Спас Нерукатворны. Наўгародская школа. Каля 1100 года.
Усцюжскае Дабравешчанне. XII ст.
**Наўгаро́дская шко́ла і́канапісу** — адна з найбольш значных школ старажытнарускага мастацтва, якая склалася ў 12—15 ст. ў Ноўгарадзе і яго ўладаннях.

Гісторыя
--------

У жывапісе 12 ст. разам з арыентацыяй на мастацтва Візантыі і Кіева (фрэскі Сафійскага і Мікола-Дварышчанскагаberu сабораў, абразы) сфарміраваўся самабытны стыль з энергічнай манерай пісьма, экспрэсіўнай трактоўкай іканаграфічных тыпаў, лаканічнасцю вобразаў, арнаменталізацыяй мастацкай формы (размалёўкі цэркваў Георгіеўскайberu ў Старой Ладазе, каля 1167; Дабравешчанскай у Аркажахberu, 1189; Спаса на Нярэдзіцы, 1199, і інш.).

У абразах пераважаў іканаграфічны тып выявы святога, які нерухома стаіць з буйнымі рысамі твару і шырока расплюшчанымі вачамі: «Св. Георгій», «Анёл Залатыя валасы», «Усцюжскае дабравешчанне», двухбаковы абраз з выявамі Спаса Нерукатворнага і Пакланення крыжу.

Абразы 13 — пачатку 14 ст. вызначаюцца абагульненасцю малюнка, яркім халодным каларытам з перавагай чырвона-кінаварных, белых, вохрыстых і зялёна-аліўкавых фарбаў, унутранай напружанасцю, сувяззю з традыцыямі народнага мастацтва: «Яван, Георгій і Уласій», «Мікола Ліпенскі» (1294, Алекса Пятроў) і інш.

Манументальны жывапіс 14—15 ст. больш разнастайны. Адухоўленай патэтыкай вобразаў, імклівасцю рухаў, свабоднай і смелай тэхнікай пісьма вызначаюцца фрэскі цэркваў Спаса на Ільіне вуліцыberu (1378, Феафан Грэк), Фёдара Страцілата на Ручаіberu (1370—80-я г.). Лінейна-графічныя, блізкія да іканапісу прыёмы, статычнасць кампазіцыі ўласцівы размалёўкам цэркваў Спаса на Кавалёвеberu (1380) і Раства на могілкахberu (1380—90-я г.).

У абразах канца 14—15 ст. якія захоўвалі экспрэсіўнасць пісьма, лаканічную выразнасць сілуэтаў і самабытнасць каларыту ў выявах мясцовых святых, адлюстраваліся традыцыйныя народныя ўяўленні і вераванні, падзеі гісторыі Ноўгарада («Ілья», «Уласій», «Анастасія», «Фрол і Лаўр», «Бітва наўгародцаў з суздальцамі» і інш.).

Высокім узроўнем майстэрства вызначаліся мініяцюры, для якіх характэрны буйны малюнак і дэкаратыўная яркасць каларыту.

Пасля ўключэння Ноўгарада ў склад Рускай цэнтралізаванай дзяржавы (1478) яго мастацтва развівалася ў агульным рэчышчы старажытна-рускай культуры.

Гл. таксама
-----------

* Паўночныя пісьмёны

Зноскі
------

1. ↑  Іаан Лесвічнік, на іконе падпісаны як „Еванъ".

Літаратура
----------

* Наўгародская школа іканапісу // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. С. 212.
* Лазарев В. Н. Искусство Новгорода. М.; Л. 1947.
* Лазарев В. Н. Новгородская иконопись. 3 изд. М. 1981.
* Попова О. С. Искусство Новгорода и Москвы первой половины XIV в. М. 1982.
* Смирнова Э. С. Лаурина В. К. Гордиенко Э. А. Живопись Великого Новгорода XV в. М. 1982.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Наўгародская школа іканапісу

| ⛭Усходнеславянскі іканапіс |
| --- |
| Гісторыя іканапісу[ru] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Каталіцкі ўсходнеславянскі іканапіс · Старажытнарускі іканапіс ·  Уніяцкі іканапіс |
| Іканапісцы | Аліпій Пячэрскі ·  Аўрамій Смаленскі |

 |
| Беларускі іканапіс | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Бабіцкая школа ·  Басценавіцкая школа ·  Веткаўская школа ·  Заходнепалеская школа |
| Іканапісцы | Маларыцкі майстар  ·  Васіль Маркіянавіч  ·  Пётр Яўсеевіч  ·  Рыгор Мядзведскі  ·  Басценавіцкі майстар |

 |
| Рускі іканапіс | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Валагодскі іканапіс[ru] ·  Маскоўская школа ·  Строганаўская школа ·  Наўгародская школа ·  Паўночныя пісьмёны ·  Яраслаўская школа ·  Пскоўскі іканапіс ·  Стараверскі іканапіс[ru] ·  Цвярскі іканапіс ·  Уладзіміра-Суздальскі іканапіс |
| Іканапісцы | Феафан Грэк ·  Андрэй Рублёў ·  Данііл Чорны ·  Сімон Ушакоў ·  Дзіянісій |

 |
| Украінскі іканапіс[uk] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Школы | Майстэрня Кіева-Пячэрскай лаўры[ru] ·  Судавішнянская школа[uk] ·  Самбірская школа[uk] |
| Іканапісцы | Яцко з Вішні[uk] ·  Ілья Брадлаковіч[uk] |

 |
| Старажытнаруская кніжная мініяцюра ·  Старажытнарускае ліцавое шыццё[ru] ·  Парсуна[ru] ·  Сармацкі партрэт |