У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ордэн «За заслугі».
**Нацыянальны ордэн «За заслугі»**, таксама **ордэн Заслуг** (фр.: Ordre national du Mérite) — нацыянальны ордэн Францыі. Заснаваны дэкрэтам ад 3 снежня 1963 года прэзідэнтам Францыі генералам дэ Голем у якасці замены шматлікім ведамасным ордэнам заслуг.

Ордэнам могуць быць узнагароджаны французскія грамадзяне, за значныя грамадзянскія і ваенныя заслугі, у той жа час недастатковыя для ўзнагароджання ордэнам Ганаровага легіёна. Ордэнам могуць узнагароджвацца таксама і замежнікі. Рашэнне аб узнагароджанні прымае прэм'ер-міністр Францыі, які з'яўляецца Гросмайстрам ордэна, па прадстаўленні Урада. Прэм'ер-міністр Францыі становіцца кавалерам Вялікага крыжа па заканчэнні 6 месяцаў дзейнасці на сваёй пасадзе.

Вялікі канцлер ордэна Ганаровага легіёна таксама з'яўляецца і канцлерам ордэна Заслуг.

Ордэн заслуг з'яўляецца чацвёртай па значнасці ўзнагародай Францыі пасля ордэны Ганаровага легіёна, ордэна Вызвалення і Ваеннага медаля.

27 ліпеня 1972 года было створана Грамадства ўзаемадапамогі членам Нацыянальнага ордэна Заслуг, пераназванае 26 кастрычніка 1974 года ў Асацыяцыю членаў Нацыянальнага ордэна Заслуг.

Адмененыя ордэны
----------------

Пры заснаванні ордэна Заслуг былі скасаваны наступныя ведамасныя і каланіяльныя ўзнагароды:

* Ордэн Сацыяльных заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite social), заснаваны ў 1936;
* Ордэн Аховы здароўя (фр.: L'Ordre de la Santé publique), заснаваны ў 1938;
* Ордэн Гандлёвых і прамысловых заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite commercial et industriel), заснаваны ў 1939 (1961);
* Ордэн Турыстычных заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite touristique), заснаваны ў 1949;
* Ордэн Рамесных заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite artisanal), заснаваны ў 1948;
* Ордэн Заслуг перад ветэранамі (фр.: L'Ordre du Mérite combattant), заснаваны ў 1953;
* Ордэн Паштовых заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite postal), заснаваны ў 1953;
* Ордэн Народнай гаспадаркі (фр.: L'Ordre de l'Économie nationale), заснаваны ў 1954;
* Ордэн Спартыўных заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite sportif), заснаваны ў 1956;
* Ордэн Ваенных заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite militaire), заснаваны ў 1957;
* Ордэн Працоўных заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite du Travail), заснаваны ў 1957;
* Ордэн Грамадзянскіх заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite civil), заснаваны ў 1957;
* Ордэн Сахарскіх заслуг (фр.: L'Ordre du Mérite saharien), заснаваны ў 1958;
* Ордэн Чорнай зоркі (фр.: L'Ordre de l'Étoile noire), заснаваны ў 1889;
* Ордэн Зоркі Анжуана (фр.: L'Ordre de l'Étoile d'Anjouan), заснаваны ў 1874;
* Ордэн Нішан-эль-Ануар (фр.: L'Ordre du Nichan el Anouar), заснаваны ў 1887.

Ступені
-------

Зорка ордэна «За заслугі»
Ордэн Заслуг мае пяць ступеняў:

 **Кавалер Вялікага крыжа** (фр.: Grand'croix) — знак ордэна на шырокай стужцы праз правае плячо і залатая зорка на левай боку грудзей;
 **Вялікі афіцэр** (фр.: Grand officier) — знак ордэна на стужцы з разеткай на грудзях і сярэбраная зорка на правым боку грудзей;
 **Камандор** (фр.: Commandeur) — знак ордэна на шыйнай стужцы;
 **Афіцэр** (фр.: Officier) — знак ордэна на стужцы з разеткай на грудзі;
 **Кавалер** (фр.: Chevalier) — знак ордэна на стужцы на грудзях.

Знакі ордэна
------------

Знак ордэна, рэверс.
Знак — шасціканцовы крыж з раздвоенымі канцамі, пакрыты сіняй эмаллю. Паміж плячамі крыжа лісце лаўра, якое ўтварае востраканцовыя прамяні. У цэнтральным медальёне з пярэдняга боку выява галавы Марыяны, якая сімвалізуе сабой Французскую Рэспубліку, акружаная надпісам «*République Française*»; з адваротнага боку — два перакрыжаваныя французскія сцягі, пакрытыя эмалямі, і акружаныя назвай ордэна і датай яго заснавання. Крыж падвешаны да лаўровага вянка, які праз кольца мацуецца да стужкі. Знакі першых чатырох ступеняў — пазалочаныя, а знак кавалера — сярэбраны. Дыяметр знака кавалера Вялікага крыжа — 70 мм, камандора — 60 мм, вялікага афіцэра, афіцэра і кавалера — 40 мм.

Зорка — дванаццаціканцовы крыж, з раздвоенымі канцамі, без эмалі. Канцы прамянёў увянчаны шарыкамі. Паміж плячамі крыжа востраканцовыя прамяні, пакрытыя сіняй эмаллю. У цэнтральным медальёне — выява галавы Марыяны і па крузе, на сінім эмаляваным полі, надпіс «*République Française* / *Ordre national du Mérite*». Медальён акружаны лаўровым вянком. Зорка кавалера Вялікага крыжа — пазалочаная, Вялікага афіцэра — сярэбраная. Дыяметр зоркі — 90 мм.

Да 1980 года зорка Вялікага афіцэра была без эмалевага пакрыцця.

Стужка ордэна — муаравая, сіняя («колер Францыі», фр.: bleu de France). Шырыня стужкі кавалера Вялікага крыжа — 100 мм, камандора — 40 мм, вялікага афіцэра, афіцэра і кавалера — 37 мм.

Для нашэння пры паўсядзённым грамадзянскім адзенні прадугледжаны разеткі з ордэнскай стужкі (дыяметрам 6 мм), а пры мундзірным адзенні — планкі.

Абмежаванні колькасці ўзнагароджаных
------------------------------------

У мэтах узняцця прэстыжу і значнасці ўзнагароды ўрадам прымаюцца меры па паступовым скарачэнні колькасці ўзнагароджанняў ордэнам. Дэкрэтам ад 23 студзеня 2012 гады былі зацверджаны ніжэйзгаданыя зніжаныя нормы ўзнагароджвання ордэнам Заслуг на працягу 2012—2014 гг.

|  |  |
| --- | --- |
| **Грамадзянскіх:** | **Ваенных:** |
| Вялікага крыжа — 6 | Вялікага крыжа — 4 |
| Вялікіх афіцэраў — 12 | Вялікіх афіцэраў — 10 |
| Камандораў — 140 | Камандораў — 80 |
| Афіцэраў — 720 | Афіцэраў — 450 |
| Кавалераў — 3400 | Кавалераў — 1500 |

Паводле звестак Асацыяцыі членаў Нацыянальнага ордэна Заслуг у ордэне знаходзяцца:

| Ступень / На дату: | 31 снежня 2010 | 31 снежня 2011 | 31 снежня 2012 |
| --- | --- | --- | --- |
| Кавалераў Вялікага крыжа | 138 | 138 | 137 |
| Вялікіх афіцэраў | 310 | 307 | 298 |
| Камандораў | 5295 | 5193 | 5078 |
| Афіцэраў | 32140 | 31876 | 31614 |
| Кавалераў | 153590 | 155438 | 153329 |

Зноскі
------

1. ↑  Décret n°63-1196 DU 3 décembre 1963 portant création d’un Ordre national du Mérite Архівавана 23 верасня 2015.  (фр.)
2. 1 2  Nominations et promotions (фр.)(недаступная спасылка).  A.N.M.O.N.M.. Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2013. Праверана 2013-10-7.

Спасылкі
--------

* Ordre national du Mérite (фр.).  France phaleristique. Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2013. Праверана 2013-1-19.
* Асацыяцыя членаў Нацыянальнага ордэна Заслуг (A.N.M.O.N.M.) Архівавана 1 верасня 2021.  (фр.)

| ⛭Ордэны Францыі |
| --- |
| Існыя | 
* Ордэн Ганаровага легіёна
* Ордэн Вызвалення
* Нацыянальны ордэн Заслуг
* Ордэн Акадэмічных пальмаў
* Ордэн Сельскагаспадарчых заслуг
* Ордэн Марскіх заслуг
* Ордэн Мастацтваў і літаратуры
* Ордэн Таіці Нуі¹

 |  |
| Скасаваныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Каралеўскія | 
* Ордэн Святога Духа
* Ордэн Святога Міхаіла
* Ордэн Кармельскай Маці Божай і Святога Лазара Іерусалімскага
* Ордэн Святога Людовіка
* Ордэн Ваенных заслуг
* Ордэн Ліліі
* Ордэн Вернасці
* Ліпеньскі крыж

 |
| Імперскія | 
* Ордэн Трох залатых рун
* Знак Арла

 |
| Ведамасныя | 
* Ордэн Заслуг перад ветэранамі
* Ордэн Ваенных заслуг
* Ордэн Грамадзянскіх заслуг
* Ордэн Сацыяльных заслуг
* Ордэн Працоўных заслуг
* Ордэн Турыстычных заслуг
* Ордэн Народнай гаспадаркі
* Ордэн Гандлёвых і прамысловых заслуг
* Ордэн Рамесных заслуг
* Ордэн Аховы здароўя
* Ордэн Паштовых заслуг
* Ордэн Спартыўных заслуг
* Ордэн Сахарскіх заслуг

 |
| Каланіяльныя | 
* Ордэн Чорнай зоркі
* Ордэн Зоркі Анжуана
* Ордэн Нішан-эль-Ануар
* Каралеўскі ордэн Камбоджы
* Ордэн Дракона Анама

 |
| Рэгіянальныя | 
* Ордэн Індакітайскіх заслуг
* Ордэн Заслуг Мадагаскара
* Ордэн Камерунскіх заслуг

 |
| Вішы | 
* Ордэн Францыскі
* Нацыянальны ордэн Працы

 |

 |
| ¹ — *афіцыйная ўзнагарода Французскай Палінезіі, заморскай супольнасці Францыі.* |