**Палац Шонбрун** (ням.: Schloß Schönbrunn) — венская рэзідэнцыя аўстрыйскіх імператараў, адно з найважнейшых архітэктурных збудаванняў аўстрыйскага барока (архітэктар — Іаган Бернхард Фішэр фон Эрлах).

Шонбрун размешчаны ў заходняй частцы Вены ў раёне Гітцынг. У снежні 1996 года, на 20-й сесіі Сусветнага камітэта спадчыны, Шонбрун быў уключаны ў Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У спіс былі ўключаны як сам палац, так і парк з яго шматлікімі фантанамі і статуямі, гларыетай і Рымскімі развалінамі, а таксама заапарк — самы стары ў свеце.

Агульныя даныя
--------------

Палац Шонбрун размешчаны ў заходняй частцы Вены ў раёне Гітцынг па адрасе: 

*Schloss Schoenbrunn Kultur- und Betriebsges.m.b.H. Schloss Schoenbrunn, 1130 Wien (Oesterreich)*.
Час працы:

* з 1 красавіка па 30 чэрвеня: 8:30-17:00;
* з 1 ліпеня па 31 жніўня: 8:30-18:00;
* з 1 верасня па 31 кастрычніка: 8:30-17:00;
* з 1 лістапада па 31 сакавіка: 8:30-16:30.

Апісанне
--------

Падобна астатнім загарадных рэзідэнцый іншых кіраўнікоў (Версаль, Пецяргоф) Шонбрун — гэта ансамбль, які аб’ядноўвае архітэктуру і прыроду, дзе парк становіцца працягам палацавых збудаванняў.

Від на палацавы комплекс і горад з Гларыеты
Варты ўвагі інтэр'ер — 1441 апартамент, часткова даступны для агляду.

У адным з самых пышных памяшканняў палаца — Люстэркавай зале — шасцігадовы Моцарт іграў для Марыі Тэрэзіі і яе двара.

Так званая *«мільённая гасціная»* з’яўляецца жамчужынай ракако — яе ўпрыгожваюць пано з кітайскага ружовага дрэва з каштоўнымі персідскімі і індыйскімі мініяцюрамі, абрамленыя пазалочанымі рамамі. У *Вялікай галерэі*, дзе сёння праходзяць асабліва ўрачыстыя прыёмы, танцаваў калісьці *Венскі кангрэс*.

Акрамя ўласна палаца, у комплекс уваходзіць *французскі парк* з падстрыжанымі дрэвамі, упрыгожаны шматлікімі скульптурамі міфалагічных персанажаў і ўвянчаны ля падножжа ўзгорка *фантанам Нептуна*.

У парку працуе *палацавы летні тэатр*, дзе праходзяць музычныя спектаклі і канцэрты. На тэрыторыі парку таксама размясціліся зараз некалькі музеяў, у прыватнасці, *«Дом пальмаў»* — шкло-металічная канструкцыя, створаная ў 1883 годзе, і *Заапарк* — пераемнік імперскага звярынца, які лічыцца найстаражытным заапарк ам не толькі ў краіне, але і ў Еўропе і свеце.

На ўзгорку каля палаца ўзвышаецца трыумфальная арка *Гларыета*.

Гісторыя палаца
---------------

Першыя згадванні пра збудаванне на месцы цяперашняга палаца датуюцца XIV стагоддзем. Памесце, якае знаходзілася тут, звалася *Катэнбург* (ням.: Katterburg) і было ўласнасцю Кластэрнойбургскага (Klosterneuburg) манастыра. На той час Катэнбург уяўляў сабою дом, вадзяны млын, стайню і сад.
У 1569 Катэнбург перайшоў у габсбургскія ўладанні.

Імператар Маціяс, паводле легенды, падчас палявання ў 1612 натыкнуўся на «прыгожыя крыніцы» (Schoene Brunnen), што пазней і дало цяперашнюю назву палацу.

Імператар Фердынанд II, і яго жонка, Элеанора Ганзага, якія любілі паляванне, абралі Шонбрун у якасці месца для паляўнічых вечарынак. Пасля смерці Фердынанда ў 1637 яго ўдава пасялілася ў замку, пераназваўшы яго ў Шонбрун.

У 1683 замак пацярпеў падчас аблогі Вены туркамі. Імператар Леапольд I вырашыў адбудаваць разбураны замак, і ў 1696 Іаган Бернард Фішэр фон Эрлах распачаў будаўніцтва, узяўшы за ўзор Версальскі палац. Вялікая частка прац была завершана да 1713, аднак будаўніцтва не было даведзена да канца.

### Шонбрун пры Марыі Тэрэзіі

У 1728 імператар Карл VI набыў Шонбрун і пазней падарыў яго сваёй дачцэ, Марыі Тэрэзіі, будучай імператрыцы. Кіраванне Марыі Тэрэзіі было ключавым у гісторыі замка. Вядома, што яна захаплялася замкам і яго садамі, ператварыўшы Шонбрун у цэнтр палітычнага і палацавага жыцця.

Шонбрун на карціне Каналета, 1758—61
У 1742 і 1743 будаўнічыя працы аднавіліся, і будынак быў рэканструяваны, у выніку чаго палац набыў свой цяперашні выгляд. Па жаданні імператрыцы ў паўночным крыле палаца быў пабудаваны тэатр, які ўрачыста адкрыўся ў 1747. У ліку спевакоў і акцёраў, якія выступалі ў тэатры, былі шматлікія дзеці імператрыцы. Сама Марыя Тэрэзія тут таксама дэманстравала свой талент спявачкі.

У 1752 муж Марыі Тэрэзіі, імператар Франц I, заснаваў поруч палаца Заапарк Шонбрун, які з’яўляецца на сённяшні дзень самым старым у свеце.

Пасля смерці Марыі Тэрэзіі, Палац Шонбрун выкарыстоўваўся толькі ў якасці летняй рэзідэнцыі імператараў.

### XIX—XX стагоддзі

У 1805 і 1809 палац двойчы займаў Напалеон. Французскі імператар размяшчаўся ў мемарыяльных пакоях Франца I Стэфана, ва ўсходнім крыле палаца. У гэтай жа часці палаца ў 1830 нарадзіўся Франц Іосіф.

Узыходжанне на трон Франца Іосіфа ў 1848 адзначыла новую выдатную эпоху ў гісторыі замка. Імператар абраў Шонбрун у якасці сваёй галоўнай рэзідэнцыі і правёў у ім вялікую частку свайго жыцця.

Значныя змены ў замку былі зроблены падчас падрыхтоўкі да жаніцьбы імператара Франца Іосіфа на герцагіні Баварскай Елізавеце.

У 1945 частка замка была пашкоджана ў выніку бамбардзіровак. Пасля вайны брытанскае камандаванне абрала палац у якасці свайго штаба.

З 1992 года Шонбрун (за выключэннем садоў палаца) кіраваўся кампаніяй Schloß Schönbrunn Kultur- und BetriebsGmbH, якая гарантавала эфектыўнае кіраванне і шырокую праграму рэканструкцыі і захавання будынка.

Памяшканні палаца
-----------------

Сёння замак налічвае 1441 пакой разнастайных памераў. 190 памяшканняў, якія не належаць музею, здаюцца ў арэнду прыватным асобам. Для наведвальнікаў адкрыты толькі сорак пакояў.

Турызм
------

Пасля падзення манархіі ў Аўстрыі насельніцтва Вены вырашыла, што Парк Шонбрун з’яўляецца вельмі прывабным месцам для адпачынку і шпацыраў. Хутка парк і палац былі адкрыты публіцы, прыцягваючы штогод больш шасці мільёнаў наведвальнікаў (з іх 1,5 мільёнаў — наведвальнікі замка). Палац з усімі прылеглымі тэрыторыямі з’яўляецца важным турыстычным комплексам, які ўплывае на ўсю турыстычную галіну горада.

Гл. таксама
-----------

* Хофбург — зімовая рэзідэнцыя венскага двара
* Гларыета Шонбруна
* Заапарк Шонбрун

У Сеціве
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац Шонбрун
* Афіцыйны сайт
* surfvienna.net - 360° Panoramas
* *Schönbrunn Palace: My Way of Telling History* (.pdf format)
* Orangerie Schönbrunn Архівавана 25 сакавіка 2010.

| ⛭Славутасці Вены |
| --- |
| Раёны і кварталы | 
* Унутраны горад

 |  |
| Вуліцы, плошчы і бульвары | 
* Рынгштрасэ
* Грабен
* Кольмаркт
* Кернтнерштрасэ
* Штэфансплац
* Карлсплац
* Шварцэнбергплац
* Хельдэнплац
* Ам-Гоф
* Ноер-Маркт
* Шток-Ім-Айзэн-Плац
* Шэнлатэрнгасэ
* Фляйшмаркт

 |
| Палацы і сядзібы | 
* Амаліенбург
* Бельведэр
* Шонбрун
* Гофбург
* Палац Ліхтэнштэйнаў
* Гарадскі палац Ліхтэнштэйнаў
* Палац Тадэска
* Палац Ферстэля
* Палац Палавічыні

 |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | 
* Ратуша
* Дом сецэсіона
* Дом Хундэртвасэра
* Дунайская вежа
* Парламент
* Карл-Маркс-Гоф
* Фрайунг-Пасаж
* Венская дзяржаўная опера
* Арсенал

 |
| Музеі і помнікі | 
* Музеўмскварцір
* Акадэмія выяўленчых мастацтваў
* Галерэя Альберціна
* Галерэя Бельведэр
* Кайзергруфт
* Музей Леапольда
* Музей прыродазнаўства
* Музей гісторыі мастацтваў
* Скарбніца
* Дом сецэсіёна
* Выстава Сальвадора Далі
* Ваенна-гістарычны музей
* Музей Зігмунда Фрэйда
* Дом Моцарта
* Чумная калона

 |
| Манастыры, саборы і храмы | 
* Сабор Святога Стэфана
* Капуцынэркірхэ
* Карлскірхэ
* Рупрэхтскірхэ
* Шатландскі манастыр
* Царква Ам-Штайнгоф
* Міхаэлеркірхэ
* Аўгусцінеркірхэ
* Воціўкірхэ
* Мальтыйская царква
* Марыя ам Гештадэ

 |
| Кафэ, рэстараны, вар’етэ | 
* Атэль «Захер»
* Кафэ «Доммаер»
* Кафэ «Музеўм»
* Кафэ «Моцарт»
* Кафэ «Фіакр»
* Кафэ «Цэнтраль»
* Кафэ «Меланж»
* Кафэ «Дэмэль»
* Кафэ «Ландтман»

 |
| Сады і паркі | 
* Батанічны сад
* Пратэр
* Лайнцэр Тыргартэн
* Цэнтральныя могілкі
* Донаўінзэль
* Могілкі Святога Марка

 |

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Аўстрыі |
| --- |
|  | 
Гістарычны цэнтр Зальцбурга ·  Палац і сады Шонбрун ·  Гальштат-Дахштайн у Зальцкамергуце ·  Чыгунка Земерынг ·  Гістарычны цэнтр Граца і замак Эгенберг ·  Вобласць Вахау ·  Возера Нойзідлер-Зэ ·  Гістарычны цэнтр Вены
 |  |

| ⛭Кайзераўска-каралеўскія рэзідэнцыі |
| --- |
| у Вене | 
* Бельведэрскі палац
* Віла Гермеса
* Хофбург
* Ное Фаварыта
* Палац Аўгартэн
* Палац эрцгерцага Альбрэхта
* Палац эрцгерцага Карла
* Палац эрцгерцага Карла Людвіга
* Палац эрцгерцага Райнера
* Палац эрцгерцага Вільгельма
* Палац Мадэна
* Палац Таскана
* Замак Кайзерэберсдорф
* Нойгебойдэ
* Шонбрун
* Стальбург
* Пратэр

 |  |
| у Цыслейтаніі | 
* Замак Шлосберг
* Замак у Вінер-Нойштаце
* Замак Грац
* Хофбург (Інсбрук)
* Мюрцстэгскі паляўнічы дамок
* Імператарская віла
* Віла Рэале
* Каралеўскі палац у Мілане
* Замак Лінца
* Пражскі Град
* Замак Артштэтэн
* Замак Амбрас
* Замак Хальбтурн
* Замак Хельбрун
* Замак Хетцэндорф
* Замак Хоф
* Замак Экартзау
* Замак Клесхайм
* Замак Лаксенбург
* Замак Маерлінг
* Замак Мірабель
* Замак Орт
* Замак Орт (Ніжняя Аўстрыя)
* Замак Перзенбойг
* Замак Вайльбург
* Віла Вартхольц
* Вавель

 |
| у Транслейтаніі | 
* Замак Буда
* Замак Прэсбург
* Палац Гёдала

 |
| за мяжой | Ахілеян |