recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стэфановіч.
**Пятро Стэфановіч**, поўнае імя **Пётр Францавіч Стэфановіч** (28 чэрвеня 1922, Сёмкаў Гарадок, Мінскі раён — 2006) — беларускі пісьменнік, перакладчык. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў гімназію ў Ашмянах (1939). На пачатку 1941 года пачаў працаваць літаратурным супрацоўнікам ашмянскай раённай газеты «Знамя свободы». Падчас Вялікай Айчыннай вайны скончыў курсы малодшых лейтэнантаў у Забайкальскай ваеннай акрузе і курсы «Выстрел» Міністэрства Узброеных Сіл СССР. Удзельнічаў у баях на Паўднёвым фронце. У 1943 годзе быў паранены. Восенню 1944 года адкліканы з Карэльскага фронту і накіраваны ў Войска Польскае, дзе служыў начальнікам аддзела штаба 10-й дывізіі пяхоты. З 1950 года працаваў на будоўлях — прарабам, начальнікам участка, галоўным інжынерам, начальнікам аддзела капітальнага будаўніцтва, у 1969—1979 гадах — інжынер Беларускага аддзялення Літфонду СССР, у 1979—1984 гадах — літаратурны рэдактар часопіса «Вожык». Член Саюз пісьменнікаў СССР з 1990 года.

Творчасць
---------

У друку выступае з 1941 года. Перакладае з польскай на беларускую і рускую мовы, з беларускай на польскую.

На польскую мову пераклаў кнігі для дзяцей А. Лойкі «Дзе хто начуе» (1981), П. Марціновіча «Паспяшайся ў наш звярынец» (1981), А. Вольскага «Еду ў госці да слана» (1981) і «Сцяпан — вялікі пан» (1983), І. Бурсава «Казкі, поўныя цудаў» (1983), беларускія народныя казкі «Лісіца-хітрыца» (1982), «Удовін сын» (1985).

На беларускую мову пераклаў асобныя творы Я. Бжэхвы, Я. Гушчы, В. Жукроўскага, З. Кабатца, У. Махэека, Г. Марцінка, Ю. Озгі-Міхальскага, Я. Парандоўскага, Е. Путраманта, У. Рэйманта, Т. Ружэвіча і інш.

На рускую мову пераклаў асобныя творы З. Сафяна, Г. Гаворскага, Е. Адыгея.

Склаў анталогіі «Ад Буга да Одры» (апавяданні сучасных польскіх пісьменнікаў, 1969) і «Вясёлы калейдаскоп» (гумар і сатыра сучасных польскіх пісьменнікаў, 1979).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі і польскім медалём «Заслужаны перад польскай культурай».

Зноскі
------

1. 1 2  Беларусь у асобах і падзеях<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112702533'></a>
2. ↑  Архівы Беларусі<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4070719'></a>
3. ↑  Спіс фондаў Беларускага дзяржаўнага архіва-музея літаратуры і мастацтва, ф. 477 Архівавана 1 сакавіка 2021..

Літаратура
----------

* Стэфано́віч Пятро (Пётр Францавіч) // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 237. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Да 100-годдзя перакладчыка, празаіка, удзельніка Вялікай Айчыннай вайны Пятра Францавіча Стэфановіча (1922—2006) // Архівы Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135437 |
**Заходнефламандская група дыялектаў** — група дыялектаў нідэрландскай мовы, распаўсюджаная ў Заходняй Фландрыі, Французскай Фландрыі і Зеландскай Фландрыі. Існуе некалькі заходнефламандскіх дыялектаў (пабярэжны дыялект, бругскі дыялект, дыялект Французскай Фландрыі і г.д.), але розніца паміж імі адносна невялікая, і яна не перашкаджае паразуменню носьбітаў. Найбольш блізкія зеландскаму дыялекту. Часам заходнефламандскі разглядаецца як самастойная мова (гл. Праблема «мова ці дыялект»). Мае свой код ISO 639, трохлітарны ідэнтыфікатар — *vls*. Заходнефламандскі дыялект (мова) не мае афіцыйнага статусу. Стандартызаваная норма адсутнічае. Існуе Вікіпедыя на заходнефламандскіх дыялектах.

Агульная колькасць носьбітаў — каля 1,06 мільёна чалавек, з іх большасць жыве ў Бельгіі (першым чынам правінцыя Заходняя Фландрыя і некаторыя заходнія раёны Усходняй Фландрыі, больш мільёна носьбітаў), Францыі (Французская Фландрыя, каля 20 тысяч носьбітаў) і Нідэрландах (Зеландская Фландрыя, каля 90 тысяч носьбітаў).

Зноскі
------

1. ↑  ISO 639 code sets

Спасылкі
--------

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае **раздзел**, напісаны  

***Voorblad заходнефламандскай***


|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Заходнефламандская група дыялектаў на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 159989867 · GND: 4395334-7 · Microsoft: 2779520775 |
Міхаіл Гарбачоў і Рональд Рэйган падпісваюць дагавор у Белым Доме, 1987 год
Балістычная ракета (Р-12 Дзвіна). Помнік у Баранавічах, прысвечаны ДРСМД
**Дагавор аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасці** (ДРСМД, РСМД) — дагавор паміж СССР і ЗША, падпісаны Міхаілам Гарбачовым і Рональдам Рэйганам 8 снежня 1987 года падчас савецка-амерыканскай сустрэчы на ​​вышэйшым узроўні ў Вашынгтоне. Дагавор набыў моц 1 чэрвеня 1988 года. Дагавор упершыню ў гісторыі дазволіў ліквідаваць цэлы клас узбраенняў: бакі абавязаліся знішчыць усе комплексы балістычных і крылатых ракет наземнага базавання сярэдняй (1000-5500 км) і меншай (ад 500 да 1000 км) далёкасці, а таксама не вырабляць, не выпрабоўваць і не разгортваць такія ракеты ў будучыні.

У адпаведнасці з Дагаворам бакі на працягу трох гадоў павінны былі знішчыць усе пускавыя ўстаноўкі і ракеты наземнага базавання з радыусам дзеяння ад 500 да 5500 кіламетраў, уключаючы ракеты як на еўрапейскай, так і на азіяцкай тэрыторыі СССР. Дагавор прадугледжваў працэдуры праверкі інспектарамі, што павінны былі сачыць за знішчэннем ракет процілеглага боку.

Да падпісання Дагавора ў ЗША балістычныя ракеты класіфікаваліся на міжкантынентальныя (звыш 5000 км), сярэдняй (ад 500 да 5000 км) і малой (ад 150 да 500 км) далёкасці. У СССР да сярэдзіны 1980-х былі яшчэ аператыўна-тактычныя ракеты (ад 1 да 500 кіламетраў). У ЗША тактычныя (аператыўна-тактычныя) ракеты мелі далёкасць палёту ад 1 да 150 кіламетраў. У 1987 годзе, з падпісаннем Дагавора, была канчаткова ўстаноўлена новая класіфікацыя.

Згодна з арт. 3 Дагавора, знішчэнню падлягалі:

* ракеты сярэдняй далёкасці
	+ СССР — РСД-10 «Піянер», «Р-12», «Р-14» (па класіфікацыі НАТА, «SS-20», «SS-4» і «SS-5» адпаведна) і крылатыя ракеты наземнага базавання РК-55 (па класіфікацыі НАТА — SSC-X-4 «Slingshot»);
	+ ЗША — «Першынг-2» і «BGM-109G» (крылатая ракета Tomahawk наземнага базавання);
* ракеты малой далёкасці
	+ СССР — «АТР-22 „Тэмп-З"» і АТР-23 «Ока» («SS-12» і «SS-23»);
	+ ЗША — «Першынг-1А».

Да чэрвеня 1991 года дагавор быў выкананы: СССР знішчыў 1846 ракетных комплексаў (з іх каля паловы — ракеты, якія не знаходзіліся на баявым дзяжурстве); ЗША — 846 комплексаў.

У 2018 годзе Дональд Трамп заявіў, што Расія парушае ДРСМД і абвясціў аб выхадзе яго краіны з гэтага дагавора. 1 лютага 2019 года Дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа абвясціў, што Злучаныя Штаты з 2 лютага пачнуць працэс дэнансацыі Дагавора аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасці. 2 жніўня ён канчаткова спыніў сваё дзеянне.

Зноскі
------

1. ↑  История Договора о ликвидации ракет средней и меньшей дальности // «Коммерсантъ», 07.12.2017
2. ↑  ЗША выходзяць з Дамовы аб ракетах сярэдняй дальнасці, уцягваюць Расію ў гонку ўзбраенняў, Наша Ніва, 21-10-2018
3. ↑  Дзяржсакратар ЗША абвясьціў пра выхад з ракетнай дамовы з Расеяй, Радыё Свабода, 1-02-2019

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Краснае.

**Кра́снае** (трансліт.: *Krasnaje*, руск.: Красное) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходасаўскага сельсавета.

За 27 км на паўднёвы захад ад Мсціслава, 68 км ад Магілёва, 7 км ад чыгуначнай станцыі Ходасы на лініі Орша-Сураж. Рэльеф раўнінны. На поўначы цячэ р. Чорная Натапа (прыток Сажа). Транспартныя сувязі па шашы Мсціслаў-Магілёў, якая праходзіць паблізу вёскі.

 Гісторыя
---------

Вядома з 1499 года як «двор» князя Жаслаўскага. У 1523 г. — сяло, дзейнічала царква. У 16-17 ст. дзяржаўная ўласнасць. У 1573 г. — 10 гаспадарак. У 1588 г. у Мсціслаўскай воласці. У вайну 1654—1667 гадоў спустошана. У 1816 г. — 6 двароў, 28 жыхароў, уласнасць памешчыка ў Чэрыкаўскім павеце Магілёўскай губерні.

Савецкая ўлада ўстаноўлена ў студзені 1918 г. З 17.07.1924 г. у складзе БССР. У 1926 г. — 6 двароў, 35 жыхароў. У 1931 г. арганізаваны калгас «Новы шлях», як у 1932 г. аб'ядноўваў 36 гаспадарак з вёсак Краснае і Гарбатаўшчына, меў 329 га ворыва, абслугоўваўся Ходасаўскай МТС імя Тэльмана, дзейнічала кузня. З 20.02.1938 г. у Магілёўскай вобласці. У Вялікаю Айчынную вайну з 14 ліпеня 1941 г. да 28 верасня 1943 г. вёска была акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1990 г. — 69 гаспадарак, 157 жыхароў, у складзе калгаса «XXVI-ы з'езд КПСС» (цэнтр — в. Усполле). У 2007 г. вёска далучана да Мсціслаўскага «Райаграпрамтэхзабеспячэння». Ёсць магазін.

Краснае
Планіровачна складаецца з 2 вуліц. Ад галоўнай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, адыходзіць на паўднёвы захад просталінейная кароткая вуліца. На паўночным захадзе адасоблена праходзіць паралельная вуліца. Забудавана двухбакова, шчыльна, індывідуальнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Гаспадарчы сектар — на паўночным захадзе, на тэрыторыі былой сядзібы. Захаваліся рэшткі старога парку.

Галерэя
-------

* Вясковы краявід у Красным.Вясковы краявід у Красным.
* Прырода каля вёскі.Прырода каля вёскі.
* Краснае зімой.Краснае зімой.

Насельніцтва
------------

* 2012 год — 77 жыхароў
* 2013 год — 72 жыхары
* 2014 год — 65 жыхароў
* 2015 год — 61 жыхар
* 2016 год — 54 жыхары

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)
2. ↑  «Памяць». Мсціслаўскі раён. — Мн.: «Полымя», 1999. — С. 528.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Краснае (Мсціслаўскі раён)

| ⛭**Ходасаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ходасы |
| Аграгарадкі | Забалацце |
| Вёскі | Бескаўка ·  Бязводзічы ·  Бялынец ·  Васількова ·  Ваўкаўцы ·  Кісялёўка ·  Краснае ·  Лыкінка ·  Міхайлава ·  Пабеда ·  Прыбярэжжа ·  Пятрыгі ·  Пячкавіцкі ільнозавод ·  Пячкавічы ·  Ракітанка ·  Старынка ·  Сычоўка ·  Усполле ·  Чорная Сасна ·  Шэйкі ·  Юшкавічы ·  Ясьманава |
**Доналд Слейтан** (анг. Donald Kent «Deke» Slayton; 1 сакавіка 1924, Спарта, штат Вісконсін — 13 чэрвеня 1993, League City, штат Тэхас) — амерыканскі астранаўт.

Біяграфія
---------

У дзень свайго васямнаццацігоддзя, 1 сакавіка 1942 года, Доналд Слейтан паступіў на службу ў ваенна-паветраныя сілы ЗША і пачаў навучацца лётнай справе. У красавіку 1943 года Слейтан атрымаў званне пілота і быў накіраваны на фронт у Еўропу. З 1943 па 1944 гады Слейтан ўдзельнічаў у баявых дзеяннях у якасці пілота бамбардзіроўшчыка У-25. У сярэдзіне 1944 Слейтан вярнуўся ў Амерыку і працягнуў службу ў якасці пілота-інструктара. У красавіку 1945 года Слейтан зноў адправіўся на фронт, на востраў Акінава, дзе ўдзельнічаў у баявых дзеяннях супраць Японіі. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Слейтон працягнуў службу ў якасці пілота-інструктара. У 1946 годзе Слейтан пакінуў ваенную службу і паступіў у Мінесоцкі ўніверсітэт (University of Minnesota). У 1949 годзе Слейтон атрымаў ступень бакалаўра ў аэранаўтыцы і быў прыняты на працу ў карпарацыю «Боінг» у Сіэтле. У 1951 годзе Дональд Слейтон паступіў на службу ў паветраныя сілы Нацыянальнай гвардыі штата Мінесота. Некаторы час Слейтан праходзіў службу ў Германіі, у горадзе Бітбург. 15 мая 1955 года Слейтан ажаніўся з Мэрджары Лані. У чэрвені 1955 Слейтан вярнуўся ў ЗША і пачаў службу на Ваенна-паветранай базе Эдвардс ў Каліфорніі. З студзеня 1956 па красавік 1959 г. Слейтан служыў у якасці лётчыка-выпрабавальшчыка.

Зноскі
------

1. 1 2  Deke Slayton // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
2. 1 2  Deke Slayton // Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>

Літаратура
----------

* Слейтан Доналд // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Біяграфія НАСА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Internet Speculative Fiction Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12480585c · GND: 119217937 · GTAA: 154534 · ISNI: 0000 0001 1036 2222 · LCCN: n94005227 · NDL: 00475211 · NKC: ola2003172260 · NLP: a0000001225283 · NUKAT: n01106144 · SUDOC: 034006532 · VIAF: 5032744 |

 |
**Старажытнасаксонская мова**, таксама вядомы як **старажытнаніжнегерманская мова** — самая ранняя форма ніжненямецкай мовы, пацверджаная дакументамі VIII-XII стагоддзяў. З яе развілася Сярэдненіжненямецкая мова. На ёй размаўлялі саксы на паўночна-заходнім узбярэжжы Германіі і ў Нідэрландах. Старажытнасаксонская досыць блізкая да старажытнай англа-фрызскай мовы (старажытнафрызская мова, старажытнаанглійская мова); яна таксама блізкая да старажытнаніжнефранкскай мовы («старажытнагаландская мова»). Гэта мова адрозніваецца ад старажытнаверхненямецкай мовы адсутнасцю слядоў другога перамяшчэння зычных. Была ўзаемазразумелая са старажытнаанглійскай мовай.

Фаналогія
---------

Старажытнасаксонская мова не прымала ўдзелу ў другім (верхненямецкім) перамяшчэнні зычных, і таму захаваў выбуховыя зычныя гукі *p*, *t*, *k*, якія былі зменены ў старажытнаверхненямецкай мове ў розныя фрыкатывы ды афрыкаты. Нямецкія дыфтонгі *ai*, *au* пераўтварыліся ў доўгія галосныя гукі *ē*, *ō*, адпаведна, тады як у старажытнаверхненямецкай мове яны ператвараліся або ў *ei*, *ou*, або ў *ē*, *ō* у залежнасці ад зычнага гуку пасля іх. Старажытнасаксонская, адзіная з заходнегерманскіх моў, захаваў нямецкі *-j-* пасля зычнага гуку, напрыклад, *heliand* «збавіцель» (стар.-в.-ням.: heilant, стар.-англ.: hǣlend, гоцк.: háiljands). Нямецкі ўмляут прысутнічае толькі ў відзе кароткага *a*, і не паслядоўны, напрыклад, *hebbean* ці *habbian* «мець» (стар.-англ.: hebban).

Зноскі
------

1. ↑  Old Saxon language at Encyclopædia Britannica
2. ↑  Fortson, Benjamin W. (2004). *Indo-European Language and Culture: An Introduction*. Wiley-Blackwell. p. 315. ISBN 1405103167. .

Літаратура
----------

Захавалася ўсяго некалькі тэкстаў, асабліва ў малітвах, якія адносяцца да хрышчэння, напісаных саксамі па загаду Карла Вялікага. Адзіны захаваны літаратурны тэкст *Heliand*.

* *Heliand*
* Фрагмент Кнігі Быцця
* *Trierer Blutsegen*
* *Wurmsegen*
* *Spurihalz*
* Старажытнасаксонская вадохрышчанская малітва
* Каментарыі да псалмоў
* Пенітэнцыярыя
* Гамілія Беды Вялебнага
* *Credo*
* *Essener Heberegister*

Зноскі
------

1. ↑  On the basis of the edition by Burkhard Taeger, Max Niemeyer Verlag, Tübingen 1996 (10. Auflage) prepared by Jost Gippert, Frankfurt, 11.11.2003; TITUS version by Jost Gippert, Frankfurt a/M, 11.11.2003

Спасылкі
--------

* Galleé, Johan Hendrik (1910). *Altsächsische Grammatik*. Halle: Max Niemeyer.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11945980v · LCCN: sh85094563 · Microsoft: 2779166035 · SUDOC: 027412709 |
**Каві** або **старажытная яванская мова** (*Bhāṣa Kawi*) — старажытная літаратурная аўстранезійская мова, распаўсюджаная ў краінах Паўднёва-Усходняй Азіі. Каві лічыцца прамым продкам сучаснай яванскай мовы.

Алфавіт каві, XIX ст.
Назва мовы паходзіць ад санскрыцкага слова, якое азначае "паэт". Узнікла у 1 тысячагоддзі н. э. на аснове гутарковых дыялектаў, на якіх размаўлялі жыхары вострава Ява. Першыя пісьмовыя помнікі вядомы з IX ст. Шырока выкарыстоўваўся ў рэлігійнай і свецкай літаратуры народаў Явы, Суматры, часткі Сулавесі (да XV ст.), астравоў Балі і Ламбок. Большасць вядомых тэкстаў напісана ў форме сілабічных вершаў.

У нашы дні каві выкарыстоўваецца падчас набажэнства індуістамі-балійцамі (пераважна на астравах Балі і Ламбок), вывучаецца ў рэлігійных школах. 

Адным з першых еўрапейскіх даследчыкаў каві быў Вільгельм фон Гумбальт.

Спасылкі
--------

* Kawi
* Laguna Copperplate Inscription in the Kawi script
* Muriel Mirak-Weissbach, Wilhelm von Humboldt and the study of the Kawi language
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багатырэвіч.

**Браніслаў Багатырэвіч** (польск.: Bronisław Bohatyrewicz; герба Астоя (1870, Гродна — 1940, Катынь) — беларуска-польскі ваенны, адзін з двух ідэнтыфікафаных генералаў войска польскага, якія былі забіты падчас катынскага расстрэлу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 24 лютага ці 24 красавіка 1870 года ў Гродне ў шляхецкай сям’і. Служыў у царскай арміі, атрымаў афіцэрскі тытул. У верасні 1918 года далучыўся да польскага войска, у 1918—1919 гадах кіраваў аддзелам мясцовай самаабароны ў Гародне, які потым быў перафарміраваны ў беларуска-літоўскую пяхотную дывізію.

У 1919 годзе ён узначаліў 81-ы пяхотны полк. Пасля заканчэння польска-савецкай вайны прайшоў навучанне ў Вышэйшай ваеннай школе ў Варшаве. Паміж 1923 і 1926 гадамі кіраваў пяхотай у 18-й польскай пяхотнай дывізіі, а ў 1927 годзе быў павышаны да брыгаднага генерала і сыйшоў з актыўнай вайсковай службы.

Пасля савецкага нападу на Польшчу ў 1939 годзе арыштаваны органамі НКУС і вывезены ў Казельск на тэрыторыі СССР.

Увесну 1940 года расстраляны ў Катыні разам з некалькімі тысячамі польскіх афіцэраў і генералам Мечыславам Смаравіньскім. Цела Багатырэвіча было знойдзена немцамі ў 1943 годзе падчас эксгумацыі на месцы расстрэлу.

Узнагароды
----------

* Сярэбраны крыж ордэна «Virtuti Militari» (№ 6843)
* Крыж Храбрых— чатырохразова
* Сярэбраны крыж Заслугі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Браніслаў Багатырэвіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1212245393 · NUKAT: n2020146494 · VIAF: 8153159248405904870002 |
**Шнэк** (ад ням.: Schnecke «слімак»): механізм для перамяшчэння або перамешвання сыпкіх, вадкіх і цестападобных матэрыялаў, рабочы орган якога — вінтавы ротар (вал з непарыўнай вінтавой лопасцю ці з некалькімі лопасцямі).

Шнэк выкарыстоўваецца як самастойны механізм або як складовая частка машын і прыстасаванняў (напрыклад, снегаўборачных машын шнэкаротарнага тыпу, вінтавых канвеераў).

Выкарыстоўванне
---------------

* У збожжаўборачных камбайнах двайны шнэк служыць для перасоўвання збожжа ад жаткі да нахільнай камеры
* У мясарубках шнэк служыць для перасоўвання мяса і іншых прадуктаў да нажа

Гл. таксама
-----------

* Свердзел

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 11. Футбол — Яя; Дадатак / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1974. — С. 347. — 656 с.: іл. карты.
* Шнек  (руск.) // Вялікая савецкая энцыклапедыя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
Перфастужка
**Перфастужка** (перфараваная стужка) — састарэлы носьбіт інфармацыі ў выглядзе папяровай, нітрацэлюлознай альбо ацэтылцэлюлознай стужкі з адтулінамі. Першыя перфастужкі ўжываліся з сярэдзіны XIX стагоддзя ў тэлеграфіі, адтуліны ў іх змяшчаліся ў 5 шэрагаў, для перадачы інфармацыі выкарыстоўваўся код Бадо.

У сярэдзіне стужкі змяшчаецца дарожка з меншай перфарацыяй, так званая «транспартная дарожка». Яна патрэбна для перасоўвання стужкі з дапамогай зубчатага кола.

Дзякуючы простым прыладам уводу-вываду перфастужка атрымала распаўсюджванне ў камп’ютарнай тэхніцы. Пазнейшыя камп’ютарныя перфастужкі мелі шырыню 7 ці 8 шэрагаў і выкарыстоўвалі для запісу кадзіроўку ASCII. Існавалі стужкі і з іншай колькасцю шэрагаў (нават з 2 шэрагамі). Выкарыстоўваліся ў мінікамп'ютарах для ўводу-вываду інфармацыі і для кіравання станкамі з ЛПК да сярэдзіны 1980-х гадоў. Былі выціснуты магнітнымі носьбітамі інфармацыі.

```
 /\/\/\/\/|
|    .   |
|    .   |
| o o .ooo|  W
| oo o.  o|  i
| oo o. oo|  k
| oo o.  o|  i
| ooo.   |  p
| oo  .o o|  e
| oo  .o  |  d
| oo o.  o|  i
| oo .  o|  a
|    o.o o|  Carriage Return
|    o. o |  Line Feed
|    .   |
|    .   |
|/\/\/\/\/
```

Перфастужка з запісаным кодам ASCII словам «Wikipedia»

Недахопам папяровых, найбольш масавых, перфастужак у параўнанні з перфакарткамі была малая механічная трываласць стужкі і немагчымасць «рэдагавання ўручную» тэкставых файлаў (даданнем ці заменай перфакартак у калодзе). У параўнанні з магнітнымі стужкамі асноўным недахопам была малая хуткасць чытання / запісу.

Былі спробы выкарыстоўваць стужкі з пластыкаў, такіх як лаўсан, але гэта патрабавала спецыяльнага абсталявання для запісу.

Максімальная хуткасць запісу — да 80—150 байт/с, максімальная хуткасць чытання — да 1500 байт/с. Спосаб запісу — механічны, спосаб чытання — аптычны. Падчас запісу папяровыя кружкі ад прабітых адтулін трапляюць у здымны кантэйнер.

Цікавыя факты
-------------

* На савецкіх плакатах, вокладках кніг і часопісаў 1970—1980-х гадоў нярэдка была адлюстравана перфастужка ў якасці сімвала тэхнічнага прагрэсу.
* У тэлеграфіі дзеля аператыўнага тэставання выводных прыладаў (рэперфаратараў) і прылад чытання (трансмітараў) ужывалася спалучэнне сімвалаў, якое стварае на перфастужцы «шахматны малюнак», — гэта найбольш складаная камбінацыя адтулін. У рамках коду МТК-2 для атрымання такога малюнка ўжывалася камбінацыя літар: «РЫРЫРЫ…».

Гл. таксама
-----------

* Перфакартка
* Носьбіт інфармацыі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Качарга (значэнні).

**Васіль Міхайлавіч Качарга** (14 красавіка 1904, в. Харашэвічы, Слонімскі павет, Гродзенская губерня — 23 снежня 1981) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

Біяграфія
---------

Рана страціў маці, з шасці гадоў жыў у чужых людзей — «у людзях», быў парабкам у паноў. Пры польскай уладзе разам з жонкай парабкаваў у Лашкевічаў у Стайках.

У 1940—1946 гадах рабочы, з 1946 года да 1968 год звеннявы па вырошчванні насення канюшыны вопытнай станцыі (саўгаса) «Вольна-Чэрніхава» Гарадзішчанскага (з 1962 года Баранавіцкага) раёна.

Працаваў побач з Мікалаем Людвігавічам Светлікам (1904—1972), якому таксама за атрыманне высокага ўраджаю насення канюшыны было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы (1949).

Прымаў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці, выбіраўся дэпутатам мясцовых Саветаў.

Памёр 23 снежня 1981 г. пахаваны на мясцовых могілках. У 1987 годзе на магіле ўстаноўлены абеліск. Матэрыялы аб жыцці і дзейнасці В. М. Качаргі захоўваюцца ў гісторыка-краязнаўчым музеі Вольнаўскай сярэдняй школы.

Узнагароды
----------

30 сакавіка 1949 года за атрыманне высокага ўраджаю насення канюшыны яму прысвоена ганаровае званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат».

Зноскі
------

1. 1 2

Літаратура
----------

* Кочерга Василий Михайлович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. — Минск, 2014. — С. 131.
* Качарга Васіль Міхайлавіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка горада Баранавічы і Баранавіцкага раёна // Г. К. Кісялёў (галоўны рэдактар), Р. Б. Венцэль, М. К. Дзёмін і інш. (рэдкал.), М. І. Бернат (укладальнік). — Мн. БЕЛТА, 2000. — 736 с.: іл. - ISBN 985-6302-28-5. — С. 597.
* Кочерга Василий Михайлович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. Т. 5. — С. 327.
* Качарга Васіль Міхайлавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — С. 298.
* Качарга Васіль Міхайлавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. — Мінск, 1972. Т. 5. — С. 525.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Развіццё веславой лопасці
**Вясло** — найстаражытнае прыстасаванне для прасоўвання вяслярных суднаў па вадзе. Складовыя часткі вясла: лопасць, верацяно і дзяржальня. Вясло адрозніваюцца па памерах і па форме: адналопасцевыя для веславання з аднаго борта з упорам на ўключынах, вальковыя і распашныя (па адным або па два вясла на кожнага вясляра); двухлопасцевыя для веславання напераменку з абодвух бартоў (на байдарках). Невялікія найпростыя вёслы называюцца грабкамі. Вёслы вялікіх старадаўніх вяслярных судоў (галер, трырэм і інш.) дасягалі даўжыні 14-16 м, на кожным вясле сядзелі да 7 весляроў. Звычайна вёслы вырабляюць з суцэльнага кавалка драўніны (ясеню, клёну, елі і інш), з акоўкай па канцах лопасці. Алюмініевыя вёслы выкарыстоўваюць галоўным чынам на надзіманых лодках.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вясло

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4178119-3 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Басін.

**Якаў Зіноўевіч Басін** (28 жніўня 1939, Мінск — 17 лютага 2022, Іерусалім) — беларускі гісторык і краязнавец, грамадскі дзеяч, публіцыст. Дзеяч яўрэйскай грамады ў Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 жніўня 1939 года ў Мінску.

Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, шмат гадоў працаваў лекарам, выдаў некалькі навуковых працаў у медыцыне.

У 1960-я быў адным з арганізатараў мінскага джаз-клуба, аўтарам перадач па гісторыі джазу на беларускім тэлебачанні. Быў адным з тых, хто заснаваў Беларускі клюб вясёлых і знаходлівых, другі прызёр чэмпіяната СССР (1967—1968).

З другой паловы 1980-х займаўся праваабарончай і грамадскай дзейнасьцю ў якасці актывіста яўрэйскай грамады ў Беларусі. Быў сустаршынёй Саюза яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і грамадаў Беларусі, кіраўніком мінскай грамады прагрэсіўнага іўдаізму. Аўтар даследаванняў па гісторыі беларускага яўрэйства, удзельнік шматлікіх навуковых і грамадскіх міжнародных канферэнцый. Узначальваў беларускае прадстаўніцтва амерыканскай грамадскай арганізацыі «Саюз камітэтаў у абарону былых савецкіх яўрэяў». Выступаў з пратэстамі супраць праяў дзяржаўнага антысемітызму, удзельнічаў у кангрэсах АБСЕ па барацьбе з ксенафобіяй і антысемітызмам.

У 2015 годзе браў удзел у першым Беларускім грамадскім трыбунале над сталінізмам, які праводзілі міжнародная праваабарончая грамадская арганізацыя «Мемарыял» разам з ініцыятывай «За ўратаванне Курапатаў».

У чэрвені 2021 года разам з чатырма дзясяткамі выхадцаў з Беларусі падпісаў зварот да новага міністра замежных спраў Ізраіля Яіра Лапіда з заклікам выказаць пазіцыю Ізраіля ў дачыненьні да сітуацыі ў Беларусі.

Памёр 17 лютага 2022 года ў Іерусаліме.

Узнагароды
----------

* Выдатнік аховы здароўя;
* прэмія Міністэрства аховы здароўя СССР (1974).

Зноскі
------

1. ↑  Памёр Якаў Басін

Літаратура
----------

* Вестник Брестского государственного технического университета. — 2008. — № 6. — С. 5-8.
* Кто есть кто в Республике Беларусь, 2004 : [энциклопедия]. — Минск, 2004. — С. 26.
* Кто есть кто в Республике Беларусь. — Минск, 2001. — С. 98.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 330.
* Элемент маркіраванага пераліку

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 141514477 · ISNI: 0000 0000 7152 1680 · LCCN: n88648872 · NUKAT: n2011142938 · VIAF: 249587876 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бліны (значэнні).

**Бліны́** (трансліт.: *Bliny*, руск.: Блины) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Заронаўскага сельсавета. За 12 км на паўночны захад ад Віцебска, 14 км ад чыгуначнай станцыі Старое Сяло.

Гісторыя
--------

У 19 стагоддзі вёска вядома як казённая маёмасць у складзе маёнтка Караваіна ў Віцебскім павеце Віцебскай губерні. Адносілася да праваслаўнага Заронаўскага прыхода Ануфрыеўскай царквы. У пачатку 20 стагоддзя вёска, 107 дзесяцін зямлі, пры возеры Каравайніца ў Жаробыцкай воласці Віцебскага павета. Вёска належала Караваінскай сельскай грамадзе. У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Шалыгінскім сельсавеце Лосвідскага раёна, з 29 кастрычніка 1924 года ў Мікалаеўскім сельсавеце Кузняцоўскага, з 26 сакавіка 1927 года Віцебскага раёнаў Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1930 годзе вяскоўцы ўступілі ў калгас. З 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. У 1938 годзе ў вёску пераселены жыхары вёскі Кіслякі, у 1939 годзе — вёсак Верака, Курыліна, Ложкі. У гады Другой сусветнай вайны з сярэдзіны ліпеня 1941 года да сакавіка 1944 года пад нацысцкай акупацыяй, у студзені 1944 года гітлераўцы спалілі 56 двароў, 1 жыхара забралі ў нерманскую няволю, 9 вяскоўцаў загінулі ў баях супраць нямецкіх захопнікаў на франтах вайны, 5 — у партызанскай барацьбе. З 16 ліпеня 1954 года вёска ў Заронаўскім сельсавеце. У 1997 годзе знаходзілася ў складзе саўгаса «Заронава».

Насельніцтва
------------

* 14 двароў, 134 жыхары (1905)
* 19 двароў, 93 жыхары (1926)
* 56 двароў, 171 жыхар (1941)
* 14 двароў, 46 жыхароў (1969)
* 2 гаспадаркі, 3 жыхары (1997)
* 1 гаспадарка, 1 жыхар (2015)
* 0 жыхароў (2018)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 10: Віцебская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. — 728 с.: іл. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-11-1126-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Заронаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Заронава |
| Вёскі | 
* Баршчоўка
* Бліны
* Бялянкі
* Варашылы
* Грушэўская
* Дзяйкі
* Жыгалава
* Іванова
* Кавалькі
* Казлы
* Какоры
* Мазанава
* Машкіна
* Мірная
* Міхалі
* Палойнікі
* Пестуніца
* Пракуды
* Сіманаўшчына
* Стоўбніца
* Субачы
* Суйкава
* Сцяпанкава
* Тапорына
* Чопіна

 |
**Зінтанскія брыгады** (араб.  مجلس العسكري لثوار الزنتان‎‎) — шэраг узброеных фарміраванняў, звязаных з лівійскім горадам Эз-Зінтан і яго наваколлем, якія фінансаваліся ўрадам Лівіі. Яны адыгралі вялікую ролю ў звяржэнні Муамара Кадафі і пазней актыўна ўдзельнічалі ва ўзброеным канфлікце на антыiсламiсцкiм баку. Лічыцца, што байцы фарміраванняў прытрымліваліся ўмераных і ліберальных палітычных поглядаў. Знаходзіліся ў саюзе з лівійскай арміяй, але існавалі аўтаномна.

Зінтанскія брыгады адмаўлялiся выдаваць сына Кадафі Саіфа Кадафі лівійскім уладам. Аднак 28 ліпеня 2015 года стала вядома, што суд Лівіі прысудзіў Саіфа да смяротнага пакарання, але сам ён у зале суда не прысутнічаў і даваў паказанні па відэасувязі з Зінтана, дзе яго ўтрымлівала брыгада.

Зноскі
------

1. ↑  Сын Каддафи приговорен к смертной казни за военные преступления
**Ку́рця-Ве́ке** (рум.: Curtea Veche — Стары двор), або **Княжацкі двор** (рум.: Curtea Domnească din Bucureşti) — ансамбль пабудоў у Бухарэсце пры палацы кіраўнікоў Валахіі і Румыніі. Уключае ў сябе таксама царкву Курця-Веке — храм Св. Антона і двор Ханул-луі-Манук.

Гісторыя
--------

Курця-Веке і помнік Уладу Цэпешу
У сярэдзіне XV стагоддзя Улад III Цэпеш пабудаваў на месцы ўмацаванняў XIV стагоддзя крэпасць, у якой 20 верасня 1459 года быў падпісаны афіцыйны дакумент, у якім упершыню згадваецца Бухарэст.

Праз стагоддзе гаспадар Мірча Чабанул пабудаваў у крэпасці царкву Святога Антона, у якой пазней каранаваліся кіраўнікі Румыніі. Цяпер гэта найстарэйшая царква Бухарэста. У XVIII стагоддзі межы крэпасці пашырыліся, па загаду кіраўніка Аляксандра Іпсілонты быў пабудаваны палац для ваяводаў, а крэпасць сталі называць *Стары двор*.

Археалагічныя раскопкі, якія праводзіліся на месцы крэпасці з 1953 года, дазволілі зрабіць з яе руінаў музей на вольным паветры.

Зноскі
------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Курця-Веке
* crestinortodox.ro, Curtea Veche din Bucuresti (рум.)
* Museum Old Court (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дадышкіліяні.
**Натэла Атараўна Дадышкіліяні** (2 снежня 1960, г. Чалябінск, Расія) — артыстка балета. Дачка А. Дадышкіліяні. Заслужаная артыстка Беларусі (1990).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1960 годзе ў балетнай сям’і: маці — балерына Клара Малышава, а бацька — рэжысёр Атар Дадышкіліяні.

Пасля сканчэння Беларускага харэаграфічнага вучылішча ў 1979 годзе салістка Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі.

У 1998 годзе з’ехала ў Японію, дзе выкладала танец у балетнай студыі, паставіла некалькі балетаў і харэаграфічных мініяцюр, у якіх сама танчыла. Вярнуўшыся з Японіі, працавала ў Мінскім музычным тэатры ў якасці рэпетытара.

З 2009 года выкладае танец у балетнай студыі ў Маскаце, сталіцы Амана.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў‎ з 1984 года.

Творчасць
---------

Танцоўшчыца класічнага плана. Валодае добрымі знешнімі данымі, стрыманай, строгай манерай выканання. У яе рэпертуары большасць сольных і галоўных партый з балетаў бягучага рэпертуару тэатра: Уладарка дрыяд («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Жызэль («Жызэль[ru]» А. Адана), Маша, Адэта — Адылія («Шчаўкунок», «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Магнолія («Чыпаліна[ru]» К. Хачатурана  (руск.) (бел.), Сільфіда («Сільфіда[ru]» Г. Левенскольда  (руск.) (бел.), Марыя («Бахчысарайскі фантан[ru]» Б. Асаф’ева), Сільфіда («Шапеніяна[ru]» на музыку Ф. Шапена).

Найбольш блізкія Натэле Дадышкіліяні работы галоўнага балетмайстра тэатра В. Елізар’ева. Дадышкіліяні тонка адчувае сучасную пластыку яго пастановак і паспяхова выконвае партыі Фрыгіі («Спартак[ru]» А. Хачатурана), Евы («Стварэнне свету» А. Пятрова), Джульеты («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Каханай («Карміна Бурана[ru]» на музыку К. Орфа), Дзевы-выбранніцы («Вясна свяшчэнная[ru]» І. Стравінскага).

Зноскі
------

1. 1 2  ДАДИШКИЛИАНИ НАТЕЛЛА ОТАРОВНА на сайце *Кино-Театр. РУ*

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Натэла Атараўна Дадышкіліяні // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2002. — Т. 1. — 565 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0255-5.
**Забыццё** — разумеецца перш за ўсё як шкода, нанесеная надзейнасці памяці, — заганнасць, слабасць, прабел. У першым набліжэнні cама памяць уяўляецца, як змаганне з забыццём. Аднак яно не вораг памяці, як здаецца на першы погляд. Паміж памяццю і забыццём існуе своеасаблівая дамова. Забыццё не ёсць дысфункцыяй, бракам памяці, яна хутчэй ёсць яе абавязковай умовай. Мы не можам узгадаць усё, але не можам усё і расказаць, расказ характарызуецца пэўнай адборлівасцю. Стратэгія забыцця: заўжды можна расказаць іначай, аб чымсьці не ўзгадаць, розным чынам змяніць акцэнты ці характар дзеяння. З аднаго боку забыццё ачышчае мінулае чалавека ад шкодных яму ўспамінаў дзеля захавання ягонай асобы, з іншага яно не атаясамліваецца з пэўнай амністыяй-амнезіяй і не складае асобную разбуральную сферу адрозную ад памяці.

Літаратура
----------

* Рикёр П. Память, история, забвение. М.: Издательство гуманитарной литературы, 2004.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чалавек-павук.

**Чалавек-павук**, або **Спайдэр-мэн** (англ.: Spider-Man) — выдуманы супергерой, персанаж коміксаў выдавецтва Marvel Comics, а таксама шэрагу фільмаў і відэагульняў. Чалавек-павук быў створаны мастаком Стывенам Дзіткам і пісьменнікам Стэнам Лі і ўпершыню з'явіўся ў коміксе Amazing Fantasy №15 (жнівень 1962). Стваральнікі надалі яму суперсілу і спрыт, здольнасць чапляцца да большасці паверхняў, выпускаць павуціну з запясця і хутка рэагаваць на небяспеку, дзякуючы «павучаму пачуццю», што дазваляе яму змагацца з праціўнікамі.

Біяграфія
---------

Пітэр Паркер (англ.: Peter Parker) прадстаўлены вельмі разумным і здольным падлеткам, які жыве ў горадзе Нью-Ёрк. Ён увесь час спазняецца і яму не шанцуе, але ён разбіраецца ў хіміі і фізіцы. Яго не вельмі любяць іншыя падлеткі, не паважаюць і крыўдзяць. Пітэр жыў з цёткай і дзядзькам. Аднойчы Паркера ўкусіў радыеактыўны павук, і ў яго з’явіліся павуковыя здольнасці, сярод якіх уменне поўзаць па сценах, выпускаць павуцінне, уменне адчуваць небяспеку (павуковае чуццё), здольнасць бачыць у цемры і без акуляраў (да гэтага ён быў блізарукім), вялікая сіла, хуткасць, гнуткасць, цягавітасць і спрыт, да таго ж у яго цяпер хутка загойваліся раны. Аднойчы пасля заканчэння рэслінг-шоу, дзе ён выступаў, ён не спыніў злачынца, які затым забіў яго дзядзьку. Пасля гэтага Паркер вырашыў змагацца са злачыннасцю. Але ў той жа час яму даводзіцца зарабляць грошы. Ён вырашае фатаграфаваць сябе, як Чалавека-павука, і адносіць фатаграфіі да газеты «The Daily Bugle», дзе галоўным рэдактарам з’яўляецца Джон Джэймсан.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16935322h · GND: 123913780 · LCCN: nb2015003272 · NLA: 59999788 · SUDOC: 228852951 · VIAF: 314900684 |

 |
**Hypercompe scribonia** — від матылькоў з падсямейства мядзведзіцы (*Arctiinae*).

Апісанне
--------

Размах крылаў 57-91 мм. Асноўны фон крылаў белы. На пярэдніх крылах знаходзяцца кольцападобныя сінявата-чорныя плямы. Крылы, як правіла, напаўпразрыстыя ля вонкавага краю. Уздоўж унутранага краю задніх крылаў праходзяць цёмныя палосы. У вяршыні задніх крылаў маюцца чорныя круглявыя кропкі. Брушка цёмна-сіняе, амаль чорнае, з аранжавымі кропкамі на верхнім баку кожнага сегмента. У самцоў маецца вузкая жоўтая паласа па баках брушка. Ногі чорнага колеру, з белымі палоскамі.

Распаўсюджанне
--------------

Арэал віду ўключае паўднёвую і ўсходнюю частку ЗША.

Біялогія
--------

Матылі вядуць начны спосаб жыцця — лёт пачынаецца ў змярканне.

Цыкл развіцця
-------------

Устрывожаны вусень, які скруціўся ў кола
Вусень чорны са мноствам шчацінак, з чырвонымі або аранжавымі палосамі на мяжы сегментаў, якія становяцца асабліва прыкметнымі, калі патрывожаны вусень згортваецца ў кола. Зімуе вусень.

### Кармавыя расліны вусеняў

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Bougainvillea*
* *Brassica*
* *Brugmansia*
* *Cannabis*
* *Citrus*
* *Euphorbia*
* *Helianthus*
 | * *Lonicera*
* *Magnolia*
* *Morus*
* *Musa*
* «Paulownia»
* *Persea*
* *Phytolacca*
* *Plantago*
 | * *Pyrostegia*
* *Ricinus*
* *Robinia*
* *Salix*
* *Lilac*
* *Taraxacum*
* *Viola*
* *Ocimum basilicum*
* *Lettuce*
 |

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776964209 |
**Дзень незалежнасці Украіны** (укр.: День Незалежности України) — галоўнае дзяржаўнае свята Украіны. Адзначаецца штогод 24 жніўня ў гонар прыняцця Вярхоўнай Радай УССР Акта абвяшчэння незалежнасці Украіны, што прынята лічыць датай утварэння дзяржавы Украіна ў яе сучасным выглядзе.

Гісторыя
--------

20 лютага 1992 года Вярхоўная Рада Украіны прыняла пастанову «Аб Дні незалежнасці Украіны», згодна з якой указана лічыць дзень 24 жніўня Днём незалежнасці Украіны і штогод адзначаць яго як дзяржаўнае агульнанароднае свята Украіны.

Святкаванне
-----------

З 2005 года ўрачыстасці ў Кіеве з нагоды свята пачынаюцца малебнам у Сафійскім саборы з удзелам прадстаўнікоў розных рэлігійных канфесій і кіраўніцтва дзяржавы.

Гл. таксама
-----------

* Дзень памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939 – 1945
* Дзень Еўропы
* Дзень Канстытуцыі Украіны
* Дзень украінскай дзяржаўнасці
* Дзень абаронцаў Украіны

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзень незалежнасці Украіны
* Украіна святкуе Дзень незалежнасці
* Право на владу. Покоління незалежних
«Мсціўцы» (англ.: Avengers) — элітная каманда супергерояў з коміксаў кампаніі Marvel Comics. Яна была створаная пісьменнікам Стэнам Лі і мастаком Джэкам Кірбі і ўпершыню з’явілася ў коміксе *The Avengers* #1 у верасні 1963 года.

Мсціўцы, празваныя пасля «самымі магутнымі героямі Зямлі», першапачаткова складаліся з Чалавека-Мураша, Асы, Тора, Жалезнага Чалавека і Халка. Аднак з самага пачатку ў складзе каманды сталі адбывацца змены: Халк неўзабаве пакінуў Мсціўцаў, і да іх далучыўся Капітан Амерыка. Зменлівы склад стаў візітоўкай каманды, хоць некаторая сталасць усё ж такі захоўвалася: Мсціўцы змагаліся з такімі ворагамі, адолець якіх у адзіночку не мог ніводны супергерой — так з’явілася фірмавая фраза: «Мсціўцы, збор!»(англ.: Avengers Assemble!). За ўвесь час існавання каманды ў ёй пабывалі людзі, мутанты, робаты, багі, прышэльцы, звышнатуральныя істоты і нават былыя ліхадзеі.

Найвядомейшыя ўдзельнікі каманды
--------------------------------

* Жалезны чалавек
* Тор
* Халк
* Хэнк Пім
* Аса
* Капітан Амерыка
* Сакалінае Вока
* Чорная Ўдава
* Ртуць
* Пунсовая Ведзьма
* Віжан
* Сокал
* Кэрал Дэнверс
* Звер
* Нэмар
* Чорная Пантэра
* Жанчына-Халк
* Баявая машына
* Жанчына-павук
* Чалавек-павук

Па-за коміксамі
---------------

### Фільмы

* Мсціўцы
* Мсціўцы: Эра Альтрона
* Мсціўцы: Вайна Бясконцасці
* Мсціўцы: Фінал

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2002011246 |
Найбуйнейшыя шэльфавыя ледавікі Антарктыды.
     **Роса** (472 960 км²)
     **Ронэ-Фільхнера** (422 420 км²)
     **Эймеры** (62 620 км²)
     **Ларсена** (48 600 км²)
     **Рысер-Ларсена** (48 180 км²)
     **Фімбул** (41 060 км²)
     **Шэклтана** (33 820 км²)
     **Георга VI** (23 880 км²)
     **Заходні** (16 370 км²)
     **Уілкінса** (13 680 км²)
**Шэльфавы ледавік Роса** — найбуйнейшы шэльфавы ледавік у Антарктыдзе, размешчаны ў раёне Тэрыторыі Роса, выдаецца ў мора Роса паміж Зямлёй Мэры Бэрд (паўвостраў Эдуарда VII) на ўсходзе і Зямлёй Вікторыі (востраў Роса) на захадзе. Мае плошчу каля 487 000 км² (нешматлікім меней плошчы Францыі). Працягласць з поўдня на поўнач складае каля 850 км, з усходу на захад — каля 800 км.

Ледавік быў адкрыты экспедыцыяй Джэймса Кларка Роса ў студзені 1841 года і, паколькі ён не даваў праплысці караблям даследчыкаў далей на поўдзень, яго назвалі *Ледзяны бар'ер Вікторыі* (у гонар англійскай каралевы), але пасля яго назва змянілася на **Ледзяны бар'ер Роса** ў гонар яго першаадкрывальніка.

У паўднёва-ўсходняй частцы ледавіка на глыбіні 800 метраў пад ільдом размяшчаецца возера Уіланс, якое населена мікраарганізмамі, які выкарыстоўваюць для сваёй жыццядзейнасці вуглекіслы газ.

Жыўленне ледавіка адбываецца за кошт спаўзання ледавіковых мас з прылеглых да мора частак мацерыка і часткова за кошт снегу, які выпадае на саму паверхню ледавіка. Сярэдняя хуткасць руху ўсходняй часткі ледавіка складае 800 м/год, заходняй — 1500 м/год (ад 1,5 да 3 м у дзень). З часам лёд на ўскрайку ледавіка адколваецца, ўтвараючы айсбергі, якія выносяцца потым цячэннямі ў акіян. Самы вялікі з зарэгістраваных айсбергаў меў плошчу 31 080 км² (да прыкладу: плошча Бельгіі складае 30 528 км²)

Бар'ер Роса ў 1997 годзе

Структура
---------

Ледавік мае трохвугольную форму, на поўначы абрываецца ў мора Роса стромкай сцяной, якая расцягнулася на 600 км і мае вышыню ад 15 да 50 м над паверхняй вады. Таўшчыня лёду складае ад 150—200 м у вонкавага края і да 700 м у частцы каля паверхні сушы. Ледавік знаходзіцца на плаву, у выніку чаго ўздымаецца і апускаецца пад уздзеяннем прыліваў і адліваў.

Гл. таксама
-----------

* Экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы»

Зноскі
------

1. ↑  Drill reaches Antarctica's under-ice Lake Whillans
2. ↑  Учёные обнаружили во льдах Антарктики жизнеспособные микробные экосистемы

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шэльфавы ледавік Роса
* British Antarctic Survey
* Фатаграфіі шэльфавага ледавікі Роса Архівавана 15 верасня 2006.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4308198-8 · LCCN: sh2001004757 · SUDOC: 163541221 · VIAF: 129093764 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малевіч.
**Юрый Канстанцінавіч Малевіч** (нар. 1953) — беларускі вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1996 г.), прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыў Цалінаградскі дзяржаўны медыцынскі інстытут у 1976 годзе. Клінічная ардынатура 1976—1978 годзе ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце акушэрства і гінекалогіі МЗ СССР, там жа з 1978 па 1980 вучоба ў аспірантуры.

У 1979 датэрмінова абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Функцыя знешняга дыхання падчас цяжарнасці».

У 1996 г. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Генітальная герпетычная інфекцыя ў акушэрстве і гінекалогіі».

Загадваў кафедрай акушэрства і гінекалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта ў 1997—2003 гг.; галоўны рэдактар рэцэнзаванага ​​часопіса «Медыцынская панарама».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноўныя навуковыя напрамкі ў працы — паталогія цяжарнасці і родаў, аператыўнае акушэрства, гінекалагічная эндакрыналогія. Навуковыя працы па дыягностыцы і лячэнні генітальнай герпетычнай інфекцыі.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Малевич, Юрий Константинович (доктор медицинских наук; род. 1953)  (руск.)
3. 1 2 3 4 5  Малевич Юрий Константинович Архівавана 20 кастрычніка 2022.  (руск.)

Літаратура
----------

* Республика Беларусь : энциклопедия. Т. 4. — Мн. 2007.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 10. — Мн. 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 940759 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лапо.

**Вольга Аляксандраўна Лапо** (19 красавіка 1948, Гомель) — беларуская артыстка балета. Узнагароджана медалём Францыска Скарыны (2020).

Біяграфія
---------

У 1967 годзе скончыла Беларускае харэаграфічнае вучылішча, у 1982 годзе — Мінскі інстытут культуры.

У 1967—1988 гадах — артыстка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. Дэбютавала партыяй Сольвейг («Пер Гюнт» на музыку Э. Грыга).

Танцоўшчыца лірыка-драматычнага плана, з поспехам выступала ў камедыйных ролях. Выконвала галоўныя партыі ў класічных і сучасных балетах: Марыя («Бахчысарайскі фантан[ru]» Б. Асаф’ева), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Папялушка («Папялушка[ru]» С. Пракоф’ева), Ева («Стварэнне свету» А. Пятрова), Каламбіна («Арлекінада» Р. Дрыга), Джулія («Альпійская балада» Я. Глебава), Фрыгія («Спартак[ru]» А. Хачатурана), Радысачка («Чыпаліна[ru]» К. Хачатурана), вальс («Шапеніяна[ru]» на музыку Ф. Шапена).

У 1989—1992 працавала ў Дамаску (Сірыя), дзе арганізавала першую дзіцячую балетную школу ў Акадэміі мастацтваў.

Выкладчыца ў Беларускай дзяржаўнай харэаграфічнай гімназіі-каледжа.

У 2016 годзе ў выдавецтве «Чатыры чвэрці» выйшла дакументальная аповесць пра балет *«Саркис и Лаппочка»*, галоўныя героі якой — Віктар Саркісьян і Вольга Лапо.

### Сям’я

Муж — народны артыст Беларусі Віктар Саркісьян.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Фуэтэ для брыдкага качаняці
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №452 **(нявызн.)**.(недаступная спасылка)
3. ↑  Gala Lokhova Архівавана 23 студзеня 2022.: *«Саркис и Лаппочка»*

Літаратура
----------

* Вольга Аляксандраўна Лапо // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.

Спасылкі
--------

* Фуэтэ для брыдкага качаняці
* Камертон. Віктар Саркісьян і Вольга Лапо