**Цянь Сюань** (кіт. трад. 錢選, спр. 钱选, піньінь *Qian Xuan*, Wade-Giles: *Ch’ien Hsüan*, Brentano's  (фр.) (бел.: *Ts’ien Siuan*), таксама (па другому імені) **Цянь Шуньцзуй** (кіт. трад. 錢舜舉, спр. 钱舜举, піньінь *Qian Shunju*, W.-G.: *Ch’ien Shun-chü*, EFEO: *Ts’ien Chouen-kiu*), по празванню *Юйтань* (玉潭, W.-G.: *Yü-t’an*, — «*Нефрытавае адкрытае мора*»), *Сюньфэн* (巽峰, EFEO: *Souen-fong*, — «*Пакорны пік*»; 1235 — 1305) — грамадскі дзеяч, мастак часоў дынастыі Юань.

Біяграфія
---------

Паходзіў са старадаўняй чыноўніцкай сям’і. Нарадзіўся ў 1239 годзе ў г. Усін (сёння Чжэцзян). Атрымаў добрую адукацыю, бліскуча вытрымаў экзаменацыйныя выпрабаванні ўсіх узроўняў на чынавенскі ранг. У 1262 годзе паспяхова здаў сталічны экзамен, атрымаўшы вышэйшую ступень цзіньшы, што адкрыла яму доступ да пастоў у цэнтральных дзяржаўных установах. Аднак пасля зацвярджэння мангольскай дынастыі Юань у 1368 годзе і поўнага заваявання мангольскімі войскамі Кітая, які завяршыўся падзеннем дынастыі Паўднёвая Сун ў 1279 годзе, Цянь Сюань адмовіўся ад планаў афіцыйнай кар’еры і вярнуўся ў родны горад з намерам займацца выключна літаратурай і жывапісам.

Цянь Сюань прыклаў немалыя намаганні для згуртавання аднадумцаў, што завяршылася стварэннем творчага аб’яднання «Усін ба цзюнь» («Восем талентаў (высакародных асоб) з Усін», ідэйным кіраўніком якога стаў вялікі філосаф-канфуцыянец Аа Цзыгун. У аб’яднанне ўвайшлі былыя чыноўнікі і знатныя асобы з ліку ўраджэнцаў Усін і сталічных бежанцаў, у прыватнасці Чжаа Мэнфу  (укр.) (бел.. Далейшы лёс Цянь Сюаня звязаны з развіццём гэтага аб’яднання. Памёр ён у 1301 годзе ў г. Усіне.

Творчасць
---------

Цянь Сюань у сваіх працах рушыў традыцыямі школ жывапісу часоў Паўночнай і Паўднёвай Сун. Найбольш выразна гэта прасочваецца ў пейзажным скрутку «Вяртанне», іншы варыянт перакладу назвы — «Зноў дома». Ён напісаны, па матывах паэмы «Дадому да сябе» Таа Юаньміна.

Ён таксама спалучаў кампазіцыі, характэрныя для жывапісу часоў дынастыі Тан, з прыёмамі Паўднёва-Сунскага жывапісу. Для такіх карцін ўласцівыя: дыяганальная асіметрычная кампазіцыя, разрэджанасць мастацкай прасторы, актыўнае выкарыстанне магчымасцяў фону. Гэта выразна відаць у скрутку «Горная мясціна», іншая назва «Жыццё ў гарах».

Падобнымі стылістычнымі рысамі адрозніваюцца працы ў жанры «Кветкі і птушкі», у прыватнасці, маштабны скрутак «Півоні». У падобных яго творах спалучаюцца рэалістычнасць і вытанчанасць паўночна-сунскага акадэмічнага жывапісу з умоўнасцю і дэкаратыўнасцю танскіх паліхромных карцін.

Зноскі
------

1. 1 2  Qian Xuan // Saint Louis Art Museum — 1909. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1760539'></a>
2. 1 2  Qian Xuan 钱选 // Artsy — 2009. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4796642'></a>
3. 1 2
4. ↑  China Biographical Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958'></a>
5. 1 2  *Pétrucci, Raphaël*. Chinese painters: A critical study / Translated by Frances Seaver. — New York: Brentano's  (англ.) (бел. 1920. — 170 p. — P.107.
6. 1 2  *Pétrucci, Raphaël*. Les Peintres chinois: Étude critique. — Paris: Henri Laurens, 1912, [1913, 1927]. — 132 p. — P.83-84. — («Les Grands Artistes, leur vie, leur œuvre»).
7. 1 2 3  *Chavannes, Édouard*; *Pétrucci, Raphaël*. La peinture chinoise au musée Cernuschi en 1912 [: avril-juin]. — Bruxelles, Paris: G. Van Oest & Cie, 1914. — 98 p. — P.33-34. — («Ars asiatica», 1).

Літаратура
----------

* Lee Shekman E, Ho Wai-kam. Chinese Art Under the Mongols: The Yuan Dynasty (1279—1368). Cleveland, 1968

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CBDB: 0052320 · GND: 142678848 · ISNI: 0000 0000 8979 5954 · LCCN: no2011152865 · VIAF: 130960661 · ULAN: 500324493 |

 |