У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свіцязь.

**Свіцязь** (укр.: Світязь) — возера ва Украіне, найбольшае і самае глыбокае ў групе Шацкіх азёр. Ляжыць на тэрыторыі Шацкага прыроднага нацыянальнага парка (Валынская вобласць).

Назва
-----

Назва Свіцязь — балцкага (балцка-яцвяжскага) паходжання.

На Панёманні ёсць іншае возера Свіцязь, назва якога прызнана літоўска-балцкая. Ад літоўскамоўных аўтахтонаў з-пад Зецелы (Дзятлава) запісаны варыянт назвы *Svitožis*. У такой форме бачыцца заходнябалцкі (яцвяжскі) моўны ўплыў, бо літоўскі корань быў бы *Švit-*.

З гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім *Switthe*. Далей звязана з каранямі *švait- : švit- : šviet-* (*svait- : svit- : sviet-*) з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты».

Назва Свіцязь значыць «Блішчастае (возера)». Такое значэнне назвы Свіцязі выглядае зусім зразумелым з увагі на асаблівую празрыстасць вады як у валынскай Свіцязі, так і ў Свіцязі на Панёманні.

Назва Свіцязь, з’яўляючыся яцвяжскай, можа сведчыць, што тэрыторыя яцвягаў на поўдні сягала вярхоў Прыпяці. У напрамку ад Нёмана з поўначы на поўдзень паўтараюцца таксама яцвяжскія назвы «Зьято» (на левабярэжжы Нёмана) і *Zyatha* (на поўдзень ад нёманскай ракі Шчара), ад *\*Zeitō* «Блішчастае (возера)». Ва ўсіх гэтых чатырох назвах уласцівы яцвяжскай мове пераход *š, ž* > *s, z*.

Гідраграфія
-----------

Плошча возера Свіцязь складае 27 км². Даўжыня возера — 8 км, шырыня — звыш 4 км. Сярэдняя глыбіня 7 м, максімальная — 58,4 м. Аб’ём каля 180 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 30 км.

Катлавіна падоўжаная, няправільнай формы. Берагі нізкія, пясчаныя (шырыня пляжаў ад 5 да 50—60 м), месцамі трапляюцца галька і валуны, асобныя ўчасткі забалочаныя. Маюцца затокі. Прыблізна пасярэдзіне возера ёсць востраў плошчай каля 7 га. Каналамі злучана з воз. Лукі.

Жывіцца атмасфернымі і падземнымі водамі, а таксама за кошт вадаабмену з азёрамі. На дне — сапрапелевыя мулы, пясчаныя і гліністыя адклады, у месцах карставых западзін — мергелі і вапнякі.

Экалогія
--------

Возера добра праграваецца ўлетку, мае чыстую ваду і спадзістае пясчанае дно, карыстаецца папулярнасцю ў турыстаў. Узімку возера замярзае.

З воднай расліннасці пашыраны трыснёг звычайны, рагоз шыракалісты, асака валасістаплодная, казялец даўгалісты, урэчнік плаваючы, чарот азёрны, гарлачык жоўты, гарлачык белы, эладэя канадская і інш.

Водязяцца вугор, лешч, карп, сом канадскі, карась, сіг. Вядзецца рыбалоўства.

Зноскі
------

1. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. V. 1981. С. 322.
2. ↑  *В. Н. Топоров.* Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования. 1988—1996. Москва, 1998. С. 290—291.
3. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2023. Праверана 11 мая 2023.
4. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2023. Праверана 11 мая 2023.

Літаратура
----------

* *Карпенко Н. І.* Світязь // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Редкол.: О. Маринич (відп. ред.) та ін. Т. 3: П—Я. — К.: «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1993. — 480 с. ISBN 5-88500-020-4  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |