**Жодзень** — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свіна, за 32 км на паўночны захад ад горада Гарадок, каля вёскі Ноўка, за 0,4 км на поўдзень ад вёскі Прудок.

Назва
-----

Назва Жодзень балцкага паходжання. У ёй вылучаецца балцкі гідранімічны корань *žod*- / *žad*-.

Той жа корань у рачных і азёрных назвах \*Жодзінка, Жадунь, Жодуч, Няжодка, Пражода, а таксама ў двухасноўных гідронімах Валажода і Лебяжода (Лібажода).

Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы *Žadalis, Žadikė, Žad-upys*. Корань *Žad-* звязаны з моўным гняздом, у якім літоўскае *žadas* «мова, маўленне; прытомнасць», *žodis* «слова», *žasti* «прамаўляць; разгаворваць».

Значэнне мусіла прасунуцца ад «мовіць» да «цячы», так жа сама як стараіндыйскае *nadī* «рака, водная плынь» пайшло ад \**nad*- «гучаць, шумець, раўсці, цурчэць».

Пашыральнік *-in-* аднаўляецца і ў балцкай воднай назве Чэусен (Чэусень) на Верхнім Павоччы, у назве возера Жовін "Рыбнае".

Значэнне азёрнай назвы Жодзень можна перадаць як «Праточнае (возера)». У Жодзень прыцякаюць тры ручаіны і дзве выцякаюць (адна напрамую ў раку Свіна, другая ў яе ж, але праз азёры Бярэзінец і Вялікая Восмата).

«Праточныя» азёры таксама маглі называцца з выкарыстаннем балцкага гідранімічнага кораня *ab*- (як Аболі ці Абстэрна).

Каля Жодзенскага возера — азёры з балцкімі назвамі Арлея, Восмата, Обаль (праз яго цячэ рака Обаль), Обалінец (на пэўным аддаленні на захадзе ад ракі Обаль).

Гідраграфія
-----------

Плошча паверхні возера 0,5 км². Даўжыня 1,1 км. Найбольшая шырыня 0,9 км. Даўжыня берагавой лініі 3,58 км. Плошча вадазбору 62,3 км². Катлавіна возера лопасцевай формы. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м, пад лесам і хмызняком, на ўсходзе разараныя. Праз возера працякае рака Копань з возера Беразінец, упадаюць 2 ручаі (на поўдні ручай з возера Соміна).

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  О. Цинкаловський. Стара Волинь і Волинське Полісся (Краєзнавчий словник — від найдавніших часів до 1914 року). Т. 1. Вінніпег, 1984. С. 398.
2. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 202.
3. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 395—396.
4. ↑  *В. Н. Топоров.* Речь и река/речка (из области мнимых этимологичнских парадоксов) // Исследования по этимологии и семантике. Т. 2: Индоевропейские языки и индоевропейцы. Кн. 2. Москва, 2006. С. 205.
5. ↑  *Топоров В. Н.* Балтийский элемент в гидронимии Поочья III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1997. С. 294.
6. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 5, 187.
7. ↑  На картах N-35-12 і N-35-24 — **Прудніца**

Літаратура
----------

* Природа Белоруссии: Популярная энциклопедия / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 2-е изд. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 599 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-85700-001-7. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 22. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Ліст карты N-35-24. Выданне 1980 года. Адпавядае стану мясцовасці на 1979 год. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)