У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нікулін.

**Ю́рый Уладзі́міравіч Ніку́лін** (18 снежня 1921 — 21 жніўня 1997) — савецкі і расійскі акцёр

, цыркавы артыст (клоўн), рэжысёр
 і тэлевядучы. Народны артыст СССР (1973). Герой Сацыялістычнай Працы (1990).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 18 снежня 1921 года ў Дзямідаве (цяпер Смаленскай вобласці). Бацька, Уладзімір Андрэевіч (1898—1964), дэмабілізаваўшыся з Чырвонай Арміі і скончыўшы курсы Палітасветы, уладкаваўся ў драматычны тэатр у Дзямідаве. Тамсама была актрысай і яго маці, Лідзія Іванаўна (1902—1979).

У 1925 годзе яго сям'я перабралася ў Маскву.

8 лістапада 1939 года быў пакліканы ў войска, служыў у 115-м зенітна-артылерыйскім палку. Падчас савецка-фінскай вайны зенітная батарэя, дзе ён служыў, знаходзілася пад Сестрарэцкам і ахоўвала паветраныя падыходы да Ленінграда. У Вялікую Айчынную вайну ваяваў пад Ленінградам да 1943 годзе. Увесну 1943 г. захварэў на запаленне лёгкіх і быў накіраваны ў ленінградскі шпіталь, а адразу пасля выпіскі быў кантужаны падчас авіяналёту. Выпісаўшыся, у жніўні 1943 г. быў накіраваны ў 72-і асобны зенітны дывізіён пад Колпіна. Дэмабілізаваны ў маі 1946 годзе ў званні старэйшага сяржанта; за час вайны быў узнагароджаны медалямі «За адвагу», «За абарону Ленінграда» і «За перамогу над Германіяй». Член ВКП (б) з 1943 годзе.

Спрабаваў паступіць ва Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі і тэатральныя інстытуты, аднак прыёмныя камісіі не знаходзілі ў яго акцёрскіх здольнасцей. У рэшце рэшт паступіў у студыю клаунады пры Маскоўскім цырку на Цвятным бульвары. Скончыўшы навучанне, стаў працаваць асістэнтам разам з папулярным тады клоўнам Карандашом. Падчас працы пазнаёміўся з Міхалам Шуйдзіным. Разам з Карандашом Нікулін і Шуйдзін неаднаразова ездзілі на гастролі па краіне і набіраліся цыркавога досведу. У 1950-м Шуйдзін і Нікулін разам сышлі ад Карандаша праз працоўны канфлікт. Пачаўшы працаваць самастойна, яны склалі знакаміты клоўнскі дуэт Нікулін і Шуйдзін, хоць па характары былі абсалютна розныя.

Нікулін спыніў выступы ў 60-гадовым узросце (1981) і перайшоў на пасаду галоўнага рэжысёра цырку на Цвятным бульвары. З 1982 — дырэктар цырку. Пры ім быў пабудаваны цалкам новы будынак цырку, адкрыты ў 1989 годзе.

У 1949 годзе Юрый Нікулін пазнаёміўся з Таццянай Пакроўскай, якая неўзабаве стала яго жонкай. 14 лістапада 1956 г. у сям'і Нікуліных нарадзіўся сын Максім.

Юрый Уладзіміравіч Нікулін сканаў 21 жніўня 1997 годзе пасля аперацыі на сэрцы і пахаваны на Новадзявочых могілках Масквы.

Творчасць
---------

Юрый Нікулін дэбютаваў у кіно параўнальна позна, у 36-гадовым узросце, і з першых карцінаў зарэкамендаваў сябе непараўнальным рознахарактарным акцёрам. Ён прынёс з цыркавай арэны на экран розныя ролі-маскі, шырока выкарыстоўваючы цыркавую эксцэнтрыку і фактуру (піратэхнік, фільм «Дзеўчына з гітарай», 1958; Клячкін «Непаддаючыеся», 1959; Балбес, «Цалкам сур'ёзна», 1961). Адна з кінанавелаў, «Сабака Барбос і незвычайны крос» рэжысёра Леаніда Гайдая, паклала пачатак ролям, якія забяспечылі акцёру ўсенародную любоў.

Самымі вядомымі фільмамі з удзелам Юрыя Нікуліна з'яўляюцца кінакамедыі «Брыльянтавая рука», «12 крэслаў», «Старыя-разбойнікі».

У апошнія гады жыцця вёў гумарыстычную перадачу «Белы папугай», з'яўляўся адным са сталых удзельнікаў перадачы «У нашу гавань заходзілі караблі».

У 1991 годзе прымаў удзел у апошнім выпуску капітал-шоу «Поле цудаў» з Уладзіславам Лісцевым.

Творчасць
---------

### Фільмаграфія

* 1958 — «Дзеўчына з гітарай» (піратэхнік)
* 1959 — «Непаддаючыеся» (Альберт Клячкін)
* 1960 — «Сабака Барбос і незвычайны крос» (Балбес)
* 1960 — «Мёртвыя душы» (палавы ў карчме)
* 1961 — «Іван Рыбакоў»
* 1961 — «Чалавек ніадкуль» (старшына міліцыі)
* 1961 — «Калі дрэвы былі вялікімі» (Кузьма Іарданаў)
* 1961 — «Сябар мой, Колька!» (Вася)
* 1961 — «Самагоншчыкі» (Балбес)
* 1961 — «Утаймаванне свавольніцы» (кіраўнік царкоўнага хору хлопчыкаў)
* 1962 — «Дзелавыя людзі». Навела «Роднасныя душы» (рабаўнік)
* 1962 — «Молада-зялёна» (шафёр Мікалай)
* 1963 — «Без страху і папроку» (клоўн у цырку)
* 1963 — «Вялікі кнот» (Пеця-Пэўнік, злодзей-дамушнік)
* 1964 — «Ка мне, Мухтар!» (Глазычаў)
* 1965 — «Аперацыя "Ы" і іншыя прыгоды Шурыка» (Балбес)
* 1965 — «Дайце кнігу скаргаў» (прадавец)
* 1965 — «Фантазёр» (чалавек на пляжы)
* 1965 — «Маленькі ўцякач» (камеа)
* 1966 — «Каўказская палонніца, ці Новыя прыгоды Шурыка» (Балбес)
* 1966 — «Андрэй Рублёў» (Патрыкей)
* 1968 — «Брыльянтавая рука» (Сямён Сямёнавіч Гарбункоў)
* 1968 — «Сем старых і адна дзяўчына» (Балбес)
* 1968 — «Новенькая»
* 1970 — «Дзяніскіны апавяданні»
* 1971 — «Старыя-разбойнікі» (Мячыкаў)
* 1971 — «Тэлеграма» (Фёдар Фёдаравіч)
* 1971 — «12 крэслаў» (дворнік Ціхан)
* 1972 — «Кропка, кропка, коска» (тата Лёшы)
* 1976 — «Прыгоды Траўкі» (клоўн Чычыморы)
* 1976 — «Яны змагаліся за Радзіму» (Някрасаў)
* 1976 — «Дваццаць дзён без вайны» (Лапацін)
* 1976 — «Бобік у гасцях у Барбоса» (Бобік)
* 1979 — «Тут … недалёка» (прыежджы)
* 1982 — «Не хачу быць дарослым»
* 1983 — «Пудзіла» (Мікалай Мікалаевіч Бяссольцаў, дзядуля Алены)
* 1983 — Кіначасопіс «Ералаш», выпуск № 38 (дзядзька Юра)
* 1991 — «Капітан Крокус»

### Музычныя казкі

* 1982 — «Здарэнне ў краіне Мульці-Пульці» — *Балбес*

Узнагароды
----------

Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна (14 лютага 1980, 27 снежня 1990), Айчыннай вайны 2-й ступені (11 сакавіка 1985), Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам «Знак Пашаны»; расійскім ордэнам «За заслугі перад Айчынай» 3-й ступені (11 снежня 1996), медалямі, у тым ліку «За працоўную мужнасць» (9 кастрычніка 1958).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1970), прэміі кінафестывалю «Кінатаўр» у намінацыі «Прэмія прэзыденцкага Савета за творчую кар'еру» (1995).

Народны артст СССР (1973), Герой Сацыялістычнай Працы (1990).

Памяць
------

Ля будынку цырку на Цвятным бульвары, дзе Юрый Нікулін адпрацаваў больш за 50 гадоў, у верасні 2000 пастаўлены помнік аўтарства скульптара Рукавішнікава, які выяўляе акцёра побач з аўтамабілем з фільму «Каўказская палонніца».

Бібліяграфія
------------

Дыскаграфія
-----------

Гл. таксама
-----------

* Георгій Віцын
* Яўген Маргуноў

Зноскі
------

1. ↑  Никулин Юрий Владимирович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2 3  Цирк. Маленькая энциклопедия. Сост А. Я. Шнеер, Р. Е. Славский. Гл. ред. Ю. А. Дмитриев. *2-е изд. перераб. и доп.* — М.: «Советская энциклопедия», 1979. — 448 с.
3. ↑  *Иева Пожарская.* Юрий Никулин. — М.: Молодая гвардия, 2010. — С. 160. — (ЖЗЛ). — ISBN 978-5-235-03387-0.
4. ↑  *Иева Пожарская.* Юрий Никулин. — М.: Молодая гвардия, 2010. — С. 328. — (ЖЗЛ). — ISBN 978-5-235-03387-0.
5. ↑  Герой Сацыялістычнай Працы Нікулін Юрый Уладзіміравіч

Літаратура
----------

* *Дунина С.* «Юрий Никулин». Серия: Актёры советского кино. Издательство: Бюро пропаганды советского киноискусства. Мягкая обложка, 18 с. тираж: 80000 экз. 1966 г.
* Актёры советского кино. Выпуск 4. — Л.: 1968.
* *С. М. Макаров.* «Юрий Никулин и Михаил Шуйдин». Серия: Мастера советского цирка. Издательство: Искусство. Твёрдый переплёт, 240 с. тираж: 25000 экз. 1981 г.
* *Р. П. Соболев.* «Юрий Никулин». Серия: Актёры советского кино. Издательство: Союз кинематографистов СССР. Мягкая обложка, 28 с. тираж: 200 000 экз. 1981 г.
* *Иева Пожарская.* «Юрий Никулин». Серия: Жизнь замечательных людей. Издательство: Молодая гвардия. Твёрдый переплёт, 400 с. тираж: 5000 экз. 2010 г. ISBN 978-5-235-03387-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Юрый Уладзіміравіч Нікулін
* Юрый Нікулін на старонцы peoples.ru
* Юрый Нікулін на старонцы ya-kloun.ru
* Юрый Нікулін на старонцы rusactors.ru
* Голас Юрыя Нікуліна ў фільмах Леаніда Гайдая

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Last.fm |
| Тэматычныя сайты | Героі краіны · AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Даведка РІА |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 2061231 · BNF: 140045529 · CiNii: DA09021065 · GND: 121980774 · ISNI: 0000 0001 1447 3210 · LCCN: n79134204 · LNB: 000098591 · NKC: jo2002162372 · NLA: 35755692 · NLP: a0000003328474 · NSK: 000373917 · NTA: 128527528 · NUKAT: n2004004524 · РДБ: 000080223 · SUDOC: 135213878 · VIAF: 69126302 |

 |