У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ордэн Заслуг.

**Каралеўскі Нарвежскі ордэн Заслуг** (нарв.: Den Kongelige Norske Fortjenstorden) — дзяржаўная узнагарода Нарвегіі. Заснаваны 14 чэрвеня 1985 года каралём Олафам V.

Гісторыя
--------

Паколькі статут адзінага нарвежскага ордэна Святога Олафа абмяжоўваў права атрымання ордэна толькі грамадзянамі Нарвегіі, якія жывуць на тэрыторыі самой Нарвегіі, востра стаяла пытанне аб узнагароджанні грамадзян Нарвегіі, якія жывуць за мяжой, і замежнікаў, за заслугі перад Нарвегіяй. 14 чэрвеня 1985 года кароль Олаф V заснаваў такую ўзнагароду — **ордэн Заслуг**. Новы ордэн па сваім статусе стаў эквівалентам ордэна Святога Олафа.

Кароль Нарвегіі з'яўляецца гросмайстарам ордэна. Спадчыннік прастола становіцца кавалерам Вялікага крыжа па праве. Савет ордэна складаецца з трох членаў: канцлера, віцэ-канцлера і члена Савета. Начальнік Каралеўскага двара з'яўляецца канцлерам ордэна. Начальнік пратакола Міністэрства замежных спраў Нарвегіі з'яўляецца віцэ-канцлерам. Трэцім членам Савета з'яўляецца начальнік канцылярыі ордэна Святога Олафа. Канцылярыя ордэна размяшчаецца ў Міністэрстве замежных спраў Нарвегіі і знаходзіцца ў распараджэнні начальніка канцылярыі і ордэнскага сакратара.

Ступені ордэна
--------------

Афіцыйна ордэн Заслуг складаецца з трох класаў, два з якіх падраздзяляюцца на падкласы. Фактычна ў ордэна пяць класаў:

* **Кавалер Вялікага крыжа** (нарв.: Storkross)
* **Камандор**, які падзяляецца на два падкласы:
	+ **Камандор з зоркай** (нарв.: Kommandør med stjerne)
	+ **Камандор** (нарв.: Kommandør)
* **Кавалер**, які падзяляецца на два падкласы:
	+ **Кавалер I класа** (нарв.: Riddar av 1. klasse)
	+ **Кавалер** (нарв.: Riddar)

Умовы ўзнагароджання
--------------------

Ордэн Заслуг прысуджаецца грамадзянам Нарвегіі, якія працуюць і жывуць па-за межамі Нарвегіі (галоўным чынам дыпламатам), а таксама замежнікам, за значныя заслугі перад Нарвегіяй.

Уяўленні да ўзнагароджання ўносяцца ў Савет ордэна і зацвярджаюцца каралём. У асаблівых выпадках кароль можа ўзнагароджваць паводле свайго меркавання, без прадстаўлення ад Савета.

Знакі ордэна
------------

Знак
Знак ордэна ўяўляе сабой «канюшынавы» крыж, пакрыты чырвонай эмаллю ў форме прамога крыжа. У цэнтры крыжа накладзены вензель караля Олафа V, запоўнены чырвонай эмаллю. У вуглах крыжа старажытныя нарвежскія кароны. Да верхняга канца крыжа прыпаяна кольца, праз якое прапушчана яшчэ адно кольца, пасродкам якога знак мацуецца да стужкі. Знак кавалера сярэбраны, астатніх ступеняў — залаты.

Зорка
Зорка ордэна васьміканцовая, з накладзеным у цэнтры знакам ордэна (прастора паміж каронамі і бакамі крыжа запоўнена белай эмаллю). Зорка кавалераў Вялікага крыжа залатая, камандораў з зоркай — сярэбраная.

Стужка
Стужка ордэна муаравая цёмна-сіняя. Шырыня стужкі Вялікага крыжа — 10 см, камандораў — 6 см, і кавалераў — 4 см.

У адрозненне ад ордэна Святога Олафа, знакі ордэна Заслуг не патрабуецца вяртаць пасля смерці кавалера (але пры атрыманні больш высокай ступені знакі малодшай ступені неабходна вяртаць у канцылярыю ордэна).

Кіравала нашэнні
----------------

**Кавалеры** і **кавалеры I класа** носяць знак ордэна на стужцы на левым боку грудзей (дамы — на стужцы ў форме банта ў левага пляча).

**Камандоры** носяць знак ордэна на шыйнай стужцы (дамы — на стужцы ў форме банта ў левага пляча).

**Камандоры з зоркай** носяць знак ордэна на шыйнай стужцы (дамы — на стужцы ў форме банта ў левага пляча) і зорку на левым боку грудзей.

**Кавалеры Вялікага крыжа** носяць знак ордэна на шырокай стужцы праз правае плячо і зорку на левым боку грудзей. Твары духоўнага звання, пры набажэнскім адзенні, носяць знак Вялікага крыжа на такой жа шырокай стужцы на шыі.

Носіцца толькі старэйшая ступень ордэна.

Статыстыка ўзнагароджанняў
--------------------------

Паводле даных афіцыйнага сайта Нарвежскага каралеўскага дому:

| Ступень/год | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Вялікі крыж | 7 | 12 | 29 | 19 | 4 | 9 | 5 | 1 | 4 |
| Камандор з зоркай | 0 | 14 | 31 | 11 | 0 | 5 | 3 | 7 | 1 |
| Камандор | 15 | 46 | 63 | 38 | 20 | 18 | 20 | 5 | 11 |
| Кавалер I класа | 20 | 48 | 80 | 50 | 33 | 29 | 50 | 16 | 25 |
| Кавалер | 0 | 5 | 40 | 9 | 1 | 2 | 4 | 2 | 0 |
| Усяго | 42 | 125 | 243 | 127 | 58 | 63 | 82 | 31 | 41 |
|

Гл. таксама
-----------

* Узнагароды Нарвегіі

Зноскі
------

1. ↑  Спісы кавалераў нарвежскіх ордэнаў і медалёў на афіцыйным сайце Нарвежскага каралеўскага дому  (нарв.)

Спасылкі
--------

* Ордэн Заслуг на сайце Нарвежскага Каралеўскага Дому  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |