**Вялікі дэсантны карабель «Саратаў»** — вялікі дэсантны карабель праекта 1171 (шыфр *«Тапір»*, па кадыфікацыі НАТА — *Alligator*). Стаў першым у сваёй серыі, пабудаваны ў Калінінградзе ў 1964 годзе пад завадскім нумарам 010.

Гісторыя будаўніцтва
--------------------

Закладка карабля, які атрымаў нумар ВДК-010, адбылася 5 лютага 1964 года на Прыбалтыйскім суднабудаўнічым заводзе «Янтарь» ў Калінінградзе. Спушчаны на ваду 1 ліпеня 1964 года. У 1966 годзе ўключаны ў склад Чарнаморскага флоту ВМФ СССР пад назвай «Варонежскі камсамолец».

Гісторыя службы
---------------

З 1966 па 2004 год здзейсніў больш за 20 далёкіх паходаў з падраздзяленнямі марской пяхоты на борце.

З 1991 па 1994 год знаходзіўся ў кансервацыі ў Адэсе. У гэты ж час атрымаў назву «ВДК-065».

Удзельнічаў у перакідцы сіл расійскіх міратворцаў у Югаславію. За паспяховае вырашэнне баявой задачы па перавозцы расійскіх міратворцаў з Туапсэ у 1999 годзе капітан 2-га рангу А. У. Пачынаў быў узнагароджаны медалём ордэна «За заслугі перад Айчынай» II ступені.

У жніўні 2000 года за 4 рэйсы перавёз з пункта пагрузкі Гоніа (раён Батумі) у пункт высадкі Утрышанак (раён Наварасійска) частку ўзбраення і тэхнікі кантынгенту групы расійскіх войскаў у Закаўказзе.

### Расійска-грузінская вайна

10 жніўня 2008 года знаходзіўся ў складзе групоўкі караблёў Чарнаморскага флоту, якая прыняла бой з грузінскімі катэрамі ў ходзе вайны ў Грузіі.

### Міжваенны перыяд

Восенню-зімой 2012 года выканаў задачы паходу ў Міжземнае мора.

У студзені 2013 года на шляху карабля на міжфлоцкія вучэнні ў Міжземным моры зламаўся дызель-генератар. Карабель прайшоў рамонт пры ўдзеле ПМ-56 у сірыйскім порце Тартус.

### Расійска-ўкраінская вайна

У 2014 годзе ВДК «Саратаў» прымаў удзел у анэксіі Крыма Расіяй, выканаў па меншай меры 4 паходу ў Міжземнае мора.

Знаходзіўся ў складзе 197-й брыгады дэсантных караблёў ЧФ. У 2020 годзе «Саратаў» прайшоў больш за 150 хадавых сутак, пакінуўшы за кармой без малога 26 тысяч міль.

#### Удзел ва ўварванні Расіі ва Украіну

Падпалены «Саратаў» у порце Бярдзянска 24 сакавіка 2022 года.
У 2022 годзе ВДК «Саратаў» разам з ВДК «Новачаркаск», ВДК «Цэзар Кунікаў», ВДК «Орск» і іншымі караблямі ўдзельнічаў ва ўварванні Расіі ва Украіну. 24 сакавіка 2022 года ў 07: 45, па заяве Генштаба УСУ, караблі пры разгрузцы ў порце Бярдзянска былі абстраляныя ўкраінскімі войскамі з дапамогай ракеты Точка-У: ВДК «Саратаў» быў знішчаны, астатнія пашкоджаны. Шэраг украінскіх і замежных СМІ спачатку памылкова ідэнтыфікавалі знішчаны карабель як ВДК «Орск» таго ж праекта. Пазней паступілі пацверджанні гэтага інцыдэнту і ад расійскага боку, пры гэтым удакладнялася, што ВДК «Саратаў» быў затоплены, яшчэ адзін карабель пашкоджаны.

Аб магчымых ахвярах на караблі не паведамлялася. 24 чэрвеня губернатар Севастопаля паведаміў пра пахаванне аднаго марака з ВДК «Саратаў». Праз год расійскі бок паведаміў пра гібель у Бярдзянску 24 сакавіка 2022 года 12 членаў экіпажаў трох дэсантных караблёў, не ўдакладняючы, колькі загінулых было з экіпажа «Саратава».

1 ліпеня член усталяванай Расеяй «ваенна-грамадзянскай адміністрацыі» Запарожскай вобласці Уладзімір Рогаў паведаміў аб аперацыі па ўздыме карабля, а таксама ўпершыню пацвердзіў факт абстрэлу карабля 24 сакавіка і заявіў, што ён быў наўмысна затоплены з-за распачатага ў выніку абстрэлу пажару.

Зноскі
------

1. 1 2  Принципы Хромченкова, или В море как дома // *Газета Флаг Родины*. — 2021. — № 39 (27542). — С. 1—4. Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2022.
2. ↑  Уточнение генштаба ВСУ: в порту Бердянска был уничтожен БДК "Саратов" (руск.). *NEWSru.co.il* (25 сакавіка 2022). Архівавана з першакрыніцы 25 сакавіка 2022. Праверана 27 сакавіка 2022.
3. ↑  В Севастополе простились с машинистом корабля «Саратов», погибшим на Украине **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 чэрвеня 2022. Праверана 24 чэрвеня 2022.
4. ↑  В Севастополе открыли мемориальную доску морякам затонувшего «Саратова» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2023. Праверана 24 сакавіка 2023.
5. ↑  Российская сторона впервые признала удар ВСУ по десантному кораблю «Саратов» в Бердянске 24 марта (руск.). *The Insider*. Архівавана з першакрыніцы 2 ліпеня 2022. Праверана 2 ліпеня 2022.

Літаратура
----------

* Щербаков Владимир. Десантные корабли ВМФ России. Часть 1 // Техника и вооружение. — М.: Техинформ, 2014. — № 01. — С. 2—4. — ISSN 1682-7597.
* Апальков Ю. В. Корабли ВМФ СССР. Справочник в 4 томах. — СПб.: Галея Принт, 2007. — Т. IV. Десантные и минно-тральные корабли. — 170—190 с. — ISBN 5-8172-0135-2.
* Морин Аркадий Борисович. Большие десантные корабли типа «Воронежский комсомолец» пр.1171 // Военно технический альманах «Тайфун». — СПб.: Тайфун, 2005. — № 47. — С. 2—13.
* *Дмитрий МАКАРОВ* Принципы Хромченкова, или В море как дома // *Газета Флаг Родины*. — 2021. — № 39 (27542). — С. 1—4. Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2022.

Спасылкі
--------

* Знішчэнне расійскага вялікага дэсантнага карабля «Орск» у Бярдзянску (Youtube)