recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Яўген Іванавіч Ташкоў** (18 снежня 1926, с. Быкава, Сталінградская губерня — 15 лютага 2012, Масква) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр; народны артыст РФ (1995), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1971).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сяле Быкава (цяпер Валгаградскай вобласці). Скончыў у 1950 годзе акцёрскі факультэт УДІКа. Зняўся ў некалькіх фільмах, быў асістэнтам рэжысёра ў фільме «Першы эшалон» і другім рэжысёрам у фільме «Аповесць пра першае каханне».

Несумнеўным поспехам Ташкова стала камедыя «Прыходзьце заўтра...» (1963 год), якую ён напісаў і паставіў для жонкі Кацярыны Савінавай. Фільм шмат у чым біяграфічны, у ім знайшоў адлюстраванне лёс юнай актрысы, з якой Ташкоў вучыўся на адным курсе.

Папулярнасць серыялаў «Ад'ютант яго правасхадзіцельства» і «Маёр Віхра» не саступала «Сямнаццаць імгненняў вясны», які выйшаў пазней. З 1983 па 1992 год - галоўны рэжысёр Маскоўскага дзяржаўнага тэатра-студыі кінаакцёра.

У 1993-1995 гадах кіраваў рэжысёрскай майстэрняй на Вышэйшых курсах сцэнарыстаў і рэжысёраў.

Памёр ад інсульту 15 лютага 2012 года ў Маскве на 86-м годзе жыцця. Адпяванне прайшло ў храме Звеставання Найсвяцейшай Багародзіцы ў Пятроўскім парку. Пахаваны на Траякураўскіх могілках.
**Паўлюк (Павел Захаравіч) Шукайла** (1904, в. Лапенеўцы, Бераставіцкі раён, Гродзенская вобласць — 14 красавіка 1939, НКУС, Масква, «Камунарка») — беларускі паэт, крытык. Прафесар (1933).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

У пач. 1920-х г. удзельнік падпольнага рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі. У канцы 1924 або на пачатку 1925 перайшоў праз граніцу ў БССР. У 1925 апынуўся ў Слуцку, дзе арганізаваў філію «Маладняка», быў рэдактарам акруговай газеты. Потым пераехаў у Расоны, працаваў сакратаром райкама партыі, адначасова быў старшынёй Нацыянальнай камісіі пры акруговым камітэце партыі і выканкаме па праверцы ходу беларусізацыі ў раёне. У 1926 паступіў вучыцца на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Увосень 1927 арганізаваў у Мінску аб'яднанне «Беларуская літаратурна-мастацкая камуна» (існавала да вясны 1928). У 1928 адкамандзіраваны на вучобу ў Камуністычную акадэмію (Масква), скончыў там так званы факультэт «чырвонай прафесуры» (1930).

Арыштаваны АДПУ СССР у верасні 1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі»; яму ўдалося адвесці ад сябе абвінавачанні, справа была спынена. У 1930-31 паліткарэктар у Галоўліце СССР, працаваў загадчыкам кафедры метадалогіі мастацтва ў Інстытуце кінематаграфіі. Да 1931 кіраваў Беларускай секцыяй Маскоўскай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў. Быў рэдактарам маскоўскай газеты «Кино», дырэктарам Цэнтральнага тэхнікума тэатральнага мастацтва. З 1932 — віцэ-прэзідэнт Дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (Ленінград). З 1936 зноў у Маскве, працаваў паводле ўмовы з фабрыкай «Межрабпомфильм» пісьменнікам-сцэнарыстам.

1.11.1938 арыштаваны ў Маскве. 13.4.1939 Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР прыгавораны да вышэйшай меры пакарання за *«ўдзел у контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі»*. Расстраляны ў Маскве (на «Камунарцы»). Рэабілітаваны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 14.4.1959.

Творчасць
---------

У беларускім друку выступаў з 1925. Першая і адзіная кніга паэзіі — «Акрываўленая зямля» (1930), у якую ўвайшлі вершы, паэмы «Акорды дзён» і «Партызанка Люба». Аўтар шэрагу літаратурна-крытычных артыкулаў. Арыентаваўся на ідэйна-эстэтычную платформу часопіса «Новый ЛЕФ», займаў ваяўнічую і непрымірымую бальшавіцкую пазіцыю, зыходзячы з якой крытыкаваў паэзію А. Вольнага, А. Дудара, У. Жылкі, Т. Кляшторнага, В. Маракова, Я. Пушчы, П. Труса і інш.

Бібліяграфія
------------

* Акрываўленая зямля: Паэзія. Мн. 1930.

Зноскі
------

1. ↑  Маракоў (2003)

Літаратура
----------

* Скрыган Я. Госці з Мінска // Скрыган Я. Некалькі хвілін чужога жыцця. Мн. 1979.
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. Мн. 1994. ISBN 5-340-00709-X
* Маракоў Л. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991: Энц. даведнік. У 10 т. — Мн:, 2003. Т.2. ISBN 985-6374-04-9

Спасылкі
--------

* Верш і фота расстралянага беларускага паэта знайшлі ў Японіі // Радыё Свабода, 04 снежня 2017
* ШУКАЙЛА Паўлюк // *Маракоў Л. У.* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 2. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.
Востраў Гаваі, касмічны здымак
**Вулканічны востраў** — востраў, які ўтвараецца ў выніку вулканічнай дзейнасці на дне мора.

На практыцы звычайна ўзнікае шэраг вулканічных астравоў, якія з'яўляюцца верхняй часткай вулканічнай грады, размешчаных з вызначанай заканамернасцю (Гавайскія астравы, Канарскія астравы, Курыльскія астравы і г. д.).

Уяўляе сабой верхавіну падводнага вулкана, паднятую над паверхняй акіяна. Утварэнне вострава адбываецца у некалькі этапаў.

Дарвін выказаў здагадку, што рост каралавых астравоў (атолаў) адбываецца падчас паступовага апускання вулканічных астравоў. Ён адзначыў, што атолы звычайна ўтворацца шляхам абрастання вулканічнага вострава каралавым рыфам, якія фармуюць кальцавы пояс.

Самым вялікім вулканічным востравам з'яўляецца Ісландыя.
Другім па велічыні востраў Гаваі (Вялікі востраў). На трэцім месцы востраў Балі. 

Самым вялікім астраўным кратарам - 4,5 км у дыяметры - мае Кілаўэа ў Гавайскім архіпелагу.

Спасылкі
--------

* Фицрой и Дарвин. Экспедиция на «Бигле» Архівавана 4 сакавіка 2016.
* *Вулканічны востраў (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**«Часопісь»** — ілюстраваны часопіс, орган Міністэрства беларускіх спраў у Літве. Выдаваўся на беларускай мове, у Коўне (верасень 1919—1920 гг.). Пад рэдакцыяй міністра беларускіх спраў у Літве Я. Варонкі. Вядома пра 6 нумароў. Друкаваў дакументы і матэрыялы ўрада БНР, матэрыялы па беларускай вайсковай справе, гісторыі, культуры, мове і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Турук, с.68
2. ↑  ЭнГістБел, Т.6, Кн.2. с.157.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

Спасылкі
--------

* Архіў нумароў Архівавана 8 ліпеня 2019. на сайце Бібліятэкі Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх
**Каліфарнійскі дзяржаўны політэхнічны ўніверсітэт у Памоне** (англ.: California Polytechnic State University, Pomona) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Памона ў штаце Каліфорнія, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня пачыналася як паўднёвы кампус Каліфарнійскай політэхнічнай школы (сёння вядомай як Каліфарнійскі дзяржаўны політэхнічны ўніверсітэт у Сан-Луіс-Абіспа) у 1938 годзе. Сёння ўніверсітэт мае самую вялікую колькасць студэнтаў з трох політэхнічных універсітэтаў у сістэме Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Універсітэт прапануе навучанне па 94 бакалаўрскіх спецыяльнасцях, 39 праграмах магістратуры, 13 іншых праграм і аспірантуру у 9 акадэмічных каледжах.

Структура
---------

* Каледж сельскай гаспадаркі
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж адукацыі і інтэгральных студый
* Каледж інжынерыі
* Каледж дызайна асяроддзя
* Каледж менеджменту гасціннасці
* Каледж літаратуры, мастацтва і сацыяльных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Ван Жун** (кіт. 王戎, піньінь *Wáng Róng*, 234—305), ганаровае імя Цзюньчун (ЦЗ) — палітычны дзеяч імперыі Цзінь.

Ван Жун служыў Цзінь ў якасці трэцяга Усходняга генерала. Ён удзельнічаў у фінальным заваяванні Усходняга У, ведучы сваё войска да Учана (武昌, сучасны Эчжоу, не блытаць з Учанам, Хубэй, які ў той час называўся Сякоу 夏口). Пасля гэтага армія Ван Жуна злілася з сіламі {{нп3|Ван Цзюнь|Ван Цзюня||Wang Jun (Jin dynasty)}}. Разам яны падышлі да сталіцы ў Цзянье. Пасля заваявання Усходняга У Ван Жун здабыў вядомасць ва ўсёй дзяржаве і стаў адным з {{нп3|Сем мудрацоў бамбукавага гаю|Сямі мудрацоў бамбукавага гаю|ru|Семь мудрецов бамбуковой рощи}}.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная біяграфія Ван Жуна ў "Кнізе Цзінь» (Кітайская мова)
Помнік на магіле Рыгора Чубая на Лычакаўскіх могілках (Львоў)
**Рыгор Пятровіч Чубай**, больш вядомы як **Грыцько Чубай** (23 студзеня 1949-16 мая 1982) — украінскі паэт і перакладчык, адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў львоўскага андэрграўнду 1970-х гг. «папярэднік бубабізму» (В. Марозаў).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся на Роўненшчыне, пасля заканчэння школы ў 1967 годзе спрабаваў паступіць у Кіеўскі ўніверсітэт, але за «антирадянську» крамолу не быў дапушчаны да ўступных экзаменаў, затое на ўсё жыццё атрымаў сабе «апекуноў» з КДБ.

Пасля гэтага ўсе спробы паступіць ва ўніверсітэт былі марнымі. Працаваў на радыё ў Роўне.

У 1968 годзе прыязджае ў Львоў і чытае ў асяродку ўкраінскіх інтэлектуалаў паэму «Вертэп», якая адразу была высока ацэненая. Паэт пераязджае на сталае жыхарства ў Львоў. У свае 20 гадоў Г. Чубай быў своеасаблівым «гуру», неаспрэчным лідарам і аўтарытэтам для цэлага пакалення не нашмат малодшых, а часам і старэйшых сучаснікаў.

У 1970 г. арганізоўвае і выдае «Скриню» — адзін з першых самвыдатаўскіх часопісаў Украіны.

У 1972 г. КДБ робіць ператрус у кватэры Галіны Чубай — паэтавай жонкі. Некалькі дзён у КДБ прывялі паэта да глыбокай дэпрэсіі, а цяжкая фізічная праца грузчыкам — да праблем са здароўем. Цяжкі матэрыяльны стан прымусіў Г. Чубая працаваць на будоўлях у Сібіры, што яшчэ больш падарвала яго здароўе. Падчас рэпрэсій 1972—–1973 гг. Чубай быў арыштаваны і абвінавачаны ў «антирадянській агітації та пропаганді», аднак праз некалькі дзён вызвалены — разам з чуткай пра яго нібыта супрацоўніцтва з «органамі». Атмасфера прыніжальнай падазронасці ў асяродку інтэлігенцыі пасля «чысткі» цяжка пераносілася паэтам, уяўленне пра глыбокую драму ў ягонай душы дае паэма «Говорити, мовчати і говорити знову» (1975) — адзіны паэтычны твор (апроч дзіцячых вершаў), напісаны пасля 1972 года.

У 1979 г. Г. Чубай бліскуча здае экзамены ў маскоўскі Літаратурны інстытут, трапляе ў семінар да А. Жыгуліна, які называе яго наймацнейшым на сваёй плыні, аднак скончыць інстытут не паспявае: у 1982 годзе ва ўзросце 33 гадоў паэт пайшоў з жыцця.

Песні на вершы Г. Чубая выконвае гурт «Плач Єремії» (лідар гурта — Тарас Чубай, сын паэта).

Зноскі
------

1. ↑  Личаківський некрополь — С. 189.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q62416080'></a>

Спасылкі
--------

* Марыя. Паэма
* Я — трава. Вершы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1048593479 · ISNI: 0000 0003 8522 1963 · LCCN: no91018673 · NKC: js2014822565 · NUKAT: n00013159 · VIAF: 249823237 |

 |
**Арэгонскі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Oregon State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Карваліс у штаце Арэгон, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

У 2023 годзе ў ім навучалася больш за 37 тысяч студэнтаў, што робіць яго самым буйным універсітэтам штата. З моманту заснавання ўніверсітэт скончылі больш за 272 тысяч выпускнікоў. Універсітэт мае сёмы па велічыні інжынерны каледж у ЗША на 2023 год. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Універсітэт атрымаў рэкордную суму ў 450 мільёнаў долараў на фінансаванне даследаванняў у 2022 годзе і займаў лідзіруючае месца ў штаце па фінансаванні даследаванняў на працягу больш за 50 гадоў.

Структура
---------

* Каледж сельскагаспадарчых навук
* Каледж бізнесу
* Каледж навук аб Зямлі, акіяне і атмасферы
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* Каледж лесаводства
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж фармацыі
* Каледж грамадскага здароўя і гуманітарных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж ветэрынарнай медыцыны
* Універсітэцкі ганаровы каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Арэгон

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
Усе мерыдыяны (жоўтыя) дзеляць шар на дзве паловы — таксама як і экватар (сіні). Паралелі паказаны пункцірнымі лініямі.

Геаграфічны мерыдыян
--------------------

**Мерыдыя́н** (ад лац.: meridies - 'поўдзень'; з 'medidies' ад 'medius + dies' ) — у геаграфіі, лінія перасячэння паверхні зямнога шара плоскасцю, праведзенай праз якую-небудзь кропку зямной паверхні і вось кручэння Зямлі. Кожны мерыдыян перасякаецца з усімі астатнімі ў дзвюх кропках на паўночным і паўднёвым паўшар'і. Даўжыні ўсіх мерыдыянаў на глобусе роўныя. Усе кропкі аднаго мерыдыяна маюць аднолькавую даўгату, але розную шырату. У міжнароднай практыцы за пачатковы мерыдыян прыняты Грынвіцкі, які праходзіць праз англійскі горад Грынвіч, ад яго вядзецца адлік даўгот.

Астранамічны мерыдыян
---------------------

Асноўны артыкул: **Нябесная сфера**
**Мерыдыян** — у астраноміі, вялікі круг нябеснай сферы, які праходзіць праз паўшар'і свету, зеніт і надзір.

Глядзіце таксама
----------------

* Геаграфічныя каардынаты
* Бусоль
* Паралель
* Магнітны мерыдыян

| ⛭Паралелі / Мерыдыяны |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| 

****Экватар****
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**Экватар**
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**Экватар**
**Паўночны тропік**
**Паўднёвы тропік**
**Паўночны палярны круг**
**Паўднёвы палярны круг**
**W 0°E**
30°
60°
90°
120°
150°
180°
30°
60°
90°
120°
150°
180°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
**0°**
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
5° **N**
15°
25°
35°
**45°**
55°
65°
75°
85°
5° **S**
15°
25°
35°
**45°**
55°
**45x90**
**45x90**
**45x90**
**45x90**

 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каплан.

**Лазар Майсеевіч Каплан** (18 жніўня 1917, Скароднае — 10 чэрвеня 1994, Варонеж) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік савецка-фінляндскай вайны і Вялікай Айчыннай вайны, намеснік камандзіра 951-га артылерыйскага палка 391-й стралковай дывізіі 3-й ударнай арміі 2-га Прыбалтыйскага фронта, маёр.

Біяграфія
---------

Лазар Каплан нарадзіўся ў вёсцы Скароднае (цяпер Ельскі раён, Гомельская вобласць) у сям'і рабочага. Яўрэй. Скончыў тры курсы Таганрогскага авіяцыйнага тэхнікума. У Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі з 1936 года. У 1938 годзе скончыў Ленінградская артылерыйскае вучылішча. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. У баях Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 года. Член ВКП(б)/КПСС з 1943 года.

18 чэрвеня 1944 года афіцэр-артылерыст Каплан на чале групы разведчыкаў захапіў пеаправу цераз раку Істранка каля населенага пункта Лаўдэры Луздзенскага рэгіёна Латвіі. 27 ліпеня 1944 года падчас Рэжыцка-Дзвінскай наступальнай аперацыі маёр Каплан умела кіраваў агнём гармат 951-га арылерыйскага палка падчас штурма горада Рэзэкнэ.

Пасля вайны Л. М. Каплан працягваў службу ў арміі. У 1946 годзе скончыў Вышэйшую афіцэрскую школу у Ленінградзе. З 1959 года палкоўнік Каплан Л. М. — у запасе.

Жыў у горадзе Варонежы. Памер 10 чэрвеня 1994 года. Пахаваны ў Варонежы на Камінтэрнаўскіх могілках.

У Варонежы на доме № 10 па праспекту Труда, дзе жыў Л. М. Каплан, усталявана мемарыяльная дошка.

Узнагароды
----------

* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм маёру Каплану Лазару Маісеевічу нададзена званне Героя Савецкага Саюза ў уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 6540).
* Тры ордэны Чырвонага Сцяга.
* Два ордэны Айчыннай вайны 1- й ступені.
* Ордэн Чырвонай Зоркі.
* Медалі.

Творы
-----

* Огненные годы. Воронеж, 1970.

Зноскі
------

1. ↑  Былая назва — Рэжыца
2. ↑  Цяпер Санкт-Пецярбург

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

Лазар Майсеевіч Каплан на сайце «Героі краіны»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бонінгтан.

Сэр **Крысціян Джон Сторы Бонінгтан** (англ.: Christian John Storey Bonington, нар. 6 жніўня 1934, Хампстэд, Вялікабрытанія) — брытанскі альпініст, фотажурналіст, пісьменнік. Уладальнік самай прэстыжнай узнагароды ў сусветным альпінізме «Залаты ледаруб» (2015) у намінацыі «Кар’ера ў альпінізме» (англ.: Lifetime Achievement Award), які здзейсніў мноства ўзыходжанняў (у тым ліку першых) практычна ва ўсіх рэгіёнах свету. Удзельнік і кіраўнік дзевятнаццаці гімалайскіх экспедыцый, з іх чатырох на Эверэст. Да ліку яго ўнікальных дасягненняў адносяць першае ўзыходжанне на Анапурну II, кіраўніцтва ўзыходжаннямі па паўднёвай сцяне Аннапурны і найскладанейшаму маршруту па паўднёва-заходняй сцяне Эверэста, першае ўзыходжанне на пік Бантха-Брак (Огрэ) у Каракаруме, пік Кангур у Кітаі, Чангабанг, Нупцзэ, Вінсан і многія іншыя.

За свае дасягненні Крыс Бонінгтан быў узнагароджаны Каралеўскім Віктарыянскім ордэнам, ордэнам Брытанскай імперыі, залатым медалём заснавальнікаў Каралеўскага геаграфічнага таварыства і іншымі ўзнагародамі і ганаровымі званнямі. У 1995 годзе атрымаў рыцарскі тытул. Намеснік Лорд-намесніка.

Бонінгтон напісаў амаль два дзясяткі кніг, зняўся (і працягвае здымацца) у шматлікіх тэлевізійных перадачах і дакументальных фільмах, чытаў лекцыі па ўсім свеце для самых розных аўдыторый. Пачынаючы з 1985 года супрацоўнічае з многімі грамадскімі і дабрачыннымі арганізацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  Chris Bonington // Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчанка.
**Міхаіл Панцялеевіч Краўчанка** (нар. 1914, в. Галоўчына, Барысаўскі раён, Белгародская вобласць — 24 чэрвеня 1944) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

24 чэрвеня 1944 года, прайшоўшы з баямі некалькі дзясяткаў кіламетраў, Краўчанка з групай смельчакоў першым дасягнуў берагоў Заходняй Дзвіны ў раёне Узрэчча. Нягледзячы на лютае супраціўленне нямецкіх войск, не маючы сродкаў для пераправы, герой-гвардзеец знайшоў драўляную дошку, скінуў з сябе абмундзіраванне і з аўтаматам у руках рынуўся ўплаў. Прыклад з Краўчанкі ўзяла і астатняя група байцоў. Выкарыстоўваючы падручныя сродкі (броўны, галлё, дошкі), яны хутка фарсіравалі раку.

Агнём аўтаматычнай зброі і ручнымі гранатамі байцы знішчылі больш за два дзясяткі номецкіх салдатаў, тым самым стварылі плацдарм на левым беразе Заходняй Дзвіны. Пад прыкрыццём агню ініцыятара групы аўтаматчыкаў М. П. Краўчанкі на другі бок ракі амаль без страт пераправіўся батальён, а потым і іншыя палкі дывізіі.

Праследуючы праціўніка праз раку Ула ў раёне сяла Мартынава 26 чэрвеня 1944 года быў цяжка паранены, патануў у рацэ.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 ліпеня 1944 года радавому Краўчанку Міхаілу Панцялеевічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Памяць
------

На брацкай магіле на Кляшчынскіх могілках устаноўлены помнік (1965) воінам, якія загінулі пры вызваленні раёна, сярод якіх імя М. П. Краўчанкі.

7 мая 1970 года піянерскай дружыне Бачэйкаўскай школы прысвоена імя Героя Савецкага Саюза Міхаіла Панцялеевіча Краўчанкі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Имя М. П. Кравченки носит пионерская дружина Бочейковской школы
3. ↑  ПОМНІКІ ГІСТОРЫІ

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
Асноўны артыкул: **Бандыцкая вайна ў Нігерыі**
З 24 па 25 снежня 2023 года ў штаце Плато (Нігерыя) адбылася серыя ўзброеных нападаў.

Ход падзей
----------

Штат Плато з’яўляецца адным з самых небяспечных рэгіёнаў краіны. Менавіта тут разгарнуўся канфлікт паміж народамі фулані (жывёлагадоўцы) і берома (фермеры). У красавіку 2022 года, а таксама ў кастрычніку і лістападзе 2023 года край ахапіла хваля масавых забойстваў.

У снежні 2023 года ў 20 вёсках у раёнах Бакоса і Баркін-Ладзі адбыліся напады мясцовых бандытаў. Баевікі былі добра ўзброены і арганізаваны, атакаваўшы з лясных баз у суседніх штатах. Падчас акцыі загінула 200 чалавек. 

Нігерыйская армія неадкладна пачала ў раёне ваенную аперацыю з мэтай выявіць нападнікаў.

Напады выклікалі абурэнне мясцовага насельніцтва. Жыхары патрабавалі справядлівасці і дзяржаўнай абароны. Губернатар Плато Калеб Мутфванг асудзіў гвалт. Amnesty International заклікала правесці незалежнае расследаванне. Міжнародная супольнасць, у тым ліку ААН, АС, ЕС і ЗША, выказалі асуджэнне і прапанавалі падтрымку.

Гл. таксама
-----------

* Масавыя забойствы ў Замфары (2022)

Заўвагі
-------

1. ↑  Plateau State govnor: How ova 115 pipo die for Plateau attacks, 64 communities displaced **(нявызн.)**. *BBC News Pidgin* (25 снежня 2023). Праверана 26 December 2023.
2. ↑  Après les massacres du « Noël noir », le centre du Nigeria en deuil réclame justice
3. ↑  France-Presse, Agence (25 December 2023). "At least 160 dead and 300 wounded after attacks by armed gangs in Nigeria". *The Guardian* [брытанская англійская]. ISSN 0261-3077. Праверана 26 December 2023.
4. ↑  Asadu, Chinedu. "At least 140 killed by suspected herders in dayslong attacks in north-central Nigeria". *ABC News* [англійская]. Праверана 26 December 2023.
5. ↑  *Aluwafemi*. Many killed’, properties razed as gunmen attack Plateau communities **(нявызн.)**. *The Cably* (25 снежня 2023). Праверана 25 December 2023.
6. ↑  At least 140 villagers killed by suspected herders in dayslong attacks in north-central Nigeria (англ.). *AP News* (26 снежня 2023). Праверана 26 December 2023.
7. ↑  Gunmen Kill at Least 140 Nigerian Villagers **(нявызн.)**. *Voice of America* (26 снежня 2023). Архівавана з першакрыніцы 27 December 2023. Праверана 27 December 2023.
8. ↑  Plateau State Governor, Mutfwang Laments How Terrorists Had Occupied Schools In Barkin Ladi For Five Years Before Attacks | Sahara Reporters **(нявызн.)**. *saharareporters.com*. Праверана 26 December 2023.
9. ↑  *Odeniyi*. Probe Plateau attack, Amnesty Int'l urges FG (англ.)  **(нявызн.)**?. *Punch Newspapers* (26 снежня 2023). Праверана 26 December 2023.
10. ↑  Tinubu ya yi tir da harin Filato wanda aka kashe 'fiye da mutum 140' (хаўса). *BBC News Hausa* (26 снежня 2023). Праверана 26 December 2023.
**Зе́мскі ўчастко́вы нача́льнік** (руск.: земский участковый начальник) — адміністрацыйна-службовая асоба, чыноўнік Расійскай імперыі ў 1889—1917 гадах. Улада земскага ўчастковага начальніка распаўсюджвалася на яго ўчастак, які быў меншы за павет. Пасада выконвала функцыі адміністрацыйнай улады ў дачыненні да сялянства і іх супольнасцей (сельскіх грамад і воласці) і абмежаванай судовай улады ў дачыненні да ўсяго насельніцтва.

Земскі ўчастковы начальнік кантраляваў дзейнасць сельскага і валаснога кіравання, зацвярджаў службовых асоб і сялянскіх валасных суддзяў. Мог вырашаць скаргі на службовых асоб валаснога і сельскага кіравання (валасных старшын, пісараў, сельскіх старастаў). Меў права прыпыняць рашэнні сельскіх і валасных сходаў. Да земскіх участковых начальнікаў перайшлі функцыі міравых суддзяў, фармальны скасаваныя законам ад 15 чэрвеня 1912 года. Земскі ўчастковы начальнік мог накладваць на сялян, без права абскарджання, штрафы памерам да 6 рублёў, арыштоўваць іх на тэрмін да 3 дзён, а валасных і сельскіх службовых асоб — адпаведна да 5 рублёў і да 7 дзён. Другой інстанцыяй інстытута земскіх участковых начальнікаў быў павятовы з’езд земскіх участковых начальнікаў пад старшынствам павятовага маршалка дваранства.

Паводле закона ад 12 чэрвеня 1900 года інстытут земскіх начальнікаў быў уведзены ў Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях, у 1904 годзе — у Гродзенскай, Віленскай і Ковенскай губернях. Ва Усходняй і Цэнтральнай Беларусі земскі ўчастковы начальнік першапачаткова прызначаўся (пераважна з мясцовых патомных дваран) губернатарам і зацвярджаўся міністрам унутраных спраў. З 1904 года ён стаў тут прызначацца міністрам унутраных спраў, а ў Заходняй Беларусі — генерал-губернатарам. З увядзеннем інстытута земскіх павятовых начальнікаў саслоўныя правы беларускага сялянства былі яшчэ больш абмежаваны, адміністрацыйна-паліцэйскае свавольства і панскі прыгнёт узмацніліся.

Крыніцы
-------

1. 1 2  ЭГБ 1996, с. 445.

Літаратура
----------

* *Вячаслаў Панюціч.* Земскі ўчастковы начальнік // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — С. 445. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
**Беларускі відэаклуб** (БВК) — беларуская ініцыятыва пры Таварыстве беларускай мовы, створаная для перакладу сусветнавядомых кінафільмаў на беларускую мову. Праект з перапынкамі існаваў з мая 1999 года да 2014 года.

Большая частка фільмаў перакладалася па-партызанску, г.з. без афіцыйнай ліцэнзіі і выдавалася на відэакасетах і DVD. Але пераклад рабіўся не з рускага дубляжу, а з арыгіналу. Гэтак былі выдадзеныя «Адважнае сэрца», «Пяты элемент», «Матрыца», «Пан Тадэвуш», Маска, Юрскі парк 2. Планаваўся, але не быў рэалізаваны пераклад польскага фільма «Агнём і мячом».

Акрамя гэтага выдаваліся разнастайныя зборкі і запісы канцэртаў. Напрыклад, у 2000 годзе была выдадзена касета фільмаў з удзелам беларускага акцёра і барда Віктара Шалкевіча. На касеце былі запісаны два фільмы «Слёзы блуднага сына» (1995) і «Салодкі яд кахання» (1996).

У 2011 годзе фільм «Фарсаж 5» (Fast & Furious 5) і мультфільм «Панда-кунгфуіст 2» (Kung Fu Panda 2) былі перакладзеныя ўжо праз некалькі тыдняў пасля выхаду ў пракат.

У 2011 годзе выдаўцы беларускіх перакладаў спрабавалі надаць новы імпульс праекту. Таму яны вырашылі:

* заручыцца лаяльнасцю дыстрыб’ютараў і забяспечыць стварэнне беларускамоўнай версіі агучкі і тытраў для кожнага чарговага фільма з уключэннем яе ў ліцэнзійныя DVD разам з іншымі версіямі (што забяспечвала б парытэт у аператыўнасці выхаду) ці, як варыянт, легальнае выданне аднамоўнай беларускай версіі;
* заручыцца лаяльнасцю кінапракатчыкаў (іншая інстанцыя і іншыя тэхнічныя акалічнасці) і забяспечыць адначасовасць (адносна версій на іншых мовах) выхаду фільмаў у беларускім перакладзе на кінаэкраны.

Акрамя перакладаў БВК выдала ў 2000 годзе на касеце забаронены да паказу на беларускім тэлебачанні фільм Слуцкі збройны чын па творах Васіля Быкава — На Чорных Лядах.

Таксама ў 2011 годзе планавалася перавыданне на касетах дакументальнага фільма «Вяртанне Міхася Забейды» і «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» паводле кнігі Уладзіміра Караткевіча.

БВК выдаваў таксама фільм «Ісус», што пераклалі беларускія эмігранты.

Паводле Сусветнага Інтэрнэт-архіва, сайт ВКБ існаваў з 2011 да 2014 года.

Крыніцы
-------

1. 1 2  "Беларускі відэаклюб": падарункі да новага году. Matrix па-беларуску
2. ↑  Сайт www.BELVIDEA.info на інтэрнэт-архіве

Спасылкі
--------

* Старонка БВК у інтэрнэт-архіве
* Ліст у рэдакцыю

| ⛭Беларускія перакладчыкі фільмаў (дубляж і агучванне) |
| --- |
| 
* Беларускі відэаклуб (1999)
* Сотвар (1999?)
* Беларускі гальфстрым (2005)
* Кінаконг (2010)
* Futubela (2012)
* Кучук (2013)
* Цыганкоў (2017)
* Гаварун (2017)
* Тутэйшын Студыя (2019)
* Анібел (2019)
* RэZэрвацыЯ (2019)
* Кукумба (2020)
* Лагодны Цмок (2022)
* Кавярня (2022)
* Беларусьфільм
* Belmovie (?)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гафт.
**Міхаіл Якаўлевіч Гафт** (1913, Мінск — 1987) — беларускі мастак тэатра.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1933 годзе мастацкую студыю ў Мінску. Працаваў у 1941—1950 гадах у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі, у 1958—1965 гадах працаваў галоўным мастаком у Гродзенскім абласным драматычным тэатры і ў 1966—1969 гадах у Гомельскім абласным драматычных тэатры.

Творчасць
---------

Для творчасці характэрна глыбокае пранікненне ў драматургію твора, тонкае пачуццё тэатральнасці, мастацкі густ. Сярод аформленых ім спектакляў: «Дзеці сонца» М. Горкага (1946), «Нараджэнне свету» паводле А. Талстога (1948), «Усё застаецца людзям» С. Алёшына (1959), «Тры сястры» А. Чэхава, «Сабака на сене» Лопэ дэ Вэгі (абодва 1960), «Без віны вінаватыя» А. Астроўскага (1961), «Тысяча франкаў узнагароды» В. Гюго (1962), «Порт-Артур[ru]» паводле А. Сцяпанава[ru] (1963), «Антоній і Клеапатра» (1964) У. Шэкспіра, «Рудабельская рэспубліка» паводле С. Грахоўскага, «На ўсякага мудраца хапае прастаты» А. Астроўскага (абодва 1968) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2  Гафт Міхаіл Якаўлевіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Літаратура
----------

* Гафт Міхаіл Якаўлевіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**«Голос Гродны»** — штотыднёвік. Выдаваўся 22 сакавіка — 28 красавіка 1919 года ў Гродне на рускай мове групай мясцовай інтэлігенцыі. Выказваў інтарэсы гандлёва-эканамічных колаў, пазбягаў палітычных ацэнак тагачасных падзей. Пісаў пра гаспадарчае жыццё горада, матэрыяльныя цяжкасці, адкрыццё тэхнічна-рамесных курсаў, стварэнне «Саюза гандлёва-прамысловых і гарадскіх службоўцаў», беларуска-літоўскае адміністрацыйнае супрацоўніцтва, дзейнасць органаў страхавання на вёсцы. Выданне прыхільна ставілася да беларускага вызвольнага руху. На яго старонках змяшчаліся «беларускія легенды», у т.л. легенда «Кара ў сто гадоў» з «Беларускага зборніка» Е. Р. Раманава, вершы і апавяданні мясцовых аўтараў, пераклады твораў літаратуры з армянскай і яўрэйскай моў і інш. У рубрыцы «Агляд замежнага жыцця» асвятляліся гандлёвыя аперацыі, паведамляла пра лёс яўрэйскага насельніцтва ў розных краінах свету (артыкулы «Калііўшчына», «Адзічэнне», «Трагедыя вечнага народа»), справы Бунда. Шмат месца штотыднёвік адводзіў рэкламе, аб’явам. Выйшла 6 нумароў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *А. М. Пяткевіч.* «Голос бедняка» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Касцёл Святога Юзафа** — драўляны каталіцкі храм у вёсцы Казімірова Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці.

Гісторыя
--------

Яшчэ ў канцы 1862 г. уладальнік фальварка Казімірова Іван (Ян) Аляхновіч прасіў дазвалення на пабудову каталіцкай капліцы на казіміроўскіх могілках, дзе б 4 разы на год адпраўляліся службы за супакой памерлых родзічаў. Аднак яму было адмоўлена па некалькіх прычынах. Па-першае, непадалёк знаходзіліся праваслаўныя цэрквы, а колькасць каталікоў на гэтай тэрыторыі была невялікая. Па-другое, каталіцкі храм таксама месціўся адносна блізка. Па-трэцяе, Аляхновіч на той час быў здаровым чалавекам і таму яму не складала ніякіх цяжкасцяў наведваць каталіцкі касцёл у іншым месцы.

Парафія існуе з 1900 года. Драўляны касцёл пабудаваны ў 1905—1906 гадах. Пра год пабудовы кажа выбіты надпіс на фундаменце (1906 R.)

Старажылы расказваюць, што храм ніколі не закрываўся. Праўда, некаторы час у ім захоўвалі калгаснае зерне, але потым людзі зноў пачалі хадзіць сюды на службы — прыходзілі нават цэлыя працэсіі з абразамі і харугвамі. Згадваюць, што ў савецкі час храм меў нават арган.

На сённяшні час касцёлам апякуецца манах-францішканец з польскага горада Катавіцы Натанаіл, які прыязжае сюды на вялікія касцёльныя святы.

Архітэктура
-----------

Твор народнага дойлідства. Вырашаны прамавугольным у плане зрубам з трохграннай апсідай, над якой двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы. Над трохвугольным франтонам фасада ўзведзена двух’ярусная чатырохгранная шатровая сігнатурка. Вертыкальна ашаляваныя бакавыя фасады расчлянёны дзвумя парамі прамавугольных аконных праёмаў.

Зноскі
------

1. ↑  Касцёл Святога Юзафа ў Казімірова

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. — С. 167

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Святога Юзафа (Казімірова)
* Касцёл Святога Юзафа (Казімірова) на сайце Catholic.by (бел.)
* Касцёл Святога Юзафа (Казімірова) на сайце Radzima.org
* Касцёл Святога Юзафа (Казімірова) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Бабруйскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Божай Міласэрнасці (Асіповічы) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Бабруйск) ·  Касцёл Святой Ганны (Глуск) ·  Касцёл Святога Юзафа (Казімірова) ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Фацімскай (Клічаў) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Ялізава) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Біямеханіка (тэатр) .
**Біямеха́ніка** — раздзел біяфізікі, які вывучае механічныя працэсы ў тканках, органах і арганізме, а таксама механізмы біялагічнай рухомасці, у т.л. скарачэнне шкілетных мышцаў.

Гісторыя
--------

Першыя працы па біямеханіцы вядомы з XVI стагоддзя (Леанарда да Вінчы).

У XVII стагоддзі з’явіліся спробы растлумачыць законамі механікі ўсе формы рухаў жывёл, у т.л. мышачныя скарачэнні і страваванне (італьянскі вучоны Дж. Барэлі).

У Расіі заснавальнікі біямеханікі — І. М. Сечанаў і П. Ф. Лесгафт (працы па класіфікацыі рухаў чалавека, структуры апорна-рухальнага апарату).

Метады рэгістрацыі і аналізу прапанаваны М. А. Бернштэйнам (1941).

На Беларусі
-----------

На Беларусі даследаванні вядуцца з 1950-х гадоў (А. Дз. Геўліч, Г. Ф. Палянскі, С. М. Уласенка). Распрацаваны асобныя пытанні біямеханікі рухальнага апарату, напрыклад залежнасць будовы і функцыі суставаў ад сілы вонкавых і ўнутраных уздзеянняў, біямеханікі дыхальнага апарату і інш.

Галоўныя галіны прыкладнога выкарыстання дасягненняў біямеханікі: рацыяналізацыя працоўнай дзейнасці, спорт, ваенная і клінічная медыцына (асабліва траўматалогія і артапедыя), стварэнне аўтаматаў-маніпулятараў і робатаў, канструяванне заменнікаў органаў руху — біякіравальных пратэзаў і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Біямеханіка на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11940775h · GND: 4006880-8 · LCCN: sh85014236 · Microsoft: 170700871 · NDL: 00978273 · NKC: ph118914 |

 |
**Альмінская нізіна** (укр.: Альминська низовина) — нізіна на паўднёвым захадзе Крымскага паўвострава.

Паверхня слабанахіленая з паўночнага ўсходу (ад даліны ракі Салгір) на паўднёвы захад у бок Каламіцкага заліва Чорнага мора; з поўдня абмежавана перадгорнымі хрыбтамі; на ўсходзе — Сімферопальскае ўзвышша. Плошча каля 1650 км². Пераважныя вышыні 50—100 м.

У геалагічным плане гэта ўпадзіна-сінекліза, запоўненая пластамі неагенавых, палеагенавых і мелавых адкладаў агульнай магутнасцю 1800 м. Нізіна пакрыта тоўшчай рыхлых парод з пяскоў і чырвона-бурых глін неагенавага куяльніцкага ярусу і суглінкаў чацвярцічнага ўзросту. Іх магутнасць ад 2 да 25 м. Паверхня складзена з пяскоў, суглінкаў і глін.

Сакскае возера.
У межах Альмінскай нізіны — даліны рэк Альмы, Качы, Булганака-Заходняга; шэраг салёных азёр (Сасык, Сакскае возера, Кызыл-Яр), з якіх здабываюць соль і лекавыя гразі. Выяўлены запасы мінеральных вод. Тут знаходзіцца Альмінскі артэзіянскі басейн з прэснымі падземнымі водамі добрай якасці.

Расліннасць прадстаўлена кавыльна-тыпчаковым і палынным стэпам, большая частка тэрыторыі разарана пад збожжавыя і тэхнічныя культуры, сады і вінаграднікі.

Зноскі
------

1. ↑  Гэты аб’ект размешчаны на тэрыторыі паўвострава Крым і кантралюецца Расіяй. Міжнародная супольнасць не прызнае ўключэнне Крыма ў склад Расіі і лічыць яго анексіяй часткі тэрыторыі Украіны (гл. Рэзалюцыю 68/262 Генеральнай Асамблеі ААН).

Літаратура
----------

* *Кузнецов О. Г.* Альминська низовина Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. Т. 1.  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Алі́на Ко́ўшык** (нар. 26 кастрычніка 1981, Гродна) — беларуская журналістка, грамадская і палітычная дзяячка. З верасня 2022 года прадстаўніца па нацыянальным адраджэнні ў Аб’яднаным пераходным кабінеце Святланы Ціханоўскай.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Гродне. Скончыла гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, атрымаўшы дыплом гісторыка і выкладчыцы англійскай мовы. Пазней скончыла аспірантуру Варшаўскага ўніверсітэта па спецыяльнасці паліталогія і гісторыя, кірунак — Усходняя Еўропа. Жыве ў Варшаве (Польшча). Вяла кулінарны блог. Да верасня 2022 года працавала на тэлеканале «Белсат», вяла інфармацыйны блок «Студыя „Белсат"», таксама аўтарка і вядоўца праграмы міжнародных навін «ПраСвет». Сузанавальніца Цэнтра беларускай салідарнасці ў Варшаве і творчай пляцоўкі ІнБелКульт 2.0. У верасні 2022 года прызначаная прадстаўніцай па нацыянальным адраджэнні ў Аб’яднаным пераходным кабінеце Святланы Ціханоўскай.

Сям’я
-----

Замужам. Каля 2011 года нарадзіўся сын Караль.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Былая вядоўца тэлеканалу «Белсат» Аліна Коўшык увайшла ў кабінэт Ціханоўскай (бел. (тар.))  **(нявызн.)**?.  svaboda.org (16 верасня 2022).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Одноклассники · Facebook · LinkedIn · X |
**Майвен Ле Беско** (франц. Maïwenn Le Besco; нар. 17 красавіка 1976, Ле-Ліла, Францыя) — французская актрыса, рэжысёр і сцэнарыст, больш вядомая як Майвен.

Біяграфія
---------

Майвен Ле Беско нарадзілася ў мястэчку Ле-Ліла (Іль-дэ-Франс) у сям’і музыканта Патрыка ле Беско і актрысы алжырскага паходжання Катрын Бельходжа. Майвен правяла дзяцінства ў парыжскім квартале Бельвіль і, па патрабаванні маці, з ранніх гадоў наведвала розныя тэатральныя і кінапробы. У выніку яна дэбютавала ў кіно ўжо ў пяць гадоў, сыграўшы адну з роляў у фільме «У наступным годзе… калі ўсё будзе добра», а ў 1983 годзе знялася ў драме Жана Бекера «Забойнае лета», якая атрымала чатыры прэміі «Сезар» і намінавалася на дзевяць.

З 16 гадоў жыла ў ЗША з Люкам Бесонам, ад якога нарадзіла дачку Шанну, іграла ў бесонаўскіх фільмах «Леон» і «Пяты элемент» (Дзіва Плавалагуна). Пасля разрыву з Бесонам і вяртання ў Францыю спрабавала сябе ў ролі гумарысткі і рэжысёра.

У апошняй якасці дабілася поспеху, зняла фільм «Прабачце мяне» (2006, дзве намінацыі на прэмію «Сезар»). Удалай была і яе наступная карціна «Баль актрыс» (2009, прэмія Анры Ланглуа).

Трэцяя рэжысёрская праца, фільм «Паліc», была намінавана на «Залатую пальмавую галіну», атрымала прыз журы Канскага кінафестывалю (2011) і яшчэ некалькі прэмій.

У 2015 годзе актрыса Эманюэль Берко была прызнана Лепшай актрысай на Канскім кінафестывалі за ролю Тоні ў фільме Майвен «Мой кароль».

У маі 2023 года гістарычная драма Майвен «Жанна Дзюбары», з Майвен у галоўнай ролі і Джоні Дэпам у галоўных ролях, адкрыла Канскі кінафестываль.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 21 ліпеня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Maiwenn // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
3. ↑
4. ↑  Last.fm — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q183718'></a>
5. ↑  At Cannes, Women With Diverse Visions // *The New York Times* / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2011. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X Праверана 20 сакавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q9684'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6284490'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11299'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24743245'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2529982'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a>
6. ↑  Movie Listings for June 15-21 // *The New York Times* / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2012. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X Праверана 20 сакавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q9684'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6284490'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11299'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24743245'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2529982'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a>
7. ↑
**«Сатырыкон»** (іт. Satyricon) — кінафільм Федэрыка Феліні паводле аднайменнага рамана Петронія.

Сюжэт
-----

Сюжэт рамана Гая Петронія моцна зменены рэжысёрам. Аднак як і ў першакрыніцы, дзеянне разгортваецца ў эпоху кіравання Нерона вакол прыгожага юнака Энколпія, які шукае свайго маладога палюбоўніка, які ўцёк з іх агульным сябрам, распуснікам Аскілтам.

Феліні даволі свабодна інтэрпрэтуе кнігу, смела расстаўляе акцэнты там, дзе яго найбольш цікавіць. У вобразах рымскага жыцця Феліні паказвае гледачу сучасную рэальнасць.

У ролях
-------

* Марцін Потэр — Энколпій
* Хірам Келер — Аскілт
* Макс Борн — Гітан
* Сальва Рандонэ — Эўмолп
* Марыё Раманьёлі — Трималхион
* Магалі Наэль — Фартуната
* Капучынэ — Трыфена
* Ален Кюні — Ліка
* Лючыя Базэ — матрона
* Гордан Мітчэл — рабаўнік
* Доніэл Луна — Энаты
* Фанфула — Верначыа
**«Украінская рапсодыя»** - мастацкі фільм рэжысёра Сяргея Параджанава, зняты ў 1961 годзе. Прэм'ера адбылася 31 снежня 1961 года. Каляровы, працягласцю 88 мін. Зняты ў Калінінградзе.

Сюжэт
-----

У час вайны паранены Антон трапіў у палон. Уцекача з-пад канвою савецкага ваеннапалоннага выратаваў арганіст Вайнер, даўшы прытулак у сябе ў доме. Калі ў горад прыйшлі амерыканскія войскі, Антону не дазвалялі выезд да высвятлення ўсіх падрабязнасцяў яго знаходжання ў Германіі. Між тым яго каханая Аксана, дзяўчына з украінскага сяла, ужо страціла надзею на яго вяртанне. Наступілі мірныя дні. Аксана, уладальніца цудоўнага голасу, выступае на Сусветным конкурсе вакалістаў і заваёўвае Гран-пры. Дзяўчына вяртаецца ў сваё сяло і на вакзальным пероне сустракае Антона…

Творчая група
-------------

* Рэжысёр: Сяргей Параджанаў.
* Аўтар сцэнарыя: Аляксандр Левада.
* Аператар: Іван Шэкер.
* Мастак-пастаноўшчык: Міхась Ракоўскі.
* Кампазітар: Платон Майбарада.
* Тэкст песень: Мікалай Нагнібеда.
* Выкананне песень: Яўгенія Мірашнічэнка.
* Гукарэжысёры: Ніна Аўраменка, Сафія Сергіенка.
* Мантаж: Марыя Панамарэнка.
**Роберт Алан Шыверс** (англ.: Robert Allan Shivers; 5 кастрычніка 1907, Лафкін, Тэхас — 14 студзеня 1985, Остын, Тэхас) — амерыканскі палітык, 37-ы губернатар Тэхаса.

Біяграфія
---------

Алан Шыверс нарадзіўся ў горадзе Лафкін, штат Тэхас, у сям’і Роберта Эндру і Эстэр (народжанай Крысі) Шыверс. Ён правёў сваё дзяцінства ў Магнолія-Хілс, сямейным доме каля Вудвіла. У 1924 годзе Шыверс скончыў школу і паступіў у Тэхаскі ўніверсітэт у Остыне, каб стаць юрыстам, як бацька. Правучыўшыся год, ён кінуў вучобу і ўладкаваўся працаваць на нафтаперапрацоўчы завод у Порт-Артуры. Але ў 1928 годзе Шыверс вярнуўся ва ўніверсітэт і скончыў яго ў 1931 годзе са ступенню бакалаўра.

Да 1934 года Шыверс займаўся прыватнай юрыдычнай практыкай у Порт-Артуры, пасля чаго быў абраны ў сенат штата, стаўшы самым маладым у гісторыі сенатарам Тэхаса. У 1937 годзе ён ажаніўся з Мэрыэліс Шэры (1910—1996), бацька якой, Джон Шэры, быў буйным вытворцам цытрусавых, жывёлагадоўцам, банкірам і гандляром нерухомасцю ў даліне Рыа-Грандэ. У 1943 годзе Шыверс уступіў у войска ЗША і на працягу наступных двух з паловай гадоў служыў у Саюзным ваенным урадзе ў Паўночнай Афрыцы, Італіі, Францыі і Германіі.

Пасля звальнення з войска ў 1945 годзе ў званні маёра, Шыверс стаў генеральным дырэктарам камерцыйнага прадпрыемства свайго цесця, аднак неўзабаве вырашыў вярнуцца ў палітыку. У 1946 годзе ён быў абраны віцэ-губернатарам Тэхаса, а праз два гады быў пераабраны на наступны тэрмін. 11 ліпеня 1949 года памёр губернатар Бофард Джэстэр, і Шыверс заняў яго месца. Ён адмовіўся балатавацца на перавыбранне ў 1956 годзе.

У студзені 1957 года Шыверс сышоў з палітыкі і актыўна заняўся кіраваннем вялізных прадпрыемстваў у даліне Рыа-Грандэ, якія атрымала ў спадчыну яго жонка. Ён быў старшынёй і членам рады дырэктараў шэрагу банкаў, у тым ліку Austin National Bank і Texas Commerce Bank, а таксама прэзідэнтам Гандлёвай палаты ЗША. У 1973 годзе Шыверс быў прызначаны ў Савет рэгентаў Тэхаскага ўніверсітэта на сямігадовы тэрмін. На працягу чатырох гадоў ён быў старшынёй рады. У гэты час Шыверс ахвяраваў свой асабняк у Остыне, каб сабраць сродкі для юрыдычнай школы ўніверсітэта.

Шыверс памёр 14 студзеня 1985 гады ад шырокага інфаркту. Пасля яго засталіся жонка Мэрыэліс, тры сыны і дачка, а таксама дзесяць унукаў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1176551477 · LCCN: n92029713 · VIAF: 21331492 |
**Вялікі сплаўны павук** (*Dolomedes plantarius*) — павук сямейства пізаўрыдаў (*Pisauridae*).

Апісанне
--------

Самцы вялікіх сплаўных павукоў маюць памер да 10-12 мм, самкі — да 20 мм. Яны маюць карычневы колер, уздоўж бакоў галавагрудзей шырокая жоўтая паласа. Брушка авальнае. Вочы размяшчаюцца ў два рады. Ногі доўгія і тоўстыя з вялікімі шыпамі. На лапках шчыльная шчоткі валаскоў.

Распаўсюджанне
--------------

Вялікіх сплаўных павукоў можна сустрэць у розных краінах Еўропы. На Беларусі іх можна ўбачыць у Бярэзінскім біясферным запаведніку і нацыянальным парку «Прыпяцкі» — вядомы толькі адзінкавыя выпадкі назірання. Асноўная прычына іх малалікасці — парушэнне натуральных месцаў жыхарства.

Спосаб жыцця
------------

Жывуць недалёка ад вады: на пойменых лугах і нізінных балотах. Могуць хутка бегаць па вадзе, пагружацца ў яе. Каб пры гэтым цела не змочвалася, на ім маюцца адмысловыя гідрафобныя валаскі.

Пры «паляваннях» вялікія сплаўныя павукі могуць доўга быць нерухомымі. Пры гэтым яны заднія ногі размяшчаюць на расліннасці, а пярэднія — на паверхні вады.

Размнажаюцца вялікія сплаўныя павукі з двухгадовага ўзросту, прычым два разы на год. Кокан з яйкамі (у кокане іх каля 500—600) носіць на сабе самка. Перад з’яўленнем павучкоў яна робіць на пучках раслін на вышыні ад 10 см да аднаго метра ад вады сетку дыяметрам да 25 см. Маладыя павучкі гадуюцца ў ёй каля тыдня. Увесь гэты час маці застаецца побач з імі.

Ахова
-----

Вялікі сплаўны павук занесены ў Чырвоныя кнігі Беларусі і Літвы.

Спасылкі
--------

* Артыкул у Чырвонай кнізе Беларусі(недаступная спасылка)  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780797511 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эбат.

**Грэг Эбат** англ.: (Greg Abbott), поўнае імя **Грэгары Уэйн Эбат** (англ.: Gregory Wayne Abbott; нар. 13 лістапада 1957, Уічыта-Фолс, Тэхас) — амерыканскі юрыст і палітык, 48-ы губернатар Тэхаса.

Біяграфія
---------

Грэг Эбат нарадзіўся 13 лістапада 1957 года ў горадзе Уічыта-Фолс (Тэхас, ЗША). У 1981 годзе ён атрымаў ступень бакалаўра у Тэхаскім універсітэце ў Остыне, а ў 1984 годзе — ступень доктара права ў школе права Універсітэта Вандэрбільта.

Працаваў адвакатам, затым прафесарам права, з 1993 па 1995 год быў суддзёй акруговага суда. З 1995 па 2001 год быў суддзёй Вярхоўнага суда Тэхаса (спачатку быў прызначаны, а потым абраны). Са снежня 2002 года па студзень 2015 года быў генеральным пракурорам Тэхаса.

У лістападзе 2014 года ў якасці кандыдата ад рэспубліканскай партыі ўдзельнічаў у выбарах губернатара Тэхаса і ўпэўнена перамог прадстаўніцу дэмакратычнай партыі Уэндзі Дэвіс (Эбат набраў 59,3 % галасоў, а Дэвіс — 38,9 %). Эбат змяніў Рыка Перы на пасадзе губернатара 20 студзеня 2015 года.

Зноскі
------

1. ↑  Greg Abbott // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1176684280 · ISNI: 0000 0000 3780 7589 · LCCN: n2001099682 · VIAF: 23950353 |