Настаўнiк Морыа ва ўяўленні Германа Шмiхена, 1884 
**Морыа** (таксама **Морыя**) — у Тэасофii i Агнi-ёзе[ru] адзiн з «Настаўнiкаў Мудрасцi», у Вучэнні Узнесеных Валадароў[ru] — адзiн з «Узнесеных Валадароў» (пад iмем Эль Морыя). Першыя згадкi пра Махатму Морыа належаць Алене Блавацкай[ru]. Паводле яе сцверджанняў, Махатма Морыа i Кут Хумi[ru] дапамаглi ёй заснаваць Тэасофскае таварыства.

Гiсторыя
--------

### Тэасофскае таварыства

А. П. Блавацкая пiсала, што асноўныя яе працы («Таемная Дактрына – сiнтэз навукi, фiласофii i рэлiгii[ru]» i «Выкрытая Iзiда[ru]») з’яўляюцца вынiкамi яе цеснага супрацоўнiцтва з махатмамi Морыа i Кут Хумi. Блавацкая сцвярджала, што Махатма Морыа з дзяцiнства з’яўляўся ёй у снах i вiдзежах i што 12 жнiўня 1851 г. у дзень яе дваццацiгоддзя, у Гайд-парку (Лондан) адбылася iхняя першая сустрэча. Графiня Канстанцыя Вахтмейстэр[ru], удава шведскага амбасадара ў Лондане, па словах Блавацкай, перадае дэталi тае размовы, у якой Морыя сказаў, што «мае патрэбу ў яе ўдзеле ў справе, якую ён мае намер здзейснiць», а таксама што «ёй трэба будзе прабыць тры гады ў Тыбеце, каб падрыхтавацца да выканання гэтага важнага задання».
У сваёй кнiзе «З пячораў i нетраў Iндастана» Блавацкая ў лiтаратурнай форме апiсала падарожжа па Iндыi са сваiм Настаўнiкам, якога ў кнiзе яна называе Такур Гулаб-Сiнгам.

### Жывая Этыка (Агнi-Ёга)

Паводле сцверджанняў Мiкалая Рэрыха i Алены Рэрых[ru], вучэнне Жывой Этыкi[ru] (Агнi-Ёга) ўзнiкла ў працэсе iх стасавання з «Вялiкiм Настаўнiкам», вядомым у тэасофскiх колах пад iмем Махатмы Морыа. Гэтае стасаванне адбывалася ў перыяд з 1924 па 1938 гг. З дзённiкаў Алены Рэрых вынiкае, што на першых этапах дзеля стасавання выкарыстоўвалася так званае аўтаматычнае пiсанне, наступныя ж запiсы былi атрыманыя шляхам ясначування, якiм, па яе сцверджаннях, валодала А. Рэрых. Пазней яна запэўнiвала, што сама асабiста яна аўтаматычным пiсаннем дзеля кантактаў з «Вялiкiм Настаўнiкам» не карысталася. Аснову вучэння Жывой Этыкi складаюць 14 кнiгаў з тэкстамi, якiя апiсваюцца А. Рэрых як запiсы такiх гутаркаў. 

### Вучэнне Узнесеных Валадароў

Вучэнне Узнесеных Валадароў[ru] звязваецца даследчыкамі новых рэлiгiйных рухаў з тэасофскай традыцыяй. «Узнесеныя Валадары» — гэта тыя, каго тэосафы называюць «Настаўнiкамi Мудрасцi». Такiя прадстаўнiкi Вучэння як Д. Iнэсэнт[en] (актыўная дзейнасць 1951-61 гг.) i Марк Профэт[en] (1958—1973 гг.) паказвалi на асаблівую ролю Эль Морыi, называючы яго iнiцыятарам сваёй дзейнасцi.

У Вучэннi мяркуецца, што Эль Морыя дасягнуў узнесення ў канцы XIX ст. (так, Элiзабэт Профэт[ru] паказвае на 1898 г.). Уся далейшая ягоная дзейнасць, у тым лiку i дзейнасць праз сям’ю Рэрыхаў, разглядаецца як дзейнасць з узнесенага стану. Апiсваецца шэраг увасабленняў, якiя папярэднiчалi яго ўзнесенню. Сярод iх Аўраам, Кароль Артур, Сергi Раданежскi, Акбар Вялiкi i iншыя. Пасланнi ад iмя Эль Морыi публiкавалi Д. Iнэсэнт, Марк i Элiзабэт Профэт, Т. Мiкушына[bg].

Каментары
---------

1. ↑  Герман Шмiхен[ru] быў нямецкiм мастаком, якi далучыўся да Тэасофскага таварыства. Ён згадзiўся прыняць удзел у "псіхічным эксперыменце", якi меў на мэце высветлiць, цi можна вобраз Махатмаў перадаць у яго розум ад тых, хто Iх бачыў асабiста.

Зноскі
------

1. ↑  Sasson, D. (2012). *Yearning for the New Age: Laura Holloway-Langford and Late Victorian Spirituality*. Indiana University Press. pp. 142–144. ISBN 9780253001771.
2. ↑  Melton, J. Gordon. "Morya, Master". *Encyclopedia of Occultism and Parapsychology*. Gale Group, Inc. p. 1057. ISBN 0-8103-8570-8.
3. ↑  Masters **(нявызн.)**. *www.encyclopedia.com*. Архівавана з першакрыніцы 16 ліпеня 2021.
4. ↑  Hammer, Olav (2013). "Morya, Master". *Handbook of the Theosophical Current*. Brill. p. 181. ISBN 978-90-04-23597-7.
5. ↑  *Gordon J. Melton.* Blavatsky, Helena Petrovna // Encyclopedia of occultism & parapsychology. 1: A - L. — 5. ed. — Detroit, Mich: Gale Research Comp, 2001. — С. 196. — 949 с. — ISBN 978-0-8103-9488-9.
6. ↑  Blavatsky, Helena Petrovna // Dictionary of gnosis & Western esotericism / Wouter J. Hanegraaff. — Leiden: Brill, 2006. — С. 177. — 1228 с. — ISBN 978-90-04-15231-1.
7. ↑  Blavatsky, Helena Petrovna // Dictionary of gnosis & Western esotericism / Wouter J. Hanegraaff. — Leiden: Brill, 2006. — С. 181. — 1228 с. — ISBN 978-90-04-15231-1.
8. ↑  Wachtmeister, Constance (1893). *Reminiscences of H.P.Blavatsky and «The Secret Doctrine»*. New York: The Path. pp. 56–58.
9. ↑  Hall, M. P. (1995). *«The Russian Sphinx» in The Phoenix*. Los Angeles: The Philosophical Research Society. p. 115.
10. ↑  Блаватская, Е. П. (2002). *Письма друзьям и сотрудникам. Сборник*. p. 221.
11. ↑  Степин, В. С. (2000). "Живая Этика". *Новая философская энциклопедия: в 4 т./Ин-т философии РАН*. М.: Мысль. ISBN 5-244-00961-3.
12. ↑  Алексеев, А. П. (2004). "Рерих Елена Ивановна". *Краткий философский словарь*. М.: ТК Велби, Изд-во Проспект.
13. ↑  Яблоков, И. Н. (1994). "Агни Йога/// Надконфессиональная синкретическая религиозная философия". *Основы религиоведения*. М.: Высш. шк. p. 368. ISBN 5-06-002849-6.
14. ↑  Росов, В. А. (2009). "Предисловие". *Елена Рерих. Листы дневника. Т.1: 1920—1923*. М.: РУССАНТА; Государственный музей Востока.
15. ↑  *Gordon J. Melton.* Roerich, Helena // Encyclopedia of occultism & parapsychology. 2: M - Z and indexes. — 5. ed. — Detroit, Mich: Gale Research Comp, 2001. — С. 1317. — 791 с. — ISBN 978-0-8103-9489-6.
16. ↑  Рерих, Е. И. (2001). "Письмо Е. И. Рерих — А. М. Асееву от 15.10.1935". *Письма. Том III (1935 г.)*. М.: МЦР.
17. ↑  Рерих Елена Ивановна **(нявызн.)**. *web.archive.org* (9 верасня 2016). Архівавана з першакрыніцы 9 верасня 2016. Праверана 27 снежня 2023.
18. ↑  Lewis, James R. (2005). *Controversial New Religions*. pp. 281–286. ISBN 9780195156829.
19. ↑  Ascended Master **(нявызн.)**. *www.encyclopedia.com*. Архівавана з першакрыніцы 3 снежня 2021.
20. ↑  Hammer, Olav (2013). *Handbook of the Theosophical Current*. Brill. p. 168. ISBN 978-90-04-23597-7.
21. ↑  Gallagher, Eugene V. (2004). "The I AM Religious Activity and the Church Universal and Triumphant /// The New Age and Its Antecedents". *The New Religious Movements Experience in America*. Greenwood Publishing Group. p. 88. ISBN 9780313328077.
22. ↑  Профет, Марк (2006). "Эль Мория". *Владыки и их обители*. М-Аква, Москва. p. 416. ISBN 5-93418-021-5.
23. ↑  York, Michael (2004). "Church Universal And Triumphant". *The A to Z of New Age Movements*. Scarecrow Press. p. 166. ISBN 978-0-8108-6332-3.
24. ↑  Bridge to Spiritual Freedom **(нявызн.)**. *www.encyclopedia.com*. Архівавана з першакрыніцы 16 ліпеня 2021.
25. ↑  Search Pearls of Wisdom **(нявызн.)**. *searchpearls.summitlighthouse.org*. Архівавана з першакрыніцы 16 ліпеня 2021.
26. ↑  "Сириус" - сайт Т.Н.Микушиной **(нявызн.)**. *sirius-net.org*. Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: jo20231186638 · VIAF: 28168590265818221703 |