**Рут Бенедыкт** (пры нараджэнні: **Рут Фултан**, англ.: Ruth Benedict, 5 чэрвеня 1887, Нью-Ёрк — 17 верасня 1948, Нью-Ёрк) — амерыканскі антраполаг, прадстаўнік этнапсіхалагічнага напрамку ў амерыканскай антрапалогіі. Прафесар Калумбійскага ўніверсітэта (1946).

Навукова-даследчыцкая дзейнасць
-------------------------------

Вучаніца Франца Боаса. Прымала ўдзел у экспедыцыях па вывучэнні паўночнаамерыканскіх плямёнаў: серано (1922), зуньі (1924), качыты (1925) і піма (1926). Асновай яе ўласнага метаду стаў пошук адрозненняў у культурах (ізамарфізм культур), выражаны ў своеасаблівасці звычаяў і паводзін.

Прыхільніца падыходу «культура і асабовасць», прынесла ў антрапалогію досвед сваёй працы ў іншых гуманітарных дысцыплінах. Яна сцвярджала, што культура набывае свой непаўторны стыль, выбіраючы з мноства патэнцыяльных варыянтаў, падобна таму як асоба фарміруе сваю індывідуальнасць. На думку даследчыцы, усе культуры могуць быць ахарактарызаваны адпаведна таму, якія з гэтых варыянтаў былі імі ўспрыняты. Пазней Рут Бенедыкт даводзіла, што тыя аспекты ў культуры, якія супярэчылі генеральнаму накірунку, не развіваліся да таго часу, пакуль да іх не прыстасоўвалася ўся сістэма.

У 1934 годзе выйшла яе кніга «Мадэлі культуры» (*Patterns of Culture*), якая развівае некаторыя з гэтых тэзаў. Кніга перакладзена на 14 моў і выкладаецца ў амерыканскіх універсітэтах як класічная праца па культурнай антрапалогіі. Менавіта ў гэтай працы Рут Бенедыкт развіла новую тэарэтычную схему вывучэння культур. У аснове такога даследавання ляжыць канцэпцыя «мадэляў культуры», накіраваная на выяўленне ўласцівага кожнай культуры адзінства — цэнтральнага стрыжня, агульнай тэмы культуры, якая вызначае канфігурацыю ўсіх яе элементаў. Гэты цэнтральны момант Р. Бенедыкт называе *этас* культуры. Паводле Р. Бенедыкт, прырода асобнага чалавека такая пластычная, што грамадства «лепіць» з яго нешта самападобнае.

У якасці прыкладу *апалонаўскага* тыпу культуры яна прыводзіла племя зунья амерыканскага Паўднёвага Захаду, якое дэманстравала схільнасць да кампрамісаў і пазбягала псіхалагічных і эмацыянальных эксцэсаў. Да другога тыпу культуры, *дыянісійскага*, яна залічвала племя квакіютль на паўночна-заходнім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі. Для людзей *дыянісійскага* тыпу характэрны ўзбуджанасць, пачуццё страху і небяспекі.

Азначаныя Рут Бенедыкт тыпы культуры ў сваю чаргу характарызавалі псіхічны склад розных народаў. Набыткі ў гэтай гаяіне сталі асабліва важнымі падчас Другой сусветнай вайны, калі ўрад Злучаных Штатаў выкарыстоўваў іх вынікі, каб улічыць псіхалагічныя асаблівасці народаў, якія прымалі ўдзел у гэтай вайне. Найбольш уплывовай стала кніга даследчыцы «Хрызантэма і меч» (*The Chrysanthemum and the Sword*), выдадзеная ў 1946 годзе, якая адыграла сваю ролю ў апраўданні рэстаўрацыі імператарскай улады ў Японіі, да чаго спрычынілася амерыканская адміністрацыя.

Асноўнай мэтай аўтара было выяўленне этасу японскай культуры. Акрамя таго, з-за прынцыповай немагчымасці вывучаць японскую культуру знутры (кніга была напісана падчас Другой сусветнай вайны, дзе ЗША супрацьстаяла Японіі), Рут Бенедыкт быў прапанаваны і тэарэтычна абгрунтаваны метад вывучэння культуры на адлегласці. Гэты метад будуецца на вывучэнні гістарычных даследаванняў, мемуараў падарожнікаў, мастацкай літаратуры, філасофіі і рэлігіі, прапагандысцкіх і палітычных матэрыялаў.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Patterns of Culture. — Boston-New York: Houghton, Mifflin and Company, 1934. — 260 p.
* Race: Science and Politics. — New York: Modern Age Books, 1940. — 274 p.
* The Races of Mankind (у суаўтарстве з Gene Weltfish) // Public Affairs Pamphlet. — No. 85. — New York: Public Affairs Committee, Inc. 1943.
* The Chrysanthemum and the Sword, Palterns of Japanese Culture. — Boston: Houghton, Mifflin Company, 1946. — 324 p.

Крытыка
-------

Антрапалагічны падыход «культура і асабовасць» уяўляў сабой спалучэнне тыпалагічных акцэнтаў натуральна-гістарычнай школы і ідэй псіхалогіі. Характэрная для натуральна-гістарычнай школы гэндэнцыя пошуку тыпалогіі была перанесена з матэрыяльнага аспекту культуры на галіну псіхілогіі.

Крытыка азначанага падыходу стала асабліва адчувальнай к пачатку 1950-х гадоў. Прапанаваныя Рут Бенедыкт і іншымі прыхільнікамі гэтага накірунку катэгорыі былі празмерна спрошчанымі і разглядалі культуры ў адрыве і ад рэальнай гісторыі, і ад усяго астатняга. Напрыклад, Дуглас Хейрын сцвярджаў: каб зразумець такую рысу японца, як паслухмянасць, дастаткова прызнаць, што рыса гэтая ёсць вынік стагоддзяў існавання ў паліцэйскай дзяржаве, а не даследаваць пры гэтым такія спецыфічныя рэчы, як японская культура гігіены. Апроч таго, не варта катэгарычна сцвярджаць пра існаванне адзінага псіхалагічнага тыпу для ўсяго грамадства.

Зноскі
------

1. 1 2  Ruth Benedict // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  Ruth Benedict, geb. Fulton // FemBio database Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
3. 1 2 3 4  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 80.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715'></a>
4. ↑  *Ogilvie M. B.* The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 113. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28721132'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16733642'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>
5. ↑  Ruth Fulton Benedict // Find a Grave — 1996. Праверана 16 кастрычніка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

Літаратура
----------

* *Говард М.* Сучасная культурная антрапалогія / пер. з англ. Навук. рэд. П. Церашкевіч. — Мн. 1995. ISBN 985-6022-16-9
* *Mead M.* An anthropologist at work: Writings of Ruth Benedict. — Boston: Houghton Mifflin Company, 1959.
* *Mead M.* Ruth Benedict. — New York: Columbia University Press, 1974.
* *Caffrey M. M.* Ruth Benedict: Stranger in this land. — Austin, TX: University of Texas Press. 1989.

Спасылкі
--------

* americanethnography.com  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Broadway Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10067326, ADV10912911, ADV10912912 · BIBSYS: 90054318 · BNC: a10048753 · BNE: XX1070069 · BNF: 12057528x · CiNii: DA01309718 · CONOR: 60539747 · EGAXA: vtls000789598 · GND: 118658158 · GTAA: 81181 · ICCU: RAVV015835 · ISNI: 0000 0001 2145 0711 · LCCN: n50029994 · LNB: 000006459 · NDL: 00432873 · NLC: 052295441 · NKC: ola2002103616 · NLA: 36305511 · NLG: 127780 · NLP: A10401908 · NSK: 000026453 · NTA: 068299168 · NUKAT: n98006873 · PTBNP: 205640 · LIBRIS: 177267 · SUDOC: 027720470 · VIAF: 100168390, 50673478 |

 |