**Сабор святых навамучанікаў і спаведнікаў Царквы Рускай** (руск.: Собор новомучеников и исповедников Церкви Русской, **Сабор святых навамучанікаў і спаведнікаў расійскіх**, руск.: Собор новомучеников и исповедников Российских) — святыя Рускай праваслаўнай царквы, якія прынялі мучаніцкую смерць за Хрыста ці былі падвергнутыя ганенням пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.

Таксама царкоўнае свята ў гонар гэтых святых, якое адзначаецца 7 лютага (25 студзеня ст. ст.)

Уключае ў сябе Сабор навамучанікаў, у Бутаве пацярпелых, спіс узначальваецца свяшчэннамучанікам Серафімам (Чычаговым).

Гісторыя свята
--------------

Святкаванне Сабора навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх было вызначана Патрыярхам Ціханам і пацверджана Усерасійскім Памесным Саборам 1917—1918 годзе. Паводле азначэння Маскоўскага памеснага Сабору, у студзені 25 павінны былі служыць паніхіды па ахвярах антырэлігійных ганенняў. 25 студзеня было абрана як дата расстрэлу мітрапаліта Кіеўскага Уладзіміра (Богаяўленскага).

У наступныя гады савецкай улады гэту памяць можна было адзначаць толькі тайна. Тым не менш, сярод вернікаў у СССР існавала шанаванне падзвіжнікаў, якія падвяргаліся праследаванням з боку ўлад.

Руская Замежная Царква пасля доўгай падрыхтоўкі здзейсніла ўслаўленне Сабору навамучанікаў 1 лістапада 1981 на сваім Саборы пад старшынствам мітрапаліта Філарэта (Вазнясенскага). У раздзел Сабору змясцілі апошняга расійскага імператара Мікалая II, членаў найсвятлейшага сямейства, Патрыярха Ціхана. Такім чынам, адбылося ўслаўленне не толькі канкрэтных асоб, але і самой з’явы мучаніцтва ў камуністычным дзяржаве. Да ліку святых прылічылі ўсіх навамучанікаў і спаведнікаў, у тым ліку і тых, чые імёны невядомыя. Протапрэсвітар Аляксандр Кісялёў, публікуючы абраз сабора навамучанікаў і вызнаўцаў расійскіх, напісаную ў РПЦЗ, назваў 105 дакладна зафіксаваных імёнаў.

Прэлюдыяй да праслаўлення ў Маскоўскім Патрыярхаце навамучанікаў і новых вызнаўцаў Расійскіх, якія пацярпелі ў гады рэвалюцыйнай смуты і бальшавісцкага тэрору, з’явілася кананізацыя Патрыярха Ціхана 9 кастрычніка 1989 г. У чэрвені 1990 года на Памесным Саборы архіепіскап Берлінскі Герман (Цімафееў) першым з іерархаў адкрыта заявіў: «нам нельга адмаўляцца ад незлічоных мучанікаў за веру, нельга забываць іх».

25 сакавіка 1991 года Свяшчэнны Сінод Рускай праваслаўнай царквы прыняў Вызначэнне «Аб аднаўленні памінання вызнаўцаў і мучанікаў, пацярпелых за веру Хрыстову, устаноўленага Памесным Саборам» 5 (18) красавіка 1918: «Устанавіць па ўсёй Расіі штогадовае памінанне у дзень 25 студзені або ў наступны за сім нядзельны дзень усіх памерлых у цяперашнюю лютую часіну ганенняў вызнаўцаў і мучанікаў».

Архірэйскі Сабор Рускай Праваслаўнай Царквы 1992 вызначыў праводзіць святкаванне Сабору навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх 25 студзеня па юліянскім календары — у дзень памяці забойства свяшчэннамучаніка Уладзіміра (Богаяўленскага) — у выпадку супадзення сённяшняй з нядзельным днём або ў бліжэйшы тыдзень (нядзеля) пасля онага. У далейшым у 1990-я гады ішла падрыхтоўка да кананізацыі навамучанікаў і вызнаўцаў Царквы Рускай, многія святыя былі ўслаўлены як мясцовыя. У тым ліку 28 кастрычніка 1999 года рашэннем Сінода Беларускага Экзархата 23 навамучаніка Мінскай епархіі былі прылічаныя да ліку мясцовашанаваных святых.

Юбілейным Архіерэйскім Саборам Рускай Праваслаўнай Царквы 2000 былі ўслаўлены як вядомыя, так і невядомыя нам мучанікі і спаведнікі веры. Чын кананізацыі быў здзейснены 20 жніўні 2000 года. Таксама было вызначана, што ў склад Сабору будуць ўключацца святыя па рашэнні Свяшчэннага Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы. У Саборы навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх XX стагоддзя на 1 студзеня 2011 года паіменна кананізаваныя 1774 чалавека.

25 снежня 2012 года Свяшчэнны Сінод Рускай Праваслаўнай Царквы утварыў Царкоўна-грамадскі савет па ўвекавечанні памяці навамучанікаў і вызнаўцаў Царквы Рускай.

29 мая 2013 года рашэннем Свяшчэннага Сінода Рускай праваслаўнай царквы была прынята назва «Сабор святых навамучанікаў і спаведнікаў Царквы Рускай».

Крыніцы
-------

1. ↑  27 — 29 января этого года состоится Поместный Собор Русской Православной Церкви, на котором будет избран новый Предстоятель РПЦ — Патриарх Московский и всея Руси.
2. ↑  Цит. по: Журнал Московской патриархии. — 1991. — № 6. — С. 9.
3. ↑  Деяние о канонизации митрополита Киевского и Галицкого Владимира (Богоявленского; 1848—1918), митрополита Петроградского и Гдовского Вениамина (1873—1922) и иже с ним убиенных архимандрита Сергия (1866—1922), Юрия Новицкого (1882—1922) и Иоанна Ковшарова (1878—1922), великой княгини Елисаветы (1864—1918) и инокини Варвары (1918). // Свято-Данилов монастырь, 31 марта — 4 апреля 1992 года.
4. ↑   Архівавана 9 ліпеня 2019.
5. ↑  Чин канонизации новопрославленных святых состоялся в Храме Христа Спасителя Архівавана 10 жніўня 2011 года.. Православие.Ru.
6. ↑  Журналы заседаний Священного Синода Русской Православной Церкви.
7. ↑  Журнал заседаний Священного Синода от 12-13 марта 2002 года : Russian Orthodox Church Архівавана 29 снежня 2017.
8. ↑  Журнал № 57. Вместо «Российских» именование собора будет включать слова «Церкви Русской».