recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Джакама Ачэрба
**Закон Ачэрба** — італьянскі выбарчы закон 18 лістапада 1923 года, прапанаваны баронам Джакама Ачэрба і праведзены праз італьянскі парламент.

Згодна з Законам Ачэрба, партыя, якая атрымала першае месца на выбарах і не менш за 25 % сапраўдных галасоў, атрымлівала 66 % месцаў у парламенце. Астатнія мандаты размяркоўваліся паміж астатнімі партыямі згодна прапарцыйнай сістэме. На практыцы закон замацаваў цяперашнюю ўладу фашысцкай партыі.

На выбарах 1924 года, праведзеных згодна з новым законам, Беніта Мусаліні атрымаў лаяльны парламент, што спрыяла ўсталяванню яго дыктатуры. Аднак, фашысты і іх саюзнікі дамагліся на выбарах падтрымкі 2/3 выбаршчыкаў, што дало б ім 2/3 месцаў у парламенце і пры старой рэдакцыі закона.

Італьянская сацыялістычная партыя не прызнала прыняцце закона і не ўдзельнічала ва ўрадзе, што дало Мусаліні яшчэ большую свабоду дзеянняў. Апазіцыйныя дэпутаты сфармавалі так званы Авенцінскі блок і адмовіліся ўдзельнічаць у працы парламента, чым фактычна зрабілі яго аднастайна фашысцкім. Пазней шэраг кіраўнікоў сацыялістаў уключаючы Джакама Матэаці былі забітыя фашысцкімі агентамі.

Зноскі
------

1. ↑  *Boffa, Federico* Italy and the Antitrust Law: an Efficient Delay?. — 2004. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2009. Архіваваная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2009. Праверана 17 сакавіка 2010.

Гл. таксама
-----------

* Найноўшая гісторыя Італіі
**Юліус Шнор фон Каральсфельд** (ням.: Julius Schnorr von Carolsfeld; 26 сакавіка 1794 — 24 мая 1872) — нямецкі мастак-рамантык.

Біяграфія
---------

Сын і вучань мастака Іагана Файта Шнора фон Каральсфельда, брат мастака Людвіга Фердынанда Шнора фон Каральсфельда (1788—1853).

Грунтоўна падрыхтаваны бацькам і лейпцыгскай школай Святога Тамаша, у 1811 годзе паступіў у вучні Венскай Акадэміі мастацтваў і далучыўся там да групы маладых мастакоў, якія імкнуліся пракладаць для сябе шляхі, незалежныя ад эклектычнага кірунку яе школы. Прыроджаная схільнасць да рамантызму заахвочвала Юліуса старанна вывучаць, акрамя натуры, творы старажытных нямецкіх і італьянскіх майстроў. Першымі пладамі гэтага вывучэння былі карціны: «Святы Рох, які раздае міласціну» (знаходзіцца ў лейпцыгскім музеі) і «Наведванне сямейства Ісуса Хрыста сямействам Іаана Хрысціцеля» (у Дрэздэнскай галерэі), наіўныя па кампазіцыі, але прасякнутыя цёплым пачуццём.

У 1817 годзе Шнор адправіўся ў Італію і, правёўшы каля года ў Фларэнцыі, пасяліўся ў Рыме. Тут ён далучыўся да гуртка «назарэйцаў», але застаўся верны духу пратэстанцтва, тым часам як іншыя чальцы гэтага гуртка трымаліся каталіцкіх поглядаў. У Рыме ён упрыгожыў залу вілы Масіма (іт. Casino Massimo) фрэскамі, якія паказваюць 23 сцэны з «Бязлісавага Роланда» Арыёста (1820—1826 гады), у якіх выказаліся яго ўдумлівасць у кожную тэму, дзіўны дар кампазіцыі і свежасць. Акрамя таго, з-пад пэндзля Юліуса выйшла некалькі карцін, напісаных алейнымі фарбамі, між іншым: «Шлюб у Кане Галілейскай» (больш чым з 60 фігурамі), «Якаў і Рахіль», «Хрыстос, які дабраслаўляе дзяцей», «Святая Сям’я», «Тры хрысціянскія і тры паганскія віцязі» (па Арыёста) і «Руф на ніве Ваоза». Падчас знаходжання яго ў Рыме ім выкананы таксама шэраг выдатных пейзажных эцюдаў, пасля выдадзеных, у ліку каля сотні, Іарданам (Берлін, 1878).

У 1827 годзе Шнор быў запрошаны ў Мюнхен на пасаду прафесара гістарычнага жывапісу ў Акадэміі мастацтваў.

Зноскі
------

1. 1 2  Julius Schnorr von Carolsfeld<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Julius Veit Hans Schnorr von Carolsfeld // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
**Закон Бэ́ра** — закон, які тлумачыць адхіленне цячэння і падмыў берагоў рэк уплывам сутачнага вярчэння Зямлі.

Абгрунтаваны ў 1857 годзе К. М. Бэрам, які паказаў, што руславы паток рэк мерыдыянальнага напрамку пад уздзеяннем сілы Карыяліса адхіляецца ў Паўночным паўшар’і ўправа і падмывае правы бераг, у Паўднёвым паўшар’і — улева і падмывае левы бераг.

Французскі вучоны Ж. Бабінэ даказаў, што так адхіляюцца ўсе рэкі, незалежна ад напрамку цячэння. Сіла Карыяліса на экватары роўная нулю і павялічваецца ў напрамку да полюсаў, а сіла адхілення патоку прапарцыянальная масе вады, таму закон Бэра найбольш праяўляецца на вялікіх рэках сярэдніх шырот (Дняпро, Волга, Дунай, Парана, Уругвай і інш.).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779704437 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лысоў.
**Юлій Раманавіч Лысоў** (17 сакавіка 1925, г. Рэчыца, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар, мастак.

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1953 г. Удзельнічаў у выстаўках з 1958.

Працаваў у Белдзяржпраекце, галоўным архітэктарам праектаў у Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, у Белпрампраекце, галоўным архітэктарам аддзелаў у Белдзіпрахарчпраме, Белдзіпрагандлі, з 1973 па 1981 г. — дацэнт Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Помнік камсамольцам у Гомелі
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): прамвузлы ў Барысаве, Брэсце, Віцебску, Гомелі (1962— 67), генпланы малых гарадоў Беларусі (1957—1959), помнікі У. І. Леніну, камсамольцам (1964) у Гомелі, ахвярам фашызму ў Браславе, Жлобіне, Смаленску (1958—1970).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лысов Юлий Романович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar3320222 |
**Палац Шверына** (ням.: Palais Schwerin) — гістарычны будынак у цэнтры Берліна. Барочны палац на паўднёвым баку плошчы Молькенмаркт насупраць Нікалаіфіртэль у раёне Мітэ быў пабудаваны пасля 1690 года.

Палац быў меркавана пабудаваны пасля пажару 1690 года. У 1698 годзе яго набыў прускі дзяржаўны міністр Ота фон Шверын. Для рэканструкцыі палаца ён запрасіў Жана дэ Бота, гугенота на прускай службе. Пасля смерці графа палац перайшоў у 1765 годзе ў валоданне прускай дзяржавы. У ім паслядоўна размяшчаліся тытунёвая манаполія, крымінальны суд і турма. Амаль стагоддзе да 1889 года «палац Шверына» азначаў для берлінцаў «турма». Да 1910 года будынак займаў кіраванне юстыцыі. У 1920-я гады палац арандаваўся для гандлю мэбляй. У 1937—1938 гадах быў разабраны для будаўніцтва дзяржаўнага манетнага двара. Па праекце архітэктара Фрыца Кейбеля палац быў пашыраны за кошт дзвюх бакавых прыбудоў, стаўшы адзіным архітэктурным ансамблем. У ГДР у палацы Шверына размяшчалася да 1951 года дзяржаўная камісія па пытаннях мастацтва, затым да аб’яднання Германіі міністэрства культуры ГДР.

Літаратура
----------

* Günter Stahn: *Berlin. Das Nikolaiviertel.* Berliner Wissenschafts-Verlag, Berlin 2003.
* Uwe Kieling, Johannes Althoff: *Das Nikolaiviertel*. Berlin Edition, Berlin 2001.
* Benedikt Goebel: *Der Umbau Alt-Berlins zum modernen Stadtzentrum.* Verlagshaus Braun, Berlin 2003.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Шверына**
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даркевіч.
**Хрыстафор Яўгенавіч Даркевіч** (1900 — 4 лістапада 1937) — беларускі мастак. Брат Пятра Даркевіча.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Міхалава Смаленскай губерні ў заможнай сялянскай сям’і (бацька меў свой млын). Вучыўся ў Пецярбургскім вышэйшым мастацка-тэхналагічным інстытуце (1921—1926). У 1920-я гады выкладаў у сярэдніх школах Ленінграда, з 1931 года — у Віцебскім мастацкім тэхнікуме. Працаваў у галіне манументальнага і станковага жывапісу. Аўтар пейзажаў «Восень» (1932), «Саўгас „Сасноўка"» (1934), «Над ракой», партрэтаў Аляксея Стаханава, Янкі Купалы, Андрэя Александровіча, Аляксандра Пушкіна, Максіма Горкага, карціны «Малацьба ў саўгасе» (1936) і іншых, фрэсак на будынку вакзала станцыі Сіроціна Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці (1930-я гады). Рэпрэсаваны, расстраляны. Рэабілітаваны 12 сакавіка 1961 года.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Часціцы далёкай зоркі Астры лёсу братоў Даркевічаў
* Даркевіч Хрыстафор Яўгенавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 132253 |
**Палац культуры льнокамбіната** — будынак у Оршы, размешчаны па адрасе вуліца Леніна, 21. Пабудаваны ў 1930-я гады. У наш час у будынку месціцца Дзіцячая школа мастацтваў № 1 г. Орша.

Архітэктура
-----------

Мае асіметрычную кампазіцыю, сфарміраваную з 3-павярховага клубнага аб'ёма і глядзельнай залы. Уваход вырашаны глыбокай нішай з лоджыямі, якія абапіраюцца на 4-гранныя канеліраваныя калоны са стылізаванымі капітэлямі, на першым паверсе — на патоўшчаныя круглыя калоны. Фасад дэкарыраваны шырокімі лапаткамі, ляпной пластыкай.

Літаратура
----------

* Шамрук, А. С. Архитектура Беларуси ХХ — начала ХХІ в.: эволюция стилей и художественных концепций. — Минск: Белорусская наука, 2007. — 335 с.: илл. ISBN 978-985-08-0868-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Палац герцагаў Бургундскіх** (фр.: Le palais des ducs et des États de Bourgogne) — былая рэзідэнцыя бургундскіх герцагаў у сталіцы Бургундыі — горадзе Дыжоне.

Самая старажытная частка палаца — Барская вежа. Яе будаўніцтва пачалося пры Філіпе Адважным у 1365 г. Пры Філіпе Добрым у рэзідэнцыі герцагаў з’явілася вежа, якая носіць яго імя. Пышныя гатычныя надмагіллі герцагаў Філіпа Адважнага і Іаана Бясстрашнага працы Слютэра перанесены ў палац са скасаванага кляштара Шанмоль.

Большасць збудаванняў комплексу былі ўзведзены ў XVII—XVIII стагоддзях у стылі французскага класіцызму. У цяперашні час у палацы размяшчаецца Дыжонскі музей выяўленчых мастацтваў з рэдкім зборам старафранцузскага і старанідэрландскага жывапісу.

Палац герцагаў Бургундскіх

Зноскі
------

1. 1 2  base Mérimée — ministère de la Culture, 1978.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q68471231'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q809830'></a>
2. 1 2  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Mérimée: PA00112427 · VIAF: 239524568 |
**Калінаўскае падняцце** (ад назвы вёскі Калінаўка ў Любанскім раёне) — тэктанічная структура ў Любанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, у межах Чырвонаслабодскай зоны падняццяў Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1968 годзе сейсмаразведкай. Вылучаецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладаў.

Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Калінаўскае падянцце — монаклінальны блок, абмежаваны з усіх бакоў разрыўнымі парушэннямі, з падняццем гарызонтаў у паўднёва-ўсходнім напрамку пад вуглом 3—5º. Памеры 10×1,5 км. Па міжсалявых адкладах Калінаўскае падняцце — прыразломная антыкліналь субшыротнага распасцірання з паднятым паўночным і апушчаным па разломе паўднёвым крыламі. Памеры 9×2 км, амплітуда 100 м. Развіццё Калінаўскага падняцця звязана пераважна з фарміраваннем Чырвонаслабодскага разлому і разломаў, якія яго акаймоўваюць. Асноўныя этапы развіцця — лебядзянскі (позні дэвон) і каменнавугальны.

Літаратура
----------

* Калінаўскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
**Кучурган** — рака ў Малдове і ў Адэскай вобласці Украіны. Упадае ў Кучурганскі ліман. Даўжыня 119 км, плошча басейна 2090 км². Даліна ракі ўяўляе сабой бэльку ліманнага ўтварэння.

Рака бярэ пачатак на паўднёвых схілах Падольскага ўзвышша, недалёка ад вёскі Аленеўка. Даліна ў верхнім цячэнні V-падобная, у ніжнім — трапецападобная, уяўляе сабой балку ліманнага ўтварэння. Пойма двухбаковая, шырынёй 0,1-0,4 км. Рэчышча ўмерана звілістае, шырынёй ад 5 да 46 м, на асобных участках стварае плёсы. Ухіл 0,89 м/км. Цячэнне ракі павольнае, месцамі ўтварае плаўні. 

Жыўленне снегавое і дажджавое. Ледастаў у пачатку снежня, ускрыццё лёду ў другой палове лютага. Летам перасыхае, зімой перамярзае. Вада мінералізаваная, каламутная, з балотным прысмакам, прыдатная толькі для гаспадарча-бытавых патрэб.
**Юлій Анатолевіч Шаравера** (24 мая 1948, Дрэздэн, ГДР — 14 сакавіка 2000, Мінск, Беларусь) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, з 1975 года — кіраўнік групы архітэктараў, з 1987 года — начальнік Упраўлення горадабудаўніцтва ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1995 года віцэ-прэзідэнт «SOS — Дзіцячая вёска Бараўляны».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Памёр у Мінску 14 сакавіка 2000 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: інжынерны корпус завода «Прамсувязь» па вул. Дамашэўскай (1977), перадпраектныя прапрацоўкі вытворча-лабараторнага корпуса завода эндакрынных прэпаратаў (1976—1977), рэканструкцыя і пашырэнне станкабудаўнічага завода імя Кастрычніцкай рэвалюцыі (1978) у Мінску, праект «SOS — Дзіцячая вёска Бараўляны» (1995).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шеревера Юлий Анатольевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
|  |
| --- |
|  |

**Ржышча (іржышча, ржэўнік, іржэўнік)** — рэшткі (ніжняя частка) сцеблаў травы (збожжавых культур) пасля ўборкі ўраджаю.

Для барацьбы з пустазеллем, якое застаецца на поле разам з іржышчам, і расце (вегетуе) да наступлення маразоў, а таксама для барацьбы са схаванасцябловымі шкоднікамі і ўзбуджальнікамі хвароб сельскагаспадарчых раслін вырабляюць лушчэнне (павярхоўнае рыхленне) іржышча пасля ўборкі ўраджаю, а затым пры з'яўленні ўсходаў пустазелля робяць іх глыбокае ўзворванне.

У раёнах з ветравой эрозіяй, суровымі і маласнежнымі зімамі, з мэтай перашкодзіць выдзіманне глебы і спрыяць затрыманню снегу, іржышча апрацоўваюць па безадвальнай тэхналогіі — глыбокарыхлільнікамі або культыватарамі-пласкарэзамі, што дазваляе захаваць на паверхні поля да 85-90 % іржышча.

Цэлюлоза складае каля 50-70 % сухога рэчыва іржышча і з'яўляецца галоўным кампанентам у стварэнні перагною.

Для пераадолення праблем з эрозіяй глеб у большасці краін Амерыкі ўжываецца тэхналогія No-till, якая прадугледжвае пасеў па ржышчы без заворвання яго плугам.

Адмяніць пасляўборачнае лушчэнне іржышча дазваляе выкарыстанне гербіцыдаў, у тым ліку гліфасат-утрымальных прэпаратаў. Для павышэння эфектыўнасці дзеяння гэтых рэчываў у засушлівыя гады ўжываюць дыскаванне іржышча, якое стымулюе адрастанне асотаў і аднагадовага пустазелля.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Значение слова «Жнивьё» в Большой советской энциклопедии
2. ↑  Журнал «Сельскохозяйственные вести» Технология NO-TILL, стерня и питание почвы Архівавана 12 чэрвеня 2016.
3. ↑  Особенности осеннего применения глифосат-содержащих гербицидов в Беларуси(недаступная спасылка). Сорока С. В. директор РУП «Институт защиты растений» Национальной академии наук Беларуси, Минск. // Поле Августа :газета. — 2006. — № 7.
**Палац парламента Брэтані** (фр.: Palais du parlement de Bretagne) — будынак у Рэне ў стылі французскага маньерызму, пабудаваны для парламента Брэтані ў 1613—1655 гг. адзін з сімвалаў Рэна.

Гісторыя
--------

Палац пабудаваны па праекце Жэрмена Гацье, радыкальна перапрацаванаму Саламонам дэ Бросам, аўтарам Люксембургскага палаца ў Парыжы. Аздабленне памяшканняў скончылася толькі ў 1709 годзе.

З 1804 года ў будынку былога парламента (скасаванага ў 1790 г.) засядае Апеляцыйны суд Рэна. Пазней палац неаднаразова перабудоўваўся; так, пры Луі-Філіпе I была разабрана адна са сцен, каб у суд маглі заязджаць паліцэйскія фургоны са злачынцамі. У 1883 годзе будынак суда пасля рэстаўрацыі быў абвешчаны нацыянальным здабыткам.

Сляды пажару 1994 г. у Вялікай палаце, наўмысна пакінутыя пры рэстаўрацыі
5 лютага 1994 года палац пацярпеў ад катастрафічнага пажару. Падчас дэманстрацыі брэтонскіх рыбакоў, якая перарасла ў сутыкненні з паліцыяй з бойкамі і разбіваннем шкла, была выпушчана сігнальная ракета, ад якой загарэўся дах Парламента. З-за маніфестацыі, якая доўжылася ўсю ноч, пажарнікі не адразу змаглі наблізіцца да будынка. Нягледзячы на тое, што дах абваліўся, частку габеленаў і твораў мастацтва, якія ўпрыгожвалі інтэр’ер палаца, удалося выратаваць. Рэстаўрацыя заняла 5 гадоў і абыйшлася ў 35 (па іншых даных — 54) мільёнаў еўра.

Архітэктура
-----------

Красамоўства і Правасуддзе — фігуры на даху палаца. Паміж імі балюстрада з геральдычных лілей і гарнастаяў
У знешнім і ўнутраным афармленні палаца асноўную ролю адыгрываюць дзве тэмы — магутнасці права і саюза Францыі і Брэтані.

Дах увянчаны пазалочанымі алегарычнымі фігурамі Сілы, Закона, Красамоўства і Правасуддзя. Балюстрада ўпрыгожана гербамі Брэтані (гарнастай) і Францыі (флёр-дэ-ліс), якія чаргуюцца паміж сабой. Да пажару 1994 года апорныя канструкцыі былі драўлянымі, пасля рэстаўрацыі іх зрабілі металічнымі.

Кулуары суда
Галоўная лесвіца вядзе на другі паверх («паверх знаці», у Заходняй Еўропе ён лічыцца першы), першы паверх у стары час служыў турмой, ён не мае ўпрыгожванняў і мае ўваход толькі з унутранага двара.

Сярод памяшканняў суда, рэстаўраваных пасля катастрафічнага пажару — шырокія судовыя кулуары, шасцівугольная Вялікая палата, залы Савета Вялікай палаты, Апеляцыйнага суда, суда прысяжных. Ва ўсіх гэтых залах столі багата ўпрыгожаны алегарычнымі карцінамі і гербамі, на сценах шматлікіх зал — габелены.

Вялікая палата суда
Па парламенце Брэтані лядзяцца турыстычныя экскурсіі. У 2003 годзе яго наведала 30 тысяч чалавек.

Зноскі
------

1. 1 2  base Mérimée — ministère de la Culture, 1978.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q68471231'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q809830'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац парламента Брэтані

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Mérimée: PA00090751 · VIAF: 243165479 |
Палац культуры Мінскага аўтамабільнага завода
Фантан перад палацам культуры
**Палац культуры і тэхнікі Мінскага аўтамабільнага завода** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе Партызанскі праспект, 117а. Пабудаваны ў 1975 г. на аснове тыпавога праекта са зменамі ў вонкавым вырашэнні і планіроўцы (архіт. I. Левін, А. Серапян). Размешчаны ў глыбіні жылога квартала з адступленнем ад «чырвонай лініі» забудовы.

Архітэктура
-----------

Будынак трохпавярховы прамавугольны ў плане, над ім узвышаецца кубападобны аб’ём сцэнічнай каробкі, што надае збудаванню асіметрычную кампазіцыю. Фасады вырашаны ў строгіх архітэктурных формах: спалучэнне вялікіх плоскасцей зашклёных аконных праёмаў, вертыкальных жалезабетонных рэбраў і гладкіх паверхняў сцен. Галоўны ўваход размешчаны асіметрычна і вылучаны вынасным казырком. Палац мае тэатральна-канцэртную (на 1100 месцаў), кіналекцыйную (на 400 месцаў), танцавальную і спартыўную залы, пакоі для работы гурткоў, студыю выяўленчага мастацтва, аматарскую кінастудыю, прасторныя фае, кулуары і інш. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр’ера галоўнага фае з’яўляецца пано, выкананае з розных парод дрэва ў тэхніцы інтарсіі. У абліцоўцы сцен выкарыстаны ружовы ракушачнік, столі — анадзіраваныя панелі. На плошчы нерад палацам разбіты газоны, зроблены басейны.

Літаратура
----------

* 255.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
**Вільгельм Міклас** (ням.: Wilhelm Miklas, 15 кастрычніка 1872 — 20 сакавіка 1956) — аўстрыйскі палітык. Прэзідэнт Аўстрыі з 1928 года да анексіі Аўстрыі Нямеччынай ў 1938 годзе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і паштовага чыноўніка ў Кремс-ан-дэр-Дона, вывучаў гісторыю і геаграфію ў Венскім універсітэце.

З 1923 па 1928 гады займаў пасаду старшыні Нацыянальнага савета Аўстрыі. 10 снежня 1928 ён быў абраны прэзідэнтам Аўстрыі.

Міклас спрабаваў правесці амністыю зняволеных нацыстаў, але гэта было адпрэчана нацыянальнай паліцыяй на чале з Артуром Зейс-Інквартом, праз якога Гітлер праводзіў ваенныя аперацыі за мяжой. Міклас быў вымушаны саступіць іх патрабаванням і прызначыў Зейс-Інкварта міністрам унутраных спраў Аўстрыі.

Міклас быў вельмі непапулярны сярод аўстрыйскіх нацыстаў, таму што ён адхіліў адмену смяротнага прысуду ў адносінах да забойцаў канцлера Энгельберт Дольфуса пасля няўдалага путчу ў 1934 г.

Нямецкія запыты раслі, і 11 сакавіка 1938 года Герман Герынг запатрабаваў прызначыць Зейс-Інкварта федэральным канцлерам Аўстрыі, інакш нямецкія войскі пяройдуць мяжу Аўстрыі на наступны ж дзень.

Міклас адхіліў гэтую прапанову. Пасля таго, як Гітлер атрымаў пацверджанне ад Мусаліні аб тым, што ён не будзе ўмешвацца, было абвешчана, што нямецкія войскі нападуць ў Аўстрыю на наступны дзень. Апоўначы Міклас капітуляваў і абвясціў Зейс-Інкварта новым канцлерам, але было ўжо занадта позна. Калі нямецкія войскі перасеклі мяжу, іх сустракалі як герояў.

13 лістапада 1938 года Міклас падаў у адстаўку; выконваючым абавязкі прэзідэнта стаў канцлер Зейсс-Инкварт, які і падпісаў закон аб уваходжаньні Аўстрыі ў склад Трэцяга Рэйху. Пасля гэтага былы прэзідэнт быў пасаджаны пад хатні арышт і адхілены ад палітычнага жыцця краіны. Памёр 20 сакавіка 1956 года ў Вене.

Зноскі
------

1. 1 2  Wilhelm Miklas // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  *Brozović D. Ladan T.* Wilhelm Miklas // Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1264934'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18446'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1789619'></a>
3. ↑
4. ↑
5. ↑

| ⛭Федэральныя прэзідэнты Аўстрыі |
| --- |
| Першая рэспубліка | 
* Карл Зейц
* Міхаэль Хайніш
* Вільгельм Міклас

 |
| Акупацыя Аўстрыі | 
* Карл Рэнер
* Тэадор Кёрнер

 |
| Другая рэспубліка | 
* Тэадор Кёрнер
* Адольф Шэрф
* Франц Ёнас
* Рудольф Кірхшлегер
* Курт Вальдхайм
* Томас Клесціль
* Хайнц Фішэр
* Аляксандр Ван дэр Бэлен

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118783882 · VIAF: 13103554 |
**Зарэ́чанскі валун** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Беларусі. Размешчаны за 0,5 км на поўдзень ад в. Зарэчча Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Буйны ледавіковы валун светла-ружовага граніту рапаківі з крышталямі палявога шпату ў выглядзе авоідаў. Даўжыня валуна складае 3,3 м, шырыня 2,2 м, вышыня 2,2 м, у абводзе 8,6 м, аб'ём 8,5 м³, маса каля 22 т. Прынесены ледавіком каля 220—110 тыс. г. назад з Выбаргскага масіву. Мае 33 штучныя паглыбленні паўсферычнай формы глыбінёй да 2 см і 4—6 см у папярочніку, зробленыя чалавекам каля 2— 2,5 тысяч гадоў назад. У язычніцкія часы — прадмет пакланення.

Літаратура
----------

* Зарэчанскі валун. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Зарэчанскі валун
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Крастоўскі востраў.

**Крастоўскі востраў** (руск.: Крестовский остров, фінск.: Ristisaari) — востраў у Санкт-Пецярбургу, знаходзіцца ў заходняй частцы горада, на тэрыторыі Петраградскага адміністрацыйнага раёна ў дэльце Нявы. Плошча вострава складае 4,2 км². Ранейшыя назвы вострава: Хрыстафораўскі востраў (1741), востраў Святой Наталлі (1717). Больш за палову плошчы вострава займае Прыморскі парк Перамогі. Адзіная станцыя метро на востраве — «Крастоўскі востраў».

Гісторыя
--------

Паводле адной з легенд, яшчэ да заснавання Санкт-Пецярбурга, на востраве стаяла капліца з вялікім крыжам (руск.: крест), таму востраву далі назву «Крастоўскі». Паводле іншай версіі, калі ўзводзілі асабняк Наталлі Аляксееўны, будаўнікі знайшлі ў зямлі велізарны крыж. Таксама востраў мог быць названы «Крастоўскім» з-за крыжападобнага возера ў яго цэнтры. У 1887 годзе на Крастоўскім востраве было абсталявана першае ў Расіі спецыяльнае стрэльбішча для стэндавай стральбы.

У савецкі перыяд разам з Каменным і Ялагіным астравамі ўваходзіў у групу Кіраўскіх астравоў.

У наш час на востраве пабудавана і будуецца вялікая колькасць элітнага жылля. Па кошце квадратнага метра жылля востраў лідыруе сярод тэрыторый Санкт-Пецярбурга.

Геаграфічнае становішча
-----------------------

Крастоўскі востраў з поўначы абмяжоўвае рака Сярэдняя Неўка, з поўдня — рака Малая Неўка і з паўночнага ўсходу — рака Крастоўка. Заходні бераг вострава выходзіць на Фінскі заліў. З Петраградскай стараной, а таксама з Ялагіным і Каменным астравамі, Крастоўскі звязвае сістэма мастоў.

На паўночным захадзе ад Крастоўскага вострава Грабным каналам аддзелены Бычы востраў.

Аб'екты на востраве
-------------------

* Футбольны стадыён (будуецца)
* Дзіва-востраў (парк атракцыёнаў)
* Спорткомплекс «Дынама»
* Экалога-біялагічны цэнтр «Крастоўскі востраў»
* Спартыўны комплекс «Сібур Арэна»
* Гарадская клінічная бальніца № 31, лячэбна-дыягнастычны комплекс
* Некалькі рэстаранаў[*удакладніць*]
* Атэль «Парк Крастоўскі»
* Бібліятэка Кіраўскіх астравоў

Галерэя
-------

* 
* 
* Карта Крастоўскага востраваКарта Крастоўскага вострава

Зноскі
------

1. ↑  Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград. Энциклопедический справочник. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992 — с. 295
2. ↑  Прогулки по Кировским островам в прошлом веке Архівавана 28 снежня 2019.
3. ↑  Разновидности стендовой стрельбы // Чемпионат.com  (руск.)(Праверана 18 мая 2023)
4. ↑  Рейтинг территорий Санкт-Петербурга по цене — портал БН.ру — Бюллетень недвижимости Санкт-Петербурга Архівавана 1 ліпеня 2014.

Літаратура
----------

* *Марков В. И.* Кировские острова / Художник Л. А. Яценко. — Изд. 2-е, испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1965. — С. 113—153. — 160 с. — 25 000 экз. (обл.)
* Ленинград. Историко-географический атлас. — М.: Главное ўправление геодезии и картографии при Совете министров СССР, 1981.
* *Даринский А. В.* География Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1982.
* Санкт-Петербург: Энциклопедия. — М.: Российская политическая энциклопедия, 2006.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крастоўскі востраў (Санкт-Пецярбург)
***Scolecophidia***, або ***Typhlopoidea***, таксама **чэрвепадобныя змеі** ці **сляпыя змеі** — інфраатрад (або надсямейства) неядавітых змей. Адрозніваюцца рэдукаванымі вачыма, якія знаходзяцца пад непразрыстымі лускавінкамі.

Апісанне
--------

Даўжыня 10-80 сантыметраў. Многія рысы будовы звязаны з жыццём у глебе. Цела ў іх звычайна тонкае, цыліндрычнае, чэрвепадобнае, укрыта з усіх бакоў аднолькавымі дробнымі, акруглымі, гладкімі, бліскучымі лускавінкамі. Хвост кароткі, тоўсты. Вочы рэдукаваныя, знаходзяцца пад скурай. Галава прыплюшчаная спераду, пакрыта буйнымі шчыткамі, косткі чэрапа шчыльна злучаны паміж сабой, маюцца накіраваныя назад зубы.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ў трапічных і субтрапічных абласцях у Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, Паўднёвай Афрыцы, Паўднёвай Азіі, Аўстраліі, у Сярэдняй Азіі водзіцца адзін від — слепазмейка. 

Жывуць у глебе. Асобныя экзэмпляры могуць быць знойдзеныя на паверхні ў начны час або пасля моцных дажджоў. Зрэдку яны сустракаюцца нават на дрэвах, мабыць выкарыстоўваючы для перамяшчэння хады тэрмітаў.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца яйцамі і лічынкамі тэрмітаў і мурашак, таксама ядуць іншых мяккацелых членістаногіх і іх яйцы.

Яйцакладныя, некаторыя яйцажывародныя.

Класіфікацыя
------------

Надсямейства *Typhlopoidea* падзяляецца на сямействы *Anomalepidae*, *Leptotyphlopidae* і *Typhlopidae*. Выдзяляецца каля 300 відаў.

Слепуны сямейства *Anomalepidae* насяляюць трапічныя вобласці Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі. Яны маюць невялікую даўжыню (да 30-40 см). Прадстаўнікі рода *Anomalepis* адрозніваюцца наяўнасцю пары зубоў на ніжняй сківіцы.

Вузкаротыя змеі сямейства *Leptotyphlopidae* звычайна не дасягаюць даўжыні 30 см. Яны характарызуюцца наяўнасцю дробных, але моцных зубоў на ніжняй сківіцы, на верхняй сківіцы зубы ў іх адсутнічаюць. *Leptotyphlopidae* пашыраны ў Афрыцы, Паўднёва-Заходняй Азіі, Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы.

Самае вялікае сямейства *Typhlopidae* некалі адносілі да яшчарак, а не змей. Яны дасягаюць значнай даўжыні (нават да 1 метра), маюць моцныя зубы на верхняй сківіцы. Пашыраны ў трапічных і многіх субтрапічных абласцях Афрыкі, Азіі, Амерыкі, Аўстраліі і Акіяніі.

Зноскі
------

1. ↑  Жизнь животных. Т. 5. М. 1985
2. ↑  britannica.com

Літаратура
----------

* Жизнь животных. В 7-ми т. Т. 5. Земноводные. Пресмыкающиеся — М.: Просвещение, 1985.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Blind snake — britannica.com  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | Fossilworks · ITIS TSN |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778898299 |
**Усходне-Сібірскае мора** (якуцк.: Илин Сибиирдээҕи байҕал) — ускраіннае мора Паўночнага Ледавітага акіяна, размешчана паміж Новасібірскімі астравамі і востравам Урангеля. Плошча паверхні 944 600 км². Мае Калымскі заліў.

Назва прысвоена па прапанове Ю. М. Шакальскага Рускім геаграфічным таварыствам, зацверджана пастановай ЦВК СССР 27 чэрвеня 1935 года.

Геаграфія
---------

Пралівамі мора злучаецца з Чукоцкім морам і морам Лапцевых. Берагі мора ў заходняй і цэнтральнай частцы вельмі пакатыя, да ўзбярэжжа прымыкае Яна-Індыгірская і Ніжне-Калымскай нізіны. Тэрма-абразійныя ўчасткі там чаргуюцца з акумулятыўнымі, якія знаходзяцца паблізу вусцяў рэк. Першыя слаба парэзаныя, абрывістыя, апоўзневы выступ вышынёй да 10 м (на востраве Новая Сібір да 30 м) які складаецца з шматгадовамерзлых парод, абмываецца плыткім морам. Месцамі да яго прымыкаюць шырокія палосы пясчана-глейкай асушкі. На акумулятыўных участках ўзбярэжжа месцамі моцна парэзана пясчанымі косамі і астраўкамі. Ва ўсходняй частцы ўзбярэжжа, на ўсход ад вусця Калымы, да берага выходзяць адгор'і Чукоцкай нагор’я, месцамі сустракаюцца скалістыя абрывы. Скалістыя абрывы да 400 м вышынёй ёсць на заходнім узбярэжжы вострава Урангеля.

Ва Усходне-Сібірскае мора ўпадаюць рэкі Алазея, Індыгірка, Калыма, Раучуа, Сундрун і інш.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Усходне-Сібірскае мора

| ⛭Моры Паўночнага Ледавітага акіяна |
| --- |
| 
* Баранцава
* Бафіна
* Белае
* Бофарта
* Вандэля
* Грэнландскае
* Гудзонаў заліў1
* Густава-Адольфа
* Карскае
* Лапцевых
* Лінкальна
* Нарвежскае
* Пячорскае2
* Усходне-Сібірскае
* Чукоцкае

 |
| 1 — Па гідралагічнаму, гідрахімічнаму і інш. рэжымах адносіцца да мораў  2 — Паўднёва-ўсходняя частка Баранцава мора |

 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4804995-5 · LCCN: sh89005151 · VIAF: 240114585 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Буткевіч.

**Красцьян Ягоравіч Буткевіч** (?, Шклоўшчына — 2 кастрычніка 1846) — беларускі і рускі танцоўшчык.

Да 1800 года прыгонны артыст балета Шклоўскага тэатра Зорыча, да 1825 года пантамімны танцоўшчык у балетнай трупе Пецярбургскага імператарскага тэатра.

З поспехам выступаў у балетах Агюста  (руск.) (бел. і Ш. Дзідло  (руск.) (бел.. У 1822 годзе адпушчаны на волю.

Зноскі
------

1. ↑  Буткевич Крестьян Егорович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 93. — 737 с.
**Тэатр гумару «Хрыстафо́р»** — беларускі прыватны тэатр, мастацкім кіраўніком якога з’яўляўся заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь Яўген Крыжаноўскі. Акцёрамі тэатра з’яўляліся Аляксандр Бугаеў, Уладзімір Варанкоў, Васіль Анціпаў, Мікалай Драчынскі і Сяргей Навіцкі. Прыпыніў існаванне 31 снежня 2017 года з-за творчых рознагалоссяў пасля амаль 30-гадовай працы.

Зноскі
------

1. ↑  ЛЕОНОВИЧ, Юлиана.  Бунт на корабле: артисты театра "Христофор" отказываются иметь дело с худруком Евгением Крыжановским(руск.), *Беларусь Сегодня* (12 апреля 2017). Праверана 14 ліпеня 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* «Хрыстафор» Архівавана 14 ліпеня 2020. на TUT.BY
**Усходне-Еўрапейская раўніна** (састарэлае Руская раўніна) — раўніна ва Усходняй Еўропе, адна з найбольшых на зямным шары. Плошча 3,8 млн. км².

Геаграфія
---------

Распасціраецца на 2750 км з поўначы на поўдзень і на 3000 км з захада на ўсход. На поўначы выходзіць да Белага і Баранцава мораў, на поўдні — да Чорнага, Азоўскага і Каспійскага мораў. На паўночным захадзе абмежавана Скандынаўскімі гарамі, на захадзе і паўднёвым захадзе — гарамі Цэнтральнай Еўропы (Гарц, Судэты, Карпаты), на паўночным усходзе — Крымскімі гарамі і Каўказам, на ўсходзе — Уральскімі гарамі і Мугаджарамі.

Геалогія
--------

Геаструктурная аснова раўніны — дакембрыйскі крышталічны фундамент Усходне-Еўрапейскай платформы, перакрыты асадкавымі адкладамі рознага ўзросту. Няроўнасці фундамента абумоўліваюць наяўнасць асноўных форм рэльефу.

Рэльеф
------

Найбольшыя вышыні на Кольскім паўвостраве, у Хібінах (да 1191 м), найменшая — на ўзбярэжжы Каспійскага мора (28 м ніжэй узр. м.). Асноўныя формы рэльефу — узвышшы і нізіны (Валына-Падольскае ўзвышша, Прыволжскае ўзвышша, Прыдняпроўскае ўзвышша, Сярэднярускае ўзвышша, Ціманскі краж, Палеская нізіна, Прыдняпроўская нізіна, Прыкаспійская нізіна, Прычарнаморская нізіна, Пячорская нізіна і інш.).

На рэльеф паўночнай і паўночна-заходняй часткі вялікі ўплыў зрабілі зледзяненні — характэрны плоскія міжрэччы з участкамі марэнна-ўзгорыстага рэльефу. На поўдні ад мяжы зледзянення — рэльеф парэзаны ярамі і лагчынамі, якія далей змяняюцца марскімі акумуляцыйнымі раўнінамі.

Клімат
------

Большая частка раўніны адносіцца да вобласці ўмеранага пояса, дзе назіраецца паступовы пераход ад марскога клімату да кантынентальнага. Сярэднія тэмпературыры студзеня ад -3, -5 °С на захадзе да -22 °С на паўночным усходзе; ліпеня ад 9 °С на поўначы да 25 °С на паўднёвым усходзе. Ападкаў за год 600 мм і больш на захадзе, 400 мм на ўсходзе, да 200 мм на поўначы, 150 мм на паўднёвым усходзе.

Унутраныя воды
--------------

Рэкі паўночнай часткі належаць да басейна Паўночнага Ледавітага акіяна (Анега, Мязень, Паўночная Дзвіна, Пячора), заходняй і паўднёвай часткі да Балтыйскага (Вісла, Заходняя Дзвіна, Нёман і інш.), Чорнага (Днестр, Дняпро, Паўднёвы Буг) і Азоўскага мора (Дон); Волга і Урал упадаюць у Каспійскае мора.

Буйныя азёры — Анежскае возера, Ладажскае возера і інш.

Глебы, расліннасць, жывёльны свет
---------------------------------

Характэрна выразная гарызантальная занальнасць з поўначы на поўдзень. Мохава-лішайнікавыя тундры ўзбярэжжа Баранцава мора на поўдні змяняюцца лесатундрай, далей лясная зона — цёмнахваёвая тайга і мяшаныя лясы, якія паступова пераходзяць на поўдні ў лесастэпавую і стэпавую зоны. На Прыкаспійскай нізіне — паўпустыні і пустыні.

Ахова прыроды
-------------

У межах раўніны Астраханскі запаведнік, Варонежскі запаведнік, Асканія-Нова, нацыянальны парк Белавежская пушча і інш.

Літаратура
----------

* 16 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315132546 |
**Вільгельм Моргнер** (ням.: Wilhelm Morgner; 27 студзеня 1891, Зост, Арнсберг — 16 жніўня 1917, Лангемарк, Заходняя Фландрыя) — нямецкі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў так званага «рэйнскага экспрэсіянізму».

Біяграфія
---------

У 1908—1909 гады наведваў мастацкую школу Георга Таперта ў Ворпсведэ, уласцівы Таперту лірызм аказвае ўплыў на першыя працы Вільгельма Моргнера. У 1909 годзе мастак вярнуўся ў Зост. У 1911 годзе пераехаў у Берлін, працаваў у мастацкай групе «Мост» (ням.: die Brücke), разам з якой удзельнічаў у берлінскай выстаўцы «Новага Сецэсіёна». У 1912 годзе ўдзельнічаў у выстаўцы мастакоў «Зондэрбунд» у Кёльне, дзе пазнаёміўся з творчасцю гурта «Сіні вершнік», які аказаў вялікае ўздзеянне на далейшыя работы майстра.

З 1913 года карціны Вільгельма Моргнера ўсё больш набліжаюцца да абстракцыянізму. Яго «Астральныя кампазіцыі» (1913) вельмі лаканічныя. Далейшае творчае развіццё мастака было перапынена Першай сусветнай вайной. Вільгельм Моргнер у 1914 годзе прызываецца на вайсковую службу салдатам. У верасні 1914 года атрымаў раненне на фронце. Узнагароджаны Жалезным крыжом 2-га класа. У 1915 годзе ваяваў супраць рускіх войск на Усходнім фронце. У маі 1917 года пераведзены ў Фландрыю, дзе 16 жніўня 1917 года ва ўзросце 26 гадоў мастак быў забіты ў баі з брытанскімі салдатамі. Ад часу яго вайсковай службы захаваліся толькі невялікія малюнкі і эскізы.

Зноскі
------

1. ↑  Wilhelm Morgner<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  *Delarge J.* Wilhelm MORGNER // Le Delarge — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3118641'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11305732'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20056651'></a>
3. ↑
4. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 6003978 · BNE: XX1068220 · GND: 118736949 · ISNI: 0000 0000 6635 7935 · LCCN: n84066436 · NKC: xx0093696 · NLA: 35847239 · NTA: 069863253 · NUKAT: n01016688 · SUDOC: 174333099 · VIAF: 3266011 · ULAN: 500005254 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Усход.
**Усход** — жылы раён ва ўсходняй частцы г. Брэста.

Праект планіроўкі распрацаваны ў 1966 годзе інстытутам «Белдзяржпраект» (архітэктары Віктар Анікін, П. Лагуноўская), карэктыроўка зроблена ў 1977 годзе ў інстытуце «Белграмадзянпраект» (архітэктар А. Кудзіненка). Забудоўваецца з 1967 года.

У 1986 годзе ўключаў 4 мікрараёны, пасля, у гады незалежнасці да іх дадаліся яшчэ два. У 1984 годзе пачалося будаўніцтва мікрараёна Усход-4, у 1986 годзе былі спраектаваны мікрараёны Усход-5 і Усход-6.

Архітэктура
-----------

Галоўныя магістралі: Маскоўская вуліца, Партызанскі праспект, вуліца Янкі Купалы. Кампазіцыя раёна ўяўляе сабой сістэму ўзаемазлучаных унутраных прастор. Забудоўваўся крыжападобнымі ў плане жылымі дамамі-комплексамі рознай павярховасці (ад 5 да 12 паверхаў) на плоскім рэльефе.

Грамадскі цэнтр новага жылога раёна натуральна ўздоўж вуліцы Маскоўскай, якая прадстаўляе сабой частку аўтамабільнай трасы М1 (Масква — Мінск — Брэст — дзяржаўная граніца). Адказная роля раёна, размешчанага на ўездзе ў горад з боку Мінска, вызначыла асаблівасці забудовы. Архітэктары паспрабавалі стварыць парадны ансамбль, які б годна сустракаў гасцей горада. У яго структура рытмічна чаргуюцца групы па дзве 20-павярховыя вежы, працяглыя 9-павярховыя будынкі і гандлёвыя цэнтры паміж імі. Акрамя 2 асобных гандлёвых цэнтраў, да кожнага 9-павярховага дома былі прыбудаваны 12 блокаў (па 3 на дом) з магазінамі і іншымі ўстановамі сацкультбыту. Шэсць 20-павярховых вежаў служаць вышыннымі акцэнтамі, якія пазначаюць скрыжаванні вуліцы Маскоўскай з перпендыкулярамі, які ідуць углыб жылога раёна. Гэты ансамбль даўжынёй 1,5 кіламетры, служыць не толькі цэнтрам жылога раёна, але і адыгрывае вялікую ролю ў кантэксце ўсяго горада.

У паўднёвай частцы, якая прылягае да цэнтра, у 1975 годзе закладзены парк.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.
2. 1 2 3  Районы, кварталы. История брестского «Востока», парадных ворот СССР. 14 ліпеня 2012 // Onliner.by

Літаратура
----------

* Брест : Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1987. – 408 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Районы, кварталы. История брестского «Востока», парадных ворот СССР. 14 ліпеня 2012 // Onliner.by
* Мы тут живём: Восток Архівавана 22 мая 2018. // BINKL.by
**Усходне-Вятчынскае падняцце** (ад назвы вёскі Вятчын у Жыткавіцкім раёне) — тэктанічная структура ў Любанскім і Акцябрскім раёнах, у межах Капаткевіцка-Велікаборскай ступені Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведкай па паверхні крышталічнага фундамента, падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладах у 1975 годзе.

Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Усходне-Вятчынскае падняцце — блок-монакліналь, які ўздымаецца на паўднёвы захад і абмежаваны з трох бакоў малаамплітуднымі (да 200 м) разрыўнымі парушэннямі. Памеры 3,5×5 км, амплітуда да 400 м. Мінімальныя адзнакі паверхні фундамента ў галаўной частцы блока -2600 м, падсалявых адкладаў -1800 м. Структурны план паверхні міжсалявых адкладаў у агульных рысах адпавядае структурнаму плану падсалявых адкладаў. Мінімальная адзнака ў найбольш прыўзнятай частцы падняцця -1300 м, амплітуда 200—300 м. Па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы не выдзяляецца.

Літаратура
----------

* Усходне-Вятчынскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
**Краст-панк** — разнавіднасць панку, зарадзіўся сярод англійскіх гуртоў, што гралі ў сярэдзіне 80-х 20 ст. галоўным чынам Discharge — а таксама D-beat. Паўстаў у выніку зліцця хардкор-панка і анарха-панка, заўсёды меў у сваіх тэкстах такія тэмы як: радыкалізм, глабалізацыя, войны, капіталізм і інш.

Краст-панк — вытворная форма хардкор-панка і анарха-панка, змешанага з надзвычайнымі металічнымі рыфамі. Тэмпы часцей за ўсё хуткія, шмат гуртоў звяртаюцца да агрэсіўных і брудных тэмпаў. Гітарнае сола рэдка выкарыстоўваецца. Выкананне вакалу - часта ў падвойнай форме (мужчына і жанчына) - вельмі пранізлівае, або хрыплае і гартаннае. Лірычны змест краста мае тэндэнцыю да суровасці і нігілістычнасці, але звычайна ўсё ж палітычна ангажаваны.

Выканаўцы краст-панку
---------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Amebix
* Anti System
* Anti-Product
* Antischism
* Antisect
* Aus-Rotten
* Behind Enemy Lines
* Born/Dead
* Caustic Christ
* Concrete Sox
* Destroy
* Deviated Instinct
 | * Disfear
* Disrupt
* Doom
* Driller Killer
* Dropdead
* Dystopia
* Electro Hippies
* Extinction of Mankind
* Filth
* Fleas and Lice
* From Ashes Rise
* Hellbastard
 | * Hiatus
* His Hero Is Gone
* Initial Detonation
* Iskra
* Nausea
* Phobia
* Skitsystem
* Sore Throat
* Toxic Narcotic
* Tragedy
* Trap Them
* Wolfbrigade
 |

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 15 чэрвеня 2008. Rise of Crust

Спасылкі
--------

* Rise of Crust Архівавана 15 чэрвеня 2008.  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шулаеў.
**Леанід Канстанцінавіч Шулаеў** (1 студзеня 1948, г. Ковель, Валынская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, ІБіА Дзяржбуда БССР, у Белжылпраекце, з 1981 года — старшы навуковы супрацоўнік БелНДІдзіпрасельбуда.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Свята-Успенская царква ў Крупіцы
Свята-Раства-Багародзіцкая царква ў Тарасаве
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП жылога раёна Зялёны Луг-6, 7 (1973), комплексная схема арганізацыі камунальна-складской гаспадаркі (1974) у Мінску, прафілактычны корпус радзільні ў Барысаве (1978), серыя аднапавярховых аднакватэрных жылых дамоў з вырабаў Слуцкага будкамбіната (1982), Свята-Успенская царква ў Крупіцы, Свята-Раства-Багародзіцкая царква ў Тарасаве (1997—2001).

Узнагароды
----------

Дыплом на Міжнародным студэнцкім конкурсе ў г. Варна (1972).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Шулаев Леонид Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. ↑  Архітэктар: Шулаеў Леанід Канстанцінавіч

Літаратура
----------

* Шулаев Леонид Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пурэцкі.
**Юлій Платонавіч Пурэ́цкі** (нар. 22 чэрвеня 1929, г. Ташкент — 30 ліпеня 2007) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік Узбекскай ССР (1972).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1954 годзе Ташкенцкі політэхнічны інстытут. У 1945—1969 гадах працаваў у праектных арганізацыях Ташкента. У 1975—2000 гадах у інстытуце «Мінскпраект» (кіраўнік майстэрні).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1956 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя работы ў Мінску: ТЭА генплана Мінска (1982, кіраўнік аўтарскага калектыву), генплан і праект планіроўкі прыгараднай зоны (1982, прэмія Савета Міністраў СССР, 1985), праект дэталёвай планіроўкі цэнтра Мінска (1983, у сааўтарстве), шэрагу жылых раёнаў, галіновыя схемы перспектыўнага развіцця Мінска (1983—1985). Адзін з аўтараў генеральнага плана Ташкента (1971, прэмія Савета Міністраў СССР), планіроўкі і забудовы цэнтра Ташкента (1975, Дзяржаўная прэмія СССР 1975). Аўтар прац у галіне горадабудаўніцтва.

Творы
-----

* Научно-методические основы разработки генерального плана Минска и его пригородной зоны // Стр-во и архитектура Белоруссии. 1982. № 2;
* Основные принципы формирования центра Минска (разам з М. Ц. Гардзеенкам) // Стр-во и архитектура Белоруссии. 1984. № 2.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пурэцкі Юлій Платонавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Пурецкий Юлий Платонович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Усходне-Афрыканскае пласкагор'е** — пласкагор'е ў Афрыцы, размешчанае на паўднёвым усходзе мацерыка, ва ўсходняй частцы Цэнтральнай Афрыкі. На поўначы пласкагор'я размешчаны вулкан Меру, гара Кенія і вулкан Кіліманджара, а таксама найбуйнейшае афрыканскае возера Вікторыя. Плато моцна раздробнена Усходне-Афрыканскай рыфтавай далінай і абмежавана яго паўднёвай часткай. У цэнтры размешчана Кратарнае нагор'е з кальдэрай Нгорангора. На пласкагор'і знаходзяцца вытокі самых буйных рэк Афрыкі: Ніла, Конга, Замбезі.

Карысныя выкапні
----------------

На Усходне-Афрыканскім пласкагор'і выяўлены паклады флюарыту, поліметалічных руд і рэдкіх металаў, россыпы каштоўных камянёў; алмазаносная кімберлітавая трубка Мвадуі.

Гл. таксама
-----------

* Геаграфія Замбіі
* Геаграфія Танзаніі
* Геаграфія Уганды

Літаратура
----------

* Robert J. Last, Andrew A. Nyblade, Charles A. Langston, Thomas J. Owens: Crustal structure of the East African Plateau from receiver functions and Rayleigh wave phase velocities JOURNAL OF GEOPHYSICAL RESEARCH, VOL. 102, NO. Bll, PAGES 24,469-24,483, NOVEMBER 10, 1997

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |