Адлюстраванне пранікальных мажлівасцей трох тыпаў іанізуючай радыяцыі. Альфа-часціца (α) спыняецца аркушам паперы, бэта-часціца (β) — лістом алюмінію. Гама-хвалі (γ) праходзяць і скрозь тоўсты пласт свінцу, але магутнасць у час праходжання скрозь матэрыю зніжаецца.
**Выпраменьванне** — працэс выпрамянення і распаўсюджвання ў прасторы энергіі ў выглядзе хваляў і часціц. Паводле спосабу ўзаемадзеяння з матэрыяй выпраменьванне падзяляюць на два тыпы: іанізуючае і неіанізуючае. Іанізуючае выпраменьванне таксама называюць *радыяцыяй*. Узорамі неіанізуючага выпраменьвання з’яўляюцца радыёхвалі, цяпло і святло. Часціцы або хвалі *выпрамяняюць* (то бок зыходзяць ва ўсе бакі ад крыніцы выпраменьвання), што прывяло да ўласнай сістэмы фізічных вымярэнняў, якія выліліся ў навуку радыяметрыя.

Выкарыстанне выпраменьвання
---------------------------

### Медыцына

Асноўныя артыкулы: **Рэнтгенаграфія** і **Радыетэрапія**
Выпраменьванне, галоўным чынам — электрамагнітнае — выкарыстоўваецца для дыягностыкі, лекавання і даследаванняў. Так, рэнтгенаўскія хвалі праходзяць скрозь мышцы і іншыя мяккія тканкі, але спыняюцца перад шчыльнымі часткамі цела і ўтварэннямі. Гэтая ўласцівасць дапамагае ўрачам лакалізаваць пашкоджанні касцей або злаякасныя пухліны. Апошнія таксама паддаюцца лекаванню: радыяцыя іанізуе клеткі пухліны і або забівае яе, або спыняе яе рост.

### Камунікацыі

Усе сучасныя сродкі сувязі выкарыстоўваюць электрамагнітнае выпраменьванне. Бесправадную сувязь забяспечвае радыевыпраменьванне, а ў аптычным валакне з-за малога каэфіцыенту паглынання звычайна выкарыстоўваецца інфрачырвонае выпраменьванне.

### Навука

Даследчыкі выкарыстоўваюць уласцівасці радыеактыўных атамаў для вызначэння ўзросту арганічных матэрыялаў. Узрост у іх вызначаецца радыевугляродным аналізам паводле колькасці нестабільнага ізатопу вугляроду-14. Пазначаныя атамы выкарыстоўваюцца для адсочвання распаўсюджання забруджвальнікаў у асяроддзі або розных рэчываў у арганізмах.

Гл. таксама
-----------

* Радыяцыя
* Крыніцы выпраменьвання
* Апраменьванне харчовых прадуктаў

Зноскі
------

1. ↑  *Семенов Ю.А.* Оптоволоконные каналы(руск.).

| ⛭Ядзерныя тэхналогіі |
| --- |
| Інжынерыя | 
* Ядзерная фізіка
* Дзяленне ядра
* Тэрмаядзерная рэакцыя
* Выпраменьванне
* Іанізавальнае выпраменьванне
* Атамнае ядро
* Ядзерная бяспека
* Ядзерная хімія

 |
| Матэрыялы | 
* Ядзернае паліва
* Адпрацаванае ядзернае паліва
* Ядзерная паліўная сыравіна
* Торый
* Уран
	+ Узбагачэнне ўрана
	+ Абеднены ўран
* Плутоній
* Дэйтэрый
* Трытый
* Гелій-3
* Літый-6

 |
| Ядзерная энергія | 

|  |  |
| --- | --- |
| Галоўныя тэмы | 
* Ядзерны рэактар
* Радыеактыўныя адходы
* Кіруемы тэрмаядзерны сінтэз
* Ядзерная сілавая ўсталёўка
* Ядзерны рухавік
	+ Ядзерны ракетны рухавік
* Радыеізатопны тэрмаэлектрычны генератар

 |
| Тыпы рэактараў | 
* Інерцыяльны сінтэз
* Карпусны ядзерны рэактар
* Кіпячы вода-вадзяны рэактар
* 4-га пакалення
* Рэактар на хуткіх нейтронах
* Магнаксавы
* Вода-вадзяны ядзерны рэактар
* Графіта-газавы ядзерны рэактар
* Газаахаладжальны хуткі
* Рэактар з вадкаметалічным цепланосбітам
* На беглай хвалі
* Са свінцовым цепланосбітам
* Рэактар на расплавах соляў
* Цяжкаводны ядзерны рэактар
* Звышкрытычны водаахладжальны
* Звышвысокатэмпературны
* З грануляваным палівам
* Інтэгральны хуткі рэактар
* SSTAR

 |

 |
| Ядзерная медыцына | 

|  |  |
| --- | --- |
| Медыцынская візуалізацыя | 
* Пазітронна-эмісійная тамаграфія
* Аднафатонная эмісійная камп'ютарная тамаграфія (АФЭКТ)
* Гама-камера

 |
| Тэрапія | 
* Радыебіялогія пухлін
* Таматэрапія
* Пратонная тэрапія
* Брахітэрапія
* Нейтрон-захопная тэрапія

 |

 |
| Ядзерная зброя | 
* Гісторыя
* Распрацоўка
* Ядзерная вайна
* Ядзерная гонка
* Ядзерны выбух
	+ Дзівільныя фактары ядзернага выбуху
* Ядзернае выпрабаванне
* Перавозка
* распаўсюджванне
* Ядзерны клуб
* Спіс ядзерных выпрабаванняў

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4057849-5 · LCCN: sh85110340 · Microsoft: 153385146 · NDL: 00563646 · NKC: ph127766 |