recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фрэнк Вашынгтон Джарвіс** (англ.: Frank Washington Jarvis; 31 жніўня 1878, Каліфорнія — 2 чэрвеня 1933, Сьюіклі) — амерыканскі лёгкаатлет, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1900.

Джарвіс стаў чэмпіёнам у бегу на 100 м. Спачатку ён выйграў першы раўнд, усталяваўшы пры гэтым Алімпійскі рэкорд, затым паўфінал, і ў заключнай гонцы, з вынікам 11 с, прыйшоў да фінішу першым, атрымаўшы залаты медаль.

Таксама, на тых жа Гульнях ён удзельнічаў у спаборніцтвах па трайным скачку і трайным скачку з месца. Але ў абодвух спаборніцтвах ён не дасягнуў поспеху — у першай дысцыпліне ён заняў месца паміж 7-й і 13-й пазіцыямі, а ў другой паміж 5-й і 10-й.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Track and Field Statistics |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
23 студзеня 2001 года рэгулярны пасажырскі рэйс 448, які накіроўваўся з Саны ў Хадэйду, пілатуемы капітанам Амерам Анісам, быў сагнаны. 

Boeing 727-2N8 кампаніі «Yemenia» вылецеў з міжнароднага аэрапорта Саны, здзейсніўшы прыпынак у аэрапорце Таіз-Аль-Джанад. На борце 101 чалавек — 91 пасажыраў, сярод якіх былі пасол ЗША ў Емене, намеснік кіраўніка місіі ЗША у\ў Емене і пасол Емена ў ЗША, і 10 членаў экіпажа.

Праз пятнаццаць хвілін пасля ўзлёту чалавек, узброены пісталетам, запатрабаваў ляцець у Багдад (Ірак). У дадатак ён сцвярджаў, што ў яго чамадане схавана выбухоўка. Лётны экіпаж пераканаў згоншчыка спачатку накіравацца ў Джыбуці, каб заправіцца дастатковай колькасцю паліва для дадзенага палёту. 

Лайнер здзейсніў аварыйную пасадку ў міжнародным аэрапорце Джыбуці-Амбулі, дзе лётчыкі на чале з капітанам паветранага судна Амерам Анісам змаглі абяззброіць згоншчыка. Кіраўнік дзяржаўнага дэпартамэнту ЗША Рычард Баўчар назваў гэта «актам сапраўды ўзрушаючага дзеяння экіпажа». Адзіным пацярпелым апынуўся бортінжынер, які быў паранены падчас сутычкі з тэрарыстам.

Згоншчыкам аказаўся беспрацоўным іракцам, які спрабаваў працаўладкавацца за мяжой. У сакавіку таго ж года злачынца экстрадавалі ў Емен, дзе прысудзілі да 15 гадоў турэмнага зняволення.

Зноскі
------

1. ↑  Yemen Wants Hijacking Suspect **(нявызн.)**. *The Washington Post*. Архівавана з першакрыніцы 22 December 2017. Праверана 30 March 2018.
2. ↑  US diplomat safe after Yemen hijack **(нявызн.)**. '**BBC News'** (23 студзеня 2001). Архівавана з першакрыніцы 5 March 2016. Праверана 29 July 2018.
3. 1 2 3 4 5  Transportation Safety Administration (2001) (PDF). *Criminal Acts Against Civil Aviation*. p. 28.. Retrieved on 3 May 2011.  Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 ліпеня 2013. Праверана 23 чэрвеня 2022.
4. 1 2  Описание Hijacking на Aviation Safety Network Архівавана 12 снежня 2011.
5. ↑  Crew Foils Hijacking on Yemeni Jet Carrying U.S. Ambassador, 90 Others **(нявызн.)**, *St. Louis Post-Dispatch* (24 January 2001), стр. A4. Праверана 3 May 2011.
6. ↑  Archived copy **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 December 2017. Праверана 21 December 2017.
**Кіта́йцы** (кіт. *漢族* або *汉族* «хань») — найбуйнейшы па колькасці народ на Зямлі (19 % агульнага насельніцтва), найбуйнейшая этнічная група Кітайскай Народнай Рэспублікі (1 229 065 тыс. 91,5 % ад усяго насельніцтва ў 2012 г.) і Кітайскай рэспублікі (22 652 тыс. чал. 98 % ад ўсяго насельніцтва ў 2012 г.). Буйныя групы кітайцаў таксама жывуць у іншых краінах — Сінгапуры, Малайзіі, Таіландзе, ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Інданезіі, Філіпінах і г. д.

Этымалогія
----------

Слова Хань бярэ пачатак ад дынастыі Хань, якая змяніла дынастыю Цынь, якой удалося аб’яднаць увесь Кітай. Назва дынастыі паходзіць ад назвы ракі Ханьшу ў цэнтральнай частцы Кітая, у якой жылі заснавальнікі дынастыі Хань. Таксама гэта слова ў Старажытным Кітаі, асабліва ў класічнай кітайскай літаратуры, можа азначаць Млечны шлях, бо самі ханьцы звалі сваю краіну Нябеснай ракой або Паднябеснай.

У часы праўлення дынастый Цынь і Хань плямёны, якія засялялі Кітай, пачалі адчуваць сябе часткай адзінага народу. Акрамя таго, час праўлення дынастыі Хань лічыцца вышэйшай кропкай росквіту старажытнакітайскай цывілізацыі. У гэты час яго ўплыў распаўсюдзіўся на Цэнтральную і Паўночна-Усходнюю Азію, а па тэрыторыі і насельніцтву Старажытны Кітай мог супернічаць з Рымскай імперыяй.

Назвы Кітай і кітайцы ў Еўропе распаўсюдзіліся ў познім сярэднявеччы, паходзілі ад наймення племені кіданяў.

Кітайцы на Беларусі
-------------------

На Беларусі кітайцы з’явіліся ў пач. XX ст. у выніку інтэрніравання ў гады Руска-Японскай вайны. У 1926 г. у БССР налічвалася 119 кітайцаў, прычым 58 з іх жылі ў Віцебскай акрузе. У 1928 г. у наваколлях Віцебска была створана кітайская сельскагаспадарчая арцель (пазней калгас). Кітайцы прымалі ўдзел у Віцебскім патрыятычным падполлі падчас II Сусветнай вайны.

У сучаснай Беларусі кітайцы ўяўляюць малую этнічную групу, аднак іх колькасць стала расце. Калі ў 1999 г. іх налічвалася 75 чал. то ў 2009 г. — 1642 чал.

Выбітныя кітайцы
----------------

* Маа Цзэдун
* Канфуцый
* Сунь Ятсен
* Цынь Шыхуан-дзі

Гл. таксама
-----------

* Спавіванне ног

Зноскі
------

1. ↑  CIA Архівавана 13 кастрычніка 2016.
2. ↑  CIA Архівавана 25 снежня 2018.
3. ↑  Карашчанка І. Кітайцы. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Том 4. — Мн: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1997. С. 187
4. ↑  Белстат
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бандарчук.

**Фёдар Сяргеевіч Бандарчук** (руск.: Фёдор Серге́евич Бондарчу́к; нар. 9 мая 1967, Масква, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі акцёр, прадзюсар кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, стваральнік кліпаў, тэлевядучы, рэстаратар. Старшыня савета дырэктараў АТ «Ленфільм». Сябра Вышэйшай рады палітычнай партыі «Адзіная Расія».

Сын актрысы, народнай артысткі РСФСР Ірыны Канстанцінаўны Скобцавай і рэжысёра, народнага артыста СССР Сяргея Фёдаравіча Бандарчука.

Стваральнік фільмаў «9 рота» (самая касавая расійская карціна ў пракаце 2005 года, атрымала 7 розных кінапрэмій, 8 намінацый; у 2006 годзе вылучалася ад Расіі на суісканне ўзнагароды Амерыканскай кінаакадэміі «Оскар» у намінацыі «Лепшы фільм на замежнай мове»), дылогіі «Населены востраў» (першая частка стала самым касавым расійскім фільмам у пракаце краін Расіі і СНД у 2009 годзе), маштабнай ваеннай драмы «Сталінград» (у 2013 годзе вылучалася ад Расіі на суісканне ўзнагароды Амерыканскай кінаакадэміі «Оскар» у намінацыі «Лепшы фільм на замежнай мове») і фантастычнай драмы «Прыцягненне», якая стала другой цалкам акупілася ў пракаце карцінай рэжысёра (пасля «9 роты»).

Лаўрэат прэміі ТЭФІ-2003 у катэгорыі «Лепшы вядучы забаўляльнай праграмы» (Крэсла, СТС, 2003). Уладальнік прэміі «Залаты арол» (2011 год) у намінацыі «Лепшая мужчынская роля ў кіно» (фільм «Два дні»).

Старшыня апякунскага савета АРКФ «Кінатаўр», акадэмік Нацыянальнай кінематаграфічнай прэміі «Ніка», член Нацыянальнай Прэміі ў галіне кінематаграфіі «Залаты арол». Заснавальнік Групы кампаній «Галоўкіно».

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Fedor Bondarcuk // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 22 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Лентапедыя · Дзелавы Пецярбург · Расія-Культура · Даведка РІА |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 11035915 · BNE: XX5578646 · BNF: 171387521 · GND: 139974075 · ISNI: 0000 0001 0999 9568 · LCCN: no2008174346 · LNB: 000288771 · NKC: osd2010555688 · NUKAT: n2021123359 · SUDOC: 156944618 · VIAF: 95580676 |

 |
Каспійскае мора — найбуйнейшае возера планеты
**Мінеральнае** возера — возера, салёнасць (мінералізацыя) якога перавышае 1 праміле. Вада такіх вадаёмаў адрозніваецца рэзкім смакам і непрыдатная для піцця без дадатковай апрацоўкі.

Мінеральныя азёры падзяляюцца на саланаватыя (ад 1 да 25 праміле) салёныя (ад 25 да 50 праміле) і саляныя (звыш 50 праміле).

Па хімічным складзе мінеральныя азёры падзяляюцца на карбанатныя (содавыя), сульфатныя (горка-салёныя) і хларыдныя (салёныя).

У пераважнай большасці салёныя азёры — бяссцёкавыя вадаёмы, размешчаныя ў засушлівым клімаце. У азёры могуць упадаць прэсныя рэкі, аднак, пры выпарэнні вады нанесеныя мінеральныя рэчывы асядаюць.

Узровень возера можа значна вагацца у залежнасці ад пары года і пагодных умоў. Пры паніжэнні ўзроўню салёнасць возера павялічваецца, пры павышэнні — паніжаецца.

У мінеральных азёрах здабываецца хімічная сыравіна: у карбанатных — сода, у сульфатных — мірабіліт, у хларыдных — павараная соль.

Асобна вылучаюцца азёры ў кратарах вулканаў.

Самае вялікае возера Зямлі — Каспійскае мора — салёнае.

Возера Балхаш у сваім родзе ўнікальнае: частка яго ўтрымлівае прэсную ваду, частка — салёную.

Вядомыя салёныя азёры
---------------------

* Каспійскае мора
* Аральскае мора
* Мёртвае мора
* Вялікае Салёнае возера (найбуйнейшае салёнае ў Заходнім паўшар'і)
* Эльтон — найбуйнейшае ў Еўропе
* Баскунчак
* Падводнае салянае возера

Зноскі
------

1. 1 2  «Минеральное озеро» (руск.)(недаступная спасылка).  www.glossary.ru. Архівавана з першакрыніцы 21 мая 2011. Праверана 6 кастрычніка 2010.
| Тэорыя імавернасцей |
| --- |
|  |
| * Імавернасць
	+ Аксіёмы
* Выпадковасць[en]
 |
| * Імавернасная прастора
	+ Геаметрычная імавернасць
* Прастора элементарных падзей
* Выпрабаванне
* Выпадковая падзея
	+ Поўная група падзей
 |
| * Выпадковая велічыня
	+ Матэматычнае спадзяванне
	+ Дысперсія
* Размеркаванне імавернасцей
	+ Бернулі
	+ Біномнае[en]
	+ Нармальнае
* Імавернасная мера[en]
 |
| * Умоўная імавернасць
* Незалежнасць
* Тэарэма множання імавернасцей
* Формула поўнай імавернасці
* Тэарэма Баеса
 |
| * Закон вялікіх лікаў
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Эксперымент** або **выпрабаванне** — некаторая працэдура, якая можа быць паўторана шматразова (у тэорыі, калі не на практыцы) і мае мноства магчымых зыходаў[en], вядомае як прастора элементарных падзей. Эксперымент называецца выпадковым, калі ён мае больш за адзін магчымы зыход, і дэтэрміністычным[en], калі магчымы зыход толькі адзін. Выпадковы эксперымент, які мае роўна два несумесныя зыходы, імавернасці каторых аднолькавыя ў кожным выпрабаванні, называецца схемай Бэрнулі[en]:46.

Пры адзіночным паўтарэнні эксперыменту адбываецца толькі адзін з магчымых зыходаў. Пасля правядзення вялікай колькасці выпрабаванняў і атрымання іх зыходаў можна ацаніць эмпірычныя імавернасці[en] розных зыходаў і выпадковых падзей (вынікаў), якія могуць адбыцца падчас эксперыменту, з дапамогай метадаў статыстычнага аналізу.

Эксперымент і выпрабаванне
--------------------------

Выпадковыя эксперыменты часта праводзяцца неаднаразова з мэтай статыстычнага аналізу іх вынікаў. У такім выпадку набор паўтораў называецца эксперыментам, а кожны паўтор асобна — выпрабаваннем. Напрыклад, калі манетка падкідаецца сто разоў, кожнае падкіданне будзе выпрабаваннем у межах эксперыменту па сторазовым падкіданні манеткі.

Незалежныя выпрабаванні
-----------------------

Паслядоўнасць выпрабаванняў называецца паслядоўнасцю незалежных выпрабаванняў, калі вынікі кожнага выпрабавання не залежаць ад вынікаў усіх папярэдніх выпрабаванняў:46.

Зноскі
------

1. ↑  *Albert, Jim*. Listing All Possible Outcomes (The Sample Space) **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Bowling Green State University (21 студзеня 1998). Архівавана з першакрыніцы 13 верасня 2019. Праверана June 25, 2013.
2. 1 2  *Звяровіч Э. І.*, *Радына А. Я.* Элементы тэорыі імавернасцей. — Мінск: Беларусь, 2013. — ISBN 978-985-01-1043-5.
3. ↑  Trial, Experiment, Event, Result/Outcome - Probability **(нявызн.)**. *Future Accountant*. Праверана 22 July 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 94362350 |
**Канстанцін Антонавіч Андрэкус** (1870 або 1875, в. Каўколікі, Цельшаўскі павет, Ковенская губерня, цяпер Літва — 27 жніўня 1937, Менск, турма НКУС) — беларускі каталіцкі святар.

Біяграфія
---------

З польскай сялянскай сям’і. Скончыў гімназію, Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1902 годзе. Прызначаны вікарыем касцёла Перамянення Пана[ru] ў Краснаярску, Расія. У 1905 годзе пераведзены ў парафію ў в. Варкаў (тагачасны паштовы адрас: ст. Прэлі) Дынабургскага павета, цяпер Латвія. У 1906 годзе в. а. адміністратара, з 1910 года пробашч парафіі Унебаўзяцця НПМ у в. Івандар Чэрыкаўскага павета. З 1911 года душпастыр касцёла Найсвяцейшай Тройцы ў в. Лазавіца Клімавіцкага павета.

З пачатку 1920-х гадоў адміністратар і дэкан кафедральнага касцёла Унебаўзяцця НПМ у Гомелі. Таксама служыў у капліцы Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса ў в. Рудня-Шлягіна Гомельскага павета.

Арыштаваны АДПУ ў 1932 годзе. У 1933 годзе Польскім Чырвоным Крыжам унесены ў спіс палітычных вязняў на абмен, але яго прозвішча не аказалася ў спісе 11 абмяняных літоўскіх святароў. Чарговы раз арыштаваны 5.7.1933 у Менску. Асуджаны калегіяй АДПУ 24.2.1934 за «правядзенне шпіёнска-дыверсійнай працы на карысць буржуазнай Польшчы» і «антысавецкую контррэвалюцыйную дзейнасць» да 10 гадоў ППЛ з канфіскацыяй маёмасці. Па адной справе з Андрэкусам праходзілі каталіцкія святары Адольф Крывіцкі, Мечыслаў Сабачынскі і парафіяне.

Зноў арыштаваны ў чэрвені 1937 года. Абвінавачваўся ў «шпіянажы», як «удзельнік паўстанцкай арганізацыі „ПАВ"» і ў «спробе звяржэння савецкай улады». 25.8.1937 прыгавораны (у адзін дзень з больш чым са 100 падследнымі) да ВМП. Расстраляны з каталіцкімі святарамі Пятром Аўглом, Янам Баравіком, Аляксандрам Прытулам, Станіславам Райко, Пятром Януковічам, Антоніем Ячэйкам і інш. (усяго больш за 70 чалавек).

Па групавой справе № 28053-с (захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі) рэабілітаваны пракуратурай БВА 31.5.1989.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Маракоў, Л.* Андрэкус Канстанцін Антонавіч // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 16-18. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Манастырок.
Від на Манастырок, з боку Любенскага возера
**Засценак Манастырок** (пасля далучэння проста Манастырок) — гістарычны раён горада Гомеля. Тэрытарыяльна размешчаны па-за сучаснай вуліцы Інтэрнацыянальная (за мастом «Кавальны-1»), паміж чыгуначным палатном і вёскай Любны, а з поўначы абмежаваны вуліцамі Беларускай і Леванеўскай.

Манастырок з’яўляецца часткай былой Спасавай Слабады. Таксама як і Спасава Слабада, Манастырок быў першапачаткова заселены стараверамі.

Геаграфічныя адметнасці
-----------------------

Гістарычным цэнтрам раёна з’яўляюцца вуліцы: 1-я Заводская (раней Падгорная) і 2-я Заводская (раней Манастырская).

Вуліца ў Манастырку
Вядомым месцам Манастырка з’яўляецца так званая «**Басава гара**», самая высокая кропка Манастырка, на якой размяшчаўся дом заможнага абшарніка па прозвішчу Шаўцоў (рас. Шевцов).

Гістарычныя адметнасці
----------------------

Манастырок вядомы сваім лесапільным заводам Левіціна (па інш. версіі Левітана). Гэта адлюстравана на карце Гомеля 1910 года. На той жа карце 1910 года, Манастырок апошніраз узгадаваецца пад назвай «Засценак Манастырок» .

Забудова Манастырка
Яшчэ адной адметнасцю былі могілкі старавераў, якія знаходзіліся недалёка ад Басавай гары (не захаваліся).

Пахаванні на месцы былых могілак у Манастырку.

Зноскі
------

1. ↑  А. Ф. Рогалев — От Гомиюка до Гомеля (издание 2)— Гомель: Одобарк, 2006
2. ↑  Гомель. План горада на 1910 год
3. ↑  Карта горада Гомеля, 1910 год

Літаратура
----------

* Рогалев, А. Ф. От Гомиюка до Гомеля: городская старина в фактах, именах, лицах / А. Ф. Рогалев. — [2-е изд. переработанное и дополненное]. — Гомель : Барк, 2006. — 218 с.
* Вершинин, С. Новые этюды старого города: Монастырёк // Гомельские ведомости, 5 декабря 2022.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Манастырок (Гомель)
* Район Монастырька в Гомеле Архівавана 14 жніўня 2020.

| ⛭Гістарычныя раёны Гомеля |
| --- |
| Другая палова XVI стагоддзя | 
* Палуеўшчына
* Глазінінская зямля

 | Герб Гомеля |
| XVIII стагоддзе | 
* Сусалаўшчына
* Чачэрскае прадмесце
* Рэчыцкае падвалле

 |
| Канец XIX стагоддзя | 
* Палац
* Амерыка
* Гарэлае Балота
* Каўказ
* Кагальны роў
* Спасава слабада
* Свісток
* Вал

 |
| Першая палова XX стагоддзя | 
* Новая Беліца
* Залінія
* Новыя Планы
* Лібаўскі гарадок
* Земпасад (Чырвоны Кастрычнік)
* Манастырок
* Басава гара
* Любны

 |
| Пасляваенны час | 
* Старая Валатава
* Валатава
* Верхняе Брылёва
* Ніжняе Брылёва
* Будзёнаўскі
* Ляшчынец
* Новая Мільча
* Падгорная
* Прудок
* Чырвоны Кастрычнік
* Масцішча
* Паўлава
* Сонечны
* Спутнік Міра
* Старая Мільча
* Стары Аэрадром
* Ціценкі
* Чапаева
* Якубоўка
* Мельнікаў Луг

 |
| XXI стагоддзе | 
* Чырвоны Маяк
* Хутар
* Давыдаўка
* Касцюкоўка

 |
|  **Катэгорыя:Гомель** |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цвірка.
**Кастусь Мардар’евіч Гадыцкі-Цвірка** (5 (17) красавіка 1880, Мінск — пасля 1931; Псеўданім: *Габрыэль Эмга*) — беларускі педагог, публіцыст.

Біяграфія
---------

Кастусь Мардар’евіч Гадыцкі-Цвірка, каля 1898
Скончыў Мінскую класічную гімназію (1898), у 1903 — фізіка-матэматычнае аддзяленне Маскоўскага ўніверсітэта. У 1903—1923 выкладчык Слуцкай гімназіі, Дзвінскага і Мінскага рэальных вучылішчаў, Мінскага настаўніцкага інстытута (з 1920 Мінскі інстытут народнай адукацыі), Мінскіх педагагічнага і політэхнічнага тэхнікумаў, рабфака БДУ.

Удзельнік 1-га Усебеларускага з’езда (снежань 1917, Мінск). У чэрвені 1918 член камісіі БНР па арганізацыі Беларускага ўніверсітэта; у кастрычніку 1918 увайшоў у Беларускі вучыцельскі саюз.

У канцы сакавіка 1919 года К. Цвірка-Гадыцкі з’яўляецца ў Варшаве, дзе складае на імя польскага прэм’ер-міністра І. Падарэўскага адозву з рэзалюцыяй нібыта праведзенага Беларускага краёвага з’езда, у якой сцвярджалася, што «існаванне самастойнай Беларускай дзяржавы немагчыма», таму Беларусь «у сваіх этнаграфічных межах» павінна была ўвайсці ў «сціслы звязак з Польскай Рэччу Паспалітай». Калі звесткі пра гэта дайшлі да Гародні, В. Захарка ў ноце ад імя Рады міністраў БНР апратэставаў заяву «беларускай» дэлегацыі. Калі ж К. Цвірка-Гадыцкі зноў з’явіўся ў горадзе, на загад К. Езавітава ён быў арыштаваны і адпраўлены ў мясцовую турму. Улічваючы палітычны рэзананс, польскі камісар у Гародні С. Іваноўскі, які і з’яўляўся арганізатарам адпраўкі дэлегацыі ў Варшаву, атрымаў ад Генеральнага штаба загад выпусціць К. Цвірку-Гадыцкага на волю. Калі вязня пад вартай эскадрона беларускіх гусар везлі з турмы на чыгуначны вакзал, на іх напаў атрад «Польскай арганізацыі вайсковай». Завязалася кароткая перастрэлка, падчас якой быў забіты адзін з нападнікаў. Аднак адбіць К. Цвірку-Гадыцкага не атрымалася.

Друкаваўся ў 1919 у мінскай газеце «Звон». У 1920 ад Інстытута народнай адукацыі абраны ў склад Мінскай камісіі па ўтварэнні БДУ. Выкладаў у БДУ. Удзельнічаў у падрыхтоўцы выдання «Беларускай навуковай тэрміналогіі» («Элементарная матэматыка», 1922; «Слоўнік матэматычнай тэрміналогіі», 1927).

У снежні 1931 па абвінавачанні ў нацыянал-дэмакратызме выключаны з БДУ. Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* *Чарнякевіч А.* Нараджэнне беларускай Гародні: З гісторыі нацыянальнага руху 1909—1939 гадоў. — Мн. 2015. С. 55-56.
**Федэрацыя анархістаў Іберыі** (FAI, ісп.: Federación Anarquista Ibérica) — іспанская анархісцкая арганізацыя, баявое крыло анарха-сіндыкалістаў з НКП (CNT). Назва часта пішацца як CNT—FAI з-за блізкіх адносін паміж гэтымі двума арганізацыямі. Друкаваны орган — газета «Зямля і свабода» («Tierra y Libertad»).

«Іберыйская» частка назвы звязана з ідэяй аб’яднання іспанскіх і партугальскіх анархістаў у пан-іберыйскую арганізацыю. З’яўляецца секцыяй Інтэрнацыяналу федэрацый анархістаў (ІФА).

Літаратура
----------

* *Дамье В. В.* Испанская революция и коммуны АрагонаАрхівавана 23 мая 2015. // Наперекор № 9, 1999
* Beltrán Roca Martínez (2006). «Anarchism, anthropology and Andalucia: an analysis of the CNT and 'New Capitalism'Архівавана 24 верасня 2020.» (PDF). *Anarchist Studies* (London: Lawrence & Wishart) **14** (2): 116. ISSN 3393 0967 3393
**Сяргей Міхайлавіч Вержбаловіч** (1902, г. Мінск — 1987) - беларускі псіхолаг і псіхатэхнік.

У 1928 г. скончыў сацыяльна-гістарычнай аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Удзельнічаў у грамадзянскай вайне 1921—1922 гг. ва Украіне.

У 1925—1928 гг. узначальваў псіхатэхнічную лабараторыю ў Мінску. Паколькі псіхатэхнічная лабараторыя была цесна звязана з кафедрай псіхалогіі БДУ, то Вержбаловіч прыцягваўся для правядзення заняткаў па навучальным плане псіхалогіі на педагагічным факультэце.

У 1929 г. беларускімі псіхолагамі і псіхатэхнікамі, якія працавалі ў псіхатэхнічнай лабараторыі, С. М. Васілейскім, А. А. Гайвароўскім і С.М. Вержбаловічам па выніках даследаванняў была апублікавана фундаментальная праца «З тэорыі і практыкі прафарыентацыі і
прафкансультацыі» (В1929) і шэраг іншых.

Вержбаловіч прымаў актыўны ўдзел таксама ў працы Беларускай асацыяцыі навуковай арганізацыі працы (НАП), спачатку як член прэзідыума і сакратар гэтай Асацыяцыі, а з мая 1927 г. па кастрычнік 1929 г. як адказны сакратар Беларускай асацыяцыі НАП.

У 1932 г. пасля дэмабілізацыі з шэрагаў Чырвонай Арміі ён пераехаў на працу ў г. Горкі. Працаваў на пасадзе які кіруе псіхатэхнічнага кабінета Горкаўскага Інстытута аховы здароўя і гігіены працы. З 1934 г. працаваў на пасадзе асістэнта, выконваючага абавязкі дацэнта кафедры псіхалогіі Горкаўскага педагагічнага інстытута. Пасля прынятай у 1936 г. Пастановы ЦК УКП(б) аб педалагічных скрыўленнях у сістэме Наркамасветы Вержбаловіч у далейшым і
да пачатку войны 1941 г. працягваў працу ў медыцынскіх установах.

У самым пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў прызваны Свярдлоўскім РВК г. Горкага і служыў у 173 знішчальным авіяцыйным палку 18-й паветранай арміі Ваенна-паветраных сіл у званні старэйшага тэхніка-лейтэнанта.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За абарону Масквы» (1944) медалём «За баявыя заслугі» (1945).
**Ма́р’іна По́ле** (трансліт.: *Marjina Polie*, руск.: Марьино Поле) — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Старабудскага сельсавета.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС жыхары пераселены ў чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 18 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 44 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Побач аўтадарога Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай аднабакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў другой палове XIX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Па перапісу 1897 года знаходзіліся 2 млыны. У 1909 годзе 148 дзесяцін зямлі, у Недайскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.

У 1925 годзе ў Недайскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 7 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Авангард» (цэнтр — вёска Старая Буда).

Скасаваны ў 2005 годзе.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1897 год — 9 двароў, 63 жыхара (паводле перапісу).
* 1909 год — 12 двароў, 70 жыхароў.
* 1925 год — 20 двароў.
* 1959 год — 44 жыхара (паводле перапісу).
* 1990-я — жыхары пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казак.
**Аляксей Захаравіч Казак** (11 лютага 1886, в. Бучаціна, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер Капыльскі раён — 1 верасня 1938, Менск, НКУС) — беларускі краязнавец, публіцыст.

У 1925—1930 гадах працаваў намеснікам старшыні Цэнтральнага бюро краязнаўства Інбелкульта і БелАН. Потым настаўнічаў.

Арыштаваны 11.12.1937. 28.5.1938 прыгавораны да расстрэлу. Рэабілітаваны 10.9.1959.

Творы
-----

* Краязнаўства ў БССР к дзесяцігоддзю Кастрычніцкай рэвалюцыі // Наш край. 1927, № 10;
* Вынікі ІІ Усебеларускай краязнаўчай канферэнцыі // Наш край. 1929, № 2.

Літаратура
----------

* Шаблон:Крыніцы/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы беларусі

1. 1 2 3  Шаблон:Крыніцы/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы беларусі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брус.
У механіцы матэрыялаў і канструкцый, **брус** — мадэль цела, у якога адзін з памераў значна большы за два іншыя. Пры разліках брус замяняюць яго падоўжнай воссю. У будаўнічай механіцы замест тэрміна «брус» у тым жа значэнні часцей выкарыстоўваюць тэрмін стрыжань, які ўваходзіць у склад агульнапрынятага тэрміна «стрыжневыя сістэмы». Да стрыжневых сістэм адносяцца фермы, рамы і многія іншыя. Тэрмін жа «брусчатыя сістэмы» ў літаратуры не выкарыстоўваецца, за выключэннем характарыстыкі зрубнага збудавання (дом з драўляных брусоў ці бярвення). Што тычыцца тэрміна «брус», то ён карэктна выкарыстоўваецца для характарыстыкі піламатэрыялу, які мае прыкладна аднолькавыя памеры папярочнага сячэння.

**Па віду дэфармацыі (нагрузкі):**

* стрыжань — брус, які працуе на расцяжэнне-сцісканне,
* вал — брус, які працуе на кручэнне,
* бэлька — брус, які працуе на выгіб.

**Па геаметрычнай форме:**

* просталінейныя,
* крывалінейныя.

**Па віду папярочнага сячэння:**

* пастаяннага сячэння,
* пераменнага сячэння,
* ступеньчатыя.

**Па віду нагружэння:**

* плоскія,
* прасторавыя.

Літаратура
----------

* *Фрик Э. Л.* Брус, в механике // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Брус* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
|  |
| --- |
| Частка серыі артыкулаў на тэму |
| Скандынавія |
|  |
| Краіны
* Данія
* *Ісландыя*
* Нарвегія
* *Фінляндыя*
* Швецыя

---

 |
| Гісторыя**Гісторыя паводле краіны**
* Грэнландыя
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

**Храналагічная гісторыя**
* Дагістарычны перыяд
* Эпоха вікінгаў
* Кальмарская унія
* Данія-Нарвегія
* Шведска-нарвежская унія
* Паўночны савет

---

 |
| Геаграфія**Геаграфія паводле краіны**
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

* Скандынаўскія горы
* Скандынаўскі паўвостраў
* Балтыйскае мора
* Паўночнае мора

---

 |
| Эканоміка**Эканоміка паводле краіны**
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

 |
| Іншае
* Скандынаўскія мовы
* Скандынавізм
* Краіны Паўночнай Еўропы
* Скандынаўскі манетны саюз
* Scandinavian Airlines
 |

**Скандынаўскі манетны саюз** — манетны саюз, заключаны паміж Даніяй і Швецыяй (1872-73) з мэтай ўстанаўлення агульнанай залатой грашовай сістэмы. У 1875 да саюзу далучылася Нарвегія. У краінах саюза была ўведзена адзіная грашовая адзінка залатая крона, якая утрымоўвала 0,403226 г чыстага золата, усталяваны свабодны размен банкнот на залатыя манеты. З 1885 створаны першы міжнародны клірынг паміж цэнтральнымі банкамі скандынаўскіх краін. Манеты і банкноты краін-удзельніц абарчаліся на ўсёй тэрыторыі і прымаліся цэнтральнымі банкамі. У гады 1-й сусветнай вайны 1914-18 Скандынаўскі манетны саюз распаўся ў сувязі з крушэннем залатога стандарту і пераходам капіталістычных краін да папярова-грашоваму звароту. Афіцыйна саюз быў ліквідаваны ў красавіку 1924 года.
**Патрэбнасць, патрэба** — унутраны стан псіхалагічнага ці функцыянальнага адчування недастатковасці чаго-небудзь, які выяўляецца ў залежнасці ад сітуацыйных фактараў.

Яскравым прыкладам можа служыць смага — вострае адчуванне патрэбнасці ў вадзе, якое ўзнікае пры збядненні ёю арганізма жывёлы ці пры перавышэнні ў крыві звычайнай канцэнтрацыі мінеральных і арганічных рэчываў. Фізіялагічны ж механізм гэтага пачуцця — уздзеянне падвышанага агульнага і асматычнага ціску, змена канцэнтрацыі іонаў натрыю, адбываецца ўзбуджэнне пітнага цэнтра ў галаўным мозгу, якое выклікае нервова-гумаральныя рэакцыі захавання вады ў арганізме, пошук вады асобінай.

**Патрэбнасць** — від функцыянальнай ці псіхалагічнай патрэбы ці недахопу якога-небудзь аб'екта, суб'екта, індывіда, сацыяльнай групы, грамадства. З'яўляючыся ўнутранымі ўзбуджальнікамі актыўнасці, патрэбнасці выяўляюцца па-рознаму ў залежнасці ад сітуацыі.

Наяўнасць нездаволеных патрэбнасцей у чалавека злучаюць з напругай і дыскамфортам, неадпаведнасцю ўнутранага (жаданага) і знешняга (рэальнага), якія з'яўляюцца стымуламі і матывацыяй актыўнасці. Наяўнасць нездаволеных жыццёва важных, вітальных патрэбнасцей можа прывесці да смерці. Патрэбнасць можа разумецца як нейкая гіпатэтычная пераменная, якая, пры розных акалічнасцях, выяўляецца то ў выглядзе матыву, то ў выглядзе рысы. У апошнім выпадку патрэбнасці стабільныя і становяцца якасцямі характару.

Гл. таксама
-----------

* Піраміда Маслоу
* Матывацыя
* Афіліяцыя
* Жаданне
* Абмежаванасць рэсурсаў

Зноскі
------

1. 1 2  glossary.ru: Потребность **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 1 мая 2009. Праверана 26 верасня 2012.
2. ↑  паводле Гельвецыя
«**Такійскае змярканне**» (яп.: 東京暮色) — мастацкі фільм 1957 года рэжысёра Ясудзіро Одзу.

Сюжэт
-----

Службовец такійскага банка Сукіці Сугіяма адзін выгадаваў дзвюх дачок пасля таго, як іх маці кінула сям’ю і з’ехала з іншым мужчынам. Старэйшая дачка, Такака, часова пераехала да бацькі з аднагадовым дзіцём: яе шлюб апынуўся не вельмі ўдалым. Малодшая, Акіка, дастаўляе шмат турботы бацьку і сястры сваімі познімі вяртаннямі, а аднойчы яе нават затрымлівае паліцыя. Для блуканняў па горадзе ў яе ёсць важкія падставы: яна шукае свайго хлопца, каб паведаміць яму пра цяжарнасць. Аднак сустрэча не прыносіць палёгкі, і яна адна адпраўляецца ў клініку, каб зрабіць аборт. Тым часам, Такака даведваецца пра вяртанне ў горад маці і змушана расказаць усё сястры, якая пачынае сумнявацца ў тым, хто яе сапраўдны бацька.

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 1 кінаўзнагародай і яшчэ 1 намінацыяй.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  Internet Movie Database — 1990. Праверана 26 ліпеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Tôkyô boshoku (1957) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 9 лістапада 2021.
3. ↑  Такійскае змярканне  (бел.)(недаступная спасылка).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Архівавана з першакрыніцы 9 лістапада 2021. Праверана 9 лістапада 2021.
4. ↑  Tôkyô boshoku — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 9 лістапада 2021.

Спасылкі
--------

* Такійскае змярканне на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Будзіловіч.
 **Будзіловіч Антон Сямёнавіч**  (24 мая (5 чэрвеня) 1846, Коматава, цяпер Гродзенскі раён — 13 (26) снежня 1908, Санкт-Пецярбург) — расійскі гісторык, філолаг–славіст, публіцыст і грамадскі дзеяч. Член-карэспандэнт Санкт-Пецярбургскай акадэмія навук (1882). Тайны саветнік.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў сям'і уніяцкага святара. Вучыўся ў Віленскай гімназіі, Жыровіцкім духоўным вучылішчы, Літоўскай духоўнай семінарыі, але стаць святаром не захацеў. У 1864 годзе паступіў на гісторыка-філалагічны факультэт Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, дзе вывучаў славянскія дыялекты і рускую літаратуру. Студэнцкая праца А. Будзіловіча *«О литературной деятельности М. В. Ломоносова»* была адзначана залатым медалём. Быў астаўлены на кафедры для падрыхтоўкі да пасады выкладчыка па славянскай філалогіі. Навуковымі кіраўнікамі А. Будзіловіча былі вядомыя рускія вучоныя І. Сразнеўскі, І. Ламанскі і М. Сухамлінаў. 
У 1869 годзе стаў прыват-дацэнтам славянскіх дыялектаў у Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі, з 1870 года працаваў выкладчыкам у Імператарскім Санкт-Пецярбургскім гісторыка-філалагічным інстытуце.
У 1871 годзе абараніў магістарскую працу на тэму «Исследование языка древнеславянского перевода ХІІІ слов Григория Богослова по рукописи Императорской Публичной библиотеки ХІ века», пасля чаго наведаў славянскія землі розных еўрапейскіх дзяржаў і еўрапейскай часткі Турэччыны, дзе вывучаў мясцовыя дыялекты славянскіх моў, літаратуру і этнаграфію (1872–1873).

З 1875 года займаў пасаду прафесара Гісторыка-філалагічнага інстытута (г. Нежын). У 1881–1891 гадах прафесар рускай і царкоўнаславянскай мовы Варшаўскага універсітэта, па сумяшчальніцтву дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта.

Рэктар Юр’еўскага (Тартускага) універсітэта (1892–1901).

Член савета расійскага міністэрства народнай асветы. З 1907 года рэдактар газеты «Московские ведомости».

Памёр у 1908-м годзе ў Санкт-Пецярбургу.

Погляды
-------

Антон Будзіловіч быў перакананым славянафілам. Ён адстойваў ідэю славянскай узаемнасці і цеснага супрацоўніцтва славянскіх народаў. Некаторыя адносяць яго да панславістаў. Таксама Антон Будзіловіч актыўна цікавіўся жыццём галіцкіх і закарпацкіх руснакоў, бо сам быў жанаты з дачкой віднага руснацкага дзеяча Адольфа Дабранскага. У адносінах да будучыні Расійскай Імперыі Антон Будзіловіч цвёрда прытрымліваўся манархічных поглядаў і быў членам рускай манархічнай арганізацыі «Рускае сабранне» .

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. — С. 113.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Праваслаўная багаслоўская |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 136150535 · ISNI: 0000 0001 1597 8931 · LCCN: n85051449 · NKC: mzk2005290190 · NTA: 130508144 · NUKAT: n2009104758 · SUDOC: 151848386 · VIAF: 13734911 |

 |
|  |
| --- |
| Частка серыі артыкулаў на тэму |
| Скандынавія |
|  |
| Краіны
* Данія
* *Ісландыя*
* Нарвегія
* *Фінляндыя*
* Швецыя

---

 |
| Гісторыя**Гісторыя паводле краіны**
* Грэнландыя
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

**Храналагічная гісторыя**
* Дагістарычны перыяд
* Эпоха вікінгаў
* Кальмарская унія
* Данія-Нарвегія
* Шведска-нарвежская унія
* Паўночны савет

---

 |
| Геаграфія**Геаграфія паводле краіны**
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

* Скандынаўскія горы
* Скандынаўскі паўвостраў
* Балтыйскае мора
* Паўночнае мора

---

 |
| Эканоміка**Эканоміка паводле краіны**
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

 |
| Іншае
* Скандынаўскія мовы
* Скандынавізм
* Краіны Паўночнай Еўропы
* Скандынаўскі манетны саюз
* Scandinavian Airlines
 |

**Эпоха вікінгаў** з'яўляецца перыядам з канца 8 стагоддзя да сярэдзіны 11 стагоддзя ў еўрапейскай гісторыі, асабліва Паўночнай Еўропы і скандынаўскай гісторыі, пасля германскага жалезнага веку. Гэта перыяд гісторыі, калі паўночныя скандынавы даследавлі Еўропу яе морамі і рэкамі для гандлю, набегаў, каланізацыі і заваёўвання. У гэты перыяд скандынавы пасяліліся ў скандынаўскай Грэнландыі, Ньюфаўндлендзе, і сучасных Фарэрскіх астравах, Ісландыі, Нарвегіі, Шатландыі, Англіі, Ірландыі, Нідэрландах, Германіі, Украіне, Расіі і Турцыі.

Хоць вікінгі, вандроўцы і каланісты, былі заўважаныя ў многіх кропках гісторыі як жорсткія захопнікі, многія гістарычныя дакументы сведчаць аб тым, што іх уварванне ў іншыя краіны было помстай у адказ на замахі на іх племянныя землі хрысціянскімі місіянерамі, і, магчыма, ад Саксонскіх войнаў і пераследа Карлам і яго раднёй на поўдні, або было прадыктавана перанаселенасцю, гандлёвай няроўнасцю, а таксама адсутнасцю жыццяздольных сельскагаспадарчых угоддзяў на сваёй радзіме.

Інфармацыя пра вікінгаў абапіраецца ў значнай ступені на тое, што было напісана пра вікінгаў іх ворагамі, і першакрыніцы археалогіі, якія напаўняюцца з другасных крыніц, як Ісландскія сагі.

Зноскі
------

1. ↑  Forte, с. 2

Літаратура
----------

* Forte, Angelo; Oram, Richard; Pedersen, Frederik (2005). *Viking Empires*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-82992-5. .

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Эпоха вікінгаў
**Фёдар Іванавіч Сухавіла** (7 студзеня 1917, в. Крывічы, цяпер Глыбоцкі раён — 1 сакавіка 1994) — беларускі самабытны мастак, майстар маляваных дываноў.

Біяграфія
---------

З дзяцінства знаходзіўся ў гушчы народнага творчага працэсу. У школьныя гады шмат маляваў, яму пашчасціла назіраць за творчай дзейнасцю Язэпа Драздовіча ў станковым жывапісу і роспісу дываноў, і гэта спрыяла выбару будучага рамяства.

За ўвесь перыяд творчай дзейнасці, які неаднаразова перарываўся на доўгія гады, стварыў больш за 100 размаляваных дываноў і куфраў, велікодных яек і іншых прадметаў — такарных, сталярных і бандарных прадметаў. У іх наглядна праявіліся высокія выканальніцкія і эстэтычныя ўласцівасці.

Маляваныя дываны мастак заўсёды будаваў па ўстоянаму кампазіцыйнаму прынцыпе: у цэнтры палатна — камбінаваны букет кветак у дэкаратыўнай вазе, па перыметры дывана — арнаментальнае абрамленне са стылізаванымі элементамі расліннага характару. Аўтар выкарыстоўваў для сваіх твораў чорны фон і дамагаўся асаблівай гучнасці колеру за кошт кантрасту светлага і цёмнага.

Значная колькасць твораў захоўваецца ў зборы Заслаўскага гісторыка-культурнага музея-запаведніка.

Зноскі
------

1. ↑  Беларускiя маляваныя дываны
2. ↑  Беларускiя маляваныя дываны
3. ↑  Беларускiя маляваныя дываны
4. ↑  Беларускiя маляваныя дываны
5. ↑  Сухавіла Фёдар Іванавіч, майстар насценных дываноў - Глыбоцкая централізаваная бібліятэчная сістэма  (бел.). *cbs.okglub.by*. Праверана 18 верасня 2023.
6. ↑  *Р. Ф. Шаура* «Народныя маляваныя дываны Беларусі»
**Іча́н-Кала́** (узб.: Ichan Qa'la) — унутраны горад Хівы ва Узбекістане, прадстаўляе сабою комплекс гістарычных помнікаў і з'яўляецца аб'ектам са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Паходжанне назвы
----------------

Паводле легенды аб заснаванні горада, ён вырас вакол калодзежа Хейвак, вада з якога мела дзіўны смак. Калодзеж быў выкапаны па загаду Сіма, сына біблейскага Ноя. У Ічан-Кале і сёння можна пабачыць гэты калодзеж. Хіва была адным з гарадоў старажытнага Харэзма, буйной дзяржавы на захадзе Цэнтральнай Азіі, на поўдзень ад Аральскага мора.

З 16 ст. горад стаў сталіцай Хівінскага ханства. Сучасная назва Хіва паўстала ў 18 ст.

Гісторыя
--------

Паводле археалагічных дадзеных, Хіва была заснавана болей за 2500 гадоў таму.

Горад выпрабаваў мноства ўзрушэнняў, звязаных з міжусобіцамі ўзбекскіх ханаў і набегамі качэўнікаў — туркменаў і казахаў. Вялікія страты Хіве нанесла ўварванне пярсідскага Надзір-шаха ў сярэдзіне 18 ст. Толькі ў 1873 г. горад, апынуўшыся пад пратэктаратам Расійскай імперыі, перажыў новы пад'ём.

У 1919 годзе часткі Чырвонай Арміі зверглі ўладу Хівінскага хана. У 1920 годзе Хіва стала сталіцай Харэзмскай Савецкай Народнай Рэспублікі, а ў 1924 годзе гэтыя землі ўвайшлі ў склад Узбекскай і Туркменскай ССР, якія сталі незалежнымі ў 1991 годзе.

Комплекс Ічан-Кала
------------------

Большасць архітэктурных шэдэўраў Хівы засяроджана ў яе гарадскім ядры — Ічан-Кале, які займае тэрыторыю каля 30 га. Гэта «горад у горадзе» з магутнымі крэпаснымі сценамі, у якіх чацвёра варот — на кожны бок свету. Ад заходніх варот да ўсходніх пралегла адна з галоўных магістраляў, уздоўж якой засяроджаны асноўныя манументальныя збудаванні. Сярод іх мячэць Джума, маўзалеі Сеід Алаўдзіна і Пахлаван Махмуда, некалькі медрэсэ, мінарэт Іслам-Ходжа вышынёй 45 м і ханскі палац Таш-Хаўлі.

Непаўторны ансамбль Ічан-Калы ўключае 60 архітэктурных помнікаў і каля 400 традыцыйных жылых дамоў. Характэрнай рысай многіх збудаванняў з'яўляецца абліцоўка купалоў на вежах блакітнымі кафлямі і вычварны арнамент. Яркі прыклад — медрэсэ Мухамед-Амін-хана. Вялікую каштоўнасць прадстаўляе цытадэль Куня-Арк з магутнымі крэпаснымі сценамі вышынёй 10 м.

У спісе каштоўнасцяў агульначалавечага значэння Харэзм займае асобае месца як буйны ачаг сусветнай цывілізацыі і адзін з важнейшых цэнтраў на Вялікім шаўковым шляху.

Панарама Хівы

Зноскі
------

1. ↑  *UNESCO*. Itchan Kala (англ.). Праверана 27 лістапада 2016.
2. ↑  Ічан Кала ў Хіве,

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.
**Утылітарызм** (ад лац.: utilis — карысны) — кірунак этыкі, які разглядае маральную каштоўнасць паводзін ці ўчынка ягонай карыснасцю. Карыснасць вызначаецца агульным задавальненнем або шчасцем, атрыманым усімі бакамі, якія закранула дзеянне ўчынка. Уталітарызм адносіцца да кансеквенцыйнай групы этычных тэорый, бо судзіць учынак не сам па сабе, а па ягоных выніках. У падмурку ўтылітарызму ляжыць геданізм або эўдэманізм — каштоўнасныя (аксіялагічныя) вучэнні, адпаведна якім вышэйшай каштоўнасцю ёсць задавальненне або шчасце. Дакладныя фармулёўкі задавальнення і шчасця дасюль застаюцца праблемай, не высветлена — ці ёсць яны тоеснымі вызначэннямі. Сучасныя ўтылітарысты звычайна іх атаясняюць.
**Школа бізнесу «HEC Paris»** (фр.: École des hautes études commerciales de Paris) – еўрапейская  бізнес-школа, знаходзячаяся ў Парыжы. **HEC** была заснавана ў 1881 годзе.

Апісанне
--------

Праграмы HEC маюць міжнародную патройную акрэдытацыю AMBA, EQUIS, і  AACSB. Выпускнікамі школы з’яўляюцца многія значныя дзеячы бізнесу і палітыкі, у іх ліку Патрык Джозеф Стыгліц і Франсуа Аланд.
  
 Згодна з рэйтынгам Financial Times ў 2012 школа займала 2е месца ў свеце па праграме Master in Management.

Зноскі
------

1. ↑  Triple accredited business schools (AACSB, AMBA, EQUIS)
2. ↑  Masters in Management 2021

Спасылкі
--------

* Афіцыйны вэб-сайт школы Official Website

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11863456c · GND: 42919-3 · ISNI: 0000 0004 0641 8416 · LCCN: n82150334 · Microsoft: 83860666 · SUDOC: 027321118 · VIAF: 266307112 |

 |
**Індэксны фонд** – від паявога інвестыцыйнага фонду, які прытрымліваецца індэкснай інвестыцыйнай стратэгіі. Правілы пабудовы індэкснага фонду вызначаюць тып кампаній, прыдатных для фонду. Самы вядомы з індэксных фондаў, – «Vanguard 500 Index Fund», – дзейнічае на аснове індэкса S&P 500.

Гісторыя
--------

24 мая 1967 г. Рычард Ален Біч заснаваў кампанію Qualidex, Fund, Inc. У кастрычніку 1970 г. кампанія была заяўлена як фонд, заснаваны на індэксе Доў-Джонс 30 (DJI 30). Адпаведная рэгістрацыя была атрымана 31 ліпеня 1972 года. Гэта быў першы ў гісторыі індэксны фонд.

Перавагі
--------

З пункту гледжання інвестара, галоўная перавага індэксных фондаў – гэта максімальная прастата стратэгіі, адным са следстваў якой з'яўляюцца мінімальныя выдаткі на кіраванне. Тыповыя зборы вар'іруюцца ад 0,1% для буйных кампаній ЗША да 0,7% для рынкаў, якія развіваюцца. У сярэднім актыўна кіраваны ўзаемны фонд спаганяе камісію ў памеры 1,15%. Большасці інвестараў таксама цяжка перасягнуць паказчыкі індэкса S&P 500.

Такая інвестыцыйная стратэгія аўтаматычна прадугледжвае дыверсіфікацыю партфеля, бо інвестар, калі купляе індэкс, валодае невялікай доляй ва ўсіх кампаніях, уключаных у індэкс.

Недахопы
--------

Галоўным недахопам індэксных фондаў з'яўляецца сляпое аўтаследаванне за рынкам, у выніку чаго інвестар становіцца вельмі ўразлівым да рыначных бурбалак.

Калі правілы разліку індэкса настроены няправільна, магчымы рост індэкса, нават нягледзячы на ​​тое, што кампаніі, якія ўваходзяць у індэкс, у цэлым скарачаюцца. У гэтым выпадку людзі, якія ўклалі ў індэкс, могуць страціць. У сярэднім па ўсіх індэксных фондах памылка ў разліку індэкса складае 38 базісных пунктаў.

З прычыны павышанага попыту на індэксны фонд у кампаніі, якую дадаюць у папулярны індэкс, можа быць шок попыту, а ў кампаніі, якую выдаляюць з падобнага індэксу, можа быць шок прапановы, і гэта мяняе цану.

Зноскі
------

1. ↑  What Is an Index Fund? **(нявызн.)**. *investopedia.com*. Праверана 29 сакавіка 2022.
2. ↑  Do-It-Yourself Index Funds: A Smarter Way to Own the Index? **(нявызн.)**. *kiplinger.com*. Праверана 29 сакавіка 2022.
3. ↑  Vanguard 500 Index Fund Admiral Shares (VFIAX) **(нявызн.)**. *investor.vanguard.com*. Праверана 29 сакавіка 2022.
4. ↑  Brokers for Trading Indices Guide **(нявызн.)**. *comparebrokers.co*. Праверана 29 сакавіка 2022.
5. ↑  Introduction to Fees **(нявызн.)**. *ifa.com*. Праверана 29 сакавіка 2022.
6. ↑  Stock Pickers Have Tough Time in 2014 **(нявызн.)**. *wsj.com*. Праверана 29 сакавіка 2022.
7. ↑  What’s an index fund? **(нявызн.)**. *theconversation.com*. Праверана 29 сакавіка 2022.
8. ↑  Tracking Errors of Exchange Traded Funds and Index Funds **(нявызн.)**. *digitalcommons.sacredheart.edu*. Праверана 29 сакавіка 2022.