recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бельскі.
**Фёдар Іванавіч** — сын бельскага князя Івана Уладзіміравіча, праўнук вялікага князя Альгерда.

Згадваецца з 1476 годзе як «князь Фёдар з Белай».

Быў у апазіцыі да караля Казіміра, у 1481 годзе ўдзельнічаў у змове супраць яго, на другі дзень шлюбу з Ганнай Сямёнаўнай з роду князёў Кобрынскіх вымушаны ратавацца ўцёкамі. З 1482 года ў Маскве. Кароль Казімір, а пазней і яго сын кароль Аляксандр не адпусцілі Ганну з Вялікага княства Літоўскага. Спробы князя Фёдара Іванавіча, які стаў баярынам у Маскоўскай дзяржаве, вызваліць жонку вынікаў не далі.

У 1493 годзе сам князь Фёдар спрабаваў вярнуцца ў Вялікае княства Літоўскае, за што быў сасланы ў Галіч. У 1497 годзе памілаваны, у 1498 годзе ажаніўся з разанскай вялікай князёўнай Ганнай Васілеўнай, пляменніцай вялікага князя маскоўскага Івана III.

У 1499 годзе быў ваяводам коннага войска, пасланага пад Казань. У час вайны маскоўска-вялікалітоўскай вайны 1500—1503 гадоў як 2-гі ваявода ў удзельнічаў у беспаспяховай аблозе Смаленска. У 1506 годзе зноў удзельнічаў у паходзе на Казань.

У шлюбе з вялікай князёўнай разанскай Ганнай меў сыноў Дзмітрыя, Івана і Сямёна.


| ?Фёдар Іванавіч Бельскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Гедзімін |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Альгерд |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Іван Уладзіміравіч Бельскі |  | Уладзімір Альгердавіч |  |  |  |  | Еўна |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Марыя |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Іван Альгімонтавіч Гальшанскі |  | Альгімонт Гальшанскі |  |
|  | Фёдар Іванавіч Бельскі |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Андрэй Вязынскі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Святаслаў Іванавіч |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Агрыпіна Святаслаўна[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Васіліса Гальшанская |  |  |  |  |  | NN[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Міхаіл Міхайлавіч |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Аляксандра Дзмітрыеўна[d] |  | Дзмітрый Міхайлавіч |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Сафія[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Мемарыяльны комплекс у гонар воінаў-вызваліцеляў, партызан і падпольшчыкаў Віцебшчыны** — помнік у Віцебску, размешчаны на плошчы Перамогі. Кампазіцыйны цэнтр плошчы. Аўтары помніка — архітэктар Ю. Шпіт, скульптары Б. Маркаў і Я. Печкін. Створаны ў 1974 годзе.

Архітэктура
-----------

Уключае плошчу мемарыяла, 2 басейны, 10 пілонаў, галоўны манумент. Выкарыстаны бетон з мармуровай крошкай, лабрадарыт, чырвоны і шэры граніт, бронза, чыгун. Плошча мемарыяла знаходзіцца ніжэй за агульны ўзровень плошчы Перамогі (да яе вядуць 14 прыступак) і мае форму выцягнутага прамавугольніка. Да галоўнага манумента пракладзена дарога паміж 2 доўгімі басейнамі, з вонкавых бакоў якіх пастаўлена па 5 прамавугольных пілонаў, на кожным з іх даты аднаго з 5 гадоў Вялікай Айчыннай вайны. Над ракой па цэнтральнай восі мемарыяла ўзвышаецца галоўны манумент, які сімвалізуе сумесныя дзеянні Чырвонай Арміі, партызан і падпольшчыкаў у вызваленні Віцебшчыны ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Манумент з лесвіцы
Манумент — 3 трапецападобныя пілоны-абеліскі вышынёй 56 м, рэзка звужаныя ўверсе і аб’яднаныя на вышыні 5 м трохгранным маналітным фрызам, на гранях якога рэльефы «Воіны», «Партызаны», «Падпольшчыкі». У сярэдзіне галоўнага манументу сімвалічны пантэон: пілоны-абеліскі злучаны кальцом, завершаны паўсферай з адтулінай уверсе, на кальцы — надпіс «Слава героям». Унізе, на невысокім подыуме ў выглядзе пяціканцовай зоркі з чырвонага граніту, запалены Вечны агонь. Да Заходняй Дзвіны ад манумента вядуць 3 шматступеньчатыя лесвіцы. Манумент штучна падсвечваецца. Плошча мемарыяла пакрытая чырвоным бетонам, акаймавана газонамі і абмежаваная падпорнымі сценкамі з паліраванага чырвонага граніту.

Комплекс — адзін з цікавых мемарыяльных ансамбляў рэспублікі, вылучаецца яснасцю і дакладнасцю кампазіцыйнай пабудовы, выразнасцю пластыкі рэльефаў, прапарцыянальнай гармоніяй аб’ёмаў.

Літаратура
----------

* *А. А. Воінаў, М. М. Яніцкая.* 75. Плошча Перамогі і мемарыяльны комплекс у гонар воінаў-вызваліцеляў, партызан і падпольшчыкаў Віцебшчыны // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.
* Помнік Вызваліцелям // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — С. М. М. Яніцкая. — ISBN 5-85700-078-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гаранін.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Анатоль Гаранін.

**Анатоль Іванавіч Гаранін** (27 мая 1923, в. Чартавічы, Гомельская губерня — 16 лютага 1997) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1981), прафесар (1982). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Бежыцкі інстытут транспартнага машынабудавання (1951).

Працаваў на Зэльвенскай машынна-трактарнай станцыі (Гродзенская вобласць; галоўны інжынер, дырэктар), Гродзенскім гарадскім камітэце КПБ (1-ы сакратар), Гродзенскім абласным камітэце КПБ (загадчык прамысловага аддзела), Беларускім праектна-тэхналагічным інстытуце «Белбыттэхпраект» (1967—1973, дырэктар), адначасова Навукова-вытворчае аб’яднанне «Белбыттэхніка» (генеральны дырэктар), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1976—1988, прафесар кафедры эканомікі прамысловых прадпрыемстваў), Акадэміі кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (1991—1993).

Навуковыя нтарэсы: эканоміка прамысловасці; эканоміка бытавога абслугоўвання насельніцтва; праблемы ўдасканалення кіравання.

Узнагароды
----------

Ордэны Айчыннай вайны 2-й ступені, «Знак Пашаны» і інш.

Бібліяграфія
------------

* Социально-экономические проблемы бытового обслуживания населения (вопросы теории и практики) : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 / Горанин Анатолий Иванович. ― Москва, 1980.
* Качество продукции и пути его повышения в машиностроении (на материалах машиностроительных предприятий Белорусской ССР) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 594 / А. И. Горанин. ― Минск, 1968.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гаранін Анатоль Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 49.
* Горанин Анатолий Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 124. — Ошибочная дата рождения: 25.05.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Говараў.

**Фёдар Іванавіч Говараў** (1919—1943) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Фёдар Говараў нарадзіўся 24 чэрвеня 1919 года ў вёсцы Підгайці (цяпер — Крапыўныцкі раён Кіраваградскай вобласці Украіны) у сялянскай сям’і. У 1935 годзе скончыў восем класаў школы, затым школу фабрычна-заводскага вучнёўства, пасля чаго працаваў токарам на заводзе «Чырвоная Зорка» у Кіраваградзе. У 1939 годзе Говараў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 годзе скончыў паскораны курс Растоўскага ваеннага артылерыйскага вучылішча. З красавіка таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Цэнтральным і Беларускім франтах. Да кастрычніка 1943 года гвардыі старшы лейтэнант Фёдар Говараў камандаваў агнявым узводам 276-га гвардзейскага лёгкага артылерыйскага палка 23-й лёгкай гвардзейскай артылерыйскай брыгады 5-й артылерыйскай дывізіі 4-га артылерыйскага корпуса прарыву 61-й арміі. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

23 кастрычніка 1943 года ўзвод Говарава прыняў на сябе асноўны ўдар нямецкай контратакі ў раёне вёскі Красны Рог Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і знішчыў вялікую колькасць салдат і афіцэраў праціўніка. Калі праціўнік блізка падышоў да пазіцый, Говараў кінуўся з гранатай наперад і павёў за сабой байцоў разлікаў гармат і пехацінцаў, што дазволіла адбіць контратаку. У тым баі ён загінуў. Пахаваны ў брацкай магіле ў парку на Вале ў Чарнігаве.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 9 лютага 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшы лейтэнант Фёдар Говараў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза.

Быў таксама узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі, медалём.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Фёдар Іванавіч Говараў на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому и сержантскому составу артиллерии Красной Армии» от 9 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 24 февраля (№ 11 (271)). — С. 1

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Церковный М. Ф. Шиганов А. Д. Юрьев Б. Ф. Героев подвиги бессмертны. — Киев, 1982.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
Герб Расіі Аб’ект культурнай спадчыны РФ № 6600487000№ 6600487000

**Мемарыяльна-літаратурны музей Бондзіна** — музей, прысвечаны жыццю і творчасці пісьменніка і драматурга А. П. Бондзіна, размешчаны ў Ніжнім Тагіле ў Ленінскім раёне горада, у Цэнтры горада на паўночным берагу Тагільскай сажалкі, у ЦПКіА імя Бондзіна, па вуліцы Чырвонаармейскай, 8. Музей з'яўляецца часткай Ніжнетагільскага музея-запаведніка «Горназаводскі Урал». Размешчаны ў доме, дзе жыў пісьменнік.

Гісторыя
--------

Музей быў адкрыты 23 лістапада 1953 г. Ён размясціўся ў невялікай драўлянай доме на беразе сажалкі — у ім пісьменнік пражыў апошнія гады свайму жыццю (1935—1939 гг.). Музей быў створаны дзякуючы высілкам жонкі пісьменніка Бондзінай А. З. якая здолела захаваць становішча дома, асабістыя рэчы Аляксея Пятровіча, фатаграфіі і дакументы.

У 1982 г. музей быў рэканструяваны: у ім быў адноўлены інтэр'ер гасцінай і кабінета А. П. Бондзіна, дададзены новыя экспазіцыі. У 1993 г. музей прайшоў касметычны рамонт, яго экспазіцыя папоўнілася новымі матэрыяламі, адкрылася экспазіцыя «Літаратурнае жыццё Ніжняга Тагіла».

Музей расказвае пра жыццё і дзейнасць А. П. Бондзіна. Тут праводзяцца тэматычныя і аглядныя экскурсіі і лекцыі, выстаўкі новых кніг, творчыя сустрэчы з паэтамі і пісьменнікамі.

Ссылкі
------

* Мемориально-литературный Музей А. П. Бондина (руск.).  Нижнетагильский музей-заповедник «Горнозаводской Урал». Праверана 20 сакавіка 2014.
* Мемориально-литературный Музей А. П. Бондина (руск.)(недаступная спасылка).  Информационный портал Нижнего Тагила. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 20 сакавіка 2014.
**Павел Паўлавіч Аляксюк** (28 лістапада 1892, Гродна — ?) — беларускі палітычны дзеяч. Член Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

Біяграфія
---------

Адукацыю атрымаў у Гродзенскай мужчынскай гімназіі ў 1911 годзе і на юрыдычным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта ў 1915 годзе. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года з’яўляўся членам Цэнтральнага бюро Беларускай сацыялістычнай грамады, у сакавіку-ліпені 1917 года — намеснікам старшыні Беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску, затым членам выканаўчых камітэтаў Вялікай беларускай рады і Цэнтральнай беларускай вайсковай рады. З апошняй у 1918 годзе выключаны за растрату грошай.

21 лютага 1918 года ў час уступлення германскіх войск у Мінск вітаў іх сумесна з беларускім палітычным дзеячам Раманам Скірмунтам і прадстаўнікамі польскіх арганізацый. Стаў членам Менскага беларускага прадстаўніцтва. Адзін з ініцыятараў абвяшчэння ў сакавіку 1918 года Беларускай Народнай Рэспублікі. Калі германскія войскі пакінулі Беларусь, вітаў польскія акупацыйныя ўлады, у тым ліку Ю. Пілсудскага. З восені 1920 года ў Варшаве ўзначальваў Беларускі палітычны камітэт. Падтрымліваў ваенныя дзеянні С. Булак-Балаховіча супраць Чырвонай Арміі, далучэнне Заходняй Беларусі да Польшчы. На Першай Усебеларускай канферэнцыі (Прага, 1921) П. Аляксюк, хаця і прызнаў недахопы ў палітыцы Варшавы, усё ж настойваў на больш сур’ёзнай пагрозе, якая ішла з Усходу, а не з Захаду: *«І таму Беларусь павінна шукаць сабе падтрымку і дапамогу на Захадзе, у Польшчы і Антанты»*, — падкрэсліў ён.

У 1920-я гг. займаўся адвакацкай практыкай у Навагрудку, дзе быў віцэ-старшынём управы Таварыства беларускай школы. Далейшы лёс невядомы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1205707336 · LCCN: no2018021422 · NKC: js20201088779 · NUKAT: n2017073644 · SUDOC: 221242856 · VIAF: 4829151595776805470006 · БАП: 135073 |

 |
**Дарогу качанятам!** — адна са славутасцей Масквы, усталяваная ў 1991 годзе ў скверы каля Новадзявочага манастыра.

Гісторыя
--------

Скульптурная кампазіцыя «Дарогу качанятам!» была ўсталявана на беразе сажалкі ў скверы ля Новадзявочага манастыра ў 1991 годзе. Казачная аповесць «Дарогу качанятам!» амерыканскага пісьменніка Роберта Мак-Клоскі, апублікаваная ў 1941 годзе, мела такі поспех, што ўлады Бостана вырашылі ўсталяваць у цэнтральным парку помнік галоўнай гераіні кнігі — маме-качцы Місіс Малард і яе васьмі качанятам. Помнік быў выкананы па эскізах прыхільніцы Мак-Клоскі Нэнсі Шэн. Копія гэтай скульптуры ў 1991 годзе была падорана Барбарай Буш Раісе Гарбачовай, якая, быўшы разам са сваім мужам у Бостане з дзелавым візітам і апынуўшыся ў Цэнтральным гарадскім парку, зацікавілася кампазіцыяй.

На наступную ноч пасля адкрыцці помніка аднаго з качанят скралі. У лютым 2000 года зніклі яшчэ тры фігуры. Аўтар скульптуры, даведаўшыся пра гэта, вырашыла аднавіць свой твор, і 18 верасня 2000 года адбылося ўрачыстае адкрыццё ўзноўленай кампазіцыі. На цырымонію прыехалі Міхаіл Гарбачоў з дачкой Ірынай, надзвычайны пасол ЗША ў Расіі Джэймс Колінз, тагачасны міністр культуры Міхаіл Швыдкой, старшыня Камітэта па культуры Урада Масквы Ігар Барысавіч Бугаеў і іншыя.

У наш час з мэтай абароны ад вандалізму скульптура замацавана арматурай, паблізу размешчана будка аховы.

Апісанне
--------

Бронзавая скульптурная кампазіцыя «Дарогу качанятам!» усталявана на брукаванай каменем дарожцы і складаецца з дзевяці фігур: мамы-качкі Малард і васьмі качанят: Джэка, Кэка, Лэка, Мэка, Нэка, Квэка, Пэка і Квака. Помнік з'яўляецца адмысловым знакам замірэння паміж Расіяй і Злучанымі Штатамі Амерыкі

Зноскі
------

1. ↑  Make Way For Diplomacy: How Boston's 'Ducklings' Helped Ease U.S.-Soviet Tensions — 2017. Праверана 15 чэрвеня 2022.
2. ↑  Памятник утке с утятами у пруда Новодевичьего монастыря в Москве **(нявызн.)**.  Достопримечательности Москвы (22 лютага 2014). Праверана 27 чэрвеня 2015.
3. 1 2  *Ольга Ращупкина.*. Американские утки вновь в Москве **(нявызн.)**.  Независимая газета (19 сентября 2000). Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2012. Праверана 27 чэрвеня 2015.
4. ↑  Памятник Дорогу утятам **(нявызн.)**.  Лучшие монументы Москвы. Праверана 27 чэрвеня 2015.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Санковіч.
**Павел Паўлавіч Санковіч** (нар. 29 чэрвеня 1990, Гродна, БССР, СССР) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

Грамадская дзейнасць
--------------------

18 жніўня падпісаў адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года.

Дасягненні
----------

Бронзавы прызёр Чэмпіянату Еўропы 2011 на «кароткай вадзе» на дыстанцыі 100 м на спіне. Срэбраны прызёр Чэмпіянату Свету 2008 сярод юніёраў на дыстанцыі 50 м на спіне, бронзавы прызёр Чэмпіянату свету 2008 сярод юніёраў на дыстанцыі 50 м батэрфляем. Рэкардсмен Беларусі на дыстанцыі 50 м і 100 м на спіне, 100 м батэрфляем.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыях 100 м батэрфляй (34 месца з 43-х) і 100 м на спіне (18 месца з 43-х).

Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы 2014 года на дыстанцыі 100 м батэрфляем.

Бронзавы прызёр чэмпіянату свету на кароткай вадзе 2016 года на дыстанцыі 50 м на спіне і ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.

Чэмпіён Беларусі 2016 года на дыстанцыі 100 м батэрфляем і на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем. Срэбраны прызёр у камбінаванай эстафеце 4 × 100 м. Бронзавы прызёр на дыстанцыі 100 м на спіне.

Зноскі
------

1. ↑  «Требуем признать выборы недействительными». Более 900 спортсменов и работников отрасли подписались под открытым письмом с требованиями к власти Архівавана 20 жніўня 2020.  (руск.)
2. ↑  Беларускія алімпійцы ў Лондане Прессбол
3. ↑  Списочный состав национальной и сборной команды Республики Беларусь по плаванию на 2015 год(недаступная спасылка)
4. ↑  Вынікі Адкрытага чэмпіянату Рэспублікі Беларусь па плаванні 2016 Архівавана 14 снежня 2016.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Павел Паўлавіч Санковіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Swimrankings.net |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ратомскі.
**Уладзімір Аляксандравіч Ратомскі** (нар. 27 жніўня 1962, в. Шчэпічы, Клецкі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1981 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1981 годзе працаваў мастаком-афарміцелем на Дзяржаўным падшыпнікавым заводзе-11 у Мінску. У 1981—1983 гадах служыў у Савецкай Арміі.

У 1989 годзе скончыў БПІ. У 1989—1997 гадах працаваў архітэктарам у АКПМ-2 Беларускага рэстаўрацыйна-праектнага інстытута ў Магілёве; з 1997 года галоўным архітэктарам праектаў у ЗАТ «Будпраектінвест». Член Саюза архітэктараў Беларусі.

Пражывае ў Магілёве па вул. Гагарына, 34а.

Творчасць
---------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| ТТС РУП «Белтэлекам» да і пасля рэканструкцыі |

Будынак Магілёўскага чыгуначнага вакзала пасля рэканструкцыі
Аўтар шматлікіх праектаў жылых, грамадскіх і вытворчых будынкаў, у т.л. рэканструкцыя помніка архітэктуры пачатку XX ст. — будынкі Магілёўскага чыгуначнага вакзала; рэканструкцыя чыгуначнай станцыі Пагодзіна у г. Горкі; рэканструкцыя чыгуначнай станцыі Копысь; рэканструкцыя будынка ТТС РУП «Белтэлекам» па вул. Піянерскай, 27 у г. Магілёве; рэканструкцыя будынка водалячэбніцы санаторыя-прафілакторыя «Дубравенка» ў г. Магілёве; шматфункцыянальны цэнтр (уключае бізнес-цэнтр і гандлёва-забаўляльны цэнтр) AGSA на скрыжаванні пр. Міру і вул. Грышына у г. Магілёве; некалькіх жылых дамоў у Магілёве і Горках; капітальны рамонт помніка архітэктуры XVII ст. — музея В. К. Бялыніцкага-Бірулі ў г. Магілёве, рэканструкцыя будынка Магілёўскага абласнога цэнтра занятасці па вул. Піянерскай, 15, капітальны рамонт воданапорнай вежы ў Шклове, рэканструкцыя будынка чыгуначнага вакзала ў Шклове, рэканструкцыя будынка Галоўнага ўпраўлення Нацыянальнага банка па вул. Ленінскай у Магілёве (навуковы кіраўнік), рэканструкцыя будынка Гандлёва-прамысловай палаты Магілёўскай вобласці.

Сям’я
-----

У шлюбе з Галінай Анатолеўнай, якая працавала разам з ім у ЗАТ «Будпраектінвест» галоўным інжынерам праектаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ратомский Владимир Александрович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лукін.
**Павел Пятровіч Лукі́н** (14 студзеня 1769—22 лістапада 1826) — архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1773—1788 гадах вучыўся ў Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. У 1786 годзе працаваў у архітэктара Чарлза Камерона. У 1803—1805 гадах гродзенскі губернскі архітэктар.

Творчасць
---------

Аўтар праектаў мураванага моста цераз Нёман і ратушы (пабудавана ў 1807), фіксацыйных чарцяжоў старажытных пабудоў у Гродне.

Літаратура
----------

* Лукін Павел Пятровіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Траццякоў.

**Павел Міхайлавіч Траццякоў** (15 [27] снежня 1832, Масква — 4 [16] снежня 1898, Масква) — расійскі прадпрымальнік, мецэнат, збіральнік твораў рускага выяўленчага мастацтва, заснавальнік Траццякоўскай галерэі.

У 1850-х гадах Павел Траццякоў пачаў збіраць калекцыю рускага мастацтва, якую практычна з самага пачатку планаваў перадаць гораду. Адны з першых карцін, якія ён набыў у 1856 годзе, былі працы «Спакуса» Н. Г. Шыльдэра і «Сутычка з фінляндскімі кантрабандыстамі» (1853) В. Г. Худзякова. Затым калекцыя папоўнілася карцінамі І. П. Трутнева, А. К. Саўрасава, К. А. Трутоўскага, Ф. А. Бруні, Л. Ф. Лагарыа і іншых майстроў.

У 1860-я гады Траццякоў набыў карціны «Прывал арыштантаў» В. І. Якобі, «Апошняя вясна» М. П. Клота, «Бабуліны сны» В. М. Максімава і іншыя. Высока цаніў Павел Міхайлавіч творчасць В. Г. Пярова, якому пісаў у кастрычніку 1860: «Беражыце сябе для службы мастацтву і для Вашых сяброў». У 1860-я гады былі набыты такія працы Пярова, як «Сельскі хросны ход на Вялікдзень», «Тройка» і «Дылетант», у далейшым Траццякоў працягвае набываць карціны Пярова, заказвае яму партрэты, актыўна ўдзельнічае ў арганізацыі пасмяротнай выставы твораў мастака.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119163217 · ISNI: 0000 0001 2124 8919 · LCCN: n82223210 · NDL: 00621574 · NKC: jn20000701841 · NLG: 249209 · NLP: A19336470 · NTA: 071349642 · NUKAT: n2009136718 · LIBRIS: 261574 · SUDOC: 121429318 · VIAF: 25406597 · ULAN: 500327151 |

 |
**Кючуксу** або **Гюксу** — віла султана Абдул-Меджыда на азіяцкім беразе Басфора ў Бейкозе, паміж Анаталійскай крэпасцю і мостам султана Мехмеда. З’яўляецца яскравым помнікам т.з. асманскага барока — стылю, у якім тварылі армянскія дойліды Бальяны.

Мініяцюрны палац, пабудаваны ў 1857 годзе і ў 1944 годзе пераўтвораны ў музей, замяніў сабой драўлянае жыллё візіра Махмуда I. Яго афармленне мудрагеліста спалучае ў сабе традыцыйныя турэцкія матывы з еўрапейскімі дзівамі. За ўнутранае ўбранне адказвалі майстры боз-ара, якія будавалі Венскую оперу.

У адрозненне ад іншых палацаў султана, віла аддзелена ад горада не высокай сцяной, а ажурнай рашоткай у еўрапейскім стылі. Парк у свой час упрыгожвалі садовыя павільёны, большасць з якіх была страчана.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Кючуксу**
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прыходзька.
**Пятро (Пётр Фёдаравіч) Прыходзька** (нар. 25 лютага 1920 г. вёска Альшоў, Хоцімскі раён, Магілёўская вобласць — 30 лістапада 2006, Мінск) — беларускі паэт, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1936 г. працаваў кіраўніком спраў Хоцімскага райкама камсамола. Пасля заканчэння Магілёўскай газетнай партыйнай школы (1938) — адказны сакратар хоцімскай раённай газеты «Калгасная звязда». У 1939 г. пасля заканчэння Хоцімскай сярэдняй школы, паступіў у Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава ў Мінску. У 1940 г. прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях на Бранскім фронце, на Курскай дузе, у вызваленні Беларусі, Польшчы, у баях за Берлін, за вызваленне Прагі. У пасляванны час (з 1947) працаваў у акруговай газеце «Во славу Родины» (Мінск), іншых ваенных газетах. У 1953 г. дэмабілізаваны. У 1956 г. скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Працаваў у часопісе «Беларусь» (1953—1954), газетах «Звязда» (1956—1957), «Літаратура і мастацтва» (1957—1961), на мінскай студыі дакументальных фільмаў (1961—1966). У 1967—1971 гг. — рэдактар выдавецтва «Беларусь», у 1972—1979 гг. — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

Творчасць
---------

Аўтар зборнікаў паэзіі «Голас сэрца» (1947), «Салдаты міру» (1951), «Ранак над Эльбай» (1952), «Пасля развітання» [1958), «Цёплы каравай» (1960), «Вішнёвы агонь» (1963), «Сонца раней узышло» (вершы і паэмы, 1967), «Калінавыя зоры» (вершы і паэма, 1969), «Прызнанне: Выбранае» (1970), «Не здадзеныя вышыні» (вершы і паэма, 1972), «На пераправе» (вершы і паэмы, 1974), «Лірыка» [1975), «Плацдарм» (вершы і паэма, 1978), «Лісты з даў» (выбранае, 1980), «Вячэрняя паверка» (вершы, балады, паэмы, 1982), «Парог памяці» (вершы, балады, паэмы, 1983), «Апаленыя вёрсты» (вершы, балада, паэма, 1986), «Водгулле грому» (1989), «Споведзь любові» (выбранае, 1990) і кнігі нарысаў «На новых землях» (з П.Багаценкавым, 1954). Для дзяцей выдаў зборнік вершаў «Сустрэча з маленствам» (1967), «Каляка-маляка» (1981), «Сцяблінка» (1986), паэму «Сын камунара» (1973).

Узнагароды
----------

* Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя А. Куляшова (1985) за зборнік «Парог памяці».
* Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені і медалямі.
Гэты артыкул пра рэгіён; пра востраў гл.: востраў Кюсю.
**Кюсю́** (яп.: 九州地方, літар. «рэгіён дзевяці правінцый») — рэгіён Японіі, які ўключае ў сябе астравы Кюсю і Акінава. У яго склад уваходзіць 8 прэфектур: Кагосіма, Кумамота, Міядзакі, Нагасакі, Оіта, Акінава, Сага і Фукуока.

Плошча рэгіёна складае 44 466,91 км², насельніцтва — 14 572 444 чал. (1 лістапада 2009), а шчыльнасць насельніцтва — 327,7 чал./км².

Эканоміка
---------

Галоўную ролю ў эканоміцы рэгіёна адыгрывае электроніка. Таксама добра развіты сфера паслуг, гандаль і апрацоўчая прамысловасць. Горы Кюсю падзяляюць востраў Кюсю на дзве часткі: у паўночнай размешчаны галоўныя прамысловыя прадпрыемствы (найбольш значныя індустрыяльныя цэнтры — Кітакюсю, Нагасакі і Оіта), у той час як у паўднёвай частцы займаюцца пераважна сельскай гаспадаркай. У паўночнай частцы пераважаюць хімічная прамысловасць і металаапрацоўка.

Найбольш населены горад — Фукуока. Ён з'яўляецца важным дзелавым і фінансавым цэнтрам Кюсю. У Фукуоцы размешчаны найбуйнейшы аэрапорт вострава. Звыш мільёна чалавек пражывае ў Кітакюсю, галоўным прамысловым цэнтры рэгіёна. Насельніцтва Кумамота і Кагосімы перавышае 500 тыс. чалавек. Пяты па колькасці насельніцтва горад вострава — Нагасакі, адзін з найбуйнейшых портаў Японіі.

На востраве Кюсю вырошчваюць рыс, сою, чай, тытунь, батат; развіта вытворчасць шоўку, фарфору (Арыта, Імары).

У эканоміцы Акінавы галоўную ролю адыгрывае турызм. У прэфектуры найбольш развіта сфера паслуг.

Літаратура
----------

* *Pradyumna Prasad Karan.* Japan in the 21st century: environment, economy, and society. — University Press of Kentucky, 2005. — P. 154—162. — 401 p. — ISBN 9780813191188.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Кюсю**
* КЮСЮ // Япония от А до Я. Популярная иллюстрированная энциклопедия. (CD-ROM). — М.: Directmedia Publishing, «Япония сегодня», 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.
* Статья Japan на сайте Library of Congress Country Studies  (англ.)

| ⛭Рэгіёны і адміністрацыйны падзел Японія Японіі |
| --- |
| Рэгіёны | Хакайда ·  Тахоку ·  Канто ·  Цюбу (Хакурыкуда ·  Касін'эцу ·  Сін’эцу ·  Такай) ·  Кансай ·  Цюгоку (Сан’ін ·  Сан’ё) ·  Сікоку ·  Кюсю (Рукю ·  Кюсю) |  |
| Прэфектуры | 

|  |  |
| --- | --- |
| Хакайда | Хакайда |
| Тахоку | Акіта ·  Аомары ·  Фукусіма ·  Іватэ ·  Міягі ·  Ямагата |
| Канто | Тыба ·  Гуму ·  Ібаракі ·  Канагава ·  Сайтама ·  Татыгі ·  Токіа |
| Цюбу | Айты ·  Фукуі ·  Гіфу ·  Ісікава ·  Нагана ·  Ніігата ·  Сідзуока ·  Таяма ·  Яманасі |
| Кансай | Хіёга ·  Кіёта ·  Міэ ·  Нара ·  Осака ·  Сіга ·  Вакаяма |
| Цюгоку | Хірасіма ·  Акаяма ·  Сіманэ ·  Таторы ·  Ямагуты |
| Сікоку | Эхімэ ·  Кагава ·  Коты ·  Такусіма |
| Кюсю | **Кюсю:** Фукуока ·  Кагосіма ·  Кумамота ·  Міядзакі ·  Нагасакі ·  Оіта ·  Сага**Рукю:** Акінава |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзьячкоў.
**Іван Пятровіч Дзьячкоў** (1789 — пасля 1836) — рускі беларускі архітэктар, які працаваў у горадзе Гомелі. Прадстаўнік класіцызму.

Біяграфія
---------

Іван Пятровіч Дзячкоў нарадзіўся ў Маскве ў сям’і надворнага саветніка. Вучыўся ў архітэктурнай школе Экспедыцыі крамлёўскага будаўніцтва.

Да 1813 працаваў у Маскве. 3 1814 жыў і працаваў у Гомелі.

У 1814—1826 гадах служыў у маёнтку графа М. П. Румянцава (у 1814, 1815, 1818 выязджаў-у Маскву для азнаямлення з работамі маскоўскіх архітэктараў і набыцця праектаў) памочнікам архітэктара Дж. Кларка.

Творчасць
---------

Георгій Лукомскі. «Паляўнічы домік», 1916
Браў удзел у праектаванні і стварэнні шматлікіх многіх збудаванняў Гомеля. Паводле яго праектаў у Гомелі пабудаваны: дваранскае вучылішча (1818), «паляўнічы домік» (1818—1820), ткацкая і бялільная фабрыкі (1818—1820); кіраваў будаўніцтвам ланкастэрскай школы (1818) і «Рускага тракціра» (1822, абодвух арх. Дж. Кларк).

Зноскі
------

1. ↑  Архитектор Иван Петрович Дьячков (1789 — после 1836)  (руск.)
2. 1 2 3  Морозов, В. Ф. Гомель классический: Эпоха. Меценаты. Архитектура / В. Ф. Морозов. — Минск : Четыре четверти, 1997. — 335 с.
3. 1 2 3  Дзьячкоў Іван Пятровіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іван Пятровіч Дзьячкоў
* Дзьячкоў Іван Пятровіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
**Аксіёмы Пеана** — сістэма аксіём, якія вызначаюць рад натуральных лікаў.

Аксіёмы Пеана дазволілі фармалізаваць арыфметыку.
Пасля ўвядзення аксіём сталі магчымы доказы асноўных уласцівасцей натуральных і цэлых лікаў, а таксама выкарыстанне цэлых лікаў для пабудовы рацыянальных і рэчаісных лікаў.

Фармулёўкі
----------

### Слоўная

1. 1 ёсць натуральным лікам;
2. Лік, *наступны за* натуральным, таксама ёсць натуральным;
3. 1 не йдзе ні за якім натуральным лікам;
4. Калі натуральны лік *a* непасрэдна йдзе як за лікам *b*, так і за лікам *c*, то *b* і *c* тоесныя;
5. *Аксіёма індукцыі*:

Калі якое-небудзь сцверджанне
а) даказана для 1 (база індукцыі),
б) і калі з дапушчэння, што яно справядліва для натуральнага ліку *n*, вынікае, што яно праўдзіцца і для наступнага за *n* натуральнага ліку (індукцыйнае сцверджанне),
то гэта сцверджанне справядліва для ўсіх натуральных лікаў.
### Матэматычная

Увядзем функцыю {\displaystyle S(x)}, якая супастаўляе ліку {\displaystyle x} *наступны* за ім лік.

1. {\displaystyle 1\in \mathbb {N} };
2. {\displaystyle x\in \mathbb {N} \rightarrow S(x)\in \mathbb {N} };
3. {\displaystyle \nexists x\in \mathbb {N} \;(S(x)=1)};
4. {\displaystyle S(b)=a\rightarrow (S(c)=a\rightarrow b=c)};
5. {\displaystyle P(1)\rightarrow (\forall n(P(n)\rightarrow P(S(n)))\rightarrow \forall n\in \mathbb {N} (P(n)))}.

### Даслоўны тэкст

Тэкст Пеанавых аксіём, як ён прыведзен у арыгінальным выданні Пеана:

1. «0 ёсць натуральны лік»;
2. «наступны за натуральным лікам ёсць натуральны лік»;
3. «0 не йдзе ні за якім натуральным лікам»;
4. «усякі натуральны лік ідзе толькі за адным натуральным лікам»;
5. Аксіёма поўнай індукцыі.

*Заўвага: тое, што першы элемент тут 0, а не 1, прынцыповага значэння не мае.*

Гісторыя
--------

Фармальнае азначэнне натуральных лікаў у XIX стагоддзі сфармуляваў італьянскі матэматык Джузэпэ Пеана.

Аксіёмы Пеана засноўваліся на пабудовах Грасмана, хоць іменна Пеана надаў ім сучасны выгляд.

Літаратура
----------

* *Peano, G.* Arithmetices principia, nova methodo exposita. Bocca, Torino, 1889.
* *Арнольд И. В.* Теоретическая арифметика. — М.:Учпедгиз, 1938 (змест і djvu-файл з поўным тэкстам).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 97489613 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галко.
**Іван Пятровіч Галко** (15 кастрычніка 1934, в. Чамярысы, Брагінскі раён, Гомельская вобласць — 22 снежня 1995) — беларускі музыкант, педагог. Заслужаны работнік культуры БССР.

Біяграфія
---------

У 1956 годзе працаваў горным майстрам трэста Луганскшахтапраходка.

Пасля заканчэння Кіеўскага горнага тэхнікума з 1958 г. па 1962 г. вучыўся ў музычным вучылішчы імя Н. Ф. Сакалоўскага і адначасова працаваў у школах г. Гомеля. Пасля заканчэння вучылішчы — мастацкі кіраўнік у раённым Доме культуры. У 1965—1970 гг. вучыўся ў Ленінградскім інстытуце культуры. На працягу 9 гадоў працаваў выкладчыкам у Гомельскім музычна-педагагічным вучылішчы. З 1976 г. дырэктар Палаца культуры і спорту ВА «Гомельпрамбуд». На працягу 25 гадоў быў кіраўніком народнага хору народнай песні.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў‎ з 1991 года.

Літаратура
----------

* Галко Иван Петрович: [Некролог] // Гомел. праўда. — 1995. — 22 снеж. — С. 4.

Спасылкі
--------

* Галко Иван Петрович
**Акт Батлера** (англ.: Butler Act) — закон, прыняты ў 1925 годзе ў штаце Тэнэсі, ЗША, які забараняў настаўнікам і выкладчыкам грамадскіх школ і універсітэтаў адмаўляць біблейскае вучэнне аб паходжанні чалавека і выкладаць тэорыю эвалюцыі чалавека ад ніжэйшых формаў жывёл. Унесены членам Палаты Прадстаўнікоў штата Тэнэсі фермерам і хрысціянскім фундаменталистом Джонам Батлерам  (англ.) (бел. (1875-1952) 21 студзеня 1925 годзе, ухвалены той жа палатай 28 студзеня, сенатам штата 13 сакавіка, падпісаны губернатарам штата Осцінам Піем 21 сакавіка таго ж года.

> 
> 
> Будзе парушэннем закону, калі любы выкладчык любога ўніверсітэта ці школы, якія ўтрымліваюцца цалкам ці часткова за кошт штата, будзе выкладаць любую тэорыю, якая адмаўляе гісторыю Боскага Стварэння чалавека, як гэта вучыць Біблія, і замест гэтага выкладаць, што чалавек паходзіць ад ніжэйшых жывёл.
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (англ.)  
> 
> *{{{2}}}*
> 
> 
> 
> — арыгінал
> 
> 

За парушэнне быў прадугледжаны штраф ад 100 да 500 долараў.

У ліпені 1925 года за парушэнне закона судзілі школьнага настаўніка Джона Скоўпса. Працэс атрымаў вядомасць пад назвай Малпавы працэс.

Закон быў адменены 1 верасня 1967 года, пасля таго, як за яго парушэнне быў звольнены Гары Скот, настаўнік з г. Джэксбара. Скот змагаўся за свае правы, спасылаючыся на Першую папраўку да канстытуцыі ЗША, і падаў иск у Федэральны акруговы суд Нэшвіла. 18 мая 1967 года біль аб адмене Акта Батлера быў падпісаны губернатарам штата Бьюфардам Элінгтанам.

Зноскі
------

1. ↑  Текст акта, House Bill No. 185; Section 2. "shall be fined not less than One Hundred $ (100.00) Dollars nor more than Five Hundred ($ 500.00) Dollars for each offense."
2. ↑  Кирилл Новиков. Лауреаты Дарвиновских прений // Журнал «Коммерсантъ-Деньги», № 26 (683), 07.07.2008.
3. ↑  Белые пятна эволюции. Журнал «Вокруг Света» № 11 (2806), Ноябрь 2007.

Гл. таксама
-----------

* Малпавы працэс

Спасылкі
--------

* Тэкст акта
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ланер.
**Іаган Георг Ланер** (ням.: Johann Georg Lahner; 13 жніўня 1772, Гасельдорф, Свяшчэнная Рымская імперыя - 23 красавіка 1845, горад Вена, Аўстрыйская імперыя) — вынаходнік венскіх сасісак.

Біяграфія
---------

Мяснік пераехаў з Франкфурта ў Вену. Там ён адкрыў мясную краму і прадаваў сасіскі, якія ён назваў франкфурцкім.

Пытанне аб тым, хто менавіта вынайшаў сасіскі, з'яўляецца старой спрэчкай паміж гарадамі Франкфурт і Вена. У Франкфурце сасіскі вырабляліся са сярэднявечча, але ў венскіх сасісках упершыню выкарысталі сумесь ялавічыны і свініны, рэцэптура, па якой вырабляюць сучасныя сасіскі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 4. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1969, S. 404.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119550377 · ISNI: 0000 0000 1023 4151 · VIAF: 52501903 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канашук.
**Іван Пятровіч Канашу́к** (нар. 20 студзеня 1948) — беларускі заатэхнік, дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 студзеня 1948 года. Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут, вучоны заатэхнік. Працаваў галоўным заатэхнікам калгасаў «Расія», «Дружба» Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. З 1974 старшыня калгаса «Расія» Камянецкага раёна. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, пасля дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання, член Камісіі па аграрных пытаннях.

Літаратура
----------

* Парламент — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь. — Мн. 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мёзер.
**Іаган Георг Мёзер** (паводле іншых звестак I. М. і Ю. М.) — нямецкі архітэктар і будаўнік другой паловы 18 ст.

Біяграфія
---------

Пра Мёзера няма амаль ніякіх звестак, нават імя Іаган ставіцца пад сумнененне. 3 1738 года жыў і працаваў у. Гродне, у 1765—1774 на службе ў гродзенскага старосты А. Тызенгаўза.

Вядома, што ўзвёў у Гродне палац Тызенгаўза (1760—1770-я гады) і тэатра Тызенгаўза (1780-я гады) разам з італьянцам Джузэпэ Сака, Гродзенскія корчмы (1770-я гады). Асабіста распрацаваў плошчу перад палацам і прыняў удзел у стварэнні генеральнага плана Гарадніцы. Аўтар тыпавых праектаў жылых дамоў для замежных майстроў, якія працавалі на мануфактуры Тызенгаўза, і вайсковай варты Гродзенскай каралеўскай эканоміі (пабудаваны ў 1768—1773, гл. Гродзенскі «домік майстра»). Выкладаў у школе будаўнікоў на Гарадніцы ў Гродне.

Некаторыя спецыялісты атаясамляюць Мёзера з архітэктарам, які стварыў планы Гродна пасля пажараў 1753 года. Вядома толькі, што ў 1775 годзе, пакрыўджаны нявыплатай грошай і грубасцю А. Тызенгаўза, пакінуў Гродна.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Мёзер Іаган Георг // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. 1 2  Городница: в тени Цереры(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Мёзер Іаган Георг // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Іаган Георг Мёзер

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2010105549 |
**Іван Пеха** (славацк.: Ivan Pecha; нар. 23 студзеня 1986, Браціслава) — славацкі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Гуляў у Славакіі, потым у Румыніі. Са жніўня па снежань 2008 года гуляў у арэндзе ў барысаўскім БАТЭ, у тым ліку ў Лізе чэмпіёнаў. Пасля два гады правёў у Азербайджане. У верасні 2011 года падпісаў кантракт з гродзенскім «Нёманам». Па заканчэнні сезона 2012 пакінуў гродзенскі клуб. У ліпені 2013 года стаў іграком клуба «Раван» з Баку.

У першай палове 2014 года гуляў за «Ліепаю». У ліпені 2014 года перайшоў у румынскі «Ацэлул», але не здолеў замацавацца ў гэтым клубе.

У лютым 2015 года стаў іграком эстонскай «Левадыі». У ліпені таго ж года кантракт з «Левадыяй» быў скасаваны, пасля чаго Пеха на працягу года заставаўся без клуба. У жніўні 2016 года падпісаў кантракт з польскім клубам «Матор» з Любліна, але ўжо ў кастрычніку пакінуў яго і пераехаў гуляць у ніжэйшыя лігі Іспаніі. 

У студзені 2018 года стаў іграком літоўскага клуба «Атлантас», пакінуў яго ўлетку таго ж года. З верасня 2019 года выступаў за пражскі «Матарлет», у пачатку 2020 года далучыўся да аўстрыйскага «Кематэна». Летам 2020 года завяршыў кар’еру.

Дасягненні
----------

* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі: 2008
* Азербайджан 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Азербайджана: 2011
* Азербайджан Уладальнік Кубка Азербайджана: 2011

Зноскі
------

1. ↑  Ivan Pecha // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Бывший защитник БАТЭ продолжит карьеру в Эстонии

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце БАТЭ (руск.)
* Профіль на афіцыйным сайце «Нёмана» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 90minut · by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УЕФА |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ціток.

**Уладзімір Уладзіміравіч Ціток** (нар. 25 кастрычніка 1959, Мінск) — беларускі вучоны ў галіне генетыкі, селекцыі, фізіялогіі і біяхіміі раслін. Член-карэспандэнт (2014), доктар біялагічных навук (2002).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1981).

З 1983 года ў Інстытуце генетыкі і цыталогіі АН БССР, з 2007 — загадчык лабараторыі. З 2009 года дырэктар Цэнтральнага батанічнага саду НАН Беларусі.

Узнагароды
----------

Міждзяржаўная прэмія «Зоркі Садружнасці» (2015) за цыкл работ і распрацовак «„Бэз Перамогі" як інструмент выкарыстання калекцый дэкаратыўных раслін батанічных садоў краін СНД для адлюстравання гераічнага мінулага савецкага народа і фарміравання патрыятызму».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаваў генетычны і селекцыйны патэнцыял роду Linum на аснове распрацоўкі шматтэставых малекулярна-генетычных і фізіка-хімічных метадаў аналізу. Абгрунтаваў і распрацаваў генетычныя прынцыпы біяэнергетычнай канцэпцыі гетэрозісу, якая дазваляе пашырыць уяўленні аб механізме фарміравання гібрыднай магутнасці пры атрыманні высокапрадуктыўных гібрыдаў сельскагаспадарчых культур і стварыць базу для практычнага выкарыстання атрыманых даных у селекцыйным працэсе лёну, тамата, пшаніцы, трыцікале і іншых культур, ідэнтыфікацыі і аналізу стваранай у Рэспубліцы Беларусь ільнопрадукцыі. Значна пашырыў даследаванні рэдкіх і знікаючых відаў раслін прыроднай флоры Беларусі, лекавых, рэзка-араматычных, кармавых і біяэнергетычных раслін.

Аўтар больш за 400 навуковых прац, у тым ліку 14 манаграфій, 18 сартоў раслін, 4 патэнтаў.

### Бібліяграфія

* Биоэнергетические процессы при гетерозисе. Минск, 1991 (в соавт.).
* Генетика, физиология и биохимия льна. Минск, 2010 (в соавт.).
* Современные инструментальные методы анализа льнопродукции. Минск, 2011 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  ЦІТОК Уладзімір Уладзіміравіч

Спасылкі
--------

* Уладзімір Уладзіміравіч Ціток у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Акт ажыццяўлення правасуддзя** (The Administration of Justice Act) - трэці з невыносных законаў, прынятых парламентам Вялікабрытаніі ў 1774 г. Прыняты 20 мая 1774 г. і пачаў дзейнічаць 1 чэрвеня таго ж года працягам дзеяння 3 гады. Абмяжоўваў судовае справаводства ў калоніі Масачусэтс.

Асноўныя палажэнні закона
-------------------------

Усе судовыя разбіральніцтва па справах аб забойствах і іншых злачыствах, за якія прысуджалася смяротнае пакаранне, здзейсненых дзяржслужачым падчас выканання прафессійных абавязкаў ва ўмовах супрацьстаяння грамадзянскім хаваляванням пераносілася з Масачусэтса ў іншую калонію ці ў Вялікабрытанію. Сведкі і іншыя ўдзельнікі следчага працэсу таксама мусілі ехаць на месца разбіральніцтва, іх бяспека гарантавалася (закон забараняў іх арышт ці затрыманне ў калоніі Масачусэтс), а таксама закон прадугледжваў кампенсацыю іх расходаў на паездку на месца правядзення судовых слуханняў. Закон заклікаў суддзяў, якія павінны былі разбіраць такую справу па-за межамі Масачусэтса, да аб'ектыўнасці (як быццам гэта злачынства было здзейснена на тэрыторыі Вялікабрытаніі) і,калі абвінавачаны жадае падаць прашэнне да губернатара правінцыі ці яго намесніка, прадугледжвалася магчымасць адкласці слуханні на нейкі разумны тэрмін.

Рэакцыя на Акт
--------------

Прыняцце гэтага і іншых невыносных законаў стала прычынай склікання 1-га i 2-га Кантынентальнага кангрэса, якія выпрацоўвалі контр-меры ў дачыненні да метраполіі, а потым і распачалі вайну за незалежнасць калоній.

Гл. таксама
-----------

* Бостанскі партовы акт
* Масачусэцкі ўрадавы акт
* Кватэравальны акт
* Квебекскі акт

Дакументы
---------

The Administration of Justice Act Yale Law School. Lilian Goldman Law Library. The Avalon Project. Documents in Law, History and Diplomacy.

Невыносныя законы ў беларускім перакладзе
Варыянт сцяга, які часта выкарыстоўваецца аксітанскімі актывістамі
Карта Аксітаніі
**Аксітанія** (акс.: Occitània [utsiˈtanjɔ, uksiˈtanjɔ, usi'tanjɔ, ukʃiˈtanjɔ, uksiˈtanja]) — назва гістарычнай вобласці на поўдні Францыі і невялікай часткі Іспаніі. Галоўным чынам адпавядае паўднёвай палове Францыі.

Геаграфія
---------

Аксітанія складаецца з:

* Поўдзень Францыі: Праванс, Дром-Віверэ, Авернь, Лімузен, Гіень, Гасконь і Лангедок;
* Аксітанамоўныя даліны ў італьянскіх Альпах, дзе ў 1999 годзе аксітанская мова атрымала статус афіцыйнай. Чатырнаццаць п'емонтскіх далін у правінцыях Кунеа і Турын, а таксама асобныя мястэчкі ў Лігурыі (правінцыя Імперыя) і мястэчка (Guardia Piemontese) у адміністрацыйным рэгіёне Калабрыя (правінцыя Казенца).
* Даліну Аран, у іспанскіх Пірэнеях, дзе аксітанская стала афіцыйнай мовай у 1987 годзе.

Мовы
----

Аксітанская мова ці лангедок (*langue d’oc*, *lenga d'òc*) — гэта раманская мова, заснаваная на лацінскай мове, гэтак жа як і іспанская, італьянская і французская. У ёй налічваецца шэсць асноўных рэгіянальных варыянтаў, якія рэзка адрозніваюцца: правансальскі (які ўключае нисуа (niçois), на якой гавораць у наваколлях Ніцы), віваральпійская, авернскі, лімузенская, гасконская (які ўключае беарнская, на якой гавораць у Беарне) і лангедокскі дыялект. Усе гэтыя разнавіднасці аксітанскай мовы маюць сваю літаратурную традыцыю і раўнапраўныя. **Стандартны аксітанскі** — сінтэз гэтых дыялектаў. Акрамя таго ў Гасконі і Правансе існуюць літаратурна-інтэлектуальныя цячэнні, якія настойваюць на поўнай адасобленасці гэтых рэгіёнаў не толькі ад Паўночнай Францыі, але і ад Аксітаніі, і існаванні самастойных правансальскай і гасконскай моў.

Каталанская мова вельмі падобная на аксітанскую, бо паміж Аксітаніяй і Каталоніяй існуюць моцныя гістарычныя і культурныя сувязі.

Гл. таксама
-----------

* Аксітанская партыя
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Майсюк.
**Уладзімір Уладзіміравіч Майсюк** (нар. 22 жніўня 1949, Ляхавічы, Брэсцкая вобласць, Беларусь) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працоўную дзейнасць пачаў вызваленым старшынёй прафкама Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута. Працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела, другім сакратаром Брэсцкага гаркама ЛКСМБ, старшым інжынерам лабараторыі будаўнічага трэста № 8, прарабам будаўнічага ўпраўлення № 32 будаўнічага трэста № 8 Міністэрства прамысловага будаўніцтва БССР, намеснікам начальніка Ляхавіцкай перасоўнай механізаванай калоны № 13. З’яўляўся начальнікам Ляхавіцкай дарожна-будаўнічай перасоўнай механізаванай калоны № 185 Брэсцкага абласнога аб’яднання міжкалгасных будаўнічых арганізацый, начальнікам Баранавіцкага дарожнага рамонтна-будаўнічага ўчастка рэспубліканскага праектна-будаўнічага аб’яднання «Аўтамагістраль» Брэсцкай вобласці, начальнікам дарожнаэксплуатацыйнага ўпраўлення № 3 рэспубліканскага дзяржаўнага вытворчага прадпрыемства «Белаўтастрада» Брэсцкай вобласці. Займаў пасаду генеральнага дырэктара рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства аўтамабільных дарог «Брэстаўтадар».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, знакам «Ганаровы
дарожнік» І і ІІ ступені.

Зноскі
------

1. ↑  МАЙСЮК ВЛАДИМИР ВЛАДИМИРОВИЧ Архівавана 27 лістапада 2017.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.