recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Глушэ́нне** (англ.: radio jamming) — радыёабарона, радыёзаслон, радыёвайна, глушэнне радыёсігналаў. Па сутнасці, гэта тое самае радыёвяшчанне, толькі што замест звычайных тэкставых, музычных або нейкіх яшчэ праграм у эфір высылаецца спецыяльны сігнал, які ўтвараецца прыстасаваннем пад назвай «генератар замінальнага дзеяння», што генеруе гул і трэск. Акрамя шуму ўжываюцца таксама галасы («мовападобны сігнал») і нават музыка. Падрыхтаваны сігнал перадаецца на той частаты, дзе працуе радыёстанцыя, якую трэба заглушыць.

У 1970-х у СССР глушыліся толькі самыя небяспечныя ідэалагічныя ворагі — «Радыё Свабода» на розных мовах народаў СССР, а таксама рускамоўныя праграмы «Голасу Ізраілю», «Радыё Пекін», «Радыё Тырана». Глушылася таксама бальшыня праграм «Радыё Свабодная Еўропа», якое вяшчала на краіны сацыялістычнага лагера. Рэзкая змена сітуацыі настала пасля ўвядзення абмежаванага кантынгенту савецкіх войскаў у Афганістан. Ад 1980 года Савецкі Саюз распачаў глушэнне расійскіх праграм трох гігантаў замежнага радыёвяшчання — радыёстанцыяў «Голас Амерыкі», «Бі-Бі-Сі» і «Нямецкая хваля». Глушэнне Радыё «Свабода» і іншых станцый было спыненае ў 1988 годзе.

Спасылкі
--------

* *Сяргей Шупа*. Радыёабарона, радыёзаслон, радыёвайна — глушэнне **(нявызн.)**.  Радыё «Свабода» (29 ліпеня 2005). Праверана 28 мая 2016.
* R. Pleikys, D. Vildžiūnas. Empire of Noise (фильм).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 13565746 · NKC: ph389977 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пандора, значэнні.
**Пандора** (ад стар.-грэч.: Πανδώρα) — натуральны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як **Сатурн XVII**.

Адкрыццё
--------

Быў знойдзены ў кастрычніку 1980 года астраномам Сцюартам Колінзам на фотаздымках, атрыманых з аўтаматычнай міжпланетнай станцыі «Вояджэр-1». Першапачаткова прысвоена часовае абазначэнне **S/1980 S 26**, а ў 1985 годзе афіцыйна названы ў гонар персанажа старажытнагрэчаскай міфалогіі Пандоры.

Арбіта
------

Пандора здзяйсняе поўны абарот вакол Сатурна на адлегласці ў сярэднім 141700 км за 15 гадзін і 5 хвілін. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,0042 і размешчана акурат на экватары планеты. Як спадарожнік-«пастух» сваёй гравітацыяй аказвае ўплыў на кольца F Сатурна.

Фізічныя характарыстыкі
-----------------------

Пандора мае няправільную, выцягнутую форму, памерам прыкладна 110 × 88 × 62 км. На паверхні спадарожніка размешчаны як мінімум два ўдарныя кратары дыяметрам да 30 км. Пры вельмі нізкай шчыльнасці 0,6 г/см³ і высокім альбеда 0,6, Пандора, верагодна, з'яўляецца ледзяным целам. Зорная велічыня складае 16,3 m.

| ⛭Спадарожнікі Сатурна |
| --- |
| Спадарожнікі-пастухі | 
*S/2009 S 1* · Пан · Дафніс · Атлас · Праметэй · Пандора
**Суарбітальныя:** Эпіметэй · Янус
**Кольца G:** Эгеон
 |
| Унутраныя буйныя(і іх траянскія спадарожнікі) | Мімас · Энцэлад · Тэфія (Тэлеста · Каліпса) · Дыёна (Алена · Полідэўк) |
| Алкіяніды | Мефона · Анфа · Палена |
| Знешнія буйныя | Рэя · ✯ Тытан · Гіперыён · Япет |
| Нерэгулярныя | 
**Эскімоская (інуіцкая) група:** Ківіёк · Іджырак · Паліяк · Сіярнак · Таркек
**Нарвежская група:** Феба · Скады · *S/2007 S 2* · Скол · *S/2004 S 13* · Грэйп · Гіракін · Мундыльфары · Ярнсакса · *S/2006 S 1* · *S/2004 S 17* · Нарві · Бергельмір · Эгір · Сутунг · *S/2004 S 12* · Бестла · Фарбаўці · Хаці · *S/2004 S 7* · Трум · *S/2007 S 3* · *S/2006 S 3* · Сурт · Кары · Фенрыр · Імір · Логі · Форн’ёт
**Гальская група:** Альбіёрыкс · Бефінд · Эрыпа · Тарвас |
| Гл. таксама: Кольца Сатурна ∅ |
**Цахуры** — каўказскі народ. Жывуць у горных раёнах Дагестана (Рутульскі раён) і на поўначы Азербайджана. Іх этнічнае найменне звязана з назвай галоўнага паселішча Цахур. Агульная колькасць 13,5 тысяч чалавек. Адносяцца да каспійскага варыянту балкана-каўказскай расы еўрапеоіднай расы. Гавораць на цахурскай мове лезгінскай падгрупы нахска-дагестанскай групы паўночнакаўказскай сям’і. Распаўсюджаныя таксама руская мова (Цэнтральны Дагестан) і азербайджанская (у Цэнтральным Дагестане і Дагестане). Вернікі — мусульмане-суніты.

Цахуры — старажытнае насельніцтва Усходняга Каўказа. Упершыню ўзгадваюцца (цахайкі) у армянскіх і грузінскіх крыніцах 7 стагоддзя. У 7-8 стагоддзях на тэрыторыю цахураў праніклі арабы. Першапачаткова цахуры жылі ў межах сучаснага Дагестана, пазней пасунуліся на поўнач сучаснага Азербайджана. Верагодна, з 15 стагоддзя на тэрыторыі цахураў існаваў султанат (з цэнтрам у Цахуры, з 17 ст. у паселішчы Еліса). У 19 стагоддзі ўвайшлі ў склад Расійскай імперыі.

Асноўны традыцыйны занятак — жывёлагадоўля (пераважна авечкагадоўля). Дагестанскія цахуры на зіму адганялі скот на паўднёвыя схілы Галоўнага Каўказскага хрыбта (Азербайджан), дзе таксама былі цахурскія паселішчы.

Літаратура
----------

* Народы мира, «Советская энциклопедия», М. 1988 // С.499-500
**Кра́сна** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Тураўлянка, за 16 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, прыкладна за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Кунцэ́вічы.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 1,65 км.  

Катлавіна возера круглаватай формы. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна нізкія, пясчаныя, забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма. У паўднёва-ўсходняй частцы пратока ў возера Усомля.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 3. — С. 67. — 599 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Витебская область. Полоцкий район: карта / Ред. В. А. Змачинская. — Мн.: Белкартография, 2012. — 5 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2. (руск.)
Амерыканскі плакат на тэму раскрыжаванага салдата
**Раскрыжаваны салдат** (англ.: The Crucified Soldier) — прапагандысцкі міф, створаны брытанскай прэсай падчас Першай сусветнай вайны. Паводле гэтага міфа нямецкія салдаты падчас бітвы на Іпры 24 красавіка 1915 гады захапілі ў палон і раскрыжавалі на дрэве ці на плоце салдата з Канадскага корпуса. Упершыню апісанне гэтай падзеі з'явілася ў брытанскай газеце Times ад 10 мая 1915 года і называлася «Torture of a Canadian Officer» («пакуты канадскага афіцэра»).

Выява раскрыжаванага салдата натхніла брытанскага скульптара Фрэнсіса Дэрвента Вуда на стварэнне помніка Галгофа Канады, які быў выкананы з бронзы ў 1918 годзе. Упершыню праца была выстаўлена ў Лондане, аднак нямецкі бок запатрабаваў даказаць існаванне гэтага эпізоду. Удалося прадставіць толькі некаторыя сведчанні сведак, якія былі малапераканальнымі і помнік быў дэмантаваны. У 1992 годзе яго выставілі ў якасці экспаната ў Ваенным музеі Канады.

Выява раскрыжаванага немцамі канадскага салдата прысутнічае ў фільме Пашэндаль: Апошні бой (Канада, 2008), хоць бітва, якая там апісваецца, адбылася ў 1917 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Раскрыжаваны хлопчык — падобны прыклад расійскай прапаганды  (укр.) (бел. ў час узброенага канфлікту на ўсходзе Украіны

Зноскі
------

1. ↑  Галгофа Канады — інфармацыя пра месца
**Раскол** — рэлігійна-грамадскі рух у Расіі, у выніку якога адбылося аддзяленне ад рускай праваслаўнай царквы самастойнай рэлігійнай плыні — стараабрадства.

Зачэпкай для Раскола сталі рэформы 1653—1660 гг. праведзеныя патрыярхам Ніканам з мэтай павышэння аўтарытэту царквы і патрыяршаства і ўсталявання аднастайнасці ў царкоўнай службе. Рэформа ліквідавала адрозненні паміж рускімі і грэчаскімі чынамі богаслужэння і прадугледжвала выпраўленні розначытанняў у рускіх царкоўных кнігах паводле грэчаскіх узораў.

Нікан шырока выкарыстоўваў богаслужбовую практыку праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай, дзе адрозненняў ад грэчаскай царквы не было; святары і манахі з Беларусі і Украіны (напрыклад, Сімяон Полацкі) актыўна удзельнічалі ў правядзенні рэформы.

Так 8-канцовы крыж быў заменены на 6-канцовы, 2-пальцавае хрышчэнне — З-пальцавым, двайная (сугубая) алілуя — трайной і інш.

Супраць новаўвядзенняў і за захаванне старой набожнасці выступіла частка духавенства на чале з пратапопамі Авакумам, Даніілам, Іванам Няронавым і інш.

На царкоўных саборах 1654—1655 і 1666—1667 гг. перамаглі прыхільнікі рэформ. Аднак праціўнікі перамен не падпарадкаваліся саборным пастановам і т.ч. «раскалолі» царкву (адсюль назва «Раскол»).

Раскольнікі падвяргаліся ганенням з боку патрыяршаства і царскай улады: іх высылалі на ўскраіны Расіі, знявольвалі ў турмы і манастыры, катавалі і каралі смерцю; шмат іх уцякло за мяжу, у т.л. на Беларусь.

У 2-й палавіне 17 ст. стараабрадства стала ідэйным сцягам самых розных апазіцыйных рухаў — ад антыфеадальна-сялянскіх да кансерватыўна-баярскіх. Супярэчлівы характар, сацыяльная неаднароднасць удзельнікаў Расколу абумовілі наяўнасць розных па арганізацыі і ідэалогіі груповак стараабрадства.

Літаратура
----------

* Раскол // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. С. 352.
* Раскол // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Расама́чынскае** — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда (прыток Дрысы). Знаходзіцца за 10 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны.

Плошча паверхні возера 0,48 км². Даўжыня больш за 2 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 6,2 м. Даўжыня берагавой лініі складае 4,76 км, плошча вадазбору 4,17 км².  

Катлавіна Расамачынскага возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 5—10 м, на поўначы возера месцамі невыразныя. Берагі нізкія, пясчаныя, на захадзе і поўдні возера зліваюцца са схіламі катлавіны. На поўначы возера берагі тарфяністыя. Мелкаводдзе пясчанае, на большых глыбінях дно укрыта ілам і сапрапелем.

Возера слабапраточнае, слаба зарастае. Упадаюць ручаі, на поўначы з возера выцякае ручай у раку Нешчарда.

У Расамачынскім возеры водзяцца шчупак, лешч, гусцяра, карась, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 311. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 12, 58. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Северная Беларусь: Атлас автотуриста / Гл. ред. И. Чумак. — Мн.: Квадрограф, 2010. — С. 5. — 48 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-6434-56-6. (руск.)

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
**Панегі́рык** (стар.-грэч.: πανηγυρικος — прамова на ўрачыстым сходзе) — даўні літаратурны жанр, які ўяўляе сабой хвалебную прамову ў гонар нейкага старажытнагрэчаскага бога, героя, горада і г. д. Пазней панегірыкамі сталі называць любы літаратурны твор хвалебнага характару (у адрозненне ад супрацьлеглай сатыры). Такі, напрыклад, панегірык князям Радзівілам С. Буднага, надрукаваны ў пачатку яго «Катэхізіса» (1562) з прычыны таго, што ў Нясвіжскай друкарні пачалі выдавацца беларускія кнігі.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4129073-2 · LCCN: sh85075030 · LNB: 000223923 · Microsoft: 82591158 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сітнікава.
**Ірына Алегаўна Сітнікава** (нар. 30 сакавіка 1945, Горкі) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1972).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1968 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1968 года — аспірант, асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт Беларускага політэхнічнага інстытута. Чытала лекцыйныя курсы «Рэканструкцыя аб’ектаў архітэктуры», «Канструкцыі будынкаў і збудаванняў» для студэнтаў спецыяльнасці «ПГБ»; «Ландшафтная архітэктура» для студэнтаў спецыяльнасці «Архітэктура»; «Ландшафтны дызайн», «Спецыяльныя архітэктурныя канструкцыі», «Тэорыя архітэктуры», «Комплекснае фарміраванне асяроддзя» для студэнтаў спецыяльнасці «Дызайн архітэктурнага асяроддзя». Вядзе практычныя заняткі па архітэктурным праектаванні, кіруе дыпломным праектаваннем, падрыхтоўкай магістраў архітэктуры і аспірантаў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Сааўтар праекта схемы развіцця і размяшчэння зон адпачынку і турызму БССР. Мае больш за 37 публікацый, у т.л. навучальны дапаможнік «Прасторавыя канструкцыі ў архітэктуры» (Мінск, з 1985, з В. К. Алёхіным). Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў — рэканструкцыя аб’ектаў архітэктуры і элементаў ландшафту, ландшафтная архітэктура.

Аўтар аб’ектаў відовішчнага (кінатэатр «Вільнюс»[*удакладніць*] у Мінску) і рэкрэацыйнага прызначэння ў Рэспубліцы Беларусь.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Ситникова Ирина Олеговна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2 3 4  Ситникова Ирина Олеговна Архівавана 18 студзеня 2020.

Літаратура
----------

* Ситникова Ирина Олеговна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
**Ірына Іванаўна Гаркуша** (6 красавіка 1946, Горкі, Магілёўская вобласць — 10 сакавіка 2013, Мінск) — беларуская артыстка тэатра і кіно.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і Івана Федасеевіча і Фаіны Аляксееўны Гаркушы. Яе бацька — доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, акадэмік АН БССР, у пасляваенны час быў прарэктарам, а затым рэктарам Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1964 годзе скончыла Горацкую СШ № 2. Вучылася добра, удзельнічала ў мастацкай самадзейнасці школы. У 1965 годзе паступіла на акцёрскі факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута ў Мінску, які скончыла ў 1969 годзе.

Пасля заканчэння інстытута некаторы час служыла ў Гродненскім драматычным тэатры, а затым была запрошаная на працу ў Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага ў Мінску. У гэтым тэатры ёй былі сыграны дзясяткі роляў.

Вобразы, якія ствараюцца артысткай, былі заўсёды праўдзівыя і неардынарныя. Пры гэтым, дыяпазон яе артыстычных магчымасцяў быў незвычайна шырокі. Яна з поспехам выконвала як характэрныя ролі, такія як Амелія ў спектаклі Федэрыка Гарсія Лоркі «Дом Бернарды Альбы», так і героіка-драматычныя, напрыклад, ролю Галіны Чацвяртак ў знакамітым спектаклі Барыса Васільева «А зоры тут тихие» (рэжысёр-пастаноўшчык — заслужаны артыст РСФСР Юрый Любімаў). У гэтым спектаклі Ірына паспяхова выступала разам з народнай артысткай БССР Аннай Абуховіч, заслужанымі артыстамі БССР Ю. Ступаковым, Л. Былінскай і іншымі.

У 1966 годзе, яшчэ студэнткай, Ірына знялася ў фільме «Саша-Сашенька». Затым, калі ўжо працавала ў Мінску, Ірыну запрашалі здымацца ў фільмах «Улица без конца», «Купальская ночь». Пасля яна перайшла на працу ў кінастудыю «Беларусьфільм», дзе працавала асістэнтам рэжысёра і здымалася ў некалькіх фільмах.

Сям’я
-----

* Муж — Уладзімір Паўлавіч Шмакаў (26.06.1946, Пінск — 2.03 2009, Масква) — дзеяч савецкага і сучаснага расійскага тэлебачання, расійскі журналіст, акадэмік Акадэміі расійскага тэлебачання, першы дырэктар студыі кінапраграм РДТРК «Останкино», галоўны рэдактар кінакампаніі «Телефильм», член Саюзаў кінематаграфістаў, пісьменнікаў і журналістаў Расіі.
* Сын — Глеб.

Фільмаграфія
------------

* 2007 Ваша честь
* 2005 Нежная зима (Беларусь, Россия)
* 2005 Мужчины не плачут — 2
* 2004 Фабрика грез
* 2004 Темная ночь
* 2004 Маленькие беглецы (Беларусь)
* 1982 Купальская ночь (бел.: Купальская ноч)
* 1972 Улица без конца
* 1966 Саша-Сашенька

Літаратура
----------

* Лившиц, Владимир. Служила в театре, снималась в кино (о И.Гаркуше) // С Горками и академией связаны судьбой (события, люди и дела) Книга 4. Горки: 2018. С. 35—37.

Спасылкі
--------

* Владимир Лившиц. Памяти Ирины Гаркуши Архівавана 15 лютага 2019.
* Гаркуша Ирина Ивановна
* Гаркуша, Ирина

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Уільям Эці** (англ.: William Etty; 10 сакавіка 1787, Ёрк — 13 лістапада 1849, там жа) — англійскі жывапісец і малявальшчык, акадэмік Каралеўскай акадэміі мастацтваў у Лондане (з 1828; асацыяваны член з 1824), акадэмік Венецыянскай акадэміі прыгожых мастацтваў (з 1823). Вядучы прадстаўнік акадэмічнай школы першай паловы XIX стагоддзі, вядомы гістарычнымі карцінамі з актыўным выкарыстаннем аголенай натуры; таксама паспяхова працаваў у жанрах партрэта, бытавой сцэны і нацюрморта.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў шматдзетнай сям’і млынара, з ранняга дзяцінства праявіў цікавасць да жывапісу. У адпаведнасці з пажаданнямі бацькі, Эці на працягу 7 гадоў навучаўся ў гравёра ў Хале. Эці пачаў сваё навучанне, ствараючы накіды пейзажаў, капіюючы розныя выявы, малюнкі друкаваных выданняў і іншае. У 1806 г. па запрашэнні дзядзькі, які падтрымліваў яго імкненне вывучаць жывапіс, прыехаў у Лондан, а ў 1807 г. паступіў у Каралеўскую акадэмію мастацтваў, дзе яго настаўнікам стаў Генрых Фюслі.

Вялікі ўплыў на Уільяма Эці ў тыя гады аказаў мастак Томас Лоўрэнс, у доме якога Эці жыў падчас вучобы ў Лондане.

У 1816 годзе Эці ненадоўга наведаў Парыж і Фларэнцыю. У 1820 г. яго «Шукальнікі каралаў», паказаныя ў Каралеўскай Акадэміі, прыцягнулі вялікую ўвагу. Яшчэ большы поспех быў у карціны «Прыбыццё Клеапатры ў Кілікію», паказанай у наступным годзе.

У 1822 ён адправіўся ў Італію, дзе большую частку часу правёў у Венецыі, вывучаючы старых венецыянскіх майстроў (такіх як Тыцыян, Тынтарэта, Веранезэ).

У 1840 і ў 1841 Эці здзейсніў паломніцтва ў Нідэрланды для вывучэння карцін галандскіх мастакоў, у тым ліку і Рубенса ў цэрквах і грамадскіх галерэях гэтай краіны.

Зноскі
------

1. 1 2  William Etty<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  William Etty — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2019. Праверана 14 красавіка 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326'></a>
5. 1 2  William Etty RA (1787 - 1849)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навацкая.
**Ірына Ігнацьеўна Нава́цкая** (нар. 8 студзеня 1950, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Член Саюза архітэктараў з 1984 года.

Скончыла ў 1969 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1979 годзе Беларускі політэхнічны інстытут (выкладчыкі В. І. Герашчанка, І. А. Сітнікава). Працавала ў інстытутах «Белдзіпрагандаль», «Чыгунпраект», старэйшы архітэктар, з 1975 кіраўнік групы архітэктараў, з 1999 года галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Белбыттэхпраект».

Творчасць
---------

Аўтар праектаў будынкаў грамадскага і вытворчага прызначэння для бытавога абслугоўвання насельніцтва. Асноўныя працы: лазні на 110 месцаў у г.п. Нароўля (1977), г.п. Беразіно (1978), г.п. Масты, г.п. Смалявічы (1979), дамы побыту на 200 месцаў у г. Рэчыцы (1986), у г. Каменец (1983), у г. Карэлічы (1983), цэх чысткі дыванаў у г. Магілёве (1989), факторыя № 1 ЯНАА (2000), капрамонт з мадэрнізацыяй лазні № 1 у г. Мінску (2007).

У 2011—2014 займаецца праектаваннем гандлёва-грамадскага цэнтра ў г. Баранавічы, у г. Рэчыцы; супермаркетаў у г. Слуцк, г. Стоўбцы; лагістычных цэнтраў; адміністрацыйна-офіснага будынка ў г. Мінску па вул. Андрэеўская.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Новацкая Ирина Игнатьевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Буг (значэнні).
**Еўрарэгіён «Буг»** — еўрарэгіён, у склад якога ўваходзяць памежныя раёны Украіны, Польшчы і Беларусі.

Гісторыя
--------

Дзейнасць еўрарэгіёну Буг рэгулюецца Пагадненнем аб стварэнні трансгранічнага Аб’яднання «Еўрарэгіён Буг», падпісаным 29 верасня 1995 у Луцку паміж Валынскай вобласцю і былымі Холмскім,  Люблінскім,  Тарнобжэскім і Замосцкім ваяводствамі Польшчы (да змены адміністрацыйнага падзелу гэтай краіны ў 1999 годзе).

29 верасня 1995 у еўрарэгіён «Буг» таксама ўвайшлі Бялападляскае ваяводства Польшчы і Брэсцкая вобласць Беларусі. Пасля ўкаранення ў Польшчы новага адміністрацыйнага дзялення правапераемнікам рэгіёнаў — членаў еўрарэгіёну Буг з польскага боку стала Люблінскае ваяводства.

У траўні 2000 у склад еўрарэгіёну Буг былі прынятыя Сокальскі і Жолкаўскі раёны Львоўскай вобласці ў якасці асацыяваных членаў.

Структура і кіраванне
---------------------

Згодна са Статутам Аб’яднання яго кіруючым органам з’яўляецца Савет, у склад якой уваходзяць па 10 прадстаўнікоў ад трох тэрытарыяльна-адміністрацыйных адзінак краін-членаў еўрарэгіёну «Буг»:
  

* Валынскай вобласці Украіна Украіна;
* Люблінскага ваяводства Польшчы;
* Брэсцкай вобласці Беларусі.

Геаграфія
---------

Плошча еўрарэгіёну складае 80 тыс. км², насельніцтва — каля 5.000.000 чалавек. адміністрацыйнымі цэнтрамі і найбуйнейшымі гарадамі з’яўляюцца Луцк, Люблін і Брэст.

Заўвагі
-------

1. ↑  Трансгранічнае аб’яднанне «Еўрарэгіён» Буг "Архівавана 22 ліпеня 2011.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт еўрарэгіёну  (польск.)  (англ.)

| ⛭Еўрарэгіёны на тэрыторыі Беларусі |
| --- |
| Азёрны край ·  Белавежская пушча ·  Буг ·  Дняпро ·  Нёман |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сайтама.
**Сайтама** (яп.: さいたま市 *Сайтама-сі*) — горад у Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Сайтама. Горад быў утвораны 1 мая 2001 года ў выніку аб'яднання гарадоў Урава, Омія і Ёна. 1 красавіка 2005 года да Сайтамы на ўсходзе быў далучаны горад Івацукі. Сайтама з'яўляецца горадам, вызначаным указам урада з 1 красавіка 2003 года. Горад уваходзіць у агламерацыю Вялікага Токіа.

Плошча горада складае 217,49 км², насельніцтва — 1 220 710 чалавек (1 чэрвеня 2010), шчыльнасць насельніцтва — 5 612,72 чал./км².

Адміністрацыйныя раёны
----------------------

Сайтама падзяляецца на дзесяць адміністрацыйных раёнаў:

* Івацукі-ку;
* Кіта-ку;
* Мідоры-ку;
* Мінамі-ку;
* Мінума-ку;
* Нісі-ку;
* Омія-ку;
* Сакура-ку;
* Цюо-ку;
* Урава-ку.

Транспарт
---------

Сайтама злучана жалезнай і аўтамабільнымі дарогамі з Токіа (Какудо 16). Аэрапорт Хонда ў горадзе Акегава прызначаны для агульнай авіяцыі. Ён не здзяйсняе транспартных паслуг. Паездка ад міжнародных аэрапортаў Ханеда і Нарыта займае каля дзвюх гадзін.

У сувязі з правядзеннем у 2002 годзе Чэмпіянату свету па футболу была падоўжана лінія Такійскага метрапалітэна Намбоку ад станцыі Акабане-Івабуты да Урава-Місона. Але за межамі Токіа лінія завецца Сайтама-Рэйлвэй (англ.: Saitama Railway).

Спорт
-----

У Сайтаме ёсць дзве футбольныя каманды японскай Джэй-лігі: «Урава Рэдс» і «Омія Ардыя». На новым стадыёне «Сайтама-2002» былі праведзены некалькі матчаў чэмпіянату свету па футболе, у тым ліку адзін паўфінал.

Зноскі
------

1. ↑  Плошча ўказваецца паводле даных сайта *Geospatial Information Authority of Japan* (яп.) з улікам змен, апублікаваных 1 кастрычніка 2011 года.
2. ↑  平成22年5月1日現在　埼玉県推計人口 (яп.)  **(нявызн.)**?.  Адміністрацыя прэфектуры Сайтама (1 мая 2010). — Колькасць насельніцтва прэфектуры Сайтама. Праверана 16 ліпеня 2010.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Сайтама**
* Афіцыйны сайт (яп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA13995816 · GND: 10136840-9 · LCCN: nr2003021191 · NDL: 00846617 · NKC: ge323738 · VIAF: 130017994, 128305943 |

 |
| * Г
* Р
* П
Першая лінія |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ТЧ-1 «Райымбек батыр»  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Райымбек батыр  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Жыбек Жолы -  Достык  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Алмалы  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Абай  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Байканур  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Тэатр імя М. Аўэзава  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Алатау -  Алатау 2  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Сайран  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Масква  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Сары-Арка  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Бауыржан Момышулы  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | *Калкаман (буд.)*  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | *Заходні аўтавакзал (праект)*  |

 |

**«Сайран»** (каз.: Сайран) — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, размешчаная на першай лініі паміж станцыямі «Алатау» і «Масква». Адкрыццё станцыі адбылося 18 красавіка 2015 года ў складзе другога пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Алатау» — «Масква».
**Еўрарэгіён «Памеранія»** (ням.: Euroregion Pomerania) — еўрарэгіён на паўночным захадзе Польшчы, паўночным усходзе Германіі і паўднёвым захадзе Швецыі.

Еўрарэгіён быў створаны 15 снежня 1995 года першапачаткова на тэрыторыі Польшчы і Германіі. 26 лютага 1998 года да яго далучылася Швецыя. Еўрарэгіён складаецца з некаторыя раёны нямецкіх земляў Мекленбург-Пярэдняя Памеранія і Брандэнбург, польскае Заходнепаморскае ваяводства і шведскую правінцыю Сконэ.

Плошча еўрарэгіёна складае больш 49 тыс. км²; насельніцтва — каля 3,9 млн чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  Was ist die Euroregion POMERANIA? Архівавана 17 лістапада 2015.

Спасылкі
--------

* Kommunalgemeinschaft Europaregion POMERANIA e.V.  (ням.)  (польск.)  (шведск.)  (англ.)
* Verein der Polnischen Gemeinden der Euroregion Pomerania  (польск.)  (англ.)
* Gemeindeverband Skåne Архівавана 12 сакавіка 2008.  (шведск.)  (ням.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каранёва.

**Каранёва, Каранёўскае, Святое** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, прыкладна за 4 км на захад ад аграгарадка Ула.

Плошча паверхні возера 0,58 км², даўжыня 1,5 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі 3,88 км. Плошча вадазбору 2,86 км².  

Катлавіна Каранёва лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Паўночна-ўсходнія схілы катлавіны спадзістыя (вышынёй да 5 м), астатнія стромкія, вышынёй да 12 м. Берагавая лінія слабазвілістая. У заходняй часты возера шырокі заліў.

З возера выцякае ручай у Заходнюю Дзвіну.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 21. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
Атракцыён «Eurosat»
**Еўропа-парк** (ням.: Europa-Park) — другі па наведвальнасці парк забаў у Еўропе пасля Дыснэйлэнда ў Парыжы. Знаходзіцца ў гарадку Руст у федэральнай зямлі Бадэн-Вюртэмберг на паўднёвым захадзе Германіі. Быў адкрыты ў 1975 годзе, у 2007 годзе яго наведвальнасць склала 4 мільёна чалавек.

Шматлікія атракцыёны знаходзяцца ў розных тэматычных раздзелах парку, якія ўяўляюць дзяржавы Еўропы: Германію, Францыю, Швейцарыю, Італію, Галандыю, Расію, Іспанію, Грэцыю, Партугалію, Англію і скандынаўскія краіны.

Гл. таксама
-----------

* Парк Еўропы

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Еўропа-парк
* Афіцыйны сайт Еўропа-парку
Серыя паштовых марак Азербайджана (2014), прысвечаных гульням з намаляванымі на іх месцамі правядзення спаборніцтваў
**Еўрапейскія гульні 2015** (азерб.: 2015 Avropa Oyunları; англ.: 2015 European Games) — першыя ў гісторыі Еўрапейскія гульні, якія праходзілі ў сталіцы Азербайджана, у горадзе Баку з 12 па 28 чэрвеня 2015 года.

Цырымонія адкрыцця гульняў адбылася 12 чэрвеня 2015 года, а цырымонія закрыцця прайшла 28 чэрвеня 2015 года. Было разыграна 253 камплекты ўзнагарод, прынялі ўдзел 5730 спартсменаў з 50 краін Еўропы, што спаборнічалі ў 30 відах спорту, у 11 з якіх спартсмены маглі атрымаць ліцэнзіі на Алімпійскія гульні 2016.

Беларусь на Еўрапейскіх гульнях 2015
------------------------------------

У склад зборнай Беларусі ўвайшлі 151 спартсмен і 53 трэнеры. Беларусь прадстаўлена ў наступных дысцыплінах: акрабатыка, бокс, вольная і грэка-рымская барацьба, веласпорт (ВМХ і шаша), пляжны валейбол, спартыўная і мастацкая гімнастыка, веславанне на байдарках і каноэ, дзюдо, плаванне, сінхроннае плаванне, скачкі ў ваду, скачкі на батуце, стральба з лука, стральба кулявая, настольны тэніс, трыятлон, фехтаванне, бадмінтон, каратэ, самба, тэквандо.

Галерэя
-------

* Адкрыццё Першых Еўрапейскіх гульняў. Баку, 12 чэрвеня 2015 года
* Са сцягам Еўрапейскага алімпійскага камітэтаСа сцягам Еўрапейскага алімпійскага камітэта
* Запальванне агнюЗапальванне агню
* Еўропа і ЗеўсЕўропа і Зеўс
* Лейлі і МеджнунЛейлі і Меджнун

Зноскі
------

1. ↑  6 чэрвеня адбылася ўрачыстая цырымонія провадаў каманды Беларусі на першыя Еўрапейскія гульні Архівавана 3 жніўня 2015.
2. ↑  Зацверджаны склад зборнай Беларусі на першыя Еўрапейскія гульні ў Баку(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Еўрапейскія гульні 2015 на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт гульняў
* Каманда Беларусі на сайце гульняў Архівавана 6 чэрвеня 2015.

| ⛭Еўрапейскія гульні |
| --- |
| Месца правядзення | Баку 2015 · Мінск 2019 · Кракаў 2023 · *TBA 2027* |
**Правінцыя Еўропа** (лац.: Provincia Europae) — правінцыя Позняй Рымскай імперыі і Візантыі, уваходзіла ў склад дыяцэзіі Фракія.

Гісторыя
--------

Была заснавана ў 314 годзе імператарам Дыяклетыянам (інш. 284—305), на тэрыторыі, супадальнай з сённяшняй еўрапейскай часткай Турцыі. Сталіцай правінцыі быў горад Перынтас.

Межавала з рымскімі правінцыямі Гемімонт (на паўночным захадзе) і Радопы (на захадзе). Еўропа з’яўлялася паўвостравам і абмывалася Чорным морам на паўночным усходзе, Басфорам на ўсходзе, Мармуровым і Эгейскім морамі на поўдні і паўднёвым усходзе.

Найбуйнейшым горадам на ўзбярэжжы Чорнага мора быў Салмідэс. На ўзбярэжжы Мармуровага мора знаходзіліся Перынтас, Селімбрыя, Радоста, Каліпаль. На ўзбярэжжы Эгейскага мора і ў вусце ракі Эўрас у Сараскім заліве знаходзіўся горад Энас.

Зноскі
------

1. ↑  Rees, 2004, pp. 162, 171

Літаратура
----------

* *Rees, Roger.* Diocletian and the Tetrarchy (англ.). — Edinburgh, UK: Edinburgh University Press  (англ.) (бел. 2004.
**Анатоль Пятровіч Хішчанка** (нар. 17 жніўня 1958, в. Красная Пярэсвіца Бранскай вобласці Расійскай Федэрацыі) — беларускі палітык. Член Вышэйшага Савета Ліберальна-дэмакратычнай партыі, намеснік старшыні Ліберальна-дэмакратычнай партыі.

Біяграфія
---------

Скончыў Растоўскі-на-Доне інстытут сельгасмашынабудавання (інжынер-механік), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Міжнародны маркетынг».

Працоўную дзейнасць пачаў майстрам на Бабруйскім заводзе машын для ўнясення ўгнаенняў. Служыў у радах Савецкай Арміі, афіцэр запасу. Працаваў майстрам, старшым майстрам, намеснікам начальніка цэха, прадстаўніком органа дзяржаўнай прыёмкі вытворчага аб’яднання «Мінскі трактарны завод», дырэктарам вытворчай кампаніі «Вольніца».

З’яўляўся дэпутатам Мінскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць шостага склікання. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Хішчанка Анатолій Пятровіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Заслужаны артыст.

**Заслужаны артыст РСФСР** — дзяржаўная ўзнагарода РСФСР, званне прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета РСФСР і з'яўлялася адной з формаў прызнання дзяржавай і грамадствам заслуг грамадзян. Заснавана 10 жніўня 1931 года.

Пачынаючы з 1919 і да ўказу 1931 года прысвойвалася званне «Заслужаны артыст Рэспублікі». Прысвойвалася яно калегіямі Наркамасвета рэспублік, загадамі наркамаў асветы, выканкамамі абласных і краявых саветаў.

Званнем «Заслужаны артыст РСФСР» з 1931 да лютага 1992 гады ўзнагароджваліся шырока вядомыя ў СССР артысты, кампазітары, музыканты-інструменталісты, артысты цырка і гутарковага жанру, вядомыя выканаўцы класічнай, эстраднай і джазавай музыкі з РСФСР і саюзных рэспублік, а таксама дзясяткі іншых найвядомых творчых дзеячаў Расіі ў вобласці кіно, музыкі і іншых сферах культуры (гл. спіс заслужаных артыстаў РСФСР).

Наступнай ступенню прызнання было прысваенне звання «Народны артыст РСФСР», затым «Народны артыст СССР».

З лютага 1992 года ва ўсіх дакументах званне называецца «Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі». Нагрудны знак зведаў некаторыя змены: была прыбрана надпіс «РСФСР» і замест сцяга РСФСР 1954 года на муаравай стужцы быў трыкалор. У 1996 годзе выйшаў указ прэзідэнта РФ № 1341, пасля чаго былі распрацаваны новыя знакі.

Апісанне нагруднага знака «Заслужаны артыст РСФСР»
--------------------------------------------------

Нагрудны знак «Заслужаны артыст РСФСР» вырабляецца з тампаку з залачэннем і мае форму авала памерам 28,7 на 33 мм c вушкай. У цэнтральнай частцы знака размешчана выява ліры і ніжэй надпіс «Заслужаны артыст РСФСР» з лаўровымі галінамі па краях. Усе выявы і надпісы выпуклыя і заліты бясколернай, празрыстай эмаллю. Нагрудны знак пры дапамозе вушкі і звяна злучаецца з пазалочанай прамавугольнай калодачкай памерам 15 мм на 25 мм. Калодачка абвіта муаравай стужкай з чырвоным і светла-сінім колерам сцяга РСФСР. Калодачка мае з адваротнага боку шпільку для прымацавання знака да адзежы. Да знака прыкладалася Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.

Гл. таксама
-----------

* Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
* Спіс заслужаных артыстаў РСФСР
* Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі
* Катэгорыя:Заслужаныя артысты Расійскай Федэрацыі

Спасылкі
--------

* Артыкул «Званні ганаровыя». Вялікая савецкая энцыклапедыя.(недаступная спасылка)
* Статья «Почётные звания». Театральная энциклопедия в 6 т. Гл. ред. П. А. Марков. — М.: Советская энциклопедия

| **Спісы артыстаў СССР, саюзных рэспублік, Расіі, краін СНД, якія маюць ганаровыя званні** |
| --- |
| 
**Народныя артысты**: 
Азербайджанскай ССР |
Армянскай ССР |
Беларускай ССР |
Грузінскай ССР |
Казахскай ССР |
Кыргызскай ССР |
Латвійскай ССР |
Літоўскай ССР |
Малдаўскай ССР |
Таджыкскай ССР |
Туркменскай ССР |
Узбекскай ССР |
Украінскай ССР |
Эстонскай ССР |
РСФСР |
СССР |
Расійскай Федэрацыі 

---

**Заслужаныя артысты**:
Азербайджанскай ССР |
Армянскай ССР |
Беларускай ССР |
Грузінскай ССР |
Казахскай ССР |
Кыргызскай ССР |
Латвійскай ССР |
Літоўскай ССР |
Малдаўскай ССР |
Таджыкскай ССР |
Туркменскай ССР |
Узбекскай ССР |
Украінскай ССР |
Эстонскай ССР |
РСФСР |
Расійскай Федэрацыі
 |
**Move To The Beat** (бел.: Рухайся ў такт) — маштабная кампанія па падтрымцы трыццатых Алімпійскіх гульняў у Лондане разгорнутая карпарацыяй The Coca-Cola Company увосень 2011 года.

На мерапрыемстве прымеркаванаму да старту гэтай кампаніі выступалі Марк Ронсан і Katy B. У сваім выступе музыканты выканалі адзін з афіцыйных гімнаў трыццатай Алімпіяды — «Anywhere In The World».

Падзея здымалася на відэа, і ў лютым 2012 года Coca-Cola прадставіла першы са створаных на яго аснове ролікаў, якія і склалі аснову яе алімпійскай кампаніі. Усяго агенцтва «Mother London», якая распрацоўвала яе, стварыла чатыры роліка працягласцю 30-60 секунд і два на 2 і 4 хвіліны. У цэнтры сюжэту кожнага з іх ляжыць гімн «Anywhere in the World», у напісанні якога выкарыстоўваліся гукі, якія выдаюцца спартсменамі пры выкананні спартыўных заданняў.

Зноскі
------

1. 1 2  Coca-Cola запускае кампанію Move to the Beat | Навіны | Advertology.Ru
2. ↑  Move to the Beat of London 2012 Commercial — 2 minutes — YouTube
**Заслужаны прафесар** — ганаровае званне, якое прысвойваецца з 1804 года ў Расіі ардынарным і экстраардынарным прафесарам вышэйшых навучальных устаноў (універсітэтаў, інстытутаў, акадэмій) і ў часы Расійскай Імперыі было спалучана з перавагамі ў пенсійным забеспячэнні і грашовых выплатах. Званне давала прафесару права захаваць выслужаную ім пенсію ў поўным памеры звыш жалавання пры службе па-за ўніверсітэтам. Званне было скасавана ў 1918 годзе. У Расійскай Федэрацыі статус заслужанага прафесара адроджаны ў пачатку 1990-х гадоў ў выглядзе ганаровага звання без істотных прывілегій, аналагічны ганароваму доктару і ганароваму прафесару.

Званне надавалася, напрыклад, прафесарам Маскоўскага ўніверсітэта за 25 гадоў бездакорнай службы з прызначэннем пенсіі ў памеры гадавога акладу. У духоўных акадэміях для набыцця звання заслужанага прафесара была неабходная выслуга 25 гадоў на пасадзе штатнага выкладчыка. У медыка-хірургічнай акадэміі дастаткова было выслугі 25 гадоў у складзе акадэміі або іншых вышэйшых навучальных устаноў. У ваенных акадэміях званне заслужанага прафесара атрымлівалі прафесары, якія набылі права на поўную пенсію на вучэбнай службе і праслужылі прытым не менш 10 гадоў на пасадзе прафесара. Заслужаныя прафесары ваенных акадэмій захоўвалі права на атрыманне пенсіі на службе як у акадэміі, так і па-за яе межамі. Пенсіі выдаваліся таксама ўдовам прафесараў, а таксама іх дзецям-сіротам да дасягнення паўналецця. 

| ⛭Кваліфікацыі, ступені і званні ў навуцы і адукацыі |
| --- |
| Выпускнікі ВНУ | 
* Бакалаўр
* Ліцэнцыят
* Інжынер
* Спецыяліст
* Магістр

 |
| Навуковыя ступені | 
* Кандыдат навук
* Доктар філасофіі
* Доктар honoris causa
* Доктар навук
* Хабілітаваны доктар

 |
| Навуковыя званні і пасады | 
* Выкладчык-стажор
* Асістэнт
* Старшы выкладчык
* Дацэнт
* Прыват-дацэнт
* Ад’юнкт
* Ад’юнкт-прафесар
* Асістэнт-прафесар
* Асацыяваны прафесар
* Прафесар
* Ардынарны прафесар
* Экстраардынарны прафесар
* Запрошаны прафесар
* Ганаровы прафесар
* Заслужаны прафесар
* Прафесар-эмерыт
* Малодшы навуковы супрацоўнік
* Навуковы супрацоўнік
* Старшы навуковы супрацоўнік
* Вядучы навуковы супрацоўнік
* Галоўны навуковы супрацоўнік

 |
| Іншыя | 
* Член-карэспандэнт
* Дзейсны член акадэміі
* Акадэмік

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Лукіян.

**Лукіян Антыяхійскі** (пам. у 312 годзе) — прэсвітар, багаслоў, адзін з першых рэдактараў Бібліі. Шануецца як святы ў ліку прападобнамучанікаў, памяць у Праваслаўнай царкве здзяйсняецца 15 кастрычніка (па юліянскім календары), у Каталіцкай царкве — 7 студзеня.

Нарадзіўся ў сірыйскім горадзе Самасаце. У 12-гадовым узросце ён застаўся сіратой. Лукіян раздаў маёмасць жабракам, а сам пайшоў у горад Эдэсу да спавядальніка Макарыя, пад кіраўніцтвам якога вывучаў Свяшчэннае Пісанне і вучыўся падзвіжніцкаму жыццю. Паводле паведамлення Аляксандра Александрыйскага ў Антыёхіі вучыўся ў ерасіярха Паўла Самасацкага. Лічыцца адным з заснавальнікаў Антыяхійскай багаслоўскай школы, у якой вучыліся многія будучыя дзеячы арыянства, уключаючы самога Арыя.

Галоўнай заслугай Лукіяна стала праца па выверцы і рэдагаванню грэчаскіх біблейскіх тэкстаў, у прыватнасці ён старанна зверыў Септуагінту з яўрэйскім арыгіналам, аднавіўшы сапсаваныя перапісчыкамі фрагменты. Варыянт старазапаветнага тэксту Лукіяна атрымаў назву «Лукіянава рэцэнзія».

Паводле паведамлення Еўсевія Кесарыйскага ў часы Вялікага ганення пры імператары Максіміне Святы Лукіян быў схоплены па даносе і адпраўлены ў нікамедыйскую вязніцу, дзе на працягу 9 гадоў умацоўваў хрысціян, якія сядзелі з ім, у спаведніцтве, пераконваючы іх не баяцца катаванняў і смерці. Ад працяглых катаванняў і голаду Святы Лукіян сканаў у няволі.

Паводле жыція перад смерцю, жадаючы прычасціцца на свята Богаяўлення, прыкаваны ланцугамі да ложка мучанік-прэсвітар здзейсніў на сваіх грудзях літургію, і ўсе хрысціяне, якія знаходзіліся ў вязніцы, прычасціліся. Цела Святога Лукіяна было кінута ў мора, але, паводле жыція, праз 30 дзён дэльфіны вынеслі яго на бераг і вернікі пахавалі яго.

Гл. таксама
-----------

* Пелагія, дзева Антыяхійская — мучаніца, вучаніца Лукіяна Антыяхійскага.
* Арый — вучань Лукіяна Антыяхійскага, адзін з ранніх ерасіярхаў, заснавальнік арыянства.

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 29 студзеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лукіян Антыяхійскі
* Прападобнамучанік Лукіян, прэсвітар Антыяхійскі на сайце Праваслаўе.Ru
**Самадзед** (руск.: Самоде́д) — пасёлак (у 1927—2013 — пасёлак гарадскога тыпу) у Плясецкім раёне Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Пасёлак утварае муніцыпальнае ўтварэнне «Самадзедскае». Самадзед размешчаны за 2 км ад станцыі Пярмілава Паўночнай чыгункі на лініі «Абазерская — Архангельск-Горад». Самадзед знаходзіцца за 137 км ад Плясецка і за 190 км ад Архангельска. Па тэрыторыі пасёлка працякае рака Ваймуга.

Гісторыя
--------

Узнік дзякуючы будаўніцтву ў 1925 годзе лесапільнага завода Пярмілаўскага леспрамгаса ў раёне чыгуначнага раз’езда на 493 вярсце Паўночнай чыгункі. Назву атрымаў у гонар удзельніка Грамадзянскай вайны, ваеннага камісара Рыгора Іванавіча Самадзеда, ураджэнца Чарнігаўскай губерні.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1). — карта Архангельскай вобласці
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вільярыка.

**Вільярыка** — універсітэцкі горад і курорт на поўдні Парагвая, насельніцтва налічвае каля 55 000 жыхароў (перапіс 2006). Вільярыка з’яўляецца сталіцай дэпартамента Гуайра. Горад быў заснаваны 14 мая 1570 года пад назвай Villa Rica del Espíritu Santo на беразе р. Пара, а ў 1682 годзе ён быў перанесены на сваё цяперашняе месца. У канцы каланіяльнага перыяду горад заквітнеў і меў амаль тое ж значэнне, што і Асунсьён, пакуль не быў амаль цалкам разбураны ў час вайны. У 1889 годзе гарады Вільярыка і Асунсьён былі звязаны чыгункай.

Прадпрыемствы харчовай, тэкстыльнай, гарбарна-абутковай прамысловасці; вытворчасць гарбаты.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вільярыка (Парагвай)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 5317387-9 · LCCN: n84112412 · VIAF: 234774217 |
Карта Рыяса Альтас і яго водападзелаў
Пляж сабораў
**Рыяс Альтас** (ісп.: Rías Altas, галіс.: Rías Altas) - гэта частка ўзбярэжжа Галісіі на поўначы Іспаніі. Знаходзіцца на поўначы і паўночным захадзе ад правінцыі Ла-Карунья і ўзбярэжжа правінцыі Луга, абмежаваны Астурыяй на ўсходзе і мысам Фіністэрэ  (руск.) (бел. з поўдня.

Скалістае ўзбярэжжа змяшчае шмат пляжаў, напрыклад, Пляж сабораў  (ісп.) (бел. у Рыбадэа  (руск.) (бел..

Тут знаходзіцца некалькі адметных мысаў, напрыклад, Эстака-дэ-Барэс  (ісп.) (бел. самая паўночная кропка Іспаніі мыс Артэгаль  (ісп.) (бел. і мыс Фіністэрэ  (руск.) (бел..

Прынцыповыя камерцыйныя і рыбалавецкія порты
--------------------------------------------

Рыяс Фероль, з верфямі
* Фероль - **Камерцыйны порт** (таксама: ваенны) -   - Правінцыя Ла-Карунья
* Седэйра  (руск.) (бел. - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Ла-Карунья
* Мальпіка  (руск.) (бел. - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Ла-Карунья
* Карыньё  (руск.) (бел. - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Ла-Карунья
* Эспасантэ - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Ла-Карунья
* О-Баркейра - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Ла-Карунья
* Вівера  (руск.) (бел. - **Puerto Pesquero** -  - Правінцыя Луга
* Сан-Кіпрыян  (ісп.) (бел. - **Камерцыйны порт** (таксама: **Рыбалавецкі порт** ) -   - Правінцыя Луга
* Бурэла  (руск.) (бел. - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Луга
* Фос  (руск.) (бел. - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Луга
* Рыбадэа  (руск.) (бел. - **Рыбалавецкі порт** -  - Правінцыя Луга

Рыясы
-----

Рыяс Рыбадэа на малюнку Педра Тэксейра Альбернаса  (ісп.) (бел. ў 1634.
У складзе рыяса Альтас вылучаюць:

* Ла-Карунья
* Бетансас  (англ.) (бел.
* Арэс  (ісп.) (бел.
* Ферол  (ісп.) (бел.
* Сэдэйра  (ісп.) (бел.
* Карыньё і Артыгейра  (ісп.) (бел..
* Баркера  (ісп.) (бел.
* Вівера  (ісп.) (бел.
* Фос  (ісп.) (бел.
* Рыбадэа  (ісп.) (бел.

У некаторых месцах рыяс Альтас дзеляць на дзве часткі: частку ад Фіністэрэ  (руск.) (бел. да Ла-Каруньі называюць «Берагам смерці», а астатняя частка называецца ўласна Рыясам Альтас.

Рыяс Альтас, хоць вада тут і халаднейшая, чым у рыясе Бахас  (руск.) (бел. мае шмат прыгожых пляжаў.
Не блытаць з Стрыем — горадам ва Украіне.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Стрый.
**Стрый** (укр.: Стрий) — рака ў Львоўскай вобласці Украіны, правы прыток ракі Днестр. Даўжыня 232 км, плошча басейна 3060 км².

Рака бярэ пачатак ва ўсходніх Карпатах, на схіле гары Яварнік (1120,6 метра). Большая частка рэчышча пралягае па вузкай даліне. Упадае ў Днестр у 10 км ад горада Жыдачыў. Галоўны прыток — Опір, таксама прытокі — Крушальніца (правы), Завадка (правы), Вялікая Рэчка (правы), Жыжава (правы), Гуснянка (левы).

Характэрна вясновае разводдзе, летне-восеньскія паводкі (нярэдкія і зімой). Лядовыя з’явы на Стрыю звычайна з лістапада да красавіка, ледастаў працягваецца 2-5 месяцаў. На рацэ пабудавана Завадзіўская ГЭС.

Берага пакрытыя іглічнымі і змяшанымі лясамі, густа заселеныя. На рацэ размешчаны гарады Турка, Стрый, Жыдачыў. Развіты водны турызм.