**Філісты́мляне**, **філісцімляне** (ад стараж.-яўр. פְּלִשְׁתִּים, *пеліштым* — прышэльцы, іншапляменнікі) † — старажытны народ, які насяляў паўднёвую частку ўсходняга ўзбярэжжа Міжземнага мора. Ад наймення філістымлян паходзіць назва Палесціна. Мяркуюць, што філістымляне — індаеўрапейцы, выхадцы з Крыта або Малой Азіі.

Паводле Бібліі іх паходжанне выводзіцца ад нашчадкаў Хама, род якога засяляў Егіпет. Упершыню згадваюцца ў егіпецкіх крыніцах 13 ст. да н.э. у ліку народаў мора — плямён усходняга Міжземнамор'я, якія разбурылі Хецкае царства. Яны ўварваліся ў Сірыю, Фінікію і Палесціну і ўтварылі тут племянны саюз умацаваных гарадоў-дзяржаў. , успрыняўшы ханаанейскую мову і рэлігію. Філістымляне прынеслі ў гэты раён познемікенскую культуру жалеза і асіміляваліся з навакольным ханаанейска-ізраільскім насельніцтвам.

У 12—11 ст. да н.э. дамагліся гегемоніі ў Палесціне і панавалі там да ўзвышэння ў 10 ст. да н.э. Ізраільскага царства. Часта непакоілі ізраільцян, ваявалі з імі і доўгі час прыгняталі іх, пакуль Самуіл не супакоіў іх. На працягу двух стагоддзяў філістымляне яшчэ імкнуліся вярнуць сабе пануючае становішча ў Палесціне, але сталага поспеху не мелі і неаднаразова станавіліся самі аб'ектам нападаў з боку суседніх дзяржаў, пакуль у 8 ст. да н.э. не былі заваяваны асірыйцамі, а ў канцы 6 ст. да н.э. — вавілонскім царом Навухаданосарам.

Асноўнымі іх заняткамі былі земляробства, вінаробства і жывёлагадоўля. Ад філістымлян паходзіць грэчаская назва краіны — Палесціна, у якой з часоў панавання рымскага імператара Канстанціна Вялікага (306—337) і да нашэсця арабаў (7 ст.) квітнела хрысціянская царква, а яе гарады служылі месцам знаходжання хрысціянскіх епіскапаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  БелСЭ, т. 10, С. 594.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Скарына Ф. Творы:… С. 143—144.
3. ↑  The Indo-Europeans and Historical Linguistics

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 10. Сошна — Фут / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1974. — 656 с.: іл. карты. С. 594;
* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 143—144. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Філістымляне на Вікісховішчы |

* Corinne Mamane Museum of Philistine Culture
* National Geographic article Архівавана 26 сакавіка 2008.
* List of Biblical References to Philistines or Philistia Архівавана 16 мая 2006.
* Tell es-Safi/Gath Archaeological Project Website Архівавана 19 красавіка 2009.
* Tell es-Safi/Gath Archaeological Project Blog
* Penn State University — The Sea Peoples and the Philistines (link broken)
* Neal Bierling, *Giving Goliath his Due: New Archaeological Light on the Philistines* (1992) Архівавана 5 красавіка 2018.
* "Philistines". *Catholic Encyclopedia*. 1913.
* "Philistines". *Encyclopædia Britannica* [англійская] (11th ed.). 1911.
* The Center for Online Judaic Studies: Ramesses III and the Philistines, 1175 BC
* Biblical Archaeology Review — Yavneh Yields Over a Hundred Philistine Cult Stands Архівавана 31 мая 2012.
* Neal Bierling. Giving Goliath His Due. New Archaeological Light on the Philistines Архівавана 5 красавіка 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4045777-1 |