recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Ушэсцеўская царква.
**Спаса-Ушэсцеўская царква**, ці **царква Узнясення Гасподняга** — праваслаўны храм у г. Петрыкаве Гомельскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Камунальнай.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1890 годзе з цэглы.

Архітэктура
-----------

Унутры Узнясенскай царквы.
Помнік архітэктуры неарускага стылю. Вырашана па канону чатырохчасткавага храма: прытвор-званіца, кароткая трапезная, папярочны аб'ём малітоўнай залы, пяцігранная апсіда. У сілуэце пануюць 2 дамінанты: чатырохгранная купальная званіца з макаўкай і магутны васьмігранны светлавы барабан, накрыты самкнутым сферычным купалам з макаўкай. Уваход арганізаваны праз нізкі прамавугольны прытвор пад двухсхільным пакрыццём. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі і круглымі люкарнамі, атанкаваныя ліштвы якіх графічна вылучаны на чырвонацагляным фоне фасадаў.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Спаса-Ушэсцеўская царква (Петрыкаў) на сайце Radzima.org
* Спаса-Ушэсцеўская царква (Петрыкаў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Спаскі востраў** — гістарычная назва тэрыторыі паміж ракой Фантанкай і Екацярынінскім каналам, абмежаваная на паўднёвым захадзе Крукавым каналам, на паўночным усходзе ракой Мойка. У XVIII — пачатку XX стагоддзяў уваходзіла ў Спаскую паліцэйскую частку. Назва ад царквы Спаса на Сянной (не захавалася). Галоўная магістраль — Садовая вуліца. У другой палове XIX стагоддзя назва Спаскі востраў паступова знікла з гарадской лексікі.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква Ушэсця Гасподняга.
**Спаса-Узнясенская царква** — праваслаўны храм у в. Парэчча Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Каля возера Парэцкае, паміж вёскамі Кукры, Пратасы-Кукроўскія і Арцёмы. Мясцуецца царква ў маляўнічым месцы - на высокім узгорку над возерам.

Гісторыя
--------

Парэцкая царква была пабудавана на дзяржаўныя сродкі рыжскім купцом Ламаносавым у 1877 годзе. З прычыны таго, што будавалася яна спехам і не якаснае, яшчэ тройчы яе рэстаўравалі (у 1888, і ў 1890, і ў 1895 годзе). Рамонт храма ў 1890 годзе быў вынікам страшнага ўрагану, які значна пашкодзіў дах царквы. Арыгінальныя купалы новага каменнага храма былі афарбаваны ў зялёны колер. Першапачатковы выгляд вядомы па фотаздымку Я. Балзункевіча пачатку 20 ст.

Архітэктура
-----------

Магіла святара на царкоўным двары
Помнік архітэктуры рэтраспектыўнага стылю. Кананічная чатырохчасткавая аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя набыла надзвычай арыгінальнае рашэнне. Малітоўная зала — высокі васьмігранны аб'ём завершаны макаўкай (раней магутным сплюснутым цыбулепадобным купалам з макаўкай). Да якога праз кароткую і нізкую трапезную далучаецца трох'ярусная (2 васьмерыка на чацверыку) званіца, сферычны купал якой таксама завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Да пяціграннай апсіды па баках далучаны нізкія рызніцы. Грані фасадаў завершаны паўкруглымі закамарамі, прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі і круглымі люкарнамі, апяразаны аркатурнымі фрызамі, крапаваны вуглавымі лапаткамі.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Спаса-Узнясенская царква (Парэчча) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Узнясенская царква (Парэчча) на сайце Radzima.org
* Спаса-Узнясенская царква (Парэчча)  на сайце Глыбоцкага музея
*
Фотаздымак выбуху
**Выбухі ў Цяньцзіні** — тэхнагенная катастрофа, якая адбылася 12 жніўня 2015 года ў порце, размешчаным у раёне Біньхай горада цэнтральнага падпарадкавання Цяньцзінь на поўначы Кітая.

Выбухам папярэднічаў пажар на партовым складзе, для тушэння якога каля 22:50 па мясцовым часе былі выкліканы пажарныя. Пажар пачаўся на складах фірмы «Жуйхай», офіс якой быў знішчаны выбухамі, выкліканымі пажарам, што ўскладніла правядзенне расследавання.

У 23:30 з інтэрвалам каля 30 секунд адбыліся два выбухі, вогненны слуп ад якіх падняўся на вышыню ў некалькі сотняў метраў. Выбухі адчуваліся ў радыусе 10 км, геалагічныя прыборы зафіксавалі землетрасенне магнітудай 2,9 па шкале Рыхтэра. Адразу пасля выбухаў для ліквідацыі маштабнага пажару было адпраўлена 100 пажарных аўтамабіляў. Пажаратушэнне было спынена раніцай 13 жніўня з-за адсутнасці звестак пра грузы ў порце і магчымасць ўзнікнення новых выбухаў.

Першы выбух быў магутнасцю каля 3 тон трацілу, магутнасць другога выбуху ацэньваецца ў 21 тону трацілу.

Наступствы
----------

Станам на 15 жніўня, прынамсі 104 чалавекі загінулі, 721 чалавек пацярпеў.

Выбуховай хваляй быў пашкоджаны будынак нацыянальнага суперкамп'ютарнага цэнтра, з-за чаго быў спынены суперкамп'ютар Цяньхэ-1А.

На наступны дзень пасля выбухаў у паветры было зафіксавана перавышэнне максімальна дапушчальнай канцэнтрацыі цыяніду і іншых небяспечных высокатаксічных хімікатаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Пры ліквідацыі наступстваў выбуху ў кітайскім Цяньцзіні выратаваны 32 чалавека
2. ↑  Колькасць ахвяр выбуху ў Кітаі перавысіла 40, дзясяткі згінулі без весткі
3. ↑  China explosions: police order mass evacuations amid further blasts (англ.).  The Guardian. Праверана 15 жніўня 2015.
4. ↑  У Кітаі спынены суперкамп'ютар Tianhe-1A з-за выбухаў у Цяньцзіні Архівавана 4 сакавіка 2016.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Выбухі ў Цяньцзіні на Вікісховішчы |
**Стральба ў Льежы** — масавае забойства, учыненае бельгійскім горадзе Льеж у аўторак 13 снежня 2011 года. Злачынства было здзейснена на аўтобусным прыпынку на плошчы святога Ламбера.

Стральба
--------

У аўторак раніцай 13 снежня 2011 года 33-летні Нардзін Амрані заўважыў 45-летнюю хатнюю работніцу суседзяў, калі тая праходзіла міма яго дзвярэй, і запрасіў яе зайсці, сказаўшы, што жадае прапанаваць ёй працу. Пасля гэтага ён забіў яе ў сваёй кватэры. Пасля гэтага злачынец, узброіўшыся некалькімі ручнымі гранатамі паўаўтаматычнай вінтоўкай FN FAL, і Рэвальверам каля 12:30 на сваім аўтамабілі прыехаў у цэнтр горада на плошчу святога Ламбера, дзе тады павінен быў праходзіць штогадовы калядны кірмаш і сабралася некалькі сотняў чалавек. Амрані выйшаў з машыны, падышоў да аўтобуснага прыпынку і шпурнуў ў людзей на ім чатыры гранаты, а затым ён, забегшы на дах булачнай, адкрыў па людзям, якія сабраліся на прыпынку і плошчы, стральбу з аўтамата. Праз некаторы час, каля 12:34 па мясцовым часе, Амрані паранены асколкамі ўласнай гранаты пакончыў з сабой, стрэліўшы сабе ў галаву (першапачаткова паведамлялася, што ён падарваў сябе гранатай). На месцы было забіта 4 чалавека, уключаючы Амрані: 15-летні падлетак, яго 17-летні сябар і 75-летняя жанчына, якая толькі што вярнулася з бальніцы. Яшчэ адзін чалавек — 2-гадовае дзіця — памёр у бальніцы ад атрыманых раненняў. 123 чалавека атрымалі раненні рознай ступені цяжару, 5 з іх знаходзяцца ў крытычным стане.

Злачынец
--------

Тэрарыстам апынуўся раней асуджаны за захоўванне зброі 32-гадовы Нардзін Амрани, чый бацькі імігрыравалі ў Бельгію з Марока.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   Архівавана 8 студзеня 2012.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Бойня ў Льежы: невядомы закідаў прыпынак з людзьмі гранатамі
7. ↑
Куколь з надпісам на царкоўнаславянскай мове.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Куколь (значэнні).
**Куко́ль** — верхняе аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага манаха вялікай схімы, уяўляе сабой востраканцовы капюшон чорнага колеру з дзвюма доўгімі палосамі тканіны, якія закрываюць спіну і грудзі, называецца шлемам выратавання і выражае духоўную закрытасць, абароненасць манаха ад уплыву зямных пачуццяў.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне праваслаўнага і грэка-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Амафор
* Аналаў
* Арар
* Епітрахіль
* Камілаўка
* Клабук
* Крыж
* Куколь
* Мантыя
* Мітра
* Набедранік
* Нанедранік
* Падраснік
* Падрызнік
* Паліца
* Параман
* Поручы
* Пояс
* Раса
* Сакас
* Скуф’я
* Фелонь
* Хітон

 |  |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Узнясенская царква.
**Спаса-Узнясенская царква** — праваслаўны храм у в. Моладава Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 18 ст. з дрэва як уніяцкая, перабудавана ў сярэдзіне 19 ст. У 1894 г. на будаўніцтва храма была выдзелена сума ў 3000 руб. па духоўным завяшчанні П.І.Медынцавай. Першапачатковы храм адлюстраваны на малюнку Н.Орды 1864 г. Адрэстаўрыравана прыхаджанамі ў 1990 г.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Асноўны прамавугольны зруб і пяцігранная апсіда з бакавымі нізкімі рызніцамі накрыты агульным гонтавым дахам з застрэшкамі ў месцы злучэння аб'ёмаў і цыбулепадобнай галоўкай па цэнтры. Да галоўнага фасада ў 19 ст. дабудавана двух'ярусная васьмерыковая шатровая званіца. На фоне вертыкальнай шалёўкі сцяны вылучаюцца стральчатыя аконныя праёмы ў разных ліштвах.

Моладаўскі звон
На званіцы знаходзіцца падпісны медны звон 1583 г. адліты ў г. Коўна майстрам Марцінам Гофманам за кошт мсціслаўскага кашталяна Сымона Война — уладальніка Моладаўскага маёнтка (на звон нанесены герб Войнаў). Быў перанесены з папярэдняй царквы.

Інтэр'ер
--------

Апсіду вылучае драўляны іканастас 19 ст. Абразы 19 ст.: «Архангел Міхаіл», «Феадосій Цудатворац», «Хрыстос Пантакратар», «Архангел Гаўрыіл», «Маці Божая з дзіцем», «Маці Божая Чантахоўская», «Саваоф».

Зноскі
------

1. ↑  НГАБ у г. Гродна, ф. 97, воп. 1, спр. 278, арк. 1 — 13.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. - 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Спаса-Узнясенская царква (Моладава) на сайце Radzima.org
* Спаса-Узнясенская царква (Моладава) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Узнясенская царква (Моладава) на сайце «Архіварта»
**Нікалае I Александру** (рум.: Nicolae I Alexandru; пам. 16 лістапада 1364) — другі ваявода Валахіі з дынастыі Басарабаў (1351/1352-1364), сын і пераемнік першага валашскага ваяводы Басараба I Заснавальніка. Да таго, як атрымаў бацькоўскую спадчыну, быў удзельным ваяводай Алтэніі з 1342 г.

Біяграфія
---------

Нікалае Александру яшчэ з 1343 г. быў суправіцелем свайго бацькі. У 1351/1352 г. пасля смерці Басараба Заснавальніка Нікалае Александру стаў другім кіраўніком Валашскага княства. Нікалае Александру ўсталяваў саюзніцкія адносіны з Візантыйскай імперыяй, Сербскім і Балгарскім царствамі. Нікалае Александру пасля працяглай вайны з Венгрыяй прынёс фармальную васальную прысягу на вернасць венгерскай кароне, фактычна застаючыся цалкам незалежным кіраўніком.

У часы кіравання Нікалае Александру Мунцянская (Валашская) праваслаўная царква ў маі 1359 г. перайшла ў падпарадкаванне Канстанцінопальскаму патрыярхату. Нікалае Александру атрымаў ад патрыярха статус аўтакрата, а ў Валахіі было заснавана архіепіскапства.

Сям’я
-----

Нікалае Александру быў тройчы жанаты. Ад першага шлюбу з Марыяй Лакфю меў трох сыноў і дачку:

* Уладзіслаў I Влайку (кіраваў у 1364—1377),
* Раду I (кіраваў у 1377—1383),
* Ваіслаў (пам. 1366),
* Лізавета.

Другі раз ажаніўся з каталічкай Кларай з Дубака, ад шлюбу з якой меў дзвюх дочак: Ганну, якая стала жонкай відзінскага цара Івана Сраціміра, і Анку, якая выйшла замуж за сербскага цара Стэфана Ураша V. У трэці раз ажаніўся з Маргіт Дабкай, ад шлюбу з якой дзяцей не меў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Иоан-Аурел Поп, Иоан Болован «История Румынии», издательство «ВЕСЬ МИР», Москва, 2005 г.
* Казаку, Матей *Дракула* / Пер. с фр. В. И. Удовиченко. — М.: Этерна, 2011. — 320 с. ISBN 978-5-480-00195-7

|  |
| --- |
|  **Кіраўнікі Валашскага княства** |
| Папярэднік:**Басараб I Заснавальнік** | **Ваявода валашскі** **1352 — 1364** | Пераемнік:**Уладзіслаў I Влайку** |
|


| ?Нікалае I Александру — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Басараб I Заснавальнік |  | Такамерый[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Нікалае I Александру |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ana[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · genealogics.org |
**Кукулькан** (на юкатэкскай мове *K'uk'ulkan* «птушыны змей») — адзін з вярхоўных багоў у міфалогіі мая.

Паходжанне
----------

Кукулькан лічыцца богам, які мае карані ў старажытнай культуры мая. Пра гэта сведчаць выявы змеепадобных істот, часам з дзвюма галовамі, якія археолагі знаходзяць у пластах найстаражытнейжага перыяду. Выявы і фігуркі птушынага змея таксама багата прадстаўлены ў класічны перыяд (I тыс. н. э.). Відавочна, бог-змей быў звязаны з багамі дажджу *чак*. Некаторыя даследчыкі лічаць, што карані гэтага культу трэба шукаць у знешнім падабенстве доўгіх дажджавых хмар, якія збіраюцца над трапічнымі землямі Месаамерыкі, на змей.

У паслякласічны перыяд функцыі Кукулькана значна пашырыліся. У міфалогіі ён выступаў як адзін са стваральнікаў сусвету, валадаром ветру, заступнікам земляробаў і заснавальнікам гаспадарскай дынастыі горада Чычэн-Іца. У «Чылам Балам» яго прыход у Чычэн-Іцу адносяць да 987 г. н. э. Мяркуецца, што гэта было імя сапраўднага чалавека, тальтэкскага заваёўніка Юкатана. Такім чынам, Кукулькан з гэтага часу сумяшчаў вобразы мясцовага старажытнага бога, заснавальніка тальтэкскай дынастыі і тальтэкскага бога Кукумаца. Ён таксама з'яўляўся аналагам ацтэкскага бога Кецалькаатля.

Культ
-----

Найлепш вывучаны культ Кукулькана ў горадзе Чычэн-Іца на Юкатане, дзе ён лічыўся заснавальнікам гаспадарскай дынастыі, хаця ў паслякласічны перыяд ён стаў распаўсюджаным і ў іншых землях цывілізацыі мая. Кукулькан разглядаўся як пасрэднік паміж зямнымі і нябеснымі ўладарамі. Мая прадстаўлялі яго ў выглядзе птушынага змея з разяўленым ротам, часта з галавой чалавека ў ваенным капелюшы. Кукулькану было прысвечана некалькі храмавых збудаванняў, у тым ліку Караколь, які выкарыстоўваўся для астранамічных назіранняў. Мяркуецца, што да такіх збудаванняў таксама адносілася піраміда Кукулькана. У дні веснавога і восеньскага раўнадзенства промні сонца стваралі на яе паверхні гульню святла і ценяў, так што здавалася, быццам бы па ступенях піраміды спаўзае вялікая змяя. Магчыма, гэта ўспрымалася як знак ад бога.

Пасля заняпаду Чычэн-Іцы галоўным цэнтрам культу Кукулькана да іспанскага заваявання быў горад Маяпан. У ім будаваліся храмы з калонамі, упрыгожанымі выявамі змея. Вярхоўны жрэц Кукулькана лічыўся адным з найбольш уплывовых людзей у горадзе.

Спасылкі
--------

* Кукулькан — вярхоўны бог мая Архівавана 16 ліпеня 2012.
* Кукулькан — Кецалькаатль
* Піраміда Кукулькана Архівавана 3 ліпеня 2012.

| ⛭Міфалогія мая |
| --- |
| Богі | 
* Ах-Пуч
* Ах-Мун
* Іцамна
* Іш Таб
* Іш-Чэбель-Яш
* Іш-Чэль
* Кукулькан
* Кімі
* Кініч-Ахаў
* Сіпакна
* Тэскатліпока
* Тахіл
* Хуракан
* Чак
* Шбаланке
* Эк-Чуах
* Юм Кааш
* Нагваль
* Лахун Чан
* Шаман Эк
* Сіп
* Как Нешок
* Хобніль
* Мішэль
* Сім Чак Кох

 |
| Міфічныя землі | Шыбальба |
| Міфы і легенды | 
* Летапіс Какчыкеляў
* Попаль-Вух
* Чылам Балам
* Легенда аб Кетцалькаатлі-Кукулькане

 |
| Іншае | 
* Свяшчэнны сенот
* Сеноты
* Месаамерыканская гульня ў мяч
* 21 снежня 2012 года

 |
| Гл. таксама: **Кодэксы мая** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2019110169 · NKC: jo2016908768 |
**Ніка Басарыя** (нар. 21 верасня 1999) — беларускі футбаліст, абаронца грузінскага клуба «Шэвардэні-1906» з Тбілісі.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец мінскага «Дынама». У юнацкім узросце нярэдка трапляў на стажыроўкі і прагляды ў замежныя клубы, а ў чэрвені 2016 года далучыўся да іспанскага клуба «Карнелья», дзе трэніраваўся з моладзевай камандай.

У студзені 2018 года знаходзіўся на праглядзе ў тбіліскім «Дынама», аднак у выніку першую палову 2018 года правёў у дублі мінскага «Промня», а ў другой палове трэніраваўся ў структуры махачкалінскага «Анжы». У пачатку 2019 года праходзіў прагляд у «Іслачы», але не падышоў. Пазней спрабаваў уладкавацца ў іспанскай «Бадалоне».

З ліпеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў «Віцебску» і ў жніўні падпісаў кантракт з клубам. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 31 жніўня 2019 года, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць «Слуцка» (0:3). У далейшым зрэдку з’яўляўся ў асноўнай камандзе, часцей прыцягваўся да дубля. У лютым 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў віцебскі клуб.

У 2021 годзе далучыўся да грузінскага клуба «Шэвардэні-1906».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) у сакавіку 2015 года трапіў на элітны раўнд чэмпіянату Еўропы, аднак на поле не выхадзіў. У верасні-кастрычніку таго ж года ўжо гуляў у адборначным раўндзе чэмпіянату Еўропы наступнага цыкла.

26 сакавіка 2019 года правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, калі выйшаў на поле ў канцы таварыскага матча супраць Літвы (1:0).

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 (1) | дубль | Прамень | Беларусь | 9 | 0 |
| 2019 (2) | Д1 | Віцебск | Беларусь | 5 | 0 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Nika Basaria // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  17-летний белорус с грузинскими корнями уехал в Барселону, чтобы сделать карьеру в футболе
3. ↑  Воспитанник минского "Динамо" Ника Басария пробует трудоустроиться в тбилисском "Динамо"
4. ↑  Три потенциальных новичка не подошли "Ислочи"
5. ↑  Футбол. Ника Басария вошел в состав молодежной сборной Беларуси Архівавана 31 снежня 2019.
6. ↑  Басария стал игроком "Витебска"
7. ↑  "Витебск" расторг соглашение с Басарией

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Кукурузны сіроп** — сіроп, які вырабляецца з кукурузнага крухмалу.

Шырока выкарыстоўваецца ў харчовай прамысловасці і кулінарыі як згусціцель і салодкі дадатак. Кукурузны сіроп мае ўласцівасць не зацукрывацца і захоўваць вільгаць у масе прыгатаванага прадукту, што дапамагае прадуктам, у якія ён быў дададзены, мець больш далікатную тэкстуру, выглядаць больш свежымі і не высыхаць. Ен таксама павялічвае аб'ем прадукту і ўзбагачае смак.

Кукурузны сіроп бывае светлым і цёмным. Часцей выкарыстоўваецца светлы, паколькі цёмны менш рафінаваны, змяшчае спецыфічныя дабаўкі і бліжэй да патакі.

У мінулым, пры прамысловым вырабе кукурузнага сіропу выкарыстоўваўся гідроліз (ацукрыванне) кіпячэннем раствора крухмалу ў прысутнасці хлорнай альбо сернай кіслот з наступным выдаленнем кіслаты і нерастваральных рэшткаў. У цяперашні час асноўны метад прамысловага вырабу — двухэтапны ферментатыўны гідроліз. Фермент альфа-амілаза (прадукт бактэрыі Сенная палачка) выкарыстоўваюць для гідролізу крухмалу ў складаныя вугляводы рознай даўжыні, а фермент глюкаамілаза − для далейшага расшчаплення да глюкозы. На вытворчасць адной тоны сіропу сыходзіць прыкладна 2300 літраў кукурузных зерняў.

У кукурузным сіропе звычайна высокае ўтрыманне глюкозы. Для зніжэння ўтрымання глюкозы, што істотна для хворых дыябетам, вырабляецца кукурузны сіроп з фруктозай, у якім ад 45 % да 90 % цукроў прыпадае на фруктозу (*High fructose corn syrup*). Такі сіроп саладзей і лягчэй раствараецца. Для яго вытворчасці выкарыстоўваюцца дадатковыя ферменты, якія ператвараюць глюкозу ва фруктозу. Вырабляецца таксама сіроп з павышаным утрыманнем мальтозы (*High maltose corn syrup*).

Склад кукурузнага сіропу можа мяняцца ў даволі шырокіх межах. Як і для іншых сіропаў з утрыманнем цукроў, агульная колькасць цукроў вызначаецца па дэкстрознаму эквіваленту — зместу рэдуцыруючых цукроў, выяўленых праз дэкстрозу. Так, ацукараны сіроп з 95 ДЭ змяшчае практычна толькі глюкозу.

У ЗША кукурузны сіроп з мясцовай кукурузы з'яўляецца больш таннай альтэрнатывай трасніковаму цукру пры вытворчасці цукерак, ахаладжальных напояў, жуйкі, цыгарэт і іншых прадуктаў.

Спасылкі
--------

* Сыравіна для вытворчасці піва Архівавана 28 лютага 2014..

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779018100, 2911118145 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Ушэсцеўская царква.

**Спаса-Ушэсцеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у в. Вялікі Рожан Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Садовая.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1985—1988 гады з дрэва на месцы храма, збудаванага ў 1845 годзе на сродкі князя Вітгенштэйна. Перад храмам пастаўлена 2-ярусная зрубна-каркасная званіца. Пробашчам з’яўляецца іерэй Віктар Сцяпанавіч Варашкевіч.

Архітэктура
-----------

Вырашана ў традыцыях народнага храмабудаўніцтва XIX ст. Падоўжаны ў плане прамавугольны зруб завершаны 4-гранным ярусам з цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане. З усходняга боку далучана прамавугольная з бакавымі рызніцамі апсіда, завершаная макаўкай, з заходняга — прамавугольны прытвор, 2-схільны дах якога таксама завершаны макаўкай. Фасады прарэзаны арачнымі і квадратнымі аконнымі праёмамі. Уваход аформлены слуповым ганкам пад 2-схільным пакрыццём.

Зноскі
------

1. ↑  Спаса-Ушэсцеўская царква (Вялікі Рожан) Архівавана 25 кастрычніка 2019.
2. ↑  Ушэсцеўская царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Спаса-Ушэсцеўская царква (Вялікі Рожан) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Вусень
**Стральчатка псі** (*Acronicta psi*) — матылёк з сямейства совак.

Сустракаецца ад Еўропы і Паўночнай Афрыкі да Паўночнага Ірана, Сярэдняй Азіі, поўдня і цэнтра Сібіры і Манголіі.

Невялікі матылёк, размах крылаў 35-45 мм. Пярэднія крылы белавата-шэрыя, з бураватым адценнем і чорнымі стрэлападобнымі рыскамі каля асновы і на вонкавым полі крыла. Заднія крылы буравата-шэрыя, на краях цёмныя; звычайна святлейшыя ў самцоў. Гэты від вельмі падобны да *Acronicta tridens*, адрозніць іх можна ў большасці выпадкаў толькі праз аналізу геніталій. Аднак, звычайна, *Acronicta psi* цямнейшыя, заднія крылы ніколі не бываюць белыя, што часта ўласціва самцам *Acronicta tridens*. Вусені абодвух відаў значна адрозніваюцца. Лёт матылькоў адбываецца ў маі—чэрвені. Від начны, часта ляціць на святло, часам на цукар.

Вусень белаваты знізу і чорны зверху з шэрымі валасінкамі. Мае чырвоныя або аранжавыя плямы па баках і жоўтую паласу ўздоўж спінкі і дзве бакавыя палоскі. На першым брушным сегменце зверху ёсць высокі чорны выступ (якога ніколі няма ў *Acronicta tridens*), на дзявятым — крыху меншы. Даўжыня дарослага вусеня дасягае 38-40 мм. Вусені з'яўляюцца ў другой палове лета у пладовых гадавальніках і маладых садах, часам моцна шкодзяць лісце. Шкодзяць амаль усе пладовыя культуры.

Зноскі
------

1. ↑  Michael Fibiger, László Ronkay, Axel Steiner & Alberto Zilli: Саўкі Europaeae Volume 11 Pantheinae, Dilobinae, Acronictinae, Eustrotiinae, Nolinae, Bagisarinae, Acontiinae, Metoponiinae, Heliothinae and Bryophilinae. 504 S. Entomological Press, Sorø 2009 ISBN 978-87-89430-14-0
2. ↑  Heiko Bellmann: Der Neue Kosmos Schmetterlingsführer.
**Нікалас «Ніка» Хюлькенберг** (ням.: Nicolas Hülkenberg, нар. 19 жніўня 1987, Эмерых-на-Рэйне) — германскі аўтагоншчык, пілот Формулы-1. З’яўляецца чэмпіёнам сезона 2006/07 А1 Гран-пры, сезона 2008 Еўрасерыі Формулы-3 і GP2 сезона 2009 года, пераможца гонкі «24 гадзіны Ле-Мана» (2015).

Кар’ера
-------

### Формула-1

Дэбютаваў у Формуле-1 з Williams у 2010 годзе.

У 2011 годзе правёў сезон у якасці рэзервовага гоншчыка Force India, за якую ў наступным годзе ўдзельнічаў у гонках на сталай аснове. Пасля аднаго года ў Sauber у 2013 годзе, вярнуўся ў Force India, дзе выступаў у 2014—2016 гадах.

З 2017 года правёў тры гады ў Renault. Саступіў сваё месца Эстэбану Акону пасля заканчэння сезона 2019 года.

У сезонах 2020 і 2022 гадоў выконваў рэзервовую ролю ў Racing Point і затым Астан Марцін. Тройчы з’яўляўся ў якасці запаснога гоншчыка Racing Point у 2020 годзе. З-за тэхнічных праблем не змог стартаваць на Гран-пры Вялікабрытаніі, але потым кваліфікаваўся трэцім у гран-пры 70-годдзя, дзе фінішаваў у ачках, заняўшы сёмае месца ў гонцы. Затым заняў восьмае месца ў Нюрбургрынгу. У 2022 годзе быў выкліканы ў якасці рэзервовага пілота Aston Martin у першых дзвюх гонках года ў Бахрэйне і Саудаўскай Аравіі, дзе замяняў Себасцьяна Фетэля, які прапусціў этапы з-за COVID-19.

На сезон 2023 года падпісаў кантракт з камандай Хаас.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Driver Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19587362'></a>
2. ↑  Nico Hulkenberg // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  Hulkenberg replaces Vettel in Bahrain after positive COVID-19 test (англ.).  motorsport.com (17 сакавіка 2022). Праверана 17 лістапада 2022.
4. ↑  Hulkenberg to replace Vettel again in Saudi Arabian F1 GP (англ.).  motorsport.com (25 сакавіка 2022). Праверана 17 лістапада 2022.
5. ↑  Hulkenberg seals F1 comeback with Haas in 2023 (англ.).  motorsport.com (17 лістапада 2022). Праверана 17 лістапада 2022.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Ніка Хюлькенберга

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Sina Weibo · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AS.com · Driver Database · motorsportstats.com (гоншчык) · racing-reference (гоншчык) · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Munzinger |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1248443896 · VIAF: 7903164120362210470005 |

| ⛭Чэмпіёны Еўрасерыі Формулы-3 |
| --- |
| 
* Раян Брыска (2003)
* Джэймі Грын (2004)
* Льюіс Хэмілтан (2005)
* Пол дзі Рэста (2006)
* Ромэн Грожан (2007)
* Ніка Хюлькенберг (2008)
* Жуль Б’янкі (2009)
* Эдуарда Мартара (2010)

 |
**Спаская вуліца** — вуліца ў старосцінскім і раннім румянцаўскім Гомелі. Вядомая па пісьмовых крыніцах з другой паловы XVII ст. Існавала прынамсі да канца XVIII ст. калі адбылася маштабная перабудова гістарычнага Гомеля.

Гісторыя
--------

Час узнікнення, як самой вуліцы, так і яе назвы застаецца нявысветленым. Першыя вядомыя на сёння пісьмовыя згадкі пра яе прыпадаюць на другую палову XVII ст. і звязаныя з «Інвентаром Гомельскага староства» 1681 года. На той час на ёй размяшчаліся парадку 16 падворкаў, два з якіх 2 значыліся за шляхціцам Красоўскім, па адным — за святарамі Траецкай і Спаскай цэркваў, а таксама знаходзіліся касцёл і царква. Згодна з «Актам інвентара Гомельскага староства» 1738 года колькасць падворкаў тут складала 18, уключна з сядзібай святара Траецкай царквы (*«Piotr Pop Troiecki»*). «Люстрацыя Гомельскага староства» 1765 года і «Інвентар Гомельскага староства» 1771 года зафіксавалі на Спаскай вуліцы 21 падворак, уключна з сядзібай святара Спаскай царквы (*«Wasil Pop Spaski»*).

Прозвішчы ўладальнікаў падворкаў даюць магчымасць уявіць прафесійную прыналежнасць жыхароў вуліцы: Каваль Дрозд, Кандрат Кушнер (1681 г.); Тамаш Жаўнер, Стэфан Драздоўскі Трубач (1738 г.); Місевіч Арганіста (1765 г.).

Паходжанне назвы
----------------

Назву атрымала па Спаскай царкве, якая станам на 1681 год знаходзілася ў самым пачатку вуліцы.

На пісьме па-польску назва падавалася як *«Spaska»*. Прыкладаў напісання назвы па-старабеларуску пакуль не выяўлена.

Лакалізацыя
-----------

Адносна іншых вуліц займала сярэдзіннае становішча. Знаходзілася паміж вуліцамі Траецкай і Дэканаўскай. Ішла ад замка да гарадскіх умацаванняў на захадзе, што прыблізна адпавядае сучаснаму адрэзку ад склепа-ледніка пры паўночным крыле палаца Румянцавых і Паскевічаў да сядзібы драматычнага тэатра. Зафіксавана на плане Гомеля 1799 года без подпісу назвы.

Зноскі
------

1. 1 2  Макушников, О. А. Гомель с древнейших времён до конца XVIII в. Историко-краеведческий очерк / О. А. Макушников. — изд. 4-е, испр. и дополн.— Гомель : Барк, 2018. — С. 170.
2. 1 2  Перечень дворовладельцев в Гомеле по «Инвентарю староства Гомельского…» 1681 г. // Макушников, О. А. Гомель с древнейших времён до конца XVIII в. Историко-краеведческий очерк / О. А. Макушников. — изд. 4-е, испр. и дополн. — Гомель : Барк, 2018. — С. 237.
3. 1 2 3  Akta Inwetarza Starostwa Homielskiego w Powiecie Rzeczeckim Lezącego, 1738 r. // Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11, ap. 1, b. 1058, l. 1290v.
4. 1 2 3  Lustracya Starostwa Homelskiego, 1765 r. // Lietuvos Valstybes Istorijos Archyvas — katalog. SA 3787, l. 2—2v.
5. 1 2  Inwentarz Starostwa Homelskiego z 1771 r. // Львівська національна наукова бібліотека України імені Василя Стефаника. Відділ рукописів. Ф. 5, №5180/II, арк. 1—1 зв.
6. 1 2  План местечка Гомля, 1799 г. // Морозов, В. Ф. Гомель классический: эпоха, меценаты, архитектура / В. Ф. Морозов. — Минск : Четыре четверти, 1997. — С. 48-49.

Літаратура
----------

* Макушников, О. А. Гомель с древнейших времён до конца XVIII в. Историко-краеведческий очерк / О. А. Макушников. — изд. 4-е, испр. и дополн.— Гомель : Барк, 2018. — С. 170.
Трансільванскае плато
**Трансільванскае плато** (рум.: Podişul Transilvaniei, венг.: Erdélyi-medence) — буйное міжгорнае плато на тэрыторыі рэспублікі Румынія, мае своеасаблівую геалагічную будову і геаграфічныя характарыстыкі, якія знайшлі адлюстраванне ў гісторыі, культуры і прыродзе гісторыка-культурнай вобласці Трансільванія, ядром якой плато і з'яўляецца. Асноўныя буйныя гарады сучаснага плато — Клуж-Напока, Брашаў, Сібіу, Тыргу-Мурэш. Умерана-кантынентальны клімат. Лета гарачае, сухое. Зіма даволі халодная, марозная (эфект катлавіны). Ландшафт — лясы і стэпы, пашы. Плато засяляюць у асноўным румыны, венгры, таксама цыганы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge1107129 |
**Спаса-Узнясенская царква** — царква ў Кіявічах Капыльскага раёна, пабудаваная ў 1882 годзе.

Гісторыя
--------

Царква ў першай палове XX ст.
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў другой палове 19 ст. на сродкі мясцовых жыхароў з цэглы на месцы храма 1752 года. Да 1990-х гг. знаходзілася ў паўзруйнаваным стане, адноўлена, дзейнічае..

Архітэктура
-----------

Падоўжна-восевая кампазіцыя, цаглянай, абтынкаванай Спаса-Узнясенскай царквы складаецца з асноўнага кубічнага аб'ёму, трохапсіднай алтарнай часткі, бабінца з трох'яруснай званіцай. Над асноўным аб'ёмам — васьмігранны светлавы барабан са шлемападобным гранёным купалам. У дэкоры фасадаў выкарыстаны плоскія нішы, розныя профілі, зубчыкі і г. д. характэрныя для неарускага стылю.

Інтэр'ер
--------

Зала храма асветлена трайнымі аконнымі праёмамі барабана, абапёртага праз парусы на магутныя сцены, астатнія памяшканні перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі з распалубкамі.

Царква занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

Зноскі
------

1. ↑  Киевичи. Церковь Вознесения Господня  (руск.)
2. 1 2 3  Спаса-Узнясенская царква (Кіявічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
3. ↑  Кіявічы. Царква Ушэсця Гасподняга  (руск.)

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

* Спаса-Узнясенская царква (Кіявічы) на сайце Radzima.org
* Спаса-Узнясенская царква (Кіявічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Спаса-Узнясенская царква (Кіявічы) на сайце «Архіварта»
**Магеланавы субпалярныя лясы** — экарэгіён, які ўключае ў сябе паўднёвую Патагонію і архіпелаг Вогненная Зямля, гэта самы паўднёвы лясны масіў планеты. На поўначы размешчаны Вальдыўскія лясы і Патагонская пустыня.

Апісанне
--------

Плошча лясоў каля 150 тыс. км². Клімат вільготны марскі, з прахалодным летам (каля +10 °С), але мяккай зімой (каля 0 °С). Ападкі выпадаюць на працягу ўсяго года, зімой пераважна ў выглядзе мокрага снегу, летам — дажджы (рэдка снег), іх колькасць адрозніваецца да 4000 мм на захадзе і каля 500 мм на ўсходзе.

Значную плошчу з-за моцных вятроў займае крывалессе.

Флора
-----

Тыповыя прадстаўнікі флоры — *Maytenus magellanica*, паўднёваамерыканскія віды *Nothofagus*, *Drimys winteri*, *Misodendrum punctulatum*, *Pilgerodendron uviferum*, а таксама *Fragaria chiloensis* і *Berberis buxifolia*.

Фаўна
-----

Фаўна прадстаўлена самым маленькім у свеце аленем *Pudu*, выдрай *Lontra provocax*, у паўночнай частцы сустракаецца пума. З птушак насяляюць *Campephilus magellanicus*, *Phrygilus patagonicus*, *Mimus patagonicus*. На ўзбярэжжы — тыповыя марскія птушкі  (руск.) (бел.: чайкі (*Larus*), *Procellariidae*, *Diomedea*, крачкі (*Sterna*), пінгвіны (*Spheniscidae*).

Ахова
-----

На тэрыторыі Магеланавых лясоў у Аргенціне і Чылі створана больш за дзясятак нацыянальных паркаў і ахоўных зон  (руск.) (бел..

Зноскі
------
**Спаса-Праабражэнскі сабор** — пяцікупальны храм у Чарнігаве, дзеючы храм-музей. Уваходзіць у склад нацыянальнага архітэктурна-гістарычнага запаведніка «Чарнігаў старажытны». Найстарэйшы захаваны помнік старажытнарускага дойлідства. Пра яго былое багатае ўнутранае ўбранне сведчаць рэшткі фрэсак, разьбяныя пліты хораў, падлогі, калоны.

На працягу стагоддзяў ён неаднаразова перабудоўваўся. У Спаса-Праабражэнскім саборы спачывае прах князя Ігара Северскага[ru], апетага ў «Слове аб Палку Ігаравым», Ігара Чарнігаўскага і іншых князёў той эпохі.

З’яўляецца самым старым будынкам у Чарнігаве, Украіне і адным з нешматлікіх уцалелых будынкаў дамангольскай Русі. У 1989 годзе разам з Гістарычным цэнтрам Чарнігава, сабор быў уключан у папярэдні спіс Сусветнай спадчыны.

Гісторыя
--------

Заснаваны каля 1030—1036 гадоў чарнігаўскім князям Мсціславам Уладзіміравічам, а закончыў будаўніцтва Святаслаў Яраславіч. У 1239 годзе храм быў часткова разбураны пры нашэсці мангольскага хана Батыя. Зноў пацярпеў у 1611 годзе ад войска Рэчы Паспалітай. Быў адбудаваны ў 1675 годзе, але ў 1750 г. істотна пашкоджаны пажарам. Рэстаўраваны ў 1770—1799 гадах.

Архітэктура
-----------

У плане сабор уяўляе сабой трохнефны храм з шасцю (ці васьмю) слупамі, трыма апсідамі і пяццю купаламі-банямі. Галоўны будынак працягнуўся на 28,25 м з усходу на захад і на 19,20 м з поўначы на поўдзень. Аб’ёмна-пастаровая кампазіцыя сабора надала яму арыгінальную форму піраміды. Фасады аформлены пілястрамі і цаглянымі арнаментамі.

* 20112011
* 
* Укрпошта, 1998Укрпошта, 1998
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Спасо-Преображенский собор в Чернигове (руск.).  Архитектура России. Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2017. Праверана 21 ліпеня 2018.
2. ↑  Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries (англ.).  UNESCO. Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2017. Праверана 21 ліпеня 2018.
3. ↑  У розных даследаваннях называецца розная колькасць слупоў. Гэта звязана з асаблівасцямі архітэктуры храма. Гл. Спасо-Преображенский собор в Чернигове // «Мир Чудес».
4. ↑  Hubert Faensen, Wladimir Nikolajewitsch Iwanow: *Altrussische Baukunst.* Union Verlag, Berlin 1974 (2. Auflage), S. 336.  (ням.)

Спасылкі
--------

* orthodox.com.ua/eparxiya/xramy/spaso-preobrazhenskij-sobor-g-chernigova/eparxiya/xramy/spaso-preobrazhenskij-sobor-g-chernigova — афіцыйны сайт
* Спасо-Преображенский собор в Чернигове // «Мир Чудес».
19 красавіка 2023 года каля 20:20 перад школай у старым цэнтры Саны (Емен) сабраўся вялікі натоўп: былі жанчыны і дзеці, у асноўным малазабяспечаныя. Людзі, напярэдадні заканчэння Рамадана, чакалі атрымаць па 5000 еменскіх рыялаў (19 долараў ЗША) на чалавека. Гэта было часткай традыцыйнай міласці Закят аль-Фітр, арганізаванай мясцовымі гандлярамі. Падчас раздачы грошаў апалчэнцы-хусіты стралялі ў паветра, спрабуючы прывесці натоўп у парадак. Адна куля выпадкова трапіла ў электрычны провад, у выніку чаго ён выбухнуў, выклікаўшы паніку і цісканіну.

Падчас трагедыі па меншай меры 90 чалавек загінулі і 322 чалавекі атрымалі раненні.

Пасля інцыдэнту хусіты неадкладна ачапілі школу і закрылі доступ людзям, у тым ліку журналістам. Іх прадстаўнікі заявілі, што кампенсуюць кожнай сям’і загінулых адзін мільён рыялаў (каля 4000 долараў), а кожнаму параненаму — 200 000 (каля 800 долараў).

Зноскі
------

1. 1 2  85 Killed, Hundreds Injured In Stampede During Yemen Charity Event: Report **(нявызн.)**, *www.ndtv.com* (20 красавіка 2023).
2. ↑  At least 78 killed in stampede for donations in Yemen(англ.), *Reuters* (20 красавіка 2023).
3. ↑  Stampede in Yemen's capital kills at least 78, official says (англ.). *AP NEWS* (19 красавіка 2023). Праверана 20 красавіка 2023.
4. ↑  *Al-Masry Al-Youm*. 90 people killed, more than 300 injured in Sanaa stampede **(нявызн.)**. *Egypt Independent* (20 красавіка 2023).}
5. ↑  Stampede in Yemen at charity event kills at least 78, injures dozens **(нявызн.)**. *NZ Herald* (20 красавіка 2023).
6. ↑  *Tawfeeq*. At least 78 killed in stampede in Yemen (англ.). *CNN* (20 красавіка 2023).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Густафсан.

**Тругвэ Густафсан** (шведск.: Tryggve Gustafsson, 11 ліпеня 1918, Юстэро - 23 верасня 1989, Брома) — шведскі заафізіёлаг і эмбрыёлаг, член Шведскай каралеўскай акадэміі навук .

Біяграфія
---------

Сын Эдварда і Тэрэзы Густафсана.

Атрымаў ступень доктара філасофіі ў Стакгольме ў 1952 годзе, у тым жа годзе быў прызначаны дацэнтам эксперыментальнай заалогіі ў Стакгольмскім універсітэце. У 1953 годзе таксама заняў пасаду асістэнта кафедры заалогіі, стаў прафесарам фізіялогіі жывёл у Стакгольмскім універсітэце ў 1956 годзе і займаючы гэтую пасаду да 1983 года, стаў затым ганаровым прафесарам. Таксама ўзначальваў аддзел фізіялогіі развіцця Інстытута эксперыментальнай біялогіі Венера-Грэнса ў Стакгольме.

Густафсан быў членам Шведскай Каралеўскай Акадэміі навук, Фізіка-геаграфічнага таварыства ў Лундзе, замежным членам Акадэміі навук СССР (з 1976), Фінскай Акадэміі навук і членам савета Марской біялагічнай станцыі Крыстэнберга. Асноўныя яго навуковыя працы прысвечаны рэгуляцыі сінтэзу ферментаў у клетках in vitro, ролі медыятараў у морфагенетычных рухах зародкаў, біяхіміі эмбрыянальнага развіцця.
**Гусіная цыбуля малая** (*Gagea minima*)  — від кветкавых раслін сямейства лілейных.

Назва
-----

Міжнародная назва роду дадзена расліне ў гонар англійскага батаніка Томаса Гейджа. Відавая назва на лацінскай мове азначае «жоўты».

Батанічнае апісанне
-------------------

Кветкa
Расліна вышынёй 7-15 см.

Драбнейшая за гусіную цыбулю жоўтую (*Gagea lutea*), з двума цыбулінкамі, шылаватым прыкаранёвым лістом шырынёй 1-3 мм і толькі адным лістком ля аснавання суквецця. Лісточкі калякветніка (пялёсткі) 10-14 мм даўжынёй, вострыя. Прыкаранёвае лісце вузенькае, а ліст пад суквеццем пашыраны ля аснавання. Парасонападобнае суквецце на ножцы, разгалінаванае, з 2-7 кветак. Цвіце з красавіка да сярэдзіны мая. Вегетуе таксама нядоўга. Размнажаецца вегетатыўна маленькімі цыбулінкамі-дзеткамі.

Распаўсюджанне
--------------

Расце ў лясах, на ўзлесках, у хмызняках, на палях ва ўсёй Украіне, за выключэннем паўднёвых стэпавых раёнаў.

Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «*Bilder ur Nordens Flora*», 1917—1926

Выкарыстанне
------------

Меданосная расліна.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 56. — 160 с. — 2 350 экз.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Саломенка.
**Саломенка** (трансліт.: *Salomienka*, руск.: Соломенка) — былая вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Палыкавіцкага сельсавета. З 1989 года ў складзе Магілёва. Размяшчалася за 4 км на поўнач ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Магілёў I. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Магілёў—Шклоў.

Гісторыя
--------

Вядома ў Расійскай імперыі з XIX ст. У 1847 годзе ў складзе маёнтка Пашкавічы ў Магілёўскім павеце, уласнасць памешчыка. Паводле перапісу 1897 года ў Палыкавіцкай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні. Побач было сяльцо.

З 20 жніўня 1924 года ў Карабанаўскім, з 21 жніўня 1925 года ў Краснапольскім сельсаветах Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 16 ліпеня 1954 года ў Мікалаеўскім, з 22 ліпеня 1960 года ў Палыкавіцкім сельсаветах. У 1990 ў складзе калгаса «Камінтэрн» (цэнтр — в. Мікалаеўка 2).

У 1989 годзе ўвайшла ў склад Ленінскага раёна Магілёва. У 1980-я гады на месцы вёскі пачалося будаўніцтва жылога раёна.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1834 — 13 жыхароў.
	+ 1847 — З двары, 16 жыхароў.
	+ 1897 — 5 двароў, 39 жыхароў, у сяльцы — 1 двор, б жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1909 — 8 двароў, 40 жыхароў, у сяльцы — 1 двор, 5 жыхароў.
	+ 1926 — 29 двароў, 140 жыхароў.
	+ 1990 — 8 гаспадарак, 9 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Саломенка // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.
2. ↑  Северный // Могилёв. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. ISBN 5-85700-028-9

Літаратура
----------

* Саломенка // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Магілёва |
| --- |
| ? | 
* Пячэрск
* Халмы 1
* Халмы 2

 |
| 1973 | 
* Гомельская Шаша
* Доўгае
* Дубянец
* Малая Бароўка
* Слаўгарадская Шаша

 |
| 1978 | 
* Казіміраўка
* Сараканайск

 |
| 1989 | Саломенка |
**Трафальгарскія могілкі** (англ.: Trafalgar Cemetery) — старыя могілкі ў Гібралтары.

Могілкі *Саўтпарт-Дзітч* былі адкрыты і асвячоны ў чэрвені 1798 года, у 1805 годзе пераназваны ў гонар Трафальгарскай бітвы і выкарыстоўваліся для пахаванняў да 1814 года. Нягледзячы на сваю назву, на іх пахаваны толькі два ўдзельніка бітвы, якія памерлі ад ран — лейтэнанты Уільям Форстэр і Томас Норман. Большасць загінулых у бітве былі пахаваны ў моры, а цела адмірала Нельсана было дастаўлена ў Лондан. Астатнія памерлі ад раненняў пахаваны ў іншых месцах.

Большасць пахаваных на могілках — ахвяры трох эпідэмій жоўтай ліхаманкі 1804, 1813 і 1814 гг. Астатнія пахаванні належаць загінулым у Бітве пры Альгесірасе (1801), аблозе Кадыса (1810) і Малагі (1812).

Вядомы імёны 68 пахаваных на Трафальгарскіх могілках, хоць пахаванняў значна больш.

Зноскі
------

1. ↑  Trafalgar Cemetery in Gibraltar Архівавана 28 жніўня 2012.
2. ↑  Trafalgar Cemetery, Gibraltar, United Kingdom

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Трафальгарскія могілкі
**Ліманад** — салодкі безалкагольны напой, часцей газаваны. Валодае ахаладжальнай уласцівасцю. Падрыхтоўваецца выключна з пладоў лімона, ёсць памылковае меракаванне, што любы халодны ёсць ліманадам.

Гісторыя
--------

У XVII стагоддзі ліманадам называўся напой, які гатаваўся з лімоннага соку і лімоннай настойкі. Адсюль і яго назва — Limonade (Lemon added), што значыць «лімоназаваны».

У 1767 годзе англійскі хімік Джозеф Прыстлі вынайшаў помпу, якая насычала ваду газам, які ўтвараўся пры закісанні піва. Прамысловая вытворчасць такіх помпаў пачаў Якаб Швэп. І таму першай кампаніяй, якая выпусціла ў шырокі продаж газаваныя напоі, была «Schwepp & Co», заснаваная Якабам Швэпам, у далейшым пачала выпускаць воды з фруктовымі і ягаднымі сіропамі. Паколькі натуральныя сіропы каштавалі дорага, то іх сталі замяняць кіслотамі і эсэнцыямі. Першай была выдзелена лімонная кіслата і ліманад стаў ў 1833 годзе лідарам фруктовых газіровак ва ўсім свеце, а «Lemon’s Superior Sparkling Ginger Ale» («Выдатны пеністы лімонавы імбірны эль») — першай зарэгістраванай гандлёвай маркай безалкагольнага напою.

Гл. таксама
-----------

* Альмдудлер

Спасылкі
--------

 
У Вікі-Кнігах можна знайсці дадатковыя матэрыялы па тэме:
***«Ліманад»***


| ⛭Безалкагольныя напоі |
| --- |
| Энергетычныя напоі | Burn ·  Red Bull ·  Бізон ·  DYNAMI:T ·  Adrenaline Rush ·  Strike ·  Red Devil ·  BATTERY ·  Bullit ·  М-150 |
| Газіраваныя напоі | Bitter Lemon ·  Dr Pepper ·  Mecca-Cola ·  Mountain Dew ·  OpenCola ·  Айрн-Бру ·  Байкал ·  Бураціна ·  Кока-Кола ·  Кола ·  Крэм-сода ·  Швэпс ·  Ліманад ·  Мілкіс ·  Пепсі ·  Саяны ·  Сітро ·  Спрайт ·  7UP ·  Тонік ·  Тархун ·  Фанта ·  Мірында ·  Фруктайм ·  Аранжына ·  Ubuntu Cola |
| Іншыя напоі | Nestea ·  Атканчай ·  Бутыліраваная вада ·  Гарачы шакалад ·  Граніта ·  Грэнадзін ·  Кампот (узвар) ·  Кава ·  Малако ·  Смузі ·  Сок ·  Чай ·  Шарбет ·  Эг-ног ·  Малочны кактэйль |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4125068-0 |
**Транссусветнае радыё** (англ.: Trans World Radio) — найвялікшая пратэстанцкая радыёвяшчальная сетка ў свеце. Праграмы Транссусветнага радыё гучаць на больш за 200 мовах у 160 краінах.

Гісторыя
--------

У 1954 годзе з Танжэра, горада ў Марока, пачалі транслявацца першыя хрысціянскія перадачы. У 1959 годзе з-за нацыяналізацыі радыёстанцыі ісламскім урадам вяшчанне спынілася, і з пачатку 1960-х гадоў працягнулася на хвалях Радыё Монтэ-Карла, перамовы з якім Пол Фрыд, заснавальнік радыё, вёў з 1957 года. Радыё перамясцілася ў Манака.

З 1990 года радыё пачало вяшчаць у Расіі і СНД. У 1991 годзе з прапаведнікаў розных цэркваў Беларусі быў створаны ўстаноўчы камітэт, пазней названы Беларускай рэдакцыяй Транссусветнага Радыё. Рэдакцыя была зарэгістравана ў дзяржаўных установах Рэспублікі Беларусь у сакавіку 1992 года і стала першым афіцыйным сродкам масавай інфармацыі Транссусветнага радыё на тэрыторыі краін СНД.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 19 красавіка 2010.
2. ↑  ТСР у Расіі Архівавана 16 сакавіка 2016.
3. ↑   Архівавана 11 студзеня 2010.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* ТСР у Беларусі
* Стары сайт ТСР у Беларусі **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 4 студзеня 2014.
* Гісторыя служэння ТСР у Беларусі **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 6 снежня 2013.
* Гісторыя радыё на расійскім сайце Транссусветнага радыё **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 3 чэрвеня 2012.