**Вялікае грамадства** (англ. - *Great Society*) уяўляе сабой шэраг сацыяльных, эканкамічных і палітычных праграм прэзідэнта ЗША Л. Джонсана 1964-65 гг. часткова працягнутых і пашыраных падчас прэзідэнцтва Р. Ніксана і Дж. Форда.

Узнікненне тэрміна
------------------

  

7 мая 1964 г. ў адным з сваіх публічных выступленняў Ліндан Джонсан заявіў: "...мы пабудуем Вялікае грамадства. Гэта грамадства, дзе ні адно дзіця не будзе галодным, ні адзін малады чалавек не будзе неадукаваным." Пазней ён паўтарыў гэты выраз падчас выступлення ў Мічыганскім універсітэце 22 мая 1964 г.

Асноўныя праграмы
-----------------

Сярод асноўных праграм прынятых падчас прэзідэнцтва Л.Джонсана ў рамках курсу на пабудову Вялікага грамадства былі Закон аб грамадзянскіх правах (1964), які забараняў расавую дыскрымінацыю, Закон аб выбарчых правах (1965), сацыяльныя праграмы "Вэлфэр" "Медыкэр" і Медыкэйд" (якія дзейнічаюць па сённяшні дзень), праграммы развіцця гарадоў і вёсак і некаторыя законы аб ахове навакольнага асяроддзя.

### Барацьба з расавай дыскрымінацыяй

Закон аб грамадзянскіх правах быў адказам на праблему расавых канфліктаў у Злучаных Штатах. У выніку палітыкі расавай сегрэгацыі ў паўднёвых штатах, цёмнаскурае насельніцтва мела праблемы з атрыманнем аднолькавага з белымі грамадзянамі ўзроўню адукацыі, сацыяльнага і медыцынскага абслугоўвання. Закон забараняў адмову ў працаўладкаванні на падставе колеру скуры і раздзяленне грамадскага транспарту і іншых элементаў грамадскага карыстання для "чорных" і "белых". Закон аб выбарчых правах адмяніў цэнз непісьменнасці і пэўныя іншыя абмежаванні, якія заміналі часцы цёмнаскурага насельніцтва Поўдня ЗША ўдзельнічаць у выбарах. Таксама быў прыняты Закон аб іміграцыі і нацыянальнасці (1965 г.), які адмяняў нацыянальныя квоты для іміграцыі ў ЗША.

### Сацыяльна-эканамічныя законы

Згодна закону аб эканамічных магчымасцях (1964 г.) былі распрацаваны некаторыя праграмы барацьбы з беднасцю. Сярод іх праграма дапамогі маладым людзям з бедных гарадскіх навучыцца практычным спецыяльнасцям у спецыяльных дабраахвотных аб'яднаннях Job Corps. Іншыя праграмы былі накіраваны на развіццё гарадской і сельскай інфраструктуры.

Закон аб сацыяльнай бяспеке і папраўкі да яго  (1965-67 г.) паклаў пачатак праграме медыцынскага страхавання "Медыкэр" і сістэме медыцынскай дапамогі "Медыкэйд" і даў развіццё праграме пенсіённага забяспячэння пажылых і інвалідаў "Вэлфэр".

Закон аб дзіцячым харчаванні 1966 г. даў пачатак праграме школьных сняданкаў і абедаў для дзяцей.

На адукацыю бедных з федэральнага бюджэта выдзяляліся значныя грошы. Так з 1964 па 1967 гг. расходы на адукацыю павялічыліся з 4 да 12 млрд дол. а ў сярэднім на адну бедную сям'ю з федэральнага бюджэта ішло 4000 долараў штогод.

### Экалагічныя законы і ахова здароўя грамадства

У 1960-х гг. былі прыняты некаторыя законы аб абароне навакольнага асяроддзя: Закон аб дзікай прыродзе (1964 г.), Закон аб якасці вады (1965 г.), Закон аб утылізацыі цвёрдага смецця (1965 г.), Закон аб кантроле забруджвання паветра маторнымі транспартнымі сродкамі (1965 г.) і інш. Таксама былі ўведзены федэральныя стандарты якасці на пэўныя тавары, а цыгарэты пачалі маркіраваць папярэджаннямі аб небяспецы курэння.

Зноскі
------

1. ↑  President Johnson's speech at Ohio University, May 7, 1964//The American Presidency Project
2. ↑  Civil Rights Act of 1964//finduslaw.com
3. ↑  Social Security Act Amendments//ourdocuments.gov
4. ↑  Child Nutrition Act of 1966 Архівавана 25 сакавіка 2016.//USDA Food & Nutrition Service
5. ↑  LBJ: Archtitect of American Ambition by Randall B. Woods

Спасылкі
--------

* John A. Andrew Lyndon Johnson and the Great Society: I.R. Dee, 1998
* Eli Ginzberg and Robert M. Solow (eds.) The Great Society: Lessons for the Future (1974)
* Jeffrey W. Helsing Johnson's War/Johnson's Great Society: the guns and butter trap Praeger Greenwood 2000
* Marshall Kaplan and Peggy L. Cuciti; The Great Society and Its Legacy: Twenty Years of U.S. Social Policy Duke University Press, 1986
* Barbara C. Jordan and Elspeth D. Rostow (editors) The Great Society: a twenty year critique: Lyndon B. Johnson School of Public Affairs 1986
* Gordon, Kermit (ed.) Agenda for the Nation, The Brookings Institution. (1968)
* Lyndon B. Johnson My Hope for America: Random House, 1964
* Sidney M. Milkis and Jerome M. Mileur, eds. The Great Society And The High Tide Of Liberalism (2005)
* Charles Murray Losing Ground: American Social Policy, 1950–1980: Basic Books; 10th Anniv edition (February 1995)
* Irwin Unger The Best of Intentions: the triumphs and failures of the Great Society under Kennedy, Johnson, and Nixon: Doubleday, 1996

| ⛭Гісторыя ЗША (храналогія) |
| --- |
| Да 1776 | 
* Каланіяльны перыяд
* Франка-індзейская вайна (1754—1763)
* Бостанскае чаяпіцце (1773)
* Першы Кантынентальны Кангрэс (1774)
* Вайна за незалежнасць (1775—1783)
* Другі Кантынентальны Кангрэс (1775—1781)
* Дэкларацыя незалежнасці ЗША (1776)

 |
| 1787—1854 | 
* Прыняцце Канстытуцыі ЗША (1787)
* Біль аб правах (1789)
* Паўстанне з-за віскі (1794)
* Квазі-вайна
* Першая берберыйская вайна (1801—1805)
* Луізіянская купля (1803)
* Экспедыцыя Люіса і Кларка (1803—1806)
* Англа-амерыканская вайна (1812—1815)
* Другая берберыйская вайна (1812—1816)
* Дагавор Адамса — Оніса (1819)
* Місурыйскі кампраміс (1820)
* Дактрына Манро (1823)
* Дарога слёз
* Абаліцыянізм
* Арэгонскі дагавор (1846)
* Амерыкана-мексіканская вайна (1846—1848)
* Каліфарнійская залатая ліхаманка (1848—1855)
* Кампраміс 1850 года
* Купля Гадсдэна (1853)
* Закон Канзас-Небраска (1854)

 |
| 1861—1897 | 
* Перадумовы Грамадзянскай вайны
* Грамадзянская вайна (1861—1865)
* Гомстэд-акт (1862)
* Пракламацыя аб вызваленні рабоў (1862)
* Рэканструкцыя Поўдня (1865—1877)
* Індустрыялізацыя
* Купля Аляскі (1867)
* Паніка 1873 года
* Пазалочаны век
* Індзейскія войны
* Паніка 1893 года
* Залатая ліхаманка на Алясцы (1896—1897)

 |
| 1898—1929 | 
* Іспана-амерыканская вайна (1898)
* Бананавыя войны
* Філіпіна-амерыканская вайна
* Прагрэсіўная эра
* Першая сусветная вайна
* Акупацыя Дамініканскай Рэспублікі (1916—1924)
* Чырвоная пагроза
* Сухі закон (1919—1933)
* Вялікая дэпрэсія (1929)

 |
| 1933—1961 | 
* Новы курс
* Другая сусветная вайна
* Манхэтэнскі праект
* Халодная вайна
* Карэйская вайна (1950—1953)
* Макартызм
* Аперацыя PBSUCCESS
* Рух за правы афраамерыканцаў (1955—1968)
* Касмічная гонка (1957—1975)
* Аперацыя ў заліве Свіней

 |
| 1962—1992 | 
* Карыбскі крызіс (1962)
* Забойства Джона Кенэдзі (1963)
* Акупацыя Дамініканскай Рэспублікі (1965—1966)
* Вайна ў В’етнаме (1964—1973)
* Вялікае грамадства
* Уотэргейцкі скандал (1972—1974)
* Нафтавы крызіс
* Захоп заложнікаў у Іране (1979—1981)
* Рэйганоміка
* Міратворчая аперацыя ў Ліване
* Стратэгічная абаронная ініцыятыва
* Уварванне ЗША на Грэнаду (1983)
* Катастрофа «Чэленджэр»
* Бамбардзіроўка Лівіі (1986)
* Ірангейт
* Уварванне ЗША ў Панаму (1989)
* Вайна ў Персідскім заліве (1991)
* Лос-Анджэлескі бунт (1992)

 |
| 1992—2005 | 
* Інцыдэнт у Рубі Рыдж (1992)
* Міратворчая аперацыя ў Самалі (1992—1994)
* Аблога Уэйка (1993)
* Інтэрвенцыя на Гаіці (1994)
* Тэракт у Аклахома-Сіці (1995)
* Скандал Клінтан — Лявінскі
* Аперацыя «Саюзная сіла» (1999)
* Тэракты 11 верасня 2001 года
* Вайна ў Афганістане
* Іракская вайна (у 2003)
* Ураган «Катрына»

 |