recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валовіч.

**Міхал Валовіч** (? — 1817) — вялікалітоўскі ўраднік.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Валовіча і Магдалены з Міхневічаў.

Цівун бяржанскі і староста хвяйданскі ў 1781 годзе. Магчыма, яго датычыць запіс 1765 года ў кнізе Брацтва Св. Міхала Анёла Ахоўніка пры езуіцкім касцёле ў Горадні: «MD Michael Wollowicz».

Памёр без нашчадкаў у 1817 годзе.

Сям’я
-----

У шлюбе з Марыянай Дзялынскай з 18 сакавіка 1781 года. Першым шлюб Марыяны з князем Антоніем Сулкоўскім быў скасаваны.

Літаратура
----------

* 6/2. Міхал // Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV―XVIII стст. / Цэнтр генеалагічных даследаванняў, «Музей "Замкавы комплекс "Мір"» ; [складальнік А. М. Янушкевіч ; навуковы рэдактар А. І. Шаланда]. — Мн.: Медысонт, 2014. — 506 с. — 500 экз. — ISBN 978-985-7085-36-1.


| ?Міхал Валовіч (пам. 1817) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Юзаф Валовіч |  | Юрый Валовіч[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Міхал Валовіч |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Магдалена з Міхневічаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Вяльмо́ў** (трансліт.: *Viaĺmoŭ*, руск.: Вельмов) — былы пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Камарынскага пасялковага савета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (14 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 41 км на поўдзень ад Брагіна, 7 км ад чыгуначнай станцыі Пасудава (на лініі Оўруч — Палтава), 160 км ад Гомеля.

### Водная сістэма

На ўсходзе меліярацыйны канал.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі. Забудавана рэдка драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1908 годзе сяліба ў Савіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у чэрвені 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 20 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на паўднёвай ускраіне).

Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгаса «Ленінскі шлях» (цэнтр — вёска Калыбань).

Да 8 студзеня 1987 года пасёлак уваходзіў у склад Калыбанскага сельсавета, да 13 снежня 1991 года — у склад Гдзенскага сельсавета, пасля — у адміністрацыйным падпарадкаванні Камарынскага пассавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1908 год — 18 двароў, 90 жыхароў.
* 1940 год — 46 двароў, 180 жыхароў.
* 1959 год — 100 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (14 сем'яў) выселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Велімо́ў, Вялі́маў**
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Грава́нтры** (саманазвы: *A'aninin, Haaninin* літаральна «людзі белай гліны»; фр.: Gros Ventres, літаральна «вялікія жываты») — алганкінскі народ, карэнныя жыхары Канады і ЗША. Агульная колькасць (2000 г.) — 3 682 чал.

У мінулым гравантры складалі частку арапаха і жылі на захадзе ад Вялікіх азёр. У пачатку XVIII ст. адзіная група арапаха-гравантраў распалася пад ціскам лепей узброеных аджыбвэ. Большасць гравантраў мігрыравала на раку Саскачэван, меншая група — на раку Місуры. Кантакты з еўрапейцамі пачаліся толькі з 1754 г.

Эпідэмія воспы ў 1780 г. вымусіла саскачэванскіх гравантраў перасяліцца на поўдзень, дзе яны некаторы час уваходзілі ў склад канфедэрацыі чарнаногіх. У 1861—1867 гг. яны вялі з чарнаногімі вайну, але ў выніку пацярпелі паразу. Гравантры Місуры далучыліся да паўночных арапаха, але пасля іх разгрому ў 1864 г. перайшлі да сваякоў або канчаткова асіміляваліся сярод арапаха.

У 1888 г. урад ЗША стварыў першую рэзервацыю для гравантраў на тэрыторыі штата Мантана. У нашы дні жывуць пераважна на поўначы ЗША і поўдні цэнтральнай Канады.

На працягу XVIII — XIX стст. гравантры перажылі значныя змены ў гаспадарчым і сацыяльным жыцці. Да міграцыі з рэгіёна Вялікіх азёр яны займаліся пераважна пешым паляваннем і земляробствам. У сярэдзіне XVIII ст. гравантры пачалі трымаць коней і перайшлі да качавога ладу жыцця. Традыцыйна гэты народ падзяляўся на 12 аўтаномных аб’яднанняў на чале з правадырамі. Пераважалі нуклеарныя сем’і, якімі кіравалі мужчыны. Спадчына перадавалася па мужчынскай лініі.

Старажытная рэлігія гравантраў была заснавана на веры ў шматлікіх духаў. Важным рэлігійным рытуалам быў танец сонца. У нашы дні большасць вернікаў спавядае каталіцызм.

Спасылкі
--------

* Gros Ventre Language and the Gros Ventre Indian Tribe
* Gros Ventre: Countries and Their Cultures
* Gros Ventre Tribe: Facts, Clothes, Food and History
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гарадзецкі сельсавет.
 
**Гарадзе́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Гарадзец.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дрыбінскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Дрыбінскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года — у Горацкім раёне, з 12 лютага 1935 года — у Дрыбінскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Горацкага раёна. 24 чэрвеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дрыбінскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 24 чэрвеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 20.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Пчала-цясляр** звычайная (*Xylocopa valga*) — від пчол.

Апісанне
--------

Самая буйная пчала ў фауне Беларусі. Цела (20-28 мм) чорнае, бліскучае, слабаапушанае. Крылы цёмныя з яркім фіялетавым адлівам. Галёнкі задніх ног у густых валасінках.

Пашырэнне
---------

Пашырана ад поўначы Афрыкі і Еўропы праз Сярэднюю Азію, Казахстан да Манголіі ўлучна. У першай палове мінулага стагоддзя від рэгістраваўся па ўсёй тэрыторыі Беларусі, у апошні час рэгіструецца толькі на поўдні.

Жыве на ўзлесках старых лясоў, радзей у населеных пунктах з драўлянымі пабудовамі і старымі садамі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Самкі выходзяць з зімоўкі ў красавіку і лётаюць да жніўня. Гнёзды будуюць у мёртвай сухой драўніне — у старых дрэвах, пнях, тэлеграфных слупах, у сценах драўляных пабудоў, гнілым бярвенні. На працягу некалькіх дзён самка выгрызае ў драўніне галерэю да 30 см даўжынёй (ці выкарыстоўвае ўжо гатовыя паражніны). Пасля нарыхтоўкі на дне мядовага цеста (купка пылка з нектарам) і адкладкі першага яйца ўладкоўвае перагародку з разжаванай і змочанай сліной драўніны, якая з'яўляецца дном для наступнага вочка — так запаўняецца ўвесь ход галерэі. Лічынкі развіваюцца на працягу 3 тыдняў, пасля чаго акукляюцца ў тонкім павуцінневым кокане. Маладыя пчолы, якія нарадзіліся ў жніўні, самастойна прагрызаюць хады ў драўніне, і выходзіць вонкі. Пасля капуляцыі самцы неўзабаве гінуць, а аплодненыя самкі сыходзяць на зімоўку. Пчолы наведваюць больш 60 відаў кветкавых раслін.

Ахова
-----

Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Літвы, Украіны, Расіі.

Спасылкі
--------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779605578 |
**А́глана** (лат.: Aglona, традыцыйная беларуская назва **Аглонь**, **Аглона**) — пасёлак у Латвіі ў рэгіёне Латгалія, адміністрацыйны цэнтр Агланскага краю. Знакаміты барочным каталіцкім храмам, першапачаткова дамініканскім, які мае статус *базілікі меншай*. Размешчаны на возеры Цырышы. Насельніцтва на 2015 год — 964 чалавекі. Знаходзіцца за 234 км ад Рыгі, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Аглана (лінія Рэзэкнэ — Даўгаўпілс). Аўтамабільныя дарогі на Дагду, Краславу, Мадану.

Гісторыя
--------

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім

Упершыню Аглонь упамінаецца ў XVII ст. У 1694 годзе Юстына Шастовіцкая (з Сяліцкіх) фундавала тут кляштар дамініканцаў. У 1700 годзе ў вёсцы збудавалі першы драўляны касцёл (асвечаны ў 10 верасня 1751 года, згарэў у 1766 годзе). У 1768—1789 гадах на месцы драўлянага збудавалі новы мураваны касцёл.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Аглонь апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Дзвінскім павеце Віцебскай губерні. У 1860 годзе каля мястэчка адкрылася чыгуначная станцыя Варшаўска-Пецярбургскай чыгункі

У часы Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе Аглонь занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час

1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі Аглонь увайшла ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі.

У 1980 годзе Папа Рымскі Ян Павел II надаў касцёлу ў Аглане статус малой базілікі. 8 верасня 1993 года ён наведаў пасёлак.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**: 2000 год — 2655 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2015 год — 964 чал.

Славутасці
----------

* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар дамініканцаў (1768—1789)

Заўвагі
-------

1. ↑  Vietvārdu datubāze: Informācija par Aglonu — 2005.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16362112'></a>
2. ↑  Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 3 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Т. 2 / [складзены і падрыхтаваны да друку ў 2012 г. ; спецыяльны змест распрацавалі: Я. К. Анішчанка і інш.] — 2013 — 1 атлас (347, [4] с.) : каляр. карты, тэкст, іл. паказальнік — ISBN 978-985-508-245-4. С. 62.
3. ↑  Бубала А. Верхнядзвінскія вернікі пабывалі ў Аглоне // Дзвінская праўда. 20 лістапада 2018 г.
4. ↑  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna (польск.). — Warszawa, 1880. S. 24.
5. ↑  Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 3 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Т. 4 / [рэд. В.Л. Насевіч]. — Мінск: Белкартаграфія, 2018. — 270 с. іл. — ISBN 978-985-508-476-2. С. 20.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аглана

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LNB: 000040443 · VIAF: 149145864 |
Група парыяў на поўдні Індыі, 1909 г.
**Па́рыя**, або **па́рыяр** (там.: பறையர்) — сацыяльна-рэлігійная група на поўдні Індыі і поўначы Шры-Ланкі. Відавочна, паходзіць ад мясцовых племянных супольнасцей, якія паступова інтэграваліся ў індуісцкае грамадства.

Назва ўпершыню сустракаецца ў індуісцкай літаратуры паўднёвай Індыі з пачатку нашай эры адносна груп насельніцтва, якое насяляла асобныя вёскі і мясцовасці, часам мела сваіх валадароў. Ім прыпісвалася магічная сіла, таму парыям забаранялася набліжацца да прадстаўнікоў варн. Фармальна парыі не ўваходзілі ў сістэму каст-*джаці*, мелі свае рэлігійныя абрады, што ўключалі ігру на барабанах. Па адной з версій, назва **парыя** этымалагічна паходзіць ад слова «барабан».

Да прыбыцця еўрапейцаў у Індыю парыі апынуліся на ніжэйшай прыступцы сацыяльнай лесвіцы, займаліся непрэстыжнай працай, звязанай з прыбіраннем бруду, угнаеннем палеткаў, часцяком з’яўляліся прыгоннымі або рабамі брахманаў. Само слова «парыя» лічылася абразлівым. Гэта спарадзіла атаясненне парыяў у еўрапейскай літаратуры з прадстаўнікамі недатыкальных каст.

У нашы дні парыі-тамілы, якія спавядаюць індуізм, уваходзяць у сістэму індуісцкіх каст, належаць да ніжэйшай групы каст *валангай*. У Керале да парыяў адносяць прадстаўнікоў племянных супольнасцей. Сярод парыяў ёсць прадстаўнікі хрысціян і будыстаў.

Заканадаўствы Індыі і Шры-Ланкі забараняюць сацыяльнае прыніжэнне па рэлігійнаму і каставаму прынцыпу, таму парыі маюць тыя ж грамадзянскія правы, што і астатнія члены грамадства.

Гл. таксама
-----------

* Даліты

Літаратура
----------

* *Mio, M.* Rethinking Social Exclusion in India: Castes, Communities and the State / Ed. by Minoru Mio, Abhijit Dasgupta — Routledge, 2017 ISBN 978-1-315-27082-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85098031 |
**Адамстаўн** (англ.: Adamstown) — адзінае паселішча (*settlement*) і адміністрацыйны цэнтр Піткэрна. Насельніцтва - 67 чал. (2011 г.).

Гісторыя
--------

На месцы Адамстаўна ў XI - XV стст. існавала палінезійскае паселішча, пазней, аднак, па незразумелых прычынах закінутае заснавальнікамі. 

23 студзеня 1790 г. на востраве Піткэрн высадзіліся маракі мяцежнага брытанскага судна "Баўнці". Створанае імі паселішча пазней атрымала назву Адамстаўн у гонар аднаго з мяцежнікаў Джона Адамса, які здолеў захаваць малую піткэрнскую калонію і ў 1825 г. атрымаў амністыю. 

У 1831, 1856 — 1861 гг. паселішча пакідалася жыхарамі ў сувязі з перасяленнем на Таіці, а затым на Норфалк. 

Афіцыйны статус адміністрацыйнага цэнтра Адамстаўн атрымаў ў 1964 г.

Кіраванне
---------

Мясцовыя кіруючыя функцыі знаходзяцца ў мэра Піткэрна, які выбіраецца на трохгадовы тэрмін астравіцянамі і зацвярджаецца губернатарам.

Інфраструктура
--------------

Адамстаўн не мае рэгулярнай планіроўкі. Большасць жыхароў жыве ў прыватных катэджах і займаецца рамяством і сельскай гаспадаркай. У паселішчы дзейнічае 1 царква, 1 пачатковая школа, ёсць плошча і адміністрацыйны будынак. Да сёй пары галоўны сродак камунікацыі - радыё, хаця маецца доступ да спадарожнікавага тэлебачання і інтэрнэту, асобныя сем'і карыстаюцца тэлефонамі.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Піткэрна
* Афіцыйны турыстычны рэсурс Архівавана 25 студзеня 2011.

| ⛭Сталіцы Аўстраліі і Акіяніі |
| --- |
| Сталіцы незалежных дзяржаў | 
* Апія
* Уэлінгтан
* Канбера
* Маджура
* Нгерулмуд
* Нукуалофа
* Палікір
* Порт-Віла
* Порт-Морсбі
* Сува
* Фунафуці
* Ханіяра
* Паўднёвая Тарава
* Ярэн (месцазнаходжанне ўрада; афіцыйна сталіцай не з’яўляецца)

 | Акіянія на карце свету |
| Сталіцы залежных тэрыторый | 
* Аваруа
* Адамстаўн
* Алофі
* Кінгстан
* Мата-Уту
* Нумеа
* Пага-Пага
* Папеэтэ
* Сайпан
* Аганья
* Ханга-Роа

 |
**Трайфл** — страва англійскай кухні, дэсерт з бісквітнага цеста (часта змочанага херасам ці віном) з заварным крэмам (часта зацвярдзелым), фруктовым сокам або жэле і ўзбітымі вяршкамі. Пералічаныя інгрэдыенты, як правіла, размешчаны ў трайфле папластова.

У самым раннім захаваным рэцэпце трайфла, датаваным 1596 годам, ён уяўляе сабой густы крэм, запраўлены цукрам, імбірам і ружовай вадой. У рэцэпце, апублікаваным праз шэсцьдзесят гадоў, у лік інгрэдыентаў дададзеныя яйкі, а сам крэм прадпісваецца змяшчаць на цеста, змочанае алкаголем. Самыя раннія згадкі пра жэле як складнік трайфла датуюцца 1747 годам.

Акрамя Англіі, трайфл распаўсюджаны ў Шатландыі і ЗША; існуе некалькі рэгіянальных разнавіднасцяў дадзенага дэсерту.

Зноскі
------

1. ↑  Alan Davidson, Tom Jaine (2006). *The Oxford companion to food*. Oxford University Press, 2006
2. ↑  Trifle History **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *What's The Recipe Today*. Архівавана з першакрыніцы 18 ліпеня 2011. Праверана 10 жніўня 2010.
3. ↑  Three British Desserts: Syllabub, Fool and Trifle **(нявызн.)**. *Article by Diana Serbe*. Праверана 19 ліпеня 2010.
4. ↑  Hannah Glasse. *The Art of Cookery*. Internet Archive. p. 285. Праверана 2014-02-25.
**Дзільраба́ Дыльмура́т** (уйг.: دىلرەبا دىلمۇرات, трад. кіт.: 迪麗热巴·迪力木拉提; у Кітаі больш вядомая як **Dilireba** (трансліт.: *Дзілірэба́*); нар. 3 чэрвеня 1992, Урумчы, СУАР, Кітай) — кітайская актрыса, танцорка, спявачка, мадэль і вядучая шоу ўйгурскага паходжання.

Дзяцінства і адукацыя
---------------------

Дзільраба нарадзілася 3 чэрвеня 1992 года ў горадзе Урумчы, у Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне Кітайскай Народнай Рэспублікі. У 2001 годзе, калі дзяўчынке было 9 гадоў, яе бацька прывёў яе ў сярэднюю мастацкую школу Сіньцзян, каб яна здала ўступны экзамен. У той час Дзільраба думала, што гэта былі нейкія дадатковыя заняткі. Пазней, калі яна атрымала прапанову ад школы, яна зразумела, што будзе хадзіць у школу танцаў на працягу наступных шасці гадоў.

У 2007 годзе яна скончыла Сяньцзянскі інстытут мастацтваў і стала ўдзельніцай Сіньцзянскай трупы песень і танцаў.

На працягу 2009 года Дзільраба вучылася ў Паўночна-ўсходнім педагагічным універсітэце ў горадзе Чанчунь, правінцыі Гірын. За гэты час яна заняла трэцяе месца на мясцовым конкурсе спеваў.

У 2010 годзе яна паступіла на тэатральнае аддзяленне Шанхайскай тэатральнай акадэміі па спецыяльнасці «Драма, кіно і тэлебачанне». У тым жа годзе яна спрабавала прайсці праслухоўванне ў новы праект рэжысёра Лу Чуаня «Тайная вячэра».

Зноскі
------

1. 1 2  新偶像：90后小花旦迪丽热巴上位走红史- 娱乐 - 国际在线 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *news.cri.cn*. Архівавана з першакрыніцы 6 жніўня 2020. Праверана 21 красавіка 2022.
2. ↑  迪丽热巴17岁旧照曝光 曾在东北师大就读一年-中国吉林网 **(нявызн.)**. *news.cnjiwang.com*. Праверана 21 красавіка 2022.
3. ↑  图文：陆川寻找虞姬-迪丽热巴\_影音娱乐\_新浪网 **(нявызн.)**. *ent.sina.com.cn*. Праверана 21 красавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Sina Weibo |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Мікола Бушчык**, таксама **Мікалай Уладзіміравіч Бушчык** (нар. 22 мая 1948 года, вёска Дзераўная, Слонімскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

У 1969 годзе скончыў Краснадарскае мастацкае вучылішча (РСФСР); у 1975 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут; у 1980 годзе ўступіў у Беларускі саюз мастакоў. У 1975—81 гадах працаваў выкладчыкам Беларускага політэхнічнага інстытута.

Працуе ў жанрах тэматычнай карціны («Які прыгожы гэты свет», 1976; «Узыходжанне» і «Трынаццаць», 1992), партрэта, пейзажа. Шмат карцін, прысвечаных беларускай тэматыцы «Беларуская вёска», «Бабулькі ў Гродна», «Слуцкія вароты ў Нясвіжы», «Вечар у Віцебску», «Звонкі вечар у Слоніме», «Восень на Палаце».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Бушчык Мікалай Уладзіміравіч / Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мікола Бушчык на Вікісховішчы |
**Хату́ча** (трансліт.: *Chatuča*, руск.: Хатуча) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Буркоўскага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (120 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 15 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 26 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 134 км ад Гомеля, на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з просталінейнай шыротнай вуліцы, да якой з поўдня пад вострым кутом далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя, як вёска ў валоданні князя Вішнявецкага, а ва 2-й палове XVII стагоддзя — Каняцпольскіх. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. З 1811 года валоданне Ракіцкіх. У 1850 годзе. З 1873 года большасць земляў у валоданні купца 1-й гільдыі Канапліна. Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся: капліца, вятрак, гамарня; у Брагінскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Хатуцкага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг.

У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная зорка», працавалі вятрак, гамарня і поўсцечасальня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у чэрвені 1943 года фашысты спалілі 84 двары і забілі 13 жыхароў. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Астрагляды» (цэнтр — вёска Астрагляды).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1850 год — 23 двары, 177 жыхароў.
* 1897 год — 53 двары, 351 жыхар (паводле перапісу).
* 1908 год — 61 двор, 439 жыхароў і ў фальварку 12 жыхароў.
* 1930 год — 75 двароў, 422 жыхара.
* 1940 год — 92 двары.
* 1959 год — 425 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (120 сем'яў) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Сарга́цкая культура** — археалагічная культура Заходняй Сібіры ў эпоху ранняга жалеза (VII-VI стст. да н. э. — 4 ст. н. э.).

Археалагічная культура атрымала назву паводле вёскі Саргатка на левым беразе ракі Іртыш не далёка ад Омска, дзе ў 1927 г. праводзіліся раскопкі курганоў. Помнікі саргатской культуры сустракаюцца на берагах рэк Ішым, Табол, Іртыш і Ом. Асноўная частка тэрыторыі саргацкай культуры знаходзіцца ў межах сучаснай дзяржавы Расія, а яе паўднёвая — на поўначы Казахстана. Найбольш старажытныя помнікі (VII-VI стст. да н. э.) месцяцца на рацэ Ом. Найвышэйшы ўзровень развіцця датуецца II ст. да н. э. — II ст. н. э. Прыпыніла сваё існаванне ў канцы IV ст. н. э.

Носьбіты Саргацкай культуры ўзвозілі добра ўмацаваныя паселішчы. Курганы будавалі з пластоў дзёрну. Першапачаткова яны мелі выгляд ўсечанай піраміды. Характэрнай асаблівасцю большасці курганоў з’яўляецца наяўнасць рова вакол магільных пляцовак. У магільнях знаходзяць сляды вогнішчаў, што дае падставу меркаваць пра наяўнасць культу агню. Кераміка выканана спосабам ручной лепкі. Нароўні з ёй выкарыстоўваўся прывазны сярэднеазіяцкі посуд, выраблены на ганчарным коле. Шырока выкарыстоўвалі зброю і прылады працы з жалеза. Навершы стрэл таксама выраблялі з косці і бронзы. Вытворчасць жалеза адрознівалася высокім узроўнем для свайго часу. Кавалі мелі ў сваім распараджэнні сталь, якая пераўзыходзіла традыцыйнае мяккае жалеза.

Гаспадарка мела комплексны характар, аднак галоўную ролю адыгрывала жывёлагадоўля. Носьбіты Саргацкай культуры трымалі кароў і коняў. Земляробства і паляванне мелі дадатковы характар. Мяркуецца, што носьбіты Саргацкай культуры знаходзіліся пад значным уплывам сарматаў, гандлявалі з Сярэдняй Азіяй, развівалі ўзаемаадносіны з прадстаўнікамі суседняй Кулайскай культуры.

Маёмасная і прававая неаднароднасць насельніцтва прасочваецца ў розніцы жытлаў і магільняў. На думку некаторых археолагаў, вылучалася некалькі сацыяльных пластоў, у тым ліку вярхоўныя правадыры, высакародныя людзі, простае і залежнае насельніцтва. Ніжэйшыя пласты не былі ўзброены. Армія складалася з дружыннікаў, на чале якіх стаялі правадыры. Асновай апалчэння былі лёгкаўзброеныя вершнікі з лукам і стрэламі.

Некаторыя даследчыкі атаясняюць Саргацкую культуру са старажытнымі уграмі, аднак у апошнія дзесяцігоддзі пераважае пункт гледжання, што галоўную ролю ў яе стварэнні і функцыянаванні адыгрывалі сакі. Насельніцтва найхутчэй было поліэтнічным. Знікненне культуры тлумачаць тым, што яе прадстаўнікі прынылі ўдзел у вялікім перасяленні народаў на захад.

Спасылкі
--------

* Саргатская культура (эпоха раннего железного века)
* Саргатская культура — Археология
* Л. В. Татаурова, И. В. Толпеко, САРГАТСКАЯ И КУЛАЙСКАЯ КУЛЬТУРЫ: ПРОБЛЕМЫ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ Архівавана 25 ліпеня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Залессе.
**Зале́ссе** (трансліт.: *Zaliessie*, руск.: Залесье) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці, на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка. Уваходзіла ў склад Камарынскага пасялковага савета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (204 сем'і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Вёска ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 50 км на поўдзень ад Брагіна, 4 км ад чыгуначнай станцыі Пасудава (на лініі Оўруч — Палтава), 163 км ад Гомеля.

Размешчана на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

### Водная сістэма

На ўсходзе меліярацыйны канал.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з 4 кароткіх просталінейных вуліц блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Хаты драўляныя сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснавана ў XIX стагоддзі. Найболей інтэнсіўна вёска будавалася ў 1920-я гады. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасні 1943 года фашысты спалілі 110 двароў і забілі 2 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 112 мясцовых жыхароў, у памяць пра загінулых у цэнтры вёскі збудаваны абеліск. Была цэнтрам саўгаса «Пасудава». Месцаваліся васьмігадовая школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, сталовая, 2 крамы.

Да 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Калыбанскага сельсавета, да 13 снежня 1991 года — у склад Гдзенскага сельсавета, пасля — у адміністрацыйным падпарадкаванні Камарынскага пассавета.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1940 год — 130 двароў, 580 жыхароў.
* 1986 год — жыхары (204 сем'і) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Кур-Дылі** (азерб.: Kür Dili) — востраў на паўднёвым захадзе Каспійскага мора. Уваходзіць у склад Азербайджана. Плошча — 43 км². Насельніцтва (2020 г.) — 1 чалавек.

Геаграфія
---------

Востраў Кур-Дылі месціцца за 160 км на паўднёвы захад ад Баку, сталіцы Азербайджана. Сфарміраваўся каля 400 гадоў таму першапачаткова як паўвостраў-каса ў дэльце ракі Кура. Адасобіўся ў выніку падвышэння ўзроўню Каспійскага мора ў першай палове 1980-х гг. Паверхня раўнінная, ва ўсходняй частцы — нізінная. Паколькі працэс падвышэння ўзроўню мора працягваецца, адбываецца скарачэнне сушы. На востраве няма адкрытых крыніц пітной вады. Яна здабываецца з глыбіні каля 2 м дзякуючы калодзежам. 

Клімат сухі субтрапічны. Зімовыя тэмпературы рэдка падніжаюцца за +5°C. Улетку спякота асцюджаецца сталымі вятрамі.

Прырода
-------

Большая частка вострава ўяўляе стэп з высокай травяной расліннасцю. Пасля перасялення большай часткі жыхароў у 1980-я гг. захаваліся садовыя насаджэнні, у тым ліку вінаграду, абрыкосу, гранату. Тут жывуць здзічэлыя свойскія жывёлы, у тым ліку коні і трусы, а таксама дзікі, зайцы, шакалы і г. д. На Кур-Дылі шмат птушак, у тым ліку пералётныя гусі, качкі, журавы, пеліканы. Захад вострава ўваходзіць у склад Кызылагаджскага запаведніка.

Гісторыя
--------

У мінулым Кур-Дылі ўяўляў сабою паўвостраў-касу ў дэльце ракі Кура, які сфарміраваўся прыкладна 400 гадоў таму. У пачатку XX ст. з цэнтральных раёнаў Расійскай імперыі сюды перасялілі рускіх каланістаў. Яны заснавалі паселішчы Куркос (Кур-Дылі) і Жарскі (Шыраанлы). У 1911 — 1966 гг. на касе працаваў маяк. 

Падвышэнне ўзроўню Каспія ў 1981 — 1982 гг. прывяло да перасялення большасці жыхароў. Першапачаткова яно разглядалася як часовае, таму свойскую жывёлу выпусцілі на волю. Пазней на востраве склаўся вялікі табун здзічэлых коняў каля 1000 галоў. У адсутнасці адкрытых крыніц прэснай вады, жывёлы прызвычаіліся піць салёную ваду з Каспія.

Спасылкі
--------

* Остров Кюр-Дили – затерянный мир XXI века
* Последний русский Робинзон из Азербайджана. Затерянный мир острова Кюр-Дили
* Azərbaycanda belə yer də varmış... Burada pul keçmir
***Adelphocoris lineolatus*** — шкоднае насякомае, якое псуе люцэрну.

Апісанне
--------

Жаўтлява- або буравата-зялёны клоп даўжыней 7,5-9 міліметраў. Самец цямней самкі. Пярэднеспінка з двума яркімі чорнымі плямамі. Шчыток з бураватымі палоскамі ўздоўж сярэдзіны. Галава амаль трохкутнай формы, бліскучая. Вусікі 4-членікавыя, з доўгім другім членікам і чырванаватым трэцім і чацвертым членіками. Ногі буравата-жоўтыя, з чорна-бурымі плямамі на сцёгнах. Вяршыні галёнак і лапак чарнаватыя. Яйкі даўгаватыя, пасярэдзіне слабавыпуклай формы, адразу пасля адкладвання жаўтлява-белыя, бліскучыя, пазней ружовыя. Самкі адкладаюць іх у тканках сцеблаў і зверху закрываюць бураватым коркам. Лічынкі першага і другога ўзростаў зелянява-бурыя, у першым ўзросце даўжыней да 1,5, другому — да 2,3 міліметраў. У трэцім узросце лічынка становіцца ярка-зялёнай, са шматлікімі дробнымі цёмнымі кропкамі і шыпікамі на іх, на канцы брушка чырванаватая; даўжыня 2,5-3 міліметра. У лічынак чацвёртага ўзросту з’яўляюцца зародкі крылаў у выглядзе двух пар бялёсых скурыстых скруткаў па баках грудзей. Лічынкі пятага ўзросту (німфы) маюць больш доўгія крылавыя лопасці, якія дасягаюць задняга краю чацвёртага сегмента брушка і афарбаваныя ў бледна-буры колер; даўжыня лічынак пятага ўзросту каля 5 міліметраў.

Экалогія
--------

Зімуе ў фазе яйка. У лесастэпавай зоне Украіны развіццё яек звычайна пачынаецца ў сярэдзіне мая. Лічынкі растуць 25-30 дзён і ператвараюцца ў дарослых клапоў, якія неўзабаве пачынаюць адкладаць яйкі. З-за цёплага надвор’я клапы вельмі рухомыя і часта летаюць паміж раслінамі. Звычайна яны канцэнтруюцца на верхавінах раслін, дзе высмоктваюць сокі з маладых сцеблаў, бутонаў і завязяў. Падчас хмарнага і халоднага надвор’я насякомыя нерухома сядзяць знізу ліста кармавых раслін. Вясной і летам аплодненыя самкі адкладаюць яйкі ў маладыя, сакавітыя сцёблы люцэрны, эспарцэта, баркуна і іншых бабовых раслін. З дапамогай яйкакладу самка робіць пракол і апускае ў яго амаль перпендыкулярна яйка, зачыняючы адтуліну над ім своеасаблівым коркам. Яйкі адкладаюць адзін за адным у шэраг або купкай няправільнай формы. У адной кладцы бывае да 30 яек, а ўсяго адна самка можа адкласці іх да 140. Летам поўны цыкл развіцця насякомага ў лесастэпавай зоне працягваецца ад 35 да 40 дзён. Ва Украіне ён дае два пакалення.

Шкоднаснасць
------------

Клоп шматедны, аднак найбольшую шкоду наносіць розным культурным і дзікарослым бабовыя, асабліва люцэрне і эспарцэту. Пашкоджаныя клапамі верхавіны сцеблаў жоўкнуць і вянуць, бутоны і завязі ападаюць, пакідаючы голыя кветаножкі. Ураджай насення люцэрны і эспарцэта на заселеных клапамі плошчах значна памяншаецца. Асабліва небяспечны клоп у засушлівыя гады, калі расліны слабыя, і на іх утвараецца мала суквеццяў. Акрамя люцэрны і эспарцэта, пашкоджвае віку, лубін, канюшыну, баркун, розныя парасонавыя, складанакветныя, вахту, высадкі цукровых буракоў і таму падобнае. Ва Украіне распаўсюджаны паўсюдна.

Спасылкі
--------

* Артыкул на сайце Аграрны сектар Украіны Архівавана 2 лістапада 2017.
**Ра́стаў** (трансліт.: *Rastaŭ*, руск.: Растов) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 20 км на захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 223 км ад Гомеля, 13 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

Праз вёску праходзіць меліярацыйны канал, злучаны з ракой Пціч.

### Экалогія і прырода

На поўдні і захадзе мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Капцэвічы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з 3 кароткіх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і злучаных просталінейнай вуліцай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. У складзе сельскагаспадарчага ААТ «Парэчча-Арэса» з цэнтрам у Парэччы, жывёлагадоўчая ферма. Крама.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. Па дадзеных на 1897 год вёска Растаў таксама вядомая як Адальфін. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны воін». Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 9 двароў і забілі 47 жыхароў. У магіле ахвяр фашызму, у цэнтры вёскі, пахаваны расстраляныя карнікамі ў красавіку 1942 года 4 партызанскія сям'і (14 жыхароў); у 1970 годзе ўстаноўлена стэла. 25 жыхароў загінулі на фронце. У 1966 годзе да вёскі далучаны суседні пасёлак Багданаў.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 58 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 11 двароў, 73 жыхара (паводле перапісу).
* 1940 год — 33 двары, 166 жыхароў.
* 1959 год — 106 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 56 двароў, 107 жыхароў.
* 2004 год — 41 двор, 82 жыхары.

Вядомыя ўраджэнцы
-----------------

* Леанід Ніканоравіч Дробаў — беларускі мастак і мастацтвазнаўца, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі.
* Віктар Уладзіміравіч Шчэцька (нар. 1955) — беларускі палітык.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 ліпеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Парэцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Парэчча |
| Вёскі | Альбінск ·  Беркаў ·  Забалацце ·  Ляскавічы ·  Мёдухаў ·  Ражаноў ·  Растаў ·  Харомцы |
**Бітва пад Вільяндзі**, ***Бітва на дзень Святога Мацвея*** (эст.: Madisepäeva lahing) — адна з найбольш значных бітваў між немцамі і эстамі, якая адбылася ля горада Вільяндзі 21 верасня 1217 годзе, у часе Лівонскага крыжовага паходу.

Удзельнікі
----------

З боку эстаў выступала кааліцыя шасці асноўных правінцый (маакондаў) кантынентальнай Эстоніі: Равала (Рэвель), Ляэнемаа (Раталія), Хар’юмаа (Гарыэн), Вірумаа (Віронія), Ярвамаа (Гервен) і Сакала. Іхняе войска налічвала каля шасці тысяч салдат.

Супраць эстаў выступіла трохтысячнае лівонскае войска, якое складалася з войскаў рыскага біскупа, крыжакоў графа Альберта з Гальштыніі, ордэну мечаносцаў і рушэння нядаўна навернутых у хрысціянства латгалаў (летаў) і ліваў.

Хада бітвы
----------

Крыжакі нанеслі эстам сакрушальную паражэнне. Агульныя страты кааліцыі склалі амаль 1000 чалавек, не лічачы загінулых падчас уцёкаў. Загінулі таксама Лембіт (правадыр эстаў) і Каўпа (навернуты правадыр лівонцаў).

Немцам дасталіся каля двух тысяч баявых коняў.

Вынікі
------

Гэтая перамога германцаў значна прадвызначыла далейшы лёс цэнтральнай і паўднёвай Эстоніі, якія былі скораны цягам двух наступных гадоў. У канцы XIII стагоддзя аўтар сярэдневечнай Лівонскай рыфмаванай хронікі пісаў, што пасля гэта бойкі эстаў прымусілі плаціць царкоўную дзесяціну, будаваць замкі і цэрквы.

Літаратура
----------

* Генрих Латвийский. Хроника Ливонии / С. А. Аннинский. — М.; Л. 1938. (лацінскі тэкст з расійскім перакладам)
* Livlandishe Reinchronik mit Anmerkungen, Namenverzeichniss und Glossar. Herausgeben von Leo Meyer. — Paderborn, 1876.
* Чешихин Е. В. История Ливонии с древнейших времен. В 3 тт. Т.1. — Рига, 1884.
**Леў Барысавіч Алімаў** (нар. 26 лістапада 1945, Брэст) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 лістапада 1945 года ў г. Брэсце (Беларусь). Скончыў у 1970 годзе Маскоўскае мастацкае вучылішча памяці 1905 года[ru]. Удзельнік мастацкіх выставак з 1970 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года. Жыве ў г. Брэсце.

Творчасць
---------

Працуе ў станковай і кніжнай графіцы.

Асноўныя творы: лісты «Старая яблыня», «Карані», «Спелы плод», «Новы Вавілон», ілюстрацыі да зборніка паэзіі «Прыбліжэнне» А. Каско.

Творы знаходзяцца ў музеі «Кніга» (Масква), Калінінградскай мастацкай галерэі[ru], музеі «Мальбарк» (Польшча), Палацы Нацый ААН (Жэнева), «Бэнксайд галеры[en]» (Лондан), мастацкім музеі штата Місуры[ru] (ЗША), Файн Арт-цэнтры (ЗША), «Талер Галерэя Форт» (Іспанія), Музеі гравюры ў Маастрыхце (Нідэрланды), Экслібрыс-цэнтры ў Нансі (Францыя), музеі ўніверсітэта Тамэ (Японія).

Удзельнік больш за 100 міжнародных конкурсных выставак графічнага мастацтва ў Бельгіі, Балгарыі, Вялікабрытаніі, Германіі, Іспаніі, Італіі, Нідэрландах, Польшчы, Расіі, ЗША, на Украіне, у Францыі, у Швецыі, Швейцарыі, Японіі, Эстоніі, Літве, Нарвегіі, Бразіліі. Лаўрэат міжнародных конкурсных выставак графічнага мастацтва. Правёў 6 персанальных выставак у Беларусі, Расіі, Германіі і ЗША.

Узнагароды
----------

Акадэмік графікі Беларускай акадэміі выяўленчых мастацтваў (1995). Узнагароджаны медалём БСМ «За заслугі ў выяўленчым мастацтве» і медалём Францыска Скарыны (2009).

Міжнародны біяграфічны цэнтр (г. Кембрыдж, Вялікабрытанія) назваў Алімава «Чалавекам года», узнагародзіўшы медалём «За дасягненні ў XX стагоддзі».

8 кастрычніка 2015 года Льву Алімаву было прысвоена ганаровае званне Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь.

* Валерый Славук і Леў Алімаў у дзень атрымання ганаровых званняў Заслужаных дзеячаў мастацтва Беларусі. 8 кастрычніка 2015 года, «Восеньскі салон» з БелгазпрамбанкамВалерый Славук і Леў Алімаў у дзень атрымання ганаровых званняў Заслужаных дзеячаў мастацтва Беларусі. 8 кастрычніка 2015 года, «Восеньскі салон» з Белгазпрамбанкам
* Палац мастацтва, 8 кастрычніка 2015 года, «Восеньскі салон» з Белгазпрамбанкам Палац мастацтва, 8 кастрычніка 2015 года, «Восеньскі салон» з Белгазпрамбанкам

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Алімаў Леў Барысавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
2. ↑  Почетное звание «Заслуженный деятель искусств Республики Беларусь» присвоено белорусскому художнику-графику Льву Алимову  (руск.)

Літаратура
----------

* Алімаў Леў Барысавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Леў Барысавіч Алімаў
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксееў.
**Карней Іосіфавіч Аляксееў** (нар. 15 мая 1943, в. Вуглы, Бабруйскі раён) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

У 1970 г. скончыў мастацка-прамысловае вучылішча, а ў 1976 г. — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў А. Бембеля, А. Анікейчыка.

Удзельнік мастацкіх выставак з 1974 года.

З 1976 г. скульптар філіяла Магілёўскай мастацка-вытворчай майстэрні ў Бабруйску.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1981 года, з 1989 г. старшыня праўлення Магілёўскай арганізацыі БСМ.

Жыве ў г. Магілёве.

Творчасць
---------

Працуе ў станковай і манументальнай скульптуры, пераважна ў жанры партрэта. Асноўныя творы: партрэты маладой будаўніцы (1975), даяркі Г. Дз. Белавус, мастака Э. Белагурава (абодва 1978), бацькі (1979), кампазіцыі «Першы ўраджай» (1974), «Ф. Скарына», «Пад мірным небам», «Выратаванне», «Сон паэта. Прысвячаецца М. Багдановічу», «Анёл-ахоўнік», «Жаночы партрэт», «Кветкавод Наташа» (1983), трыпціх «Якуб Колас» (1976), помнік-бюст Герою Савецкага Саюза М. Чэпіку (1980, в. Блужа Мінскай вобласці), мемарыяльныя дошкі І. Болдзіну, М. Яшыну, Г. Каніскаму ў г. Магілёве.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Нацыянальным музеі гісторыі і культуры ў Мінску, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, Літаратурным музеі М. Багдановіча, Літаратурным музеі Я. Купалы, Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі, фондах БСМ.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Аляксееў Карней Іосіфавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
2. 1 2 3 4  Аляксееў Карней Іосіфавіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Т. 1. А капэла — Габелен. — 727 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Аляксееў Карней Іосіфавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
* Аляксееў Карней Іосіфавіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Т. 1. А капэла — Габелен. — 727 с. — 10 000 экз.
**Андаўтонія** — рымскае паселішча, якое размяшчалася на паўднёвым беразе ракі Сава, недалёка ад сучаснай вёскі Шчытаржава на паўднёвы ўсход ад горада Заграб, Харватыя.

Андаўтонія знаходзілася на тэрыторыі рымскай правінцыі Паноніі, на рымскай дарозе, якая злучала гарады Петовіян (сучасны Птуй) і Сісцыя (Сісак). Назва «Андаўтонія» згадваецца ў працах антычнага географа Пталамея, а «Даўтонія» згадваецца ў Ітынерарыі Антаніна. Дарога пралягала паміж Андаўтоніяй і Петовіянам праз Піры і Аквавіву на поўнач і праз Сісцыю на поўдзень. Паселішча існавала паміж I і IV стагоддзямі, пасля чаго яно, як мяркуюць, было знішчана падчас Вялікага перасялення народаў.

Назва паселішча ўпершыню была выяўлена на каменнай скрыжалі ў раёне Стэнжавец у 1758 годзе. У 1768 годзе была знойдзена яшчэ адна скрыжаль з гэтай жа назвай у Шчытаржаве. На працягу XIX стагоддзя каменныя і цагляныя матэрыялы антычных часоў, якія ўсё яшчэ маглі быць знойдзены ў гэтых абласцях, былі па большай частцы паўторна выкарыстаны ў будаўніцтве новых будынкаў, тым самым знішчаючы сляды існавання паселішча. Месцазнаходжанне Андаўтоніі было прадметам спрэчак розных картографаў і гісторыкаў: свае версіі высоўвалі ў тым ліку Райхард, Анвіль, Крчэліч, Катанчыч і Кукулевіч-Сакцінскі. У канцы-канцоў яно было дакладна ўсталявана Тэадорам Момзенам і апублікавана ў зборы *Corpus Inscriptionum Latinarum* у 1873 годзе.Пасля гэтага Археалагічны музей Заграба пачаў першыя раскопкі ў Шчытаржаве, у выніку якіх былі знойдзены шматлікія артэфакты рымскай эпохі, якія былі пахаваныя на глыбіні каля 1 метра.

Супрацоўнікі музея вярталіся на месца раскопак для далейшага даследавання мясцовасці ў перыяд паміж 1969 і 1980 гг. З 1981 года яны таксама правялі аналіз саду каля царквы ў цэнтры паселішча. Былі знойдзены сляды вуліцы, каналізацыйная сістэма, розныя будынкі, гарадскія сцены і некропаль. У 1994 годзе ў цэнтры паселішча быў адкрыты археалагічны парк.

Крыніцы
-------

1. ↑  Ljubić 1883, p. 1.
2. 1 2 3  Kušan & Nemeth-Ehrlich 1996, p. 30.
3. ↑  Ljubić 1883, p. 1–2.
4. ↑  Ljubić 1883, p. 11.
5. ↑  Ljubić 1883, pp. 1–9.
6. ↑  Ljubić 1883, p. 11–13.

Спасылкі
--------

* Ljubić, Šime (November 1883). "Andautonia (Šćitarjevo)". *Journal of the Zagreb Archaeological Museum* [харвацкая]. **5** (1).
* Kušan, Dora; Nemeth-Ehrlich, Dorica (January 1996). "Arheološki park Andautonija u Ščitarjevu". *Informatica Museologica* [харвацкая]. Zagreb. **25** (1–4).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пясчанка.

**Пясча́нка** (трансліт.: *Piasčanka*, руск.: Песчанка) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Здзітаўскага сельсавета. Размешчана за 9 км ад Бярозы, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

У 1563 годзе ў Дабучынскай воласці Кобрынскай эканоміі, у абшары двара Блудзенскага і войтаўства Блудзенскага. У 1716 годзе ў складзе войтаўства Блудзенскага Блудзенскага староства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1874 годзе ў Блудзенскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. У 1886 годзе ў Бярозаўскай воласці, дзейнічалі школа, 2 піцейныя дамы. Паводле перапісу 1897 года ў Картуз-Бярозскай воласці, дзейнічалі народнае вучылішча, хлебазапасны магазін. Побач з вёскай знаходзілася сядзіба ва ўладанні мешчаніна Антона Занозінскага.

### Найноўшы час

З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.

З 1921 года ў складзе Бяроза-Картузскай гміны Палескага ваяводства Польшчы, з 1932 года ў Сігневіцкай гміне.

З 1939 года ў БССР, з 1940 года вёска Углянскага с/с. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1949 годзе жыхары вёсак Здзітава, Угляны і Пясчанка былі аб'яднаны ў калгас імя Молатава, які ў 1959 годзе далучаны да саўгаса «Прамень». З 18 студзеня 1988 года ў Здзітаўскім сельсавеце.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на поўдзень, забудова двухбаковая, рэдкая, у паўднёвай частцы ўшчыльную падыходзіць да в. Шылін.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1886 — 24 двары, 233 жыхары.
	+ 1897 — 55 двароў, 337 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 366 жыхароў.
	+ 1940 — 22 двары, 416 жыхароў.
	+ 1959 — 97 гаспадарак, 348 жыхароў.
	+ 1970 — 267 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 39 двароў, 66 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Здзітаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Здзітава |
| Вёскі | Вугляны ·  Дзягелец ·  Калонія ·  Машковічы ·  Пясчанка ·  Шылін ·  Шылінок |