**Таха Ясін Рамадан аль-Джызраўі** (араб. طه ياسين رمضان الجزراوي‎‎; 22 лютага 1938 — 20 сакавіка 2007) — былы віцэ-прэзідэнт Ірака, член савета рэвалюцыйнага камандавання Ірака. Пасля падзення рэжыму Садама Хусейна арыштаваны, абвінавачаны ў смерці 148 чалавек у паселішчы Эд-Дуджэйль і пакараны смерцю.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Джазры, прыгарадзе Масула, у сям’і фермераў, па нацыянальнасці курд. Пасля адмовіўся ад прозвішча Джызраўі. Скончыўшы ў 1958 годзе Ваенную акадэмію ў Багдадзе, ён быў звольнены з арміі і стаў банкаўскім клеркам. У 1956 годзе ўступіў у партыю Баас, дзе працаваў і збіліўся з Садамам Хусейнам, калі аказваў яму дапамогу ў стварэнні партыйнай міліцыі. Гэтай структурай Рамадан камандаваў у далейшым на працягу некалькіх гадоў. Пасля перавароту Баас 1963 года стаў членам Савета рэвалюцыйнага камандавання Ірака. У 1970 годзе ён узначаліў рэвалюцыйны суд, пакараўшы смерцю 44 афіцэраў, абвінавачаных у змове з мэтай звяржэння ўрада. У ліпені 1979 года на спецыяльна скліканым пасяджэнні партыі Баас, Таха Ясін Рамадан заявіў, што існуе змова супраць тагачаснага прэзідэнта Садама Хусейна. Пасля шмат чалавек былі пакараны смерцю. У той час ён узначальваў Народную армію, якая была распушчана ў 1991, калі Садам зрабіў яго віцэ-прэзідэнтам Ірака. Рамадан насіў мянушку «Кулакі Садама» і лічыўся адным з самых жорсткіх прадстаўнікоў іракскага ўрада. Іракскія эмігранты абвінавачвалі яго ў злачынствах супраць чалавецтва ў сувязі з яго роляй у падаўленні паўстання шыітаў на поўдні Ірака ў 1991 годзе і за ўдзел у забойстве тысяч курдаў на поўначы краіны ў 1988. Ён перажыў шэраг замахаў, у тым ліку два ў 1997 і адно ў 1999.

Пасля ўварвання ў 2003 г. войскаў міжнароднай кааліцыі ў Ірак, Таха Ясін Рамадан быў уключаны ЗША ў спіс найбольш іракскіх лідараў, выкананым у выглядзе калоды карт. Рамадан стаяў пад нумарам 20 у выглядзе дзясяткі бубен. Ён быў арыштаваны баевікамі Патрыятычнага саюза Курдыстана 18 жніўня 2003 года ў Масуле і перададзены кааліцыйным сілам. Па паведамленні катарскага тэлеканала «Аль-Джазіра», Рамадан быў апрануты ў сялянскае адзенне і маскіраваўся пад простага мясцовага жыхара, жывучы ў Масуле з групай сваіх сваякоў і паплечнікаў.

Пасля Рамадан паўстаў перад іракскім трыбуналам па справе масавага забойства ў Эд-Дуджэйль. 5 лістапада 2006 года суд прыгаварыў яго да пажыццёвага зняволення. Аднак 26 снежня Апеляцыйны суд рэкамендаваў перагледзець прысуд і прызначыць смяротнае пакаранне. Суд накіраваў яго справу на адваротнае разгляд, заявіўшы, што прысуд быў занадта мяккім і не адпавядае маштабах злачынства. 12 лютага 2007 года ён быў прысуджаны да смяротнага пакарання праз павешанне.

20 сакавіка 2007 г. у чацвёртую гадавіну пачатку Іракскай вайны, у 3 гадзіны раніцы ў былой штаб-кватэры ваеннай разведкі Ірака, у прысутнасці прадстаўнікоў урада, суддзі, лекара і адваката, быў павешаны былы віцэ-прэзідэнт Таха Ясін Рамадан. Чацвёртая пакаранне смерцю былога іракскага лідара на гэты раз не здымалася на відэа. Перад павешаннем быў вымераны вага Рамадана і абрана адпаведная даўжыня вяроўкі, каб не паўтарыўся інцыдэнт, які адбыўся з Барзанам ат-Тыкрыці, калі яго галава адарвалася ад тулава. Экс-віцэ-прэзідэнта Ірака пахавалі ў той жа вёсцы аль-Аўджа ў садзе, побач з двума іншымі членамі партыі «Баас».

Гл. таксама
-----------

* Трыбунал над Садамам Хусейнам

Зноскі
------

1. ↑  Bush: Iraq pullout could spill 'contagion of violence' // *CNN.com* — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12217473'></a>
2. ↑  Taha Yassin Ramadan **(нявызн.)**, *The Guardian* (March 21, 2007). Праверана May 24, 2010.
3. ↑  Би-би-си | Главная | Задержан заместитель Саддама
4. ↑  *CBS/Associated Press*. Saddam's VP Is Captured **(нявызн.)**. *CBS News* (19 жніўня 2003). Праверана 20 сакавіка 2007.
5. ↑  Бывший вице-президент Ирака Рамадан передан американским военным: Мир: Lenta.ru Архівавана 17 верасня 2016.
6. ↑  *Associated Press*. Iraqi court upholds Saddam's death sentence **(нявызн.)**. *NBC News* (28 снежня 2006). Праверана 20 сакавіка 2007.
7. ↑  Top Saddam aide sentenced to hang **(нявызн.)**, *BBS News* (February 12, 2007). Праверана 20 сакавіка 2007.
8. ↑  Former Iraq vice-president hanged **(нявызн.)**, *BBC News* (March 20, 2007). Праверана 20 сакавіка 2007.
9. ↑  *KIM GAMEL*. Taha Yassin Ramadan, Saddam's Deputy, Is Hanged Before Dawn **(нявызн.)**.  Associated Press (20 сакавіка 2007). Архівавана з першакрыніцы December 31, 2007. Праверана 24 красавіка 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1158391706 · GTAA: 144527 · ISNI: 0000 0000 8484 0250 · LCCN: n80086031 · VIAF: 120130604 |