Лагатып фонду
Куратар TED Крыс Андэрсан
Саманта Паўэр выступае на канферэнцыі 2008 года
**TED** (абрэвіятура ад англ.: **T**echnology **E**ntertainment **D**esign; Тэхналогіі, забавы, дызайн) — прыватны некамерцыйны фонд у ЗША, вядомы першым чынам сваімі штогадовымі канферэнцыямі, якія праводзяцца з 1984 года ў Мантэрэі (Каліфорнія, ЗША). З 2009 года праходзіць у Лонг-Бізун (Каліфорнія, ЗША).

Місія канферэнцыі складаецца ў распаўсюдзе ўнікальных ідэй («*ideas worth spreading*»), абраныя лекцыі даступныя на вэб-сайце канферэнцыі. Тэмы лекцый разнастайныя: навука, мастацтва, дызайн, палітыка, культура, бізнес, глабальныя праблемы, тэхналогіі і забавы. У спіс выступоўцаў патрапілі такія вядомыя асобы, як былы прэзідэнт ЗША Біл Клінтан, Нобелеўскія лаўрэаты Джэймс Уотсан, Мюрэй Гел-Ман, а таксама заснавальнік Вікіпедыі Джымі Вэйлз.

Куратар канферэнцыі і яе сталы вядучы — Крыс Андэрсан.

Гісторыя
--------

TEDxParis, 2009 год — адно з мерапрыемстваў, якія праводзяцца па праграме TEDx
Выступае лаўрэат прэміі TED 2007 года Біл Клінтан
Упершыню канферэнцыя TED прайшла ў 1984 годзе. Яе арганізатарамі сталі Рычард Сол Вурмен і Гары Маркс. На ёй былі прадстаўлены толькі што выпушчаны кампутар Macintosh, створаны кампаніяй Sony кампакт-дыск. Матэматык Бенуа Мандэльброт прадэманстраваў практычнае ўжыванне створанай ім тэорыі фракталаў, спецыяліст па штучнаму інтэлекту Марвін Мінскі растлумачыў новую мадэль розума.

З 1990 года канферэнцыя праводзіцца штогод. З 2001 года правы на правядзенне TED належаць Sapling Foundation і стваральніку гэтага фонду Крысу Андэрсану.

TED Talks
---------

Кожны выступ (лекцыя) на канферэнцыі TED завецца TED Talk. Відэазапісы выступаў публікуюцца на сайце TED.com. Іх можна бясплатна прагледзець на сайце, запампаваць на свой кампутар у HD-якасці ці падпісацца на відэа-падкаст. Таксама відэазапісы даступныя і праз YouTube.

Для iPhone і Android-прылад даступныя як афіцыйныя, так і неафіцыйныя натыўныя праграмы. Хоць праграма пакуль не мае беларускай лакалізацыі, у яе простая навігацыя, дазваляе праглядаць запісы выступаў з субтытрамі на розных мовах і слухаць інтэрнэт радыё TED. З 2009 года TED-відэападкасты даступныя для бясплатнага спампоўвання ў інтэрнэт-краме Ovi/Ovi Store Архівавана 8 сакавіка 2015. (інтэрнэт-сэрвіс Nokia).

На даны момант у анлайн-рэжыме даступна больш за 400 відэазапісаў, якія былі прагледжаны больш за 100 млн раз аўдыторыяй звыш за 15 млн чалавек (паводле даных на красавік 2009 года).

У рамках TED Open Translation Project больш за 8000 валанцёраў перакладаюць выступы на некалькі дзясяткаў моў. На кастрычнік 2012 года перакладзена каля 32 тысяч выступаў. Пераклады даступныя ў фармаце субтытраў.

### TED Prize

TED Prize — прэмія TED, якая прысуджаецца з 2005 года. У першыя часы штогод прысуджаліся тры прэміі па $100 000 за «жаданне змяніць свет» (*wish to change the world*).

Пачынаючы ад 2010 года прысуджаецца толькі адна прэмія.

* 2005 год — Бона, Эдвард Буртынскі, Robert Fischell
* 2006 год — Larry Brilliant, Jehane Noujaim, Cameron Sinclair
* 2007 год — Біл Клінтан, Эдвард Уілсан, Джэймс Нахтвей
* 2008 год — Neil Turok, Dave Eggers, Карэн Армстранг
* 2009 год — Sylvia Earle, Jill Tarter, José Antonio Abreu
* 2010 год — Джэймс Трэвар Олівер
* 2011 год — JR
* 2012 год — City 2.0

### TEDx

TEDx з’яўляецца праектам TED, якія дазваляюць асобным людзям ці групам людзей у розных краінах, гарадах, універсітэтах, супольнасцях арганізаваць незалежныя канферэнцыі ў стылі TED. Канферэнцыя TEDx з’яўляецца незалежным мерапрыемствам, якія праводзяцца па ліцэнзіі TED.

#### Спіс канферэнцый TEDx у Беларусі

Гісторыя TEDx у Беларусі пачынаецца ў 2009 годзе. Тым часам была атрымана ліцэнзія на правядзенне TEDxMinsk. За 5 гадоў было праведзена 7 лакальных падзей TEDx. У снежні 2013 года прайшоў першы «жывы» TEDxMinsk з беларускімі спікерамі. Мерапрыемства наведала 100 чалавек, відэа-выступу прагледзела больш за 10 тысяч чалавек. Некалькі TEDxYouth былі праведзены ў Гродна. У верасні 2016 у Магілёве прайшла канферэнцыя TEDxMahilyow.

**Спіс канферэнцый TEDx у Беларусі**

* 2013, 14 снежня — TEDxMinsk, Мінск
* 2014, 4 кастрычніка - TEDxNiamiha, Мінск
* 2014, 1 лістапада — TEDxYouth@Hrodna, Гродна
* 2015, 21 лістапада - TEDxNiamiha, Мінск
* 2015, 12 снежня — TEDxYouth@Hrodna, Гродна
* 2016, 25 чэрвеня - TEDxNiamiha, Мінск

Цікавыя факты
-------------

* Пры стварэнні фільма Праметэй быў зроблены ролік пра выступ Пітара Вейланда (кіраўніка кампаніі «Вейланд-Ютані») на гэтай канферэнцыі ў 2023 годзе. Гэтая сцэна з арыгінальнага фільма была выдалена і прадстаўлена пазней у якасці дадатковага матэрыялу.

Гл. таксама
-----------

* TEDMED

Зноскі
------

1. ↑  Speakers
2. ↑  Speakers A-Z list Архівавана 8 жніўня 2008.
3. ↑  TED | Speakers | Bill Clinton
4. ↑  TED Speakers James Watson: Biologist, Nobel laureate
5. ↑  TED Speakers Murray Gell-Mann: Physicist, Nobel laureate
6. ↑  TED Speakers Jimmy Wales: Founder of Wikipedia
7. ↑  TED 2008 / Day 2: Dave Eggers and Tutoring, Neil Turok and the next African Einstein, Karen Armstrong and the Charter for Compassion (англ.) (28 лютага 2008). Архівавана з першакрыніцы 18 жніўня 2012. Праверана 10 жніўня 2012.
8. ↑  TED Blog: TED Prize winner announced! Архівавана 26 ліпеня 2010.
9. ↑  TED Prize 2005 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  TEDPrize.org. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 30 лістапада 2008.
10. ↑  TED Prize 2006 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  TEDPrize.org. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 30 лістапада 2008.
11. ↑  TED Prize 2007 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  TEDPrize.org. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 30 лістапада 2008.
12. ↑  TED Prize 2008 **(нявызн.)**.  TEDPrize.org. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 30 лістапада 2008.
13. ↑  TED Prize 2009 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  TEDPrize.org. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 30 лістапада 2008.
14. ↑  TED Prize 2010 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  TEDPrize.org. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2012. Праверана 21 снежня 2009.
15. ↑  TED Prize 2011 **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 18 жніўня 2012. Праверана 10 жніўня 2012.
16. ↑  TED Prize 2012 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 жніўня 2012. Праверана 10 жніўня 2012.
17. ↑

Літаратура
----------

* *Кармін Гала.* Прэзентацыі ў стылі TED: 9 прыёмаў лепшых у свеце выступаў = Talk Like TED. The 9 Public-Speaking Secrets Of The World’s Top Minds. — М.: Альпіна Паблішэр, 2015. — 253 с. — ISBN 978-5-9614-4899-3.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | TED (канферэнцыя) на Вікісховішчы |

* TED.com: Афіцыйны сайт
* TEDBlog: Афіцыйны блог
* Канал TED на YouTube
* TEDTalks відэа-падкаст
* FEDORisTED: Пераклады лепшых выступаў госцяў TED.com Архівавана 2 кастрычніка 2012.
* Сервіс для спампоўкі субтытраў з TED.com Архівавана 30 мая 2012.
* Канал FEDORisTED на YouTube
* TEDxSkolkovo Архівавана 20 сакавіка 2015.
* TEDxSkolkovo Facebook
* Супольнасць TEDxVorobyovy-Gory і спадарожных TEDx падзей Архівавана 15 жніўня 2012.
* Супольнасць TEDxRU Архівавана 18 снежня 2014.
* Супольнасць TEDxPerm Архівавана 18 снежня 2014.
* VERT DIDER (руская агучка відэа TED) Архівавана 7 красавіка 2014.
* Руская агучка TED (агучана робатамі)
* Супольнасць TEDxTomsk Архівавана 18 снежня 2014.
* Супольнасць TEDxNevaRiver Архівавана 12 мая 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1094728047 · Microsoft: 1318272276 · VIAF: 12145971350332331575 |