recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якімовіч.
**Антон Іванавіч Якімовіч** (15 чэрвеня 1883, Кокатава, Мсціслаўскі павет, Расійская імперыя — 25 жніўня 1944, Беластоцкая вобласць, БССР) — савецкі ваенны дзеяч, удзельнік Першай сусветнай і Вялікай Айчыннай вайны, генерал-маёр (1942).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Беларус.

З 1899 па 1901 год працаваў у Харкаве, Кіеве і Тбілісі рабочым на паравым млыне і фабрыцы мазаічных плітак. Актыўна ўдзельнічаў у стачках, забастоўках, распаўсюджваў рэвалюцыйныя лістоўкі. За ўдзел у рэвалюцыйных выступленнях яго двойчы арыштоўвалі.

Удзельнічаў у баях на Паўднёва-Заходнім фронце Першай сусветнай вайны. У перыяд Лютаўскай рэвалюцыі служыў у 100-й артылерыйскай брыгадзе, быў абраны старшынёй батарэйнага і брыгаднага камітэтаў, намеснікам старшыні камітэта дывізіі, членам прэзідыума карпуснога салдацкага камітэта, дэлегатам двух салдацкіх з’ездаў Паўднёва-Заходняга фронту.

У студзені 1918 года добраахвотна ўступіў у Чырвоную армію і быў залічаны ў Ціраспальскі атрад памочнікам начальніка па артылерыі. Удзельнічаў у аперацыі па раззбраенні гайдамацкага кавалерыйскага палка ў раёне нямецкай калоніі ва Украіне, у баях на Паўднёва-Заходнім і Заходнім франтах — камандзірам дывізіёна.

У 1919 годзе ўдзельнічаў у баях супраць белагвардзейскіх фарміраванняў Дзянікіна ў раёне Кіева, Жытоміра, Фастава.

У 1920 годзе ўдзельнічаў у польска-савецкай вайне на тэрыторыі Украіны. За ўдзел у грамадзянскай вайне занесены па загаду Рэўваенсавета 12-й арміі на Чырвоную дошку.

У 1923 годзе скончыў Вышэйшую артылерыйскую школу. Служыў інструктарам артпалка ў Мангольскай Народнай Рэспубліцы.

У часе Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года ваяваў на Паўднёва-Заходнім, Заходнім і 2-ім Беларускім франтах, камендант Літычэўскага ўмацаванага раёна ва Украіне і камендант 154-га ўмацаванага раёна Маскоўскай зоны абароны, камандзір 343-й стралковай дывізіі. Дывізія вызначылася пры вызваленні Беластока і атрымала ганаровае званне «Беластоцкай».

Загінуў пры вызваленні польскага горада Ломжы 25 жніўня 1944 года. Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі і ордэнамі: Айчыннай вайны 1-й ступені, Кутузава 2-й ступені, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонага Сцяга (двойчы).

Зноскі
------

1. ↑  Узнагародны ліст А. І. Якімовіча
2. 1 2 3  *Гасянкоў, У. Л.* Якімовіч Антон Іванавіч: Генералы з Мсціслаўшчыны // Памяць: Мсціслаўскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мн. 1999. С. 263—264
3. ↑  *А. Карпук.*. Калі б камяні маглі гаварыць, або апошні прытулак генерала… (руск.)(недаступная спасылка).  Беларуская ваенная газета (29 жніўня 2014). Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2014. Праверана 26 сакавіка 2020.
**Пярша́йка**, **канал П-10** — рака ў Беларусі, у Валожынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Іслач (басейн Нёмана).

Назва
-----

Назва Пяршайка балцкага паходжання, адпачатная балцкая форма мела выгляд тыпу *\*Péršeja*.

Корань *Perš-* у літоўскіх водных назвах *Peršekė, Peršokšna, Peršaukštis*, латышскіх *Pērse, Pērsēja*, прускіх *Persante, Persink*, у яцвяжскай (на тэрыторыі Літвы) *Persas*. Аснова *Pars-*, варыянт асновы *Perš- / Pers-* таксама ў літоўскім *Parsvėtis*, прускім *Parse*.

Звязана з літоўскім *perša* «незамерзлае месца ў лёдзе; крынічнае месца ў балоце», *pro-perša* «незамерзлае або расталае месца ў лёдзе на рацэ, на возеры ўзімку», *pro-peršas* «вір у рацэ ці ў возеры».

Корань пашыраны балцкім гідранімічным пашыральнікам *-j-*, які ў балцкіх гідронімах тыпу Асвея, Ілія, Бабруя (*-ej-, -ij-, -uj-*).

Значэнне назвы Пяршайкі можна перадаць як «Крынічная (рака)».

Гідраграфія
-----------

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 67 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,2 ‰.

Пачынаецца каля вёскі Шараі, цячэ па заходніх схілах Мінскага ўзвышша, упадае ў Іслач каля вёскі Яцкава-Карчомныя. Прытокі — Баранаўка, Літанка (справа).

За 1 км на захад ад аграгарадка Пяршаі на працягу 1,2 км уніз па цячэнні каналізаваная. У ніжнім цячэнні на левым беразе ад аграгарадка Пяршаі лясныя масівы, з правага боку прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

Зноскі
------

1. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 245—246.
2. ↑  K. Būga. Rinktiniai raštai. T. 3. Vinius, 1961. C. 537.
3. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 201.
4. ↑  Агульная характарыстыка рачной сеткі Мінскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
УамангаУаманга
**Уаманга**, *Huamango* — археалагічны помнік ранняга посткласічнага (тальтэкскага) перыяду (900—1100 гг. н. э.) каля сучаснага горада Акамбай, штат Мехіка, Мексіка. Раскопкі праводзіліся ў 1970-я гады. Помнік складаецца з невялікай цырыманіяльнай зоны з храмамі, размешчанай на ўзвышшы над далінай Лос-Эспехас.

Датаванне з'яўляецца спрэчным, аднак на яе карысць сведчыць шэраг фактаў. У пахаваннях, выяўленых ва Уаманга, знойдзены керамічныя ваціўные пасудзіны адмысловага ппаліхромнага стылю. Адсутнасць керамікі тыпу Каётлатэлька з'яўляецца надзейным сведчаннем таго, што Уаманга не адносіўся да эпікласічнага перыяду (700—900 гг. н. э.), а наяўнасць некаторых тыпаў, падобных знаходкам у Туле таланскай фазы ўказвае на ранні посткласічны перыяд. Акрамя таго, адсутнасць ва Уаманге керамікі тыпу Матлацынка (кераміка сярэдняга і позняга посткласічнага перыяду з Каліштлаўакі і Тэатэнанга) сведчыць пра тое, што ў азначаны перыяд горад ужо не быў населены.

Відаць, Уаманга быў палітычным цэнтрам рэгіёна на поўнач ад даліны Талука ў ранні посткласічны перыяд, магчыма, залежным ад тальтэкаў, чый цэнтр знаходзіўся на паўночны ўсход ад Уаманга.

Уаманга адкрыты для наведвання турыстамі. Да яго лёгка дабрацца на аўтамабілі — каля гадзіны ад Талукі, і ўсяго некалькі хвілін ад Акамбая.

Літаратура
----------

* Folan, William (1979) San Miguel de Huamango: un centro tolteca-otomí. Boletín de la Escuela de Ciencias Antropológicas de la Universidad de Yucatán 6(32):36-40.
* Folan, William J. (1989) More on a Functional Interpretation of the Scraper Plane. Journal of Field Archaeology 16:486-489.
* Folan, William J. (1990) Huamango, estado de México: un eslabón en la relación norte-sur de la gran Mesoamérica. In Mesoamérica y norte de México, siglos IX—XII, edited by Federica Sodi Miranda, pp. 337—362. vol. 1. 2 vols. Instituto Nacional de Antropología e Historia, Mexico City.
* Folan, William J. Lynda Florey Folan and Antonio Ruiz Pérez (1987) La iconografía de Huamango, municipio de Acabay, Estado de México: Un centro regional otomí de los siglos IX al XIII. In Homenaje a Román Piña Chán, edited by Barbro Dahlgren, Carlos Navarrete, Lorenzo Ochoa, Mari Carmen Serra Puche and Yoko Sugiura Yamamoto, pp. 411—453. Instituto de Investigaciones Antropológicas, Universidad Nacional Autónoma de México, Mexico City.
* Granados Reyes, Paz and Miguel Guevara (1999) El complejo Huamango y su área de interacción. Paper presented at the III Coloquio Internacional Otopames, Toluca.
* Lagunas Rodríguez, Zaid (1997) Costumbres funerarias y características bioculturales de la población prehispánica de Huamango. Expresión Antropológica (Instituto Mexiquense de Cultura) 6:7-28.
* Piña Chán, Román (1981) Investigaciones sobre Huamango y región vecina (Memoria del Proyecto). 2 vols. Dirección de Turiso del Gobierno del Estado de México, Toluca.
**Анто́н Феадасевіч Бачко́** або **Антон Бо́чка** (26 чэрвеня 1889 — ?) — беларускі вайсковец. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

Біяграфія
---------

Выпускнік Віленскага настаўніцкага інстытута і Віленскага пяхотнага вучылішча (1 кастрычніка 1915 года).

У часе Першай сусветнай вайны быў афіцэрам расійскай арміі. Служыў у 104-м пяхотным Усцюжскім палку на Паўднёва-Заходнім фронце, быў паранены ў Галіцыі. Падпаручнік (6 верасня 1916 года). Узнагароджаны ордэнамі Св. Ганны 4-й і 3-й ст. і Св. Станіслава 3-й ст. Звольнены ў запас войска як настаўнік (22 снежня 1917 года).

Прыхільнік генерала Станіслава Булак-Балаховіча. У 1920 годзе жыў у Слуцку, выкладаў у Слуцкім рэальным вучылішчы. Адзін з арганізатараў беларускай міліцыі Случчыны. Хварэў на «іспанку», але 1 лістапада 1920 года абраны ў склад новага Слуцкага Беларускага нацыянальнага камітэта разам з Арсенем Паўлюкевічам і Янам Мацэлям. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну. У канцы паўстання разам са штабс-капітанам Антонам Самусевічам ездзіў у Ганцавічы да палякаў па зброю, але атрымалі толькі некалькі соцень старых вінтовак і два старыя паламаныя кулямёты. Па сканчэнні паўстання лячыўся да сакавіка 1921 года ад «іспанкі» пад Ляхавічамі. Супрацоўнічаў з «Зялёным Дубам». Пазней спыніў супрацоўніцтва і жыў у Клецку, працаваў настаўнікам у рускай гімназіі. Пасля закрыцця рускай школы пераехаў у 1923 годзе ў Гарадзею. Працаваў у польскай школе настаўнікам матэматыкі.

У часе Другой сусветнай вайны — афіцэр Беларускай краёвай абароны. Аўтар успамінаў пра Слуцкі збройны чын.

Меў стрыечнага брата, паручніка Гапановіча, які таксама ўдзельнічаў у Слуцкім збройным чыне. Бацька Аляксандра (Бачко) Надсана.

Заўвагі
-------

1. 1 2  *А. Гардзіенка*. Той, хто трымае сьвет **(нявызн.)**.  chasaslovec.info. Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2016. Праверана 8 чэрвеня 2016.
2. ↑  Слуцкі збройны чын 1920 г. 2006, с. 197
3. ↑  *Кацярына Петухова*. Айцец Аляксандр Надсан: «Чакаю, калі Беларусь стане больш беларускай» **(нявызн.)**.  novychas.by (17 красавіка 2015). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2016. Праверана 8 чэрвеня 2016.
4. ↑  Слуцкі збройны чын 1920 г. 2006, с. 198

Літаратура
----------

* *Ул. Ляхоўскі, Ул. Міхнюк, А. Гесь.* Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах. — 2-ое выд. дапрац.. — Менск: Энцыклапедыкс, 2006. — 400 с. — ISBN 985–6599–25–3.

Спасылкі
--------

* *Баринов И.* Документы Антона Бочко в Военно-историческом архиве // Запісы беларусаведа, 7.6.2022.
* Успаміны Антона Бачко аб Слуцкім Паўстанні **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 22 лістапада 2015. Праверана 8 чэрвеня 2016.
**Лука Джардана** (іт. Luca Giordano, 18 кастрычніка 1634, Неапаль — 3 студзеня 1705, Неапаль) — італьянскі жывапісец, прадстаўнік неапалітанскай школы. За шпаркасць, з якой ён працаваў, атрымаў мянушку Лука Фа-Прэста (іт. Luca Fà-presto).

Біяграфія
---------

Лука Джардана нарадзіўся 18 кастрычніка 1632 года ў Неапалі; на працягу 9 гадоў вучыўся ў Хасэ дэ Рыберы, у родным горадзе, а потым займаўся ў Рыме пад кіраўніцтвам П’етра да Картоны і завяршыў сваю адукацыю капіраваннем работ Рафаэля і Мікеланджэла.

Пасля працаваў у Балонні, Парыжы і Фларэнцыі, у 1692 годзе быў запрошаны каралём Карлам II у Іспанію і пісаў у Эскарыяле, Мадрыдзе і Таледа.

Валодаў значным мастацкім талентам, вельмі развітым пачуццём прыгажосці.

Лепшымі з работ Джардана лічацца «Заснаванне ордэна Залатога Руна», плафон у адной з зала палаца Буэн-Рэтыра ў Мадрыдзе, «Трыумф Юдзіфі» і іншыя фрэскі ў неапалітанскім музеі Чартоза-дзі-Сан-Марціна, "Арханёл Міхаіл скідвае паўстанцаў. "у Вене і «Суд Парыса» ў Берліне.

У Эрмітажы прадстаўлены карціны Джардана «Выратавальнік, зняты з крыжа», «Сон юнага Вакха», «Суд Парыса», «Кузня Вулкана», «Трыумф Галатэі», «Выкраданне Еўропы», «Апалон і Дафна», «Святы Францішак Асізскі». , «Каляды Св. Іаана Хрысціцеля», «Бітва лапіфаў з кентаўрамі», «Выгнанне гандлюючых з храма». Некалькі карцін Джардана ёсць і ў Пушкінскім музеі — «Апалон і Марсій», «Сусана перад суддзямі», «Пакута святога Лаўрэнція», «Бачанне крыжа Канстанціну» і «Шлюб у Кане Галілейскай».

Лука Джардана памёр 3 студзеня 1705 года ў родным горадзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Luca Giordano // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Luca Giordano // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 30 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
4. ↑  Web umenia Праверана 27 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q50828580'></a>
5. 1 2  GIORDANO, Luca // Dizionario Biografico degli Italiani — 2001. Праверана 30 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537'></a>
**Сафійскі метрапалітэн** (балг.: Софийско метро) — сістэма ліній метрапалітэна ў Сафіі, сталіцы Балгарыі, адзіны метрапалітэн у краіне.

Складаецца з двух ліній працягласцю 39 км з 34 станцыямі. Сярэдняя адлегласць паміж станцыямі 1100 м, даўжыня платформ на Першым радыусе 120 м (разлічаныя на 6 вагонаў стандартнай даўжыні), а на Другім радыусе 104 м. Выкарыстоўваецца каляіна 1435 мм, стандартная для Еўропы. Сілкаванне ад кантактнай рэйкі, з напружаннем 825 В. Максімальная хуткасць цягнікоў — 90 км/г, мінімальна магчымы інтэрвал паміж цягнікамі — 90 секунд.

Зноскі
------

1. ↑  Телефон и интернет в метрото в София (снимки)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт (англ.) (балг.)
* Неафіцыёы форум метрафанатаў (англ.) (балг.)
* Сафійскі метрапалітэн на партале urbanrail.net Архівавана 21 сакавіка 2009. (англ.)
* Неафіцыйны сайт Архівавана 10 ліпеня 2010. (англ.) (балг.)
* Схема Пуцявога развіцця Архівавана 26 снежня 2018.
**Замак Мамер** (люкс.: Mamer Schlass, фр.: Château de Mamer, ням.: Mamer Schloss) — ратуша камуны Мамер на паўднёвым-захадзе Люксембурга. У ім знаходзіцца Савет камуны Мамер, урадавыя структуры і адміністрацыя камуны.

Размешчаны на «Плошчы Незалежнасці», каля цэнтра горада. Складаецца з чатырох будынкаў, якія стаяць у нядаўна акультураным ландшафце. Ля галоўнага ўваходу стаіць скульптура Нікаласа Франца, двухразовага пераможцы Тур дэ Франс і адзінага алімпійскага чэмпіёна Люксембурга Жазі Бартэль, якія нарадзіліся ў Мамеры.

Гісторыя
--------

Замак быў пабудаваны ў Мамеры ў X-м стагоддзі. Да часу французскіх рэвалюцыйных войнаў ён уяўляў з сябе руіны, быў захоплены і прададзены французскімі войскамі Цьеры дэ Бастонь ў 1798. Шэф паліцыі Фрэдэрык Фрасуа пабудаваў на гэтым месцы новы замак, акружаны двухмятровымі сценамі, у 1830 годзе. Затым ён перайшоў ва ўласнасць да Жаку Фішэру і Жулі Крэмеру ў 1934, разам з 1,72 гектарамі ворных зямель. 

У 1995 замак Мамер быў набыты адміністрацыяй камуны, якая 4 чэрвеня 1997 прагаласавала за яго рэстаўрацыю. Рэстаўрацыя вялася з верасня 1999 па люты 2002. Адміністрацыя камуны пераехала ў яго 1 сакавіка 2002.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мамай (значэнні).
**Мамай** (? — 1380, Кафа, сучасная Феадосія) — беклярбек і цемнік Залатой Арды.

Біяграфія
---------

Пасля забойства ў 1359 годзе хана Бердыбека ханам Кульпам, Мамай абвясціў яму вайну і, паколькі ханам мог быць толькі чынгізід, у 1361 годзе абвясціў ханам свойго вылучэнца Абдулу. Аднак іншыя прэтэндэнты не прызналі ўлады Абдулы. У Залатой Ардзе пачалася вялікая міжусобіца. Мамай кіраваў заходняй часткай (ад Крыма да правага берега Волгі), а часам (1363, 1367—1368, 1372—1373) і сталіцай Залатой Арды — Сараем. У 1370 годзе Абдула памёр, і Мамай абвясціў новага хана-марыянетку 8-гадовага Мухамед Бюлека.

У 1378 годзе Мамай, які дагэтуль страціў большую частку ўладанняў, паслаў мурзу Бегіча для нападу на Разанскую зямлю, але атрад гэты быў пераможаны войскамі вял. кн. маскоўскага Дзмітрыя Іванавіча ў бітве на рацэ Вожы. Следствам парадэння на Вожы быў вялікі паход Мамая, які завяршыўся Кулікоўскай бітвай. Mамай прымушаны быў збегчы і ў Ардзе сустрэўся са стаўленікам Тамерлана, Тахтамышам, якому быў вымушаны саступіць уладу. Мамай уцек са скарбам і прыхільнікамі ў Кафу, дзе быў забіты.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1014253608 · LCCN: n79040914 · NKC: jx20121018005 · VIAF: 33271669 |
Війдумяэ
**Війдумяэ** (эст.: Viidumäe) — запаведнік у Эстоніі, на востраве Саарэмаа.

Запаведнік Війдумяэ быў заснаваны ў 1957 годзе для аховы прыморскіх ландшафтаў. Плошча складае 1846 га. Запаведнік займае найбольш прыпаднятую ўскраіну Заходне-Саарэмааскага ўзвышша. Рэльеф прадстаўлены плато (у заходняй частцы Саарэмааскага ўзвышша) і раўнінай, якая стромкім уступам размешчана ніжэй плато і мае старажытныя берагавыя ўтварэнні.

Флора запаведніка досыць багатая — налічваецца 683 віды раслін. Тут растуць векавыя сасновыя лясы з прымешкай дуба, верасовыя лясы, бруснічнік, альховыя балоты. Сустракаюцца эндэмічныя і рэдкія віды. З фаўны тут жывуць: больш за 30 відаў млекакормячых (еўрапейская казуля, вавёрка, барсук), 200 відаў птушак (лясны канёк, берасцянка, лясны жаўрук), 4 — паўзуноў, 5 — земнаводных.
**Ізмаіл Львовіч Капланаў** (12 чэрвеня 1938, Гомель, Беларуская ССР — 27 сакавіка 2011, Дзяржынск, Беларусь) — беларускі кампазітар, выканаўца, аўтар папулярных песень і інструментальнай эстраднай музыкі.

Біяграфія
---------

Музычную кар’еру пачынаў як акардэаніст і піяніст У 1960-я гады стварыў вакальна-інструментальны ансамбль «Арбіта-67», які акампаніраваў спявачцы Нэлі Багуслаўскай. Ансамбль гастраляваў у СССР і за мяжой, стаў пераможцам Усесаюзнага конкурсу эстраднай песні. З групы выйшлі будучыя «Песняры» Уладзімір Мулявін і Уладзіслаў Місевіч, калектыў даў станаўленне Віктара Вуячыча.

У 1990-я гады — дырэктар тэатра песні Я. Паплаўскай і А. Ціхановіча

27 сакавіка 2011 года на канцэрце ў Дзяржынску ў Ізмаіла Капланава здарыўся другі інфаркт (першы перанёс у 1995 годзе), памёр у стацыянары ў той жа дзень. Пахаваны 30 сакавіка 2011 года на Усходніх могілках Мінска.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 9976154260589224480004 · БАП: 152676 |
**Eulagisca gigantea** — від марскіх многашчацінкавых чарвей з сямейства *Polynoidae*.

Адкрыццё віду
-------------

У 1939 годзе занесены ў Сусветны рэгістр марскіх відаў. Пасля гэтага новых дакументальных звестак аб відзе не з’явілася.

Апісанне
--------

*Eulagisca gigantea* вырастае да 20 см у даўжыню і да 10 см у шырыню. Метамернае  (руск.) (бел. цела (40 сегментаў) дорсавентральна  (руск.) (бел. сплюшчана. Першы сегмент цела, які мае авальную форму, скрыты ззаду скурнай зморшчынай. Падчас палявання чарвяк выварочвае горла з хіцінавымі сківіцамі вонкі, тым самым цела чарвяка павялічваецца ў даўжыню на чвэрць. Верхняя частка цела паліхеты схаваная пад ахоўнымі парнымі пласцінамі, а кожны сегмент змяшчае пару лопасцепадобных параподый  (руск.) (бел. з залацістымі шчацінкамі.

Харчаванне
----------

Наяўнасць магутных сківіц на глотцы сведчыць аб тым, што від з’яўляецца драпежнікам, але цалкам харчаванне не вывучана з-за складанасці вывучэння.

Месца пражывання
----------------

Гэты від многашчацінкавых чарвякоў знаходзяць у гідратэрмальных крыніцах Антарктыкі.

Зноскі
------

1. ↑  WoRMS taxon details (англ.).
2. ↑  Polychaetes & Allies: The Southern Synthesis. — Csiro Publishing, 2000. — 586 с. — ISBN 978-0-643-06571-0.
3. ↑  *Chrism*. The Echinoblog: 10 of the WEIRDEST Antarctic Invertebrates!! **(нявызн.)**.  The Echinoblog (22 мая 2012). Архівавана з першакрыніцы 17 мая 2020. Праверана 18 мая 2020.
4. ↑  Eulagisca gigantea Monro, 1939 - Ocean Biodiversity Information System **(нявызн.)**. *obis.org*. Праверана 16 снежня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · SeaLifeBase · WoRMS |
**Ізмайлаўскі мост** — аўтадарожны арачны мост цераз Фантанку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Безыменны астравы. Адзін з найстарэйшых мастоў горада. Аб’ект культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. Злучае Вазнясенскі праспект з Ізмайлаўскім праспектам. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Абухаўскі мост, ніжэй — Чырвонаармейскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Тэхналагічны інстытут», «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». Назва вядома з 1746 года і дадзена па лейб-гвардыі Ізмайлаўскага палка, слабада якога знаходзілася на левым беразе Фантанкі.

| Масты цераз Фантанку |
| --- |
| 
* Прачачны
* Панцеляймонаўскі
* Бялінскага
* Анічкаў
* Ламаносава
* Лештукоў
* Сямёнаўскі
* Горсткін пешаходны
* Абухаўскі
* Ізмайлаўскі
* Ізмайлаўскі трамвайны (разабраны)
* Чырвонаармейскі пешаходны
* Егіпецкі
* Англійскі пешаходны
* Стара-Калінкін
* Галерны

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філіпаў.

**Мікалай Мікалаевіч Філіпаў** (нар. 12 студзеня 1952, в. Патаронаўка, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Доктар педагагічных навук (2006), дацэнт (1991).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», 1977; аспірантура, 1982), Расійскі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і спорту (дактарантура, 1994).

Працаваў у Гродзенскім сельскагаспадарчым інстытуце (1982—1987, загадчык кафедры фізічнага выхавання), НДІ фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь (1996—2001, намеснік дырэктара), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2010, інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра фізічнага выхавання і спорту, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы сацыяльнай значнасці фізічнай культуры і спорту, фізічнага выхавання студэнтаў; арганізацыя фізкультурна-аздараўленчай работы і прапаганда здаровага ладу жыцця.

Узнагароды
----------

Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), Міністэрства спорту и турызму Рэспублікі Беларусь (2012), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2011).

Бібліяграфія
------------

* Организация и содержание физкультурно-оздоровительной работы с населением по месту жительства в современных социально-экономических условиях (на примере Республики Беларусь) : диссертация … доктора педагогических наук : 13.00.04 : защищена 14.06.2005 : утверждена 19.05.2006 / Филиппов Николай Николаевич. — Москва, 2005.
* Организация и содержание физкультурно-оздоровительной работы с населением по месту жительства в современных социально-экономических условиях / Н. Н. Филиппов. — Минск, 2009.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Філіпаў Мікалай Мікалаевіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 149.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яроменка.

**Мікалай Мікалаевіч Яроменка (старэйшы)** (17 чэрвеня 1926, Новасібірск — 30 чэрвеня 2000, Мінск) — савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1989).

Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (1997—2000).

Бацька вядомага акцёра Мікалая Яроменкі (малодшага). Муж Галіны Арловай.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 чэрвеня 1926 (па іншых дадзеных, 20 чэрвеня 1923) у Новасібірску. Бацькі родам з Віцебскай вобласці. Пасля заканчэння рамеснага вучылішча працаваў токарам.

Скончыў курсы малодшых лейтэнантаў у Новасібірску (1942). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 18 гадоў пайшоў на фронт, паранены трапіў у акружэнне, апынуўся ў палоне. Здолеў выжыць у фашысцкім канцлагеры, з якога некалькі разоў спрабаваў уцячы. Затым ваяваў у складзе падпольнай групы Супраціву.

Пасля заканчэння ў 1948 годзе Тэатральнай студыі ў Мінску быў акцёрам БелАДТ імя Я. Коласа ў Віцебску (1948—1959). З 1959 года акцёр БелАДТ імя Я. Купалы.

Здымацца ў кіно пачаў у 1960 годзе.

З 10 студзеня 1997 года па 30 чэрвеня 2000 года — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (па прэзідэнцкай квоце). З’яўляўся намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па сацыяльных пытаннях.

Памёр 30 чэрвеня 2000. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Узнагароды
----------

* Народны артыст Беларускай ССР (1967)
* Народны артыст СССР (1989)
* Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР
* Медаль Францыска Скарыны (1996)

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 10 января 1997 года № 25 «О назначении Н. И. Дементея, Т. Н. Дудко, Н. Н. Еременко, В. С. Каравая членами Совета Республики Беларусь Национального собрания Республики Беларусь»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 121670368 · ISNI: 0000 0000 3548 6304 · LCCN: n97111176 · NKC: js2013791372 · VIAF: 31287592 |
**Ізмайлаўскі трамвайны мост** — трамвайны мост (не захаваўся) цераз Фантанку, размяшчаўся ў створы Мікольскага завулка ў Санкт-Пецярбургу. Паводле ацэнак сучаснікаў, гэта быў самы няўдалы з усіх мастоў малых пралётаў у горадзе. Трамвайны рух па мосце быў адкрыты 2 (15) верасня 1909 года.

У 1932 годзе было зроблена ўзмацненне ніжніх падвесак моста. Мост выкарыстоўваўся ў трамвайным руху да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. Неўзабаве пасля пачатку вайны трамвайныя маршруты, якія выкарыстоўвалі Ізмайлаўскі (Нікольскі) мост, былі закрытыя, і ён фактычна перастаў выкарыстоўвацца. У 1951 годзе камісія Ленмастатрэста прызнала стан моста нездавальняючым. У 1955 годзе было вырашана перанесці трамвайныя маршруты на новы Егіпецкі мост. Да 1958 года мост быў разабраны. Да цяперашняга часу захаваліся берагавыя асновы моста на набярэжнай Фантанкі.

| Масты цераз Фантанку |
| --- |
| 
* Прачачны
* Панцеляймонаўскі
* Бялінскага
* Анічкаў
* Ламаносава
* Лештукоў
* Сямёнаўскі
* Горсткін пешаходны
* Абухаўскі
* Ізмайлаўскі
* Ізмайлаўскі трамвайны (разабраны)
* Чырвонаармейскі пешаходны
* Егіпецкі
* Англійскі пешаходны
* Стара-Калінкін
* Галерны

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шарснёў.

**Мікала́й Мікала́евіч Шарснёў** (нар. 9 снежня 1960, Прыгузкі, Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (2014—2021).

Біяграфія
---------

Скончыў зааінжынерны факультэт Віцебскага ветэрынарнага інстытута па спецыяльнасці «заатэхнія».

Узначальваў калгас «Сцяг перамогі» Аршанскага раёна. У 1997—1998 гадах быў пераможцам рэспубліканскага спаборніцтва «Дажынкі». З 1999 па 2002 гады працаваў першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Мінскага райвыканкама. У 2006 годзе прызначаны на пасаду дырэктара рэспубліканскага аб’яднання «Белптушкапрам». З верасня 2012 года — гендырэктар ААТ «1-я Мінская птушкафабрыка».

У верасні 2014 года прызначаны прызначаны памочнікам Прэзідэнта Беларусі — галоўным інспектарам па Віцебскай вобласці, а 27 снежня таго ж года стаў старшынёй Віцебскага аблвыканкама. Пакінуў пасаду 13 снежня 2021 года. Пасля працаваў у Нацыянальнай акадэміі навук на пасадзе начальніка ўпраўлення інвестыцыйна-вытворчай дзейнасці і адміністрацыйна-гаспадарчых пытанняў.

Быў прызначаны Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага склікання, уваходзіў у Пастаянную камісію па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы.

22 сакавіка 2023 года на канферэнцыі асацыяцыі «Беларуская федэрацыя футбола» быў абраны новым старшынёй арганізацыі.

Унесены ў санкцыйныя спісы краін Балтыі.

Сям’я
-----

Жанаты, бацька дваіх дзяцей — сына і дачкі.

Зноскі
------

1. ↑  Официально: Николай Шерстнев — новый председатель АБФФ (руск.). *football.by* (22 сакавіка 2023). Праверана 24 сакавіка 2023.
2. ↑  Latvia sanctions 101 more Belarus officials
3. ↑  The sanctions of the Government of the Republic in view of the situation in Belarus

| ⛭Старшыні Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта |
| --- |
| БССР | Ілля Рабцаў (1940—1944) • Ігнат Ярмошанка (1944—1947) • Аляксей Сярмяжка (1947—1949) • Іосіф Кардовіч (1949—1953) • Павел Лознеў (1953—1955) • Мікіта Парашчанка (1955—1959) • Уладзімір Труноў (1959—1963) • Пётр Рубіс (1964—1977) • Іван Шыбека (1977—1984) • Уладзімір Кулакоў (1984—1994) |  |
| Рэспубліка Беларусь | Уладзімір Кулакоў (1984—1994) • Уладзімір Андрэйчанка (1994—2008) • Аляксандр Косінец (2008—2014) • Мікалай Шарснёў (2014—2021) • Аляксандр Субоцін (з 2021) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Самаса́та**, або **Арашма́шат** (арм.: Արշամաշատ) — сталіца старажытнаармянскага Камагенскага царства, на заходнім беразе Еўфрата (цяпер іл Адыяман, Турцыя).

У Самасаце знаходзілася пераправа на важным гандлёвым шляху з Усходу на Захад. Пераправу ў Самасаце таксама згадвае Аміян.

З Самасатай звязаны многія старонкі гісторыі хрысціянскай царквы. У ліку святых праслаўляюцца Самасацкія мучанікі, якія пацярпелі ў Самасаце ў часы ганенняў імператара Дыяклетыяна. У перыяд барацьбы з арыянствам епіскапскую кафедру ў Самасаце займаў абаронца праваслаўя свяшчэннамучанік Еўсевій Самасацкі. Самасата — радзіма вядомых ерасіярхаў Лукіяна і Паўла Самасацкага, паслядоўнікі якога называлі сябе самасатцамі.

Горад быў затоплены з-за будаўніцтва дамбы Атацюрка; насельніцтва было пераселена ў новапабудаваны горад Самсат.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Самасата
* Historical information about Samosata
* Martyrs of Samosata Архівавана 20 чэрвеня 2003.
* 1911 encyclopedia entry on Samosata
* Samosata in the Catholic Encyclopedia
* Свяшчэннамучанік Еўсевій, епіскап Самасацкі
* Святыя мучанікі Раман, Якаў, Філафей, Іперыхій, Авіў, Іўліян і Парыгорый

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16492464c · GND: 1221277677 · VIAF: 1825160546914810240009 |
**Руфіньяк** (фр.: Rouffignac) — пячора з палеалітычным жывапісам. Францыя, Дардонь.

Вельмі моцна разгалінаваная пячора. Агульная працягласць у трох узроўнях каля 10 км. Жывапіс находзіцца на верхнім паверсе, агульная даўжыня якога каля 7 км. Пячора вядомая вельмі даўно, жывапіс — таксама, але да 1956 былі сумненні ў яго старажытнасці. Улетку 1956 Р. Рабер і Ж.-Л. Нуж’е знайшлі тут малюнкі мамантаў, якія сведчаць аб іх палеалітычным узросце. У пячоры працавалі А. Брэйль, Ж.-Л. Нуж’е, А. Леруа-Гуран і інш. Абсалютных датыровак няма.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4117127-5 · Mérimée: PA00082788 · VIAF: 247680730 |
Пячорная купальня ўнутры
**Пячорная купальня** (венг.: Barlangfürdő) — геатэрмальныя ванны ў натуральнай пячоры на курорце Мішкальц-Тапольца, які з'яўляецца часткай горада Мішкальц, Венгрыя. Іншая падобная пячорная купальня ёсць толькі ў горадзе Склене-Цепліце, Славакія.

Тэрмальныя воды (тэмература 30°С), як лічыцца дапамагаюць пры болях у суставах. З-за таго, што яны маюць дастаткова нізкае ўтрыманне солі, чым большасць тэрмальных водаў (каля 1000 мг/л), людзі могуць купацца ў ваннах значна больш, практычна неабмежаваную колькасць часу. Пячорную купальню можна наведваць круглы год, акрамя студзеня.

Гісторыя
--------

Уваход у пячорную купальню
Пячоры і тэрмальныя купальні былі вядомы са старажытных часоў, але Тапольца стаў папулярным месцам для купання толькі пасля Асманскай акупацыі Венгрыі (XVI—XVII стагоддзі). У гэты час тэрыторыя належала грэчаскаму праваслаўнаму абацтву Гёрёмбёй; развіццё Тапольцы як купальнага месца было ідэяй яго ігумена ў 1711 годзе. Ён таксама прывёз урачэй з горада Каша (цяпер Кошыцы, Славакія) вывучаць дабратворны ўплыў вады. Сама пячора тады не выкарыстоўвалася, басейны знаходзііся звонку. Вада была больш халоднай чым цяпер, таму што халодныя крыніцы Тапольцы (якія цяпер граюць важную ролю ў забяспячэнні горада Мішкальц пітной вадой) таксама выкарыстоўваліся. Да сярэдзіны XVIII стагоддзя, пасля картокага перыяда папулярнасці, купальні былі закінуты, і ў XIX стагоддзі іх будынкі стаялі ў руінах.

У 1837 годзе новы ігумен абацтва Гёрёмбёй аднавіў і пашырыў пабудовы. Тады з'явіўся першы крыты плавальны басейн (усё яшчэ звонку пячоры), прызначаны для заможных наведвальнікаў.

Пячорная купальня знутры
У пачатку XX-га стагоддзя, горад Мішкальц, які пашыраўся, набыў гэты зямельны ўчастак у гэчаскай праваслаўнай царквы, не толькі з-за тэрмальных водаў, але і з-за крыніцы пітной вады (якая цяпер забяспечвае палову водазабеспячэння горада).

У наступныя гады былі пабудаваны новыя грамадскія бані. У 1934 годзе Тапольца была афіцыйна прызнана курортным горадам. У 1939 годзе пачалось будаўніцтва новага купальнага дома. Падчас будаўніцтва былі выяўлены археалагічныя знаходкі і новая, раней невядомая крыніца вады з тэмпературай +31,5°С. Тэрмальная купальня была адкрыта ў 1941 годзе, а ўласна пячорная купальня — толькі 14 мая 1959 года.

З таго часу купальны комплекс быў пашыраны ў некалькі разоў. Адкрыты басейн і характэрная крыша ў форме ракавіны былі пабудаваны ў 1969 годзе. У 1980-х гадах былі пабудаваны новыя памяшканні з больш цёплай вадой (34°C і 36°C). Апошняе пашырэнне купальнага комплексу было ў 1998 годзе.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
*

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 3 чэрвеня 2019. (венг.) (англ.) (ням.) (польск.) (славацк.)
* Пячорная купальня на афіцыйным турыстычным сайце Мішкальца (венг.) (англ.) (ням.) (польск.) (руск.) (славацк.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цюндзявіцкі.
**Мельхіёр Цюндзявіцкі** (1787 — 7 ліпеня 1860) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

У вайне 1812 года быў у расійскай арміі, за храбрасць атрымаў залатую шаблю, выйшаў у адстаўку пасля звыш 10 год службы ў званні палкоўніка. Маршалак шляхты Барысаўскага павета.

Спадчынны маёнтак — Вілянаў з фальваркам Касцюкі ў Барысаўскім павеце, 3200 гект. коштам каля 50 000 р. с.

Магіла Мельхіёра Цюндзявіцкага і яго жонкі Камілы з Багдановічаў
Пахаваны разам з жонкай на могілках у Кішчынай Слабадзе.

Сям’я
-----

У шлюбе з Камілай з Багдановічаў, дачкой Вінцэнта са Стаек Віленскага павета і сястрой Севярына, які пасля смерці Мельхіёра быў апекуном Цюндзявіцкіх.

Меў дзецей:

* Міхал Іаахім (1839—1863). Удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, першая ахвяра царскіх карнікаў;
* Аляксандр;
* Яўген;
* 6 даочк;
* Эміль (1842—1892), у шлюбе з Клацільдай Неміровіч-Шчыт.

Спасылкі
--------

* Цюндзявіцкі


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Пячорскае мора** (руск.: Печорское море) — назва паўднёва-ўсходняй часткі Баранцава мора, паміж астравамі Калгуеў і Вайгач.

Гэты гідронім сустракаецца ў Атласе Меркатара 1595 года. Тэрмін «Пячорскае мора», згодна з Пастановай ЦВК СССР ад 28.11.1935 г, выкарыстоўваецца і ў дачыненні да акваторыі паўднёва-ўсходняй часткі Баранцава мора, размешчанай на ўсход ад межаў па лініі мыс Чорны (Новая Зямля, паўднёвы ўваход у губу Косцін Шар) — паўночны ўскраек вострава Калгуеў і затым паўднёвы ўскраек вострава Калгуеў (Плоскія Коткі) — мыс Святы Нос Ціманскі. Пры гэтым пралівы Карскія Вароты і Югорскі Шар да Пячорскага мора не адносяцца.

Памеры Пячорскага мора: у шыротным кірунку — ад вострава Калгуеў да праліва Карскія Вароты — каля 300 км і ў мерыдыянальным кірунку — ад мыса Рускі Заварот да Новай Зямлі — каля 180 км. Плошча акваторыі мора складае 81 263 км², аб’ём вады 4380 км³. Глыбіні да 210 м.

У паўднёва-ўсходняй частцы мора маецца заліў Хайпудырская губа, у які ўпадаюць рэкі Мора-Ю (Хайпудыра) і Каратаіха.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13). — С. 179.
* *Печорское море (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Печорское мора // РИА Новости (руск.)
* Печорское море // Общеобразовательный журнал «Сезоны года» (руск.)

| ⛭Моры Паўночнага Ледавітага акіяна |
| --- |
| 
* Баранцава
* Бафіна
* Белае
* Бофарта
* Вандэля
* Грэнландскае
* Гудзонаў заліў1
* Густава-Адольфа
* Карскае
* Лапцевых
* Лінкальна
* Нарвежскае
* Пячорскае2
* Усходне-Сібірскае
* Чукоцкае

 |
| 1 — Па гідралагічнаму, гідрахімічнаму і інш. рэжымах адносіцца да мораў  2 — Паўднёва-ўсходняя частка Баранцава мора |

 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315143186 |
**Мельхіёр дэ Хондэкутэр** (нідэрл. Melchior d’Hondecoeter, каля 1636—3 красавіка 1695) — нідэрландскі мастак-анімаліст, прадстаўнік дынастыі Хондэкутараў. Сын Гісберта дэ Хондэкутэра, унук Гіліса Класа дэ Хондэкутэра.

Біяграфія
---------

Мельхіёр дэ Хондэкутэр нарадзіўся ў 1636 годзе ў горадзе Утрэхце; яго дзед, бацька і дзядзька (вядомы Ян Баптыст Венікс) і некаторыя іншыя сваякі былі мастакі, што, вядома, і паўплывала на выбар ім мастацкай кар’еры. Юнак атрымаў добрую літаратурную і багаслоўскую адукацыю і валодаў дарам слова. Першым яго настаўнікам быў бацька, а потым Ян Баптыст Венікс, які цудоўна пісаў жывёл.

З 1659 года працаваў у Гаазе, з 1663 — у Амстэрдаме.

На сваіх карцінах маляваў пераважна птушак — часта экзатычных або ў выглядзе паляўнічых трафеяў — на фоне паркавых ландшафтаў. Сучаснікі празвалі яго «Птушыным Рафаэлем» (нідэрл.: Raphaël van de vogels). Некалькі яго работ («Птушкі ў парку», «Свойскія птушкі», «Паляўнічыя трафеі») захоўваецца ў калекцыі «Эрмітажа» (Санкт-Пецярбург).

Мельхіёр дэ Хондэкутэр памёр 3 красавіка 1695 года ў горадзе Амстэрдаме.

Зноскі
------

1. ↑  Melchior de Hondecoeter<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. 1 2  Melchior de Hondecoeter — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2019. Праверана 21 мая 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  RKDartists Праверана 27 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑  Union List of Artist Names — 2018. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
6. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 27 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Эгер.

**Огржэ** (чэшск.: Ohře, вымаўленне (i), ням.: Eger) — рака ў Баварыі і Чэхіі.

Рака пачынаецца ля Фіхтэльгебіргэ, цячэ па левым боку Эльбы і ўпадае ў яе ля горада Літамержыцы (Litomerice), каля 50 км на поўнач ад Прагі. Даўжыня ракі — 291 км.

Самы вялікі горад у верхнім цячэнні — Хеб (*Cheb*), каля баварскай мяжы. Наступныя 100 км Огржэ цячэ на поўдзень ад Рудных гор ва ўсходнім кірунку; 40 км за горадам Хеб яна цячэ па Карлавых Варах, вядомаму яшчэ з часоў аўстра-венгерскай манархіі курорту. У раёне Рудных гор на Огржэ размешчана вадасховішча Нехраніцы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Огржэ
* Карта
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валадковіч.
**Мельхіёр Ксавер’евіч Валадковіч** (*Валадкевіч*; 1784 — ?) — дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Валадковічаў герба «Радван». Нарадзіўся ў сям’і Францішка-Ксаверыя Валадковіча (?-1786), суддзі Мінскага гродскага суда, і графіні Тэрэзы з Пшаздзецкіх, дачкі Юзафа, старасты грабоўскага. Маці ў другім шлюбе з Вінцэнтам Валадковічам.

У 1798 скончыў Віленскае вучылішча і паступіў у Віленскі ўніверсітэт, які скончыў 12 ліпеня 1802 г. З 22 жніўня 1802 па 19 жніўня 1808 года дэпутат Мінскага дваранскага сходу. У 1808 г. падараваў Мінскай гімназіі сваю бібліятэку. З 19 жніўня 1808 па 28 жніўня 1811 года Дваранскі камісар па нагляду за будаўніцтвам шляхоў зносінаў. З 1811 — галоўны наглядальнік вучылішчаў Вілейскага павета. Пад час вайны 1812 г. (з 05.08) быў прэфектам падпрэфектуры Мінскага дыстрыкта (пав.). З 2 жніўня 1814 г. — маршалак вілейскі. З 10 лістапада 1832 года зноў выбраны вілейскім маршалкам. У 1835 г. — ганаровы наглядальнік вучылішчаў Вілейскага павета. Меў маёнтак Новы Двор у Вілейскім павеце (497 муж. душ). Актыўна працаваў у прысутнасці для ваенных павіннасцяў. Прашэнне Валадковіч ад 25 студзеня 1835 г. аб звальненні з пасады галоўнага назіральніка вучылішчаў Вілейскага павета было задаволена Міністэрствам народнай асветы 1 мая 1835 г.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Св. Ганны (20.04.1817, відаць, не атрымаў), Св. Уладзіміра 4-й ст. (21.11.1822), Св. Іаана Іерусалімскага.

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Валадковіч (Валадкевіч) Мельхіёр Ксавер’евіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Мельхіёр Ксавер’евіч Валадковіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Марцін Казімір Валадковіч |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Дамінік Алойзы Валадковіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Марцін Валадковіч[d] |  |  |  |  | Алена з Кастравіцкіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Францішак-Ксаверый Валадковіч[d] |  |  |  |  | Тэрэза з Янішэўскіх[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ганна з Дэ Раесаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Мельхіёр Валадковіч |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Юзаф Пшаздзецкі[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Тэрэза з Пшаздзецкіх[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Канстанцыя з Пашкоўскіх[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Архіпаў.
**Андрэй Архіпаў** (нар. 6 лютага 1995) — беларускі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец пастаўскай акадэміі ПМЦ, выступаў таксама за юнацкую каманду БАТЭ. У сезоне 2014 далучыўся да мінскага «Промня», які выступаў у Другой лізе. На наступны год замацаваўся ў аснове і разам з камандай выйграў турнір. У 2016—2017 гадах гуляў за «Прамень» у Першай лізе, быў трывалым іграком стартавага складу і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу.

Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе сталічнай каманды, аднак з мая згубіў месца ў аснове. З верасня стаў выступаць за дубль. У студзені 2019 года пакінуў «Прамень» і неўзабаве далучыўся да польскага клуба «Вісьлане». Пазней выступаў таксама за «Бахэнскі КС».

У лютым 2020 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком «Ліды». Пакінуў клуб у кастрычніку 2020 года і пераехаў у Польшчу, дзе ў пачатку 2021 года папоўніў склад клуба «Падлясе». Гуляў у гэтым клубе да канца сезона 2020/21.

Дасягненні
----------

* Беларусь Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2017
* Беларусь Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2015

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Д3 | Прамень | Беларусь | 3 | 0 |
| 2015 | Д3 | Прамень | Беларусь | 20 | 1 |
| 2016 | Д2 | Прамень | Беларусь | 25 | 0 |
| 2017 | Д2 | Прамень | Беларусь | 29 | 0 |
| 2018 | Д1 | Прамень | Беларусь | 12 | 0 |
| 2020 | Д2 | Ліда | Беларусь | 18 | 0 |
|

Грамадзянская пазіцыя
---------------------

Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  "Луч" расстался с защитником
2. ↑  Защитник Архипов пополнил ряды "Лиды"
3. ↑  Футболист «Лиды» снялся в видео против насилия – получил выговор, ушел из клуба и подписался за честные выборы
4. ↑  93 беларускія футбалісты выступілі з асуджэннем гвалту ВІДЭА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 90minut · by.tribuna.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол |
**Усевалад Іванавіч Ізяргін** (нар. 5 снежня 1928, с. Рускія Краі, Кікнурскі раён, Кіраўская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1964 годзе. Працаваў галоўным архітэктарам Наваполацка, кіраўніком групы архітэктараў у Брэстграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года. Пражывае ў Брэсце.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: інтэр’еры гасцініцы «Інтурыст» (1973, у аўтарскім калектыве), дзіцячага сектара Палаца культуры прафсаюзаў, гандлёвага цэнтра, сталовых малочнага і панчошнага камбінатаў (1975) у Брэсце.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Изергин Всеволод Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Андрэй Фёдаравіч Самусеў** (1908—1965) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Андрэй Самусеў нарадзіўся 5 кастрычніка 1908 года ў вёсцы Высокае (цяпер Рагачоўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сямі класаў школы працаваў у калгасе. У 1930—1932 і 1939—1940 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1941 годзе Самусеў у трэці раз быў прызваны ў армію. З таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да кастрычніка 1943 года чырвонаармеец Андрэй Самусеў быў мінамётчыкам 685-га стралковага палка 193-й стралковай дывізіі  (руск.) (бел. 65-й арміі  (руск.) (бел. Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 15 кастрычніка 1943 года Самусеў пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Каменка Рэпкінскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе. Асабіста ўдзельнічаў у адбіцці нямецкіх контратак, знішчыўшы некалькі салдат праціўніка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм» чырвонаармеец Андрэй Самусеў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 1600.

Пасля заканчэння вайны Самусеў быў дэмабілізаваны. Пражываў і працаваў на радзіме, пасля заканчэння курсаў старшыняў калгасаў працаваў па спецыяльнасці. Памёр 8 мая 1965 года.

Быў таксама узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Андрэй Фёдаравіч Самусеў на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984. (руск.)
* Самусёў Андрэй Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 142. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Цыліндрычнае скляпенне з распалубкамі
**Распа́лубка** — частка скляпення, утвораная перасячэннем яго дзвюх узаемна перпендыкулярных цыліндрычных паверхняў. Звычайна робяць пры размяшчэнні верхняй кропкі праёмаў (аконных, дзвярных, нішаў і інш.) вышэй за пяту асноўнага скляпення. Распалубкі ўтвараюць малыя скляпенні, радыус якіх вызначаецца шырынёй праёма. Вядомы ў сярэдневяковых раманскіх і гатычных збудаваннях.

На Беларусі паявіліся ў XVI ст. ў адна- і трохнефавых храмах, пашырыліся ў XVII—XVIII стст. у збудаваннях стылю барока; вядомы ў грамадзянскай архітэктуры XVIII ст. Часам распалубкі ўпрыгожвалі размалёўкай, як, напрыклад, у касцёле кармелітаў у Ружанах, Троіцкім касцёле ў Косаве і інш.

Літаратура
----------

* Распалубка. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх