recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Эалі́йцы** (стар.-грэч.: Αἰολεῖς) † — адно з асноўных старажытнагрэчаскіх плямёнаў, якое ў 1 тысячагоддзі да н. э. насяляла Балканскую Грэцыю, некаторыя астравы Эгейскага мора і заходняе ўзбярэжжа Малой Азіі (Эолія).

Паходжанне і рассяленне
-----------------------

Эалійскі дыялект у Старажытнай Грэцыі
Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, эалійцы паходзілі ад Эола, сына Эліна.

Першапачаткова насялялі паўночную грэчаскую вобласць Фесалію. Частка эалійцаў, выціснутая на поўдзень, засяліла Беотыю. Яны склалі значную частку жыхароў горада Дэльфы. У XII - XI стст. да н. э. (згодна археалагічным дадзеным у VIII - VII стст. да н. э.) эалійцы каланізавалі востраў Лесбас, а таксама частку заходняга ўзбярэжжа Малой Азіі, дзе 12 полісаў стварылі вобласць Эолію.

Міфалогія
---------

Эалійцы зрабілі значны ўнёсак у развіццё старажытнагрэчаскай міфалогіі, што асабліва бачна на прыкладзе беатыйскага цыкла, які адлюстроўваў міфічную генеалогію валадароў магутнага горада Фівы. Так, Кадм, заснавальнік Фіваў і манарх Беотыі, лічыўся выхадцам з Фінікіі, яго імя ўзгадвалася ў сувязі з Ілірыяй і Фракіяй. Яму прыпісваліся перамога над фантастычным змеем, вырошчванне воінаў праз пасеў змяіных зубоў, адкрыццё медзі і стварэнне грэчаскага пісьма.

Не меней вядомым героем ва ўсім антычным свеце быў кемлівы валадар Эдып, які пазбавіў Фівы ад сфінкса, аднак не пераадолеў змрочнае прадказанне Дэльфійскага аракула. Яго ўнук Пенфей супрацівіўся распаўсюджванню культа Дыяніса і загінуў ад рукі сваёй маці, прыхільніцы гэтага бога.

З эалійскіх зямель таксама паходзіў Ясон, правадыр арганаўтаў. У міфах пра Ясона, як і пра Кадма, прасочваецца матыў змагання са змеем і сеяння змяіных зубоў, з якіх вырастаюць воіны.

Эалійскі паэт Гесіёд адным з першых адлюстраваў агульнагрэчаскую міфалагічную традыцыю.

Мова
----

Эалійскі дыялект старажытнагрэчаскай мовы быў прадстаўлены ў літаратуры значна горш, чым іанійскі. У адным з твораў Платона ён нават названы варварскім. Аднак акрамя Гесіёда на эалійскім дыялекце складалі сваю лірыку Алкей і Сапфо, пісаў лагаграф Геланік.

Спасылкі
--------

* AEOLUS-ΑΙΟΛΟΣ Архівавана 20 жніўня 2017.
* The Tragic Dynasties — Thebes: The House of Cadmus Архівавана 22 лістапада 2012.
* Gregory Nagy, The Aeolic Component of Homeric Diction Архівавана 22 чэрвеня 2013.
* History and Culture of Lesvos (Lesbos) island, Greece
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Філіпсбург.

Месцазнаходжанне Філіпсбурга
**Філіпсбург** (нідэрл.: Philipsburg, МФА: [ˈfilɪpsbʏrx]) — адзіны горад Сінт-Мартэна, (нідэрландскай часткі вострава Святога Марціна, які з'яўляецца яго сталіцай, месца размяшчэння яго органаў улады. Насельніцтва 1.338 чалавек (2004).

Гісторыя
--------

Горад займае вузкую палоску зямлі - доўгую пясчаную касу, якая аддзяляе лагуну Салтаў-Понд ад заліва Грэйт-Бі. Джон Філіпс, марак галандскага флоту шатландскага паходжання, даў імпульс развіццю вострава, заснаваўшы на ім некалькі цукровых заводаў. Праз некаторы час Філіпс быў прызначаны гарадскім кіраўніком, а з 1738 горад стаў насіць яго імя. Філіпсбург ператварыўся ў цэнтр міжнароднага гандлю.

Інфраструктура
--------------

Горад складаецца, па-сутнасці, усяго з двух вуліц: Ворстрат (Пярэдняя вуліца) і Ахтэрстрат (Тыльная вуліца), - злучаных паміж сабой сеткай кароткіх і вузкіх завулкаў. Большасць мясцовых будынкаў адносяцца да класічных узораў ранняй каланіяльнай архітэктуры - стромкія чарапічныя дахі, чырвона-белыя фасады і невялікія вокны з частымі фарбаванымі рамамі, якія практычна рыхт-у-рыхт капіруюць старыя галандскія вясковыя хаты. 

У горадзе маецца 6 цэркваў, манумент каралевы Вільгельміны, Музей Сінт-Мартэна з шырокай гістарычнай калекцыяй і зборам прадметаў з патанулага ў 1801 годзе ля сцен форта Амстэрдам фрэгата «Празеліта». На Пярэдняй вуліцы знаходзіцца белы драўляны будынак суда пабудаваны ў 1793 г. 

Недалёка ад горада знаходзіцца аэрапорт Mid-State. Да захаду ад Філіпсбурга - Аэрапорт Прынцэсы Юліяны, адзін з найбуйнейшых аэрапортаў рэгіёну.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Філіпсбург (Сінт-Мартэн)

| Сталіцы Паўночнай Амерыкі |
| --- |
| 
Бастэр ·  Бельмапан ·  Брыджтаўн · ✰ Вашынгтон ·  Гавана ·  Гватэмала ·  Кастры ·  Кінгстаўн ·  Кінгстан ·  Манагуа ·  Мехіка ·  Насау ·  Атава ·  Панама ·  Порт-о-Прэнс ·  Порт-оф-Спейн ·  Разо ·  Сан-Сальвадор ·  Санта-Дамінга ·  Сан-Хасэ ·  Сент-Джонс ·  Сент-Джорджэс ·  Тэгусігальпа
Залежныя тэрыторыі: Брэйдс ·  Ботам ·  Валі ·  Гамільтан ·  Густавія ·  Джорджтаўн ·  Коберн-Таўн ·  Марыго ·  Нук ·  Араньестад ·  Род-Таўн ·  Сан-Хуан ·  Сен-П’ер ·  Філіпсбург ·  Шарлота-Амалія
Заморскія дэпартаменты і абшчыны: Бас-Тэр ·  Вілемстад ·  Араньестад ·  Фор-дэ-Франс
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 16089451-7 · LCCN: n85293797 · VIAF: 126742215 |
Эмблема праграмы «Салют».
**«Салю́т»** — серыя савецкіх арбітальных станцый для палётаў па каляземнай арбіце; праграма іх распрацоўкі, запускаў і эксплуатацыі.

Арбітальныя станцыі «Салют» прызначаліся для правядзення медыка-біялагічных, астрафізічных, навукова-тэхнічных, тэхналагічных даследаванняў і эксперыментаў, назіранняў і даследаванняў Зямлі, яе атмасферы і каляземнай касмічнай прасторы.

Максімальная маса 18,9 т, маса навуковай апаратуры да 2,5 т, аб'ём жылых адсекаў каля 100 м³.
Палёты здзяйсняліся з касманаўтамі на борце і ў аўтаматычным рэжыме.

У 1971—83 гадах было запушчана 7 «Салютаў» (на арбіту выводзіліся ракетай-носьбітам «Пратон» з касмадрома Байканур).

«Салюты» складаліся з пераходнага, рабочага, агрэгатнага (з рухальнай устаноўкай) адсекаў і прамежкавай камеры («Салют-6» і «Салют-7» мелі дадатковы стыковачны агрэгат).
У склад «Салюта» ўваходзілі сістэмы жыццезабеспячэння, электрасілкавання (сонечныя батарэі), сувязі, арыентацыі і кіравання, стыкоўкі з касмічнымі караблямі, навук, абсталяванне і інш.

«Салюты» не прызначаліся для вяртання на Зямлю; дастаўка і змена экіпажа праводзіліся пры дапамозе касмічных караблёў «Саюз», паліва, абсталявання і іншага — транспартнымі караблямі «Прагрэс».

«Салют-1» (запуск 19 красавіка 1971) — першая ў свеце пілатуемая арбітальная станцыя (экіпаж Г. Ц. Дабравольскі, У. М. Волкаў, В. І. Пацаеў).

Да «Салютаў» здзейснілі палёты 50 касмічных апаратаў. На борце «Салютаў» працавалі 17 асноўных экспедыцый (14—237 сутак) і 15 экспедыцый наведвання (3—13 сутак). У складзе міжнародных экіпажаў па праграме «Інтэркосмас» на «Салюце-6» і «Салюце-7» працавалі касманаўты 10 краін свету.
Камандзірамі экспедыцый былі і ўраджэнцы Беларусі П. А. Клімук («Салют-4», «Салют-6» — міжнародныя) і У. В. Кавалёнак («Салют-6» — двойчы).

Літаратура
----------

* «Салют» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. С. 121.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Салют (касмічная праграма)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тынг (значэнні).
**Тынг** (сканд. *ting*, ісл.: þing, ням.: Tag — Таг) — старажытнаскандынаўскі і германскі ўрадавы сход, які складаецца са свабодных мужчын краіны ці вобласці. Тынгі, як правіла, мелі не толькі заканадаўчыя паўнамоцтвы, але і права выбіраць правадыроў ці каралёў. Пад скандынаўскім уплывам, тынгі з'явіліся ў паўночнай Англіі і на востраве Мэн. У славянскіх краінах аналагам тынга з'яўляецца веча.

Пераемнасць традыцый
--------------------

Шматлікія з парламентаў і мясцовых заканадаўчых сходаў Скандынавіі да гэтага часу маюць у сваёй назве слова «тынг», як напрыклад дацкі Фолькетынг і нарвежскі Стортынг. Ісландскі Альтынг лічыцца найстарэйшым у свеце актыўным парламентам.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дэпардзьё.
**Жулі Дэпардзьё** (фр.: Julie Depardieu; 18 чэрвеня 1973) — французская кінаактрыса, дачка знакамітага акцёра Жэрара Дэпардзьё.

Біяграфія
---------

Жулі Дэпардзье нарадзілася ў сям’і акцёраў Жэрара і Элізабет Дэпардзьё 18 чэрвеня 1973 г. Перад тым як канчаткова выбраць для сябе акцёрскую сцяжыну, Жулі Дэпардзье спачатку вывучала філасофію. У 1994 годзе Жулі знялася ў маленькай ролі разам са сваім знакамітым бацькам у карціне «Палкоўнік Шабер» («Le colonel Chabert»), а затым у Жазе Даян у фільме «Машына» («La machine»). Сустрэча з рэжысёрам была для Жулі лёсавызначальнай, і актрыса знялася ў Даян яшчэ ў некалькіх тэлевізійных карцінах, сярод якіх — знакамітая тэлеверсія «Графа Монтэ-Крыста» («Comte de Monte-Christo») з Жэрарам Дэпардзьё.

У тым жа 1998 годзе адбыўся дэбют Жулі Дэпардзьё на вялікім экране ў фільме «Паўночны экзамен» («L’examen de minuit»). Гэта была складаная праца ў псіхалагічным матэрыяле, пасля якой на таленавітую актрысу пасыпаліся прапановы рэжысёраў. У 1998 годзе яна запісала музычны дыск «Adieu Camille» разам з папулярным французскім спеваком Маркам Лавуанам.

Пасля першага гучнага поспеху на вялікім экране Жулі знялася ў фільме «Кахай мяне» («Love me») з Джоні Халідэем і Сандрын Кімберлі. З 2000 па 2005 яна шмат працавала ў тэлепраектах, і зноў сустрэлася са сваёй хроснай маці ў кіно — Жазе Даян, якая зняла Дэпардзьё разам з братам Гіёмам у фільме «Заід, мелодыя помсты» ("Zaïde, un petit air de vengeance ") у 2001 годзе.

У 2002 Жулі знялася ў фільме «Малая Лілі» разам з Людзівін Санье (Ludivine Sagnier) і атрымала сваю першую галоўную французскую кінаўзнагароду — «Сезар» за лепшую жаночую ролю другога плана.

Фільмаграфія
------------

* Жанчыны-агенты (2008)

Зноскі
------

1. ↑  Julie Depardieu // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
2. ↑  Julie Depardieu // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>

Спасылкі
--------

* Жулі Дэпардзьё на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
* Жулі Дэпардзьё Архівавана 19 жніўня 2011. (фр.) на сайце «Французскія актрысы»
* Не гаварыць пра вайну, не бачыць зданяў. Архівавана 6 лютага 2009. Пра фільм «Сямейная таямніца».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4419000 · BNF: 14171031v · CONOR: 115891555 · GND: 139410406 · ISNI: 0000 0001 1767 2450 · LCCN: no2003063902 · NKC: xx0151818 · NTA: 380727684 · NUKAT: n2011002120 · SUDOC: 059728191 · VIAF: 64215756 |

 |
**Сальфата́ры** — струмені серавадароднага і сярністага газаў, якія выдзяляюцца з трэшчын сценак і дна кратара вулкана, паверхні застываючых лававых патокаў, пірапластычных адкладаў.

Сальфатара вулкана ў Ісландыі
Характэрны для патухлых вулканаў (на фумарольнай стадыі). Маюць тэмпературу 100—300 °C. Дамешкі вуглякіслага і іншых газаў, вадзяной пары.

Сальфатарамі таксама называюць вулканы, якія доўгі час і павольна выдзяляюць такія газы (напрыклад, вулкан Сальфатара каля горада Неапаль у Італіі).

Гл. таксама
-----------

* Фумарола

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сальфатары // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 120. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Сольфатары // Большая советская энциклопедия. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — С. 165. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4297451-3 |
**Бярозавыя** (*Betulaсеае*) — сямейства двухсемядольных раслін.

Батанічнае апісанне
-------------------

Аднадомныя, лістападныя, ветраапыляльныя расліны. У сям'ю бярозавых уваходзяць дрэвы і хмызнякі з простымі, суцэльнымі чарговымі лістамі з прылісткамі, якія рана ападаюць. Кветкі ў каташковых і галоўчатых складаных суквеццях з дыхазіяў, аднаполыя, у двухчленных кругах. Плады — арэхі.

Арэал
-----

Бярозавыя — гэта тыповыя барэальныя расліны, распаўсюджаныя ва ўсіх умераных, пазатрапічных абласцях паўночнага паўшар'я. У Беларусі прадстаўлена родамі бяроза (*Betula*) і вольха (*Alnus*). Толькі асобныя віды вольхі заходзяць у Паўднёвую Амерыку (да Чылі і Аргенціны), у Азію (да Бенгаліі і Паўночнага В'етнама, дзе растуць у гарах). Асобныя віды бярозы і вольхі даходзяць да лесатундры, у тундру, а ў гарах даходзяць да субальпійскага пояса. У гэтых умовах яны маюць карлікавую і сцелістую форму. Найбольш поўна бярозавыя прадстаўлены ў флоры ўсходніх частак Азіі і Паўночнай Амерыкі. Бярозавыя з'яўляюцца важным кампанентам хвойных і змешаных лясоў, месцамі ўтвараюць чыстыя лясныя і хмызняковыя згуртаванні.

Сістэматыка
-----------

Сямейства складае 6 ці 7 родаў:

* Betuloideae — Бярозавыя
	+ Alnus Mill. — Вольха
	+ Duschekia Opiz. Гэты род часам разглядаюць як самастойны, але часцей ўключаюць у склад роду Вольха
	+ Betula — Бяроза
* Coryloideae — Ляшчынавыя
	+ Carpinus — Граб
	+ Corylus — Ляшчына
	+ Ostrya — Хмеляграб
	+ Ostryopsis

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 145. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  *Duschekia*: інфармацыя на сайце *GRIN*
5. ↑  World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew: Duschekia

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6
*Via Salaria* пазначана шэрым колерам
**Саляная дарога** (лац.: Via Salaria) — старажытны гандлёвы шлях, па якім праходзіла транспарціроўка солі, што адлюстравана ў назве дарогі.

Саляная дарога забяспечвала Рыму манаполію на соль і стала адной з крыніц росквіту горада. У Рыме дарога пачыналася каля Салянай брамы сцяны Аўрэліяна і вяла праз унутраныя раёны Цэнтральнай Італіі да Труэнцкага лагера (*Castrum Truentinum*) на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора. Агульная даўжыня дарогі скаладала 242 кіламетра.

Уздоўж дарогі размешчаны падземныя пахаванні — катакомбы, галоўным чынам хрысціянскія: цэметэрый *Jordanorum ad S. Alexandrorum*, катакомбы Святога Панфіла, Прысцылы (язычніцкія і хрысціянскія пахаванні), Тразона, Святой Феліцыі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Саляная дарога

| Рымская імперыя | Рымскія дарогі |
| --- |
|  | 
Via Aemilia | Via Aemilia Scauri | Via Agrippa | Via Amerina | Via Anicia | ✰ Via Appia | Via Aquillia | Via Aquitania | Via Asturica Burdigalam | Via Augusta | Via Augusta Pretoria | Via Aurelia | Via Bracara Asturicam | Via Cassia | Via Claudia Augusta | Via Clodia | Via Confluentana | Via Corsica | Via Decia | Via Delapidata | Via Devana | Via Domitia | Via Domitiana | Via Egnatia | Via Fenollentis | Via Flaminia | Via Gallica | Via Julia Augusta | Via Labicana | Via Latina | Via Lusitanorum | Via Mala | Via Militaris | Via Ostiensis | Via Popilia | Via Postumia | Via Salaria | Via Traiana | Via Traiana Nova | Via Valeria | Via Vallespiri
 |
**Сальфе́джыа** (італ.: solfeggio — ад назвы музычных нот  ***соль*** і  ***фа***) — шматзначны музычны тэрмін, які азначае:

* Вучэбную дысцыпліну, прызначаную для развіцця музычнага слыху і музычнай памяці, якая ўключае сальфеджаванне (адна- або шматгалосныя спевы з вымаўленне назваў гукаў), музычны дыктант, аналіз на слых;
* Зборнікі практыкаванняў для адна- або шматгалосных сальфеджаванняў або аналізу на слых;
* Спецыяльныя вакальныя практыкаванні для развіцця голасу, званыя таксама вакалізамі;
* Тое ж, што і сальмізацыя.

Сальфеджыа — пачатковыя вакальныя практыкаванні ў чытанні нот без тэксту. Пры спеве мелодыі сальфеджыа кожная яе нота называецца. Сальфеджыа як практыкаванні размяшчаюцца ў зборніку з паступовым пераходам ад больш лёгкіх да больш цяжкіх. Сальфеджыа пішуцца ва ўсіх танальнасцях мажорных і мінорных і ва ўсіх ключах для розных голасоў, як жаночых, так і мужчынскіх. Пераважна пішуцца сальфеджыа аднагалосныя, але бываюць двух-і трехголосные, мэта якіх складаецца ў прывучэнні спяваючага спяваць самастойна сваю партыю, не збіваючыся з прычыны выканання астатніх партый іншымі галасамі. У кансерваторыях на сальфеджыа звяртаецца асаблівая ўвага як на самы пэўны спосаб для развіцця слыху і здольнасці хутка і дакладна чытаць усякага роду музыку (гл. Сілабізацыя).

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Мазурына Н. Г.* Сальфеджыа // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 120. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (онлайн) · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11960516v · GND: 4501153-9 · LCCN: sh85122382 · Microsoft: 141645208 · NDL: 01108897 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кандраценка.
**Валерый Георгіевіч Кандраценка** (нар. 4 верасня 1944, Віцебск) — беларускі спартсмен, трэнер па боксе. Ганаровы грамадзянін Віцебска (1988). Майстар спорту (1969), заслужаны трэнер БССР (1977), заслужаны трэнер СССР (1988).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (1972).

Старшы трэнер нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь (1984—1989). Падрыхтаваў 16 майстроў спорту, 2-х майстроў спорту міжнароднага класа (В. Масюка і Ю. Прохарава), аднаго заслужанага майстра спорту (алімпійскага чэмпіёна В. Яноўскага).

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Долготович Б. Д*. Кондратенко Валерий Георгиевич // Почетные граждане белорусских городов : биографический справочник. — Мн. 2008. — С. 59.
| * Г
* Р
* П
*Дзяржынская лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Гарына-Міхайлоўскага  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 
 | 
 |  |

 |  | Сібірская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Маршала Пакрышкіна  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Бярозавая рошча  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Залатая Ніва  |

 |

**«Бярозавая рошча»** (руск.: Берёзовая роща) — станцыя Дзяржынскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Адкрыта 25 чэрвеня 2005 года.

Архітэктура
-----------

Афармленне станцыі вытрымана ў шэра-карычневых колерах. Пуцявыя сцены аздоблены керамагранітам замест традыцыйнага мармуру, а станцыйны звод абабіты алюмініевымі панэлямі. У аздабленні інтэр'еру станцыі выкарыстаныя матэрыялы з нержавейнай сталі і паліраванага граніту, а таксама матэрыялы з выкарыстаннем палімернага пакрыцця.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марозаў.

**Яўген Марозаў** (нар. 17 красавіка 1995, Віцебск) — беларускі футбаліст, абаронца мінскага «Юні».

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец віцебскай СДЮШАР «Камсамолец», з 2012 года пачаў выступаць за дубль барысаўскага БАТЭ. У 2014 годзе замацаваўся ў складзе дубля. 18 ліпеня 2015 года згуляў за барысаўскую каманду ў першым матчы 1/16 Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), у той сустрэчы каманда барысаўчан была прадстаўлена ў асноўным дублёрамі.

У пачатку 2016 года стаў іграком мінскага «Тарпеда». У сезоне 2016 быў адным з асноўных ігракоў, аднак прапусціў летні адрэзак чэмпіянату, а ў 2017 годзе не меў трывалага месца ў аснове, толькі з мая па ліпень выступаў у стартавым складзе. У пачатку 2018 года хутка замацаваўся ў аснове, аднак з кастрычніка стаў гуляць за дубль. У студзені 2019 года пакінуў сталічны клуб.

У пачатку 2019 года праходзіў прагляд у бабруйскай «Белшыне», аднак у выніку ў красавіку папоўніў склад чысцінскага «Андэрдога». У красавіку 2020 года, пасля таго як чысцінскі клуб не быў дапушчаны да ўдзелу ў Першай лізе, перабраўся ў «Маладзечна». Пакінуў маладзечанскую каманду ў сакавіку 2022 года і неўзабаве стаў іграком мінскага «Юні».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2011—2012 гадах гуляў за юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў у адборачным і элітным раўндах чэмпіянату Еўропы.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | дубль | БАТЭ | Беларусь | 7 | 0 |
| 2013 | дубль | БАТЭ | Беларусь | 6 | 0 |
| 2014 | дубль | БАТЭ | Беларусь | 31 | 1 |
| 2015 | дубль | БАТЭ | Беларусь | 25 | 3 |
| 2016 | Д2 | Тарпеда | Беларусь | 17 | 2 |
| 2017 | Д2 | Тарпеда | Беларусь | 15 | 0 |
| 2018 | Д1 | Тарпеда | Беларусь | 18 | 1 |
| 2019 | Д3 | Андэрдог | Беларусь | 25 | 3 |
| 2020 | Д3 | Маладзечна | Беларусь | 22 | 2 |
| 2021 | Д3 | Маладзечна | Беларусь | 16 | 3 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Evgeni Morozov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑
3. ↑  Три игрока покинули минское "Торпедо"
4. ↑  Кто еще фавориты Д2, звездные дебютанты, усиление "Осиповичей" и "Молодечно-2018" (+ таблица трансферов)

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце БАТЭ (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Яўген Гудзь** (англ.: Eugene Hutz, укр.: Євген Гудзь, сапраўднае імя — **Яўгеній Аляксандравіч Мікалаеў**; 6 верасня 1972) — вакаліст гурта Gogol Bordello, акцёр і дыджэй.

Біяграфія
---------

Яўген Гудзь — заснавальнік гурта Гогаль Бардэла, нарадзіўся 6 верасня 1972 ў Баярцы, непадалёк ад Кіева. Пасля аварыі на ЧАЭС быў з сям’ёй эвакуіраваны на Заходнюю Украіну. Пазней, у якасці бежанца, Гудзь пабываў у многіх краінах Еўропы — у Польшчы, Венгрыі, Аўстрыі, Італіі, а ў 1990 годзе эміграваў у ЗША, дзе асеў спачатку ў Вермонце, а ў 1997 годзе перабраўся ў Нью-Ёрк.

Яшчэ ў Вермонце Гудзь заснаваў гурт The Fags і Flying Fuck. У Нью-Ёрку ён пазнаёміўся з членамі сваёй цяперашняй каманды — Сяргеем Рабцавым, Юрыем Лемешавым і іншымі.

Першапачаткова гурт называўся «Hutz and the Bela Bartoks», але, па словах Яўгена, «nobody knows who the hell Bela Bartok is in the United States» (пераклад: «ніхто ў Злучаных Штатах не ведае, хто, чорт вазьмі, такі гэты Бела Бартак»).

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 13 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

Спасылкі
--------

* Яўген Гудзь на imdb.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16509167k · GND: 141557915 · ISNI: 0000 0001 1936 9738 · LCCN: no2007038491 · NKC: js20060728029 · VIAF: 84252400 |

 |
Рымская правінцыя Бетыка каля 120 года
**Бетыка** (лац.: Baetica) — старажытнарымская правінцыя, якая знаходзілася на тэрыторыі сённяшняй Іспаніі, на поўдні Пірэнейскага паўвострава, што адпавядала цяперашняй Андалусіі з прылеглымі часткамі Эстрэмадуры і партугальскай правінцыі Алентэжу; лічылася найбольш урадлівай і найлепш апрацаванай з усіх рымскіх правінцый, з вельмі развітай прамысловасцю і гандлем: экспартавала шмат хлеба ў Рым. Страбон налічвае ў ёй да 250 гарадоў, з якіх асабліва вядомыя былі Гадэс (сучасны Кадыс), Кордуба (Кордава), Гіспаліс (Севілья) і інш. Жыхарамі краіны былі плямёны, якія пазней змяшаліся з прышлым насельніцтвам: турдэтаны, бастулы, кельты, турдулы; асабліва да першых хутка прывіліся рымскія норавы і рымская цывілізацыя. Шмат якія знакамітыя рымскія пісьменнікі імператарскага перыяду былі выхадцамі Бетыкі, як, напрыклад, Сенека, Лукан, Марцыял і інш.

Літаратура
----------

* Franz Braun: *Die Entwicklung der spanischen Provinzialgrenzen in römischer Zeit*, Berlin 1909

|  Правінцыі Рымскай імперыі ў 120 годзе |
| --- |
| 
Азія · 
Аквітанія · 
Асірыя · 
Афрыка · 
Ахея · 
Балеары · 
Белгіка · 
Бетыка · 
Брытанія · 
Верхняя Германія · 
Віфінія · 
Галатыя · 
Дакія · 
Далмацыя · 
Егіпет · 
Італія · 
Іўдзея · 
Камяністая Аравія · 
Кападокія · 
Кілікія · 
Кіпр · 
Камагена · 
Корсіка і Сардзінія · 
Коцкія Альпы · 
Крыт і Кірэнаіка · 
Лікаонія · 
Лікія · 
Лугдунская Галія · 
Лузітанія · 
Маўрэтанія · 
Македонія · 
Малая Арменія · 
Мёзія · 
Нарбонская Галія · 
Ніжняя Германія · 
Норык · 
Нумідыя · 
Асраена · 
Памфілія · 
Панонія · 
Пенінскія Альпы · 
Прыморскія Альпы · 
Пісідыя · 
Понт · 
Рэцыя · 
Сірыя · 
Сіцылія · 
Месапатамія · 
Цопк (Сафена) · 
Тараконская Іспанія · 
Фракія · 
Эпір
 |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бернштэйн.
**Мошэ Бернштэйн** (1920, Бяроза — 2006, Тэль-Авіў, Ізраіль) — яўрэйскі мастак.

Біяграфія
---------

Мемарыяльная дошка Мошэ Бернштэйну ў Тэль-Авіве.
Нарадзіўся ў 1920 годзе ў Бярозе ў сям’і артадаксальных яўрэяў. Прафесійную адукацыю атрымаў у мастацкай акадэміі Вільні, дзе вучыўся з 1935 года. У 1939 годзе быў эвакуяваны ў Саратаў. Некалькі гадоў працаваў у калгасе, пазней падзарабляў мастаком у адной з вытворчых майстэрняў.

У 1947 годзе выехаў у Ізраіль. У жніўні 1948 года мабілізаваны ў войска абароны Ізраіля.

Памёр у 2006 годзе ў Тэль-Авіве.

Творчасць
---------

У 1949 годзе стаў удзельнікам выстаўкі «Аманім алім» — «Мастакі-рэпатрыянты». Поўнае прызнанне атрымаў пасля персанальнай выстаўкі ў прэстыжнай тэль-авіўскай галерэі «Кац».

За 50 гадоў насычанай творчай працы адбылося звыш 50 выставак з яго ўдзелам. Яго працы некалькі разоў экспанаваліся ў Расіі, ЗША, Францыі, Нідэрландах і Італіі. У 1998 годзе карціны Бернштэйна экспанаваліся на міжнародным фэсце тэатру ў Парме (Італія), у 1999 годзе за «дакументацыю зніклага яўрэйскага свету» мастак атрымаў узнагароду Інстытута вывучэння Халакосту (Ізраіль).

Зноскі
------

1. 1 2  Moshe Bernstein // *(unspecified title)* Праверана 9 кастрычніка 2017.
2. ↑  Moshe Bernstein // Information Center for Israeli Art — 1975. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2892902'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q46815'></a>
3. ↑  Moshe Bernstein // RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Moshe Bernstein. The Israel Museum (англ.)
5. ↑  Выкрадзенае дзяцінства
6. ↑  Moshe Bernstein
Бехераўка **Бехераўка** (чэшск.: Becherovka) — чэшскі моцны лікёр (моцнасць 38 %), паходзіць з Карлавых Вар, настойваюць на зёлках. Першапачаткова гэты лікёр рабілі як лекі для страўніка.

Гісторыя
--------

Вынайшаў Бехераўку англійскі тэрапеўт Фробрыг і аптэкар Ёзэф Бэхер. З 1807 г. Ёзэф Бэхер пачаў прадаваць эліксір ва ўласнай аптэцы ў выглядзе «кропель» пад назвай «Original Karlsbader Becherbitter».

На працягу ўсёй сваёй гісторыі Бехераўка неаднаразова атрымлівала шматлікія ўзнагароды і медалі на міжнародных выставах у Парыжы, Вене і іншых гарадах.

Прыгатаванне
------------

Сумесь з больш чым дваццаці зёлак насыпаюць у мяхі з натуральнага палатна, якія апускаюць у ёмістасці, напоўненыя спіртам, і пакідаюць там прыкладна на тыдзень. Потым экстракт пералівацца ў дубовыя бочкі і перамешваецца з вадой і цукрам. Затым прадукт настойваюць у дубовых бочках спецыяльнай авальнай формы на працягу двух-трох месяцаў. Дадзены напой робіцца толькі на карлаварскай вадзе.

| ⛭Алкагольныя напоі |
| --- |
| Высокаалкагольныя (66—96 %) | Абсент • Спірт • Штро |
| Моцныя (31—65 %) | Акавіта • Арак • Арманьяк • Аруха • Бальзам • Баравічка • Бехераўка • Брэндзі • Бумба • Бурбон • Буха • Віскі • Гарэлка • Грапа • Джын • Егермайстар • Зуброўка • Кальвадос • Каньяк • Кіршвасэр • Крупнік • Крамбамбуля • Маотай • Мескаль • Метакса • Настойка • Палінка • Ракія • Ром • Самагон • Самбука • Сівуха • Слівавіца • Тутавая гарэлка • Тэкіла • Уза • Чача • Шнапс |
| Сярэднеалкагольныя (9—30 %) | Вермут • Віно • Глінтвейн • Грог • Кагор • Крушон • Лікёр • Мадэра • Марсала • Медавуха • Мёд • Наліўка • Пачаран • Партвейн • Пунш • Сакэ • Сангрыя • Херас • Шампанскае • Кава • Шэрыданс |
| Слабаалкагольныя (1,5—8 %) | Брага • Збіцень • Квас • Кумыс • Перы • Піва • Пульке • Сідр • Тэсгуіна • Тодзі • Чайны грыб |
**Бецалель Наркіс** (іўр.: בצלאל נרקיס; 1926—2008) — выбітны ізраільскі гісторык мастацтва. Ён быў удастоены Прэміі Ізраіля  (руск.) (бел. за заслугі ў галіне яўрэйскага мастацтва ў 1999 годзе.

Біяграфія
---------

Бецалель Наркіс нарадзіўся ў Іерусаліме. Ён быў сынам Мардэхая Бецалеля  (ням.) (бел. дырэктара Нацыянальнага музея «Бецалель»  (іўрыт) (бел. у Іерусаліме. Ён вучыўся ў Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме.

Акадэмічная кар’ера
-------------------

Наркіс быў экспертам у галіне ілюмінаваных сярэднявечных лацінскіх і яўрэйскіх рукапісаў і ўзаемасувязі паміж хрысціянскім і яўрэйскім візуальным мастацтвам. Пасля распаду камунізму ў Еўропе ў 1989 годзе ён прыступіў да праекта дакументавання тамтэйшых сінагог.

Наркіс быў прафесарам гісторыі мастацтва Нікаля Ландау у Яўрэйскім універсітэце, дзе выкладаў з 1964 года. У 1979 годзе ён стварыў Цэнтр яўрэйскага мастацтва  (англ.) (бел. для дакументавання яўрэйскага мастацтва і архітэктуры, якія знаходзіцца пад пагрозай.

Наркіс быў запрошаным прафесарам Інстытута выяўленчых мастацтваў  (англ.) (бел. пры Нью-Ёркскім універсітэце, Браўнаўскага ўніверсітэта  (руск.) (бел. і Прынстанскага ўніверсітэта. У дадатак да выкладчыцкіх пасад ён быў мастацкім рэдактарам «Masada Press» (1963—1975) і «Encyclopaedia Judaica  (англ.) (бел.». Быў галоўным рэдактарам часопіса «Яўрэйскае мастацтва» ў 1974—1986 гадах.

Зноскі
------

1. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 15 сакавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
2. 1 2  Bezalel Narkiss: Jewish art historian
3. ↑  Narkiss, Bezalel **(нявызн.)**. Праверана Mar 25, 2020.
4. 1 2  Bezalel Narkiss (1926–2008), Biblical Archaeology Review **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 мая 2011. Праверана 18 студзеня 2021.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10171420 · BIBSYS: 90334024 · BNE: XX1015159 · BNF: 11917417k · GND: 121302687 · ISNI: 0000 0001 1026 6329 · LCCN: n80030610 · LNB: 000218591 · NKC: zmp2013748116 · NLP: A27736672 · NTA: 067549454 · NUKAT: n97014089 · SUDOC: 027044726 · VIAF: 265644758 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Локет.

**Ло́кет** (чэшск.: Loket) — каменны замак у Чэхіі, прыкладна за 120 км на захад ад Прагі, каля горада Карлавы Вары. Сваю назву атрымаў ад слова «локаць». Форму сагнутай рукі нагадвае лукавіна ракі Огржэ, на беразе якой стаіць Локет. Згодна з адной з версій замак узведзены як пагранічная крэпасць.

У пісьмовых крыніцах замак упершыню згадваецца ў 1234 годзе. Пытанне аб тым, хто з уладароў Чэхіі заснаваў крэпасць, да гэтага часу застаецца дыскусійным. Сярод магчымых заснавальнікаў называюць князя Уладзіслава II, караля Пржэмысла Отакара I і караля Вацлава I.

У сярэднія вякі Локет набыў важнае стратэгічнае значэнне як непрыступная крэпасць на мяжы з германскімі землямі, але пасля абрання Карла IV імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, страціў значэнне пагранічнай заставы. У той жа час яго значэнне не паменшылася: ён захаваў за сабой статус рэзідэнцыі чэшскіх каралёў. Пры сыну Карла IV Вацлаву IV Локет працягваў пашырацца і стаў яшчэ большай крэпасцю.

У XV стагоддзі імператар Жыгімонт перадаў Локет шляхецкаму роду Шлікаў. Замак паступова прыходзіў у заняпад. У 1822 годзе тут зрабілі турму, якая дзейнічала да 1949 года.

З 1968 года стаў помнікам культуры і адкрыты для наведвання як музей. У замку здымалі фільм «Казіно „Раяль"».

Галерэя
-------

* Макет замка Локет Макет замка Локет
* Від на замак з боку мостаВід на замак з боку моста
* Від на замак з боку ракіВід на замак з боку ракі
* Від зверху на замкавы дворВід зверху на замкавы двор

Зноскі
------

1. 1 2  Deset století architektury — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11774636'></a>
2. ↑  Замак Локет Архівавана 2 лютага 2014.
3. ↑  КВ-Локет-КВ — Карлавы Вары — Карысная інфармацыя Архівавана 16 кастрычніка 2011.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт замка  (руск.)
* віртуальны тур па замку і наваколлях Архівавана 1 снежня 2010.
* Фатаграфіі са свята забіячкі ў замку Локет

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ko2002101821 · VIAF: 143555944 |
**Замак Святога Георгія** (парт.: Castelo de São Jorge) — крэпасць у межах Лісабона, гістарычнае ядро горада. Замак размешчаны на высокім узгорку і бачны практычна з любой кропкі горада. Месца, на якім стаіць замак, было ўмацавана са старажытнасці і служыла крэпасцю рымлянам, вестготам, а потым і маўрам. Да таго як першы кароль Партугаліі Афонсу Энрыкеш пры дапамозе крыжакоў захапіў замак у 1147, тут размяшчалася рэзідэнцыя маўрытанскага эміра. Гістарычны Лісабон у маўрытанскі перыяд развіваўся на стромкім схіле паміж замкам Святога Георгія і Тэжу, пазней гэты раён атрымаў імя Алфама. Культ святога Георгія прыйшоў у Партугалію пасля заключэння Віндзорскага дагавора: Георгій Пераможца лічыцца заступнікам Англіі. Замак заставаўся каралеўскай рэзідэнцыяй датуль, пакуль у XVI стагоддзі на плошчы Камерцыі не быў пабудаваны палац Рыбейра, пасля разбураны Лісабонскім землетрасеннем.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Go Lisbon  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7577116-0 · VIAF: 248761011 |
Ахоўнік спартыўнага бара ў Нарвегіі
**Фэйс-кантроль** (ад англ.: face — «твар» і *control* — «праверка») — абмежаванне ўваходу, выбарчая адмова ў абслугоўванні наведвальнікаў (кліентаў), якія не адпавядаюць пэўным крытэрыям. Адмова звычайна абываецца шляхам недапушчэння ўваходу такіх асоб сіламі аховы, часта па ўказанні спецыяльнага працаўніка — кантралёра.

Фэйс-кантроль часцей за ўсё арганізуецца забаўляльнымі клубамі, казіно і рэстаранамі высокага ўзроўню для недапушчэння асоб, у якіх гэтыя ўстановы не зацікаўлены.

Фэйс-кантроль таксама выкарыстоўваецца арганізатарамі масавых мерапрыемстваў (напрыклад, канцэрт ці дыскатэка) у якасці меры па абмежаванні доступу на гэтыя мерапрыемствы асоб, здольных перашкодзіць іх правядзенню. У гэтых выпадках задача фэйс-кантролю — забяспечыць бяспеку мерапрыемства за кошт стараннага падбору яго ўдзельнікаў.

Фэйс-кантроль можа лічыцца формай дыскрымінацыі. Ён не з'яўляецца такім у выпадку, калі крытэрыі ўваходу строга вызначаны. Напрыклад, могуць не дапушчацца асобы ў стане моцнага алкагольнага ап'янення, а таксама тыя, хто не падыходзіць па ўзросце ці адзенні.

Гл. таксама
-----------

* Дрэс-код

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы; ўклад. Н. П. Еўсіевіч [і інш]; навук. рэд. А. А. Лукашанец, В. П. Русак. - Мінск : Беларус. навука, 2012. - 916 с. - ISBN 978-985-08-1365-7 : 53 334 р.
**Беларуская нацыяналістычная сябрына** (БНС) — згуртаваньне нацыяналістычна настроеных беларускіх студэнтаў.

Дзейнасць
---------

Беларуская нацыяналістычная сябрына дзейнічала ў Вільні ў сярэдзіне 1930-х гадоў. Яе сябрамі былі студэнты Віленскага ўніверсітэта Стэфана Баторыя. БНС мела антыбальшавіцкі характар ды выкрывала сапраўдную сутнасць бальшавіцкай палітыкі ў БССР і ў Заходняй Беларусі.

Арганізацыя кароткі час выдавала сваю газету «Беларусь працы». Яе рэдактарам і выдаўцом быў Сяргей Сарока, лідар арганізацыі. На працягу 1934 г. выйшла 5 нумароў газеты.

Паводле некаторых звестках, БНС знаходзілася пад уплывам Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі.

Спасылкі
--------

* Беларуская Нацыяналістычная Сябрына // Беларускі нацыяналізм: Даведнік / Укладальнік Пятро Казак. — Менск: Голас Краю, 2001. — 46 с.
Прыёмны калодзеж ліўневай каналізацыі
**Ліўневая каналізацыя** (англ.: Storm drain) — сістэма каналізацыі, якая забяспечвае комплексную абарону вызначанай тэрыторыі ад паверхневых вод. У адрозненне ад лінейнага і кропкавага водаадвода, функцыі якіх строга абмежаваныя, сістэма ліўневай каналізацыі падае больш шырокія магчымасці па арганізацыі надзейнай ахоўнай сістэмы ад талых і дажджавых вод.

Гісторыя
--------

Археалагічныя даследаванні паказалі, што ліўневая каналізацыя ўпершыню пачала выкарыстоўвацца на востраве Крыт каля 4000 гадоў да н. э. у такіх гарадах, як Фест і Кнос, дзе была распрацавана першая сістэма ліўневых сцёкаў і каналаў для збору ападкаў. У крыцкам горадзе Кнос ліўневыя сцёкі праходзілі па каменным тунэлям вялікага дыяметра.

Першая ліўневая каналізацйная сістэма на тэрыторыі сучаснай Беларусі з'явілася ў Мінску на вуліцы Няміга і будавалася два гады — з 1924 па 1926 год.

Класіфікацыя
------------

Паводле спосаба адводу паверхневых вод адрозніваюць тры тыпа ліўневай каналізацыі:

* Адкрытага тыпу — дажджавыя воды адводзяцца з дапамогай адкрытых каналаў і латкоў;
* Закрытага тыпу — дажджавая вада з вуліцы збіраецца прыёмнымі калодзежамі, праз якія паступае ў сетку падземных трубаправодаў ці калектараў, па якой яна сплаўляецца ў бліжэйшыя тальвегі, натуральныя вадаёмы або на ачышчальныя збудаванні;
* Змешанага тыпу — частка элементаў адкрытай сеткі замяняецца закрытымі падземнымі трубаправодамі.

Будова
------

Тыпавая ліўневая каналізацыя можа ўключаць у сябе наступныя элементы:

* Прыёмны латок — зборны элемент сістэмы, прызначаны для прыёму сцёкавых вод і перанакіраванню іх у ліўневыя каналы ці прыёмныя калодзежы;
* Канал — інжынернае збудаванне, прызначанае для транспартавання сцёкавых вод паміж элементамі сістэмы;
* Прыёмны калодзеж — элемент сістэмы, прызначаны для прыёму паверхневых сцёкавых вод;
* Злучальныя трубаправоды — зборныя канструкцыі, прызначаныя для транспартавання сцёкавых вод паміж элементамі сістэмы;
* Дрэнажны калодзеж — элемент сістэмы, прызначаны для збору сцёкавых вод і перанакіраванню іх у ліўневыя калектары;
* Ліўневы калектар — коплекс інжынерных збудаванняў, прызначаны для транспартавання вялікіх мас сцёкавых вод на працяглыя адлеглаці.

Уплыў на навакольнае асяроддзе
------------------------------

Паколькі ў большасці ліўневых каналізацыйных сістэм адсутнічаюць ачышчальныя збудаванні, то неачышчаныя сцёкавыя воды са смеццем з вуліц горада трапляюць у навакольнае асяроддзе, праз рэкі і вадаёмы ў якія ажыццяўляецца скідванне гэтых вод. Дадзены факт можа прывесці да забруджвання навакольнага асяроддзя вулічным смеццем, пагаршэння якасці грунтовых вод, і нават іх забруджвання атрутнымі рэчывамі, якія могуць выпадкова трапіць у каналізацыйную сістэму.

Спасылкі
--------

* БНіП 2.04.03-85. Каналізацыя. Вонкавыя сеткі і збудаванні  (руск.)
* Ливневая канализация Архівавана 16 лістапада 2015.  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Навука і тэхніка.
**«Беларуская навука»** — кніжна-часопіснае выдавецтва ў Беларусі. Заснаванае ў 1924 годзе ў Мінску пры Інбелкульце. З 1929 года ў складзе АН Беларусі. З 1932 года назва *«Выдавецтва Акадэміі навук БССР»*, з 1963 года — «Навука і тэхніка». Мела друкарню імя Ф. Скарыны. У 1996 годзе на базе выдавецтва «Навука і тэхніка» створана выдавецтва «Беларуская навука», з чэрвеня 2000 г. — РУП «Выдавецтва „Беларуская навука"». З лютага 2005 г. — рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Выдавецкі дом „Беларуская навука"».

Выпускала навуковую, навукова-папулярную, мастацкую, даведачную літаратуру, часопісы. Выдавала кнігі і брашуры на беларускай, рускай, польскай, яўрэйскай, літоўскай, латышскай мовах. Выпусціла зборы твораў Максіма Багдановіча (т. 1—2, 1968; т. 1—3, 1991—1995), Янкі Купалы (т. 1—7, 1972—1976), Міхася Лынькова (т. 1—8, 1981—1985), манаграфіі пра жыццё і творчасць Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Максіма Гарэцкага, Кандрата Крапівы і інш.

У ліку фундаментальных даследаванняў: «Граматыка беларускай мовы» (т. 1—2, 1962—1966), «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» (т. 1—2, 1964—1966), «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (т. 1—2, 1968—1969), «Гісторыя дзяржавы і права Беларускай ССР» (т. 1—2, 1970—1976), «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 1—5, 1972—1975), «Мастацтва Савецкай Беларусі: Зборнік дакументаў і матэрыялаў» (т. 1—2, 1976—1986), «Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча» (т. 1—5, 1979—1986), «Тураўскі слоўнік» (т. 1—5, 1982—1987), «Гісторыя беларускага тэатра» (т. 1—3, 1983—1987), «Беларуская граматыка» (ч. 1—2, 1985—1986), «Гісторыя беларускага мастацтва» (т. 1—6, 1987—1994), «Музычны тэатр Беларусі» (1990), шматтомнае навуковае выданне «Беларуская народная творчасць» (1970—1993) і інш.

Выпускала часопісы «Доклады Академии наук Беларуси», «Весці Акадэміі навук Беларусі», «Инженерно-физический журнал», «Дифференциальные уравнения», «Журнал прикладной спектроскопии» і інш.

Літаратура
----------

* *Пятрова Л. І.* «Навука і тэхніка» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* «Навука і тэхніка» // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 512. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2340884 · БАП: 145499 |
**Замак ды Вецыа** — старажытны замак, які знаходзіцца на выступе ў даліне Валь-д’Эзіна і навісае над горадам Варэна. Крэпасць знаходзіцца амаль цалкам на тэрыторыі Варэны, але невялікая частка яго заступае на тэрыторыю Перледа. Паселішча Вецыа ўваходзіць у склад Перледа ў правінцыі Лека і ўзнікла каля 1100 года.

Гісторыя
--------

У 1891 годзе было выяўлена некалькі магіл жалезнага веку, а ў 1956 годзе знойдзены мячы, шлемы і жалезныя стрэлы з шыпамі трохкутнай формы.
Галоўная вежа мае прамавугольныя зубцы, падобныя тым, што знаходзяцца ў Замку ды Клі у Вале-д’Аоста.
Лёс крэпасці быў непарыўна звязаны з лёсам Варэны, з якой яна была аб’яднана сценамі, што спускаліся да возера, абараняючы паселішча. Была часткай маёнтка біскупа разам з Варэнай. Пазней стала ўласнасцю сям’і Латуада дзі Ліерна і заставалася іх маёмасцю на працягу доўгага часу.

Апісанне
--------

### Замак

У сценах вакол вежы можна бачыць захаваны ваенны фарпост.
Праход па пад’ёмным мосце вядзе да галоўнай вежы, з магчымасцю дабрацца да яе вяршыні.

### Панарама

З вяршыні галоўнай вежы адкрываецца маляўнічая панарама возера Кома.

Галерэя фотаздымкаў
-------------------

* Выгляд з галоўнай вежыВыгляд з галоўнай вежы
* Выгляд з акна галоўнай вежыВыгляд з акна галоўнай вежы
* Выгляд са сцежкі, што вядзе да ВарэныВыгляд са сцежкі, што вядзе да Варэны
* Невялікая вежа з боку замка, выгляд з галоўнай вежыНевялікая вежа з боку замка, выгляд з галоўнай вежы
* Драпежныя птушкі, выхаваныя ў замкуДрапежныя птушкі, выхаваныя ў замку

Зноскі
------

1. 1 2  Atlante castellano d'Italia<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112278664'></a>
2. ↑  SIRBeC<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111178821'></a>

Спасылкі
--------

* Il castello di Vezio
Замак Рудлан
**Замак Рудлан** (англ.: Rhuddlan Castle) — сярэдневяковы замак, знаходзіцца ў Дэнбішыры ва Уэльсе.

Гісторыя замка
--------------

Гістарычныя крыніцы паказваюць на тое, што першая крэпасць была ўзведзена на гэтым месцы яшчэ ў VIII стагоддзі, у часы кіравання Офы, караля Мерсіі.

Першы замак Рудлан, які ўяўляў сабой мот і бейлі, быў пабудаваны ў 1073 годзе Робертам з Рудлана, сваяком Гуга д`Аваранша, графа Чэстэрскага, і адным з найбліжэйшых паплечнікаў Вільгельма Заваёўніка. У сярэдзіне XI стагоддзя, знаходзячыся пры двары Эдуарда Спаведніка, Роберт быў пасвечаны ў рыцары самім каралём. «Кніга Страшнага суда» апавядае пра тое, што на ўмовах штогадовай платы Роберт атрымаў ад Вільгельма Заваёўніка паўнамоцтвы кіраваць тэрыторыямі ўсяго паўночнага Уэльса.

Каменнае абарончае збудаванне, руіны якога захаваліся дагэтуль, было ўзведзена англійскім каралём Эдуардам I і яго архітэктарам Джэймсам з Сент-Джорджа, падчас кампаніі па заваяванні Уэльса.

Падчас англійскай рэвалюцыі замак знаходзіўся ў руках раялістаў да 1646 года, калі быў вымушаны капітуляваць; у 1648 годзе быў узарваны для прадухілення яго далейшага выкарыстання.

У часы Роберта ў наваколлях замка ўтварыўся невялікі горад. У гэтым горадзе была свая царква і манетны двор. У музейных калекцыях можна ўбачыць сярэбраныя пені, якія чаканіліся ў Рудлане ў эпоху Вільгельма Заваёўніка і да пачатку XIII стагоддзя.

Гл. таксама
-----------

* Спіс замкаў Уэльса

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Замак Рудлан
* Артыкул пра замак на Castlewales.com (англ.)
* Фатаграфіі замка на Flickr.com (англ.)
|  |
| --- |
| **М-464** |
|   |
| Будаваўся
  | 1976 - ц.ч. |
| ДБК
  | №1 |
| Краіны ўзвядзення
  | Сцяг Беларусі Беларусь |
| Гарады ўзвядзення
  | Мінск, Мінская вобласць |
| **Агульныя канструктыўныя звесткі** |
| Тыпы блок-секцый
  | Б, 1БС |
| Канструктыўны крок
  | 2600мм, 3200мм |
| Колькасць паверхаў
  | 5, 9, 10, 12, 16 |
| Колькасць кватэр на паверсе
  | Ад 3 да 6 |
| **Інжынернае абсталяванне** |
| Колькасць пасажырскіх ліфтаў
  | 1 |
| Смеццеправод
  | Ёсць |
| Сістэма ацяплення
  | Цэнтральная вадзянога ацяплення |

**М-464** — тыпавы праект панэльных дамоў, спраектаваны ў пачатку 1970-х гадоў, які вырабляецца на ДБК-1 горада Мінска з 1976 года, як і серыя М-111-90. Гэтая серыя — найбуйнейшая тыпавая серыя сталіцы. Дамы гэтага праекта, апроч Мінска, можна сустрэць ва ўсей Мінскай вобласці. Дамы серыі М-464 фарміруюць воблік такіх мінскіх жылых раёнаў, як Серабранка, Усход, Зялёны луг, Паўднёвы-Захад. Пазнейшая мадыфікацыя *М-464БК* фарміруе воблік Уручча, Шабаноў, Малінаўкі, Кунцаўшчыны. З 2002 года новыя мікрараёны сталіцы пачалі забудоўвацца дамамі серыі *М-464-У* — каранёвай мадэрнізацыяй *М-464БК*.

М-464БК
-------

Адметнай асаблівасцю (1980-я-1998) з’яўляецца выкарыстанне панэляў, аздобленых керамічнай пліткай, у спалучэнні з бетоннымі панэлямі без аздаблення. Найбольш распаўсюджаныя колеры — жоўты, зялёны і белы. Пасля 1998 года замест таго, каб аздабляць паверхню пліткай, яе пачалі афарбоўваць.

М-464-У
-------

2002 год адзначыўся кардынальнай пераробкай 464-га праекта. Былі ўзбуйнены памеры памяшканняў, палепшана шума- і цеплаізаляцыя. Вонкавы выгляд таксама змяніўся: з’явіліся эркеры, пачалі зашкляцца лоджыі. Быў спраектаваны разнастайны спектр блок-секцый. У 2003 годзе змянілася канструкцыя уваходнай групы — з’явіўся ўваходны хол.

М-464-М
-------

З 2004 года пачалося будаўніцтва, мабыць, самай цікавай мадэрнізацыі 464-й серыі. У адрозненне ад іншых мадыфікацый, панэльна-каркаснае выкананне дазваляе рабіць вольную планіроўку кватэр. Апроч эркераў, з’явіўся так званы фальшдах, дазволіўшы павялічыць памер тэхнічнага паверха і павысіць эстэтычную якасць дома. У мэтах забеспячэння шчыльнасці забудовы, рэгламентаванай генеральным планам горада Мінска, УП «Мінскпраект» у 2009 годзе распрацавала праектную дакументацыю 16-павярховага жылога дома ў канструкцыях серыі М-464-М, будаўніцтва якога пачалося ў 3 квартале 2011 года.

Агульныя звесткі
----------------

Адметнай рысай усіх дамоў 464-й серыі (апроч М-464-М) з’яўляецца інтэграцыя канала смеццеправода ў панэлі лесвічных пралётаў, з-за чаго яны маюць асаблівую форму. У серыі М-464БК нумар кожнага пад’езда выкладзены керамічнай пліткай на экране, які хавае уваход у прымальную камеру смеццеправода. У адрозненне ад М-464 і М-464БК, паверхавасць якіх складае 9 паверхаў, М-464-М і М-464-У маюць паверхавасць у 10 паверхаў.

Зноскі
------

1. ↑  Анлайн каталог тыпавых кватэр. Архівавана 1 лютага 2014.
2. ↑  Анлайн каталог тыпавых кватэр. Архівавана 1 лютага 2014.
3. 1 2  Індустрыяльнае домабудаўніцтва: на шляху развіцця.