**Мэй Ланьфан** (кіт. трад. 梅蘭芳, спр. 梅兰芳, піньінь *Méi Lánfāng*; 22 кастрычніка 1894, Пекін, Імперыя Цын — 8 жніўня 1961, Пекін, КНР) — кітайскі акцёр

, выканаўца роляў жаночага амплуа «{{нп3|Дань (амплуа)|дань|ru|Дань (амплуа)}}» у {{нп3|Пекінская опера|пекінскай оперы|ru|Пекинская опера}}.

Разам з {{нп3|Шан Сяаюнь|Шан Сяаюнем|ru|Шан Сяоюнь}}, {{нп3|Чэн Яньцю||ru|Чэн Яньцю}} і {{нп3|Сюнь Хуэйшэн|Сюнь Хуэйшэнам|ru|Сюнь Хуэйшэн}} Мэй Ланьфан вядомы як адзін з {{нп3|Чатыры вялікія дань|Чатырох вялікіх дань залатой эры пекінскай оперы|ru|Четыре великих дань}}.

Мэй Ланьфан - гэта сцэнічны псеўданім. Сапраўднае імя — **Мэй Лань** (кіт. трад. 梅瀾, спр. 梅澜, піньінь *Méi Lán*). Другое імя — **Ваньхуа** (кіт. трад. 畹華, спр. 畹华, піньінь *Wǎnhuá*).

Біяграфія
---------

Мэй Ланьфан і {{нп3|Чэн Яньцю||ru|Чэн Яньцю}}
Нарадзіўся 22 кастрычніка 1894 года ў Пекіне ў сям'і выхадцаў з вобласці Тайчжоу правінцыя Цзянсу. Некалькі пакаленняў продкаў Мэй Ланьфана гулялі ў пастаноўках {{нп3|Пекінская опера|пекінскай|ru|Пекинская опера}} і {{нп3|Куньцюй|кунскай|ru|Куньцюй}} {{нп3|Кітайская опера|опер|ru|Китайская опера}}. Сярод іх быў і яго дзядуля па бацькавай лініі Мэй Цяалін, які праславіўся выкананнем жаночых роляў дань і быў адным з {{нп3|Трынаццаць вялікіх акцёраў позняй Цын|трынаццаці вялікіх акцёраў позняй Цын|ru|Тринадцать великих актёров поздней Цин}}. Мэй Цяалін часта выступаў у імператарскім палацы. Дзядуля па матчынай лініі, Ян Луншоу, выконваў ролі ушэн (амплуа {{нп3|Шэн (амплуа)|шэн|ru|Шэн (амплуа)}}-ваеннага).

Рана страціўшы бацькоў (бацька, Мэй Чжуфэнь, памёр 26 гадоў ад роду), застаўся пад апекай дзядзькі Мэй Юйцяня і з 8 гадоў пачаў праяўляць цікавасць да акцёрскай кар'еры. Першы настаўнік спачатку палічыў, што ў хлопчыка няма акцёрскіх перспектыў, паколькі, на яго погляд, у таго апынуліся невыразныя вочы. Шматмесячныя трэніроўкі дапамаглі Мэй Ланьфану пераадолець гэтую праблему. Каб стаць акцёрам пекінскай оперы, неабходна было займацца з раніцы да вечара, вывучаць песеннае мастацтва, кун-фу і акрабатыку пад строгім кіраўніцтвам настаўнікаў (у школе пекінскай оперы практыкавалася лупцоўка вучняў, не выключаны былі і смяротныя зыходы).

У дзесяць гадоў дэбютаваў у спектаклі »Шлюбная пара багіні і земляроба". У 14 гадоў далучыўся да тэатральнай трупы Сіляньчэн (пазней пераназванай у Фуляньчэн).

У 1910 годзе ажаніўся з Ван Мінхуа: яму было 16, ёй - 18. Ад гэтага шлюбу нарадзіліся сын і дачка, якія пасля памерлі ў дзіцячым узросце. Ван Мінхуа зрабіла аперацыю па стэрылізацыі і не магла больш мець дзяцей. Яна таксама памерла маладой (у 1929 годзе ад туберкулёзу).

Дзякуючы выдатнаму валоданню асноўнымі кампанентамі кітайскай оперы - спевам, танцам і выканальніцкім майстэрствам - у 1911 годзе быў названы трэцім сярод лепшых акцёраў у Пекіне.

Дзевятнаццаці гадоў, у 1913 годзе, са спектаклем "Куртызанка Юй Танчунь" адправіўся ў Шанхай, дзе дамогся вялікага поспеху. Яго сталі называць лепшым выканаўцам жаночых роляў пекінскай оперы ў свеце, нават сталі выпускаць цыгарэты, названыя яго імем. У ходзе была прымаўка: "Калі хочаш ажаніцца, жонка павінна быць падобная на Мэй Ланьфана; калі хочаш завесці сына, ён павінен быць падобны на {{нп3|Чжоу Сіньфан|Чжоу Сіньфана|ru|Чжоу Синьфан}}». Такая ўвага бянтэжыла акцёра.

У 1914 годзе былі новыя {{нп3|гастролі||ru|Гастроли}} у Шанхаі, а ў 1918 годзе Мэй Ланьфан на нейкі час пераехаў жыць у гэты горад. Тут ён паспрабаваў пісаць оперы на актуальныя тэмы: карупцыя, умяшанне імперыялістычных дзяржаў у жыццё Кітая, месца жанчыны ў грамадстве. Нягледзячы на тое, што публіка ўдзячна сустрэла новыя тэмы ў традыцыйным выглядзе мастацтва, сам Мэй Ланьфан прыйшоў да высновы, што гэта недарэчнае спалучэнне, і вярнуўся да класічных сюжэтаў.

Мэй Ланьфан у Японіі (1919 год)
У 1919 годзе прайшлі замежныя гастролі ў Японіі. Тут ён выступаў у Імператарскім тэатры  (яп.) (бел. ў Токіа. Праз пяць гадоў, у 1924 годзе, зноў паехаў у Японію, каб удзельнічаць у дабрачынным канцэрце ў падтрымку пацярпелых ад аднаго з самых разбуральных у гісторыі краіны землетрасенняў.

Застаючыся ў шлюбе з Ван Мінхуа, у 1921 годзе ўступіў у другой {{нп3|Кітайскі шлюб|шлюб|ru|Китайский брак}} з Фу Чжыфан, ад якога нарадзілася дзевяць дзяцей.

Ці Жушань і Мэй Ланьфан
У 1922 годзе заснаваў уласную тэатральную трупу Чэнхуа. Пачаў уключаць у пастаноўкі новыя прыёмы гульні: дань-дзева, дань-какетка, дань-ваяўніца. Таксама пачаў эксперыментаваць з дэкарацыямі, грымам, галаўнымі ўборамі і касцюмам. Для напісання новых п'ес часцяком прыцягваў адразу па некалькі кампазітараў і драматургаў, якія падзялялі погляды Мэй Ланьфана на рэфармаванне тэатра. Найбольш бачным з іх быў Ці Жушань  (кіт.) (бел..

{{нп3|Мэн Сяадун||ru|Мэн Сяодун}} і Мэй Ланьфан (1927)
У 1925 годзе пазнаёміўся з актрысай пекінскай оперы, выканаўцай роляў амплуа лаашэн ("стары"), {{нп3|Мэн Сяадун||ru|Мэн Сяодун}}. Будучы ўжо двойчы жанаты, у 1927 годзе ўступіў у шлюб і з ёй, але ў 1933 годзе яны развяліся.

У 1927 пекінская газета «Шуньцянь Шыбаа  (кіт.) (бел."правяла конкурс сярод акцёраў пекінскай оперы, і па яго выніках Мэй Ланьфан, {{нп3|Шан Сяаюнь||ru|Шан Сяоюнь}}, {{нп3|Чэн Яньцю||ru|Чэн Яньцю}} і {{нп3|Сюнь Хуэйшэн||ru|Сюнь Хуэйшэн}} былі названыя {{нп3|Чатыры вялікія дань||ru|Четыре великих дань}}— гэты тытул у далейшым за імі замацаваўся.

Папулярнасць Мэй Ланьфана на радзіме настолькі ўзрасла, што падчас яго гастроляў у Шанхаі ў 1928 годзе мясцовая газета «{{нп3|Шэньбаа||ru|Шэньбао}}" нават вяла асобную калонку "Навін Мэй».

У 1930 годзе адправіўся ў гастрольны тур па ЗША, падчас якога выступаў у Сіэтле, Чыкага, Вашынгтоне, Нью-Йорку, Сан-Францыска, Лос-Анджэлесе, Ганалулу і Сан-Дыега. Амерыканская публіка цёпла сустрэла творчасць Мэй Ланьфана. Памонскі каледж у Клермонце і Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі прысвоілі яму ганаровую доктарскую ступень.

Адгукнуўшыся на «інцыдэнт 18 верасня", паставіў у Шанхаі патрыятычныя спектаклі "Барацьба з Цзинем", "Прыкрасць пра жыццё і смерць» і іншыя.

У 1935 годзе наведаў з гастролямі СССР. Падчас візіту сустракаўся з савецкімі тэатральнымі дзеячамі, у тым лику са Станіслаўскім, Неміровічам-Данчанкам, Меерхольдам і Эйзенштэйнам. Брэхт, які знаходзіўся ў гэты час у Савецкім Саюзе таксама наведаў выступ Мэй Ланьфана, уражанні ад якога пасля знайшлі сваё адлюстраванне ў яго творчасці. Выступ у Ленінградзе наведаў Сталін. Мейерхольд аб гэтых гастролях напісаў захоплены артыкул, а Эйзенштэйн на іх аснове стварыў фільм.

У 1938 годзе пераехаў у Ганконг. З-за распачатай японскай акупацыі пакінуў сцэну, каб не выступаць для японскіх салдат. У якасці акта пасіўнага супраціву адгадаваў вусы, што не магло спалучацца з ролямі дань. У выніку яго банкаўскія рахункі апынуліся заблакаваныя, і, каб забяспечыць сям'ю, Мэй Ланьфан стаў маляваць карціны на продаж. З-за фінансавых цяжкасцяў у 1941 годзе пераехаў у Шанхай. На сцэну вярнуўся толькі пасля заканчэння Другой сусветнай вайны у 1945 годзе, і больш не пакідаў яе да самай смерці.

Маа Цзэдун, Клімент Варашылаў і Мэй Ланьфан (Пекін, 1957)
У 1950 годзе зноў пасяліўся ў Пекіне.

Пасля ўтварэння КНР яшчэ тройчы гастраляваў у Савецкім Саюзе: у 1952, 1957 і 1960 гадах. У 1956 годзе ў трэці раз наведаў Японію. Замежныя паездкі Мэй Ланьфана адкрылі пекінскую оперу свету і папулярызавалі традыцыйнае кітайскае мастацтва ў іншых краінах.

Удзельнічаў у рэфармаванні тэатра, якое праходзіла па ініцыятыве новых уладаў; складаўся ў шматлікіх камітэтах, прымаў удзел у канферэнцыях.

У 1953 годзе абраны намеснікам старшыні Асацыяцыі кітайскіх драматургаў  (кіт.) (бел..

У 1955 годзе заснаваў {{нп3|Кітайскі дзяржаўны тэатр пекінскай оперы|Кітайскі тэатр пекінскай оперы|ru|Китайский государственный театр пекинской оперы}} і стаў яго першым дырэктарам.

У 1959 годзе ўступіў у КПК.

Акрамя тэатральнай дзейнасці, прыняў удзел у стварэнні некалькіх фільмаў, запісаў шэраг грампласцінак. Так, у 1960 годзе быў зняты мастацкі фільм з удзелам Мэй Ланьфана па оперы «Півоневая альтанка  (кіт.) (бел.».

Памёр у Пекіне 8 жніўня 1961 года.

Творчасць
---------

Мэй Ланьфан за сваё жыццё сыграў больш чым у 400 пастаноўках, больш за 100 з якіх ставіліся пастаянна. Найбольш знакамітыя «Ап'янёная фрэйліна  (кіт.) (бел.», «Развітанне ўсемагутнага Ба-вана з каханай  (кіт.) (бел.», «Му Гуін прымае камандаванне  (кіт.) (бел.», «Меч сусвету  (кіт.) (бел.», "Зламаны мост" (кіт.: 疊斷橋) і "Даюй хавае кветкі" (кіт.: 黛玉葬花).

Наватарскія распрацоўкі Мэй Ланьфана ў грыме, касцюмах, жэстах узбагацілі амплуа дань. {{нп3|Акампанемент|Акампануючы|ru|Аккомпанемент}} на традыцыйных кітайскіх музычных інструментах {{нп3|эрху||ru|Эрху}} і {{нп3|цзінху||ru|Цзинху}}, Мэй Ланьфан разам з Сюй Ланьюанем і Ван Шаацыном распрацавалі новы напеў дань.

Спалучэнне акцёрскага майстэрства і спеваў Мэй Ланьфана заклалі аснову для фарміравання новай школы пекінскай оперы - "Мэй"; адным з актыўных паслядоўнікаў гэтай школы стаў сын акцёра — {{нп3|Мэй Баацзю||ru|Мэй Баоцзю}}, які пасля смерці бацькі працягнуў яго справу.

Памяць аб Мэй Ланьфане
----------------------

Бюст Мэй Ланьфана ў яго доме-музеі ў Пекіне
* У 1986 годзе ў Пекіне адкрыты {{нп3|Дом-музей Мэй Ланьфана||ru|Дом-музей Мэй Ланьфана}}.
* У 2008 годзе рэжысёр {{нп3|Чэнь Кайгэ||ru|Чэнь Кайгэ}} зняў фільм «{{нп3|Мэй Ланьфан (фільм)|Мэй Ланьфан|ru|Мэй Ланьфан (фильм)}}».
* Вялікі тэатр пекінскай оперы носіць імя Мэй Ланьфана.

Сачыненні
---------

* Мэй Лань-фан. Сорок лет на сцене: Записки Цзы-Чуаня. Пер. с кит. М. Искусство. 1963 г. 499 с. илл.

Літаратура
----------

* Театральная энциклопедия. Т.III, М. Издательство «Советская энциклопедия», 1964. С.1022-1033.
* Завидовская Е. Мэй Ланьфан в Советском Союзе (1935) // Институт Конфуция. Ноябрь 2014. Выпуск 27.№ 6. С.32-34.
* Мэй Лань-фан и китайский театр. [Сборник], М. — Л. 1935.
* Образцов С. Театр китайского народа, М. 1957.
* Серова С. Пекинская музыкальная драма, М. 1970.
* Васильев Б. А. Китайский классический театр: На спектаклях Мэй Лань-фана // Рабочий театр.1935.№ 8. С.5-7.
* Min Tian, ed. China’s Greatest Operatic Male Actor of Female Roles: Documenting the Life and Art of Mei Lanfang, 1894—1961 (Lewiston, NY: Edwin Mellen Press, 2010).
* Min Tian, Mei Lanfang and the Twentieth-Century International Stage: Chinese Theatre Placed and Displaced (New York: Palgrave, 2012).

Спасылкі
--------

* Дом-музей Мэй Ланьфана.
* Дом-музей Мэй Ланьфана.



1. 1 2 3 4 5  {{{загаловак}}}. — 2003. — ISBN 9787508503387.
2. ↑
3. ↑  *Faye Chunfang Fei.* Chinese Theories of Theater and Performance from Confucius to the Present. — Ann Arbor: University of Michigan Press, 2002. — P. 143. — 213 p. — ISBN 9780472089239.
4. 1 2 3 4 5  *Joyce Cheng*. Мэй Ланьфан: легенда Пекинской оперы **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  gbtimes (25 жніўня 2013). Архівавана з першакрыніцы 2 чэрвеня 2016. Праверана 1 мая 2016.
5. ↑  *Min Tian.* Mei Lanfang and the Twentieth-Century International Stage: Chinese Theatre Placed and Displaced. — Springer, 2012. — 308 p. — ISBN 9781137010438.
6. 1 2 3  {{{загаловак}}}. — 2012. — 308 p. — ISBN 9781137010438.
7. 1 2 3 4 5 6  Великий Мэй Ланьфан **(нявызн.)**.  Синьхуа, Международное радио Китая (29 жніўня 2005). Архівавана з першакрыніцы 1 ліпеня 2016. Праверана 1 мая 2016.
8. 1 2 3 4 5 6  *梅兰芳* — артыкул з Байдупедыі (кіт.)
9. 1 2  *孙红侠*. 梅兰芳三段情 (кіт.)(недаступная спасылка). *环球人物*.  人民日报 (1 снежня 2008). Архівавана з першакрыніцы 23 чэрвеня 2016. Праверана 22 мая 2016.
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. ↑
20. ↑
21. ↑  *Анна Петрович*. Актеры Хубэйского театра познакомили зрителей с драгоценной жемчужиной китайского искусства **(нявызн.)**.  Musecube. Территория творческой свободы (4 сакавіка 2014). Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2016. Праверана 1 мая 2016.
22. ↑  *Ху Яньли* Китайская опера как нематериальное культурное наследие Китая // *Общество: философия, история, культура* : часопіс. — Краснодар: Издательский дом «Хорс», 2015. — № 4. — С. 25—29. — ISSN 2221-2787. Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2016.
23. 1 2  *Colin Mackerras*. Mei Lanfang (англ.).  Grove Music Online (31 студзеня 2014). Праверана 11 мая 2016.
24. 1 2  Китайский театр Пекинской оперы переименован в Китайский государственный театр Пекинской оперы **(нявызн.)**.  Жэньминь Жибао (16 лістапада 2007). Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 1 мая 2016.
25. ↑
26. ↑  Mei Lanfang (англ.).  Encyclopædia Britannica. Архівавана з першакрыніцы 8 снежня 2015. Праверана 11 мая 2016.
27. ↑
28. ↑  Мастер пекинской оперы Мэй Баоцзю скончался в возрасте 82 года **(нявызн.)**.  Жэньминь жибао (25 красавіка 2016). Архівавана з першакрыніцы 9 мая 2016. Праверана 26 красавіка 2016.
29. ↑  Режиссёр фильма "Мэй Ланьфан" - Чэнь Кайгэ **(нявызн.)**.  Международное радио Китая (3 лютага 2009). Архівавана з першакрыніцы 1 ліпеня 2016. Праверана 1 мая 2016.