**Атэнеум** (лац.: Atheneum, грэч.  Αθήναιον, названы ў гонар старажытнагрэчаскай багіні Афіны) — цэнтральны мастацкі музей Фінляндыі. Знаходзіцца на плошчы Раўтаціентары, насупраць Цэнтральнага вакзала Хельсінкі.

Музей валодае самай вялікай ў Фінляндыі калекцыяй твораў мастацтва, якая налічвае больш за 20 тысяч экспанатаў: карцін, скульптур, графікі і рысункаў пачынаючы з прац 1750-х гадоў і сканчаючы творчасцю мастакоў 1950-х гадоў.

Першапачаткова ў будынку музея размяшчаліся Акадэмія мастацтваў і Універсітэт мастацтваў і дызайну Хельсінкі. Атэнеум разам з комплексамі Кіясма і Мастацкім музеем Сінябрухава ўтварае Фінскую нацыянальную галерэю.

Архітэктура
-----------

Бюсты Рафаэля, Фідыя і Брамантэ
Будаўніцтва будынка Атэнеума, спраектаванага архітэктарам Карлам Хеерам[fi], было завершана ў 1887 годзе. Над дэкаратыўнай часткай будынка працаваў вядомы фінскі скульптар Карл Шчостранд[fi].

Над галоўным уваходам размешчаны бюсты знакамітых дзеячаў класічнага мастацтва — Доната Брамантэ, Рафаэля і Фідыя. Апошні паверх завяршае франтон, які падтрымліваюць чатыры карыятыды, якія сімвалізуюць чатыры віды мастацтва: скульптуру, архітэктуру, жывапіс і музыку. Надпіс на лацінскай мове *«Concordia res parvae crescent»* — лац.: «Пры згодзе і малыя дзяржавы растуць», які ўпрыгожвае франтон, нагадвае пра супярэчнасці, што некалі існавалі паміж заснавальнікамі музея.

Гісторыя
--------

Атэнеум у 1890 г.
Экспазіцыя Атэнеума была адкрыта для публікі 13 кастрычніка 1888 года ў сувязі з чым гэты дзень адзначаецца як дзень нараджэння музея. На працягу першага тыдня музей наведалі 577 чалавек.

Першапачаткова ў будынку музея знаходзіліся калекцыі Мастацкага таварыства Фінляндыі і дзейнічала школа рысаванне(пазней — Акадэмія выяўленчага мастацтва). Таксама ў будынку размяшчаліся калекцыі Таварыствы мастацкай прамысловасці Фінляндыі і размяшчалася мастацка-прамысловая навучальная ўстанова (пазней — Мастацка-прамысловы інстытут).

Са студзеня 2013 года творы мастацтва ў высокай раздзяляльнасці са збору музея можна будзе пабачыць на сайце Google Art Project.

Калекцыя
--------

Пачатак калекцыі паклалі 18 палотнаў, падораныя імператарам Мікалаем II Таварыству мастакоў Фінляндыі. Таксама ў першы год працы музея ў калекцыю паступілі карціны «Ачуньваючая» Хелене Шэрфбек, «Старыя на царкоўнай гары ў Руокалахты» Альберта Эдэльфельта, «Аголеная» і «Першы ўрок» Акселі Гален-Калелы, а таксама «Французскі вінны склеп» Эра Ярнефельта.

Калекцыя
--------

Пачатак калекцыі паклалі 18 палотнаў, падораныя імператарам Мікалаем II Таварыству мастакоў Фінляндыі. Таксама ў першы год працы музея ў калекцыю паступілі карціны «Ачуньваючая» Хелене Шэрфбек, «Старыя на царкоўнай гары ў Руокалахты» Альберта Эдэльфельта, «Аголеная» і «Першы ўрок» Акселі Гален-Калелы, а таксама «Французскі вінны склеп» Эра Ярнефельта.



|  |  |  |
| «Старыя на царкоўнай гары ў Руокалахты» Альберт Эдэльфельт | «Аголеная» Акселі Гален-Калела | «Французскі вінны склеп» Эра Ярнефельт |

Асноўная экспазіцыя размешчана ў залах на трэцім паверсе будынка. У наш час у экспазіцыі музея прадстаўлены карціны такіх майстроў як Франсіска Гоя, Эдгар Дэга, Марк Шагал, Поль Сезан, Вінцэнт ван Гог. Творы рускіх мастакоў Шышкіна, Левітана, Паленава, Рэпіна таксама займаюць годнае месца ў зборы Атэнеума. Аднак большую частка калекцыі займаюць карціны фінскіх мастакоў: Акселі Галена-Калелы, Хуга Сімберга, Пекі Халанена, Альберта Эдэльфельта і інш.

На выстаўцы калекцыі пад назвай FIKUS прадстаўлены мастацкія фонды меншага аб’ёму, якія, аднак, больш глыбок асвятляюць які-небудзь твор, творчасць мастака або тэматыку калекцыі музея. Зменныя экспазіцыі прадстаўлены на ніжнім паверсе, а таксама ў выставачных залах на другім паверсе.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 30 студзеня 2020.
2. ↑  Частка фразы рымскага гісторыка Гая Салюстыя, *«Concordia parvae res crescent, discordia maximae dilabintur»* — *«Пры згодзе і малыя дзяржавы растуць, пры разладах і вялікія разбураюцца»*
3. ↑  Музею Атэнеум спаўняецца 125 гадоў // Сайт тэлерадыёкампаніі *Yleisradio Oy*. *Novosti po-russki*. — 11 кастрычніка 2013.(Праверана 27 ліпеня 2023)
4. ↑  Мастацкі музей Атэнеум далучыцца да праекта Google Art // Сайт тэлерадыёкампаніі *Yleisradio Oy*. *Novosti po-russki*. — 17 снежня 2010.(Праверана 27 ліпеня 2023)
5. ↑  Выстаўка майстроў сімвалізму адкрываецца ў Атэнеуме // Сайт тэлерадыёкампаніі *Yleisradio Oy*. *Novosti po-russki*. — 15 лістапада 2012.(Праверана 27 ліпеня 2023)

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Атэнеум**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10046626 · BIBSYS: 90699474 · BNF: 13772268w · GND: 124968-X · ISNI: 0000 0000 9548 6728 · LCCN: n80137876 · NKC: kn20030109016, ko2003110933 · NUKAT: n2014064943 · LIBRIS: 121601 · SUDOC: 03211298X · VIAF: 140822955 · ULAN: 500300276 |

 |