|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Камунізм**

**Канцэпцыя**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксісцкая філасофія** |
|  | **Класавая барацьба** |
|  | **Інтэрнацыяналізм** |
|  | **Камуністычная партыя** |


**Ідэалогіі**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Марксізм** |
|  | **Марксізм-ленінізм** |
|  | **Трацкізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **Мааізм** |
|  | **Сталінізм-хаджаізм** |
|  | **Чучхэ** |
|  | **Геварызм** |
|  | **Левы камунізм** |
|  | **Камунізм рабочых саветаў** |
|  | **Анарха-камунізм** |
|  | **Рэлігійны камунізм** |
|  | **Еўракамунізм** |
|  | **Нацыянальны камунізм** |


**Інтэрнацыяналы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Міжнароднае таварыства працоўных** |
|  | **Другі Інтэрнацыянал** |
|  | **Камуністычны інтэрнацыянал** |
|  | **Чацвёрты Інтэрнацыянал** |


**Асобы**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Карл Маркс** |
|  | **Фрыдрых Энгельс** |
|  | **Уладзімір Ленін** |
|  | **Роза Люксембург** |
|  | **Іосіф Сталін** |
|  | **Леў Троцкі** |
|  | **Маа Цзэдун** |


**Іншае**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Анархізм** |
|  | **Антыкапіталізм** |
|  | **Антыкамунізм** |
|  | **Камуністычныя краіны** |
|  | **Камуністычная сімволіка** |
|  | **Крытыка камунізму** |
|  | **Дэмакратычны цэнтралізм** |
|  | **Дыктатура пралетарыяту** |
|  | **Гісторыя камунізму** |
|  | **Левыя** |
|  | **Люксембургізм** |
|  | **Новы клас** |
|  | **Новыя левыя** |
|  | **Пост-камунізм** |
|  | **Прымітыўны камунізм** |
|  | **Сацыялізм** |
|  | **Сталінізм** |
|  | **Сацыяльная эканоміка** |
|  | **Цітаізм** |
|  | **СССР** |

 |

**Новыя левыя** — шырокі спектр левых рухаў, якія атрымалі шырокае распаўсюджванне ў 1960-х у ЗША і Заходняй Еўропе. Само паняцце «новых левых» звязана з крытычным стаўленнем прадстаўнікоў гэтых рухаў да так званых «старых левых» — сацыял-дэмакратаў і камуністаў.

На фармаванне руху аказалі ўплыў такія гістарычныя падзеі, як выкрыццё культу асобы Сталіна, венгерскае паўстанне 1956 года, дэкаланізацыя і антыімперыялістычная барацьба краін «трэцяга свету», рух за грамадзянскія правы ў ЗША ў 1960-я, кубінская рэвалюцыя, в’етнамская вайна, мааізм і раскол у сусветным камуністычным руху. Згодна з асноўнай устаноўкай новых левых, традыцыйная барацьба за вызваленне прыгнечаных класаў, якая арыентуецца на звыклыя формы рабочага руху, збанкрутавалася, і ёй на змену павінна прыйсці палітыка, звязаная з барацьбой за правы не толькі рабочага класа, але і іншых слаёў насельніцтва, якія падвяргаюцца прыгнёту: расавыя, нацыянальныя і сексуальныя меншасці, студэнты і беспрацоўныя.

Тэарэтычныя асновы руху новых левых складаліся пад уплывам ідэй Антоніа Грамшы, Жана-Поля Сартра, Гі Дэбора, Франца Фанона, Герберта Маркузэ, Тэадора Адорна.

Свайго найвышэйшага піка рух дасягнуў у канцы 1960-х — сярэдзіне 1970-х (антываенны рух у ЗША, усеагульная забастоўка 1968 у Францыі, аўтанамісцкі рух у Італіі). У 2000-х гадах ідэйная спадчына новых левых аказала ўплыў на фармаванне ідэалогіі антыглабалізму.

Літаратура
----------

* *Weiss A. von.* The New Left: a do­cumentary history // Die Neue Linke: Kritische Analyse. — Boppard, 1969.
* *Katsiaficas G.* The imagination of the New Left: a global analysis of 1968. — Boston, 1987.
* *Gosse V.* The movements of the New Left, 1950–1975: a brief history with documents.. — N.Y. 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Канадская · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4115367-4 · LCCN: sh89001964 · Microsoft: 2777733916 · NKC: ph123358 |