У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Семяновіч.

К. Семяновіч на паштовай марцы
«Мастацтва артылерыі». Нацыянальная бібліятэка Беларусі
**Казімір Семяновіч** (каля 1600 — каля 1651) — ваенны кароннага войска Рэчы Паспалітай, збройнік, ваенны інжынер, артылерыст; адзін з пачынальнікаў ракетнай справы ў Еўропе. Аўтар кнігі «Вялікае майстэрства артылерыі» (1650).

Паходжанне
----------

Пра жыццё і паходжанне Семяновіча вядома вельмі мала, яго месца нараджэння і этнічная прыналежнасць аспрэчваюцца літоўскімі і беларускімі гісторыкамі. У *літоўскай версіі* Семяновіч нарадзіўся каля Росеняў (зараз Расейняй) у Жамойці у беднай шляхецкай сям’і герба «Астоя» (чаму і казаў пра сябе як пра літоўскага шляхціча); вучыўся ў Віленскай акадэміі. Польская навуковая школа падкрэслівае яго прыналежнасць да *паланізаванай* шляхты. У *беларускай версіі* сцвярджаецца, што Семяновіч нарадзіўся каля Дуброўны на Віцебшчыне, у сям’і дробных рускіх князёў Семяновічаў, якія валодалі невялікімі землямі ў гэтай частцы Падняпроўя ў 14—17 стст. Некаторыя ўзоры лексікі самога Семяновіча пацвярджаюць такую думку. Таксама адзначаецца, што невядомыя запісы пра сем’і з прозвішчам Семяновіч, якія б мелі права на герб Астоя, і што, магчыма, Семяновіч проста набыў права надрукаваць герб у сваёй кнізе, каб паспрыяць яе папулярнасці. Сам ён пісаў пра сваё месца ў шляхецкай іерархіі даволі невыразна, і магчыма, што менавіта з гэтай прычыны. Таксама, беларуская навуковая школа 20 ст. інтэрпрэтуе сярэднявечнае/рэнесанснае азначэнне «літвін» як палітонім, а не этнонім, і таму мяркуецца, што Семяновіч, пішучы пра сябе «літвін»/«літовец» меў на ўвазе сваё грамадзянства ВКЛ, а не нацыянальнасць. Аспрэчваецца і тоеснасць К. Семяновіча і магістра філасофіі і вольных мастацтваў з такім самым прозвішчам, які запісаны ў актах Віленскай акадэміі 1650 года.

Біяграфія
---------

Удзельнік Смаленскай вайны (1632—1634), у т.л. аблогі Белай. Магчыма, удзельнічаў у бітве пад Ахматавам (1644). Загадам караля Уладзіслава IV быў пасланы ў Нідэрланды, на службу ў войска герцага Фрыдрыха-Генрыха Аранскага; там удзельнічаў у іспанска-галандскай вайне, у т.л. у аблозе Гюйста  (англ.) (бел. (1645). Вярнуўся ў Польшчу (1646), калі Уладзіслаў IV збіраў з усёй Еўропы артылерыйскіх спецыялістаў для вялікай вайны з туркамі, служыў інжынерам у кароннай артылерыі, з 1648 — намеснік начальніка. Паводле парады караля Яна-Казіміра вярнуўся ў Нідэрланды (каля 1649), каб надрукаваць там сваю працу (хаця існуе і такая думка, што Семяновіч быў вымушаны выехаць з-за канфлікту з сваім начальнікам, К. Арцішэўскім).

Вялікае майстэрства артылерыі
-----------------------------

Кніга «*Artis Magnae Artilleriae pars prima*» («Вялікае майстэрства артылерыі, першая частка», таксама вядомая як «Поўнае майстэрства артылерыі») была ўпершыню надрукаваная па-лацінску ў Амстэрдаме (1650), яшчэ да смерці Семяновіча. Пазней перакладзеная на французскую (1651), нямецкую (1676), англійскую і галандскую (1729), польскую (1963) мовы.

Кніга больш за два стагоддзі была ў Еўропе падручнікам па артылерыі. Былі прадстаўленыя стандартныя канструкцыі ракет, запальных снарадаў і іншых піратэхнічных прыстасаванняў. Тут у першы раз была разгледжаная ідэя выкарыстання рэактыўнага руху ў артылерыі. Вялікі раздзел прысвечаны калібрам, канструкцыі, будове і якасцям ракет (як ваенных так і грамадзянскіх), у т.л. шматступенных ракет, ракетных батарэй і ракет з стабілізатарамі.

Як пісаў сам Семяновіч, ён цікавіўся артылерыяй з дзяцінства, і вывучаў матэматыку, механіку, гідраўліку, архітэктуру, оптыку, тактыку, каб павялічыць свае веды; мяркуецца, што ён паспеў скончыць і рукапіс другой часткі Існуе версія, што ўдзельнікі цэхаў металургіі, піратэхнікі і збройніцтва арганізавалі яго забойства і выкралі або знішчылі другую частку рукапісу, каб не даць распаўсюджваць свае цэхавыя сакрэты.

Памяць
------

У 1995 годзе «Белпошта» выпусціла адмысловую марку, прысвечаную Казіміру Сямёнавічу.

У 2012—2013 гадах Нацыянальная бібліятэка Беларусі пры спрыянні спонсараў выкупіла і вярнула ў Беларусь усе першыя выданні трактата «Вялікае мастацтва артылерыі» на лацінскай (1650), французскай (1651), нямецкай (1676) і англійскай (1729) мовах.

У 2017 годзе ў рамках тэлевізійнага праекту «100 імёнаў Беларусі» быў створаны дакументальны «Казімір Семяновіч. Вялікае мастацтва артылерыі».

21 лістапада 2018 года ў Вільнюсе адкрылі скульптуру ў выглядзе ракеты, прысвечаную яе вынаходніку Казіміру Семяновічу (скульптар Владас Урбанавічус). Скульптура пастаўлена па дарозе ў аэрапорт, у раёне Наўйінінкай (Новы Свет), каля прыватнага ўніверсітэта імя Казіміра Семяновіча.

У жніўні 2021 года ў Мінску каля Акадэміі навук усталяваны помнік Казіміру Семяновічу.

Крыніцы
-------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 20 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  Encyclopedia Lituanica. Boston, 1970—1978, Vol.5 p.147
3. ↑  Lietuviškoji tarybinė enciklopedija. 1983 T.1 p.166
4. 1 2 3 4 5  Tadeusz Nowak «*Kazimierz Siemienowicz, ca.1600-ca.1651*», MON Press, Warsaw 1969, p.182
5. ↑  Матэрыялы артыкулу Цярохіна ў час. «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі», 3/1973; кніга «Вялікае майстэрства артылерыі» з акадэмічнай серыі «Нашы славутыя землякі» (М. Ткачоў, Бельскі, Мінск, 1992. ISBN 5-343-00881-X); артыкулы ў Энцыклапедыі гісторыі Беларусі (Т.6, ч.1, С.286) і ў Беларускай энцыклапедыі (Т.14).
6. ↑  Цярохін; Ткачоў, Бельскі, С.8.
7. ↑  Бельскі, Ткачоў, С.10.
8. 1 2  Бельскі, Ткачоў, С.16.
9. ↑  Бельскі, Ткачоў, С.16,17.
10. 1 2  Reprint of article on Siemienowicz from «Mlody Technik» 07.2001
11. 1 2 3  Tadeusz Nowak «*Kazimierz Siemienowicz, ca.1600-ca.1651*», MON Press, Warsaw 1969, p.183
12. 1 2  Tadeusz Nowak «*Kazimierz Siemienowicz, ca.1600-ca.1651*», MON Press, Warsaw 1969, p.184
13. ↑
14. ↑  В Вильнюсе открыли скульптуру, посвящённую изобретателю ракет Казимиру Семеновичу
15. ↑  Каля Акадэміі навук усталявалі помнік Казіміру Семяновічу **(нявызн.)**. *Будзьма беларусамі!* (17 жніўня 2021).

Літаратура
----------

* *Бельскі А. М. Ткачоў М. А.* Вялікае мастацтва артылерыі: Казімір Семяновіч. — Мн. 1992.
* *Цярохін С. Ф.* Трактат аб артылерыі // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1973. № 3.
* Семяновіч Казімір // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 322—323. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: kazimierz-siemienowicz · Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 128752696 · ISNI: 0000 0001 0990 7053 · LCCN: n85189771 · NTA: 070450056 · NUKAT: n2004050435 · LIBRIS: 286115 · SUDOC: 176441905 · VIAF: 77374553 |

 |