recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Біргіт Окесан** (шведск.: Anna Ida Birgit Åkesson: 24 сакавіка 1908 — 24 сакавіка 2001) — шведская танцорка і харэограф.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Мальмё ў 1908 годзе. Яе бацькамі былі будаўнік Нільс Окесан і Іда Окесан.

Вучылася танцу ў 1929—1931 гадах у Дрэздэне ў школе Мэры Вігман яна зрабіла ўражанне на ​​выкладчыцу сваім танцам, а затым некалькі гадоў выступала разам з ёй. Пасля Германіі паехала навучацца ў Парыж. Па яе словах, яна хацела іншага ў мастацтве, хацела зразумець і адчуць магчымасці свайго цела. У 1934 годзе яна стварыла ўласную харэаграфію і выступіла з ёй у парыжскай Камеды Франсэз. Аднак сапраўднае прызнанне да яе прыйшло толькі ў 1951 годзе, калі яна выступіла з сольнымі танцамі, прычым адзін танцавальны нумар праходзіў у поўнай цішыні без музыкі. Гэта выступ выклікаў захапленне ў прэсе, і Біргіт стала адной з яскравых фігур у еўрапейскім танцы.

У 1950-х гг. працавала з Эрыкам Ліндэгренам і Карлам Блумдалем, ствараючы нумары выступленняў у Каралеўскай оперы ў Стакгольме. У асноўным яна стварала балеты, у тым ліку бліскучыя танцавальныя сцэны ў оперы Блумдаля «Аніяра» паводле паэмы «Аніяра» Хары Марцінсана. «Аніяра» стала авангардам у экспрэсіянісцкім танцы. У 1967 годзе пакінула Каралеўскую оперу і шмат падарожнічала ў пошуках сябе і новых ідэй. Пошукі глыбіннай сутнасці танца ў Еўропе нічога не далі і прывялі яе ў Афрыку. Тут яна сабрала калекцыю танцавальных масак розных афрыканскіх краін.

Шмат гадоў працавала харэографам і ўваходзіла ў лік лепшых харэографаў Швецыі. У 1996 годзе яна атрымала прыз «Stora priset» Шведскай акадэміі. У 1999 годзе ёй прысвоілі званне ганаровага доктара філасофіі Стакгольмскага ўніверсітэта.

Акрамя танцаў захаплялася разьбой па дрэве і ўдзельнічала ў шэрагу выстаў. Некаторыя яе работы захоўваюцца ў Гётэбаргскім музеі.

Памерла ў 2001 годзе ў Стакгольме. У 2008 годзе яе калекцыя танцавальных масак была перададзена этнаграфічнага музею Стакгольма і прадстаўлена на выставе.

Зноскі
------

1. ↑  Birgit Åkesson // Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818'></a>
2. 1 2  Anna Ida Birgit Åkesson 1908-03-24 — 2001-03-24 Dansare, koreograf // *(unspecified title)* Праверана 8 лютага 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Біргіт Окесан


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90530048 · BNF: 12444465m · GND: 120773228 · ISNI: 0000 0000 7833 6496 · LCCN: n83318573 · NLP: A11478536 · NTA: 146744942 · LIBRIS: 297148 · SUDOC: 033592896 · VIAF: 73947018 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Нараян.

**Рам Нараян** (хіндзі: राम नारायण — Rām Nārāyaṇ, нар. 25 снежня 1927, Удайпур) — індыйскі музыкант, грае на індыйскім народным інструменце сарангі.

Біяграфія
---------

Нараян навучыўся граць на сарангі ў дзяцінстве. У 1944 годзе пачаў акампаніраваць спевакам на Усеіндыйскам радыё, аднак хутка пачаў спрабаваць стаць самастойным музыкантам. У 1956 годзе Нараян пачаў сольную кар’еру, у 1960-я гады пачаў паспяхова выступаць з канцэртамі за межамі Індыі і дзякуючы папулярнасці індыйскай культуры на Захадзе зрабіўся вядомым музыкантам.

У творчасці Нараяна пераважаюць традыцыйныя для індыйскай музыкі матывы. За свой унёсак у папулярызацыю гэтага інструмента і наогул індыйскай музыкі Нараян атрымаў ганаровы тытул «Пандыт» — вучоны брахман, а таксама другую вышэйшую ўзнагароду Індыі, Падма Вібхушан.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рам Нараян

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Рама Нараяна Архівавана 23 жніўня 2009.  (англ.)

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 12063716 · BNC: a11264548 · BNF: 13897859c · GND: 134888650 · ISNI: 0000 0001 0784 444X · LCCN: n85269866 · NKC: xx0174506 · NLA: 35995316 · NTA: 071024786 · SUDOC: 079114377 · VIAF: 79837654 |

 |
**Ралпачан** (тыб.: རལ་པ་ཅན་ Ral-pa-can, поўнае імя: тыб.: ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ Khri gTsug lDe brTsan Ral-pa-can, кіт.: 赤祖德贊,нарадзіўся 806, кіраваў прыблізна 815—838) — цар Тыбета, унук цара Трысонг Дэцэна. Узышоў на трон як сын свайго папярэдніка. Вядомы выключнай прыхільнасцю будыйскім этычным ідэалам.

Біяграфія
---------

Ралпачан — трэці, пасля Сонгцэн Гампа і Трысонг Дэцэна, «цар дхарма»: ён унёс значны ўклад у развіццё будызму і тыбецкай цывілізацыі ў цэлым.

Запрашаў майстроў, скульптура, мастакоў з Непала, Індыі, Кітая, Кашміра для выканання задуманага ім плана будаўніцтва будыйскіх храмаў і манастыроў. Ён увёў будыйскіх манахаў у органы кіравання краінай і падаў ім права вырашальнага голасу нароўні з галоўнымі міністрамі. Ён таксама прыраўнаваў статус манаха да статусу вышэйшай чынавенства.

У час яго праўлення дзяржава актыўна спансавала пераклады будыйскіх твораў з санскрыту на тыбецкую мову.

Ралпачан запрашаў з Індыі найвядомых будыйскіх навукоўцаў — каментатараў і знаўцаў канону з мэтай іх удзелу ў доўгатэрміновым праекце перакладу і тлумачэння кананічных тэкстаў.

Гл. таксама
-----------

* Тыбецкія цары
* Гісторыя Тыбета
* Гісторыя будызму

Зноскі
------

1. 1 2


| ?Ралпачан — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ралпачан |  | Sadnalegs[d] |  | Трысонг Дэцэн[d] |  | Me Agtsom[d] |  | Tridu Songtsen[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | SUDOC: 156469804 · VIAF: 287813034 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзяковіч.
**Кліменцій Фёдаравіч Дзяковіч** (? — ?) — беларускі ветэрынар і арганізатар ветэрынарнай справы.

Біяграфія
---------

З 31 кастрычніка 1860 года і да 1884 года займаў пасаду старшага губернскага ветэрынарнага ўрача пры мінскім губернскім праўленні.

Узнагароды
----------

* Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені
* Знак адрознення за выдатную бездакорную службу за XX гадоў
* Медаль у памяць вайны 1853-56 гадоў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Памятная книжка Минской губернии 1875 года  (руск.)
2. ↑  Памятныя кніжкі Мінскай губерні за адпаведныя гады
Слівавая ракія
**Ракія** (балг.: ракия, серб. і макед.: ракија, харв.: rakija) — балканскі моцны алкагольны напой (брэндзі), які атрымліваецца дыстыляцыяй ферментаванай садавіны.

Ракія ў адмысловай бутэльцы, як нацыянальны напой Сербіі.
Звычайны мацунак — 40 %, але ракія, прыгатаваная ў хатніх умовах, можа быць больш моцны — ад 50 да 60 %. Ракія двайной дыстыляцыі называецца «перапечаніца» (Prepečenica), «прэпек» (Prepek). Мацунак «перапечаніцы» часам перавышае 60 %.

Ракію можна разглядаць як традыцыйны нацыянальны напой паўднёва-славянскіх народаў і румын: яна папулярная ў Босніі і Герцагавіне, Балгарыі, Харватыі, Чарнагорыі, Македоніі, Сербіі, Румыніі, Малдовы і Крыце.

Вельмі распаўсюджана слівавіца, якая вырабляецца са сліў. Можа выкарыстоўвацца іншая садавіна — вінаград, персікі, абрыкосы, яблыкі, грушы, чарэшні, інжыр, шаўкоўніца, ядловец і айва.

Слівавая і вінаградная ракіі часам змешваюцца пасля дыстыляцыі з іншымі інгрэдыентамі, такімі, як зёлкі, аніс, мёд, вішня і арэхі. Асноўнае адрозненне ад гарэлкі — вытрымка прадукту дыстыляцыі ў дубовых бочках, што ўласціва для брэндзі (каньяку).

| ⛭Алкагольныя напоі |
| --- |
| Высокаалкагольныя (66—96 %) | Абсент • Спірт • Штро |
| Моцныя (31—65 %) | Акавіта • Арак • Арманьяк • Аруха • Бальзам • Баравічка • Бехераўка • Брэндзі • Бумба • Бурбон • Буха • Віскі • Гарэлка • Грапа • Джын • Егермайстар • Зуброўка • Кальвадос • Каньяк • Кіршвасэр • Крупнік • Крамбамбуля • Маотай • Мескаль • Метакса • Настойка • Палінка • Ракія • Ром • Самагон • Самбука • Сівуха • Слівавіца • Тутавая гарэлка • Тэкіла • Уза • Чача • Шнапс |
| Сярэднеалкагольныя (9—30 %) | Вермут • Віно • Глінтвейн • Грог • Кагор • Крушон • Лікёр • Мадэра • Марсала • Медавуха • Мёд • Наліўка • Пачаран • Партвейн • Пунш • Сакэ • Сангрыя • Херас • Шампанскае • Кава • Шэрыданс |
| Слабаалкагольныя (1,5—8 %) | Брага • Збіцень • Квас • Кумыс • Перы • Піва • Пульке • Сідр • Тэсгуіна • Тодзі • Чайны грыб |
**Ралф Воан-Уільямс**, сапр. Ралф Воан Уільямс (англ.: Ralph Vaughan Williams; 12 кастрычніка 1872, Даўн-Ампні, графства Глостэршыр, Вялікабрытанія — 26 кастрычніка 1958) — англійскі кампазітар, дырыжор, музычны крытык, фалькларыст. Адзін з заснавальнікаў новай англійскай кампазітарскай школы («англійскага музычнага адраджэння»).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

У 1905—53 галоўны дырыжор музычнага фестывалю «Літ-Хіл», у 1920—28 — Бахаўскага хору. Прафесар (1921) Каралеўскага музычнага каледжа.

Творчасць
---------

Шырока выкарыстоўваў англійскі музычны фальклор. Найбольшыя дасягненні — сімфанічныя і харавыя творы, адметныя маштабнасцю, драматызмам, меладычнасцю, майстэрствам аркестроўкі. Сярод твораў: оперы «Х'ю-гуртаўшчык» (1924), «Закаханы Сэр Джон» (1929), «Шлях паломніка» (1951); 3 балеты; араторыі, кантаты; 9 сімфоній (1909—58), 3 Норфалкскія рапсодыі (1906), сюіты, п'есы для сімфанічнага аркестра; Фантазія на тэму Таліса для падвойнага струннага аркестра (1910); канцэрты для розных інструментаў з сімфанічным, малым і струнным аркестрамі; хары з аркестрам і а капэла (у т.л. культавыя) песні; музыка да драматычных спектакляў, радыёпастановак і кінафільмаў. Аўтар тэарэтычных прац, у т.л. «Станаўленне музыкі».

Зноскі
------

1. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>

Літаратура
----------

* Kennedy M. The works of Ralph Vaughan Williams. 2 ed. London, 1980.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ралф Воан-Уільямс
* Сайт Таварыства Р. Воан-Вільямса (англ.)
**Рэ́чыцка-Віша́нская зона падняццяў**, **Рэчыцкі выступ**, **Рэчыцкая зона падняццяў** — тэктанічная структура ў Акцябрскім, Светлагорскім і Рэчыцкім раёнах, у прыўзнятай частцы Рэчыцка-Шацілкаўскай ступені Прыпяцкага прагіну. Назва паходзіць ад г. Рэчыца і в. Віша ў Светлагорскім раёне.

Распасціранне зоны субшыротнае. Даўжыня больш за 200 км, шырыня 5—10 км. Паверхня фундамента на адзнаках ад -2000 да -4000 м і апускаецца ў паўночным напрамку. Па гэтай паверхні вылучаюцца (з захаду на ўсход) Усходне-Драздоўская, Барысаўская, Вішанская, Мармавіцкая, Давыдаўская, Асташкавіцкая, Рэчыцкая, Васілеўская і іншыя лакальныя структуры, якія ўяўляюць сабою тэктанічныя блокі і паўскляпенні. У разрэзе платформавага чахла зоны ўстаноўлены верхнепратэразойскія (за выключэннем усходняй часткі), дэвонскія (сярэдне- і верхнедэвонскія), ніжне- і сярэднекаменнавугальныя, пермскія, мезазойскія і кайназойскія адклады. Будова Рэчыцка-Вішанскай зоны падняццяў па падсалявых і міжсалявых адкладах падобна да будовы паверхні фундамента. У найбольш высокай частцы зоны міжсалявыя адклады амаль знікаюць з разрэзу.

Да зоны прымеркаваны ланцуг саляных падняццяў, у яе межах размешчана большая частка радовішчаў нафты Прыпяцкага прагіну: Асташкавіцкае, Вішанскае, Давыдаўскае, Мармавіцкае, Рэчыцкае, Палескае, Сасноўскае, Цішкаўскае і інш.

Літаратура
----------

* *Кудравец І.* Рэчыцка-Вішанская зона падняццяў // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асмус.

**Дзітэр Асмус** (нар. 1 сакавіка 1939, Гамбург) — сучасны нямецкі жывапісец і графік новага рэалізму.

Жыццё і праца
-------------

Дзітэр Асмус нарадзіўся ў Гамбургу ў 1939 годзе. Падчас вайны часова жыў у Гюндэльсбю на поўначы Шлезвіг-Гальштэйн. Пасля заканчэння сярэдняй школы з 1960 па 1967 год вучыўся ў Гамбургскім універсітэце прыгожых мастацтваў. У адрозненне ад абстрактнага жывапісу, які панаваў у гэты час, яго цікавіў рэпрэзентатыўны жывапіс. Разам з Петэрам Нагелем, Дзітмарам Ульрыхам і Нікаласам Шцёртэнбекерам ён распрацаваў фармальныя асновы новага рэалізму на працягу чатырох гадоў. Калі ў 1964/65 годзе з’явіліся першыя рэалістычныя карціны, якія павінны былі быць прадстаўлены публіцы, мастакі заснавалі групу ZEBRA.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 22 жніўня 2017.
2. ↑  Dieter Asmus<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рэцэпт (значэнні).
**Рэцэпт** (ад лац.: receptum — узятае, прынятае, ад лац.: recipio — прымаю, атрымліваю) — пісьмовае распараджэнне ўрача аптэцы аб прыгатаванні і водпуску лекаў, якое таксама ўтрымлівае ўказанні, як імі карыстацца. Рэцэпт складаюць па вызначанай форме і правілам. Просты рэцэпт — рэцэпт, выпісаны на адно лекавае рэчыва, складаны — калі лекі складаюцца з дзвюх і больш інгрэдыентаў. Рэцэпт з'яўляецца юрыдычным дакументам, бо дазваляе праверыць правільнасць выраба лекаў.

У старажытнасці на латыні рэцэпты зваліся *Formula remediorum* (remedium - лекавы сродак) ці *Formula medicinalis*.
**Леанід Захаравіч Траўберг** (руск.: Леонид Захарович Тра́уберг; 4(17).1.1902, Адэса — 13 лістапада 1990, Масква) — савецкі кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1967). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1941).

Біяграфія
---------

Вучыўся ў студыі Камічнай оперы ў Петраградзе. У 1921 разам з Р. М. Козінцавым і С. І. Юткевічам арганізаваў групу акцёраў і рэжысёраў пад назвай Фабрыка эксцэнтрычнага акцёра (ФЭКС). У 1924-46 гадах працаваў у кіно з Козінцавым. Іх першыя фільмы, створаныя з удзелам акцёраў ФЭКСа, ‒ «Прыгоды Акцябрыны» (1924), «Мішкі супраць Юдзеніча» (1925), «Чортава кола», «Браточак», «Шынель» (паводле Мікалая Гогаля) (усе ‒ 1926), «С. В. Д.» (1927) адрозніваліся пошукамі новай кінаформы, часам фармальным эксперыментатарствам. Наступныя іх працы — «Новы Вавілон» (1929) і асабліва «Адна» (1931) былі пераходам да рэалістычнага мастацтва. Выбітным творам савецкага кіно стала трылогія пра Максіма — «Юнацтва Максіма» (1935), «Вяртанне Максіма» (1937), «Выбаргская старана» (1939). Траўберг паставіў таксама фільмы «Актрыса» (1943), «Ішлі салдаты» (1959), «Вольны вецер» (1961) і інш.

Аўтар шэрагу сцэнарыяў, пастаўленых іншымі рэжысёрамі. Выкладаў у ФЭКС, Ленінградскім інстытуце сцэнічных мастацтваў). У 1962-68 гадах кіраваў Вышэйшымі рэжысёрскімі курсамі Саюза кінематаграфістаў СССР.

Зноскі
------

1. ↑  Трауберг Леонид Захарович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑
3. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 20 кастрычніка 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
4. ↑
5. ↑
**Нейрадэгенератыўныя захворванні** — (грэч. Νέυρο-, нейра-, «нервы-» і лац. Dēgenerāre, «выраджацца») — група ў асноўным павольна прагрэсуючых, спадчынных або набытых захворванняў нервовай сістэмы.

Агульным для гэтых захворванняў з’яўляецца прагрэсуючая гібель нервовых клетак (нейрадэгенерацыя), якая вядзе да розных неўралагічных сімптомаў — перш за ўсё, да дэменцыі і парушэння рухаў.

Захворванні могуць наступіць у розным узросце, працякаюць дыфузна або генералізавана, гісталагічна вызначаецца спецыфічны тып змяненняў.

Зноскі
------

1. ↑  A. Brunn: Vorlesung allgemeine Pathologie, Abteilung für Neuropathologie, Universität zu Köln, Sommersemester 2005.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вінер.
**Леанід Леанідавіч Вінер** (4 сакавіка 1922, г. Херсон — 24 чэрвеня 1944) — Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Скончыў школу № 6 у Херсоне, затым рамеснае вучылішча № 3, працаваў на заводзе токарам.

У жніўні 1941 года быў прызваны ў Чырвоную Армію. З сакавіка 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у бітве за Каўказ. Да лета 1944 года гвардыі старшы сяржант Леанід Вінер камандаваў аддзяленнем аўтаматчыкаў 34-й гвардзейскай асобнай танкавай брыгады 6-й гвардзейскай арміі 1-га Прыбалтыйскага фронту.

У час аперацыі «Баграціён» танкавая брыгада падышла да Заходняй Дзвіны на падыходах да райцэнтра Ула. Аддзяленню Вінера даручылі разведаць брод і сілы праціўніка дзе ён і памёр.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 ліпеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшы сяржант Леанід Вінер пасмяротна ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза.

Імем Леаніда Вінера названа вуліца ў аграгарадку Кардон.

Узнагароды
----------

* Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* медалём «За адвагу»

Зноскі
------

1. ↑  Улица Ласкунова, улица Афанасьева…

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
**Бірабіджанскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у цэнтральнай частцы Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Бірабіджан, які не ўваходзіць у склад раёна (самастойнае муніцыпальнае ўтварэнне «горад Бірабіджан» са статусам гарадской акругі).

Геаграфія
---------

Раён мяжуе са Смідовіцкім, Ленінскім, Аблучанскім раёнамі ЯАВ, а таксама з Хабараўскім краем і Кітаем. Плошча тэрыторыі — 4500 км².

Раён акружаны перадгор’ямі Малога Хінгана, вяршынямі Пактой, Шчука, Вялікі Ушумун, Чуркінскім хрыбтом. Размешчаны ў басейне ніжняй плыні ракі Біры, па тэрыторыі раёна таксама працякаюць яе прытокі: Малая Біра, Вялікі і Малы Ушумун, Папярэчная, Бірушка і інш.

Радовішчы гаручых карысных выкапняў (Ушумунскае радовішча бурага вугалю і дванаццаць радовішчаў торфу) і будаўнічых матэрыялаў.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 2 кастрычніка 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26882286'></a>
2. 1 2   Праверана 5 кастрычніка 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26882286'></a>
3. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

| ⛭Яўрэйская аўтаномная вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Аблучанскі
* Акцябрскі
* Бірабіджанскі
* Ленінскі
* Смідовіцкі

 |  |
| Гарады | 
* Аблучча
* **Бірабіджан**

 |
| Пгт | 
* Біра
* Біракан
* Валачаеўка-2
* Ізвястковы
* Кульдур
* Ландока-завод
* Нікалаеўка
* Прыамурскі
* Смідовіч
* Цеплаазёрск
* Хінганск

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Амурзет
* Ленінскае

 |
**Сігітас Тамкявічус** (літ.: Sigitas Tamkevičius; 7 лістапада 1938, в. Гудоніс, Лаздзіяйскі раён, Літва) — літоўскі кардынал, арцыбіскуп Каўнаскай архідыяцэзіі. Былы палітычны вязня СССР.

Біяграфія
---------

Вучыўся у Каўнаскай духоўнай семінарыі (1976—1981), дзе быў рэдактарам падпольнай газеты «Хроніка літоўскага Каталіцкага Касцёла», у якой друкаваліся матэрыялы пра пераслед вернікаў. Быў таксама адным з заснавальнікаў Камітэту абароны правоў вернікаў.

у 1983 годзе быў арыштаваны і прабываў да 1988 года ў Пермскіх і Мардоўскіх лагерах. Пасля гэтага ён быў высланы ў Сібір.

1 верасня 2019 года Папа Францішак быў прызначыны кардыналам. Тамкявічус стаў першым кардыналам, прызначаным у краінах былога Савецкага Саюза ў трэцім тысячагоддзі — і падчас пантыфікату Бенедыкт XVI.

Зноскі
------

1. ↑  Арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч пра новага кардынала з Літвы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15082420q · ICCU: VIAV166643 · ISNI: 0000 0001 0953 6379 · NUKAT: n2002036586 · SUDOC: 269664289 · VIAF: 10138791 |

 |
**«Вілкамір»** - Клуб Гістарычнай Рэканструкцыі ў Беларусі, база якога знаходзіцца ў Мінску.

Клуб «Вілкамір» займаецца рэканструкцыяй матэрыяльнай і духоўнай культуры Вялікага княства Літоўскага, а менавіта атрада князя Жыгімонта Карыбутовіча ў перыяд Грунвальдскай бітвы, Гусіцкіх войнаў і Грамадзянскай вайны ў ВКЛ, г.зн. у перыяд паміж 1410 і 1435 гадамі. У сваёй дзейнасці мы імкнемся сумясціць эксперыментальна-гістарычны кірунак, так званую "жывую гісторыю", і спартовы кірунак - гістарычны сярэднявечны бой.

Гісторыя
--------

лагатым КГР "Вількамір"
З'яўляецца спадчыннікам клуба "Гівойт", які быў заснаваны гісторыкам Уладзімірам Лічко 22 верасня 2008 года. 

19 мая 2019 года клуб "Гівойт" пераўтварыўся ў клуб "Вількамір".

18 ліпеня 2019 года да клубу далучыўся клуб "Шчыт веры".
**О́транта** (італ.: Otranto) — партовы горад і камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.

Насельніцтва складае 5481 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 72 чал./км². Займае плошчу 76 км². Паштовы індэкс — 73028. Тэлефонны код — 0836.

Заступнікамі горада з'яўляюцца Отранцкія мучанікі.

Гісторыя
--------

Узнік як адзін з гарадоў Вялікай Грэцыі пад назвай **Гідрас** (стар.-грэч.: Ύδρος). Рымляне пераназвалі яго ў Хідрунтум (лац.: Hydruntum) і выкарыстоўвалі як найважнейшую пасля Брындзізія пераправу на Балканы. Яшчэ ў XI стагоддзі мясцовыя жыхары размаўлялі па-грэчаску і спраўлялі набажэнствы па праваслаўным абрадзе.

Пасля ўзяцця Робертам Гвіскарам у 1068 годзе ўвайшоў у склад Сіцылійскага каралеўства.

11 жніўня 1480 годзе Отранта захапілі туркі, і Папа Сікст IV, каб выбіць з рук «няверных» плацдарм у Італіі, заклікаў еўрапейскія краіны арганізаваць крыжовы паход супраць туркаў, які актыўна падтрымала толькі Венгрыя, якая даслала каля 1600 воінаў для барацьбы з туркамі, і Неапаль, які сабраў арганізаванае апалчэнне. Асманы пакінулі Отранта ў 1481 г. калі памёр Мехмед II.
Пасля захопу горада было забіта каля 15 тысяч абаронцаў і 5 тысяч чалавек патрапілі ў рабства.

14 жніўня 1480 года ў наваколлях Отранта былі абезгалоўлены 813 чалавек, якія 12 мая 2013 года былі абвешчаны святымі Рымскім Папам Францыскам.

У 1537 годзе горад разрабаваў турэцкі пірат па мянушцы Рудая Барада. Пасля нападаў туркаў Отранта страціў партовае значэнне, хоць цяпер адтуль у Корфу пушчаны паром.

У 1804 годзе Напалеон размясціў у сярэдневяковым замку Отранта свой гарнізон, а тытул герцага Отранцкага дараваў шэфу французскай паліцыі Жазефу Фушэ. Яго нашчадкі называлі сябе герцагамі Отранта яшчэ ў XX стагоддзі.

Дэмаграфія
----------

Дынаміка насельніцтва:

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Отранта

| Камуны правінцыі Лечэ |
| --- |
| 
* Акуарыка-дэль-Капо
* Алесана
* Алецьё
* Алістэ
* Андрана
* Арадэа
* Арнезана
* Артэле
* Бан’ёла-дэль-Салента
* Батрун’ё
* Велье
* Верноле
* Галаціна
* Галатонэ
* Галіполі
* Гальяна-дэль-Капа
* Гуан’яна
* Джуджанела
* Джурдзін’яна
* Дзіза
* Каваліна
* Казарана
* Калепаса
* Калімера
* Кампі-Саленціна
* Каноле
* Каперціна
* Капрарыка-дзі-Лечэ
* Карм’яна
* Карпін’яна-Саленціна
* Карсана
* Карыльяна-д’Атранта
* Кастра
* Кастры-дзі-Лечэ
* Кастрын’яна-дэ’-Грэчы
* Кастрын’яна-дэль-Капа
* Курсі
* Кутраф’яна
* Леверана
* Лекуйле
* Лечэ
* Ліццанела
* Малье
* Мантэзана-Саленціна
* Мантэроні-дзі-Лечэ
* Мартана
* Марцін’яна
* Марчыяна-дзі-Леўка
* Маціна
* Мелендун’ё
* Мелісана
* Мельпін’яна
* Міджана
* Мінервіна-дзі-Лечэ
* Мура-Лечэзэ
* Наволі
* Нарда
* Неўяна
* Начылья
* Отранта
* Паджарда
* Пальмарыдж
* Парабіта
* Пату
* Порта-Чэзарэа
* Прэзічэ
* Ракале
* Руфана
* Салета
* Салічэ-Саленціна
* Сальвэ
* Сальяна-Кавоўр
* Санарыка
* Сан-Даната-дзі-Лечэ
* Санікола
* Сан-Касіяна
* Сан-П’етра-ін-Лама
* Санта-Чэзарэа-Тэрмэ
* Сан-Чэзарыа-дзі-Лечэ
* Секлі
* Скарана
* Скуйнцана
* Спангана
* Спекія
* Стэрнація
* Суперсана
* Сурана
* Сурба
* Таўрызана
* Таўяна
* Трыказэ
* Трэпуццы
* Тулье
* Тыджана
* Уджана-ла-К’еза
* Уджэнта
* Цоліна

 |
**Першая Біблія Карла Лысага** (фр.: Première Bible de Charles le Chauve), таксама **Вівіянская Біблія** (фр.: Bible de Vivien) — ілюмінаваны рукапіс Бібліі, помнік кніжнага мастацтва Каралінгскага Адраджэння. Захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Францыі (каталожнае абазначэнне *MS lat. 1*). У надпісы на карэньчыку пазначаны як лац.: Biblia Metensia — «Мецская Біблія».

Кодэкс быў створаны ў 845 годзе ў скрыпторыі абацтва Святога Марціна ў Туры па замове графа Вівіана. Біблія была паднесена каралю Карлу II Лысаму падчас яго візіту ў абацтва на Каляды 845 года. Дадзенаму сюжэту прысвечана поўнастаронкавая мініяцюра. Гэта адна з трох раскошных Біблій, створаных для караля.

Рукапіс уключае 423 ліста пергамента фарматам 495 × 345 мм, поўны тэкст Вульгаты, 4 табліцы канонаў, 8 поўнастаронкавых мініяцюр, 87 поўнастаронкавых ініцыялаў. У прысвячэнні праводзіцца думка пра важнасць чытання і разумення Бібліі для добрага кіраўніка. Пасланні Гераніма і прысвячэнні выкананы залатымі літарамі унцыялам па пурпурным пергаменце, іншы тэкст перапісаны ў дзве калонкі каралінгскім мінускулам.

Як мяркуецца, пасля 870 года рукапіс знаходзіўся ў рызніцы Мецскага сабора. У 1675 годзе манускрыпт апынуўся ў бібліятэцы Кальбера, а пасля яго скону ў 1683 годзе перайшоў у каралеўскую бібліятэку.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Florentine Mütherich  (ням.) (бел. Joachim E. Gaehde*: Karolingische Buchmalerei. Prestel, München 1979, S. 75-81, ISBN 3-7913-0395-3
* *Ingo F. Walther, Norbert Wolf*: Meisterwerke der Buchmalerei. Taschen, Köln u. a. 2005, С. 96-97, ISBN 3-8228-4747-X

Спасылкі
--------

* Аблічбаваны рукапіс у Нацыянальнай бібліятэцы Францыі
**Састаўны́ лік** — натуральны лік, большы за адзінку, які не з'яўляецца простым. Кожны састаўны лік з'яўляецца здабыткам двух натуральных лікаў, большых за 1.

Паслядоўнасць састаўных лікаў пачынаецца так:

4, 6, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 42, … (паслядоўнасць A002808 у OEIS)

Уласцівасці
-----------

Асноўная тэарэма арыфметыкі сцвярджае, што любы састаўны лік можна раскласці ў здабытак простых множнікаў, прычым адзіным спосабам (з дакладнасцю да парадку множнікаў).

Пакажам, што ў натуральным радзе можна знайсці паслядоўнасці састаўных лікаў любой даўжыні. Абазначым, напрыклад:

{\displaystyle N=1000001!=1\cdot 2\cdot 3\cdot 4\dots \cdot 1000001.}
Тады мільён паслядоўных лікаў {\displaystyle ~N+2,N+3,N+4\dots N+1000001} утрымлівае толькі састаўныя лікі: {\displaystyle ~N+2} дзеліцца на 2, {\displaystyle ~N+3} дзеліцца на 3 і т. д.

Гл. таксама
-----------

* Дзялімасць
* Просты лік

Літаратура
----------

* Энциклопедия элементарной математики. Книга первая. Арифметика / под ред. П. С. Александрова, А. И. Маркушевича и А. Я. Хинчина. — М.—Л.: Гос. издат. технико-теоретической литературы, 1951. — 448 с. Архівавана 2 сакавіка 2015. (руск.)
* Састаўны лік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 192. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Спісы простых і фактарызаваных састаўных лікаў Архівавана 10 жніўня 2015.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 104779481 |
**«Отклики»** — грамадска-палітычная і літаратурная газета радыкальнага кірунку. Выдавалася 1 студзеня (14 студзеня) і 15 студзеня (2 красавіка) 1912, з 24 студзеня (6 лютага) 1914 да 19 красавіка (2 мая) 1915 гг. у Гомелі на рускай мове спачатку штотыднёва, а з № 25 за 1914 г. штодзённа. Рэдактар-выдавец М.І.Кулябка-Карэцкі, ён жа аўтар большасці матэрыялаў. Газета была ў апазіцыі да царызму, неаднаразова падвяргалася судовым спагнанням, выходзіла з перапынкамі. Крытыкавала паліцэйска-бюракратычны рэжым, засілле цэнзуры. У артыкуле «Сацыялісты і вайна» выступіла супраць імперыялістычнай вайны. Асвятляла літаратурнае жыццё Гомеля, асабліва т.зв. «Літаратурныя суды» — канферэнцыі чытачоў, прысвечаныя папулярным творам.
**Сігішаа́ра** (рум.: Sighişoara) — горад у Румыніі, у жудзецы Мурэш. Стаіць на ўзгорку над ракой Тырнава-Марэ (рум.: Târnava Mare) у Трансільваніі, у 175 км на паўночны захад ад Бухарэста. Насельніцтва — 32570 жыхароў (2007). Гістарычны цэнтр горада з 1999 года з'яўляецца помнікам Сусветнай спадчыны

Гісторыя
--------

Гадзіннікавая вежа
Сігішаара вядомая ў гісторыі пад нямецкім імем **Шэсбург** (*Schäßburg*) і венгерскім — **Шэгешвар** (*Segesvár*). Горад заснавалі ў XIII стагоддзі нямецкія каланісты з Саксоніі і даліны Мозеля. Яны ўзвялі на ўзгорку сярэднявечную крэпасць, некалькі цэркваў і знакамітую Гадзіннікавую вежу вышынёй у 64 метра.

У XIV стагоддзі Шэсбург стаў вольным горадам, а да XVI стагоддзя — адным з вядучых гандлёва-рамесных цэнтраў Усходняй Еўропы з 15 рамеснымі цэхамі. У XV стагоддзі ў горадзе чаканіў манету выгнаны з Валахіі гаспадар Улад Дракула. У 1631 годзе тут быў абраны на венгерскі прастол трансільванскі князь Юрый I Ракацы.

Ніжняя частка горада была разбурана землетрасеннем 1668 года і пажарам 1676 года, але на працягу наступнага стагоддзя была адбудавана нанова.

У 1849 годзе руская армія нанесла пад Шэгешварам разгромнае паражэнне венгерскім паўстанцам. Сярод загінулых у баі апынуліся генерал-маёр Р. Я. Скарацін і выбітны паэт Шандар Петэфі. У XIX стагоддзі памяць абодвух была ўшанавана помнікамі.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Бадэн[d], Швейцарыя
* Блуа, Францыя
* Дынкельсбюль, Германія
* Замасць, Польшча (8 верасня 2007)
* Кішкунфеледзьхаза[d], Венгрыя
* Чыта-дзі-Кастэла[d], Італія

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальны інстытут статыстыкі
2. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сігішаара

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4051983-1 · NKC: ge717581 |

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Румыніі |
| --- |
| 
* Дэльта Дуная
* Вёскі з умацаванымі цэрквамі ў Трансільваніі
* Манастыр у Харэзу
* Цэрквы гістарычнай Малдовы (манастыр Сучэвіца, манастыр Варанец)
* Гістарычны цэнтр горада Сігішаара
* Драўляныя цэрквы Марамурэша
* Крэпасці дакаў у гарах Арэшціе

 |  |
**Сатакунта** (фінск.: Satakunta) — вобласць на захадзе Фінляндыі на тэрыторыі былой ляні Заходняя Фінляндыя. Адміністрацыйны цэнтр — г. Поры. Перакладаецца назва «Сто каралеўстваў» (фін. Sata — сто, і фін. Kunta — каралеўства).

Геаграфія
---------

Размешчана на заходнім узбярэжжы Фінляндыі, на беразе Батнічнага заліва. Значная частка тэрыторыі вобласці занята вадаёмамі. Большасць азёр Сатакунты маюць пясчанае дно і празрыстыя воды. Самае буйнае возера Пюхяярві ў Сякюля, у паўднёвай частцы вобласці. Праз сярэднюю Сатакунту працякае рака Кокемяенёкі і ў паўночнай частцы вобласці цячэ звілістая Карвіянёкі.

Рэльеф роўны. Самыя высокія пункты знаходзяцца ў паўночнай частцы (мясцовасці Ямі ў Яміярві і Алкіянвуоры ў Карвіа, дзе ёсць утвораныя ледавіковым перыядам гранітныя пагоркі).

Сярэдняя і паўднёвая часткі Сатакунты з’яўляюцца земляробчымі раёнамі. Прыморская прырода Сатакунты суровая, але прыгожая. Сярод прыродных славутасцяў — каля двухсот скалістых астравоў архіпелагу Оўрат у Мерыкарвыі, архіпелагі перад Лувія і Раўма, а таксама пясчаны пляж Юютэры.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 7 мая 2021.
2. ↑   Праверана 7 мая 2021.
3. ↑
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4118446-4 · LCCN: no89002101 · VIAF: 139829985 |
**Першасны туберкулёзны комплекс** (**ПТК**, **комплекс Гона**) узнікае пры першасным заражэнні на туберкулёз. Звычайна сустракаецца ў дзіцячым узросце, значна радзей у дарослых. Пасля інфікавання ўзбуджальнікам *Mycobacterium tuberculosis* у альвеолах утвараюцца адзінкавыя або множныя ачагі размнажэння ўзбуджальніка з развіццём гранулематознага запалення (так званы першасны ачаг, ачаг Гона  (руск.) (бел.).

Неўзабаве ў працэс залучаюцца лімфатычныя сасуды і рэгіянальныя лімфатычныя вузлы кораня лёгкага  (руск.) (бел.. З іх дапамогай фарміруецца першасны туберкулёзны комплекс, у якім працякаюць казеозныя змены.

Сімптомы і цячэнне
------------------

Цячэнне вострае і падвострае. Характэрных клінічных сімптомаў не маецца, што можа справакаваць няправільную пастаноўку дыягназу грыпу, пнеўманіі і г д. Над паражанай легачнай тканкай — звычайныя для пнеўманіі змены. Павялічаная ХСЭ  (руск.) (бел.. Тэмпература можа быць фебрыльнай  (руск.) (бел. і малой субфебрыльнай  (руск.) (бел.. У макроце або прамыўных водах мікабактэрыі туберкулёзу вызначаюцца рэдка.

У далейшым комплекс Гона ў большасці выпадкаў атачаецца злучальнатканкавай капсулай, абвапноўваецца і фібразуецца з фарміраваннем так званага «рэшткавага першаснага комплексу».

Дыягностыка
-----------

Падставай для дыферэнцыяльнага дыягназу  (руск.) (бел. з’яўляюцца гіперрэгічныя рэакцыі на туберкулін і вынікі рэнтгеналагічнага даследавання.

### Рэнтгеналагічная карціна

У пачатковым перыядзе павялічаных лімфатычных вузлоў можа не вызначацца, а ў лёгачнай тканцы выяўляецца круглявае зацямненне малой інтэнсіўнасці. У далейшым інтэнсіўнасць зацямнення нарастае, яго форма становіцца грушападобнай або трохкутнай з выразнай «дарожкай» (лімфангіт), якая вядзе да кораня лёгкага  (руск.) (бел.. Другая цень размяшчаецца ў корані, у зоне лімфадэнапатыі  (руск.) (бел.. Корань лёгкага павялічаны, неструктурны, а мяжа яго мае круглявыя абрысы. Пасля рэгрэсіі актыўнага паталагічнага працэсу ў праекцыі існавалых раней ачагоў туберкулёзнага паражэння легачнай тканкі і лімфатычных вузлоў выяўляюцца інтэнсіўныя ачаговыя цені кальцытанаў (рэшткавы туберкулёзны комплекс).

Зноскі
------

1. ↑  Гона Очаг (руск.).  Большая Медицинская Энциклопедия. Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2012. Праверана 19 студзеня 2012.

Літаратура
----------

* Справочник по клинической хирургии / Под ред. проф. В. И. Стручкова. — М.: «Медицина», 1967. — 520 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2908873116 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Курода.

**Сігэноры Курода** (яп.: 黒田重徳; 25 кастрычніка 1887 — 30 красавіка 1954) — японскі генерал часоў Другой сусветнай вайны, ваенны губернатар Філіпінаў з 1943 па 1944 год.

Біяграфія
---------

Сігэноры Курода быў родам з прэфектуры Фукуока. У 1909 годзе скончыў Рыкугун сікан гако, у 1916 годзе — Рыкугун дайгако. У гады Першай сусветнай вайны быў ваенным назіральнікам у Еўропе, у 1922 годзе быў прызначаны ваенным аташэ ў Вялікабрытанію. У 1924 годзе вярнуўся ў Японію.

У 1928 годзе стаў камандзірам 57-га пяхотнага палка, у 1932 — 59-га пяхотнага палка. У 1935—1937 гадах служыў ваенным аташэ ў Індыі. У 1938 годзе стаў камандзірам 4-й асобнай брыгады, у 1939 — камандзірам 26-й дывізіі, удзельнічаў у бітве за Уюань. У 1941 годзе стаў намеснікам галоўнага інспектара баявой падрыхтоўкі. З ліпеня 1942 года стаў начальнікам штаба Паўднёвай групы армій, у кастрычніку 1943 года стаў камандуючым 14-й арміяй на Філіпінах, пасля пераназванай у 14-ы фронт. У верасні 1944 года Курода быў заменены на Тамаюкі Ямасіту з прычыны таго, што апынуўся слабым камандзірам, які бавіў час гуляючы ў гольф замест арганізацыі ўмацавання абараназдольнасці архіпелага. У 1946 годзе Курода быў арыштаваны за ваенныя злачынствы, а ў 1949 годзе прысуджаны да пажыццёвага зняволення. Быў вызвалены ў 1952 годзе. Памёр 30 красавіка 1954 года.

Спасылкі
--------

* Сігэноры Курода на сайце pwencycl.kgbudge.com (англ.)
**Стані́на** — асноўная, часцей за ўсё нерухомая, частка машыны, на якой мацуюцца і па якой рухаюцца астатнія яе вузлы і механізмы.

Вертыкальна-фрэзерны станок. Лічбай 4 пазначана *станіна*, лічбай 8 — фундаментная пліта
Станіна забяспечвае дакладнасць узаемнага размяшчэння і перамяшчэнняў вузлоў, дэталей машыны, успрымае намаганні, узнікаючыя паміж імі. Станіны звычайна мацуюцца на фундаменце або маюць спецыяльныя апоры. Вырабляюцца адліўкай з чыгуна і зварныя.

Асноўныя патрабаванні да станін — жорсткасць, трываласць, устойлівасці да ўздзеяння вібрацыі і г.д.

Літаратура
----------

* Стані́на // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 145. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).}

Спасылкі
--------

* Станина Архівавана 14 ліпеня 2014. // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рэчкаўскі сельсавет.
**Рэ́чкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Рэчкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Утонька-Хутарскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Рудня-Шлягінскага і Ухоўскага сельсаветаў. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Рэчкаўскага сельсавета 9 населеных пунктаў. 28 студзеня 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Хізоўскага сельсавета. 27 жніўня 1991 года Рэчкаўскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Свяцілавіцкага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Белорусская ССР. Административно-территориальное деление. На 1 января 1974 года. (руск.). — Выданне 5-е. — Мн.: Беларусь, 1974. — С. 78. — 248 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
**Сент-Джо́рджэс** (англ.: St. George's) — горад, сталіца Грэнады, яе палітычны і эканамічны цэнтр. Порт на ўзбярэжжы Карыбскага мора.

Прыродныя ўмовы
---------------

Сент-Джорджэс знаходзіцца на заходнім узбярэжжы вострава Грэнада, які адносіцца да групы Малых Антыльскіх астравоў Карыбскага мора. Горад ляжыць на беразе маляўнічай бухты, на вышыні 188 метраў над узроўнем мора. Умовы надвор’я сталіцы фармуюцца пад уплывам трапічнага пасіўнага клімату. Сярэднегадавая тэмпература паветра складае 26 градусаў. Сярэдні ўзровень выпадаючых за год ападкаў дасягае 1960 мм. Сезон дажджоў працягваецца з мая па кастрычнік. У перыяд з ліпеня па кастрычнік у горадзе нярэдка лютуюць ураганы. Сент-Джорджэс размешчаны ў зоне вільготных трапічных лясоў. Натуральная расліннасць прадстаўлена гваздзіковым дрэвам, дрэвам какава, цытрусавымі. У прыбярэжных водах сустракаецца мноства відаў рыб, малюскаў, ракападобных. У межах горада і яго наваколлях жыве вялікая колькасць розных трапічных птушак.

Насельніцтва, мова, веравызнанне
--------------------------------

Колькасць насельніцтва сталіцы разам з агламерацый перавышае 40 тысяч чалавек. Этнічная большасць у Сент-Джорджэс (звыш 50 %) прадстаўлена неграмі (у асноўным нашчадкамі чарнаскурых рабоў, завезеных з Афрыкі), каля 40 % сталічных жыхароў — мулаты, астатнюю частку насельніцтва складаюць індзейцы і еўрапейцы.

Дзяржаўнай мовай з’яўляецца англійская, нязначная частка насельніцтва валодае таксама і мовай пата (дыялект на аснове французскай). Дамінуючая рэлігія — хрысціянства (каталіцызм і пратэстантызм).

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сент-Джорджэс // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 334. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4740417-6 · LCCN: n82089977 · VIAF: 139185995 |
**Дзітвянскае балота** — балота на поўдні Воранаўскага раёна і на поўначы Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Змяшчаецца ў вадазборы ракі Дзітвы і яе правага прытока Радунькі.

Агульнае
--------

Плошча 5,2 тыс. га. Глыбіня торфу да 6 м, у сярэднім — 2,3 м, ступень раскладання 36%, попельнасць — 12,9, месцамі — 9,3%. У 1956—60 г. была асушана паўночная частка балота (каля 1,5 тыс. га плошчы), у тым ліку пойма ракі Радунька. Вядзецца здабыча торфа.

Флора
-----

Вырошчваюць шматгадовыя травы. На неасушаных участках расце хмызняк з вярбы, асокі. На поўдні балота сустракаюцца пясчаныя грады, парослыя хмызняком. Пастаянным кампанентам з’яўляюцца бярозы пушыстая і барадаўчатая.

Літаратура
----------

* *Подопличко А. П.* Торфяные месторождения Белоруссии: генезис, стратиграфия и районирование. — Мн. 1961.
* Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ, 1979.
* Природа Белоруссии: Популярная энциклопедия. — Мн.: БелСЭ, 1989. — ISBN 5-85700-001-7
**Біржайскі палац-замак** (літ.: Biržų pilis) — былая рэзідэнцыя Радзівілаў у горадзе Біржай на поўначы Літвы. Пабудаваны ў 1586—1589 гадах Кшыштафам Радзівілам як квадратны ў плане замак бастыённага тыпу. Для абароны вакол замкавых валоў створана штучнае возера Шырвена плошчай каля 400 га, для гэтага загачаны рэкі Апашча і Аглуона, равы з вадой. Каля 1589 года ва ўсходняй секцыі вала пабудавана 2-ярусная брама. У двары замка знаходзіліся драўляны палац, кальвінскі збор, арсенал, стайня, склады. Будаўніцтва вялося пад кіраўніцтвам Г. Кілера. З 1612 года працы па абсталяванні замка працягваліся паводле праекта К. Кайзера і пад кіраўніцтвам К. Петрыкоўскага. У 1623—1625 гадах у іх бралі ўдзел муляр Ганус з Заблудава і К. Скрабовіч. У 1619 годзе ў цэйхгаўзе была 31 цяжкая, 23 палявыя і 16 лёгкіх гармат.

У 1625 годзе замак захапіла шведская армія. Праз некалькі гадоў Радзівілы вярнулі амаль цалкам разбураны замак, была распачата яго рэканструкцыя. Замак адбудаваны паводле галандскай мадэлі бастыённых замкаў, набыў рысы стылю рэнесанса. Кіравалі працай архітэктары А. Фрайтанг і інжынер Пірка. Новыя валы мелі вышыню 5-7 метраў, шырыню 19,4 м, роў быў глыбінёй 4-7 метраў пры шырыні 31,4 м.

Зноў адбудаваны другі замак, як і першы, складаўся з цэлага комплексу будынкаў рознага прызначэння — іх было звыш за 20. У 1654 годзе сістэма абароны замка дапоўнена чатырма рэдутамі. У 1659 годзе пачаўся чарговы будаўніча-рэканструкцыйны этап — рэканструявалі абарончыя ўмацаванні, завершана будаўніцтва трохпавярховага палаца (вялося з 1652 года). Фасад палаца быў аздоблены двума ярусамі аркад і спалучаў рысы позняга рэнесансу і ранняга барока.

Біржайскі замак разбураны падчас Паўночнай вайны ў 1704 годзе шведамі, пасля гэтага не аднаўляўся.

У 1978—1985 гадах частка руін Біржайскага замка рэканструявана і зараз там размяшчаецца музей Біржайскага краю «Села» і бібліятэка.

Зноскі
------

1. ↑  ЭнцВКЛ, 2005

Літаратура
----------

* *Дзярновіч Алег.* Біржанскі замак // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 332. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Біржайскі замак**
* Biržai Castle (англ.)
**Дзіцячы даследчы шпіталь Святога Іуды** (англ.: St. Jude Children's Research Hospital) — лякарня, заснаваная ў 1962 годзе, з’яўляецца дзіцячай лячэбна-даследчай установай, накіраванай на катастрафічныя захворванні дзяцей, у прыватнасці, лейкемію і іншыя віды рака. Выдаткі шпіталя каля 2,8 мільёнаў долараў у дзень, але пацыент не плаціць за лячэнне. Размешчаны ў Мемфісе, штат Тэнэсі, і з’яўляецца некамерцыйнай медыцынскай карпарацыяй, прызначанай службай унутраных даходаў ЗША як арганізацыя, якая не абкладаецца падаткам.

У 2021 годзе касмічная місія Inspiration4 мела мэтай збор сродкаў на карысць дзіцячага шпіталя.

Зноскі
------

1. ↑  St. Jude facts(англ.)  **(нявызн.)**? .
2. ↑  "St. Jude Childrens Research Hospital Inc." *Exempt Organization Select Check*. Internal Revenue Service. Retrieved January 5, 2017.
3. ↑  Радыё Свабода

Спасылкі
--------

* Сайт дзіцячай даследчай бальніцы St.Jude
* Праграма па зборы сродкаў з "Window World" даглядае за дзіцячай даследчай бальніцай святога Юды

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | CiNii: DA02094377 · ISNI: 0000 0001 0224 711X · LCCN: n84156286 · Microsoft: 1313298211 · VIAF: 152497306 |
Археалагічная зона на востраве Б'ёрке.
**Бірка** — найбуйнейшы гандлёвы цэнтр шведскіх вікінгаў у 800-975 гадах, згадваецца ў жыціі «паўночнага апостала» св. Ансгара і ў творах Адама Брэменскага.

З XIX ст. атаясамліваецца з востравам Б'ёркё на возеры Меларэн, знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

Гісторыя
--------

Горад заснаваны каля 800 года, знішчаны пажарам каля 975 года. Складаўся з замка на скале і вакольнага горада. На могільніку даследавана больш за 1200 пахаванняў (большасць курганныя), у т.л. багатых гараджан з рабынямі, коньмі, зброяй, каштоўнымі ўпрыгожаннямі, начыннем і інш.

Найстаражытнейшы горад на тэрыторыі сучаснай Швецыі, Бірка служыла канчатковым пунктам гандлёвага шляху, які злучае Скандынавію з Арабскім халіфатам. Пра гэта сведчаць багатыя знаходкі арабскіх манет і тавараў.

У канцы X стагоддзя Бірка саступіла сваё палітычнае і эканамічнае значэнне Сігтуне, магчыма, з прычыны буйнога пажару альбо абмялення рачных шляхоў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Швецыі |
| --- |
| 
* Дротнінгхольм
* Бірка і Хоўгардэн
* Гамельстад
* Жалезаапрацоўчы завод Энгельсберг
* Наскальныя рэльефы ў Тануме
* Скугсчуркагардэн
* Ганзейскі горад Вісбю
* Лапонія
* Ваенна-марскі порт Карлскруна
* Сельскі ландшафт на поўдні Эланда
* Высокі бераг / архіпелаг Кваркен
* Вялікая медная гара, Фалун
* Радыёстанцыя ў Варбергу
* Дуга Струвэ
* Фермерскія хаты Хельсінгланда

 |  |
Фахверкавы будынак, які раней выкарыстоўвалася адміністрацыяй для Біркетынгу Ваэра
**Біркетынг Ваэра** — калішні судовы орган у Дацкім каралеўстве, які упершыню згадваецца ў гісторыі ў 1578 годзе. Бірк быў заснаваны тагачасным лордам ў замку Ваэргор, і гэты орган размяшчалася ў невялікім будынку на тэрыторыі замка.

Бркавы суд мог вынесці прысуд сялянам, якія жылі на землях Ваэргора. Князь не мог выступаць у якасці суддзі, але меў права прызначыць яго.

Біркетынг быў скасаваны ў 1820 годзе з вялікім ростам злачыннасці, у выніку чаго жыхары ўзялі закон у свае рукі (канчаткова 1840 годзе) з самастойным высвятленнем адносін са злачынцамі. У выніку канфлікту загінулі чатыры чалавекі.

Ваэрскі Біркетынг стаў вядомы ў той час, калі 132 селяніна Ваэргора былі аштрафаваныя за перапрацоўку сваёй прадукцыі шляхам ператварэння яе ў брэндзі.