recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Актобэрфэст (2003)
**Актобэрфэст** (*Кастрычніцкія народныя гулянні*, ням.: Oktoberfest, сярод мюнхенцаў таксама вядомыя пад назвай «Wiesn» (на баварскім дыялекце — «луг»)) — фальклорны фестываль, які штогод праводзіцца ў Мюнхене (Германія), самае вялікае народнае гулянне ў свеце.

Свята пачынаецца ў другой палове верасня на Лузе Тэрэзы ў цэнтры Мюнхена, непадалёк ад Галоўнага вакзала, і працягваецца ў сярэднім 16-18 дзён. Свята адрозніваецца вялікай колькасцю піўных намётаў і разнастайных атракцыёнаў. Актобэрфэст прыцягвае кожны год каля 6 млн наведвальнікаў, якія прыязджаюць у Мюнхен з усіх частак Баварыі і Германіі, а таксама з іншых краін.

Актобэрфэст арганізуецца і праводзіцца адміністрацыяй Мюнхена. Да ўдзелу ў гэтым фестывалі дапускаюцца толькі Мюнхенскія бровары, якія вараць для яго адмысловае актобэрфэстаўскае піва з утрыманнем алкаголю 5,8-6,3 %, якое ў іншы час года звычайна называюць сакавіцкім або венскім.

Зноскі
------

1. ↑  Das größte Volksfest der Welt in Zahlen (ням.). Архівавана з першакрыніцы 18 жніўня 2011. Праверана 22 красавіка 2009.

| Славутасці Мюнхена |
| --- |
|  | 
* Актобэрфэст
* Марыенплац
* Фраўэнкірхэ
* Англійскі сад
* Нямецкі музей
* Старая пінакатэка
* Новая пінакатэка
* Пінакатэка сучаснасці
* Ленбаххаўз
* Віктуаліенмаркт
* Фельдхернхале
* Статуя Баварыі
* Палац Німфенбург
* Рэзідэнцыя
* Нацыянальны тэатр
* Дом мастацтва
* Кёнігсплац
* Хофбройхаус
* Цырк Кронэ

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1213980-4 · NKC: mzk2015896106 · VIAF: 137846191 |
**Medicago polymorpha** — від кветкавых раслін сямейства Бабовыя (Fabaceae). Лацінскі эпітэт *polymorpha* азначае «шмат формаў».

Апісанне
--------

Гэта моцна разгалінаваная, аднагадовая травяністая расліна. Мае слабыя сцёблы, 10-90 см даўжынёй, тройчатае лісце, са зваротнаяйкападобнымі фрагментамі. Жоўтыя кветкі несамастойныя, даўжынёй 3-6 мм, па 3-8 кветак у кластарах. Плады каля 6-7 мм у папярочніку, дыскоідна — цыліндрычныя. Яны спачатку зялёныя і адносна мяккія, але хутка бурэюць і становяцца цвярдзейшымі. Унутры кантэйнера некалькі насенін, жоўта-бурых, ныркападобных, 3-3.8 мм.

Распаўсюджанне
--------------

Краіны распаўсюджвання: Паўночная Афрыка: Алжыр; Егіпет, Лівія; Марока; Туніс. Азія: Аман; Катар; Аб'яднаныя Арабскія Эміраты; Грэцыя; Афганістан; Кіпр; Іран; Ірак; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Казахстан; Кыргызстан; Таджыкістан; Туркменістан; Узбекістан. Каўказ: Азербайджан; Грузія; Расія — Перадкаўказзе, Дагестан. Еўропа: Вялікабрытанія; Аўстрыя; Германія; Украіна (у тым ліку Крым); Індыя; Балгарыя, Былая Югаславія; Грэцыя (у тым ліку Крыт); Італія (у тым ліку Сардзінія, Сіцылія); Румынія; Францыя (у тым ліку Корсіка); Партугалія (у тым ліку Мадэйра); Гібралтар; Іспанія (у тым ліку Балеарскія і Канарскія астравы). Натуралізаваўся ў многіх іншых краінах.

Насяляе лугі на 0-1900 м над узр. мора. Від вельмі прыстасаваны да гарачыні і засухі, але мала — да нізкай тэмпературы і марозу. Аддае перавагу вапнавым глебам. З'яўляецца кормам для жывёлы, але плады калючыя, таму на ім не пасуць авечак.

Галерэя
-------

* 
* 
* Батанічная ілюстрацыя з кнігі Яна Копса «Flora Batava», 1800—1934Батанічная ілюстрацыя з кнігі Яна Копса «*Flora Batava*», 1800—1934

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Спасылкі
--------

* United States Department of Agriculture Архівавана 20 лютага 2013.
* Vascular Flora

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781025877 |
**Памылка Lua: not enough memory.****Памылка Lua: not enough memory.**
**Памылка Lua: not enough memory.**
**Джамар Абрамс** (нар. 21 чэрвеня 1989, Рычманд, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст, форвард. З’яўляецца пераможца конкурсу слэм-данкаў у матчы ўсіх зорак Германіі 2018 года.

Кар’ера
-------

Пачаў сваю кар’еру яшчэ ў старэйшых класах сярэдняй школы Хайлэнд Спрынгс. Потым былі 4 гады ў студэнцкай камандзе Ўсходняй Караліны, дзе Абрамс замацаваўся як гулец стартавай пяцёркі.

Сваю прафесійную кар’еру форвард пачаў у сезоне 2011/12 клубе амерыканскай Лігі развіцця «Майн Рэд Клаўс», але ўжо ў лютым перабраўся ў кандскій «Лондан лайтнінг». З гэтай камандай амерыканец стаў чэмпіёнам НБЛ.

У кар’еры былі амерыканскі «Рычманд Эліт», японскі «Бамбіціус Нара», славенскі «Залатарогі Ласка», румынскі «Краёва» і нямецкі «Гісен».

Сезон 2018/19 форвард пачынаў у нямецкім клубе «Йена». У 9 гульнях Абрамс у сярэднім праводзіў на пляцоўцы 25 хвілін, за якія адзначаўся 12.2 ачкамі, 4.6 падборамі і 1.8 асістамі.

У лютым 2019 года падпісаўкантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».

Зноскі
------

1. ↑  Джамар Абрамс — новы гулец «Цмокаў» Архівавана 18 ліпеня 2021.

**Памылка Lua: not enough memory.**
**Асака заліўная** (*Carex magellanica*) — травяністая расліна, від роду Асака (*Carex*) сямейства Асаковыя (*Cyperaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

|  |
| --- |
|  |
| Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «*Deutschlands Flora in Abbildungen*», 17962 — Асака заліўная |

Расліна з кароткім, паўзучым карэнішчам. Сцёблы скучаныя, звычайна шурпатыя.

Ліставыя пласцінкі (2) 2,5-3 (4) мм шырынёй, ярка-зялёныя.

Верхні каласок тычынкавы, радзей гінекандрычны; астатнія 1-3 — песцікавыя, рэдка гінекандрычныя, эліптычныя, яйкападобныя або даўгаватыя, 6-8 (10) мм у дыяметры, на ножках, часта паніклыя, з ланцэтнымі, пурпурна-чорнымі, часта з загорнутым унутр бакамі, кіпцепадобна-выгнутымі даўжэй мяшочкаў на 1/3 ці ў два разы і ўдвая вужэй іх, ападае лускай. Мяшэчкі сплошчана-трохграневыя, шырока-яйкападобныя, амаль круглявыя, 3-3,5 мм даўжынёй, хутка звужаныя ў вельмі кароткі светла-жоўты носік. Ніжні крыючы ліст лінейны, без похвы або з ледзь выяўленай похвай, роўны суквеццю або перавышае яго.

Від апісаны з Паўднёвай Амерыкі, з берагоў Магеланавага праліву.

Падвід Carex magellanica subsp. magellanica апісаны з Швецыі. Ён адрозніваецца тым, што ў яго верхні каласок амаль заўсёды гінекандрычны, вялікай колькасцю тычынкавых кветак (2-5) пры аснаванні бакавых каласкоў і больш доўгімі і шырокімі крыючымі лускамі.

Арэал
-----

Еўропа; Заходняя Азія: Паўночна-Усходняя Турцыя; Усходняя Азія: востраў Хансю; Паўночная Амерыка (уключаючы Паўднёвую Грэнландыя); Паўднёвая Амерыка: субантарктычныя раёны на поўдзень ад 40° паўднёвай шыраты (уключаючы Вогненную Зямлю і Фалклендскія астравы).

Расце на мохавых балотах, тарфяніках, мачажынах, па краях зарастаючых азёр, на тарфяных берагах рэк, у асакова-мохавых тундрах; на раўніне і ў лясным, рэдка верхнім паясах гор.

Сістэматыка
-----------

У межах віду выдзяляюцца два падвіды:

* Carex magellanica subsp. irrigua (Wahlenb.) Hiitonen — Асака заліўная, умераныя і субарктычныя раёны Паўночнага паўшар’я
* Carex magellanica subsp. magellanica — Паўднёвая Амерыка

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  Carex magellanica ў базе дадзеных Батанічных садоў у К’ю, Вялікабрытанія (Праверана 19 красавіка 2010)
4. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 32. — 160 с. — 2 350 экз.

Літаратура
----------

* *Егорова Т.В.* Осоки (Carex L.) России и сопредельных государств (в пределах бывшего СССР). — СПб, Сент-Луис: Санкт-Петербургская ГХФА и Миссурийский ботанический сад, 1999. — С. 357—358. — 772 с.
* Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 83-7073-444-8.
* Jerzy Fabiszewski: Carex magellanica W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · WFO |
**Валга** (эст.: Valga, ням.: Walk) — горад на поўдні Эстоніі, адміністрацыйны цэнтр павета Валгамаа.

Першы ўспамін пра горад датуецца 1286 годам. У 1584 годзе ад Стэфана Баторыя паселішча атрымала статус горада.

Валга з’яўляецца важным транспартным вузлом краіны. Насельніцтва на пачатак 2009 складала 14153 чал.

Геаграфія
---------

Размешчаны на рацэ Педэлі (басейн возера Выртс’ярв). Ушчыльную прымыкае да латвійскага горада Валка, складаючы з ім, па сутнасці, адзіны горад. Плошча горада складае 16,5 км².

Горад знаходзіцца на скрыжаванні шашэйных і чыгуначных дарог. Горад перасякаюць шашы ў напрамку на Йыхві — Нарва, Уўлу (Пярну), Выру, Рыга. Чыгуначныя шляхі Талін — Тарту — Рыга злучаныя праз Тапу з магістраллю Талін — Нарва — Санкт-Пецярбург. Валга перасякае шлях у кірунку Выру — Пячоры на Пскоў. Адлегласць ад горада да Тарту па шашы складае 89 км, да Пярну — 144 км, да Таліна — 245 км, да Рыгі — 175 км, да Пскова — 170 км.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Уна Лахт — эстонскі пісьменнік.
* Казімір Свёнтак (1914—2011) — царкоўны дзеяч, першы кардынал у гісторыі незалежнай Беларусі.

Крыніцы
-------

1. ↑  Maakatastri statistika — Land Board. Праверана 19 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5401570'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валга
* Афіцыйная старонка

| ⛭Павет Валгамаа |
| --- |
| Гарадскіямуніцыпалітэты | 
* Тырва
* Валга

 | Coat of arms of Valga County |
| Воласці | 
* Хельмэ
* Хумулі
* Карула
* Отэпя
* Палупера
* Пука
* Пыдрала
* Сангастэ
* Тахева
* Тылістэ
* Ыру

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5069895 · BNF: 13562972h · LCCN: n80073477 · NKC: ge1136715 · SUDOC: 143718924 · VIAF: 146578964 |

 |
Din-рэйка з усталяваным на ёй аўтаматычным выключальнікам
**DIN-рэйка** - гэта металічная рэйка стандартнага тыпу, якая шырока выкарыстоўваецца для мантажу аўтаматычных выключальнікаў, ПЗА, кантролераў, электронных таймераў і іншага прамысловага абсталявання кіравання ўнутры шаф кіравання, электрычных шчыткоў, зборак, і г.д. 

DIN-рэйкі звычайна вырабляюцца з халоднакатанай ліставай вугляродзістай сталі з ацынкаваным або храмаваным яркім пакрыццём паверхні. Зрэдку з алюмінію. Хоць яны і металічныя, яны прызначаны толькі для механічнай падтрымкі і не выкарыстоўваюцца ў якасці шын для правядзення электрычнага току.

Тэрмін паходзіць ад арыгінальных спецыфікацый, апублікаваных Deutsches Institut für Normung (DIN) у Германіі, якія з тых часоў былі прыняты ў якасці еўрапейскіх (EN) і міжнародных (IEC) стандартаў. Першапачатковая канцэпцыя была распрацавана і ўкаранёна ў Германіі ў 1928 годзе і перапрацавана ў сучасныя стандарты ў 1950-я гады.

Тыпы
----

Ёсць тры асноўныя тыпы DIN-рэйкі:

### TH-35

**TH-35** (альбо рэйка Ω-тыпу) - металічная рэйка шырынёй 35 мм спецыяльнага профілю. Стандарт на дадзеную рэйку быў распрацаваны нямецкім інстытутам стандартызацыі і пасля прыняты Міжнароднай электратэхнічнай камісіяй, а таксама ў якасці еўрапейскага стандарту. Рэйка ТН-35 можа быць як суцэльнай, так і перфараванай. 

  

### C-тып

У рэйках гэтага тыпу канцы загнуты ўнутр. Таму профіль такой рэйкі нагадвае лацінскую літару C. Рэйку C-тыпу звычайна выкарыстоўваюць для ўстаноўкі апаратных заціскаў, клеммных калодак і інш. Шырыня рэйкі складае 32 мм, вышыня 15 мм.

Файл:C-section-rail-C30.svg

### G-тып

Рэйка G-тыпу звычайна выкарыстоўваецца для ўтрымання больш цяжкіх кампанентаў большай магутнасці. У рэйках гэтага тыпу канцы загнуты ўнутр гэтак жа, як і ў рэйках C-тыпу, але пры гэтым адзін канец менш і ніжэй іншага, таму профіль такой рэйкі нагадвае лацінскую літару G. Рэйкі G-тыпу выкарыстоўваюцца для ўстаноўкі апаратных заціскаў, клеммных калодак і інш. Шырыня рэйкі складае 32 мм; Вышыня доўгага канца 15 мм; кароткага 9 мм.

 DIN-рэйка тыпу G з усталяваным на ёй электрычным абсталяваннем

1. ↑  *Arnold Offner*. DIN-Rail in the Electrical Control Cabinet and Junction Box **(нявызн.)**. *IEEE Power and Engineering Society* (12 лістапада 2008). Праверана May 31, 2018.
«**Цені**» — драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, пастаўленая ў 1919 годзе і апублікаваная асобным выданнем у 1920 годзе. Гэты твор з'яўляецца своеасаблівым працягам праблем, узнятых у драме «Страхі жыцця».

Сюжэт
-----

Галоўны герой п'есы — бацька сямейства Сцяпан, чыі ўзвышаныя памкненні і прага творчасці ператвараюцца ў сваю супрацьлегласць, у эгаістычныя памкненні. Яго 18-гадовы сын Міхась не думае пра нейкі працоўны занятак, а, закрыўшыся ў пакоі, марыць пра падарожжы па Млечным шляху. У доме з'яўляецца загадкавая прыгажуня Матыльда. Заблытаныя адносіны мужчынскай паловы сям'і з Матыльдай прыспешваюць смерць жонкі Сцяпана Марыі. Міхась застрэліўся. Усе гэтыя падзеі завяршаюцца канчатковай стратай адчування рэальнасці ў Сцяпана, у выніку чаго ён сустракаецца з сваім ценем.

Аналіз
------

Доктар філалагічных навук Валерый Марціновіч адзначае:

> 
> 
> Трагедыя ж Сцяпана пачынаецца тады, калі ён добра ўсвядоміў, што ў свеце, дзе ўсё перавернута, сподні, адваротны бок і ёсць сапраўдная сутнасць, норма існавання. За ілюзорнай абалонкай рэчаіснасці герою адкрылася яе сапраўднае аблічча.
> 
> 
> 

Максім Гарэцкі выводзіў задуму п'есы наступным чынам:

> 
> 
> Галоўная думка драмы, не зусім ясна і даступна выказаная, ня маючая пэўнага адзінства ў сваім вытлумачэнні, і заключаецца, паводле актавых прадмоў, і вось у чым: людзі — ніштожныя капашлівыя чарвякі, мізэрныя мімаходныя цені, жыццё іх — мамэнцік Вечнасці, і, аднак, надораныя веснавымі, паэтычнымі парываннямі, яны часам лезуць у спрэчку з Вечнасцю, хочуць здабыць яе Тайну, — і ў тым краса і сэнс іх існавання.
> 
> 
>

Зноскі
------

1. ↑  Аляхновіч Францішак // Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Аляксей Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — ISBN 5-340-00709-X.
2. ↑  *Максімовіч, В. А.* «Новая драма» Францішка Аляхновіча // Беларуская літаратура першай трэці XX стагоддзя / В. А. Максімовіч. — Мн.: Бел. навук, 2006. — С. 314. — 424 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0683-4.
3. ↑  *Максімовіч, В. А.* «Новая драма» Францішка Аляхновіча // Беларуская літаратура першай трэці XX стагоддзя / В. А. Максімовіч. — Мн.: Бел. навук, 2006. — С. 316. — 424 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0683-4.
4. ↑  *Марціновіч А.* Хто ж ён, Францішак Аляхновіч // Сувязь: Літ.-крытыч. арт.. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — С. 11. — 253 с. — ISBN 5-340-01389-8.

| ⛭Творы ✰ Францішка Аляхновіча |
| --- |
| Драматургія | На Антокалі ·  На вёсцы ·  Бутрым Няміра ·  Манька ·  Базылішак ·  У лясным гушчары ·  Папараць-кветка ·  Калісь ·  Дзядзька Якуб ·  Чорт і баба ·  Страхі жыцця ·  Цені ·  Птушка шчасця ·  Няскончаная драма ·  Шчаслівы муж ·  Пан міністр ·  Круці не круці — трэба памярці |
| Проза | Пісьмы ад яе ·  У капцюрох ГПУ ·  Страшны год |
| Даследаванні | Беларускі тэатр ·  Тэатр на вёсцы |
**Анры Рабер** (1889-1987) — французскі  парфумер.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Грасе. Сын Жазефа Рабера, вядомага французскага парфумера, які распрацаваў працэс экстракцыі лятучымі растваральнікамі і працаваў у парфумерным бізнесе братоў Масіньён, Анры Рабер нарадзіўся ў Грасе (Альпы Прыморскія) ў 1889 годзе. З самага ранняга ўзросту ён вучыўся парфумерыі, а яго сваякі тлумачылі Анры асновы прафесіі.

У 1918 годзе, у той час як ён рыхтаваўся да паступлення ў Цэнтральную Школу мастацтваў і мануфактур, ён атрымаў павестку ў армію. Вярнуўшыся ў Грас праз тры гады, ён вырашыў працаваць у парфумернай прамысловасці і стаў вучнем парфумера-хіміка ў Établissements Chiris. Ён даведваўся пра ўсё, што тычыцца стварэння, вытворчасці і выпуску парфумерыі і пазнаёміўся з Анры Алмерасам, «носам» Жана Пату. У 1921 годзе ён пазнаёміўся з Эрнестам Бо, перайшоўшы ў лабараторыю Rallet.

Прыцягнуты чыстай творчасцю, ён адправіўся ў Парыж у 1924 годзе, каб развіваць свае творчыя таленты ў буйных парфумерных дамах, такіх як Arys і Fould-Springer. З 1926 па 1933 год ён зрабіў кар'еру парфумера-хіміка ў D'Orsay. Затым ён займаўся вытворчасцю мыла і касметыкі, каб развіваць свае навыкі.

Калі пачалася Другая сусветная Вайна, Рабера зноў мабілізавалі і ён павінен быў перапыніць сваю кар'еру да 1941 года, калі ён з'ехаў з Францыі ў Злучаныя Штаты, дзе працаваў у Coty як стваральнік духоў. У наступным годзе ён атрымаў свой першы вялікі поспех з *Muguet des bois*. У 1945 годзе, ён пакінуў дом Coty, каб стаць парфумерам-кансультантам. Яго пляменнік, Гай Рабер, стаў яго вучнем.

Вярнуўшыся ў Францыю ў 1952 годзе, ён быў наняты Les Parfums Chanel, каб стать паслядоўнікам Эрнеста Бо. Анры Рабер працаваў з Канстанцінам Вярыгіным, былым асістэнтам Эрнеста Бо. Ён стварыў *Pour Monsieur* у 1955 годзе і потым *№ 19}}* у 1970 годзе. Ён стаў Рыцарам Ганаровага легіёна францыі ў 1964 годзе, а затым атрымаў прэмію Giuliana-Brambilla кампаніі Laserson & Sabetay у 1973 годзе. У 1977 годзе ён наняў маладога Франсуа Дэмашы.

Вядомыя араматы аўтарства Рабера
--------------------------------

* 1925 — *Le Dandy*, Parfums D'Orsay
* 1936 — *Le Muguet des Bois*, Coty
* 1953 — *Glamour*, Bourjois
* 1951 — *Ramage*, Bourjois
* 1955 — *Pour Monsieur*, Chanel
* 1970 — *No. 19*, Chanel
* 1974 — *Cristalle, Chanel*

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Fichier des personnes décédées Праверана 14 кастрычніка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80900474'></a>
2. ↑  Élisabeth de Feydeau 2011, p. 146 Памылка шаблона harvnb: няма якара: CITEREFÉlisabeth\_de\_Feydeau2011 (даведка).

Спасылкі
--------

* Élisabeth de Feydeau, Les Parfums : Histoire, Anthologie, Dictionnaire, Robert Laffont, 2011, 1206 p. (ISBN 2-221-11007-2)
* Henri Robert, Souvenirs d'un parfumeur, Paris, 1977, 18 p.
**Ніўтао** (на мове тувалу *Niutao*) — востраў у складзе астравоў Тувалу на поўдні Ціхага акіяна. Належыць да дзяржавы Тувалу. Агульная плошча — 2,53 км². Насельніцтва — 582 чал. (2017 г.).

Гісторыя
--------

Паводле падання тубыльцаў, іх продкі прыбылі з Самоа на чале з правадыром Матаікі. На еўрапейскія карты востраў патрапіў у 1781 г. У 1866 г. Ніўтао наведаў місіянер з Лонданскага місіянерскага таварыства, які паведаміў, што мясцовае насельніцтва пацярпела ад гандляроў рабамі.

У 1949 г. некалькі сем’яў з Ніўтао перасяліліся на Ніўлакіту.

У 1993 г. выхадзец з Ніўтао, сэр Тому Сіонэ (Tomu Sione), заняў пасаду генерал-губернатара Тувалу.

Прырода
-------

Востраў знаходзіцца ў паўночнай частцы астравоў Тувалу. Мае каралавае паходжанне. Па форме нагадвае авал даўжынёй да 1,6 км.

Ад старажытнай лагуны засталіся 2 малыя вадаёмы з салёнай вадой. 3 свідравіны з пітной вадой. Сталых вадацёкаў няма. Клімат трапічны пасатны. Палову года засушлівы. Востраў знаходзіцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў.

Інфраструктура
--------------

Маецца 2 паселішча — вёскі Куліа і Тэава. Адміністрацыйным цэнтрам лічыцца Куліа. Галоўныя заняткі — сельская гаспадарка (вырошчванне какосаў і клубняў *пулаку*). Мясцовыя жыхары таксама ловяць рыбу.

1 адміністрацыйны будынак, пачатковая школа, 1 пратэстанцкая царква Лонданскага місіянерскага таварыства, паштовае аддзяленне, шпіталь, 3 калодзежы з пітной вадой. Транспартныя зносіны ўнутры вострава магчымы ўздоўж 1 акруговай дарогі з насыпным пакрыццём.

З-за рыфаў, якія атачаюць востраў, прамысловы лоў рыбы і падыход марскога транспарту да берага ўскладнены.

Спасылкі
--------

* Ніўтао Архівавана 15 мая 2012.
* Астравы Тувалу Архівавана 21 лютага 2011.
**Старбак** (англ.: Starbuck) — каралавы востраў у Цэнтральнай групе астравоў Лайн. Уваходзіць у склад дзяржавы Кірыбаці. Плошча — 16,2 км². Ненаселены.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў 1823 г. экіпажам брытанскага кітабойнага судна на чале капітана В. Старбака. У 1856 г. быў абвешчаны валоданнем ЗША, але ў 1866 г. анексіраваны Вялікабрытаніяй. ЗША адмовіліся ад сваіх прэтэнзій толькі ў 1979 г.

У 1870—1893 гг. на Старбаке здабываліся фасфаты, у выніку чаго значна пацярпела мясцовая прырода.

У 1979 г. востраў увайшоў у склад Кірыбаці.

Прырода
-------

Востраў мае каралавае паходжанне. Уяўляе сабою замкнёны атол з некалькімі старымі лагунамі з перасоленай вадой. Паверхня паднімаецца над узроўнем акіяну ўсяго на 5 м. Крыніц пітной вады няма.

Клімат экватарыяльны засушлівы. Сярэдні гадавы ўзровень ападкаў 800 мм.

У мінулым востраў быў пакрыты лесам, аднак яго цалкам знішчылі ў XIX ст. здабытчыкі фасфатаў. У нашы дні флора прадстаўлена пераважна купінамі травы і нізкіх хмызнякоў.

На востраве гняздуецца шмат птушак, у тым ліку каля 1,5 млн пар крачак. Іншыя жывёлы — чарапахі, пацукі, адзічэлыя каты. Значна лепей захаваўся прыродны свет мясцовага каралавага рыфа, каля якога заўсёды шмат акул.

Ахова
-----

Востраў ахоўваецца ААН.

Спасылкі
--------

* STARBUCK ISLAND Архівавана 6 мая 2017.
* Captain Peter Theet -A profile Архівавана 1 лютага 2014.
* Shark Eden

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4508625-4 · LCCN: sh95009844 · VIAF: 315135529 |
«**Вялі́кімі лі́тарамі**» (англ.: Uppercase Print) — румынскі мастацкі фільм 2020 года рэжысёра Раду Жудэ.

Сюжэт
-----

Румынія, 1981 год. Тэлеэкраны ўсхваляюць камуністычны рэжым Чаўшэску і трансліруюць афіцыйную гісторыю краіны. Шаснаццацігадовы Мугур Кэлінеску асмельваецца расказаць яе па-свойму: на сценах горада з’яўляюцца напісаныя крэйдай пратэстныя слоганы. Палетка арыштоўваюць і дапытваюць. Справа адпраўляецца ў архіў тайнай паліцыі. Праз 30 гадоў пасля падзення камунізму ва Усходняй Еўропе тэатральны рэжысёр бярэцца рэканструяваць гэты выпадак. І зноў дзве гісторыі — афіцыйная і забароненая, асабістая і калектыўная — злучаюцца, каб праліць святло на лёс невядомага героя.

Акцёрскі склад
--------------

* Богдан Замфір
* Шэрбан Лазаровіч
* Яана Якаб
* Шэрбан Паўлу

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 5 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  Uppercase Print (2020) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 31 снежня 2020.
2. ↑  Вялікімі літарамі  (бел.)(недаступная спасылка).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Архівавана з першакрыніцы 5 лістапада 2020. Праверана 31 снежня 2020.
3. ↑  Uppercase Print — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 31 снежня 2020.

Спасылкі
--------

* Вялікімі літарамі на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Internet Movie Database |
«**Вішнёвы тытунь**» (эст.: Kirsitubakas) — эстонскі мастацкі фільм 2014 года рэжысёраў Катрын Маймік[et] і Андрэса Майміка[et].

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 21-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

17-гадовая Лаўра жыве ў маленькім мястэчку і адчувае жудасную нуду. Маці дзейнічае ёй на нервы, хлопцы яе ўзросту здаюцца дзяўчыне недалёкімі, а ўсе пацехі — дзіцячымі. Аднойчы энергічная сяброўка Мерыт угаворвае Лаўру пайсці ў паход, арганізаваны знаўцам мясцовай прыроды Ёзепам. Спачатку паміж замкнёнай дзяўчынкай і экстравагантным мужчынам складаюцца напружаныя адносіны. Але неўзабаве Лаўра прызнаецца самой сабе, што неачэсанасць Ёзепа хвалюе яе. Вандраванне набліжаецца да канца, і дзяўчыне трэба зразумець, ці з’яўляецца сувязь са спелым мужчынам гульнёй гармонаў, ці гаворка ідзе пра першае сапраўднае каханне ў яе жыцці.

Узнагароды
----------

Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 3 намінацыямі на кінапрэміі.

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
3. ↑  Kirsitubakas (2014) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 26 студзеня 2023.
4. 1 2  Вішнёвы тытунь  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 26 студзеня 2023.
5. ↑  Kirsitubakas (2014) — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 26 студзеня 2023.

Спасылкі
--------

* Вішнёвы тытунь на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database |
**Сферычная астраномія** — раздзел астраметрыі, які распрацоўвае матэматычныя метады вызначэння сапраўднага становішча і руху нябесных цел у касмічнай прасторы паводле іх бачных становішчаў і перамяшчэнняў на нябеснай сферы. Матэматычны апарат сферычнай астраноміі — сферычная трыганаметрыя, асноўнае паняцце — нябесная сфера. Устанаўлівае сістэму нябесных каардынат, вызначае асноўныя элементы нябеснай сферы, распрацоўвае метады ўліку заканамерных змен нябесных каардынат у выніку прэцэсіі, нутацыі, рэфракцыі і аберацыі святла, паралактычных зрушэнняў, а таксама тэоры, вызначэння дакладнага часу. Дае магчымасць рашаць задачы практычнай астраноміі: вызначаць час і азімуты ўсходу і захаду Сонца, Месяца, зорак, геаграфічныя каардынаты месца назірання.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
**Міжнародны фестываль старадаўняй і сучаснай камернай музыкі** — першы фестываль старадаўняй і сучаснай камернай музыкі адбыўся ў Полацку ў 1988 годзе і меў статус усесаюзнага.

Ініцыятарам правядзення фестывалю быў мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Дзяржаўнага камернага хору Міністэрства культуры СССР Валерый Палянскі.

У Сафійскім саборы збіраюцца лепшыя камерныя выканаўцы з Беларусі, Германіі, Ізраіля, Італіі, Літвы, Расіі і іншых краін. Выконваецца класіка старадаўняй камернай музыкі і творы вядомых кампазітараў сучаснасці.

Падчас фестывалю ўвазе слухачоў прадстаўлены творы сусветнай класікі, а таксама сучаснай камернай і харавой музыкі.

З 2015 года ў рамках фестывалю адзін раз на два гады праводзіцца абласны дзіцячы фартэпіянны конкурс «І. С. Бах і XXI стагоддзе».

Міжнародны фестываль старадаўняй і сучаснай камернай музыкі спрыяе папулярызацыі выканальніцкага майстэрства ў галіне камернай музыкі, з’яўляецца захавальнікам традыцый камернага музыцыравання на тэрыторыі Беларусі.

Літаратура
----------

* Мартынова, Е. Е. Международный фестиваль старинной и современной камерной музыки / Е. Е. Мартынова // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 118—119.
Не блытаць з Ізяславам Уладзіміравічам — полацкім князем X ст..

**Ізяслаў** (XIII ст. — пасля 1265) — князь полацкі (зг. 1265).

Упершыню згадваецца як полацкі князь разам з іншым Ізяславам — віцебскім князем, у грамаце 1265 года ад імя Полацкага і Віцебскага княстваў рыжскаму біскупу пра вольны гандаль паміж Полацкам і Рыгай і захаванне міру паміж імі.

> «*Слов(о) Изяслав(а), княз(я) полочьког(о), к еп(иско)пу и к местерю и к всемь вельневицем и ратьманом, всем горожаном: Полотеск Видьбеск одно есть, а воли есми б(о)жии и в Молшелгове. А Изяслав со мною одн. На семь к мне целовати кр(е)ст в правду, любовь имети и мир, как было при первых княз(ья)х полочьскы полочаном видьбляном волное торгованье в Ризе, на Готьскомь бере(ге) и в Любьце. А рубежа не деяти. А кому с кым тяжа, суд дати без перевода. А суженого не посуживати. А где кому годно, ту тяжеться. Поручник(и), и должникы и холопы выдати. А што ся в рать деяло и в рубежех, про то вам не мьщати, ни нам вам мещати. Чего ся есме отступили в Ризе, к тому вам не приискывати ни людей, ни земли, ни воды, ни борти. На семь же целуйте ко мне кр(е)ст, по любьви в правду без всякого извета.*»
> 
> 

Грамата сведчыць, што Ізяслаў дзейнічаў са згоды Войшалка. Імаверна, Ізяслаў заняў полацкі сталец з дапамогай Войшалка, змяніўшы на ім вылучэнца Траняты. Хто быў гэтым вылучэнцам, меркаванні даследчыкаў розныя, адны лічаць, што Гердзень, другія — што Канстанцін, таксама ёсць іншыя версіі.

Гердзень згадваецца тым самым часам, таксама ў сувязі з пагадненнем паміж Полацкам і Рыгай. Некаторыя даследчыкі лічаць, што ў Полацку адначасова магло быць некалькі князёў. Іншыя, што згадка ў грамаце двух Ізяславаў ёсць памылкай перапісчыка — абодва Ізяславы ў гэтай грамаце адна і тая асоба, гэта значыць віцебскі князь, а полацкім быў Гердзень. Але Ізяслаў згадвае ў сваёй грамаце заключанае Гердзенем пагадненне «ў Рызе», то-бок княжыў пасля яго. Таксама адзначалася, што Гердзень названы ў сваёй грамаце проста князем, не князем полацкім, якім такім чынам і не быў.

Пра паходжанне і асобу Ізяслава ёсць некалькі версій. Паводле адной з іх, Ізяслаў тоесны новагародскаму князю Ізяславу згаданаму разам з Міндоўгам у 1235 годам, некаторыя даследчыкі атаясняюць яго са свіслацкім князем Ізяславам, іншыя атаясняюць свіслацкага Ізяслава з князем новагародскім Ізяславам. Такім чынам, магчыма, полацкі Ізяслаў, наваградскі Ізяслаў і свіслацкі Ізяслаў — адна асоба. Паводле найбольш распаўсюджанай версіі, Ізяслаў паходзіў з роду віцебскіх князёў — Васількавічаў.

Зноскі
------

1. ↑  Полоцкие грамоты XIII — начала XVI в. / Сост. А. Л. Хорошкевич. 4.1. М. 1977. С.36-37.
2. ↑  «*Молшелгове*» — памылка пазнейшага перапісчыка, бо ў нямецкамоўнай копіі граматы імя Войшалка напісана правільна.
3. ↑  Данилевич В. Е. Очерки истории Полоцкой земли до конца XIV ст. — К. 1896. С. 141—146.
4. ↑  *Александров Д. Н.*, *Володихин Д. М.* Борьба за Полоцк между Литвой и Русью в XII—XVI веках. // Отв. редактор: академик В. Л. Янин. М.: Аванта+ 1994. — С. 37.
«**Груз**» (сербск.: Терет) — мастацкі фільм 2018 года рэжысёра Огнена Главоніча[d].

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 25-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

1999 год, войскі НАТА бамбяць Сербію. Дальнабойнік Улада атрымлівае заданне перавезці сакрэтны груз з Косава ў Бялград. Яго шлях праходзіць па знявечанай вайной краіне, якую ён ледзьве пазнае. Улада разумее, што па завяршэнні сваёй місіі яму прыйдзецца вернуцца дадому і адказаць за зробленаеЛеон Лучаў, Паўле Чэмерыкіч, Тамара Крцуновіч, Іван Лучаў.

Акцёрскі склад
--------------

* Леон Лучаў
* Паўле Чэмерыкіч
* Тамара Крцуновіч
* Іван Лучаў

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 16 кінаўзнагародамі і яшчэ 18 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  Teret (2018) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 22 кастрычніка 2021.
2. 1 2  Груз  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 22 кастрычніка 2021.
3. ↑  Teret — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 22 кастрычніка 2021.

Спасылкі
--------

* Груз на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
1 — плацінавы дрот з нанесеным на яго пластом серабра; 2 — шчыліна, якая фармуе пучок атамаў серабра; 3 — пласцінка, на якой асаджваюцца атамы серабра; П і П1 — становішчы палосак асаджанага серабра пры нерухомым прыборы і пры вярчэнні прыбора.
**Вопыт Штэрна** — вопыт, у якім упершыню былі вымераны хуткасці цеплавога руху малекул.

Вопыт быў пастаўлены ў 1920 годзе нямецкім фізікам Ота Штэрнам (1880—1970) і пацвердзіў правільнасць асноў кінетычнай тэорыі газаў і асноўныя палажэнні размеркавання Максвела.

Гл. таксама
-----------

* Вопыт Герлаха — Штэрна

Літаратура
----------

* *Болсун А. Н.* Краткий словарь физических терминов / Сост. А. И. Болсун. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — С. 388. — 416 с. — 30 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Штерна опыт(недаступная спасылка) // Вялікая Савецкая Энцыклапедыя (руск.)
**Гарыца вузлаватая** (*Sagina nodosa*) — від травяністых раслін сямейства Гваздзіковыя (*Caryophyllaceae*). Этымалогія: лац.: nodosa — «вузлаваты».

Апісанне
--------

Шматгадовыя расліны. Сцёблы вар’іруюцца ад ўзыходзячых да свабодна раскіданых або тых, што сцелюцца, простыя або ўтрымліваюць ад некалькіх да многіх бакавых галін з некалькімі малюсенькімі, сакавітымі, шылападобнымі лістамі. Кветкі канцавыя і пахвавыя; пялёсткі ад эліптычных да круглявых, 3-4.5 мм, у прыкладна 2 разы даўжэй чашалісцікаў; тычынак 8 або 10. Капсулы 3-4 мм, даўжэй чашалісцікаў. Насенне цёмна-карычневае, ад яйкападобнага да ныркападобнага, сціснутае з бакоў, 0.5 мм, гладкае або галечнае.

Распаўсюджанне
--------------

Паўночная Амерыка (Грэнландыя, Канада, паўночны ўсход ЗША); Еўропа (Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Украіна, Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Славакія, Швейцарыя, Данія, Фінляндыя, Ісландыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Румынія, Партугалія, Іспанія); Азія (Сібір, Расія).

Ва Украіне расце на вільготных месцах у лясах, на балотах на Палессі, лесастэпе, спарадычна.

Галерэя
-------

* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 115. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Dictionary of Botanical Epithets  (англ.)

Спасылкі
--------

* Euro+Med Plantbase  (англ.)
* Flora of North America  (англ.)
* Germplasm Resources Information Network  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2775977184 |
**Гомельскі клінічны шпіталь інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны** — ваенны шпіталь у Гомелі.

Гісторыя
--------

Першапачаткова арганізаваны як эвакашпіталь  (руск.) (бел. № 1235 на 600 ложкаў (500 — агульнахірургічных, 100 — для параненых са сківічна-тваравымі паражэннямі) у горадзе Бійску загадам санітарнага кіравання Чырвонай Арміі № СО/ОО 846.

У 1944 годзе з вызваленнем БССР ад нямецкіх частак перадыслакаваны ў Гомель. У 1946 годзе перайменаваны ў шпіталь для інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны з хірургічным, тэрапеўтычным, сківічна-тваравым і неўралагічным аддзяленнямі і шматпрофільнымі курсамі па навучанні інвалідаў новым прафесiям.

У 1952 перапрафіляваны для лячэння хворых лёгачным і касцёва-сустаўным туберкулёзам  (ісп.) (бел. (300 ложкаў).

У 1970-80-х гадах перапрафіляваны ў тэрапеўтычны; пабудаваныя водалячэбніца, сталовая, пральня, кацельня.

У 1983-87 гадах пабудаваны і ўведзены ў эксплуатацыю новы шпітальны комплекс на 280 ложкаў. У 1992-98 гадах другой чаргой будаўніцтва ў шпіталі стала на 220 ложкаў болей. Адкрыты кабінеты тэрмальнага лячэння прадсталёвай залозы, дыягностыкі і лячэння астэапарозу, аддзялення ГБА  (руск.) (бел. зубнога пратэзавання[ru] і інш. Некаторыя кабінеты (бухгалтэрыя, метадкабінет, загадчыкі кардыялагічнага, неўралагічнага, рэанімацыйнага аддзяленняў) аснашчаны сучаснымі персанальнымі камп’ютарамі.

У 2009—2011 гадах пачалі функцыянаваць аперацыйная для экстранага аператыўнага ўмяшання хворым, што паступаюць па «хуткай» дапамозе з вострымі парушэннямі мазгавога кровазвароту (кровазліццямі); новая зала ЛФК, абсталяваная сучаснымі трэнажорамі; кабінеты псіхатэрапеўта і ўльтрагукавой дыягностыкі. Праведзена лічбавае тэлебачанне і хуткасны Інтэрнэт у кожнае аддзяленне, усталяваны відэакантроль паступлення хворых.

З 1 студзеня 2012 года на базе ўстановы «Гомельскі абласны клінічны шпіталь ІАВ» адкрыты Гомельскі абласны цэнтр медыцынскай рэабілітацыі ў складзе чатырох аддзяленняў для рэабілітацыі хворых з вострымі і хранічнымі захворваннямі неўралагічнага, кардыялагічнага і траўматалагічнага профіляў магутнасцю 170 ложкаў.

З 1 студзеня 2013 года ложкавая магутнасць шпіталя павялічана да 500 ложкаў; абласны рэабілітацыйны цэнтр — 181 ложак, з іх 20 ложкаў для рэабілітацыі пацыентаў анкалагічнага профілю.

Галоўныя ўрачы
--------------

* Сяргей Рыгоравіч Лагвіненка (1941—1943)
* Ілья Рыгоравіч Левін (1943—1953)
* Адам Фёдаравіч Цурко (1953—1959)
* Ібрагім Леанідавіч Друян (1959—1979)
* Аляксандр Мікалаевіч Шыдлавец (1979—1990)
* Леанід Ібрагімавіч Друян (1990-09.2008)
* Алег Анатольевіч Іванцоў (з 10.2008)

Узнагароды
----------

* 1949 — шпіталь узнагароджаны пераходзячым Чырвоным сцягам Міністэрства аховы здароўя СССР як лепшы шпіталь краіны
* 2006 — шпіталь стаў срэбным прызёрам міжнароднага конкурсу сярод шпіталёў СНД

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Семья Друян: 180 лет на боевом посту Архівавана 14 студзеня 2020.  (руск.)
2. 1 2 3 4  История  (руск.)
3. ↑  Левин Илья Григорьевич Архівавана 14 студзеня 2020.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Тэўтберга** (лац.: Teutberge; ? — 875) — жонка караля Латарынгіі Лотара II.

Біяграфія
---------

У лістападзе 855 года выйшла замуж за караля франкаў Лотара II. Шлюб быў бяздзетным.

З 857 года Лотар II змагаўся за развод. Тры гады ён спрабаваў дабіцца сваёй мэты ў свецкіх судах. Калі гэтага не атрымалася, то ў 860 годзе звярнуўся да царкоўнага суда. Развод мусіў быў даць магчымасць Лотару II ажаніцца з сваёй палюбоўніцай Вальдрадай.

Развод пацвердзілі на Сінодзе ў Мецы. Аднак супраць гэтага выказаліся Папа Мікалай I і архібіскуп Рэймсу Гінкмар, які ўклаў трактат (лац.: «De divorcio Lotharii et Teutberge») з тэалагічным абгрунтаваннем незаконнасці дзеянняў Лотара II. Яны аспрэчылі развод, адлучыўшы Лотара II ад Царквы. У 865 годзе Лотар II мусіў вярнуцца да Тэўтбергі.

Шлюб не спыняўся да смерці Лотара II у 869 годзе. Па яго смерці Тэўтберга пайшла ў абацтва Святога Гласінда ў Мецы. Памерла як ігумення гэтага кляштара.

Зноскі
------

1. ↑  Тейс Л. Наследие Каролингов. IX—X века. Т. 2. — М. 1993. С. 53—54.
**Печы** — былы пасёлак у Астраглядаўскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (31 сям'я) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе пасёлак быў выключаны са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 17 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 24 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 136 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай мерыдыянальнай вуліцы. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Астрагляды» (цэнтр — вёска Астрагляды).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1930 год — 25 двароў, 106 жыхароў.
* 1959 год — 153 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — жыхары (31 сям'я) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  РЕШЕНИЕ ГОМЕЛЬСКОГО ОБЛАСТНОГО ИСПОЛНИТЕЛЬНОГО КОМИТЕТА 20 января 2005 г. № 29 ОБ ИСКЛЮЧЕНИИ ИЗ ДАННЫХ ПО УЧЕТУ И РЕГИСТРАЦИИ АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНЫХ И ТЕРРИТОРИАЛЬНЫХ ЕДИНИЦ НАСЕЛЕННЫХ ПУНКТОВ БРАГИНСКОГО, ДОБРУШСКОГО, КОРМЯНСКОГО И НАРОВЛЯНСКОГО РАЙОНОВ

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Магілёўская правінцыя** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Магілёўскай губерні Расійскай імперыі ў 1772—1776 гг. Цэнтр — г. Магілёў. Плошча каля 700 тыс. дзесяцін. Паводле ўказа 22 ліпеня 1773 г. падзялялася на 3 паветы: Быхаўскі (Старабыхаўскі), Магілёўскі, Шклоўскі (створаны на аснове Астраўлянскай, Любавіцкай, Макрэдскай, Мікулінскай, Обальскай, Руднянскай, Сенненскай парафій). Уключала 19 мястэчак, 61 сяло, 627 вёсак; каля 164 тыс. чалавек падатковага насельніцтва. На тэрыторыі правінцыі знаходзілася Магілёўская эканомія. Буйнейшыя прыватныя ўладанні — Быхаўскае графства (належала князю А. Сапегу), Шклоўскае графства (належала князю А. Чартарыйскаму).
Разрэз запала да французскай гранаце Borstein Granat ўзору 1935 года
**Дэтанатар** — частка выбуховага прыстасавання, якая змяшчае зарад выбуховага рэчыва, больш адчувальнага да знешніх уздзеянняў, чым брызантнае выбуховае рэчыва асноўнага зарада. Дэтанатар прызначаны для надзейнага ўзбуджэння выбуху асноўнага зарада артылерыйскага снарада, міны, авіябомба, баявой часткі ракеты, тарпеды, а таксама падрыўнога зарада.

Пры спрацоўванні дэтанатара ў аб'ёме выбуховага рэчыва ўзнікае беглы фронт ўдарнай (дэтанацыйных) хвалі, і за кошт яе высокай хуткасці адбываецца вельмі хуткае вылучэнне энергіі ў межах зарада. Пры гэтым варта падзяляць гарэнне і дэтанацыю, апошняя мае шэраг адметных прыкмет, таких як хуткасць акісляльна-аднаўленчай рэакцыі перавышае хуткасць распаўсюджвання гукавой хвалі ў асяроддзі, а гарэнне рэдка перавышае дзясяткі метраў у секунду. Таксама варта адзначыць ,што для гарэння ёсць істотныя абмежаванні па хуткасці (уласна, чаму для выбуховых работ рэдка ўжываюцца парахавыя сумесі - яны гараць, а не выбухаюць, без з'яўлення брызантнага эфекту) абумоўленыя працэсамі дыфузіі і выпарэння кампанентаў сумесі, а працэс дэтанацыі адбываецца ў больш кароткія прамежкі часу, абыходзячы стадыю выпарэння кампанентаў. Па сутнасці, пры дэтанацыі фармуецца фронт павышанага ціску і тэмпературы, здольны да самападтрымання і лавінападобнага росту вылучэння энергіі. Менавіта хуткасць энергавылучэнне і абумоўлівае эфектыўнасць выбуху.

Дэтанатары можна падзяліць на хімічныя і фізічныя, зыходзячы з прыроды узбуджальнага падрыў працэсу.

Рабочым рэчывам хімічнага дэтанатара можа з'яўляцца, напрыклад, грымучая ртуць, трынітрарэзерцынат свінцу + азід свінцу і інш. Прывядзенне іх у дзеянне звычайна ажыццяўляецца механічным уздзеяннем (удар байка аб капсуль патрона).

Найбольш шырока распаўсюджаным прыкладам фізічнага дэтанатара з'яўляецца электразапал - кропкавы награвальны элемент высокай магутнасці.

Існуюць таксама і іншыя віды дэтанатараў, дзе для ўзбуджэння выбуху выкарыстоўваюцца хімічныя рэакцыі, трэнне і т. п.

Бяспека
-------

Дэтанатар-найбольш небяспечная частка боепрыпасу або падрыўнога зарада, якая патрабуе найбольшай абароны ад несанкцыянаваных уздзеянняў. У многіх боепрыпасах дэтанатар звычайна схаваны ў глыбіні боепрыпасу і абаронены ад выпадковага спрацоўвання рознымі ахоўнымі прыладамі. Часцей за ўсё справу непасрэдна з дэтанатарамі маюць прафесійныя сапёры.

Вырабіць у хатніх умовах або ў "грамадзянскай" лабараторыі дэтанатар, здольны падарваць траціл ці іншае брызантнае выбуховае рэчыва, досыць цяжка ў сілу спецыфічнасці яго кампанентаў, за выключэннем дэтанатара на аснове пераксіду ацэтону.

Літаратура
----------

* *Чельцов И. М.* Детонация и детонаторы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
Не блытаць з Гарошак заяччы.
**Чына балотная**, або **Заяччы гарошак** (*Lathyrus palustris*)  — шматгадовая травяністая расліна сямейства Бабовых, пашыраная ў Еўразіі і ўсходняй частцы Паўночнай Амерыкі.

Апісанне
--------

Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 25-80 (100) см. Сцёблы бязвольныя, кучаравыя, неглыбока крылатыя, бедна валасатыя. Лісце чарговае; хвосцікі бяскрылыя; ліставыя пласціны перыстыя, складаюцца з двух — чатырох пар лісточкаў. Лісточкі ланцэтныя, цэльнакрайнія, блакітна-зялёныя, даўжынёй некалькі сантыметраў. Мае разгалінаваныя спіральныя вусікі.

Суквецці — доўгачарашковыя 2-8-кветкавыя гронкі. Кветкавы вяночак фіялетавы, 12-20 мм даўжынёй; пялёсткаў 5; чашачка пяцізубцовая; тычынак 10. Плады — плоскія, даўжынёй 25-50 мм, голыя, карычневыя, 6-12-насенныя бабы, якія часам няправільна называюць струкамі.

Распаўсюджанне
--------------

Паўночная Амерыка (Канада, ЗША); Азія (Грузія, Расія, Кітай, Японія, Карэя, Казахстан, Манголія, Турцыя, Лаос); Еўропа (Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Малдова, Украіна, Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Швейцарыя, Данія, Фінляндыя, Ісландыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Індыя, Балгарыя, былая Югаславія, Італія, Румынія, Францыя, Партугалія, Іспанія). Засяляе багаты вільготны грунт, таму часта расце на лугах побач рэк, азёр і мора, і радзей у прыбярэжных агароджах.

Ва Украіне расце на вільготных лугах, сярод хмызнякоў у лясной зоне і лесастэпе.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 72. — 160 с. — 2 350 экз.
4. 1 2  *Доброчаева Д.Н. Котов М.И. Прокудин Ю.Н. и др.* Определитель высших растений Украины. — Киев, 1987. — С. 204. — 548 с.  (руск.)
5. ↑  Анненков Н.  (руск.) (бел. Ботанический словарь, Спб, 1878

Спасылкі
--------

* Germplasm Resources Information Network (GRIN)  (англ.)
* Euro+Med Plantbase  (англ.)
* NatureGate  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
**Вуліца Хатаевіча** — вуліца ў Цэнтральным раёне горада Гомеля. Ранейшыя назвы — Піянерская (або Піянераў), Элеватарная. Пачынаецца ад вуліцы Савецкай, сканчаецца на пачатку вуліцы Мазурава, але згодна з генеральным планам забудовы горада Гомеля, прадугледжана падаўжэнне вуліцы. У апошні раз перайменаванне вуліцы адбылося за савецкім часам, калі ў 1973 годзе яна была названая ў гонар рэпрэсаванага савецкага партыйнага дзеяча, ураджэнца Гомеля, М. М. Хатаевіча.

Да 1990-х гадоў вуліца была забудавана дамамі пераважна сялянскага тыпу. Але з 2000-х гадоў пачалося пашырэнне вуліцы, і шэраг дамоў быў знесены.

Уздоўж вуліцы размешчаны карпусы завода кандытарскіх вырабаў «Спартак».

Перасякае вуліцы
----------------

* Савецкую
* Чэхава
* Падгорную
* Мазурава

Зноскі
------

1. ↑  Рогалев, А. Ф. Гомель. Страницы истории, формирование улиц, местные тайны и загадки / А. Ф. Рогалев. — Гомель : Барк, 2014. — С. 131.
2. ↑  Схематический план. Гор. Гомель. [Карты] / Главное управление коммунального хозяйства при СМ БССР. Бюро технической инвентаризации — [Б. м. : б. и.], 1961.
3. ↑  План города Гомеля и Новобелицы, 1930-е гг.
Лікавая прамая
**Лікавая прамая**, **лікавая вось**, **лікавая простая** — прамая, на якой адлюстраваны рэчаісныя (сапраўдныя) лікі. Кожны такі лік адлюстроўваецца пунктам на лікавай прамой і тым самым устанаўліваецца ўзаемна адназначная адпаведнасць паміж мноствам рэчаісных (сапраўдных) лікаў і мноствам пунктаў на прамой.

На прамой выбіраюць пункт 0 (пачатак адліку) і з правага боку ад яго — адзінкавы пункт, адрэзак паміж імі называюць маштабным (адзінкавым) адрэзкам. Яго даўжыня прымаецца за адзінку вымярэння даўжынь усіх адрэзкаў лікавай прамой. Напрамак ад 0 да 1 лічыцца дадатным, ад -1 да 0 — адмоўным. Дадатны сапраўдны лік *а* адлюстроўваецца адрэзкам, узятым у дадатным напрамку, даўжыня якога роўная пэўнай колькасці адзінкавых адрэзкаў.

Калі пункт *A* з'яўляецца адлюстраваннем ліку *a*, то лік *a* называецца дэкартавай каардынатай (ці каардынатай) пункта *A*.
Сцяг, які выкарыстоўваюць разнастайныя ісламісцкія рухі
Сцяг Арміі адзінабожжа і джыхаду
«**Сцяг джыхадзістаў**» — сцяг, які выкарыстоўваецца разнастайнымі ісламісцкімі рухамі як сімвал джыхаду. Звычайна гэта чорны штандар з белым тэкстам *Шахады* ў арабскім каліграфічным стылі. Пашырыўся сярод ісламісцкіх і джыхадзісцкіх арганізацый у 1990-я.

Выкарыстоўваўся такімі арганізацыямі як:

* Аль-Каіда
* Ісламская дзяржава
* Харакат аш-Шабааб
* Чачэнскія маджахеды
* Хізбул-Іслам
* Талібан (варыянт з чорным тэкстам на белым)
* ХАМАС

Варыянт Ісламскай дзяржавы
--------------------------

Сцяг ІДІЛ з пячаткай Мухамеда. Прапорцыя: 3:4
Варыянт, якім карыстаецца Ісламская дзяржава, а перад гэтым Ісламская дзяржава Ірак (з 2006), адлюстроўвае другую фразу шахады ў форме пячаткі Мухамеда.
**Жак Рывет** (франц. Jacques Rivette, 1 сакавіка 1928, Руан — 29 студзеня 2016) — французскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і фармацэўта. У 1949 годзе прыехаў у Парыж з марай займацца кіно. Праваліўся на вусным іспыце ў Інстытут вышэйшых кінематаграфічных даследаванняў. Увесь час сустракаў у Парыжскай сінематэцы Гадара, Труфо, Рамера, якія неўзабаве склалі новую хвалю ў французскім кіно (Труфо прызнаваў, што «новая хваля» з’явілася на свет дзякуючы менавіта Рывету). У 1950 годзе разам з Рамерам заснаваў «Кінагазету». З 1952 года пастаянна выступаў у часопісе «Les Cahiers du cinema», быў у 1963—1965 гадах галоўным рэдактарам часопіса.

Працаваў асістэнтам у Бекера і Рэнуара, таксама адчуў прыкметны ўплыў эксперыментальных тэорый Руша. Зрабіў некалькі кароткаметражак, у 1960 годзе зняў свой першы поўнаметражны фільм «Парыж належыць нам».