recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Скрыпнікаў.
**Гео́ргі Ільі́ч Скры́пнікаў** (1908, в. Султан, Курсаўскі раён, Стаўрапольскі край, Расійская імперыя — 15 жніўня 1944, каля Варшавы, Польшча) — Герой Савецкага Саюза (1945, пасмяротна).

Біяграфія
---------

На франтох Другой сусветнай вайны з 1941 г. 22 ліпеня 1944 батальён капітана Скрыпнікава першым у палку выйшаў да ракі Заходні Буг на поўдзень ад Брэста і фарсіраваў яе. На захопленым плацдарме адбіў 7 контратакаў ворага і вызваліў вёску Кодзень (Польшча). 28 ліпеня 1944 на падыходах да Брэста нанёс нямецкім войскам вялікія страты, разбіў два батальёны, і першым уварваўся ў Ціраспаль (Польшча).

Г. І. Скрыпнікаў загінуў у баі пад Варшавай 15 жніўня 1944. Пахаваны ў Брэсце ў брацкай магіле савецкіх воінаў і партызанаў.

Ушанаванне памяці
-----------------

У 1964 Стралковая вуліца Брэста перайменаваная ў гонар Г. І. Скрыпнікава. На доме № 117 усталяваная мемарыяльная дошка Г. І. Скрыпнікаву. Яго імя змешчанае на алеі «Іхнімі імёнамі названыя вуліцы Брэста».

Спасылкі
--------

* История. Улица Г.И. Скрипникова. (руск.).  Brest-SV. Праверана 24 мая 2009.



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Яна Домін** (нар. 24 лістапада 2003, Бяроза, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.

Клубная кар’ера
---------------

Захаплялась футболам з шасці гадоў. Спачатку проста гуляла з дзецьмі ў двары, потым прыходзіла з сябрамі ў ДЮСШ г. Бярозы і назірала за іх трэнераваннямі. Трэнер, Уладзімір Зубач, прапанаваў ёй далучыцца і паўдзельнічаць у трэнеравальным працэсе з камандай хлопчыкаў 2002—2003 г. н. Потым перавялі ў навучальна-трэнеравальную групу дзяцей 2005 г. н. Там яна стала займацца пад кіраўніцтвам трэнера Аляксандра Жуковіча.
Брала ўдзел у складзе каманды Брэсцкага абласнога цэнтра алімпійскага рэзерву ў міжнародных спаборніцтвах па футболе. У 16 гадоў яна дэбютавала ў Вышэйшай лігу Рэспублікі Беларусь.

Выступала за каманды «БАЦАР», «Дынама-БДУФК» і «Смаргонь». У 2023 годзе падпісала катнракта з «Дняпром».

Зноскі
------

1. 1 2  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  КАК БЕРЕЗОВЧАНКА ЯНА ДОМИН СТАЛА ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ФУТБОЛИСТКОЙ
3. ↑  ЯНА ДОМИН СТАЛА ФУТБОЛИСТКОЙ «ДНЕПРА»

Спасылкі
--------

* Яна Дамін

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | soccerdonna.de (ігрок) · Soccerway |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Іяга.
**Ія́га ап І́двал** (вал.: Iago ap Idwal; памёр у 979) — кароль Гвінеда (950—979), сын Ідвала ап Анараўда.

Біяграфія
---------

Пасля смерці Ідвала ап Анараўда ў 942 годзе, яго сыны павінны былі разам кіраваць Гвінедам, але Хівел Добры, які ўварваўся з поўдня, захапіў уладу. Пасля смерці Хівела братам усё ж удалося вярнуць прастол, перамогшы сыноў узурпатара. Іяга і Ідвал, якога храністы каб пазбегнуць блытаніны з бацькам называлі проста Іеяў, гэта значыць «Малодшы», падзялілі Гвінед паміж сабой на дзве часткі.

Спачатку яны кіравалі мірна, разам здзейсніўшы набег на Дэхейбарт у 952 годзе і адбіўшы нашэсце сыноў Хівела Добрага ў 954 годзе. Аднак неўзабаве паміж імі пачалася вайна. У 969 годзе Іяга паланіў Іеява і забіў яго.

У 973 годзе разам з іншымі брытанскімі каралямі Іяга сустрэўся ў Чэстэры з Эдгарам Міралюбным і нават сядзеў на вёслах у яго лодцы. На гэтай сустрэчы як саюзнік яго суправаджаў пляменнік Хівел ап Іеяў. Аднак у 974 годзе Іяга быў пераможаны Хівелам і быў вымушаны падзяліць з ім уладу. Хівел спрабаваў пазбавіцца ад дзядзькі, каб стаць адзіным кіраўніком Гвінеда. У 979 годзе ён наняў вікінгаў, каб тыя захапілі Іяга ў палон. Далейшы лёс Іяга невядомы.

Зноскі
------

1. ↑  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17565097'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5145336'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34217'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
2. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>

Літаратура
----------

* *John Edward Lloyd.* A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest. — Longmans, Green & Co, 1911.

Спасылкі
--------

* WALES, KINGS & PRINCES (англ.). *Foundation for Medieval Genealogy*. Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2012. Праверана 14 лістапада 2011.


| ?Іяга ап Ідвал — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Мервін ап Гурыяд[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Родры ап Мервін |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Nest ferch Cadell[d] |  |
|  |  | Анараўд ап Родры |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Ідвал ап Анараўд |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Ангарад верх Мейрыг[d] |  | Meurig ap Dyfnwal[d] |  |
|  | Іяга ап Ідвал |  |  |  |  | NN[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | unknown (?)[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Валійскі біяграфічны · Dictionary of National Biography · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Rodovid |
Курганны могільнік

**Галошава** — курганны могільнік у вёсцы Галошава Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі.

Апісанне
--------

Захаваліся 5 курганоў: 4 каля дарогі на гарадскі пасёлак Коханава (па 2 абапал дарогі) і 1 на могілках дыяметрам 7—10 м, вышынёй 0,8—2 м, на паверхні сляды ям.

Выявіў у 1885 годзе М. М. Турбін, аднак раскопкі не праводзіліся. Даследавалаі Леанід Аляксееў (1956), Аляксей Мітрафанаў (1972), Вольга Ляўко (1981).

У 1988 годзе Вольга Ляўко раскапала курган каля дарогі. Былі выяўлены два пахаванні — адно ў насыпе (безынвентарнае), другое на грунце на падсыпцы таўшчынёй 0,2 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне з частковым трупаспаленнем. Знойдзены бронзавы пласціністы пярсцёнак, жалезны выраб дрэннай захаванасці (магчыма, фібула), хрусталёвая пацерка, гаршчок і вуголле.

Датуецца 1-й паловай XI стагоддзя, належаў крывічам.

Літаратура
----------

* Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — Т. 1: А―К. — 496 с. — ISBN 978-985-11-0354-2. — С. 213
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 413
**The Clash** — брытанскі панк-рок група ў 1976 годзе. Яго дзейнасць працягвалася на працягу 10 гадоў. Творчасць групы лічыцца пераломнай у гісторыі панк-рока.

Гісторыя групы
--------------

У канцы 1970-х гадоў, група The Clash канкураваў з шэрагам прадстаўнікоў гаражнага года і ў прыватнасці гуртам The Sex Pistols. Аднак, калі Sex Pistols ўвасаблялі чысты нігілізм і музычны анархізм, The Clash як у музычным, так і ідэйным адносінах імкнуліся да больш сур'ёзнага зместу. У прыватнасці музыкі спрабавалі казаць аб «грамадскай справядлівасці» i шмат тэкстаў іх песень асвятлялі праблемы беспрацоўя, галечы і сацыяльных канфліктаў. Музычны матэрыял па параўнанні з іншымі калектывамі панк-рока адрозніваўся больш прафесійным гучаннем.

Як тэксты, так і музычны матэрыял члены групы чэрпалі з розных крыніц, што і вызначала арыгінальнасць іх кампазіцый. З аднаго боку адчувальнае ўплыў на іх аказалі піянеры панковый музыкі, з другога — таксама рэгі, гэты ўплыў адчуваецца ў самых вядомых альбомах The Clash: «London Calling» i «Combat Rock», на пласцінцы «Sandinista» адчуваецца таксама ўплыў даб у. Пазней лідар гурта Джо Страммер звярнуў увагу на фанк.

Што тычыцца тэкстаў, то акрамя праблем сацыяльнага характару, музыканты The Clash спявалі пра іншае, аб пачуццях (*Train in Vain*), бізнес (*Koka Kola*), п'яніц (*Jimmy Jazz, Wrong ' em Boyo*), вайне ў Іспаніі (*Spanish Bombs*), жабракі краіны трэцяга свету (*Ghetto Defendant*) і іншае.

Да самых вядомых кампазіцый групы принадлежат*Should I Stay or Should I Go*, *The Guns of Brixton*, *London Calling, Rock the Casbah, Complete Control, Clash City Rockers, Safe European Home, Career Opportunities, White Riot, Stay Free, I'm So Bored With the USA, London's Burning, The Magnificent Seven, The Call Up, Police on My Back*, кавер рэгі-стандарта *Police & Thieves*. Хітовым лічыцца іх дэбютны альбом а таксама  ***The Clash***.

У 2003 група The Clash быў занесены ў Зала славы рок-н-рола.

Дыскаграфія
-----------

* *The Clash (UK Version) ь '(1977)*
* *Give 'Em Enough Rope*(1978)
* *The Clash (US Version) ь '(1979)*
* *London Calling*(1979)
* *Sandinista! Ь '(1980)*
* *Combat Rock*(1982)
* *Cut The Crap*(1985)
* *Super Black Market Clash*(1994)
* *From Here To Eternity: Live*(1999)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | The Clash на Вікісховішчы |

* www.TheClashOnline.com Архівавана 8 мая 2012.
* Польская старонка The Clash Архівавана 10 кастрычніка 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Instagram · Last.fm · Spotify · Tidal · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Ларуса · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 139025271 · GND: 803669-X · ISNI: 0000 0001 2248 5115 · LCCN: n81130525 · NKC: xx0026459 · SUDOC: 079921795 · VIAF: 132537903 |

 |
**Федэральны прэзідэнт Аўстрыі** (ням.: Österreichischer Bundespräsident) — федэральны кіраўнік аўстрыйскай дзяржавы. Хоць тэарэтычна ён мае вялікія канстытуцыйныя паўнамоцтвы, на практыцы дзейнічае, па большай частцы, толькі ў якасці цырыманіяльнага прадстаўніка. Прэзідэнт Аўстрыі абіраецца напрамую на ўсеагульных выбарах раз у шэсць гадоў. Офісы прэзідэнта знаходзяцца ў Леапольдынскам крыле імператарскага палаца Хофбург у Вене.

Многія былыя прэзідэнты набылі велізарную папулярнасць падчас знаходжання на пасадзе, і ніводны з прэзідэнтаў ніколі не прайграваў выбары, балатуючыся на другі тэрмін, аднак Курт Вальдхайм, які стаў прэзідэнтам у 1986 годзе, адмовіўся балатавацца на другі тэрмін у 1992 годзе. Пяць прэзідэнтаў памерлі падчас знаходжання на пасадзе і на сённяшні дзень усе былыя прэзідэнты памерлі. З 2004 па 2016 год пасаду займаў сацыял-дэмакрат Хайнц Фішэр.
**Гудзон** (англ.: Hudson River) — рака на ўсходзе ЗША, якая адносіцца да басейна Атлантычнага акіяна. Даўжыня 492 км (па іншай ацэнцы 520 км), плошча басейна каля 34,6 тыс. км².

Геаграфія
---------

Рака бярэ пачатак у Адзірандакскіх гарах, працякае ў асноўным па тэрыторыі штата Нью-Ёрк, у ніжнім цячэнні ўтварае шырокі эстуарый, які з’яўляецца мяжой паміж Нью-Ёркам і Нью-Джэрсі. Упадае ў бухту Лоўэры-Бі Атлантычнага акіяна.

Рака суднаходная ніжэй горада Трой, дзе ў яе ўпадае галоўны прыток — рака Магаўк. Гудзон злучаны з азёрамі Эры (Канал Эры), Антарыа і Шамплейн суднаходнымі каналамі, якія ўтвараюць водны шлях да ракі Св. Лаўрэнція. На Гудзоне стаяць гарады Трой, Олбані, Гудзон, Кінгстан, у вусце — Нью-Ёрк.

Гісторыя
--------

Гудзон зімой
Першым з еўрапейцаў у вусце Гудзона пабываў у 1524 г. італьянец Джавані да Веразана. У 1609 г. раку даследаваў англічанін Генры Хадсан, у гонар якога яна і была затым названая.

Цікавыя падзеі
--------------

15-га студзеня 2009-га года на рацэ Гудзон Аэробус А-320 рэйса 1549 авіякампаніі US Airways здзейсніў аварыйную пасадку. Самалёт, які рухаўся рэйсам Нью-Ёрк - Шарлот (Паўночная Караліна), вылецеў з аэрапорта Ла-Гарден у 15:26 па нью-ёркскаму часу. Набіраючы вышыню, самалёт падняўся над Манхэтэнам і сутыкнуўся са зграяй птушак, у выніку чаго абодва рухавіка А-320 выйшлі з ладу. Улічваючы немагчымасць даляцець да аэрапорта і знаходжанне ўнізе аднаго з самых густанаселеных гарадоў свету, экіпаж прыняў рашэнне аб пасадцы самалёта на паверхню ракі. У выніку высокапрафесійных дзеянняў экіпажа ніхто з 146 пасажыраў і 5 членаў экіпажа не атрымаў цяжкіх раненняў, усе былі выратаваны. Гэта падзея атрымала ў СМІ назву «Цуд на Гудзоне».

Спасылкі
--------

* Hudson Riverkeeper
* Хадсон даліне ракі Грынуэй Архівавана 25 верасня 2009.
* Hudson Watertrail
* NY / NJ Baykeeper
* Баннерман замак Мэтавым
* Hudson River.com
* ракі праекту
* Beczak экалагічнай адукацыі Цэнтр
* Пірс Чэлсі
* Downtown Boathouse

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15051597q · GND: 4122589-2 · LCCN: sh85062785 · NKC: ge670915 · SUDOC: 113059477 · VIAF: 235959579 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Полазаў.

**Канстанцін Мікалаевіч По́лазаў** (22 чэрвеня 1914, Віцебск — 10 верасня 1977) — удзельнік Вялікай Айчыннай Вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

К. М. Полазаў нарадзіўся ў віцебску. атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў слесарам. У Чырвонай Арміі з 1936 г. Скончыў курсы малодшых лейтэнантаў (1939).

У Вялікую Айчынную вайну з 1941 г. на Цэнтральным, Сцяпным і 1-м Украінскім франтах. Удзельнік Львоўска-Сандамірскай, Пражскай і Берлінскай аперацый. Камандзір роты аўтаматчыкаў старшы лейтэнант К. М. Полазаў вызначыўся ў жніўні 1944 г. у баях за горад Самбар (Украіна), дзе рота на чале з ім уварвалася ў горад і вяла бой з ворагам да падыходу асноўных сіл брыгады. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 10.04.1945 г.

Пасля вайны жыў у вёсцы Буявіна Калінінскага раёна Калінінскай (цяпер Цвярской) вобласці, да 1969 г. працаваў у калгасе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Полазаў Канстанцін Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12). — С. 450.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.

Спасылкі
--------

* Канстанцін Мікалаевіч Полазаў на сайце «Героі краіны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Караткоў.
**Канстанцін Мікалаевіч Каратко́ў** (руск.: Константин Николаевич Коротков; 8 сакавіка 1890 Варонеж — 19 сакавіка 1954, Мінск) — савецкі вучоны-хімік, доктар хімічных навук (1943), прафесар (1939), акадэмік Акадэміі навук БССР (1950, член-карэспандэнт з 1947 года), Заслужаны дзеяч навукі БССР (1949).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Варонежы. У 1911 годзе скончыў Саратаўскае хіміка-тэхналагічнае вучылішча і паступіў на хімічнае аддзяленне Харкаўскага тэхналагічнага інстытута. З пачаткам Першай сусветнай вайны ў 1914 годзе быў прызваны ў дзеючую армію. У 1919 годзе паступіў у Горы-Горацкі земляробчы інстытут, які скончыў у 1924 годзе. Вучобу ў інстытуце спалучаў з працай у якасці асістэнта на кафедры прафесара У. В. Шкацелава. З 1925 года — дацэнт кафедры, у 1929—1930 гадах — дэкан ляснога факультэта. З 1930 года К. М. Караткоў у Беларускім лесатэхнічным інстытуце на пасадзе загадчыка кафедры хіміі, у 1930—1932 гадах — намеснік дырэктара інстытута. У 1941—1944 гадах працаваў ва Уральскім лесатэхнічным інстытуце, займаў пасаду загадчыка кафедры хіміі. У 1942 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1945 года зноў працаваў у Беларускім лесатэхнічным інстытуце. У 1942—1952 гадах займаў пасаду дырэктара Інстытута хіміі Акадэміі навук БССР, з 1952 года — загадчыка лабараторыі лесахіміі.

Памёр 19 сакавіка 1954 года. Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па тэорыі сухой перагонкі драўніны, вывучэнні тэрпенавых вуглевадародаў, распрацоўцы тэхнікі падсочкі. Вывучаў кінетыку акіслення шкіпінараў і каніфолі. У выніку экспедыцыйных даследаванняў была выяўленая сыравінная база для вытворчасці каніфолі ў Беларусі. Аўтар больш за 40 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій.

Сярод апублікаванага:

* Химическая переработка древесины. — Мн.: Гос. изд. БССР, 1947.
* Канифоль и скипидар. — Мн.: Гос. изд. БССР, 1950.

Узнагароды
----------

* Ордэн Леніна (1951).
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949)

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 1999
2. 1 2 3 4 5 6  Имя в белорусской науке: Коротков Константин Николаевич (руск.)
3. ↑  Памяці вучонага: Караткоў Канстанцін Мікалаевіч

Літаратура
----------

* Караткоў Канстанцін Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Караткоў Канстанцін Мікалаевіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 371. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

Спасылкі
--------

* Канстанцін Мікалаевіч Караткоў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Памяці вучонага: Караткоў Канстанцін Мікалаевіч // НАН Беларусі
* Кафедра органической химии Архівавана 24 кастрычніка 2020. (руск.) // Сайт БДТУ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128986 |
Будынак у Кёльне
Эмблема Федэральнай службы абароны канстытуцыі Германіі
**Федэральная служба абароны канстытуцыі Германіі** (ням. Bundesamt für Verfassungsschutz) — спецслужба ўнутранага прызначэння ў Германіі, якая падпарадкоўваецца міністэрству ўнутраных спраў. У 2005 годзе служба мела 2448 супрацоўнікаў. Бюджэт ў 2005 г. складаў 137 мільёнаў еўра. Ажыццяўляе ў ФРГ контрвыведніцкую дзейнасць.

Асноўная задача — назіранне за арганiзацыямi, пагрозлівымі, з пункту гледжання ўлады, «вольнаму і дэмакратычнаму асноўнаму правапарадку» Германіі. Спецслужба публікуе штогадовыя гадавыя справаздачы. У зоне ўвагі службы знаходзяцца ўльтраправыя, у тым ліку неанацысцкія партыі, ультралевыя, ісламісцкія і іншыя экстрэмісцкія арганізацыі замежных грамадзян, разведкі замежных дзяржаў і саенталогія; да кампетэнцыі службы адносіцца таксама абарона ад сабатажу і прадухіленне доступу да канфідэнцыйнай інфармацыі.

У кастрычніку 2007 года з’яўляліся паведамленні аб тым, што сустаршыня партыі «Левыя» Оскар Лафантэн, магчыма, знаходзіцца пад сакрэтным наглядам спецслужбы.

Спасылкі
--------

* Сайт службы абароны канстытуцыі Германіі Архівавана 11 чэрвеня 2008.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Макер.
**Канстанцін Рыгоравіч Макер** (каля 1810 — пасля 1872) — рускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Акадэмію мастацтваў у 1834 годзе са званнем вольны мастак. У 1841 прызнаны «прызначаным» у акадэмікі па архітэктуры.

Займаў пасаду архітэктара Царскасельскага палацавага кіравання  (руск.) (бел. з 1845 па 1848 год.

У 1861—1865 гадах Віцебскі губернскі архітэктар  (руск.) (бел..

У жніўні 1867 атрымаў назначэнне ў Саратаў ў сярэдзіне 19 стагоддзя. У тым жа годзе архітэктар акадэмік К. Афанасьеў  (руск.) (бел. даў водгук на запіску Макера аб перабудове будынка Саратаўскай духоўнай семінарыі  (руск.) (бел.. З 1870 (1867) па 1878 быў губернскім архітэктарам Саратава.

У першай палове 1850-х гадоў Макер займаўся наглядам за будаўніцтвам грамадскіх збудаванняў у Бузулуку, Бугуруслане, Бугульме. Акрамя таго, ён праектаваў жылыя, грамадскія і культавыя збудаванні ў Самары. Пад яго наглядам будаваліся збудаванні Іверскага жаночага манастыра, адзінаверская Казанска-Багародзіцкая царква.

У 1872 годзе атрымаў чын стацкага саветніка.

Творчасць
---------

Іверскі манастыр. Паштоўка пачатку XX стагоддзя
* стварыў праект Іверскага Самарскага жаночага манастыра  (руск.) (бел. (1882), у тым ліку храмы Успення Прасвятой Багародзіцы (1858—1869, званіца пабудавана ў 1888 з-за неабходнасці змяніць праект) і Мікалая Цудатворца (1882)

Узнагароды
----------

Меў адзнаку за 15 гадоў бездакорнай службы і медалі: залаты ў памяць аднаўлення  (руск.) (бел. Зімняга палаца і бронзавы ў памяць Крымскай вайны 1853-56 гадоў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Макер Константин Григорьевич  (руск.)
2. ↑  Макер Константин Григорьевич (ок. 1810 — после 1872)(недаступная спасылка)  (руск.)
3. ↑  *Алабин П. В.* Двадцатипятилетие Самары, как губернского города: (Ист.-стат. очерк). — Изд. Самар. стат. комитета. — Самара, 1877. — 744 с. Архівавана 1 кастрычніка 2015.
4. ↑  Православные святыни Самарского края, 2001, с. 19
5. ↑  Православные святыни Самарского края, 2001, с. 23
6. ↑  Памятная книжка Витебской губернии на 1863 год  (руск.)

Літаратура
----------

* *Зубова О. В. Мельникова Н. В. Радченко О. И. Бочков В. А. Подмарицын А. Г.* Православные святыни Самарского края. — Самара, 2001. — С. 12—27. — 270 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-85234-166-5.
* Донецкий Б. Н. Максимов Е. К. Архитекторы Саратова: биограф. слов. — Саратов, 2005 — С. 39.
* Памятная книжка по Саратовской губернии на 1872

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Канстанцін Рыгоравіч Макер на Вікісховішчы |
**Спя́гліца**, **Спяглянка** — рака ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці і Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Нарач (басейн Віліі).

Назва
-----

Назва Спягла, ад якой цяперашняе «Спягліца», балцкага паходжання. Адпачатная балцкая форма — \**Spenglà*.

Рака выцякае з Вішнеўскага возера (ад назвы вёскі Вішнева) і цячэ ў раку Нарач (Нарачанка, Нароча).

Поўны адпаведнік — назва літоўскага возера *Spenglà* на Аўкштойцкім Паазер’і.

Каля возера *Spengla* — азёры *Nar-akys* і *Blendà*. Гэтыя дзве назвы адпавядаюць назвам азёраў Нарач і Бляда (цяпер Белае) недалёка ад Спягліцы. Найімаверней, Вішнеўскае возера, назва якога пазнейшая, раней называлася «Спягла» (< *Spengla*).

Літоўскія азёры *Spengla* і *Blenda* ў пасляледавіковы час былі краямі расцягнутага цяпер у некалькі бакоў возера *Asvejà* «Кабылле (возера)» (роднасна назве возера Асвея). Калі літоўская Асвяя́ сушэла і яе канцавіны рабіліся самастойнымі азёрамі, яны набывалі адпаведныя назвы. *Spengla* — ад *spangti* «слепнуць; пачаць горш бачыць», *Blenda* — ад *blandas* «пахмурнасць; зацямненне (вачэй ці розуму)», *blęsti* (*blendė*) «замешваць; муціць; пахмурнець». Іх назвы былі матываваныя змяншэннем памеру возера (азёрнае «вока» зарастала, «слепла»).

Балцкія назвы размешчаных побач ледавіковых азёраў Нарач, Бляда, \*Спягла (> р. Спягліца) таксама сягаюць часоў пасляледавікоўя, адлюстроўваючы працэс утварэння драбнейшых азёраў з буйнейшых пасляледавіковых вадаёмаў.

Назва \**Spengla* ўтвораная з дапамогай пашыральніка *-l-*, які таксама ў назвах Іслач (< *Is-l-, ak-*), Несла.

Значэнне назвы \*Спягла можна напрамую перадаць як «Сляпое (возера)».

Гідраграфія
-----------

Спягліца ў Папоўцах 
Спягліца і Нарачанка
Даўжыня ракі 18 км, з іх 16,5 км на тэрыторыі Смаргонскага раёна. Плошча вадазбору 157 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Выток знаходзіцца ў Смаргонскім раёне, за 2 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Свяцілавічы, упадае ў раку Нарач на ўсход ад вёскі Папоўцы Вілейскага раёна. Рэчышча Спягліцы каналізаванае ў верхнім цячэнні. Вадазбор у межах Нарачана-Вілейскай нізіны. Асноўны прыток — рака Зуста (справа).

Заўвагі
-------

1. ↑  K. Būga. Rinktiniai raštai. T. 3. Vilnius, 1961. C. 540.
2. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 311.

Літаратура
----------

* Спягліца // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 584. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Ліст карты N-35-54. Выданне 1979 г. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика речной сети Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» (руск.)
**The Journal of Belarusian Studies** («Джорнал ов беларусіан стадыз», «Часопіс беларускіх даследаванняў», раней вядомы як **The Journal of Byelorussian Studies**) — часопіс, які выдаецца Brill у супрацы з Цэнтрам Астрагорскага. Выдаваўся ў 1965-88 у Лондане на англійскай мове 1 раз у год. Адноўлены ў 2013.

Рэдактары Арнольд Мак-Мілін (1965—71), Джым Дынглі (1972—79), Пітэр Джон Мэё (1980—88), Яраслаў Крывой (з 2013).

Распаўсюджваўся ва ўніверсітэцкія і грамадскія бібліятэкі, навуковыя ўстановы, суполкі, таварыствы ў Англіі, ЗША, Канадзе, Ізраілі, Германіі, Польшчы і іншых краінах Усходняй Еўропы, а таксама на Беларусі (да пач. 1990-х г. знаходзіўся ў спецсховах). Дасылаўся індывідуальным падпісчыкам.

Друкаваў працы беларускіх даследчыкаў на эміграцыі і замежных вучоных па гісторыі Беларусі, беларусазнаўстве, беларускай культуры, літаратуразнаўстве, мовазнаўстве і інш. Публікацыі часопіса вызначаюцца грунтоўнай крыніцазнаўчай базай, выкарыстаннем шматлікіх дакументаў па гісторыі Беларусі з архіваў і бібліятэк на Захадзе, даследаванняў, зробленых на Беларусі. У 1972—79 друкаваў «выбраную беларускую бібліяграфію» (складальнік Аляксандр Надсан) публікацый пра Беларусь замежных аўтараў і даследчыкаў на Беларусі, навуковыя працы інстытутаў гісторыі, літаратуры і мовазнаўства АН Беларусі. У раздзеле «Беларуская хроніка» (да 1980) асвятляў міжнародную дзейнасць Беларусі ў ААН, ЮНЕСКА, Міжнароднай арганізацыі працы, эканамічнае, рэлігійнае і грамадска-палітычнае жыццё беларускай дыяспары.

Да 1988 выйшаў 21 нумар у 6 тамах, у т.л. 2 здвоеныя. З 2013 выдаецца штогадова.

Часопіс індэксуецца вядучымі навуковымі базамі дадзеных, улючаючы SCOPUS, EBSCO, ERIH PLUS, Elsevier, Google Scholar.

Зноскі
------

1. 1 2 3  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0075-4161<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>
2. ↑  Цэнтр Астрагорскага

Літаратура
----------

* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / Наталля Гардзіенка; пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн. 2010.
* Языковіч Л. «Джорнал ов беларашн стадыз» // БЭ у 18 т. Т. 6. — Мн. 1998.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Архівавана 18 лістапада 2012.  (англ.)
* Старонка выдаўца
* The Journal Of Belarusian Studies: Between Belarus And The West Архівавана 22 чэрвеня 2013.
*Гэта артыкул пра сучасных (з 1918 года) аўстрыйскіх канцлераў. Пра кіраўнікоў урада Аўстрыі імперскага перыяду (1804—1918) гл. Міністры-прэзідэнты Аўстрыі*.

**Федэральны канцлер Аўстрыі** (ням.: *Bundeskanzler*) — кіраўнік урада ў Аўстрыі. Канцлер з’яўляецца старшынёй федэральнага ўрада Аўстрыі. Ён каардынуе працу ўрада і прадстаўляе палітыку ўрада перад парламентам і грамадскасцю. Узначальваючы кіруючую партыю, ён з’яўляецца палітычным лідарам парламенцкай фракцыі. Дзеючы канцлер Аўстрыі — Брыгітэ Бірляйн.

Прызначэнне
-----------

Будынак урада ў Вене
Федэральнага канцлера прызначае Федэральны прэзідэнт Аўстрыі. Пры гэтым ён прымае да ўвагі меркаванне большасці ніжняй палаты парламента — Нацыянальнага савета. Нацыянальны савет можа вынесці вотум недаверу федэральнаму ўраду ці асобным федэральным міністрам, аднак канчатковае рашэнне аб адстаўцы ўрада ці міністраў прымае прэзідэнт.

Спіс канцлераў
--------------

Асноўны артыкул: **Спіс федэральных канцлераў Аўстрыі**

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Федэральны канцлер Аўстрыі
Будынак банка, 33 Liberty Street, New York, NY 10045)
**Федэральны рэзервовы банк Нью-Ёрка** — найважнейшы з 12 рэзервовых банкаў, якія ўваходзяць у Федэральную рэзервовую сістэму ЗША. Прэзідэнтам і CEO банка з 27 студзеня 2009 года з’яўляецца Уільям Дадлі (*William C. Dudley*). Размешчаны на 33 Ліберці-стрыт, Нью-Ёрк. Банк нясе адказнасць за другі рэгіён Федэральнай рэзервовай сістэмы, які ўключае штат Нью-Ёрк, 12 паўночных акруг штата Нью-Джэрсі, акругу Фэрфілд штата Канектыкут, Пуэрта-Рыка і Амерыканскія Віргінскія астравы. З’яўляючыся часткай ФРС, банк праводзіць манетарную палітыку, кантралюе і рэгулюе фінансавыя ўстановы, падтрымлівае нацыянальную аплатную сістэму.

Прэзідэнт банка мае права пастаяннага голасу на паседжаннях Камітэта па аперацыях на адкрытым рынку, які вызначае працэнтныя стаўкі па федэральных фондах. Астатнія 11 банкаў атрымліваюць права галасы на аснове ратацыі.

Прэзідэнты Банка
----------------

1. 1914—28 — Бенджамін Стронг (*Benjamin Strong Jr.*)
2. 1928—40 — Джордж Л. Харысан (*George L. Harrison*)
3. 1941—56 — Алан Спраўл (*Allan Sproul*)
4. 1956—75 — Альфрэд Хеес (*Alfred Hayes*)
5. 1975—79 — Пол Волкер (*Paul A. Volcker*)
6. 1980—85 — Энтані М. Саламон (*Anthony M. Solomon*)
7. 1985—93 — Джэральд Корыган (*E. Gerald Corrigan*)
8. 1993—2003 — Уільям Дж. Мак-Донау (*William J. McDonough*)
9. 2003—2009 — Цімаці Гайтнер (*Timothy F. Geithner*)
10. 2009 — Уільям Дадлі (*William C. Dudley*)

  

* 2. Харысан (1928—1940) 2. Харысан (1928—1940)
* 5. Волкер (1975—1979) 5. Волкер (1975—1979)
* 9. Гайтнер (2003—2009) 9. Гайтнер (2003—2009)
* 10. Дадлі (2009-) 10. Дадлі (2009-)

Зноскі
------

1. ↑  New York Fed Names William C. Dudley President // Press Release of the Federal Reserve Bank of New York, January 27, 2009.  (англ.) — 27.01.2009.
2. ↑  «The Great American Bubble Machine» Архівавана 6 красавіка 2010. p. 6 of 7, by Matt Taibbi, *Rolling Stone*, July 13, 2009 1:49 PM. Retrieved 2010-03-30.
3. ↑  «About the Fed.» New York Federal Reserve Web page. Footnote upgraded/confirmed 2010-03-30.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 129099835 · GND: 39860-3 · ISNI: 0000 0001 0016 7036 · LCCN: n50001156 · Microsoft: 43638361 · NKC: ko2010567102 · SUDOC: 03078199X · VIAF: 148914331 |

 |
**Спікер** (англ.: Speaker, літаральна — прамоўца) — старшыня палаты парламента. Дадзены тэрмін шырока распаўсюджаны ў палітычным лексіконе, але афіцыйна ўжываецца толькі ў англамоўных краінах. Упершыню пасада старшыні парламента была ўведзена ў 1377 у Палаце абшчын, першым спікерам якой стаў Томас Хангерфорд (Thomas Hungerford).

Асноўныя функцыі спікера парламента — арганізацыя пасяджэнняў Парламента, захаванне рэгламенту. У шэрагу краін у выпадку з'яўлення вакансіі пасады прэзідэнта часова выконвае абавязкі прэзідэнта менавіта спікер парламента.

У ЗША спікер Кангрэса з'яўляецца трэцяй па палітычным рангу асобай у дзяржаве. У выпадку крытычнай або крызыснай сітуацыі ён можа выконваць абавязкі кіраўніка дзяржавы прэзідэнта ў выпадку адмовы або немагчымасці дзвюх першых асоб — прэзідэнта і віцэ-прэзідэнта.

Гл. таксама
-----------

* Парламент

Літаратура
----------

* Спі́кер // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 113. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Bergougnous G.* Presiding officers of national parliamentary assemblies Міжпарламенцкі саюз, 1997

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4173379-4 |
Дылема Маладой Амерыкі: «Зрабіцца мудрай і значнай, або багатай і магутнай?» (постар 1901 году, які ілюструе ілжывую дыхатамію)
**Ілжывая дылема**, таксама **ілжывая дыхатамія** — карэляцыйная лагічная памылка. Сутнасць памылкі выключаецца ў падмене некаторай лагічнай аперацыі лагічнай аперацыяй «выключнае ці» (XOR). Іншымі словамі, з двух варыянтаў (у бінарным выпадку) толькі адзін варыянт падаецца абавязкова правільным, але насамрэч сярод гэтых варыянтаў могуць правільнымі быць як абодва, так і ніводнага, так і роўна адзін з варыянтаў можа быць правільным. Таксама сярод варыянтаў насамрэч можа не быць цалкам правільнага ў выпадку недакладнай логікі.

Прыклад
-------

«Аліса мовіць супраць капіталізму, значыць яна камуністка».
У даным выпадку ілжывай дыхатаміяй з’яўляецца (камуніст XOR капіталіст), хаця насамрэч, яна як можа быць камуністкай, так можа быць капіталісткай, нязгоднай з некаторымі рэчамі пры капіталізме, так можа быць і некім трэцяй.

Зноскі
------

1. ↑  False Dilemma **(нявызн.)**.  Факультэт філасофіі, Тэхаскі дзяржаўны ўніверсітэт.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780521959 |
**Гудзевіцкі дзяржаўны літаратурна-краязнаўчы музей** — музей у аграгарадку Гудзевічах (Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць).

Гісторыя
--------

Фрагмент экспазіцыі.
Фрагмент экспазицыи.
Створаны на базе школьнага літаратурна-краязнаўчага музея, які ў сваю чаргу стварыў былы настаўнік беларускай мовы і літаратуры Алесь Мікалаевіч Белакоз. Школьны музей прыняў сваіх першых наведвальнікаў 2 лютага 1968 года. Яго адкрыццё было прымеркавана да 130-годдзя з дня нараджэння Кастуся Каліноўскага. Першыя экспанаты датуюцца 1965 годам.

Школьнікі пад кіраўніцтвам Белакоза пачалі пісаць лісты пісьменнікам, мастакам, дзеячам навукі і культуры з просьбай даслаць выказванне пра беларускую мову, чарнавік ці рукапіс свайго твора, кнігу з аўтографам і інш. Назбіралася многа матэрыялаў і быў адчынены школьны літаратурна-краязнаўчы музей. Спачатку музей размяшчаўся толькі ў адным пакоі (цяпер гэта 1-ая літаратурная зала).

У 1981 годзе пабудавалі новую двухпавярховую школу. Тады пад музей аддалі будынак старой школы, які размясціў чатыры экспазіцыйныя залы і калідор. Адчынены ў 1984 годзе.

Яшчэ ў 1980 годзе калгас дапамог перавезці з в. Семярэнкі да музея хатку, пабудаваную ў канцы XVIII стагоддзя. Першая экскурсія ў ёй была праведзена 6 студзеня 1981 года. Пазней, у 1995 годзе, калгас дапамог перавесці да хаткі свіронак (таксама з в. Семярэнкі).

У 1990 годзе загадам Гродзенскага упраўлення культуры № 10 ад 12.02.1990 г. на аснове рашэння Мастоўскага раённага Савета народных дэпутатаў № 269 ад 17.01.1990 г. музей стаў дзяржаўным.

Тады ж пад музей быў перададзены 2-гі школьны будынак, дзе ў гэты ж год была адчынена зала «Народная медыцына», праект якой зрабіў мастак Алесь Ступень. У гэтым жа будынку ў 1990 годзе былі аформлены дзве залы «Лёну і народнага ткацтва», мае ўнікальную калекцыю падвойных дываноў. У 1991 годзе два асобныя музейныя будынкі злучыліся трэцім, новым. Паступова і тут адчыніліся экспазіцыйныя залы. У 1997 годзе была зроблена зала «Гісторыя Гудзевіч у дакументах і фотаздымках». Зала «Гудзевічы ў мастацтве» і выставачная зала прынялі наведвальнікаў адпаведна у 2000 г. і 2001 г. У 2002 годзе адчынілася зала «Практычнага ткацтва», дзе размясціліся трое дзеючых вялікіх кроснаў, на якіх супрацоўніцы музея ткуць падвойныя дываны, посцілкі, абрусы, ручнікі, сурвэткі.

Гл. таксама
-----------

* Спіс музеяў Гродзенскай вобласці

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Факультэт міліцыі** — адзін з факультэтаў Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Факультэт міліцыі утвораны ў лютым 2000 года ў выніку аб’яднання двух факультэтаў — крымінальнай міліцыі і міліцыі грамадскай бяспекі. Быў створаны з мэтай арганізацыі падрыхтоўкі слухачоў і ад’юнктаў для службаў і падраздзяленняў міліцыі грамадскай бяспекі, каардынацыі вучэбнай, вучэбна-метадычнай і навукова-даследчай працы.

Базавай кафедрай факультэта з’яўлялася кафедра аховы грамадскага парадку, якую разам з факультэтам узначальваў Валерый Аляксандравіч Круглоў. Пасля яго прызначэння на пасаду намесніка начальніка акадэміі начальнікам факультэта стаў Аляксандр Канстанцінавіч Градоўкiн. Прыкметны след у гісторыі кафедры пакінулі В. Д. Рэзвых, Ю. В. Калінін, М. І. Мікалайчык, Л. В. Багрый-Шахматаў, Н. І. Порубаў, А. І. Сухаркова, В. М. Вежнавец, В. А. Ананіч, А. Г. Архіпец, А. І. Граковіч, В. Т. Балотнікаў, С. П. Бабавоз, Л. Я. Якушаў, І. І. Дзядзюля і інш.

Факультэт крымінальнай міліцыі быў створаны ў мэтах удасканалення арганізацыі і падрыхтоўкі кадраў вышэйшай кваліфікацыі для службаў і падраздзяленняў крымінальнай міліцыі органаў унутраных спраў, умацавання сувязі кафедраў і страявых падраздзяленняў з органамі ўнутраных спраў. У яго структуру ўвайшлі кафедры, на якіх выкладаліся дысцыпліны аператыўна-вышуковай спецыялізацыі, і вучэбна-страявыя падраздзялення. Галоўнымі задачамі факультэта з’яўляліся арганізацыя і ажыццяўленне вучэбнай, вучэбна-метадычнай, навукова-даследчай і выхаваўчай работы. На першым этапе дзейнасці факультэта (1996—1997 гады) яго ўзначальваў начальнік кафедры аператыўнай працы і раскрыцця злачынстваў кандыдат юрыдычных навук, дацэнт палкоўнік міліцыі Генадзь Цімафеевіч Кабанаў.

Кафедра аператыўнай працы і раскрыцця злачынстваў, якая ўваходзіла ў структуру факультэта крымінальнай міліцыі, надавала вялікую ўвагу арганізацыі навукова-даследчай работы курсантаў. У 1996 годзе на ўнутрыакадэмічны конкурс былі падрыхтаваныя пад кіраўніцтвам выкладчыкаў кафедры 28 навуковых прац. На кафедры працавалі вядомыя навукоўцы, доктара навук, прафесара І. І. Басецкi, Н. І. Порубаў, Ю. В. Калінін, В. П. Шыянок і інш.

Кафедры
-------

* Кафедра адміністрацыйнай дзейнасці органаў унутраных спраў факультэта міліцыі
* Кафедра аператыўна-вышуковай дзейнасці факультэта міліцыі
* Кафедра тактыка-спецыяльнай падрыхтоўкі факультэта міліцыі

Начальнікі
----------

* Аляксандр Міхайлавіч Маліноўскі (2000—2005)
* Юрый Іванавіч Іваноў (2005—2008)
* Аляксандр Уладзіміравіч Далідовіч (2009—2013)
* Аляксандр Мікалаевіч Корац (2013—2017)
* Дзмiтрый Вiтальевіч Ханцэвiч (з 2017)

Зноскі
------

1. ↑  Гісторыя факультэта міліцыі Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь Архівавана 29 студзеня 2021.

| ⛭Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Факультэты | Факультэт міліцыі ·  Следча-экспертны факультэт ·  Крымінальна-выканаўчы факультэт ·  Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых кадраў ·  Навукова-педагагічны факультэт ·  Факультэт права |
| Іншае | Часопіс «Веснік Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь» |
Старажытная радзіма булгар паводле апісання Сярэдняй Азіі з армянскага геаграфічнага атласа «Ашхарацуйц», рэканструкцыя акадэміка С. Т. Ерэмяна.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Булгары (значэнні).
**Булга́ры** (лац.: Bulgares, грэч. Βoύλγαρoί, балг.: прабългари, татар.: Bulğarlar, чувашск.: Пӑлха́рсем) — плямёны, якія засялялі з IV стагоддзя стэпы Паўночнага Прычарнамор'я да Каспія і Паўночнага Каўказа і мігравалі ў 2-й палове VII стагоддзя часткова ў Падунаўе, а пазней у Сярэдняе Паволжа і шэраг іншых рэгіёнаў.

Удзельнічалі ў этнагенезе такіх сучасных народаў, як балгары, татары, чувашы, башкіры, балкарцы, карачаеўцы, і перадалі сваё імя дзяржаве Балгарыя. У сучаснай гістарыяграфіі выкарыстоўваюцца таксама тэрміны *протабалгары, прабалгары, старажытныя балгары*.

Зноскі
------

1. ↑  *Кузеев Р. Г.* Происхождение башкирского народа. Этнический состав, история расселения. — М.: Наука, 1974. — С. 413—425.
2. ↑  *Янгузин Р. З.* Этногенез башкир(руск.) // *Ватандаш*. — 2002. — № 5. — С. 132—147. — ISSN 1683-3554.
**Барыслаў Яфімавіч Бяроза** (укр.: Борислав Юхимович Береза; нар. 13 чэрвеня 1974, Кіеў) — украінскі палітычны дзеяч, кіраўнік інфармацыйнага аддзела "Правага сектара" з лютага па снежань 2014 года. Пазафракцыйны дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання, член украінскай дэлегацыі ў Парламенцкай асамблее Савета Еўропы.

Палітычная кар'ера
------------------

На пазачарговых парламенцкіх выбарах у кастрычніку 2014 года быў абраны дэпутатам ад мажарытарнай акругі № 213 у горадзе Кіеве. Быў сябрам украінскай дэлегацыі ў Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы. 25 снежня рух "Правы сектар" паведаміў, што з-за загружанасці палітычнай і заканатворчай дзейнасцю Барыслаў Бяроза зняў з сябе кіраўніцтва інфармацыйнай палітыкай "Правага сектара" і больш не мае да яго ніякага дачынення. Гэта пацвердзіў і сам Бяроза, які ўказаў, што гэтае рашэнне стала вынікам перамоваў з Дзмітрыем Ярашам.

У 2015 годзе ўзначальваў рабочую групу па праверцы абвінавачванняў прэм'ер-міністра Арсенія Яцанюка ў карупцыі, вылучаных былым старшынёй Дзяржфінінспекцыі Мікалаем Гардзіенкам.

У 2015 годзе намінаваўся на пасаду гарадскога галавы (мэра) Кіева. У першым туры выбараў заняў другое месца. У другім туры прайграў Віталю Клічку, набраўшы 32,30 % галасоў.

У 2018 годзе быў старшынёй часовай следчай камісіі Вярхоўнай Рады Украіны, якая праводзіла расследаванне звестак наконт нападаў на Кацярыну Гандзюк і іншых грамадскіх актывістаў. 

1 лістапада 2018 года быў уключаны ў спіс украінскіх фізічных асоб, супраць якіх урадам Расіі ўведзены санкцыі.

Зноскі
------

1. ↑
**Заяц-бяляк** (*Lepus timidus*) — млекакормячае сямейства зайцавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 49—61 см, маса да 4 кг. Поўсць летам бурая з рыжавата-шэрым адценнем, зімой белая. Лінькі канчаюцца ў маі і снежні.

Спосаб жыцця
------------

Адкрытых месцаў пазбягае, жыве ў мяшаных лясах, дзе пераважае елка, у маладых асінніках, ельніках, па зарослых далінах. На Беларусі пашыраны ў паўночных раёнах і вельмі рэдкі на Палессі.

Корміцца травяністымі раслінамі. зімой — карой і парасткамі дрэўных парод, ягаднікам, сенам і інш. Размнажэнне з лютага да верасня, дае 2—3 прыплоды па 1—8 зайчанят.

Гібрыды
-------

Утварае помесі з русаком (нар. назвы заяц-лазовік, сінюга) з святлейшай, чым у зайца-русака, поўсцю. Трапляюцца зайцы-лазовікі пераважна ў нізінных участках яловых лясоў, у хмызняках на балотах.

Значэнне
--------

Здаўна зайцы — важны аб’ект пушнога промыслу.

Літаратура
----------

* *Малашэеіч Я.* Зайцы // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
**Ба́рыстар** (англ.: barrister) — катэгорыя адвакатаў у Вялікабрытаніі і краінах Садружнасці, якія ведут справы. **Барыстары** — адвакаты больш высокага рангу, чым салісітары.

Наяўнасць двух катэгорый адвакатаў не адпавядае сучаснай сусветнай практыцы і тлумачыцца ў асноўным гістарычнымі прычынамі, кансерватызмам англійскай судовай сістэмы, складанасцю вядзення судовых спраў у краінах англа-саксонскай сістэмы права (неабходнасцю прымянення значнай колькасці судовых прэцэдэнтаў і адсутнасцю строгай сістэмы прававых актаў), а таксама нежаданнем барыстараў губляць прывілеяванае становішча і звязаныя з гэтым матэрыяльныя выгады.

У Вялікабрытаніі налічваецца каля 11500 барыстараў (з іх 70 % працуюць у Лондане). Кожны барыстар у гэтай краіне павінен ўступіць у адну з чатырох юрыдычных карпарацый, або палат — Лінкальнс-Ін, Грэйс-Ін  (руск.) (бел. Мідл-Тэмпл або Інер-Тэмпл.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4485043-8 |
**Каро́ткая хранало́гія** — адна з  храналогій старажытнай гісторыі Блізкага Усходу (позняга бронзавага і ранняга жалезнага вякоў). Прывязаная да наступных падзей: кіраванне Хамурапі 1728—1686 гг. да н.э. захоп і спусташэнне  Вавілона хецкіх царом Мурсілі І у 1531 г. да н.э. Альтэрнатыўнай папулярнай храналогіяй з'яўляецца  сярэдняя.

Не варта блытаць з кароткай храналогіяй  засялення Амерыкі, псеўданавуковай «кароткай» («новай») храналогіяй  акадэміка Фаменкі і канцэпцыяй кароткай храналогіі у культурна-гістарычнай археалогіі старажытнай Еўразіі.

Зноскі
------

1. ↑  Л. С. Клейн. История археологической мысли. // В 2 т. Т. 1. СПб: СПбГУ. 2011а. 688 с. ISBN 978-5-288-05166-1 (Т. 1); ISBN 978-5-288-05165-4. (недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Babylonian Empire (Old Babylonian Period) / Dynasty I
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ткачук.
**Анатоль Уладзіміравіч Ткачук** (нар. 4 студзеня 1962, в. Дастоева Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў галоўным інжынерам калгаса «50 год Кастрычніка» Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці, начальнікам аддзела аўтаперавозак, намеснікам старшыні па вытворчасці Іванаўскага раённага вытворчага аб’яднання «Сельгасхімія», начальнікам кацельні міжкалгаснага санаторыя «Алеся» Іванаўскага раёна, галоўным інжынерам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Іванаўскага райвыканкама, старшынёй калгаса імя Горкага Іванаўскага раёна, старшынёй сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Ляскавічы-агра» Іванаўскага раёна, першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання, старшынёй Івацэвіцкага райвыканкама (2005—2016).

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання (2016—2019).

У маі 2019 года быў прызначаны старшынёй Іванаўскага райвыканкама.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За адзнаку ў воінскай службе» II ступені, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Ткачук Анатолій Уладзіміравіч
**Мафікенг**, да 1980 года **Мафекінг** (тсвана: Mafikeng, англ.: Mafeking) — горад у ПАР, цэнтр Паўночна-Заходняй правінцыі, размешчаны на мяжы з Батсванай, у 1400 км ад Кейптаўна і 260 км ад Яганэсбурга. У 2001 насельніцтва горада складала 49300 чалавек. Размешчаны на стэпавай раўніне на вышыні 1500 м па берагах ракі Малопа.

Гісторыя
--------

Першапачаткова ў раёне горада размяшчалася рэзідэнцыя правадыроў племя баралонг, якое належыць да тсвана. У 1880-я гады брытанскія каланісты, выкупіўшы ў правадыроў зямлю, заснавалі паселішча Мафікенг, што перакладаецца з мовы тсвана як *месца камянёў*. Пазней жыхары сталі вымаўляць назву як Мафекінг. Падчас Другой англа-бурскай вайны горад, гарнізонам якога камандаваў Роберт Бадэн-Паўэл, быў абложаны бурамі з кастрычніка 1899 да мая 1900, пасля чаго яны знялі аблогу. Горад адносіўся першапачаткова да калоніі Бечуаналенд, цэнтрам якой з'яўляўся, з 1895 да Капскай калоніі, з 1910 да ПАС. Таксама ў Мафікенгу з 1885 па 1965 гады размяшчаўся цэнтр суседняга пратэктарата Бечуаналенд.

У 1970-я гады ў горадзе размяшчалася часавая сталіца бантустана Бапутатсвана, у склад якога ён не ўваходзіў. Неўзабаве побач была пабудавана сталіца бантустана, Ммабата. У 1980 горад быў афіцыйна пераназваны ў Мафікенг. Пасля ліквідацыі бантустана ў 1994 Мафікенг і Ммабата былі аб'яднаны, прычым Мафікенг стаў сталіцай Паўночна-Заходняй правінцыі.

Клімат
------


| **Клімат Мафікенга** |
| --- |
| Паказчык | Сту | Лют | Сак | Кра | Май | Чэр | Ліп | Жні | Вер | Кас | Ліс | Сне | Год |
| Сярэдні максімум, °C | 30,6 | 29,3 | 28,2 | 25,8 | 22,8 | 20,4 | 20,2 | 23,4 | 26,9 | 29,5 | 29,7 | 30,5 | 26,4 |
| Сярэдняя тэмпература, °C | 23,7 | 22,8 | 21,4 | 18,2 | 14,3 | 11,4 | 11,3 | 14,2 | 18,1 | 21,3 | 22,4 | 23,4 | 18,5 |
| Сярэдні мінімум, °C | 16,8 | 16,4 | 14,6 | 10,5 | 5,8 | 2,3 | 2,4 | 5,0 | 9,3 | 13,2 | 15,0 | 16,3 | 10,6 |
| Норма ападкаў, мм | 111,5 | 83,1 | 79,0 | 53,3 | 14,7 | 5,6 | 2,5 | 5,5 | 15,2 | 43,7 | 68,6 | 85,5 | 568,2 |
| *Крыніца: ,* |

Адукацыя
--------

У горадзе размешчаны адзін з кампусаў Паўночна-заходняга ўніверсітэта.

Зноскі
------

1. ↑  South African Post Office<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7565777'></a>
2. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мафікенг
Барханы Сахары
Барханы
**Барханы**, *мацерыковыя дзюны* — паўмесяцавыя або серпападобныя ўзгоркі з сыпкага, навеянага ветрам пяску. Характэрныя для пясчаных пустыняў. Наветраны схіл барханаў выпуклы ў плане, доўгі, пакаты (5-14°), падветраны — увагнуты, кароткі, стромкі (30-33°), пераходзіць у выцягнутыя «рогі». Вышыня да 10-20 метраў, зрэдку 40 метраў. Зліваючыся, утвараюць барханныя ланцугі. Пад уздзеяннем ветру перамяшчаюцца да сотняў метраў за год.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Барханы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778393834 |