У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каждан.
**Алякса́ндр Пятро́віч** (**Пейсахавіч**) **Кажда́н** (англ.: Alexander Kazhdan; 3 верасня 1922, Масква — 29 мая 1997, Думбартан-Окс, Вашынгтон, ЗША) — савецкі і амерыканскі гісторык-візантыніст, армяніст, адзін з найбуйнейшых спецыялістаў XX стагоддзя па Візантыі і Вялікай Арменіі, рэдактар фундаментальнага «Оксфардскага слоўніка Візантыі».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў купецкай сям'і ў Маскве. Пасля рэвалюцыі сям'я зведала голад і нястачу. Бацька Пейся (Пейсах) Эфрон (у рускай версіі Пётр Ізраілевіч Каждан), стаў адным з вядучых спецыялістаў па тэхналогіі вырабу змазачных маслаў у савецкай танкавай прамысловасці. У 1939 годзе Аляксандр паступіў на гістарычны факультэт МДУ, але з-за «буржуазнага паходжання» яму было немагчыма атрымаць вышэйшую адукацыю ў Маскве, і ён скончыў Уфімскі педагагічны інстытут (1942).

У 1944 годзе Каждан ажаніўся з Рымай Ізвянскай, у тым жа годзе нарадзіўся сын Дзмітрый. Пасля абароны дысертацыі ў 1946 годзе дзверы маскоўскіх навуковых інстытутаў ізноў апынуліся зачынены перад ім, на гэты раз з-за яго «касмапалітычнай» нацыянальнасці. Навукоўцу прыйшлося бадзяцца па пазаштатных пасадах (педагагічныя інстытуты ў Іванаве, Туле, Вялікіх Луках).

З 1956 года прафесар Каждан працаваў у Інстытуце гісторыі АН СССР. За два дзесяцігоддзі ён падрыхтаваў мноства публікацый; сярод іх навуковыя кнігі і артыкулы, артыкулы ў вядучых энцыклапедыях, пераклады антычных і сярэдневяковых аўтараў, навукова-папулярныя артыкулы і кнігі. Каждан удзельнічаў у працы рэдкалегіі штогодніка «Візантыйскі летапіс». Дыскусійныя артыкулы Каждана ахвотна друкаваў Аляксандр Твардоўскі ў «Новым свеце».

У 1975 годзе сын Каждана Дзмітрый атрымаў запрашэнне заняць кафедру прафесара ў Гарвардскім універсітэце. Жыццё Аляксандра Пятровіча ўскладнілася, жонку звольнілі з працы, і ён прыняў рашэнне эміграваць. У 1978 годзе ён прыбыў у Вену з ізраільскай візай. Але праз год, пасля працяглага знаходжання ў Парыжы і Бірмінгеме, Каждан пасяліўся ў ЗША, дзе працаваў у Цэнтры вывучэння Візантыі ў Думбартан-Окс і вёў курс лекцый у Прынстанскім універсітэце.

Пасля 1978 года кнігі Аляксандра Каждана канфіскоўваліся з савецкіх бібліятэк, а артыкулы — з навуковага абароту. У маскоўскім выдавецтве «Мастацтва» на 30 гадоў «затрымаўся» рукапіс яго манаграфіі «Два дні з жыцця Канстанцінопаля».

У ЗША Каждан выхаваў цэлую плеяду даследчыкаў-візантолагаў, а сярод расійскіх яго вучняў вылучаецца С. А. Іваноў.

Сын Давід (Дзмітрый) — ізраільскі (у мінулым амерыканскі) матэматык, спецыяліст па тэорыі прадстаўленняў груп. Унук Элі Каждан — шматгадовы саветнік і паплечнік Натана Шчаранскага, які займаў шэраг пасад на ізраільскай дзяржаўнай службе.

Асноўныя працы
--------------

* Аграрные отношения в Византии XIII—XIV вв. М. 1952.
* Религия и атеизм в древнем мире. М. 1957.
* Очерки истории Византии и южных славян. М. 1958. (В соавторстве с Г. Г. Литавриным).
* Деревня и город в Византии IX—X вв. Очерки по истории византийского феодализма. М. 1960.
* От Христа к Константину. М. 1965.
* Византийская культура (X—XII вв.). М. 1968. (Нем. пер.: Byzanz und seine Kultur. Berlin, 1973; ит. пер.: Bisanzio e la sua civiltà. Bari, 1983).
* Книга и писатель в Византии. М. 1973. (Ит. пер.: La produzione intellettuale a Bisanzio. Libri e scrittori in una società colta. Napoli, 1983).
* Социальный состав господствующего класса Византии XI—XII вв. М. 1974. (Ит. пер.: L’aristocrazia bizantina. Dal principio dell’XI alla fine del XII secolo. Palermo, 1997).
* Армяне в составе господствующего класса Византийской империи в XI—XII вв. Ереван, 1975.
* People and Power in Byzantium. An Introduction to Modern Byzantine Studies. Washington, 1982. (In collaboration with G. Constable).
* Studies on Byzantine Literature of the XIth and XIIth Centuries. Cambridge—New York—Paris, 1984. (In collaboration with Simon Franklin).
* Change in Byzantine Culture in the XIth and XIIth Centuries. Berkeley, 1985. (In collaboration with A. W. Epstein).
* Authors and Texts in Byzantium. Aldershot–Brookfield, 1993.
* A History of Byzantine Literature. 650–850. Athens, 1999. (In collaboration with L. F. Sherry and Ch. Angelidi; рус. пер.: История византийской литературы (650—850). СПб. 2002).
* Два дня из жизни Константинополя. СПб. 2002.
* Никита Хониат и его время. СПб. 2005.
* A History of Byzantine Literature. 850–1000. Athens, 2006. (Рус. пер.: История византийской литературы (850—1000). СПб. 2012).

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 28 сакавіка 2023.

Спасылкі
--------

* Публікацыі у «Візантыйскім летапісе»
* Артыкул у электроннай энцыклапедыі «Ежевика»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Праваслаўная |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10210181 · BIBSYS: 90143551 · BNE: XX1722504 · BNF: 12021363t · CiNii: DA02064660 · CONOR: 111511651 · GND: 119086913 · ICCU: CFIV037758 · ISNI: 0000 0001 2100 8675 · LCCN: n81094223 · LNB: 000174324 · NKC: kup19950000047343 · NTA: 069891265 · NUKAT: n93081198 · LIBRIS: 193122 · SUDOC: 028362837 · VIAF: 41852955 |

 |