recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абхазская дзяржаўная карцінная галерэя** — збор нацыянальных твораў мастацтва Абхазіі, які знаходзіцца ў Сухумі.

Гісторыя
--------

У 1963 годзе рашэннем Савета Міністраў Абхазскай АССР на аснове лепшых твораў з калекцыі аматара выяўленчага мастацтва, лекара Е. Л. Фішкова (60 карцін) у Сухумі была створана карцінная галерэя. У фарміраванні фонду прыняў актыўны ўдзел шэраг мясцовых мастакоў: Варвара Бубнова, Марына Эшба і іншыя.

17 сакавіка 1964 года карцінная галерэя была адкрыта як філіял Абхазскага дзяржаўнага музея. Падрыхтаваная экспазіцыя ўключала больш за сто карцін і дванаццаці скульптур, прадстаўленых у трох залах.

У наступныя гады экспазіцыя залаў павялічвалася па меры папаўнення фондаў. Напрыканцы 1960-х функцыянавала сем залаў. 

Да грузіна-абхазскага канфлікту галерэя знаходзілася па адрасе вуліца Пушкіна. 

У 1994 годзе карцінная галерэя стала самастойнай. Урад Рэспублікі Абхазія перыядычна аказваў садзейнічанне ў набыцці лепшых твораў мастакоў.

21 студзеня 2024 года ў будынку Цэнтральнай выставачнай залы, дзе размяшчалася галерэя, адбыўся пажар. На момант здарэння яе фонды налічвалі больш за чатыры тысячы твораў. Па папярэдніх даных вялікая частка калекцыі страчаная або запатрабуе рэстаўрацыі.

Заўвагі
-------

1. ↑  В Сухуме тысячи картин сгорели при пожаре в картинной галерее РБК
2. ↑  Около 150 из 4000 картин удалось спасти после пожара в галерее Сухума РИА Новости

Спасылкі
--------

* Галерэя на сайце ўрада Абхазіі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палітыка (значэнні).**Апанас (Панас) Паўлавіч Палітыка** (5 лютага 1935, в. Бродак, Крычаўскі раён, Магілёўская вобласць) - беларускі празаік, паэт. Псеўданімы *Панасенка А.*, *Піскун П.* *Панас А*.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 5 лютага 1935 года ў вёсцы Бродак Крычаўскага раёна ў сялянскай сям’і. У 1949 годзе скончыў 5 класаў Паланіцкай сямігодкі. Працягваць вучобу далей не меў магчымасці – у сям’і было 9 дзяцей, таму паехаў у Кіеў, паступіў у рамеснае вучылішча. У 1959-1960 гг. працаваў на Крычаўскім птушкакамбінаце, а з 1967 г. пасля заканчэння інстытута, – старшым выхавацелем школы-інтэрната ў Крычаве. 

З 1969 г. загадваў сельскагаспадарчым аддзелам Крычаўскай раённай газеты "Ленінскі кліч". У 1975 г. стаў карэспандэнтам-арганізатарам раённага радыёвяшчання, потым загадчыкам аддзела інфармацыі і радыёвяшчання раённай газеты. 

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1981 года.

Творчасць
---------

Літаратурную працу пачаў у 1960 г. з вершаў на рускай мове. Першы верш апублікаваў у газеце "Магілёўская праўда". Празаічныя творы пісьменніка – апавяданні, аповесці – адметныя грунтоўным веданнем жыцця, цёплым гумарам, вострай сацыяльнай накіраванасцю, непрымірымымі адносінамі да негатыўных з’яў, якія перашкаджаюць нам жыць. 

Першы зборнік твораў Апанаса Палітыкі выйшаў у 1976 г. пад назвай "І ў хвост, і ў грыву". Аўтар кніг "Маўчанне навыперадкі", "Свой хлопец", "Праверка". У зборніку апавяданняў "Праверка" аўтар даследуе многія "язвы" нашага жыцця. Вядомы сваімі сатырычнымі творамі. Жыццё пісьменніка звязана з малой радзімай – Крычаўскай зямлёй, дзе жыве ён і сёння.

Бібліяграфія
------------

* "Маўчанне навыперадкі" (Мінск, (1980)
* "Свой хлопец" (Мінск, 1985)
* "Праверка" (Мінск, 1990)

1. 1 2 3 4 5 6  Таленты ад роднай зямлi **(нявызн.)**. *catalog.library.mogilev.by*. Праверана 6 студзеня 2024.
**Бізнес** (англ.: business — справа) — прадпрымальніцкая, камерцыйная або іншая дзейнасць, якая не супярэчыць закону і накіраваная на атрыманне прыбытку.

Адзін з асноўных заняткаў ва ўмовах рыначнай эканомікі, крыніца эканамічнага і сацыяльнага развіцця грамадства. Ахоплівае вытворчую, камерцыйную, кансультацыйную, банкаўскую і іншыя сферы дзейнасці. Паводле колькасці работнікаў, аб’ёму вытворчасці прадукцыі, умоў дзейнасці вылучаюць малы, сярэдні і буйны бізнес. Самы масавы — малы бізнес: як правіла, гэта невялікія прадпрыемствы, якія выпускаюць аднародную прадукцыю і займаюць невялікую ўдзельную вагу на рынку. У развітых краінах існуе сістэма дзяржаўнай падтрымкі такога бізнесу, бо ён задавальняе штодзённыя дробныя патрэбы людзей.

Чалавек, які займаецца бізнесам, — бізнесмен. Ён можа быць уласнікам прадпрыемства або нанятым прадпрымальнікам для работы ў сферы менеджменту, маркетынгу, фінансаў і інш. Для прыняцця аптымальных рашэнняў ён павінен мець адпаведныя здольнасці, каб вызначаць галоўныя канцэпцыі і тэндэнцыі рынку, апрацоўваць вялікія інфармацыйныя масівы з выкарыстаннем камп’ютарнай і іншай сучаснай тэхнікі. У цывілізаваных краінах усё больш узрастае і роля маральна-этычных прынцыпаў бізнесу — захавання дзелавой этыкі, сумленных метадаў канкурэнтнай барацьбы, выканання фармальных і нефармальных абавязацельстваў. Сацыяльны і эканамічны статус бізнесмена залежыць не толькі ад росту яго прыбытку, а і ад удзелу ў вырашэнні сацыяльных праблем грамадства — у стварэнні новых рабочых месцаў, добраўпарадкаванні населеных пунктаў, дапамозе маламаёмным і г.д.

Гл. таксама
-----------

* Кампрадор

Літаратура
----------

* Чалавек і грамадства: Энцыкла. даведнік. — Мн: БелЭн, 1998. ISBN 985-11-0108-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11950174q · GND: 4061963-1 · LCCN: sh85018285 · Microsoft: 144133560 · NDL: 00565710 · NKC: ph115766 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гамільтан.
**Гамільтан** (англ.: Hamilton) — горад і сталіца Бермудскіх астравоў.

Гісторыя
--------

Гісторыя Гамільтана пачалася ў 1790 годзе, калі Урад Бермудскіх астравоў зарэзерваваў 587 тыс. кв. м (145 акраў) зямлі пад сваю будучую рэзідэнцыю, якая была афіцыйна заснавана ў 1793 годзе парламенцкім актам. Адміністрацыйны цэнтр калоніі быў перанесены ў Гамільтан з Сент-Джорджа ў 1815 годзе. Гарадок Гамільтан стаў горадам пасля пабудовы ў ім сабора (англіканская царква) ў 1897 годзе. Пазней быў пабудаваны каталіцкі сабор. Сёння гамільтанскі порт у асноўным атачае дзелавы раён, пераважна забудаваны офіснымі будынкамі і крамамі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гамільтан (Бермуды)
**Яўген Меркіс** (нар. 8 лістапада 1986) — беларускі журналіст, краязнаўца, мясцовы актывіст з Гомеля. Палітычны зняволены, абвінавачаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

Біяграфія
---------

Як мясцовы актывіст Меркіс займаўся фіксацыяй недапрацовак і парушэнняў у дзейнасці гарадскіх служб Гомеля, пісаў звароты ў мясцовыя інстанцыі, пра што рабіў справаздачы ў сваіх сацсетках і ў СМІ, у прыватнасці на гэтую тэму ён пісаў матэрыялы для «Зялёнага партала». Ствараў падкаст пра беларускія рэгіёны «Глыбінны народ» (праект Цэнтру новых ідэй), дзе, у тым ліку, размаўляў з іншымі мясцовымі актывістамі Беларусі.

Як краязнаўца Яўген Меркіс шмат гадоў праводзіў экскурсіі па Гомелю, неаднаразова ўдзельчінаў у фэсце экскурсаводаў, таксама ствараў выпускі тэматычнага падкасту «Так склалася гістарычна», пісаў артыкулы для гомельскага краязнаўчага партала «Наш край» (Меркіс пазначаны як аўтар у некалькіх тысячах матэрыялах на сайце).

Як журналіст ствараў матэрыялы для мясцовых выданняў, таксама матэрыялы, створаныя Меркісам, выкарыстоўвалі ў сваіх сюжэтах «Белсат», «Радыё Свабода» і іншыя. За гэтую сваю працу Меркіс неаднаразова прыцягваўся да адміністрацыйнай адказнасці, атрымліваў штрафы і суткі арышту. У сувязі з гэтым для абароны сваіх правоў Яўген Меркіс звяртаўся ў Камітэт ААН па правах чалавека.

Спрабаваў сябе як дызайнер, працы выкладаў на ўласнай старонцы ў Pinterest.

Сябра Беларускай асацыяцыі журналістаў, ад якой у 2017 атрымаў прэмію «За адданасць прафесіі».

Палітычны пераслед
------------------

Яўген Меркіс быў затрыманы 13 верасня 2022 года пасля вобшуку, далей быў змешчаны ў мясцовы гомельскі СІЗА. Пазней яму было выстаўлена абвінавачванне па арт. 361-4 Крымінальнага кодэксу (Садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці).

Праз тыдзень, 21 верасня 2022 года, шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларуская асацыяцыя журналістаў і Беларускі ПЭН-цэнтр, Яўген Меркіс быў прызнаны палітычным зняволеным.

У маі 2023 года Меркіса прыгаварылі да чатырох гадоў калоніі па артыкулах «Садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці» і «Удзел у экстрэмісцкім фармаванні», магчыма, за перадачу фота расійскай вайсковай тэхнікі інтэрнэт-рэсурсам, аднесеным да «экстрэмісцкіх».

Зноскі
------

1. ↑  ЯЎГЕН МЕРКІС  (бел.)
2. ↑  Глыбінны народ  (бел.)
3. ↑  Яўген Меркіс Архівавана 5 кастрычніка 2022.  (бел.)
4. ↑  Беларускiя ўлады адрэагавалi на скаргу фрылансера ў ААН  (бел.)
5. ↑  Яўген Меркіс — пераможца конкурсу «За адданасць прафесіі»  (бел.)
6. ↑  Стала вядома, у чым вінавацяць гомельскага журналіста Яўгена Меркіса  (бел.)
7. ↑  Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні Івана Мураўёва i Яўгена Меркіса палітычнымі зняволенымі  (бел.)
8. ↑  Гомельскаму журналісту і краязнаўцу Яўгену Меркісу прысудзілі чатыры гады калоніі **(нявызн.)**. *Новы Час* (30 мая 2023).

Спасылкі
--------

* Старонка Яўгена Меркіса на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
* Артыкулы Яўгена Меркіса на сайце Зялёны партал
* Артыкулы Яўгена Меркіса на сайце Наш край Архівавана 5 кастрычніка 2022.
**Чысты прыбытак** — частка балансавага прыбытку прадпрыемства, якая застаецца ў яго распараджэнні пасля выплаты падатакаў, збораў, адлічэнняў і іншых абавязковых плацяжоў у бюджэт. Чысты прыбытак выкарыстоўваецца для павелічэння абаротных сродкаў прадпрыемства, фармавання фондаў і рэзерваў, і рэінвестыцый у вытворчасць.

Аб'ём чыстага прыбытку залежыць ад аб'ёму валавага прыбытку і велічыні падаткаў; зыходзячы з аб'ёму чыстага прыбытку, вылічаюцца дывідэнды акцыянерам прадпрыемства.

Гл. таксама
-----------

* Аперацыйны прыбытак
* Прыбытак на акцыю
* Выручка
**Выручка** (таксама сустракаецца як **абарот** і **аб’ём продажаў**) — поўная сума патрабаванняў (у тым ліку неаплачаных), прад’яўленых прадпрыемствам або прадпрымальнікам пакупнікам у выніку рэалізацыі вырабленай прадукцыі, паслуг, работ за пэўны перыяд. Выручка з’яўляецца адным з відаў даходаў кампаніі. Валавы прыбытак раўняецца рознасці паміж выручкай і выдаткамі па асноўным відзе дзейнасці (сабекоштам прададзеных тавараў або паслуг). Прырост капітала ў выніку павелічэння па нейкай прычыне кошту актываў прадпрыемства выручкай не з’яўляецца.
Для дабрачынных арганізацый выручка ўключае агульны кошт атрыманых грашовых падарункаў.
Выручка ад рэалізацыі прадукцыі (работ, паслуг) уключае ў сябе грашовыя сродкі або іншую маёмасць у грашовым выразе, атрыманую або падлягаючую атрыманню ў выніку рэалізацыі тавараў, гатовай прадукцыі, работ, паслуг па цэнах, тарыфах у адпаведнасці з дамовамі. Нета-выручка, у адрозненне ад брута-прыбытку, змяншаецца на памер падаткаў.

Пры гэтым дзейнасць прадпрыемства можна характарызаваць па некалькіх напрамках:

* выручка ад асноўнай дзейнасці, якая паступае ад рэалізацыі прадукцыі (выкананых работ, аказаных паслуг);
* выручка ад інвестыцыйнай дзейнасці, выяўленая ў выглядзе фінансавага выніку ад продажу пазаабаротных актываў, рэалізацыі каштоўных папер;
* выручка ад фінансавай дзейнасці.

Агульная выручка складаецца з выручкі па гэтых трох напрамках. Аднак асноўнае значэнне ў ёй аддаецца выручцы ад асноўнай дзейнасці, якая вызначае ўвесь сэнс існавання прадпрыемства.

Зноскі
------

1. ↑  *Г. І. Яфімаў, В. Г. Круцко, К. Г. Нахапецян, В. А. Пераходчанка.* Асновы менеджменту ў сучасных ўмовах. — Масква: Спутник+, 2016. — С. 25. — ISBN 978-5-9973-3668-4.
2. ↑  Фінансы прадпрыемстваў: вучэб. дапаможнік / Н. Е. Заяц [і інш.]; пад агул. рэд. Е. Заяц, Т. І. Васілеўскай. — 3-е выд. выпр. — Мінск: Выш. школа. 2006. — 528 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX526041 · BNF: 11975981t · GND: 4152804-9 · LNB: 000056302 · Microsoft: 195487862 |
| Тэорыя імавернасцей |
| --- |
|  |
| * Імавернасць
	+ Аксіёмы
* Выпадковасць[en]
 |
| * Імавернасная прастора
	+ Геаметрычная імавернасць
* Прастора элементарных падзей
* Выпрабаванне
* Выпадковая падзея
	+ Поўная група падзей
 |
| * Выпадковая велічыня
	+ Матэматычнае спадзяванне
	+ Дысперсія
* Размеркаванне імавернасцей
	+ Бернулі
	+ Біномнае
	+ Нармальнае
* Імавернасная мера[en]
 |
| * Умоўная імавернасць
* Незалежнасць
* Тэарэма множання імавернасцей
* Формула поўнай імавернасці
* Тэарэма Баеса
 |
| * Закон вялікіх лікаў
* Цэнтральная лімітавая тэарэма
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Формула поўнай імавернасці** дае магчымасць падлічыць імавернасць падзеі праз умоўныя імавернасці гэтай падзеі ў дапушчэнні некаторых гіпотэз і імавернасці гэтых гіпотэз.

Фармулёўка
----------

Калі {\displaystyle \{A\_{1},A\_{2},\dots ,A\_{n}\}} — поўная група падзей і {\displaystyle P(A\_{j})>0} для ўсіх {\displaystyle j=1,2,\dots ,n}, то для кожнай падзеі {\displaystyle B} справядліва роўнасць



P
(
B
)
=

∑

k
=
1

n

P
(

A

k

)
P
(
B

|

A

k

)
.

{\displaystyle P(B)=\sum \_{k=1}^{n}P(A\_{k})P(B|A\_{k}).}

{\displaystyle P(B)=\sum _{k=1}^{n}P(A_{k})P(B|A_{k}).}
У формуле поўнай імавернасці падзеі {\displaystyle A\_{1},A\_{2},\dots ,A\_{n}} завуцца гіпотэзамі. Імавернасць {\displaystyle P(B|A\_{k})} завецца ўмоўнай імавернасцю і чытаецца: «імавернасць {\displaystyle B} пры выкананні гіпотэзы {\displaystyle A\_{k}}»:37.

### Доказ

Распішам {\displaystyle B} як



B
=
Ω
B
=
(

A

1

+

A

2

+
⋯
+

A

n

)
B
=

A

1

B
+

A

2

B
+
⋯
+

A

n

B
,

{\displaystyle B=\Omega B=(A\_{1}+A\_{2}+\dots +A\_{n})B=A\_{1}B+A\_{2}B+\dots +A\_{n}B,}

{\displaystyle B=\Omega B=(A_{1}+A_{2}+\dots +A_{n})B=A_{1}B+A_{2}B+\dots +A_{n}B,}
дзе {\displaystyle \Omega } — прастора элементарных падзей, а ўсе падзеі {\displaystyle A\_{k}B} парамі дыз’юнктныя. Дастасоўваючы ўласцівасць канечнай адытыўнасці і тэарэму множання імавернасцей, атрымліваем



P
(
B
)
=
P

(

∑

k
=
1

n

A

k

B

)

=

∑

k
=
1

n

P
(

A

k

B
)
=

∑

k
=
1

n

P
(

A

k

)
P
(
B

|

A

k

)
.

{\displaystyle P(B)=P\left(\sum \_{k=1}^{n}A\_{k}B\right)=\sum \_{k=1}^{n}P(A\_{k}B)=\sum \_{k=1}^{n}P(A\_{k})P(B|A\_{k}).}

{\displaystyle P(B)=P\left(\sum _{k=1}^{n}A_{k}B\right)=\sum _{k=1}^{n}P(A_{k}B)=\sum _{k=1}^{n}P(A_{k})P(B|A_{k}).}

Зноскі
------

1. ↑  *Звяровіч Э. І.*, *Радына А. Я.* Элементы тэорыі імавернасцей. — Мінск: Беларусь, 2013. — ISBN 978-985-01-1043-5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 49698424 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лодка (значэнні).
Лодкі ў Італіі
**Ло́дка** — невялікае судна. У ваенна-марскім слоўніку лодка вызначаецца як судна даўжынёй да дзевяці метраў, шырынёй да трох метраў і грузападымальнасцю да пяці тонаў. Зазвычай лодкі — вёславыя судны, але бываюць таксама парусныя лодкі, аднак невялікія спартыўныя парусныя судны прынята назывыць не лодкамі, а яхтамі. Таксама лодка можа быць абсталяваная маторам (матор можа быць як дапаможнай, так і асноўнай крыніцай энергіі). У адпаведнасці з прынятай у большасці краін класіфікацыяй маторныя лодкі называюць суднамі з падвесным маторам. Невялікія судны з убудаваным маторам часцей называюць кацер.

Асноўнымі матэрыяламі для вытворчасці лодак з'яўляюцца лёгкія справа, драўніна, кампазітныя матэрыялы і палімеры. Асобым тыпам людак з'яўляюцца надзіманыя лодкі.

Цяпер лодкі выкарыстоўваюцца для адпычынку, рыбалоўства, высадкі людзей і перавозкі грузаў з судна на бераг там, дзе няма прычалаў, перасоўвання па населеных пунктаў падчас паводкі, а таксама як ратавальны сродак (шлюпкі).

Апроч таго паняцце «лодка» традыцыйна выкарыстоўваецца ў дачыненні да пэўных тэпаў караблёў, памеры якіх ужо даўно не адпавядаюць вызначэнню лодкі (напрыклад, падводная лодка).

Зноскі
------

1. ↑  Военно-морской словарь (руск.) / Гл. ред. В. Н. Чернавин. — М.: Воениздат, 1989. — 511 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00174-X.
**«Голос бедняка»** — штотыднёвая газета, орган Віцебскага губвыканкама. Выдавалася з 29 ліпеня да 9 снежня 1918 года ў Віцебску на рускай мове. Выпуск газеты забяспечваўся сіламі і сродкамі рэдакцыі «Известий Витебского губернского Совета крестьянских, рабочих, красноармейских и батрацкнх депутатов» (рэд. І. Мяніцкі і В. Пікман). Выйшла 15 нумароў.

Арыентавалася ў асноўным на бяднейшае сялянства, мела на мэце распаўсюджванне ў яго асяроддзі камуністычнай ідэалогіі і разлічвала на практычную падтрымку сялянамі палітыкі бальшавікоў па арганізацыі камбедаў, правядзенні харчразвёрсткі і інш. Публікавала матэрыялы ідэйна-асветніцкага і інструкцыйна-арганізацыйнага характару, сатырычныя вершы, апавяданні, замежную хроніку. 

Тэарэтычны ўзровень і мова матэрыялаў былі занадта складанымі для сельскага чытача. Назва газеты не адпавядала яе зместу, а сама яна была звычайным органам друку мясцовага бальшавікоў.

Літаратура
----------

* «Голос бедняка» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

1. 1 2 3  «Голос бедняка» // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Сістэмнае праграмнае забеспячэнне** — гэта прызначанае для ўзаемадзеяння з абсталяваннем камп’ютара праграмнае забеспячэнне, якое складае падмурак для выканання прыкладных (дастасоўных) праграм.

Найбольш агульныя тыпы сістэмнага ПЗ:

* Базавая сістэма ўводу-вываду (англ.: BIOS), якая забяспечвае базавую функцыянальнасць для працы і кантролю абсталявання, далучанага ці ўбудаванага ў камп'ютар.
* Аперацыйная сістэма, што дазваляе часткам камп'ютара працаваць разам, выконваючы такія задачы, як перадача даных паміж памяццю і дыскамі, або вывад на прыладу адлюстравання. Яна таксама дае платформу для запуску на высокім узроўні сістэмнага і прыкладнога ПЗ.
* Утыліты, якія дапамагаюць аналізаваць, настройваць, аптымізаваць і падтрымліваць працу камп'ютара.

У некаторых публікацыях тэрмін *сістэмнае праграмнае забеспячэнне* таксама выкарыстоўваюць для абазначэння інструментаў праграмавання (напр. кампілятара, лінкера і адладчыка).

У адрозненне ад сістэмнага ПЗ, праграмнае забеспячэнне, якое дазваляе карыстальнікам ствараць тэкставыя дакументы, гуляць у гульні, слухаць музыку, або праглядаць сеціва, называецца прыкладное праграмнае забеспячэнне.

Тыпы сістэмнага праграмнага забеспячэння
----------------------------------------

Сістэмнае ПЗ дапамагае выкарыстоўваць аперацыйную сістэму і камп'ютарныя сістэмы. Яно ўключае ў сябе дыягнастычныя інструменты, кампілятары, серверы, аконныя сістэмы, утыліты, сродкі перакладу моў, праграмы перадачы інфармацыі, базы звестак і інш.

Канкрэтныя віды сістэмнага праграмнага забеспячэння ўключаюць:

* Праграмны загрузчык
* Лінкер
* Утыліты
* Асяроддзе працоўнага стала / Графічны інтэрфейс карыстальніка
* Абалонкі
* BIOS
* Гіпервізары
* Загрузчык аперацыйнай сістэмы
* Сістэмы кіравання базамі звестак

Сістэмнае ПЗ, якое захоўваецца ў энерганезалежнай памяці, такой як інтэгральная схема, звычайна называюць прашыўкай.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 19 ліпеня 2011.
2. ↑
3. ↑  W. W. Milner, Ann Montgomery-Smith (2000). *Information and Communication Technology for Intermediate Gnvq*. p.126

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 122152640 · GND: 4121754-8 · LCCN: sh89000200 · Microsoft: 2779960034 |
Царква вянчання ў Кафр-Кане, якая, як лічыцца, была пабудавана на месцы шлюбнага вяселля
**Кана Галілейская** — вядомае з Бібліі паселішча ў Галілеі, якое некалькі разоў згадваецца ў Евангеллі ад Яна, у тым ліку дзе адбыўся шлюб і дзе Ісус здзейсніў Свой першы цуд: пераўтварэнне вады ў віно.

Біблейскія спасылкі
-------------------

Асноўны артыкул: **Вяселле ў Кане**
Сярод хрысціян і даследчыкаў Новага Запавету Кана вядомая як месца, дзе, у адпаведнасці з Евангеллем ад Яна, Ісус здзейсніў Свой першы публічны цуд, ператварыўшы ваду ў віно на свяце вяселля (Ян 2: 1-11), калі віно, падрыхтаванае жаніхом, скончылася. Хоць ні адно з сінаптычных Евангелляў не апісвае падзею, большасць хрысціянскіх даследчыкаў лічыць, што гэта першы публічны цуд Ісуса.

Іншыя біблейскія спасылкі на Кану таксама падаюцца згодна з Евангеллем ад Яна. У Ян. 4:46 згадваецца Ісус, Які наведвае Кану, калі Яго папрасілі вылечыць сына царадворца з Капернаума. У Ян. 21:2 згадваецца Нафанаіл (звычайна атаясамліваецца з Варфаламеем), які прыходзіць з Каны. Кніга Ісуса Навіна згадвае адзін горад (19:28) і адзін ручай (16:8; 17:9) з імем Кана — верагодна, Кана ў Галілеі.

Іншыя спасылкі
--------------

Карта Ніжняй Галілеі з магчымым знаходжаннем Каны: сіняя — Кафр-Кана, чырвоная — Хірбет Кана
У свецкай гісторыі, летапісе асірыйскага цара Тыглатпаласара III, які заваяваў Галілею ў 733 г. да н.э. утрымліваецца дрэнна захаваны спіс гарадоў, у якім пазначана нейкая Кана. З гэтай Каны было ўзята 650 палонных. Тым не менш, перагледжаная транслітарацыя паказала, што адзіны добра захаваны склад у назве — Kу, а не Ka.

Іосіф Флавій некалькі разоў згадвае Кану, у кантэксце Галілеі ёсць дзве згадкі з яго аўтабіяграфіі. Адзін раз пад такой назвай узгадана месца на дарозе з паселішча Юлія; другі раз — месца, дзе ён пражываў, на адлегласці аднаго дня пешай хады ад Тыверыяды.

Назва, магчыма, пайшла ад яўрэйскай або арамейскай мовы і значыць альбо «трыснёг», альбо «гняздо».

Месцазнаходжанне
----------------

Згодна з традыцыяй, пачынаючы з VIII стагоддзя, Кана атаясняецца з сучасным арабскім паселішчам Кафр-Кана, ла падножжа Назарэцкага ўзвышша, каля 7 км на паўночны ўсход ад Назарэта. У горадзе ёсць царква вянчання, пабудаваная, паводле падання, на месцы біблейскіх падзей.

Разбураная вёска Хірбет Кана на поўначы даліны Бейт Нетофа знаходзіцца ад апошняй на адлегласці каля 9 кіламетраў на поўнач і таксама была месцам паломніцтваў, пачынаючы з XII стагоддзя. Яе арабская назва Кана-эль-Джаліль, хоць і мае паралелі з Евангеллем ад Яна, але можа мець больш старажытны сэнс.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Праваслаўная · Britannica (11-th) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX460357 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Атрошчанка.
**Ганна Мікалаеўна Атрошчанка** (нар. 20 жніўня 1949, пас. Чырвоны Рог, Добрушскі раён, Гомельская вобласць, цяпер Беларусь) — беларуская пісьменніца і журналістка.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 20 жніўня 1949 года ў пасёлку Чырвоны Рог Добрушскага раёна. Маленства праходзіла ў вёсцы Перарост у роднай бабулі Марыі Максімаўны.

Працавала на будоўлі, на заводзе «Пускавыя рухавікі», потым у рэдакцыях гарадскіх газет: «Вестник района», «Гомельскі веснік», «Советский район», шматтыражцы «Сельмашавец». Працавала карэспандэнтам, адказным сакратаром газеты, намеснікам галоўнага рэдактара.

Сяброўка Саюзу пісьменнікаў Беларусі і Беларускага саюза журналістаў, Міжнароднага саюза пісьменнікаў і майстроў мастацтваў.

Творчасць
---------

Актыўна друкавалася ў мясцовых і рэспубліканскіх сродках масавай інфармацыі. Аўтар 20-ці зборнікаў паэзіі і прозы, якія пабачылі свет у розныя гады. Гэта: «Асеннія мары», «Сустрэча», «Жытнёвыя каласы», «Чырвоны Рог», «Арыёза жыцця», «Жыццёвая гісторыя», «Летуценніца», «Лавровишня», «Ветрагон», кніжкі для дзяцей «Дома і салома ядома», «Казачны ласунак», «Падарунак» і іншыя.

Многія вершы Ганны Атрошчанкі перакладзены на рускую і ўкраінскую мовы, гучалі па рэспубліканскаму і абласному радыё. Мясцовыя кампазітары напісалі на яе вершы рамансы і песні, якія выконваюцца на розных гарадскіх і святочных мерапрыемствах.

Узнагароды
----------

У 1996 годзе была пераможцай конкурсу, які праводзіў часопіс «Вожык», а ў 2007 годзе стала дыпламантам літаратурнага конкурсу, арганізаванага часопісам «Алеся». За ўдзел у абласным літаратурным конкурсе ў 2009 годзе «Пад мірным небам — 65 вёсен», узнагароджана заахвочвальным дыпломам, адзначана падзячным лістом за паэтычны зборнік «Арыёза жыцця». Лаўрэатка і дыпламантка міжнародных, рэспубліканскіх і абласных конкурсаў. За плённую працу на літаратурнай ніве ўзнагароджаная юбілейным нагрудным знакам «За ўклад у станаўленне і развіццё аддзялення», памятным медалём «Кірыла Тураўскі. Асветнік. За ўклад у літаратуру» і памятным медалём за ўдзел ва Усерасійскім штогадовым конкурсе «Героі Вялікай Перамогі».

Зноскі
------

1. ↑  Атрошчанка Ганна Мікалаеўна **(нявызн.)**.  Гомельская гарадская бібліятэка (13 студзеня 2011). Праверана 4 красавіка 2014.

Спасылкі
--------

* Старонка на Вершы.ru
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Салаўцоў.

**Мікола (Мікалай Іванавіч) Салаўцоў** (нар. 30 снежня 1937, вёска Красавічы, Клімавіцкі раён) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

З сям'i сялян. Закончыў 7 класаў Красавіцкай НСШ, потым дзесяцігодку Савініцкай СШ. Пасля заканчэння Клімавіцкага ветзаатэхнікума (ветэрынарнае аддзяленне) працаваў ветэрынарам i заатэхнікам. Служыў у радах Савецкай Арміі ў горадзе Гродна.

Завочна закончыў БДУ, факультэт журналістыкі.

Творчасць
---------

Мікола Салаўцоў піша вершы i прозу на беларускай мове. Першы верш надрукаваў у Клімавіцкай раённай газеце «Молат» у 1955 годзе пад назвай «Беларусь — мая радзіма».

Вершы яго друкаваліся ў часопісах «Работніца i сялянка», «Бярозка», «Вясёлка», у газетах «Чырвоная змена», «Магілёуская праўда» i «Магілёўскія ведамасці», у «Настаўніцкай газеце», у раённых газетах гучалі на рэспубліканскім i абласным радыё i тэлебачанні.

М. Салаўцоў з'яуляецца адным з аўтараў пяці калектыўных зборнікаў беларускіх паэтаў: «Прыдняпроўе» (1958 год),, «Матчына слова» (1991 год), «Галасы прыдняпроўя» (1991 год), «Дняпроўскія хвалі» (1993 год), «Самавар у лесе» (1995 год). Усе яны выйшлі ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» ў горадзе Мінску. У гэтым выдавецтве выдадзены два зборнікі вершаў М.Салаўцова для дзяцей: «Вавёрчын веласіпед» (1976 год) i «Чаму плуг не ржавее» (1978 год).

У 2000 годзе выйшаў зборнік вершаў пад назвай «Азбука зорнага неба». У ім змешчаны, у асноўным, вершы аб мінулым i сёняшнім нашым дні з яго роздумамі i трывогамі, з яго марамі, са шчырай заклапочаннасцю аб лепшай будучыні з яе супярэчнасцямі i з высокім рамантычна-збіральным поглядам на свет. Шмат вершаў аб каханні, аб прыродзе, аб вайне, ёсць i гумар.

Творы
-----

* Азбука зорнага неба. — Магілёў: Абл. друк. 2000. — 120 с.
* Вавёрчын веласіпед. — Мн: Маст. літ. 1976. — 32 с.
* Чаму плуг не ржавее. — Мн.: Маст. літ. 1978. — 20 с.: іл.
* Кветка-партызанка; Сябрам з Габрава; Родная мова; Наш сад: [ Вершы ] // Галасы Прыдняпроўя: Магілёўшчына літаратурная: Паэзія, проза, пераклады, успаміны, крытыка, гумар i сатыра. — Мн.: Маст. літ. 1991. — С. 33-34.
**Экзістэ́нцыя** *(ад лац. exsistentia — існаванне)* — спецыфічна чалавечы спосаб існаваць у свеце: у адрозненне ад простага (саматоеснага) быцця рэчы, чалавек — гэта несупадзенне з самім сабой, «няспынная няўстойлівасць», «адрыў усім целам ад сябе». Чалавек мусіць пастаянна рабіць сябе чалавекам, ставіць сябе пад пытанне.

Экзістэнцыя — цэнтральная катэгорыя экзістэнцыйнай філасофіі (К’еркегор, Ясперс, Гайдэгер, Сартр ды інш.), што абазначае перш за ўсё ўнікальнае і непасрэднае перажываемае існаванне.

Гл. таксама
-----------

* Экзістэнцыялізм

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4015968-1 |
Сцяг Вострава Ружаў
**Востраў Ружы**, поўная назва **Рэспубліка Вострава Ружы** (эспер.: Insulo de la Rozoj, Respubliko de la Insulo de la Rozoj; англ.: Republic of Rose Island) — мікрадзяржава, якая кароткі час існавала на штучнай платформе ў Адрыятычным моры за 11 км (7 міляў) ад берага італьянскай правінцыі Форлі.

Узнікненне
----------

Справа пачалася ў 1964 годзе, калі італьянскі інжынер Джорджыа Роса атрымаў дазвол на выпрабаванне новай тэхнікі, каб пабудаваць вялікую платформу плошчай 400 квадратных метраў у Адрыятычным моры, на адлегласці 7 міляў ад італьянскага берага. Гэтую штучную выспу падтрымлівалі 7 моцных калон, усталяваных на марскім дне.

Незалежнасць
------------

26 чэрвеня 1968 года была абвешчана незалежнасць вострава як самастойнай дзяржавы. Яго афіцыйная назва была эсперантамоўнай, каб падкрэсліць ідэю міжнароднасці. Ружы былі выбраныя з-за імя стваральніка, Джорджыa Роса (прозвішча Rosa перакладаецца з італьянскай мовы як Ружа).
Гісторыя пабудовы платформы і яе ўжыванне ў навуковых і турыстычных мэтах вядомы слаба, але здаецца, што там былі рэстаран, начная танцавальная пляцоўка, крама для продажу сувеніраў, пошта. Магчыма існавала радыёстанцыя, друкавалі паштовыя маркі і былі ўласныя грошы. Здаецца, што нейкія асобы набылі права ўласнасці на выспу.

Знішчэнне вострава
------------------

Улады Італіі палічылі, што мэты дзяржавы-вострава — збіраць грошы з турыстаў, пазбягаючы падаткаў. Неўзабаве на востраў прыбылі Карабінеры і падатковыя інспектары, якія пачалі кантраляваць востраў. Пасля гэтай сустрэчы платформа-дзяржава даслала ўладам Італіі тэлеграму, пратэстуючы супраць «парушэння яе суверэнітэту і нанясення шкоды мясцоваму турызму ваенным уварваннем», але тэлеграму праігнаравалі. Неўзабаве платформу разбурылі.
**Формула поўнага матэматычнага спадзявання** — закон тэорыі імавернасцей, які звязвае матэматычнае спадзяванне выпадковай велічыні з умоўным матэматычным спадзяваннем.

Фармулёўка
----------

Няхай {\displaystyle E\_{1},E\_{2},\dots ,E\_{n}} — поўная група падзей, такая што {\displaystyle P(E\_{k})>0} для ўсіх {\displaystyle k=1,2,\dots ,n.} Тады для ўсякай выпадковай велічыні {\displaystyle X}, у якой існуюць адпаведныя матэматычныя спадзяванні, праўдзіцца роўнасць

{\displaystyle \mathbb {E} [X]=\sum \_{k=1}^{n}P(E\_{k})\mathbb {E} [X|E\_{k}].}

Зноскі
------

1. ↑  Звяровіч 2013, с. 138

Літаратура
----------

* *Звяровіч Э. І. Радына А. Я.* Элементы тэорыі імавернасцей. — Мінск: Беларусь, 2013. — ISBN 978-985-01-1043-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сліўко.
**Марына Аляксандраўна Сліўко** (нар. 30 чэрвеня 1962, г. Ленінград) — беларуская паэтэса.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 30 чэрвеня 1962 года ў Ленінградзе. Скончыла школу ў Магілёве, атрымала дыплом сацыяльнага педагога ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова. Большая частка яе працоўнай дзейнасці была звязана з РУП «Магілёўскае аддзяленне Беларускай чыгункі». Ветэран Магілёўскай дыстанцыі сігналізацыі і сувязі. 

Кіруе літаратурным аб`яднаннем «Магістраль» пры Культурна-спартыўным цэнтры Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі. Там жа ўсе гады яна — актрыса народнага тэатра «Золак».

Творчасць
---------

Першы вершаваны зборнік «Зорныя Арэлі» спалучыў у сабе і касмічныя фантазіі, і лірыку, і філасофскія думкі, і нават цыкл дзіцячых вершаў. Гэта своеасаблівы экскурс па таямніцам чалавечых мараў.

Бібліяграфія
------------

* "Зорныя Арэлі" (Магілёў, 2010)
* "Пилигримы Вселенной" (2013)
* "НЕреальность" (2018)
**Сцірта** — гаспадарчая пабудова, прызначаная для захавання сена. Назва паходзіць, магчыма, ад аналогіі з саламянай сціртай, слова якое магло значыць спосаб захавання сена ці саломы.

Тыповае для Беларусі драўлянае збудаванне. Звычайна месцілася на прыгуменні сялянскага двара. Вежападобная па форме сцірта была крыху прыўзнята над зямлёй, звычайна мела каркасную канструкцыю. Аснову сцірты складалі чатыры стойкі звонку абшытыя шалёўкай або дошкамі ўнакід і накрытыя двухсхільным кроквенным часцей за ўсё саламяным дахам.

Гл. таксама
-----------

* Абарог
* Азярод
* Гумно
* Павець
* Пуня
* Пярэплат

Літаратура
----------

* *Лакотка, А. І.* На тым гумнішчы… // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981
**Славацкая нацыянальная галерэя** (славацк.: Slovenská národná galéria, SNG) — сетка галерэй у Славакіі, найбуйнейшы музей славацкага мастацтва. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Браціславе.

Заснавана 29 ліпеня 1949 года. У Браціславе размешчана ў палацы Эстэрхазі і ў будынку *Водныя казармы* (славацк.: Vodné kasárne), якія прылягаюць адзін да аднаго. У 1950-я гады палац Эстэрхазі быў перабудаваны спецыяльна для галерэі, а ў 1970-я гады пашыраны.

Галерэя таксама мае аддзяленні за межамі Браціславы: у Зволенскім замку, у замку Стражкі (Спішска Бела), у Ружамберку і ў Пезінку.

У збор уваходзяць славацкія карціны, скульптуры, графіка і вырабы дэкаратыўна-прыкладнага мастацтва.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Славацкая нацыянальная галерэя**
* Афіцыйны сайт галерэі  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · SoundCloud |
| Тэматычныя сайты | GitHub |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA14442914 · ISNI: 0000 0004 0625 9734 · LCCN: n50052647 · NKC: olak2003189195 · SUDOC: 02655724X · VIAF: 155523754 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кары.
Індыйскія кары
**Кары** (англ.: curry) — абагульненае ў заходняй культуры абазначэнне разнастайных страў бенгальскай, індыйскай, ланкійскай, тайскай і іншых паўднёва-азіяцкіх кухняў. Большасць рэцэптаў кары змяшчае тры спецыі — куркуму, калядру і кумін (зіру).

Папулярнасць кары ў апошнія дзесяцігоддзі выйшла за межы Паўднёвай Азіі і паступова пераўтварае кары ў страву міжнароднай кухні. Сёння кары стала глабальнай з'явай з надзвычайнай папулярнасцю ў тайскай, брытанскай, японскай і карыбскай кухнях. 

Слова «кары» паходзіць верагодна з тамільскай мовы — *kari (கறி)*, што значыць *соус*. Іншая версія — бенгальская этымалогія: *Torkari* абазначае прыкладна тое ж самае, что і англійскае *curry* — страву з гародніны.

Спасылкі
--------

* Аўтэнтычныя Кары Індыйскія Рэцэпты
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сялява (значэнні).

**Сялява**, **Рапушка еўрапейская** (*Coregonus albula*) — прэснаводная і паўпрахадная рыба роду сігаў сямейства ласосепадобных.

Назва
-----

**Сяляўкай** у Беларусі часта называюць верхаводку (укляю), рыбу сямейства карпавых, але гэта зусім не сваяк сялявы.

Апісанне
--------

Цела верацёнападобнае, выглядам нагадвае селядца. Спіна шэра-блакітная, бакі белаватыя, бруха белае, вочы серабрыстыя. Кормяцца планктонам, ракападобнымі, дробнай рыбай. Даўжыня да 46 см, маса сялявы да 1,2 кг (у Беларусі даўжыня да 25 см, маса да 200 г).

Арэал
-----

Пашыраная ад Ірландыі да басейнаў Балтыйскага і Барэнцава мораў, трапляецца ў азёрах вярхоўя Волгі. Мае шмат лакальных форм. Буйная форма з Чудскага, Анежскага, Ладажскага і іншых буйных азёраў называецца *рыпус*. У Беларусі водзіцца пераважна на поўначы і паўночным захадзе, у глыбокіх азёрах басейна Дзвіны і Нёмана, у тым ліку у Дрывяты, Нарач і іншых.

Выкарыстанне
------------

Мяса смачнае, белае, далікатнае, без дробных костак, утрымлівае да 6 % тлушчу. У свежым выглядзе сялява хутка псуецца, захоўваецца не больш за 1 суткі нават на лёдзе. Спажываюць у асноўным салёную (асабліва са спецыямі), вэнджаную, вырабляюць кансервы.

Зноскі
------

1. ↑  Азёрныя рыбы //Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 48

Літаратура
----------

* *Белы А.* Сялява // Праект «Наша ежа»
* Азёрныя рыбы //Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 48

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
**Мамаеў курган** — курган вышынёй 102 м, размешчаны ў цэнтральнай часцы горада Валгаграда. Найвышэйшы пункт горада. Сваю назву курган атрымаў па імені хана Мамая, які меў дачыненне да гэтых краёў.

За гэты ваенна важны курган, з якога бачны ўвесь горад, у час Сталінградскай бітвы і асабліва ў верасні 1942 года і студзені 1943 года адбываліся жорскія баі, у час якіх курган не раз пераходзіў з рук у рукі.

Скульптура «Радзіма-маці»
-------------------------

Пад кіраўніцтвам архітэктара Я. У. Вучэціча на Мамаевым кургане быў узведзены помнік-ансамбль «Героям Сталінградскай бітвы» (1963—1967). Галоўнае месца ў ім займае самая вялікая жаночая статуя ў свеце «Радзіма-маці». Гэта — жанчына з мячом у руцэ, у позе закліку да барацьбы. Вышыня статуі 85 м разам з мячом і 52 м без мяча.

Адметнасцю скульптуры з’яўляецца тое, што яна свабодна, як шахматная фігура на дошцы, стаіць на сваёй апорнай пліце (вышыня 2 метры). Апорная пліта, у сваю чаргу, размешчана на галоўным падмурку (вышыня 16 метраў, але большая яго частка cкрыта пад зямлёй). Найскладанейшыя разлікі ўстойлівасці гэтай канструкцыі выкананыя доктарам тэхнічных навук М. У. Нікіціным — аўтарам разліку ўстойлівасці Астанкінскай тэлевежы. Уначы статуя асвятляецца пражэктарамі.

Статуя зроблена з блокаў жалезабетону. Маса матэрыялу, без уліку асновы статуі, складае 5500 тон бетону і 2400 тон металічных канструкцый. Меч даўжынёй 29 метраў і вагай 14 тон зроблены з нержавеючай сталі. Дзеля памяншэння ветравога супраціўлення ў ім зроблены адтуліны.

Від на Волгу з Мамаева кургана ў Валгаградзе

Зноскі
------

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
2. ↑  Для параўнання, вышыня статуі Свабоды у ЗША складае 45 м і 93 м з пастаментам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мамаеў курган
* Афіцыйны сайт гісторыка-мемарыяльнага комплексу «Героям Сталінградскай бітвы» (ru, en, de)
* «Віртуальны Мамаеў курган» — 3D-мадэль мемарыяльнага комплексу на Валгаград.ру (тэхналогія VRML) Архівавана 28 сакавіка 2009.
* падрабязны фотатур па Мамаевым кургане Архівавана 2 сакавіка 2007.
* фотагалерэя з раздзеламі аб Мамаевым кургане Архівавана 21 чэрвеня 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жораў (значэнні).
**Абрам Ільіч Жораў** (1907, г. Магілёў — 1943) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Магілёве ў сям’і шорніка і краўчыхі. У сям’і было чацвёра сыноў. Скончыў у 1929 годзе Віцебскі мастацкі тэхнікум. Служыў у лётнай вайсковай часці ў Гатчыне. Пасля некалькі гадоў жыл у Ленінградзе.

У час Вялікай Айчыннай вайны згінуў без весткі ў баях ва Украіне.

Творчасць
---------

Асноўныя творы (гіпс) — «Качагар», «Плытагоны», «Лён», «С. Арджанікідзе ў разведцы пад Барысавам» (усе 1930-я гг.), праект помніка дукорскім партызанам (1940), «М. Ю. Лермантаў» (барэльеф, 1941). Прымаў удзел у афармленні Дома ўрада ў Менску (1932—1934), беларускага павільёна на Усесаюзнай выстаўцы ў Маскве (1939). Пасля вайны работа «Альпініст» знаходзілася каля кінатэатра «Піянер» у Мінску.

Сям’я
-----

У 1935 годзе ажаніўся, меў дачку Святлану.

Зноскі
------

1. ↑  Могилевчане и могилевская жизнь в воспоминаниях(недаступная спасылка)
2. 1 2 3  РУБИНЫ ОТ КНЯЖНЫ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2020. Праверана 12 лістапада 2020.

Літаратура
----------

* Жораў Абрам Ільіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
Лахікейта
**Калакейта** (фінск.: kalakeitto — рыбны суп), таксама сустракаецца **малочная юшка** — традыцыйны фінскі і карэльскі суп.

Прыклад уласцівага фінам ўжывання малочных прадуктаў як складніка гарачых страў. Калакейта гатуецца з рыбы з белым бязкосным філе, напрыклад, камбалы, сіга, траскі. Ёсць святочны варыянт — **лахікейта** (фінск.: lohikeitto — суп з ласося), які гатуюць з ласося, а замест малака дадаюць вяршкі.

Гатаванне
---------

Гатаванне даволі простае — у булён, звараны са скуры, галавы, плаўнікоў і хрыбтоў рыбы, дадаецца бульба, філе рыбы і па гатоўнасці малако або вяршкі.

У адрознне ад іншых падобных супоў, у калакейта дадаваныя малако або вяршкі загушчаюцца мукой. Набор прыпраў вельмі сціплы, уключае перац (чорны і духмяны), рэпчатую цыбулю, часам пятрушку і кроп. Калакейта прынята гатаваць у чыгунным посудзе і ў печы, а ўжываць праз дзень па гатаванні, пасля настойвання.

Зноскі
------

1. ↑  Похлебкин В. В. Национальные кухни народов мира. Эстонская кухня
2. ↑  Соловецкая уха
3. ↑  Какие черты национального характера нашли своё отражение в финской кухне? — Интересные факты(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вуд.

**Джордж Тайлер Вуд** (англ.: George Tyler Wood; 12 сакавіка 1795, акруга Рандалф, Джорджыя — 3 верасня 1858, Пойнт-Бланк, Тэхас) — 2-гі губернатар Тэхаса, член дэмакратычнай партыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 сакавіка ў акрузе Рандалф штата Джорджыя. Бацька сканаў, калі Джордж было пяць гадоў. У 19 гадоў Вуд сабраў роту добраахвотнікаў для ўдзелу ў Крыцкай вайне. Падчас дзелавой паездкі ў 1837 годзе ў горадзе Міледжвіл Вуд сустрэўся з маладой удавой Мартай Гіндрэт. 19 верасня таго ж года яны пажаніліся. Марта нарадзіла Вуду дваіх дзяцей. У 1837—1838 гадах Вуд быў членам Генеральнай асамблеі Джорджыі. У 1839 годзе Вуд з сям’ёй пераехалі ў рэспубліку Тэхас. Яны пасяліліся недалёка ад цяперашняга горада Пойнт-Бланк. Там Вуд разбіў плантацыю. У 1841 годзе Джордж Вуд выбраўся ў Палату прадстаўнікоў рэспублікі Тэхас ад акругі Ліберці. У 1845 годзе ў рамках працэсу далучэння Тэхаса да ЗША ён ад акругі Ліберці ўдзельнічаў у канстытуцыйным канвенце. Па ўваходжанні Тэхаса ў саюз Вуд увайшоў у Сенат штата. Калі пачалася Амерыкана-мексіканская вайна, ён сышоў у адстаўку і ў рангу палкоўніка ўзначаліў другі тэхаскі добраахвотніцкі горны полк. Вуд удзельнічаў у тым ліку ў бітве пры Мантэрэі.
Всем привет ведзётся набор в метро шоп лут можна покупать как за пп так и за беларускую валюту

Функцыянальнасць
----------------

Асноўная функцыя «Алісы» — вырашаць паўсядзённыя задачы: шукаць інфармацыю ў інтэрнэце, знаходзіць месцы, пракладваць маршруты, паказваць прагноз надвор’я і іншае. Для гэтага памочніца звяртаецца да сэрвісаў «Яндэкса» — «Яндэкс.Пошуку», «Яндэкс.Карт», «Яндэкс.Музыцы» і іншых, а таксама ўмее адкрываць некаторыя іншыя дадаткі. Акрамя таго, «Аліса» можа забаўляць суразмоўцу, падтрымліваючы дыялог на адвольныя тэмы: яна адказвае на пытанні і парыруе астроты.

Навучанне
---------

Стваральнікі адзначаюць, што магчымасць падтрымліваць дыялог на вольныя тэмы, не абмяжоўваючыся наборам загадзя зададзеных сцэнарыяў, рэалізаваная з дапамогай тэхналогій машыннага навучання, у тым ліку нейронавых сетак.

Спасылкі
--------

* Привет, я Алиса
**Палац культуры Беларускага аўтамабільнага завода** — — будынак у г. Жодзіна Мінскай вобласці. Заснаваны ў 1960 годзе. Агульная плошча памяшканняў складае 4330 м2. Кінаканцэртная зала разлічана на 420 месцаў, малая — на 150. Маюцца рэпетыцыйная зала, 20 пакояў і кабінетаў для заняткаў. Дзейнічаюць 30 клубных фарміраванняў, з іх 8 маюць званне «народны» (ансамблі танца «Каруначніца», народнай песні «Медуніца», вак.-інструм. ансамбль «Настальгія», духавы аркестр, харавая капэла імя Э.Шчырага, цырк
«Ювента», тэатр і маладзёжны тэатр «Штурх»), 1 — «узорны» (студыя бальнага танца «Прэстыж»), 7 калектываў і гурткоў аматарскай маст. творчасці, 9 гурткоў і падрыхтоўчых студый, 5 клубаў па інтарэсах.

Калектывы маст. самадзейнасці — удзельнікі шматлікіх фестываляў: міжнар. духоўнай музыкі «Магутны Божа», харэагр. мастацтва «Сожскі карагод», фалькл. «Калінавае лета на Дняпры», рэсп. харавой музыкі «Ад Шчырага сэрца», абл. харавога мастацтва «Пеўчае поле», рэсп. тэлеконкурсаў: нар. творчасці «Залатыя ключы», эстр. выканаўцаў «Зорная ростань», тэлефестывалю юных талентаў «Усе мы родам з дзяцінства» і інш.

3 2002 у Палацы культуры праводзяцца рэсп. конкурс маладых эстр. выканаўцаў «Белазаўскі акорд», турніры па спарт. бапьныхтанцах «Кубак БелАЗа» і «Зімовыя ўзоры».

Літаратура
----------

* *Г. А. Смольскі.* Жодзінскі палац культуры Беларускага аўтамабільнага завода // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лабак.

**Фрэнсіс Лабак** (англ.: Francis Lubbock; 16 кастрычніка 1815, Б’юфарт, Паўднёвая Караліна — 22 чэрвеня 1905, Осцін, Тэхас) — 9-ы губернатар Тэхаса, 6-ы віцэ-губернатар Тэхаса, член дэмакратычнай партыі.

Біяграфія
---------

Фрэнсіс Лабак нарадзіўся 16 кастрычніка 1815 года ў горадзе Б’юфарт у Паўднёвай Караліне. У 1836 годзе ён пераехаў у Тэхас. Калі Тэхас быў у статусе рэспублікі, Лабак займаў пасаду кантралёра бюджэту Тэхаса. У 1857 годзе ён быў абраны віцэ-губернатарам Тэхаса ад дэмакратычнай партыі. У 1859 годзе яму не ўдалося пераабрацца. У 1861 годзе, пасля сэцэсіі Канфедэратыўных штатаў, Лабак выйграў губернатарскія выбары. Ён актыўна падтрымліваў прызыў прыдатных да ваеннай службы грамадзян у войска КША. У 1863 годзе, з заканчэннем губернатарскіх паўнамоцтваў, Лабак у рангу падпалкоўніка пайшоў пад камандаванне генерала Джона Магрудэра. У 1864 годзе ён быў прызначаны ад’ютантам Джэферсана Дэвіса. Пасля паражэння канфедэратаў Лабак і Дэвіс паспрабавалі ўцячы з Рычманда, але былі злоўлены ў Джорджыі. Лабак на 8 месяцаў быў заключаны ў форт Дэлавэр. З 1878 па 1891 год ён займаў пасаду скарбніка штата Тэхас. 22 чэрвеня 1905 года ва ўзросце 89 гадоў Лабак памёр.

Зноскі
------

1. ↑  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | American National Biography |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1176428160 · ISNI: 0000 0000 3750 6743 · LCCN: n2001080907 · VIAF: 14118282 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жук (значэнні).
**Валерый Іванавіч Жук** (25 ліпеня 1949, в. Паўстынь, Слуцкі раён) — беларускі мастацтвазнавец. Доктар мастацтвазнаўства (2005).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1973 годзе Маскоўскі ўніверсітэт. Настаўнічаў. 3 1976 года ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі, з 1992 вучоны сакратар, з 2004 намеснік дырэктара.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследуе гісторыю беларускага выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Аўтар кніг «Сучасная беларуская кераміка. Тэндэнцыі развіцця» (1984), «Беларуская скульптура малых форм» (1988), «Беларускае дэкаратыўна-прыкладное мастацтва 18—20 стагоддзяў. Станаўленне і тэндэнцыі развіцця» (2006), каталога «Валерый Шкаруба» (2007).

Узнагароды
----------

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996).

Літаратура
----------

* *Г. А. Фатыхава.* Жук Валерый Іванавіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Караліно** — аэрадром у Беларусі. Размяшчаўся побач вёскі Караліно ў 1962—1983 гадах.

Гісторыя
--------

Аэрадром побач Караліно лічаць найстарэйшым у Беларусі. Спачатку ён быў вайсковым. Першая паветраная рота размясцілася там у 1910 годзе. Авіяцыя з аэрадрома ўдзельнічала ў Першай і Другой сусветных войнах.

З кастрычніка 1939 года тут базіравалася 10-я асобная авіяэскадрылля памежных войск НКУС. Раніцай 22 чэрвеня 1941 года асабовы склад эскадрыллі прыбыў на аэрадром па баявой трывозе, але быў разбомблены і ўжо, практычна, не існаваў. Самалёты, якія знаходзіліся на палявых пляцоўках, нямецкія войскі знішчылі або захапілі. Разведвальныя самалёты Р-10, якія паспелі падняцца ў паветра да пачатку бамбардзіравання, не былі прызначаны для паветраных баёў, таму з вылету не вярнуліся.

У 1962 годзе на месцы былога вайсковага аэрадрома адкрылі грамадзянскі. Тады пачаў лятаць самалёт «Іл-14» па маршруце Масква — Гродна — Масква. Акрамя гэтага з аэрадрома Караліно самалёты ляталі ў Мінск, Кіеў, Адэсу і Крым. У 1970-я гады на аэрадроме пабудавалі дыспетчарскую.

У канцы 1983 года ў мястэчку Абухава адкрылі новы гродзенскі аэрапорт. Аэрапорт у Караліно закрылі. Зараз на аэрадроме базіруецца Гродзенскі аэраклуб. Будынак былой дыспетчарскай аэрадрома спрабуюць прадаць з аўкцыёну з 2022 года.

Гл. таксама
-----------

* Гродна (аэрапорт)
* Авіякампанія «Гродна»

Крыніцы
-------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  У Гродне прадаюць будынак з цікавай вежай недалёка Юбілейнага возера: там могуць з’явіцца офісы і крамы