recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Піўчанка.
**Пётр Рыгоравіч Піўчанка** (нар. 2 студзеня 1947, Хоцімск) — беларускі вучоны ў галіне анатоміі чалавека і педагог. Доктар медыцынскіх навук (1993), прафесар (1994).

Біяграфія
---------

Скончыў Хоцімскую сярэднюю школу з залатым медалём (1965). Служыў у Савецкай Арміі (1966—1968). Курсант Ваенна-медыцынскай акадэміі ў Ленінградзе (1968—1970), перавёўся ў Мінскі медыцынскі інстытут, дзе скончыў з адзнакай лячэбны факультэт (1974) і аспірантуру кафедры нармальнай анатоміі (1977). У 1974—1977 гг. кіраўнік зводных студэнцкіх будаўнічых атрадаў у Казахстане. Асістэнт (1977—1982), дацэнт (1982—1994) кафедры нармальнай анатоміі, адначасова (1979—1984) дэкан па працы з замежнымі навучэнцамі і прарэктар па міжнародных сувязях Мінскага медінстытута.

3 1995 г. — дэкан медыцынскага факультэта замежных студэнтаў Мінскага медінстытута (з чэрвеня 2001 — Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта). Адначасова навуковы кіраўнік студэнцкага навуковага таварыства Мінскага медінстытута (1993—1995), намеснік старшыні праўлення Беларускага навуковага таварыства анатамаў, гістолагаў і эмбрыёлагаў (з 1991), член экспертнага савета па медыцыне Вышэйшага атэстацыйнага камітэта па прысваенні вучоных ступеняў (ВАК) пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (з 1995).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па структурна-функцыянальнай арганізацыі шэрага рэчыва спіннога мозга, па ўплыве рэнтгенаўскага выпрамянення на перыферычную нервовую сістэму, па рэгснерацыі нервовых ствалоў, аднаўленні інервацыі ўнутраных органаў, эмбрыянальным развіцці і будове храмафіннай тканкі (парагангліяў), інфармацыйным аналізе. Аўтар больш як 160 навуковых прац, у тым ліку манаграфій і вучэбных дапаможнікаў, а таксама 1 вынаходніцтва і 8 рацыяналізатарскіх прапаноў.

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1994, у аўтарскім калектыве) — *за навучальны дапаможнік для студэнтаў медыцынскіх інстытутаў «Вегетатыўная нервовая сістэма» (атлас) 1988 года выдання*.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Памяць: Хоцімскі раён: гісторыка-дакум. хроніка/Гал. рэдактар Г. П. Пашкоў. —Мн.: БелЭн, 2003. —С. 516.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Scopus |
**Джо Флэніган** (англ.: Joe Flanigan, нар.5 студзеня 1967) — амерыканскі акцёр

, вядомы сваёй роляй маёра / падпалкоўніка Джона Шэпарда ў навукова-фантастычным серыяле «Зорныя вароты: Атлантыда».

Біяграфія
---------

Джо Флэніган нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе 5 студзеня 1967. Ва ўзросце шасці гадоў ён з бацькамі пераязджае на ранча непадалёк ад Рэно (Невада). Яго бацькі, Джон і Нэнсі Флэніган, і цяпер жывуць там. Да чатырнаццаці гадоў ён вучыўся ў школе-інтэрнаце ў Ахай (Каліфорнія). Тут Джо сыграў Стэнлі Кавальскага ў школьнай пастаноўцы "Трамвая «Жаданне» Тэнэсі Уільямса. Падчас навучання ў Каларадскім універсітэце, ён атрымаў ступень па гісторыі, і па праграме абмену ездзіў на год у Парыж.

Пасля заканчэння каледжа Флэніган паспеў змяніць мноства прафесій — ад банкаўскай справы да палітыкі. Але нідзе не адчуваў сябе камфортна. Пасля таго, як яго звольнілі з часопіса «Інтэрв’ю», ён стаў беспрацоўным і пераехаў у Нью-Ёрк. Яго сусед, акцёр, пераканаў Джо паспрабаваць сябе ў гэтай справе. Акцёрскаму майстэрству ён навучаўся ў нью-ёркскім акруговым тэатры. Спачатку ён працаваў на радыё. У 1994 годзе ён упершыню здымаецца ў мінісерыялы на NBC «Сямейны альбом Даніэлы Стыл». Ён увесь час з’яўляецца ў «Сёстрах» і «Першым панядзелку».

Кар’ера
-------

Флэнігана запрашалі граць у асобных эпізодах у серыялах «Мэрфі Браўн», «Драпежныя птушкі», «Справядлівая Эмі», «CSI: Маямі», у некалькіх серыях ў «Купідон», «Раўчуку Доўсан», «Провідэнсе» і «Профілю забойцы». Гуляў вядучыя ролі таксама ў тэлевізійных фільмах:

* «Не трэба таямніц» (1997)
* «Іншая сястра» (1999).
* Дэбют на вялікім экране — у фільме «Нагода для даверу» (1995).

Здымаўся ў серыяле «Зорная Брама: Атлантыда», дзе гуляў маёра (пасля быў павышаны да падпалкоўніка) Джона Шэпарда. Джо напісаў сцэнарый для эпізоду «Вадохрышча» (эпізод 212) у гэтым серыяле.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Джо Флэніган на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
* Джо Флэніган ў сацыяльнай сетцы «Twitter»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Twitter |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 1498562805996 · BNF: 15015019p · CONOR: 403606275 · ISNI: 000000007846210X · LCCN: no2005079149 · NKC: xx0185299 · NTA: 321715985 · NUKAT: n2016173944 · SUDOC: 258650761 · VIAF: 51426100 |

 |
**37-я партызанская брыгада імя А. Я. Пархоменкі** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бабруйскага, Старобінскага, Любанскага, Акцябрскага, Глускага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (1195 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

Брыгада была арганізавана на базе атрадаў:

* атрад М. В. Храпко (пазней атрад імя Кірава, арганізаваны ў студзені 1942 года);
* атрад У. М. Шваякова (пазней імя Шчорса, арганізаваны ў студзені 1942);
* атрад П. Я. Ігуменава (пазней «За Савецкую Радзіму»);
* атрад У. К. Якавенкі (пазней імя Варашылава);
* атрад М. П. Сезіка (пазней імя Чапаева).

На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:

* атрад імя Шчорса;
* атрад імя Чапаева;
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Фурманава;
* атрад імя Арджанікідзе.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* П. М. Канавалаў;
* А. В. Львоў.

### Камісары

* С. К. Ляшчэня;
* М. В. Храпко.

### Начальнікі штаба

* Я. М. Качанаў;
* С. В. Сыракваша;
* Я. С. Раманаў.

Гісторыя
--------

Баявыя аперацыі партызаны праводзілі на лініях камунікацый. 3 жніўня 1943 года падарвалі больш за 600 рэек, 23 верасня — больш за 900 рэек, 20 чэрвеня 1944 года — каля 940 рэек. Разбілі гарнізоны ў вёсках Усцярхі Глускага, Брожа, Гарбацэвічы, Орсічы Бабруйскага раёнаў, удзельнічалі ў ліквідацыі гарнізона ў вёсцы Пратасы Акцябрскага раёна. На аэрадроме ў Бабруйску з дапамогай падпольшчыкаў знішчылі 15 самалётаў. 1—20 снежня 1943 года брыгада дзейнічала разам з 37-й гвардзейскай стралковай дывізіяй. 17—25 мая 1944 года партызаны вялі баі з карнікамі падчас карнай аперацыі «Марабу» ў раёне гарадскога пасёлка Ленін, вёскак Залюцічы, Мілевічы Ленінскага раёна. 30 чэрвеня 1944 года брыгада злучылася з Чырвонай Арміяй.

Памяць
------

У 1965 годзе ў вёсцы Скаўшын Салігорскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арляня.
Веласіпед «Арлёнак» В-72 1962 г.
**«Арлёнак»** (руск.: Орлёнок), **«Арляня»** (Ereliukas) — савецкі масавы і культавы двухколавы суцэльнарамны падлеткавы веласіпед, прызначаны для дзяцей 7—14 гадоў.

Гісторыя
--------

З'явіўся напачатку 1950-х гадоў у Мінску. У 1949-1951 гады ММВЗ асвоіў выпуск і падлеткавых мадэляў «Арлёнак» і «Ластаўка».

«Арлёнак» мадэль В-72 быў своеасаблівым пераходным тыпам ад двухколавага веласіпеда для дзяцей малодшага школьнага ўзросту «Ветрык» да дарожных веласіпедаў для дарослыз. Так, рама позняй мадыфікацыі «Арлёнка» з'яўляецца амаль дакладна паменшанай рамай мадэлі В-110 (напр. «Украіна»), у той час як рамы ранніх выпускаў (да пачатку 1980-х) мелі характэрную здвоеную верхнюю трубу рамы, якая пераходзіла ў верхнія часткі пёраў задняй вілкі. Ён быў шырока распаўсюджаны сярод дзяцей сярэдняга школьнага ўзросту, як сімвал пачатку прылучэння да «дарослых» веласіпедаў (у параўнанні напрыклад са складанымі веласіпедамі «Кама» і г.д.).

Быўшы таго ж класа, што і «Школьнік» (праўда, прыкметна больш апошняга па памерах), «Арлёнак» тым не менш катыраваўся нашмат вышэй сваіх канкурэнтаў. Тлумачылася гэта тым, што на «Арлёнаку» ўжывалася надзейная ўтулка задняга кола «Тарпеда», такая ж як на "дарослых" дарожных веласіпедах. На «Школьніку» ж, ужывалася ўтулка заводу ГАЗ, якая хутка выходзілая з ладу.

Мадэлі
------

Выпускаліся дзве мадэлі:

* «Эрэлюкас» (літ.: Ereliukas, бел.: арляня) для хлопчыкаў (з верхняй трубой)
* «Крэгждутэ» (літ.: Kregždutė, бел.: ластаўка) для дзяўчынак (жаночая рама).

Выпускаўся з 1951г. Шаўляйскім веласіпедна-маторным заводам (ШВМЗ) «Vairas» у г. Шаўляі Літоўскай ССР.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Мадэль
  | 171–831,171–821 ДАСТ 6693–74
  |
| База, мм
  | 975
  |
| Вышыня рамы, мм
  | 440
  |
| Руль
  | паваротны, які рэгулюецца па вышыні
  |
| Колькасць зуб'яў вядучай зорачкі
  | 44
  |
| Колькасць зуб'яў вядзёнай зорачкі
  | 19
  |
| Утулка задняга кола
  | тармазная са свабодным ходам
  |
| Памер шын, мм
  | 37–533 (24×1,5)
  |
| Ланцуг
  | ПР 12, 7–900–2, ДАСТ 13658–75 (100 звёнаў)
  |
| Маса без прылад і абсталявання, кг
  | 12,5
  |

Спасылкі
--------

Гісторыя маркі Мінск
***Thymus baeticus*** — від раслін сямейства ясноткавыя (*Lamiaceae*). *baeticus*  - геаграфічны эпітэт, які паказвае на яго месца росту ў Бетыцы.

Распаўсюджанне
--------------

Від лічыцца эндэмікам паўднёвай Іспаніі. Дыяпазон вышынь: 30–1300 м. Сустракаецца ў зарасніках і хмызняках на вапняковых і камяністых глебах, часам на пясчаніках. Від прыземлена кусцісты.

Батанічнае апісанне
-------------------

Сцеблы 15-50 см, прамыя, часам сцелюцца, звычайна драўняныя. Лісце 4–7 × 0,6–2 мм, лінейнае або лінейна-ланцэтнае з валасінкамі дадолу, суквецці шчыльныя. Кветкі крэмавыя ці белыя. 2n = 58, 60. Цвіце з мая па чэрвень. Арэшкі 0,9–1,1 × 0,5–0,7 мм, эліпсоідныя, карычневыя.

Выкарыстанне
------------

Расліну збіраюць у Паўднёва-Усходняй Іспаніі, дзе і раней збіралі і культывавалі для вырабу эфірнага алею.

Пагрозы і ахова
---------------

Пагрозай для віду на мясцовым узроўні з'яўляецца засваенне і пераўтварэнне чалавекам натуральных месцапражыванняў. Расце на шматлікіх ахоўных тэрыторыях.

Спасылкі
--------

* Flora Vascular [Архіў 8 ліпеня 2014 у Wayback Machine.]
* The Plant List
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сязёмін.**Дзмітрый Юр’евіч Сязёмін** (нар. 31 студзеня 1973, г. Шэлехаў, Іркуцкая вобласць) - беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 31 студзеня 1973 года ў горадзе Шэлехаве Іркуцкай вобласці. У 1987 годзе сям’я пераехала ў Беларусь, у горад Магілёў, дзе ён скончыў сярэднюю школу, а затым Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут.

Член Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі

Творчасць
---------

Раннія творы друкаваліся ў абласной газеце "Магілёўская праўда", газеце "Зямля і людзі". Выйшаў з друку яго зборнік вершаў "Вечное і земное" (Магілёў, 2011).

Дзмітрый Юр’евіч з’яўляецца лаўрэатам шматлікіх літаратурных конкурсаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Таленты ад роднай зямлi **(нявызн.)**. *catalog.library.mogilev.by*. Праверана 6 студзеня 2024.
2. ↑  Могилевское областное отделение | Общественное объединение "Союз писателей Беларуси" (руск.). *old.oo-spb.by*. Праверана 3 студзеня 2024.
**Такернак** (англ.: Tuckernuck Island) — востраў з'яўляецца часткай горада Нантакет у Масачусетсе. Знаходзіцца на захадзе ад вострава Нантакет і на ўсходзе ад вострава Маскігет (англ.: Muskeget). Адзін з магчымых перакладаў яго назвы — «бохан хлеба». Плошча вострава складае каля 900 акраў (1,4 квадратныя мілі).

Апісанне
--------

Востраў знаходзіцца ў прыватнай уласнасці жыхароў. На Такернаку пабудавана каля 35 дамоў. Найстарэйшы дом на востраве быў пабудаваны ў сярэдзіне 18-га стагоддзя. На востраве няма ні дарог з цвёрдым пакрыццём, ні камунальных паслуг. Электрычнасць генерыруюць бензінавымі генератарамі і сонечнымі батарэямі. Вада паступае з некалькіх крыніц. На востраве ёсць некалькі легкавых аўтамабіляў, але большасць насельніцтва карыстаецца машынамі для гольфа.

Сувязь з востравам
------------------

На паўднёвай частцы вострава ёсць узлётна-пасадачная паласа, але яе рэдка выкарыстоўваюць. Большасць жыхароў дасягае вострава на катарах.
**Кюй**, **Кю** (каз.: күй) — назва традыцыйнай казахскай інструментальнай п’есы. Спаўняецца на домбре, Кобыз (струнны музычны інструмент) або іншых народных музычных інструментах. Тых, хто выконвае кюи называюць *кюйшы* (каз.: күйші).

Розныя эпічныя паданні, казкі і легенды знайшлі сваё музычнае адлюстраванне ў кюях. З-за гэтага многія з іх з’яўляюцца праграмнымі.

Кюі характарызуюцца просты, змяшанай і зменнай метрыкай і разнастайнымі формамі: ад простага нагульвання да многочастотных пабудоў тыпу ронда. Музыка кюев можа ўключаць у сябе часціцы пентатонных звукорядов і заснавана на диатонике. Большасць кюев з’яўляюцца двухголосыми, аднак сустракаюцца і одноголосые, і трехголосные.

Аднымі з лепшых узораў западноказахстанского стылю з’яўляюцца творы выбітных кюйши і кампазітараў Курмангазы, Ахмед’ярова і Даулеткерея, а з усходняга і паўночнага — кюи Таттiмбета і Агашаяка, для паўднёвага — творы Iхласа, Сугура, Байсерке і інш. кюйшы-акынов.

Літаратура
----------

* Кюй / Ерзаковіч Б. Г. // Корта — Октоль. — М. : Савецкая энцыклапедыя : Савецкі кампазітар, 1976. — (Музычная энцыклапедыя : [у 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш ; 1973—1982, т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Рымская Іспанія ў I—III стст.
**Іспанія**, або **Гіспанія** (лац.: Hispania) — рымская назва Пірэнейскага паўвострава.

Гісторыя
--------

Паражэнне карфагенян (войскамі якіх кіраваў Ганібал) у Другой Пунічнай вайне ў 210 г. да н.э. адкрыла шлях да ўсталявання рымскага панавання на паўвостраве, аднак кельтыберы ў цэнтральнай яго частцы і на поўначы супраціўляліся яшчэ амаль два стагоддзі, а паўстанні ў пірэнейскай часцы Іспаніі адбываліся на працягу ўсяго рымскага валадарства.

Тым не менш Іспанія стала важнай часткай Рымскай імперыі. На Пірэнейскім паўвостраве нарадзіліся чатыры рымскія імператары (самыя вядомыя з іх: Траян, Адрыян), пісьменнік і філосаф Сенека. Найбольшы ўплыў рымлян зведала паўднёвая частка паўвострава (сучасныя Андалусія і паўднёвай Партугалія) і паўночна-ўсходняя (у раёне сучаснай Каталоніі), хоць баскі, напрыклад, так і не былі цалкам раманізаваны.

Рымляне падзялілі паўвостраў на Іспанію Далёкую і Іспанію Блізкую, а пры імператары Аўгусце Іспанія была падзелена на 3 правінцыі: Тараконскую Іспанію, Лузітанію і Бетыку. Пры імператары Дыяклетыяне Іспанія ўвайшла ў аднайменны дыяцэз, які складаўся ўжо з 6-ці правінцый: Бeтыкі, Лузітаніі, Картахены, Галісіі, Тараконскай правінцыі і Тангітанскай Маўрытаніі.

У пачатку V ст. іспанскія правінцыі былі заваяваны вандаламі і свевамі, а пазней вестготамі, якія заснавалі тут свае дзяржавы. Такім чынам, Іспанія аказалася адной з першых абласцей, адарваных варварамі ад Рымскай імперыі.

Гл. таксама
-----------

* Дарымскае насельніцтва Іберыі
* Кельты Іберыі

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Циркин Ю. Б. 2006: Античные и раннесредневековые источники по истории Испании. СПб.
**Бібліятэка Гродзенскага кляштара дамініканцаў** — бібліятэка, якая існавала пры Гродзенскім кляштары дамініканцаў у XVII — сярэдзіне XIX ст. Была адной з найбуйнейшых у Беларусі і Літве ў XVIII — першай палове XIX стагоддзя, налічвала да 15 тыс. выданняў. Адкрыццё (пасля скасавання ў 1773 ордэна езуітаў) пры кляштары павятовай школы Адукацыйнай камісіі, якая мела механічны, мінералагічны і фізічны кабінеты, патрабавала вялікай колькасці вучэбнай літаратуры. 

Бібліятэка папаўнялася шляхам куплі кніг, атрымання прыватных кнігазбораў у спадчыну ад манахаў, падараванняў з боку свецкіх і духоўных асоб (манахаў, навучэнцаў). Так, доктар тэалогіі Гілярый Помян і Зыгмунт Гілярый Піскоўскі ў 1762 перадалі ў бібліятэку 600 тамоў XVII—XVIII стст. па тэалогіі, кананічным праве, філасофіі, прыродазнаўстве на лацінскай, польскай і інш. мовах. Вялікі кнігазбор ахвяраваў у 1762 годзе кляштару яго настаяцель Дамінік Сівіцкі. У 1773 у дамініканскі кляштар перададзены кнігазбор гродзенскіх езуітаў, у склад якога ўваходзілі і кнігі з бібліятэкі караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта II Аўгуста з яго суперэкслібрысам. У склад дамініканскай бібліятэкі трапілі кнігі са збораў віленскіх і гродзенскіх кармелітаў, шчучынскіх піяраў, гродзенскіх францысканцаў і бернардзінцаў, розных езуіцкіх устаноў Беларусі, віленскага біскупа Мікалая Стафана Паца, віленскага суфрагана Георгія Альбінуса, каноніка Барталамея Вышамірскага, прафесера Віленскай акадэміі Францішка Мільканта Нарвойша.

У бібліятэцы было шмат кніг па кананічным і свецкім праве, філасофіі, гісторыі, геаграфіі, матэматыцы, батаніцы, творы антычных аўтараў, слоўнікі. Віленскі гравёр Францішак Вацлаў Бальцэвіч выканаў для бібліятэкі спецыяльны экслібрыс.

Пасля скасавання кляштара ў 1833 годзе частка яго бібліятэкі перададзена ў Гродзенскую гімназію, адкуль у сярэдзіне 19 ст. некаторыя старыя выданні аддадзены ў Віленскі музей старажытнасцей. Рэшта дамініканскай бібліятэкі захоўваецца ў Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічным музеі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *В. С. Пазднякоў.* Бібліятэка Гродзенскага кляштара дамініканцаў // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.

Літаратура
----------

* *В. С. Пазднякоў.* Бібліятэка Гродзенскага кляштара дамініканцаў // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
* Шоцік В. Гісторыя і лёс бібліятэкі кляштара дамініканцаў у Гародні // Гіст. альманах. Гародня, 2002. Т. 6;
* Шоцік В. Фрагменты бібліятэкі гродзенскіх дамініканцаў у кнігаэборы ГДГМ // Матэрыялы Другіх кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Рэчы Паспалітай» (Мінск, 15—16 вер. 2000 г.). Мінск, 2002.
**Капліца могілкавая**  — каталіцкая капліца ў горадзе Ашмяны Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў паўднёвай часцы ашмянскіх каталіцкіх могілак.

Гісторыя
--------

Першапачатковая капліца была пабудавана намагяннямі ашмянскага бурмістра Эльяша Высоцкага і дэкана кс. Казіміра Сайкоўскага пасля 1872 года з матэрыялаў ліквідаванага дамініканскага касцёла (на месцы ягога пасля была пабудавана праваслаўная царква). Могілкавая капліца была асвечана пад тытулам Найсвяцейшай Марыі Панны. Пры савецкай уладзе капліца была закрыта і з часам ператварылася ў руіны.

Яе рэстаўрацыя пачалася ў маі 2004 года, адбудова капліцы зроблены пад кіраўніцтвам ашмянскага пробашча Яна Пузыны.

На могілках каля капліцы пахаваныя Эльяш Высоцкі і кс. Казімір Сайкоўскі.

Архітэктура
-----------

Капліца ў стылі классіцызм уяўляла сабой прамавугольны ў плане аб’ём, які складаўся з малітоўнай залы, амаль квадратнага прэзбітэрыя і дзвюх сакрыстый, перакрыты адзіным двухсхільным дахам. Галоўны фасад быў пазначаны чатырохкалонным порцікам.

Заўвагі
-------

1. ↑  Могілкавая капліца ў Ашмянах

Спасылкі
--------

* Капліца могілкавая (Ашмяны) на сайце Radzima.org
**Іларыён Паўлавіч Кірпічоў** (1914—1999) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1940).

Біяграфія
---------

Кірпічоў іларыён нарадзіўся 21 кастрычніка 1914 года ў вёсцы Якаўлевічы (цяпер — пасёлак у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сямі класаў школы працаваў на адной з ленінградскіх фабрык. У 1936 годзе Кірпічоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны, будучы камандзірам танка 15-га танкавага батальёна 13-й лёгкай танкавай брыгады 7-й арміі Паўночна-Заходняга фронту.

22 лютага 1940 года Кірпічоў апынуўся у акружэнні пад станцыяй Кямяря (цяпер — Гаўрылава Выбаргскага раёна Ленінградскай вобласці). Нягледзячы на тое, што з ладу выйшлі прыцэлы, танкісты вялі агонь па атакуючым фінам на працягу сутак, пратрымаўшыся да падыходу падмацавання.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 21 сакавіка 1940 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і паказаныя пры гэтым адвагу і геройства» малодшы камандзір Кірпічоў Іларыён быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 286.

У 1941 годзе Кірпічоў скончыў Арлоўскае танкавае вучылішча. Удзельнічаў у баях Вялікай Айчыннай вайны. У 1945 годзе ён скончыў Вышэйшую афіцэрскую бранятанкавую школу самаходнай артылерыі. У 1960 годзе ў званні падпалкоўніка Кірпічоў быў звольнены ў запас. Пражываў у Санкт-Пецярбургу. Памёр 10 лютага 1999 года, пахаваны на Паўночных могілках Санкт-Пецярбурга.

Быў таксама узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Іларыён Паўлавіч Кірпічоў на сайце «Героі краіны»
**Уладзімір Сяргеевіч Фацееў** (нар. 5 ліпеня 1955, Мінск) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1996), прафесар (2007).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Планаванне прамысловасці», 1977), Інстытут эканомікі АН БССР (аспірантура, 1984).

Працаваў у Інстытуце эканомікі (1972—2002; з 1991 — загадчык аддзела, з 1997 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце); Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (2002—2004, дэкан факультэта эканомікі); Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (2004—2011, кафедра нацыянальнай эканомікі і дзяржаўнага кіравання, загадчык кафедры; і з 2018, прафесар, з 2021 — загадчык кафедры); Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (2011—2018, дэкан факультэта эканомікі і кіравання, з 2014 — загадчык кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемстве).

Навуковыя інтарэсы: рэгіянальнае эканамічнае развіццё і рэгіянальная палітыка ў розных краінах; праблемы забеспячэння ўстойлівага развіцця ў краінах з пераходнай эканомікай; размяшчэнне прадукцыйных сіл; трансгранічнае эканамічнае супрацоўніцтва; дзяржаўнае кіраванне і мясцовае самакіраванне; нацыянальныя і рэгіянальныя рынкі працы; горадабудаўніцтва; гісторыя прасторавай арганізацыі вытворчасці.

Бібліяграфія
------------

* Региональная политика в системе государственного управления социально-экономическим развитием : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 26.05.1995 : утверждена 09.01.1996 / Фатеев Владимир Сергеевич. — Минск, 1995.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Фатеев Владимир Сергеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 349.
* Фацееў Уладзімір Сяргеевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 338.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хмель.

**Андрэй Валер’евіч Хмель** (нар. 1983, Ліда) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Лідзе.

Скончыў Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт у 2006 годзе, у 2011 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў інжынерам-энергетыкам аддзела галоўнага энергетыка ТАА «Біякам Тэхналогія», галоўным спецыялістам аддзела энергетыкі і паліва Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта, узначальваў Гродзенскае ўнітарнае камунальнае вытворчае прадпрыемства «Гарсвятло».

З мая 2016 года працаваў генеральным дырэктарам АУПП «Гродзенская гарадская жыллёва-камунальная гаспадарка».

З 8 снежня 2017 года — намеснік Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. З 4 чэрвеня 2020 года па 30 мая 2023 года быў Міністрам жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

30 мая 2023 года прызначаны старшынёй Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта.

Заўвагі
-------

1. 1 2  В Гродно новый мэр — смотрите, кто им стал
2. ↑  Кіраўнік Дзяржпагранкамітэта і кіраўнікі мясцовай вертыкалі. Лукашэнка разгледзеў кадравыя пытанні **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2023. Праверана 30 мая 2023.

Спасылкі
--------

* Руководство Мінпріроды

| Міністры жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь |
| --- |
|  | 
Барыс Батура (1991—1999) •
Аляксандр Мількота (1999—2003) •
Уладзімір Белахвостаў (2003—2011) •
Андрэй Шорац (2011—2014) •
Аляксандр Церахаў (2014—2020) •
Андрэй Хмель (2020—2023) •
Генадзь Трубіла (з 2023)
 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Фрэ́манцкая культура** (англ.: Fremont culture) — археалагічная культура на захадзе ЗША. Займала вобласць на плато Каларада ў I — XIII стст. н. э.

Носьбіты фрэманцкай культуры з’яўляліся ў першую чаргу паляўнічымі і збіральнікамі, але таксама ведалі ручное земляробства, вырошчвалі кукурузу. Археолагі мяркуюць, што культура ўзнікла ў выніку кантактаў папярэдняга паляўнічага насельніцтва з мігрантамі з поўдню, дзе развівалася больш прыкметная культура старажытных пуэбла. Са з’яўленнем мігрантаў лук і стрэлы змянілі архаічныя лёгкія дзіды, што станоўча паўплывала на паляванне. Акрамя таго, распаўсюдзіліся керамічныя вырабы, таркі са шліхтаваных камянёў для апрацоўкі кукурузы, складаныя кошыкі, плеценыя з некалькіх відаў расліннай сыравіны.

Грамадства было прадстаўлена колькасна невялікімі абшчынамі. Фрэманцы будавалі зямлянкавыя жытлы, якія накрывалі галлём і камянямі. Вядомы каменныя пабудовы на вузкіх скалістых выступах. Іх лічаць адрынамі для захавання збожжа. У адрозненне ад старажытных пуэбла, што хадзілі ў сандалях, фрэманцы апраналі макасіны. Кераміка мела шэры колер, гладкую паліраваную паверхню ці гафраваныя ўзоры.

Носьбіты культуры знакаміты як выдатныя мастакі. Яны стварылі шматлікія петрогліфы і гліняныя антрапаморфныя фігуры з вельмі выразнымі рысамі. Іх прызначэнне не вядома.

Знікненне культуры звычайна звязваюць з кліматычнымі зменамі, што перашкаджалі земляробству.

Спасылкі
--------

* Fremont Culture — Colorado Encyclopedia
* Fremont Indians — Forgotten Ancient Peoples

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Беліту́нг** (індан.: Belitung) — адзін з двух найбуйнейшых астравоў інданезійскай правінцыі Бангка–Белітунг. Плошча - 4 478 км². Насельніцтва (2008 г.) - 135 000 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Белітунг месціцца ў заходняй частцы Інданезіі, у 92 км на ўсход ад вострава Бангка, у 352 км на паўночны ўсход ад Джакарты і ў 9600 км на паўднёвы ўсход ад Мінска.

Складзены пераважна крышталічнымі пародамі. Гранітныя скалы і ўзгоркі ў цэнтры вострава ўзвышаюцца да 500 м. Пераважаюць пясчаныя і алювіяльныя глебы, россыпы асадкавых парод. На Белітунге здабываюць волава і буры вугаль.

Клімат экватарыяльны вільготны. Сярэднегадавая колькасць ападкаў каля 3000 мм.

Гісторыя
--------

Карэннымі насельнікамі вострава лічацца малайцы-*белітунг* (*Urang Belitong*), якія перасяліліся сюды ў XVII ст. займаліся сельскай гаспадаркай і рыбалоўствам. Да пачатку XIX ст. востраў фармальна належаў султану Палембанга. У рэчаіснасці, мясцовыя малайскія абшчыны ўзначальвалі шаманы-*дукун*. У 1812 г. быў далучаны да валоданняў Брытанскай Ост-Індскай кампаніі, у 1824 г. перададзены Нідэрландам.

Галандцы адкрылі на Белітунге радовішчы волава. Для яго здабычы ў 1850 г. была створана "Кампанія Білітон" (*Billiton Maatschappij*), якая да 1958 г. фактычна з'яўлялася галоўным адміністратарам. Для працы на радовішчах прыцягваліся закантрактаваныя кітайскія рабочыя.

У 1949 г. Белітунг увайшоў у склад Інданезіі. У 1958 г. мясцовая прамысловасць была нацыяналізавана. Дзяржава спрыяла перасяленню беззямельных сялян з Суматры, Мадуры і Балі. У 2000 г. была створана правінцыя Бангка–Белітунг.

Эканоміка
---------

Асновай эканомікі з'яўляюцца здабыча волава і бурага вугалю, а таксама сельская гаспадарка. Рыбалоўства мае дадатковае значэнне. У адрозненні ад суседняга вострава Бангка, Белітунг пакуль застаецца найменей развітай часткай Заходняй Інданезіі. Тут амаль не пашыраны турызм. У многіх частках вострава няма водаправодаў і электрычнасці.

Зноскі
------

1. ↑  Belitung : A perfect getaway
2. ↑  Belitung of Indonesia
3. ↑  Belitung People Group

Літаратура
----------

* Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 554. — 538 с. — 100 000 экз. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n78076714, sh96008853 · SUDOC: 148953492 · VIAF: 150078119 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Далас (значэнні).

**Далас** (англ.: Dallas) — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас на рацэ Трыніці. Адміністрацыйны цэнар графства Далас. Разам з Форт-Уэртам і іншымі гарадамі агламерацыі (Арлінгтан, Гарланд, Дэнтан, Ірвінг, Мескіт і Плэйна) Далас складае мегаполіс («metroplex») **«Далас—Форт-Уэрт»**. Далас з'яўляецца 3-м па колькасці насельніцтва горадам Тэхаса і 9-м у ЗША (1 213 825 чалавек паводле звестак на 2005 год); сам мегаполіс «Далас—Форт-Уэрт» з'яўляецца 5-м па колькасці насельніцтва ў ЗША (5,7 млн чал.).

Гісторыя
--------

Далас быў заснаваны ў 1841 годзе гандляром па імені Джон Нілі Браян, праз два гады пасля даследавання тэрыторыі ў 1839 годзе. Графства Далас было заснаванае ў 1846 годзе і названа ў гонар Джорджа Даласа, адзінаццатага віцэ-прэзідэнта Злучаных Штатаў. Аднак, дакладнае паходжанне назвы горада дагэтуль невядома. Жыхары звалі горад так прынамсі ўжо ў 1843 годзе, так што на цяперашні момант існуюць чатыры асноўныя тэорыі паходжання назвы:

* Названы ў гонар Джорджа Даласа;
* Названы ў гонар яго бацькі, Аляксандра Даласа, які камандаваў эскадрай караблёў у Мексіканскім заліве і міністра фінансаў ЗША падчас вайны 1812 года;
* Назва вылучана ў конкурсе ў 1842 годзе;
* Названы ў гонар сына Джорджа Даласа, які пазней заявіў, што бацька назваў горад «у гонар майго сябра Даласа» (асоба гэтага Даласа не ўсталяваная).

Статут гарадскога паселішча быў прысвоены Даласу ў 1856 годзе, а ў 1871 годзе ён стаў горадам.

У 1855 годзе група еўрапейскіх мастакоў і музыкантаў заснавалі на захад ад Даласа ўтапічную камуну (глядзіце утопія) пад назвай *Ла Рэюн'ён*. Калі камуна спыніла сваё існаванне, большасць людзей пераехалі ў Далас, дзе заснавалі арт-квартал, які існуе і дагэтуль у раёне Дзіп Элум каля цэнтра. У сучасным Даласе адчуваюцца моцныя тэатральныя традыцыі, гэта тычыцца як класічнага, так і эксперыментальнага рэпертуару. Таксама, у Даласе існуе актыўная музычная сцэна і разнастайныя канцэрты — частая з'ява ва ўсіх частках горада.

Транспарт
---------

### Аэрапорты

Далас абслугоўваецца двума буйнымі камерцыйнымі аэрапортамі: Міжнародным Аэрапортам Далас/Форт-Уэрт (вядомым як DFW International) і Далас Лаў Філд.

Вядомыя асобы
-------------

Асноўны артыкул: **Вядомыя асобы Даласа**
* Майкл Джонсан

Гл. таксама
-----------

* Бойня ў Даласе

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Далас

| Гарады-мільённікі ЗША |
| --- |
|  | 
Нью-Ёрк • Лос-Анджэлес • Чыкага • Х’юстан • Фінікс • Філадэльфія • Сан-Антоніа • Далас • Сан-Дыега
 | Сцяг ЗША |

1. ↑   Праверана 12 лютага 2023.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Найдзюк.
**Юзэ́фа Найдзю́к** (у дзявоцтве **Брэчка**; 1 лютага 1927, в. Мазуркі, Баранавіцкі павет — 19 лістапада 2004, Пасадэна, ЗША) — беларуская грамадска-палітычная дзеячка.

Біяграфія
---------

У час Вялікай Айчыннай вайны вучылася ў Баранавіцкай сярэдняй гандлёва-адміністрацыйнай школе, была актывісткай СБМ. Летам 1944 года з’ехала з Беларусі на эміграцыю. У 1944—1945 гадах служыла ў беларускім батальёне парашутыстаў «Дальвіц» у Германіі і Чэхаславакіі. Летам 1945 года перабралася з савецкай зоны акупацыі на Захад. Спачатку жыла ў Заходняй Германіі, дзе скончыла беларускую гімназію імя Янкі Купалы ў Міхельсдорфе, была актыўная ў скаўтынгу, у беларускім грамадскім жыцці. Дапамагала ў адміністрацыі газеты «Бацькаўшчына» і часопіса «Наперад!». Працавала ў тэхнічным аддзеле радыё «Вызваленне». Брала актыўны ўдзел у беларускім культурным жыцці.

У верасні 1956 года — у ЗША, выйшла замуж за брата Язэпа Найдзюка Чэслава, нарадзіла дзвюх дачок: Ядзю, Карнелю — і сына Віктара.

Да апошніх дзён сачыла за падзеямі на Беларусі, на свае грошы падпісвала беларускія школы на незалежныя выданні.

Пахавана каля мужа на могільніку Галівуд-Хілз у Пасадэне, Каліфорнія.

Дадатковыя звесткі
------------------

Яшчэ пры жыцці пра яе хадзіла шмат легенд. У адной беларускай кніжцы, не называючы прозвішча, аўтар распавядаў, як яна, радыстка дэсантнай групы, была паранена, але здолела вярнуцца з БССР на Захад. Аднак яна сама сцвярджала, што не была на Беларусі з лета 1944 года, і ніколі не ляцела туды з дэсантам. Праўда, яна ведала многіх з тых дэсантнікаў (хлопцаў і дзяўчатаў), што вярнуліся ў Беларусь, каб змагацца за яе незалежнасць.

Зноскі
------

1. ↑  Св. памяці // Беларус № 507
2. ↑  Згадкі // Беларускі Рэзыстанс 1 / 2005 г.

Спасылкі
--------

* Успаміны Юзафы Найдзюк на радыё Свабода
* Юзафа Найдзюк Імёны Свабоды, Радыё Свабода
**Тадэвуш Брадзецкі** (польск.: Tadeusz Bradecki; 2 студзеня 1955, Забжэ — 24 студзеня 2022) — польскі акцёр і тэатральны рэжысёр.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 студзеня 1955 года ў Забжэ. У 1977 годзе скончыў Кракаўскую вышэйшую тэатральную школу. З таго ж года працаваў у Старым тэатры Кракава (з 1990 па 1996 – мастацкі кіраўнік). З 1998 года - член Саюза Тэатраў Еўропы. Супрацоўнічаў з Нацыянальным тэатрам у Варшаве. У 2001 годзе быў узнагароджаны Нацыянальнай прэміяй імя Станіслава Ігнацыя Віткевіча за папулярызацыю польскай тэатральнай культуры за мяжой. З 2003 года працаваў мастацкім кіраўніком Сілезскага тэатра ў Катавіцэ.
**Томаш Рышард Стокінгер** (польск.: Tomasz Ryszard Stockinger; нар. 23 лютага 1955, Варшава) — польскі акцёр тэатра і кіно, спявак. Знакаміта па ролях Лешака Чыньскага ў меладраме Ежы Гофмана "Знахар", а таксама Паўла Любіча ў тэлесерыяле "Клан".

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 лютага 1955 года ў Варшаве, у сям'і акцёра Анджэя Стокінгера і спявачкі Барбары Стокінгер (у канцы 1940-х гадоў Барбара выступала з гуртом «Сёстры Трыяле»). У маладосці займаўся баскетболам — выступаў за клуб «Палонія» (Варшава). У 1978 годзе скончыў тэатральную студыю PWST у Варшаве. У 1978-1984 гадах служыў у драматычным тэатры ў Варшаве. У 1984-1993 гадах жыў і працаваў за межамі Польшчы.

У 1993-1996 гадах служыў у тэатры "Квадрат" у Варшаве. З 1997 года акцёр тэатра "Сірэна"

У 2005 годзе выходзіць музычны зборнік "Ён і яна", у які ўвайшла кампазіцыя Стокінгера "Надвор'е на шчасце", выкананая ў дуеце з Каяй Пашальскай. У тым жа годзе выдавецтва Польскае радыё выпусціла яго сольны альбом "Мелодыя, вярніся да мяне".

У 2007 годзе на Польскім тэлебачанні выйшаў спецыяльны эпізод польскай тэлепраграмы "Угадай мелодыю", прысвечаны 10-годдзю серыяла "Клан", Стокінгер упершыню публічна ў дуеце з Каяй Пашальскай выканалі кампазіцыю "Надвор'е на шчасце".

У 2006 годзе прыняў удзел у трэцім сезоне польскай версіі тэлепраграмы "Танцы з зоркамі", у 2008 - у чацвёртым сезоне "Як яны спяваюць".
**Джульета Мазіна** (італ.: Giulietta Masina, 22 лютага 1921—23 сакавіка 1994) — італьянская актрыса, жонка кінарэжысёра Федэрыка Феліні, атрымала мянушку «Чаплін у спадніцы».

Біяграфія
---------

Джулія Ганна Мазіна нарадзілася ў Сан-Джорджа-дзі-П’яна ў сям’і служачага і настаўніцы. Джулія была самай старэйшай з чатырох дзяцей. Ужо з ранніх гадоў яна праяўляла схільнасць да тэатра, танцаў і музыкі.

Пасля заканчэння пачатковай школы яе адправілі ў Рым да сваячкі, дзе яна трапіла ў гімназію сясцёр урсулінак. Джулія рыхтавалася стаць піяністкай, але паступіла ў Рымскі ўніверсітэт на філалагічны факультэт. Пасля яго заканчэння Мазіна атрымала дыплом выкладчыка сучаснай літаратуры.

Падчас вучобы Джулія грала ў студэнцкім тэатры. Пазней яна атрымала запрашэнне ў тэатр Каверын. Акрамя таго, каб палепшыць сваю дыкцыю і пазбавіцца ад паўночна-італьянскага акцэнту, Мазіна пачала працаваць на радыё. Там яна выступала ў радыёперадачах, сцэнарыі да якіх пісаў будучы вядомы італьянскі рэжысёр Федэрыка Феліні, падпісваў у той час свае працы як «Федэрыка». Ён працаваў карыкатурыстам ў адным з часопісаў. Федэрыка патэлефанаваў Джуліі і сказаў, што хоча зрабіць фільм па гэтай п’есе, і папрасіў яе аб сустрэчы. У кастрычніку 1943 года яны пажаніліся. Менавіта па яго просьбе яна змяніла сваё імя і стала Джульетай.

Яе дэбютнай працай у кіно стаў фільм Альберта Латуады «Без жалю» (1947 год), у якім яна згуляла ролю прастытуткі Марчэлы — шчырай, з добрай, даверлівай душой. За гэтую ролю яна атрымала «Срэбраную стужку».

Яна памерла ў Рыме 23 сакавіка 1994 г. праз паўгады пасля смерці мужа. Мазіна была пахавана ў Рыміні побач з мужам.

Фільмаграфія
------------

* (1950) «Агні вар’етэ» — Меліна Амур
* (1952) «Белы шэйх» — Кабіры
* (1954) «Дарога» — Джэльсаміна
* (1955) «Махляры» — Ірыс
* (1957) «Ночы Кабірыі» — Кабірыя
* (1986) «Джынджэр і Фрэд» — Амелія Банэці («Джынджэр»)

Зноскі
------

1. 1 2  BeWeB Праверана 14 лютага 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q77541206'></a>
2. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 25 чэрвеня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑
5. ↑
«Pamiętnik naukowo-literacki» («Навукова-літаратурны дзённік») — літаратурна-мастацкі альманах радыкальна-дэмакр. кірунку Выдаваўся ў 1849—50 у Вільні на польскай мове Р. Падбярэскім. Выйшлі 2 т. ў 6 кнігах. Падзяляў эстэт погляды В. Р. Бялінскага і натуральнай школы, крытыкаваў ням. ідэаліст. філасофію за адарванасць ад жыцця. Разам з тым сцвярджаў прынцыпы рамантызму, генетычна звязанага з ням. рамантычнай думкай і філасофій Г. Гегеля. Змяшчаў творы А. Адынца, Ю. Гарайна, Э. Жалігоўскага, Ю. Корсака, У. Сыракомлі і інш. ураджэнцаў Беларусі. Абвінавачаны ў распаўсюджванні «варожага ўраду духу» і забаронены.

Літаратура
----------

* *Уладзімір Мархель.* «Паментнік Науково-Літэрацкі» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.
**Бажэ́на Дыке́ль** (польск.: Bożena Dykiel, нар. 26 жніўня 1948 г. Грабова, ПНР) — польская актрыса тэатра і кіно, спявачка, тэлевядучая.

Біяграфія
---------

Бажэна Дыкель нарадзілася 26 жніўня 1948 года ў Грабове (Куяўска-Паморскае ваяводства). Акцёрскую адукацыю атрымала ў Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школе ў Варшаве, якую скончыла ў 1971 годзе. Іграла ў студэнцкім тэатры Studencki Teatr Satyryków (STS). Па запрашэнні Адама Ханушкевіча прынята ў Польскі тэатр у Варшаве, дзе служыла да пажару ў тэатры ў 1985 годзе.

Занята свабоднай творчасцю. Актрыса розных тэатраў у Варшаве.

Праславілася роляй у спектаклі «Баладзіна» (Balladyna) у неадназначнай пастаноўцы Ханушкевіча ў 1974 годзе паводле твора Юльюша Славацкага.

Зноскі
------
**Пошукавая аптымізацыя** (англ.: search engine optimization, SEO) — працэс карэктыроўкі HTML-кода, тэкставага напаўнення (кантэнту), структуры сайта, кантролю знешніх фактараў, якія ўлічваюцца ў алгарытмах сістэм пошуку, з мэтай падняцця пазіцый сайта ў выніках пошуку ў сістэмах пошуку па асобных зваротах карыстальнікаў. Чым вышэй пазіцыя сайта ў выніках пошукаў, тым патэнцыйна больш патрэбных карыстальнікаў можа яго наведаць.

Для развіцця інтэрнэт-праекта выкарыстоўваюць метады ўнутранай аптымізацыі і знешняй. Спосаб унутранага ўдасканалення заключаецца ў працы з метатэгамі і распрацоўцы схем сайта. Найважнейшы этап у такім метадзе — дакладна аформіць галоўную старонку вэб-праекта, карты і навігацыйнае меню. Ключавым словам надаюць асаблівую ўвагу, іх выкарыстоўваюць у семантычным ядры, і размяркоўваюць па старонках інтэрнэт-праекта. Пры выкананні знешняй аптымізацыі ставіцца мэта нарошчвання вагі знешніх спасылак на інтэрнэт-праект.

Пошукавая аптымізація з’яўляецца асноўным інструментам пошукавага маркетынгу.

Зноскі
------

1. ↑  Метады аптымізацыі сайтаў

Спасылкі
--------

* Энцыклапедыя пошукавай аптымізацыі  (руск.)(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1026698669 · Microsoft: 178218473 · NDL: 00964480 |
**Ала Лявонаўна Ламакіна** (у дзявоцтве — Сцешыц; 17 красавіка 1965, Горкі, Магілёўская вобласць) — беларуская дзяржаўная дзеячка. Намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (з 2017).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 17 красавіка 1965 года ў Горках Магілёўскай вобласці. Бацька — Лявон Іосіфавіч Сцешыц (1937—2009), беларускі вучоны ў галіне эканомікі, дэкан факультэта бухгалтарскага ўліку Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1972—1993). Мама — Марыя Іванаўна Сцешыц, выкладала ў сельгасакадэміі бухгалтарскі ўлік.

Скончыла з медалём горацкую сярэднюю школу № 4 і, пасля здачы на выдатна ўступнага экзамена, была залічана ў студэнты Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі. Пасля першага курса перавялася ў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі, які скончыла ў 1987 годзе.

У 1987—1991 гадах працавала малодшым навуковым супрацоўнікам лабараторыі эканомікі меліярацыі зямель Беларускага навукова-даследчага інстытута меліярацыі і воднай гаспадаркі.

У 1991—1997 гадах — вядучы эканаміст аддзела цэнаўтварэння і парытэту цэн у прамысловасці, абслугоўваючых і забеспячэнскіх арганізацыях галоўнага ўпраўлення эканомікі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. У 1997—2002 гадах — галоўны эканаміст аддзела цэнаўтварэння і парытэту цэн і сабекошту ў прамысловасці і сферы абслугоўвання галоўнага ўпраўлення эканомікі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

У 2002—2004 гадах — галоўны эканаміст аддзела цэнаўтварэння і сабекошту прадукцыі Дэпартамента эканомікі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. У 2004—2005 гадах — галоўны эканаміст упраўлення цэнаўтварэння і сабекошту галоўнага ўпраўлення эканомікі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

У 2005—2012 гадах працавала намеснікам начальніка, у 2012—2017 гадах — начальнікам галоўнага ўпраўлення эканомікі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

27 студзеня 2017 года прызначана намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

Сям’я
-----

Муж — Алег Ламакін, сын — Дзмітрый Ламакін.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Будни и праздники заместителя министра сельского хозяйства и продовольствия Аллы Ломакиной
2. 1 2 3 4  Ламакіна Ала Лявонаўна Архівавана 2 чэрвеня 2021.
3. ↑  Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 27 студзеня 2017 года № 80 «Аб вызваленні і назначэнні некаторых службовых асоб»
**Ігар Смялоўскі** (польск.: Igor Śmiałowski; 20 чэрвеня 1917 — 16 чэрвеня 2006) — польскі акцёр тэатра, радыё і тэлебачання. Аўтар успамінаў і зборнікаў тэатральных анекдотаў.

Біяграфія
---------

Ігар Смялоўскі нарадзіўся ў Маскве. Акцёрскую адукацыю атрымаў у акцёрскай школе ў Вільні, якую скончыў у 1940 годзе і ў лютым гэтага года ён дэбютаваў на сцэне кабарэ ў Вільні. Акцёр тэатраў у розных гарадах (Вільня, Беласток, Кракаў, Катавіцы, Лодзь, Варшава). Выступаў у спектаклях "тэатра тэлебачання" ў 1957—1999 гадах і "тэатра Польскага радыё". Памёр у Варшаве. Пахаваны на могілках Старыя Павонзкі.
**Лэйла Лопіш** (парт.: Leila Luliana da Costa Vieira Lopes); 26 лютага 1986, Бенгела, Ангола) — ангольская мадэль, пераможца конкурсу Міс Сусвет 2011.

Юнацтва
-------

Яе бацькі эмігравалі з Каба-Вердэ ў Бенгелу, Ангола. Лопіш вучыцца на менеджара ў Вялікабрытаніі, дзе яна атрымала тытул *Miss Angola UK* 8 кастрычніка 2010 і прадстаўляла ангольскую камуну на конкурсе Міс Ангола.

Міс Ангола
----------

Лопіш ростам 179 см перамагла 21 суперніцу на конкурсе Міс Ангола. Конкурс Міс Ангола адбываўся ў Луандзе 18 снежня 2010 года, дзе яна атрымала прэмію *Photogenic Award* і права прадстаўляць Анголу на конкурсе Міс Сусвет 2011 які адбыўся ў Сан-Паўлу, Бразілія 12 верасня 2011 года.

На гэтым конкурсе яна таксама перамагла.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Джурэма Фераз** | **Міс Ангола**2011 | Пераемнік**Марселіна Ваэкені** |

Зноскі
------

1. ↑  Woman of Cape Verdean descent crowned «Queen of Angolan beauty in UK»
2. ↑  Leila Lopes crowned Miss Angola 2011

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1169690017 · VIAF: 9459154076014311860007 |
**Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года** была прадстаўлена ў 20 відах спорту 108-ю спартсменамі.

На цырымоніі адкрыцця Гульняў сцяганосцамі зборнай Беларусі сталі плывец Мікіта Цмыг і лучніца Ганна Марусава. На цырымоніі закрыцця Гульняў сцяганосцам зборнай Беларусі стаў Ілья Палазкоў.

Першапачаткова Алімпійскія гульні павінны былі адбыцца ў 2020 годзе, аднак з-за пандэміі COVID-19 Міжнародны алімпійскі камітэт прыняў рашэнне перанесці Гульні на 2021 год.

Медалі
------

Каманда Беларусі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года заваявала на 7 медалёў (1 золата, 3 срэбра і 3 бронзы), што стала найгоршым вынікам за ўсе часы ўдзелу незалежнай Беларусі ў летніх Алімпійскіх гульнях:

* золата Іван Літвіновіч (батут),
* срэбра: Ірына Курачкіна, Магамедхабіб Кадзімагамедаў (вольная барацьба), жаночая байдарка-чацвёрка (Марына Літвінчук, Вольга Худзенка, Маргарыта Махнёва, Вольга Папок),
* бронза: Ванэса Каладзінская (вольная барацьба), Максім Недасекаў (скачкі ў вышыню), Аліна Гарнасько (мастацкая гімнастыка).

Інцыдэнты
---------

Крысціна Ціманоўская, 2019 год
1 жніўня беларуская лёгкаатлетка Крысціна Ціманоўская заявіла, што яе спрабавалі сілай вывезці з Токіа ў Беларусь. Яна адмовілася ад пасадкі на самалёт і паведаміла, што ў аэрапорт яе даставілі супраць волі.

Спартсменку выключылі з алімпійскай каманды пасля выступлення з крытыкай трэнерскага складу ва ўласным Instagram, паколькі яе паставілі бегчы эстафету 4×400 метраў, хоць на Алімпіядзе яна рыхтавалася выступіць у бегу на 100 і 200 метраў (перад тым беларусак Марыю Жодзік, Ганну Міхайлаву і Крысціну Мулярчык не дапусцілі да эстафеты з прычыны недастатковай колькасці допінг-проб). Неўзабаве пачаліся пагрозы ад адміністрацыі каманды і галоўнага трэнера зборнай Беларусі па лёгкай атлетыцы Юрыя Маісеевіча. У выніку беларуская дэлегацыя адхіліла Крысціну Ціманоўскую ад далейшага ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях «у сувязі з эмацыйна-псіхалагічным станам». 

Крысціна Ціманоўская заявіла, што ў Беларусь не вернецца, бо баіцца пераследу. 2 жніўня яна прыйшла ў польскую амбасаду, дзе атрымала гуманітарную візу. 3 жніўня ў Токіа мела размову з прэм’ер-міністрам Польшчы Матэвушам Маравецкім. 4 жніўня запланаваны пералёт у Варшаву ў апошні момант з меркаванняў бяспекі змянілі на Вену. У аэрапорце Токіа перад вылетам Святлана Ціманоўская з’явілася ў суправаджэнні афіцэраў японскай паліцыі.

5 жніўня Крысціна Ціманоўская прыбыла ў Варшаву і дала прэс-канферэнцыю. 6 жніўня Міжнародны алімпійскі камітэт паведаміў, што «ў інтарэсах дабрабыту спартсменаў Беларусі» скасаваў акрэдытацыю трэнераў Артура Шумака і Юрыя Маісеевіча.

Зноскі
------

1. ↑  Оргкомитет Олимпиады в Токио подтвердил новые сроки проведения Игр
2. ↑  Беларусь завершыла выступленні на Алімпіядзе-2020 з антырэкордам **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 жніўня 2021. Праверана 10 жніўня 2021.
3. ↑  На Алімпіядзе ў Токіа Беларусь заваявала сем медалёў. Гэта найгоршы вынік у гісторыі
4. ↑  Радыё Свабода Архівавана 6 жніўня 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2020