**Сара Марыя Даніус** (шведск.: Sara Danius; 5 красавіка 1962 — 12 кастрычніка 2019) — шведская літаратуразнаўца і філосаф, навуковец па літаратуры і эстэтыцы. Даніус была прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна дацэнтам літаратуры ва Упсальскім універсітэце і прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.

Даніус была членам Шведскай акадэміі і першай жанчынай пастаяннай сакратаркай. Яна была адной з цэнтральных фігур у супярэчнасцях 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў тым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.

Ранняе жыццё і адукацыя
-----------------------

Даніус была дачкой пісьменніцы Анны Вальгрэн (нар. 1942) і Ларса Даніуса (1907—1996). Яна была самай старэйшай з дзевяці братоў і сясцёр. Яна пайшла ў гімназію Ава ў Тэбі, дзе вывучала прыродазнаўства. Яна гуляла ў баскетбол у вышэйшай лізе Швецыі «Эліцэрыен» і працягвала гуляць на аматарскім узроўні на працягу ўсяго жыцця. У 1981-82 гадах працавала сертыфікаваным круп’е і дылерам у казіно ў Стакгольме.

Даніус скончыла Стакгольмскі ўніверсітэт у 1986 годзе. Яна атрымала ступень магістра мастацтваў па крытычнай тэорыі ў Нотынгемскім універсітэце ў 1989 годзе. Яна пражыла ў ЗША дзесяць гадоў, а ў 1997 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва ўніверсітэце Дзюка. У 1999 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва Упсальскім ўніверсітэце. Яна пісала публікацыі пра ўзаемасувязь літаратуры і грамадства і пісала пра Марселя Пруста, Гюстава Флобера і Джэймса Джойса .

Кар’ера
-------

Даніус была літаратурным крытыкам шведскай штодзённай газеты «*Dagens Nyheter»* з 1986 года  У 2008 годзе яна стала прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна і дацэнтам літаратуры ва Упсальскім ўніверсітэце. З 2010 года яна была выканаўчым членам Каралеўскай акадэміі пісьмаў а ў 2013 годзе стала прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.

Даніус абвяшчае лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры Боб Дылан, 2016.
У сакавіку 2013 года Даніус была абрана ў Шведскую акадэмію, змяніўшы Кнута Анлунда на крэсле 7. Афіцыйная цырымонія ўступлення Даніус на пасаду адбылася ў акадэміі 20 снежня 2013 года. Яна заняла пасаду пастаяннага сакратара акадэміі 1 чэрвеня 2015 замест Пітэра Энглунда.

Яе папрасілі пакінуць пасаду і яна пакінула акадэмію 12 красавіка 2018 на фоне крытыкі ў сувязі са скандалам у акадэміі вакол Жана-Клода Арно, звязаны ў «Me Too». Скандал ператварыўся ў супярэчнасці 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў гэтым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.

Два былыя пастаянныя сакратары, Сцюр Ален і Гарацый Энгдал, назвалі Даніус слабым лідарам у яе вядзенні спраў. 26 лютага 2019 года яна пакінула сваё месца ў Шведскай акадэміі. Гэты крок адбыўся пасля таго, як некалькі членаў акадэміі паспрабавалі замяць скандал, што выклікала адстаўку «з агідай» трох членаў акадэміі. Сара Стрыдсберг таксама пакінула акадэмію ў знак салідарнасці.

Асабістае жыццё
---------------

Даніус цікавіла мода. На Нобелеўскіх банкетах яна насіла спецыяльна распрацаваныя сукенкі, натхнёныя трыма аўтарамі, якімі яна захаплялася: Марсель Пруст, Анарэ дэ Бальзак і Вірджынія Вульф, якія распрацоўваў Пер Энгшэдэн. Гэтыя сукенкі прыцягнулі ўвагу СМІ. Адзенне ў цэлым таксама прыцягвала ўвагу, асабліва блуза з гальштукам, якая выклікала вялікую цікавасць у сувязі з крызісам у Шведскай акадэміі.

З 1989 па 2010 год яна была замужам за аўтарам Стэфанам Джонсанам, у іх нарадзіўся сын Леў.

Даніус памерла 12 кастрычніка 2019 г. ва ўзросце 57 гадоў, пасля таго як некалькі гадоў пакутавала на рак малочнай залозы.

Бібліяграфія
------------

* *Försök om litteratur*, Стакгольм: Bonnier, 1998.ISBN 9789100567569 .
* *Prousts motor*, Стакгольм: Bonnier, 2000.ISBN 9789100571061ISBN 9789100571061 .
* *Пачуцці мадэрнізму: тэхналогіі, успрыманне і эстэтыка*, Ітака: Cornell University Press, 2002.ISBN 0-8014-3899-3ISBN 0-8014-3899-3 .
* *Проза свету: Флабер і мастацтва рабіць рэчы бачнымі*, Упсала: Acta Universitatis Upsaliensis, 2006.ISBN 91-554-6599-4ISBN 91-554-6599-4
* *Галасы: сучаснае керамічнае мастацтва са Швецыі*, Стакгольм: Carlsson, 2006.ISBN 91-7203-778-4ISBN 91-7203-778-4 .
* *Пруст-Веніямін : om fotografin*, 2011.ISBN 978-91-86883-05-8ISBN 978-91-86883-05-8 .
* *Näsa för nyheter : essä om James Joyce*, 2013.ISBN 978-91-87219-02-3ISBN 978-91-87219-02-3 .
* *Den blå tvålen: Romanen och konsten att göra saker och ting synliga*, 2013.ISBN 978-91-0-012049-8ISBN 978-91-0-012049-8 .
* *Husmoderns död och andra texter*, Стакгольм: Bonnier, 2014.ISBN 9789100171971ISBN 9789100171971 .
* *Ом Боб Дылан*, 2018.ISBN 9789100177812ISBN 9789100177812 .

Зноскі
------

1. ↑   — Шведская акадэмія. Праверана 12 кастрычніка 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q207360'></a>
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Sara Maria Danius Праверана 16 жніўня 2020.
3. 1 2 3 4  *(unspecified title)* Праверана 20 ліпеня 2020.
4. ↑   — 2019. Праверана 12 кастрычніка 2019.
5. ↑
6. 1 2  Danius, Sara Maria //  — Svenskagravar.se. Праверана 21 сакавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26699962'></a>
7. ↑
8. 1 2
9. ↑
10. 1 2 3
11. 1 2 3  Sara Danius, *Vem är det: Svensk biografisk handbok 1993*, p. 235
12. ↑  The ugly scandal that cancelled the Nobel prize **(нявызн.)**, *The Guardian* (17 July 2018).
13. ↑  Sara Danius – från croupière till första kvinna som ständig sekreterare (шведск.). *Dagens Nyheter* (12 кастрычніка 2019).
14. ↑  Danius, Sara (шведск.). *svenskaakademien.se*.
15. ↑  DN-medarbetare tar plats i Svenska akademien(шведск.) (7 March 2013).
16. ↑  Sara Danius (шведск.)(недаступная спасылка).  Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities. Архівавана з першакрыніцы 11 жніўня 2020. Праверана 19 сакавіка 2021.
17. ↑
18. ↑  Sara Danius ersätter Peter Englund **(нявызн.)** .
19. ↑  Chair no. 7 - Sara Danius **(нявызн.)**.  The Swedish Academy.
20. ↑  Permanent Secretary of the Swedish Academy leaves her position **(нявызн.)** (12 April 2018).
21. ↑  Sara Danius forlater Svenska Akademien(нявызн.) .
22. ↑  Nobel Prize for Literature postponed amid Swedish Academy turmoil **(нявызн.)**, *BBC* (4 May 2018).
23. ↑  Kungen: Det är nu Akademiens ansvar att vidta nödvändiga åtgärder(шведск.) (2 May 2018).

Літаратура
----------

* Sara Danius at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon


| ?Сара Даніус — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Harald Danius[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Lars Danius[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Sigrid Danius[d] |  |
|  | Сара Даніус |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | Anna Wahlgren[d] |  | Harry Karlsson[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 99058978 · BNF: 14540289j · CiNii: DA12550698 · CONOR: 101372515 · GND: 134031563 · ISNI: 0000 0000 8185 952X · LCCN: n2001045266 · NLP: A31768040 · NSK: 000519938 · NTA: 290839416 · NUKAT: n2015226118 · LIBRIS: 220740 · SUDOC: 145704491 · VIAF: 116923784 |

 |