У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кастрэн.

**Маціяс Аляксандэр Кастрэ́н** (фінск.: Matthias Alexander Castrén; 2 снежня 1813, Тэрвала, — 7 мая 1852, Хельсінкі) — фінскі філолаг, даследчык фіна-ўгорскіх і самадыйскіх моў, фінскага і саамскага фальклору; заснавальнік параўнаўчай уралістыкі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вялікай сям’і, дзе апроч Маціяса было яшчэ 5 дзяцей. Першае імя атрымаў у гонар дзядзькі-пастара, другое — у гонар імператара Аляксандра I. Пасля смерці бацькі сям’я была ў цяжкім фінансавым становішчы, але 16-гадовы Маціяс у 1830 годзе паступіў у Хельсінкскі ўніверсітэт. Катрэн быў удумлівым і троху рассеяным студэнтам, меў не шмат сяброў. У першыя летнія канікулы паехаў з Хельсінкі да маці, даваў прыватныя ўрокі. Ва ўніверсітэце аддаваў перавагу вывучэнню моў, да чаго быў заахвочаны кнігай дацкага мовазнаўца Расмуса Раскі. У 1836 годзе атрымаў ступень кандыдата філасофіі. Яшчэ студэнтам Кастрэн зацікавіўся фінскай мовай і фальклорам.

Улетку 1838 года Кастрэн здзейсніў першую навуковую паездку, вывучаў саамскую мову, саамскі фальклор і міфалогію ў фінскай Лапландыі. Сабраныя матэрыялы Кастрэн выкарыстаў для дысертацыі *De affinitate declinationum in lingua Fennica, Esthonica et Lapponica* (лац.) («Пра асаблівасці скланення ў фінскай, эстонскай і саамскай мовах»), напісанай у 1839 годзе.

У 1839 годзе Кастрэн падарожнічаў па Карэліі, а ў 1841 годзе разам з Эліясам Лёнратам пачаў трохгадовую экспедыцыю па Урале. Перад паездкай выйшаў зроблены Кастрэнам пераклад Калевалы на шведскую мову. Па вяртанні Кастрэн апублікаваў манаграфіі *Elementa grammatices Syrjaenae* і *Elementa grammatices Tscheremissae* (абедзве 1844), адпаведна, пра мову комі і марыйскую.

У 1845 годзе Кастрэн абараніў доктарскую дысертацыю, дзе выказаў гіпотэзу пра генетычнае радство ўральскіх і алтайскіх моў. У тым жа годзе выйшаў яго артыкул па-шведску «Пра значэнне націску ў саамскай мове». У 1845 годзе Кастрэн па даручэнні Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук паехаў у Сібір для далейшага вывучэння тамашніх моў. Падчас гэтай экспедыцыі ён наведаў Табольск, Бярозаў і Абдорск, даследаваў басейны рэк Іртыш, Об і Енісей, праехаў Ачынскую і Мінусінскія стэпы, а таксама Саянскія горы і Прыбайкалле.

З паездкі ў Сібір Кастрэн вярнуўся ў 1849 годзе з падарваным здароўем і матэрыяламі для навуковай працы, яго навуковая спадчына складае 12 тамоў, у т. л. манаграфіі пра хантыйскую мову *Versuch einer ostjatischen Sprachlehre* (1849) і *De affixis personalibus linguarum Altaicarum* (1850). З 1851 года Кастрэн быў прафесарам Хельсінкскага ўніверсітэта на ўпершыню створанай кафедры фінскай філалогіі і працаваў над слоўнікаў самадыйскіх моў.

Памёр ад сухотаў ў 1852 годзе.

Сям’я
-----

Сын Маціяса Кастрэна — Роберт Кастрэн (1851—1883), вядомы фінскі гісторык і публіцыст, сын Роберта — Гунар Кастрэн[fi] (1878—1959), літаратуразнавец, прафесар Хельсінкскага ўніверсітэта.

Кастрэн і сучаснасць
--------------------

22 снежня 1990 года ў Хельсінкі было заснавана Таварыства Маціяса Аляксандэра Кастрэна, мэтай якога аб’яўлена ўстанаўленне і развіццё сувязяў паміж фінамі і тымі народамі Расіі, якія гавораць на ўральскіх (фіна-ўгорскіх і самадыйскіх) мовах. Таварыства Кастрэна з’яўляецца грамадскай арганізацыяй, членамі якой могуць быць грамадзяне Фінляндыі, так і іншых краін, а таксама аб’яднанні асоб. Таварыства атрымлівае дзяржаўную фінансавую падтрымку.

2—4 снежня 2013 года ў Лапландскім універсітэце (Раваніемі, Фінляндыя) адбылася навуковая канферэнцыя «Пазнанне Поўначы — глабальная спадчына М. А. Кастрэна», прысвечаная 200-годдзю з дня нараджэння навукоўца. У праграме канферэнцыі — даклады, прысвечаныя даследаванням Кастрэна і іншых піянераў філалогіі і этнаграфіі, а таксама агляд сучасных даследаванняў у галіне фіна-ўгразнаўства, культуры, рэлігіі і міфалогіі.

Публікацыі
----------

* *Кастрен М. А.* Путешествие по Лапландии, Северной России и Сибири в 1838—1844, 1845—1849 гг. — СПб. 1860.

Зноскі
------

1. 1 2  Matthias Alexander Castren // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2  Matthias Alexander Castrén // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7  Салминен Т. 2004
4. ↑  Общество М. А. Кастрена **(нявызн.)**.  helsinki.fi. Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2013. Праверана 26 лістапада 2013.
5. ↑  Афіцыйны сайт Таварыства Кастрэна  (фін.)
6. ↑  На «кастреновской» конференции в Лапландии расскажут о медвежьих обрядах и французах среди саами **(нявызн.)**.  Сайт Інфармацыйнага цэнтра Finugor (25 лістапада 2013). Архівавана з першакрыніцы 4 снежня 2013. Праверана 26 лістапада 2013.
7. ↑  Konferenssi Matthias Alexander Castrénin kulttuuriperinnöstä (фін.).  Сайт Лапландскага ўніверсітэта (25 лістапада 2013). Архівавана з першакрыніцы 3 снежня 2013. Праверана 2 снежня 2013.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Богораз-тан В. Г.* Кастрен — человек и учёный // Памяти М. А. Кастрена: к 75-летию дня смерти /АН СССР — Л. 1927. — С. 3—35. — (Очерки по истории знаний. Вып. II).
* *Муравьёв В. Б.* Вехи забытых путей (Матиас Кастрен). — М.: Географгиз, 1961.
* *Салминен Т.* Маттиас Александр Кастрен // Сто замечательных финнов. Калейдоскоп биографий = 100 suomalaista pienoiselämäkertaa venäjäksi / Ред. Тимо Вихавайнен (*Timo Vihavainen*); пер. с финск. И. М. Соломеща. — Хельсинки: Общество финской литературы (*Suomalaisen Kirjallisuuden Seura*), 2004. — 814 с. — ISBN 951-746-522-X.. — Электронная версія кнігі на сайце Фінскага біяграфічнага таварыства. —  Архівавана 10 мая 2012. з першакрыніцы 18 снежня 2012. (Праверана 27 снежня 2012).

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Маціяс Аляксандэр Кастрэн**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Нацыянальная біяграфія Фінляндыя · Рускі біяграфічны · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12819883x · GND: 118667467 · ISNI: 0000 0001 0893 3567 · LCCN: n88115245 · NKC: jx20130105001 · NLG: 142853 · NTA: 072973307 · NUKAT: n2009162006 · LIBRIS: 180593 · SUDOC: 12568200X · VIAF: 44426260 |

 |