Анімацыя напружання і току ў прыёмнай дыпольнай антэне[ru]
Антэна радыёлакацыйнай станцыі
**Радыёхва́лі** — электрамагнітнае выпрамяненне, даўжыня хвалі якога большая за ўмоўную граніцу 50 мкм (частата менш за 6×1012 Гц = 6000 ГГц).

Паводле тэхнічных стандартаў, **радыёхвалі** — электрамагнітныя хвалі, частоты якіх умоўна абмежаваныя частотамі ніжэй за 3000 ГГц, якія распаўсюджваюцца ў прасторы без штучнага хвалявода.

Радыёхвалі ў электрамагнітным спектры размяшчаюцца ад вельмі нізкіх частот аж да інфрачырвонага дыяпазону. З улікам класіфікацыі Міжнародным саюзам электрасувязі радыёхваль па дыяпазонах, да радыёхваль адносяць электрамагнітныя хвалі з частотамі ад 0,03 Гц да 3 ТГц, што адпавядае даўжыні хвалі ад 10 млн кіламетраў да 0,1 міліметра.

У шырокім сэнсе радыёхвалямі з’яўляюцца разнастайныя хвалевыя працэсы электрамагнітнага поля ў апаратуры (напрыклад, у хваляправодных прыладах, у інтэгральных схемах і інш.), у лініях перадачы і, нарэшце, у прыродных умовах, у асяроддзі, якое падзяляе перадатачную і прыёмную антэны.

Радыёхвалі, з’яўляючыся электрамагнітнымі хвалямі, распаўсюджваюцца ў свабоднай прасторы са скорасцю святла. Натуральнымі крыніцамі радыёхваль з’яўляюцца ўспышкі маланак і астранамічныя аб’екты. Штучна створаныя радыёхвалі выкарыстоўваюцца для стацыянарнай і мабільнай радыёсувязі, радыёвяшчання, радыёлакацыі, радыёнавігацыі, спадарожнікавай сувязі, арганізацыі бесправадных камп’ютарных сетак і ў мностве іншых абласцей.

Працэсы выпрамянення, распаўсюджвання і пераўтварэння радыёхваль вывучае радыёфізіка і радыётэхніка.

Існаванне радыёхваль эксперыментальна даказана Г. Герцам (1888).

Адрозніваюць радыёхвалі, узбуджаныя штучнымі крыніцамі (радыёперадатчыкамі), і радыёхвалі, якія паступаюць ад пазаземных крыніц ці выкліканы маланкай.
Радыёхвалі ад штучных крыніц умоўна падзяляюць па даўжыні хвалі (частаце) на дыяпазоны (гл. радыёчастоты), з іх дапамогай перадаюць інфармацыю, вызначаюць адлегласці да аб’ектаў і інш. Энергію такіх радыёхваль можна канцэнтраваць у вузкі пучок з дапамогай накіраваных антэн ці радыёхваляводаў.
Радыёхвалі выкарыстоўваюцца ў радыёсувязі, радыёлакацыі, радыёастраноміі і інш.

Дыяпазоны радыёхваль
--------------------

Радыёхвалі падзяляюцца на:

1. звышдоўгія хвалі з даўжынёй хвалі больш 10 км (частата менш 3×104 Гц = 30 кГц);
2. доўгія хвалі ў інтэрвале даўжынь ад 10 км да 1 км (частата ў дыяпазоне 3×104 Гц — 3×105 Гц = 300 кГц);
3. сярэднія хвалі ў інтэрвале даўжынь ад 1 км да 100 м (частата ў дыяпазоне 3×105 Гц — 3×106 Гц = 3 МГц);
4. кароткія хвалі ў інтэрвале даўжынь хваль ад 100 м да 10м (частата ў дыяпазоне 3×106 Гц — 3×107 Гц = 30 МГц);
5. ультракароткія хвалі з даўжынёй хвалі менш 10 м (частата больш 3×107 Гц = 30 МГц). Ультракароткія хвалі ў сваю чаргу падзяляюцца на:
	1. метровыя хвалі;
	2. сантыметровыя хвалі;
	3. міліметровыя хвалі;
	4. субміліметровыя ці мікраметровыя.

Хвалі з даўжынёй хвалі менш, чым 1 м (частата менш чым 300 МГц) называюцца мікрахвалямі ці хвалямі звышвысокіх частот (ЗВЧ-хвалі).

Зноскі
------

1. ↑  Регламент радиосвязи. Статьи. — Швейцария, Женева: МСЭ, 2012. Статья 1.5.
2. ↑  ГОСТ 24375-80 Радиосвязь. Термины и определения
3. ↑  Е. Г. Геннадиева, В. Г. Дождиков, А. В. Кульба, Ю. С. Лифанов, В. Н. Саблин, М. И. Салтан; под ред. В. Н. Саблина. Краткий энциклопедический словарь по радиоэлектронике и радиопромышленности. — Москва: Диво, 2006. — С. 276. — 286 с. — ISBN 5-87012-028-4
4. ↑  В. В. Никольский, Т. И. Никольская. Электродинамика и распространение радиоволн. М.: Наука, 1989. С. 467.

Літаратура
----------

* Радыёхвалі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. С. 238.

Спасылкі
--------

* Радиоволны // Физическая энциклопедия.

| ⛭Электрамагнітны спектр |
| --- |
| **Гама-промні** ·  **Рэнтгенаўскія промні** ·  **Ультрафіялет** ·  **Бачнае святло** ·  **Інфрачырвоны** ·  **Тэрагерцавыя хвалі** ·  **Мікрахвалі** ·  **Радыёхвалі**

*← вышэйшыя частоты       большыя даўжыні хвалі →* |
| Бачны (аптычны) спектр | 
* Фіялетавы
* Сіні колер
* Зялёны колер
* Жоўты колер
* Аранжавы колер
* Чырвоны колер

 |
| Мікрахвалі | 
* W-дыяпазон
* V-дыяпазон
* Q-дыяпазон
* Ka-дыяпазон
* K-дыяпазон
* Ku-дыяпазон
* X-дыяпазон
* S-дыяпазон
* C-дыяпазон
* L-дыяпазон

 |
| Радыё | 
* КВЧ
* ЗВЧ
* УВЧ
* УКХ
* КХ
* СХ
* ДХ
* ВНЧ
* ІНЧ
* ЗНЧ
* КНЧ

 |
| Паводле даўжыні хвалі | 
* Мікрахвалі
* Кароткія хвалі
* Сярэднія хвалі
* Доўгія хвалі

 |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4176841-3 · LCCN: sh85110472 · Microsoft: 96513508 · NDL: 00561394 · NKC: ph125383 |