Батанічны сад Пізы — адзін з першых батанічных садоў, заснаваны Лукам Гіні ў 1543 годзе
**Батані́чны сад** — навукова-даследчая, навучальна-дапаможная і культурна-асветная ўстанова, у якой культывуюцца, акліматызуюцца і вывучаюцца расліны мясцовай і іншаземнай флоры, прапагандуюцца батанічныя веды. Уключаюць калекцыі раслін адкрытага грунту (дэндрарыі, альпінарыі, участкі сістэматыкі, экспазіцыі лекавых, харчовых, дэкаратыўных і інш. раслін) і аранжарэі. Размяшчэнне раслін пераважна па геаграфічным і сістэматычным прынцыпе, радзей па экалагічным і інш. Асноўная даследчая задача — пошук новых карысных раслін, іх выпрабаванне і ўвядзенне у культуру, у т.л. для стварэння зялёных насаджэнняў і іншых відаў гаспадарчай дзейнасці; захаванне генафонду расліннага свету. Адначасова батанічныя сады з'яўляюцца аб'ектамі рэкрэацыі. Адрозніваюць батанічны сад дзяржаўнага і мясцовага значэння.

Папярэднікі батанічных садоў — манастырскія сады (у Заходняй Еўропе з 4 ст.), аптэкарскія агароды. Першыя батанічныя сады заснаваны ў Італіі (Салерна, 1309; Венецыя, 1333), потым у Германіі (Берлін, 1647), Францыі (Парыж, 1635), Швецыі (Упсала,. 1655), Вялікабрытаніі (Эдынбург) пераважна для развядзення лекавых раслін. У эпоху вялікіх геаграфічных адкрыццяў батанічныя сады пачалі актыўна займацца выпрабаваннямі прывезеных раслін: праз Б.с. ў К'ю (Вялікабрытанія) ішло размеркаванне па трапічных раёнах кавы, гевеі, хіннага дрэва; праз Б.с. Францыі распаўсюджваліся віды айланту, сафоры, туі, гінкга. У 18—19 ст. Б.с. ў Калькуце (Індыя), Богары (Інданезія) адыгралі значную ролю ў інтрадукцыі трапічных раслін у розныя равны. У Расіі папярэднікамі Б.с. былі «аптэкарскія агароды» ў Маскве (1706, цяпер.(1714, цяпер Б.с. Бат. ін-та Рас. АН). У 19 ст. Б.с. існавалі пераважна пры ун-тах (Вільня і Тарту, 1803; Харкаў, 1804, Масква і Казань, 1806; Кіеў, 1835; Адэса, 1865; Томск, 1880, і інш), лясных і с.-г. ін-тах. Нікіцкі батанічны сад (Крым, 1812), Сухумскі (1840) і Батумскі (1912) Б.с. сталі цэнтрамі інтрадукцыі суб- трапічных раслін.

На Беларусі аднымі з першых былі Гродзенскі батанічны сад (18 ст.) і дыдактычны батанічны сад пры Шчучынскім кляштары (заснаваны садаводам С.Юндзілам). Працуюць Вялікалятчанскі батанічны сад, Батанічныя сады пры ВНУ і АН Беларусі: Батанічны сад Віцебскага педагагічнага універсітэта, Цэнтральны батанічны сад АН Беларусі, Батанічны сад БДУ, Батанічны сад Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага універсітэта, Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Батанічны сад
* Сайт BGCI (англ.)

| ⛭Раслінаводства і садаводства |
| --- |
| Садаводства | 
* Гісторыя[en]
* Дызайн
	+ сістэма аўтаматызаванага праектавання[en]
* Садовыя прылады
* Вертыкальны сад
* Арбарэтум
* Адвод
* Сад матылькоў[en]
* Грамадскі[en]
* Лесасад
* Французскае інтэнсіўнае[en]
* Партызанскае
* Сад
* Захаванне і аднаўленне гістарычных садоў[en]
* Пейзажны парк
* Натуральнае азеляненне[en]
* Партэр
* Паднятыя градкі[en]
* Прынцып квадратнага фута
* Устойлівае[en]
* Без паліву[en]

 |
| Тыпы садоў[en] | 

|  |  |
| --- | --- |
| Гістарычныя | 
* Візантыйскія сады
* Магольскія[en]
* Старажытнарымскія

 |
| Рэлігійныя | 
* Біблейскія[en]
* Ісламскія[en]
* Марыі[en]
* Святыя[en]

 |
| Паводле краін | 
* Англійскі
* Галандскі[en]
* Грэчаскі[en]
* Іспанскі[en]
* Італьянскі[en]
* Кітайскі
* Карэйскі
* Персідскі
	+ бак[en]
	+ чарбак[en]
	+ парадыз[en]
* Рускі
* Французскі
	+ регулярны
	+ пейзажны сад[en]
	+ Адраджэння[en]
* Шатландскі[en]
* Японскі

 |
| Іншыя | 
* Матылькоў
* Батанічны
* Вінаграднік
* Вісячы
* Водны[en]
* Дзікі[en]
* Дажджавы[en]
* Зімні
* Заалагічны парк
* Кактусавы[en]
* Камянёў
* Кантэйнерны[en]
* Катэджны[en]
* Папарацевы[en]
* На даху
* На заднім двары[en]
* Агарод
* Агароджаны[en]
* Аранжарэя
* Палісаднік
* Пладовы
* Перамогі
* Пробны[en]
* Ружоўнік
* Рынкавы[en]
* Сэнсарны[en]
* Скульптурны[en]
* Ценевы[en]
* Цяпліца
* Тэрапеўтычны[en]
* Трапічны[en]
* Задавальненняў
* Вузлавы[en]
* Філасофскі[en]
* Кветнік
* Каляровы[en]
* Чаір
* Чынампы

 |

 |
| Раслінаводства | 
* Сельская гаспадарка
	+ без жывёл[en]
	+ Устойлівая
	+ гарадское
* Арбарыстыка
* Батаніка
* Змешаныя пасадкі[en]
* Сельскагаспадарчыя культуры
	+ Самыя каштоўныя[en]
	+ ГМ
* Флора[en]
* Кветкаводства
* Памалогія
* Генетычна мадыфікаванае дрэва
* Гідрапоніка
* Ушчыльненыя пасевы
* Ландшафтная архітэктура
* Эналогія
* Агародніцтва
* Расліны (селекцыя
* Сеянцы[en]
* ГМ-расліна)
* Трапічнае[en]
* Гарадское
	+ сельская гаспадарка
	+ садаводства[en]
	+ лясная гаспадарка
	+ лесааднаўленне[en]
* Вінаградарства
* Рэкультывацыя
* Арэхаводства

 |
| Арганічнае | 
* Біядынамічная сельскай гаспадаркі[en]
* Спіс тэм[en]
* Веганскае арганічнае садоўніцтва[en]

 |
| Сродкі аховы раслін | 
* Фунгіцыды
* Гербіцыды
* Пестыцыды

 |
| 
* **Вікісховішча**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Канадская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11933871x · GND: 4146403-5 · LCCN: sh85015963 · Microsoft: 2777394807 · NDL: 00572139 · NKC: ph114190 |

 |