**Бой за Лангтан** — найбольш вядомая бітва з удзелам аўстралійскай арміі падчас вайны ў В’етнаме, якая адбылася ў 1966 годзе.

Бой
---

Аўстралійскі кантынгент у Паўднёвым В’етнаме нёс адказнасць за бяспеку ў правінцыі Фуактуй (цяпер — Барыа-Вунгтау) на ўсход ад Сайгона. У ноч з 17 на 18 жніўня 1966 года галоўная аўстралійская база Нуйдат падвергнулася моцнаму мінамётнаму абстрэлу, у выніку якога больш за 20 вайскоўцаў атрымалі раненні. Раніцай 18 жніўня роце D 6-га батальёна Каралеўскага аўстралійскага палка было загадана знайсці пазіцыі, з якіх вёўся абстрэл. Варта адзначыць, што рота D складалася з прызыўнікоў і знаходзілася ў В’етнаме з мая 1966 года, гэта значыць каля 3 месяцаў да моманту бою. У ходзе прачэсвання мясцовасці кінутыя пазіцыі былі выяўлены. Затым рота паглыбілася ў каўчукавую плантацыю Лангтан (в’етн.: Long Tân), вынікаючы па свежых слядах, пакінутым праціўнікам.

У 15 гадзін 40 хвілін аўстралійцы ўступілі ў першы кантакт з некалькімі партызанамі НФВПВ. Праз кароткі час рота пачала падвяргацца мінамётнаму абстрэлу, а на яе правым флангу 11-ы ўзвод быў атакаваны шматкроць праўзыходнымі сіламі праціўніка. З гэтага моманту ўзвод і ўся рота вялі бой за сваё выжыванне: паводле афіцыйных аўстралійскіх ацэнак, супраць прыкладна 100 вайскоўцаў дзейнічаў узмоцнены 275-ы полк НФВПВ у складзе 2500 чалавек. Аўстралійцы атрымлівалі артылерыйскую падтрымку з Нуйдата, а таксама некаторую падтрымку амерыканскай авіяцыі і двух аўстралійскіх верталётаў UH-1. Сітуацыю сур’ёзна ўскладніў моцны трапічны лівень. Праз некалькі гадзін пасля пачатку бою да роты D прыбыла на бронетранспарцёрах рота A, якая нанесла ўдар у тыл ворага. Да наступлення цемры сілы НФВПВ адступілі, і поле бою засталося за аўстралійцамі.

Вынікі
------

Каўчукавая плантацыя Лангтана ў 2005 годзе.
Бой за Лангтан лічыцца перамогай аўстралійскай арміі. Непасрэдна на поле бітвы было налічана 245 целаў загінулых в’етнамскіх салдат, прычым не ўсе целы былі падлічаны, а невядомы лік забітых быў эвакуяваны в’етнамцамі ў ходзе бою. Аўстралійскія страты склалі 18 чалавек забітымі і каля 20 параненымі. 

НФВПВ і Паўночны В’етнам, які падтрымліваў яго, аспрэчвалі зыход бою. Паводле іх сцвярджэнняў, пры Лангтане быў амаль цалкам знішчаны батальён «аўстралійскіх наймітаў»; гэтага ж пункту гледжання прытрымліваюцца сучасныя в’етнамскія даследчыкі, паводле звестак якіх, толькі загінулымі аўстралійцы страцілі 500 чалавек. Свае страты ацэньваюцца прыкладна ў 50 чалавек забітымі. Паказваецца, што аўстралійцы былі наўмысна выманены з базы і патрапілі ў падрыхтаваную засаду. У той жа час аўстралійскія ветэраны лічаць, што засады як такой не было. Існуе здагадка, што 275-ы полк выпадкова сутыкнуўся з ротай D на шляху да базы Нуйдат, што меў намер атакаваць. У 2006 годзе падчас наведвання аўстралійскімі ветэранамі В’етнама былы намеснік камандзіра аднаго з батальёнаў НФВПВ, якія ўдзельнічалі ў баі, прызнаў, што ў ваенным плане Лангтан быў аўстралійскай перамогай, але адзначыў, што палітычна ў ёй перамаглі в’етнамцы, паколькі, на яго думку, бітва адыграла ролю ў росце антываенных настрояў у Аўстраліі.

Памяць
------

Аўстралійскі мемарыял на месцы бою, 2005 год.
На месцы бою аўстралійцы ўсталявалі бетонны крыж у памяць загінуўшых таварышаў. Надпіс на крыжы абвяшчае:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| У ПАМЯЦЬ АБ ТЫХ БАЙЦАХ РОТЫ D, ЯКІЯ АДДАЛІ СВАЕ ЖЫЦЦІ НЕДАЛЁКА АД ГЭТАГА МЕСЦА ПАДЧАС БІТВЫ ПРЫ ЛАНГТАНЕ 18 ЖНІЎНЯ 1966 ГОДА — УЗВЕДЗЕНЫ 6-М БАТАЛЬЁНАМ 18 ЖНІЎНЯ 69 ГОДА

*Арыгінальны тэкст* (англ.)  

*IN MEMORY OF THOSE MEMBERS OF D COY AND 3 TP 1 APC SQN WHO GAVE THEIR LIVES NEAR THIS SPOT DURING THE BATTLE OF LONG TAN ON 18TH AUGUST 1966 —ERECTED BY 6 RAR/NZ (ANZAC) BN 18 AUG 69*
 | "|

Пасля перамогі Паўночнага В’етнама ў вайне крыж быў знесены, але ў цяперашні час помнік адноўлены.

Штогод 18 жніўня ў Аўстраліі адзначаецца Дзень памяці ветэранаў В’етнама, таксама вядомы як Дзень Лангтана. Хоць аўстралійская армія ўдзельнічала яшчэ ў некалькіх досыць буйных бітвах В’етнамскай вайны, бой за Лангтан застаецца найбольш вядомым.

У 2000-х у Аўстраліі быў зняты фільм «The Battle of Long Tan», прысвечаны гэтаму бою.

У красавіку 2019 года быў анансаваны аўстралійскі фільм рэжысёра Крыва Стэндэрса «Danger Close: the Battle of Long Tan», прысвечаны гэтаму бою. Рэліз прайшоў 8 жніўня 2019 года.

Каментарыі
----------

1. ↑  Як і ў амерыканскай арміі, у аўстралійскай роты абазначаюцца літарамі.

Зноскі
------

1. ↑  Danger Close: The Battle of Long Tan | Transmission Films (англ.). Праверана 30 красавіка 2019.
2. ↑  Danger Close: The Battle of Long Tan **(нявызн.)**. Праверана 30 красавіка 2019.

Спасылкі
--------

* Призраки Лонг-Тан (большая австралийская статья к 40-летию сражения) (англ.)

| ⛭Вайна ў В’етнаме |
| --- |
| Падзеі | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1955—1965 | Апбак • Танкінскі заліў • Танкінская рэзалюцыя • «Пранізлівая страла» • Гатэль Brinks • Біньзя • «Палаючае дзіда» |
| 1965—1973 | «Дугавая лямпа» • «Грымоты» • «Зорнае святло» • Я-Дранг • Лангтан • «Этлбара» • «Бола» • «Сідар-Фолс» • «Джанкшэн-Сіці» • «Папай» • База «Голд» • Вышыні • Кантхіен • Дакто • База «Бёрт» • Кхешань • Тэт (1) • Кхамдык • Міні-Тэт • Анбаа • Хюэ • Тэт (2) • «Меню» • Вышыня «Гамбургер» • Камбоджа • «Lam Son 719» • База «Мэры-Эн» • Вялікдзень • «Кішэнныя грошы» • «Індывідуальны кравец» • «Паўабаронца» • «Паўабаронца II» • Парыжскае пагадненне |
| 1973—1975 | «Вяртанне дадому» • Вясна • «Дзіцячы пад’ёмнік» • Таншанят • «Парывісты вецер» • Сайгон |

 |
| Бакі | Злучаныя Штаты Амерыкі Узброеныя Сілы ЗША (MACV • MACV-SOG • Tiger Force • Праект 100 000) • Сцяг Паўднёвага В'етнама Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам • Паўднёвая Карэя Паўднёвакарэйскі кантынгент • Сцяг Камбоджы Свабодныя кхмеры • Сцяг В'етнама В’етнамская народная армія (ЦУПВ) • Сцяг В'етконга В’етконг (ЧРУРПВ) • Сцяг СССР Савецкі кантынгент • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Паўночнакарэйскія лётчыкі • Сцяг Кампучыі (1975-1979) Чырвоныя кхмеры • Сцяг Лаоса Патэт Лаа •  АФВПН |
| Тактыка і стратэгія | Партызанская вайна • Праграма «Фенікс» • Экалагічная вайна (Блю • Оранж • Грын • Пінк • Пурпур • Уайт) • Знайсці і знішчыць • Дывановыя бамбардзіроўкі • В’етнамізацыя |
| Ваенныя злачынствы | Аперацыя «Работнік ранча» • Інцыдэнт на вышыні 192 • Масавае забойства ў Біньхоа • Масавае забойства ў Дакшон • Масавае забойства ў Хюэ • ✰ ✰ Масавае забойства ў Сангмі • Масавае забойства ў Хамі • Катаванні амерыканскіх ваеннапалонных у Паўночным В’етнаме • Праблема пакінутых амерыканскіх ваеннапалонных у В’етнаме • Палёты смерці • Лай Дайхан |
| Лакацыі | Сцежка Ха Шы Міна • Пашча Дракона • Ваенная зона C • Ваенная зона D • Кандаа • Ханой Хілтан • Тунэлі Куці • Жалезны трохвугольнік • Дэмілітарызаваная зона • Лінія Макнамары |
| Транспартныя здарэнні | Катастрофа C-130 у Кхамдыку • Катастрофа Convair 880 пад Плейку • Катастрофа C-5 пад Таншанятам • Інцыдэнт з «Маягуэс» |
| Гл. таксама | Людскія страты • Амерыканскія ваеннапалонныя • Палкоўнік Тун • Грамадзянская вайна ў Лаосе • Грамадзянская вайна ў Камбоджы • Знішчыць горад, каб выратаваць яго |