**Курух** (саманазва: कुड़ुख, *Kuṛuḵẖ*), **ораан** (хіндзі: उराँव) — народ на ўсходзе паўвострава Індастан. Жывуць пераважна ў Індыі і Бангладэш, таксама ў Бутане і Непале. Нашчадкі курух складаюць пэўную частку індыйскіх абшчын у Гаяне і Маўрыкіі. Агульная колькасць (2019 г.) - 4 678 тысяч чал.

Паходжанне
----------

Да канца XVIII ст. курух жылі пераважна на плато Чхота-Нагпур, адкуль пачалі рассяляцца ў суседнюю Бенгалію ў пошуках працы. Лінгвісты лічаць, што продкі курух мігрыравалі на ўсход Індыі з заходняга ўзбярэжжа. Самі курух апавядаюць, што былі выгнаны з роднай зямлі заваёўнікамі. Сучасныя даследаванні паказваюць, што перасяленне продкаў курух на ўсход адбылося вельмі даўно, каля I ст. да н. э.

У адрозненні ад суседдзей-мунда курух размаўляюць на дравідыйскай мове. Мунда называюць іх **ораан** («вандроўныя»). Саманазва **курух** паходзіць ад імя міфічнага старажытнага валадара.

Асаблівасці культуры
--------------------

Землі, населеныя курух, з'яўляюцца ўкрапваннямі ў тэрыторыі іншых народаў. Асабліва доўга курух жылі сярод мунда. Этнатэрытарыяльныя аб'яднанні звычайна называюць плямёнамі. На самой справе, яны ўяўляюць сабою шэраг вёсак на чале выбранага правадыра *парха раджа*. Жыхары некаторых ізаляваных аб'яднанняў маюць сваё тэрытарыяльнае найменне. Найважнейшае сацыяльнае аб'яднанне — патрылакальны род. Усяго іх налічваецца 14. Прадстаўнікі родаў могуць насяляць розныя вёскі, але звычайна ў кожнай вёсцы дамінуе адзін род. На ўскраінах вёсак селяцца прадстаўнікі іншых народаў і каст, якія ўцягнуты ў абслугоўванне абшчыннай гаспадаркі. Вясковым жыццём кіруюць мужчынскія рады, што выбіраюць старасту. Адзін з іх можа стаць *парха раджа*. Нават у нашы дні большасць сем'яў пашыраныя. Маладыя людзі ўступаюць у шлюб вельмі рана. Распаўсюджаны шлюбныя дамовы паміж сем'ямі. Пасагі і выкупы нявест не практыкуюцца. Дазволены разводы і паўторныя шлюбы. 

Традыцыйнымі гаспадарчымі заняткамі курух з'яўляюцца паляванне і збіральніцтва. Аднак у нашы дні большасць займаецца сельскай гаспадаркай. Дарослыя мужчыны і жанчыны часцяком працуюць адыходнікамі на гарадскіх прадпрыемствах, камерцыйных чайных плантацыях, руднях і г. д. Некаторыя групы курух прадуць бавоўну, займаюцца пляценнем, наймаюцца цеслярамі і будаўнікамі. Курух не падзяляюцца на касты, ужываюць у ежу мяса, трымаюць свінняў і курэй. Любімы алкагольны напой — піва, што вараць з рысу. Яго ўжываюць падчас святочных дзён. Мужчыны жуюць тытунь, мужчыны і жанчыны таксама паляць самаробныя цыгары або трубкі. Узровень адукацыі ў курух вышэйшы, чым у суседніх племянных супольнасцях.

Вёскі складаюцца з хацін асобных сем'яў. Пашырана ўзвядзенне каркасных жытлаў з глінянымі сценамі і чарапічнымі дахамі. У старых хацінах няма вокнаў. Унутраная прастора падзелена на два пакоі. Адзін выкарыстоўваецца для гаспадарчых патрэб, у ім трымаюць курэй. Другі — для адпачынку. Для іншай свойскай жывёлы ўзводзяць асобныя будынкі. Юнакі селяцца ў абшчынных інтэрнатах *дхумкурыя*. 

Традыцыйная мужчынская вопратка складаецца з баваўнянага саронга з чырвонымі краямі, галаўных караляў з латуні ці срэбра, у святочныя дні — цюрбана. Вельмі папулярны розныя ўпрыгожванні: пацеркі, завушніцы, кольцы, бомы, птушынае пер'е. Жанчыны апранаюць сары, металічныя ўпрыгожванні, робяць татуіроўкі на ілбе і скронях. 

У курух няма пісьмовай культуры. Народны фальклор уключае генеалагічныя паданні родаў і раннюю гісторыю ўсяго народа. Развіта спеўнае і танцавальнае мастацтва. Пасярод вёсак звычайна ладзяць спецыяльныя пляцоўкі для танцаў *ахра*, дзе арганізуюцца супольныя сустрэчы *джатра*. У джатрах могуць прымаць удзел прадстаўнікі розных вёсак. Распаўсюджаны цырыманіяльныя шэсці падчас свята дрэў *Сархул*, рытуальныя жаночыя паляванні, магічныя абрады ў гонар Чанды, багіні лесу.

Мова
----

Родная мова курух адносіцца да паўночна-усходняй групы дравідыйскай моўнай сям'і. Да нядаўняй пары яна была наогул непісьменнай. У нашы дні няма адзінай сістэмы пісьма. Большасць маладых курух атрымоўваюць адукацыю на іншых мовах, ужываюць іх у прафесійных мэтах або падчас кантактаў з іншымі народамі. Такім чынам складаецца сітуацыя, калі ў малых абшчынах або сярод гарадскіх жыхароў родная гаворка хутка губляецца.

Рэлігія
-------

Традыцыйная рэлігія курух зведала моцны ўплыў з боку вераванняў суседніх народаў. Звычайна яе адносяць да сарнаізму або індуізму, хаця мясцовыя вернікі шануюць іншы пантэон багоў. Галоўным богам лічыцца Дхарм, які ўвасабляе сонца і разглядаецца як гаспадар сусвету. Сярод простых абшчыннікаў папулярны багіня палявання Чанды, богі-апекуны *дэота* і вясковыя духі *бхут*. Курух не будуюць храмы, хаця сустракаюцца падстрэшкі над месцам шанавання запазычанай індуісцкай багіне мацярынства Дэва-Май. Арганізацыяй абрадаў займаецца вясковы святар *пахан*. Ён таксама павінен выганяць чужых духоў, што могуць прынесці шкоду вяскоўцам, практыкаваць ахоўную магію. Курух вераць у чарадзейства, злых ведзьмаў, сурокі. У мінулым існавалі чалавечыя ахвярапрынашэнні. У нашы дні ў якасці ахвяр выкарыстоўваюць свойскую жывёлу. Трупы памерлых спальваюць. 

З 1858 г. распаўсюджваецца хрысціянства, пераважна пратэстантызм. Аднак хрысціянская абшчына адносна невялікая. Здараюцца канфлікты паміж традыцыйнымі вернікамі і хрысціянамі.

Зноскі
------

1. ↑  Oraon

Спасылкі
--------

* Oraon — World Culture Encyclopedia
* Oraon — Banglapedia
* Oraon Tribes
* Albin Rico Xalxo, An Overview of Language, Culture and Identity of the Oraon Tribe in Odisha

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85095286 |