recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чарняўскі.

**Пятро Мікалаевіч Чарняўскі** (укр. Петро Миколайович Чернявський) — украінскі гітарыст, найбольш вядомы як былы удзельнік гурта «Океан Ельзи» (з 2005 да 2013 году). Былы удзельнік кіеўскіх гуртоў «Абздольц» і «День Zащиты Детей».

Біяграфія
---------

Бацька — фізік, маці — архітэктар. Вучыўся ў кіеўскім фізіка-матэматычным ліцэі. Паступіў у Кіеўскі політэхнічны інстытут на факультэт прыкладной матэматыкі, які кінуў пасля трох гадоў навучання праз удзел у «Океан Ельзи». Да гэтага таксама быў удзельнікам гуртоў «Абздольц» і «День Zащиты Детей».

Першы выступ у складзе ОЕ адбыўся на фестывалі «Таўрыйскія гульні-2005». На момант дэбюту ў складзе вышэйназванага калектыву, ён яшчэ працаваў гукарэжысёрам кіеўскага клуба «Бочка». Першы сумесны альбом Чарняўскага з «Океаном Ельзи» называўся «Gloria». Усяго ўдзельнічаў у запісу 4 альбомаў гурта, заканчваючы альбомам «Земля». У 2010 годзе Чарняўскі выступіў з Земфірай на фестывалі «Новая хваля» ў Юрмале. У 2012 іграў на басу ў супергурце Святаслава Вакарчука «Брюссель». 11 красавіка 2013 года афіцыйна было абвешчана аб спыненні супрацоўніцтва паміж гуртам і Пятром. Па афіцыйнаму паведамленню гэта абумоўлена «Творчымі прычынамі і прынята па агульнай згодзе ўсіх удзельнікаў». Зараз Пётр спалучае ўдзел адразу ў некалькіх калектывах: «Stacey Dogs», «Millon Kopek», «Ночные Снайперы».

Дыскаграфія
-----------

### Абздольц

* Альбом (2004)

### Океан Ельзи

* Gloria (2005)
* Міра (2007)
* Dolce Vita (2010)
* Земля (2013)

### Esthetic Education

* Werewolf (2007)

### Flёur

* Эйфория (2008)

### Святаслаў Вакарчук

* Вночі (2008)
* Брюссель (2011)

### **Земфира**

* Жить в твоей голове (2013)

### Stacey Dogs

* Боги, которых больше нет (2013)
* Рок-н-ролльщик (2014)

### Дыяна Арбеніна

* Мальчик на шаре (2014)

| ⛭Океан Ельзи |
| --- |
| 
* **Святаслаў Вакарчук**
* **Дзяніс Глінін**
* **Дзяніс Дудко**
* **Мілаш Еліч**
* **Уладзімір Апсеніца**

* Павел Гудзімаў
* Пётр Чарняўскі
* Юрый Хустачка
* Дзмітрый Шураў

 |
| Студыйныя альбомы | 
* Там, де нас нема
* Янанебібув
* Модель
* Суперсиметрія
* Gloria
* Міра
* Dolce Vita
* Земля
* Без меж

 |
| Сінглы | 
* Будинок зі скла
* Холодно
* Дякую!
* Веселі, брате, часи настали…
* Я так хочу…
* Обійми
* Стріляй
* Rendez-Vous
* Не твоя війна
* Життя починається знов
* Мить
* Не йди

 |
| Іншыя альбомы, складанкі, рэміксы | 
* Tviй формат
* 1221
* Вибране…
* Океан Ельзи: The Best Of
* Dolce Vita /remastered
* Найкраще (2CD)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 7342154260622524480009 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.

**Мікалай Фёдаравіч Смірноў** (1907—1943) — яфрэйтар Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Мікалай Смірноў нарадзіўся 12 лістапада 1907 года ў вёсцы Пападзіна (цяпер — Антропаўскі раён Кастрамской вобласці). Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў у калгасе. У ліпені 1941 года Смірноў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны.

Да кастрычніка 1943 года яфрэйтар Мікалай Смірноў быў сапёрам 233-га асобнага сапёрнага батальёна 149-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 15 кастрычніка 1943 года Смірноў перапраўляў савецкіх байцоў і камандзіраў праз Дняпро на тэрыторыі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Калі лодка Смірнова была патоплена, ён знайшоў іншую і працягнуў выконваць баявую задачу. Падчас чарговага рэйса Смірноў быў забіты. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Лапатні Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» яфрэйтар Мікалай Смірноў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

У гонар Смірнова названая вуліца ў пасёлку Антропава Кастрамской вобласці.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Мікалай Фёдаравіч Смірноў (сапёр) на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Голубев Е. П.* Боевые звёзды. — Ярославль: Верх.-Волж. кн. изд. 1972.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984.
**Мікала́й Цімафе́евіч Архі́пец** (1922, в. Каменны Барок Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці — 1996) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, міністр прамысловага будаўніцтва БССР (1968—1979), намеснік старшыні Дзяржаўнага забеспячэння СССР (1979—1988).

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1956 па 1961 год — кіраўнік Аршанскага будаўнічага трэста.

З 1964 па 1968 год — кіраўнік будтрэста № 16 «Нафтастрой», які адбудоўваў горад Наваполацк.

З 1969 па 1979 год узначальваў Міністэрства прамысловага будаўніцтва БССР, адкуль быў пераведзены на працу ў Маскву на пасаду намесніка старшыні Дзяржаўнага забеспячэння СССР.

Заслужаны будаўнік БССР, Ганаровы грамадзянін Наваполацка (1986). Быў узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнам ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам Айчыннай вайны I ступені і дзесяццю медалямі.

Бібліяграфія
------------

Аўтар кнігі ўспамінаў «Время надежд и огорчений».

Ушанаванне памяці
-----------------

У гонар М. Ц. Архіпца на 40-годдзе горада Наваполацка была ўсталяваная памятная дошка.

Літаратура
----------

* *Долготович, Б. Д.*. Почетные граждане Белорусских городов. — Минск, Беларусь, 2008. — С. 85.

Спасылкі
--------

* Он строил, не подстраиваясь. РУП «Белстройцентр».
**Халуёў Уладзімір Фёдаравіч** (1932, пасёлак Леў Талстой, Разанская губерня, РСФСР, СССР — 2002, Ніжні Ноўгарад, Расійская Федэрацыя) — заслужаны мастак РСФСР (1975 г.), член Саюза Мастакоў Расіі з 1960 г. Жывапісец. Працаваў пераважна ў галіне жанравай і гістарычнай карціны .

Біяграфія
---------

Скончыў Разанскае мастацкае вучылішча (1948—1951) і Інстытут імя І. Я. Рэпіна АМ СССР (1951—1957). Аўтар палотнаў, прысвечаных рабочаму класу. Старшыня Праўлення горкаўскай арганізацыі СХ РСФСР (1975—1977 гг. 1982—1983 гг.). З 1957 г. — пастаянны ўдзельнік абласных выстаў. Экспанент занальных («Вялікая Волга», 1964, 1970, 1974, 1980 гг.), Рэспубліканскіх (Масква, 1960, 1965, 1970 гг.), Усесаюзных (Масква, 1957, 1967) мастацкіх выстаў. Персанальныя выстаўкі: 2003 г. — Ніжагародскі дзяржаўны выставачны комплекс, 2003 г. — выставачная зала Музея-кватэры І. А. Бродскага, Санкт-Пецярбург, 2005 г. — выставачная зала Ніжагародскага Дзяржаўнага універсітэта, 2007 год — арт-галерэя «Лібэрці», Санкт-Пецярбург, 2007 год — выставачная зала Музея-кватэры І. А. Бродскага, Санкт-Пецярбург.

Работы мастака знаходзяцца ў Горкаўскім рэспубліканскім музеі, у Ніжагародскім дзяржаўным мастацкім музеі і ў прыватных калекцыях.

Памёр мастак у 2002 у г. Ніжнім Ноўгарадзе

Асноўныя працы
--------------

* «Салдаты рэвалюцыі» (1964 г.)
* Эскіз да карціны «Вы ахвяраю ўпалі» (1969 г.)
* «Імпрэсіяністы і У. І. Ленін» (1960—1970 гг.)
* «Аблокі» (1970 г.)
* «Восень» (1970 г.)
* «Сормово. Мы будуем караблі» (1971 г.)
* «Сормово. 1905 г.» (1985 г.)

Зноскі
------

1. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астрэйка.

**Уладзімір Цімафеевіч Астрэйка** (18 верасня 1930, г. Любань) — Герой Сацыялістычнай Працы (1973), дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1975—1980).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

З 1946 г. трактарыст Любанскай МТС, з 1954 г. шафёр, з 1955 г. трактарыст, з 1970 г. звеннявы механізаванага звяна па вырошчванню бульбы калгаса «Беларусь» Любанскага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўцы бульбы гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання.

Зноскі
------

1. 1 2  Астрейко Владимир Тимофеевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 33. — 737 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Воўк (значэнні).

**Барыс Васільевіч Воўк** (1917—1939) — камандзір вежы танка Т-28 91-га асобнага танкавага батальёна 20-й цяжкай танкавай брыгады РСЧА, малодшы камузвод, удзельнік савецка-фінскай вайны, Герой Савецкага Саюза (пасмяротна).

Біяграфія
---------

Барыс Воўк нарадзіўся ў 1917 годзе ў Віцебскай губерні Расійскай імперыі у сям'і селяніна. Пражываў і працаваў у Ленінградзе. У 1939 годзе ён быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Прымаў удзел у савецка-фінскай вайне ў званні малодшы камузвод, камандаваў вежай сярэдняга танка Т-28 1-й роты 91-га танкавага батальёна 20-й танкавой брыгады 7-й арміі Паўночна-Заходняга фронту  (руск.) (бел.. Вызначыўся ў час разведкі варожай абароны на захад ад возера Мулан'ярві (цяпер Глыбокае) 13 снежня 1939.

Калі з засады танк быў падбіты, экіпаж у складзе камандзіра Васіля Груздзева, камандзіраў вежаў Яўгена Лупава, Міхаіла Лобасцева, Барыса Ваўка, механіка-вадзіцеля Міхаіла Ларчанка, ваентэхніка Івана Коваля, радыста Карапета Сіманяна працягнуў весці бой. Ля хутара Кангаспелта (цяпер — Іскра) Груздзеў, Лобасцеў і Воўк былі забітыя разрывам снарада пры спробе пакінуць танк. Астатнім членам экіпажа ўдалося вывесці танк назад. Воўк быў пахаваны на месцы баёў.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1940 за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і паказаныя пры гэтым адвагу і геройства» малодшы камандзір Барыс Воўк быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з узнагароджаннем ордэнам Леніна і медалём «Залатая Зорка» (пасмяротна).

Зноскі
------

1. 1 2  Барыс Васілевіч Воўк на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Герой Советского Союза К. Симонян*. Всегда помогать товарищам! // Бои в Финляндии: Воспоминания участников. Ч. 1. — 2-е изд. — М.: Воениздат, 1941. — С. 96—98.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Данілюк.
**Барыс Данілюк** (5 красавіка 1923 — 28 студзеня 2011) — беларускі грамадскі дзеяч у ЗША.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў вёсцы Старыя Дзявяткавічы на Слонімшчыне ў сям’і беларускага святара, удзельніка Слуцкага паўстання Хведара Данілюка (1877—1960).

З 1933 года вучыўся ў пачатковай школе ў Слоніме, а з восені 1935 і да канца 1939 — у польскіх гімназіях у Слоніме і ў Баранавічах. У 1940 пакінуў навуку ў дзесяцігодцы і пачаў дапамагаць бацьку на гаспадарцы.

Падчас нямецкай акупацыі працаваў сакратаром і школьным інспектарам у Слоніме, у Беларускай самапомачы, кіраваў мастацкай самадзейнасцю ў Слоніме, быў спартовым інструктарам СБМ, служыў перакладчыкам пры 48-м Беларускім батальёне, прымаў удзел у працы Другога Усебеларускага кангрэсу (1944). Спяваў у хоры, удзельнічаў у танцавальным, а таксама ў драматычным гуртках. У лістападзе 1943 ажаніўся з Марыяй Дземідовіч, у ліпені 1944 з сям’ёй пакінуў Беларусь.

Да 1950 года сям’я жыла ў французскай акупацыйнай зоне ў Германіі, а Барыс Данілюк вучыўся на інжынера-будаўніка ва ўніверсітэце ЮНРРА ў Мюнхене, быў сябрам Беларускага студэнцкага згуртавання. Браў удзел у З’ездзе беларускіх студэнтаў (кастрычнік, 1947) у Марбургу. Сябра рэдакцыйнай калегіі часопіса «Крывіцкі Сьветач». З 1948 — сябра Рады БНР у Остэргофене. Падтрымаў аднаўленне БАПЦ у чэрвені 1948.

Пасля пераезду ў ЗША Барыс Данілюк прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі беларускага царкоўнага і грамадскага жыцця ў Амерыцы. На працягу доўгіх гадоў ён уваходзіў у Раду і Кансісторыю Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы, кіраваў царкоўным хорам у Кафедральным саборы святога Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку, з’яўляўся рэдактарам і выдаўцом часопіса «Царкоўны Пасланец». У расколе БАПЦ у пачатку 1980-х узяў бок прыхільнікаў мітрапаліта Ізяслава. У апошнія гады жыцця той цяжка хварэў, і Барыс Данілюк выступаў ад яго імя.

Аўтар успамінаў (надрукаваны ў № 33 «Запісаў БІНІМ»).

Пахаваны на беларускіх могілках у Іст Брансвіку ў штаце Нью-Джэрсі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.

Спасылкі
--------

* zbsb.org
**Нігерыйцы** (фр. La Nigérienne) — дзяржаўны гімн Нігера. Быў зацверджаны ў 1961 годзе.

Французскі тэкст гімна
----------------------

Auprès du grand Niger puissant  

Qui rend la nature plus belle,  

Soyons fiers et reconnaissants  

De notre liberté nouvelle !  

Evitons les vaines querelles  

Afin d'épargner notre sang,  

Et que les glorieux accents  

De notre race soit sans tutelle !  

S'élève dans un même élan  

Jusqu'à ce ciel éblouissant,  

Où veille son âme éternelle  

Qui fera le pays plus grand !

ХОР:  

Debout ! Niger ! Debout !  

Que notre œuvre féconde  

Rajeunisse le cœur de ce vieux continent !  

Et que ce chant s’entende  

Aux quatre coins du monde  

Comme le cri d’un peuple équitable et vaillant!  

Debout ! Niger ! Debout!  

Sur le sol et sur l’onde,  

Au son des tam-tams  

Dans leur rythme grandissant,  

Restons unis toujours,  

Et que chacun réponde  

A ce noble avenir  

Qui nous dit: — En avant !

| ⛭Нігер паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Нігер»**
 |
**Paraguayos, República o Muerte (Парагвайцы, рэспубліка або смерць!)** — дзяржаўны гімн Парагвая. Аўтар вершаў - Франсіска Акунья дэ Фігероа. Афіцыйнай датай завяршэння напісання гімна лічыцца 20 мая 1846 года.

Тэкст гімна (на іспанскай мове)
-------------------------------

Paraguayos, ¡República o Muerte!
nuestro brío nos dio libertad;
ni opresores, ni siervos alientan
donde reina unión e igualdad.
A los pueblos de América, infausto
tres centurias un cetro oprimió,
mas un día soberbia surgiendo,
«¡Basta!» —dijo, y el cetro rompió.
Nuestros padres, lidiando grandiosos,
ilustraron su gloria marcial;
y trozada la augusta diadema,
enalzaron el gorro triunfal.
Nueva Roma, la Patria ostentará
dos caudillos de nombre y valer,
que rivales —cual Rómulo y Remo—
dividieron gobierno y poder.
Largos años —cual Febo entre nubes—
viose oculta la perla del Sud.
Hoy un héroe grandioso aparece
realzando su gloria y virtud…
Con aplauso la Europa y el Mundo
la saludan, y aclaman también;
de heroísmo: baluarte invencible,
de riquezas: magnífico Edén.
Cuando entorno rugió la Discordia
que otros Pueblos fatal devoró,
paraguayos, el suelo sagrado
con sus alas un ángel cubrió.
¡Oh! cuán pura, de lauro ceñida,
dulce Patria te ostentas así
En tu enseña se ven los colores
del zafiro, diamante y rubí.
En tu escudo que el sol ilumina,
bajo el gorro se mira el león.
Doble imagen de fuertes y libres,
y de glorias, recuerdo y blasón.
De la tumba del vil feudalismo
se alza libre la Patria deidad;
opresores, ¡doblad rodilla!,
compatriotas, ¡el Himno entonad!
Suene el grito: «¡República o muerte!»,
nuestros pechos lo exhalen con fe,
y sus ecos repitan los montes
cual gigantes poniéndose en pie.
Libertad y justicia defiende
nuestra Patria; tiranos, ¡oíd!
de sus fueros la carta sagrada
su heroísmo sustenta en la lid.
Contra el mundo, si el mundo se opone,
Si intentare su prenda insultar,
batallando vengar la sabremos
o abrazo con ella expirar.
Alza, oh Pueblo, tu espada esplendente
que fulmina destellos de Dios,
no hay más medio que libre o esclavo
y un abismo divide a los dos.
En las auras el Himno resuene,
repitiendo con eco triunfal:
¡a los libres perínclita gloria!,
¡a la Patria laurel inmortal!

Спасылкі
--------

* MP3 file(недаступная спасылка)

| Краіны Паўднёвай Амерыкі: Гімны |
| --- |
| 
Аргенціна ·  Балівія ·  Бразілія ·  Венесуэла ·  Гаяна ·  Калумбія ·  Парагвай ·  Перу ·  Сурынам ·  Уругвай ·  Чылі ·  Эквадор
 |
| 
Фалклендскія астравы ·  Французская Гвіяна ·  Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
 |

| ⛭Парагвай паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Парагвай»**
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лоб (значэнні).
**Лоб**, **лобная вобласць** (лац.: regio frontalis) — анатамічная вобласць галавы чалавека, абмежаваная валасістай часткай галавы зверху і бровамі (надвачнічным краем лобнай косці) знізу. Па баках лоб абмежаваны скронямі. Найбольш буйная мышца лобнай вобласці — лобнае брушка патылічна-лобнай мышцы.

Састарэлая назва лба — чало, якая захавалася ў некаторых выразах, словах і словазлучэннях, напрыклад «біць чалом» і «чалавек».

Стэрэатыпы
----------

Папулярны стэрэатып складаецца ў тым, што вялікі лоб з’яўляецца прыкметай высокага інтэлекту.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780446394 |
**Анры Віктор Габрыэль Ле Факанье** (франц. Henri Le Fauconnier; 5 ліпеня 1881, Эдэн, Францыя — 25 снежня 1946, Парыж, Францыя) — французскі мастак, прадстаўнік кубізму ў французскім жывапісе.

Біяграфія
---------

А. Ле Факанье нарадзіўся ў сям’і лекара, каля Кале. У 1901 годзе прыязджае ў Парыж, вучыцца ў майстэрні мастака Ж.-П.Ларана, у 1906 годзе паступае ў Акадэмію Жуліяна. З 1905 Ле Факанье выстаўляе свае карціны ў Салоне Незалежных. У 1908 ён праводзіць год у Плуманашы, у Брэтані, дзе шмат малюе. У 1909 знаёміцца ​​з мастакамі Альберам Глезам і Раберам Дэланэ. На Восеньскім салоне 1909 года Ле Факанье выстаўляецца разам з Канстанцінам Бранкузі, Жанам Мецэнжэ і Фернанам Лежэ.

У 1910 годзе Ле Факанье здзяйсняе падарожжа па Італіі і ўступае ў Новае Мюнхенскае мастацкае аб’яднанне (N.K.V.M.) — творчае аб’яднанне прадстаўнікоў экспрэсіянізму, заснаванае ў 1909 годзе ў Мюнхене. Па запрашэнні Васіля Кандзінскага Ле Факанье піша тэарэтычны тэкст для каталога аб’яднання (Мюнхен, 1910). Сумесна з карцінамі іншых членаў N.K.V.M. працы Ле Факанье выстаўляліся ў Маскве і, як узоры найноўшага мастацтва, увайшлі ў альманах «Сіні вершнік».

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
2. ↑  Henri Victor Gabriel Le Fauconnier<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла.
**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — мураваны касцёл у г.п. Рудзенск Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Статут парафіі св. апосталаў Пятра і Паўла ў Рудзенску быў прыняты 27 траўня 2007 года на сходзе мясцовых католікаў, на якім прысутнічала 29 чалавек.

3 чэрвеня 2007 года тагачасны Апостальскі адміністратар Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Антоні Дзям’янка падпісаў і зацвердзіў парафіяльны статут, а 31 студзеня 2008 года парафія была зарэгістравана дзяржавай.

Напачатку па запрашэнні мясцовых вернікаў іх супольнасцю духоўна апекаваўся кс. Павел Кручэк, які нёс святарскае служэнне ў суседнім Чэрвені.

З 2008 года па 2012 год парафіяне намагаліся атрымаць пляцоўку пад пабудову святыні, і ўвесь гэты час маліліся, дзе прыходзілася. Нарэшце, 2 траўня 2013 года дзяржаўныя органы выдзелілі пляцоўку для будаўніцтва касцёла, на месцы былога помніка Леніна.

14 верасня 2013 года ў свята Ўзвышэння Святога Крыжа, на месцы будаўніцтва быў усталяваны крыж і адбылося благаслаўленне будпляцоўкі, на якой з’явілася часовая капліца, што размясцілася ў вагончыку.

Да канца 2013 года тут ужо былі закладзены фундаменты будучай святыні. Паступова былі падведзены вада і электрычнасць, узведзены сцены, а праз 2 гады ад пачатку будаўніцтва пастаўлены дах.

У 2016—2017 гадах да будынку касцёла было падведзена цэнтральнае ацяпленне, былі атынкаваны і пафарбаваны сцены ўсярэдзіне будынка, устаноўлены вокны і дзверы, узнесены крыж на вежы.

30 верасня 2018 года адбылося асвячэнне касцёла, якое здзейсніў арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч, Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі.

Пробашчы
--------

* Павел Кручэк
* Генрых Кучынскі

Галерэя
-------

* 
* Касцёл. Від з боку. 27 чэрвеня 2018. Касцёл. Від з боку. 27 чэрвеня 2018.
* Касцёл. 27 чэрвеня 2018. Касцёл. 27 чэрвеня 2018.
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і ПаўлаКасцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла
*

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Рудзенск — парафія Маці Божай Шкаплернай і св. Стэфана —
* Город, которого не существует: как Руденск примеряет статус спутника и что там делать минчанам(недаступная спасылка) — tut.by

Гл. таксама
-----------

* Храмы Пухавіцкага раёна
* Барысаўскі дэканат

| ⛭Барысаўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Божага Цела (Багушэвічы) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Барысаў) ·  Касцёл Спаслання Духа Святога (Барысаў) ·  Касцёл Маці Божай Міласэрнасці (Беразіно) ·  Касцёл Маці Божай Фацімскай (Жодзіна) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі (Зембін) ·  Касцёл Святога Юзафа (Крупкі) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Мар’іна Горка) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Рудзенск) ·  Касцёл Святога Валянціна (Смалявічы) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Смілавічы) ·  Касцёл Святога Антонія (Суцін) ·  Касцёл Беззаганнага Сэрца Марыі (Халопенічы) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Чэрвень) |
**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — каталіцкі храм у в. Старыя Васілішкі Шчучынскага раёна. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі. Помнік архітэктуры неаготыкі. Дзейнічае.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1897—1903 гг. з чырвонай цэглы паводле праекта 1897 г. польскага архітэктара Канстанціна Вайцяхоўскага. Асвячоны ў 1905 г. На 1932 г. налічваў 4992 парафіяніна. 

Касцёл быў узведзены на добраахвотныя сродкі парафіян, імёны якіх выбіты на вапнавых блоках цокаля. У савецкі час на загад мясцовага начальства імёны ахвярадаўцаў былі замазаныя цэментам.

Архітэктура
-----------

Галоўны фасад
Вырашаны паводле канона 3-нефавай 2-вежавай базілікі. Архітэктурная кампазіцыя храма падпарадкавана вертыкальнай накіраванасці: 3 нізкія гранёныя апсіды пераходзяць у працяглы аб'ём нефа, накрытага высокім 2-схільным чырвоным чарапічным дахам, 3-ярусныя вежы маюць гранёныя шпілі, контрфорсы ступеньчатыя. Галоўны фасад вылучаюць вімпергі, стральчатыя, запоўненыя арнаментальнымі мудрагелістымі пераплётамі праёмы, і акно-ружа ў цэнтры. Тры ўваходныя стральчатыя парталы ўпрыгожаны скульптурна-барэльефнымі керамічнымі пано.

Інтэр'ер
--------

Інтэр'ер
У інтэр'еры прастора расчлянёна магутнымі слупамі на 3 нефы і накрыта высокімі стральчатымі скляпеннямі. На 8 міжнефавых слупах устаноўлены скульптуры апосталаў. На бакавых барэльефных карцінах-пано і аконных вітражах адлюстраваны Крыжовы шлях Хрыста. Галоўны, 2 кулісныя і 2 бакавыя драўляныя алтары, амбон, лавы для вернікаў выкананы ў вытанчаных формах готыкі. Вітражы, фрэскі, скульптура, чаканка, разьба па дрэве, кераміка ствараюць высокамастацкае асяроддзе храма.

Зноскі
------

1. ↑  radzima.org

Літаратура
----------

* *Кулагін А. М.* Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0.

Спасылкі
--------

* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Старыя Васілішкі) на сайце Radzima.org

| ⛭Шчучынскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святой Тэрэзы (Астрына) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Васілішкі) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Дэмбрава) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Жалудок) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ішчална) ·  Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Каменка) ·  Касцёл Святога Станіслава (Лядск) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Новы Двор) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Першамайск) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Ражанка) ·  Касцёл Хрыста Валадара (Скрыбаўцы) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Старыя Васілішкі) ·  Касцёл Святой Тэрэзы (Шчучын) |
**Старая пратэстанцкая кафедральная царква** — былая мураваная пратэстанская царква, якая знаходзілася ў старым горадзе Быдгашча. Храм знаходзіўся на месцы сённяшняга рынку.

Гісторыя
--------

Існаваў у 1787—1903 гадах. Будынак храма пабудаваны ў стылі класіцызму. З-за кепскага тэхнічнага стану ён быў знесены, а яго функцыі пераняў новы парафіяльны храм, які знаходзіўся побач на пл. Касцялецкіх.

* Новая і падмурак старай пратэстанцкай кафедральнай царквы.Новая і падмурак старай пратэстанцкай кафедральнай царквы.
* 
* 
*

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Znasz te kościoły? Wszystkie kiedyś były ewangelickie [ZDJĘCIA]
**Старая Ратуша** (ням.: Altes Rathaus) — адна са славутасцяў Мюнхена, размешчаная на ўсходнім боку плошчы Марыенплац.

Першае згадванне аб Старой ратушы датуецца 1310 годам, вялікая зала будынка была пабудавана ў 1392—1394 гадах. Вядома, што ў 1460 годзе комплекс пабіла маланка. У 1470—1480 гадах пад кіраўніцтвам Ёрга фон Хальсбаха ратуша была рэканструявана ў стылі позняй готыкі. Пасля, у эпоху Адраджэння, у фасад дадаваліся элементы ў стылі рэнесансу. Але ў 1861—1864 гадах будынак быў рэканструяваны ў неагатычным стылі.

У 1874 годзе гарадскі савет пераехаў у будынак Новай ратушы, размешчаны на паўночным боку той жа плошчы Марыенплац.

Ратуша таксама вядомая прамовай Ёзэфа Гебельса 9 лістапада 1938 года напярэдадні серыі яўрэйскіх пагромаў, якія ўвайшлі ў гісторыю пад назвай як «*Хрустальная ноч*».

Старая ратуша значна пацярпела падчас Другой сусветнай вайны, новы шпіль быў усталяваны ў пачатку 1970-х. У цяперашні час значную частку будынка займае музей цацак.

Зноскі
------

1. ↑  Мюнхен: славутасці Архівавана 27 кастрычніка 2009.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Старая ратуша, Мюнхен
* Старая ратуша на сайце muenchen.de.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4316730-5 · VIAF: 235184634 |
**Старо́бінскі торфабрыке́тны заво́д** — прамысловае прадпрыемства паліўна-энергетычнага комплексу Беларусі ў гарадскім пасёлку Старобін Салігорскім раёне Мінскай вобласці, адкрытае акцыянернае таварыства. Найбуйнейшае прадпрыемства ў Еўропе па здабычы торфу і вытворчасці паліўных брыкетаў. Уваходзіць у склад Дзяржаўнага вытворчага аб’яднання па паліву і газіфікацыі «Белпалівагаз» Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

У 1968 годзе была створана дырэкцыя завода. Будаўніцтва прадпрыемства пачалося ў 1972 годзе. Першая прадукцыя была выдадзенв 7 ліпеня 1977 года. Гэтая дата лічыцца днём заснавання Старобінскага торфабрыкетнага завода. Вытворчая магутнасць за год складала 160 тыс. тон брыкету. У 2001 годзе вытворчая магутнасць завода складала 130 тыс. тон брыкету, здабывалася 240 тыс. тон торфу.

Прадукцыя
---------

Старобінскі торфабрыкетны завод выпускае драўняныя і тарфяныя паліўныя брыкеты, торф для кампостаў. Прадукцыя пастаўляецца ў Расію, Польшчу, Украіну, Швецыю. Асноўным пакупніком з’яўляецца холдынг «Беларуская цэментная кампанія» (ААТ «Беларускі цэментны завод», у горадзе Касцюковічы, ААТ «Крычаўцэментнашыфер», у горадзе Крычаў).

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн, 2002
2. ↑  Открытое акционерное общество «Старобинский торфобрикетный завод» на партале Export.by  (руск.) (англ.)
3. 1 2 3  Афіцыйны сайт ААТ «Старобінскі торфабрыкетны завод»  (бел.) (руск.)

Літаратура
----------

* Старо́бінскі торфабрыке́тны заво́д // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 162. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт ААТ «Старобінскі торфабрыкетны завод»  (бел.) (руск.)
* ПРУП «Старобинский торфобрикетный завод»/ Тепло и свет  (руск.) // СБ. Беларусь сегодня, 13 лютага 2008 года.
* Дзяржаўнае вытворчае аб’яднанне « Белпалівагаз» (бел.) (руск.)
* Открытое акционерное общество «Старобинский торфобрикетный завод» на партале Export.by  (руск.) (англ.) // Нацыянальны цэнтр маркетынгу і кан’юнктуры цэн
**Карла Іначэнца Карлонэ**, таксама **Карла Іначэнца Карлоні** (лістапад 1686 — 17 мая 1775) — ламбардскі жывапісец і мастак фрэскі.

Карлонэ паходзіў з сям’і мастакоў Карлонэ. Ён быў сынам майстра-будаўніка, скульптара і тынкоўшчыка Джавані Батысты Карлонэ, у якога спачатку быў прызначаны для вучнёўства ў якасці скульптара. Ва ўзросце дванаццаці гадоў яго адправілі ў Венецыю на навучанне ў мастака фрэскі Джуліа Квалья. Затым ён вучыўся ў Рыме ў Франчэска Трэвізані і наведваў Французскую акадэмію ў Шарля-Франсуа Порсана. Ён падтрымліваў Квалью ў роспісе сабора ў Любляне. Затым Карлонэ некаторы час працаваў у Швейцарыі, Паўднёвай Германіі і Аўстрыі. Ён з’яўляецца пачынальнікам ракако з яго маляўнічымі фрэскамі і алтарнымі малюнкамі. Стварыўшы шмат работ у Германіі і Аўстрыі, у сталыя гады вярнуўся ў Паўночную Італію.

Зноскі
------

1. 1 2 3  RKDartists Праверана 17 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Carlo Innocenzo [Carlone, Carlo Innicenzo Carloni] — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q683543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2256716'></a>
3. ↑  *Dr. Constant v. Wurzbach* Carlone, Carlo // *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*: *enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben* — Wien: 1856. — Т. 2. — S. 285.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25856'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q665807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q88583596'></a>
**Ураўне́нне ча́су** — рознасць паміж сярэднім і сапраўдным сонечным часам. Роўная рознасці прамых узыходжанняў сапраўднага і т.зв. сярэдняга Сонца.

Ураўненне часу абумоўлена тым, што сапраўдны сонечны час нераўнамерны з прычыны нераўнамернасці руху Зямлі па арбіце і нахілу экліптыкі да экватара.
На працягу года мяняецца ад +14 мін 22 с да −16 мін 24 с.

Пры дапамозе ўраўнення часу вызначаюць сярэдні мясцовы час. Значэнні ўраўнення часу на кожны дзень даюцца ў астранамічных штогодніках і календарах.

Літаратура
----------

* Ураўненне часу // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. С. 250.
**Ураўне́нне неразры́ўнасці** — адно з ураўненняў гідрадынамікі, якое выражае закон захавання масы для любога аб’ёму рухомай вадкасці (газу).
Мае выгляд:

{\displaystyle {\frac {\partial \rho }{\partial t}}+\operatorname {div} (\rho \mathbf {v} )=0,}
дзе *ρ* — шчыльнасць вадкасці,
**v** — вектар скорасці часціц вадкасці ў зададзеным пункце,
div(*ρ* **v**) — дывергенцыя шчыльнасці імпульса вадкасці ў зададзеным пункце.

Для несціскальнай вадкасці (*ρ* = const) ураўненне неразрыўнасці прымае форму:

{\displaystyle \operatorname {div} \mathbf {v} =0,}
а для аднамернага цячэння, якое устанавілася ў канале ці трубе з плошчай папярочнага сячэння *S*, —

{\displaystyle \rho Sv=\mathrm {const} ,}
што дае закон пастаянства расходу вадкасці.

Літаратура
----------

* Неразрыўнасці ўраўненне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. С. 290.
**Ураўне́нне Клапейро́на—Кла́ўзіуса** — дыферэнцыяльнае ўраўненне, якое устанаўлівае сувязь паміж ціскам і тэмпературай чыстага рэчыва ў станах, што адпавядаюць фазавым пераходам І роду (выпарэнню, плаўленню, сублімацыі і інш.).

Мае выгляд:

{\displaystyle {\frac {dp}{dT}}={\frac {r}{T\Delta V}},}
дзе *p* — ціск, *T* — абсалютная тэмпература, *r* — удзельная цеплата фазавага пераходу і Δ*V* — рознасць удзельных аб'ёмаў фаз рэчыва.

Ураўненне прапанавана ў 1834 годзе Б. П. Э. Клапейронам і ўдасканалена ў 1850 годзе Р. Ю. Э. Клаўзіусам.
Можа выкарыстоўвацца для вызначэння кожнай з велічынь, што ў яго ўваходзяць.

Літаратура
----------

* Клапейрона—Клаўзіуса ўраўненне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. С. 319.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 127086826 |
**Аршанская правінцыя** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў 1772 — 1777 гг. у Магілёўскай губерні. Цэнтр — г. Орша. Паводле ўказа Сената ад 23 кастрычніка 1772 г.. узначальвалася ваяводам, пры якім дзейнічала правінцыяльная канцылярыя (20 чал.). Прыблізная плошча 954 690 дзесяцін, колькасць падатковага насельніцтва 205 350 чал. (1774). З 1773 г. падзялялася на паветы: 

* Аршанскі;
* Дубровенскі;
* Сенненскі

у якія ўваходзілі 89 сёл, 1922 вёскі, 23 мястэчкі, 45 манастыроў. На тэрыторыі Ашмянскай правінцыі размяшчаліся 6 старостваў (самыя вялікія з іх Бабінавіцкае і Цяложскае), найбуйнейшыя ва Усходняй Беларусі магнацкія ўладанні — Дубровенскае, Копыскае, Любавіцкае (цяпер тэрыторыя Расіі) графствы і інш. Правінцыя скасавана ў 1777 г. у адпаведнасці з «Устанаўленнямі для кіравання губерняў Усерасійскай імперыі» (1775 г.).

Літаратура
----------

* Анішчанка, Я. К. Аршанская правінцыя / Я. К. Анішчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 1. А — Беліца / БелЭн; Рэдкал.: М.В.Біч (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с. [8] к.: іл. – С. 188. — ISBN 5-85700-074-2.
* № 14014 // ПСЗ. Собр. 1-е. Т. 9. — СПб. 1830.
* Жукович, П. М. Управление и суд в Западной России в царствование Екатерины II // Журнал Министерства народного просвещения. — 1914. — Ч. 49. — № 2. — С.
* Кудзін, А. М. З гісторыі адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Аршанскага раёна / А. М. Кудзін // Памяць: Орша. Аршанскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі: У 2-х кн. Кн. 1 / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — 384 с.: іл. — С. 25—27. — ISBN 985-11-0156-7.
**Мармара** (турэцк.: Marmara), у старажытнасці (турэцк.: Marmara) — найбуйнейшы востраў Мармуровага мора. Уваходзіць у склад Турцыі. Агульная плошча - 117,12 км². Насельніцтва (2010 г.) - 2 425 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Мармара месціцца на захадзе Мармуровага мора ў 110 км на паўднёвы захад ад Стамбула, у 450 км на захад ад Анкары. Даўжыня з захаду на ўсход — 18,54 км, найбольшая шырыня — 9,79 км. Паверхня гарыстая. Востраў перасечаны некалькімі хрыбтамі. Найвышэйшы пункт — 699 м. У адрозненні ад іншых астравоў Мармуровага мора, Мармара добра забяспечаны крыніцамі пітной вады. Тут здаўна здабываюць мармур.

Гісторыя
--------

Востраў Мармара быў каланізаваны грэкамі-эалійцамі ў пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. У 410 г. да н. э. захоплены афінянамі, на ім была створана афінская калонія. Пазней уваходзіў у склад Македоніі, Старажытнага Рыма, Візантыі і Асманскай Порты. На мяжы нашай эры рымлянамі на востраве была пачата здабыча і апрацоўка высокаякаснага мармуру. 

У антычны час і ў эпоху сярэднявечча вываз мармуру заставаўся галоўнай галіной эканомікі. Ён выкарыстоўваўся для аздаблення Сафійскага сабора ў Канстанцінопалі. У раннім сярэднявеччы на Мармары сяліліся арыстакраты з Канстанцінопаля, былі пабудаваны фартыфікацыйныя збудаванні.

У перыяд Асманскай Порты востраў стаў пастаўшчыком рыбы і сельскагаспадарчай прадукцыі ў Стамбул. Асабліва цаніўся мясцовы сорт чырвонага віна. Насельніцтва было вельмі стракатым. Большасць складалі грэкі, таксама жылі туркі, яўрэі, албанцы, цыганы. 

Пасля лазанскага мірнага дагавора 1923 г. грэчаскае насельніцтва стала перасяляцца ў Грэцыю. На яго месца прыбылі турэцкія перасяленцы з Крыта і Трабзона. У 1935 г. востраў моцна пацярпеў ад землятрусу.

Эканоміка
---------

Асноўныя галіны эканомікі — сельская і лясная гаспадарка, рыбалоўства, здабыча мармуру, турызм. Мармара славіцца вінаградам і маслінамі.

Спасылкі
--------

* Jean-Pierre Sodini, Marble and Stoneworking in Byzantium, Seventh-Fifteenth Centuries Архівавана 15 красавіка 2016.
* Alexandra Karagianni, The Harbour of Proconnesus in Greco-Roman and Early Byzantine Times: The Marble Trade, a Source of Financial and Cultural Development Архівавана 19 верасня 2015.
* The forgotten islands of Turkey: Marmara
* Turkish island with a rocky treasure

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh97000458 · NKC: ge800153 · VIAF: 247902286 |
**Лаўрэнцій Крышкоўскі** (? — 1573) — дзеяч рэфармацыйнага руху Вялікага Княства Літоўскага, гуманіст, пісьменнік і перакладчык 2-й паловы XVI стагоддзя.

Біяграфія
---------

У 1550-я гады прыхільнік вучэння «Чэшскіх братоў» у Вялікай Польшчы. У друкарні ў горадзе Шаматулы (Польшча) выдаў кнігу «Размова чатырох братоў закону хрысціянскага» (1558). З 1561 года — кальвінісцкі прапаведнік у Нясвіжы. У 1562 годзе ў нясвіжскай друкарні разам з Сымонам Будным і Мацеем Кавячынскім выдаў на рускай мове «Катэхізіс», «Пра апраўданне грэшнага чалавека перад Богам». Пры дапамозе Буднага пераклаў і выдаў на польскай мове «Размову» святога Юстына філосафа (Нясвіж, 1564). Каля 1563 году перайшоў на пазіцыі антытрынітарызму, пазней падтрымліваў рэлігійныя і сацыяльныя ідэі анабаптызму.

Літаратура
----------

* Кржишковский, Лаврентий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Слалам** (нарв.: slalåm — лыжны след на схіле) — спуск з гары на лыжах па трасе даўжынёй 450-500 м, размечанай варотамі (шырыня варот 3,5-4 м, адлегласць паміж імі ад 0,7 да 15 м). Перапад вышынь паміж стартам і фінішам 60-150 м. лыжнікі развіваюць на трасе хуткасць да 40 км/гадз. У час праходжання трасы спартсмены абавязаны праехаць праз усе вароты, за пропуск варот або скрыжаванні іх адной лыжай спартсмены здымаюцца з спаборніцтваў. Вынік вызначаюць па суме часу, паказанага ў двух спусках на двух розных трасах.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Слалам
**Лаўрэнцій Тураўскі** (? — 29 студзеня 1194) — беларускі святы, пустэльнік, вялебны. Памяць 29 студзеня ў Саборы Беларускіх святых.

Жыў спачатку ў манастыры велікамучаніка Дзімітрыя Салунскага пад Кіевам, а потым у Кіева-Пячэрскім манастыры. За сваё святое жыццё атрымаў ад Госпада ласку вылячэння і выгнання дэманаў. У 1182 годзе быў хіратанісаны ў епіскапы Тураўскія, быў пераемнікам свяціцеля Кірылы II Тураўскага.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лаўрэнцій Тураўскі на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Рускі біяграфічны |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 133467 |
**Бра́гінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — мястэчка Брагін.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны ў сувязі з утварэннем Брагінскага местачковага Савета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Марнеулі** (груз. მარნეული) — горад у правінцыі Квема Картлі, адміністрацыйны цэнтр Марнеульскага раёна Грузіі.
Насельніцтва больш за 22 тыс. чалавек. Знаходзіцца за 30 км на поўдзень ад Тбілісі, недалёка ад межаў з Азербайджанам і Арменіяй на рацэ Алгеці (басейн ракі Куры). Статус горада з 1964 года. Умерана цёплы стэпавы клімат. Умерана халодная зіма і цёплае лета. Сярэднегадавая тэмпература складае 12 °C, студзеня каля 0 °C, ліпеня 23,9 °C. Абсалютны мінімум -25 °C, абсалютны максімум 40 °C. Ападкаў 500 мм у год.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Грузінская пошта — 1805.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12869041'></a>
3. ↑  карта Грузіі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
Мармелад на хлебе
Цвёрды мармелад
**Мармела́д** — кулінарны прадукт, прыгатаваны з фруктаў, вараных з цукаром з даданнем пекціна і смакавых дадаткаў (можа лічыцца разнавіднасцю густога варэння). У англамоўных краінах слова англ.: marmalade азначае толькі варэнне з цытрусавых (асабліва з апельсінаў). У СССР у мармелад дадавалі інгрэдыенты, якія не маюць дачынення да садавіны (напрыклад, агар-агар).

Гісторыя
--------

Слова паходзіць ад партугальскага *marmelada*, які азначае выключна варэнне з айвы. Густое варэнне з апельсінаў з такой назвай стала папулярна ў Вялікабрытаніі, адкуль мода на такія прадукты пракралася на кантынент разам з назвай — у нямецкай мове *Marmelade* азначае варэнне наогул.

Паводле іншых крыніц  «мармелад» у перакладзе з французскага азначае — старанна прыгатаваная страва колеру яблыкаў.

Еўрапейцы пазнаёміліся з мармеладам падчас Крыжовых паходаў у Малай Азіі. Гістарычная радзіма мармеладу — Блізкі ўсход і Усходняе Міжземнамор'е. Для таго, каб захаваць ураджай, плады ці сок ягад і садавіны выварвалі да максімальнага згушчэння.

Партугальскі мармелад з айвы

Зноскі
------

1. ↑  В. В. Похлебкин. Кулинарный словарь, 2002

Гл. таксама
-----------

* Варэнне
* Жэле
**Мемарыяльны комплекс «Зыслаў»** — мемарыяльны комплекс, знаходзіцца за 2 км ад в. Старасек Любанскага раёна ва ўрочышчы Зыслаў (востраў Зыслаў), дзе ў Вялікую Айчынную вайну быў цэнтр Любанска-Акцябрскай партызанскай зоны і размяшчаліся кіруючыя органы падпольнага партыйнага і партызанскага антыгітлераўскага руху. Комплекс (архітэктар Г.Заборскі) адкрыты для наведвання ў 1969 г.

Цэнтрам кампазіцыі з’яўляецца 14-метровы абеліск з трох вертыкальных плоскасцей з надпісамі-прысвячэннямі ў гонар падпольных Мінскіх абкамаў КП(б)Б і ЛКСМБ, Любанскіх райкамаў КП(б)Б і ЛКСМБ, штабоў партызанскага злучэння Мінскай вобласці, 25-й партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі. Побач з ім 7 узноўленых партызанскіх зямлянак. На трох брацкіх магілах, дзе пахаваны 290 савецкіх салдат і партызан, устаноўлена скульптура «Стары ў жалобе» (скульптар А.Якавенка) і 6 пліт з імёнамі загінуўшых. На месцы партызанскага аэрадрома знаходзіцца памятны знак у выглядзе вітка спіралі. Пры ўездзе і выездзе з вострава — 2 мемарыяльныя знакі накшталт факелаў.

Штогод, 3 ліпеня, у гонар вызвалення Беларусі ад нацысцкіх захопнікаў у мемарыяльным комплексе праводзяцца сустрэчы ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, ладзяцца экскурсіі.

Літаратура
----------

* Зы́слаў // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 340. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
**Касцёл Святой Ганны на Дольнім замку** — помнік ранняй і позняй готыкі ВКЛ.

Гісторыя
--------

Касцёл на плошчы Віленскага Дольняга замка пачаў будавацца ў кан. XIV — пач. XV стст. У 1551 годзе па загадзе Жыгімонта II Аўгуста пачытаецца будаўніцтва новага мураванага касцёла Святых Ганны і Барбары. У 1661 годзе незавершаны дагэтуль храм быў разабраны.

Архітэктура
-----------

Першы храм часоў Ягайлы быў амаль ідэнтычны першаму касцёлу Св. Станіслава: прамавугольны невялікі кафалікон умацаваны контрфорсамі і падзелены чатырма апорнымі слупамі на 3 нефы, з выцягнутай гранёнай апсідай з поўдня і квадратнай вежай з захаду. Храм Жыгімонта II будаваў італьянскі архітэктар Дж. Чыні ў стылі рэнесансу са шматлікімі элементамі готыкі. З-за смерці караля-фундатара храм так і не быў дабудаваны.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла.
**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — мураваны каталіцкі храм у г. Каменцы Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Касцёл Свв. Апп. Пятра і Паўла ў 1921 годзе
Бакавы фасад касцёла ў 1921 годзе
Першы касцёл Каменцы быў пабудаваны ў 1501 годзе дзякуючы ахвяраванням вялікага князя літоўскага і караля польскага Аляксандра.

У 1619 годзе касцёл перадалі айцам-варфаламістам, якія ў 1723 годзе перабудавалі храм.

У 1924 годзе касцёл цалкам згарэў, прычынай стала маланка. Засталася некранутай толькі званіца, пабудаваная ў 1794 годзе. Да будынка было прыбудавана памяшканне для правядзення службаў. Аднаўленчыя працы пачалося ў 1935 годзе, але не скончылася ў тым выглядзе, у якім было запланавана. У 1939 годзе на тэрыторыю Польшчы ўступілі войска Чырвонай арміі і Каменец апынуўся ў складзе БССР. З амаль дабудаванага сабора была зроблена чайная, разабраўшы частку касцёла. Цалкам разбурылі касцёл Святых Пятра і Паўла ў 1961 годзе, калі знеслі пахавальную капліцу.

Новая гісторыя касцёла Святых Пятра і Паўла пачалася з 1992 года. У судовым парадку ксёндз Ян Васілеўскі вярнуў вернікам будынак храма. Праект новага будынка касцёла распрацавалі ў Баранавічах.

* Касцёл у 2008 г.Касцёл у 2008 г.
* Касцёл у 2014 г.Касцёл у 2014 г.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Камянец — парафія Святых апосталаў Пятра і Паўла на Catholic.by

| ⛭Брэсцкі дэканат |
| --- |
| Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Брэст) ·  Касцёл Святога Юзафа (Брэст) ·  Касцёл Маці Божай Каралевы (Брэст) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Воўчын) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Высокае) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дамачава) ·  Касцёл Святога Юзафа (Жабінка) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Камянец) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кобрын) ·  Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Маларыта) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Пелішча) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Чарнаўчыцы) |
**Генеральны сакратар** (генсак) — шырокае паняцце, якая пазначае старэйшую службовую асобу якой-небудзь арганізацыі (партыі, прафсаюза, міжнароднай арганізацыі і г.д.).

У свядомасці людзей, якія жылі ў СССР, гэта пасада ўстойліва асацыюецца з Генеральным сакратаром Цэнтральнага Камітэта КПСС, які фактычна выконваў функцыі главы дзяржавы пры намінальным Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.

Тым не менш, далёка не ва ўсіх выпадках генсак з'яўляецца лідарам арганізацыі. Часцяком генеральны сакратар толькі кіруе сакратарыятам (у РКП(б), пры ўвядзенні гэтай пасады, прадугледжвалася толькі тэхнічнае кіраўніцтва сакратарыятам), гэта значыць органам, *які забяспечвае* аператыўную і адміністрацыйную працу арганізацыі. У такім разе главой арганізацыі можа быць *старшыня* (напрыклад, у кампартыі Кітая да 1982 г. ці ў Балтыйскай Асамблеі). У іншым выпадку ў арганізацыі няма выразна вызначанага лідара, такім чынам адсутнічае і яе глава (напрыклад, Арганізацыя Аб'яднаных Нацый).

Арганізацыі, якія ўзначальваюцца генеральнымі сакратарамі
---------------------------------------------------------

* КПСС
* НАТА
* ААН
* АПЕК
* Сусветная мытная арганізацыя
* Дава, партыя
* ВФП
* Рэспубліканская фашысцкая партыя

Камуністычныя партыі ва ўладзе
------------------------------

| Афіцыйная назва | Цяперашні ўладальнік | Тэрмін пачатку |
| --- | --- | --- |
| Генеральны сакратар ЦК КПК | Сі Цзіньпін | 15 лістапада 2012 |
| Першы сакратар ЦК ТПК | Кім Чэн Ын | 12 красавіка 2012 |
| Генеральны сакратар ЦК КПВ | Нгуен Фу Чонг | 8 студзеня 2012 |
| Генеральны сакратар ЦК НРПЛ | Цюмалі Сайнясон | 21 сакавіка 2006 |
| Першы сакратар ЦК КПК | Рауль Кастра | 19 красавіка 2011 |

Гл. таксама
-----------

* Генсак ААН

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4265978-4 |