**Чжан Сяньчжун** (кіт. трад. 張獻忠, спр. 张献忠, піньінь *Zhāng Xiànzhōng*; 18 верасня 1606 — 2 студзеня 1647) — правадыр сялянскага паўстання  (руск.) (бел. ў Кітаі падчас апошніх гадоў імперыі Мін і першыя гады яе імперыі Цын. Разам з Лі Цзычэнам, які вёў паўстанцкую вайну ў Паўночным Кітаі, адзін з двух галоўных лідараў паўстанняў 1630-1640-х гадоў, што прывялі ў канчатковым рахунку да падзення мінскай імперыі.

Біяграфія
---------

У 1630-х гадах Чжан Сяньчжун вёў паўстанцкую дзейнасць у многіх правінцыях Кітая, ад Шэньсі на паўночным захадзе да Цзянсу на ўсходзе. У 1641 годзе ўзяў два галоўных горада тагачаснай правінцыі Хугуан (сучасныя Хубэй і Хунань), Учан і Чанша. У 1643 годзе абвясціў сябе Царом Вялікага Захаду  (руск.) (бел. (кіт. спр. 大西王, піньінь *Dàxī Wáng*, пал. *Даси Ван*), і на наступны год уварваўся ў Сычуань, зрабіўшы Чэнду сваёй сталіцай.

Па сведчанні сучаснікаў, быў вядомы сваёй крыважэрнасцю, знішчаючы прадстаўнікоў кіруючых класаў пры любой магчымасці, і нібыта нават меў схільнасць да людаедства.

Праз пару гадоў пасля ўступлення маньчжураў у Кітай у 1644 годзе, цынскія войскі — якія ўключалі як маньчжураў, так і кітайцаў, якія перайшлі на іх бок, прыбылі ў Сычуань для знішчэння рэжыму Чжан Сяньчжуна. Сам Чжан загінуў у студзені 1647 года, калі асабіста ўзначальваў атрад, што накіраваўся з Чэнду на поўнач для ўварвання ў правінцыю Шэньсі. Па аповяду партугальскага езуіта Габрыэля Магелана, які прысутнічаў там, ля гары Фэнхуан, блізу Пэнчжоу, Чжан Сяньчжуну паведамілі што непадалёк знаходзяцца цынскія войскі. Ён не паверыў, і з некалькімі сваімі вершнікамі паскакаў праверыць абстаноўку — і сапраўды заўважыў маньчжураў. Кітайскі генерал Лі Гаін, які знаходзіўся сярод цынаў, паказаў на яго маньчжурскаму лучніку — і Чжан Сяньчжун быў забіты адной трапна пушчанай стралой.

Пасля смерці Чжан Сяньчжуна і знішчэння яго дзяржавы Дасі  (руск.) (бел. што рушыла ўслед, тры яго падручных і прыёмных сына, Лі Дзінго  (руск.) (бел. Сунь Кэван і Лю Вэньсю, працягнулі яшчэ некалькі гадоў ваяваць з цынамі, цяпер ужо пад сцягам апошняга мінскага імператара Юнлі (Чжу Юлана  (руск.) (бел.).

Зноскі
------

1. ↑  Zhang Xianzhong // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Wakeman 1985 Памылка шаблона harvnb: няма якара: CITEREFWakeman1985 (даведка)
3. ↑  Wakeman 1985 Памылка шаблона harvnb: няма якара: CITEREFWakeman1985 (даведка)

Літаратура
----------

* Чжан Сянь-чжун // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Dillon, Michael (1998), Zhang Xianzhong, China: a historical and cultural dictionary, Durham East Asia series, Routledge, с. 379, ISBN 0700704396
* Wakeman, Frederic E. (1985), The great enterprise: the Manchu reconstruction of imperial order in seventeenth-century China, vol. 1, University of California Press, ISBN 0520048040

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | CBDB: 0065903 · LCCN: n81114198 · NLA: 36607312 · NTA: 143391801 · VIAF: 35782619 |