**Катало́нцы** (катал.: Catalans) — раманскі народ, які пражывае на паўночным усходзе Пірэнейскага паўвострава, пераважна ў Каталоніі, Андоры і Балеарскіх астравах. Колькасць у Іспаніі — 7648 тыс. у Андоры — 32 тыс. чал. Агульная колькасць у свеце — 8108 тыс. (2010 г.).

Паходжанне і гісторыя
---------------------

Непасрэднымі продкамі каталонцаў з'яўляліся старажытныя плямёны кельтыбераў, раманізаваныя ў часы рымскага панавання. З XII ст. у італьянскіх пісьмовых крыніцах Каталонія ўзгадвалася як асобны рэгіён Пірэнейскага паўвострава. Лічыцца, што само слова "Каталонія" (*Catalunya*), як і Кастылія, паходзіць ад *castlà* (літаральна "замак"). Такім чынам жыхароў Пірэнеяў адрознівалі ад "готаў", жыхароў суседняга Праванса. Каталонцы ўдзельнічалі ў Рэканкісце, што паўплывала на іх рассяленне на поўдзень ад Пірэнеяў і на Балеарскіх астравах. 

З 1137 г. Каталонія развівалася ў цесным палітычным саюзе з Арагонам, а пасля — з агульнай іспанскай манархіяй, хаця доўгі перыяд захоўвала аўтаномію, каталонскую мову як асноўную, важнымі заставаліся культурныя і эканамічныя сувязі з Паўднёвай Францыяй і Паўночнай Італіяй. У XIX ст. сацыяльныя і палітычныя рухі ў Каталоніі пад уплывам рамантызму перараслі ў адзіны нацыяналістычны рух, які меў надзвычай дэмакратычны характар. У 1931 г. рэспубліканскія ўлады Іспаніі прадставілі Каталоніі аўтаномію. Яна была адменена падчас дыктатуры Ф. Франка. Каталонская мова згубіла свой афіцыйны статус. 

Іспанская Канстытуцыя 1978 г. абвясціла каталонцаў нацыяй. У 1979 г. быў прыняты каталонскі статут аб аўтаноміі.

Традыцыі і звычаі
-----------------

Здаўна Каталонія з'яўлялася краінай, дзе існавалі буйныя гарады і гарадская гаспадарка, таму акрамя сельскай гаспадаркі і рыбалоўства, важнымі галінамі эканомікі былі рамяство і асабліва гандаль. У XIX стагоддзі адбылася індустрыялізацыя гарадоў і хутарызацыя сельскай гаспадаркі. Змены ў сацыяльным жыцці адмоўна адбіліся на захаванні народных звычаяў і традыцый. Фактычна, яны нанава пачалі адраджацца толькі ў XX стагоддзі. 

Народныя строі каталонцаў адрозніваюцца наяўнасцю мужчынскіх капелюшоў *Barretina*, якія, як мяркуюць, маюць вельмі старажытнае паходжанне і былі запазычаны з Усходняга Міжземнамор'я. Каталонскі фальклор развіваўся пад моцным уздзеяннем каталіцызму. У казках і легендах асноўнымі героямі выступаюць святыя. 

Найбольш папулярныя свя́ты — Багаяўленне (*Reis*), Сёмуха (*Reis*), Святы Георгій (*Sant Jordi*), каталонскі нацыянальны дзень *La Diada* (11 верасня), Дзяды (*Dia Dels Difunts*), на Балеарскіх астравах — Святы Антоній. У розных населеных пунктах арганізуюць урачыстаці, прысвечаныя да дня свайго святога заступніка - *fiesta major*, якія суправаджаюцца нацыянальным танцам сардана, вясёлай дэманстрацыяй вялікіх волатаў *gegants* і гіганцкіх галоў *capgrosses*.

Мова
----

Нацыянальная мова — каталонская.

Рэлігія
-------

Большасць вернікаў — каталікі, аднак уплыў Касцёла на паўсядзённае жыццё адносна не вялікі.

Вядомыя каталонцы
-----------------

* Антоніа Гаўдзі — адзін з найбольш самабытных еўрапейскіх архітэктараў XIX - XX стст.
* Сальвадор Далі — мастак, жывапісец, графік і скульптар.
* Жуан Міро — мастак, скульптар і графік.
* Мантсерат Кабалье — іспанская каталонская оперная спявачка (сапрана).
* Хасэ Карэрас — оперны спявак (тэнар).
* Сеск Фабрэгас — прафесійны футбаліст.

Зноскі
------

1. ↑  Catalonian

Спасылкі
--------

* ARCHE: Каталонская імперыя
* Іспанія. За што каталонцы забілі Хрыста?(недаступная спасылка)
* Catalonia and Catalan people
* Countries and Their Cultures: Catalans
* Romilly Turner, Sardana Dancing — Catalan Cultural Dance
* TRADICIONS I COSTUMS CATALANES
* Marc Aureli Vila, Catalunya: Rius I Poblament

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11942483s · GND: 4029915-6 · LCCN: sh85020807 · LNB: 000079679 · NKC: ph979008 |