**Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі** (укр.: Національна премія України імені Тараса Шевченка) — найвышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Украіны ў галіне культуры і мастацтва, названая ў гонар украінскага паэта Тараса Шаўчэнкі. Пастанову аб прасуджэнні прэміі прымае прэзідэнт Украіны на падставе прапаноў Камітэту па Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі.

Гісторыя ўзнагароды
-------------------

Прэмія была заснавана 20 мая 1961 года пастановай Савету міністраў УССР як рэспубліканская прэмія імя Тараса Шаўчэнкі. Згодна з пастановай, гэтай прэміяй узнагароджваліся дзеячы літаратуры, мастацтва, музыкі, тэатральнага мастацтва і кінематаграфіі.

Упершыню прэмія была ўручана 9 мая 1962 года. Першымі дыплом і званне лаўрэатаў атрымалі Павел Тычына, Алесь Ганчар і Платон Майбарада. Грашовая прэмія лаўрэата ў тыя часы складала 2500 рублёў.

У 1969 годзе рэспубліканская прэмія была пераназвана ў «Дзяржаўную прэмію УССР імя Т. Р. Шаўчэнкі». А 22 чэрвеня 2000 года прэміі быў прысвоены статус найвышэйшай узнагароды Украіны згодна з указам прэзідэнта Украіны № 808/2000 з назвай «Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі».

Палажэнне аб узнагароджанні
---------------------------

Прэмія прысуджаецца ўказам прэзідэнта Украіны. Гэтай прэміяй узнагароджваюцца грамадзяне за выдатныя дасягненні ў галіне літаратуры і мастацтва, публіцыстыкі і журналістыкі і істотны ўклад у развіццё культуры.

Штогод можа прысуджацца не больш за дзесяць Нацыянальных прэмій. Вылучэнне работ для прысуджэння прэміі ажыццяўляецца з моманту іх публікацыі на працягу апошніх пяці гадоў, але не раней чым за паўгоду да іх вылучэння.

Творы і працы на сушуканне Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі вылучаюць Міністэрства культуры і турызму Украіны, Нацыянальная акадэмія навук Украіны, Акадэмія мастацтваў Украіны, творчыя саюзы Украіны і літаратурна-мастацтвазнаўчыя аб’яднанні Украіны. Прэмія можа прысуджацца грамадзянам Украіны, іншых дзяржаў і асобам без грамадзянства.

Нацыянальная прэмія прысуджаецца аўтару або выканаўцу адзін раз на працягу жыцця. Яму выдаецца дыплом лаўрэата прэміі і Ганаровы знак лаўрэата. Памер грашовай прэміі ўсталёўваецца штогод указам прэзідэнта Украіны і ў 2010 годзе складаў 130 000 грыўняў.

Указ прэзідэнта Украіны аб прысуджэнні Нацыянальнай прэміі публікуецца штогод 9 сакавіка ў газеце «Урядовий кур’єр» і абвяшчаецца па радыё і тэлебачанні.

Дыпломы і ганаровыя знакі лаўрэатам Нацыянальнай прэміі ўручае прэзідэнт Украіны 9 сакавіка падчас урачыстага мерапрыемства, прысвечанага дня нараджэння Тараса Шаўчэнкі ў Нацыянальнай оперы Украіны (аднак у 2010 годзе прэзідэнт Украіны Віктар Януковіч правёў уручэнне Шаўчэнкаўскай прэміі на Чарнечай гары[uk] ў Каневе, дзе пахаваны Шаўчэнка).

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента України № 1228/99 від 27 вересня 1999 года «Про Національну премію України імені Тараса Шевченка»
2. ↑  Недовольным урезанной премией Герман напомнила о скромности Шевченко **(нявызн.)**.  unian.net. Праверана 11 лістапада 2015.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі

| ⛭Дзяржаўныя ўзнагароды Украіны |
| --- |
| Вышэйшая ступеньадрознення | 
* Званне Герой Украіны — ордэн «Залатая Зорка»
* Дзяржавы

 | Герб Украіны |
| Ордэны | 
* Свабоды
* князя Яраслава Мудрага
* «За заслугі»1
* Багдана Хмяльніцкага
* Герояў Нябеснай Сотні
* «За мужнасць»2
* княгіні Вольгі
* Данілы Галіцкага
* «За доблесную шахцёрскую працу»

 |
| Медалі | 
* «За вайсковую службу Украіне»
* «За бездакорную службу»
* «Абаронцу Айчыны»
* «За выратаванае жыццё»

 |
| Адрозненне | 
* «Імянная агнястрэльная зброя»

 |
| Ганаровыя званні | 
* Народны артыст
* архітэктар
* настаўнік
* мастак Украіны

* Заслужаны артыст
* архітэктар
* урач
* гарняк
* дзеяч мастацтваў
* дзеяч навукі і тэхнікі
* донар
* журналіст
* вынаходнік
* лесавод
* майстар народнай творчасці
* машынабудаўнік
* металург
* мятролаг
* прыродаахоўнік
* работнік ветэрынарнай медыцыны
* работнік грамадзянскай абароны
* работнік аховы здароўя
* работнік культуры
* работнік адукацыі
* работнік прамысловасці
* работнік сельскай гаспадаркі
* работнік сацыяльнай сферы
* работнік сферы паслуг
* работнік транспарту
* работнік турызму
* работнік фармацыі
* работнік фізічнай культуры і спорту
* рацыяналізатар
* будаўнік
* настаўнік
* мастак
* шахцёр
* эканаміст
* энергетык
* юрыст Украіны

* Маці-гераіня

 |
| Дзяржаўныяпрэміі | 
* Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі

* Дзяржаўная прэмія Украіны ў галіне навукі і тэхнікі
* ў вобласці архітэктуры
* імя Аляксандра Даўжэнкі
* у вобласці адукацыі

 |
| Знакі адрозненняПрэзідэнтаУкраіны | 
* Крыж Івана Мазепы
* медаль «За працу і перамогу»
* юбілейны медаль «60 гадоў вызвалення Украіны ад фашысцкіх захопнікаў»
* юбілейны медаль «20 гадоў незалежнасці Украіны»
* юбілейны медаль «25 гадоў незалежнасці Украіны»
* памятны медаль «25 гадоў вываду войскаў з Афганістана»
* медаль «70 гадоў вызвалення Украіны ад фашысцкіх захопнікаў»
* Ганаровая Грамата Прэзідэнта Украіны за актыўную дабрачынную дзейнасць у гуманітарнай сферы
* Нацыянальная легенда Украіны

 |
| 
* 1 Ганаровы знак адрознення Прэзідэнта Украіны (1992—1996)
* 2 Знакі адрознення Прэзідэнта Украіны «За мужнасць» — зорка «За мужнасць» і крыж «За мужнасць» (1995—1996)

 |