У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Барабан (значэнні).

**Барабан** (імаверна, слова цюркскага паходжання) — музычны інструмент з сямейства ўдарных.

Распаўсюджаны ў большасці народаў, выкарыстоўваецца ў складзе многіх музычных ансамбляў. выканаўца на барабане — барабаншчык.

Тыповым прадстаўніком з'яўляецца мембранны барабан, які складаецца з пустога корпуса-рэзанатара вызначанай формы або рамы, на якую нацягнута скураная або пластыкавая мембрана. Яе нацяжэннем рэгулюецца адносная вышыня гуку. Корпус барабана вырабляецца з дрэва, металу (сталі, латуні), акрылавага пластыка або нават гліны.

Гук здабываюць ударам па мембране драўлянай выбівачкай з мяккім наканечнікам, палачкай, шчоткамі, рукамі, а часам і трэннем. Для выкарыстання некалькіх інструментаў адначасова барабаны збіраюцца ва ўдарную ўстаноўку.

Барабаны іншых канструкцый — стальны барабан, шчылінны барабан — не маюць мембран і адносяцца да ідыяфонаў.

Гісторыя
--------

Барабаны розных краін
Пры раскопках у Месапатаміі былі знойдзены адны з самых старажытных ударных інструментаў, зробленыя ў выглядзе маленькіх цыліндраў, паходжанне якіх датуецца шостым тысячагоддзем да нашай эры, да гэтага ж часу адносяць і наскальныя малюнкі ў пячорах Паўднёвай Амерыкі. Узрост знойдзенага ў Маравіі барабана датуецца пятым тысячагоддзем да н.э. у Старажытным Егіпце барабаны ўзніклі за 4 тыс. гадоў да н.э. Вядома аб існаванні барабанаў у старажытным Шумеры (каля 3 тыс. гадоў да н. э). Аб працяглай гісторыі развіцця інструмента сведчыць і вялікая разнастайнасць яго відаў у нашы дні.

З самых старажытных часоў барабан выкарыстоўваўся як сігнальны інструмент, а таксама для суправаджэння рытуальных танцаў, рэлігійных абрадаў, ваенных шэсцяў і дзеянняў, такіх, дзе была б неабходнасць выконваць рытм, напрыклад, ісці, бегчы, цягнуць, веславаць ці біць зладжана. Да прыкладу, яшчэ ў старажытных грэкаў і рымлян барабан тымпан (стар.-грэч.: τύμπανον), папярэднік сучасных літаўр, выкарыстоўваўся ў культах Кібелы і Вакха, а таксама ў войску і на вяслярным флоце. І гэтак далей, напрыклад, у XVI стагоддзі барабаны выкарыстоўваліся ў Брытанскай арміі ў пяхоце, у драгуноў і кавалерыі. У часы Генрыха VIII у кожнай роце ад 100 чалавек было двое барабаншчыкаў. У XVII стагоддзі асноўнымі сігналамі барабаншчыкаў былі «Увага», «Гатоўнасць», «Марш», «Атака», «Адступіць».

У XX стагоддзі адбыліся два значных удасканаленні барабанаў. У 1920-1940-х гадах кампанія Gretsch вырабляла карпусы барабанаў па тэхналогіі шматслаёвага расслаення дрэва, гэты спосаб выкарыстоўваецца і сёння. Каля 1956 года Эвансам Марыанам на замену скураным мембранам былі вынайдзены пластыкавыя. Яны больш устойлівыя да вільготнасці і лепш захоўваюць настройку.

Тыпы барабанаў
--------------

Барабаншчык аркестра пад кіраўніцтвам Рыка Бенджаміна: гуляе на малым барабане, побач размешчаны літаўры, вялікі барабан і іншыя інструменты
У сучасны аркестр могуць уваходзіць наступныя барабаны:

Вялікі барабан (турэцкі барабан) — двухбаковы, радзей аднабаковы. На ім гуляюць масіўнай выбівачкай з мяккім наканечнікам; гук яго — моцны, глухі і нізкі. Акрамя выбівачкі, часам выкарыстоўваюць палачкі і інш. Галоўнае прызначэнне вялікага барабана — адзінкавыя ўдары (ад pianissimo да падобнага грамавым разрадам fortissimo). Еўрапейскімі кампазітарамі вялікі барабан спачатку ўжываўся ў ваенным аркестры; з пачатку XVIII стагоддзя — у оперным. Папярэднік вялікага — турэцкі барабан, які прымяняўся ў «Янычарскай музыцы». Вялікі барабан часцяком выкарыстоўваецца для яе імітацыі. Бас-барабан мае памер трохі меншы, чым вялікі (канцэртны) барабан — 20-22" (50-56 см). Уваходзіць ва ўдарную ўстаноўку, на ім гуляюць нагамі з дапамогай педалі.

Малы барабан — з дзвюма мембранамі, нацягнутымі на нізкі цыліндр. Уздоўж ніжняй мембраны нацягнутыя струны (ад 10 да 34 у залежнасці ад прымянення), якія надаюць гуку сухое раз'юшанае, працяжна-бразгочае адценне. Пры адключэнні струн спецыяльным рычажком гэты характэрны трэск знікае. Гульня заснавана на рудыменты: дроб, хуткае трэмала. Гуляюць на ім дзвюма драўлянымі палачкамі з патаўшчэннямі на канцах. Прымяняюцца таксама ўдары па вобадзе (рымшот), іншыя прыёмы (напр. Бласт-біт, gravity roll, характэрныя для экстрэмальных стыляў музыкі, або кручэнне палачак у маршавых аркестрах). Выкарыстоўваюць набор малых барабанаў розных памераў, пры гульні — ставяць на падстаўкі, у маршавым аркестры — носяць на рамяні або спецыяльнай раме на ўзроўні пояса. У оперны і сімфанічны аркестр малы барабан уведзены ў XIX стагоддзі; часта выкарыстоўваецца ў ваенных сцэнах. Сёння — вядучы інструмент рытмічнай групы джаза.

Том-том (не блытаць з там-тамам (гонг)) — цыліндрычны барабан без струн. Ён паходзіць ад карэнных амерыканскіх ці азіяцкіх народаў, выкарыстоўваўся першабытнікамі для ваенных, рэлігійных мэтаў. Вырабляўся з полых ствалоў дрэў і шкуры жывёл. З пачатку XX стагоддзя тым-тым уваходзіць ва ўдарную ўстаноўку (ад 2 да 4 і больш штук).

Літаўры — сістэма (ад двух да сямі і больш) медных катлоў, на якія нацягнута мембрана. Маюць вызначаную вышыню гучання, якая рэгулюецца падчас гульні. Яны сталі вядомыя ў XV стагоддзі, у склад аркестра ўвайшлі пазней. Акрамя аркестра, папярэднікі літаўраў — накры выкарыстоўваліся ў кавалерыі, для кіравання парадкам.

### Барабаны розных краін

Барабаны на рынку ў Дакары
Барабаны вядомыя ва ўсіх краінах і ва ўсе часы. Народныя барабаны простыя ў вырабе і не патрабуюць асаблівых навыкаў для гульні, таму існуюць сотні іх разнавіднасцей. Фальклорная музыка ў вышэйшай ступені меладычная і рытмічна, барабаны — неад'емная яе частка.

У краінах Афрыкі гульня на барабанах — важная частка большасці рэлігійных і свецкіх цырымоній. Гульня на барабанах мае даўнія культурныя традыцыі. Акрамя таго, барабаны шырока выкарыстоўваюцца для перадачы паведамленняў — напрыклад, мова ёруба з'яўляецца танальнай, для перадачы простага ліста можа быць дастаткова трох розных тонаў барабана і пераходаў паміж імі. Сярод барабанаў Афрыкі — ашыко, кпанлога, джэмбэ, бата і мноства іншых.

У Лацінскую Амерыку барабаны былі прывезены з Афрыкі чарнаскурымі рабамі, і з'явіліся атабаке, куіка, конга і іншыя. Да барабанаў, якія адбыліся ад еўрапейскіх, можна аднесці пандэйру. У Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы таксама вядомыя барабаны з суцэльнага кавалка дрэва, як тэпанацтль. На Кубе былі вынайдзены тымбалес.

На востраве Балі і Інданезіі народная музыка прадстаўлена аркестрам гамелан. У ім выкарыстоўваецца барабан генданг, таксама выкарыстоўваюцца патэ ў Самоа, лалі ў Фіджы.

Барабаны Японіі носяць агульная назва ўпотай, яны дзеляцца на 2 вялікія групы: бë-дайка (byou-daiko), у якога мембрана жорстка замацавана цвікамі без магчымасці налады, і сіме-дайка (shime-daiko), якія можна наладзіць пры дапамозе шнуроў ці вінтоў. Гэтыя барабаны выкарыстоўваюцца ў традыцыйнай музыцы гагаку з VII стагоддзя, а таксама будысцкіх і сінтаісцкіх цырымоніях.

У Кітаі барабаны, верагодна, пайшлі ад туркестанскіх і тыбецкіх інструментаў. Сярод іх — баньгу, пайгу і іншыя.

Да барабанаў, выкарыстоўваным у музыцы Індыі, адносяца табла і мрыданга.

У Каўказскім рэгіёне ўдарныя інструменты таксама шырока распаўсюджаныя. Пад некалькімі назвамі вядомы выгляд бубна са скуры асятроў з колцамі — даф (дэф, гавал). У народнай музыцы Арменіі і Азербайджана выкарыстоўваюць барабаны дхол і розныя разнавіднасці нагары. У Турцыі з'явіўся і далей распаўсюдзіўся пад рознымі назвамі (думбек, тарабука, дарбук) барабан у форме кубка дарбука.

### Класіфікацыя па форме барабана

Акрамя таго, барабаны можна класіфікаваць па форме:

* Рамачныя
* У форме кубка
* Цыліндрычныя
* Катлападобныя
* У форме «пясочнага гадзінніка»
* У форме конуса

* Формы барабанаў
* Даф уяўляе сабой рамку з нацягнутай мембранайДаф уяўляе сабой рамку з нацягнутай мембранай
* Барабан джэмбэ ў форме кубкаБарабан джэмбэ ў форме кубка
* Том-том, цыліндрычны барабанТом-том, цыліндрычны барабан
* Літаўры, корпус у форме катлаЛітаўры, корпус у форме катла
* Барабан Чангу ў форме пясочнага гадзіннікаБарабан Чангу ў форме пясочнага гадзінніка
* Ашыко з канічным корпусамАшыко з канічным корпусам

Барабаны ў рэпетыцыйнай студыі

| **Аудыёпрыклады** |
| --- |
| Апісанне | Аудио (Ogg Vorbis) | Апісанне | Аудио (Ogg Vorbis) |
| Не заглушаны малы барабан | 53 KB (i) | Заглушаны малы барабан | 37 KB (i) |
| Удар у вобад | 46 KB (i) | Заглушаны бас-барабан | 54 KB (i) |
| Навесны том 8 дзюймаў | 59 KB (i) | Навесно том 12 дзюймаў | 41 KB (i) |
| Напольны том-том | 39 KB (i) | Фрыкцыйны барабан Куіка | 75 KB (i) |
| Рытм на джэмбэ | 430 KB (i) | Звучанее афрыканскага джун-джуна | 251 KB (i) |
| Тыповы рокавы біт з хай-хэтам | 95 KB (i) | Тыповы рокавы біт з райд-талеркай | 89 KB (i)
 |

Выраб
-----

Вырабам барабанаў займаюцца фірмы рознага ўзроўню. Невялікія фірмы з дзясятка чалавек прапануюць эксклюзіўныя інструменты, зробленыя ўручную. Буйныя кампаніі, вядомыя па ўсім свеце, вырабляюць не толькі ўдарныя, але і іншыя музычныя інструменты.

Для вырабу барабанаў могуць быць выкарыстаны розныя віды матэрыялаў: метал (сталь, бронза), бамбук, пластык. Пераважная большасць барабанаў зроблена з дрэва: клён, бяроза, дуб, ліпа, ясень, чырвонае дрэва, з суцэльнага кавалка або злепленай у некалькі слаёў фанеры. Некаторыя вытворцы камбінуюць некалькі відаў дрэва для вырабу аднаго рэзанатара, што дазваляе атрымліваць лепшае суадносіны кошт/якасць. На гук барабана ў большай ступені ўплывае шчыльнасць драўніны і таўшчыня сценак абечак.

Акрамя матэрыялу кадушкі, таксама значны ўплыў мае якасць і вугал нарэзкі абзы, якая датыкаецца з мембранай інструмента.

Пасля падрыхтоўкі абечак на яе мацуюць фурнітуру — прыстасаванні для мацавання і нацяжэння мембраны. Замкі для закруткі нітаў, мацавання і адтуліны змяняюць гучанне ў горшы бок, таму шматлікія вытворцы прапануюць розныя варыянты сістэмы мацавання (напрыклад, RIMS), якія захоўваюць цэласнасць кадушкі.

Выраб некаторых барабанаў і бубнаў для рэлігійных мэтаў можа суправаджацца рознымі рытуаламі ініцыяцыі, укладвання «душы» ў інструмент, і іншымі падобнымі дзеяннямі.

* Загатоўкі для абячаек барабана.Загатоўкі для абячаек барабана.
* Фурнітура барабана. 1. Мацаванне для стойкі 2. Верхні обруч 3. Ніт мацавання обруча 4. Замок ніта5. Мацаванне пружыны**Фурнітура барабана.**   
1. Мацаванне для стойкі   
2. Верхні обруч   
3. Ніт мацавання обруча   
4. Замок ніта  
5. Мацаванне пружыны
* Фурнітура з іншага боку. 1. Жэтон вырабніка 2. Механізм нацягу 3. Рычаг пружыны**Фурнітура з іншага боку.**   
1. Жэтон вырабніка   
2. Механізм нацягу   
3. Рычаг пружыны

Налада барабанаў
----------------

Парадак зацягвання нітаў на 8-нітаым барабане (крыж-накрыж)
Налада барабана — складаны працэс, якому прысвечана шмат артыкулаў. Барабаны могуць быць падзеленыя па гукавышынныя, на якія маюць пэўную вышыню гучання (літаўры, рататом) і інструменты з нявызначанай вышынёй гучання (малы барабан, том-том і г. д.). Налада тычыцца і тых, і іншых інструментаў.

Асноўнай мэтай налады з'яўляецца збавенне ад залішніх абертонаў. Барабан, які «ў ладзе з самім сабой», раўнамерна нацягнуты, мае выразны гук, яснае, шырокае, адкрытае гучанне.

Барабаны джэмбэ з розным мацаваннем мембраны.
Мембрана барабана можа мацавацца да абячайке (корпусу) і рэгуліравацца альбо з дапамогай сучасных металічных абручоў і нітаў, альбо сістэмай вяровак або рамянёў. Жорсткае мацаванне з дапамогай цвікоў (як у бё-тайко) пазбаўляе барабан магчымасці налады.

Сучасныя вытворцы выпускаюць мноства мадыфікацый мембран (з рознай вагой, таўшчынёй, двухслаёвыя і г. д.) Усе яны па рознаму ўплываюць на гучанне інструмента.

Калі мембран дзве, адна з іх можа быць танчэй і прызначацца не для ўдару, а толькі для павелічэння рэзананса. Адносная налада ўдарнай і рэзананснай мембраны ўплывае на гучанне барабана: калі рэзанансная настроена вышэй ударнай, працягласць гучання (сустейн) павялічваецца. На малым барабане вялікае значэнне таксама мае налада падструнніка (пружын, якія надаюць характэрнае гучанне інструмента).

Барабаны, у якіх выкарыстоўваюцца скураныя мембраны, можна наладзіць, нагрэўшы скуру (нацяжэнне) або апырскаўшы вадой (паслабленне).

Выкарыстанне барабанаў
----------------------

Калектыў бразільскіх барабаншчыц
Барабаны могуць быць выкарыстаны як у складзе рытм-групы, так і ў якасці саліруючага інструмента. Розныя барабаны ўваходзяць у склад ансамбляў, у тым ліку — складаюцца выключна са ўдарных інструментаў. Яны забяспечваюць неабходны інструментальны каларыт і дынаміку, а таксама пашыраюць кола рытмічных і ўдарных эфектаў.

На барабанах можна гуляць, удараючы далонню або палачкамі, вырабленымі з драўніны або сінтэтычных матэрыялаў.

Гульня далонямі патрабуе ўмелага чаргавання факусоўкі і рассейвання сілы ўдару рукой, для высокага і нізкага гуку неабходна напружанне, для плескачоў — расслабленне пэндзля. Выкарыстоўваецца і гульня пальцамі з выкарыстаннем перакатаў, трэння мембраны, пстрычак і т. п..

Пры выкарыстанні палачак, у залежнасці ад сітуацыі і ўласных пераваг барабаншчык можа прымяняць розныя хапіла палачак, і розныя тэхнікі нанясення ўдаруref>Виды захватов палочек :: drumspeech.com</ref>.

Традыцыйны хват палачак
* Традыцыйны (варыянты назвы traditional, conventional, orthodox, rudimental grip) — зыходзіць з традыцый ваенных барабаншчыкаў. Палачкі трымаюцца не сіметрычна — так, каб не перашкаджаў рэмень барабана.
* Сіметрычны захоп (matched grip). Палкі трымаюцца сіметрычна, паралельна паміж сабой або пад вуглом. Гэты захоп выкарыстоўваецца найбольш часта, мае некалькі варыянтаў:
	+ Французскі захоп (French grip).
	+ Нямецкі захоп (German grip).
	+ Амерыканскі захоп.

Сярод тэхнік удару могуць быць вылучаныя наступныя:

* Тэхніка Мелера (англ.: Moeller method). Названая ў гонар амерыканскага барабаншчыка Sanford Augustus «Gus» Moeller. Грунтуецца на натуральнай працы цягліц, без лішніх рухаў і напружання.
* Метад Гладстоуна. Грунтуецца на знаходжанні пункту балансу палачкі і кантролі яе адскоку.

У залежнасці ад выкарыстоўваных груп цягліц падзяляюць пальцавую, кісцевую, локцевую тэхнікі.

Акрамя палачак, пры неабходнасці выкарыстоўваюць розныя шчоткі, выбівачкі або спецыяльныя прутковыя палачкі, руты (у англамоўнай літаратуры Rute).

Асновай навучання і гульні на барабанах служаць барабанныя рудыменты — адмысловыя прыёмы гульні, якія ўяўляюць сабой пэўную паслядоўнасць розных (напрыклад, акцэнтаваных і не акцэнтаваных) удараў. Найпросты барабанны рудымент — барабанная дроб, якая ўяўляе сабой па чарзе ўдары. Акрамя яго, да вядомых рудыментаў адносіцца Double Stroke Roll (двухударная дроб), якая ўяўляе сабой чаргаванне двух удараў адной рукой і двух удараў іншай рукой.

Рытмічныя партыі накладваецца на скончаную функцыянальна-гарманічную структуру, званую квадратам. Урыўкі, выкананыя секцыяй ударных інструментаў маршевого аркестра, называюцца кадэнцыя (англ. Drum cadence).

Ілюстрацыі
----------

* Выявы барабанаў у творах культуры
* Мужчына з фрыкцыйным барабанам на карціне Франса ХалсаМужчына з фрыкцыйным барабанам на карціне Франса Халса
* Кітайскі барабаншчык гуляе жанчыне. Світок перыяда імперыі Сун.Кітайскі барабаншчык гуляе жанчыне. Світок перыяда імперыі Сун.
* Помнік барабану ў Рыу-ГрандыПомнік барабану ў Рыу-Гранды
* Помнік барабану в АльбасетэПомнік барабану в Альбасетэ
* Музыкант з флейтай і тамбурынам на карціне XVIII стагоддзяМузыкант з флейтай і тамбурынам на карціне XVIII стагоддзя
* Барабаны бонга — гульнявы кантролер прыстаўкі Nintendo GameCubeБарабаны бонга — гульнявы кантролер прыстаўкі Nintendo GameCube

Зноскі
------

1. ↑  Барабан // Российский гуманитарный энциклопедический словарь: В 3 т. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС: Филол. фак. С.-Петерб. гос. ун-та, 2002. — Т. 1: А—Ж. — 688 с. — ISBN 5-691-00676-2. Архівавана 14 ліпеня 2014.
2. ↑  *М. Фасмер.* барабан // Этимологический словарь русского языка. В 4 томах / Пер. с нем. доп. и посл. О. Н. Трубачёва. — 4-е изд. — М.: АСТ, Астрель, 2004. — Т. 1. А—Д. — 592 с. — ISBN 5-17-016833-0.
3. ↑  Барабан // Военная энциклопедия / под ред. В. Ф. Новицкого[ru] [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. В. Сытина[ru], 1911—1915.
4. 1 2  «Анатомия» строения кадушки **(нявызн.)**.  drumspeech.com — Форум барабанщиков (2004—2010). — По мат. журн. Modern Drummer. Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2012. Праверана 13 кастрычніка 2010.
5. ↑  *Капитан Макс.*. Древнейшая профессия: барабанщик История ўдарных инструментов и их место в оркестре и жизни. История ўдарных инструментов и их место в оркестре и жизни **(нявызн.)**(недаступная спасылка) (16 мая 2008). Архівавана з першакрыніцы 4 кастрычніка 2010. Праверана 6 снежня 2014.
6. ↑  *Евгений Рябой.*. Гимн барабанному искусству, Часть 1 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  MusicBox № 17 (11 красавіка 1999). Архівавана з першакрыніцы 11 студзеня 2012. Праверана 13 кастрычніка 2010.
7. 1 2  Drum — артыкул *Drum* у Encyclopædia Britannica, Eleventh ed. 1910—1911.
8. ↑  История компании Gretsch **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  drumspeech.com — форум барабанщиков (2004—2010). — По мат. журн. Drum!. Архівавана з першакрыніцы 17 кастрычніка 2011. Праверана 13 кастрычніка 2010.
9. ↑  *Trish Johnson-Frazzetto.*. Evans Drumheads Celebrates 50 years of Innovation (англ.)(недаступная спасылка).  daddario.com (19 студзеня 2006). Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2014. Праверана 13 кастрычніка 2010.
10. ↑  *Г. Риман.* Оркестр // Музыкальный словарь / Пер. с нем. Б. П. Юргенсона, доп. рус. отд-нием. — М.: ДиректМедиа Паблишинг, 2008. Архівавана 14 ліпеня 2014. — CD-ROM.
11. ↑  *J. ALFRED NOVELLO.* THE MUSICAL WORLD. — London, 1837. — С. 81. — 2008 с.
12. 1 2  *Thomas D. Rossing.* Science of percussion instruments. — World Scientific, 2000. — С. 40-42. — 208 с. — ISBN 9789810241582.
13. ↑  How Bata Drums Talk and What they Say (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2012. Праверана 28 красавіка 2010.
14. ↑  *Джозеф Говард.* Барабаны в Америках. — 1967. — ISBN 9780825601804.
15. ↑  Musical instruments of Malaysia
16. ↑  Taiko Resource: Taiko Drums **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 верасня 2011. Праверана 27 студзеня 2015.
17. ↑  Taiko Resource: Taiko Overview and History Архівавана 29 верасня 2011.
18. ↑  *James Blades.* Percussion instruments and their history. — Bold Strummer, 1992. — С. 89-120. — 513 с.
19. ↑  Нагара Архівавана 26 верасня 2015. — статья в музыкальном словаре
20. ↑  *Дхол* — артыкул з БСЭ (3-е выданне)
21. ↑  The many names of the Doumbek
22. ↑  Школа этнических барабанов ETHNOBEAT — инструменты Архівавана 16 сакавіка 2010.
23. ↑  534m Membranophones **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *SIL*. Архівавана з першакрыніцы 14 сакавіка 2012. Праверана January 4, 2007.
24. ↑  *Mike Radcliff, ред. Andy Gone*. Корпус барабана **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 студзеня 2012. Праверана 29 красавіка 2010.
25. 1 2  "Анатомия" строения кадушки часть 2 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 лістапада 2011. Праверана 29 красавіка 2010.
26. ↑  Бата — afrocuba.ru Архівавана 29 кастрычніка 2011.
27. ↑  Библия по настройке ўдарной установки :: drumspeech.com
28. ↑  Настройка барабанов by Gene Okamoto  Архівавана 21 лістапада 2010.
29. ↑  БАРАБАННЫЕ МЕМБРАНЫ («ПЛАСТИКИ») by Gene Okamoto Архівавана 2 студзеня 2010.
30. ↑  Библия по настройке ударной установки [Scott Johnson] часть 4 :: drumspeech.com
31. ↑  *Барабан* — статья в онлайн — энциклопедии Кругосвет.
32. ↑  drumlessons.ru — уроки барабанов, статьи о искусстве игры на ўдарных Архівавана 11 чэрвеня 2010.
33. ↑  Основы игры на конгах
34. ↑  Статьи Архівавана 21 лістапада 2010.
35. ↑  Billy Cobham: «Мысли вслух» | MusicBox № 20 Архівавана 13 студзеня 2013.
36. ↑  Упражнения в стиле маршевых оркестров для всех барабанщиков, часть 1
37. ↑  Квадрат Архівавана 25 верасня 2015. — статья в Энциклопедическом словаре джаза, рок- и поп-музыки

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* *К. Купинский.* Школа игры на ударных инструментах. — Москва: Московская Типография №6, 1981. — 206 с. — ISBN 5-7140-0918-5.
* *Макс Клоц.* Школа игры на ударных инструментах. — Планета музыки, Лань, 2008. — 64 с. — ISBN 978-5-8114-0879-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Барабан
* Большой барабан на сайте www.partita.ru  — ноты для духового оркестра.

| ⛭Ударныя музычныя інструменты |
| --- |
| 

| Інструменты з вызначанай вышынёй гучання |
| --- |
| Мембранафоны | 
* Літаўры
* Рататом
* Тэнаровы барабан
* Тулумбас

 |
| Драўляныя ідыяфоны | 
* Ксілафон
* Марымба
* Скрабалай
* Драва
* Балафон

 |
| Металічныя ідыяфоны | 

|  |  |
| --- | --- |
| Званы | 
* Аркестравыя званы
* Натуральныя званы
* Датаку
* Кітайскія званы
* Рында
* Фурын
* Сістэма кіравання звонам

 |
| Іншыя | 
* Званкі
* Металафон
* Чэлеста
* Вібрафон
* Флексатон
* Ханг
	+ Глюкафон
* Бананг
* Карыльён
* Стальны барабан
* Бар чаймс

 |

 |

 |
| 

| Інструменты з нявызначанай вышынёй гучання |
| --- |
| Мембранафоны | 

|  |  |
| --- | --- |
| Барабаны | 
* Бонга
* Том-том
* Тамбурын
* Малы барабан
* Вялікі барабан
* Бата
* Джэмбэ
* Дарбука
* Тымбалес
* Баньгу
* Кпанлога
* Конга
* Дхолак
* Тайко
* Чангу
* Мрыданга

 |
| Бубны | 
* Даф
* Пандэйру
* Канджыра
* Дангыра
* Боўран

 |

 |
| Драўляныя ідыяфоны | 
* Карэйскія званы
* Драўляная скрыначка
* Трашчотка
* Хлопаўка
* Кроталы
* Кастаньеты
* Гуіра
* Марака
* Лыжкі
* Клавэ

 |
| Металічныя ідыяфоны | 

|  |  |
| --- | --- |
| Талеркі | 
* Гонг
* Крэш
* Хай-хэт
* Райд
* Сплэш
* Чайна
* Ракіты
* Сагаты
* Кімвал
* Чынг

 |
| Іншыя | 
* Трохвугольнік
* Бразготкі
* Коўбел
* Агога
* Пральная дошка

 |

 |

 |
| Гл. таксама | 
* *Спіс вытворцаў*
* *Спіс барабанаў*
* *Ударная ўстаноўка*
* *Барабанныя аксэсуары*
* *Барабанныя палачкі*
* *Барабанныя рудыменты*

 |
| 
* Духавыя музычныя інструменты
* Струнныя музычныя інструменты
* Электронныя музычныя інструменты

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11963597d · GND: 4117255-3 · LCCN: sh85039773 · NDL: 00572538 |