**Хіці́н** (C8H13O5N) — азотазмяшчальны поліцукрыд, упершыню вылучаны з вонкавых абалонак тарантул. Хімічная назва: полі-N-ацэтыл-D-глюкоза-2-амін.

Назва рэчыва «хіцін» паходзіць ад грэчаскага «хітон» («*χιτών*», тып вопраткі), што сімвалізуе ключавую ролю хіціну ў пабудове покрываў шматлікіх арганізмаў.

Гэта жорсткі паўпразрысты матэрыял, які з’яўляецца галоўным складнікам экзашкілета членістаногіх і прысутнічае ў клеткавых сценках грыбоў. Хіцін таксама вырабляецца ў арганізмах іншых жывых істот — разнастайных чарвякоў, кішачнаполасцевых і іншых.

Хіцін — адзін з найбольш распаўсюджаных у прыродзе поліцукрыдаў: штогод на Зямлі вырабляецца і раскладаецца каля 10 гігатонаў гэтага рэчыва. Звычайна ў арганізмах, што вырабляюць і выкарыстоўваюць хіцін, ён утрымліваецца не ў чыстым выглядзе, але ў комплексе з іншымі поліцукрыдамі і пратэінамі. Нягледзячы на тое, што хіцін з’яўляецца рэчывам, вытворным ад цэлюлозы, у арганізмах, што вырабляюць цэлюлозу (расліны, бактэрыі) хіцін знайсці не атрымалася.

У медыцыне хіцін выкарыстоўваецца для паскарэння загойвання ранаў: пакрытае хіцінам валакно, губкі і плеўкі скарачаюць час загойвання ранаў на велічыню да 30 %. Асабліва перспектыўнае — выкарыстанне хіцінавых матэрыялаў і інструментаў з хіцінавым пакрыццём пры лячэнні апёкаў.

Акрамя таго хіцін выкарыстоўваецца і ў касметычнай галіне як бяспечны і не раздражняльны для скуры палімерны напаўняльнік касметычных сродкаў.

У водным асяроддзі хіцін выяўляе хэлятныя хімічныя ўласцівасці, дзякуючы чаму фільтры на аснове хіціну паспяхова выкарыстоўваюцца для ачысткі сцёкавых вод ад аніённых забруджвальнікаў і такіх рэчываў як ДДТ і поліхлорбензолы.

Літаратура
----------

* Хіцін // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

| ⛭Вугляводы |
| --- |
| Агульныя | 
* Альдозы
* Кетозы
* Піранозы
* Фуранозы

 |
| Геаметрыя | 
* Анамеры
* Мутаратацыя

 |
| Пентозы | 
* Рыбоза
* Дэзоксіцукры
	+ Дэзоксірыбоза
* Арабіноза
* Ксілоза
* Ліксоза
* Рыбулоза
* Ксілулоза

 |
| Гексозы | 
* Глюкоза
* Галактоза
* Маноза
* Гулоза
* Ідоза
* Талоза
* Алоза
* Альтроза
* Фруктоза
* Сарбоза
* Такатоза
* Псікоза
* Фукоза
* Рамноза

 |
| Дыцукрыды | 
* Цукроза
* Лактоза
* Трэгалоза
* Мальтоза
* Цэлабіёза
* Алалактоза
* Гентыябіёза
* Ксілабіёза
* Мелібіёза

 |
| Поліцукрыды | 
* Глікаген
* Крухмал
* Цэлюлоза
* Хіцін
* Амілоза
* Амілапектын
* Стахілоза
* Інулін
* Дэкстрын
* Пекціны
* Галактамананы
* Агароза

 |
| Глікозамінагліканы | 
* Гепарын
* хандраітын-сульфат
* Гіялуронавая кіслата
* Гепаран-сульфат
* Дэрматан-сульфат
* Кератан-сульфат
* Пептыдаглікан

 |

| ⛭Шкілет |
| --- |
| Экзашкілет | Неарганічны: Ракавіна (шматлікіх найпрасцейшых, малюскаў)

Арганічны: Кутыкула (хіцінавы панцыр членістаногіх) |
| Эндашкілет | Восевы (пазваночны слуп (пазваночнік) • чэрап • грудная клетка)
Дадатковы (пояс верхніх канечнасцей ·  верхнія канечнасці ·  пояс ніжніх канечнасцей · 
ніжнія канечнасці) |
| Гідрашкілет | Утварэнне васьміпрамянёвых паліпаў |
| Гл. таксама | Шкілетная рэвалюцыя • Шкілет чалавека • Пералік касцей шкілета чалавека • Апорна-рухальная сістэма |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11977844t · GND: 4147737-6 · LCCN: sh85024494 · Microsoft: 179223847, 2781088250, 2910234214 · NDL: 00575854 · NKC: ph921683 |

 |