**Помнік Сяргею Міронавічу Кіраву** працы скульптара З. М. Віленскага і архітэктара В. В. Барынава ўсталяваны ў Растове-на-Доне ў скверы на скрыжаванні Пушкінскай вуліцы і Кіраўскага праспекта. Помнік быў адкрыты ў 1939 годзе, спачатку знаходзіўся ў Пакроўскім (Кіраўскім) скверы. Помнік С. М. Кіраву мае статус аб'екта культурнай спадчыны.

Апісанне
--------

Помнік створаны скульптарам З. М. Віленскім і архітэктарам В. В. Барынавым. Бронзавая фігура з выцягнутай угару правай рукой усталявана ў поўны ўзрост на высокім пастаменце з чырвонага граніту. Кіраў намаляваны з добрай усмешкай і жыццярадасным тварам. На пастаменце выбіта цытата з прамовы Кірава, вымаўленай на XVII з'ездзе УКП(б):

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Успехи действительно у нас громадные. Чорт его знает, если по-человечески сказать, так хочется жить и жить… | "|

Гісторыя
--------

Сяргей Міронавіч Кіраў быў у Растове вясной 1918 года. Тады ён браў удзел у I з'ездзе Саветаў Данской рэспублікі. Помнік Кіраву быў адкрыты 30 красавіка 1939 года на людным мітынгу. Помнік быў усталяваны ў скверы, што атрымаў імя Кірава. Раней у гэтым скверы стаяла Пакроўская царква, знесеная ў 1930 годзе. Па аповедах старажылаў, пры ўзвядзенні помніка выкарыстоўваліся мармуровыя пліты, што засталіся ад храма.

У гады Вялікай Айчыннай вайны жыхары Растова выратавалі помнік ад разбурэння, закапаўшы яго ў зямлю. Ужо ў 1945 годзе помнік ізноў аднавілі.

Помнік Кіраву раней з'яўляўся аб'ектам культурнай спадчыны федэральнага значэння, але ў 1997 годзе яго ахоўны статус панізілі да мясцовага.

У 2003 годзе казачае грамадства «Усевялікае Войска Данское» прапанавала аднавіць у Кіраўскам скверы Пакроўскую царкву, а помнік Кіраву перанесці ў іншае месца. Гэту прапанову падтрымаў архібіскуп Растоўскі і Новачаркаскі Панцеляймон. Вернікаў абурала таксама наяўнасць слова «Чорт» на пастаменце помніка. Супраць пераносу манумента выступілі камуністы і прадстаўнікі растоўскага аддзялення УТАПГК. Былі прызначаны грамадскія слуханні, і ў выніку было вырашана перанесці помнік у сквер на вугле Кіраўскага праспекта і вуліцы Пушкінскай.

У кастрычніку 2005 года помнік Кіраву быў дэмантаваны і перасунуты ў майстэрню братоў Косцевых для рэстаўрацыі. У снежні таго ж года помнік быў адноўлены на новым месцы.

Зноскі
------

1. ↑  Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
2. 1 2 3 4  *Андрианов В. И. Терещенко А. Г.* Памятники Дона. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981. — С. 98.
3. ↑  XVII съезд ВКП(б). Речь товарища Кирова **(нявызн.)**.  hrono.ru. Праверана 5 жніўня 2013.
4. 1 2 3  *Т. Лысенко* Кировский сквер как зеркало эволюции Ростова // *Вечерний Ростов*. — 2005. — № 010-011. — С. 3.
5. ↑  Церковь во имя Покрова Пресвятыя Богородицы **(нявызн.)**.  Донской временник. Праверана 5 жніўня 2013.
6. ↑  Список памятников истории и культуры, исключаемых из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения и рекомендуемых для отнесения к категории памятников истории и культуры местного значения **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  ostashkov.codis.ru. Архівавана з першакрыніцы 23 жніўня 2012. Праверана 5 жніўня 2013.
7. ↑  Кировский район **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  rostov-gorod.ru. Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2013. Праверана 5 жніўня 2013.
8. ↑  *Оксана Антипова* «Если по-человечески сказать...», извиняйте, Сергей Миронович... // *Ростов Официальный*. — 2005. — № 43 (570). Архівавана з першакрыніцы 14 ліпеня 2014.
9. ↑  *Оксана Антипова* Третьим будешь? // *Ростов Официальный*. — 2005. — № 50 (577). Архівавана з першакрыніцы 14 ліпеня 2014.