**Ikarus-250** — венгерскі высокападлогавы міжгародні аўтобус, які вырабляўся ў Венгрыі з 1968 па 2004 год. За гады вытворчасці было выпушчана каля 130 000 такіх аўтобусаў розных мадыфікацый. Першы ўзор аўтобуса быў выраблены ў 1967 годзе.

Канструкцыя
-----------

### Кузаў

Кузаў аўтобуса апорны, вагоннай кампаноўкі, звараны з труб квадратнага перасеку. Як паказвае практыка, рэсурс кузава складае каля 30 гадоў, у аўтобусаў першых выпускаў (мад. .00/.09/.12/.17/.22/.44/.58) за шмат гадоў эксплуатацыі кузаў выгінаецца дугой, на пазнейшых жа аўтобусах, пачынаючы з мадыфікацыі .59, часам пачынае правісаць задняя навісь. Тым не менш дэфармацыі кузава і разбурэнні сілавых канструкцый назіраюцца толькі ў аўтобусаў, якія эксплуатуюцца вельмі доўгі час без належнага капітальнага рамонту.
Па баках аўтобуса размешчаны багажныя адсекі, аб'ём аднаго з двух адсекаў складае 5.3 м3 (усяго — 10.6 м3). Гэтыя адсекі адкрываюцца або ўручную з дапамогай адмысловай ручкі, або кнопкай на панелі прыбораў. Аўтобус мае дастатковую плошчу шклення, усе вокны трымаюцца на гумавых ушчыльняльніках, хоць у мадыфікацыі 250.Т бакавыя вокны былі ўклееныя. Пярэдняя святлатэхніка ўсіх мадыфікацый мадэлі 250 (за выключэннем некаторых мадыфікацый для рынку Венгрыі) складаецца з чатырох круглых фар, дзве з левага і дзве з правага боку. У працэсе эксплуатацыі замест стандартнай пярэдняй маскі можа быць устаноўлена падобная, з двума фарамі, ад мадэлі 260, альбо замест завадскіх фар могуць быць мантавацца іншыя, часцей за ўсё ад аўтамабіляў ВАЗ-2105/2107. Задняя святлатэхніка ўяўляе сабой тры ліхтары з левага і правага боку. Часам у працэсе эксплуатацыі задняя святлатэхніка таксама замяняецца. Задні бампер ва ўсіх мадыфікацый — сталёвы, зварны, мацуецца да кузава шрубамі. Пярэдні бампер у ранніх мадыфікацый (да .58) аналагічны па канструкцыі задняму. Часам у бамперы штампаваліся адтуліны для ўстаноўкі супрацьтуманных фар. Пачынаючы з мадыфікацыі .58 усталёўваўся пярэдні пластыкавы бампер.

Аўтобусы, якія пастаўляліся ў СССР афарбоўваліся па адной з тыпавых схем:

* цёмна-чырвоны ніз, белыя барты і верх (да 1980 года);
* белы ніз, цёмна-чырвоныя барты і верх (да 1980 года);
* белы ніз, светла-пунсовыя барты, белы верх (да 1984 года);
* белы ніз, светла-пунсовыя барты і верх (з 1980 года);
* блакітны ніз, крэмавыя барты і верх, на борце цёмна-сіняя паласа (з 1988 года);
* светла-чырвоны ніз, крэмавыя барты і верх, на борце светла-чырвоная паласа (з 1990 года).

### Рухавік

Большасць мадыфікацый аўтобуса абсталёўваліся рухавіком RABA-MAN D2156HM6U, мадыфікацыя .58 камплектавалася рухавіком RABA-MAN D2156HM6UТ з павялічанай магутнасцю. На аўтобусы позніх выпускаў, мадыфікацый .93/.95 ставіліся рухавікі серыі RABA D10 і D11.

Матор RABA-MAN D2156HM6U нягледзячы на добрую дынаміку валодае недастатковай магутнасцю і цягай, з-за чаго аўтобус разганяецца куды павольней, чым іншыя аўтобусы падобнага роду. Тым не менш рухавік RABA-MAN D2156HM6U дазваляе аўтобусу рухацца з пастаяннай хуткасцю 100 км/г. Аўтобусы ўкамплектаваныя маторамі серыі RABA D10 (D11) такіх праблем з дынамікай не маюць з прычыны таго, што магутнасць і цяга дадзеных матораў адчувальна вышэй. Да плюсаў рухавікоў серыі D2156 можна аднесці добрую дынаміку, рамонтапрыдатнасць, надзейнасць і прастату. Тым не менш рухавік валодае шэрагам недахопаў, самы адчувальны з якіх — невялікі рэсурс. З-за недастатковай магутнасці рухавік часцей працуе на высокіх абаротах, што ўплывае на рэсурс. Рухавік не асабліва шумны, але ў працэсе эксплуатацыі ўзровень шуму значна павялічваецца з-за прагарання глушыцеля, няправільнай працы матора або працы з няспраўнасцю. З узростам матор становіцца вельмі дымлівым.

Таксама існуюць мадыфікацыі з рухавіком RABA-MAN D2356HMN6 і маторамі Detroit Diesel/Cummins VT350/DAF LT120.
Аўтапаркі, не маючы сродкаў на замену новага рухавіка, усталёўвалі рухавік і каробку перадач ЯМЗ або КамАЗ + КПП КамАЗ. Паколькі ЯМЗ буйней RABA-MAN — змяняўся маторны адсек, з-за гэтага ў задняй частцы салона з'яўляўся подыум.

### Дзверы

Аўтобус мае 2 дзвярэй — пярэднія, з электрапнеўмапрывадам, (пачынаючы з мадыфікацыі 250.58), якія адкрываюцца і закрываюцца з дапамогай кнопкі на панелі прыбораў і маюць ход паралельна борту. На ранніх мадыфікацыях дзверы адчынялася ўручную. Заднія дзверы знаходзяцца ў задняй частцы аўтобуса перад самым апошнім шэрагам сядзенняў і адкрываюцца ўручную націскам рычага, у ранніх мадыфікацыях заднія дзверы адсутнічалі. Але вырабляліся і мадыфікацыі, дзе і пярэднія і заднія дзверы адчыняліся аўтаматычна.

### Салон

Салон аўтобуса Ikarus 250 хоць і далёкі ад аздаблення сучасных аўтобусаў, аднак асаблівых недахопаў не мае. У салоне размешчана 43-57 парных крэслаў з высокай спінкай, аднак адлегласць паміж крэсламі невялікая — каля 65 сантыметраў паміж сядзеннямі, на якіх устаноўлены драўляныя падлакотнікі. Крэслы жорсткія і параўнальна нязручныя.

У салоне ўстаноўлены свяцільні плафонного тыпу з 8 лямпамі, замест люка прымусовага абдзімання зроблена 3 люка, якія працуюць як кандыцыянеры. Ацяпленне праведзена па радыятарам пад сядзеннямі. У канцы салона размешчана 5 крэслаў, і ў гэтай частцы салона найбольш шумна і горача з-за працы магутнага дызельнага рухавіка Rába-D2156HM6U (Т). Крэслы могуць трохі адкідвацца з дапамогай кнопкі на падлакотніках, прыкладна на 100-110°.

Месца вадзіцеля зроблена ў тым жа стылі, што і крэслы пасажыраў. На панелі прыбораў шмат рычагоў і кнопак і 5 стрэлачных прыбораў: спідометр (досыць просты, максімальная адзнака — 120 км/г. такую хуткасць аўтобус можа развіць), тахометр (2.8 тысяч абаротаў у хвіліну) і некалькі дапаможных прыбораў (амперметр, паказальнік узроўня паліва), якія не абсталяваны падсветкай. Рулявое кіраванне ZF S6-90U; ёсць 6 перадач, якія перамыкаюцца прыкладна так: 1 — 0-15 км/г, 2 — 15-38 км/г, 3 — 38-60 км/г, 4 — 60-75 км/г і 5 — 75-95 км/г, 6 перадача 95-120 км/г. R — задняга ходу да хуткасці 26 км/г. Спідометр аб'яднаны з адометрам. Ён можа быць заменены падобнай мадэллю спідометра, якая ўжывалася на мадэлях аўтобусаў «ROCAR АПК» і тралейбусаў «ROCAR E187». Тахометр размешчаны ў левай частцы панелі.

Спецыяльных дзвярэй для вадзіцеля няма, таму перагародкі, якая аддзяляе салон ад кабіны, не прадугледжана.

Каля вадзіцеля размяшчаецца запасное адкідное месца для экскурсавода або другога кіроўцы, у выпадку працы аўтобуса на гарадскіх турыстычных маршрутах, да абсталявання аўтобуса можа быць дададзены мікрафон і нават інтэрактыўная дошка. DVD-тэлевізараў у стандартным абсталяванні аўтобуса няма, хоць яны могуць ўсталёўвацца.

Вокны суцэльныя, асобныя, акружаны спецыяльнай гумавай рамкай. Аўтобус абсталяваны пяццю вокнамі з кожнай боку, вокны звычайна не таніраваныя, хоць маглі зацямняцца па замове. Фіранкі ад сонца часта выбраны чырвонымі і дрэнна абараняюць ад спёкі.

Тэхнічныя характарыстыкі
------------------------

| Поўныя тэхнічныя характарыстыкі мадэлі Ikarus 250 |
| --- |
| Агульныя дадзеныя |
| Клас | аўтобус |
| Прызначэнне | міжгарадскі, экскурсійны, турыстычны |
| Гады выпуску | 1971—2004 |
| Першы доследны ўзор, год выпуску | 1967 |
| Канструкцыя |
| Даўжыня, мм | 12000 |
| Вышыня, мм | 3200 |
| Шырыня, мм | 2500 |
| Колавая база, мм | 6330 |
| Дарожны прасвет, мм | 350 |
| Пярэдні навісь, мм | 2460 |
| Задні навісь, мм | 3180 |
| Падрыхтаваная маса, кг | 11000 |
| Поўная маса, кг | 16000 |
| Нагрузка на пярэднюю вось, кг | 6540 |
| Нагрузка на заднюю вось, кг | 10800 |
| Аб'ём паліўнага бака, л | 250 |
| Колькасць дзвярэй, шт. | 2 |
| Радыус павароту, м | 10,9 |
| Максімальны выгал уздыму пры поўнай загрузцы, % | 20 |
| Салон |
| Агульная пасажыраўмяшчальнасць, чал. | 44-57 |
| Аб'ём багажных адсекаў, м³ | 2×5,3 |
| Маса багажу, кг | 1150 |
| Рухавік |
| Тып рухавіка | дызельны |
| Назва | Raba-D2156HM6U (Т) |
| Вярчальны момант, Нм | 696-883 |
| Шум на хуткасці 0-20 км/г, Дб | 100-120 |
| Шум на хуткасці 20-40 км/г, Дб | 90 |
| Шум на хуткасці 40-60 км/г, Дб | 70 |
| Шум на хуткасці 60-80 км/г, Дб | 60 |
| Шум на хуткасці 90-120 км/г, Дб | 50 |
| Ступень кампенсацыі паліва, л | 17 |
| Хуткасць і рух |
| Тып каробкі перадач | ZF S6-90U |
| Колькасць перадач, шт. | 6 |
| Максімальная хуткасць, км/г | 106 
(120) |
| Разгон 0-60 км/г, сек | 22 |
| Выдатак паліва на 100 км пры 60 км/г, л | 26,5—40 |
| Тармазны шлях з 60 км/г, м | 36,6 |

Мадыфікацыі
-----------

Ikarus 250.59
Аўтобусы Ікарус 250 выпускаліся ў некалькіх мадыфікацыях і выкананнях, якія адрозніваліся колькасцю пасадачных месцаў, колькасцю і тыпам дзвярэй, найбольшай пасажыраўмяшчальнасцю і камфартабельнасцю.

| Мадэль | Апісанне | Краіна паставак |
| --- | --- | --- |
| **Ikarus 250.00** | Першая серыйная мадыфікацыя мадэлі *250*. |  |
| **Ikarus 250.09** | Быў пазбаўлены дадатковага абсталявання, але за кошт гэтага меў 57 месцаў. | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.10** | Люксавы аўтобус. Меў у салоне 45 месцаў, бар-буфет і гардэроб для адзення пасажыраў. | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.12** | Пасля мадэрнізацыі ў 1977 годзе быў заменены мадэллю *Ікарус 250.22* | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.22** | У 1977 годзе аўтобус зведаў рэстайлінг і атрымаў новы пластыкавы бампер спераду.  Быў заменены мадэллю *Ікарус 250.58*. | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.48** | Меў кандыцыянер, шыкоўны салон з індывідуальнымі вярчальнымі крэсламі і невялікую кают-кампанію ў кармавой частцы. | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.58** | Аўтобус атрымаў ссоўныя аўтаматычныя пярэднія дзверы, ззаду дзверы адчыняліся ўручную. Колькасць месцаў скарацілася да 43. | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.59** | Меў пярэднія і заднія аўтаматычныя дзверы, у салоне з'явіліся апусканыя шторкі з фіксатарамі (замест звычайных фіранак). На даху змянілася форма паветразаборнікаў (чатыры папарныя замест трох). Рухавік стаў магутнее — 250 к.с. | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.60** | Пратакольная машына (*conference bus*) з двума паасобнымі адсекамі для перамоваў і камфартабельнага перамяшчэння. |  |
| **Ikarus 250.93** | Мадыфікацыя без бытавога блока і з павялічанай да 51 месцаў умяшчальнасцю. Рухавік: Rába-MAN D2156HM6UT; | Сцяг СССР СССР |
| **Ikarus 250.93A** | Рухавік: Rába D10 UTSLL190; |  |
| **Ikarus 250.95** | Мадыфікацыя для дальніх міжгародніх маршрутаў. | Сцяг СССР СССР |
|

Эксплуатацыя
------------

Ikarus 250.59 савецкага перавозчыка "Совтрансавто"
Асноўнымі заказчыкамі аўтобусаў былі СССР і ГДР. Каля 90% ад агульнай колькасці машын складала доля экспарту ў СССР — з 17 384 пабудаваных аўтобусаў, 15 870 адзінак гэтай мадэлі розных было пастаўлена ў СССР і Расію.

Ад пачатку 70-х аўтобусы выкарыстоўваліся на міжгародніх лініях далёкага накіравання, а таксама на турыстычных маршрутах. Актыўна выкарыстоўваліся ў 1990-я і у 2000-я гады, а некаторыя пазнейшыя мадэлі можна сустрэць на беларускіх дарогах і цяпер.

Цікавыя факты
-------------

* У Латвійскай ССР з аўтобусам дадзенай мадэлі сутыкнуўся аўтамабіль «Масквіч-2141» пад кіраваннем рок-музыкі Віктара Цоя, які загінуў.

Зноскі
------

1. ↑  Известный и неизвестный Икарус-250 // www.classicbus.ru Архівавана 16 снежня 2016.  (руск.)
2. ↑  Автотуризм времен БССР: туристические автобусы и их прототипы. Редкие фото! // holiday.by  (руск.)

Літаратура
----------

* Часопісы «За рулём»
* Часопіс «Мир грузовиков»
* «Роллс-Ройс» среди автобусов // *Грузовик пресс* : часопіс. — 2013. — № 05. — С. 87-88.  (руск.)
* «Аўтобусы Ікарус, серыя 200», асаблівасці канструкцыі, эксплуатацыя, Т. А. рамонт.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ikarus 250
* Матэрыял аб аўтобусах Ikarus 250 на сайце Харкаў Транспартны

| ⛭Аўтобусы Ikarus |
| --- |
| Да 1970-х | 
TR 3,5 •
M 5 •
30 •
31 •
55 •
60 •
66 •
180 •
311 •
556 •
557 •
620 •
630 •
Volvo S-7
 |
| 2xx | 
211 •
216 •
220 •
250 •
254 •
255 •
256 •
259 •
260 •
261 •
263 •
266 •
280 •
283 •
284 •
286 •
290 •
293
 |
| 4xx | 
405 •
411 •
412 •
415 •
417 •
435
 |