recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маскоўская.

| * Г
* Р
* П
*Першая лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Алабінская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Расійская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Маскоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Спартыўная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Савецкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Пабеда  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Безымянка  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Кіраўская  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | ЦЧ-1 «Кіраўскае»  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | Юнгарадок  |

 |

**«Маскоўская»** (руск.: Московская) — станцыя Самарскага метрапалітэна. Размешчана на 1-й лініі паміж станцыямі «Гагарынская» і «Расійская». Знаходзіцца ў Чыгуначным раёне Самары, на скрыжаванні Маскоўскай шашы і вуліцы Гагарына. Станцыя адкрыта 27 снежня 2002 года ў складзе пускавога ўчастка Самарскага метрапалітэна «Гагарынская» — «Маскоўская».

Архітэктура
-----------

Падлога складаецца з бетонных канструкцый. Калоны абліцаваныя чырвонай гранітнай пліткай. Плафоны знаходзяцца ў паглыбленнях арачнай столі. Бакавыя сцены абліцаваныя белым мармурам і абрамленыя знізу чорным каменем, а зверху мармурам залаціста-жоўтага адцення. У цэнтры станцыі знаходзіцца лесвіца, якая з’яўляецца зачынам пад пераход на другую лінію (праектуецца).

Зноскі
------
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маскоўская плошча (значэнні).

**Маскоўская плошча** — найбуйнейшая плошча Санкт-Пецярбурга (плошча — каля 13 га), якая знаходзіцца на Маскоўскім праспекце, у раёнах яго перасячэння з Ленінскім праспектам і вуліцамі Ціпанава і Ленсавета. З’яўляецца адной з найбуйнейшых плошчаў у Еўропе і свеце.

Узнікла ў 1930-я гады; да 1968 года не мела назвы. Паводле Генеральнага плана 1938—1939 гадоў планавалася перанесці ў гэты раён цэнтр горада і зрабіць будучую Маскоўскую плошчу месцам масавых дэманстрацый, парадаў. Кампазіцыйны цэнтр плошчы — Дом Саветаў.

У 1953—1955 гадах тут узведзены два жылыя 10-павярховыя дамы (архітэктар С. Б. Спяранскі); з паўднёвай і паўночнай тэрыторыі яе замыкаюць 7—8-павярховыя жывыя карпусы, перад якімі разбітыя скверы. У 1968 годзе плошчы прысвечаная афіцыйная назва Маскоўская плошча.

У 1969 годзе адкрыта станцыя метро «Маскоўская». У 1970 годзе на Маскоўскай плошчы пастаўлены помнік У. І. Леніну (скульптар М. К. Анікушын, архітэктар В. А. Каменскі) — самы вялікі ў горадзе.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
«Мона Ліза» — адна з самых вядомых карцін у свеце
**Жы́вапіс** — від выяўленчага мастацтва, творы якога ствараюцца з дапамогай фарбаў, што наносяцца на якую-небудзь паверхню. Займае галоўнае месца ў трыядзе выяўленчых мастацтваў (разам з графікай і скульптурай). Падзяляецца на станковы жывапіс (асновай служыць палатно, дошка, кардон) і манументальны жывапіс (творы размяшчаюцца на трывалай архітэктурнай аснове). Сярод жанраў жывапісу — партрэт, пейзаж, нацюрморт, гістарычны, міфалагічны, батальны, анімалістычны і інш. Асобымі відамі жывапісу з'яўляюцца іканапіс, мініяцюра, дыярама, панарама, а таксама дэкарацыйны жывапіс (тэатральныя і кінадэкарацыі). Важнейшыя сродкі выразнасці — кампазіцыя, малюнак і колер (каларыт).

Гісторыя
--------

Гісторыя жывапісу бярэ пачатак ад наскальных роспісаў часоў палеаліту. У старажытным Егіпце дасягнуў высокага ўзроўню развіцця манументальны жывапіс. У антычнасці жывапіс вызначаўся пластычнай яснасцю форм, шырокім, свабодным пісьмом, жыццева дакладным адлюстраваннем прадметаў. Выдатным узорам антычнага станковага жывапісу з'яўляюцца фаюмскія партрэты. У эпоху Сярэднявечча ў Еўропе дамінаваў рэлігійны жывапіс, асноўнымі відамі якога былі фрэска, іканапіс, мініяцюра. У краінах Далёкага Усходу (Кітай, Карэя, Японія) паспяхова развіваўся жывапіс акварэллю, тушшу і гуашшу на скрутках з шоўку і паперы. У эпоху Адраджэння заходнееўрапейскі жывапіс сцвярджаў гуманістычныя ідэалы і каштоўнасці (творчасць Леанарда да Вінчы, Мікеланджэла, Рафаэля, А. Дзюрэра і інш.)
У 17-18 ст. пачалі складвацца нацыянальныя школы жывапісу ў Францыі (Н. Пусен, А Вато, Ж. Л. Давід), Італіі (М. Караваджа, Дж. Цьепала), Іспаніі (Эль Грэка, Д. Веласкес, Ф. Гойя), Нідэрланды (Ф. Халс, Рэмбрант) і інш. Сфарміраваліся розныя жывапісныя сістэмы з агульнымі стылявымі прыкметамі (жывапіс барока, класіцызму, ракако). У канцы 19 ст. у барацьбе з традыцыямі позняга класіцызму, акадэмізму і натуралізму склаўся жывапіс рамантызму (Т. Жэрыко, Э. Дэлакруа і інш.) і рэалізму (Г. Курбэ, Дж. Канстэбл, К. Каро). Актыўныя пошукі новых выяўленчых сродкаў былі характэрны прадстаўнікам імпрэсіянізму і постімпрэсіянізму. У канцы 19-20 ст. ва ўсім свеце развіццё жывапісу стала надзвычай складаным і супярэчлівым: адначасова суіснавалі і ўзаемаўплывалі розныя рэалістычныя і авангардысцкія, мадэрнісцкія плыні (фавізм, футурызм, абстракцыянізм, кубізм, экспрэсіянізм, сюррэалізм і інш.). З другой паловы 20 ст. жывапіс актыўна развіваецца ў напрамках поп-арта, кінетычнага мастацтва, гіперрэалізму і інш. а таксама ў рэалістычным кірунку.

Гл. таксама
-----------

* Алейны жывапіс
* Глізаль
* Кракелюр

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыкл. давед./ Э. С. Дубянецкі; Маст. А. А. Глекаў. — Мн.: БелЭн, 2003. —384 с.:іл ISBN 985-11-0277-6
**Леанід Мікалаевіч Ракаў** (пры нараджэнні Ілья Рыгоравіч Ратгаўз; руск.: Леонид Николаевич Раков; 17 сакавіка 1930, Менск — 27 лютага 2022, Масква) — савецкі і расійскі мастак-жывапісец, графік, плакатыст. Член Саюза мастакоў СССР (1966).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Мінску ў 1930 годзе. У час нацысцкай акупацыі трапіў у Мінскае гета, у 1942 годзе застаўся без бацькоў і быў адпраўлены ў дзіцячы дом. У 1944 годзе сагнаны ў Германію, дзе адпрацаваў у сталяра да вызвалення англічанамі ў красавіку 1944 года. У 1946 годзе вярнуўся ў СССР. Вучыўся ў Маскоўскай мастацкай школе і Маскоўскім Вышэйшым мастацка-прамысловым вучылішчы імя Строганава.

З 1966 года ўдзельнічаў ва ўсесаюзных, расійскіх і міжнародных выставах і біенале. Узнагароджаны дыпломамі і граматамі, Сярэбраным медалём Расійскай Акадэміі Мастацтваў (1970). Праектаваў аб’екты асяроддзя і інтэр’еры ў Маскве, Санкт-Пецярбургу, Сочы, Сімферопалі, Туле. З сярэдзіны 1960-х гадоў займаўся агітацыйна-масавым мастацтвам, ствараў плакаты, прысвечаныя сусветнай і ўнутранай палітыцы. Творчасць Леаніда Ракава ўключае таксама выставачныя, цыркавыя, сацыяльныя плакаты.

Памёр у 2022 годзе. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.

Тыражныя і арыгінальныя плакаты Л. М. Ракава знаходзяцца ў Дзяржаўным музеі гісторыі расійскай літаратуры і інш.

Зноскі
------

1. ↑  mishpoha.org

Спасылкі
--------

* Трамвай искусств
* 
*
**Крынічны завулак** (трансліт.: *Kryničny zavulak*, руск.: Родниковый переулок) — невялікая вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы горада паміж 9-м мікрараёнам і царквой евангельскіх хрысціян-баптыстаў у раёне дыспетчарскай станцыі гарадскога транспарту «Падкасцельцы». Цягнецца паўколам з поўначы на паўднёвы захад ад вуліцы Палявой да вуліцы Малой Рачной. Працягласць завулка складае 160 метраў. Забудаваны індывідуальнымі дамамі катэджнага тыпу. Рух грамадскага транспарту не ажыццяўляецца.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Іказнь.

**Іка́знь** (афіц. транс.: *Ikazń*) — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. У басейне ракі Друйка, за 14 км на ўсход ад горада Браслаў, каля аграгарадка Іказнь.

Плошча паверхні возера 2,38 км². Найбольшая глыбіня 8,4 м. Даўжыня 2,97 км. Найбольшая шырыня 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі 12,7 км. Аб'ём вады 7,94 млн. м³. Плошча вадазбору 25,3 км².  
Катлавіна складанага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны сугліністыя вышынёй 12—15 м, у верхняй частцы разараныя, на паўднёвым усходзе парослыя лесам. Берагавая лінія звілістая, утвараё вялікую колькасць заліваў і мысоў. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 30% плошчы.  
Берагі нізкія (0,3—0,5 м), месцамі абразійныя, пад хмызняком; у паўночна-заходнім заліве сплавінныя. Мелкаводдзе пясчанае і пясчана-галечнае, глыбей дно выслана крэменязёмістым сапрапелем.  

На возеры 2 астравы агульнай плошчай 1,2 га. Адзін з іх — востраў Замак.  
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае слаба. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 10 м, месцамі адсутнічае. На паўночным захадзе выцякае рака Усвіца, злучаючая Іказнь з возерам Дрывяты. Упадаюць меліярацыйныя каналы.

Каля возера аграгарадок Іказнь, вёскі Калеснікі, Самуйлы. Праходзіць аўтамабільная дарога М3

Літаратура
----------

* *Мельнікаў А. К.* Іказнь. // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 17, 49. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Іказнь Архівавана 26 жніўня 2011.

| Абстэрнаўскія азёры |
| --- |
| 
* Абстэрна
* Асінаўка
* Важа
* Гарушка
* Грэцкае
* Іказнь
* Інава
* Мёрскае
* Набіста
* Падзявы
* Петкуны
* Укля
* Чэрас

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асядоўскі.
**Леанід Мікалаевіч Асядо́ўскі** (нар. 9 красавіка 1934, в. Лошыца, цяпер у межах Мінска — 12 лютага 1990) — беларускі жывапісец.

Леанід Асядоўскі. «Народныя мастакі Беларусі»
Скончыў у 1961 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы, з 1983 года у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

Творчасць
---------

Працаваў у станковым жывапісе ў жанрах фігуратыўнай карціны, партрэта, пейзажа. У творчасці пераважалі гісторыка-рэвалюцыйная тэматыка і тэмы сучаснасці. Сярод твораў: «Хай заўжды будзе сонца» (1964), «Нафта беларуская ёсць!» (1972), «Дажынкі» (1980), «Балада пра маці» (1986), трыпціхі «М. В. Фрунзэ ў Мінску» (1967), «25-га. Першы дзень» (1969), партрэты «Партрэт маладога вучонага» (1968), «Пачынальнікі беларускай музыкі» (1983), пейзажы «Сакавік» (1961), «Зімовы матыў» (1965), «Пасля дажджу» (1967) і інш. Аўтар дыярам «Мінскі „кацёл"» для Беларускага дзяржаўнага музея Вялікай Айчыннай вайны (1969—1971; у сааўтарстве), «Бой пад Мсціслававічамі» для Клімавіцкага краязнаўчага музея (1981).

Літаратура
----------

* Асядоўскі Леанід Мікалаевіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Катляроў.

**Ізяслаў Рыгоравіч Катляроў** (нар. 21 лістапада 1938, Чавусы, Магілеўская вобласць) — беларускі паэт, журналіст. Сябра СП СССР (1990).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 21 лістапада 1938 года ў Чавусах у рабочай сям’і. Дзяцінства і юнацтва правёў у Магілёве. Пасля заканчэння сямі класаў працаваў на Магілёўскай абутковай фабрыцы (1955—1960), адначасова вучыўся ў вячэрняй школе. З 1960 года — рабочы геадэзічнай канторы Мінгарвыканкама.

Скончыў вячэрняе аддзяленне факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна (1966). У 1962—1966 гадах — літсупрацоўнік газеты лётчыкаў грамадзянскай авіяцыі «Западная трасса» (Мінск).

З 1966 года жыве і працуе ў Светлагорску. Карэспандэнт, адказны сакратар, з 1979 года — намеснік рэдактара светлагорскай раённай газеты «Агні камунізму». Потым — дырэктар карціннай галерэі «Традыцыя» імя Германа Пранішнікава.

Творчасць
---------

Друкуецца з 1957 года. Першы твор апублікаваў у 1956 годзе. Аўтар зборнікаў вершаў «Мой ровесник» (1975), «Конфетное дерево» (1980), «Друзья мои — свидетели мои» (1981), «Здесь, на трепетной земле» (1989).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны нагрудным знакам Міністэрства культуры РБ «За асабісты ўнёсак у развіццё культуры Беларусі», ганаровымі граматамі Рэспубліканскага камітэта па друку, Міністэрства культуры РБ, Гомельскага аблвыканкаму і іншымі. У 2001 годзе прысвоена званне ганаровага грамадзяніна горада Светлагорск.

Зноскі
------

1. ↑  Прэзентацыя кнігі Ізяслава Рыгоравіча Катлярова «Вернасць» Архівавана 11 мая 2021.

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Спасылкі
--------

* Беларуская Палічка. Ізяслаў Катляроў
**Леанід Міхайлавіч Сандалаў** (10 красавіка (28 сакавіка) 1900, г. Вічуга Іванаўскай вобласці — 23 кастрычніка 1987, Масква) — савецкі военачальнік. Генерал-палкоўнік (1944).

Біяграфія
---------

У восем гадоў бацькі аддалі яго ў Тэзінскае пяцікласнае фабрычнае вучылішча, якое скончыў з пахвальнай граматай.

Да 1919 года працаваў на фабрыцы. Быў адным з арганізатараў і кіраўнікоў мясцовай камсамольскай арганізацыі. Увесну 1919 года добраахвотна паступіў на Іванава-Узнясенскія курсы камсаставу, затым ваяваў на франтах Грамадзянскай вайны. У Чырвонай арміі з 1919 года. Член КПСС з 1925 года.

У 1926 годзе скончыў Кіеўскую аб’яднаную ваенную школу камандзіраў, у 1934 годзе — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, у 1937 годзе — Ваенную акадэмію Генштаба.

Ён удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939 годзе. З 1940 года начальнік штаба, у ліпені-жніўні 1941 года — камандуючы 4-й арміяй, начальнік штаба Цэнтральнага фронту. Удзельнік баёў у Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у абарончых баях у раёне Брэста, Жабінкі, Кобрына і інш. У 1941—1945 гадах начальнік штаба Бранскага, 2-га Прыбалтыйскага, 4-га Украінскага франтоў.

Да 1953 года — на камандных пасадах у Савецкай арміі. У 1953—1955 гадах знаходзіўся ў распараджэнні Міністра абароны СССР. З верасня 1955 года ў запасе.

Л. М. Сандалаў — аўтар шэрагу мемуараў пра Вялікую Айчынную вайну: «Пагарэла-Гарадзішчанская аперацыя» (1960), «Цяжкія рубяжы» (1965), «Перажытае» (1966), «На маскоўскім напрамку» (1970), «Пасля пералому» (1983).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны 3 ордэнамі Леніна, 4 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Суворава і Кутузава I ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі, а таксама замежнымі ордэнамі.

У 1966 годзе стаў Ганаровым грамадзянінам горада Кобрына (рашэнне выканкама Кобрынскага гарадскога Савета дэпутатаў № 261 ад 30.08.1966).

Зноскі
------

1. ↑  САНДАЛАЎ ЛЕАНІД МІХАЙЛАВІЧ

Літаратура
----------

* Сандалаў Леанід Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 147. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 155240919 · ISNI: 0000 0000 2851 280X · LCCN: n84174210 · NUKAT: n2014056729 · VIAF: 26013513 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарабука.
**Леанід Мікалаевіч Тарабука** (нар. 20 ліпеня 1955, г. Віцебск) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Скончыў аддзяленне скульптуры Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута (1983). Выкладае на кафедры дызайну ў Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1997 года). Працуе ў галіне манументальнай і станковай скульптуры, дэкаратыўнай пластыкі. Матэрыял — камень. З 1983 года ўдзельнік мастацкіх выстаў. Член Беларускага саюза мастакоў (1999). Член міжнароднай грамадскай асацыяцыі «Саюз дызайнераў» (1999). Жыве ў Віцебску.

Сярод работ: «Раіса» (1979), «Сон» (1979), «Фадзеіч» (1980), «Мастак Шура Фралянкоў» (1980), «Максім Багдановіч» (1981), «Герой Савецкага Саюза М. Сільніцкі» (1982), «Першы наркам аховы здароўя М. Сямашка» (1984), «Мысліцель» (1984), «Поры года» (1986), «Герой Савецкага Саюза Карначонак» (1987), «Партрэт мастака Л. Мірзаяна» (1989), «Афганскі вецер» (1989), «Месяц» (1998), «Люстра душы» (2000), «Трэцяе тысячагоддзе» (2000), «Чаканне» (2001), «Шляхамі пошукаў» (2001), «Фаза Месяца» (2001), «Курыны бог» (2003), «Кампазіцыя» (2003), «Рыба часу» (2003), «Камета Галея» (2004), «Вялікі гаварун» (2005), «Свяшчэнная рыба» (2005) і інш.

Творы знаходзяцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, у галерэях і прыватных калекцыях.

Літаратура
----------

* Тарабука Леанід // Сучасная беларуская скульптура. XXI стагоддзе = Современная белорусская скульптура. XXI век = Modern belorusian sculpture. XXI century : альбом / аўт. тэксту, склад. пер. на беларус. мову К. С. Аксёнава; аўт. уступ арт. Н. В. Шаранговіч; пер. на англ. мову В. В. Петранюк. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — С. 286—287.
* *Цыбульский, М. Л.* Тарабуко Леонид Николаевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 503.
**Любанскае радовішча** гаручых сланцаў знаходзіцца ў Любанскім раёне Мінскай вобласці і Глускім раёне Магілёўскай вобласці.

Пластавы паклад залягае ў тоўшчы глініста-мергельных адкладаў фаменскага яруса (верхні дэвон). Гаручыя сланцы карычнявата-шэрага колеру, моцныя, з вуглавата-ступеньчатым і паўракавістым зломам, з шаўкавістым бляскам. Характэрна гарызантальная, мікралінзападобная і тонкапалосая слаістасць. Магутнасць пласта 0,5—1,65 м, глыбіня залягання 260—641 м. Сярэдняя цеплыня згарання 5—9,1 МДж/кг, попельнасць 71,8%. На плошчы 630 км² запасы гаручых сланцаў каля 900 млн т.

Гаручыя сланцы прыдатныя як комплексная энерга-хіміка-тэхналагічная сыравіна з выкарыстаннем попелу ў якасці будаўнічага матэрыялу.

Літаратура
----------

* *Шчураў А.* Любанскае радовішча гаручых сланцаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шлег.
**Алесь Істомін**, сапр. **Алесь Шлег**, або **Аляксандр Карпавіч Шлег** (15 кастрычніка 1936, в. Вялікі Бор, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — 1998; іншыя псеўданімы: *А. Вялікаборац*, *А. Карповіч*) — беларускі празаік, паэт, публіцыст, кінадраматург, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Навагрудскае рамеснае вучылішча № 13 (1953). Працаваў слесарам, электразваршчыкам трэсту «Альмецьеўнафтабуд» (Альмецьеўск, 1953), пазней — у гандлёвым флоце качагарам, машыністам (Рыга, Мурманск, Адэса, 1953—1954). Служыў на Балтыйскім флоце ВМФ СССР (Калінінград, 1954—1958). Пасля дэмабілізацыі працаваў у ляхавіцкай раённай газеце «Савецкі патрыёт» (1958—1959). Скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1965). З 1960 года адначасова з вучобай ва ўніверсітэце — карэспандэнт газеты «Звязда», затым рэдактар выдавецтва «Беларусь», у 1975—1977 гадах — «Мастацкай літаратуры», карэспандэнт газет «Літаратура і мастацтва» (1977—1978), «Чырвоная змена» (1978—1979), старшы рэдактар Рэспубліканскага праўлення таварыства кнігалюбаў. З 1985 года — рэдактар, з 1988 — старшы рэдактар Галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання і радыё.

Творчасць
---------

Дэбютаваў публікацыяй у 1954 годзе (газета Балтыйскага флоту «Страж Балтики»), у беларускім друку ў 1959 (часопіс «Маладосць»). Аўтар зборнікаў апавяданняў і аповесцей «Трывожная памяць» (1968), «Цыганок» (1971), «Праўда адна» (1974), «Жыло чаканне болю» (1979), «Хлеб на далонях тваіх» (публіцыстыка, 1986).

Напісаў кінасцэнарыі дакументальных фільмаў «Балтыйцы», «Палескі Марэсьеў», «Мой дом у бядзе», «Ядвіга Іосіфаўна», радыёспектакляў «Цыганок» — (пастаўлены ў 1980), «Рэха баравое» (пастаўлены ў 1990).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя. — Т. 17. — Мн. 2003.
* Шлег Алесь // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995. — Т. 6.
* Шлег Алесь // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Беразень.
**Леанід Лявонцьевіч Беразень** (11 верасня 1939, Магілёў — 2016) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў у Белкамунпраекце, з 1973 года — кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў у Беларускім філіяле Інстытута галургіі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): адміністрацыйна-бытавыя і лабараторны карпусы, горнавыратавальная станцыя, будынкі і збудаванні рудаўпраўлення ВА «Беларуськалій» у Салігорску (1975—1983), прафілакторый, інжынерна-лабараторны корпус ВА «Карабугазсульфат» (1979), будынкі і збудаванні сользаводаў у Мазыры, пас. Аван Туркменскай ССР (1982).

Зноскі
------

1. ↑  MEMORIUM

Літаратура
----------

* Березень Леонид Леонтьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Саркафаг мужа і жонкі** (італ.: Sarcofago degli Sposi) — знакаміты этрускі саркафаг з некропаляў у Чэрветэры, які ўваходзіць у склад экспазіцыі Нацыянальнага музея этрускага мастацтва на віле Юлія III у Рыме. Вышыня — 114 см, даўжыня — 190 см. У старажытнасці быў распісаны. Датуецца другой паловай VI ст. да н.э.

Тэракотавы саркафаг складаны па пластычным дэкоры. Муж і жонка паказаны напаўляжачымі, локцямі яны абапіраюцца на падушку. Мужчына ласкава паклаў руку на плячо жанчыны, якая прытулілася да яго грудзей. Абагульнена трактаваны буйныя рысы твару, міндалепадобныя вочы, прыўзнятыя ва ўсмешцы вусны. Нягледзячы на лаканізм, стрыманасць пластыкі, анатамічныя скажэнні, скульптару ўдалося перадаць настрой спакою, пачуццё унутранай згоды паміж гэтымі людзьмі.

Помнік належыць да групы саркафагаў, якія паўтараюць форму чалавечага цела. Яго ўнікальнасць у тым, што ён адлюстроўвае дзве фігуры, мужчынскую і жаночую, якія балююць у замагільным свеце. Гэты сюжэт прадстаўлены таксама ў старажытнагрэчаскага вазапісу. На элінскі ўплыў паказваюць такія дэталі, як форма ложа, заплеценыя косы, міндалепадобная форма вачэй і усмешкі на тварах.

Клапоцячыся пераважна пра аздабленне твараў і перадачу жэстаў, ніжнюю палову целаў мастак адлюстраваў схематычна. У Чэрветэры быў знойдзены яшчэ адзін саркафаг падобнай працы, меркавана рукі таго ж майстры.

Гл. таксама
-----------

* Знакамітыя саркафагі старажытнасці

1. ↑  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Слізень.
**Аляксандр Казімір Слізень** (пам. 26 студзеня 1684) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Слізняў, сын Аляксандра, стольніка ашмянскага і старосты мядзельскага. Падстолі ашмянскі (1645—1651), каралеўскі сакратар, стольнік ашмянскі (з 1651), віцэ-адміністратар Берасцейскай эканоміі, староста мядзельскі. Пасол на Соймах, дэпутат Трыбунала ВКЛ 1654 і 1680.

У 1650  годзе прэзідэнт (прыёр) Будслаўскага кляштара Элеўтэрый Зеляевіч выдаў у Вільні кнігу на лацінскай мове пад назвай «Задыяк зямлі нябеснай». У кнізе апісваюцца цуды абраза Маці Божай Будслаўскай у перыяд з 1617 па 1650 гады, сярод якіх і цудоўнае вылячэнне сына ашмянскага падстолія Аляксандра Слізня, які пражывае ў мілі ад Будслава.

«1649 год. *Ян Хрызастом Слізень, сынок яго міласці Аляксандр Слізня, падстолія ашмянскага, нарадзіўся ад маці сваёй, яе міласці пані Тэадоры, народжанай Мялешка, мёртвым, і перад абразом Найсвяцейшай Панны, які ў той час знаходзіўся ў доме, з вялікай верай і плачам бацькоў над сынам сваім першынцам, быў прысвечаны цудоўнаму Будскаму абразу і ў закон абяцаны ў кляштар, які знаходзіўся ўсяго за мілю ад дома іхняга, і немаўля ажыло і дагэтуль, дзякуючы заступніцтву Найсвяцейшай Панны, з Божай дапамогай жыве і здаровае. Той жа яго міласць пан Слізень, падстолій ашмянскі, які за некалькі тыдняў да таго цуду і такой вялікай ласкі Божай, на месцы Будскам атрыманай, пісаў да мяне ліст, прыведзены вышэй у гэтай кнізе, у якім сам па сваёй волі, даведаўшыся толькі, што я задумаў выдаць кніжку пра гэтыя цуды, напісаў пад моцнай прысягай, прызнаючы, што на тым Будскім месцы ёсць consolatio affictorum, гэта значыць суцяшэнне засмучаных, якія шчыра імкнуцца пад крылы гэтай Арліцы Нябеснай.».*

Сям’я
-----

У першым шлюбе быў з Тэадорай Мялешка (пам. 5 лютага 1668), у другім шлюбе з Геленай Філіповіч (пам. 1682).

Ад яго сыноў Стафана Яна, Міхала Брунона і Андрэя пайшлі тры асобныя галіны роду Слізняў.

Літаратура
----------

* *Завальнюк В.* История Будславской базилики / Владислав Завальнюк. — Мн.: Костел Св. Симона и Св. Елены, 1998. — 112 с.
* *Вяроўкін-Шэлюта У.* Слізні // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 584. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* *Poczobut-Odlanicki J. W.* Pamietnik. — Warsz. 1987.
**Першы Беларускі полк Беларускай Народнай Рэспублікі** — першая спроба стварэння беларускай вайсковай адзінкі БНР. Створаная 11 лістапада 1918 года Народным сакратарыятам БНР у Менску. У тым жа месяцы ліквідаваная немцамі.

Вайсковая гісторыя
------------------

9 лістапада 1918 года Народны сакратарыят БНР у Менску выдаў пастанову аб фармаванні войска БНР. 11 лістапада генералу К. Кандратовічу, палкоўніку К. Езавітаву было даручана стварэнне штабу 1-га Беларускага Палка войска БНР.

Начальнікам Штаба войска БНР у лістападзе 1918 года быў прызначаны падпалкоўнік Павел Вент.

Нямецкія акупанты забаранілі стварэнне палка, Езавітаў патрапіў у нямецкую турму. Штаб палка перайшоў на нелегальнае становішча.

Кастусь Езавітаў у пачатку 1920 года пісаў: «Во все время пребывания немцев на белорусской территории они вели политику заигрывания с большевиками и, не смотря на неоднократно возбуждаемые Радой Белорусской Народной Республики ходатайства, не разрешили белоруссам приступить к созданию своей армии. Когда же белорусское офицерство, пользуясь наличием в белорусских деревнях громадного количества, отобранного в свое время от большевиков и тщательно спрятанного от немцев оружия, приступило к формированию белорусских отрядов без разрешения немецких властей, инициаторы этих формирований во главе с полковником Езовитовым, были арестованы, посажены в тюрьму и только неожиданная вспышка немецкой революции спасла их от расстрела».

Далейшае стварэнне беларускіх вайсковых адзінак Народным сакратарыятам БНР было прызнана мэтазгодным толькі ў складзе войска Літоўскай Рэспублікі. У канцы 1918 года віцэ-міністрам Краёвай Абароны Літоўскай Рэспублікі (Міністэрства абароны) быў прызначаны генерал К. А. Кандратовіч.

Стварэнне войска БНР прыпінілася да лістапада 1919 года.

Строй
-----

Наплечнікаў, пятліц і іншых знакаў рознасці беларускія афіцэры штаба палка ў гэты час не насілі.

Гл. таксама
-----------

* Беларускае войска
* Войска Беларускай Народнай Рэспублікі
* 1-ы беларускі полк

Літаратура
----------

* Жаўнеры БНР / Алег Латышонак. — 3-е выд. перапрацаванае. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 373 с.
**Луіджы Дзі Маё** (італ.: Luigi Di Maio; нар. 6 ліпеня 1986, Авеліна, Кампанія) — італьянскі прадпрымальнік і палітык, член Руху пяці зорак. Міністр эканамічнага развіцця, працы і сацыяльнай палітыкі Італіі, намеснік старшыні Савета міністраў Італіі (з 2018).

У 2004 годзе скончыў класічны ліцэй імя Віторыа Імбрыяні у Памільяна-д’Арка і паступіў на інжынерны факультэт Неапалітанскага ўніверсітэта, пазней перавёўся на юрыдычны факультэт. У 2006 годзе заснаваў ва ўніверсітэце асацыяцыю студэнтаў-юрыстаў, увайшоў у савет факультэта і стаў прэзідэнтам студэнцкага савета. Дзі Маё працаваў вэб-майстрам, валодае 50 % будаўнічай кампаніі Ardima S. R. L. у Памільяна-д’Арка, але не ўдзельнічае ў кіраванні ёю. У 2007 годзе далучыўся да Руху пяці зорак.

У 2010 годзе Дзі Маё няўдала балатаваўся ў камунальнай рады Памільяна-д’Арка, на парламенцкіх выбарах у 2013 годзе быў абраны ў Палату дэпутатаў XVII склікання, а 21 сакавіка 2013 годзе стаў адным з чатырох намеснікаў старшыні палаты (ва ўзросце 26 гадоў ён стаў самым маладым у гісторыі Італіі уладальнікам гэтай пасады).

23 верасня 2017 года па выніках анлайн-галасавання Дзі Маё быў абраны кандыдатам Руху пяці зорак на пасаду прэм’ер-міністра ў выпадку перамогі на наступных парламенцкіх выбарах.

Бацька Луіджы Дзі Маё, Антоніа, быў актывістам неафашысцкага Італьянскага сацыяльнага руху і пазней — Нацыянальнага альянсу.

Зноскі
------

1. ↑  Luigi Di Maio // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
2. ↑  Чаму ўрадавы крызіс у Італіі ўзрушыў увесь Стары Свет?
3. ↑  Movimento 5 Stelle: chi è Di Luigi Maio, dalla A alla Z

Спасылкі
--------

* Новы лідар італьянскіх папулістаў — за рэфармаванне ЕС, а не выхад Італіі
**Беларуская пячора** — вапняковая пячора ў Гудауцкім раёне Абхазіі, на паўднёвым схіле Бзыбскага хрыбта.

Апісанне
--------

Працягласць пячоры — 300 м, глыбіня — 210 м, плошча — 300 м², аб’ём — 45000 м³, вышыня ўваходу — 800—850 м.

Уваходная адтуліна — правал дыяметрам 7 м. На нахільным дне 80-мятровага калодзежа глыбавы завал і вузкі праход да каскаду ўнутраных калодзежаў глыбінёй ад 10 да 50 м з кароткімі гарызантальнымі ўчасткамі паміж імі. Паражніна канчаецца глыбавымі наваламі на глыбіні 195 м і вузкай вертыкальнай шчылінай (-210 м).

Пячора закладзена ў ніжнемелавых вапняках. Падчас дажджоў адзначаны моцны капёж.

Гісторыя
--------

Шахта выяўлена ў 1980 годзе, пройдзена да 100 м экспедыцыяй мінскіх спелеолагаў пад кіраўніцтвам М. В. Валькова і названа ў гонар Беларусі. У 1981 годзе дасягнута глыбіня 205 м (кіраўнік экспедыцыі В. Б. Залескі), а ў 1981 годзе −210 м (кіраўнік экспедыцыі В. Трусаў).

Зноскі
------

1. ↑  Перечень классифицированных пещер. 1989 год Архівавана 5 ліпеня 2015.
2. ↑  Крупные карстовые полости СССР. III. Спелеологические провинции Большого и Малого Кавказа
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарай.
**Леанід Паўлавіч Гарай** (13 студзеня 1937, Гомель — 5 жніўня 2019, Мінск) — беларускі футбаліст і трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Абараняў колеры клуба «Дынама» ў перыяд з 1957 па 1961 гады. Усяго ў кар’еры было 43 гульні за сталічную каманду (1957—1959 — «Спартак», 1961 — «Беларусь»).

Пасля кар’еры футбаліста ў 1978 годзе вярнуўся ў Мінск ужо ў «Дынама», дзе да 1992 года працаваў на пасадзе начальніка каманды. З 1992 па 1996 год з’яўляўся старшынёй клуба.

Узнагароды
----------

Майстар спорту СССР (1967), кавалер Ордэна «Знак Пашаны» (1976), узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1982), Ганаровым знакам Асацыяцыі «Беларуская федэрацыя футбола» (2002), заслужаны трэнер БССР (1983).

Зноскі
------

1. ↑  Год таму памёр Леанід Гарай. Архівавана 20 мая 2021.
**Луіджы** (англ.: Luigi) — персанаж відэагульняў, створаны дызайнерам Сігэру Міямота для кампаніі Nintendo. Звычайна паказваецца як малодшы брат афіцыйнага талісмана Nintendo, Марыа. Упершыню з'явіўся ў аркадзе *Mario Bros.*, дзе ён быў адным з галоўных персанажаў, як і Марыа. Пачынаючы з яго дэбюту, Луіджы з'явіўся ў многіх гульнях разам з Марыа, часцей за ўсё суправаджаючы яго ў ролі альтэрнатыўнага гульнявога персанажа, але часам гуляў ролю галоўнага героя (у гульнях *Mario Is Missing!*, *Luigi's Mansion*).

Першапачаткова Луіджы быў створаны як цалкам ідэнтычны Марыа персанаж, і іх можна было адрозніць толькі па колеры адзення: Луіджы заўсёды носіць зялёны камбінезон, а Марыа — чырвоны. Аднак, па меры выпуску новых гульняў і ўскладнення іх сюжэту, Луіджы стаў паўнавартасным персанажам, адрозным ад свайго брата і знешнім выглядам, і характарам.

У гульнях, дзе Луіджы — маляня, ён паказваецца як жудасны Плакса, але прыязны і вясёлы, а таксама трохі больш адважны, чым ён жа дарослы.

У мастацкім фільме 1993 года «Супербраты Марыа» характары Марыа і Луіджы памянялі месцамі. Луіджы там адчайны авантурыст, вечна шукае прыгодаў на сваю галаву, у той час як Марыа — наадварот, баязлівы прагматык-бурчун, якому прыходзіцца ісці за сваім няўрымслівым браткам і выцягваць яго з розных непрыемнасцей. Да ўсяго іншага, Луіджы, у выкананні Джона Легісама, спрэс пазбаўлены свайго характэрнага атрыбуту — вусоў.

Крытыка
-------

* Луіджы і Марыа занялі 1 месца ў рэйтынгу «самых лепшых перафарбаванах персанажаў камп'ютарных гульняў» сайта GamePro ў 2009 годзе.
* Часопіс Nintendo Power паставіў Луіджы на пятае месца ў спісе сваіх любімых персанажаў.
* GameDaily прадставіла Луіджы, як прыклад «забытага хлопца» — аднаго з 25 архетыпаў персанажаў камп'ютарных гульняў .

Гл. таксама
-----------

* Марыё
* Mario Bros.
* Сігэру Міямота
* Мастацкі фільм «Супербраты Марыа»

Зноскі
------

1. ↑  *Koehn, Aaron*. article/features/208570/17-best-palette-swapped-characters/ Palette Swapping: 17 Games that Did it Right **(нявызн.)**.  *GamePro* (13 студзеня 2009).
2. ↑  *Nintendo Power 250th issue!*. South San Francisco, California: Future US. pp. 40, 47.
3. ↑  *Buffa, Chris*. Gallery and Images **(нявызн.)**.  GameDaily (23 студзеня 2009).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны вэб-сайт Nintendo
* Луіджы на The Super Mario Wiki

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кавалевіч.
**Леанід Мікалаевіч Кавалевіч** (14 сакавіка 1958, с. Нова-Мікалаеўка, Сафіеўскі раён, Днепрапятроўская вобласць, УССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 сакавіка 1958 года ў с. Нова-Мікалаеўка Сафіеўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці (УССР).

Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава па спецыяльнасці «Эканоміка і планаванне матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Працаваў рамшчыкам лесапільнага цэха, тэрмаапрацоўшчыкам цэха ДСП, вызваленым сакратаром камітэта камсамола вытворчага аб'яднання «Івацэвічдрэў»; інструктарам арганізацыйнага аддзела Івацэвіцкага раённага камітэта КПБ, вызваленым сакратаром партыйнага камітэта вытворчага аб'яднання «Івацэвічдрэў»; загадчыкам прамыслова-транспартнага аддзела Івацэвіцкага раённага камітэта КПБ; дырэктарам Івацэвіцкага раённага вытворчага аб'яднання ЖКГ, генеральным дырэктарам камунальнага ўнітарнага шматгаліновага вытворчага прадпрыемства ЖКГ, генеральным дырэктарам дзяржаўнага ўнітарнага вытворчага прадпрыемства «Івацэвіцкая ЖКГ».

З'яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання, быў членам Пастаяннай камісіі па жыллёвай палітыцы, будаўніцтве, гандлі і прыватызацыі.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, медалём «За працоўныя заслугі», двума юбілейнымі медалямі, знакам «Ганаровы работнік жыллёва-камунальнай гаспадаркі», медалём Беларускай праваслаўнай царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага. Двойчы ўдастоены ганаровага звання «Чалавек года» ў Брэсцкай вобласці. Мае Падзячнае пісьмо Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дваіх дзяцей.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
**Луіджы Фаджыёлі** (італ.: Luigi Fagioli; 9 чэрвеня 1898, Азіма, Анкона, Італія — 20 чэрвеня 1952, Монтэ-Карла, Манака) — італьянскі аўтагоншчык, удзельнічаў у чэмпіянатах свету ў гонках Формулы-1 у сезонах 1950—1951 гадоў. Віцэ-чэмпіён Еўропы 1935 года. Заняў трэцяе месца ў чэмпіянаце 1950 года. Быў вядомы сваім няўступлівым характарам і нязгодай з аўтарытэтамі.

Меў мянушку «рабаўнік з Абруцы», пры тым, што не паходзіў з італьянскага рэгіёну Абруцы і не меў рэпутацыі злачынцы.

Біяграфія
---------

Луіджы Фаджыёлі нарадзіўся ў 1898 годзе ў італьянскім горадзе Азіма. Удзел у гонках пачаў у 1920-я гады, з найбольшымі перамогамі ў 1930-я.

У 1950 годзе стаў выступаць у Формуле-1 за каманду Alfa Romeo. У сезоне 1951 года на Гран-пры Францыі здабыў сваю адзіную перамогу (разам з Хуанам Мануэлем Фанхіа). На дадзены момант з’яўляецца найстарэйшым пераможцам гонкі ў Формуле-1 (53 гады).

Пасля таго як пакінуў Формулу-1, прымаў удзел у кузаўных гонках. У прыватнасці, кіраваў седанам Lancia Aurelia B20. 1 чэрвеня 1952 года павінен быў узяць удзел у спаборніцтвах у Монтэ-Карла, але напярэдадні, падчас трэніроўкі, патрапіў у аварыю. Памёр 20 чэрвеня ў шпіталі ў Монтэ-Карла.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 27 чэрвеня 2018.
2. ↑  From 'The Iceman' to 'The Monza Gorilla' - the best nicknames in F1 history (англ.).  formula1.com (27 студзеня 2017). Праверана 5 ліпеня 2022.
3. ↑  Urodził się Luigi Fagioli (польск.).  autocentrum.pl (9 чэрвеня 2019). Праверана 30 лістапада 2019.
4. ↑  F1’s 'one-win wonders' - how many do you remember? (англ.).  formula1.com (4 красавіка 2020). Праверана 5 ліпеня 2022.
5. ↑  Zmarł Luigi Fagioli (польск.).  autocentrum.pl (20 чэрвеня 2019). Праверана 30 лістапада 2019.

Спасылкі
--------

* Луіджы Фаджыёлі (руск.) на сайце wildsoft.motorsport.com
**Другі́ Усебелару́скі з’езд Саве́таў рабо́чых, сяля́нскіх, батра́цкіх і чырво́наарме́йскіх дэпута́таў**. Адбыўся 13 — 17 снежня 1920 г. у Мінску. Прысутнічалі 202 дэлегаты з рашаючым і 16 з дарадчым голасам.

Парадак дня
-----------

* справаздача ВРК БССР (А. Р. Чарвякоў);
* бягучы момант і Савецкая Беларусь (В. Г. Кнорын);
* аб сацыялістычным землеўпарадкаванні (А. С. Хаценка);
* аб харчовай палітыцы ў Беларусі (І. А. Адамайціс);
* аднаўленне прамысловасці (А. І. Вайнштэйн);
* народная асвета (М. Я. Фрумкіна);
* сацыяльнае забеспячэнне (С. З. Кацэнбоген);
* арганізацыя савецкай улады на Беларусі (С. А. Мертэнс);
* аб правядзенні працоўнай павіннасці;
* аб рабоце кааператыўных арганізацый;
* выбары ЦВК БССР і дэлегатаў на Усерасійскі з’езд Саветаў; бягучыя справы.

Рашэнні з’езда
--------------

З’езд адобрыў работу ВРК БССР, прыняў дадаткі да Канстытуцыі БССР, у якіх абвясціў вышэйшым органам улады рэспублікі з’езд Саветаў, а паміж з’ездамі — ЦВК БССР, выканаўчым органам — СНК БССР у складзе 15 наркаматаў. Устанавіў дзяржаўную манаполію на асноўныя віды прадукцыі, цвёрдыя цэны, Дзяржаўную нарыхтоўку і забеспячэнне насельніцтва прадметамі першай неабходнасці; падкрэсліў неабходнасць барацьбы са спекуляцыяй і ажыццяўлення поўнай нацыяналізацыі гандлю. Вызначыў задачы СНГ БССР у аднаўленні прамысловасці і транспарту. Зацвердзіў «Тэзісы па аграрным пытанні», у якіх прадугледжваў новыя, сацыялістычныя формы землекарыстання, надзяленне беззямельных і малазямельных сялян землямі былых памешчыцкіх гаспадарак, стварэнне саўгасаў. Ратыфікаваў Рыжскі прэлімінарны дагавор ад 12 кастрычніка 1920 г. і пацвердзіў мандат ВРК БССР ураду РСФСР на права заключэння ад імя БССР міру. Прыняў зварот «Да працоўнага народа Беларусі». Выбраў ЦВК з 60 чалавек і 12 кандыдатаў, дэлегатаў на VІІІ Усерасійскі з’езд Саветаў.

Літаратура
----------

* Другі Усебеларускі з’езд Саветаў рабочых, сялянскіх, батрацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — С. 287—288. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

| ⛭Усебеларускія з’езды Саветаў |
| --- |
| Усебеларускія з’езды Саветаў рабочых, салдацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў | I (1919) |
| Усебеларускія з’езды Саветаў рабочых, сялянскіх, батрацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў | II (1920) |
| Усебеларускія з’езды Саветаў рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў | III (1921) ·  IV (1922) ·  V (1924) ·  VI (1924) ·  VII (1925) ·  VIII (1927) ·  IX (1929) ·  X (1931) ·  XI (1935) ·  XII (1936, 1937) |
**Луіза Лабэ** (фр.: Louise Labé; сапраўдныя імя і прозвішча *Луіза Шарлі*, *Charly*; мянушка Прыгожая канатчыца, *La Belle Cordière*; 1522, Ліён — 25 красавіка 1566, Парсьё-ан-Домб пад Ліёнам) — французская паэтэса, гаспадыня літаратурнага салона.

Біяграфія
---------

Жыццё Луізы Лабэ прайшло ў Ліёне і яго ваколіцах. У яе час Ліён стаў буйным прамысловым і гандлёвым цэнтрам. Акрамя таго праз яго праходзілі шляхі з Парыжа ў Італію. Італьянскі ўплыў у Ліёне быў вельмі прыкметным.

Луіза Лабэ была дачкой Ліёнскага фабрыканта-канатчыка і была выдадзена замуж за яго калегу па цэху, багатага канатчыка і фабрыканта Перэна. Паколькі яна па сведчанні ўсіх знаёмых была яшчэ і надзвычай прывабная, за ёй замацавалася мянушка «Прыгожая канатчыца» (фр.: La belle Cordière). Сапраўднае прозвішча яе бацькі Шарлі або Шарльё. Першым шлюбам ён ажаніўся з удавой фабрыканта-канатчыка Лабэ і атрымаў у спадчыну ад яе разам з фабрыкай і прозвішча. Луіза была дачкой ад другога шлюбу. Яе маці памерла ў 1525 годзе, трэцім шлюбам бацька ажаніўся з маладой дзяўчынай. Звестак пра адносіны Луізы з мачахай не захавалася.

Луіза ведала грэчаскую, латынь і італьянскую мовы. Пазнаёмілася з філасофскімі, гістарычнымі і літаратурнымі творамі, як антычнага свету, так і новай італьянскай літаратуры, у тым ліку з паэзіяй Дантэ і Петраркі. Адным з яе настаўнікаў быў Марыс Сэў, найвядомейшы паэт Ліёна гэтай эпохі, ён назаўжды застаўся яе сябрам і ўвёў дзяўчыну ў кола літаратараў і мастакоў. Іншы абавязковай часткай адукацыі былі навучанне спеву і гульні на музычных інструментах. Любімым інструментам Луізы стала лютня. Але Луіза, што было сапраўды незвычайным для таго часу, разам са старэйшым братам навучалася і мужчынскім заняткам: гімнастыцы, фехтаванню, верхавой яздзе.

У 1555 годзе паэтэса вырашыла выдаць свае сачыненні. Вядомы ліёнскі выдавец Жан дэ Турн выдаў яе кнігу, а ў наступным годзе выдаў яшчэ два выданні.

Зноскі
------

1. ↑  Louise Labé // Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q746368'></a>
2. ↑  Louise Labé // RISM: Répertoire international des sources musicales — 1952.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2178828'></a>
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11471812, ADV12611432, ADV12611433 · BIBSYS: 90053866 · BNC: a10376306 · BNE: XX950087 · BNF: 119103702 · CiNii: DA0284415X · CONOR: 228448099 · GND: 118725742 · ICCU: TO0V037036 · ISNI: 0000 0001 2102 0914 · LCCN: n50041901 · NDL: 00469986 · NKC: xx0002747 · NLA: 35556664 · NLG: 115805 · NLP: A11822880 · NSK: 000176952 · NTA: 068959656 · NUKAT: n2004076406 · PTBNP: 1213188 · SUDOC: 026957205 · VIAF: 122144709 |

 |
**Янік Нджэнг** (фр.: Yannick N’Djeng; нар. 11 сакавіка 1990, Яўндэ, Камерун) — камерунскі футбаліст, нападнік нацыянальнай зборнай Камеруна.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Мімбаман», дарослую кар’еру пачынаў у клубе «Канон». У 2008 годзе перайшоў у клуб «Беджая» з чэмпіянату Алжыра, з якім дайшоў да фіналу Кубка ўладальнікаў кубкаў Паўночнай Афрыкі, а ў 2011 годзе стаў срэбраным прызёрам хатняга чэпміянату. У ліпені 2011 года перайшоў у туніскі «Эсперанс», у складзе якога ў тым жа годзе выйграў афрыканскую Лігу чэмпіёнаў, а на наступны год дайшоў да фіналу. Пасля перамогу ў чэмпіянаце Туніса ў 2012 годзе адправіўся ў швейцарскі «Сьён», аднак праз паўгады вярнуўся ў «Эсперанс». У маі 2015 года атрымаў цяжкую траўму, з-за якой прапусціў 1,5 гады. У 2017 годзе гуляў у чэмпіянаце Малайзіі за клуб «Т-Цім», у 9 матчах забіў 4 галы.

У верасні 2018 года перайшоў у беларускі клуб «Нёман» з Гродна, дзе спачатку выступаў у стартавым складзе, а пазней стаў выхадзіць на замену. Сезон 2019 пачынаў у стартавым складзе, у маі і чэрвені не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся на поле. У ліпені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў беларускую каманду.

У жніўні 2019 года папоўніў склад кувейцкага клуба «Аль-Ярмук», дзе гуляў да мая 2020 года. Пазней вярнуўся ў Камерун, некаторы час выступаў за мясцовы клуб «Фартуна». У лютым 2021 года стаў іграком саудаўскага клуба «Аль-Халідж», пакінуў яго ў жніўні.

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2012—2013 гадах выступаў за нацыянальную зборную Камеруна. У 2021 годзе зноў быў выкліканы ў зборную.

Дасягненні
----------

* Туніс 01Чэмпіён Чэмпіён Туніса (2): 2011/12, 2013/14
* Туніс 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Туніса: 2014/15
* Алжыр 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Алжыра: 2010/11
* Алжыр 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Алжыра: 2008/09
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў КАФ: 2011

Зноскі
------

1. ↑  Yannick N'Djeng // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Yannick N'Djeng // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  "Неман" объявил о подписании камерунского форварда Ндженга
4. ↑  "Неман" расстался с Н'Дженгом

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце «Нёмана» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
Дэлегаты з’езда
**Другі з'езд РСДРП** — праходзіў з 30 ліпеня па 23 жніўня 1903 года. Да 6 жніўня з'езд праходзіў у Бруселі, але бельгійская паліцыя прымусіла дэлегатаў пакінуць краіну, і з'езд перанёс свае пасяджэнні ў Лондан.

На з'ездзе былі прадстаўлены 26 арганізацый: група «Вызваленне працы», руская арганізацыя «Іскры», Пецярбургская рабочая арганізацыя, Саюз горназавадскіх рабочых, Паўночны рабочы саюз, замежны камітэт Бунда, ЦК Бунда, «Замежная ліга рускай рэвалюцыйнай сацыял-дэмакратыі», «Саюз рускіх сацыял-дэмакратаў за мяжой», група «Паўднёвы рабочы», камітэты РСДРП з Масквы, Санкт-Пецярбурга, Кіева, Харкава, Адэсы, Мікалаева, Кацярынаслаўля, Саратава, Тыфліса, Баку, Батумі, Уфы, Тулы, Крыма, Прыдон'я, Сібіры.

На з'ездзе ўпершыню адбыўся раскол на дзве фракцыі: бальшавікоў і меншавікоў.

Літаратура
----------

* Ленин В. И. II съезд РСДРП. 17 (30) июля — 10 (23) августа 1903 г. Полн. собр. соч. 5 изд. т. 7  (руск.)
* КПСС в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК, 7 изд. ч. 1, М. 1954  (руск.)
* История КПСС, т. 1, М. 1964  (руск.)

| ⛭З’езды РСДРП, РКП(б), УКП(б) і КПСС |
| --- |
| РСДРП | I (1898) ·  II (1903) ·  III (1905) ·  IV (1906) ·  V (1907) ·  VI (1917) |
| РКП(б) | VII (1918) ·  VIII (1919) ·  IX (1920) ·  X (1921) ·  XI (1922) ·  XII (1923) ·  XIII (1924) |
| УКП(б) | XIV (1925) ·  XV (1927) ·  XVI (1930) ·  XVII (1934) ·  XVIII (1939) |
| КПСС | XIX (1952) ·  XX (1956) ·  XXI (1959) ·  XXII (1961) ·  XXIII (1966) ·  XXIV (1971) ·  XXV (1976) ·  XXVI (1981) ·  XXVII (1986) ·  XXVIII (1990) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятрова.
**Луіза Мікалаеўна Пятрова** (6 мая 1942, Чалябінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1965 годзе. З 1965 г. — архітэктар у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Школа па тыпавым праекце Л. Пятровай і Э. Гальдштэйна ў жылым раёне Серабранка
Удзельнічала ў распрацоўцы серыі тыпавых праектаў школ і школьных комплексаў, праектаў Дома быту ў Жодзіне (1979—1980), ПТВ мастацкага профіля ў г.п. Мір Гродзенскай вобласці (1980—1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Петрова Луиза Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)