Магіла Міны Віткайц, Бург, Германія
**Мі́на Ві́ткайц** (н.-луж.: Mina Witkojc, ням.: Wilhelmine Wittka, 25 мая 1893, Бург, Германія — 11 лістапада 1975, Папітц, ГДР) — ніжнялужыцкая паэтка, празаік, перакладчыца, журналістка і публіцыст. Разам з ніжнялужыцкім паэтам Мата Косыкам лічыцца класікам ніжнялужыцкай паэзіі. Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 25 мая 1893 года ў горадзе Бург ў сялянскай сям’і Фрыца Поленьца і Марыяны Віткайц. У раннім дзяцінстве стала сіратой. З 1899 па 1907 год вучылася ў сярэдняй школе ў Бурзе. З 1907 года на працягу 10 гадоў працавала ў Берліне пакаёўкай, фларысткай і на ваенным прамысловым прадпрыемстве. У 1917 годзе вярнулася ў родны горад, дзе стала працаваць наёмным работнікам у сельскай гаспадарцы.

У жніўні 1921 года пазнаёмілася з групай чэшскіх і верхнялужыцкіх інтэлектуальных дзеячаў, якія натхнілі яе займацца культурнай дзейнасцю сярод лужычанаў. У 1922 годзе апублікавала свой першы верш у часопісе «Лужыца». У 1923 годзе пераехала ў Баўтцэн, дзе да 1931 года працавала рэдактарам ніжнялужыцкай газеты Serbski Саѕnik. Падчас яе рэдагавання наклад газеты дасягнуў з 200 да 1200 асобнікаў. У гэты ж час супрацоўнічала з лужыцкімі грамадскімі дзеячамі Арнаштам Мукай і Янам Чыжай. У 1925 годзе выпусціла свой першы паэтычны зборнік «Dolnoserbske basni» (Ніжнялужыцкія вершы). У 1926 годзе прымала ўдзел у Еўрапейскім кангрэсе нацыянальных меншасцяў, які адбыўся ў Жэневе. У гэты ж час займалася перакладамі на ніжнялужыцкую мову творы чэшскіх пісьменнікаў Бажэны Немцовай і Петра Безруча. Адкрыла ніжнялужыцкіх народных пісьменніц сясцёр Лізу Домашкайц і Мар’яну Домашкайц і дапамагала ім займацца літаратурнай дзейнасцю.

У гады Веймарскай рэспублікі неаднаразова прыцягвалася да суду «за антынямецкую дзейнасць».

У 1933 годзе нацысцкі рэжым забараніў ёй займацца літаратурнай і журналісцкай дзейнасцю і яна засталася без сродкаў на існаванне, у сувязі з чым яна вярнулася ў Бург, дзе стала працаваць наёмным работнікам у сельскай гаспадарцы. У 1941 годзе яна з-за сваёй дзейнасці сярод лужычанаў была абвешчаная нацысцкім рэжымам «шкодным элементам» і адпраўлена ў Эрфурт, дзе яна прапрацавала ў сельскагаспадарчым прадпрыемстве да канца Другой сусветнай вайны. У 1945 годзе яна апублікавала паэму «Erfurtske spomnjeśa» (Эрфурцкія ўспаміны), у якой апісала сваё жыццё ў Эрфурце.

У 1946 годзе яна пераехала на нядоўгі час у Баўтцэн, дзе працавала ў лужыцкай грамадскай арганізацыі Домавіна, потым пераехала ў Прагу, дзе пражывала да 1954 года. Вярнуўшыся ў 1954 годзе ў родны горад, яна жыла ў ім да сваёй смерці ў 1975 годзе.

У 1964 годзе за сваю літаратурную дзейнасць была ганаравана прэміі імя Якуба Чышынскага.

У апошнія гады свайго жыцця жыла ў доме састарэлых у вёсцы Папітц каля Бурга. Памерла 11 лістапада 1975 года і была пахаваная на могілках у горадзе Бург.

Літаратурная дзейнасць
----------------------

Пісала празаічныя творы і вершы для ніжнялужыцкай газеты «Nowy Casnik». Была адным з арганізатараў ніжнялужыцкага літаратурнага зборніка «Serbska Pratyja». У 1934 годзе выдала паэтычны зборнік «Wĕnašk błośańskich kwĕtkow», які прынёс ёй вядомасць.

Асноўныя сачыненні
* *Dolnoserbske basni*, 1925;
* *Wěnašk błośańskich kwětkow*, 1934;
* *Erfurtske spomnjeśa*, автобиография, 1945;
* *K swětłu a słyńcu*, Berlin 1955;
* *Prědne kłoski*, Berlin 1958;
* *Po drogach casnikarki*, Bautzen 1964, ISBN 3-7420-0281-3;
* *Pśedsłowo k antologiji Jadna z nich jo šołtowka: antologija noweje dolnoserbskeje literatury*, Budyšyn 1971.

Пасмяротныя выданні
* *Echo aus dem Spreewald*, Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1857-4.

* Яе імем названа сярэдняя школа ў вёсцы Вербен;
* У сяле Вербен знаходзіцца невялікі музей, прысвечаны дзейнасці Міны Віткайц.

Зноскі
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 26 красавіка 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. ↑  Гугнин А. А. Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, стр. 145

Літаратура
----------

* Гугнин А. А. Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М. 1997, стр. 139, 144—145, 153, 155, 158, 160, 175, 191, ISBN 5-7576-0063-2
* Christiane Piniek: Mina Witkojc, Echo aus dem Spreewald. Bautzen: Domowina-Verlag, 2001.
* A. Karichowa: Wona jo «swoje» Blota lubowala. W: Płomje. 2003,05, S.20.
* Gespräch mit Frau Golzbuder (Sorbischlehrerin der Grundschule Krieschow) + zusätzlichen Material
* Mina Witkojc (Wuberk jo zestajił Kito Lorenc.) Budyšin. Ludowe Nakładnistwo Domowina, 1973.

Спасылкі
--------

* Біяграфія Архівавана 18 сакавіка 2016.  (ніжнялуж.)
* Біяграфія Архівавана 19 жніўня 2014.  (ням.)
* Бібліяграфія  (ням.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 122403969 · GND: 118634119 · ISNI: 0000 0001 0903 8839 · LCCN: n87921962 · NKC: kup20010000112143 · NLP: A23457193 · NTA: 06974176X · NUKAT: n94201875 · SUDOC: 220338515 · VIAF: 56664548 |

 |