**Захоп Полацка Фродзі I** (V стагоддзе) — легендарная падзея, якая апісваецца ў хроніцы «Дзеянні данаў» (лац. Gesta Danorum, канец XII — пачатак XIII стагоддзя) дацкага гісторыка XII стагоддзя Саксона Граматыка.

Змест легенды
-------------

### Бітва з драконам

Фродзі І — легендарны конунг (кароль) Даніі, які заняў сталец пасля смерці свайго бацькі конунга Хадзінга. Новы кароль выяўляе, што знясіленая войнамі казна пустая. Каб папоўніць яе, ён забівае дракона і завалодвае яго скарбамі.

Здабыты такім чынам першапачатковы капітал Фродзі ўкладвае ў падрыхтоўку ваеннай экспедыцыі ў Прыбалтыку. Перамогі там ён атрымлівае не толькі дзякуючы сіле і моцы сабранага ім атрада вікінгаў, але і ваеннымі хітрасцямі.

### Захоп Полацка

Фродзі пасля перамогі над конунгам Транонам падышоў да Полацка і зразумеў, што сілай узяць горад не атрымаецца.
«Сілай горад не перамагчы», лац.: viribus inuictam [sc. urbem] — адзначае на латыні Саксон Граматык, апісваючы моц старажытнага Полацка. Аднак дзякуючы хітрасці Фродзі І забівае конунга (князя) Полацка (швед. Pallteskja) Веспасія і завалодвае такім чынам горадам:

> 
>  Толькі з нешматлікімі сведкамі ён таемна адправіўся ў далёкае месца і загадаў абвясціць паўсюль, што ён памёр, каб тым самым усыпіць ворага. Для большай натуральнасці быў здзейснены абрад пахавання і збудаваны пахавальны курган. Да таго ж воіны, свядома імітуючы смутак, прайшлі ў працэсіі за нібыта памерлым правадыром. Пачуўшы пра гэта, князь Полацка Веспасій, які ўжо амаль атрымаў перамогу, так занябдаў абарону, што даў магчымасць ворагам уварвацца ў горад, дзе і быў забіты сярод гульняў і забавак.
> — Saxo, lib. II, cap. I: 7
> 
>

Аналіз легенды
--------------

І. Мікола[*крыніца?*] ў 1907 годзе першым звязаў *Pallteskja* — назва горада ў Беларусі, на штурм якога накіроўваецца Фрода, з старажытнарускай формай *Полтескъ* у Іпацьеўскім і Пскоўскім летапісах. Развіваючы гэтую гіпотэзу, Г. Шрам, у сваю чаргу даказаў сувязь абодвух тапонімаў з горадам *Полотеск*, згадваным у летапіснай легендзе аб запрашэнні Рурыка і аб наступнай раздачы ім гарадоў сваім мужам.

«*Полотеск*» тут не што іншае, як Полацк — сталіца аднайменнага княства, фарпост крывічоў на выхадзе па Дзвіне ў Балтыку. Шрам таксама выказаў меркаванне, што не славяне запазычылі гэтае імя ў варагаў, а наадварот, назва Полацка перайшла ў скандынаўскую мову і замацавалася ў ёй у сярэдзіне IX стагоддзя.
 
Звяртаючы ўвагу на «ваенныя хітрыкі» Фродзі, Т. М. Джаксон разглядае іх не толькі як «вандроўны сюжэт, узыходзячы да вельмі аддаленых часоў і шырока вядомы ў эпоху вікінгаў». Яна бачыць у самім факце з’яўлення гэтага эпізоду ў сазе таксама і як ускоснае ўказанне на рэальную ваенна-стратэгічную моц Полацка як крэпасці.

Гл. таксама
-----------

* Сага пра Тыдрэка Бернскага[ru]
* Полацкае княжанне

Літаратура
----------

* *Дзярновіч А. І.* Палтэск’я — паўночная Троя: вобраз Полацка ў скандынаўскіх крыніцах ХІ-ХІІІ стст. // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европы. Вып. 6. — Мн.: РИВШ, 2013. — С. 76-90.
* Саксон Грамацік. Дзеі данаў. Кніга II.

| ⛭Старажытны Полацк |
| --- |
| Полацкае княжанне ·  Балты ·  Славяне ·  Банцараўская культура ·  Гісторыя Полацка ·  Рака Палата |
| Археалагічныя культуры Полацкага гарадзішча | Днепра-дзвінская культура (VII ст. да н.э. — IV ст. н.э.)  ·  Банцараўская культура (V—VII ст.)  ·  Культура полацка-смаленскіх доўгіх курганоў (VIII—X ст.) |  |
| Легендарныя князі | Вальдзімар ·  Іран ·  Веспасій ·  Палтэс |
| Падзеі | Аблога Полацка гунамі ·  Захоп Полацка Фродзі І ·  Прыход славян |
| Помнікі старажытнага перыяду | Полацкае гарадзішча ·  Полацкія курганы |