**Плутоній-238** (англ.: plutonium-238) — радыеактыўны нуклід хімічнага элемента плутонію з атамным нумарам 94 і масавым лікам 238. 

З’яўляецца першым адкрытым ізатопам плутонію.

Адкрыццё
--------

Плутоній-238 быў першым адкрытым ізатопам плутонію. Ён быў адкрыты ў 1940 годзе Гленам Сібаргам, Дж. Кэнэдзі, Артурам Валем і Э. М. Макміланам у выніку бамбардзіроўкі ўрану-238 дэйтронамі, у выніку чаго ўтварыўся нептуній-238:

{\displaystyle \mathrm {^{238}\_{\ 92}U\ +\_{\ 1}^{2}H\longrightarrow \ \_{\ 93}^{238}Np\ +\ 2{\hbox{n}}} }
Затым ізатоп нептунія падвяргаецца β-распаду да плутонію-238 з перыядам паўраспаду 2,12 дня:

{\displaystyle \mathrm {{}^{2}{}\_{93}^{38}Np} \rightarrow \mathrm {{}^{2}{}\_{94}^{38}Pu} +e^{-}+{\bar {\nu }}\_{e}}.

Прымяненне
----------

Плутоній-238 выкарыстоўваюць у радыеізатопных крыніцах энергіі (напрыклад, у РІТЭГ-ах). Раней (да з’яўлення літыевых батарэй) выкарыстоўваліся ў кардыёстымулятарах.

ЗША выкарыстоўвалі РІТЭГ-і з плутоніем-238 прыкладнана 30 касмічных апаратах НАСА, уключаючы «Вояджэры» і «Касіні». Так, касмічны апарат «Касіні» утрымліваў тры РІТЭГ з 33 кілаграмамі дыяксіду плутонію-238, якія забяспечвалі генерацыю 870 ват электрычнай магутнасці. Марсаходы «Кьюрыясіці» і «Персеверанс» нясуць РІТЭГ- і MMRTG з 4,8 кг плутонію-238, якія забяспечваюць 125 Вт электрычнай магутнасці. Акрамя электрычнай генерацыі, РИТЭГ-і сваім цеплавыдзяленнем падтрымліваюць цеплавы баланс касмічных апаратаў і ровераў. Таксама, у апаратах «Соджорнэр», «Спірыт» і «АпАрцьюніці» выкарыстоўваліся радыеізатопныя крыніцы цяпла памерам з гальванічны элемент тыпаразмеру D для падтрымання цеплавога рэжыму працы электроннай апаратуры, у тым ліку і лічбавых вылічальных машын. Таксама, атмасферны зонд аўтаматычнай міжпланетнай станцыі «Галілеа» валодаў падобнымі крыніцамі цяпла.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Audi G. Wapstra A. H. Thibault C.* The AME2003 atomic mass evaluation (II). Tables, graphs, and references(англ.) // *Nuclear Physics A*. — 2003. — Т. 729. — С. 337—676. — DOI:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.003 — Bibcode: 2003NuPhA.729..337A
2. 1 2  *Audi G. Bersillon O. Blachot J. Wapstra A. H.* The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties // *Nuclear Physics A*. — 2003. — Т. 729. — С. 3—128. — DOI:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001 — Bibcode: 2003NuPhA.729....3A
3. ↑  *Волков В. А. Вонский Е. В. Кузнецова Г. И.* Выдающиеся химики мира (руск.). — М.: Высшая Школа, 1991. — С. 407. — 656 с.
4. ↑  *Милюкова М. С. Гусев Н. И. Сентюрин И. Г. Скляренко И. С.* Аналитическая химия плутония (руск.). — М.: «Наука», 1965. — С. 7—12. — 454 с. — (Аналитическая химия элементов). — 3 400 экз.
5. ↑  Plutonium Powered Pacemaker (1974) **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 жніўня 2011. Праверана 29 жніўня 2012.
6. ↑  Facts about pacemakers **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2021. Праверана 29 жніўня 2012.
7. ↑  Plutonium. Архівавана 18 жніўня 2015. World Nuclear Association.
8. ↑  Mars rover fueled by Russian plutonium Архівавана 19 снежня 2014. // fuelfix.com, August 21, 2012

| ⛭Ізатопы плутонію |
| --- |
| 
* 228Pu
* 229Pu
* 230Pu
* 231Pu
* 232Pu
* 233Pu
* 234Pu
* 235Pu
* 236Pu
* 237Pu
* 238Pu
* 239Pu
* 240Pu
* 241Pu
* 242Pu
* 243Pu
* 244Pu
* 245Pu
* 246Pu
* 247Pu

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 116230683 |