**Патрыкей Давыдавіч** (пачатак XIV ст. — пасля 1365) — князь, староста гарадзенскі (1326—1365), князь старадубскі (пасля 1365).

Сын старосты гарадзенскага Давыда. Упершыню згадваецца ў хроніцы Яна Длугаша пад 16.10.1336 года, калі князі Альгерд, Кейстут і іншыя, у т.л. Патрыкей Давыдавіч (*«Patricius filius David Ruthenus» — Патрыкій сын Давіда Русіна*) напалі на Мазовію, пэўная дзённая дата сведчыць пра яе пазычанне Длугашам з даўнейшага рочніка або календара.

Пазней князь Патрыкей неаднакратна згадваецца Вігандам Марбургскім у сваёй хроніцы. Пад 21.01.1356 года Віганд паведамляе пра паход князёў Кейстута, Альгерда і Патрыкея Гарадзенскага (*Kynstud, Algart et rex Paterky vulgariter de Karten*) супраць Ордэна ў Прусію. У 1358 годзе (13 жніўня) для вызначэння вялікалітоўска-мазавецкай мяжы была створана двухбаковая камісія, куды вялікі князь Кейстут прызначыў сваіх князёў і баяр Патрыкея, Войшвіла, Айкшу, Алізара і Васку Кірдзеевіча (*duces et boyaros nostros videlicet super Patryky, Woyszwilt et Aykszy, Olizar et Waskonem Kerdejewicz*). Напэўна ў сувязі з вызначэннем мяжы, мазаўшане каля 1360 года пачалі будаваць замак паблізу Райгорада, на тэрыторыі якую Ордэн лічыў сваёй, таму да месца будаўніцтва падышло ордэнскае войска на чале з маршалам, які сярод іншага запытаў мазаўшан ці не быў тут Кейстут, на яны адказалі: *«Не Кейстут, але Патрык і яго сын»* (*non Kynstute, sed Patirke et filius suus*). Сакавіком 1361 года Кейстут, Патрыкей і Альгерд (*Kynstud, Patirky et Algard*) на прускай мяжы Ордэна былі атакаваны немцамі, пры гэтым Кейстут трапіў у палон, а Патрыкей ледзь здолеў уцячы. На пачатку 1364 года нямецкія і англійскія рыцары з Прусіі падышлі пад Гродна (Garten), тады князь Патрыкей *«rex dictus Patrike»* сустрэў іх хлебам і соллю і пачаў перамовы з ордэнскім маршалам. Таму і быццам за «сяброўства з Ордэнам», як лічыў Віганд Марбургскі, у наступным годзе вялікі князь Кейстут перавёў Патрыкея з Гродна на іншае рускае княства невядомае храністу. Да пераводу, 14.2.1365 года, князі Кейстут, Альгерд, Патрыкей Гарадзенскі і Аляксандр (*Kynstud, Algart, Paterky de Garten et rex Alexander*) з 4000 войскам напалі на ўладанні Ордэна ў Прусіі.

Ужо Длугаш частку звестак пра гарадзенскага «князя» Патрыкея адносіў да ўяўнага сына вялікага князя Кейстута — **Патрыкея Кейстутавіча**, уласна Длугаш і стварыў гэту асобу, якая і цяпер жыве ў гістарыяграфіі. Пазней князя Патрыкея Давыдавіча сталі атаясняць і з рэальным унукам вялікага князя Гедзіміна — **Патрыкеем Нарымонтавічам**, крыніцы такой думкі пакуль не ясныя.

Пазнейшы лёс князя Патрыкея вядомы з некалькіх спісаў Любуцкага сінодзіка, якія памінаюць «Кн[я]зя Патрикія Давидовича Стародубскаго, пріемшаго агг[е]лскій образъ, и кн[я]гиню его Елену» і «с[ы]на ихъ кн[я]зя Иоанна». Таксама сынамі князя Патрыкея Давыдавіча былі князь старадубскі Аляксандр і князь рыльскі Фёдар. На думку Андрэя Кузіміна, сваяком князя Патрыкея Давыдавіча быў ноўгарад-северскі князь Канстанцін Давыдавіч і яго сын Цімафей Канстанцінавіч.

Старадубскае княства Патрыкей атрымаў не ў 1365 годзе, бо пад уладай ВКЛ яно вядома з 1379 года, а трапіла пад яе ў 1372—1375 гадах, напэўна тады і было нададзена Патрыкею. Невядома якое княства ён трымаў перад гэтым.

| Нашчадкі Давыда, старосты гарадзенскага |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Іван |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Васількн. карэцкі |   | КАРЭЦКІЯ |  |
|   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   | Патрыкейстар. гарадзенскікн. старадубскі |   |   | Аляксандркн. старабудскікн. карэцкі |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Агрыпіна |   |   |   |   |  |
|   |
|   |   | Давыд(†1326)стар. гарадзенскі |   |   |   |   |   |   |   | Фёдар(†1399)кн. рыльскі |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   | Канстанцінкн. ноўгарад-северскі |   | Цімафей |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |

 |

Зноскі
------

1. ↑  Лицкевич 2014, с. 35..
2. ↑  *Długosz J.* Opera omnia. — Cracoviae, 1876. — Т. XII. Historiae polonicae libri XII. T. III. — P. 172.
3. ↑  Келембет 2015, с. 13..
4. ↑  Scriptores rerum Prussicarum. — Leipzig, 1863. — Bd. 2. — S. 522.
5. ↑  Kodeks dyplomatyczny Księstwa Mazowieckiego. — Warszawa, 1863. — S. 73-74, № LXXX (Datum et actum in Grodno feria tercia proxima infra octauas Beati Laurencij Martiris gloriosi).
6. ↑  Codex diplomaticus Prussicus. — Königsberg, 1848 — Bd. 3. — S. 115, № 87.
7. ↑  Scriptores rerum Prussicarum. — Bd. 2. — S. 525.
8. ↑  Scriptores rerum Prussicarum. — Bd. 2. — S. 527—528; Bd. 3. — S. 80.
9. ↑  Scriptores rerum Prussicarum. — Bd. 2. — S. 544—545.
10. 1 2  Лицкевич 2014, с. 36..
11. ↑  Scriptores rerum Prussicarum. — Bd. 2. — S. 549.
12. ↑  *Зотов Р. В.* О черниговских князьях по Любецкому синодику и о Черниговском княжестве в татарское время. — СПб: Тип. братьев Пантелеевых, 1892. — 379 с. — С. 28.
13. ↑  *Кузьмин А. В. (ГУАГН)* Рюриковичи или Гедиминовичи? Проблема идендификации русско-литовских князей XIV — начала XV в. в письменных источниках XIV—XVII в. // Древняя Русь: вопросы медиевистики № 3(69), сентябрь 2017 г. — С. 67.

Літаратура
----------

* *Келембет С.* Князі стародубські та рильські: середина XIV — початок XV століть // *Сіверянський літопис*. — 2015. — № 2. — С. 12-26.
* *Лицкевич О. В.* Поручительство литовско-русской знати за нобиля Братошу Койлутовича (1387—1394 гг.) // *Беларуская даўніна*. — 2014. — В. 1. — С. 29-58.