**Мухамор чырвоны**, **Мухамора звычайная** (*Amanita muscaria*) — ядавіты псіхаактыўны грыб рода Мухамор (*Amanita*) парадка Agaricales (*Agaricales*), адносіцца да базідыяміцэтаў.

Назвы
-----

У шматлікіх еўрапейскіх мовах назва гэтага грыба адбываецца ад старадаўняга яго спосабу прымянення — у якасці сродку супраць мух (англ.: fly agaric, ням.: Fliegenpilz, фр.: amanite tue-mouches), лацінскі відавы эпитет тоже происходит от слова «муха» (лац.: musca). У славянскіх мовах слова «мухамор» (польск.: muchomor, балг.: мухоморка, чэшск.: muchomůrka и др.) стала назвай рода *Amanita*.

**Навуковыя сінонімы**:

* Agaricus muscarius L. 1753
* Amanitaria muscaria (L.) E.-J. Gilbert 1941
* Venenarius muscarius (L.) Earle 1909

Апісанне
--------

Мухамор
Капялюшык памерам ад 5 да 20 см. Форма яго ў пачатку паўшарападобная, затым раскрываецца да плоскай. Скурка ярка-чырвоная, рознай гушчыні колеру, бліскучая, усеяная белымі барадаўчатая шматкамі, па краях расчыненых капялюшыкаў бывае прыкметная штрыхаватасць.

Мякаць белая, пад скуркай светла-аранжавая або светла-жоўтая, без паху, з саладкаватым густам.

Пласцінкі шырынёй 0,8-1,2 см, белыя або крэмавыя, частыя, свабодныя, маюцца шматлікія прамежкавыя пласцінкі.

Ножка цыліндрычная, вышынёй 8-20 і дыяметрам 1-2,5 см, белая або жаўтлявая, з клубнепадобна-патоўшчаным аснаваннем, у спелых грыбоў полая.

Рэшткі пакрываў. Шматкі на скурцы капялюшыка ватовыя, белыя, могуць адпадаць. Плёнчатыя колцы ў верхняй частцы ножкі, якія звісаюць, устойлівыя, бакі часта няроўныя, верхняя паверхня часам злёгку рубчатая. Вольва прырослая, шматслаёвая, вельмі далікатная, мае выгляд некалькіх колцаў з бялёсых бародавак каля аснавання ножкі.

Споравы парашок бялёсы, споры 9 × 6,5 мкм, эліпсаідальныя, гладкія.

### Зменлівасць

Колер скуркі можа быць розных адценняў ад памяранцава-чырвонага да ярка-чырвонага, з узростам святлее. У маладых грыбоў шматкі на плешцы адсутнічаюць рэдка, у старых могуць змыцца дажджом. Пласцінкі часам набываюць светла-жоўты адценне.

На паўночным усходзе Паўночнай Амерыкі распаўсюджаная форма Amanita muscaria var. formosa з больш светлым жоўтым або жоўта-аранжавым капялюшыкам.

Экалогія і распаўсюджванне
--------------------------

Расце на кіслых глебах, звычайны грыб у лясах умеранага клімату Паўночнага паўшар'я, у горах сустракаецца да верхняй мяжы лесу. У Расіі і Беларусі распаўсюджаны паўсюдна ў у розных лясных насаджэннях.

**Сезон:** лета — восень.

Варыяцыі
--------

* Amanita muscaria var. formosa Pers. 1800
* Amanita muscaria var. alba Peck 1896
* Amanita muscaria var. aureola (Kalchbr.) Quél. 1886
* Amanita muscaria var. flavivolvata (Singer) Dav. T. Jenkins 1977
* Amanita muscaria var. fuligineoverrucosa Neville, Poumarat & B. Clément 2002
* Amanita muscaria var. guessowii Veselý 1933
* Amanita muscaria var. inzengae Neville & Poumarat 2002
* Amanita muscaria var. puella (Batsch) Pers. 1801

Хімічны склад
-------------

Мухамор чырвоны вядомы галюцынагеннымі ўласцівасцямі, дзякуючы яго галоўнаму псіхаактыўнаму кампаненту — мусцымолу. Мухамор чырвоны выкарыстоўваўся як ап'яняльнае рэчыва і лекавая расліна у Сібіры і меў рэлігійнае значэнне ў мясцовай культуры.

У пладовых целах мухамора ўтрымліваецца антыбіятычнае рэчыва мускаруфін — вытворнае поліпоравай кіслаты, якая адрозніваецца проціпухліннымі ўласцівасцямі.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с.
2. 1 2 3 4  Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн. 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)
3. ↑  *Шиврина А. Н.* Биологически активные вещества высших грибов — М. 1965

Спасылкі
--------

* Таксанамія і ілюстрацыі на сайце www.mycobank.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4154628-3 · LCCN: sh88022141 · Microsoft: 2775865962 |