recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Саюз выратавання Румыніі** (рум.: Uniunea Salvați România; USR) — румынская парламенцкая палітычная партыя, якая была ўтвораная ў 2016 годзе пасля поспеху на мясцовых выбарах Саюза выратавання Бухарэста (рум.: Uniunea Salvați Bucureștiul, USB). Пасля афіцыйна рэгістрацыі ў якасці партыі ў 2016 годзе, яна 21 жніўня 2016 года аб'ядналася з Саюзам выратавання Бухарэста і Саюзам Кодля (рум.: Uniunea pentru Codlea).

Гісторыя
--------

1 ліпеня 2015 года прэзідэнт Асацыяцыі выратавання Бухарэста (рум.: Asociaţiei Salvaţi Bucureştiul) Нікушор Дан, абвясціў аб стварэнні партыі Саюза выратавання Бухарэста.. Сярод задач новай арганізацыі заяўлялася захаванне гістарычнай забудовы горада, паляпшэнне кіравання, абарона правоў гараджан. 

23 лютага 2016 года Нікушор Дан напісаў у Facebook сваю праграму на выбарах у мэры Бухарэста. Дан, на выбарах мэра, і Саюз, на выбарах у гарадскі Савет, занялі другое месца. Увечары 5 чэрвеня, у дзень мясцовых выбараў, Дан абвясціў пра намер зарэгістраваць агульнанацыянальную партыю Саюз выратавання Румыніі.

21 жніўня 2016 года Саюз выратавання Румыніі, Саюз выратавання Бухарэста і Саюз Кодла аб'ядналіся ў адзіную партыю для сумеснага ўдзелу ў парламенцкіх выбарах 2016 года .

Выбары
------

Першымі ў гісторыі новай партыі выбарамі сталі мясцовыя выбары ў Бухарэсце. Лідар Саюза Нікушор Дан заняў другое месца на выбарах мэра румынскай сталіцы, набраўшы 175 119 галасоў (30,52%). На выбарах у гарадскі Савет Саюз таксама фінішаваў на другім месцы, набраўшы каля 25% галасоў і заваяваўшы 15 месцаў з 55.

Наступнымі выбарамі, у якіх партыя прыняла ўдзел, стала кампанія па абранні новага складу румынскага парламента ў снежні 2016 года. Па дадзеных апытанняў партыя магла атрымаць ад 7 да 15% галасоў. 

Па выніках выбараў, Саюз выратавання Румыніі атрымаў на выбарах у Сенат 629 375 галасоў (8,92%) і 625 154 галасоў (8,87%) на выбарах у Палату дэпутатаў, стаўшы трэцяй па пулярнасці партыяй у краіне, прапусціўшы наперад сацыял-дэмакратаў і нацыянал-лібералаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  USB, USR si Uniunea pentru Codlea au fuzionat duminica intr-un eveniment cu usile inchise (рум.). *HotNews.ro* (21 жніўня 2016). Праверана 26 снежня 2016.
2. 1 2  *Andreea Udrea*. Nicuşor Dan a depus actele pentru înfiinţarea partidului politic Uniunea Salvaţi Bucureştiul (рум.). *Evz.ro* (1 ліпеня 2015). Праверана 26 снежня 2016.
3. ↑  „Nicușor Dan (USB) propune un program pentru București | Politic Scan" (рум.).  Politicscan.ro (23 лютага 2016). Архівавана з першакрыніцы 3 мая 2016. Праверана 11 красавіка 2016.
4. ↑  *Iulia Rosca*. Alegeri parlamentare/ USR prezinta un sondaj in care se afla pe locul doi la nivel national, dupa PSD/ Ce arata un sondaj la comanda PNL (рум.). *HotNews.ro* (23 лістапада 2016). — Опрос TNS 11-17 ноября 2016 года. Праверана 26 снежня 2016.
5. ↑  *Victor Cozmei, Ovidiu Popica*. Harta interactiva & tabel Rezultatele alegerilor parlamentare: Cum arata harta Romaniei politice - Rezultate zdrobitoare pentru PSD in judetele tarii / Unde a castigat PNL, UDMR sau USR (рум.). *HotNews.ro* (12 снежня 2016). Праверана 26 снежня 2016.
**Анніка Вікторыя Страндхел** (швед. Annika Viktoria Strandhäll, нар. 30 красавіка 1975, Гётэбарг) — шведскі прафсаюзны, палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член Сацыял-дэмакратычнай партыі, кіраўнік стакгольмскага філіяла жаночага крыла партыі. Міністр клімату і навакольнага асяроддзя Швецыі з 30 лістапада 2021 года. Дэпутат рыксдага з 1 кастрычніка 2019 года. Міністр сацыяльнага страхавання Швецыі (2014—2017, 2019), міністр сацыяльных спраў Швецыі (2017—2019), таксама часова выконвала абавязкі міністра народнага здароўя, аховы здароўя і спорту Швецыі з траўня па ліпень 2017 года.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 30 красавіка 1975 года ў Гётэбаргу. Вырасла ў раёне Бергшэн[en]. Вучылася ў гімназіі Бергшэна (Bergsjöskolan), якую скончыла ў 1995 годзе. У 2007—2008 гадах вывучала псіхалогію і сацыялогію на факультэце псіхалогіі Гётэбаргскага ўніверсітэта, але не скончыла яго. У 1996—2011 гадах працавала менеджарам праекта па рынку працы ў муніцыпалітэце Гётэбарга.

У канцы 1990-х гадоў стала членам прафсаюза SKTF у Гётэбаргу, у 1999 годзе стала членам праўлення SKTF у Гётэбаргу, затым намеснікам старшыні SKTF у Гётэбаргу і старшынёй SKTF у Гётэбаргу з 2005 па 2008 год. У 2008 годзе стала другім намеснікам старшыні прафсаюзу SKTF. 14 чэрвеня 2011 года змяніла Еву Нордмарк на пасадзе старшыні прафсаюза SKTF, які затым змяніў назву на Vision.

3 кастрычніка 2014 года атрымала партфель міністра сацыяльнага страхавання Швецыі ў першым урадзе Лёвена. З 5 мая па 27 ліпеня 2017 года часова выконвала абавязкі міністра народнага здароўя, аховы здароўя і спорту падчас бальнічнага водпуску Габрыэля Вікстрэма. Пасля адстаўкі Габрыэля Вікстрэма 27 ліпеня атрымала партфель міністра сацыяльных спраў Швецыі. Знаходзілася на пасадзе да спынення паўнамоцтваў урада 21 студзеня 2019 года.

22 студзеня 2019 года атрымала партфель міністра сацыяльнага страхавання Швецыі ў другім урадзе Лёвена.

Зноскі
------

1. 1 2  Gutierréz Strandhäll, Annika Viktoria // Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. Праверана 27 кастрычніка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>
Таркветум. Ілюстрацыя з кнігі Пятра Апіяна (1540).
**Таркветум** — астранамічная прылада, які дазваляе вырабляць вымярэнні ў розных сістэмах нябесных каардынат — гарызантальнай, экватарыяльнай і экліптычнай. З яго дапамогай можна таксама ажыццяўляць пераходы паміж гэтымі каардынатнымі сістэмамі, так што торкветум можна лічыць аналагавай вылічальнай прыладай. Быў вынайдзены заходнеарабскім астраномам Джабірам ібн Афлахам у першай палове XII стагоддзя.

Літаратура
----------

* Lorch RP astronomical instruments of Jabir ibn Aflah and the torquetum. *Centaurus*, 20, 1976, p. 11-34.

Спасылкі
--------

* Paselk RA The Torquetum
Азбука Морзэ.
**Код** (франц. *code*, ад лац. *codex*) (англ.: code, ням.: Schlüssel m, Kennzahl f, Kode m) — збор законаў, сістэма ўмоўных знакаў (знакаў, пазначэнняў) для перадачы, апрацоўкі і захоўвання (запамінання) рознай інфармацыі.
**Код** — у літаратуразнаўстве - сістэма знакаў (знакаў), з дапамогай якіх тэкст перадаецца, успрымаецца і захоўваецца. Код служыць для забеспячэння камунікацыі, таму павінен быць зразумелым усім удзельнікам камунікацыйнага працэсу.

Гл. таксама
-----------

* Кадзіраванне
* Машынны код
* Мікракод

Літаратура
----------

* Мала гірнича енциклопедія. В 3-х т. / За ред. В. С. Білецького. — Донецьк: «Донбас», 2004. — ISBN 966-7804-14-3.
**Наталля Аляксандраўна Манаенкава** (нар. 27 кастрычніка 1963, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1985 годзе БПІ (выкладчыкі Воінаў, Чантурыя, Сычова, Булыга і інш.).

У 1985—1989 гадах архітэктар 2-й катэгорыі інстытута «Белдзіпрахарчпрам» па праектаванні адміністрацыйных будынкаў і прылеглых тэрыторый для прадпрыемстваў харчовай прамысловасці; у 1989—1990 гадах вядучы архітэктар сумеснага беларуска-італьянскага прадпрыемства «Агратэх» па праектаванні інтэр’ераў і малых садоў для ўстаноў і заводаў СП «Агратэх»; у 1990—1991 гадах архітэктар 2-й катэгорыі ў ландшафтнай майстэрні архітэктара М. Ф. Жлобы па праектаванні гарадскіх сквераў і паркаў у інстытуце «Мінскпраект». Член Саюза архітэктараў з 1992 года.

Скончыла аспірантуру БПІ на кафедры горадабудаўніцтва пад кіраўніцтвам прафесара А. В. Сычовай, у 1991—1998 гадах выкладала па курсе «Паркабудаўніцтва і ландшафтная архітэктура» ў БПІ і тэхналагічным інстытуце; у 1999—2001 гадах рэдактар аддзела архітэктуры, затым аддзела рэкламы ў часопісе «Архітэктура і будаўніцтва Беларусі»; у 2001—2003 гадах працавала ў будаўнічых фірмах горада ландшафтным архітэктарам;

У 2004—2009 гадах выкладала аўтарскі курс па ландшафтным дызайне прыватных садоў, а таксама вядучы выкладчык у прыватнай школе «Нестарт», чытала лекцый па гісторыі і стылістыкі інтэр’ераў, займалася праектаванне малых садоў перад адміністрацыйнымі будынкамі, загарадных месцаў адпачынку і прыватных садоў у катэджных пасёлках.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: добраўпарадкаванне тэрыторыі вакол рэстарана «McDonald’s» у мікрараёне Малінаўка ў Мінску (1991; пры ўдзеле біёлага-дызайнера А. Качаевай); рэканструкцыя ўнутранага дворыка Інстытута прыватызацыі і менеджменту ў Мінску па пр. Газета Праўда, 11 (2004; пры ўдзеле біёлага-дызайнера А. Качаевай); добраўпарадкаванне тэрыторыі спартыўна-аздараўленчага комплексу для рыбнай лоўлі «Шчарка» каля в. Шчарка Вілейскага раёна (эскізнае праектаванне 2006); прыватны сад у п. Дразды ў Мінску (2006; у сааўтарстве з Т. І. Пешкавай і біёлагам-дызайнер Н. А. Барысавай); прыватны сад в. Крыжоўка Мінскага раёна (2007; пры ўдзеле біёлага-дызайнера Н. А. Барысавай).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Манаенкова Наталья Александровна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Płomjo** (в.-луж. Полымя) — адзіны лужыцкі дзіцячы часопіс, які выдаецца ў Германіі. Выходзіць на верхнялужыцкай мове. Аналагічная версія на ніжнялужыцкай мове называецца **«Płomje»**. Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага.

Гісторыя
--------

Папярэднікам выдання быў дзіцячы рэлігійны часопіс «Raj» (Рай), які выходзіў у перыяд з 1906 па 1914 г. і 1923 па 1930 года.

Першы нумар сучаснага часопіса выйшаў у 1952 годзе. Выдаваўся перыядычнасцю 2 разы на месяц. З 1955 г. выходзіў адзін раз на месяц. У гэты час друкаваўся ў Дрэздэне ў выдавецтве «die Zeitschrift FDJ-Bezirksleitung Dresden». З 1952 года друкуецца ў выдавецтве «FDJ-Zentralrat». Часопіс выходзіў на 24 старонках, з якіх 8 былі надрукаваныя шматколерным афсетным спосабам. Выданне выкарыстоўвалася для вывучэння лужыцкіх моў у лужыцкамоўных навучальных установах. У 1960 годзе абедзве версіі часопіса на ніжнялужыцкай і верхнялужыцкай мовах налічвалі ў агульнай суме 6 тысяч асобнікаў і выкарыстоўваліся для школьнай адукацыі ў 49 сярэдніх навучальных установах. З 1972 года часопіса выкарыстоўваецца падчас навучання ў пачатковых класах.

У 1972 годзе калектыў часопіса быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага. 

Змест часопіса шматпрофільны і тычыцца розных тэм, звязаных з лужыцкай гісторыяй, культурай, этнаграфіяй. На старонках публікуюцца артыкулы аб спорце, навуцы, апавяданні і іншы літаратурны матэрыял.

У наш час часопіс таксама прызначаны для навучання дзяцей лужыцкім мовам у дашкольных установах і дзейнічае ў рамках культурна-моўнай праграмы «Witaj». Выданне выпускае лужыцкае выдавецтва «Domowina-Verlag GmbH Bautzen». З 2004 года выданне выходзіць адзін раз у месяц агульным накладам 2450 асобнікаў (на верхнялужыцкай мове — 1600 асобнікаў і на ніжнялужыцкай — 850 асобнікаў). Ніжнялужыцкая версія выдання выходзіць на 32 старонках. Верхнялужыцкі варыянт выходзіць на 40 старонках у фармаце А5. Галоўны рэдактар — Пётр Шолта.

Літаратура
----------

* Manfred Thiemann (Hrsg.): Sorben. Ein kleines Lexikon. = Serbja. Domowina, Bautzen 1989, ISBN 3-7420-0405-0.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

| ⛭ СМІ на лужыцкай мове |
| --- |
| 
* Časopis Maćicy Serbskeje
* Internecy
* Katolski Posoł
* Lětopis
* Nowy Casnik
* Łužyca
* Płomjo
* Pomhaj Bóh
* Produktionsgruppe Sorbischer Film
* Radijo Satkula
* Rozhlad
* Serbski rozhłós
* Serbske Słowo
* Serbska šula
* Serbske Nowiny
* Sorabia-Film-Studio
* Wuhladko

 |
Вышытая сумка
Шарсцяная хустка, вышываная залатымі і шаўковымі ніткамі
**Таржоцкае залотнае шыццё** — рускі народны мастацкі промысел  (руск.) (бел. у горадзе Таржку Цвярской вобласці, Расія.

Гісторыя
--------

Промысел вядомы з XIII стагоддзя. Археолагамі ў пласце попелу, які застаўся ад пажару 1238 года, быў знойдзены скарб, які складаецца з сярэбраных упрыгажэнняў, срэбнага лому і фрагментаў жаночага адзення з нашыўнымі срэбнымі і пазалочанымі накладкамі. Жаночае ручное шыццё залатымі і срэбнымі ніткамі абслугоўвала попыт, галоўным чынам, багатага купецтва, баяр і княскі двор.

Найбольшае развіццё атрымаў у другой палове XVIII — першай палове XIX стагоддзяў. Тады таржоцкія майстрыхі вышывалі галаўныя ўборы, кісейныя рукавы, фартухі, паясы, саф’янавы абутак, кашалькі, дэталі народнага касцюма і прадметы царкоўнага ўжытку. Паступалі заказы ад імператарскага двара.

У другой палове XIX стагоддзя з-за змены моды, а таксама высокага кошту попыт на залатую вышыўку паменьшыўся.

Захаваннем традыцыі залотнага шыцця заклапацілася новатаржоцкаяземская ўправа, якая адкрыла ў 1894 годзе майстэрні і забяспечыла збыт. На мяжы XIX—XX стагоддзяў мастацтва было адзначана вышэйшымі ўзнагародамі на выстаўках у Парыжы, Лондане і Турыне.

У 1923 годзе майстэрні атрымалі прафесійна-тэхнічную школу для падрыхтоўкі інструктараў па вышыўцы, а ў 1928 годзе яе выпускнікі аб’ядналіся ў таржоцкую залаташвейную арцель імя 8 Сакавіка, якая выпускала знакі адрознення для Чырвонай Арміі і невялікую колькасць традыцыйных вырабаў — цюбецейкі  (руск.) (бел. бювары  (руск.) (бел. дэкаратыўныя падушкі, сумачкі.

У 1960 годзе ўтварылася фабрыка імя 8 Сакавіка, якая выпускала знакі адрознення Савецкай Арміі і малымі накладамі закладкі, пано, ачэшнікі.

У апошнія гады аднавілася шыццё царкоўных убораў і начыння, вышываюцца знакі адрознення для расійскай арміі, эмблемы, сувеніры.

У цяперашні час мастацкія вырабы выпускае фабрыка «Таржоцкія залаташвеі», пры якой адкрыты «Музей залотнага шыцця» і «Дом Пояса». Прафесійныя кадры для фабрыкі рыхтуе гарадское вучылішча.

Таржоцкае залотнае шыццё (у цэнтры ўнізе) на паштовай марцы Расіі 2005 года, прысвечанай Цвярской вобласці

Арнамент
--------

У XIX стагоддзі для шчыльных тканін ўжывалася, у асноўным, «каванае шво» і шво «ў прыкрэп» па насціле. Найбольш характэрнымі былі раслінныя ўзоры, асноўным матывам якіх была галінка ружы з кветкамі, бутонамі і лісцем, дапоўненыя завіткамі, вусікамі, бліскаўкамі, якія змякчалі пераход ад рэльефнага арнаменту да фону. У канцы 1940-х-пачатку 1950-х гадоў у раслінныя ўзоры сталі ўводзіць таксама элементы савецкай сімволікі — зоркі, серп і молат.

Зноскі
------

1. ↑  Клад времён нашествия Батыя обнаружен в Торжке Архівавана 12 красавіка 2021. 10.11.2010
2. ↑  В Тверской области в древнем Торжке археологи нашли уникальный клад времён нашествия Батыя на Русь Архівавана 12 красавіка 2021. 13 Ноября 2010
3. ↑  Большая история фабрики «Торжокские золотошвеи» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 23 ліпеня 2020. Праверана 23 ліпеня 2020.
4. ↑

Спасылкі
--------

* Торжок. Золотное шитье  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Натал.

**Натал** (парт.: Natal) — горад у Бразіліі, адміністрацыйны цэнтр і самы буйны горад штата Рыу-Гранды-ду-Норты, размяшчаецца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Натал, паводле статыстыкі арганізацыі IPEA з'яўляецца самым бяспечным адміністрацыйным цэнтрам краіны.

Гісторыя
--------

У 20 мілях на поўнач ад Натала размяшчаецца сама блізкая кропка з Лацінскай Амерыкі да Еўропы, якую ўпершыню наведалі еўрапейскія маракі ў 1501 годзе, гэта значыць партугальская экспедыцыя пад кіраўніцтвам Амерыга Веспучы. На працягу многіх дзесяцігоддзяў пасля гэтага, ніякіх сталых еўрапейскіх паселішчаў не было ў гэтай вобласці, населенай племянем партыгуар.

У 1597 годзе пасля некалькіх гадоў рэгулярна наладжаных сувязяў французскіх піратаў пад камандваннем Жака Рыфо з карэнным насельніцтвам, партугальскі генерал-губернатар Бразіліі, Франсішку ды Соўза, выгнаў французаў з гэтага месца. 25 снежня 1599 года Натал быў заснаваны як вёска каля форта. Форт, горад і прылеглыя раёны былі заняты нідэрландскімі сіламі з 1633 па 1654 гады і вобласць была вядома як Галандская Бразілія.

Дэмаграфія
----------

Згодна са звесткамі на ліпень 2012 года ў горадзе налічваецца 950 820 чалавек, якія пражываюць у горадзе, і 1 363 547 чалавек пражываюць у раёне сталічнай акругі.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Палесціны Віфлеем, Палесцінская аўтаномія
* Сцяг Аргенціны Кордава, Аргенціна
* Сцяг Бразіліі Порту-Алегры, Бразілія
* Сцяг Бразіліі Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія
* Сцяг Бразіліі Салвадор, Бразілія
* Куба Гавана, Куба
* Партугалія Лісабон, Партугалія

Зноскі
------

1. ↑  Population - Natal Архівавана 24 жніўня 2012.
2. ↑  Época Magazine - About Natal Архівавана 23 верасня 2012.. Revistaepoca.globo.com.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4102379-1 · LCCN: n80040379 · NKC: ge1164603 · VIAF: 127837158 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шабан.

**Казімір Аркадзьевіч Шабан** (22 чэрвеня 1922 — 9 ліпеня 1945) — лётчык 809-га штурмавога авіяцыйнага палка 264-й штурмавой авіяцыйнай Кіеўскай Чырванасцяжнай ордэна Кутузава дывізіі 5-га штурмавога авіяцыйнага корпуса 2-й паветранай арміі 1-га Украінскага фронту, старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 чэрвеня 1922 года ў вёсцы Шабаны цяпер Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў 10 класаў і аэраклуб у Менску.

У Чырвоную Армію прызваны Мінскім гарваенкаматам Беларускай ССР у 1940 годзе. У 1941 годзе скончыў Тамбоўскую школу ваенных пілотаў. На франтах Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1943 года. Член ВКП(б), з 1944 года.

Лётчык 809-га штурмавога авіяцыйнага палка старшы лейтэнант Казімір Шабан да ліпеня 1944 года на самалёце-штурмавіку «Іл-2» здзейсніў сто дваццаць тры паспяховых баявых вылету на штурмоўку жывой сілы і тэхнікі ворага.

Удзельнічаў у Курскай бітве, Корсунь-Шаўчэнкаўскай, Львоўска-Сандамірскай наступальных аперацыях, у вызваленні Румыніі, Венгрыі, Чэхаславакіі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 2 жніўня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старэйшаму лейтэнанту Шабану Казіміру Аркадзевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

Пасля вайны працягваў службу ў ВПС намеснікам камандзіра авіяэскадрыллі. Старшы лейтэнант К. А. Шабан загінуў 9 ліпеня 1945 года ў авіякатастрофе на самалёце Іл-10 пры выкананні службовых абавязкаў у раёне горада Брно. Пахаваны на Другіх хрысціянскіх могілках у Адэсе.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені, медалямі.

У Мінску на будынку школы, у якой вучыўся Герой, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984.

Спасылкі
--------

* Казимир Аркадьевич Шабан на сайце «Героі краіны»
* Шабан Казімір Аркадзьевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 136114 |
Царква Тарлаўксхёбна
**Тарлаўксхёбн** ісл.: Þorlákshöfn) — горад у Ісландыі. 

Горад Тарлаўксхёбн размешчаны на паўднёвым узбярэжжы Ісландыі, на беразе Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйна ўваходзіць у абшчыну Ёльфус сіслы Арнес рэгіёну Судурланд. 

Тарлаўксхёбн - партовы горад, які ляжыць на адлегласці ў 52 кіламетры на паўднёвы-усход ад сталіцы краіны Рэйк’явіка. Колькасць насельніцтва горада складае 1.541 чалавека (на 1 снежня 2007 года). На плоскім паўднёвым узбярэжжы Ісландыі, дзе фактычна адсутнічаюць натуральныя бухты і залівы, Тарлаўксхёбн з'яўляецца адным з 2 акіянскіх партоў (нараўне з размешчаным на 400 кіламетраў на усход ад порта Хёбна). З Тарлаўксхёбна ходзіць рэгулярна таксама паром да вострава Хеймаэй (адлегласць складае 70 кіламетраў). Гараджане ў асноўным занятыя ў суднабудаванні і рыбалоўстве.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 235710543 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Поляк.
**Наталля Аляксандраўна Поляк** (нар. 1979, г. Слуцк) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі дысідэнцкага пытання ў Беларусі ў XVII—XVIII ст. Кандыдат гістарычных навук (2007), дацэнт (2013).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1979 годзе ў Слуцку.

У 2001 годзе скончыла гістарычны факультэт БДУ, пасля магістратуру БДУ, у 2006 годзе — аспірантуру Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы БДУ. У 2007 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Дысідэнцкае пытанне на Беларусі ў кантэксце міжнародных адносін (1660—1768 гг.)».

З 2009 года дацэнт кафедры філасофіі і паліталогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: канфесійная гісторыя ВКЛ і Рэчы Паспалітай, узаемаадносіны хрысціянскіх канфесій і еўрапейскі кантэкст беларускага рэлігійнага фактару ў XVII—XVIII стагоддзях.

Бібліяграфія
------------

* Рэлігія на землях Беларусі ад старажытнасці да нашых дзён: дапаможнік. Мінск, 2017.
* История белорусской культуры: своеобразие культурного типа: пособие. Минск, 2013.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ПОЛЯК Наталля Аляксандраўна // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
**ROSTANY (ROS†ANY)** — беларуская bass-music-група, якая заявіла пра сябе ў 2012 годзе, як першы калектыў, які выконвае электрахаўс цалкам ужывую, без выкарыстання фанаграмы і некаторых іншых прыёмаў. Канцэпцыя групы заключаецца ў выкананні сучаснай музыкі (Electro House, Complextro, Dubstep) у рэальным часе пры дапамозе традыцыйнага музыцыравання, што значыць здабываючы кожны гук і мадулюючы яго ўжывую. Даючы канцэрты ў Беларусі, Польшчы і Кітаі, група была адзначана тэлевізійнымі ўзнагародамі і запрашалася для музычнага суправаджэння адказных цырымоній (напр. «Тэлевяршыня-2015») і саўндтрэкінга тэлеперадач нацыянальнага беларускага адбору на дзіцячы конкурс песні «Еўрабачанне», а таксама для стварэння саўндтрэку праграмы «Фактар сілы».

Гісторыя
--------

Стварэнне новага праекта пачалося са з'яўлення ідэі сумяшчэння клубнага гучання і жывых выступаў. У сваім папярэднім праекце DALI лідар гурта Віктар Рудэнка выкарыстоўваў на жывых канцэртах значную колькасць інструментаў, сінтэзаваных пры дапамозе камп'ютарных праграм. У апошніх трэках DALI жывы бас стаў электронным і выконваўся клавішніком ва ўсіх песнях падчас канцэртаў.

Гурт быз прэзентаваны ў якасці хедлайнераў фестывалю «Relax Weekend 2012».

У 2016 годзе на амэрыканскім лэйбле VG (Чыкага) быў выпушчаны альбом «Copy-Paste Me», які даступны на iTunes.

Заснаванае на трэках гэтага альбома шоу "Electric Toys" гурта ROSTANY абляцела больш за 40 гарадоў Кітаю - у межах тура 2017 года гурт даў канцэрты на 60 пляцоўках Паднябеснай.

Удзельнікі
----------

* Віктар Рудэнка — вакаліст, гітарыст, клавітарыст і аўтар песень.
* Сяргей Кучынскі — гітарыст, бітмэйкер.
* Альберт Красноў — клавішнік, бэк-вакаліст.

**У розны час у праекце таксама прымалі ўдзел:**

* Клавішнікі: Антон Рубацкі, Уладзімір Іваноў, Міхаіл Оргіш
* Бубначы: Сяргей Васількоў, Аляксандр Гарох

Зноскі
------

1. ↑  *Евгений Карпов*. "Станем там звездами и бесплатно выступим в "Минск-Арене". Как белорусы покоряют шоу-бизнес Китая **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Белорусский портал TUT.BY*.  TUT.BY (11 чэрвеня 2016). Архівавана з першакрыніцы 15 ліпеня 2016. Праверана 16 мая 2017.
2. ↑  *АТН новости Беларуси и мира*. Торжественная церемония награждения победителей XI Национального телевизионного конкурса "Телевершина". **(нявызн.)**. *XI Национальный телевизионный конкурс "Телевершина"* (21 мая 2015).
3. ↑  Группа «Rostany»
4. ↑  The ROSTANY / Music Архівавана 18 снежня 2014.
**Лысыя** (руск.: Лысые) — сяло ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзяніскавіцкага сельскага паселішча.

Гісторыя
--------

Заснавана не пазней за сярэдзіну XVII стагоддзя. Першапачаткова — вёска, казацкага насельніцтва не мела. У XIX стагоддзі — валоданне Козіных і іншых памешчыкаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. Аднак да Вялікай Айчыннай вайны пераважала ўкраінскае насельніцтва.

З 1923 года ў Чуравіцкай воласці Навазыбкаўскага павета; у 1929—1932 у Чуравіцкім раёне, у 1932—1939 і 1959—1988 — у Навазыбкаўскім; у 1939—1959 і з 1988 года па цяперашні час — у Злынкаўскім раёне.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ГКНП 13-012-2011 «Тэхнічная інструкцыя па перадачы найменняў геаграфічных аб’ектаў з рускай мовы на беларускую мову»

| ⛭ Населеныя пункты Злынкаўскага раёна |
| --- |
| Горад | 
* **Злынка**

 |  |
| Пгт | Вышкаў |
| Сёлы | 
* Азарычы
* Вялікія Шчарбінічы
* Дабрадзееўка
* Дзяніскавічы
* Лысыя
* Малыя Шчарбінічы
* Пятрацінка
* Рогаў
* Спірыдонава Буда
* Сяроўка

 |
| Вёскі | 
* Баранаўка
* Баркі
* Гута
* Зялёная Рошча
* Кажанаўка
* Карпілаўка
* Муравінка
* Пятроўка
* Сеннае
* Фёдараўка
* Шурубаўка

 |
| Пасёлкі | 
* Азярышча
* Варонава Гута
* Вербаўка
* Вілы
* Вішанкі
* Дабрынь
* Дабрынька
* Красны Камень
* Любін
* Навабежкаў
* Няцеша
* Паўлаўка
* Савічка
* Сасновы Бор
* Сафіеўка
* Свідзеркі
* Свісток
* Чэхаў
* Ялоўка

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кісялёва.

**Наталля Іванаўна Кісялёва** (нар. 28 чэрвеня 1963, г. Веймар, Германія) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (2008), прафесар.

Біяграфія
---------

Скончыла Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1986).

Працавала у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1986—1993, старшы лабарант кафедры акушэрства і гінекалогіі); Віцебскім гарадскім клінічным радзільным доме № 2 (1993—2001; урач-акушэр-гінеколаг, урач ультрагукавой дыягностыкі, з 1995 — загадчык жаночай кансультацыі); Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 2001; лячэбны факультэт, кафедра акушэрства і гінекалогіі, дацэнт, з 2008 — прафесар, з 2016 — загадчык кафедры, і адначасова ў 2007—2016 — намеснік дэкана факультэта).

Навуковыя інтарэсы: ускладненні цяжарнасці і родаў; гінекалагічная эндакрыналогія; ультрагукавая дыягностыка ў акушэрстве і гінекалогіі.

Узнагароды
----------

Ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2009), Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2019) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гестоз: патогенез, диагностика, профилактика и терапия : диссертация на соискание ученой степени доктора медицинских наук : 14.00.01 : защищена 24.10.2007 : утверждена 23.01.2008 / Киселева Наталья Ивановна. — Витебск, 2007.
* Кісялёва Наталля Іванаўна // Кто есть Кто в Республике Беларусь = Who is who in the Republic of Belarus : Беларусь, 2016. ― Минск, 2016. — С. 51—52.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мікалай Іваноў.
**Мікалай Сяргеевіч Іваноў** (20 лютага 1936, с. Арцёмкі, Мажайскі раён, Маскоўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1960 годзе. З 1960 года — інжынер, кіраўнік архітэктурна-планіровачнага сектара, галоўны архітэктар праектаў, майстэрні, кіраўнік майстэрні Віцебскграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Віцебску.

Творчасць
---------

Аўтар праектаў планіроўкі і забудовы населеных месцаў, жылых і грамадскіх будынкаў (1975-85).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Иванов Николай Сергеевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шэлег (значэнні).

**Мікалай Сідаравіч Шэлег** (нар. 10 красавіка 1949, в. Крыстампалле, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне сусветнай эканомікі. Доктар эканамічных навук (2004), прафесар (2007).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка гандлю», 1971), Маскоўскі эканоміка-статыстычны інстытут (аспірантура, 1981), Расійская акадэмія дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі (дактарантура, 2004).

Працаваў у Мінскім абласным выканаўчым камітэце (з 1973, інспектар), Інстытуце эканомікі спажыўкааперацыі (з 1975, загадчык лабораторыі), Міністэрстве эканомікі Рэспублікі Беларусь (з 1993, начальнік аддзела гандлю), Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (з 1996, начальнік упраўлення гандлю, юстыцыі і кантрольна-фіскальных органаў), Пастаянным камітэце Саюзнай дзяржавы (з 1998, начальнік аналітычнага ўпраўлення, намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 2004, факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі, кафедра эканомікі гандлю і паслуг, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка гандлю ва ўмовах інтэграцыі.

Узнагароды
----------

Значок «Отличник советской потребительской кооперации» (1991), медаль «За усердие» 2-й ступені Урада Расійскай Федэрацыі (2004), юбілейны знак «10 лет единения народов Беларуси и России» (2006) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Концепция формирования единого потребительского рынка Беларуси и России в условиях создания союзного государства : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 ; 08.00.14 / Шелег Николай Сидорович. ― Москва, 2004.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шелег Николай Сидорович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 123—124.
**Quercus coccifera** — вечназялёны від роду дуб (*Quercus*) сямейства букавыя (*Fagaceae*).

Распаўсюджанне
--------------

Паштовая марка Рэспублікі Македонія
Краіны распаўсюджання: Алжыр [пн.]; Лівія [пн.]; Марока; Туніс; Кіпр; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Індыя; Боснія і Герцагавіна [зах.]; Балгарыя [пд.]; Харватыя; Грэцыя [укл. Крыт]; Італія [укл. Сардзінію, Сіцылію]; Паўночная Македонія; Чарнагорыя; Францыя; Партугалія; Іспанія [укл. Балеарскія астравы]; Гібралтар. Абыякавы да хіміі глебаў, жыве на бетонных, галечных, камяністых і бедных глебах. Любіць расці на сухіх, сонечных схілах. Ён таксама расце на скалах і марскіх ветраных месцах, дзе іншыя віды дубоў або хвоі не могуць супрацьстаяць суровым умовам.

Марфалогія
----------

Як правіла, куст 2 метра ў вышыню, рэдка невялікае дрэва, дасягае 1-6 метраў. Вечназялёны, з калюча-зубчастым скурыстым лісцем 1,5-4 см даўжынёй і 1-3 см шырынёй. Жалуды 2-3 см даўжынёй і 1,5-2 см у дыяметры. *Quercus coccifera* цесна звязаны з *Quercus calliprinos* з усходняй часткі Міжземнамор'я і некаторыя батанікі ўключаюць як падвід або разнавіднасць *Q. coccifera*.

Галерэя
-------

* КветкіКветкі
* Куст у прыбярэжнай зонеКуст у прыбярэжнай зоне
* ЛісцеЛісце

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Спасылкі
--------

* United States Department of Agriculture Архівавана 24 верасня 2015.
* Encyclopedia of Life
легенда
**Аптэка-музей «Пад чорным арлом»** — да гэтага часу дзеючая аптэка і музей у Львове. Знаходзіцца на плошчы Рынак у вуглавым доме, з якога пачынаюцца вуліцы Друкарская і Стаўрапігійская. У аптэчным музейным комплексе дэманструюцца больш 3000 экспанатаў, якія сабраны навукоўцамі, фармацэўтамі і калекцыянерамі-энтузіястамі.

Гісторыя
--------

10 кастрычніка 1774 года ваенны фармацэўт Франц Вільгельм Наторп купляе будынак у Ганны Гумянецкай за 22000 злотых. Яго саўладальнікам быў Карл Шэрф. У гэтым жа годзе Карл Шэфр заказвае праект для будаўніцтва новага будынку ў архітэктара Пятра Паляёўскага. Двухпавярховы дом з аптэкай быў пабудаваны ў 1775 годзе. Аптэка ў гэты час называелася ваеннай.

27 красавіка 1795 года Наторп прадаў аптэку магістру Антону Пецу і яго жонцы Ганне; кіраўніком аптэкі быў магістр Караль Шэрф. Пачынаючы з 1807 года аптэку здымаў Антон Саламон.

19 студзеня 1808 года Антон Пец прадае дом графіні Канстанцыі Стажынскай, а ў 1819 года Сафія (з Стажынскіх) з мужам Адамам Азаркевічам прадала аптэку Францысцы, удаве Антона Саламона, і яго сыну Францыску.

У 1857 годзе аптэку набыў Антон Скляпінскі. Скляпінскі адрамантаваў аптэку і ўпрыгожыў гандлёвую залу. У 1875 годзе надбудаваны трэці паверх і адноўлены фасад будаўніком Войцехам Гаарам. Пры сям'і Скляпінскіх аптэка атрымала назву «Пад чорным арлом» і была акруговай.

З 1927 па 1944 год уладальнікам аптэкі быў украінец Міхаіл Цярлецкі.

У пасляваенны час інтэр'ер аптэкі захавала памочніца Міхаіла Цярлецкага, загадчыца аптэкі ў 1944—1971 гадах правізар Сафія Гургула і яе муж Аляксандр Павенцкі.

У 1985 годзе па праектах Андрэя і Ганны Навакіўскіх і Любарта Ляшчынскага была праведзена рэстаўрацыя.


| ⛭Славутасці Львова |
| --- |
| Стары горад | 
* Галіцкая плошча
* Гарадскі арсенал
* Глінянская брама
* Каралеўскі арсенал
* Музейная плошча
* Парахавая вежа
* Плошча Міцкевіча
* Плошча Рынак
* Плошча Стары Рынак
* Плошча Яворскага
* Праспект Свабоды
* Ратуша
* Саборная плошча

 | Герб Львова |
| Храмы | 
* Армянскі сабор
* Вежа Карнякта
* Дамініканскі сабор
* Капліца Трох Свяціцеляў
* Касцёл езуітаў
* Касцёл і кляштар кармелітаў босых
* Касцёл Марыі Снежнай
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля
* Касцёл Святога Мікалая і кляштар трынітарыяў
* Касцёл Святой Марыі Магдалены
* Лацінскі катэдральны сабор
* Праабражэнская царква
* Сабор Святога Юра
* Свята-Георгіеўская царква
* Успенская царква
* Царква Святой Ганны
* Царква Святога Мікалая
* Царква Святых Вольгі і Лізаветы
* Касцёл і кляштар бернардзінцаў

 |
| Палацы | 
* Будынак Галіцкага намесніцтва
* Будынак навукоўцаў
* Камяніца Вайнароўскіх
* Палац армянскіх архіепіскапаў
* Палац Бандзінэлі
* Палац Бельскіх
* Палац грэка-каталіцкіх мітрапалітаў
* Палац губернатараў
* Палац Карнякта
* Палац лацінскіх архіепіскапаў
* Палац Любамірскіх
* Палац Патоцкіх
* Палац рымска-каталіцкіх арцыбіскупаў
* Палац Сяменскіх-Лявіцкіх
* Палац Сапегаў
* Палац Туркулаў-Камела

 |
| Паркі | 
* Высокі замак
* Парк Івана Франка
* Святаюрскі парк
* Стрыйскі парк

 |
| Іншае | 
* Аптэка-музей
* Галоўны чыгуначны вакзал
* Лычакіўскія могілкі
* Оперны тэатр
* Політэхніка
* Тэатр Занькавецкай
* Універсітэт
* Цытадэль
* Шаўчэнкаўскі гай

 |
**Апраксін двор** (Апраксін рынак) — архітэктурны комплекс у цэнтральнай частцы Санкт-Пецярбурга, адзін з найбуйнейшых гістарычных гандлёвых цэнтраў горада. Займае 14 га тэрыторыі, абмежаванай вуліцамі Садовай, Ламаносава, набярэжнай Фантанкі і Апраксіным завулкам. Помнік архітэктуры (рэгіянальны). Названы ад прозвішча першага ўладальніка зямельнага ўчастка — графа Ф. М. Апраксіна.

Гістарычна тэрыторыя цяперашняга Апраксіна двара складалася з двух частак — Шчукіна двара (на якім гандлявалі сельскагаспадарчымі прадуктамі, уладальнікам зямлі ў сярэдзіне XVIII стагоддзя быў купец Іван Шчукін) і ўласна Апраксіна двара (землі Фёдара Апраксіна).

З 1754 года на ўчастку Апраксіна пачалося будаўніцтва гандлёвых лавак, якія здаваліся ў наём або прадаваліся з зямлёй. Да канца XVIII стагоддзя тут сфармаваліся шырокія гандлёвыя рады.

Да сярэдзіны XIX стагоддзя ў Шчукавым і Апраксіным дварах была сканцэнтравана амаль увесь букіністычны гандаль Санкт-Пецярбурга.

Па ўказе Мікалая I у 1833 годзе Апраксін і Шчукін двары былі аб’яднаны ў адзін шырокі рынак. У 1862 годзе моцны пажар знішчыў вялікую частку будынкаў рынку. Пасля пажару забудова рынку вялася паводле плану.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навумаў.
**Мікалай Сцяпанавіч Навумаў** (23 лістапада 1938, г. Чырвоны Ліман, Данецкая вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1962 г. Працаваў у праектных арганізацыях Алма-Аты, Кішынёва. З 1973 г. — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце, з 1980 года — у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

У Кішынёве запраектаваны Педагагічны інстытут імя Крангэ (1975), бальнічны комплекс (1976).

Асноўныя працы ў Беларусі: навучальны камбінат Міндарбуда БССР па Кальварыйскай вуліцы, 37 (1979), інжынерны корпус БМУ Мінскрадыёбуда па вул. Харкаўскай (1975); у аўтарскім калектыве: інжынерна-лабараторны корпус трэстаў Белсельгастэхнікі па вул. К. Лібкнехта (1980), рэспубліканскі Дом тэхнічнай творчасці (1982), гандлёва-камерцыйны цэнтр (1985), універсам у мікрараёне Серабранка-9 (1984) у Мінску.

Прэміі
------

* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (2002, у аўтарскім калектыве) — *за архітэктурны праект аўтавакзала «Маскоўскі» ў г. Мінску*.

Літаратура
----------

* Наумов Николай Степанович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лебедзеў.

**Віктар Цімафеевіч Ле́бедзеў** (13 студзеня 1932, Арол, Расія — 2 снежня 2001) — беларускі акцёр. Народны артыст Беларусі (1992).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1955 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. 3 1956 працаваў у Беларускім тэатры юнага гледача.

Памёр 2 снежня 2001 года. Пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

Творчасць
---------

Акцёр шырокага творчага дыяпазону. Яго творчасць была адметная спалучэннем псіхалагічнага аналізу з выразным знешнім малюнкам. Ролі будаваў на эмацыянальных кантрастах, тонка адчуваў жанравыя асаблівасці твора.

Сярод роляў: Трахім («Прымакі» Я. Купалы), Кароль, Самахвальскі («Цудоўная дудка», «Несцерка» В. Вольскага), Халімон («Подых навальніцы» І. Мележа), Кароль («Сярэбраная табакерка» З. Бядулі), Анатоль, Андрэй («Папараць-кветка», «Над хвалямі Серабранкі» І. Козела), Круціцкі, Рыспаложанскі («На ўсякага мудраца хапае прастаты», «Банкрут» А. Астроўскага), Румін («Дачнікі» М. Горкага), Хлестакоў («Рэвізор» М. Гогаля), Фёдар («У пошуках радасці» В. Розава), Пратэй, Мальволіо («Два веронцы», «Дванаццатая ноч» У. Шэкспіра), Панталонэ («Зялёная птушка» К. Гоцы), Трэлані, Ліўсі («Востраў скарбаў» Р. Стывенсана), Артур («Авадзень» паводле Э. Войніч), Юліус («Новыя прыгоды Карлсана» паводле А. Ліндгрэн) і інш. Здымаўся ў кіно і на тэлебачанні.

Фільмаграфія
------------

* 1970—1972 — Руіны страляюць... — *нямецкі афіцэр* (няма ў тытрах)
* 1974 — Апошняе лета дзяцінства — *тапёр*
* 1979 — Блакітны карбункул — *адна з роляў (у тытрах паказаны як М. Лебядзеў)*
* 1983 — Чорны замак Альшанскі — *Станкевіч*
* 1987 — Адступнік
* 1988 — Высакародны разбойнік Уладзімір Дуброўскі
* 1990 — Чалавек з чорнай «Волгі»
* 1996 — З пекла ў ад
* 1998 — Прывітанне ад Чарлі-трубача — *прафесар*
* 2000 — Алхімікі — *Лавуіт*

Агучванне мультфільмаў
----------------------

* 1983 — Непаседа

Памяць
------

Мемарыяльная дошка Віктару Лебедзеву
* На доме па пр. Незалежнасці, 42, у якім Віктар Лебедзеў жыў з 1972 года па 2001 гад, устаноўлена ў мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лебедзеў Віктар Цімафеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar156287 |
**Віктар Якаўлевіч Прушак** (нар. 24 студзеня 1956, в. Ямінск, Любанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне геатэхналогіі і горнага машынабудавання. Член-карэспандэнт (2014), акадэмік НАН Беларусі (2021), доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2001). Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь (2012). Ганаровы грамадзянін г. Любані (2006).

Біяграфія
---------

Скончыў Наваполацкі політэхнічны інстытут (1978).

У 1978 працаваў на Гомельскім ліцейным заводзе «Цэнтраліт». З 1980 года на Салігорскім ліцейна-механічным заводзе, з 1988 года дырэктар будуемага Салігорскага завода тэхналагічнага абсталявання.

З 1993 года дырэктар Інстытута праблем рэсурсазберажэння, з 1999 года тэхнічны дырэктар, з 2017 года дырэктар ЗАТ «Салігорскі Інстытут праблем рэсурсазберажэння з доследнай вытворчасцю».

Узнагароды і прэміі
-------------------

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000, у аўтарскім калектыве) — *за працу «Парашковыя ахоўныя пакрыцці: тэорыя, тэхналогія, практыка».*

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (2006).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Распрацаваў рэсурсазберагальныя тэхналогіі падземнай распрацоўкі саляных пластоў у складаных горна-геалагічных умовах, спосабы прадухілення газадынамічных з’яў у калійных рудніках, спосабы павышэння ўстойлівасці горных выпрацовак. Устанавіў заканамернасці праявы горнага ціску ў пародным масіве паблізу горных выпрацовак Старобінскага радовішча, Асаблівасці ўзаемадзеяння інжынерных канструкцый з пародным масівам на глыбокіх гарызонтах, асаблівасці зруху зямной паверхні ва ўмовах развіцця слупковых сістэм распрацоўкі. Распрацаваў геафізічныя мадэлі ўзаемадзеяння выканаўчых органаў горных машын з напружана-дэфармаваным горным масівам, вызначыў заканамернасці пабудовы забойных лавакомплексаў, механізмы ўплыву горнага ціску на праходчыя і ачышчальныя комплексы. Прапанаваў рашэнні па аптымізацыі тэхналогіі перапрацоўкі хлорыстага калію.

Аўтар больш за 290 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій, 166 патэнтаў на вынаходствы.

### Бібліяграфія

* Строительство горных выработок специальными способами. Минск, 2005 (в соавт.).
* Технология производства и ремонта горных машин и оборудования : в 2 т. Минск, 2007 (в соавт.).
* Регулирование коллоидно-химических свойств солевых минеральных дисперсий при получении гранулированных калийных удобрений Минск, 2010 (в соавт.).
* Деформирование контура горных выработок Старобинского месторождения калийных солей при различных глубинах заложения // Докл. НАН Беларуси. 2016. № 2.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  ПРУШАК Віктар Якаўлевіч

Спасылкі
--------

* Віктар Якаўлевіч Прушак у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Апракас** (стар.-грэч.: ἄπρακτος — які не робіць, святочны) — разнавіднасць Евангелля або Апостала, інакш названая «Тыднёвым Евангеллем (Апосталам)» або «Богаслужбовым Евангеллем (Апосталам)», у якой тэкст арганізаваны не ў кананічным парадку, устаноўленым на Лаадыкійскім саборы, а каляндарна, згодна з тыднёвымі царкоўнымі чытаннямі, пачынаючы з Велікоднага тыдня. Апракосами з'яўляюцца многія старажытныя славянскія евангельскія рукапісы: Савіна кніга, Астрамірава евангелле, Архангельскае евангелле і іншыя.

У сучаснай практыцы ні Рускай праваслаўнай царквы, ні стараверскіх цэркваў апракасы не ўжываюцца. Як у богаслужбовым Евангеллі, так і ў Апостале тэксты ідуць у кананічным парадку.

У найноўшай літаратуры часам супрацьпастаўляюцца праваслаўныя і каталіцкія варыянты падобных кніг; пры гэтым назва «евангелле-апракас» захоўваецца за тэкстамі праваслаўнай традыцыі, а каталіцкія кнігі называюць евангеліярыямі або евангелістарыямі (для евангельскіх тэкстаў) і лекцыянарыямі (для зборнікаў ўсіх біблейскіх чытанняў).

Парадак чытанняў
----------------

У цэлым парадак чытанняў у евангеллях-апракасах адпавядае парадку чытанняў грэчаскай праваслаўнай царквы (гл. спасылку), за рэдкімі выключэннямі.

Прыкладна парадак чытанняў можна выкласці наступным чынам:

* ад Вялікадня да Пяцідзесятніцы пераважна Евангелле ад Іаана;
* ад пентэкосціан да новага лета (якое святкавалася ў верасні) пераважна Евангелле ад Матфея;
* ад новага лета да вялікага посту пераважна Евангелле ад Лукі;
* у Вялікі пост — розныя евангелісты;
* у канцы апракаса ідуць чытанні на «фіксаваныя» святы, гэта значыць, не звязаныя з датай Вялікадня.

Спасылкі
--------

* Апракос // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* англ. Парадак чытанняў у грэчаскай праваслаўнай царквы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119475493 · GND: 4123168-5 · LCCN: sh85045929 · NKC: ph120047 |
**Слу́цкая друка́рня** — друкарня, якая існавала ў 1672—1705 гадах у горадзе Слуцк.

Першая спроба стварыць друкарню зроблена ў 1665 годзе. У 1672 годзе распачала дзейнасць на базе княжацкай друкарні Радзівілаў, што перавезена з Мітавы. У 1693 годзе княгіня Людавіка Караліна Радзівіл перадала друкарню сіноду кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага, які перавёў яе ў час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў у Кёнігсбергу.

У Слуцкай друкарні друкаваліся на польскай мове рэлігійныя кнігі, ваенныя і геаграфічныя выданні, мастацкія творы, календары, навучальныя дапаможнікі, мемуары, гравюры, пераклады з нямецкай і французскай моў. За перыяд 1673—1687 гг. выдадзены 23 кнігі тыражом 24 200 экзэмпляраў.

Вокладка да кнігі «Манархія турэцкая»
Вядома 29 назваў кніг, у т.л. «Абшарнік, або Гаспадар ліфляндскі» І. Германа (1673), «Неабходныя заўвагі пра ваенны парадак» А. М. Фрэдры (1675), «Турэцкая манархія» П. Рыко  (англ.) (бел. ў перакладзе К. Клакоцкага (1678) з гравюрамі М. Вашчанкі, «Руская тэорыя» — падручнік па беларускай мове. Тыражы кніг вагаліся ад 82—100 да 3389 экзэмпляраў. Выданні выкарыстоўваліся як падарункі, у Слуцку і Капылі іх прадаваў княжацкі гандляр Цэрнер.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Грыцкевіч А. П.* Слуцкая друкарня // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 29. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Грицкевич А. П.* Книжное дело в феодальном Слуцке в XVI—XVIII вв. // Вопросы библиографоведения н библиотековедения. — Мн. 1983. — Вып. 4;
* *Грицкевич А. П.* Слуцк: Ист.-экон. очерк. 2 изд. — Мн. 1970;
* Древний город на Случи. Мн. 1985;
* *Шматаў В. Ф.* Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стст. — Мн. 1984.
**Слу́цкая канфедэра́цыя** — палітычны саюз праваслаўнай, кальвінскай і лютэранскай шляхты Вялікага Княства Літоўскага, утвораны ў Слуцку 20 сакавіка 1767 года. Канфедэрацыя была створаная расійскім урадам для ўраўнаважання правоў некаталікоў і каталікоў. У 1766 годзе расійскі ўрад узняў пытанне пра роўнасць вызнанняў і захаванне liberum veto, згодна з якім кожны дэпутат сойму ці соймік меў права выказаць сваю нязгоду з любой пастановай сойму і такім чынам скончыць паседжанне і скасаваць усе прынятыя пастановы.

Сойм Рэчы Паспалітай не ўхваліў прапановаў расійскага ўрада, і ў Рэч Паспалітую былі ўведзеныя расійскія атрады. З актыўным удзелам маскоўскага пасла Мікалая Рапніна  (руск.) (бел. 20 сакавіка 1767 года была створаная канфедэрацыя, ачоленая кальвінскай шляхтай. Заснаванне адбывалася ў Свята-Траецкім манастыры. Маршалкам быў абраны Ян Юрый Грабоўскі. Акт канфедэрацыі падпісалі 248 чалавек, сярод якіх быў епіскап Георгій (Каніскі). Расійская імператрыца Кацярына II прыняла канфедэрацыю пад «найвышэйшую пратэкцыю», даслаўшы ў падтрымку 40-тысячнае войска.

Вынікам Слуцкай канфедэрацыі стала ўраўненне праваслаўных і пратэстантаў з каталікамі ў правах. Яно была зацверджана ў лютым 1768 года соймам Рэчы Паспалітай.

Зноскі
------

1. ↑  Древний город на Случи, 1985
2. 1 2 3  Дзесяць вякоў, 1997
3. ↑  *Г. Прыбытка.* Святло і цені Бара. Барская канфедэрацыя на Беларусі: перадумовы і ход

Літаратура
----------

* *Грыцкевіч А. П.* Слуцкая канфедэрацыя 1767 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 29. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* *Сагановіч Г.* 1767. Слуцкая канфедэрацыя // Дзесяць вякоў беларускай гісторыі. — Мн. 1997.
* *Грицкевич А. П.* Древний город на Случи (руск.). — По родному краю. — Мн.: Полымя, 1985. — С. 28—29. — 158 с. — 30 000 экз.