recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пясецкі.
**Франк Пясецкі** (англ.: Frank Piasecki; 24 кастрычніка 1919, Філадэльфія, штат Пенсільванія, ЗША — 11 лютага 2008, Мэйн-Лайн, штат Пенсільванія, ЗША) — амерыканскі авіаканструктар польскага паходжання, піянер распрацоўкі верталётаў прадольнай схемы.

Біяграфія
---------

У 1940 годзе разам са сваім аднакласнікам Говардам Вэнзі стварыў кампанію *PV Engineering Forum*, якая пазней стала Piasecki Helicopter Corporation (з 1946 года). Стварыў аднамясцовы аднавінтавы верталёт PV-2, які ўпершыню падняў яго ў паветра 11 красавіка 1943 года. Гэты верталёт зрабіў уражанне на ВПС ЗША і Пясецкі атрымаў афіцыйны ваенны кантракт.

Распрацаваў прадольную схему для верталётаў, дзе нясучыя вінты змешчаны ў насавой і хваставой частках фюзеляжу.

Будаваў такія верталёты, як Piasecki HRP Rescuer, Пясецкі H-21, CH-46 Сі Найт, CH-47 Чынук.

Пасля канфлікту з Радай дырэктараў сышоў у 1955 годзе з Piasecki Helicopter і стварыў Piasecki Aircraft Corporation.

У 1956 годзе назва Piasecki Helicopter была зменена на *Vertol Aircraft Corporation* (ад «вертыкальны узлёт-пасадка» — **ver**tical **t**ake**o**ff and **l**anding), а ў 1960 годзе Vertol была куплена кампанія Боінг і стала яе падраздзяленнем *Boeing Vertol Division* (у 1987 годзе падраздзяленне перайменавана ў Boeing Helicopters).

У 1986 Прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган уручыў Пясецкаму найвышэйшую тэхнічную ўзнагароду краіны — Нацыянальны Медаль Тэхналогіі.
У 2005 годзе ён атрымаў пажыццёвую узнагароду падраздзялення Смітсанаўскага Інстытута — Нацянальнага музею авіацыі і касманаўтыкі.

Памёр у сваім доме 11 лютага 2008 года, ва ўзросце 88 гадоў, пасля шэрагу інсультаў.

Гл. таксама
-----------

* Ігар Сікорскі
* Boeing Vertol

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 121967247 · ISNI: 0000 0000 7864 4720 · LCCN: n85066671 · NKC: stk2008428691 · VIAF: 10716159 |
**SkinHate** — украінскі гурт, які грае ў стылях хардкор і нью-мэтал, паходжаннем з горада Арджанікідзэ Днепрапятроўскай вобласці. Хлопцы — першапраходцы ўкраінскай альтэрнатыўнай сцэны. Гурт існуе з 1996 года.

Гісторыя
--------

Першы альбом «Війна в головах» (бел. «Вайна ў галавах») хлопцы запісалі ўласнымі сіламі яшчэ ў 1996 годзе, тады ён меў адну назву з гуртам, але студыя *Moon Records*, якая зацікавілася маладым ВІА, змяніла назву альбома на цяперашнюю і выдала яго ў 1998 годзе. У тым жа годзе пачынаецца канцэртная дзейнасць у Кіеве. Стыль выканання — хардкор з жорсткім рэп-вакалам, у тэкстах прысутнічае ненарматыўная лексіка. Эпіграфамі да песень альбома сталі сэмплы з розных амерыканскіх фільмаў з расейскай агучкай.

Гурт гастралюе ва Украіне, выступаючы ў невялікіх клубах, акрамя таго, выступаў у Беларусі ў Гомелі, дзе знайшоў сваіх прыхільнікаў.

У 2002 годзе лэйблам «Moon Records» быў выдадзены альбом «Квиток до раю» (бел. «Квіток да раю»), у тэкстах якога яшчэ больш нянавісці да людскіх парокаў.

У 2004 годзе гурт вырашыў зміксаваць песні з папярэдніх альбомаў, таму быў выдадзены пакуль што адзіны альбом міксаў «Hatemix».

У 2006 годзе на той жа студыі быў запісаны ды выдадзены трэці альбом гурту «Навкруги» (бел. «Навакол»), які ў параўнанні з папярэднім альбомам гучыць яшчэ цяжэй; тэксты сталі больш жорсткімі (песні «Навкруги», «Понеділок»), але знайшлося месца і для лірыкі (песня «Мєдляк»).

У сакавіку 2007 года з-за разыходжанняў з іншымі ўдзельнікамі гурту яго часова пакінуў цяпер ўжо былы вакаліст Ж. К. які вярнуўся ў 2008 годзе і паспеў згуляць з ім шмат канцэртаў.

У красавіку 2010 года пасля паўторнага сыходу вакаліста Ж. К. гурт зрабіў новы сінгл «ZDATEN» са Зміцерам Кусцікавым на вакале, які зараз можна праслухаць у Інтэрнэце. Гэты самотнік пераканаў шмат фанаў гурту, што Skinhate здольны і далей працаваць без свайго былога вакаліста.

Дыскаграфія
-----------

* 1998 — «Війна в головах»
* 2002 — «Квиток до раю»
* 2003 — перавыдадзеная «Війна в головах»
* 2004 — альбом рэміксаў «HateMix»
* 2006 — «Навкруги»
* 2010 — сінгл «ZDATEN»

Зноскі
------

1. ↑  Адкрытае пісьмо да фанаў Skinhate (рас.)
2. ↑  Эксклюзіўнае інтэрв’ю з Ж. К. (рас.) Архівавана 17 верасня 2010.

| ⛭Украінскія музычныя гурты |
| --- |
| Сфармаваныя да 1990 году | Воплі Відоплясова · Скрябін · Танок на майдані Конґо |
| 1990—1999 | Ґринджоли · 5'nizza · Джин · Друга Ріка · Lюk · Манускрипт · Нумер 482 · Океан Ельзи · SkinHate · Тінь Сонця · Тартак ·  |
| 2000 — цяперашні час | АННА · Бумбокс · ВІА Гра · Ґорґішелі · Pur:Pur · СКАЙ · Таліта Кум · ТіК · Файно · Flëur · Фліт · Frost Nova · Юркеш |
**Міхал Ігнатавіч Варнас** (1877, в. Шынкуны, Ковенская губерня, цяпер Літва — 11 сакавіка 1938, Магілёў, турма НКУС) — беларускі каталіцкі святар.

Біяграфія
---------

З беларускай сялянскай сям’і. Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1900 годзе. У 1902—1908 гадах пробашч касцёла ў в. Яшмуйжа (тагачасны паштовы адрас: ст. Прэлі) Дынабургскага павета. З 1913 года вікарый касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі пры кляштары дамініканцаў у в. Аглона (тагачасны паштовы адрас: ст. Самерсет) Дынабургскага павета. З 1923 года адміністратар парафіі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў в. Івандар Чэрыкаўскага павета (цяпер Клімавіцкі раён). У 1926—1928 гадах і, верагодна, пазней пробашч касцёла Найсвяцейшай Тройцы ў мястэчку Лазавіца Клімавіцкага павета (цяпер Клімавіцкі раён). З 1936 года пробашч парафіі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Мсціславе Магілёўскай вобласці.

Арыштаваны 23 жніўня 1937 года. Асуджаны асобай нарадай пры НКУС 6 снежня 1937 года як «агент буржуазнай Польшчы» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны з шэрагам падследных Магілёўскай турмы НКУС. Рэабілітаваны Вярхоўным судом БССР 16 студзеня 1989 года. Асабовая справа Варнаса захоўваецца ў архіве УКДБ Магілёўскай вобласці.

Зноскі
------

1. 1 2  *Маракоў, Л.* Варнас Міхал Ігнатавіч // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 85. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.

Літаратура
----------

* *Маракоў, Л.* Варнас Міхал Ігнатавіч // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 85. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацюшка.

**Варва́ра Феафі́лаўна Мацю́шка** (2 лістапада 1910, в. Гаяны, цяпер Лагойскага р-на Мінскай вобласці — *невядома*) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, удзельніца Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыла хіміка-тэхналагічны факультэт БПІ (1935).
У 1935—1937 гадах — навуковы супрацоўнік, з 1939 года- намеснік дырэктара, дырэктар НДІ харчовай прамысловасці БССР. У 1937—1939 гадах — трэці сакратар ЦК ЛКСМБ. У жніўні 1941 года стварыла падпольную партыйна-камсамольскую групу. На яе кватэры (вул. Дабралюбава, 1/2) праводзіліся пасяджэнні Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б. З ліпеня 1942 года — член Варашылаўскага падпольнага РК КП(б)Б. З кастрычніка 1942 года — партызанка брыгады «Народныя мсціўцы імя В. Т. Варанянскага». У красавіку 1943 года адкліканая ў Маскву. З 1944 года — кіруючая трэстам Белкандытар, у 1950—1973 гадах — намеснік старшыні, старшыня Белпрамсавета, намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення бытавога абслугоўвання і мясцовай прамысловасці пры СМ БССР, намеснік міністра бытавога абслугоўвання насельніцтва БССР.

У 1938—1940 гадах — кандыдат у члены, у 1960—1961 гадах — член ЦК КПБ, у 1961—1966 гадах — член Рэвізійнай камісіі КПБ. У 1938—1951, 1959—1963 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, у 1959—1963 гадах — намеснік Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.

Узнагароды
----------

Узнагароджана ордэнам Леніна, ордэнам Айчыннай вайны II ступені, двума ордэнамі «Знак Пашаны», дзесяццю медалямі, трыма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, граматамі Савецкага камітэта ветэранаў вайны, ганаровым знакам «60 гадоў УЛКСМ».

Зноскі
------

1. ↑  Навстречу 40-летию ВЛКСМ(руск.) // *Советский инженер*. — 1958. — № 15. Архівавана з першакрыніцы 26 ліпеня 2021.
2. ↑   Матюшко Варвара Феофиловна // МИНСК — ГОРОД-ГЕРОЙ. Справочник / Гл. ред. П. У. Бровка. — Мн.: Главная редакция Белорусской Советской Энциклопедии. — С. 314. — 384 с. — 90 000 экз.

Спасылкі
--------

* *В. И. Натусевич*. К 110-ЛЕТИЮ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ УЧАСТНИЦЫ МИНСКОГО ПОДПОЛЬЯ В. Ф. МАТЮШКО (руск.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 20 кастрычніка 2021.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ждановіч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крыніца.

**Антук Крыніца** (сапр. *Антон Паўлавіч Ждановіч*; 1898, Мінск — 26 снежня 1937, Мінск) — беларускі акцёр. Удзельнік стварэння Першага беларускага таварыства драмы і камедыі, яго вядучы акцёр. Брат Ф. П. Ждановіча.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1898 годзе ў Мінску.

З 1918 года ў Беларускім савецкім тэатры, з 1920 года ў БДТ-1. Сярод найлепшых роляў: Лявон, Сцяпан Крыніцкі («Раскіданае гняздо», «Паўлінка» Я. Купалы), Сымон Мікула, Паўлюк («Рысь», «Хам» Э. Ажэшкі), Ваявода, Красінскі («Каваль-ваявода», «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча), Бжазіцкі («Над Нёманам» М. Грамыкі), Разанаў, Кульмскі («Крывая аблона», «Вір» Я. Рамановіча), Лыняеў («Ваўкі і авечкі[ru]» А. Астроўскага), Міронаў («Капітанская дачка» паводле А. Пушкіна).

19 лістапада 1937 года арыштаваны. 11 снежня 1937 года асуджаны пастановай НКУС СССР і Пракурора СССР як член ПАВ паводле артыкула 68 Крымінальнага кодэкса БССР да найвышэйшай меры пакарання. Расстраляны 26 снежня 1937 года ў Мінскай турме.

22 сакавіка 1958 года рэабілітаваны Ваенным трыбуналам Беларускай ваеннай акругі. Асабістая справа №11582-с захоўваецца ў архіве КДБ Рэспублікі Беларусь.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Ждановіч-Крыніца Антон Паўлавіч (1898)

Літаратура
----------

* Тэатральная Беларусь : Энцыклапедыя: У 2 т. Т.1./ Пад агул. рэд. А. В. Сабалеўскага. — Мн. : БелЭн. 2002. ISBN 985-11-0255-5 (т.1).
**Прэферэнцыя** (лац.: praeferentia «перавага») — перавага, што прадстаўляецца асобным дзяржавам, прадпрыемствам, арганізацыям для падтрымкі пэўных відаў дзейнасці.

Прэферэнцыі ўсталёўваюцца ў выглядзе інвестыцыйнага падатковага крэдыту і мэтавай падатковай льготы для фінансавання інвестыцыйны і інавацыйных выдаткаў. Падатковы крэдыт, як і любы іншы, надаецца на ўмовах зваротнасці і платнасці; афармляецца адпаведным дагаворам паміж прадпрыемствам і падатковым органам.

Прэферэнцыі надаюцца дзяржавай і носяць адрасны характар. У адносінах паміж дзяржавамі прэферэнцыі надаюцца як на пачатках узаемнасці, так і ў аднабаковым парадку.

Асноўнымі формамі прэферэнцыі з’яўляюцца асаблівыя бюджэтныя рэжымы валютнага рэгулявання і візавыя рэжымы.

У многіх краінах шырока практыкуецца дыферэнцыяцыя ставак падатку на прыбытак карпарацый у залежнасці ад галіны эканомікі.

Літаратура
----------

* Brehm, J.W. (1956). Post-decision changes in desirability of choice alternatives. Journal of Abnormal and Social Psychology, 52, 384-389.
* Coppin, G. Delplanque, S. Cayeux, I. Porcherot, C. & Sander, D. (2010). I’m no longer torn after choice: How explicit choices can implicitly shape preferences for odors.
* Psychological Science, 21, 489-493.
* Lichtenstein, S. & Slovic, P. (2006). The construction of preference. New York: Cambridge University Press.
* Scherer, K.R. (2005). What are emotions? And how can they be measured? Social Science Information, 44, 695-729.
* Sharot, T. De Martino, B. & Dolan, R.J. (2009). How choice reveals and shapes expected hedonic outcome. Journal of Neuroscience, 29, 3760-3765.
**Надзея Іванова** (4 студзеня 1952, Глыбокае, Віцебская вобласць, Беларусь — 25 лістапада 2020, Мінск, Беларусь) — адна з першых беларускіх актывістак з ліку бацькоў ЛГБТК-людзей.

Жыццяпіс
--------

Нарадзілася ў Глыбокім, жыла ў Расонах і Светлагорску, дзе працавала прадзільшчыцай і эканамісткай. У 1980-х гадах пераехала ў Мінск і працавала трамвайніцай. У 1989 годзе была кіроўцай трамвая, які ўдзельнічаў у адной з першых у БССР рэкламных кампаній беларускага брэнду — газеты «Чырвоная змена». Ганарылася, што была адзінай трамвайніцай, хто камунікавала з пасажырамі па-беларуску. Расповеды пра гэты працоўны перыяд ляглі ў аснову апавядання Ў. Гарбацкага «Трамвайніца».

Пасля камінг-аўту сына зацікавілася ЛГБТК-актывізмам, далучылася да бацькоўскага клубу «Community Centre» ў Мінску.

У лістападзе 2020 году памерла ад анкалагічнай хваробы.

Дзейнасць
---------

Надзея Іванова актыўна ўдзельнічала ў нешматлікай тады супольнасці бацькоў ЛГБТК-людзей. Публічна выступала і заклікала бацькоў не адварочвацца ад сваіх дзяцей, якія ідэнтыфікуюць сябе як ЛГБТК. Удзельнічала ў працы бацькоўскага клубу *Community Centre* для псіхалагічнай дапамогі і кансультавання бацькоў. Прадстаўляла беларускую супольнасць бацькоў на міжнародных сустрэчах у Кіеве і Львове, удзельнічала ў публічных акцыях у падтрымку правоў геяў і лесбіянак у рэгіёне. Прымала ўдзел ў гей-прайдах у Мінску, Кіеве і Лондане. Прыняла ўдзел у праекце #stophateby для актывізацыі бацькоў і блізкіх ЛГБТК+ людей у падтрымку сваіх дзяцей і супраціву мове варожасці да ЛГБТК+.

### Адкрыты ліст да арцыбіскупа Кандрусевіча

Увосень 2019 году напісала адкрыты ліст арцыбіскупу Кандрусевічу, які ўзначаліў кампанію па зборы подпісаў да звароту ў Адміністрацыю прэзідэнта Беларусі аб увядзенні крымінальнай адказнасці за прапаганду гомасэксуалізму сярод непаўналетніх. Яна звяртала ўвагу арцыбіскупа на адсутнасць пастырскай апекі ЛГБТК людзей у Беларусі і заклікала спыніць святароў і касцёльныя структуры ад удзелу ў крыміналізацыі жыцця такіх людзей, як ейны сын. Ліст падпісалі 314 чалавек.

Магіла Надзеі Івановай, Могілкі св. Панкрата, Лондан

Крыніцы
-------

1. ↑  *С. Трусевіч* Трамвай Надзея // *Чырвоная змена*. — 1989. — В. 156—157 (13137) 12 жніўня. — С. 1.
2. ↑  Уладзіслаў Гарбацкі, Маці геяў. Новы час, 27-11-2020, https://novychas.online/asoba/maci-hejau
3. ↑  Уладзіслаў Гарбацкі, Маці геяў. Новы час, 27-11-2020,
4. ↑  Community Centre для ЛГБТ+ и их близких,
5. ↑  «55 тысяч чалавек ня хочуць, каб я была ў гэтай краіне» **(нявызн.)**.
6. ↑  Уладзіслаў Гарбацкі, Маці геяў. Новы час, 27-11-2020, https://novychas.online/asoba/maci-hejau
7. ↑  История вторая. Надежда. #stophateby​ на YouTube,
8. ↑  Нечаканы паварот: да мітрапаліта Кандрусевіча звярнулася маці хлопца з ЛГБТ *katolik.life,*
9. ↑  [Фэйсбук запіс ад 17 Кастрычнік 2019 г.] **(нявызн.)**.
10. ↑  Ліст мамы да Кандрусевіча **(нявызн.)**.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Арлоў.
**Мікалай Валер’евіч Арлоў** (нар. 28 студзеня 1971, Віцебск, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (чэрвень 2021 — 24.09.2023).

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння сярэдняй школы паступіў у Віцебскі педагагічны інстытут імя С. М. Кірава, які скончыў у 1993 годзе па спецыяльнасці «Фізіка і матэматыка». Працаваў у сярэдняй школе № 6 настаўнікам, затым быў прызваны на службу ва Узброеныя Сілы. Пасля заканчэння тэрміновай службы вярнуўся ў сярэднюю школу № 6, працаваў настаўнікам фізікі, намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце. У 1998 годзе ў гарадскім камітэце Беларускага патрыятычнага саюза моладзі спачатку быў першым сакратаром ГК БПСМ, з 2002 года загадчыкам сектара па справах моладзі Віцебскага гарвыканкама.

У 2003 годзе скончыў Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2005 годзе прыняты на работу спецыялістам аддзела па рабоце органаў мясцовага кіравання і самакіравання ўпраўлення арганізацыйна-кадравай работы аблвыканкама.

У 2005 годзе Мікалай Арлоў назначаны начальнікам аддзела адукацыі адміністрацыі Кастрычніцкага раёна горада Віцебска. Пасля перайшоў на працу памочнікам старшыні аблвыканкама, праз год быў абраны старшынёй гарадскога Савета дэпутатаў, а ў чэрвені 2009 года прызначаны кіраўніком адміністрацыі Першамайскага раёна горада Віцебска, дзе і працаваў да прызначэння на пасаду старшыні Віцебскага гарвыканкама.

У 2011 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Зноскі
------

1. ↑  Председатели Витебского горисполкома — Віцебскі гарадскі выканаўчы камітэт. Праверана 15 снежня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q82717837'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хейз.

**Айзек Лі Хейз-малодшы** (англ.: Isaac Lee Hayes Jr. 20 жніўня 1942, Ковінгтан — 10 жніўня 2008, Мемфіс) — амерыканскі рытм-н-блюз-музыкант, кампазітар, прадзюсар, аранжыроўшчык і акцёр. Найбольш вядомымі музычнымі працамі Хейза з’яўляюцца запісы на Stax Records — Айзек быў адной з рухаючых сіл лэйбла.

Біяграфія
---------

Найбольш вядомым альбомам Хейза з’яўляецца класічны соўл-альбом «Hot Buttered Soul». На гэтай кружэлцы Хейз адышоў ад традыцыйнай структуры альбома з троххвілінных песень; на дыску ўсяго 4 трэкі — дзве кавер-версіі традыцыйных поп-песень і два арыгінальныя трэкі. Песні на альбоме працягваюцца ад 5 да 18 хвілін. Іншым буйным поспехам Хейза стала музыка да фільма «Шафт», за якую ён атрымаў «Оскара» і «Грэмі». Акрамя таго, альбом дасягнуў першага месца ў трох пунктах рэйтынгу «Billboard».

Таксама Хейз агучыў Шэфа ў анімацыйным серыяле «South Park». Ён удзельнічаў у праекце з самага пачатку — з пілотнай серыі «Картман і анальны зонд» (1997), аднак сышоў з серыяла пасля серыі «Захраснуў у каморы» (2005), у якой высмейвалася саенталогія — Хейз з’яўляўся саентолагам і пракаментаваў свой сыход словамі аб тым, што стваральнікі серыяла перасталі быць талерантнымі.

У 2002 годзе Хейз быў уключаны ў Залу славы рок-н-ролу.

У пачатку 2006 года Хейз перажыў першы інсульт. 10 жніўня 2008 года сваякі знайшлі яго без прытомнасці каля дома; неўзабаве спявак быў дастаўлены ў шпіталь, дзе праз гадзіну зафіксавалі факт смерці. Прычынай смерці таксама быў названы інсульт.

У Айзека Хейза засталося 12 дзяцей, 14 унукаў і трое праўнукаў. Са сваёй чацвёртай жонкай Ад’ёвай ён ажаніўся 10 красавіка 2006 года. Адзін з сыноў Айзека носіць яго імя — гэта Айзек Хейз-трэці, музычны прадзюсар.

Зноскі
------

1. 1 2  Isaac Hayes // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. ↑  Isaac Hayes // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑
4. 1 2 3 4  Montreux Jazz Festival Database Праверана 25 верасня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q99181182'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Deezer · Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Ларуса · American National Biography · Britannica (онлайн) · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 43600 · BNE: XX838904 · BNF: 138950570 · GND: 134400577 · GTAA: 211638 · ICCU: DDSV113202 · ISNI: 0000 0000 6301 7935 · LCCN: n91110200 · NKC: xx0039233 · NTA: 070643504 · NUKAT: n2018174536 · SUDOC: 08056576X · VIAF: 27252002 |

 |
|  |
| --- |
| Частка серыі артыкулаў на тэму |
| Скандынавія |
|  |
| Краіны
* Данія
* *Ісландыя*
* Нарвегія
* *Фінляндыя*
* Швецыя

---

 |
| Гісторыя**Гісторыя паводле краіны**
* Грэнландыя
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

**Храналагічная гісторыя**
* Дагістарычны перыяд
* Эпоха вікінгаў
* Кальмарская унія
* Данія-Нарвегія
* Шведска-нарвежская унія
* Паўночны савет

---

 |
| Геаграфія**Геаграфія паводле краіны**
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

* Скандынаўскія горы
* Скандынаўскі паўвостраў
* Балтыйскае мора
* Паўночнае мора

---

 |
| Эканоміка**Эканоміка паводле краіны**
* Данія
* Ісландыя
* Нарвегія
* Фінляндыя
* Швецыя

---

 |
| Іншае
* Скандынаўскія мовы
* Скандынавізм
* Краіны Паўночнай Еўропы
* Скандынаўскі манетны саюз
* Scandinavian Airlines
 |

**Данія-Нарвегія**, таксама **Дацка-нарвежская дзяржава**, **Дацка-нарвежскае каралеўства**, **Дацка-нарвежская унія** (дацк.: Danmark-Norge, ням.: Dänemark-Norwegen) — асабістая унія Даніі і Нарвегіі, якая існавала з 1536 па 1814; дзяржава ўключала таксама Фарэрскія астравы, Ісландыю, Грэнландыю і шэраг каланіяльных уладанняў у Індыі (Транкенбар), Карыбскім моры (Віргінскія астравы), Афрыцы (Залаты бераг). Дацка-нарвежская унія прыйшла на змену Кальмарскай уніі, якая аб’ядноўвала ўсе тры скандынаўскія каралеўствы, пасля таго, як каралём Швецыі стаў Густаў I Ваза.

Дамінавала ў саюзе Данія, каралі якой з дынастыі Ольдэнбургаў кіравалі каралеўствам, афіцыйнымі мовамі былі дацкая і нямецкая. Тытулам караля было «Кароль Даніі і Нарвегіі, вендаў і готаў» (тытулы караля готаў і вендаў, у адваротным парадку, насілі таксама шведскія каралі).

Унія аказала вялікі ўплыў на развіццё нарвежскай культуры; літаратурнай мовай Нарвегіі была дацкая, затым, у 19 стагоддзі, пасля распаду уніі, пачаў развівацца, а ў 20 стагоддзі была кадыфікаваная асноўная сучасная літаратурная мова Нарвегіі букмал — у аснове дацкая з шэрагам прыўнясенняў у яе нарвежскіх рысаў.

Падчас Напалеонаўскіх войн пасля бамбардзіроўкі Капенгагена англічанамі дацка-нарвежскае каралеўства апынулася ўцягнутым у спусташальную англа-дацкую вайну 1807—1814. Па выніках яе Данія абвясціла сябе банкрутам (1813) і саступіла кантынентальную Нарвегію па Кільскім дагаворы (1814) каралю Швецыі; пры гэтым замежныя ўладанні Нарвегіі — Фарэры, Грэнландыя і Ісландыя — засталіся ў Даніі. Нарвежцы паўсталі супраць гэтага рашэння, прынялі канстытуцыю і абралі сваім каралём дацкага кронпрынца Крысціяна Фрэдэрыка (будучага караля Даніі Крысціяна VIII), але пасля ўварвання шведскіх войск Крысціян быў скінуў, а каралём Нарвегіі фармальна стаў састарэлы шведскі кароль Карл XIII, якога праз чатыры гады змяніў заснавальнік дома Бернадотаў Карл XIV Юхан. Так дацка-нарвежскую унію змяніла шведска-нарвежская (з захаваннем асобнай нарвежскай канстытуцыі), якая праіснавала да 1905.
**Мойва** (*Mallotus villosus*) — марская рыба сямейства корушкавых.

Апісанне
--------

Цела выцягнутае, стройнае, гладкае, даўжыня да 22 см, маса да 36 г. Самцы буйнейшыя за самак. Грудныя плаўнікі вялікія, акругленыя; адзнака палавога дымарфізму — аснова анальнага плаўніка ў самцоў уздутая. Луска дробная. У полаваспелых самцоў луска па бакавой лініі і па баках бруха падоўжаная і тырчаць канцамі вонкі, утвараючы валікі з шчаціністай паверхняй. Спіна аліўкава-зялёная, бакі і бруха серабрыста-белыя, з дробнымі бурымі крапінкамі, плаўнікі шэрыя з чорнай аблямоўкай. Вочы вялікія. Ніжняя сківіца выдаецца наперад. Ротавая шчыліна шырокая, зубы слаба развіты. Самцы зграбнейшыя і з больш вострай пысай.

Пашырэнне
---------

Жыве ў паўночных час­тках Ат­лан­тычнага і Ціхага акіянаў і ў Паўночным Ледавітым акіяне. Пашырана ля берагоў Канады, Грэнландыі, Ісландыі, Нарвегіі, Расіі. 

Адрозніваюцца 2 падвіды. Мойва атлантычная пашырана у паўночнай частцы Атлантычнага акіяна, Баранцавым, Белым і Карскім морах; мойва ціхаакіянская, або ўёк — каля берагоў Канады, у Ахоцкім, Берынгавым, Чукоцкім, Японскім морах, моры Лапцевых.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Чародная пелагічная рыба. Корміцца зоапланктонам, галоўным чынам дробнымі ракападобнымі.

Не­растуе ў моры недалёка ад берага, на пяс­ча­ных водме­лях і бан­ках з сакавіка па кастрычнік. Пло­днасць ад 6 да 40 тыс. ікрынак; ікра донная, клейкая. Жыве каля 5 год. Звычайна рыбіны гінуць пасля нерасту. 

Служыць пажывай мар­скім жывёлам: рыбам, цюленям, кітам, а таксама птушкам.

Промысел і выкарыстанне
-----------------------

Сушаная мойва, Грэнландыя.
Аб’ект промыслу. Выкарыстоўваецца рыбаловамі як прынада. Сушаная мойва — традыцыйная страва ў Грэнландыі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* FAO — Fisheries and Aquaculture  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Новы · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781275083 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шастакоў.
**Павел Пятровіч Шастакоў** (29 чэрвеня 1889, м. Манастыршчына, Мсціслаўскі павет, цяпер Манастыршчынскі раён, Смаленская вобласць, Расія — расстраляны пасля 30 студзеня 1937) — беларускі паэт і журналіст.

Біяграфія
---------

З сялян. Скончыў Віцебскі настаўніцкі інстытут. Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам школы граматы ў 1906 г. З 1916 г. — у складзе 7-ай артылерыйскай брыгады ваяваў на румынскім фронце. У 1917 г. — у Маскве: прапаршчык 2-га запаснога палка цяжкай артылерыйскай брыгады, удзельнік кастрычніцкага ўзброеннага паўстання  (руск.) (бел.. З 9 лістапада — член Маскоўскага Савета салдацкіх дэпутатаў  (руск.) (бел..

У 1918—1919 гг. у Мсціславе: член павятовага выканкама і загадчык аддзела народнай асветы, рэдактар павятовай газеты «Думы бедняка». Удзельнічаў у грамадзянскай вайне.

З 1921 г. у Мінску: начальнік палітасветы Мінскага ваенкамата, намеснік старшыні Галоўпалітасветы Беларусі, галоўны інспектар па клубах і хатах-чытальнях. З верасня 1926 г. па жнівень 1928 г. у Маскве — загадчык беларускага сектара Камуністычнага інстытута нацменьшынстваў імя Ю. Б. Мархлеўскага  (руск.) (бел..

З верасня 1928 — па жнівень 1929 г. — намеснік наркама асветы БССР. З сакавіка па ліпень 1929 г. адказны рэдактар газеты «Савецкая Беларусь».

З кастрычніка 1935 па жнівень 1936 г. — дырэктар Белдзяржвыдавецтва. Быў членам ЦВК БССР (1929—1932). Аўтар лібрэта першай оперы М. М. Чуркіна «Вызваленне працы», многіх вершаў і артыкулаў.

30 студзеня 1937 г. неабгрунтавана арыштаваны органамі НКУС, затым расстраляны. У 1956 г. рэабілітаваны пасмяротна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шастакоў Павел Пятровіч: Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі// Памяць: Мсціслаўскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі. — Мн. 1999. — С.118.
**Ганс-Юрген Боймлер** (ням.: Hans-Jürgen Bäumler; нар. 28 студзеня 1942) — нямецкі фігурыст, які выступаў у адзіночным і парным катанні, акцёр, спявак і тэлевядучы. У спорце найвышэйшага поспеху дасягнуў, выступаючы ў пары з Марыкай Кіліус. Яны чатыры разы атрымлівалі перамогу на чэмпіянатах Германіі, шэсць разоў запар станавіліся чэмпіёнамі Еўропы і двойчы — чэмпіёнамі свету.

Кар’ера
-------

Кіліус і Боймлер двойчы заваёўвалі алімпійскія сярэбраныя медалі: на Алімпійскіх гульнях 1960 і Алімпійскіх гульнях 1964 гадоў. У першым выпадку яны саступілі пары Барбара Вагнер/Роберт Пол, у другім — Людміле Белавусавай і Алегу Пратапопаву.

З 1964 перайшлі ў прафесіяналы, выступалі на лядовых шоу Vienna Ice Revue і Holiday on Ice. У дуэце запісалі некалькі песень, Боймлер пазней выступаў як спявак у адзіночку. Самай паспяховай яго кампазіцыяй стала «Wunderschönes fremdes Mädchen». З 1964 года здымаўся ў фільмах, у ліку якіх «Лядовая аперэта» (ням.: Eisoperette) і іншыя. У 1970-х стаў тэлевядучым некалькіх праграм, у пачатку 1990-х працаваў на тэлеканале RTL.

У 1974 годзе ажаніўся. Мае двух сыноў, абодва жывуць у Францыі.

Зноскі
------

1. ↑  Virtual International Authority File — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003. Праверана 4 лістапада 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q988937'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54919'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q190593'></a>
2. ↑  Hans-Jürgen Bäumler // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
3. ↑  Hans-Jürgen Bäumler // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · AlloCiné · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 167734385 · GND: 118651889 · GTAA: 77288 · ISNI: 0000 0000 5732 0583 · LCCN: no2007029325 · NUKAT: n2008071390 · VIAF: 79575746 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крывіцкі.

**Адольф Валяр’янавіч Крывіцкі** (15 мая 1888, в. Храпянева, Навагрудскі павет, Мінская губерня, цяпер Навагрудскі раён — 9 лістапада 1942, ГУЛАГ, пас. Ветласян[ru], Ухцінскі раён, РСФСР) — беларускі каталіцкі святар.

Біяграфія
---------

З польскай мяшчанскай сям’і. Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамент святарства ў 1910 годзе. Служыў у касцёле Св. Міхаіла Арханёла ў Навагрудку. З 1915 года капелан філіяльнага касцёла[uk] ў г. Сумы Харкаўскай губерні. Арыштаваны ў лістападзе 1922 года. Вызвалены ў 1923 годзе. Служыў у парафіі Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Барысаве, у касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў в. Зембін, адначасова катэхет, барысаўскі дэкан.

Зноў арыштаваны на кароткі тэрмін у 1931 годзе. У чарговы раз арыштаваны 5.11.1933. Прывезены ў Менск. Асуджаны 24.2.1934 з К. Андрэкусам і інш. асобай нарадай пры АДПУ за «антысавецкую агітацыю» і як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» да 10 гадоў ППЛ. Этапаваны ў Кіраў. З 2.1.1934 ва Ухта-Пячорскім лагеры[ru] НКУС Комі АССР (пас. Чыб’ю, цяпер г. Ухта). Пры раздзяленні лагера пераведзены ў выдзелены асобна Усць-Вымскі лагер[ru] (пас. Важаёль, п/с № 243). З красавіка 1937 года ў інвалідным лагпункце Ухта-Пячорскага лагера. З 1941 года ў лагпункце Княжаскі Пагост[ru] каля Усць-Поцьмы. Памёр ад крупознай пнеўманіі. Рэабілітаваны 31.5.1989 пракуратурай БВА. Групавая справа Крывіцкага і інш. № 28053-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Маракоў, Л.* Крывіцкі Адольф Валяр’янавіч // Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964) / Леанід Маракоў. — Мінск: Смэлтак, 2009. — С. 234-235. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0.
**Сяргей Ісаевіч Утачкін** (руск.: Серге́й Иса́евич У́точкин; 30 чэрвеня 1876 [12 ліпеня 1876], Адэса — 31 снежня 1915 [13 студзеня 1916], Петраград) — адзін з першых рускіх авіятараў і лётчыкаў-выпрабавальнікаў; шматбаковы і таленавіты спартсмен — фехтавальшчык, плывец, яхтсмен, баксёр, футбаліст, вела-, мота- і аўтагоншчык пачатку XX стагоддзя. Вялікія заслугі Утачкіна ў папулярызацыі авіяцыі ў Расійскай імперыі ў 1910—1914 гады. Ён здзейсніў дзясяткі дэманстрацыйных палётаў у многіх гарадах Расійскай імперыі. Яго палёты назіралі будучыя вядомыя лётчыкі і авіяканструктары: У. Я. Клімаў і С. У. Ільюшын (у Маскве), Г. М. Бярыеў, М. М. Палікарпаў (у Арле), А. А. Мікулін і І. І. Сікорскі (у Кіеве), С. П. Каралёў (у Нежыне), П. В. Сухі (у Гомелі), П. М. Несцераў (у Тыфлісе) і інш.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1221539930 · LCCN: n86120199 · NKC: js20211126653 · VIAF: 18708065 |
**Анатоль Францавіч Разынка** (нар. верасень 1890, в. Блонь, Ігуменскі павет, Мінская губерня — 1 ліпеня 1937, Масква, НКВД) — савецкі ваенны дзеяч, камбрыг (1935).

Біяграфія
---------

Атрымаў вышэйшую адукацыю. Уступіў ва УКП(б).

Падчас арышту камандзір брыгады, намеснік начальніка артылерыйскага ўпраўлення Чырвонай арміі. Арыштаваны 26 мая 1937 года у Маскве па адрасе: Чыстыя Пруды, д. 12, кв. 110. Асуджаны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 1 ліпеня 1937 года за «ўдзел у контррэвалюцыйнай ваенна-фашысцкай арганізацыі» да ВМП. Пахаваны на Данскіх могілках.

Рэабілітаваны 19 мая 1956 года.

Зноскі
------

1. ↑  РАЗЫНКА Анатоль Францавіч
Існаваў у XVIII ст. ў Нясвіжы. Быў пабудаваны ў стылі барока.

Мураваны двухпавярховы накрыты дахоўкай квадратны ў плане будынак з унутраным дваром. Сцены былі дэкарыраваны драўлянымі разнымі карнізамі. Фасады на другім паверсе аздабляла драўляная галерэя. На першым паверсе было адзінаццаць жылых пакояў, два алькежы, дзве кухні, дзве гасцёўні, чатыры каморы, тры скляпы, аздобленая размалёўкай капліца, кардэгарда, стайня, карэтная майстэрня, вялікі манеж з галерэяй у верхняй частцы памяшкання. На другім паверсе анфіладнай планіроўкі былі парадная зала і пяць пакояў. У інтэр'ерах памяшканняў — печы, аздобленыя кафляй і фаянсавымі пліткамі, палатняныя і скураныя шпалеры ў разных пазалочаных рамах з маляўнічымі арнаментальнымі і расліннымі выявамі, архітэктурнымі сюжэтамі, вазамі, гістарычнымі сцэнамі, партрэтамі гістарычных асоб. Парадная зала і адзін з пакояў мелі скляпеністыя ляпныя столі з люстрамі і скульптурнымі пазалочанымі выявамі.

Палац не захаваўся, вядомы паводле інвентару 1760-х гадоў.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* [ Гарадскі палац (Нясвіж)] на сайце Radzima.org
* [ Гарадскі палац (Нясвіж)] на сайце Глобус Беларусі (руск.)
Прасліца
Прадзенне з дапамогай верацяна:   
**a** — кудзеля,  
**b** — верацяно з наматанай на яго пражай,  
**c** — **прасліца** 
**Пра́сліца**, **праселка**, **прасельца** — гліняны або каменны грузік з адтулінай у цэнтры, які насаджвалі на верацяно, каб павялічыць інерцыю яго вярчэння.

Перад пачаткам працы расчасаную воўну, ільняное ці канаплянае валакно прымацоўвася да свайго калаўрота, а потым з кудзелі левай рукой выцягвася некалькі валокнаў, скручваліся ў нітку і далучался да верацяна, на якое насаджвалася прасліцу. Верацяно разам з прыкручаным да яго пачаткам ніткі прыводзіла правай рукой у хуткае кручэнне і адразу адпускала. Павіснуўшы ў паветры, яно працягвала круціцца, паступова выцягваючы і намотваючы нітку.

Прасліца служыла для таго, каб узмацніць і захаваць кручэнне, якое інакш хутка б спынілася. Калі нітка станавілася дастаткова доўгай, яе намотвалі яе на верацяно, а прасліца не давала клубку, што павялічваўся, саслізнуць.

Прасліца вядомая яшчэ з эпохі неаліту (5 — 3 тысяч гадоў таму). Першапачаткова іх рабілі з гліны. Пазней, у X—XIII стагоддзях, прасліцы выраблялі з ружовага сланцу, які часцей за ўсё называюць шыферам.

У Старажытнай Русі да сярэдзіны X ст. прасліцы вырабляліся з гліны і косці. З сярэдзіны X ст. шырокае распаўсюджванне ў сярэднявечнай Русі атрымалі оўруцкія шыферныя прасліцы, якія вырабляліся з пірафілітавага сланцу. На старажытнарускіх прасліцах былі выяўлены кірылічныя надпісы. У Старой Разані — «молодило», у Вялікім Ноўгарадзе — «Мартин», у Вышгарадзе — «невесточь» (нявесцін), у Кіеве — «Потворин пряслень» і іншыя. Вядомыя таксама вялізныя нерасшыфраваныя надпісы на славянскіх біканічных прасліцах XI—XIII стагоддзяў, напрыклад, з Белаозера і Ваўкавыска.

Звычайна прасліцы былі шарападобнай ці грушападобнай формы, упрыгожаныя нескладаным арнаментам або, радзей, надпісамі. З’явіліся ў час позняга неаліту з узнікненнем прадзення і ткацтва.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Прадзенне з неаліту. Пра што расказалі прасліцы старажытнага Бярэсця
2. ↑  Рыбаков В. А. Ремесло Древней Руси, М. 1948
3. ↑  Голубева Л. А. Граффити и знаки пряслиц из Белоозера. из сб. Культура средневековой Руси. Л.: 1974, стр. 21, рис 4-7.
4. ↑  Зверуго Я. Г. Древний Волковыск X—XIV вв. Минск. 1975, стр. 124, рис. 38-39.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.

Спасылкі
--------

* Пряслице Архівавана 25 снежня 2011. // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гаманкоў.
**Іван Пракопавіч Гаманкоў** (27 лютага 1919, в. Яўкіна, Шумяцкі раён, Смаленская вобласць — 8 лістапада 1980, г. Масква) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Іван Гаманкоў нарадзіўся 27 лютага 1919 года ў весцы Яўкіна (цяпер — Шумяцкі раён Смаленскай вобласці) у сялянскай сям’і. У 1937 годзе скончыў Канстанцінаўскі шкляны тэхнікум у Данецкай вобласці, пасля чаго працаваў у Арцёмаўску на шкляным заводзе. У 1938 годзе Гаманкоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1939 годзе ён скончыў Маскоўскае вучылішча пагранвойскаў. З першага дня Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах. Са снежня 1941 па верасень 1943 года ваяваў у партызанскім атрадзе на радзіме. За час вайны два разы прызнаваўся загінулым, абодва разы яго родным прыходзілі пахаванкі. Да красавіка 1945 года капітан Іван Гаманкоў камандаваў ротай 986-га стралковага палка 230-й стралковай дывізіі 5-й ударнай арміі 1-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час штурму Берліна.

24 красавіка 1945 года Гаманкоў разам са сваёй ротай пераправіўся праз Шпрэе, захапіў на процілеглым беразе апорны пункт і адбіў некалькі варожых контратак. У тым баі ротай было знішчана 12 артылерыйскіх гармат, 5 кулямётаў, 3 мінамёты, а таксама больш за 120 салдат і афіцэраў праціўніка. Гаманкоў  атрымаў раненне, але поля бою не пакінуў, працягваючы кіраваць дзеяннямі роты.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 мая 1945 года «за мужнасць і гераізм, праяўленыя ў баях за Берлін» капітан Іван Гаманкоў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 8774.

Пасля заканчэння вайны Гаманкоў быў звольнены ў запас. У 1951 годзе ён скончыў Вышэйшую школу прафсаюзнага руху. Пражываў у Маскве, знаходзіўся на прафсаюзнай і гаспадарчай рабоце. Памер 8 лістапада 1980 года, пахаваны на Міцінскіх могілках Масквы.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, а таксама шэрагам медалеў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Гоманков Иван Прокофьевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 157. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5  Іван Пракопавіч Гаманкоў на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Герои тревожных рассветов. Киев, 1978.
Фідэль Кастра
**Кастраізм** — тэорыя і практыка, звязаная з імем Фідэля Кастра. Кастраізм паўстаў на глебе лацінаамерыканскіх традыцый і вопыту Кубінскай рэвалюцыі. Упершыню публічна Кастра выступіў з прамовай «Гісторыя мяне апраўдае», дзе гаварылася аб нацыяналізме, дэмакратыі і сацыяльнай справядлівасці, але не пра сацыялізм.

Кастра стварыў у Лацінскай Амерыцы сетку паралельных камуністычных арганізацый, якія арыентаваліся не на Маскву, а на Гавану.

Кастраізм можна класіфікаваць як адну з плыняў камунізму, разам з ленінізмам, сталінізмам і мааізмам. Аднак карані кастраізму заключаюцца ў насычанай рэвалюцыямі і нацыянальна-вызваленчымі войнамі гісторыі лацінаамерыканскага рэгіёну.

Важным складнікам кастраізму з’яўляецца крэольскі рэвалюцыйны нацыяналізм. Яго пачатак узыходзіць да барацьбы лацінаамерыканскіх краін за незалежнасць ад Іспаніі. На працягу двух стагоддзяў у Лацінскай Амерыцы не спынялася барацьба — спачатку супраць іспанскіх каланізатараў, затым супраць уплыву «грынга», супраць мясцовых хунт і латыфундыстаў.

Нягледзячы на камуністычныя погляды, Кастра заставаўся незадаволены палітыкай Іосіфа Сталіна. Фідэль Кастра крытыкаваў СССР за злоўжыванне ўладай, рэпрэсіі і культ асобы. У той жа час ён таксама лічыў, што Сталін унёс вялікі ўклад у індустрыялізацыю краіны і перамогу над гітлераўскім нацызмам.

Палітыка Кастра па адносінах да рэлігіі была больш памяркоўнай, чым палітыка іншых камуністычных рэжымаў. У прыватнасці, сам Кастра лічыў сацыялізм і каталіцкую рэлігію падобнымі і прызнаваў уклад хрысціянства ў рэвалюцыйны рух. Паводле паправак у Канстытуцыі Кубы ад 1992 года, вернікам было дазволена ўступаць у камуністычную партыю.

Зноскі
------

1. ↑  *Шестопал А. В.* Лица и поколения Архівавана 5 сакавіка 2016. // Вестник МГИМО-Университета № 6 (15), 2010. С. 283—294
2. ↑  Politics of Fidel Castro - Wikipedia
3. ↑  *Бетто Ф.*

Спасылкі
--------

* Кастроизм Архівавана 3 кастрычніка 2019.
**Ліцэнзія на адкрытую базу даных** (Open Database License, ODbL) — публічная ліцэнзія для выкарыстання ў адкрытых базах даных. Ліцэнзія дазваляе карыстальнікам свабодна дзяліцца з іншымі, змяняць, выкарыстоўваць базу даных пры захаванні такіх самых свабод для іншых («распаўсюд на тых жа умовах» — Share Alike). Ліцэнзія ахоўвае існуючыя аўтарскія правы, а таксама правы на базу даных. Бягучая версія ліцэнзіі 1.0

Гісторыя і распаўсюд
--------------------

Тэкст ліцэнзіі быў распрацаваны ў 2007 годзе юрыстамі Jordan Hatcher і Dr. Charlotte Waelde з Open Data Commons, якая з'яўляецца часткай Фонду адкрытых ведаў (Open Knowledge Foundation).

Найбольшы распаўсюд атрымала ў адкрытым геаінфармацыйным праекце openstreetmap.org, які з 2012 года выкарыстоўвае ODbL замест Creative Commons .

На сёння развіццё ліцэнзіі падтрымлівае рух за адкрытыя базы даных.

Структура і характарыстыкі
--------------------------

### Характарыстыка

Ліцэнзія ўлічвае так званыя правы на базу даных sui generis, якія зацверджаны Дырэктывай Еўрасаюза 96/9/ЕС, таксама аўтарскія, сумежныя правы. Варта адзначыць што ліцэнзія не пакрывае аўтарскія правы на сам кантэнт базы даных.

### Структура

Тэкст ліцэнзіі складаецца з 10 частак.

1. Вызначэнні і значныя словы
2. Што ахоплівае гэта Ліцэнзія
3. Прапаноўваемыя правы
4. Умовы выкарыстання
5. Асабістыя немаёмасныя правы
6. Чэсная дзелавая практыка, выключэнні Базы Даных і іншыя неахопліваемыя правы
7. Гарантыі і адмовы ад адказнасці
8. Абмежаванні адказнасці
9. Спыненне вашых правоў у гэтай ліцэнзіі
10. Агульнае

Цікава ведаць
-------------

* Фонд свабоднага праграмнага забеспячэння лічыць гэту ліцэнзію не сумяшчальнай з GNU GPL, але не супраць выкарыстання даных атрыманых ад ліцэнзаваных ODbL ліцэнзіяй баз даных.
* Партал адкрытых даных Непала актыўна выкарыстоўвае гэту ліцэнзію

Спасылкі
--------

* Сайт Open Data Commons — стваральнікаў ODbL.
* тэкст Open Database License.
* Беларускі пераклад ліцэнзіі.
* Чалавекачытальны тэкст ліцэнзіі ODbL.
* Перакладзеная версія ліцэнзіі на беларускую мову.

Зноскі
------

1. 1 2  Юрыдычны тэкст ліцэнзіі на адкрытыя базы даных
2. ↑  Чарнавік Open Database License
3. ↑  Працэдура імплементацыі ліцэнзіі ODbL у праекце Openstreetmap
4. ↑  Альянс адкрытых баз даных
5. ↑  Пазіцыя Фонда свабоднага праграмнага забеспячэння датычна ODbL
6. ↑  Партал адкрытых даных Непал
*How Sir Bedivere Cast the Sword Excalibur into the Water*, Обры Бёрдслей, (1894)
**Экскалібур** (англ.: Excalibur, таксама Эскалібур) — легендарны меч караля Артура, якому прыпісваюць магічныя здольнасці і атаясняюць з незалежнасцю Вялікабрытаніі. Часам Эсклібур і Меч у Камне, які з’яўялецца доказам радавога паходжання Артура, лічуць аднолькавай зброяй, але ў пераважнай большасці тэкстаў Артурыяны яны разглядаюцца як асобныя. Сам меч атаясамліваўся з Легендай пра Артура вельмі рана. Па-валійску, меч называецца **Caledfwlch**.

| ⛭Артураўскі цыкл легендаў |
| --- |
| Галоўныя персанажы | Кароль Артур • Каралева Гвінеўра • Мордрэд |
| Рыцары Круглага стала | Гавейн • Лансэлот • Галахад • Гарэт • Парцыфаль • Борс • Кей • Трыстан |
| Чараўнікі і феі | Мерлін • Блез • Фея Маргана • Уладарка Возера |
| Другарадныя персанажы | Утэр Пендрагон • Ігрэйна • Маргаўза • Кароль-Рыбак • Лот Аркнейскі |
| Геаграфічныя пункты | Камелот • Авалон • Тынтагель • Браселіянд |
| Легендарныя прадметы | Грааль • Круглы стол • Экскалібур |
**Гуанахатабе́і** (ісп.: Guanajatabey) † — карэннае насельніцтва заходняй часткі Кубы да іспанскага заваявання (пачатак XVI ст.).

Назва гуанахатабеяў трапіла ў іспанскую мову ад аравакскіх насельнікаў Кубы, аднак не мае яснага тлумачэння. У канцы XV ст. калі Кубу наведаў Х. Калумб, ён заўважыў, што яго аравакскія індзейцы-перакладчыкі не разумеюць мову жыхароў заходняй часткі вострава.

Сучасныя вучоныя звычайна атаясняюць гуанахатабеяў з сібанейскім насельніцтвам Вялікіх Антыльскіх астравоў. Але, калі паходжанне сібанеяў Гаіці застаецца спрэчным, і іх апошнім часам адносяць да сваякоў таіна, то гуанахатабеяў Кубы археолагі лічаць прамымі нашчадкамі культуры **казіміроідаў** (названы па найменню мястэчка Казіміра на поўдні Дамініканы) — перасяленцаў з Цэнтральнай Амерыкі 4 - 1 тысячагоддзяў да н.э.

Даследчыкі вылучаюць 3 асноўныя хвалі міграцыі казіміроідаў:

* Прадстаўнікі непасрэдна казіміроіднай культуры (на востраве Гаіці датуецца 3620 — 2165 гг. да н.э.)
* Курыянцы (на востраве Гаіці датуецца 2630 г. да н.э. - 240 г. н.э.)
* Культура Рэдонда (на Кубе датуецца 2050 г. да н.э. - 1300 г. н.э.)

Хутчэй за ўсё, гуанахатабеі былі нашчадкамі культуры Рэдонда або ўсіх трох культур. Яны займаліся збіральніцтвам, рыбалоўствам і паляваннем. Кераміку не выраблялі, не ведалі апрацоўку металаў. Земляробства з’явілася адносна позна і важнай ролі ў гаспадарцы не мела.

У XVI ст. гуанахатабеі былі знішчаны іспанцамі.

Спасылкі
--------

* Migrations Toward Cuba B.C.E

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касцевіч.

**Янук Касцевіч** (15 мая 1857, Будслаў — 1926) — беларускі паэт, пісаў творы пад псеўданімам «Літоўскі беларус».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 мая 1857 года ў мястэчку Будслаў Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі (цяпер Мядзельскі раён, Мінская вобласць). Скончыў Будслаўскае прыходскае вучылішча. Пасля службы ў войску з 1882 па 1913 год жыў у Лібаве (Латвія), затым пераехаў у Палангу (Літва). У 1916 годзе жыў у Петраградзе. Пісаў на беларускай мове вершы і паэмы, сярод якіх «Кароста» і «Флякі» (1916). Падпісваўся псеўданімам Літоўскі беларус. Яго пяру належыць паэма «Князь Вітаўт» пра барацьбу ўладароў Вялікага Княства Літоўскага супраць татараў. Касцевіч сябраваў з літоўскім грамадскімі і культурнымі дзеячамі — паэтам Майронісам, навукоўцам Ё. Басанавічусам, публіцыстам К. Прыпялянісам.