**Туарэгскае паўстанне 2012—2014 гадоў** — узброены рух туарэгаў у Малі. Падзеі сталі прамым следствам грамадзянскай вайны ў Лівіі 2011 года.

Прадмова
--------

Туарэгі (саманазва азавад), якія ў якасці наёмнікаў змагаліся на баку Муамара Кадафі падчас вайны ў Лівіі, пасля паражэння рэжыму Джамахірыі беглі ў Малі. З сабой яны прывезлі велізарную колькасць зброі і баявой тэхнікі, уключаючы супрацьтанкавыя ракетныя комплексы, ПЗРК «Ігла-1» і нават РСЗА БМ-21 «Град». У лівійскай арміі туарэгі служылі ў знакамітым Панафрыканскім легіёне і 32-й брыгадзе Хаміса Кадафі. Іх выдатныя баявыя якасці добра вядомыя ў Паўночнай Афрыцы.

Ход падзей
----------

З сярэдзіны студзеня 2012 года сепаратысцкая туарэгская групоўка «Нацыянальны рух за вызваленне Азавада» разгарнула фактычна поўнамаштабную вайну з малійскім урадам. Урадавыя сілы першапачаткова неслі паражэнні. Паўстанцы захапілі на поўначы Малі горад Агуэльхок. Далей яны разгарнулі наступленне на Менаку і Тэсаліт, але былі адкінуты назад. У пачатку лютага ім удалося прарвацца ў цэнтр краіны да буйнога горада Тамбукту. 8 лютага паўстанцы захапілі горад Тынзаватэнэ на мяжы з Алжырам, узяўшы такім чынам пад кантроль асноўныя конныя шляхі ў рэгіёне. 

Няўдачы ў вайне з сепаратыстамі сталі прычынай дзяржаўнага перавароту. Малійскія вайскоўцы 21 сакавіка штурмам узялі прэзідэнцкі палац у Бамако. Замест зрынутага прэзідэнт Амаду Тумані Турэ ўлада ўзяў нацыянальный камітэт аднаўлення дэмакратыі і адраджэння дзяржавы на чале з капітанам Амаду Санога. На гэтым фоне, 6 красавіка, баевікі абвясцілі аб стварэнні на падкантрольных ім паўночных тэрыторыях незалежнай дзяржавы Азавад.

11 студзеня 2013 года французскія войскі разгарнулі ў Малі аперацыю «Сервал». Кампанія замежнікаў была накіравана як супраць паўстанцаў-туарэгаў на поўначы краіны, так і ісламісцкіх тэрарыстычных груповак. Інтэрвенцыя прадпрынятая па просьбе ўрада краіны. Аперацыя абвешчаная скончанай да 14 ліпеня 2014 года, прысутнасць французскіх сіл у рэгіёне працягвалася ў рамках аперацыі «Бархан».

23 мая 2014 года было падпісана пагадненне аб спыненні агню і перамір’і паміж уладамі Малі і трыма групоўкамі туарэгаў. Гэтаму папярэднічалі пяць дзён жорсткіх баёў, у выніку якіх у рукі паўстанцаў перайшоў Кідаль і яшчэ некалькі населеных пунктаў на поўначы краіны. У выніку сутыкненняў вайсковыя падраздзяленні панеслі вялікія страты. 24 ліпеня прадстаўнікі ўладаў і шасці туарэгскіх руха падпісалі ў Алжыры пагадненне аб спыненні варожасці і дамовіліся вызваліць захопленых падчас канфлікту асоб.

Заўвагі
-------

1. ↑  Making sense of Mali **(нявызн.)**. *Haaretz* (12 красавіка 2012). Архівавана з першакрыніцы 6 February 2013. Праверана 23 November 2012.
2. 1 2  Fierce clashes between Malian army and Tuareg rebels kill 47 **(нявызн.)**, *The Telegraph* (19 January 2012). Праверана 7 March 2012.
3. ↑  Mali says 20 rebels killed, thousands flee **(нявызн.)**, *Reuters* (5 February 2012). Праверана 7 March 2012.
4. ↑  Коновалов 2012, pp. 23–24.
5. 1 2  Коновалов 2012, p. 24.
6. ↑  French troops continue operation against Mali Islamists, BBC News Africa, 12 January 2013 Last updated at 12:24 GMT, retrieved on 12.01.2012 15:02 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 12 студзеня 2013. Праверана 12 студзеня 2013.
7. ↑  Французская антитеррористическая операция в Мали получила название «Сервал» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 студзеня 2013. Праверана 12 студзеня 2013.
8. ↑  Au Sahel, l’opération «Barkhane» remplace «Serval» Архівавана 13 снежня 2017. (фр.)
9. ↑  Власти Мали и племена туарегов согласовали "дорожную карту" мирных переговоров

Літаратура
----------

* Коновалов, И.П. (2012). *Африканские войны современности*. Пушкино: Центр стратегической конъюнктуры. p. 98. ISBN 978-5-906233-01-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2013001455 · NKC: ph829091 |