recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Вальтэр Лейсцікаў** (ням.: Walter Leistikow; 25 кастрычніка 1865, Бромберг, цяпер Быдгашч — 24 ліпеня 1908, Цэлендорф) — нямецкі мастак-пейзажыст, які працаваў у манеры югендштылю.

Жыццё і творчасць
-----------------

У 1883 годзе будучы мастак прыехаў у Берлін паступаць у Берлінскую акадэмію мастацтваў, але прыняты не быў. Вучыўся жывапісу да 1887 года ў Германа Эшкі і Ганса Гудэ. У 1892 годзе ўвайшоў у лік заснавальнікаў мастацкай групы «11», якая выступала супраць класічнага акадэмізму ў жывапісе і за развіццё сучаснага мастацтва. Адмова арганізатараў выставіць карціну Лейсцікава «Возера Груневальд» на мастацкай выставе прывяла да заснавання Берлінскага сэцэсіёна ў 1899 годзе.

У сваіх пейзажах Лейсцікаў наседваў манеру мастакоў барбізонскай школы, аднак з цягам часу пачаў пазбягаць дэталізацыі і апісальных элементаў у сваіх палотнах, ствараючы буйнафарматныя творы, запоўненыя сілуэтамі і вобразамі з размытых ліній. У той жа час у яго позніх працах прыкметная і падкрэсленая стылізацыя, выкліканая ўплывам на мастака ар-нуво, не пераходзячая, аднак, у дэкаратыўную фармалістыку пейзажа.

24 ліпеня 1908 года Лейсцікаў застрэліўся з-за сваёй у той час невылечнай хваробы — сіфілісу.

Зноскі
------

1. 1 2  Walter Leistikow<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Walter Leistikow — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2 3 4 5 6  *Thieme U. Becker F. Vollmer H.* Thieme-Becker-Vollmer / Hrsg.: U. Thieme, F. Becker, H. Vollmer et al. — E. A. Seemann.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1273447'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q109174'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19997516'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q102869'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96122'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1361256'></a>
4. ↑   Праверана 26 ліпеня 2019.
**Шаці́лкаўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Шацілкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Шацілкі. 8 кастрычніка 1924 года да сельсавета далучана частка скасаванага Яланскага сельсавета Азарыцкага раёна Мазырскай акругі. У 1928 годзе ўзбуйнены за кошт тэрыторыі скасаванага Якімава-Слабадскога сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета з Давыдаўскага сельсавета Даманавіцкага раёна перададзена вёска Жэрдзь. 30 снежня 1956 года Шацілкі атрымалі статус пасёлка гарадскога тыпу. 10 сакавіка 1960 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў склад Чыркавіцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Асопнае, Жэрдзь, Медзведаў, Печышчы і пасёлак чыгуначнай станцыі Жэрдзь) і ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Шацілкаўскага пассавета (2 населеныя пункты: Якімава Слабада і пасёлак чыгуначнай станцыі Шацілкі).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 10 сакавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 6.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Людзві́нскае падня́цце** (ад назвы вёскі Людзвін у Хойніцкім раёне) — тэктанічная структура ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці, у скляпенні Хойніцкага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1971 годзе сейсмаразведачнымі работамі.

Па падсалявых адкладах Людзвінскае падняцце — монаклінальны блок памерамі 12×9 км, абмежаваны на захадзе, паўночным захадзе, усходзе і поўдні разрывамі. Паверхня падсалявых і міжсалявых адкладаў у межах падняцця апускаецца на паўночны захад адпаведна ад адзнак -1200 да -2000 і -800 да -1200 м. Па паверхні верхнефаменскай (верхні дэвон) саляноснай тоўшчы Людзвінскае падняцце — малаамплітудная брахіантыкліналь, заходняя перыкліналь якой размешчана над паднятай часткай падсалявога блока. Фарміравалася падняцце ў познафранскі і фаменскі час позняга дэвону, у меншай ступені ў карбоне і пермі.

Літаратура
----------

* Людзвінскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
Галоўны корпус
**Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта** ў Мінску ўключае галоўны (1956, арх. М. Бакланаў) і навучальна-лабараторныя карпусы, 6 студэнцкіх інтэрнатаў, сталовую.

Архітэктура
-----------

Дзякуючы цэласнасці архітэктурнага вырашэння будынак галоўнага корпуса стаў арганічнай часткай забудовы праспекта Незалежнасці.

Галоўны корпус 5-павярховы, П-падобны ў плане, утварае курданёр перад уваходам. У цэнтральнай частцы па галоўнай восі парадны вестыбюль-фае, 2-светлавая актавая і спартыўная залы, адміністрацыйныя памяшканні, лабараторыі і аўдыторыі размешчаны ў бакавых крылах абапал калідораў, якія злучаюцца з цэнтральнай часткай. Парадны ўваход галоўнага фасада вылучаны порцікам з трохвугольным франтонам і падвойнымі трохчвэртнымі калонамі. Гарызантальная цяга падзяляе будынак на 2 ярусы: ніжні (1—2-гі паверхі) апрацаваны рустам, верхні (у бакавых крылах) — пілястрамі. Пры стварэнні параднага падыходу да будынка па вялікай лесвіцы ўдала выкарыстаны рэльеф.

Інтэрнат
Пастаўленыя па тыпавых праектах будынкі 3-павярховага навучальна-лабараторнага корпуса, 5-павярховых студэнцкіх інтэрнатаў, 2-павярховай сталовай размешчаны ўнутры тэрыторыі комплексу.

Літаратура
----------

* *В. I. Анікін.* Беларускага інстытута механізацыі сельскай гаспадаркі будынкі // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Т. 1. А капэла — Габелен. — 727 с. — 10 000 экз.
**Комплекс Мінскага аўтатранспартнага прадпрыемства** — комплекс будынкаў у Мінску, размешчаны па вуліцы Клары Цэткін.

Пабудаваны ў 1983—1985 гадах па праекце архітэктараў І. Боўта, М. Гроднікава, А. Малашкі.

Архітэктура
-----------

Актыўна ўдзельнічае ў фарміраванні фронту забудовы вуліцы і прасторавай арганізацыі прылеглай да яе тэрыторыі. Архітэктурная кампазіцыя заснаваная на кантрастным спалучэнні вышыннага дзевяціпавярховага цыліндрычнага аб’ёма (у ім стаянка легкавых аўтамабіляў) з двухпавярховым падоўжаным аб’ёмам (у ім стаянка грузавога транспарту і рамонтныя службы). Вертыкальныя і гарызантальныя аб’ёмы аб’яднаныя ўстаўкай, дзе размешчаныя адміністрацыйныя памяшканні. Аб’ёмна-планіровачнае вырашэнне падпарадкавана ідэі рацыянальнага перамяшчэння аўтамабіляў унутры комплексу, іх аптымальнага тэхнічнага абслугоўвання і ўстаноўцы на месцы захоўвання, максімальнай блакіроўкі аб’ёмаў, стварэння камфортных умоў для працы. Канструкцыйная схема будынкаў — зборны жалезабетонны каркас, зборна-маналітнае вырашэнне ўнутраных вінтавых рампаў у цыліндрычным аб’ёме, саманясучыя вертыкальныя панелі сцен. У вонкавай аддзелцы выкарыстаны высакаякасная тынкоўка, гранітная і керамічная плітка. Лаканічныя аб’ёмы, пластычнае вырашэнне іх фасадаў ствараюць выразнае аблічча сучаснага прамысловага аб’екта.

Літаратура
----------

* *А. Б. Марозава.* Мінскага аўтатранспартнага прадпрыемства комплекс // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
«Сялянскае вяселле», 1568, Пітэр Брэйгель, Музей гісторыі мастацтваў, Вена
**Жанравы жывапіс** (ад фр.: genre) — мастацкая выява сцэн паўсядзённага жыцця як адлюстраванне формаў жыцця народа і навакольнай рэчаіснасці. Такая выява можа быць рэалістычнай, уяўнай ці рамантызаванай яе стваральнікам. Прыкладамі жанравага жывапісу з'яўляюцца выявы рыначных сцэн, святаў, інтэр'ераў, вулічных сцэн і г. д.

Прызнаныя майстры жанравага жывапісу
------------------------------------

* Вільгельм Аўгуст Лебрэхт Амберг (1822—1899)
* Генрых фон Ангелі (1840—1925)
* Эўджэніа Аньені (1816—1879)
* Эдвард Армітаж (1817—1896)
* Джон Агастэс Аткінсан (1775—1833)
* Адрыян Маро (1843—1906)

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Жанравы жывапіс на Вікісховішчы |

* Амерыканскі жанравы жывапіс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4020173-9 · LCCN: sh85053926 · NDL: 00563836 · NKC: ph138696 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Полякава.

**Тэрэзія Полякава** (чэшск.: Terézia Poliaková; 2 красавіка 1989, Брэзна, Чэхаславакія) — славацкая біятланістка, удзельніца Зімовых Алімпійскіх гульняў у Сочы.

Біяграфія
---------

Удзельнічае на этапах Кубка свету з сезона 2012/2013. У 2013 годзе ўпершыню прыняла ўдзел у Чэмпіянаце свету, які праходзіў у чэшскім Нова-Месце. У яго рамках яна заняла 47-е месца ў індывідуальнай гонцы.

14 снежня 2014 года на этапе ў аўстрыйскім Хохфільцэне Полякава ўпершыню ў сваёй кар'еры набрала кубкавыя ачкі ў розыгрышы 2014/2015, фінішаваўшы ў гонцы праследавання на 28-м месцы.

### Удзел у Алімпійскіх гульнях

| Год | Месца правядзення | Спрынт | Гонка праследавання | Індывідуальная гонка | Мас-старт | Эстафета | Змяшаная эстафета |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Расія Сочы | — | — | 66 | — | LPD | — |

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 

* Тэрэзія Полякава — профіль на сайце IBU (англ.)
**Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта** пабудаваны ў 1980 годзе на праспекце Газеты «Правда» (цяпер Дзяржынскага) у Мінску па праекце архітэктараў Э. Гальдштэйна, Ю. Бічана.

Архітэктура
-----------

Рэкрэацыя
Складаны па канфігурацыі плана комплекс утвараюць блок аўдыторый, навучальна-адміністрацыйны і два лабараторныя корпусы, актавая зала, бібліятэка, сталоўка. Усе аб’ёмы злучаныя паміж сабой крытымі галерэямі на другім паверсе. Цэнтр кампазіцыі — двухпавярховы прамавугольны ў плане блок з шасцю аўдыторыямі (кожная на 1150 месцаў), аб’яднанымі двухсветлавой рэкрэацыйнай залай (з вестыбюлем і гардэробам). Выкарыстанне натуральнага асвятлення праз ліхтары, сістэма адкрытых лесвіц, якія злучаюць вестыбюль з галерэямі другога паверху, чляненне прасторы па вертыкалі ствараюць выразны інтэр’ер рэкрэацыйнай залы.

Да аўдыторнага блоку прымыкае вышынная дамінанта комплексу — дзесяціпавярховы прамавугольны ў плане з вынесеным наперад лесвічна-ліфтавым аб’ёмам навучальна-адміністрацыйны корпус.

Два чатырохпавярховыя прамавугольныя ў плане лабараторныя корпусы ўтвараюць Г-падобную ў плане кампазіцыю. Пластыку іх фасадаў узбагачае рытмічнае чаргаванне вертыкальных рэбраў і аконных праёмаў.

Двухпавярховы прамавугольны ў плане аб’ём бібліятэкі з чатырма чытальнымі заламі (адна з іх — двухсветлавая).

Каларыстычнае вырашэнне фасадаў будынкаў комплексу заснаванае на кантрасце сцен, апрацаваных цёмна-карычневай керамічнай пліткай, і панелей светла-шэрага колеру.

Літаратура
----------

* *В. Б. Ангелаў.* Мінскага медыцынскага інстытута будынкі // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

| ⛭Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт |
| --- |
| Факультэты | 
* Лячэбны
* Медыка-прафілактычны
* Педыятрычны
* Стаматалагічны
* Медыцынскі факультэт замежных навучэнцаў
* Фармацэўтычны
* Факультэт прафарыентацыі і даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Факультэт падвышэння кваліфікацыіі перападрыхтоўкі кадраў

 |
| Інстытуты | 
* Ваенна-медыцынскі iнстытут

 |
| Іншае | 
* Комплекс будынкаў БДМУ

 |
**Тука́нг-Бе́сі**, або **Тукангбе́сі** (індан.: Kepulauan Tukang besi) — архіпелаг, які амываецца морамі Банда і Флорэс. Складаецца з 25 астравоў і рыфаў вулканічнага і каралавага паходжання. Размешчаны на паўднёвы ўсход ад Сулавесі. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 821 км². Насельніцтва ў 1994 годзе — 73 251 чалавек.

Астравы Туканг-Бесі знакаміты сваімі каралавымі рыфамі. У 1996 годзе атрымалі статус марскога нацыянальнага парка. 

Астравы насяляе народ, які прылічаюць да баджа, аднак мясцовае насельніцтва размаўляе на асобнай мове аўстранезійскага паходжання. Невялікая плошча астравоў з беднымі вапняковымі глебамі не дазваляе наладзіць таварную сельскую гаспадарку. Яна мае сезонны характар. У астатні час жыхары Туканг-Бесі займаюцца рыбалоўствам, зборам малюскаў і водарасцяў, важнае значэнне мае марскі гандаль. Мясцовыя насельнікі здаўна славяцца як адважныя мараходы. У апошнія дзесяцігоддзі паступова развіваецца турызм. Туканг-Бесі вабяць аматараў нырання з аквалангам.

Спасылкі
--------

* The Tukang Besi Islands
* HOGA ISLAND DIVE RESORT
Аверс манеты
Рэверс манеты
**«Успенскі сабор Кіева-Пячэрскай лаўры»** — залатая памятная манета Нацыянальнага банка Украіны наміналам 100 грыўняў, прысвечаная адраджэнню Успенскага сабора Кіева-Пячэрскай лаўры. манета ўведзеная ў абарачэнне 30 снежня 1998 года. Яна належыць да серыі «Духоўныя скарбы Украіны».

Параметры
---------

* проба золата: 900
* намінал: 100 грыўняў
* вага манеты: 15,55 г
* дыяметр: 25 мм
* якасць: «пруф»
* рабро: гладкае
* тыраж: 3000 асобнікаў

Апісанне
--------

### Аверс

На аверсе манеты ў абрамленні барочнага арнаменту, упрыгожанага галоўкамі серафімаў, размешчаныя малы Дзяржаўны Герб Украіны і надпісы ў чатыры радкі «Украіна», «100 грыўняў», «1998», абазначэнне і проба каштоўнага металу Au 900 і яго вага ў чысціні 15,55.

### Рэверс

На рэверсе манеты размешчаная выява Успенскага сабора, знішчанага ў 1941 годзе, яго руіны і кругавы надпіс «Успенскі сабор Кіева-Пячэрскай лаўры ХІ ст».

Дызайн
------

* Мастакі: Уладзімір Таран, Аляксандр Харук, Сяргей Харук, Віталь Казачэнка.
* Скульптар: Раман Чайкоўскі.

Манетны двор
------------

Манетны двор Нацыянальнага банка Украіны .

Зноскі
------

1. ↑  Памятныя і юбілейныя манеты з золата наміналам 100 грыўняў, выпушчаныя ў 1998 годзе Архівавана 7 красавіка 2014. (руск.)

Спасылкі
--------

* Апісанне манеты на сайце Нацыянальнага банка Украіны Архівавана 17 кастрычніка 2013. (укр.)
Шчыліна Касіні, здымак з зонда «Касіні».
**Шчыліна Касіні** (іншая назва — падзел Касіні) — прамежак паміж знешнімі кольцамі Сатурна (кольцамі **A** і **B**). Шырыня яе складае каля 5000 км. Адкрыта Жанам-Дамінікам Касіні (італ.: Gian Domenic Cassini, фр.: Jean-Dominique Cassini; 1625—1712), італьянскім і французскім астраномам, у 1675 г.

Прырода шчыліны Касіні
----------------------

Для назіральніка з Зямлі шчыліна Касіні выглядае як тонкая цёмная шчыліна паміж кольцамі. Аднак Вояджэрам было зроблена наступнае адкрыццё: гэта шчыліна не пустая, а таксама з'яўляецца своеасаблівым кольцам і па сваім складзе вельмі падобная да кольца **C**. На арбіты яе часціц уплывае прыцягненне Мімаса, а таксама моцны арбітальны рэзананс унутранай часткі шчыліны. З-за спалучэння гэтых фактараў скрыўляюцца арбіты часціц шчыліны і ўзнікаюць змены ў яе шчыльнасці.

У шчыліны Касіні назіраюцца прамежкі, такія, як шчыліна Гюйгенса і шчыліна Лапласа, якія змяшчаюць у сабе малыя тонкія кольцы. На прыведзенай ілюстрацыі шчыліна Гюйгенса знаходзіцца на правай мяжы падзелу, шчыліна Лапласа — бліжэй да Сатурна.

Шчыліна Касіні ў мастацтве
--------------------------

У апавяданні Станіслава Лема «Дазнанне», а таксама ў знятым па ім фільме запуск даследчых зондаў у шчыліну Касіні з'яўляецца мэтай сумеснай экспедыцыі людзей і робатаў. Адзін з робатаў, жадаючы загубіць людзей з экіпажа, праводзіць карабель праз шчыліну Касіні, каб справакаваць аварыю.

Гл. таксама
-----------

* Шчыліны Кірквуда — той жа прыроды, што і шчыліна Касіні.

Зноскі
------

1. ↑    (англ.)
2. ↑  Lecture 41: Planetary Rings  (англ.)
**«Паміраючы гал»** — захаваная на Капітоліі мармурная рымская копія з пергамскага арыгінала (верагодна, бронзавага), які быў выраблены па заказе цара Атала I у памяць пра яго перамогу над кельтамі-галатамі. Не выключана, што арыгінал выйшаў з-пад разца прыдворнага скульптара Эпігона.

Скульптура па натуралістычнасці і драматызму належыць да вяршыняў антычнага мастацтва. Гал выяўлены на шчыце, голым, за выключэннем торквеса на шыі. Як і трон Людавізі, статуя была, верагодна, выяўлена пры будаўніцтве іх вілы ў Рыме і да набыцця Папай Кліментам XII захоўвалася ў палацца Людавізі на Пінча. 

Падчас напалеонаўскіх войн «Паміраючы гал» быў вывезены французамі з Італіі і на працягу шэрагу гадоў выстаўляўся ў Луўры. Байран бачыў яго ў Капіталійскім музеі і апеў у «Падарожжах Чайлд-Гаральда»; дзякуючы гэтай паэме пра статую пазнала ўся чытаючая Еўропа эпохі рамантызму.

Спасылкі
--------

* Архівавана 15 красавіка 2009.



1. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
Герб «Корвін»
**Корвін** (польск.: Korwin) — прыватнаўласніцкі герб, якім карысталіся каля 80 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Бянкоўскія, Дмахоўскія, Каханоўскія, Крукоўскія, Урублеўскія. Герб «Корвін» адгалінаваўся ў пачатку XVI ст. ад герба «Слепаўрон».

Апісанне
--------

У чырвоным полі крумкач, які сядзіць на бервяне з адсечанымі 4 сукамі і трымае ў дзюбе пярсцёнак; клейнод — над прылбіцай з каронай 3 страусавыя пёры.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Корвін (герб)
* Корвін (герб) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шчыльнасць.

**Шчыльнасць зарада** - гэта колькасць зарада, якая прыходзіцца на адзінку даўжыні, плошчы або аб'ёму, такім чынам вызначаюцца лінейная, павярхоўная і аб'ёмная шчыльнасці зарада, якія вымяраюцца ў сістэме СІ: у кулон на метр [Кл/м], у кулон на квадратны метр [Кл/м²] і ў кулон на кубічны метр [Кл/м³], адпаведна. У адрозненне ад шчыльнасці рэчыва, шчыльнасць зарада можа мець як станоўчыя, так і адмоўныя значэння, гэта звязана з тым, што існуюць станоўчыя і адмоўныя зарады.

Шчыльнасць зарада ў класічнай фізіцы
------------------------------------

Лінейная, павярхоўная і аб'ёмная шчыльнасці зарада, пазначаюцца звычайна функцыямі {\displaystyle \lambda ({\vec {r}})}, {\displaystyle \sigma ({\vec {r}})} і {\displaystyle \rho ({\vec {r}})} адпаведна, дзе {\displaystyle {\vec {r}}} — гэта радыус-вектар. Ведаючы гэтыя функцыі, мы можам вызначыць поўны зарад:

{\displaystyle Q=\int \limits \_{L}\lambda ({\vec {r}})\operatorname {d} r}
{\displaystyle Q=\int \limits \_{S}\sigma ({\vec {r}})\operatorname {d} S}
{\displaystyle Q=\int \limits \_{V}\rho ({\vec {r}})\operatorname {d} V}

Шчыльнасць зарада ў квантавай механіцы
--------------------------------------

У квантавай механіцы шчыльнасць зарада, напрыклад, электрона ў атаме, суадносіцца з хвалевай функцыяй {\displaystyle \psi ({\vec {r}})}, з дапамогаю наступнай адносіны:

{\displaystyle \rho ({\vec {r}})=Q|\psi ({\vec {r}})|^{2}}
прычым хвалевая функцыя павінна мець нарміроўку:

{\displaystyle \int |\psi ({\vec {r}})|^{2}\operatorname {d} V=1}

Прымяненне
----------

Функцыя размеркавання шчыльнасці зарада прымяняецца у ўраўненнях Максвела.

Літаратура
----------

* Сивухин Д. В. Общий курс физики. — Изд. 4-е, стереотипное. — М.: Физматлит; Изд-во МФТИ, 2004. — Т. III. Электричество. — 656 с. — ISBN 5-9221-0227-3; ISBN 5-89155-086-5.

Гл. таксама
-----------

* Шчыльнасць току

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 150708132 |
Лапці
**Ла́пці** — традыцыйны сялянскі абутак, плецены з лыка (лазовага, ліпавага), пяньковых або льняных вітушак ці тонкіх вяровак. У мэтах надання трываласці падэшву лапцей падпляталі лазой, вяроўкамі і падшывалі скурай.

Лыка для лапцей дралі ў маі — чэрвені, нарыхтоўвалі таксама луццё — тонкія ліпавыя жэрдкі з карой. Лыкавыя скруткі вешалі ў клеці, на гарышчы хаты; перад выкарыстаннем іх размочвалі ў цёплай вадзе (каб былі эластычнымі), луццё распарвалі ў печы і здымалі з яго лыка. У залежнасці ад тэхнікі вырабу вылучаліся 2 тыпы лапцей: прамога (пашыраны паўсюдна) і касога (на ўсходзе Беларусі) пляцення.

Лапці прамога пляцення падзяляліся на некалькі відаў. Найбольш пашыранымі былі *кавярзні* (глухія лапці, слепакі) — лапці з глыбокім закрытым наском (галоўкай) і запяткам. На Віцебшчыне, часткова Магілёўшчыне плялі *шчарбакі* (бяспятнікі) — неглыбокія (амаль адна падэшва) Лапці без галовак (замест іх спераду былі дзве шырокія лыкавыя пятлі) і запятак, з кожнага боку — пара вузкіх петляў (заборнікі) для прадзявання абор. Шчарбакі насілі пераважна ўлетку на палявых работах.

На Палессі, поўдні Гродзеншчыны і Міншчыны бытавалі так званыя *зрачыя лапці*, у якіх насок пасярэдзіне зверху быў адкрыты — «вока» (яго стварала адсутнасць пярэдняга вушка — стракі).

Лапці прамога пляцення пачыналі плесці з наска (толькі шчарбакі з пяты). У бакавыя вушкі (курцы, куракі) устаўляліся завостраныя з аднаго канца палачкі (сугакі, занозы), падэшву лапцей для моцнасці падпляталі лыкам з дапамогай жалезнага ці касцянога кручка (спіца, спічук, качадык, падплётка). Зрэдку ніз лапцей падшывалі скурай. На Падняпроўі і Паазер'і бытавалі лапці прамога пляцення з пяньковай вяроўкі.

Лапці касога пляцення — *пахлапні (пахрасні)* — былі пашыраны на беларуска-рускім паграніччы і лічацца рускім запазычаннем. Мелі глыбокія круглыя насы, высокія бакі і запяткі. Пры іх вырабе вузкія, ачышчаныя ад кары палоскі лыка шчыльна падганялі адна да другой; плялі на драўлянай калодцы па памеры нагі. Падэшву падпляталі вітушкамі пянькі ці тонкімі вяровачкамі. Пахлапні часам выраблялі рамеснікі на заказ ці на продаж. Яны лічыліся святочным абуткам, насілі іх па некалькі гадоў.

У ХІХ ст. на захадзе Беларусі былі пашыраны скураныя лапці — *пасталы*.

Выраб лапцей быў пераважна мужчынскім заняткам (іх плялі ў вольны ад работы час, у зімовыя вечары і інш.). Лапці насілі мужчыны і жанчыны, дарослыя і дзеці на працягу ўсяго года. Іх надзявалі на палатняныя анучы, зімой — на суконкі. Дробная шляхта замест ануч ужывала шарсцяныя панчохі.

Літаратура
----------

* *Белявина В. Н.* Лапти // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 4. / Ред. колл.: П. У. Бровка и др.. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1981. — Т. 4. — 712 с. — 50 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Ак­са­на Ка­то­віч, Янка Крук* Лапці // Рэдакцыя РВУ «Выдавецкі дом «Звязда»
* *Храмлюк М.* Эх, лапці мае, лапці лыкавыя!.. // «СБ—Беларусь сегодня»
* Лапці // Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона |
**«Жанчына кідае бейсбол»** (англ.: Woman Throwing Baseball) ― брытанскі кароткаметражны фільм, зняты ў 1887 годзе вынаходнікам і фатографам Эдвардам Мэйбрыджам[en] у рамках яго вывучэння руху. У цяперашні час яго можна праглядаць на YouTube, і на момант яго стварэння ён знаходзіцца ў адкрытым доступе. Гэта не фільм, як мы яго разумеем сёння, а паслядоўнасць фотаздымкаў, размешчаных такім чынам, каб ствараць уражанне руху.

Зноскі
------

1. ↑  Woman Throwing Baseball 1886 (trakt.tv)(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------



* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Корву** (парт.: ilha do Corvo) — востраў у Атлантычным акіяне, найменшы з усіх населеных Азорскіх астравоў. Плошча - 17,11 км². Насельніцтва (2011 г.) - 430 чал.

Геаграфія
---------

Возера ў кальдэры вулкана на Корву
Востраў Корву знаходзіцца ў 18,18 км на паўночны ўсход ад суседняга, большага па памерах вострава Флорэш. Гэта — самы паўночны з усіх населеных Азорскіх астравоў. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 6,33 км. Найбольшая шырыня — 3,88 км.

Корву мае вулканічнае паходжанне. Яго фундамент месціцца на ўскраіне Паўночна-Амерыканскай пліты. Вылучаюць 3 асноўныя этапы фарміравання вострава:

* 1,5 - 1 млн гадоў таму: узнікненне падводнага базальтавага комплекса
* каля 730 тысяч гадоў таму: узнікненне надводнай часткі ў выніку моцнага вывяржэння
* каля 430 тысяч гадоў таму: вывяржэнне на поўначы вострава, фарміраванне сучасных абрысаў кратара.

Пераважаюць горныя ландшафты са стромкімі скаламі. Берагі абрывістыя. На поўдні вылучаюцца спадзістыя схілы. Найвышэйшы пункт — вулкан Мора-душ-Оменс(718 м). Яго кальдэра ўмяшчае невялікае возера.

Клімат марскі ўмераны. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад 14°C да 20°C. Большая частка ападкаў прыходзіцца на зімовыя месяцы.

Гісторыя
--------

Герб Корву
У 2010 г. археолагі выявілі рэшткі паселішча, якое магло быць заснавана каля 2000 гадоў таму. Аднак да моманта адкрыцця партугальцамі ў 1452 г. ён ужо быў незаселены. З 1458 г. Корву выкарыстоўвалі для выпасу статкаў свойскай жывёлы. У 1580 г. пачалося засяленне выхадцамі з суседняга вострава Флорэш. У 1674 г. утворана самастойная парафія. Цывільная адміністрацыя з'явілася толькі ў 1832 г. 

З другой паловы канцы XIX ст. навакольныя воды наведвалі амерыканскія кітабоі. Яны ахвотна наймалі маладых тубыльцаў. Да 1970-ых гг. працягваўся перыяд сталай эміграцыі ў ЗША. Жыхары Корву захавалі асабісты дыялект, блізкі да старой партугальскай мовы.

У 2008 г. для аховы флоры і фаўны на востраве Корву створаны прыродны парк.

Інфраструктура
--------------

На поўдні вострава Корву знаходзіцца самае буйное паселішча, вёска Віла-ду-Корву, — цэнтр мясцовага муніцыпалітэта. Муніцыпалітэт валодае трацінай усёй зямлі вострава. Астатняя — у прыватнай маёмасці. Асноўны занятак мясцовых жыхароў — жывёлагадоўля. Трымаюць кароў і авечак. Вытворчасць сыру складае важную галіну эканомікі. Земляробства накіравана на задавальненне ўнутраных патрэб. Палеткі месцяцца пераважна на ўсходзе вострава, а таксама ў кратэры вулкана. Вырошчваюць бульбу, авёс, цытрусавыя. Развіваецца турызм. 

Паміж востравам Корву і востравам Флорэш існуе лодкавая пераправа. У 1993 г. пабудаваны невялікі аэрапорт, з якога самалёты лётаюць на Флорэш і Фаял.

Спасылкі
--------

* Ilha do Corvo Архівавана 9 мая 2015.
* Corvo - Azores
* Corvo – Europe’s most isolated island
«**Памі́ж не́бам і зямлё́й: этнаастрано́мія**» — беларуская навуковая кніга Цімафея Авіліна, выдадзеная ў 2015 годзе. Кніга ўяўляе сабой першую спробу грунтоўнага абагульнення беларускага матэрыялу з этнаастраноміі, астраніміі і ўвогуле традыцыйных ведаў, датычных нябёсных целаў. Гэта першая грунтоўная праца па этнаастраноміі на ўсёй постсавецкай прасторы.

Кніга складаецца з пяці раздзелаў, прысвечаных народным назвам зорак і сузор’яў, метэорам, зоркам у фальклоры і плямам на Месяцы. У кнізе ёсць дадаткі з тэкстамі палявых экспедыцый і 34 мапы, якія адлюстроўваюць, дзе на Беларусі якая назва была распаўсюджана. У кнізе сабраны звесткі за XVIII—XXI стст. у Беларусі і дададзены факты з крыніц суседніх краін.

Анатацыя
--------

Мы ведаем старажытныя міфы і легенды розных народаў пра зоркі. А ці былі ў беларусаў свае легенды пра нябёсных жыхароў? Як чалавек традыцыйнай культуры ўспрымаў неба і аб’екты на ім? На гэтыя ды іншыя пытанні чытач знойдзе адказы ў прапанаванай кнізе. Тут разглядаюцца народныя ўяўленні, звязаныя з зоркамі, сузор’ямі, метэорамі і Месяцам. Крыніцамі матэрыялу паслужылі экспедыцыйныя запісы аўтара і іншых даследнікаў, творы беларускага фальклору, а таксама "кніжная" народная астраномія з старажытнай усходнеславянскай літаратуры.

Гэта першая спроба абагульнення беларускага матэрыялу з этнаастраноміі, астраніміі і ўвогуле традыцыйных ведаў, датычных нябёсных целаў.

Адрасуецца фалькларыстам, этнолагам, этналінгвістам і шырокаму колу чытачоў, якія цікавяцца традыцыйнай духоўнай культурай.

Зноскі
------

1. 1 2  Этнаастраномія, 2015, с. 4
2. 1 2  *Алена Кавальчук.*. Чаму нельга паказваць пальцам на неба? Адказ у кнізе "Этнаастраномія" Цімафея Авіліна  (бел.)(недаступная спасылка).  «*Твой стыль*» (1 снежня 2015). Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2018. Праверана 15 верасня 2018.
3. ↑  Этнаастраномія. Паміж небам і зямлёй (руск.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 29 верасня 2018. Праверана 15 верасня 2018.

Літаратура
----------

* *Цімафей Авілін.* Паміж небам і зямлёй: этнаастраномія. — Мінск: Тэхналогія, 2015. — 287 с. — 500 экз. — ISBN 978-985-458-261-0.
**Нацыянальная сялянская партыя** (венг.: Nemzeti Parasztpárt) — палітычная партыя ў Венгрыі ў перыяд паміж 1939 і 1949 гадамі на чале з пісьменнікам Петарам Верэшам. Партыя была адноўленая на працягу кароткага прамежку часу падчас антытаталітарнага Венгерскага паўстання 1956 г. і пасля падзення камуністычнага рэжыму ў 1989-90 гг.

К пачатку 1945 г. Нацыянальная сялянская партыя налічвала 170 тыс. членаў. У другой палове 40-х гадоў партыя мела значнае прадстаўніцтва ў парламенце краіны. 
У выніку прыняцця новай Канстытуцыі ў жніўні 1949 г. і пераўтварэння Венгрыі ў краіну з аднапартыйнай сістэмай сялянская партыя злілася з Венгерскай партыей працоўных, якая была камуністычнай па свайму характару. 

Дзейнасць партыі была засяроджана вакол зямельнай рэформы. Партыя складалася з бяднейшай і сярэдняй часткі сялянства і мела найбольшую папулярнасць ва ўсходняй частцы Венгрыі.
**Ансамбль жылых дамоў па набярэжнай Францішка Скарыны** — архітэктурны ансамбль у Брэсце, размешчаны па набярэжнай Францішка Скарыны.

Архітэктура
-----------

Ансамбль з захаду
Сфарміраваны ў 1978 г. (арх. Р. Шылай, інж. С. Мартынаў, І. Дунайка) з 3 аднолькавых 12-павярховых дамоў (№ 28, 32, 38), да першых паверхаў якіх прыбудаваны адпапавярховыя карпусы грамадскіх і гапдлёва-бытавых устаноў — прадуктовы магазін, Гарадская дзіцячая бібліятэка імя А. С. Пушкіна, Дом шлюбу.

Планіровачная структура жылых дамоў вырашана блакіроўкай 2 жылых карпусоў на 55 кватэр кожны з выхадам на лесвічную клетку з 2 ліфтамі. На кожным паверсе 10 кватэр (па 5 у кожным корпусе) палепшанай планіроўкі. Пластыку фасадаў ствараюць вертыкальныя канструкцыйныя рэбры, а таксама размешчаныя ў шахматным парадку балконы і лоджыі. Фасады абліцаваны светлай керамічнай пліткай.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл.
Крушэнне цягніка на Манпарнасе, Францыя (1895)
**Памылка** — неадпаведнасць паміж аб'ектам або з'явай, прынятымі за эталон (матэрыяльны аб'ект, рашэнне задачы, дзеянне, якое прывяло б да жаданага выніку), і аб'ектам ці з'явай, які мае супастаўленне з першым.

Памылкі сустракаюцца як у прыродзе, гэтак і ва ўсіх сферах чалавечай дзейнасці. Вядома шмат гістарычных прыкладаў, у якіх памылкі прывялі да катастрафічных наступстваў. Памылкам прысвечана мноства афарызмаў, іх асэнсоўваюць філосафы, паэты, пісьменнікі, гісторыкіі і прадстаўнікі іншых дысцыплін. Гэтак, са сцвярджэннем «на памылках вучацца» згодны шматлікія філосафы-дыялектыкі. Скептыкі ж і агностыкі мяркуюць, што ўсе нашы ўяўленні, хутчэй за ўсё, памылковыя. Часцяком мяжа паміж «слушнасцю» і «хібнасцю» той ці іншай з'явы такая тонкая, што іх немагчыма адрозніць.

У адрозненне ад ілюзіі, памылкі часам могуць быць развеяныя праз веды, то бок, калі чалавек ведае, што глядзіць на міраж, а не на рэальную ваду, міраж не знікае.

Аналізам памылак (хібнасцей) вымярэнняў займаюцца тэорыя імавернасцей і статыстыка.

Спасылкі
--------

* Errors contained in reference books. Internet Accuracy Project
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чацверыкоў.
**Віталь Паўлавіч Чацверыко́ў** (16 жніўня 1933; г. Алматы, Казахстан — 26 жніўня 1983) — беларускі кінарэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1974). Народны артыст Беларусі (1979). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1974).

Біяграфія
---------

Віталь Паўлавіч Чацверыкоў нарадзіўся 16 жніўня 1933 года ў Алматы (цяпер Казахстан).

У 1949—1952  годах вучыўся ў Саратаўскім ваенна-марскім падрыхтоўчым вучылішчы і Ленінградскім вышэйшым ваенна-марскім вучылішчы імя Ленінскага камсамола. Скончыў у 1962 годзе Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (майстэрня Р. М. Козінцава). Працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм». Член КПСС з 1965 года.

Віталь Чацверыкоў памёр 26 жніўня 1983 года.

Творчасць
---------

Для яго творчай манеры характэрна імкненне да мастацкага асэнсавання дакументальных фактаў, эпічнага адлюстравання рэчаіснасці, выкарыстанне экспрэсіўных мастацкіх сродкаў. Зняў дакументальныя фільмы «Высокае напружанне» (1964), «Беларуская рапсодыя» (1965), «Пакараны смерцю ў сорак першым» (1967), «Мне хацелася расказаць» (1969) і інш. Стварыў мастацкія эпічныя фільмы пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны «Руіны страляюць…» (1971, тэлевізійны) і «Полымя» (1974, галоўная прэмія 8-га Усесаюзнага кінафестывалю ў Кішынёве 1975), у якіх ігравыя эпізоды спалучаны з кадрамі кінахронікі і архіўных дакументаў.

Сярод іншых фільмаў: «Саша-Сашачка» (1967), «Час-Не-Чакае» (1976), «Чорная бяроза» (1978), «Паводка» (1981), «Зацішша» (1982, тэлевізійны), «Сад» (1983).

Сям’я
-----

Жонка — актрыса Мінскага ТЮГа Ж. П. Чацверыкова (нар. 1941). Сын — беларускі рэжысёр і сцэнарыст І. В. Чацверыкоў (нар. 1966).

Памяць
------

Мемарыяльная дошка Віталю Чацверыкову ў Мінску
На будынку № 26 па вул. Інтэрнацыянальнай у Мінску, дзе жыў Віталь Паўлавіч Чацверыкоў у 1975—1983 гадах, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Віталю Чацверыкову прысвечаны дакументальны фільм «Паспець да ночы» (рэж. Ю. А. Марухін, 2001).

Зноскі
------

1. 1 2  Четвериков Архівавана 7 красавіка 2014.
2. 1 2

Літаратура
----------

* Чацверыкоў Віталь Паўлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Чацвярыкоў, Віталь Паўлавіч Архівавана 7 красавіка 2014. на сайце кампаніі «Беларусьфільм».
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Какава, значэнні.

**Какава** — веснавое свята цыган, турэцкі міжнародны фестываль.

Гісторыя
--------

Месца паходжання свята Какава — Егіпет і Блізкі Усход. Па перакананні цыган, Какава сімвалізуе ланцуг цудоўных падзей, якія прайшлі ў Старажытным Егіпце з Копты, хрысціянскім насельніцтвам Егіпта.

Падзеі тычыліся зыходу прыгнечаных людзей з Егіпта. Армія фараона, якая кінулася за імі, з усімі салдатамі патанула ў моры. У памяць аб гэтых падзеях людзі кожны год 6 мая прыходзяць да берага ракі і ладзяць там свята.

Какава ў Турцыі
---------------

У заходніх гарадах Турцыі — Эдырнэ і Кыркларэлі какава святкуецца штогод як свята прыходу вясны. У Эдырнэ свята ў цяперашні час прыняло форму міжнароднага фестывалю, які падтрымліваецца губернатарам і мэрам Эдырнэ. Афіцыйная частка фестывалю праходзіць у Sarayiçi. Тут жа праводзіцца турнір па барацьбе. Падчас свята запальваюцца вогнішчы, людзі скачуць праз іх, гуляе музыка, выконваюцца танцы. Афіцыйная частка заканчваецца пачастункам пловам да 5000 гасцей і гаспадароў фестывалю. Свята працягваецца і на досвітку наступнага дня на беразе ракі Тунджа.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Какава (свята)
Пан-еўрапеізм падтрымлівае ідэю, што Еўропа з’яўляецца адзінай нацыі.
**Пан-еўрапеізм**, **еўра-нацыяналізм**: тэрмін, якім абазначаецца асабістае атаясамленне (ідэнтыфікацыя) з Еўропай, як адзіным цэлым. Таксама так азначаецца ідэя аб над-нацыянальнай палітычнай, гаспадарчай, культурнай адметнасці еўрапейцаў.

Ідэі пан-еўрапеізму ў сучасным выглядзе адносяцца да ідэі Віктара Гюго аб Злучаных Штатах Еўропы. Знакавай стала прамова прэзідэнта Францыі Арыстыда Брыяна ў верасні 1929 года, у якой ён сказаў, што Еўропа павінна рухацца ў напрамку федэратыўнай мадэлі.

Пасля Другой сусветнай вайны ўвасабленнем ідэі пан-еўрапеізму сталіся стварэнне Еўрапейскай эканамічнай супольнасці, Еўрапейскага саюза і ўвядзенне над-нацыянальных еўравалюты і Еўрапейскай Канстытуцыі.
**Віталь Пятровіч Шылаў** (нар. 20 красавіка 1976, Гомель) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Міжнародны інстытут працоўных і сацыяльных адносін (эканаміст), Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф.Скарыны (юрыст).

Служыў у органах унутраных спраў Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь. Працаваў вядучым эканамістам аддзела эканамічнай бяспекі, начальнікам аддзела эканамічнай бяспекі, начальнікам аддзела кадраў, намеснікам дырэктара па эканамічнай бяспецы, намеснікам дырэктара па ідэалагічнай рабоце і кіраванні персаналам адкрытага акцыянернага таварыства «Гомельскі завод ліцця і нармалей».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта. Мае падзячныя пісьмы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, падзякі ўпраўлення Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Гомельскай вобласці, Гомельскай абласной арганізацыі Беларускага Таварыства Чырвонага Крыжа і адміністрацыі Чыгуначнага раёна г. Гомеля.

Зноскі
------

1. ↑  Шылаў Віталій Пятровіч
**Па́мяці знíклых вё́сак** — мемарыял, першы і адзіны такога кшталту ў Беларусі, прысвечаны населеным пунктам Вілейскага раёна, якіх не стала з 1939 па 2009 гады. Месціцца за паўночным краем горада Вілейкі, ля вёскі Снежкава пры дарозе на Куранец.

Гісторыя
--------

Усяго на Вілейшчыне за 70 гадоў па розных прычынах (спаленыя падчас Другой сусветнай вайны, затоплены пры стварэнні Вілейскага вадасховішча, далучаны да іншых) зніклі 253 населеныя пункты. Сёння іх засталося трохі больш за 400.

Ідэя мемарыяла належыць Яўгену Ігнатовічу і Анатолю Рогачу. 

Архітэктар — Анатоль Капцюг.

Аднадумцы арганізавалі сапраўдную талаку і літаральна за некалькі тыдняў узвялі мемарыял.
Афіцыйнае адкрыццё адбылося 30 чэрвеня 2009 года.

Апісанне
--------

Планіроўка і размяшчэнне аб'ектаў выканана суадносна геаграфічнай карце раёна. Пачатак мемарыяла — «Хатынскі камень» у выглядзе перакуленага звона з назвамі 5 вёсак, якіх напаткаў лёс Хатыні, спаленых разам з жыхарамі ў 1941—1944 гадах. Драўляная скульптура, ахопленай полымем жаночай постаці, дапаўняе кампазіцыю. Калодзежны зруб з жураўлём, слуп з колам для буслянкі, абрысы вясковай хаты з прывіднымі рысамі. Сімвалічная сцяжынка вядзе па сімвалічнай вясковай вуліцы.

Трынаццаць валуноў, якія размяшчаюцца па дзвюх спіралях (падобна малекуле ДНК), сімвалізуюць трынаццаць сельскіх саветаў Вілейскага раёна. На кожным камяні — мемарыяльная шыльда з назвамі зніклых вёсак.

Яшчэ адзін камень змяшчае пералік вёсак, якія ўліліся ў гарадскую рысу Вілейкі. Цэнтральнае месца займае 15-тонны валун са зваротнымі словамі да наведвальнікаў.

Зноскі
------

1. ↑  Память бывших деревень
2. ↑  Унікальнасць і памяць Архівавана 6 ліпеня 2017. // «Вялейка-інфо»
3. ↑  "Дачка" Віліі-ракі. Энтузіясты з Вілейкі паўтарылі падарожжа графа Тышкевіча і ўзвялі помнік зніклым вёскам // «СБ. Беларусь сегодня»
4. ↑  Памяці зніклых вёсак(недаступная спасылка) // «Рэгіянальная газета»
5. ↑  І маёнткі, і млыны // «Культура»

Літаратура
----------

Родевич Н. Ракович В. Колосова О. "Вилейский край" - Минск, УП "Донарит", 2014  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйны сайт Вілейскага райвыканкама Архівавана 17 кастрычніка 2018. (руск.)
**Філіпінска-В’етнамская епархія** — епархія Рускай праваслаўнай царквы, што аб’ядноўвае прыходы на тэрыторыі Рэспублікі Філіпіны і Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам. Уваходзіць у склад Патрыяршага экзархату ў Паўднёва-Усходняй Азіі.

Гісторыя
--------

26 лютага 2019 года Свяшчэнны сінод утварыў Філіпінска-В’етнамскую епархію на тэрыторыі Філіпінаў і В’етнама, з тытулам епархіяльнага архірэя «Манільскі і Ханойскі».

22 лютага 2020 года мітрапаліт Манільскі і Ханойскі Павел здзейсніў чын вялікага асвячэння храма прападобнага Серафіма Сароўскага ў горадзе Макалангоце на востраве Мінданаа, які стаў першым паўнавартасным храмам епархіі. У той жа дзень там жа адбыўся епархіяльны сход духавенства і свецкіх Філіпінска-В'етнамскай епархіі, якая да таго часу налічвала 33 парафіі (30 на Філіпінах і 3 у В'етнаме) і 11 малітоўных памяшканняў. У складзе епархіі было ўтворана пяць дабрачынняў — Манильскае, Даваавскае, Генерал-Сантаўскае, В'етнамскае і Даваа-дэль-Сурскае.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑  Образованы епархии в составе Патриаршего экзархата в Юго-Восточной Азии **(нявызн.)**. *patriarchia.ru*.  Патриархия.ru (26 лютага 2019). Праверана 28 лютага 2019.
**Філіпінскі даўгапят**, **сірыхта**, **маомаг** (*Tarsius syrichta*) — від прыматаў роду даўгапятаў сямейства даўгапятавых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела дарослай асобіны каля 10 см, хвост, пазбаўлены поўсці, даўжэйшы за цела. Сярэдняя вага самцоў — каля 134 г, самак — каля 117 г.

Галава буйная, акруглыя, здольная паварочваецца амаль на 360 °. Надзвычай буйныя вочы, прыстасаваныя для начнога ладу жыцця. Рухомыя вушы, добры слых. Заднія канечнасці асабліва развітыя і маюць падоўжаныя шчыкалатку. Даўгапят здольны рабіць з месца скачкі на адлегласць некалькіх метраў. Пальцы доўгія, які скончваюцца плоскімі падушкамі. Футра густое, шаўкавістае, ад шэрага да цёмна-карычневага колеру. Зубная формула: 2:1:3:3 ў верхняй сківіцы, 1:1:3:3 — у ніжняй, верхнія іклы адносна невялікія.

Арэал
-----

Філіпінскі даўгапят — эндэмічны від, сустракаецца на некалькіх астравах Філіпін груп Вісайя і Мінданаа: на Бахоле, Самары, Лейтэ, Мінданаа.

Спосаб жыцця
------------

Філіпінскі даўгапят — начная, пераважна насякомаедная істота. Жыве на галінах дрэў, кустах, у бамбукавых зарасніках. Можа пераскокваць з дрэва на дрэва, не спускаючыся на зямлю. У натуральных умовах не ўтварае ўстойлівых груп, кожная асобіна займае ўласную тэрыторыю трапічнага лесу (у сярэднім 6,45 га лесу для самцоў і 2,45 га для самак). Звычайна тэрыторыя самца перасякаецца з тэрыторыямі некалькіх самак.
**Віталь Стахіевіч** (нарадзіўся 9 верасня 1980, Мінск) — беларускі піяніст.

Біяграфія
---------

У 1993—1999 гадах вучыўся ў Рэспубліканскім каледжы пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, у 1999—2004 гадах — у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, і ў 2004—2007 гадах — у Амстэрдамскай кансерваторыі. Вучань беларускай піяністкі Зоі Качарскай і нарвежскага піяніста Хокана Аўстбё.

Лаўрэат і дыпламант міжнародных конкурсаў у Вільнюсе, Антверпене (Бельгія), Таранта (Італія), Мар'янскіх Лазнях (Чэхія); дыпламант нацыянальнага конкурсу ў Нідэрландах.

Двойчы браў удзел у Мінскім міжнародным конкурсе піяністаў. У 2000 годзе іграў на першым і другім турах, атрымаў дыплом за найлепшае выкананне абавязковага твору беларускага кампазітара (Ганна Кароткіна. «Легенда пра караля Стаха»), падзяліўшы яго з двума іншымі ўдзельнікамі. У 2005 годзе прайшоў у фінал і атрымаў дыплом. Ад 2004 года стала жыве ў Нідэрландах.

Дыскаграфія
-----------

У 2001 годзе запісаў сольны кампакт-дыск на італьянскай фірме *Agora* з творамі Франца Шуберта:

* Экспромт, D964 №1
* 6 Музычных момантаў, D780
* Саната ля мінор, D784

Выконваў партыю фартэпіяна на кампакт-дыску *De Sneeuwman*, супольны запіс з Аркестрам брусельскага опернага тэатра *De Munt*.

У 2008 годзе запісаў сольны кампакт-дыск на галандскай фірме EDS-Music з творамі Сяргея Пракоф'ева:

* Чацвёртая Саната, тв.29
* Шостая Саната, тв.82
* Сёмая Саната, тв.83

Канцэртнае жыццё
----------------

Выступаў з Дзяржаўным акадэмічным сімфанічным аркестрам Беларусі, Дзяржаўным камерным аркестрам Беларусі, Нацыянальным сімфанічным аркестрам Мексікі, Еўрапейскім фестывальным аркестрам (Бельгія) і Аркестрам брусельскага опернага тэатра *De Munt*. 

Аснову рэпертуара Віталя Стахіевіча складаюць творы Шуберта, Шапена, Ліста, Пракоф'ева, Рахманінава. Выступае з канцэртамі ў Беларусі і за мяжой.

Зноскі
------

1. ↑  Піяніст Віталь Стахіевіч, які жыве ў Амстэрдаме: Тое, што ў нас маюць адзінкі, там маюць тысячы **(нявызн.)** (28 кастрычніка 2013). Праверана 3 чэрвеня 2017.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Архівавана 19 мая 2007.
* LJ-аўтар stachv — блог у «Жывым дзённіку»
Паўсярэднія, каманды якая абараняецца, адзначаны каардынатамі D3 і D6, атакуючай — A2 і A4
Сінім колерам і літарамі HL і HR адзначаны, адпаведна, левы і правы паўсярэдні каманды, якая абараняецца; чырвоным колерам і літарамі RL і RR — левы і правы паўсярэдні атакуючай каманды
**Паўсярэдні** — гулец, які гуляе пераважна ў лініі абароны на адным з флангаў (правам ці левым) і адказвае за пачатак атакі.

У французскай і нямецкай мовах разыгрываючы і паўсярэднія лічацца як гульцы лініі абароны і пазначаюцца агульнымі тэрмінамі: «arrière» (фр.: задні), «Rückraumspieler» (ням.: гулец задняй лініі) або «Aufbau» (у Аўстрыі). У англійскай мове паўсярэдні называецца правым абаронцам (англ.: right back) або левым абаронцам (англ.: left back).

| ⛭Пазіцыі гульцоў у гандболе |
| --- |
| 
* Варатар
* Разыгрываючы
* Паўсярэдні
* Крайні
* Лінейны

 |
Адзін з уроцлаўскіх гномаў
**Уро́цлаўскія гно́мы** («красналюдкі») — назва бронзавых статуэтак-гномаў, што ўсталёўваюць ва Уроцлаве з 2001 года, колькасць якіх пастаянна расце. На дадзены момант з'яўляюцца адной з турыстычных славутасцей горада. Існуюць спецыяльныя экскурсіі і брашуры, якія дапамагаюць знайсці гэтых гномаў у горадзе, а таксама апісваюць індывідуальную гісторыю кожнага гнома.

Рэгулярна ўсталёўваюць новых гномаў, а таксама крадуць і ламаюць старых.

Прадгісторыя гэтых гномаў — у сімволіцы Аранжавай альтэрнатывы, падпольнай групы, а пазней хэпенінгавага руху, які дзейнічаў у некалькіх гарадах Польшчы, галоўным чынам ва Уроцлаве, у 1980-х гадах. Першыя намаляваныя гномы з'явіліся ва Уроцлаве па задумцы кіраўніка руху Вальдэмара Фідрыха (Маёра Фідрыха), а самай вядомай арганізаванай акцыяй стала Дэманстрацыя гномаў 1 чэрвеня 1987 г.

Станам на канец 2014 года налічвалася больш за 300 гномаў па ўсім горадзе.

Зноскі
------

1. ↑  Wycieczka szlakiem krasnali **(нявызн.)**.  Wrocław24 (18 ліпеня 2008). Праверана 30 лістапада 2008.(недаступная спасылка)
2. ↑  More about number of dwarfs **(нявызн.)**.  krasnale.pl.
3. ↑  Социальные гетто андеграунда (руск.). Праверана 22 сакавіка 2011.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Уроцлаўскія гномы**
**Філі́пі Жасі́нту Нью́сі** (парт.: Filipe Jacinto Nyusi, нар. 9 лютага 1959 года, Муеда, Партугальская Усходняя Афрыка) — мазамбікскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Мазамбіка з 15 студзеня 2015 года, міністр абароны краіны з 2008 па 2014 гады.

Біяграфія
---------

Філіпе Ньюсі нарадзіўся ў лютым 1959 года ў сялянскай сям'і ў партугальскай калоніі Мазамбік. Яго дзяцінства і юнацкасць прыпалі на каланіяльную вызваленчую вайну з партугальскімі каланізатарамі. Яго бацькі былі змагарамі за свабоду Мазамбіка. Яму прыйшлося з дзяцінства хавацца ў суседняй Танзаніі, там ён і скончыў школу і патрапіў у лік маладых кадраў ФРЭЛІМА. Там жа ў Танзаніі ён у 1973 годзе пачаў вывучаць ваенную справу.

Пасля атрымання Мазамбікам незалежнасці ў 1975 годзе ваенная спецыяльнасць стала непатрэбнай і ён пачаў вучыцца па спецыяльнасці інжынера ў сталіцы сваёй дзяржавы Мапуту. Затым ён вучыўся ў Чэхаславакіі ў Брне ў Брненскім тэхнічным універсітэце і ў Вялікабрытаніі ва ўніверсітэце Манчэстэра.

У 2008 годзе ён быў прызначаны міністрам абароны Мазамбіка. Займаў гэту пасаду да моманту вылучэння яго партыяй ФРЭЛІМА ў 2014 годзе на пасаду прэзідэнта краіны.

Абраны прэзідэнтам як прадстаўнік кіруючай партыі ФРЭЛІМА паводле вынікаў выбараў 2014 года. Заняў пасаду прэзідэнта 15 студзеня 2015 года.

Зноскі
------

1. ↑  Filipe Nyusi // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
2. ↑  Simon, Allison.  Meet the next president of Mozambique: Filipe Nyussi **(нявызн.)** (3 March 2014). Праверана 6 October 2014.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Філіпі Ньюсі

| Мазамбік Прэзідэнты Мазамбіка |
| --- |
| 
* Самора Машэл (1975—1986)
* Жуакін Алберту Чысану (1986—2005)
* Арманду Гебуза (2005—2015)
* Філіпі Ньюсі (з 2015)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1162500778 · LCCN: no2017003590 · VIAF: 18148570407324310503 |