**Кацярына Альберт і Парадыс**, больш вядомая пад псеўданімам **Víctor Català** (катал.: Caterina Albert i Paradís, 11 верасня 1869, Ла-Эскала, Іспанія — 27 студзеня 1966, там жа) — іспанская пісьменніца-мадэрніст і аўтар аднаго з асноватворных твораў жанру, «Адзінота» («Solitude») (1905). Яе літаратурны талент быў упершыню выяўлены ў 1898 годзе, калі яна атрымала ў першы літаратурны прыз Jocs Florals; неўзабаве пасля гэтага, яна пачала выкарыстоўваць псеўданім Віктор Катала (Víctor Català) — імя галоўнага героя так ніколі не закончанага рамана. Нягледзячы на яе поспех у якасці драматурга і спробах ў паэзіі, найбольш вядомая яна за сваю працу ў апавядальнай літаратуры.

Біяграфія
---------

### Раннія гады і мадэрнізм

Кацярына пачала сваю літаратурную кар'еру ў маладым узросце, супрацоўнічаючы з ілюстраваным сатырычным штотыднёвікам L'Esquella de la Torratxa. Першы твор — рамантычныя вершы пад псеўданімам Virigili d'Alacseal — створаны паміж 1897 і 1900 гг.

Прыкладна ў гэты ж час яна атрымала прыз Jocs Florals d'Olot за кнігу вершаў «Lo Llibre Ноў» («Новая кніга») і маналог «La infanticida» («Дзетазабойства»). Невялікі скандал выліўся, калі журы даведалася, што аўтарам апошняй асабліва вострай працы тэатра была маладая дзяўчына, і з гэтага моманту Кацярына выкарыстала псеўданім Víctor Català для ўсіх наступных работ.

Першай апублікаванай кнігай быў зборнік вершаў «Lo Cant dēls Mesos» («Песня з месяцаў») (1901). У гэтым жа годзе яна апублікавала зборнік з 4 маналогаў, і пачала супрацоўнічаць з мадэрнісцкім часопісам «Joventut». Гэтая публікацыя стала першым крокам да вядомасці і прасоўванні яе літаратурных амбіцый, у часопісе «Joventut» яна апублікавала свае першыя «сельскія драмы» і найбольш вострыя апавяданні. У 1902 годзе яе кніга пад назвай «Drames rurals» («Сельскія драмы») быў апублікавана і прынесла ёй славу. Выкарыстоўваючы свой ​​псеўданім у якасці «шчыта», яна магла напісаць усё, што ёй падабалася, без якіх-небудзь маральных абмежаванняў, так як грамадства ўсё яшчэ не глядзела добразычліва на аўтараў-жанчын. У 1902 годзе яе фіксацыя на цёмных баках чалавечага існавання пачала прыцягваць крытыкаў. Неўзабаве пасля гэтага яна выдае зборнік казак «Ombrívoles» (1904) і другі зборнік вершаў, «Llibre Blanc» («Белая кніга») (1905). Яна таксама апублікавала некалькі менш драматычныя апавяданні і некалькі вершаў у часопісе «La Ilustració Catalana».

Яе самая вядомая праца, раман «Solitud» («Адзінота»), быў апублікаваны на старонках часопіса «Joventut» паміж 1904 і 1905 гадамі, а пасля перавыдадзены ў выглядзе кнігі ў 1905 годзе, у выніку чаго атрымаў шырокае прызнанне, і зрабіў «Віктора» вядомым пісьменнікам. У гэты ж час пісьменніца пачынае схіляцца да навесентызма.

### Другі перыяд (1907 — грамадзянская вайна ў Іспаніі)

У 1920 Кацярына Альберт апублікавала зборнік апавяданняў «La Mare Balena»; у 1926 годзе яна выпусціла свой ​​другі і апошні раман «Un film 3000 metres».

Кацярына была таксама членам Акадэміі каталонскай мовы (з 1915) і Акадэміі Вялікіх пісьменнікаў Барселоны (з 1923 года). Яна была таксама актыўным фалькларыстам і нават археолагам, збірала і класіфікавала грэчаскія, і рымскія археалагічныя знаходкі. Яе другі перыяд літаратурнага маўчання пачаўся з пачаткам вядзення баявых дзеянняў у грамадзянскай вайне ў Іспаніі.

### Пасляваенны перыяд

У 1944 годзе Кацярына апублікавала яшчэ адну працу — першы зборнік апавяданняў на іспанскай мове «Retablo» (1944). Два гады праз яна прадставіла зборнік мастацкай прозы па хатніх тэмах, «Мазаіка» («Mosaic») (1947), якая стала першай працай, перадрукаваны ў каталонскай рэдакцыі выдавецтва Далмау. У 1951 году з'яўляецца праца «Obres Completes» (поўны збор твораў) (перавыдадзены ў 1972, ужо пасля смерці аўтара).

Літаратурныя працы
------------------

Літаратурную кар'еру пісьменніцы можна раздзяліць на тры перыяды:

1. Мадэрнізм

* «El Cant Dels Mesos» (1901), зборка вершаў.
* «Llibre Блан — Policromi — Tríptic» (1905), зборка вершаў.
* «Quatre monòlegs» (1901), зборкі маналогаў.
* «Drames rurals» (1902), зборка апавяданняў.
* «Ombrívoles» (1904), зборка апавяданняў.
* «Caires Vius» (1907), зборка апавяданняў.
* «Solitud» (1905), раман.

1. З 1907 да грамадзянскай вайны ў Іспаніі

* «La Mare-Balena» (1920), зборка апавяданняў.
* «Un film 3 000 metres» (1926), раман.
* «Marines» (1928), анталогія.
* «Contrallums» (1930), борка апавяданняў.

1. Пасляваенны перыяд

* «Retablo» (1944), зборка апавяданняў на іспанскай мове.
* «Mosaic» (1946), зборка мастацкай прозы.
* «Vida mòlta» (1950), зборка апавяданняў.
* «Jubileu» (1951), зборка апавяданняў.
* «Obres Completes» (1951).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Anguera J. E.* Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana — Editorial Espasa, 1905. — Vol. Suplemento 1965 - 1966. — P. 224. — ISBN 978-84-239-4500-9<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4889455'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17629741'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q610760'></a>
2. 1 2  Catala Víctor, Ps. f. Cataslina Albert i Paradis // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. ↑

Літаратура
----------

* Francesca Bartrina: Caterina Albert/Víctor Català. La voluptuositat de l’escriptura (= Capsa de Pandora. Sèrie assaig ; 2). Eumo, Vic 2005, ISBN 84-7602-727-3.
* Jordi Boix, Lurdes Boix i Llonch: Els Paisatges de Caterina Albert i Paradís, Víctor Català. Un itinerari històric i literari a través dels indrets vinculats a l’escriptora de l’Escala. Ajuntament de l’Escala, L’Escala 2005, ISBN 84-606-3811-1.
* Víctor Català, Joan Oller i Rabassa: Quincalla. Mil adagis per aprendre vocabulari. Edicions 62, Barcelona 2005, ISBN 84-297-5605-1 (Vorschau in der Google-Buchsuche).
* Jordi Castellanos: Victor Català. In: Riquer/Comas/Molas: Història de la literatura catalana. Band 8. Ed. Ariel, Barcelona 1985, S. 579—623.
* Jordi Castellanos: Victor Català, escriptora. In: Literatura, vides, ciutats. (= Universitària. 6). Edicions 62, Barcelona 1997, S. 51-110.
* Jordi Castellanos: «Solitud», novel·la modernista. In: Els Marges. Barcelona, Nr. 25, 1982, S. 45-70.
* Ricard Guanter i Flaqué: Caterina Albert i Paradís, Víctor Català, vista per un escalenc. Allò que les biografies no diuen. CCG Edicions, CCG Edicions 2006, ISBN 84-96444-57-0.
* Josep Miracle: Caterina Albert i Paradís (Víctor Català). (= Pinya de rosa. 30). Dopesa, Barcelona 1978, ISBN 84-7235-373-7.
* Irene Muñoz i Pairet (Hrsg.): Epistolari de Víctor Català. Vol. 1, CCG Edicions, Girona 2005, ISBN 84-95483-99-8.
* Núria Nardi: Víctor Català. In: Joaquim Amat-Piniella: K. L. Reich. (= Història de la Literatura Catalana. 2). Edicions 62, Barcelona 1984, ISBN 84-7530-577-6, S. 93-104.
* Joan Oller i Rabassa: Biografia de Víctor Català. Rafael Dalmau, Barcelona 1967.
* Lluís Albert i Rivas: Víctor Català, una biografia insòlita. Recull de proses i poesies inèdites. Brau, Figueres 2012, ISBN 978-84-96905-82-5.
* Actes de les primeres Jornades d’estudi sobre la vida i obra de Caterina Albert Paradís «Víctor Català». L’Escala, 9-11 d’abril de 1992, a cura d’Enric Prat i Pep Vila. Ajuntament de l’Escala, PAM, Barcelona 1993.
* II Jornades d’estudi Vida i obra de Caterina Albert (Víctor Català), 1869—1966. L’Escala, 20, 21 i 22 de setembre 2001. Ajuntament de l’Escala, PAM, Barcelona 2002.
* Actes de les terceres jornades d’estudi sobre la vida i l’obra de Caterina Albert Paradís «Víctor Català». en ocasió del centenari de «Solitud» 1905—2005. Edició a cura d’Enric Prat i Pep Vila. Curbet, Girona 2006.
* Marta Pessarrodona (Hrsg.): Caterina Albert, cent anys de la publicació de Solitud. Simposi celebrat a la Residència d’Investigadors CSIC-Generalitat de Catalunya els dies 18 i 19 de novembre de 2005. Generalitat de Barcelona, Barcelona 2007.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Віктор Катала на Вікісховішчы |

* Auca de Víctor Català
* Vídeo *Víctor Català* Архівавана 23 верасня 2015.
* Solitud de Víctor Català a VersalS; guia de lectura per a batxillerat Архівавана 15 верасня 2015.
* Víctor Català a VISAT
* Caterina Albert (Víctor Català)
* Víctor Català (Caterina Albert)
* corpus literari Víctor Català
* VÍCTOR CATALÀ (Caterina Albert)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Іспанскі біяграфічны · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 11044078 · BNC: a10436273 · BNE: XX1129319 · BNF: 11999089g · CiNii: DA02262198 · CONOR: 176452195 · GND: 119211912 · ICCU: CUBV001449 · ISNI: 0000000118044499 · LCCN: n83014591 · NKC: kup20030000014126 · NLG: 207628 · NTA: 20265981X · NUKAT: n2005142054 · SUDOC: 028085507 · VIAF: 88674988 · ULAN: 500038283 |

 |