**Канаан Садзінда Банана** (англ.: Canaan Sodindo Banana, 5 сакавіка 1936, Эсігадзіні, Паўднёвая Радэзія — 10 лістапада 2003, Лондан, Вялікабрытанія) — першы Прэзідэнт Зімбабвэ (18 красавіка 1980 — 31 снежня 1987). Дзеяч вызвольнага руху ў Радэзіі і Афрыканскага нацыянальнага саюза Зімбабвэ, пастар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сельскай камуне Эсэфізіні недалёка ад г. Булавая. Пасля заканчэння сярэдняй школы два гады вывучаў багаслоўе ў семінарыі і ў 1962 годзе атрымаў сан святара метадысцкай царквы. Некалькі гадоў служыў святаром. Пазней атрымаў ступень магістра тэалогіі. У 1974—1975 гадах вучыўся ў семінарыі ў ЗША.

З канца 1960-х да 1975 года жыў у эміграцыі ў ЗША.

У пачатку 1970-х гадоў уступіў у нацыяналістычную арганізацыю Аб’яднаны Афрыканскі нацыянальны савет (ААНС), якая змагалася супраць кіруючага рэжыму Яна Сміта легальнымі сродкамі. Быў віцэ-прэзідэнтам выканаўчага камітэта ААНС. У 1975 годзе быў арыштаваны.

Напрыканцы 1976 года пасля правалу Жэнеўскай канстытуцыйнай канферэнцыі па Радэзіі парваў з ААНС і публічна выступіў супраць палітыкі яе лідэра біскупа А. Музарэвы.

У 1977 годзе стаў сакратаром інфармацыйнага аддзела руху народа-унутранага крыла апазіцыйнай кіруючаму рэжыму марксісцкай партыі ЗАНУ, якую узначальваў Р. Мугабэ. Актыўна ўдзельнічаў у барацьбе за звяржэнне расісцкага рэжыму. Пасля забароны Руху народа ў 1977 годзе быў арыштаваны і прабыў 2 гады ў зняволенні.

Пасля абвяшчэння незалежнасці Зімбабвэ 11 красавіка 1980 года парламентам краіны быў абраны першым прэзідэнтам незалежнай дзяржавы. У 1982 годзе быў прыняты асобны закон, які забараняў грамадзянам краіны жарты, якія тычацца яго прозвішча.

Пасля сыходу з пасады прэзідэнта быў дыпламатам пры Арганізацыі афрыканскага адзінства (у прыватнасці, удзельнічаў у перамовах па спыненні крызісу ў Ліберыі) і ўзначальваў рэлігійны факультэт зімбабвійскага ўніверсітэта.

З’яўляецца аўтарам афрыканскай версіі малітвы *Ойча наш*: «Ойча наш, навучы нас патрабаваць сваю долю золата і даруй нам за нашу кемнасьць…».

У 1997 годзе быў арыштаваны і ў 1998 годзе асуджаны па абвінавачванні ў сексуальным гвалце і садаміі, вылучаных у ходзе судовага працэсу аб забойстве яго былога целаахоўніка. Быў прызнаны вінаватым у адзінаццаці эпізодах. Вызвалены з-пад арышту пад заклад і збег у ПАР. Адмаўляў усе абвінавачванні, заявіўшы, што вылучаныя супраць яго абвінавачванні і паказанні былі «паталагічнай хлуснёй» з мэтай знішчыць яго палітычную кар’еру. Аднак пасля асабістай сустрэчы з прэзідэнтам ПАР Н. Мандэлай у снежні 1998 года вярнуўся на радзіму, дзе 18 студзеня 1999 года быў прысуджаны да 10 гадоў зняволення (аднак 9 гадоў — умоўна) і пазбаўлення царкоўнага сану. Знаходзіўся ў зняволенні 6 месяцаў (яго жонка ў 2000 годзе атрымала палітычны прытулак у Вялікабрытаніі).

Памёр ад раку 10 лістапада 2003 года ў Лондане.

Зноскі
------

1. ↑  Canaan Sodingo Banana // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. ↑  Canaan Banana // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑  Canaan Banana **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2018.
4. ↑  Русский репортёр. 2010. № 23. С.49.

Спасылкі
--------

* Африкана.ру — Африканские новости — Умер Канаан Банана Архівавана 25 лютага 2021.
* Canaan Banana
* The Rev Canaan Banana

| ⛭Зімбабвэ Прэзідэнты Зімбабвэ |
| --- |
| Герб Зімбабвэ | Канаан Банана (1980—1987)  ·  Роберт Мугабэ**1** (1987—2017)  ·  Фелекезела Мфока**2** (2017)  ·  Эмерсан Мнангагва (2017—ц.ч.) | Штандар прэзідэнта Зімбабвэ |
| 1Зышоў у адстаўку пасля ваеннага перевароту · 2Выконваючы абавязкі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12072191s · GND: 140804943 · GTAA: 79548 · ISNI: 0000 0000 8150 8551 · LCCN: n83071983 · NTA: 072290013 · NUKAT: n98012642 · SUDOC: 061400491 · VIAF: 71413905 |

 |