recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бальшавік (значэнні).
**Бальшавікі́** — фракцыя Расійскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі (РСДРП), якая супрацьпастаўлялася іншай фракцыі — меншавікам. Назва «бальшавікі» паходзіць з часоў, калі прыхільнікі ленінскай канцэпцыі пабудовы пралетарскай партыі апынуліся ў большасці пры зацверджанні галоўных тэзісаў Статута РСДРП і кіруючых органаў партыі на Другім з’ездзе партыі ў 1903 годзе.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі бальшавікі сфармавалі ўласную партыю — Усерасійскую камуністычную партыю (бальшавікоў) (РСДРП(б), пасля перайменавана ў РКП(б), ВКП(б) і ўрэшце КПСС).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бальшавікі на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2016018217 · NKC: ph832288 · SUDOC: 027545962 · VIAF: 125556967 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Горын.

**Вячаслаў Цімафеевіч Горын** (6 лютага 1931, Астрахань, РСФСР — 2 кастрычніка 1994) — савецкі і беларускі вучоны ў галіне заатэхніі, развядзення і генетыкі сельскагаспадарчых жывёл. Акадэмік УАСГНІЛ (1973).

Біяграфія
---------

У 1948 годзе паступіў у Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, якую скончыў у 1953 годзе. У тым жа годзе ўладкаваўся на працу малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытут жывёлагадоўлі, але прапрацаваўшы там некаторы час, сышоў у Капыльскую МТС, дзе да 1955 года займаў пасаду галоўнага заатэхніка.

У 1955 годзе ўзначаліў калгас імя Чапаева і працаваў там да 1959 года. З 1959 года намеснік начальніка Упраўлення па племянной справе і штучнаму асемяненню сельскагаспадарчых жывёл. З 1959 па 1964 гады старшыня калгаса «40 гадоў Кастрычніка».

У 1964 годзе прызначаны дырэктарам Беларускага НДІ жывёлагадоўлі, гэтую пасаду займаў да 1973 года, адначасова з гэтым з 1964 па 1977 гады загадваў аддзелам генетыкі і развядзення сельскагаспадарчых жывёл у гэтым жа НДІ.

У 1973—1975 гадах віцэ-прэзідэнт УАСГНІЛ. Рэктар (1975—1977), загадчык кафедры генетыкі і развядзення сельскагаспадарчых жывёл (1975—1987) Усесаюзнага СГІ завочнай адукацыі.

У 1977—1979 гадах дырэктар УНДІ племянной справы (1977—1979). У 1987—1991 гадах генеральны дырэктар Усесаюзнага навукова-вытворчага аб’яднання па племянной справе ў жывёлагадоўлі, дырэктар і загадчык аддзела прыкладной генетыкі Галаўнога селекцыйна-генетычнага цэнтра (г. Быкава Маскоўскай вобласці).

З 1991 года дырэктар Усерасійскага навукова-даследчага селекцыйна-генетычнага інстытута жывёлагадоўлі.

Памёр 2 кастрычніка 1994 года.
**Жыта 'Беняконскае'** — селекцыйны сорт роду Жыта (*Secale*).

Гісторыя
--------

### Пачатак селекцыі

У 1911 годзе пад кіраўніцтвам Вацлава Ластоўскага на Беняконскай доследнай станцыі шляхам індывідуальнага адбору была выдзелена форма жыта, устойлівая да фузарыёзу  (руск.) (бел. — хваробы, якая напалову якая зніжае ўраджай жыта. Новая форма была адаптавана да прыродных умоў Віленшчыны. Асноўны матэрыял, з якога вырошчвалася Беняконскае жыта, паходзіў ад гаспадара з вёскі Пабержа  (літ.) (бел. на поўдні Віленскага павету з глебы тыпу паазёрская беліца  (польск.) (бел. моцна насычанай, злітой, халоднай і вельмі беднай пажыўнымі рэчывамі. В. Ластоўскі адбіраў як мага болей раслін з самым лепшым калоссем. Падчас Першай Сусветнай вайны, з 1915 па 1918, строгая селекцыя не была праведзена, толькі захаваны матэрыял, а ў 1918 кніга па радаводах была адноўлена восенню.

З пачатку 1920-х гадоў Беняконскае жыта сталі вырошчваць у гаспадарках Віленшчыны.

### Пасляваенны час

Узоры насення ўдалося захаваць падчас Вялікай Айчыннай вайны, а пасля яе заканчэння вучоны-селекцыянер А. М. Багамолаў і Г. С. Кананкоў працягнулі селекцыйную працу. Досведы па стварэнні новага сорта жыта шляхам адбору лепшых раслін з іншых сартоў скончыліся прызнаннем сорту жыта 'Беняконскае'.

У 1950 годзе сорт быў раянаваны ў Гродзенскай, Баранавіцкай і Мінскай абласцях Беларусі, затым у Вільнюскай вобласці Літве. Да 1964 года занятая пад ім пасяўная плошча перавышала мільён гектараў. Гэты сорт адыграў значную ролю ў павышэнні ўраджайнасці жыта ў рэспубліцы. Калі раней збіралі 5-6 цэнтнераў з гектара, то са з’яўленнем новага сорта — да 30 цэнтнераў. Лічыцца, што ў сярэдзіне 1960-х гадоў прыкладна кожная другая буханка жытняга хлебу ў Беларусі і Літве выпякалася з беняконскага жыта.

Адзнакі
-------

У 1916-17 прафесар Курт фон Ромкер  (ням.) (бел. праводзіў у вобласці «Обер-Ост» параўнальнае даследванне, у якім вывучаў розніцу паміж 13 сартоў жыта, у якім Беняконскае жыта заняло чацвёртае месца, а па трываласці — другое. У 1921 годзе ў Бенякове праводзіўся ўласны падобны эксперымент з 6 сартамі, у якім Беняконскае жыта перамагло.

У Вялікай Савецкай энцыклапедыі Беняконскае жыта называецца ў шэрагу тагачасных лепшых сартоў. Звычайна сорт больш за пяць гадоў не існуе. А сорт 'Беняконскае' выкарыстоўваўся каля 25 гадоў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *inż. agr. A. Polonis* O odmianach żyta i pszenicy. // *Tygodnik rolniczy*. — Wilno: 15 lipca 1926. — № 27-28. — С. 286.
2. 1 2  Опытная станция Ластовского, или Как в Беняконях зарождалась наука?  (руск.)
3. ↑  Сегодня традиционную для славян культуру — рожь — вытесняет тритикале  (руск.)
4. ↑  Эпоха в летописи сельского хозяйства  (руск.)
5. ↑  Рожь  (руск.)
6. ↑  «Хлопцы, Перамога!»

Спасылкі
--------

* *inż. agr. A. Polonis* O odmianach żyta i pszenicy. // *Tygodnik rolniczy*. — Wilno: 15 lipca 1926. — № 27-28. — С. 286.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Радзівоненка.
**Анатоль Мікалаевіч Радзівоненка** (нар. 11 сакавіка 1949, пасёлак Урэчча, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Член КПСС з 1979 года. Працаваў архітэктарам Нясвіжскага раёна. З 1987 г. — галоўны архітэктар Баранавічаў, начальнік упраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Баранавіцкага гарвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Выключаны з Саюза за нясплату чалецкіх унёскаў у 2018 годзе. 

Пражывае ў Баранавічах.

### Асуджэнне за хабарніцтва

У сакавіку 2006 года быў затрыманы супрацоўнікамі КДБ каля свайго гаража пасля перадачы яму старым знаёмым 5 000 фальшывых долараў ЗША. У канцы 2006 года суд прызнаў Радзівоненку вінаватым у замаху на атрыманне хабару за спрыяльнае вырашэнне пытання, якое ўваходзіла ў яго кампетэнцыю. Як вынікае з прысуду, хабар архітэктару праз яго знаёмага спрабаваў даць грамадзянін, якому Радзівоненка садзейнічаў у прадастаўленні зямельнага ўчастка для будаўніцтва прамтаварнай крамы. Суд прысудзіў галоўнага архітэктара горада да шасці з паловай гадоў пазбаўлення свабоды. Адседзеўшы тры з паловай гады, архітэктар, які дасягнуў пенсійнага ўзросту, быў умоўна-датэрмінова вызвалены.

Паводле слоў самога Радзівоненкі, ён задаўга да арышту з прычыны свайго характару стаў непажаданым для гарадскіх уладаў. Не аднойчы яму выносілі вымовы, галоўным чынам звязаныя з пратэрмінаванымі адказамі яго падначаленых на звароты грамадзян, двойчы яго спрабавалі звольніць, але ён аднаўляўся праз суд.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: помнікі савецкім воінам у Гарадзеі (1975) і Нясвіжы (1981) — абодва ў аўтарскім калектыве, адміністрацыйны будынак у Гарадзеі (1981), дзіцячы садок у калгасе «Беларусь» Нясвіжскага раёна (1980), стадыён у Нясвіжы (1982).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1976).

Зноскі
------

1. ↑  Исключены на основании решения Совета ОО «БСА»
2. 1 2  Экс-главный архитектор Барановичей: как из меня сделали коррупционера. 21.01.2010(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Радионенко Анатолий Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Стандартная бібліятэка шаблонаў C++** (*англ.* Standard Template Library — STL) — сукупнасць магутных кампанентаў мовы праграмавання C++, якія ўтрымліваюць шматлікія структуры дадзеных і алгарытмы, якія выкарыстоўваюцца для апрацоўкі дадзеных.

Гісторыя стварэння
------------------

Стандартная бібліятэка шаблонаў C++ была распрацаваная Мэнг Лі ды Аляксандрам Сцяпанавым у карпарацыі "Х'юлет-Пакард". У аснову распрацоўкі былі закладзеныя агульныя дасьледаванні Сцяпанава і Лі ў вобласці праграмавання. Таксама значны ўнёсак у стварэньне STL Дэвіда Мюсэра.

Кампаненты STL
--------------

Асноўныя кампаненты STL — кантэйнеры (containers), ітэратары (iterators) і алгарытмы (algorithms). Вылучаюцца таксама размеркавальнікі (allocators), выказнікі (predicates), параўнальныя функцыі (comparison functions) ды аб'екты функцый (function objects).

Зноскі
------

1. ↑  Deitel, Paul J. C++ : how to program / P.J. Deitel, H.M. Deitel. -- 8th ed, p. 851, 
ISBN 978-0-13-266236-9
2. ↑  Deitel, Paul J. C++ : how to program / P.J. Deitel, H.M. Deitel. -- 8th ed, p. 851, ISBN 978-0-13-266236-9
3. ↑  Schildt, Herbert. C++: The Complete Reference, 3th Edition, 626-628; ISBN: 0078824761
**Сталіца свету Германія** (ням.: Welthauptstadt Germania) — новая назва для горада Берліна, які да сярэдзіны XX стагоддзя па планах Адольфа Гітлера і яго архітэктара Альберта Шпеера павінны быў стаць сталіцай свету.

Сам Гітлер ніколі не выкарыстоўваў дадзенае словазлучэнне ў дачыненні да гэтага глабальнага праэкту. Ён заўсёды казаў або пра «Імперскую сталіцу», або пра «Германію». Паняцце «Імперская сталіца Германія» ўпершыню пачаў выкарыстоўваць персанал Альберта Шпеера. З таго часу тэрмін стаў сінонімам «Агульнага плана забудовы імперскай сталіцы», з дапамогай якога горад павінны быў ператварыцца ў цэнтр сусветнай імперыі.

Гітлер стварыў для Шпеера спецыяльную пасаду «Генеральны інспектар па будаўніцтве імперскай сталіцы» (ням.: «Generalbauinspektor für die Reichshauptstadt») і надзяліў яго тымі ж паўнамоцтвамі, якія той меў падчас перабудовы Берліна з 1937 па 1943 гг.
Піраміда Аменемхета III у Хавары каля Кракадзілопаля.
**Кракадзілопаль** (стар.-грэч.: Κροκοδείλων πόλις — «горад гадаў») — грэчаская назва старажытнаегіпецкага горада Шэдыт, размешчанага на беразе Мерыдава возера ў Фаюмскім аазісе. У наш час на яго месцы размяшчаецца горад Кіман-Фарыс.

Шэдыт быў культавым цэнтрам Себека — бога з галавой кракадзіла. У вялікім храме ў выглядзе лабірынта, які быў апісаны Герадотам, жрацы трымалі зямное ўвасабленне Себека — свяшчэннага кракадзіла, прыбранага золатам і алмазамі. Пасля смерці свяшчэнных кракадзілаў муміфікавалі, падобна жрацам і фараонам. У адным толькі Кім-эль-Брэйгат археолагі выявілі пахаванні з дзвюма тысячамі кракадзілавых мумій, не лічачы розных пахавальных прыстасаванняў, напрыклад, адмысловых насілак для кракадзілаў.

Пталамей II Філадэльф пераназваў Кракадзілопаль у Арсіною ў гонар Арсіноі II, сваёй сястры і жонкі. З распаўсюджваннем хрысціянства ў Арсіноі была заснавана копцкая епіскапія. Пра ранняе развіццё хрысціянства сведчаць познеантычныя папірусы, у вялікай колькасці выяўленыя ў акрузе ў 1877—1878 гг.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кракадзілопаль
**Крайняя Поўнач** (руск.: Крайний Север) — частка тэрыторыі Расійскай Федэрацыі, размешчаная галоўным чынам на поўнач ад Палярнага круга. Клімат надзвычай суровы. Тэрыторыя Крайняй Поўначы — гэта арктычная зона, тундра і лесатундра, а таксама тайга.

Да Крайняй Поўначы адносяць: Якуцію, Карэлію, Магаданскую і Мурманскую вобласці, Камчацкі край, а таксама асобныя раёны і гарады Архангельскай вобласці, Рэспублікі Комі, Цюменскай вобласці, Краснаярскага края, Іркуцкай і Сахалінскай абласцей, Хабараўскага края, а таксама астравы Паўночнага Ледавітага акіяна і яго мораў, астравы Берынгава і Ахоцкага мораў. Некаторыя тэрыторыі Расіі з суровым кліматам лічацца прыраўнанымі да ўмоў Крайняй Поўначы.

Раёны Крайняй Поўначы
     Мясцовасці, прыраўнаваныя да раёнаў Крайняй Поўначы
     Раёны Крайняй Поўначы

     Мясцовасці, прыраўнаваныя да раёнаў Крайняй Поўначы

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.443
Падрыхтоўка мяснога каўбаснага фаршу з дапамогай мясасечкі
**Фарш** — мякаць (мяса, рыба, бульба, гародніна, садавіна, грыбы, ліверам, сыр), здробненая ў мясасечцы або ўручную нажамі.

Служыць начыннем шматлікім  страў, як міжнароднай кухні, так і нацыянальных кухняў, у прыватнасці  французскай,  нямецкай,  польскай, і г.д. такіх як галубцы, фаршаваны  перац,  зразы, варэнікі, піражкі, амлеты,  каўбасы, запяканкі, калдуны і г. д.

Самай папулярнай стравамі і вырабамі з фаршу з’яўляюцца  катлеты, шніцалі, фрыкадэлькі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Л. Я. Старовойт, М. С. Косовенко, Ж. М. Смирнова, Кулінарія — Київ — Вища школа 1992 р.—С.248

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фарш

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4022750-9 · NKC: ph189268 |
Фігурка з фарфору «бісквіт» з калекцыі Музея і мастацкай галерэі Дэрбі
Фігуркі сланоў. Брытанскі музей
**Фарфор** (турэцк. farfur, fagfur, ад перс. фегфур) — від керамікі, непранікальны для вады і газу. У тонкім пласце прасвечваецца. Пры лёгкім ўдары драўлянай палачкай выдае характэрны высокі чысты гук. У залежнасці ад формы і таўшчыні вырабу, тон можа быць розным.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX526454 · BNF: 11957129k · GND: 4046851-3 · LCCN: sh85104937 · NKC: ph124361 |
**Анатоль Мікалаевіч Мізяк** (16 жніўня 1934, Харкаў, Украіна — 3 красавіка 1993) — беларускі ўрач-афтальмолаг, палкоўнік медыцынскай службы. Заслужаны ўрач БССР (1982). Кандыдат медыцынскіх навук (1976).

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскі медыцынскі інстытут (1958). На медыцынскіх пасадах у Беларускай ваеннай акрузе, у тым ліку начальнік агульнавайсковага шпіталя ў Мінску (1958—1985). Начальнік галоўнага шпіталя Заходняй групы войскаў у ГДР (1985—1990).

Загадчык аддзела інтэрнатуры (1990—1991), прарэктар па атэстацыйнай рабоце (1991—1993) Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  75 лет со дня рождения Анатолия Николаевича Мизяка  (руск.)
**Касторыя** (грэч. Καστοριά) — горад на паўночным захадзе Грэцыі у захадняй Македоніі. Насельніцтва — 17 038 чалавек (2001), вышыня над узроўнем мора — ад 640 да 695 м. Горад знаходзіцца на паўвостраве.

Згодна асноўнай версіі, назва места паходзіць ад слова κάστορας (касторас) - *бабёр*. 
Па яшчэ адной версіі - ад імя легендарнага героя Кастара.

Асноўная галіна эканомікі горада — турызм. Турыстаў, акрамя старажытных будынкаў і маляўнічых пейзажаў, прыцягвае шопінг, асабліва ў куплі футраў з натуральнага меха.

Таксама Касторыя — адзін з цэнтраў ГПЦ. Адна з галоўных славутасцяў Касторыі — Царква Маўрыатысы, змешчаная на тэрыторыі кляштара, заснаванага ў XI ст. Іншае цікавае месца — галаграфічны музей.
Спектрограф HARPS і 3.6m тэлескоп у La Silla. Злева ўверсе вежа тэлескопа, справа зверху сам тэлескоп. Спектрограф HARPS падчас лабараторных іспытаў паказаны ўнізе. Вакуумная камера адкрыта, таму бачныя некаторыя элементы спектрографа.
**СПЕКТРО́ГРАФ HARPS** (англ.: High Accuracy Radial velocity Planet Searcher — Шукальнік планет паводле радыяльнай хуткасці, высокадакладны), лесвічны спектрограф высокага разрознення, сілкаваны аптычнай жылай, які належыць Еўрапейскай Паўднёвай абсерваторыі і змантаваны пры адным з 3,6-метровых касегрэнаўскіх тэлескопаў пляцоўкі Ла-Сілья.

Практычная дакладнасць вымярэння парадку 1 м/с.

З дапамогаю інструмента была выкрыта першая землепадобная экзапланета ў сістэме Глізэ 581.

Доступ да даных інструмента ў рэдукаваным аб'ёме існуе праз Сеціва (з 1.5.2007).

Планеты адкрытыя з дапамогай HARPS
----------------------------------

На пачатак 2010 года з дапамогай HARPS былі адкрыты 75 экзапланет (з прыкладна 420 вядомых) у 30 сістэмах.

Некаторыя з іх прыведзены ніжэй:

| Планета | Дата адкрыцця |
| --- | --- |
| HD 330075 b | 10 лютага 2004 |
| Mu Arae c | 25 жніўня 2004 |
| Gliese 876 d | 13 чэрвеня 2005 |
| HD 93083 b | 2005 |
| HD 101930 b | 2005 |
| HD 102117 b | 2005 |
| HD 4308 b | 2005 |
| HD 69830 b | 18 мая 2006 |
| HD 69830 c | 18 мая 2006 |
| HD 69830 d | 18 мая 2006 |
| Gliese 581 c | 23 красавіка 2007 |
| Gliese 581 d | 23 красавіка 2007 |
| HD 40307 b | чэрвень 2008 |
| HD 40307 c | чэрвень 2008 |
| HD 40307 d | чэрвень 2008 |
| Gliese 581 e | красавік 2009 |
| HD 44219b | 19 кастрычніка 2009 |
| HD 85390b | 19 кастрычніка 2009 |

Зноскі
------

1. ↑  ESO - eso0939 - 32 New Exoplanets Found

Спасылкі
--------

* Уласная пляцоўка інструмента
Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа. Спектакль «Несцерка»
**Спектакль** (фр.: spectacle, ад лац.: spectaculum — відовішча) — твор сцэнічнага мастацтва, які ствараецца тэатральным калектывам, у сучасным тэатры ўзначальваецца рэжысёрам-пастаноўшчыкам. У спектаклі аб’ядноўваюцца мастацтва драматурга, рэжысёра, акцёраў, мастака, кампазітара і інш. Ідэйная і творчая задума спектакля вызначаюцца зместам п’есы, асаблівасцямі трупы, духоўнымі і эстэтычнымі запатрабаваннямі гледача.

Літаратура
----------

* Спекта́кль // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 106. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Спектакль

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 122147017 · GND: 4143388-9 · LCCN: sh00005755 · NDL: 00566172 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кот.
**Анатоль Леанідавіч Кот** (5 чэрвеня 1973, Мінск) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэатра. Ганаровы дзеяч мастацтваў горада Масквы (2021).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 5 чэрвеня 1973 года ў Мінску. З дзяцінства займаўся ў розных тэатральных студыях. У 1994 годзе скончыў Беларускую акадэмію мастацтваў (майстэрня А. Каляды). Па заканчэнні граў у спектаклях на «Вольнай сцэны», у Маладзёжным тэатры,  Беларускім дзяржаўным тэатры лялек, Тэатры-студыі кінаакцёра, у антрэпрызны праектах.

Некаторы час працаваў у Германіі. Гэты перыяд можна адзначыць, у прыватнасці, удзелам у выкананні п’есы Еўсцігнея Фаміна «Арфей і Еўрыдыка» (2000) і монаспектаклі рэжысёра Монікі Дабраўлянскі паводле «Запіскі вар’та» Гогаля, прэм’ера якога адбылася ў 2004 годзе ў Берліне, у тэатры «Тахелес».

Апроч працы на сцэне, з 1993 года пастаянна працаваў на FM-радыё, дзе займаў самыя розныя пасады — ад ды-джэя да дырэктара.

C 2005 года працуе ў Маскве, у тэатры Армена Джыгарханяна.

Творчасць
---------

У кіно акцёр набыў папулярнасць дзякуючы ролі князя Уладзіміра Друцкага ў гістарычнай стужцы «Анастасія Слуцкая» (2003), якая была высока ацэненая на розных кінафестывалях. Таксама ў 2003 годзе Анатоль Кот зняўся ў неадназначнай ваеннай драме Андрэя Кудзіненкі «Акупацыя. Містэрыі», якая была забароненая да паказу ў Беларусі. У Расіі акцёр стаў вядомы шырокай глядацкай аўдыторыі дзякуючы ролі падпалкоўніка Шкаліна ў серыяле тэлекампаніі РЕН-ТВ «Салдаты».

У 2012 годзе зняўся ў фільме «Жыве Беларусь».

Сям’я
-----

Першая жонка — Юлія Высоцкая. Шлюб быў фіктыўным. Юлія вучылася з Катом на адным курсе, і калі яе запрасілі працаваць у тэатр Янкі Купалы, ёй спатрэбілася беларускае грамадзянства, якога ў яе не было. Каб яна атрымала грамадзянства, яны з Анатолем распісаліся. Гэта быў жэст дапамогі з ягонага боку. Яны і сёння падтрымліваюць сяброўскія адносіны.
**Анатоль Мікалаевіч Ахрамчук** (11 студзеня 1949, Селішчы, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць — 27 кастрычніка 2008) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 11 студзеня 1949 года ў вёсцы Селішчы Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці.

У 1968 годзе скончыў Талінскае мараходнае вучылішча ММФ СССР. У 1982 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. У 1986 годзе скончыў аспірантуру пры БДІНГ. У 1986 годзе прысуджана вучоная ступень кандыдата эканамічных навук.

1968—1976 гг. — памочнік капітана (штурман) на суднах гандлёвага флоту Паўночнага марскога параходства, г. Архангельск. У 1976—1992 гг. — праца на вядучых пасадах навукова-даследчых інстытутаў г. Мінска. У 1992—1996 гг. — першы намеснік міністра па антыманапольнай палітыцы Рэспублікі Беларусь. У 1996—1999 гг. — намеснік міністра прадпрымальніцтва і інвестыцый Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны ганаровай граматай Савета Міністраў РБ. У 1997 годзе прысвоены першы клас служачага дзяржапарату. У 1999 годзе прысвоены дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасланніка другога класа. З 1999 па 27.10.2008 гг. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у ПАР, па сумяшчальніцтве — у Анголе.

Памёр 27 кастрычніка 2008 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Рэспубліцы Ангола |
| --- |
| Паслы | Анатоль Ахрамчук (2002-2008) • Андрэй Моўчан (2012—2017) · Аляксандр Сідарук (з 2017) |

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы |
| --- |
| Паслы | Анатоль Ахрамчук (1999—2008) · Андрэй Моўчан (2011—2017) · Аляксандр Сідарук (з 2017) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аліфірэнка.
**Анатоль Мікалаевіч Аліфірэнка** (4 снежня 1948, Рэчыца, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў галоўным архітэктарам Светлагорска, з 1984 года — галоўны архітэктар Гомеля.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1980 года. Пражывае ў г. Гомель.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: маладзёжнае кафэ па вул. Свярдлова (1974—1975), гарадскі Дом піянераў і школьнікаў (1979), спартыўны корпус фізкультурна-аздараўленчага комплексу (1980—1983, у аўтарскім калектыве) у Светлагорску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1978).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Олифиренко Анатолий Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Мачала** (ісп.: Machala) — горад у Эквадоры.

Геаграфія і эканоміка
---------------------

Горад Мачала знаходзіцца на паўднёвым захадзе Эквадора, на яго ціхаакіянскім узбярэжжы. Горад і яго порт Пуэрта-Балівар з'яўляюцца найбуйнейшым гандлёва-транспартным, а таксама банкаўскім цэнтрам паўднёвага Эквадора. Праз порт ажыццяўляецца экспарт з краіны бананаў, кавы, какава і крэветак; Пуэрта-Балівар з'яўляецца найбуйнейшым портам па вывазу эквадорскіх бананаў, а Мачала называецца «бананавай сталіцай». У горадзе і яго наваколлях размяшчаюцца таксама шматлікія прадпрыемствы па перапрацоўцы сельскагаспадарчай прадукцыі. Мачала мае невялікі аэрапорт (Aeropuerto General Manuel Serrano).

Колькасць насельніцтва Мачалы складае 228.351 чалавек (на 2005 год). Гэты горад з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам правінцыі Эль-Ора.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Герашчанка.
**Анатоль Мікалаевіч Герашчанка** (20 сакавіка 1932, в. Сасновіца, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі эканаміст, доктар эканамічных навук.

Біяграфія
---------

А. М. Герашчанка ў 1951 годзе скончыў Высока-Борскую сярэднюю школу і паступіў у на гідрамеліярацыйны факультэт Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі.
У 1956 годзе быў накіраваны ў якасці начальніка вытворчага ўчастка Скідзельскай машына-меліярацыйнай станцыі Гродзенскай вобласці.
З 1958 па 1961 гг. працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Беларускага НДІ эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці.
У 1961—1963 гг. — старшы інжынер аддзела меліярацыі Дзяржплана БССР.
Са студзеня 1963 г. па студзень 1966 года вучыўся ў аспірантуры Беларускага НДІ меліярацыі і воднай гаспадаркі па спецыяльнасці эканоміка сельскагаспадарчых меліярацый.
За час вучобы ў аспірантуры была напісана і абаронена кандыдацкая дысертацыя на тэму «Эканамічная эфектыўнасць асушэння тарфяна-балотных глебаў закрытым дрэнажаў».
Рашэннем ВАК ад 11 чэрвеня 1966 года прысуджана вучоная ступень кандыдата эканамічных навук.
Пасля заканчэння аспірантуры з 1966 па 1990 гг. працаваў у Беларускім НДІ меліярацыі і воднай гаспадаркі малодшым, старшым, вядучым навуковым супрацоўнікам у аддзеле эканомікі меліярацыйнага і водагаспадарчых будаўніцтва.
Рашэннем ВАК ад 23 чэрвеня 1971 года прысвоена званне старэйшага навуковага супрацоўніка.
У 1986 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Праблемы павышэння эканамічнай эфектыўнасці меліярацыйнага будаўнічага вытворчасці ў сістэме АПК».
У ліпені 1987 года прысуджана вучоная ступень доктара эканамічных навук.
Герашчанка А. М. апублікаваў 96 навуковых прац па эканамічнаму абгрунтаванню будаўніцтва і эксплуатацыі меліярацыйных сістэм.
Узнагароджаны медалямі УВДНГ СССР.

Бібліяграфія
------------

* Резервы повышения рентабельности мелиоративного строительства . — Минск : Ураджай, 1972.
* Эффективность использования основных фондов в мелиоративном строительстве / А. Н. Геращенко, А. Ф. Чернятьев, В. М. Аносов. — Мн.: Ураджай, 1973.
* Экономическая эффективность мелиоративного строительного производства . — Мн.: Ураджай, 1976.
* Эффективность специализации и концентрации мелиоративного строительства . — Мн.: Ураджай, 1980.
* Рекомендации по обоснованию оптимальных размеров мелиоративных строительных организаций в Белорусской ССР / Министерство мелиорации и водного хозяйства СССР, Белорусский научно-исследовательский институт мелиорации и водного хозяйства; [составитель А. Н. Геращенко]. — Минск : БелНИИ мелиорации и водного хозяйства, 1981.
* Резервы повышения рентабельности мелиоративного строительства. — Минск : Ураджай, 1986.

Літаратура
----------

* Мелиоративно-строительный факультет. Очерк истории и деятельности. Кол. авт.(1919—2009). Монография. Горки: 2009.С.107-108.
| **Кірылічны алфавіт** |
| --- |
|  |
| **Кірыліца** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | (Ѐ) | Ё | Є | Ж | З |
| Ѕ | И | (Ѝ) | І | Ї | Й | Ј |
| К | Л | Љ | М | Н | Њ | О |
| П | Р | С | Т | Ћ | Ќ | У |
| Ў | Ф | Х | Ц | Ч | Џ | Ш |
| Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| Гістарычныя літары |
| (Ҁ) | (Ѹ) | Ѡ | (Ѿ) | (Ѻ) | Ѣ | Ꙗ |
| Ѥ | Ꙉ | ІѢ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ |
| Ѯ | Ѱ | Ѳ | Ѵ | (Ѷ) | Ын | Ꚉ |  |
| Літары неславянскіх моў |
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ӷ |
| Ҕ | Ӗ | Ҽ | Ҿ | Ӂ | Җ | Ӝ |
| Ҙ | Ӟ | Ӡ | Ӥ | Ӣ | Ӏ | Ҋ |
| Қ | Ҟ | Ҡ | Ӄ | Ҝ | Ԟ | Ӆ |
| Ӎ | Ҥ | Ң | Ӊ | Ӈ | Ӧ | Ө |
| Ӫ | Ҩ | Ҧ | Ҏ | Ҫ | Ҭ | Ӳ |
| Ӱ | Ӯ | Ү | Ұ | Ҳ | Һ | Ҵ |
| Ӵ | Ҷ | Ӌ | Ҹ | Ӹ | Ҍ | Ӭ |  |
| **Заўвага.** Знакі у дужках не маюць статусу (самастойных) літар. |

**Г** — чацвёртая літара беларускага алфавіта. Паходзіць з кірылічнай Г («глаголь»), утворанай графічным відазмяненнем візантыйскай літары «гама». У старабеларускай графіцы абазначала фрыкатыўныя гукі «г» і «г'» і інш. Мела таксама лікавае значэнне «тры». У сучаснай беларускай мове абазначае і фрыкатыўныя заднеязычныя «г» і «г'» («галава», «прагін»), і выбухныя «г» і «г'» («гонты», «гід») гукі. Яны рэалізуюцца па-рознаму ў залежнасці ад якасці суседніх гукаў або пазіцыі ў слове (канцавой ці неканцавой).

Літаратура
----------

* Варган // БЭ ў 18 тамах. Т.4, Мн. 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Сучаснай Украіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кастра (значэнні).
Канапельная кастра
**Кастра́**, або **кастры́ца** — адраўнелыя часткі сцёблаў валакністых раслін (льна, канопель, кенафа і інш.), адкіданыя пры іх першаснай апрацоўцы (мякчэнні, трапанні або дэкартыкацыі).

На кастру прыпадае 65-70 % масы лубянага сцябла, складаецца яна ў асноўным з цэлюлозы (45-58 %), лігніна (21-29 %) і пентазанаў (23-26 %).

З кастры вырабляюць будаўнічыя і цеплаізаляцыйныя пліты (напр. кастрабетон), паперу, паліва (напр. кастрабрыкет), канапляную сечку і інш.

Таксама кастра добры субстрат для вырошчвання шампіньёнаў. А кампаставаную ўжываюць і для вырошчвання гародніны ў закрытым грунце. З кастры вылучаюць адсарбенты, якія эфектыўна выводзяць з арганізма таксічныя рэчывы.

Для вырабу кастрабетона па ўласцівасцях каноплі пераважаюць лён. Добрыя трываласныя паказчыкі кастрабетона на партландцэменце з канаплянай кастрой тлумачацца ўжываннем на пяньказаводах для здабывання лубяных валокнаў з канопляў працяглай гідратэрмальнай апрацоўкі (на працягу 20-30 сутак вымочваюць, потым сушаць), што значна зніжае змяшчэнне ў іх лёгкагідралізаваных рэчываў, якія тармозяць цвярдзенне партландцэмента.

Ад кастры паходзіць найменне месяца кастрычнік (сезона апрацоўкі прадзільных раслін) у беларускай, а таксама літоўскай (*spalis* — кастра) і польскай (*październik*, ад *paździerze* — кастра) мовах.

Гл. таксама
-----------

* Трапанне
* Кудзеля
* Здробненая драўніна
**Спектра́льны тэрм**, або **электро́нны тэрм** атама, малекулы або іона — гэта канфігурацыя (стан) электроннай падсістэмы, якая вызначае энергетычны ўзровень. Часам пад словам *тэрм* разумеюць энергію дадзенага ўзроўня. Пераходы паміж тэрмамі вызначаюць спектры выпускання і паглынання электрамагнітнага выпраменьвання.

Тэрмы атама прынята пазначаць загалоўнымі літарамі S, P, D, F і далей па алфавіце, прапускаючы літару J, якія адпавядаюць значэнням квантавага ліку арбітальнага вуглавога моманту L=0, 1, 2, 3 і г. д. Першыя чатыры літары вызначаюцца як класіфікацыі спектральных ліній канца XIX ст. («sharp», «principal», «diffuse», а ў 1907 дадалася яшчэ «fundamental»). Квантавы лік поўнага вуглавога моманту J даецца індэксам справа ўнізе. Малой лічбай уверсе злева пазначаецца кратнасць (мультыплетнасць) тэрма. Напрыклад, ²*P*3/2 — дублет Р. Часам (як правіла, для аднаэлектронных атамаў і іонаў) наперадзе сімвала тэрма паказваюць галоўны квантавы лік (напрыклад, 2²*S*1/2).

Адносную энергію тэрмаў можна вызначыць па правілу Хунда.

У спектраскапіі пад электронным тэрмам звычайна разумеецца рознасць энергій асноўнага і ўзбуджанага станаў. У пост-квантавахімічнай карціне электронны тэрм простай малекулы ствараецца з адноснай сумы атамных тэрмаў, што па электронных спектрах паглынання дазваляе вызначаць лік аптычных (валентных) электронаў пры дадзенай энергіі ўзбуджэння.

Літаратура
----------

* Ландау Л. Д. Лифшиц Е. М. Курс теоретической физики.Том 3. Квантовая механика (нерелятивистская теория).
* Шпольский Э. В. Атомная физика. Том 2. Основы квантовой механики и строение электронной оболочки атома. — М.: Наука, 1974.
Спектральныя лініі атама вадароду
**Спектральныя серыі вадароду** — набор спектральных серый, якія складаюць спектр атама вадароду. Паколькі вадарод — самы просты атам, яго спектральныя серыі найбольш добра вывучаныя. Яны добра падпарадкоўваюцца формуле Рыдберга:

{\displaystyle {\frac {1}{\lambda }}=R\left({\frac {1}{n'^{2}}}-{\frac {1}{n^{2}}}\right),}
дзе *R* = 109 677 см−1 — пастаянная Рыдберга для вадароду,  *n'*  — асноўны ўзровень серыі.

Спектральныя лініі, якія ўзнікаюць пры пераходах на асноўны энергетычны ўзровень, называюцца **рэзананснымі**, усе астатнія — **субардынатнымі**.

Фізіка спектральных серый
-------------------------

Атам вадароду складаецца з электрона, які верціцца вакол ядра. Электрамагнітная сіла паміж электронам і пратонам ядра выклікае наяўнасць набору квантавых станаў электрона, кожны з якіх мае сваю энергію. Гэтыя станы ўмоўна абазначаюцца на Бораўскай мадэлі як асобныя арбіты электрона. Кожнаму такому стану (умоўнай арбіце) адпавядае цэлы лік *n*.

Спектральнае выпраменьванне адбываецца, калі электрон пераходзіць з больш высокага энергетычнага стану ў больш нізкі. Стан з больш нізкай энергіяй пазначаецца як  *n'* , а з больш высокай *n*. Энергія выпрамененага фатона адпавядае розніцы двух станаў. Паколькі энергія кожнага стану заўсёды аднолькавая, розніца паміж імі таксама заўсёды аднолькавая і пры пераходзе заўсёды будзе выпраменьваць фатон з пастаяннай энергіяй.

Зноскі
------

1. ↑  Даведнік хіміка

Спасылкі
--------

* *Спектральная серия* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі
**Мёртвая Вісла** (польск.: Martwa Wisła, ням.: Tote Weichsel) — рака ў Паморскім ваяводстве Польшчы, рукаў Віслы, які ўтварыўся ў выніку змены яе рэчышча.

У 1840 годзе гэтая назва была нададзена ўчастку Віслы ад яе вусця да вёскі Гуркі, дзе рачныя воды ў выніку ледзянога затору знайшлі новы выхад да Гданьскай бухты.

У выніку перакопу Віслы, праведзенага ў 1890—1895 гадах каля Свібна, быў створаны новы ліман Віслы: ад Пшэгаліны да Гданьскай бухты быў створаны Віслінскі перакоп. Назву «Мёртвая Вісла» атрымаў тады ўчастак былой Віслы-Ляніўкі ад Пшэгаліны да вусця Вестэрплятэ ў Гданьску. Назва была афіцыйна ўстаноўлена ў 1949 годзе.

З 1980-х гадоў старадаўняе рэчышча Віслы каля Пшэгаліны пачало засыпацца попелам з Гданьскай ЦЭС «Выбжэжэ», якую перавозілі на баржах. У выніку 40 га былога рэчышча былі запоўнены адходамі ЦЭС. Мёртвая Вісла, аднак, дагэтуль злучаная з галоўным вусьцем Віслы праз шлюз у Пшэгаліне (пабудаваны ў 1895 годзе).

Згодна з Пастановай Савета міністраў Польшчы ад 2002 года аб класіфікацыі ўнутраных водных шляхоў Мёртвая Вісла мае суднаходны клас і даступна для суднаў грузападымальнасцю да 4 000 тон і асадкай да 3 метраў.

Зноскі
------

1. ↑  Martwa Wisła Праверана 19 жніўня 2022.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей** — музей у Мёрах заснаваны ў 1983 г. адчынены для наведвальнікаў у 1994 г. Плошча экспазіцыі 131 м² , колькасць экспанатаў асноўнага фонду 3000 (2005 г.).

Экспазіцыя
----------

У экспазіцыі прадстаўлены жалезныя прылады працы, шкляныя пацеркі, ювелірныя ўпрыгожванні з археалагічных помнікаў Мёрскага раёна, матэрыялы, прысвечаныя падзеям 1812 г. паўстанням 1830—1831 гг. і 1863—1864 гг. рэвалюцыі 1905 г. 1-й сусветнай вайне, перыяду знаходжання тэрыторыі раёна ў складзе Польшчы, дзейнасці партызан і падпольшчыкаў падчас Вялікай Айчыннай вайны, развіццю народнай гаспадаркі ў пасляваенны час. У экспазіцыі прадстаўлены таксама творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Літаратура
----------

* Мішчышына,Т. Л. Узбагачаць духоўна / Т. Л. Мішчышына // Мёрскія навіны. −2007 .-19 мая. Пра Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей.
* Музеи о родном крае // Очарование Миорского края = Сharm of Myory region / cост. В. А. Ермалёнок, П. И. Боголей; фото О. В. Молодечкин. — Новополоцк, 2007. — С. 29.
* Казакевіч, З. Скарбы Музея радзімазнаўства / З. Казакевіч // Народнае слова. — 2006. — 5 снеж.
* Шык, Л. « Ад прадзедаў спакон вякоў» / Л. Шык // Мёрскія навіны. — 2007. — 19 мая.
**Мо́кішскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Мокіш.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бабчынскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Сі́тніцкі кана́л** — меліярацыйны канал у Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці і Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Прыпяць. Даўжыня 24 км. Пачынаецца са старарэчча ракі Лань, за 6,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Грычынавічы Жыткавіцкага раёна, вусце за 4 км на поўдзень ад вёскі Сітніца Лунінецкага раёна. З Сітніцкага канала пачынаецца і ўпадае ў яго канал Глухая Лань (справа). Цячэ ў лясістай забалочанай мясцовасці. Пабудаваны ў 1937 годзе.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
**Сатырыязіс** (стар.-грэч.: Σάτυρος — сатыр) — паталагічнае павышэнне палавой цягі ў мужчын у выглядзе пастаяннага пачуцця палавога незадавальнення і нястрымнага імкнення да палавых зносін. Сатырыязіс звязаны не толькі з колькасным павелічэннем колькасці сексуальных кантактаў, але і якасным змяненнем сексуальных паводзін, пры якіх сексуальнасць становіцца асноўнай жыццёвай мэтай індывіда. Для асоб, якія пакутуюць на сатырыязіс, уласціва частая змена сексуальных партнёраў і адсутнасць працяглых сексуальных сувязяў. Гэтая паталогія можа развіцца ў выніку псіхагенных уздзеянняў (напрыклад, як форма кампенсацыі пачуцця ўласнай непаўнавартаснасці) або быць праявай арганічных захворванняў (напрыклад, арганічная паталогія цэнтральнай нервовай сістэмы або гарманальныя парушэнні). Сатырыязіс у мужчын разам з німфаманіяй у жанчын з'яўляецца адной з формаў гіперсексуальнасці.

Літаратура
----------

* Patrick Carnes: Zerstörerische Lust. Sex als Sucht («Out of the shadows»). Heyne Verlag, München 1987, ISBN 3-453-00622-4 (Heyne-Psycho; 6).
* Reinhold Gerling: Weibstolle Männer, mannstolle Weiber. Satyriasis, Nymphomanie und sexuelle Hyperästhesie; ein Beitrag zur richtigen Beurteilung unverständlicher Zustände. Orania-Verlag, Oranienburg 1921.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
**Царква Успення Прасвятой Багародзіцы** — праваслаўны храм у в. Новы Свержань (Стаўбцоўскі раён). Помнік архітэктуры барока.

Гісторыя
--------

Царква ў пач. XX ст.
Інтэр'ер царквы ў 1910 годзе
Амаль адначасова з Петрапаўлаўскім касцёлам, у 1590 годзе, Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка заснаваў у Новым Свержані ўніяцкую Успенскую царкву, магчыма, вымушаны падтрымліваць традыцыі Храптовічаў. Дакументам ад 10 верасня 1592 года ён вылучыў на гэтую царкву тры валокі зямлі, сенажаць і бясплатны памол на млыне.

Мураваны касцёл пры заснаваным князем Міхаілам Радзівілам манастыры базыльян на месцы драўлянай царквы узведзены ў 1743 г. як. Пасля скасавання ордэна ў 1833 г. пераасвячона ў праваслаўную царкву.

У час Вялікай Айчыннай вайны была пашкоджана: купал-званіца разбіты снарадамі, у некаторых месцах адбіта тынкоўка, прабіты дах. У канцы 1940-х гг. адрамантавана. Да 1980-х гг. не дзейнічала.

Архітэктура
-----------

Успенская царква
Храм аднавежавы, складаецца з прамавугольных у плане асноўнага і алтарнага аб'ёмаў. Па баках апошняга прыбудаваны рызніцы. Над бабінцам надбудавана квадратная ў плане вежа, увянчаная фігурнай барочнай галоўкай. Грані яе апрацаваны плоскімі арачнымі нішамі, якія імітуюць вокны. Вянчае вежу фігурная барочная галоўка. Сцены царквы ў верхняй частцы члянёны паўцыркульнымі вокнамі з раструбамі ў абодва бакі. Адзіным дэкаратыўным элементам фасада з'яўляецца партал бакавога заходняга ўвахода.

Інтэр'ер зальнага тыпу. У паўночнай частцы асноўнага аб'ёму вылучаны бабінец з двума бакавымі ўваходамі. Хоры падтрымліваюцца дзвюма драўлянымі калонкамі. Перакрыцце бэлечнае з плоскай падшыўной столлю.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 72-73.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Новы Свержань)
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Новы Свержань) на сайце Radzima.org
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Новы Свержань) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Новы Свержань) на сайце «Архіварта»
**Спецыялізаваны ліцэй пры Універсітэце грамадзянскай абароны Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь** — установа адукацыі пры Універсітэце грамадзянскай абароны МНС РБ у горадзе Гомелі, Беларусь.

Гісторыя
--------

Ліцэй створаны 25 мая 2004 года.

Ліцэй з’яўляецца ўстановай агульнай сярэдняй адукацыі з вывучэннем асобных навучальных прадметаў на павышаным узроўні, накіраваных на падрыхтоўку навучэнцаў да паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь і іншых органаў дзяржаўнага кіравання.

У Ліцэі на працягу 5-ці гадоў (з 7-га па 11-й класы) ва ўмовах кругласутачнага пражывання праходзяць навучанне асобы мужчынскага полу, якія завяршылі навучанне ў 6-м класе на 2-ой ступені агульнай сярэдняй адукацыі.

Зноскі
------

1. ↑  Агульныя звесткі пра Ліцэй **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 мая 2019. Праверана 5 лютага 2021.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Ліцэя

| ⛭Універсітэт грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Факультэты | 
* Факультэт завочнага навучання
* Інжынерны факультэт
* Факультэт бяспекі жыццядзейнасці
* Факультэт падрыхтоўкі навуковых кадраў
* Факультэт падрыхтоўкі кіруючых кадраў
* Факультэт тэхнасфернай бяспекі
* Факультэт папярэджання і ліквідацыі НС

 |
| Сярэднія навучальныя ўстановы | 
* Спецыялізаваны ліцэй пры Універсітэце грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь

 |
| Іншае | 
* Навучальна-метадычны цэнтр
* Гомельскі філіял Універсітэта грамадзянскай абароны

 |
**Царква Свяціцеля Георгія Магілёўскага** — мураваны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Чырвоная Слабада Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Горкага 2Б.

Гісторыя
--------

 Вызна, Мікалаеўская царква ў 1918 годзе
Першая вядомая царква згарэла ад грамавога ўдару ў 1877 годзе. На тым месцы была пабудавана новая драўляная царква за кошт вернікаў і абшарнікаў Якулы і Шаблоўскага.

У 1936 годзе царква была разбурана, з яе бярвён былі складзены 4 жылыя хаты ў Чырвонай Слабадзе. Падчас вайны ўсе 4 дома згарэлі.

28 красавіка 1992 года была зарэгістравана парафія. У 1996 годзе храм быў пабудаваны і ў 1997 годзе асвячоны мітрапалітам Філарэтам.

У 2015 годзе прыход быў перарэгістраваны пад назвай «Прыход храма свяціцеля Георгія Магілёўскага».

Зноскі
------

1. ↑  Царква Свяціцеля Георгія Магілёўскага (Чырвоная Слабада) Архівавана 14 лістапада 2021.

Спасылкі
--------

* Царква Свяціцеля Георгія Магілёўскага (Чырвоная Слабада) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Спецыяльнае гашэнне Беларусі 2017 г. прысвечана 125-годдзю Мінскай конкі. Адначасова гэта канверт першага дня.
**Спецыя́льнае гашэ́нне**, скарочана **Спе́цгашэ́нне**, — паштовае гашэнне, якое спецыяльна арганізуецца ведамствам паштовай сувязі ў гонар выдатнай падзеі ці памятнай даты.

Ажыццяўляецца вырабленым для кожнага выпадку спецыяльным паштовым штэмпелем, часта мастацкім, ці штампам. Арганізуецца на паштамтах ці ў некаторых паштовых аддзяленнях аднаго ці некалькіх гарадоў у строга абмежаваны тэрмін (найчасцей адзін ці некалькі дзён).

Часам да дня спецыяльнага гашэння прымяркоўваецца выпуск у абарачэнне адпаведных камемарацыйных марак ці цэлых серый.

Гісторыя
--------

Спецгашэнні практыкуюцца ў свеце з 1862 года. У СССР спецыяльнае гашэнне, прысвечанае Дню філатэліі, упершыню адбылося 19 жніўня 1922 года.

У 1934 годзе адбылося першае гашэнне спецыяльным паштовым штэмпелем, прысвечаным савецкім партыйным форумам. Яно было прымеркавана да XVII з'езда УКП(б); пры гэтым выкарыстоўваліся некалькі відаў штэмпеляў стандартнага афармлення — з каляндарнай пераводнай датай і памятным тэкстам па крузе. Адным са штэмпеляў гашэнне нанасілася на паштовыя маркі СССР, наклееныя ў сувенірны альбом, які ўручаўся дэлегатам з'езда ад імя Наркампоштэля СССР.

| ⛭Філатэлія |
| --- |
| Асноўныяпаняцці | 
* Амнібусны выпуск
* Аркуш узгаднення
* Выразка
* Знак паштовай аплаты

	+ ✰ Міжнародны адказны купон
	+ Паштовы блок
	+ Паштовая марка
	+ Правізорый
	+ Франкатып
* Класіфікацыя
* Купон
* Манкаліст
* Маркафілія
* Марачны аркуш
* Наддрукоўка
* Разнавіднасць
* Рарытэт (Ферарытэт)
* Спецыяльнае гашэнне
* Спецыяльны паштовы штэмпель
* Сувенірны аркуш
* Сумесны выпуск
* Філакартыя
* Філатэліст
* Філатэлістычная выстаўка
* Філатэлістычная геаграфія
* ✰ Філатэлістычная сумесь
* Філатэлістычная экспертыза
* Экспертны знак
* Філатэлістычны дылер

 |  |
| Суцэльныя іцэлыя рэчы | 
* Аднабаковая паштовая картка з арыгінальнай маркай
* Канверт
* Канверт першага дня
* Канверт з арыгінальнай маркай
* Картмаксімум
* Катастрофная пошта
* Маркіраваная паштовая картка
* Маркіраваны канверт
* Маркіраваны паштовы сувенір
* Мастацкі маркіраваны канверт
* Паштовая картка
* Паштовы аркуш
* Паштоўка
* Пісьмо апошняга дня
* Службовы канверт
* Суправаджальны адрас
* Суцэльная рэч
* Цэлая рэч

 |
| Аксесуары | 
* Альбом для марак
* Зубцамер
* Клемташ
* Клясер
* Лупа
* Марачная налепка
* Пінцэт

 |
| Звязаныятэмы | 
* Паштовыя маркі
* Пошта
* Паліграфія

 |
| 
* **Выстаўкі**
* **Гісторыя пошты**
* ***Партал:Філатэлія***

 |
**Мазу́ршчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старобінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Мазуршчына.

Утвораны 28 жніўня 1924 года ў складзе Старобінскага раёна Слуцкай акругі, з 1927 года — Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы ў 1930 годзе ў Старобінскім раёне БССР. З 1935 года ў Старобінскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога дзялення ў 1938 годзе ў Старобінскім раёне Мінскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці.

Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя далучана да Доўгаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Минской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Петрапаўлаўская царква.
**Царква́ святы́х апо́сталаў Пятра́ і Па́ўла** — праваслаўная царква ў вёсцы Мокрае Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю, ахоўваецца дзяржавай.

Гісторыя
--------

Асвечаная 3 чэрвеня 1873 года святаром пружанскага дабрачыння Мікалаем Жуковічам у імя святых першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла. Адноўлена ў 1990-х гг.

Архітэктура
-----------

Храм мае прадольна-восевую кампазіцыю, якая ўключае ў сябе званіцу, трапезную, асноўны аб’ём і апсіду. Званіца трох’ярусная з цыбулінавай галавой на васьмігранным барабане. На даху асноўнага аб’ёму такі самы васьмігранны барабан з цыбулепадобным купалам.

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм 4-часткавай падоўжна-восевай кампазіцыі, якую складаюць званіца, трапезная, малітоўная зала, апсіда. У яго сілуэце дамінуе 3-ярусная (2 васьмерыкі на чацверыку) шатровая званіца, завершаная гранёнай цыбулепадобнай галоўкай на 8-гранным барабане. Стральчатыя завяршэнні граняў верхняга яруса званіцы ствараюць зубчастае акаймаванне шатра. Цыбулепадобным купалам завершаны і 8-гранны барабан 4-схільнага даху асноўнага кубападобнага аб’ёму. Уваходны арачны партал кілепадобнай формы. У дэкоры выкарыстаны зубчастыя фрызы, прамавугольныя філёнгі і арачныя нішы, лапаткі, стылізаваная балюстрада.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* НГАБ у г. Гродна, ф. 849, воп. 1, спр. 16.

Спасылкі
--------



|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мокрае) на Вікісховішчы |

* Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мокрае) на сайце Radzima.org
* Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мокрае) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мокрае) на сайце «Архіварта»