**Арнольд Фёдаравіч Смеяно́віч** (11 жніўня 1938, Бранск — 2 студзеня 2021, Мінск) — беларускі нейрахірург. Акадэмік НАН Беларусі (2009), доктар медыцынскіх навук (1981), прафесар (1993). Правёў больш за 10 тысяч аперацый. Яго называлі вядучым нейрахірургам Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і вайскоўца — ўраджэнца Пухавіцкага раёна, які загінуў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Дзяцінства і юнацтва Арнольд Смеяновіч правёў у вёсцы Пухавічы з маці Галінай Лукінічнай.

Скончыў Пухавіцкую сярэднюю школу (1955) і лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута (1960). У 1960—1963 гадах працаваў урачом Дрыбінскай бальніцы. У 1963—1975 гадах — урач-нейрахірург Мінскай абласной клінічнай бальніцы.

Пад кіраўніцтвам прафесара Я. І. Злотніка праводзіў спачатку простыя, потым больш складаныя аперацыі і адначасова займаўся навуковай дзейнасцю. У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Параўнальная ацэнка метадаў вызначэння калатэральнага кровазвароту ў паўшар’і мозгу пры пальцавай аклюзіі соннай артэрыі».

У 1975 годзе стаў старшым навуковым супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага інстытута неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі. Распрацоўваў методыку па выдаленні неўрыномы (дабраякаснай пухліны) слыхавога нерва. Праведзеныя даследаванні ляглі ў аснову доктарскай дысертацыі «Мікранейрахірургія неўрынам слыхавога нерва» (1981).

У 1989 годзе ўзначаліў нейрахірургічны аддзел НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі (з 2006 года — Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь), дзе працаваў да самай смерці. У 1998—2005 гадах — дырэктар інстытута.

У 2000 годзе арганізаваў і ўзначаліў курс нейрахірургіі ў Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі, які ўпершыню ў Беларусі забяспечыў паслядыпломную падрыхтоўку урачоў па нейрахірургіі і нейратраўмалогіі (з 2004 года ў складзе кафедры неўралогіі і нейрахірургіі БелМАПА).

У 2004 годзе выбраны членам-карэспандэнтам, у 2009 годзе — акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Правадзейны член (акадэмік) Беларускай медыцынскай акадэміі (1996). Дэлегат чацвёртага Усебеларускага народнага сходу (2010).

Быў старшынёй Беларускага навукова-медыцынскага таварыства нейрахірургаў, членам рэдкалегіі беларускіх і замежных часопісаў («Здравоохранение», «Медицинская панорама», «Медицинские новости», «Вопросы нейрохирургии», «Нейрохирургия»), ганаровым членам Асацыяцыі нейрахірургаў Расіі (2005) і іншых замежных таварыстваў па нейрахірургіі. У 2003 годзе пад яго кіраўніцтвам быў арганізаваны і праведзены першы Рэспубліканскі з’езд неўрапатолагаў і нейрахірургаў Беларусі.

Уваходзіў у склад падкамітэта па прысуджэнні Дзяржаўных прэмій Рэспублікі Беларусь, экспертнага савета пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь па абароне дысертацый.

Арнольд Смеяновіч сябраваў з многімі пісьменнікамі, мастакамі, быў добра знаёмы з народным паэтам Беларусі Рыгорам Барадуліным. Ён аўтар прадмоў да кніг казахскага пісьменніка Немата Келімбетава[d] ў перакладзе на беларускую мову, кнігі Алеся Карлюкевіча «Сцежкамі Ігуменшчыны».

Быў жанаты. Жонка — Тамара Іванаўна, таксама лекар. Сын — Віталь Смеяновіч, нейрахірург, кандыдат медыцынскіх навук; дачка — стаматолаг.

Памёр 2 студзеня 2021 года ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19. Пахаваны 5 студзеня 2021 года на малой радзіме ў Пухавічах.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар больш за 450 навуковых прац, 10 манаграфій, 18 метадычных рэкамендацый, 25 вынаходніцтваў і патэнтаў. Пад яго рэдакцыяй выдадзены 6 зборнікаў навуковых прац «Актуальныя праблемы неўралогіі і нейрахірургіі», абаронены 19 кандыдацкіх і 4 доктарскія дысертацыі.

Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці — хірургія сасудзістай паталогіі галаўнога мозгу, нейраанкалогія, хірургія кампрэсіўных форм астэахандрозу пазваночніка, рэканструктыўная хірургія пашкоджанняў плечавога спляцення. Упершыню ў СССР распрацаваў і ўкараніў мікрахірургічную тэхналогію татальнага выдалення неўрыном пераддзвернасмоўжыкава нерва і шэраг новых методык лячэння неўралагічных разладаў, звязаных з гэтым захворваннем.

Пад кіраўніцтвам А. Ф. Смеяновіча распрацоўваліся метады дыягностыкі і мікрахірургічнага лячэння грыж паяснічных міжпазванковых дыскаў і паяснічнага стэнозу, нервовай і мышачнай пластыкі для аднаўлення функцый верхняй канечнасці пры пашкоджанні плечавога спляцення, лячэння абсцэсаў галаўнога мозга і інш.

Аўтар методыкі комплекснага хірургічнага аднаўлення функцыі верхняй канечнасці пры пашкоджаннях плечавога спляцення, якая не мае аналагаў у сусветнай практыцы і ўключае ў сябе цэлы шэраг новых рэканструктыўнай хірургічных умяшанняў. Распрацаваў праблемы лячэння гліяльных пухлін галаўнога мозгу, што дазволіла амаль удвая павялічыць працягласць жыцця гэтай катэгорыі хворых. Праводзіў комплекснае даследаванне па праблеме дыягностыкі і хірургічнага лячэння сасудзістых заган развіцця вертэбрабазілярнай сістэмы (артэрыяльных анеўрызмаў). Распрацаваў і ўкараніў у практыку цэлы шэраг арыгінальных методык, якія маюць прыярытэтнае значэнне ў лячэнні нейраанкалагічных хворых.

### Асноўныя працы

* Лицевой нерв в хирургии неврином слухового нерва. [в соавт.] — Минск : Беларусь, 1973. — 143 с.: ил.
* Артериовенозные мальформации задней черепной ямки [в соавт.] // Актуальные проблемы неврологии и нейрохирургии. — Мн. 2000. Вып. 2.
* Диагностика и хирургическое лечение субтенториальных околостволовых менингиом. [в соавт.] — Минск : Минсктиппроект, 2005. — 107 с.
* Альдегиды в пластичной хирургии [в соавт.] — Минск: Звязда, 2012. — 253 с.

Узнагароды і званні
-------------------

* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1994, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Патагенез, клініка і дыягностыка неўралагічных праяваў астэахандроза пазваночніка»*.
* Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2005, 2008) — *за цыкл прац па распрацоўцы новых прынцыпаў і мікранейрахірургічных тэхналогій лячэння пухлін асновы чэрапа*.
* Ордэн Айчыны III ступені (2014).
* Ордэн «Знак Пашаны» (СССР).
* Ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (1998).
* Ганаровы грамадзянін Мар’інай Горкі (2002).
* Ганаровы грамадзянін Пухавіцкага раёна (2011).
* Ганаровае званне «Мінчанін года» (2002).
* Нагрудны знак «Выдатніку аховы здароўя СССР» (1984, 1989).
* Нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (1998).
* Ганаровыя граматы: Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1994), Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2007), Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Прэзідыума ВАК Рэспублікі Беларусь, Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя.

Памяць
------

Акадэміку А. Ф. Смеяновічу прысвечаны паэтычныя і публіцыстычныя творы Міколы Мятліцкага, Раісы Баравіковай, Алеся Марціновіча, Вольгі Савасцюк, Уладзіміра Ліпскага і іншых літаратараў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Смеяновіч Арнольд Фёдаравіч  (бел.).  Нацыянальная бібліятэка Беларусі (2018). Праверана 7 лютага 2021.
2. 1 2 3 4  *Вольга Савасцюк.*. Велізарная страта для ўсіх. Пайшоў з жыцця наш зямляк Арнольд Смеяновіч  (бел.).  Пухавіцкія навіны (5 студзеня 2021). Праверана 8 лютага 2021.
3. 1 2  *Вольга Савасцюк.*. Наш зямляк Арнольд Смеяновіч — вядучы нейрахірург краіны  (бел.).  Пухавіцкія навіны (10 жніўня 2018). Праверана 8 лютага 2021.
4. ↑  *Юрий Лазаревич.*. Мэра Павлова оперировал ведущий нейрохирург Беларуси **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Tut.by (9 красавіка 2009). Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2021. Праверана 8 лютага 2021.
5. 1 2 3 4 5 6  Умер заведующий нейрохирургическим отделом РНПЦ неврологии и нейрохирургии, академик НАН Беларуси Арнольд Федорович Смеянович **(нявызн.)**.  Республиканский научно-практический центр неврологии и нейрохирургии. Праверана 8 лютага 2021.
6. 1 2 3 4  Имя в белорусской науке: Арнольд Фёдорович Смеянович (руск.).  Центральная научная библиотека им. Я. Коласа НАН Беларуси. Праверана 8 лютага 2021.
7. 1 2 3  *Кастусь Лешніца.*. У старажытных Пухавічах пахаваны акадэмік Арнольд Смеяновіч  (бел.).  sozvuchie.by (7 студзеня 2021). Праверана 8 лютага 2021.(недаступная спасылка)
8. ↑  Аляксандр Лукашэнка ўдастоіў дзяржаўных узнагарод заслужаных людзей краіны  (бел.).  Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (6 лютага 2014). Праверана 8 лютага 2021.

Літаратура
----------

* Смеяновіч Арнольд Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 54. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Смеянович Арнольд Фёдорович // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 6: Пейзаж ― Снегирёв / редкол.: Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2008. — 748 с. ISBN 985-11-0341-1.  — С. 728.
* Национальная академия наук Беларуси : энциклопедический справочник / [редколлегия: В. Г. Гусаков (гл. ред.) и др.]. — Минск, 2017. — С. 496—497.

Спасылкі
--------

* Арнольд Фёдаравіч Смеяновіч на сайце НАН Беларусі  (бел.)
* Арнольд Фёдаравіч Смеяновіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Арнольд Фёдаравіч Смеяновіч на сайце Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі  (руск.)
* Біяграфія на сайце Рэспубліканскай навукова-тэхнічнай бібліятэкі  (руск.)
* Біяграфія ў часопісе «Медицинские новости»  (руск.)
* Смеяновіч Арнольд Фёдаравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 137772 |