У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гогенцолерн.
**Гогенцолерны** (ням.: Hohenzollern) — германская дынастыя швабскага паходжання, дынастыя курфюрстаў Брандэнбурга, затым каралёў Прусіі, у перыяд з 1871 па 1918 гады прускія каралі з дынастыі Гогенцолернаў былі адначасова і кайзерамі Германіі. Каталіцкая галіна Гогенцолернаў, Гогенцолерны-Зігмарынгены, кіравала ў 1866—1947 гадах у Румыніі.

Wilhelm II
Да адной з галін Гогенцолернаў па мужчынскай лініі належыць адзін з прэтэндэнтаў на Расійскі прастол, Георгій Міхайлавіч Раманаў: яго бацькам быў Франц-Вільгельм, прынц Прускі (у праваслаўі Міхаіл Паўлавіч), унук Іаахіма, прынца Прускага — малодшага сына германскага імператара Вільгельма II.

Гісторыя
--------

Замак Гогенцолерн
Паводле паддання, родапачынальнікам роду быў нейкі швабскі граф Тасілон, аднак ні з якіх іншых гістарычных крыніц ён не вядомы. Па іншай больш дакладнай версіі радавод выводзіцца ад швабскага герцагскага роду Бурхардзінгаў, аднак дакладная сувязь з ім не ўсталявана.

Першым дакладна вядомым прадстаўніком роду быў Бурхард I, які валодаў замкам Цолерн (ням.: Zollern), які знаходзіцца ў паўднёва-заходняй Швабіі, на поўдзень ад Цюбінгена. Ад назвы гэтай скалы вышынёй 855 метраў і пайшла назва дынастыі (ад паўднёванямецкага «хоэнцолер» — высокая скала).

У 1191 годзе граф Фрыдрых III пасродкам шлюбу набыў Нюрнберг. Пры яго сынах у 1227 годзе род падзяліўся на дзве галіны. У 1415 годзе бургграф Нюрнбергскі Фрыдрых VI (1371—1440) з роду Гогенцолернаў атрымаў марку Брандэнбург, стаўшы курфюрстам Фрыдрыхам I.

У 1968 годзе шпрынгераўская *Bild Zeitung* выступіла за абранне Луі Фердынанда новым прэзідэнтам Германіі. У лютым 1967 года германскі гісторык Вальтэр Гёрліц у газеце *Die Welt* пісаў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Дынастыя Гогенцолернаў ужо аднойчы была сімвалам дзяржаўнага адзінства. | "|

У 1990-х гадах Луі Фердынанд заявіў, што пасля ўрэгулявання праблем, звязаных з аб'яднаннем Германіі, германскаму народу павінна быць прадстаўлена магчымасць на рэферэндуме вырашыць пытанне аб усталяванні ў краіне канстытуцыйнай манархіі. Гэта, па яго меркаванні, магло б прывесці да вяртання на прастол дынастыі Гогенцолернаў. Аднак увосень 1994 года ва ўзросце 86 гадоў Луі Фердынанд Гогенцолерн сканаў у Брэмене. 8 кастрычніка 1994 года ў Берліне адбылася афіцыйная цырымонія яго пахаванняў. Новым главой дынастыі стаў Георг Фрыдрых фон Гогенцолерн. У студзені 2011 года было абвешчана аб заручынах прынца Георга і прынцэсы Сафі фон Ізенбург. Грамадзянская цырымонія прайшла ў Патсдаме 25 жніўня 2011 года. Шлюб прайшоў у Царкве Міру ў парку палаца Сан-Сусі ў Патсдаме 27 жніўня 2011 года, у адзначэнне 950-й гадавіны заснавання Дому Гогенцолернаў. Шлюб трансляваўся ў прамым эфіры па мясцовым тэлебачанні.

Радавыя лініі і галіны
----------------------

### Швабская галіна

Швабская галіна, родапачынальнікам якой быў Фрыдрых IV, атрымала ў спадчыну радавыя ўладанні ў Швабіі. Пры яго нашчадках яна падзялілася на галіны Гогенцолерн-Гехінген і Гогенцолерн-Зігмарынген. Пасля скасавання гэтых княстваў прадстаўнікі абедзвюх ліній былі ўключаны ў прускі каралеўскі дом на правах малодшых прынцаў крыві.

#### Галіна Гогенцолерн-Гехінген

Родапачынальнікам галіны стаў граф Эйтэль Фрыдрых IV (1545—1605). Яго сын Іаган Георг у 1623 годзе атрымаў княжацкі тытул. Пасля скасавання Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1806 годзе, княства Гогенцолерн-Гехінген далучылася да Рэйнскага саюза, а ў 1815 годзе ўвайшло ў Германскі саюз. Пад ціскам рэвалюцыі, якая ахапіла германскія дзяржавы ў 1848—1849 гадах, князь быў вымушаны пагадзіцца з прыняццем канстытуцыі, аднак беспарадкі не спыніліся. Каб не дапусціць перавароту, Прусія ўвяла свае войскі ў княства. У выніку ў 1849 годзе князь Фрыдрых Вільгельм Канстанцін саступіў свае ўладанні прускаму каралю Фрыдрыху-Вільгельму IV. Пасля смерці Фрыдрыха Вільгельма Канстанціна галіна загасла, аднак існуе яго марганатычнае нашчадства.

#### Галіна Гогенцолерн-Зігмарынген

Родапачынальнікам галіны стаў граф Карл II.
У 1833 годзе яго нашчадак князь Карл даў краіне канстытуцыю, але цяжкія падаткі (з 1818 па 1848 год яны выраслі ў 6 раз) выклікалі ў 1848 годзе рэвалюцыю. Князь адрокся ад прастола на карысць свайго сына Карла-Антона, але і той не мог супакоіць хваляванняў; краіна была занята прускімі войскамі, і 7 снежня 1849 года князь саступіў яе Прусіі. Княства Гогенцолерн-Зігмарынген было анексавана Прусіяй і пасля ўвайшло ў склад Германскай імперыі.

Старэйшы з сыноў Карла-Антона, Леапольд, быў у 1870 годзе абраны картэсамі ў іспанскія каралі, але ад кароны адмовіўся; тым не менш, яго абранне паслужыла нагодай да франка-прускай вайны. Другі сын, Карл, у 1866 годзе стаў князем (пасля каралём) Румыніі як Караль I; яго нашчадкі кіравалі краінай аж да 1947 года.

### Франконская галіна

Франконская галіна, родапачынальнікам якой стаў Конрад I, успадкавала Нюрнберг.
Да 1625 года месцам пахавання прадстаўнікоў гэтай лініі быў Мюнстэр (Хайльсброн) недалёка ад галоўнага горада Сярэдняй Франконіі Ансбаха.

Адзін з яго нашчадкаў, Фрыдрых VI, у 1415 годзе атрымаў тытул курфюрста Брандэнбурга. Іншы, Фрыдрых III, у 1701 годзе стаў каралём Прусіі. З гэтага роду паходзіць імператар Германіі Вільгельм I.

### Галіна графаў фон Гогенберг

Родапачынальнікам яе стаў Бурхард III фон Цолерн, які атрымаў у 1193 годзе графства Гогенберг. Галіна загасла ў 1458 годзе пасля смерці графа Рудольфа VII фон Гогенберг-Нагольдэ. Пазней тытул графаў Гогенберг насілі нашчадкі прускіх каралёў і прынцаў ад марганатычных шлюбаў.

Прадстаўнікі
------------

Берлінскі гарадскі палац — афіцыйная рэзідэнцыя прускіх Гогенцолернаў
* Альбрэхт
* Іаган Георг
* Іаахім III Фрыдрых
* Іаан III Жыгімонт
* Георг Вільгельм
* Фрыдрых Вільгельм I
* Фрыдрых I
* Фрыдрых Вільгельм I
* Фрыдрых II Вялікі
* Фрыдрых Вільгельм II
* Фрыдрых Вільгельм III
* Фрыдрых Вільгельм IV
* Вільгельм I
* Фрыдрых III
* Вільгельм II
* Вільгельм, кронпрынц Прускі

Радаслоўе
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   | Бурхард (?—1061), гр. **фон Цолерн** |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   | Фрыдрых I (?—1125) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   | Фрыдрых II (?—1145) |   | Конрад II фон Раабс (1125—1191) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   | Фрыдрых I, бургграф Нюрнберга (1139—1200) |   | Сафія фон Раабс (1128—1192) |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   | Конрад I (каля 1186—1261) ***франконская лінія*** |   | Фрыдрых II (IV) (1188—1255) ***швабская лінія*** |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Фрыдрых III, (1220—1297) |   | Конрад II (?—1314) |   | Фрыдрых V (?—1289) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Іаган I (1279—1300) |   | Фрыдрых IV (1287—1332) |   | Фрыдрых VI (?—1298) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   | Іаган II (1309—1357) |   | Фрыдрых VIII (?—1333) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   | Фрыдрых V (1333—1398) |   | Фрыдрых Остэртаг (?—1400) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Іаган III (1369—1420) |   | Фрыдрых I (1371—1440) |   | Фрыдрых (?—1364) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Іаган Алхімік (1406—1460) |   | Фрыдрых II Жалезны (1413—1471) |   | Альбрэхт Ахіл (1414—1486) |   | Фрыдрых XI (?—1401) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Іаан Цыцэрон (1455—1499) |   | Фрыдрых I **Брандэнбург-Ансбах**(1460—1536) |   | Эйтэль Фрыдрых I (?—1432) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
| Альбрэхт Брадэнбургскі (1490—1545) |   | Іаахім I Нестар (1484—1535) |   | Альбрэхт (1490—1568) |   | Ёст Нікалас, гр. **Гогенцолерн** (?—1488) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
| Іаахім II Гектар(1505—1571) |   | Ганс Кюстрынскі (1513—1571) |   | Альбрэхт Фрыдрых (1553—1618) |   | Эйтэль Фрыдрых I (1452—1512) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
| Іаан-Георг (1525—1598) |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Эйтэль Фрыдрых II (1494—1525) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
| Іаахім-Фрыдрых (1546—1608) |   | Кацярына Кюстрынская (1549—1602) |   |   |   |   |   |   | Карл I (1516—1576) |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   | Іаан-Жыгімонт (1572—1619) |   | Ганна Пруская (1576—1625) |   |   | Эйтэль Фрыдрых, гр. **Хехінген** (1545—1605) |   | Карл II, гр. **Зігмарынген** (1547—1606) |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   | Георг-Вільгельм (1595—1640) |   |   |   |   |   | Іаган Георг Г.-Х. (1577—1623), кн. з 1623 |   | Іаган Г.-З. (1578—1638), кн. з 1623 |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   | Фрыдрых Вільгельм I (1620—1688) |   |   |   |   |   | Філіп Г.-Х. (1601—1671) |   | Мейнард I Г.-З. (1605—1681) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Фрыдрых I (1657—1713) |   | Герман Фрыдрых (1665—1733) |   | Фрыдрых Вільгельм Г.-Х. (1663—1735) |   | Максіміліян Г.-З. (1636—1689) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Фрыдрых Вільгельм I (1688—1740) |   | Іозеф Вільгельм Г.-Х. (1717—1798) |   | Франц Ксаўер (1719—1765) |   | Мейнард II Г.-З. (1673—1715) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Фрыдрых II Вялікі (1712—1786) |   | Аўгуст Вільгельм (1722—1758) |   | Вільгельміна Пруская (1709—1758) |   | Герман Фрыдрых Ота Г.-Х. (1748—1810) |   | Іозеф Фрыдрых Г.-З. (1702—1769) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Фрыдрых Вільгельм II (1744—1797) |   | Вільгельміна(1751-1820) |   | Фрыдрых Герман Ота Г.-Х. (1776—1838) |   | Карл Фрыдрых Г.-З. (1724—1785) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Фрыдэрыка (1767-1820) |   | Фрыдрых Вільгельм III (1770—1844) |   | Вільгельміна (1774—1837) |   | Фрыдрых Вільгельм Канстанцін Г.-Х. (1801—1869) |   | Антон Алаіз Г.-З. (1762—1831) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Фрыдрых Вільгельм IV (1795—1861) |   | Вільгельм I (1797—1888) |   | Шарлота Пруская(Аляксандра Фёдараўна)(1798—1860) |   | Карл(1801—1883) |   | Карл III Г.-З. (1785—1853) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
| Фрыдрых III (1831—1888) |   | Луіза (1838—1923) |   |   |   |   |   | Фрыдрых Карл (1828—1885) |   | Карл Антон (1811—1885) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Вільгельм II(1859—1941) |   | Генрых (1862—1929) |   | Сафія (1870—1932) |   | Караль I (1839—1914) |   | Леапольд (1835—1905) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Вільгельм (1882—1951) |   | Адальберт (1884—1948) |   | Іаахім (1890—1920) |   | Вікторыя Луіза (1892—1980) |   | Фердынанд I (1865—1927) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Вільгельм (1906—1940) |   | Людвіг Фердынанд (1907—1994) |   | вял.кнж. Кіра Кірылаўна (1909—1967) |   | Караль II (1893—1953) |   | Марыя, прынцэса Румыніі (1900—1961) |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   | Людвіг Фердынанд Оскар (1944—1977) |   |   |   | Міхай I (нар. 1921) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   | Георг Фрыдрых (нар. 1976) |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |
| **Колеры азначаюць:** |
| бургграфы Нюрнберга (з 1191), курфюрсты Брандэнбурга (з 1415), герцагі (з 1525) і каралі Прусіі (з 1701), імператары Германіі (1871—1918) |
| графы (з 1576), князі (з 1623) Гогенцолерн-Зігмарынген, каралі Румыніі (1881—1947) |

Гл. таксама
-----------

* Замак Гогенцолерн

Зноскі
------

1. ↑  Тассилон, граф швабский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. 1 2  Heir to Prussian throne to get televised wedding Архівавана 21 кастрычніка 2013.
3. ↑  Verlobung im Haus Hohenzollern Архівавана 3 верасня 2017.
4. ↑  Prinz von Preußen heiratet in Potsdam Архівавана 18 ліпеня 2011.

Літаратура
----------

* Spindler M. Kraus A. Geschichte Frankens bis zum Ausgang des 18. Jahrhunderts. — München: Beck, 1997. — 1466 p. — ISBN 3-406-39451-5
* Семёнов И. С. Европейские династии: Полный генеалогический справочник / Научный редактор Е. И. Карева, О. Н. Наумов. Вступительная статья О. Н. Наумов. — М.: ООО «Издательство Энциклопедия», ООО «Издательский дом ИНФРА-М», 2006. — 1104 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-94802-014-2, ISBN 5-16-002720-3

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гогенцолерны
* Гогенцоллерн, княжества в Пруссии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* www.Preussen.de Гогенцолерны
* Манархі Еўропы. Лёсы дынастый. Гогенцолерны

| ⛭Каралеўскія і імператарскія дынастыі паслянапалеонаўскай Еўропы |
| --- |
| Імператарскія | 
* Габсбургі Латарынгскія
* Асманы
* Раманавы Готарпскія
* Гогенцолерны
* Банапарты

 |
| Каралеўскіяі царскія | 
* Бурбоны  (Арлеанскія

* Іспанскія
* Неапалітанскія  )

* Браганса
* Вельфы Гановерскія
* Вітэльсбахі

Ветыны Альбертынскія  і Эрнесцінскія     
* Насау Аранскія
* Гогенцолерны
* Вюртэмбергі
* Бернадоты

Ольдэнбургі  (Глюксбургскія    і Готарпскія )
Савоя   
* Абрэнавічы
* Карагеоргіевічы
* Петравічы-Негашы

 |