recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Валадзько.

**Міхаіл Мікітавіч Валадзько** (26 кастрычніка 1935, в. Паморшчына, Дзяржынскі раён - 3 чэрвеня 1978) — Герой Сацыялістычнай Працы (1958).

З 1946 старшыня калгаса імя Гастэлы, у 1962-65 - калгаса імя Заслонава Мінскага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці вытворчасці сельскагаспадарчых прадуктаў і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.

Зноскі
------

1. 1 2  Володько Михаил Никитович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 122. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ахметаў.
**Даніял Кенжэтаевіч Ахметаў** (каз.: Даниал Кенжетайұлы Ахметов; 15 чэрвеня 1954, Паўладар, Паўладарская вобласць, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Рэспублікі Казахстан з 13 чэрвеня 2003 года па 8 студзеня 2007 года, Міністр абароны (2007—2009 гг.), член Калегіі (міністр) па энергетыцы і інфраструктуры Еўразійскай эканамічнай камісіі (2011—2014 гг.), акім Усходне-Казахстанскай вобласці (з 2014 года), доктар эканамічных навук. Былы прэзідэнт Федэрацыі веласпорту Казахстана (пакінуў пасаду 28 кастрычніка 2009 года).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1163114499 · VIAF: 1072153239455629450004 |
**Даніэла Віёрыка Сіліваш** (рум.: Daniela Viorica Silivaş; нар. 9 мая 1972, Дэва, Румынія) — румынская гімнастка, трохразовы алімпійская чэмпіёнка, шматразовая чэмпіёнка свету. Заслужаны майстар спорту Румыніі. Кавалер Нацыянальнага ордэна «За заслугі» (2000).

Біяграфія
---------

Даніэла нарадзілася ў невялікім трансільванскім горадзе Дэва. З 6 гадоў займалася спартыўнай гімнастыкай у клубе «Чэтатэ» (трэнеры — Яанэ Карпінісан і Васіліка Опра), затым яе трэнерамі былі Адрыян Горак, Марыя Косма і Актавіян Белу. Першыя вялікія поспехі ў дарослых спаборніцтвах прыйшлі да яе ў 1987 годзе, Сіліваш выйграла 3 залатыя медалі на чэмпіянаце свету ў Ратэрдаме і 4 золата на еўрапейскім першынстве ў Маскве. У Маскве Сіліваш стала абсалютнай чэмпіёнкай, апярэдзіўшы ўсіх савецкіх гімнастак, што дамінавалі ў гэты перыяд.

Зорным часам спартсменкі сталі Алімпійскія гульні 1988 года ў Сеуле. Алімпійскі жаночы турнір па спартыўнай гімнастыцы адзначыўся ўпартай барацьбой савецкіх і румынскіх спартсменак. Услед за перамогай зборнай СССР у камандным турніры залаты медаль у абсалютным першынстве выйграла Алена Шушунова, якая апярэдзіла Даніэлу Сіліваш на 0,025 бала. Сіліваш узяла рэванш у спаборніцтвах на асобных снарадах, выйграўшы тры турніры з чатырох — на брусах, бервяне і ў вольных практыкаваннях. У апорным скачку Сіліваш стала трэцяй.

Спартсменка працягвала актыўную кар’еру да 1989 года, калі атрымала сур’ёзную траўму нагі. Траўма, а таксама палітычная нестабільнасць у Румыніі, выкліканая рэвалюцыяй, вымусілі спартсменку скончыць выступленні. У 1991 годзе яна эмігравала ў ЗША, дзе і жыве ў цяперашні час, працуючы трэнерам. У 2002 годзе Сіліваш была ўключана ў Міжнародную Залау Славы гімнастыкі.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 19 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIG · Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійскі камітэт Румыніі · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Munzinger |
Трохкаронны замак намаляваны на карціне 1661 года
**Трэ-Крунур** (шведск.: Tre Kronor — «Тры кароны») — драўляны замак шведскіх каралёў, на месцы якога цяпер стаіць Стакгольмскі каралеўскі палац. Узвядзенне крэпасці прыпісваецца Ярлу Біргеру. Імя «Кроны», як мяркуюць, было дадзена замку падчас кіравання караля Магнуса IV. Замак згарэў дашчэнту ў 1697 г. разам з каралеўскай бібліятэкай і архівамі. Па гэтай прычыне аднавіць яго раннюю гісторыю даволі складана.

Замак стаў месцам знаходжання каралёў пасля таго, як Густаў I Васа спыніў Кальмарскую унію і аднавіў шведскую дзяржаўнасць. Гэты кароль значна ўмацаваў сцены замка, а яго сын Юхан III упрыгожыў яго ў духу Паўночнага Адраджэння.

Захавальнік замка, Георг Штырнхоф, выявіў узгаранне на тэрыторыі замка 7 мая 1697 года. Начальнік пажарнай аховы, Свен Ліндберг, дакладваў пазней, што доступ да супрацьпажарных сродкаў быў заблакаваны агнём. Каралеўская сям’я і суд хутка пакінулі замак. Слугі спрабавалі выратаваць як мага больш каралеўскай маёмасці. Агонь хутка распаўсюдзіўся на ўсе часткі драўлянай у сваёй аснове будовы.

Гл. таксама
-----------

* Зборная Швецыі па хакеі з шайбай, якая носіць мянушку «Трэ Крунур»

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Трэ-Крунур

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LIBRIS: 217669 · VIAF: 276241489 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гайдуковіч.
**Міхаіл Міхайлавіч Гайдуковіч** (1 кастрычніка 1948, в. Хлевішча, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1983), дацэнт (1986). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1972 года старшы выкладчык, у 1987—1990 гадах загадчык кафедры архітэктуры Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. У 1998—2002 гадах старшыня Брэсцкага аддзялення БСА.

Пражывае ў Брэсце.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: будынак Дзяржстраха ў Баранавічах (1977), парк раёна Усход (1981, у аўтарскім калектыве), водагразелячэбніца (1982) у Брэсце, парк 1000-годдзя ў Віцебску (1982), індывідуальны дом з паменшанымі цепластратамі і выкарыстаннем сонечнай энергіі для ацяплення і гарачага водазабеспячэння (1986).

Аўтар шэрагу навуковых прац, у т.л.: «Кіраўніцтва па праектаванні паркаў» (1980), «Рэкамендацыі па планіроўцы, забудове і пераўтварэнні гарадоў з улікам асваення поймавых і забалочаных тэрыторый» (1981), «Горадабудаўнічае асваенне поймавых тэрыторый Беларускай ССР» (1986) — усё ў аўтарскім калектыве.

Зноскі
------

1. ↑  Кафедра архитектуры Архівавана 9 мая 2020.
2. ↑  Брестское отделение Белорусского союза архитекторов

Літаратура
----------

* Гайдукович Михаил Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-257573 |
**Трэлебарг** (швед. Trelleborg) — горад у Швецыі, на беразе Балтыйскага мора, цэнтр аднайменнай камуны. Самы паўднёвы горад Швецыі.

Упершыню згадваецца ў 1257 годзе. У 1260 кароль Даніі Эрык IV падарыў Трэлебарг і Мальмё каралю Швецыі Вальдэмару I у якасці пасагу дачкі Эрыка Сафіі, якая выйшла замуж за Вальдэмара. Аднак неўзабаве Трэлебарг, як і ўся правінцыя Сконэ, вярнуўся ў склад Даніі. У 1619 годзе, пасля пажару пазбавіўся статусу горада. У 1658 годзе па Роскільскім міры адышоў да Швецыі. У 1840 годзе атрымаў статус гандлёвага горада, у 1867 — статус горада.

У Трэлебарг знаходзіцца галоўны офіс кампаніі «Trelleborg AB», якая вырабляе гумовыя вырабы. Трэлебаргскі порт — адзін з найбуйнейшых у Швецыі. Праз горад праходзяць еўрапейскія аўтамабільныя маршруты E22 і E06. Прафесійны футбольны клуб «Трэлебарг» ФФ выступае ў вышэйшай шведскай лізе.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Андрэас Ісаксан, шведскі футбаліст

Зноскі
------

1. ↑  Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthet — Statistics Sweden, 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q72257792'></a>
2. ↑  Statistiska tätorter 2020, befolkning, landareal, befolkningstäthet per tätort — Statistics Sweden, 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112914414'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a>
3. ↑  Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthet — Statistics Sweden, 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1472511'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106128829'></a>
**Рага́цік песцікавы** (*Clavariadelphus pistillaris*) — від грыбоў сямейства Clavariadelphaceae. Рагацік песцікавы не прыгодны ў ежу.

Апісанне
--------

Пладовае цела цела вышынёй 7-15 (30) см, дыяметрам да 5 см (у найбольш шырокай частцы), булавападобнае, іншы раз лапатападобнае, падоўжна-маршчакаватае. Афарбоўка светла-жоўтая, з часам цёмна-вохравая, пры націсканні набывае чырванавата-карычневае адценне. Тканка шчыльная, губчатая, белая, на зломе афарбоўваецца ў пурпурова-бураваты колер, з прыемным пахам, гаркаватым смакам. Ножка няясная, каля асновы белалямцавая. Гіменій пакрывае верхавінку пладовага цела. Споры памерам 7-16 х 4-10 мкм, гладкія, бясколерныя, белыя або светла-жоўтыя, часам з зярністым змесцівам.

Пашырэнне
---------

Паштовая марка Беларусі
Арэал перарывісты, ахоплівае Еўропу, Усходнюю Азію, Паўночную Амерыку. У Беларусі адзначаны ў Брэсцкай (Пружанскі р-н), Віцебскай (Ушацкі р-н), Гомельскай (Жыткавіцкі р-н), Мінскай (Смалявіцкі р-н) і Магілёўскай (Асіповіцкі р-н) абласцях.

Расце ў лісцевых і мяшаных, радзей хвойных лясах.

Біялогія
--------

Пладовыя целы назіраюцца ў восеньскі перыяд.

Ахова
-----

Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Ахоўваецца ў Літве, Латвіі, Расійскай Федэрацыі, Украіне і Польшчы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Рагацік песцікавы ў Чырвонай кнізе Беларусі Архівавана 20 студзеня 2021.

Літаратура
----------

* *Пармасто Э. Х.* Определитель рогатиковых грибов СССР. — Л.: «Наука», 1965. — С. 47—48.
* Рогатики // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Таксанамія на сайце www.mycobank.org  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рагачова.

**Рагачова** (руск.: Рогачёво) — другі па велічыні і значнасці населены пункт расійскага архіпелага Новая Зямля. Тут знаходзіцца ваенны аэрадром Рагачова, на якім з верасня 1972 года дыслакаваўся 63-і гвардзейскі знішчальны авіяцыйны полк.

Пасёлак размешчаны на паўвостраве Гусіная Зямля, за 12 км на паўночны ўсход ад пасёлка Бялуш’я Губа.

Клімат тундравы, тут вельмі холадна на працягу ўсяго года. Па класіфікацыі кліматаў Кёпена — арктычны клімат (індэкс ET). Сярэдняя тэмпература паветра за год складае −4.9 °C, у год выпадае каля 359 мм ападкаў.

Зноскі
------

1. ↑
**Міхаіл Міхайлавіч Куіш** (нар. 25 лютага 1956, Брэст) — беларускі настаўнік і дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 лютага 1956 года ў Брэсце.

Скончыў Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Настаўнік фізікі».

Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам фізікі. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў інструктарам аддзела прапаганды і агітацыі, камісарам абласнога штаба студэнцкага будаўнічага атрада Брэсцкага абкама ЛКСМБ, сакратаром камітэта ЛКСМБ асобнай воінскай часці, арганізатарам пазашкольнай і пазакласнай работы сярэдняй школы № 11, дырэктарам сярэдняй школы № 18, дырэктарам сярэдняй школы № 32 горада Брэста, намеснікам старшыні Брэсцкага гарвыканкама. Дырэктар установы адукацыі «Брэсцкі дзяржаўны каледж сувязі».

Выбіраўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

* Юбілейны медаль «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941 — 1945 гг.»,
* юбілейны медаль «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў»,
* ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь,
* нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі»,
* Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2021).

Зноскі
------

1. ↑  Куиш Михаил Михайлович Архівавана 23 кастрычніка 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання
3. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 23 жніўня 2021 года № 322 «Аб узнагароджанні»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Волкаў.
**Міхаіл Міхайлавіч Волкаў** (23 верасня 1963, в. Гарбачэва, Расонскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 верасня 1963 года ў в. Гарбачэва Расонскага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, вучоны аграном. Кандыдат сельскагаспадарчых навук, дацэнт.

Працаваў галоўным аграномам, намеснікам старшыні калгаса «Іскра» Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці; намеснікам старшыні калгаса імя Ф.Энгельса Шумілінскага раёна.

З 1992 года працаваў ва ўстанове адукацыі «Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія» асістэнтам, старшым выкладчыкам, дацэнтам, загадчыкам кафедры захоўвання і перапрацоўкі прадукцыі раслінаводства, дэканам агранамічнага факультэта.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Цярэнцьеў.
**Авэнір Афанасьевіч Цярэнцьеў** (5 снежня 1938, Вялікія Лукі — 9 снежня 2003) — беларускі вучоны ў галіне тэхнічных навук. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996). Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1991).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі тарфяны інстытут (1961). З 1961 года інжынер, малодшы навуковы супрацоўнік, старшы выкладчык, дацэнт Калінінскага політэхнічнага інстытута, з 1974 года старшы навуковы супрацоўнік, з 1990 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (да 1990 года Інстытут торфу АН БССР). З 2003 года галоўны навуковы супрацоўнік таго ж інстытута.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя даследаванні па фізіка-хімічнай механіцы прыродных дысперсных сістэм і горных парод. Распрацаваў тэарэтычныя асновы і спосабы накіраванага структураутварэння ў торфах і сапрапелях, тарфяна-балотных глебах, бурых вуглях, кампазіцыях на аснове торфу для атрымання розных матэрыялаў і паліва. Устанавіў агульныя заканамернасці структураутварэння канцэнтраваных сістэм на аснове горных парод пры механічным і фізіка-хімічным уздзеяннях. Выявіў механізм рэзкага памяншэння вільгацеправоднасці і рухомасці катыёнаў ў тарфяных сістэмах пры увядзенні аніённымі павярхоўна-актыўных рэчываў (ПАР) і іх узмацненні ў выпадку катыённых ПАР, абумоўлены змяненнем электракінэтычных і структурна-реологіческіх уласцівасцяў межавых слаёў. Паказаў дастасавальнасць асноўнага калоіднай-хімічнага прынцыпу рэгулявання фізіка-механічных уласцівасцяў дысперсных сістэм з дапамогай ПАР да тарфяных кампазіцый. Абгрунтаваў магчымасць павелічэння адгезійных сувязяў у торфавугольнай кампазіцыі за кошт ўбудавання гумінавых рэчываў торфу ў структуру паверхневых слаёў вугалю пры яго механаактывацыі.

Аўтар больш за 140 навуковых прац, у т.л. 8 манаграфій, 33 вынаходстваў.

Асноўныя працы
--------------

* Практикум по физике и химии торфа. Калинин, 1971 (в соавт.).
* Физико-химические основы торфяного производства. Мн.: Наука и техника, 1983 (в соавт.).
* Физика и химия торфа. М.: Недра, 1989 (в соавт.).
* Структура и свойства формованной торфяной продукции. Тверь: Созвездие, 2004 (совм. с В. И. Суворовым).

Зноскі
------

1. ↑  Авэнір Афанасьевіч Цярэнцьеў

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
* Национальная академия наук Беларуси : персональный состав, 1928—2015. — 2-е изд. исправленное. — Минск, 2016.
* Национальная Академия наук Беларуси : персональный состав. — Минск, 2003.
**Авераізм** — тэрмін, які ўжываецца да двух філасофскіх плыняў у схаластыцы XIII стагоддзя, першая з якіх грунтавалася на авераэсаўскай інтэрпрэтацыі Арыстоцеля. Асноўнымі прадстаўнікамі гэтай плыні былі Сігерых Брабанцкі і Баэцый Дакійскі.

Асноўныя ідэі ранняй філасофскай канцэпцыі авераізма, якія змяшчаюцца ў каментарах Авераэса да Арыстоцеля:

* існуе адна праўда, але (як мінімум) два спосабы яе дасягненні: праз філасофію і праз рэлігію;
* свет вечны;
* душа складаецца з двух частак — індывідуальнай і боскай;
* індывідуальная душа *не* вечная;
* усе людзі ўтрымліваюць у сабе адну і тую ж боскую душу (ідэя, вядомая як *монапсіхізм*);
* уваскрасенне з мертвых немагчыма (гэтая ідэя была вылучана Баэцыем).

Разам з тым ідэі Авераэса былі перанесеныя ў Заходнюю Еўропу, у выніку чаго з'явіўся г .зв. Лацінскі авераізм. Яго асноўны натхняльнік — Сігерых Брабанцкі.

Лацінскі авераізм быў двойчы асуджаны ў 1270 і 1277 годзе каталіцкім біскупам Эцьенам Тамп'е (Étienne Tempier). Тамп'е вылучыў 219 непрымальных тэзісаў ў працах авераістаў.

Для вырашэння ўзніклай супярэчнасці Сігерых заявіў, што існуе «дваістая ісціна»: фактычная, ці «цвёрдая», праўда, дасягаемая праз навуку і філасофію, і «рэлігійная» ісціна, дасягаемая праз рэлігію. Гэтая ідэя не ўзыходзіла да Авераэса; яго ідэя заключалася ў тым, што існуе адна ісціна, дасягаемая двума рознымі шляхамі, а не дзве ісціны.

Позняя філасофская канцэпцыя авераізма заключалася ў тым, што філасофскі і рэлігійны светы з'яўляюцца асобнымі сутнасцямі. Пасля даследавання 219 тэзісаў, асуджаных Тамп'е, стала відавочна, што нешматлікія з іх належаць Авераэсу. На працягу некаторага часу для абазначэння філасофскага руху, пачатага Сігерам і Баэцыем, і аддзяленні яго ад авераізма ўжываліся тэрміны «радыкальны Арыстоцелізм» і «гетерадаксальны арыстоцелізм»; зараз большасць навукоўцаў таксама называе яго авераізмам.

Фама Аквінскі выступіў супраць дактрыны монапсіхізма ў сваёй кнізе *De unitate intellectus contra Averroistas*. У гэтым кантэксце тэрмін «авераізм» выкарыстаны карэктна.

Нягледзячы на асуджэнне ў 1277 годзе, многія авераісцкія тэзісы дажылі да XVI стагоддзя і прысутнічаюць у філасофіі Джардана Бруна і Джавані Піка дэла Мірандола.

Літаратура
----------

* Апалонаў А. В. «Лацінская аверроизм» — міф або рэальнасць? // «Z». Філасофска-культуралагічны часопіс 3 (2000). С. 5-15.
* Апалонаў А. В. Боэций Дакийский і лацінская аверроизм XIII стагоддзя. // Боэций Дакийский. Творы / Пер. А. В. Аполлонова (Bibliotheca scholastica I). М. 2001. — С V—LIII.
* Шевкина Г. В. Сігерых Брабантский і парыжскія аверроисты XIII ст. — М. 1972. — 104 с.

Спасылкі
--------

* *Averroism* @ Islamic Philosophy Online  (англ.)(англ.) артыкул з сайта, «прысвечанага даследаванню філасофскіх дасягненняў мусульманскага свету»
**Араганіт** (ад Арагон — рэгіён у Іспаніі) — мінерал, адзін з натуральных паліморфаў карбанату кальцыю (CaCO3).

Нягледзячы на ідэнтычны хімічны склад, крышталічныя рашоткі араганіту і кальцыту маюць розную форму, таму і ўласцівасці мінералаў адрозніваюцца. Араганіт утварае ігольчастыя крышталі, а ў выпадку двайнікавання можа мець слупавыя, кудзелістыя агрэгаты.

Араганіт — нестабільная фаза карбанату кальцыю, і за тэрмін каля 10—100 млн гадоў відазмяняецца да кальцыту. Трансфармацыі араганіту ў кальцыт спадарожнічае павелічэнне аб'ёму пароды.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Араганіт на Вікісховішчы |

* Араганіт у базе webmineral.com  (англ.)
* Араганіт на сайце Кристаллов.net (руск.)
Ножны для гэтай пілы зробленыя з дэрмаціну
**Дэрмацін** (ад стар.-грэч.: δερμάτινος — *скураны*), **гранітоль**, **нітраскура** — гатунак штучнай скуры  (руск.) (бел. баваўняная тканіна з нітрацэлюлозным пакрыццём, нанесеным на адзін або абодва бакі тканіны.

Гісторыя
--------

Цыратовыя матэрыялы з прамочваннем з розных даступных насельніцтву рэчываў выкарыстоўваліся з дагістарычных часоў. Першы аналаг сучаснага дэрмаціну атрымаў гандлёвую назву Fabrikoid — штучная скура вытворчасці DuPont  (укр.) (бел.. Fabrikoid складаўся з баваўнянай тканіны, пакрытай нітрацэлюлозай. Сярод іншага, ён выкарыстоўваўся для валізак, пераплётнай справы (у якасці матэрыялу для пераплётных крышак кніг і карэньчыкаў), галантарэйных вырабаў, абіўкі мэблі, працоўных паверхняў сталоў, плоскасцяў дзвярэй, аздаблення адзення і абутку. Да 1920-х гадоў фабрыкоід шырока выкарыстоўваўся як у чахлах аўтамабільных сядзенняў, так і ў дахах кабрыялетаў. Некаторыя з першых эксперыментаў па выкарыстанні дэрмаціну ў абіўцы былі праведзены Гілбертам Радэ  (англ.) (бел.. Дэрмацін шырока ўжываўся ў СССР з 1930-х гадоў (паводле БСЭ, прамысловая вытворчасць наладжана з 1930 года) як скуразамяняльнік  (руск.) (бел. танны аздобны матэрыял.

Характарыстыкі
--------------

Дэрмацін валодаў параўнальна невысокімі эстэтычнымі і тэхнічнымі якасцямі — у прыватнасці — нізкай устойлівасцю да перацірання, і ў 1950-1960-х гадах быў выцеснены больш дасканалымі гатункамі штучнай скуры, напрыклад, на аснове полівінілхларыду  (руск.) (бел. (вінілісскура) або поліаміду  (руск.) (бел. (амідысскура). Аднак дзякуючы былой распаўсюджанасці гэтага матэрыялу яго назва стала да пэўнай ступені намінальнай для штучнай скуры наогул і нават ўвайшла ў фальклор — так, штучную скуру, якая выдаецца за натуральную, могуць іранічна назваць «скурай маладога дэрмаціна».

Цікавыя факты
-------------

* У канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў пад словам «дэрмацін» меўся на ўвазе адзін з мінералаў. Аднайменны артыкул у Энцыклапедычным слоўніку Бракгаўза і Ефрона змяшчае наступную інфармацыю: «*Дэрмацін — мінерал, які блізка стаіць да змеявіку; бурага колеру ці зялёнага, з тлустым бляскам, пупышкападобны; сустракаецца на змеявіках Вальдгейма ў Саксоніі; змяшчае FeO*».
* Першыя савецкія металісты выраблялі самастойна тыповую для сваёй субкультуры атрыбутыку. Напрыклад, для самаробных напульснікаў  (руск.) (бел. выкарыстоўвалі дэрмацін, абадраны з дзвярэй.

Зноскі
------

1. ↑  Сустракаецца таксама няслушнае вымаўленне і напісанне з лішнім «Н» у корані: **Дэрманцін**
2. ↑  World Book Encyclopedia. Vol. 7 (F), 1967 Edition, p. 3.
3. ↑  Дерматин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* Андреева Р. П. Дерматин // Энциклопедия моды. — СПб.: Издательство «Литера», 1997. — С. 152. — ISBN 5-86617-030-2.
* Дерматин // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1957. — Т. II. — Стб. 507—509. — 567 с.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Дэрмацін на Вікісховішчы |
Манета 2 эрэ Авесцкага манетнага двара 1749 года, Фрэдрык I
**Авесцкі манетны двор** — манетны двор, які размяшчаўся ў г. Авеста, Швецыя. Заснаваны ў 1644 годзе.

Выпускаў у 1788 годзе манеты-перайманні медных 5 капеек з датаваннем 1764, 1778 і 1787 гады для забеспячэння плацежаздольнасці шведскай арміі на акупіраваных тэрыторыях Расійскай імперыі ў час руска-шведскай вайны 1788—1790 гадоў. У адрозненне ад сапраўдных рускіх манет на іх аверсе і рэверсе былі каралеўскія (замест імператарскіх) кароны, іншыя абрысы дат; на аверсе манет 1787 года — асаблівы малюнак двухгаловага арла, у полі манеты часцей за ўсё знак Екацярынбургскага манетнага двара — *EM*, зрэдку адзнака двара адсутнічае.

Літаратура
----------

* Авесцкі манетны двор // Археалогія і нумізматыка Беларусі: энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 24: іл. — ISBN 5-85700-077-7.
* Спасский, Русская монетная система: историко-нумизматический очерк. Изд. 4-е, доп. — Ленинград: Аврова, 1970. — 256 с. 1 л. ил.
* Уздеников, В. В. Монеты России, 1700—1917. — Москва: Финансы и статистика, 1985. — 500 с.
**Бензілпеніцылін** (*пеніцылін G (PCN G)* або проста *пеніцылін (PCN)*) — бензілавы эфір 6-амінапеніцыланавай кіслаты.

Гістарычныя звесткі
-------------------

Пеніцылін - першы антыбіётык, г.зн. антымікробны прэпарат, атрыманы з прадуктаў жыццядзейнасці мікраарганізмаў. Ён быў выдзелены ў 1928 годзе Аляксандрам Флемінгам з штаму грыба віду *Penicillium notatum* на аснове выпадковага адкрыцця: трапленне ў культуру бактэрый цвіллевага грыба з навакольнага асяроддзя аказвае бактэрыцыднае дзеянне на культуру бактэрый.

Фармакакінетыка
---------------

Пасля нутрацягліцавага ўвядзення хутка ўсмоктваецца з месца ін’екцыі. Шырока размяркоўваецца ў тканках і вадкасцях арганізма. Бензілпеніцылін добра пранікае праз плацэнтарны бар’ер, ГЭБ пры запаленні мазгавых абалонак. T ½ — 30 мін. Выводзіцца з мачой.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119442602 · GND: 4045094-6 · LCCN: sh85099402 · Microsoft: 174802600, 2779498387 · NDL: 00569084 · NKC: ph211256, ph270793 |

 |
**Расамаха** — дух у абліччы жанчыны (звычайна з доўгімі пальцамі), якая з'яўляецца ў полі або ў лесе; фантастычнае істота («звер-жанчына»), насялялае ў жытнім полі або ў коноплях.

У беларускіх і севернорусских павер'ях расамаха паўстае жаночым дэманічным істотай. Яе вобраз падобны да вобразу русалкі і часта змешваецца з ім. Так, у адной з беларускіх былін расамаха апісваецца як аголеная жанчына з распушчанай касой. Яна сядзіць разам з плакалі дзіцем і расчэсвае свае валасы щучьим грэбнем. Пры набліжэнні ж людзей нырае ў ваду. Падобныя рысы прыпісваюцца росомахе і ў северорусской міфалогіі.

Узяўшы гэты вобраз за аснову, П. Древлянский сфармаваў свой уласны вобраз расамахі. Ён апісаў яе страшным пачварай, пакрыты доўгай поўсцю. Верхняя палова цела чалавечае, а ніжняя ўяўляе сабой цела льва. Паводле падання пачвара ходзіць на задніх лапах і жыве ў коноплях. На паляванне выходзіць толькі ноччу. Калі сустрэне некалькіх людзей нападае на самага маладога з іх, старых жа не кранае. Атакуючы душыць сваю ахвяру, прогрызает чэрап і высмоктвае з яго мозг. Атрыманы вобраз пераходзіць з аднаго даследаванні славянскай міфалогіі ў іншае больш за паўтары сотняў гадоў.

Заўвагі
-------

1. 1 2  *Левкиевская Е.*
2. ↑  *Древлянский П.*

Літаратура
----------

* *Левкиевская Е. Е.* Механізмы стварэння міфалагічных фантомаў у «Беларускіх народных паданнях» П.Древлянского // Рукапісы, якіх не было. Падробкі ў галіне славянскага фальклору.
* *Древлянский П.* Беларускія народныя паданні.
Авеста. Ясна 28.1.
**Авеста** — збор свяшчэнных тэкстаў зараастрыйцаў, найстарэйшы помнік старажытнаіранскай літаратуры, складзены на асаблівай, больш нідзе не зафіксаванай мове, званай ў іраністыцы «авестыйскай».

Узнікла, магчыма, у першай палове I тыс. да н.э. Тэкст быў канчаткова кадыфікаваны на працягу III—VII ст. н.э. Авеста — адзіны ў свеце твор, запісаны авестыйскім алфавітам. Утрымлівае звод рэлігійных і юрыдычных прадпісанняў, малітоўныя песнапенні, разнастайныя паданні і легенды, гімны божаствам і інш. Паданне прыпісвае аўтарства ўсіх кніг Авесты Заратуштры, аднак у сучасны перыяд лічыцца, што ён мог мець непасрэднае дачыненне толькі да асобных, найбольш старажытных частак Авесты — да т. зв. «Гаты» (кнігі свяшчэнных малітваў).

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
**Оскар Франклін Пітрас** (англ.: Oscar Franklin Peatross; 2 сакавіка 1916 — 26 мая 1993) — генерал-маёр Корпуса марской пяхоты ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 сакавіка 1916 года ў Ролі, Паўночная Караліна. У 1934-м скончыў сярэднюю школу, а ў 1939 — Дзяржаўны каледж Паўночнай Караліны са ступенню бакалаўра. 6 лістапада 1940 году, дзякуючы ўніверсітэцкай адукацыі, быў адабраны ў школу кандыдатаў у афіцэры на базе марской пяхоты. Пасля заканчэння вучобы ў 1941 годзе атрымаў званне малодшага лейтэнанта і накіраваны на службу ў 2-ю дывізію марской пяхоты.

У жніўні 1942-га прыняў удзел у рэйдзе на востраў Макін, а неўзабаве і ў бітве за Гуадалканал. У лістападзе—снежні 1943 года абараняў мыс Таракіна. У лютым 1945 года прыняў удзел у бітве за Івадзіму. Пасля капітуляцыі Японіі 2 верасня служыў там пры акупацыйных сілах.

Падчас Карэйскай вайны прызначаны камандзірам 2-га батальёна 5-га палка 1-й дывізіі марской пяхоты.

У сакавіку 1964 гады стаў камандзірам 7-га палка марской пяхоты. Са сваім падраздзяленнем у 1965 годзе адправіўся ў Паўднёвы В’етнам, дзе ўдзельнічаў у аперацыях «Зорнае святло», «Пірання», «Юта» і «Тэхас» супраць сіл В’етконга.

18 кастрычніка 1968 года прысвоена званне генерал-маёра, а праз месяц быў адпраўлены ў рэкруцкі пункт марской пяхоты ў Пэрыс-Айлэндзе, штат Паўднёвая Караліна, уступіўшы на пасаду кіраўніка цэнтра. Тут служыў да сваёй адстаўкі ў маі 1971 года.

Памёр 26 мая 1993 года пасля працяглай хваробы ў горадзе Бофарт, Паўднёвая Караліна, і быў пахаваны на Нацыянальным могілках ветэранаў.

Зноскі
------

1. ↑  Fortitudine 23, Part 1 **(нявызн.)**. *marines.mil*.  Marines Websites. Праверана June 29, 2018.
2. ↑  Oscar F. Peatross Papers – USMC Military History Division **(нявызн.)**.  USMC Military History Division. Архівавана з першакрыніцы August 1, 2013. Праверана June 29, 2018.
3. ↑  p. 87 Bufalo, Andrew Anthony *Hard Corps -Legends of the Corps* S&B Publishing, 10/11/2004
4. ↑  US Marine Corps in World War II – HyperWar (Bougainville) **(нявызн.)**. *ibiblio.org*.  HyperWar Websites. Праверана 26 December 2017.
5. ↑  US Marine Corps in World War II – HyperWar (Iwo Jima) **(нявызн.)**. *ibiblio.org*.  HyperWar Websites. Праверана 26 December 2017.
6. ↑  U.S. Marines in Vietnam: The landing and the build up – 1965 **(нявызн.)**.  USMC Military History Division. Праверана February 10, 2018.
7. ↑  U.S. Marines in Vietnam: An Expanding War 1966 **(нявызн.)**.  USMC Military History Division. Праверана June 29, 2018.

Літаратура
----------

* Peatross, Oscar F. Bless 'em All: The Raider Marines of World War II ; REVIEW PUBLISHING COMPANY (1995).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 3211 5225 · LCCN: n97107251 · VIAF: 73146521 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карзюк.

**Дзмітрый Міхайлавіч Карзюк** (6 лістапада 1971, Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Намеснік Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь (з 2021). Генерал-маёр міліцыі (2023).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 лістапада 1971 года ў Мінску.

У 1989—1991 гадах служыў ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь.

У органах унутраных спраў з 1993 года. У верасні 1993 года быў прыняты на службу інспектарам дарожна-патрульнай службы 3-га матарызаванага ўзвода асобнага батальёна ДПС ДАІ Упраўлення ўнутраных спраў Мінгарвыканкама. Затым служыў камандзірам узвода, з 1996 па 2002 гады — камандзірам асобнай роты ДПС УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама. У 2001 годзе скончыў Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь.

Па лістапад 2006 года ўзначальваў аддзел ДПС і прафілактыкі УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама.

З лістапада 2006 па студзень 2008 года — начальнік аддзела ДАІ міліцыі грамадскай бяспекі і спецыяльнай міліцыі УУС адміністрацыі Партызанскага раёна Мінска.

Са студзеня 2008 года па май 2016 года — начальнік упраўлення Дзяржаўтаінспекцыі МГБ ГУУС Мінскага гарвыканкама.

26 мая 2016 года прызначаны начальнікам галоўнага ўпраўлення Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

25 кастрычніка 2021 года прызначаны намеснікам міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

2 снежня 2021 года Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла Карзюка ў амерыканскі санкцыйны спіс. Таксама ён трапіў пад санкцыі Канады.

Хобі
----

Гуляе ў аматарскай хакейнай камандзе.

Узнагароды
----------

* медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (2013),
* ордэн «За службу Радзіме» ІІІ ступені (2020),
* медаль «За бездакорную службу» ІІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» ІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» І ступені.

Зноскі
------

1. ↑  Чарговае спецыяльнае званне генерал-маёра міліцыі прысвоена Дзмітрыю Карзюку
2. 1 2 3 4  Корзюк Дмитрий Михайлович(недаступная спасылка)
3. ↑  Новым кіраўніком ДАІ стаў Дзмітрый Карзюк
4. ↑  Дзмітрый Карзюк назначаны намеснікам міністра ўнутраных спраў
5. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 25 октября 2021 года № 418 «О Д. М. Корзюке»
6. ↑  ЗША, Канада і Брытанія ўвялі новыя санкцыі супраць Беларусі **(нявызн.)**. *Наша Ніва* (2 снежня 2021). Праверана 11 снежня 2021.
7. ↑  Backgrounder: Belarus sanctions (англ.).  Міністэрства міжнародных спраў Канады  (англ.) (бел.. Праверана 2 студзеня 2022.
8. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 верасня 2013 года № 422 «Аб узнагароджанні дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь»
9. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 8 студзеня 2020 года № 7 «Аб узнагароджанні» Архівавана 25 кастрычніка 2021.
**Магілы савецкіх воінаў i партызан** — магілы ў горадзе Лепель, Віцебская вобласць. Знаходзяцца ў гарадскім скверы на плошчы Свабоды.

Апісанне
--------

У магілах пахаваны 4 воіны, якія загінулі ў баях пры вызваленні горада Лепеля 28 чэрвеня 1944 года, а таксама Герой Савецкага Саюза Аляксей Фёдаравіч Данукалаў, камандзір Лепельскай партызанскай брыгады Дзмітрый Цімафеевіч Караленка, сакратар Лепельскага падпольнага райкама КП(б)Б Анатоль Адамавіч Марунька.

У 1968 годзе на магілах 4 воінаў пастаўлены абеліскі.

Літаратура
----------

* Казлоўская, М. М. Магілы савецкіх воінаў і партызан (Лепель) / М. М. Казлоўская // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 273—274.
**Пячорныя цэрквы ў Іванаве** (балг.: Ивановски скални църкви, *Ивановски манастир*) — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Балгарыі. Іванаўскі скальны манастыр Св. Архангела Міхаіла размешчаны ў 21 км на поўдзень ад горада Русе, у 4 км ад вёскі Іванава. Гэта група маленькіх цэркваў, капліц, хадоў, пячор і келляў, высечаных у скалах на вышыні 32 м над маляўнічым каньёнам ракі Русенскі Лом.

Фрэскі цэркваў, датаваныя 13-14 стст. выкананы ўнікальнымі па саставу фарбамі ў стылі драматычнага рэалізму. Асабліва добра захаваліся Капліца Гасподзеў Дол і Унутраная царква.

У перыяд росквіту манастыра колькасць цэркваў і капліц дасягала 40, манаскіх келляў было каля 300. Так званая Схаваная Царква, як мяркуюць, была заснавана царом Іванам Аляксандрам (1331—1371). Адным з царкоўных дарыльшчыкаў быў цар Іван Асень II, які любіў наведваць гэтае месца і праводзіць тут час. Пра гэта сведчыць знойдзены ў царкве партрэт цара з дакладнай копіяй храма.

У капліцы Гасподзеў Дол на сценах келляў знойдзены выразаныя тэксты. У адным з іх гаворыцца, што цар Іван Тэртэр (1279—1292) правёў канец жыцця ў манастыры і быў у ім пахаваны.

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Балгарыі |
| --- |
|  | 
* Баянская царква
* Мадарскі коннік
* Пячорныя цэрквы ў Іванаве
* Фракійская грабніца ў Казанлыку
* Старажытны горад Нясебыр
* Нацыянальны парк Пірын
* Рыльскі манастыр
* Прыродны запаведнік Срэбырна
* Фракійская грабніца ў Свештарах

 |  |
Герб Пятра Магілы
Мітрапаліт Пётр Магіла
**Магілы** (**Мавілы**, малд.: Мовилешть, Movileşti, рум.: Movileşti, польск.: Mohyłowie) — малдаўскі баярскі род.

Родапачынальнікам паводле легенды быў Муцый Сцэвала. Паводле іншае легенды, Пурычэ, герольд ваяводы малдаўскага Стэфана III Вялікага, дапамог таму ў бітве ўзлезьці на свежага каня, за што замест прозвішча *Purice* («блыха») атрымаў прозвішча *Movilă* («холм»).

Першая гістарычная звестка пра род адносіцца да 1499. З цягам часу прадстаўнікі роду зрадніліся з княжацкай дынастыяй Мушацінаў. Каля 1534, падчас малдаўска-валашскіх смутаў, у ліку трох прэтэндэнтаў на валашскі пасад быў Майсей Магіла. У сярэдзіне XVI стагоддзя Іон Магіла займаў вышэйшую ў Малдаўскім княстве пасаду — лагафета, ён жа ажаніўся з дачкой малдаўскага ваяводы Пятра Рарэша — Марыяй. Яго сын Ерамей — гаспадар малдаўскі (1595—1606); другі сын, Георгій — мітрапаліт Малдаўскі; трэці, Сымон — гаспадар валашскі, бацька знакамітага мітрапаліта Пятра Магілы.

У 16—17 стстагоддзях прадстаўнікі роду пачалі ўцякаць ад турэцкага пераследу ў Польшчу. Неўзабаве яны зрадніліся з мясцовымі родамі, у тым ліку з Патоцкімі, Вішнявецкімі, Карэцкімі. Гэтак дачка Ераміі, Раіна, абаронца праваслаўя і заснавальніца манастыроў, была бабуляй караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Тамаша Карыбут-Вішнявецкага. У Польшчы яны таксама былі набілітаваны гербам Магіла. Ад 1634 Магілы больш не абвяшчалі пра свай прэтэнзіі на Малдаўскае княства.

Найбольш вядомыя
----------------

* Ерамей Магіла, гаспадар малдаўскі 1595—1600 і 1600—1606
* Сымон Магіла, гаспадар валашскі 1600—1602 і малдаўскі 1606—1607
* Канстанцін I Магіла, малдаўскі гаспадар 1606 і 1607—1611
* Міхал II Магіла, малдаўскі гаспадар 1607
* Аляксандр VI Магіла, малдаўскі гаспадар 1615—1616
* Гаўрыл Магіла, валашскі гаспадар 1616 і 1618—1620
* Майсей Магіла, гаспадар малдаўскі 1630—1631 і 1633—1634
* Пётр Магіла, кіеўскі праваслаўны мітрапаліт 1633—1646
* Грыгорэ Урэке (1590—1647), малдаўскі гісторык

Радавод
-------

Іон Магіла, ж. — Марыя (?—1614 ці 1616, Стамбул), д. Пятра Рарэша

1. Ерамей Магіла(?—1606), ж. — Эльжбета Чамартан-Лазінская
	1. Ганна Магілянка (?—1658 ці 1661), м. — Станіслаў Рэвера Патоцкі (1579—1667)
	2. Марыя Амалія Магілянка (?—10 снежня 1638, Варшава), м. — 1606 Стафан Патоцкі (1568—1631)
	3. Раіна Магілянка (?—каля 1619), м. — Міхал Вішнявецкі (?-1616)
	4. Канстанцін I Магіла (?—1612)
	5. Аляксандр VI Магіла
2. Георгій Магіла
3. Сымон Магіла (?—14 верасня 1607), ж. — Маргіта, д. Габрыля Херы
	1. Міхал II Магіла
	2. Гаўрыл Магіла
	3. святы Пётр Магіла (1596—1646)
	4. Майсей Магіла (1596—1661)

Літаратура
----------

* Киевская старина, 1887, кн. 11.
* I. Czamańska, Mohyłowie [w:] Słownik dynastii Europy, red. J. Dobosz, M. Seweryński, Poznań 1999, s. 270—272.
* J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Магілы
**Пячоры Канхеры** (маратхі: कान्हेरी लेणी) — старажытны пячорны будысцкі манастырскі комплекс на востраве Сальсет каля Мумбаі ў Індыі. 

Уяўляе сабою 109 штучных пячор, выразаных у базальтавым масіве ўзвышша Канхеры на працягу 1 тысячагоддзя н. э. Комплекс славуты шматлікімі рэльефамі, скульптурамі, а таксама надпісамі, калонамі, заламі для супольных збораў і прыватнымі кельямі манахаў. Захаваліся каналы і цыстэрны для сцёка, падачы і захавання пітной вады, каменныя ложкі, ступы. 

Комплекс з'яўляўся важным рэлігійным і адукацыйным цэнтрам дзяржавы Маўр'яў і Кушанскай імперыі.

Спасылкі
--------

* Kanheri Caves: An Archeological Marvel In An Indian National Park
* Kanheri Cave Complex(недаступная спасылка)
* The History Of The Kanheri Caves, Mumbai In 1 Minute

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Не́калач** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, за 15 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Бор.

Плошча паверхні возера 0,55 км². Даўжыня 1,39 км, найбольшая шырыня 0,69 км. Даўжыня берагавой лініі 5 км. Найбольшая глыбіня 10,5 м. Аб’ём вады 3,08 млн. м³. Плошча вадазбору 2,35 км².  

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 5—8 м спадзістыя, у паўночна-заходняй і заходняй частках стромкія. Берагавая лінія звілістая і ўтварае шэраг заліваў і паўастравоў. Берагі нізкія, у асобных месцах зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводдзе шырынёй да 15—25 м, пясчанае, стромкае. Глыбакаводная частка ўскладнена ўпадзінамі і падняццямі, ілістая. Зарастае каля 1/3 плошчы возера да глыбіні 4 м. Злучана ручаём з возерам Воласна.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0188-5 (Т. 11).
* Республика Беларусь. Витебская область. Ушачский район: карта. Ушачи: план / Редактор: С. Н. Саратова. — Мн.: Белкартография, 2012. — 3 000 экз. (руск.)
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 29. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Некалач Архівавана 19 жніўня 2013.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лукашэвіч.
**Уладзімір Васілевіч Лукашэвіч** (нар. 2 студзеня 1943, в. Выгода, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 студзеня 1943 г. у вёсцы Выгода Капыльскага раёна. Скончыў Гродзенскі педагагічны інстытут па спецыяльнасці «настаўнік фізікі і матэматыкі», пасля Беларускі інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава па спецыяльнасці «эканаміст», Мінскую вышэйшую партыйную школу.

Працоўную дзейнасць пачаў загадчыкам вясковага клуба ў Ваўкавыскім раёне. Працаваў выкладчыкам Гродзенскага прафесійна-тэхнічнага вучылішча, першым сакратаром Лідскага райкама камсамола, другім сакратаром Гродзенскага абкама камсамола, старшынёй выканкама Ашмянскага раённага Савета народных дэпутатаў, старшынёй выканкама Слонімскага раённага Савета народных дэпутатаў, дырэктарам сярэдняй школы горада Ваўкавыска, дырэктарам Ваўкавыскага прадпрыемства па забеспячэнні нафтапрадуктамі, прэзідэнтам ААТ «Беллакт».

У 1998—2001 гг. займаў пасаду старшыні Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання па Ваўкавыскай выбарчай акрузе № 50. Намеснік старшыні Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

Цяпер на пенсіі. Жыве ў Мінску.

Сям’я
-----

Жанаты, мае сына і дзвюх дачок.

Спасылкі
--------

* Куда уходят волковысские мэры. Волковыск. BY

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Фон-дэ-Гом** (фр.: Font-de-Gaume) — пячора ў Францыі (горад Лез-Эзі-дэ-Таяк-Сірой  (фр.) (бел. дэпартамент Дардонь) з насценнымі выявамі жывёл эпохі позняга палеаліта.

Апісанне
--------

Жывапіс грота Фон-дэ-Гом належыць да лепшых узораў пячорнага мастацтва. Шматлікія выявы бізонаў, дзікіх коней, мамантаў, паўночных аленьяў і іншых жывёл выкананы ў разнастайных манерах: ад найстаражытнейшых лінейных малюнкаў чорнай і чырвонай фарбай да надзвычайных паліхромных кампазіцый, якія адносяцца да мадленскай эпохе (15000-11000 лет да н.э.).

Сумненні адносна старажытнасці жывапісу канчаткова развеяліся пасля таго, як у 1912 годзе Г. Пегуан адшукаў на сценах пячоры Тюк д’Адубер у Французскіх Пірэнеях выявы бізонаў, якія знаходзіліся пад слоем сталактытаў, узрост якіх складаў больш за 10000 гадоў.

Адкрыццё
--------

грот Фон-дэ-Гом быў адкрыт Дэні Перойні ў 1901 годзе. Выявы асобных жывёл былі зроблны ў натуральную велічыню. На сценах і столі невялікіх нанесена прынамсі каля 80 малюнкаў, сярод якіх две бясспрэчныя фігуры мамантаў.

Падчас раскопак у галерэях пячоры былі хнойдзены кавалкі чырвонай охры і свайго роду «алоўкаў» з марганцавай руды. Судзячы па ўсяму гэта былі тыя самыя фарбавальнікі, якія выкарыстоўваліся першабытнымі мастакамі падчас працы. Падобныя фарбуючыя матэрыялы знаходзяцца амаль паўсюдна, дзе распаўсюджаны гліністыя грунты, у прыватнасці, у далінах непадалёку ад Фон-дэ-Гом. У акрузе ёсць багатыя поласці жоўтай, чырвонай, а зрэдку чорнай гліны, а таксама паклады жалезнай і марганцавай руды.

Гл. таксама
-----------

* Спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ва Францыі
* Пячора Альтаміра
* Даліна цудаў
* Пячора Шавэ
* Пячора Каске
* Пячора Кра-Маньён
* Пячора Пеш Мерль
* Пячора Ласко
* Пячора Руфіньяк
* Пячора Труа-Фрэр


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Mérimée: PA00082550 · VIAF: 240433055 |
**Пячора Эміл Ракавіцэ** — гіпсавая пячора на тэрыторыі Крыва, Малдова. Даўжыня хадоў каля 92 км. Уваход у пячору знаходзіцца на тэрыторыі Малдовы, асноўная яе частка знаходзіцца ва Украіне. У наш час вядуцца раскопы ўваходу з украінскага боку. У пячоры ёсць затопленыя пляцоўкі (пераважна паўночная і ўсходняя часткі пячоры).

Прэтэндуе на трэцяе месца ў свеце па працягласці сярод карставых пячор (цалкам не абследавана). Пераважна трохузроўневая. Да сярэдзіны ХХ стагоддзя была запоўнена вадой. Пры кар’ернай распрацоўцы радовішчаў гіпсу ваду адпампавалі. З-за гэткага малога часу (у геалагічным паняцці) знаходжання без вады, не мае нацёкавых утварэнняў. Пячора Эміл Ракавіцэ разглядалася як прэтэндэнт у конкурсе «Сем прыродных дзівосаў Свету» (выбралі Букавінскія вадаспады).

Названа ў гонар Эміля Ракавіцы, сусветна вядомага румынскага вучонага-спелеолага.
**Старыя Атагі** (руск.: Старые Атаги, чач.: Йоккха-Атагӏа) — сяло на левым беразе ракі Аргун, за 15 км на поўдзень ад горада Грозны і за 14 км на ўсход ад Урус-Мартана.

Найбліжэйшыя населеныя пункты: на поўначы — сяло Гікала, на паўночным усходзе — сяло Чачэн-Аул, на ўсходзе — сяло Новыя Атагі, на паўднёвым усходзе — сяло Чыры-Юрт, на паўночным захадзе — сяло Гойты, на поўдні — сяло Чыры-Юрт, на паўднёвым захадзе — сёлы Гойскае і Алхазурава, на захадзе — горад Урус-Мартан і на паўночным захадзе — сяло Гойты.

На паўднёвым баку ад сяла знаходзіцца гара Чахкеры-Корт.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Махмуд Алісултанавіч Эсамбаеў, чачэнскі артыст балета

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крывашэеў.
**Уладзімір Васілевіч Крывашэеў** (23 красавіка 1944, г. Васількоў, Кіеўская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1967 годзе Беларускі політэхнічны інстытут, у 1979 годзе Усесаюзную акадэмію знешняга гандлю ў Маскве. Працаваў архітэктарам, старшым архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзіпрагандлі, з 1981 па 1985 г. у цэнтры ААН па населеных пунктах — Хабітат, з 1986 года — галоўны ландшафтны архітэктар Мінска ў ГалоўАПУ Мінгарвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Член КПСС з 1974 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Камароўскі рынак
Асноўныя працы: гандлёва-грамадскі цэнтр па вул. Прытыцкага ў Мінску (1980); у аўтарскім калектыве: спорткомплекс «Раўбічы» (1976), Цэнтральны крыты рынак у Мінску (1980), Дом быту ў Лідзе (1981), гандлёва-грамадскі цэнтр у Бабруйску (1981), універмаг у Гомелі (1982).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кривошеев Владимир Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пячора цудаў.

«Маці Божая якая моліцца»
**Пячора цудаў** (англ.: Wonder Cave) — геалагічнае утварэнне, якое з'яўляецца адным з помнікаў Сусветнай спадчыны. Знаходзіцца на тэрыторыі ахоўнай тэрыторыі Кромдрай ў правінцыі Гаўтэнг, ПАР. Гэта трэцяя па велічыні пячора ў краіне, геалагічны ўзрост якой складае каля 1,5 млн гадоў. Плошча адзінай камеры пячоры складае 46 000 квадратных метраў, даўжыня 125 метраў і шырыня 154 метра.

Пячора была знойдзена ў канцы XIX стагоддзя шахцёрамі, якія пры дапамозе дынаміту здабывалі вапняк для вытворчасці цэменту. Здабыча вапняка была спыненая падчас Другой англа-бурскай вайны і ў далейшым не аднаўлялася.

У пячоры маецца 14 сталактытавых і сталагмітавых утварэнняў вышынёй да 15 метраў, 85 % якіх працягваюць расці і ў цяперашні час. Пячора глыбінёй 60 метраў даступная для наведвальнікаў, якія могуць папасці у яе пры дапамозе ліфта. Пячора размешчана на тэрыторыі Запаведніка насарогаў і львоў (Rhino Lion and Nature Reserve) на тэрыторыі вобласці «Калыска чалавецтва», абвешчанай помнікам Сусветнай спадчыны.

Гл. таксама
-----------

* Спіс пячор ПАР

Спасылкі
--------

* Southern Africa Places Архівавана 9 сакавіка 2012.
* Prime Origins