**Карл Іосіф Вірыён, Караль Юзаф Вірыён, Іосіф Іванавіч Вірыён** (польск.: Karol Józef de Virion; 23 жніўня 1749, г. Нансі, Францыя — 1815), французскі і беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя. Доктар медыцыны і хірургіі (1785).

Біяграфія
---------

### Сям’я

Нарадзіўся ў сям’і Жана-Клода дэ Вір’ёна — прыдворнага медыка імператара Франца I і прыдворнага фармацэўта яго маці  (руск.) (бел. у другім яго шлюбе з Мары Манік Арманд дэ ля Тур. Быў у бацькі восьмым дзіцем і шостым сынам.

### Адукацыя

Вышэйшую медыцынскую адукацыю атрымаў у Страсбургскім універсітэце, які скончыў са ступенню доктара медыцыны. Пазней яшчэ некалькі гадоў вучыўся ў Венскім універсітэце, пасля чаго вярнуўся на радзіму і стаў працаваць ваенным урачом у Латарынгскай правінцыі. Службу сумяшчаў з выкладаннем анатоміі на медыцынскім факультэце Страсбургскага ўніверсітэта.

### Запрашэнне ад Радзівілаў

У 1775 годзе атрымаў запрашэнне ад Радзівілаў працаваць урачом у Нясвіжы. Працуючы там, К. Вірыён зарэкамендаваў сябе як добры спецыяліст і чалавек, але задавальнення ад працы не адчуваў. Сітуацыю змяніла знаёмства з яго земляком Жанам Эмануэлем Жыліберам, якое адбылося каля 1776 года. Калі ў 1778 годзе памёр урач Гродзенскай каралеўскай эканоміі Хейнцэльман, Жылібер запрасіў Вірыёна на свабодную пасаду. Адначасова яму было даручана выкладанне ў Гродзенскай медыцынскай акадэміі анатомію чалавека і жывёл і хірургію, спачатку на пасадзе ад’юнкта, потым — віцэ-прафесара. Там ён працаваў да закрыцця акадэміі ў 1781 годзе.

У тым жа годзе захавальнік пячаткі Нясвіжскай масонскай ложы.

### Праца ў Вільні і пры двары караля

Далейшая кар’ера працягнулася з дапамогай Марціна Пачобута-Адляніцкага, які даў запрашэнне на пераезд у Вільню. Там К. Вірыён узначаліў кафедру анатоміі на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта. У 1785 годзе тут ён пацвердзіў сваю ступень доктара медыцыны.

У далейшым К. І. Вірыён быў штаб-лекарам літоўскага войска, прыдворным лекарам караля С. А. Панятоўскага. У 1790 годзе яго, як члена дваранскага роду ў некалькіх пакаленнях, прынялі ў кавалеры Мальтыйскага ордэна. У гэтым жа годзе ён ажаніўся з Кацярынай з роду Дэконскіх, вяселле адбылося ў Гродне пры двары караля, які за ўзорную службу вырабіў яго ў чын надворнага саветніка і прызначыў генеральным штаб-лекарам войскаў літоўскіх.

Пасля гэтага на працягу некалькіх гадоў К. Вірыён знаходзіўся ў Варшаве пры двары караля як адзін з яго асабістых лекараў. Кароль вельмі цаніў яго як высокакваліфікаванага спецыяліста, часта запрашаў на абеды, за поспехі ў навуцы ўзнагародзіў залатым медалём «Merentibus  (руск.) (бел.». У 1793 годзе польскім сеймам ён быў выраблены ў нашчадкавае дваранства. Адначасова атрымаў ад караля ў падарунак двухпавярховы каменны дом у Гродне.

Пасля другога і трэцяга падзелаў Рэчы Паспалітай К. Вірыён застаўся ў Расійскай імперыі і выконваў абавязкі асабістага лекара расійскага пасла Я. Сіверса. Пасля здачы экзамену і настрыфікацыі замежнага медыцынскага дыплома у 1797 г. расійскія ўлады дазволілі яму заняць пасаду Гродзенскага павятовага лекара, якую ён добрасумленна выконваў да 1799, а затым выйшаў у адстаўку па хваробе. Да гэтага часу ён ужо змог набыць невялікі маёнтак Скамарошкі паблізу Гродна з 18 душамі мужчынскага полу.

У 1807 выбраны член Віленскага медыцынскага таварыства.

Навуковыя працы па хірургіі і анатоміі.

Нашчадкі
--------

Карл Вірыён стаў родапачынальнікам польскай галіны дэ Вірыёнаў, сярод прадстаўнікоў якой можна згадаць родных братоў: інжынера Яна  (польск.) (бел. і дыпламата Тадэвуша дэ Вірыёнаў  (польск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Масонскія ложы на землях Беларусі
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Игнатович, 2009
4. 1 2 3  Вирион Карл Иосифович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 115. — 737 с.
5. ↑  Marie Monique Harmand de la Tour Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)
6. ↑  Jean Claude de Virion Архівавана 4 сакавіка 2016.  (польск.)
7. ↑  Siewers, J. J. Jak doprowadzilem do drugiego rozbioru Polski / J.J. Siewers. — Poznan: Oficina wydawnicza Interim, 1992. — S. 222.
8. ↑  Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў Гродне. — Ф. 2. — Оп. 1. — Д. 126. — Л. 1-4.

Літаратура
----------

* *Игнатович Ф. И.* Доктор медицины И. И. Вирион: новые данные о жизни и деятельности в Беларуси в последней четверти XVIII — начале XIX века к 260-летию со дня рождения // *Журнал Гродненского государственного медицинского университета*. — 2009. — № 4. — С. 114—116.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. — Т. 2. — Мн. 1994.

Спасылкі
--------

* Aftanazy. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Tom 11 с. 505—506