recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Інжынерныя войскі (ІВ)** — вайсковыя фарміраванні (спецыяльныя войскі) узброеных сіл (УС), прызначаныя для інжынернага забеспячэння (абсталявання тэрыторыі, інжынернай разведкі, суправаджэння войскаў у наступе і да т.п.) ваенных (баявых) дзеянняў.

У склад інжынерных войскаў уваходзяць органы кіравання, установы, прадпрыемствы, інжынерна-сапёрныя, інжынерна-дарожныя, пантонныя і іншыя злучэнні, воінскія часці і падраздзяленні.

Ва УС розных дзяржаў могуць таксама насіць назву Корпус інжынераў, Інжынерны корпус, Ваенна-будаўнічыя войскі і гэтак далей.

Сваё прафесійнае свята служачыя Інжынерных войскаў адзначаюць 21 студзеня.

Інжынерныя мерапрыемствы ў войнах старажытнага свету
----------------------------------------------------

Інжынерныя войскі з'явіліся не адразу з узнікненнем узброеных сіл (арміі і флоту), а падчас іх развіцця, у сувязі з неабходнасцю правядзення ваенна-інжынерных мерапрыемстваў. У войнах Старажытнай Грэцыі, Рыма, Карфагена для выканання інжынерных прац першапачаткова прыцягваліся фарміраванні рабоў, воінаў, а пазней і спецыяльна падрыхтаваныя атрады, падобныя да тых, што пазней сталі называцца сапёрамі. У Асірыйскім войску (1000 г. да н.э.) меліся спецыяльныя «грабарныя атрады», якія пракладалі дарогі, наводзілі масты, ўзводзілі лагеры і падводзілі падкопы, узводзілі штучныя насыпы або пагоркі для дасягнення панавання над сценамі абложаных гарадоў. Пры пераправах цераз рэкі асірыйцы ўжывалі плыты і надзіманыя мяхі-бурдзюкі. На прыпынках, падчас маршаў і паходаў, будаваўся палявы лагер, які абносіўся ровам і земляным валам.

У войску Старажытнага Рыма ў I — II стагоддзя для замацавання заваяваных тэрыторый узводзіліся абарончыя збудаванні па дзяржаўнай мяжы, якія атрымалі назву рымскіх валаў. Першапачаткова рымскія валы будавалі самі войскі, пазней значную частку прац выконвалі рабы.

Гл. таксама
-----------

* Фартыфікацыя
* Спецыяльныя войскі
* Ваенна-будаўнічыя войскі
* Інжынер-генерал

Літаратура
----------

* Никифоров Н. И. Штурмовые бригады Красной Армии в бою. — Эксмо Яуза, 2008. — 416 с. — (Великая Отечественная: Цена Победы). — ISBN 978-5-699-25628-0.
* Инженерные и Железнодорожные войска: В 2 т. — СПб.: Тип. В. Д. Смирнова, 1909—1911. на сайте Руниверс
* Инженерные войска по 15 июля 1901 г. — СПб.: Тип. П. П. Сойкина— 48 с. на сайте Руниверс

Спасылкі
--------

* Інжынерныя войскі: Гісторыя, штаты, тэхніка, боепрыпасы
* Sapper Museum — Інжынерныя войскі: Эмблемы, знакі, уніформа, фота персанальных помнікаў ваенным інжынерам

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis · Сучаснай Украіны · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4576299 · BNF: 11977762g · GND: 4074823-6 · LCCN: sh85085194 · Microsoft: 541256628 · NDL: 00566219 · NKC: ph218873 |

 |
Нафтагазавыя ўключэнні ў кварцавым крышталі, Белуджыстан, Пакістан 
**Інклюзы** — уключэнні ў мінералы (англ.: inclusions in minerals, dirt) — герметычна ізаляваныя ўчасткі ў працэсе крышталізацыі мінералаў, якія маюць фазавую мяжу з імі. Уключэнні могуць быць пабочнымі — ксенагеннымі (крышталічныя, вадкія, газападобныя) або матчынымі — аўтэнтычныя рэчывы. Апошнія з’яўляюцца рэшткамі мінералаўтваральнай асяроддзя.

Мінералам-гаспадаром называюць мінерал, які змяшчае ўключэнне, а мінерал-вязень — гэта мінерал, які выкрышталізаваўся ва ўключэнні ў мінерале-гаспадары.

Класіфікацыя
------------

У залежнасці ад часу ўтварэнні адрозніваюць уключэнні першасныя — захопленыя крышталямі мінералаў падчас іх росту і размешчаныя ў асноўным па пластах росту крышталяў, і другасныя — захопленых падчас гаення расколін.

Сярод другасных уключэнняў ёсць раннія і познія. Уключэнні могуць быць аднафазнымі, двухфазнымі (вадкасць + газавая бурбалка, вадкасць + крышталь, рэдка дзве незмяшальныя вадкасці) і шматфазнымі (вадкасць + газавая бурбалка + крышталі цвёрдай фазы, часцей за ўсё NaCl і KCl). Звычайна аднафазныя вадкія ўключэнні бываюць у мінералах, якія ўтвараюцца з раствораў халоднай вады (ніжэй 50-600° С); Для магматычных і постмагматычных утварэнняў характэрныя двух- і шматфазныя ўключэнні.

Арозніваюць:

* *эмульсійныя ўключэнні* (вельмі маленькія круглявыя ўключэнні аднаго мінерала ў іншы. Утвараюцца пры раскладанні цвёрдых раствораў, а таксама пры замене аднаго мінерала іншым);
* *неструктурныя ўключэнні* (механічныя ўключэнні ў мінералах);
* *арыенціровачныя ўключэнні* (структурна выкліканыя эпітаксічным разрастаннем мінералаў);
* *уключэнні структурныя* (уключэнні арыентаваныя).

Памер памераў адрозніваецца буйназярністымі ўключэннямі з памерамі фракцый больш 0,5 мм і дробназярністымі ўключэннямі менш 0,5 мм.

Зноскі
------

Літаратура
----------

Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д. : Східний видавничий дім, 2004—2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 109359841 · NKC: ph174610 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Проніна.

**Мары́я Гео́ргіеўна Про́ніна** (24 лютага 1931 — 2008) — доктар юрыдычных навук, Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь, прафесар кафедры савецкага права Беларускага дзяржаўнага інстытута народнай гаспадаркі.

Біяграфія
---------

Марыя Георгіеўна скончыла Мінскі юрыдычны інстытут у 1952 годзе. Працавала ў Міністэрстве Юстыцыі Беларускай ССР на пасадзе старшага кансультанта з 1953 па 1956 год.

Працавала старшым кансультантам аддзела органаў ЗАГС Міністэрства юстыцыі БССР (1956 год), а з 1960 года пераведзена на працу ў Вярхоўны Суд Беларускай ССР у якасці кансультанта па абагульненні судовай практыкі.

З 1960 года залічана ў аспіранту аддзела прававых навук Акадэміі Навук Беларускай ССР. Працавала на пасадах малодшага навуковага супрацоўніка, а потым і старшага навуковага супрацоўніка гэтага ж аддзела з 1965 па 1984 год.

Была загадчыцай кафедры савецкага права Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта народнай гаспадаркі з 1984 па 1994 год, з 1994 па 1996 прафесар той жа кафедры, а ўжо з 1996 працавала Генеральным саветнікам, начальнікам міжнародна-прававога і працэсуальна-прававога аддзелаў Эканамічнага суда СНД.

Абараніла кандыдацкую дысертацыю ў 1964 годзе ў Інстытуце дзяржавы і права АН СССР па тэме «Дагавор маёмаснага найму паміж сацыялістычнымі арганізацыямі». У 1981 годзе ўжо доктарскую дысертацыю на тэму «Забеспячэнне выканання норма абавязацельственнага права» ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце савецкага заканадаўства.

Вяла педагагічную і навукова-даследчую работу ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце, Беларускім дзяржаўным універсітэце, Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Была членам савета па абароне доктарскіх дысертацый пры Беларускім дзяржаўным універсітэце.

Узнагароды і званні
-------------------

Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь. Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны».

Зноскі
------

1. 1 2  Юрыдычны факультэт. Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / рэдсавет : С. А. Балашэнка (старш.) і інш. ; рэдкал. : С. А. Балашэнка (адк. рэд.), А. В. Шыдлоўскі (нам. адк. рэд.) [і інш.]. — Мінск : БДУ, 2015. — 263 с. : іл.
2. 1 2
**Такійскі нацыянальны музей** — самы стары і самы буйны музей Японіі, знаходзіцца на тэрыторыі такійскага гарадскога парку Уэно. На плошчы каля 100 тысяч квадратных метраў размешчаны пяць карпусоў — Галоўны, Усходні, цырыманіяльны, Хэйсэй і Скарбаў храмаў Хору-дзі. Нацыянальны музей уяўляе сабой гіганцкі культурны цэнтр.

Гісторыя
--------

Заснаваны выставай у 1872 годзе ў будынку Тайсэйдэн такійскага храма Юсіма-сэйдо больш за шэсцьсот экспанатаў, сярод іх — разнастайныя помнікі культурнай спадчыны, асабістыя рэчы імператарскага сямейства з палацавай скарбонкі, пудзілы, ўзоры карысных выкапняў і натуральных прадуктаў, якія дэманструюць прыродныя багацці краіны, яе флору і фауну. Выстава мела вялікі поспех, яе наведалі каля ста пяцідзесяці тысяч чалавек. Для падрыхтоўкі і правядзення выставы была створана спецыяльная ўстанова, якое назвалі Музей пры міністэрстве культуры і адукацыі. Ён і стаў правобразам Такійскага Нацыянальнага Музея.

У цяперашні час у калекцыі Такійскага Нацыянальнага музея налічваецца каля сто дваццаць тысяч адзінак захоўвання. Сярод іх творы розных відаў выяўленчага і прыкладнога мастацтва, а таксама вырабы з металу, зброя, ваенныя даспехі, кераміка, лакавыя вырабы, тканіны, макеты архітэктурных помнікаў, археалагічныя знаходкі, гістарычны і этнаграфічны матэрыял, мноства тэматычных выданняў і фотаматэрыялаў.

Зноскі
------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023'></a>
2. ↑
3. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2019 // *The Art Newspaper* — 2020. — Vol. XXIX, Iss. 322. — ISSN 0960-6556<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98930825'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2331628'></a>
4. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2021 // *The Art Newspaper* — 2022. — ISSN 0960-6556<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q113437655'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2331628'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт музея
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Такійскі нацыянальны музей**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook  · Facebook (англ.) · Твітэр · Твітэр (англ.) · Твітэр  · Твітэр  |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram  · Instagram (англ.) · Instagram  · Instagram  · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX122436 · BNF: 12448131f · CiNii: DA00222002 · GND: 2044887-9 · ISNI: 0000 0001 2164 2334 · LCCN: n81058763 · Microsoft: 2802039288 · NDL: 00259637 · NKC: kn20051220020, ko2006325609 · NLA: 35551993 · PTBNP: 96177 · SUDOC: 030175623 · VIAF: 135962112 · ULAN: 500309712 |

 |
**«Голас праваслаўнага беларуса»** — грамадска-царкоўны часопіс. Выдаваўся ў лістападзе — снежні 1931 г. у Вільні на беларускай мове. Рэдактар-выдавец М.Маркевіч. Асноўную задачу бачыў у эвалюцыйным станаўленні беларускай праваслаўнай царквы, выказваў заклапочанасць яе станам у Заходняй Беларусі і БССР, імкнуўся спалучыць каштоўнасці хрысціянства з беларускай ідэяй. Клапаціўся аб тым, каб «рашуча і безадказна стаць на шлях адраджэння царкоўнага жыцця ў суадказнасці з агульным адраджэннем беларускага народа» (артыкулы: «Мэты і метады беларусізацыі», «Да праблемы адрадджэння нацыянальнай царквы», «Без народа – без Хрыста»), выказваўся за дэмакратызацыю ўнутранага жыцця царквы, крытыкаваў «прыказны лад» расійскай праваслаўнай царквы («Аб саборы і саборнасці праваслаўнай царквы ў Польшчы»). З пазіцый абнаўлення праваслаўя разглядаў гісторыю рэлігіі на Беларусі («Беларуская праваслаўная царква ў мінуўшчыне»), негатыўна ацэньваў унію («З чаго спарадзілася і як памерла гістарычная вунія»). Выступаў супраць «царкоўнага беларускага праваслаўнага камітэта» і яго органа часопіса «Светач Беларусі», які схіляўся да аб’яднання ўсходняй і заходняй хрысціянскіх канфесій. На старонках часопіса друкавалася хроніка царкоўнага жыцця ў Заходняй Беларусі. Выйшлі 3 нумары.

Літаратура
----------

* Ліс, А. «Голас праваслаўнага беларуса» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 56. — ISBN 985-11-0041-2.
**Петра Лінея Паўла Марклунд** (швед. Petra Linnea Paula Marklund, нар. 12 верасня 1984, Стакгольм, Швецыя), таксама вядомая як September — шведская спявачка, кампазітар, аўтар песень, музычны прадзюсар і тэлевядучая. Пад імем September ў 2003 годзе выйшаў дэбютны сінгл «La La La (Never Give It Up)», які ўвайшоў у першы альбом пад назвай September, выпушчаны ў 2004 годзе.

У 2005 годзе выйшаў другі альбом September In Orbit, сінглы «Sattelites» і «Cry For You» сталі міжнароднымі хітамі. September стала першым шведскім артыстам у ЗША (з часоў Ace of Base), продажы песні ў якога перавысілі звыш 500 тыс. копій, такі вынік у сінгла «Cry For You», якому быў прысвоены залаты статус.

У 2007 годзе выходзіць трэці альбом Dancing Shoes, а песні «Can not Get Over», «Until I Die», «Because I Love You» таксама сталі паспяховымі за межамі Швецыі.

Восенню 2010 года September прыняла ўдзел у шведскім музычным шоў «Så mycket bättre», дзе прадставіла сваю танцавальную версію шведскай рэп-песні «Mikrofonkåt» выканаўцы Petter, якая стала нумарам адзін у Швецыі і ўтрымлівала такі вынік 11 тыдняў запар.

Апошні англамоўны альбом Love CPR пад імем September выйшаў у 2011 годзе і дэбютаваў з залатым статусам продажаў на першым месцы ў Швецыі, пазней атрымаўшы двайны плацінавы статус. Сінглы «Me & My Microphone» (англамоўная версія «Mikrofonkåt») і «Party in My Head» мелі поспех на амерыканскім радыё.

У 2012 годзе спявачка выпускае першы на шведскай мове альбом Inferno пад сваім імем Petra Marklund. Сінгл «Händerna mot himlen» стаў гучным хітом у Швецыі, маючы на ​​сённяшні дзень 6 плацінавых статусаў.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 15 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Petra Marklund (Artist från Enskede)
3. ↑  Marklund, Petra Linnea Paula // Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. Праверана 1 студзеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
**Касцёл Маці Божай Ружанцовай** — рымска-каталіцкі храм, знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі Зарачанка Гродзенскага раёна. Пабудаваны ў 1937 годзе з цэглы. Помнік архітэктуры постнеаготыкі. Дзейнічае.

Гісторыя
--------

Парафія Баля Касцёльная была ўтворана ў 1927 годзе, адразу пачалося будаўніцтва касцёла на ахвяраванні парафіян. У 1937 годзе касцёл быў асвечаны пад тытулам Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі. У Варшаве быў заказаны галоўны алтар, аднак выбух Другой сусветнай вайны не даў магчымасці рэалізаваць заказ.

У 1962 годзе касцёл быў закрыты дзяржаўнымі ўладамі. У 1989 храм вернуты парафіянам, пачаўся рамонт. 3 верасня 1989 года адбылася ўрачыстасць адкрыцця касцёла. Ксёндз біскуп Тадэвуш Кандрусевіч асвяціў адрамантаваную святыню.

Архітэктура
-----------

Касцёл мураваны, атынкаваны, на каменным падмурку. Пераважае вертыкальная накіраванасць архітэктурных мас. На пазбаўленых краповак плоскасных фасадах — спічастыя высокія вітражныя аконныя праёмы. Актыўнай дынамікай надзелены галоўны фасад з урэзанай у яго плоскасць 2-яруснай 4-граннай шатровай вежай і прытворам перад ёй. Востраканечны шчыпец уваходнага партала завершаны скульптурнай выявай Найсвяцейшай Дзевы Марыі, што ўзмацняе гатычную вертыкальную кампазіцыю. Прамавугольны асноўны аб’ём накрыты высокім 2-схільным дахам з вальмамі над 5-граннай апсідай, да якой па баках далучаюцца сакрысціі.

У інтэр’еры атынкаваныя сценыкрапаваны пілястрамі. У 1999 годзе былі выкананы дубовыя алтары: галоўны і бакавыя.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0.

Спасылкі
--------

* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Зарачанка) на сайце Radzima.org
* slowo.grodnensis.by

| ⛭Сапоцкінскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адамавічы) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Галынка) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Зарачанка) ·  Касцёл Маці Божай Ружанцовай (Падлабенне)  ·  Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Перстунь) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Іасафата Кунцэвіча (Сапоцкін) ·  Касцёл Перамянення Гасподняга (Селіванаўцы) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Найсвяцейшай Тройцы.
**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы** — мураваны каталіцкі храм у в. Плюсы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў пачатку ХХ стагоддзя з цэглы і бутавага каменю. Да гэтага тут існаваў невялікі філіяльны храм Браслаўскай парафіі, заснаваны ў 1770 годзе і капітальна адрамантаваны ў 1860 годзе. Паводле некаторых звестак, ён быў мураваным.

У парафіі на пачатку мінулага стагоддзя працавалі наступныя святары: кс. Малахоўскі, кс. Казімір Сяндоўскі, кс. Пётр Вайцякунас (памёр у 44 гады, пахаваны на мясцовых могілках), кс. Ігнацы Мантвіла, кс. Станіслаў Мажэйка, кс. Ян Жук, кс. Казімір Радзішэўскі і кс. Францішак Білша, вывезены савецкімі ўладамі.

У 1941—1944 гадах будынак быў пашкоджаны, моцна пацярпела адна з вежаў будынка. Пасля вайны храм ператварылі ў школу, потым у краму. Вернуты прыхаджанам у 1989 годзе. Адрамантаваны парафіянамі пад кіраўніцтвам ксяндза пралата Трубовіча і ксяндза Францішка Апячонка, і перададзены вернікам для сакральных мэтаў у 1991 годзе.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неараманскага стылю. Пабудаваны па каноне трохнефавай двухвежавай базілікі памерамі 33,5х18,8х34 м, з пяціграннай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Трохчасткавы фасад фланкіраваны дзвюх’яруснымі чатырохграннымі вежамі са спічастымі шатрамі. Па цэнтры фасад завершаны 2-гранным атыкавым шчыпцом з круглай люкарнай наверсе і 5-пралётнай аркадай унізе. Арачны ўваходны праём аформлены прамавугольным парталам.

Архітэктура храма заснавана на форме паўцыркульнай аркі, якая пакладзена ў малюнак уваходнага партала, трыфорыума над ім, біфорыума вежаў. Другі ярус галоўнага фасада вылучаны аркатурным фрызам, завершаным 2-гранным шчытом з акном-ружай. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі ў 2-абломных цагляных ліштвах і лапаткамі ў прасценках, апяразаны зубчастымі фрызамі.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 155.
* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. — С. 295—296.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы)
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы) на сайце Catholic.by (бел.)
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы) на сайце Radzima.org
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Браслаўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Ахрэмаўцы) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Браслаў) ·  Касцёл Маці Божай Анёльскай (Замошша) ·  Касцёл Божага Цела (Іказнь) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Плюсы)  ·  Касцёл Сэрца Ісуса (Слабодка)  ·  Касцёл Святой Тэрэзы ад Дзіцятка Езус (Урбаны) |
**Браслаўскі паве́т** (у 1836—1922 гг. — **Новааляксандраўскі павет**) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі.

У 1793 яго ўсходняя частка далучана да Расійскай імперыі, астатняя частка павета пераўтворана ў Браслаўскае ваяводства (існавала да 1795). У складзе Расійскай імперыі Браслаўскі павет уваходзіў y Віленскую губерню, у 1797—1801 гг. y Літоўскую губерню. Плошча 5555 кв. вёрст, насельніцтва 210 689 чалавек (1897). У 1836 годзе Браслаўскі павет перайменаваны ў Новааляксандраўскі павет, які з 1843 годзе знаходзіўся ў складзе Ковенскай губерні

З 1921 года ў Заходняй Беларусі. У 1922 годзе адноўлена назва Браслаўскі павет і ён уключаны ў склад Віленскай зямлі (з 1925 года ваяводства). Плошча 4218 км2, насельніцтва 124 909 чалавек (1919).

3 верасня 1939 Браслаўскі павет y складзе БССР, уваходзіў y Вілейскую вобласць. 15 студзеня 1940 павет скасаваны, на яго тэрыторыі ўтвораны шэраг раёнаў, y т.л. Браслаўскі раён.

Зноскі
------

1. ↑  Первая Всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Ковенская губерния

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

| ⛭Паветы Віленскай губерні (1801—1920) |
| --- |
| 
* Ашмянскі
* Вілейскі (з 1843)
* Віленскі
* Дзісенскі (з 1843)
* Лідскі (з 1843)
* Свянцянскі (да 1842 Завілейскі)
* Троцкі

 | Герб Віленскай губерні |
| да 1843 года | 
* Вількамірскі
* Браслаўскі (з 1836 Новааляксандраўскі)
* Ковенскі
* Расіенскі
* Упіцкі (з 1836 Панявежскі)
* Цельшаўскі
* Шавельскі

 |

| ⛭Паветы Ковенскай губерні (1843—1920) |
| --- |
| Вількамірскі ·  Ковенскі ·  Новааляксандраўскі ·  Панявежскі ·  Расіенскі ·  Цельшаўскі ·  Шавельскі | Герб Ковенскай губерні |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.

**І́гар Мікала́евіч Смірно́ў** (руск.: И́горь Никола́евич Смирно́в; 23 кастрычніка 1941, г. Петрапаўлаўск-Камчацкі, РСФСР, СССР) — прэзідэнт Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння вучылішча рамёстваў працаваў на Златавустаўскім металургічным заводзе. З 1959 па 1987 год — на Электрамашынабудаўнічам заводзе ў г. Новая Кахоўка. Прайшоў шлях ад зваршчыка да намесніка дырэктара па вытворчасці. У 1974 годзе скончыў завочна Запарожскі машынабудаўнічы інстытут.

З 1987 па 1990 год — дырэктар завода «Электрамаш»

Актыўны ўдзельнік акцый пратэсту рускамоўнага насельніцтва Малдовы супраць праяў малдаўскага нацыяналізму ў жніўні-верасні 1989 г. У лютым 1990 г. выбраны дэпутатам гарсавета Ціраспаля і народным дэпутатам Вярхоўнага Савета МССР. Але з-за неаднаразовых пагроз, збіццеў і поўнага ігнаравання прыднястроўцаў разам з групай дэпутатаў прыпыніў свою дзейнасць у Вярхоўным Савеце МССР.

У красавіку 1990 г. абраны старшынёй Ціраспальскага гарадскога савета. На I З’ездзе дэпутатаў усіх узроўняў Прыднястроўя выбраны старшынёй Каардынацыйнага Савета сацыяльна-эканамічная развіцця рэгіёна. На II Надзвычайным З’ездзе дэпутатаў усіх узроўняў 2 верасня 1990 года, які абвясціў стварэнне прыднястроўскай дзяржавы, выбраны Старшыней Часовага Вярхоўнага Савета ПМССР. Перамог на выбарах прэзідэнта ПМР у 1991 годзе.

Падчас Прыднястроўскага канфлікту ўзначаліў абарону ПМР, стварыўшы Рэспубліканскую гвардыю і народнае апалчэнне.

Быў абраны прэзідэнтам яшчэ тройчы — у 1996, 2001 і 2006 годзе.

Вярхоўны Галоўнакамандуючый узброенымі сіламі самаабвешчанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі. Доктар эканамічных навук.

Узнагароджаны ўрадавымі ўзнагародамі СССР, ўзнагародамі Рускай праваслаўнай царквы і Украінскай праваслаўнай царквы (кананічнай).

Мае жонку, двух сыноў.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 136048323 · ISNI: 0000 0004 2584 9158 · LCCN: n2002023030 · NLP: A26956615 · VIAF: 307174584 |
**Ігар Міронавіч Губерман** (руск.: И́горь Миро́нович Губерма́н; нар. 7 ліпеня 1936, Харкаў) — расійскі паэт і празаік, які атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы сваім афарыстычным і сатырычным чатырохрадкоўям — «Гарыкі».

Біяграфія
---------

Ігар Губерман нарадзіўся 7 ліпеня 1936 года ў Харкаве. Пасля школы паступіў у Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. У 1958 годзе скончыў яго, атрымаўшы дыплом інжынера-электрыка. Некалькі гадоў працаваў па спецыяльнасці, паралельна займаючыся літаратурай.

У канцы 1950-х пазнаёміўся з А. Гінзбургам, які выдаваў адзін з першых самвыдатаўскую часопісаў «Сінтаксіс», а таксама з шэрагам іншых філосафаў, дзеячаў літаратуры, выяўленчага мастацтва. Пісаў навукова-папулярныя кнігі, але ўсё больш актыўна выяўляў сябе як паэт-дысідэнт. У сваёй «неафіцыйнай» творчасці выкарыстаў псеўданімы, напрыклад І. Міронаў, Абрам Хаям.

У 1979 годзе Губерман быў арыштаваны па сфальсіфікаваным абвінавачванні (аб куплі крадзеных абразоў) і асуджаны на пяць гадоў пазбаўлення волі. Не жадаючы лішняга палітычнага працэсу, улады судзілі Губермана як крымінальніка па артыкуле за спекуляцыю.

Трапіў у папраўча-працоўны лагер, дзе вёў дзённікі. Затым, ужо ў перыяд ссылкі, на базе гэтых дзённікаў была напісана кніга «Прагулкі вакол бараку» (у 1980 напісана, апублікавана ў 1988). У 1984 годзе ён вярнуўся з Сібіры. Доўга не мог прапісацца ў горадзе і ўладкавацца на працу.

У 1988 годзе Губерман эміграваў з СССР у Ізраіль, жыве ў Іерусаліме.

У 1990 годзе быў уганараваны прэміяй «Залатое цяля» «Літаратурнай Газеты» («Клуба 12 крэслаў»).

Зноскі
------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF catalogue général — Paris: BnF. Праверана 13 верасня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191'></a>
2. ↑  LIBRIS — 2013. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

Спасылкі
--------

* Выбраныя гарыкі ў перакладзе Яўгена Бяласіна і Макса Шчура


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кароткая яўрэйская · Кругасвет |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90563291 · BNF: 14651434f · GND: 118893718 · ISNI: 0000 0001 1584 6170, 0000 0003 6860 0363 · LCCN: n82206903 · LNB: 000116992 · NKC: jo2004213701, js20221148692 · NTA: 117357715 · NUKAT: n2004088991 · LIBRIS: 342204 · SUDOC: 069648077 · VIAF: 271137 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Молчан.
**Ігар Мікалаевіч Молчан** (нар. 22 кастрычніка 1962, Мінск) — беларускі балетнік.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1978 годзе Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча імя А. Ваганавай. У 1978—1984 і 1990—1991 гадах саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Творчасць
---------

Танцоўшчык героіка-рамантычнага плана, найбольш схільны да чыстай класікі. У ролях, выкананых на сцэне тэатра, выявіў віртуознае валоданне тэхнікай танца (асабліва ўражвалі вярчэнні, высокі доўгі скачок). Сярод іх: Прынц («Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Альберт («Жызэль[ru]» А. Адана), Базіль, Салор («Дон Кіхот», класічны акт «Цені» з балета «Баядэрка[ru]» Л. Мінкуса), Кален («Ліза і Кален[ru]» Л. Герольда[ru]), Тарэра («Кармэн-сюіта[ru]» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына), Пётр («Прывал кавалерыі» І. Армсгеймера[ru]), Іван («Альпійская балада» Я. Глебава).

Узнагароды
----------

Лаўрэат 9-га Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Варне[ru] (Балгарыя, 1978, сярэбраны медаль).

Літаратура
----------

* *Л. І. Вішнеўская.* Молчан Ігар Мікалаевіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асінскі.
**Ігар Мікалаевіч Асінскі** (нар. 6 мая 1949, в. Заессе, Чашніцкі раён) — беларускі журналіст. Кандыдат гістарычных навук.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 мая 1949 года ў в. Заессе Чашніцкага раёна ў сям’і настаўнікаў.

У 1971 годзе скончыў факультэт журналістыкі БДУ. Працаваў у рэдакцыях газет «Мінская праўда», «Советская Белоруссия», асабістым карэспандэнтам АПН у БССР, галоўным рэдактарам БелТА, карэспандэнтам ТАСС у Германіі.

З 1995 года — рэдактар газеты «Белоруссия».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар 10 манаграфій і публіцыстычных кніг, у тым ліку па праблемах германістыкі, сцэнарыя фільма «Его закрыли в шар земной», які быў удастоены ў 1989 годзе прэміі прафсаюзаў Беларусі.

Напісаў кнігу «Рыцари истины» — пра філосафаў старажытнай Грэцыі.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Асінскі Ігар Мікалаевіч // Памяць: Чашніцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: М. Ц. Дробыш [і інш.]; аўт.-уклад. Н. Т. Кіндзяева; рэд.: А. І. Валахановіч, В. І. Марціновіч; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларуская навука, 1997. — С. 442—443.

Спасылкі
--------

* Асінскі Ігар Мікалаевіч


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2017008348 |
У наш час **румыны ў Венгрыі** складаюць малаважную меншасць. Паводле апошніх даных венгерскага перапісу 2011 года (які праводзіўся на аснове прынцыпу самавызначэння), колькасць румын склала 35 641 чалавек ці 0,3% ад агульнай колькасці насельніцтва краіны, тым самым значна павялічыўшыся ў параўнанні з 8 482 чалавек ці 0,1% у 2001 годзе. Румыны жывуць галоўным чынам у гарадах і вёсках, размешчаных каля румынскай граніцы, напрыклад, у Батаньі, Элеку, Дзьюле, а таксама ў венгерскай сталіцы Будапешце.

Гісторыя
--------

 Румыны ў Венгрыі паводле звестак перапісу 1890 года
Гістарычна склалася так, што значная частка зямель сучаснай Румыніі належала каралеўству Венгрыя.

Незалежна ад факту румынскай прысутнасці ў Трансільваніі да яе заваявання венграмі (гл. паходжанне румын), першыя пісьмовыя крыніцы пра румынскія паселішчы датуюцца XIII стагоддзем. У адным з летапісаў у 1283 годзе згадваецца вёска Алатэлук, дзе жылі румыны. «Зямля румын» (1222, 1280) знаходзілася ў Фэгэрашы: гэта тэрыторыя згадваецца ў 1285 годзе пад іншай назвай - Олашы. Упершыню нібыта румынскае імя «Ола» ў Венгрыі згадваецца ў адной з каралеўскіх хартый 1258 года. У той час румыны пражывалі ў Трансільваніі, Банаце, Марамарашы і Парцыуме.

Пасля Трыянонскага дагавора Венгрыя стала практычна цалкам этнічна аднароднай дзяржавай, дзе толькі 10,4% насельніцтва складалі нацыянальныя меншасці, з якіх 6,9% былі немцамі, румын жа ў краіне пражывала каля 0,3%.

Колькасць румын у Венгрыі рэзка павялічылася на кароткі перыяд у час Другой сусветнай вайны , калі Венгрыя анексавала часткі Чэхаславакіі, Румыніі і Югаславіі. Гэтыя анексіі былі пацверджаны ў рамках Мюнхенскага пагаднення, дзвюх Венскіх арбітражаў (1938 і 1940). У прыватнасці, у Паўночнай Трансільваніі, паводле звестак венгерскага перапісу 1941 года, пражывала 53,5% венграў і 39,1% румын.

Пасля Другой сусветнай вайны Венгрыя стала яшчэ больш этнічна аднароднай дзяржавай, чым падчас міжваеннага перыяду: да 1980 года ў краіне пражывала 99% венграў (гл. насельніцтва Венгрыі).

Гл. таксама
-----------

* Венгры ў Румыніі

Зноскі
------

1. ↑  Population by nationalities, 2001 census (English) Архівавана 14 красавіка 2011.
2. ↑  György Fejér, Codex diplomaticus Hungariae ecclesiasticus ac civilis, Volume 7, typis typogr.
3. 1 2 3 4  Tamás Kis, Magyar nyelvjárások, Volumes 18-21, Nyelvtudományi Intézet, Kossuth Lajos Tudományegyetem (University of Kossuth Lajos).
4. ↑  Dennis P. Hupchick, Conflict and chaos in Eastern Europe, Palgrave Macmillan, 1995 p. 58
5. ↑  István Vásáry, Cumans and Tatars: Oriental military in the pre-Ottoman Balkans, 1185-1365, Cambridge University Press, 2005, p. 28 (недаступная спасылка)
6. ↑  Heinz Stoob, Die Mittelalterliche Städtebildung im südöstlichen Europa, Böhlau, 1977, p. 204
7. ↑  Károly Kocsis, Eszter Kocsisné Hodosi, Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin, Simon Publications LLC, 1998, p. 116-153  Архівавана 3 красавіка 2015.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Румыны ў Венгрыі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Румелія.
Карта Румеліі ў 1801 годзе
**Руме́лія** (турэцк.: Rumeli — краіна румаў, рамееў; балг.: Румелия, макед.: Румелија, алб.: Rumelia, грэч. Ρούμελη) — гістарычная назва Балканаў. Этымалогія слова адбываецца ад арабскай назвы Візантыі — Рум (Рым), гэта значыць Усходняя Рымская імперыя.

Першапачаткова Румеліяй звалі еўрапейскія ўладанні Асманскай імперыі, якія ўключалі старажытную Фракію і частку Македоніі, у адрозненне ад азіяцкіх уладанняў — Анатоліі.

Намеснік і камандуючы войскамі Румеліі зваўся бейлербеем (беглербегам) і меў рэзідэнцыю ў Эдзірнэ, затым у Сафіі. У 1836 годзе рэзідэнцыя намесніка Румеліі была перанесена ў Манастыр (Біталу), сама ж вобласць была абмежавана заходне-македонскімі і албанскімі землямі. Назва правінцыі «Румелія» знікла пасля адміністрацыйных рэформаў 1864 г.

У 1878 годзе па рашэнні Берлінскага кангрэса была ўтворана аўтаномная правінцыя Усходняя Румелія ў складзе Асманскай імперыі. Гэтыя землі, паводле Сан-Стэфанскага дагавора, павінны былі ўвайсці ў склад Балгарыі, але Берлінскім кангрэсам з іх была ўтворана аўтаномная турэцкая правінцыя, якая, знаходзячыся пад непасрэднай ваеннай і палітычнай уладай султана, кіравалася генерал-губернатарам з хрысціян, прызначанага султанам са згоды дзяржаў. Пасля перавароту 1885 года яна фактычна перайшла пад кантроль княства Балгарыі, а ў 1908 годзе была ёю анексавана. Цяпер гэта паўднёва-ўсходнія вобласці Балгарыі (найбуйнейшы горад — Плоўдзіў).

У наш час Румеліяй часам завуць еўрапейскую частку Турцыі — Усходнюю Фракію.

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
Разабраны аўтамат Калашнікава.   
 *скрынка зверху злева*
Аўтамат Калашнікава з цэльнафрэзернай рульнай скрынкай
Дзве мадэлі аўтаматаў AR-15 з рознымі рульнымі скрынкамі, унізе частка адной з такіх рульных скрынак
**Рульная скрынка** — дэталь агняпальнай зброі, якая служыць для злучэння частак і механізмаў аўтаматычнай зброі (аўтаматаў, пісталет-кулямётаў, аўтаматычных вінтовак і г.д.) у адзіную канструкцыю, размяшчэння засаўной групы (засаўкі, засаўной рамы) і задання характару яе руху, забеспячэння працы механізма падачы набою ў рулю, зачынення засаўкай канала рулі і замыкання засаўкі; таксама ўнутры яе, як правіла, месціцца ударна-спускавы механізм. Рульная скрынка засцерагае механізм зброі ад пашкоджання і забруджання.

Рульная скрынка можа быць выкарыстаная ў сістэмах стралковай зброі, якія аб’ядноўваюць аўтамат і падствольны гранатамёт.

Шырока вядомы аўтамат Калашнікава, у якім скрынка, руля і казённік мацуюцца паміж сабой з дапамогай пяці заклёпак, а пасадкавыя месцы для мацавання падрульнага гранатамёта размешчаныя на рулі.

Вядома таксама амерыканская вінтоўка M16, у якой руля ў казённай частцы мае кант і разьбярства на канцы. Аб’яднанне казённіка з руляй і скрынкай здзяйсняецца з дапамогай разьбовых злучэнняў. Месцы для мацавання падрульнага гранатамёта таксама размешчаныя на рулі вінтоўкі.

Да недахопу аўтаматаў Калашнікава варта аднесці тое, што руля аб’ядноўваецца з казённікам пасля таго, як казённік быў аб’яднаны са скрынкай з дапамогай чатырох заклёпак і ў ім зробленая механічная апрацоўка з мэтай ліквідацыі паводзінаў ад расклёпывання заклёпак.

Да недахопу амерыканскай вінтоўкі варта аднесці тое, што разьбовае злучэнне між руляй і казённікам не дае магчымасці зрабіць між імі прэсавую (такую, што змацоўвае) пасадку, што прыводзіць, пры аднолькавых дыяметрах руляў, да абцяжаранага вылучэння (экстрагавання) стралянай набойніцы з патронніка праз меншую жорсткасць рулі і казённіка.

Гл. таксама
-----------

* Дула (зброя)
* Набойнік
* Цынгель
* Прыклад (зброя)

Спасылкі
--------

* ПРАЕКТ КАЛАШНІКАЎ Рульная Скрынка — Резки
* Рульная скрынка(недаступная спасылка)

Зноскі
------
Каменны горад Кукліца
«Маладыя»
Каменныя слупы
**Каменны горад Кукліца** ці **Даліна лялек** — унікальны прыродны ландшафт, які ўключае больш за 120 каменных слупоў натуральнага паходжання ў вёсцы Кукліца абшчыны Кратава на поўначы Паўночнай Македоніі. Уваходзіць у склад буйнейшых славутасцяў рэгіёна, папулярны турыстычны аб’ект.

Каменны горад знаходзіцца ў васьмі кіламетрах на паўночны захад ад горада Кратава, у даліне на правым беразе ракі Крыва. Вобласць з каменнымі фігурамі знаходзіцца на вышыні 415—420 метраў над узроўнем мора, распасціраецца на плошчы каля 0,3 км². Фігуры, якія нечым нагадваюць людзей ці лялек (адсюль паходзіць назва «Даліна лялек»), маюць розную велічыню, адрозніваюцца па вышыні і форме. Найбольш вядомымі з’яўляюцца дзве буйныя фігуры, якія стаяць побач, празваныя ў народзе «Маладымі».

Існуе некалькі легенд, якія тлумачаць з’яўленне ў гэтых мясцінах каменных слупоў. Найбольш вядомая з іх — легенда аб мужчыне, які не мог абраць, на якой з дзвюх жанчын яму ажаніцца, і ў выніку вырашыў жаніцца адразу на абедзвюх, прызначыўшы абодва шлюба на адзін дзень — у выніку адна з нявест пайшла паглядзець на іншае вяселле і застала свайго будучага мужа з іншай нарачонай — раз’юшаная жанчына пракляла іх, і ўсе ўдзельнікі вяселля звярнуліся ў каменне. У адпаведнасці з іншай легендай, некалі гэтыя мясціны былі цалкам пустэльнымі, падчас вайны тут праходзіла войска, і з-за вельмі нізкай тэмпературы паветра ўсе салдаты гэтага войска скамянелі. Згодна са словамі мясцовых жыхароў, новыя фігуры з’яўляюцца ў даліне кожныя 5-6 гадоў.

Праведзеныя навуковыя даследаванні тлумачаць узнікненне каменных слупоў натуральнымі каразійнымі працэсамі, якія адбываліся ў эпоху галацэна ў апошнія 100 тысяч гадоў. Асноўным фактарам іх узнікнення стала розніца ў эрадзіраванні існаваўшых тут вулканічных горных парод. Гэта стала магчымым дзякуючы таму, што каля 30 млн гадоў таму мяккі вулканічны туф пакрыўся зверху моцнымі андэзітамі і ігнімбрытамі. Усяго на Балканах ёсць чатыры месцы з падобнымі прыроднымі анамаліямі, у тым ліку тры з іх знаходзяцца на тэрыторыі Македоніі і адзін з іх у Сербіі — так званы Горад Д'ябла.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Exploring Macedonia(недаступная спасылка)
2. ↑  Macedonia Holidays and Tours(недаступная спасылка)
3. ↑  kuklica.50webs.com

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Каменны горад Кукліца на Вікісховішчы |

* За земjените пирамиди во Куклица  (макед.)
* Епизода од сериjалот «Истражи jа Македониjа» просветена на Куклица  (макед.)
**Марыя Віктараўна Каленік** (нар. 1 чэрвеня 1998) — студэнтка факультэта экспазіцыйнага дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

Біяграфія
---------

Паходзіць з сям’і мастакоў, яе тата і старэйшая сястра — мастакі. Таму пасля заканчэння гімназіі мастацтваў імя Ахрэмчыка, дзяўчына паступала ў Акадэмію мастацтваў Беларусі. Паступіла не з першага разу, але не здалася, была залічана студэнткай на факультэт экспазіцыйнага дызайну БДАМ.

Марыя Каленік была арыштавана па месцы жыхарства 12 лістапада 2020 года ў рамках справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ паводле ч. 1 арт. 342 КК (арганізацыя альбо ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак), пасля чаго была змяшчана пад варту ў СІЗА КДБ, затым была пераведзена ў СІЗА на Валадарскага.

18 лістапада 2020 года сумеснай заявай пятнаццаці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволенай. 29 снежня 2020 года шэфства над палітвязнем узяў Томаш Франкоўскі, дэпутат Еўрапарламента, чалец Дэлегацыі па сувязям з Беларуссю і Камітэта па культуры і адукацыі ў Еўрапарламенце, які заклікаў да *«неадкладнага і безумоўнага вызвалення і зняцця абвінавачанняў з усіх арыштаваных студэнтаў, у тым ліку Марыі Каленік»*. 20 студзеня 2021 года сумеснай заявай чатырнаццаці ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Асацыяцыя ўкраінскіх манітораў захавання правоў чалавека ў дзейнасці праваахоўных органаў  (укр.) (бел. Украінскі Хельсінскі саюз па правах чалавека  (укр.) (бел. Харкаўская праваабарончая група  (укр.) (бел. Восток-SOS  (укр.) (бел. арышт Марыі Каленік быў прызнаны незаконным і кваліфікаваны як гвалтоўнае знікненне  (польск.) (бел..

16 ліпеня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска прысудзіў Марыі Каленік, якая не прызнала віну, два з паловай гады пазбаўлення волі.

Знаходзілася ў жаночай калоніі Гомеля. Вызвалілася 30 лістапада 2022 года.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  *Белорусский хельсинский комитет*. Заявление протеста против наступления на ЗБС (руск.).  Беларускі Хельсінкскі камітэт (18 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 19 студзеня 2021.
5. ↑
6. ↑  Заява правозахисних організацій щодо незаконно утримуваних білоруських студентів (укр.).  Асацыяцыя ўкраінскіх манітораў захавання правоў чалавека ў дзейнасці праваахоўных органаў  (укр.) (бел. (20 студзеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.
7. ↑  Правозахисники України закликають міжнародну спільноту захистити незаконно утримуване в Білорусі студентство (укр.).  Новинарня  (укр.) (бел. (20 студзеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 7 сакавіка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.
8. ↑  *Неведомская, Татьяна*. Родные обвиняемых по "делу студентов": Приговор не удивляет (руск.).  Deutsche Welle (16 ліпеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 21 кастрычніка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.

Спасылкі
--------

* Старонка Марыі Каленік на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
* Старонка Марыі Каленік на сайце Задзіночання беларускіх студэнтаў
**Марыя Ганна (Марыяна) з Бялінскіх Дэнгаф Любамірская** (каля 1685 — 1730) — фаварытка караля польскага, вялікага князя літоўскага і курфюрста саксонскага Аўгуста ІІ Моцнага. Са шляхецкага роду Бялінскіх герба «Юноша»  (бел. (тар.)) (бел..

Біяграфія
---------

Яе бацькам быў Казімір Людвік Бялінскі, маршалак вялікі каронны, у двары якога Отвацку Вялікім часта бываў Аўгуст Моцны, які стаў каханкам Марыі Ганны. Неўзабаве аднак была выдадзена за Багуслава Эрнэста Дэнгафа. Дзякуючы сваім сувязям у Ватыкане атрымала дазвол на развод з Дэнгафам і разам з каралём выехала ў Дрэздэн.

Уплывала на палітыку Аўгуста ІІ. З ёй блізка супрацоўнічаў францускі пасол Жан Віктор П’ер Жазеф Безэнваль  (польск.) (бел.. Пераканала караля да заключэння альянсу з Францыяй у 1714 годзе. У другі раз выйшла замуж за Ежы Ігнацыя Любамірскага  (руск.) (бел..

Пасля нараджэння апошняга дзіцяці ў яе развілася цяжкая форма радзільнай гарачкі  (руск.) (бел. ад чаго яна і памерла. Была пахавана ў Рэфармацкай царкве  (польск.) (бел. ў Жэшаве.

Дзеці
-----

* Катажына Дэнгаф
* Соф’я Дэнгаф
* Тэадор Геранім Любамірскі  (руск.) (бел.
* Марыя Ганна Любамірская
* Казімір Любамірскі
* Ян Любамірскі

Зноскі
------

1. ↑  Bożena Popiołek: Kobiecy świat w czasach Augusta II. Studia nad mentalnością kobiet z kręgów szlacheckich. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2003, s. 122—123. ISBN 83-7271-188-7

### Спасылкі

* LUBOMIRSKA Marianna (ok. 1685—1730) metresa Augusta II (t. 17 s. 632)
* *Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572—1795* pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN Warszawa 1982, s. 433—434.


| ?Марыя Ганна Дэнгаф — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Марыя Ганна з Бялінскіх |  | Казімір Людвік Бялінскі |  | Ян Францішак Бялінскі[d] |  | Войцех Бялінскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
Чыгуначны вакзал у Пружанах (1938) на месцы цяперашняе крамы «Меркурый»
**Пружа́нская чыгу́нка** — вузкакалейная 600-міліметровая траса з Пружанаў да Лінова, якая існавала ў першай палове XX стагоддзя. Працягласць 13 км.

Збудаваная ў 1915 годзе падчас нямецкай акупацыі. Стала часткай вялізнай сеткі вузкакалеек працягласцю 325 кіламетраў скрозь Белавежскую пушчу, прызначанае для вывазу вырубленага лесу і забітых жывёл.

За польскім часам належала PKP, даходзіла да Камянюкаў (да 1922 года гэтая галіна большай часткай разабраная). Праз Семянчу, Слабудку і фальварак Ізабелін злучала горада са станцыяй Лінова (цяпер Аранчыцы) на чыгунцы Брэст—Баранавічы. Па ёй хадзіў маленькі цягнік з чатырох вагонаў.

Па ўварванні Саветаў цягнік хадзіў ад ваеннага мястэчка Слабудка да Пружанаў. Расклад быў адвольны: «машыніст мог спыніцца на любым хутары, схадзіць да знаёмай, выпіць паўжбану малака, вярнуцца і ехаць далей».

Зруйнаваная на пачатку 40-х гадоў, верагодна з пачаткам нямецкага ўварвання. У 1940—41 гадах вяліся працы па збудаванні паўнафарматнай 750-міліметровае чыгункі Паўлавічы—Пружаны—Белавежа, аднак з пачаткам вайны будоўля спыненая і не ўзнавілася.

Зноскі
------

1. 1 2  *ВЛ80, Зиновьев Д.*. 241. Оранчицы — Пружаны (руск.). *Энциклопедия ўзкоколейных железных дорог бывшего СССР «Младший Брат»*.  Дмитрий Зиновьев.
2. ↑  Начатые строительством и заброшенные железные дороги (руск.).  Паровоз ИС — Steam engine IS (23 лістапада 2011).

Літаратура
----------

* *Ирина Гавако.* Пружаны узкоколейные остались только в истории(руск.) // *Газета для вас*. — 15 кастрычніка 2010.(недаступная спасылка)
Рыбны рулет
Мясны рулет
**Рулет** — страва ў выглядзе тонкіх скручаных лустак мяса, рыбы, цеста ці капуснага лісця. Адзін з першых рэцэптаў рулетаў з цялячага мяса апублікаваны ў кулінарнай кнізе *Le Cuisinier gascon*.

Рулет, як і іншыя тушаныя стравы, спачатку абсмажваюць, а затым тушаць у булёне або віне. Гатовы рулет затым наразаюць і сервіруюць. Рулет таксама запякаюць у духоўцы, паліваючы сокам, які вылучаецца падчас гатоўкі. У некаторых рэцэптах мяса для рулета адбіваюць драўляным малатком. Часам рулеты гатуюць з сечанага мяса.

Рулетам называюцца таксама салодкія кандытарскія вырабы.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рулет
**Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — колішні рымска-каталіцкі храм у Быхаве, узведзены ў XVIII ст. Знаходзіўся на высокім правым беразе ракі Дняпро, на поўнач ад замка.

У 1960-я савецкія ўлады злачынна зруйнавалі помнік архітэктуры. Да нашага часу захаваліся падмуркі і суседні будынак кляштара канонікаў латэранскіх.

Гісторыя
--------

План касцёла
У 1619 уладальнікі Быхава Хадкевічы фундавалі ў ім кляштар канонікаў латэранскіх з драўляным касцёлам Святога Казіміра. Існуюць звесткі, што ў часы Трынаццацігадовай вайны (1654—1667) маскоўскі гаспадар Аляксей Міхайлавіч, войскі якога акупіравалі горад, загадаў гвалтоўна перарабіць існуючы мураваны касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату.

У 1765 тагачасныя ўладальнікі Быхава Сапегі збудавалі на месцы драўлянага новы мураваны касцёл прысвечаны Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Станам на 1744 парафія належала да Аршанскага дэканату і ўлучала, апрача Старага і Новага Быхава, 24 населеныя пункты.

Існуюць звесткі, што пасля здушэння вызваленчага паўстання (1830—1831) улады Расійскай імперыі скасавалі кляштар і зруйнавалі касцёл, муры якога вярнулі каталікам толькі ў пач. XX ст.

За савецкім часам бальшавікі зачынілі касцёл, а потым ўзарвалі яго. Канчаткова святыню зруйнавалі ў 1960-я.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры эклектыкі з элементамі класіцызму. Асобна стаяла вышынная дамінанта — 3-ярусная вежа-званіца. Прыкасцёльную тэрыторыю атачаў мур з брамай.

Галерэя
-------

* Даўнія графічныя выявы
* Агульны выглядАгульны выгляд
* З боку апсідыЗ боку апсіды
* ЗваніцаЗваніца
* Званіца і брамаЗваніца і брама

Зноскі
------

1. ↑  к // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. С. 394.
2. 1 2  к // Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. С. 395.

Літаратура
----------

* Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд.. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Быхаў)
* Здымкі на Radzima.org

| ⛭Славутасці Быхава |
| --- |
| Раёны і кварталы | Вуліца Леніна |
| Умацаванні | Замак Хадкевічаў і Сапегаў† • Гарадскія ўмацаванні |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | Будынак жаночай гімназіі • Будынак мужчынскай гімназіі • Гасцініца «Еўропа» • Будынак казначэйства |
| Музеі | Гісторыка-краязнаўчы музей |
| Помнікі і мемарыялы | Мемарыял «Лудчыцкая вышыня» |
| Манастыры, саборы і храмы | Свята-Троіцкая царква • Галоўная сінагога • Кляштар канонікаў латэранскіх • Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі† • Сінагога для багатых • Свята-Троіцкі сабор† |
| Сады і паркі, могілкі | Яўрэйскія могілкі |
| † страчаныя аб'екты |