Ад часоў неаліту і бронзавага веку на тэрыторыі Паўночнай Македоніі захаваліся рэшткі кругавых паселішчаў, каменных і глінабітных дамоў, умацаванняў, складзеных насуха з неабчасанага каменю.

Сярод помнікаў архітэктуры V—XI стагоддзяў рэшткі цыклапічных абарончых сцен Скоп'я  (руск.) (бел. (535), замка  (макед.) (бел. балгарскага цара Самуіла каля г. Охрыд, крэпасці ў Струміцы (абодва XI ст.). Найбольш ранні тып культавай архітэктуры — трохнефавая базіліка з купаламі і харамі, часам з трансептам (сабор Св. Сафіі  (руск.) (бел. ў Охрыдзе, каля 1037—1050).

* Крэпасць у Скоп'іКрэпасць у Скоп'і
* Самуілава крэпасць у ОхрыдзеСамуілава крэпасць у Охрыдзе
* Цакрва Святой Сафіі ў Охрыдзе з боку апсідыЦакрва Святой Сафіі ў Охрыдзе з боку апсіды

У XII—XIV стагоддзяў усталяваўся тып крыжова-купальнага, звычайна квадратнага ў плане храма з купалам (цэрквы Cв. Клімента  (руск.) (бел. ў Охрыдзе, 1295; Святога Арханёла Міхаіла  (макед.) (бел. ў Леснаве, 1341) ці з 5 купаламі (царква Св. Панцеляймона  (руск.) (бел. ў Неразі  (макед.) (бел. 1164). Будавалі таксама аднанефавыя скляпеністыя цэрквы (Святога Міколы  (макед.) (бел. ў Варашы каля г. Прылеп, 1299).

* Царква Святога Клімента (Прасвятой Багародзіцы Перыўлептас) у ОхрыдзеЦарква Святога Клімента (Прасвятой Багародзіцы Перыўлептас) у Охрыдзе
* Царква Святога Арханёла Міхаіла ў ЛеснавеЦарква Святога Арханёла Міхаіла ў Леснаве
* Царква Святога Арханёла Міхаіла ў Леснаве з боку апсідыЦарква Святога Арханёла Міхаіла ў Леснаве з боку апсіды
* Царква Святога Панцеляймона ў НеразіЦарква Святога Панцеляймона ў Неразі

У перыяд турэцкага панавання ў Скоп’і, Бітале, Шціпе і інш. узводзілі цагляныя і каменныя купальныя мячэці, мінарэты, заезныя дамы («ан»), крытыя базары («безістэн»), лазні («амам»), вежападобныя ўмацаваныя жытлы («кулы»).

* Хамам Даут-пашы  (руск.) (бел. ў Скоп'іХамам Даут-пашы  (руск.) (бел. ў Скоп'і
* Мячэць Хусамедзін-пашы  (макед.) (бел. ў ШціпеМячэць Хусамедзін-пашы  (макед.) (бел. ў Шціпе
* Каляровая мячэць  (макед.) (бел. у ЦетавеКаляровая мячэць  (макед.) (бел. у Цетаве
* Чыфтэ-хамам  (макед.) (бел. у Скоп'іЧыфтэ-хамам  (макед.) (бел. у Скоп'і
* Мячэць Іцхака  (макед.) (бел. ў БіталеМячэць Іцхака  (макед.) (бел. ў Бітале

Да XVIII—XIX стст. належаць маляўнічыя ансамблі манастыроў (Іаана Бігорскага), разнастайныя прыклады народнага дойлідства: на раўнінах — 1-павярховыя 2-часткавыя дамы (стойла і жылы пакой з ачагом), у горных раёнах — 2-павярховыя (унізе стойла і кухня, наверсе — жыллё) з навесам-галерэяй, дамы турэцкага тыпу з сіметрычным размяшчэннем пакояў вакол сенцаў і ізаляваным ад вуліцы дваром. У гарадах будавалі 2—3-павярховыя дамы з эркерамі, лоджыямі ці балконамі. Своеасаблівыя крытыя чарапіцай дамы Охрыда з драўлянымі каркаснымі верхнімі паверхамі, гладкія атынкаваныя сцены якіх навісаюць над ніжнім паверхам, складзеным з каменю.

* Бігорскі манастырБігорскі манастыр
* Забудова ОхрыдаЗабудова Охрыда
* Забудова КрушаваЗабудова Крушава
* Традыцыйны жылы домТрадыцыйны жылы дом

У канцы XIX — пачатку XX ст. ў буйных гарадах будавалі ў духу еўрапейскай эклектычнай архітэктуры. Пасля Другой сусветнай вайны разгарнулася рэканструкцыя гарадоў і сёл, пабудаваны буйныя прамысловыя комплексы са зборнага жалезабетону, раёны 2—3-секцыйных і вежавых жалезабетонных жылых дамоў і грамадскіх будынкаў у сучасных стылях. У Скоп’і пасля землетрасення 1963 паводле праекта японскага архітэктара Танга Кэндзо ўзведзены будынкі Гістарычнага архіва  (макед.) (бел. Македонскага тэатра оперы і балета  (макед.) (бел. акадэміі навук і мастацтваў і інш. Ствараюцца новыя жылыя раёны. Раён г. Охрыд уключаны ЮНЕСКА у спіс Сусветнай спадчыны.

* Гістарычны архіў у Скоп'іГістарычны архіў у Скоп'і
* Македонскі тэатр оперы і балетаМакедонскі тэатр оперы і балета
* Македонская акадэмія навук і мастацтваўМакедонская акадэмія навук і мастацтваў

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Архітэктура Паўночнай Македоніі

| ⛭Паўночная Македонія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Паўночная Македонія»**
 |

| ⛭Краіны Еўропы: Архітэктура |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ph164923 |