**У́меа** (шведск.: Umeå) — горад на поўначы Швецыі, цэнтр аднайменнай камуны і лена Вестэрботэн.

Насельніцтва — 83 249 жыхароў (па стане на 2015 год; з іх каля трэці — студэнты); найбуйнейшы па колькасці насельніцтва горад Паўночнай Швецыі і дванаццаты сярод найбуйнейшых гарадоў краіны).

У горадзе працуе самы вялікі ў паўночнай Швецыі ўніверсітэт. Пры ўніверсітэце працуе шпіталь. Умеа з’яўляецца цэнтрам медыцынскіх даследаванняў у Швецыі.

Умеа быў абраны культурнай сталіцай Еўропы на 2014 год (разам з Рыгай).

Гісторыя
--------

Бакенская царква
Каралеўская вуліца (Kungsgatan) — тыповая вуліца Умеа з бярозавай алеяй
Умеа ўпершыню згадваецца пад 1314 і паўторна пад 1320 годам. У XV стагоддзі Умеа, як і ўвесь Норланд актыўна каланізуецца шведамі і становіцца важным гандлёвым цэнтрам. Свае першыя гарадскія прывілеі Умеа атрымаў у 1588 годзе, калі ён яшчэ знаходзіўся ў 5 км на захад ад сучаснага цэнтра горада. Аднак ужо ў 1590 годзе рака Умеэльвен выйшла з берагоў і затапіла горад: ён часова прыходзіць у заняпад. У 1621 годзе кароль Густаў II Адольф адпраўляе свайго прадстаўніка Улафа Бурэ[de] з мэтай аднавіць горад на больш высокім месцы. Ужо праз год Умеа зноў атрымаў гарадскі прывілей, а ў 1637 годзе стаў адміністрацыйным цэнтрам лена Вестэрботэн. Цікава, што насельніцтва горада складала ў гэты час усяго сорак чалавек. У 1646 Умеа атрымаў канчатковыя гарадскія прывілеі. З 1714 па 1721 гады, у ходзе Вялікай Паўночнай вайны, горад шматразова быў спалены расійскімі войскамі, якія займалі горад і пазней — у 1809 годзе. У канцы XIX стагоддзя да таго пераважна драўляны горад быў мадэрнізаваны, у ім з’явіліся шырокія вуліцы, уздоўж якіх былі высаджаны бярозавыя алеі. З гэтага часу горад атрымаў мянушку «Горад бяроз». У 1965 годзе ў Умеа быў заснаваны першы ў Норландзе ўніверсітэт: з таго часу насельніцтва горада больш чым падвоілася.

Выдатнасці
----------

Гарадская царква Умеа
* Царква Бакена[en] (1501—1508 гады)
* Неагатычная Гарадская царква (1894)
* Ратуша (1890)
* Музей лена Вестэрботэн
* Парк скульптур Умедален

Гл. таксама
-----------

* Апеляцыйны суд Верхняга Норланда
* Вёска Родасэль
* Віла Шарынска
* Вэнортспаркен
* Зялёны агонь, Умеа
* Культурвэвен
* Кур’ер Вестэрботэна
* Кюркброн, Умеа
* Музей малюнкаў, Умеа
* Норландская опера
* Спаркен
* Старая турма, Умеа
* Старгатан
* Умеа Энергі
* Уместан
* Цэнтральны вакзал Умеа

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Умеа

| Культурныя сталіцы Еўропы |
| --- |
| 
1985 Афіны · 
1986 Фларэнцыя · 
1987 Амстэрдам · 
1988 Заходні Берлін · 
1989 Парыж · 
1990 Глазга · 
1991 Дублін · 
1992 Мадрыд · 
1993 Антверпен · 
1994 Лісабон · 
1995 Люксембург · 
1996 Капенгаген · 
1997 Фесалонікі · 
1998 Стакгольм · 
1999 Веймар · 
2000 Рэйк’явік ·  Берген ·  Хельсінкі ·  Брусель ·  Прага ·  Кракаў ·  Сант’яга-дэ-Кампастэла ·  Авіньён ·  Балоння · 
2001 Ратэрдам ·  Порту · 
2002 Бругэ ·  Саламанка · 
2003 Грац · 
2004 Генуя · Ліль ·
2005 Корк ·
2006 Патры ·
2007 Люксембург and Greater Region ·  Sibiu · 
2008 Ліверпул · Ставангер ·
2009 Лінц · Вільнюс ·
2010 Эсен · Печ · Стамбул ·
2011 Турку · Талін · 
2012 Марыбор · Guimarães · 
2013 Кошыцэ · Марсель · 
2014 Рыга · Умеа · 
*2015 Монс · Пльзень* · 
*2016 Вроцлаў · Сан-Себасцьян*
 |