**Азіяцкі экстрым** (англ.: Asia Extreme) — жанр кінематографа, які ўзнік у Паўднёва-Усходняй Азіі ў канцы 1990-х гадоў, які адрозніваецца хуткім і гладкім мантажом у стылі MTV, падвышанай сентыментальнасцю і ўсёахопнай гратэскнасцю аж да адчування сюррэальнасці таго, што адбываецца, часта з экстрэмальным гвалтам і псіхічна нездаровымі галоўнымі героямі. Тэрмін быў прыдуманы англійскім дыстрыбутарам Metro Tartan[en] у 2001 годзе для серыі DVD-дыскаў з падобнымі фільмамі, а затым замацаваўся як назва жанру.

Агляд жанру
-----------

Класічнымі ўзорамі азіяцкага экстрыму лічацца фільмы японскага рэжысёра Такасі Міікэ, напрыклад, «Кінапроба» (1999), а таксама «Трылогія аб помсце» паўднёвакарэйскага рэжысёра Пак Чхан Ука (2002-2004), «Востраў» паўднёвакарэйскага рэжысёра Кім Кі Дука (2000) і дылогія «Каралеўская бітва» японскага рэжысёра Кіндзі Фукасаку (2000-2003).

Чхве і Вада-Марчыяна адзначаюць, што гэта вылучэнне ўяўляе сабой першапачаткова не жанр вытворчасці фільмаў, а жанр іх маркетынгу, падобна «баевіку». Аднак адваротны ўплыў тэрміна на кінематограф Паўднёва-Усходняй Азіі аказаўся значным і фактычна прывяло да яго пераходу ў ролю своеасаблівага ўзору, прытрымліванне, інтэрпрэтацыі або спрэчка з якой вызначаюць аблічча многіх фільмаў, напоўненых ілюзіямі і упісаных у кантэкст агульнага развіцця мясцовага кіно. Маскоўскі міжнародны кінафестываль некалькі разоў меў у сваёй праграме падраздзяленне «Азіяцкі экстрым».

Акрамя таго, папулярнасць гэтых фільмаў звязваюць з немэйнстрымным адносна еўрапейскага і амерыканскага кінематографа разглядам і развіццём у іх тэм сэксу, «расчлянёнкі» (англ.: gore) і гвалту. Маладзёжная амерыканская аўдыторыя прыцягваецца гэтым падобна да таго, як гэта прывяло да папулярнасці свабодных замежных фільмаў у Амерыцы 1960-х гадоў, задушанай цэнзурнымі абмежаваннямі.

Олівер Дз'ю сцвярджае, што здабыццё серыяй культавага статуса сярод прыхільнікаў артхауса Вялікабрытаніі звязана з маргінальнасць гэтых фільмаў: яны не толькі не з'яўляюцца англамоўнымі, але таксама і адносяцца да занядбоўных «нізкіх» жанрах, такім як гангстарскі баявік або фільм жахаў, а ў дадатак перапоўненыя эксцэсамі сэксуальнага і гвалтоўнага характару. Маргінальнасць гэтых фільмаў цэніцца не сама па сабе ці як крыніца для шчыпання нерваў, а як спосаб выйсці за межы традыцыйных формаў апавядання і этыкі. Такім чынам, маркетынгавая стратэгія прасоўвання серыі абапіралася на існуючую ў англамоўнай асяроддзі асацыяцыю паміж неангламоўнымі фільмамі і экзотыкай экранных празмернасцяў, якая планамерна перабольшваецца пракатчыкамі па параўнанні з рэальнай распаўсюджанасцю і папулярнасцю падобных фільмаў у Азіі. Ён адзначае, што дзякуючы гэтай серыі ўмацавалася і пацвердзілася няправільнае, але якое існуе ў свядомасці еўрапейцаў ўяўленне аб японцах як «каралях фрыкаў-вычварэнцаў» (англ.: world-class perversion freaks)..

Гісторыя брэнда
---------------

Ідэя аб выпуску серыі азіяцкіх фільмаў пад такой назвай прыйшла ў галаву ўладальніку Metro Tartan Хэмішу Макалпіну (англ.: Hamish McAlpine) ў 1999 годзе. Неяк у выхадныя ён прагледзеў японскія фільмы «Званок» і «Кінапроба», і застаўся глыбока ўражаны. Калі праз некаторы час ён убачыў тайскі «Небяспечны Бангкок» і паўднёвакарэйскі «няма Дзе схавацца[en]», ён зразумеў, што ў Паўднёва-Усходняй Азіі ёсць цэлы паток такіх «цудоўных фільмаў» (англ.: brilliant films), і вырашыў раскрыць яго заходняй аўдыторыі.

З гэтай мэтай у 2001 годзе была запушчана серыя Tartan Asia Extreme, якая хутка стала значнай падзеяй ў распаўсюджванні і папулярызацыі кінематографа Паўднёва-Усходняй Азіі на Захадзе. У выніку гэты жанр увайшоў у мэйнстрым сусветнай кінадыстрыбуцыі, хутка перайшоўшы ад катэгорыі аматараў рэдкасцяў да ахопу знатакоў артхауса. Па выразе Макалпіна, кампанія знайшла залатую жылу, наступны прарыў (англ.: next big thing) у кінематографе, першапачаткова дамінуючы на гэтым рынку.

Зноскі
------

1. 1 2  Choi, Wada-Marciano, 2009, p. 5
2. ↑  Shin, 2009, p. 85
3. 1 2  Choi, Wada-Marciano, 2009, p. 6
4. 1 2 3  *Oliver Dew* ‘Asia Extreme’: Japanese cinema and British hype(англ.). — New Cinemas: Journal of Contemporary Film, 2007. — Т. 5. — № 1. — С. 53—73. — DOI:10.1386/ncin.5.1.53/1
5. 1 2  Shin, 2009, p. 85—86
6. 1 2  Shin, 2009, p. 86

Літаратура
----------

* *Jinhee Choi, Mitsuyo Wada-Marciano.* Introduction // Horror to the Extreme: Changing Boundaries in Asian Cinema / Ed. by Jinhee Choi, Mitsuyo Wada-Marciano. — Hong Kong University Press, 2009. — P. 1—12. — ISBN 9622099734.
* *Chi-Yun Shin.* Chapter 5. The Art of Branding: Tartan "Asia Extreme" Films // Horror to the Extreme: Changing Boundaries in Asian Cinema / Ed. by Jinhee Choi, Mitsuyo Wada-Marciano. — Hong Kong University Press, 2009. — P. 85—100. — ISBN 9622099734.
* *Daniel Martin.* Extreme Asia: The Rise of Cult Cinema from the Far East (англ.). — Edinburgh University Press, 2015. — 200 с. — ISBN 978-0748697458.