Гэты артыкул пра ваенна-палітычны блок. Пра моўны саюз гл. **Балканскі моўны саюз**
1912 год
**Балканскі саюз** (Балканская ліга) — ваенна-палітычны блок Сербіі, Чарнагорыі, Грэцыі і Балгарыі, накіраваны супраць Турцыі на працягу Балканскіх войн 1912—1913 гадоў.

Пасля італа-турэцкай вайны 1911—1912 гадоў у балканскіх краінах усвядомілі неабходнасць у сумесных дзеяннях, каб супрацьстаяць Турцыі. Гэта ўсведамленне, не без ціску з боку расійскай дыпламатыі, прывяло да падпісання двухбаковага пагаднення паміж Сербіяй і Балгарыяй 13 сакавіка 1912 года, пашыранага ваенным дагаворам 12 мая таго ж года; Расіі адводзілася роля арбітра. Грэцыя, не жадаючы быць пакінутай па-за магчымым альянсам супраць Турцыі, пачала перамовы з Балгарыяй адносна свайго ўдзелу ў альянсе. Перамовы прывялі да падпісання Грэка-Балгарскага дагавора 29 мая 1912 года. Пазней падобны дагавор быў падпісаны таксама паміж Балгарыяй і Чарнагорыяй. Стварылася цэлая сетка альянсаў на Балканах, накіраваных супраць Турцыі і, фактычна, супраць Аўстра-Венгрыі.

Са свайго боку, Францыя, разумеючы, што на Балканскі саюз уплывае Расія, знайшла сабе саюзніка ў асобе Аўстра-Венгрыі, якая, у сваю чаргу, не жадала бачыць моцную Сербскую дзяржаву на сваёй паўднёвай мяжы.

Паколькі Асманская імперыя была саслаблена вайной з Італіяй і мела ўнутраныя канфлікты, Балканскі саюз не мог гэтым не скарыстацца. На працягу апошніх дзён верасня Асманская імперыя і Балканскія краіны мабілізавалі свае войскі. Першая дзяржава, якая абвясціла вайну, была Чарнагорыя — 8 кастрычніка 1912 года яна пачала Першую Балканскую вайну. Астатнія тры дзяржавы, пасля абвяшчэння ўльтыматуму Турцыі (13 кастрычніка), абвясцілі ёй вайну (17 кастрычніка).

Падчас вайны аб’яднаныя арміі балканскіх дзяржаў фактычна знішчылі асманскае кіраванне ў Еўропе ў серыях перамог. Але трыумф Лігі быў нядоўгім. Рознагалоссі паміж саюзнікамі ўсё яшчэ працягваліся, і пасля паспяховага заканчэння Першай Балканскай вайны з’явіліся рознагалоссі наконт падзелу Македоніі. Напружанасць прывяла да распаду Балканскага саюза. Другая Балканская вайна ўспыхнула сярод былых саюзнікаў. Балгарыя напала на Сербію і Грэцыю, да якіх пасля далучыліся Турцыя і Румынія.

Гл. таксама
-----------

* Балканскія войны

| ⛭Дыпламатыя вялікіх дзяржаў у 1871—1913 гадах |
| --- |
| Вялікіядзяржавы | 
Брытанская імперыя •
Германская імперыя •
Трэцяя французская рэспубліка •
Расійская імперыя •
Аўстра-Венгрыя •
Каралеўства Італія •
Японская імперыя •
ЗША
 |
| Дагаворыі пагадненні | 
Альянс васьмі дзяржаў •
Франкфурцкі мір •
Саюз трох імператараў •
Канстанцінопальская канферэнцыя •
Берлінскі кангрэс •
Дваісты саюз •
Траісты саюз •
Канферэнцыя па Конга •
Дагавор перастрахоўкі •
Занзібарскі дагавор •
Франка-рускі саюз •
Маскоўскі дагавор •
Аўстра-рускае пагадненне •
Англа-германскае пагадненне •
Гаагскія канвенцыі і дэкларацыі •
Англа-японскі саюз •
Англа-французскае пагадненне •
Пагадненне Кацура — Тафта •
Б'ёркскі дагавор •
Альхесіраская канферэнцыя •
Англа-рускае пагадненне •
Пецярбургскі пратакол •
Руска-італьянскае пагадненне •
Анексія Японіяй Карэі •
Фескі дагавор •
Патсдамскае пагадненне •
Балканскі саюз •
Антанта
 |
| Крызісыі канфлікты | 
Вялікая гульня •
Каланіяльны падзел Афрыкі •
Англа-германскі антаганізм •
Канфлікты (Англа-рускі •
Франка-германскі •
Англа-партугальскі) •
Багдадская чыгунка •
Крызісы (Фашодскі •
Эканамічны •
Танжэрскі •
Баснійскі •
Албанскі •
Агадзірскі)
 |
| Ваенныяканфлікты | 
Ваенная трывога 1875 года •
Войны (Руска-турэцкая •
Англа-зулуская •
1-я англа-бурская •
Франка-туніская •
Англа-егіпецкая •
2-я франка-в'етнамская •
3-я англа-бірманская •
Франка-кітайская) •
Бой на Кушке •
Ваенная трывога 1887 года •
Войны (Франка-дагамейскія (1-я •
2-я) •
Япона-кітайская •
1-я італа-эфіопская •
Англа-занзібарская •
Іспана-амерыканская) •
Іхэтуаньскае паўстанне •
Заваяванне Францыяй Чада •
Войны (Англа-бурская •
Філіпіна-амерыканская •
Руска-японская •
Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі •
Антыяпонскае супраціўленне ў Карэі •
Младатурэцкая рэвалюцыя •
Італа-турэцкая вайна •
Расійская інтэрвенцыя ў Персію •
Балканскія войны
 |
| Дыпламатыі палітыкі | 
А. М. Гарчакоў •
С. Ю. Вітэ •
М. К. Гірс •
У. Н. Ламсдорф •
А. П. Ізвольскі •
✯ П. А. Сталыпін •
С. Д. Сазонаў •
О. Бісмарк •
Б. Бюлаў •
А. Кідэрлен-Вехтэр •
Г. Ягаў •
А. Цымерман •
Т. Дэлькасэ •
Ж. Камбон •
Д. Лойд Джордж •
Э. Грэй •
Дж. Чэмберлен •
Б. Дызраэлі •
Д. Андрашы •
А. Эрэнталь •
Іта Хірабумі •
Ямагата Арытома
 |