**Ба́лві** (лат.: Гук Balvi, латг.: Bolvi, бел.: Балоўск, ням.: Bolwen, руск.: Боловск) — невялікі горад у Латвіі, цэнтр Балвійскага края, да 1 ліпеня 2009 года — цэнтр Балвійскага раёна.

Упершыню згадваецца як невялікі пасёлак у 1224 годзе, статус горада атрымаў у 1928 годзе.

Геаграфія
---------

Горад размешчаны ў 226 км ад сталіцы краіны г. Рыга і ўсяго ў 25,5 км ад мяжы з Расійскай Федэрацыяй (Пыталаўскі раён). Знаходзіцца на паўночным усходзе краіны, на поўначы рэгіёна Латгалія, на рацэ Балупэ, басейн ракі Заходняя Дзвіна (Даўгава), у 6 км ад жалезна-дарожнай станцыі Балві па лініі Рыга—Пыталава. Шаша праходзіць праз горад з захаду на ўсход ад горада Гулбэнэ да горада Віляка. Мясцовасць забалочаная, лясістая, на рацэ возера і зроблены стаўкі.

Гісторыя
--------

У XII — пач. XIII стагоддзяў паселішча знаходзілася ў складзе латгальскай дзяржавы Агзеле (Атзеле).

Упершыню згадваецца ў 1224 годзе як частка Рыжскага біскупства, створанага нямецкімі крыжакамі на заваяваных імі прыбалтыйскіх землях. У 1551 годзе рыжскі архібіскуп Вільгельм фон Брандэнбург здаваў у арэнду зямлі каля Балві рыцару Майснеру.

У перыяд паміж 1562—1772 гадамі Балвійскі рэгіён уваходзіў у склад Рэчы Паспалітай. З гэтай прычыны мясцовае латгальскае насельніцтва не зведала лютэранскай Рэфармацыі і захавала каталіцтва. У 1765 годзе шляхціч Канстанцый Хілсен узводзіць у паселішчы драўляны касцёл і маёнтак. У 1772 годзе пасля першага раздзела Рэчы Паспалітай Балоўск быў далучаны да Расійскай імперыі. У 1802 годзе паселішча ўвайшло ў склад Люцынскага павета новаўтворанай Віцебскай губерні. Цэнтр Балоўскай воласці. У гады расійскай улады Кацярына II даравала мясцовыя землі дваранскаму сямейству Ялагіных. Сям’я Харажынскіх выкупіла іх каля 1806 года, а ў 1876 годзе Балві стала ўладаннем нямецка-балтыйскага роду Тразэе-Розенек. Не менш за 20 % насельніцтва Балвійскага раёна, у тым ліку каля паловы насельніцтва горада ў канцы XIX — пач. XX стагоддзі складалі яўрэі. У 1834 годзе ў Балоўску была адчынена праваслаўная царква.

У снежні 1917 года Люцынскі павет увайшоў у склад Савецкай Латвіі (Рэспублікі Іскалата). У лютым 1918 года заняты германскімі войскамі. Пасля Лістападаўскай рэвалюцыі ў Германіі ў снежні 1918 года германскія войскі саступілі Люцынскі павет Чырвонай Арміі. Балві ўвайшлі ў склад Латвійскай Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі, абвешчанай 17 снежня 1918 года. У 1919 годзе Балві былі заняты войскамі Латвійскай Рэспублікі. 5 ліпеня 1919 года ў Балві быў сфарміраваны Латгальскі партызанскі полк.

У 1919 годзе сяло Балві атрымала статус пасёлка. У 1925 годзе пасёлак увайшоў у склад новаўтворанага Яўнлатгальскага (з 1938 — Абрэнскага) павета. У 1928 годзе стаў горадам. У 1938 годзе зацверджаны герб горада.

14 чэрвеня 1941 года савецкімі ўладамі была праведзена дэпартацыя «нядобранадзейных» элементаў. 2 ліпеня 1941 года горад заняты войскамі вермахта. Яўрэйскае насельніцтва было практычна цалкам знішчана падчас Халакоста. У 1944 годзе перад контрнаступленнем савецкіх войскаў немцы цалкам спальваюць горад. У паваенны перыяд адбудаваны па савецкай планіроўцы. У 1949 годзе стаў цэнтрам новаўтворанага Балвійскага раёна.

У канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў стаў адным з цэнтраў так званай «Спяваючай рэвалюцыі» (рух за незалежнасць Балтыйскіх рэспублік ад СССР). Балві сёння з’яўляецца важным латгальскім культурна-гістарычным цэнтрам. У 2005 годзе быў зацверджаны сцяг горада.

Насельніцтва
------------

Горад хутка рос і развіваўся ў першыя паваенныя дзесяцігоддзі. У 1969 годзе насельніцтва складала 4,7 тыс. жыхароў, у 1990 — дасягнула максімуму каля 9 тыс. чалавек. З тых часоў яно скарачаецца па прычыне натуральнага змяншэння насельніцтва. У 2000 годзе колькасць жыхароў складала 8 063 чал (перапіс). Паводле ацэнкі дзяржкамстата, на 2008 год колькасць жыхароў склала 7 969 чалавек пры шчыльнасці насельніцтва 1,568 чал./км².

### Нацыянальны склад

Паводле даных за 2005 год, у Балві пражывала 8 109 чалавек:

* Латышы — 70,26 % (5 697 чал.) Галоўным чынам гэта латгальцы каталіцкага веравызнання.
* Рускія — 23,27 (1 887 чал.)
* Беларусы — 1,16 %
* Украінцы — 0,7 %
* Цыганы — 0,42 %
* Палякі — 0,4 %
* Немцы — 0,31 %
* Іншыя — 3,48 %

Эканоміка
---------

У савецкія гады быў створаны значны прамысловы патэнцыял, пабудаваны мясакамбінат, масларобны завод.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Беларусі Докшыцы (Беларусь)

Зноскі
------

1. ↑  Колькасць жыхароў у самакіраваннях. 01.01.2016 (лат.)
2. ↑  Кніга паштовых індэксаў Латвіі — красавік 2011 (лат.)
3. ↑  Класіфікатар адміністрацыйных тэрыторый і тэрытарыяльных адзінак Латвіі — 16 лютага 2011 (лат.)
4. ↑  *Балві (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
5. ↑  Балві. Царква Унебаўзяцця Найсвяцейшай Багародзіцы
6. ↑  Факты з гісторыі Балві(недаступная спасылка)  (лат.)
7. ↑  Докшыцы — Балві: перспектывы развіцця Архівавана 20 мая 2017.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Балві
* Афіцыйны сайт Балвійскага края (лат.)
* Інфармацыя пра горад у тапанімічнай базе даных (лат.)

| ⛭Гарады Латвіі Латвія |
| --- |
| 
* Адажы
* Айзкраўклэ
* Айзпутэ
* Айнажы
* Акністэ
* Алая
* Алукснэ
* Апэ
* Аўцэ
* Балві
* Балданэ
* Балажы
* Баўска
* Броцэні
* Валдэмарпілс
* Валка
* Валміера
* Вангажы
* Варакляны
* Вэнтспілс
* Віесітэ
* Віляка
* Віляні
* Гробіня
* Гулбэнэ
* Дагда
* Даўгаўпілс
* Добэлэ
* Дурбэ
* Екабпілс
* Елгава
* Зілупэ
* Іецава
* Ікшкілэ
* Ілукстэ
* Кандава
* Карсава
* Кегумс
* Кекава
* Краслава
* Кулдыга
* Лівані
* Лігатнэ
* Ліелвардэ
* Ліепая
* Лімбажы
* Лубана
* Лудза
* Мадана
* Мазсалаца
* Марупэ
* Огрэ
* Олайнэ
* Павіласта
* Пілтэнэ
* Плявіняс
* Прэйлі
* Прыекулэ
* Рэзэкнэ
* **Рыга**
* Руіена
* Сабілэ
* Саласпілс
* Салацгрыва
* Салдус
* Саўлкрасты
* Седа
* Сігулда
* Скрунда
* Смілтэнэ
* Стайцэлэ
* Стэндэ
* Стрэнчы
* Субатэ
* Талсі
* Тукумс
* Цэсвайнэ
* Цэсіс
* Юрмала
* Яўн’елгава

 | Герб ЛатвііГерб Латвіі |