Заходні бераг і Сектар Газа
**Палесці́нская аўтано́мія** (**ПА**) — назва прынятая ў беларускай мове дзеля азначэння **Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі** (па-арабску: السلطة الوطنية الفلسطينية — *Ас-Су́льта Аль-Ватані́я Аль-Філястыні́я*, літаральны пераклад — *Палесцінская нацыянальная ўлада*). Была створаная ў 1994 годзе ў адпаведнасці з дамовамі ад 13 верасня 1993 года ў якасці часовай формы самакіравання арабскага народа Палесціны на частцы тэрыторыі Заходняга берагу ракі Іардан з цэнтрам у Іерыхоне. Тэрыторыя, кантралюемая ПА, за мінулы час пашырылася — на дадзены момант уключае вялікую частку Заходняга берагу ракі Іардан і Сектара Газа.

Органы ўлады
------------

Органы ўлады ПА прадстаўляюць правы каля 3,7 млн жыхароў палесцінскіх тэрыторый, тады як агульны лік палесцінцаў, уключаючы ўцекачоў за мяжой, перавышае 9 млн. (ад іх імя выступае Палесцінская нацыянальная рада). Выбары ў Палесцінскую заканадаўчую раду (ПЗР) 25 студзеня 2006 года праводзіліся таксама на тэрыторыі Усходняга Іерусаліма.

Афіцыйныя асобы ПА
------------------

### Прэзідэнты

* Ясір Арафат: 5 ліпеня 1994 — 11 лістапада 2004
* в.а. Раўхі Фатух: 11 лістапада 2004 — 15 студзеня 2005
* Махмуд Абас: 15 студзеня 2005 — па гэты час

### Старшыні ПЗР

* Ахмед Курэі: студзень 1996—2003
* Раўхі Фатух: 10 сакавіка 2004 — 18 лютага 2006
* Абдэль Азіз: 18 лютага 2006 — па гэты час

### Старшыні Палесцінскага савета міністраў

* Махмуд Абас: 19 сакавіка 2003 — 6 верасня 2003
* Ахмед Курэі: 7 кастрычніка 2003 — 15 снежня 2005
* в.а. Набіль Шаат: 15 снежня 2005 — 24 снежня 2005
* Ісмаіл Ханія: 29 сакавіка 2006 — па гэты час

Другой па значнасці асобай ПА з’яўляецца старшыня парламента — ён выконвае абавязкі Прэзідэнта ў выпадку смерці або адстаўкі апошняга.

Першапачаткова органы ўлады аўтаноміі былі сфармаваныя кіраўніцтвам Арганізацыі вызвалення Палесціны (АВП): 20-я сесія Цэнтральнай рады Палесціны, якая праходзіла ў Тунісе 10 — 12 кастрычніка 1993 году, даручыла выканкаму АВП сфармаваць Раду ПА на пераходны перыяд і абрала Ясіра Арафата прэзідэнтам ПА

18 мая 1994 года ў сектар Газа прыбылі першыя падпадзяленні палесцінскай паліцыі. 1 ліпеня 1994 года Ясір Арафат прыбыў у Газу. 5 ліпеня кіраўнікі ПА прынеслі прысягу ў Іерыхоне.

Першыя прамыя выбары прэзідэнта ПА і ПЗР адбыліся 20 студзеня 1996 на тэрмін «пераходнага перыяду» (да планаванай у 2000 годзе незалежнасці). Другія прэзідэнцкія выбары — пасля смерці Ясіра Арафата, 9 студзеня 2005 года. Другія выбары ў ПЗР — 25 студзеня 2006 года. Тэрмін паўнамоцтваў органаў улады, абраных у 2005—2006 — 4 гады.

Заканадаўства і межы
--------------------

Цёмна-зялёным колерам пазначаны тэрыторыі, размешчаныя пад поўным ці частковым кантролем Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі (зоны А і B)
У ПА дзейнічае Асноўны закон, прыняты ПЗР у кастрычніку 1997 году і падпісаны Ясірам Арафатам 29 мая 2002 года. Гэтым законам Іерусалім абвешчаны сталіцай Палесцінскай аўтаноміі. Папраўкамі, прынятымі 10 сакавіка 2003 года і падпісанымі 18 сакавіка 2003 года, у ПА ўведзены пост прэм’ер-міністра, адказнага перад парламентам.

Папраўкамі, прынятымі ПЗР 27 ліпеня 2005 года і падпісанымі прэзідэнтам Махмудам Абасам 13 жніўня 2005), усталяваныя: 4-гадовы тэрмін паўнамоцтваў прэзідэнта; забарона абірацца прэзідэнтам ПА больш за на 2 тэрміна запар; 4-гадовы тэрмін паўнамоцтваў ПЗР.

Палесціна на цяперашні час не мае рэальнага суверэнітэту. Дзяржаўныя структуры сфармаваныя толькі часткова (напрыклад, няма войска, хоць ёсць шматлікая паліцыя і пры гэтым актыўна дзейнічаюць разнастайныя напаўваенныя і фактычна тэрарыстычныя арганізацыі. Значная частка тэрыторыі Заходняга берагу ракі Іардан і Усходні Іерусалім кантралюецца ізраільскімі войскамі. Сектар Газа і Заходні бераг ракі Іардан уяўляюць сабою два анклаўу, падзеленыя тэрыторыяй Ізраіля.

Тэрыторыя Палесцінскай аўтаноміі афіцыйна падзеленая на 16 мухафаз — правінцый:

11 на Заходнім беразе ракі Іардан: Усходні Іерусалім, Джанін, Тулькарм, Тубас, Наблус, Калькілія, Салфіт, Рамала і Эль-Біра, Іерыхон, Віфлеем, Хеўрон (Эль-Халіль);

5 у Сектары Газа: Паўночная Газа, Газа, Дзір эль-Балях, Хан-Юніс, Рафах.

Гл. таксама
-----------

* Дзяржава Палесціна

### Спіс гарадоў Палесцінскай аўтаноміі

#### Заходні бераг ракі Іардан

* Бэйт-Джала
* Бэйт-Сахур
* Віфлеем
* Джанін
* Іерыхон (Арыха, Іерыхо)
* Калькілія
* Наблус (Шхем)
* Рамала (Рамаллах)
* Тулькарэм
* Хеўрон (Эль-Халіль, Хеброн)

#### Спрэчныя тэрыторыі

* Усходні Іерусалім (Эль-Кудс, Йерушалаим)

#### Сектар Газа

* Абасан
* Лязні-Сухейля
* Бэйт-Ляхія
* Бэйт-Ханун
* Бурэйдж
* Газа (Аза)
* Дыр-эль-Балях (Дэйр-эль-Балях, Дэйр-аль-Балях, Дыр-аль-Балях)
* Муайджы
* Рафіах (Рафах)
* Хан-Юнэс (Хан-Юніс)
* Джабалія

Праект Канстытуцыі Дзяржавы Палесціна
-------------------------------------

Распрацаваны ў 2003 годзе Канстытуцыйнай камісіяй Набіля Шаата, абвяшчае непарушнасць меж Палесціны па стане на 4 чэрвеня 1967 года.

Спасылкі
--------

Афіцыйныя сайты:

* Палесцінская нацыянальная адміністрацыя
* Урад Архівавана 4 ліпеня 2008.
* Парламент

Інфармацыйныя сайты радыкальнай апазіцыйнай кааліцыі:

* Палесцінскі інфармацыйны цэнтр (на рускай мове)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Universalis · Даведка РІА |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13334567b · ISNI: 0000 0001 2230 8442 · LCCN: no95043722 · NKC: kn20050429039 · NLA: 35648400 · SUDOC: 050160117 · VIAF: 155583515 |

 |

| ⛭ Ізраіль у тэмах |
| --- |
| Гісторыя | 
* Зямля запаветная
* Старажытны Ізраіль і Іўдзея
	+ Ізраільскае царства
	+ Іўдзейскае царства
* Антычны перыяд
* Рымская правінцыя
* Візантыя
* Арабскі перыяд
* Крыжакі
* Мамлюкі
* Асманская імперыя
* Брытанскі мандат у Палесціне
* Дзяржава Ізраіль

 |  |
| Сімвалы | 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Зорка Давіда
* Менора

 |
| Палітыка | 
* Дзяржаўны лад
* Прававая сістэма
* Прэзідэнт
* Парламент
* Урад
* Суд
* Унутраная палітыка
* Знешняя палітыка
* Ідэалогія

 |
| Узброеныя сілыі спецслужбы | 
* Генеральны штаб
* Сухапутныя войскі
* Ваенна-паветраныя сілы
* Ваенна-марскі флот
* Знешняя разведка
* Агульная служба бяспекі
* Ваенная разведка
* Паліцыя

 |
| Геаграфія | 
* Сталіца
* Адміністрацыйны падзел
* Гарады
* Палесцінская аўтаномія

 |
| Прырода | 
* Клімат
* Флора
* Фаўна
* Нетры
* Нацыянальныя паркі
* Водныя рэсурсы

 |
| Насельніцтва | 
* Ізраільцяне
* Мовы
	+ іўрыт
	+ арабская
	+ ідыш
* Рэлігія
* Навука
* Спорт
* Адукацыя
* Ахова здароўя
* Прафсаюзы

 |
| Эканоміка | 
* Валюта
* Банкаўская сістэма
* Прамысловасць
* Сельская гаспадарка
	+ кібуц
	+ машаў
* Турызм
* Транспарт
* Гандаль

 |
| Сувязь і СМІ | 
* Тэлефон
* Інтэрнэт
	+ .il
* Пошта
	+ маркі
* Тэлебачанне
* Радыё
* Прэса

 |
| Культура | 
* Сусветная спадчына
* Музыка
* Літаратура
* Кінематограф
* Архітэктура
* Кухня
* Святы
* Музеі
* Помнікі

 |
| Араба-ізраільскіканфлікт | 
* Раздзел Палесціны
* Вайна за Незалежнасць
* Суэцкі крызіс
* Шасцідзённая вайна
* АВП
* Вайна Суднага дня
* Кемп-Дэвідскія пагадненні
* Ліванская вайна
* Першая інтыфада
* Пагадненні ў Осла
* Інтыфада Аль-Аксы
* Другая ліванская вайна
* Размежаванне

 |

| Міжземнаморскі Саюз |
| --- |
| 
**Члены ЕС:** Аўстрыя · Балгарыя · Бельгія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Данія · Ірландыя · Іспанія · Італія · Кіпр · Латвія · Літва · Люксембург · Мальта · Нідэрланды · Партугалія · Польшча · Румынія · ✰ Славакія · Славенія · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чэхія · Швецыя · Эстонія**Іншыя краіны:** Албанія · Алжыр · Боснія і Герцагавіна · Вялікабрытанія · Егіпет · Іарданія · Ізраіль · Ліван · Манака · Марока · Маўрытанія · Палесцінская аўтаномія · Сірыя · Туніс · Турцыя · Чарнагорыя**Назіральнік:** Лівія
 |