recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Сапе́рнік**» (ням.: Rivale) — нямецкі мастацкі фільм 2020 года рэжысёра Маркуса Ленца.

Сюжэт
-----

Схаванага ў мінівэне дзевяцігадовага Рамана перавозяць праз мяжу Украіны ў Германію. Там жыве яго мама Аксана. Але жыве не адна, а з 62-гадовым удаўцом, у якога нелегальна працуе сядзелкай. Так пачынаецца барацьба хлопчыка з незнаёмцам за ўвагу блізкага яму чалавека. Маці і дзіця зноў разлучаюцца, калі Аксана пачынае цяжка хварэць. Раман застаецца сам-насам са сваім сапернікам у загарадным доме, удалечыні ад цывілізацыі і ў поўнай залежнасці ад яго.

Акцёрскі склад
--------------

* Елізар Назаранка
* Уда Замель
* Марыя Бруні

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 1 кінаўзнагародай і яшчэ 3 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  Rivale (2020) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 31 снежня 2020.
2. ↑  Сапернік  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 31 снежня 2020.
3. ↑  Rivale — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 31 снежня 2020.

Спасылкі
--------

* Сапернік на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Красінскі.
**Мікалай Фаміч Красінскі** (1891, Вілейка, Віленская губерня, цяпер Мінская вобласць — 23 лістапада 1938) — беларускі тэатральны дзеяч, удзельнік хрысціянскага руху.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкай сям'і. Скончыў 1-ю гімназію ў Вільні і юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (1915). З 1920 жыў у Вільні. Працаваў настаўнікам і інспектарам у Віленскай духоўнай праваслаўнай семінарыі. Адначасова знаходзіўся на службе ў праваслаўнай духоўнай семінарыі. У асяроддзі віленскіх беларускіх дзеячаў празваны «архімандрытам». У 1922—24 гадах выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі. Адзін з кіраўнікоў і арганізатараў «Беларускай драматычнай майстроўні», дзе ў 1922 годзе паставіў спектаклі «У зімовы вечар» паводле Э.Ажэшкі і «Лес шуміць» паводле У.Караленкі. У 1923 годзе эміграваў у БССР. Працаваў у Наркамаце асветы БССР. З 1925 года намеснік старшыні секцыі мастацтва і старшыня тэатральнай секцыі Інбелкульта. У 1926—28 гадах дырэктар БДТ-2; з 1928 — вучоны сакратар Беларускага дзяржаўнага музея. Пісаў аб праблемах культуры ў Зах. Беларусі (у тым ліку ў зборніку «Беларускае мастацтва»). Арыштаваны ДПУ БССР 14.3.1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі». На 5 гадоў высланы ў Шадрынск. У 1935 годзе пераехаў у Сарапул. Другі раз арыштаваны 12.6.1938 года. «Тройкай» НКВД Туркменскай ССР 30.10.1938 года прысуджаны да расстрэлу. Рэабілітаваны ў 1960 годзе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мікалай Фаміч Красінскі // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2003. — Т. 1. — С.538
**Ваенны ўніверсітэт імя Кім Ір Сена** (кар.: 김일성군사종합대학, вядомы таксама як «Ваенная акадэмія імя Кім Ір Сена») — вышэйшая вайсковая навучальная ўстанова КНДР. Заснаваны падчас Карэйскай вайны ў сувязі з неабходнасцю падрыхтоўкі кваліфікаваных ваенных кадраў для ўсіх родаў войскаў Карэйскай Народнай арміі. Арганізаваны 28 кастрычніка 1952 як ваеннае вучылішча імя Кім Ір Сена, аб’яднаўшы галоўнае ваеннае вучылішча КНДР, Ваенна-марскі каледж Сук і ўніверсітэт камандуючага ВПС Кім Чака з дапамогай савецкіх ваенных саветнікаў. З выкарыстаннем вопыту перадавых ваенна-навучальных устаноў СССР рэарганізаваны ў Ваенны ўніверсітэт 25 кастрычніка 1956. Першапачаткова быў прызначаны для навучання радавога складу, пасля пераарыентаваны на перападрыхтоўку афіцэраў КНА. Курс навучання ва ўніверсітэце цягнецца 3-4 гады, маюцца таксама кароткатэрміновыя гадавыя курсы.

Размешчаны ў Мангёндэ паблізу Пхеньяна, на тэрыторыі універсітэта ўсталяваная статуя Кім Ір Сена.

Па сваіх функцыях падобны з Нацыянальным універсітэтам абароны Рэспублікі Карэя, многія высокапастаўленыя вайскоўцы КНА скончылі гэты ўніверсітэт. У 2003 падчас падрыхтоўкі да выбараў універсітэт наведалі дэпутаты Вярхоўнага народнага сходу разам з Кім Чэн Ірам.

Знакамітыя выпускнікі
---------------------

* Кім Ён Чун, міністр абароны КНДР у 2009—2012
* Кім Чон Гак, міністр абароны КНДР з 2012 года
* Чу Сан Сон, міністр грамадскай бяспекі КНДР у 2004—2011
* Кім Чэн Ын, старшыня ТПК і вышэйшы кіраўнік КНДР з 2011 года
* Кім Чэн Чхоль — старэйшы брат Кім Чэн Ына
* Лі Ён Хо — начальнік Генеральнага штаба Карэйскай Народнай арміі у 2009—2012.

Зноскі
------

1. ↑  《조선중앙통신》 (2003.8.3) 김정일최고사령관 인민군장병들과 함께 최고인민회의 대의원선거에 참가
2. 1 2  Файфилд 2020, с. 92.

Літаратура
----------

* Файфилд, Анна. Великий преемник. Божественно совершенная судьба выдающегося товарища Ким Чен Ына = Anna Fifield. The Great Successor: The Divinely Perfect Destiny of Brilliant Comrade Kim Jong Un. — М.: Альпина Паблишер, 2020. — (Россия в глобальной политике). — ISBN 978-5-9614-3813-0.
**Іван Трубачкін** (нар. 17 сакавіка 1993, Кіеў) — украінскі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў займацца футболам у школе кіеўскай «Абалоні», але неўзабаве апынуўся ў структуры «Дынама». Прайшоўшы розныя ступені юнацкіх каманд, з 2010 года пачаў выступаць за дынамаўскую каманду ў моладзевым першынстве Украіны. Улетку 2013 года галоўны трэнер моладзевай каманды Аляксандр Хацкевіч узначаліў «Дынама-2» і забраў да сябе шэраг ігракоў, у тым ліку Трубачкіна. 14 ліпеня 2013 года дэбютаваў у Першай лізе, правёўшы на полі ўсе 90 хвілін у матчы супраць чарнігаўскай «Дзясны» (0:0).

Улетку 2016 года, пасля таго як «Дынама-2» спыніла існаванне, стаў іграком шведскага клуба «Умеа» з трэцяга дывізіёна.
У лютым 2017 прыбыў на прагляд у беларускі «Крумкачы» і ў сакавіку падпісаў кантракт. У складзе каманды стаў іграком асновы, у красавіку-маі 2017 года не гуляў з-за траўмы. У чэрвені зноў выбыў са строю, а ў жніўні стала вядома, што абаронца не вернецца ў «Крумкачы».

У кастрычніку 2017 года далучыўся да кіеўскага «Арсенала», якому дапамог выйсці ў Прэм’ер-лігу. У ліпені 2018 года перайшоў у адэскі «Чарнаморац». Пасля таго, як адэскі клуб па выніках сезона 2018/19 страціў месца ў Прэм’ер-лізе, у ліпені 2019 года далучыўся да данецкага «Алімпіка». Пакінуў данецкі клуб у снежні 2019 года.

У студзені 2020 года падпісаў кантракт з тбіліскім «Дынама», выступаў за клуб да канца сезона 2020. У першай палове 2021 года гуляў ва ўкраінскай Другой лізе за вышгарадскі «Дзіназ». У верасні 2021 года стаў іграком данецкага «Алімпіка», пакінуў клуб у студзені 2022 года.

У ліпені 2022 года папоўніў склад «Мыная», дзе гуляў да канца сезона 2022/23. У верасні 2023 года вырашыў завяршыць прафесійную кар’еру і стаў дзіцячым трэнерам у Кіеве.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Украіны розных узростаў.

Дасягненні
----------

* Украіна Пераможца Першай лігі Украіны: 2017/18
* Грузія 01Чэмпіён Чэмпіён Грузіі: 2020

Крыніцы
-------

1. ↑  Ivan Trubochkin // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Украинский защитник Трубочкин подписал контракт с "Крумкачами"
3. ↑  Иван Трубочкин не вернется в "Крумкачы"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вега (значэнні).
Вега
**Вега**, **α Ліры** — зорка ў сузор’і Ліры. Бачная зорная велічыня 0,0. 

Летні трохвугольнік
Самая яркая зорка летняга неба ў Паўночным паўшар’і. З Альтаірам і Дэнебам утварае т.зв. вялікі летні трохвугольнік.

Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 18гадз 36мін 56.19с; схіленне +38° 46′ 58.8″. Спектральны клас A0 V. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 26 светлавых гадоў ці 8 парсек. Свяцільнасць у 50 разоў большая за сонечную.

Літаратура
----------

* Вега // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якаўлеў.

**Андрэй Якаўлеў** (нар. 20 лютага 1989, Харкаў) — украінскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Сан-Лука».

Кар’ера
-------

Выхаванец данецкага «Шахцёра», выступаў на Украіне за клубы ніжэйшых ліг, таксама гуляў у Латвіі і Узбекістане. У 2012 годзе быў арандаваны славацкім «Татранам», пасля добрай гульні за клуб перайшоў туды на сталай аснове. Пасля выступаў у Славакіі яшчэ паўтары гады.

У сакавіку 2014 года перайшоў у «Слуцк». У складе слуцкага клуба хутка стаў іграком асновы, звычайна гуляў на пазіцыі правага паўабаронцы, але часам быў атакуючым паўабаронцам ці нават нападнікам.

У жніўні 2014 года стаў іграком барысаўскага БАТЭ. Спачатку нярэдка з’яўляўся ў аснове барысаўчан (звычайна як правы паўабаронца), але потым апынуўся на лаўцы запасных. У студзені 2015 года па заканчэнні кантракта пакінуў БАТЭ і перайшоў у клуб расійскай ФНЛ «Сокал» з Саратава.

У другой палове 2015 года выступаў у малдаўскім клубе «Зара». У студзені 2016 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «Дынама», але не падышоў беларускаму клубу і вярнуўся ў «Зару». У чэрвені 2016 года перайшоў у казахстанскі клуб «Тараз». У першай палове 2017 года заставаўся без каманды, а ў ліпені далучыўся да грэчаскага клуба «Нікі Волас». У студзені 2018 года вярнуўся ва Украіну, стаўшы іграком «Валыні».

У студзені 2019 года папоўніў склад ерэванскага «Арарата», пакінуў яго ў чэрвені таго ж года. У ліпені 2019 года праходзіў прагляд у «Віцебску», аднак у выніку ў жніўні 2019 года папоўніў склад літоўскай «Палангі», якой не здолеў дапамагчы застацца ў A Лізе.

У сакавіку 2020 года далучыўся да малдаўскай «Сперанцы». У жніўні 2021 перабраўся ў клуб «Крафт» з трэцяга дывізіёна Фінляндыі, дзе гуляў да канца сезона 2021. Летам 2022 года перайшоў у італьянскі аматарскі клуб «Тэрачына», а ў пачатку 2023 года перабраўся ў «Сан-Луку».

Дасягненні
----------

* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі: 2014
* Малдова Уладальнік Кубка Малдовы: 2016

Зноскі
------

1. ↑  Andriy Yakovlev // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Жданов и Яковлев стали игроками «Слуцка», Шаков покинул клуб
3. ↑  Андрей Яковлев перешел из "Слуцка" в БАТЭ
4. ↑  Малиньш, Яковлев и Тубич официально покинули БАТЭ
5. ↑  Андрей Яковлев: «Как бы я не любил футбол, но, в первую очередь, надо кормить свою семью»
6. ↑  Яковлев и Лебедев не подошли минскому "Динамо"
7. ↑  Андрей Чухлей и экс-полузащитник БАТЭ стали игроками "Арарата"
8. ↑  Футбол. На просмотр в "Витебск" прибыл бывший полузащитник БАТЭ Андрей Яковлев(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
**Бібліяграфічная спасылка**: частка даведкавага апарата дакумента (наогул тэксту); змяшчае звесткі пра дакументы (тэксты), на якія робіцца спасылка; інакш: спосаб афармлення спасылкі.

Афармленне бібліяграфічных спасылак у навуковых тэкстах можа рэгламентавацца дзяржаўнымі стандартамі, унутранымі стандартамі навучальнай установы, выдавецтва, навуковага выдання і г. д.

У СССР і ў дзяржавах СНД афармленне бібліяграфічных спасылак наогул рэгламентуецца дзяржаўнымі стандартамі – ГОСТ серыі 7, у Беларусі – СТБ серыі 7 і міждзяржаўнымі ГОСТ серыі 7, у Расіі – ГОСТ Р серыі 7 і міждзяржаўнымі ГОСТ серыі 7, але таксама могуць дзейнічаць унутраныя стандарты.

Спасылкі, паводле месца змяшчэння ў тэксце, могуць быць:

* унутрытэкставыя, якія ўваходзяць ва ўласна дакумент (тэкст);
* падрадковыя, расшыфроўка якіх вынесеная з паласы у зноскі;
* затэкставыя, расшыфроўка якіх вынесеная з паласы у вынаскі.

Уласна змест спасылкі вызначаецца стылем дакумента (тэксту), тэхнічнымі патрабаваннямі, навуковай традыцый і г. д.

Прыклады
--------

У айчынных навуковых тэкстах у вобласцях фізікі, матэматыкі і інш. звычайна карыстаюцца спасылкамі ў выглядзе нумароў у квадратных ці касых дужках (напрыклад, [1] ці /1/), а нумары адпавядаюць агульнаму спісу крыніц, змешчанаму пасля асноўнай часткі тэксту, напрыклад, у такім выглядзе:

1. СТБ 7.208–2008. Бібліяграфічная спасылка. Агульныя патрабаванні і правілы складання. Мн.: Госстандарт, 2009.

Навуковыя тэксты ў вобласцях гісторыі і інш. часта карыстаюцца падрадковымі або затэкставымі спасылкамі, напрыклад, вось так1:

1. СТБ 7.208–2008. Бібліяграфічная спасылка. Агульныя патрабаванні і правілы складання. Мн.: Госстандарт, 2009.

Навуковыя тэксты ў мовазнаўстве і іншых вобласцях навукі часта карыстаюцца унутрытэкставымі скарочанымі спасылкамі, напрыклад, (СТБ 2008) або [СТБ 2008], і скарочаныя спасылкі расшыфроўваюцца ў агульным спісе крыніц, змешчаным пасля асноўнай часткі тэксту, напрыклад, у такім выглядзе:

[СТБ 2008] СТБ 7.208–2008. Бібліяграфічная спасылка. Агульныя патрабаванні і правілы складання. Мн.: Госстандарт, 2009.

*Гл. таксама*: Гарвардскі стыль, Чыкагскі стыль.

Зноскі
------

1. ↑  СТБ... §4.1.

Літаратура
----------

* СТБ 7.208–2008. Бібліяграфічная спасылка. Агульныя патрабаванні і правілы складання. Мн.: Госстандарт, 2009.
**Хойніцкі раённы краязнаўчы музей** — музей у Хойніках Гомельскай вобласці Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Адкрыты 25 лістапада 1982 года ў адпаведнасці з рашэннем раённага выканаўчага камітэта. Ініцыятарам стварэння музея і яго кіраўніком быў ветэран вайны, вялікі энтузіяст, краязнавец Аляксандр Максімавіч Зелянкоўскі. Музей размяшчаўся ў памяшканні былога адміністрацыйнага будынка спажывецкага таварыства, больш за дзесяць гадоў ён функцыянаваў на грамадскіх пачатках.

У 1993 годзе музей быў перанесены ў былы будынак банка, тады ж афіцыйна былі зацверджаны штатныя адзінкі музейных работнікаў.

Пасля прыняцця рашэння аб правядзенні ў 2010 годзе ў Хойніках рэспубліканскага свята — Дня беларускага пісьменства, пачалася падрыхтоўка да перанясення краязнаўчага музея ў новы будынак — былы сядзібны дом.

5 верасня 2010 года ў Дзень беларускага пісьменства Хойніцкі краязнаўчы музей зноў расчыніў свае дзверы для наведвальнікаў.

Будынак
-------

Асноўны артыкул: **Сядзібна-паркавы ансамбль Аўраамавых (Хойнікі)**
Будынак уяўляе сабой двухпавярховы сядзібны дом, пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя спадчынным ганаровым грамадзянінам (купцом) Андрэем Аўраамавым. Ён знаходзіцца ў гарадскім парку культуры і адпачынку, з’яўляецца помнікам архітэктуры і ўнесены ў дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Экспазіцыі
----------

Музей уключае ў сябе дзве экспазіцыі: краязнаўчую і трагедыі Чарнобыля.

Філіялы
-------

* Музей «Трагедыі Чарнобыля» ў аграгарадку Судкова
* Дом-музей імя І. П. Мележа ў аграгарадку Глінішча

Літаратура
----------

* Ігнатава М. Справы музейныя // Ленінскі сцяг (Хойнікі). — 1994. — 10 жніўня

Спасылкі
--------

* Сайт музея
* Музей в Instagram
* Музей в ВКонтакте
* Музей в Одноклассниках
* Музей на YouTube
**Ліндская храмавая хроніка** — гэта мармуровая стэла, узведзеная ў 99 годзе да н. э. на акропалі Лінда (в. Родас) з вялікім надпісам, які змяшчае пералік дароў, паднесеных у найстаражытны храм Афіны Ліндыі. Стэла знойдзена дацкімі археолагамі ў пачатку XX ст. і ўпершыню апублікаваная ў 1912 годзе К. Блінкенбергам.

Агульная характарыстыка помніка
-------------------------------

Тэкст уяўляе сабой адзін з самых доўгіх надпісаў, якія дайшлі да нас з эліністычнай эпохі. Пераважная частка тэксту захавалася.

Надпіс складаецца з трох частак. У першай утрымліваюцца некаторыя дэталі пастановы народнага сходу аб усталяванні стэлы.

Другая, самая доўгая, прадстаўляе сабой пералік прыблізна 40 дароў, паднесеных Афіне Ліндыі як героямі міфічных часоў (уключаючы эпаміна Лінда, Геракла, Алену, Менелая), гэтак і дзеячамі гістарычнай мінуўшчыны (уключаючы Аляксандра Вялікага, Піра, Філіпа V  (руск.) (бел.).

Апісанне гэтых паднашэнняў зроблена больш ці менш фармалізаванай мовай: пазначана імя ахвяравальніка, сам дар (часам са згадваннем матэрыялу, з якога ён зроблены), цытуецца надпіс на паднашэнні (калі такі маецца) і, нарэшце, падаюцца «крыніцы», якія згадваюць ці апісваюць паднашэнне, якія не захаваліся да часу ўсталявання стэлы, каб ні ў кога не засталося сумненняў, што такія дары сапраўды былі калісь паднесеныя багіні. Усё такія сведчанні носяць літаратурны характар, большасць з іх — гэта мясцовыя радоскія хронікі (паведамляюцца аўтары і назвы твораў, прычым з вядомых пісьменнікаў фігурыруе толькі Герадот і толькі аднойчы), а таксама лісты жрацоў да гарадскога Савету.

У трэцяй частцы надпісу распавядаецца аб трох эпіфаніях (багаяўленнях) Афіны, тым, што здарылася, у гэтым храме ў тыя часы, калі народ Лінда востра меў патрэбу ў яе дапамозе. Першая такая эпіфанія здарылася ў эпоху грэка-персідскіх войнаў.

Месца захоўвання надпісу
------------------------

Ліндская храмавая хроніка захоўваецца ў Нацыянальным музеі Даніі (Капенгаген).

Зноскі
------

1. ↑  Кембриджская история древнего мира. т. IV, с. 562, прим. 10
2. ↑  Изображение верхней части стелы см. на сайте Датского национального музея

Літаратура
----------

* Кембрыджская гісторыя старажытнага свету. Том 4. Персія, Грэцыя і заходняе Міжземнамор'е. Каля 525-479 гг. да н. э./ Зав. з англ. падрыхтоўка тэксту, прадмова і заўвагі А. В. Зайкова. М.: Ладомир, 2011. 1112 c. ISBN 978-5-86218-496-9.

Спасылкі
--------

* Lindos II 2
* New terms for new ideas By Michael Lackner  (ням.) (бел. Iwo Amelung  (ням.) (бел. Joachim Kurtz  (ням.) (бел. pages 105-125 ISBN 90-04-12046-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 16746449x · GND: 4245473-6 · LCCN: no92023687 · VIAF: 181240786, 2613159477869727990009, 194004641 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святой Ганны.
**Касцёл Святой Ганны** — драўляны каталіцкі храм у в. Лысэ, Мазавецкае ваяводства, Польшча. З’яўляецца адным з 11 аб’ектаў на «Шляху драўлянага дойлідзтва» на тэрыторыі Астралэнцкага павета.

Гісторыя
--------

У 1789 годзе парафіяй у Мышынцы ў вёсцы была пабудаваная драўляная капліца Святой Ганны. Аднак набажэнствы служылі ў ёй толькі пры нагодзе найважнейшых святаў. З 1870 года ў Лысэ стаў жыць і служыць вікарый з мышынскай парафіі.

Дзякуючы намаганням аднаго з чарговых мясцовых святароў і будучага першага пробашча ксяндза Юзэфа Гадомскага, у 1882 годзе ў вёсцы быў пабудаваны драўляны касцёл. Двума гадамі пазней была заснаваная мясцовая парафія. На працягу наступных 116 гадоў драўляны касцёл выконваў функцыю парафіяльнага храма.

У 1998—2000 гадах дзякуючы намаганням ксяндза Чэслава Алексы быў пабудаваны новы цагляны касцёл Хрыста Уладара Сусвету, у якім з 2000 года адпраўляюцца парафіяльныя набажэнствы. З гэтага часу ў старым драўляным касцёле рэлігійныя ўрачыстасці адбываюцца толькі ў адмысловых выпадках. Новы парафіяльны касцёл размешчаны ў 100 метрах на поўнач ад драўлянай.

Архітэктура
-----------

Галоўны алтар у стылі нэабарока з канца XIX стагоддзя з абразом Маці Божай Чэнстахоўскай і выявай Хрыста Валадара. Вышэй размешчаны абраз Святой Ганны з 1789 года.

Два нэабарочныя бакавыя алтары з канца XIX стагоддзя. Нэабарочная катэдра таксама з канца XIX стагоддзя.

Пляцоўка для хору, якая абапіраецца на дзьвух калонах, і арган з 1902 года, пабудаваны майстрам Янам Шрайбэртам з Улацлавака.

На паўночны ўсход ад касцёла стаіць высокая драўляная званіца з канца XIX стагоддзя, узведзеная на квадратным пляне. Гэта самы высокі з усіх такога роду аб’ектаў на тэрыторыі гістарычнай Мазовіі. На могілках, якія з поўдня даходзяць да касцёла, захавалася драўляная капліца, якая цяпер выконвае ролю гаспадарчага памяшкання.

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Запрашаем: Вёска Лысэ — сэрца рэгіёну Курпы (ФОТА)
**І́нтурке** (літ.: Inturkė), традыцыйная беларуская назва — **Інтуркі**) — вёска ў Малетайскім раёне Уцянскага павета Літвы. Цэнтр Інтуркеўскай сянюніі. Размешчана на беразе возера Галуанай[lt], за 12 км на паўднёвы ўсход ад Малетая. Насельніцтва на 2011 год — 237 чалавек.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўспамін пра Інтуркі датуецца 1373 годам. У 1385 годзе яны ўвайшлі ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.

У XVI стагоддзі Інтуркі сталі цэнтрам староства. У 1555 годзе ў мястэчку быў пабудаваны касцёл.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Інтуркі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.

На 1868 год у Інтурках было 14 будынкаў, была пабудавана царква.

### Найноўшы час

Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Інтуркі апынуліся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1868 год — 414 чал. у *вёсцы Інтурках*, 31 чал. у *фальварку Інтуркі* і 8 чал. у *карчме Інтурках*
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 237 чал.

Славутасці
----------

* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1855)
* Могілкі: каталіцкія, праваслаўныя
* Царква Покрыва Багародзіцы (1868; мураўёўка)

Галерэя
-------

* Краявіды Інтурке
* КасцёлКасцёл
* Царква-мураўёўкаЦарква-мураўёўка
* Уязны знакУязны знак
* У цэнтры вёскіУ цэнтры вёскі

Крыніцы
-------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»
2. ↑  *Wejssenhof J.* Inturki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom III: Haag — Kępy (польск.). — Warszawa, 1882. — S. 298.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Інтурке
* Інтуркі на сайце Radzima.org
Сонечныя плямы 1 верасня 1859 года, замалёўка Рычарда Карынгтана

**Геамагнітная бура 1859 года** — наймацнейшая за гісторыю назіранняў дакументальна зафіксаваная геамагнітная бура. Комплекс падзей, які ўключае ў сябе як геамагнітную буру, так і выклікаўшыя яе моцная актыўныя з'явы на Сонцы, таксама вядомая як **«Падзея Карынгтана»** ці паводле англамоўнай літаратуры, **«Сонечны супершторм»** (англ.: Solar Superstorm).

З 28 жніўня па 2 верасня на Сонцы назіраліся шматлікія плямы і выбліскі. Апоўдні 1 верасня брытанскі астраном Рычард Карынгтон назіраў найвялікшы выбліск, якая выклікала буйны каранальны выкід масы. Ён накіраваўся да Зямлі і дасягнуў яе праз 18 гадзін, што надзвычай хутка, бо звычайна такую адлегласць выкід пралятае за 3-4 дні. Выкід рухаўся так хутка, бо папярэднія выкіды расчысцілі яму шлях.

1-2 верасня пачалася найбуйнейшая за ўсю гісторыю рэгістрацыі геамагнітная бура, якая выклікала адмову тэлеграфных сістэм па ўсёй Еўропе і Паўночнай Амерыцы. Паўночныя ззянні назіраліся па ўсім свеце, нават над Карыбамі; таксама цікава, што над Скалістымі горамі яны былі настолькі яркімі, што свячэнне абудзіла золаташкальнікаў, якія пачалі гатаваць сняданак, думаючы, што наступіла раніца. Згодна ацэнкам, Dst-індэкс геамагнітнай актыўнасці (англ. Disturbance Storm Time Index) падчас буры дасягаў −1760 нТл.

Ледзяныя керны сведчаць, што падзеі падобнай інтэнсіўнасці паўтараюцца з перыядычнасцю прыкладна раз у 500 гадоў. Самая моцная бура з пачатку касмічнай эры (з 1957 году) адбылася 13 сакавіка 1989 года, калі Dst-індэкс геамагнітнай актыўнасці дасягаў −640 нТл. Таксама пасля 1859 году слабейшыя буры адбываліся ў 1921 і 1960 гадах, калі адзначаліся масавыя збоі радыёсувязі.

Гл. таксама
-----------

* Геамагнітная бура

Зноскі
------

1. ↑  «NASA — Severe Space Weather». **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 красавіка 2009. Праверана 19 сакавіка 2014.
2. ↑  «Timeline: The 1859 Solar Superstorm».
3. 1 2 3  «Bracing the Satellite Infrastructure for a Solar Superstorm».
4. ↑  «Bracing the Satellite Infrastructure for a Solar Superstorm», slide #2.
5. ↑  «The Great Storm: Solar Tempest of 1859 Revealed».
6. 1 2  *Lakhina G.S. Alex S. Tsurutami B.T. Gonzalez W.D.* Research on Historical Records of Geomagnetic Storms(англ.) : Сборник. — Cambridge University Press, 2005. — С. 3-13. — ISBN 0521851971. — ISSN 1743-9213.

* A Super Solar Flare Архівавана 1 жніўня 2009. Trudy E. Bell & Dr. Tony Phillips, May 6, 2008, Science@NASA
* Space storm alert: 90 seconds from catastrophe, New Scientist, March 23, 2009 by Michael Brooks, проверено 28 марта 2009 г.
* The Largest Magnetic Storm on Record, «Падзея Карынгтона» з 27 жніўня па 7 верасня 1859 г.; запісана ў Абсерваторыі К'ю, Лондан, (выявы запісаў магнітометра), спраўджана 28 сакавіка 2009 г.
* *The Sun Kings: The Unexpected Tragedy of Richard Carrington and the Tale of How Modern Astronomy Began* Архівавана 19 красавіка 2010. ISBN 978-0-691-12660-9, Stuart Clark, 2007

Спасылкі
--------

* Справаздача Каррингтона
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Забароўскі.

**Яраслаў Юр’евіч Забароўскі** (8 жніўня 1939, Львоў — 26 студзеня 2021 Івана-Франкоўск, Украіна) — украінскі гісторык, спецыяліст па гісторыі старажытнага Рыма і гісторыі хрысціянскай царквы ў старажытны перыяд і сярэднія вякі, загадчык кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў (1992—1999) гістарычнага факультэта Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка (Івана-Франкоўск). Прарэктар па выхаваўчай рабоце Івана-Франкоўскай духоўнай семінарыі імя свяшчэннамучаніка Іасафата 1990—1991 гг.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 жніўня 1939 г. у Львове, Польшча (цяпер Украіна). Бацька Забароўскі Юрый Васільевіч, маці Саларыў Ганна Тэадараўна. Падчас хрышчэння атрымаў падвойнае імя Мар’ян-Яраслаў. У 1944 годзе пасля вяртання са ссылкі трагічна загінуў бацька Юрыя.

Скончыў школу ў 1956 годзе і здаў усе выпускныя экзамены на 5 («добра»). У тым жа годзе паступіў на гістарычны факультэт Нацыянальнага ўніверсітэта імя Івана Франко. Навуковы кіраўнік Іван Вейцкіўскі, дыпломная работа «Гісторыя рэспубліканскага Рыма».

У 1967 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Спробы вырашэння аграрнага крызісу канца 130-х гадоў да нашай эры ў рэспубліканскім Рыме» — абаронены ў Ленінградскім універсітэце імя А. О. Жданава.

Актыўна ўдзельнічаў у выхадзе з падполля УГКЦ, стаў першым прарэктарам па выхаваўчай працы Івана-Франкоўскай духоўнай семінарыі святога Ягафата.

Загадчык кафедры «Гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў» ПНУ імя В. Стэфаніка 1992—1999 гг.

У 1999 годзе выйшаў на пенсію, навуковую працу не спыняў, памёр 26 студзеня 2021 года ў горадзе Івана-Франкоўску.

Вібрані працы
-------------

* «Спробы вырашэння аграрнага крызісу канца 130-х гадоў да н.э. у рэспубліканскім Рыме» 1967 г. Ленінград
* Нарысы гісторыі аграрных адносін у Рымскай рэспубліцы. Львоў 1985 г.

Узнагароды
----------

* Сцяг СССР Медаль «Ветэран працы», 1989 г
* Сцяг СССР Падзякай Міністэрства народнай адукацыі Украінскай ССР
* Сцяг СССР Медаль «Макарэнка» Міністэрства народнай асветы УССР, 1990 г
* Сцяг Украіны Ганаровы знак у гонар 2000-годдзя з дня нараджэння старшыні Івана-Франкоўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі ў 2000 г.
* Сцяг ЗША  лаўрэат гранта ACLS (1999) Фонду Дэйла Карнегі (Дзярждэпартамент ЗША)

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑
3. ↑  Неабходна задаць ***title=*** і ***url=*** для шаблона {{cite web}}. 
 **(нявызн.)**.
**Сарокская крэпасць** — малдоўская крэпасць XV стагоддзя, у горадзе Сарокі. 16 мая 2015 года была адкрыта пасля рэканструкцыі.

Месцаванне
----------

Крэпасць знаходзіцца на правым беразе ракі Днестр, у горадзе Сарокі, прыкладна за 160 км на поўнач ад Кішынёва.

Гісторыя
--------

Смецце окская крэпасць была пабудавана Стэфанам Вялікім у апошняй чвэрці XV стагоддзя. Так абвяшчае мясцовая традыцыя, якая тлумачыць яе назву тым, што гаспадар усталяваў «сарок» (тэрмін узвядзення крэпасці). У 1499 годзе дакументальнага згадваецца Костэ – першы пыркэлаб крэпасці. Крэпасць Сарака была пабудавана як абарончае ўмацаванне супраць драпежных татарскіх ордаў, якія праз днястроўскія пераправы ўрываліся ў Малдову. Сарока не была вялікай крэпасцю з двума шэрагамі сцен, як Сучава, Чэтаця Албэ ці Хоцін, а толькі невялікім умацаваннем, замкам для хованкі вартаўнікоў супраць татар.

Некаторыя гісторыкі, у тым ліку Дзмітрый Кантамір, Канстанцін Стамаці, Замфір Арбары і Нікалае Ёрга, лічаць, што Сарокская крэпасць была пабудавана на месцы былой генуэзскай факторыі Альхонія, дзе складаваліся тавары, прывезеныя з Падолля. Альхонія быццам бы было ўмацаваным селішчам на шляху з Чэтаця Албэ ў Сучаву. Але на дадзены момант няма археалагічных довадаў у падтрымку гэтай гіпотэзы.

Археалагічныя даследаванні выявілі вакол гарады селішча, характэрныя для Кукуцень-Трыпольскай культуры, бронзавага веку, эпохі ранняга жалеза і іншыя, аж да эпохі сярэдніх вякоў, але сляды старажытнай калоніі Альхонія (каля 500 гадоў да н.э.) не былі ідэнтыфікаваны, як не былі знойдзены і сляды старажытнай крэпасці дакаў Саргус (званай яшчэ Саргідава, Крахта ці Крахідава), якія, на думку некаторых гісторыкаў мінулых стагоддзяў, знаходзіліся ў гэтай зоне.

У канцы XVII стагоддзя, падчас знаходжання ў крэпасці гарнізона з 2000 польскіх салдатаў, былі зроблены шэраг змен. Да сцен былі прыбудаваны яшчэ 13 памяшканняў для захоўвання пораху, а над імі – пакоі для жыцця. Інтэрвалы паміж зубцамі былі зачынены і пакінуты толькі адтуліны для лёгкіх стрэльбаў. Для польскіх салдатаў былі пабудаваны жаўнерні за межамі крэпасці, і ўся плошча аточана земляным валам і ровам.

Крэпасць Сарока ў якасці самага усходняга пункту абароны Малдовы на працягу сваёй гісторыі была арэнай самых жудасных уварванняў. Тут, у падножжа яе сцен, праходзілі жорсткія бітвы.

Галерея
-------

* Від з Днястра на Сарокскую крэпасцьВід з Днястра на Сарокскую крэпасць
* 
* Унутраны двор крэпасціУнутраны двор крэпасці
* 
*

Літаратура
----------

* *Чеботаренко Г.* Сорокская крепость — памятник старины. — Кишинёв, 1984.
* *Михаил Симион.* Сорокская крепость. До востребования. // *Независимая Молдова*. — 31.01.2002. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2007.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сарокская крэпасць на Вікісховішчы |

* Cetatea Soroca Архівавана 9 жніўня 2007. (рум.)
* Molddata.md: Cetatea Soroca Архівавана 10 кастрычніка 2007. (рум.)

| ⛭Крэпасці Малдаўскага княства |
| --- |
| 
* Украіна Белгарад-Днястроўская (Белая)
* Малдова Бендэрская
* Украіна Ізмаільская
* Украіна Кілійская
* Румынія Нямцкая
* Малдова Архейская
* Малдова Сарокская
* Румынія Сучаўская (Тронная)
* Украіна Хатынская

 |
**Даніел Златкаў** (балг.: Даниел Златков; нар. 6 сакавіка 1989, Благоеўград) — балгарскі футбаліст, абаронца клуба «Віхрэн» з Санданскага.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец футбольнага клуба «Пірын» з роднага горада Благоеўград. У 2007 годзе далучыўся да асноўнай каманды клуба, але ў сезоне 2007/08 з’явіўся на полі толькі ў адным матчы чэмпіянату. У чэрвені 2008 года быў адпраўлены ў арэнду ў клуб другога дывізіёна «Пірын» з Гоцэ-Дэлчава. Правёўшы добры сезон (у 27 матчах забіў 7 галоў і аддаў 5 галявых перадач), у маі 2009 года падпісаў трохгадовы кантракт з клубам элітнага дывізіёна «Мінёр» (Пернік), дзе замацаваўся ў аснове. У жніўні 2011 года пакінуў склад «Мінёра» і далучыўся да сафійскай «Славіі».

Улетку 2013 года перайшоў у клуб другога турэцкага дывізіёна «Балуспор». У жніўні 2014 года вярнуўся на радзіму, падпісаўшы кантракт з плоўдзіўскім «Боцевам». За новы клуб, аднак, дэбютаваў толькі 10 сакавіка 2015 года ў матчы супраць «Лакаматыва», прапусціўшы да гэтага доўгі перыяд з-за траўмы. У далейшым замацаваўся ў аснове «Боцева».

Улетку 2016 года трэнер «Боцева» Мікалай Костаў вырашыў не падаўжаць кантракт Златкава, і той перайшоў у клуб «Чэрна Мора». Абаронца нават паспеў згуляць некалькі матчаў за новы клуб, але ў верасні таго ж года Костаў быў звольнены, і Златкаў вярнуўся ў «Боцеў». У лютым 2017 года пагадненне з плоўдзіўскім клубам было разарвана па пагадненні бакоў.

У сакавіку 2017 года падпісаў двухгадовы кантракт з беларускім клубам «Шахцёр» з Салігорска. У пачатку сезону гуляў за дубль, дэбютаваў у Вышэйшай лізе 15 мая 2017 года ў матчы з «Іслач», дзе адгуляў усе 90 хвілін і на 84-й хвіліне забіў гол, усталяваўшы канчатковы лік 2:1. У ліпені 2017 года «Шахцёр» па просьбе іграка выставіў яго на трансфер, і да канца сезону Златкаў не з’яўляўся на полі.

У снежні 2017 года Златкаў заявіў, што можа завяршыць футбольную кар’еру і стаць байцом MMA. У жніўні 2018 года вярнуўся ў футбол, стаўшы іграком клуба трэцяга балгарскага дывізіёна «Віхрэн» з Санданскага.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за моладзевую зборную Балгарыі.

Дасягненні
----------

* Сцяг Беларусі 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2017

Зноскі
------

1. ↑  Daniel Zlatkov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Daniel Zlatkov // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  "Шахтер" объявил о подписании болгарских защитника и вратаря
4. ↑  "Шахтер" выставил Златкова на трансфер
5. ↑  Экс-защитник «Шахтера» Златков может завершить футбольную карьеру и стать бойцом ММA
6. ↑  Факт: Даниел Златков е футболист на Вихрен

Спасылкі
--------

* 

* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *footballfacts.ru* (руск.)

* Профіль на сайце *by.tribuna.com* (руск.)

* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)
* Профіль на сайце *teams.by* (руск.)
* Профіль на сайце *pressball.by* (руск.)
**Каралеўства Хіджа́з** (араб. مملكة الحجاز‎‎, *Mamlakat al-Ḥijāz*) — дзяржава ў Хіджазе, якая абвясціла незалежнасць ад Асманскай імперыі ў 1916 годзе. Кіравалася хашыміцкай дынастыяй. У сярэдзіне 1920-х была заваявана Недждам, пасля чаго было створана аб’яднанае Каралеўства Неджд і Хіджаз.

Гісторыя
--------

У час Першай сусветнай вайны брытанцы пачалі перамовы з шэрыфам Меккі Хусейнам бен Алі. Вярхоўны брытанскі камісар у Егіпце Мак-Маган  (англ.) (бел. паабяцаў у кастрычніку 1915 года Хусейну прызнаць яго каралём будучай дзяржавы, якая мусіла ахапіць ўсе арабскія краіны Азіі, за выключэннем Лівана, захаду Сірыі, поўдня і ўсходу Аравіі. Паклаўшыся на гэта абяцанне, шэрыф Хусейн падняў у чэрвені 1916 года антыасманскае паўстанне.

Пасля вайны, чакаючы, калі Вялікабрытанія выканае свае абяцанні, Хусейн ібн Алі абвясціў сябе каралём, прэтэндуючы на аб’яднанне пад сваёй уладай усіх былых арабскіх правінцый Асманскай імперыі. Аднак у Вялікабрытаніі і Францыі меліся свае планы, і Вялікабрытанія прызнала яго толькі каралём Хіджаза. У 1919 годзе Хусейн вырашыў аб’яднаць арабаў сам, і накіраваў свае войскі ў памежныя раёны Неджда, але быў разбіты. Вялікабрытанія палічыла карысным суцішыць амбіцыі свайго саюзніка, але не дапусціла яго разгрому.

Хусейн не адмаўляўся ад сваіх амбіцыйных планаў, і павялічваў падаткі і расходы на армію. Гэта выклікала рост незадаволенасці ім унутры краіны. У сакавіку 1924 года ён, скарыстаўшыся ліквідацыяй халіфату пасля краху дынастыі Асманаў, абвясціў сябе новым халіфам. Гэта выклікала незадаволенасць у розных частках ісламскага свету, але асабліва — у Недждзе. У верасні 1924 года Неджд пачаў вайну супраць Хіджаза. Гэтым разам брытанцы, незадаволеныя прэтэнзіямі Хусейна і адкрыццём генконсульства СССР у Джыдзе ўлетку 1924 года, не падтрымалі караля, і ў кастрычніку 1924 года Хусейн быў скінуты і высланы з краіны сходам знаці. Сын Алі, які заняў ягонае месца, пакінуўшы ў руках Ібн Сауда Мекку і Медзіну, адступіў да Джыды, і абараняўся там каля года. У кастрычніку 1925 года эмір Неджда Ібн Сауд заключыў з брытанскім прадстаўніком пагадненне, па якім брытанскі ўрад у абмен на некаторыя саступкі фактычна прызнаў анексію Хіджаза Недждам. 22 снежня 1925 года Джыда здалася, а кароль Алі пакінуў Хіджаз; мясцовая знаць яшчэ раней прысягнулася Ібн Сауду.

Літаратура
----------

* «История Востока» в 6 томах. Т. V «Восток в новейшее время (1914—1945 гг.)» — М.: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006. ISBN 5-02-018102-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Хіджаз (каралеўства)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
**MongoDB** - гэта кросплатформавая дакументаарыентаваная сістэма кіравання базамі даных. З'яўляецца NoSQL-сістэмай і выкарыстоўвае дакументы, падобныя на JSON, для захавання даных. Версіі MongoDB ліцэнзуюцца ў адпаведнасці з ліцэнзіяй SSPL, якая лічыцца несвабоднай з-за абмежаванняў у выкарыстанні, аднак прадастаўляе доступ да зыходнага кода. MongoDB з'яўляецца членам альянсу MACH.

Гісторыя
--------

Амерыканская кампанія 10gen пачала распрацоўку MongoDB у 2007 годзе ў якасці кампанента запланаванай PaaS-платформы.

У 2009 годзе кампанія перайшла на мадэль распрацоўкі з адкрытым зыходным кодам, пры гэтым прапаноўваючы камерцыйную падтрымку і іншыя паслугі.

У 2013 годзе 10gen змяніла назву на MongoDB Inc.

8 лістапада 2018 г. у версіі 4.0.4 ліцэнзія праграмнага забеспячэння была зменена з AGPL 3.0 на SSPL.

Асноўныя магчымасці
-------------------

### Індэксацыя

Дакумент MongoDB можа быць праіндэксаваны першаснымі(primary) і другаснымі(secondary) індэксамі.

### Рэплікацыя

MongoDB забяспечвае высокую даступнасць (high availability) з выкарыстаннем набораў рэплік.  Набор рэплік складаецца з дзвюх ці больш копій. Кожная рэпліка можа выступаць у ролі асноўнай або другаснай ў любы час. Усе запісы і чытанні выконваюцца на асноўнай рэпліцы па змоўчанні. Другасныя рэплікі захоўваюць копію даных асноўнай.

### Балансіроўка нагрузкі

MongoDB гарызантальна маштабуецца з выкарыстаннем сегментавання(sharding).  Карыстальнік выбірае ключ фрагмента, які вызначае, як будуць размеркаваны даныя ў калекцыі. Дадзеныя разбіваюцца на дыяпазоны (на аснове ключа сегмента) і размяркоўваюцца па некалькіх фрагментах.

### Захоўванне файлаў

MongoDB можна выкарыстоўваць як файлавую сістэму пад назвай GridFS з функцыямі балансіроўкі нагрузкі і рэплікацыі даных на некалькіх машынах для захоўвання файлаў.

### Выкананне JavaScript на баку сервера

JavaScript можна выкарыстоўваць у запытах, функцыях агрэгацыі і адпраўляць непасрэдна ў базу даных для выканання.

### Транзакцыі

MongoDB сцвярджае, што цалкам падтрымлівае шматдакументныя транзакцыі ACID пасля выпуску версіі 4.0 у чэрвені 2018 г. Аднак гэтае сцвярджэнне не цалкам адпавядае рэчаіснасці, бо MongoDB парушае правіла ізаляцыі транзакцый узроўню SNAPSHOT.

Гл. таксама
-----------

Спасылкі
--------

Знешнія спасылкі
----------------

* 


1. ↑  10gen embraces what it created, becomes MongoDB Inc. (англ.)  **(нявызн.)**?. *Gigaom*. Архівавана з першакрыніцы March 5, 2016. Праверана January 29, 2016.
2. ↑  4.0 Changelog - 4.0.4 Changelog - Build and Packaging **(нявызн.)**. Праверана 28 чэрвеня 2023.
3. ↑  Release Notes for MongoDB 4.0 - 4.0.4 - Nov 8, 2018 **(нявызн.)**. Праверана 28 чэрвеня 2023.
4. ↑  Ridiculously fast MongoDB replica recovery Part 1 of 2 **(нявызн.)**.  ClusterHQ. Архівавана з першакрыніцы October 30, 2017.
5. ↑  Turning MongoDB Replica Set to a Sharded Cluster **(нявызн.)**. *Severalnines* (11 мая 2013). Архівавана з першакрыніцы November 25, 2016.
6. ↑  MongoDB Drives NoSQL More Deeply into Enterprise Opportunities **(нявызн.)** (27 чэрвеня 2018). Архівавана з першакрыніцы August 7, 2018. Праверана August 7, 2018.
7. ↑  MongoDB 4.2.6
**Саюз беларускага праваслаўнага духавенства** (*СБПД*) — арганізацыя нацыянальна арыентаванай часткі беларускіх праваслаўных святароў Віленскай і Гродзенскай губерній Расійскай імперыі, якія знаходзіліся ў эвакуацыі. Створана напярэдадні Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў Маскве.

У СБПД уваходзілі протаіерэі І. У. Карчынскі, І. Кульчынскі, святары Л. С. Паеўскі, Рапнін, Усякоўскі і іншыя. Саюз далучыўся да беларускага нацыянальнага руху з цэнтрам у Маскве. Летам 1917 года правёў з’езд праваслаўных святароў-беларусаў, на якім была прынята рэзалюцыя ў нацыянальным духу. Члены саюза супрацоўнічалі з арганізацыяй беларускага каталіцкага духавенства «Хрысціянская дэмакратычная злучнасць», імкнуліся да беларусізацыі царкоўнага жыцця, праводзілі пропаведзі на беларускай мове. Спыніў дзейнасць у пачатку 1918 года ў выніку аддзялення царквы ад дзяржавы і арышту актыўных членаў СБПД.

Літаратура
----------

* Валахановіч, А. Саюз беларускага праваслаўнага духавенства / Анатоль Валахановіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 248. — ISBN 985-11-0214-8.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бялуга (значэнні).
**Мікалай Ільіч Бялуга** (1885, в. Лакно, Гродзенскі павет, цяпер Гродзенскі раён — пасля 1960, Гродна) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Прэзідыум Інбелкульта. 1926. Злева направа: Аркадзь Смоліч, Язэп Каранеўскі, Віктар Фрышман (стаіць), Усевалад Ігнатоўскі, Мікалай Бялуга, Аляксандр Цвікевіч, Ян Віткоўскі.
З беларускай сялянскай сям’і. Атрымаў вышэйшую адукацыю. У 1919—1924 гадах служыў у Чырвонай арміі. З 1920 года член ВКП(б). З 1929 да 1933 года віцэ-прэзідэнт БелАН, загадчык сектара (аддзела) Белкаапсаюза. Старшыня Цэнтральнага бюро краязнаўства.

Арыштаваны 19 студзеня 1933 года. Асуджаны пастановай калегіі АДПУ СССР 2.4.1933 як «удзельнік контррэвалюцыйнай шкодніцкай арганізацыі» і за «сабатаж» да 3 гадоў пазбаўлення волі. Этапаваны ў Казахстан.

Пасля вызвалення жыў у Гродне. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР 28.10.1960. Асабовая справа Бялугі № 16776-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  БЯЛУГА Мікалай Ільіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 1 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2004.

Літаратура
----------

* БЯЛУГА Мікалай Ільіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 1 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2004.
* Міхнюк У. Захоўваць вечна: справа ? 20951-с // Маладосць. 1992. № 6. С. 126; Возвращенные имена.
**Дом па праспекце Незалежнасці, 14** — жылы дом у Мінску. Помнік савецкай грамадзянскай архітэктуры з выкарыстаннем класіцыстычнай спадчыны.

Пабудаваны ў 1947—1951 гг. (архіт. М. Паруснікаў) з цэглы.

Архітэктура
-----------

Праспект Незалежнасці. Дом № 14 справа
Размешчаны з водступам ад «чырвонай лініі» забудовы ў глыбіні курданёра. Уяўляе сабой прамавугольны ў плане, шасціпавярховы 45-кватэрны будынак. 1-ы паверх заняты прадпрыемствамі гандлю і бытавога абслугоўвання. Галоўны фасад мае эркеры на вышыню 5 паверхаў і балконы з карынфскімі капітэлямі. Вокны 1-га і 6-га паверхаў паўцыркульныя, астатніх — прамавугольныя. Фасад завершаны высокім парапетам, дэкарыраваны пад руст. Верхнія паверхі дэкарыраваны карнізнымі цягамі, пілястрамі, абрамленнямі акон, арачкамі, гірляндамі і разеткамі. У аснове планіроўкі жылых паверхаў 3 тыпавыя секцыі (архіт. С. Кавыкоў), трох- і чатырохпакаёвыя кватэры.

Літаратура
----------

* 158д.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
**Валерый Данілавіч Анісенка** (5 чэрвеня 1944, Талачын) — беларускі тэатральны рэжысёр і акцёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР.

Біяграфія
---------

Яшчэ ў школьныя гады захапляўся тэатральнай дзейнасцю, быў акцёрам Талачынскага народнага тэатра. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1965). Працаваў акцёрам у Віцебску ў Беларускім дзяржаўным драматычным тэатры імя Я. Коласа (1965—1967) і ў Купалаўскім тэатры (1969—1977).

Незапатрабаванасць у якасці акцёра падштурхнула Анісенку да атрымання рэжысёрскай адукацыі. У 1978 годзе скончыў Вышэйшыя рэжысёрскія курсы пры Дзяржінстытуце тэатральнага мастацтва ў Маскве. Працаваў галоўным рэжысёрам Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача (1979—1980), Тэатра-студыі кінаакцёра (1980—1982), Беларускага радыё (1982—2000), мастацкім кіраўніком (пазней адначасова і дырэктарам) Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі (2000—2012). У апошнім тэатры выходзіў на сцэну ў якасці акцёра.

У 2012—2014 гадах дырэктар-мастацкі кіраўнік, у 2014—2017 гадах — мастацкі кіраўнік Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа.

Творчасць
---------

Паставіў шмат спектакляў (у тым ліку, больш за 100 радыёспектакляў), 2 тэлефільмы: «Паляванне на апошняга жураўля» А. Жука (2-х серыйны, мастацкі) і «Крык чайкі» А. Асіпенкі (кароткаметражны).

Аўтар тэксту лекцый «Канспект па Шэкспіры» на рускай, іспанскай і англійскай мовах (Мінск, «Арлекін», 1997 г.), кніг «Споведзь дылетанта» (Мінск, «Чатыры чвэрці», 2011), «Нататкі пачаткоўца» (Мінск, АТ «Беллітфонд», 2004), а таксама шэрагу артыкулаў у рэспубліканскай і замежнай прэсе.

Прызнанне
---------

* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі і спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
* Спектаклі «Рычард» (1995) і «Макбет» (1996) сталі лаўрэатамі 49- га і 50-га Міжнароднага Эдынбургскага фестывалю

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Анісенка Валерый Данілавіч // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2002. — Т. 1. — С. 41- 42.
* Валерый Данілавіч Анісенка // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн. 1988. — С. 638.
**Акруга Калберсан** (англ.: Culberson county) — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 2975 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 2431 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Ван-Хорн.

Гісторыя
--------

Акруга Калберсан была сфарміравана ў 1911 годзе з участка акругі Эль-Паса. Названа ў гонар Дэвіда Браўнінга Калберсана, юрыста і салдата ў грамадзянскай вайне.

Зноскі
------

1. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>
**Чарлз Падак** (англ.: Charley Paddock; 11 жніўня 1900 — 21 ліпеня 1943) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся ў бегу на кароткія дыстанцыі. На Алімпійскіх гульнях 1920 года выйграў дыстанцыю 100 метраў з вынікам 10,8 сек. і стаў пераможцам у складзе эстафеты 4 × 100 метраў з сусветным рэкордам; таксама выйграў сярэбраны медаль у бегу 200 метраў, паказаўшы час 22,0 сек.

23 красавіка 1921 года на спаборніцтвах усталяваў сусветны рэкорд на дыстанцыі 100 метраў — 10,40 сек.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Гейнсвіле, штат Тэхас, у сям’і Чарлза і Лулу Падак. У юным узросце разам з сям’ёй пераязджае ў Пасадзіну, Каліфорнія. Займаўся лёгкай атлетыкай пачаў падчас вучобы ва Універсітэце Паўднёвай Каліфорніі.

У 1920 годзе ён паступіў на працу ў друкаванае выданне Pasadena Star-News, у якім стаў віцэ-прэзідэнтам. Крыху пазней ён ажаніўся з дачкой прэзідэнта друкаванага выдання Pasadena Star-News. Таксама пісаў кнігі і артыкулы. Служыў у марской пяхоце, капітан. Загінуў у авіякатастрофе над горадам Сітка падчас службы.

У 1976 годзе уключаны ў Залу славы лёгкай атлетыкі ЗША.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Charles William "Charley" Paddock // TracesOfWar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98839586'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · AllMovie · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16629550j · GND: 1061853047 · LCCN: no2010205134 · VIAF: 316737881 |
**Акруга Кіні** (англ.: Kinney county) — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва - 3379 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 3274 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Бракетвіл. Акруга Кіні была сфарміравана ў 1850 годзе. Названа ў гонар Генры Кіні, спекулянта зямлёй і сенатара дзявятага Тэхаскага кангрэса. Па дадзеных бюро перапісу насельніцтва ЗША плошча акругі Кіні - 3536 км ², з якіх 3531 км ² - суша, а 5 км ² - водная паверхня (0,14%).

Зноскі
------

1. ↑  2020 United States Census / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША Праверана 1 студзеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>