recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ключ 11** (кіт. 入 піньінь *rù*) са значэннем «уваходзіць» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 28 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

Варыянты значэння
-----------------

Старажытны знак адлюстроўваў уваход. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «уваходзіць, трапляць, уступаць, захадзіць» і інш.

Прыклады іерогліфаў
-------------------

Парадак напісання ключа
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 入. 

| Дад.рысы | Прыклады |
| --- | --- |
| 0 | 入 |
| 1 | 兦 |
| 2 | 內 |
| 3 | 㒰 㒱 |
| 4 | 㒲 全 |
| 5 | 㒳 㒴 |
| 6 | 兩 |
| 7 | 兪 |

Літаратура
----------

* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.)русск. 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіслоўнікіЛагатып Вікіслоўнікі У Вікіслоўніку ёсць артыкул **«入»**
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ключ 11
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)
**У Лян’юн**, у некаторых крыніцах згадваецца як **У Лянюн** (кіт. трад. 吳良鏞, спр. 吴良镛, піньінь *Wú Liángyōng*, нар. 7 мая 1922) — кітайскі архітэктар, горадабудаўнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Нанкіне ў правінцыі Цзянсу. У 1944 годзе скончыў Нацыянальны цэнтральны ўніверсітэт у Чунцыне.

У 1946 годзе разам з Лян Сычэнам  (руск.) (бел. заснаваў архітэктурны факультэт ва Універсітэце Цынхуа. Выкладаў на гэтым факультэце на працягу некалькіх дзясяткаў гадоў.

Па рэкамендацыі Лян Сычэна ў 1948—1950 гадах працягнуў адукацыю ў ЗША ў Cranbrook Academy of Art пад кіраўніцтвам Эліэля Саарынена. Атрымаў ступень магістра. У 1950 годзе вярнуўся ў Кітай.

У канцы 1980-х кіраваў рэканструкцыяй старога Пекінскага квартала (хутуна) Цзюйэр. Гэты праект атрымаў некалькі ўзнагарод.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* У Лянюн. Архитектура как наука в широком понимании Архівавана 5 сакавіка 2016.
* Famous Architect — Wu Liangyong

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 63707 · BNF: 145248485 · CiNii: DA1087540X · ISNI: 0000 0000 7366 5696 · LCCN: nr92013031 · NLA: 36697773 · NTA: 071903216 · SUDOC: 05971655X · VIAF: 64241164 |

 |
**«Wisła»** (бел.: Вісла) — польскі краязнаўча-этнаграфічны ілюстраваны часопіс, орган польскага этналагічнага таварыства. Выдаваўся ў 1887—1905, 1916—1917, 1922 (усяго 21 т.) у Варшаве. Заснавальнік А. Грушэцкі, рэдактары Грушэцкі (1887), Я. Карловіч (1888—1899), Э. Маеўскі (1899—1905) і інш.

Асаблівая заслуга ў станаўленні часопіса належыць Карловічу, які ўзняў яго на ўзровень лепшых краязнаўча-этнаграфічных выданняў свету. У часопісе супрацоўнічалі пісьменнікі і вучоныя Я. Бадуэн дэ Куртэнэ, A. Брукнер, Л. Васілеўскі, Р. Завілінскі, Ф. Краус, Л. Кшывіцкі, X. Лапацінскі, B. Налкоўскі, М. Сумцоў, М. Федароўскі, I. Франко, С. Цішэўскі, А. Чэрны. Друкаваў матэрыялы па этнаграфіі, краязнаўстве, фалькларыстыцы, антрапалогіі, народнай медыцыне, мастацтвазнаўстве Польшчы, у т.л. асобных сацыяльна-этнічных і этнаграфічных груп. Змяшчаў агляды і рэцэнзіі на народазнаўчыя даследаванні (у т.л. на працы А. Кіркора, А. Сапунова і інш.), інструкцыі для збіральнікаў і даследчыкаў народна-паэтычнай творчасці, міфалогіі, дэманалогіі і інш. бібліяграфічныя звесткі, карэспандэнцыі, артыкулы пра этнографаў, краязнаўцаў, фалькларыстаў. 

Публікаваліся справаздачы пра з’езды гісторыкаў, фалькларыстаў, лекараў і прыродазнаўцаў, пра краязнаўчыя, этнаграфічныя, антрапалагічныя, прамысловыя, сельскагаспадарчыя выстаўкі. Рабіліся агляды польскіх, рускіх, чэшскіх, балгарскіх, украінскіх, нямецкіх і інш. часопісаў па этнаграфіі, гісторыі, краязнаўстве. 

«Wisła» змяшчала малюнкі і фотаздымкі з выявамі беларускіх народных тыпаў, людзей у нацыянальных строях, вясковых пабудоў на Беларусі. Найбольш значныя працы, прысвечаныя беларускай этнаграфіі і краязнаўству «Падарожжа па Нёмане» 3. Глогера (т 2, 1888), «Людзі і кветкі па берагах Нёмана» Э. Ажэшкі (т. 2, 1888; т. 4—5, 1890—91), «Вёска Камаровічы ў Мазырскім павеце» Э. Яленскай (т 5, 1891), «3 жыцця беларускага люду» А. Лантоўскага (т 9, 1895), «Рыбалоўства на Літве» Г. Радзевіча (там жа), «Лахва і яе жыхары» Н. Роўбы (там жа), «Народныя павер’і ў ваколіцах Крывіч у Вілейскім павеце» Я. Кібарта (т. 13, 1899), «Святкаванне вяселля ў Вілейскім павеце ў ваколіцы Маладзечна і Радашковіч» С. Кавалеўскай (т. 14, 1900), «Народныя павер’і і абрады (забабоны, прымхі, варажба і г. д), сабраныя ў Віленскай губерні» В. Шукевіча (т. 17, 1903) і інш. 

А Ф Літвшовіч
**Вітгенштэйны**, **Сайн-Вітгенштэйны** (*Sain-Wittgenstein*) — старажытны род імперскіх графаў у Германіі. Меў шмат адгалінаванняў.

У 1761 годзе ў час Сямігадовай вайны 1756—1763 Хрысціян Казімір Вітгенштэйн з людвігсбург-карлсбургскай галіны роду трапіў у палон да маскоўцаў і перайшоў на службу Расіі. З яго нашчадкаў найбольш вядомы Пётр Хрысціянавіч Вітгенштэйн — военачальнік у час Вайны 1812 года.

Яго сын Людвіг Леан Вітгенштэйн (1799—1866), які ў 1828 з асабістага дазволу імператара ажаніўся з яго выхаванкай Стэфаніяй Радзівіл (1809—1832), дачкой Дамініка Радзівіла і адзінай законнай спадкаеміцай згаслай нясвіжскай лініі Радзівілаў. З гэтым шлюбам да Вітгенштэйнаў перайшла значная частка вялізных Радзівілаўскіх маёнткаў.

Ён пакінуў сына Пятра Вітгенштэйна, які ў 1887 памёр без нашчадкаў, і дачку Марыю Вітгенштэйн, якая выйшла замуж за германскага князя Хлодвіга Гагенлоэ, будучага імперскага канцлера Германіі.

Прадстаўнікі працягвалі служыць Расійскай імперыі да 1917 года. Іх нашчадкі цяпер жывуць у эміграцыі.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
**Паўднёва-Дакотскі ўніверсітэт** (англ.: University of South Dakota) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Вермільён у штаце Паўднёвая Дакота, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны заканадаўчым сходам тэрыторыі Дакота ў 1862 годзе, за 27 гадоў да стварэння штата Паўднёвая Дакота, ён з'яўляецца флагманскім універсітэтам штата і старэйшым дзяржаўным універсітэтам штата. Ён займае кампус плошчай 274 акраў, размешчаны на паўднёвым усходзе Паўднёвай Дакоты.

Універсітэт з'яўляецца сядзібай для адзіных у Паўднёвай Дакоце медыцынскай і юрыдычнай школ. Тут таксама знаходзіцца Нацыянальны музычны музей з больш чым 15 000 амерыканскіх, еўрапейскіх і не-заходніх музычных інструментаў.

Сярод выпускнікоў універсітэта ў агульнай складанасці 17 стыпендыятаў Трумэна, 12 стыпендыятаў Родса і 1 лаўрэат Нобелеўскай прэміі (Эрнест Арланда Лоўрэнс, Нобелеўская прэмія па фізіцы 1939 года).

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Школа адукацыі
* Каледж прыгожых мастацтваў
* Школа навук пра здароўе
* Школа права
* Школа медыцыны

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Паўднёвая Дакота

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
«**Colin’s**» (*камерцыйная назва*) — з’яўляецца часткай прамысловай групы «Eroglu group». Офіс кампаніі размешчаны ў Стамбуле, Турцыя. Кампанія папулярная ў першую чаргу на ўсходнееўрапейскім рынку і імкнецца прадастаўляць вопратку даступнай сярэдняй коштавай катэгорыі. У 2010 у кампаніі працавала больш за 30 000 чалавек.

Гісторыя
--------

Кампанія «Colin’s» была створана ў Турцыі ў 1983 годзе як прадпрыемства па вырабе плашчоў і куртак. У 1992 годзе яна была ператворана ў прамысловую швейную кампанію пад гандлёвай маркай «Colin’s». У 1993 годзе кампанія выйшла на міжнародны рынак, адкрыўшы першы магазін за межамі Турцыі.

Дзейнасць
---------

На дадзены момант прадукцыя кампаніі «Colin’s» прадстаўлена ў 32 краінах свету, у тым ліку і ў Беларусі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* www.colinsjeans.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
Венскі шніцаль, сервіраваны долькамі лімона, з бульбяным салатам і свежай гароднінай
**Венскі шніцаль** (ням.: Wiener Schnitzel) — знакамітая страва венскай кухні. Уяўляе сабой тонкі шніцаль вялікага памеру (часам перавышае памеры талеркі) выключна з цяляціны ў паніроўцы. Тым не менш, аўстрыйскія прадпрыемствы грамадскага харчавання таксама прапануюць венскі шніцаль са свініны, аб чым дадаткова адзначаецца ў меню.

Назва «венскі шніцаль» замацавалася ў канцы XIX стагоддзя, першая згадка ў кулінарнай кнізе датуецца 1884 годам. Па адной з версій венскі шніцаль паходзіць ад адбіўной па-міланску, распаўсюджанай у Верхняй Італіі, з’явіўшайся ў Вене ў XIV—XIV стагоддзях. Па іншай легендзе, якая аднак была аспрэчана ў 2007 годзе лінгвістам Дытэрам Полем, рэцэпт венскага шніцаля прывёз у Вену з Італіі ў 1857 годзе фельдмаршал Радзецкі.

Парэзаны «матылём» крыху адбіты цялячы шніцаль таўшчынёй у 4 мм соляць, абвальваюць у муцэ, узбітым яйку і няшчыльна ў свежай булачнай крошцы, а затым абсмажваюць на патэльні ў вялікай колькасці топленага тлушчу ці топленага сметанковага масла да залацістага колеру пры тэмпературы 160—170 °C. Венскі шніцаль павінен «плаваць» ў тлушчы, інакш ён не прасмажыцца раўнамерна. Пры жарцы яго некалькі раз «топяць» у гарачым тлушчы або паліваюць верх тлушчам з лыжкі, а затым пераварочваюць для абжарцы іншага боку.

Звычайна венскі шніцаль падаюць з зялёным салатам, бульбяным салатам, салатам з агуркоў і адварной бульбай, пасыпаныя пятрушкай, а таксама рысам, бульбай фры і смажанай бульбай, зялёным сельдэрэям.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Венскі шніцаль**
* Соломоник Т. Синельников С. Лазерсон И. Европейская шкатулка. Кулинарные шедевры мира. — СПб: Издательский Дом «Нева», 2006. — 368 с. илл.
* Рэцэпт венскага шніцаля англ.:

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
Імперыя Маур’яў пры цару Ашоку
**Імперыя Мау́р’яў** — дзяржава ў старажытнай Індыі 317—180 да н.э. са сталіцай у Паталіпутры.

Дзяржава Маур’яў атрымала гістарычную значнасць неўзабаве пасля паходаў Аляксандра Македонскага як вынік барацьбы Чандрагупты з царамі імперыі Нанда. Чандрагупта, вядомы грэчаскім аўтарам як Сандракот, спрабаваў прыцягнуць Аляксандра Македонскага на свой бок, але без поспеху, і пасля пашыраў сваю дзяржаву без дапамогі грэкаў.

Створаная ім імперыя Маур’яў знаходзілася ў пастаянным кантакце з Селеўкідамі і Грэка-бактрыйскім царствам.

Імперыя Маур’яў дасягнула найвышэйшага росквіту пры імператары Ашоку, які падпарадкаваў велізарную тэрыторыю з насельніцтвам каля 40 000 000 чал. (20 % ад агульнасусветнага) і распаўсюдзіў будызм.

Імперыя пала прыкладна праз 50 гадоў пасля смерці Ашокі ў выніку змовы Шунга, калі была ўсталявана новая дынастыя.

Прадстаўнікі дынастыі
---------------------

| Гады кіравання | Цар
  |
| --- | --- |
| 317—298 да н.э. | Чандрагупта |
| 298—272 да н.э. | Біндусара |
| 272—232 да н.э. | Ашока (Ашокавардхана Піядасі) 
  |
| 232—225 да н.э. | Кунала Джармавівардхана (на Захадзе)
  |
| 232—225 да н.э. | Дашаратха Деванампія (на Усходзе)
  |
| 225—215 да н.э. | Сампраці |
| 212—202 да н.э. | Шалішука |
| 202—195 да н.э. | Дэваварман |
| 195—187 да н.э. | Шатадхану |
| 187—180 да н.э. | Брыхадратха |

Літаратура
----------

* Империя Маурьев — История Индии (Антонова К. А. Бонгард-Левин Г. М. Котовский Г. Г.)
* Лелюхин Д. Н. Структура державы Маурьев по сведениям эдиктов Ашоки // Вестник древней истории. 1998, № 2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Імперыя Маур’яў
* Будызм і дзяржава Маур’яў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Матэрыя.
**Матэ́рыя** — філасофская катэгорыя, якая абазначае аб'ектыўнае (незалежнае ад чалавечай свядомасці) існаванне свету; сукупнасць разнастайных аб'ектаў і з'яў, а таксама іх уласцівасцей і адносін паміж імі.

Паняцце «матэрыя» ўзнікла ў старажытнай філасофіі (грэчаскай, кітайскай і інш.), азначала пэўны першасны пачатак усіх рэчаў і з'яў, але ў той жа час не атаясамлівалася з ніводнай з іх. Побач з роляю субстрату ўсіх матэрыяльных аб'ектаў матэрыя надзялялася і некаторымі фувдаментальнымі ўласцівасцямі: працягласцю, рухам, інертнасцю, існаваннем у часе і інш.

Субстанцыяльныя пошукі старажытнагэчаскіх філасофафаў прывялі да паняцця «матэрыі», якое ў гісторыка-філасофскім працэсе неаднаразова мяняла свой змест. Першапачаткова пад матэрыяй разумелі пэўны канкрэтна-прадметны пачатак (зямля, вада, агонь, паветра), з якога ўсё нараджаецца і ў які ўсё ператвараецца. Затым матэрыя ператвараецца ў адзіную субстанцыю, якая ўяўляе сабой бясконцае мноства атамаў (Дэмакрыт). У творчасці Платона матэрыя — гэта пасіўны пачатак, які набывае форму дзякуючы творчай ідэі. Арыстоцель лічыў матэрыю першапачаткам усяго існага, што актуалізуецца пры наяўнасці фармальнай і мэтавай прычыны.

У розных філасофскіх інтэрпрэтацыях (матэрыялізм і ідэалізм) паняцці матэрыі і свядомасці выступаюць у якасці антыподаў у залежнасці ад таго, чаму надаецца першаснае значэнне: матэрыі або абсалютызаванай чалавечай свядомасці (духу).

Паняцце матэрыі з’яўляецца фундаментальнай катэгорыяй для некаторых філасофскіх мадэляў, напрыклад для такой, як дыялектычны матэрыялізм. Паводле У. І. Леніна матэрыя ёсць філасофская катэгорыя для абазначэння аб’ектыўнай рэальнасці, якая дадзена чалавеку ў адчуваннях яго, якая капіруецца, фатаграфуецца, адлюстроўваецца нашымі адчуваннямі, але існуе незалежна ад іх.

У рэчаіснасці матэрыя і свядомасць чалавека ўзавмазвязаны: прызнанне першаснасці матэрыі, напрыклад, не дае падстаў да адмаўлення актыўнасці чалавечага духу. Быццё матэрыі адбываецца ў акрэсленых усеагульных формах, якімі выступаюць прастора і час. Матэрыяльныя аб'екты падпарадкоўваюцца прынцыпу сістэмнай арганізацыі і аб'ядноўваюцца ў шматлікія прыродныя, касмічныя, сацыяльныя сістэмы. Матэрыя можа існаваць таксама ў выглядзе рэчыва і фізічнага поля.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
2. ↑  *Ленін У. І.* Матэрыялізм і эмпірякрытыцызм // Творы. Т. 14. (Полн. собр. соч. Т. 18)

Літаратура
----------

* *Боўш В. І.* Матэ́рыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 214. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Сучаснай Украіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ліцкевіч.

**Таццяна Ціханаўна Ліцкевіч** (нар. 16 чэрвеня 1931, в. Залессе, цяпер Баранавіцкі раён) — беларускі жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1931 годзе ў вёсцы Залессе Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства Польшчы.

З 1952 года — цялятніца, у 1963—1985 гадах — даярка Залескай фермы-саўгаса «Вольна-Чэрніхава» (з 1960 года эксперыментальная база «Вольна-Чэрніхава»). Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена 22 сакавіка 1966 года за поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчай прадукцыі. Узнагароджана залатым медалём «Серп і Молат» і двума ордэнамі Леніна. Была дэлегатам ХХІV з’езда КПСС.

Зноскі
------

1. ↑  Ганна Іванаўна Карповіч
**Легіён «Свабода Расіі»** (руск.: Легион «Свобода России», укр.: Легіон «Свобода Росії») — расійскі легіён Узброеных сіл Украіны, створаны ў сакавіку 2022 года для абароны Украіны ад расійскага ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе падчас расійска-ўкраінскай вайны. Сфарміраваны з ліку былых вайскоўцаў Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, а таксама іншых расіян, а часам і беларусаў, якія раней не ўваходзілі ў такія фарміраванні.

Легіён замест дзяржаўнага сіне-бела-чырвонага сцяга Расійскай Федэрацыі выкарыстоўвае на рукаўных нашыўках бела-сіне-белы сцяг.

Гісторыя
--------

Легіён «Свабода Расіі» сфарміраваны з роты (больш за 100 чалавек) арміі Расійскай Федэрацыі, якія добраахвотна перайшлі на ўкраінскі бок. Па словах камандзіра роты, 27 лютага з дапамогай супрацоўнікаў Службы бяспекі Украіны яны перайшлі на ўкраінскі бок, каб «абараніць украінцаў ад сапраўдных фашыстаў». Ваенных пуцінскай арміі, ён заклікаў уступаць у шэрагі легіёна «Свабода Расіі», каб разам выратаваць таксама ўласны народ і краіну «ад прыніжэння і разрухі».

Першыя добраахвотнікі легіёна «Свабода Расіі» пачалі індывідуальную папярэднюю падрыхтоўку ў канцы сакавіка 2022 года. У прыватнасці, асабовы склад легіёна пад кіраўніцтвам інструктараў з Узброеных сіл Украіны вывучыў асаблівасці працы шведска-брытанскай пераноснай супрацьтанкавай кіраванай ракеты малой далёкасці NLAW. Камандзіры падраздзяленняў «Свабода Расіі» азнаёміліся з аператыўнай абстаноўкай на франтах.

Гл. таксама
-----------

* Рускі добраахвотніцкі корпус
* Ірпінская дэкларацыя

Зноскі
------

1. ↑  Охочих вступити до легіону "Свобода Росії" багато – представник легіону (укр.). *Інтерфакс-Україна*. Праверана 6 красавіка 2022.
2. ↑  Російські військові з легіону "Вільна Росія", які воюють за Україну, дали брифінг (відео) (укр.). *www.unian.ua*. Праверана 6 красавіка 2022.
3. ↑  Добровольці легіону «Вільна Росія» воюватимуть за Україну: триває підготовка **(нявызн.)**. *Волинські новини*. Праверана 6 красавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · Facebook · Telegram · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube (руск.) |
**Бітва пры Дэмбэ-Вельке** (польск.: Bitwa pod Dębem Wielkim, руск.: Сражение при Дембе-Вельке) — вялікая бітва паміж беларуска-польскімі паўстанцамі і расійскай арміяй падчас паўстання 1830—1831 гадоў.

Напярэдадні
-----------

На пачатку сакавіка 1831 года фельдмаршал граф Дзібіч рушыўся з галоўнымі сіламі да вусця Вепша, намагаючыся фарсіраваць там Віслу і накіравацца левым берагам да Варшавы. Для прыкрыцця берасцейскага тракта, фланга і тыла арміі быў пакінуты 6-ы корпус барона Розэна, у якім, пасля Бітвы пры Грохаве, заставалася каля 13 тыс. пяхоты і да 5 тыс. вершнікаў, пры 49 грамат. Беларуска-польскія паўстанцы, карыстаючысь тым, што другая частка расійскай арміі знаходзілася далей і не змагла б паспець прыйсці на дапамогу 6-га корпуса, вырашылі распачаць наступленне на корпус барона Розэна. Такім чынам, яны намагаліся адцягнуць Дзібіча ад пераправы праз Віслу.

Ход бітвы
---------

 Тэатр баявых падзей   
(Карта з артыкула «Дэмбэ-Вельке»   
 «Ваенная энцыклапедыя Сыціна»)
Сабраўшы да 40 тыс. пяхоты і кавалерыі, пры 116 гарматах, беларуска-польскія войскі ў ноч на 19 сакавіка выйшлі з Прагі і, перад усім, напалі на стаяўшы калі іх авангард расійскіх войскаў, якімі кіраваў генерал Гейсмар. Апошні, нягледзячы на тое, што некаторыя часткі яго войскаў былі аадрэзаныя (улічваючы, што Літоўскі полк, страціўшы свайго палкавога камандзіра, склаў зброю), па магчымасці стрымліваў праціўніка і, заснаўшы страны, быў вымушаны, каля 4 гадзін адыйсці да Дэмбэль-Вельке. Пасля чаго, ён з’яднаўся з галоўнымі сіламі, заняўшы пазіцыі ў гэтай вёсцы. Тады генерал Ян Скшынецкі вырашыў нанесці імглівы і моцны ўдар па праціўніку, што прывяло да таго, што расійская групоўка была практычна цалкам знішчана.

Толькі дзякуючы таму, што на дапамогу рускім падыйшлі яшчэ тры палкі, у ніх атрымалася захаваць частку войскаў і адыйсці да Седльцы. Страты расейцаў дахадзілі да 5½ тысяч жаўнераў (з якіх каля 3 тысяч былі палоненыя).

Наступствы бітвы
----------------

Пасля бітваў пры Дэмбэ-Вельке і Іган’е граф Дзібіч адмовіўся ад свайго намеру пераправіцца праз Віслу і штурмаваць Варшаву.

Зноскі
------

1. ↑  Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1967, Wydanie I

Літаратура
----------

* Дембе-Вельке // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Мемуары барона Гейсмара изданные Владимиром Гейсмаром. «Русская старина» — 1881 год, книга 5-я.
* Комментарий к мемуарам барона Гейсмара. «Русская старина» — 1882 год, книга 1-я.
* Edmund Callier: *Bitwy i potyczki stoczone przez wojsko polskie w roku 1831*. Poznań: Drukarnia Dziennika Poznańskiego, 1887, s. 45.
* *Mała Encyklopedia Wojskowa*, Wydawnictwo MON, Warszawa 1967, Wydanie I
* Zbigniew Gnat-Wieteska, *Wawer — Dębe Wielkie Архівавана 12 жніўня 2020.*, «Rocznik Mińsko-Mazowiecki», z. 17, 2009, s. 7-29.
* Szkic bitwy pod Dębem Wielkim, 31 III 1831 ze zbiorów Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej
**Ананій Васільевіч Саба́шнікаў** (руск.: Ананий Васильевич Сабашников; 7 лістапада 1917 — 29 мая 2003) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Вязнікі (Уладзімірская вобласць Расіі). У 1938 годзе скончыў Вязнікаўскі тэхнікум ільняной прамысловасці і працаваў на ільняной фабрыцы цеплатэхнікам, намеснікам механіка. 1 кастрычніка 1941 года быў прызваны ў Чырвоную Армію. Прайшоў падрыхоўку ў Гарахавецкіх лагерах каля горада Горкі і скончыў школу малодшых камандзіраў у Арзамасе. Прымаў удзел у баях пад Масквой, быў паранены. У лістападзе 1942 года скончыў Маскоўскае ваенна-палітычнае вучылішча, у 1943 годзе — курсы перападрыхтоўкі камандзіраў стралковых рот. Прымаў удзел у баях на Ленінградскім, Паўночна-Заходнім, 1-м Прыбалтыйскім і 2-м Беларускім франтах.

Вызначыўся ў баях на тэрыторыі Віцебскай вобласці. 22—24 чэрвеня 1944 года стралковая рота гвардыі старшага лейтэнанта Сабашнікава прарвала абарону праціўніка каля вёскі Арэхі Шумілінскага раёна, каля вёскі Мамойкі Бешанковіцкага раёна першай фарсіравала раку Заходняя Дзвіна і захапіла плацдарм. Быў паранены, але не пакінуў поля бою.

Перамогу сустрэў у Германіі. Працягваў службу ў Групе савецкіх войскаў у Германіі. У 1946 годзе звольнены ў запас у званні капітана. Вярнуўся на радзіму. У 1948 годзе скончыў Іванаўскую абласную партыйную школу. Да 1987 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце. На працягу дваццаці гадоў узначальваў базу Ростэкстыльгандлю.

Памёр А. В. Сабашнікаў 29 мая 2003 года. Быў пахаваны на Алеі Славы ў горадзе Вязнікі, у лістападзе 2015 года перапахаваны на Гарадскіх могілках.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» (1944)
* Ордэн Леніна (1944)
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (1985)
* Медаль «За абарону Масквы»
* Медаль «За абарону Ленінграда»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Юбілейны медаль «50 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* медалі.

Памяць
------

Ганаровы грамадзянін горада Вязнікі. Імя А. В. Сабашнікава занесены на Абеліскі Славы ў горадзе Вязнікі і гарадскім пасёлку Шуміліна.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн 2001. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFБелЭн2001 (даведка)
2. ↑  Портал «Память Народа» (руск.)
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Сабашников Ананий Васильевич на сайце «Героі краіны»  (руск.)
4. ↑  Сабашников Ананий Васильевич // Партал «Память Народа»  (руск.)

Літаратура
----------

* Сабашнікаў Ананій Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 46—47. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сабашников Ананий Васильевич // Портал «Память Народа»  (руск.)
* Сабашников Ананий Васильевич // Музейный комплекс «Дорога памяти» Архівавана 5 мая 2021.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Варатар.
Андрэй Мезін, варатар беларускай зборнай, на паштовай марцы Беларусі
**Варата́р** у хакеі — ігрок, асноўнай задачай якога на пляцоўцы ёсць абарона варот ад трапляння ў яе шайбы. Звычайна варатар гуляе ў ці побач з зонай, якая называецца варатарскай пляцоўкай. Каб звузіць вугал абстрэлу варот, ён трымаецца на краі пляцоўкі. Дзеля абароны ад удараў шайбы варатар носіць адмысловае адзенне, якое адрозніваецца ад усіх астатніх ігракоў. Варатары — адны з найбольш каштоўных ігракоў на пляцоўцы, паколькі іх майстэрства можа вырашыць вынік гульні. Кожная каманда можа мець на пляцоўцы толькі аднаго варатара.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Варатар (хакей)
* Статыстыка варатароў з 1984 года (англ.)

| Пазіцыі хакеістаў на пляцоўцы |
| --- |
| *Нападаючыя:* |  | Левы крайні | Цэнтральны | Правы крайні |
| *Абаронцы:* | Левы абаронца | Правы абаронца |
| *Варатар:* | Варатар |
| Форвард | Тафгай | Зачэпа | Капітан | Трэнер | Суддзі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ph120782 |
**Калона ў гонар Маці Божай** ці **Марыйная калона**— калона, размешчаны на Старамесцкай плошчы ў Праге

Гісторыя
--------

Марыйная калона была збудавана ў XVII стагоддзі як вотум удзячнасці жыхароў Прагі за абарону горада ад шведскага нападу ў 1648 годзе.

У 1918 годзе калону ў гонар Маці Божай разбурыў натоўп антыклерыкальных радыкалаў, якія лічылі гэты рэлігійны сімвал увасабленнем прыгнёту Чэхіі пад панаваннем Аўстра-Венгерскай дынастыі Габсбургаў.

Рэканструкцыя
-------------

Першыя спробы аднавіць знішчаны помнік сакральнай архітэктуры чэшскага барока рабіліся ўжо ў 1918 годзе, аднак з-за складанага палітычнага і міжнароднага становішча ў тыя часы, напрыканцы Першай сусветнай вайны. Адразу ж пасля «Аксамітнай рэвалюцыі» ў 1989 годзе, якая паклала канец савецкаму дамінаванню ў Чэхіі, простыя людзі стварылі камітэт па аднаўленні Марыйнай калоны.

Працы па аднаўленні распачаліся 17 лютага 2020 года. Рэканструкцыю шаснаццаціметровай калоны, якую вянчае фігура Маці Божай вышынёю ў два метры, вёў чэшскі скульптар Пётр Ваня і яго супрацоўнікі.

4 чэрвеня 2020 года на Старамесцкай плошчы, на адноўленую Марыйную калону была ўстаноўлена фігура Маці Божай.

Зноскі
------

1. 1 2  Drobné památky.cz Праверана 17 студзеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q94426195'></a>
2. ↑  У гістарычным цэнтры Прагі зноў устанавілі зруйнаваную сто гадоў таму калону ў гонар Маці Божай
**Гансвурст** (ням.: Hanswurst, таксама ням.: Hans Wurst, літаральна — Цімох-каўбаса) — камічны персанаж нямецкага народнага тэатра. 

З'явіўся ў 16 ст. у фастнахтшпілях. У 17 ст. разам з Пікельгерынгам атрымаў распаўсюджванне як галоўная асоба камічных інтэрмедый, якая аб'ядноўвала разнастайныя часткі паказаў вандроўных труп. Гансвурст — прасцяк і хітрун, вясёлы забіяка, баязлівец і абжора, весяліў гледачоў фарсавымі жартамі і трукамі. Існавалі нямецкая і аўстрыйская (блізкая да італьянскага арлекіна) разнавіднасці Гансвурста.

Літаратура
----------

* Hugo Aust, Peter Haida, Jürgen Hein: *Volksstück. Vom Hanswurstspiel zum sozialen Drama der Gegenwart,* München: Beck 1996. ISBN 3-406-33606-X
* Beatrix Müller-Kampel: *Hanswurst, Bernadon, Kasperl: Spaßtheater im 18. Jahrhundert*. Paderborn [u.a.] : Schöningh, 2003, ISBN 3-506-75812-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 121658697 · GND: 4132523-0 · LCCN: sh85058775 · VIAF: 316435575 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Адкрыты ўніверсітэт.

**Ізраільскі адкрыты ўніверсітэт** (іўр.: האוניברסיטה הפתוחה, англ.: Open University of Israel) — ізраільская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, сядзіба якой знаходзіцца ў горадзе Раанана. 

Універсітэт унікальны тым, што не патрабуе школьнага атэстата, экзамену або іншага ўступнага іспыту для паступлення на бакалаўрыят. Патрабаванні да прыёму на магістарскія праграмы падобныя на патрабаванні іншых універсітэтаў. 

Метады навучання ва ўніверсітэце заснаваны ў асноўным на тэхналогіях дыстанцыйнага навучання з магчымасцю вочнага навучання. Кампусы размешчаны ў Раанане, Тэль-Авіве, Іерусаліме, Хайфе, Беэр-Шэве, Гіват-Хавіве і Назарэце, у дадатак да прыблізна пяцідзесяці навучальных цэнтраў, размешчаных па ўсёй краіне. Большасць студэнтаў вучацца дыстанцыйна са сваіх дамоў. 

Як і ў іншых вышэйшых навучальных установах, заканчэнне гэтай ВНУ залежыць ад паспяховага выканання патрабаванняў да адукацыйнай ступені. Таксама патрабуецца валоданне англійскай мовай. Універсітэт прапануе ступень бакалаўра, а таксама шэраг магістарскіх праграм і доктарскую праграму ў галіне адукацыі.

Структура
---------

* Дэпартамент гісторыі, філасофіі і юдаікі
* Дэпартамент мовазнаўства, літаратуры і мастацтва
* Дэпартамент матэматыкі і інфарматыкі
* Дэпартамент прыродазнаўства і навук аб жыцці
* Дэпартамент кіравання і эканомікі
* Дэпартамент сацыялогіі, паліталогіі і камунікацый
* Дэпартамент адукацыі і псіхалогіі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ізраільскі адкрыты ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 13184229n · GND: 515806-0 · ISNI: 0000 0004 0604 7424 · LCCN: n78074936 · Microsoft: 164950643 · NKC: kn20141105005 · NLA: 35497492 · SUDOC: 03536064X · VIAF: 153610810 |

 |

| ⛭Універсітэты Ізраіля |
| --- |
| 
* Арыэльскі ўніверсітэт
* Ізраільскі адкрыты ўніверсітэт
* Ізраільскі тэхналагічны інстытут «Тэхніён»
* Навуковы інстытут імя Вейцмана
* Негеўскі ўніверсітэт імя Бен-Гурыёна
* Тэль-Авіўскі ўніверсітэт
* Універсітэт імя Бар-Ілана
* Універсітэт Райхмана
* Хайфаўскі ўніверсітэт
* Яўрэйскі ўніверсітэт у Іерусаліме

 |
**«Папахі на вежах»** (руск.: Папахи на башнях) — сатырычнае апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, упершыню апублікаванае ў 1995 годзе ў часопісе «Огонёк».

Змест
-----

Шаміль Басаеў разам са сваімі баевікамі без асаблівага супраціўлення захоплівае Маскоўскі Крэмль. Ён мяркуе, што дадзены захоп будзе мець вялікае палітычнае і эканамічнае значэнне. Аднак неўзабаве ўсё ператвараецца ў абсурд. СМІ спаборнічаюць за тое, каб асвятляць гэтыя падзеі. У палон добраахвотна здаюцца мноства медыйных персон, якія робяць сабе на гэтым імідж. У Крамлі пачынаюць здымаць рэкламныя кліпы, а таксама тэлешоу «Папахі на вежах», дзе рэкламны час каштуе 250 000 долараў за хвіліну. Многія баевікі адмаўляюцца ад сваіх ідэй: «Разумееш… Раней мы змагаліся за ідэю, так? А ў Маскву прыехалі, дык зразумелі, што ідэй у гэтым свеце вельмі шмат бывае. Любую выбірай, так?». На Басаева неўзабаве перастаюць звяртаць увагу. Усвядоміўшы, што сітуацыя выходзіць з-пад кантролю, Басаеў пакідае Крэмль і Маскву разам з невялікай групай верных яму баевікоў. У канцы ён кажа ў бок Масквы: «Гора табе, Вавілон, горад моцны!».

Такім чынам, нягледзячы на ​​тое, што войска і ФСБ аказваюцца нямоглымі перад баевікамі Басаева, яны вымушаныя капітуляваць перад расійскай медыяіндустрыяй. Тут прасочваецца некаторая паралель з «Вайной светаў» Герберта Уэлса.

Гэтым апавяданнем Пялевін дэманструе, што пасля распаду Савецкага Саюза ролю «зомбіфікатара» ўзяло на сябе тэлебачанне.

Зноскі
------

1. ↑  *Сергей Некрасов* Виктор Пелевин: опыт библиографии
2. ↑  Папахи на башнях: Рассказ // Огонёк. — 1995. — № 42. — С. 62-66.
3. ↑  *Тадаси Накамура*. Кавказ в современных русских литературных журналах // Русская культура на пороге нового века. — Sapporo, 2001.
4. ↑  Три Пелевина + 1 // «Огонёк», № 17, 17 мая 1999.
5. ↑  «Они думают, у них все плохо, потому что у власти Рван Контекс». Новейшая история страны глазами Пелевина // Афиша. 4 марта 2013.
6. ↑  *Борис Тух*. Первая десятка современной русской литературы. Москва: Оникс 21 век, 2002.
7. ↑  *Липовецкий М. Н.* Паралогии: трансформации (пост)модернистского дискурса в русской культуре 1920—2000-х годов. Новое литературное обозрение, 2008.
**Ілона Берэш** (венг.: Ilona Béres; нар. 4 чэрвеня 1942, Кішпешт, Будапешт) — венгерская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання. Заслужаная артыстка Венгрыі (1983). Выбітны артыст Венгерскай Рэспублікі (Kíváló művész, 1996).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі ім. Кошута (2000).

Біяграфія
---------

З 1956 па 1960 год Ілона Берэш працавала ў структурах Венгерскага камсамола (KISZ). З 1956 года выступала на аматарскай сцэне, у тым ліку ў камсамольскім ансамблі. У 1964 годзе скончыла Вышэйшую школу тэатра і кіно ў Будапешце (курс Геза Парташа).

У 1966—1967 і 1984—2000 гадах выступала на сцэне Нацыянальнага тэатра ў Будапешце. З 1967 па 1969 год была актрысай тэатраў: «Csokonai» у Дэбрэцэне, тэатра ім. Імрэ Мадача, тэатра камедыі "Vígszínház" (1969-1983).

З 2000 года - актрыса тэатра "Pesti Magyar Színház tagja". На тэатральнай сцэне іграла ў класічных і сучасных п'есах нацыянальных і замежных драматургаў (Еўрыпід, Шэкспір, Гётэ, Дж. Шоу, М. Горкі, М. Фюшт, М. Мора, М. Ёкаі, Ш. Бродзі, Брэхт і інш.).

У 2013 годзе Ілона Берэш была абрана правадзейным членам Венгерскай акадэміі мастацтваў, у 2013 годзе атрымала званне мастака нацыі.

Зноскі
------
**Кагезія** (англ.: cohesion ад лац.: cohaesus - "звязаны",» счэплены") — сувязь паміж аднолькавымі малекуламі (атамамі, іёнамі) унутры цела ў межах адной фазы. Кагезія характарызуе трываласць цела і яго здольнасць супрацьстаяць вонкаваму ўздзеянню.

Кагезія - гэта дзеянне або ўласцівасць ўзаемнага прыцягнення аднолькавых малекул. Гэта ўнутраная ўласцівасць рэчыва абумоўленая формай ці структурай яго малекул, якая выклікае змяненне ў размеркаванні электронаў малекул пры іх збліжэнні, ствараючы электрычнае прыцягненне, здольнае ўтвараць мікраскапічныя структуры, напрыклад кроплі вады.

Апісанне
--------

Асновай кагезіі могуць з'яўляцца сілы міжмалекулярнага ўзаемадзеяння, у тым ліку вадародная сувязь, і/або сілы хімічнай сувязі. Яны вызначаюць сукупнасць фізічных і фізіка-хімічных уласцівасцяў рэчывы: агрэгатны стан, лятучасць, растваральнасць, механічныя ўласцівасці і г. д. інтэнсіўнасць межмалекулярных і міжатамнага ўзаемадзеяння, а, такім чынам, і сіл кагезіі рэзка меншае з адлегласцю. Найбольш моцная кагезія ў цвёрдых целах і вадкасцях, гэта значыць у кандэнсаваных асяроддзях, дзе адлегласці паміж малекуламі (атамамі, іёнамі) малыя, парадку некалькіх ангстрэм. У газах сярэднія адлегласці паміж малекуламі вялікія ў параўнанні з іх памерамі, таму кагезія ў іх нязначная. Мерай інтэнсіўнасці межмолекулярных узаемадзеяннях служыць шчыльнасць энергіі кагезіі. Яна эквівалентная працы аддалення малекул, якія ўзаемна прыцягваюцца, на бясконца вялікую адлегласць адна ад адной, што ў першым набліжэнні адпавядае выпарэнню або сублімацыі рэчыва.

Літаратура
----------

* Кагезія // Фізічная энцыклапедыя / Гл. рэд. А. М. Прохараў. - М.: вялікая Расійская энцыклапедыя, 1992. С.39.
* Кагезія // Хімічная энцыклапедыя. Т.2. - М.: Савецкая Энцыклапедыя, 1990. С. 421.

Спасылкі
--------

Шаблон:Из СНТ

* The Bubble Wall (Агучанае слайдшоў тлумачыць кагезію, павярхоўнае нацяжэнне і вадародныя сувязі (на англ. мове))
* "Adhesion and Cohesion of Water." USGS.gov. US Geological Survey, n.d. Web.
**Судабоўка** — мікрараён у складзе горада Жодзіна, Мінскай вобласці. Да 1964 г. вёска ў Жодзінскім сельсавеце Смалявіцкага раёну.

Назва
-----

Назва вёскі (і пазнейшага мікрараёна) ад назвы рэчкі Судабоўкі, што выцякала з балота вакол возера Судабле і цекла ў бярэзінскую раку Плісу. Вёска Судабоўка знаходзілася ля ўтоку аднайменнай рэчкі ў Плісу. 

Водная назва Судабоўка балцкага паходжання, ад першапачатковага *\*Судаба*. Корань *Sud-* як у літоўскіх гідронімах *Sudarvė, Sudota, Sūduonia*, якія звязваюцца з літоўскім *sūduva* "твань у балоце". Пашыральнік *-b-* як у назве рэчкі Налібаўкі (< *\*Наліба*, *Nal-ib-*), які выкарыстоўваецца ў літоўскім словаўтварэнні (*kan-ėti* «бедаваць, мучыцца» — *kan-yb-a* «ссохлік, заморак»).

Вядомыя асобы
-------------

* Іван Семашка (нар.3 сакавіка 1914 г. , пам. у 1998 г.) — ветэран Вялікай Айчынай Вайны.

Зноскі
------

1. ↑  ...планировки ***микрорайона «Судобовка»*** в г. Жодино.
2. ↑  ...Але ўжо ў 1964 годзе Навуковы ўвайшоў у гарадскую мяжу. Тады ж да горада былі далучаны ***вёскі Судабоўка***, Дымкаўка, Прыбор'е.
3. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 318-319.
4. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 92.
5. ↑
**Дом Брука** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва, размешчаны па Камуністычным завулку, 7.

Гісторыя
--------

Пабудаваны на былым Макавецкім завулку ў канцы ХІХ ст. як даходны дом Брука. Першы паверх выкарыстоўваўся пад розныя ўстановы. Тут размяшчаліся гасцініца «Залаты Якар», уладальнікам якой быў Б. Я. Цыўкін, слясарная майстэрня Зігмана, жылі дактары, акушэркі, памочнік прысяжных павераных. У 1920-я гг. дом быў нацыяналізаваны. У 1920 г. тут знаходзіўся Магілёўскі камітэт партыі бальшавікоў. Зараз выкарыстоўваецца як адміністрацыйна-гаспадарчы будынак.

Архітэктура
-----------

Двухпавярховы цагляны атынкаваны будынак. Паверхі падзелены гзымсавым паяском. Сцены гладкія, рытмічна падзелены аконнымі праёмамі прамавугольнай формы. Над вокнамі — дэкаратыўныя элементы ў выглядзе налічнікаў.

Уваход у будынак — з боку вуліцы. Уваходная група выступае на невялікую адлегласць ад галоўнага фасада ўперад, мае выгляд выцягнутага ўверх прамавугольніка, завершанага на ўзроўні даху атыкам. Атык складанага профілю з арачным акном невялікага памеру. На ўзроўні другога паверха — акно іншай формы, якім выдзелены лесвічны праём. Па галоўным фасадзе, паміж двума паверхамі, пад вокнамі маюцца дэкаратыўныя элементы прамавугольнай формы. Вуглы фасада абрамляюць канструктыўна выдзеленыя калоны. Дах дымнікавы. Пад дахам, у верхняй частцы звонку будынка, канструктыўна выдзелены фрыз у выглядзе гарызантальнай паласы, аформлены дэкаратыўнымі элементамі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Брука
Маці Божая Вастрабрамская
**Ма́ці Бо́жая Вастрабра́мская** (літ.: Aušros Vartų Dievo Motina, польск.: Matka Boska Ostrobramska, англ.: Our Lady of the Gate of Dawn), таксама званая *Маці Міласэрнасці* — тытул, дадзены Рыма-каталіцкай і Праваслаўнай Цэрквамі Блаславёнай Панне Марыі, Маці Ісуса Хрыста, цудатворная ікона якой знаходзіцца ў капліцы Вострай брамы ў Вільні. Днём асаблівага шанавання Іконы Маці Божай Вастрабрамскай, Маці Міласэрнасці стала 16 лістапада. Маці Божая Вастрабрамская з’яўляецца Апякункай Беларусі і Літвы.

Гісторыя
--------

Арыгінал Іконы Маці Божай Вастрабрамскай памерам 163×200 см быў намаляваны, імаверна, у XVI стагоддзі. Пасля ікона была закрыта каля 1671 году срэбнай і залатой сукенкамі.

2 ліпеня 1927 Ікона Маці Божай Вастрабрамскай была каранавана пазалочанымі каронамі і названая *Блаславёнай Дзевай Марыяй Маці Міласэрнасці*.

Малітвы
-------

Існуе мноства разнастайных малітваў і набажэнстваў да Маці Божай Вастрабрамскай, што тлумачыцца яе вялікім шанаваннем хрысьціянамі і дзейснасцю, як яны вераць, дапамогі Маці Міласэрнасці.

Самы распаўсюджаны варыянт малітвы:

*Будзь вітаная, Каралева, Маці Міласэрнасці, жыццё, суцяшальніца і надзея наша! Мы — выгнаннікі, сыны Евы — просім Цябе, на Цябе спадзяемся, плачучы ў гэтай даліне слёз. О, Заступніца наша, глянь на нас літасціва! А Ісуса — блаславёны плод улоння Твайго — пасля гэтага выгнання дазволь нам бачыць, о Ласкавая, о Літасцівая, о Найсвяцейшая Панна Марыя.*

Іншая малітва да Маці Божай Вастрабрамскай:

*Беззаганная Маці Божая, Каралева неба, Маці Міласэрнасці, Заступніца і Прытулак грэшнікаў! Вось я, натхнёны ласкамі, якія Ты так шчодра выпрасіла для мяне сваёю Мацярынскаю ласкавасцю са скарбаў любові Божай, пастанаўляю цяпер і назаўсёды аддаць у Твае рукі сваё сэрца, каб Ты прысвяціла яго Ісусу. Амэн.*

Культ Маці Божай Вастрабрамскай у свеце
---------------------------------------

Сёння святы абраз распаўсюджаны сярод верных у многіх краінах свету, уключаючы Літву, Беларусь, Польшчу, а таксама ў іх дыяспарах.

У Літве каля 15 цэркваў прысвечаны Маці Божай Вастрабрамскай, Маці Міласэрнасці, а таксама літоўскія рыма-каталіцкія парафіі Нью-Ёрку, Манрэаля і Буэнас Айрэса.

У Беларусі культ Маці Божай Вастрабрамскай распаўсюджаны сярод усіх традыцыйных хрысціянскіх канфесій. Асабліва шмат храмаў і капліц, у якіх змешчаны копіі Іконы Маці Божай Вастрабрамскай, знаходзіцца ў памежных з Літвой раёнах, у тым ліку ў Гродне, Ашмянах, Вілейцы ды іншых населеных пунктах.

У Польшчы найбуйнейшым храмам, прысвечаным Маці Божай Вастрабрамскай, з’яўляецца касцёл Святой Марыі ў Гданьску. Іншыя цэрквы са сьвятой іконай знаходзяцца ў Беластоку, Кентжыне, Альштыне, Уроцлаве, Варшаве ды іншых гарадах. Таксама існуе некалькі польскіх парафіяў Маці Божай Вастрабрамскай у Вялікай Брытаніі, ЗША, Аўстраліі.

Напрыканцы 90-х гадоў ХХ стагоддзя вялікае развіццё атрымаў звязаны з Маці Божай Вастрабрамскай і Вільнюсам культ Божай Міласэрнасці, які пачаў пашырацца дзякуючы святой Фаўстыне Кавальскай, манахіні Ордэну Сёстраў Маці Божай Міласэрнасці.

Гл. таксама
-----------

* Вострая брама
**Дом Левінсона** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Ленінскай вуліцы, 5/2.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў другой палове XIX ст. на вул. Вялікай Садовай пабудаваны як жылы будынак. Належаў Э. З. Левінсону. На першым паверсе размяшчалася аптэка Э. З. Левінсона, на другім — жылыя пакоі.

У 1922 г. дом прызнаны безгаспадарным, нацыяналізаваны і ўзяты на ўлік Гарадскім жыллёвым камітэтам. У 1923 г. перададзены пад жыллё. На першым паверсе тут размяшчалася 1-я Саваптэка, на другім — жылыя памяшканні (2 кватэры на 7 пакояў). У 1927 г. у доме абвалілася столь і з’явіліся расколіны ў тыльнай сцяне. У 1928—1929 гг. праведзены капітальны рамонт.

У час Вялікай Айчыннай вайны 1941—1944 гг. будынак быў пашкоджаны. Адноўлены ў канцы 1940-х гг. і выкарыстоўваўся ў ведамстве Гаржылкамунгаса як камунальнае жытло.

Пасля адсялення жыльцоў у сярэдзіне 1980-х гг. будынак быў занядбаны і знаходзіўся ў аварыйным стане. Прыватызаваны ў 1998 г. Згодна з дазволам Міністэрства культуры ад 9 ліпеня 2003 г. № 01-07/2003 у ходзе рэканструкцыі надбудавана мансарда з трохвугольным франтонам.

У 2009—2012 гг. пасля рэстаўрацыі і капітальнага рамонту тут размясціліся адміністрацыйна-гаспадарчыя аб’екты ТАА «Велес-К»

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры эклектыкі.

Дамы № 3, 5/1 і 5/2 ствараюць адзіны комплекс забудовы з будынкам былой гарадской управы (№ 1). Дом № 5/2 уяўляе сабой двухпавярховы, прамавугольны ў плане цагляны будынак. Накрыты двухсхільным дахам, крытым бляхай. Гладкая сцяна фасада члянёна прамавугольнымі аконнымі праёмамі, на другім паверсе дэкарыравана прамавугольнымі нішамі і падаконнымі плітамі. Паверхі падзелены міжпавярховым прафіляваным гзымсавым паяском. Унутранная планіроўка анфіладная.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва
2. 1 2 3 4  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Левінсона
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рух.

**Народны Рух Украіны** (укр.: Народний Рух України) — палітычная партыя Украіны, а таксама назва аднайменнай грамадскай арганізацыі. Лідар партыі — Барыс Тарасюк. Адзін з папярэдніх кіраўнікоў — Вячаслаў Чарнавіл.

Удзел у выбарах
---------------

На выбарах у Вярхоўную Раду Украіны 1994 года партыя атрымала 27 мандатаў у Вярхоўным Савеце Украіны. На выбарах у Вярхоўную Раду Украіны 1998 года партыя атрымала 32 мандаты (9,4 % галасоў) па партыйных спісах. Таксама прадстаўнікі партыі атрымалі перамогу ў 14 аднамандатных акругах. Партыя сфарміравала другую па колькасці фракцыю (пасля Камуністычнай партыі Украіны) у Вярхоўным Савеце Украіны. На выбарах у Вярхоўную Раду Украіны 2002 года, партыя прымала ўдзел у складзе выбарчага блока Віктара Юшчанкі «Наша Украіна». У 2006 годзе партыя прымала ўдзел у выбарах у складзе блока «Наша Украіна». На выбарах у Вярхоўную Раду Украіны 2006 года блок атрымаў 3 539 140 галасоў выбаршчыкаў, або 13,95 % (трэцяе месца). На датэрміновых выбарах у Вярхоўную Раду Украіны 2007 года партыя прымала ўдзел у складзе блока «Наша Украіна — Народная Самаабарона». Блок атрымаў 3 301 282 галасы выбаршчыкаў, або 14,15 % (трэцяе месца). У Вярхоўным Савеце блок атрымаў 72 мандаты.

Гл. таксама
-----------

* Вячаслаў Чарнавіл

Зноскі
------

1. ↑  У Києві створили Альянс Балто-Чорноморських націй для боротьби з агресією Росії — Радіо Свобода, 05.12.2014
2. ↑  «Українська Правиця»: крок уперед, 33 кроки назад — УНЦПД, 29.01.2001
3. ↑   Архівавана 28 сакавіка 2006.
4. ↑   Архівавана 5 чэрвеня 2009.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт (укр.)
«**Скарб**» (рум.: Comoara) — мастацкі фільм 2015 года рэжысёра Карнэлiу Парумбою[en].

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 22-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

Касці, малады і шчаслівы бацька сямейства, вядзе мірнае спакойнае жыццё. Па вечарах ён любiць чытаць свайму шасцігадоваму сыну, і больш за ўсё ім падабаюцца прыгоды Робін Гуда. Касці бачыць сябе героем — абаронцам слабых і абяздоленых. Аднойчы сусед па сакрэце расказвае яму, што ў садзе яго бабулі і дзядулі закапаны скарб. І калі Касці пагадзіцца ўзяць напракат металашукальнік і пайсці на пошукі скарбу, то сусед падзеліцца знойдзеным. На месца недаверу і сумневам прыходзіць азарт, і Касці ўрэшце згаджаецца. У іх ёсць толькі выходныя на пошукі скарбу.

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 13 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 8 мая 2016.
2. ↑  Unifrance — 1949. Праверана 4 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1516429'></a>
3. ↑  Lexicon of international films — Zweitausendeins.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1822317'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q233161'></a>
4. ↑
5. ↑  Comoara (2015) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 18 лютага 2022.
6. 1 2  Скарб  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 18 лютага 2022.
7. ↑  Comoara — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 18 лютага 2022.

Спасылкі
--------

* Скарб на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
**Пэ́трас** (укр.: Петрос) — гара ва Украінскіх Карпатах, у Рахаўскім раёне Закарпацкай вобласці. Адна з найвышэйшых вяршыняў горнага масіву Чарнагора. Папулярны аб'ект пешаходнага турызму.

Апісанне
--------

Вышыня — 2020 м. Размешчаная ў паўночна-заходняй частцы масіву паміж гарамі Шэшул (на паўднёвым-захадзе) і Гаверла (на ўсходзе). Заходні і паўднёва-заходні схілы стромкія са шматлікімі каменнымі россыпамі, паўночны і паўночна-ўсходні — абрывістыя, са скальнымі выступамі. Ёсць старажытналедніковыя формы рэльефу. Складаецца з пясчанікаў.

Пакрытая пераважна субальпійскаю расліннасцю. Распаўсюджаныя хмызнякі (ядловец сібірскі, рададэндран), чарнічныя зараснікі і яловыя лясы (да вышыні 1530—1600 м). Узімку даволі часта бываюць снежныя лявіны. Ёсць турыстычны прытулак на паўднёвых схілах.

Краявіды з Петраса амаль такія ж, як з Гаверлы. Асабліва прыгожа выглядае галоўны хрыбет Чарнагора, які можна назіраць па ўсёй яго даўжыні — ад Гаверлы да Папа Івана. Выразней, чым з Гаверлы, бачная Блізніца і за ёй — шэраг далін хрыбта Свыдзівец.

Галерэя
-------

* Зімовы Петрас пры захадзе сонцаЗімовы Петрас пры захадзе сонца
* Каменны тур на вяршыні Петраса. Від на Гаверлу. Канец красавіка 1978 годаКаменны тур на вяршыні Петраса. Від на Гаверлу. Канец красавіка 1978 года

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Петрас