**Пётр Андрэевіч Гільтэбрант** (руск.: Гильтебрандт, Пётр Андреевич; 26 красавіка (8 мая) 1840 — 29 лістапада (12 снежня) 1905) — рускі праваслаўны літаратар і гісторык, археограф, палеограф, этнограф і фалькларыст.

Навуковая біяграфія
-------------------

Адукацыю атрымаў у Імператарскім Маскоўскім універсітэце.

Працаваў у штотыднёвай газеце «День  (руск.) (бел.» І. С. Аксакава, а таксама — у газеце «Голос  (руск.) (бел.» А. А. Краеўскага. Супрацоўнічаў з А. А. Хаванскім  (руск.) (бел. рэдактарам-выдаўцом «Філалагічных нататак  (руск.) (бел.»; Гільтэбранту належыць ідэя стварэння «Славянскага весніка  (руск.) (бел.».

У 1866 г. выдаў у Вільні «Сборник памятников народного творчества в Северо-Западном крае». У выданні складальнік змясціў 300 беларускіх народных песень, 151 прыказку, 93 загадкі, апісанні абрадаў у Гродзенскай, Віленскай і Мінскай губерняў.

Гільтэбранту атрымалася выявіць «Тураўскае Евангелле», якое ён і надрукаваў са сваімі тлумачэннямі (Вільня, 1869). Там жа, ў 1871 г. склаў вопіс віленскай публічнай бібліятэкі пад загалоўкам: «Рукописное отделение виленской публичной библиотеки. Вып. I. Церковнославянские рукописи. Вып. II. Русские пергаменты».

Разам з М. І. Кастамаравым рэдагаваў «Труды этнографическо-статистической экспедиции в Западнорусский край, снаряженной Императорским русским географическим обществом» (т. I, «Верования и суеверия»; т. II, «Малорусские сказки»; т. VI, «Народные юридические обычаи по решениям волосных судов», і т. VII, «Поляки. Евреи. Племена немалорусского происхождения. Малоруссы. Статистика, сельский быт и язык»).

У «Русской Исторической Библиотеке», якую выдавала археаграфічная камісія, надрукаваў тры кнігі «Памятников полемической литературы в западной Руси» — каштоўны ўклад у літаратуру гісторыі рускай царквы і ў рускую палеаграфію.

Навуковыя працы
---------------

### Артыкулы

* Мысли о народной психологии Архівавана 11 лістапада 2013. // Филологические записки. — Воронеж, 1864.

### Слоўнікі

* Справочный и объяснительный словарь к Новому Завету Архівавана 7 студзеня 2014.. — СПб. 1882—1885. — в 6 кн.;
* Справочный и объяснительный словарь к Псалтыри. — СПб. 1898.

У слоўнікі ўвайшлі інтэрпрэтацыі значэнняў слоў, якія сустракаліся ў Новым Запавеце (па славянскім тэксце сінадальнага выдання 1862 года) і ў Псалтыры, а таксама дадзены іх грэка-лацінскія пераклады, прыклады іх ужывання і паралельныя месцы ў Евангеллях і іншых тэкстах. Таксама дадзены даведкі пра імёны уласныя. Слоўнікі ўяўляюць сабой род так званай «Сімфоніі», гэта значыць ўзгаднення розных месцаў і тэрмінаў у Св. Пісанні. У складанні слоўнікаў, акрамя асноўнага аўтара-складальніка, прымалі ўдзел выбітныя навукоўцы: І. І. Сразнеўскі, А. Ф. Бычкоў  (руск.) (бел. П. І. Саваітаў  (руск.) (бел. К. М. Бястужаў-Румін  (руск.) (бел. і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Пётр Андрэевіч Гільтэбрант<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15690291'></a>
2. 1 2  Petr A. Gilʹtebrandt // opac.vatlib.it<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84353965'></a>
3. ↑  Petr Andreevič Gilʹtebrandt // CONOR.BG<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101552639'></a>
4. 1 2  Гильтебрандт Пётр Андреевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 147. — 737 с.
5. ↑  *Хованский А. А.* Наши предположения и желания (о внесении в «Филологические записки» нового отдела, под заглавием «Славянский вестник») // Филологические записки. — Воронеж, 1865. — Вып. I. — С. 1-4.
6. ↑  *Гильтебрандт П. А.* Справочный и объяснительный словарь к Новому Завету. — СПб. 1882. — с. 2512.

Літаратура
----------

* Церковные Ведомости, 1905, № 50;
* Исторический Вестник, 1906, январь (некролог);

Спасылкі
--------

* Большая биографическая энциклопедия  (руск.)