recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Сушка копры
**Копра** (з малаяльскай: копара) — высушаны алеісты эндасперм арэхаў какосавай пальмы. Белыя ці жаўтлявыя кавалачкі таўшчынёй 6-12 мм, пакрытыя скуркай. Ядомая. Копра ўтрымоўвае ў сярэднім 6% вады, 67% тлушчу, 16% вугляводаў, 9% бялку. Гарачым прэсаваннем з копры атрымліваюць лёгкаплаўкі алей (tпл 20-27 ° С), які выкарыстоўваецца ў ежу і як тэхнічная сыравіна. Жмых копры - каштоўны канцэнтраваны корм для жывёлы. З аднаго арэха атрымліваюць ад 80 да 500 г. копры. Свежы эндасперм какоса змяшчае 30-40% какосавага алею, копры - 60-70%.

Копры выкарыстоўваецца як сыравіна для падрыхтоўкі маргарыну, тэхнічнага масла, гліцэрына, мыла і напалму.

Асноўныя вытворцы копры: краіны Паўднёва-Усходняй Азіі (каля 67% сусветнай прадукцыі), Акіянія (каля 10%), Афрыка (3-4%).

Літаратура
----------

* Копра // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 414. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

* Выраб какосавага масла на Каморах  (англ.)
* Фактары якасці копры  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4334180-9 · Microsoft: 2777276890 · NDL: 00566616 |
**Дарагабуж** (укр.: Дорогобуж) — сяло Гарбакоўскага сельсавета Гошчанскага раёна Ровенскай вобласці Украіны. Колькасць насельніцтва — 663 чалавекі. Колішняя сталіца Дарагабужскага княства.

Назва
-----

Горад месціўся на шляху з Прыпяці ў Паўднёвы Буг, таму атрымаў адпаведную назву *«дарога да Бугу»*. У гэтым супадаюць меркаванні мясцовай народнай этымалогіі і навукоўцаў-мовазнаўцаў.

Гісторыя
--------

Дарагабуж быў цэнтрам Пагорыны, упершыню згадваецца ў гэтак званай «Праўдзе Яраславічаў», другі раз у 1084 г. калі быў нададзены кіеўскім князем Усеваладам Яраславічам свайму пляменніку Давыду Ігаравічу. Давыд Ігаравіч, з-за ўдзелу ў міжусобіцах, часова страціў Дарагабуж, але ў 1100 г. зноў атрымаў з рук кіеўскага князя Святаполка Ізяславіча і трымаў ужо да канца жыцця (1113). У горадзе знойдзена старажытная пячатка з надпісам *ДАВДЪ*.

Мясціўся на левым беразе р. Гарынь, у XI—XIII стст. плошча дзядзінца разам з пасадам складала каля 20 га. Каля горада у XI—XIII стст. мясціліся прадмесці, з археалагічных раскопках вядома адно з іх на месцы сучаснага с. Падаляне, і Успенскі манастыр. Знойдзеныя развалы пліфы і глазураваная керамічная плітка, што сведчыць пра існаванне ў Дарагабужы манументальных пабудоў.

Пасля смерці Давыда Ігаравіча Дарагабуж разам з княствам атрымаў князь уладзіміра-валынскі Яраслаў Святаполчыч, але з-за яго ўдзелу ў міжусобіцах хутка перайшоў у непасрэднае валоданне да кіеўскіх князёў, якія давалі яго разам з Перасопніцай ў трыманне розным князям — сваім сынам, братам, пляменнікам, саюзнікам і васалам, у т.л. кн. шумскім, кн. дубровіцкім. З кан. XII ст. Дарагабуж і Дарагабужскае княства сталі часткаю асобнага Перасопніцкага княства, а з 1230 г. увайшлі ў Луцкае княства, з 1371 г. у Астрожскае княства.

Пазней Дарагабуж быў у валоданні галіны Астрожскіх — Заслаўскіх, ад якіх трапіў да Сангушак. Пасля 1703 г. калі Раман Сангушка перадаў Дарагабуж і Дарагабужскі маёнтак адной з малодшых галін свайго роду, Дарагабуж перайшоў ад Сангушак да Канецпольскіх, а далей ім паслядоўна валодалі Валеўскія, Завішы, Ёдкі, апошнія ўладальнікі — Раковічы, валодалі Дарагабужам да 1939 г.



| ⛭ Населеныя пункты Гошчанскага раёна |
| --- |
| Пгт | **Гошча** |  |
| Вёскі | Алэксііўка ·  Андрусііў ·  Бабын ·  Башынэ ·  Бачаныця ·  Бугрын ·  Выткіў ·  Вільгір ·  Воўкашыў ·  Вораніў ·  Васкадавы ·  Глыбачок ·  Гарбакіў ·  Горбіў ·  Дмытрыўка ·  Дарагабуж ·  Драздзіў ·  Дружнэ ·  Дулібы ·  Жаўрыў ·  Жалянка ·  Зарычнэ ·  Іллін ·  Калэсныкы ·  Краснасілля ·  Крынычкы ·  Куразваны ·  Лыпкы ·  Люцыніў ·  Майкіў ·  Малыніўка ·  Малятын ·  Мацііўка ·  Мыкулын ·  Мычыў ·  Мнышын ·  Машчоны ·  М’ятын ·  Навастаўці ·  Пашукы ·  Підліскы ·  Падаляны ·  Паліўці ·  Пасягва ·  Пустамыты ·  Рычыця ·  Русывэль ·  Расныкы ·  Садовэ ·  Сэргііўка ·  Сыманіў ·  Сыніў ·  Тэрэнцііў ·  Тамахіў ·  Тучын ·  Угільці ·  Фэдарыўка ·  Франіўка ·  Чудныця ·  Шкарыў ·  Ючын ·  Яснэ |
**Да́рава** (трансліт.: *Darava*, руск.: Дарово) — аграгарадок у Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Вядома, што навагарадскі намеснік Петраш Манцігірдавіч, які займаў гэту пасаду з 1430 па 1434 даў грошы на пабудову першага драўлянага касцёла ў Дарава. Храм збудавалі ў 1440 на высокім беразе па-над Шчарай, дзе знаходзіцца сучасны касцёл.

У Дарава на старых могілках насупраць касцёла пахаваны вядомы польска-беларускі асветнік, філосаф, пісьменнік Фларыян Бохвіц. Магіла разрабаваная пасля 1945-га. Помнік з надпісам *Twoj przyklad niech nam pokazuje drogi prawdy* не знойдзены. У 2003 годзе магіла знішчана і ў той самы год на ёй з’явіліся новыя пахаванні. Побач знаходзяцца магілы іншых Бохвіцаў.

Каля вёскі пад час Першай сусветнай вайны 1915—1918 размяшчалася лінія фронту. У 1916 годзе адбывалася Скробава-Гарадзішчанская аперацыя. Большасць будынкаў і касцёл былі знішчаны.

Новы пробашч Станіслаў Шаплевіч узяўся за адбудову храму. У 1933—1938 бетонныя нямецкія бліндажы побач з вёскаю былі разабраны мясцовымі жыхарамі на пабудову касцёла. Праект храму распрацаваў інжынер з Баранавіч Браніслаў Іванчык.

Пасля Другой сусветнай вайны касцёл зачынены савецкімі ўладамі. У ім размяшчаўся склад.

У 1940—1954 гадах цэнтр Дараўскага сельсавета.

Славутасці
----------

Сучасная Свята-Троіцкая царква
Пахаванні Бохвіцаў
Прыдарожная капліца-крыж
* Прыдарожная капліца-крыж — збудавана ў 1933 з бетонных блокаў, што здабываліся пры разборы нямецкіх бункераў Першай сусветнай вайны на пабудову касцёлу. Ніжэй надпісу *Bog z nami* знаходзілася невядомая табліца знішчаная пасля 1939.
* Касцёл Унебаўзяцця Найсв. Дзевы Марыі
* Свята-Троіцкая царква (2008-2012)
* Пахаванні роду Бохвіцаў на могілках

### Страчаная спадчына

* Свята-Мікалаеўская царква
* Царква Св. Тройцы
* Касцёл Найсв. Дзевы Марыі

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дарава
* в. Дарава на Radzima.org
* Дыялог Здзіслаў Сіцька — Касцёл па-над Шчарай
* Крыж заслугі. Руслан Равяка. Наша Ніва
* Дарава на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭**Конькаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Конькі |
| Аграгарадкі | Дарава |
| Вёскі | Галавачы ·  Дарава-Чыж ·  Дрэкі ·  Зарэчча ·  Лабузы ·  Літва ·  Малое Падлессе ·  Сакуны ·  Туркі ·  Федзюкі ·  Чвыры |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юхансан.

**Альма Юхансан** (шведск.: Alma Johansson; 29. кастрычніка 1880, Стакгольм — 31 снежня 1974, Стакгольм) — шведская місіянерка, якая працавала ў горадзе Муш у Асманскай імперыі ў пачатку XX стагоддзя. Сведка генацыду армян.

Біяграфія
---------

У 1901 годзе Місіянерскае таварыства шведскіх жанчын адправіла Альму Юхансан у Муш (Заходняя Арменія), дзе яна заставалася да снежня 1915 года. Яна працавала ў нямецкім прытулку для армянскіх дзяцей. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны Юхансан стала сведкай генацыду армян. Яна напісала пра гэта кнігах «Ett folk i landsflykt: Ett år ur armeniernas historia» («Народ у выгнанні: адзін год з жыцця армян», 1930) і «Armeniskt flyktingliv» («Жыццё выгнаных», 1931). Юхансан таксама дала паказанні нямецкім і амерыканскім дыпламатам, якія былі апублікаваныя пазней.

У 1920—1922 гадах Юхансан жыла ў Канстанцінопалі, дзе дапамагала выратаванню ад генацыду армянскім дзецям-сіротам. У 1923 годзе пераехала ў грэчаскі горад Салонікі і адкрыла фабрыку для больш за 200 армянскіх жанчын-бежанцаў. Яна таксама заснавала армянскі дзіцячы сад і пачатковую школу ў Харылаасе. У 1941 годзе, пасля акупацыі Грэцыі краінамі «восі», вярнулася ў Швецыю.

Памерла 31 снежня 1974 года ў Стакгольме. Пахавана на Лясных могілках.

Памяць
------

У 2011 годзе ў Музеі-інстытуце генацыду армян адбылася цырымонія пахавання зямлі, прывезенай з магілы Альмы Юхансан, і была адкрыта мемарыяльная дошка. У 2015 годзе на Алеі падзякі ля ўваходу ў бібліятэку Ерэванскага дзяржаўнага ўніверсітэта быў усталяваны бюст Альмы Юхансан. У 2015 годзе аб дзейнасці Альмы Юхансан і чатырох іншых жанчын-місіянерак, якія сталі відавочцамі генацыду армян, быў зняты фільм «Карта выратавання».

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 10078444 · BNF: 16180564f · GND: 143485377 · ISNI: 0000 0001 1495 7880 · LCCN: no2009129663 · LIBRIS: 337722 · VIAF: 96873836 |

 |
**«Забаро́неная зо́на»** (руск.: Запретная зона) — беларускі незалежны мастацкі фільм, зняты ў 2020 годзе.

Сюжэт
-----

Падзеі адбываюцца ў Беларусі ў канцы 1980-х гадоў мінулага стагоддзя ў зоне адсялення, якая ўзнікла пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У цэнтры ўвагі — трансфармацыя свядомасці грамадства і адносін паміж людзьмі ў гэтыя няпростыя гады. 6 маладых людзей, падарожнічаючы па рацэ, заплываюць у зону адсялення. Воляю выпадку яны становяцца прычынай гібелі чалавека. Гэта марадзёр, які размясціўся ў зоне адсялення і зарабляе на пошуку і продажы каштоўных рэчаў, якія засталіся ў пакінутых населеных пунктах. У галоўных герояў аказваецца сумка з велізарнай на той час сумай…

У фільме здымаліся
------------------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Сяргей Толкач |   |
| Аляксандр Галавін[ru] |   |
| Дар’я Мельнікава[ru] |   |

Здымачная група
---------------

* рэжысёр — Мітрый Сямёнаў-Алейнікаў

Крытыка
-------

Журналіст Ульяна Будзік адзначае, што карціна не моцна прэтэндуе на гістарычную дакладнасць, як гэта было ў выпадку з папулярным серыялам HBO, але ў міжрадковай крытыцы тагачасных уладаў здзіўляе сваёй шчырасцю.

Зноскі
------

1. ↑  Будик, Ульяна.  Почти миллион рублей от Минкульта и российские актеры в главных ролях. Посмотрели «Запретную зону»(руск.), *TUT.BY* (12 ноября 2020 в 7:00). Праверана 5 снежня 2020.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* «Забароненая зона» на сайце kino-teatr.ru[ru] 7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак7.8 з 10 зорак
**Рудныя горы**, Крушне-Горы (ням.: Erzgebirge, чэшск.: Krušné hory) размешчаны ўздоўж мяжы Германіі і Чэхіі, паўночна-заходняе акружэнне Чэшскага масіву.

Даўжыня каля 150 км, вышыня 1244 м. Складзены пераважна з крышталічных парод, пясчанікаў, кангламератаў. Рудныя горы — тыповы горст са стромкімі паўднёвымі і больш пакатымі паўночнымі схіламі. Хвалістая вяршынная паверхня з асобнымі базальтавымі астанцамі ўкрыта лугамі і тарфянікамі, у якую глыбока ўрэзаны лясістыя цясніны. На схілах да вышыні 800—900 м — мяшаныя лясы, вышэй — тарфянікі, лугі. Радовішчы руд вальфраму, вісмуту, цынку, бурага вугалю. Тэрмальныя крыніцы, курорты.

Караявід у Чэхіі

Літаратура
----------

* Рудныя горы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 430. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

| Горы Чэхіі |
| --- |
|  | 
* Крконашэ
* Мараўска-Сілезскія Бяскіды
* Рудныя горы
* Шумава
* Эльбскія Пясчанікавыя горы
* Яварнікі

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4015476-2 · LCCN: sh85044762 · NKC: ge134291 · VIAF: 135359320 |
**«Дарава́нне»** — аповесць беларускай пісьменніцы Алены Брава, выдадзеная ў 2013 годзе ў мінскім выдавецкім доме «Звязда» тыражом 1 418 экзэмпляраў ― менавіта столькі дзён доўжылася Вялікая Айчынная вайна. Асобнае выданне з апавяданнем завяршае інтэрв’ю-пасляслоўе з аўтарам, якое ўзяў літаратуразнаўца Алесь Карлюкевіч.

Сюжэт
-----

Старажытнагрэчаскае слова *«алетэйя»* («ісціна») літаральна азначае *«адсутнасць забыцця»*. Страціўшы памяць, непазбежна губляеш ісціну, — да такой высновы прыходзіць гераіня аповесці Алены Брава «Дараванне» беларуска Ларыса Вашкевіч, вымушаная даглядаць у Германіі Ганса Краўза — цяжкахворага бацьку свайго мужа. Аднойчы Ларыса, чыя сям’я пацярпела ад фашызму ў гады акупацыі Беларусі, даведваецца пра тое, што Ганс у гэты час служыў у вермахце, і не дзе-небудзь, а ў яе родных мясцінах. Рашэнне жанчыны адназначнае: пакінуць дом былога акупанта. Аднак ні муж, ні суайчынніца-эмігрантка, ні нават дарослая дачка не разумеюць яе.

Дык што прымушае Ларысу Вашкевіч не спаць уночы: выхадкі былога нямецкага салдата, які пакутуе на хваробу Альцгеймера і таму лічыць, што вайна яшчэ працягваецца? Гульня каляровых шкельцаў у калейдаскопе Мнемазіны? Ці *«замацаванне афекту»* гістарычнай памяці?

Выданні і ўзнагароды
--------------------

Упершыню надрукавана ў часопісе «Маладосць» у 2011 годзе. У перакладзе аўтара на рускую мову надрукавана ў расійскім літаратурна-мастацкім часопісе «Сибирские огни». Пераклад на нямецкую мову для асобнага выдання аповесці зрабіў Андрэ Бём.

Міжнародная асацыяцыя пісьменнікаў-баталістаў і марыністаў (Масква) у 2011 годзе адзначыла аповесць літаратурнай прэміяй імя Канстанціна Сіманава.

Зноскі
------

1. ↑  Брава Алена. Дараванне **(нявызн.)**.  knihi.by. Праверана 13 кастрычніка 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Народны камісарыят абароны СССР** (руск.: Народный комиссариат обороны СССР) — вышэйшае ваеннае ведамства СССР з 1934 па 1946 год.

Гісторыя
--------

У 1920-1930-х гадах вышэйшы ваенны орган РСФСР і СССР насіў назву Народнага камісарыята па ваенных і марскіх справах (Наркамваенмар).

20 чэрвеня 1934 года Наркамваенмар СССР быў пераўтвораны ў агульнасаюзны Народны камісарыят абароны СССР (НКА СССР). 30 снежня 1937 года з яго складу выдзелены Народны камісарыят ваенна-марскога флоту СССР (НКВМФ СССР).

1 лютага 1944 года ў сувязі з прыняццем Закона СССР Аб стварэнні вайсковых фармаванняў саюзных рэспублік НКА СССР з агульнасаюзнага наркамата пераўтвараецца ў саюзна-рэспубліканскі.

25 лютага 1946 года паводле Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР НКА СССР зліўся з НКВМФ СССР у адзіны саюзна-рэспубліканскі Народны камісарыят Узброеных Сіл СССР (НКУС СССР). Пад такой назвай цэнтральны орган абазначаўся ў дакументах менш за месяц, так як у адпаведнасці з Законам СССР ад 15 сакавіка 1946 года аб пераўтварэнні Саветаў Народных Камісараў СССР і саюзных рэспублік у Саветы Міністраў яго перайменавалі ў Міністэрства Узброеных Сіл СССР (МУС СССР). 25 лютага 1947 гады ў адпаведнасці з згаданымі рашэннямі былі ўнесены змены ў Канстытуцыю СССР 1937 года.

Друкаваны орган Народнага камісарыята па ваенных і марскіх справах (Наркамваенмар) па частцы Генеральнага Штаба — часопіс «Ваенная справа».

Цэнтральным органам НКА СССР па выхаванню начальніцкага і радавога складу Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, прапагандзе задач баявой падрыхтоўкі і развіццю перадавой ваеннай думкі з’яўлялася газета «Чырвоная Зорка».

Народныя камісары
-----------------

| N | Выява | Народны камісар | Паўнамоцтвы | Партыя |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|   Пачатак паўнамоцтваў |   Канец паўнамоцтваў |
| 1 |  | К. Я. Варашылаў | 20 чэрвеня 1934 | 7 мая 1940 | УКП(б) |
| 2 |  | С. К. Цімашэнка | 7 мая 1940 | 19 ліпеня 1941 | УКП(б) |
| 3 |  | І. В. Сталін | 19 ліпеня 1941 | 25 лютага 1946 | УКП(б) |

Літаратура
----------

* *В. А. Арцыбашев, С. С. Войтиков, Д. Г. Узенков, К. А. Абрамян, Д. И. Борисов, А. Р. Ефименко, М. И. Мельтюхов, Л. А. Роговая, А. Д. Силаев.* Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940—1941 гг. Структура и кадры центрального аппарата HКО СССР, военных округов и общевойсковых армий. / Н. С. Тархова. — Документы и материалы. Российский государственный военный архив. — М.—СПб.: Летний сад, 2005. — 272 с. — ISBN 5-94381-137-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Унтэрштурмфюрар СС Вернер Вольф
**Унтэрштурмфюрар** (ням.: Untersturmführer) — званне ў СС, адпавядала званню лейтэнанта ў вермахце.

Званне ўзнікла ў шэрагах СС у ліпені 1934 года і мела на мэце змяніць назву Штурмфюрар у CA, якое існавала з часу ўтварэння CA (ням.: Sturmabteilung) у 1921 годзе. Званне прысвойвалася кіраўніку падраздзялення «СС Трупэ» (ням.: SS Truppen).

Трупэ ахопліваў гарадскі раён, сельскую акругу, па колькасці быў каля армейскага ўзвода — ад 18 да 45 чалавек, ён складаўся з трох аддзяленняў — Шараў (ням.: SS-Schar), узначальваўся трупфюрарам (ням.: SS-Truppführer) або унтэрштурмфюрарам (ням.: SS-Untersturmführer), у залежнасці ад колькасці.

У войсках СС унтэрштурмфюрар, як правіла, займаў пасаду камандзіра ўзвода.

Знакі адрознення унтэрштурмфюрара Вафен-СС
* ПагонПагон
* ПятліцыПятліцы
* Нарукаўная нашыўка на маскіровачны касцюмНарукаўная нашыўка на маскіровачны касцюм

Гл. таксама
-----------

* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Малодшае званне**Гаўптшарфюрар** (*Агульныя СС*)**Штурмшарфюрар** (*Войскі СС*) | **Званні СС****Унтэрштурмфюрар** | Старэйшае званне**Оберштурмфюрар** |
**Унутраныя падуздышныя лімфатычныя вузлы** (або **гіпагастрычныя**) — лімфавузлы, якія знаходзяцца каля ствала ўнутранай падуздышнай артэрыі  (англ.) (бел. і яе галін (*гіпагастральных сасудаў*), і збіраюць лімфу ад усіх тазавых органаў, з глыбокай часткі пахвіны, у тым ліку з мембранознай і печорыстай частак урэтры, а таксама з ягадзіц і задняй часткі сцягна. Унутраныя падуздышныя лімфатычныя вузлы таксама арганізуюць сток з паловы прамой кішкі, вышэй грабеньчатай лініі  (англ.) (бел..

Яны не атрымліваюць лімфу ад яечніка або яечак, лімфа ад якіх сцякае да парааартальных лімфатычных вузлоў  (англ.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Ano-Rectal Anatomy **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *University of Connecticut Health Center*. Архівавана з першакрыніцы 3 лістапада 2014. Праверана 18 October 2014.
2. ↑  MD, Tao Le, MD, MHS, Vikas Bhushan, MD, Matthew Sochat, MD, Max Petersen, Goran Micevic, Kimberly Kallianos, (2014). *First Aid for the USMLE Step 1 2014 : A Student-to-Student Guide*. ISBN 978-0071831420. .
**Народная Скупшчына Рэспублікі Сербскай** (сербск.: Народна скупштина) — найвышэйшы заканадаўчы і канстытуцыйны орган у Рэспубліцы Сербскай. Скупшчына складаецца з 83 дэпутатаў, а парламенцкую большасць складаюць дэпутаты ад Саюзу незалежных сацыял-дэмакратаў, Дэмакратычнага народнага саюзу і Сацыялістычнай партыі.

Гісторыя
--------

Народная скупшчына была заснавана 24 кастрычніка 1991 года як Скупшчына сербскага народа ў Босніі і Герцагавіне. Пасля сканчэння войны і падпісання Дейтанскага пагаднення Народная скупшчына ўзяла на сябе адказнасць за правядзенне патрэбных рэформаў і перабудову Рэспублікі. Да 2002 года дэпутаты Народнай скупшчыны абіраліся на тэрмін у два гады. Пасля 2002 года ў адпаведнасці са зменамі ў заканадаўствы іх сталі абіраць на чатыры гады. 

У 2002 годзе была створана верхняя палата Народнай скупшчыны — Палата народаў. У яе складзе 28 дэпутатаў, абіраных дэпутатамі Скупшчыны і муніцыпалітэтамі па нацыянальным прынцыпе: па 8 прадстаўнікоў ад баснійцаў, сербаў і харватаў і 4 дэпутата ад астатніх нацыянальных меншасцей. Палата народаў можа ветаваць кожны закон, прыняты Народнай скупшчынай, калі злічыць, што ён пагражае жыццёвым інтарэсам адной з абшчын.

Зноскі
------

1. ↑  РЕПУБЛИКА СРПСКА — РТРС
2. ↑  Энгельгардт Г. Н. Республика Сербская в Боснии и Герцеговине. Возникновение и эволюция (1990—2006 гг.). Диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук. — М. 2015. — С. 206. Режим доступа:
3. ↑  Энгельгардт Г. Н. Республика Сербская в Боснии и Герцеговине. Возникновение и эволюция (1990—2006 гг.). Диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук. — М. 2015. — С. 223. Режим доступа:

Спасылкі
--------

* 20-летие создания Народной скупщины (серб.)(недаступная спасылка — *гісторыя* ).  РТРС. Праверана 20 лістапада 2012.(недаступная спасылка)
**Гіндуку́ш** (пушту: هندوکش, урду: سلسلہ کوہ ہندوکش) — горная сістэма ў Паўднёвай і Цэнтральнай Азіі, у Афганістане, Пакістане і Індыі. Найвышэйшы пункт — гара Тырычмір (у Пакістане).

Даўжыня каля 800 км, шырыня 50—350 км. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, утварае водападзел паміж басейнамі рэк Амудар’я, Інд і Гільменд. Асноўныя хрыбты — Баба, Пашан і ўласна Гіндукуш, які падзяляецца на Заходні, Цэнтральны і Усходні. Заходні Гіндукуш (вышыні 3500 — 4000 м), мае рысы сярэдневысокіх апустыненых гор. Хрыбты Цэнтральнага Гіндукуша (выш. да 6059 м) знаходзяцца на ўсход і паўночны ўсход ад горада Кабул. Усходні Гіндукуш самы высакагорны (вышыня больш за 6000 м), з магутнымі сучаснымі зледзяненнямі (плошча каля 6200 км²). Заходні працяг Гіндукуша — горы Парапаміз.

Горы ў Афганістане
Сфарміраваўся Гіндукуш у працэсе альпійскай складкавасці. Восевая зона складзена з дакембрыйскіх метамарфічных парод (гнейсаў, крышталічных сланцаў і кварцытаў), па перыферыі — з палеазойскіх вапнякоў і гліністых сланцаў. Карысныя выкапні: каменны вугаль, жалезныя і поліметалічныя руды, берылій, золата, лазурыт, барыт, сера, графіт, цэлесцін, тальк.

Клімат кантынентальны, сухі, з добра выяўленай вертыкальнай пояснасцю, ад паўпустыннага і стэпавага паясоў у перадгор’ях і шырокіх міжгорных далінах да высакагорнага нівальнага. Ападкаў 300—800 (на паўднёым усходзе — 1000 м) за год. Рэкі Гіндукуша маюць горны характар, вяснова-летнія паводкі, абумоўленыя снегава-ледавіковым жыўленнем.

Горныя пустыні з рэдкімі калючымі хмызнякамі або сухі стэп; на паўднёва-ўсходніх схілах — участкі лістападных, шыракалістых і хвойных лясоў, на высокіх пласкагор’ях — ландшафты халодных пустынь. Жывёльны свет: снежны барс, горны воўк, леапард, горны і безааравы казлы, маркхоры, куку-яманы і інш.; на паўднёвым усходзе — гімалайскі мядзведзь, рысь, куніца, дзік і інш.; з птушак — грыф, тыбецкі улар, горны гусак.

Зноскі
------


| Горныя сістэмы Азіі |
| --- |
|  | 
* Алтай
* Антыліван
* Араканскія горы
* Армянскае нагор’е
* Быранга
* Верхаянскі хрыбет
* Вялікі Каўказ
* Гімалаі
* Гіндукуш
* Гісара-Алай
* Джугджур
* Загрос
* Заходні Саян
* Калымскае нагор’е
* Каракарум
* Каракскае нагор’е
* Куньлунь
* Малы Каўказ
* Маньчжура-Карэйскія горы
* Наньшань
* Памір
* Сіхатэ-Алінь
* Станавое нагор’е
* Таўр
* Туркмена-Харасанскія горы
* Тыбецкае нагор’е
* Цянь-Шань
* Хрыбет Чэрскага
* Урал
* Усходні Саян
* Хамар-Дабан
* Чукоцкае нагор’е
* Чыангшон (Анамскія горы)
* Эльбурс
* Юньнань-Гуйчжоўскае нагор’е

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Іраніка · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11937245p · GND: 4024960-8 · LCCN: sh85060913 · LNB: 000306522 · NDL: 00629060 · NKC: ge129253 · VIAF: 237687320 |

 |
**Народная Скупшчына Сербіі** (сербск.: Народна скупштина) — вышэйшы заканадаўчы і канстытуцыйны орган у Сербіі. Парламент Сербіі аднапалатны, ён складаецца з 250 дэпутатаў (сербск.: народни посланици), якія па канстытуцыі абіраюцца вольным і таемным галасаваннем на 4 гады.

Ад Княства Сербія да Каралеўства Югаславія
------------------------------------------

Першы закон аб Народнай Скупшчыне Сербіі быў прыняты 28 кастрычніка 1858 года. На падставе яго была скліканая Светаандрэйская Народная Скупшчына, якая праіснавала з 30 лістапада 1858 года да 31 студзеня 1859 года ў Бялградзе.

Камуністычны рэжым і аднапартыйная сістэма
------------------------------------------

У 1944 годзе да ўлады ў Югаславіі і Сербіі прыйшла Камуністычная партыя Югаславіі. Сербія стала адной з шасці рэспублік новай федэратыўнай дзяржавы. З 9 па 12 лістапада 1944 года засядала Антыфашысцкая Народна-Вызваленчая Скупшчына Сербіі. У ёй удзельнічала 989 дэпутатаў, абраных народам.

| ⛭Краіны Еўропы: Парламенты |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | SUDOC: 20372397X · VIAF: 5645150567623006370001 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дом культуры (значэнні).

Вуліца Сапёрная і Народны дом у хуткім часе пасля пабудовы
**Народны дом** — помнік архітэктуры эклектыкі пачатку XX стагоддзя ў г. Гродне, пабудаваны па праекце архітэктараў М. Раманава і Л. Лангада. Помнік грамадзянскай архітэктуры эклектычнага кірунку.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 1904 г. з цэглы па праекце архітэктараў Л. Лангада і М. Раманава.

У пачатку ХХ стагоддзя тут працавала бібліятэка-чытальня папячыцельства аб народнай цвярозасці. У 20-30-я гады ў будынку ставіў спектаклі «Салдацкі тэатр». У жніўні 1944 года дом перададзены ў якасці рэпетыцыйнай і канцэртнай базы Беларускага дзяржаўнага ансамбля песні і танца пад кіраўніцтвам Р. Шырмы. З 1949 г. на працягу 40 гадоў тут працаваў Дом палітычнай асветы Гродзенскага абкама КПБ. У будынку таксама базаваўся народны ансамбль песні і танца «Нёман», заснавальнікі якога — А. Чопчыцу і Л. Ляшэнка ў 2009 годзе была адкрыта памятная дошка.

Цяпер у будынку знаходзіцца Гродзенскі гарадскі дом культуры.

Архітэктура
-----------

Будынак адпапавярховы, з цокалем, у плане складанай формы. Цэнтральная, больш высокая частка галоўнага фасада з глядзельнай залай на 350 месцаў крыху заглыблена і завершана трохвугольным франтонам. У дэкоры выкарыстаны фігурныя атыкі і прафіляваныя карнізы, пілястры, гарызантальны руст, абрамленні аконных і дзвярных праёмаў разнастайных форм. Унутраная планіроўка адпавядала прызначэнню будынка: тут былі пакоі для заняткаў, гурткоў, бібліятэка з чытальнай залай.

Зноскі
------

1. 1 2 3  55.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл.
2. 1 2 3 4  Бывший народный дом Архівавана 24 верасня 2018.  (руск.)

Літаратура
----------

* 55.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Гродзенская вобласць. — 371 с. іл.
«**Народны артыст РСФСР**» — ганаровае званне, якое прысвойвалася не раней чым праз пяць гадоў пасля прысваення ганаровага звання «Заслужаны артыст РСФСР» або «Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР» артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, музычным выканаўцам, якія стварылі высокамастацкія вобразы, спектаклі, кінастужкі, тэлеспектаклі, тэлестужкі, канцэртныя, эстрадныя, цыркавыя праграмы, музычныя, тэлевізійныя і радыётворы, якія ўнеслі выбітны ўклад у айчынную мастацкую культуру і атрымалі шырокае грамадскае прызнанне.

Устаноўлена ўказам Усерасійскага Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта 10 жніўня 1931 года.

Нагрудны знак ганаровага звання быў заснаваны ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 30 студзеня 1981 года «Аб заснаванні нагрудных знакаў „Народны артыст РСФСР", „Народны мастак РСФСР", „Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР", „Заслужаны артыст РСФСР", „Заслужаны мастак РСФСР", „Заслужаны працаўнік культуры РСФСР", „Заслужаны юрыст РСФСР"»

З 1992 года пасля змены наймення дзяржавы з «Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка» на «Расійская Федэрацыя» (гл. Закон РСФСР ад 25 снежня 1991 года № 2094-I) у назве звання, як і ва ўсіх ганаровых званнях, слова «РСФСР» было заменена словамі «Расійскай Федэрацыі», з адпаведнай зменай нагруднага знака.

Ганаровае званне «Народны артыст РСФСР» было скасавана Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі 30 снежня 1995 год № 1341 з адначасовай установай ганаровага звання Народны артыст Расійскай Федэрацыі.

Цікавыя факты
-------------

Званне «Народны артыст РСФСР» не мае жаночага роду: выраз «Народн***ая*** артыст***ка*** …» — некарэктны.

Гл. таксама
-----------

* Заслужаны артыст РСФСР
* Шаблон Народны артыст РСФСР

Зноскі
------

1. ↑  Закон РСФСР ад 25 снежня 1991 года № 2094-I «Аб змене наймення дзяржавы Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка» Архівавана 16 кастрычніка 2013.
2. ↑  Набыў моц 1 красавіка 1996 года.

Спасылкі
--------

* Артыкул «Званні ганаровыя». Вялікая савецкая энцыклапедыя.(недаступная спасылка)
Гінея эпохі караля Георга II
**Гінея** (англ.: guinea) — англійская, затым брытанская залатая манета.

Упершыню выраблена ў 1663 годзе з золата, прывезенага з Гвінеі (адсюль назва). Пракламацыя караля Карла II (кіраваў у 1660—1685 гадах) 27 сакавіка 1663 года надала манеце статус асноўнай залатой манеты каралеўства. У 1717 годзе адпавядала 21 шылінгу, у 1817 годзе заменена залатым саверэнам. Да 1971 года ў Вялікабрытаніі мела назву гінея сума ў 21 шылінг, ужывалася таксама ў якасці разліковай адзінкі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
**Нотр-Дам** (фр.: Île Notre-Dame) — штучны востраў на рацэ Святога Лаўрэнція ў Манрэалі, Квебек (правінцыя), Канада. Востраў размешчаны на ўсход ад вострава Святой Алены і на захад ад марскога шляху Святога Лаўрэнція, на паўднёвым беразе вострава размешчаны горад Сен-Ламбер. Разам з востравам Святой Алены, Нотр-Дам з'яўляецца часткай архіпелага Ашлагі, на якім размешчаны парк Жана-Драпо. На паўднёвым захадзе востраў злучаны з мацерыком.

Парк Жана-Драпо афіцыйна прызнаны часткай веласіпеднай сеткі дарог Роўт-Верт і трансканадскай дарогі.

Тут знаходзіцца аўтадром імя Жыля Вільнёва, які прымае Гран-пры Канады ў Формуле-1.

Гісторыя
--------

Востраў Нотр-Дам быў пабудаваны за дзесяць месяцаў з 15 млн тон пароды, якая заставалася пасля пракладкі Манрэальскага метрапалітэна ў 1965 годзе. Ён быў створаны для Сусветнай выстаўкі-67, да стагоддзя Канады.

Амаль усе павільёны былі знесены ў 1975 годзе, каб вызваліць дарогу для доўгага акадэмічнага веславання да Алімпійскіх гульняў 1976. Алімпійскі басейн у Манрэалі па-ранейшаму з'яўляецца найбуйнейшым штучным вяслярным басейнам у Паўночнай Амерыцы. Былыя павільёны Францыі і павільён Квебека былі знесены для ўзвядзення Манрэальскага казіно; буйная ігральная ўстанова належыць і кіруецца Урадам Квебека.

У паркавай зоне на заходняй частцы вострава ёсць невялікае возера з пляжам, адкрытае на працягу летняга сезона.

У 1980 годзе тэмпы азелянення і добраўпарадкавання вострава паскорыліся, калі востраў прымаў *Floralies Internationales* — садоўніцкую выстаўку раслін з дзясяткаў краін.

У парку адбыўся чэмпіянат свету па веславанні на байдарках і каноэ ў 1986 годзе.

Міжсезонне
----------

Увосень і ўвесну наведвальнікі вострава Нотр-Дам галоўным чынам — ігракі ў казіно. Падчас самай халоднай часткі зімы, лёд басейна выкарыстоўваецца фігурыстамі ў якасці катка.

Аўтадром імя Жыля Вільнёва
--------------------------

Кожнае лета, на аўтадроме імя Жыля Вільнёва праходзіць Гран-пры Канады Формулы-1.

Літаратура
----------

* 1976 Summer Olympics official report. Volume 2. pp. 112-7.
* Gray, Jeremy. Montreal. Lonely Planet, 2004. p. 50 and 59.
* Frommer, Arthur. Montreal and Quebec City, 2007. p. 65.
* McKay, Emma ed. Montreal and Quebec City. Colour guide, 2005. p. 23..
* Ulysses Travel Guides Collective (2007). Montreal. Montreal: Ulysses Travel Guides. ISBN 978-2-89464-797-4. External link in |publisher= (help) pp. 189—190

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нотр-Дам
* Parc Jean-Drapeau (official website)
* Notre Dame Island at Expo 67
**Народная партыя** (сербск.: Народна странка/Narodna stranka) — правацэнтрычная палітычная партыя ў Сербіі. Ачольвае партыю Вук Ераміч.

Партыя была сфарміравана ў кастрычніку 2017 года пасля таго, як Ераміч пераарганізаваў Народны рух Сербіі, палітычную партыю, якую ўзначальваў Міраслаў Алексіч. Новая арганізацыя супрацоўнічала з Драганам Джыласам, Рухам свабодных грамадзян і Сербскай лявіцай, з якімі Народная партыя брала ўдзел у выбарах у гарадскую раду Бялграда 2018 года. Кааліцыя здабыла 19% галасоў жыхароў сталіцы. Затым партыя далучылася да Саюза за Сербію, кааліцыі, якую стварыў Джылас, дзеля арганізацыі масавых антыўрадавых пратэстаў пасля нападу на Борка Стэфанавіча ў лістападзе 2018 года. Партыя байкатавала парламенцкія выбары 2020 года, заявіўшы, што ўмовы галасавання не будуць свабоднымі і справядлівымі. Пазней Народная партыя стала сябрам арганізацыі Аб’яднанай апазіцыі Сербіі, якая існавала ў перыяд са жніўня 2020 года па студзень 2021 года, а потым і Аб’яднання дзеля перамогі Сербіі.

У такой кааліцыі партыя брала ўдзел ва ўсеагульных выбарах 2022 года і вылучыла Здраўка Понаша, тагачаснага сябра партыі, у якасці кандыдата ў прэзідэнты. Понаш не здолеў перамагчы ў выбарах, тым не менш партыя здабыла 12 месцаў у Скупшчыне, але праз спрэчкі кааліцыя была скасавана. З тых часоў Народная партыя ўтварыла ўласныя парламенцкія групы і ідэалагічна супрацьстаіць Сербскай прагрэсіўнай партыі. Партыя лічыцца ліберальна-кансерватыўнай, і не зважаючы на тое, што яна намінальна падтрымлівае далучэнне Сербіі да Еўрапейскага Саюза, але палягае, усё ж такі, на еўраскептычных пазіцыях і заўжды бароніць ваенны нейтралітэт краіны.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Алькаркон** (ісп.: Alcorcón) — горад у цэнтральнай частцы Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Мадрыд.

Гісторыя
--------

У гэтым месцы людзі пачалі сяліцца яшчэ ў дагістарычныя часы. Назва мае арабскае паходжанне, але мала што вядома пра Алькаркон да Рэканкісты. Самая ранняя пісьмовая згадка пра Алькаркон узыходзіць да 28 ліпеня 1208 года. Горад мае невялікі гістарычны цэнтр, дзе размяшчаецца царква Санта-Марыя-ла-Бланка, які ахоўваецца як «археалагічная зона». Цэнтр акружаны сучаснымі пабудовамі, Алькаркон імкліва расце ў апошні час у сувязі з міграцыяй сюды людзей з іншых частак Іспаніі і Лацінскай Амерыкі.

Інфраструктура
--------------

У Алькарконе маецца два шпіталя. Таксама ў горадзе маецца кампус Каралеўскага ўніверсітэта імя Хуана Карласа, дзе ў асноўным праходзяць заняткі звязаныя з медыцынай.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Кубы Маяры, Куба
* Сцяг Сальвадора Нехара, Сальвадор

Зноскі
------

1. ↑  Database of protected buildings. Ministry of Culture of Spain

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Алькаркон
* Афіцыйны сайт
**Гінвіл**, **Гінівіл** (*Gynewille*, *Кгинивил*) — староста троцкі (успам. 1398).

Паходжанне і імя бацькі невядома, але верагодная роднасная сувязь з Пятром Лелюшам, бо той карыстаўся адным гербом з сынам Гінвіла.

У канцы XIV ст. мабыць у 1392 годзе, вялікі князь Вітаўт паслаў Гінвіла і Васіля Барэйкавіча ваяваць супраць Карыбута, войскі якога яны разбілі каля Дакудава.

У 1398 годзе Гінвіл як староста троцкі выступаў сведкам Салінскага дагавора.

Напэўна, валодаў Жослямі, пра іншыя іншыя ўладанні звестак няма. Меў сына Начку (Наца) Пятра.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Пятраўскас, 2014, с. 237
2. 1 2  ПСРЛ. Т. 35. с. 89
3. 1 2  Пятраўскас, 2014, с. 88

Літаратура
----------

* *Пятраўскас Р.* Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.: Склад — структура — улада / Перакл. з літоўск. А. Мікус; Навук. рэд. М. Макараў.. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 386 с. — ISBN 978-5-00076-006-2.
**Генерал-капітанства Філіпіны** (ісп.: Capitanía General de las Filipinas) — адміністрацыйная адзінка Іспанскай імперыі, якая існавала ў 1574—1898 гадах.

У XVI стагоддзі іспанскія мараплаўцы адкрылі шмат астравоў у Ціхім акіяне, абвясціўшы іх уладаннямі іспанскай кароны. Для кіраўніцтва тэрыторыямі, якія засяляліся і заваёўваліся, было створана *генерал-капітанства*, якое ў адміністрацыйным плане ўваходзіла ў склад віцэ-каралеўства Новая Іспанія. Да 1591 года рэзідэнцыяй генерал-капітана быў Сан-Мігель, з 1591 года сталіцай генерал-капітанства стала Маніла.

У падпарадкаванні генерал-капітана знаходзіліся не толькі Філіпінскія астравы, але і ўся Іспанская Ост-Індыя. У час рэформаў Бурбонаў каралеўскім дэкрэтам ад 17 ліпеня 1784 года ў Маніле было ўтворана інтэнданцтва, у чыё распараджэнне былі перададзены пытанні эканомікі і фінансаў, а ў наступныя гады былі створаны дадатковыя інтэнданцтвы на шэрагу філіпінскіх астравоў, аднак у 1787 годзе яны былі ліквідаваны, а іх функцыі вернутыя ў распараджэнне генерал-капітанства.

Да 1822 года генерал-капітанамі Філіпінаў прызначаліся цывільныя чыноўнікі. З 1822 года, калі ў выніку рэвалюцый у Лацінскай Амерыцы Іспанія страціла амаль усе свае амерыканскія калоніі і віцэ-каралеўства Новая Іспанія было ліквідавана, генерал-капітанства стала падпарадкоўвацца непасрэдна Мадрыду, а генерал-капітанамі прызначаліся пераважна ваенныя.

Генерал-капітанства спыніла існаванне ў 1898 годзе, калі філіпінскімі паўстанцамі была абвешчана Першая Філіпінская рэспубліка. У выніку іспана-амерыканскай вайны 1898 года большасць ціхаакіянскіх астравоў, якія належалі Іспаніі, перайшлі пад кантроль ЗША, а астатнія былі ў 1899 годзе прададзены Германіі.

  


| ⛭Іспанская імперыя ў Амерыцы |
| --- |
| Адміністрацыйныя структуры | Савет Індый • Каса-дэ-Кантратасьён |
| Віцэ-каралеўствы | Новая Гранада • Новая Іспанія • Перу • Рыа-дэ-ла-Плата |
| Аўдыенсіі | Багата • Буэнас-Айрэс • Каракас • Чаркас • Кансепсьён • Куска • Гвадалахара • Гватэмала • Ліма • Маніла • Мехіка • Панама • Кіта • Сант'яга • Санта-Дамінга |
| Генерал-капітанствы | Чылі • Куба • Гватэмала • Філіпіны • Пуэрта-Рыка • Санта-Дамінга • Венесуэла • Юкатан • Унутраныя правінцыі |
| Губернатарствы | Новая Андалусія • Новая Кастылія • Новае Таледа • Парагвай • Рыа-дэ-ла-Плата |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ноўка.
**Ноўка** — мясцовасць ва ўсходняй частцы Полацка.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Мясцовасць размешчана на правым беразе Заходняй Дзвіны ва ўсходняй частцы горада пры ўездзе ў Полацк з боку Віцебска. Асноўнай транспратнай магістраллю з'яўляецца вуліца Гагарына, якая перасякае амаль усю мясцовасць з захаду на ўсход. 

З поўдня натуральнай мяжою мясцовасці з'яўляецца рака Заходняя Дзвіна. На паўночным захадзе Ноўка мяжуе з яшчэ адной полацкай мясцовасцю — Грамы. На паўднёвым усходзе за мяжой горада пачынаецца тэрыторыя вёскі Струнне, на ўсходзе — вёскі Салонікі, на паўночным усходзе — вёскі Багатырская.

Забудова мясцовасці пераважна сядзібнага тыпу, малапавярховая, у сваёй масе драўляная. На тэрыторыі мясцовасці маецца некалькі прамысловых аб'ектаў, школа, бальніца і інш.

Транспарт
---------

* Чыгуначная станцыя Полацк-Сосніца

Сацыяльныя аб'екты
------------------

* Полацкая гарадская бальніца № 1
* Полацкі кнсервавы завод
* Паліклініка № 2
* Школа № 13
* Царква Святога Панцеляймона
* Чырвоныя могілкі

| ⛭Мясцовасці Полацка |
| --- |
| Правы бераг Дзвіны | 
* Аэрадром
* Баравуха
* Верхні замак
* Грамы
* Запалоцце
* Лазоўка
* Ніжні замак
* Ноўка
* Спас-Слабада
* Цэнтр

 | Герб Полацка |
| Левы бераг Дзвіны | 
* Востраў
* Задзвінне
* Кароўнікі
* Ксты
* Марыненка

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Антропава.
**Во́льга Антро́пава** (нарадзілася ў 1983, Полацк) — пераможца конкурсу прыгажосці Міс Беларусь-2004. Таксама заняла першае месца ў конкурсе Топ-мадэль Інтэрнэшнл-2005.

Вялікую частку часу праводзіць у замежных паездках, шмат здымаецца ў рэкламе, стала гераіняй кліпа з удзелам папулярнага турэцкага выканаўца. Яна працавала па кантракце ў мадэльным агенстве ў Стамбуле.

У цяперашні час Вольга склала кантракт з заходнім агенцтвам і працуе ў Маямі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Інтэрв’ю з Вольгай(недаступная спасылка)  (руск.)
* «Вначале все казалось сказкой…» Ольга Антропова об обратной стороне модельной карьеры и поисках себя Архівавана 29 студзеня 2020.  (руск.)
**Вольга Васілеўна Царашчатава** (24 ліпеня 1926, Лоеў — 30 сакавіка 1992, Мінск) — беларускі мастацтвазнавец.

Біяграфія
---------

Да Вялікай Айчыннай вайны скончыла толькі няпоўную сярэднюю школу. Два гады жыла на акупаванай тэрыторыі, хавалася ад угону ў Германію. Калі ў 1943 годзе Чырвоная Армія вызваліла Лоеў, Вользе ішоў 18-ы год, яна запісалася ў разведшколу, вучылася на радыстку. Аднак, у тыл ворага не была закінута, бо фронт ужо перайшоў у Польшчу і без валодання польскай і нямецкай дзейнасць разведгрупы была немагчымай. Служыла радысткай у падраздзяленнях НКУС у Германіі. Пад час службы ў Германіі выйшла замуж за савецкага афіцэра і нарадзіла сына, але праз пяць гадоў сям'я распалася. Звольнілася са службы і пераехала з сынам у Мінск.

Працавала сакратаром у апараце аддзялення гуманітарных навук АН БССР. Вучылася ў вячэрняй школе, каб атрымаць атэстат. Грошай на сябе, сына і аплату пакоя не хапала, таму падрабляла яшчэ і пашывам адзежы на заказ. Паступіла завочна ў Маскоўскі паліграфічны інстытут (скончыла ў 1961 г). Потым у аспірантуру пры Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (ІМЭФ АН БССР). У 1968 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па даваеннай беларускай кніжнай графіцы. З 1978 года загадавала Адзелам старажытнабеларускай культуры ІМЭФ АН БССР.

Дзейнасць
---------

У канцы 1960-х разам з аднадумцамі на ўласныя сродкі арганізоўвала экспедыцыі па Беларусі для збірання помнікаў нацыянальнай культуры. Потым узначальвала экспедыцыі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору, дзякуючы якіх выратаваны ад знішчэння і сабраны сотні мастацкіх артэфактаў XVI – ХІХ стст. (абразоў, алтарных карцін, драўляных скульптур, твораў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, старадрукаваных кніг і інш.). На аснове сабраных калекцый быў створаны Музей старажытнабеларускай культуры, заснавальнікам і першым дырэктарам якога была В. Церашчатава.

Даследавала старажытнабеларускае і беларускае выяўленчае мастацтва. Аўтар манаграфій «Беларуская кніжная графіка 1917—1941» (1978), «Старажытнабеларускі манументальны жывапіс ХІ—ХVІІІ стст.» (1986) і змястоўных артыкулаў у кнігах «Гісторыя беларускага мастацтва» (1987—1994), «Музей старажытнабеларускай культуры. Каталаг экспазіцыі» (1983), «Помнікі старажытнабеларускай культуры. Новыя адкрыцці» (1984), «Помнікі культуры. Новыя адкрыцці» (1985).

Зноскі
------

1. 1 2  *Хадыка Ю.* Твары маіх сяброў…

Літаратура
----------

* *Арлоў У.* Імёны Свабоды: Вольга Церашчатава 24.7.1926, г. Лоеў — 30.3.1992, Менск — svaboda.org, 29.01.2007, 12:53;
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 17. — Мн. 2003;
* *Хадыка Ю.* Твары маіх сяброў…: Фрагменты ўспамінаў // Спадчына № 4-5, 2003;
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т. 5. — Мн. 1987.
|  |
| --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |

**Ноты з дзвюма кропкамі**. Прыклад са струннага квартэта ор. 74 № 2 І. Гайдна
У заходняй музычнай натацыі **кропка**, якая ставіцца пасля ноты, павялічвае яе на палову музычнай працягласці. Напрыклад, калі працягласць асноўнае ноты — дзве дзелі, то гэта ж нота з кропкай будзе доўжыцца тры дзелі. Нота любой працягласці можа быць падоўжана кропкай. Пункцірны запіс раўназначны запісу асноўнае ноты, злучанай з дапамогай лігі з іншымі. Да ноты можа быць дададзена любая колькасць кропак; колькасць кропак служыць для падаўжэння ноты на {\displaystyle 1-{\tfrac {1}{2^{n}}}} ад першапачатковай працягласці (1,5, 1,75, 1,875, 1,9375, 1,968 і г.д.).

Натацыі
-------

Ноты з кропкамі і іх працягласці. Злучныя лігі раўнасільныя кропкам.
Калі нота з’яўляецца часткай акорда або інтэрвалу, кропка будзе пісацца поруч кожнае ноты:  .

Пункцірныя кропкі не варта блытаць з кропкамі, якія пазначаюць стаката, якія пішуцца вышэй або ніжэй за ноту.

Выкарыстоўваць кропкі для павелічэння працягласці нот пачалі яшчэ ў X стагоддзі, аднак дакладная сума павелічэння аспрэчваецца (гл. Неўма).

Падвойнае і патройнае павелічэнне
---------------------------------

Таксама ў музычнай практыцы могуць выкарыстоўвацца дзве і больш кропкі для павелічэння працягласці. Пры гэтым нота з дзвюма кропкамі ўраўноўваецца 1¾ (1 + ½ + ¼) працягласці асноўнае ноты, а нота з трыма кропкамі — 1⅞ (1 + ½ + ¼ + ⅛) працягласці. Адным з вядомых прыкладаў выкарыстання нот з трыма кропкамі з’яўляецца прэлюдыя Ф. Шапена соль мажор ор. 28 № 3 або Венгерская рапсодыя № 15 Ф. Ліста.

Зноскі
------

1. ↑  *Gardner Read.* Music Notation: A Manual of Modern Practice. — 2nd Edition. — Boston : Allyn & Bacon, Inc. (1969): 114, Example 8—11; 116, Example 8—18; 117, Example 8—20.
2. ↑  *Ted Ross.* Teach Yourself The Art of Music Engraving & Processing. — Hansen Books, Florida.

Гл. таксама
-----------

* Свінг (музычны тэрмін)
* Трыёль
* Працягласць нот

| ⛭Сучасная музычная натацыя |
| --- |
| Нотны стан | 
* Акалада
* Ключ
* Памер
* Ключавыя знакі
* Такт
	+ рэпрыза
	+ вольта

 |
| Нотныя знакі | 
* Выпадковыя знакі
	+ дыезы
	+ дубль-дыезы
	+ бемолі
	+ дубль-бемолі
	+ бекары
* Дадатковыя лінейкі
* Працягласць
	+ ноты
	+ ноты з кропкамі
	+ паўзы
* Абрэвіятура

 |
| Рыскі | 
* Артыкуляцыя
* Аплікатура
* Дынаміка
	+ crescendo
	+ diminuendo
* Актаўны пункцір
* Мелізмы
* Тэмпы
* Інтэрвалы
* Арыенціры

 |
| Лігі | 
* Фразіровачныя
* Злучальныя
* Французскія
* Вакальныя
* Штрыхавыя
* Пункцірныя
* Пецітныя

 |
| 
* Музыка
* Тэорыя музыкі
* Музычная натацыя

 |
**Царква Святога Дзмітрыя Салунскага** — праваслаўны храм у в. Шчорсы, Навагрудскі раён. Помнік архітэктуры пераходнага стылю ад барока да класіцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасці рэспубліканскага значэння.

Гісторыя
--------

Дзмітрыеўская царква, 1914
Пабудавана па фундацыі ўладальніка маёнтка ў Шчорсах І. Л. Храптовіча паводле праекта італьянскага дойліда Дж. Сака пры ўдзеле французскага архітэктара Я. Габрыэля ў 1770—76 гг. у цэнтры вёскі як уніяцкая царква. Пацярпела ад пажару ў 1930-я гг.

Архітэктура
-----------

Брама
Аднанефавы прамавугольны ў плане будынак, накрыты двухсхільным дахам. Апсіда і бакавыя памяшканні размешчаны ў асноўным аб'ёме. На галоўным фасадзе на чатырохступеньчатым стылабаце – чатыры масіўныя слупы, што ўтвараюць порцік, завершаны трохвугольным франтонам. Над ім – невысокая вежа-званіца на чацверыковай аснове (завяршэнне вежы не захавалася). Сцяна галоўнага фасада расчлянёна плоскімі лапаткамі, паміж якімі невялікія прамавугольныя аконныя праёмы. Бакавыя фасады двух'ярусныя, падзелены шырокім прафіляваным карнізам.

Дом старасты

Інтэр'ер
--------

Інтэр’ер зальны з цыліндрычныя скляпенні з распалубкамі на папружных арках. Сцены дэкарыраваны падвойнымі пілястрамі карынфскага ордара. Меўся 5-ярусны іканастас на 16 абразоў, пабелены і пазалочаны. Дэкаратыўнае афармленне інтэр'ера не захавалася.

Царква абнесена драўлянай агароджай з мураванымі слупамі і трохпралётнай брамай.

Гл. таксама
-----------

* Шчорсаўскі абраз Святога Дзмітрыя Салунскага

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* *Габрусь Т. В.* Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. — Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзмітрыеўская царква (Шчорсы)
* Дзмітрыеўская царква (Шчорсы) на сайце Radzima.org
* Дзмітрыеўская царква на Глобусе Беларусі