**Уільям Стрэт** (англ.: William Strutt; 1756—1830) — прадпрымальнік з Белпера, Англія. Быў паспяховым архітэктарам, спраектаваў многія з мастоў у Дэрбі, у 1810 годзе стварыў праект першага будынка Дэрбішырскай галоўнай бальніцы. У 1779 годзе ён стаў ганаровым грамадзянінам Дэрбі, што дазволіла яму ўдзельнічаць у галасаванні на выбарах у Парламент. Ён быў адным з заснавальнікаў Філасофскага таварыства Дэрбі, а таксама быў яго прэзідэнтам на працягу дваццаці васьмі гадоў. З'яўляўся членам Лонданскага каралеўскага таварыства.

Біяграфія
---------

Стрэт быў першым сынам Джэдэдаі Стрэта, і ва ўзросце чатырнаццаці гадоў, пасля атрымання добрай адукацыі, Уільям стаў дапамагаць бацьку ў справах. Ён таксама атрымаў у спадчыну ад бацькі здольнасці да занятку механікай і, па чутках, прыдумаў які рухаецца мула за некалькі гадоў да Рычарда Робертса, запатэнтаваўшага яго ў 1830 годзе, хоць узровень развіцця тэхналогій і не дазволіў бы ўвасобіць праект.

Уільям займаўся тэхнічным бокам сямейнага бізнесу, тады як яго браты, Джозеф Стрэт і Джордж Бенсон, узялі на сябе, адпаведна фінансы і кіраванне. Яны сталі вядомыя як W.G. and J. Strutt.

Бюст Уільяма Стрэта працы Фрэнсіса Шантры ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі
Адным з найбольш важных дасягненняў Стрэтабыла распрацоўка вогнетрывалых канструкцый і тэхналогій на тэкстыльных фабрыках і іх укараненне ў розных галінах. Пажары былі асноўнай праблемай фабрык XIX стагоддзя, асабліва калі яны працавалі з гаручымі матэрыяламі. Калі ў 1788 годзе згарэла фабрыка абацтва Дарлі, яе перабудавалі, абараніўшы бэлькі лістамі бляхі. Шматлікія англійскія інжынеры ў тыя гады працавалі над праблемамі вогнеаховы, якія мелі сапраўды дзяржаўнае значэнне.

Упершыню Стрэт выкарыстаў чыгун для будаўніцтва мастоў у Дэрбі, пасля пачаўшы ўжываць яго і ў будаўніцтве будынкаў. Спачатку — пры пабудове фабрыкі паркалю ў Дэрбі і склада ў Мілфардзе (не захаваўся, знесены ў 1964 годзе, цяпер на яго месцы аўтастаянка), а затым пры будаўніцтве новай Заходняй Фабрыкі, збудаванай 1795 у Белперы. Кафля і гіпсавая тынкоўка падтрымліваліся на арках цаглянага мура, выкладзенай вакол чыгунных калон. Бэлькі з драўніны абшывалі ліставым жалезам. Для зніжэння вагі канструкцый, верхнія паверхі былі выкананы ў выглядзе гліняных купалаў, абліцаваных гіпсам.

Унутраны двор ільняной фабрыкі ў Дытерынгтане
Паўночная Белперская фабрыка, 1803.
Затым Стрэт пабудаваў пяціпавярховую фабрыку па перапрацоўцы лёну ў Дытерынгтане, Шрусберы, выканаўшы бэлькі з чыгуну, што зрабіла фабрыку адным з першых прамысловых будынкаў з металічным каркасам. Ён выкарыстаў той жа прынцып для аднаўлення Паўночнай Белперскай фабрыкі пасля пажару ў 1803 годзе. Пасля Стрэт пабудаваў яшчэ цэлы шэраг іншых заводаў у Белперы і Мілфардзе, найбольш выбітнай з яго пабудоў была круглая фабрыка, пабудаваная, верагодна, пад уплывам ідэй Джэрэмі Бентама.

Уільям Стрэт ажаніўся з Барбарай, дачкой Томаса Эванса з абацтва Дарлі. Яго першы сын, Эдуард, пазней стаў Лордам Белперам. У Стрэта таксама былі тры дачкі: Элізабет, Ганна і Фрэнсіс, а яшчэ дзве дачкі памерлі ў маленстве.

У 1817 годзе ён быў абраны членам Лонданскага каралеўскага грамадства, дзе займаў пасаду лейтэнанта-прадстаўніка (DL) ад Дэрбішыра.

Шпіталь Дэрбі, спраектаваны Стрэтом
У 1819 годзе Стрэт спраектаваў і пабудаваў бальніцу Дэрбі, над якой ён працаваў са сваім сябрам Чарльзам Сільвестрам. Сільвестр апісаў новыя спосабы ацяплення бальніц, якія былі ўключаны ў праект, а таксама некаторыя функцыі, якія паляпшаюць умовы знаходжання, такія як самаачышчаючыя прыбіральні з асвяжальнікамі паветра. Стрэт выкарыстаў у праекце мноства новаўвядзенняў, у тым ліку свае вогнетрывалыя канструкцыі і інавацыйную сістэму ацяплення, якая дазволіла пацыентам дыхаць свежым цёплым паветрам. Кульмінацыяй праекта была вялікая статуя Эскулапа, створаная Уільямам Кофі захаваныя Сільвестрам, новаўвядзенні, зробленыя Стрэтам, выкарыстоўваліся затым у наступных будаўнічых праектах. Шпіталь Дэрбі лічыўся перадавым будынкам еўрапейскай архітэктуры, і шматлікія архітэктары наведвалі яго, знаёмячыся з асаблівасцямі і навінкамі. Пасля гэтага Стрэту прапанавалі стаць членам Лонданскага каралеўскага таварыства пять выдатных людзей, сярод якіх былі Марк Брюнель і Джэймс Ват.

Стрэт памёр у 1830 годзе і быў пахаваны ў уніяцкай капліцы ў Фраяргейтзе, Дэрбі. У 1831 годзе прэзідэнт Лонданскага каралеўскага таварыства абагульніў дасягненні Стрэта, назваўшы яго «аўтарам гэтых значных паляпшэнняў у канструкцыі печаў, у эканамічным вытворчасці і размеркаванне цяпла, якія за апошнія гады былі так шырока і з такой карысцю ўкаранёны ў апале і вентыляцыі бальніц і грамадскіх будынкаў».

Зноскі
------

1. 1 2  *various authors* Dictionary of National Biography / L. Stephen, S. Lee — London: 1885.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q179854'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q740657'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1210343'></a>
2. ↑  *Lundy D. R.* William Strutt // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
3. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
4. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
5. ↑  Paul Elliott, *The Derby Philosophers; Science and Culture in English Urban Society, 1700—1850* (Manchester University Press, Manchester, 2009)
6. ↑  William Strutt **(нявызн.)**.  thePeerage.com. Праверана 2 жніўня 2011.
7. 1 2  Sylvester, Charles (1819). *The philosophy of domestic economy: as exemplified in the mode of warming... p.71*. .
8. 1 2 3  Elliott, Paul (2000). "The Derbyshire General Infirmary and the Derby Philosophers: The Application of Industrial Architecture and Technology to Medical Institutions in Early-Nineteenth-Century England". *Medical History* **46**: 65-92.. Retrieved on 19 августа 2011.

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Уільям Стрэт на Вікісховішчы |

* Cooper, B. (1983) *Transformation of a Valley: The Derbyshire Derwent* Heinemann, republished 1991 Cromford: Scarthin Books
* Naylor, P. *(Ed)* (2000) *An Illustrated History of Belper and its Environs* Belper: M.G.Morris


| ?Уільям Стрэт — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Jedediah Strutt[d] |  | William Strutt[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Уільям Стрэт |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Elizabeth Strutt[d] |  | William Woollat[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · WeRelate · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119369044 · ISNI: 0000 0000 1046 0482 · NTA: 182357279 · VIAF: 64815638 |