**Белыя бразільцы** (парт.: brasileiros brancos, МФА: [bɾɐziˈle(j)ɾuz ˈbɾɐ̃kus], ці проста *brancos*) — адна з расавых груп насельніцтва Бразіліі, якая традыцыйна выкарыстоўваецца пры перапісах насельніцтва краіны. Белыя бразільцы маюць пераважна еўрапейскае паходжанне і еўрапеоідныя расавыя рысы. Пераважаюць прадстаўнікі міжземнаморскага тыпу, таксама ў залежнасці ад рэгіёна ў белых бразільцаў значныя прымешкі індзейскай і негрыцянскай крыві, што тлумачыцца працэсамі працяглай метысацыі ў часы каланіяльнай Бразіліі і палітыкай расавага адбельвання пасля дасягнення незалежнасці ў 1822 г. Паводле даных перапісу 2010 года белымі сябе лічылі 47,3 % насельніцтва краіны, ці каля 91,1 млн чалавек. Белае насельніцтва маецца ва ўсіх штатах краіны, аднак большая яго частка засяроджана ў гарадах, а таксама ў чатырох паўднёвых штатах краіны, якія маюць больш халаднаваты субтрапічны клімат. Белыя бразільцы традыцыйна складаюць аснову сярэдняга класа краіны, а таксама практычна ўсю яе палітычную і эканамічную эліту. Варта адзначыць што адносная доля белых бразільцаў у краіне бесперапынна скарачалася з пачатку 1960-х гадоў, калі яна дасягнула максімуму — каля 63 %.

Гісторыя
--------

Белыя бразільцы галоўным чынам з'яўляюцца нашчадкамі перасяленцаў з краін Паўднёвай Еўропы, у першую чаргу Партугаліі. Першыя еўрапейцы — партугальскія мараплаўцы-канкістадоры і місіянеры з'явіліся ў Бразіліі каля 1500 года, у хуткім часе пасля Хрыстафора Калумба, які даследаваў Карыбскі рэгіён у 1492 годзе. Калоніі Партугаліі ўтварыліся і значна пашырылі сваю тэрыторыю і насельніцтва на працягу наступных трох стагоддзяў. Першыя еўрапейскія пасяленцы былі галоўным чынам мужчынамі, якія актыўна ўступалі ў палавыя кантакты з жанчынамі індзейскага і афрыканскага паходжання, якія былі іх рабынямі ці наложніцамі, што хутка прывяло да перавагі ў каланіяльнай Бразіліі метысаў, мулатаў і іншых змяшаных падтыпаў (самба, кабоклу, парду і іншых). Партугальскі, а затым і незалежны бразільскі ўрады пачалі асцерагацца канчатковай бастардазацыі белага насельніцтва і паступова ініцыявалі ўвоз белых жанчын з Еўропы з якімі белыя мужчыны заключалі афіцыйныя шлюбы, працягваючы пры гэтым сустракацца з рабынямі і наложніцамі (захоўваючы інстытут так зв. пласажу). І ўсё ж дзеці нарадзіліся ў афіцыйным шлюбе з белай жанчынай атрымлівалі правы ўспадкоўвання, а значыць і ўсю паўнату ўлады ў каланіяльных супольнасцях, але іх доля ў насельніцтве застаецца невялікай аж да канца XIX стагоддзя. У другой палове XIX рабагандаль з Афрыкай быў забаронены.

### Еўрапейская іміграцыя ў Бразілію канца XIX — пач. XX стагоддзяў

Асноўны артыкул: **Іміграцыя ў Бразілію**
Пазней, у канцы XIX — пач. XX у краіны Лацінскай Амерыкі (у першую чаргу Бразілію, Аргенціну і Уругвай) прыбываюць масы еўрапейцаў. Многія ратуюцца ад ваенных дзеянняў у Еўропе (сусветныя і грамадзянскія войны), этнічных канфліктаў. Частку мігрантаў прыцягваюць сюды новыя сельскагаспадарчыя магчымасці і асваенне цаліны — сертану. У гэты перыяд Бразілія прымае каля 5 млн еўрапейскіх імігрантаў, Аргенціна. Асноўную масу прыбыўшых складаюць раманскія народы: італьянцы, іспанцы і партугальцы. Але прыбывалі таксама і немцы, французы, палякі, яўрэі, ліванцы і украінцы. Пазнейшыя еўрапейскія імігранты, як правіла, асядалі ў больш умераных шыротах (Аргенціна, Уругвай, Паўднёвая Бразілія), дзе каляровае насельніцтва было не такім шматлікім. Тым не менш, значная частка белых бразільцаў мае істотную прымешку афрыканскіх і індзейскіх генаў, колькасць якіх моцна вар'іруе ў залежнасці ад правінцыі, гарада і нават гарадскога мікрараёна. Улады лацінаамерыканскіх дзяржаў доўгі час афіцыйна падтрымлівалі іміграцыю еўрапейцаў для паступовага «адбельвання» пераважна каляровага насельніцтва Лацінскай Амерыкі. У канцы XIX доля белых у насельніцтве краіны складала толькі каля 25 % (75 % — афрабразільцы і змяшаныя бразільцы).

Геаграфічнае размеркаванне
--------------------------

     Штаты, у якіх пераважае белае насельніцтва      Штаты, у якіх пераважае падру
Доля белага насельніцтва паводле штатаў Бразіліі станам на 2009 год
Размеркаванне белага насельніцтва паводле штатаў рэспублікі Бразілія:

* Санта-Катарына — 5 215 000 чал. (87,1 %)
* Рыу-Гранды-ду-Сул — 8 973 928 чал. (81,7 %)
* Парана — 7 620 000 чал. (73,1 %)
* Сан-Паўлу — 28 814 000 чал. (70,0 %)
* Рыа-дэ-Жанэйра — 8 513 778 чал. (54,6 %)
* Мату-Гросу-ду-Сул — 1 179 000 чал. (52,2 %)
* Мінас-Жэрайс — 9 019 164 чал. (46,2 %)
* Гаяс — 2 530 000 чал. (44,0 %).

Вядомыя асобы
-------------

* Мішэл Тэмер
* Радрыгу Сантору
* Тыягу Сплітыр
* Феліпі Маса
* Маркіз ду Парана
* Лія Луфт
* Педру II
* Фарнанда Мантэнегру
* Марэна Бакарын
* Эдуарду Саверын
* Марыянэ Штайнбрэхер
* Франсіску Лахоўскі
* Радрыгу Ілберт
* Жазэ Сера
* Жызель Бюндхен
* Сезар Сіелу
* Луіс Феліпі Скалары
* Даніела Меркуры
* Жаймі Лернер
* Алесандра Амброзіу

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Бразілія Бразілія ў тэмах |
| --- |
| Палітыка | 
* Канстытуцыя (гісторыя)
* Прэзідэнт (спіс)
* Віцэ-прэзідэнт
* Парламент
* Палітычныя партыі
* Знешняя палітыка
* Узброеныя сілы

 |  |
| Сімволіка | 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Пячатка
* Табебуя
* Ягуар
* Маці Божая Апарэсідская

 |
| Геаграфія | 
* Сталіца
* Гарады
* Адміністрацыйны падзел
* Рэкі
* Амазонка

 |
| Эканоміка | 
* Валюта
* Прамысловасць
* Сельская гаспадарка
* Энергетыка
* Транспарт
* Турызм
* Знешні гандаль

 |
| Гісторыя | 
* Дакалумбава эпоха
* Каланіяльны перыяд
* Імперыя
* Старая рэспубліка
* Эра Варгаса
* Другая рэспубліка
* Ваенная дыктатура
* Сучаснасць

 |
| Насельніцтва | 
* Мовы
* Партугальская мова
* Бразільцы
* Белыя
* Парду
* Індзейцы
* Афрабразільцы
* Расавая дэмакратыя

 |
| Культура | 
* Кіно
* Літаратура
* Музыка
* Жывапіс
* Рэлігія
* Святы
* Спорт

 |
| Навука і тэхніка | 
* Адукацыя
* Навука
* Касмічная праграма
* Інтэрнэт
* Небаскробы

 |