Літоўскія і польскія шляхціцы, апранутыя ў ваяводскія мундзіры
**Ваяводскі мундзір** — святочны строй польскай шляхты, які мусілі насіць падчас з’ездаў сеймікавых і сеймавых паслы кожнага ваяводства і павета. Быў прыняты пастановай на сейме Рэчы Паспалітай у 1776 годзе, выкарыстоўваўся ў 1776—1795 гадах.

Гісторыя
--------

Сейм 1776 года  (польск.) (бел. рэкамендаваў шляхце кожнага ваяводства насіць аднастайныя строі, выкананыя абавязкова з мясцовага сукна, якія павінны былі стаць элементам, які адрозніваў і вызначаў дэпутатаў ад дадзенага рэгіёна. Нягледзячы на тое, што канстытуцыя Сейма не ўказвала знешні выгляд уніформы і ўводзіла свабоду іх нашэння, рэкамендацыі Сейма былі практычна неадкладна выкананы, і асобныя сеймікі прынялі ўласныя колеры адзення, жупанаў і паясоў. Паны прыехалі на Сейм у 1778 годзе ў ваяводскіх мундзірах. Некаторыя ваяводствы (у тым ліку Бжесць-Куяўскае  (руск.) (бел. і Інаўроцлаўскае  (руск.) (бел.) таксама ўвялі асобную сеймавую форму, адрозную ад адзення на сейміках. Закон аб ваяводскіх мундзірах быў пацверджаны Сеймам 1780 года  (польск.) (бел. адначасова забараняючы насіць з імі любыя ўпрыгажэнні.

Ваяводскія мундзіры, якія ўзніклі на хвалі супраціву кансерватыўна настроенай шляхты супраць французскай моды, унеслі свой уклад у абуджэнне нацыянальнай самасвядомасці і згулялі сваю ролю ў працэсе стварэння польскага нацыянальнага касцюму. На яго спаслаўся сейм Герцагства Варшаўскага, увёўшы для шляхты па ўсёй краіне адзіны цэласны строй.

Прыклады
--------

* ваяводства Брацлаўскае: кунтуш ясна-шафіравы, вылогі шкарлатныя, жупан белы
* ваяводства Віленскае: кунтуш гранатавы, вылогі і жупан кармазінавыя
* павет Ашмянскі: кунтуш, вылогі і жупан зялёныя
* ваяводства Полацкае: кунтуш кармазінавы, вылогі і жупан гранатавыя
* ваяводства Новагародскае: кунтуш шкарлатны, жупан і вылогі чорныя
* павет Слонімскі: кунтуш шафіравы, жупан і вылогі саламянага колеру; на сейме — кунтуш кармазінавы, жупан і вылогі шафіравыя
* павет Ваўкавыскі: кунтуш гранатавы, жупан і вылогі кармазінавыя; на сейм — кунтуш кармазінавы, вылогі і жупан гранатавы
* павет Аршанскі, ваяводства Віцебскае: кунтуш зялёны, вылогі і жупан белыя
* ваяводства Брэст-Літоўскае: кунтуш шафіравы, вылогі кармазінавыя, жупан і пас белыя
* ваяводства Мсціслаўскае: кунтуш гранатавы, вылогі блакітныя, жупан саламяны
* ваяводства Менскае: кунтуш кармазінавы, жупан і вылогі гранатавыя
* павет Рэчыцкі Менскага ваяводства: кунтуш кармазінавы, жупан і вылогі белыя

Зноскі
------

1. ↑  Szlachta w mundurach wojewódzkich na polu elekcyjnym
2. ↑  Дэталі мундзіра, якія розніліся колерам ад агульнага колеру мундзіра: каўнер, лацканы, манжэты, акантоўкі
3. ↑  пурпурныя, ярка-чырвоныя
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
5. ↑  цёмна-чырвоныя
6. ↑  Zygmunt Gloger. *Geografia historyczna ziem dawnej Polski*

Літаратура
----------

* *Tadeusz Jeziorowski  (польск.) (бел. Andrzej Jeziorkowski.* Mundury wojewódzkie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. — Warszawa, 1992. — ISBN 83-85314-02-4.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ваяводскі мундзір на Вікісховішчы |

* Mundury wojewódzkie **(нявызн.)**.
* Mundury wojewódzkie a renesans polskiego stroju narodowego w epoce stanisławowskiej  (руск.)