**Мары́ дэ Гурнэ́** (франц. *Marie de Gournay*; 6 кастрычніка 1565, Парыж, Каралеўства Францыя — 13 ліпеня 1645, Парыж, Каралеўства Францыя) — французская пісьменніца, перакладніца і філосаф. Яна выступала за доступ жанчын да адукацыі. Сярод яе твораў — «Роўнасць мужчын і жанчын» (1622) і «Жаночае гора» (Les femmes et Grief des dames, 1626). Яна таксама адрэдагавала і выдала зборнік эсэ Мішэля дэ Мантэня пасля яго смерці.

Біяграфія
---------

Мары нарадзілася ў Парыжы ў 1565 годзе ў сям’і Гіёма Лё Жарса, феадала і скарбніка караля Генрыха III. Пасля смерці бацькі ў 1577 годзе сям’я Мары пераехала ў Гурнэ-сюр-Аронд.

Мары была самавучкай. Самастойна вывучала гуманітарныя навукі і лаціну. Падчас вучобы Мары адкрыла для сябе Мішэля дэ Мантэня. У 1588 годзе Мары пазнаёмілася з ім асабіста: яны выпадкова сустрэліся ў Парыжы, пасля чаго Мантэнь назваў Мары «прыёмнай дачкой».

У 1591 годзе, пасля смерці маці, Мары пераехала ў Парыж, пакінуўшы радавы маёнтак сваім братам.

У 1592 годзе, пасля смерці Мантэня, яго жонка перадала Мары копіі эсэ мужа. У 1595 годзе Мары дэ Гурнэ апублікавала першае выданне яго эсэ.

Яна пасялілася ў Парыжы, збіраючыся зарабляць на жыццё пісьменніцкай працай.

У Парыжы М. дэ Гурнэ пазнаёмілася з Юстам Ліпсіем, які адкрыў яе Еўропе як пісьменніцу. Мары пісала для каралевы Марго, Генрыха IV, Марыі Медычы і Луі XIII і, такім чынам, знайшла сабе моцных заступнікаў. Мары дэ Гурнэ быў запрошаная ў салён каралевы Марго і атрымлівала рэгулярную фінансавую падтрымку.

Мары памерла ў 1645 годзе ва ўзросце 79 гадоў і была пахавана ў храме Сент-Эсташ у Парыжы.

Мары дэ Гурнэ стала першай жанчынай у Францыі, якая зрабіла ўклад у літаратурную крытыку.

Творчасць
---------

Мары дэ Гурнэ апублікавала сваю першую кнігу ў 1594 годзе, і яна называлася «Шпацыр спадара дэ Мантэня» (Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne). Першы паэтычны твор з’явіўся ў 1588 годзе.

Мары пераклала на французскую мову Гая Салюстыя, Авідзія, Вергілія і Тацыта. Яна таксама напісала некалькі вершаў і адаптавала П’ера дэ Рансара. У 1616 годзе яна выдала зборнік перакладаў вершаў, у прадмове да якога абвергла выказванне Малерба аб неабходнасці ачышчэння французскай мовы. Мары абвінавачвалі ў састарэлых поглядах, а саму яе абражалі «старой дзевай». У адказ на крытыку Мары апублікавала «Роўнасць мужчын і жанчын», якую прысвяціла Ганне Аўстрыйскай.

У сваёй кнізе Le Promenoir de M. de Montaigne qui traite de l’amour dans l'œuvre de Plutarque, апублікаванай у 1626 годзе, яна даследуе праблему небяспекі, з якой сутыкаюцца жанчыны, калі становяцца залежнымі ад мужчын. Дзякуючы невялікай пенсіі, якую плаціў ёй кардынал Рышэльё, яна змагла апублікаваць апошнюю рэдакцыю эсэ Мантэня ў 1635 годзе.

У эсэ «Гора дамаў» Мары скардзілася, што жанчыны не могуць валодаць уласнасцю, быць свабоднымі або мець доступ да дзяржаўных пасадаў. Яна сцвярджала, што адукаваныя жанчыны маюць такое ж права быць пачутымі, як і адукаваныя мужчыны. Як і Рэнэ Дэкарт, Мары аддзяляла розум ад цела і сцвярджала, што розум жанчыны такі ж моцны, як і розум мужчыны.

Творы
-----

* 1588: un sonnet et une ode dans les «Regrets funèbres sur la mort d’Aymée» у Œuvres de Pierre de Brach (Le Tombeau d’Aymée)

* 1594: Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne

* 1595: Préface sur les Essais de Michel, seigneur de Montaigne, Les Essais de Michel Seigneur de Montaigne

* 1595: hommage en prose en Jean de Sponde, dans Response du Feu Sieur de Sponde…

* 1598: Preface sur les Essais de Michel, seigneur de Montaigne, Les Essais de Michel Seigneur de Montaigne

* 1608: Bienvenue de Monseigneur le duc d’Anjou

* 1610: Adieu de l’Ame du Roy de France et de Navarre Henry le Grand, avec la Défense des Peres Jesuites

* 1619: Versions de quelques pièces de Virgile, Tacite, Salluste, avec l’Institution de Monseigneur, frere unique du Roy (comprend également un «traicté sur la Poësie»)

* 1620: Eschantillons de Virgile

* 1620: deux poèmes dans Les Muses en deuil

* 1621: Traductions. Partie du Quatriesme de l’Eneide, avec une oraison de Tacite, et une de Saluste

* 1622: Égalité des Hommes et des Femmes

* 1624: Remerciement, au Roy

* 1626: L’ombre de la Damoiselle de Gournay — œuvre composée de mélanges — L’homme est l’ombre d’un songe & son œuvre est son ombre qui comprend

* 1628: trois poèmes, in Recueil de plusieurs inscriptions proposées pour remplir les Tables d’attente estans sous les statues du Roy Charles VII et de la Pucelle d’Orléans…

* 1634: Les Advis, ou les Presens de la Demoiselle de Gournay (ajoute à L’Ombre: Discours sur ce livre à Sophrosine, Oraison du Roy à S. Louys durante le siège de Rhé, Première delivrance de Casal, De la temerité et la traduction du VIe livre de l'Énéide)

* 1635: un poème, in Le Sacrifice des Muses

* 1635: un poème, in Le Parnasse royal

* 1641: réédition des Advis

* 1642: deux épigrammes, in le Jardin des Muses

* 1644: une épigramme, у l’Approbation du Parnasse qui précède Les Chevilles de Me Adam Menuisier de Nevers.

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 30 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  Marie le Jars de Gournay // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. ↑  Dezon-Jones Elyane, Marie de Gournay. Fragments d’un discours féminin, Paris, José Corti, 1988.
4. ↑  Fogel Michèle, Marie de Gournay, itinéraires d’une femme savante, Paris, Fayard, 2004.
5. ↑  Schiff Mario, La Fille d’alliance de Montaigne, Marie de Gournay, Paris, Honoré Champion, 1910,
6. ↑  Noiset Marie-Thérèse, «Marie de Gournay et le caprice des siècles», Études françaises, vol. 29, n° 3, 1993, p. 193—205.
7. ↑  Noiset Marie-Thérèse, «Marie de Gournay et le caprice des siècles», Études françaises, vol. 29, n° 3, 1993, p. 193—205.
8. ↑  Louise Amazan, Marie de Gournay, la voie de la sagesse, Libération, 8 octobre 2021, ?
9. ↑  Noiset Marie-Thérèse, «Marie de Gournay et le caprice des siècles», Études françaises, vol. 29, n° 3, 1993, p. 193—205.
10. ↑  Venesoen Constant, «Mademoiselle de Gournay» in Études sur la Littérature féminine du XVIIe siècle,Birmingham, Summa, 1990,p. 13-42.
11. ↑  Venesoen Constant, «Mademoiselle de Gournay» in Études sur la Littérature féminine du XVIIe siècle,Birmingham, Summa, 1990,p. 13-42.
12. ↑  Beaulieu J.P. Fournier H. «Pratiques Dialogiques et réécriture dans l'œuvre de Marie de Gournay», Neophilologus, volume 82, number 3 (1998), 357—367.
13. ↑  Beaulieu J.P. Fournier H. «Pratiques Dialogiques et réécriture dans l'œuvre de Marie de Gournay», Neophilologus, volume 82, number 3 (1998), 357—367.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90405071 · BNC: a10094970 · BNE: XX4669082 · BNF: 11905573n · CiNii: DA02799554 · CONOR: 108151395 · GND: 118964968 · ICCU: IEIV028130 · ISNI: 0000 0001 0874 4096 · LCCN: n85068965 · NKC: ola2010594434 · NLA: 36554357 · NTA: 070171785 · NUKAT: n2005095383 · LIBRIS: 209088 · SUDOC: 026899027 · VIAF: 17223473 |

 |