recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ха́ра** (*Chara*) — род шматклетачных водарасцей сямества харавых.

Апісанне
--------

Адна- або двухгадовыя расліны. Талом кустваты, членіста-кальчаковы, падзелены на вузлы і міжвузеллі, з карой, радзей без яе, вышынёй ад 20 см да 1 м і больш, з коранепадобнымі рызоідамі, у многіх відаў моцна інкрустваны вапнай. Вузлы складзены з папярочнага слоя клетак. Міжвузеллі — з адной выцягнутай клеткі даўжынёй 5—10 см і больш. Бакавыя парасткі («лісце») па 3—7 у кальчаку, 2—7-членікавыя, з прылісткамі, адыходзяць ад вузлоў і будовай паўтараюць сцябло.

Размнажэнне вегетатыўнае — «укараненнем» бакавых галін талому і клубеньчыкамі, якія ўтвараюцца на рызоідах і паглыбленых у грунт частках сцябла. Полавы працэс — аагамія. Антэрыдыі і аагоніі развіваюцца на лісцевых вузлах (у двухполых відаў часцей парамі, у разнаполых і некаторых двухполых — адзіночна).

Віды
----

*Chara ohridana*
Вядома каля 120 відаў, пашыраных у чыстых прэсных і саланаватых вадаёмах рознага тыпу па ўсім зямным шары, акрамя Антарктыды. На Беларусі (у азёрах) адзначаны хара ломкая (*Chara globularis*), звычайная (*Chara vulgaris*), грубая (*Chara rudis*), лямцавая (*Chara tomentosa*), шурпатая (*Chara aspera*), шматкалючкавая (*Chara polyacantha*), ніткападобная (*Chara filiformis*), супраціўная, шчаціністая (*Chara hispida*), дробнашыпаватая (*Chara aculeolata*) і клубняносная (*Chara fragifera*).

Літаратура
----------

* *Міхеева Т.* Хара // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Tropicos · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh88022321 · Microsoft: 2775920969 |
**«Праваслаўная Беларусь»** — рэлігійна-грамадскі і палітычны часопіс, орган Праваслаўнага беларускага дэмакратычнага аб'яднання.

Выдаваўся з кастрычніка 1927 да 1928 гг. у Вільні (у 1927 г. два разы, у 1928 г. тры разы ў месяц) на беларускай мове. Рэдактар Л. Голад. Выйшла больш за 10 нумароў, асобныя з іх былі канфіскаваны.

«Палітыка» часопіса
-------------------

Часопіс выкрываў палітыку польскіх улад у адносінах да нацыянальных меншасцей, у т.л. беларусаў, у Заходняй Беларусі (артыкулы «Блок нацыянальных меншасцей», «Юрітэр злуецца» В. Васілевіча; «Польскі радыкалізм і справы нацыянальных меншасцей» У. Самойлы пад псеўд. Наглядчык), востра крытыкаваў іерархаў праваслаўнай аўтакефальнай царквы ў Польшчы за сервілізм і ўгодніцтва перад уладай («Аўтакеффалія», «Адказ мітрапаліта Дзіянісія мітрапаліту Сергію», «Мітрапалічы блок» В. Багдановіча). Шмат увагі аддаваў асвятленню выбарчай кампаніі напярэдадні выбараў у полські сейм і сенат (сакавік 1928 г.), праводзіў ідэю стварэння адзінага выбарчага блока нацыянальных меншасцей, крытыкаваў пазіцыю Рускага народнага аб'яднання за адмову ўдзельнічаць у ім («Мы і РНА» пад псеўд. Сябра), рыхтваў грамадскую думку Заходняй Беларусі да выбараў («Палітычная спеласць», «Чарговае заданне» Л. Голада; «Беларускія выбарныя справы» Сябра). На старонках часопіса змешчаны інфармацыя пра з'езд беларускіх выбаршчыкаў у Вільні (27 снежня 1927 г.) і прынятая ім платформа Беларускага цэнтральнага аб'яднання выбарчага камітэта блока нацыянальных меншасцей, пра дзейнасць створанага пасля выбараў Беларускага пасольскага клуба, працэс 56-і над дзеячамі Беларускай сялянска-работніцкай грамады, даклад Багдановіча «Беларускі пасольскі клуб і яго праца ў сейме і сенаце 1922 — 1927 гг.» і яго ўспаміны «Дзесяць гадоў таму назад» пра ўдзел у Вялікім царкоўным саборы ў лістападзе 1917 г. у Маскве, матэрыялы пра праследаванне польскімі ўладамі праваслаўных у Заходняй Беларусі («Маламажэйкаўская мураванка» пад псеўд. Мураванкаўскі прыхажанін, «Навадворская царква» Я. Гаротнага) і інш.

Рубрыкі
-------

* «Царкоўная хроніка»
* «Палітычная хроніка»
* «З беларускага жыцця»
* «Наша пошта»
* «Абвесткі» і інш.
**Піраміда Хеопса (Хуфу)** — найбуйнейшая з егіпецкіх пірамід, адзін з «Сямі цудаў свету», які захавалася да нашых дзён.

Мяркуецца, што будаўніцтва, якое доўжылася дваццаць гадоў, пачалося каля 2560 года да н. э. Вядомыя дзясяткі егіпецкіх пірамід. На плато Гіза самыя вялікія з іх — піраміды Хеопса (Хуфу), Хефрэна (Хафра) і Мікерына (Менкаўра). Архітэктарам Вялікай піраміды лічыцца Хеміун, візір і пляменнік Хеопса. Ён таксама насіў тытул «Кіраўнік ўсімі будоўлямі фараона». Больш за тры тысячы гадоў (да пабудовы кафедральнага сабора ў Лінкальне, Вялікабрытанія, каля 1300 года) піраміда заставалася самай высокай пабудовай на Зямлі.

Пабудавана архітэктарам Хеміунам. Суадносіны ўсіх частак збудавання заснаваны на прапорцыях так званага залатога сячэння. Вышыня піраміды 146,6 м, даўжыня кожнага з бакоў квадратнай асновы складае 233 м. Піраміда выкладзена з вялікіх блокаў вагой ад 2,5 да 30 т. Агульная іх колькасць дасягае 2 млн 300 тыс. Блокі ўтрымліваюцца без сувязнага раствора пад сваім цяжарам. Знадворку піраміда была пакрыта паліраванымі вапняковымі плітамі. Яны блішчэлі на сонцы, і гэта стварала яшчэ большае ўражанне велічнай магутнасці, урачыстасці. Піраміда Хеопса была часткай вялікага архітэктурнага ансамбля, куды ўваходзілі, акрамя памінальных храмаў, скульптура сфінкса з партрэтнай выявай фараона і тулавам ільва.

Літаратура
----------

* Лазука, Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4

Спасылкі
--------

* «Дневники» строителей египетских пирамид представили в Каире // «Моя планета»  (руск.) (пра старажытныя дакументы бытавога і гаспадарчага зместу, звязаныя з будаўніцтвам піраміды Хеопса)

| ⛭Плато Гіза |
| --- |
| Піраміды | Піраміда Хеопса ·  Піраміда Хефрэна ·  Піраміда Мікерына ·  Грабніца Хенткаус I[de] |
| Скульптуры | Вялікі Сфінкс |

| Сем цудаў свету |
| --- |
| 
* Піраміда Хеопса
* Вісячыя сады Семіраміды
* Храм Артэміды Эфескай
* Статуя Зеўса
* Александрыйскі маяк
* Калос Радоскі
* Галікарнаскі маўзалей

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11939303h · GND: 4093545-0 · LCCN: sh85057002 · SUDOC: 027326578 · VIAF: 247198851 |
**Кушалеўка** (руск.: Ку́шелевка) — мясцовасць у Выбаргскім і Калінінскім раёнах Санкт-Пецярбурга. Дзеліцца на Вялікую Кушалеўку і Малую Кушалеўку.

Вялікая Кушалеўка размешчана паміж вуліцамі Карбышава, Політэхнічнай, Фаворскага, Бутлерава і Злучальнай лініяй чыгункі. Малая Кушалеўка — паміж праспектамі Маршала Блюхера, Палюстраўскім, Злучальнай лініяй чыгункі і Кушалеўскай дарогай. Агульныя межы: вуліцы Карбышава, Політэхнічная, Фаворскага, Бутлерава, Злучальная лінія чыгункі, Кушалеўская дарога, праспекты Маршала Блюхера і Палюстраўскі.

На захадзе Кушалеўка мяжуе з Лясным, на поўначы — з Сасноўкай, на ўсходзе — з Піскароўкай. З 30-40-х гадоў 19 стагоддзя — забудоўвалася лецішчамі. З 1922 года ў межах горада. У 1960-х гадах паблізу чыгуначнай станцыі створаны Гарадскі дзіцячы батанічны сад.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Піраміда ў Медуме
**Піраміда ў Медуме** — егіпецкая піраміда, знаходзіцца па дарозе ў Фаюм, прыкладна ў 100 км на поўдзень ад Каіра. Па форме нестандартная. Складаецца з 7 прыступак, з якіх сёння бачныя толькі 3. Складзеная з вапняковых блокаў. Частка даследчыкаў мяркуе, што яна была пабудавана для фараона Хуні, апошняга кіраўніка III дынастыі. Яго пераемнік (а магчыма, і сын) Снофру пашырыў і павялічыў піраміду, дадаўшы 8-ю прыступку і зрабіўшы бакі піраміды гладкімі.

Гісторыя вывучэння
------------------

Карта пахавальнага комплексу ў Мейдуме (пункцір — рэшткі двух пандусаў)
Аб незвычайных формах піраміды ўпершыню паведамляе Аль-Макрызі ў XV стагоддзі. Піраміда мела прыступкавую форму і таму была названая el-haram el-kaddab (або «няправільная піраміда»). У сваіх нарысах Аль-Макрызі апісвае піраміду, якая складаецца з пяці прыступак, а яшчэ піша, што яна была сур'ёзна пашкоджана эрозіяй і мясцовым насельніцтвам, якое расцягвае каменны мур на свае гаспадарчыя патрэбы (гэта мае месца і цяпер).

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Піраміда ў Медуме на Вікісховішчы |

* Ламаная піраміда ў Дахшуры
* Ружовая піраміда ў Дахшуры
* Піраміда ў Сейле

Літаратура
----------

* Edwards I.E.S. The collapse of the Meidum Pyramid. // JEA 60 (1974), pp. 251—252.
* Johnson G.B. The Pyramid of Meidum. // KMT 2 (1993), pp. 64-71.
* Lauer J.-P. A propos du prétendue désastre de la pyramide de Meïdum. // CdE 36 (1976), pp. 236—254.
* Lauer J.-P. Sur la pyramide de Meïdum et les deux pyramides du roi Snefrou à Dahchour. // Orientalia 36 (1967), pp. 239—254.
* Lehner M. The Complete Pyramids. — Cairo, 1997.
* Petrie W.M.F. Medum. — London, 1892.
* Wildung D. Zur Deitung der Pyramide von Medum. // RdE 21 (1969), pp. 135—145.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1053358121 · VIAF: 309624975 |
**Палескія коні** — старажытная папуляцыя коней паўночнага ляснога тыпу Беларускага і Украінскага Палесся. Паходзяць ад тарпанаў. У паўднёвай, паўднёва-заходняй і заходняй частцы арэала палепшаны заводскімі пародамі, большыя. Выкарыстаны для вывядзення беларускага запражнога каня. На Беларусі гадуюць у гаспадарках Брэсцкай і Гомельскай абласцей.

Апісанне
--------

Вышыня ў карку жарабцоў беларускіх палескіх коней 137 см (максімальная 140), даўжыня тулава 146 см, маса 392 кг; кабыл адпаведна 135 см (макс. 139,5), 141 см, 367 кг. Масці: буланая, вараная, гнядая, мышастая, рыжая і інш. Тулава кампактнае, вузкае, спіна і шыя прамыя, крыж кароткі, грудзі шырокія, глыбокія. Ногі сухія, дужыя. Даўгавечныя, пладавітыя, непатрабавальныя, трывалыя; выкарыстоўваюцца на палявых і транспартных работах.

Літаратура
----------

* Палескія коні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Полесская лошадь  (руск.)
**«Славяна-балгарская гісторыя»** (балг.: «История славянобългарска»«История славянобългарска», оригиналное назва: **Историѧ славѣноболгарскаѧ ѡ народе і ѿ цареи и ѡ стыхъ болгарскихъ і ѡ въсехъ деѧнїа ї битиа болгарскаѧ**) — гістарычная кніга з прапагандысцка-публіцыстычным характарам напісаная балгарскім іераманахам Паісіям  Хілендарскім ў 1762 годзе. У кнізе ён заклікаў да абуджэння нацыянальнай самасвядомасці, да барацьбы за культурна-нацыянальнае адраджэнне, за дасягненне царкоўнай самастойнасці і за вызваленне ад асманскага прыгнёту.

Крыніцы
-------

Крыніцамі для «Славяна-балгарская гісторыя» сталі «Кніга гістарыяграфія» Маўра Арбіні, «Дзеі царкоўныя і грамадзянскія» Цэзара Баронія  (руск.) (бел. сачыненні візантыйскіх храністаў  (руск.) (бел. і грамат балгарскіх цароў з афонскіх кнігасховішчаў.

Змест
-----

* Уступленне «Аб карысці гісторыі»
* Прадмова «Да тых, якія хочуць прачытаць і пачуць»
* «Збор гістарычны аб балгарскім народзе» - разглядае перыяд з самых старажытных часоў да страты Балгарыяй незалежнасці ў канцы XIV ст.
* Пасляслоўе.

«Гісторыя славяна-балгарская» разыходзілася ў рукопісах і кампіляцыях (каля 70 спісаў) па ўсёй краіне. Адыграла вялікую ролю ў абуджэнні і ўмацаванні нацыянальнай самасвядомасці балгарскага народа ў эпоху Адраджэння. Аказала значны ўплыў на наступнае развіццё балгарскай гістарыяграфіі. 

«Царственік» 1844 г. складзены Хрыстакі Паўлавічам з'яўляецца першым друкаваным выданнем «Гісторыі славяна-болгарскай» хоць Паісій не паказаны як аўтар. 

Сёння арыгінал «Гісторыя славяна-балгарская» захоўваецца ў Заграфскім манастыры  (руск.) (бел. на Афоне.

Літаратура
----------

* «Паисий Хилендарски и неговата епоха», София, 1962; Никитин С. А.
* «Паисий Хилендарский и современная ему южнославянская историография», в сборнике: «Славянскае источниковедение», М. 1965; Конобеев В. Д.
* «Българското националноосвободително движение. Идеология, программа, развитие», София, 1972; Хрыстовы Хр.
* «Паисий Хилендарски», София, 1972. Е. П. Наумов.
**Сцяг Лунінца** — сцяг горада Лунінца і Лунінецкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 верасня 1998 г. № 25. Сцяг горада Лунінца ўзяты з гербу горада.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх вертыкальных палос: дзвюх блакітнага колеру, размешчаных па краях, і цэнтральнай паласы белага колеру, на якой герб горада Лунінца.

Сцяг і палажэнне аб iм было зацверджана рашэннем Лунінецкага раённага савета дэпутатаў ад 25 верасня 1998 г. № 131, флага — 15 чэрвеня 2001 г. № 90. Аўтары герба Т. В. Канапацкая і А. А. Шпунт.

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Лунінца

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Брэсцкай вобласці |
| --- |
| Гарады |  Баранавічы ·  Брэст ·  Бяроза ·  Драгічын ·  Жабінка ·  Іванава ·  Івацэвічы ·  Кобрын ·  Лунінец ·  Мікашэвічы ·  Пінск ·  Пружаны  |  |
| Вёскі | Варацэвічы ·  Гарадзец ·  Ляхчыцы ·  Моладава ·  Чарнаўчыцы
 |
**Сцяг Лоева** — сцяг гарадскога пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 студзеня 2001 года № 46.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у ніжняй частцы якога зялёная паласа над трыма белымі хвалістымі лініямі. Пасярэдзіне правага боку палотнішча белы Лоеўскі замак.

Сцяг прыняты рашэннямі Лоеўскага раённага выканаўчага камітэта ад 19 снежня 2000 года № 575 і раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2000 года № 46. Аўтар сцяга М. М. Елінская.

Гл. таксама
-----------

* Герб Лоева

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Лоева

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы ·   |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Наркевіч.
**Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка** (24 лютага 1845, маёнтак Кацельнікі паблізу Капыля — пасля 1918) — рэвалюцыянер і інжынер-будаўнік.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Дамініка Аляксандра Наркевіча-Ёдкі (1804 — да 1851) і ягонай жонкі Юзэфы. Старэйшы родны брат хірурга-акуліста Вітольда Наркевіча-Ёдкі, стрыечны брат прыродазнаўца Якуба Наркевіча-Ёдкі.

Разам з братамі Альгердам Францішкам і Аляксандрам Урбанам у 1851 годзе жыў ва ўласным маёнтку Бабоўня. Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка меў невялікі маёнтак у Кацельніках. У 1862 годзе ў 17-гадовым узросце далучыўся да аднадумцаў К. Каліноўскага. Актыўна ўдзельнічаў у паўстанні 1863—1864 гадоў. Пасля паражэння паўстання сасланы ў Сібір, паводле некаторых звестках, год правёў у «каменным мяшку». Быў вызвалены, магчыма, за недаглядам ці памылкай.

Пасля вызвалення скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт, атрымаў адукацыю будаўніка і хіміка. Ажаніўся з Аленай Дамброўскай, пляменніцай Яраслава Дамброўскага. Працаваў на Пуцілаўскім заводзе ў Пецярбургу, потым пераехаў у Екацярынаслаў. Урэшце, ім зноў зацікавілася паліцыя, маёмасць Яна Сільвестра і яго сына Вітольда была канфіскавана за «крымінальныя палітычныя злачынствы». Эміграваў з Расіі ў ЗША.

Удзельнічаў у адкрытым конкурсе праектаў моста цераз Гудзон. Пераможцам не стаў, але звярнуў на сябе ўвагу фірмы, якая праводзіла конкурс і быў запрошаны ў яе на пасаду інжынера-будаўніка. Спраектаваў і пабудаваў многія масты у ЗША. Пераехаў з ЗША ў Польшчу.

Дачка Я. С. Наркевіча-Ёдкі — Яніна, узяла шлюб з юрыстам Казімірам Адамавічам Петрусевічам, дэлегатам I з’езда РСДРП у Мінску.

Зноскі
------

1. 1 2  15. Ёдкі, Наркевічы-Ёдкі герба «Ліс» // Гербоўнік беларускай шляхты.. — Мінск. — С. 78.

Літаратура
----------

* *Варанцова Т. А.* Навекі постаць сваю захаваўшыя. — Мн. 2010.
* *Шэін П.* Пра род Наркевічаў-Ёдка расказваюць фатаграфіі // «Слава Працы» (Капыль), 8 верасня 2010.
* 15. Ёдкі, Наркевічы-Ёдкі герба «Ліс» // Гербоўнік беларускай шляхты.. — Мінск. — С. 78.


| ?Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Мацей Наркевіч-Ёдка[d] |  | Базыль Наркевіч-Ёдка[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Ануфрый Наркевіч-Ёдка |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка |  | Дамінік Аляксандр Наркевіч-Ёдка[d] |  |  |  |  | Францішка з Цвіркаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Петранэля з Забелаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Ян Слота** (славацк.: Ján Slota; 14 верасня 1953, Льетаўска Лучка, раён Жыліна, Чэхаславакія) — славацкі палітык, лідар нацыяналістычнай Славацкай нацыянальнай партыі, былы мэр Жыліны.

Ян Слота нарадзіўся ў Льетаўскай Лучцы, яго продкам быў Юрай Слота, адзін з заснавальнікаў Славацкай маціцы. Пасля заканчэння сярэдняй школы ў Пр’евідзе ў 1977 годзе скончыў Тэхнічны ўніверсітэт у Кошыцах і працаваў горным інжынерам у Пр’евідзе. У 1981—1991 працаваў у «Прэфмонце» ў Браціславе. Пасля аксамітавай рэвалюцыі 1989 года стаў удзельнічаць у палітыцы і стаў адным з заснавальнікаў абноўленай Славацкай нацыянальнай партыі (SNS). Быў абраны ў парламент, быў членам урада Уладзіміра Мечыяра і мэрам Жыліны (1990—2006). У 2006—2010 гг. Славацкая нацыянальная партыя ўваходзіла ва ўрад. У 2012 годзе партыя Слоты не змагла прайсці ў парламент Славакіі.

Зноскі
------

1. ↑  Ján Slota // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
2. 1 2 3  Evidence zájmových osob StB (EZO)<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104900509'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ян Слота

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1266377123 · NKC: xx0053026 · VIAF: 85641863 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каменскі.

**Уладзі́мір Георгіевіч Каме́нскі** (12 ліпеня 1909, с. Нікольскае, Маскоўская губерня — 10 ліпеня 1989) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР, вучоны ў галіне будаўніцтва, доктар тэхнічных навук (1965), намеснік старшыні Савета Міністраў БССР (1955—1970).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі політэхнічны інстытут (1935), інжынер-будаўнік.

Нарадзіўся ў шматдзетнай сям’і выхадцаў з Беларусі. Бацька працаваў на чыгунцы.

З 1935 года начальнік аддзелаў наркамата мясцовай прамысловасці БССР. З 1939 года на партыйнай працы. 

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, ваенінжынер 3-га рангу.

З 1944 года намеснік наркама жыллёва-грамадзянскага будаўніцтва БССР, з 1946 года начальнік галоўнага ўпраўлення прамысловага будаўніцтва пры Савеце Міністраў БССР. 

З 1953 года міністр гарадскога і сельскага будаўніцтва БССР, у 1958—1959 гадах намеснік старшыні Савета Міністраў БССР. 

З 1970 года ўзначальваў лабараторыю электратэрмічных працэссаў Інстытута цепла- і масаабмену Акадэміі навук БССР.

Член ЦК КПБ у 1956—1971 гадах. Член Рэвізійнай камісіі КП(б)Б у 1949—1952 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1971 гадах.

Сям’я
-----

Жонка Ніна Васілеўна Каменская — беларускі гісторык, член-карэспандэнт АН БССР.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны трыма ордэнамі і шматлікімі медалямі, Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Его имя носит наш колледж
2. ↑  Каменский Владимир Георгиевич // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия в 5 т. (руск.) / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. Биографический справочник. — С. 269. — 737 с. — 50 000 экз.

Спасылкі
--------

* Его имя носит наш колледж (руск.)(недаступная спасылка).  Минский государственный профессионально-технический колледж строителей имени В.Г. Каменского. Архівавана з першакрыніцы 9 жніўня 2021.
**Кальчак Мікалай Мікалаевіч** (1905—1969) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Мікалай Кальчак нарадзіўся 29 чэрвеня 1905 года ў мястэчку Янаў-Палескі (цяпер — горад Іванава ў Брэсцкай вобласці Беларусі). У 1916 годзе ён скончыў рэальнае вучылішча. У снежні 1917 года сыйшоў з дому і добраахвотна запісаўся юнгай на лінкар «Андрэй Першазванны»  (руск.) (бел. Балтыйскага флоту. Удзельнічаў у Грамадзянскай вайне, у тым ліку абароне Петраграда ад войскаў Юдзеніча і падаўленні паўстання форта «Красная Горка»  (руск.) (бел. быў паранены. У 1922 годзе Кальчак быў дэмабілізаваны.

У 1925 годзе Кальчак паўторна быў прызваны ў армію. У 1928 годзе ён скончыў Ленінградскую пяхотную школу  (руск.) (бел. у 1932 годзе — курсы ўдасканалення каманднага складу. У 1936 года як сын двараніна ён быў выключаны з шэрагаў ВКП(б). З 1937 года выкладаў агнявую падрыхтоўку на курсах «Стрэл», да 1940 года апублікаваў 52 працы па тэорыі стральбы і выкарыстання стралковага зброі ў бітве.

З 1942 года Кальчак быў намеснікам начальніка аддзела Галоўнага ўпраўлення Усенавуча, а з мая 1943 — начальнікам Цэнтральнай жаночай школы снайперскай падрыхтоўкі  (руск.) (бел. ў Падольску. Неаднаразова падаваў рапарты з просьбамі аб накіраванні яго на фронт, але з-за свайго стану здароўя атрымліваў адмовы. Толькі ў маі 1944 года ён быў накіраваны на 3-й Беларускі фронт, дзе яго прызначылі камандзірам 294-га стралковага палка. Вызначыўся ў час Беларускай аперацыі.

20 ліпеня 1944 года полк Кальчака адным з першых пераправіўся праз Нёман і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе, адбіўшы шматлікія контратакі пераўзыходзячых па колькасці сіл праціўніка. 15 жніўня полк прарваў нямецкую абарону і, прасунуўшыся наперад, на досвітку 17 жніўня выйшаў да Дзяржаўнай мяжы СССР з Усходняй Прусіяй у раёне Кудзіркас-Наўмесціса.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» палкоўнік Мікалай Кальчак быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 7219.

У 1946 годзе Кольчак быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у Маскве. Памёр 14 лютага 1969 года, пахаваны на  Увядзенскіх могілках Масквы.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга і Айчыннай вайны 1-й ступені, шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Мікалай Мікалаевіч Кальчак на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Дриго С. В.* За подвигом — подвиг. — Калининград, 1984. — С. 57—58.
* Герои огненных лет: Очерки о Москвичах — Героях Советского Союза / Институт истории СССР АН СССР, Институт военной истории Министерства обороны СССР; ред-кол.: А. М. Синицын (отв. ред.) и др. — Книга 7. — М.: Московский рабочий , 1984. — С. 407—415. — 686 с.
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Паніквы (Камянецкі раён Брэсцкай вобласці).

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1791 годзе з дрэва, у 1912 годзе рэканструявана. Абнесена бутавай агароджай з брамай.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Мае падоўжна-восевую кампазіцыю, якая складаецца з прамавугольных у плане зрубаў: прытвора з 2-яруснай чацверыковай званіцай з макаўкай (прыбудавана пазней), асноўнага аб’ёму, 3-граннай апсіды з рызніцай. Асноўны аб’ём у цэнтры ўвянчаны цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане, над апсідай макаўка. Асноўны прыём дэкаратыўнай апрацоўкі фасадаў — спалучэнне гарызантальнай і вертыкальнай шалёўкі. Мастацкая выразнасць дасягаецца падпарадкаваннем рознавялікіх аб’ёмаў, аб’яднаных у развітую ярусную кампазіцыю. Уваход у царкву вылучаны невялікім казырком на фігурных кранштэйнах.

Інтэр’ер
--------

Зала асветлена высокімі лучковымі аконнымі праёмамі. Апсіда вылучана драўляным іканастасам. Унутры над уваходам — хоры. Абразы 17 — 18 ст.: «Успенне», «Маці Божая Адзігітрыя» ў сярэбраных з пазалотай абкладах, абраз-фератрон «Святая Варвара» і «Маці Божая Адзігітрыя».

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Успенская царква (Паніквы) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Успенская царква (Паніквы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Успенская царква (Паніквы) на сайце Radzima.org
* Свята-Успенская царква (Паніквы) на сайце «Архіварта»
**Сяргей Валер’евіч Масленчанка** (нар. 14 лютага 1978, Асіповічы Магілёўскай вобласці) — беларусі філосаф і культуролаг. Кандыдат культуралогіі, дацэнт, палкоўнік міліцыі. З’яўляецца начальнікам кафедры філасофіі і ідэалагічнай работы Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь. Заслужаны работнік органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў з адзнакай 9 класаў Асіповіцкай СШ № 4, гісторыка-замежны факультэт Магілёўскага абласнога ліцэя № 1 пры МДУ імя А. А. Куляшова, аддзяленне культуралогіі факультэта філасофіі і сацыяльных навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар манаграфій «Субкультура и коммуникация» (2000), «Субкультура хакеров» (2003), «Социальная структура сетевого пространства» (2011), 7 дапаможнікаў і больш за 30 навуковых артыкулаў у айчынных і замежных выданнях, сааўтар першага ў Беларусі вучэбнага дапаможніка «Основы современного естествознания» (2009), вучэбнага дапаможніка «Культурология» (2011). Мае айчынныя і замежныя дзяржаўныя і грамадскія ўзнагароды.

Літаратура
----------

* Вікторчык, Н. Чалавек арганізаваных ведаў / Ніна Вікторчык // Асіповіцкі край. — 2013. — 25 студзеня
**Мікала́й Мікала́евіч Ко́сцікаў** — беларускі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч, намеснік старшыні Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1990—1994; да 1991 года Савет Міністраў БССР).

Біяграфія
---------

У 1976 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (завочна).

Працаваў на Мінскім заводзе аўтаматычных ліній: ад слесара-зборшчыка да начальніка цэха. З 1972 па 1978 гады працаваў на Мінскім станкабудаўнічым заводзе імя Кірава: начальнік цэха, намеснік дырэктара, галоўны інжынер. У 1978—1984 гадах на Мінскім вытворчым аб’яднанні імя Кірава па выпуску працяжных і адразных станкоў: галоўны інжынер, генеральны дырэктар. У 1984—1990 гадах на пасадзе міністра мясцовай прамысловасці БССР. У 1990—1991 гадах быў намеснікам старшыні Савета Міністраў БССР, з 1991 да 1994 года — Рэспублікі Беларусь.

Узнагароды і званні
-------------------

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам «Знак Пашаны».

Зноскі
------

1. ↑  Постановление Верховного Совета Республики Беларусь от 25 июля 1990 г. №180-XII «О назначении Заместителя Председателя Совета Министров Белорусской ССР, Председателя Государственного комитета Белорусской ССР по материально-техническому снабжению»

Спасылкі
--------

* Выдающиеся выпускники БИМСХ — БАТУ — БГАТУ
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Успенская царква.
**Свята-Успенская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Снітава Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вул. Ленінская, 80а.

Гісторыя
--------

У 1833 годзе на месцы трухлявай царквы быў пабудаваны новы драўляны будынак. У 1933 годзе была пабудавана званіца. У 1962 годзе храм быў закрыты, а ў 1983 годзе быў цалкам разбураны.

5 чэрвеня 2004 года архіепіскап Стэфан асвяціў месца і камень пад будаўніцтва новага храма. 8 верасня 2007 года архіепіскап Стэфан учыніў чын асвячэння храма.

Зноскі
------

1. ↑  16. Приход храма Успения Пресвятой Богородицы д. Снитово Ивановского района **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 снежня 2019. Праверана 9 снежня 2019.

Спасылкі
--------

* Свята-Успенская царква (Снітава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каваленка.
**Сяргей Анісімавіч Кавале́нка** (27 лістапада 1921, вёска Ульянавічы, Сенненскі раён, Віцебская вобласць — 2 лютага 1945) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

С. А. Каваленка нарадзіўся ў вёсцы Ульянавічы (сучасны аграгарадок Ульянавічы ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). З 1932 г. жыў у Магілёве. Вучыўся ў чыгуначнай школе № 24. Скончыў 10 класаў школы. Працаваў змазчыкам паравоза ў чыгуначным дэпо. У 1940—1941 гг. на службе ў Чырвонай Арміі. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны, разам з бацькам дапамог дзесяткам салдат пазбегнуць палону. Трапіў у лагер смерці, уцёк да партызан. У 1943—1944 гг. у партызанскім атрадзе на тэрыторыі Літвы. На фронце з красавіка 1944 г. радавы.

Стралок 5-й стралковай роты 299-га стралковага палка (225-я стралковая дывізія, 21-я армяя, 1-ы Украінскі фронт) С. А. Каваленка вызначыўся ў баях за расшырэнне плацдарма на рацэ Одэр на паўднёвы захад ад горада Шургаст (Германія). 1 лютага 1945 г. у вырашальны момант бою закрыў сваім целам амбразуру варожага дзота, кулямётны агонь якога перашкаджаў наступленню. Рота паднялася ў атаку і прарвала абарону праціўніка.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна

Памяць
------

У гонар С. А. Каваленкі названы вуліцы ў Магілёве і Сянно; у Магілёве на вуліцы яго імя ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Каваленка Сяргей Анісімавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]. — Мн. 2003. — С. 297—298.
* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 5. Биографический справочник / Ред. колл.: П. У. Бровка и др.. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1981. — Т. 5. — 740 с. — 50 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Сяргей Анісімавіч Каваленка на сайце «Героі краіны»
* Книга памяти Белорусской железной дороги Архівавана 27 кастрычніка 2016. (руск.)
* ЛЮБИМЫЙ СЫН СВЯЩЕННИКА // Сайт Храма иконы Божией Матери «Всех скорбящих Радость» на Шпалерной улице, Санкт-Петербург Архівавана 5 жніўня 2017. (руск.)
**Мікалай Мікалаевіч Крывальцэвіч** (нар. 1 студзеня 1958, в. Сярэдзібар, цяпер Канстанцінаўка, Любанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі археолаг, кандыдат гістарычных навук, старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Біяграфія
---------

У 1982 г. скончыў гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, у 1987 годзе — аспірантуру Акадэміі навук БССР. У 1991 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю ў Інстытуце археалогіі Акадэміі навук Украіны (Кіеў).

Мікалай Крывальцэвіч з’яўляецца аўтарам каля 60 навуковых і навукова-папулярных публікацый, у тым ліку манаграфіяў. Аўтар публікацый па археалогіі Беларусі, кніг і артыкулаў пра вынікі даследавання пахаванняў у Курапатах. Браў удзел у міжнародных археалагічных праектах. Галоўным кірункам даследаванняў Крывальцэвіча з’яўляецца археалогія бронзавага веку. Сфера зацікаўленасцей: эпоха бронзы, гісторыя настаражытнейшага мастацтва і міфалогія.

Удзельнічаў у раскопках на месцы масавага пахавання ахвяр савецкіх рэпрэсій у Курапатах: у 1988 г. з’яўляўся навуковым экспертам і спецыялістам-археолагам эксгумацыі курапацкіх пахаванняў. Заснавальнік грамадскага гісторыка-асветніцкае таварыства памяці ахвяр камунізму і сталінскіх рэпрэсій «Мартыралог Беларусі». З’яўляецца актыўным папулярызатарам археалагічнай навукі.

Творы
-----

### Артыкулы

* Z badań nad kultura trzciniecka na Polesiu Białoruskim w dorzeczu Prypeci // Folia Praehistorica Posnaniensia. — 1997. — T. VIII. — S. 69—97.
* Адкрыццё новых помнікаў ІІІ—ІІ тысячагоддзяў да н.э. ва Усходнім Палессі // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2007. — № 23. — С. 198—200.
* Новыя помнікі бронзавага веку ў нізоўях Убарці / М. М. Крывальцэвіч // Весці Акадэміі Навук. Серыя грамадскіх навук. — 1994. — № 1. — С. 120—121.
* Помнікі бронзавага веку ў нізоўях Убарці // Археалогія і старажытная гісторыя Магілёўшчыны і сумежных тэрыторый (Матэрыялы канферэнцыі 22 красавіка 1993 г.) / Магілеўскі абласны краязнаўчы музей; Адказ. рэд. А. А. Седзін. — Магілёў: [Б. в.], 1994. — 176 с.: іл. — С. 71—78.

### Артыкулы ў слоўніках, даведніках і энцыклапедыях

* Ліпляны / М. М. Крывальцэвіч, В. С. Вяргей // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 17—18. — ISBN 978-985-11-0354-2.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Мікалай Крывальцэвіч Археалогія і палітыка Архівавана 14 кастрычніка 2008.
* Кніга Мікалая Крывальцэвіча «Археалагічныя адкрыцці свету Архівавана 21 кастрычніка 2008.», 2000 г.
* Мікола Крывальцэвіч запісаў мітынг у полі // Радыё Свабода, 21 кастрычніка 2008 г.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n02046959 |
**Свята-Ушэсцеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Нясвіж Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

27 сакавіка 2015 года, будова храма
Будаўніцтва храма пачалося ў 2005 годзе. Да 2014 года сцены былі цалкам гатовы і пачаўся мантаж даху, які быў завершаны да зімы 2015 года. У 2016 годзе будаўніцтва было цалкам завершана. Храм быў асвячоны 3 ліпеня 2016 года мітрапалітам Філарэтам і епіскапам Слуцкім і Салігорскім Антоніем.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Ушэсцеўская царква (Нясвіж) Архівавана 26 кастрычніка 2019.

Спасылкі
--------

* Свята-Ушэсцеўская царква (Нясвіж) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пігулеўскі.
**Мікалай Мікалаевіч Пігулеўскі** (15 кастрычніка 1897, Вялікае Падлессе, цяпер Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 16 сакавіка 1967) — беларускі спявак (барытон), музычны дзеяч. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1957).

Біяграфія
---------

У 1920—1924 гадах — артыст Беларускага дзяржаўнага тэатра. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1925), Беларускі музычны тэхнікум (1928), Беларускую студыю оперы і балета (1933). У 1933—1935 гадах — саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. Артыст лірыка-драматычнага плана, выконваў галоўныя партыі ў класічных операх: Анегін, Ялецкі («Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Гразны («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Валянцін («Фауст» Ш. Гуно) і інш.

У час Вялікай Айчыннай вайны Мікалай Пігулеўскі з сям’ёй апынуўся ў г. Арджанікідзэ на Каўказе, дзе ўдзельнічаў у музычнай групе. У 1942—1944 гадах — саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. Выступаў на Паўночна-Заходнім фронце ў складзе франтавых канцэртных брыгад (з Л. Александроўскай, І. Жыновічам і інш.).

У Арджанікідзэ стаў шафёрам, удзельнічаў у перагонцы аўтамабіляў, што пастаўлялі амераканцы праз Іран; быў паранены пры авіяналёце, лячыўся ў Ташкенце, дзе пасябраваў з Якубам Коласам; затым ваяваў на Украiнскiм фронце, прайшоў з баямі ад Роўна да Вены, узнагароджаны ордэнамі і медалямі. З 1950 года жыў у Пінску, працаваў у будаўнічых арганізацыях.

Спявак актыўна гастраляваў па Беларусі ў складзе Першага беларускага вакальнага квартэта, што існаваў у 1927—1965 гадах. Калектыў вызначаўся роўнасцю гучання, зліццём галасоў, тонкай нюансіроўкай. Зрабіў шмат фондавых запісаў на радыё, выступаў у адкрытых канцэртах.

Актыўна прапагандаваў беларускую вакальную музыку. Выконваў і папулярызаваў камерныя творы беларускіх кампазітараў (М. Анцава, М. Аладава, М. Чуркіна і інш.). Працаваў адказным рэдактарам музычнага вяшчання на Беларускім радыё ў 1948—1953 гадах. Мікалай Мікалаевіч займаўся грамадскай справай — у 1953—1959 гадах быў адказным сакратаром праўлення Саюза кампазітараў БССР. У 1957 годзе ўдастоены звання «Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР».

Літаратура
----------

* Пігулеўскі Мікалай Мікалаевіч / Г. П. Пашкоў // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 1996. Т. 12. С. 349.
* Пигулевский Николай Николаевич / С. В. Русецкий // Большая энциклопедия Большого театра Беларуси. Минск, 2014. С. 461—462.
* Пігулеўскі Мікалай Мікалаевіч / С. У. Русецкі // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. Мінск, 2015. Т. 6. С. 170.
* Пігулеўскі Мікалай Мікалаевіч // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. Минск, 2003. Т. 2. С. 255.
**Свята-Ушэсцеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Агароднікі Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Першае згадванне аб храме датуецца 1668 годам.

У 1942 годзе храм згарэў, а на яго месцы быў пабудаваны часовы храм, які быў асвячоны 15 студзеня 1946 года.

У 1990 годзе пачалася рэканструкцыя храма. Вакол храма быў заліты новы падмурак і збудаваны сцены. 8 лістапада 1997 года храм быў асвячоны мітрапалітам Філарэтам.

Архітэктура
-----------

Вырашана ў стылізаваных формах царкоўнага дойлідства другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Падоўжна-восевую аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць прытвор-званіца, кубападобная малітоўная зала, апсіда. У сілуэце дамінуюць шацёр 2-яруснай 4-граннай званіцы з макаўкай, 8-грнны светлавы барабан з цыбулепадобнай галоўкай над шатровым дахам малітоўнай залы, макаўка над апсідай. Плоскасныя фасады расчлянёны арачнымі розных памераў аконнымі прёмамі і нішамі з рэльефнымі крыжамі ў прасценках. Уваход аформлены арачным ганкам-рундуком пад 2-схільным пакрыццём.

Зноскі
------

1. ↑  Огородники. Церковь Вознесения Господня
2. ↑  Ушэсцеўская царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Ушэсцеўская царква (Агароднікі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Корбут.

**Мікала́й Мікала́евіч Ко́рбут** (14 красавіка 1963, в. Ужа Капыльскага раёна, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння школы паступіў у Мар’інагорскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны тэхнікум. У 1988 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя. В. У. Куйбышава.

Працаваў інструктарам, галоўным эканамістам фінансава-эканамічнага аддзела Камітэта па зямельнай рэформе і землеўпарадкаванню пры Савеце Міністраў Беларусі.

З 1994 года займаў пасаду начальніка ўпраўлення па абслугоўванню дыпламатычнага корпуса і афіцыйных дэлегацый «Дыпсэрвіс» Кіраўніцтва справамі прэзідэнта.

У 2001—2009 гадах — Першы намеснік кіраўніка спраў прэзідэнта.

4 снежня 2009 года быў прызначаны кіраўніком спраў прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, а 18 студзеня 2013 года быў вызвалены з пасады ў сувязі з пераходам на іншую працу.

22 студзеня 2018 года ўказам прэзідэнта № 23 быў вызвалены з пасады памочніка Прэзідэнта Беларусі па агульных пытаннях у сувязі з пераходам на іншую работу і ўзгоднены на пасаду намесніка дзяржсакратара — члена Пасткама Саюзнай дзяржавы.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», ордэнам Айчыны III ступені (2016).

Заўвагі
-------

1. ↑  Кадравыя перастаноўкі пятніцы **(нявызн.)**.  Наша Ніва.
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 студзеня 2013 г. № 38 «Аб вызваленні ад пасады М.М.Корбута» (руск.).
3. ↑  Мікалай Корбут узгоднены на пасаду намесніка дзяржсакратара - члена Пасткама Саюзнай дзяржавы (руск.).  БелТА (23 студзеня 2018).
4. ↑  Мікалай Корбут і Мікалай Радаман удастоены ордэна Айчыны III ступені

Спасылкі
--------

* Біяграфія  (руск.)

| ⛭Кіраўнікі справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Прэзідэнт | Аляксандр Лукашэнка (з 1994) |  |
| Кіраўнікі справамі | 
* Іван Ціцянкоў (1994—1999)
* Уладзімір Ганчарэнка (1999—2001)
* Галіна Жураўкова (2001—2004)
* Аляксандр Кулічкоў (2005—2008)
* Мікалай Дамашкевіч (2008—2009)
* Мікалай Корбут (2009—2013)
* Віктар Шэйман (2013—2021)
* Валерый Іваноў (2021—2022)
* Юрый Назараў (з 2022)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панцюхін.
**Мікалай Мікалаевіч Панцюхін** (1843 — ?) — інжынер-архітэктар.

Біяграфія
---------

### Дзяцінства і адукацыя

Нарадзіўся ў 1843 годзе. У Пецярбургскае будаўнічае вучылішча паступіў у 1855 годзе і скончыў курс у 1863 годзе з чынам калежскага сакратара.

### Прафесійная дзейнасць

Быў прызначаны архітэктарскім памочнікам у вядзенне інжынернага штаб-афіцэра, які загадваў будаўнічымі справамі ў галоўнае кіраванне Усходняй Сібіры. З 1865 года па 1868 год займаў пасады забайкальскага абласнога архітэктара, потым камандзіраваны ў распараджэнне праўлення таварыства Маскоўска-Смаленскай чыгункі, а ў 1872 годзе прызначаны наглядчыкам галоўнай фізічнай абсерваторыі пры акадэміі навук. У 1877 годзе заняў месца дынабургскага гарадскога архітэктара і ў наступным годзе вызначыўся звышштатным тэхнікам будаўнічага аддзялення віцебскага губернскага праўлення.

Творчасць
---------

У Забайкаллі выканаў праекты Джыдзінскага  (руск.) (бел. Іройскага і Джыгустаеўскага дацанаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 261  (руск.)
2. ↑  ПАНТЮХИН Николай Николаевич  (руск.)
**Сі́та** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 16 км захад ад горада Браслаў каля вёскі Крываселі, на мяжы з Латвіяй. Возера знаходзіцца ў басейне ракі Друйка. Належыць да групы Рычана-Дрысвяцкіх азёр.

Плошча паверхні Сіта складае 1,88 км². Найбольшая глыбіня возера 28,5 м, сярэдняя 7,6 м. Даўжыня возера 3,8 км, найбольшая шырыня 0,79 км. Даўжыня берагавой лініі 9,8 км. Аб’ём вады ў возеры складае 14,4 млн м³, плошча вадазбору 9,45 км².

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—12 м, на поўдні і захадзе вышыня схілаў складае 5—6 м. Схілы катлавіны спадзістыя, парослыя лесам і хмызняком, участкамі знаходзяцца пад лугам. Берагі возера пад хмызняком, на поўдні — забалочаныя. Пойма мае шырыню шырынёй 4—12 м. На возеры востраў плошчай 0,023 км². Дно выслана пяском на глыбіні 7—9 м, глыбей — сапрапелем.  

Возера мезатрофнае з прыкметамі алігатрофіі, слабапраточнае. Упадаюць ручаі і выцякае ручай у возера Велікянцы. Шырыня палосы прыбярэжнай расліннасці складае 6—10 м, у паўночным і паўднёвым залівах шырыня паласы расліннасці павялічваецца да 40—50 м. Падводная расліннасць пашыраная да глыбіні 6—6,5 м.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, судак, акунь, лінь, плотка, краснапёрка, гусцяра і іншыя віды рыб. У возеры жыве рэлікт ледавіковага перыяду — рачок лімнакалянус.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* *Мыслівец І. А.* Сіта // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Сіта // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 423. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 9, 16. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
**Мезанефрас***(*ад стар.-грэч.: mesos — «сярэдні» і nephrós — «нырка») — парны орган выдзялення ў пазваночных жывёл.

Мезанефрас складаецца са шматлікіх ізвітых канальчыкаў; адзін канец кожнага канальчыкаў мае выраст — мальпігіева цельца, іншым канцом каналец адкрываецца ў вольфаў канал. У кругларотых, рыб і земнаводных мезанефрас функцыянуе на працягу ўсяго жыцця, у вышэйшых пазваночных (у тым ліку чалавека) — толькі на ранніх стадыях эмбрыянальнага развіцця, змяняючыся далей метанефрасам. У самцоў вышэйшых пазваночных вялікая частка мезанефраса развіваецца ў прыдатак насенніка і разам з вольфавым каналам утварае семявыносны канал; у самак мезанефрас рэдукуецца.

Літаратура
----------

* *Мезонефрос* — артыкул з Біялагічнай энцыклапедычнага слоўніка.
* *Мезонефрос* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі..
Табольская фабрыка мастацкіх кастарэзных вырабаў
**Разьба па косці** — від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, з дапамогай якога ствараюцца разныя мастацкія формы на косці розных жывёл. Таксама да гэтага віду мастацтва адносяць вырабы з біўняў і рогаў. Яго вынікам з’яўляюцца арнаменты на паверхні матэрыяла або асобныя фігуркі, цалкам створаныя з кавалка косці.

Гісторыя
--------

Мастацтва разьбы па косці існуе здаўна і па гэты дзень. У апошні час пашырылася яе выкарыстанне, як больш таннай і юрыдычна дазволенай замены разьбы па слановай косці.

Асаблівую значнасць мела ў дагістарычныя часы. Захаваліся такія вядомыя і важныя прыклады, як «Алені, якія плывуць» і шматлікія Палеалітычныя Венеры.

Вядомы таксама шэраг вырабаў англасаксонскага мастацтва, у тым ліку Куфар Фрэнкса.

Матэрыял
--------

У разьбе па косці выкарыстоўваюцца: бівень маманта, зуб кашалота, іклы маржа, ласіны рог, алені рог, цэўка (простая жывельная костка).

Інструменты
-----------

Інструменты для апрацоўкі косці — бормашына і штыхелі.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Разьба па косці на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000263732 |
Будова атмасферы

**Мезасфера** (ад грэч. Μεσο-- «сярэдні» і σφαῖρα — «шар», «сфера») — слой атмасферыЗямлі на вышынях ад 40-50 да 80-90 км. Характарызуецца павышэннем тэмпературы з вышынёй; максімум (парадку 50 °C) тэмпературы размешчаны на вышыні каля 60 км, пасля чаго тэмпература пачынае змяншацца да −70 ° або −80 ° C. Такое паніжэнне тэмпературы звязана з энергічным паглынаннем сонечнай радыяцыі (выпраменьвання) азонам. Тэрмін прыняты Геаграфічным і геафізічным саюзам у 1951 годзе.

Газавы склад мезасферы, як і размешчаных ніжэй атмасферных слаёў, пастаянны і ўтрымоўвае каля 80 % азоту і 20 % кіслароду.

У верхняй мезасферы ўтвараюцца святлівыя туманападобныя воблакі. За асаблівае свячэнне, якое нагадвае металічны бляск, яны атрымалі назву серабрыстых воблакаў. Мяркуюць, што серабрыстыя воблакі складаюцца з касмічнага пылу, дыяметр часцінак якога не перавышае 0,2 — 0,5 мкм.

Мезасфера аддзяляецца ад стратасферы стратапаўзай, а ад тэрмасферы — мезапаўзай. Мезапаўза у асноўным супадае з турбапаўзай.

Літаратура
----------

* *Каўрыга П. А.* Метэаралогія і кліматалогія. Вуч. дапаможнік для студэнтаў геагр. фак. — Мн: БДУ, 2004. — 185 с.: іл.

| ⛭Атмасфера Зямлі |
| --- |
| Стратыфікацыя атмасферы | Трапасфера • Стратасфера • Мезасфера • Тэрмасфера• Трапапаўза • Стратапаўза • Мезапаўза • Тэрмапаўза |  |
| Іншае | Азонавы слой • Лінія Кармана • Турбапаўза • Іанасфера • Узровень экзабазы • Экзасфера |
**Свята-Кірыла-Мяфодзіяўская царква** — драўляны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Урэчча Любанскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры пасёлка.

Гісторыя
--------

Пабудавана і асвячона ў 2000 годзе.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з дрэва. Вырашана ў традыцыях драўлянага дойлідства Рускай поўначы XVII стагоддзя. Да цэнтральнага кубападобнага 2-яруснага зруба, завершанага 8-гранным шатровым светлавым барабанам з цыбулепадобнай галоўкай, з фасада далучаны 2-слуповы ганак, па баках прытвора пад какошнікавымі пакрыццямі. Зрубныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Кірыла-Мяфодзіяўская царква (Урэчча) Архівавана 23 кастрычніка 2019.
2. ↑  Кірыла-Мяфодзіяўская царква Архівавана 31 снежня 2022.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Кірыла-Мяфодзіяўская царква (Урэчча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*