**Ruby** (*Ру́бі*, ад англ.: ruby — рубін) — інтэрпрэтаваная мультыпарадыгменная мова праграмавання, распрацаваная Юкіхіра «Matz» Мацумота ў сярэдзіне 1990-х ў Японіі. Пры стварэнні мовы быў зроблены акцэнт на прадукцыйнасць і прастату праграмавання.

У мове рэалізавана шматпаточнасць, строгая дынамічная тыпізацыя, выкарыстоўваецца аўтаматычны збіральнік смецця і кампіляцыя just-in-time. Мова падтрымлівае некалькі парадыгмаў праграмавання, уключаючы працэдурнае, аб’ектна-арыентаванае і функцыянальнае праграмаванне. Па словах стваральніка, на Ruby паўплывалі Perl, Smalltalk, Eiffel, Ada і Lisp.

Кросплатформавая рэалізацыя інтэрпрэтатара мовы цалкам свабодная.

Гісторыя
--------

Па словах Юкіхіра Мацумота Ruby была задумана ў 1993 годзе. У 1999 годзе ў спісе рассылкі ruby-talk ён апісваў свае раннія ідэі пра мову:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
Я размаўляў са сваім калегам аб перспектывах аб’ектна-арыентаванай скрыптавай мовы. Я ведаў Perl (Perl4, а не Perl5), але яна мне не вельмі падабалася, таму што выглядала лялечнай мовай (і выглядае дасюль). ... Я ведаў Python у той час. Але мне яна не падабалася, таму што я не думаў, што гэта сапраўдная аб’ектна-арыентаваная мова — аб’ектна-арыентаваныя магчымасці выглядалі дадаткамі да мовы. Будучы моўным маньякам і фанатам аб’ектна-арыентаванага праграмавання на працягу 15 гадоў, я вельмі хацеў сапраўдную аб’ектна-арыентаваную, простую ў выкарыстанні скрыптавую мову. Я шукаў такую, але не мог знайсці. Таму я вырашыў стварыць яе.
 | "|

Мацумота апісвае дызайн Ruby як падобны у сваёй аснове на Lisp, з аб'ектнай сістэмай як у Smalltalk і практычнай карыснасцю як у Perl.

Першы рэліз Ruby 0.95 быў абвешчаны ў японскіх групах навін 21 снежня 1995 года. На гэтай стадыі распрацоўкі ўжо прысутнічалі многія вядомыя функцыі Ruby, у тым ліку аб'ектна-арыентаваны дызайн, міксіны, ітэратары, замыканні, апрацоўка асаблівых сітуацый і збіральнік смецця.

Ужо ў 2000 г. Ruby стаў больш папулярным у Японіі, чым Python. Прыблізна ў 2005 годзе цікавасць да Ruby значна вырасла, дзякуючы выпуску вэб-фрэймворка Ruby on Rails.

Асноўнай мэтай дызайну Ruby па словах Мацумота было стварыць мову, якой ён сам з задавальненнем карыстаўся б, мінімізуючы працу праграміста. На гутарцы Google Tech Talk у 2008 годзе ён казаў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
Я спадзяюся ўбачыць, як Ruby дапаможа кожнаму праграмісту ў свеце быць прадукцыйным, атрымліваць задавальненне ад праграмавання і быць шчаслівым. Гэта асноўная мэта мовы Ruby.
 | "|

Характарыстыкі
--------------

Ruby з'яўляецца аб'ектна-арыентаванай у тым сэнсе, што кожнае значэнне з'яўляецца аб'ектам, нават класы і экзэмпляры прымітыўных тыпаў даных (напрыклад, лічбаў ці лагічных значэнняў). Пераменныя заўсёды ўтрымліваюць спасылкі на аб'екты. Кожная функцыя - гэта метад, і метады заўсёды выклікаюцца для аб'екта. Метады, вызначаныя ў вобласці верхняга ўзроўню, становяцца метадамі класа Object. Ruby падтрымлівае наследаванне з дынамічнай адпраўкай і міксінамі ў якасці рэалізацыі множнага наследавання.

Ruby з'яўляецца шматпарадыгменнай у тым сэнсе, што яна дазваляе працэдурнае праграмаванне (вызначэнне функцый/пераменных па-за класамі робіць іх часткай каранёвага, «самастойнага» аб'екта), з аб'ектна-арыентаваным (усё з'яўляецца аб'ектам) або функцыянальным праграмаваннем (Ruby мае ананімныя функцыі і замыканні; усе аператары маюць значэнні, а функцыі заўсёды вяртаюць рэзультат). Ruby мае дынамічную тыпізацыю, падтрымлівае метапраграмаванне, параметрычны палімарфізм і шматпаточнасць.

Мова мае вялікую стандартную бібліятэку, якая уключае модулі для HTTP, FTP, XML, RSS, JSON, YAML, CGI, OpenSSL.

Прыклад
-------

Прыклад напісання праграмы Hello world:

```
puts 'Hello World!'

```

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  About Ruby (англ.). Праверана 22 ліпеня 2023.
4. ↑  Ліцэнзія Ruby (англ.) (txt). Праверана 22 ліпеня 2023.
5. ↑  *Matsumoto, Yukihiro*. Re: Ruby's lisp features. (англ.) (13 лютага 2006). Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2007. Праверана 22 ліпеня 2023.
6. ↑  *Yukihiro Matsumoto*. Programming Ruby: Forward (англ.) (1 кастрычніка 2000). Праверана 22 ліпеня 2023.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Ruby  (англ.)

Артыкулы і кнігі
* Programming Ruby. The Pragmatic Programmer’s Guide  (англ.)
* The Little Book Of Ruby. 2006—2008 (PDF) Архівавана 9 кастрычніка 2013.  (англ.)

Фрэймворкі
* Афіцыйны сайт Rails  (англ.)
* Кіраўніцтвы  (англ.)

| ⛭Мовы праграмавання |
| --- |
| 
* Ada
* ActionScript
* ALGOL
* APL
* Асэмблер
* BASIC
* C
* C++
* C#
* COBOL
* Delphi
* Erlang
* Forth
* Fortran
* Go
* Haskell
* Java
* JavaScript
* Kotlin
* Lisp
* Logo
* Lua
* Modula-2
* Objective-C
* Pascal
* Perl
* PL/I
* PHP
* Prolog
* Python
* R
* Ruby
* Rust
* Scala
* SQL
* Scheme
* Smalltalk
* Swift
* Zig
* *больш...*

 |
| List-Class article Спіс паводле катэгорый |