recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гаус.
**Га́ус** (беларускае абазначэнне **Гс**, міжнароднае — **G**) — адзінка вымярэння магнітнай індукцыі ў сістэме СГС.

Названа ў гонар нямецкага фізіка і матэматыка Карла Фрыдрыха Гауса.

1 Гс = 100 мкТл;
1 Тл = 104 Гс.
Можа быць выражана праз асноўныя адзінкі вымярэння сістэмы СГС наступным чынам:

1 Гс = 1 г1/2·см?1/2·с-1.

Гл. таксама
-----------

* Тэсла (адзінка вымярэння)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 161794534 |
**Ахо́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Ахонава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Навагрудскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 14 лютага 1977 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Таркачоўскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: вёскі Ахонава, Боцкавічы, Бубны, Клішавічы, Марозавічы, Панікарты, Рыбакі, Сінявічы і Яцукі.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 14 лютага 1977 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1977, № 15 (1533).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**«Bertie the Brain»** ― адна з першых камп’ютарных гульняў у гісторыі, створаная Джозефам Кейтсам[en] у Таронта для Канадскай нацыянальнай выстаўкі[en] 1950 года. Уяўляе сабой камп’ютар вышынёй чатыры метры, на якім наведвальнікі выстаўкі маглі згуляць у крыжыкі-нулікі супраць штучнага інтэлекту. Гулец уводзіў ход з дапамогай падсветленай клавіятуры ў форме сеткі тры на тры, а сама гульня праходзіла на сетцы з лямпаў, размешчанай вышэй. У машыны быў наладжвальны ўзровень складанасці. Пасля двух тыдняў, праведзеных на выстаўцы па ініцыятыве «Rogers Majestic[en]», гульня была разабрана і забыта.

Кейтс пабудаваў гульню для дэманстрацыі вынайдзенай ім мініятурнай версіі электроннай лямпы[en], якая не знайшла ўжывання на практыцы, бо неўзабаве камп’ютары перайшлі на транзістары, а праблемы з патэнтам не дазволілі лямпам Кейтса распаўсюдзіцца за межы «Bertie» да гэтага моманту. «Bertie the Brain» лічыцца адной з першых камп’ютарных гульняў, і, верагодна, з’яўляецца першай гульнёй, якая візуальна адлюстроўвае гульнявы ​​працэс. Яна была створана ўсяго праз тры гады пасля вынаходства ракетнага сімулятара, першай інтэрактыўнай электроннай гульні. З іншага боку, выкарыстанне лямпаў замест экрана для візуальнага адлюстравання гульнявога працэсу супярэчыць некаторым азначэнням камп’ютарных гульняў.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Bertie the Brain на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MobyGames |
Карта рассялення германскіх плямёнаў у 50 г. да н.э. Гермундуры адзначаны ў цэнтры
**Гермундуры** (лац. *Hermunduri*, герм. *Hermunduren*) — старажытнагерманскае племя, роднаснае свевам, якое сфармавалася і што жыло ў перыяд з I ст. да н.э. па VI ст. н.э. у вярхоўях ракі Зале, пераважна на тэрыторыі Цюрынгіі.

Ваявалі з суседнімі старажытнагерманскімі плямёнамі — свевамі, хатамі, маркаманамі, квадамі, а таксама з рымлянамі. У 58 г. н.э. з дапамогай рымлян перамаглі хатаў у вайне за солевыя крыніцы на р. Вера. Гермундуры, якія пражывалі на поўдні арэала рассялення племя, уступалі ў гандлёвыя зносіны з рымлянамі ў дунайскіх правінцыях. У пачатку нашай эры гермундуры ўваходзілі ў склад дзяржавы маркаманскага караля Марабода. Пазней гермундуры ўтварылі ядро саюза плямёнаў цюрынгаў, дзяржава якіх у 531 г. была заваявана франкамі. Ад нашчадкаў гермундураў цюрынгаў паходзіць назва сярэдненямецкай зямлі Цюрынгіі (ням. Duringen).

Публій Карнелій Тацыт пра гермундураў:

> *«І тая частка свебаў, пра якую я цяпер павяду аповед, таксама насяляе землі, якія распасціраюцца да самых глыбінь Германіі. Бліжэй усяго, — бо я буду ісці ўніз па Дунаі, як незадоўга перад гэтым ішоў па цячэнні Рэйна, — племя гермундураў, вернае рымлянам; з гэтай прычыны з імі аднымі з усіх германцаў гандаль вядзецца не толькі на беразе, але і ўнутры краіны, а таксама ў самай квітнеючай калоніі правінцыі Рэцыі. Яны паўсюль свабодна перамяшчаюцца, і мы не прыстаўляем да іх варты; і калі іншым плямёнам мы паказваем толькі нашу зброю і нашы ўмацаваныя лагеры, то для іх, які праяўляюць аніякай прагнасці, мы адкрылі нашы дамы і сядзібы. У краю гермундураў пачынаецца Альбіс, рака знакамітая і некалі нам добра вядомая, а цяпер мы ведаем яе толькі па імі.»*
> 
>

Зноскі
------

1. ↑  *Тацыт*. Германія. 41.

Літаратура
----------

* Гермундуры — Классические древности Архівавана 29 верасня 2015.
* *Корнелий Тацит.* О происхождении германцев и местоположении Германии // Корнелий Тацит. Сочинения в двух томах. Том I: Анналы. Малые произведения. М.: Ладомир, 1993; электронная версія.

| Германскія плямёны |
| --- |
| 
Алеманы · Ангрыварыі · Англы · Бавары · Батавы · Бургунды · Вандалы · Вестготы · Гепіды · Герулы · Готы · Гёты · Даны · Квады · *Кімвры*\* · Лангабарды · Лугіі · Маркаманы · Неметы · Остготы · Ругі · Саксы · Свевы · Свеі · Скіры · Таіфалы · Тэўтоны · Тэнктэры · Франкі · Хаты · Херускі · Юты
Племянныя саюзы: Інгевоны · Істэвоны · Герміноны
 |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
**Betfred** — брытанская букмекерская кампанія, названая ў гонар сузаснавальнікаў Фрэда і Пітэра Данаў. У 1967 годзе была створаная першая букмекерская кантора Betfred у Сэлфардскім Сіці. У 2004 годзе абарот кампаніі склаў £3,5 млрд, павялічыўшыся на £550 млн за 2003 год. Па стане на люты 2016 года кампанія валодае 1370 букмекерскімі канторамі.

Галоўны офіс кампаніі знаходзіцца ва Уорынгтане. Кіраўніком з’яўляецца Джон Хэдак, які пачынаў працаваць у кампаніі ў якасці рэгіянальнага менеджэра.

Фрэд Дан стаў першым букмекерам, які вярнуў грошы гульцам, нягледзячы на іх паразу, калі ў 1998 годзе кампанія вярнула грошы гульцам, якія паставілі на перамогу «Манчэстэр Юнайтэд» у Прэм'ер-лізе, але «Арсенал» абышоў манчэстэрскую каманду на 1 ачко. Апроч таго, Betfred вярнулі грошы гульцам, якія паставілі на перамогу «Манчэстэр Юнайтэд» у Прэм'ер-лізе 2011/2012, калі «Манчэстэр Сіці» абышоў «Юнайтэд» па розніцы мячоў.
**Ахо́та** (руск.: Охота) — рака ў Хабараўскам краі Расіі. Даўжыня ракі — 393 км, плошча вадазборнага басейна — 19 100 км². Вытокі Ахоты знаходзяцца на хрыбце Сунтар-Хаята, далей рака цячэ на поўдзень у шырокай даліне паміж Юдамскім і Кухтуйскім хрыбтамі, а пасля ўпадае ў Ахоцкае мора. За 32 км ад вусця Ахоты адыходзіць пратока, якая ўпадае ў раку Хайбас, прыток ракі Кухта.

Практычна па ўсёй даўжыні ракі берагі лясістыя. Жыўленне снегавое і дажджавое. Расход вады — прыкладна 200 м³/с. Ледастаў звычайна пачынаецца ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, а ўскрываецца рака ў пачатку-сярэдзіне мая.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
2. ↑  Река Охота // Государственный водный реестр РФ (руск.)
**Каварыя́нтныя ме́тады** ў оптыцы — прамыя бескаардынатныя метады апісання розных фізічных з’яў, заснаваныя на выкарыстанні вектарна-тэнзарнага злічэння і лінейнай алгебры.

Каварыянтныя метады прынцыпова не патрабуюць выбару канкрэтнай сістэмы каардынат, што значна спрашчае форму запісу матэматычных суадносін і надае ім агульны характар.

Каварыянтныя метады распрацаваны ў Інстытуце фізікі НАН Беларусі пад кіраўніцтвам Ф. І. Фёдарава.

На аснове каварыянтных метадаў прапанаваны арыгінальны падыход да апісання палярызацыі святла, каварыянтная фармулёўка законаў адбіцця і пераламлення святла; вывучаны аптычныя ўласцівасці паглынальных і магнітных крышталёў; выяўлены асноўныя заканамернасці ў оптыцы гіратропных асяроддзяў.
З дапамогай каварыянтных метадаў дадзена малекулярнае абгрунтаванне адбіцця і пераламлення святла (Б. А. Соцкі), пабудавана тэорыя неаднародных хваль, прадказаны зрух Фёдарава.

Літаратура
----------

* Каварыянтныя метады // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 399. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* *Фёдоров Ф. И.* Оптика анизотропных сред. — Мн. 1958.
* *Фёдоров Ф. И.* Теория упругих волн в кристаллах. — М. 1965.
* *Фёдоров Ф. И.* Теория гиротропии. — Мн. 1976.
**Ліза Нордэн** (швед. Lisa Nordén; нар. 24 лістапада 1982, Крыстыянстад) — шведская трыятланістка, чэмпіёнка свету, прызёр Алімпійскіх гульняў.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 24 лістапада 1882 года ў горадзе Крыстыянстад. У дзяцінстве займалася конным спортам (коннае трохбор’е). У 2000 годзе ўпершыню паспрабавала сябе ў трыятлоне. У 2002 годзе пасля траўмы свайго каня, сышла з коннага спорту па прычыне адсутнасці ў сям’і грошай на набыццё новага элітнага каня. Засяродзілася на занятках (трыятлон). У 2007 годзе выйграла кубак свету сярод юніёраў (U23).

У 2008 годзе дэбютавала ў дарослым спорце. На чэмпіянаце Еўропы заняла 3-е месца. На чэмпіянаце свету стала дваццатай. Дзякуючы добрым вынікам прайшла адбор у шведскую зборную на Алімпійскія гульні ў Пекіне, дзе паказала 18-ы вынік. У гэтым жа годзе стала чэмпіёнкай Швецыі.

У 2009 годзе ўпершыню выйграла этап чэмпіянату сусветнай серыі ў Якагама, па выніках года стала ўладальніцай сярэбранай ўзнагароды чэмпіянату свету (з 2009 года пераможца чэмпіянату сусветнай серыі пачаў атрымліваць тытул чэмпіёна свету).

У сезоне 2010 гады атрымала траўму спіны на аднаўленне ад якой пайшла першая частка сезону, аднак нягледзячы на ​​гэты факт стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы ў Ірландыі. Пазней, дзякуючы перамозе на этапе чэмпіянату сусветнай серыі ў Гамбургу ў ліпені і другога месца на этапе ў Кіцбюэле ў жніўні, размясцілася трэцяй у выніковым пратаколе і атрымала бронзавую ўзнагароду чэмпіянату свету.

У 2012 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лондане спартсменка заваявала сярэбраную ўзнагароду, саступіўшы пераможцы швейцарцы Ніколе Шпірыг на фінішы толькі 0,009 секунды (па дадзеных фотафінішу). У жніўні і верасні 2012 года яна выйграла два этапы чэмпіянату сусветнай серыі і ў выніку стала чэмпіёнкай свету.

У 2012 годзе была прызнана лепшым спартсменам Швецыі і атрымала залаты медаль, заснаваны выданнем «Svenska Dagbladet».

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 26 красавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Cycling Archives · IAT · ITU · Olympedia · TheSports.org · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**Казімір Жыліс** (літ.: Kazimieras Žilys; 4 сакавіка 1945 — 15 лютага 2021) — рымска-каталіцкі святар, езуіт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1945 годзе ў вёсцы Лігінішкіс[lt] у Літве. Сярэднюю школу скончыў у 1963 годзе ў Кукцішкесе[lt], працягваў адукацыю ў Вільні ў галіне грамадзянскага будаўніцтва.

У 1965 годзе прызваны ў Савецкую армію, служыў у Новасібірску. У 1968 пачаў працаваць кранаўшчыком у Каўнасе.

Праз год распачаў святарскую фармацыю ў Каўнаскай духоўнай семінарыі, у навіцыят Таварыства Ісуса ўступіў 15 ліпеня 1972 года, калі езуіты ў Літве яшчэ не дзейнічалі адкрыта. Першыя манаскія абяцанні прынёс 12 снежня 1972 года, прэзбітэрскае пасвячэнне яму ўдзяліў 17 красавіка 1973 года ў Каўнасе біскуп Юзаф Матулайціс-Лабукас[lt]. Служыў у 1970-я гады ў розных літоўскіх парафіях.

У 1978 годзе быў скіраваны на працу ў Вінніцу (Украіна), дзе тры гады быў пробашчам парафіі. У 1981 годзе вярнуўся ў Літву, а ў 1983 годзе стаў пробашчам у Індуры на тэрыторыі Гродзенскай дыяцэзіі, дзе працаваў да 2000 года. У 1992 годзе арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч накіраваў айца Жыліса ў Далас (ЗША) на двухгадовае навучанне дзеля працы на тэлебачанні. Да 2016 служыў у гродзенскай катэдры вікарыем, развіваў душпастырства цвярозасці. Акрамя таго, кіраваў тэлевізійнай студыяй Гродзенскай дыяцэзіі, быў душпастырам літоўцаў у Гродне, наведваў гродзенскую турму і папраўчыя калоніі.

У 2016 годзе прыехаў у Польшчу, каб прайсці курс лячэння і дапамагаць у парафіяльнай працы пры санктуарыі св. Андрэя Баболі ў Варшаве. Адначасова ахінаў душпастырскай апекай літоўцаў, якія жылі ў Варшаве.

Размаўляў на літоўскай, рускай, польскай, украінскай, беларускай і англійскай мовах. Граў на аргане, фартэпіяна і акардэоне.

Памёр у 2021 годзе, пахаваны ў Варшаве на Паванзкоўскіх могілках.

Ушанаванне памяці
-----------------

20 лютага 2022 года Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Юзаф Станеўскі благаславіў у Індуры мемарыяльную дошку ў памяць пра айца Казіміра Жыліса, усталяваную на сцяне касцёла Найсвяцейшай Тройцы.

Зноскі
------

1. ↑  catholic.by

Спасылкі
--------

* grodnensis.by
* jezuici.pl  (польск.)
* vaticannews.va  (літ.)
**Bertrandt AG** (бел.: Бертрант) — германская кампанія па вытворчасці аўта- і авіякамплектуючых. Паслугі канцэрна ахопліваюць увесь шэраг працэсаў стварэння прадукта: ад ідэі да гатовага да серыйнай вытворчасці прадукта. Bertrandt з’яўляецца адным з вядучых канцэрнаў у стварэнні новых рашэнняў для кузаваў, салонаў, шасі, матораў, электрыкі/электронікі і іншых агрэгатаў. Асноўным акцыянерам кампаніі з’яўляецца Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG.

На сённяшні дзень кампанія мае свае падраздзяленні ў 19 гарадах Еўропы і ЗША і з’яўляецца партнёрам вядучых аўтамабілебудаўнічых кампаній, сярод якіх Audi, BMW, Opel, Mercedes-Benz, Porsche, SEAT і Volkswagen і гэтак далей.

Зноскі
------

1. ↑  Nach Thyssen-Ausstieg: Porsche wird gro?ter Aktionar bei Bertrandt (ням.).  Financial Times Deutschland (9 верасня 2010). Праверана 29 чэрвеня 2011.

| База разліку індэкса DAX (з 23 сакавіка 2009) |
| --- |
| 
* Adidas
* Allianz
* BASF
* Bayer
* Bertrandt
* Beiersdorf
* BMW
* Commerzbank
* Deutsche Bank
* Deutsche Börse
* Deutsche Lufthansa
* Deutsche Post
* Deutsche Telekom
* E.ON
* Fresenius
* Fresenius Medical Care
* Hannover Re
* Henkel
* K+S
* Linde
* MAN
* Merck KGaA
* Mercedes-Benz
* METRO
* Münchener Rück
* RWE
* Salzgitter
* SAP
* Siemens
* ThyssenKrupp
* Volkswagen

 |
**«Бабруйск—Дакар»** (руск.: Бобруйск—Дакар) — беларускі мастацкі фільм, зняты у 2014 годзе.

Сюжэт
-----

Сяргей — просты хлопец з Бабруйска, аматар футбола, рыбалкі і адпачынку з сябрамі. Юля — круты хакер з Масквы. Аднойчы яна ўрываецца ў яго мернае існаванне і ставіць усё з ног на галаву. Наперадзе іх чакаюць небяспечныя прыгоды і сапраўдныя выпрабаванні, якія крута зменяць жыццё.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Сяргей Чугін |   |
| Інгрыд Алерынская |   |

Здымачная група
---------------

* рэжысёр — Аляксандр Дзебалюк

Зноскі
------

1. ↑  Бобруйск—Дакар (руск.).  TUT.BY. Праверана 11 лютага 2018.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* «Бабруйск—Дакар» (руск.) на сайце *КиноПоиск* 5.6 з 10 зорак
**Бабрыха** (або **Бабруха**) — возера старычнага тыпу ў Чыгуначным раёне Гомеля. Знаходзіцца пад схілам карэннага берага р. Сож (гарадзішча Прудок) недалёка ад аднаго з адрэзкаў вуліцы Падгорнай і аўтамабільна-пешаходнага спуску са Старога Аэрадрома на Мельнікаў Луг. 

Плошча — 0,006 км². Ляжыць у даўгаватай катлавіне, выцягнутай з поўначы на поўдзень. Берагі нізкія, увесну вада затапляе прыбярэжную паласу паўднёвага і паўночна-заходняга берагоў. Падыходы зручныя з усіх бакоў. З поўначы праз ручай мае сувязь з балотам. Усходні бераг, пераважна пясчаны, выкарыстоўваецца гараджанамі як пляж. З заходняга берага падсілкоўваецца грунтовымі водамі.

Назва — народная. Матывам намінацыі служыць абыходкавае меркаванне, быццам некалі тут вадзіліся бабры.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Митрахович, О.И. Проблемы охраны поверхностных вод микрорайона «Мельников луг» г. Гомеля / О.И. Митрахович, О.В. Луцкович // Географические аспекты устойчивого развития регионов :Международная научно-практическая конференция, г. Гомель, 23-24 апреля 2015 г. : материалы : в 2 ч. Ч. 1 / редкол.: А.И. Павловский (гл.ред.) [и др.]. — Гомель : ГГУ им. Ф. Скорины, 2015. — С. 205-206.
2. 1 2  Томаш, М. С. Современное состояние и использование водоемов урбанизированных территорий (на примере г. Гомеля) // Весці БДПУ. — Серыя 3. — 2020.  — № 3. — С. 51-52.
3. ↑  Гомель. Атлас туриста. / Справоч. изд. Ред. Ю. М. Нестеровская. — Минск : РУП «Белкартография», 2019. — С. 14-15.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каваты.
Правінцыя Каваты на карце Японіі са старым адміністрацыйным падзелам (вылучана чырвоным).
**Правінцыя Каваты** (яп.: 河内国 *Каваты но куні*?, «Краіна Каваты» ці 河州 *Касю:*, «правінцыя Каваты») — гістарычная правінцыя Японіі ў рэгіёне Кінкі на востраве Хансю. Адпавядае ўсходняй частцы прэфектуры Осака.

Гісторыя
--------

Правінцыя Каваты была ўтворана ў VII стагоддзі. Яе адміністрацыйны цэнтр знаходзіўся ў сучасным горадзе Фудзіідэра. Правінцыя займала важнае становішча на шляху ад сталіцы да заходніх рэгіёнаў Японіі.

Спрадвеку землі Каваты належалі Мананобэ, японскаму ваеннаму роду, які загінуў у VII стагоддзі ў рэлігійнай вайне супраць будыстаў роду Сога, абараняючы сінтаізм.

У перыяд Хэян (794—1185) правінцыя па чарзе належала родам Мінамота і Тайра.

У часы рэстаўрацыі Кэму (1333—1338) Каваты стала месцам асноўных баёў паміж прыхільнікамі імператара і Асікагі Такаудзі. Перамога апошняга прывяла да з'яўлення сёгуната Мурамаці, адзін з галоўных саветнікаў якога, род Хатакэяма, атрымаў правінцыю Каваты за баявыя заслугі.

У XVI стагоддзі гаспадарамі гэтых земляў былі роды Міёсі, Ода і Таётомі. У перыяд Эда (1603—1867) правінцыя Каваты была падпарадкавана непасрэдна сёгунату.

У выніку адміністрацыйных рэформаў 1871—1876 гадоў правінцыя Каваты ўвайшла ў склад прэфектуры Осака.

Паветы правінцыі Каваты
-----------------------

* Вакаэ (яп.: 若江郡)
* Ісікава (яп.: 石川郡)
* Каваты (яп.: 河内郡)
* Катана (яп.: 交野郡)
* Манда (яп.: 茨田郡)
* Сарара (яп.: 讃良郡)
* Сібукава (яп.: 渋川郡)
* Сікі (яп.: 志紀郡)
* Тагата (яп.: 大県郡)
* Такаясу (яп.: 高安郡)
* Танпі (яп.: 丹比郡)
* Фуруіты (яп.: 古市郡)
* Ясуяда (яп.: 安宿郡)

Літаратура
----------

* 『角川日本地名大辞典』全50巻. — 東京: 角川書店, 1987—1990. (Большой словарь японских топонимов издательства Кадокава. В 50 томах. — Токио: Кадокава сётэн, 1987—1990.)

| ⛭Гістарычныя правінцыі Японіі |
| --- |
| Кінай | Ідзумі · Каваты · Сэтцу · Ямасіра · Ямата |  |
| Такайдо | Ава (Канто) · Ідзу · Іга · Ісэ · Кадзуса · Каі · Сіма · Мікава · Мусасі · Авары · Сагамі · Сімоса · Суруга · Татомі · Хітаці |
| Тасанда | Дэва · Кадзукэ · Міна · Муцу · Омі · Сімоцукэ · Сінана · Хіда |
| Хакурыкуда | Вакаса · Кага · Нота · Сада · Этыго · Этыдзэн · Эцю |
| Сан'інда | Івамі · Ідзума · Інаба · Акі · Тадзіма · Тамба · Танга · Хокі |
| Сан'ёда | Акі · Бідзэн · Бінга · Біцю · Мімасака · Нагата · Суо · Харыма |
| Нанкайда | Ава (Сікоку) · Авадзі · Іё · Кіі · Санукі · Тоса |
| Сайкайда | Будзэн · Бунго · Ікі · Осумі · Сацума · Тыкуго · Тыкудзэн · Хіго · Хідзэн · Хюга · Цусіма |
| Хакайда | Ібуры · Ісікары · Кітамі · Кусіра · Немура · Осіма · Сірыбэсі · Тысіма · Токаты · Тэсіё · Хідака |
| * Г
* Р
* П
Калужска-Рыжская лінія |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Мядведкава |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Бабушкінская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Свіблава |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Батанічны сад |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | ВДНХ |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Аляксееўская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Рыжская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 | 
 |  |  |

 | Праспект Міру |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Сухараўская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 | 
 | 
 |  |

 | Тургенеўская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 | 
 |  |  |

 | Кітай-горад |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 | 
 | 
 |  |

 | Траццякоўская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 | 
 |  |  |

 | Акцябрская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Шабалаўская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Ленінскі праспект |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Акадэмічная |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Прафсаюзная |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Новыя Чаромушкі |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Калужская |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Бяляева |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Канькова |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Цёплы Стан |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 | Ясенева |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 
 | 
 |  |  |

 | Наваясенеўская |  |

 |

**«Бабушкінская»** (руск.: Ба́бушкинская) — станцыя Калужска-Рыжскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Размешчана ў Бабушкінскім раёне пад скрыжаваннем Енісейскай вуліцы і вуліцы Мянжынскага. Адкрыта 29 верасня 1978 года ў складзе ўчастка «ВДНГ» — «Мядзведкава». Адназводчатая станцыя дробнага залажэння з адной астраўной платформай.

Вестыбюлі
---------

Наземныя вестыбюлі адсутнічаюць, уваход на станцыю ажыццяўляецца праз падземныя пераходы, якія маюць выхады на вуліцы Мянжынскага і Енісейскую. У пачатку 2000-х гадоў над двума ўваходамі ў пераход былі ўсталяваныя дахі з лёгкіх канструкцый. Паўднёвы выхад звязаны з платформай эскалатарамі, паўночны — толькі лесвіцай.

У сувязі з рэканструкцыяй і заменай старых эскалатараў, якія выпрацавалі свой рэсурс, на новыя з 28 красавіка 2011 года па 1 ліпеня 2012 года паўднёвы вестыбюль быў закрыты.

Зноскі
------
**Бабруйскі мастацкі музей імя Георгія Паплаўскага** — музей выяўленчага мастацтва ў Бабруйску (Беларусь).

Гісторыя
--------

Музей быў заснаваны 8 ліпеня 2009 года на базе «Выставачнай залы Бабруйска», якая вядзе сваю гісторыю з 1976 года, калі яе арганізаваў старшыня Бабруйскай гарадской арганізацыі Саюза мастакоў БССР Сямён Абрамаў, які на працягу з 1976 па 1989 год быў яе дырэктарам. Памяшканне выставачнай залы было самым буйным у Беларусі пасля мінскага Палаца мастацтва.

30 ліпеня 2012 года адбылося ўрачыстае адкрыццё музея для наведвальнікаў пасля рэканструкцыі памяшкання. Музею было прысвоена імя знакамітага земляка, Народнага мастака Беларусі Георгія Паплаўскага.

Сёння музей мае 2 памяшканні ў Бабруйску: мастацкая галерэя па вул. М. Горкага, 28 і выставачная зала па вул. Сацыялістычнай, 100.

Місія музея — захаванне для будучага пакалення твораў прафесійных мастакоў, чыё жыццё і творчасць былі звязаны з Бабруйскім краем.

Мастацкі фонд музея пачаў фарміравацца з 2004 года. Асноўнай экспазіцыяй на сённяшні дзень з’яўляецца экспазіцыя твораў бабруйскіх мастакоў з 1960-х гадоў па 2016. На 2014 год колькасць адзінак захоўвання асноўнага фонду — 682. Найбольш адметныя калекцыі: сучасная мастацкая кераміка, графіка Георгія Паплаўскага, Людвіга Асецкага, Юрыя Нікіфарава, творы Валерыя Назарава (мастака-пастаноўшчыка кінафільма «Анастасія Слуцкая»), расійскага жывапісца Мікалая Давыдава, беларускіх жывапісцаў Паўла Масленікава, Эдуарда Белагурава, Леаніда Марчанкі, Максіма Калтыгіна, Уладзіміра Рубцова, Уладзіміра Дамарада і іншых.

Сярод маладых мастакоў, якія творы папоўнілі экспазіцыю музея — Жанна Будэйка, Наталля Марчанка, Уладзімір Канцадайлаў, Алег Захарэвіч, Ірына Кустава, Марына Арасланава.

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва ў экспазіцыі музея прадстаўлена габеленам, батыкам і пано з скуры.

Музей з’яўляецца арт-пляцоўкай да штогадовых міжнародных пленэрах па кераміцы у Бабруйску «Арт-Жыжаль», якімі з 2003 года творча кіруе мастак-кераміст Валерый Калтыгін, старшыня Бабруйскай гарадской арганізацыі Беларускага саюза мастакоў.

У 2006 годзе жыхар Бабруйска Віталь Сакалоў перадаў у дар роднаму гораду калекцыю узораў мінералаў і горных парод, якая з’яўляецца другой па велічыні ў Беларусі, пасля той, што сабраная ў Музеі землязнаўства геаграфічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Экспанаты калекцыі папоўнілі дапаможны фонд музея на 988 прадметаў. Значная іх частка прадстаўлена ў пастаяннай экспазіцыі «Жывапіс зямлі», якая адкрылася ў музеі ў чэрвені 2014 года.

Зноскі
------

1. ↑  *museum.by* Бабруйскі мастацкі музей
2. ↑  Город художников, «столица керамики» и коллекция камней. Репортаж из Бобруйского художественного музея Архівавана 6 мая 2018.

Спасылкі
--------

* Дырэктар Бабруйскага мастацкага музея Святлана Прывалава на фоне твораў Уладзіміра Рубцова Архівавана 7 кастрычніка 2020.
* *СБ-Беларусь сегодня*. Пятро Лодкін. «Каштоўны падарунак ад Майстра»
* Архівавана 6 мая 2018.
**Пётр Мікалаевіч Бухонка** (12 ліпеня 1906, п. Добруш — 5 лютага 1944) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944 г.).

Біяграфія
---------

Пётр Бухонка нарадзіўся ў сям'і селяніна. Скончыў чатыры класы школы, з 1928 года працаваў на Добрушскай цэлюлоза-папяровай фабрыцы «Герой працы». У 1941 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах. Да верасня 1943 года чырвонаармеец Пётр Бухонка быў сапёрам 350-га асобнага інжынернага батальёна 6-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

26 верасня 1943 года, нягледзячы на масіраваны варожы агонь, Бухонка ў складзе разліку на гумавай лодцы зрабіў два рэйсы на заходні бераг Дняпра ў раёне сяла Дзіброва Сынэльныкаўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці Украінскай ССР. Калі Бухонка сканчаў другі рэйс, лодка была прабіта і пачала тануць. Тады, нягледзячы на раненне ў руку і нагу, Бухонка замураваў сваю прабоіну ў лодцы, спас тым самым трох параненых байцоў і даставіў дэсант на заходні бераг. У адным з наступных баёў Бухонка атрымаў цяжкае раненне. 5 лютага 1944 года ён памёр ад лёгачнага крывацёку ў 5250-м паходно-палявым шпіталі 8-й гвардзейскай арміі. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Бузулукы Крынычанскага раёна Днепрапятроўскай вобласці.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 сакавіка 1944 за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» чырвонаармеец Пётр Бухонка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

Памяць
------

У гонар Бухонкі названая вуліца ў Добрушы.

На добрушскім цэлюлозна-бумажным камбінаце «Герой працы», дзе працаваў П. Бухонка, змешчана мемарыяльная дошка.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Бухонка Пётр Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 94. — 737 с.
2. 1 2 3  Пётр Мікалаевіч Бухонка на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Бухонка Пётр Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 366. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382 (руск.)
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. — Минск, 1984. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Апраксін.

**Пётр Мацвеевіч Апраксін** (руск.: Пётр Матве́евич Апра́ксин, 23 мая (3 чэрвеня) 1659 — 29 мая (9 чэрвеня) 1728) — расійскі граф, паплечнік Пятра I. Брат Ф. М. Апраксіна і царыцы Марфы, жонкі цара Фёдара Аляксеевіча. У 1702—1704 атрымаў шэраг перамог над шведскімі войскамі. У 1708 годзе падпісаў дагавор з ханам Аюка аб прыняцці калмыкамі рускага падданства. У 1718 годзе член вярхоўнага суду над царэвічам Аляксеем, падпісаў смяротны прысуд.

З 1722 года прэзідэнт Юстыц-калегіі. Памёр у чыне сапраўднага тайнага саветніка.

Зноскі
------

1. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
**Барджэла** (італ.: Bargello), вядомы таксама як *палац Барджэла* або *Народны палац* (італ.: Palazzo del Popolo) — мастацкі музей у Фларэнцыі, раней былы казармай і турмой.

Гісторыя
--------

Слова «Bargello» паходзіць ад познелац. bargillus (ад гоцкага bargi або нямецкага burg): г.зн. замак або ўмацаваная вежа. У сярэднія вякі гэта назва прысвойвалася і ваеннаму капітану, які захоўваў мір і спакой («Капітан правасуддзя»). У Фларэнцыі ён звычайна заклікаўся з іншага горада, каб перашкаджаць праявам пратэкцыянізму. Гэтая пасада аналагічная сучаснаму кіраўніку паліцыі. Назва «Барджэла» таксама была перанесена на офіс капітана. Палац Барджэла быў спачатку пабудаваны для Capitano del Popolo (народнага капітана) і стаў першай гарадской ратушай. З 1261 стаў рэзідэнцыяй Падэста і вярхоўнага магістрата горада. Падэста абіраўся толькі на адзін год. Будынак Барджэла паслужыў прататыпам пры пабудове Палацца Век’ё. У 1574 Медычы скасавалі Падэста і размясціла ў Барджэла кіраўніка паліцыі. Будынак служыў турмой, пакарання адбываліся ў двары будынка, да таго часу, калі яны былі адмененыя герцагам Пятром-Леапольдам ў 1786 годзе. Паліцыя размяшчалася ў Барджэла да 1865 года.

Давід працы Данатэла
Спачатку, калі будынак быў пабудаваны ў 1256, ён меў 2 паверхі. Трэці паверх, складзены з малых блокаў, быў дададзены пасля пажару 1323 года.

Музей
-----

З 1865 г. будынак быў пераўтворана ў нацыянальны музей (італ.: Museo Nazionale del Bargello) для паказу італьянскай скульптуры XIV—XVII стагоддзяў. У музеі знаходзяцца такія тварэнні Мікеланджэла як Вакх, Мадонна з дзіцем, Брут і Давід-Апалон. Акрамя таго, калекцыя ўключае Давіда і Святога Георгія працы Данатэла, Вакха працы Сансавіна, бюст Козіма I Медычы працы Чэліні і інш.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52897564'></a>
3. ↑  Sistema Cultura — 2019. Праверана 31 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80199870'></a>
4. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari — 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112132470'></a>
5. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Барджэла

| Славутасці Фларэнцыі |
| --- |
|  | 
* Баптыстэрый
* Барджэла
* Арсанмікеле
* Сады Баболі
* Скульптура Давіда
* Капліца Бранкачы
* Капэла Перуцы
* Кампаніла Джота
* Палацца Піці
* Палацца Строцы
* Палацца Медычы-Рыкардзі
* Палацца Век’ё
* Понтэ Век’ё
* Калідор Вазары
* Сан-Ларэнца
* Сан-Марка
* Сан-Мініята
* Санта-Крочэ
* Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ
* Базіліка Санта-Марыя-Навэла
* Лоджыя Ланці
* Санцісіма-Анунцыята
* Санта-Спірыта
* Уфіцы

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10208971 · BIBSYS: 90925557 · BNE: XX4574963 · BNF: 11995335d · CiNii: DA02848310 · GND: 131520-1 · ISNI: 0000 0001 2331 2523 · LCCN: n50003858 · NKC: ko2017961161 · NLA: 36507794 · NUKAT: n2006047018 · SUDOC: 028037243 · VIAF: 132333836 · ULAN: 500304864 |

 |
Стайня знутры
Конь у стойле
**Ста́йня** (вымаўленне (i)), або **каню́шня** — гаспадарчая пабудова для ўтрымання коней. Вядома са старажытнасці ў многіх народаў свету.

У сучасных спецыялізаваных гаспадарках вылучаюць асобна стайні для жарабцоў-вытворнікаў, племянных кабыл, маладняку, трэнінгавыя. Пры табунным утрыманні будуюць стайні толькі для вытворнікаў і трэнінгавыя. Уключае секцыі, стойлы ці праварыны для жывёл, цэнтральны кармагноевы праход і дапаможныя памяшканні (фуражную, збруйную, інвентарную і інш.)

Беларусь
--------

На Беларусі пашырана з X—XI стст. З XVI ст. вядомы стайні драўляныя, мураваныя і мяшанай канструкцыі ў тэхніцы «прускага муру» або дрэва ў цагляныя слупы — шулы. Канструкцыяй і кампазіцыяй маглі нагадваць хлявы. Ставілі іх паблізу ўязных брам або ў складзе гаспадарчых комплексаў, накрывалі саломай, драніцай, гонтай, на дахах рабілі металічныя флюгеры. У XVII ст. часам над цэнтральнай часткай стайні былі абарончыя збудаванні, залы, вежы. У некоторых сядзібах 2-3 стайні будавалі пад адным дахам або блакіравалі хлявамі, вазоўнямі, карэтнымі майстэрнямі; часам дзве стайні злучаліся павеццю. У буйных сядзібах і замках сумяшчаліся з манежамі.

У XVII—XIX стст. стайні ўваходізілі ў комплексы корчмаў і аўстэрый, пастаялых двароў, паштовых станцый, ратуш і інш.

Літаратура
----------

* *Якімовіч Ю. А.* Ста́йня, канюшня // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 130. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стайня

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Ваенная Сыціна |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph126174 |
**Францыск Станкар** (*Franciscus Stancarus*; 1501—1574) — вядомы пратэстант. Аўтар вядомай граматыкі яўрэйскай мовы *«Ebreae grammaticae institutio»* (Базель, 1547; 2-е выд. 1555).

Нарадзіўся ў горадзе Мантуя (правінцыя Ламбардыя ў Італіі). Вымушаны быў збегчы з Мантуі, калі там, у 1540-х гг. падняліся ганенні на асоб, западозраных у спагадзе новым рэлігійным вучэнням, адправіўшыся спачатку ў Швейцарыю, а адтуль у Трансільванію.

У 1549 годзе Францыск ужо ў Польшчы, дзе кароль Жыгімонт II Аўгуст прапанаваў яму кафедру яўрэйскай мовы ў Кракаўскім універсітэце. Пратэстанцкія гледжанні, якія Станкар праводзіў на лекцыях, прывялі да таго, што ён неўзабаве быў зняволены ў турму. Пратэстанты дапамаглі яму збегчы і далі ў сябе прытулак, даручыўшы яму арганізацыю іхніх цэркваў у Малой Польшчы.

З прычыны пераследу з боку каталіцкай царквы, Станкар у 1551 г. пакінуў Польшчу і накіраваўся ў герцагства Прусію. Вучэнне яго, быццам Ісус Хрыстос быў пасрэднікам паміж Богам і людзьмі толькі ў сілу сваёй чалавечай прыроды, выклікала моцны адпор з боку лютэранскіх прапаведнікаў. Калі праз два гады Ф. Станкар вярнуўся ў Польшчу, стаўленне да яго тамтэйшых пратэстантаў неўзабаве моцна змянілася, бо яго вінавацілі ў ерасі.

Яго вучэнне знайшло сабе паслядоўнікаў толькі ў некалькіх магнатаў. Ён быў адным з перакладчыкаў Бібліі, надрукаванай у 1563 г. у Брэсце высілкам Мікалая Радзівіла Чорнага. Адрозніваючыся вялікай настойлівасцю і задзірлівым характарам, Станкар нястомна вёў са сваімі сапернікамі багаслоўскую палеміку, уладкоўваючы і публічныя дыспуты. Быў знаёмы з Кальвінам. Ад шлюбу з Барбарай Маршэўскай пакінуў чатыры дачкі і двух сыноў. Унучка Францыска Станкара па сыну Пятру, выйшла замуж за Веспасіана Сяніцкага.

Зноскі
------

1. ↑  Francesco Stancari // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
2. ↑  Francesco Stancaro // opac.vatlib.it<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84353965'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 15 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  Franciszek Stankar (Francesco Stancaro) // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>

Літаратура
----------

* Станкар Франциск // Еврейская энциклопедия. Свод знаний о еврействе и его культуре в прошлом и настоящем. Том 14. Москва. 1991. С. 556.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: franciszek-stankar-1501-1574-hebraista-teolog-reformacyjny · Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11372452 · BNE: XX4910448 · BNF: 105139086 · GND: 119836998 · ICCU: BVEV026751 · ISNI: 0000 0001 1026 9124 · LCCN: no98114873 · NTA: 071406662 · NUKAT: n2006096150 · PTBNP: 650268 · SUDOC: 233702016 · VIAF: 53774357 |

 |
**Францысканеркірхэ** (ням.: Franziskanerkirche), або **Царква Святога Ераніма**, таксама «царква францысканцаў» — царква ў Вене. Храм размешчаны ў гістарычным цэнтры ва Унутраным горадзе на плошчы Францысканерплац. У царкве захоўваецца цудатворная статуя Грунбергскага Маці Божай, таксама вядомая пад імем «Мадонны з сякерай». З XVI стагоддзя прыход знаходзіцца ў распараджэнні святароў з Ордэна Братоў Меншых (OFМ).

Гісторыя
--------

З 1451 года манахі-францысканцы служылі ў Вене пры царкве Святога Тэабальда ў раёне Марыяхільф. Гэты першы кляштар францысканцаў у Вене быў разбураны ў 1529 годзе.

У 1589 годзе гарадскі савет перадаў францысканцам руіны згарэлага кляштара Святога Ераніма, які быў заснаваны ў 1383—1387 гадах пры могілках. Да францысканцаў у манастыры знаходзілі прытулак прастытуткі, якія пакаяліся. Францысканцы аднавілі храм у стылі рэнесанс з элементамі готыкі. Будаўнічыя працы былі завершаны ў 1607 годзе. Афармленне інтэр’ера працягвалася да 1720 года.

Апісанне
--------

Фасад
Фасад шэрага колеру ў гатычным стылі з элементамі рэнесансу. На плошчы перад храмам фантан «Майсей» працы Ёгана Марціна Фішэра, пабудаваны ім у 1798 годзе. Франтон царквы вянчае рэдкая выява Найсвяцейшай Тройцы з трыма тварамі. У нізе франтона знаходзяцца дзве скульптуры — Святога Людовіка IX, караля Францыі, францысканца-тэрцыярыя і Святой Клары з Асізі, заступніцы жаночай галіны ордэна. Тут жа скульптура Святога Ераніма, каля якога ляжыць леў.

Інтэр’ер царквы вытрыманы ў стылі барока з элементамі ракако. У 1707 годзе галоўны алтар быў распісаны Андрэа дэль Поца. На галоўным алтары драўляная статуя Маці Божай, створаная ў Грунбергу ў Чэхіі ў XV стагоддзі, якую называюць «Мадонна з сякерай». Паводле падання, калісьці яе паспрабавалі спаліць пратэстанты, але агонь не прычыніў ёй шкоды. Тады яны паспрабавалі рассекчы яе, але сякера захрасла ў левым плячы Маці Божай, не прычыніўшы ёй шкоды. Гэта статуя лічыцца цудатворнай.

Бакавыя алтары ў стылі барока ўпрыгожаны карцінамі і скульптурамі Ёгана Марціна Шміта, Карла Карлонэ, Франца Ксавера Вагеншэна. У Францысканеркірхэ знаходзіцца найстарэйшы ў Вене арган, усталяваны ў 1643 годзе Ёганам Векерлем на хорах за галоўным алтаром.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Францысканеркірхэ (Вена)
* Weihnachten in der Franziskanerkirche **(нявызн.)**.  Кloester.franziskaner.at. — Францысканеркірхэ на сайце францысканцаў у Вене. (ням.)
* Franziskanerkirche **(нявызн.)**.  Рlanet-vienna.com. — Францысканеркірхэ. (ням.)
* Die mittelalterlichen Steine der Franziskanerkirche zum Hl. Hieronymus in Wien **(нявызн.)**.  Вaufachinformation.de. — Сярэдневяковы мур францысканскай царквы Святога Ераніма ў Вене.(недаступная спасылка) (ням.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нарбут.
**Казімір Нарбут** (польск.: Kazimierz Narbutt, 1838 — 1903, Кракаў, Польшча) — адстаўны капітан, удзельнік Вызваленчага паўстання 1863 года.

Біяграфія
---------

Шляхціц Кобрынскага павета. Браў удзел у баявых дзеяннях паўстанцаў на тэрыторыі Падляшша і Заходняга Палесся. У атрадзе, які быў створаны ў красавіку 1863 у прыбускіх лясах і якім камандаваў выхаванец духоўнай семінарыі Стасякевіч, Казімір Нарбут быў начальнікам штабу. Атрад, у якім было да 300 чалавек, дзейнічаў у Брэсцкім павеце. 14 мая 1863 гэты атрад быў разбіты расійскімі войскамі каля в. Чэрск Брэсцкага павета.

Пазней капітан Казімір Нарбут узначальваў свой атрад з 80 вершнікаў, які дзейнічаў у Брэсцкім і Кобрынскім паветах.

Пасля задушэння паўстання жыў у эміграцыі. Служыў у французскім і швейцарскім войску. Пазней вярнуўся ў Польшчу і быў землеўладальнікам. Пахаваны ў Кракаве на Ракавіцкіх могілках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Powstanie styczniowe i zesłańcy syberyjscy. Katalog fotografii ze zbiorów Muzeum Historycznego m. st. Warszawy, t. I, Warszawa 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 28151776798518011201 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баркоўскі.
**Францішак Баркоўскі** (польск.: Franciszek Borkowski; 31 ліпеня 1957, Вроцлаў) — польскі шахматыст, міжнародны майстар (1980).

Біяграфія
---------

У 1974 г. выйграў чэмпіянат Польшчы сярод юніёраў у Грудзёндзу, праз год заняў V месца ў чэмпіянаце юніёраў Еўропы, які праходзіў ў Гронінгене (Нідэрланды), а таксама дэбютаваў у фінале чэмпіянату Польшчы сярод дарослых ў Познані. Да 1989 г. прыняў удзел ў шасці фінальных турнірах. Найлепшы вынік дасягнуты ў 1988 г. ў Любліне, дзе заняў VI месца. У 1976 г. прадстаўляў Польшчу на чэмпіянаце свету ў Каракасе (Венесуэла)

Неаднаразова выступаў у агульнапольскіх ды міжнародных турнірах: 1976 — Прышціна — III—IV месца; 1977 — Зялёна Гура — I, Экшо (Швецыя) — I; 1979 — Слупск — III—IV; 1984 — Гданьск — I, Вроцлаў — II; 1985 — Гдыня — I—II; 1986 — Гдыня — II; 1987 — Гдыня — III; 1990 — Гдыня — III; 1991 — Oдэнсе (Данія) — I.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грышкевіч.
Не блытаць з Францішак Грынкевіч.

**Францішак Грышкевіч** (1904/1906, г. Сухаволя, Сакольскага пав. Гродзенскай губ. цяпер Падляшскае ваяводства, Польшча — 1946, Мінск, НКДБ) — беларускі паэт, публіцыст, перакладчык, педагог.

Біяграфія
---------

Скончыў Віленскую беларускую гімназію (1926). Нелегальна перайшоў польска-чэшскую мяжу, паступіў на літаратурны факультэт Карлава ўніверсітэта(Прага), які скончыў у 1931 г. са ступенню доктара філасофіі. Дэбютаваў у друку ў 1924 г. Публікаваўся ў газетах «Беларуская крыніца», «Сялянская ніва», часопісах «Студэнцкая думка», «Родныя гоні», «Іскры Скарыны», «Крыгалом», «Беларускі летапіс», «Przagląd Wileński». Перакладаў з чэшскай, нямецкай, сербахарвацкай, украінскай, славенскай моў. У Празе актыўна супрацоўнічаў з часопісам «Slovanský přehled», рэцэнзаваў у ім мінскія выданні.

Вярнуўся ў Вільню. Служыў у польскім войску. Потым быў без працы. Пасля ўступлення савецкіх войск у Вільню супрацоўнічаў з новай уладай; пісаў для газет «Prawda Wileńska»  (польск.) (бел.; у 1940 годзе загадваў беларускімі школамі Віленскай школьнай акругі. Падчас нямецкай акупацыі працаваў дырэктарам Віленскай беларускай гімназіі (1941—1944). Удзельнічаў у 2-м Усебеларускім кангрэсе (чэрвень 1944), за што, пасля ўступлення ў Вільню Чырвонай Арміі, быў арыштаваны ў ліпні 1944 г. Прывезены ў Мінск, дзе, паводле ўскосных сведчанняў, скончыў жыццё самагубствам.

Творчасць
---------

Друкаваўся з 1924 г. Найлепшыя вершы пазначаны тонкім лірызмам, філасафічнасцю, у некаторых матывы песімізму (зборнік «Веснавыя мелодыі», 1927). Пісаў апавяданні («Куцця ў чужыне», «У калядны вечар»), выступаў як крытык, прапагандыст беларускай літаратуры ў Чэхаславакіі («Беларускае літаратурнае творства ў расейскім перакладзе», 1927; «Кароткі агляд дзеі ўкраінскае літаратуры», «Літаратурныя запіскі», 1928; рэцэнзіі на кнігі паэзіі і прозы В. Адважнага, Н. Арсенневай, М. Багдановіча, М. Зарэцкага, Х. Ільяшэвіча, Я. Коласа, Р. Мурашкі, К. Чорнага і інш.). Аўтар публіцыстычных артыкулаў «Каталіцкая місія на Беларусі» (1925), «Наш вечны сон» (1926), «Аб паходжанні нашае мовы» (1928), «У лабірынце маладое беларускае думкі» (1931). Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы І. В. Гётэ, О. Жупанчыча, І. Франко і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Studenti pražských univerzit 1882–1945 Праверана 30 лістапада 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q102399391'></a>

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* *Саламевіч І.* Грышкевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
**Баргузінская катлавіна** — міжгорная катлавіна ў Расіі, у Бураціі, паміж Баргузінскім і Ікацкім хрыбтамі.

Працягласць катлавіны з паўднёвага захаду на паўднёвы ўсход складае больш чым 200 км. Шырыня дасягае 35 км, вышыня — да 600 м.

Цэнтральная нізкая частка катлавіны ўяўляе сабой балотна-лугавую прырэчную раўніну шырынёй да 15 км. Правы бераг ракі Баргузін прадстаўлены нахільнай раўнінай з адноснай вышынёй да 100—200 м і занятай лесастэпам і хваёвымі лясамі. Левабярэжжа — больш роўная паверхня з дробнадзярновінна-метлюжковымі стэпамі, якія змяняюцца хваёвымі барамі з участкамі лугоў, на паўночным усходзе — лістоўнічна-хваёвымі лясамі. Прысутнічаюць пясчаныя масівы з эолавым рэльефам — барханы, грады, катлавіны выдзіманні.

Літаратура
----------

* Баргузинская котловина (физическая карта, масштаб 1:1 000 000) // Национальный атлас России. — М.: Роскартография, 2004. — Т. 1. — С. 254. — 496 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-85120-217-3.

Спасылкі
--------

* Баргузинская котловина // «Банкетная кампания» 1904 — Большой Иргиз. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2005. — С. 39. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов; 2004—). — ISBN 5-85270-331-1.
* Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.).
* *Баргузинская катлавіна* — артыкул з Геаграфічнай энцыклапедыі.
* «Прырода Байкала». Зямля тысячы духаў (Баргузинская даліна).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Францысканеркірхэ** (ням.: Franziskanerkirche und Kloster St. Michael) — царква ордэна францысканцаў у Айзенштаце, Аўстрыя. Размешчаны пры кляштары Святога Міхаіла, у гістарычным цэнтры горада, на вуліцы Ёзэфа Гайдна (ням.: Joseph Haydn-Gasse), за 100 м на паўночны захад ад гарадской ратушы.

Гісторыя
--------

Францысканскі кляштар і першы храм былі заснаваны на гэтым месцы яшчэ ў 1368 годзе, аднак першапачатковыя пабудовы былі разбураны ў 1529 годзе пры першай аблозе горада туркамі. Аднаўляць манастыр сталі ў 1625 годзе па ўказу графа Мікалая Эстэрхазі  (ням.) (бел. (1625—1645), які выконваў у горадзе ролю стаўленіка венгерскага двара. Будаўніцтва было завершана да 1630 годзе.

У 1705 годзе, пры князі-намесніку Палу I Эстэрхазі  (руск.) (бел. (1687—1713) ва ўсходнім крыле кляштара была пабудавана неагатычная сямейная пахавальня гэтага княжацкага роду, які абгрунтаваўся ў Айзенштаце пры Габсбургах. У 1856—1857 гадах пахавальня была рэканструявана і пашырана.

Інтэр'ер
Славутасцю царквы таксама з'яўляецца арган — адзін з так званых арганаў Гайдна (ням.: Haydnorgel), названы так таму, што кампазітар, які доўгі час пражылы ў Айзенштаце, бываў у храме і іграў на гэтым інструменце.

Рэканструкцыя храма праходзіла ў 1958—1959 гадах, у 1971 годзе быў здзейснены капітальны рамонт.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Францысканеркірхэ (Айзенштат)
* Францысканская царква (Franziskanerkirche)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мальцаў.
**Уладзімір Рыгоравіч Мальцаў** (нар. 29 студзеня 1947, в. Каравацічы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі палітык. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны інстытут, інжынер-будаўнік.
Працаваў рабочым, майстрам будаўнічага ўпраўлення № 112 будаўнічага трэста № 20 г. Светлагорска. Пасля службы ў радах Савецкай Арміі быў майстрам, прарабам будаўнічага ўпраўлення № 112 будаўнічага трэста № 20, начальнікам упраўлення капітальнага будаўніцтва — намеснікам старшыні Светлагорскага гарадскога выканаўчага камітэта. Дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Светлагорскі домабудаўнічы камбінат».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Мальцев Владимир Григорьевич Архівавана 26 верасня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.