Тыповая фінская страва: смажаныя сасіскі, бульбяное пюрэ, нарэзаная морква, гарчыца і шклянка *piimä* (кіслага малака).
**Фінская кухня** — кухня фінаў і фіна-угорскіх народаў, якія насяляюць Скандынаўскі паўвостраў. Сфарміравалася пад уплывам даволі суровых прыродных умоў. Фінская кухня адрозніваецца спалучэннем простай і сытнай «хатняй кухні» з вытанчанай. Рыба і мяса граюць прыкметную ролю ў традыцыйных фінскіх стравах з заходняй часткі краіны, у той час як стравы з усходняй часткі традыцыйна ўключаюць разнастайную гародніну і грыбы. Перасяленцы з Карэліі аказалі ўплыў на стравы ва ўсходняй Фінляндыі.

Для фінскіх страў часта выкарыстоўваюць суцэльназерневыя прадукты (жыта, ячмень, авёс) і ягады (напрыклад, чарніцы, брусніцы, марошка і абляпіха). Малако і малочныя прадукты, такія як пахта, звычайна выкарыстоўваюцца ў якасці прадуктаў харчавання, напояў або ў розных рэцэптах. Розныя віды турнэпсу былі шырока распаўсюджаныя ў традыцыйнай кулінарыі, але былі замененыя бульбай пасля яе з'яўлення ў 18 стагоддзі.

Традыцыйныя мясныя стравы, у асноўным, гатуюцца з аленіны і дзічыны.

Асноўныя асаблівасці
--------------------

Адметнай рысай традыцыйнай фінскай кухні з'яўляецца актыўнае ўжыванне рыбы (спачатку азёрнай, пазней таксама і марской — ласося, селядца і фарэлі), мяса дзікіх жывёл (паўночнага аленя і лася), лясных ягад і грыбоў. Пры гэтым лясныя ягады, асабліва брусніцы і журавіны (у выглядзе мочаных ягад, варэння або жэле), актыўна выкарыстоўваюцца ў якасці падліўкі або гарніру для страў з мяса і дзічыны; з мочанымі брусніцамі падаюць адну з традыцыйных фінскіх страў — крупяныя каўбаскі (з рысавай і ячнай крупы). Значнае месца адводзіцца прадуктам сельскай гаспадаркі, з якіх пякуць хлеб і іншыя мучныя вырабы, гатуюць кашы і кісялі. Шырока спажываюцца ячныя крупы, якія папярэдне замочваюць у простаквашы.

Традыцыйным фінскім супам з'яўляецца калакейта (вуха). Яшчэ адна традыцыйная першая страва — клімпісопа.

Граавілохі з паштэтам з вугра
У склад рыбных страў і супаў нярэдка ўваходзяць малочныя прадукты — малако, вяршкі, ёгурт, масла, тварог. Такое спалучэнне ў іншых кухнях свету сустракаецца даволі рэдка.

Фінcкaя нацыянальная кухня амаль не выкарыстоўвае такога кулінарнага тэхналагічнага прыёму, як смажанне, а абыходзіцца варэннем, прапусканнем, і асабліва тушэннем, распарыванннем. З нацыянальна-фінскіх кулінарных прыёмаў найбольш характэрныя саленне і вымочванне.

Першыя стравы
-------------

Супы ў Фінляндыі гатуюцца рэдка, часта толькі на святы, і падаюцца разам з важнымі стравамі (толькі некаторыя супы, напрыклад, гарохавы суп «хернекейта» (фінск.: hernekeitto), асацыююцца з паўсядзённым меню), што звязана з кулінарным уплывам Швецыі, пад уладай якой краіна знаходзілася да пачатку XIX стагоддзя (для шведскай паўсядзённай кухні характэрны менавіта «халодны стол»).

Традыцыйным фінскім супам з'яўляецца калакейта — рыбны суп на малацэ. Традыцыйнай першай стравай таксама лічыцца *клімпісопа* — суп з клёцкамі. У склад першых страў нярэдка ўваходзяць малочныя прадукты — малако, вяршкі, ёгурт, масла, тварог.

Рыбныя стравы
-------------

Фінская кухня ў найбольшай ступені багатая рыбнымі стравамі. Рыба можа быць прыгатавана звычайным чынам, так, як яна сустракаецца ў іншых кухнях (у выглядзе закусак, супаў, салатаў, у печаным, смажаным і вэнджаным выглядзе, прыгатаваная на грылі), і ў спецыфічным фінскім выглядзе — напрыклад, рыба, тушаная ў малацэ. Акрамя таго, існуе шэраг спосабаў прыгатавання рыбы без тэмпературнай апрацоўкі, традыцыйных для ўсіх паўночных еўрапейскіх народаў, напрыклад, *граавілохі*.

Аленіна з бульбяным пюрэ, бруснічным варэннем і салёнай гароднінай

Мясныя стравы
-------------

Самыя папулярныя віды мяса ў Фінляндыі — гэта свініна (33,5 кг/год/чал у 2005 годзе), ялавічына (18,6 кг) і кураціна (13,3 кг). Прыкладна трэць гэтага спажываецца ў якасці каўбасы (*makkara*), якая робіцца галоўным чынам з свініны, але часта дадаюцца і іншыя віды мяса.

Мясныя стравы фінскай кухні з'яўляюцца ў значнай ступені вынікам уплыву шведскай кухні (напрыклад, мясныя тэфтэлі, шырока вядомыя ва ўсім свеце пад назвай «шведскія фрыкадэлькі»). Тыпова фінскімі можна лічыць стравы з аленіны і мяса дзікіх жывёл, ласіны і мядзведзіны (штогод у сувязі з істотным ростам папуляцый ласёў і мядзведзяў выдаецца вялікая колькасць ліцэнзій на іх адстрэл).

Сярод традыцыйных мясных страў:

* Мустамакара (*літ. чорная каўбаса*) — крывяная каўбаса, лічыцца традыцыйнай стравай горада Тамперэ.

Калакука — пірог з рыбы з салам, запечанны ў жытнім цесце

Гарніры
-------

У якасці гарніру найбольш часта ўжываюцца стравы з бульбы, асабліва пюрэ, прыгатаванае з дапамогай тоўстых вяршкоў. У параўнанні з бульбай іншая гародніна ўжываецца значна радзей.

Традыцыйнай галоўнай стравай лічыцца *калалаатыка* (тушаная бульба з селядцом). Таксама ў Фінляндыі гатуюць разнастайныя кашы, напрыклад, *каалівелі* — капусная каша, для прыгатавання якой, акрамя капусты, выкарыстоўваецца пярловая крупа, гарох, морква, бручка і малако.

Шырокую вядомасць, у тым ліку за межамі Фінляндыі, атрымала страва калакука (фінск.: kalakukko, у даслоўным перакладзе — «рыбны певень»), пірог з прэснага жытняга цеста, начынку для якога робяць з рыбы і бекону (сала). Калакука лічыцца калядным дэлікатэсам.

Выпечка
-------

* Рэйкялейпя

Дэсерты
-------

* Мямі
* Рунеберг, пірожнае
* Fazer, малочны шакалад.

Сыры
----

* Аўра, сыр
* Лапландскі сыр

Гл.таксама
----------

* Лёртсю

Зноскі
------

1. ↑  *Tolvanen, Kristiina*. A Nation in Transition: The Resettlement of the Karelian Evacuees **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Department of Translation Studies, University of Tampere. Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2013. Праверана 12 November 2013.
2. 1 2 3 4 5 6  *Лиделл Л.*. Национальная кухня Финляндии: что можно увидеть на обеденном столе муми-троллей? **(нявызн.)**.  Ежедневный познавательный журнал «ШколаЖизни.ру» (3 чэрвеня 2009). Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2014. Праверана 27 лютага 2012.
3. ↑  *Хилка Уусивирта.* Финская национальная кухня, 1982. Архівавана 10 снежня 2013.
4. ↑   Архівавана 27 мая 2013.
5. ↑   Архівавана 27 мая 2010.

Літаратура
----------

* 50 рецептов карельской и финской кухни / Сост. Г. Г. Токарева. — СПб.: ООО «Издательство „Полигон"», 2003. — 30, [2] c. — ISBN 5-89173-129-0
* *Орловская А.* Кухни Северной Европы: Финляндия, Голландия, Норвегия, Швеция, Дания. — СПб.: ИК «Невский проспект», 2001. — С. 4—62. — 160 с. — (Современная кулинария). — 15 000 экз. — ISBN 5-8378-0201-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фінская кухня

| ⛭Нацыянальныя кухні |
| --- |
| Кухні народаў Еўропы | Аўстрыйская кухня  ·  Башкірская кухня  ·  Беларуская кухня ·  Бельгійская кухня ·  Балгарская кухня ·  Баснійская кухня ·  Брытанская кухня ·  Венгерская кухня ·  Грэчаская кухня ·  Дацкая кухня ·  Яўрэйская кухня ·  Ірландская кухня ·  Ісландская кухня ·  Іспанская кухня ·  Італьянская кухня ·  Карэльская кухня ·  Кіпрская кухня ·  Латышская кухня ·  Літоўская кухня ·  Македонская кухня ·  Марыйская кухня ·  Малдаўская кухня ·  Нямецкая кухня ·  Нідэрландская кухня ·  Нарвежская кухня ·  Польская кухня ·  Партугальская кухня ·  Румынская кухня ·  Руская кухня ·  Сербская кухня ·  Славацкая кухня ·  Славенская кухня · Татарская кухня ·  Украінская кухня ·  Фінская кухня ·  Французская кухня ·  Харвацкая кухня ·  Чарнагорская кухня ·  Чэшская кухня  ·  Чувашская кухня  ·  Шведская кухня ·  Швейцарская кухня ·  Шатландская кухня ·  Эстонская кухня |
| Кухні народаў Азіі | Абхазская кухня ·  Азербайджанская кухня ·  Арабская кухня ·  Армянская кухня ·  Бутанская кухня ·  В’етнамская кухня ·  Грузінская кухня ·  Ізраільская кухня ·  Індыйская кухня ·  Інданезійская кухня ·  Іракская кухня ·  Іранская кухня ·  Казахская кухня ·  Каракалпакская кухня ·  Кыргызская кухня ·  Кітайская кухня ·  Карэйская кухня ·  Ліванская кухня ·  Малайзійская кухня ·  Мальдыўская кухня ·  Мангольская кухня ·  Непальская кухня ·  Асяцінская кухня ·  Пакістанская кухня ·  Палесцінская кухня ·  Сірыйская кухня ·  Таджыкская кухня ·  Тайская кухня ·  Тыбецкая кухня ·  Турэцкая кухня ·  Туркменская кухня ·  Узбекская кухня ·  Філіпінская кухня  ·  Чукоцкая кухня ·  Кухня эвенкаў ·  Якуцкая кухня ·  Японская кухня |
| Кухні афрыканскіх народаў | Алжырская кухня ·  Егіпецкая кухня ·  Зімбабвійская кухня ·  Лівійская кухня ·  Мараканская кухня ·  Туніская кухня ·  Эфіопская кухня ·  Паўднёваафрыканская кухня |
| Кухні народаў Амерыкі | Амерыканская кухня ·  Аргенцінская кухня ·  Балівійская кухня ·  Бразільская кухня ·  Венесуэльская кухня ·  Гаіцянская кухня ·  Гватэмальская кухня ·  Дамініканская кухня ·  Індзейская кухня ·  Канадская кухня ·  Калумбійская кухня ·  Кубінская кухня ·  Кухня Гандураса ·  Кухня Коста-Рыкі ·  Мексіканская кухня ·  Нікарагуанская кухня ·  Панамская кухня ·  Парагвайская кухня ·  Перуанская кухня ·  Пуэртарыканская кухня ·  Сальвадорская кухня ·  Уругвайская кухня ·  Чылійская кухня ·  Эквадорская кухня ·  Эскімоская кухня |
| Кухні народаў Акіяніі | Аўстралійская кухня ·  Гавайская кухня ·  Новазеландская кухня |