recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сабалеўскі.

**Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі** (24 красавіка 1889, Стоўбцы — 30 снежня 1957) — беларускі палітычны і нацыянальны дзеяч, пасол на Сейм Польскай Рэспублікі (1926—1928). Беларускі калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны, дзеяч Беларускай цэнтральнай рады.

Біяграфія
---------

Магіла Юрыя Сабалеўскага на Праваслаўных могілках у Варшаве
Нарадзіўся 24 красавіка 1889 года ў Стоўбцах. Скончыў земляробчыя курсы ў Коўне (1910). Працаваў землямерам, пасля 1917 года — у земскіх установах заходніх паветаў Беларусі.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года Заходняя Беларусь апынулася ў складзе Польшчы. У 1922 годзе абраны паслом (дэпутатам) польскага сейма. У 1924 годзе далучыўся да Беларускай сялянска-работніцкай грамады, пасля яе разгрому (1927) нелегальна выехаў у Гданьск. Двойчы (1928, 1939) быў арыштаваны польскімі ўладамі.

3 прыходам у Заходнюю Беларусь войск Чырвонай Арміі (1939) працаваў на будоўлі. Арыштаваны органамі НКУС і зняволены ў турму ў Баранавічах. Уцёк з турмы ў час бамбардзіроўкі нямецкай авіяцыі ў чэрвені 1941 года. У перыяд нацысцкай акупацыі Беларусі займаў пасады бургамістра Стоўбцаў, Нясвіжа, Баранавіч, другога віцэ-прэзідэнта Беларускай цэнтральнай рады, узначальваў акруговы аддзел Беларускай народнай самапомачы ў Мінску. Удзельнічаў у падрыхтоўцы і правядзенні Другога Усебеларускага кангрэсу (1944, Мінск), быў старшынёй мандатнай камісіі.

Юры Сабалеўскі і Францішак Кушаль на могілках
3 лета 1944 года — у Германіі. У 1948—1950 гадах — адзін з рэдактараў газеты «Беларускае слова». 3 1950 года — член Агульнага беларускага саюза вайскоўцаў. 3 вясны 1950 года жыў у ЗША, з 1951 года — член Украінскай нацыянальнай рады  (укр.) (бел. з 1952 года — член Беларускага нацыянальнага фонду, з кастрычніка 1955 года — член Камітэта незалежнай Беларусі. У 1957 года жыў у Германіі. Аўтар успамінаў.

Памёр 30 снежня 1957 года. Быў пахаваны у Мюнхене на могілках Фельдмохінг[d], у 1998 годзе сын перапахаваў яго на Праваслаўных могілках у Варшаве[d] (71, рад 3, магіла 4).

Зноскі
------

1. 1 2  Jerzy Sobolewski // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
2. ↑  Natalla Hardziyenka. Facebook **(нявызн.)**. *www.facebook.com*. Праверана 9 верасня 2023.

Літаратура
----------

* На этапах / Юры Сабалеўскі / Падрыхтоўка да друку й камэнтары А. Пашкевіча // Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва. № 31, New York-Mіensk, 2008. — 430 c.
* *Саўчанка, Н.* Сабалеўскі Юрый Аляксандравіч / Надзея Саўчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 184. — ISBN 985-11-0214-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: jerzy-sobolewski · Sejm-Wielki.pl |
**Кумам** (саманазва *Ikumama*) — афрыканскі народ, карэннае насельніцтва паўночнага ўзбярэжжа возера К’ёга ва Угандзе. Агульная колькасць (2021 г.) — 339 000 чалавек.

Кумам лічаць, што маюць адзінае паходжанне з ітэса. У XVI ст. іх продкі *лена* мігрыравалі з паўночнага усходу Эфіопіі на тэрыторыю Уганды, дзе трапілі ў культурную залежнасць ад плямён блізкіх да ачолі. Характэрна, што карамаджонг называюць «кумама» не толькі кумам, але і ітэса. 

Асноўнымі заняткамі з'яўляюцца земляробства і жывёлагадоўля. Вырошчваюць сорга, проса, бабовыя, у нашы дні — таксама бульбу. Трымаюць кароў, коз, курэй. Каровы лічацца сімвалам багацця. Распаўсюджаныя рамёствы: пляценне, ганчарства, апрацоўка скур. Галоўная сацыяльная адзінка — род на чале старэйшын, які валодае землямі і перадае іх у карыстанне сваім чальцам. Сваяцтва передаецца толькі па мужчынскай лініі. Шлюбы знутры рода забаронены. У мінулым шырока практыкаваліся дзіцячыя шлюбы па дамоўленасці бацькоў. 

Традыцыйная рэлігія абапіралася на веру ў шматлікіх духаў. Духі памерлых павінны былі прадстаўляць інтарэсы жывых, таму для іх шанавання ладзіліся сямейныя стадолы. У XX ст. большасць вернікаў прыняла хрысціянства. Кумам знакаміты сваімі танцамі, якія маюць рытуальнае прызначэнне.

Зноскі
------

1. ↑  Kumam, Akokolemu in Uganda

Спасылкі
--------

* Kumam People and their Culture Архівавана 18 студзеня 2021.
* THE KUMAM CULTURE Архівавана 12 мая 2021.
**Горн** (ісп.: Isla Hornos) — востраў у паўднёвай частцы архіпелага Вогненная Зямля, належыць Чылі і ўваходзіць у склад правінцыі чылійская Антарктыка. На востраве знаходзіцца знакаміты мыс Горн. Востраў вядомы як самая паўднёвая частка Паўднёвай Амерыкі, аднак на самой справе такімі з'яўляюцца астравы Дыега-Рамірэс, якія ляжаць у 200 км паўднёвей. Востраў Горн належыць да групы астравоў Эрмітэ (ісп.: Islas Hermite), якія адносяцца да архіпелага Вогненная Зямля. Востраў мае шырыню 2 км і даўжыню каля 6 км. Максімальная вышыня вострава — 425 м.

На востраве ёсць маяк, невялікая капліца, жылыя і дапаможныя памяшканні, метэастанцыя, а таксама помнік — скульптура ў выглядзе абрысу альбатроса, прысвечаны маракам, якія загінулі пры спробах абагнуць мыс. Востраў уваходзіць у склад нацыянальнага парку Каба-дэ-Орнас (ісп.: Parque nacional Cabo de Hornos).

Востраў складзены ў асноўным гранітамі мелавога ўзросту, на паўночным захадзе знаходзяцца вулканічныя скалы юрскага ўзросту. У нізінах расце тарфяны мох.

Галерэя
-------

* МетэастанцыяМетэастанцыя
* МаякМаяк
* Востраў ГорнВостраў Горн
* Манумент Каба-дэ-ОрнасМанумент Каба-дэ-Орнас

Зноскі
------

1. ↑  Манумент Каба-дэ-Орнас **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 верасня 2005. Праверана 19 ліпеня 2014.

Спасылкі
--------

* Сайт Брацтва Капітанаў мыса Горн
* Архівавана 28 снежня 2014.
* Афіцыйны сайт муніцыпалітэта Каба-дэ-Орнас
Біблія Вульфілы
**Гоцкая Біблія** — хрысціянская Біблія ў перакладзе Вульфілы на гоцкую мову, на якой размаўлялі германскія гоцкія плямёны.

Гісторыя
--------

У III стагоддзі готы жылі на паўночна-ўсходняй мяжы Рымскай імперыі, гэта значыць на тэрыторыі цяперашняй Украіны, Балгарыі і Румыніі. У IV стагоддзі, готы былі звернуты ў хрысціянства, шмат у чым дзякуючы намаганням біскупа Вульфілы, які вынайшаў гатычны алфавіт і пераклаў Біблію на гоцкую мову ў Нікопалі-ад-Іструме ў паўночнай частцы сённяшняй Балгарыі. Часткі гэтага перакладу захаваліся, якія забяспечваюць асноўныя тэксты Пісання.

Гоцкае хрысціянства адрознівалася ад каталіцкай дактрыны адносінамі да боскасці Ісуса. На думку гоцкіх хрысціян Ісус быў меншым за Бога. Готы адхілялі існаванне Святой Тройцы (гл. арыянства).

Падчас V стагоддзя, готы захапілі частку Заходняй Рымскай імперыі, у тым ліку Італію, паўднёвай Францыю і Іспанію. Гатычнае хрысціянства панавала ў гэтых галінах на працягу двух стагоддзяў, да аднаўлення каталіцкае царквы, і, у Іспаніі, да прыходу ісламу.

Спасылкі
--------

* Гоцкая Біблія Архівавана 1 жніўня 2016.. Поўны тэкст.  (гоцк.)  (грэч.)  (англ.)
* Gotica. Маленькія ўрыўкі  (ням.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Качаткова.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сцепаненка.
**Паліна Уладзіміраўна Качаткова (Сцепаненка)** (нар. 26 лютага 1968, Орша) — беларускі празаік, літаратуразнавец, даследчык творчасці М. Багдановіча.

Біяграфія
---------

Скончыла філалагічны факультэт БДУ. Падчас вучобы (1985—1990) удзельнічала у дзейнасці нелегальных нацыянальна арыентаваных маладзёжных аб’яднанняў. У 1990—1998 гадах працавала ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча ў Мінску. У жніўні 1998 года звольнілася з музея і пачала працаваць ў праваабарончым цэнтры «Вясна», да дзейнасці якога далучылася яшчэ раней. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў і Беларускага ПЭН-Цэнтра.

Творчасць
---------

Падчас працы ў музеі ўдзельнічала ў распрацоўцы канцэпцыі экспазіцыі Літаратурнага музея М. Багдановіча, філіяла музея ў в. Ракуцёўшчына, падрыхтоўцы да друку мемуараў бацькі паэта, А. Багдановіча — «Мои воспоминания», арганізацыі навуковай канферэнцыі «Лёс нацыянальнай культуру на паваротах гісторыі» (1993), укладанні выданняў музея. Адна з аўтараў артыкула па музеязнаўстве, дзе абагулены досвед стварэння экспазіцыі Літаратурнага музея М. Багдановіча, даведніка па музею.

Сааўтар дакументальнай кнігі «Трагедия на Немиге» (2000) і «Смяротнае пакаранне ў Беларусі» (2015).. Аўтар дакументальнай кнігі «Міхась Кукабака» (2016) — герой кнігі Міхась Кукабака, беларускі дысідэнт. Аўтар сцэнарыяў дакументальных фільмаў «Гастарбайтэр» (2008), «Сыс пра Сыса» (2010), «Пустазелле» (2011), «Людвіка» (2013), а таксама фільмаў пра праблему смяротнага пакарання ў Беларусі — «Прычына смерці — прочырк» (2011) і «Убыл по приговору» (2012), «Шэсць аргументаў супраць смяротнага пакарання» (2014), «Гісторыя смяротнага пакарання ў Беларусі» (2017).

Друкавалася ў калектыўных зборніках «Перад маімі вачыма» (1990), «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю» (2007) і «Пакахай мяне, калі ласка» (2009). Аўтар аповесці «Паэт. Аповесць пра Максіма Багдановіча» пра юнацкія гады М. Багдановіча, а таксама зборнікаў апавяданняў «Матылі» (2012), «Гняздо-2» (2016).

Прызнанне
---------

З кнігай «Матылі» трапіла ў лонг-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2012 год, з кнігай «Гняздо-2» — у лонг-ліст Прэміі Гедройца за 2016 год.

Зноскі
------

1. ↑  *Скобла М.* Паліна Качаткова: Быць праваабаронцам для пісьменьніка карысна — www.svaboda.org, 16.04.2013, 13:38
2. ↑  «Нёман» № 5-8, 1994.
3. ↑  Архіўныя матэрыялы да жыцця і творчасці Максіма Багдановіча. Сшытак 1, 2. — Мн. 1995—1996.
4. ↑  *Мікута В. Качаткова П.* Вянок экспазіцыі. З вопыту пабудовы экспазіцыі Літаратурнага музея Максіма Багдановіча // «Мастацтва» № 12, 1992)
5. ↑  *Мікута В. Качаткова П. Шубіна Т.* Літаратурны музей Максіма. Багдановіча. — Мн. 1996.

Спасылкі
--------

* Паліна Качаткова на Kamunikat.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1038449715 · NUKAT: n2019219676 · VIAF: 305147229 |
**«Спартак»** — шматфункцыянальны стадыён у Новасібірску, Расія. Адно са старэйшых спартыўных збудаванняў горада. Пабудаваны ў цэнтры горада — часткова на месцы былых могілак (падчас правядзення земляных работ на полі стадыёна былі знойдзены чалавечыя парэшткі). Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Сібірская» і «Красны праспект». Стадыён «Спартак» выкарыстоўваецца не толькі для правядзення футбольных матчаў (для гэтага прадугледжана футбольнае поле са штучным пакрыццём і падагрэвам), але і для правядзення спаборніцтваў па лёгкай атлетыцы — вакол поля маюцца бегавыя дарожкі. У збудаваннях стадыёна ёсць залы для заняткаў баскетболам, валейболам, вялікім тэнісам, фехтаваннем і іншымі відамі спорту.
Акадэмгарадок (Новасібірск)
**Новасібірскі Акадэмгарадок** (руск.: Академгородок (Новосибирск)) — частка Савецкага раёна Новасібірска. Размешчаны за 20 км на поўдзень ад цэнтра горада, на правым беразе Новасібірскага вадасховішча.

Акадэмгарадок — адзін з найважнейшых навуковых і адукацыйных цэнтраў Расіі. На тэрыторыі Акадэмгарадка размешчаны дзесяткі навукова-даследчых інстытутаў, Прэзідыум Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук (СА РАН), Новасібірскі дзяржаўны ўніверсітэт, фізіка-матэматычная школа.

У снежні 2014 года новасібірскі Акадэмгарадок уключаны ў рэестр аб’ектаў культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

18 мая 1957 года Савет міністраў СССР пастанавіў арганізаваць у Новасібірску Сібірскае аддзяленне Акадэміі навук СССР для ўзмацнення навуковых даследаванняў у галіне фізіка-тэхнічных, прыродазнаўчых і эканамічных навук і найхутчэйшага развіцця прадукцыйных сіл Сібіры і Далёкага Усходу. У склад СА АН СССР увайшлі філіялы АН СССР (Заходне-Сібірскі, Усходне-Сібірскі, Якуцкі і Далёкаўсходні), а таксама Сахалінскі комплексны навукова-даследчы інстытут АН СССР і Інстытут фізікі АН СССР у Краснаярску. Для правядзення падрыхтоўчай працы быў створаны аргкамітэт на чале з Міхаілам Лаўрэнцьевым.

Будаўніцтва пачалося ў 1958 годзе, і будынкі першых інстытутаў і жылых дамоў былі ўведзены ў эксплуатацыю ў 1959 годзе (першым быў скончаны інстытут гідрадынамікі).
**Месквакі** (саманазва: *Meshkwahkihaki* , літаральна "з чырвонай зямлі"), таксама вядомыя як **фокс** (ад англ.: fox "ліса") — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі ЗША. Жывуць пераважна ў штатах Аява, Місуры, Небраска, Канзас і Аклахома. Агульная колькасць (2000 г.) — каля 4 206 чал.

Паводле легенд саміх месквакі, іх продкі ў старажытнасці былі вылеплены з гліны і прыйшлі на ўсход Паўночнай Амерыкі, калі ратаваліся ад голаду. Да пачатку XVII ст. яны насялялі берагі ракі Святога Лаўрэнція і паўночна-усходні бераг возера Антарыа. Вайна з іракезамі моцна саслабіла гэты народ. Але ў XVII ст. алганкінскія плямёны здолелі адсунуць іракезаў на поўдзень дзякуючы падтрымцы з боку французаў. Месквакі перасяліліся на ўсход сучаснага Мічыгана, дзе кантралявалі гандаль паміж французскімі калоніямі Канады і Місісіпі. Французы памылкова называлі іх "лісамі" (фр.: Les Renards) па найменню татэма аднаго з родаў. 

У пачатку XVIII ст. імкненне французаў усталяваць на землях месквакі свае ваенныя ўмацаванні прывяло да працяглага канфлікту. У 1714 г. армія французаў і іх саюзнікаў-індзейцаў узяла ў аблогу ўмацаванае паселішча місквакі на тэрыторыі Вісконсіна, аднак з-за адчайнага супраціву была вымушана адступіць са значнымі стратамі. У 1721 г. Людовік XV аддаў загад знішчыць усіх месквакі. У 1730 - 1734 гг. французы і іх саюзнікі здолелі падзяліць адзінае апалчэнне супернікаў і пачалі спусташэнне іх вёсак. Да 1735 г. рэшткі атрадаў месквакі і саюзных ім саўк мігрыравалі на тэрыторыю Аява. Пасля 1830 г. — далей на захад. 

Традыцыйнымі заняткамі месквакі былі земляробства, паляванне і гандаль. У канцы XIX - XX ст. сярод іх вылучыўся пласт дробных прадпрымальнікаў. Мужчыны-месквакі падтрымлівалі ваяўнічыя традыцыі свайго народа і служылі ў арміі ЗША, у тым ліку падчас II Сусветнай вайны. У нашы дні месквакі і саўк, што жывуць у рэзервацыях, таксама займаюцца абслугоўваннем турыстычных аб'ектаў.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Месквакі на Вікісховішчы |

* Official website of the Sac and Fox Tribe of the Mississippi in Iowa/Meskwaki Nation Архівавана 3 жніўня 2019.
* Fox (Meskwaki) Tribe: Facts, Clothes, Food and History
* Meskwaki Culture and History Архівавана 17 ліпеня 2018.
* 1730 — 1734: Ending the Fox Wars Архівавана 22 верасня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85051119 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятроў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васіль Пятроў.
**Васіль Фёдаравіч Пятроў** (руск.: Василий Фёдорович Петров; 26 сакавіка 1903, Чэбаксары — 5 ліпеня 1990) — вучоны ў галіне эпізааталогіі, доктар ветэрынарных навук (1954), прафесар (1955), Заслужаны дзеяч навукі БССР (1968). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Чэбаксары. У 1926 годзе скончыў Казанскі ветэрынарны інстытут. У 1926—1930 гг. працаваў ветэрынарным урачом у Татарскай АССР, у 1930—1937 гг. асістэнтам кафедры эпізааталогіі Казанскага ветэрынарнага інстытута і старэйшым навуковым супрацоўнікам эпізаатычнага аддзела Казанскага навукова-даследчага ветэрынарнага інстытута. З 1937 года ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце на пасадзе загадчыка кафедрай эпізааталогіі. У 1938 годзе быў арыштаваны, у 1940 — рэабілітаваны. З 1942 года дацэнт кафедры ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны быў мабілізаваны ў дзеючую армію. Пасля дэмабілізацыі з 1946 года працягваў працу ў інстытуце, дзе да 1973 года займаў пасаду загадчыка кафедрай эпізааталогіі, у 1973—1978 гг. — прафесара, кансультанта кафедры. Адначасова ў 1955—1960 гг. на пасадзе прарэктара па навуковай рабоце. У снежні 1978 года выйшаў на пенсію.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар навуковых прац па эпізааталогіі, патагенезе і тэрапіі інфекцыйных захворванняў жывёл. Займаўся пытаннямі адначасовай вакцынацыі ад некалькіх хвароб. У 1954 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Аллергия при роже свиней и её значение в патогенезе и диагностике заболевания». Аўтар больш за 70 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій. Пад яго кіраўніцтвам абаронены 2 доктарскія і 8 кандыдацкіх дысертацый.

Сярод апублікаваныз прац:

* Рожа свиней. — Мн. 1963.;
* Одновременная вакцинация животных против нескольких инфекций. — Мн. 1963.

Узнагароды і званні
-------------------

* Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн «Знак Пашаны»
* медалі.

Зноскі
------

1. ↑  Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
2. 1 2  *Головина Н. С.* Петров Василий Фёдорович // Чувашская энциклопедия (руск.)
3. 1 2 3  История кафедры эпизоотологии и инфекционных болезней (руск.) // Сайт ВДАВМ

Літаратура
----------

* Пятроў Васіль Фёдаравіч // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз. — С. 325.
* Пятроў Васіль Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 167. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* История кафедры эпизоотологии и инфекционных болезней (руск.) // Сайт ВДАВМ
* *Головина Н. С.* Петров Василий Фёдорович // Чувашская энциклопедия / Чувашский государственнвй институт гуманитарных наук, Чувашское книжное издательство (руск.)
| * Г
* Р
* П
Ерэванскі метрапалітэн |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Давідашэн |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Назарбекян |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Ачапняк |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | абаротны тупік |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Дружба |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Маршал Баграмян |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Маладзёжная |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Плошча Рэспублікі |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Заравар Андранік |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Давід Сасунскі |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | ПТО «Давід Сасунскі» |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Завадская |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Шэнгавіт |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Плошча Гарэгіна Нждэ |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | ТЧ-1 «Шэнгавіт» |
|  |  | 

|  |
| --- |
|  |

 |  | Чарбах |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**Ерэванскі метрапалітэн**, поўная назва **Ерэванскі метрапалітэн імя Карэна Дземірчана** *(арм.: Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի Մետրոպոլիտեն)* — лінія метрапалітэна ў Ерэване (Арменія).

Гісторыя
--------

Будаўніцтва пачата ў 1972 годзе як лінія метратрама, па ходзе перапланавана ў метрапалітэн.

Адкрыццё адбылося 7 сакавіка 1981 года.

Апісанне
--------

Налічвае 10 станцый, размешчаных на адной лініі і адной аднакалейнай галіне «Шэнгавіт» — «Чарбах», агульная працягласць ліній — 12,1 км. Лінію абслугоўвае адзінае электрадэпо «Шэнгавіт».

Рух цягнікоў па асноўнай лініі ад станцыі «Дружба» да станцыі «Плошча Гарэгіна Нждэ» ажыццяўляецца па звычайнай схеме. Ад станцыі «Шэнгавіт» да станцыі «Чарбах» ходзіць цягнік-човен. Для гэтага цягніка не прадугледжана асобнай каляі, таму выкарыстоўваецца правая пры руху ад цэнтра каляя. Цягнік ад станцыі «Чарбах» прыбывае на станцыю «Шэнгавіт» у інтэрвале паміж прыбыццём цягнікоў па асноўнай лініі. Пасля гэтага машыніст пераходзіць у іншую кабіну і цягнік адпраўляецца назад на станцыю «Чарбах».

Аб’явы ў метро гучаць на армянскай і англійскай мовах, назвы станцый напісаны на армянскай і рускай мовах, шыльды з указаннем кірункаў руху цягнікоў напісаны на армянскай, рускай і англійскай мовах. Пасля роспуску СССР у эмблеме ерэванскага метрапалітэна літара «М» заменена на армянскую літару «Մ».

Рухомы састаў
-------------

На лініі выкарыстоўваюцца двухвагонныя цягнікі, якія складаюцца з галаўных вагонаў тыпу 81-717, то бок без прамежкавых вагонаў тыпу 81-714, якія знаходзяцца ў дэпо на кансервацыі. З верасня 2011 года пачалася мадэрнізацыя вагонаў 81-717.

На адгалінаванні «Шэнгавіт» — «Чарбах» выкарыстоўваецца аднавагонны цягнік.

* Двухвагонны цягнік Ерэванскага метро ў звычайнай афарбоўцыДвухвагонны цягнік Ерэванскага метро ў звычайнай афарбоўцы

Гл. таксама
-----------

* Спіс станцый Ерэванскага метрапалітэна

Зноскі
------
**Пераклад Бібліі Хаменкі** — украінскі пераклад Бібліі, новы пераклад з іўрыту, арамейскай і старажытнагрэчаскай моваў. Яе ажыццявіў украінскі грэка-каталіцкі святар Іван Хаменка і ўпершыню апублікаваў у 1963 у выдавецтве Ордэна Базыльян у Рыме, Італія. Характарызуецца лёгкасцю мовы, адсутнасцю спасылак на паралельныя месцы і прадмовай да кожнай кнігі Бібліі. Змяшчае таксама другакананічныя кнігі. Распаўсюджана Рыма-каталіцкай і грэка-каталіцкай цэрквамі. Сёння яна таксама выдаецца ў выдавецтве Украінскага Біблійнага Таварыства і знаходзіцца ў вольным доступе.

Арыгінальны тэкст перакладу, належным чынам перапісаны і правераны, быў перададзены для праверкі ў адмысловую камісію з манахаў базыльян. Камісія прысвяціла шмат часу і намаганняў дапрацоўцы тэксту, каментаванню, вуснаму і тэхнічнаму афармленню і друкарскаму друку. Загалоўкі, падзагалоўкі, уступныя артыкулы да кніг, заўвагі, розныя паказчыкі паўнаты ўваходзілі ў кампетэнцыю Камісіі. Усё гэта павінна палегчыць арыентацыю ў кнізе і зрабіць яе чытанне даступным і карысным.

Новы пераклад заснаваны на навукова абгрунтаваных масарэцкіх тэкстах шостага выдання Р. Кітэля. Кнігі грэчаскага арыгіналу былі перакладзеныя паводле александрыйскага тэксту сямідзесяці ў рэдакцыі А.Ральфса. Пераклад Новага Запавету заснаваны на крытычным тэксце А. Мерка, TI, у шостым выданні Папскага біблейскага інстытута. Тэкст супастаўляецца з навейшымі дасягненнямі філалогіі і тэкстазнаўства.

Спасылкі
--------

* Біблія в перекладі Івана Хоменка
***Filicollis anatis*** - від скрэбняў сямейства *{{bt-bellat||Polymorphidae}}*. Паразітуе ў тонкім кішачніку свойскіх качак і гусей і многіх дзікіх качак, у тым ліку такіх відаў, як {{bt-bellat|крыжанка|*Anas platyrhynchos*}}, {{bt-bellat|лысуха|*Fulica atra*}}, {{bt-bellat|качка-цыранка|*Anas crecca*}} і {{bt-bellat|чырок-траскунок|Spatula querquedula}}. Захворванне, выкліканае паразітам, называецца філікалёзам.

Апісанне
--------

Самцы *Filicollis anatis* маюць даўжыню 6 - 8 мм і шырыню 1,5 мм. Самкі памерам 20 - 26 мм і шырынёй 3 - 5 мм. Хабаток яйкападобны з гаплікамі, размешчанымі па 10-11 штук у 18 падоўжных спіральных шэрагах. У пярэдняй частцы цела, уздоўж куцікулы, маецца 50-52 шэрагу дробных шыпікаў, размешчаных па 8 у шэрагу. Яечкі размешчаны адно за адным каля пярэдняга канца цела. Маецца 6 цэментавых залоз. Яйцы маюць выцягнутую эліптычную форму, з тоўстай чатырохслаёвай шкарлупінай.

Жыццёвы цыкл і гаспадары
------------------------

Прамежкавы гаспадар - прэснаводнае ракападобнае {{bt-bellat|вадзяны вослік|*Asellus aquaticus}}*. Яны заражаюцца яйцамі, што змяшчаюцца ў фекаліях, якія трапляюць у вадаёмы. Акантары пераходзяць у поласць цела і прыкладна праз 2 месяцы ператвараюцца ў прэакантэлу і акантэлу. З'ядаючы прамежкавых гаспадароў, качкі і гусі заражаюцца. У іх *Filicollis anatis* дасягае палавой сталасці прыкладна праз 30 дзён.

Распаўсюджванне філікалёзу носіць ачаговы характар і звязана з вадаёмамі, дзе жывуць стракозы. Яйцы захоўваюцца ў вадзе 5 - 6 месяцаў, а акантэлы могуць знаходзіцца ў ракападобных каля года і зімаваць у іх. Інвазія ў птушак адбываецца вясной.

Літаратура
----------

* *И. Василев, Ю. Вишняков, „Ветеринарна паразитология и инвазионни болести", Земиздат 1977, код 05-95346-53511-4790-95-77, стр.139-140*

1. ↑  Filicollis anatis
2. ↑  *Бычкова Е. И, Акимова Л. Н. Дегтярик С. М. Якович М. М.* Гельминты позвоночных животных и человека на территории Беларуси : каталог / [Е. И. Бычкова и др. ; Национальная академия наук Беларуси, Государственное научно-производственное объединение "Научно-практический центр по биоресурсам"]. — Минск: Беларуская навука, 2017. — С. 8-12. — 315 с. — ISBN 978-985-08-2187-4.
**Іван Піліпавіч Акімачкін** (руск.: Иван Филиппович Акимочкин; 1910 — 4 ліпеня 1941(1941-07-04), Брэст) — савецкі афіцэр, лейтэнант, начальнік штаба 98-га асобнага супрацьтанкавага артылерыйскага дывізіёна 6-й стралковай дывізіі. Удзельнік і адзін з кіраўнікоў абароны Брэсцкай крэпасці ў чэрвені-ліпені 1941 года. Узнагароджаны Ордэнам Айчыннай вайны I ступені пасмяротна.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Крутое Людзінаўскага раёна Калужскай вобласці ў 1910 годзе. Закончыў Калінкавіцкае пяхотнае вучылішча. Прызваны ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію ў 1931 годзе Людзінаўскім раённым ваенным камісарыятам. На пачатак Вялікай Айчыннай вайны лейтэнант, начальнік штаба 98-га асобнага супрацьтанкавага артылерыйскага дывізіёна 6-й стралковай дывізіі, які размяшчаўся ў казематах Усходняга валу Кобрынскага ўмацавання Брэсцкай крэпасці. 

### Абарона Брэсцкай крэпасці

Падчас абароны Брэсцкай крэпасці разам з намеснікам камандзіра дывізіёна старшым палітруком Мікалаем Васільевічам Несцерчуком кіравалі групай артылерыстаў. Па іх загадзе артылерысты арганізавалі абарончыя пазіцыі, усталявалі ацалелыя гарматы і кулямёты, наладзілі дастаўку боепрыпасаў і амаль два тыдні трымалі абарону. 4 ліпеня 1941 года пасля артылерыйскага абстрэлу і бамбёжкі з паветра, абарона была прарваная, цяжкапаранены Акімачкін трапіў у палон і быў расстраляны. Такі ж лёс напаткаў у акупаваным Брэсце яго шасцігадовага сына Вову, чатырохгадовую дачку Аню і маці жонкі Еўдакію Восіпаўну. У 1942 годзе яны былі расстраляныя нямецкай акупацыйнай уладай.

Памяць
------

* Узнагароджаны Ордэнам Айчыннай вайны I ступені (1965, пасмяротна).
* У роднай вёсцы Крутое ўсталяваны абеліск (1967).
* Імя Акімачкіна ўшанавана на пліце мемарыяла Брэсцкая крэпасць-герой (шэраг 2, пліта 2).
* Імем лейтэнанта Акімачкіна названа вуліца ў Брэсце, там устаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

1. ↑  Обелиск защитнику Брестской крепости Акимочкину. Деревня Крутое
2. ↑  Участники обороны, имена которых увековечены на мемориальных плитах

Літаратура
----------

* Брест. Брэст. Brest. 1000 / саст. А.М. Вабішчэвіч. - Мінск : Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2019. - с. 28.

Спасылкі
--------

* ИСТОРИЯ. УЛИЦА И. Ф. АКИМОЧКИНА Архівавана 9 жніўня 2022.
* **Бои за Кобринское укрепление**
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астапенка.

**Алесь (Аляксандр Кірылавіч) Астапенка** (14 ліпеня 1920, в. Сырская Буда, Рагачоўскі павет, Гомельская губерня — 20 ліпеня 1970) — беларускі паэт, літаратуразнавец.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 ліпеня 1920 года ў в. Сырская Буда ў сялянскай сям’і. Да Вялікай Айчыннай вайны скончыў 3 курсы літаратурнага факультэта Мінскага педагагічнага інстытута (1938—1941). Адначасова працаваў у рэдакцыі газеты «Звязда». Падчас Вялікай Айчыннай вайны — рэдактар і дыктар беларускай рэдакцыі Усесаюзнага радыёкамітэта (Масква), удзельнічаў у баях на Заходнім і Бранскім франтах. Улетку 1943 г. пад Арлом быў цяжка паранены. З восені 1943 г. зноў працаваў на радыё ў Маскве. Вярнуўшыся ў Мінск, загадваў аддзелам літаратуры і мастацтва газеты «Чырвоная змена» (1946—1947), аддзелам піянерскага жыцця часопіса «Бярозка» (1947—1953). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1947).

Творчасць
---------

Выступаў з рэцэнзіямі і артыкуламі з 1940 г. Дэбютаваў вершам у 1942 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Выпрабаванне» (1947, дапоўненае выданне ў 1980), «Дзень маёй Радзімы» (1952), «Выбранае» (1957), «Сэрца спявае» (1960). Паасобныя вершы пакладзены на музыку.

У вершах услаўляў ваенны подзвіг савецкага чалавека, яго стваральную працу.

Перакладаў на беларускую мову творы рускіх, украінскіх, літоўскіх, латышскіх, нямецкіх паэтаў, у тым ліку М. Ісакоўскага, Я. Райніса, П. Тычыны, Л. Гіры, а таксама грузінскія казкі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені і медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Астапенко Алесь // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 32. — 737 с..
2. ↑  Гира Людас Константинович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 147. — 737 с.

Літаратура
----------

* Астапенка Алесь // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — 22 000 экз. — ISBN 5-340-00709-X.
* Аляксандр Кірылавіч Астапенка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.

Спасылкі
--------

* Алесь Астапенка — Замаўчы, маё сэрца!

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 7167154260445124480008 |
**Анастасія Раманаўна Лаўрынчук** (нар. 27 красавіка 2000, Мінск, Беларусь) — беларуская мадэль, пераможца конкурсу «Віцэ міс Беларусь-2018», удзельніца конкурсу прыгажосці «Міс свету» ў снежні 2019 года.

Біяграфія
---------

Скончыла Інстытут бізнесу БДУ па спецыяльнасці бізнес-адміністраванне па праграме бакалаўрыяту ў 2021 годзе.

Стала пераможніцай Нацыянальнага конкурсу прыгажосці «Віцэ-міс Беларусь-2018», фінал конкурсу адбыўся 4 мая 2018 года ў Мінску.

У снежні 2019 года адправілася ў Лондан, дзе сярод 111 удзельніц трапіла ў дваццатку найпрыгажэйшых жанчын планеты, яе лепшым вынікам стала траплянне ў лік з 19 самых інтэлектуальных удзельніц у рамках намінацыі «Head to Head Challenge» і ў намінацыі «Міс Спорт», дзе яна трапіла ў трыццатку па выніках залікаў, яе прызналі лепшай на еўрапейскім кантыненце.

Анастасія Лаўрынчук заявіла аб намерах асноўныя палітычнай стратэгічнага задача: рэфармаванне палітычнай сістэмы, эканамічнай, ваенна-палітычнай і нацыянальнай бяспекі сістэмы, замацаванага ў Канстытуцыі да дзяржаўнай беларускай мовы, заканадаўчае замацаванне сурагатнага мацярынства гэта дапаможа такім парам нарадзіць, легалізацыя і прадастаўленне заканадаўчых гарантый аднаполай сям'і з дзецьмі, заканадаўства аб барацьбе са здзекамі для абароны ЛГБТ-дзяцей у школе, уключаючы ўсынаўленне ЛГБТ-людзьмі, заканадаўчае замацаванне аб злачынствах на глебе нянавісці, якія прадугледжваюць узмацненне жорсткасці крымінальных пакаранняў за гвалт на глебе прадузятасцяў ў дачыненні да ЛГБТ, антыдыскрымінацыйныя законы ў галіне занятасці, жылля, адукацыі, грамадскіх памяшканняў і законнае права адкрыта ЛГБТ служыць у шэрагах Узброеных Сіл, стварэнне ценявога ўрада вышэйшыя федэральныя органы дзяржаўнай улады, стварэнне палітычнага саюза Беларусі і Злучаныя Штаты Амерыкі на аснове саюзнікі, геапалітычныя асновы знешнепалітычнай стратэгіі ЗША па ўсталяванні аднапалярны свет-гэта канцэпцыя, якая апісвае міжнародную сістэму, у якой адна краіна мае дамінуючае становішча і кантроль над усімі аспектамі сусветнай палітыкі, эканомікі, бяспекі і гарантыі новага сусветнага парадку пад кіраўніцтвам ЗША, намер па стварэнні помніка манумента Васілевіч па ўзоры старажытнаегіпецкага абеліска ў гонар першага прэзідэнта Марыя Васілевіч.

Зноскі
------

1. ↑  Мисс мира стала красавица из Ямайки, белоруска Анастасия Лавринчук отмечена в двух номинациях | Новости Беларуси|БелТА 3 (руск.)  **(нявызн.)**?. *www.belta.by* (15 снежня 2019). Праверана 17 сакавіка 2024.
2. ↑  Белорусская красавица Анастасия Лавринчук 20 ноября отправится на конкурс "Мисс мира" (руск.)  **(нявызн.)**?. *www.belta.by* (19 лістапада 2019). Праверана 26 лютага 2024.
3. ↑  Белоруска вошла в топ самых спортивных красавиц на конкурсе "Мисс мира" (руск.)  **(нявызн.)**?. *www.belta.by* (28 лістапада 2019). Праверана 26 лютага 2024.
**Шчаўе дамашняе** (*Rumex longifolius*) — від травяністых раслін сямейства Драсёнавыя (*Polygonaceae*). Этымалогія: лац.: longus — «доўгі», лац.: i — саюз, лац.: folius — «ліст».

Апісанне
--------

Расліны шматгадовыя, вышынёй 60-120 см. Сцёблы прамыя і неразгалінаваныя на суквецці. Лісце, сабранае ў прыкаранёвую разетку, з доўгімі хвосцікамі (даўжынёй з пласціны); ствалавое лісце — кароткачарашковае; пласціны валасатыя на ніжнім баку ўздоўж жылак, ад ланцэтных да шырока яйкападобна-ланцэтных або даўгавата-ланцэтных, звычайна 25-50 (60) × 7-15 см, прыкладна ў 3-4 разы даўжэй шырыні аснавання шырока клінаватыя, верхавіны вострыя або падвострыя. Суквецці займаюць дыстальную палову часткі сцябла. Кветкі: звычайна двухполыя, зеленаватыя, маленькія, 2-3 мм шырынёй, правільныя; лісточкі калякветніка ў двух завітках; тычынак 6. Плод — бліскучы карычневы арэшак, трохкутны у папярочным перасеку, (2.5)3-3.5(4) × 1.5-2 мм. 2n = 60. Цвіце позняй вясной, летам і ў верасні.

Распаўсюджанне
--------------

Еўропа (Эстонія, Латвія, Літва, Расія, Украіна, Германія, Данія, Фінляндыя, Ісландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Францыя, Іспанія); Азія (Расія, Кітай, Японія); Паўночная Амерыка (Грэнландыя, Канада, пн ЗША). Натуралізаваны ў некаторых іншых месцах.

Засяляе пусткі, абочыны, апрацаваныя палі, даліны рэк, лугі.

Ва Украіне расце ў лесастэпе, рэдка.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 114. — 160 с. — 2 350 экз. - у крыніцы пад назвай Rumex domesticus
4. ↑  Dictionary of Botanical Epithets

Спасылкі
--------

* Flora of North America  (англ.)
* NatureGate  (англ.)
* Germplasm Resources Information Network (GRIN)  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чарняўская.

**Жанна Мікалаеўна Чарняўская** (18 ліпеня 1971, Барысаўшчына, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць, БССР) — беларуская работніца мясцовага кіравання, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7  і 8 склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 18 ліпеня 1971 года ў в. Барысаўшчына Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыла Мазырскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Прафесійнае навучанне» са спецыялізацыяй «Аграінжынерыя»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Працавала майстрам вытворчага навучання ў дзяржаўным прафесійна-тэхнічным вучылішчы г. Хойнікі, спецыялістам, начальнікам аддзела ідэалагічнай работы, намеснікам старшыні Хойніцкага райвыканкама.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па пытаннях экалогіі, прыродакарыстання і чарнобыльскай катастрофы. З 2024 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання.

Сям’я
-----

Замужам, мае дачку.

Зноскі
------

1. ↑  Сведения о результатах голосования по выборам депутатов Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь седьмого созыва 17 ноября 2019 года по Гомельской области Архівавана 24 лістапада 2019.
2. ↑  Чарняўская Жанна Мікалаеўна
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касыгін.

**Руслан Анатольевіч Касыгін** (нар. 28 ліпеня 1968) — беларускі ваенны, генерал-маёр Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 ліпеня 1968 года ў горадзе Ялта Крымскай вобласці Украінскай ССР.

У 1985—1989 гадах вучыўся ў Чалябінскім вышэйшым танкавым камандным вучылішчы імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка. Пасля заканчэння вучобы быў накіраваны для праходжання далейшай службы ў 264-ы танкавы полк 193-й танкавай дывізіі 5-й гвардзейскай танкавай арміі Беларускай ваеннай акругі.

У 1989—2001 гадах прайшоў пасады ад камандзіра танкавага ўзвода да намесніка начальніка базы 193-й танкавай дывізіі (пазней — 193-я база захоўвання ўзбраення і тэхнікі). У 2001 годзе паступіў на камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі, які скончыў з адзнакай у 2003 годзе.

У 2003—2007 гадах праходзіў службу на розных пасадах у галоўным аператыўным упраўленні Генеральнага штаба Узброеных Сіл. У 2007 годзе быў прызначаны начальнікам аператыўнага аддзела-намеснікам начальніка штаба Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання.

У 2009 годзе накіраваны для навучання на факультэт Генеральнага штаба Узброеных Сіл Ваеннай акадэміі, які скончыў у 2011 годзе з адзнакай і залатым медалём.

З ліпеня 2011 года па верасень 2014 года праходзіў службу на пасадах намесніка начальніка ўпраўлення — начальніка 1-га аддзела 1-га ўпраўлення, начальніка чацвёртага ўпраўлення галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба.

У верасні 2014 года прызначаны начальнікам інфармацыйна-аналітычнага ўпраўлення Генштаба, а ў маі 2016 года стаў начальнікам штаба — першым намеснікам камандуючага войскамі Заходняга аператыўнага камандавання.

7 ліпеня 2020 года ўзначаліў галоўнае разведвальнае ўпраўленне. 28 ліпеня 2023 года звольнены ў запас па ўзросце.

З 2024 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Александр Лукашенко провел кадровые перестановки в руководстве Вооруженных Сил Архівавана 26 кастрычніка 2021.
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 28 июля 2023 года № 233 «О Р. А. Косыгине»

Спасылкі
--------

* Косыгин Руслан Анатольевич на сайте МА РБ.
**Аўтазаводзец** — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з Мінска. Прадстаўляў Мінскі аўтамабільны завод.

Гісторыя
--------

У савецкі час клуб выступаў у чэмпіянаце БССР пад назвамі МАЗ і «Тарпеда».

З 1992 года клуб выступаў у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. У 1993 годзе ён атрымаў назву «Аўтазаводзец», падчас сезона 1996/97 да назвы клуба была дададзена назва аднаго з спонсараў — транспартнай кампаніі «Джэнці». Клуб 4 разы станавіўся бронзавым прызёрам чэмпіянату Беларусі, двойчы перамагаў у Кубку Беларусі.

Напярэдадні сезона 2001/02 з-за фінансавых праблем клуб адмовіўся ад удзелу ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Некалькі сезонаў ён правёў у Першай лізе, пасля чаго спыніў існаванне.

Дасягненні
----------

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе**

* **Бронзавы прызёр (4)**: 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1998/1999.

**Кубак Беларусі па баскетболе**

* **Пераможца (2)**: 1997 (сумесна з РВАР), 1999.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Ліга | Чэмпіянат Беларусі | Кубак | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1992-93 | Вышэйшая ліга | 6 | - |  |
| 1993-94 | Вышэйшая ліга | Бронзавы прызёр | - |  |
| 1994-95 | Вышэйшая ліга | Бронзавы прызёр | - |  |
| 1995-96 | Вышэйшая ліга | Бронзавы прызёр | - |  |
| 1996-97 | Вышэйшая ліга | 4 | Пераможца |  |
| 1997-98 | Вышэйшая ліга | 4 | 4-е месца |  |
| 1998-99 | Вышэйшая ліга | Бронзавы прызёр |  |  |
| 1999-00 | Вышэйшая ліга | 4 | Пераможца |  |
| 2000-01 | Вышэйшая ліга | 4 | 4-е месца |  |
| 2001-02 | Першая ліга | 6 | н/у |  |
| 2005-06 | Першая ліга | 4 | н/у |  |

Трэнер
------

Галоўным трэнерам клуба доўгі час быў Аляксандр Мікалаевіч Таніеў.

Вядомыя баскетбалісты
---------------------

У пачатку-сярэдзіне 1990-х гадоў лідарамі «Аўтазаводца» былі вэтэраны беларускага баскетбола, якія выступалі ў 1970—1980-х гадах у чэмпіянаце СССР за мінскі РТІ: Мікалай Бузлякоў, Уладзімір Краўчанка, Аляксандр Папкоў, Анатоль Парфіяновіч, Яўген Пустагвар, Аляксандр Сатыраў, Сяргей Сланеўскі, Канстанцін Харашылаў, Анатоль Якубенка.

У далейшым да клуба далучыліся чэмпіёны Беларусі розных гадоў: Ігар Галабурда, Алег Гладкі, Юрый Качан, Уладзімір Кец, Віталь Маклакоў, Ігар Налівайка, Руслан Насенка, Андрэй Плотнікаў, Эдуард Прыйма, Павел Ульянка, Канстанцін Церцель, Генадзь Цыркін, а таксама вядомыя беларускія баскетбалісты Дзмітрый Арзютаў, Ягор Дувакін, Павел Казлоў, Дзмітрый Шпадарук.

Зноскі
------

1. ↑  Новости. Юбилей аксакала Архівавана 25 сакавіка 2022.
2. ↑  Какие наши годы. Анатолий Парфианович: баскетболист по... недоразумению
3. ↑  Старая гвардия: Александр Сатыров. Гомельский звал меня Профессором Архівавана 25 сакавіка 2022.
4. ↑  Какие люди. Павел Ульянко: жить на Волге и не рыбачить — это глупо **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 18 лістапада 2021. Праверана 25 сакавіка 2022.
5. ↑  Павел Козлов: «Баскетбол как смысл моей жизни»
6. ↑  Дмитрий Шпадарук: Куртинайтис приглашал в сборную Азербайджана Архівавана 16 снежня 2022.
**Аршанскі станкабудаўнічы завод «Чырвоны барацьбіт»** — завод, заснаваны ў 1900 г. у г. Орша як слясарныя майстэрні. З 1915 механічныя і жалезаліцейныя майстэрні механічныя майстэрні па вырабе сельскагаспадарчага інвентару, катлоў, бочак, рамонце абсталявання для млыноў, вінакураных заводаў. У 1919 г. майстэрні нацыяналізаваны. З 1928 г. чыгуналіцейны механічны завод «Чырвоны барацьбіт».

Падчас Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваны на Урал. У 1946 г. адноўлены. У 1959 г. рэканструіраваны.

З 1960 г. станкабудаўнічы завод спецыялізуецца на вытворчасці плоскашліфавальных станкоў высокай дакладнасці для хуткага шліфавання і станкоў для электра-хімічнага шліфавання.

Сёння завод выпускае дрэваапрацоўчыя і каменеапрацоўчыя станкі, дрэваапрацоўчы інструмент. Асвоена вытворчасць комплексаў лазернай рэзкі з лічбавым праграмным кіраваннем. Прадукцыя адзначана залатымі медалямі на міжнародных выстаўках.

Станкі завода экспартуюць у больш чым 110 краіны свету. У 2005 годзе завод выпусціў статысячны станок, які быў адгружаны ў Камсамольск-на-Амуры.

Знаходзіцца пад санкцыямі Украіны з мая 2023 года.

Зноскі
------

1. ↑  *Олена Рощіна*. Зеленський ввів у дію нові санкції, російську частку "Запоріжсталі" конфіскують (укр.). *Українська правда* (12 мая 2023).

Літаратура
----------

* Аршанскі станкабудаўнічы завод. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Аршанскі станкабудаўнічы завод «Чырвоны барацьбіт» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал.: М. В. Біч [і інш.]. — Мн. 1993. — Т. 1. — С. 195.
* Чеховский, А. С. Оршанский станкостроительный завод «Красный борец» / А. С. Чеховский // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн. 2007. — Т. 5. — С. 618.
**Бранкіца Міхайлавіч** (сербск.: Бранкица Михајловић; 13 красавіка 1991, Горне-Рахіч) — сербская валейбалістка, нападная турэцкага клуба «Фенербахчэ» і зборнай Сербіі. Сярэбраны прызёр Кубка свету, уладальніца бронзавых медалёў чэмпіянату Еўропы, Еўралігі, Сусветнага гран-пры, першых Еўрапейскіх гульняў у Баку. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў у Лондане, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2016.

Біяграфія
---------

Бранкіца Міхайлавіч нарадзілася 13 красавіка 1991 года ў вёсцы Горне-Рахіч муніцыпалітэта Брчко ССР Сербія, СФРЮ (цяпер Рэспубліка Сербская). Актыўна займацца валейболам пачала з ранняга дзяцінства, у перыяд 2006—2009 гадоў гуляла ў мясцовым клубе «Адзінства» і на міжнародных спаборніцтвах прадстаўляла Боснію і Герцагавіну, потым цягам некалькіх сезонаў спрабавала сябе ў швейцарскім і карэйскім клубах, а ў 2012 годзе перайшла ў французскі «Розінг» і стала прадстаўляць Сербію.

Першага сур'ёзнага поспеху на сталым міжнародным узроўні дамаглася ў 2012 годзе, калі ўвайшла ў асноўны склад сербскай нацыянальнай зборнай і пабывала на турніры жаночай Еўралігі ў Карлавых Варах, адкуль прывезла ўзнагароду бронзавай вартасці. Дзякуючы шэрагу ўдалых выступаў, дабілася права бараніць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане, аднак тут сербкі выступілі дрэнна — не набралі ў сваёй групе ніводнага ачка і не прабіліся ў стадыю плэй-оф.

У 2013 годзе Міхайлавіч перайшла ў бразільскі «Унілевер», здабыла з ім перамогу на чэмпіянаце Бразіліі і атрымала срэбны медаль на клубным чэмпіянаце свету ў Цюрыху. Пры гэтым у складзе сербскай зборнай яна заняла трэцяе месца на Сусветным гран-пры ў Сапара. Праз год далучылася да японскага клуба «Хісаміцу Спрынгс», хоць значнага поспеху ў Японіі не дамаглася.

З 2015 года з'яўляецца нападніцай турэцкага клуба «Фенербахчэ», у прыватнасці, у яго складзе стала ўладальніцай Кубка Турцыі. Працягваючы выступаць, галоўным чынам, у складзе валейбольнай каманды Сербіі, выйграла бронзавыя медалі на першых Еўрапейскіх гульнях у Баку і на чэмпіянаце Еўропы ў Бельгіі і Нідэрландах. Атрымала срэбра на Кубку свету ў Японіі, саступіўшы лідарства толькі зборнай Кітая.

Зноскі
------

1. ↑  Women's Volleyball **(нявызн.)**.  London2012.com. Архівавана з першакрыніцы 31 сакавіка 2013. Праверана 30 July 2012.
2. ↑  Vakifbank Istanbul fly to first Women’s Club World Champs title, China claim bronze **(нявызн.)**. Zurich, Switzerland:  FIVB (13 кастрычніка 2013). Праверана 13 October 2013.
3. ↑  *Hisamitsu Springs*. ブランキツァ・ミハイロビッチ選手入部のお知らせ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2014. Праверана 28 November 2014.
4. ↑  The New Transfer of Fenerbahce Grundig Brankica Mihajlović ! **(нявызн.)**.

Спасылкі
--------

* *Бранкіца Міхайлавіч — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
**Палітычная паліцыя, ПП** (польск.: Policja Polityczna) — арганізацыйная адзінка дзяржаўнай паліцыі міжваеннай Польшчы, якая займалася барацьбой са шпіянажам, камуністычным рухам і антыдзяржаўнымі дзеяннямі. 

Папярэднікам ПП была Інспекцыя палітаабароны. Яна падпарадкоўвалася Галоўнаму штабу паліцыі і начальніку аддзела грамадскай бяспекі і друку Міністэрства ўнутраных спраў. Асноўныя задачы ўключалі барацьбу са шпіянажам, камунізмам і антыдзяржаўнымі дзеяннямі (контрразведка). 

Непасрэдна падраздзяленне створана ў пачатку 1920 альбо ў 1921 як IV аддзел (IV-D). У яго ўваходзілі тры аддзелы: рэгістрацыі, збору матэрыялаў аб злачынствах палітычнага характару; інфармацыі.

Асаблівае месца ў дзейнасці органа займалі пытанні нацыянальных меншасцей. 23 верасня 1922 года ў адпаведнасці з распараджэннем Галоўнага камандуючага войскамі быў створаны Галоўны штаб па нямецкіх справах. Штаб ахопліваў шэсць ваяводстваў (Паморскае, Лодзьскае, Пазнаньскае, Кракаўскае, Сілезскае і Варшаўскае).

У 1923 годзе адбылася першая грунтоўная рэарганізацыя палітаддзела службы грамадзянскай бяспекі. Міністр унутраных спраў і прэм’ер-міністр Уладзіслаў Сікорскі 26 красавіка выдаў пастанову аб арганізацыі новага паліцэйскага фарміравання пад назвай Служба інфармацыі. Аддзяленні аддзела IV-D былі перайменаваны ў аддзяленні інфармацыі, якія ўвайшлі ў склад аддзелаў грамадскай бяспекі ваяводскіх упраўленняў. Органы палітычнай паліцыі былі адхілены ад рэальнай агентурнай дзейнасці.

Заўвагі
-------

1. ↑  Andrzej Pepłoński, Wyszkolenie Policji Państwowej, [w:] Problemy Kryminalistyki, nr 153-154, warszawa 1981, s. 597.
2. ↑  Józef Ławnik, Represje policyjne wobec ruchu robotniczego 1918-1939, warszawa 1979, s. 35.
3. ↑  Robert Litwiński, Współpraca Policji Państwowej z Oddziałem II Sztabu Generalnego w zwalczaniu działalności antypaństwowej w II RP, [w:] Polski wywiad wojskowy 1918-1945, pod red. Piotra Kołakowskiego i Andrzeja Pepłońskiego, Toruń 2007, s. 360, przyp. 8.