recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Вярхоўны Суд Эстонскай Рэспублікі** (іншая назва — **Дзяржаўны Суд Эстонскай Рэспублікі**, эст.: Riigikohus) — вышэйшая судовая інстанцыя ў Эстонскай Рэспубліцы, якая пераглядае судовыя рашэнні ў касацыйным парадку, а таксама выконвае канстытуцыйны нагляд.

Гісторыя
--------

21 кастрычніка 1919 года Устаноўчы сход Эстоніі прыняў закон аб Дзяржаўным судзе. Яго першае пасяджэнне адбылося 14 студзеня 1920 года ў Тарту. У 1935 годзе Дзяржаўны суд пераехаў з Тарту ў Талін. Пасля ўсталявання савецкай улады і стварэння Эстонскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі летам 1940 года Дзяржаўны суд быў адменены.

У Эстонскай ССР дзейнічаў Вярхоўны суд ЭССР, які выбіраўся Вярхоўным Саветам Эстонскай ССР тэрмінам на 5 гадоў.

27 мая 1993 года ізноў створаны Вярхоўны суд Эстонскай Рэспублікі правёў сваё першае пасяджэнне.

Склад
-----

Вярхоўны суд складаецца з 19 суддзяў (разам са старшынёй суда). Суддзі абіраюцца на пасаду эстонскім парламентам па прадстаўленню Старшыні (галоўнага суддзі) Вярхоўнага Суда. Старшыня Вярхоўнага Суда таксама абіраецца парламентам па прапанове Прэзідэнта Эстоніі. Тэрмін яго знаходжання на пасадзе — дзевяць гадоў. Суддзямі Вярхоўнага Суда могуць стаць асобы не старэйшыя за 67 гадоў, пасада займаецца пажыццёва. У сваёй дзейнасці суддзі маюць поўную незалежнасць і падпарадкоўваюцца толькі закону.

### Старшыні (галоўныя суддзі)

* Карэль Партс (1919—1940)
* Райт Марусце (1992—1998)
* Уна Лёхмус (1998—2004)
* Мярт Раск (2004—2013)
* Прыіт Пікамае (з 2013 года)

Структура
---------

* Касацыйныя калегіі
* Судовая калегія канстытуцыйнага нагляду
* Спецыяльная калегія (ad hoc)
* Пленум Вярхоўнага суда

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Вярхоўнага Суда Эстонскай Рэспублікі Архівавана 31 снежня 2013.  (руск.)  (эст.)  (англ.)

| ⛭Краіны Еўропы: Вярхоўны Суд |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |
**Кніга Левіт** («*Книга третие Моисеовы, зовемые Леувить*») — недатавае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1517 года.

Змест кнігі
-----------

Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («*Зуполъне выложены на руский языкъ докторомъ Францискомъ Скориною с Полоцька Богу в Троици единому и пречистой матери Его Марии ко чти и людем всимъ к науце*»). На другім аркушы даецца «*Предъсловие доктора Франъциска Скорины с Полоцька во книгим Левить Моисеовы*», потым змяшчаецца тэкст 27 раздзелаў кнігі, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.

Друкарскія асаблівасці выдання
------------------------------

Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 54 аркушы, якія сабраны ў 7 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе — 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана 3 ілюстрацыямі, застаўкай і 30 ініцыяламі. На тытульным лісце змешчана ілюстрацыя «Бог и Майсей», а на адвароце тытула — гравюра «Сей есть Аарон». На 6-м аркушы — ілюстрацыя «Узор трэбніка», такая ж самая гравюра ёсць і ў кнізе Выхад. У канцы пасляслоўя на 6-м аркушы змешчана канцоўка, якая вар'іруе матыў калоны з акантавым лісцем, такія ж выявы сустракаюцца ў яшчэ 2 пражскіх выданнях Скарыны. Перад асноўным тэкстам змешчана застаўка з выявамі дзяцей, паміж якімі шчыт з зацьменнем сонца, што паўтараецца ў яшчэ 4 выданнях Скарыны. Ініцыялы папярэднічаюць пачаткам раздзелаў, тэкстам на тытульным лісце і прадмове.

Захавалася 15 экзэмпляраў кнігі Левіт, з іх 6 поўныя.

Літаратура
----------

* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

Спасылкі
--------

| ⛭Выданні ✯ ✰ Францыска Скарыны |
| --- |
| Прага | Псалтыр (1517) · Кніга Іова (1517) · Прытчы Саламонавы (1517) · Кніга Ісуса Сірахава (1517) · Еклезіяст (Саборнік) (1517) · Прамудрасць Божая (1517) · Песня Песням (1518) · Кніга Царстваў (1518) · Кніга Ісуса Навіна (1518) · Юдзіф (1519) · Кніга Суддзяў (1519) · Быццё (1519) · Выхад (1519) · Левіт (1519) · Лічбы (1519) · Другі закон (1519) · Руф (1519) · Эсфір (1519) · Плач Ераміі (1519) · Кніга прарока Даніла (1519) |
| Вільня | Малая падарожная кніжка (Псалтыр (1522)) · Апостал (1525) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Латышаў.
**Вадзім Канстанцінавіч Латышаў** (29 жніўня 1948, Берлін, ГДР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1973 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, на камбінаце «Белгандальрэклама», з 1984 года — мастак прамграфікі Заслаўскай карданажна-паліграфічнай фабрыкі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты забудовы мікрараёнаў Масюкоўшчына-2 (1976), Захад-3 (1978), Захад-4, 5, па вул. Ангарскай (1979), камунальна-складскія зоны Мінска (1974), аўтар афармлення інтэр’ераў і вітрын крам «Аметыст», «Беларускія шарсцяныя тканіны» па Ленінскім праспекце, «Тавары для жанчын» па вул. Карастаянавай (1979—1982) у Мінску, афармленне дзён «Беларуская кухня» на ВДНГ СССР у Маскве да 60-годдзя СССР (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Латышев Вадим Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Вадкі кісларод** (ВК, англ.: liquid oxygen, LOX) — вадкасць бледна-сіняга колеру, адносіцца да моцных парамагнетыкаў. З'яўляецца адным з чатырох агрэгатных станаў кіслароду. ВК мае удзельную шчыльнасць 1,141 г/см³ і мае умерана крыягенныя ўласцівасці з кропкай замярзання 50,5 K (-222,65 ° C) і кропкай кіпення 90,188 K (-182,96 ° C). Вадкі кісларод актыўна выкарыстоўваецца ў касмічнай і газавай галінах, пры эксплуатацыі падводных лодак, шырока выкарыстоўваецца ў медыцыне. Звычайна прамысловае атрыманне грунтуецца на фракцыйнай перагонцы паветра. Каэфіцыент пашырэння кіслароду пры змене агрэгатнага стану на газападобны складае 860:1 пры 20 ° C, што часам выкарыстоўваецца ў сістэмах забеспячэння кіслародам для дыхання ў камерцыйных і ваенных самалётах. 

З-за сваёй крыягеннай прыроды ВК можа выклікаць крохкасць матэрыялаў, якія знаходзяцца з ім у судотыку. Вадкі кісларод таксама з'яўляецца вельмі магутным акісляльным агентам: арганічнае рэчыва хутка згарае ў яго асяроддзі з вялікім вылучэннем цяпла. Больш за тое, некаторыя з гэтых рэчываў, будучы прасякнутымі ВК маюць ўласцівасць непрадказальна выбухаць. Нафтапрадукты часта дэманструюць такія паводзіны, уключаючы асфальт.

Гісторыя
--------

* У 1845 годзе Майкл Фарадэй змог ажыццявіць звадкаванне большасці вядомых тады газаў. Шэсць газаў, аднак, нягледзячы на ​​ўсе яго спробы звадкавання не паддаваліся, а менавіта кісларод, вадарод, азот, вокіс вугляроду, метан і вокіс азоту.
* У 1877 году Луі-Поль Каетэ (1832-1913) у Францыі і Раўль Піктэ (1846-1929) у Швейцарыі незалежна адзін ад аднаго рознымі метадамі атрымалі некалькі кропель вадкага кіслароду.
* Упершыню ў вымерных колькасцях вадкі кісларод быў атрыманы польскімі прафесарамі Кракаўскага ўніверсітэта Жыгімонтам Урублеўскім і Каралем Альшэўскім у 1883 годзе.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 205965903 |
Аб’яднаныя Арабскія Эміраты -  федэратыўная дзяржава, якая складаецца з сямі эміратаў (араб.  إمارات‎‎ -*Імарата*, адз. л. - إمارة - *Імар*). Кожны эмірат ўяўляе сабой мікра-дзяржавў з  абсалютнай манархіяй. Ключавым момантам у адміністрацыйным прыладзе ААЭ з'яўляецца права кожнага эмірата распараджацца запасамі  вуглевадародаў на сваёй тэрыторыі - фактычна ў адпаведнасці з запасамі  нафты размяркоўваецца ўплыў тых ці іншых эміратаў у вызначэнні агульнай палітыкі краіны. Так, у найбуйнейшым і найбольш багатым з эміратаў, Абу-Дабі, размешчаная сталіца - горад Абу-Дабі, і эмір Абу-Дабі з'яўляецца адначасова прэзідэнтам Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў. Эмір Дубая з'яўляецца кіраўніком урада. 

| Эмірат | Арыгінальная назва | Адміністрацыйныцэнтр | Плошча, км² | Насельніцтва, чел |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Абу-Дабі | أبو ظبي | Абу-Дабі | 67 340 | 1 465 431 |
| Аджман | عجمان | Аджман | 259 | 260 492 |
| Дубай | دبي | Дубай | 3885 | 1 229 330 |
| Рас-эль-Хайма | رأس الخيمة | Рас-эль-Хайма | 1683 | 191 753 |
| Ум-эль-Кайвайн | أم القيوين | Умм-эль-Кайвайн | 777 | 59 098 |
| Эль-Фуджайра | الفجيرة | Эль-Фуджайра | 1166 | 118 933 |
| Шарджа | الشارقة | Шарджа | 2590 | 656 941 |

| ⛭Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў |
| --- |
| 
* Абу-Дабі
* Аджман
* Дубай
* Рас-эль-Хайма
* Ум-эль-Кайвайн
* Эль-Фуджайра
* Шарджа

 | Сцяг ААЭ |
**Каламягі** (раней Каламякі, фін. Kolomäki) — гістарычны раён на поўначы Санкт-Пецярбурга (муніцыпальная акруга № 70 (Каламягі)). На поўначы мяжуе з Нова-Арлоўскім лесапаркам. З 30-х гадоў 19 стагоддзя — дачная мясцовасць.

У адміністрацыйным плане Пецярбурга-Петраграда да 1917 года Каламягі лічыліся прыгарадам і ўваходзілі, нароўні са Старой Дзярэўняй, у склад Новадзеравенскага прыгараднага ўчастка.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**ТАА ХА́ДО (XADO)** — украінская кампанія, вытворца рэвіталізантаў, маслаў, змазак, аўтахіміі.

Гісторыя
--------

Кампанія заснавана ў 1991 годзе ў горадзе Харкаве (Украіна). Назва «**ХАДО**» — скарачэнне ад слоў «**ха**рьковский **до**м». У 1998 годзе кіраўніцтвам кампаніі было запатэнтавана вынаходства рэвіталізанта (дадаткі да змазвальных матэрыялаў). Першая прадукцыя кампаніі ў спажывецкім пакаванні (гель-рэвіталізант для рухавікоў) з’явілася ў снежні 1999 года. У 2004 годзе кампанія ХАДО пачала вырабляць масла  **XADO Atomic Oil** з атамарным рэвіталізантам.

Лагатып
-------

 Лагатып ХАДО Лагатып **ХАДО** быў створаны ў 2000 годзе харкаўскім дызайнерам Ігарам Макаравым. Па задуме ён як бы «напісаны» выдушаным з тубы гелем, паколькі асноўны прадукт **ХАДО**, гель-рэвіталізант, выпускаецца менавіта ў тубах.

Дзейнасць
---------

Кампанія вырабляе каля 250 найменняў прадукцыі (галоўным чынам для тэхнічнага абслугоўвання аўтамабіляў), якая даступная больш чым ў 60 краінах свету (інфармацыя на сакавік 2011 года). Самыя вядомыя прадукты — гелі-рэвіталізанты XADO, масла XADO Atomic Oil, аўтахімія VeryLube. Па адзнаках адмыслоўцаў кампанія **ХАДО** з’яўляецца найбуйным гульцом і на расійскім рынку імпартных і айчынных антыфрыкцыйных рашэнняў, актыўна прысутнічаючы практычна ва ўсіх асноўных рэгіёнах Расійскай Федэрацыі. Яе дзель рынка складае 24 %, а ў сегменце нанакерамікі — да 90 % .

ХАДО і спорт
------------

* Уладальнік аўтамабільнай каманды XADO Motorsport[ru], чэмпіёна Украіны ў ралійных і колцавых гонках.
* Партнёр расійскай аўтамабільнай каманды КАМАЗ-майстар (2004—2009).
* Партнёр расійскага баксёра Мікалая Валуева (2007—2008).
* Фундатар каманды Pro100! XADO — першай украінскай геймерскай каманды, якая перамагла ў міжнародным турніры па камп’ютарных гульнях.

Зноскі
------

1. ↑  Рэвіталізант для краіны. Архівавана 11 студзеня 2012. «За рулём Украіна»
2. ↑  Аналіз рынка нанакерамічных трыбапрэпаратаў РФ кампаніяй маркетынгавых даследаванняў MARCS. Архівавана 22 сакавіка 2012. На афіцыйным сайце Market Capital Solutions
Набор каламаў
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Калам (значэнні).
**Калам** (قلم‎, паходзіць ад стар.-грэч.: κάλαμος — «трыснёг») — трысняговае пяро. Са старажытнасці служыла для пісьма. У народаў сярэдневяковага Усходу, якія карысталіся арабскім алфавітам, для розных відаў пісьма існавалі розныя спосабы рэзкі і расшчаплення трыснягу. У сярэдневяковых трактатах каламам называлі таксама пэндзаль для жывапісу.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 1 : А-Л. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0152-4

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Любоў Іванаўна Дабржанская** (24 снежня 1905, Кіеў — 3 лістапада 1980, Масква) — савецкая актрыса тэатра і кіно, спявачка; народная артыстка СССР (1965), лаўрэат Сталінскай прэміі II ступені (1951).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 24 снежня 1905 года (паводле афіцыйных звестак — у 1908 годзе) ў Кіеве ў дваранскай сям’і. У 1923—1924 гадах вучылася ў тэатральнай студыі пры Другім тэатры Украінскай савецкай рэспублікі імя У. І. Леніна (з 1926 — Руская дзяржаўная драма, цяпер — Нацыянальны акадэмічны тэатр рускай драмы імя Лесі Украінкі) у Кіеве. З 1924 года — актрыса яго трупы. З 1926 па 1927 год нядоўга працавала ў Днепрапятроўску.

З 1934 года — актрыса Цэнтральнага тэатра Савецкай Арміі ў Маскве, дзе вялікі ўплыў на яе мастацтва аказаў А. Д. Папоў.

Іграла ў іншых тэатрах Масквы (Драматычны тэатр імя К. С. Станіслаўскага, Тэатр «Сучаснік»).

Для актрысы, якая валодала выдатным дарам пераўвасаблення, выразным голасам, моцным тэмпераментам, характэрны іранічнасць, вастрыня псіхалагічнага малюнка, яркасць сцэнічнай формы. Выступала ў камічных і драматычных ролях. Усяго ёю было створана больш за 120 роляў у тэатры.

Валодала выдатным голасам. Спевам спецыяльна не вучылася, але добра спраўлялася з выкананнем вакальных твораў у ролях.

Удзельнічала ў канцэртах. Рамансы, выкананыя ёю, карысталіся вялізным поспехам.

З 1 мая 1978 года — персанальная пенсіянерка саюзнага значэння.

Памерла 3 лістапада 1980 года ў Маскве. Пахавана ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.

Узнагароды
----------

* Народная артыстка СССР (1965),
* Сталінская прэмія II ступені (1951),
* ордэн Леніна.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 15 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Сучаснай Украіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1249552060 · LCCN: no2017028416 · VIAF: 288148996061959751446 |
**Фіёна Гіб** (англ.: Fionna Gibb, нар. 10 лістапада 1963, Глазга) — брытанскі дыпламат. Пасол Вялікабрытаніі ў Беларусі з 2016 года.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў шатландскім горадзе Глазга. Ступень магістра атрымала ў Сент-Эндрускім універсітэце. Дыпламатычную кар’еру пачала ў Міністэрстве замежных спраў Вялікабрытаніі ў 1990 годзе. Займала пасады ў Лондане і за мяжой. Працавала ў Берліне, Кіеве, Магадзіша, Басры — дзе была намеснікам генеральнага консула ў 2008—2009 гадах — і ў Сане, дзе працавала намеснікам главы місіі.

У 2012—2015 гадах працавала ў Лондане ў якасці намесніка кіраўніка Дэпартамента па кіраванні праектамі, які ахоплівае шырокі спектр пытанняў палітыкі, бяспекі і культуры.

З 25 студзеня 2016 года Пасол Вялікабрытаніі ў Беларусі.

Валодае французскай, нямецкай і рускай мовамі.

Зноскі
------

1. ↑  *Mackie, Colin* British Diplomatic Directory (1820-2005) — Форын Офіс.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q358834'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56808876'></a>
2. 1 2 3 4  Фионна Гибб — Чрезвычайный и Полномочный Посол Соединенного королевства Великобритании и Северной Ирландии в Беларуси Архівавана 23 студзеня 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Машэ́лева** (трансліт.: *Mašelieva*, руск.: Машелево) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Фарынаўскага сельсавета.

У XVIII ст. належала шляхцічам Багамольцам. У XIX ст. адносілася да Банонскай воласці Полацкага павета.

Размешчана за 15 км на паўднёвы захад ад Полацка паблізу аўтадарогі Р45 Полацк - Глыбокае - мяжа з Літвой на рацэ Ушача.

Праз населены пункт не праходзяць маршруты грамадскага транспарту. Бліжэйшая аўтобусны прыпынак размешчана у вёсцы Кутняны за 1 км ад вёскі, чыгуначная станцыя — у мястэчку Фарынава за 2,5 км ад вёскі.

Дзялілася на Старое Машэлева і Новае Машэлева, паміж якімі працякў ручай. Будаўніцтва ў Новым Машэлева шматкватэрных дамоў і дамоў сядзібнай забудовы пачалося ў 1970-я гг. На пачатку XXI ст. у Старым Машэлева пастаянных жыхароў не засталося.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Фарынаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Фарынава |
| Аграгарадкі | Рудня |
| Вёскі | Валеўкі ·  Вераб'і ·  Вішнёва ·  Дубоўка ·  Казлоўка ·  Каўтуны ·  Кур'яны ·  Кутняны ·  Латышкі ·  Лясіны ·  Машэлева ·  Мяругі ·  Рабышы ·  Равякі ·  Рагачы |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васілевіч.

**Яфрэм Пятровіч Васілевіч** (4 лютага 1901, в. Барысавічы, Клімавіцкі раён — 16 верасня 1965) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1929 года. Удзельнік баёў супраць банд Булак-Балаховіча ў 1920 годзе. З 1925 года на партыйнай, гаспадарчай рабоце, старшыня Расонскага райвыканкама.

З ліпеня 1941 года пакінуты ў тыле ворага, член Расонскага падпольнага РК КП(б)Б. З сакавіка 1942 года ў Паўночна-Заходняй аператыўнай групе ЦК КП(б)Б. З ліпеня 1942 — лістапад 1943 года камісар Расонскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна, адначасова ў лістападзе 1942 — лістападзе 1943 года сакратар Расонскага падпольнага РК КП(б)Б.

У 1943—1958 гадах на партыйнай рабоце.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Василевич Ефрем Петрович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 102. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Злацін.

**Яфім Ізраілевіч Злацін** (2 верасня 1913, Магілёў — 23 жніўня 1965) — Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў рабочай яўрэйскай сям’і. Скончыў рабфак у Днепрапятроўску. У Чырвонай Арміі з 1935 года. У 1937—1941 гадах працаваў у Магілёве. У Вялікую Айчынную вайну з 1942 года на Варонежскім, Стэпавым, 1-м Украінскім і 2-м Украінскім франтах. Камандзір мінамётнага ўзвода сяржант Я. І. Злацін вызначыўся 24—25 верасня 1943 года пры фарсіраванні Дняпра на тэрыторыі Украіны. Узвод пад яго камандаваннем фарсіраваў раку на поўдзень ад Крамянчуга, адбіў некалькі контратак ворага, знішчыў 9 кулямётных і 3 мінамётныя кропкі і каля роты гітлераўцаў. Цяжка паранены, Я. І. Злацін не пакінуў поля бою. У 1944 годзе скончыў Ленінградскае ваенна-палітычнае вучылішча імя Энгельса. Дэмабілізаваны ў 1945 годзе па хваробе. Да 1964 года на гаспадарчай рабоце ў Маскве.

Званне Героя Савецкага Саюза Я. І. Злаціну прысвоена 26.10.1943 г. Узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 130156 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Канановіч.

**Любоў Іванаўна Канановіч** (11 лістапада 1932, в. Галева, Пінскі павет, Палескае ваяводства — 21 жніўня 2012) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

З 1952 года працавала паляводам, даяркай у калгасе «Аснежыцкі» Пінскага раёна. У 1971 годзе дасягнула рэкорднага надою малака ад каровы — 7634 кг.

Узнагароды
----------

Герой Сацыялістычнай Працы (1971). Узнагароджана двума ордэнамі Леніна (1966, 1971). Званне «Ганаровы грамадзянін Пінскага раёна» прысвоена ў 2006 годзе за адменныя заслугі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці Пінскага раёна.

Спасылкі
--------

* Почетные граждане Пинского района
* Кононович Любовь Ивановна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бялевіч.
**Яфім Яфімавіч Бялевіч** (15 (27) лютага 1888, Мінск — 13 снежня 1942, Магадан, ГУЛАГ) — дзеяч беларускага нацыянальнага руху.

Біяграфія
---------

Кіраўнікі беларускіх прадстаўніцтваў i місій у еўрапейскіх краінах. Сядзяць (злева направа): Яўген Ладноў, Васіль Захарка, Пётра Крачэўскі, Леанард Заяц; стаяць: Лявон Вітан-Дубейкаўскі, Янка Чарапук, Яўхім Бялевіч. Кастрычнік 1919 г. (БДАМЛіМ).
Нарадзіўся 27 лютага 1888 года ў Мінску. Вучыўся ў Мінскай гімназіі, з якой за ўдзел у вучнёўскіх беспарадках у 1907 выключаны і арыштаваны. Хутка вызвалены. Скончыў гімназію экстэрнам. Паступіў на юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (скончыў у 1912). Быў прызваны ў армію. Падчас Першай сусветнай вайны на фронце — прапаршчык, штабс-капітан. 

Ад вайскоўцаў-беларусаў абраны дэлегатам на Першы Усебеларускі з’езд, член яго прэзідыума. Да ліпеня 1918 займаў пасаду міністра юстыцыі і фінансаў у Народным сакратарыяце — першым урадзе БНР. Як нязгодны з яго палітыкай, выйшаў у адстаўку. Пасля дыпламатычны прадстаўнік урада БНР у Кіеве, Адэсе, Берліне. 

У 1919 арыштаваны польскімі акупацыйнымі ўладамі, але здолеў уцячы з-пад варты. У 1918—1919 член Беларускай партыі сацыялістаў-федэралістаў, у 1920 член Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў, з якой у жніўні 1920 выйшаў з-за адмовы лідараў падпісаць Дэкларацыю пра абвяшчэнне незалежнасці БССР ад 31 ліпеня 1920. У 1920—1922 служыў у Гомелі ў чыгуначных часцях Чырвонай арміі. 1 кастрычніка 1920 арыштаваны асобым аддзелам Заходняга фронту па падазрэнні ў контррэвалюцыйнай дзейнасці; вызвалены праз 6 месяцаў. У чэрвені 1924 удзельнічаў у ліквідацыйным з’ездзе БПС-Р. Перайшоў на фінансавую работу — у 1925—1930 упаўнаважаны Наркамфіна БССР, з 1931 у Белшвейаддзяленні Вышэйшага савета народнай гаспадаркі. 

Арыштаваны 19 сакавіка 1932. Паводле пастановы калегіі АДПУ СССР асуджаны да 5 гадоў папраўча-працоўных работ. Этапаваны ў Свірскі канцлагер НКВД Ленінградскай вобласці. У зняволенні 27 снежня 1936 узяты пад варту. 8 лютага 1937 Ленінградскім абласным судом асуджаны да 5 гадоў зняволення і 5 гадоў пазбаўлення правоў. Загінуў у Магаданскім канцлагеры. 

Па першым прыгаворы рэабілітаваны прэзідыумам Мінскага абласнога суда 16 лістапада 1963, па другім — пракуратурай Расійскай Федэрацыі 16 снежня 1992.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 396. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — С. 161. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 1 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2004.
*Гэты артыкул — пра дзяржаўнае ўтварэнне часоў Напалеонаўскіх войнаў. Пра горад-дзяржаву, які існаваў у перыяд паміж сусветнымі войнамі, гл. артыкул Вольны горад Данцыг.* 
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Данцыг.

**Вольны горад Данцыг** (фр.: Ville libre de Dantzig, ням.: Freie Stadt Danzig, польск.: Wolne Miasto Gdańsk), або **Рэспубліка Данцыг** — паўаўтаномная дзяржава, заснаваная Напалеонам 21 ліпеня 1807 года падчас Напалеонаўскіх войнаў пасля яго ўзяцця 27 мая маршалам Лефеўрам у тым жа годзе.

Тэрыторыя горада-дзяржавы складалася з горада Данцыг з яго сельскімі ўладаннямі ў вусці Віслы, разам з Хельскай касой. Паўднёвай паловай Віслінскай касы была аддзелена ад Каралеўства Прусія.

29 лістапада 1813 года рускія войскі аблажылі горад, які французы пакінулі 2 студзеня 1814 года. Паводле рашэнняў Венскага кангрэса, Данцыг быў вернуты Прусіі, пасля чаго стаў сталіцай раёна і правінцыі Заходняя Прусія, традыцыйная аўтаномія пры гэтым была захавана.
**Манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі** — мемарыяльны комплекс у г. Жодзіна Мінскай вобласці. Адкрыты каля шашы Мінск — Масква ў 1975 г. (скульптары А. Заспіцкі, I. Міско, М. Рыжанкоў, архітэктар А. Трафімчук; Дзяржаўная прэмія СССР 1977 г.).

Апісанне
--------

Шасціфігурная скульптурная кампазіцыя (з бронзы) выцягнутая па гарызанталі. Фігура маці нібы застыла на двухпрыступкавым пастаменце, а праз сімвалічную дарогу, засаджаную кветкамі, — фігуры яе пяці сыноў (пастаўленыя на больш нізкі пастамент), што пайшлі на вайну. У помніку ўвасоблены драматычны лёс беларускай маці, жыхаркі г. Жодзіна Н. Ф. Купрыянавай  (руск.) (бел. усе пяць сыноў якой аддалі жыццё за вызваленне Радзімы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Мемарыяльны комплекс арганічна ўваходзіць у навакольнае асяроддзе.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі (Жодзіна) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
«**Пуцінка**» — гарэлка, якая вырабляецца расійскім заводам «Кристалл» з 2003 г. Брэнд належыць кампаніі «Винэксим», 80% продажаў якой прыпадае на «Пуцінку». Паводле звестак РБК-daily, па стане на май 2008 года штомесячны аб’ём продажаў — каля 250 тыс. дэкалітраў.

Паводле словў стваральніка брэнду (аўтарам брэнду «Пуцінка» з’яўляецца вядомы маркетолаг Станіслаў Каўфман), выбіраючы назву для гарэлкі, ён згуляў на папулярнасці прэзідэнта Расіі. Абмежаванняў з рэгістрацыяй атрымалася пазбегнуць, бо слова «пуцінка» не з’яўляецца дакладнай копіяй прозвішча, акрамя таго, яно пазначае рускі рыбалоўны тэрмін «пуціна». Як заявілі ў кампаніі «Винэксим» у 2007 годзе, пры вывадзе брэнду на рынак разлік рабіўся на папулярнасць Пуціна сярод расіян, і выпуск прадукту плануецца працягнуць нават пасля яго сыходу з пасады прэзідэнта: «Гэтая гарэлка атаясамляецца з чымсьці вельмі добрым. Пасля 2008 года яе папулярнасць толькі ўзрасце». З іншага боку, па словах прадстаўніка кампаніі, аб’ёмы продажаў у рэгіёнах г. зв. «Чырвонага пояса Расіі» з моцнай падтрымкай апазіцыйнай КПРФ адстаюць у параўнанні з іншымі рэгіёнамі. У 2008 годзе кампанія, якая валодае правамі на брэнд «Путинка», падала ў Распатэнт заяўку на рэгістрацыю таварнага знаку «Путинка министерская».

Гарэлка «Пуцінка» неаднаразова атрымлівала розныя ўзнагароды. У 2004 року экспертны савет кампаніі «Супербрэнд» пад старшынствам Аляксандра Шохіна прысвоіў гарэлцы званне «Супербрэнд-2004». У 2006 годзе «Путинка» атрымала нацыянальную прэмію «Тавар года» ў катэгорыі «Гарэлка стандарт». У 2007 годзе дэпартамэнт кашруту пры галоўным равінаце Расіі выдаў сертыфікат кашэрнасці гарэлцы (гатунку «Путинка Перцовая» і «Путинка ограниченная партия»).

Зноскі
------

1. 1 2  *Дзяніс Пузыроў*. В чём хранит сбережения друг Путина (руск.) «РБК», 4 красавіка 2016
2. ↑  «Медведевка» вместо «Путинки»?
3. ↑  Трутнев О. «Путинка» в паре с «Рублёвкой» // РБК daily, 14 мая 2008
4. ↑  Сайт компании BrandAid. Переживет ли Путинка президента?
5. ↑  Сайт компании Рекольт. Бренды на российском рынке премиальной водки(недаступная спасылка)
6. ↑  Andrew Osborn. Will Russia’s Putinka Outlast the President? // The Wall Street Journal, 29 мая 2007 (перевод И. Никольского, «Коммерсантъ» № 92 (3668), 30 мая 2007)
7. ↑  ИА Регион-2. Водка «Путинка» переименована — в «министерскую»
8. ↑  Водка «Путинка» названа супербрендом 2004 года // advesti.ru, 2004

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Кляштарная брама ў Торуні** — сярэднявечная абаронная вежа на тэрыторыі Старога горада Торуні.

Гісторыя
--------

Брама захавала першапачатковы выгляд гатычнай вежы.
Брама была пабудавана ў XIV стагоддзі як адна з чатырох, якія вядуць у стары горад з порта Віслы. Брама да нашых дзён захавала першапачатковы выгляд гатычнай вежы.

Назва брамы адносіцца да сярэднявечнага кляштара бенедыктынак з касцёлам св. Духа, разбураны падчас шведскага патопу ў сярэдзіне в XVII ст. На месцы былога кляштара зараз знаходзіцца высокі будынак старых прускіх казармаў першай паловы ХІХ ст. У міжваенны перыяд тут размяшчалася першая польская афіцэрская школа.

Зноскі
------

1. ↑  Brama Klasztorna

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кляштарная брама (Торунь)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андрыцкі.

**Міклаўш (Мікалаўс) Андрыцкі** (в.-луж.: Mikławš Andricki; 30 мая 1871, Паншвіц-Кукаў — 18 снежня 1908, Цытау, Саксонія) — каталіцкі святар, сербалужыцкі празаік, публіцыст, перакладчык, рэдактар часопіса «Łužica», дзеяч нацыянальнага руху лужыцкіх сербаў.

Біяграфія
---------

У 1883-1886 навучаўся ў каталіцкай семінарыі Баўтцэна, у 1886-1895 — у Лужыцкай семінарыі ў Празе, у 1886-1892 — пражскай нямецкай гімназіі, у 1892-1895 вывучаў тэалогію. У 1895-1908 — служыў святаром. У перыяд навучання ў Празе быў членам студэнцкага гуртка «Сербаўка» пры Сербалужыцкай семінарыі.

Праціўнік германізацыі, адзін з самых актыўных *младасербаў* канца XIX стагоддзя. Член «Маціцы сербскай». У 1895 годзе арганізаваў XXI моладзевы летнік-фестываль для лужыцкіх гімназістаў пад назвай «Схадзаванка». У 1896-1904 гг. рэдагаваў часопіс младасербаў «Łužica», у 1903 — «Katolski Posoł», царкоўную газету лужыцкага таварыства Кірыла і Мяфодзія для лужычанаў-каталікоў у Верхняй Лужыцы

У 1900-1906 гг. — заснавальнік і сакратар рабочай групы сербскіх пісьменнікаў, за патрыятычную дзейнасць атрымаў ад царкоўных уладаў вымову. У 1904 годзе адбываў зняволенне ў манастырскай турме імперскай сталіцы.

Памёр ад сухотаў.

Старэйшы брат сербалужыцкага дырыжора і грамадскага дзеяча Яна Андрыцкага і дзядзька каталіцкага блажэннага Алаіза Андрыцкага.

Творчасць
---------

Адзін з лепшых стылістаў лужыцкай літаратуры. Аўтар многіх аднаактовых п'ес.

Напісаў першую біяграфію лужыцкага паэта Якуба Барт-Чышынскага.

Перакладаў з польскай і чэшскай моў творы Генрыка Сянкевіча, Яна Неруды, Алаіса Ірасека і інш.

Выкарыстоўваў псеўданімы: *Альфа, Арыстарх, Дыксі, Handrij, IMPIGER, Лузан, Łužičan, Сілуан, Spectator, Wuj Łazowski*.

Выбраныя творы
--------------

* *Pola stareje maćerje (1894)*
* *Listy z Prahi z lět 1886 do 1895*
* *Koło serbskich spisowaćelow* (1900)
* *Jakub Ćišinski (1906)*
* *Gero (1906)*
* *Boži woheń a druhe wobrazki (1937)*
* *Hana Rafeltowa a druhe powědančka (1962)*
* *Zrudoba to běše a nadźija (1988)*

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  Catalog of the German National Library Праверана 31 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>

Спасылкі
--------

* Бібліяграфія  (ням.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118855123 · ISNI: 0000 0000 8102 2631 · LCCN: n88206181 · NKC: ola2002145114 · NLP: A27622319 · NTA: 074277642 · NUKAT: n2011164060 · VIAF: 22938978 |

 |
Ісус праклінае бясплодную смакоўніцу
**Праклён смакоўніцы** — евангельская падзея, адзін з цудаў Ісуса Хрыста. Падзея запісана ў Евангеллях ад Марка і Матфея, але адсутнічае ў Евангеллях ад Лукі і Яна. У апавяданні Евангелля ад Марка падзея складаецца з двух частак: у першай, адразу пасля трыумфальнага ўезду ў Ерусалім і да ачышчэння храма, Ісус праклінае смакоўніцу за тое, што бясплодная; ў другой частцы, як мяркуецца ўжо на наступны дзень, дрэва засохла, што заахвоціла Ісуса сказаць пра дзейснасць малітвы. Апавяданне ў Матфея прадстаўляе сабой як цэласную падзею.

Біблейскае апавяданне
---------------------

Апавяданне паводле Марк. 11:12-14 і 11:20-25:

*На другі дзень, калі яны выйшлі з Віфаніі, Ён схацеў есці; і, угледзеўшы здалёку смакоўніцу, пакрытую лісьцем, пайшоў, ці не знойдзе чаго на ёй; але, падышоўшы да яе, нічога не знайшоў, апрача лісця, бо яшчэ не час быў збіраць смоквы. І сказаў ёй Ісус: ад сёння хай ніхто з цябе не есць плоду вавек. І чулі гэта вучні Ягоныя.*

Апавяданне згодна Матф. 21:18-22:

*А раніцай, вяртаючыся ў горад, схацеў есці. І, угледзеўшы пры дарозе адну смакоўніцу, падышоў да яе і, нічога на ёй не знайшоўшы, акрамя толькі лісця, кажа ёй: хай не будзе больш ад цябе плоду вавек. І адразу ўсохла смакоўніца. Убачыўшы гэта, вучні здзівіліся і казалі: як гэта адразу ўсохла смакоўніца? А Ісус сказаў ім у адказ: праўду кажу вам: калі будзеце мець веру і не спаняверыцеся, не толькі зробіце тое, што зроблена са смакоўніцай, але, калі і гары гэтай скажаце: «падыміся і кінься ў мора», — будзе; і ўсё, чаго ні папросіце ў малітве з вераю, атрымаеце.*

Большасць навукоўцаў лічаць, што спачатку было напісана Евангелле ад Марка, якое было выкарыстана ў якасці крыніцы для Евангелля ад Матфея. 

Праклён смакоўніцы быў звязаны з тым, што звычайна на дрэве сперша з'яўляўся плён, а пасля лісцё. Такім чынам, калі Ісус наблізіўся да пакрытага лісцём дрэва, чакалася, што там будзе плён. Але дрэва падавала марныя спадзяванні, таму і было праклята. У духоўным сэнсе смакоўніца сімвалізавала народ Ізраіля, які меў паўнату Божых дабраславенняў, але не прыносіў натрэбнага Божага плёну. Такім чынам, яго таксама ў хуткім часе чакаў праклён.

| ⛭Цуды Ісуса Хрыста |
| --- |
| Вылячэнне | 
* Жанчына з крывацячэннем
* Сляпы ў Віфсаідзе
* Сляпы ад нараджэння
* Сляпы Вартымей
* Два сляпыя ў Галілеі
* Слуга цэнтурыёна
* Пракажоны
* Дзесяць пракажоных
* Глуханямы з Дзесяціграддзя
* Хворы на вадзянку
* Жыхары Генісарэта
* Згорбленая жанчына
* Цешча Пятра
* Паралізаваны ў Віфездзе
* Паралізаваны ў Капернауме
* Сын царадворца
* Служка з адсечаным вухам
* Мужчына з завялай рукой

 |  |
| Выгнанне бесаў | 
* Сляпы і нямы
* Хлопчык
* Дачка хананіянкі
* Мужчына ў сінагозе Капернаума
* Герасінскі беснаваты
* Нямы
* На заходзе сонца

 |
| Уваскрэсенне памерлых | 
* Сын удавы з Наіна
* Дачка Іяіра
* Лазар

 |
| Кантроль над прыродай | 
* Лоў рыбы
* Манета ў роце рыбы
* Насычэнне мноства людзей
* Праклён смакоўніцы
* Вяселле ў Кане
* Суцяшэнне шторму
* Праабражэнне Ісуса
* Хаджэнне па вадзе

 |
**Мастэрс 1977** (англ.: Masters 1977, таксама вядомы як *Benson and Hedges Masters 1977* — ад назвы спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 7 па 11 лютага 1977 года ў «Новым лонданскім тэатры», у Лондане. Турнір стаў трэцім розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £5,200, з якіх £2,000 атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 10 гульцоў. Шэсць гульцоў, якія займалі вышэйшыя месцы ў рэйтынгу, пачыналі турнір адразу са стадыі 1/4 фіналу. Астатнія чацвёра разыгралі дзве астатнія пуцёўкі ў папярэднім раундзе. Аўстраліец Эдзі Чарльтан, які займаў трэцяе месца ў сусветным рэйтынгу, не прымаў удзел у турніры.

У адзіным цалкам валійскам фінале ў гісторыі Мастэрс Дуг Маўнджой атрымаў верх над Рэем Рыярданам - 7:6.

| ⛭Мастэрс |
| --- |
| Усе турніры | 
* 1975
* 1976
* 1977
* 1978
* 1979
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999
* 2000
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2012
* ✯ 2013
* ✰ 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018

 |
**Міклаш Харасці** (венг.: Miklós Haraszti; \* 2 студзеня 1945, Іерусалім) — венгерскі пісьменнік, журналіст, праваабаронца, прафесар. У 2012 годзе прызначаны спецдакладчыкам ААН па Беларусі.

Біяграфія
---------

У 1964—1967, 1968—1970 вывучаў венгерскую мову і філасофію ў Будапешцкім універсітэце, двойчы быў выключаны і ўзяты пад паліцэйскі нагляд. У 1970 пайшоў на фізічную працу, паводле ўласнага досведу напісаў разам з Дзьёрдзем Конрадам кнігу «Праца на прэмію» пра эксплуатацыю працоўных на дзяржаўнай вытворчасці. За распаўсюджанне гэтай кнігі ў 1973 годзе быў асуджаны да 8 месяцаў пазбаўлення свабоды з адтэрміноўкай на 3 гады.

У 1976 стаў адным з заснавальнікаў руху дэмакратычнай апазіцыі, а ў 1980 рэдактарам перыядычнага самвыдання «Beszélő» (па-беларуску: спатканне ў сэнсе сустрэчы вязня з асобамі, што яго наведваюць). Публікаваў у ім артыкулы пра лёсы рэпрэсаваных па палітычных прычынах асоб, дзейнасць незалежных ініцыятываў. У 1988 заснаваў так званую Сетку свабодных ініцыятыў.

У 1989 годзе стаў членам Саюза свабодных дэмакратаў (СВД); прыняў удзел у перамовах за круглым сталом  (англ.) (бел. датычна свабодных выбараў. У 1990—1994 быў дэпутатам нацыянальнага парламента ад ЗВД.

Пазней чытаў лекцыі па дэмакратызацыі і палітычных СМІ ў некалькіх універсітэтах. У 1996 атрымаў званне доктара honoris causa Паўднёва-Заходняга ўніверсітэта (ЗША).

9 сакавіка 2004 прызначаны прадстаўніком Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе па свабодзе СМІ. 10 сакавіка 2010 пакінуў пасаду, адбыўшы на ёй два тэрміны.

28 верасня 2012 прызначаны адмысловым дакладчыкам па сітуацыі ў Беларусі Савеце ААН па правах чалавека.

Кнігі Міклаша Харасці «Працоўны ў працоўнай дзяржаве» і «Аксамітная турма» перакладзены на розныя мовы свету.

Зноскі
------

1. ↑  Спецдакладчыкам ААН па Беларусі прызначаны Міклаш Харашці **(нявызн.)**.  Радыё «Свабода» (28 верасня 2012). Праверана 1 кастрычніка 2012.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Міклаш Харасці на Вікісховішчы |

* Representative on Freedom of the Media Архівавана 2 красавіка 2012. (англ.) // OSCE

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Discogs |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11906875d · CONOR: 47481699 · GND: 123629071 · ISNI: 0000 0001 2028 7537 · LCCN: n83212830 · NKC: uk2011391415 · NLG: 95974 · NTA: 069283494 · NSZL: 000000005373 · NUKAT: n97031598 · LIBRIS: 305626 · SUDOC: 026914506 · VIAF: 76301182 |

 |
**Мастоўскі дзяржаўны музей «Лес і чалавек»** — музей, створаны ў горадзе Масты паводле рашэння Мастоўскага райвыканкама ад 12 студзеня 1985 годзе як **Мастоўскі дзяржаўны гісторыка-краязнаўчы музей**. У 1989 г. перайменаваны ў **Мастоўскі дзяржаўны музей «Лес і чалавек»**. Для наведвальнікаў адкрыты ў 1990 г. Музеем кіравалі Л. Г. Барташ, Г. У. Юшкевіч, П. А. Філіпчык. З 2005 г. дырэктар Н. А. Пуцілоўская.

Музей размешчаны на 3-м паверсе сучаснага трохпавярховага будынка. Асноўны фонд музея налічвае 2638 экспанатаў, навукова-дапаможны — 4174 адзінкі захоўвання. Агульная плошча (2008) экспазіцыі і выставачнай залы 343,3 м².

Усяго ў музеі 10 калекцый: прадметы побыту, узбраенне, нумізматыка, дакументы і фотаздымкі, ткацтва, жывапіс і скульптура, чучалы, абразы, фонапомнікі, археалогія. Найбольш цікавыя экспанаты з гэтых калекцый: буча — прыстасаванне для лоўлі рыбы, шклюд — прыстасаванне для счэсвання і расколу бярвёнаў; вінтоўка сістэмы Мосіна; скарб 1623 г. знойдзены на тэрыторыі г. Масты; фотаздымкі 1923 г.; газеты і плакаты перыяду Вялікай Айчыннай вайны; адзенне мастоўскага строю; абраз 1-й палавіны 19 ст. «Выбраныя святыя» і інш.

Экспазіцыя размешчана ў 4 залах.

Зноскі
------
**Празры́стасць** — уласцівасць рэчываў прапускаць святло.

У оптыцы
--------

Накіраванае (не дыфузнае) распаўсюджванне святла характарызуецца прапускання каэфіцыентам. Залежыць ад адбіцця, паглынання і рассейвання святла ў рэчыве. Празрыстасць адрозніваюць ад прапускання святла (асяроддзе можа быць непразрыстым і прапускаць рассеянае святло, напр. тонкі ліст паперы). Кожнае рэчыва празрыстае толькі для прамянёў пэўнай часткі аптычнага спектра, напр. звычайнае шкло — для бачнага святла, кварц — для бачнага і ультрафіялетавага.

Празрыстасць атмасферы
----------------------

Празрыстасць атмасферы — здольнасць атмасферы прапускаць сонечную радыяцыю.

Залежыць ад масы паветра, праз якую праходзяць прамяні, ад утрымання ў паветры вадзяной пары і прадуктаў яе кандэнсацыі (кропель і крышталёў), а таксама аэразольных дамешкаў (пылу, дыму і інш.), якія значна памяншаюць празрыстасць атмасферы.

Найбольш празрыстае паветра ў палярных раёнах, найменш — у гарадах, асабліва летам, у выніку тэхнагеннага забруджвання.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4185917-0 · LCCN: sh97004388 · Microsoft: 2776356725 |
**Ніў Нельсен** (дацк.: Nive Nielsen) — грэнландская спявачка, кампазітар, рэжысёр і актор кіно.

Нарадзілася ў Нуку. Пачала кар'еру ў дзяцінстве як кінаакторка і вядучая тэлеперадач. У 2008 г. скончыла каледж Голдсмітс у Лондане са ступенню магістр візуальнай антрапалогіі. Як антраполаг прадставіла свой фільм пра інуіцкія каякі. Як спявачка ўпершыню выступіла перад дацкай каралевай на канцэрце, які трансляваўся па тэлебачанню. У красавіку 2012 г. рэалізавала дэбютны альбом "Nive sings". Вакаліст шматінструментальнай групы "The Deer Children". 

Здымалася ў кінафільмах "Новы Свет" (2005 г.), "Tro, Håb og Grønland" (2009 г.).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Nive and the Deer Children Архівавана 11 жніўня 2016.
* Nive Nielsen Biography
* All about music, bands, singers and song writers from Greenland
**Мікола Канаш** (15 лістапада 1926 — 29 кастрычніка 2006) — беларускі грамадскі дзеяч. Сябра Саюза беларускай моладзі у Другую сусветную вайну, вязень ГУЛАГа, сулагернік Ларысы Геніюш і публікатар яе вершаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 лістапада 1926 года ў в. Азярава Браслаўскага павета Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы. Пачатковую асвету атрымаў на Браслаўшчыне. У Другую сусветную вайну пераехаў у Паставы, дзе вучыўся ў Пастаўскай настаўніцай семінарыі. Там жа далучыўся да Саюза беларускай моладзі.

Потым служыў у Чырвонай Арміі, дзе падчас падчас камандзіроўкі быў арыштаваны і асуджаны на 25 гадоў за ўдзел у Саюзе беларускай моладзі. Пакаранне адбываў у Інце (Комі АССР). У лагеры пазнаёміўся і сябраваў з вядомай паэткай Ларысай Геніюш. У лагеры перадаваў вершы Ларысы Геніюш, перапісаныя на папяроснай паперы, выкарыстоўваючы самы розныя вынаходкі, адной з якіх быў кавалак вугалю з сакрэтам. Там жа пазнаёміўся з сябрам падпольнай арганізацыі Саюз вызвалення Беларусі, паэтам Віталём Губарэвічам, чые вершы перадаваў Ларысе Геніюш для ацэнкі, а таксама з іншым удзельнікам СБМ — Пятром Рашэтнікам.

Пасля вызвалення мусіў застацца ў высылцы ў Комі АССР працаваць у шахтах. Праў шмат гадоў пасля вызвалення атрымаў прапанову атрымаць кватэру і пуцёўку на адпачынак у Карлавых Варах, але ўзамен трэба было ў мясцовай газеце пакаяцца за сваё далучэнне да СБМ у маладосці — пазней Мікола Канаш казаў: «Не, і яшчэ раз не, адказаў я. Здраднікам радзімы не лічыў сябе ніколі». У высылцы Мікола Канаш сустрэў сваю будучую жонку — украінку Соф’ю, якую таксама асудзілі на 25 гадоў «за нацыяналізм», у прыватнасці за тое, што падняла з зямлі ліст, які кінуў на дол адзін з палонных байцоў Украінскай Паўстанскай Арміі, калону якіх гналі па вуліцы. Міколу і Соф’ю таемна павянчаў былы зняволены ўкраінскі ўніяцкі святар.

У 1973 г. Мікола Канаш атрымаў мажлівасць вярнуцца ў Беларусь, але з усіх гарадоў яго пагадзіліся прыняць толькі ў Жлобіне, дзе ён потым і жыў да канца жыцця. У 1990-я гады і пазней Мікола Канаш афіцыйна не далучаўся ні да якіх грамадскіх арганізацыяў у Жлобіне, але сябраваў з мясцовымі асяродкамі Беларускага Народнага Фронту і Таварыства беларускай мовы, моладзь з якіх, паводле Соф’і Канаш, стала наведвала кааператыўную кватэрку Канашаў.

Памёр 29 кастрычніка 2006 года ў Жлобіне.

Цікавыя факты
-------------

* Усё жыццё беларус Мікола і яго жонка ўкраінка Соф’я Канашы ўдома размаўлялі на сваіх мовах.
* У фондасховішчы музея М. Багдановіча захавалася паштоўка Міколы Канаша да супрацоўніцы музею Дануты Бічэль з каментарыямі да вершаў Ларысы Геніюш і інфармацыяй, што Ларыса Геніюш сваім першым вершам у прэсе называла верш «Беларуска».

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 6 студзеня 2021. Hrodna Historical and Archaeological Museum

Спасылкі
--------

* Радыё Свабода. Імёны Свабоды. Мікола Канаш
* Новы Час. Дух яго не зламалі. З успамінаў Міколы Канаша
* Радыё Свабода. Вянок памяці: Мікола Канаш
**Мараскіна** (італ.: Maraschino) — гатунак бесколернага лікёру, які спачатку вырабляўся ў Далмацыі на ўзбярэжжы Андрыятыкі, а цяпер таксама ў Італіі.

Лікёр дыстылюецца з ферметаванага соку з мараскінавай вішні (від дзікай вішні з далмацінскага рэгіёна), а пазней амартызаваны дыстылятам на пялёстках ружы і кветак апельсіна.

Падчас вытворчасці ў лікёр дадаюць лясны арэх, міндаль, язмін ці ваніль. Мацунак мараскіна складае 32-40%.

Гісторыя
--------

Першая вытворчасць мараскіна пачалася ў 1821 годзе ў партовым горадзе Задары ў Харватыі. Праз восемь год, яе ўладальнік, камерсант Джыролама Луксарда патрымаў манаполію на вытворчасць гэтага лікёру. Пасля Другой сусветнай вайны, калі Задар апынуўся ў складзе Югаславіі, нашчадкі Луксарда заснавалі новы завод па вытворчасці мараскіна каля Падуі. Цяпер іх лікёр вырабляецца пад назвай «Luxardo Maraschino», а харвацкі мараскіна мае назву «Original Maraschino from Zadar».

Мараскіна часта выкарыстоўваецца ў дэсертах, марожаным ці для надання асаблівага смаку салатам з садавіны.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мараскіна
**Марафонскі юнак** — старажытнагрэчаская бронзавая статуя, вылаўленая рыбакамі з Марафонскага заліва ў 1925 годзе і якая папоўніла збор Нацыянальнага археалагічнага музея Афін. Мяркуецца, што на ёй выяўлены Гермес, хоць якія-небудзь атрыбуты гэтага бога адсутнічаюць. Мяккая прапрацоўка мускулатуры і расслаблены стан кантрапоста выдаюць уплыў Праксіцеля. Прыпаднятай правай рукой фігура абапіралася на сцяну, якая цяпер не існуе. Статуя датуецца апошняй чвэрцю IV стагоддзя да н.э. Поза юнака знаходзіць аналагі ў мастацтве Старажытнага Рыма (мармуравыя выявы сатыраў, якія разліваюць віно).

Зноскі
------

1. 1 2  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
2. ↑
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Нішча.

**Нішча** (руск.: Нища) — возера ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі, у басейне ракі Нішча (выцякае з возера), каля вёскі Баярына.

Плошча паверхні возера 0,824 км². Найбольшая глыбіня 7 м, сярэдняя — 3 м. Плошча вадазбору 255 км². Берагавая лінія звілістая. На возеры некалькі астравоў. Зона мелкаводдзя высланая пяском, торфам, камянямі. Возера праточнае. Упадаюць рэкі Нішчанка, Слынніца, Утуга і ручаі. Выцякае рака Нішча.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, гусцяра, лешч, плотка, лінь, карась і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. 1 2  Ліст карты О-35-145. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1983 г.

Спасылкі
--------

* Озёра Себежского района  (руск.)
* Фонд водоёмов Псковской области Архівавана 30 чэрвеня 2019.  (руск.)
* Ліст карты О-35-145. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1983 г. Архівавана 1 мая 2013.