**«Затворнік і Шасціпалы»** (руск.: «Затворник и Шестипалый») — першае апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1990 годзе.

Змест
-----

Галоўныя героі апавядання — два кураня-бройлеры з імёнамі Затворнік і Шасціпалы, якіх вырошчваюць на забой на камбінаце (птушкафабрыцы) імя Луначарскага. Як высвятляецца з апавядання, супольнасць куранят мае даволі складаную іерархічную структуру ў залежнасці ад блізкасці да кармушкі.

Завязка сюжэта апавядання — выгнанне Шасціпалага з соцыўма. Будучы адхіленым ад грамадства і кармушкі, Шасціпалы сутыкаецца з Затворнікам, куранём-філосафам і прыродазнаўцам, вандроўным паміж рознымі соцыумамі ўнутры камбіната. Дзякуючы выдатнаму інтэлекту, ён самастойна змог асвоіць мову «багоў» (гэта значыць мову чалавека), навучыўся вызначаць час па гадзінах і зразумеў, што кураняты вылупляюцца з яек, хоць сам гэтага не бачыў.

Шасціпалы становіцца вучнем і паплечнікам Затворніка. Разам яны вандруюць са свету да свету, назапашваючы і абагульняючы веды і вопыт. Вышэйшая мэта Затворніка — гэта асэнсаванне нейкай загадкавай з’явы пад назвай «палёт». Пустэльнік верыць: асвоіўшы палёт, ён зможа вырвацца за межы сусвету камбіната. Менавіта дасягнення адораных адзіночак, проціпастаўленне ў літаральным сэнсе шчыльнаму калектывізму, прыводзяць да аптымістычнага канца.

Крытыка
-------

На думку пісьменніка Дзмітрыя Быкава, у гэтай аповесці аўтар выразна ўлавіў, што пустэльнікамі могуць стаць альбо мысліцель-адзіночка, альбо той, хто чым-небудзь адрозніваецца ад астатніх, і таму грамадства яго не прымае. Твор пранікнёны рэлігійнымі метафарамі. Напрыклад, Пустэльнік кажа куранятам, што, каб не загінуць на Страшным Судзе неабходна пасціцца. У выніку худых куранят ня забіваюць, а адпраўляюць на другі круг адкорму. Багамі ж у аповесці лічаць людзей.

Аповесць змяшчае мноства элементаў жанру антыўтопіі. Свет тут прадстаўлены ў выглядзе птушкафабрыкі і падпарадкаваны сацыяльнай іерархіі ў залежнасці ад блізкасці да кармушкі. У гэтым прасочваецца падабенства з аповесцю Джорджа Оруэла «Ферма». Выгнанне Шасціпалага з грамадства прыводзіць яго ў выніку да ўсведамлення, што ўсе тутэйшыя насельнікі асуджаны на смерць і ў канчатковым рахунку да выратавання. У творы выразна увасоблены круг сансары: па замкнёнай канвеернай стужцы рухаюцца кантэйнеры, дзе куранят пасля вылуплення адкормліваць, і пры падыходзе да цэха нумар адзін забіваюцца, пасля чаго цыкл паўтараецца ізноў.

Публікацыі
----------

Апавяданне ўпершыню было надрукавана (са скарачэннямі) ў нумары 3 за 1990 год часопіса «Химия и жизнь». Апавяданне было таксама апублікавана ў 1991 годзе ў зборніку «Сіні ліхтар».

Узнагароды
----------

* літаратурная прэмія «Залаты шар» (1990)

Зноскі
------

1. ↑  Виктор Пелевин «Синий фонарь», 1993 год — Сто лекций с Дмитрием Быковым
2. ↑  Бобылева А. Л. Прохорова Т. Г. Антиутопический пафос и специфика хронотопа в ранней прозе В. О. Пелевина // Ученые записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки. 2014
3. ↑  Олизько Н. С. Паратекст Виктора Пелевина // Вестник Нижневартовского государственного университета. 2010.

Спасылкі
--------

* Виктор Пелевин. Затворник и Шестипалый Архівавана 9 мая 2019.

| ⛭Творы Віктара Пялевіна |
| --- |
| Сіні ліхтар (1991) | 
* Жыццё і прыгоды сарая нумар XII
* Затворнік і Шасціпалы
* Праблема ваўкалака ў сярэдняй паласе
* Прынц Дзяржплана
* Спі
* Весткі з Непала
* Дзявяты сон Веры Паўлаўны
* Сіні ліхтар
* СССР Тайшоу Чжуань
* Мардонгі
* Дзень бульдазерыста
* Анталогія дзяцінства
* Убудаваны напамінальнік
* Мітэльшпіль
* Ухраб
* Музыка са слупа
* Адкрыццё Крэгера
* Зброя адплаты
* Рэканструктар
* Хрустальны свет

 |  |
| ДПП (NN) (2003) | 
* Лічбы
* Македонская крытыка французскай думкі
* Адзін вог
* Акіка
* Фокус-група
* Госць на свяце Бон
* Запіс пра пошук ветру

 |
| Relics. Ранняе і нявыдадзенае (2005) | 
* Псіхічная атака санет
* Калдун Ігнат і людзі
* СССР Тайшоу Чжуань
* Жыццё і прыгоды сарая нумар XII
* Воданапорная вежа
* Мітэльшпіль
* Бубен ніжняга свету
* Кароткая гісторыя пэйнтбола ў Маскве
* Ніжняя тундра
* Калядны кіберпанк, або Калядная ноч-117.DIR
* Time out
* Грэчаскі варыянт
* Who by fire
* Ікстлан — Петушкі
* ДКНС як тэтраграматон
* Зомбіфікацыя. Вопыт параўнальнай антрапалогіі
* Джон Фаўлз і трагедыя рускага лібералізму
* Імёны алігархаў на карце Радзімы
* Мост, які я хацеў перайсці

 |
| П5: памінальныя песні  палітычных пігмеяў піндастана (2008) | 
* Зала спяваючых карыятыдаў
* Кармленне кракадзіла Хуфу
* Некрамент
* Прастора Фрыдмана
* Асасін

 |
| Ананасная вада для прыгожай дамы (2010) | 
* Аперацыя «Burning Bush»
* Зенітныя кодэксы Аль-Эфесбі
* Сузіральнік цені
* Тхагі
* Гатэль добрых увасабленняў

 |
| Мастацтва лёгкіх дотыкаў (2019) | 
* Іякінф
* Мастацтва лёгкіх дотыкаў
* Сталыпін

 |
| Іншыя творы, якія не ўвайшлі ў зборнікі | 
* Паходжанне відаў

 |