recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўлюкевіч.

**Алякса́ндр Іва́навіч Паўлюке́віч** (1887, в. Вялікія Бярозаўцы, Лідскі павет, Віленская губерня — 20 студзеня 1938, палігон Камунарка, Масква) — дзяржаўны дзеяч БССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1887 годзе ў в. Вялікія Бярозаўцы Лідскага павета Віленскай губерні (цяпер — Шчучынскі раён Гродзенскай вобласці) ў беларукай сялянскай сям’і. Атрымаў вышэйшую адукацыю. Уступіў у бальшавіцкую партыю падчас грамадзянскай вайны ў Расіі — у 1918 г. У 1923 г. ён ужо загадваў агітацыйна-прапагандысцкім аддзелам у Бабруйскім павятовым камітэце КП(б)Б. Калі ў склад БССР былі вернутыя яе ўсходнія тэрыторыі, А. Паўлюкевіча накіравалі туды праводзіць беларусізацыю. У 1926—28 гадах быў старшынёй Віцебскага акруговага выканаўчага камітэта (АВК). З Віцебска на кароткі час яго перавялі на пасаду загадчыка Белдзяржвыдавецтва. А неўзабаве накіравалі ў Маскву — пастаянным прадстаўніком СНК БССР пры СНК СССР. Працаваў А. Паўлюкевіч у Маскве ў 1928—30 г.

Арыштаваны 27 кастрычніка 1937 года ў Маскве. Падчас арышту пенсіянер, магчыма, як вайсковец або інвалід. Асуджаны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 20.1.1938 за «ўдзел у контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі» да ВМП. Расстраляны. Рэабілітаваны 10 кастрычніка 1956 года.

Зноскі
------

1. ↑  Анатоль Сідарэвіч (2015)

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зачараваныя.

**«Зачараваныя»** (англ.: Charmed) — амерыканскі тэлесерыял у жанры фэнтэзі, створаны Канстанс М. Бёрдж і зняты студыяй Аарона Спелінга, пры ўдзеле Брэда Кёрна ў якасці шоуранера. Было выпушчана восем сезонаў, 7 кастрычніка 1998 да 21 мая 2006 года на The WB Television Network.

Серыял распавядае пра трох сястраў-ведзьмаў, вядомых як «Зачараваныя», самых магутных добрых ведзьмах ў гісторыі, якія змагаюцца са злымі істотамі, такімі як дэманы і калдуны.

Першыя тры сезоны апавядалі пра сёстраў Пру (Шэнэн Доэрці), Пайпер (Холі Мэры Комбс) і Фібі (Аліса Мілана). Пасля смерці Пру ў фінале трэцяга сезона, сястра па маці Пэйдж Мэцьюс (Роўз Мак-Гоўэн, займае яе месца ў тройцы.

«Зачараваныя» за перыяд сваёй трансляцыі дамогся як пахвалы ад крытыкаў, так і камерцыйнага поспеху. Пілотны эпізод у 1998 прыцягнуў 7,7 млн гледачоў, лепшая лічба для прэм'еры ў гісторыі невялікага канала The WB ў той перыяд.

1. ↑  fernsehserien.de Праверана 13 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54871129'></a>
Анатоль Цімашчук і Андрэй Шаўчэнка.
Такія віды спорта, як футбол і барацьба, былі папулярныя ва Украіне з 19 стагоддзя. Украіна выйграла ад акцэнту СССР на фізічным выхаванні ў тым плане, што там засталіся сотні стадыёнаў, плавальных басейнаў, спартыўных залаў і іншых спартыўных збудаванняў пасля распаду СССР. 

Спорт ва Украіне рэгулюецца, у першую чаргу, 40 федэрацыямі розных алімпійскіх відаў спорта, якія з'ўляюцца часткай Нацыянальнага алімпійскага камітэта Украіны. Масавы спартыўны рух кіруецца чатырма асноўнымі спартыўнымі таварыствамі і двума дзяржаўнымі спартыўнымі камітэтамі Міністэрства адукацыі і Узброеных сілаў Украіны. Усе неалімпійскія віды спорта рэгулююцца адпаведнымі федэрацыямі Спартыўнага камітэта Украіны.
**Пасынак**, або **пасерб** — сын, няродны аднаму з сужэнцаў.

Пасынкам можа звацца толькі няроднае аднаму з сужэнцаў дзіцё, напрыклад, народжанае ў папярэднім шлюбе другога сужэнца. Калі дзіцё няроднае абодвум сужэнцам, ужываецца паняцце прыёмны сын.

Жаночы сінонім пасынка — падчарыца, падчарка, пасербіца.

Няродны бацька адносна пасынка завецца айчымам, няродная маці — мачахай.

Зноскі
------

1. ↑  Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 451.

| Роднасныя і сваяцкія адносіны |
| --- |
| 
* Муж
* Жонка
* Бацька
* Маці
* Дзед
* Бабуля
* Брат
* Сястра
* Зводны брат
* Сын
* Дачка
* Пасынак
* Падчарка
* Дзядзька
* Цётка
* Сват
* Цешча
* Унучатая пляменніца
* Кум
* Кума

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ваза.
**Ва́за** або **Васа** (шведск.: Vasa, Vasaätten, польск.: Wazowie) — каралеўская дынастыя, якая правіла ў Швецыі (1523—1654) і Рэчы Паспалітай (1587—1668).

Гісторыя
--------

Паходзіла са старажытнага роду Эрыксанаў. Назва ад выявы снапа (шведск.: vase) на родавым гербе

Заснавана Густавам I [1523—1560]. Каралямі Швецыі былі яго сыны Эрык XIV [1560—1568], Юхан III [1568—1592], Карл IX [1609—1611], сын апошняга Густаў II Адольф [1611—1632], дачка апошняга Крысціна [1632—1654]. Род абарваўся са смерцю Крысціны ў 1689 годзе.

У Рэчы Паспалітай правілі Жыгімонт III (1587—1632, у 1592—1604 і кароль Швецыі), які ўстанавіў шведска-польскую асабістую унію [1592—1599], яго сыны Уладзіслаў IV [1632—1648] і Ян II Казімір [1648—1668]. Са смерцю апошняга ў 1672 годзе мужчынская лінія рода Ваза спынілася.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Пазднякоў, В. Ваза // Вялікае Княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 1. Абаленскі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З.Э.Герасімовіч. — Мн.: БелЭн, 2007. — 688 с.: іл. – С. 367. — ISBN 985-11-0041-2.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ваза (дынастыя)
**Спецыяліст** або **дыпламаваны спецыяліст**, **спецыяліст з вышэйшай адукацыяй** — кваліфікацыя, якую набывае студэнт пасля поўнага асваення адпаведнай праграмы навучання на ўзроўні вышэйшай адукацыі ў вышэйшай навучальнай установе. У канкрэтных галінах навукі можа мець уласную назву (напрыклад: фармацэўт, выкладчык, гісторык, эканаміст і г.д.).

Афіцыйна ў Беларусі няма падзелу на спецыялістаў і бакалаўраў. Ёсць толькі І і ІІ (магістратура) ступені вышэйшай адукацыі. Але ў грамадстве пашырана думка, што тэрмін навучання ў ВНУ спецыялістаў скаладае 5 гадоў (для асобных спецыяльнасцей — 6 гадоў) навучання ў дзённай форме, а бакалаўраў — 4. У той жа час у БССР зазвычай студэнты атрымлівалі кваліфікацыю спецыяліста таксама, як і бакалаўры ў краінах Захаду — гэта значыць за 4 гады дзённага навучання.

У сувязі з правіламі ўдзелу ў Балонскім працэсе, кваліфікацыйная ступень «спецыяліст» павінна спыніць сваё існаванне для краін, якія ўдзельнічаюць у праграме адзінай прасторы еўрапейскай вышэйшай адукацыі, а на замену спецыялітэту ў іх прыйдуць акадэмічныя ступені вышэйшай адукацыі бакалаўра і магістра.


| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маркевіч.
**Аляксандр Іванавіч Маркевіч** (нар. 9 мая 1968, Шчучын Гродзенскай вобласці) — беларускі ваенны і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Палкоўнік.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскае вышэйшае ваенна-палітычнае вучылішча СПА імя Ю. У. Андропава, Маскоўскую дзяржаўную юрыдычную акадэмію, Пагранічную акадэмію ФСБ Расійскай Федэрацыі.

Праходзіў ваенную службу на пасадах намесніка камандзіра роты, камандзіра роты, інжынера аддзела вайсковай часці 1725 (г. Нагінск), намесніка камандзіра вайсковай часці 1234 (г. Ліда), першага намесніка камандзіра — начальніка аператыўнага ўпраўлення вайсковай часці 2034 (г. Полацк), намесніка начальніка першага ўпраўлення — начальніка першага аддзела галоўнага аператыўнага ўпраўлення Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь, начальніка Смаргонскай пагранічнай групы.

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага і сёмага склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» I, II і III ступені, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2022).

Зноскі
------

1. ↑  Маркевіч Аляксандр Іванавіч
2. ↑  ПАСТАНОВА САВЕТА МІНІСТРАЎ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ 28 лістапада 2022 г. № 819 Аб узнагароджанні Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Плошча Калізея ўвечар
**Плошча Калізея** (італ.: Piazza del Colosseo) — плошча ў цэнтры Рыма паміж Віа дэй Форы Імперыялі і Віа Клаўдзіа. Размешчана на мяжы раёнаў Монці, Кампітэлі і Чэліа. Да плошчы можна дабрацца са станцыі метро «Калосеа» лініі Бі Рымскага метрапалітэна.

Плошча названа па Калізею, які знаходзіцца ў цэнтры і займае месца сажалкі, якая была часткай Залатога дому Нерона. Да 1930-х гадоў на плошчы заставаліся фрагменты антычнага фантана Мета суданс і падножжа Калоса Нерона, якія былі канчаткова разбураны падчас прац па пабудове Віа дэй Форы Імперыялі. Побач з плошчай размешчаны Трыўмфальная арка Канстанціна, Храм Венеры і Ромы на Рымскім форуме і рэшткі гладыятарскай арэны Ludus Magnus.

Зноскі
------

1. ↑  *Claudio Rendina, Donatella Paradisi.* Volume primo A-D // Le strade di Roma. — Roma: Newton Compton Editori, 2004. — ISBN 88-541-0208-3.

Літаратура
----------

* Claudio Rendina; Donatella Paradisi, Le strade di Roma. Volume primo A-D, Roma, Newton Compton Editori, 2004. ISBN 88-541-0208-3

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Калізей**
**Жувінтас** — неглыбокае возера ў цэнтральнай Літве. Найбольшая глыбіня састаўляе 3 метра. Сярэдняя - 0.6 метраў. Каля возера жыве шмат вадаплаваючых птушак. Існуе пагроза поўнага забалочвання возера.

Прыродны запаведнік
-------------------

Возера з'яўляецца прыродным запаведнікам. Гэта першы літоўскі запаведнік, які быў створаны знакамітым натуралістам і арнітолагам Тадасам Іванаўскасам (1882-1970) ў 1937 годзе. Жувінтаскі біясферны запаведнік імее статус важнай вобласці для птушак (англ.: {{{1}}} Important Bird Area (IBA)). У 2011 годзе Жувінтасскі запаведнік стаў запаведнікам ЮНЕСКА.

Зноскі
------

1. ↑  UNESCO Biosphere **(нявызн.)**.  UNESCO.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Жувінтаскага біясфернага запаведніка

| Азёры Літвы |
| --- |
| 
* Асвяя
* Вісагінас
* Гальве
* Дуся
* Жувінтас
* Мяцяліс
* Луодзіс
* Плацялей
* Сартай
* Таўрагнас

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Руцкі.
**Аляксандр Іванавіч Руцкі** (1904—1985) — беларускі спецыяліст у галіне электратэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1945), прафесар (1964). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (фізіка-матэматычнае аддзяленне, 1926), Ленінградскі электратэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцы, сеткі і сістэмы», 1934).

Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (1934—1941 і з 1946, энергетычны факультэт, кафедра «Электрычныя станцыі», у 1946—1971 — загадчык кафедры, адначасова дэкан факультэта, з 1971 — прафесар-кансультант).

Памёр у 1985 годзе.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: даследаванні ў галіне ланцугоў са сталлю і іх прымяненне ў разліках магнітных ланцугоў; электрадынамічная стойкасць і аэрадынамічная стабільнасць токаправодзячых канструкцый з гібкімі правадамі; абсталяванне электрастацый і падстанцый.

Узнагароды
----------

Узнагароды: званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1954), ордэн Чырвонай Зоркі (1944) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Руцкі, Аляксандр Іванавіч (кандыдат тэхнічных навук; электратэхніка ; 1904—1985)

Літаратура
----------

* Руцкі Аляксандр Іванавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.] . — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 647.
* Творческое наследие профессора Руцкого Александра Ивановича (к 100-летию со дня рождения) // Известия высших учебных заведений и энергетических объединений СНГ. Энергетика. — 2004. — № 1. — С. 87—90.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar747448 |
**Вялікае Поле** — селішча каля в. Вялікае Поле Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Апісанне
--------

За 1 км ад пасёлка, на левым беразе р. Свіслач. Памер 1000 х 100 м, вышыня над поплавам ракі 6 м.

Даследаванні
------------

Адкрыў і даследаваў у 1965 годзе Л. Д. Побаль. Культурны пласт цьмяна-шэрай афарбоўкі. Знойдзены грубыя глаткасценная і з драпінамі кераміка, у паўночна-заходняй частцы селішча — ганчарная кераміка і кальцыніраваныя косці. Адносіцца да позняга этапу зарубінецкай культуры (2-5 стст.) і эпохі Кіеўскай Русі.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стоя (значэнні).
Стоя Атала — макет у натуральную велічыню (1950-я гады)
**Стоя** (грэч. Στοά — «порцік») — у антычнай архітэктуры, доўгая галерэя-порцік, звычайна з адным-двума шэрагамі калон і са сцяной па адным з доўгіх бакоў; крытая каланада.

У Афінах была асабліва вядомая стоя Пікіле (грэч. στοα Ποικίλη — «пярэстая» каланада), упрыгожаная роспісамі Палігната. Нярэдка стоі мела два рады калон, як напрыклад, у Пірэі. Царская стоя (грэч. Στοα βασίλειος, або грэч. βασιλική) у Афінах, у якой засядаў архонт, была падзелена трыма радамі калон на 3 часткі (алеі), з якіх сярэдняя была завершана паўкругам (грэч. άψίς). Гэта каланада была прататыпам рымскіх базілік, якія ад яе атрымалі сваю назву. У старажытных Афінах назва стоі мелі многія будынкі, напрыклад, крамы, свіраны.

У 1950-я гады амерыканцы аднавілі на агоры стою Атала.

Літаратура
----------

* Стоа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стоя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85128173 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вялікае Княства Рускае (значэнні).

**Вялікае Княства Рускае** (укр.: Велике Князівство Руське; ВКР) — назва Казацкай Украіны (частка Брацлаўскага, Кіеўскага і Чарнігаўскага ваяводстваў), па якой, паводле ўмоў Гадзяцкага дагавора, заключанага на казацкім радзе 16 верасня 1658 г. яна павінна была ўвайсці ў склад Рэспублікі трох народаў. Вялікае княства Рускае было выкрэслена, калі дагавор быў ратыфікаваны сеймам.

Асноўныя прынцыпы
-----------------

Гадзяцкі дагавор прадугледжваў абмежаванне яго ўнутрыпалітычнага суверэнітэту, пазбаўленне правоў на знешнюю палітыку, аднаўленне існуючай сістэмы сацыяльна-эканамічных адносін у Хмяльніцкім.

Аўтарам канцэпцыі Вялікага Княства Рускага, а таксама яго першым і апошнім канцлерам быў Юрый Нямырыч, які ў красавіку 1659 г. выступіў з прамовай перад дэпутатамі сейма Рэчы Паспалітай у Варшаве.

Спробы ўрада Івана Выгоўскага вясной 1659 г. уключыць у склад княства Валынскае, Падольскае і Рускае ваяводствы, павялічыць казацкі рэестр да 60 тыс. і ліквідаваць унію пацярпелі няўдачу.

Пасля абвяшчэння Гадзяцкага дагавора пачалася маскоўска-ўкраінская вайна (1658-1659), якая завяршылася перамогай казацкіх войскаў пад Канатопам.

Аднак пасля гэтага пачаўся (пры актыўнай падтрымцы Масквы) казацкі рух супраць саюза з Польшчай, і ўвосень 1659 г. новы гетман Юрый Хмяльніцкі фактычна скасаваў пагадненне.

Глядзіце таксама
----------------

Пячатка(недаступная спасылка) вялікага гетмана рускага княства
* Великі князі Руські
* Вялікае Княства Рускае (1432—1435)

Крыніцы
-------

1. ↑  *«Под влиянием польской общественности и сильного диктата Ватикана сейм в мае 1659 г. принял Гадячский договор в более чем урезанном виде. Идея Княжества Русского вообще была уничтожена, равно как и положение о сохранении союза с Москвой. Отменялась и ликвидация унии, равно как и целый ряд других позитивных статей»*. *Таирова-Яковлева Т. Г.* Иван Выговский // Единорогъ. Материалы по военной истории Восточной Европы эпохи Средних веков и Раннего Нового времени. — М. 2009, вып. 1. — С. 249. — ISBN 978-5-91791-002-4.

Літаратура
----------

* *В. Горобець*. Велике князівство Руське // Політична енциклопедія / редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови). — К.: Парламентське видавництво, 2011. — С. 88—89. — 808 с. — ISBN 978-966-611-818-2.

Спасылкі
--------

* *В. М. Горобець*. Велике князівство Руське // Енциклопедія історії України[ru] : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій[ru] (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України[ru]. — К.: «Наукова думка[ru]», 2003. — Т. 1 : А — В.— С. 464. — ISBN 966-00-0734-5. (укр.)
* Велике князівство Руське // Юридична енциклопедія : [у 6 т.] (укр.) / ред. кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1998—2004. — ISBN 966-749-200-1.
* Великим Князівством Руським Україна побула півроку
**Вялікае Пакамерскае**, **Пакамерскае 1** — возера ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, за 22 км на поўдзень ад горада Ганцавічы, за 4,3 км на паўночны захад ад вёскі Задуб’е, за 0,5 км на паўночны захад ад возера Малое Пакамерскае. Адносіцца да басейна ракі Цна. Уваходзіць у склад біялагічнага заказніка рэспубліканскага значэння «Ялоўскі».

Плошча паверхні 0,122 км², даўжыня 0,5 км, шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км.  

Берагі пясчаныя, пераважна высокія, параслі лесам і хмызняком. Зарастае істотна. На паўночным усходзе злучана з Карыценскім каналам. На поўначы і ўсходзе возера акружана выдмамі.

У возеры водзяцца лінь, карась, акунь, шчупак і іншыя віды рыб.

Спасылкі
--------

* Ліст карты N-35-125 Архівавана 2 мая 2013.
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
**Вялікае Камайскае возера** — возера ў Пастаўскім раёне. У басейне р. Камайка (выцякае з возера), за 17 км на паўднёвы захад ад г. Паставы, каля аг. Камаі.

Назва
-----

Назва Камайскага возера неад’емная ад назвы ракі Камайкі, адпачатная балцкая форма якой захавалася ў літоўскім ужыванні як *Kamojà*. У балцкай, літоўскай гідраніміі нярэдка калі назвы прасторава звязаных ракі і возера адрозніваюцца толькі канчаткам, як у назвах літоўскіх ракі *Vazajà* і возера *Vazajis* (з-пад яго рака выцякае).

Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы *Kamė, Kamaja, Kamainė, Kamatė, Kamena, Kamužė, Kamža*.

Гідранімічны корань *Kam-* звязаны з літоўскім *kamas* «камяк, камок» (сціснуты кавалак). Далей да індаеўрапейскага \**kem-* «сціскаць».

Тыпалагічныя адпаведнікі — балцкія водныя назвы на ўсходзе тыпу Жлобін, Горадзен (> Гараднічанка), Гамея (> Гамяюк), якія ўрэшце ўзыходзяць да каранёў \**gleb(h)-* «сціскаць», \**gher(d)-* «ахопліваць; агароджваць», \**gem-* «хапаць, сціскаць».

Такія назвы адлюстроўваюць канфігурацыйныя асаблівасці адпаведнай ракі ці возера («акруглыя» азёры, рэкі, што «кружляюць»).

Пашыральнік *-oj-* вядомы ў літоўскім слова і назваўтварэнні: *pupa* «боб»  — *pupojas* «бабовае сцябло», *aukštas* «высокі» — *Aukštojis* (назва пагорка). З іншым вакалізмам пашыральнік *-j-* у водных назвах тыпу Ілія, \*Бабруя, Мярэя.

Водаапісанне
------------

Плошча 0,25 км². Найбольшая глыбіня 22 м. Даўжыня 1,05 км. Найбольшая шырыня 0,36 км. Даўжыня берагавой лініі 2,59 км. Аб’ём вады 1,67 млн м³. Плошча вадазбору 9,8 км².

Схілы катлавіны вышынёй 9—14 м, на захадзе і ўсходзе 5—6 м, пад лугам і пашай. Берагі нізкія, параслі хмызняком. У падводнай частцы катлавіны вылучаюцца 4 замкнёныя катлавіны з глыбінямі 8 м, 14,9, 18,5 і 22 м. Дно пясчанае, глыбей 2 м выслана ілам. 26 % паверхні возера занята расліннасцю, шырыня паласы 5—30 м да глыбіні 2 м. Злучана пратокай з Малым Камайскім возерам.

Заўвагі
-------

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
2. 1 2  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 144.
3. ↑  *A. Vanagas.* Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 368.
4. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 555.
5. ↑  P. Skardžius. Rinktiniai raštai. T. 1. Vilnius, 1996. C. 85—87.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
Кароткі чыгуначны тунэль у Хабараўску
**Чыгуначны тунэль** — тунэль, прызначаны для руху цягнікоў. Умоўна вылучаюцца тунэлі, якія праходзяць праз горны масіў, тунэлі, што праходзяць пад вадой, унутрыгарадскія тунэлі, таксама званыя **глыбокім уводам**. Тунэлі метрапалітэна па сваёй сутнасці таксама адносяцца да чыгуначных тунэляў.

Самым працяглым чыгуначным тунэлем у свеце стане Гатардскі базавы тунэль у Швейцарыі. Яго даўжыня складзе 57 кіламетраў, заканчэнне будаўніцтва запланавана на 2017 год.

Цягнік выходзіць з тунэля на перавале «Вялікі ўздым» Канадскай ціхаакіянскай чыгункі ў Брытанскай Калумбіі

Сістэмы кіравання чыгуначнымі тунэлямі
--------------------------------------

Кожны буйны тунэль, а таксама тунэль, які актыўна эксплуатуееца, патрабуе працы сістэмы кіравання, якая складаецца з сістэмы вентыляцыі, бяспекі, тэлеметрыі.
На працягу асабліва доўгіх чыгуначных тунэляў ствараюцца аварыйныя станцыі, якія ў выпадку ўзнікнення пажару дазволяць эвакуіраваць пасажыраў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чыгуначны тунэль
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вялікае Княства Літоўскае (значэнні).
**«Вялікае Княства Літоўскае»** (*ЭВКЛ*, *ЭнцВКЛ*) — трохтомная энцыклапедыя на беларускай мове, прысвечаная гісторыі і культуры Вялікага Княства Літоўскага. У стварэнні энцыклапедыі прымалі ўдзел навукоўцы з Інстытута гісторыі і Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук Беларусі, а таксама ВНУ краіны. Акрамя беларускіх аўтараў, над энцыклапедыяй працавалі літоўскія, польскія і расійскія вучоныя. Адным з самых галоўным ініцыятараў і арганізатараў праекта з’яўляецца Валерый Сямёнавіч Пазднякоў.

Змест
-----

Энцыклапедычныя артыкулы прыводзяцца ў алфавітным парадку і ўтрымоўваюць інфармацыю аб найбольш значных падзеях гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, а таксама аб прававых актах, цэнтральных і мясцовых органах кіравання. Вялікая ўвага надаецца дзяржаўным, рэлігійным і культурным дзеячам, а таксама прадстаўнікам найслынных княжацкіх і шляхецкіх родаў, шырока асвятляецца фінансавая і грашовая палітыка. Значная частка артыкулаў прысвечана помнікам архітэктуры, а таксама найбольш значным друкаваным і рукапісным кнігам, перыядычным друку. Энцыклапедыя таксама змяшчае біяграфіі даследчыкаў XIX—XX стагоддзяў, якія ўнеслі важкі ўклад у вывучэнне гісторыі і культуры Вялікага Княства Літоўскага. Выданне маляўніча ілюстравана фотаздымкамі, малюнкамі, картамі і планамі.

Бібліяграфія
------------

* Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П.Броўкі, 2005. — 684 с.: іл. ISBN 985-11-0314-4. (2-е выд. 2007. — ISBN 978-985-11-0393-1)
* Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П.Броўкі, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0. (2-е выд. 2007. — ISBN 978-985-11-0394-8)
* Т. 3: Дадатак А — Я. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П.Броўкі, 2010. — 690 с.: іл. ISBN 978-985-11-0487-7

Спасылкі
--------

* ВКЛ (энцыклапедыя)
| * Г
* Р
* П
*Першая лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Алабінская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Расійская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Маскоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Спартыўная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Савецкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Пабеда  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Безымянка  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Кіраўская  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | ЦЧ-1 «Кіраўскае»  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | Юнгарадок  |

 |

**«Гагарынская»** (руск.: Гагаринская) — станцыя Самарскага метрапалітэна. Знаходзіцца на 1-й лініі паміж станцыямі «Спартыўная» і «Маскоўская». Станцыя размешчана на вуліцы Юрыя Гагарына, недалёка ад скрыжавання з Рэвалюцыйнай вуліцай. Станцыя была адкрыта 26 снежня 1993 года ў складзе другога пускавога ўчастка Самарскага метрапалітэна «Савецкая» — «Гагарынская».

Архітэктура
-----------

Гранітная падлога. Калоны выкананы ў выглядзе соплаў ракет, якія глядзяць раструбамі ў столь. Плафоны сферычнай формы размешчаны на столі. Уверсе ў паглыбленнях калон таксама — лямпы асвятлення. Сцены станцыі абліцаваныя пліткай, якая ўтварае пано на касмічныя тэмы. У цэнтры станцыі знаходзіцца збудаванне, якое з’яўляецца зачынам пад пераход на праектуемую 2-ю лінію.

Зноскі
------
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пенджаб.
Пенджаб
**Пенджаб** («Пяцірэчча», на санскрыце *Панчанада*, панджаб.: ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ) — назва намыўной раўніны плошчай 100 тыс. кв. км. у поймах рэк Джэлам, Чынаб, Раві, Біяс і Сатледж. Гэтыя пяць асабліва шануемых у індуізме рэк разам з Індам (Сіндху) і Сарасваці складаюць Сямірэчча, згаданае ў Ведах. Асноўнае насельніцтва — пенджабцы, пераважная мова — пенджабская. Апроч ісламу і індуізму, у рэгіёне традыцыйна распаўсюджаны сікхізм.

Пенджаб вядомы сваёй багатай гісторыяй. На заранку гісторыі чалавецтва ў далінах пяці рэк сфармавалася Індская цывілізацыя. Эпас «Махабхарата» (які змяшчае «Бхагавад-гіту») апісвае бітву Пандаваў і Каўраваў на Пенджабскай раўніне. Іслам канчаткова ўзяў верх у Пенджабе над індуізмам пасля перамогі Мухамада Гуры над мясцовым кіраўніком дому Прхавіраджа ў 1192 г.

З Пенджаба пачалося распаўсюджванне на ўсю Індыю ўлады Вялікіх Маголаў. Пры іх галоўным горадам Пенджаба становіцца Лахор. Пасля смерці імператара Аўрангзеба ўладу ў Пенджабе захапілі сікхі, якія лічылі сваім настаўнікам Нанака. У 1849 г. брытанскі генерал-губернатар маркіз Дальхузі анексаваў Пенджаб і пераўтварыў яго ў брытанскую правінцыю.

Падчас падзелу Брытанскай Індыі 40 % тэрыторыі Пенджаба засталіся ў Індыі і склалі аднайменны штат у складзе Індыйскага Саюза. Сталіцу штата Чандыгарх праектаваў запрошаны з Еўропы архітэктар Ле Карбюзье. Заходнія вобласці Пенджаба з Лахорам увайшлі ў склад дзяржавы Пакістан, дзе з іх была ўтворана асобная правінцыя.

Гл. далей
---------

* Пенджаб, Брытанская Індыя
* Пенджаб, Індыя
* Пенджаб, Пакістан
* Кухня Пенджаба

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пенджаб (рэгіён)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 4047850-6 · LCCN: n80152695 · NDL: 00629038 · NKC: ge130346 · SUDOC: 027835723 · VIAF: 105144814393019265730 |

 |
**Падводная (марская) банка** (ад ням.: Bank ці нідэрл.: bank) — водмель на дне мора ці акіяна, глыбіні якой меншыя ад навакольных глыбіняў.

У акіянах банкі звычайна вулканічнага або каралавага паходжання. У мелкаводных морах гэта астаткавы рэльеф сушы, затоплены пры трансгрэсіі мора (Догер-банка); або ўтвораныя хвалямі скопішчы ракавін малюскаў. Банка, утвораная пры пагружэнні атола, што вянчае падводны вулкан, называецца гаётам.

Уяўляючы сабой месцы з павышанай канцэнтрацыяй біялагічных рэсурсаў, банкі з’яўляюцца раёнамі рыбнага промымлу (Ньюфаундлендская банка ў Атлантычным акіяне, Догер-банка ў Паўночным моры). Банкі ўяўляюць небяспеку для судаходства.

Найбольш багатыя на банкі ў сваіх ваколіцах Багамскія астравы: побач з імі знаходзяцца Вялікая і Малая Багамскія банкі, банка Кэй-Сол.

Літаратура
----------

* Геаграфічныя паняцці і тэрміны: Энцыклапедычны даведнік / Рэдкал.: М. М. Курловіч, Я. В. Малашэвіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 333 с. ISBN 5-85700-085-8

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776163681 |
**Пенка Асенава Кы́нева** (балг.: Пенка Асенова Кънева; нар. 15 верасня 1942, с. Дзімча  (руск.) (бел. Велікатырнаўская воблаць, Балгарыя) — балгарская перакладчыца. Скончыла ў 1965 годзе Кіеўскі ўніверсітэт.

Пераклады
---------

На балгарскую мову пераклала творы І. Мележа «Подых навальніцы» (1974), В. Быкава «Яго батальён» (1977) і «Пайсці і не вярнуцца» (1980), К. Чорнага «Млечны шлях», У. Караткевіча «Лісце каштанаў» (абодва 1978), «Чорны замак Альшанскі» (1983), апавяданне «Залаты бог» для яго аднатомніка «Паром на бурнай рацэ» (1982), І. Навуменкі «Развітанне ў Кавальцах», Б. Сачанкі «Аксана» (абодва 1978), В. Казько «Высакосны год» і «Цвіце на Палессі груша» (1980), апавяданні Я. Брыля і А. Марціновіча для анталогіі «Пад пошум дубоў» (1981), М. Стральцова, Чорнага і інш. кнігі А. Адамовіча, Брыля і У. Калесніка «Я — з вогненнай вёскі…» (1980).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
**cmp** — параўноўвае два файлы, і калі яны адрозніваюцца, паведамляе аб першым байце і радку, дзе было выяўлена адрозненне.

Уваходзіць у пакет GNU diffutils.

Сінтаксіс каманды
-----------------

Каманды прымае параметры ў наступным выглядзе:

```
cmp OPTIONS... FROM-FILE [TO-FILE]   
```

Імя файла «-» пазначае стандартны ўвод. «cmp» таксама выкарыстоўвае стандартны ўвод, калі адзін з файлаў не пазначаны.

Выходны статус 0 адзначае, што адрозненняў не знойдзена, 1 — знойдзена, 2 — выяўлена памылка.

-c
Друкуе сімвалы, што адрозніваюцца. Паказвае кантрольныя сімвалы з дапамогай «^» і літары алфавіта, а таксама пазначае сімвалы з пазначаным вышэйшым бітам сімвалам «-M» (пазначае «мэта»).
--ignore-initial=BYTES
Ігнаруе ўсе адрозненні ў першых BYTES байтах уваходных файлаў. Абыходзіцца з файламі меншымі па памеру, чым BYTES байтаў, як з пустымі.
-l
Друкуе зрушэнне (дзесятковае) і значэнне (васьмярковае) усіх адрозніваючыхся байтаў.
--print-char
Друкуе ўсе адрозніваючыя сімвалы. Паказвае кантрольныя сімвалы з дапамогай «^» і літары алфавіта, а таксама пазначае сімвалы з пазначаным вышэйшым бітам сімвалам '-M' (пазначае «мета»).
--quite ці -s ці --silent
Нічога не друкуе; толькі вяртае выходны статус, адзначаючы, ці адрозніваюцца файлы.
--verbose
Друкуе зрушанне (дзесятковае) і значэнне (васмярковае) усіх дрозніваючыхся байтаў.
-v ці --version
Выдае нумар версіі cmp.

Спасылкі
--------

* `cmp(1)` — старонка даведкі man па карыстальніцкіх камандах GNU/Linux (англ.)
* GNU diffutils (англ.)

| ⛭Стандартныя праграмы UNIX (усе праграмы) |
| --- |
| Файлавыя сістэмы | chroot · dd · df · fdisk · fsck · mkisofs · mkswap · mount · umount · rehash |
| Файлы і каталогі | cat · chattr · cd · chmod · chown · chgrp · cksum · cmp · cp · diff · du · file · fuser · ln · ls · lsof · mkdir · mv · od · pwd · rm · rmdir · split · touch |
| Працэсы | at · cron · exit · kill · killall · nice · nohup · pgrep · pidof · pkill · ps · renice · sleep · time · top · wait · watch |
| Карыстальнікі | env · finger · id · last · logname · mesg · passwd · su · sudo · uptime · w · wall · who · whoami · write |
| Сетка | ftp · host · ifconfig · netcat · netstat · nmap · nslookup · ping · rlogin · SSH · traceroute · wget |
| Тэксты | AWK · comm · cut · ed · ex · expand · unexpand · fmt · head · iconv · join · less · more · paste · pr · sed · sort · tac · tail · tr · uniq · wc · xargs |
| Камандны радок | alias · basename · bash · bind · dirname · echo · expr · false · printf · test · true · unset |
| Пошук | find · grep · strings · whereis · which |
| Рознае | banner · bc · cal · date · help · lp · man · Xhistory · size · tee · uname · yes · reboot |
Бонавентура Калу з Кот-д’Івуара б’е пенальці камандзе Сербіі і Чарнагорыі на Чэмпіянаце свету 2006 года
**Пенальці** (англ.: penalty kick, штрафны ўдар) — у футболе спецыяльна прызначаны ўдар па браме, якая абараняецца толькі брамнікам з адзнакі 11 метраў (у першапачатковых брытанскіх правілах — 12 ярдаў, што практычна тое ж самае) ад лініі брамы. Афіцыйны тэрмін *штрафны адзінаццаціметровы ўдар*, у адрозненне ад іншых футбольных тэрмінаў, якія з'явіліся ў 1940-я гады, не прыжыўся.

Правядзенне пенальці рэгламентуецца *Правілам 14: 11-метровы ўдар* футбольных правілаў.

Пасляматчавыя пенальці падобныя на звычайныя пенальці, але праводзяцца па іншых правілах.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пенальці
Тактычны сімвал для *групенфюрара* (камандзіра аддзялення / камандзіра групы) паводле пастановаў і навучанняў DV 102
**Групенфю́рар** (ад ням.: Gruppenführer) — 1) камандзір аддзялення, 2) адно з вышэйшых званняў у СС, СА, НСКК і НСФК, з 1933 года адпавядала званню генерал-лейтэнанта.

Камандзір аддзялення
--------------------

Адмысловае званне групенфюрар (камандзір аддзялення), як унтэр-афіцэрскае, выкарыстоўвалася ў некаторых напаўваенных фарміраваннях, напрыклад у службе папярэджання пра налёты (ням.: Luftschutz-Warndienstes) у ППА рэйха, службе дапамогі (ням.: Sicherheits- und Hilfsdienst) і інш.
У фольксштурме гэта званне адпавядала званню армейскага ўнтар-афіцэра і прысвойвалася камандзірам аддзяленняў.

У ГДР гэта спецыяльнае званне было першасным званнем малодшага начальніцкага складу ў падраздзяленнях (Баявых групах) рабочай міліцыі.

Варта ўлічваць, што званне групенфюрар у якасці амысловага звання выкарыстоўваецца і ў наш час, напрыклад у школе дарожнай паліцыі кантона Цюрых, знакі адрознення — па адной шасціканцовай зорцы («зорка Давіда») на пагонах.

Званне СС
---------

Гайнц Райнефарт Групенфюрар СС, генерал-лейтэнант войскаў СС і паліцыі
Пагон
Пятліца
Званне было ўведзена ў верасні 1925 як званне (на першым часе — адзінае) кіраўніка асноўнага падраздзялення арганiзацыi СС — групы (ням.: SS-Gruppe). У перыяд з 1926 па 1936 з’яўлялася званнем вышэйшых кіраўнікоў тэрытарыяльных падраздзяленняў арганізацыі Абшніт СС (ням.: SS-Abschnitte) і Оберабшніт (ням.: SS-Oberabschnitte). З моманту стварэння войскаў СС адпавядала званню генерал-лейтэнанта і пасадзе намесніка камандуючага арміяй, камандзіра корпуса. У цэнтральным апараце СС дадзенае званне адпавядала пасадзе кіраўніка аднаго з дэпартаментаў (ням.: SS-Hauptamt). 

Да 1942 года групенфюрар насіў у пятліцы тры дубовых ліста, з 1942 года (толькі ў СС/СД) — тры дубовых лісты і адну зорку.

Змяненне знакаў адрознення вышэйшых фюрараў (генералаў) СС у красавіку 1942 года было выклікана увядзеннем звання оберстгрупенфюрар і жаданнем уніфікаваць колькасць зорачак на пятліцах і на пагонах, якія насіліся на ўсіх іншых відах формы, акрамя партыйнай, паколькі з павелічэннем колькасці часцей войскаў СС усё часцей узнікалі праблемы з карэктным распазнаннем званняў СС звычайнымі ваенаслужачымі Вермахта.

Званне атрымалі 112 чалавек.

У выпадку прызначэння ўладальніка гэтага звання на пасаду ваеннай (з 1939 года) або паліцэйскай (з 1933 года) службы ён атрымліваў дубліруючае званне ў адпаведнасці з характарам службы:

* Группенфюрер СС і генерал-лейтэнант паліцыі — ням.: SS Gruppenführer und der Generalleutnant der Polizei
* Группенфюрер СС і генерал-лейтэнант войскаў СС — ням.: SS Gruppenführer und der Generalleutnant der Waffen-SS.

Зноскі
------

1. ↑  Ständige Konferenz für Katastrophenvorsorge und Katastrophenschutz (Hrsg.): *Empfehlungen für Taktische Zeichen im Bevölkerungsschutz*. Köln 2012, korrigierte zweite Auflage Архівавана 4 сакавіка 2016.  (ням.)

Гл. таксама
-----------

* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Малодшае званне**Брыгадэфюрар** | **Групенфюрар** | **Обергрупенфюрар** |
**Наватомнікава** (руск.: Новотомниково) — сяло ў Тамбоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Наватомнікаўскага сельсавета.

У сяле знаходзіцца адзіны помнік дваранскай архітэктуры, які цалкам захаваўся ў Тамбоўскай вобласці, — сядзіба Варанцовых-Дашкавых.

Геаграфія
---------

Сяло знаходзіцца на мяжы Тамбоўскай і Разанскай абласцей побач з ракой Цна недалёка ад аўтадарогі А143 Тамбоў — Маршанск — Шацк.

Гісторыя
--------

У 1767—1779 гадах Нова-Томнікава згадваецца сярод уладанняў графа К. Р. Разумоўскага. У 1807 годзе ў спадкаемцаў Разумоўскага Новатомнікава з прылеглымі землямі купіла графіня І. І. Варанцова.

Развіццё Нова-Томнікава было звязана са стварэннем тут у 1859 годзе коннага завода. Адначасова з заводам будавалася і сядзіба Варанцовых-Дашкавых — галоўны сядзібны дом (архітэктар — М. У. Султанаў), гаспадарчыя збудаванні, уязныя аркі, якія абазначалі паўночныя межы сядзібы.

У 1886—1889 гадах у вёсцы была пабудавана Дабравешчанская царква на сродкі графа І. І. Варанцова-Дашкава ў рускім стылі маскоўскага перыяду.

Пасля рэвалюцыі 1917 года сядзіба Варанцовых-Дашкавых была нацыяналізавана і перададзена ў карыстанне дзяржконезавода № 77.

У снежні 1979 года рашэннем Тамбоўскага аблвыканкама № 513 ансамбль сядзібы Варанцовых-Дашкавых (домы, стайні, царква, капліца, уязная брама і парк) прызнаны помнікам архітэктуры.

Вядомыя асобы
-------------

* Іларыён Іванавіч Варанцоў-Дашкаў (1837—1916) — генерал ад кавалерыі, адзін з найбуйнейшых землеўладальнікаў Расіі.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 9 студзеня 2015.
2. ↑  Воронцовы-Дашковы имение Новотомниково

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Наватомнікава
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міхальчук.

**Мікалай Васілевіч Міхальчук** (нар. 1958, в. Высокае, Маларыцкі раён, БССР) — беларускі навуковец, кандыдат біялагічных навук, дацэнт, дырэктар Палескага аграрна-экалагічнага інстытута Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Біяграфія
---------

Пасля мясцовай васьмігодкі закончыў Пінскае педагагічнае вучылішча. Затым вучыўся ў Брэсцкім педагагічным інстытуце на факультэце прыродазнаўства па спецыяльнасці «Геаграфія і біялогія», які закончыў з адзнакай.

На працу быў накіраваны ў родную школу дырэктарам, адкуль праз год яго прызвалі на службу ў армію. Пасля была вучоба ў аспірантуры пры Беларускім навукова-да­следчым інстытуце бульбаводства і плодаагародніцтва па спе­цыяльнасці «Ахова раслін», якую закончыў у 1988 годзе і абараніў дысертацыю. Яму была пры­своена вучоная ступень кандыдата біялагічных навук.

У перыяд з 1988 па 2001 гады працаваў у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна на пасадах намесніка дэкана, дэкана педагагічнага факультэта, прарэктара па вучэбнай працы і сацыяльна-эканамічных пытаннях. У 2002—2004 гадах навучаўся ў дактарантуры пры Беларускім дзяржаўным універсітэце па спецыяльнасці «Фізічная геаграфія, біягеаграфія, геаграфія глебаў і геахімія ландшафту».

З 2005 года узначальвае Палескі аграэкалагічны інстытут НАН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар звыш 130 навуковых прац, вучэбна-метадычных і навукова-папулярных публікацый, у тым ліку 5 манаграфій і 4 вучэбных дапаможнікаў.

Накі­рункі навуковых даследаванняў вучонага — біягеаграфія і геахімія ландшафту, ахова біялагічнай разнастайнасці флоры бе­ларускага Палесся, пытанні развіцця асабліва ахоўваемых прыродных тэрыторый і экалагічнай адукацыі. Сярод асноўных работ — «Венерын чаравічак сапраўдны ў Брэсцкім і Прыпяцкім Палессі», «Брестская область в экологическом и медико-демографическом измерении», «Жемчужины природы Малоритчины», манаграфія «Гидрогенно-карбонатные ландшафты Полесья»: генезис, состояние фитобиоты, охрана".

Кіраўнік работ па стварэнні дзяржаўных біялагічных заказнікаў рэспуб­ліканскага значэння «Лукава» (Маларыцкі раён), «Тырвовічы» (Пінскі раён), «Буслаўка» (Бярозаўскі і Пружанскі раёны), мясцовага біялагічнага заказніка «Дывін-Вялікі Лес» (Кобрынскі раён), мясцовага батанічнага помніка прыроды «Высокае» (Маларыцкі раён).

Аўтар прыродаахоўнай канцэпцыі «Архідны пояс беларускага Палесся», а таксама кіраўнік чатырох заданняў дзяржаўных праграм навуковых даследаванняў у галіне «Прыродакарыстанне» (2006—2010, 2011—2013, 2014—2015 і з 2016 года па сённяшні час). Арганізатар міжнародных навуковых канферэнцый «Прыроднае асяроддзе Палесся: асаблівасці і перспектывы развіцця» (2006, 2008, 2010, 2012, 2014).

Узнагароды
----------

У 2002 годзе быў прызнаны «Чалавекам года» Брэсцкай вобласці ў галіне аховы навакольнага ася­роддзя.

Зноскі
------

1. ↑  Паміж Цянь-ШанЕм і домікам у Высокім…
**Пемза** — порыстае вулканічнае шкло, якое ўтварылася ў выніку вылучэння газаў пры хуткім застыванні кіслых і сярэдніх лаў. Колер пемзы ў залежнасці ад складу і валентнасці жалеза змяняецца ад белага і блакітнаватага да жоўтага, бурага і чорнага. Порыстасць дасягае 60%. Цвёрдасць па шкале Маоса каля 6, шчыльнасць 2-2,5 г/см ³, аб'ёмная маса 0,3-0,9 г/см ³. Вялікая порытасць пемзы абумоўлівае добрыя цеплаізаляцыйныя ўласцівасці. Вогнеўстойлівая. Хімічна інертная.

Выкарыстоўваецца як запаўняльнік у лёгкіх бетонах (пемзабетане), як гідраўлічная дадатак да цэменту і вапны. У якасці абразіўнага матэрыялу ўжываецца для шліфоўкі металу і дрэва, паліроўкі каменных вырабаў. Таксама выкарыстоўваецца для гігіенічнага выдалення агрубелай скуры ступняў.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
*

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пемза

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4203313-5 · LCCN: sh85109056 · Microsoft: 75268469, 2910063876 |
**Сандалі** (грэч. σανδάλιον, мн. л. σανδάλια) — лёгкі абутак з падэшвы (часта без абцасаў), замацоўваецца на назе папружкамі або вяроўкамі.

Гісторыя
--------

Сандалі — адзін з самых старажытных відаў абутку ў народаў, якія жылі ў цёплым клімаце. Старажытныя сандалі (каля 10 тыс. гадоў назад), добра захаваліся пад пластом вулканічнага попелу, выяўленыя пры раскопках пячоры Форт-Рок у штаце Арэгон. Таксама сандалі былі распаўсюджаны ў старажытных вавіланян, егіпцян, грэкаў і рымлян. Старажытныя егіпцяне выраблялі гэты абутак з саломы, лыка або папірусу. 

Рымляне называлі свае сандалі solea. Сандалі прызначаліся для таго, каб гарачы пясок не прыпякаў ступні ног і чалавек не стамляўся ад спякоты і знямогі. 

Сапраўдны пераварот сандалі перажылі ў 20-я гады 19-га стагоддзя, калі гэты від абутку зведаў вялікія перайначванні.

Тыпы сандаль
------------

Сандалі адрозніваюцца па тыпах, у асноўным па тыпу падэшвы і абцаса: 

* сандалі на платформе
* сандалі на танкетцы
* сандалі на абцасе
* в'етнамкі
* басаножкі

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 2 : М-Я. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0153-2, С.347
**Мікалай Ва́ркач** (ням.: Niklas von (Mikolaj) Warkotsch) — дыпламат Свяшчэннай Рымскай імперыі XVI ст. Родам венгр, пляменнік караля польскага і вялікага князя літоўскага Стафана Баторыя. Як пасол імператара Рудольфа II у 1589, 1593 і 1594 наведаў Маскву, дзе вёў перагаворы пра сумесныя дзеянні адносна Рэчы Паспалітай і Асманскай імперыі.

Пакінуў дзённікі 1-га і 3-га падарожжаў (ненадрукаваныя). Дзённік пасольства 1593 вёў Стафан Гейс, які даў звесткі пра гарады і мястэчкі Беларусі, праз якія ехала пасольства — Гародна, Вільня, Маладзечна, Лагойск, Барысаў, Орша, Дуброўна -, кароткае апісанне гарадскіх замкаў. Дзённік упершыню апублікаваны ў 1820 на нямецкай мове.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
**Санджак-бей**, або **санджак-бек** (турэцк.: Sancak Beyi) — кіраўнік санджака, ваенна-адміністрацыйнай адзінкі ў Асманскай імперыі. Санджак адпавядае акрузе, а кіраўнік санджака адначасова з’яўляўся начальнікам яго ўзброеных сіл.

Слова «санджак» літаральна азначала «сцяг». Гэтым словам вызначалася вайсковае фарміраванне, якое выстаўляла акруга. Адпаведна кіраўнік санджака лічыўся і камандзірам гэтага ваеннага атрада.

Санджак-бей меў тыя ж правы, што і бейлер-бей, але быў падпарадкаваны бейлер-бею. Яго правы распаўсюджваліся толькі ў межах сваёй акругі.
У абавязкі санджак-бея таксама ўваходзілі пагоня за бандытамі, праследаванне ератыкоў, забеспячэнне зброі і харчу для арміі і флоту.

Зноскі
------

1. ↑  *Абд ар-Рахман ал-Джабарці* Дзіўная гісторыя мінулага ў жыццяпісах і хроніцы падзей (Каментарыі)
2. ↑  Всемирная история Архівавана 2 сакавіка 2014.. Том 4. М.1958
3. ↑  *Imber, Colin*. The Ottoman Empire, 1300-1650: The Structure of Power **(нявызн.)** 177-200 (2002). Архівавана з першакрыніцы 22 сакавіка 2013. Праверана 16 жніўня 2014.

| ⛭Тытулы блізкаўсходніх народаў |
| --- |
| Манархі | 
* Малік
* Падзішах
* Султан
* Халіф
* Шах
* Шахіншах
* Эмір
* Ільхан
* Каган

 |
| Правадыры | 
* Атабек
* Мелік
* Сардар
* Хан

 |
| Саноўнікі | 
* Бей
* Бейлербей
* Бек
* Бекляры-бек
* Валі
* Візір
* Інал
* Кадыяскер
* Каймакам
* Капудан-паша
* Мурза
* Наіб
* Нурадзін
* Паша
* Сю-башы
* Хедзіў

 |
**Натуна-Бесар** або **Вялікая Натуна** (індан.: Natuna Besar) — найбуйнейшы востраў архіпелага Натуна. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Рыау. Агульная плошча — 1720 км². Насельніцтва — каля 60 тыс. чал.

Востраў з’яўляецца часткай кантынентальнага шэльфа. Утвораны каля 8 тысячагоддзя да н. э. у выніку павышэння ўзроўню акіяна. Берагі пясчаныя, атачаюцца каралавым рыфам. Найвышэйшы пункт — гара Ранаі (1035 м). Не далёка ад яе знаходзіцца парк Аліф, дзе на плошчы 3 га можна бачыць скалы самых незвычайных форм.

Прырода багата на разнастайныя віды птушак, тут жывуць малпы (*Presbytis natunae*), марскія чарапахі, яшчаркі. Багатая фаўна каралавага рыфа.

Клімат трапічны мусонны. Сярэдняя тэмпература +27,1° C. Найбольш сухая пара году — з сакавіка да ліпеня.

На Натуна-Бесар знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр астравоў Натуна — Ранаі. Значная частка яго жыхароў займаецца здабычай і транспартыроўкай прыроднага газу. Востраў — афшорная зона. Дзейнічае аэрапорт.

Спасылкі
--------

* Wonderful Indonesia
* About Natuna Island Архівавана 10 жніўня 2013.
* Natuna Coral Reef Архівавана 27 жніўня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2003009024 |
Сандэ з клубніцамі
**Са́ндэ** — дэсерт з марожанага. Звычайна гатуецца з шарыкаў марожанага, аздобленых фруктовым сіропам альбо жэле, здробленымі арэхамі, шакаладам, узбітай смятанкай і ягадамі.

Гісторыя
--------

Паводле «Оксфардскага слоўніка англійскай мовы» (*Oxford English Dictionary*), паходжанне тэрміна *сандэ* невядома. Розныя гарады і штаты ЗША прэтэндуюць на тое, што менавіта там быў прыдуманы гэты папулярны ў ЗША дэсерт: Нью-Ёрк, Буфала, Агая, Кліўленд, Новы Арлеан, Луізіяна і многія іншыя.

Сярод многіх гісторый пра вынаходніцтва сандэ прысутнічае тлумачэнне, што падштурхнуў да стварэння гэтага дэсерта напой, вядомы ў ЗША, як *Ice cream soda (англ.)* — «содавая з марожаным». Іншай прычынай з'яўляецца неабходнасць знайсці замену марожанаму, якое было папулярным ласункам і ўжывалася звычайна ў нядзельныя дні. У той час, як паводле аднаго з так званых «сініх законаў», забаранялася ўжываць марожанае ў нядзелю. Нядзеля па-англійску — Sunday, адсюль і назва дэсерту — «сандэ». Пітэр Бёрд у кнізе «Першая харчовая імперыя» (*The First Food Empire*, 2000) напісаў, што назва была прынята ў штаце Ілінойс, дзе было забаронена ўжыванне марожанага па нядзелях, а марожанае ў складзе дэсерта з даданнем іншых інгрэдыентаў ужо не з'яўлялася асноўным прадуктам, з-за чаго гэты прадукт не лічыўся марожаным.