**Народная латынь** (вядомая таксама як **«вульгарная латынь»** і **народна-лацінская мова**; лац.: sermo vulgaris) — гутарковая разнавіднасць лацінскай мовы, распаўсюджаная ў Італіі, а пазней і ў іншых правінцыях Рымскай імперыі. Менавіта народная латынь (а не класічная лацінская мова) з'яўляецца непасрэдным продкам раманскіх моў. З іншага боку, не ва ўсіх рэгіёнах яе распаўсюджвання цяпер існуюць раманскія мовы. Свайго найбольшага геаграфічнага распаўсюджвання народная латынь дасягнула ў III стагоддзі н.э. у перыяд максімальнага пашырэння межаў Рымскай імперыі. З канца III, і асабліва паміж V і XV стагоддзямі, падчас Вялікага перасялення народаў, моўныя межы народна-лацінскага (раманскага) арэала ў рэгіёнах так званай Старой Раманіі істотна скараціліся. Так, у Паўночнай Афрыцы народная латынь была цалкам выцеснена арабскай мовай, а ў Брытаніі — германскімі гаворкамі (праўда, народная латынь аказала значны ўплыў на мясцовыя кельцкія мовы). Рэгіёны, дзе лацінская мова паступова знікла (Панонія, Ілірыя, Рымская Брытанія, Рымская Германія, Рымская Афрыка), атрымалі назву Romania Submersa[pt].

Прыклады
--------

* Першымі ад агульнага народна-лацінскага арэала Рымскай імперыі адшчапіліся носьбіты так званай балканскай латыні, якія працягвалі засяляць Рымскую Дакію (цяпер Трансільванія), якую рымская адміністрацыя афіцыйна пакінула ў 271 годзе, і Балканы. Так пачаўся працэс станаўлення сучаснай румынскай мовы.
* Гутарковая лацінская мова ў Афрыцы да ХII стагоддзя захоўвалася ў аазісе Капса (суч. Гафса, Туніс), але была паступова выцеснена арабскай мовай.

Распаўсюджванне
---------------

Гутарковая лацінская мова з'яўлялася адной з італійскіх моў і ў VIII ст. да н.э. (дата меркаванага заснавання горада Рыма) мела даволі вузкае выкарыстанне ў якасці роднай мовы індаеўрапейскага племя лацінаў у даліне ракі Тыбр на тэрыторыі Лацыума (суч. Лацыа). Па меры пашырэння ўлады рымскай дзяржавы на Апенінскім паўвостраве, лацінская мова атрымлівае ўсё большае распаўсюджванне ў якасці асноўнага сродку міжнацыянальнай камунікацыі і гандлю (лінгва франка) як паміж роднаснымі італійскімі (оскі, умбры, лаціны), так і паміж няроднаснымі (міжземнаморскімі) народамі (этрускі), якія засвойваюць латынь у вусновым варыянце і аказваюць на яе субстратны ўплыў. Па меры пашырэння Рымскай імперыі, у выніку міжэтнічных кантактаў і раманізацыі, лацінская мова засвойвалася ўсё большай колькасцю разнастайных народаў на ўсё большай тэрыторыі, што прывяло да ўзнікнення рэгіянальнай дыферэнцыяцыі яе вусновых варыянтаў, у той час як пісьмовая і афіцыйная мова захоўвалася практычна без змен з I стагоддзя нашай эры і па-ранейшаму выкарыстоўвалася ў дзяржаўных справах.

Гл. таксама
-----------

* Лацінская мова

Літаратура
----------

* *Гурычева М. С.* Народная латынь. — М.: Изд-во литературы на иностранных языках, 1959. — 192 с. (у зав.)
* *Гурычева М. С.* Народная латынь. — Изд. 2-е. — М.: УРСС, 2008. — 208 с. — (История языков народов Европы). — ISBN 978-5-382-00815-8. (вобл.)

Спасылкі
--------

* *Batzarov, Zdravko*. Orbis Latinus **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (2000). Архівавана з першакрыніцы 25 снежня 2018. Праверана 19 September 2009.

| ⛭Гісторыя лацінскай мовы |
| --- |
| Этапы развіцця | 
* Архаічная латынь
* Класічная латынь
* Посткласічная латынь (англ.)
* Сярэдневяковая латынь
* Новая латынь (англ.)
* Сучасная латынь (англ.)

 |  |
| Звязаныя тэмы | 
* Рымская літаратура
* Вульгарная латынь
* Царкоўная латынь (англ.)
* *Corpus Inscriptionum Latinarum*
* Гесперыйскія выразы
* Іўдзеа-лацінскія дыялекты (англ.)

 |