recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Геральд Рыгоравіч Маньшын** (5 жніўня 1938, п. Фрунзе, Слаўянасэрбскі раён, Луганская вобласць, Украіна — 13 жніўня 2022) — беларускі вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі, кіравання. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994), доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1986).

Біяграфія
---------

Скончыў Кіеўскі інстытут інжынераў грамадзянскай авіяцыі (1961), працаваў на інжынерных пасадах Мінскай авіяцыйнай тэхнічнай базы Беларускага ўпраўлення грамадзянскай авіяцыі.

З 1970 года вучоны сакратар Аддзялення фізіка-тэхнічных навук АН БССР. З 1974 года загадчык лабараторыі эргатычных сістэм Інстытута тэхнічнай кібернетыкі АН БССР. З 2000 года загадчык лабараторыі Інстытута механікі і надзейнасці машын (з 2006 Аб’яднанага інстытута машынабудавання) Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Адначасова з 1985 года прафесар кафедры аўтаматычных сістэм МВІЗРУ СПА.

Узнагароды
----------

Дзяржаўная прэмія СССР (1985) за працы ў галіне спецыяльнай кібернетыкі. Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1981), ордэнам Ламаносава (2007), медалямі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаванні па тэорыі аналізу і сінтэзу складаных сістэм прысвечаны праблемам прафілактычнага кантролю, матэматычным мадэлям складаных сістэм, задачам папярэджання адмоваў тэхнікі і памылак чалавека-аператара. Вырашыў праблему кіравання сістэмамі машына-чалавек-асяроддзе. Выканаў цыкл работ па якаснай тэорыі машыннага праектавання складаных сістэм з улікам чалавечага фактару. Створаны высокаэфектыўныя кіруючыя комплексы, якія маюць важнае значэнне, праведзены іх выпрабаванні на практыцы. Распрацаваў асновы тэорыі забеспячэння якасці, надзейнасці, бяспекі сістэм чалавек-машына, стварыў эргатычнае забеспячэнне аўтаматызаваных сістэм, тэорыю аўтаматызацыі эрганамічнага праектавання складаных сістэм. Пад яго кіраўніцтвам распрацаваны мабільныя шматфункцыянальныя машыны падвойнага прызначэння. Распрацаваў шэраг арыгінальных прыбораў, тэхнічных рашэнняў і сістэм кіравання, стварыў комплекс ДАСТаў у галіне спецыяльнай тэхнікі.

Аўтар больш за 500 навуковых прац, у т.л. 13 манаграфій, звыш 100 сведчанняў на вынаходствы і патэнтаў.

### Бібліяграфія

* Статистическая оптимизация качества функционирования электронных систем. М. 1974 (совм. с В. А. Игнатовым).
* Управление режимами профилактик сложных систем. Мн. 1976.
* Надежность систем «человек-машина». Мн. 1985.
* Обеспечение качества функционирования автоматизированных систем. Мн.: Наука и техника, 1986 (совм. с С. В. Кирпичом).
* Современные контролирующие и управляющие средства и системы производственных информационных технологий. Мн. 2003 (в соавт.).
* Эргатика: Некоторые проблемы моделирования сложных человеко-машинных систем. Мн.: Амалфея, 2008 (совм. с В. А. Асановичем, А. Б. Пышкиным).

Зноскі
------

1. ↑  Навука. — 2022. — 23 жніўня. С. 7
2. ↑  МАНЬШЫН Геральд Рыгоравіч

Спасылкі
--------

* Маньшын Геральд Рыгоравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Профіль на сайце НАН Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 135788 |
Познегатычная гаргулья «Святой капэлы» ў Венсенскім замку, XV ст.
**Гаргу́лья** (фр.: gargouille, [ɡaʁ.ɡuj]) — у гатычнай архітэктуры: каменны ці металічны выпуск вадасцёкавага жолаба, часцей за ўсё скульптурна аформлены ў выглядзе гратэскнага персанажа (часам — шматфігурнага сюжэту) і прызначаны для эфектыўнага адводу дажджавога сцёку ад вертыкальных паверхняў ніжэй навісі даху. Моцна вынесеная перпендыкулярна сцяне гаргулья, з'яўляецца найхарактэрным элементам сілуэту шматлікіх буйных пабудоў сярэднявечнага Захаду, а таксама адным з матываў у гатычных рэмінісцэнцыях эклектыкі, мадэрну і ар-дэко, дзе яе функцыя часта выключна дэкаратыўная.

Гл. таксама
-----------

* Маскарон
* Мадыльён
* Замкавы камень

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гаргулья
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дымаўшчына.
**Дымаўшчына** — арніталагічны заказнік мясцовага значэння, які знаходзіцца на поўнач ад аднайменнай вёскі.

Апісанне
--------

Створаны плошчай 150 га ў 1979 годзе для аховы унікальных згуртаванняў птушак на зарослых тарфяных кар'ерах на месцы верхавога балота. Рашэннем Віцебскага райвыканкама № 667 ад 30.05.2012 года пераўтвораны. Плошча 157,83 га.

Фаўна
-----

На тэрыторыі заказніка гняздуецца 61 від птушак, у тым ліку прамысловыя (вадаплаўныя, кулікі), ахоўныя і рэдкія (пустальга звычайная (*Falco tinnunculus*), дзербнік (*Falco columbarius*), вялікі бугай (*Botaurus stellaris*), рэмез звычайны (*Remiz pendulinus*), чайкі малая (*Larus minutus*) і шызая (*Larus canus*) і інш.), агульнай колькасцю каля 1,5 тысяч пар.

Зноскі
------

1. ↑  Біялагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі Архівавана 4 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Заказнікі на тэрыторыі Віцебскага раёна // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ. 2004. — 772 с.: іл. — С. 725. — ISBN 985-02-0647-0.
**Dulle Griet** (у перакладзе з з.-флам. «Грэта-вар’ятка») — цяжкая бамбарда XV стагоддзя, адзін з нешматлікіх захаваных асобнікаў сярэднявечных каваных гармат. Выраблена ў пачатку XV стагоддзя ў горадзе Гент на тэрыторыі тагачаснай Свяшчэннай Рымскай імперыі. У 1452 выкарыстоўвалася пры аблозе Аўдэнардэ, была захоплена жыхарамі горада і знаходзілася наступныя 126 гадоў у гэтым горадзе. Толькі ў 1578 годзе гентцы вярнулі гармату сабе і ўсталявалі на адной з плошчаў горада. Маючы калібр 660 мм, «Грэта-вар’ятка» уваходзіць у шэраг найбуйнейшых у свеце гармат, якія выкарыстоўваюць каменныя ядры.

Літаратура
----------

* Volker Schmidtchen: Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit. Teil I. In: Technikgeschichte. Band 44, Nr. 2, 1977, S. 153–173 (164–166).
**Воблачныя вылічэнні** (англ.: cloud computing; grid computing; utility computing — літаральна «вылічанні ў аблоках», «сеткавыя вылічанні», «вылічанні на патрэбу»): канцэпцыя і методыка ажыццяўлення вылічэнняў з дапамогай маштабаваных вылічальных рэсурсаў, якія існуюць па-за асяроддзем адказнасці спажыўца, і карыстанне якімі аплочваецца спажыўцом паводле патрэбы, у т.л. і аднаразова.

Апісанне
--------

У такой канцэпцыі спажывец не ведае нічога пра магутнасць, размяшчэнне, арганізацыю вылічальных рэсурсаў, якімі ён карыстаецца; выкарыстаць можна які-небудзь рэсурс, які наогул існуе ў пэўным «воблаку»; выкарыстоўваецца толькі тое, што трэба, і аплочваецца, толькі выкарыстанае. Вылічальнае воблака мусіць валодаць высокай даступнасцю для спажывецкіх зваротаў і хуткім часам адказу.

Тэрмін паходзіць ад распаўсюджанага на тэхнічных дыяграмах схематычнага азначэння Сеціва і вылічальных сетак у выглядзе воблака (*cloud*). Пашырэнне ўжывання тэрміна пачалося ў 2007 годзе, калі методыкай сталі часцей карыстацца ў развязках праблемы гарызантальнага маштабавання.

Канцэпцыя лічыцца дарэчным адказам на праблемы традыцыйнай будовы вылічальнай інфраструктуры — невыкарыстанне значнай часткі выл. магутнасцей; патрэба ўтрымання абслуг. персаналу; выдаткі на эл. энергію.

Зноскі
------

1. ↑  Prabhakar Chaganti. Cloud computing with Amazon Web Services, Part 1: Introduction. — Тэхнічная бібліятэка IBM

Літаратура
----------

* Prabhakar Chaganti. Cloud computing with Amazon Web Services, Part 1: Introduction. — Тэхнічная бібліятэка IBM.
**Старасцень прыручайны** (*Tephroseris crispa*) — від раслін роду *Tephroseris* сямейства Астравыя (*Asteraceae*). Раней адносіўся да роду Старасцень (*Senecio*).

Апісанне
--------

Шматгадовая травяністая расліна з прамым баразнаватым, у верхняй частцы крыху галінастым, у ніжняй частцы нярэдка пурпуровым сцяблом вышынёй 20-60 см і кароткім тоўстым карэнішчам. Прыкаранёвае лісце ў разетцы, лапатчастае, на верхавінцы тупое, па краях востразубчастае, на доўгіх, часам у 2-3 разы даўжэйшых за пласцінку, крылатых чаранках. Ніжняе сцябловае лісце на больш кароткіх чаранках, чым прыкаранёвае, верхняе — сядзячае, ланцэтападобнае, або вузкаяйкападобнае. Ліставыя пласцінкі зверху цёмна-зялёныя, знізу больш бледныя і каротка апушаныя. Абгортка аднарадная, злёгку апушаная. Язычковыя кветкі аранжава-жоўтыя. Кошыкі каля асновы са шматлікімі лінейна-ланцэтападобнымі прыкветнікамі і сабраны ў канцавое парасонападобнае суквецце з 4-15 промнямі. Плод — голая, карычневая, лінейна-падоўжная рабрыстая сямянка.

Распаўсюджанне
--------------

Пашырэнне: горныя раёны Сярэдняй і Усходняй Еўропы. У Беларусі від знаходзіцца ў ізаляваным лакалітэце на значнай адлегласці ад ўсходняй мяжы арэала. Знойдзены ў 1977 годзе у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Месцы росту: сырыя мшыстыя, парослыя хмызняком лугавіны з блізкім узроўнем грунтавых вод.

Ахова
-----

Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 1-га і 2-га выданняў (1981, 1993).

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. 1 2 3  Старасцень прыручайны Архівавана 4 сакавіка 2016.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Растения Беларуси  (руск.)
* Постановление Министерства природных ресурсов и охраны окружающей среды Республики Беларусь от 9 июня 2004 г. № 14 «Об утверждении списков редких и находящихся под угрозой исчезновения видов диких животных и дикорастущих растений, включаемых в Красную книгу Республики Беларусь»
* Крестовник приручейный  (руск.)
Граф паліэдра E8
У матэматыцы, {\displaystyle E\_{8}} — найбольшая асаблівая простая група Лі. {\displaystyle E\_{8}} была адкрыта Вільгельмам Кілінгам ў 1888-1890 гадах, а сучаснае яе абазначэнне прыйшло з класіфікацыі простых алгебр Лі, якую ўвялі Элі Картал і Вільгельм Кілінг. Класіфікацыя вылучае чатыры бясконцых сямейства простых алгебр Лі, якія пазначаюцца {\displaystyle A\_{n}}, {\displaystyle B\_{n}}, {\displaystyle C\_{n}}, {\displaystyle D\_{n}}, і пяць асаблівых выпадкаў, якія пазначаюцца E6, E7, E8, F4 і G2.

Апісанне
--------

{\displaystyle E\_{8}} мае ранг 8 і размернасць 248 (як мнагастайнасць). Вектары сістэмы каранёў вызначаны ў васьмі вымярэннях.

Схема Дынкіна
-------------

Схема Дынкіна для Е8 мае наступны выгляд:

Dynkin diagram of E8
Гэтая схема сцісла апісвае будову сістэмы каранёў. Кожны вузел схемы ўяўляе сабой просты корань. Лінія, якая злучае два простых корані, азначае, што яны знаходзяцца пад вуглом 120° адзін да аднаго. Два простых корані, не злучаныя лініяй, артаганальныя.

Матрыца Картала
---------------

Матрыца Картала сістэмы каранёў парадку *r* — гэта матрыца {\displaystyle r\times r}, элементы якой вызначаюцца простымі каранямі наступным чынам:

{\displaystyle A\_{ij}=2{\frac {(\alpha \_{i},\alpha \_{j})}{(\alpha \_{i},\alpha \_{i})}}}
дзе {\displaystyle (\cdot ,\cdot )} — эўклідавы скалярны здабытак, а {\displaystyle \alpha \_{i}} — простыя карані. Элементы матрыцы не залежаць ад выбару простых каранёў (з дакладнасцю да парадку).

Матрыца Картала для E8 мае выгляд

{\displaystyle \left[{\begin{smallmatrix}2&-1&0&0&0&0&0&0\\-1&2&-1&0&0&0&0&0\\0&-1&2&-1&0&0&0&-1\\0&0&-1&2&-1&0&0&0\\0&0&0&-1&2&-1&0&0\\0&0&0&0&-1&2&-1&0\\0&0&0&0&0&-1&2&0\\0&0&-1&0&0&0&0&2\end{smallmatrix}}\right]}
Вызначнік гэтай матрыцы роўны 1.

Гл. таксама
-----------

* Выключна простая тэорыя ўсяго
* Група Лі

Спасылкі
--------

* «Ну очень большой результат», Компьютерра, Галактион Андреев, 11 апреля 2007 года
* «В 248-мерное пространство прорвались теоретики», Cnews, 20 марта 2007 года
**Старачаркаская** (*Старачаркаск*, да 1805 года — *Чаркаск*) — станіца ў Аксайскім раёне Растоўскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Станіца размешчана на правым беразе ракі Дон, за 30 км ад абласнога цэнтра. Адміністрацыйны цэнтр Старачаркаскага сельскага паселішча. Вядома як сталіца Данскога казацтва і месца нараджэння генерала Мацвея Платава і многіх іншых данскіх герояў. У цэнтры станіцы размешчаны Свята-Данскі Старачаркаскі мужчынскі манастыр і Старачаркаскі музей-запаведнік, які займае плошчу 180 га. Штогод у станіцы праводзіцца Фестываль казацкай культуры.

Зноскі
------

1. ↑
Акруга Навагрудак Арміі Краёвай - Раённы палуднёвы інспектарат
**Вобласць Нясвіж Арміі Краёвай** (польск. *Obwód Nieśwież AK*) - тэрытарыяльная адзінка Саюза ўзброенай барацьбы, а пазней Арміі Краёвай. Дзейнічала ў часе Другай сусветнай вайны на тэрыторыі Нясвіжскага павета Навагрудскага ваяводства акупаванай Польшчы і карысталася мянушкай *Стражніца*. Вобласць Нясвіж разам з Вобласцю Слонім і Вобласцю Баранавічы уваходзіў у склад Раённага палуднёвага інспектарата Акругі Навагрудак. Камендантам вобласці быў пар. Станіслаў Вінтэр, мянушка *Станлей*.

Літаратура
----------

* Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гусакоў.
**Аркадзь Уласавіч Гусакоў** (нарадзіўся 14 жніўня 1918 г. вёска Ужляціна, Шумілінскі раён) — беларускі гаспадарчы, дзяржаўны дзеяч. Член КПСС з 1943 г. Удзельнік партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну.

Біяграфія
---------

У 1944—1959 гг. у савецкіх органах у Шумілінскім, Любанскім, Клічаўскім, Слуцкім раёнах. У 1959—1967 гг. старшыня калгаса імя Дзяржынскага Слуцкага раёна Мінскай вобласці. З 1967 г. у сістэме Міністэрства гандлю БССР.

Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Званне прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтоўкі льну.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР шостага склікання, член Рэвізійнай камісіі КПБ у 1966—1971 гг.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гусакоў Аркадзь Уласавіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мн. 1971. — Т. 4. — С. 92.
Удасканаленне астралябіі было адным з навуковых дасягненняў Залатога Веку.
**Залаты век ісламу** — перыяд культурнага, эканамічнага і навуковага росквіту ў гісторыі ісламу, які традыцыйна датаваны з 8 па 14 ст.    Традыцыйна лічыцца, што гэты перыяд пачаўся ў часы праўлення абасідскага халіфа Харуна ар-Рашыда (786—809) з адкрыцця Дома мудрасці ў Багдадзе, найбуйнейшага на той момант горада свету, дзе ісламскія навукоўцы і паліматы з розных частак свету з розным культурным паходжаннем было даручана сабраць і перакласці ўсе вядомыя сусветныя класічныя веды на сірыйскую і арабскую мовы.

Традыцыйна кажуць, што гэты перыяд скончыўся з распадам халіфата Абасідаў у выніку мангольскіх нашэсцяў і аблогі Багдада ў 1258 годзе  Некаторыя навукоўцы датуюць канец залатога веку каля 1350 г. звязваючы з эпохай Тымурыдаў  , у той час як некаторыя сучасныя гісторыкі і навукоўцы адносяць канец ісламскага залатога веку да канца 15-16 стст. Эпоха ісламскіх порахаў.   (Сярэднявечны перыяд ісламу вельмі падобны, калі не аднолькавы, адна крыніца вызначае яго як 900–1300 гг. )

Зноскі
------

1. ↑  George Saliba (1994), *A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam*, pp. 245, 250, 256–57. New York University Press, ISBN 0-8147-8023-7.
2. ↑  King, David A.. *The Astronomy of the Mamluks*. pp. 531–55.
3. ↑  Hassan, Ahmad Y (1996). "Factors Behind the Decline of Islamic Science After the Sixteenth Century". in Sharifah Shifa Al-Attas. *Islam and the Challenge of Modernity, Proceedings of the Inaugural Symposium on Islam and the Challenge of Modernity: Historical and Contemporary Contexts, Kuala Lumpur, 1–5 August 1994*. International Institute of Islamic Thought and Civilization (ISTAC). pp. 351–99. .
4. ↑  Gutas, Dimitri 1998. *Greek Thought, Arabic Culture: The Graeco-Arabic Translation Movement in Baghdad and Early 'Abbāsid Society (2nd-4th/8th-10th Centuries)*. London: Routledge.[*старонка?*]
5. ↑  *Islamic Radicalism and Multicultural Politics*. Taylor & Francis.. Retrieved on 26 August 2012.
6. ↑  Science and technology in Medieval Islam **(нявызн.)**. *History of Science Museum*.
7. ↑  *A Companion to the Worlds of the Renaissance, Guido Ruggiero*.. Retrieved on 7 November 2016.
8. ↑  George Saliba (1994), *A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam*, pp. 245, 250, 256–57. New York University Press, ISBN 0-8147-8023-7.
9. ↑  King, David A.. *The Astronomy of the Mamluks*. pp. 531–55.
10. ↑  Hassan, Ahmad Y (1996). "Factors Behind the Decline of Islamic Science After the Sixteenth Century". in Sharifah Shifa Al-Attas. *Islam and the Challenge of Modernity, Proceedings of the Inaugural Symposium on Islam and the Challenge of Modernity: Historical and Contemporary Contexts, Kuala Lumpur, 1–5 August 1994*. International Institute of Islamic Thought and Civilization (ISTAC). pp. 351–99. .
11. ↑  Arts of the Islamic World: the Medieval Period **(нявызн.)**. *Khan Academy*.
**Рыхард Фрайтаг** (ням.: Richard Freitag; нар. 14 жніўня 1991 г. Эрлабрун, Германія) — сярэбраны чэмпіён Алімпійскіх гульняў у Пхёнчхане у камандзе, чэмпіён свету 2015 года ў змешаных камандных спаборніцтвах і 2019 года ў камандных спаборніцтвах на вялікім трампліне.

Біяграфія
---------

Бацька Рыхарда, Хольгер Фрайтаг, з’яўляецца былым скакуном з трампліна. Першая і адзіная перамога Хольгера адбылася 8 студзеня 1983 года ў Гарахаве, і менавіта там жа, праз 29 гадоў, сам Рыхард упершыню выйграў этап Кубка свету.

Сезон 2012/13 склаўся для нямецкага скакуна вельмі няроўна. Ужо на пятым этапе ў Сочы Фрайтагу ўдалося заняць другое месца, але затым здарыўся спад і Рыхард не мог доўгі час паказаць высокія вынікі. У 2013 годзе на чэмпіянаце свету ў італьянскім Валь-дзі-Ф’еме Фрайтаг заваяваў два медалі. Немец стаў срэбным прызёрам у камандных спаборніцтвах у скачках з вялікага трампліна, а таксама бронзавым медалістам у змешаных камандных спаборніцтвах. Па заканчэнні чэмпіянату Фрайтаг нечакана для многіх выйграў два этапы Кубка свету запар (спачатку ў камандных спаборніцтвах, затым — у асабістых) і падняўся на 6-е месца ў агульным заліку.

У сезоне 2017/2018 з’яўляецца самым паспяховым для немца. Нягледзячы на ​​траўму, якую Рыхард атрымаў падчас трэцяга этапу Турнэ чатырох трамплінаў, яму ўдалося заваяваць бронзавы медаль Чэмпіянату свету па палётаў на лыжах, разам з камандай атрымаць срэбра Алімпійскіх гульняў у Пхёнчхане і выйграць тры этапы Кубка Свету. Па выніках сезона Рыхард Фрайтаг заняў другое месца ў агульным заліку Кубка Свету, саступіўшы толькі паляку Камілю Стоху.

Зноскі
------

1. ↑  FIS database Праверана 26 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q212928'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105753098'></a>
2. ↑  Richard Freitag // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (скачкі з трампліна) · Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійская спартыўная канфедэрацыя Германіі · Česko-Slovenská filmová databáze |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Караткоў.
**Аркадзь Цімафеевіч Караткоў** (нар. 26 мая 1939, г. Полацк, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі архітэктар. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі 1984 года за планіроўку і забудову Наваполацка.

Біяграфія
---------

Скончыў БПІ ў 1967 годзе. Працаваў У 1961—1962 гадах працаваў у інстытуце «Мінскпраект» тэхнікам-архітэктарам, у 1967—1970 гадах Віцебскім філіяле Белдзяржпраекта (кіраўнік групы), у 1971—1988 гадах БелНДІгорадабудаўніцтва (кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў, галоўны архітэктар майстэрні), у 1988—1990 кіраўнік архітэктурна-планіровачнага бюро пры аддзеле архітэктуры і горадабудаўніцтва Наваполацкага гарвыканкама, з 1990 — галоўны архітэктар г. Наваполацка.

Творчасць
---------

Асноўныя работы ў Наваполацку: забудова мікрараёнаў № 5 (1969—1975) і 7 (1980—1990), школа рабочай моладзі[d] ў мікрараёне № З (1977—1980), 5—6-павярховыя жылыя дамы па вул. Маладзёжнай (1968—1979); работы, выкананыя сумесна з Ю. Шпітам — школа са спартыўным ухілам (1977—1985), вучэбна-вытворчы камбінат[d] нафтаправода «Дружба» (1981—1983), 13-павярховы інтэрнат (1975) і інш. Дзяржаўная прэмія БССР 1984 за планіроўку і забудову Наваполацка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Караткоў Аркадзь Цімафеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
* Караткоў Аркадзь Цімафеевіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рылюк.
**Аркадзь Фядосавіч Рылю́к** (21 чэрвеня 1934 г. в. Ліпнікі, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць — 2 мая 2014) — беларускі хірург, вучоны, доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1995).

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння сямігадовай школы студэнт Пінскага медыцынскага вучылішча (1950—1953 гг.). Фельчар медыцынскага ўчастка ў вёсцы Валавель Драгічынскага раёна з 1953 па 1954 год. У 1954 годзе паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут, які скончыў з адзнакай у 1960 годзе.

Працаваў хірургам Мікашэвіцкай міжраённай бальніцы, 1960—1961 гг. З 1961 па 1968 год урач-хірург, затым загадчык хірургічнага аддзялення Лунінецкай раённай бальніцы. З 1968 па 1971 год клінічны ардынатар Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў (БелМАПА). Пасля заканчэння ардынатуры — урач-хірург Мінскай чыгуначнай бальніцы. З 1972 года асістэнт, дацэнт і прафесар Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў.

У 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Трамбозы і эмбаліі пры вострым апендыцыце». У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Рэваскулярызацыя страўнікавага і кішачных трансплантатаў».
З 1987 па 2014 год кіраваў курсам тапаграфічная анатомія і аператыўная хірургія кафедры тапаграфічнай анатоміі БелМАПА.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар 3 манаграфій, 4 вынаходстваў, 80 рацыяналізатарскіх прапаноў, 200 друкаваных прац па розных праблемах аператыўнай хірургіі органаў брушной поласці і таза.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2001
2. ↑  Краязнаўства Берасцейшчыны

Літаратура
----------

* Рылюк Аркадзь Фядосавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 500. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Рылюк Аркадий Феодосьевич  (руск.) // Сайт БелМАПА
* 21 красавіка 2019 г. — 85 гадоў з дня нараджэння Аркадзя Феадосьевіча Рылюка (1934—2014), вучонага ў галіне хірургіі, выдатніка аховы здароўя Беларусі // Краязнаўства Берасцейшчыны
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента  (руск.)
* База патентов Беларуси  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-196146 |
**Секундамер** — прылада, здольная вымяраць інтэрвалы часу з дакладнасцю да доляў секунды. Не варта блытаць з таймерам. Звычайна выкарыстоўваюцца секундамеры з дакладнасцю вымярэння 1/10 і 1/100 секунды. Але са з’яўленнем сучасных тэхналогій з’явілася магчымасць вымяраць час значна больш дакладна — да дзесяцітысячных далей і яшчэ больш дакладней.

Механічныя секундамеры
----------------------

Механічны секундамер
Самыя простыя ў кіраванні аднакнопкавыя секундамеры маюць адну кнопку кіравання, сумешчаную з механізмам завода спружыны. Першы націск на кнопку ўключае секундамер. Другі націск на кнопку спыняе секундамер. Трэці націск на кнопку устанаўлівае стрэлкі секундамера ў пачатковае нулявое становішча. Кручэнне гэтай жа кнопкі заводзіць спружыну секундамера.

Больш складаныя мадэлі маюць тры кнопкі. Яны дазваляюць рабіць запуск, спыненне секундамера, а таксама фіксаваць прамежкавыя інтэрвалы часу (час круга). Абнуленне — з дапамогай адной кнопкі. Дакладнасць механічных секундамераў, як правіла, — 1/10 сек.

Электронныя секундамеры
-----------------------

Электронны секундамер
Адрозніваюцца ад механічных падвышанай дакладнасцю (1/100 сек) і шырэйшым функцыяналам. У асобных абласцях (напрыклад, аўтагонкі) прымяняюцца секундамеры з лазернай засечкай моманту фінішу. Іх дакладнасць — 1/1000 сек і вышэй.

Выкарыстанне
------------

У першую чаргу секундамеры выкарыстоўваюцца ў спорце для дакладнага вымярэння адрэзка часу, які запатрабаваўся спартсмену для правядзення нейкага практыкавання, напрыклад у спрынце ці плаванні.

Секундамер выкарыстоўваецца:

* у спорце,
* у навуковых лабараторыях,
* у завадскіх лабараторыях,
* у навучальных лабараторыях ВНУ, тэхнікумаў і школ,
* у ваеннай справе (засяканне часу ходу тарпеды, вызначэнне моманту паражэння тарпедай цэлі).

Гл. таксама
-----------

* Таймер

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Секундамер

| ⛭Гадзіннікі |
| --- |
| Паводле прынцыпу дзеяння | 
* Атамны гадзіннік
* Вадзяны гадзіннік
* Вогненны гадзіннік
* Кварцавы гадзіннік
* Кветкавы гадзіннік
* Нактурлабіум
* Механічны гадзіннік
* Пясочны гадзіннік
* Сонечны гадзіннік
* Электронны гадзіннік
* Электрычны гадзіннік

 |
| Паводле прызначэння | 
* Астранамічны гадзіннік
* Будзільнік
* Падводны гадзіннік
* Секундамер
* Таймер
* Узнагародны гадзіннік
* Хранометр
* Шахматны гадзіннік

 |
| Паводле тыпу | 
* Вежавы гадзіннік[en] (гадзіннік у гадзіннікавай вежы)
* Гадзіннік з зязюляй
* Кішэнны гадзіннік
* Наручны гадзіннік
* Падлогавы гадзіннік

 |
| Дэталі і механізмы гадзіннікаў | 
* Генератар сігналаў
* Гноман
* Кварцавы рэзанатар
* Маятнік
* Спускавы механізм гадзіннікаў
* Цыферблат

 |
| Вядомыя гадзіннікі | 
* Біг-Бен
* Вежа Зімера
* Куранты Маскоўскага Крамля
* Пражскія куранты
* Цытглогэ

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4527696-1 · Microsoft: 206388871 |
**Электравоз Rapidlok** — чатырохвосевы электравоз пераменнага току (15 кв, 16,7 Гц), які будаваўся на заводах Шведскай кампаніі Allmänna Svenska Elektriska Aktiebolaget.

Вытворчасць электравоза было распачата ў 1955 годзе, былі пабудаваны дзве адзінкі, якія паказалі сваю эфектыўнасць і SJ AB замовіў яшчэ восем. Лакаматывы былі прызначаны для высакахуткасных пасажырскіх цягнікоў на асноўных лініях і толькі ў выключных выпадках для грузавых цягнікоў. Тым часам, максімальная хуткасць на шведскіх чыгунках складала 130 км/г, у той час як гэтыя лакаматывы развівалі 150 км/г. Лакаматывы працавалі галоўным чынам на лініі Стакгольм — Гётэбарг і Стакгольм — Осла.

У канцы 1980-х гадоў амаль усе лакаматывы былі зняты з эксплуатацыі. Толькі два лакаматывы знаходзіліся ў эксплуатацыі да 1996 года. Большасць электравозаў захаваліся і знайшлі свой апошні прыстанак у розных музеях (у прыватнасці ў Шведскім чыгуначным музеі) і чыгуначных клубах.

Электравоз мае дзве кабіны машыніста. На буферным брусе ўсталяваны буферы і шрубавая збруя.

Спасылкі
--------

* Jarnvag.net — фатаграфіі і інфармацыя Архівавана 3 жніўня 2009.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пархімовіч.
**Сямён Пятровіч Пархімовіч** (25 сакавіка 1912, в. Валасач Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці — 1998) — заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі Беларусі.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі педагагічны тэхнікум (1931), Горкаўскі сельскагаспадарчы інстытут (1935).

Працаваў аграномам МТС у г.п. Рудзенск Мінскай вобласці. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны: кіраўнік падпольнай групы, партызан, сакратар Глыбоцкага падпольнага камітэта КПБ. З 1944 года у Глыбоцкім райкаме КПБ, сакратар Полацкага абкама КПБ. З 1955 года ў Ашмянах. У 1956—1972 гадах дырэктар ПТВ № 192.

Узнагаоды
---------

У 1970 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі БССР». Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалём «Партызану Айчыннай вайны» І ступені, граматай Вярхоўнага Савета БССР (1978), іншымі ўзнагародамі.

Літаратура
----------

* Пархімовіч Сямён Пятровіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2016. — С. 20.
* Пархімовіч Сямён Пятровіч // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна / рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 563—564. (Вызначыліся працай. Заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі).
Іл-62 кампаніі Rada Airlines
**Rada Airlines** — прыватная беларуская грузавая авіякампанія, якая базуецца ў Мінску. Кампанія была заснавана ў 2015 годзе і з’яўляецца апошняй кампаніяй за межамі Паўночнай Карэі, якая выкарыстоўвае самалёты Іл-62МГр. Авіякампанія Rada airlines атрымала другі Іл-62 восенню 2020 года. У канцы студзеня 2020 года Іл-62 вылецеў з Базеля з лекамі ў Дамаск.

Флот
----

Флот складаецца з двух самалётаў Іл-62МГр з бортавымі нумарамі EW-450TR і EW-505TR і аднаго самалёта Ан-26Б з бортавым нумарам EW-453TG.

Зноскі
------

1. ↑  Rada Airlines holt sich eine zweite Il-62, abgerufen am 19. November 2020
2. ↑  Russischer Uralt-Frachtjet fliegt von Basel nach Syrien — das steckt dahinter, abgerufen am 19. November 2020

Спасылкі
--------

* Сайт Rada Airlines
* Фотаздымкі *авіякампаніі Rada* на Airliners.net

| ⛭Авіякампаніі Беларусі |
| --- |
| Дзеючыя | 
* Авіякампанія Гродна
* Белавія
* Belcanto Airlines
* Genex
* Rada Airlines
* РубіСтар
* ТАЕ Авія

 |
| Былыя | 
* Гомельавія

 |
**«Rainbow Play Systems»** — амерыканская кампанія, вытворца драўлянага дзіцячага гульнявога абсталявання, якая мае сетку дыстрыб’ютараў (рознічных гандлёвых кропак) па ўсім свеце: Беларусі, Вялікабрытаніі, Літве, Фінляндыі, Італіі, Канадзе, Кітаі, Карэі, Ліване, Мексіцы, Нарвегіі, ААЭ, Расіі, Румыніі, Індыі, Перу, Славакіі, ЗША, Турцыі, Швейцарыі, Японіі<. Штаб-кватэра кампаніі размешчана ў горадзе Брукінгз, Паўднёвая Дакота.

Гісторыя
--------

Кампанія пачала сваё існаванне ў 1985 годзе ў якасці невялікага спецыялізаванага цэха ў Мінесоце, ЗША, і вырасла да аднаго з лідараў галіны. У ў 1990-х гадах яна пашырылася на рынку ЗША, дзякуючы сетцы незалежных дыстрыб’ютараў.

Дзейнасць
---------

Кампанія вырабляе некалькі серый модульных дзіцячых гульнявых комплексаў бытавога і камерцыйнага прызначэння, а таксама аксэсуары да іх.

Прадукцыя
---------

Дадзеная кампанія прадстаўляе 2 асноўных тыпу гульнявых комплексаў — Castle і Clubhouse.

Комплекс Castle абапіраецца на лесвіцу і скаладром, мае шырокі дах, арэлі-шыну, якая верціцца на 360°, канатную лесвіцу і падыходзіць для ўстаноўкі на няроўную паверхню.

Комплекс Clubhouse больш кампактны, мае 2 гульнявыя зоны, пясочніцу, можа камплектавацца столікам або гульнявой хаткай.

Матэрыялы
---------

Для вытворчасці комплексаў выкарыстоўваецца суцэльная драўніна такіх парод дрэва, як Секвоя, Чырвоны кедр, Дугласова піхта.
Уся драўніна праходзіць адмысловую апрацоўку , дзякуючы якой драўляныя дэталі вытрымліваюць перапады тэмператур і вільготнасці, і таму комплексы Rainbow рэкамендаваны для круглагоднага выкарыстання.

Сёння
-----

У цяперашні час фабрыка кампаніі займае 0,53 кв.км. ў г. Брукингс, Паўднёвая Дакота, вытворчыя плошчы кампаніі складаюць 120,000 кв.м. На фабрыцы працуе больш за 500 супрацоўнікаў.

Кліенты
-------

Адным з вядомых кліентаў гэтай кампаніі з’яўляецца сям’я Прэзідэнта ЗША Барака Абамы. 4 сакавіка 2009 комплекс, выраблены кампаніяй Rainbow, быў устаноўлены на Паўднёвы лужок Белага дома, як раз насупраць вокнаў Авальнага кабінета. Гэта першы дзіцячы гульнявы ​​комплекс, які з’явіўся у Белым доме з часоў Прэзідэнта Джона Ф. Кэнэдзі.

Акрамя таго, сярод знакамітых кліентаў можна пералічыць Арнольда Шварцэнэгера, Брытні Спірс, Біла Гейтса, Брэда Піта.

Афіцыйныя дыстрыб’ютары
-----------------------

З 2013 года офіс афіцыйнага дыстрыб’ютара Rainbow Play Systems ў Беларусі знаходзіцца ў Мінску.

Зноскі
------

1. ↑  Rainbow International Showrooms | Rainbow Play Systems
2. ↑   Архівавана 6 мая 2016.
3. ↑  -2009 + BW20090313 Green Friendly White House Playground Set was designed in SolidWorks by Rainbow Play Systems of South Dakota | Reuters(недаступная спасылка)
4. ↑  Fier, Jill (March 5, 2009). «Rainbow Plays at White House». The Brookings Register.
5. ↑  Рэпартаж з выставы «Беларускі будаўнічы тыдзень-2014»
6. ↑  Бліжэй да прыроды / Грамадства / Народная газета Архівавана 15 ліпеня 2014.
7. ↑  Часопіс дом № 5 (33) май 2014

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі
* Афіцыйны сайт дыстрыб’ютара ў Беларусі
**Яўген Андрэевіч Саматыя** (1912 — кастрычнік 1944) — беларускі мастак. Член Саюза мастакоў БССР.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і служачага. Вучыўся ў польскай школе ў Мінску. Настаўнік малявання здолеў абудзіць у дзецях схільнасць да жывапісу, некалькі вучняў з класу сталі мастакамі. Яўген з 13 гадоў пісаў алеем копіі карцін, нацюрморты. Па сканчэнні школы ў 1930 годзе працаваў мастаком па афармленні газетных клішэ і малюнкаў у газеце «Чырвоная змена». У 1931 годзе паступіў у Віцебскі мастацкі тэхнікум на аддзяленне паліграфіі. У Віцебску пазнаёміўся з будучай жонкай Лідзіяй, 4 ліпеня 1934 года яны ажаніліся.

У кастрычніку 1934 года Яўген прызваны ў армію, служыў на Далёкім Усходзе, быў палкавым мастаком. Апынуцца ў краі незвычайных пейзажаў, убачыць мора было ўдачай для мастака. У 1936 годзе дэмабілізаваны. Разам з сям'ёй жыў у доме бацькоў на Замячэтным завулку (пазней зав. Калгасны, цяпер не існуе) Татарскага прадмесця ў Мінску. Да студзеня 1937 года працаваў у выдавецтве, затым мастаком-афарміцелем у Палацы піянераў і школьнікаў. У 1937 годзе нарадзіўся сын Валянцін. У тым жа 1937 годзе бацька Яўгена быў рэпрэсаваны. У ліпені 1941 года мабілізаваны ў РСЧА, у кастрычніку 1944 года сяржант Я. Саматыя знік без вестак.

Творчасць
---------

Пісаў пейзажы, нацюрморты, партрэты, рабіў малюнкі. Сваякі захоўваюць чатыры карціны, серыі малюнкаў «Краявіды Мінска», «Краявіды Віцебска», «Далёкаўсходнія замалёўкі», партрэты бацькі і іншых сваякоў.

### Галерэя

* 
* 
*

Памяць
------

На будынку Саюза беларускіх мастакоў у Мінску усталявана мемарыяльная дошка з імёнамі мастакоў, у т.л. Яўгена Саматыі, якія загінулі ў 2-й сусветнай вайне.

Зноскі
------

1. ↑  *Александровіч Р.* Мае ўражанні…
2. 1 2 3 4  *Лошицкая М.* Художник…
3. ↑  *Авринская Е.* От прадедов

Літаратура
----------

* *Авринская Е.* От прадедов, из тьмы веков…(недаступная спасылка) // Вечерний Минск, 24.03.2011.
* *Александровіч Р.* Мае ўражанні ад юбілею // Байрам № 4, 1997. — С. 24-30.
* *Лошицкая М.* Художник из прошлого // Падарожнік № 9, 1997. — С. 17-20.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Яўген Андрэевіч Саматыя на Вікісховішчы |

* *Крэпак Б.* Колер змагання — колер Перамогі // «Мастацтва» № 9, 2009. — С. 24-27.
* *Налівайка Л. Дз.* Калекцыя станкавай графікі перыяду Вялікай Айчыннай вайны ў зборах НММ РБ(недаступная спасылка) // «Паведамленні Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь», вып. 6. 2005. — Мн.: «Белпрынт», 2007. — С. 146—156.
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чыкіда.


**Алег Іванавіч Чыкіда** (нар. 29 жніўня 1968, Тураў, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць) — дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1968 годзе ў Тураве Жыткавіцкага раёна. У 1985—1987 і 1989—1992 гадах вучыўся ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце па спецыяльнасці «ветэрынарыя». У 1987—1989 гадах служыў у радах Савецкай арміі.

У 1992—1999 гг. галоўны ветэрынарны ўрач АТП «Горацкае» Горацкага раёна Магілёўскай вобласці, у 1999—2000 гг. намеснік генеральнага дырэктара.
У 2000—2002 гг. старшыня калгаса імя Мічурына Горацкага раёна. З студзеня па сакавік 2002 гг. першы намеснік начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання па жывёлагадоўлі Горацкага райвыканкама, у 2002—2004 гг. першы намеснік старшыні — начальнік упраўлення.

У 2004—2005 гг. першы намеснік старшыні камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама.

У 2005—2009 гг. старшыня Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта. У 2006 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

У 2009—2014 гг. старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама. З мая па жнівень 2014 гг. намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама — старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні. У 2014—2015 гг. першы намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама — старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні. У 2015—2018 гг. першы намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама.

Дэпутат Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання. З 12 чэрвеня 2019 года старшыня Магілёўскага раённага выканаўчага камітэта.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (22 снежня 2020).

Зноскі
------

1. ↑  УКАЗ ПРЭЗІДЭНТА РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ ад 22 снежня 2020 г. № 483 «Аб узнагароджанні»

Спасылкі
--------

* На сессии райсовета депутатов Олега Чикиду утвердили в должности председателя Могилевского райисполкома (Обновлено). ФОТО
**Яўген Зубейка** (нар. 30 верасня 1989, Артэміўск, Данецкая вобласць, УССР) — украінскі футбаліст, абаронца нямецкага клуба «Айнтрахт» з Эмзела.

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў займацца футболам на юнацкім узроўні ў Данецку, пазней вучыўся ў Днепрапятроўску. Першым прафесійным клубам стаў адэскі «Чарнаморац», дзе выступаў з ліпеня 2008 года спачатку за моладзевы склад, а ў сезоне 2010/11, калі «Чарнаморац» выбыў у Першую лігу, замацаваўся ў асноўнай камандзе, заставаўся ў асноўным складзе і пасля вяртання ў Прэм’ер-лігу, толькі часам прыцягваўся да моладзевых матчаў.

У снежні 2014 года стаў іграком расійскага клуба «Тосна», аднак за паўгода згуляў усяго ў адным матчы і ў чэрвені 2015 года пакінуў каманду. Вярнуўшыся ва Украіну стаў гуляць за харкаўскі «Металіст», аднак пасля сезона 2015/16 ён быў расфарміраваны, і ў верасні 2016 года абаронца далучыўся да львоўскіх «Карпат». У сезоне 2017/18 зноў гуляў за «Чарнаморац», а ў другой палове 2018 года быў іграком данецкага «Алімпіка».

У сакавіку 2019 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Мінск». У складзе «Мінска» стаў асноўным правым абаронцам, толькі часам прапускаў гульні з-за траўм. У снежні 2019 года пакінуў каманду.

У студзені 2020 года зноў стаў іграком адэскага «Чарнаморца». Па выніках сезона 2020/21 дапамог камандзе вярнуцца ў Прэм’ер-лігу, хоць рэдка выхадзіў на поле. У ліпені 2021 года перайшоў у мыкалаіўскую «Вікторыю», якая заявілася ў Другую лігу. У лютым 2022 года далучыўся да «Альянс», але так і не згуляў за яго. У ліпені 2022 года перабраўся ў нямецкі «Айнтрахт» з Эмзела.

Заўвагі
-------

1. ↑  Evgen Zubeyko // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  EVGENIY ZUBEYKO // Argentine Soccer Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19368470'></a>
3. ↑  "Минск" объявил о подписании украинского защитника Зубейко
4. ↑  Евгений Зубейко покинул «Минск»
5. ↑  Экс-футболист «Минска» Зубейко стал игроком «Черноморца»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · BDFA · by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ · УЕФА |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Універсітэт мастацтваў.
Універсітэт мастацтваў Тама
**Універсітэт мастацтваў Тама** (яп.: 多摩美術大学 *Тама бідзюцу дайгаку*?) — вышэйшая мастацкая школа, размешчаная ў раёне Сэтагая, у Токіа.

Універсітэт Тама быў заснаваны ў 1935 годзе як Імператарская мастацкая акадэмія Тама (яп.: 多摩帝国美術学校?), аддзяленне *Імператарскай мастацкай акадэміі*, цяпер Універсітэт мастацтваў Мусасіно. У склад Універсітэта Тама ўваходзяць таксама буйная спецыялізаваная бібліятэка і музей мастацтваў.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны вэб-сайт універсітэта Тама (на англійскай, японскай, кітайскай і карэйскай мовах)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Заслаўе (значэнні).
**Гісторыка-культурны музей-запаведнік «Заслаўе»** — створаны 31 снежня 1986 г. ў г.Заслаўе паводле пастановы Савета Міністраў БССР на базе Заслаўскага гісторыка-археалагічнага запаведніка (заснаваны ў 1967 г.). Музеем-запаведнікам кіравалі Т. Г. Гаранская, A. M. Калбаска, Т. С. Скрыпчанка, А. М. Краснова, А. К. Рак, А. Л. Строганаў, А. П. Харак. З 2005 г. дырэктар М. М. Паграноўскі.

Прадстаўляе складаную сістэму гістарычна, тэматычна і функцыянальна аб'яднаных паміж сабой аб'ектаў і ахоўных тэрыторый. Ахоўная зона плошчаю 113 га уключае Заслаўскі замак (гарадзішча «Вал») з былым кальвінскім зборам 2-й палавіны 16 — пачатку 17 ст. (у 19 — пачатку 20 ст. і з 1990 г. Спаса-Праабражэнская царква), гарадзішча «Замэчак» (летапісны Ізяслаў) 10—11 ст. курганныя могільнікі 10 — 11 ст. касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1774), рэшткі сядзібы Заслаў 17—19 ст. На тэрыторыі запаведніка знаходзяцца музейна-выставачны комплекс, этнаграфічны комплекс «Млын», музей «ДАП» і дзіцячы Музей міфалогіі і лесу.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 11 976 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 4561 адзінку. Плошча экспазіцыі 503 м², выставачнай залы — 131 м².

Фонды музея складаюць калекцыі археалагічных знаходак з раскопак на тэрыторыі горада і яго наваколля (1967-86 гг.), ткацтва, керамікі і шкла, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Сярод найбольш цікавых экспанатаў калекцыя маляваных дываноў, якая налічвае 130 адзінак, з іх 30 зроблены Я.Драздовічам. У калекцыі жывапісу і графікі захоўваецца збор мастацкіх твораў В. Маркаўца, В. Сташчанюка, Г. Вашчанкі і інш.

Музейна-выставачны комплекс адкрыты для наведвання ў 1992 г. У зале габеленаў прадстаўлены творы беларускіх мастакоў В. Дзёмкінай і Ю. Піскуна «Рагнеда», «Полацкія званы» (абодва 1991 г.), «Малітва» (1992 г.). Тэма гісторыі Полацкага княства і Заслаўя перадаецца праз вобразы Рагнеды і Ізяслава. Зала «Музыка вячорак» знаёміць з музычнай культурай беларускіх вёсак і мястэчак. Экспануюцца музычныя інструменты, сабраныя з усёй Беларусі і аб'яднаныя ў вясельныя гурты: гармонікі, цымбалы, скрыпкі, жалейкі, бубны. У выставачнай зале праводзяцца часовыя абменныя выстаўкі з фондаў музеяў і прыватных творчых майстэрняў Беларусі.

музей «ДАП»
-----------

З ваенна-інжынернымі збудаваннямі ўздоўж заходняй мяжы СССР у перадваенны перыяд (1932-34 гг.) знаёміць музей «ДАП» у ваколіцы Заслаўя (2004). Трохамбразурны агнявы пункт быў узброены 3 станковымі кулямётамі «максім» на спецыяльных станках з цэнтральнай сістэмай ахаладжэння і адным ручным кулямётам сістэмы Дзегцярова.

Спасылкі
--------

zaslaue.by — афіцыйны сайт Гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Заслаўе»

| ⛭Гісторыка-культурны музей-запаведнік «Заслаўе» |
| --- |
| Помнікі і тэрыторыі | Заслаўскі замак (гарадзішча «Вал») з былым кальвінскім зборам ·  Гарадзішча «Замэчак» (летапісны Ізяслаў) ·  Курганныя могільнікі ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі ·  Рэшткі сядзібы Заслаў |
| Музеі | Музейна-выставачны комплекс ·  Музей беларускай маляванкі  ·  Этнаграфічны комплекс «Млын» ·  Музей «ДАП» ·  Дзіцячы музей міфалогіі і лесу |

| ⛭Музеі-запаведнікі Беларусі |
| --- |
| Заслаўе ·  Нясвіж ·  Полацк |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ніціеўскі.
**Аляксандр Мікалаевіч Ніціе́ўскі** (нар. 1961) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1983 годзе архітэктурны факультэт БПІ. З 1983 года працуе ў інстытуце «Белдзяржпраект»: архітэктар, вядучы архітэктар, з 2000 года галоўны архітэктар праектаў АМ-2.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у суаўтарстве): гандлёва-грамадскі цэнтр у г.п. Муякан (1984); спартыўны комплекс у г. Лангепас Цюменскай вобласці (1985); НДІ ядзерных праблем БДУ ў Мінску (1989, дыплом 1-й ступені СА БССР); сацыяльна-культурны цэнтр Музея народнай архітэктуры ў в. Шчомысліца Мінскага раёна (1991, залаты медаль агляду-конкурсу на лепшы праект года СССР; дыплом 2-й ступені СА БССР); гандлёва-бытавы цэнтр у г. Бяроза Брэсцкай вобласці (1991); будынак Мінскага гарадскога ўпраўлення АК БелПСБ па вул. Дразда ў Мінску (1995); гасцініца ў г. Полацку (1997); гасцініца на возеры Плаўна ў Віцебскай вобласці (1998); ФАК ДАІ УУС Мінаблвыканкама (1999); рэканструкцыя пансіяната «Ольгінка» ў Туапсінскім раёне Краснадарскага края (2000); жылыя дамы па вул. Прытыцкага і Маякоўскага ў Мінску (2004, 2005); мадэрнізацыя фасадаў навучальнага корпуса БДУФК па пр. Пераможцаў (2008—2010); канькабежны стадыён у складзе шматфункцыянальнага спартыўнага комплексу «Мінск-Арэна» (2008-2009), Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў, вяслярная база «Серабранка» па вул. Малініна.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Аленай Яўгенаўнай Ніціеўскай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Нитиевский Александр Николаевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Гістарычны слоўнік Беларусі** (англ.: Historical dictionary of Belarus) — энцыклапедыя на англійскай мове, выдадзеная ў 1998. Частка серыі «European historical dictionaries» (№28). Укладальнік Янка Запруднік. Налічвае больш за 4200 артыкулаў.

Слоўнік змяшчае інфармацыю пра вядомых дзеячаў і падзеі беларускай гісторыі, дзяржаўныя інстытуты ў гістарычнай перспектыве, святых Беларусі, нацыянальныя святы і звычаі, палітычныя партыі Беларусі, нацыянальныя меншасці і інш. Таксама прэзентуецца шэраг значных фігураў расійскае гісторыі, якія моцна паўплывалі на лёсы Беларусі (Іван III, Іван IV, Екацярына II, Сталін, Ленін і інш.). Дадатак утрымлівае пералік уладароў Беларусі з 860 (ад Рагвалода) да 1997.

Аўтар падае пазіцыю беларускіх гісторыкаў па праблеме спадчыны Вялікага Княства Літоўскага: ён падкрэслівае эканамічны патэнцыял земляў сучаснай Беларусі ў Вялікім Княстве і культурны аспект, г.зн. той факт, што беларуская мова была дзяржаўнай у Княстве, што беларуская культура ў ім дамінавала, асабліва ў XVI ст.

Бібліяграфія
------------

* Zaprudnik, Jan. Historical Dictionary of Belarus. — Lamham. — London: Scarecrow Press, 1998.— 338 p. ISBN 0-8108-3449-9.

Зноскі
------

1. ↑  Наталля Брэль. Sužiedelis, Saulius. Historical dictionary of Lithuania; Zaprudnik, Jan. Historical dictionary of Belarus (Наталля Брэль) // «Беларускі гістарычны агляд». Т. 6. Сш. 1—2. 1999
**Геранекветныя** (*Geraniales*) — парадак кветкавых раслін.

Гэта ў большасці травы, часам хмызнякі, рэдка невялікія дрэвы. Лісты чарговыя ці радзей процілеглыя, простыя цэльныя ці глыбока рассечаныя, з прылісткамі ці без іх. Кветкі звычайна ў цымозных суквеццях, двухполыя ці радзей аднаполыя, актынаморфныя ці рэдка злёгку зігаморфныя, з двайным калякветнікам. Чашалісцікаў свабодных ці зрослых у аснове 5 ці рэдка 4, рэдка пялёсткі адсутнічаюць. Тычынак 10 у 2 кругах, рэдка іх 15 у 3 кругах. Гінецэй цэнакарпны з 5(2–3, 8) карпел са стылодыямі, што зрасліся ў просты слупок. Завязь верхняя, з 2(1), некалькімі і больш-менш вісячымі семязачаткамі ў кожным гняздзе. Плады розных тыпаў.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Свірыд.
**Па́вел Свіры́д** (1886 — 1 лістапада 1948, Рэгенсбург, Заходняя Германія) — беларускі грамадскі дзеяч, юрыст.

Біяграфія
---------

У 1930-х працаваў у Навагрудку. У 1941 узначаліў Беларускі Нацыянальны Камітэт у Навагрудку, пасля быў старшынём Наваградскага акруговага суда, што аб'ядноўваў міравыя суды Баранавіцкай, Ганцавіцкай, Навагрудскай і Слонімскай акруг.

У чэрвені 1942 узначаліў аддзел школьніцтва Цэнтральнага Бюро Беларускае Народнай Самапомачы, у жніўні таго ж года браў удзел ва Усебеларускім Праваслаўным Саборы на якім быў абраны ў Прэзідыум Сабору, на якім была абвешчана Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква.

Удзельнік Другога Усебеларускага Кангрэса 27 чэрвеня 1944, на якім быў абраны ў склад Беларускай Цэнтральнай Рады (кіраваў юрыдычнымі і рэлігійнымі справамі).

Ад лета 1944 — на эміграцыі ў Германіі. Выкладаў у польскай гімназіі Рэгенсбурга (Заходняя Германія)

У жніўні 1945 БЦР пасылала некалькі разоў свайго прадстаўніка ад царкоўных спраў у Францэнсбад дзеля паўстырымання епіскапату ад ліквідацыі БАПЦ.

Павел Свірыд быў удзельнікам XII (аднаўленчага) Пленума БЦР (9 мая 1945, Эльванген).

Памёр у шпіталі пасля доўгай хваробы і цяжкай аперацыі.

Спасылкі
--------

* Свірыд Павел(недаступная спасылка)

Зноскі
------

1. ↑  Волаціч, М. Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква (Выбраныя часткі) / Мікола Волаціч [Вацлаў Пануцэвіч] // Адзін Госпад, адна Вера, адзін Хрост: Крыніцазнаўчае дасьледваньне / Укл. прадм. А. Любіча; бібліягр. Л. Юрэвіча. — Мн.: Кнігазбор, 2007. — 336 с. — С. 120. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 12). — ISBN 985-6824-52-4
2. ↑  Гардзіенка, А. Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. — Смаленск, 2009. — 428, [12] с.: іл. — (Серыя «Гісторыя эміграцыі»; Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 16)
3. ↑  Сьв. памяці Павал Сьвірыд // Бацькаўшчына. — 1948. — № 39 (42). — 12 сьнежня. — С. 3.