| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Бой ля мыса Спартэль** адбыўся 29 верасня 1936 года паміж двума крэйсерамі нацыяналістаў і двума эсмінцамі рэспубліканцаў падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. У выніку сутыкнення была прарвана рэспубліканская блакада Гібралтарскага праліва і нацыяналісты забяспечылі сабе шлях марскіх паставак з Іспанскага Марока.

Планы і сілы бакоў
------------------

У пачатку вайны рэспубліканскі флот Іспаніі меў лінкор «Хаймэ I», тры лёгкіх крэйсера, 14 эсмінцаў і пяць падводных лодак.

У ліпені мяцежнікі змаглі захапіць ваенна-марскую базу ў Фероле. Ім дастаўся стары лінкор «Эспанья» (былы «Альфонса XIII»), крэйсер «Альмірантэ Сервера», недабудаваныя крэйсеры «Канарыяс» і «Балеарэс», рамантуемы крэйсер «Навара», адзін эсмінец і некалькі тарпедных катэраў і шлюпаў.

Рэспубліканцы ўстанавілі блакаду берагавой лініі Іспанскага Марока і не дазвалялі нацыяналістам перакідваць іх войскі па моры. Недахоп караблёў і адсутнасць вопытных камандзіраў абмяжоўвалі эфектыўнасць блакады.

У верасні нацыяналісты завяршылі будаўніцтва найноўшага крэйсера «Канарыяс» і ўвялі яго ў строй. Поўным ходам ішла праца над аднатыпным «Балеарэсам». Нарэшце, у канцы верасня невялікая эскадра, у склад якой уваходзілі «Альмірантэ Сервера» і «Канарыяс», выйшла з Фероля, каб уступіць у бой з рэспубліканскім флотам і прарваць марскую блакаду.

Ход бою
-------

29 верасня, неўзабаве пасля 6:30, нацыяналісты атакавалі эскадру рэспубліканскіх эсмінцаў, дыслакаваных у заходняй акваторыі праліва. Эсмінец «Гравіна» знаходзіўся недалёка ад мыса Спартэль, у той час як аднатыпны яму «Альмірантэ Фернандзіс» патруляваў ля берагоў Сеуты.

З «Канарыяса» заўважылі «Альмірантэ Фернандзіса», які патруляваў у моры Альбаран, і адкрылі агонь з 16 км (8,6 марскіх міль), уразіўшы эсмінец другім залпам. Рушыла ўслед перастрэлка і 40-хвілінны пераслед эсмінца. «Альмірантэ Фернандзіс», атрымаўшы шэсць трапленняў, выбухнуў і затануў у 18 марскіх мілях на поўдзень ад Калабураса. Трыццаць адзін марак з эсмінца быў выратаваны «Канарыясам», у той час як французскі лайнер «Кутубія» падабраў яшчэ 26, уключаючы яго камандзіра Хасэ Луіса Барбастра Хіменэса.

У гэты ж час крэйсер «Альмірантэ» пераследваў уздоўж Атлантычнага ўзбярэжжа Марока і двойчы паражаў «Гравіну». Ацалелы рэспубліканскі эсмінец сышоў у бок Касабланкі, дзе і схаваўся ў нейтральным порце, адкуль, пасля рамонту, здолеў сысці ў Картахену.

Вынікі
------

Гэты бой стаў вырашальным, дазволіўшы нацыяналістам адкрыць праліў для свайго суднаходства. Ля берагоў Марока і Андалузіі дамінуючую пазіцыю занялі марскія сілы мяцежнікаў.

Літаратура
----------

* Данилов С. Ю. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М.: Вече, 2004. — 352 с. — ISBN 5-9533-0225-8.

Спасылкі
--------

* Batalla Cabo Espartel [29 Septiembre 1936]