Выбух атамнай бомбы
**Ядзерная зброя**, або **атамная зброя** — від зброі масавага знішчэння, дзеянне якой заснавана на выкарыстанні энергіі радыеактыўнага распаду. Упершыню ўжыта ў якасці зброі ў 1945 годзе ЗША супраць Японіі.

Асноўныя паражальныя фактары ядзернай зброі: ударная хваля, пранікальная радыяцыя, электрамагнітны імпульс, светлавое выпрамяненне. Выкарыстанне ядзернай зброі выклікае моцнае радыеактыўнае забруджанне мясцовасці.

Магутнасць ядзернай зброі вымяраецца тратылавым эквівалентам — колькасцю трынітраталуолу, якая забяспечвае выбух з такой жа энергіяй.

Сродкам дастаўкі ядзернай зброі могуць служыць артылерыйскія снарады, авіяцыйныя бомбы, ракеты.

Прынцып дзеяння
---------------

Дзеянне ядзернай зброі заснавана на выкарыстанні энергіі выбуху ядзернага выбуховага прыстасавання, які вызваляецца ў выніку некіравальнай лавінападобнай ланцуговай рэакцыі дзялення цяжкіх ядраў і рэакцыі тэрмаядзернага сінтэзу.

Віды ядзерных выбухаў
---------------------

Ядзерныя выбухі могуць быць наступных відаў:

* паветраны — ў трапасферы;
* вышынны — ў верхніх пластах атмасферы;
* касмічны — ў далёкім космасе і любой іншай вобласці касмічнай прасторы;
* наземны — ля самай зямлі;
* падземны — пад паверхняй зямлі;
* надводны — ля самай паверхні вады;
* падводны — пад вадой;

Згубленая ядзерная зброя
------------------------

Як і з усімі іншымі відамі зброі, і ядзерная зброя з-за тых ці іншых прычын гублялася, ці аказвалася немагчымым яе вяртанне.

**17.01.1966**
Авіякатастрофа над Паламарэсам (Іспанія). Амерыканскі бамбардзіроўшчык B-52 сутыкнуўся падчас дазапраўкі ў паветры з танкерам KC-135. Страчаныя чатыры тэрмаядзерныя бомбы. Тры знойдзеныя адразу, адна — пасля двух месяцаў пошукаў.

### Спіс ядзернай зброі якую пакуль немагчыма вярнуць

**5.02.1958**
Пасля сутыкнення бамбардзіроўшчыка B-47 і знішчальніка F-86 амерыканскіх ВПС над штатам Джорджыя экіпаж бамбардзіроўшчыка быў вымушаны аварыйна скінуць у акіян вадародную бомбу Mark 15. Бомба дагэтуль не знойдзеная, лічыцца, што яна ляжыць на дне заліва Уоса каля вострава Тайбі.

**22.5.1968**
За 5 дзён да вяртання на ваенную базу ў Норкфалку, падводная лодка Scorpion (SSN-589) затанула ў Атлантычным акіяне, на глыбіні 3300 метраў, прыкладна ў 400 мілях на паўднёвы-захад ад Арызонскіх астравоў. Абставіны гібелі лодкі невядомы (афіцыйна - выбух тарпеды Mark-37). На борце лодкі знаходзіліся **2 тарпеды** Mark-45-ASTOR з ядзернымі баегалоўкамі.

**8.4.1970** 
Савецкая падводная лодка К-8 затанула ў Біскайскім заліве на глыбіні 4680 м у 490 км на паўночны-захад ад Іспаніі. Колькасць ядзернай зброі на борце засакрэчана (па афіцыйнай версіі **4 ядзерныя тарпеды**).

**3.10.1986** 
Савецкая падводная лодка K-219 затанула ў 770 км на паўночны-ўсход ад Бермудскіх астравоў, на глыбіні 5 500 м, на глыбіні засталося **ад 30 да 48 ядзерных боегаловак** (ракеты і тарпеды). Месца вакол аварыі падверглася моцнаму радыеактыўнаму забруджванню.

**7.4.1989** К-278 «Камсамолец» затанула ў Нарвежскім моры на паўднёвым-захадзе ад вострава Мядзвежы. Лодка зараз ляжыць на глыбіні 1 858 метраў. Колькасць ядзерных тарпед патануўшых разам з ПЛ засакрэчана.

Зноскі
------

1. ↑  Бондаренко Б. Д. «Роль О. А. Лаврентьева в постановке вопроса и инициировании исследований по управляемому термоядерному синтезу в СССР» // УФН 171, 886 (2001).
2. ↑  Отзыв А. Д. Сахарова, опубликованный в разделе «Из Архива Президента Российской Федерации». УФН 171, 902 (2001), стр. 908.
3. ↑  Виды ядерных взрывов // Оружие массового поражения Архівавана 25 лістапада 2021. — Nano-Planet.org, 12.05.2014.

Гл. таксама
-----------

* Сістэма Перыметр

Літаратура
----------

* Атомное пламя // *Ардашев А. Н.* Огнемётно-зажигательное оружие: иллюстрированный справочник. — Агинское, Балашиха : АСТ : Астрель, 2001. — Гл. 5. — 288 с. — (Военная техника). — 10 100 экз. — ISBN 5-17-008790-X.
* Атомная бомба // *Пономарёв Л. И.* Под знаком кванта / Леонид Иванович Пономарёв. — 1984, 1989, 2007.
* Памятка населению по защите от атомного оружия Архівавана 10 мая 2009.. — 2-е изд. — Москва, 1954.
* *Юнг Р.* Ярче тысячи солнц / Роберт Юнг. — М. 1960.
* *Мания Х.* История атомной бомбы / Хуберт Мания. — Москва : Текст, 2012. — 352 с. — (Краткий курс). — 3 000 экз. — ISBN 978-5-7516-1005-0.
* *Яблоков А. В.* Неизбежная связь ядерной энергетики с атомным оружием: доклад. — Беллона, 2005.
* Музей ядерного оружия Архівавана 22 жніўня 2011..
* Проект «Хиросима» (историческая справка, видеоматериалы, документы).
* База данных по всем, проведённым различными странами, ядерным взрывам (австралийский правительственный сайт).
* Консультативное заключение Международного суда относительно законности угрозы ядерным оружием или его применения. Архівавана 6 ліпеня 2010. — 1996.
* Подробное техническое описание первых зарядов. — 2001.
* *Федосеев С.* Оружие большого шантажа

Спасылкі
--------

* Абследванне абломкаў ПЛ Камсамолец Архівавана 1 чэрвеня 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX525271 · BNF: 11940265t · GND: 4003434-3 · LCCN: sh85093127 · Microsoft: 194110935 · NDL: 00562373 · NKC: ph121277 |

 |