recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маратаеў.
**Мікалай Валянцінавіч Маратаеў** (нар. 1965, Гомель, БССР) — беларускі суддзя. Намеснік старшыні Гомельскага абласнога суда і старшыня калегіі па крымінальных справах таго ж суда.

Біяграфія
---------

У 1992 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства». З красавіка 1992 года — стажор народнага суддзі народнага суда Чыгуначнага раёна г. Гомеля. З 1993 года — часова выконваў абавязкі народнага суддзі гэтага суда. З 1995 па 1998 гады — суддзя суда Чыгуначнага раёна г. Гомель. З верасня 1998 года — суддзя Гомельскага абласнога суда. У красавіку 2016 года прызначаны намеснікам старшыні, старшынёй судовай калегіі па крымінальных справах Гомельскага абласнога суда.

Мае першы кваліфікацыйны клас суддзі.

З 2024 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Управа Гомельскага абласнога суда Архівавана 15 снежня 2021.
**Івон Руэг-Сьёрпаэс** (ням.: Yvonne Rüegg-Siorpaes; нар. 2 жніўня 1938, Кур) — швейцарская гарналыжніца, якая выступала ў слаламе, гіганцкім слаламе і хуткасным спуску. Прадстаўляла зборную Швейцарыі па гарналыжным спорце ў канцы 1950-х гадоў, чэмпіёнка зімовых Алімпійскіх гульняў у Скво-Вэлі, пераможца швейцарскага нацыянальнага першынства.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 2 жніўня 1938 года ў горадзе Кур кантона Граўбюндэн (Швейцарыя). Расла ў спартыўнай сям’і з вялікімі гарналыжнымі традыцыямі, у прыватнасці яе цётка Ані Руэг была вельмі вядомай гарналыжніцай, з’яўлялася двухразовай чэмпіёнкай свету, удзельнічала ў Алімпійскіх гульнях 1936 года.

З юных гадоў праходзіла падрыхтоўку ў камуне Ароза ў мясцовым аднайменным лыжным клубе SC Arosa, дзе ў той час таксама знаходзіўся Роджэр Штаўб, таксама будучы алімпійскі чэмпіён у гіганцкім слаламе.

Упершыню заявіла пра сябе ў 1959 годзе, стаўшы чэмпіёнкай Швейцарыі ў заліку хуткаснага спуску на спаборніцтвах у Энгельбергу.

Найбольшага поспеху ў сваёй спартыўнай кар’еры дабілася ў сезоне 1960 года, калі ўвайшла ў асноўны склад швейцарскай нацыянальнай зборнай і дзякуючы чарадзе удалых выступленняў удастоілася права абараняць гонар краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях у Скво-Вэлі. У праграме слалама фінішаваць не змагла, праваліўшы першую спробу, але ў гіганцкім слаламе абыйшла ўсіх сваіх саперніц і заваявала тым самым залаты алімпійскі медаль. Паколькі тут таксама разыгрывалася сусветнае першынство, дадаткова атрымала статус чэмпіёнкі свету па гарналыжным спорце. Стартавала тут і ў хуткасным спуску, але патрапіць у лік прызёраў не змагла, паказаўшы на фінішы толькі дзевяты час.

Пасля выйшла замуж за італьянскага гарналыжніка Раберта Сьёрпаэса і ўзяла прозвішча мужа. Яе дзевэры Серджа С'ёрпаэс і Джыльда С'ёрпаэс з’яўляюцца дастаткова вядомымі бабслеістамі, прызёрамі Алімпійскіх гульняў. Свякроў італьянскай кёрлінгісткі Віялеты Кальдарт, якая выступала на Алімпійскіх гульнях 2006 года.

Зноскі
------

1. ↑  Ski-DB.com Праверана 10 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28778400'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Івон Руэг

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (горналыжны спорт) · Olympedia · ski-db.com |
**Мішэль Дзювіўе П’ер-Луі** (фр. Michèle Duvivier Pierre-Louis; нар. 5 кастрычніка 1947) — прэм’ер-міністр Гаіці з 5 верасня 2008 па 11 лістапада 2009 года, другая жанчына на гэтай пасадзе.

Біяграфія
---------

У 2008 годзе яе кандыдатура была ўнесена прэзідэнтам Рэнэ Прэвалем пасля таго, як двухпалатны парламент Гаіці адправіў у адстаўку прэм’ер-міністра краіны Жака-Эдуара Алексіса і адхіліў дзве папярэднія намінацыі прэзідэнта Рэнэ Прэваля.

Праца П’ер-Луі была ўскладнена ўраганамі, якія выклікалі вялікія чалавечыя ахвяры. У 2009 годзе яе абвінавацілі ў растраце сум, выдзеленых на барацьбу з іх наступствамі. Сама П’ер-Луі адпрэчыла ўсе абвінавачанні, але была адпраўлена ў адстаўку.

Зноскі
------

1. ↑  Michele Pierre-Louis // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мішэль П'ер-Луі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 109556403X · ISNI: 0000000431685559 · LCCN: no2012154048 · SUDOC: 180838636 · VIAF: 200111067 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сяўрук.
**Пётр Якаўлевіч Сяўрук** (12 ліпеня 1905, Скідзель, Гродзенскі раён — 4 кастрычніка 1929, Скідзель, Гродзенскі раён) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шматдзетнай сям’і, якая ў часы Першай сусветнай вайны ў выніку бежанства апынулася ў расійскім Ліпецку. Тут пачаў вучобу. У 1921 годзе вярнуўся з бацькамі ў Скідзель. Актыўна ўключыўся ў работу Таварыства беларускай школы, Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Арганізаваў публічную бібліятэку ў Скідзелі, да 1928 года быў старшынёй Гродзенскай акруговай управы ТБШ. Сябраваў з паэтам М. Васільком. У 1925—1928 гадах шмат разоў арыштоўваўся польскімі ўладамі і некалькі месяцаў правёў у гродзенскай турме.

Вясной 1929 года, бачачы, што левы беларускі рух канчаткова падпарадкаваўся дыктаванаму з усходу курсу, Пётр Сяўрук звярнуўся да лідараў беларускага пасольскага клуба «Змаганне» (з лідарам якога Ігнатам Дварчаніным перапісваўся) з лістом, у якім выказаў сваё бачанне тагачаснай сітуацыі. Ліст Пятра Сеўрука не быў надрукаваны. 4 кастрычніка 1929 года заўчасна памёр ад сухот.

Творчасць
---------

Літаратурную творчасць пачаў, відаць, у 1923 годзе з апавядання «Тайна маны» (засталося ў рукапісе). Паводле сцверджання У. Калесніка, у сярэдзіне 1920-х г. друкаваў допісы, вершы, фельетоны ў віленскіх газетах пад псеўданімам Плебей, аднак гэтыя публікацыі дагэтуль не выяўленыя. Пасля смерці паэта засталіся сшыткі з рукапісамі, якія захоўвала яго малодшая сястра М. Мазалеўская. Частка з гэтых твораў была апублікавана ёй у 1986 годзе ў часопісе «Літаратура і мастацтва».

Паэзіі П. Сяўрука ўласцівыя тэмы свабоды творчага самавыяўлення («Маё»), традыцыйнага сялянскага наракання на цяжкую долю («Песня ратая-беларуса») і матывы хрысціянскай любові да людзей як галоўнага пачатку чалавечых узаемадачыненняў («Мне не страшна»). У абсягу пейзажнай лірыкі П. Сяўрук быў пад уплывам паэзіі М. Багдановіча («Агарнуліся родныя далі туманамі», «Адказ на пытанне Максіма Багдановіча»). Яго вершы надрукаваны ў часопісе «Полымя» (1986. № 10).

Творы
-----

* Да «правадыроў» беларускага народу (эсэ) / 2 сакавіка 1929 г.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Калеснік У. А.* Час і песні. — Мн. 1962. — С. 62.
* Сяўру́к Пётр Якаўлевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 363—364. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Т. 5. Скамарохі — Яшчур. — С. 222. — 703 с. — 10 000 экз.
* Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1995. — Т. 5. Пестрак — Сяўрук. — С. 479. — 480 с.; іл.. — ISBN 5-85700-168-4.

Спасылкі
--------

* Людзі культуры Скідзельшчыны. Сяўрук Пётр Якаўлевіч // Інфармацыйна-бібліятэчны аддзел Гродзенскага культурна-інфармацыйнага цуэнтар

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000000358973561 · LCCN: no2011168994 · NUKAT: n2008056249 · VIAF: 165487144 · БАП: 130329 |
**Эміль Іверсен** (нарв. Emil Iversen; нар. 12 жніўня 1991, Меракер, Нур-Трондэлаг) — нарвежскі лыжнік, чатырохразовы чэмпіён свету, пераможца і прызёр этапаў Кубка Свету.

Біяграфія
---------

Эміль Іверсен нарадзіўся 12 жніўня 1991 года ў нарвежскім Меракеры.

Эміль паспяхова выступаў на юніёрскіх спаборніцтвах: у 2011 годзе ў эстонскім Ацепе ён стаў чэмпіёнам свету сярод юніёраў у эстафеце.

7 снежня 2013 года нарвежац дэбютаваў на спаборніцтвах Кубка свету: на хатняй трасе ў Лілехамеры ён стаў толькі 37-м у індывідуальнай гонцы на 15 км класічным стылем.

Але неўзабаве Эміль змог дасягнуць сваіх першых поспехаў: праз два гады пасля свайго дэбюту ён стаў трэцім у эстафеце ў тым жа Лілехамеры. Потым нарвежскі лыжнік змог развіць свой поспех: 5 студзеня 2016 года ён атрымаў першую перамогу ў спрынце. А ў сезоне 2015/2016 ён змог паўтарыць гэтае дасягненне два разы: у фінскім Лахці і канадскім Манрэалі ён станавіўся першым у спрынце і мас-старце адпаведна. Правёўшы свой лепшы сезон у Кубку свету, Эміль размясціўся на высокім восьмым месцы ў агульным заліку.

У 2017 годзе прыняў удзел у чэмпіянаце свету, які праходзіў у Лахці. У асабістым спрынце свабодным стылем нарвежац дайшоў да паўфіналаў, у кваліфікацыі заняўшы 14-е месца і выйграўшы свой чвэрцьфінал. Аднак у паўфінале ён стаў толькі пятым, не трапіўшы ў фінал. У выніковым пратаколе ён стаў дзясятым. У камандным спрынце класічным стылем ён удзельнічаў у пары з Ёханесам Клэбо. Напарнік кожны свой этап прывозіў перавагу для Іверсена, аднак перад фінішам да нарвежца небяспечна наблізіўся фінскі лыжнік Ійва Нісканен, у выніку чаго адбылося падзенне і нарвежцы, якія амаль гарантавалі сабе перамогу, засталіся без медалёў.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (лыжныя гонкі) · Olympedia · Olympic Channel · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
**Алякса́ндра Фёдараўна Све́кла** (укр.: Олександра Федорівна Свекла; 9 красавіка 1902, Валегацулава, Херсонская губерня, Расійская імперыя, цяпер сяло Далінскае Ананьеўскага раёна — 1966, Прылукі, Чарнігаўская вобласць, УССР, СССР) — украінская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў мястэчку Валегацулава Херсонскай губерні ў сям’і малдаўскіх сялян. Скончыла шэсць класаў працоўнай сямігадовай школы. Удзельнічала ў ваенных дзеяннях 1918—1921 гг. служыла ў Чырвонай Арміі.

У 1930-я гады была рэпрэсаваная і высланая ў Сібір.

Памерла ў 1966 годзе ў Прылуках Чарнігаўскай вобласці.

Творчасць
---------

Друкавалася з 1924 г. член літаратурнай арганізацыі «Плуг».

Першым убачыў свет нарыс «Серед степів», апублікаваны ў харкаўскай газеце «Селянська правда».

Аўтар апавяданняў і аповясцяў: «Над Дністром» (1926; з життя молдаван), «Подарунок і подяка» (1927), «Надломлені серцем» (1930), «Петря Слимак» (1930).

Тры асноўныя тэмы творчасці Аляксандры Свяклы — жыццё малдаўскіх сялян, крывавыя гісторыі пра чырвоных і белых і жаночае пытанне.

Зноскі
------

1. ↑  Енциклопедія українознавства: Словникова частина: [в 11 т.] / Наукове товариство імені Шевченка; гол. ред. проф. д-р Володимир Кубійович. — Париж — Нью-Йорк: Молоде життя, 1955—1995.
2. ↑  Олександра Свекла, LiveJournal, freya\_victoria, 20.02.2020,
3. ↑  Олександра Свекла, LiveJournal, freya\_victoria, 20.02.2020,
4. ↑  Енциклопедія українознавства: Словникова частина: [в 11 т.] / Наукове товариство імені Шевченка; гол. ред. проф. д-р Володимир Кубійович. — Париж — Нью-Йорк: Молоде життя, 1955—1995.
5. ↑  Олександра Свекла, LiveJournal, freya\_victoria, 20.02.2020,
6. ↑  Олександра Свекла. Надломлені серцем. Повість // Моя кар`єра. Жіноча проза 20-х років. — К.: Темпора, 2017. — С. 314—319
7. ↑  Олександра Свекла. Надломлені серцем. Повість // Моя кар`єра. Жіноча проза 20-х років. — К. : Темпора, 2017. — С. 314—319
**Генадзь Тумаш**, **Генадзь Тумас** (сапраўднае імя: *Яўген Змітравіч Тумас*; нар. 28 ліпеня 1940, Кукшавічы, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць, БССР) — беларускі паэт, празаік, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Станькаўскай сярэдняй школы працаваў у 1957—1959 гадах у калгасе. У 1959—1964 гадах вучыўся на аддзяленні беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта БДУ. У 1964—1966 гадах працаваў у Татаршчынскай сярэдняй школе Дзяржынскага раёна, у 1974—1976 гадах малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце мовазнаўства імя Я. Коласа АН БССР, у 1970—1973 гадах рэдактарам на Беларускім тэлебачанні, у 1974—1976 гадах малодшым навуковым супрацоўнікам, у 1976—1987 гадах загадчыкам сектара Літаратурнага музея Якуба Коласа, з 1987 года — намеснік дырэктара Бюро прапаганды мастацкай літаратуры Саюза пісьменнікаў Беларусі.

Член Рэспубліканскай Рады Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Уваходзіў у Аргкамітэт Беларускага народнага фронта. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1991 года.

У 1994—2002 гадах — у Беларускім універсітэце культуры.

Творчасць
---------

Друкуецца з 1957 года. На беларускую мову пераклаў творы Вінцэся Каратынскага, Янкі Лучыны («Паляўнічыя акварэлькі з Палесся»), У. Мея.

Творы
-----

* Лінкос. (Першая кніга паэта). Мінск. 1970.
* Родны бераг песняра. Да 100-годдзя з дня нараджэння народнага паэта Беларусі Якуба Коласа. Мінск. 1982.
* Лісіца з Расохі. Мінск. 2001.

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* Генадзь Тумаш // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NUKAT: n2009092480 · VIAF: 7590154260403124480005 |
**Герб Шклова** — геральдычны сімвал Шклова, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Аўгустам Сасам 10 красавіка 1762: *«у блакітным полі рука, якая трымае срэбны бязмен»*.

Даследчыкі мінулага[*удакладніць*] стагоддзя заўважалі, што тая або іншая выява на пячатцы горада заўжды абазначае сімвал галоўнага занятку гарадскіх жыхароў. Калі на пячатцы бязмен, дык горад пераважна гандлёвы. У часы росквіту Шклова яго гадавы гандлёвы абарот перавышаў 50 млн рублёў. Як адзначае беларускі геральдыст Анатоль Цітоў, з такім першасным тлумачэннем можна было б пагадзіцца, каб не знаходкі пячатак магістрата менавіта таго часу, калі функцыянаванне гэтага герба было з’явай натуральнай. Упоперак поля герба, абкружанага ракальным картушам, размешчана лац.: *JUSTITIA* (справядлівасць). Такая дэталь надае новае гучанне шклоўскаму гербу: бязмен як сімвал правасуддзя і справядлівасці, а не гандлю:52.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 26 ліпеня 2002. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 93.

Апісанне герба
--------------

Папярэдняя версія герба.
Афіцыйнае апісанне:

> 
> 
> У блакітным полі барочнага шчыта рука натуральнага колеру, якая трымае срэбны бязмен.
> 
> 
> 
> *Арыгінальны тэкст* (руск.)  
> 
> *В голубом поле барочного щита рука натурального цвета, которая держит серебряный безмен.*
> 
> 
> 
>

Зноскі
------

1. 1 2  *Цітоў А.* Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998. — 287 с. — ISBN 985-07-0131-5.
2. ↑  Опыт описания Могилевской губернии… сост. и под ред. А. С. Дембовецкого. Кн. 2. — Могилев, 1883. — С. 42, 46.

Літаратура
----------

* *Цітоў А.* Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998. — 287 с. — ISBN 985-07-0131-5.

| ⛭Гербы адзінак Магілёўскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Асіповічы
* Бабруйск
* Быхаў
* Бялынічы
* Горкі
* Касцюковічы
* Кіраўск
* Клімавічы
* Клічаў
* Круглае
* Крычаў
* Магілёў
* Мсціслаў
* Слаўгарад
* Чавусы
* Чэрыкаў
* Шклоў

 |
| ПГТ | 
* Глуск
* Дрыбін
* Краснаполле
* Хоцімск

 |
| Раёны | 
* Асіповіцкі
* Бабруйскі
* Быхаўскі
* Бялыніцкі
* Глускі
* Горацкі
* Дрыбінскі
* Касцюковіцкі
* Кіраўскі
* Клімавіцкі
* Клічаўскі
* Краснапольскі
* Круглянскі
* Крычаўскі
* Круглянскі
* Магілёўскі
* Мсціслаўскі
* Слаўгарадскі
* Хоцімскі
* Чавускі
* Чэрыкаўскі
* Шклоўскі

 |
**Ахрапсора рабінавая** (*Ochropsora ariae*) — від базідыяльных грыбоў з парадка пукцыніевых.

Пашыраны ў Еўропе і ва Усходняй Азіі. Паразіт. Узбуджальнік іржы раслін.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

У цыкле развіцця грыба 5 стадый (базідыі, спермагоніі, эцыдыі, урадаложы, тэлейталожы — усе ўтварэнні накшталт пладрвых цел) з характэрным для кожнай з іх споранашэннем: базідыяспоры, спермацыі, эцыдыяспоры. урэдаспоры, тэлейтаспоры. У стадыі эцыдыяспор (веснавыя споры) грыб паразітуе на купальніку, у стадыях урэда- (летнія) і тэлейтаспор (зімовыя) — на рабіне, іншы раз на грушы. Развіццё грыба пачынаецца з прарастання базідыяспоры. Міцэлій унутры тканак расліны. Жывіцца грыб з дапамогай гаўсторый. На міцэліі ўзнікаюць конусападобныя белаватыя спермагоніі, з якіх разам з салодкай і духмянай вадкасцю выступаюць спермацыі. Эцыдыі бакальчатыя, з чашападобнай белай абалонкай; эцыдыяспоры аднаклетачныя, двух’ядравыя, у ланцужках. Урэдаложы дробныя, круглаватыя, белыя; урэдаспоры шарападобныя, эліпсаідальныя або яйцападобныя, бясколерныя ці бледна-карычневыя, адзіночныя. Тэлейталожы белаватыя, адзіночныя; тэлсйтаспоры аднаклетачныя, цыліндрычныя, утвараюць воскападобныя скарыначкі, імі грыб зімуе. Перад прарастаннем тэлейтаспора дзеліцца на 4 клеткі, кожная з якіх утварае базідыю з тонкай бясколернай абалонкай і верацёнападобную базідыяспору.

Літаратура
----------

* *Г. С. Снігіроў.* Ахрапсора // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
**Раман Крывулькін** (нар. 18 лютага 1996, Лісуны, Аршанскі раён) — расійскі і беларускі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Нарадзіўся ў вёсцы Лісуны каля Оршы ў Беларусі, але ва ўзросце 6 гадоў з сям’ёй пераехаў у Санкт-Пецярбург. У Санкт-Пецярбургу пачаў займацца футболам, пазней далучыўся да СДЮШАР «Зеніт», выступаў у першынстве горада. У 2015 годзе перайшоў у маскоўскі ЦСКА, дзе стаў выступаць за моладзевую каманду. Часам прыцягваўся да трэніровак з асновай ЦСКА, але так і не згуляў за асноўны склад у афіцыйных матчах.

У лютым 2017 года накіраваўся на прагляд ў беларускі клуб «Крумкачы», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. 2 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць «Віцебска» (1:0). Пазней здолеў замацавацца ў стартавым складзе каманды. 

У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў «Крумкачы» і неўзабаве стаў іграком мінскага «Тарпеда». У складзе «Тарпеда» замацаваўся ў аснове. У лістападзе 2017 года падоўжыў кантракт з тарпедаўцамі на два гады. Пачатак сезона 2018 прапусціў з-за траўмы, а з чэрвеня стаў трывала з’яўляцца ў стартавым складзе. У маі 201 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся ў склад. 

У ліпені 2019 года пакінуў «Тарпеда» і неўзабаве далучыўся да «Слуцка», дзе стаў асноўным абаронцам. У снежні 2019 года падоўжыў кантракт са слуцкім клубам. У сезоне 2020 заставаўся іграком асновы, са жніўня па кастрычнік адсутнічаў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў склад. У снежні 2020 года пакінуў «Слуцк».

У студзені 2021 года стаў іграком клуба «Ленінградзец» з трэцяга расійскага дывізіёна. Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2021/22.

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2014 годзе выступаў за зборную Санкт-Пецярбурга на міжнародных моладзевых турнірах — мемарыяле Гранаткіна і Кубку Садружнасці, быў прызнаны найлепшым абаронцам абодвух турніраў.

У сакавіку 2017 года атрымаў выклік у моладзевую зборную Беларусі, аднак у афіцыйных матчах так і не згуляў за яе.

Зноскі
------

1. ↑  Roman Krivulkin // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  «Наверное, нужно быть тупым, чтобы не понять требований Гончаренко». Белорус из ЦСКА, приехавший на просмотр в «Крумкачы
3. ↑  Роман Кривулькин подписал контракт с "Крумкачами"
4. ↑  "Крумкачы" расстались с Корсаком и Кривулькиным
5. ↑  Роман Кривулькин стал игроком минского "Торпедо"
6. ↑  Роман Кривулькин продлил контракт с минским "Торпедо"
7. ↑  Кривулькин и Батищев покинули минское "Торпедо" **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 ліпеня 2019. Праверана 11 ліпеня 2019.
8. ↑  Кривулькин и Губанов перешли в "Слуцк"
9. ↑  Кривулькин продлил контракт со "Слуцком", Дудик вернулся в донецкий "Шахтер" по окончании срока аренды
10. ↑  "Слуцк" расторг контракт с десятью футболистами
11. ↑  Александрович и Кривулькин трудоустроились в российский Д3
12. ↑  Румбутис назвал фамилии игроков, вызванных в молодежную сборную

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · РПЛ (ігрок) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Космач.
**Генадзь Аркадзевіч Космач** (1953 — 2016) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 ліпеня 1953 года ў вёсцы Талуі Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці ў сялянскай сям’і Аркадзя Сцяпанавіча і Ніны Рыгораўны (у дзявоцтве Васюта) Космачаў. Брат гісторыка Веніяміна Космача (нар. 1959).

У 1976 годзе скончыў гістарычны факультэт БДУ. З 1979 года працаваў на гістарычным факультэце БДПУ імя Максіма Танка.

У 1979 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Барацьба Камуністычнай партыі Аўстрыі супраць рэакцыі і фашызму ў 1924—1929 гг.». У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Працоўны клас у палітыцы кіруючых буржуазных партый Германіі ў 1924—1929 гг.». З 1993 года — загадчык кафедры ўсеагульнай гісторыі. У 1994 г. у сааўтарстве з жонкай выдаў кнігу «Трагедыя куміраў рэвалюцыі» дзе былі апісаны палітычныя біяграфіі М. І. Бухарына, А. І. Рыкава і Л. Д. Троцкага. З 2004 года — загадчык кафедры новай і найноўшай гісторыі. З 2015 г. — прафесар кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі. 

Памёр у 2016 г.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Сфера навуковых інтарэсаў — найноўшая гісторыя Германіі, гісторыя міжнародных адносін, палітычная біяграфія В.Кубэ, гісторыя СССР 1930-х гг. і метадалогія гістарычнай навукі. Выкладаў метадалогію гісторыі і гісторыю ўсходніх цывілізацый. Cааўтар падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў па сусветнай гісторыі для вучняў 9, 10 і 11 класаў устаноў Рэспублікі Беларусь.

Сям'я
-----

Першы муж гісторыка Алены Космач (нар. 1958). Бацька гісторыка Паўла Космача (нар. 1984).

Зноскі
------

1. ↑  Космач Геннадий Аркадьевич Архівавана 25 мая 2017. // Издательство Аверсэв
2. ↑  Молодечненская газета - Доктар гістарычных навук прафесар Веньямін Космач: «Матэрыялы пра свае родныя Талуі я збіраў дваццаць пяць гадоў»(нявызн.). *mgazeta.by*. Праверана 3 лютага 2024.
3. ↑  Кафедра новой и новейшей истории Архівавана 21 студзеня 2019. // Abiturient.by
4. ↑  Трагедия кумиров революции : Страницы политических биографий Н. И. Бухарина, А. И. Рыкова, Л. Д. Троцкого
5. ↑  Михаил СТРЕЛЕЦ Геннадий Космач был гордостью нашей страны // Брестская газета
6. ↑  Генадзь Космач якім я яго памятаю // Блог А. Берастоўскага

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

* Спіс публікацый Г.А. Космача на Google Scholar
* Лекция «Геннадий Аркадьевич Космач и его роль в развитии исторической германистики» // Историческая мастерская
* Генадзь Космач якім я яго памятаю // Блог А. Берастоўскага

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
| Нарматыўны кантроль | GND: 130381276 · ISNI: 0000000112848912 · NTA: 141554797 · NUKAT: n96209006 · VIAF: 164591909 |
Мазурка ў 1845 годзе
**Мазурка** (ад польск.: mazurek) — польскі народны танец.

Назва паходзіць ад жыхароў Мазовіі — мазураў, у якіх упершыню з’явіўся гэты танец. Музычны памер — 3/4 ці 3/8, тэмп хуткі. Частыя рэзкія акцэнты, якія ссоўваюцца на другую, а часам і на трэцюю дзель такту. У XVII стагоддзі мазурка ўвайшла ў цыкл польскіх сялянскіх танцаў. У XIX стагоддзі атрымала распаўсюд як бальны танец у краінах Еўропы.

Насамрэч за назвай «мазурка» хаваюцца адразу 3 нацыянальных польскіх танца. Першы з іх — **мазур** (гл. вышэй). **Абэрак** — адменнік мазура з больш пераборлівым рытмічным малюнкам і характэрным акцэнтам на трэцяй долі кожнага другога такту. **Куявяк** — лірычная, павольная мазурка, трёхдольность блізкая да вальсавай; танец-разважанне ці танец-успамін.

Крыніцы
-------

1. ↑  Мазуркі Шапэна.

Спасылкі
--------

* Фредерик Шопен, мазурки (руск.). *Culture.pl*.  Польскі цэнтр музычнай інфармацыі. Праверана 18 чэрвеня 2017.

| ⛭Характарны танец |
| --- |
| Польскі | 
* Паланэз
* Мазурка
* Кракавяк

 | Фані Эльслер у качучы з балета «Кульгавы нячысцік» |
| Венгерскі | Чардаш |
| Іспанскі | 
* Балеро
* Качуча
* Панадэрас
* Сегідзілья
* Фанданга
* Цапатэада

 |
| Італьянскі | Тарантэла (Неапалітанскі) |
| Шатландскі | 
* Жыга
* Рыл

 |
| Аксэсуары | 
* Веер
* Кастаньеты
* Тамбурын

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Dictionary of Music and Musicians · Universalis · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX536716 · BNF: 12490762g · GND: 4276508-0 · NKC: ph224396 |
|  |
| --- |
| Адсутнічае элемент Вікіданых |

**100 жанчын** — шматфарматны серыял ВВС, заснаваны ў 2013 годзе. У праекце даследуецца роля жанчыны ў XXI стагоддзі. Як толькі імёны лаўрэатаў прэміі становяцца вядомыя, пачынаецца «Жаночы сезон на Бі-бі-сі», які ўключае распаўсюджванне інфармацыі аб лаўрэатах, анлайн мерапрыемствы, дэбаты і артыкулы, а таксама дакументальныя фільмы, звязаныя з жаночай праблематыкай. Жанчынам усяго свету прапануецца прыняць удзел у праграме праз Твітэр, каментуючы спіс лаўрэатаў, інтэрв’ю і дэбаты.

Крыніцы
-------

1. ↑  "Saalumarada Thimmakka in BBC's 100 Women list". *The Times of India*. 23 November 2016.
2. ↑  Stoughton, India (28 October 2014). "Lebanon makes its mark on BBC's 100 Women list". *The Daily Star*. Beirut, Lebanon. Архівавана з арыгінала 10 December 2016. Праверана 6 December 2016.
**Мінскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж чыгуначнага транспарту імя Я. П. Юшкевіча** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова Беларусі, заснаваная ў Мінску ў 1922 годзе як Мінская школа вучнёўства.

Гісторыя
--------

З 1935 года — фабрычна-завадское вучылішча чыгуначнікаў. З 1940 года — чыгуначнае вучылішча № 1 г. Мінска. З 1944 года — чыгуначнае вучылішча № 3 г. Мінска. З 1963 года — Гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча чыгуначнікаў № 34 г. Мінска (ГПТВ № 34). З 1984 года вучылішча мае назву Спецыяльнае прафесійна-тэхнічнае вучылішча чыгуначнікаў № 103 г. Мінска (СПТВ № 103).

У 1991 годзе перайменавана ў Мінскае вышэйшае прафесійнае вучылішча чыгуначнага транспарту. У 2001 годзе вучылішча пераўтворана ў каледж. З 2004 года носіць імя Яўгена Паўлавіча Юшкевіча — былога начальніка Беларускай чыгункі.

З 12 мая 1985 года да 30 чэрвеня 2006 года пасаду дырэктара навучальнай установы займаў Генадзь Васілевіч Сяркуццеў.

Зноскі
------

1. ↑  История **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 17 кастрычніка 2020. Праверана 16 кастрычніка 2020.
2. ↑  Серкутьев Геннадий Васильевич(недаступная спасылка) (руск.) // Сайт каледжа

Літаратура
----------

* Пункт адпраўкі — стальная магістраль / Ірына Клімковіч // Маладосць. — 2011. — № 5. — С. 129—136.
**Добрушская папяровая фабрыка «Герой працы»** — прадпрыемства папяровай прамысловасці ў горадзе Добрушы (Гомельская вобласць, Беларусь). Фабрыка шырока вядома перш за ўсё сваімі вырабамі для навучэнцаў: сшыткамі, альбомамі для малявання і чарчэння і г. д.

Гісторыя
--------

Фабрыка заснавана ў 1870 годзе князем Ф. І. Паскевічам у мястэчку Добруш (цяпер горад у Гомельскай вобласці). Вырабляла паперу рознага асартыменту з драўніннай масы і рыззя. У 1879 годзе працавала 460, у 1913 годзе — 1500 рабочых. Называлася таварыствам Добрушскай папяровай фабрыкі (у 1880 годзе — 550 пайшчыкаў). Выкарыстоўвалася газавае асвятленне, з 1888 года — электрычнае (упершыню на Беларусі). Палівам служылі дровы, з 1913 года — вугаль. У 1894 годзе на фабрыцы (упершыню ў Расійскай імперыі) уведзены 8—9-гадзінны рабочы дзень. З 1883 года пры фабрыцы адкрыта вучылішча для дзяцей 5—12 гадоў (навучалася каля 40 чал.). У 1913 годзе вырабляла 625 тысяч пудоў паперы.

З 1922 года фабрыка мела назву «Герой працы». У 1932 годзе тут упершыню ў Еўропе распачата саломенна-цэлюлозная вытворчасць. У Вялікую Айчынную вайну разбурана. У 1956 годзе фабрыка рэарганізавана ў цэлюлозна-папяровы камбінат. У 1970 годзе, у год 100-годдзя фабрыкі, «Герой працы» выпускаў 67 % саюзнай вытворчасці чарцёжнай і 50 % малявальнай паперы, кожны сёмы школьнік СССР пісаў у добрушскім сшытку.

З 1976 года зноў Добрушская папяровая фабрыка.

Сыравіна
--------

Працуе на прывазной цэлюлозе з Расіі, кааліны (гліназём, сернакіслы алюмінат) завозяцца з Украіны.

Прадукцыя
---------

Асноўная прадукцыя (на 1997 год): вырабы вытворча-тэхнічнага прызначэння (дыязапапера, папера чарцёжная, малявальная, абгортачная, стужка клеявая); тавары народнага ўжытку (сшыткі школьныя, агульныя, для малявання, альбомы і блокі для чарчэння і малявання, папера пісчая і туалетная, дзённікі і іншае).

Цікавыя факты
-------------

* 1891 г. Вырабленую на фабрыцы паперу Ф. І. Паскевіч прадаставіў беларусазнаўцу Е. Р. Раманаву для выдання чацвёртага і пятага выпускаў «Беларускага зборніка».

Крыніцы
-------

1. ↑  Романов, Е. Р. Белорусский сборник : / Е. Романов. — Сказки космогонические и культурные. — Витебск : типо-лит. Г. А. Малкина, 1891. — Вып. 4. — С. ІІ.

Літаратура
----------

* Добрушская папяровая фабрыка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 174. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Ханецкі, В. Ён першым увёў 8-гадзінны працоўны дзень // Наша гісторыя, № 1, 2019, с.68 — 71. ISBN 2617—2305

Спасылкі
--------

* Сайт Добрушскай папяровай фабрыкі «Герой працы»
Не блытаць з Галіцкая зямля.
Галічына на карце Украіны
**Галічына́** (укр.: Галичина́, польск.: Galicja, ням.: Galizien) — гістарычная вобласць ва Усходняй Еўропе, якая сёння падзеленая паміж Польшчай і Украінай. Тэрыторыя Галічыны — паўночныя схілы Карпатаў, басейн верхняга і сярэдняга цячэння Днястра, верхняга цячэння Заходняга Буга, верхняга цячэння Сана. У склад Галічыны цяпер уваходзяць тэрыторыі Львоўскай, Івана-Франкоўскай і Цярнопальскай (за выняткам яе паўночнай часткі, што належыць да Валыні) абласцей Украіны, а таксама некаторыя паветы Падкарпацкага ваяводства Польшчы.

Гістарычным, палітычным і культурным цэнтрам края прынята лічыць горад Львоў, хоць сама назва Галічына, хутчэй за ўсё, паходзіць ад мястэчка Галіч, які калісьці быў сталіцай Галіцкага ўдзельнага княства.

З-за частковай лібералізацыі нацыянальнай палітыкі ў Аўстра-Венгрыі пасля «Вясны народаў» 1848 года Галічына стала цэнтрам развіцця ўкраінскай літаратуры і навукі, у той час як у расійскай Украіне выходзілі ўказы аб забароне ўкраінскай мовы, праводзілася палітыка жорсткай русіфікацыі і дыскрымінацыі ўкраінскай культуры. Таму Галічыну яшчэ называюць «украінскім П’емонтам». Галічына (Галіцыя) таксама была важным цэнтрам для палякаў, асабліва ў перыяд галіцкай аўтаноміі, калі астатняя частка Польшчы падвяргалася русіфікацыі і германізацыі. Менавіта тут узнікалі важныя польскія арганізацыі, выдавалася польская прэса і развівалася польскае культурнае жыццё, можна было карыстацца польскай мовай. А сам Львоў быў адным з найважнейшых польскіх цэнтраў. Таму Галічыну яшчэ называюць «польскім П’емонтам».

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Галічына
* Лосєв І. Українське й галицьке
* Galizien und Lodomerien Архівавана 12 красавіка 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кароткая яўрэйская · Ларуса · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis · Сучаснай Украіны · Украініка |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4019124-2 · LCCN: sh85052792, nr96017253 · NKC: ge129223 · LIBRIS: 146471 · VIAF: 243414497 |
**Аперацыя «Мабайл»** (англ.: Operation MOBILE) — ваенная аперацыя, якая здзяйснялася Канадай на тэрыторыі Лівіі. Афіцыйна абвешчаная мэта аперацыі: «спыніць агрэсію лівійскага лідара Муамара Кадафі ў адносінах да мірнага насельніцтва краіны».

2 сакавіка 2011 года прэм’ер-міністр Канады абвясціў, што карабель HMCS Charlottetown высунуўся з Галіфакса c мэтай «аказаць гуманітарную дапамогу насельніцтву Лівіі».

19 сакавіка Стывен Харпер зрабіў заяву, што узброеныя сілы Канады ўступяць у бой з падраздзяленнямі лівійскай арміі. Ён таксама дадаў, што Канада зробіць усё магчымае, каб «засцерагчы мірнае насельніцтва ад нападаў з боку лаяльных Кадафі сіл».

На працягу наступных шасці месяцаў канадскія ВПС, у складзе аперацыі НАТА, наносілі ўдары па ваенных і грамадзянскіх аб’ектах у краіне. У аперацыі былі задзейнічаны 6 самалётаў CF-18 Hornet, 5 транспартных самалётаў, фрэгат HMCS Charlottetown, 1 верталёт Sikorsky CH-124 Sea King.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Авиация Интервенция в Ливии - Силы коалиции
2. ↑  «Gadhafi Asks Obama To Call Off NATO Military Campaign»// CTV News, 6 April 2011. Retrieved 27 August 2011.
3. ↑  Вооружённые силы Ливийской Джамахирии
4. ↑  Operation MOBILE; Canadian Expeditionary Force Command **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  *forces.gc.ca*. Архівавана з першакрыніцы 26 ліпеня 2012.
5. ↑  Canadian warship departs for Libya **(нявызн.)**.  *Ca.news.yahoo.com*. Архівавана з першакрыніцы 26 ліпеня 2012.
6. ↑  "Harper: Libya air mission poses risks". CBC.ca. `{{cite news}}`: Курсіў або паўтлусты шрыфт недапушчальны ў: `|publisher=` (даведка)
**Цэрэзі́н** — сумесь гранічных (пераважна разгалінаваных аліфатычных) вуглевадародаў складу C36-C55.

Воскападобнае рэчыва. Колер ад белага да карычневага. Тэмпература плаўлення 65—85 °C. Не раствараецца ў вадзе, спіртах. Добра раствараецца ў бензіне, абмежавана — ў мінеральных маслах.

Атрыманне
---------

Цэрэзін атрымліваюць з азакерыту, петралатуму і адкладаў, што ўтвараюцца ў трубаправодах пры здабычы і транспарціроўцы нафты. Азакерыт апрацоўваюць сернай кіслатой пры тэмпературы 200 °C з наступнай нейтралізацыяй вапнай і ачышчэннем адбельнымі глінамі.

Выкарыстанне
------------

Цэрэзін выкарыстоўваецца ў складзе пластычных змазак, у якасці ізаляцыйнага матэрыяла ў электратэхніцы і радыётэхніцы. У сумесі з парафінам выкарыстоўваецца пры вырабе свечак і масцік. Асабліва чысты цэрэзін выкарыстоўваецца ў вытворчасці касметычных і медыцынскіх сродкаў, абалонак у вытворчасці сыру і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17.
2. ↑  Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макарэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская. — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 8. — 287 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17). — 181.
* Хімічны слоўнік навучэнца: Дапам. для вучняў / Б. Н. Качаргін, В. М. Макарэўскі, Л. Я. Гарнастаева, В. С. Аранская. — Мн.: Народная асвета, 2003. — С. 269, 8. — 287 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-12-0621-8.

Спасылкі
--------

* Церезин // ХиМиК.ру (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 18260009 |
**Злата Каларыч-Кішур** (харв.: Zlata Kolarić-Kišur; нар. 29 кастрычніка 1894, Славанскі-Брод, Аўстра-Венгрыя — 24 верасня 1990, Заграб, Югаславія) — харвацкая пісьменніца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 29 кастрычніка 1894 года у Славанскім-Бродзе. З часам з бацькамі пераехала ў Пожэгі. Яна апісала сваё дзяцінства ў кнізе «Мая залатая даліна». З 1919 па 1990 год жыла ў Заграбе. Была замужам за Хінкам Каларычам-Кішурам. Злата Каларыч-Кішур пражыла доўгае жыццё. Яна памерла ў Заграбе 24 верасня 1990 года ва ўзросце 96 гадоў.

Творчасць
---------

Жанчыны-пісьменніцы выдавалі часопіс з мэтай папулярызацыі жаночай літаратуры. Вершы Златы Каларыч-Кішур былі надрукаваны ў выданні dыдавецтва «Пяць стагоддзяў харвацкай літаратуры». Каларыч-Кішур пісала песні, шмат з якіх былі пакладзены на музыку. Таксама пісьменніца рыхтавала творы для радыё. Некаторыя з выкананых твораў: «Няздзейсненыя пажаданні», радыёдрама пра Ватраслава Лісінскага, Радыё Заграб 1954, «Адно маленькае жыццё», радыёспектакль для дзяцей, прэм’ера на Радыё Заграб ў 1966 годзе, «Дзік Уітынгтан і яго кот», прэм’ера на Радыё Заграб ў 1968 годзе і многія іншыя працы. Найбольшае прызнанне яна атрымала за сваю эпатажную драму «вяртанне», якую дэманстравалі ў 1940 годзе на сцэне харвацкага Нацыянальнага тэатра ў Заграбе, рэжысёр Бранка Гавела.

Творы
-----

* *Наш вясёлы свет* (1933)
* *Iz dječjeg kutića* (1935)
* *Смейцеся, дзетка!* (1935)
* *Прыча і збіла* (1940)
* *Od zore do mraka* (1950)
* *Zimska priča* (1950)
* *Po sunčanim stazama* (1951)
* *Dječje igre* (1953, 1956, 1963)
* *Neostvarene želje* (1954)
* *Cvijeće* (1955, 1958)
* *Фестываль Пцічы* (1958, 1959, 1961)
* *Uz pjesmu i šalu na jadranskom žalu* (1961)
* *Мая Злата Даліна* (1972)
* *Мае радасці* (1981)
* *Hrvatski dječji pisci — Pet stoljeća hrvatske književnosti, 181/III* (1991)
* *Ізабрана Дыла* (1994)

Зноскі
------

1. 1 2  Zlata Kolarić kišur // Hrvatski biografski leksikon — 1983.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1563573'></a>

Спасылкі
--------

* LZMK / Hrvatska enciklopedija: Kolarić Kišur, Zlata Архівавана 18 квітня 2021.
* LZMK / Hrvatski biografski leksikon: Kolarić Kišur, Zlata Архівавана 18 квітня 2021. (autorica: Nevenka Videk, 2009.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 90638477 · GND: 1016468520 · ISNI: 000000038243113X · LCCN: n93074996 · VIAF: 265602038 |
Лаплацкая нізіна
**Лаплацкая нізіна** (ісп.: Cuenca del Plata) — нізіна ў Паўднёвай Амерыцы. На яе тэрыторыі размешчаны Парагвай і Уругвай, паўднёвы ўсход Балівіі, поўдзень Бразіліі і поўнач Аргенціны.

Плошча ацэньваецца больш за ў 3 млн км², другая ў Паўднёвай Амерыцы пасля Амазонскай. Агульны кірунак з поўначы на поўдзень. Пераважныя вышыні 0 — 200 м. Нізіна з'яўляецца часткай басейна рэк Парана, Уругвай і драбнейшых рэк і іх прытокаў, якія ўпадаюць у эстуарый Ла-Плата. Распасціраецца з поўначы на поўдзень прыкладна на 2400 км, а з усходу на захад на 900 км. Паўночныя і ўсходнія вобласці больш узвышаныя і сухія. На паўночным усходзе нізіна пераходзіць у Гран-Чака, на поўдні і паўднёвым усходзе — у Пампасы. На поўначы і паўночным усходзе нізіна абмежавана Бразільскім нагор'ем. Тэрыторыя, абмежаваная рэкамі Парана, Ігуасу і Уругвай завецца Аргенцінскім Міжрэччам.

Клімат на большай тэрыторыі вільготны, на поўначы — трапічны, на поўдні — субтрапічны. Нізіна багністая, утворана наносамі рэк. На поўначы (Пантанал) рэдкалессі, балоты (самая вялікая забалочаная тэрыторыя ў свеце), на поўдні — светлыя лясы, прэрыі і стэпы. У рэгіёне развіта сельская гаспадарка.

Зноскі
------

1. ↑  ВСЭ. Лаплатская низменность
2. ↑  Словарь современных географических названий. Лаплатская низменность
3. ↑  Pantanal Conservation Area
4. ↑  Большой Энциклопедический словарь. Лаплатская низменность

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Лонданскі пажар увечары 4 верасня, карціна невядомага мастака.
Прыблізныя страты на вечар аўторку, 4-га верасня. Пажар перастаў распаўсюджвацца ў сераду, 5-га верасня.
**Вялікі лонданскі пажар** (англ.: Great Fire of London) — найбольш разбуральная катастрофа ў гісторыі Лондана, выкліканая неасцярожным абыходжаннем чалавека з агнём.

### Гісторыя

Пажар пачаўся крыху за паўночы 2 верасня 1666 года ў доме Томаса Фарынора, пекара з Падынг-лэйн, які забыўся спраўдзіць сваю печ перад сном. Выпадковая іскра патрапіла проста на дровы, ад якіх загарэўся цэлы дом. Лічыцца, што першай ахвярай пажару стала служанка Фарынора, якая не паспела (ці збаялася) перабрацца праз дах у суседняе жытло.

Дзякуючы сухому надвор’ю і ўсходняму ветру агонь паціху асягнуў усю цэнтральную частку Лондана. Пажар у горадзе лютаваў чатыры дні (да вечара 5 верасня), за якія спаленымі апынуліся больш за 13000 будынкаў, сярод іх 87 прыходскіх цэркваў, знакаміты Лонданскі мост, сабор Св. Паўла, Каралеўская біржа і інш. У межах гарадскога мура было знішчана 4/5 ўсёй забудовы. Ад стыхіі пацярпелі тысячы гараджан, што засталіся без усялякай маёмасці і сродкаў для існавання. Разам з тым, колькасць ахвяр, згодна афіцыйных звестак, не перавысіла 6-8 чалавек.

Літаратура
----------

* Morgan, Kenneth O. (2000). Oxford Illustrated History of Britain. Oxford: Oxford.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вялікі лонданскі пажар

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh97008118 |
**Марыён** (афр.: Marion) — найбуйнейшы востраў архіпелага Прынс-Эдвард на паўднёвым захадзе Індыйскага акіяна. Агульная плошча — 290 км². Сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Востраў Марыён знаходзіцца за 2490 км на паўднёвы ўсход ад Прэторыі, сталіцы ПАР, за 2277 км ад узбярэжжа Антарктыды. Даўжыня з захаду на ўсход — 23,3 км. Шырыня з поўдня на поўнач — 16,62 км.

Узнік у выніку вулканічных вывяржэнняў, якія пачаліся каля 450 тысяч гадоў таму і працягваюцца да нашых дзён. Востраў месціцца на падводнай платформе каля 3000 м вышынёй. У глыбіні яна злучана з платформай суседняга вострава Прынс-Эдвард. Паверхня сфарміравана двума шчытавымі вулканамі, якія ўзвышаюцца на 1230 м і 1185 м. Усяго налічваецца 150 вулканічных конусаў. Апошняе істотнае вывяржэнне зафіксавана ў 1980 г.

Паверхня вострава Марыён складаецца з базальтаў, туфаў і іншых лававых парод. Толькі на ўзбярэжжы сустракаюцца тарфяныя нізіны. Глебы вострава ўтрымоўваюць нізкі працэнт азоту.

Клімат субантарктычны вільготны. Найбольш цёплы месяц — люты, калі сярэдняя тэмпература вагаецца ад 5,3 °C да 10,9 °C. У жніўні слупок тэрмометра трымаецца каля 1,2 °C — 6,3 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 2399 мм.

Прырода
-------

З-за аддаленасці ад кантынентаў і вывяржэнняў вулканаў, а таксама прахалоднага клімату флора вострава даволі бедная. Пераважаюць зараснікі траў, імхі і папараці. На пляжах спыняюцца цюлені і марскія сланы. На востраве Марыён гняздуе некалькі мільёнаў птушак, у тым ліку 1,4 млн пінгвінаў.

У 1949 г. на востраў з карабля выпадкова трапіла 2 каты. Яны здолелі выжыць і пачалі размножвацца. У выніку ў 1975 г. колькасць катоў дасягнула болей за 2000. Каты наносілі значную шкоду птушкам. Таму ў 1977—1982 гг. было вылаўлена і вывезена 4208 катоў. Лічыцца, што апошнія каты былі злоўлены ў 1991 г.

Марыён з’яўляецца часткай марскога запаведніка.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў 1663 г. галандскімі маракамі. У 1772 г. нанава адкрыты французскай экспедыцыяй на чале з Маркам Жазэфам Марыёнам-Дуфрэнам (1724—1772). Ад яго імя востраў атрымаў сучасную назву. У 1833—1930 гг. кейптаўнскія лаўцы цюленяў трымалі на ўсходзе Марыёна сезонную базу. 4 студзеня 1948 г. далучаны да тэрыторыі ПАР. З 1959 г. на востраве вядуцца навуковыя даследаванні. Дзейнічае метэаралагічная станцыя.

Спасылкі
--------

* Marion Island Архівавана 24 чэрвеня 2014.
* Marion Island volcano
* Impact of trampling on the vegetation of subantarctic Marion Island
* Marion Island — Life at the base Архівавана 25 жніўня 2016.
* Marion Island — History Архівавана 24 ліпеня 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4115006-5 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кавалькова.
**Аксана Міхайлаўна Кавалькова** (нар. 12 лістапада 1969, Мазыр Гомельскай вобласці) — беларускі педагог.

Біяграфія
---------

Скончыла Мазырскае медыцынскае вучылішча, Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Н. К. Крупскай, Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.

Працавала медыцынскай сястрой гарадской стаматалагічнай паліклінікі, медыцынскай сястрой, старшай медыцынскай сястрой, выхавальнікам дзіцячага сада № 38 г. Мазыра, загадчыкам дашкольнай установы № 31 г. Мазыра.

Дырэктар дзяржаўнай установы адукацыі «Сярэдняя школа № 16 г. Мазыра».

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

З 2024 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання.

Зноскі
------

1. ↑  Кавалькова Аксана Міхайлаўна Архівавана 18 жніўня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Папко.
**Павел Іванавіч Папко** (нар. 11 верасня 1983, Баранавічы Брэсцкай вобласці) — выкладчык, работнік па выхаваўчай рабоце Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 і 8 склікання.

Біяграфія
---------

З адзнакай скончыў Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт, Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка, Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы.

Саіскальнік кафедры педагогікі і праблем развіцця адукацыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Напрамкі навуковых інтарэсаў — установа вышэйшай адукацыі, выхаваўчы патэнцыял, інфармацыйна-адукацыйнае асяроддзе, кіраванне, кампетэнцыі спецыяліста-2030.

Працаваў выкладчыкам-стажорам, выкладчыкам кафедры тэорыі і практыкі англійскай мовы, намеснікам дэкана па выхаваўчай рабоце, начальнікам аддзела выхаваўчай работы з моладдзю, прарэктарам па выхаваўчай рабоце Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З’яўляўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання. З 2024 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровымі граматамі Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта, Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў, Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў, упраўлення адукацыі Баранавіцкага гарадскога выканаўчага камітэта, аддзела па справах моладзі Баранавіцкага гарадскога выканаўчага камітэта, граматай Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі.

Зноскі
------

1. ↑  Папко Павел Іванавіч
Мазаіка базілікі Сан-Марка, Венецыя
**Сма́льта** (ад ням.: Smalte або Schmalte, ад schmelzen — плавіць, італ.: Smalto — эмаль) — можа азначаць ярка-сінюю фарбу, атрыманую з крэмніевай кіслаты і кобальту; або каляровае штучнае шкло, вырабленае па спецыяльных тэхналогіях выплаўлення з даданнем аксідаў металаў, роўна як і кавалачкі рознай формы, атрыманыя з яго метадам калкі або рэзкі. Кавалачкі смальты з’яўляюцца традыцыйным матэрыялам для стварэння мазаічных пано, у манументальным мастацтве.

Адрозніваюць празрыстую і глухую (у шкло дадаюць двухвокіс волава, вокіс сурмы і інш.). Таксама існуюць жылістая і плямістая смальты, у якіх метадам тэрмічнай апрацоўкі злучаны матэрыялы розных колераў і адценняў. Ужываючы фольгу, якая змяшчаецца паміж асноўным і покрыўным слоем, атрымліваюць залатую і сярэбраную смальты.

Смальта вядома з антычных часоў. Яе пачалі выкарыстоўваць у якасці дапаўнення да мазаікі. Больш багатую па адценням смальту выкарыстоўвалі ў Візантыі, Старажытнай Русі, у Італіі. У XVII—XIX стагоддзях у Еўропе смальту выкарыстоўвалі ў мэтах імітацыі жывапісу. На Беларусі смальта вядомая з XI стагоддзя (Полацк).

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* Сма́льта // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 46. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Большая советская энциклопедия. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

Спасылкі
--------

* Смальта — разновидность стекла // Наука и жизнь, № 4, 2017. (руск.)
* Смальта // Российская академия художеств. Императрские мастерские Архівавана 16 ліпеня 2023. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 5190072 |