**Помнік Альгерду** — конная скульптура на Рыначнай плошчы ў Віцебску, першы і адзіны помнік вялікаму князю літоўскаму Альгерду ў Беларусі.

Гісторыя
--------

Да ўстаноўкі скульптуры князя пастамент выглядаў як помнік віцебскім замкам
Ідэя ўсталяваць помнік віцебскаму князю Альгерду ўзнікла ў віцебскіх уладаў яшчэ ў 2010 годзе. Конкурс на лепшую мадэль помніка выйграў скульптар Валерый Магучы. У 2011 годзе насупраць Свята-Васкрасенскай царквы ўсталявалі пастамент для будучай кампазіцыі, які пуставаў тры гады.

Калі помнік аўтарства Магучага быў ужо адліты, манумент адпрэчыла Міністэрства культуры Беларусі. У выніку гэту працу даручылі мінскаму скульптару Сяргею Бандарэнка, які ў кароткі тэрмін — за 7 месяцаў — стварыў другую версію помніка. Пры гэтым прыйшлося павялічыць сам пастамент для помніка, бо папярэдні варыянт скульптуры, аўтарства Магутнага, быў меншы.

Помнік быў усталяваны на Рыначнай плошчы ў Віцебску насупраць Свята-Васкрасенскай царквы 24 чэрвеня 2014 года. Урачыстае адкрыццё коннай скульптуры адбылося 27 чэрвеня 2014 года падчас святкавання 1040-годдзя Віцебска.

Апісанне
--------

Конны помнік князю створаны мінскім скульптарам Сяргеем Бандарэнкам і адліты на полацкім прадпрыемстве «Тэхналіт».

Помнік арыентаваны на ўсход і адлюстроўвае конна вялікага князя літоўскага і віцебскага Альгерда ў даспехах, але з непакрытай галавой. Конь пад князем ідзе алюрам. З выцягнутай правай рукі князя зрываецца ў палёт сокал — сімвал княжацкай улады.

Помнік важыць каля 3,5 тоны, вышыня скульптуры складае 3,6 метра, пастамента — 2,8 метра.

Альгерд і Віцебск
-----------------

У 1318 годзе Альгерд ажаніўся з дачкой віцебскага князя Марыяй. Калі ў 1320 годзе віцебскі князь памёр, Віцебскае княства адышло па спадчыне яго зяцю. Такім чынам, шляхам дынастычнага шлюбу Віцебск і Віцебскае княства ўвайшлі ў склад Вялікага Княства Літоўскага.

Дзейнасць князя Альгерда была накіравана на ўмацаванне і развіццё горада. У адпаведнасці з найноўшымі еўрапейскімі дасягненнямі Віцебск быў абнесены мураванымі фартыфікацыйнымі збудаваннямі. Каменнымі сценамі з абарончымі вежамі былі ўмацаваны Ніжні і Верхні замкі, у апошнім Альгердам пабудаваны княжацкі палац. За перыяд яго княжання Віцебск ператварыўся ў важны фарпост Вялікага Княства Літоўскага на ўсходніх рубяжах. Князем і княгіняй Марыяй Яраслаўнай была ўзведзена царква Святога Духа ў Заручаўі, а таксама адрамантавана Дабравешчанская царква XII стагоддзя.

Альгерд праявіў сябе як таленавіты палітык і палкаводзец. Ён у міры і дружбе жыў з братам Кейстутам, які фактычна выступаў суправіцелем. Разам браты паспяхова супрацьстаялі націску крыжакоў. Альгерд працягваў палітыку свайго бацькі на ўсходзе, актыўна пашыраў межы дзяржавы за кошт усходнеславянскіх земляў. Перамога ў бітве на Сініх Водах у 1362 (1363) годзе паклала пачатак вызваленню земляў Русі ад ардынскага панавання. Пры Альгердзе ўсе беларускія землі апынуліся ў складзе Вялікага Княства Літоўскага.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Князь Ольгерд вернулся в Витебск под ливень с градом. Как устанавливали монумент в честь исторического деятеля Архівавана 26 чэрвеня 2014.
2. ↑  Вяр­тан­не кня­зя // Звязда

Спасылкі
--------

* У Віцебску ўсталявалі помнік князю Альгерду // nn.by 25 чэрвеня 2014

| ⛭Славутасці Віцебска |
| --- |
| Раёны і кварталы | Верхні замак • Ніжні замак • Узгорскі астрог • Узгорская слабада • Заручаўская слабада • Кстоўская слабада • Задунайская слабада • Задзвінская слабада • Успенская гара | Успенскі_сабор
Вул. Леніна |
| Вуліцы і плошчы | Дзімітрава • Замкавая • Калініна • Камсамольская • Кастрычніцкая • Кірава • Прывакзальная пл. • Крылова • Я. Купалы • Леніна • Пакроўская • пл. Перамогі • Рэвалюцыйная • Савецкай Арміі • Савецкая • Смаленская пл. • Суворава • Талстога • Урыцкага • Чэхава • Энгельса |
| Масты | Мост Баўмана • Мост Блахіна • Кіраўскі мост • Кастрычніцкі мост • Мост Тысячагоддзя • Мост Шмырова • Пушкінскі мост • Юбілейны мост |
| Палацы і сядзібы | Палац губернатара • Палац Агінскіх† |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | Жаночае епархіяльнае вучылішча • Страхавое таварыства • Пазямельна-сялянскі банк • Казармы 41-й артылерыйскай брыгады • Казармы Ленкаранскага палка • Дом спецыялістаў • Дом-камуна • Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа • Хедэр • Чыгуначны вакзал • Дом Кібардзіна • Гарадское вучылішча • Акруговы суд • Ратуша • Грамадскі сход • Віцебскае народнае мастацкае вучылішча • Гандлёвыя рады • Мужчынскае духоўнае вучылішча • Маскоўскі міжнародны банк • Першая віцебская электрастанцыя • Завод Лісоўскага • Лабазы • Прытулак адстаўных чыноўнікаў імя Галімбатоўскага • Клуб металістаў • Летні амфітэатр • Духаўскі круглік |
| Музеі | Віцебскі музей Марка Шагала • Віцебскі абласны краязнаўчы музей • Віцебскі мастацкі музей • Віцебскі літаратурны музей |
| Помнікі і мемарыялы | Помнік Альгерду • Бюст П. М. Машэрава • Помнік У. І. Леніну • Магіла А. К. Ільінскага • Мемарыяльны комплекс у гонар савецкіх воінаў, партызан і падпольшчыкаў Віцебшчыны • Помнік героям Айчыннай вайны 1812 года • Помнік падпольшчыкам |
| Манастыры, саборы і храмы | Казанская царква • Царква Раства Прасвятой Багародзіцы • Касцёл і кляштар трынітарыяў (Пакроўскі сабор і царква Святога Афанасія) • Касцёл Святой Варвары • Касцёл Святога Антонія† • Касцёл Найсвяцейшай Тройцы† • Касцёл Святога Іосіфа і кляштар езуітаў† • Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар дамініканцаў† • Успенскі сабор і манастыр базыльян • Свята-Васкрасенская (Рынкавая) царква • Дабравешчанская царква • Свята-Васкрасенская (Заручаўская) царква† • Успенская царква • Свята-Духаўскі жаночы манастыр • Маркаў манастыр • Троіцкая царква† • Вялікая (Харальная) сінагога† |
| Сады і паркі, могілкі | Батанічны сад • Юр’ева горка • Мазурынскія могілкі • Стара-Сямёнаўскія могілкі • Парк імя Фрунзэ |
| † страчаныя аб'екты |