**Сіняк звычайны**, таксама **Сіняквет звычайны** (*Echium vulgare*) — двухгадовая травяністая расліна з роду Сіняк (*Echium*) сямейства Бурачнікавыя (*Boraginaceae*).

Назва
-----

Сіняквет звычайны, печаніца, асацец, кепек, сіні цвет.

Марфалогія
----------

Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «*Bilder ur Nordens Flora*», 1917—1926

Сіняквет звычайны — двухгадовая расліна (манакарпік), пакрытая калючымі шчацінкамі з прымешкай дробных бялёса-шэрых варсінак на круглым прямостаячым, звычайна простым сцябле, якое дасягае вышыні 35-100 см.

Лісце лінейна-ланцетнае, завостраная, да 13 см даўжынёй і 1,5 см шырынёй, з адной добра прыкметнай сярэдняй жылкай, сядзячыя, толькі самыя ніжнія (адміраюць падчас квіцення) звужаныя пры аснаванні ў кароткі хвосцік.

Кветкі сядзячыя, размешчаны на кароткіх бакавых галінках, якія ўтвараюць па сцябле вузкамяцельчатае суквецце. Чашачка пяціраздельная, вяночак сіні, да распускання чырванаваты, 10-15 мм даўжынёй, з тупымі лопасцямі; трубка вяночка не выдаецца з чашачкі. Песцік двухраздельны. Квітнее летам.

Плод з чатырох арэшкаў. Арэшкі бураватыя, тупабугорчатыя.

Распаўсюджанне
--------------

Расце на большай частцы Еўропы, у Крыму, у Заходняй Сібіры і на захадзе Цэнтральнай Азіі. На Беларусі па ўсёй тэрыторыі.

Расце па сухіх схілах, па ярах ў пустках ў лясной і стэпавай зонах. Расце як пустазелле на выганах, у пасевах, каля жылля і дарог, часам разводзіцца каля пчальнікоў як меданос.

Хімічны склад
-------------

Усе часткі расліны атрутныя, бо ўтрымліваюць цынагласін — яд, падобны курарэ, а таксама консалідзін, які таксама з’яўляецца моцным нервовым ядам. У лісці і сцеблах выяўленыя сапаніны, халін і вітамін C.

Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
-------------------------------

Сіняквет звычайны ў Слаўгарадскім раёне
Квітнеючы сіняквет — вельмі каштоўны меданос, з 1 гектара пчолы здабываюць 300—400 кг мёда (на Паўночным Каўказе пры спрыяльных умовах надвор’я да 1000 кг). Бескаляровы і празрысты нектар сіняквета пазбаўлены паху. Мёд — густы і павольна крышталізуецца, адносіцца да першагатункавых мядоў, мае светла-бурштынавы колер, валодае прыемным пахам і вельмі добрымі смакавымі якасцямі.

Сіняквет звычайны хатнія жывёлы не ядуць, як корм для жывёлы не прымяняецца.

У насенні маецца да 28 % тлустага высыхаючага алею, які можна выкарыстаць у лакакрасачнай вытворчасці.

### Выкарыстанне ў медыцыне

Нягледзячы на ​​атрутнасць, сіняквет звычайны шырока ўжываецца ў народнай медыцыне. У траўніках XIX стагоддзя згадваецца яго прымяненне ад падучай і ад укусу змей. Сіняквет звычайны знаходзіць прымяненне ў сучаснай народнай медыцыне Каўказа, Беларусі, раёнах Цэнтральнага чарназем’я, Сярэдняй Азіі і Сібіры. Яго прымаюць унутр як заспакаяльны супрацьсутаргавы сродак пры эпілепсіі і як адхарквальнае пры бранхіце, кохліку і ларынгіце. Вонкава настой або адвар прымаюць у выглядзе кампрэсаў пры сустаўных болях і расцяжэнні сухажылляў, рэўматызме. Адвар каранёў ўжываюць як добры краваачысцяльны сродак.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  **Сіняк звычайны** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.14. Мн. 2002, С.410
4. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 47. — 160 с. — 2 350 экз.
5. ↑  Анненков Н.  (руск.) (бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
6. ↑  *З. Верас.* Беларуска-польска-расейска-лацінскі ботанічны слоўнік. — Вiльня, Субач 2: Выданне газеты «Голас беларуса», Друкарня С. Бэкэра, 1924.
7. ↑  Васількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. III. Горы-Горкі, 1927
8. ↑  *Ю. В. Никифоров*. Алтайские травы-целители. — Горно-Алтайск: Юч-Сумер — Белуха, 1992.
9. 1 2 3 4 5 6 7 8  Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн. 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)
10. 1 2  *Абрикосов Х. Н. и др.* Словарь-справочник пчеловода / Сост. Федосов Н. Ф.. — М.: Сельхозгиз, 1955. — С. 337. Архівавана 7 студзеня 2012.

Літаратура
----------

* *Пашына Г. В.* Сіняк // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз. — С. 508.
* *Ю. В. Никифоров.* Алтайские травы-целители. Горно-Алтайск: Юч-Сумер — Белуха, 1992. (руск.)
* *Губанов И. А. Киселёва К. В. Новиков В. С. Тихомиров В. Н.* Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах. — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — ISBN 5-87317-163-7.

Спасылкі
--------

* *Сіняк звычайны*: інфармацыя на сайце *GRIN*(англ.)(Праверана 10 кастрычніка 2009)
* *Сіняк звычайны*: інфармацыя на сайце «Энцыклапедыя жыцця» (*EOL*)(англ.)(Праверана 10 кастрычніка 2009)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |