У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эндэ.
**Міхаэль Андрэас Гельмут Эндэ** (ням.: Michael Andreas Helmuth Ende; 12 лістапада 1929, Гарміш-Партэнкірхен — 28 жніўня 1995, Фільдэрштат-Банландэн) — нямецкі дзіцячы пісьменнік. Творы адрозніваюцца філасофскай накіраванасцю і адрасаваны шырокім колам чытачоў, у тым ліку па-за межамі дзіцячай аўдыторыі. Аўтар сусветнавядомых «Бясконцай гісторыі», «Джыма Гузіка і Лукаса-машыніста», «Момо», па якіх сёння зняты фільмы, поўнаметражныя мультфільмы, мультсерыялы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 лістапада 1929 г. у мястэчку Гарміш, у Германіі, у сям'і мастака-сюррэаліста Эдгара Эндэ. Пазней карціны бацькі натхнялі пісьменніка. У 1935 г. нацысцкі ўрад абвясціў працы многіх таленавітых мастакоў, у тым ліку Эдгара Эндэ, «Дэгенератыўным мастацтвам». Сям'я цярпела ад беднасці. Бацька і маці часта спрачаліся.

У школе Міхаэль Эндэ вучыўся дрэнна, нават застаўся на другі год. Ён пазнаёміўся з Матыясам Мікалаем, сынам гандляра кнігамі, ад якога пераняў зацікаўленасць да мастацтва і нават пачаў пісаць вершы.

У 1945 г. 16-гадовага Эндэ прызвалі ў нямецкую армію. Па адной з версій, яго так і не накіравалі на фронт па наступнай прычыне. Калі афіцэр СС спытаў яго, кім ён жадае зрабіцца, Эндэ адказаў: «Святаром». Афіцэр зморшчыўся і пайшоў прэч.

Пасля вайны пачынае жыць незалежна ад сям'і. У 1949 г. інтарэс да мастацтва прыводзіць Эндэ ў мюнхенскую школу Falkenberg. Вывучыўшыся на акцёра, ён атрымлівае ў 1951 г. дыплом і працуе ў тэатры ў Рэндсбургу (Шлезвіг-Гальштэйн). Пазней пакідае тэатр каб аддацца заняткам літаратурай.

У 1953 г. сям'я Эндэ распадаецца: бацька пакідае маці дзеля маладой студэнткі з мастацкага факультэта. Маці няўдала спрабуе скончыць жыццё самагубствам.

У 1960 г. Эндэ выдае свой першы буйны твор — дзіцячую аповесць «Джым Гузік і Лукас-машыніст», за якім быў працяг — «Джым Гузік і Чортавы Тузін». На самой справе гэта была адна аповесць, але з-за вялікіх памераў пісьменніку прапанавалі падзяліць яе на 2 часткі. Кнігі пра негрыцянскага хлопчыка Джыма Гузіка і яго сябра — бывалага вандроўніка Лукаса — прадаваліся дрэнна, але атрымалі Нямецкую прэмію дзіцячых кніг. Сёння лічацца класікай дзіцячай літаратуры.

У 1973 г. выходзіць кніга «Мома» — фармальна дзіцячая аповесць, а па сутнасці філасоўская прытча-алегорыя аб сэнсе чалавечага жыцця.

У 1979 г. была выдадзена «Бясконцая гісторыя» — найбольш знакаміты твор Міхаэль Эндэ, а ў 1984 г. — «Люстэрка ў люстэрку», які зрабіўся свайго роду прымірэннем паміж Міхаэлем Эндэ і яго бацькам. У 1989 г. выходзіць аповесць-казка «Чароўны напой», прысвечаны сучасным экалагічным праблемам. У 1992 г. быў выдадзены зборнік твораў «Турма свабоды». На той час Міхаэль Эндэ ўжо хворы на рак страўніка.

Памёр у 1995 годзе, ва ўзросце 65 гадоў.

Пры жыцці Міхаэля Эндэ былі экранізаваныя «Момо» і «Бясконцая гісторыя», а таксама «Джым Гузік і Лукас-машыніст» (мінісерыялы 1961, 1976 гг.). Усе 3 фільмы, знятыя па «Бясконцай гісторыі», выклікалі абурэнне пісьменніка. Пасля яго смерці рэжысёр Бруна Б'янкі зняў мультсерыял «Вуншпунш» па кнізе «Чароўны напой» — аб прыгодах ката Мяўрыцыа і ворана Якаба, якія змагаюцца са сваімі гаспадарамі — чараўніком Бубонікам і ведзьмай Тыраніяй. Пазней Бруна Б'янкі здымае і мультсерыял «Джым Батан» па кнігах пра негрыцянскага хлопчыка Джыма Гузіка.

Асноўныя творы
--------------

* Фокуснік (Der Gaukler) — зборнік вершаў, 1947
* Султан ростам з два (Sultan hoch zwei) — тэатральная п'еса, не апублікаваная, 1950
* Брыдкія (Die Hässlichen) — п'еса, не апублікаваная, 1955
* Півоневы ліхтар (Die Päonienlaterne) — японская гісторыя пра духаў, радыёп'еса, не апублікаваная; 1959
* Джык Гузік і Лукас-машыніст (1960)
* Момо (1973)
* Бясконцая гісторыя (1979)
* Люстэрка ў люстэрку (1984)
* Чароўны напой (1989)
* Турма свабоды (1992)

Экранізацыі
-----------

* Бясконцая гісторыя (1984)
* Момо (1986)
* Бясконцая гісторыя 2 (1989)
* Бясконцая гісторыя 3 (1994)
* The NeverEnding Story (1995) — серыял (2 сезона)
* The Real Neverending Story (1999) — камп'ютэрная гульня
* Вуншпунш (2000) — мультсерыял
* Джым Батан (2000—2001) — мультсерыял (1 сезон)
* Бясконцая гісторыя (2001) — серыал (1 сезон)
* Момо (2001) — мультфільм
* Як сказаць і не зламаць язык Архівавана 4 сакавіка 2016. (2012)

Зноскі
------

1. 1 2  Michael Ende // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
2. 1 2  Michael Ende // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. 1 2  Michael Ende
4. ↑  Michael Ende und sein Geburtsort Garmisch-Partenkirchen Der Anfang von Ende
5. ↑  What is the The Neverending Story, who wrote it and why is it worthy of a Google Doodle?

Спасылкі
--------

* Біяграфія Міхаэля Эндэ(недаступная спасылка)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Brockhaus · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90092614 · BNC: a19949261 · BNE: XX931069 · BNF: 119017528 · CiNii: DA00097159 · CONOR: 6056291 · EGAXA: vtls000995536 · GND: 118530259 · ICCU: CFIV046455 · ISNI: 0000000081129551 · LCCN: n80162724 · LNB: 000008096 · NDL: 00438897 · NKC: jo20000074116 · NLG: 63756 · NLP: a0000002459310 · NSK: 000115659 · NTA: 069026556 · NUKAT: n95000721 · PTBNP: 89447 · LIBRIS: 185119 · SUDOC: 026851148 · VIAF: 34456245 |

 |