**Дарога Ботніа** (шведск.: Botniabanan) — хуткасная чыгуначная лінія ў паўночнай частцы Швецыі. Даўжыня маршрута 190 км (120 міль), Ён ідзе з аэрапорта Крамфорс праз горад Эрншэльдсвік ва Умеа, быў адкрыты ў 2010 годзе. Цягніку дазволена ехаць з хуткасцю да 250 км/г (160 міль за гадзіну) (хоць няма цягніка, здольнага ехаць хутчэй за 200 км/г (120 міль/г) па стане на 2013 год у Швецыі).

Увядзенне
---------

Завершана ў жніўні 2010 года, дарога Ботнія дадае 190 кіламетраў (120 міль) высокахуткаснай чыгункі да шведскай чыгуначнай сеткі. Гэта таксама самая высокахуткасная траса ў краіне. Маршруту ад аэрапорта Крамфорс праз Эрншэльдсвік ва Умео патрабуецца 140 мастоў і 25 км тунэляў.

Будаўніцтва вялося па Botniabanan AB, кампаніі, 91% якой належыць у шведскай дзяржавы і 9% з боку рэгіянальных уладаў Крамфорса, Эрншэльдсвіка, Нордмалінга і Умеа. Пачаліся работы па лініі ў 1999 годзе і дасягнулі паловы ў канцы 2005 года. Пасля яго завяршэння ў 2010 годзе лінія была здадзена ў арэнду шведскай чыгуначнай адміністрацыі. Калі Botniabanan AB аднавілі свае інвестыцыі (паводле ацэнак, да 2050), права ўласнасці на лініі пяройдуць ў чыгуначную адміністрацыю. Бюджэт будаўніцтва склаў 15 млрд. шведскіх крон.

Мяркуецца, што дарога Ботніа будзе канкурыраваць з аўтамабільным транспартам з выкарыстаннем E4, якая з'яўляецца галоўнай дарогай перавозкі цяжкіх грузавых перавозак.

Пасажырскія перавозкі пачаліся ў жніўні 2010 года, але толькі з Умеа ў Эрншэльдсвік. Апошняя мадэрнізацыя дарогі Одальс азначае, што трафік на поўдзень ад Эрншэльдсвіка пачнецца не раней за красавік 2012 года. Адразу апошняй датай быў жнівень 2011 года, але быў адкладзены з-за праблем з устаноўкай сістэмы ERTMS сігнал на дарогу Одальс.

Мэта
----

Чыгуначная лінія ўздоўж ўзбярэжжа Паўночнай Швецыі патрабавалася ўжо некаторы час, з адсутнасцю патэнцыялу на існуючую асноўную лінію (далей ўнутры краіны) з-за нізкіх хуткасных абмежаванняў, крывых і градыентаў. Дарога Ботніа таксама будзе спрыяць паляпшэнню грамадскага мабільнасці ў вобласці, скарачаючы час у шляху паміж Умеа і Эрншэльдсвікам да 40-50 хвілін праз высакахуткасны цягнік. Ён таксама будзе абслугоўвацца прыгараднымі цягнікамі на прапанаванай частатой не менш за шэсць цягнікоў у кожным кірунку.

Чыгуначны стандарт
------------------

Дарога з'яўляецца адным трэкам (з сартавання і іншых палажэнняў для другога шляху) і мае 22 раз'езда. Максімальная нагрузка на вось будзе 25 тон на хуткасці 120 км/г (для таварных цягнікоў) і 250 км/г, дазволенай для пасажырскіх цягнікоў (як з усімі новымі лініямі, земляныя работы павінны мець час, каб прыстасавацца да меркаванага трафіку). Крывыя мець радыус 3200 м і больш, для праходжання Эрншэльдсвіка выключэнне (да 600 м) і нешматлікія паміж 2000 і 2500 м. Максімальная адзнака складае 1%.

Затрымка запуску праз прыродную тэрыторыю браніравання
------------------------------------------------------

Сярэдняя частка чыгункі была гатовы для руху ў 2008 годзе, і ўсе чыгункі, за выключэннем паўночнай часткі ад кастрычніка 2009 года. Паўночная частка, каля Умеа, не распрацоўвалася да жніўня 2010 года ў сувязі з судовай баталіяй над размяшчэннем моста, які перасякае экалагічна адчувальныя зоны на рацэ Умэ Эльв. Гэтыя раёны знаходзяцца пад абаронай як запаведнік. Іншыя альтэрнатывы ў гэтым месцы былі прызнаныя недапушчальна блізкімі да Умеа па меркаваннях бяспекі, а таксама тунэль пад аэрапортам і ракой былі б занадта дарагімі. Далей на поўдзень маршрут бы надтачыў лінію і быў даражэй. Сутнасцю гэтай дыскусіі было тое, што запаведнік быў створаны некалькі гадоў пасля таго, як размяшчэнне чыгуначная лінія была ўсталявана.

Часы, адлегласці і сярэднія хуткасці
------------------------------------

Чыгунка праходзіць паралельна еўрапейскай магістралі E4
Дарога каля Аванс'ё

| З'яднанне | Час | Адлегласці | Сярэдняя хуткасць |
| --- | --- | --- | --- |
| Эрншэльдсвік-Умеа | 0:40 | 112 км | 165 км/г (інтэрсіці) |
| Крамфорс-Эрншэльдсвік | 0:35 | 86 км | 150 км/г (інтэрсіці) |
| Зундсваль-Умеа | 2:20 | 300 км | 130 км/г |
| Эрншэльдсвік-Умеа | 0:55 | 112 км | 120 км/Г (рэгіянальны) |
| Стакгольм-Умеа | 5:40 | 680 км | 120 км/г |
|

Сама чыгуначная лінія дазваляе хуткасць 250 км/г. Калі абмежаванне хуткасці падымаецца вышэй за 200 км/г, то гэта будзе самая хуткая аднапутная чыгунка ў свеце. Цягнікі будуць працаваць пры 180-200 км/г на працягу першых некалькіх гадоў, з павелічэннем хуткасці ў будучыні.

Лізінгавая кампанія Transitio, што належыць акругі, падпісала кантракт у кастрычніку 2008 года, каб купіць цягнікі Alstom Coradia.. Гэтыя цягнікі былі дастаўлены ў 2011 годзе, і іх максімальная хуткасць толькі 180 км/г. Для цягнікоў далёкага накіравання па маршруце ўСтакгольм працуе x55 з максімальнай хуткасцю 200 км/г. Пакуль пастаўшчыкі не могуць гарантаваць зімовыя характарыстыкі вышэй за 200 км/г, так як няма ніякага вопыту эксплуатацыі на такіх хуткасцях ў шведскім клімаце. Навукова-даследчы праект "Gröna tåget" расследуе гэта.

Дарога Ботніа таксама з'яўляецца першай у Швецыі чыгункай, абсталяванай сігнальнай сістэмы ERTMS (узровень 2) і была пратэставаны на 289 км/г на паўднёвай часткі Батнічнай лініі. У цяперашні час шведская сігналізацыя і яе бяспека АТС (АКРЦ — Аўтаматычнае кіравання рухам цягнікоў) правяраецца толькі да хуткасці 210 км/г.

Па стане на 16 кастрычніка 2008 года часткі чыгункі выкарыстоўваць грузавыя цягнікі, але з ручным кіраваннем.

Цягнік Alstom не быў дастаўлены да адкрыцця руху ў жніўні 2010 года, так як тэрмін яго пастаўкі не менш за два гады. Адзін цягнік тыпу Regina быў арандаваны з паўднёвай Швецыі для трафіку Умеа-Арнскольдсвік, з максімальнай хуткасцю 200 км/г. Уваходны і выходны рух у Зундсваль пачаўся восенню 2012 года. SJ працуе на маршрутах Стакгольм-Нарвік і Гётэборг-Лулу. Начныя цягнікі над Лонсэле-Мелансэл-Эрншэльдсвік-Умеа ездзяць з жніўня 2010 года, але яны часта перанакіроўваюцца па старой лініі з-за праблем ERTMS.

Дарога Одальс
-------------

Мост праз Онгерманэльвен
Лінія Ботніа сканчаецца каля аэрапорта Крамфорс пры існуючай чыгуначнай лініі Одальс, якая ідзе праз Лонсэле-Крамфорс-Хэрнёсанд-Зундсваль. Адлегласць ад з'яднання да Зундсваля складае 101 км. Гэтая чыгунка была пабудавана ў 1890-1925 і знаходзіцца ў дрэнным стане. Яна нясе ў асноўным грузы, і мае вельмі малы пасажырапаток сёння. Лінія Одальс будзе палепшана па існуючым маршруце, каб дазволіць больш высокія хуткасці, чым сёння, у дыяпазоне 100-160 км/г. Паляпшэнні будуць уключаць новыя рэйкі, новыя кантактныя сеткі, новую сістэму сігналізацыі (ERTMS) і меншую колькасць дарожных пераездаў. Некалькі яе частак на поўнач ад Хэрнёсанда (агульна 29 км) будуць заменены на новы маршрут, пабудаваны паводле тых жа стандартаў, што і Батнічная лінія. Гэта будзе завершана ў 2011 годзе. Кошт паляпшэння для лініі Одальс будзе да 6 мільярдаў шведскіх крон.

Старая асноўная лінія
---------------------

Старая галоўная чыгунка далёка на поўначы Швецыі (Брэке-Бадэн, «Stambanan genom övre Norrland») была пабудаваны ў перыяд 1880-1895 аб 30-100 км ад узбярэжжа, каб абараніць яго ад ваенных нападаў (самалёты не існавалі наогул у той час). Яна мае адносна стромкія схілы і застаецца ў выкарыстанні грузавых перавозак, і, верагодна, часткова на некаторых пасажырскіх перавозках, такіх як Эстэрсундзе-Брэке-Лонсэле-Аэрапорт Крамформ-Умеа.

Зноскі
------

1. ↑  Royal ceremony marks Botniabanan opening **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Railway Gazette International* (31 жніўня 2010). Архівавана з першакрыніцы 15 чэрвеня 2011. Праверана 10 мая 2014.
2. ↑  Alstom wins order for 23 Coradia Nordic units **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Railway Gazette International* (15 снежня 2008). Архівавана з першакрыніцы 15 чэрвеня 2011. Праверана 10 мая 2014.
3. ↑  Svenskt hastighetsrekord i Botniabanetunneln **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Botniabanan AB (18 чэрвеня 2009). Архівавана з першакрыніцы 10 верасня 2010. Праверана 10 мая 2014.
4. ↑  Botniabanan freight starts **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Railway Gazette International* (1 снежня 2008). Архівавана з першакрыніцы 15 чэрвеня 2011. Праверана 10 мая 2014.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Дарога Ботніа на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт Архівавана 22 снежня 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 136620633 |