У ноч з 12 на 13 сакавіка 2022 года Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР) запусціў некалькі балістычных ракет з правінцыі Усходні Азербайджан (Іран) па Эрбілю, сталіцы Іракскага Курдыстана.

Перадгісторыя
-------------

Гл. таксама: Іранскі крызіс (з 2019)
З 2003 года Ірак быў ахоплены серыяй ваенных канфліктаў. Пасля разгрому асноўных сіл ІДІЛ у 2017 годзе і пераходу групоўкі да партызанскай вайны, ажывілася супрацьстаянне паміж ЗША і Іранам. Найбольшая эскалацыя адбылася ў снежні 2019—студзені 2020 года, калі бакі абмяняліся серыяй абстрэлаў і нападаў.

На пачатак 2022 года іранскае кіраўніцтва вяло з амерыканцамі перамовы па аднаўленні «ядзернай здзелкі», разарванай пры прэзідэнце Трампе. У лютым, пасля заявы прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага ў Мюнхене (ФРГ) аб выхадзе з Будапешцкага мемарандума і санкцый заходніх дзяржаў за ўварванне Расіі ва Украіну, у Тэгерана з’явіўся рэальны шанец заключыць новае пагадненне на больш выгадных для сябе ўмовах. ЗША і ЕС былі гатовы пайсці на любыя саступкі, каб кампенсаваць імпарт энергарэсурсаў з Расіі за кошт іранскай нафты. Аднак улады краіны ўсё яшчэ трымалі крыўду на Захад за забойства генерала Касема Сулеймані. Таксама яны імкнуліся прымусіць да адказу Ізраіль, які яны абвінавачвалі ў забойстве свайго навукоўца Махсена Фахрызадэ, што стаяў ля вытокаў стварэння ядзернай праграмы Ірана, і за перыядычныя ўдары па пазіцыях шыіцкіх апалчэнняў у Сірыі.

У ноч на 7 сакавіка Армія абароны Ізраіля разбамбіла наваколлі Дамаска (Сірыя). Тады загінулі два высокапастаўленых іранскіх афіцэра. Пасля гэтага ў Тэгеране паабяцалі акт адплаты.

Здарэнне
--------

У ноч з 12 на 13 сакавіка з правінцыі Усходні Азербайджан (Іран) па Эрбілю, сталіцы Іракскага Курдыстана, здзейснены ракетны абстрэл. Снарады ўпалі на горад роўна ў 1:20 ночы — у той ж час, калі быў забіты два гады назад у выніку ўдару амерыканскага беспілотніка Касем Сулеймані. Бамбаванне было выраблена 12-ю балістычнымі ракетамі Fateh-110. Яны раней ужо ўжываліся іранцамі для ракетных абстрэлаў Ірака, напрыклад, падчас аперацыі «Пакутнік Сулеймані» супраць ваенных аб’ектаў ЗША, калі Тэгеран помсціў за гібель свайго генерала.

Прадстаўнікі КВІР заявілі, што мішэнню былі «прасунутыя трэніровачныя цэнтры» ізраільскія разведвальнага агенцтва Масад, якія нібыта размяшчаліся ў горадзе. Паводле іранскага боку, абстрэл быў адказам на рэгулярныя аперацыі Ізраіля супраць іранскіх сіл на тэрыторыі Сірыі. У той жа час, са слоў курдскіх уладаў, на іх тэрыторыі не знаходзіліся ніякія ізраільскія аб’екты. 

Некалькі снарадаў ўпалі побач з амерыканскім консульствам. Адна ракета трапіла ў студыю мясцовага курдскага ТБ-канала «Kurdistan24». Яго супрацоўнікі адразу пасля ўдару выйшлі ў прамы эфір са студыі, каб паказаць наступствы.

Першапачаткова паведамлялася, што ў ходзе атакі пацярпеў адзін мірны жыхар. Аднак затым, як удакладнілі СМІ, стала вядома аб двух пацярпелых. Іх стан не запатрабаваў шпіталізацыі. 

Ізраільская газета «Haaretz» паведаміла, што Іран выпусціў балістычныя ракеты па «стратэгічным цэнтрам» Ізраіля ў Іраку, і папярэдзіла аб «больш цвёрдым адказе». Ліванскі тэлевізійны канал «al-Mayadeen» рапартаваў аб гібелі чатырох ізраільскіх афіцэраў, а таксама сямярых параненых. Дадзеныя заявы СМІ былі расцэнены як пацверджанні ізраільскай прысутнасці ў краіне

Рэакцыя
-------

Сцяг Ірака Ірак
У МЗС Ірака назвалі ракетны ўдар па Эрбілю абуральным парушэннем суверэнітэту краіны. У ведамстве заклікалі
«выступіць з адзінай пазіцыяй, каб рашуча супрацьстаяць любым дзеянням, накіраваным на распаўсюд хаосу». Урад краіны выклікаў да сябе іранскага пасла, асудзіўшы здарэнне як «абуральнае парушэнне суверэнітэту». Былы прэзідэнт Іракскага Курдыстана Масудам Барзані назваў гэты інцыдэнт тэрарыстычнай атакай.

Сцяг ЗША  ЗША
Амерыканскае пасольства ў Багдадзе ўзмацніла меры бяспекі і цалкам закрыла сваю тэрыторыю. Дзяржаўны дэпартамент ЗША асудзіў атаку. Саветнік прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы Джэйк Саліван адзначыў, што ракетны ўдар быў выраблены без якіх бы то ні было падстаў. З яго слоў, Вашынгтон падтрымае ўрад Ірака ў прыцягненні Ірана да адказнасці за здарэнне.

Член Палаты прадстаўнікоў ЗША Элейн Лурыя (Дэмакратычная партыя) запатрабавала ад адміністрацыі прэзідэнта Джо Байдэна неадкладна спыніць перамовы з Іранам па «ядзернай дамове», якія, па некаторых даных, амаль блізкі да лагічнага фіналу. Яе калега з Рэспубліканскай партыі Ліза Маклейн падтрымала гэтую ідэю, заўважыўшы, што Амерыка ніколі не павінна купляць іранскую нафту, аднаўленне экспарту якой пасля магчымага падпісання «атамнага» пагаднення разглядалася як спосаб стабілізаваць рынак і збіць цану на паліва.

Сцяг Ізраіля Ізраіль
Афіцыйныя асобы Ізраіля адмовіліся ад каментароў.

Уплыў
-----

Неўзабаве пасля ўдараў Ісламская Рэспубліка Іран прыпыніла перамовы з Саудаўскай Аравіяй па рэгіянальнай бяспецы. Чарговы раўнд быў прызначаны на 16 сакавіка ў Багдадзе. Саудзіты і іранцы на гэтай сустрэчы меркавалі знайсці пункты судакранання па пытаннях бяспекі ў Персідскім заліве. Асаблівае значэнне тут мела вайна ў Емене і праблема так званых «танкерных войнаў», ад якіх наўпрост залежыць стабільнасць экспарту нафты і газу з краін Заліва.

У той жа час быў сарваны перамоўны працэс з ЗША з мэтай замяніць расійскую нафту імпартам з Ірана.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Василий Останин-Головня.* Ракетная атака на Эрбиль: Почему Иран бомбит север Ирака(руск.) // *Life* : интернет-издание. — 13 марта 2022.
2. 1 2 3  ИРАН ПОПЫТАЛСЯ ОТВЛЕЧЬ МИР ОТ РОССИЙСКОЙ СПЕЦОПЕРАЦИИ
3. ↑  Archived copy **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2022. Праверана 13 сакавіка 2022.
4. ↑  *Agencies, The New Arab Staff &*. Multiple rockets fall in Erbil, northern Iraq, says state news agency **(нявызн.)**. *english.alaraby.co.uk* (12 сакавіка 2022). Архівавана з першакрыніцы March 13, 2022. Праверана March 13, 2022.
5. ↑  AP: обстрел американского консульства в Иракском Курдистане велся с территории Ирана(руск.) // *Коммерсантъ* : гахета. — 13 марта 2022.
6. 1 2  В МИД Ирака назвали ракетный удар по Эрбилю вопиющим нарушением суверенитета страны
7. ↑  *Rogoway, Stetson Payne and Tyler*. Ballistic Missiles Strike Near U.S. Base in Erbil, Iraq (Updated) **(нявызн.)**. *The Drive*. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2022. Праверана 13 сакавіка 2022.
8. 1 2 3 4  Ismail, Amina.  Ballistic missiles hit Iraq's Kurdish capital, Iran's Revolutionary Guard claim responsibility(англ.), *Reuters* (13 сакавіка 2022).
9. 1 2  Ракетный удар по Эрбилю: КСИР взял ответственность
10. ↑  *Дмитрий Поляков* «V и Z — вы не одни»: как ракетный обстрел Эрбиля отразится на Ближнем Востоке(руск.) // *EADaily* : информационное агентство. — 14марта 2022.
11. ↑  *Agencies*. Iraq summons Iranian envoy over Irbil missile strike (англ.)  **(нявызн.)**?. *Daily Sabah* (13 сакавіка 2022). Праверана 13 сакавіка 2022.
12. ↑  Iranian Guards claim ballistic missile attacks in Erbil (англ.). *www.aljazeera.com*. Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2022. Праверана 13 сакавіка 2022.
13. ↑  Город Эрбиль атаковали из-за пределов Ирака
14. ↑  Джейк Салливан: обстрел Эрбиля со стороны Ирана был посягательством на суверенитет Ирака

Літаратура
----------

* *Василий Останин-Головня.* Ракетная атака на Эрбиль: Почему Иран бомбит север Ирака(руск.) // *Life* : интернет-издание. — 13 марта 2022.
* *Дмитрий Поляков.* «V и Z — вы не одни»: как ракетный обстрел Эрбиля отразится на Ближнем Востоке(руск.) // *EADaily* : информационное агентство. — 14 марта 2022.

| ⛭Амерыкана-іранскі канфлікт |
| --- |
| Падзеі | 
* Захоп брытанскага танкера ў Армузскім праліве (19 ліпеня 2019)
* Атакі на НПЗ Абкайк і Хурайс (14 верасня 2019)
* Пратэсты ў Іраку (1 кастрычніка 2019 — студзень 2020)
* Пратэсты ў Іране (15 лістапада 2019 — 25 лютага 2020)
* Атака авіябазы K-1 (27 снежня 2019)
* Амерыканскія ўдары па аб’ектах «Катаіб Хезбала» (29 снежня)
* Атака на пасольства ЗША ў Багдадзе (31 снежня 2019)
* Авіяўдар па міжнародным аэрапорце Багдада (3 студзеня 2020)
* Аперацыя «Пакутнік Сулеймані» (8 студзеня 2020)
* Катастрофа Boeing 737 пад Тэгеранам (8 студзеня 2020)
* Вывад амерыканскіх войск з Ірака (20 сакавіка 2020 — 9 снежня 2021)
* Ракетны абстрэл Эрбіля-1 (15 лютага 2021)
* Ракетны абстрэл Эрбіля-2 (13 сакавіка 2022)

 |
| Сілы | 
* Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі
* Міжнародная кааліцыя па бяспецы на моры
* Хезбала
* Ірак Сілы народнай мабілізацыі
* Хусіты

 |
| Асобы | 
* Іран Алі Хаменеі
* Іран Хасан Рухані
* Іран Касем Сулеймані
* Хасан Насрала
* Ірак Абу Махдзі аль-Мухандзіс
* Злучаныя Штаты Амерыкі Дональд Трамп
* Злучаныя Штаты Амерыкі Джо Байдэн
* Вялікабрытанія Борыс Джонсан
* Саудаўская Аравія Салман ібн Абдэль Азіз ас-Сауд

 |
| Гл. таксама | 
* Амерыкана-іранскія адносіны
* Другая халодная вайна
* Сумесны ўсёабдымны план дзеянняў

 |