recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Функцыя ў C++** — модуль праграмы C++, у якім закладзены асноўны код і канцэпцыя праграмы. Функцыі могуць быць гатовыя і змяшчацца ў стандартнай бібліятэцы C++, а могуць быць напісаныя самім праграмістам.

Прыклады функцый са стандартнай бібліятэкі C++
----------------------------------------------

* Функцыя "main", у якой змяшчаецца канцэпцыя праграмы і асноўны код (функцый "main" у праграме можа быць некалькі):

```
#include <stdio.h> // далучэнне стандартнай бібліятэкі

main() 
{
 // код C++
}

```

* Функцыя "sqrt" — корань квадратны:

```
sqrt(x) // корань квадратны з x

```

* Функцыя "exp" — экспанента {\displaystyle e^{x}}:

```
exp(x) // экспанента ў ступені x

```

Напісанне функцый
-----------------

### Прыклад праграмы

*Гл. таксама* Аператары C++

Вылічэньне выразу: {\displaystyle \min(a,a+b)+min(a,b+c))/(1.0+min(a+b\*c,b)}:

```
#include <stdio.h>
#include "iostream"
#include <conio.h>

float min(float x,float y) // функцыя выбару мінімальнага ліку з "a, b, c"

{
 if (x<y) return x; // калі (x<y) -> пакідаем у выразе x
 else return y; // інакш -> пакідаем y
}

void main() // асноўная функцыя праграмы
{
 float a,b,c; // задаём лікі тыпу з плаваючай коскай
 float r;
 cout << "Увядзіце тры розныя лікі a,b,c: ";
 cin >> "%f%f%f",&a,&b,&c;
 r=(min(a,a+b)+min(a,b+c))/(1.0+min(a+b\*c,b));
 cout << "\nЗначэнне выразу=%.3f",r;
 cout << "\nНацісніце любую клавішу для заканчэньня" << endl;

 getch();
 return 0;
}

```

Гл. таксама
-----------

* Функцыя, матэматыка

Літаратура
----------

* *C++ How to Program (8th Edition)*. By : Paul Deitel , Harvey Deitel. Pages : 1104. Year : 2011. Publisher : Prentice Hall. ISBN 978-0132662369
**Куэ́нка** (ісп.: Cuenca), заснаваны як **Са́нта-А́на-дэ-лас-Куа́тра-Ры́ас-дэ-Куэ́нка** (ісп.: Santa Ana de los Cuatro Ríos de Cuenca) — трэці па велічыні (пасля Гуаякілю і Кіта) горад Эквадора, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Асуай. Знаходзіцца на вышыні прыблізна 2500 м у паўднёвай частцы эквадорскіх Андаў. Насельніцтва — 329 928 чал.

Гісторыя
--------

Гарадское паселішча на месцы Куэнкі ўзнікла ў перыяд сярэднявечча. Яно было заснавана індзейцамі-каньяры і звалася Гуапанделіг. Пасля заваявання гэтага рэгіёна інкамі на яго месцы ўзнік буйны палітычны цэнтр **Тамеба́мба** (на кечуа, ісп.: Tomebamba), які часцяком называюць паўночнай сталіцай інкаў. Пасля захопу іспанцамі ў 1533 годзе інкскі горад быў разбураны. Але на яго руінах 12 красавіка 1557 года па загаду віцэ-караля Андрэса Гуртада-дэ-Мендосы быў закладзены горад **Са́нта-А́на-дэ-лас-Куа́тра-Ры́ас-дэ-Куэ́нка** «Святой Ганны на чатырох рэках» (у гонар іспанскага горада Куэнка) (ісп.: Santa Ana de los Cuatro Ríos de Cuenca).

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Чылі Кансепсьён, Чылі
* Сцяг Іспаніі Куэнка, Іспанія
* Сцяг Перу Куска, Перу
* Сцяг Кубы Гавана, Куба

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Куэнка (Эквадор)
* Cuancanos: La comunidad virtual de cuanca en el mundo — партал жыхароў (ісп.)
* TavolaEcuador — даведнік па барах і рэстаранам эквадорскіх гарадоў (ісп.)
* Municipalidad de Cuenca Архівавана 28 верасня 2011. — урад горада (ісп.)
* Cultura, tradicion y turismo de Cuenca — Ecuador — турыстычны сайт (ісп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12010606c · GND: 4197713-0 · LCCN: n50046723 · VIAF: 313409835 |
**Курганы Славы** — земляныя насыпы з мемарыяльнымі архітэктурнымі ці скульптурнымі збудаваннямі, якія ўвекавечваюць подзвіг савецкага народа ў Вялікую Айчынную вайну, памяць землякоў, што загінулі ў барацьбе з ворагам, іншыя знамянальныя падзеі. Называюць таксама Курганамі Бессмяротнасці, Вечнай славы, Памяці.

У 1996 годзе на Беларусі было 102 Курганы Славы. Найбольш вядомы — мемарыяльны комплекс «Курган Славы», помнік у гонар подзвігу воінаў 1, 2, 3-га Беларускіх і 1-га Прыбалтыйскага франтоў у Беларускай аперацыі 1944 года, размешчаны ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Курганы Славы ёсць у Гродне (Курган Славы), Полацку (Курган Бессмяротнасці) і іншых населеных пунктах Беларусі.

Гл. таксама
-----------

* Курган Славы Савецкай Арміі — вызваліцельніцы Беларусі
* Курган Бессмяротнасці Адама Міцкевіча

Зноскі
------

1. ↑  ЭГБ, т.4.
**Затвор** (засаўка, у артылерыі — замок) — прылада ў агнястрэльнай зброі прызначаны для дасылання патрона (артылерыйскага снараду) у патронік (камору), замыкання ствала, выканання стрэлу і выкіданні стрэлянай гільзы. Вельмі часта затвор выпаўнены як састаўная частка затворнай рамы.

Затвор на ролікавым прынцыпе (паказаны затвор ад пісталета Cz52)
Замок (затвор) 122-мм гаўбіцы абразца 1910/30 гадоў

Гл. таксама
-----------

* Вольны затвор

Літаратура
----------

* Затвор // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона |
**Віцебск** — буйны транспартны вузел на паўночным усходзе Беларусі. За 5 км на ўсход праходзіць магістраль М8E95. У самім горадзе знаходзіцца скрыжаванне наступных аўтамабільных дарог: магістраль М3 (Мінск — Віцебск), дарогі: Р20 (Віцебск — Полацк — пункт пропуску Бігосава (граніца Латвіі)), Р21 (Віцебск — Лёзна — Завольша), Р25 (Віцебск — Сянно — Талочын), Р87 (Віцебск — Орша), Р112 (Віцебск — Сураж — Стайкі), Р115 (Віцебск — Гарадок). У наш час вядзецца будова заходняга ўчастка аб'язной кальцавой аўтамабільнай дарогі.

Чыгуначны транспарт
-------------------

Станцыя Віцебск з'яўляецца вузлом чыгунак на Смаленск, Санкт-Пецярбург, Гомель, Полацк. Чыгуначны вакзал абслугоўвае пасажыраў як далёкага, так і прыгараднага кірункаў.

Гарадскі транспарт
------------------

Гарадскі грамадскі транспарт прадстаўлены 9-ю трамвайнымі (Гл. Віцебскі трамвай) (першы трамвай пушчаны ў 1898 годзе), 10-ю тралейбуснымі (Гл. Віцебскі тралейбус), 44-ю аўтобуснымі (Гл. Віцебскі аўтобус), 6-ю хуткаснымі аўтобуснымі маршрутамі. Таксама дзейнічаюць маршрутныя таксі, якія ажыццяўляюць рух па 41 маршруце. Трамвайны транспарт паступова скарачаецца, так, напрыклад, па вул. Гагарына плануецца замяніць трамвайная лінія на тралейбусным.

Авіятранспарт
-------------

За 10 км на ўсход ад горада знаходзіцца аэрапорт Віцебск. У мінулым з яго ажыццяўляліся рэгулярныя авіярэйсы на Мінск і Маскву.

Рачны порт
----------

На заходняй ускраіне горада знаходзіцца рачны порт «Віцрачтранс». У апошнія гады з-за нізкага ўзроўню вады ў рацэ рачны транспарт не ходзіць, але ідуць работы па паглыбленні ракі і набыцці трох водных трамваяў.

| ⛭Віцебск у тэмах |
| --- |
| Гарады Беларусі |
| Гісторыя | Віцебскае княства  • Бітва пад Віцебскам  •  Віцебскае ваяводства  • Аблога Віцебска (1654) •  Віцебскі павет  •  Віцебская губерня • Віцебскае генерал-губернатарства • Віцебскі летапіс • Віцебскі павет • Віцебская акруга • Віцебскае гета • Віцебская бітва • Віцебска-Аршанская аперацыя • Віцебская наступальная аперацыя |  |
| Сімвалы | Герб · Гімн · Сцяг |
| Геаграфія | Геаграфія · Прырода · Экалогія · Флора · Фаўна |
| Улада і кіраванне | Мэр · Віцебскі гарвыканкам |
| Падзеі і мерапрыемствы | «Славянскі Базар у Віцебску» · Дзень горада · IFMC  •  Міжнародны музычны фестываль імя І. І. Салерцінскага  •  Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа • Музей сучаснага мастацтва • УНОВМАС |
| Адміністрацыйны падзел | Адміністрацыйны падзел Віцебска |
| Насельніцтва | Рэлігія · Вядомыя асобы Віцебска · Ганаровыя грамадзяне |
| Адукацыя і навука | Школы · ВНУ (ВДТУ ·  ВДМУ ·  ВДУ ·  ВДАВМ ·  Віцебская духоўная семінарыя) |
| Ахова здароўя | Установы аховы здароўя |
| Эканоміка | Прадпрыемствы · Прамысловасць |
| Транспартная сістэма | Транспартныя арганізацыі Віцебска · Грамадскі транспарт: Аўтобус · Тралейбус · Трамвай · Чыгуначны транспарт · Маршрутнае таксі · Аэрапорт · Чыгуначны вакзал · Аўтавакзалы |
| Сувязь | Інтэрнэт · Тэлебачанне · Радыёстанцыі · Пошта · СМІ |
| Культура | Тэатры · Музеі · Кінатэатры · Бібліятэкі · Славутасці ·  |
| Спорт | Спартыўныя збудаванні |
| Архітэктура | Вуліцы · Праспекты · Плошчы · Сады і паркі · Масты · Помнікі · Фантаны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарашкевіч.

**Іосіф Уладзіслававіч Тарашкевіч** (1 жніўня 1884—1949) — дзеяч савецкіх спецслужбаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 1 жніўня 1884 года. Скончыў царкоўна-прыходскую школу, пазней працавай слесарам.

У 1915 годзе мабілізаваны ў Рускую імператарскую армію, радавы. У чэрвені 1917 года ўступіў у РСДРП(б). З 10 верасня 1917 года — у 56-м запасным пяхотным палку ў Маскве, старшыня ротнага камітэта 15-й роты. 28 студзеня 1918 года дэмабілізаваны.

З чэрвеня 1918 года — супрацоўнік УНК. З 12(27) мая 1919 года — старшыня Мінскай губернскай надзвычайнай камісіі (змяніў на гэтай пасадзе Вацлава Багуцкага). У красавіку 1919 года працаваў на пасадзе старшыні Надзвычайнай камісіі (НК) Літоўска-Беларускай ССР, на якой супрацьстаяў антыбальшавіцкім групам памешчыка П. Пляхавічуса[lt] і П. Бермант-Авалава. У выніку польскага наступлення НК Літоўска-Беларускай ССР эвакуіравалася ў Смаленск і, пасля распаду структур Літоўска-Беларускай ССР, І. У. Тарашкевіч узначаліў з 1 верасня 1919 года Смаленскую губернскую надзвычайную камісію. Пад старшынствам Тарашкевіча губНК нібыта раскрыла аддзяленне манархічнага саюза «Наша Радзіма» ў Смаленску, якая, на думку чэкістаў, планавала звяржэнне бальшавіцкай улады ў заходніх губерніях РСФСР і усталяванне ваеннай дыктатуры.

З сакавіка 1922 да сакавіка 1923 года працаваў начальнікам Смаленскага гарадскога аддзела ДПУ, пазней — начальнікам Пензенскага губернскага аддзела АДПУ. З 1929 года — начальнік Вяцкага акруговага аддзела АДПУ. У 1931—1932 гадах — памочнік паўнамоцнага прадстаўніка АДПУ па Ніжагародскім краі па міліцыі, начальнік Ніжагародскага краявога ўпраўлення рабоча-сялянскай міліцыі. З 11 снежня 1934 да канца 1935 года — начальнік Сароўскага папраўча-працоўнага лагера УНКУС па Горкаўскім краі (па стане на 1 студзеня 1935 года ў лагеры налічвалася 3.349 зняволеных; год кіравання І. Тарашкевіча перажылі толькі 2.310). Са жніўня 1937 года — у адстаўке ў Маскве.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Маракоў, Леанід*. Галоўная вуліца Мінска (1880-1940 гг.). Кніга 1 **(нявызн.)**.
2. 1 2  Тарасенкова, Т. И. Становление белорусской советской государственности в воспоминаниях участников событий (по материалам Государственного архива новейшей истории Смоленской области) / Т. И. Тарасенкова // Гістарычны лёс беларускай савецкай дзяржаўнасці: (да 100-годдзя абвяшчэння Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі): зборнік артыкулаў / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі; [рэдкалегія: А. А. Каваленя (старшыня) і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2021. — 373, [1] с.: табл. — С. 18. — ISBN 978-985-08-2784-5. Са спасылкай на: ДЗяяржаўны архіў найноўшай гісторыі Смаленскай вобласці. — Ф. 142. — Воп. 2. — Спр. 286а. — Л. 25, 39—42.
Лахар які ўтварыўся на вулкане Святой Алены ў выніку вывяржэння 1982 года
**Лахар** (індан.: lahar), *гразевы вулканічны паток*, *гразевая лава* — гразевы паток на схілах вулкана, які складаецца з сумесі вады і вулканічнага попелу, пемзы і горных парод.

Лахар узнікае пры змешванні распаленага вулканічнага матэрыялу з халаднейшымі водамі кратарных азёр, рэк, ляднікоў ці дажджавой вадой.

Рухаецца лахар, падобна селю, пад дзеяннем сілы цяжару. Паток мае высокую нясучую здольнасць і вялікую рухомасць, што тлумачыцца значнай шчыльнасцю гразевай масы.

Адрозніваюць гарачыя і халодныя лахары.

Гл. таксама
-----------

* Сель

Спасылкі
--------

* Черноморец С.С. Сейнова И.Б. Селевые потоки на вулканах. - Москва: Издательство УНЦ ДО, 2010. – 72 с. ISBN 978-5-88800-341-1 Архівавана 1 лютага 2012.

| ⛭Стыхійныя бедствы |
| --- |
| Зямля | Лавіны ·  Землетрасенні ·  Лахар ·  Сель ·  Вывяржэнні вулкана |
| Вада | Паводкі ·  Лімналагічныя вывяржэнні ·  Цунамі |
| Надвор’е | Завеі ·  Цыкланічныя штармы ·  Засухі ·  Градавыя штармы ·  Цеплавыя хвалі ·  Смерчы |
| Агонь | Лясны пажар |
| Здароўе і хваробы | Эпідэмія ·  Масавы голад |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валодзька.

**Станісла́ў Ві́ктаравіч Вало́дзька** (нар. 11 лістапада 1956, вёска Падольцы, Астравецкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі паэт, дзіцячы пісьменнік у Латвіі.

Біяграфія
---------

Меў трох старэйшых братоў. Рана застаўся без бацькі. Скончыў Жукойненскую сярэднюю школу ў 1974 годзе, завочна філалагічны факультэт БДУ.

У 1975—1977 гадах служыў у арміі ў Гомелі. У 1977—1979 гадах працаваў шафёрам у саўгасе «Падольскі», пасля працаваў механікам пуцявой машыны ў Вільнюсе, пасля ў Даўгаўпілсе, дзе застаўся і пасля распаду СССР.

Дзейнасць
---------

Адзін з заснавальнікаў беларускага культурна-асветніцкага таварыства «Уздым», член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1997), Міжнароднай асацыяцыі пісьменнікаў, Аб’яднання дзіцячых пісьменнікаў Латвіі. Адзін з заснавальнікаў Таварыства латвійска-беларускай садружнасці.

Творчасць
---------

Вершы пісаць пачаў у школе. Першы верш «Вялікія» надрукаваны ў 1974 годзе ў газеце «Астравецкая праўда».

Выдаў зборнікі паэзіі «На хвалях хвалявання», «У вачах Айчыны» (1996), «Зварот да сэрца» (1998), «Памяці гаючая трава», «Обращение к сердцу». Зборнікі твораў «На гэтай зямлі» і «Под небом Родины». Напісаў кнігі для дзяцей «Калыханкі і пацешкі для Антошкі і Алежкі», «Бусинки» (1995), «Чудесный котик», «Сокровища», «Соцветия рифм», «Светлячок», «Кветкі для мамы», «Калі ласка, казка!».

Некаторыя творы Станіслава Валодзькі перакладзены на латышскую, латгальскую і польскую мовы.

Песня «Беларускі дом» стала гімнам таварыства «Уздым» і Саюза беларусаў Літвы. Выйшлі мультымедыйныя зборнікі песень на вершы паэта «Веру ў сваю зорку», «Палын і медуніца», «Хай шчаслівы ўсе будуць на зямлі».

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

* Медаль Францыска Скарыны;
* Нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўнёсак у развіццё культуры Беларусі»;
* Ганаровая грамата Камітэта па справах рэлігій і нацыянальнасцей пры Савеце міністраў Беларусі;
* Памятны медаль да 100-годдзя М. А. Шолахава «За гуманізм і ўклад у славянскую культуру»;
* Нагрудны знак Саюза пісьменнікаў Беларусі «За вялікі ўклад у літаратуру».

Зноскі
------

1. ↑  *Голуб Н. В.*. Валодзька Станіслаў Віктаравіч, беларускі паэт **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Краязнаўства*.  Астравецкая раённая бібліятэка (1 кастрычніка 2016). Архівавана з першакрыніцы 15 ліпеня 2021. Праверана 15 ліпеня 2021.

Спасылкі
--------

* Жыццяпіс на старонцы Рэспубліканскага цэнтра нацыянальных культур Беларусі
* *Алена Басікірская*. Жыццяпіс у «Сельскай газеце»
* Вершы Станіслава Валодзькі // Беларуская паэзія
* «Крывіцкія руны» / Панізьнік Сяргей. — Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2003. — ISBN 985-6730-29-5
Паштовая марка Украіны «Рускій карабль, іді…!»

**«Русский военный корабль, иди на хуй»** (бел.: Рускі ваенны карабель, ідзі на хуй) — фраза-адказ украінскіх памежнікаў на прапанову расійскага ваеннага карабля здацца, сказаная пры атацы на востраў Змяіны падчас уварвання Расіі ва Украіну. Сказ стаў мэмам, сімвалам украінскага супраціву.

Кантэкст
--------

24 лютага 2022 года расійскі ваенны карабель падышоў да вострава Змяіны ў Чорным моры і двойчы прапанаваў здацца: *«Я — рускі ваенны карабель. Прапаную скласці зброю і здацца, каб пазбегнуць кровапраліцця і неапраўданых ахвяр. У адваротным выпадку па вам будзе нанесены бомбавы ўдар»*. У адказ у эфіры пачуў словы ўкраінскага памежніка Рамана Грыбова: *«Рускі ваенны карабель, ідзі на хуй!»*.

Першапачаткова паведамлялася, што памежнікі загінулі. Але пазней стала вядома, што ўкраінскія вайскоўцы трапілі ў палон у Севастопалі.

29 сакавіка кіраўнік Чаркаскай абласной адміністрацыі Ігар Табурэц паведаміў, што памежнік Раман Грыбоў вярнуўся з расійскага палону, і асабіста вітаў вайскоўца на радзіме.

Рэакцыя
-------

Фраза стала адным з сімвалаў барацьбы ўкраінскіх узброеных сіл з расійскімі войскамі. Амерыканская газета «Navy Times[en]» напісала, што ў сацыяльных сетках украінцы ўспрынялі гэтую фразу як заклік да згуртавання, і яе падхапілі прыхільнікі Украіны па ўсім свеце. У сваю чаргу навінавы часопіс «The Week[en]» параўнаў гэтую фразу з «Помні Аламо», фразай, якую выкарыстоўвалі абаронцы місіі Тэхаса ў XIX стагоддзі.

Расійскі паэт Дзмітрый Быкаў напісаў верш, прысвечаны баям за востраў Змяіны і адказу ўкраінскіх пагранічнікаў расійскаму ваеннаму караблю. Гэты адказ ён паставіў у адзін шэраг з рэплікай «Гвардыя памірае, але не здаецца» П’ера Камброна, вымаўленай пры Ватэрлоа.

12 красавіка 2022 года Укрпошта ўвяла ў абарот паштовыя маркі «Русскій воєнний корабль, іді…!»

Зноскі
------

1. ↑  Обрано ескіз для поштової марки «Русский военный корабль, иди на#уй!» (укр.).  Укрпошта (12 сакавіка 2022).
2. ↑  12 квітня Укрпошта вводить в обіг поштові марки «Русскій воєнний корабль, іді…!» (укр.).  Укрпошта (11 красавіка 2022).
3. ↑  БелСат
4. ↑  БелСат
5. ↑  t.me/cherkaskaODA
6. ↑  *Geoff Ziezulewicz*. Ukrainians trapped on Snake Island to the Russians demanding their surrender: ‘go f\*ck yourself.’ (англ.). *Navy Times[en]* (25 лютага 2022). Праверана 25 лютага 2022.
7. ↑  *Weber, Peter*. How 'Russian warship, go f--k yourself' became Ukraine's 'Remember the Alamo!' (англ.). *The Week[en]* (25 лютага 2022). Праверана 25 лютага 2022.
8. ↑  *Дмитрий Быков*. Остров Змеиный **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Новая Газета (26 лютага 2022). Архівавана з першакрыніцы 26 лютага 2022. Праверана 26 лютага 2022.

Спасылкі
--------

* Ukraine troops tell Russian warship 'go f\*\*\* yourself' before being killed defending tiny island  (англ.)
* Ukraine soldiers told Russian officer ‘go fuck yourself’ before they died on island  (англ.)
* Ukraine Soldiers Defending Island Tell Russian Ship ‘Go F\*\*\* Yourself’ Before Being Killed  (англ.)
**Марыя Крыжаноўская** (нар. 7 красавіка 1999, Рэчыца, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

Біяграфія
---------

Выхаванка рэчыцкага СДЮШАР № 1.

Некалькі гадоў адыграла ў гродзенскай «Вікторыі», потым у «Алімпіі». У 2020 годзе пачала гуляць у Расіі, дзе выступала за «Платаў» з Растова-На-Дону, «Юнасць» з Пензы і «Надзежда-2» з Арэнбурга. У ліпені 2021 года падпісала кантракт з арэнбургскай «Надзеждай».

Выступала за зборную U-16 (2015), U-18 (2016—2017) і U-20 (2019).

Зноскі
------

1. ↑  Мария Крыжановская

Спасылкі
--------

* Maryia Kryzhanouskaya
* Баскетбольные традиции Речицы. Мария Крыжановская
* Мария Крыжановская-игрок БК «Надежда»
Распаўсюджанне хрысціянства да 325 года      Распаўсюджанне хрысціянства да 600 года
**Ранняе хрысціянства** — перыяд у развіцці хрысціянства, які папярэднічаў Першаму Нікейскаму сабору ў 325 годзе, як правіла, дзеліцца на апостальскі перыяд і данікейскі перыяд (ад апостальскага стагоддзя да Нікейскага).

Гісторыя
--------

Першыя хрысціяне, як апісана ў першых частках кнігі Дзеянняў Апосталаў, былі ўсе яўрэі, альбо па нараджэнні, альбо пасля пераўтварэння, для якіх выкарыстоўваецца біблейскі тэрмін празеліты, і якіх гісторыкі называюць яўрэі-хрысціяне. Першапачаткова Евангелле распаўсюджвалася ў вуснай форме і, верагодна, на арамейскай мове. Згодна тэкстаў Новага Запавета Кнігі Дзеяў і Ліста да Галатаў, першая хрысціянская абшчына была засяроджана пераважна ў Іерусаліме і яе лідарамі былі Пётр, Якаў і Ян. Саул з Тарса, пасля свайго звароту да хрысціянства, атрымаў новае імя Павел і тытул "*Апостала язычнікаў*". Уплыў Паўла на хрысціянскае багаслоў'е лічыцца больш значным, чым любога іншага пісьменніка Новага Запавету.

Да канца 1-га стагоддзя, хрысціянства стала прызнавацца ўнутрана і вонкава ў выглядзе асобнай рэлігіі ад іўдаізму часоў Другога Храма, які сам па сабе быў вымушаны асобна развівацца на працягу стагоддзяў пасля разбурэння Другога Іерусалімскага Храма. Як паказалі шматлікія цытаты ў кнігах Новага Запавету і іншых хрысціянскіх пісаннях першых стагоддзяў, раннія хрысціяне звычайна выкарыстоўвалі і шанавалі яўрэйскую Біблію як Пісанне, у асноўным у грэчаскім (Септуагінта) або арамейскім (Таргум) перакладах.

Пасля распрацоўкі канона Новага Запавету, лісты Паўла, кананічныя Евангеллі і некаторыя іншыя працы былі таксама прызнаныя як святое пісанне для чытання ў царкве. Лісты Паўла, асабліва Рымлянам, усталяваў тэалогію, заснаваную на Хрысце, а не на Майсеевым законе, але большасць хрысціянскіх канфесій дагэтуль лічаць маральныя прадпісанні з Майсеевага закона, напрыклад: Дзесяць запаведзяў, Вялікая Запаведзь і Залатое правіла, неабходнымі да ўжывання. Раннія хрысціяне дэманстравалі шырокі спектр вераванняў і практык, многія з якіх пасля былі аспрэчаны як ератычныя.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119363075, 11992954m · GND: 4129954-1 · LCCN: sh85025620 · Microsoft: 111936747, 2776270521 · NKC: ph139152, ph125028 |
**Абсентэізм** (ад лац.: absens, absentis — адсутны, англ.: Absenteeism) — ухіленне выбаршчыкаў ад удзелу ў галасаванні на выбарах, ці, у больш шырокім разуменні, палітычныя паводзіны, якое характарызуецца бяздзейнасцю, гэта значыць ухіленнем ад якога-небудзь палітычнага ўдзелу (электаральныя паводзіны, партыйная дзейнасць, удзел у мітынгах і дэманстрацыях і т. д.), але галоўным чынам маецца на ўвазе ўхіленне ад сваіх прамых электаральных функцый.

Гэта з’ява супрацьлегла прэзентэізму.

Таксама абсентэізмам называюць паводніцкую мадэль, пры якой працаўнік сістэматычна адсутнічае на працоўным месцы і пазбягае сваіх абавязкаў. Традыцыйна абсентэізм разглядаецца як індыкатар дрэннай індывідуальнай прадукцыйнасці і як адна з галоўных праблем менеджменту, даследаванне якой развіваецца ў эканамічных і квазі-эканамічных тэрмінах. Апошнія даследаванні ў гэтай галіне засяродзіліся на разглядзе і асэнсаванні абсентэізму ў ролі індыкатара псіхалагічнай, медыцынскай і сацыяльнай адаптацыі да працы.

Найбольш бачная псіхалагічная мадэль «сыходу» (*withdrawal model*) мяркуе, што абсентэізм уяўляе сабой рэакцыю індывіда на нездавальняючыя працоўныя ўмовы. Дадзеная мадэль знаходзіць эмпірычныя пацверджання адмоўнай сувязі паміж адсутнасцю на працоўным месцы і агульнай задаволенасці працай. Больш за тое, дадзеная тэорыя знаходзіць пацверджанне «прагрэсу сыходу», пачынаючы з нявінных спазненняў да прагулаў працы і сканчаючы звальненнямі. Псіхалагічныя даследаванні таксама паказваюць на схільнасць супрацоўнікаў да абсентэізму.

Мерай абсентэізму часцей за ўсё выступае агульная колькасць прапушчаных дзён (або гадзін) або частата адсутнасці супрацоўніка на працы. Варта адзначыць, што ўлічваюцца пропускі як па ўважлівай, так і па няўважлівай прычыне.

Абсентэізм, нароўні з цякучкай кадраў, разглядаецца як рэакцыя супрацоўнікаў на ўмовы працы, і з’яўляецца адным з галоўных паказчыкаў эфектыўнасці працы з персаналам, якая накіравана на стварэнне паспяховага асобасна-арганізацыйнага адпаведнасці.

Абсентэізм, з’яўляючыся адной з самых распаўсюджаных прычын звальнення супрацоўнікаў, наносіць сур’ёзны эканамічны ўрон прадпрыемствам.

*Каэфіцыент абсентэізму* — гэта стаўленне колькасці дзён нявыхаду супрацоўнікаў на работу да агульнай колькасці рабочых дзён на працягу месяца, года.

Зноскі
------

1. ↑   Johns, Gary «Absenteeism» («Blackwell Publishing», 2007)

Спасылкі
--------

* Тофтул М. Г. Сучасний словник з етики  : Словник. –Житомир: Вид-во ЖДУ ім. І. Франка, 2014. – 416с. ISBN 978-966-485-156-2  (укр.)
* Абсентеїзм //Політологічний енциклопедичний словник / уклад.: Л. М. Герасіна, В. Л. Погрібна, І. О. Поліщук та ін. За ред. М. П. Требіна. – Х. : Право, 2015  (укр.)
* Абсентеїзм // Юридична енциклопедія  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (11-th) · Сучаснай Украіны · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4016624-7 · LCCN: sh85000235 · Microsoft: 27400517 |
**Тышка Каленікавіч**, або **Цімафей Каленікавіч** (каля 1452 — каля 1501) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Меў маёнткі ў Кіеўскай зямлі. Ад яго імя ўтварылася прозвішча роду Тышкевічаў.

Біяграфія
---------

Сын Каленіка Каленікавіча. Меў братоў Акушку (намесніка звяголскага, зг. 1488), Гетаўта-Андрэя, Дзебру і невядомую на імя сястру (часам даецца імя Яўфімія, у шлюбе з Раманам Івашкавічам Волкавічам, яе ўнук Іван Гарнастай падтрымліваў родзічаў пры двары, спрыяў узвышэнню Тышкевічаў)

Быў у шлюбе з Ганнай невядомага паходжання, магчыма, што жанаты быў прынамсі двойчы.

Адзін з сыноў Тышкі — Васіль Тышкевіч (†1571), ваявода падляшскі, атрымаў у 1569 годзе ад вялікага князя Жыгімонта Аўгуста тытул графа «на Лагойску і Бярдычаве». У Расійскай імперыі графскі тытул быў прызнаны за некаторымі асобамі ўказамі 1861 і 1862 гадах. Найвышэйша зацверджаным у 1902 годзе меркаваннем Дзяржаўнай Рады ўсім асобам, якія зацверджаны ў расійскім дваранстве і паходзяць ад Васіля Тышкевіча, дазволена ад часу далучэння да роду карыстацца ў Расійскай імперыі графскім тытулам.

Зноскі
------

1. ↑  Анатоль Статкевіч-Чабаганаў ГЕТАЛТЫ І ТЫШКЕВІЧЫ З РОДУ КАЛЕНІКАВІЧАЎ ГЕРБА «ЛЯЛІВА» Архівавана 22 студзеня 2022.


| ?Тышка Каленікавіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Тышка Каленікавіч |  | Каленік Каленікавіч[d] |  | Каленік Мішкавіч |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Леанід Уладзіміравіч Смірных** (руск.: Леонид Владимирович Смирных; 1 (14) красавіка 1913, вёска Круглае, Расійская імперыя — 16 жніўня 1945, пасёлак Катон, Карафута, Японская імперыя) — камандзір стралковага батальёна 179-га стралковага палка 79-й стралковай дывізіі 56-га стралковага корпуса 16-й арміі 2-га Далёкаўсходняга фронту, капітан, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 1 (14) красавіка 1913 года ў вёсцы Круглае (сучасны Чырвонаармейскі раён Чалябінскай вобласці) у рускай сям’і служачага. Скончыў 7 класаў у Чалябінску. Пасля смерці бацькоў ва ўзросце 13 гадоў быў вызначаны выхаванцам кавалерыйскага эскадрону ў Чалябінску.

З 1930 года ў Чырвонай Арміі. Скончыў палкавую школу, у 1935 годзе — ваенную школу ў горадзе Нікалаеўск-на-Амуры Хабараўскага краю. З 1935 года служыў у кавалерыйскім эскадрону і ў 179-м стралковым палку 79-й стралковай дывізіі ў паўночнай частцы вострава Сахалін. З 1938 года — член ВКП (б).

Удзельнічаў у савецка-японскай вайне 1945 года. Камандзір стралковага батальёна 179-га стралковага палка 79-й стралковай дывізіі 56-га стралковага корпуса 16-я арміі 2-га Далёкаўсходняга фронту капітан Леанід Смірных асабліва вызначыўся ў баях за вызваленне Паўднёвага Сахаліна.

16 жніўня 1945 года падчас вызвалення Паўднёвага Сахаліна Смірных загінуў ад кулі снайпера ў раёне пасёлка Катон (у цяперашні час — сяло Пабедына) пасля авалодання яго батальёнам пяццю дзотамі ворага і прарыву ўмацаванага раёна.

Пахаваны ў пасёлку Леанідава Паранайскага раёна Сахалінскай вобласці.

Узнагароды
----------

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 верасня 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з японскімі мілітарыстамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм капітану Смірных Леаніду Уладзіміравічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з узнагароджаннем медаляй «Залатая зорка» і ордэнам Леніна.

Памяць
------

У гонар Смірных названы вуліцы ў гарадах Чалябінску, Аляксандраўск-Сахалінску і пасёлку Леанідава. Названы пасёлак гарадскога тыпу Смірных і станцыя ў ім, Смірныхоўскі раён Сахалінскай вобласці, судна Міністэрства марскога флоту. У горадзе Паранайск, пасёлку гарадскога тыпу Смірных і пасёлку Леанідава ўстаноўлены бюсты. Навечна залічаны ў спісы вайсковай часці.

Літаратура
----------

* Вишневский Н. В. Сахалин и Курильские острова во время второй мировой войны. Южно-Сахалинск, 2000.  (руск.)
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.  (руск.)
* Здесь России рубеж. Хабаровск, 1981.Победа во имя мира. — Челябинск: Южно-Уральское кн. изд. 1980.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Біяграфія Л. Смірных на сайце «Героі краіны».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калугін.
**Пётр Аляксеевіч Калугін** (нар. 13 верасня 1941, в. Кудзіна, Таропецкі раён, Калінінская вобласць, РСФСР) — беларускі палітык. Кандыдат тэхнічных навук.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 верасня 1941 года ў в. Кудзіна Таропецкага раёна Калінінскай вобласці РСФСР у сялянскай сям’і.

Працоўную дзейнасць пачаў рабочым на Калінінскай чыгунцы. Служыў у радах Узброеных Сіл. У 1966 годзе скончыў Ленінградскі горны інстытут. У гэтым жа годзе, з дыпломам горнага інжынера-шахтабудаўніка, прыехаў працаваць у Салігорск. Працаваў майстрам рудніка другога Салігорскага калійнага камбіната, сакратаром парткама другога рудаўпраўлення камбіната «Беларуськалій», старшынёй прафкама вытворчага аб’яднання «Беларуськалій», начальнікам рудніка другога рудаўпраўлення, дырэктарам чацвёртага рудаўпраўлення, галоўным інжынерам вытворчага аб’яднання «Беларуськалій». З 1992 года па 2001 год — генеральны дырэктар ВА «Беларуськалій».

У 2002 годзе ў Санкт-Пецярбургскім горным інстытуце імя Г. В. Пляханава абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Тэхналагічнае забеспячэнне эфектыўнай адпрацоўкі саляных пластоў з цяжкакіравальнымі пародамі даху».

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.

Пасля заканчэння паўнамоцтваў дэпутата Палаты прадстаўнікоў пачаў працаваць у ААТ «Трэст Шахтаспецбуд», дзе ў цяперашні час з’яўляецца намеснікам старшыні Савета дырэктараў.

Узнагароды
----------

* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1990),
* медаль «Ветэран працы»,
* медаль «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь»,
* ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь,
* ордэн Рускай праваслаўнай царквы Прападобнага Сергія Раданежскага ІІ ступені,
* ганаровы грамадзянін г. Салігорска (1998),
* ганаровы грамадзянін Мінскай вобласці (2008).

Зноскі
------

1. 1 2  Почетные граждане Минской области (2008 год) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 верасня 2020. Праверана 26 ліпеня 2023.
2. 1 2 3 4  Почетные граждане Солигорщины. Калугин Петр Алексеевич
3. ↑  КАЛУГИН ПЕТР АЛЕКСЕЕВИЧ(недаступная спасылка)
4. ↑  Совет директоров. ОАО «Трест Шахтоспецстрой»
5. ↑  ПАРЛАМЕНТ — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Расіца англійская**, **Расіца даўгалістая** (*Drosera anglica*) — насякомаедная расліна, расце на тарфяных балотах, від роду расіца (*Drosera*) сямейства расіцавыя (*Droseraceae*). Расце ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы (Канада, ЗША), Манголіі.

Апісанне
--------

Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 10-25 см. Каранёвая сістэма слабая і служыць у асноўным для ўтрымання расліны на месцы і забору вады з глебы.

Лісце сабрана ў прыкаранёвую разетку, коса накіраваную ўверх. Ліставая пласцінка простая, лінейна-даўгаватай формы, даўжынёй 1,5-3 см, шырынёй да 5 мм. Вярхушка ліста закругленая, аснова клінаватая, паступова пераходзіць у хвасток. Хвасток доўгі, агульная даўжыня ліста разам з хвастко складае 5-10 см. Паверхня лісцінкі пакрыта буйнымі чырвонымі залозістымі валасінкамі, на канцах якіх выступаюць кропелькі бліскучай вязкай вадкасці, якая служыць для лоўлі насякомых.

Квітнее ў ліпені — жніўні. Суквецці — завіткі, якія складаюцца з дробных белых кветак, размешчаны на тонкіх чырванаватых кветканосах даўжынёй да 25 см.

Плод — аднагнездавая падоўжана-авальная гладкая пяцістворкавая каробачка даўжынёй да 7 мм. Насенне дробнае, чорнае ці чорна-бурае.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 46. — 160 с. — 2 350 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776954618 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ганчарык.

**Іван Іосіфавіч Ганчарык** (нар. 1933) — беларускі вучоны ў галіне тэрапіі. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1978). Аўтар спосабу дыягностыкі халецыстыту. Заснавальнік Рэспубліканскага гастраэнтэралагічнага тэрапеўтычнага цэнтра (1979).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Сноў Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці ў сям’і селяніна. Скончыў Баранавіцкую фельчарскую школу (1950); памочнік санітарнага ўрача, фельчар хуткай дапамогі Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці (1950—1951). Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1957); загадчык Бывалькоўскага сельскага ўрачэбнага участка Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці (1957—1959); намеснік па лячэбнай рабоце галоўнага ўрача Лоеўскага раёна (1959).

Аспірант кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута (1959—1961); асістэнт кафедры (1961—1974); прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук (1963). Дацэнт 1-й кафедры шпітальнай тэрапіі (1974—1976); прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук (1974); зацверджаны ў вучоным званні дацэнта (1976). Загадчык 1-й кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута (1976—1988), адначасова галоўны спецыяліст па гастраэнтэралогіі Міністэрства аховы здароўя БССР (1976—1989); прысвоена вучонае званне прафесара (1978).

Загадчык лабараторыі Беларускага НДІ экспертызы працаздольнасці і арганізацыі працы інвалідаў (1988—1989); кіраўнік лабараторыі агульнай паталогіі НДІІ радыяцыйнай медыцыны Міністэрства аховы здароўя БССР (1989—1895); галоўны спецыяліст па радыяцыйнай медыцыне Міністэрства аховы здароўя РБ (1991—1995); галоўны навуковы супрацоўнік інстытута, 1995—1996; прафесар кафедры герыятрыі і геранталогіі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (1996—2003), прафесар кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб БДМУ (з 2003 па цяперашні час).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Галіна навуковых даследаванняў: дыягностыка захворванняў суставаў, паталогія органаў стрававання; хваробы ўнутраных органаў у асоб, якія пацярпелі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

На базе кафедры стварыў Рэспубліканскі гастраэнтэралагічны тэрапеўтычны цэнтр (1979\_. Працаваў над праблемамі, звязанымі з ліквідацыяй наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС: «Аб радыеактыўным цэзіі» (1991), «Аб радыеактыўным стронцыі» (1991)..

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2  Гончарик, Иван Иосифович (род. 1933)  (руск.)
3. 1 2 3 4 5  Гончарик Иван Иосифович(недаступная спасылка)  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar · Scopus |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 141142 |
Міжнародныя спаборніцтвы, Фінляндыя
**Спартыўнае арыентаванне** — від спорту, у якім спартсмены, выкарыстоўваючы буйнамаштабную карту і компас, павінны прайсці вызначаную колькасць кантрольных пунктаў (КП), размешчаных на мясцовасці, а прамежкавыя вынікі вызначаюцца па часе праходжання дыстанцыі.

Абазначэнне кантрольнага пункта.
На мясцовасці кантрольныя пункты абазначаюцца бела-чырвонымі прызмамі памеру 30×30 см, як на летніх, так і на зімовых спаборніцтвах. Кожны кантрольны пункт мае абазначэнне, якое складаецца з двухзначных лічбаў, пачынаючы з 31. Кантрольныя пункты забяспечваюць сродкамі адзнакі (электронныя чыпы, кампосцеры), якія замацоўваюць непасрэдна над прызмай.

Мэта спаборніцтваў — як мага хутчэй прайсці дыстанцыю паводле дакладна вызначанага і пазначанага на мапе парадку. Праводзяцца спаборніцтвы ў зададзеным накірунку і па выбары (зададзеную колькасць кантрольных пунктаў спартсмен праходзіць у любой паслядоўнасці).

Вылучаюцца наступныя віды арыентавання:

* бягом (спартыўнае арыентаванне бягом)
* на лыжах (спартыўнае арыентаванне на лыжах)
* на веласіпедах (спартыўнае арыентаванне на веласіпед)
* пешшу і на калясках (спартыўнае арыентаванне па сцежках — спаборніцтвы для спартсменаў-інвалідаў)

Адрозніваюцца наступныя віды арыентавання:

* арыентаванне ў зададзеным накірунку
* арыентаванне па маркіраванай трасе
* арыентаванне па выбары
* арыентаванне па сцежках
* рагейн

Таксама адрозніваюць спаборніцтвы па іншых крытэрыях:

* па часе дня (дзённыя, начныя)
* па спосабе ўдзелу спартсменаў (індывідуальныя, эстафэтныя)
* па спосабе арганізацыі старта (асобны, гандыкап, агульны)

Арыентаванне па выбары — праходжанне зададзенай колькасці кантрольных пунктаў з ліку ўстаноўленых у раёне спаборніцтваў. Выбар кантрольных пунктаў і парадак іх праходжання вызначаюцца самім удзельнікам. Неаднаразовы выхад на адзін і той жа кантрольны пункт залічваецца толькі адзін раз. Старт можа быць агульным ці групавым.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Спартыўнае арыентаванне
* Міжнародная федэрацыя арыентавання (IOF) (англ.)
* Беларуская федэрацыя арыентавання (БФА) (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Анастасія Валер’еўна Дзянісава

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Канадская · Спартыўная каталанская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 4136467-3 · LCCN: sh90004400 · LNB: 000112774 · Microsoft: 513932644 · NDL: 00568924 · NKC: ph307613 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманоўскі.
**Юрый Яцэнтавіч Раманоўскі** (нар. 1 снежня 1974, в. Алешавічы, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі матэматык, кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт, рэктар Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ефрасінні Полацкай (з 2022 года).

Біяграфія
---------

У 1997 годзе скончыў матэматычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, у 2002 годзе — аспірантуру Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Геаметрыя і тапалогія», у 2008 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Геаметрыя ўласнай групы Пуанкарэ» ў савеце па абароне дысертацый пры Інстытуце матэматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы працаваў з 2002 па 2022 год: з 2008 года па 2010 год — намеснік дэкана факультэта матэматыкі і інфарматыкі, з 2010 па 2015 год — начальніка вучэбна-метадычнага ўпраўлення ўніверсітэта, з 2015 па 2019 год — дэкан факультэта даўніверсітэцкай падрыхтоўкі, з 2019 па 2021 год займаў пасаду прарэктара па навуковай рабоце, з 2021 па 2022 год — пасаду першага прарэктара ўніверсітэта.

1 жніўня 2022 года прызначаны на пасаду рэктара Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць і публікацыі
--------------------------------

Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў — геаметрыя аднародных прастор, спароджаных глабальнымі парамі; інварыянтныя дыферэнцыяльна-геаметрычныя структуры на аднародных прасторах. З’яўляецца аўтарам 22 навуковых прац. Курсы, якія выкладаў: «Уводзіны ў матэматыку» і «Геаметрыя і алгебра».

З’яўляецца аўтарам больш за 70 навуковых і навукова-метадычных работ, курсаў «Геаметрыя і алгебра», «Дыферэнцыяльная геаметрыя і тапалогія» і інш.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны граматай Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі ўпраўлення адукацыі Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта, ганаровай граматай і граматай ўстановы адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы». У 2016 годзе ён быў занесены на Дошку Гонару Ленінскага раёна Гродна. У 2015 годзе аб’яўлена падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за плённую працу, узорнае выкананне працоўных абавязкаў і дасягненні ў галіне навукі і адукацыі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Лукашэнка рэктару Полацкага дзяржуніверсітэта: будзьце сапраўдным беларусам і гэтак жа выхоўвайце моладзь
3. ↑  Сотрудники кафедры
4. ↑  У ГрДУ імя Янкі Купалы прадставілі першага прарэктара ўніверсітэта


| ⛭Рэктары Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта |
| --- |
| 
* Эрнст Бабенка (1974—1976)
* Пётр Швед (1976—1986)
* Эрнст Бабенка (1987—2003)
* Дзмітрый Лазоўскі (2003—2021)
* Алег Раманаў (2021—2022)
* Юрый Раманоўскі (з 2022)

 |
**Лео Генры Швайтэр** (англ.: Leo Henry Schweiter; 16 красавіка 1917 — 23 жніўня 1972) — генерал-маёр арміі ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 красавіка 1917 года ў горадзе Уічыта, штат Канзас. Скончыў Канзаскі дзяржаўным каледж (цяпер універсітэт).

У 1941 годзе ўступіў у вайсковы авіяцыйны корпус. Затым перайшоў у 101-ю паветрана-дэсантную дывізію, у складзе якога ўзяў удзел у парашутнай высадцы ў Нармандыі. 6 чэрвеня 1944 года падчас перастрэлкі каля Швайтэра выбухнула граната. Ён страціў прытомнасць, а ачуўся ўжо ў нямецкім палоне. Аднак ужо на наступны дзень з-за праблем падчас адступлення ім давялося адпусціць амерыканца.

Пазней Швайтэр прымаў удзел у Галандскай аперацыі і аблозе Бастоні.

Падчас вайны ў Карэі ён служыў у 7-й пяхотнай дывізіі і прымаў удзел у бітве пры Інчхоне. Шнайтэр атрымаў камандаванне 32-м пяхотным палком.

У 1959 годзе прызначаны начальнікам штаба 8-й стралковай дывізіі. Пазней быў памочнікам начальніка штаба 18-га паветрана-дэсантнага корпуса. З верасня 1961 года па ліпень 1962 года служыў камандзірам 5-й групы спецназа.

Да 1964 года Швайтэр працаваў у канцылярыі спецыяльнага памочніка па супрацьпаўстанцкай і спецыяльнай дзейнасці Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў. Затым служыў памочнікам камандзіра 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ў Форт-Кэмпбэл.

23 жніўня 1967 года Швайтэр прыняў камандаванне 173-й паветрана-дэсантнай брыгадай. Яго падраздзяленне прыняло актыўны ўдзел у бітве за Дакто. 20 сакавіка 1968 ён сышоў з гэтай пасады.

Да мая 1972 года быў начальнікам штаба арміі ЗША ў В’етнаме. У маі таго ж года ён звольніўся з-за праблем здароўя сышоў у адстаўку. 

Памёр 23 жніўня 1972 года ў вайсковым шпіталі Данхэм, Карлайл-Баракс, штат Пенсільванія.

Сям’я
-----

У яго і яго жонкі Вірджыніі было 3 дачкі і сын.

Зноскі
------

1. ↑  Koskimaki, George (2012). *D-Day with the Screaming Eagles*. Open Road Media. ISBN 9781480406582.
2. 1 2 3 4  Murphy, Edward (2008). *Dak To: America's Sky Soldiers in South Vietnam's Central Highlands*. Random House Publishing Group. pp. 117–8. ISBN 9780307518767.
3. ↑  Villard, Erik (2017). *United States Army in Vietnam Combat Operations Staying the Course October 1967 to September 1968*. Center of Military History United States Army. p. 155. ISBN 9780160942808. .
**Карл Хофер** (ням.: Karl Hofer; 11 кастрычніка 1878, Карлсруэ — 3 красавіка 1955, Берлін) — нямецкі мастак, блізкі па стылі да экспрэсіянізму.

Жыццё і творчасць
-----------------

Пачаў вучыцца жывапісу ў Карлсруэ пад кіраўніцтвам мастака Ханса Тома і пад моцным уздзеяннем твораў Арнольда Бёкліна. У 1903—1908 гадах ён разам з сям’ёй дзякуючы матэрыяльнай падтрымцы калекцыянера і мецэната Тэадора Рэйнхарда пражываў і працаваў у Рыме, дзе вывучаў законы кампазіцыі на працах Ганса фон Марэ. Тут карціны Карла Хофера набылі асаблівую мяккасць і пластычнасць.

Пасля вяртання на радзіму некаторы час уваходзіў у кола мастакоў вакол Васіля Кандзінскага і гурта «Мост», затым у 1909—1913 гадах (з перапынкамі) жыве ў Парыжы, дзе трапляе пад моцны ўплыў Пабла Пікасо і асабліва Сезана. Пазней захапіўся модным у той час кубізмам, схіляючыся хутчэй да прымітыўнага мастацтва.

У 1910—1911 гадах майстар здзяйсняе паездку ў Індыю, пасля якой у яго карцінах можна прасачыць містычныя тэндэнцыі. У гады Першай сусветнай вайны трапляе ў лагер для інтэрнаваных у Францыі і па абмене ў 1917 годзе адпраўлены ў Швейцарыю. Тут стварае цэлую серыю работ, прысвечаных прыродзе і выдатным відам кантона Тычына (так званыя «Ландшафты Тычына»). У гэтых працах, зрэшты, тэктанічная строгасць кампазіцыі часам пераважае над натуральнасцю выявы прыроды.

У 20-я гады XX стагоддзя мастак жыве ў Берліне і ўваходзіць у кола мастакоў — экспрэсіяністаў, хоць яго працы і адрозніваюцца ад твораў большасці не такімі яркімі, прыглушанымі фарбамі і рамантызаванай тэматыкай. У 1933 годзе з прыходам да ўлады нацыстаў майстар быў аб’яўлены прадстаўніком так званага «дэгенератыўнага мастацтва» і падвяргаўся пераследам. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Карл Хофер узначаліў Берлінскую акадэмію мастацтваў.

Зноскі
------

1. 1 2  Karl (1878-1955) Hofer<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Karl Hofer — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q683543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2256716'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гараін.
**Ян Антоній Гараін** (польск.: Jan Antoni Horain, 1686 — 1777) — дзяржаўны дзеяч і ўраднік Рэчы Паспалітай.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Гараінаў герба «Шранява». Сын Фларыяна Казіміра Гараіна і Ганны Элеаноры Ардынец. Нарадзіўся ў 1686 годзе. У маладосці падтрымліваў партыю Станіслава Ляшчынскага, ваяваў супраць караля Аўгуста II. Але пасля памірыўся з каралём.

У 1720 годзе прызначаны віленскім пісарам гродскім. У 1729 годзе ён быў адным з тых, хто сарваў пасяджэнне Варшаўскага сойма. У 1731 годзе стаў віленскім чашнікам, а ў 1748 годзе — віленскім падкаморым. Адначасова выконваў абавязкі віленскага падваяводы. У 1733 г. атрымаў магілёўскае і ялоўскае староствы.

У 1764 годзе прызначаны кашталянам берасцейскім. У тым жа годзе быў прадстаўніком ад Віленскага ваяводства на сойме, дзе быў выбраны ў Скарбовую камісію Вялікага Княства Літоўскага. У 1765 годзе ўзнагароджаны ордэнам Святога Станіслава.

У 1768 годзе быў прызначаны берасцейскім ваяводам. Ён займаў пасаду да сваёй смерці ў 1777 годзе. У 1768 годзе ён далучыўся да Барскай канфедэрацыі, якую пакінуў у 1772 годзе.

Сям’я
-----

Двойчы быў жанаты. Першы раз з Яаннай Элеанорай з Путкамераў, дачкой стольніка інфлянцкага Ваўжынца Путкамера. З ёй дзеці:

* Міхал Пётр (1729—1768), віленскі падкаморы.

У другім шлюбе з Монікай Свінкай Зялінскай. З ёй дзеці:

* Казімір Тадэвуш
* Ян Непамуцэн
* Юзаф

Зноскі
------

1. ↑  Jan Antoni Horain
2. 1 2  *Сяргей Амелька* Пячатка Яна Антонія Гараіна, віленскага падкаморыя (1747-1748 г.). (бел.) // *Герольд Litherland*. — Горадня: 2003. — № 3-1 (11-12).

Крыніцы
-------

* Seweryn Uruski «Rodzina. Herbarz Szlachty Polskiej» (tom 5, s. 178—180, Horainowie herbu Szreniawa)
* Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego, t. I, Warszawa 2006, s. 391.


| ?Ян Антоні Гараін — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Рыгор Гараін[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Фларыян Казімір Гараін[d] |  | Ян Гараін[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Ян Антоні Гараін |  |  |  |  |  | Q121413244? |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ганна Элеанора Ардынец[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: jan-antoni-horain · Sejm-Wielki.pl |