**Ваенна-паветраныя сілы Кот-д’Івуара** (фр.: L'armée de l'air Ivoirienne) — від войск Узброеных сіл Рэспублікі Кот-д’Івуар. Раней называліся **Групай паветранага транспарту і сувязі Кот-д’Івуара** (фр.: Groupement Aérien de Transport et de Liaison — GATL). У 2004 годзе тэхнапарк ВПС краіны быў амаль цалкам знішчаны.

Гісторыя
--------

Пасля атрыманне незалежнасці ад Францыі ў 1960 годзе, Кот-д’Івуар падпісаў з былой метраполіяй шэраг двухбаковых абаронных пагадненняў, паводле якіх французскія ваенныя павінны былі падрыхтаваць лётны склад і паставіць баявыя самалёты. Пастаўкі авіятэхнікі пачаліся ў 1961 годзе з трох самалётаў Douglas C-47 і сямі MH.1521 Broussard. На 1979 год ВПС Кот-д’Івуара мелі толькі адзін транспартны і адзін сувязны самалёты. Першымі рэактыўнымі самалётамі ў ВПС краіны сталі шэсць Alpha Jet CI, набытыя ў кастрычніку 1980 года. Пасля яшчэ адзін быў набыты ў 1983 годзе.

Падчас грамадзянскай вайны 2002—2007 гадоў урад Л. Гбагбо выкарыстоўваў ВПС супраць паўстанцкіх сіл. Так, 4 лістапада 2004 года прэзідэнт Гбагба загадаў аднавіць паветраныя налёты на паўстанцаў. 6 лістапада iвуарыйскi Су-25 па памылцы разбамбаваў французскую базу блізу Буаке, забіўшы дзевяць французскіх салдат і амерыканскага рабочага, пераблытаўшы іх з паўстанцамі. У адказ французскія войскі здзейснілі напад на аэрапорт Ямусукра, знішчыўшы два Су-25 і тры верталёта Мі-24, яшчэ два вайсковыя верталёта былі імі збіты над Абіджанам. Праз гадзіну пасля нападу на лагер французская армія ўстанавіла кантроль над аэрапортам Абіджана і запытала падмацавання з базы ў Габоне. Прэзідэнт Гбагбо абвінаваціў Францыю ў падтрымцы паўстанцаў.

У 2005 годзе, нягледзячы на ​​эмбарга СБ ААН на аказанне ваеннай дапамогі і пастаўкі зброі ў Кот-д’Івуар, для аднаўлення ваенна-паветраных сіл краіны таемна прыбыла група з 10 авіятэхнікаў з Беларусі і Украіны.

На 2007 год, паводле інфармацыі Aviation Week & Space Technology, у эксплуатацыі знаходзіліся шэсць лятальных апаратаў: адзін Ан-32, адзін Cessna 421, два верталёта Eurocopter SA 365 Dauphin, адзін VIP-самалёт Gulfstream IV і адзін верталёт Мі-24. Акрамя таго, Deagel.com паведаміў пра два штурмавіках МіГ-23. Аднак не ўсе лятальныя апараты знаходзіліся ў спраўным стане.

У 2011 годзе ў парушэнне санкцый ААН у краіну былі пастаўлены тры ветралёта Мі-24, што выклікала міжнародны скандал. Як мяркуецца, пастаўкі вяліся з Беларусі, аднак дадзеная інфармацыя не была даказана. Апошняя пастаўка для ВПС Кот-д’Івуара ажыццявіла Балгарыя ў чэрвені 2018 года, прадаўшы два транспартных самалётаў Ан-26Б.

Уніформа і эмблемы
------------------

Эмблемай ВПС служыць малюнак пчалы і двух крылаў. Эмблему гэтую носяць на тулье фуражкі і на пагонах паўсядзённай формы, часам на грудзях над правым кішэняй. Нацыянальных знакаў для пілотаў у Кот-д’Івуары няма, замест гэтага звычайна носяць французскія, мараканскія ці тых краін, дзе атрымалі лётную адукацыю.

Тэхнiка
-------

| Назва | Вытворчасць | Тып | Мадыфiкацыя | Колькасць | Нататкі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Баявыя самалёты |
| Су-25 |  СССР | штурмавік | Су-25УБ | 2 |  |
| Транспартныя самалёты |
| Ан-26 |  Украіна | транспартны самалёт | Aн-26Б | 2 | Набыта ў Балгарыі ў чэрвені 2018 годзе. |
| Boeing 727 |  ЗША | транспартны самалёт | VIP | 1 |  |
| Gulfstream IV |  ЗША | транспартны самалёт |  | 1 |  |
| Верталёты |
| Alouette III |  Францыя | шматмэтавы |  | 2 |  |
| AS365 Dauphin |  Францыя | шматмэтавы |  | 1 |  |
| SA330 Puma |  Францыя | шматмэтавы |  | 1 |  |
| AgustaWestland AW139 |  Італія | VIP |  | 1 |  |
| Мі-24 |  СССР | ударны верталёт |  | 3 | Пастаўленыя невядомай дзяржавай у парушэнні санкцый ААН у 2011 годзе. |
| Вучэбна-баявыя самалёты |
| Alpha Jet |  Францыя/ ФРГ | лёгкі штурмавік і вучэбны самалёт |  | невядома |  |

Галерэя
-------

* Iвуарыйскi Gulfstream G-III у Цюрыху.Iвуарыйскi Gulfstream G-III у Цюрыху.
* Верталёт SA330 Puma ВПС Кот-д’Івуара ў аэрапорце Фару (Партугалія).Верталёт SA330 Puma ВПС Кот-д’Івуара ў аэрапорце Фару (Партугалія).

Гл. таксама
-----------

* Авіяцыя Кот-д’Івуара падчас грамадзянскай вайны

Зноскі
------

1. ↑   Гражданская война в Кот-д’Ивуар
2. ↑  Президент Кот-д`Ивуара обвинил Францию в оказании помощи повстанцам
3. ↑  "След белорусского оружия в Кот-д'Ивуар". Архівавана з арыгінала 2017-10-08. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadlink=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка) Архівавана 8 кастрычніка 2017. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 8 кастрычніка 2017. Праверана 31 снежня 2019.
4. ↑  Украина и Белоруссия тайно восстанавливают ВВС Кот-д’Ивуара // Лента.ру 14 ноября 2005
5. 1 2  Cote d'Ivoire **(нявызн.)**. *www.deagel.com*. Праверана 30 ліпеня 2018.
6. 1 2  «Вертолетный скандал»: причастность Беларуси не доказана Архівавана 28 сакавіка 2019. // Naviny.by, 2 марта 2011
7. 1 2  Second-hand An-26s, Air International, issn 0306-5634, Martin Guy
8. ↑  Republique de Cote d'Ivoire TU-VAO **(нявызн.)**.  airframes.org. Праверана 21 сакавіка 2015.
9. 1 2 3 4  World Air Forces 2017 **(нявызн.)**.  Flightglobal Insight. Праверана 3 сакавіка 2017.

Спасылкі
--------

* Ivoirian Air Force (Force Aerienne de Cote d’Ivoire — FACI)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 156572691 |