recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кавалі.

**Кавалі́** — вёска ў Даўгапольскім сельсавеце Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 31 км ад горада Гарадок, за 13 км ад аграгарадка Даўгаполле. Бліжэйшыя населеныя пункты — вёскі Пралетарск, Іванаўка, Завань.

Гісторыя
--------

У канцы XVII стагоддзя Кавалі — вёска ў Казьянскім старостве Гарадоцкага павета Полацкай губерні. У канцы XIX — пачатку XX ст. у Казьянскай воласці Гарадоцкага павета Віцебскай губерні (Іванаўская сельская грамада і Азаркаўскі праваслаўны прыход). У 1920 годзе ў Кавалях працавала школа. З 15 лютага 1923 г. вёска ў Трудавой воласці Полацкага павета, 20 жніўня 1924 г. у Іванаўскім (з 9.10.1929 г. Пралетарскім) сельсавеце Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі. У 1930-х гг. у Кавалях быў створаны калгас імя Чарвякова. З 2 верасня 1998 г. (пасля скасавання Пралетарскага сельсавета) Кавалі ў складзе Даўгапольскага сельсавета. У розны час вёска ўваходзіла ў склад калгаса, затым саўгаса «Іванаўка».

Насельніцтва
------------

* 31 рэвізская душа, 4 двары (1785)
* 106 жыхароў, 13 двароў (1848)
* 223 жыхары, 23 двары (1905)
* 127 жыхароў, 24 двары і хутар Кавалі — 41 жыхар, 8 двароў (1926)
* 68 жыхароў (1959)
* 65 жыхароў (1970)
* 37 жыхароў, 16 двароў (на 1.1.2002)

Памятныя мясціны
----------------

Брацкія могілкі на ўскрайку вёскі
На паўднёвым ускрайку вёскі брацкія могілкі 478 савецкіх воінаў, загінуўшых падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1943—1944 г.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-24. Выданне 1980 г. Стан мясцовасці на 1979 г.
2. 1 2  Сайт РУП «Белпошта»

Літаратура
----------

* Памяць: Гарадоцкі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Укл. С. І. Садоўская: Рэд. кал. Н. А. Бурунова і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Беларусь, 2004. — С. 681, 825. — 894 с. — 2 500 экз. — ISBN 985-01-0546-1.
* Северная Беларусь: Атлас автотуриста / Гл. ред. И. Чумак. — Мн.: Квадрограф, 2010. — С. 6. — 48 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-6434-56-6. (руск.)
Бюст Менандра (рымская копія). Ватыкан.
**Кефісадот Малодшы** (стар.-грэч.: Κηφισόδοτος) — старажытнагрэчаскі скульптар.

Біяграфія
---------

Працаваў у Афінах у канцы IV — пачатку III стст. да н.э. Належаў да дынастыі скульптараў: брат Тымарха; сын Праксіцеля; верагодна, унук Кефісадота Старэйшага.

Шмат працаваў у жанры партрэтнай скульптуры; стварыў партрэты аратара Лікурга Афінскага, камедыёграфа Менандра. Ляпіў таксама статуі багоў і багінь.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Кефісадот Малодшы**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 96247263 · ULAN: 500079385 |
**Цэнтральны штаб партызанскага руху пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання** — орган пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання СССР, які ажыццяўляў ваеннае кіраўніцтва савецкім партызанскім рухам на акупаваных тэрыторыях падчас Вялікай Айчыннай вайны. У гэтай ролі Штаб замяніў ЦК ВКП(б) і ЦК кампартый рэспублік СССР.

Штаб быў створаны 30 мая 1942 года, расфарміраваны 13 студзеня 1944 года і адноўлены у маі 1942 года. Начальнік штаба — першы сакратар ЦК КП(б)Б генерал-лейтэнант П. К. Панамарэнка. Меў у падпарадкаванні рэгіянальныя («рэспубліканскія») штабы партызанскіх рухаў, у тым ліку Беларускі штаб, а таксама абласныя штабы партызанскага руху (135) і прадстаўніцтвы на франтах.

У верасні 1942 года складаўся з чатырох упраўленняў (аператыўнае, палітычнае, інфармацыйнае, упраўленне забеспячэння) і сямі аддзелаў. Меў у складзе радыёвузел, экспедыцыйна-транспартную базу, 4 школы па падрыхтоўцы кадраў.

Штаб вызначаў галоўныя кірункі вайскова-дыверсійных дзеянняў і прапагандысцкай работы, адносіны да несавецкіх падпольных структур.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Беларусь, 1995
2. ↑  *Лемяшонак У. І.* Партызанскі рух на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 135—139. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
3. ↑  Вялікая Айчынная вайна ў кантэксце Другой сусветнай вайны…

Літаратура
----------

* Цэнтральны штаб партызанскага руху // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 752. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
Цэнтральны рынак
**Цэнтральны рынак** (венг.: Központi Vásárcsarnok) — галоўны, найстарэйшы і найбуйнейшы крыты рынак Будапешта, пабудаваны ў 1897 годзе. Помнік архітэктуры. З моманту ўзвядзення і да цяперашняга часу выкарыстоўваецца па прызначэнні, для рыначнага гандлю.

Гісторыя
--------

Аўтарам ідэі будаўніцтва вялікага крытага рынку ў Пешце быў першы мэр Будапешта Карл Камермаер. Рынак быў адкрыты ў 1897 годзе, будынак быў выбудаваны па праекце архітэктара Саму Печа.

Падчас Другой сусветнай вайны будынак быў пашкоджаны, пасля заканчэння вайны рэканструяваны. Яшчэ адна рэстаўрацыя прайшла ў 1990-х гадах.

Архітэктура
-----------

Інтэр'ер рынку
Будынак Цэнтральнага рынку размешчаны ў Ферэнцварашы на Мытным бульвары (Vámház körút), які з'яўляецца часткай паўкола Малых бульвараў (Kiskörút). Побач з будынкам знаходзіцца Мост Свабоды. Ля цэнтральнага рынку заканчваецца вуліца Ваці, галоўная турыстычная і гандлёвая вуліца Пешта.

Будынак двухпавярховы, але ёсць яшчэ і падземны паверх, раней там знаходзіліся халадзільнікі для хуткапсавальных прадуктаў. У архітэктуры прысутнічаюць элементы неаготыкі, а дах рынку выкладзены рознакаляровай чарапіцай знакамітай фабрыкі Жолнаі. Агульная плошча гандлёвых плошчаў — больш за 10 000 кв. м.

Спектр тавараў, якія прадаюцца на рынку, вельмі шырокі: ад прадуктаў харчавання да вырабаў народнага промыслу і сувеніраў. У будынку Цэнтральнага рынку таксама працуюць прадпрыемствы грамадскага харчавання.

Зноскі
------

1. ↑  Будапешт. Цэнтральны рынак

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Цэнтральны рынак (Будапешт)**
* Будапешт. Цэнтральны рынак
* Архітэктурнае апісанне  (венг.)


| ⛭Славутасці Будапешта |
| --- |
| Раёны і кварталы | 
* Востраў Маргіт
* Гара Гелерт
* Аквінкум

 |  |
| Вуліцы, плошчы і масты | 
* Плошча Вёрэшмарці
* Праспект Андрашы
* Плошча Герояў
* Плошча Ферэнца Ліста
* Плошча Мора Ёкаі
* Плошча Актагон
* Набярэжная Дуная
* Мост Свабоды
* Плошча Свабоды
* Вуліца Вацы

 |
| Грамадскія будынкіі збудаванні | 
* Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр
* Палац Дрэкслера
* Музычны ўніверсітэт Ферэнца Ліста
* Тэатр лялек
* Стары палац мастацтва
* Венгерскі ўніверсітэт выяўленчых мастацтваў
* Будайская крэпасць
* замак Вайдахуняд
* Канцэртная зала «Вігада»
* Цэнтральны рынак
* Будынак венгерскага парламента

 |
| Музеі і помнікі | 
* Венгерскі нацыянальны музей
* Венгерская нацыянальная галерэя
* Музей выяўленчых мастацтваў
* Музей гісторыі Будапешта
* Музей прыкладнога мастацтва
* Этнаграфічны музей
* Музей Людвіга
* Музей Кішцэлі
* Музей Халакоста
* Музей пошты
* Музей тэрору
* Дом-музей Ферэнца Ліста
* Дом-музей Золтана Кодаі
* Музей мастацтва Далёкага Усходу

 |
| Храмы і манастыры | 
* Армянская каталіцкая царква
* Вялікая сінагога
* Базіліка Святога Іштвана

 |
| Паркі, мемарыялы і могілак | 
* Варашлігет
* Парк Мемента

 |
| Кафэ, рэстараны | 
Кафэ Жэрба 
 |
**Дры́сы** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса (выцякае з возера), за 35 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, на паўночны захад ад вёскі Перавоз.

Плошча паверхні возера 2,26 км². Найбольшая глыбіня 3,7 м. Даўжыня 3,7 км. Найбольшая шырыня 0,96 км. Даўжыня берагавой лініі 11,4 км. Аб’ём вады 5,83 млн. м³. Плошча вадазбору 1578 км².  
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.
Схілы катлавіны вышынёй 5—10 м (на захадзе 15—20 м), параслі мяшаным лесам. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, вышынёй да 0,3 м. Пойма шырынёй 10—30 м, на поўдні пашыраецца да 200 м і пераходзіць у даліны рэк Ушча і Дрыса. Дно плоскае. У цэнтры 5 астравоў агульнай плошчай 1 га. Мелкаводдзе ўздоўж берагоў і вакол астравоў да глыбіні 2 м (на поўначы да 2,5 м) пясчанае і ілістае. Каля 75 % плошчы дна выслана крэменязёмістым сапрапелем. Расліннасць пашырана да глыбіні 2,2—3 м, шырыня палосы прыбярэжнай расліннасці 15—300 м.  

Возера эўтрофнае, праточнае. На поўдні ўпадае рака Ушча. Выцякае рака Дрыса і злучае Дрысы з возерам Астраўцы. На паўночным захадзе злучаецца пратокай з возерам Глыба.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* *Курловіч М. М.* Дрысы //Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 13. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Дрысы Архівавана 7 лютага 2013.

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
**Пархавік вялізны**, або **галавач гіганцкі**, або **дажджавік гіганцкі** (*Calvatia gigantea*) — базідыяльны грыб сямейства шампіньёнавых.

Апісанне
--------

Пладовае цела грыба вышынёй да 50—60 см, у дыяметры пляската-шарападобнае, сядзячае, каля асновы звужанае, складкаватае, са слаба развітай стэрыльнай тканкай і коранепадобным прыдаткам. Перыдый (абалонка) двухслаёвы. Экзаперыдый (вонкавы слой) тонкі, белы, паступова бурэе, у стадыі спеласці захоўваецца толькі каля асновы. Эндаперыдый (унутраны слой) тоўсты, мяккі, белы або буры, крохкі, абламваецца. Глеба (мякаць) мяккая, мясістая, губчатая, белая, з прыемным пахам і смакам, спелая аліўкава-бурая, парашкаватая. Капіліцый (ніткі для разрыхлення парашкаватай масы спелых спораў) таўстасценны, перагародчаты. Споры 3,5х6 мкм, шарападобныя, гладкія або шурпатыя, бура-карычневыя.

Пашырэнне
---------

Галарктычны від з еўразійска-амерыканскім арэалам. Пашырэнне: Заходняя і Паўднёвая Еўропа, Усходняя Азія, Паўночная Амерыка. На тэрыторыі Беларусі рэдкі від, колькасць якога скарачаецца.

Месцы росту: узлескі лісцевых і мяшаных лясоў, паркі, палі, выганы, лугі. Расце на ўрадлівай глебе ва ўмовах умеранага ўвільгатнення.

Грыбніца шматгадовая, пладовыя целы развіваюцца ў ліпені—верасні. Пладовыя целы трапляюцца адзінкавымі экземплярамі, вельмі рэдка па 2—3 у адным месцы

Выкарыстанне
------------

Малавядомы ядомы грыб (маладыя пладовыя целы), мае антыбластычныя якасці.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Цэнтральны вакзал.
Цэнтральны вакзал у Амстэрдаме.
**Цэнтральны вакзал Амстэрдама** (нідэрл.: *Station Amsterdam Centraal*) — галоўны чыгуначны вакзал нідэрландскай сталіцы. Пабудаваны ў 1881—1889 гадах архітэктарам Пітэрам Кейперсам пры ўдзеле Адольфа Леанарда ван Гента. У 1885 годзе Кейперс таксама спраектаваў будынак Дзяржаўнага музея ў Амстэрдаме, якое знешне падобнае на Цэнтральны вакзал.

Гэта першы вакзал у Нідэрландах, які быў спраектаваны вядомым архітэктарам. Вакзал аддзяляе горад ад порта, а ў горадзе было пракладзена мноства пуцей. Вакзал налічвае шэсць перонаў і 15 пуцей.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Цэнтральны вакзал Амстэрдама**
**Малекулярныя сіты** — крышталічныя алюмасілікаты, якія маюць трохмерную структуру з тэтраэдраў аксіду крэмнію і аксіду алюмінію і характарызуюцца дакладным і аднастайным памерам пораў. Менавіта памер пор вызначае іх селектыўнасць у адносінах да прапускаемых і затрымоўваных малекул. У залежнасці ад гэтай характарыстыкі змяняецца і галіна выкарыстання тых ці іншых малекулярных сітаў. Сітавіны ў малекулярных сітах досыць вялікія, каб прапускаць невялікія малекулы, але ў той жа час яны затрымоўваюць буйнейшыя малекулы, што вызначыла іх выкарыстанне ў якасці асушальнікаў і адсарбентаў.

Гл. таксама
-----------

Цэаліты

Літаратура
----------

* *Соколов В. А.* Молекулярные сита и их применение. — М: Химия, 1964. — 156 с.
* *Брек Д. В.* Цеолитовые молекулярные сита. — М.: Мир, 1976. — 781 с.
|  |
| --- |
| **РСДРП — РСДРП(б) — РКП(б) —УКП(б) — КПСС** |
| **Гісторыя партыі**
Кастрычніцкая рэвалюцыя
Ваенны камунізм
Новая эканамічная палітыка
Ленінскі заклік
Сталінізм
Хрушчоўская адліга
Перыяд застою
Перабудова |
| **Партыйная арганізацыя**
Палітбюро 
Сакратарыят 
Аргбюро
Цэнтральны Камітэт
Абкам 
Акругкам 
Гаркам 
Райкам 
Парткам |
| **Кіраўнікі партыі**
Уладзімір Ленін
Іосіф Сталін
Мікіта Хрушчоў
Леанід Брэжнеў
Юрый Андропаў
Канстанцін Чарненка
Міхаіл Гарбачоў |
| Статут
З’езды партыі
Канферэнцыі партыі
ВЛКСМ
Праўда
Ленінская гвардыя
Апазіцыі ў УКП(б)
Вялікі тэрор
Антыпартыйная група
Генеральная лінія партыі
Руская партыя
Еўсекцыя |
| Гэта панэль: * глядзець
* размовы
* правіць
 |

**Цэнтральны камітэт Камуністычнай партыі Савецкага Саюза** (да вясны 1917: ЦК РСДРП; 1917—1918 ЦК РСДРП(б); 1918—1925 ЦК РКП(б); 1925—1952 ЦК УКП(б)) — вышэйшы партыйны орган у прамежках паміж з’ездамі партыі. Найбольшы па колькасці склад ЦК КПСС (412 членаў) быў абраны на XXVIII з’ездзе КПСС (1990).

У. І. Ленін і іншыя заснавальнікі партыі (РСДРП) першапачаткова закладвалі прынцыпы ўнутранай дэмакратыі — у партыі ніколі не было пасады Старшыні партыі, Старшыні ЦК, Старшыні Прэзідыума. Першапачаткова часцяком Сакратар ЦК нават не ўваходзіць у склад Палітбюро ЦК. Сакратар ЦК меў першапачаткова тэхнічную ролю. У Палітбюро ўсе члены былі ў сутнасці членамі Савета Роўных.

Да 29 жніўня 1991 года КПСС мела манапольныя правы на палітычную ўладу. Гэта права было замацавана канстытуцыйна: у артыкуле 126 Канстытуцыі 1936 года камуністычная партыя абвяшчалася «кіраўнічым ядром» дзяржаўных і грамадскіх арганізацый, а ў артыкуле 6 Канстытуцыі СССР 1977 года КПСС была абвешчана кіраўнічай і накіравальнай сілай савецкага грамадства ў цэлым.

> 
> 
> «Узброеная марксісцка-ленінскім вучэннем, Камуністычная партыя вызначае генеральную перспектыву развіцця грамадства, лінію ўнутранай і знешняй палітыкі СССР, кіруе вялікай стваральнай дзейнасцю савецкага народа, надае планамерны навукова абгрунтаваны характар яго барацьбе за перамогу камунізму».
> 
> 
> — Канстытуцыя СССР 1977 года
> 
> 

Пасля правалу Жнівеньскага путчу, 29 жніўня 1991 года Вярхоўны Савет СССР сваёй пастановай, прыпыніў дзейнасць КПСС. 6 лістапада 1991 года Прэзідэнт РСФСР (Расіі) Б. Н. Ельцын сваім указам забараніў дзейнасць КП РСФСР на тэрыторыі Расіі, маёмасць партыі была канфіскавана на карысць новых улад.

Паштовы адрас:

* *ЦК УКП(б)* — Масква, Старая плошча, дом № 4.

Гл. таксама
-----------

* КПСС
* КПРФ
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дрыколле.
**Дрыколле**, мясцовая назва **Царкавішча** — археалагічны помнік: гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (V стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э). Знаходзіцца за 2 км на паўднёвы захад ад в. Дрыколле (Віцебскі раён). Пляцоўка памерам 35х45 м, умацавана валам вышынёй 2—2,5 м, і ровам глыбінёй 1,5—2 м. Уваход з паўднёвага боку.

Абследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе Г. В. Штыхаў, у 1981 годзе Л. У. Калядзінскі. Раскопкі не праводзілі.

Да некаторага часу захоўвалася пабудаваная на месцы гарадзішча царква (адзначана на мапах 1920-х — 1930-х гадоў і на трохверставой мапе Шуберта 1867—1869 гадоў). Мяркуючы па застаўшымся рэшткам цэглы ды раскіданым у наваколлі часаным каменні, яна была мураваная. Камяні і цэгла маюць сляды змацавальнага раствора. Таксама захаваліся каменныя крыжы (частка ляжыць на верхняй пляцоўцы гарадзішча, а частка скінута па схілах). Па іх знешнему выгляду магчыма сказаць, што яны былі ўсталяваны на магілах (імаверна на царкоўных могілках хавалі служачых гэтай царквы). Відаць, што ў пасляваенны час царква прыйшла ў заняпад, а потым была разабрана мясцовымі жыхарамі на будаўнічыя матэрыялы (цэглы амаль не засталося, толькі адзінкавыя кавалкі).

Зараз уся пляцоўка раскапана «чорнымі археолагамі». Пашкоджаны схілы гарадзішча, валы і роў вакол яго.

Ахоўнай шыльды дзяржаўнага ўзору не ўсталявана, нягледзячы на тое, што археалагічны помнік уключаны ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь пастановай Савета Міністраў № 578 ад 14.05.2007.

Галерэя
-------

* Від з паўночнага бокуВід з паўночнага боку
* Верхняя пляцоўка
* З паўднёвага боку гарадзішчаЗ паўднёвага боку гарадзішча
* Скінуты крыж на схіле
* Скінуты крыж
* Побач два крыжы
* Бачны вал (праваруч)
* Ступеньчатыя схілы
* Ямы ад чорнакапецелей
* Рэшткі цэглы
* Часаны камень
* Раскінутыя камяні
* Рэшткі цэглы
* Камень з цыліндрычным выступам
* Рэшткі цэглы
* Часаны камень са скруглёнымі формаміЧасаны камень са скруглёнымі формамі
* Царква на мапе ШубертаЦарква на мапе Шуберта
* Царква на тапаграфічнай мапеЦарква на тапаграфічнай мапе
* Царква на тапаграфічнай мапеЦарква на тапаграфічнай мапе

Зноскі
------

1. ↑  Археалагічныя даследаванні на тэрыторыі Віцебскага раёна / Падрыхт. У. І. Мезенцаў // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 33. — ISBN 985-02-0647-0.

Літаратура
----------

* Археалагічныя помнікі раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 29. — ISBN 985-02-0647-0.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Цэнтральны раён.
**Цэнтральны раён** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Магілёва. Створаны 7 снежня 1979 г. ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР шляхам разбуйнення ўжо існуючых Ленінскага і Кастрычніцкага раёнаў.

На тэрыторыі раёна знаходзіліся: Магілёўскі ўніверсітэт імя А. Куляшова, Магілёўскі недзяржаўны фінансава-эканамічны інстытут, педагагічны факультэт Беларускай акадэміі музыкі, 6 сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў, 7 прафесійна-тэхнічных вучылішчаў, 17 школ; абласны драматычны тэатр і 3 кінатэатры; 5 музеяў; касцёл Св. Станіслава (18 ст.), жаночы манастыр (17—18 стст.), архіерэйскі і архіепіскапскі палацы (18 ст.). На тэрыторыі раёна знаходзілася больш за 35 прадпрыемстваў: завод «Зеніт» па вытворчасці апаратуры высокачастотнай сувязі, завод «Электрарухавік», Магілёўская фабрыка марожанага, ПКФ «Валеры», адкрытае акцыянернае таварыства «Лента» і інш. Раён скасаваны ў 2003 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
2. ↑  Центральный район // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9
**Дрыжыкі** — выкліканае спазмам паверхневых (скурных) крывяносных сасудаў адчуванне холаду  (руск.) (бел. якое суправаджаецца мышачнай дрыготкай (галоўным чынам жавальных цягліц, затым цягліц плечавага пояса, спіны і канечнасцяў) і спазмам скурных цягліц («гусіная скура  (руск.) (бел.»).

Прычына ўзнікнення
------------------

Дрыжыкі часта ўзнікаюць пры пераахаладжэнні, а таксама ў пачатку ліхаманкі пры інфекцыях, траўмах  (руск.) (бел. і іншых захворваннях.

Механізм дрыжыкаў
-----------------

Пры дрыжыках аддача цяпла арганізмам у навакольнае асяроддзе памяншаецца, а выпрацоўка яго ўзрастае (з прычыны цягліцавых скарачэнняў), што вядзе да павышэння тэмпературы цела, пасля чаго дрыжыкі звычайна канчаюцца. Дрыжыкі бываюць і ў разгары ліхаманкі, калі тэмпература цела рэзка вагаецца. У адрозненне ад дрыжыкаў, падрыгванне, якое можа назірацца, напрыклад, пры неўрозах, — толькі суб’ектыўнае адчуванне. У здаровага чалавека дрыжыкі ўзнікаюць пры дзеянні холаду як нармальная ахоўная рэакцыя арганізма. У лёгка ўзрушваных людзей дрыжыкі могуць з’явіцца і пры моцным хваляванні або спалоху.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778594517 |
**TV.com** — вэб-сайт, які належыць карпарацыі CNET Networks. Пачаў працаваць 1 чэрвеня 2005 года, замяніўшы папулярны рэсурс TV Tome.

TV.com займаецца асвятленнем тэлебачання, і факусуецца на шоу, трансляваных у ЗША, Вялікабрытаніі, Канадзе, Аўстраліі, Японіі і Ірландыі. Ён складаецца з навінаў, аглядаў падзей, фатаграфій і тэлеперадач. Таксама карыстальнікі могуць самастойна рэдагаваць і ўносіць новыя даныя на сайт.

Паколькі сайт быў створаны на камерцыйнай аснове, то аб'ём атрымоўванай інфармацыі напроста залежыць ад памеру добраахвотных ахвяраванняў.

Зноскі
------

1. ↑  Alexa Internet — 1996. Праверана 1 снежня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q230051'></a>

Спасылкі
--------

* TV.com Архівавана 20 мая 2019. (англ.)
**Цэнтральны парк культуры і адпачынку Валгаграда** размешчаны ў Цэнтральным раёне горада Валгаграда на беразе ракі Волгі.

Гісторыя парка
--------------

З канца XIX стагоддзя на тэрыторыі парка знаходзіўся Нобелеўскі пасёлак. Цэнтральны парк культуры і адпачынку Валгаграда пачынаў сваю гісторыю ў 1960-я гады, калі ў цэнтральнай частцы горада былі пачаты актыўныя будаўнічыя працы. Першы праект парка быў падрыхтаваны ў 1967 годзе. Надалей яго некалькі раз карэктавалі і змянялі. 11 чэрвеня 1996 года цэнтральны парк атрымаў афіцыйны статус «муніцыпальнай установы культуры» Валгаграда.

У апошнія гады тэрыторыя парка, агульным плошчай у 26 га, прыйшла ў запусценне. У красавіку 2013 года, падчас афіцыйнага візіту азербайджанскай дэлегацыі ў Валгаград, была дасягнута дамоўленасць пра будаванне на частцы тэрыторыі Цэнтральнага парка культуры і адпачынку — парка «Баку».

Інфраструктура
--------------

У наш час плошча парка, размешчанага ў маляўнічым месцы Валгаграда на беразе ракі Волга, складае 29 га, дзе расце каля 10 тысяч дрэў 50 назваў. На тэрыторыі парка функцыянуюць больш 20 атракцыёнаў, з якіх 16 механічных, у тым ліку 2 атракцыёна адменнай складанасці — «Кола агляду» і карусель «Арбіта». Агульная працягласць алей парка складае больш 6 км.. Па стане на 11 ліпеня 2013 года ў дадзеным парку няма ніводнага пазначанага вышэй атракцыёна. Уся тэрыторыя да агіднасці запушчана, што недаравальна для ўлад горада такой велічыні.

Будаванне на тэрыторыі парка
----------------------------

На тэрыторыі ЦПКіА было збудавана шэсць вышынных жылых будынкаў. Па стане на чэрвень 2013 года вядзецца будаванне яшчэ аднаго дома.

У рамках падрыхтоўкі да чэмпіянату свету 2018 года плануецца будаванне на тэрыторыі парка гасцініц.

Зноскі
------

1. ↑   В Волгограде заложен фундамент парка российско-азербайджанской дружбы
2. ↑  Центральный парк культуры и отдыха Архівавана 14 красавіка 2013.

Спасылкі
--------

* www.volganet.ru(недаступная спасылка) — В День народного единства в Волгоградской области высадили Аллею Дружбы
**Дрым-поп** (англ.: Dream Pop) — стыль альтэрнатыўнага року, утварыўся ў пачатку 1980-х. Для дрым-попа характэрныя акустычныя, сімфанічныя, харавыя тэмбры, выкарыстанне музыкі сярэднявечча і эпохі Адраджэння, фолку; мелодыкі і рытмікі поп-музыкі. Заснавальнікамі гэтага стылю лічыцца шатландскі гурт Cocteau Twins. У канцы 1980-х на аснове дрым-попа з’явіліся такія музычныя кірункі, як шугейзінг і спейс-рок.

Не атрымаўшы шырокай папулярнасці, дрым-поп, тым не менш, аказаў вялікі ўплыў на такія гурты, як Dead Can Dance, Deftones, Radiohead, The Smashing Pumpkins.

Найболей вядомыя дрым-поп гурты
-------------------------------

* The Cardigans
* Cocteau Twins
* Dead Can Dance
* Dubstar
* My Bloody Valentine
* Radiohead
* Sigur Ros
* The Verve

| Альтэрнатыўны рок |
| --- |
| 
* C86
* Альтэрнатыўны метал
* Брытпоп
* Готабілі
* Готык-рок
* Грандж
* Дрым-поп
* Інды-поп
* Інды-рок
* Каледж-рок
* Лаў-фай
* Мат-рок
* Мэдчэсцер
* Нойз-рок
* Постгранж
* Пост-рок
* Спэйс-рок
* Сэдкор
* Тві-поп
* Трып-рок
* Шугейзін

 |
**Tallinna Kaubamaja Group** — талінская група кампаній, у асноўным, рознічнага і аптовага гандлю.

Бізнес групы Tallinna Kaubamaja ахоплівае такія сферы, як: супермаркеты, універмагі, гандаль аўтамабілямі, абуткам, таварамі для прыгажосці; прадастаўленне ахоўных паслуг і паслуг у сферы нерухомасці.

Найбуйнейшыя гандлёвыя цэнтры групы знаходзяцца ў горадзе Талін на адрас: Гансоры 2, 10143 Талін і горадзе Тарту па адрасе: Рыя 1, 51013 Тарту.
Дзень нараджэння Талінскай Каубамаі - 21 ліпеня 1960
Сярэдняспісачная колькасць працуючых кампаніі паводле дадзеных 2014 года складае 3824 чалавек.
Tallinna Kaubamaja была прызнаная самай канкурэнтаздольнай кампаніяй рознічнага гандлю Эстоніі ў 2006г. 2012г. 2013г. і 2014.

Зноскі
------

1. ↑  Предприятие 2014 года – Top Marine OÜ Архівавана 16 красавіка 2015.
**Цэнтральны раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Раён размешчаны ў цэнтральнай гістарычнай частцы Санкт-Пецярбурга. З поўначы і усходу мяжой раёна з’яўляецца рака Нява, паўднёвая мяжа праходзіць па Абводным канале. Заходняя мяжа праходзіць ад Палацавага моста, уключае Дварцовую плошчу, частку Адміралцейскага праспекта, усю Гарохавую вуліцу, участак Загараднага праспекта, Звенігародскую вуліцу і па вул. Канстанціна Заслонава выходзіць на Набярэжную Абводнага канала. Цэнтральны раён утвораны распараджэннем мэра Санкт-Пецярбурга ад 11.03.1994 № 196-р «Аб зменах адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ладу Санкт-Пецярбурга» шляхам аб’яднання тэрыторый скасаваных Дзяржынскага, Куйбышаўскага і Смольнінскага раёнаў (пры гэтым захаваліся Дзяржынскі, Куйбышаўскі і Смольнінскі раённыя суды).
**Парламент Грузіі** (груз. საქართველოს პარლამენტი) — вышэйшы заканадаўчы орган Грузіі. Аднапалатны, складаецца з 150 дэпутатаў. 75 дэпутатаў абіраюцца па спісах, 75 — ад аднамандатных акруг. Усе дэпутаты абіраюцца тэрмінам на 4 года на аснове ўсеагульнага галасавання.

Заканадаўчая ўлада парламента Грузіі, паводле канстытуцыі Грузіі, абмежаваная заканадаўчай уладай парламентаў аўтаномных рэспублік — Абхазіі(цяпер непадкантрольнай) і Аджарыі.

Грузінскія гісторыкі пачынаюць гісторыю парламентарызму ў Грузіі з няўдалай спробы арганізаваць дарбазі — арыстакратычны сход накшталт сейма або генеральных штатаў пры царыцы Тамары (XII стагоддзе); гэтая спроба пацярпела няўдачу з-за перамогі абсалютысцкіх памкненняў царыцы над арыстакратычнай апазіцыяй.

У 1906—1917 гадах дэпутаты ад Грузіі засядалі ў Дзяржаўнай думе Расійскай імперыі, сярод іх былі Ной Жардану, Іраклій Цэрэтэлі, Ілля Чаўчавадзэ, Карла Чхеідзэ і іншыя вядомыя палітычныя дзеячы.

Першы грузінскі парламент створаны ў 1918 годзе (Грузінская Дэмакратычная Рэспубліка), у 1921 годзе прыняў канстытуцыю; распушчаны пасля ўсталявання савецкай улады. Пасля гэтага існаваў Вярхоўны Савет Грузінскай ССР. Першыя шматпартыйная выбары ў яго праведзены 28 Кастрычнік 1990 года, яго старшынёй абраны Звіяд Гамсахурдзія, пасля прэзідэнт Грузіі. У 1991—1992 адбыўся канфлікт Гамсахурдзія з парламентам, перарослая ва ўзброенае сутыкненне. Дзяржаву ўзначаліў Эдуард Шэварднадзэ, і функцыі парламента да 1995 года выконваў дзяржсавет Грузіі, затым былі праведзены агульнанародныя выбары.

| ⛭Краіны Еўропы: Парламенты |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

| ⛭Грузія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Грузія»**
 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0395 2445 |
**Наініта́ль** (англ.: Nainital, хіндзі: नैनीताल) — горад у індыйскім штаце Утаракханд, адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Кумаон. Адзін з галоўных горных курортаў на поўначы Індыі. Насельніцтва (2001 г.) — 48 тыс. чал.

Геаграфія
---------

Наініталь размешчаны ў маляўнічай мясцовасці вакол возера Наіні, названым у гонар мясцовай багіні. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора — 1950 м. Найвышэйшы пункт — гара Чайна (2084 м). У межах горада і вакол яго растуць горныя дажджавыя лясы, пераважна з хваёвых парод. Вакол возера і ў лясах сустракаюцца розныя віды птушак, а таксама малпы.

Клімат умераны вільготны. Сярэдняя тэмпература ліпеня — +18,6° C, студзеня — +5,2° C. У зімовыя месяцы можа паніжацца ніжэй за 0° C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1636 мм. Найбольш вільготны сезон працягваецца з чэрвеня да канца верасня. Узімку на схілах гор выпадае снег.

Гісторыя
--------

Наініталь быў заснаваны брытанцамі ў 1815 г. як ваенная станцыя каля маляўнічага горнага возера Наіні. Дзякуючы ўмеранаму клімату ў летнія месяцы ён ператвараўся ў месца адпачынку для ваенных і чыноўнікаў, стомленых індыйскай спякотай. Папулярнасць Наініталя значна ўзрасла, калі адміністрацыйны цэнтр брытанскіх валоданняў у Паўднёвай Азіі быў перанесены з далёкай Калькуты ў Дэлі. У 1850 г. была створана гарадская адміністрацыя.

У 1947 г. Наініталь увайшоў у склад незалежнай Індыі. У 2000 г. — у склад штата Утаракханд.

Славутасці
----------

Наініталь — буйны турыстычны цэнтр. Большасць турыстаў — жыхары самой Індыі і суседняга Непала, якія прыязджаюць адпачыць на прыродзе. Насельніцтва змешанае. Карэнныя жыхары — кумаоні — складаюць нязначную яго частку. У другой палове XX ст. з’явілася буйная тыбецкая абшчына. У горадзе дзейнічаюць індуісцкія, хрысціянскія, масонскія, будысцкія і мусульманскія храмы. Захаваліся брытанскія каланіяльныя будынкі. У горадзе працуе Кумаонскі ўніверсітэт, пры якім арганізаваны эка-пячорныя сады. Ёсць заапарк.

Наініталь — радзіма Джыма Корбета (1875—1955 гг.), легендарнага паляўнічага на тыграў, які спярша забіваў, а потым арганізаваў ахову гэтых жывёл.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Краіна туманаў(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n81074445 · VIAF: 138384922 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Майлхамер.
**Ро́берт Ма́йлхамер** (ням.: Robert Mailhammer) — нямецкі лінгвіст, даследчык у Мюнхенскім і шэрагу іншых універсітэтаў. Спецыяліст па германскіх мовах і дагістарычных лінгвістычных рэканструкцыях (даіндаеўрапейскі субстрат, дагерманскі субстрат, протагерманская мова). У кнізе «Германскі моцны дзеяслоў», прааналізаваўшы тыпалогію і гісторыю германскіх моцных дзеясловаў, прыйшоў да высновы, што яны з'яўляюцца спадчынай дагістарычнай крэалізацыі адной з індаеўрапейскіх моў з мовай даіндаеўрапейскага субстрата.

Зноскі
------

Сачыненні
---------

* Поўны спіс сачыненняў.
* The Germanic Strong Verbs.
* Diversity vs. uniformity: Europe before the arrival of the Indo-European languages: a comparison with prehistoric Australia, in Mailhammer & Vennemann
**Наша Украіна — Народная самаабарона** (укр.: Наша Україна — Народна Самооборона) — блок партый на датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Украіны 2007 года. Удзельнікамі блоку з’яўляліся партыі Наша Украіна, Грамадзянскі рух «Народная Самаабарона», Народны Рух Украіны, Украінская Народная Партыя, Украінская рэспубліканская партыя «Сабор», Партыя абаронцаў Айчыны, Еўрапейская партыя Украіны і Хрысціянска-дэмакратычны саюз.

Вынікі на выбарах
-----------------

Блок атрымаў 3 301 282 галасоў выбарцаў, або 14,15% (трэцяе месца). У Вярхоўнай Радзе блок маў 72 мандаты.

Дзейнасць у Вярхоўнай Радзе
---------------------------

Блок увайшоў у кааліцыю з блокам Юліі Цімашэнкі.

Гл. таксама
-----------

* Партыя «Наша Украіна»
* Блок партый «Наша Украіна»
* Віктар Юшчанка

Заўвагі
-------

1. ↑  Web-відображення Інформаційно-аналітичної системи "Вибори народних депутатів України"

Спасылкі
--------

* Віктор Андрійович Ющенко. Недержавні Таємниці. (аудіокнига) Харків, Фоліо. - 2014, 512 с. (укр.)
* Афіцыйны сайт блока Архівавана 2 сакавіка 2023.
**Наяда гібкая**, **Наяда гнуткая**, **Каўлі́нія гнуткая** (*Najas flexilis*) — кветкавая падводная расліна сямейства жабнікавых.

Батанічнае апісанне
-------------------

Паглыбленая ў ваду двухдомная, гнуткая, даволі кволая, светла-зялёная аднагадовая расліна з тонкім (менш за 1 мм у дыяметры) разгалінаваным сцяблом даўжынёй 8—40 см. Лісце лінейнае, па краях ледзь прыкметна зубчастае. Кветкі непрыкметныя, адзіночныя, у пазухах лісця. Тычынкавыя кветкі з адной тычынкай, абкружанай двухлопасцевым калякветнікам, песцікавыя — без калякветніка. Плод вузкаэліпсаідальны, касцянкападобны. Насенне жаўтаватае, бліскучае.

Арэал і экалогія
----------------

Еўразія, Паўночная Амерыка; у Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах на паўднёва-ўсходняй мяжы арэала (выяўлена ў азёрах Лосвіда, Нешчарда, Дрывяты). Расце невялікімі групамі на глыбіні 20-60 см у азёрах з рознай ступенню трофнасці і мінералізацыі вады, пясчанымі і пясчана-галечнымі грунтамі з намулам.

Цвіце ў ліпені-жніўні, пладаносіць у жніўні-верасні. Цвіценне і апыленне адбываюцца пад вадой. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.

Значэнне і выкарыстанне
-----------------------

Кармавая і дэкаратыўная расліна.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 86. — 160 с. — 2 350 экз.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777945917 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паўночна-заходні рэгіён.
 
**Паўночна-заходні рэгіён развіцця Румыніі** (рум.: Regiunea de dezvoltare Nord-Vest) — адзін з рэгіёнаў развіцця Румыніі. Не з'яўляецца адміністрацыйнай адзінкай, быў створаны ў 1998 годзе для лепшай каардынацыі мясцовага развіцця падчас уступлення Румыніі ў Еўрапейскі саюз.

Склад
-----

У склад ПЗРР уваходзяць жудзецы:

* Біхор
* Бістрыца-Нэсэуд
* Клуж
* Марамурэш
* Сату-Марэ
* Сэлаж

Насельніцтва
------------

Станам на 2004 год, у рэгіёне пражывала 2 740 064 чалавека. Шчыльнасць насельніцтва склала 80,21 чал./км², што менш за сярэдні ўзровень па краіне (91,3 чал./км²). 48,77 % (1 336 425 чалавек) насельніцтва складаюць мужчыны, 51,23 % (1 403 639 чалавек) — жанчыны. Рэгіён з'яўляецца адным з найбольш мультынацыянальных, нацыянальныя меншасці складаюць 25 % насельніцтва.

Эканоміка
---------

Аснову эканомікі Паўночна-заходняга рэгіёна складае сельская гаспадарка, у якой занята 46 % насельніцтва. У адміністрацыйных цэнтрах жудзецаў дзейнічаюць прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці.

Транспарт
---------

Праз рэгіён праходзяць 5 еўрапейскіх дарог E60, E81, E79, E671 і E58. Таксама вядзецца будаўніцтва аўтастрады A3, якая пройдзе праз жудзецы Клуж, Сэлаж і Біхор.

У рэгіёне размешчаны 4 аэрапорты — Клуж-Напока, Арадзя, Сату-Марэ і Бая-Марэ. Аэрапорты Клуж-Напока, Арадзя і Бая-Марэ маюць статус міжнародных, а аэрапорт Сату-Марэ выкарыстоўваецца для абслугоўвання толькі ўнутраных перавозак.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

| Рэгіёны развіцця Румыніі |
| --- |
| 
Бухарэсцкі ·  Заходні ·  Паўночна-ўсходні ·  Паўночна-заходні ·  Паўднёва-ўсходні ·  Паўднёва-заходні ·  Цэнтральны ·  Паўднёвы
 | Flag of Romania |
**Паўночнае Патагонскае ледавіковае плато** (ісп.: Campo de hielo Patagónico Norte) — горна-покрыўны ледавіковы комплекс у Патагонскіх Кардыльерах (Чылі, Аргенціна), паміж 46°31'-47°35' паўднёвай шыраты і 73-74° заходняй даўгаты.

Працягласць плато з поўначы на поўдзень складае 130 км пры шырыні 45—75 км. Плошча складае каля 7 600 км². Пераважныя вышыні ледавіковай паверхні — ад 1000 да 1500 м, максімальная вышыня — 3978 м. Фірнавая лінія размяшчаецца на вышыні 1250 м на заходнім схіле і 1350 м — на ўсходнім.

Распаўсюджаны выводныя ледавікі, многія з якіх заканчваюцца ў азёрах. Найбуйнейшыя з іх: *Сан-Рафаэль*, *Сан-Тадэа*, Беніта (цякуць на захад); *Стэфан* (на поўдзень); *Неф* і *Калоніа* (на ўсход).

Літаратура
----------

* Северное Патагонское ледниковое плато // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 566145857926823020422 |
**Борух Залманавіч Янпольскі** (10 красавіка 1898, Глухаў, Украіна — 5 снежня 1975) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1946).

Біяграфія
---------

Скончыў студыю пры Дзяржаўным яўрэйскім тэатры Беларусі (1931) і працаваў у гэтым тэатры. У 1936—1958 у Беларускім тэатры імя Я. Купалы. У 1960—1967 рэжысёр Белдзяржфілармоніі.

Выканаўца камедыйных і характарных роляў. Майстар эпізоду. Створаныя ім вобразы вылучаліся выразнай формай, яркімі сцэнічнымі дэталямі ў раскрыцці характару: Батура («Партызаны» К. Крапівы), Нічыпар («Пагібель воўка» Э. Самуйлёнка), Маёр («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Ігнат Буйніцкі («Шчасце паэта» В. Віткі), Аптэкар («Рамэа і Джульета» У. Шэкспіра), маркіз Рыкарда («Сабака на сене» Лопэ дэ Вэгі), Лефлеш («Скупы[ru]» Мальера), Харытонаў («Рускія людзі» К. Сіманава), Ракала («За тых, хто ў моры!» Б. Лаўранёва) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* '**Лабовіч А. А.*.* Янпольскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).**
**Герб Буда-Кашалёва** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Буда-Кашалёва Гомельскай вобласці. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 4 чэрвеня 2002 года № 86.

Апісанне
--------

У іспанскім шчыце дзесяць роўнавялікіх перавязей зялёнага і чорнага колераў з правага верхняга ў левы ніжні вугал. У цэнтры выява залатога звана.

Залаты звон Буда-Кашалёва размешчаны на фоне чорна-зялёных перавязкаў, якія з’яўляюцца так званымі першараднымі геральдычнымі фігурамі і вельмі распаўсюджаны як у беларускай, так і міжнароднай геральдыцы.

Герб быў зацверджаны рашэннем Буда-Кашалёўскага раённага Савета дэпутатаў 27 снежня 2001 года № 58. Аўтар і мастак герба і сцяга М. М. Елінская.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Буда-Кашалёва

Зноскі
------

1. ↑  Герб Буда-Кашалёва

| ⛭Гербы населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Нароўля ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск
 |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы
 |
**Герб Бесарабскай губерні** — геральдычны сімвал Бесарабскай губерні, зацверджаны 5 ліпеня 1878 года. Герб складзены адпаведна геральдычнай рэформе Б. Кёне.

Апісанне
--------

> 
> 
> У блакітнай тарчы, залатая буйвалавая галава, з чырвонымі вачыма, языком і рагамі, якая суправаджаецца, паміж рагамі, залатой з пяццю прамянямі зоркай і па баках направа, срэбнай ружай з пяццю лісткамі і налева такім самым паўмесяцам, павернутым налева. Шляк колераў Імперыі. Тарча ўвянчана Імператарскай каронай і акружана залатым дубовым лісцем, злучаным Андрэеўскай стужкай.
> 
> 
> — З Поўнага збору законаў Расійскай імперыі
> 
>

Гісторыя
--------

Руска-турэцкія войны спрыялі пераходу зямель паміж Прутам і Днястром ад асманскі валадарства, паводле Бухарэсцкага мірнага дагавора 16 мая 1812 года, пад уладу Расійскай імперыі. Пасля далучэння да Расіі, усходняя частка Малдаўскага княства і Буджак атрымалі назву Бесарабская вобласць, а з 1873 года Бесарабская губерня. З таго часу Бесарабіяй сталі называць Бесарабскую губерню.

Герб Бесарабскай вобласці зацверджаны імператарам Мікалаем I 2 красавіка 1826 года: «тарча перасечаная; у верхнім барвовым полі Расійскі двухгаловы арол з сэрцападобным маскоўскім шчытком на грудзях, вянком і паходняй у лапах; у ніжнім залатым полі галава тура (зубра)».

Новы варыянт герба прыняты імператарам Аляксандрам II 5 ліпеня 1878 года выглядаў наступным чынам: «у блакітнай тарчы залатая галава тура (зубра), з барвовымі вачыма, языком і рагамі, якая суправаджаецца, паміж рагамі, залатой з пяццю прамянямі зоркай і па баках направа, срэбнай ружай з пяццю прамянямі і налева такім самым паўмесяцам, павернутым налева. Шляк з колераў Імперыі. Тарча ўвенчана Імператарскай каронай і акружаны залатым дубовым лісцем, злучаным Андрэеўскай стужкай».

Пасля свайго абвяшчэння ў 1917 годзе Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка выкарыстоўвала герб Бесарабскай губерні без уліку чорна-жоўта-срэбнага шляку гербавых колераў Расійскай імперыі. Неафіцыйна герб МДР як сімвал Малдовы выкарыстоўваўся і ў Румыніі, напрыклад, для эмблемы 1930-х гадоў малдаўскага аўтаклуба ў Ясах.

* Герб Бесарабскай вобласці. 1815 г.Герб Бесарабскай вобласці (1815).
* Герб Бесарабскай вобласці. Зацверджаны 2 красавіка 1826 года.Герб Бесарабскай вобласці. Зацверджаны 2 красавіка 1826 года.
* Афіцыйнае апісанне ў гербоўніку 1880 года.Афіцыйнае апісанне ў гербоўніку 1880 года.
* Герб з выдання Сукачова, СПб.Герб з выдання Сукачова, СПб.
* Герб МДР у 1917—1918 гадах.Герб МДР у 1917—1918 гадах.
* Эмблема малдаўскага аўтаклуба ў Ясах (пачатак 1930-х).Эмблема малдаўскага аўтаклуба ў Ясах (пачатак 1930-х).

Гл. таксама
-----------

* Герб Малдаўскага княства
* Герб Малдаўскай Дэмакратычнай Рэспублікі
* Герб Малдовы

Зноскі
------

1. ↑  ПСЗ РИ, т. LIII, № 58684
2. ↑  История Бессарабии | Dacoromania **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 20 кастрычніка 2020.
3. ↑  *Silviu Andrieş-Tabac* Simbolurile oraşului Chişinău(недаступная спасылка) // Revista Limba română. pag. 33-38.

Спасылкі
--------

* Малдаўскія землі ў складзе Расійскай імперыіАрхівавана 14 чэрвеня 2020. (heraldicum.ru)
* Герб Бесарабскай губерніАрхівавана 6 студзеня 2022. (heraldry.hobby.ru)
**Гокун** (яп. 飲精) — тэрмін японскага паходжання, які азначае сексуальную практыку, калі жанчына выпівае сперму некалькіх мужчын, папярэдне сабраную ў празрыстую ёмістасць (чарка, шклянка, фужэр і т. д.). Таксама сустракаюцца варыяцыі, калі сперму злізваюць з празрыстага століка, талеркі, лыжкі.

Апісанне
--------

Каб спермы ў шклянцы было прыкметная колькасць, неабходна, каб туды эякуліровалі некалькі мужчын. Парнарэжысоры імкнуцца перасягнуць адзін аднаго ў відовішчнасці, таму колькасць такіх мужчын можа дасягаць 161 у амерыканскіх порнафільмах і перавышаць 200 у японскіх. Зрэдку сустракаюцца варыяцыі, калі ўся сперма ў ёмістасці належыць аднаму мужчыну, які «сціживаў» яе туды доўгі час і захоўваў у замарожаным выглядзе.

Гл. таксама
-----------

* Снежкі (секс)
* Букакэ

Зноскі
------

1. ↑  Gokkun Japan Архівавана 2 студзеня 2014.  (англ.)(англ.
2. ↑  American Gokkun 11  (англ.)(англ.) на сайте *jerkoffzone.com*

Спасылкі
--------

* Le Gokkun Архівавана 3 сакавіка 2016.  (фр.) на сайце *sexy-dico.com*
* Holy Gokkun Архівавана 9 студзеня 2014.  (англ.)(англ.)
**Паўночна-заходняя брама** — брама Кобрынскага ўмацавання Брэсцкай крэпасці.

Казематаваны праезд у конусе правага фаса тэнальнага фронту пабудаваны ў 1881 годзе з цэглы і служыў для сувязі Кобрынскага ўмацавання з фортам «Граф Берг». Пры праездзе маецца кардэгардыя, якая складаецца з 1 каземата на 5 чалавек з печкавым ацяпленнем, якая выкарыстоўвалася ў якасці вартавога памяшкання.

У часы Расійскай Імперыі брама называлася **Канстанцінаўскай** у гонар цэсарэвіча Канстанціна, аднаго з сыноў райскага імператара Мікалая I, у перыяд міжваеннай Польшчы — **Бельскай**, па кірунку выезду з крэпасці ў бок горада Бельска Падляскага. У 1930-я гады праезд брамы выбрукаваны арыгінальнай пліткай «трылінкай».

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Паўночна-заходняя брама на Вікісховішчы |

* Аб'ект у Базе даных «Спадчына Брэсцкай крэпасці» (руск.)
**Годнасць** — паняцце, якое адлюстроўвае ўяўленне аб каштоўнасці чалавека як маральнай асобы, а таксама катэгорыя этыкі, якая абазначае маральныя адносіны чалавека да самога сябе і грамадства да яго. З аднаго боку, усведамленне чалавекам уласнай годнасці з'яўляецца формай самасвядомасці і самакантролю асобы, на ёй заснавана патрабавальнасць чалавека да самога сябе. У такім сэнсе разуменне ўласнай годнасці побач з сумленнем і гонарам з'яўляецца адным са спосабаў усведамлення чалавекам сваёй адказнасці перад сабой і грамадствам. З другога боку годнасць асобы патрабуе і ад іншых людзей павагі да яе, прызнання за ёй адпаведных правоў. На разуменне годнасці чалавека ўплываюць асаблівасці гістарычнай эпохі, у якой ён жыве. 

Годнасць чалавека вызначаецца яго маральнымі (праўдзівасць, добрасумленнасць, сціпласць), інтэлектуальнымі і фізічнымі (здароўе, сіла, спрыт, прыгажосць) якасцямі. Яна выяўляецца ў адносінах чалавека да грамадства, у яго здольнасці рабіць людзям дабро. Асноўнай умовай існавання чалавечай годнасці з'яўляецца свабода асобы. Важную ролю ў развіцці і захаванні гэтага пачуцця адыгрывае эканамічная незалежнасць асобы, якая служыць гарантам палітычнай незалежнасці. У шырокім сэнсе паняцце годнасці ўключае і наяўнасць у чалавека пачуцця нацыянальнай годнасці.

Гл. таксама
-----------

* Правы і свабоды чалавека і грамадзяніна

Літаратура
----------

* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1998. ISBN 985-11-0108-7
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сан-Хасэ (значэнні).
**Са́н-Хасэ** (ісп.: San José) — сталіца Коста-Рыкі і адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва складае 309 672 жыхароў (2005).

Раёны
-----

Сан-Хасэ падзелены на 11 раёнаў (*distritos*):

* Catedral (*Катэдраль*)
* El Carmen (*Эль-Кармен*)
* Hatillo (*Ацілья*)
* Hospital (*Оспіталь*)
* La Uruca (*Ла-Урука*)
* Mata Redonda (*Мата-Рэдонда*)
* Merced (*Мерсед*)
* Pavas (*Павас*)
* San Francisco de Dos Ríos (*Сан-Францыска-дэ-Дос-Рыяс*)
* San Sebastián (*Сан-Себасцьян*)
* Zapote (*Сапотэ*)

Клімат
------

Сан-Хасэ, як і астатняя частка краіны, знаходзіцца ў трапічнай зоне, аднак з-за вышыні размяшчэння клімат у Сан-Хасэ мяккі. Тэмпература вагаецца ад 18 °C да 26 °C. Сезон дажджоў — з красавіка па канец лістапада, але воблачнасць і дажджы здараюцца і ў сухі сезон. Адносная вільготнасць вагаецца ад 60 % да 90 %.