recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Асвячэ́нне** - рытуальнае дзеянне служыцеляў культу над рознымі прадметамі для надання ім містычных уласцівасцяў, пасля чаго становіцца магчымым выкарыстанне іх у рэлігійных мэтах духавенствам і недухоўнымі асобамі. Асвячэнню  (руск.) (бел. падлягае кожны новы ці адрамантаваны храм, царкоўнае адзенне, культавыя рэчы, што выкарыстоўваюцца пры богаслужэнні; асвячаюцца «святыя дары» (для прычашчэння), вада  (руск.) (бел.. Могуць асвячацца таксама новапабудаванае жыллё, грамадскія будынкі і інш.

Літаратура
----------

* Асвячэнне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4126445-9 · Microsoft: 2781307008 · NKC: ph124419 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Омі.
**Омі** (яп.: 臣, おみ, *омі*, «хатні слуга» — спадчынны тытул  (укр.) (бел. старшыняў магутных арыстакратычных родаў японскай дзяржавы Ямата  (укр.) (бел.. Па сваёй ступені быў роўны тытулу мурадзі  (укр.) (бел..

Арыстакраты з тытулам *омі* мелі права быць пры двары (доме) яматаскага манарха акімі  (укр.) (бел.. Апошні надаваў самаму ўплывоваму *омі* тытул «вялікага омі» — о-омі  (укр.) (бел. які станавіўся галоўным саветнікам суверэна і прымаў непасрэдны ўдзел у кіраванні дзяржавай.

Заўвагі
-------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Суверэнны савет Судана** — орган улады ў Судане, які выконваў функцыі кіраўніка дзяржавы з 20 жніўня 2019 да 25 кастрычніка 2021. Створаны ў адпаведнасці з праектам канстытуцыйнай дэкларацыі ад жніўня 2019 года, прынятай Пераходным ваенным саветам Судана з аднаго боку і Альянсам за свабоду і перамены з другога. У адпаведнасці з артыкулам 10 пункт b праекта канстытуцыйнай дэкларацыі, Савет складаецца з пяці грамадзянскіх асоб, выбраных Альянсам за свабоду і перамены (АСД), пяці вайскоўцаў, выбраных пераходным ваенным саветам (ПВС), і грамадзянскай асобы, абранай па дамове паміж АСД і ПВС. Старшынёй на працягу першых 21 месяца з’яўляўся вайсковец Абдэль Фатах аль-Бурхан, а на працягу астатніх 18 месяцаў старшынёй павінен быў стаць грамадзянскі член у адпаведнасці з артыкулам 10 пункт c.

Орган спыніў дзейнасць у сувязі з ваенным пераваротам кастрычніка 2021 года. У лістападзе замест яго ўтвораны Пераходны суверэнны савет Судана.

Зноскі
------

1. ↑  Конституционная декларация **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 жніўня 2019. Праверана 21 жніўня 2019.
2. ↑  Sudan protest leaders, military sign transitional government deal **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 17 жніўня 2019. Праверана 21 жніўня 2019.
3. ↑  ‘Utterly unacceptable’: World reacts to Sudan ‘coup’ (англ.). *www.aljazeera.com*. Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2021. Праверана 25 кастрычніка 2021.
4. ↑  Constitutional decree forming Transitional Sovereignty Council issued **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2022. Праверана 1 мая 2022.
5. ↑  В Судане назначен новый управляющий Суверенный совет
6. ↑  Суданный день **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 1 мая 2022. Праверана 1 мая 2022.
**Таганрогскі паштамт**, таксама *банкірскі дом Давыдовічаў* — аб’ект культурнай спадчыны, пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя ў горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці. Будынак створаны ў стылі мадэрн. Адрас будынка: вуліца Фрунзэ, 38.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1911 годзе па дырэктыве банкіра А. А. Давыдовіча, асноўны будаўнічы матэрыял — цэгла. Першы паверх будынка быў адведзены пад кантору банка «Э. Фачыні і К», адкрыццё якой адбылося 20 студзеня 1912 года. Заснавальнікам гэтай канторы стаў Эмануіл Карлавіч Фачыні. На будынку была размешчаная шыльда «Банкірскі дом Э. Фачыні і К». У гэтым жа 1912 годзе на другім паверсе банкірскага дома Давыдовічаў размясцілася паштова-тэлеграфная кантора, раней яна знаходзілася ў доме таганрогскага мешчаніна Скурыча на Грэчаскай вуліцы. Гэты будынак не захаваўся да нашых часоў. Калі адбылася нацыяналізацыя будынка, на абодвух паверхах стаў мясціцца таганрогскі вузел сувязі. У 1981 годзе былі згублены гаўбцы будынка таганрогскага паштамта. За больш чым стагадовую гісторыю дома капітальныя рамонты не праводзіліся, і, тым не менш, будынак застаецца ў добрым стане.

Апісанне
--------

Будынак неатынкаваны. Фасад створаны з выкарыстаннем цэглы жоўтага і шэрага колеру. Галоўны ўваход упрыгожвае карніз дугаватай формы. Характэрнымі элементамі, якія дазвалялі аднесці дом да архітэктурнага стылю мадэрн, былі гаўбечныя рашоткі, цяпер гэта рашоткі парапета плоскай формы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Архитектура стиля «модерн»
2. ↑  Гуляет старый Таганрог, часть 2
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Александровіч.
**Кастусь Александровіч** (1890, Дзвінск — 1939) — беларускі грамадскі дзеяч, настаўнік, тэатральны рэжысёр і акцёр.

Біяграфія
---------

Дзвінская ініцыятыўная група па падрыхтоўцы Беларускіх вечароў у 1922. Злева направа: Пётра Мірановіч, Кастусь Александровіч, Язэп Камаржынскі, Алесь Махноўскі
Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне з самага яе пачатку, быў сувязістам. Ваяваў на Дунаі, быў паранены. Узнагароджаны за актыўны ўдзел у баявых дзеяннях, у тым ліку Георгіеўскім крыжам IV ступені. Яго брат Ясь быў летчыкам у час вайны. Пасля вяртання з фронту, ва ўзросце 32 гадоў паступіў на Беларускія настаўніцкія курсы ў родным Дзвінску. На курсах Кастусь пазнаёміўся з Луцыяй Габране, якая стала потым яго жонкай. Усё жыццё яны разам працавалі ў беларускіх школах. На курсах быў арганізованы тэатральны гурток, таму Кастусь захапіўся тэатрам. Працаваў дырэктарам пачатковай беларускай школы на вуліцы Стараверскай ў Дзвінску, быў рэжысёрам беларускага тэатра. Потым працаваў у школе па адрасу вул. Каўнас, 98. Быў членам гістарычнага таварыства, Саюза беларускіх вучыцялёў Латвіі.

:Вяселле Л. Габране і К. Александровіча. 1928
Тыпы п’есы «Конскі партрэт». К. Александровіч злева, у цэнтры Л. Габран
Памёр у 1939 годзе ва ўзросце 49 гадоў. Пахаваны на каталіцкіх могілках ў Даўгаўпілсе. Засталася ўдава з трыма дзяцьмі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Вадзім Сінякоў. «Кастусь Александровіч — настаўнік і тэатральны дзеяч»(недаступная спасылка). Даўгаўпілс, культурна-асветніцкае таварыства «Уздым»
2. ↑  На Радаўніцу беларусы наведваюць могілкі і памінаюць продкаў. 28 красавіка 2020

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кастусь Александровіч
* Вадзім Сінякоў. «Кастусь Александровіч — настаўнік і тэатральны дзеяч»(недаступная спасылка). Даўгаўпілс, культурна-асветніцкае таварыства «Уздым»
Пераноска ў драўляным цэбары
**Цэбар** — вялікая пасудзіна для вады ці іншых вадкасцяў, на верхнім боку якой з процілеглых бакоў размешчаны выступы з адтулінамі ці ручкі («вушы»), якія выкарыстоўваюцца для пераноскі двума ці больш людзьмі.

Драўляны цэбар — адкрыты бандарны выраб, у якім вушы зроблены з дапамогай двух даўжэйшых дошчачак-клёпак, а у іх верхняй частцы, якая выступае, знаходзяцца адтуліны для палкі для пераноскі. Тыповая ёмістасць драўлянага цэбару — ад 60 да 120 літраў.

Металічны цэбар (звычайна для малака) мае ёмістасць 18 ці 36 літраў, вырабляецца з алюмінію або сталі (нержавеючай або луджанай дэкапаванай), мае ручкі для пераноскі.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарбацэвіч.
**Антон Маркавіч Гарбацэвіч** (13 лютага 1912, в. Залессе, Асіповіцкі раён — 1981) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пачатковую адукацыю атрымаў у вясковага настаўніка. Батрачыў на заможнанага селяніна, быў сельскім пастушком.

З 1927 года працаваў на Ялізаўскім шклозаводзе, з 1930 г. — на торфапрадпрыемстве «Татарка».

У 1936 г. прызваны ў Чырвоную Армію. Закончыў палкавую школу, набыў ваенную спецыяльнасць сувязіста, атрымаў званне старшыны. У верасні 1939 г. прымаў удзел у вызваленні Заходняй Беларусі, у Савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнах. Ваяваў на Паўночна-Заходнім фронце.

Пасля вайны працаваў на торфапрадпрыемстве «Татарка» Асіповіцкага раёна. У 1960-72 слесар механічнага цэха. Брыгада на чале з ім працавала паспяхова i творча, уносячы эфектыўныя змяненні ў канструкцыю машын па здабычы торфу.

За значныя поспехі ў выкананні сямігадовага плана па развіццю тарфяной прамысловасці 29 чэрвеня 1966 г. Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР яму прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

А. М. Гарбацэвіч памёр у 1981 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Горбацевич Антон Маркович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 159. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Антон Маркавіч Гарбацэвіч **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 сакавіка 2017. Праверана 23 кастрычніка 2016.

Літаратура
----------

* Вызначыліся працай // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Асіповіцкага раёна / галоўны рэдактар У. І. Лемяшонак. — Мінск, 2002. — С. 610.
* Горбацевич Антон Маркович // Гордость и слава Могилевщины : в 2 ч. / под редакцией А. Т. Глаза. — Могилев, 2005 — Ч. 2. — С.118.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аса.
Баявая машына 9А33БМ3 зенітнага ракетнага комплексу 9К33М3 «Аса-АКМ» у экспазіцыі парку «Патрыёт».
**«Аса»** (індэкс ГРАУ — **9К33**, па класіфікацыі МА ЗША і НАТА: **SA-8 «Gecko»** («Гекон»)) — савецкі аўтаматызаваны зенітны ракетны комплекс. Прызначаны для прыкрыцця сіл і сродкаў мотастралковай (танкавай) дывізіі ва ўсіх відах баявых дзеянняў.

Распрацоўка пачалася 27 кастрычніка 1960 года, прыняты на ўзбраенне 4 кастрычніка 1971 года. Комплекс абсталяваны чатырма зенітнымі кіраванымі ракетамі 9M3, мадыфікацыя «Аса-АК» мае 6 ракет 9М33М2, а «Аса-АКМ» — 6 ракет 9М33М3. На канец 2007-га з’яўляўся найбольш шматлікім у Расіі комплексам вайсковай СПА. На ўзбраенні РФ складаюцца больш за 400 машын. Мае мноства розных аналагаў за мяжой.

Існуюць больш сучасныя ракетныя комплексы такія як Тор-М1/2, Панцыр-С1/2, ПЗРК «Вярба», перспектыўны «Сасна», здольныя больш эфектыўна выконваць задачы «Асы-АКМ». «Аса», у адрозненне ад іх, мае цяжкасці пры перахопе мэтаў з нізкім ЭПР (БПЛА, крылатыя ракеты, малапрыкметныя самалёты, верталёты). Падчас Югаслаўскай вайны ЗРК «Аса» перахаплялі ракеты «Tomahawk», якія ляцяць на вышынях 20—100 метраў. Зона паражэння цэлі па вышыні — ад 10 да 5000 м, па далёкасці — ад 1,5 да 10,3 км (для «Асы-АКМ»).

Гл. таксама
-----------

* Т38 «Стылет»

Зноскі
------

1. ↑  Архив новостей(недаступная спасылка)
2. ↑  Зенитный ракетный комплекс «Сосна» | Армейский вестник (руск.)(недаступная спасылка).  army-news.ru. Архівавана з першакрыніцы 6 снежня 2017. Праверана 10 снежня 2017.
3. ↑  Зенитный ракетный комплекс 9К331 Тор-M1 | Ракетная техника (руск.).  rbase.new-factoria.ru. Праверана 10 снежня 2017.
4. ↑  Зенитный ракетный комплекс ПВО средней дальности С-350 50Р6А "Витязь" - ВПК.name **(нявызн.)**.  vpk.name. Праверана 10 снежня 2017.
5. ↑  Зенитный ракетно-пушечный комплекс «Панцирь-С» | Армейский вестник (руск.)(недаступная спасылка).  army-news.ru. Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2017. Праверана 10 снежня 2017.
6. ↑  Кузина, Марина. "«Летающий лом»: от ЗРК«Панцирь-СА» не уйдут даже «Стелс»". *Народные Новости России*. Праверана 2017-12-10. Архівавана 10 снежня 2017. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 снежня 2017. Праверана 12 красавіка 2022.
7. ↑  Модульный зенитный ракетный комплекс малой дальности 9К332 "Тор-М2" - ВПК.name **(нявызн.)**.  vpk.name. Праверана 10 снежня 2017.
8. ↑  "Ракета «Оса» показательно сбила «Томагавк»". *Известия* [руская]. 2011-08-15. Праверана 2017-12-10.
9. ↑  *Министерство обороны РФ*. Зенитный ракетный комплекс «ОСА-АКМ» **(нявызн.)**. *structure.mil.ru*. Праверана 15 лістапада 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сергіевіч.

**Юльян Іосіфавіч Сергіевіч** (23 верасня 1910, в. Юраўшчына, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць — 7 кастрычніка 1976, в. Ленкаўшчына, Маладзечанскі раён) — беларускі паэт і настаўнік, самадзейны мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Вучыўся ў пачатковай школе, а далей займаўся самаадукацыяй. Працаваў на сельскай гаспадарцы. Пасля службы ў польскай арміі (1932—1933) скончыў сельскагаспадарчыя курсы. У сярэдзіне 1920-х быў актывістам БСРГ і ТБШ. З нападам Германіі на Польшчу ў верасні 1939 мабілізаваны ў польскую армію. Трапіў у нямецкі палон. Знаходзіўся ў лагерах для ваеннапалонных (разам з Я. Брылём), на рабоце ў нямецкага баўэра. Працаваў у Камітэце беларускай самапомачы ў Берліне. Вярнуўшыся на Радзіму пасля вайны, настаўнічаў у в. Ленкаўшчына і Манішчыцы Маладзечанскага раёна. Арыштаваны ў 1946. Да 1956 знаходзіўся ў лагерах Поўначы, Сібіры, Казахстана. Потым працаваў у калгасе імя Леніна Маладзечанскага раёна.

Творчасць
---------

Дэбютаваў вершам «Дуб» у 1922 (часопіс «Маладое жыццё»). Друкаваўся ў перыядычных выданнях Заходняй Беларусі, найперш у часопісе «Маланка» і газеце «Шлях моладзі»; у калектыўным зборніку заходнебеларускіх пісьменнікаў «Рунь веснаходу» (Вільня, 1928). Пісаў сцэнарыі для самадзейных калектываў. У 1939 меў выйсці падрыхтаваны да друку зборнік паэзіі, але пачатак вайны не дазволіў ажыццявіцца гэтым планам, а 17.9.1939 набор кнігі быў раскіданы. Пасля вайны і лагераў друкаваўся мала, пераважна ў маладзечанскай раённай газеце. Некаторыя творы былі апублікаваны ўжо пасля яго смерці. Асобныя творы ўключаны ў зборнік «Ростані волі» (1990).

Як мастак размалёўваў насценныя кілімы, пісаў тэматычныя карціны з жыцця вёскі. Мастацкія творы Ю. Сергіевіча экспанаваліся на рэспубліканскай выставе ў 1978.

Вобраз Ю. Сергіевіча стаў прататыпам аднаго з герояў рамана Я. Брыля «Птушкі і гнёзды», таксама вобраз Ю. Сергіевіча як настаўніка створаны ў кнізе польскага празаіка З. Жакевіча «Воўчыя лугі».

Бібліяграфія
------------

* Музыка // Рунь веснаходу. Вільня, 1928;
* За волю нашых родных хат: (Вершы) // Полымя. 1991, № 7;
* Вершы з фашысцкай няволі // Полымя. 1992, № 9.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сергіевіч Юльян // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Сергіевіч Юльян // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
* Літ. з даведн. Л. У. Маракова: Чаркасава Д. Люблю. Мн. 1978. С. 72—74
* Брыль Я. З любоўю да слова // Голас Радзімы. 1980, 21 лют.
* Гардзіенка А. Юльян Сергіевіч // Наша ніва. 2001, 3 вер.
**Джак’яка́рта** (індан.: Yogyakarta), скарочана **Джок’я** (індан.: Yogya, Jogja) — горад на востраве Ява ў Інданезіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай асаблівай акругі. Насельніцтва (2012 г. разам з прыгарадамі) — 2 389 200 чал. Джак’якарту часцяком называюць культурнай сталіцай Явы.

Гісторыя
--------

Да сярэдзіны XVIII ст. на месцы Джак’якарты існавала некалькі буйных паселішчаў. У 1755 г. вылучана як сталіца асобнага султаната Джак’якарта. Яе першапачатковым цэнтрам з’яўлялася Кота-Гедэ, сталіца султаната Матарам. У 1758—1765 гг. быў пабудаваны новы адміністрацыйны комплекс Таман-Сары. У 1812 г. горад пацярпеў ад захопу брытанскімі салдатамі.

У 1945 г. султан Хаменгкубавона IX падтрымаў барацьбу за незалежнасць Інданезіі. У 1946—1948 гг. у Джак’якарце месціўся інданезійскі ўрад. У 1950 г. была створана асаблівая акруга Джак’якарта, у якой горад Джак’якарта выконвае функцыю адміністрацыйнага цэнтра.

Эканоміка
---------

Галоўнымі галінамі эканомікі горада Джак’якарта з’яўляюцца перапрацоўчая і тэкстыльная прамысловасць, транспарт, гандаль, банкаўская справа і турызм. Турызм дае болей за 20 % прыбыткаў. З развіццём турыстычнай сферы шчыльна звязана рамесная вытворчасць. Джак’якарта — сусветна вядомы цэнтр батыка. Вуліца Джалан-Малібора паміж палацам султана і чыгуначнай станцыяй славутая гандлёвымі і культурнымі ўстановамі.

Культура
--------

Горад Джак’якарта часцяком называюць культурнай сталіцай Явы. У ім працуе 10 вышэйшых навучальных устаноў, у тым ліку інданезійская Акадэмія мастацтваў, некалькі музеяў і мастацкіх галерэй. У Джак’якарце зберагаюцца традыцыі ювелірнага мастацтва і вытворчасці батыка, старажытны традыцыйны тэатр, арганізуюцца выставы і фестывалі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Джак’якарта на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт
* Гісторыя Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Інфармацыя для вандроўнікаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119530280 · GND: 4067202-5 · ISNI: 0000 0004 1797 5306 · LCCN: n79090170 · NKC: ge1032900 · SUDOC: 027505383 · VIAF: 145404637 |

 |
**Грабніца танцораў** альбо **Грабніца танцуючых жанчын** (італ.: Tomba delle Danzatrici) — Пяўкецкая  (руск.) (бел. грабніца ў Рува-дзі-Пулья ў Італіі. Яна была выяўлена ў некропалі Корса-Кутуньё ў лістападзе 1833 года. Дата яе пабудовы нявызначаная, прапаноўваліся даты ад канца V стагоддзя да нашай эры да сярэдзіны чацвёртага стагоддзя да нашай эры. У любым выпадку, фрэскі ў магіле — гэта найстарэйшы ўзор вобразнага жывапісу ў Апуліі, разам з іншай магілай у Гравіна-ін-Пулья. Пяўкеты запазычылі практыку размалёўвання магіл у этрускаў, якія аказалі важны ўплыў на іх культуру.  Грабніца названа ў гонар танцуючых жанчын, якія паказаны на фрэсках у магіле. Панэлі з фрэскамі зараз экспануюцца ў Нацыянальным археалагічным музеі Неапаля  (руск.) (бел. інвентарны нумар 9353.

Апісанне
--------

Магіла мае форму паўкола. На шасці пафарбаваных панэлях намаляваны трыццаць і больш танцуючых жанчын, якія рухаюцца злева направа са зброяй, перакрытай так, як быццам яны танцавалі па крузе вакол магілы. Яны апранутыя ў хітоны і плашчы і маюць ярка афарбаваныя вуалі на галаве. У групе ёсць тры чалавекі, якія адрозніваюцца белым адзеннем. Адзін з іх трымае ліру  (руск.) (бел..

Шкілетныя рэшткі памерлага ў магіле відавочна належалі выдатнаму воіну-мужчыне. Ён быў апрануты ў шлем, понажы  (руск.) (бел. і шчыт. Побач з правай рукой былі дзіды і кінжалы. У магілу ўвайшлі розныя віды керамічных вырабаў. Сярод іх кратары, амфары, канфары і некалькі каганцоў. Яны размяшчаліся на зямлі і звісалі з ніжніх секцый сцен. Ганчарныя вырабы мелі сімвалічнае і пахавальнае значэнне.

Крыніцы
-------

1. 1 2  Pascale 2009.
2. 1 2  De Juliis 2004.
3. 1 2  Pascale 2009, p. 297.

Літаратура
----------

* Pascale, Enrico (2009). *Death and Resurrection in Art*. Los Angeles, California: Getty Publications. ISBN 978-0-89236-947-8.
* De Juliis, Ettore M. (2004). "The Etruscans in Apulia". In Bernardini, Paolo; Camporeale, Giovannangelo (рэд-ры). *The Etruscans Outside Etruria*. Los Angeles, California: Getty Publications. ISBN 978-0-89236-767-2.
**Канвенцыя па захаванні мігруючых відаў дзікіх жывёл** (таксама вядомая як **CMS** або **Бонская канвенцыя**, не блытаць з Бонскім пагадненнем) ставіць сваёй мэтай захаванне наземных і марскіх мігруючых жывёл, а таксама мігруючых птушак па ўсім арэале іх пражывання. Гэта міжнародны дагавор, заключаны ў рамках Праграмы ААН па навакольным асяроддзі, накіраваны на захаванне жывой прыроды і арэалаў пражывання жывёл у глабальным маштабе. З часу ўступлення Канвенцыі ў сілу, колькасць яе ўдзельнікаў паступова ўзрастала, і цяпер складае больш за 100 краін Афрыкі, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі, Азіі, Еўропы і Акіяніі. Канвенцыя была падпісаная ў 1979 годзе ў горадзе Боне, і ўступіла ў сілу ў 1983 годзе.

Пагадненні ў рамках Канвенцыі
-----------------------------

Некалькі Пагадненняў было заключана ў рамках Канвенцыі. Яны накіраваны на захаванне: 

* папуляцый кажаноў ў Еўропе (EUROBATS)
* Кітападобных ў Міжземным і Чорным моры, а таксама прылеглай зоне Атлантыкі (ACCOBAMS)
* захаванне малых Кітападобных Балтыйскага мора, паўночна-ўсходняй Атлантыкі, Ірландскага і Паўночнага мораў (ASCOBANS)
* ластаногіх ў Ватавым моры (Пагадненне па Ватавым моры)
* афрыканска-еўразійскіх мігруючых вадзяных птушак (AEWA)
* альбатросы і буравеснікі
* гарылы і арэал іх пражывання (Пагадненне па гарыле)
**Carl’s Jr.** — буйная сетка рэстаранаў хуткага абслугоўвання, прадстаўленая больш за 3000 пунктаў у ЗША, Мексіцы, Сінгапуры і Расіі. Яна была заснавана Карлам Карчэрам у 1941 годзе, зараз з’яўляецца даччынай сеткай кампаніі CKE Restaurants.

У 1941 годзе, толькі пачынаючы свой бізнес, Карл Карчэр быў уладальнікам некалькіх крам з хот-догамі ў Лос-Анджэлесе. Да 1945 года ў яго ўжо быў асобны фастфуд-рэстаран у Анахайме, штат Каліфорнія, які ён назваў **Carl’s Drive-In Barbeque**. У 1956 годзе Карчэр адкрыў два першых рэстаранчыка Carl’s Jr. Яны названы менавіта так, таму што з’яўляліся ўсяго толькі паменшанымі версіямі яго асноўнай установы. Характэрнымі для яго рэстаранаў хуткага харчавання сталі хуткае абслугоўванне і лагатып, на якім намалявана ўсмешлівая пяціканцовая зорка жоўтага колеру.

Зноскі
------

1. ↑  Карлс Джуніёр Архівавана 10 жніўня 2011.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі  (англ.)

| ⛭Сеткі рэстаранаў хуткага харчавання і кафэ ў ЗША |
| --- |
| Рэстараны |  Burger King **·**  Carl’s Jr. **·**  City Wok **·**  Domino's Pizza **·**  Hardee’s **·**  McDonald’s **·**  KFC **·**  Pizza Hut **·**  Sbarro **·**  Subway **·**  Taco Bell  |
| Кафэ |  Dunkin' Donuts **·**  Cinnabon **·**  Starbucks  |
| Кафэ-марожанае |  Baskin Robbins **·**  Ben & Jerry's  |
**Могилёвская жизнь** — грамадска-палітычная штодзённая газета, орган Магілёўскага губернскага земства. Выдавалася ў Магілёве з ліпеня па лістапад 1917 года. 

Публікавала матэрыялы, якія адлюстроўвалі палітычнае жыццё Магілёва і іншых гарадоў і мястэчкаў губерні ў перыяд падрыхтоўкі і правядзення Кастрычніцкай рэвалюцыі, дзейнасць палітычных партый, нацыянальных груп, органаў самакіравання, звесткі пра стаўленне іх да важных палітычных падзей таго перыяду. Змешчаны паведамленні пра перамогу Кастрычніцкага ўзброенага паўстання ў Петраградзе[ru]\*, пра пасяджэнне Петраградскага Савета[ru] 25.10(7.11). 1917 г. выступленнямі У. І. Леніна, А. В. Луначарскага, Р. Я. Зіноўева, Л. Д. Троцкага. Падрабязна выкладзены матэрыялы пра 2-і Усерасійскі з’езд Саветаў[ru], яго склад і ход працы, апублікаваны прамовы У. І. Леніна.

Пасля атрымання паведамлення пра перамогу Кастрычніцкага ўзброенага паўстання ў Петраградзе, нягледзячы на спробы афіцыйных улад горада замоўчаць пра гэту найважнейшую падзею, ужо раніцай 25 кастрычніка былі апублікаваны ўсе падрабязнасці. Асвятляла пасяджэнні палітычных і грамадскіх арганізацый горада, армейскага камітэта пры Стаўцы[ru], выканкама Савета. Інфармавала пра з’езды Саветаў, выніках выбараў ва Устаноўчы сход[ru] па Магілёўскай губерні.

Апошні вядомы нумар газеты ад 20.11(3.12).1917.

Літаратура
----------

* «Могилёвская жизнь» // Могилёв. Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. — ISBN 5-85700-028-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Могилёвская жизнь
**«Экспонат»** — песня гурта «Ленінград», якая выконваецца з 2015 года і выйшла сінглам у студзені 2016 года. Песня ўзначаліла расійскі чарт на iTunes.

Кліп
----

13 студзеня 2016 года на YouTube быў апублікаваны кліп, які набраў за месяц каля 40 мільёнаў праглядаў. Галоўную ролю ў кліпе выканала маладая актрыса Юлія Тапальніцкая, вакал Алісы Вокс-Бурмістравай.

Кліп пачынаецца з таго, што галоўная гераіня (Юлія Тапальніцкая) размаўляе па Skype з мужчынам па імені Сяргей (Дзмітрый Лугоўкін), расказваючы пра сваё жыццё і заняткі жывапісам. У адказ мужчына запрашае яе ў музей на выстаўку Вінцэнта ван Гога. На эмацыйным ўздыме яна пачынае рыхтавацца да спаткання і спрабуе падабраць удалы вобраз, перабіраючы мноства варыянтаў. У рэшце рэшт, гераіня звяртае ўвагу на выразку з часопіса з Вікторыяй Бекхэм і спыняецца на строі з гэтай фатаграфіі. Разумеючы, што ў яе няма адпаведнага абутку, гераіня тэлефануе сваёй сяброўцы, выпрошваючы ў тае «лабутэны» — чаравікі з чырвонай падэшвай, яны згадваюцца ў прыпеве песні.

Далей гераіня пачынае займацца рознымі касметычнымі працэдурамі: прымае ванну, фарбуе чырвоным лакам падэшвы туфляў, наносіць макіяж, робіць манікюр. З першага разу ў яе не атрымліваецца нацягнуць вузкія джынсы, яна займаецца на велатрэнажоры, правакуе ў сябе рвоту, але ў рэшце рэшт ёй дапамагае ў гэтым маці (Галіна Сідарава). У выніку гераіня цалкам апранаецца ў жаданы нарад. Але калі гучыць званок у дзверы, гераіня падае пры спробе зрабіць першы крок, паколькі свежы лак на яе туфлях прыляпляецца да падлогі. Яе наведвае бачанне іх вяселля з Сержуком, яна разумее, што ад удару пры падзенні з носу пайшла кроў. Выправіўшы гэта, яна паўзе да дзвярэй, ня ў стане падняцца на ногі. У рэшце рэшт ёй атрымоўваецца ўстаць у поўны рост і адчыніць уваходныя дзверы.

Зноскі
------

1. 1 2  Экспонат - Single **(нявызн.)**.  iTunes. Праверана 15 лютага 2016.
2. ↑  *Аляксей Мажаеў*. «Ленинград» — «Экспонат» \*\*\*\* (Видео, 18+) **(нявызн.)**.  InterMedia (24 студзеня 2016). Праверана 27 студзеня 2016.
3. 1 2  Новый трек «Ленинграда» возглавил чарты российского iTunes **(нявызн.)**.  Лента.ру (25 января 2016). Праверана 15 лютага 2016.
4. ↑  *Даніла Бялоў*. Новый трэк Шнурова «На лабутенах…» возглавил чарты российского iTunes **(нявызн.)**.  Metronews (25 студзеня 2016). Праверана 15 лютага 2016.
5. ↑  *Игорь Чер-ский*. Звезда нового клипа «Ленинграда» — кто она? **(нявызн.)**.  Maxim. Праверана 15 лютага 2016.
6. 1 2  *Елена Ливси, Элиза Веленгура, Илья Крушевский*. Актеры «на лабутенах»: это чисто питерский взгляд на нашу жизнь **(нявызн.)**.  Комсомольская правда (5 февраля 2016). Праверана 23 лютага 2016.
7. ↑  *Вадим Елистратов*. На лабутенах и в \*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\* [шикарных] штанах: как снимался клип «Ленинграда» о женской доле **(нявызн.)**.  TJournal (15 января 2016). Праверана 15 лютага 2016.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паган.

**Паган**, або **Баган** (бірм.: ပုဂံ) — сярэднявечная дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі (849—1297 гг.) з палітычным цэнтрам у аднайменным горадзе.

Заснаванне
----------

Згодна бірманскім запісам XVIII ст. горад Паган быў заснаваны ў II ст. валадаром П’юсаўхці, сынам сонечнага князя і жанчыны-цмока. У запісах XIX ст. П’юсаўхці названы нашчадкам Гаўтамы Буды. Аднак археалагічных падцверджанняў гэтаму няма. Большасць даследчыкаў мяркуе, што Паган узнік у VII—IX стст. у выніку перасялення у даліну Іравадзі тыбета-бірманскіх плямён з Юньнані. Міф пра П’юсаўхці мог быць запазычаны імі ў папярэдніх насельнікаў п’ю або развіты на аснове генеалогіі валадароў Наньчжаа. На роль сапраўднага заснавальніка Пагана прэтэндуе валадар П’інб’я Мінта, пра якога запісы кажуць, што ў 849 г. ён умацаваў горад.

Пашырэнне
---------

Анаўрахта Мінсаў (1014—1077 гг.), унук П’інб’я Мінта, успадкаваў дзяржаву, якая займала ўсяго некалькі тысяч квадратных кіламетраў. Аднак ён увёў цвёрдыя падаткі, пабудаваў ірыгацыйную сістэму, што прыцягнула новых жыхароў і дазволіла яму рэфармаваць армію. У выніку некалькіх ваенных кампаній пасля 1050 г. Анаўрахта заваяваў землі ўздоўж Іравадзі. Яму прыпісваюць кампанію супраць Далі, якая скончылася мірным пагадненнем, перамогу над кхмерамі і дапамогу сінгальскім валадарам у вайне супраць тамілаў.

Пасля смерці Анаўрахты ў створанай ім імперыі пачаўся разлад. Яго праўнук Алаўнгсітху (1112—1167 гг.) быў вымушаны пачаць сваё кіраванне з задушэння паўстанняў. Ён здолеў значна пашырыць свае валоданні, але ў гісторыю Пагана ўвайшоў як надзвычай рэлігійны манарх, які будаваў у розных частках імперыі ступы і храмы. Пры валадары Нарапацісітху (1174—1211 гг.) Паганская дзяржава дасягнула свайго росквіту. Ён канчаткова падпарадкаваў дзяржавы монаў, усталяваў рэлігійныя і дынастычныя сувязі з сінгальскай дзяржавай у Паланаруве, стварыў прафесійную армію, якая стала галоўнай сілай яго войска, і ўвёў пісьмовае заканадаўства.

Заняпад
-------

Кіраванне апошняга валадара Пагана, Наратхіхапаці (1238—1287 гг.) азнаменавалася серыяй паўстанняў на захадзе краіны. Тым не меней, ён адчуваў сябе дастаткова моцным, каб адмовіць мангольскаму хану Хубілаю ў выплаце даніны ў 1271 г. і забіць яго пасольства ў 1273 г. Ён нават двойчы арганізоўваў ваенныя экспедыцыі на землі, ужо падначаленыя манголам, але кожны раз цярпеў паражэнні. У 1282 г. і 1287 г. манголы ўрываліся ў Паган і двойчы ўшчэнт грамілі паганскія войскі. Пасля апошняга паражэння Наратхіхапаці збёг на поўдзень, дзе быў забіты. Пасля яго смерці розныя часткі дзяржавы перасталі выплочваць даніну. Яго сын К’яўсва некаторы час заставаўся фармальным манархам Пагана, але кантраляваў вельмі невялікую тэрыторыю.

Спасылкі
--------

* Pagan Kingdom — New World Encyclopedia
* Cultural Profile: Pagan, the Buddhist Empire of Ancient Myanmar
* HISTORY OF BAGAN AND THE EARLY BURMANS

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2009008439 |
**Дзень святога Мікалая** — свята ў гонар святога Мікалая, біскупа Мірскага. Да XIX стагоддзя ў Польшчы быў выхадны. У 1969 г. свята было адменена ў Каталіцкай Царкве, гэта толькі т.зв. любая памяць. З Сярэднявечча, напярэдадні гэтага дня, святы Мікалай (дакладней, чалавек, апрануты як ён) прыносіў дзецям падарункі. Сёння ў Польшчы на ​​ноч дзецям дораць невялікія падарункі, маленькія цацкі і, перш за ўсё, прысмакі. У дзевятнаццатым і дваццатым стагоддзях Санта, які дорыць дзецям падарункі на сваё свята, пераўтварыўся ў казачнага персанажа, які дорыць падарункі на Каляды, выкарыстоўваецца ў масавай культуры. З 9-га стагоддзя Мікалаю ва ўсходнім і заходнім хрысціянстве шанавалі святога і цудатворцу. Напісанае ў Візантыі «Жыціе Мікалая», напісанае архімандрытам Міхаілам з IX стагоддзя, распавядае, што ўжо ў той час, 6 снежня, у Канстанцінопалі святкавалі Дзеда Мароза, які лічыўся годнай падрыхтоўкай да Каляд. .

Ва Украіне адраджаецца вобраз святога Мікалая і традыцыя дарыць падарункі. Таксама ўсё больш шануецца традыцыя клопату аб патрабуючых: як у форме дабрачынных акцый у царкоўных супольнасцях, так і ў свецкіх дабрачынных праектах. У школах напярэдадні свята праходзяць урокі, на якіх дзяцей вучаць пісаць ліст Святому Мікалаю.

Зноскі
------

1. ↑  Мікалай — заступнік дзяцей
2. ↑  Так, так
3. ↑  Огляд семи благодійних ініціатив 2015 року Архівавана 22 грудня 2015. в статті Ольги Перехрест «Стати Святим Миколаєм» на ресурсі Захід.net
***Alluaudia montagnacii*** — від сукулентных раслін роду *Alluaudia* сямейства *Didiereaceae*, які расце на тэрыторыі Мадагаскара (Ітампола[en]).

Назва
-----

Родавая лацінская (навуковая) назва *Alluaudia* дадзена ў гонар {{нп3|Шарль Алюо|Шарля Алюо|ru|Аллюо, Шарль}} - французскага даследчыка і энтамолага.

Відавы эпітэт *montagnacii* дадзены ў гонар французскага батаніка фр.: R. Montagnac.

Апісанне
--------

Лісце і калючкі
**Alluaudia montagnacii** Rauh, першае згадванне ў Adansonia, n.s. 1: 43 (1961).

Лістападнае дрэва, якое дасягае вышыні ад 6 да 10 м. Лісце разнастайнае, ад даўгаватага да круглявага, даўжыня лістоў складае ад 15 да 20 мм, шырыня-ад 5 да 20 мм.

Кветкі аднаполыя (двухдомныя) і складаюцца з зялёных чашалісцікаў даўжынёй ад 2 да 3 мм і белых пялёсткаў, якія могуць быць авальнымі або паўкруглымі і маюць даўжыню ад 2 да 5 мм. Кветкі згрупаваныя ў двупарные пазухавыя суквецці.


1. 1 2  Alluaudia montagnacii Rauh | Plants of the World Online | Kew Science (англ.). *Plants of the World Online*. Праверана 6 ліпеня 2023.
2. ↑  Alluaudia dumosa - Plant Finder (англ.). *www.missouribotanicalgarden.org*. Праверана 5 ліпеня 2023.
3. 1 2  {{{загаловак}}}. — 2004. — ISBN 978-3-540-00489-9.
4. 1 2  Plantes et botanique : Genre des Alluaudia (фр.). *Plantes et botanique* (27 мая 2020). Праверана 6 ліпеня 2023.
**Сева** — у міфалогіі старажытнага насельніцтва Беларусі, меркавана, багіня цнатлівасці. У болей познія часы існаваў звычай перад вяселлем святкаваць апошні дзень дзявоцтва дзяўчыны. Верагодна, першапачаткова свята было прысвечана багіні Севе, апякунства якой дзяўчына губляла разам з цнатлівасцю. Імя Сева, відавочна, звязана з лат.: sieva («жонка»). Далейшыя этымалагічныя сувязі адсылаюць да асновы \**k’ei* са значэннем, апрача іншых, «сяброўскі, мілы».

Літаратура
----------

* *Санько С.* Сева // Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч і інш. — Мн.: Беларусь, 2004. — С. 462. — 592 с.: іл. — 3 000 экз. — ISBN 985-01-0473-2.
Ньёрд
**Ньёрд** (стар.-сканд.: Njörðr) — у скандынаўскай міфалогіі бог з ліку ванаў, бацька Фрэйра і Фрэі. Па адной з версій, больш ранняя яго іпастась апісана Тацытам пад імем багіні ўрадлівасці Нертус.

Ньёрд сімвалізуе вецер і марскую стыхію, але, як і іншыя ваны, перш за ўсё з'яўляецца богам урадлівасці. Пасля вайны асаў і ванаў ён становіцца закладнікам у асаў (у «Малодшай Эдзе» ужо часта прылічаецца да асаў) і пасяляецца ў Ноатуне (стар.-сканд.: Nóatún — «Карабельны двор»), які размешчаны, паводле «Малодшай Эды», на небе, але, разам з тым, у моры. Калі асы забіваюць волата Т’яці, Ньёрд жэніцца на яго дачцэ, багіне-паляўнічай Скадзі. Скадзі пагадзілася выйсці замуж за Ньёрда ў знак прымірэння з асамі, але не змагла жыць з ім у моры, дзе яе будзілі крыкі чаек, таму яны жывуць па дзевяць дзён у жытле Ньёрда — Ноатуне і столькі ж у Трумхейме, у горах, з бо Скадзі любіць горы і ваўкоў. У «Прамовах Вафтрудзііра» («Старэйшая Эда») гаворыцца, што Ньёрд вернецца да ванаў у канцы свету.

Ньёрд багаты, мае ўладу над морам, ветрам і агнём, з'яўляецца заступнікам мараплаўства, рыбалоўства, палявання на марскіх жывёл.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ньёрд

| Ваны |
| --- |
| 
Ньёрд ·  Фрэйр ·  Фрэя ·  Гульвейг
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Камаровічы.

**Камаро́вічы** — былая вёска ў Магілёўскай вобласці Беларусі, Чэрыкаўскі раён. Насельніцтва 312 чал. (2002), 121 сям’я.

Геаграфія
---------

Знаходзілася прыкладна за 100 км на паўночны ўсход ад Магілёва, за 12 км на паўночны ўсход ад горада Чэрыкаў. На ўездзе ў вёску папярэджваючы знак «Радыяцыйная небяспека. Уезд і ўваход забаронены». Вёска знаходзілася ў прыгожых мясцінах, на беразе рэчкі Яленка, каля месца ўпадзення ў раку Волчас. На тэрыторыі вёскі знаходзяцца два возеры.

Гісторыя
--------

Згодна са звесткамі, у 1660 годзе ўладаром вёскі і маёнтку ў ёй быў Казімер Грушэцкі (з шляхецкага і дваранскага роду Грушэцкіх). Ад Казіміра пайшлі нашчадкі, якія ў 19 ст. жылі ў Копыскім, Магілёўскім і Чавускім паветах.

У сярэдзіне XIX ст. маёнткам Камаровічы (Komorowicze) валодаў, разам з іншымі маёнткамі, Міхаіл Аляксандр Галынскі (Michał Aleksander Hołyński), з роду Галынскіх (Holynscy), герба Клямры (Klamry); нар. 07.10.1852 г. суддзя павятовага суда ў Чэрыкаве, таварыш старшыні Таварыства дапамогі збяднелым дзецям патомных дваран у Чэрыкаве, сябра Рады Сельскагаспадарак у Чэрыкаве. У 1867—1872 гг. зямельныя надзелы Камаровічы, разам з іншымі, якія належалі Міхаілу Іванавічу і Соф’і Іванаўне Галынскім, былі выкуплены часоваабавязанымі сялянамі.

Перад вайной у вёсцы жыло 220 чалавек у 72 дварах. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў верасні 1943 года гітлераўцамі было спалена 70 хат.

У вёсцы знаходзілася драўляная царква, унесеная ў «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (не захавалася).

Апошнім часам вёска налічвала 121 сям’ю, 312 чалавек. Як адміністрацыйная адзінка, вёска згубіла свой статус у 2002 годзе.

Галерэя
-------

* Манумент у в.КамаровічыМанумент у в.Камаровічы
* Памятны камень а былой вёсцыПамятны камень а былой вёсцы
* Шыльда на памятным камяніШыльда на памятным камяні

Зноскі
------

1. ↑  Вывад: 1803.06.02 (Магілёўскі ДДС)
2. 1 2  Комаровичи  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 503. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Ліст карты N-36-87. Выданне 1982 г. (руск.)

Спасылкі
--------

* Сайт Глобус Беларуси
* сайт Згуртаванне Беларускай Шляхты
**Вісконсінскі ўніверсітэт імя Дж. Стаўта** (англ.: University of Wisconsin–Stout) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Менамоні ў штаце Вісконсін, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня была заснавана ў 1891 годзе і названа ў гонар свайго фундатара, лесапрамысловага магната Джэймса Стаўта.

Установа вядома таксама пад сваёй неафіцыйнай назвай як **Вісконсінскі політэхнічны ўніверсітэт**. Гэта адзін з двух спецыялізаваных універсітэтаў у сістэме Вісконсінскага ўніверсітэта, які прапануе мэтанакіраваныя праграмы, звязаныя з прафесійнай кар'ерай у прамысловасці, тэхналогіях, хатняй гаспадарцы, прыкладным мастацтве і дапаможных прафесіях, а таксама адзін з двух універсітэтаў гэтай універсітэцкай сістэмы, які не мае ў свёй назве пазначэння горада, у якім знаходзіцца.

Універсітэт прапануе 49 спецыяльнасцей бакалаўрыяту і 22 праграмы магістратуры, а таксама праграму аспірантуры.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і гуманітарных навук
* Каледж навук, тэхналогій, інжынерыі, матэматыкі і кіравання

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Вісконсін

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Саёра Шарафаўна Рашыдава** (узб.: Sayyora Sharofovna Rashidova; 2 жніўня 1943, Джызак) — упаўнаважаны Алій Мажліса Рэспублікі Узбекістан па правах чалавека (омбудсман) з 1995 па 2016 гады.

Біяграфія
---------

Рашыдава Саёра Шарафаўна нарадзілася 2 жніўня 1943 года ў г. Джызаку (Рэспубліка Узбекістан) у сям'і вядомага дзяржаўнага дзеяча і пісьменніка {{нп3|Шараф Рашыдавіч Рашыдаў|Шарафа Рашыдава|ru|Рашидов, Шараф Рашидович}}.

Пасля заканчэння сярэдняй школы № 43 г. Ташкента ў 1960 годзе паступіла на хімічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Скончыўшы ўніверсітэт, працавала стажорам-даследчыкам у {{нп3|Інстытут нафтахімічнага сінтэзу імя А. В. Топчыева РАН|Інстытуце нафтахімічнага сінтэзу імя А. В. Топчыева АН СССР|ru|Институт нефтехимического синтеза имени А. В. Топчиева РАН}}, вучылася ў вочнай аспірантуры Інстытута хіміі {{нп3|Акадэмія навук Узбекістана|АН Узбекскай ССР|ru|Академия наук Узбекистана}}, а пасля абароны кандыдацкай дысертацыі ў 1971 годзе стала працаваць у Інстытуце хіміі, пачынаючы з пасады малодшага навуковага супрацоўніка. З 1979 года яна — кіраўнік аддзела хіміі палімераў, з 1981 г. — дырэктар Інстытута хіміі і фізікі палімераў Акадэміі навук Узбекскай ССР.

У цяперашні час C. Ш. Рашыдава - акадэмік Акадэміі навук Рэспублікі Узбекістан, доктар хімічных навук, прафесар, яна падрыхтавала больш за 20 дактароў і кандыдатаў навук, мае каля 300 навуковых публікацый, шэраг манаграфій, 20 аўтарскіх пасведчанняў.

Актыўна ўдзельнічае ў грамадскім жыцці рэспублікі як прэзідэнт Асацыяцыі жанчын-навукоўцаў «Olima». Абіралася дэпутатам Алій Мажліса Рэспублікі Узбекістан першага (1995-1999) і другога (2000-2004) скліканняў.

На сесіі Алій Мажліса Рэспублікі Узбекістан першага склікання ў снежні 1995 года С. Рашыдава была абраная ўпаўнаважаным па правах чалавека (омбудсманам). На гэтай пасадзе яна прапрацавала 4 пяцігадовыя тэрміны.

С. Ш. Рашыдава прымае актыўны ўдзел на шматлікіх міжнародных форумах па правах чалавека. Мае больш за 100 публікацый у сферы правоў чалавека; аўтар і адказны рэдактар шэрагу зборнікаў: «Амбудсманы свету», «Амбудсман ва Узбекістане», «Маніторынг правоў чалавека», «Абарона правоў чалавека ва Узбекістане». З'яўляецца членам рэдакцыйных калегій шэрагу часопісаў: »Дэмакратызацыя і правы чалавека«, "Грамадская думка. Правы чалавека" і інш.

Узнагароды
----------

* Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Узбекістан (1993)
* Ордэн «Дустлік" (1999)
* Ордэн "Эл-юрт хурмаці" (2003)

Спасылкі
--------

* 
* Біяграфія


1. ↑  Новым омбудсманом избран Улугбек Мухаммадиев **(нявызн.)**. *Газета.uz* (16 мая 2015). Архівавана з першакрыніцы 29 студзеня 2019. Праверана 29 студзеня 2019.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Старынкаўскі сельсавет.
**Стары́нкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Старынка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Гарадзецкі сельсавет** у складзе Ушацкага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Гарадзец. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Ушацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Старынка, сельсавет перайменаваны ў Старынкаўскі. 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Кубліцкага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Галадушша, Гамылёва, Забалацце, Лажаншчына, Пад’язна, Самоўка і Слабодка). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Лепельскага раёна. 18 сакавіка 1963 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кубліцкага (10 населеных пунктаў: Гамылёва, Забалацце, Ідута, Клапы, Лажаншчына, Пад’язна, Самоўка, Слабодка, Судзілавічы I і Судзілавічы II) і Жарскага (13 населеных пунктаў: Бугаі, Гарадзец I, Гарадзец II, Гута, Журкі, Зарубаўшчына, Ільюшына, Лежні, Наваселле, Пранікі, Сержаны, Старынка і Чарнаручча) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 23 населеныя пункты.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 мая 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 16.
3. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 18 сакавіка 1963 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 18 (1018).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Завячэ́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ушацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Завячэлле.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Ушацкага раёна Полацкай акругі БССР. 24 верасня 1926 года са складу сельсавета вылучаны Вацлавоўскі нацыянальны латышскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Ушацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 5 ліпеня 1938 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вацлавоўскага нацыянальнага латышскага сельсавета. З 20 верасня 1944 года сельсавет ва Ушацкім раёне Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мосарскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Витебской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Паўднёвыя Альпы** — горны хрыбет у Новай Зеландыі, працягваецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход амаль праз увесь Паўднёвы востраў. Вышыня 2000-3000 м, найбольшая — 3764 м (гара Кука). Складзены пераважна крышталічнымі сланцамі; інтрузіі гранітаў, перыдатытамі. Характэрныя альпійскія формы рэльефу; вечныя снягі і ледавікі (Тасман, Франца-Іосіфа, Фоке і інш, плошча 1000 км²). На заходніх наветраных схілах — вечназялёныя (ліставыя і іглічныя) лясы, на ўсходніх — засухаўстойлівыя хмызнякі і трава. Праз перавал Артурс-Пас праходзяць чыгунка і шаша, якія злучаюць заходні і ўсходні берагі вострава.
**Прэзідэнцкія выбары ва Украіне 2004 года** былі праведзены 31 кастрычніка, 21 лістапада і 26 снежня 2004 года. Прэзідэнцкія выбары былі чацвёртымі выбарамі, якія прайшлі ва Украіне пасля здабыцця незалежнасці ад Савецкага Саюза. На апошніх этапах вынікі былі аспрэчаныя паміж лідарам апазіцыі Віктарам Юшчанкам і тагачасным прэм'ер-міністрам Віктарам Януковічам з Партыі рэгіёнаў. Выбары праходзілі ў вельмі напружанай палітычнай атмасферы, з абвінавачваннямі ў прадузятасці СМІ, запалохванні выбаршчыкаў і атручванні кандыдата Юшчанка.

Паводле выбарчага закону Украіны, для абрання прэзідэнта выкарыстоўваецца сістэма ў два туры, у якіх кандыдат павінен атрымаць большасць (50% і больш) галасоў з усіх пададзеных бюлетэняў. Першы тур галасавання адбыўся 31 кастрычніка 2004 года. Паколькі ні адзін з кандыдатаў не набраў 50% (ці больш) галасоў, другі тур галасавання паміж двума кандыдатамі-лідарамі прэзідэнцкай кампаніі, Віктарам Юшчанкам і Віктарам Януковічам, адбыўся 21 лістапада. Цэнтральная выбарчая камісія абвясціла вынікі 23 лістапада, у другім туры выбараў перамог Віктар Януковіч. Вынікі выбараў былі аспрэчаныя, Віктар Юшчанка і яго прыхільнікі, а таксама многія міжнародныя назіральнікі сцвярджалі, што выбары сфальсіфікаваныя.

Наступныя падзеі прывялі да палітычнага крызісу ва Украіне з шырокай мірнай дэманстрацыяй, якая атрымала назву «Аранжавая рэвалюцыя». Вярхоўны суд Украіны ануляваў афіцыйныя вынікі і загадаў паўтарыць другі тур галасавання.

Канчатковае паўторнае галасаванне адбылося 26 снежня. Віктар Юшчанка быў абвешчаны пераможцам з 52% галасоў і 44% у Януковіча.

Міжнародныя назіральнікі паведамілі, што паўторнае галасаванне лічыцца больш справядлівым, чым папярэдняе.

| ⛭Палітыка ва Украіне Украіна |
| --- |
| Парламенцкія выбары | 
* 1994
* 1998
* 2002
* 2006
* 2007
* ~~2008~~
* 2012
* 2014
* 2019

 |
| Прэзідэнцкія выбары | 
* 1991
* 1994
* 1999
* 2004
* 2010
* 2014
* 2019

 |
| Рэферэндумы ва Украіне | 
* 1991
* 1991
* 2000

 |
| Пагадненні | 
* Массандраўскае пагадненне (1993)
* Будапешцкі мемарандум (1994)
* Харкаўскія пагадненні (2010)

 |