**Саранча́́ны**, **Серанчаны** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Страча, за 27 км на паўднёвы захад ад горада Паставы, каля вёскі Саранчаны.

Назва
-----

Назва возера пайшла ад назвы паселішча Серанчаны (польск.: Sieręczany, руск.: Серенчаны) на беразе возера. Назва паселішча, у сваю чаргу, ад адпачатнай формы назвы \**Sirinčia*, якою мусіла называцца рака, што ўцякае ў возера і выцякае з яго.

Найімаверней гэтая рака адпачатна і называлася Страча (цяпер лічыцца правым прытокам Страчы), бо аднаўляецца эвалюцыя назвы: \**Sirinčia > \*Съряча* > Стряча (форма назвы зафіксавана ў 1518 г.) > Страча.

Прыток з возера Малая Швакшта, які цяпер лічыцца пачатковым цячэннем Страчы, найімаверней раней лічыўся левым прытокам гэтай ракі. Ён карацейшы і часам на картах пазначаецца як асобная рака Шыльва (ад літоўскага *šilventi* «гайдацца, калыхацца»).

Адпачатная назва \**Sirinčia* з дапамогай пашыральніка *-nt-* утвораная ад кораня *Sir-*, ад якога таксама літоўская рачная назва *Sirija*.

Звязана з літоўскім *sirenti* «накропваць, капаць; цячы, струменіць; памалу варыцца; бегчы дробнымі крокамі». Корань з шэрагу *Sar- : Ser- : Sir-* (ад індаеўрапейскага *ser-* «цячы, шпарка рухацца»). Таго ж паходжання ў гэтым поўным водаў рэгіёне навокал возера Нарачы таксама назвы рэк Сэрвач (*Ser-v-, Ak-*), Сермеж (*\*Ser-m-ėž-*).

Корань *Sir-* пашыраны балцкім гідранімічным пашыральнікам *-nt-*, як і ў азёрных назвах Вісяты (< \**Veisintas*), Дрывяты (< *\*Druvintas*). Ён таксама ў балцкіх гідронімах тыпу *Gamanta, Laukantė, Ušantė*.

Назва Страча (< \**Sirinčia*) значыць «Плыткая (рака)».

Гідраграфія
-----------

Плошча паверхні возера складае 0,68 км². Найбольшая глыбіня 3,5 м, сярэдняя 1,4 м. Даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 5,61 км. Аб’ём вады 0,97 млн м³. Плошча вадазбору 45,6 км².

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м (на паўднёвым захадзе 6—8 м), на ўсходзе спадзістыя, параслі лесам і хмызняком. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, месцамі сплавінныя, на ўсходзе месцамі вышынёй да 0,5—0,7 м. Пойма шырынёй 5—10 м, пад хмызняком. Дно выслана сапрапелем, у прыбярэжнай частцы да глыбіні 1 м пясчанае. У паўднёвай частцы востраў плошчай 0,4 га. Шырыня паласы расліннасці 10—75 м, пашырана да глыбіні 1 м. На поўначы ўпадае ручай з возера Лодасі, на поўдні выцякае ручай у раку Страча.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, карась, акунь і іншыя віды рыб.

Заўвагі
-------

1. ↑  Ліст карты N-35-29. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г. (руск.)
2. ↑  R. Būga. Rinktiniai raštai. Vilnius, 1961. С. 607.
3. ↑  Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 299.
4. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 909—910.
5. ↑  K. Būga. Rinktiniai raštai. T. 3. Vilnius, 1961. С. 546.
6. ↑  H. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 55.
7. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 4. Vilnius, 1998. C. 879—944.

Літаратура
----------

* Саранчаны, Серанчаны // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 176. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 34а. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)