recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Рэйнберн** (**Reinbern**; ? — 1013/1015, Кіеў) — хрысціянскі дзеяч, першы і адзіны біскуп Калобжага (Кольберга) у архідыяцэзіі Гнезна. Інфармацыю пра яго падае ў сваёй хроніцы адзін Цітмар Мерзебургскі.

Біяграфія
---------

Паходзіў з рэгіёна Гасегау  (англ.) (бел. ў княстве Саксонія. У 1000 абраны першым біскупам калобжагскай дыяцэзіі новаўтворанай архідыяцэзіі Гнезна. Праводзіў хрысціянізацыю Памор'я, змагаўся з паганствам (у тым ліку кінуў у мора чатыры камяні, намашчоныя святымі алеямі і свянцонай вадой).

У 1004 яго капелан знаходзіўся разам з польскім князем Баляславам I Храбрым. Верагодна, што і сам біскуп быў пры князі ў Кракаве. У 1013 прыбыў з місіяй у Тураў, як капелан невядомае з імя дачкі Баляслва Храбрага, якая паміж 1005 і 1012 выйшла замуж за тураўскага князя Святаполка Яраполчыча. Мяркуецца, што незадоўга да таго ў Памор'і распачалося паганскае паўстанне, што прывяло да ліквідацыі польскага панавання і пачаткаў мясцовай царкоўнай арганізацыі. Заняпад калобжагскай дыяцэзіі датуецца каля 1007. Калі ў 1124—1128 Ота фон Бамберг праводзіў паўторную хрысціянізацыю Памор'я, пра Рэйнберна там ужо забыліся.

На Русі быў зняволены разам з жонкай Святаполка, пасля паўстання таго супраць Уладзіміра I. Магчыма, што памёр у зняволенні ў Кіеве. Тэолаг Гельмут Гольцапфель лічыў, што Рэйнберн памёр пакутніцкай смерцю. Мяркуецца, што ён мог узначальваць першую лацінскую дыяцэзію ў Беларусі.

Сёння лічыцца першым біскупам створанае ў 1972 Кашалінска-калобжагскай дыяцэзіі.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118599321 · NLP: a0000001227181 · NUKAT: n2003038350 · VIAF: 74645618, 26151776813118012220 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сасноўка.

**Сасно́ўка** (трансліт.: *Sasnoŭka*, руск.: Сосновка) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малецкага сельсавета. Размешчана за 23 км ад Бярозы, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

У 1563 годзе ў Пружанскім павеце ў Кобрынскай эканоміі, у Дабучынскай воласці, у абшары двара Блудзенскага і войтаўства Кабацкага. У 1716 годзе ў складзе войтаўства Блудзенскага Блудзенскага староства.

### Пад уладай Расійскай імперыі

Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў Расійскай імперыі. У 1864 годзе ў Малецкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года царкоўна-прыходская школа.

З 1915 года Сасноўка акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Малевіцкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Малецкім сельсавеце Пружанскага раёна. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Акупанты загубілі 10 жыхароў вёскі, на фронце загінулі 9 воінаў-землякоў. З 14 красавіка 1960 года ў Бярозаўскім раёне. Паводле перапісу 1970 года ў саўгасе «Малеч» (з 1979 імя 60-годдзя Кампартыі Беларусі).

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з захаду на ўсход, у цэнтры з паўдёвага боку да яе прымыкае завулак.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1897 — 40 двароў, 287 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 348 жыхароў.
	+ 1924 — 21 жыхар, 4 будынкі.
	+ 1970 — 161 жыхар.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 - 29 двароў, 54 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Малецкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Малеч |
| Аграгарадкі | Падкраічы |
| Вёскі | Алёхнавічы ·  Бухалі ·  Віснявічы ·  Горск ·  Грыцавічы ·  Давыдавічы ·  Залужжа ·  Лукомер ·  Пасталова ·  Паўлавічы ·  Рыгалі ·  Сасноўка ·  Хойнікі ·  Чарнічнае |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Таіна.
**Таі́на** (саманазва *Taino*) —- аравакская мова, родная мова таіна.

Да прыходу еўрапейцаў у Новы Свет мова таіна была найбольш распаўсюджанай на Вялікіх Антыльскіх астравах і паўночнай частцы Малых Антыльскіх астравоў. Падзялялася на некалькі дыялектаў. Да аднаго з іх адносяць мову індзейцаў-лукая з Багамскіх астравоў. Звычайна носьбіты аднаго дыялекту добра разумелі носьбітаў іншага. Пісьмовасці не мела.

З таіна праз іспанскую мову ў іншыя трапілі многія словы, якімі мы карыстаемся ў нашы дні, у тым ліку гамак, батат, мангры, ураган, барбекю, саванна, канібал, маіс, папайя, ігуана, кайман, а таксама назвы Гаіці, Куба, Ямайка, Багамы і г. д.

У наш час таіна фактычна з'яўляецца мёртвай мовай, хаця яе імкнуцца адрадзіць у Пуэрта-Рыка.

Спасылкі
--------

* alfredcarrada.org
* Taíno Dictionary

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Ташкенцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Нізамі** (узб.: Toshkent davlat pedagogika universitetiToshkent davlat pedagogika universiteti). З'яўляецца адной з найбуйнейшых вышэйшых навучальных устаноў Узбекістана. Ранейшая назва ў савецкі час: *Ташкенцкі дзяржаўны педагагічны інстытут (ТДПІ)*.

Гісторыя стварэння ўніверсітэта
-------------------------------

Ташкенцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Нізамі створаны на базе факультэта педагогікі Сярэднеазіяцкага дзяржаўнага ўніверсітэта згодна з загадам камісарыята па народнай адукацыі Рэспублікі Узбекістан № 1364 ад 14 верасня 1935 года.

Пастановай Кабінета міністраў Рэспублікі Узбекістан № 77 ад 2 лютага 1998 года Ташкенцкаму дзяржаўнаму педагагічнаму інстытуту прысвоены статус універсітэта.

У агульнай складанасці з моманту стварэння універсітэтам было падрыхтавана звыш 200 тысяч навукова-педагагічных кадраў.

Агульная інфармацыя
-------------------

Агульная плошча універсітэта складае 77074,25 кв. м. у прыватнасці вучэбная плошча — 24694 кв. м.
У цяперашні час універсітэт налічвае 8 факультэтаў(фізіка-матэматычны, натуральных навук, педагогікі, псіхалогіі і дэфекталогіі, замежных моў, гісторыі, прафесійнай адукацыі, пачатковай адукацыі і фізічнай культуры і дапрызыўнай ваеннай адукацыі) і 52 кафедры. Вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў па 31 кірунку бакалаўрыяту і 29 спецыяльнасцях магістратуры.

Прафесарска-выкладчыцкі склад ВНУ налічвае: 55 дактароў навук, прафесараў, больш за 265 кандыдатаў навук, дацэнтаў. Больш за 700 выкладчыкаў навучаюць студэнтаў бакалаўрыяту і магістратуры асновам навук. Універсітэт размяшчаецца ў 8 навучальных карпусах.

Музеі ўніверсітэта
------------------

У цяперашні час ва ўніверсітэце працуе музейны комплекс, які складаецца з музея гісторыі ўніверсітэта, археалагічнага і навучальнага заалагічнага музеяў.

Вядомыя выпускнікі
------------------

Сярод выпускнікоў універсітэта шмат вядомых людзей: З. Нурыдзінаў  (узб.) (бел. Шукрула, Саід Ахмад, У. Абдуразакаў, Г. Гулям, І. Султанаў, С. Яўсеева, Д. Юлдашава і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Ташкентский государственный педагогический университет им. Архівавана 21 студзеня 2017.
2. ↑  История университета **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2017. Праверана 16 студзеня 2017.
3. ↑  Факультеты **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2017. Праверана 16 студзеня 2017.
4. ↑  Музеи университета **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2017. Праверана 16 студзеня 2017.

Літаратура
----------

* Ташкентский педагогический институт — Национальная энциклопедия Узбекистана. — Ташкент, 2000—2005. (узб.)
* \* *Ташкентский педагогический институт (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* ТАШКЕНТСКИЙ ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ им. Низами. Большой Энциклопедический словарь. 2000.
**Вайцяшы́н** (трансліт.: *Vajciašyn*, руск.: Войтешин) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета. Размешчана за 17 км ад Бярозы, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Бронная Гара.

Гісторыя
--------

Вядомы з XIX ст. ў Вайцяшынскім сельскім таварыстве. У 1867 годзе апрацоўвалася 338 дзес. зручнай і 18 дзес. нязручнай зямлі. У 1870 годзе ў Пескаўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 годзе вядомы пад назвай **Вайцяшына**, дзейнічала кузня.

З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы.

З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства, 79 будынкаў.

З 1939 года ў БССР, з 1940 года вёска ў Пескаўскім сельсавеце.

У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Паводле перапісу 1959 годзе 152 гаспадаркі, 637 жыхароў. У 1970 годзе ў саўгасе «Пескаўскі», ферма саўгаса.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы з двухбаковай забудовай, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, да якой з паўночнага ўсходу далучаецца кароткая вуліца, а з паўднёвага захаду кароткі завулак, які злучае вёску з чыгуначным паўстанкам Вайцяшын; у паўднёвай частцы завулак злучае Вайцяшын з кароткай паралельнай асноўнай вуліцай.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1867 — 98 душ.
	+ 1897 — 68 двароў, 343 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1905 — 414 жыхароў.
	+ 1924 — 430 жыхароў.
	+ 1940 — 130 двароў, 622 жыхары.
	+ 1970 — 672 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 124 двары, 243 жыхары.

Славутасці
----------

Абеліск на брацкай магіле савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1941 годзе ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі (1967).

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Вайташы́н**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Пескаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Пескі |
| Вёскі | Альшэва ·  Вайцяшын ·  Лісічыцы ·  Манявічы ·  Нівы ·  Ніўкі ·  Хрыса ·  Ярцавічы |
**Каленік Мішкавіч** (? — да 20 жніўня 1450) — крамянецкі баярын, набліжаны вялікага князя Свідрыгайлы.

Біяграфія
---------

Радца Свідрыгайлы, з 1434 года староста звянігародскі і пуціўльскі. Прывілеем ад 17 кастрычніка 1437 года, выдадзеным у Кіеве, атрымаў ад вялікага князя Свідрыгайлы за верную службу, *«а нигды не опущеную»*, многія маёнткі ў Кіеўскай зямлі і на тэрыторыі памежнай з імі Валыні, у т.л. сёлы ў Жытомірскім і Оўруцкім паветах, а таксама маёнтак Чарталесы. Найбольшае значэнне мелі падараваныя землі пад Жытомірам, названыя Слабодзішчам, дзе ў 1-й палове XVI ст. быў пабудаваны замак, а потым заснаваны горад Бярдзічаў, якія сталі з часам Бярдзічаўскім графствам. Гісторыкі звязваюць узнікненне горада Бярдзічава з Каленікам.

Сям’я
-----

Меў сыноў Сеньку (падскарбі і падканцлер Свідрыгайлы, 1446—1452), Федзьку, Дашку, Івашку (архімандрыт Кіева-Пячэрскага манастыра) і Каленіка (згадваецца ў 1457/1458—1488). Ад унука Каленіка, сына Каленіка Каленікавіча — земяніна Тышкі, паходзіць род Тышкевічаў.

Зноскі
------

1. ↑  ЭнцВКЛ, 2005
2. ↑  Статкевіч-Чагабанаў, 2011

Літаратура
----------

* *Uruski, S*. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. T. 1-15. — Warszawa, 1904—1938.
* *Грыцкевіч А.* Тышкевічы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 681. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* *Статкевіч-Чагабанаў Анатоль* Геталты і Тышкевічы з роду Каленікавічаў герба «Ляліва» // Роднае слова № 7, 2011 Архівавана 22 студзеня 2022.. — С. 81-84.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Sejm-Wielki.pl |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лупасін.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.

**Віктар Лупасін**, сапр.: **Віктар Іваноў** (1982, Мінск; Псеўданімы: *Віктар Ываноў*) — беларускі паэт і музыкант.

Біяграфія
---------

У 1999—2001 вучыўся на мехмаце БДУ, з 2003 — на філалагічным факультэце БДУ, які скончыў у 2008. Быў заснавальнікам арт-панк-гурта «Засралі казарму». Цяпер удзельнік гуртоў «Краджа золата» і «Мар’янская ўпадзіна». У кастрычніку — лістападзе 2013 года намеснік галоўнага рэдактара ў часопісе «Маладосць».

Творчасць
---------

Літаратурнай творчасцю займаецца з 1998, да 2002 выступаў пад імем **Віктар Iваноў**, да 2008 — як **Віктар Ываноў**. Аўтар каля 400 вершаў i больш за 25 паэм, а таксама значнага аб’ёму прозы. Працуе ў розных жанрах, i як драматург, i нават як перакладчык. Больш вядомы як эпатажыст.

У выдавецтве «Галіяфы» выйшла дэбютная кніга В. Лупасіна «Асарці» (2009). Творы друкаваліся ў «Літаратура i мастацтва», «Дзеяслоў», «Беларусь сегодня», «Маладосць», «Партызан», таксама ў самвыдатаўскім друку («Ё», «Вясковыя могілкі», «Хню») i калектыўных зборніках («Літаратурны квартал», «In Вільня veritas»).

Сюжэт песні «Я — скумбрыя» будуецца на апісанні асабістых перажыванняў лірычнага героя — атлантычнай скумбрыі, які рашуча сцвярджае: «Я не лебедзь, не рак, не шчупак». Насуперак біялагічнай праўдзе аб народным характары скумбрыі ў сваёй песні Віктар стварае вобраз скумбрыі-індывідуаліста. Па ходзе апавядання слухач паглыбляецца ва ўнутраны свет скумбрыі, якая стамілася ад думак аб пачварных пацалунках маляванай губой і адчайна ірвецца да родных хваляў любае Атлантыкі. Але і там скумбрыю чакаюць новыя выпрабаванні: неверагодна прывабная і безумоўна смачная, яна становіцца прадметам палявання. Шматлікія жадаючыя пакаштаваць скумбрыю у выглядзе жэле і суфле не пакідаюць гераіне ані шанцу на спакойнае жыццё і захаванне любімага бліскучага касцюма. У выніку, скумбрыя прыходзіць да высновы, што ўласная бяспека і спакой ёй значна даражэйшыя за ўсеагульную любоў і папулярнасць.

Творы перакладаліся на балгарскую мову, былі аб’ектамі пародыі. Апавяданне «Слонікі» аналізуецца на філалагічным факультэце БДУ ў курсе найноўшай беларускай літаратуры, а санетны цыкл «Аўтамабілі СССР» з’яўляецца першым у славянскай паэзіі цыклам аўтамабільных санетаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лупасін В. СУЧБЕЛЛІТ. Margaritas ante porcos // Белорусские новости: Мнение. 2008, 15 ліст. 13:13 — Эл.рэсурс naviny.by
* Скарапанава І. С. Канцэптуалісцкія праэкты Віктара Ыванова Архівавана 5 сакавіка 2016. // Русская и белорусская литературы на рубеже XX—XXI веков. К 70-летию кафедры русской литературы: Сб. науч. статей: В 2 ч. Ч. 2. — Минск: Ривш, 2010. С.178-184.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлоўскі.
**Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі** — беларускі інжынер-мостабудаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2014).

Біяграфія
---------

Скончыў кафедру «Масты і танэлі» факультэта транспартных камунікацый Беларускага політэхнічнага ўніверсітэта ў 1979 годзе.

З 1980 па 2016 гады працаваў у ААТ «Мостабуд». Прайшоў шлях ад майстра да генеральнага дырэктара.

Пазней заняў пасаду генеральнага дырэктара рэспубліканскай асацыяцыі дарожных арганізацый «Беласдар».

Узнагароды
----------

Мае ўзнагароды: Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь, Ордэн Пашаны, Знак «Ганаровы транспартнік», Знакі «Ганаравы дарожнік» І і ІІ ступені.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Павловский Тадеуш Енрикович Архівавана 29 верасня 2022.  (руск.)
**Сколіўскія Бяскіды** (укр.: Сколівські Бескиди) — частка горнага масіву Усходніх Бяскідаў на тэрыторыі Львоўскай, часткова Івана-Франкоўскай абласцей. Назву масіў атрымаў ад размешчанага побач горада Сколэ. Найвышэйшы пункт масіву — гара Парашка (1268,5 м).

Будова
------

Масіў Сколіўскіх Бяскідаў складзены ў асноўным з флішу. У рэльефе пераважаюць паралельныя асіметрычныя хрыбты з вяршынямі Парашка, Высокі Верх, Магура, Трасцян і г. д.

Прырода
-------

У лясным покрыве дамінуюць ялова-піхтавыя лясы, пашыраюцца плошчы другасных лугоў, на верхнім ярусе гор захаваліся фрагменты карэнных субальпійскіх лугоў. Рачныя даліны тэрасаваныя, даліны большай часткай разараныя.

На тэрыторыі Сколіўскіх Бяскідаў у 1999 годзе створаны Нацыянальны прыродны парк «Сколіўскія Бяскіды».

Сколіўскія Бяскіды з’яўляюцца раёнам пешаходнага, воднага і лыжнага турызму.

Галерэя
-------

* Сколіўскія Бяскіды. Горная дарога.Сколіўскія Бяскіды. Горная дарога.
* Ландшафты Сколіўскіх Бяскідаў.Ландшафты Сколіўскіх Бяскідаў.
* Сколіўскія Бяскіды. Выгляд на Тухольку.Сколіўскія Бяскіды. Выгляд на Тухольку.
*

Літаратура
----------

* Географічна енциклопедія України: в 3-х томах / Ред. О. М. Маринич. — К. : «Українська Радянська Енциклопедія» імя М. П. Бажана, 1989 — ISBN 5-88500-015-8

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сколіўскія Бяскіды
**Уладзімір Ільіч Дадзіёмаў** (8 студзеня 1924, мяст. Навабеліца, цяпер у межах Гомеля — 25 лістапада 1983) — беларускі пісьменнік.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Бацька — Іцка Лейба Вульфавіч — працаваў гарбаром, сартавальнікам, тэхнічным кіраўніком, дырэктарам гарбарных прадпрыемстваў; пасля 2-й сусветнай вайны ўзначальваў Дзяржаўную інспекцыю БССР па якасці сыравіны. Да вайны Уладзімір скончыў першы курс Камуністычнага інстытута журналістыкі ў Мінску. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны — радавы пяхоты, карэкціроўшчык батарэі, з 1943 года супрацоўнік вайсковай газеты «*Гвардейский натиск*». Прымаў удзел у баях на Доне, Курскай дузе, у фарсіраванні Дняпра, у вызваленні Польшчы, Румыніі, Венгрыі, Балгарыі, Аўстрыі, Югаславіі. Пад Балатонам у Венгрыі быў паранены. Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і медалямі.

Пасля вайны завочна скончыў чатыры курсы Гродзенскага педагагічнага інстытута, а ў 1958 годзе — Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве.

Быў карэспандэнтам газеты «Чырвоная змена», Беларускага радыё, літсупрацоўнікам часопіса «Калгаснік Беларусі». У 1959—1964 гадах — уласны карэспандэнт «*Литературной газеты*».

Творчасць
---------

Друкавацца пачаў у 1940 года, з апавяданнямі выступіў у франтавым друку ў 1943. Аўтар дакументальнай кнігі «Жлобінскія маладагвардзейцы» (1950). Стварыў раман пра жыццё рабочых-тэкстыльшчыкаў «Над Нёманам» (1955, новая рэд. 1957), дакументальную аповесць пра будаўнікоў Бярозаўскай ДРЭС «Белазерскі дзённік» (1963). Аўтар нарысаў «Людзі вялікай будоўлі» (1960), «Даярка Лідзія Асіюк» (1961).

Сям’я
-----

Дачка, Вольга Уладзіміраўна Дадзіёмава (нар. 1955) — гісторык музыкі.

Сын, Ігар Уладзіміравіч Дадзіёмаў (нар. 1949) — джазавы музыкант-мультыінструменталіст, кампазітар.

Сын, Уладзімір Уладзіміравіч Станкевіч (нар. 1965) — артыст кіно, паэт, музычны прадзюсар.

Зноскі
------

1. ↑  БП у 6 т. — Т. 2, 1993, с. 308-310
2. ↑  Асабісты лісток па ўліку кадраў
3. ↑  Igor Dadyomov

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. — Т. 2. Верабей — Іваноў. — С. 308-310. — 541 с.; іл.. — ISBN 5-85700-075-0.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. / Укладальнік: А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
**Аляксей Хабленка** (нар. 4 красавіка 1994, Екацярынбург, Расія) — украінскі футбаліст, нападнік чаркаскага ЛНЗ (у арэндзе з крыварожскага «Крыўбаса»).

Клубная кар’ера
---------------

У дзіцяча-юнацкай лізе Украіны выступаў за «Электрон» (Рамны) і «Юнацтва» (Чарнігаў). У 2009 годзе далучыўся да акадэміі кіеўскага «Дынама». 30 ліпеня 2011 года дэбютаваў за каманду «Дынама-2», правёў у ёй два гады. У сезоне 2013/14 гуляў у Першай лізе за «Палтаву», быў іграком асновы. У ліпені 2014 года вярнуўся ў «Дынама-2». У 2015 годзе быў аддадзены ў арэнду ва ўжгарадскую «Гаверлу». 19 ліпеня 2015 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць днепрапятроўскага «Дняпра» (1:1).

У лютым 2016 года на правах арэнды стаў іграком адэскага «Чарнаморца», а ўлетку перайшоў у гэты клуб на трывалай аснове. Замацаваўся ў якасці іграка стартавага складу. У студзені 2018 года быў аддадзены ў арэнду польскаму клубу «Лех» з Познані, дзе звычайна выхадзіў на замену.

У ліпені 2018 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Брэста да канца 2019 года. Хутка стаў адным з асноўных ігракоў каманды. У сезоне 2019 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, з 9 галамі стаў трэцім бамбардзірам каманды, чым дапамог дынамаўцам стаць чэмпіёнамі Беларусі. 

У снежні 2019 года пакінуў брэсцкі клуб і неўзабаве стаў іграком «Дніпра-1». У маі 2021 года быў арандаваны нарвежскім «Стабекам», а ў ліпені таго ж года на правах арэнды далучыўся да крыварожскага «Крыўбаса». Замацаваўся ў складзе «Крыўбаса» і ў снежні 2021 года перайшоў у гэты клуб на трывалай аснове, падпісаўшы пагадненне на 2,5 гады.

У сакавіку 2022 года быў аддадзены ў арэнду талінскай «Левадыі». Па заканчэнні сезона ў ліпені 2022 года вярнуўся ў «Крыўбас». У снежні 2022 года быў арандаваны львоўскімі «Карпатамі», а ў верасні 2023 года далучыўся да чаркаскага ЛНЗ.

Міжнародная кар’ера
-------------------

З 2009 па 2013 год прыцягваўся да гульняў юнацкіх зборных Украіны розных узростаў. У 2014—2015 гадах — ігрок моладзевай зборнай Украіны.

Дасягненні
----------

* Польшча 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Польшчы: 2017/18
* Беларусь 01Чэмпіён Чэмпіён Беларусі: 2019
* Беларусь Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2019

Крыніцы
-------

1. ↑  Oleksiy Khoblenko // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  90minut.pl — 2003. Праверана 23 верасня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818677'></a>
3. ↑  Украинский нападающий Хобленко стал игроком брестского "Динамо" (руск.).
4. ↑  Официально: Украинец и ганец покинули брестское "Динамо" (руск.).
5. ↑  Официально: Хобленко - игрок "Днепра-1" (руск.).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 90minut · by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · ПФЛУ · УАФ · УПЛ |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грышук.
**Ляво́н Іванавіч Грышу́к** (2 мая 1951, в. Глінкі, Уздзенскі раён, Мінская вобласць, БССР — 2 жніўня 2020, Мінск, Беларусь) — беларускі мастак, ліквідатар аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Біяграфія
---------

Навучаўся ў 1957—1963 гадах у дзіцячай мастацкай студыі Сяргея Каткова, у 1960—1963 гадах у Рэспубліканскай школе па выяўленчым мастацтве № 1. Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча імя А. Глебава ў 1976 годзе.

Служыў у савецкім войску. У 1986 годзе як ваеннаабавязаны браў удзел у ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Узнагароджаны Ганаровай граматай і медалём за працу на даху рэактара. Атрымаў інваліднасць III групы.

У 1995 годзе стаў вернікам пратэстанцкай царквы «Ласка Божая». Апошнія гады з’яўляўся парафіянінам мінскай царквы «Ян Прадвеснік».

Член Беларускага саюза мастакоў з 2005 года.

У ліпені 2020 года захварэў на каранавірусную інфекцыю. Быў падключаны да апарата штучнай вентыляцыі лёгкіх, апошнія дні — у штучнай коме. Памёр 2 жніўня, пахаваны 4 жніўня на Чыжоўскіх могілках Мінска.

Творчасць
---------

Удзельнічаў у мастацкіх выставах з 1990 года. Працаваў у галіне станковага жывапісу і графікі ў жанрах пейзажа i фігуратыўнай карціны. Найбольш значныя творы: «Сыход Духа Святога» (1999), «Пацалунак Юды» (2001), «Выйсце» (2002), «Развітанне» (2002), «Адкрыццё Яна 6; 8» (2006), «Мелодыя» (2006), «Віфляемская зорка» (2014), «Божае святло» (2014), «У лістападзе» (2014), «Даруй мне, Божа» (2015). З 2000 года разам з М. Басавым i М. Нудновым рэгулярна ўдзельнічаў у творчых пленэрах па Беларусі.

Выстаўляўся ў Беларусі, Германіі, Польшчы, Расіі. Творы захоўваюцца ў прыватных зборах у Беларусі, ЗША, Ізраілі, Ірландыі, Германіі, Польшчы, дзяржаў СНД.

Зноскі
------

1. ↑  4 жніўня пахаваюць памерлага ад каранавірусу мастака, ліквідатара аварыі на ЧАЭС Лявона Грышука — 2020. Праверана 5 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13028748'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q485500'></a>
2. ↑  *Карней, Ігар*. «Радыеактыўны графіт з даху рэактара зграбалі рукамі», — ніхто з сяброў мастака-ліквідатара не дажыў да 30-годдзя чарнобыльскай аварыі **(нявызн.)**. *Інтэрв’ю*.  Беларуская служба Радыё «Свабода» (29 ліпеня 2016). Праверана 2 жніўня 2020.
3. ↑  *Карней, Ігар*. Ад каранавірусу памёр мастак, ліквідатар-чарнобылец Лявон Грышук **(нявызн.)** (2 жніўня 2020). Праверана 3 жніўня 2020.
4. 1 2  Ліквідатар Лявон Грышук: Бог пакінуў мяне ў жывых, каб я сведчыў **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Крыніца.інфо (30 красавіка 2020). Архівавана з першакрыніцы 15 кастрычніка 2020. Праверана 2 жніўня 2020.
5. ↑  4 жніўня пахаваюць памерлага ад каранавірусу мастака, ліквідатара аварыі на ЧАЭС Лявона Грышука **(нявызн.)**. *Культура*.  Беларуская служба Радыё «Свабода» (4 жніўня 2020). Праверана 5 жніўня 2020.

Спасылкі
--------

* Мастацкая суполка «Пагоня» Архівавана 12 жніўня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar158015 |
**Станіслаў Восіпавіч Юр’евіч** (руск.: Станислав Осипович Юрьевич; 1800 — ?) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1800 г. Выхаванне атрымаў у Полацкай езуіцкай акадэміі, па заканчэнні якой у 1820 г. паступіў у Казанскі драгунскі полк юнкерам. Узведзены ў наступным годзе ў прапаршчыкі, ён у 1824 г. быў пераведзены ў Марыупальскі гусарскі полк, з перайменаваннем у карнеты, і ў тым жа годзе быў узведзены ў паручнікі. У 1828 г. Юр’евіч удзельнічаў у руска-турэцкай вайне і за заслугі, праяўленыя ў шэрагу бітваў пад крэпасцю Шумлай, быў узнагароджаны ордэнамі: Св. Ганны 4-й ст. з надпісам «за адвагу», св. Ганны 3-й ст. з бантам, св. Уладзіміра 4-й ст. з бантам і ўзведзены ў штабс-ротмістры (1829 г.).

У 1830 г. Юр’евіч вярнуўся ў Расію і ў наступным жа годзе прыняў удзел у здушэнні паўстання 1830—1831 гадоў, знаходзячыся ў перадавым атрадзе на граніцы Валынскай губерні для аховы яе ад уварвання паўстанцаў. У гэтай кампаніі ён быў паранены і ўдастоены знака ўзнагароды 4-й ступені, які належыць Царству Польскаму.

У 1833 г. Станіслаў Восіпавіч выйшаў у адстаўку па асабістых абставінах. У 1844 годзе, па выбары дваранства, ён быў зацверджаны начальнікам Падольскай губерні ў званні Альгопальскага павятовага маршалка дваранства, а ў 1853 г. — Віцебскім губернскім маршалкам дваранства і праслужыў на першай пасадзе адно, а ў другой — тры трохгоддзі. За 25-гадовую руплівую службу па грамадзянскім ведамстве ён быў узнагароджаны знакам бездакорнай службы і ордэнам св. Ганны з Імператарскай каронай.

У сваіх мемуарах мінскі архіепіскап Міхал Галубовіч згадвае, што Юр’евіч быў блізкім сябрам Цеханавецкіх, у якіх часта гасцяваў у маёнтку Бачэйкава.

Зноскі
------

1. ↑  Раюк, 2017

Літаратура
----------

* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Полацкай (Віцебскай) губерні ў 1772—1863 гг. / А. Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ; навук. рэд. А.І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2017. — Вып. 22. — С. 380—383.
* Формуляр о службе С. О. Юрьевича, хранящийся в Имп. Русском Историческом Обществе.
**Святаяннік горны** (*Hypéricum montanum*) — шматгадовая травяністая расліна роду святаяннік сямейства Святаяннікавыя (*Hypericaceae*).

Апісанне
--------

Батанічная ілюстрацыя з кнігі Яна Копса «*Flora Batava*», 1800—1934
Голыя, прамыя сцёблы дасягаюць 20—60 см у вышыню. Лісце адносна буйное, да 6 см у даўжыню, авальнай формы з завастрэннем на верхавіне. Жоўтыя кветкі сабраны ў галоўчатае суквецце. Чашачка пяцілістковая, чашалісцікі зубчата-залозістыя, каробачка шматнасенная, насенне дробнае.

Размнажаецца насеннем. Апыленне адбываецца з дапамогай насякомых. Пара цвіцення — чэрвень—жнівень.

Распаўсюджанне
--------------

Расліна шырока прадстаўлена ў шыракалістых лясах, аблесеных тэрыторыях, далінах буйных рэк большай частцы Еўропы, за выключэннем паўночных і паўночна-ўсходніх раёнаў.

У Расіі распаўсюджаны на Каўказе і ў Прычарнамор’і. У Беларусі занесены ў Чырвоную кнігу рэспублікі. У Літве ахоўваецца.

Практычнае прымяненне
---------------------

Расліна змяшчае кверцэцн, кемпферол, гіперыцын, эфірны алей. Кветкі выкарыстоўваюцца ў лячэбных мэтах.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 67. — 160 с. — 2 350 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777231917 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якімовіч.

**Валянціна Дзмітрыеўна Якімовіч**, па нараджэнні **Куцанкова**, да 1976 года **Малахоўская** (нар. 27 лістапада 1949, Касцюкоўка, Гомельскі раён) — беларуская фалькларыстка, грамадская дзяячка ў ЗША.

Біяграфія
---------

Скончыла архітэктурны факультэт БПІ (1973). Пасля вучобы засталася ў Мінску. Працавала архітэктарам, вядучым інжынерам-канструктарам, настаўніцай жывапісу, чарчэння і народнага мастацтва ў Беларускім гуманітарна-культурным цэнтры, педагогам-выхавальнікам у Мастацкім вучылішчы імя Глебава, актрысай мінскага драматычнага тэатра «Дзе-Я?», старшым навуковым супрацоўнікам сектара этнаграфіі Інстытута мастацтвазнаўства АН БССР.

З 1987 года належала да моладзевага аб’яднання «Талака», з 1989 года — сябра БНФ, а таксама Таварыства беларускай мовы і Беларускага саюза фалькларыстаў і фальклорнага гурта «Дзянніца».

Народны майстар па вырабе нацыянальных беларускіх строяў. Аўтар шэрагу культуралагічных артыкулаў і публікацый фальклорнага і этнаграфічнага характару.

Друкавалася ў часопісе «Мастацтва», газетах «Культура», «Чырвоная змена» ў Мінску, у бюлетэні «Весткі й Паведамленьні», газеце «Беларус» і альманаху «Беларус» у Нью-Ёрку. З 1987 года ладзіць традыцыйныя беларускія святы.

З канца 1998 года жыве ў ЗША, бярэ ўдзел у дзейнасці Беларуска-амерыканскага задзіночання, жыцці беларускай грамады ў Амерыцы. Сакратар згуртавання «Пагоня».

Аўтар успамінаў пра паэта Анатоля Сыса.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Bielarus, 2009, с. 264

Літаратура
----------

* Якімовіч Валянціна // БЕЛАРУС = BIELARUS 2009 — Нью-Ёрк: Выдавецтва газэты «БЕЛАРУС», 2009. — 280 с. — ISSN 1945-8665

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Козік.
**Таццяна Козік** (нар. 11 студзеня 1962, Хоцімск, Магілёўскай вобласці) — беларуская мастачка, мадэльер адзення, жонка пісьменніка Алеся Аркуша.

Біяграфія
---------

У 1980 годзе скончыла Рэспубліканскую школу-інтэрнат па выяўленчым мастацтве і музыцы імя Івана Ахрэмчыка, у 1988 годзе — Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прымысловасці (аддзяленне «мастацкае аздабленне і мадэляванне вырабаў тэкстыльнай і лёгкай прымысловасці»). Навучалася ў Л. Скрыпнічэнка, С. Статкоўскай, А. Філіпенкі.

Падчас вучобы ў школе-інтэрнаце ўдзельнічала ў дзейнасці маладзёжнага творчага згуртавання Беларуская спеўна-драматычная майстроўня.  

Працуе ў галіне дэкаратыўна-ўжытковага мастацтва (габелен, батык), акварэлі, жывапісу і дызайна жаночага адзення з лёну. Самы вялікі габелен мастачкі *«Крылы ператворацца ў карэнні»* (1,5х6 м) быў выкананы мастачкай для офісу наваполацкага аддзялення Белпрамбудбанку. Аўтарка персанальных канцэптуальных выстаў *«Птушыны рай»* (Полацкі музей беларускага кнігадрукавання, 2000), *«Роздум каля вялікай вады»* (Наваполацкі гарадскі выставачны зал, 2006), *«Каляровыя сны зімовага саду»* (Полацкая карцінная галерэя, 2010),*«Выспа»* (Полацкая карцінная галерэя, 2015), *«Малюнкі ў паветры» (Віцебскі мастацкі музей, 2016), «У гэтых вокнах жыве любоў» (Полацкая карцінная галерэя, 2017), «Лён. Лёс. Летуценні» (Віцебскі мастацкі музей, 2018), «У гэтых вокнах жыве любоў»* (мінская галерэя «Мастацтва», 2018). У 2010 годзе мела персанальную выстаўку ў галерэі Lust auf Kunst нямецкага горада
Rehburg-Loccum.

У 2005 годзе выканала габелен «Спаская святыня», які быў ад імя жыхароў горада Полацка падараваны мітрапаліту Мінскаму і Беларускаму Філарэту з нагоды яго 70-годдзя.

Жыве і працуе ў Полацку.

Сям’я
-----

Мае двух сыноў — Антона (нар. у 1988 г.) і Даніла (нар. у 2002 г.).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Дубавец, С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012, — 457 с.

Спасылкі
--------

* Гісторыя аднаго цуду: Таццяна Козік (Храмянкова)
* Інтэрв’ю для часопіса Дзеяслоў Архівавана 20 чэрвеня 2013.
* Наша Ніва : 7 ліпеня ў Полацку шукалі лугавыя кветкі
* Наша Ніва : Лён і вялікая вада
* Адкрыццё выстаўкі «Каляровыя сны зімовага саду»
* Rehburg-Loccum. Lust auf Kunst
* Прыватны дзённік: Таццяна Козік
* Архівавана 24 лістапада 2010.
* Архівавана 26 ліпеня 2014.
**Дзяленне шчыта**, або **тарчы** — геральдычны прыём і тэрмін, пад якім разумеецца дзяленне поля шчыта на дзве ці больш па-рознаму афарбаваныя часткі пасродкам прамымі ці фігурнымі лініямі. Звычайна шчыт бывае падзелены на некалькі роўных частак, значна радзей сустракаецца падзел на няроўныя часткі. Падзелены герб называецца складаным (у простым гербе шчыт не дзеліцца).

Падзелы
-------

Існуюць чатыры галоўныя падзелы шчыта:

* па вертыкальнай (простападнай) лініі (рассячэнне, або разбіты шчыт);
* па гарызантальнай (паземнай) лініі (перасячэнне, або рассечаны шчыт);
* па дыяганалі справа да левага ніжняга боку (скошаны ў правы бок);
* па дыяганалі злева да правага ніжняга боку (скошаны ў левы бок);

* РазбітыРазбіты
* РассечаныРассечаны
* Скошаны ў правы бокСкошаны ў правы бок
* Скошаны ў левы бокСкошаны ў левы бок

Усе астанія падзелы — іх спалучэнні. Спалучэнне рассячэння і перасячэння параджае чатырохполевы герб. Кропка, дзе гэтыя дзве лініі перасякаюцца, з'яўляецца сэрцам шчыта. Калі сячэнне робіцца па дыяганалях, выходзіць чатырохполевы скошаны шчыт. Аб'яднанне простага чатырохполевага і скошанага сячэння ўтварае клінчаты шчыт.

Рысы падзелаў могуць быць як прамыя, так з выгібамі або заломамі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Аляксей Шаланда.* Таямнічы свет беларускіх гербаў: Шляхецкая геральдыка Вялікага княства Літоўскага. — Мінск: Янушкевіч. — 220 с. [12] л. іл. с. — ISBN 978-985-90346-1-9.
2. 1 2 3 4 5 6  Цітоў А. К. Геральдыка Беларусі. — Мн.: МФЦП, 2010.— 144 с.: іл. ISBN 978-985-454-500-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзяленне шчыта
**Цэрвіцыт** — запаленне шыйкі маткі. Узнікае ў выніку пранікнення гана-, стафіла- і стрэптакокаў, кішэчнай палачкі або трыхаманад з похвы ў канал шыйкі маткі. Часта спалучаецца з іншымі запаленчымі гінекалагічнымі захворванні (вагініт, метрыт, сальпінгаафарыт). Мае вострае, падвострае і хранічнае цячэнне.

Сімптомы
--------

Пры вострым цэрвіцыце невялікія болі ўнізе жывата і ў паясніцы, з'яўляюцца слізіста-гнойныя вылучэнні. У хранічнай стадыі скаргі могуць адсутнічаць. Белі, якія вылучаюцца з канала шыйкі маткі, прыводзяць да ўтварэння эрозіі. Для вызначэння ўзбуджальніка інфекцыі выкарыстоўваюць бактэрыялагічнае даследаванне вылучэнняў з канала шыйкі маткі.

Лячэнне
-------

Лячэнне залежыць ад прычыны захворвання і яго стадыі; пры вострым цэлестыце — спакой, антыбіётыкі, сульфаніламіды; пры хранічным цэлестыце — фізіятэрапеўтычныя і інш мясцовыя працэдуры.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2910678046 |
25 верасня 2023 года адбыўся буйны выбух на АЗС у раёне трасы Сцепанакерт — Аскеран .

Храналогія
----------

Напярэдадні здарэння адбыліся чарговыя сутыкненні паміж Азербайджанам і НКР. Новы віток супрацьстаяння стварыў небяспеку для армянскага насельніцтва Нагорнага Карабаха. Раніцай 25 верасня Арцахскі інфармацыйны штаб паведаміў, што ўсе грамадзяне, якія жадаюць пераехаць у Арменію, могуць пакінуць рэгіён з 14:00. Улады самаабвешчанай дзяржавы таксама прадставілі бежанца бясплатнае паліва на 5 АЗС Сцепанакерта. Цягам дня каля заправачных станцый утварыліся вялікія заторы.

У 19:00 арцахскія тэлеграм-каналы паведамілі, што на тэрыторыі, прылеглай да дарогі Сцепанакерт—Аскеран, на складзе бензіну, адкуль забяспечвалі палівам машыны бежанцаў, адбыўся моцны выбух .

Як заявіў праваабаронца Гегам Сцепанян, мясцовая медыцынская база не магла справіцца з патокам пацярпелых і ў поўнай меры выратаваць жыцці параненым, так як для гэтага неабходна было вельмі тэрмінова накіраваць санітарную авіяцыю ў Сцепанакерт. У сувязі з тым міністэрства аховы здароўя Арменіі паведаміла раніцай 26 верасня, што брыгада лекараў з неабходнымі медыкаментамі і медыкаментамі на верталёце вылецела ў Карабах.

Ахвяры
------

26 верасня міністр аховы здароўя Арменіі Анаіт Аванясян заявіў пра 125 загінулых. Яшчэ каля 300 былі паранены. З іх 67 чалавек накіраваны ў Нацыянальны апёкавы цэнтр. Стан большасці пацярпелых ацэньваўся як вельмі цяжкі і цяжкі. Частка параненых была дастаўленая ў шпіталь на тэрыторыі вайсковай базы расійскіх міратворцаў у Нагорным Карабаху, а іншых адвезлі ў лякарні ў Арменіі.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Ռ/Կ, «Ազատություն»*. Պայթյուն Ստեփանակերտ-Ասկերան ճանապարհի հարակից տարածքում. կան զոհեր, 200-ից ավելի վիրավոր (լրացվող) (арм.) (25 верасня 2023). Праверана 25 верасня 2023.
2. ↑  Արցախից ՀՀ տեղափոխվել ցանկացող բոլոր քաղաքացիները կունենան այդ հնարավորությունը. Արցախի շտաբ (арм.). *news.am* (26 верасня 2023). Праверана 25 верасня 2023.
3. ↑  Ստեփանակերտի հարակից տարածքի բենզինի պահեստում պայթյուն է տեղի ունեցել. կան զոհեր եւ վիրավորներ (арм.). *news.am* (26 верасня 2023). Праверана 25 верасня 2023.
4. ↑  Ստեփանակերտում պայթյունի հետևանքով վիրավորների թիվն անցնում է 200-ը, ծայրահեղ ծանր վիճակում են **(нявызн.)**. *lurer.com* (26 верасня 2023). Праверана 25 верасня 2023.
5. ↑  *Ռ/Կ, «Ազատություն»*. Ուղղաթիռով բժիշկների թիմը՝ անհրաժեշտ դեղորայքով և բժշկական պարագաներով Երևանից մեկնեց Ստեփանակերտ․ ԱՆ (арм.) (26 верасня 2023). Праверана 26 верасня 2023.
6. ↑  Взрыв на топливном складе в Нагорном Карабахе: больше 120 погибших, десятки раненых
**Яку́б Харэ́ўскі** (сапр. **Якуб Новік**, 1900, в. Харава, цяпер Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь — 2 красавіка 1968, Рыу-Гранды, Бразілія) — беларускі падпольнік, атаман, адзін з кіраўнікоў антысавецкага руху супраціву ў Беларусі (1942—1948).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1900 годзе ў вёсцы Харава (цяпер у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці).

### Антыпольскае змаганне

Маючы каля дваццаці гадоў, Якуб далучыўся да беларускай антыпольскай партызанкі і неўзабаве ўзначаліў аддзел у Ружанскай пушчы, які ўваходзіў у склад партызанскіх войскаў БНР. Магчыма, якраз тады Якуб Новік і ўзяў сабе канспірацыйнае імя, утворанае ад назвы роднай палескай вёскі Харава. Побач з Харэўскім дзейнічалі беларускія аддзелы Сяргея Хмары і атамана Рудога, а таксама аддзел вядомага савецкага чэкіста Кірылы Арлоўскага, які імкнуўся стварыць з суседзямі «агульны штаб». Перамовы завяршыліся не на карысць чэкіста, якому загадалі не пераходзіць лінію Віленска-Брэсцкай чыгункі.

У 1925 годзе, калі палякі ўзялі яго аддзел у атачэнне, Харэўскаму ўдалося захаваць людзей, распусціўшы іх па хатах, а самому ўцячы ў БССР. Жыў тут на нелегальным становішчы, пакуль у 1937 г. не быў вымушаны перайсці мяжу ў зваротным кірунку, ратуючыся ад масавых арыштаў НКВД.

У пачатку 1939 года ў Баранавічах адбылася падпольная канферэнцыя былых сяброў Беларускай сялянска-работніцкай Грамады. Багаты партызанскі досвед атамана Харэўскага аказаўся зноў запатрабаваным. Ён атрымаў заданне рыхтаваць на Палессі на выпадак нямецка-польскай вайны антыпольскае паўстанне. У жніўні 1939 сілы Харэўскага ўжо складалі 5 тысяч чалавек, але запланаваны на 18 верасня штурм Пінска атаман мусіў адмяніць, бо пачаўся паход Чырвонай Арміі на Польшчу.

### Барацьба ў часе Вялікай айчыннай вайны

З 1941 года браў удзел у партызанскай барацьбе ў Заходняй Беларусі, актыўна супрацоўнічаў з Палескай сеччу Бульбы-Бараўца.

Увосень 1941 года была заснавана Беларуская Народная Грамада (БНГ), якая ўзяла на сябе каардынацыю дзеянняў беларускіх партызанаў. У 1942 годзе Якуб Харэўскі ўзначаліў «Лаву атаманаў» БНГ. Падчас адыходу немцаў яго аддзел імя Нябабы захоплівае ў Любяшове, на беларуска-ўкраінскім памежжы, нямецкі арсенал. Да канца 1940-х аддзел паспяхова ваюе з бальшавікамі на Брэстчыне і Піншчыне, даходзячы да Косава, Століна і Каменя-Кашырскага.

У 1949 годзе беларускаму атаману ўдаецца пераправіць сваіх людзей у Польшчу, адтуль у Заходнюю Германію і, нарэшце, у Бразілію. Тут ён пасяліўся пад новым імем.

### Смерць

У 1967 годзе газета «Беларускі голас», якую выдаваў у Таронта (Канада) былы паплечнік Сяргей Хмара, змясціла артыкул, дзе Харэўскі-Новік згадваўся як палеглы ў баях за Беларусь. Сам Харэўскі надрукаваў у адказ ліст, што чуткі пра яго смерць перабольшаныя.

2 красавіка 1968 года Якуб Харэўскі з ад’ютантам Кансцінам Гукам загінуў у аўтакатастрофе. Гэткую методыку расправы з палітычнымі апанентамі тады шырока выкарыстоўвалі савецкія спецслужбы.

Гл. таксама
-----------

* Беларуская Самаабарона
* Беларуская Народная Партызанка
* Беларуская Народная Грамада

Спасылкі
--------

* Імёны Свабоды: Якуб Харэўскі
* Біяграфія на slounik.org
* А. Зелянкова. Вайна пасля вайны(недаступная спасылка)
Флот Трыстана да Куньі (малюнак 1565)
**Трыстан да Кунья**, або **Трыстан дэ Кунья** (парт. Tristão da Cunha; каля 1460 — каля 1540 гг.) — партугальскі мараплавец, дыпламат.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся, відавочна, у Партугаліі. Паходзіў са знакамітай рыцарскай сям’і, якая служыла партугальскім манархам з XI ст.

У 1504 г. быў афіцыйна прызначаны віцэ-каралём Індыі (але пазней гэты тытул не ўзгадваўся).

У 1506—1507 гг. узначальваў флот з 15 караблёў, які накіроўваўся ў Індыйскі акіян. Разам з ім у экспедыцыі ўдзельнічаў яго сваяк Афонсу дэ Альбукерке, па дарозе далучыўся Жуан да Нова. У той час амаль усе гандлёвыя сувязі ў Індыйскім акіяне кантраляваліся арабамі, таму мэтай партугальцаў было не проста замацавацца ў прыцягальнай з гандлёвага гледжання Індыі, але адсунуць канкурэнтаў-іншаверцаў.

Па дарозе адкрыў астравы Трыстан-да-Кунья на поўдні Атлантыкі, адным з першых еўрапейцаў прадпрыняў высадку на Мадагаскары, узначальваў ваенныя сутычкі з арабамі ля ўсходняга ўзбярэжжа Афрыкі і на Сакотры. 27 жніўня 1507 г. прыбыў у Індыю, дзе здолеў зняць асаду партугальскага гарнізона ў Канануры з боку мусульман і пакараць тых суайчыннікаў, хто адкрыта парушаў законы.

Пасля вяртання ў Партугалію быў прызначаны ў 1514 г. паслом да папы рымскага. Павінен быў паведаміць Льву X аб поспехах Партугаліі на ўсходзе. Пасольства прыбыло ў Рым 12 сакавіка 1514 г. і ўразіла абывацеляў сваёй пышнасцю. Асаблівы поспех меў прывезены ў падарунак папе слон па мянушцы Гано.

Пахаваны ў касцёле мястэчка Альялву недалёка ад Лісабона.

Памяць у гісторыі
-----------------

Луіс дэ Камоэнс прысвяціў Трыстану да Куньі частку сваёй знакамітай паэмы «Лузіяды».

Імя Трыстана да Куньі носяць астравы на поўдні Атлантыкі.

Зноскі
------

1. ↑  Tristão da Cunha // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
2. ↑  Tristão Da Cunha // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
3. ↑  Tristão da Cunha // Sapere.it — De Agostini Editore, 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63346450'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2521786'></a>

Спасылкі
--------

* Паходжанне роду да Кунья
* Гісторыя Трыстана да Кунья Архівавана 5 лістапада 2004.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2270 0911 · LCCN: no2011107242 · NTA: 118920413 · SUDOC: 10898138X · VIAF: 172597589 |
**Нікалас Бет** (27 студзеня 1990 — 8 жніўня 2018) — кенійскі лёгкаатлет, бягун на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі. Сярэбраны прызёр чэмпіянату Кеніі ў 2013, 2014 і 2015 гадах, а таксама бронзавы прызёр у 2011 годзе. На адборачным чэмпіянаце Кеніі 2015 года стаў пераможцам. Выступаў на Гульнях Садружнасці 2014 года, але не змог выйсці ў фінал.

У фінале чэмпіянату свету 2015 года ў Пекіне пабіў нацыянальны рэкорд 22-гадовай даўніны, прабегшы за 47,79. Папярэдні рэкорд быў усталяваны Эрыкам Кетэрам у 1993 годзе.

28-гадовы лёгкаатлет Нікалас Бет разбіўся на машыне. Трагедыя адбылася 8 жніўня, праз дзень пасля таго, як бягун вярнуўся ў родную Кенію пасля чарговых спаборніцтваў.

Зноскі
------

1. ↑  Nicholas Kiplagat Bett // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
2. ↑
3. ↑   — Daily Nation. Праверана 9 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768677'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · МАК |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1164169289 · VIAF: 231153411862141700005 |
Карта свету з удзельнікамі Першай сусветнай вайны.  
Антанта намалявана зялёным колерам, Цэнтральныя дзяржавы аранжавым, нейтральныя краіны — шэрым.
Карта свету з удзельнікамі Другой сусветнай вайны.  
Саюзнікі намаляваны зялёным колерам (краіны, пазначаныя светла-зялёным, увайшлі ў вайну пасля нападу на Пёрл-Харбар), Вось блакітным, нейтральныя краіны — шэрым
**Сусветная вайна** — тэрмін, які звычайна ўжываецца для абазначэння двух канфліктаў, беспрэцэндэнтных па маштабе падзей і колькасці ахвяр, што адбыліся цягам XX стагоддзя (Першая сусветная вайна 28 ліпеня 1914—11 лістапада 1918 і Другая сусветная вайна 1 верасня 1939—2 верасня 1945). Гэтыя войны закранулі большасць дзяржаў свету (у тым ліку ўсе буйныя дзяржавы) і ахоплівалі некалькі кантынентаў.

Часам да сусветных войн адносяць некаторыя маштабныя канфлікты XVII—XIX стагоддзяў (Трыццацігадовую вайну, Вайну за іспанскую спадчыну, Сямігадовую вайну,— «першую сусветную», па Чэрчылю, — затым Напалеонаўскія войны): усё гэта еўрапейскія па паходжанні канфлікты, якія суправаджаліся баявымі дзеяннямі на тэрыторыі Еўропы, а таксама ў азіяцкіх і/ці амерыканскіх калоніях адпаведных дзяржаў.

Халодная вайна паміж кааліцыямі, якія ўзначальваюцца ЗША і СССР, працякала пад знакам небяспекі «гарачай» Трэцяй сусветнай вайны паміж гэтымі дзяржавамі.

Гл. таксама
-----------

* Першая сусветная вайна
* Другая сусветная вайна
* Трэцяя сусветная вайна

Літаратура
----------

* Сусве́тная вайна́ // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 287. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).