У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касіяпея.

**Касіяпе́я** (лац.: Cassiopeia; народная назва — **Касцы**) — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Самыя яркія зоркі Касіяпеі (ад 2,2 да 3,4 зорнай велічыні) ўтвараюць фігуру, падобную на літары «М» або «W». Сузор’е займае на небе плошчу ў 598,4 квадратнага градуса і змяшчае каля 150 зорак, бачных няўзброеным вокам; з іх 90 зорак — ярчэй за 6m. Большая частка сузор’я ляжыць у паласе Млечнага Шляху і ўтрымлівае шмат рассеяных зорных скопішч. Сузор’е з’яўляецца незаходным на ўсёй тэрыторыі Беларусі.

W-астэрызм
----------

Касіяпея ўключае астэрызм, які фарміруе запамінальны вобраз сузор’я —  *'W-астэрызм'*. Ён складаецца з самых яскравых зорак сузор’я, ε (Сегін), δ (Рукбах), γ (Наві), α (Шэдар) і β (Каф), якія ўтвараюць фігуру, якая нагадвае лацінскую літару «W».

Зоркі
-----

Найбольш яркія зоркі ε (Сегін), δ (Рукбах), γ (Наві), α (Шэдар) і β (Каф), якія ўтвараюць фігуру W, маюць бляск 3,4; 2,7; 2,4; 2,2 і 2,3 бачнай зорнай велічыні.

Незвычайнай зменнай зоркай з’яўляецца Гама Касіяпеі — Наві. Гэта — новападобная зорка, яркасць якой можа змяняцца ад 1,6m да 3m.

Зусім інакш паводзіць сябе ρ Касіяпеі, якая адносіцца да класа зорак-звышгігантаў (яна ў 40 разоў цяжэйшая і прыкладна ў 500 000 разоў ярчэйшая за Сонца). Вялікую частку часу яе бляск нязменны і блізкі да 4m. Але часам бляск спадае да 6,2m, і тады ρ Касіяпеі становіцца недасягальнай для няўзброенага вока. Прычынай змены бляску з’яўляюцца выкіды зоркай газу ў прастору, якія прыводзяць да аслаблення яе бачнай яркасці.

η Касіяпеі — падвойная зорка. Галоўная зорка (3,7m) — жоўты гігант, спадарожнік (7,4m) — маленькая чырвоная халодная зорка з тэмпературай паверхні, блізкай да 3000 К. Абедзве зоркі круцяцца вакол агульнага цэнтра цяжару з перыядам 526 год. Яны знаходзяцца параўнальна блізка ад Сонца — на адлегласці 20 светлавых гадоў.

Жоўтая карлікавая зорка μ Касіяпеі (5,3m) прыкметная сваім вельмі хуткім перамяшчэннем. Кожную секунду яна аддаляецца ад нас амаль на 100 км і пры гэтым ссоўваецца і ў папярочным кірунку. За тысячагоддзе яна праходзіць на небе адлегласць, роўную падвоенаму бачнаму папярочніку месяцавага дыска. Упершыню ў зорныя каталогі μ Cas была занесена Ціха Брагэ.

Гісторыя
--------

Старажытнае сузор’е. Уключана ў каталог зорнага неба Клаўдзія Пталемея «Альмагест». Названа імем Касіяпеі — у грэчаскай міфалогіі жонкі эфіопскага цара Кефея і маці Андрамеды. Паводле адной з версій міфа, Касіяпея за сваю хвальбу была прывязана да крэсла, седзячы на якім, была павінна кружыцца вакол Паўночнага Полюса, куляючыся галавой уніз.

У некаторых арабскіх рукапісах сузор’е завецца «*Сядзячая жанчына*».

Гл. таксама
-----------

* Аб’ект Месье M52
* Аб’ект Месье M103

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік фізічных і астранамічных тэрмінаў [для сярэдняй школы] / Болсун А. І. Рапановіч Я. Н. — Мн.: Народная асвета, 1979. — 182 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касіяпея (сузор’е)

| ⛭88 сучасных сузор’яў |
| --- |
| 
* Авен
* Аднарог
* Актант
* Андрамеда
* Арол
* Арыён
* Ахвярнік
* Блізняты
* Вадаліў
* Валапас
* Валасы Веранікі
* Ветразі
* Вознік
* Воран
* Воўк
* Вялікая Мядзведзіца
* Вялікі Пёс
* Гадзіннік
* Геркулес
* Гідра
* Голуб
* Гончыя Псы
* Дзева
* Дракон
* Дэльфін
* Журавель
* Жывапісец
* Жырафа
* Залатая Рыба
* Заяц
* Змеяносец
* Змяя
* Індзеец
* Казярог
* Карма
* Касіяпея
* Кіль
* Кіт
* Компас
* Лебедзь
* Леў
* Ліра
* Лісічка
* Лятучая Рыба
* Малая Мядзведзіца
* Малы Конь
* Малы Леў
* Малы Пёс
* Мікраскоп
* Муха
* Навугольнік
* Насос
* Паўднёвая Гідра
* Паўднёвая Карона
* Паўднёвая Рыба
* Паўднёвы Крыж
* Паўднёвы Трыкутнік
* Паўлін
* Паўночная Карона
* Пегас
* Персей
* Печ
* Разец
* Райскі Птах
* Рак
* Рыбы
* Рысь
* Секстант
* Сетка
* Скарпіён
* Скульптар
* Сталовая Гара
* Страла
* Стралец
* Трыкутнік
* Тукан
* Тэлескоп
* Фенікс
* Хамелеон
* Цыркуль
* Цэнтаўр
* Цэфей
* Цялец
* Чаша
* Шалі
* Шчыт
* Эрыдан
* Яшчарка

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1085657663 · LCCN: sh2012000490 · VIAF: 836145857094422922207 |