Малюнак пеўня на карынфскай чорнафігурнай амфары Каля 575-550 гг. да н. э. Луўр
**Чорнафігурны вазапіс** — адзін з найбольш значных стыляў вазапісу разам з чырвонафігурным вазапісам. Росквіт старажытнагрэчаскага чорнафігурнага вазапісу прыпадае на VII—IV стагоддзі да н. э.

Тэхналогія вырабу
-----------------

Для вазапісу вялікае значэнне мае форма пасудзіны, на якую наносіцца малюнак. Папулярнасць керамічных формаў вар'іравала з часам: некаторыя пасудзіны выкарыстоўваліся толькі ў пэўны перыяд часу, іншыя выходзілі з ужытку, а трэція перажывалі з часам значныя змены. Аднак агульным з'яўляўся прынцып нанясення роспісу. Створаныя ганчаром вазы спачатку высушваліся. Далей падсохлы да стану сырца посуд яшчэ да абпалу распісваўся вазапісцамі — у сваёй большасці рабамі або нанятымі рамеснікамі, якія па параўнанні з ганчарамі займалі больш нізкае становішча ў грамадстве. У тэхніцы чорнафігурнага вазапісу маляваны сюжэт наносіўся на вазу гліняным шлікерам (*глянцавай глінай*, раней памылкова лічылася лакам). Такім чынам, гэта не было роспісам у звычайным разуменні гэтага слова. Спачатку малюнак наносіўся на вазу інструментам тыпу пэндзля. Дэталі ўнутры малюнка прарысоўваліся з дапамогай насечак на шлікеры. Для прапрацоўкі дэталяў часта ўжываліся мінеральныя фарбы — чырвоная і белая для арнаментаў, элементаў адзення, валасоў, грывы жывёл, дэталяў зброі і іншага. Белая фарба таксама выкарыстоўвалася для выяў жаночых цел. Ацаніць канчатковы вынік роспісу можна было толькі пасля складанага трохразовага абпалу. У працэсе абпалу гліна посуду набывала чырванаватае адценне, а шлікер станавіўся чорным.

Карынфскі вазапіс
-----------------

Чорнафігурны вазапіс узнік у Карынфе каля 700 года да н. э. Упрыгожаная роспісам кераміка з Карынфа панавала ў міжземнаморскім рэгіёне ў VII — пачатку VI стагоддзя да н. э. Вялікая частка вырабленага ў Карынфе керамічнага посуду была выяўленая ў Этрурыі, ніжняй Італіі і на востраве Сіцылія. Карынфская гліна была мяккай і мела жаўтлявае, а часам зялёнае адценне. Шмат вырабаў пакутавала ад памылак пры абпале.

У карынфскай кераміцы адрозніваюць некалькі перыядаў: ***протакарынфскі, пераходны, ранні карынфскі*** (620/615-595 гг. да н. э.), ***сярэдні карынфскі*** (595-570 гг. да н. э.), а таксама ***I позні карынфскі*** (570-550 гг. да н. э.) і ***II позні карынфскі*** (пасля 550 г. да н. э.). Устанаўленне ўзросту ваз звязана з некаторымі цяжкасцямі і часта абапіраецца на даты заснавання грэчаскіх паселішчаў на тэрыторыі Італіі.

Пасля абпалу глянцавая гліна на вазах становіцца матава-чорнай. Дадатковыя фарбы — белая і чырвоная — упершыню сталі прымяняцца менавіта карынфскімі вазапісцамі. Аздоблены роспісам посуд звычайна невялікага памеру і рэдка перавышае ў вышыню 30 сантыметраў. Роспісам пераважна ўпрыгожваўся посуд для араматычных алеяў (алабастроны, арыбалы), піксіды, кратары, айнахоі і чары. Часта распісвалася і кераміка больш складаных фігурных формаў. У адрозненне ад ваз атычнага паходжання на карынфскіх вазах рэдка сустракаюцца графіці або подпісы вазапісцаў. З нешматлікіх вядомых па імёнах карынфскіх вазапісцаў вылучаюцца Харэс і Ціманід  (ням.) (бел.. Для карынфскага вазапісу характэрныя выявы жывёл у фрызах — тонкіх паясах, якія гарызантальна падзяляюць тулава ваз. Часта адлюстроўваюцца міфалагічныя сцэны: Геракл і персанажы легенд аб Траянскай вайне. Багі сустракаюцца ў карынфскім жывапісе параўнальна рэдка. З паўсядзённага жыцця карынфскія вазапісцы часта малявалі бітвы, коннікаў і піры. Спартыўныя спаборніцтвы сустракаюцца рэдка.

Атычная чорнафігурная амфара. Геракл і Герыён. Каля 540 г. да н. э. Дзяржаўны антычны збор. Мюнхен
Прасачыць развіццё стыля карынфскага вазапісу дастаткова складана, паколькі ў адрозненне ад атычнага прапорцыі распісваных пасудзін у Карынфе змяняліся нязначна. У ранні перыяд распісваліся пасудзіны для араматычных алеяў і кратары-каланеты (іх таксама завуць «карынфскімі»). Апавядальныя выявы чаргуюцца з анімалістычнымі фрызамі. Па асірыйскай традыцыі часта сустракаецца выява льва. У якасці арнаментальнай аздобы на вазах высякаліся разеткі. У сярэднім перыядзе льва змяніла пантэра. Выявы становятся больш выцягнутымі. Арнаменты адрозніваюцца вялікай разнастайнасцю і наносятся як узор на шпалерах. У вазапіс уключаюцца новыя формы пасудзін: амфарыскі і выпуклыя піксіды. Найболей вядомымі майстрамі гэтага часу являются упамянёны Ціманідад  (ням.) (бел. Майстар Додвела  (англ.) (бел. і Майстар Кавалькады  (англ.) (бел.. У I позні перыяд анімалістычныя фрызы захоўваюцца выключна на піксідах і пасудзінах для араматычных алеяў. Найбольш папулярным запаўняльным арнаментам з'яўляецца «гарошак». У гэты час Карынф саступіў лідзіруючае становішча ў вазапісе Афінам. Калі раней атычныя вазапісцы капіравалі творчыя знаходкі карынфскіх майстроў, то цяпер наадварот карынфскія майстры атрымлівалі творчыя импульсы ад атычных мастакоў. Аднак і ў гэты час у Карынфе стваралі таленавітыя вазапісцы, як, напрыклад, Тыдэй  (англ.) (бел.. Выбітнымі творамі вазовага роспісу гэтага перыяду сталі кратары *Амфіярос* і *Астарыта.* Карынфяне запазычылі ў афінскіх ганчароў новыя формы пасудзін: лекіф і айнахою. Пануючы атычны стыль вазапісу паўплываў і на першапачаткова жаўтаватае адценне карынфскай керамікі: яе сталі дадаткова пакрываць чырванаватай фарбай. Для II позняга карынфскага стыля характэрна перавага арнаментальнага роспісу і сілуэтнай тэхнікі малюнка. У гэты час пачалося распаўсюджанне чырвонафігурнага стыля, у якім карынфскія вазописцы не дасягнулі хоць якіх выбітных вынікаў.

Зноскі
------


| Вазапіс Старажытнай Грэцыі |
| --- |
| Для віна і вады | Аскас • Гідрыя • Дынас • Канфар • Кіяф • Кілік • Катыла • Кафон • Кратар • Мастас • Айнахоя • Псіктар • Рытон • Скіфас |  |
| Для пахаўі вясельных абрадаў | Алабастран • Амфарыск • Арыбал • Лебес гамікас • Лагінас • Лекана • Лекіф • Лідыян • Лутрафор • Ольпа • Племахоя • Піксіда • Эпінетран • Эпіхізіс |
| Для пахавальныхі культавых абрадаў | Гідрыя • Гутус • Калаф • Кальпіда • Кернас • Лекіф • Лутрафор • Фіяла |
| Для захоўвання прадуктаў | Амфара • Лебес • Нестарыда • Пеліка • Піфас • Рыбная талерка • Стамнас |
| Стылі вазапісу | Неалітычныя стылі: Кераміка Сескла • Кераміка Дыміні • Імпрэса • Кікладская кераміка • Урфірніс
Эгейскія стылі (бронзавы век): Мінойская кераміка • Кантынентальная паліхромная кераміка • Мінійская кераміка • Мікенская кераміка • Субмікенская кераміка
Постэгейскія стылі (архаіка і антычнасць): Протагеаметрыка • Геаметрыка • Арыенталізавальны стыль • Чорнафігурны вазапіс • Вазапіс па белым фоне • Чорналакавая кераміка • Білінгва • Чырвонафігурны вазапіс • Гнафія |
| Ганчары | Амасіс • Нікасфен • Эксекій |
| Вазапісцы | Вазапісцы-піянеры • Амасіс • Андокід • Дурыс • Еўфімід • Еўфроній • Клеафрад • Клітый • Лідос • Мідый • Пасіяд • Пістаксен • Псіякс • Трыпталем • Харэс • Эксекій |
| Дадаткова | Тыпалогія • Ваза • Ваза Франсуа • Дыпілонскія амфары • Керчанскія вазы • Ноланскія амфары • Сіянскія чары • Сімпосій • Сімпасіярх • Комас • Панафінейскія амфары • Пінака • Тэхналогія вырабу і дэкарыравання |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12089196d · GND: 4124160-5 · LCCN: sh86005692 |