recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Семянкевіч.
**Дзмітрый Ігаравіч Семянкевіч** (нар. 1961) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1983 годзе БПІ. Працаваў у праектным інстытуце «Белжылпраект», у Міністэрстве архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь. У 1996—2011 гадах намеснік дырэктара па інфарматыцы і навуковых даследаванням НПРУП «БелНДІПгорадабудаўніцтва». Адначасова з 1996 па 2010 выкладаў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце.

З 2011 года намеснік міністра архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь. 17 мая 2019 года вызвалены ад пасады ў сувязі са сканчэннем тэрміну кантракта.

З’яўляецца членам Беларускага Саюза Архiтэктараў, дзяржаўнай экзаменацыйнай камісіі БНТУ.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у якасці кіраўніка): дзяржаўная схема комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі Рэспублікі Беларусь (2000, 2007), схемы комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі Гродзенскай і Віцебскай абласцей (2003), Тэрытарыяльная комплексная схема планавання і горадабудаўнічага развіцця тэрыторый Калінінградскай вобласці (2000), Генеральны план развіцця прыморскай зоны Калінінградскай вобласці (2002), генеральныя планы сельскагаспадарчага развіцця мікракамун Ата Педрэгаль, Лас Пакас і Ла Педрэра ў Венесуэле (2007—2010), дэталёвыя планы горадабудаўнічага развіцця гарадоў-спадарожнікаў Барынас і Тэхерыес у Венесуэле (2007—2010).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар навуковых прац і публікацый: навучальны дапаможнік «Эканоміка рэгіёна» (у сааўт. 2002); «Нацыянальная стратэгія ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на перыяд да 2020 г.» (у сааўт. 2004); навучальны дапаможнік «Горадабудаўніцтва і рэгіянальная планіроўка» (2005); «Тэрытарыяльнае планаванне ў Рэспубліцы Беларусь» (у сааўт. 2007). Potentials of the East-Baltic States, Russia and Belarus. Raumplanung und — entwicklung in der Ostseeregion. Heft; The Baltic Sea Region Yesterday, Today and Tomorrow — Main Spatial Trends/Hanell, Bengs, Bjarnadóttir, Platz & Spiekermann, 2000. 218 p. ISSN 1403—2511 Nordregio WP 2000:10 (у сааўт.) і інш.

Праведзены даследаванні і распрацаваны асноўныя кірункі дзяржаўнай горадабудаўнічай палітыкі Рэспублікі Беларусь(2007); тэхнічны кодэкс «Склад, змест і парадак распрацоўкі схем комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі абласцей, груп раёнаў раёнаў» (2006).

Зноскі
------

1. ↑  Урад вызваліў з пасадаў трох намеснікаў міністраў

Літаратура
----------

* Семенкевич Дмитрий Игоревич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Ступініджы** (*Palazzina di caccia di Stupinigi*) — загарадная рэзідэнцыя манархаў Савойскага дому ў аднайменным прадмесці горада Нікеліна (10 км на паўднёвы захад ад Турына), якая ў ліку іншых рэзідэнцый Савойскай дынастыі знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

У Сярэднявеччы ўласнасць малодшай галіны Савойскага дому, паляўнічыя ўгоддзі ў Ступініджы ў XVI стагоддзі належалі маркізам з роду Палавічына. Кароль Віктар-Амадэй II даручыў Філіпа Ювару выбудаваць у Ступініджы паляўнічы домік для знаходжання двара падчас выездаў караля на паляванне. Будаўніцтва пачалося ў 1729 годзе і працягвалася з перапынкамі на працягу ўсяго XVIII стагоддзя. Над аздабленнем унутраных пакояў працавалі майстры з Венецыі.

У XIX стагоддзі Ступініджы выкарыстоўваўся манархамі для правядзення забаўляльных мерапрыемстваў і вясельных свят. У наш час палац займае музей дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. На першапачатковае прызначэнне будынка ўказвае статуя аленя на даху.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

| ⛭Рэзідэнцыі Савойскага дому |
| --- |
| Турын | Замак Валянціна ·  Палацца Карыньяна ·  Палацца Чыяблезэ ·  Палацца Мадама ·  Каралеўскі палац ·  Віла дэла Рэгіна |  |
| Правінцыя Турын | Алье ·  Замак Манкальеры ·  Замак Рыволі ·  Ступініджы ·  Ла Мандрыя ·  Палац Рэджыя дзі Венарыя |
| Правінцыя Кунеа | Гавонэ ·  Паленціа ·  Замак Раканіджы |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 4012907 · BNF: 12323945j · CiNii: DA12820486 · GND: 4327428-6 · ISNI: 0000 0001 2112 4860 · LCCN: n88029351 · NKC: xx0207059 · SUDOC: 155875086 · VIAF: 157205760 · ULAN: 500309297 |

 |
**Дзмітрый Іванавіч Шмялёў** (1918, Тамбоў — 1992) — расійскі мастак і педагог.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Тамбове ў 1918 годзе. З 1933 па 1937 год вучыўся ў Тамбоўскім мастацкім вучылішчы. Пасля заканчэння гэтай навучальнай установы, працягнуў навучанне ў Дзяржаўным мастацкім інстытуце Эстонскай ССР (1950—1959 гг.). Пасля вайны працаваў як дэкаратар. Жывапісец, працаваў у галіне партрэта і жанравай карціны. Член саюза мастакоў Расіі з 1964 года. Жыў і працаваў у Ніжнім Ноўгарадзе.

З 1938 года — пастаянны ўдзельнік абласных выставак. Экспанент занальных («Вялікая Волга», 1967 г. 1974, 1985, 1991) мастацкіх выставак.

Выкладаў у Горкаўскім мастацкім вучылішчы з 1958 па 1959 год.

Карціны Шмялёва Д. І. захоўваюцца ў калекцыі мастацкіх музеяў Ніжняга Ноўгарада. Памёр у 1992 годзе.

Некаторыя працы
---------------

* Эцюд аголенай натуршчыцы (1957 г.)
* «Партрэт Дзмітрыевай» (1960 г.)
* Эцюд да карціны «Дыспетчар» (1967 г.)

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пар.
**Пар** (груз. ფარ, мрглавані: Ⴔ, нусхуры: ⴔ, мхедрулі: ფ, МФА: [pʰar]) — дваццаць першая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «500». Беларускі адпаведнік — літара п з прыдыхам ([pʰ]). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае p'.

* Пар мхедруліПар мхедрулі
* Пар мрглаваніПар мрглавані
* Пар нусхурыПар нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* Ⴔ : U+10B4
* ფ : U+10E4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пар (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
Дзень тэставальніка — прафесійны **дзень тэставальнікаў**, які адзначаецца 9 верасня.

Фота «першага камп’ютарнага бага»
Згодна з легендай, 9 верасня 1947 года навукоўцы Гарвардскага ўніверсітэта, якія тэставалі вылічальную машыну Mark II Aiken Relay Calculator, знайшлі матыля, які захрас між кантактамі электрамеханічнага рэле, і Грэйс Хопер вымавіла слова «bug» (англ. «жук»), якое стала пазней тэрмінам, які абазначае камп’ютарную памылку. Вынятая насякомае было ўлеплена ў тэхнічны дзённік з суправаджальным надпісам: «First actual case of bug being found» (англ. «Першы выпадак у практыцы, калі быў выяўлены жучок»). Гэты пацешны факт паклаў пачатак выкарыстання слова «баг» у значэнні «памылка». У выніку працэс выяўлення і ліквідацыі прычын збою ў працы камп’ютара атрымаў назву debugging (дэбагінг, «адладка», даслоўна: пазбаўленне ад жукоў). А сама назва прафесіі паўстала ад англійскага слова test, ці выпрабаванне.

Зноскі
------

1. ↑  «Bug», *The Jargon File*, ver. 4.4.7. Retrieved June 3, 2010.
2. ↑  «Log Book With Computer Bug», National Museum of American History, Smithsonian Institution.

Спасылкі
--------

* Software Tester Day!!! — 9th September | 1st Bug in Computer History Архівавана 21 кастрычніка 2018.
**Імантс Кокарс** (лат.: Imants Kokars; 16 жніўня 1921, Гулбэнэ, Мадонскі павет, Латвія — 24 лістапада 2011, Рыга, Латвія) — латвійскі харавы дырыжор, педагог. Народны артыст СССР (1986), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1979). Кіраўнік і заснавальнік хору Ave Sol. Брат Гіда Кокарса.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 16 жніўня 1921 года ў Гулбэнэ (Латвія). Скончыў Рыжскі педагагічны інстытут у 1957 годзе.

З 1955 па 1990 год кіраваў хорам «Дзіедоніс». У 1969 годзе арганізаваў Рыжскі камерны хор «Ave Sol». Пачынаючы з 1965 года з’яўляўся нязменным удзельнікам і галоўным дырыжорам зводнага хору на пеўчых святах у Латвіі. Прафесар і рэктар Латвійскай дзяржаўнай кансерваторыі імя Язэпа Вітола (у 1977—1991 гг).

У 1969 годзе зняўся ў мастацкім фільме «Хлапчукі вострава ліваў» (рэжысёры Эрык Лацыс і Яніс Стрэйч). У 1978 годзе рэжысёр Юрыс Подніекс зняў дакументальны фільм «Браты Кокарс».

Памёр 24 лістапада 2011 года ў Рызе.

Узнагароды
----------

* Народны артыст Латвійскай ССР (1975)
* Дзяржаўная прэмія Латвійскай ССР (1974)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1979)
* Народны артыст СССР (1986)
* Ордэн Трох зорак
* Крыж Прызнання

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 379. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
**Ізаактан** (2,2,4-трыметылпентан) — лімітавы вуглевадарод аліфатычнага шэрагу. Хімічная формула: С(СН3)3—CH2—CH(CH3)2. Ізамер актана.

Апісанне
--------

Ізаактан — празрыстая бясколерная вадкасць з пахам бензіну, дакладней, уайт-спірыту; tпл -107,38°C, tкіп 99,24°C, шчыльнасць 0,69192 г/см³ (20°C), n20D 1,39145, цеплыня згарання 5,463 МДж / моль, або 1305,29 ккал/моль (25°C, p = const), цеплыня выпарэння 307,63 дж/г, або 73,50 кал/г (25°C). Ізаактан нерастваральны ў вадзе, растваральны ў звычайных арганічных растваральніках; утварае азэатропныя сумесі, напрыклад з бензолам, метылавым і этылавым спіртамі.

Гаспадарчае значэнне
--------------------

Ізаактан выкарыстоўваюць (як дадатак) у вытворчасці авіяцыйных бензінаў, да якіх прад'яўляюць патрабаванне высокіх антыдэтанацыйных уласцівасцяў, а таксама ў якасці растваральніка.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781221050 |
**Брашэ́віцкая ка́рыя-экзо́т** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння
ў Драгічынскім раёна Брэсцкай вобласці. Размешчана ў а. Брашэвічы, у садзе за адміністрацыйным будынкам Брашэвіцкага лясніцтва Драгічынскага лясгаса, выдзел 8 квартала № 102. Карыя авальная (*Carya ovata*), адзіны на Беларусі пладаносны экзэмпляр. Узрост каля 95 гадоў, вышыня 24,9 м, дыяметр ствала 0,54 м. Каштоўная дэкаратыўная i арэхаплодная парода. Ахоўны статус нададзены ў 1972 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Батанічны помнік рэспубліканскага значэння «Карыя авальная» Архівавана 22 лютага 2017.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
**Зміцер Віцько**, поўнае імя **Дзмітрый Вячаслававіч Віцько** (нар. 6 сакавіка 1981, Прусы, Старадарожскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык, картограф, рэдактар. Спецыяліст па вайскова-палітычнай гісторыі Вялікага Княства Літоўскага канца XVII — пачатку XVIII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (2008).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 сакавіка 1981 года ў Прусах Старадарожскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў у 2003 годзе гістарычны факультэт БДУ. У 2003 годзе працаваў настаўнікам гісторыі Старынскай базавай школы Стаўбцоўскага раёна.

У 2007 годзе скончыў аспірантуру пры Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. У 2008 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Міжусобная барацьба магнацкіх груповак у Вялікім княстве Літоўскім у канцы XVII — пачатку XVIII ст.»

У 2007—2010 гадах працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. З 2010 года вучоны сакратар Беларускага навукова-даследчага цэнтра электроннай дакументацыі. Рэдактар часопіса «Arche. Пачатак», кніжнага выдавецтва ТАА «Гайсак».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследуе ваенную гісторыю ранняга Новага часу, грамадзянскую вайну ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1696—1702 гадах, удзел Вялікага Княства Літоўскага ў Паўночнай вайне ў 1702—1709 гадах, гісторыю парламентарызму ў Вялікім Княстве Літоўскім, мікрагісторыю, гістарычную геаграфію і картаграфію.

Выдавец навуковай спадчыны гісторыка Мікалая Улашчыка.

Бібліяграфія
------------

* Актуальные проблемы истории и культуры. Вып. 2: Парламентарызм у Вялікім Княстве Літоўскім у XVIII стагоддзі. Мінск, 2020.
* Мікалай Улашчык. Збор твораў : у 3 т. Т. 1: Працы па археаграфіі і крыніцазнаўству. Смаленск, 2017; Т. 2: Працы па гісторыі. Смаленск, 2019.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ВІЦЬКО Дзмітрый Вячаслававіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1131899768 · ISNI: 0000 0004 2037 7227 · NUKAT: n2013193333 · VIAF: 306406011 · ЗЭКББ: NLB-ar2810630 |
**Вядучы навуковы супрацоўнік** — пасада ў навуковых, навукова-даследчых, навукова-практычных і вышэйшых навучальных установах. У пасадовай іерархіі знаходзіцца вышэй старшага навуковага супрацоўніка і ніжэй галоўнага навуковага супрацоўніка.

Кваліфікацыйныя патрабаванні
----------------------------

Навуковая ступень доктара або кандыдата навук, наяўнасць навуковых прац ці аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы, а таксама рэалізаваных на практыцы буйных праектаў і распрацовак.

Службовыя абавязкі
------------------

Ажыццяўляе навуковае кіраўніцтва правядзеннем даследаванняў па асобных праблемах (тэмах, заданнях) навукі і тэхнікі і ўзначальвае групу занятых імі работнікаў або з'яўляецца адказным выканаўцам асобных заданняў навукова-тэхнічных праграм (праектаў). Распрацоўвае навукова-тэхнічныя рашэнні па найбольш складаных праблемах, метады правядзення даследаванняў і распрацовак, выбірае неабходныя для гэтага сродкі. Абгрунтоўвае напрамкі новых даследаванняў і распрацовак і метады іх выканання, уносіць прапановы для ўключэння ў планы навукова-даследчых работ. Арганізуе складанне праграмы работ, каардынуе дзейнасць іншых выканаўцаў пры сумесным іх выкананні з іншымі ўстановамі (арганізацыямі), абагульняе атрыманыя вынікі. Вызначае сферу прымянення вынікаў навуковых даследаванняў і распрацовак і арганізуе практычную рэалізацыю гэтых вынікаў. Ажыццяўляе падрыхтоўку навуковых кадраў і ўдзельнічае ў павышэнні іх кваліфікацыі.

Павінен ведаць: навуковыя праблемы ў адпаведнай галіне ведаў, навукі і тэхнікі, напрамкі развіцця галін эканомікі, кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, айчынныя і замежныя дасягненні па гэтых праблемах; найноўшыя метады, сродкі і практыку планавання, арганізацыі, правядзення і ўкаранення навуковых даследаванняў і распрацовак (ацэнкі, патэнтна-інфармацыйнага забеспячэння, выпуску навукова-тэхнічнай дакументацыі і г.д.); эканоміку адпаведнай галіны, арганізацыю працы і кіравання, асновы працоўнага заканадаўства, правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

Літаратура
----------

* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых, занятых у навукова-даследчых установах, канструктарскіх, тэхналагічных, праектных і пошукавых арганізацыях» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь № 49 ад 28.03.2002 г.

  


| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Дзяражня.

**Дзяражня**, **Дзяражанка** — рака ў Клімавіцкім і Касцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра).

Даўжыня 54 км. Плошча вадазбору 312 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰. Густата рачной сеткі 0,4 км/км².

Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Дзяражня Клімавіцкага раёна, упадае ў Беседзь на ўсходняй ускраіне вёскі Белая Дуброва Касцюковіцкага раёна. Цячэ па паўднёва-ўсходняй ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны. Даліна ў высокай плыні невыразная, ніжэй трапецападобная, шырыня яе 1—2 км. Абалона двухбаковая, у высокай плыні да вёскі Брацькавічы Касцюковіцкага раёна месцамі забалочаная, ніжэй адкрытая, лугавая, шырынёй 0,7—0,8 км. Рэчышча ад вытоку на працягу 8,3 км каналізаванае, ніжэй звілістае, яго шырыня ў межань 6—10 м.

У басейне ракі на ўпадаючым ручаі сажалка (вадасховішча), прыкладна за 1,8 км на ўсход ад вёскі Дзяражня,

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-36-100. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г. Архівавана 4 мая 2013.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Могилёвская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2012. — С. 29—30. — 64 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-173-0. (руск.)
**Параноідная шызафрэнія** — тып шызафрэніі, падчас якой пераважнымі з’яўляюцца дадатнія сімптомы (трызненне і галюцынацыі); разлад мыслення, негатыўныя і кататанічныя сімптомы невыразныя або адсутнічаюць.

Трызненне ў гэтым тыпе шызафрэніі часта мае паранаідальны характар, найчасцей у клінічнай карціне выступаюць слыхавыя галюцынацыі; разлад афекту, волі і мовы не выступаюць, або амаль невідавочныя.

Найчасцей прысутнічае трызненне пераследу, пагоні, выкрадання думак.

Прагноз, як правіла, лепшы, чым для іншых тыпаў шызафрэніі, хвароба звычайна пачынаецца ў старэйшым узросце.

Літаратура
----------

* *Alasdair D. Cameron* Psychiatria. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2009, s. 36, seria: Crash Course. ISBN 978-83-8958-176-1.

1. 1 2 3  Disease Ontology — 2016. Праверана 15 мая 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
**Хонг Лінг** (кіт.: 红凌 ; 27 лістапада 1966 — 7 лютага 2020) — кітайскі генетык, прафесар і дактарант з Хуачжунскага ўніверсітэта навукі і тэхналогіі  (англ.) (бел.

Кар’ера
-------

Ган атрымаў адукацыю ва Уханскім універсітэце  (укр.) (бел. па спецыяльнасці біялогія, якую скончыў у ліпені 1987 года і атрымаў ступень бакалаўра. У снежні 1994 года скончыў Арызонскі ўніверсітэт са ступенню доктара біяхіміі. Пасля заканчэння школы ён пачаў кар'еру біяхіміка на кафедры малекулярнай і клетачнай біялогіі Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі. З сакавіка 2007 года ён займаў пасаду прафесара малекулярнай біялогіі ў Школе навук і тэхналогій Хуачжунскага ўніверсітэта навукі і тэхналогіі  (англ.) (бел.. Ён вывучаў асноўныя і рэдкія захворванні чалавека, выкарыстоўваючы ў якасці мадэльнага арганізму як людзей, так і дразафіл і мышэй.

Смерць
------

Падчас пандэміі каранавіруса ў Кітаі Хонг заразіўся каранавірусам. 7 лютага 2020 года ён памёр ад інфекцыі ў бальніцы Уханя.

Зноскі
------

1. 1 2  红凌教授讣告 — 华中科技大学, 2020. Праверана 10 лютага 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1711196'></a>
2. ↑   Праверана 22 сакавіка 2020.
3. 1 2  红凌教授讣告 (кіт.). *life.hust.edu.cn* (8 лютага 2020).
4. ↑  华科教授红凌因新冠肺炎逝世 同事:他4天前才发病(кіт.), *The Beijing News* (8 February 2020).
5. ↑  Coronavirus: China to stagger back to work as deaths surpass Sars **(нявызн.)**, *The Straits Times* (9 February 2020).
6. ↑  Wuhan professors succumb to virus **(нявызн.)**, *China Daily* (20 February 2020).
7. ↑  Tribute to Chinese Medical Staff Who Died Fighting New Coronavirus **(нявызн.)**, *Yicai Global* (17 February 2020).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
У фізіцы **субатамныя часціцы** — гэта часціцы, нашмат меншыя, чым атам. Разглядаюцца два тыпы субатамных часціц: элементарныя часціцы, якія згодна з сучаснымі тэорыямі не складаюцца з іншых часціц; і састаўныя часціцы. Фізіка часціц і ядзерная фізіка вывучаюць гэтыя часціцы і як яны ўзаемадзейнічаюць. Ідэя часціцы падвергнулася сур’ёзнаму пераасэнсаванню, калі эксперыменты паказалі, што святло можа паводзіць сябе як паток часціц (фатоны), а таксама праяўляць ўласцівасці хвалі.

Гэта прывяло да з’яўлення канцэпцыі карпускулярна-хвалевага дуалізму, якая адлюстроўвае тое, што «часціцы» ў квантавым маштабе паводзяць сябе як часціцы і хвалі. Іншая канцэпцыя, прынцып нявызначанасці, сцвярджае, што некаторыя іх уласцівасці, такія як іх адначасовае становішча і імпульс, будучы ўзятымі разам, не могуць быць дакладна вымераныя. Пазней было паказана, што дуальнасць хвалі і часціцы дастасоўная не толькі да фатонаў, але і да больш масіўных часціц.

Зноскі
------

1. ↑  Вайнберг С. Открытие субатомных частиц
«**Паранімфус**» (польск.: Paranimphus) — віншавальны верш Я. Пратасовіча з нагоды шлюбу Януша Скуміна-Тышкевіча з Барбарай Нарушэвіч, выдадзены ў Вільні ў 1595 годзе, дзе паэт выконваў ролю свата (грэч. paranimphus — сват).

Апісанне
--------

Вершаваная прамова Я. Пратасовіча вылучаецца прадуманай кампазіцыяй і прыгожым, хоць і простым стылем. Нагадаўшы ў невялікай прадмове пра сваю ролю і абавязкі, аўтар-прамоўца просіць гасцей з прыхільнасцю выслухаць яго словы. Як сват ён па чарзе звяртаецца да бацькоў маладых (просіць, каб яны багаславілі сына і дачку), да жаніха з нявестай (жадае ім дачакацца не толькі дзяцей, але ўнукаў ды праўнукаў) і да прысутнай на вяселлі моладзі (тлумачыць мэты хрысціянскага шлюбу і заклікае хлопцаў хутчэй узяць прыклад з Януша).

З гэтага твора відаць, што аўтар добра ведаў Біблію i герояў Старога запавету, «Іліяду» Гамера, творы Сафокла, Герадота, старажытнагрэчаскую міфалогію. Напрыклад, ён прыраўноўвае Фёдара Скуміна Тышкевіча, які аддаў свайго сына ў рукі Барбары, з Аўраамам, які збіраўся ахвяраваць свайго сына Богу. У фінальнай частцы верша, запрашаючы гасцей да спеваў і скокаў, Я. Пратасовіч згадвае бога Апалона і іншых міфалагічных персанажаў. Свой заклік узняць келіхі за здароўе маладых падмацоўвае спасылкай на аўтарытэт Саламона.

Літаратура
----------

* Кавалёў С. Шматмоўная паэзія Вялікага Княства Літоўскага эпохі Рэнесансу: манаграфія / Сяргей Кавалёў. — Мінск: Кнігазбор, 2010. — С. 307.
**Антоніа Кастэхон Эспіноса** (ісп.: Antonio Castejón Espinosa; 1 чэрвеня 1896 — 2 ліпеня 1979) — іспанскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. Удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў.

Біяграфія
---------

Атрымаў ваенную адукацыю, пяхотны афіцэр, які належаў да ліку «афрыканістаў» (афіцэраў, якія доўгі час служылі ў Афрыцы). Да 1936 года быў маёрам Замежнага легіёну ў Марока. Актыўны ўдзельнік ваеннай змовы супраць урада Народнага Фронту. 17 ліпеня года маёр Кастэхон стаў адным з кіраўнікоў выступлення правых вайскоўцаў у Марока, якая паклала пачатак грамадзянскай вайне. Быў адным з кіраўнікоў захопу горада Тэтуан, дзе знаходзіўся Вярхоўны камісарыят Іспаніі ў Марока.

Пасля ўсталявання паўстанцамі кантролю над Марока Кастэхон вылецеў на самалёце ў Севілью, якая перайшла да таго часу пад кантроль мяцежных сіл. Удзельнічаў у перакідцы афрыканскай арміі на поўдзень Іспаніі, дзе па загадзе генерала Гансала Кейпа дэ Льяна ўсталёўваў кантроль над рознымі гарадамі Андалузіі. Пасля вяртання ў Севілью, 1 жніўня атрымаў загад генерала Франсіска Франка на чале камандзіра другой калоны афрыканскіх войскаў выступіць на поўнач для злучэння з войскамі генерала Эміліа Мола. Аперацыя праводзілася пад агульным кіраўніцтвам падпалкоўніка Хуана Ягуэ, аднак камандзіры калон (Кастэхон, падпалкоўнік Карлас Асенсіа Кабанільяс, маёр Тэлья) валодалі высокай ступенню самастойнасці. У склад кожнай калоны ўваходзілі байцы замежнага легіёна і «рэгуларэс» (мараканскіх войскаў пад камандаваннем іспанскіх афіцэраў), з адной або двума артылерыйскімі батарэямі).

Выступіўшы з Севіллі 3 жніўня і перасоўваючыся на грузавіках, калона Кастэхона падчас імклівага наступлення ўдзельнічала ў баях за гарады Сафра, Альмендралеха, Мерыда і Бадахос, а таксама шэрагу іншых населеных пунктаў у Эстрэмадуры, дайшоўшы да 3 верасня да Талавера-дэ-ла-Рэйна. Яна таксама была ўзяты штурмам. Войскі Кастэхона прымалі актыўны ўдзел ва ўзяцці Таледа і ў наступленні на Мадрыд восенню 1936 года, калі ім удалося прарваць абарону рэспубліканцаў. Удзельнічаў у няўдалым штурме Мадрыда ў раёне Універсітэцкага гарадка, падчас якога асабіста вадзіў салдат у атакі і быў цяжка паранены ў сцягно.

Быў выраблены ў палкоўнікі і ўдзельнічаў у бітве на рацэ Эбра ў якасці камандзіра дывізіі ў складзе арміі Андалузіі. У канцы вайны быў выраблены ў генералы. У далейшым працягнуў службу ў іспанскай арміі, займаў пасаду генерал-капітана другой ваеннай акругі са штабам у Севільі. Завяршыў ваенную кар’еру ў чыне генерал-лейтэнанта.

Літаратура
----------

* Данилов С. Ю. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М..: Вече, 2004. — 352 с. — ISBN 5-9533-0225-8.

Зноскі
------

1. 1 2 3

Спасылкі
--------

* Біяграфія  (ісп.)
*Пра гістарычны дакумент гл. Параская хроніка*
**Параскі мармур** (грэч. Μάρμαρο Πάρου) — дробназярністы цвёрды мармур чыстага белага колеру бездакорнай якасці. Здабываўся ў класічную эпоху на грэчаскім востраве Парас у Эгейскім моры.

Высока цаніўся старажытнагрэчаскімі скульптарамі, шматлікія шэдэўры, такія як Венера Медыцэйская і Ніка Самафракійская, выразаны з яго. Асноўныя паклады знаходзяцца ў Марнескіх каменяломнях, пачалі апрацоўвацца з VI стагоддзя да н.э. Яны існуюць і дагэтуль. Галоўным супернікам Параскага мармуру быў пентэліконскі, але яго беласць станавілася трохі залацістай на сонцы. Таксама шырока распаўсюджаны карарскі мармур, яго паверхня мае лёгкае раўнамернае адценне шэрага.

Спасылкі
--------

* Parian Marble: Famous statues of Parian Marble
**«Паралельныя маці»** (ісп.: Madres paralelas) — атмасферная драма ад іспанскага класіка Пэдра Альмадовара з шыкоўнай Пенелопай Крус у галоўнай ролі. Карціна была фільмам-адкрыццём 78-га Венецыянскага міжнароднага кінафестываля, і там стужку сустрэлі дзевяціхвіліннай авацыяй.

Сюжэт
-----

Галоўныя гераіні стужкі — іспанкі Джэніс і Анна, якія сталі маці ў адзін дзень. Джэніс — прафесійная фатографка ва ўзросце за трыццаць, што чакае дзіця ад жанатага крыміналіста-антраполага Артура.

У палаце шпіталя, дзе Джэніс збіраецца нараджаць дзіця, яна сустракае яшчэ адну будучую маці, Анну. Гэта дзяўчына-падлетак, якая зацяжарала пры даволі складаных абставінах. Абедзве жанчыны нараджаюць дачок у адзін і той жа дзень і дапамагаюць адна адной падчас пераходу ў статус маці. Далей лёсы жанчын пераплятаюцца.

Паралельна з матывам мацярынства — дарэчы, любімым Альмадоварам — рэжысёр уздымае яшчэ і тэму вайны. Джэніс, жыхарка Мадрыда, захопленая адной мэтай — раскрыць у яе роднай вёсцы масавае пахаванне ахвяр грамадзянскай вайны, дзе ляжаць парэшткі яе прадзеда і яго паплечнікаў, чыю памяць ніхто ніколі не ўшаноўваў належным чынам.

Джэніс хоча гэта выправіць, бо некалі яна дала абяцанне сваёй бабулі дастойна пахаваць прадзеда, яе бацьку. Бабуля, што і вырасціла Джэніс, апошні раз бачыла тату ва ўзросце сваіх дзесяці гадоў, калі яго забралі з дому фалангісты — прадстаўнікі галоўнай партыі пры таталітарным рэжыме Франка.

Зноскі
------

1. ↑  *Blanc J.* AlloCiné — 1993. Праверана 21 снежня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15021699'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31165'></a>
2. ↑  Terjesztésre kerülő filmalkotások és artfilmek nyilvántartása — NMHH. Праверана 18 чэрвеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q99587855'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q541497'></a>
3. ↑  Фільм тыдня: «Паралельныя маці». Новая стужка Альмадовара, якой 9 хвілін апладзіравалі у Венецыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX6323702 · GND: 1253528500 · VIAF: 1557163513780311230001 |
**Стральчатка трохзубец** (*Acronicta tridens*) — матылёк з сямейства совак (*Noctuidae*). Распаўсюджаны па ўсёй Еўропе.

Біялагічнае апісанне
--------------------

Пярэднія крылы буравата-шэрыя з чорнымі рыскамі. Заднія — у самца бялёсыя, у самкі — буравата-шэрыя. Размах крылаў да 40 мм. Матылёк вельмі падобны на Acronicta psi. Адрозніць іх можна ў большасці выпадкаў толькі з дапамогай аналізу геніталій. Аднак, звычайна, Acronicta psi цямней, заднія крылы ніколі не бываюць белымі, што часта ўласціва самцу *Acronicta tridens*. Вусень цёмна-шэры, з чырвона-жоўтай падоўжнай паласой на спінцы, якая перарываецца чорнымі папярочнымі лініямі, на баках чырвоныя і белыя плямы. На першым брушным сегменце зверху маецца кароткі спінны выраст, на 11-м — невялікі горбік. Цела пакрыта кароткімі валасінкамі. Даўжыня дарослага вусеня да 40 мм. Кукалка бурая, у лёгкім павуцінным кокане. На працягу года *Acronicta tridens* дае дзве генерацыі; першая шкодзіць у чэрвені — ліпені, другая — у жніўні — верасні. Сілкуецца многімі відамі раслін, сярод якіх неабходна адзначыць яблыню, грушу і ружу.

Спасылкі
--------

* Аграрны сектар Украіны Архівавана 21 мая 2006..
**Патанджалі** (санскр.: पतञ्जलि; жыў паміж IV ст. да н. э. і II ст. да н. э.) — старажытны індыйскі філосаф, заснавальнік раджа-ёгі.

Жыццё
-----

Звесткі пра жыццё Патанджалі дайшлі выключна ў форме легенд, што зацяжарвае канкрэтнае вызначэнне месца яго нараджэння і часу жыцця. Аднак «Махабхаш’я» («Вялікі каментар»), праца па граматыцы санскрыту, якую прыпісваюць Патанджалі, датуецца пачаткам II ст. да н. э. яна ўтрымоўвала прыклады з гісторыі дзяржавы Маур’яў. Такім чынам мяркуецца, што Патанджалі жыў прыкладна ў той жа перыяд. Разам з гэтым, у еўрапейскіх навукоўцаў няма поўнага паразумення, ці з’яўляўся аўтар «Махабхаш’і» і прац па ёзе адным і тым жа чалавекам. 

У старажытных індыйскіх тэкстах Патанджалі часцяком называюць увасабленнем тысячагаловага валадара змей або змеем-увасабленнем асабістага Я бога Вішну. Лічыцца, што ён дасягнуў стану *самадхі* на поўдні сучаснай Індыі, меркавана на тэрыторыі Тамілнаду.

Працы
-----

Патанджалі лічыцца аўтарам некалькіх прац:

* «Махабхаш’я» (санскр.: महाभाष्य «Вялікі каментар») — каментары да правілаў санскрыта
* «Патанджалатантра» (санскр.: पतंजलतंत्र) — медыцынскі трактат
* «Ёгасутра» (санскр.: योगसूत्र) — 196 каментараў па ёзе

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* The Yoga-Sûtra of Patañjali
* Who was Patanjali and what are the Yoga Sutras?
* Maharishi Patanjali – The Father of Modern Yoga
* AVIDYA I DÓXA: Reciprocal illumination of Plato and Patanjali
**Серакаро́тня** — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лучоса, за 34 км на ўсход ад горада Сянно, на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Багушэўск.

Плошча паверхні 1,75 км². Даўжыня 5,24 км, найбольшая шырыня 0,65 км. Даўжыня берагавой лініі 12,3 км. Найбольшая глыбіня 5,8 м, сярэдняя 3,5 м. Аб’ём вады 6,07 млн. м³. Плошча вадазбору 194 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м (на захадзе да 20 м), на ўсходзе і паўднёвым усходзе вышынёй 4—5 м, пад хмызняком. Берагавая лінія ўмерана звілістая. Берагі на поўначы зліваюцца са схіламі катлавіны, на ўсходзе участкамі сплавінныя. Мелкаводдзе пясчанае, астатняя частка ложа выслана гліністым ілам.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 30 м, месцамі адсутнічае. Моцна зарастаюць усходняя і заходняя часткі возера. Расце ахоўны від флоры, занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі — наяда марская. Праз возера цячэ рака Серакаратнянка.

У возеры водзяцца акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя рыбы.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 342. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 32. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
**Вадстэнскі замак** (шведск.: Vadstena slott) — адзін з найбольш значных замкаў Швецыі, закладзены на беразе возера Ветэрн у 1545 годзе па загаду Густава Вазы для абароны Стакгольма ад чаканага нападу датчан.

У 1552 годзе ў вясельнай зале замка кароль зладзіў вяселле з Катарынай Стэнбак. У 2-й палове XVI стагоддзя замак стаў домам разумова непаўнавартаснага сына караля, герцага Магнуса, які пахаваны ў Вадстэнскім абацтве — самым старэйшым кляштары брыгіцкага ордэна.

З 1620 года жылыя памяшканні замка не перабудоўваліся, аднак фартыфікацыйныя збудаванні былі зрыты. Пасля 1716 года Вадстэнскі замак страціў статус каралеўскай рэзідэнцыі і быў прыстасаваны пад склад збожжа. У XX стагоддзі праведзены вялікія рэстаўрацыйныя працы.

* Замак узімкуЗамак узімку
* Від з поўначыВід з поўначы
* Вуглавыя вежыВуглавыя вежы
* Цэнтральная вежаЦэнтральная вежа
* Вадстэнскі замак, 2005 годВадстэнскі замак, 2005 год

Зноскі
------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вадстэнскі замак

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no96048589 · VIAF: 146884205 |
**Тэарэ́ма Га́ўса** — асноўная тэарэма электрастатыкі, якая ўстанаўлівае сувязь паміх патокам напружанасці электрычнага поля праз адвольную замкнёную паверхню і электрычным зарадам, што знаходзіцца ўнутры гэтай паверхні.

Фармулёўка
----------

Фармулёўка тэарэмы:

*Паток вектара напружанасці электрычнага поля праз замкнёную паверхню не залежыць ад яе плошчы і формы, а вызначаецца сумаю свабодных электрычных зарадаў, што знаходзяцца ўнутры яе*.
{\displaystyle \Phi ={\frac {Q}{\varepsilon \_{0}\varepsilon }}}

Доказ
-----

Паток вектара напружанасці пунктавага зарада праз элемент паверхні dS складае

{\displaystyle d\Phi ={\vec {E}}{\vec {dS}}={\frac {qdScos\varphi }{4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon r^{2}}}={\frac {qdS\_{r}}{4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon r^{2}}}}, дзе {\displaystyle dS\_{r}} праекцыя dS на плоскасць, перпендыкулярную да вектара {\displaystyle {\vec {r}}}, накіраванага ад зарада да паверхні.

Велічыня {\displaystyle {\frac {dS\_{r}}{r^{2}}}} уяўляе сабой цялесны вугал {\displaystyle d\Omega }, пад якім з пункта знаходжання зарада бачна паверхня dS. Таму, калі зарад знаходзіцца ўнутры паверхні, яго агульны паток праз замкнёную паверхню роўны

{\displaystyle \Phi =\oint {\frac {qdS\_{r}}{4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon r^{2}}}=\oint {\frac {qd\Omega }{4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon }}={\frac {q}{4\pi \varepsilon \_{0}\varepsilon }}\oint d\Omega ={\frac {q}{\varepsilon \_{0}\varepsilon }}}

Калі ж поле ствараецца зарадам, які знаходзіцца па-за паверхняй, то яго паток праз паверхню роўны да нуля, таму што любая прамая, якая праходзіць праз гэты зарад, перасякае паверхню цотную колькасць разоў: адзін раз заходзячы ў яе і іншы раз – выходзячы.

Улічваючы гэта, а таксама прынцып суперпазіцыі электрычных палёў, агульны паток праз замкнёную паверхню можна знайсці як суму патокаў кожнага з зарадаў, што стварае поле. Пры гэтым можна ўлічваць толькі тыя зарады, што знаходзяцца ўнутры. Адсюль атрымаем:

{\displaystyle \Phi =\Sigma \Phi \_{i}={\frac {\Sigma q\_{i}}{\varepsilon \_{0}\varepsilon }}}

Тэарэма Гаўса з'яўляецца вынікам закона Кулона. Яна ўжывальная і да іншых палёў, напружанасць якіх вызначаецца законам, падобным да кулонаўскага. Так, яе можна ўжыць у дачыненні да гравітацыйнага поля, прычым ролю напружанасці будзе выконваць паскарэнне свабоднага падзення, а замест зарада будзе фігураваць маса («гравітацыйны зарад»):

{\displaystyle \Phi =4\pi GM}

дзе G – гравітацыйная пастаянная.

Зноскі
------

1. ↑  *Болсун А.* Гаўса тэарэма // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

Літаратура
----------

* *Мікуліч А. С.* Курс агульнай фізікі. Электрычнасць і магнетызм: вучэб. дапаможнік. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 177099042 |
Схема знаходжання найбольш буйных крывяносных сасудаў у целе чалавека. Артэрыі пазначаныя чырвоным, вены — блакітным колерам.
**Сардэчна-сасудзістая сістэма** (скарочана — **ССС**) — сістэма органаў, якая забяспечвае цыркуляцыю крыві і лімфы па арганізме чалавека і жывёл.

У склад сардэчна-сасудзістай сістэмы ўваходзяць крывяносныя сасуды, лімфатычныя сасуды і галоўны орган кровазвароту — сэрца. Крывяносныя сасуды дзеляцца на: **Артэрыі, артэрыёлы, капіляры, венулы, вены**.

У склад сардэчна-сасудзістай сістэмы ўваходзіць сэрца — орган, які прымушае кроў рухацца, нагнятаючы яе ў крывяносныя сасуды — полыя трубкі рознага калібра, па якіх яна цыркулюе.

Усе функцыі крывяноснай сістэмы строга ўзгоднены дзякуючы нервова-рэфлекторнай рэгуляцыі, што дазваляе падтрымліваць гамеастаз у зменлівых умовах знешняга і ўнутранага асяроддзя. Асноўнай функцыяй з'яўляецца дастаўка кіслароду і пажыўных рэчываў да органаў і тканак, а таксама вывядзенне вуглякіслага газу, перапрацаваных пажыўных рэчываў і іншых прадуктаў метабалізму.

Гл.таксама
----------

* Кардыялогія
* Артэрыяльная гіпертэнзія

Зноскі
------

1. ↑  Сардэчна-сасудзістая сістэма

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фота і Відэа

| ⛭Аддзелы сардэчна-сасудзістай сістэмы чалавека |
| --- |
| Сэрца | 
* Перадсэрдзі
* Жалудачкі

 |
| Крывяносныя сасуды | 
* Аорта
* Артэрыі
* Артэрыёлы
* Капіляры
* Венулы
* Вены
* Кругі кровазвароту

 |

| Сістэмы органаў чалавека |
| --- |
| 
* Сардэчна-сасудзістая сістэма
	+ Сасуды
	+ Сэрца
* Лімфатычная сістэма
* Стрававальная сістэма
* Эндакрынная сістэма
* Імунная сістэма
* Сенсорная сістэма
	+ Датыкальная (тактыльная) сістэма
	+ Зрокавая сістэма
	+ Абаняльная сістэма
	+ Слыхавая сістэма
	+ Смакавая сістэма
* Покрыўная сістэма
* Нервовая сістэма
	+ Цэнтральная
	+ Перыферыйная
* Апорна-рухальная сістэма
	+ Касцёвая сістэма
	+ Цягліцавая сістэма
* Мочапалавая сістэма
	+ Рэпрадуктыўная сістэма
	+ Мочавыдзяляльная сістэма
* Дыхальная сістэма

 |
**Магдэбургскія цэнтурыі** (лац.: Centuriæ Magdeburgienses) — першае па часе ў пратэстанцкай літаратуры вялікае сачыненне па гісторыі хрысціянства, выдадзенае паміж 1559 і 1574 гадамі. Назва *цэнтурый* (ад лац.: centum — стагоддзе) вызначае план выдання: кожнае стагоддзе ў сачыненні прымаецца за асобны перыяд. Сачыненне ахоплівае першыя 13 стагоддзяў хрысціянства. Значна пазней яно было працягнута пад тым жа загалоўкам і даведзена да канца XVI стагоддзя. У першапачатковым відзе сачыненне ўяўляе калектыўную працу цэлай карпарацыі пратэстанцкіх навукоўцаў, прадпрынятую і выкананую па ініцыятыве і пад кіраўніцтвам Маціяса Флацыуса (1520—1575). Яно дагэтуль не страціла свайго навуковага значэння ў сэнсе першакрыніцы царкоўнай гісторыі, бо ўтрымлівае ў сабе мноства матэрыялаў, вынятых з бібліятэк Германіі, Венгрыі, Францыі, Італіі, Англіі, Балгарыі, Валахіі і нават Расіі. Пануючая тэндэнцыя — супрацькаталіцкая — служыць часам прычынай няправільных меркаванняў; але часта сустракаецца гістарычная крытыка высокай навуковай годнасці (напрыклад у доказах фальшывасці так званых Ісідоравых дэкрэталій). Недахоп сачынення — чыста знешні падзел гісторыі па стагоддзях і занадта дробнае размеркаванне зместу па аддзелах, якіх у кожнай цэнтурыі да 16.

Лепшае з выданняў цэнтурый — нюрнбергскае, 1757.

Літаратура
----------

* Wennrich, "Ueber die Magdeburger Centurien" (Магдебург, 1874);
* Schulte, "Beiträge zur Entstehungsgeschichte d. Magd. Centurien" (1877).

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
У цяперашні момант **піва ў Беларусі** выпускаецца сям’ю піўзаводамі.
Найбуйнейшы вытворца — дзяржаўная кампанія «Крыніца» (Мінск), якая ў 2008 годзе забяспечыла 38 % нацыянальнай вытворчасці піва.
Таксама трывалыя пазіцыі на беларускім рынку займаюць кампаніі «Аліварыя» (Мінск, уладальнік дацкая Carlsberg), «Лідскае піва» (Ліда, уладальнік фінская Olvi) і «Бабруйскі бровар» (Бабруйск і Рэчыца, сумеснае кіраванне нідэрландскай Heineken і міжнароднай Oasis).

Кампаніі «Дзвінскі бровар» (Віцебск) і «Полацкае піва» (Полацк) займаюць малую долю рынку, а кампанія «Брэсцкае піва» (Брэст) з 2014 года прызнана банкрутам, знаходзіцца ў стадыі санацыі і выстаўлена на аўкцыён.

Асаблівасці беларускага рынку піва — гэта параўнальна вялікая доля піва, якая рэалізуецца ў ПЭТ-ўпакоўцы, і значны аб’ём імпартнай прадукцыі (каля 20 % рынку; прысутнасць на рынку пастаянна нарошчваюць асноўныя гульцы — Heineken, Carlsberg, Olvi). Таксама — досыць нізкая крэпасць піва (ад 4 да 5 %, толькі некаторыя гатункі (напр. «Стары замак» Лідскага завода) маюць крэпасць каля 6 %).

Гісторыя
--------

У даўніну піваварня (як і вінакурня) па-беларуску называлася *бровар*, а півавар *броварам*.
У музеі пад адкрытым небам «Дудуткі», што недалёка ад Мінска, знаходзіцца адзіны бровар, для якога зроблена выключэнне ў дзяржаўнай манаполіі на выраб алкаголю.

Піўныя брэнды
-------------

* Крыніца: «Крыніца», «Александрыя»
* Аліварыя: «Аліварыя»
* Лідскае піва: «ЛІДСКАЕ»
* Бабруйскі бровар: «Баброў», «Рэчыцкае», «Жыгулёўскае»
* Брэсцкае піва: «Берасцейскае», «Стаўка»

Аб’ёмы вытворчасці
------------------

У 2016 годзе больш за палову піва 23,8 млн дал было выраблена ў Мінску (Крыніца, Аліварыя), 10 млн дал у Гродзенскай вобласці (Лідскае піва), 6 млн дал у Магілёўскай вобласці (Бабруйскі бровар), 2,8 млн дал у Брэсцкай вобласці (Брэсцкае піва).

* У 1995 годзе вытворчасць піва ў Беларусі склала 15,2 млн дал.
* У 2000 годзе — склала 23,7 млн дал.
* У 2001 годзе — скарацілася на 8, 4 % да 21,7 млн дал.
* У 2002 годзе — скарацілася на 6,4 % да 20,3 млн дал.
* У 2003 годзе — павялічылася на 1,5 % да 20,6 млн дал.
* У 2004 годзе — павялічылася на 10,5 % да 22,7 млн дал.
* У 2005 годзе — павялічылася на 19,8 % да 27,2 млн.дал.
* У 2006 годзе — павялічылася на 22 % да 33, 2 млн.дал.
* У 2007 годзе — павялічылася на 6,9 % да 35,5 млн дал.
* У 2008 годзе — скарацілася на 0, 4 % да 35, 3 млн.дал.
* У 2009 годзе — скарацілася на 5 % да 33,7 млн дал.
* У 2010 годзе — павялічылася на 18,4 % да 39,7 млн.дал.
* У 2011 годзе — павялічылася на 18,2 % да 46,9 млн.дал.
* У 2012 годзе — скарацілася на 8,7 % да 42, 8 млн.дал.
* У 2015 годзе — 40,7 млн дал.
* У 2016 годзе — 43,2 млн дал.

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь: инвестиции в перспективу // pivnoe-delo.info
2. ↑  «Оболонь» рассчитывает на рыночные методы // pivnoe-delo.info
3. ↑  Самогонный аппарат (бровар) в Дудутках (Белоруссия)
4. ↑  Дудутки. Белоруссия. Музей народных ремесел.
5. 1 2  Промышленность Республики Беларусь. Статистический сборник. — Мн.: Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2017. — С. 95.

Спасылкі
--------

* belbeer.com — Беларускае піва
* pivo.by — інфармацыйны сайт аб піве ў Беларусі і свеце
**Магліч** (сербск.: Маглић) — горны хрыбет з самім высокім пікам у канфедэратыўнай дзяржаве Боснія і Герцагавіна, знаходзіцца на мяжы з Чарнагорыяй. Уваходзіць у склад горнай сістэмы Дынарскае нагор’е. Вышыня піка — 2387 м. Магліч — адна з трох гор, што атачаюць возера Трновацка.

Усходні бок Магліча знаходзіцца ў Нацыянальным парку Суцьеска, каля заходняга працякае рака Суцьеска, каля паўночна-ўсходняга — Дрына, блізка паўднёва-заходняй часткі гары знаходзіцца гара Валуяк.

Зноскі
------

1. ↑  Peakbagger.com

Спасылкі
--------

* Peakware.com Архівавана 5 сакавіка 2016.
* Summitpost.org
* Карта походов в Маглич
**Пётр з Ганёндза** (1525—30, Ганёндз, цяпер Падляскае ваяводства, Польшча — 15 верасня 1573) — ідэолаг Рэфармацыі ў Вялікім Княстве Літоўскім, антытрынітарый.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў каталіцкую семінарыю і атрымаў капланскае пасвечанне. У 1551 г. скончыў Ягелонскі ўніверсітэт у Кракаве, удасканальваў веды ў Італіі, Швейцарыі. У 1554 прафесар сафістыкі ў Падуанскім універсітэце.

Паслядоўнік рэлігійна-філасофскага вучэння іспанскага вучонага М. Сервета і сацыяльна-палітычных ідэй мараўскіх антыбаптыстаў. Адмаўляў царкоўна-тэалагічную і філасофскую схаластычную традыцыі; выступаў супраць прыватнай уласнасці, сацыяльнай няроўнасці, войнаў, феадальнага права, свецкай улады, пакарання смерцю. Удзельнічаў у антытрынітарскіх сінодах, палемізаваў з С. Будным.

Выдаў на лацінскай мове творы «Супраць боскасці Ісуса Хрыста» (1557), «Аб першахрысціянскай царкве» (1563?; не зберагліся), на польскай мове «Пра Трох», «Пра сына Божага» і «Пра хрысціянскае хрышчэнне» (усе каля 1570).

Яго паслядоўнікі Павел з Візны, Якуб з Калінаўкі і інш.

Зноскі
------

1. ↑  *Jan Skoczyński, Jan Woleński.* Historia filozofii polskiej. — Warszawa: Wydawnictwo WAM, 2010. — С. 109.
2. ↑  *Циприан Сайна.* Историческая хронология христианского ўнитарианства в Речи Посполитой. Часть 1. XVII век // *Pistis*. — 2011. — № 3.

Літаратура
----------

* Падокшын С. Сокал С. Палітычная і прававая думка Беларусі XVI—XVII стст. 2 выд. Мн. 2000.
* Падокшын С. Пётр з Ганёндза // БЭ ў 18 т. Т. 12. Мн. 2001.
* *Jasnowski J.* Piotr z Goniądza. Zycie, działalność i pisma. Studium z dziejów ruchu religijnego w Polsce // Przegląd Historyczny. — 1935. — ISSN 0033-2186.  (польск.)
* Myśl ariańska w Polsce XVII wieku; antologia tekstów / red. Ogonowski Z. — Wrocław-Lwów: Ossolineum, 1991. — P. 649. — ISBN 830403588X.  (польск.)
* *Kot S.* Socinianism in Poland. The Social and Political Ideas of the Polish Antitrinitarians. — Boston, 1957.  (англ.)
* Socinianism and its role in the culture of XVI-th to XVIII-th centuries / ed. Szczucki L. Ogonowski Z. Tazbir J. — Warsaw-Łódź: PWN, 1983. — P. 239. — ISBN 8301030518.  (англ.)
**Тэарэтычная механіка** — навука, якая вывучае найбольш агульныя заканамернасці механічнага руху і ўзаемадзеяння матэрыяльных аб'ектаў (часціц, іх дыскрэтных сістэм і абсалютна цвёрдых цел); частка агульнай механікі.

Шырока карыстаецца матэматычнымі метадамі, многія з якіх абавязаны ёй сваім узнікненнем і развіццём. Уключае аналітычную механіку, механіку суцэльных асяроддзяў, механіку цел пераменнай масы, а таксама тэорыі: аўтаматычнага рэгулявання, ваганняў, удару, устойлівасці руху і інш.

Законы і метады тэарэтычнай механікі знаходзяць шматлікія дастасаванні ў балістыцы, касманаўтыцы, нябеснай механіцы і інш.

Гл. таксама
-----------

* Класічная механіка
* Прыкладная механіка

| ⛭**Раздзелы механікі** |
| --- |
| Класічная механіка ·  Тэарэтычная механіка ·  Спецыяльная тэорыя адноснасці ·  Агульная тэорыя адноснасці ·  Рэлятывісцкая механіка ·  Квантавая механіка |
| Механіка суцэльных асяроддзяў | Газадынаміка ·  Гідрадынаміка ·  Гідрастатыка |
| Тэорыі | Тэорыя ваганняў ·  Тэорыя ўстойлівасці |
| Прыкладная механіка | Супраціўленне матэрыялаў ·  Будаўнічая механіка ·  Нябесная механіка |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4185100-6 · Microsoft: 206183056 · NDL: 00564623 · NKC: ph126544 |