Штэдэль
**Штэдэль** (ням.: Städel), афіцыйна **Штэдэлеўскі мастацкі інстытут і Гарадская галерэя** (ням.: Städelsches Kunstinstitut und Städtische Galerie) — мастацкі музей у Франкфурце-на-Майне, адзін з найбольш значных збораў мастацтва ў Германіі.

У музеі зберагаецца больш за 3 000 карцін (каля 900 з якіх у дзейнай экспазіцыі) і 600 скульптур, збор графікі каля 100 000 аркушаў. Сховішчы Штэдэля таксама ўключаюць 600 скульптур, 500 фатаграфій і бібліятэку з 100 000 тамамі.

Калекцыя музея ўключае паміж іншага працы Лукаса Кранаха, Альбрэхта Дзюрэра, Сандра Бацічэлі, Рэмбранта, Яна Вермеера, Клода Манэ, Пабла Пікаса, Эрнста Людвіга Кірхнера, Макса Бекмана, Фрэнсіса Бэкана і Герхарда Рыхтэра.

Гісторыя
--------

Штэдэлеўскі мастацкі інстытут быў заснаваны ў 1816 годзе франкфурцкім банкірам і мецэнатам Ёганам Фрыдрыхам Штэдэлем, які завяшчаў інстытуту свой дом, выстаўленую там калекцыю твораў, а таксама фінансавыя актывы. Мэтай інстытуту было захаванне адкрытай для грамадскасці калекцыі і падрыхтоўка мастакоў у прылучанай мастацкай школе.

У 1833 годзе, пасля ўрэгулявання спрэчак вакол тастаменту Штэдэля, калекцыя была перамешчана ў адмысловы выставачны будынак. У 1878 годзе Штэдэлеўскі мастацкі інстытут зноў пераехаў, на гэты раз на бераг Майна, дзе быў пабудаваны новы будынак для музея, у якім музей размешчаны па сённяшні дзень. Для фінансавай падтрымкі музея выдавец Франкфурцкай Газеты (*Frankfurter Zeitung*) Леапольд Зонэман (*Leopold Sonnemann*) заснаваў у 1899 годзе грамадскае аб'яднанне Штэдэлеўскі музей, якое сёння налічвае больш за 6000 членаў.

Падчас Другой сусветнай вайны, музейная калекцыя была схавана ў розных месцах Франкфурта і ў яго ваколіцах. Будынак музея, на рагу якога былі пабудаваныя зенітныя вежы, быў, аднак, сур'ёзна пашкоджаны ў выніку паветраных налётаў. Паваенная рэканструкцыя Штэдэля была завершана ў 1963 годзе.

З 2009 па 2012 год праводзіліся будаўнічыя работы, у выніку якіх будынак музея атрымаў падземнае пашырынне (каля 3000 кв.м. дадатковай плошчы) для прэзентацыі сучаснага мастацтва. Штэдэль быў зноў адкрыты 22 лютага 2012.

Галерэя
-------

### Старыя майстры

* Жаночы ідэал, Сандра Бацічэлі, каля 1480*Жаночы ідэал*, Сандра Бацічэлі, каля 1480
* Мадонна з дзіцём, Янам Хрысціцелем і Святой Лізаветай, Джавані Беліні, пачатак 16 ст.*Мадонна з дзіцём, Янам Хрысціцелем і Святой Лізаветай*, Джавані Беліні, пачатак 16 ст.
* Мадонна з дзіцём і Янам Хрысціцелем, Перуджына і Рафаэль, перад 1500*Мадонна з дзіцём і Янам Хрысціцелем*, Перуджына і Рафаэль, перад 1500
* Лука Мадонна, Ян ван Эйк, каля 1437/1438*Лука Мадонна*, Ян ван Эйк, каля 1437/1438
* Ecce Homo, Іеранім Босх, каля 1480/1490*Ecce Homo*, Іеранім Босх, каля 1480/1490
* Партрэт Джорджа Саймана Карнуола, Ганс Гольбейн Малодшы, каля 1535/1540*Партрэт Джорджа Саймана Карнуола*, Ганс Гольбейн Малодшы, каля 1535/1540
* Венера, Лукас Кранах Старэйшы, 1532*Венера*, Лукас Кранах Старэйшы, 1532
* Географ, Ян Вермеер, 1669*Географ*, Ян Вермеер, 1669
* Асляпленне Самсона, Рэмбрант ван Рэйн, 1636*Асляпленне Самсона*, Рэмбрант ван Рэйн, 1636

### Мадэрн

* Хваля, Гюстаў Курбэ, 1869/1870*Хваля*, Гюстаў Курбэ, 1869/1870
* Выгляд Франкфурта-на-Майне са Старога моста з боку Заксэнхаўзэна, Гюстаў Курбэ, 1858*Выгляд Франкфурта-на-Майне са Старога моста з боку Заксэнхаўзэна*, Гюстаў Курбэ, 1858
* Сняданак, Клод Манэ, 1868*Сняданак*, Клод Манэ, 1868
* Гульня у кракет, Эдуард Манэ, 1873*Гульня у кракет*, Эдуард Манэ, 1873
* Музыканты, Эдгар Дэга, 1870/1871*Музыканты*, Эдгар Дэга, 1870/1871
* У канцы сняданку, П’ер Агюст Рэнуар, 1879*У канцы сняданку*, П’ер Агюст Рэнуар, 1879
* Сабака ў снезе, Франц Марк, 1911*Сабака ў снезе*, Франц Марк, 1911
* Гётэ ў Рымскай Кампанье, Ёган Генрых Вільгельм Tышбайн, 1911*Гётэ ў Рымскай Кампанье*, Ёган Генрых Вільгельм Tышбайн, 1911

### Графічная калекцыя

* Эцюд для алтара Св. Себасцьяна, Тыцыян, перад 1522*Эцюд для алтара Св. Себасцьяна*, Тыцыян, перад 1522
* Меланхолія, Альбрэхт Дзюрэр, 1514*Меланхолія*, Альбрэхт Дзюрэр, 1514
* П'яны Лот, Рэмбрандт ван Рэйн, 1630/1631*П'яны Лот*, Рэмбрандт ван Рэйн, 1630/1631

### Скульптуры

* Ева, Агюст Радэн, каля 1881*Ева*, Агюст Радэн, каля 1881
* Како, П’ер Агюст Рэнуар, 1908*Како*, П’ер Агюст Рэнуар, 1908
* Аголеная дзяўчына, Эрнст Людвіг Кірхнер, 1921*Аголеная дзяўчына*, Эрнст Людвіг Кірхнер, 1921
* Вершнік, Артур Фолькман, 1910/11 *Вершнік*, Артур Фолькман, 1910/11

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Штэдэль**
* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90906747 · BNF: 12331318q · CiNii: DA02400611 · GND: 5313082-0 · ISNI: 0000 0001 2204 5232 · LCCN: n83038441 · NDL: 00849502 · NKC: ko2003198474, ko2003198473, ko2003198475 · SUDOC: 122882415 · VIAF: 168582448, 227846200 · ULAN: 500212565 |

 |