**Паўлаўскі парк** — пейзажны парк у Дзяржаўным музеі-запаведніку «Паўлаўск»  (руск.) (бел.. Размешчаны ў даліне ракі Славянкі  (руск.) (бел. ў горадзе Паўлаўску пад Санкт-Пецярбургам, помнік рускага класіцызму канца XVIII — пачатку XIX стагоддзяў з калекцыямі рускага, заходнееўрапейскага і антычнага мастацтва. Плошча парку складае каля 600 га.

Парк ўключае сем ландшафтных раёнаў: Прыпалацавы, Даліна ракі Славянкі, Вялікая зорка з далінай сажалак, Старая Сільвія, Новая Сільвія, Параднае поле і Белая Бяроза. Цэнтрам кампазіцыі парку з’яўляецца Паўлаўскі палац. Упрыгожваннем парку служаць павільёны рознага характару: класічныя (Храм Сяброўства, Каланада Апалона, Вальер, Халодная лазня, Круглы зал, Ружовы павільён); пастаральныя  (руск.) (бел. (Малочня, Піль-вежа), мемарыяльныя (Помнік бацькам, Маўзалей мужу-дабрадзею), а таксама масты над Славянкай, мармуровая і бронзавая скульптура. У стварэнні парку, палаца і павільёнаў прынялі ўдзел архітэктары Чарлз Камеран  (руск.) (бел. Вінчэнца Брэна, П'етра Ганзага  (руск.) (бел. Андрэй Вараніхін, Карл Росі, Андрэй Штакеншнейдэр. Паўлаўскі палацава-паркавы ансамбль з’яўляецца аб’ектам культурнай спадчыны федэральнага значэння.

Фізіка-геаграфічная характарыстыка парку
----------------------------------------

### Рэльеф і геалагічная будова

Парк размешчаны на Прынеўскай нізіне, на схіле Балтыйска-Ладажскага ўступа  (руск.) (бел. у даліне ракі Славянкі  (руск.) (бел. якая працякае па яго тэрыторыі, са звілістым рэчышчам і маляўнічымі пагорыстымі берагамі. У палеазоі 300—400 мільёнаў гадоў таму ўся гэтая тэрыторыя была пакрыта морам. Асадкавыя адклады таго часу — пясчанікі, пяскі, гліны, вапнякі — магутнай тоўшчай (звыш 200 метраў) пакрываюць крышталічны падмурак, які складаецца з гранітаў, гнейсаў і дыябазаў. Сучасны рэльеф утварыўся ў выніку дзейнасці ледавіковага покрыва (апошняе, Валдайскае зледзяненне, было 12 тысяч гадоў таму). Пасля раставання ледавіка паўстала Літарынавае мора  (руск.) (бел.. 4000 гадоў назад мора адступіла і ўтварылася даліна ракі Нявы, у якую і ўпадае рака Славянка. Даліна складзеная азёрна-ледавіковымі і пасляледавіковымі адкладамі.

|  |  |  |  |  |
| Вісконцьеў мост праз Славянку. Восень
  | Прыручаная вавёрка ля Ружовага павільёна 
  | Зіма ў Паўлаўскім парку 
  | Калона княгіні Лівен 
  | Возера Круглае |

### Глебы, раслінны і жывёльны свет

Да заснавання парку гэтая тэрыторыя была пакрыта нізіннымі балотамі і іглічнымі лясамі (хваёвымі і яловымі) з прымешкай шыракалістых парод. Пераважаюць павярхоўна-падзолістыя ў спалучэнні з тарфяна-падзоліста-глеевымі глебамі. У выніку інтэнсіўнай гаспадарчай дзейнасці людзей натуральны ландшафт у многіх раёнах парку саступіў месца культурнаму.

У 1978—1983 гадах у парку налічвалася 361000 дрэў, прадстаўленых 54 відамі: 16 відаў елкі (*Picea*), хвоі (*Pinus*), лістоўніцы (*Larix*), піхты (*Abies*); па два віды бяроз (*Betula*)], вербаў (*Salix*) і ліп (*Tilia*); дубы (*Quercus*), вязы (*Ulmus*), вольха шэрая (*Alnus incana*), асіны (*Populus tremula*), рабіны (*Sorbus*), чаромха звычайная (*Prunus padus*); 88 відаў хмызнякоў, з іх пераважалі *Caragana arborescens*, спірэі (*Spiraea*), *Cornus alba*, вербы хмызняковыя. Пры назіраннях 1978 года быў зарэгістраваны 71 від птушак, якія належаць да 28 сямействаў і 9 атрадаў. З млекакормячых тут насяляюць вавёркі (*Sciurus*), зайцы-белякі (*Lepus timidus*), ласкі (*Mustela nivalis*), гарнастаі (*Mustela erminea*), краты (*Talpidae*), буразубкі (*Sorex*), вожыкі (*Erinaceus europaeus*), *Clethrionomys glareolus* і андатры (*Ondatra zibethicus*); зімой у парк заходзяць звычайны ліс (*Vulpes vulpes*), дзікі (*Sus scrofa*) і ласі (*Alces alces*). З земнаводных тут можна ўбачыць травяную жабу (*Rana temporaria*), шэрую рапуху (*Bufo bufo*); з паўзуноў — жывародную яшчарку (*Zootoca vivipara*). Насякомыя прадстаўлены 87 відамі, якія адносяцца да 46 сямействаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Даринский А. В.* География Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1982.
2. ↑  *Даринский А. В.* География Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1982. — С. 45-49.
3. ↑  Павловский парк **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Виктория. Архівавана з першакрыніцы 13 лістапада 2012. Праверана 21 снежня 2012.

Літаратура
----------

* *Беланина В. А.* Павловский парк. Гос. музей-заповедник «Павловск». — Л.: Лениздат, 1988.
* *Гусаров А. Ю.* Павловск. От основания до наших дней. — СПб.: Паритет, 2013.
* *Зеленова А. И.* Павловский парк. — Л.: Лениздат, 1964.
* *Конашевич В. М.* Павловский парк. — Л.: Лениздат, 1925.
* *Кучумов А. М.* Павловск. Дворец и парк. — Л.: Лениздат, 1976.
* *Масси С.* Павловск. Жизнь русского дворца. — СПб. 1993.
* *Несин В. Сауткина Г.* Павловск Императорский и Великокняжеский 1777—1917. — СПб. 1996.
* *Талепоровский В. Н.* Павловский парк. — СПб. 1923.
	+ *Талепоровский В. Н.* Павловский парк. — СПб.: Коло, 2010.
* *Третьяков Н. С.* Павловск. Дворец и парк. ГМЗ «Павловск». — СПб.: «Арт-Палас», 2005.
* *Шварц В.* Павловск. Дворцово-парковый ансамбль 18-19 веков. — Л.: Искусство, 1980.

Спасылкі
--------

* Виртуальный тур по Павловску Архівавана 23 ліпеня 2014.
* Сферическая панорама Павловск: Чугунный мостик Архівавана 12 верасня 2012.
* Государственный музей-заповедник «Павловск» — официальный сайт
* Дворец в Павловске // rusarh.ru
* Павловский дворец Архівавана 28 верасня 2007.
* Фотографии Павловского парка // photocity.ru Архівавана 10 верасня 2011.
* Государственный музей-заповедник «Павловск» // gardener.ru
* Районы Павловского парка на сайте wikimapia.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | SUDOC: 111942047 |