**Малачайныя** (*Euphorbiaceae*) — сямейства кветкавых двухсемядольных раслін.

Апісанне
--------

Побач з дрэвамі, хмызнякамі і травамі звычайнага выгляду ў складзе сям’і ёсць формы арыгінальнай будовы, якія нагадваюць, напрыклад, верасовыя ці бязлістыя сцябловыя сукуленты — кактусы. Лісты большай часткай маюць прылісткі і простыя, радзей складаныя, разнастайныя па форме пласцінкі, іншы раз рэдукаваныя, у сувязі з чым назіраецца ўтварэнне філакладыяў. Для многіх малачаевых характэрны млечныя трубкі, клеткі ці мяшкі. Кветкі ў простых ці складаных суквеццях, пры гэтым элементарныя суквецці часцей за ўсё цымозныя, нагадваюць будову асобнай кветкі. Кветкі з двайнымі калякветнікамі, ці ў калякветніках рэдукаваныя венчыкі (пралеснік), а часта рэдукаваныя чашачкі, у выніку кветкі становяцца голымі. Лік тычынак розны, ад мноства да адной. Гінецэй цэнакарпны, звычайна з 3 пладалісцікамі, з трохгняздовай верхняй завяззю, адным (у выніку поўнага зрастання) ці 3 стылодыямі і з 3 ці 6 рыльцамі. Семязачаткі звычайна маюць абтуратар — выраст плацэнты, які прыкрывае мікропіле, праз які адбываецца пранікненне пылковай трубкі. Плод — большай часткай каробачка, якая распадаецца на 3 арэшкі, радзей плод мясісты, ягадападобны ці ў форме касцянкі.

Пашырэнне
---------

Да сям’і малачайныя адносіцца не менш 300 родаў і каля 7500 відаў. Гэта расліны тропікаў і субтропікаў Афрыкі, Паўднёвай Амерыкі, Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі. Сустракаюцца яны і ва ўмераных абласцях зямнога шара. У Беларусі расліны гэтай сям’і ўключаюць 18 відаў.

Класіфікацыя
------------

Да сямейства адносяць не менш за 230 родаў і больш за 6500 відаў.

### Роды

Асноўны артыкул: **Роды сямейства Малачайныя**
Некаторыя роды:

* Acalypha L.
* Aleurites J.R.Forst. & G.Forst. — Тунг
* Croton L.
* Chrozophora A.Juss.
* Euphorbia L. — Малачай (каля 2000 відаў)
* Hevea Aubl. — Гевея
	+ [syn.  Siphonia D.Richard ex Schreb.]
* Hippomane L.
* Jatropha L.
* Manihot Mill.
* Hura L.
* Mercurialis L. — Пралеснік
* Ricinus L. — Клешчавіна
* Sapium Jacq.
* Stillingia Garden ex L.

Выкарыстанне
------------

У малочным соку малачайных іншы раз утрымліваецца каўчук. Найбольш важны каўчуканос — бразільская гевея (*Hevea brasiliensis*). У некаторых людзей пры пападанні на скуру сок можа выклікаць даволі моцныя алергічныя рэакцыі.

Сярод малачайных шмат алейных раслін. Многія трапічныя віды малачайных выкарыстоўваюцца як фарбавальны і дубільны матэрыял. Некаторыя з гэтых раслін даюць каштоўную драўніну. Плады, насенне і клубні многіх відаў ядомыя, і іх выкарыстоўваюць як харчовыя прадукты (у трапічных краінах).

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 145. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Звесткі пра сямейства *Euphorbiaceae* (Малачайныя) на сайце The Plant List .
5. ↑  Сергей Бесараб Молочаи: «растения планеты Форбол» // Патрэон — patreon.com, 20 кастрычніка 2021, 01:29

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Новы · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Tropicos · WFO · WoRMS · Флора Кітая |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX531751 · BNF: 12122980g · GND: 4129717-9 · LCCN: sh85045604 · Microsoft: 2779047212, 2908622329 · NKC: ph165163 |

 |