Азербайджанскі плакат перыяду культу асобы Сталіна
**Культ асобы Сталіна** — узвялічванне асобы Іосіфа Сталіна савецкімі сродкамі масавай інфармацыі, у творах мастацтва, дзяржаўных дакументах, законах.

Паняцце «культ асобы Сталіна» атрымала шырокае распаўсюджванне пасля даклада Мікіты Хрушчова «Аб кульце асобы і яго наступствах» і пастановы ЦК КПСС «Аб пераадоленні культу асобы і яго наступстваў». Перыяд пасля апублікавання даклада і пастановы характарызаваўся ўсеагульным збавеннем ад спадчыны культу асобы, сімвалічнай кропкай завяршэння дадзенага працэсу стаў вынас цела Сталіна з Маўзалея і яго пахаванне ля Крамлёўскай сцяны.

Праявы культу асобы
-------------------

### Правадырства

Да 1933 году ў Маскве было ўдвая больш бюстаў і выяў Сталіна, чым Леніна.

Пачынаючы з 1935 года фраза «Дзякуй, дарагі таварыш Сталін, за шчаслівае дзяцінства!» з’явіліся над дзвярнымі праёмамі дзіцячых дамоў і школ, дзеці таксама скандавалі гэты лозунг на фестывалях.

Савецкія СМІ ў дачыненні да Сталіна пастаянна выкарыстоўвалі эпітэты «Вялікі», «Любімы», «Смелы», «Мудры», «Натхняльнік» і «Геній». У прэсе ён адлюстроўваўся як клапатлівы, але ўладны бацька, а савецкае насельніцтва адлюстроўвалася як яго «дзеці». З 1936 года савецкая прэса стала называць Сталіна «Бацькам народаў».

Іосіф Сталін быў адзіным Генералісімусам Савецкага Саюза.

Сцяг Маркса - Энгельса - Леніна - Сталіна
З прычыны аб’явы Сталіна тэарэтыкам марксізму-ленінізму, яго імя і яго партрэтная выява змяшчалася ў адным шэрагу з Марксам, Энгельсам і Ленінам, а таксама, падобна «марксізму-ленінізму», часам выкарыстоўваўся тэрмін «сталінізм», праз дзесяцігоддзі які стаў паняццем-вызначэннем створанага ім палітычнага рэжыму з адмоўнай ацэнкай-асэнсаваннем.

### Назвы аб’ектаў

#### Гарады

У розны час у гонар Сталіна былі названыя наступныя гарады СССР:

* Данецк - Сталіна (з 1924 па 1961)
* Валгаград - Сталінград (з 1925 па 1961)
* Душанбэ - Сталінабад (з 1929 па 1961)
* Хашуры - Сталінабад (з 1929 па 1961)
* Новакузнецк - Сталінісі (з 1931 па 1934)
* Новамаскоўск - Сталінагорск (з 1934 па 1961)
* Цхінвалі - Сталінірі (з 1932 па 1961)

#### Гарадскія тапонімы

З 1938 па 1961 год Завадскі раён Мінска меў назву Сталінскі раён. 

З 1952 па 1961 год праспект Незалежнасці ў Мінску называўся праспектам Сталіна.

#### Іншыя аб’екты

Імя Іосіфа Сталіна насілі Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт, Тбіліскі дзяржаўны ўніверсітэт, Нацыянальны даследчы тэхналагічны ўніверсітэт «МІСіС».

У гонар Сталіна названа серыя танкаў ІС.

### Помнікі

З 1952 па 1961 год у Мінску на Цэнтральнай плошчы знаходзіўся помнік Сталіну.

Зноскі
------

1. ↑  Kershaw, "To Hell and Back: Europe 1914–1949", с. 269
2. ↑  Kelly, "Riding the Magic Carpet", с. 206–207
3. ↑  Gunther, "Inside Europe", c. 516–517, 530–532, 534–535.
4. ↑  Бацька народаў на dic.academic.ru

Літаратура
----------

* Kelly, Catriona (2005) "Riding the Magic Carpet: Children and the Leader Cult in the Stalin Era", *Slavic and East European Journal* v.49
* Kershaw, Ian (2016). *To Hell and Back: Europe 1914–1949*. New York: Penguin Books. ISBN 978-0-14-310992-1.
* Gunther, John (1940). *Inside Europe*. Harper & Brothers

Спасылкі
--------

* Аб кульце асобы і яго наступствах. Даклад Хрушчова М. С. XX з’езду КПСС