Карта трамвайнай сістэмы

| Наваполацкі трамвай |
| --- |
| * Г
* Р
* П
умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | канчатковая станцыя |
|  |  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | «Завод "Нітрон"» |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | «Нітрон» |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | «Палімір» |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Заводакіраўніцтва |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Завод ЖБВ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Аўтабаза №6 |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Падстанцыя |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Трамвайнае дэпо |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Трамвайны парк |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Прамысловая вуліца |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Тэхнікум |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | вуліца Блахіна |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Аўтавакзал |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | вуліца Блахіна |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Універсітэт |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Вуліца Калініна |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Камсамольская |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Школа № 7 |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Камсамольская вуліца |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Завод «Вымяральнік» |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | к/ст «Завод "Вымяральнік"» |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**Наваполацкі трамвай** — від грамадскага транспарту ў Наваполацку. Існуе фактычна ў выглядзе хуткаснага трамвая. Адкрыццё адбылося 21 мая 1974 года. Выкарыстоўваецца ў асноўным персаналам заводаў «Нітрон» і «Палімір».

Трамвайная сістэма ў Наваполацку з’яўляецца трэцяй хуткаснай сістэмай, адкрытай у СССР, і трэцяй, адкрытай у Беларусі.

Па стане на студзень 2016 года ў горадзе дзейнічае адна трамвайная лінія, 2 маршрутыПерайсці да раздзела «#Маршруты», эксплуатуецца 41 трамвайны вагон (36 лінейных і 5 службовых)Перайсці да раздзела «#Рухомы састаў».

Па ўсёй даўжыні лінія трамвая размяшчаецца на адасобленым палатне, у горадзе ідзе цэнтрам ускраіннага бульвару (Камсамольская вул. і вул. Блахіна) уздоўж гарадскіх раёнаў, за межамі горада лінія пракладзена ўздоўж ускрайку лесу, паралельна дарозе.

Гісторыя
--------

### Перадумовы стварэння

Адразу пасля заснавання завода «Палімір» паўстала пытанне аб хуткім і экалагічным транспарце, які б падвозіў працаўнікоў да завода. Першапачаткова планавалася стварыць тралейбусную лінію, аднак гэта было прызнана эканамічна нявыгадным. Было вырашана стварыць трамвайную сістэму.

### Будаўніцтва

У 1967 годзе пачалося будаўніцтва трамвайнай сістэмы ў Наваполацку. Асноўным яе прызначэннем быў падвоз працоўных да такіх заводаў, як «Палімір», «Нітрон» і «Вымяральнік».

У перыяд будаўніцтва ў трамвайным парку № 1 існаваў злучальны шлях (гейт) з чыгункай, па ім перавозілі будаўнічыя матэрыялы з усяго СССР з чыгункі ў горад. Пазней ён быў разабраны, а яго тэрыторыя была аддзеленая шырокай вуліцай і платамі.

Часта праекты змяняліся, напрыклад, было вырашана адмовіцца ад падземных пераходаў ля некалькіх прыпынкаў.

### Развіццё

Трамвайны парк быў адкрыты 26 снежня 1973 года. Ў лютым 1974 года трамвай КТМ-5М3 № 001 (спісаны ў жніўні 2009 года) першым выйшаў на абкатку. Ім кіравала Кацярына Пархімовіч.

Раніцай 21 мая 1974 года першы наваполацкі трамвай выйшаў на лінію. Ім кіравала Кацярына Гаўрыльчык.

У лютым 2003 года трамвайнае прадпрыемства было нацыяналізавана і перададзена гораду (да гэтага яно было ў складзе цэха № 801 завода «Палімір»). Было ўтворана НТ КУП «Трамвайны парк».

У 2000 годзе сістэма перавезла рэкордную колькасць пасажыраў — 5,3 мільёна чалавек.

3 чэрвеня 2004 года быў афіцыйна адкрыты скарочаны трамвайны маршрут №Д «Трамвайны парк — завод Вымяральнік».

Летам 2004 года ўпершыню ў гісторыі сістэмы прыбыў новы трамвайны вагон — АКСМ-60102 № 050 (пабудаваны ў ліпені 2004). Апошні вагон гэтай мадэлі прыбыў у трамвайны парк 22 жніўня 2012 года.

1 верасня 2011 года ў трамвайны парк № 1 прыбыў першы ў Наваполацку вагон АКСМ-62103 № 059.

25 лістапада 2014 года ў трамвайны парк № 1 прыбыў першы аднасекцыйны эксперыментальны вагон АКСМ-802 № 061. Ён быў заснаваны на сучлененым трохсекцыйным АКСМ-843. На студзень 2016 года гэты вагон — адзіны мадэлі АКСМ-802.

У цяперашні час шляхі і кантактная сетка моцна зношаныя, яны маюць патрэбу ў замене.

Маршруты
--------

Усяго на лініі трамвая 13 прыпынкаў. Сярэдняя адлегласць паміж імі — 0,76 км.

Існуе два кольцы: «Завод „Вымяральнік"», якое мае 4 пуці, і «Нітрон», на якім 3 пуці. На першым коле 3 адстойныя пуці, на другім — 2. На левых адстойных пуцях абодвух кольцаў ёсць назіральныя ямы, цяпер яны не выкарыстоўваюцца.

Па стане на студзень 2016 года ў Наваполацку дзейнічаюць два трамвайныя маршруты. Афіцыйна ў іх няма нумарацыі, аднак на некаторых вагонах можна ўбачыць шыльды з лічбай 1.

### Дзеючыя маршруты

| № маршрута | Дата адкрыцця | Маршрут руху | Даўжыня | Зноскі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | 21 мая 1974 | «**Завод „Вымяральнік"**» — Камсамольская вуліца — вуліца Блахіна — Прамысловая вуліца — Трамвайны парк — «**„Нітрон"**„ | 9,1 км |  |
| **Д** | 3 чэрвеня 2004 | "**Завод „Вымяральнік"**» — Камсамольская вуліца — Прамысловая вуліца —
**Трамвайны парк** | 4,6 км | Працуе ў гадзіны «пік» |
|

Рухомы састаў
-------------

### Мадэлі і колькасць эксплуатаваных вагонаў

Парк рухомага складу складаецца з наступнай колькасці вагонаў:

* **37 пасажырскіх** (з іх 6 адхіленыя ад эксплуатацыі);
* 11 службовых

Большасць рухомага складу — вагоны КТМ-5 і АКСМ-60102. Вагоны КТМ-5 былі вырабленыя ў 1973 і 1986 гадах, АКСМ-60102 былі вырабленыя ў 2004—2012 гадах. У 2011 годзе ў трамвайны парк прыбыў першы і адзіны ў Наваполацку вагон АКСМ-62103, а ў 2014 — эксперыментальны вагон АКСМ-802. Вагоны АКСМ былі вырабленыя на мінскім прадпрыемстве «Белкамунмаш», вагоны КТМ — на Усць-Катаўскім вагонабудаўнічым заводзе. Пэўнай афарбоўкі ў вагонаў няма, напрыклад, вагон АКСМ-802 афарбаваны ў казанскую афарбоўку, вагоны КТМ-5 наогул могуць быць афарбаваныя ў жоўты, сіні, блакітны, зялёны колеры, часам нават вагоны могуць быць двухколерныя.

|  |
| --- |
| **Лінейныя** |
| Мадэль | Колькасць | Гады выпуску | Перыяд эксплуатацыі | Зноскі |
| КТМ-5 | 24 ед. | 1973, лістапад 1986, 1992 (71-605А) | з 1974 | Працуюць па СМА |
| АКСМ-60102 | 10 адз. | 2004 — 2012 | з 2004 |  |
| АКСМ-843 | 1 адз. | жнівень 2011 | з 2011 |  |
| АКСМ-802 | 1 ед. | лістапад 2014 | з 2015 | Эксперыментальны |
| **Службовыя** |
| Мадэль | № вагона | Год выпуску | Зав. № | Зноскі |
| КТМ-5 | 007 | 1973 | 1652 | Вышка КС |
| ГС-4 | ГС-4 1 | 1970-я |  | Снегаачышчальнік |
| ГС-4 | ГС-4 2 | 1970-я | 10 | Снегаачышчальнік |
| ГС-4 | ГС-4 3 | 1970-я | 20 | Снегаачышчальнік |
| ТК-28 | ТК 28 | 1970-я | 489 | рэйкатранспарцёр |
|

### Сістэма многіх адзінак

У Наваполацку эксплуатуецца некалькі вагонаў КТМ-5, якія працуюць па сістэме многіх адзінак. За дзень на лінію выпускаецца адзін-два трамвайныя цягнікі, якія працуюць па СМА. Усяго існуе 7 счэпак, счэпкі № 1, 3, 6, 11, 12 адмененыя праз спісанне аднаго з трамвайных вагонаў, які працуе па сістэме.

Перспектывы развіцця
--------------------

| № | Перспектыўная
дата адкрыцця | Маршрут руху | Даўжыня | Зноскі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | пасля 2020 года | Кальцо «**Завод „Вымяральнік"**» — Камсамольская вуліца — Заводскі праезд — Маладзёжная вуліца — *кальцо «***Падкасцельцы***»* | 3,2 км | Пад мостам Маладзёжнай вуліцы ў канцы 80-х быў высыпан пясок — гэта задзел пад трамвайны прыпынак. Зараз на гэтым месцы пабудавана аўтастаянка.

З’яўляецца перспектыўным варыянтам развіцця трамвайнай сістэмы, праект занесены ў генеральны план горада. |
| **2** | пасля 2025 года | *Кальцо «**Падкасцельцы**» — Маладзёжная вуліца — у **Полацк*** |  |

Спасылкі
--------

### Сайты

#### Афіцыйны сайт

* Старонка НТ КУП «Трамвайны парк» на сайце адміністрацыі Наваполацка Архівавана 20 сакавіка 2017.

#### Схемы лініі

* Схема пуцявога развіцця Наваполацкага трамвая

#### Форумы і неафіцыйныя сайты

* Фатаграфіі рухомага складу і лініі трамвая Наваполацка, схемы лініі
* Трамвай Наваполацка
* Гарадскі электратранспарт былога СССР **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 31 студзеня 2013. Праверана 24 студзеня 2017.
* Трамвай у Наваполацку

### Фотаздымкі

* Вагон АКСМ-802 № 061
* Задзел пад трамвайны прыпынак на скрыжаванні Маладзёжнай вуліцы і Заводскага праезду (7 чэрвеня 2004 года)
* Вагон АКСМ-62103 № 059
* Вагон ТК-28
* Вагон ГС-4 № 1
* Расклад руху трамваяў з аб’явай аб запуску трамвайнага маршруту № Д (7 чэрвеня 2004 года)
* Расклад руху трамваяў на прыпынку «Аўтавакзал» (19 мая 2012 года)

| ⛭Грамадскі транспарт у Беларусі |
| --- |
| Метро | Мінскі метрапалітэн |
| Трамвай | Віцебскі трамвай • Мінскі трамвай • Мазырскі трамвай • Наваполацкі трамвай |
| Тралейбус | Бабруйскі тралейбус • Брэсцкі тралейбус • Віцебскі тралейбус • Гомельскі тралейбус • Гродзенскі тралейбус • Мінскі тралейбус • Магілёўскі тралейбус |