**Са́ксен-Ко́бург-Го́та** (рэдка **Са́ксен-Ко́бург і Го́та**; ням.: Sachsen-Coburg und Gotha) — дзяржава, якая існавала з 1826 па 1918 год на тэрыторыі Германіі і складалася з герцагстваў Саксен-Кобург і Саксен-Гота, якія знаходзіліся ў асабістай уніі.

Назва **Саксен-Кобург-Гоцкай** таксама адносіцца да дынастыі, якая кіравала ў герцагстве і ў некаторых іншых краінах.

Герцагства
----------

Герцагствы Саксен-Кобург і Саксен-Гота кіраваліся Эрнесцінской лініяй дынастыі Ветынаў. У 1826 годзе пасля смерці апошняга герцага Саксен-Гота-Альтэнбургскага, які не пакінуў пасля сябе спадчынніка, герцагства Саксен-Гота павінна было адысці Эрнсту I, герцагу Саксен-Кобург-Заальфельдскаму, разведзенаму да таго моманту, мужу Луізы Саксен-Гота-Альтэнбург, пляменніцы памерлага герцага. Паколькі іншыя галіны дынастыі, з-за разводу мужа і жонкі, выступілі супраць атрымання герцагам Эрнстам Готы, то ўзнік канфлікт, у выніку якога, у лістападзе 1826 года, бакі дасягнулі кампрамісу. Па дагаворы аб паздзеле 1826 года Эрнст атрымаў ва ўладанне Готу, але наўзамен саступіў Заальфельд галіне Саксен-Мейнінген. Пасля гэтага ён стаў Эрнстам I, герцагам Саксен-Кобург-Гоцкім, і адпаведна змяніў свой тытул на **Герцаг Саксен-Кобург і Гота**.

Эрнст I памёр у 1844 годзе, пасля чаго на трон уступіў яго сын Эрнст II. У перыяд яго кіравання герцагства склала з Прусіяй ваенную канвенцыю (1862), а пазней удзельнічала на боку манархіі Гогенцолернаў у аўстра-прускай вайне 1866—1867 гадоў.

Памерлы ў 1893 годзе Эрнст II не меў дзяцей, таму герцагства было перададзена нашчадкам Альберта Саксен-Кобург-Гоцкага, мужа каралевы Вікторыі, брата Эрнста. Канстытуцыі герцагстваў выключалі наследаванне герцагскага трона каралём Вялікабрытаніі і яго прамым спадчыннікам. Таму прынц Уэльскі Эдуард адмовіўся ад права на прастол герцагства на карысць свайго малодшага брата Альфрэда, герцага Эдынбургскага. Сын Альфрэда і Марыі Аляксандраўны, таксама Альфрэд, здзейсніў самагубства ў 1899 годзе, і пасля смерці герцага ў 1900 годзе на трон узышоў яго шаснаццацігадовы пляменнік, герцаг Олбані Карл-Эдуард — сын Леапольда, самага малодшага сына каралевы Вікторыі (трэці сын Вікторыі герцаг Артур Конахцкі і яго сын адмовіліся ад правоў на наследаванне). Да паўналецця Карла Эдуарда ў 1905 годзе герцагствам кіраваў спадчынны прынц Гогенлоэ-Лангенбургскі. Пасля Першай сусветнай вайны парламент Вялікабрытаніі прыняў закон, па якім герцаг з-за ўдзелу ў ваенных дзеяннях супраць Злучанага Каралеўства і яго саюзнікаў пазбаўляўся сваіх брытанскіх тытулаў.

Карл Эдуард кіраваў да 18 лістапада 1918 года, калі ён быў зрынуты Лістападаўскай рэвалюцыяй. Пасля гэтага Саксен-Кобург і Саксен-Гота сталі асобнымі дзяржавамі ў складзе Веймарскай рэспублікі, якія сталі неўзабаве часткай: Саксен-Кобург — Баварыі, а Саксен-Гота, аб'яднаўшыся з іншымі малымі дзяржавамі, — Цюрынгіі.

Гл. таксама
-----------

* Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыя

Літаратура
----------

* Энцыклапедычны слоўнік Ф. А. Бракгаўза і І. А. Ефрона

Спасылкі
--------

* Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha  (ням.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4051183-2 · LCCN: n97076547 · NKC: ge682122 · VIAF: 130761514 |

| ⛭Германскі саюз |
| --- |
| Імперыя і каралеўствы | 
* Аўстрыя
* Прусія
* Баварыя
* Саксонія
* Вюртэмберг
* Гановер

 | Германскі саюзГерманскі саюз |
| Вялікія герцагствы | 
* Бадэн
* Гесэн-Дармштат
* Гесен-Касель
* Люксембург
* Мекленбург-Шверын
* Мекленбург-Стрэліц
* Ольдэнбург
* Саксен-Веймар-Айзенах

 |
| Герцагствы | 
* Анхальт-Бернбург
* Анхальт-Дэсау
* Анхальт-Кётэн
* Браўншвейг
* Гольштэйн
* Лімбург
* Насау
* Саксен-Альтэнбург
* Саксен-Кобург-Гота
* Саксен-Лаўэнбург
* Саксен-Мейнінген

 |
| Княствы | 
* Гесен-Гомбург
* Гогенцолерн-Зігмарынген
* Гогенцолерн-Хехінген
* Ліхтэнштэйн
* Ліпэ-Дэтмольд
* Ройс-Гера
* Ройс-Грэйц
* Шаўмбург-Ліпэ
* Шварцбург-Зондэрсхаўзен
* Шварцбург-Рудальштат
* Вальдэк

 |
| Вольныя гарады | 
* Брэмен
* Гамбург
* Любек
* Франкфурт

 |