**Babesia** — род апікомплексаў з атраду *Piroplasmorida*.

Гісторыя даследаванняў
----------------------

Упершыню апісаны ў 1888 годзе румынскі навукоўцам мікрабіёлагам Віктарам Бабешам  (укр.) (бел. як узбуджальнік інфекцыйнага захворвання (піраплазмоз  (кірг.) (бел.) буйной рагатай жывёлы. У 1893 годзе па прозвішчы першаадкрывальніка названы род, да якога аднеслі гэтага ўзбуджальніка.

Этыялогія
---------

Унутрыклеткавыя паразіты, якія паражаюць эрытрацыты крыві буйной рагатай жывёлы, коней, авечак, свінняў, сабак, чалавека.

У эрытрацытах адбывацца бясполае размнажэнне пратыстаў падзелам  (руск.) (бел. кожнай на 2-4 асобіны. Прадстаўнікі роду маюць розную форму і памеры, часцей характэрныя колцавыя формы, якія размяшчаюцца ўздоўж сценак эрытрацыту. Пары пратыстаў утвараюць грушападобныя формы. Заражанасць эрытрацытаў складае ад доляй адсотка (бессімптомныя формы захворванняў) да дзясяткаў адсоткаў (вострыя формы).

Эпізааталогія
-------------

Жыццёвы цыкл *Babesia*
Перанос пратыстаў ажыццяўляецца цыклічна паміж прамежкавымі гаспадарамі. У якасці гаспадароў выступаюць як жывёлы, спецыфічна адчувальныя да ўзбуджальнікаў, так і неадчувальныя (у асноўным, дробныя грызуны). Перанос паміж гаспадарамі ажыццяўляецца часцей кляшчамі, радзей праз кроў пры аперацыях і траўмах. Асноўнымі пераносчыкамі  (руск.) (бел. *Babesia divergens* з’яўляюцца кляшчы відаў *Ixodes ricinus* і *Ixodes persulcatus*. Пераносчык *Babesia ovis* — віду *Rhipicephalus bursa*.

У арганізме кляшчоў пратысты размножваюцца бясполым шляхам у кішэчніку, а таксама ўнутрыклеткава. У кляшчах яны цыркулююць трансфазна (ад лічынкі да німфы і затым да імага), а таксама трансаварыяльна (праз яйцы да наступнага пакалення кляшчоў). Як правіла, у другім і наступных пакаленнях кляшчоў пасля атрымання ўзбуджальніка з крыві хворай жывёлы лічынкі маюць генералізаванае носьбіцтва пратыстаў ва ўсіх органах, у тым ліку ў слінных залозах.

Пры харчаванні кляшча на жывёле пратысты трапляюць са сліны кляшча ў кроў, дзе ўкараняюцца ў эрытрацыты і пачынаюць размнажэнне. У большасці выпадкаў адбываецца адначасовае заражэнне рознымі відамі роду і іншымі ўзбуджальнікамі небяспечных хвароб (вірусамі клешчавога энцэфаліту, ўзбуджальнікамі барэліёзу і інш.).

Класіфікацыя
------------

Адзінай класіфікацыі не распрацаваная. Частка даследчыкаў не падзяляюць Babesia і найпростыя віды роду *Piroplasma*, іншыя падзяляюць род на 4 роды або падроды і адпаведна адрозніваюць хваробы, імі выкліканыя:

* Piroplasma — піраплазмозы  (кірг.) (бел.
* Nuttallia — нуталіёзы  (узб.) (бел.
* Babesiella — бабезіёзы  (укр.) (бел.
* Francaiella — франсаіелёзы

Некаторыя віды:

* Babesia bigemina
* Babesia bovis
* Babesia ovis

Зноскі
------

1. 1 2  Т. 2. Ангола — Барзас. — М. : Советская энциклопедия, 1970. — 632 с. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

Літаратура
----------

* Дагель В. А. Палянскі ю. і. Хейсин е. м. агульная протозоология. Мн. Л. 1962.
* Levine N. D. Protozoan parasites of domestic animals and of man. — Minneapolis, 1961.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780581805 |