recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Малекулярная біялогія** — навука пра малекулярныя асновы жыццёвых з'яў. Вывучае структурна-функцыянальную арганізацыю генетычнага апарата клетак і механізмы рэалізацыі спадчыннай інфармацыі (малекулярная генетыка), малекулярныя механізмы ўзаемадзеяння вірусаў з клеткамі (малекулярная вірусалогія), заканамернасці імунных рэакцый арганізма (малекулярная імуналогія), зменлівасць і спецыялізацыю клетак у антагенезе (малекулярная біялогія развіцця), а таксама структурную арганізацыю біямалекул, механізмы іх функцыявання і рэгуляцыі актыўнасці, сувязь паміж структурай і функцыяй, узаемадзеянне з іншымі малекуламі і інш.

Гісторыя
--------

Малекулярная біялогія ўзнікла ў сярэдзіне 20 стагоддзя на стыку генетыкі, біяфізікі, біяхіміі (вылучылася з апошняй), асновай яе стала раскрыццё Ф. Крыкам і Дж. Уотсанам прасторавай будовы ДНК (1953).

Вялікі ўклад у развіццё малекулярнай біялогіі зрабілі амерыканскія вучоныя К. Б. Анфінсен, С. Ачоа, Д. Балтымар, П. Берг, Д. Ледэрберг, Х. Г. Карана, А. Корнберг, М. Нірэнберг, Р. Холі, англійскі вучоны М. Перуц, швейцарскі вучоны В. Арбер, французскія вучоныя Ф. Жакоб, Ж. Мано і іншыя, савецкія вучоныя Ю. А. Аўчыннікаў  (руск.) (бел. А. А. Баеў  (руск.) (бел. А. М. Белазерскі, А. С. Спірын, М. М. Шамякін  (руск.) (бел. У. А. Энгельгарт  (руск.) (бел. і іншыя.

На Беларусі
-----------

На Беларусі даследаванні па малекулярнай біялогіі вядуцца ў інстытутах Нацыянальнай АН Беларусі: эксперыментальнай батанікі, фотабіялогіі, генетыкі і цыталогіі, біяарганічнай хіміі, Цэнтральным батанічным садзе, БДУ, НДІ гематалогіі і пералівання крыві, НДІ эпідэміялогіі і паразіталогіі і інш.

Уклад у развіццё малекулярнай біялогіі зрабілі Ю. М. Астроўскі, А. А. Ахрэм, І. Дз. Валатоўскі, А. С. Вечар, С. В. Конеў, У. М. Рашэтнікаў, А. А. Шлык і іншыя.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

| Раздзелы біялогіі |
| --- |
| 
Анатомія ·  Біяакустыка ·  Біяінфарматыка ·  Біялагічная сістэматыка ·  Біялагічная статыстыка ·  Біялогія акіяна ·  Біялогія развіцця ·  Біялогія чалавека ·  Біяфізіка ·  Біяхімія ·  Батаніка ·  Вірусалогія ·  Узнікненне жыцця ·  Генетыка ·  Геноміка ·  Гідрабіялогія ·  Гісталогія ·  Заалогія ·  Зоапсіхалогія ·  Імуналогія ·  Касмічная біялогія ·  Крыябіялогія ·  Матэматычная біялогія ·  Мікалогія ·  Мікрабіялогія ·  Малекулярная біялогія ·  Палеанталогія ·  Паразіталогія ·  Паталогія ·  Пратысталогія ·  Таксанамія ·  Фізіялогія ·  Хімічная біялогія ·  Цыталогія ·  Эвалюцыйная біялогія ·  Экалогія ·  Эталогія
 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX525786 · BNF: 11931064z · GND: 4039983-7 · LCCN: sh85086577 · LNB: 000057788 · Microsoft: 123244313, 153911025 · NDL: 00561039 · NKC: ph115344 |

 |
**Мален** (фр.: Île-Molène; брэт.: Molenez) — найбуйнейшы востраў аднайменнага архіпелага на захад ад Брэтонскага паўвострава. Цэнтр асобнага муніцыпалітэта ў складзе Брэтані (Францыя). Плошча — 72 га. Насельніцтва (2016 г.) — 132 чалавекі.

Востраў Мален знаходзіцца ў 12 км ад узбярэжжа Брэтані, у 537 км на паўднёвы захад ад Парыжа, сталіцы Францыі. Уяўляе сабою паверхню падводнага плато. Суша складзена з граніту і асадкавых парод. Найбольшая вышыня — 26 м. 

Востраў быў населены ўжо ў неаліце. Знойдзены ўмацаваны каменны будынак бронзавага веку. Яго насельнікі займаліся рыбалоўствам і паляваннем на цюленяў, выраблялі кераміку. Старажытныя рымляне называлі яго Медыёна (лац.: Mediona Insula). Сучасная назва паходзіць ад слова брэт.: moel (літаральна «лысы» або «бязлесы»). У познім сярэднявеччы трапіў пад уладу Ліёнскага біскупства, з'яўляўся цэнтрам вырабу соды з водарасцяў. У XVII — XVIII стст. выкарыстоўваўся французскімі і англійскімі карсарамі. 

У XIX ст. з'яўленне сучаснай хімічнай прамысловасці зрабіла вытворчасць соды стратнай. Ізаляванасць вострава і непрыбытковасць рыбалоўства вымушала мясцовых жыхароў пераязджаць на мацярык. З канца XX ст. імкліва развіваецца турызм.

Спасылкі
--------

 Molène даведнік на сайце *Wikivoyage*

* Bienvenue à Molène
* ÎLE-MOLÈNE
Па колькасці насельніцтва (3,5 млн чалавек) Уругвай у Паўднёвай Амерыцы саступае ўсім лацінамерыканскім краінам і апярэджвае толькі слабазаселеныя Гаяну і Сурынам.

Дынаміка колькасці насельніцтва
-------------------------------

Полава-ўзроставая піраміда, 2016
Прырост насельніцтва невысокі — каля 0,3 % у год (2017), яго ствараюць станоўчы натуральны і міграцыйны складнікі. У пачатку XXI стагоддзя знізіўся сумарны каэфіцыент нараджальнасці і колькасць дзяцей паменела (гл.піраміду). Нягледзячы на тое, што сучаснае насельніцтва Уругвая сфармавалі імігранты, апошніх паўстагоддзя сальда міграцыі было пераважна адмоўным (у 1963-2008). І толькі ў апошнія 10 год Уругвай прыцягвае мігрантаў больш, чым выштурхоўвае.

Расавы склад
------------

Да прыходу еўрапейцаў на тэрыторыі сучаснага Уругвая пражывала толькі некалькі індзейскіх плямёнаў, пасля практычна цалкам знішчаных, таму 88 % насельніцтва Уругвая адносіцца да еўрапеоіднай расы, пераважна гэта нашчадкі іспанцаў і італьянцаў. 8 % насельніцтва складаюць метысы, 4,6 % — чарнаскурыя.

Рэлігійны склад
---------------

45 % уругвайцаў з'яўляюцца каталікамі, каля 10 % вызнаюць іншыя плыні хрысціянства. Каля 30 % сцвярджаюць, што вераць у бога, але не ведаюць, у якога, яшчэ 15 % — атэісты або агностыкі. Сярод чарнаскурых уругвайцаў папулярная бразільская умбанда.

Размяшчэнне і рассяленне
------------------------

Мантэвідэа
Шчыльнасць насельніцтва невысокая — 19 чалавек на 1 км². Насельніцтва канцэнтруецца пераважна ўздоўж эстуарыя Ла-Плата. Узровень урбанізацыі — 92 %. У сталічным горадзе, Мантэвідэа, пражывае каля каля 1,6 млн жыхароў, а ў агламерацыі Вялікі Мантэвідэа — 1,9 млн чалавек, або больш за палову насельніцтва краіны. Іншыя вялікія гарады — Мальданада і Сальта.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 30 мая 2015.
2. ↑
3. ↑   Архівавана 30 мая 2015.

| ⛭Уругвай паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Уругвай»**
 |

| Краіны Паўднёвай Амерыкі: Насельніцтва |
| --- |
| 
Аргенціна ·  Балівія ·  Бразілія ·  Венесуэла ·  Гаяна ·  Калумбія ·  Парагвай ·  Перу ·  Сурынам ·  Уругвай ·  Чылі ·  Эквадор
 |
| 
Фалклендскія астравы ·  Французская Гвіяна ·  Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бяляеў.

**Міхаіл Веніямінавіч Бяляеў** (10 ліпеня 1922, Тамбоў, Расія — 17 снежня 2002) — мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (кераміка), педагог. Адзін з тых, хто стаяў ля вытокаў адраджэння нацыянальнай школы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларусі. Член Беларускага саюза мастакоў з 1964 года.

Біяграфія
---------

У 1950 годзе скончыў Маскоўскі інстытут дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, дзе вучыўся ў К. Зярновай, У. Фаворскага, В. Вільямса, У. Сакалова-Скаля. Творчую дзейнасць спалучаў з педагагічнай работай. У 1950—1962 гадах выкладаў у Львоўскім інстытуце дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, у 1962—1996 гадах — у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце, адначасова з 1965 года — у Беларускім педагагічным універсітэце.

Творчасць
---------

У мастацкіх выстаўках пачаў удзельнічаць з 1952 года. Працаваў у галіне керамікі з рознымі матэрыяламі: шамотам, фаянсам, фарфорам, дрэвам. У аснове яго творчасці — легенды, казкі, алегарычныя сюжэты. Цэнтральнае месца ў мастацкім даследаванні майстра займае чалавек.

У суаўтарстве з Ф. Зільбертам мастак стварыў серыю керамічных пласцін «Ураджай», «Палявод», «Эстафета», «Гусі-лебедзі», «Па ваду» для гасцініцы «Турыст» у Мінску. Выкарыстоўваючы шамот і солі металаў, валодаючы арыгінальнымі прыёмамі работы, майстры дабіліся высокай вобразнай выразнасці. Займаўся таксама мастацка-керамічнай абліцоўкай вытворчага корпуса Беларускага тэлебачання (1985).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 405.
* Беларускі саюз мастакоў : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1998. — С. 72.
* Белорусская нива. — 1993. — 6 августа. — С. 6.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2010. — Т. 2. — С. 159.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2011. — Т. 2. — С. 159.
* Літаратура і мастацтва. — 1972. — 4 жніўня (№ 31). — С. 14.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 352
* Художники Советской Белоруссии. — Минск, 1976. — С. 41.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1984. — Т. 1. — С. 547.
**Майсей (Моўша-Янкель) Ізраілевіч Аксянцаў** (руск.: Аксянцев Моисей Израилевич; 2 верасня 1897, Чарэя — 10 студзеня 1965, Казань) — савецкі вучоны ў галіне паталагічнай фізіялогіі. Доктар медыцынскіх навук (1937).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і краўца. Скончыў медыцынскі факультэт Казанскага ўніверсітэта (1923). Быў пакінуты ў ардынатуру пры факультэтскай тэрапеўтычнай клініцы. Адначасова загадваў аддзелам рабочай медыцыны Татнаркамздрава. У 1927 г. у Казані быў арганізаваны туберкулёзны інстытут, першым дырэктарам якога стаў Аксянцаў. 11 мая 1928 г. СНК Татарскай рэспублікі прызначыў Аксянцава намеснікам Наркама аховы здароўя і членам Калегіі Наркамздрава. У 1929 г. малодшы асістэнт пры кафедры агульнай паталогіі медыцынскага факультэта Казанскага ўніверсітэта,у 1930 г. — намеснік дырэктара па АХЧ, а затым — дырэктар Казанскага ГІДУВа, дзе працаваў да 1937 г. Пасля вылучэння медфакультета ў самастойны ВНУ працаваў на кафедры паталагічнай фізіялогіі КДМІ, у 1931 г. ацверджаны штатным дацэнтам. На кафедры займаўся дзеяннем паніжанага ціску на арганізм чалавека, працаваў у лабараторыях Берліна і Рыма, Швейцарыі і Аўстрыі. З 1934 г. узначаліў кафедру патафізіялогіі. У 1935 г. разам з загадваннем кафедры патафізіялогіі КДМІ, кіраўніцтвам ГІДУВам, ён быў прызначаны дырэктарам КДМІ. З 1947 г. працаваў у Казанскім НДІ траўматолагіі і артапедыі, з 1954 навуковым работнік, з 1962 г. — кіраўнік аддзела патафізіялогіі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Архівавана 6 чэрвеня 2012.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пэўзнер.

**Майсей Ісакавіч Пэўзнер** (руск.: Певзнер Моисей Исаакович; 16 снежня 1865, Шклоў — 30 лістапада 1955, Смаленск) — савецкі вучоны ў галіне тэрапіі, інфекцыённых захворванняў. Доктар медыцынскіх навук (1893).

Біяграфія
---------

Паходзіў з мяшчанскай сям'і. У 1870 годзе сям'я пераехала ў Вятку. Пасля заканчэння класічнай гімназіі ў 1884 годзе Пэўзнер паступіў на натуральны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, але быўшы на другім курсе перавёўся на медыцынскі факультэт.

С 1896 жыў і працаваў у Смаленску. У 1922 быў абраны загадчыкам кафедры семіётыкі медыцынскага факультэта Смаленскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1925 годзе кафедра была зачыненая і Пэўзнер пераведзены прафесарам на кафедру інфекцыйных хвароб. Пад яго кіраўніцтвам на кафедры вывучаліся пытанні эпідэміялогіі і лячэння шкарлятыны, пранцаў і іншых інфекцыйных захворванняў. У 1941 быў эвакуіраваны ў Казельск, а затым — у Саратаў, дзе быў прыняты на пасаду дацэнта кафедры інфекцыйных хвароб медыцынскага інстытута. У 1942 годзе пераведзены ў Чалябінск, дзе загадваў кафедрай інфекцыйных хвароб эвакуяванага Кіеўскага медыцынскага інстытута. У верасні 1944 вярнуўся ў Смаленск на загадванне кафедры інфекцыйных хвароб, дзе прапрацаваў да 1946 года.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

*
Дзяўчына ў «маленькай чорнай сукенцы»
**Маленькая чорная сукенка** — адна з разнавіднасцяў кактэйльных або вячэрніх сукенак чорнага колеру даўжынёй да каленяў, якую можна апрануць не толькі днём на працу ў офіс, але і на ўрачысты прыём, дапоўніўшы сукенку аксесуарамі.

Маленькую чорную сукенку прыдумала ў 1926 годзе Како Шанэль ў памяць аб загінулым каханым. Да таго моманту чорны колер, асацыяваўся з жалобай, не карыстаўся поспехам, але з прыходам маленькай чорнай сукенкі стаў вельмі папулярны. Сукенка, створаная Шанэль, прыкрывала калені, бо яна лічыла калені самай брыдкай часткай жаночага цела. Сукенку таксама адрознівалі просты паўкруглы выраз, доўгія вузкія рукавы і адсутнасць празмернасцяў, такіх як махрама, гузікі, фальбоны. Дазволіць сабе маленькую чорную сукенку магла кожная жанчына, нават з даволі невысокім прыбыткам. Маючы адну такую сукенку, можна было з дапамогай аксесуараў стварыць мноства камбінацый, і кожны раз выглядаць па-рознаму.

Сучасны варыянт сукенкі значна адрозніваецца ад класічнага: магчымы больш кароткі падол, розныя тыпы каўнеру, выкарыстанне карункаў, фальбон і іншых дэкаратыўных элементаў. Маленькая чорная сукенка прысутнічае ў калекцыях большасці мадэльераў.

Адна з самых вядомых маленькіх чорных сукенак лічыцца простая сукенка ад Юбера Жываншы, якую насіла гераіня Одры Хепбёрн у фільме «Сняданак у Ціфані» (1961).
**Міхаіл Ерамчук** (нар. 14 лістапада 1980, Рэчыца) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Пачаў кар’еру ў рэчыцкім клубе «Ведрыч-97», дзе гуляў з перапынкам да 2004 года. Пасля паспяхова гуляў за сталічны МТЗ-РІПА і бабруйскую «Белшыну». У лютым 2012 года перайшоў у наваполацкі «Нафтан», па заканчэнні сезона 2012 пакінуў наваполацкі клуб і завяршыў кар’еру футбаліста.

Трэнерская кар’ера
------------------

У чэрвені 2013 года быў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера рэчыцкага «Ведрыча-97». За кароткі час яго трэнерства рэчыцкі клуб падняўся з канца турнірнай табліцы ў сярэдзіну. У ліпені 2013 года, пасля прызначэння галоўным трэнерам Аляксандра Бразевіча, застаўся старшым трэнерам клуба. Пазней стаў старшынёй рэчыцкага клуба.

У сакавіку 2015 года Аляксандр Бразевіч звольніўся з клуба, у выніку Ерамчук перад стартам Першай лігі стаў галоўным трэнерам каманды. Праз праблемы з фінансаваннем «Рэчыца-2014» страціла асноўных ігракоў, і каманда хутка апынулася на апошнім месцы. У другой палове сезона гульня наладзілася, аднак рэчыцкі клуб так і не здолеў пакінуць апошні радок табліцы, а па заканчэнні сезона стала вядома аб расфарміраванні клуба.

У пачатку 2016 года згадзіўся ўзначаліць адроджаную каманду «ДБК-Гомель», якая складалася ў асноўным з былых ігракоў «Рэчыцы-2014», аднак у апошні момант клуб адмовіўся ад удзелу ў Другой лізе. 1 ліпеня 2016 года Ерамчук быў прызначаны галоўным трэнерам магілёўскага «Тарпеда», якое ўзначальваў да канца сезона 2016, пасля чаго пакінуў каманду.

З 2018 года ўваходзіў у трэнерскі штаб мінскага «Энергетыка-БДУ», пакінуў клуб у чэрвені 2021 года і далучыўся да ўзбекскага клуба «Сагдыяна».

Дасягненні
----------

* Беларусь 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2005, 2008
* Беларусь Уладальнік Кубка Беларусі (3): 2005, 2008, 2012

Зноскі
------

1. ↑  Mikhail Eremchuk // Transfermarkt — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Футбол. Михаил Еремчук будет тренировать "Ведрич-97" вместо Леонида Савицкого
3. ↑  Александр Бразевич возглавил "Ведрич-97"
4. ↑  Александр Бразевич покинул пост главного тренера "Речицы-2014"
5. ↑  Еремчук возглавил могилевское «Торпедо»
6. ↑  Футбол. Сергей Омельянчук вошел в тренерский штаб "Энергетика"-БГУ, Михаил Еремчук покинул клуб **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 сакавіка 2022. Праверана 29 чэрвеня 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Канцэ́пт-альбо́м** — музычны альбом, у якім кампазіцыі не проста сабраныя пад адной вокладкай, але і аб'яднаныя агульнай тэматыкай, увасабляюць адну ідэю, з'яўляюцца часткамі адной гісторыі, альбо пераклікаюцца мелодыямі і пераходзяць адна ў адну. У канцэпт-альбомах парадак песень заўсёды мае істотнае значэнне, афармленне пласцінкі таксама адмысловае, адпаведнае музыцы і тэкстам песень. Канцэпт-альбомы — з'ява, ўласцівая ў асноўным рок-музыцы і іншым не-мэйнстрымавым музычным плыням: поп-альбомы, разлічаныя на радыйную ратацыю, звычайна не маюць ніякага парадку і ніякай ідэі.

Першым у гісторыі канцэпт-альбомам можна лічыць *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* гурта The Beatles. Росквіт канцэпт-альбомаў прыпадае на 70-я гады XX стагоддзя: у прагрэсіў-рока абсалютная большасць альбомаў — суцэльныя творы, што ўвасабляюць пэўныя філазофскія ідэі. Самыя славутыя канцэпт-альбомы створаныя гуртамі Jethro Tull (*Thick as a Brick*, *A Passion Play*), Pink Floyd (*The Wall*), King Crimson (нізка з чатырох альбомаў *In the Court of the Crimson King*, *In the Wake of Poseydon*, *Lizard*, *Islands*). У наступныя гады канцэпт-альбомы ўзнікаюць у музыцы новай хвалі (напрыклад, у The Alan Parsons Project, Kraftwerk) і ў метале (напрыклад, у Dream Theater). З пашырэннем паўэр- і сімфа-метала ў канцы 90-х гадоў узнікла шмат канцэпт-альбомаў, заснаваных на фентэзыйных гісторыях ці сярэднявечных легендах (так, *Excalibur* Grave Digger напісаны па матывах гісторый пра караля Артура, *Nightfall in Middle-Earth* Blind Guardian — паводле творчасці Дж. Р. Р. Толкіна, а ўсе альбомы гурта Rhapsody распавядаюць гісторыі пра адзін і той жа фентэзыйны свет, прыдуманы музыкамі гурта).

У Савецкім Саюзе канцэпт-альбомы ўпершыню пачаў запісваць рок-гурт «Аквариум». Першы беларускі канцэпт-альбом — *Сон у трамваі* гурта Новае Неба; да паняцця канцэпту набліжаюцца пазнейшыя пласцінкі гуртоў Neuro Dubel і N.R.M.

Спасылкі
--------

* 11 лепшых канцэптуальных альбомаў Архівавана 3 мая 2009. па версіі Rolling Stone
* 14 лепшых канцэптуальных альбомаў і рок-абапёр Архівавана 11 снежня 2011.
* 10 горшых канцэптуальных альбомаў
**Канцо́вае** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свінка, за 10 км у напрамку на паўночны ўсход ад Чашнікаў, паміж вёскамі Малая Вядрэнь і Вялікая Вядрэнь.

Плошча паверхні возера 0,1 км². Даўжыня 0,45 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1,12 км. Плошча вадазбору 3,25 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 10 м. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўднёва-ўсходняй частцы ў возера ўпадае ручай. У паўночна-заходняй частцы выцякае рака Свінка.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — С. 476. — 522 с. — 10 000 экз.
**Цэркаспароз костачкавых** — грыбковае захворванне  (польск.) (бел. раслін, якое выклікаецца грыбам віду *Mycosphaerella cerasella*.

Этыялогія
---------

Захворванне паражае галоўным чынам вішню і чарэшню, але сустракаецца таксама на сліве, алычы, абрыкосах, персіках і іншых костачкавых. На лісці ўтвараюцца круглявыя, даволі буйныя, 2-3 мм у дыяметры, чырванавата-бураватыя плямы з цёмна-фіялетавай аблямоўкай.

Тканка ў месцах плям выпадае, ад чаго лісце становіцца дзірчастым. Пры моцным развіцці хвароба выклікае усыханне і абсыпанне лісця.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Церкоспороз косточковых Архівавана 20 чэрвеня 2017.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Церкоспороз косточковых Архівавана 20 чэрвеня 2017.  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аўдзееў.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Міхаіл Васільевіч Аўдзееў.
**Міхаіл Васільевіч Аўдзееў** (28 верасня (10 кастрычніка) 1821, Арэнбург — 1 (13) лютага 1876, Санкт-Пецярбург) — рускі пісьменнік і літаратурны крытык.

Біяграфія
---------

Паходзіў са старажытнага і заможнага казацкага роду. Першапачатковую адукацыю атрымаў дома пад кіраўніцтвам Тамаша Зана, сасланага па справе філаматаў. Вучыўся ва Уфімскай гімназіі і ў Пецярбургскім інстытуце інжынераў шляхоў зносін.

Аўдзееў — сучаснік і паплечнік Тургенева, які карыстаўся значнай вядомасцю. Дэбютаваў у друку ў 1838 годзе аповяданнем «Стальное кальцо». Асаблівую цікавасць выклікалі яго: «Тамарын» (1852), з яго новым тыпам дзелавога чалавека, ідучага на змену бліскучым, але нікчэмным Пячорыным, і «Падводны камень» (1860), які трактуе пытанні свабоднага кахання. Месца дзеяння раманаў Аўдзеева — дваранскія гнёзды з бясконцымі спрэчками герояў, выхаваных у ціхай утульнасці памешчычага жыцця і ва ўніверсітэцкіх кружках. Гэтыя новыя людзі справы слаба ўдаюцца пісьменніку; яго ідэі эмансіпацыі жанчын не ідуць далей свабоды палавых адносін. Варта адзначыць таксама кнігу «Наша грамадства ў героях і гераінях літаратуры за 50 гадоў (1820—1870)», выдадзеную ў 1874 і 1907 гадах.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Краткая литературная энциклопедия — М.: Советская энциклопедия, 1962.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4239850'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бярэзіна · Вялікая савецкая (1 выд.) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Кароткая літаратурная · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Рускі біяграфічны · Настольны · Гранат |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1057585726 · ISNI: 0000 0003 8567 8605 · LCCN: nr88005866 · NKC: ola2002150372 · NTA: 217693113 · NUKAT: n2012112235 · VIAF: 235962327 |

 |
**Канцылярыя Вялікага княства Літоўскага** — орган дзяржаўнага кіравання ў ВКЛ пры вялікім князі. Асноўная функцыя — дакументацыйнае забеспячэнне дзейнасці гаспадара і паноў-рад. Канцылярыя была створана пры вял. князі Вітаўце.

Кіравалася канцлерам. Выканаўчы апарат складалі пісары і дзякі (падпіскі) лікам, у розны час, ад дзесяці і болей, да некалькіх дзясяткаў. Унутранае разрозненне службоўцаў паводле галіны дзейнасці або тыпу дакументацыйнага забеспячэння амаль не існавала. Да 1-й пал. 1540-х гг. падзялялася на два моўныя аддзелы — «руская канцылярыя» і «лацінская канцылярыя».

Ва ўмовах фактычнага існавання саслоўнай манархіі і моцнага класу феадалаў у ВКЛ, і ў адрозненне ад канцылярыяй цэнтралізаваных дзяржаў Заходняй Еўропы (а таксама і Маскоўскай дзяржавы часоў 1-й пал. 16 ст.), канцылярыя не мела самастойнасці дзеяння, і заставалася дапаможнай, выканаўча-тэхнічнай установай кіравання.

У 14—пач. 15 ст. дакументацыя выкарыстоўвалася пераважна ў замежнай палітыцы, рэдка — у кантактах з членамі дынастыі. З 2-й пал. 15 ст. дакументацыя структурна ўскладнілася і набыла важнае значэнне ў зносінах улад ВКЛ з жыхарамі. Рэарганізаваная ў 1516—1522/1523 — рэзка скарочаны лік «рускіх» пісараў, быў фактычна ўведзены падзел пісараў-сакратароў на вядучых і дапаможных.

Літаратура
----------

* Груша А. І. Канцылярыя Вялікага княства Літоўскага 40-х гг. XV — першай паловы XVI ст. — Мн.: Беларуская навука, 2006. — 215 с. ISBN 985-08-0725-3.
**Паўночнае святло** (шведск.: Norra skenet) — скульптура мастака Эрнста Нордзіна ў кампусе універсітэта Умеа ва Умеа ў Швецыі.

Гісторыя
--------

У рамках планавання кампуса універсітэта Умеа, конкурс на скульптуры адбыўся ў 1967 годзе і быў выйграны Эрнстам Нордзіным. *Паўночнае святло* было узнята ў 1969 годзе ва ўніверсітэцкім гарадку і пераехала у фактычнае месца недалёка ад універсітэцкай плаціны ў 1995 годзе, у сувязі з будаўніцтвам настаўніцкай трэнажорнай залы.

Скульптура выраблена з паліраванай нержавеючай сталі. Прамавугольныя сталёвыя трубы былі звараныя разам у дыяганальным складзе, якія нагадваюць палярнае ззянне. Структура святла ўбудаванымі кропкавымі свяцільнямі.

Універсітэт Умеа выкарыстоўвае скульптуру як сімвал у сваім маркетынгу.

Гл. таксама
-----------

* Помнік Сібеліусу

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Skulpturguide Umeå*, published by Västerbottens konstförening, Umeå 2005, page 162, ISBN 978-91-631-8462-8
* *Konstvandring på Umeå universitet. En guide till konsten på campus*, published by Umeå University, p. 22, ISBN 978-91-7601-035-8
Карта Чада
**Чад** знаходзіцца ў цэнтральнай Афрыцы.

На тэрыторыі рэспублікі знаходзяцца Нацыянальныя паркі Закума і Манза. Большую частку тэрыторыі краіны займаюць раўніны і плато, якія чаргуюцца з плоскімі западзінамі, у адной з якіх знаходзіцца аднайменнае возера Чад. На поўначы размешчана масіўнае старажытнае нагор'е Цібесці з вулканам Эмі-Кусі (3415 м) — самай высокай кропкай краіны. На ўсходзе знаходзяцца плато Эрдзі, Энэдзі і Вадаі. На поўначы, якое ўваходзіць у межы пустыні Сахара, распаўсюджаны пясчаныя дзюны і астанцавыя пагоркі (кагас). Поўдзень займаюць паўпустыні і саваны, сустракаюцца балоты, якія займаюць даволі вялікія плошчы.

Плошча:

* агульная — 1.284.000 км ²,
* суша — 1.289.200 км ²,
* вадаёмы — 24 800 км ².

Працягласць межаў з Камерунам — 1.094 км, Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікай — 1.197 км, Лівіяй — 1.055 км, Нігерам — 1.175 км, Нігерыяй — 87 км, Суданам — 1.360 км.

| ⛭Чад паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Чад»**
 |
Пліта ва Уроцлаве, якае згадвае Гала Ананіма
**Гал Ананім** (лац.: Gallus Anonymus, польск.: Gall Anonim; канец XI — пачатак XII стагоддзя) — аўтар старажытнай польскай хронікі, напісанай на лацінскай мове, пад назвай «Cronicae et gesta ducum sive principum Polonorum». Паходжанне Гала Ананіма працягвае быць прадметам навуковых спрэчак (у прыватнасці, незразумела, ці паказваеімя Гал на французскае паходжанне, ці працаваў ён раней у Венгрыі).

Хроніка
-------

Хроніка Гала Ананіма складаецца з 3 кніг і ахоплівае гісторыю Польшчы да 1113 года (перыяд, практычна сінхронны адпаеведнік Аповесці мінулых часоў і «Чэшскай хронікі» Казьмы Пражскага), з’яўляецца найбольш багатай і каштоўнай крыніцай.

Хроніка паслужыла крыніцай для далейшай польскай сярэдневяковай і новай гістарыяграфіі. У прыватнасці, на гістарыяграфічнай канцэпцыі Гала грунтавалася польская ідэалогія «залатой вольнасці».

Упершыню выдадзена ў 1749 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  BNE authority file Праверана 19 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73504744'></a>
2. ↑  *Swartz A.* Gallus Anonymus // Open Library — 2007. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>
3. ↑  Anonymus Gallus // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: gall-anonim · Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 2075591 · BNE: XX1366579 · BNF: 12770729r · CiNii: DA05493710 · CONOR: 167181667 · GND: 118639137 · ISNI: 0000 0001 1850 1274 · LCCN: n87146215 · NKC: jn19981001308 · NTA: 068309600 · NUKAT: n96220723 · РДБ: 7761785 · LIBRIS: 187894 · SUDOC: 112703704 · VIAF: 13100620 |

 |
**Смаляны́ ка́мень**, **пехштэйн** — разнавіднасць вулканічнага шкла.

Гідратаванае вулканічнае шкло кіслотнага (радзей асноўнага) складу, якое валодае характэрным смаляным бляскам. Адрозніваюць ліпарытавыя, трахітавыя, дыябазавыя і фаналітавыя. Змяшчае 4—10 % па масе структурнай вады, а таксама крышталічныя ўключэнні — мікраліты і ўкрапленні (кварц, палявы шпат, плагіяклаз, біятыт, амфіболы). Колер чорны, чырванаваты, светла-зялёны. Шчыльнасць 2400—2500 кг/м³. Пры награванні да высокіх тэмператур вылучае газы. Папярэдне часткова абязводжаны смаляны камень пры хуткім награванні да 1100—1150 °C успушваецца і ператвараецца ў пузырчастае шкло, падобнае да перліту.

Скала з пехштэйну на востраве ў Шатландыі
Выкарыстоўваецца разам з перлітам у вытворчасці ўспушанага перліту і разам з цэалітамі для атрымання гідраўлічных дабавак у цэмент.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4  Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—.

Літаратура
----------

* Смаляны камень, пехштэйн // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 49. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Смоляной камень // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* *Hаседкин В. В.* Пехштейн // Горная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под редакцией Е. А. Козловского. 1984—1991. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777917467 |
**Галава́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Галавачы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Клецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 24 жніўня 1960 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Зубкаўскага (10 населеных пунктаў: Бяднішкі, Галавачы, Гурнаўшчына, Каранеўшчына, Лецяшын, Матушы, Сакаляцічы, Цыцкавічы, Цаперка і Чарапы) і Бабаевіцкага (2 населеныя пункты: пасёлкі Цапра і Цаперка) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 24 жніўня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**На́ша ду́мка** — штотыднёвая грамадска-палітычная і літаратурная газета прагрэсіўнага кірунку. Выходзіла на беларускай мове ў Вільні (24 лютага 1920 — 8 ліпеня 1921). Рэдактар-выдавец Максім Гарэцкі. Выйшла 27 нумароў. Забаронена польскімі ўладамі.

Асноўную ўвагу аддавала палітычнаму і эканамічнаму становішчу Заходняй Беларусі пад уладай Польшчы, распаўсюджанню ідэй вызваленчага руху. Выкрывала палітыку буржуазна-памешчыцкіх колаў, разглядала зямельнае пытанне, змагалася за беларускую культуру і асвету, пісала пра палітычнае становішча БССР. На старонках газеты змешчаныя творы Максіма Гарэцкага (пад псеўданімам А. Мсціслаўскі, Дзед Кузьма і інш.), Антона Луцкевіча, Макара Краўцова, Леапольда Родзевіча, Ігната Канчэўскага, Юркі Лістапада, Ігната Дварачаніна, Станіслава Шыманоўскага, Казіміра Сваяка, Уладзіміра Жылкі, П. Прадухі, В. Сталяронка, Кандрата Лейкі, П. Простага, Сымона Рака-Міхайлоўскага, Міхася Чарота, творы з фальклорных збораў Аляксандра Сержпутоўскага, народныя песні з Сакольшчыны. Друкавала выступленні па пытаннях развіцця тэатра, выяўленчага мастацтва, літаратуры, гісторыі беларускай культуры.

Літаратура
----------

* *Арсень Ліс* «Наша Думка» / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9. — С. 314

Спасылкі
--------

* «Наша думка» (1920—1921) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх (літ.: Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka (LMAVB). Žygimantų g. 1, LT-01102 Vilnius
**Лонданскае матэматычнае таварыства** (англ.: The London Mathematical Society) — вядучае матэматычнае таварыства ў Вялікабрытаніі.

Гісторыя
--------

Заснавана 16 студзеня 1865 года, першым прэзідэнтам стаў Агастэс дэ Морган. Першыя сходы праходзілі ва ўніверсітэцкім каледжы, але неўзабаве пераехала ў Берлінгтан-хаўс на Пікадзілі. Таварыства займалася найперш абмеркаваннямі надзённых матэматычных праблем і публікацыяй уласнага часопіса.

У 1998 годзе Таварыства пераехала ў новы будынак, размешчаны на Расэл-сквер у Блумсберы, названы Дэ Морган Хаўс (англ.: De Morgan House) у гонар яго першага прэзідэнта.

Дзейнасць
---------

Таварыства публікуе кнігі і перыёдыку, якая датычыцца ўсіх напрамкаў сучаснай матэматычнай навукі, арганізуе матэматычныя канферэнцыі, арганізуе збор сродкаў для падтрымкі матэматычных даследаванняў і матэматычнай адукацыі, а таксама прысуджае прэміі і ўзнагароды Таварыства ў галіне матэматыкі.

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 19 кастрычніка 2021.
2. ↑   Праверана 20 снежня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA00089616 · ISNI: 0000 0004 0497 1699 · LCCN: n79118957 · NKC: ko2003186514 · SUDOC: 030168902 · VIAF: 147737299 |

 |
**Нашыдэ Гёздзе Дурмуш** (турэцк.: Naşide Gözde Durmuş; нар. 1985, Ізмір, Турцыя) — турэцкі генетык.

Яе даследаванні пераважна датычацца абласцей нанатэхналогіі і мікратэхналогіі і сканцэнтраваны на праблемах лячэння рака і ўстойлівасці да антыбіётыкаў. MIT Technology Review, часопіс Масачусецкага тэхналагічнага інстытута, уключыў яе ў Катэгорыю *піянер* у сваім штогадовым спісе «TR35», у ліку 35 лепшых маладых наватараў у 2015 годзе.

Біяграфія
---------

Дурмуш нарадзілася ў 1985 годзе ў турэцкім горадзе Ізмір. У 2003 годзе яна пачала вучобу ў Блізкаўсходнім тэхнічным універсітэце, размешчаным у Анкары, спецыялізуючыся на малекулярнай біялогіі і генетыцы. Пазней Дурмуш выйграла грант Праграмы Фулбрайта і перабралася ў ЗША, каб працягнуць сваю адукацыю. У 2009 годзе яна атрымала ступень магістра тэхнікі і тэхналогіі ў Бостанскім універсітэце, а ў маі 2013 года ступень доктара філасофіі ў галіне біямедыцынскай інжынерыі ў Браўнаўскім універсітэце.

У 2014 годзе Дурмуш стала дактарантам у Стэнфардскім універсітэце. У цяперашні час яна працягвае свае даследаванні з Рональдам У. Дэвісам у цэнтры тэхналогій геному ў Стэнфардскім універсітэце і Школе медыцыны Стэнфарда. У 2015 годзе яна была ўключана ў рэйтынг «Top 35 Innovators Under 35» (TR35), як піянер у галіне біятэхналогіі і медыцыны, часопісам MIT Technology Review.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Яе праца сканцэнтравана на распрацоўцы недарагіх нанатэхналагічных інструментаў, якія могуць быць выкарыстаны для дыягностыкі і лячэння захворванняў, такіх як, напрыклад, хуткі метад выяўлення фізічных асаблівасцяў клеткі, шляхам іх левітацыі ў магнітным полі, што дазваляе вымераць за больш кароткі прамежак часу, як мікроб рэагуе на пэўны прэпарат і дазваляе дыферэнцаваць ракавыя клеткі ад здаровых.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Gozde Durmus, 30 | It’s amazing what you can learn about a cell when you levitate it Архівавана 3 лютага 2016 года..
3. ↑  Kanser teşhisinde çığır açan buluş **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 снежня 2018. Праверана 2 красавіка 2018.
4. ↑  Naside Gozde Durmus|Stanford Profiles Архівавана 17 красавіка 2023..
5. ↑  Dünyanın Gururu İki Türk Bilim İnsanı Bursa’ya Geliyor Архівавана 20 лютага 2019..
**Рускі тэатр Эстоніі** (эст.: Vene Teater) — тэатр драмы ў сталіцы Эстоніі, Таліне, які вядзе сваю гісторыю з 15 снежня 1948 года. Ранейшая назва — Дзяржаўны рускі драматычны тэатр Эстонскай ССР. Адзіны ў краіне прафесійны тэатр, які працуе на рускай мове.

Вялікая зала тэатра разлічана на 620 чалавек, Малая зала — на 100.

Выразны ў архітэктурным стаўленні будынак тэатра заціснуты з левага боку будынкам гасцініцы «Hotel Palace», а справа — будынкам гарадской адміністрацыі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рускі тэатр Эстоніі

| ⛭Тэатры Таліна |
| --- |
| 
* Нацыянальная опера «Эстонія»
* Эстонскі драматычны тэатр
* Талінскі гарадскі тэатр
* Эстонскі лялечны тэатр
* Рускі тэатр Эстоніі
* Тэатр фон Краля

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сан-Хуан.
**Сан-Хуа́н** (ісп.: San Juan Bautista, Іаан Прадцеча) — сталіца і найбуйнейшы горад Пуэрта-Рыка. Па дадзеных перапісу 2000 года, у ім пражываюць 433 373 чалавек, што робіць яго 42-м па памеры горадам пад кіраваннем ЗША.

Сан-Хуан быў заснаваны іспанскімі каланістамі ў 1521 годзе, якія назвалі яго Ciudad de Puerto Rico (Горад Пуэрта-Рыка). Гэта не толькі самы стары горад у Пуэрта-Рыка, але і найстарэйшы заснаваны еўрапейцамі горад ЗША. Сталіца Пуэрта-Рыка - амаль самы стары горад (на 2-м месцы пасля Санта-Дамінга ў Дамініканскай рэспубліцы) еўрапейскіх каланістаў у Амерыцы. У Сан-Хуане знаходзіцца некалькі гістарычных будынкаў; самыя характэрныя: Форт Сан-Фэліпэ-дэль-Мора і Форт Сан-Крыстабаль, а таксама Ла Фарталеза. 

З'яўляецца адным з найважнейшых партоў, прамысловых, фінансавых, культурных і турыстычных цэнтраў Пуэрта-Рыка. Насельніцтва метраполіі, уключаючы Сан-Хуан і муніцыпалітэты Баямон, Гуайнабо, Катан'ё, Канаванас, Кагуас, Тоа Альта, Тоа Баха, Караліна і Трухільё Альта, складае каля 2 млн жыхароў - каля паловы насельніцтва Пуэрта-Рыка. У горадзе праходзілі Панамерыканскія гульні 1979 года.

Вядомыя асобы
-------------

* Рыкі Марцін

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  *(unspecified title)* Праверана 24 сакавіка 2022.
3. ↑  Geographic Names Information System<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q136736'></a>
4. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сан-Хуан // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 165. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 4105287-0 · ISNI: 0000 0001 2194 5191 · LCCN: nb2007005828 · NKC: ge295649 · SUDOC: 027712966 · VIAF: 158949415 |

 |
**T-DJ Milana** (сапраўднае імя **Юлія Ігараўна Рысіна**; нар. 12 лютага 1989 г. Луганск) — украінская топлес-дыджэй, кампазітар, танцорка і мадэль.

Біяграфія
---------

Юлія Рысіна нарадзілася 12 лютага 1989 года ў Луганску. Да 2007 года развівалася ў мадэльным бізнесе, аднак потым пераехала ў Харкаў, дзе пачала кар’еру топлес-дыджэя ў клубе МИСТО і сфармавала сумесна з DJ Viniloff праект Quattro Hand’s Stuff.

У 2009 годзе T-Dj Milana пачала двухмесячны тур па клубах Балгарыі, Харватыі і Македоніі, пасля чаго была запрошана ў якасці спецыяльнага госця на ток-шоў The Late Show with Azis.

У 2010 годзе прэзентавала свой першы трэк «Feel, Real» і відэакліп на яго, а таксама арганізавала тыднёвы тур у Інданезіі і паўторныя туры ў Балгарыі і Расіі. Да 2011 года сінгл Юліі быў выкарыстаны і падтрыманы шэрагам вядомых дыджэяў, так, Пол Окенфолд выкарыстаў у яго эпізодзе 094 «Perfecto Podcast!», а Джэймс Грант — у яго радыё-шоў Anjunadeep.

У 2013—2014 гадах DJ Milana двойчы ўдзельнічала ў тэлешоў «Гаворыць Украіна» на канале «Украіна». У жніўні 2013 года Мілана ўпершыню выступіла на выспе Івіса (Ібіца) ў Іспаніі, дзе адразу атрымала статус рэзідэнта буйной борт-вечарынкі «Oceanbeat Ibiza». Таксама ў 2013 годзе Юлія знялася ў кліпе на песню «Gimme some more» балгарскай спявачкі Валі. З 2014 года працягвае працаваць рэзідэнтам на «Oceanbeat Ibiza», а таксама ў клубах «Bora-Bora Ibiza» і «Top 21 ibiza».

Апошнім часам стала выступае ў клубах Ібіцы штогод у маі.

У 2015 годзе прыняла ўдзел у кліпе Раман Палонскі ft. Godwin Kiwinda на песню «Shika».

Стыль
-----

T-DJ Milana на дадзены момант з’яўляецца адной з самых вастрабаваных топлес-дыджэяў, якая актыўна выступае ў клубах і на пляцоўках розных краін свету. У Беларусі яна, у прыватнасці, выступала ў клубе «Next» у Мінску ў 2011 годзе і ў «City Club» у Брэсце ў 2012 годзе.

У сваёй творчасці ёй удаецца ўдала спалучаць уласную музыку, дыджэінг, танец з эратычнымі матывамі, а таксама светлавое і лазернае шоў. Пры гэтым Мілана таксама з’яўляецца пладавітым і перспектыўным кампазітарам, што працуе ў стылях тэхна, хаус і тэк-хаус.

Фота
----

* Інтэрнэт-постэр T-DJ MilanaІнтэрнэт-постэр T-DJ Milana
* T-DJ Milana у ліпені 2018 годаT-DJ Milana у ліпені 2018 года

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт T-DJ Milana
* Topless DJ keeps a straight face despite attracting embarrassingly enthusiastic clubber (англ.)
* Ibiza na Slovensku! Neveríte?… (славацк.)
* Диджейка пробива в клубовете по «катеричка» (балг.)
**Talking Heads** — амерыканскі рок-гурт, утвораны ў 1975 годзе ў Нью-Ёрку, выконваў стылістычна разнастайны новахвалевы рок з выкарыстаннем шматлікіх іншых уплываў (фанк, класічны мінімалізм, афрыканскія рытмы і г. д.). Да моманту выхаду свайго апошняга альбома ў 1988 годзе Talking Heads сталі адным з самых шанаваных музычнымі спецыялістамі гуртамі. Дзесяць альбомаў гурта ўваходзілі ў Billboard 200, найвышэйшага выніку тут дамогся Speaking in Tongues (#15, 1983). Найвышэйшая пазіцыя гурта ў спісах сінглаў — #9 («Burning Down the House», 1983). Гурт афіцыйна існаваў да 1991 года, праз пяць гадоў сабраўся зноў як The Heads (без удзелу Бірна) і запісаў альбом No Talking Just Head.

У 2002 годзе Talking Heads былі ўведзеныя ў Залу славы рок-н-ролу. Чатыры альбомы гурта ўвайшлі ў спіс «500 найвялікшых альбомаў усіх часоў» па версіі часопіса Rolling Stone (2003).
**Sárgatúró, шаргатуро** (літаральны пераклад "жоўты тварог") — венгерскі пачастунак на свята Вялікадня, які прынята гатаваць у каталіцкіх рэгіёнах, напрыклад у Сабольч-Сатма-Беразе. 

Звычаі, звязаныя з шаргатуро, уключалі ў сябе прынясенне кошыка з ежай на Велікодную імшу, каб святар асвяціў святочную ежу. У некаторых вёсках асвячоны шаргатуро ў кошыку насілі па хаце, каб адагнаць зло.

Гатаванне
---------

Гатовы шаргатуро
Змешваюць малако, яйкі і цукар, пасля чаго кіпяцяць сумесь і часта памешваюць, пакуль яна не пачне камячыцца, як тварог. Затым дадаецца ваніль. Калі ўтварыліся камякі, сумесь кладуць у грубую тканіну і адціскаюць, каб выдаліць лішнюю вільгаць. Затым верхнюю частку тканіны перавязваюць стужкай і вывешваюць, каб яна вада сышла і сумесь зліплася.
Страву падаюць халоднай з іншымі святочнымі стравамі, такімі як вяндліна, калачы і вараныя яйкі. Акрамя асноўнага рэцэпту, сямейныя рэцэпты могуць вар'іравацца, дадаючы разынкі, альбо карыцу, альбо мушкатовы арэх у якасці дадатковых спецый.

Зноскі
------

1. ↑  Magyari Márta (2009). "Görög katolikus húsvéti hagyományok Létavértesen". *Bihari Múzeum Évkönyve 12-14.* (in Hungarian): 191.
2. ↑  Ujváry Zoltán, Szathmáry V. Ibolya (1992). *Néprajzi tanulmányok: Prof. Ujváry Zoltán tiszteletére* (in Hungarian). Hajdú-Bihar Megyei Múzeumok Igazgatósága. p. 152.
3. ↑  "Sárgatúró, a kihagyhatatlan húsvéti étel" (in Hungarian). Felvidék ma. Retrieved 2020-04-05.
4. ↑  Petercsák Tivadar (1985). *Népszokások Filkeházán* (in Hungarian). Debrecen: A Kossuth Lajos Tudományegyetem Néprajzi Tanszékének Kiadványa.
5. ↑  „The Árpádhon Hungarian Settlement Family Treasures" cookbook, 1994.
**Польскае навуковае таварыства** (польск. *Polskie Towarzystwo Naukowe*) - грамадскае аб'яднанне беларускіх навукоўцаў польскага паходжання, якое заяўляе сваёй мэтай "падтрымку навуковай і творчай дзейнасці членаў, садзейнічанне ўмацаванню сяброўства, узаемаразумення і супрацоўніцтва паміж навукоўцамі, творчымі работнікамі і ўсімі зацікаўленымі ў развіцці асветнай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь і Рэспубліцы Польшча". Юрыдычны адрас: вул.Караля, 3-13, 220004, г.Мінск. Старшыня: Чэслаў Бенькоўскі.

1. ↑  Грамадскае аб'яднанне "Польскае навуковае таварыства"(недаступная спасылка)//Партал грамадскіх аб'яднанняў РБ
**IANA** (англ.: Internet Assigned Numbers Authority — «Адміністрацыя адраснай прасторы Інтэрнэт») — амерыканская арганізацыя, якая кіруе прасторамі IP-адрасоў, даменаў верхняга ўзроўню, а таксама рэгіструе тыпы даных MIME і параметры іншых пратаколаў Інтэрнэта. Знаходзіцца пад кантролем ICANN.

Дзейнасць IANA
--------------

IANA адказвае за размеркаванне ўсіх зарэзерваваных імёнаў і нумароў, якія выкарыстоўваюцца ў пратаколах, вызначаных у RFC.

### Размеркаванне IP-адрасоў

IANA дэлегуе свае паўнамоцтвы па размеркаванні IP-адрасоў рэгіянальным рэгістратарам у выглядзе дыяпазонаў класа A («/8»). Рэгіянальныя рэгістратары, у сваю чаргу, дэлегуюць драбнейшыя дыяпазоны інтэрнэт-правайдарам.

Таксама выдаюцца IPv6-адрасы, але ў дадзеным выпадку падзел паўнамоцтваў невялікі, бо прапанова значна перавышае попыт.

### Даменныя імёны

IANA сумесна з аператарамі даменаў верхняга ўзроўню кіруе звесткамі каранёвых сервераў DNS.

Спасылкі
--------

* IANA Home Page (англ.) — вэб-сайт IANA.
**Польскае гістарычнае таварыства** (польск.: Polskie Towarzystwo Historyczne) — навуковае таварыства польскіх гісторыкаў. Аб’ядноўвае прафесійных гісторыкаў і аматараў гісторыі.

Гісторыя
--------

Таварыства заснавана ў 1886 годзе ў Львове па ініцыятыве польскага гісторыка Ксаверыя Ліскі як мясцовае навуковае таварыства. Гэта першая польская арганізацыя, якая займаецца вывучэннем гісторыі, да 1924 год функцыянавала пад назвай: «Гістарычнае таварыства ў Львове» (польск.: Towarzystwo Historyczne we Lwowie), з 1924 г. — пад цяперашняй назвай («Польскае гістарычнае таварыства»).

Спачатку таварыства функцыянавала толькі ў Каралеўстве Галіцыі і Ладамерыі, акрамя цэнтра ў Львове з 1913 года існаваў філіял у Кракаве. У выніку рэарганізацыі з 1925 года таварыства пашырыла дзейнасць на ўсю польскую дзяржаву і «ахапіла ўсю гістарычную навуку Польшчы», адначасова Варшаўскае Таварыства аматараў гісторыі ператварылася ў аўтаномны філіял. Затым былі створаны філіялы ў Познані — 1925, Вільні — 1925, Лодзі — 1927, Любліне — 1927, Станіславе — 1927. Пазней паўсталі чарговыя філіялы ў іншых гарадах. Пасля Другой сусветнай вайны адміністрацыйны цэнтр Таварыства перанеслі спачатку ў Кракаў, а з 28 верасня 1947 года — у Варшаву.

Таварыства арганізуе і ініцыіруе даследчую працу, а з 1890 года кожныя 5 гадоў — з’езды польскіх гісторыкаў з усяго свету. З 1974 года PTH з’яўляецца арганізатарам алімпіяд і конкурсаў гістарычных. Папулярызуе ўсеагульную гісторыю, гісторыю Польшчы і асобных гарадоў і рэгіёнаў. Таварыства складаеццца з 46 аддзяленняў і 16 тэрытарыяльных, 8 камісій і налічвае больш за 3 тыс. членаў. З 2005 года мае статус грамадскай арганізацыі.

Выданні таварыства
------------------

Першым (з 1887 года) друкаваным органам таварыства быў «Kwartalnik Historyczny» («Гістарычны штоквартальнік»). Сучасныя вынікі даследчай працы членаў таварыства прадстаўлены таксама ў некалькіх рэгіянальных навуковых часопісах, якія выдаюцца філіяламі таварыства — у тым ліку «Przegląd Historyczny» («Гістарычны Агляд»), «Czasy Nowożytne» («Сучасны Час»), «Pamiętnik Cieszyński» («Цешынскія мемуары»), «Rocznik Kaliski» («Калішскі штогоднік»), «Rocznik Lubelski» («Люблінскі штогоднік»), «Rocznik Łódzki» («Лодзінскі штогоднік»), «Rocznik Sądecki» («Сончанскі штогоднік»), «Ziemia Kujawska» («Куяўская Зямля»), а таксама Biuletyn Polskiego Towarzystwa Historycznego (Бюлетэнь Польскага Гістарычнага Таварыства).

Акрамя гэтага таварыства публікуе часопіс для настаўнікаў гісторыі «Wiadomości Historyczne» («Гістарычныя весткі») і гістарычны навукова-папулярны часопіс «Mówią Wieki» («Кажуць стагоддзі»).

Зноскі
------

1. ↑  Kronika Miasta Poznania — R. 1925, Nr 3. С. 65.
2. ↑  Wileński Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego 1925—1939 / Leonid Żytkowicz. // Zapiski Historyczne — T. 51 — R. 1986, z. 4. С. 9-26. — ISSN 0044-1791.
3. ↑  Historia Oddziału Łódzkiego PTH Архівавана 21 лютага 2015.
4. ↑  Kalendarium działalności Polskiego Towarzystwa Historycznego — Oddział w Lublinie
5. ↑  Rozwój terytorialno-organizacyjny Towarzystwa

Літаратура
----------

* Słownik historii Polski / (ред.) Tadeusz Łepkowski. — Warsz.: Wiedza Powszechna, 1973. С. 347—348.