**Архітэктурная акустыка** — навука, якая вывучае законы распаўсюджвання гукавых хваль у закрытых (прыадкрытых, адкрытых) памяшканнях, адлюстраванне і паглынанне гуку паверхнямі, уплыў адлюстраваных хваль на чутнасць прамовы і музыкі, метады кіравання структурай гукавога поля, шумавымі характарыстыкамі інтэр'ераў і т. п.

Мэта гэтай навукі - стварэнне прыёмаў праектавання залаў з загадзя прадугледжанымі добрымі ўмовамі чутнасці.

Першапачаткова архітэктурная акустыка займалася праектаваннем оперных тэатраў і канцэртных залаў. У далейшым, па меры развіцця тэхнікі і росту гарадоў (асабліва ў XIX стагоддзі), першачарговымі яе задачамі сталі падаўленне шуму ў шматкватэрных дамах, гукаізаляцыя вытворчых памяшканняў і пытанні захавання здароўя працоўных, а таксама арганізацыя памяшканняў забаўляльных устаноў, якія ствараюць істотны ўзровень шуму.

Развіццё транспарту і павелічэнне яго хуткасцей у XX стагоддзі ўцягнулі ў сферу архітэктурнай акустыкі ландшафтнае праектаванне, пытанні архітэктурнага дызайну жылых масіваў у цэлым, іх транспартных артэрый, вакзалаў і праектаванне буйных гандлёвых плошчаў. Развіццё авіяцыі таксама прыўнесла свае задачы.

У цяперашні час архітэктурная акустыка ў масавым ужыванні ўключае ў сябе акустыку студыйных памяшканняў для гуказапісу, акустыку жылых пакояў, хатніх кінатэатраў і акустыку забаўляльных устаноў.

Праблемы ізаляцыі памяшканняў ад пранікальных звонку гукаў выдзелены ў цяперашні час у самастойную вобласць - будаўнічую акустыку.

Будаўнічая акустыка
-------------------

*Асноўны артыкул: **Будаўнічая акустыка***

### Гукаперадача ў вонкавай абалонцы будынка

Аналіз перадачы шуму ад вонкавай абалонкі будынка да інтэр'еру і наадварот. Галоўныя шляхі пранікнення шуму ў будынак - дахі, карніз, сцены, вокны, дзверы.

### Гукаперадача ў сценах

У найбольшай ступені вызначае ўласцівасці прыватнасці памяшкання, камфорт спальных пакояў.

Акустыка інтэр'еру
------------------

Слухач, які знаходзіцца ў закрытым памяшканні, ўспрымае, акрамя таго, што непасрэдна даходзіць да яго прамога гуку ад крыніцы, яшчэ і шэраг яго паўтораў, якія ўзнікаюць у выніку адлюстравання ад сцен, столяў і іншых паверхняў, і наступных адзін за адным з малымі інтэрваламі.

Так як пры адлюстраваннях частка гукавой энергіі паглынаецца, пазнейшыя паўторы аказваюцца слабымі. Пасля выключэння крыніцы гуку колькасць адлюстраванай энергіі ў памяшканні меншае да таго часу, пакуль яна не будзе паглынутая. Працэс паступовага згасання гуку называецца рэверберацыяй.

Працягласць рэверберацыі - найважнейшы параметр, які вызначае акустычную якасць памяшкання. Залішне працяглае згасанне памяншае выразнасць гучання і пераборлівасць прамовы, а гучанне музыкі становіцца рытмічна невызначаным. Пры кароткай рэверберацыі гаворка гучыць глуха, а музычнае выкананне (асабліва кампазіцыі са значным лікам інструментаў) губляе злітнасць і выразнасць.

Нават пры аптымальным значэнні часу рэверберацыі акустычныя ўласцівасці залы могуць вельмі адрознівацца на розных напрамках з-за адрозненні ў шляхах, якія праходзяць адлюстравання ад крыніцы гуку да слухача.

Аптымальныя параметры рэверберацыі істотна адрозніваюцца не толькі для мовы і музыкі, але прынцыпова залежаць ад характару і жанру музычных твораў. Для камернай, сімфанічнай і эстраднай музыкі, наогул кажучы, патрэбныя розныя аптымальныя ўмовы.

Зыходзячы з гэтага, акустычнае праектаванне канцэртных залаў (якое ўключае ў сябе выбар плошчы і формы залы, размяшчэнне слухачоў, прымяненне матэрыялаў для сцен, рассейвалых і паглынальных канструкцый, ўстаноўка асобных элементаў і т. п.) патрабуе ў большасці выпадкаў кампрамісных рашэнняў.

У залах вялікай умяшчальнасці ўмовы чутнасці паляпшаюць прымяненнем сістэм гукаўзмацнення з электроннымі спосабамі атрымання штучнай рэверберацыі. Гэта дазваляе кантраляваць уласцівасці залы ў больш шырокіх межах.

Прыклад электраакустычна абсталяванай залы ўніверсальнага прызначэння (кангрэсы, канцэрты, опера, гукавы кінапаказ) - вялікая зала Палаца з'ездаў у Маскоўскім Крамлі (6000 месцаў).

Гісторыя
--------

У адкрытых тэатрах і іншых пабудовах Старажытнай Грэцыі і Рыма ўжо можна заўважыць вынікі ўжывання прымітыўных акустычных ведаў. Ужо тады будаўнікі свядома дасягалі вельмі добрай чутнасці ў памяшканнях з вялікай колькасцю слухачоў.

Лічыцца, што сучасная архітэктурная акустыка пачынаецца з работ вучонага XIX стагоддзя У. Сэбіна, які паказаў, што ў замкнёным памяшканні адлюстраванні гуку зліваюцца ў гул і суправаджаюць кожны гук. Ён і ўсталяваў, што хуткасць згасання гэтага гулу з'яўляецца найбольш істотным паказчыкам чутнасці.

Спасылкі
--------

* *Архітэктурная акустыка* — артыкул з БСЭ (Авторы:Г. А. Гольдберг, В. В. Фурдуев.), по:
	+ Ганус К. Архитектурная акустика, пер. с нем. М. 1963;
	+ Ингерелев Ф. Акустика в современной строительной практике, пер. с англ. М. 1957.

| ⛭**Раздзелы акустыкі** |
| --- |
| Агульная (фізічная) акустыка ·  Геаметрычная акустыка ·  Псіхаакустыка ·  Біяакустыка ·  Электраакустыка ·  Гідраакустыка ·  Ультрагукавая акустыка ·  Квантавая акустыка (акустаэлектроніка) ·  Акустычная фанетыка (Акустыка гаворкі) |
| Прыкладная акустыка | Архітэктурная акустыка (Будаўнічая акустыка) ·  Аэраакустыка ·  Музычная акустыка ·  Акустыка транспарта ·  Медыцынская акустыка ·  Лічбавая акустыка |
| Сумежныя кірункі | Акустаоптыка |


| ⛭Фізіка (эксперыментальная • тэарэтычная) |
| --- |
| Асноўныя раздзелы | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| **Механіка** |
| --- |
| Класічная механіка ·  Тэарэтычная механіка ·  Спецыяльная тэорыя адноснасці ·  Агульная тэорыя адноснасці ·  Рэлятывісцкая механіка ·  Квантавая механіка |
| Механіка суцэльных асяроддзяў | Газадынаміка ·  Гідрадынаміка ·  Гідрастатыка |
| Тэорыі | Тэорыя ваганняў ·  Тэорыя ўстойлівасці |
| Прыкладная механіка | Супраціўленне матэрыялаў ·  Будаўнічая механіка ·  Нябесная механіка |

 |
| 

| **Тэрмадынаміка** |
| --- |
| Раздзелы тэрмадынамікі | Пачаткі тэрмадынамікі ·  Ураўненне стану ·  Тэрмадынамічныя велічыні ·  Тэрмадынамічныя патэнцыялы ·  Тэрмадынамічныя цыклы ·  Фазавыя пераходы |
| Пачаткі тэрмадынамікі | Агульны пачатак тэрмадынамікі ·  Першы пачатак тэрмадынамікі ·  Другі пачатак тэрмадынамікі ·  Трэці пачатак тэрмадынамікі |

 |
| 

| **Электрадынаміка** |
| --- |
| Электрастатыка і Электрадынаміка ·  Магнітастатыка і Магнітадынаміка ·  Рэлятывісцкая электрадынаміка ·  Квантавая электрадынаміка |
| Электрадынаміка суцэльных асяроддзяў | Магнітагідрадынаміка ·  Электрагідрадынаміка |

 |
| 

| **Ваганні і хвалі** |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| **Оптыка** |
| --- |
| Геаметрычная оптыка ·  Фізічная оптыка ·  Хвалевая оптыка ·  Квантавая оптыка ·  Нелінейная оптыка ·  Тэорыя выпускання святла ·  Тэорыя ўзаемадзеяння святла з рэчывам ·  Спектраскапія ·  Лазерная оптыка ·  Фотаметрыя ·  Фізіялагічная оптыка ·  Оптаэлектроніка ·  Аптычныя прылады |
| Сумежныя кірункі | Акустаоптыка ·  Крышталяоптыка |

 |
| 

| **Акустыка** |
| --- |
| Агульная (фізічная) акустыка ·  Геаметрычная акустыка ·  Псіхаакустыка ·  Біяакустыка ·  Электраакустыка ·  Гідраакустыка ·  Ультрагукавая акустыка ·  Квантавая акустыка (акустаэлектроніка) ·  Акустычная фанетыка (Акустыка гаворкі) |
| Прыкладная акустыка | Архітэктурная акустыка (Будаўнічая акустыка) ·  Аэраакустыка ·  Музычная акустыка ·  Акустыка транспарта ·  Медыцынская акустыка ·  Лічбавая акустыка |
| Сумежныя кірункі | Акустаоптыка |

 |
| 

| **Радыёфізіка** |
| --- |
| Класічная радыёфізіка ·  Квантавая радыёфізіка ·  Статыстычная радыёфізіка |

 |

 |

 |
| 

| **Статыстычная фізіка** |
| --- |
| Статыстычная механіка ·  Малекулярная фізіка ·  Фізічная кінетыка |
| Фізіка кандэнсаванага стану | Фізіка цвёрдага цела ·  Фізіка вадкасцей ·  Фізіка атамаў і малекул ·  Фізіка нанаструктур |

 |
| 

| **Квантавая фізіка** |
| --- |
| Квантавая механіка ·  Квантавая тэорыя поля ·  Квантавая статыстыка ·  Квантавая оптыка ·  Квантавая электрадынаміка ·  Квантавая хромадынаміка |

 |
| 

| **Фізіка элементарных часціц** |
| --- |
| Фізіка высокіх энергій ·  Фенаменалогія элементарных часціц |

 |
| 

| **Атамная фізіка** |
| --- |
| Тэорыя атама ·  Атамная спектраскапія ·  Рэнтгенаўская спектраскапія ·  Радыёспектраскапія ·  Фізіка атамных сутыкненняў |

 |
| 

| **Ядзерная фізіка** |
| --- |
| Нейтронная фізіка ·  Фізіка гіпер’ядраў |

 |
| 

| **Тэорыя поля** |
| --- |
| Класічная тэорыя поля ·  Квантавая тэорыя поля |

 |

 |
| Прыкладная фізіка | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

| **Хімічная фізіка** |
| --- |
| Тэрмадынаміка газаў ·  Тэрмадынаміка раствораў |

 |
| Фізіка плазмы ·  Фізіка атмасферы ·  Лазерная фізіка |

 |
| Звязаныя навукі | Аграфізіка ·  Фізічная хімія ·  Матэматычная фізіка ·  Астрафізіка ·  Геафізіка ·  Біяфізіка ·  Метралогія ·  Матэрыялазнаўства |
| Гл. таксама | Касмалогія ·  Нелінейная дынаміка |
| Партал «Фізіка» |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 133182970 · GND: 4255927-3 · LCCN: sh85006581 · LNB: 000052676 · Microsoft: 2776009117 · NKC: ph115898 |

 |