recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Анатоль Пятровіч Ктораў** (сапр. Віктараў; 1898—1980) — савецкі акцёр тэатра і кіно. Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1952). Народны артыст СССР (1963).

Біяграфія
---------

Анатоль Ктораў нарадзіўся 12 (24) красавіка 1898 года ў Маскве.

У 1919 годзе Ктораў скончыў студыю пад кіраўніцтвам Ф. Ф. Камісаржэўскай.

Дэбютаваў у 1917 годзе ў тэатры імя В. Ф. Камісаржэўскай, створаным на аснове студыі, дзе гуляў да 1919 года і ў 1923 годзе. У 1919-1920 гадах - акцёр Дзяржаўнага паказальнага тэатра. У 1920-1933 гадах з перапынкамі працаваў у Тэатры Корша. У 1933 годзе ўступіў у трупу МХАТа.

Памёр Анатоль Пятровіч Ктораў 30 верасня 1980 года ў Маскве. Пахаваны на Увядзенскіх могілках у Маскве.

Жонка: актрыса Вера Мікалаеўна Папова, з якой разам працаваў на розных сцэнах (тэатр Корша, МХАТ).

Прызнанне і ўзнагароды
----------------------

* Сталінская прэмія першай ступені (1952) - за ролю Кока ў спектаклі «Плады асветы».
* Народны артыст СССР (1963).
* Ордэн Леніна (1967)
* Два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1973, 1978) і медалі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн. 1999, С.545
**Aula regia** (лац.: Каралеўскі палац), таксама званая зала паласа  (ням.) (бел. - гэта назва, якую насіла вялікая зала ў імператарскім або каралеўскім палацы (нямецкі *Пфальц*). У Сярэдневякоўі гэты тэрмін таксама выкарыстоўся як сінонім слова *Пфальц*.

Прыкладам захаванага былога вестгоцкага *aula regia* з’яўляецца царква Санта-Марыя-дэль-Наранка  (англ.) (бел. каля Аўеда, пабудаваная каля 850 як *aula regia* для Раміра I  (руск.) (бел.. Існуе таксама *aula regia* у Ахенскім палацы  (руск.) (бел.ː яна пазней стала часткай сярэднявечнай гарадской ратушы Ахена  (руск.) (бел.. Каралеўская зала Імператарскага палаца ў Інгельхайме  (руск.) (бел. была лічбава рэканструявана. Архітэктурным прататыпам для ўсіх з іх з’яўляецца базіліка Канстанціна ў Трыры.

Прыёмны пакой у Палацы Флавіяў, палацы Даміцыяна на Палацінскім пагорку ў Рыме, таксама называюць *Aula Regia*.

* Рэшткі aula regia у Імператарскім палацы ў ІнгельхаймеРэшткі aula regia у Імператарскім палацы ў Інгельхайме
* Лічбавая рэканструкцыя мастака ад аула рэгія ў Імператарскім палацы ў Інгельхайме (камп'ютарная графіка)Лічбавая рэканструкцыя мастака ад аула рэгія ў Імператарскім палацы ў Інгельхайме (камп'ютарная графіка)
* Санта-Марыя-дэль-НаранкаСанта-Марыя-дэль-Наранка
* Папавярховы план Санта-Марыя-дэль-НаранкаПапавярховы план Санта-Марыя-дэль-Наранка

Зноскі
------

1. ↑  Pevsner/Fleming/Honour, *Lexikon der Weltarchitektur*, Reinbek 1984.
**Лукуга** (фр.: Lukuga) — рака ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, правы прыток Луалабы, адзіная рака, якая выцякае з возера Танганьіка. Плошча басейна — 244 500 км².

Гідралогія
----------

Лукуга мае вялікую цікавасць для гідролагаў, бо аб’ём вады, якую рака нясе з возера, значна змяняецца час ад часу. Рачны сцёк з’яўляецца самым вялікім у траўні і найменшым у лістападзе, адпавядаючы сезонным ваганням ўзроўню вады ў возеры. Рака вельмі адчувальная да доўгатэрміновых зменаў клімату. З 1965 года сцёк мае тэндэнцыю да павелічэння, хоць поўны адток ракі Конга ў гэты ж перыяд часу памяншаецца.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хто смяецца апошнім.
«**Хто смяецца апошнім**» — беларускі камедыйны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» рэжысёрам Уладзімірам Корш-Сабліным. Сцэнарыст: Кандрат Крапіва. Кампазітар: Дзмітрый Раманавіч Камінскі. Прэм’ера: 31 студзеня 1955 года (кіно).

Акцёры: Леанід Рахленка, Лідзія Шынко, Глеб Глебаў, Уладзімір Уладамірскі, Лілія Драздова, Іван Шаціла, Барыс Платонаў, Зінаіда Браварская, Лідзія Ржэцкая, Генрых Грыгоніс, Павел Малчанаў, Таццяна Аляксеева, Эдуард Шапко, Р. Раксанава, Алімпіяда Шах-Парана, Б. Ямпольскі.

Сюжэт
-----

Па матывах аднайменнай сатырычнай камедыі Кандрата Крапівы, пра прайдзісветаў і падхалімаў, якія пракраліся ў навуковыя ўстановы. У цэнтры фільма — вобраз ілжэвучонага Гарлахвацкага і яго памагатага Зёлкіна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Яблык (значэнні).
Разрэз плода яблыні хатняй
**Я́блык** (лац.: pomum) — шматнасенны плод, характэрны для раслін падсямейства Яблыневыя сямейства Ружавыя (такі тып пладоў, у прыватнасці, маюць яблыня, груша, кізільнік, глог, мушмула, айва, рабіна). У вузкім сэнсе — плод яблыні хатняй. Дробныя плады яблыневых, звычайна сабраныя ў суквецці, маюць назву яблычак (напрыклад, рабіна).

Яблык утвараецца з ніжняй завязі, якая ўзнікае ў ружовых дзякуючы наяўнасці гіпантыя — пашыранага кветкаложа, зрослыя з калякветнікам і падставай андрацэя. Па будынку яблык нагадвае ягаду.

Морфагенетычна яблык утвараецца з апакарпнага гінецэя. Гіпантый у яблыневых зрастаецца з плодалістікамі і часткова або цалкам закрывае іх, утвараючы ніжнюю завязь. Затым плодалісты аказваюцца пагружанымі ў мякаць, якая ўяўляе з сябе мезакарпій. Экзакарпій («скурка» яблыка) утвораны гіпантыем, на ім захоўваюцца рэшткі тычыначных нітак і чашалісцікаў. Такім чынам, яблык сабой уяўляе шматлістоўку, аброслую мякаццю гіпантыя.

Тыповы яблык сустракаецца ў большасці прадстаўнікоў падсямейства — яблыні, грушы, рабіны, айвы, але ў некаторых родаў (глог, кізільнік) насенне заключана ў цвёрдую адраўнелых абалонку, такі плён называюць касцянкападобным яблыкам.

Літаратура
----------

* *Сергиевская Е. В.* Систематика высших растений: Практический курс. — СПб.: «Лань», 2002. — С. 231. — ISBN 5-8114-0452-2  (руск.)
* *В. А. Нечитайло, Л. Ф. Кучерява* Ботаніка. Вищі рослини. — видавництво Українського фітосоціоцентру, 2000. — С. 91. — ISBN 966-7459-80-2  (укр.)
* *Левина Л. Е.* Морфология и экология плодов. — Л.: «Наука», 1987. — С. 58. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Яблык (батаніка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 143108565 |
Цэнтральны элемент герба Астравоў Кука — шчыт сіняга колеру, у цэнтры якога размешчана кольца з 15 белых зорак, якія сімвалізуюць 15 астравоў архіпелага. Справа ад шчыта намаляваная белая крачка (або какаіа на мове маоры астравоў Кука), якая сімвалізуе неба і чысціню. У дзюбе яна трымае крыж, які сімвалізуе хрысціянскую веру. Злева ад шчыта намалявана лятучая рыба (або марора), якая сімвалізуе багацце акіяна. Рыба трымае раратонгскую дубінку, як знак багацця традыцый астравоў Кука.

Шчыт вянчае галаўны ўбор (пары-кура) Арыкі (вярхоўнага правадыра астравоў Кука), які сімвалізуе важнасць традыцый. На залатой стужцы пад шчытом напісана назва краіны — «Cook Islands». Пад шчытом таксама намаляваны лісце какосавай пальмы, якое паказвае ўрадлівасць глеб.

Герб Астравоў Кука быў створаны Пітэрам Бідам, прафесарам Універсітэта Окленда, і прыняты ў 1980 годзе.

| Краіны Акіяніі: Гербы |
| --- |
| Незалежныя дзяржавы | 
Аўстралія · Вануату · Кірыбаці · Маршалавы Астравы · Мікранезія · Науру · Новая Зеландыя · Палау · Папуа — Новая Гвінея · Самоа · Саламонавы Астравы · Тонга · Тувалу · Фіджы
 |
| Залежныя тэрыторыі | 
Амерыканскае Самоа · Гаваі · Гуам · Астравы Кука · Какосавыя астравы · Новая Каледонія · Востраў Ражства · Востраў Норфалк · Ніуэ · Востраў Пасхі · Піткэрн · Паўночныя Марыянскія астравы · Такелау · Уоліс і Футуна · Французская Палінезія
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марэніч.
**Анатоль Рыгоравіч Марэніч** (3 жніўня 1919, Харкаў — 2013) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Клецкай беларускай гімназіі (1927-1931). Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1950). Працаваў кіраўніком групы архітэктараў, галоўным інжынерам Баранавіцкай майстэрні, у 1959-1982 — галоўны архітэктар Баранавічаў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Член КПСС з 1961 года.

Жыў у Брэсце.

Творчасць
---------

Мемарыяльны комплекс «Урочышча Гай»
Помнік У. І. Леніну
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы Драгічына, Іванава, Ляхавічаў і 22 калгасных цэнтраў Брэсцкай вобласці (1952—1955), ПДП цэнтральнай часткі Пінска і Баранавічаў (1952—1958), жылы дом і помнік У. І. Леніну ў Баранавічах (1960), мемарыяльны комплекс ва ўрочышчы «Гай» (1972).

Узнагароды
----------

2-я прэмія на Усесаюзным конкурсе (1965) за праект мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Маренич Анатолий Григорьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Папа і Патрыярх Александрыйскі і ўсяе Афрыкі** (поўны тытул **Найблажэннейшы, Найбоскі і Найсвяцейшы Айцец і Пастыраначальнік, Папа і Патрыярх Вялікага Града Александрыі, Лівіі, Пентапаля, Эфіопіі, усяго Егіпта і ўсяе Афрыкі, Айцец Айцоў, Пастыр Пастыраў, Архірэй Архірэяў, Трынаццаты Апостал і Суддзя Сусвету**, грэч. Η Αυτού Θειοτάτη Μακαριότης ο Πάπας και Πατριάρχης της μεγάλης πόλεως Αλεξανδρείας, Λιβύης, Πενταπόλεως, Αιθιοπίας, πάσης γης Αιγύπτου και πάσης Αφρικής, Πατήρ Πατέρων, Ποιμήν Ποιμένων, Αρχιερεύς Αρχιερέων, τρίτος και δέκατος των Αποστόλων και Κριτής της Οικουμένης) — афіцыйны тытул прадстаяцеля Александрыйскай Праваслаўнай Царквы. Праваслаўная Александрыйская Царква — адна з самых старажытных, у дыпціху Праваслаўных Цэркваў стаіць другой, пасля Канстанцінопальскай і перад Антыяхійскай.

З усіх праваслаўных патрыярхаў толькі ў Патрыярха Александрыйскага маецца тытул Папы.

Гісторыя тытула
---------------

Паводле шостага канона Першага ўсяленскага сабору (325) і другога канона Другога ўсяленскага сабору (381), улада Александрыйскага епіскапа распаўсюджвалася «на ўвесь Егіпет».

З сярэдзіны III стагоддзя Александрыйскі епіскап носіць ганаровы тытул Папы. Першым прадстаяцелем Александрыйскай царквы, згаданы як Папа, быў Іракл Александрыйскі (231—248). З 451 года за Александрыйскім епіскапам таксама зацвердзіўся тытул патрыярха. Да ўзвышэння Канстанцінопаля Александрыя была галоўным хрысціянскім цэнтрам на Усходзе, у сувязі з гэтым у тытуле Александрыйскага патрыярха замацавалася назва «13-ы апостал і суддзя ўсяго Сусвету».

Патрыярх Мялецій II (1926—1935) распаўсюдзіў юрысдыкцыю Александрыйскага патрыярхата на ўсю Афрыку, замяніўшы ў тытуле Александрыйскага патрыярха слова «ўсяго Егіпта» на «ўсяе Афрыкі».

C 9 кастрычніка 2004 года прадстаяцелем Александрыйскай Праваслаўнай царквы з'яўляецца Феадор II.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Папа Чорнага кантынента: інтэрв'ю з Патрыярхам Александрыйскім Пятром VII (каментарый у рэчышчы гісторыі) — Артыкулы — Царкоўна-Навуковы Цэнтр «Праваслаўная Энцыклапедыя»
4. ↑  Get to Know Popes of East & West **(нявызн.)**.  Amazon. Праверана 7 лістапада 2010.
5. ↑  History of the Coptic Church, Iris Habib Elmasry.
6. ↑  Catholic.ru — Каталіцкая Расія :: Александрыйскі патрыярхат

Гл. таксама
-----------

* Спіс прадстаяцеляў Александрыйскай праваслаўнай царквы
**Панічная атака** — раптоўнае ўзнікненне моцнага страху, адрозніваецца ад звычайнай трывожнасці, якая праяўляецца больш-менш пастаянна.

Людзі, якія пакутуюць ад прыступаў панікі, могуць адчуваць шэраг псіхічных і фізічных сімптомаў. Гэтыя сімптомы ў кожнага могуць выяўляцца па-рознаму:

* можа быць узмоцненае, пачашчанае сэрцабіцце;
* чалавек можа адчуць сцісканне ў грудзях, праблемы з дыханнем;
* канечнасці (рукі ці ногі) могуць паколваць, а часам дрыжаць ці калаціцца;
* можа нарастаць млоснасць;
* раптоўнае пачуццё гарачыні і поту, ці наадварот — дрыжыкаў.

У некаторых людзей можа развіцца панічны разлад, які псіхолагі вызначаюць як перыядычныя нечаканыя прыступы панікі, якія перашкаджаюць паўсядзённаму функцыянаванню.

Зноскі
------

1. ↑  nytimes.com
2. ↑  Nashaniva.com
Герб Азербайджанскай ССР
**Герб Азэрбайджанскай ССР** — дзяржаўны сімвал Азербайджанскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Герб Азербайджанскай ССР грунтуецца на гербе Савецкага Саюза. Быў прыняты ў 1937. Аўтарам герба з'яўляецца мастак-графік Рубэн Шхіян.

Дзяржаўны герб Азербайджанскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ўяўляе сабой малюнак сярпа і молата, нафтавай вышкі на фоне ўзыходзячага сонца, апраўленых вянком з бавоўны і каласоў, з надпісам на азербайджанскай і рускай мовах: «Азербайджанская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка», «Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!» У верхняй частцы герба — пяціканцовая зорка.

У 1992 быў заменены на сучасны герб Азербайджана.

Глядзіце таксама
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Герб Азербайджанскай ССР на Вікісховішчы |

* Герб Азербайджана
* Гімн Азербайджанскай ССР
* Сцяг Азербайджанскай ССР

| Гербы Рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР
 |
**Лукі́нская града** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння на Беларусі з 1997. Размешчана на паўднёва-заходнім беразе возера Мядзел, ва ўрочышчы Лука, на паўночны ўсход ад в. Скары Мядзельскага раёна Мінскай вобласці. Даўжыня грады складае 2,2 км, шырыня 50—100 м, вышыня да 10 м, стромкасць схілаў да 10—12°, у заходняй частцы да 30—60°. Выцягнута з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, месцамі апускаецца пад ваду воз. Мядзел, утварае ланцуг выспаў даўжынёй ад 200 м да 375 м. Града (оз) складаецца з пяску, жвіру, марэннага супеску і валуноў. Утварылася каля 15—20 тыс. г. назад у выніку назапашвання матэрыялу ў шчылінах ледавіка. Лукінская града — эталонная форма рэльефу водналедавіковага паходжання.

Літаратура
----------

* Лукінская града. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Бюст Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага** — помнік у Магілёве, размешчаны на вуліцы Першамайскай, каля былога Дома культуры швейнай фабрыкі імя В. Валадарскага.

Устаноўлены ў 1955 годзе ў гонар двойчы Героя Савецкага Саюза, генерала арміі Іосіфа Іракліевіча Гусакоўскага. Аўтар помніка — скульптар І. Пяршучаў. Уяўляе сабой паясны бронзавы бюст (вышыня 2,2 м), пастаўлены на пастамент (3,6 м) і ступеньчаты стылабат (1 м), выкананыя з бетону і граніту. Пластычная форма, мадэліроўка дакладна перадаюць вобраз адважнага воіна, мужнага чалавека. На пастаменце з шэрага паліраванага граніту, які выкананы ў формах класіцызму, бронзавы картуш, на ім — радкі Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб узнагароджанні І. І. Гусакоўскага другім медалём «Залатая Зорка».

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Бюст Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі** — помнік у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў парку Міру з боку Савецкай вуліцы. Устаноўлены ў 1972 годзе на магіле старшыні выканкама Мсціслаўскага павятовага Савета Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі і чырвонаармейца Паўла Канстанцінавіча Цырыкава, якія загінулі 2 жніўня 1919 г. у час ліквідацыі контррэвалюцыйнай банды на Мсціслаўшчыне.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.
**Герб Адэльска** — герб аграгарадка Адэльск Гродзенскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 ліпеня 2014 г. № 373.

Гісторыя
--------

Герб Адэльска (1875)
Верагодна, што гэты герб ужываўся ў якасці сімвала мясцовасці ўжо ў XVIII ст. Пра гэта сведчаць архіўныя дакументы апошняга караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага з 1795 г. якія змяшчаюць інфармацыю аб «аднаўленні герба Святога Антонія і дазволе на выкарыстанне гэтага герба ва ўсіх дзяржаўных пячацях мястэчка Адэльск».

У XIX ст. сімвалам мясцовасці быў іншы герб, створаны 27 лютага 1875 г. (у залатым полі дзве скрыжаваныя касы, па краях шчыта — два каласы чырвонага колеру).

Апісанне
--------

Цяперашні герб Адэльска ўяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога адлюстравана фігура святога Антонія ў карычневым адзенні, які ў левай руцэ трымае Немаўля-Ісуса ў срэбным адзенні са срэбнай лілеяй. Ісус абапіраецца нагамі на разгорнутую кнігу. Над іх галовамі — залатыя німбы.

Зноскі
------

1. ↑  *Герб деревни*

Літаратура
----------

* Анатоль Цітоў // Геральдыка беларускіх местаў. Мн. «Полымя», 1998, С.105

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Герб Адэльска
* Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 ліпеня 2014 г. № 373 Архівавана 4 жніўня 2020.

| ⛭Гербы адзінак Гродзенскай вобласці |
| --- |
| Гарады | Астравец ·  Ашмяны ·  Бярозаўка ·  Ваўкавыск ·  Гродна ·  Дзятлава ·  Іўе ·  Ліда ·  Масты ·  Навагрудак ·  Свіслач ·  Скідзель ·  Слонім ·  Смаргонь ·  Шчучын |  |
| Гарадскія пасёлкі | Астрына ·  Воранава ·  Вялікая Бераставіца ·  Жалудок ·  Зэльва ·  Карэлічы ·  Краснасельскі ·  Любча ·  Мір ·  Поразава ·  Радунь |
| Вёскі/Аграгарадкі | Адэльск ·  Гальшаны ·  Ліпнішкі ·  Цырын |
| Раёны | Гродзенскі |
**Герб Барбадаса** — адзін з дзяржаўных сімвалаў Барбадаса

На шчыц намалявана дрэва — барадаты фікус. Паветраныя карані гэтых дрэў, якія сплятаюцца з галінамі і спускаюцца да зямлі, заахвоцілі першаадкрывальнікаў вострава — іспанцаў — назваць іх «барбудас» (барадатымі). Пасля гэта некалькі змененая назва распаўсюдзілася і на сам востраў.

Разнастайную трапічную расліннасць краіны ўяўляюць на гербе таксама дзве мясцовыя архідэі, вядомыя пад назвай «Чырвоны гонар Барбадаса». Жывёльны свет вострава і яго акваторыі ўвасабляюць шчытатрымальнікі — вялікая карыфена і буры пелікан. Рыцарскі шлем над шчытом традыцыйны для геральдыкі былых брытанскіх уладанняў.

Вянок і намёт маюць жоўта-чырвоную афарбоўку, якая адпавядае кветкам гербавага шчыта і архідэй на ім. Рука, якая вянчае герб, трымае два сцябла цукровага трыснягу, вырошчванне якога на працягу стагоддзяў з'яўляецца асновай монакультурнай эканомікі Барбадаса. Дэвіз у перакладзе з англійскай мовы азначае «Гонар і працавітасць».

| Краіны Паўночнай Амерыкі: Гербы |
| --- |
| 
* Антыгуа і Барбуда
* Багамы
* Барбадас
* Беліз
* Гаіці
* Гватэмала
* Гандурас
* Грэнада
* Дамініка
* Дамініканская Рэспубліка
* Канада
* Коста-Рыка
* Куба
* Мексіка
* Нікарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсія
* Сент-Вінсент і Грэнадзіны
* Сент-Кітс і Невіс
* ЗША
* Трынідад і Табага
* Ямайка

 |
| 
* Амерыканскія Віргінскія астравы
* Ангілья
* Аруба
* Бермуды
* Банайрэ
* Брытанскія Віргінскія астравы
* Гвадэлупа
* Грэнландыя
* Кайманавы астравы
* Кліпертан
* Кюрасаа
* Марцініка
* Мантсерат
* Наваса
* Пуэрта-Рыка
* Сен-Бартэльмі
* Сен-Мартэн
* Сен-П’ер і Мікелон
* Сінт-Мартэн
* Цёркс і Кайкас

 |
Пападам
**Пападам** (там.: பப்படம், хіндзі: पापड़, панджаб.: ਪਾਪਡ, непальск.: पापड, гудж.: પાપડ, кан.: ಹಪ್ಪಳ, бенг.: পাপড, малаял.: പപ്പടം, тэлугу: అప్పడాలు) — вельмі тонкая круглая выпечаная аладка з сачавічнай мукі.

Гэты від хлебнай аладкі шырока распаўсюджаны ў розных рэгіёнах Індыі і Непала. У Паўночнай Індыі яна носіць назву *папад*, у Паўднёвай Індыі, у малаялі, яна называецца *пападам*, у канара — *хапала*, у тамілаў — *апалам*.

Пападам павінен быць добра падсмажаным і хрумсткім. Падаецца да страў кары, тхалі ці выкарыстоўваецца як лёгкая закуска.

Цеста для пападаму робіцца з сачавічнай мукі або з сумесі сачавічнай і рысавай мукі. Існуюць таксама варыянты з выкарыстаннем гарохавай мукі. Даданне розных рэзкіх затавак і травы — перцу, папрыкі, кмена, часныку і інш. надае аладкам пікантны, востры і духмяны смак. Пападам гатуецца шляхам падсмажвання тонка раскочаных аладак з двух бакоў у гарачым алеі. Затым ён астуджаецца на спецыяльнай рашотцы або пры дапамозе ўпітвальнай паперы. Для пазбягання занадта высокага ўтрымання тлушчу ў аладцы, яе вытрымоўваюць пры дапамозе адмысловага відэльца ў печы-тандыры або грыляць на рашотцы або, апырскаўшы алеем, даводзяць да гатовага стану ў мікрахвалевай печы.
**«Бюллетень Военно-революционного комитета Западного фронта»** — штодзённая газета бальшавіцкага кірунку. Выдавалася з 27 кастрычніка (9 лістапада) да канца лістапада 1917 у Мінску на рускай мове Ваенна-рэвалюцыйным камітэтам Заходняна фронту.

Выхад газеты быў абумоўлены спробай мясцовых бальшавіцкіх кіраўнікоў увасобіць у ВРК вышэйшую ўладу на Заходнем фронце пасля перамогі ўзброеннага паўстання ў Петраградзе. У гэтых умовах ёй надаваліся функцыі афіцыйнага органа друку. У газеце падкрэслівалася, што «ўсе распараджэнні Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта публікуюцца ў «Бюллетене...» і падлягаюць неадкладнаму і беспярэчнаму выкананню». Акрамя загадаў ВРК, у першых нумарах (27 і 28 кастрычніка) надрукаваны дэкрэты II Усерасійскага з'езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, Дэкларацыя правоў народаў Расіі (6 лістапада), Дэкрэт аб увядзенні дзяржаўнай манаполіі на аб'явы (11 лістапада) і інш. дакументы. Пісала пра ход барацьбы за ўладу з камітэтамі выратавання рэвалюцыі (7 лістапада), антыбальшавіцкай прэсай (9 лістапада), супраць чутак, якія дыскрэдытавалі кастрычніцкія падзеі (8 лістапада). Шырока асвятляла падрыхтоўчую работу па скліканні Устаноўчага сходу ў Расіі, друкавала наказы вайсковых часцей сваімі дэлегатамі. Шмат увагі аддавала канфлікту паміж СНК РСФСР і Вярхоўным галоўнакамандуючым генерал-лейтэнантам М. М. Духоніным. У артыкуле «Генерал ухонін і Савет Народных Камісараў» (11 лістапада) галоўнакамандуючы паказаны прыхільнікам вайны і контррэвалюцыянерам, якога трэба адхіліць ад займаемай пасады. Засяроджвала ўвагу салдат на неабходнасці барацьбы з рэакцыйным генералітэтам у Стаўцы Вярхоўнага галоўнакамандуючага (12, 15 лістапада і інш.), змясціла звароты «Да ўсіх таварышаў Заходняга фронту» і «Да ўсіх афіцэраў армій Заходняга фронту» (15 лістапада) з мэтай атрымаць маральную і практычную падтрымку ў барацьбе супраць Стаўкі. Апублікавала звесткі пра вынікі гэтай барацьбы, загады новага галоўнакамандуючага, адозвы Магілёўскага ВРК (22 лістапада)

Літаратура
----------

* Сяменчык, М. Я. «Бюллетень Военно-революционного комитета Западного фронта» / М. Я. Сяменчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 2: Беліцк—Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 536 с. — С. 154. — ISBN 5-85700-142-0.
**Герб Іўя** — герб горада Іўе Іўеўскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 г. № 279.

Апісанне
--------

Герб уяўляе сабой варажскі шчыт, у сярэбраным полі якога намалявана жаночая фігура ў чырвоным адзенні, дэкараванай золатам і срэбрам, з сярэбранай кнігай у руках.

### Тлумачэнне сімволікі

Працэс стварэння геральдычнага сімвала Iўя заняў некалькі гадоў. Першапачаткова геральдысты імкнуліся нейкім чынам адлюстраваць на гербе шматканфесійны склад мясцовага насельніцтва (католікі, праваслаўныя, іўдзеі i мусульмане), але ў выніку быў выбраны іншы шлях. На гербе горада было вырашана размясціць жанчыну ў княжацкім строгім, але прыгожым строі з раскрытай кнігай у руках. Гэта было абгрунтавана тым, што ХV па XIX стагоддзі Іўем валодалі прадстаўнікі многіх вядомых родаў, якія шмат зрабілі для яго, але асаблівы ўклад у развіццё горада ўнеслі не гэтыя главы родаў, а іх дочкі і жонкі, прычым гэта былі не адзінкавыя выпадкі. Таксама ў Iўі дзейнічалі школы, друкарня, рэктарам якой у 1585—1593 гадах быў Ян Ліціній Немыслоўскі.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Іўя

Зноскі
------

1. ↑  Сяргей РАСОЛЬКА. «Гербы Гродзеншчыны — абсалютна еўрапейская, шматгаворачая геральдыка» Архівавана 1 кастрычніка 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Герб Іўя
* Архівавана 23 жніўня 2020.

| ⛭Гербы адзінак Гродзенскай вобласці |
| --- |
| Гарады | Астравец ·  Ашмяны ·  Бярозаўка ·  Ваўкавыск ·  Гродна ·  Дзятлава ·  Іўе ·  Ліда ·  Масты ·  Навагрудак ·  Свіслач ·  Скідзель ·  Слонім ·  Смаргонь ·  Шчучын |  |
| Гарадскія пасёлкі | Астрына ·  Воранава ·  Вялікая Бераставіца ·  Жалудок ·  Зэльва ·  Карэлічы ·  Краснасельскі ·  Любча ·  Мір ·  Поразава ·  Радунь |
| Вёскі/Аграгарадкі | Адэльск ·  Гальшаны ·  Ліпнішкі ·  Цырын |
| Раёны | Гродзенскі |
На **гербе** Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў намаляваны жоўты сокал — знак адзінаўладдзя ў краіне, вялікую частку якой займае пустыня. Хваставое апярэнне сімвалізуе сем эміратаў — сем пёраў.

Калі раней сакалінае паляванне было для жыхароў узбярэжжа спосабам пражытка, то цяпер яно захавалася ў выглядзе элітарнай забаўкі, даступнай толькі найболей забяспечаным людзям. Цяпер у ААЭ такое паляванне забароненна (дзеля захавання пагалоўя пустынных жывёл), і аматарам гэтага спорту прыходзіцца лётаць у іншыя пустынныя краіны, напрыклад, у Туркменію. Дарэчы, у Дубаі існуе адмысловая лякарня для сокалаў з абсталяваннем для анестэзіі, сардэчнымі стымулятарамі і рэнтгенаўскімі апаратамі.

На грудзі ў сокала ў чырвоным крузе (знак мужнасці і незалежнасці ў дужанні за волю) па блакітных марскіх хвалях плыўна слізгае драўляная шхуна «доу». Менавіта на такіх суднах выходзілі ў мора арабскія нырцы за жэмчугам. І не толькі яны — мора баразнілі ваяўнічыя піраты.
Гандаль і марская справа здаўна былі асноўнымі заняткамі жыхароў узбярэжжа. З Захаду і Ўсходу ў парты Аравійскага паўвострава з'язджаліся ювеліры, гандляры жэмчугам і каштоўнасцямі.

| ⛭Аб'яднаныя Арабскія Эміраты паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Аб'яднаныя Арабскія Эміраты»**
 |

| ⛭Краіны Азіі: Гербы |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дуброўскі.
**Міхась Дуброўскі** (3 кастрычніка 1897, в. Казелле, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць — 11 верасня 1983) — беларускі паэт
, празаік
, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Працаваў паштальёнам у Харкаве (1915—1916), быў прызваны ў армію. Прымаў удзел у падзеях Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Смаленску і на Клімаўшчыне. Служыў у Чырвонай Арміі. Скончыў творчае аддзяленне Вышэйшага літаратурна-мастацкага інстытута імя В. Брусава ў Маскве (1925), быў накіраваны на працу ў Мінск — навуковым супрацоўнікам літаратурнай камісіі Інбелкульта. У 1926—1945 гг. жыў у Маскве, працаваў упраўдомам ва Усесаюзным радыёкамітэце, настаўнічаў (у 1941—1942 гг. працаваў у Башкірыі). Скончыў аспірантуру пры Маскоўскім інстытуце гісторыі, філасофіі і літаратуры (1941). З 1945 — старшы выкладчык Брэсцкага педагагічнага інстытута, у 1949—1950 гг. — Літаратурнага інстытута (Масква), у 1950—1957 — Гродзенскага педінстытута. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1959 года).

Творчасць
---------

Выступаў у перыядычным друку з вершамі, п’есамі, артыкуламі з 1918. Суаўтар (разам з П. Шастаковым) п’есы-лібрэта «Уласнай рукой» (газета «Гудок», 1928—1929, пастаўленая ў 1919). У 1926 у яго перакладзе на беларускую мову выйшла асобным выданнем паэма О. Уайльда «Балада Рэдынгскай турмы».

Узнагароджаны медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дуброўскі Міхась // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Дуброўскі Міхась // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
**Менка**, **Мена**, **Мень** — колішняя рака, цяпер ручай у Беларусі, правы прыток Пцічы (басейн Дняпра). Менавіта Менка, як мяркуецца, дала назву гораду Мінску (Менску).

Назва
-----

Назва Мена балцкага паходжання.

Менская рачная назва роднасная гідронімам Мень[pl] (польск. *Mień*), Мена / *Мяна* (рака ў басейне дняпроўскай Бярэзіны, каля Жодзіна), Мена (прыток Дзясны на ўсходзе ад Чарнігава), Менка (прыток ракі Жыжалы ў басейне Акі, каля Вязьмы).

Гэтыя назвы паходзяць ад стараеўрапейскай гідранімічнай асновы *\*main*-, што звязаная з латышскім *maiņa* «балота» і далей з літоўскім *maiva* «балота, твань». Далей да аднаго з варыянтаў індаеўрапейскага кораня *\*mei-* са значэннем размякчэння, падрабнення. Таго ж паходжання і літоўскія гідронімы *Mainia, Minia, Minija —* ад сінанімічных асноў *\*main- : \*min-* са значэннем «балота» (літ. *mynė* «балота, твань»).

Значэнне назвы Мена (> Менка) можна перадаць як "Балацінная (рака)". Вядома, што даўней паміж Менскім гарадзішчам і ракой Менкай было балоціста.

Таксама назву Менка спрабавалі вытлумачваць з такіх літоўскіх слоў, як *menkas* «малы, дробны»*, menkė* «(рыба) мянтуз; (рыба) траска», ад слоў *мень, менёк*, якімі ва ўсходнеславянскіх дыялектах называецца рыба мянтуз. Паходжанне ад «мяняць» малаімавернае.

У гісторыі
----------

Цяпер Менка амаль перасохла, а ў дакументах XVI ст. адзначаецца яшчэ як рака.

За 2 км ад вусця Менкі, пры упадзенні ў яе ручая Дуная, знаходзіцца гарадзішча (гл. Строчыцкае гарадзішча) і рэшткі некалькіх вялікіх селішчаў вакол яго. На думку археолагаў, у IX—X ст. тут знаходзіўся Менск, перанесены ў XI ст. на цяперашняе месца.

Зноскі
------

1. ↑  H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 98.
2. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 710—712.
3. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 201, 217.
4. 1 2  *Жучкевіч В.* Адкуль імя твае, сталіца // Беларусь № 4, 1967. — С. 22.
5. ↑  *Роспонд С.* Структура и стратиграфия древнерусских топонимов // Восточнославянская ономастика. — М.: Наука, 1972. — С. 22.
6. ↑  *Нерознак В. П.* Названия древнерусских городов / Под. ред. Д. С. Лихачева. — М.: Наука, 1983. — С. 118.
7. ↑  *Жучкевич В. А.* Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Мн. 1974. — С. 232—233.
8. ↑  *Бабкова В. У.* Менска (Мена, Мень) // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — С. 21

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1
**Зігаміцэ́ты** (*Zygomycetes*) — клас ніжэйшых грыбоў.

Апісанне
--------

Міцэлій добра развіты, шмат'ядзерны, няклетачны, у спелым стане падзелены на клеткі. У клетачных абалонках ёсць хіцін, хітазан, часам глюкан. Палавы працэс — зігагамія (зліццё дзвюх недыферэнцыраваных на гаметы клетак) з утварэннем зігаспораў (адсюль назва). Зігота ўтварае спарангій з рознымі па палавым знаку спорамі ў адрозненне ад бясполага спарангія. Бясполае размнажэнне нерухомымі спарангіяспорамі або канідыямі. Органы бясполага размнажэння марфалагічна разнастайныя (сістэматычная прыкмета).

Распаўсюджанне
--------------

Налічваецца больш за 500 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Афрыцы, Паўночнай Амерыцы. На Беларусі каля 20 відаў з парадкаў мукаральных (*Mucorales*) і энтамафтаральных (*Entomophthorales*).

Значэнне
--------

Сапратрофы, ёсць паразіты. Пасяляюцца ў глебе, на агародніне, псуюць харчовыя прадукты, выклікаюць мукарамікозы жывёл і чалавека, гніенне сельскагаспадарчай прадукцыі. Некаторыя віды з родаў мукор (*Mucor*), фікаміцэс (*Phycomyces*) і інш. выкарыстоўваюцца ў мікрабіялагічнай і харчовай прамысловасці, віды энтамафтаральных — для біялагічнай барацьбы з насякомымі-шкоднікамі.

Літаратура
----------

* Зігаміцэты // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · Mycobank · Tropicos |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779436982, 2908997562 · NKC: ph874620 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мартынюк.
**Зянон Мартынюк** (польск.: Zenon Martyniuk; нар. 23 чэрвеня 1969, в. Грэдэлі, Беластоцкае ваяводства, ПНР) — польскі спявак дыска-пола, які паходзіць з польскіх беларусаў. Найбольшую славу меў у 1980—1990-я гады.

Паходжанне
----------

Нарадзіўся 23 чэрвеня 1969 года ў беларускай сям’і ў вёсцы Грэдэлі на Падляшшы (тады Беластоцкае ваяводства, ПНР). Тата мае імя Васіль, а маці Тэрэза. Зянон Мартынюк быў ахрышчаны ў праваслаўі, хоць яго маці каталічка, а толькі тата праваслаўны.

Творчасць
---------

Песні запісваў на польскай мове ў дыска-пола. Выкарыстоўвае электронныя музычныя інструменты. Часта выступае на тэлебачанні «Пола-ТБ».

Творы
-----

Зборнікі

| Назва | Год |
| --- | --- |
| *Wspomnienie* | 1994 |
| *Do Ciebie…* (з Вальдакам Окштулем) | 2006 |
|

Асобныя песні

| Назва | Год | Месца |
| --- | --- | --- |
| СВГП |
| «Za zdrowie pań» (Зянон Мартынюк і Эдвард Гулевіч) | 2015 | 43 |
| «Jola» | 2019 | — |
|

Зноскі
------

1. ↑  Жыццяпіс З. Мартынюка
2. ↑  Зянон — праваслаўнае ймя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0865 7170 · NLP: A17876813 · VIAF: 301454455 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калінін.
**Міхась Калінін** (27 верасня 1905, г. Люцын, Віцебская губерня — 14 лютага 1975) — беларускі мастак, педагог, грамадскі і культурны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў г. Люцыне Віцебскай губерні (цяпер Лудза, Латвія). Вучыўся ў 1922—1925 гадах у Люцынскай беларускай гімназіі, а пасля яе закрыцця — у Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі, якую скончыў у 1926 г. У гэтых навучальных установах па-сапраўднаму раскрыўся яго мастацкі талент. Уваходзіў у склад рэдкалегіі вучнёўскага часопіса «Ластаўка» (1923—1924), а потым быў мастаком-ілюстратарам «Школьнай працы» (1926).

У 1926 годзе стаў студэнтам Латвійскай акадэміі мастацтваў, але з-за адсутнасці матэрыяльных сродкаў правучыўся ў гэтай навучальнай установе толькі два гады. Працаваў мастаком-дэкаратарам, памочнікам рэжысёра, акцёрам у Беларускім народным тэатры, у 1931—1934 гадах настаўнікам Рыжскай беларускай асноўнай школы. У 1931 г. скончыў Беларускія настаўніцкія курсы ў Рызе. З’яўляўся актывістам беларускага культурна-асветніцкага руху, займаўся прапагандай культурнай спадчыны беларускага народа, уваходзіў у склад таварыства «Бацькаўшчына», Таварыства беларускага тэатра, Таварыства беларускіх вучыцялёў, Таварыства па культурных сувязях з народамі Усходу, заснаванага латышскім паэтам Янам Райнісам.

Творчасць
---------

Творчая спадчына Міхася Калініна — малюнкі, акварэлі, карціны алеем, сярод якіх найбольш дасканалыя краявіды роднага прыдзвіскага краю, партрэт Уладзіміра Пігулеўскага (захоўваюцца ў Рызе ў дачкі Святланы, у прыватных зборах Беларусі і Латвіі). У 1944—1945 гг. напісаў «Дзённік салдата», які ўяўляе сабой разгорнутае мастацкае палатно штодзённага жыцця савецкіх штабістаў. Напісаны сакавіта, вобразна, з добрым веданнем рэалій ваеннага быт. Адчуваецца самацэнзура, страх, на ягоных старонках зусім не згадваюцца сябры па беларускай культурнай працы, і ўвогуле, амаль цалкам замоўчваецца міжваенны перыяд.

Літаратура
----------

* Крывіцкія руны : вып. II. беларускі культурны мацярык у Латвіі. / уклад.. прад.м. камент. М. Казлоўскага. С. Панізьніка. — Мн.: Кнігазбор, 2017. — 452 с. — ISBN 978-985-7180-05-9.
**Грант Гугенха́йма**, або **стыпе́ндыя Гугенха́йма** (англ.: Guggenheim Fellowship) — грант Мемарыяльнага фонду Джона Саймана Гугенхайма[en] з’яўляецца субсідыяй, якая прысуджаецца штогод, пачынаючы з 1925 года тым, *«хто прадэманстраваў выключны творчы патэнцыял ці выключныя творчыя здольнасці ў мастацтве»*. Штогод Фонд прысуджае некалькі сотняў узнагарод у кожнай з дзвюх асобных катэгорый:

* грамадзянам і пастаянным жыхарам Злучаных Штатаў і Канады.
* іншым грамадзянам, пастаянным жыхарам Лацінскай Амерыкі і Карыбскага басейна.

Сайман Гугенхайм
Выканальніцкія мастацтвы не ўваходзяць у сферу інтарэсаў Фонду; выключэнне складаюць катэгорыі кампазітараў, рэжысёраў і харэографаў.

Студэнты не могуць прэтэндаваць на стыпендыю, толькі «прасунутыя прафесіяналы ў зеніце кар’еры», якія ўжо заявілі пра сябе выстаўкамі, пастаноўкамі, публікацыямі. Стыпендыяты могуць траціць грошы паводле свайго меркавання, і асноўнай мэтай Стыпендыі з’яўляецца даць атрымальнікам *адрэзкі часу, на працягу якіх яны маглі б працаваць з усёй творчай свабодай, на якую здольныя, акрамя таго, яны павінны галоўным чынам вызваліцца ад сваіх бягучых нагрузак*. Кандыдаты павінны падаць спасылкі на свае працы, а таксама рэзюмэ і партфоліа. Фонд атрымлівае ад 3500 да 4000 заявак у год; пры гэтым штогод прысуджаецца каля 220 стыпендый.

Памер гранта вар’іруецца і скарэктаваны ў адпаведнасці з патрэбнасцямі стыпендыятаў, улічваючы іншыя іх рэсурсы, а таксама іх мэты і маштабы іх планаў. Сярэдні грант у конкурсе 2008 года сярод прэтэндэнтаў з ЗША і Канады быў роўны $43,200.

Гл. таксама
-----------

* Дабрачынная арганізацыя
* Грант (грошы)
* Стыпендыя
* Катэгорыя:Стыпендыяты Гугенхайма

Зноскі
------

1. ↑  ICDA Official Awards Roster<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q58890665'></a>
2. ↑  Company Overview of John Simon Guggenheim Memorial Foundation (англ.).  Bloomberg L.P. Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2016. Праверана 10 чэрвеня 2015.

Спасылкі
--------

* gf.org — афіцыйны сайт Мемарыяльнага фонду Джона Саймана Гугенхайма
Месцазнаходжанне рыяса Ла-Карунья ў заліве Артабра  (ісп.) (бел.
Вадазбор рыяса
**Рыяс Ла-Карунья** ці **Рыяс Бурга** (ісп.: ría del Burgo, ісп.: ría de La Coruña, галіс.: ría do Burgo, галіс.: ría da Coruña) — рыяс у правінцыі Ла-Карунья, Галісія, Іспанія. Ён з'яўляецца часткай Рыяса Альтас у так званым заліве Артабра.

Фарміруецца вусцем ракі Мера  (ісп.) (бел. і амывае берагі муніцыпалітэтаў Камбрэ, Ла-Карунья, Кульярэда і Алейрас. Назва дана ад вёскі Эль-Бурга  (ісп.) (бел..

Месца было абвешчана адным з самых забруджаных вадаёмаў у Еўропе. Высокія ўзроўні забруджвання адзначаліся у населеных пунктах О-Тэмпле (Камбрэ), О-Бурга (Кульярэда), Пярыла (Алейрас) і ў горадзе Ла-Карунья ля ўваходу ў ліман.

Нягледзячы на забруджванне, можна сустрэць розных птушак, у тым ліку такіх, як кіркун вялікі (*Calidris alpina*), каменешарка (*Arenaria interpres*), кулік-случок (*Tringa totanus*), крывок (*Haematopus ostralegus*), баклан вялікі (*Phalacrocorax carbo*).
**Грас** (фр.: Grasse, акс.: Grassa) — горад у французскім дэпартаменце Прыморскія Альпы, крыху на поўнач ад Мужэна. Насельніцтва горада складае 48 тысяч жыхароў.

Грас вядомы сваёй парфумернай індустрыяй і як адно з месцаў, дзе адбываецца дзеянне рамана «Парфумер» Патрыка Зюскінда.

Гісторыя
--------

Горад заснаваны ў XI стагоддзі. У 1125 годзе стаў рэзідэнцыяй біскупа Антыба. У 1155 годзе Грас стаў біскупскім горадам, пачаў адыгрываць важную ролю ў гандлёвых адносінах з Генуяй і Пізай. У 1482 годзе разам з Правансам стаў часткай Францыі. З XVI стагоддзя ў Грасе пачала развівацца парфумерная вытворчасць.

У 1815 годзе Напалеон I Банапарт высадзіўся тут у бухце Гольф-Жуан і з невялікай арміяй пайшоў на Парыж шляхам, які пасля назавуць дарогай Напалеона. У друкарні Граса, размешчанай у 15 кіламетрах ад месца высадкі, быў надрукаваны заклік да народа і арміі.

Славутасці
----------

* Нотр-Дам-дзю-Пюі — кафедральны сабор
* Міжнародны музей парфумерыі

Зноскі
------

1. ↑  Répertoire national des élus du 2 décembre 2020 — 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104527733'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Грас
* Сайт горада

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | INSEE · DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11864230c · GND: 4021869-7 · ISNI: 0000 0001 2297 4031 · LCCN: n82050977 · NKC: ge1163440 · SUDOC: 026384558 · VIAF: 146600551 |

 |
**Рыўнапіль** (укр.: Рівнопіль) — вёска Вяліканавасёлкаўскай пасялковая абшчыны Валнавахскага раёна Данецкай вобласці ва Украіне.

Агульныя звесткі
----------------

Вёска размешчана на левым беразе р. Варона. Адлегласць да цэнтра раёна складае каля 17 км і праходзіць па аўтадарозе мясцовага значэння.

Землі вёскі мяжуюць з тэрыторыяй в. Новадараўка Полагаўскага раёна Запарожскай вобласці.

Гісторыя
--------

### XX стагоддзе

У пачатку 1918 года калонія налічвала 750 жыхароў, з іх 690 яўрэяў. Пачынаючы з 1918 года калонія на працягу трох гадоў падвяргалася нападам і пагромам махноўцаў, дзянікінцаў і дробных банд з навакольных вёсак. Дзянікінскі пагром учынены атрадам Шкура. У адказ на просьбу дэлегацыі каланістаў спыніць пагром, Шкура прыгразіў іх усіх павесіць, калі яны яго часам не пакінуць. За ўвесь час пагрому забіта 3 чалавекі, паранена ўсё паселішча, згвалтавана 30 жанчын. Пакінута 8 сірот. Разбураны 25 яўрэйскіх дамоў, 1 яўрэйскі кааператыў, 2-ве яўрэйскія кузні, 1 яўрэйская школа і 1 яўрэйская бібліятэка. Большая частка яўрэйскага насельніцтва з’ехала ў Юзаўку, Марыупаль, Мелітопаль і іншыя гарады з больш устойлівай уладай. З умацаваннем Савецкай улады бандытызм спыніўся.

### XXI стагоддзе

З 2020 года вёска падпарадкавана Вяліканавасёлкаўскай пасялковай грамадзе. 17 ліпеня 2020 года пасёлак увайшоў у склад Валнавахскага раёна, да гэтага вёска ўваходзіла ў склад ліквідаванага Вэлыканавасілкаўскага раёна.

### Расійскае ўварванне ва Украіну (2022)

У сакавіку 2022 года населены пункт акупавалі УС РФ.

26 чэрвеня 2023 года вёска вызвалена Узброенымі сіламі Украіны і вернуты пад кантроль Украіны.

Насельніцтва
------------

Па дадзеных перапісу 2001 года насельніцтва вёскі складала 98 чалавек, з іх 43,88 % адзначылі родную мову украінскую і 56,12 % — рускую.

Вядомыя людзі
-------------

У Рыўнапілі ў 1958 годзе нарадзілася Прасалава Вера Андрэеўна — доктар філалагічных навук, прафесар, загадчык кафедры ўкраінскай літаратуры Данецкага нацыянальнага ўніверсітэта. Член Данецкага аддзялення Нацыянальнай акадэміі навук.

Зноскі
------

1. ↑  *Автор*. Донецька область - Склад громади **(нявызн.)**. *decentralization.gov.ua*. Праверана 12 чэрвеня 2023.
2. ↑  Про утворення та ліквідацію районів **(нявызн.)**. *Офіційний вебпортал парламенту України*. Праверана 12 чэрвеня 2023.
3. ↑  Всі тимчасово окуповані території буде звільнено. Ситуація по Волноваському району на 24 лютого (укр.). *Волноваха.City*. Праверана 12 чэрвеня 2023.
4. ↑  ЗСУ звільнили ще одне село на Донеччині
5. ↑  Розподіл населення за рідною мовою, Донецька область **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 2 верасня 2016.
**Глухата**, **парушэнне слыху** — поўнае (глухата) або частковае (глухаватасць) зніжэнне здольнасці выяўляць і разумець гукі. На парушэнне слыху можа пакутаваць любы арганізм, здольны ўспрымаць гукі. Гукавыя хвалі адрозніваюцца па частаце і амплітудзе. Страта здольнасці выяўляць некаторыя (ці ўсе) частоты або няздольнасць адрозніваць гукі з нізкай амплітудай, называецца парушэннем слыху.

Выклікаецца шырокім спектрам біялагічных і экалагічных фактараў. Прычынамі могуць быць захворванні ўнутранага вуха і слыхавых нерваў, запаленне сярэдняга вуха ці некаторыя інфекцыйныя хваробы — менінгіт, грып і інш; часам — траўма або працяглае ўздзеянне моцнага шуму і вібрацыі.

Гл. таксама
-----------

* Глуханемата
* Кандуктыўная глухаватасць
* Нейрасэнсарная глухаватасць
* Еўрапейская федэрацыя глухіх


1. 1 2 3  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 28 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>
**Дакі** (лац.: Daci) † — група паўночнафракійскіх плямён, якія засялялі тэрыторыю на поўнач ад Дуная да Карпацкіх гор (сучасная Трансільванія).

У VII—IV ст. да н.э. былі пад уплывам качэўнікаў-скіфаў, у III—II ст. да н.э. — кельтаў. Дакі гандлявалі з Грэцыяй, Італіяй, чаканілі манету, апрацоўвалі металы. У І ст. да н.э. аб'ядналіся з гетамі, але саюз хутка распаўся. Найвышэйшага росквіту дасягнулі ў часы Дэцэбала (87—106 н.э.), які стварыў магутную дзяржаву. Страцілі незалежнасць у выніку войнаў (101—102 і 105—106) з рымскім імператарам Траянам, краіна стала рымскай правінцыяй Дакія.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4070196-7 · NDL: 00576998 · NKC: ph117521 |
**Кашэвіцкае падняцце** (ад назвы вёскі Кашэвічы ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Акцябрскім і Петрыкаўскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, у межах цэнтральнай часткі Чырвонаслабодскай зоны падняццяў Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1966 годзе сейсмаразведкай па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы, а ў 1974 годзе плошчавымі сейсмічнымі працамі па міжсалявых задонска-ялецкіх адкладах верхняга дэвону.

Па міжсалявых адкладах Кашэвіцкае падняцце — антыкліналь субшыротнага распасцірання, якая прымыкае на поўдні да Чырвонаслабодскага разлому. На заходняй перыкліналі міжсалявыя адклады адсутнічаюць. Памеры 9×2,5 км. Амплітуда 100 м. Вугал падзення крылаў 10—12º. Па падсалявых адкладах Кашэвіцкаму падняццю адпавядае ўсходняя перыклінальная частка Чырвонаслабодскага падняцця. Па паверхні верхняй солі Кашэвіцкае падняцце — дыяпіроідная брахіантыкліналь паўночна-ўсходняга распасцірання памерам 4,5×2 км, амплітудай 50 м, ссунутая адносна міжсалявога падняцця на 2,5 км на поўдзень. Фарміраванне падняцця пачалося ў канцы задонска-ялецкага часу (позні дэвон). У лебядзянскі (позні дэвон) і каменнавугальны час рост Кашэвіцкага падняцця працягваўся, затухаць пачаў з пермі.

Літаратура
----------

* Кашэвіцкае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.