянкевіча).

Апошнім апублікаваным творам Краскоўскага быў нарыс «Муравьевское время. Воспоминания бывшего семинариста».

Ідэалагічны кірунак
-------------------

Знаходзіўся пад уплывам мітрапаліта Літоўскага Іосіфа Сямашкі, з якім меў цесныя зносіны ў перыяд вучобы. Па ўласнаму прызнанню Краскоўскага, менавіта пасля сустрэчы з Сямашкам ён «сделался русским».

Ідэйна належаў да ліберальнай плыні заходнерусізма. Узвялічваў расійскіх чыноўнікаў, у тым ліку і М. Мураўёва. Адмоўна ставіўся да студзеньскага паўстання 1863 года. Прытрымліваўся паланафобскіх поглядаў.
Беларусаў бачыў як частку расійскай нацыі з захаваннем усёй нацыянальнай культуры, мовы і традыцый. У адрозненне ад шматлікіх прадстаўнікоў тагачаснага заходнерусізму, імкнуўся паказаць навакольнаму грамадству беларусаў як вольных і працавітых людзей, якія змагаюцца за свае чалавечыя правы.

Зноскі
------

1. ↑  Орловский Е. Судьбы православия в связи с историей латинства и унии в Гродненской губернии в XIX столетии (1974—1900). Гродно, 1903. стр. 589—590.
2. 1 2  Алег Латышонак. Нацыянальнасць — Беларус. Беласток, 2009. стр. 457—458
3. ↑  Московские ведомости 1898, 5 ноября.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
**surf** — гэта мінімалістычны браўзер, распрацаваны суполкай suckless.org. Інтэрфейс карыстальніка гэтага браўзера не мае ніякіх графічных элементаў кіравання, кіраванне браўзерам адбываецца з дапамогай спалучэнняў клавіш.

Асаблівасці
-----------

Набор функцый surf быў наўмысна абмежаваны. Адзіныя графічныя элементы, якія мае браўзер, — гэта паказ старонкі і, па жаданні, палосы пракруткі. Асноўная функцыянальнасць браўзера рэалізавана ў старонняй бібліятэцы WebKit, а астатняя частка праграмы забяспечвае толькі акно і набор элементаў XProperties для кіравання яго паводзінамі. Браўзер падтрымлівае файлы cookie, аднак не мае некаторых іншых звычайных функцый браўзераў, такіх як карткі, закладкі або фільтраванне рэкламы. Адраснага радка таксама няма, замест яго карыстальнік павінен запісать URL у элеменце XProperty `_SURF_URI`.

Большая частка канфігурацыі surf выконваецца праз рэдагаванне файла загалоўка канфігурацыі ў яго зыходным кодзе, а затым яго кампіляцыі. Некаторыя параметры можна змяніць без кампіляцыі, праз аргументы каманднага радка або гарачыя клавішы.

Гл. таксама
-----------

* Lynx
* w3m

Заўвагі
-------

1. ↑  surf

Спасылкі
--------

* surf.suckless.org/ — афіцыйны сайт

| ⛭Браўзеры |
| --- |
| На Blink | 
* Chromium
* **Google Chrome**
* **Microsoft Edge**
* **Opera**
* Samsung Internet
* UC
* Vivaldi

 |
| На Gecko | 
* Conkeror
* **Firefox**
* GNU IceCat
* *Netscape Navigator*

 |
| На WebKit | 
* **Safari**
* surf

 |
| Іншыя | 
* Lynx
* w3m
* *Internet Explorer*
* *Mosaic*

 |
| Найбольш папулярныя браўзеры вылучаны **тоўстым** шрыфтам; *курсіў* — распрацоўка спынена |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Open Hub |
**Мурашка-амазонка** (*Polyergus rufescens*) — від мурашак.

Апісанне
--------

Рабочыя асобіны даўжынёй 5,5-6 мм, цела карычнева-чырвонае, з чорнымі адтапыранымі валаскамі. Мандыбулы шаблепадобныя. Самкі даўжынёй 8-9,5 мм, карычнявата-чырвоныя, самцы 6-7,5 мм, чорныя.

Пашырэнне
---------

Пашырэнне: Сярэдняя і Усходняя Еўропа, стэпавая зона Заходняй Сібіры. У Беларусі праходзіць паўночная мяжа арэала.

Месцы пражывання: умерана вільготныя хвойныя і лісцевыя лясы. Мурашнікі робяць на ўзлесках, прасеках, разрэджаных участках лясных біятопаў. Пазбягаюць участкаў моцнага зацянення і зусім адкрытых месцаў.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Мурашкі-амазонкі
Гняздо мурашак складаецца з 2 частак: надземнай (у пні, гнілым бервяне, аснове жывога падсыхаючага дрэва) і падземнай. Мурашка-амазонка з'яўляецца аблігатным сацыяльным паразітам — «рабаўладальнікам». У якасці «рабоў» выкарыстоўваюцца мурашкі *Formica fusca*. У паходах за кукалкамі гэтага віду ўдзельнічае да 2 тыс. мурашак-амазонак. Вылет крылатых асобін у сярэдзіне-канцы ліпеня.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уільямс.

**Сада Уільямс** (англ.: Sada Williams; нар. 1 снежня 1997 г. Сент-Філіп) — барбадаская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Двухразовы прызёр чэмпіянатаў свету ў бегу на 400 метраў. Пераможца Гульняў Садружнасці 2022 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

Біяграфія
---------

Уільямс прадстаўляла сваю краіну на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы 2017 года, але не кваліфікавалася нават у паўфінал.

На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа Сада выступала ў забегу на 400 метраў. У трэцім паўфінале заняла трэцяе месца і не кваліфікавалася ў фінал.

У сезоне 2022 года яна здзейсніла прарыў, фінішаваўшы трэцяй на дыстанцыі 400 м на чэмпіянаце свету ў Юджыне. Яна палепшыла нацыянальны рэкорд, паказаўшы 49,75 секунды. Прыкладна праз два тыдні на Гульнях Садружнасці 2022 года ў Бірмінгеме Уільямс выйграла тытул з рэкордным часам гульняў — 49,90 секунды. Свой выдатны сезон яна працягнула ў жніўні, заваяваўшы срэбра на чэмпіянаце NACAC у Фрыпарце, Багамы, з вынікам 49,86 секунды.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы ў Будапешце Сада выйграла бронзу ў бегу на 400 метраў з вынікам 49,60.

Зноскі
------

1. ↑  Sada Williams // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Tilastopaja · World Athletics |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рудаміна-Дусяцкі.
**Антоні Людвік Рудаміна-Дусяцкі** (польск.: Antoni Ludwik Rudomina Dusiacki; ? — 1750) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, падкаморы браслаўскі (1724—1750). Староста субоцкі і біржанскі ў 1720-х гадах.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага Рудамінаў-Дусяцкага герба «Трубы». Сын Яна Казіміра Рудаміна-Дусяцкага.

Быў пасолм на сойм 1729 года ад Браслаўскага павета. Як пасол на канвакацыйны сойм 1733 года ад Інфлянцкага ваяводства быў членам Генеральнай канфедэрацыі, якая была створана на гэтым сойме 27 красавіка 1733 года. У 1735 годзе падпісаў рэзалюцыю Генеральнай рады Варшаўскай канфедэрацыі; падтрымліваў Аўгуста. Пасол Браслаўскага павета на сойм пацыфікацыйны 1735 года і пасол інфлянцкі на сойм надзвычайны пацыфікацыйны 1736 года. Пасол ад Браслаўскага павета на сойм 1740 года.

Сям'я
-----

Быў жанаты з Францішкай (ці Барбарай) з роду Гадэбскіх і з Аленай з роду Касцюшкаў.

У шлюбе з Францішкай (ці Барбарай) нарадзіўся прынамсі Мікалай Андрэй Рудаміна-Дусяцкі (1721—1775)

Зноскі
------

1. ↑  Альжбета Пакаш з Рудамінаў. Успаміны (Урыўкі) // ARCHE Пачатак. — 2014. — № 1—2 (122—123): Гісторыя Беларусі XIX ст. у мемуарах. — С. 307—308.
2. ↑  Teka Gabryela Junoszy Podoskiego. T. 3 / wyd. przez Kazimirza Jarochowskiego. — Poznań : N. Kamieński i Spółka, 1856. — [2], 331, [1], IV s. — S. 304.
3. ↑  Konfederacya generalna omnium ordinum Regni et Magni Ducatus Lithvaniae na konwokacyi generalney warszawskiey uchwalona dnia dwudziestego siodmego miesiąca kwietnia roku Pańskiego tysiącznego siedmsetnego trzydziestego trzeciego. — W Warszawie : w Drukarni Rzeczypospolitey w Collegium Xięży Scholarum Piarum, 1733. — [1] karta, 59, [3] strony: ilustracja. — S. 57.
4. ↑  
Teka Gabryela Junoszy Podoskiego. T. 4 / wyd. przez Kazimirza Jarochowskiego. — Poznań: N. Kamieński i Spółka, 1856. — [4], 790, V, [3] s. — S. 707.

Літаратура
----------

* Rodzina: herbarz szlachty polskiej. T. 15 / ze zbiorów Seweryna Hr. Uruskiego i Materjałów Archiwalnych; oprac. przez Aleksandra Włodarskiego. — Warszawa: Księgarnia Gebethnera i Wolffa, 1931. — [4], 384 s. — S. 299.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy. T. 1. Województwo wileńskie XIV—XVIII wiek / pod red. Andrzeja Rachuby; oprac. Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk; przy współpr. Uładzimira Jemialianczuka i Andreja Macuka; Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. — Warszawa: DiG, 200. — 764 s. — S. 560, 718.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: antoni-ludwik-rudomina-dusiacki-h-traby · Sejm-Wielki.pl |
**155-мм гармата L33 CITER** — аргенцінская артылерыйская гармата, распрацаваная камапаніяй CITEDEF. Выкарыстоўвалася падчас Фалклендскай і Харвацкай войнаў.

Гісторыя
--------

У пачатку 80-х кампанія CITEFA наклала ствол ад 155 мм самаходнай артылерыйскай устаноўкі Mk F3 на гарматны лафет. Гармата была прынята на ўзбраенне арміі Аргенціны пад пазначэннем 155-мм гаўбіца L33 Х1415 CITEFA мадэль 77. Чатыры гарматы мадэлі 77 былі разгорнутыя на Фалклендскіх астравах, дзе яны былі захоплены пасля брытанскай арміяй падчас Фалклендскага канфлікту. Трафейныя гаўбіцы былі перапраўлены ў Вялікабрытанію для выпрабаванняў.

У першай палове 1990-х гадоў гаўбіцы L33 былі нелегальна пастаўлены Харватыі ў парушэнне эмбарга Савета Бяспекі ААН і выкарыстоўваліся ў баявых дзеяннях. Іх колькасць ацэньваецца ад 12 да 18 адзінак.

Апісанне
--------

Даўжыня ствала гарматы складае 5,115 м. Ствол абсталяваны замыкальнай засаўкай і двухкамерным дульным тормазам. Верхні станок выкананы ў выглядзе зварной канструкцыі і ўяўляе сабой раздвоены лафет. Верхняя люлька мае сталёвую зварную канструкцыю, якая ўключае хадавы і пад’ёмны механізм. Апоры лафета абсталяваны прагумаваным колцам, а самі лафеты маюць сашнік. Устойлівае становішча гарматы забяспечваецца круглай сталёвай асновай, злучанай з лафетам утулкай.

Ранейшая канструкцыя заключалася ў злучэнні верхняга станка з цапфой калыскі ў сваёй ніжняй частцы.

На агнявой пазіцыі колы станка падымаюцца. Клірэнс гарматы пры буксіроўцы роўны 0,3 м. Максімальная хуткастрэльнасць — 1 стрэл у хвіліну. Зброя вядзе стральбу аскепкава-фугаснымі 43-х кг снарадамі з максімальнай пачатковай хуткасці палёту 765 м/с на максімальную далёкасць 22000 м. Таксама магчыма стральба асвятляльнымі і дымавымі снарадамі.

На ўзбраенні
------------

* Аргенціна
* Харватыя
* Вялікабрытанія: гармата выкарыстоўвалася як трафейная зброя

Зноскі
------

1. ↑  Argentine Forces in the Falklands, Osprey Publications(недаступная спасылка)
2. ↑  Foss, Christopher F. (21 February 2002). "155 mm howitzer L33 X1415 CITEFA Models 77 and 81". *Jane's Armour and Artillery 2002–2003*.

Спасылкі
--------

* 155-мм гаубица CITEFA модель 77 Архівавана 4 жніўня 2021.
* Obús CITEFA Modelo 77
* Sitio web oficial del Ejército Argentino — Página del Arma de Artillería, equipo de la artillería de campaña
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Славейкаў.

**Петка Рачаў Славейкаў** (17 лістапада 1828, Тырнава — 1 ліпеня 1895, Сафія) — балгарскі паэт, публіцыст, асветнік, грамадскі дзеяч і фалькларыст; бацька палітыкаў Івана Славейкава і Хрыста Славейкава, публіцыста Рача Славейкава і паэта Пенча Славейкава  (руск.) (бел..

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і Рача Казанджы. Яго маці, Пенка, памерла пры родах, а ён цудам выжыў.

Петка Славейков адначасова навучаўся ў гарадах Тырнава, Дранава  (руск.) (бел. Траўна  (руск.) (бел. і ў Праабражэнскім манастыры  (руск.) (бел.. Акрамя этага, чытаў кнігі ў бібліятэках манастыра каля Тырнава. Велізарную ролю ў яго адукацыі адыграла засваенне ім «Славяна-балгарскай гісторыі» Паісія Хілендарскага. Падчас навучання ў вучылішчы горада Свіштава  (руск.) (бел. (на чале якога тады стаяў Эмануіл Васкідовіч) удасканальваў сваё веданне грэчаскай мовы і вывучаў творы сербскай і заходнееўрапейскай літаратуры. З 1843 года быў выкладчыкам у Тырнава. У 1863—1867 быў рэдактарам газеты «Гайда», пазней — газеты «Македонія» (1866—1872) і іншых перыядычных выданняў.

Пасля вызвалення Балгарыі ад турэцкага іга (1878) быў членам Тырнаўскага ўстаноўчага сходу (1879), дэпутатам Народнага сходу (у 1880 старшыня), адным з заснавальнікаў і лідараў Ліберальнай партыі, міністрам ва ўрадзе Петка Каравелава  (руск.) (бел..

Падрыхтаваў поўны збор балгарскіх прыказак і прымавак (1889—1897), лічыцца адным з пачынальнікаў новай балгарскай літаратуры. Аўтар паэтычных зборнікаў «Стракаты букет», «Спеўнік» і «Басенік» (Бухарэст, 1852), «Песні і вершы» (1879), паэмы «Крыніца Беланогай» (1873). Перакладаў з рускай, грэцкай, турэцкай, сербахарвацкай моў.

У гонар Славейкова названа вёска Петка-Славейкаў  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2  Petko Rachev Slaveykov // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2 3

Літаратура
----------

* Славе́йкаў Петка Рачаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 494. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сайт пра Петка Славейкове Архівавана 11 кастрычніка 2006.  (балг.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90838736 · BNF: 133371329 · CiNii: DA14255327 · GND: 119057204 · ISNI: 0000 0001 0891 8340 · LCCN: n81050476 · NKC: jn20000701653 · NLA: 35876735 · NLP: A12134417 · NSK: 000600224 · NTA: 071116214 · NUKAT: n2004037180 · SUDOC: 067304192 · VIAF: 41988027 |

 |
**Гео́ргій Сцяпа́навіч Ермало́віч** (?, Смалявічы — 1970, Мінск) — беларускі артыст, жанглёр і мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Смалявічах. Скончыў Маскоўскае цыркавое вучылішча[ru], выступаў у пары з акрабатам Воблікавым, які быў жанаты з пляменніцай Дзяржынскага. Затым перайшоў на жангліраванне. Падчас вайны ў выніку ранення яму адарвала два пальцы на левай руцэ, ён трапіў у палон. Брат, які жыў у Мінску, выкупіў яго з лагера смерці Трасцянец у ахоўніка за бутэльку гарэлкі. Ермаловіч быў звязаны з падполлем, але пасля вайны яму давялося даказваць сваю невінаватасць, каб пазбегнуць арышту. Займацца жангліраваннем ён ужо не мог, таму прыдумаў нумар, які быў адзіным у СССР ― малюнкі-«перавёртышы».

Ермаловіч быў артыстам Белдзяржфілармоніі. Сутнасць яго нумара палягала ў тым, што ён распавядаў са сцэны байку Івана Крылова, часам каго-небудзь з беларускіх аўтараў. Паралельна маляваў спецыяльным маркёрам малюнак, дзе кожная лінія ілюстравала сюжэт. Але ў апошні момант мастак пераварочваў мальберт на 180 градусаў. Калі малюнак перагортваўся, выяўлялася, што на ім быў намаляваны ўжо не першапачатковы персанаж, а зусім іншы.

Памёр у Мінску. Пакінуў дачку — Святлану Георгіеўну Ермаловіч.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  *Мартинович, Денис*. После выхода на пенсию работал вахтером. Пять забытых звезд белорусской эстрады, которых надо знать (руск.).  TUT.BY (19 лютага 2021 у 16:00). Архівавана з першакрыніцы 9 красавіка 2021. Праверана 20 сакавіка 2021.

Літаратура
----------



* *Ольга Брилон, Марина Мулявина.* Белорусская эстрада. Ностальгический дивертисмент (руск.). — Мінск, 2021. — 700 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уорнер.

**Даміян Дэвід Джордж Уорнер** (англ.: Damian David George Warner, нар. 4 лістапада 1989 года) — канадскі лёгкаатлет, які выступае ў мнагабор’і. Алімпійскі чэмпіён 2020 года ў дзесяціборстве, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў дзесяціборстве, адзіны ў гісторыі 4-разовы прызёр чэмпіянатаў свету ў дзесяціборстве (2013, 2015, 2019, 2023), чэмпіён свету ў памяшканні 2022 года ў сямібор’і, двухразовы чэмпіён Панамерыканскіх гульняў (2015 і 2019).

Спартыўная кар'ера
------------------

Рэкардсмен Алімпійскіх гульняў, Канады і ўладальнік 4-га выніку ў гісторыі дзесяціборства — 9018 ачкоў (2021, Токіа). Адзін з 4 людзей у гісторыі, якія набіралі больш за 9000 ачкоў у дзесяціборстве. Уладальнік рэкордаў у гісторыі дзесяціборства на дыстанцыях 100 метраў (10,12) і 110 метраў з бар’ерамі (13,36), уладальнік алімпійскага рэкорду ў гісторыі дзесяціборства ў скачках у даўжыню (8,24 м), былы ўладальнік рэкорду ў гісторыі дзесяціборства і дзеючы рэкардсмен Канады ў скачках у даўжыню (8,28 м).

На Алімпійскіх гульнях 2012 года заняў 5-е месца.

Зноскі
------

1. ↑  Damian Warner // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · Гульні Садружнасці · Гульні Садружнасці 2014 · МАК · Алімпійскі камітэт Канады |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
**Санта-Лузія** (партуг. *Santa Luzia*) — востраў у краіне Каба-Вердэ, уваходзіць у паўночную групу астравоў Барлавенту. Агульная плошча 35 кв. км. Найвышэйшы пункт — гара Монтэ-Грандэ (395 м).

Адкрыты ў 1460 годзе партугальскімі маракамі ў дзень Святой Люсіі. У той час меў расліннасць, быў населены ўнікальнымі мясцовымі яшчаркамі. У XVIII ст. на востраве жылі людзі, якія займаліся жывёлагадоўляй і ловам рыбы, але апустыньванне вымусіла іх пакінуць Санта-Лузію. Некаторы час выкарыстоўваўся каталіцкімі манахамі як скіт. У XX ст. была пабудавана метэаралагічная станцыя. Зараз сталага насельніцтва няма.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Санта-Лузія** ў адпаведнасці з картай Каба-Вердэ ў БЭ ў 18 тамах. Т. 7, Мн. 1998, С. 379.

Спасылкі
--------

* Santa Luzia Island Guide Архівавана 15 верасня 2019.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рыбчынскі.
**Віктар Антонавіч Рыбчынскі** (22 снежня 1960, Полацк) — беларускі акцёр

 тэатра і кіно.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 снежня 1960 года ў горадзе Полацку Віцебскай вобласці. Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1982 г.) і аспірантуру Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (2004 г.).

Акцёр Тэатра-студыі кінаакцёра РУП «Нацыянальная кінастудыя» Беларусьфільм". Член грамадскага аб’яднання «Беларуская гільдыя акцёраў кіно».

Узнагароды
----------

Ганаровы знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За значны асабісты ўклад у развіццё беларускай культуры» (2000 г.).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паланевіч.
 **Станіслаў Феліцыянавіч Палане́віч** (18 лютага 1939, вёска Бярозаўка, Мінскі раён — 14 лістапада 2018, Мінск) — беларускі дызайнер.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся вёсцы Бярозаўка Мінскага раёна. У 1973 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Удзельнік творчага тандэму «Паланевіч і Сонца». Член Беларускага саюза дызайнераў з 1987 года. Мае больш за 70 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на прамысловыя ўзоры і вынаходкі. Сярод асноўных прац — перспектыўныя распрацоўкі аўтамабіляў, трактараў, сродкаў пасажырскага транспарту.

Выстаўкі
--------

* 1962: Кракаў, Варшава (Польшча)
* 1981: Бамбей (Індыя)
* 1983: Масква (Расія)
* 1990: Сеул (Карэя)

Асноўныя аб’екты распрацовак
----------------------------

Трактары, сельгасмашыны, кабіны, пульты кіравання, панэлі прыбораў, дзяржальні, сядзенні, аўтобусы (ПАЗ, КАвз, «Нёман»), перспектыўныя кабіны для Мінскага аўтамабільнага завода, у тым ліку аўтацягнік МАЗ «Перабудова». У перыяд 2004—2015 гадоў — распрацоўка дарожна-будаўнічай тэхнікі аб’яднання «Амкадор».

Літаратура
----------

* Артыкулы ў часопісе «Тэхнічная эстэтыка».

Спасылкі
--------

* Архівавана 3 лютага 2021.
**Назіб Жыганаў** (тат. Нәҗіп Гаяз вулы Чычанаў, Nəcip Ğayaz uğlı Cihanov; 1911—1988) ― татарскі кампазітар
, педагог, грамадскі дзеяч. Народны артыст СССР (1957). Герой Сацыялістычнай Працы (1981). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій другой ступені (1948, 1950). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1970).
Аўтар 16 сімфоній, 8 опер, 3 балеты, шматлікія творы камернай, вакальнай, інструментальнай і праграмнай музыкі.

Біяграфія
---------

У 1937 годзе пры адкрыцці Дзяржаўнай філармоніі Татарскай АССР была выканана яго Першая сімфонія, першае татарскае сачыненне ў гэтым жанры. Скончыўшы кансерваторыю ў 1938 годзе, вярнуўся ў Казань.

У 1943 годзе быў прызначаны мастацкім кіраўніком Татарскага тэатра оперы і балета (цяпер — імя М. Джаліля), на адкрыцці якога ў 1939 годзе выконвалася дыпломнае складанне кампазітара — опера «Качкын».

У 1944 годзе звярнуўся з прапановай у Савет Міністраў Татарскай АССР стварыць у Казані кансерваторыю. Распараджэннем Саўнаркама СССР ад 13 красавіка 1945 года была створана Казанская дзяржаўная кансерваторыя рэспубліканскага (РСФСР) падпарадкавання. У чэрвені 1945 года быў прызначаны яе дырэктарам (выкладаў аркестроўку, з 1953 года — прафесар). Нязменна кіраваў кансерваторыяй як рэктар 43 гады да канца жыцця.

У 1939 годзе арганізаваў і па 1977 год узначальваў Саюз кампазітараў Татарскай АССР. Дэлегат першага з’езда Саюза кампазітараў СССР (1948), на якім абраны членам яго праўлення. У 1957 годзе на другім з’ездзе абраны сакратаром праўлення.

Зноскі
------

1. ↑  Жиганов Назиб Гаязович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  Nazib Gayazovitch, Näcip Ğayaz ulı, Назиб Гаязович, Нәҗип Гаяз улы, Nazib Gaïazovitch Cihanov // Musicalics<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны · Discogs · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 13039890X · ISNI: 0000 0000 8258 7562 · LCCN: n81015374 · LNB: 000198519 · NKC: mzk2010597288 · NUKAT: n2020207998 · VIAF: 70036413 |

 |
Вылячэнне паралізавага ў Віфездзе, Джакама Пальма, 1592
**Вылячэнне паралізавага ў Віфездзе** — Евангельская падзея, адзін з цудаў Ісуса Хрыста.

Біблейскае апавяданне
---------------------

Запісаны ў Евангеллі ад Яна 5:1-18. Згодна новазаветняго апавядання гэты цуд адбылося каля Авечай брамы недалёка ад фантана або сажалкі, гэтае месца на арамейскай мове называецца Віфезда. Тут знаходзілася вялікая колькасць людзей з абмежаванымі магчымасцямі — сляпыя, кульгавыя, паслабленыя. Лічылася, што час ад часу да вады зыходзіў Божы Анёл і варушыў ваду; і той, хто першы паспяваў увайсці ў воду, ацаляўся.

Адным з нямоглых быў мужчына, які быў інвалідам на працягу трыццаці васьмі гадоў. Ісус, убачыўшы яго і даведаўшыся, што ён быў у такім стане на працягу доўгага часу, спытаўся ці хоча ён ацаліцца. Нямоглы адказаў, што ў яго няма нікога, каб дапамагчы яму ўвайсці першым ў купальню, калі парушыцца вада. Таму яму ніколі не ўдавалася ўвайсці першым у ваду. На гэта Ісус сказаў яму: «Устань, вазьмі пасцель сваю і ідзі».

Мужчына ўстаў і адразу вылячыў; ён узяў сваю пасцель і пайшоў дахаты. Дзень, у які адбыўся цуд, была субота. Таму так яўрэі сказалі вылечанаму чалавеку, што ў суботу закон забараняе несці сваі рэчы. Аднак вылячоны сказаў, што ацаліўшы яго чалавек сказаў яму ўзяць пасцель і ісці. Але паколькі ён не ведаў імя Ісуса, то нічога не мог паведаміць яўрэям.

Пазней Ісус сустрэў яго ў храме і сказаў яму: «Вось, ты стаў здаровы; не грашы болей, каб не сталася з табою чаго горшага». Аднак вылячоны чалавек пайшоў і абвясціў іўдзеям, што яму ацаліў Ісус, а іўдзейскія ўлады пачалі пераслед Ісуса.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вылячэнне паралізаванага ў Віфездзе

| ⛭Цуды Ісуса Хрыста |
| --- |
| Вылячэнне | 
* Жанчына з крывацячэннем
* Сляпы ў Віфсаідзе
* Сляпы ад нараджэння
* Сляпы Вартымей
* Два сляпыя ў Галілеі
* Слуга цэнтурыёна
* Пракажоны
* Дзесяць пракажоных
* Глуханямы з Дзесяціграддзя
* Хворы на вадзянку
* Жыхары Генісарэта
* Згорбленая жанчына
* Цешча Пятра
* Паралізаваны ў Віфездзе
* Паралізаваны ў Капернауме
* Сын царадворца
* Служка з адсечаным вухам
* Мужчына з завялай рукой

 |  |
| Выгнанне бесаў | 
* Сляпы і нямы
* Хлопчык
* Дачка хананіянкі
* Мужчына ў сінагозе Капернаума
* Герасінскі беснаваты
* Нямы
* На заходзе сонца

 |
| Уваскрэсенне памерлых | 
* Сын удавы з Наіна
* Дачка Іяіра
* Лазар

 |
| Кантроль над прыродай | 
* Лоў рыбы
* Манета ў роце рыбы
* Насычэнне мноства людзей
* Праклён смакоўніцы
* Вяселле ў Кане
* Суцяшэнне шторму
* Праабражэнне Ісуса
* Хаджэнне па вадзе

 |
**Атабаскі Вугровай ракі** (англ.: Eel River Athapaskan peoples) — супольная назва плямён ваілаке, сінкёне, ласік, нангатль, якія да сярэдзіны XIX ст. насялялі ўзбярэжжа Вугровай ракі ў Каліфорніі (ЗША) і размаўлялі на супольнай мове атабаскага паходжання.

Паходжанне атабаскаў Вугровай ракі даволі спрэчнае. Мяркуецца, што іх продкі перасяліліся ў Каліфорнію з Аляскі 8 - 10 стагоддзяў таму. Асноўным заняткам было збіральніцтва жалудоў і арэхаў, лоў ласасёвых рыб і паляванне на сухапутную дзічыну. Жылі ў сталых паселішчах. Лічыцца, што ў першай палове XIX ст. агульная колькасць паселішчаў дасягала 125. Кожная буйная вёска з'яўлялася самастойным тэрытарыяльным аб'яднаннем на чале з правадыром.

Пасля 1851 г. атабаскі Вугровай ракі былі пераселены ў рэзервацыі, дзе іх нашчадкі жывуць разам з пома, вінтун і іншымі малымі індзейскімі народамі Каліфорніі.

Спасылкі
--------

* Round Valley Indian Tribes
* ATHAPASKANS, SOUTHERN (Lassik, Mattole, Nongatl, Sinkyone, Wailaki)
**Сядзібна-паркавы ансамбль Нітаслаўскіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры позняга класіцызму. Створаны ў другой палове XIX ст. у в. Вопытная (Верхнядзвінскі раён). Належаў Лапацінскім.

Архітэктура
-----------

Сядзібны ансамбль арганізаваны вакол сажалкі са штучным возерам (па словах мясцовых жыхароў, раней пасярод возера знаходзілася і штучная выспа, вымашчаная брукам, да якой вёў драўляны мост), уключае гасподу з парадным партэрам перад ёй, капліцу, гаспадарчыя пабудовы і невялікі парк пейзажнага тыпу. Гаспода — мураваная аднапавярховая прамавугольная ў плане, з двухпавярховай цэнтральнай часткай. Аб'ёмы накрыты ўзаемна перпендыкулярнымі двухсхільнымі дахамі з трохвугольнымі франтонамі ў тарцах. Па баках будынку рызаліты з чатырохкалоннымі порцікамі пры ўваходах. Сцены дэкарыраваныя пілястрамі, рустоўкай, філёнгамі і завершаныя развітымі карнізамі. Аконныя праёмы прамавугольныя.

У сядзібе да 1967 года быў размешчаны ветэрынарны тэхнікум. Помнік рэспубліканскага значэння.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Сядзібна-паркавы ансамбль (Вопытная) на сайце Radzima.org
* Сядзібна-паркавы ансамбль (Вопытная) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Андрэеўка**  — былая вёска ў Шырокаўскам сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (29 сем'яў) пераселены ў чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 25 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 33 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

На поўдні і захадзе меліярацыйныя каналы. На рацэ Ліпа (прыток ракі Сож)

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой на поўначы пад прамым вуглом далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Выяўлены археолагамі курганны магільнік (50 насыпаў, за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Ліпа, ва ўрочышчы Востраў) сведчыць пра засяленне гэтай тэрыторыі з далёкай старажытнасці. Сучасная вёска вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1909 годзе сяліба, 105 дзесяцін зямлі ў Дудіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.

У 1926 годзе ў Чачэрскім раёне Гомельскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 21 двор, 13 жыхароў вёскі загінулі на фронце. Уваходзіла ў склад калгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1909 год — 1 двор, 7 жыхароў.
* 1926 год — 32 двары, 175 жыхароў.
* 1940 год — 45 двароў, 223 жыхара.
* 1980-90-я — жыхары (29 сем'яў) пераселены.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Сахібжамал Гізатуліна-Волжская** (тат. Сәхібҗамал Гыйззәтулла кызы Гыйззәтулліна-Волжская; 15 мая 1892, Казань — 6 красавіка 1974, Чыстапаль) — татарская актрыса. Заслужаная артыстка Татарскай АССР (1926).

Біяграфія
---------

Сахібжамал Гізатуліна-Волжская нарадзілася ў Казані ў 1892 г. У 1907 г. яна ўвайшла ў склад трупы Ільясбека Ашказарскага, а ў 1912 г. арганізавала ва Уфе татарскую трупу першага тэатра «Нур», спадчыннікам якога з’яўляецца сучасны тэатр «Нур». Гэтая трупа распалася ў цяжкія гады Грамадзянскай вайны ў Расіі, а Сахібжамал стала кіраўніцай 6-й франтавой трупы пры 2-й арміі Усходняга фронту РСЧА. Пасля заканчэння Грамадзянскай вайны Сахібжамал працавала ў калектывах драматычных тэатраў у Іжэўску і Казані. У 1923 г. яна выступала ў Башкірскім тэатры драмы.

Сахібжамал Гізатуліна-Волжская была вядомая як актрыса рэалістычнага кірунку. Яна выканала такія ролі, як Луіза (Ф. Шылер «Падступства і каханне»), Трыльбі (п’еса Г. Гэ па рамане Дж. Дзюмор’е), Мар’яна (Ж. Мальер, «Скупы»). Яна адыграла таксама яркія ролі Шафікі (дэбютная роля, 1907 г. па Н. Кемаль, «Жудаснае дзіця»), Сарбі (Г. Камал, «Распусце»), Бібі (З. Сеід-Задэ, «Няшчасная Бібіжыхан»), Кацярыны (А. М. Астроўскі, «Навальніца»).

У Башкірскім тэатры драмы яна сыграла ролі Зулейхі (К. Г. Цінчурын, «Юсуф і Зулейха»), Сарбі (Ф. Бурнаш, «Маладыя сэрцы»).

Як рэжысёр яна звярталася да героіка-рамантычных, трагедыйных твораў, выявы вялікіх і моцных пачуццяў: п’есы «Моладзь», «Няроўныя» (Ф. Амірхан), «Зулейха» (Г. Ісхакі) і інш.

Татарскі пісьменнік, паэт і драматург Накі Ісанбет жыццю і творчасці Сахібжамал Гізатулінай-Волжскай прысвяціў п’есу «Гульджамал» (тат. Гөлҗамал). Жыла ў Казані на вуліцы К. Маркса, 60. Памерла ў Чыстапалі ў 1974 г.

Пахаваная ў Казані на татарскіх могілках у Нова-Татарскай слабадзе.

Зноскі
------
**«Трэны»** (польск.: Treny; у перакладзе на беларускую мову — «Плачы») — цыкл з 19 вершаў-плачаў польскага паэта Яна Каханоўскага, выдадзены ў 1580 годзе. Вершы прысвечаны дачцэ паэта Уршулі, якая памерла ў 1579 годзе.

Кампазіцыя
----------

Ян Каханоўскі над памерлай Уршулкай. Карціна Яна Матэйкі, натхнёная «Трэнамі».
У «Трэнах» выказаўся бязмежны смутак Каханоўскага па памерлай маленькай дачцэ, што рэзка кантрастуе з папярэднімі працамі паэта, у якіх ён адстойваў такія каштоўнасці, як стаіцызм. Вершы можна разглядаць як крытыку уласных ранніх работ. У больш шырокім сэнсе, «Плачы» паказваюць думаючага чалавека эпохі Адраджэння ў момант крызісу, калі яго прымушаюць праз пакуты і жорсткае супрацьстаянне ідэалаў з рэальнасцю па-новаму ацаніць сваю былую гуманістычную філасофію жыцця.

«Трэны» належаць да паэтычнага жанру Рэнесанса — трэнодзіі, і твор цалкам складаецца з частак, характэрных для эпіцэдзія: першыя вершы знаёмяць з трагедыяй і з'яўляюцца панегірыкам па памерлай; далей ідуць вершы смутку, якія дэманструюць маштаб страты паэта, яго гора; у канцы — вершы суцяшэння і навучанні.

Каханоўскі, абапіраючыся на дасягненні такіх паэтаў-класікаў, як Гамер, Цыцэрон, Плутарх, Сенека і Стацыя  (руск.) (бел. а таксама на пазнейшыя творы Петраркі і паэтаў Адраджэння, такіх як П’ер дэ Рансар, выйшаў за межы вядомых жанраў, і яго «Плачы» з'яўляюцца змешанай формай, зменлівай ад эпіграмы да элегіі і эпітафіі, не кажучы ўжо пра псаломную песню.

Калі «Трэны» былі апублікаваныя, Каханоўскі быў падвергнуты крытыцы за тое, што аплакваў смерць маленькага дзіцяці насуперак існуючай літаратурнай традыцыі, пры якой гэтая форма павінна выкарыстоўвацца для «вялікіх людзей» і «вялікіх падзей».

Спасылкі
--------

* *Edmund Kotarski*. Jan Kochanowski (польск.).  Wirtualna Biblioteka Literatury Polskiej. Праверана 25 сакавіка 2017.  (польск.)
* (польск.) Правім Трэны
**Раздзяляльная здольнасць** або **раздзяляльная сіла** — здольнасць прылад раздзяляць вельмі блізкія ў прасторы, часе або па фізічных уласцівасцях аб’екты і працэсы. Важная характарыстыка аптычных і некаторых радыётэхнічных прылад, лічыльнікаў зараджаных часціц, мас-спектрометраў і інш.

*Раздзяляльная здольнасць аптычных прылад* паказвае здольнасць іх даваць раздзельныя вобразы малых і блізкіх дэталяў прадмета. Абмежаваная дыфракцыяй святла і аберацыямі аптычных сістэм. Гл. таксама: графічная раздзяляльнасць.

*Раздзяляльная здольнасць фотааб’ектываў* вызначаецца колькасцю рысак на 1 мм, выразна бачных у вобразе міры.

*Раздзяляльная здольнасць мікраскопаў, падзорных труб, тэлескопаў* вызначаецца найменшай вуглавой адлегласцю (лінейнай для мікраскопаў) паміж двума асобна бачнымі пунктамі.

*Раздзяляльная здольнасць спектральных прылад* вызначаецца формулай R=λ/δλ, дзе δλ — найменшая розніца даўжынь дзвюх светлавых хваль, якія яшчэ раздзяляюцца прыладай, λ — сярэдняя даўжыня гэтых хваль.

Літаратура
----------

* Раздзяляльная здольнасць // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 9. Рабкор — Сочы / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1973. — 640 с.: іл. карты. С.68.