**Вайна і мір** (руск.: «Война и мир») — раман-эпапея Льва Мікалаевіча Талстога, які апісвае рускае грамадства ў эпоху войнаў супраць Напалеона ў 1805-1812 гадах.

Гісторыя стварэння
------------------

Выхаду «Вайны і міра» папярэднічала праца над раманам «Дзекабрысты» (1860—1861), да якога аўтар неаднаразова вяртаўся, але які застаўся няскончаным. А на долю «Вайны і міру» выпаў небывалы поспех. Урывак з рамана пад назвай «1805 год» з’явіўся ў «Рускім весніку» 1865 года; у 1868 годзе выйшлі тры яго часткі, за якімі неўзабаве з’явіліся астатнія дзве. Першыя чатыры тамы «Вайны і міру» хутка разышліся, і спатрэбілася другое выданне, якое і было выпушчана ў кастрычніку 1868 года. Пяты і шосты тамы рамана выйшлі ў адным выданні, надрукаваным ужо павялічаным накладам.

«Вайна і мір» стала унікальнай з’явай як у рускай, так і замежнай літаратуры. Гэты твор ўвабраў у сябе ўсю глыбіню і патаемнасць псіхалагічнага рамана з размахам і шматфігурнай эпічнай фрэскі. Пісьменнік, паводле слоў У. Я. Лакшына, звярнуўся «*да асаблівага стана народнай свядомасці ў гераічную пару 1812 года, калі людзі з розных слаёў насельніцтва аб’ядналіся ў супраціўленне іншаземнаму нашэсцю*», што, у сваю чаргу, «*стварыла глебу для эпапеі*».

Нацыянальныя рускія рысы аўтар паказаў у «*схаванай цеплаце патрыятызму*», у агідзе да паказной героікі, у спакойнай веры ў справядлівасць, у сціплай годнасці і мужнасці простых салдат. Ён адлюстраваў вайну Расіі з напалеонаўскімі войскамі як усенародную вайну. Эпічны стыль твору перадаецца праз паўнату і пластычнасць малюнка, разгалінаванасць і перакрыжаванасць лёсаў, непараўнальныя карціны рускай прыроды.

У рамане Талстога шырока прадстаўлены самыя розныя слаі грамадства, ад імператараў і каралёў да салдат, усе ўзросты і ўсе тэмпераменты на прасторы валадарання Аляксандра I.

Талстой быў задаволены уласным творам, аднак ужо ў студзені 1871 года ён адправіў Апанасу Фету ліст: «*Які я шчаслівы… што пісаць лухту шматслоўную накшталт „Вайны" я больш ніколі не стану*». Аднак, ці ледзь Талстой перакрсліваў важнасць сваіх папярэдніх тварэнняў. На пытанне Такутомі Рока ў 1906 годзе, які свой твор Талстой любіць больш за ўсё, пісьменнік адказаў: «*Раман „Вайна і мір"*».

Зноскі
------

1. ↑  Першы водгук на раман даў ваенны гісторык М. А. Лачынаў, у той час супрацоўнік, а пасля — рэдактар «Рускага інваліда» — «З нагоды апошняга рамана графа Талстога» // Русский инвалид. 1868. № 96 /10 апр./ (Бабаев Э. Г. Лев Толстой и русская журналистика его эпохи. МГУ. М. 1993; С.33,34 ISBN 5-211-02234-3)
2. ↑  Гусев Н. Н. 1855 — 1869 1957, с. 676—678, Глава двенадцатая. Л. Н. Толстой в 1863—1869 годах. XVIII. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFГусев\_Н.\_Н.\_1855\_—\_18691957 (даведка)
3. 1 2  БСЭ 1977. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFБСЭ1977 (даведка)
4. ↑  ПСС, 90 т. 1928—1958, с. 247, Серия третья. Письма. Т. 61. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFПСС,\_90\_т.1928—1958 (даведка)

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Вайна і мір на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz · LibraryThing · Лабараторыя Фантастыкі |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12166053w · GND: 4099381-4 · LCCN: no99086758 · NLA: 35552269 · NLG: 177680 · NLP: a0000001192684 · NSK: 000299109 · LIBRIS: 284588 · SUDOC: 030194318 · VIAF: 183445342 |

 |