**Апісáльная статыстыка** (англ.: Descriptive statistics, руск.: Описательная статистика) — дысцыпліна колькаснага апісання асноўных асаблівасцей збору інфармацыі або ўжо сабранай інфармацыі. Апісальная статыстыка адрозніваецца ад метаду статыстычных высноў (або індуктыўнай статыстыкі) тым, што апісальная статыстыка імкнецца абагульніць выбарку, а не выкарыстоўваць яе, каб даведацца пра генеральную сукупнасць, якой гэтая выбарка, як лічыцца, належыць. Як правіла, гэта азначае, што апісальная статыстыка і яе метады, у адрозненне ад метаду статыстычных высноў, не распрацаваны на аснове тэорыі імавернасцей. Нават тады, калі асноўны аналіз дадзеных прадстаўлены метадам статыстычных высноў, апісальная статыстыка, як правіла, таксама мае месца. Напрыклад, у медыцынскіх навуковых працах (з удзелам чалавека ў якасці суб’екта), як правіла, ёсць табліца, якая дае агульны памер выбаркі, памеры асобных падгруп (для кожнага варыянта лячэння або фактара ўздзеяння), а таксама дэмаграфічныя або клінічныя характарыстыкі (такія як сярэдні ўзрост, доля суб’ектаў кожнага полу, доля з адпаведнымі спадарожнымі захворваннямі і г.д.).

Для агульнага апісання набору дадзеных выкарыстоўваюцца меры цэнтральнай тэндэнцыі, меры зменлівасці або варыяцыі. Меры цэнтральнай тэндэнцыі ўключаюць сярэдняе значэнне, медыяну і моду.

Для апісання зменлівасці асобных вымярэнняў выкарыстоўваюцца стандартнае адхіленне (або дысперсія), мінімальная і максімальнае значэнні зменных, каэфіцыенты эксцэсу і асіметрыі.

Апісальная статыстыка дае інфармацыю аб выбарцы ў некалькіх простых лічбах (зводках) або графіках. У залежнасці ад мэты, апісальная статыстыка можа:

1) або ўяўляць сабой першапачатковую аснову апісання дадзеных, як часткі больш шырокага статыстычнага аналізу;
2) або быць дастатковай сама па сабе для канкрэтнага даследчага пытання.
Напрыклад, працэнт пападанняў у баскетболе з’яўляецца апісальнай статыстыкай, якая сумуе якасць гульца або каманды. Каб вылічыць працэнт пападанняў, патрэбна раздзяліць колькасць пападанняў на агульную колькасць зробленых кідкоў. Напрыклад, гулец, які кідае на 33 %, пападае кожны трэці кідок. Працэнт апісвае некалькі дыскрэтных падзей.

Разгледзім таксама сярэдні бал. Гэта адзіны лік, які апісвае агульную прадукцыйнасць студэнта па дыяпазоне курсавых заняткаў.

| ⛭Статыстыка |
| --- |
| 

| Апісальная статыстыка |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Непарыўныяданыя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Каэфіцыент зруху | 
* Сярэдняе (Арыфметычнае, Геаметрычнае, Гарманічнае)
* Медыяна
* Мода

 |
| Варыяцыя | 
* Размах
* Ранг
* Сярэдняе квадратычнае адхіленне
* Каэфіцыент варыяцыі
* Квантыль (Дэцыль, Адсотак/Працэнціль/Перцэнціль/Цэнціль)

 |
| Моманты | 
* Матэматычнае спадзяванне
* Дысперсія
* Асіметрыя
* Эксцэс

 |

 |
| Дыскрэтныяданыя | 
* Частата
* Табліца кантынгентнасці

 |

 |

 |
| 

| Выкарыстоўванне  (англ.) (бел. |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Біястатыстыка | 
* Біяінфарматыка
* Клінічнае выпрабаванне / даследаванне
* Эпідэміялогія
* Медыцынская статыстыка

 |
| Інжынерная статыстыка  (англ.) (бел. | 
* Хемаметрыка  (руск.) (бел.
* Тэхналагічная распрацоўка  (англ.) (бел.
* Імавернасны дызайн  (англ.) (бел.
* Кіраванне працэсамі  (руск.) (бел. / якасцю  (руск.) (бел.
* Тэорыя надзейнасці  (англ.) (бел.
* Ідынтыфікація сістэм  (руск.) (бел.

 |
| Сацыяльная статыстыка | 
* Актуарныя разлікі
* Перапіс насельніцтва
* Статыстыка злачыннасці  (руск.) (бел.
* Дэмаграфія
* Эканаметрыка
* Нацыянальныя рахункі  (англ.) (бел.
* Афіцыйная статыстыка  (англ.) (бел.
* Генеральная сукупнасць
* Псіхаметрыя  (руск.) (бел.

 |
| Прасторавая статыстыка  (англ.) (бел. | 
* Картаграфія
* Статыстыка навакольнага асяроддзя  (англ.) (бел.
* Геаінфармацыйныя сістэмы
* Геаграфія
* Крыгінг  (руск.) (бел.

 |

 |

 |