Брамат-аніен
**Браматы** — неарганічныя злучэнні, солі брамнаватай кіслаты HBrO3. Бясколерныя крышталічныя рэчывы, стабільныя пры нармальных умовах.

Брамат-аніён аналагічна хларат-аніёну мае структуру трыганальнай піраміды. Даўжыня сувязяў Br—O складае каля 0,178 нм, кут О—Br—O 112 °. Аніён BrО3− не ўтварае кавалентных сувязяў і не схільны ўтвараць каардынацыйныя сувязі. Браматы па сваіх хімічных уласцівасцях аналагічныя хларатам, але больш тэрмічна ўстойлівыя, менш растваральныя ў вадзе і з'яўляюцца больш моцнымі акісляльнікамі. Найбольшае практычнае прымяненне знаходзяць браматы натрыю і калію.

Фізічныя ўласцівасці
--------------------

Фізічныя канстанты некаторых браматаў:

| Формула
  | Малярная маса, г/моль
  |         Колер         | Шчыльнасць, г/см3 | Тэмпература плаўлення, °C
  | Тэмпература раскладання, °C
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **AgBrO3** | 235,77
  | белы
  | 5,21
  | −
  | 350
  |
|  **Al(BrO3)3 • 9H2O** | 572,82
  | белы
  | н/д
  | 62,3
  | 100
  |
|  **Ba(BrO3)2** | 393,13
  | белы
  | 3,99
  | −
  | 270
  |
|  **CsBrO3** | 260,81
  | белы
  | 4,11
  | 420
  | 420
  |
|  **Cu(BrO3)2** | 319,35
  | белы
  | н/д
  | −
  | 550
  |
|  **Dy(BrO3)3** | 546,20
  | жоўты
  | н/д
  | −
  | > 600
  |
|  **Hg(BrO3)2 • 2H2O** | 492,42
  | белы
  | н/д
  | −
  | > 130
  |
|  **Hg2(BrO3)2** | 656,98
  | белы
  | н/д
  | −
  | > 200
  |
|  **KBrO3** | 167,00
  | белы
  | 3,25
  | 434
  | > 450
  |
|  **Mg(BrO3)2** | 280,11
  | белы
  | 2,29 | −
  | > 300
  |
|  **NaBrO3** | 150,89
  | белы
  | 3,339
  | 380
  | 380
  |
|  **Nd(BrO3)3 • 9H2O** | 690,08
  | красный
  | н/д
  | 66,7
  | 150 (−H2O); 450 
  |
|  **Sm(BrO3)3 • 9H2O** | 696,20
  | жоўты
  | н/д
  | 74,5
  | 150 (−H2O); > 500
  |
|  **Sr(BrO3)2** | 343,42
  | белы
  | 3,77 | −
  | 240
  |
|  **Y(BrO3)3 • 9H2O** | 634,74
  | белы
  | н/д
  | 74
  | > 350
  |
|  **Zn(BrO3)2 • 6H2O** | 429,28
  | белы
  | 2,57
  | 100
  | 200 (−H2O); 700
  |

Атрыманне
---------

Звычайна, браматы атрымліваюць электрахімічным або хімічным акісленнем браміду:

{\displaystyle {\mathsf {NaBr+3NaOCl=NaBrO\_{3}+3NaCl}}}
Браматы шчолачных і шчолачназямельных металаў могуць быць атрыманы дзеяннем вадкага брому на водныя растворы шчолачаў або карбанатаў:

{\displaystyle {\mathsf {6NaOH+3Br\_{2}=5NaBr+NaBrO\_{3}+3H\_{2}O}}}
{\displaystyle {\mathsf {3Na\_{2}CO\_{3}+3Br\_{2}=5NaBr+NaBrO\_{3}+3CO\_{2}}}}
Нерастваральныя ў вадзе браматы атрымліваюць абменнай рэакцыяй паміж браматамі натрыю або калію і адпаведных водарастваральных соляў металаў:

{\displaystyle {\mathsf {AgNO\_{3}+NaBrO\_{3}=AgBrO\_{3}}}\!\downarrow {\mathsf {+NaNO\_{3}}}}

Хімічныя ўласцівасці
--------------------

Браматы — тэрмічна няўстойлівыч і раскладаюцца пры награванні па наступнай схеме:

* браматы шчолачных шчолачназямельных металаў і срэбра (на прыкладзе NaBrO3):

{\displaystyle {\mathsf {2NaBrO\_{3}=2NaBr+3O\_{2}}}\!\uparrow }
* іншыя браматы (на прыкладзе Cu(BrO3)2):

{\displaystyle {\mathsf {2Cu(BrO\_{3})\_{2}=2CuO+2Br\_{2}+5O\_{2}}}\!\uparrow }
У цвёрдым стане пры награванні браматы праяўляюць ўласцівасці акісляльніка

{\displaystyle {\mathsf {2KBrO\_{3}+3C=2KBr+3CO\_{2}}}\!\uparrow }
У водных растворах браматы праяўляюць слабыя акісляльныя ўласцівасці ў кіслым асяроддзі:

{\displaystyle }
Цікавай рэакцыяй з удзелам браматаў з'яўляецца вагальная рэакцыя Белавусава — Жабацінскага, у якой адбываецца перыядычнае змяненне афарбоўкі раствора з жоўтай на бескаляровую:

{\displaystyle {\mathsf {2BrO\_{3}^{-}+3CH\_{2}(COOH)\_{2}+2H^{+}=2BrCH(COOH)\_{2}+3CO\_{2}+4H\_{2}O}}}
Акісліць браматы да пербраматаў магчыма толькі з дапамогай электролізу або з дапамогай вельмі моцных акісляльнікаў:

{\displaystyle {\mathsf {NaBrO\_{3}+F\_{2}+2NaOH=NaBrO\_{4}+2NaF+H\_{2}O}}}

Прымяненне
----------

Броматы выкарыстоўваюцца ў браматаметрыі, вытворчасці некаторых піратэхнічных саставаў, для выпечкі хлеба, а таксама ў неарганІчным сінтэзе для атрымання брамнаватай кіслаты і пербраматаў. Таксама браматы прымяняюцца як акісляльнікі ў практыцы арганічнага сінтэзу.

Гл. таксама
-----------

* Хлараты

Зноскі
------

1. ↑  *Турова Н. Я.* Неорганическая химия в таблицах. — М.: Высший химический колледж РАН, 1997. — С. 7.
2. ↑  *Лидин Р. А. Андреева Л. Л. Молочко В. А.* Глава 3. Физические свойства // Константы неорганических веществ: справочник / Под редакцией проф. Р.А.Лидина. — 2-е изд. перераб. и доп.. — М.: «Дрофа», 2006. — С. 72—191. — ISBN 5-7107-8085-5.
3. ↑  Для гексагідрату.
4. ↑  Для монагідрату.
5. 1 2  Неорганическая химия / Под редакцией Ю. Д. Третьякова. — Академия, 2004. — Т. 2: Химия непереходных элементов. — С. 311—315. — ISBN 5-7695-1436-1.
6. ↑  Неорганическая химия / Под редакцией Ю. Д. Третьякова. — Академия, 2004. — Т. 1: Физико-химические основы неорганической химии. — С. 114. — 368 с. — ISBN 5-7695-1446-9.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779151245 |