| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Узброенае паўстанне ў Севільі ў ліпені 1936 года** — ваеннае паўстанне ў Севільі 18 ліпеня 1936 года, якое спрыяла пачатку грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Пераварот 17—18 ліпеня пацярпеў няўдачу ў андалузскіх гарадах Малага, Хаэн і Уэльва, але ўвянчаўся поспехам у Кордаве, Гранадзе, Кадысе і ў Севільі. Гарнізон на чале з Кейпа дэ Льяна заняў горад і зладзіў крывавыя рэпрэсіі. У жніўні адсюль нацыяналісты пачалі наступленне на Мадрыд.

Перадгісторыя
-------------

17—18 ліпеня частка іспанскай арміі на чале з групай афіцэраў (сярод іх генералы Хасэ Санхурха, Франсіска Франка, Эміліа Мола , Мануэль Годэд і Гансала Кейпа дэ Льяна) паспрабавала скінуць урад Народнага Фронту Другой Іспанскай Рэспублікі. Адной з галоўных мэтаў перавароту быў захоп асноўных гарадоў краіны, у тым ліку Севільі. Яна была сталіцай Андалусіі і самым рэвалюцыйным горадам на поўдні Іспаніі.

Развіццё падзей
---------------

Кейпа дэ Льяна, лідар перавароту ў Севільі, сцвярджаў, што захапіў горад з невялікім атрадам з 130 салдат і 15 грамадзянскіх асоб. Акрамя таго, з яго слоў, у адзіночку і са зброяй у руках арыштаваў рэспубліканскага генерала Вілья-Абрыля, а пасля пераканаў увесь гарнізон далучыцца да паўстання. Пераварот у Севільі спланаваў начальнік штаба Хасэ Куэста Марэна, які ледзь змог сабраць 150 чалавек. Большасць падраздзяленняў знаходзіліся ў летніх адпачынках. Камандзір 2-й дывізіі генерал Хасэ Вілья-Абрыль ведаў аб падрыхтоўках змоўшчыкаў, але нічога не распачаў.

Путч
----

17 ліпеня Кейпа дэ Льяна, начальнік карабінераў (памежнай паліцыі), прыбыў у Севілью з інспекцыяй. Раніцай 18 ліпеня Кейпа дэ Льяна ў суправаджэнні свайго ад’ютанта і трох афіцэраў увайшоў у кабінет генерала Вілья-Абрыля і арыштаваў яго. Пасля гэтага ён накіраваўся ў казармы Сан-Эрменеджыльда і затрымаў палкоўніка 6-га палка Мануэля Аланеджы, які адмовіўся далучыцца да паўстання. Затым далучыўся да паўстання і артылерыйскі полк, а атрады паўстанцаў атачылі і бамбілі *gobierno civil* (грамадзянскі ўрад), што ўтрымліваўся вернымі штурмавымі атрадамі. Грамадзянскі губернатар (дэлегат іспанскага ўрада) здаўся пасля таго, як Кейпа паабяцаў выратаваць ім жыццё, але начальнік паліцыі і штурмавікі былі пакараны смерцю. Затым да паўстання далучылася грамадзянская гвардыя. Грамадзянскі губернатар Хасэ Марыя Варэла Рэндуэлес быў прысуджаны паўстанцамі да смяротнага пакарання, але прысуд быў заменены на 30 гадоў турэмнага зняволення.

Прафсаюзы абвясцілі ўсеагульную забастоўку, рабочыя сышлі ў свае раёны Трыяны і Ла-Макарена і пабудавалі барыкады, але ў іх было мала зброі. Войскі паўстанцаў (4000 чалавек) захапілі найважнейшыя вузлы горада, зняўшы тэлефонную станцыю, ратушу і радыёстанцыю, праклаўшы кантрольныя шляхі ў цэнтр. 20 ліпеня паўстанцы бамбілі рабочыя раёны Севільі, а пасля прыбыцця з Афрыкі атрадаў паўстанцаў пры падтрымцы войскаў іспанскага легіёна 50 грамадзянскіх гвардзейцаў, 50 рэкетэ і 50 фалангістаў увайшлі ў раёны Трыяну і Макарэну, выкарыстоўваючы жанчын і дзяцей у якасці жывога шчыта, і пачалі крывавыя рэпрэсіі. Легіянеры забівалі нажамі ўсіх мужчын, якіх знаходзілі. 21 ліпеня атрад V Bandera іспанскага легіёна Кастэхона атакаваў раёны Ла-Макарена, Сан-Хуліан, Сан-Бернарда і Эль-Пумареха. Да 25 ліпеня нацыяналісты занялі ўсю Севілью. Па словах прэс-сакратара *Queipo*:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| У рабочых кварталах Замежны легіён і мараканскія рэгуларэс хадзілі ўзад і наперад па вуліцах вельмі сціплых аднапавярховых дамоў, кідалі гранаты ў вокны, падрывалі і забівалі жанчын і дзяцей. Маўры скарысталіся магчымасцю рабаваць і гвалтаваць па сваім жаданні. Генерал Кейпа дэ Льяна ў сваіх начных гутарках ля мікрафона Radio Seville заклікаў свае войскі гвалтаваць жанчын і з грубым сарказмам распавядаў пра жорсткія сцэны такога роду. | "|

Наступствы
----------

Пасля перавароту ўсе асобы з рэспубліканскімі і левымі сувязямі былі схоплены нацыяналістамі і заключаны ў турму. Рэпрэсіі ў Севільі былі арганізаваны капітанам Дыясам Крыада, які, як паведамлялася, падпісваў смяротныя прысуды «каля шасцідзесяці ў дзень». Тры тысячы прыхільнікаў рэспубліканцаў былі расстраляны ў першыя тыдні пасля перавароту. Рэспубліканцы забілі трынаццаць прыхільнікаў нацыяналістаў (у тым ліку сем мірных жыхароў у раёне Трыяны) падчас перавароту. Пасля перавароту Кейпа-дэ-Льяна паслаў змешаныя калоны з грамадзянскай гвардыі, фалангістаў, рэкетэ і салдат, што фінансаваліся багатымі землеўладальнікамі, каб заняць іншыя гарады правінцыі. Гэтыя калоны адправілі вялікую колькасць зняволеных у Севілью і пакаралі смерцю. Севілья стала стратэгічнай перамогай паўстанцаў, паколькі адсюль у жніўні 1936 года мяцежныя войскі пачалі наступленне на Мадрыд праз Эстрэмадуру.

Зноскі
------

1. 1 2  Jackson p. 237
2. ↑  Preston pp. 105-106
3. ↑  Jackson p. 236
4. ↑  Beevor pp. 59-60
5. ↑  Espinosa pp. 76-77
6. 1 2  Preston p. 106
7. ↑  Thomas pp. 240-241
8. ↑  Beevor pp. 76-77
9. ↑  Jackson pp. 297-298
10. ↑  Preston p. 143
11. ↑  Thomas p. 254
12. ↑  Espinosa p. 37

Літаратура
----------

* Beevor, Antony. (2006). The battle for Spain. The Spanish civil war, 1936-1939. Penguin Books. London. ISBN 978-0-14-303765-1.
* Espinosa, Francisco. (2006). La justicia de Queipo. Editorial Crítica. Barcelona. ISBN 84-8432-691-8
* Jackson, Gabriel. (1967). The Spanish Republic and the Civil War, 1931-1939. Princeton. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-00757-1
* Preston, Paul. (2006). The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge. Harper Perennial. London. ISBN 978-0-00-723207-9 ISBN 0-00-723207-1
* Thomas, Hugh. (2001) The Spanish Civil War. Penguin Books. London. ISBN 978-0-14-101161-5

Спасылкі
--------

* Фото расстрелянных сторонников республиканцев в районе *Триана*, 21 июля 1936.