**Кадо** (саманазва: *Caddo*) — канфедэрацыя блізкіх па мове і культуры індзейскіх народаў, якія ў нашы дні жывуць пераважна ў Аклахоме. У ЗША вызначаюцца як асобная нацыя. Агульная колькасць (2010 г.) — 5 290 чал.

Гісторыя
--------

Кадо з'яўляюцца нашчадкамі носьбітаў Кадаанскай археалагічнай культуры, якая сфарміравалася ў IX ст. н. э. на паўднёвым усходзе Тэхаса і ў перыяд росквіту ахоплівала ўсход Тэхаса, поўдзень Аклахомы, захад Луізіяны, паўднёвы захад Арканзаса. У 1541 г. у землях кадаанцаў апынулася іспанская экспедыцыя на чале Эрнанда дэ Сота. Яе чальцы ўзгадвалі буйныя паселішчы, спадчынных правадыроў і агульных духоўных лідараў. 

У другой палове XVI — пачатку XVIII стст. носьбіты Кадаанскай культуры фактычна падзяліліся на паўночную і паўднёвую плыні. Паўднёвыя кадаанцы стварылі некалькі племянных канфедэрацый: 

* Кадахадача ў Аклахоме і Арканзасе
* Хасінаі на ўсходзе Тэхасе
* Начыточэс у Луізіяне

У 1700 г. кадахадача пацярпелі паражэнне ад чыкаса. Рэшткі канфедэрацыі спачатку далучыліся да насоні, а потым — да начыточэс. Хасінаі і начыточэс таксама былі вымушаны ваяваць з сіўанскімі народамі, апачы і каманчамі. Аднак найбольшую шкоду ім наносілі эпідэмічныя захворванні. Так, французы паведамлялі ў пачатку XVIII ст. пра тое, што канфедэрацыя начыточэс налічвала 400 — 450 дарослых воінаў, а ў 1805 г. амерыканцы налічылі 52 воіна. Сярод начыточэс сяліліся каджуны і негры. Да сярэдзіны XIX ст. значную частку прадстаўнікоў канфедэрацыі склалі метысы. У 1835 г. правадыры начыточэс падпісалі мірнае пагадненне з ЗША, згодна якаму саступалі большасць сваіх тэрыторый (у рэчаіснасці яны былі ненаселены або выкарыстоўваліся іншымі плямёнамі). Кадахадача падпісалі сепаратны дагавор, атрымалі кампенсацыю і перасяліліся ў Тэхас, у той час частку Мексікі. 

Пасля далучэння Тэхаса да ЗША кадахача далі згоду на новае перасяленне на індзейскія тэрыторыі ў Аклахоме. Хасінаі, з мовы якіх пайшла назва Тэхаса, былі засяроджаны тэхаскімі ўладамі ў рэзервацыі Бразаз. У 1858 г. група паляўнічых-хасінаі стала ахвярай амерыканскіх злачынцаў, што стала прычынай ліквідацыі рэзервацыі і перасялення яе насельнікаў у Аклахому. У 1859 г. на індзейскія тэрыторыі былі таксама пераселены начыточэс, хаця пасля грамадзянскай вайны некалькі дзесяткаў чальцоў канфедэрацыі вярнуліся ў Луізіяну, дзе ў 2012 г. іх нашчадкі былі прызнаны ў якасці племені. 

У 1936 г. у Аклахоме прадстаўнікі паўднёвых кадаанцаў аб'ядналіся ў адзіную канфедэрацыю кадо са сваім урадам і агульнай Канстытуцыяй.

Зноскі
------

1. ↑  2010 Census CPH-T-6. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States and Puerto Rico: 2010

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кадо на Вікісховішчы |

* Caddo Nation Архівавана 27 ліпеня 2019.
* Hasinai Society of the Caddo Nation Архівавана 19 снежня 2014.
* Encyclopedia of Arkansas
* Caddo Nation of Oklahoma
* The Caddo Tribes of Louisiana
* Caddo Cultures in Texas
* Caddo Tribe
* Legends of America
* Natchitoches Confederacy

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85018617 |