recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пуантылізм, значэнні.
*Парад* (Дэталь), Жорж Сёра, 1888, Метраполітэн-музей
**Пуантылізм** (фр.: Pointillisme, літаральна «кропкавасць», фр.: point — пункт), ці **дывізіянізм** — кірунак у жывапісе неаімпрэсіянізму, які ўзнік у Францыі каля 1885  года, у аснове якога ляжыць манера пісьма асобнымі мазкамі правільнай, кропкавай ці прамавугольнай формы. Характарызуецца адмовай ад фізічнага змешвання фарбаў дзеля аптычнага эфекту.

Гісторыя
--------

*Нядзельны дзень на востраве Гранд-Жат*, Жорж Сёра, 1884—1886, Інстытут мастацтваў, Чыкага
Узнікненне пуантылізму звязана з захапленнем маладога мастака Жоржа Сёра тэорыяй колеру, ім былі вывучаны працы Шарля Блана, Эжэна Шэўрэля, Агдэна Руда і ўдала ўжыты на практыку ў карціне «*Нядзельны дзень на востраве Гранд-Жат*», якая ўпершыню экспанавалася на апошняй выстаўцы імпрэсіяністаў у 1886 годзе.

Таксама ў гэтым кірунку працавалі Поль Сіньяк, Анры Крос, Люсьен Пісаро і з 1885 да 1890 адзін з заснавальнікаў імпрэсіянізму Каміль Пісаро.

Літаратура
----------

* Хайо Дюхтинг. *Жорж Сёра*, Москва «Арт-Родник», 2005
* Пуантылізм Архівавана 5 сакавіка 2016. // Вялікая савецкая энцыклапедыя

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пуантылізм

| ⛭Постімпрэсіянізм |
| --- |
| Канец XIX ст. | Неаімпрэсіянізм ·  Пуантылізм ·  Клуазанізм ·  Сінтэтызм ·  «Набі» ·  Мадэрн |
| Пачатак XX ст. | Фавізм ·  «Сіні вершнік» ·  «Мост» ·  Экспрэсіянізм ·  Кубізм ·  Актывізм |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 180544615 · NKC: ph524438 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Падарожжа (значэнні).

**Падарожжа**(англ.: The Journey) — гістарычная меладрама 1959 амерыканскага рэжысёра Анатоля Літвака пра падзеі, звязаныя з венгерскім паўстаннем 1956 года.

Сюжэт
-----

Будапешт 1956 года. У краіне бушуе паўстанне. Група выхадцаў з ЗША, Вялікабрытаніі, Германіі, Ізраіля і Францыі, спрабуе пакінуць горад, захоплены савецкімі войскамі. Сярод іх - венгерскі дысідэнт, якога пераследуе паліцыя, Пол (Джэйсан Робардс). Аэрапорт зачынены, і яны вымушаныя дабірацца да мяжы з Аўстрыяй аўтобусам. А на мяжы іх затрымлівае савецкі маёр. Сураў (Юл Брынер) цягне час і не жадае адпускаць пасажыраў, асабліва бежанку Дыяну (Дэбара Кэр). Дыяна і Пол любяць адзін аднаго, і яна поўная рашучасці абараніць сваю тайну. Маёр Сураў падазрае, што сярод пасажыраў аўтобуса хаваецца паўстанец, але не ведае хто менавіта. Дыяну, нават супраць яго волі, прыцягвае складаны характар ​​савецкага афіцэра-пагранічніка. На працягу фільма раскрываецца развіццё складаных адносін дзвюх моцных асоб.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>

Гл. таксама
-----------

* Мост у Андау, кніга
* Дзеці славы, фільм

Спасылкі
--------

* The Journey на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)
* The Journey на сайце «*AllMovie*» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2017127762 |
**Ква́зі-** — (ад лац. quasi — падобна, нібыта) складовая частка складаных словаў са значэннем «несапраўдны», «нібыта», «падобны», «падроблены пад», «амаль».

У публіцыстыцы словы з К. маюць пераважна адмоўнае гучанне, падкрэсліваючы недасканаласць, несапраўднасць, падробкавасць, імітацыю, нерэалізаваныя амбіцыі (напрыклад, квазінавуковы).

У навуковых тэкстах словы з К. звычайна ня маюць адмоўнай афарбоўкі, акрэсліваючы, што пайменаваны аб’ект па сваіх уласцівасцях толькі ўмоўна, пры некаторых спрашчэннях і дапушчэннях, у некаторых аспектах адпавядае ідэальнай мадэлі (квазар, квазігеоід, квазістатычны, квазічасцінка).
**Мячэць Фейсала** (урду: شاہ فیصل مسجد) — нацыянальная мячэць у Ісламабадзе, адна з самых вялікіх мячэцяў у свеце. Мячэць вядомая ў ісламскім свеце дзякуючы сваім памерам, плошчай больш 5 000 м², здольная змясціць 300 000 вернікаў.

У 1969 годзе быў праведзены міжнародны конкурс, у якім удзельнічалі архітэктары з 17 краін прадставілі 43 прапановы. Быў выбраны праект турэцкага архітэктара Ведата Далакая.

Будаўніцтва мячэці пачалося ў 1976 годзе Нацыянальнай Будаўнічай арганізацыяй Пакістана і фінансавалася ўрадам Саудаўскай Аравіі. Кошт праекта склаў больш чым 130 мільёнаў саудаўскіх рыялаў. Кароль Фейсал ібн Абдэль Азіз ас-Сауд вельмі спрыяў фінансаванню будаўніцтва, і пасля яго забойства ў 1975 годзе і мячэць, і дарога, якая вядзе да яе, былі названыя ў яго гонар.

Мячэць была скончаная ў 1986 годзе.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
**Кваквы** (*Nycticorax*) — род птушак сямейства чаплевых атрада буслападобных.

Род уключае 6 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Аўстраліі і Антарктыды. Жывуць калоніямі ў забалочаных лясах або па берагах вадаёмаў. У залежнасці ад віду актыўныя днём, у прыцемках ці ўначы. Найбольш шматлікая кваква звычайная (на Беларусі трапляецца як залётны від).

Невялікія птушкі (даўжыня кваквы звычайнай да 60 см) з кароткімі шыяй і нагамі. Дзюба прамая, доўгая. Кормяцца рыбай, земнаводнымі, дробнымі беспазваночнымі. Гнёзды на дрэвах ці высокім хмызняку, часам на заломах трыснягу. Нясуць 2—5 (дробныя віды да 8) яец.

Гл. таксама
-----------

* Жоўтагаловая кваква
* Каледонская кваква

Літаратура
----------

* Кваквы // БелЭн у 18 т. Т. 8. Мн. 1999.
**Мячэць Кейзерстрат** — мячэць у Парамарыба, Сурынам. Размешчана на вуліцы Кейзерстрат, побач з сінагогай Невэ Шалом, якая была пабудавана з дрэва ў 1665 годзе і з’яўляецца адной з найстарэйшых у заходнім паўшар’і.

Мячэць з’яўляецца галоўнай рэзідэнцыяй мусульманскага руху «Лахор Ахмад» у Сурынаме. Мячэць належыць ісламскай грамадзе Сурынама (нідэрл.: Surinaamse Islamitische Vereniging), якая прытрымліваецца ахмадыйскай арыентацыі.

Супольнасць мусульман Парамарыба была створана ў 1929 годзе. Першая мячэць на гэтым месцы, драўляная з чатырма мінарэтамі, была пабудавана ў 1932 годзе. Будаўніцтва сучаснай мячэці было завершана ў 1984 годзе.

Зноскі
------
У арыфметыцы і алгебры **квадрат** ліку — вынік перамнажэння двух аднолькавых множнікаў:

*n*2 = *n* × *n*.
Паслядоўнасць квадратаў неадмоўных цэлых лікаў пачынаецца лікамі:

0, 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, 169, 196, 225, 256, 289, 324, 361, 400, 441, 484, 529, 576, 625, 676, 729, 784, 841, 900, 961, 1024, 1089, 1156, 1225, 1296, 1369, 1444, 1521, 1600, 1681, 1764, 1849, 1936, 2025, 2116, 2209, 2304, 2401, 2500, … (паслядоўнасць A000290 у OEIS)

Гл. таксама
-----------

* Куб (алгебра)
* Чацвёртая ступень
* Пятая ступень
* Шостая ступень
* Сёмая ступень
* Восьмая ступень

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 173808221 |
**Славянскі саюз у Аргенціне** — пракамуністычнае аб'яднанне славян у 1941—1949 гг. якое выказвала салідарнасць і падтрымку СССР, а таксама славянскім краінам, дзе пасля Другой сусветнай вайны ўсталяваліся рэжымы, падкантрольныя Маскве. На чале славянскага руху знаходзіўся Камітэт па аб'яднанні славян (Камітэт за славянскае адзінства, а пасля Славянскі камітэт), які з'яўляўся таксама выканаўчым камітэтам з'езда аргенцінскіх славянаў. Пасля II з'езда аргенцінскіх славян у 1946 г. Славянскі камітэт, згодна з новым статутам, называўся Славянскі саюз у Аргенціне. У 1949 г. забаронены аргенцінскімі ўладамі.

Гл. таксама
-----------

* Павел Пятровіч Шастакоўскі

Літаратура
----------

* Шабельцаў С. Беларусы ў Аргенціне: грамадская дзейнасць і рээміграцыя ў СССР (1930 — 1960-я гг.): Зборнік дакументаў і ўспамінаў / Сяргей Шабельцаў; Рэдактар Н.Гардзіенка. — Мн.: Медысонт, 2009. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 17). — С. 74.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кімберлі.

**Кімберлі** (анг. Kimberley) — маленькі гарадок на паўднёвым усходзе Брытанскай Калумбіі ў даліне паміж гарамі Персел і скалістымі гарамі. Быў названы ў гонар горада Кімберлі ў Паўднёвай Афрыцы ў 1896 годзе. З 1917 па 2001 год тут знаходзілася найбуйнейшае ў свеце цынкавае радовішча Салівана. У цяперашні час гэты гарадок прыцягвае ў асноўным гарналыжнікаў, дзякуючы свайму гарналыжныму цэнтру. Нацыянальны парк Кімберлі з'яўляецца найбуйнейшым аб'яднаным паркам у Канадзе і, дзякуючы нядаўна створаным унікальным пешаходным і веласіпедным маршрутам, Кімберлі можна назваць круглагодным курортам.
**Кім Сын Гю** (кар.: 김승규; 30 верасня 1990, Рэспубліка Карэя) — карэйскі футбаліст, брамнік клуб «Аш-Шабаб» і зборнай Рэспублікі Карэя.

Кар’ера
-------

У прафесійным футболе дэбютаваў у 2008 годзе, выступаючы за каманду «Ульсан Хендэ».

У 2007 годзе дэбютаваў у складзе юнацкай зборнай Рэспублікі Карэя, прыняў удзел у 12 гульнях на юнацкім узроўні. У 2009 годзе прыцягваўся ў склад маладзёжнай зборнай Рэспублікі Карэя. На маладзёжным узроўні адыграў у 16 афіцыйных матчах.

У 2013 годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе зборнай Рэспублікі Карэя. На дадзены момант правёў у форме галоўнай каманды краіны 33 матчы. У 2014 годзе быў уключаны ў заяўку зборнай на Чэмпіянат свету ў Бразіліі.

У 2016 годзе перайшоў у «ФК Вісэл Кобэ». У 2018 годзе быў уключаны ў заяўку зборнай на Чэмпіянат свету ў Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Seung-Gyu Kim // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Seung-Gyu Kim // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AS.com · BDFA · ESPNFC.com · FBref.com · J.League (ігрок) · K League · National Football Teams.com · Soccerbase (ігрок) · Soccerway · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) |
**Беражанскі гадзіннікавы завод царскага двара, Беражанская гадзіннікавая мануфактура** — прадпрыемства, якое працавала ў 1784—1793 гг. у сяле Беражань былога Дубровенскага графства Горацкага павета каля Шклова.

Прадпрыемства было заснавана з ініцыятывы графа Р. А. Пацёмкіна, якому належала Дуброўна. У Беражань у 1784 годзе быў выпісаны майстар Нордштэйн са Швецыі, якому даручылі будаўніцтва гадзіннікавай мануфактуры і навучанне 33 прыгонных хлопчыкаў з суседніх вёсак збіраць «усякага роду гадзіннікі» для царскага двара.

У 1789 годзе выраблена гадзіннікаў і іншых рэчаў на 9729 рублёў. Паведамляецца, што паводле якасці гадзіннікі не саступалі лепшым заходнееўрапейскім.

У 1794 годзе паводле загаду Кацярыны II завод перавялі ў горад Екацярынаслаў, потым у вёску Купава пад Масквой.

Літаратура
----------

* *М. Болбас*. Удастоены вышэйшых узнагарод // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — № 3. — Мн.: Полымя, 1988. — ISSN 0131-2669. С.28,29.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Беражанская гадзіннікавая мануфактура // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 111. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
**Уэйлс** (англ.: Wales Island) — востраў Канадскага Арктычнага архіпелага.

Плошча вострава складае 1137 км². Даўжыня берагавой лініі 176 км. Даўжыня вострава складае 63 км, максімальная шырыня — 23 км. Ландшафт уяўляе сабою раўніну, па якой раскіданы невялікія азёры, мясцовасць трохі павышаецца да цэнтра вострава, дзе вышыня дасягае максімуму ў 80 метраў над узроўнем мора.

Востраў размешчаны ў заліве Комміці, які з'яўляецца самай паўднёвай часткай заліва Буція. Толькі вузкі паўтаракіламетровы заліў аддзяляе Уэйлс ад паўвострава Мелвіл, да паўвострава Сімпсан на заходнім беразе заліва — 51 кіламетр. Найбліжэйшым населеным пунктам з'яўляецца Рэпалс Бей, які знаходзіцца ў 130 км на поўдзень на процілеглым боку паўвострава Мелвіл.

Зноскі
------

1. ↑  Atlas of Canada. List of Islands Архівавана 22 студзеня 2013.
2. ↑  The Island Encyclopedia. Wales Island
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Мультан.

**Мікалай Мікалаевіч Мультан** (24 лістапада 1900, вёска Някрасаўшчына, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 19 верасня 1975) — генерал-маёр. За ўмелае кіраванне часцямі злучэння пры фарсіраванні Дняпра і мужнае ўтрыманне плацдарма на яго правым беразе яму прысвоена званне Героя Савецкага Саюза 21 ліпеня 1944 года.

Скончыў Аб'яднаную беларускую вайсковую школу імя ЦВК БССР (1927), Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генштаба (1951). У Чырвонай Арміі з 1918 года. У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года на Заходнім, 2-м і 3-м Беларускіх франтах; камандзір стралковага палка. Удзельнік баёў пад Масквой, вызвалення Смаленска, Цверы, Магілёва, штурму Кёнігсберга. Камандаваў аперацыяй па вызваленні ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў горада Беразіно (Мінская вобласць). У гонар Героя названа гарадская вуліца.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэа.

**Франчэска (Франсуа) Брэа** (1495, Ніца — 1562, Ніца) — італьянскі жывапісец.

Біяграфія
---------

Франчэска Брэа, сын Антоніа і пляменнік Луі, дзейнічаў у асноўным у Лігурыі і асабліва ў Таджы, і значная частка яго ацалелых твораў захоўваецца ў мясцовым дамініканскім кляштары.

2 мая 1512 г. ён увайшоў у духоўны стан, але ў 1536 г. ажаніўся з Франчэтай. У 1543 г. напісаў Распяцце ў парафіяльным касцёле Таджа; ён працягнуў пісаць фрэскі ў палацы Камунале ў 1544 годзе з паліптыхам Сан-Тамаза і Сан-Джавані Евангеліста (1546) для кляштара Сан-Даменіка. У наступным годзе ён скончыў паліптых Санта-Кацярыны д’Алесандрыйскай для царквы Святых Пятра і Паўла ў Цэрыяне.

З 1547 г. ён пачаў плённае супрацоўніцтва з жывапісцам Джавані Камб’яза да Палчэвера, што, аднак, ускладніла атрыбуцыю наступных твораў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 95788416 · ULAN: 500017474 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пакроўскі.

**Мікалай Мікалаевіч Пакроўскі** (руск.: Никола́й Никола́евич Покро́вский, 15 (27) студзеня 1865 — 12 снежня 1930) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр замежных спраў з 1916 па 1917 годы, сенатар, тайны саветнік.

Біяграфія
---------

З дваран, сын сапраўднага стацкага саветніка. У 1888 годзе па заканчэнні юрыдычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта паступіў на службу ў Міністэрства фінансаў. З 1893 года начальнік аддзялення Канцылярыі Камітэта міністраў. У 1899 годзе віцэ-дырэктар Дэпартамента акладных збораў Міністэрства фінансаў. У 1904 годзе статс-сакратар Дэпартамента эканоміі Дзяржаўнага савета. У 1904—1906 гадах дырэктар Дэпартамента акладных збораў Міністэрства фінансаў.

З 9 ліпеня 1906 да 27 чэрвеня 1914 года — таварыш (намеснік) міністра фінансаў. У 1909 годзе — сенатар. У 1913 годзе — тайны саветнік.

У 1914—1916 гадах таварыш старшыні Раманаўскага камітэта, член Вярхоўнага камітэта па догляду, таварыш старшыні Цэнтральнага ваенна-прамысловага камітэта. З 25 студзеня да 30 лістапада 1916 года — дзяржаўны кантралёр. 30 лістапада 1916 года прызначаны міністрам замежных спраў (да 4 сакавіка 1917 года).

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16911281c · CiNii: DA02332635 · GND: 1082252476 · ISNI: 0000 0004 4572 650X · LCCN: n83218851 · NKC: js2017947098 · NTA: 404023460 · NUKAT: n2017069520 · LIBRIS: 393472 · SUDOC: 176966609 · VIAF: 313564196 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Басана.

**Франчэска Басана-малодшы** (26 студзеня 1549 — 3 ліпеня 1592), таксама вядомы як Франчэска Джамбатыста-да-Пантэ і Франчэска-да-Пантэ-малодшы, — італьянскі мастак эпохі Адраджэння.

Нарадзіўся ў Басана-дэль-Грапа каля Венецыі, быў старэйшым сынам Якапа Басана і ўнукам Франчэска-да-Пантэ-старэйшага. Вучыўся жывапісу ў свайго бацькі і працаваў у майстэрні сям’і Басана разам са сваімі трыма братамі, Джамбатыста і Джыралама. Затым ён пераехаў у Венецыю, дзе заснаваў «галіну» сямейнай мастацкай справы і дзе быў наняты, каб напісаць серыю гістарычных карцін у Палацы Дожаў. Але з прычыны таго, што ён быў схільны да іпахондрыі і іншых захворванняў, ён скончыў жыццё самагубствам, выкінуўшыся з акна неўзабаве пасля смерці свайго бацькі ў 1592 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2  BeWeB Праверана 14 лютага 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q77541206'></a>
2. ↑   Праверана 7 кастрычніка 2021.
3. ↑  Francesco Bassano II. // Web umenia Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q50828580'></a>
4. ↑  Francesco Bassano // Artnet — 1998. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q874430'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q266566'></a>
**Сарпані́т**, або **Царпані́т** — старажытная месапатамская багіня, жонка бога Мардука. 

Культ Сарапаніт узнік у 2 тысячагоддзі да н. э. у эпоху станаўлення Вавілонскай дзяржавы. Яго паходжанне да канца не высветлена. Згодна адной з версій, Сарпаніт першапачаткова была багіняй-заступніцай Сарпана, паселішча каля Вавілона. Распаўсюджана меркаванне, што культ і вобраз Сарпаніт канструяваліся вавілонскімі жрацамі адпаведна прататыпу «божай жонкі», а таму з самога пачатку былі звязаны з культам і вобразам яе мужа Мардука.

Галоўным месцам шанавання быў храм Эсагіла ў Вавілоне, дзе ў пачатку вясны ладзілася дванаццацідзённае свята *акіту* для адзначэння сакральнага шлюбу паміж Сарпаніт і Мардукам. Да багіні звярталіся з ахвяраваннямі, калі жадалі мець дзяцей. Яе эпітэтамі былі «панна глыбіні», «панна месца, населенага рыбамі». 

У 1 тысячагоддзі да н. э. здзяйсняліся спробы атаесамлення Сарапніт з болей вядомай Іштар, але вобразы дзвюх багінь так і не зліліся, іх культы працягвалі існаваць асобна.

Спасылкі
--------

* ASSYRIAN AND BABYLONIAN PRAYERS
* Goddess Sarpanit

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Воўчнік баравы**, **ваўчаягада пахучая**, **ваўчаягада баравік** (*Daphne cneorum*) — расліна роду *Daphne* сямейства *Thymelaeaceae*.

Батанічныя характарыстыкі
-------------------------

Батанічная ілюстрацыя
Куст 10-30 см вышынёй са шматгадовымі лісцем на парастках. Кветкі цёмна-ружовыя, з белаапушанымі кароткімі кветаножкамі. Лопасці калякветніка і прыкветак прыціснутаапушаны.

Лісце скурыстае, шматгадовае, лапатападобнае (8 — 16 мм даўжынёй). Плод — жоўта-бурая скурыстая касцянка. Расце ў хваёвых лясах, на крэйдавых або мергелістых схілах у лесастэпу.

Святлалюбная расліна. Квітнее ў маі — чэрвені.

Арэал
-----

Міжземнаморска-еўрапейскі горна-раўнінны рэліктавы від. Расце ў хваёвых лясах, на схілах з блізкім заляганнем мелу. Зрэдку здараецца ў правабярэжным Палессі, паўночным Падоллі і ў лесастэпу.

Эстэтычныя характарыстыкі
-------------------------

Мае духмяныя кветкі. Дзякуючы гэтаму ў краінах Еўропы, дзе ён расце ў гарах, атрымаў назву «альпійскі бэз».

Расліна заслугоўвае шырокага выкарыстання ў культуры, маючы вельмі высокія дэкаратыўныя якасці.

Ахова
-----

У некаторых мясцовасцях нішчыцца для продажу ў букетах. Патрабуе дбайнай аховы. Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, ахоўваецца ў Польшчы, Украіне, Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* *Ляховіч І.* Ваўчаягада // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------
**Сарх** (фр.: Sarh) — трэці па велічыні горад Чада, адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Сярэдняе Шары і дэпартамента Бархім-Кох. Насельніцтва каля 105 тысяч чалавек (2006 г). Размешчаны прыкладна ў 550 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы Чада Нджамены на беразе ракі Шары.

Сарх заснаваны французамі для вяртальнікаў з працоўных лагераў, утвораных пры будаўніцтве чыгункі Конга-Акіян. Сёння гэта буйны транспартны вузел і цэнтр бавоўнаперапрацоўваючай прамысловасці, таксама вядомы сваім начным жыццём. Славутасці: Нацыянальны музей Сарха, аэрапорт.

Літаратура
----------

* Сарх // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 187. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12203536w · LCCN: n86126507 · VIAF: 138462002 |
**Аль-Байда** (араб. البيضاء‎‎ *Al Baiḍāʾ* Ar-Al Bayda.ogg (i)) — адзін з буйных і асноўных гарадоў у Лівіі, сталіца муніцыпалітэта Эль-Джэбал-Эль-Ахдар і другі па велічыні горад Лівіі ва ўсходнім рэгіёне з насельніцтвам 206 180 жыхароў (у 2006 годзе). Аль-Байда — адзін з самых прыгожых гарадоў у Лівіі, што робіць яго тварам турызму ў Лівіі.

Сустракаецца таксама напісанне *Байда*, *Эль-Бейда* і *Бейда*. У часы італьянскай акупацыі горад быў вядомы як *Беда Літорыя*. Гэта гандлёвы і прамысловы горад на поўначы Кірэнаікі.

На 2011 год, па даных «Нью-Ёрк Таймс», насельніцтва павялічылася да прыблізна 250 000 чалавек. Такім чынам, гэта чацвёрты па велічыні горад Лівіі

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑ . — *The New York Times*.
3. ↑  "Libya Cyrene to re-enchant"(недаступная спасылка)  (фр.). — *Libération*. — 30 April 2011.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Аль-Байда**
**Гало́ўкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Галоўкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Бабіцкага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
Ушу
**Ушу** (**у-шу**) — традыцыйная кітайская сістэма ўдасканалення асобы; комплекс воінскіх дысцыплін. Падзяляецца на некалькі разнавіднасцей: аздараўленчае, традыцыйнае (сямейна-кланавае), баявое, ці ваеннае. Сюды ўваходзяць таксама цыгун, валоданне рознымі баявымі прыстасаваннямі і інш. Уключае шырокі набор фізічных практыкаванняў і прыёмы бою з рознымі відамі зброі ці без яе. Рэлігійна-філасофскай асновай ушу з'яўляюцца даасізм, будызм, канфуцыянства. У сучасны перыяд атрымала пашырэнне не толькі ў Кітаі, але і ў многіх іншых краінах свету. Міжнародная федэрацыя ушу заснавана ў 1990 і аб'ядноўвае звыш 40 краін (1999). Чэмпіянаты Еўропы па ушу праводзяцца з 1990, а чэмпіянаты свету - з 1991. У Беларусі існуе мноства секцый і таварыстваў ушу.

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Крыжаўзвіжанская царква.
**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Свіслач Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на могілках.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў XIX стагоддзі з цэглы як касцёл. Была пашкоджана пад час Другой сусветнай вайны. Адноўлена ў 1997 годзе.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры неарэнесансу з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-східьным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобнай галоўкай і расчлянёным слыхавымі вокнамі. Да фасада далучана чатырох’ярусная (васьмярык на 3 чацверыках) шатровая званіца, з тылу — прамавугольная апсіда з бакавымі рызніцамі. Шацёр званіцы і двухсхільнае пакрыццё апсіды завершаны макаўкамі. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.

Званіца
-------

Збоку ад храма пастаўлена двух’ярусная чатырохгранная шатровая званіца (Званіца знішчана ў 2010 годзе).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач, Гродзенскі раён)
* [ Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач, Гродзенскі раён)] на сайце Radzima.org
* [ Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач, Гродзенскі раён)] на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Залатая ліхаманка** (англ.: gold rush) — неарганізаваная масавая здабыча золата на новых радовішчах, характарызуецца стыхійным наплывам старацеляў і драпежніцкімі метадамі здабычы. 

Новыя радовішчы золата з магчымасцю здабычы золата шліхавым метадам прыцягваюць увагу вялікай колькасці людзей, якія сцякаюцца ў рэгіён, ствараючы лагеры старацеляў. Такі наплыў стымулюе развіццё эканомікі рэгіёну, якому трэба рэагаваць на патрэбы ў прадуктах харчавання, таварах, жыллі, абсталяванні. Аднак, адносна лёгкая здабыча золата спыняецца праз некалькі гадоў і саступае месца механізаваным метадам, якія даступныя толькі кампаніям.

Залатыя ліхаманкі пачаліся ў сярэдзіне XIX стагоддзя і працягваюцца ў розных кропках зямнога шара да гэтага часу. Асноўнымі лічацца каліфарнійская (1849), аўстралійская (1851), паўднёваафрыканская (1886), клондайкская (1896) і аляскінская (1898) залатыя ліхаманкі.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4157874-0 · Microsoft: 2780750054 |
**Bipes biporus** — від паўзуноў з сямейства *Bipedidae*. Эндэмік Мексікі. Жыве на Каліфарнійскім паўвостраве.

Апісанне
--------

Агульная даўжыня дасягае 15-23 см. Галава кароткая, закругленая з маленькімі вачыма. Цела мае чэрвепадобную форму, пакрыта дробнай, гладкай луской. Хвост кароткі, завостраны. Заднія канечнасці рэдукаваны. Пярэднія канечнасці кароткія, з 5 пальцамі, з доўгімі кіпцікамі. Язык раздвоены.

Любіць пясчаныя глебы, паўпустыні. Большую частку жыцця праводзіць пад зямлёй, рыючы свае хады і норы. На паверхні з'яўляецца пасля дажджу. Актыўны ноччу. Харчуецца насякомымі, галоўным чынам мурашкамі і тэрмітамі.

Яйцакладны від. Самка ў ліпені адкладае 1-4 яйкі. Праз 2 месяцы з'яўляюцца маладыя асобіны.

Працягласць жыцця 1—2 гады.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Love, B. 2009. Die Vergessenen. Reptilia (Münster) 14 (4): 83-84

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Reptile Database |
**Уэйд ван Нікерк** (афр.: Wayde van Niekerk; нар. 15 снежня 1992, Кейптаўн) — паўднёваафрыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца на дыстанцыях 200 і 400 метраў. Алімпійскі чэмпіён 2016 года і двухразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 400 метраў. З’яўляецца дзеючым рэкардсменам свету на дыстанцыі 400 метраў са жніўня 2016 года, пабіўшы рэкорд Майкла Джонсана, які трымаўся 16 гадоў.

Яго першымі міжнароднымі спаборніцтвамі стаў чэмпіянат свету сярод юніёраў 2010 года, на якім ён заняў 4-е месца ў бегу на 200 метраў. Выйграў бронзу ў эстафеце 4 × 400 м на летняй Універсіядзе 2013 года ў Казані.

4 ліпеня 2015 года на спаборніцтвах Meeting Areva усталяваў рэкорд Афрыкі ў бегу на 400 метраў — 43,96. Ён стаў першым афрыканцам, каму ўдалося прабегчы гэтую дыстанцыю хутчэй 44 секунд. Яго рэкорд прастаяў усяго адзін дзень, бо ўжо 5 ліпеня 2015 года Айзек Макуала паказаў вынік 43,72.

Стаў пераможцам чэмпіянату свету 2015 года з рэкордам Афрыкі — 43,48. Гэты вынік стаў 4-м у спісе самых хуткіх на гэтай дыстанцыі за ўсю гісторыю.

5 жніўня 2016 года нёс сцяг ПАР на цырымоніі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра. 14 жніўня 2016 года выйграў Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра з новым сусветным рэкордам — ​​43,03, пабіўшы рэкорд Майкла Джонсана 1999 года (43,18).

На чэмпіянаце свету 2017 года ў Лондане 8 жніўня ўпэўнена выйграў золата на дыстанцыі 400 метраў з вынікам 43,98, сярэбраны прызёр Стывен Гардзінер адстаў на 0,43 сек. 10 жніўня ў фінале на дыстанцыі 200 метраў ван Нікерк стаў другім (20,11), на 0,02 сек адстаўшы ад Раміля Гуліева з Турцыі, і па фотафінішы апярэдзіўшы Джэрыма Рычардса.

У канцы кастрычніка 2017 года падчас дабрачыннага футбольнага матча атрымаў сур’ёзную траўму, з-за якой цалкам прапусціў сезон 2018 года, а таксама чэмпіянат свету 2019 года.

Зноскі
------

1. ↑  Wayde van Niekerk // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
|  |
| --- |
| **Залатое імя  у іерогліфах** |
|  |

**Залатое імя** — адно з пяці імёнаў царскага тытула ў Старажытным Егіпце. Сэнс назвы, а таксама яго значэнне не да канца высветлена да сённяшняга дня.

Паходжанне
----------

Магчыма фараон прыраўноўваўся залатым імем да сонца, якое ў выглядзе сімвалічнай выявы сокала плыло па небе на караблі ці барцы. Таму знак, які пазначае залатое імя, складаецца з сокала (Гора), які сядзіць на іерогліфе, які азначае золата.

Залатое імя паводле позніх крыніц як афіцыйны дадатковы тытул ужываецца ўжо пры фараоне Джосеры з трэцяй дынастыі. Аднак, толькі на помніках фараона Снофру яно з'яўляецца сучасным эпосе. Залатое імя пачыналася значком сокала, які сядзіць на кулоне, прычым гэты стыль да эпохі Сярэдняга царства не змяняўся.

Пазнейшыя інтэрпрэтацыі
-----------------------

У эліністычны перыяд, да якога адносіцца Разецкі камень, у гэтым значку бачылі перамогу Гора над яго злым братам Сетам. Але гэта інтэрпрэтацыя не адпавядае неваяўнічым напісанням залатога імя ў старажытных тытулах фараонаў Егіпта аж да 11-й дынастыі. Наконт свайго тытулам Тутмас III гаворыць: «Ён (Амун) ствараў мяне як „Бік-ен-небу" (Залатога сокала)». Яго суправіцельніца Хатшэпсут называецца «Хор-ент-дам» (Гор з чыстага золата). У сувязі з назвай «Залатога памяшкання» як месца пахавання фараона ў Новым царстве, золата інтэрпрэтуецца як сінонім вечнасці. Таму залатое імя можа несці аналагічнае значэнне — як выраз жадання фараона быць вечным Горам.

Зноскі
------

1. ↑  Wolfgang Helck, Eberhard Otto: *Kleines Lexikon der Ägyptologie*. S. 153.
2. ↑  Rolf Felde: *Ägyptische Könige und Königinnen.* S. 21.

Літаратура
----------

* Hans Bonnet: *Goldhorus*, in: *Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte*, Hamburg 2000 ISBN 3-937872-08-6 S. 216f.
* Wolfgang Helck, Eberhard Otto: *Kleines Lexikon der Ägyptologie*. Harrassowitz, Wiesbaden 1999, ISBN 3-447-04027-0
* Jürgen von Beckerath: *Handbuch der ägyptischen Königsnamen.* Münchner Ägyptologische Studien, Bd. 49. Philipp von Zabern, Mainz 1999, ISBN 3-8053-2591-6
* Alan Gardiner: *Egyptian Grammar.* Griffith Institute, Oxford
* Thomas Schneider: *Lexikon der Pharaonen*, 2002 ISBN 3491960533

| ⛭Тытул фараона |
| --- |
| Асабістае імя • Троннае імя • Хорава імя • Імя па Небці • Залатое імя |
Beretta 9000 — пісталет з палімернай рамкай. Ён кампактны і досыць магутны. Боезабеспячэнне — магазін на 12 (9×19 мм Парабэлум) ці 10 (.40) патронаў.
Beretta 9000 пабудаваны па схеме з кароткім ходам ствала. Усе пісталеты серыі 9000 маюць унутраны засцерагальнік, блакавальны ўдарнік да поўнага выціскання спусковго гапліка і індыкатар наяўнасці патрона ў патроннике.

Мадэлі
------

* Маецца дзве версіі пісталета Beretta 9000 — F і D. Версія F мае вонкавы двухбаковы засцерагальнік, які таксама служыць для здымання цынгеля з баявога ўзвода.
* Версія D вонкавага прадзасцерагальніка не мае.

Пнеўматычныя копіі
------------------

**Анікс A-9000S Beretta**
Мадэль Анікс Beretta A-9000S вырабляецца па ліцэнзійнай дамове ЗАТ Група Аникс і Beretta — Італія і з’яўляюцца дакладнай копіяй агнястрэльнай зброі Beretta 9000S. Дызайн ад Гуджыара, аўтара Мазераци і Астон Марцін, з’яўляецца новым у сучасным пистолетостроении і надае пісталету каларыт высокай італьянскай моды. Выкарыстоўваная схема 22-зараднай крамы канвеернага тыпу дазваляе ўжываць сталёвыя шарыкі СТСТ і ўсе выгляды свінцовых куль калібра 4,5 мм (.177) даўжынёй не больш 7,6 мм. Усе функцыянальныя элементы агнястрэльнага пісталета захавалі сваё прызначэнне: рухомая затворная рама, затворная затрымка, двухбаковы засцерагальнік для магчымасці яго выкарыстання аберуч, паўнавартасны спускавы механізм падвойнага дзеяння.

| ⛭Зброя фірмы Beretta |
| --- |
| Пісталеты | 
* M1915/M1919
* M1923
* M1934
* M1935
* M1951
* 92 (93R M9 90two)
* 70 Series
* Cheetah/80 Series
* Cougar
* 9000
* Px4 Storm
* 418
* U22 Neos
* Bobcat
* Tomcat
* Jetfire/Minx
* Nano
* Pico

 |
| Рэвальверы | 
* Stampede
* Laramie

 |
| Пісталет-кулямёты | 
* M1918
* M38
* M3
* M12
* Mx4 Storm

 |
| Вінтоўкі і карабіны | 
* Cx4 Storm
* Rx4 Storm
* Sniper 501

 |
| Аўтаматы і кулямёты | 
* BM59
* AR-70
* AS70/90
* ARX-160

 |
| Гладкастволавыя стрэльбы | 
* Silver Pigeon
* 682
* DT-10
* 1201FP
* AL391
* Xtrema 2

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Збаравічы.
**Збаравічы** — гарадзішча I—IV ст. штрыхаванай керамікі культуры каля в. Збаравічы Мінскага раёна. Авальная пляцоўка была ўмацавана драўлянай сцяной і валам. Выяўлены рэшткі 2 шматкамерных жытлаў слупавой канструкцыі, агнішчы, гаспадарчая пабудова, больш за 20 ям-паграбоў. Знойдзены абвугленае зерне пшаніцы, фрагменты керамікі, бронзавыя ўпрыгожанні, жалезныя сярпы і шылы і іншае.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
**Кугурлуй** — поймавае возера ў нізоўі Дуная, ў Адэскай вобласці Украіны. Мае рэжым вадасховішча.

Плошча 82 км², сярэдняя глыбіня 0,6-0,8 м, найбольшая — 2 м.

У паўночнай частцы пратокай злучаецца з возерам Ялпуг, на поўдні пратокамі злучана з Дунаем. Тут узведзена дамба з шлюзаваным каналам, водаабмен з Дунаем адбываецца таксама па пратоках з шлюзамі для пропуску рыбы.

Катлавіна няправільнай акруглай формы. Берагі нізінныя, звілістыя, забалочаныя. Тэмпература вады ўлетку 28…30 °C, зімой возера замярзае. Мінералізацыя вады 0,8-1,5 г/л. Дно заглеенае.

Берагі параслі трыснягом і рагозам, у возеры таксама развіваецца гідрафільная расліннасць. Багатая іхтыяфаўна, у прыбярэжных зарасніках — месцы гнездавання птушак.

Значэнне для рыбалоўства маюць сазан, судак, лешч, шчупак і інш. а таксама ракі. Вада выкарыстоўваецца для арашэння.

Літаратура
----------

* *Амброз Ю. О.* Кугурлуй // Географічна енциклопедія України: у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 2 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1990.
**Махавік паразітны** (*Xerocomus parasiticus*) — шапкавы базідыяльны грыб сямейства балетавых. Адзіны паразітны грыб сярод сямейства.

Апісанне
--------

Шапка дыяметрам 2-7 см, пукатая, потым пляскатая, сухая, тонкаапушаная, з узростам са шчылінкамі, жаўтавата- або аліўкава-бурая. Мякаць жоўтая, каля ножкі буравата-чырванаватая, з мяккім смакам і слабым грыбным пахам. Трубачкі зыходныя, жоўтыя, з чырванаватымі плямамі, з няправільна-вуглаватымі порамі. Ножка памерам 3-7 х 1-2 см, цыліндрычная, суцэльная, нярэдка выгнутая, гладкая, залаціста-жоўтая, з чырванаватымі плямамі. Споры 12-15 х 4-5 мкм, шырокавераценападобныя, гладкія, аліўкава-бурыя.

Пашырэнне
---------

Немаральны від з еўрафрыкана-амерыканскім арэалам. Пашырэнне: Заходняя Еўропа, Паўночная Афрыка, Паўночная Амерыка. У Беларусі надзвычай рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці і на абмежаваных плошчах.

Сустракаецца ў шыракалістых лясах з умераным увільгатненнем, у месцах плоданашэння несапраўднага дажджавіка. На Беларусі расце на жывых пладовых целах цвердаскура звычайнага (*Scleroderma aurantium*). Пладовыя целы растуць паасобку або невялікімі групамі.

Выкарыстанне
------------

Малавядомы ядомы грыб.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780062765 |
Малюнак гусіцкай тарасніцы.
**Тарасніца** (ад чэш. *tarasnice* ад, магчыма, ісп.: taraxia«вялікая змяя») — еўрапейскі тып малакалібравай гарматы 15 ст. Тып быў уведзены ў масавы ўжытак гусітамі і выкарыстоўваўся пераважна для непасрэднай агнявой падтрымкі.

Руля была адносна доўгая (21—29 кал.), жалезна-каваная, пазней літая з бронзы і часта мела васьмікантовую форму, узмоцненую вакол каморы. Калібр складаў 4—10 см. Тарасніцы стралялі на адл. да 200—300 м каменнымі кулямі, пазней каванымі і літымі жалезнымі кулямі, пазней жалезнымі кулямі з свінцовай абалонкай. Найчасцей гармата мела брусавы пераносны лафет, часам з дугавым механізмам вертыкальнага навядзення, і транспартавалася на вазах.
Гл.далей: гуфніца, фоглер, бамбарда, гакаўніца.

Літаратура
----------

* Stanisław Kobielski. Polska broń palna. Zakład narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1975. 201 c.

Зноскі
------

1. ↑  Пд.: Harald Skala. Geschichte der k. k. Artillerie.
**Гадэскальк (Готшальк)** (лац.: Godescalc, Gottschalk, Gotteschalchus, італ.: Godescalco, забіты ў 743) — герцаг Беневента (740—743).

Біяграфія
---------

Пра герцага Беневента Гадэскалька вядома вельмі мала. Галоўная прычына гэтага — недастатковае асвятленне раннесярэдневяковай гісторыі Беневента ў крыніцах.

Гадэскальк стаў герцагам Беневента ў 740 годзе, пасля смерці свайго папярэдніка Грыгорыя, відаць, без ухвалення караля лангабардаў Ліўтпранда. Стаўшы герцагам, ён, скарыстаўшыся смутай, якая панавала ў Італіі, і абурэннем спалецкага герцага Тразімунда II, а таксама заручыўшыся падтрымкай папы Грыгорыя III, паспрабаваў аддзяліцца ад каралеўства лангабардаў.

Жадаючы пакараць непакорлівых васалаў, Ліўтпранд у 742 годзе рушыў са сваёй арміяй на поўдзень. Спачатку ён увайшоў у Спалета, пазбавіў герцага Тразімунда ўлады і адправіў яго ў манастыр. Затым Ліўтпранд спешна рушыў на Беневента. Гадэскальк, даведаўшыся пра яго набліжэнне, зрабіў спробу пагрузіцца на карабель і адплысці ў Грэцыю. Пасля таго, як ён пагрузіў на судна сваю жонку Ганну і ўсю свая маёмасць і хацеў ужо сам узысці на борт карабля апошнім, на яго раптам напалі жыхары Беневента, якія былі прыхільнікамі Гізульфа, і забілі яго. Яго жонка з маёмасцю дабралася да Канстанцінопаля.

Паводле «Гісторыі лангабардаў» Паўла Дыякана, Гадэскальк быў герцагам Беневента на працягу трох гадоў. Пасля смерці Гадэскалька Ліўтпранд прызначыў герцагам Гізульфа II, які, відаць, да таго часу ўжо дасягнуў паўналецця.

Зноскі
------

1. ↑  *Павел Дыякан*. «Гісторыя лангабардаў» VI, 56—57.

Літаратура
----------

* *Павел Диакон.* История лангобардов = Historia Langobardorum (руск.). — М.: Азбука-классика, 2008. — 320 с. — 5 000 экз. — ISBN 978-5-91181-861-6.
* *Грегоровиус Ф.* История города Рима в Средние века (от V до XVI столетия) (руск.) / Пер. с нем. М. Литвинова, В. Линде, В. Савина. — М.: Альфа-книга, 2008. — 1280 с. — (Полное издание в одном томе). — 6 000 экз. — ISBN 978-5-9922-0191-8.

Спасылкі
--------

* SOUTHERN ITALY (англ.). *Foundation for Medieval Genealogy*. Архівавана з першакрыніцы 28 сакавіка 2012. Праверана 16 лістапада 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Корбут.
**Міхаіл Філіп Сігізмунд Антон Корбут** — дзяржаўны служачы, памешчык Навагрудскага павета.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Карафа-Корбутаў герба «Корчак». Сын Іосіфа Антона Корбута, чашніка і маршалка навагрудскага, і Саламеі з Гінтараў, дачкі стольніка навагрудскага.

Ахрышчаны 2 мая 1795 г. у Нясвіжскім касцёле. Кандыдат філасофіі. Падкаморы навагрудскі.

Паручнік 17-га палка кавалерыі войска польскага, *«не вядома, ці служыў ён у войсках Герцагства Варшаўскага і ці ўвайшоў пасля асабіста ў склад былых войскаў Царства Польскага»*. У адстаўцы з 19 ліпеня 1817 г. З 1824 г. валодаў маёнткам Дамашэвічы Навагрудскага павета (у 1832 г. 100 рэвізскіх душ).

Прызнаны ў дваранстве пастановамі ад 25.09.1826 г. Гродзенскага дваранскага дэпутацкага сходу з унясеннем у 6-ю частку радаводнай кнігі дваран Гродзенскай губерні, Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу ад 30.03.1850 г. з унясеннем у 6-ю частку радаводнай кнігі дваран Мінскай губерні, 12.03.1851 г. з унясеннем у 3-ю частку радаводнай кнігі дваран Мінскай губерні. Зацверджаны ўказам Сената.

Сям’я
-----

Магіла жонкі Соф’і са Слізняў (1806—1878) на Друцкаўшчынскіх могілках
У шлюбе з Соф’яй са Слізняў (22 ліпеня 1805 — 24 студзеня 1878), дачкой харунжага навагрудскага Яна Слізня і сястрой скульптара Рафала. Жонка Соф’я пахаваная на могілках у Друцкаўшчыне (магіла знішчана).

Меў двух сыноў, якія, відаць, памерлі ў раннім дзяцінстве, і дачок, якія валодалі спадчыннымі маёнткамі Рудаўка і Ужанка Навагрудскага павета (у 1786 г. больш за 1000 дзесяцін зямлі):

* Іосіф (нар. 1823);
* Ян (нар. 1825);
* Мацільда, у шлюбе з Кукевічам;

Магіла дачкі Саламеі ў Рудаўцы
* Саламея[d] (1831 — 18 лютага 1907). У 1892 г. перасялілася разам з сястрой Соф’яй у г. Варшаву, дзе і памерла. Пахавана на могілках у Рудаўцы;
* Соф’я. У 1892 г. перасялілася разам з сястрой Саламеяй у г. Варшаву;

Магіла дачкі Міхаліны ў Воўкавічах
* Міхаліна, у шлюбе з Беліковічам.

Літаратура
----------

* 77/60 Міхаіл-Філіп-Сігізмунд-Антон // Я — сын Ваш : Статкевічы, Сацкевічы-Статкевічы герба «Касцеша». Карафа-Корбуты герба «Корчак» / Анатоль Статкевіч-Чабаганаў. — Мінск : Роднае слова, 2011. — 592 с. : іл. — (Летапіс беларускай шляхты). ISBN 978-985-90254-1-9


| ?Міхал Корбут — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Андрэй Ігнацій Корбут[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Міхал Корбут |  | Іосіф Антон Корбут |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | ? з Камароўскіх[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Блаславёны Міхал Сапоцька** (1 лістапада 1888, Юшаўшчына, суч. Навасады, Валожынскі раён — 15 лютага 1975, Беласток) — каталіцкі святар, спаведнік св. Фаўстыны Кавальскай, заснавальнік Кангрэгацыі Сясцёр Міласэрнасці Ісуса Хрыста.

Біяграфія
---------

У 1901–1902 вучыўся ў народнай школе ў Забрэззі, дзе часта ўдзельнічаў у набажэнствах у парафіяльным касцёле. Святарскі прыклад тагачаснага забрэзскага пробашча Яна Куніцкага ажывілі ў ім жаданне стаць святаром з дзяцінства. Здаў экзамен у шасцікласную школу ў Ашмянах, навучаўся тут з 1904 па 1906 гады.

Затым у семінарыі ў Вільні. Святарскае пасвячэнне атрымаў у Вільні ў 1914.

У 1914 скіраваны вікарыем у Табарышках, дзе служыў да 1918 года.

У Вільні з 1924 да 1947 года. У віленскі перыяд Міхал Сапоцька быў прызначаны спачатку вайсковым капеланам і садзейнічаў адбудове касцёла св. Ігнацыя, потым стаў духоўным айцом Мітрапалітальнай духоўнай семінарыі. З 1928 — прафесар тэалагічнага факультэта Віленскага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, дзе стаяў ля вытокаў новай манаскай Кангрэгацыі Сясцёр Міласэрнасці Езуса Хрыста. Але перш за ўсё ў Вільні ён выконваў абавязкі рэктара касцёла Арханёла Міхала, стаў спаведнікам сястры Фаўстыны Кавальскай. У 1933–1936 гг. быў напісаны духоўны «Дзённік» сястры Фаустыны, намаляваны абраз Міласэрнага Езуса (мастак Яўген Казіміроўскі).

Пасля Другой сусветнай вайны — прафесар у духоўнай семінарыі ў Беластоку.

Беатыфікаваны 28 верасня 2008 у Беластоку.

Зноскі
------

1. 1 2  Michał Sopoćko // GCatholic.org — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25932135'></a>
2. 1 2  Michał Sopoćko // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
3. ↑  catholic.by

Літаратура
----------

* Дзённік: Божая Міласэрнасць у маёй душы / Св. сястра Фаўстына Кавальская ZMBM; пер. з пол. Крыстыны Лялько. — Мінск: ПРО ХРЫСТО, 2014. — 1022 с. — ISBN 978-985-7074-19-8

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Міхал Сапоцька на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: michal-sopocko · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12747994t · GND: 122061578 · ISNI: 0000 0001 1035 8215 · LCCN: n88141571 · NLP: A11806825 · NTA: 074929143 · NUKAT: n96208379 · SUDOC: 185089178 · VIAF: 3344042 |

 |
**Вра́гавіцы** (чэшск.: Vrahovice) — вёска ў Оламаўцкім краі Чэшскай Рэспублікі, недалёка ад Просцеява. Насельніцтва складае каля 3 400 жыхароў. У вёсцы ёсць царква Святога Варфаламея, паштовае аддзяленне і некалькі бараў.

Гісторыя
--------

Царква Святога Варфаламея
Упершыню вёска згадваецца ў 1337 годзе. Паводле гістарычных звестак, прынамсі ў 1370 годзе ў вёсцы існавала царква. Яна была спаленая вялікім пажарам у 1587 годзе. Замест яе была пабудаваная новая царква, якая праіснавала да 1831 года, калі была знесеная — на яе месцы ў 1831—1836, на сродкі Яна Ёзэфа, чэшскага графа і ўласніка зямлі, на якой стаяла вёска, была пабудаваная новая царква.

Зноскі
------

1. ↑  *Český statistický úřad*  Праверана 1 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3504917'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111647375'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Врагавіцы
* Врагавіцы (чэшск.)
**«Public Enemy»** (скарочана «PE»; з англ. — «Вораг грамадства») — амерыканскі хіп-хоп-гурт з Лонг-Айленда, вядомы сваімі палітызаванымі тэкстамі, крытыкай СМІ і актыўнай цікавасцю да праблем афраамерыканскай супольнасці. Іх візітнай карткай з’яўляецца кампазіцыя «Fight the Power», якая ўпершыню прагучала ў фільме Спайка Лі «Рабі, як трэба!» (1989).

Пасля выпуску скандальнага і радыкальнага альбома «It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back» (1988) яны абышлі Run-D.M.C. як самы авангардны праект у асяроддзі хіп-хопа. У адрозненне ад эратычнага эскапізму N.W.A, тэксты Public Enemy былі прысвечаны вострасацыяльным тэмам і заклікалі слухачоў займаць актыўную жыццёвую пазіцыю.

Зноскі
------

1. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Абуховіч.

**Міхал Леў Абуховіч** (каля 1630 — 22 кастрычніка 1668) — вялікалітоўскі дыпламат, пісьменнік-мемуарыст.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Абуховіч». Сын Піліпа Казіміра Абуховіча.

Падкаморы мазырскі прыкладна з 1662 года і новагародскі з 1665 года, стражнік вялікі літоўскі у 1668 годзе; стараста гожаўскі, цырынскі і пераломскі; пасол на соймы 1664—1665 і 1665 гадоў. У 1645 годзе вучыўся ў Віленскай акадэміі. Пасля пакаёвы дваранін караля Яна II Казіміра Вазы. Дыпламатычны ганец у Маскву ў 1650 годзе і двойчы ў 1653 годзе. У 1651 годзе суправаджаў караля ў Берасцечкаўскай выправе, у 1656 годзе ўдзельнічаў у баях са шведамі за Варшаву, у ходзе якіх пасля смерці бацькі стаў камандзірам яго палка. У 1660 годзе ваяваў на Берасцейшчыне з атрадамі маскоўскага ваяводы І. А. Хаванскага. Быў узяты ў палон і адпраўлены ў Маскву, у 1662 годзе абменены ў Смаленску на маскоўскіх военачальнікаў. У 1664 годзе ўдзельнічаў са сваім палком у выправе на Северскую зямлю. Валодаў маёнткамі ў Смаленскім ваяводстве, Ятрай у Новагародскім ваяводстве, Буховічамі ў Кобрынскай эканоміі, Суражам, Казянамі і Тарапчанамі ў Віцебскім ваяводстве, Ясудавам і Свяцкам у Гарадзенскім павеце.

Пахаваны ў Новагародскім касцёле езуітаў.

Творчасць
---------

Пакінуў 2 сціслыя дыярыушы: за 1660—1662 гады (пра знаходжанне ў Маскве) і за 1663—1665 гады. Дыярыушы, якія, апроч фактаў жыцця і палітычнай гісторыі, змяшчаюць замалёўкі побыту — з’яўляюцца каштоўнай гістарычнай крыніцай.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Name Authority Database as Linked Data, Báze národních jmenných autorit v podobě propojených dat Праверана 30 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106982540'></a>

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Абуховічы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 199. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 129643165 · ISNI: 0000 0001 1001 3372 · NKC: js20191042280 · NUKAT: n2004052326 · VIAF: 102131435 |


| ?Міхал Леан Абуховіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Міхал Леан Абуховіч |  | Піліп Абуховіч |  | Фёдар Абуховіч[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |