recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Чырвоным па Белым»** (*ЧпБ, Čyrvonym pa Biełуm, ČpB*) — беларускі рэп-гурт.

Гісторыя
--------

Гурт з’явіўся на свет у канцы 2004 году. Тады, заснавальнік Кроў і бітмэйкер Slavko запісалі свой першы альбом «Актуальная Тэматыка», які, нягледзячы на сваю не вельмі высокую якасць у плане гуку (усе аперацыі па запісу праводзіліся ў звычайнай кватэры на звычайным камп'ютары), з’явіўся сапраўдным прарывам у беларускай музыцы, дзякуючы вельмі моцным тэкстам. Запіс распаўсюджваўся толькі праз Інтэрнэт.

Гурт ад самага пачатку быў вельмі таямнічы. Хлопцы нічога пра сябе не апавядалі. На здымках нельга было ўбачыць іх твараў. Кроў выступаў толькі і выключна ў масцы, а спаткацца з імі ў жыцці мяжавала з цудам. Ніхто не ведаў хто яны і адкуль. Таямнічасць станавілася зразумелай пасля знаёмства з творчасцю беларускіх рэпераў. Моцныя, вельмі шчырыя палітычна-сацыяльныя тэксты давалі зразумець неабыякавасць удзельнікаў да сітуацыі ў краіне, але таксама паказвалі іх вялікую любоў да Бацькаўшчыны.

Вынікі працы Чырвоным па Белым можна паслухаць на першых дзвюх альбомах: «Актуальная Тэматыка» і «Вулічныя Байцы». Жорсткія, цвёрдыя, просталінейныя тэксты зрабілі праект папулярным. Па статыстыцы сайту, дзе былі першыя іх запісы і інтэрнэт-альбомы, слухачоў налічвалася каля 42.000. Гэта не ўлічваючы таго, што большасць з іх рабіла копіі і раздавала сваім знаёмым.

Музыкі адразу ўзяліся за працу над другім альбомам – «Вулічныя Байцы». На гэтым альбоме можна заўважыць вялікі крок уперад. Біты, якія таксама рабіў Slavko, адрознівалісь цікавым гучаннем, большай разнастайнасцю і прадуманым зместам. Тэксты сталі цікавейшымі, неслі глыбейшы пераказ, мелі не банальныя рыфмы і адначасова чаплялі за душу. Бачна таксама тэхнічнае паляпшэнне вакалу. Кроў паправіў флоў, чытка зрабілася больш прыемнай для вушэй. Гук таксама стаў лепшым, таму што запіс адбываўся на студыі.

На нейкі час перад пачаткам працы над «Вулічнымі Байцамі» да ЧпБ далучыўся яшчэ адзін удзельнік – Палкоўнік. Магчыма, што менавіта яго ўдзел у праекце меў уплыў на паляпшэнне якасці альбому.

Для шматлікіх прыхільнікаў іх творчасці студыйны трэк «Не Жадаю», які зміксаваў польскі бітмэйкер Młody Grzech на студыі ў Варшаве, стаў насамрэч гімнам Свабоды.

Перад выхадам чацвёртага альбома «Крывавы Сакавік» (2007) шэрагі гурта папоўніліся новымі ўдзельнікамі. Далучыліся маладыя выканаўцы з Беларусі: Realize, Zeman, Jaycop і вядомы DJ з Польшчы DJ Spox  (бел. (тар.)) (бел..

Чырвоным па Белым з’яўляецца піянерам белмоўнага рэпу. Да сённяшняга дня гэта самы вядомы беларускамоўным рэп-гурт і агулам адзін з самых значных хіп-хоп гуртоў Беларусі.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* Актуальная Тэматыка (2004)
* Вулічныя Байцы (2005)
* Найлепшае 2004—2005 (2006)
* Крывавы Сакавік (2007)

### Супольныя праекты

* Песьні свабоды (2006)
* Чарнобыльскі вецер (2006)
* Песні свабоды-2 (2006)
* Прэм’ер Тузін 2006 (2006)
* Песні свабоды-3 (2006)

Спасылкі
--------

* Старонка кампаніі Ambasada Entertainment і лэйбла ЧпБ - Ambasada Music Group(недаступная спасылка)
* Старонка ЧпБ на MySpace.com
* Старонка з кліпамі на YouTube.com
**Алісія Рэт** (англ.: Alicia Rhett; 1 лютага 1915 — 3 студзеня 2014) — амерыканская мастачка і актрыса, вядомая па сваёй адзінай кінаролі Індыі Уілкс ў фільме «Знесеныя ветрам» (1939).

Біяграфія
---------

Алісія Рэт нарадзілася ў горадзе Саванн, штат Джорджыя. Яе маці, Ізабэла Мердак, была родам з Англіі, а бацька, Эдманд М. Рэт, быў ваенным афіцэрам. Пасля гібелі бацькі ў Першай сусветнай вайне яна з маці перабралася ў горад Чарльстон, Паўднёвая Караліна, дзе пазней яна стала актрысай мясцовага тэатра.

У 1936 годзе, падчас выступаў у спектаклі «Веер лэдзі Уіндэрмір», яе заўважыў галівудскі рэжысёр Джордж К'юкора, які рашыў узяць яе на ролю Скарлет О'Хара ў экранізацыі рамана Маргарэт Мітчэл «Знесеныя ветрам». Але гэтую ролю Алісія Рэт так і не атрымала, як зрэшты і ролю Мелані Гамільтан, на якую яна таксама спрабавалася. У выніку ў сакавіку 1937 г. яе зацвердзілі на невялікую ролю Індыі Уілкс, сястры Эшлі Уілкса.

Нягледзячы на ​​нябачаны поспех «Знесеных ветрам», Рэт пакінула Галівуд, таму што новых роляў ёй так і не прапанавалі, і вярнулася ў Чарльстон, дзе неўзабаве стала педагогам па пастаноўцы правільнага маўлення для многіх акцёраў і дыктараў на радыё. На працягу доўгіх гадоў пасля заканчэння здымак «Знесеных ветрам» яна падтрымлівала сяброўскія адносіны з Аліўе дэ Хэвілэнд, выканаўцай ролі Мелані Гамільтан.

Яшчэ да пачатку сваёй акцёрскай кар'еры Алісія Рэт добра сябе паказала як мастачка-партрэтыстка. Пасля завяршэння акцёрскай кар'еры яна зноў вярнулася да гэтага занятку, а таксама неаднаразова прымала ўдзел у ілюстраванні многіх кніг.

Да сваёй смерці Алісія Рэт з'яўлялася найстарэйшай з асноўнага акцёрскага складу фільма «Знесеныя ветрам».

Рэт памёрла 3 студзеня 2014 года ад натуральных прычын у адным з дамоў састарэлых Чарльстона, у якім яна пражывала апошнія гады. Пахавана побач са сваімі бацькамі, на вялікім гранітным надмагіллі напісана яе імя, дата нараджэння і смерці, а таксама простае апісанне «Дачка Эмунда і Ізабель Рэт, партрэтыстка».

Зноскі
------

1. 1 2  Directory of Southern Women Artists — The Johnson Collection.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111975601'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28809160'></a>
2. ↑  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
3. ↑  geni.com — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214'></a>


| ?Алісія Рэт — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | James Harvey Smith[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Алісія Рэт |  | Edmund Moore Rhett[d] |  | Alfred M. Rhett[d] |  | Robert Barnwell Rhett[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Marianna Barnwell Smith[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 2570 8620 · LCCN: no2009174307 · VIAF: 75280093 |
**Стары́накаўскі чыгуналіце́йны заво́д**, **Старынкаўскі Уладзімірскі чыгуналіцейны завод** — колішняе прамысловае прадпрыемства ў Расійскай імперыі, якое дзейнічала з канца XVIII стагоддзя да 1872 года ў вёсцы Старынка Чэрыкаўскага павета (Слаўгарадскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі, адселеная пасля Чарнобыльскай катастрофы).

Заснаваны як медзеплавільня ў канцы XVIII стагоддзя. У 1835 годзе была пабудавана доменная печ, на якой выплаўлялі чыгун з мясцовай балотнай жалезнай руды. Завод належаў Аляксандру фон Бенкедорфу, які прыклаў шмат намаганняў для яго расшырэння. Кіраваў Старынкаўскім заводам яго брат Уладзімір фон Бенкендорф. У 1839 годзе завод быў расшыраны. Ён выпускаў медныя абшыўкі і парахавыя скрынкі для Чарнаморскага флоту, карабельныя балты. У 1847 годзе на заводзе вырабляліся паркавыя павозкі, лафеты, восі і калёсы для гармат, паравыя машыны для Бранскага арсенала і інш. У перыяд 1858—1862 гадоў Старынкаўскі завод быў адным з буйнейшых металургічных прадпрыемстваў на еўрапейскай частцы Расійскай імперыі. Ад завода да ракі Сож была пракладзена вузкакалейная чыгунка, адна з першых вузкакалеек на тэрыторыі Беларусі. У 1863 годзе на Старынкаўскім чыгуналіцейным заводзе працавала каля 900 рабочых.

Пасля смерці ўладальніка Старынкаўскі чыгуналіцейны завод пачаў згортваць сваю дзейнасць. У 1867 годзе на заводзе працавала толькі 24 рабочых<ref name="Вмуз1">. Сваю дзейнасць завод спыніў у 1872 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  БелЭн, 2002
2. 1 2 3  Старинка — важный промышленный центр Могилёвской губернии // Виртуальный музей «Наследие»  (руск.)
3. ↑  Старинка // Виртуальный музей «Наследие»  (руск.)

Літаратура
----------

* Стары́накаўскі чыгуналіце́йны заво́д // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 165. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Старинка — важный промышленный центр Могилёвской губернии // Виртуальный музей «Наследие»  (руск.)
* Старинка // Виртуальный музей «Наследие»  (руск.)
* *Лазоўская Т.* Нязведаная, загадкавая, таямнічая… вузкакалейка // Выдавецкі дом «Звязда»
**Нацыянальная асамблея Кот-д'Івуара** — ніжняя палата парламента Кот-д'Івуара з лістапада 2016 года, верхняя палата — Сенат. У 1960—2016 гадах Нацыянальнай Асамблеяй называўся аднапалатны парламент краіны. Парламент узнік на аснове паўпрадстаўнічага органа французскага каланіяльнага перыяду. Першая Нацыянальная Асамблея з'явілася 27 лістапада 1960 года, у яе ўваходзіла 70 дэпутатаў у адпаведнасці з першай Канстытуцыяй Кот-д'Івуара ад 31 кастрычнiка 1960 года і утварэннем Першай рэспублікі.

Першая Нацыянальная Асамблея Другой Рэспублікі, абраная на перыяд 2000—2005 гадоў, існавала на фоне ўнутранага палітычнага крызісу і Першай Івуарыйскай грамадзянскай вайны.

Наступныя парламенцкія выбары прайшлі толькі ў 2011 годзе. На іх дамінаваў Рух рэспубліканцаў, партыя прэзідэнта Аласана Уатары.

Пасля ўхвалы на рэферэндуме новай Канстытуцыі ў 2016 годзе парламент быў падзелены на дзве палаты Нацыянальная Асамблея і Сенат. Нацыянальная Асамблея, ніжняя палата парламента, налічвае 255 дэпутатаў, якія абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Сенат будзе ўтвораны пасля выбараў 2020 года, таму да гэтага моманту Нацыянальная Асамблея будзе працягваць выконваць функцыі парламента.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 508421-0 · ISNI: 0000 0001 0660 0961 · LCCN: n50067061 · SUDOC: 08612594X · VIAF: 262038883, 129715583 |
**Мінскае рэальнае вучылішча** — сярэдняя навучальная ўстанова, якая працавала ў Мінску і знаходзілася на рагу Захар’еўскай і Паліцэйскай (цяпер скрыжаванне праспекта Незалежнасці і вуліцы Янкі Купалы.

Гісторыя
--------

Мінскае рэальнае вучылішча было ўрачыста адкрыта 1 ліпеня 1880 года. Праз дзесяць гадоў яго гадаванцамі было 113 юных гараджан, а да 1913-га іх колькасць вырасла да 268 чалавек.

Вучылішча мела некалькі кабінетаў: натуральна-гістарычны, механічны, фізічны, малявальны і іншыя. Тут жа працавалі бібліятэка і лабараторыя. Вялікая ўвага надавалася ў навучальнай установе і фізічнай падрыхтоўцы. У пачатку XX стагоддзя адмыслова для заняткаў гімнастыкай быў узведзены яшчэ адзін корпус. Навучанне не абмяжоўвалася рамкамі «сухой» тэорыі: для маладых людзей іх настаўнікі праводзілі экскурсіі на мінскія прадпрыемствы. Для многіх выпускнікоў вучылішча яно было стартавай пляцоўкай для іх сур’ёзнай кар’еры. Яны працягвалі сваю адукацыю ў Маскоўскім, Пецярбургскім, Харкаўскім тэхналагічным  (руск.) (бел. а таксама Рыжскім політэхнічным інстытутах.

Пасля рэвалюцыі 1917 года вучылішча спыніла сваё існаванне. У канцы 1920-х гадоў тут, па адрасе Савецкая, 107, працаваў Мінскі дзяржаўны беларускі педагагічны тэхнікум імя Усевалада Ігнатоўскага, ў другой палове 1940-х гадоў — сярэдняя школа № 42.

У Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі захоўваюцца дакументы, звязаныя з існаваннем Мінскага рэальнага вучылішча.

Будынак
-------

Мінскае рэальнае вучылішча па вул. Захар’еўскай
Будынак для вучылішча быў спраектаваны мінскім губернскім архітэктарам Канстанцінам Увядзенскім.

Ваенныя бамбёжкі 1941 года пашкадавалі будынак былога рэальнага. На фотаздымках канца 40-х яно захавана яшчэ цэлым. А 1950 (год 70-годдзя вучылішча), відаць, стаў для яго фатальным. На здымку, зробленым у гэты час, грузавікі вязуць у нябыт матэрыяльныя «часцінкі» яго гісторыі. У нашы дні на месцы навучальнай установы — праезная частка праспекта Незалежнасці (з боку невялікага гастранома на рагу з вуліцай Янкі Купалы).

Дырэктары
---------

* Іван Іванавіч Самойла (на 1908 год)

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Вітольд Іосіфавіч Банькоўскі[ru] — палітык, мэр Вільнюса
* Шмарыя Хаімавіч Левін[ru] — адзін з ініцыятараў стварэння Тэхніёна[ru] (Ізраільскага тэхналагічнага інстытута)
* Барыс Віктаравіч Платонаў — народны артыст СССР.
* Іван Аляксандравіч Лойка[ru]
* Ізраіль Майсеевіч Перэльман
* Ісак Ісаевіч Рэйнгольд — дзяржаўны дзеяч БССР і СССР
* Іона Лазаравіч Фрэйдзін — савецкі географ, эканаміст
* Хвядос Сяргеевіч Шынклер — беларускі празаік, драматург і сцэнарыст

Гл. таксама
-----------

* Мінскае яўрэйскае рэальнае вучылішча Э. М. Хайкіна

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Минское реальное училище Архівавана 25 ліпеня 2018.  (руск.)
2. ↑  Минское реальное училище Минской дирекции народных училищ, город Минск Минского уезда Минской губернии  (руск.)
3. ↑  Памятная книжка Минской губернии на 1908 високосный год
4. ↑  Яго сын, Уладзімір Іванавіч Самойла, стане першым настаўнікам Івана Луцэвіча — Легенды учителя Купалы  (руск.)

Спасылкі
--------

* Минское реальное училище Архівавана 25 ліпеня 2018.  (руск.)
**Адэлаіда (Адлета) Венгерская** (каля 1040 — 27 студзеня 1062) — адзіная дачка Андраша I з дынастыі Арпадаў, жонка князя чэшскага Ураціслава II. Сярод гісторыкаў няма адзінага меркавання наконт таго, ці была яе маці Анастасія Яраслаўна, дачка Яраслава Мудрага, ці іншая, першая жонка Андраша, пра якую не засталося ніякіх звестак.

Яе будучы муж Ураціслаў бег у Венгрыю пасля сваркі са сваім братам Спытыгневам II. У Оламаўцы Ураціслаў пакінуў сваю цяжарную жонку, якую Спытыгнеў зняволіў у турму, дзе яна памерла ад заўчасных родаў.

Адэлаіда ажанілася з Ураціславам у 1057 годзе. Для Ураціслава гэта быў выгодны дыпламатычны шлюб, таму што ў выніку ён атрымаў падтрымку яе бацькі, з дапамогай якога змог вярнуць сабе свае ўладанні. Пасля прымірэння са Спытыгневам і яго смерці ў 1061 годзе Ураціслаў II становіцца князем чэшскім і пераязджае ў Прагу. Неўзабаве пасля гэтага Адэлаіда-Адлета памерла — верагодна, з-за частых родаў. Год праз пасля яе смерці Ураціслаў ажаніўся са Святаславе Польскай. У 1085 годзе ён стаў першым у гісторыі каралём Багеміі.

Сям'я
-----

Ва Ураціслава і Адэлаіды было чацвёра дзяцей:

* Бржэціслаў II Малодшы (каля 1058 — 22 снежня 1100), князь чэшскі з 1092 года
* Ураціслаў (каля 1059—1062)
* Юдыт (каля 1060 — 25 снежня 1086), з 1080 года ў шлюбез з князем Польшчы Уладзіславам I Германам (1043—1102)
* Людміла (каля 1061/1062 — не раней за 1100), манашка

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Osobnosti — Česko : Ottův slovník*. Praha : Ottovo nakladatelství, 2008
* VANÍČEK, V. *Vratislav II. (I.) První český král*. Praha: Vyšehrad, 2004
* VOŠAHLÍKOVÁ, Pavla, a kol. *Biografický slovník českých zemí : 1. sešit : A*. Praha : Libri, 2004


| ?Адэлаіда Венгерская — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Міхай Венгерскі[d] |  | Такшань |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Вазул[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Андраш I |  |  |  |  | Адэлаіда Польская[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | (Emöke) de Tatonyi[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Святаслаў Ігаравіч |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Адэлаіда Венгерская |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Яраслаў Уладзіміравіч |  | Уладзімір Святаславіч |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Малуша |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Анастасія Яраслаўна |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Эрык Пераможца |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Олаф Шатконунг |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Інгігерда |  |  |  |  | Сігрыд Гордая |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Эстрыд Абадрыцкая |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
**«Басконія»** (баскск.: Saski Baskonia, раней таксама быў вядомы як **«Лабараль Куча»** — баскск.: Laboral Kutxa) — іспанскі (басконскі) баскетбольны клуб з горада Віторыя, сталіцы Краіны Баскаў.

Гісторыя
--------

Утвораны ў 1959 годзе ў горадзе Віторыя, асаблівых поспехаў не дасягаў да 1987 года, калі спонсарам каманды стала керамічная кампанія «ТАЎЛЕЛ», якая выпускала тавары пад брэндам «Таўгрэс». Менавіта адсюль узнікла назва каманды, якая выкарыстоўвалася да 2009 года, таксама часам яе называюць «Таў Віторыя», «Таў Кераміка». Вядомасць да каманды прыйшла ў сярэдзіне 1990-х гадоў, калі «Кераміка» выйграла Кубак Сапорты ў 1996 годзе і двойчы — Кубак Іспаніі. У новым стагоддзі каманда ўпершыню стала чэмпіёнам Іспаніі, таксама вельмі ўдала выступае ў Еўралізе. Летам 2009 года ў каманды змяніўся генеральны спонсар, у сувязі з чым клуб памяняў назву на «Каха Лабараль» (Caja Laboral). У 2013 годзе банк «Каха Лабараль» абвясціў аб зліцці з кампаніяй «Іпар Куча» (Ipar Kutxa), у выніку чаго клуб зноў памяняў назву на «Лабараль Куча» (Laboral Kutxa).
**Алякса́ндр Пятро́віч Мазалё́ў** (6 сакавіка 1910, Рудня, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 1 ліпеня 1970, Мінск) — беларускі жывапісец, графік, педагог. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

### Маладосць

Паходзіў з сялянская сям’і. Скончыў сярэднюю школу. У 1927 годзе паступіў вучыцца ў Віцебскі мастацкі тэхнікум, дзе займаўся жывапісам у мастака Уладзіміра Хрусталёва. Але з-за матэрыяльных цяжкасцей не скончыў вучылішча і вярнуўся на радзіму, дзе стаў загадчыкам хаты-чытальні. У 1931—1938 гадах вучыўся ў Ленінградскім інстытуце пралетарскага мастацтва, куды яго накіраваў саўгас «Запаветы Ільіча». Настаўнікамі яго былі прафесар Аляксандр Савінаў[ru], потым Аляксандр Асмёркін[ru]. Дыплом абараняў у мастака-баталіста Рудольфа Фрэнца[ru]. У 1938 годзе быў накірован выкладаць у Варашылаўградскае мастацкае вучылішча. Па запрашэнні Упраўлення па справах мастацтва БССР у 1939 годзе быў пераведзены выкладаць у Віцебскае мастацкае вучылішча, дзе працаваў да 1941 года.

### Перыяд Вялікай Айчыннай вайны

Пад час Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у дзейнасці падпольнай арганізацыі. Кватэра мастака была месцам сувязі падпольшчыкаў з партызанамі. У выніку здрады ў 1942 годзе падпольная арганізацыя была раскрыта. Мастак быў падвергнуты катаванням і адпраўлены ў Германію, у канцэнтрацыйны лагер. Пасля вызвалення з канцлагера ў 1944 годзе ваяваў у Чырвонай Арміі, але быў цяжка кантужаны ў баях пад Вільнюсам, што давала пра сябе ведаць усё жыццё.

### Пасляваенныя гады

Міхась Лісоўскі. Шарж на Аляксандра Мазалёва
З 1948 года стаў жыць у Мінску. У 1948—1952 гадах выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы. З 1956 па 1970 — у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Удзельнічаў у рэспубліканскіх і ўсесаюзных мастацкіх выстаўках.

Творчасць
---------

Працаваў у галіне станковых жывапісу і графікі, у пейзажным, партрэтным, бытавым і батальным жанрах. Быў аўтарам тэматычных карцін, у якіх вельмі ёміста ўвасабляліся характэрныя прыкметы таго часу і галоўныя грамадскія ідэалы. Сярод яго твораў:

* «Гродна. 1939» (1940),
* «Старая вёска», «Вясна» (1947),
* «У партызанскім штабе» (1958),
* «Мінск. Плошча Перамогі» (1960),
* «На канікулах» (1966, НММ)
* графічныя творы «Салдат» (1952), «У штабе бацькі Міная» (1953), «Атака» (1960), «Знішчэнне фашысцкага гарнізона» (1967) і іншыя.

Сярод творчай спадчыны мастака таксама шмат эцюдаў, накідаў і замалёвак. Творы мастака захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

* Дом у садзе. 1962Дом у садзе. 1962
* На канікулах. 1966На канікулах. 1966
* Наташа. 1967Наташа. 1967
* Ускраіна Мінска. 1959Ускраіна Мінска. 1959
* У штабе бацькі Міная. 1953У штабе бацькі Міная. 1953

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 5: Биографический справочник / Редкол. И. П. Шамякин (гл. редактор) и др. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1981. — Т. 5. — 740 с. ил. — 50000 экз.  (руск.)
* Культура і Мастацтва. Вольга Архіпава «Фарбы і адценні сонечнага святла»
* Дробаў Л. Н. Аляксандр Пятровіч Мазалёў //1976, Мінск. 37 с. с іл. Тыраж 3500 асобнікаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 368148995978959751139 |
**Лазанья** (італ.: lasagne) — запяканка, традыцыйная страва італьянскай кухні, асабліва Балонні, прыгатаваная з аднайменных макаронных вырабаў, праслоеных начынкай і соусам (звычайна бешамель). Пласты начынкі могуць быць з мяснога рагу або фаршу, таматаў, шпінату, іншай гародніны, сыру Пармезан, мацарэлы, рыкоты.

Этымалогія
----------

Слова «лазанья» першапачаткова апісвала каструлю для прыгатавання ежы. Думаюць, што пачаткова ў Старажытнай Грэцыі *laganon* называлі плоскую хлебную ляпёшку; рымляне, пазычыўшы ад грэкаў, пачалі разразаць яе на тонкія скрылі, называныя *lagani*.

У ранняе Сярэднявечча страва трансфармавалася ў гатунак мучных клёцак, якія дадаваліся ў гаршчок з тушанымі мясам або садавіной.

У часы Марка Пола (XIII ст.) лазанья ўжо ў асноўным была падобнай да сучаснай — тонкія плоскія шырокія кавалкі цеста (звычайна прамавугольныя; пры масавай вытворчасці пераважна гафрыраваныя), спачатку адварваліся як локшына, потым тушыліся ў пячы ці духоўцы з разнастайнымі дадаткамі (садавіной, мясам, грыбамі і г.д.).

У XVI ст. рэцэпт лазаньі быў пазычаны і трансфармаваны польскай кухняй, так з’явіліся лазанкі.

Лазанья

Сучасная кухня
--------------

Сучасная лазанья гатуецца, звычайна, з шасці пластоў цеста, пры гэтым на кожны пласт кладуць мясны фарш, грыбы, гародніну, а зверху — цёрты сыр і некалькі кавалачкаў масла. Для лазаньі італьянцы часцей за ўсё выкарыстоўваюць рыкоту і мацарэлу. Пармезан абавязковы толькі для класічнай лазаньі баланьезэ, іншы гатунак сыру ў гэтай страве выкарыстоўваць немагчыма. Страва запякаецца ў духавой шафе.

Гл. таксама
-----------

* Лазанкі

Зноскі
------

1. ↑  В компании с лазаньей. // The New Times, 23.06.2008

Літаратура
----------

* *Белы А.* Лазанкі // Праект «Наша ежа»

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Лазанья на Вікісховішчы |

* BBC News — «Вялікабрытанія заяўляе свае правы на лазанью» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4552271-6 |
Асноўны артыкул: **PubMed**
**PMID** (ад англ.: PubMed Identifier, *PubMed ID*) — унікальны ідэнтыфікацыйны нумар, які прысвойваецца кожнай публікацыі, апісанне, анатацыя ці поўны тэкст якой захоўваюцца ў базе даных PubMed.

Дапушчаецца адначасовы пошук некалькіх публікацый па іх PMID (з удакладняючым тэгам `[pmid]` ці без яго), уведзеным у пошукавы радок PubMed праз прабел — напрыклад,
`7170002 16381840`.

Пры адначасовым пошуку назваў публікацый і іншых тэрмінаў выкарыстанне стандартных пошукавых тэгаў PubMed абавязкова: `lipman[au] 16381840[pmid]`.

Ідэнтыфікатары PMID, прысвоеныя публікацыям у PubMed, ніколі больш не змяняюцца і не выкарыстоўваюцца паўторна.

Спасылкі
--------

* PubMed Help. PMID [PMID] **(нявызн.)**.  National Center for Biotechnology Information. Праверана 23 ліпеня 2013.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шчаглова.
**Ве́ра Васі́леўна Шчагло́ва** (нар. 29 жніўня 1922, с. Тахта, Мядзведзінскі раён, цяпер Краснагвардзейскі раён Стаўрапольскі край) — палеантолаг і археазаолаг. Кандыдат біялагічных навук (1950).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і праваслаўнага святара. Скончыла геолага-глебава-геаграфічны факультэт Сярэднеазіяцкага універсітэта ў Ташкенце (1944). У 1946—1949 аспірант Палеанталагічнага інстытута АН СССР у Маскве. Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі «Большерогие олени, их систематическое положение и стратиграфическое распределение» (1950), у 1954 прыехала на працу ў БССР. У 1954—1957 і 1966—1973 працавала на кафедры геалогіі БДУ, у 1957—1966 — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута геалагічных навук АН БССР, у 1973—1978 — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН БССР. Таксама працавала ў БелНДГРІ.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследавала касцявы матэрыял з раскопак больш за 60 археалагічных помнікаў каменнага, жалезнага вякоў і сярэднявечча з тэрыторыі Беларусі і Расіі. Атрыбуцыя В. Шчагловай больш за 100 тыс. костак і іх статыстычная апрацоўка выкарыстаныя археолагамі для характарыстыкі гаспадарчай дзейнасці насельніцтва ў розныя эпохі.

Аўтар 33 навуковых публікацый, 3 фондавых манаграфій па гісторыі палявання і жывёлагадоўлі ў Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.
* Чубур А. А. Очарованный древностью. Константин Михайлович Поликарпович: жизнь, открытия, ученики. — Минск, 2005.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дуброва.

**Дубро́ва** (трансліт.: *Dubrova*, руск.: Дуброва) — аграгарадок у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 22 км на паўночны ўсход ад Жыткавіч, 10 км ад чыгуначнай станцыі Старушкі (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 155 км ад Гомелю

Гідраграфія
-----------

На ўсходзе і захадзе меліярацыйныя каналы.

Транспартная сетка
------------------

На аўтамабільнай дарозе Марохарава — Любань. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, няшчыльна драўлянымі сялянскімі сядзібамі. У 1987 годзе пабудавана новая вуліца з 50 цагляных хат катэджнага тыпу, у якіх змесцаваліся перасяленцы з месцаў, забруджаных радыяцыяй у выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як вёска Мазырскім павеце Мінскай губерні. У 1850 годзе валоданне памешчыка Карпава. У 1896 годзе працаваў вятрак. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Новае жыццё», дзейнічалі гамарня і маслазавод. У 1932 годзе для вясковай школы пабудаваны будынак. У сярэдзіне 1930-х гадоў у вёску пераселены жыхары найблізкіх сяліб. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 3 жыхароў. 19 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года цэнтр калгасу імя В. І. Леніна. Дзейнічаюць сярэдняя школа (новы цагляны будынак пабудаваны ў 1993 годзе), бібліятэка, Дом культуры, амбулаторыя, дзіцячыя яслі-сад.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 198 гаспадарак, 555 жыхароў.

### Дынаміка

* 1850 год — 21 двор.
* 1940 год — 75 двароў, 264 жыхара.
* 1959 год — 298 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 198 гаспадарак, 555 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Дубро́ва Вятчы́нская, Дубро́ва Ве́чынская**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Марохараўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Марохарава |
| Пасёлкі | Старушкі |
| Аграгарадкі | Бялёў ·  Дзякавічы ·  Дуброва |
| Вёскі | Брынёва ·  Буда ·  Вятчын ·  Вятчынская Рудня ·  Замошша ·  Лутоўе ·  Навуць ·  Пасталы ·  Хвойка |
Статуя карсара Рабера Сюркуфа ў Сен-Мало, Францыя
**Карса́ры** (франц. *Corsaires*, тур. *Korsanlar*) — французскія і асманскія капёры. Слова часцяком ўжываецца і ў дачыненні капёраў іншых краін.

Этымалогія
----------

Паходжанне слова "карсар" з'яўляецца спрэчным. Відавочна яно паходзіць ад арабскага слова *القراصنة* "піраты". У французскую мову яно трапіла праз італьянскую.

Францыя
-------

У Францыі практыка легальнага дазволу прыватным асобам займацца пірацтвам і разбоем у дачыненні да праціўніка бярэ пачатак у XII ст. Аднак да XVI ст. яна была вельмі абмежаванай. Многія карсары атрымоўвалі дазвол на пірацтва, аднак на самой справе займаліся гандлем або кантрабандай, паколькі сапраўдныя напады на праціўніка з'яўляліся небяспечнымі і, хутчэй, былі накіраваны на кампенсацыю магчымых страт з-за вайны.

Пірацкі промысел на паўночным захадзе Францыі ажывіўся толькі пад час рэвалюцыі ў Нідэрландах, калі іспанскія ўлады стымулявалі прыватнікаў нападаць на галандскія караблі. Акрамя таго, Францыя сама падтрымлівала прыватныя рэйды супраць іспанцаў. З 1521 да 1795 гг. адбылося 13 афіцыйных войн паміж гэтымі дзяржавамі. Слабасць французскага каралеўскага флота вымусіла французскіх манархаў першапачаткова рабіць стаўку на карсараў. Падобна англійскім капёрам, французы арганізоўвалі экспедыцыі ў Новы Свет, дзе хутка абагачаліся дзякуючы рабаўніцтву іспанскіх гандлёвых суднаў і цывільных паселішчаў. 

Найбольш вядомы французскі карсар XVI ст. - Жан-Франсуа дэ Ла-Рок Раберваль (каля 1500 - 1560 гг.). Ён быў асабістым сябрам караля Францыска, адным са стваральнікаў французскай калоніі ў Канадзе. У 1540-ых гг. Раберваль здзейсніў некалькі жорсткіх нападаў на іспанскія гарады ўздоўж Карыбскага ўзбярэжжа. 

У XVII ст. у сувязі з экспансіяй Францыі ў Карыбскім моры, да французскіх карсараў далучаліся буканьеры. На іх рабілася стаўка пры абароне французскіх калоній. Значныя прыбыткі, якія атрымоўвалі піраты, вымусілі дзяржаўныя ўлады рэгламентаваць выдачу патэнтаў на карсарскі промысел. Акрамя першага невысокага ўнёску прыватныя асобы, што займаліся легальным пірацтвам, павінны былі аддаваць частку здабычы на дзяржаўныя патрэбы (ў пэўны час яна магла дасягаць чвэрці і нават трэці ад захопленага). Паступленні ў скарб былі такімі вялікімі, што ваенна-марское міністэрства разлічвала на іх для задавальнення патрэб каралеўскага флота. Карсарам загадвалася рабіць напады толькі на караблі і паселішчы тых дзяржаў, з якімі Францыя вядзе вайну. У іншым выпадку яны прызнаваліся звычайнымі піратамі.

Пасля 1713 г. асноўным праціўнікам Францыі стала Вялікабрытанія, якая мела значна лепшы каралеўскі флот і добра ўмацаваныя калоніі. Занятак разбоем у Карыбскім моры стаў не столькі прыбытковым, колькі небяспечным. Гэта вымусіла значную частку карсараў перамясціць цэнтр сваёй актыўнасці ў Індыйскі акіян, дзе яны адыгрывалі істотную ролю да заканчэння Напалеонаўскіх войн.

Асманская імперыя
-----------------

Гл. ***Берберскія карсары***

Спасылкі
--------

* J. Franklin Jameson, Privateering and Piracy in the Colonial Period
* Johann Wilhelm von Archenholz, The history of the pirates, free-booters, or buccaneers of America
* Французскія карсары Архівавана 19 ліпеня 2012.
**Кра́сны Свет** (трансліт.: *Krasny Sviet*, руск.: Красный Свет) — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Старабудскага сельсавета.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС жыхары пераселены ў чыстыя месцы.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 10 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель. Планіроўка складаецца з двух кароткіх амаль паралельных паміж сабой шыротных вуліц, забудаваных аднабакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Авангард» (цэнтр — вёска Старая Буда).

У 1969 годзе ў пасёлак перасяліліся жыхары суседняга пасёлка Янаўка.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1925 год — 15 двароў.
* 1959 год — 54 жыхара (паводле перапісу).
* 1990-я — жыхары пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Міджыкенда** (саманазва: *Mijikenda*, літаральна «дзевяць плямёнаў», «*дзевяць паселішчаў*») — група плямёнаў банту, якая насяляе ўзбярэжжа Індыйскага акіяна ў Кеніі і на поўначы Танзаніі. Агульная колькасць (2010) — 1 922 тыс. чалавек.

Паходжанне
----------

Паводле паданняў, міджыкенда паходзяць з краіны Шунгвая, што знаходзілася на поўнач ад сучаснага месца пражывання, на тэрыторыі Самалі. Каля 1558—1610 гг. яны мігрыравалі на поўдзень пад ціскам варожага народа арома.

Аднак, некаторыя сучасныя даследчыкі ставяць пад сумненне факт позняга перасялення і лічаць, што міджыкенда з'яўляюцца прамымі спадчыннікамі мясцовых груп банту, у склад якіх увайшлі прадстаўнікі народаў поўдню і з унутраных раёнаў Афрыкі. Апошнія траплялі на ўзбярэжжа ў выніку гандлю рабамі, што практыкаваўся суседзямі міджыкенда, суахілі. Мовы і культура міджыкенда шмат у чым падобная на суахілі, хаця маюцца і істотныя адрозненні.

Плямёны
-------

Міджыкенда падзяляюцца на 9 плямён, якія размаўляюць на блізкіх мовах:

* Чон'і (156 тыс. ў Кеніі)
* Дурума (415 тыс. у Кеніі)
* Гірыяма (786 тыс. у Кеніі)
* Джыбана (37 тыс. у Кеніі)
* Камбэ (27 тыс. у Кеніі)
* Каума (55 тыс. у Кеніі)
* Рабаі (103 тыс. у Кеніі)
* Рыбэ (15 тыс. у Кеніі)
* Дыга (328 тыс. у Кеніі, 176 тыс. у Танзаніі)

Культурная спадчына
-------------------

У мінулым міджыкенда сяліліся ва ўмацаваных паселішчах *кая* на схілах узгоркаў, якія належалі пэўнаму роду. Колькасць родаў заставалася нязменнай, але яны ў сваю чаргу падзяляліся на мноства сваяцкіх груп. У кожнай хаціне месціліся пашыраныя патрылакальныя сем'і, што звычайна складаліся з трох пакаленняў. Існавалі таксама ўзроставыя групы. У іх уваходзілі тыя, хто разам прайшоў рытуал абразання (праводзіўся ў сярэднім раз на два гады).

Каля ўзгоркаў і на прыбярэжных раўнінах вырошчвалі зёлкавыя, бабовыя культуры, садавіну і какосы.

У нашы дні *кая* пакінуты, а іх насельніцтва жыве ў гарадах і вёсках. Аднак захаваліся сакральныя лясы (1538 га), што ўключаны у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Рэлігія
-------

У сакральным лесе
Значная частка міджыкенда спавядае іслам і хрысціянства, але таксама захоўваюцца традыцыйныя культы, заснаваныя на шанаванні продкаў і сакральных лясоў. Апошнія ўваходзяць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (1538 га).

Зноскі
------

1. ↑  Mijikenda, Chonyi
2. ↑  Mijikenda, Digo
3. ↑  Mijikenda, Duruma
4. ↑  Mijikenda, Giriama
5. ↑  Mijikenda, Jibana
6. ↑  Mijikenda, Kambe
7. ↑  Mijikenda, Kauma
8. ↑  Mijikenda, Rabai
9. ↑  Mijikenda, Ribe

Спасылкі
--------

* Sacred Mijikenda Kaya Forests (unesco.org)
* The Mijikenda Tribe
* Facts about the nine tribes of Mijikendas
* Martin Walsh, Mijikenda origins: a review of the evidencemore
* Countries and Their Cultures: Mijikenda
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Азараўка.
**Аза́раўка** (трансліт.: *Azaraŭka*, руск.: Азаровка) — былы пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Княжыцкага сельсавета. Размешчаны за 21 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Магілёў I. Рэльеф раўнінны, на поўнач мяжуе з лесам. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Булыжыцы і далей па шашы Магілёў—Мінск.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў пачатку 1920-х гг. перасяленцамі з суседніх вёсак. З 20 жніўня 1924 года ў Бракаўскім сельсавеце Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці, з 26 чэрвеня 1954 года ў Княжыцкім сельсавеце. У 1930 годзе арганізаваны калгас імя Калініна.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года пасёлак акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе калгаса імя Калініна (цэнтр — в. Бракава).

У 1998 годзе зліўся з в. Булыжыцы.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаўся з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на поўдні далучалася кароткая просталінейная вуліца. Быў забудаваны двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**:
	+ 1926 — 8 двароў, 49 жыхароў.
	+ 1990 — 13 гаспадарак, 29 жыхароў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Азараўка // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Ганаш** (фр.: ganache), раней таксама сустракалася **ганаж** — духмяны крэм з шакаладу і свежых вяршкоў, які ўжываюць як начынку для цукерак, пірожных, для ўпрыгожвання дэсертаў.

Ганаш прыдуманы ў кандытарскай Сірадэна (Pâtisserie Siraudin) у 1850 годзе.

У залежнасці ад віду ўжытага шакаладу і мэты гатавання ганашу, вар’іруюць і тэмпературу, пры якой яго будуць падаваць. Прапорцыя шакаладу і вяршкоў змяняецца, зыходзячы з пажаданай кансістэнцыі. Звычайна, дзве траціны шакаладу да адной траціны вяршкоў ўжываюць для дэкору тартоў або як аснову для вырабу шакаладных труфеляў, там часам як прапорцыю адзін да аднаго ўжываюць як глазуру. Астуджаны ганаш можна ўзбіць і павялічыць у аб’ёме, што дае гусцейшую тэкстуру. Аднак калі яго астуджваць занадта доўга, то ўзбіць будзе ўжо немагчыма, і ён можа ўзяцца скарынкай. Іншы варыянт ужывання ганашу — выліць у форму і паставіць у прахалоднае месца. Пасля астывання яго можна выняць з формы і нарэзаць як паштэт.

Ганаш можна падаць і з садавіной: клубніцамі або вінаградам, можна і замарозіць.

Зноскі
------

1. ↑  Histoire de la pâtisserie // Agapè: Les centres de formation française aux mètiers de bouche (фр.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 верасня 2011. Праверана 18 ліпеня 2016.
2. ↑  Шоколадный ганаш с фруктами ко Дню Святого Валентина (руск.).
Скіфскі акінак VII—V да н.э.
**Акіна́к** (стар.-грэч.: ἀκινάκης) — зброя колюча-сякучага прызначэння, кароткалязовы меч ці кінжал даўжынёй 17-40 см.

Выява Дарыя I з акінкам у левай руцэ, вазапісец Дарыя
Былі найбольш распаўсюджаны ў скіфай у VI — III ст. да н.э. Меў выдатныя колючыя ўласцівасці і дастатковую масу (да двух кілаграмаў) для нанясення сякучых удараў. Акінакі кавалі з адной нарыхтоўк жалеза. Клінкі былі часцей за ўсё двухлязовыя, рэдка — адналязовыя. Па форме маглі быць вузкія трохвугольныя падоўжаныя альбо прамыя з паралельнымі лёзамі і кароткім вастрыём. Дол, як правіла, адсутнічаў. Меў сэрцападобнае перакрыжаванне і плоскае наверша ў выглядзе папярочнага кароткага бруска ці паўмесяца. Разам з пэўнай разнавіднасцю трэнзеля, акінак з’яўляўся адным з элементаў так званай скіфскай трыяды — комплексу прадметаў, характэрных для скіфскай культуры. Археалагічныя знаходкі акінкаў і іншых складнікаў трыяды дазваляюць прасачыць засведчанае Герадотам і Дыядорам пранікненне ўсходне-іранскіх «царскіх скіфаў» праз Пярэднюю Азію і Каўказ да Паўночнага Прычарнамор’я.

Беларусь
--------

У Беларусі вядомы дзве знаходкі, абедзве каля в. Асарэвічы Брагінскага раёна: першую выкапала В. М. Мельнікоўская ў 1957 годзе, другую М. І. Лашанкоў у 2007 годзе. Апошні акінак меў агульную даўжыню каля 32 см, ромбападобнае ў сячэнні лязо даўжынёй 22 см, антэннае наверша пашкоджана карозіяй. Абодва належалі да Мілаградскай археалагічнай культуры.

Літаратура
----------

* Гвоздев, С. А. Холодное оружие Востока и Запада: Техника самообороны / С. А. Гвоздев. — Мн.: Современное cлово, 2000. — 175 с. — С. . — ISBN 985-443-172-Х.
* Лашанкоў, М. І. Акінак / М. І. Лашанкоў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 26. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Лошенков, М. Кенько, П. Новые находки милоградского времени в Беларуси / Михаил Лошенков, Павел Кенько // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2007. — Вып. 23. — С. 214—216.
* Мельниковская, О. Н. Племена Южной Белоруссии в раннем железном веке / О. Н. Мельниковская; АН СССР, Ин-т археологии. — М.: Наука, 1967. — 192, [3] с.
* Мелюкова, А. І. Вооружение скифов. — М.: Наука, 1964. — 91 с.; 16 отд. л. илл. в папке. — (Археология СССР. Свод археологических источников; Вып. Д1—04).
* Петровская, Е. А. Находки скифского времени у с. Казаровичи Киевской области // Археологические исследования на Украине в 1968 г. Вып. 3. — Киев, 1971. — С.

Спасылкі
--------

* Акінак
**Рама́нішчы** (трансліт.: *Ramaniščy*, руск.: Романищи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 30 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 173 км ад Гомеля, 17 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Экалогія і прырода

На захадзе і ўсходзе мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

Побач аўтадарога Парычы — Акцябрскі.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі, да якой на ўсходзе далучаецца мерыдыянальная вуліца. Забудова аднабаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Майсееўка» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, жывёлагадоўчая ферма. Клуб, крама.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Чэрнінскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. Пад 1879 годам згадана ў ліку паселішчаў Чэрнінскага царкоўнага прыходу. На 1897 год у вёсцы знаходзіўся хлебазапасны магазін. У 1910 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа, а ў 1914 годзе для яе пабудаваны ўласны будынак.

З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Раманішчаўскага сельсавета Парыцкага, з 26 чэрвеня 1939 года Акцябрскага раёнаў. Да 26 ліпеня 1930 года ў складзе Бабруйскай акругі, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 20 верасня 1944 года Бабруйскай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Савецкая Беларусь», працавала гамарня. Пачатковая школа ў 1930-я гады ператворана ў сямігадовую. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 30 двароў і забілі 21 жыхара. 15 жыхароў загінулі на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 40 двароў, 66 жыхароў.

### Дынаміка

* 1897 год — 48 двароў, 335 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 50 двароў, 401 жыхар.
* 1925 год — 75 двароў.
* 1940 год — 83 двары, 330 жыхароў.
* 1959 год — 318 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 58 двароў, 121 жыхар.
* 2004 год — 52 двары, 100 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Раманішчы

| ⛭**Пратасаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Рассвет |
| Аграгарадкі | Майсееўка |
| Вёскі | Вуглы ·  Заазершчына ·  Зуб-Буда ·  Істопкі ·  Мошны ·  Пратасы ·  Раманішчы ·  Сапейкаў ·  Слабодка ·  Чорныя Брады |
**Іерархічная мадэль даных** — мадэль даных, у якой выкарыстоўваецца прадстаўленне базы даных у выглядзе дрэвападобнай (іерархічнай) структуры, якая складаецца з аб’ектаў розных узроўняў.

Паміж аб’ектамі існуюць сувязі, кожны аб’ект можа ўключаць у сябе некалькі аб’ектаў больш нізкага ўзроўню. Такія аб’екты знаходзяцца ў адносінах продка (аб’екта больш блізкага да кораня) і нашчадка (аб’екта больш нізкага ўзроўню), пры гэтым магчымая сітуацыя, калі аб’ект-продак не мае нашчадкаў альбо мае іх некалькі, тады як у аб’екта-нашчадка абавязкова толькі адзін продак. Аб’екты, якія маюць агульнага продка, называюцца блізнятамі (у праграмаванні ўжываецца тэрмін браты).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 144986985 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманаў.
**Віктар Міхайлавіч Раманаў** (руск.: Виктор Михайлович Романов; нар. 25 кастрычніка 1961) — расійскі ваенны штурман-выпрабавальнік, палкоўнік, Заслужаны штурман-выпрабавальнік Расійскай Федэрацыі, Штурман-выпрабавальнік 1 класа, Ваенны штурман 1 класа, Герой Расійскай Федэрацыі.

Біяграфія
---------

У 1978 паступіў, а ў 1982 годзе скончыў Чалябінскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае Чырванасцяжнае вучылішча штурманаў, з адзнакай. Праходзіў службу на штурманскіх пасадах у ВПС ад штурмана экіпажа да штурмана палка.

Браў удзел у контртэрарыстычнай аперацыі на Паўночным Каўказе ў 1999—2009 гадах, у 2008 годзе — у аперацыі па прымусе Грузіі да міру, а з 2015 года ўдзельнічаў у Ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі.

Мае класную кваліфікацыю штурман-выпрабавальнік 1 класа (1999 год), ваенны штурман 1 класа (1985 год). У 2006 годзе Указам Прэзідэнта РФ прысвоена званне «Заслужаны штурман-выпрабавальнік Расійскай Федэрацыі». Воінскае званне «палкоўнік» прысвоена датэрмінова 1 чэрвеня 1994 года.

Узнагароды
----------

Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 17 сакавіка 2016 года Раманаў Віктар Міхайлавіч за гераізм, мужнасць і адвагу, праяўленыя пры выкананні воінскага абавязку, ганараваны званнем Героя Расійскай Федэрацыі.

Таксама ўзнагароджаны ордэнам «За заслугі перад Айчынай» IV ступені «з мячамі», двума ордэнамі «Мужнасці», «За ваенныя заслугі».

Зноскі
------

1. 1 2  *Президент РФ*. Награждённые государственными наградами Российской Федерации (руск.).  Администрация Президента РФ (17.03.2016 г.). Праверана 4 чэрвеня 2016.
2. 1 2 3 4 5  Романов Виктор Михайлович (руск.)(недаступная спасылка).  ЧВВАУШ (20 красавіка 2016). Архівавана з першакрыніцы 13 жніўня 2016. Праверана 4 чэрвеня 2016.

Спасылкі
--------

* Віктар Міхайлавіч Раманаў на сайце «Героі краіны»
* Романов Виктор Михайлович. Сайт ЧВВАУШ Архівавана 13 жніўня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |