**«Басо́вішча»** (**Фестываль Музыкі Маладой Беларусі**, польск.: Basowiszcza) — штогадовы фестываль беларускай альтэрнатыўнай і рок-музыкі, які рэгулярна праводзіўся Беларускім аб’яднаннем студэнтаў (БАС) на некамерцыйнай аснове на лясной паляне Борык каля мястэчка Грудак на Беласточчыне з 1990 да 2019 года. Арганізатары вырашылі, што 30-е па ліку «Басовішча» стане апошнім.

Фэст адбываўся на працягу двух ліпеньскіх дзён. Традыцыйна на фестывалі ладзіўся конкурс маладых выканаўцаў, якія даслалі свае заявы на ўдзел і паспяхова прайшлі адбор. Штогод на фестываль прыязджала ад пяці да дванаццаці тысяч чалавек.

Удзельнікі
----------

Асноўны артыкул: **Спіс удзельнікаў Басовішча**
Гурт «Pomidor/OFF» на «Басовішчы-2008».
Штогод у асноўнай частцы праграмы «Басовішча» бралі ўдзел каля двух дзясяткаў гуртоў. Пераважная колькасць з іх з’яўляліся беларускімі, але звычайна ў праграму ўваходзілі некалькі польскіх гуртоў. Цягам некалькіх апошніх гадоў у фестывалі ўзялі ўдзел гурты з Літвы («IR», «Mountainside  (літ.) (бел.»), Украіны («Тінь Сонця  (бел. (тар.)) (бел.», «…и Друг Мой Грузовик  (укр.) (бел.») і гурт з Італіі («Orchestra Arturo Piazza»).

Сярод гуртоў з Беларусі практычна кожны год удзел бралі «N.R.M.», «ULIS», «Neuro Dubel», «Крама». Сярод гуртоў з Польшчы — «ZERO-85», «RIMA».

У першы дзень фестывалю перад асноўнай часткай звычайна ладзілася вольная сцэна, дзе гурты маглі прадэманстраваць свае здольнасці.

Выступ гурта «Крама» на «Басовішчы-2007».
У 2007 годзе фестываль працягваўся тры дні замест традыцыйных двух, у выніку чаго больш за 30 гуртоў атрымалі магчымасць выступіць на «Басовішчы».

### Конкурсная частка

Пераможцы конкурснай часткі «Басовішча-2008» — гурт TLUSTA LUSTA.
У 1992 годзе ў праграму фэстываля быў уключаны конкурс маладых выканаўцаў, за перамогу ў якім маладыя гурты атрымлівалі прызы: звычайна фінансавыя ўзнагароды альбо час запісу ў студыі. У розныя гады пераможцамі конкурсу станавіліся гурты «R.F.Braha» (1997); «КальЯн» (1998); «Znich», «Deviation», «Exist», «Алесюкі» (1999); «Сонца Мао», «PostScriptum  (укр.) (бел.», «Zet», «RIMA» (2000); «Impatt», «Бан-Жвірба», «Праект 2001», «ZERO-85» (2001); «Partyzone», «BN», «STOD» (2002); «Triquetra», «Сьцяна», «IQ48», «Indiga» (2003); «Таксі», «Сонцаварот», «Tarpach», «HMP» (2004); «5set5  (бел. (тар.)) (бел.», «Зьмяя», «Mauzer», «Imprudence» (2005); «Parason», «S.D.M.», «Vodar Susviet», «Людзі Сьвятла», «Nevma» (2006); «Фляўс і Кляйн», «SOK», «Unia» (2007); «TLUSTA LUSTA», «Spita/\ь F», «Глюкі» (2008) і іншыя.

У 2009 годзе пры правязенні юбілейнага, дваццатага фэсту, ад конкурсу маладых выканаўцаў было вырашана адмовіцца. Як патлумачыла намесніца старшыні Беларускага аб’яднання студэнтаў Кася Кузьміч, няма сэнсу рабіць конкурс і раздаваць узнагароды, бо *«гурты, якія перамагалі ў конкурсе апошнім часам, па-сапраўднаму так і не даказалі сваю вартасць»*. Замест маладых гуртоў былі запрошаны пераможцы конкурсаў папярэдніх гадоў.

Публіка
-------

Публіка на «Басовішчы-2007».
Штогод «Басовішча» наведвала некалькі тысячаў гледачоў. Чакалася, што фестываль 2008 года наведаюць 3 тысячы гледачоў.

### Візавае пытанне

Ад 21 снежня 2007 года Польшча далучылася да краінаў-удзельніц Шэнгенскай зоны. Гэта падвысіла кошт аднаразовых візаў для грамядзянаў Беларусі з 5 да 60 еўра з дадаваннем больш жорсткіх патрабаванняў для атрымання візы. У 2008 годзе Беларускае аб’яднанне студэнтаў вяло перамовы з Міністэрствам замежных справаў Польшчы пра спрошчанае атрыманне бясплатных візаў для наведвальнікаў фестывалю з Беларусі. Дамова была дасягнута, але з абмежаваннем у 150 бясплатных візаў для гледачоў, бо колькасць усіх ахвотных значна перавышала консульскія магчымасці, у выніку чаго візы атрымалі тыя, хто найхутчэй падаў заяўкі.

У 2009 годзе вырашэннем пытання з візамі займаўся гарадзенскі рух «За Свабоду!» як суарганізатар «Басовішча-2009». Уся візавая падтрымка гледачоў фэстываля ажыццяўлялася праз польскі кансулят у Гродна, бо дамовіцца пра выдачу бясплатных візаў для гледачоў у Мінску ў арганізатараў не атрымалася. У выніку візы атрымалі каля 600 з тысячы ахвотных патрапапіць на фестываль. Паводле словаў каардынатара фестываля Паўла Мажэйкі людзі прынеслі дакументы ў апошнія дні, таму кансулят проста не здолеў разгледзець усе заяўкі за малы час. У выніку візу не атрымалі каля 400 чалавек з тых, што падалі дакументы. Паводле іншых звестак, праз гродзенскі рух «За Свабоду!» бясплатныя візы атрымалі 800 чалавек.

Размяшчэнне і даезд
-------------------

Сцэна, дзе праводзіцца фестываль, размяшчаецца на лясной паляне Борык (польск.: Borek). Падчас правядзення фестываля тут ствараецца намётавае мястэчка, дзе жыве ў намётах у дні фэсту большасць гледачоў, і разгортваецца інфраструктура харчавання і пітва. Намётавае мястэчка звычайна ахоўваецца, уваход на яго і размяшчэнне намётаў платны, хаця і не вельмі дарагі (каля 10 злотых).

На аўтамабілі да месца правядзення фестываля з Беларусі даехаць можна праз памежны пераход Бераставіца — Баброўнікі да паварота на Гарадок, з Беластоку — па дарозе 65. Цягніком з Гродна можна патрапіць у Кузніцу Беластоцкую, адкуль аўтобусам ці цягніком да Беластоку. З цэнтральнага аўтавакзала ў Беластоку да Гарадка (прыпынак польск.: Waliły-Stacja) аўтобусам. З Мінску звычайна арганізуецца групавы даезд ахвотных адразу да месца правядзення фестываля.

Забароны
--------

У 2006 годзе арганізатары сутыкнуліся з забаронай правядзення канцэртаў «Адборышча» (адборачнага тура да «Басовішча-2006») у Мінску.

Ацэнкі
------

Журналіст Ян Максімюк, гаворачы пра значэнне фестывалю, адзначае, што «Басовішча» было задумана на Беласточчыне як адзін з захадаў, што ўключае рэгіянальную беларускасць у агульнабеларускі кантэкст. У доўгатэрміновай перспектыве гэта аказалася памылковым і безвыніковым. На «Басовішчы» выступалі штораз іншыя і штораз лепшыя гурты з Мінску, але тое, што яны спявалі, было ўжо па-за мясцовым падляскім кантэкстам, прынамсі па-за кантэкстам маладых, якія танчылі перад сцэнай і пілі піва ў кустах, але ніякага беларускага мэсыджу на «Басовішчы» ўжо не лавілі. 

Таццяна Заміроўская на старонках «БелГазеты» ў 2007 годзе пісала, што фестываль *«з’яўляецца адзіным і найстарэйшым музычным конкурсам, у рамках якога маладыя беларускія рок-гурты могуць сябе праявіць і атрымаць цалкам важкі прыз»*. 

Рок-князёўна Кася Камоцкая як калумніст «БелаПАН» у 2008 годзе давала такую ацэнку фестывалю: *«„Басовішча" задумвалася не як фестываль беларускай музыкі ў выгнанні, а як свята мясцовых беластоцкіх беларусаў»*.

У 2019 годзе Лёша Горбаш з «34mag» у рэтраспектыве 2010–2019 гадоў назваў фестываль *«Меккай беларускай рок-музыкі»*. Алег Клімаў, шэф-рэдактар «Музыкальной газеты», у 2003 годзе так апісаў фестываль: *«„Басовішча" — гэта беларускі „Вудстак", толькі на тэрыторыі Польшчы, якая мяжуе з Беларуссю. Таму пра фэст гэты не ведае ніхто не толькі ў свеце, але і нават у астатняй Польшчы. Крутое, увогуле, свята жыцця»*.

Крыніцы
-------

1. ↑  *Мінчонак, Аляксей*. "Рок-кола" vs. "Басовішча"  (бел.)(недаступная спасылка). *Тузін Гітоў*.  mpby.ru (30 кастрычніка 2006). Архівавана з першакрыніцы 4 кастрычніка 2019. Праверана 4 кастрычніка 2019.
2. ↑  svaboda.org
3. ↑  *Максімюк, Ян*. Некалькі словаў пра «Басовішча», якіх ня скажа ніхто  (бел.).  Беларуская служба Радыё «Свабода» (13 ліпеня 2019). Архівавана з першакрыніцы 6 сакавіка 2020. Праверана 6 сакавіка 2020.
4. ↑  *Канапкін, Ягор*. У конкурсе Басовішча сёлета спаборнічаюць 28 гуртоў  (бел.).  generation.by (4 чэрвеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 31 кастрычніка 2013. Праверана 22 лютага 2019.
5. ↑  *Мінчонак, Аляксей*. "Басовішча-2004": нашая справаздача  (бел.)(недаступная спасылка).  Тузін Гітоў (2004). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2004. Праверана 18 лістапада 2019.
6. ↑  Самусик, Ольга "ОСА"; Червяков, Сергей; Помидоров, А. (2004). "«Басовище» :: Низвержение устоев". *Музыкальная газета* [руская] (14). Архівавана з арыгінала 2020-01-09. Праверана 2020-09-07. каждый год народу съезжается от пяти до двенадцати тысяч человек `{{cite journal}}`: Невядомы параметр `|dead-url=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)
7. ↑  *Еврорадио*. Лёник Тарасевич: Первое "Басовище" больше напоминало студенческую встречу (руск.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (13 чэрвеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
8. ↑  *Еўрарадыё*. Лёнік Тарасевіч: Першае "Басовішча" больш нагадвала студэнцкую сустрэчу  (бел.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (12 чэрвеня 2014). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
9. ↑  *Воля Кузьміч.*. У праграме Басовішча-2007 больш за 30 гуртоў **(нявызн.)**.  Generation.by. Праверана 30 чэрвеня 2018.
10. ↑  Карпюк, Ілона (2010-07-25). "Толькі „зорачкі" на „Басовішчы-2010" не засвяціліся" (PDF). *Ніва* (30): 3. ISSN 0546-1960. Архівавана з арыгінала (PDF) 2020-03-18. Праверана 2020-03-18. `{{cite journal}}`: Невядомы параметр `|dead-url=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)
11. ↑  *Шульц, Міра*. Куды знікаюць пераможцы "Басовішча"?  (бел.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (15 ліпеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 18 ліпеня 2013. Праверана 21 студзеня 2020.
12. ↑  *Шульц, Мира*. Куда исчезают победители "Басовища"? (руск.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (15 ліпеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 21 ліпеня 2013. Праверана 21 студзеня 2020.
13. ↑  *Сяргей Будкін.*. «Басовішча»: «У конкурсе няма сэнсу» **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Тузін Гітоў. Архівавана з першакрыніцы 8 студзеня 2011. Праверана 30 чэрвеня 2018.
14. ↑  ХХ Фэстываль Музыкі Маладой Беларусі Басовішча 17—18 ліпеня 2009 **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  basowiszcza.org. Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2009. Праверана 30 чэрвеня 2018.
15. 1 2  *Зьміцер Панямонаў*. На «Басовішчы» чакаюць 3 тыс. гледачоў, але беларускім фанам далі толькі 150 віз **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (10 ліпеня 2008). Архівавана з першакрыніцы 6 верасня 2023. Праверана 30 чэрвеня 2018.
16. ↑  *AFP in Gr​​ódek*. 'Here we breathe freedom': Basowiszcza festival amplifies Belarus opposition (англ.).  The Guardian (20 ліпеня 2015). Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2020. Праверана 22 лютага 2020.
17. ↑  *Маша Яр.*. Візу на «Басовішча» можна атрымаць толькі ў Гродне **(нявызн.)**.  Еўрапейскае радыё для Беларусі (26 чэрвеня 2009). Праверана 30 чэрвеня 2018.(недаступная спасылка)
18. ↑  *Ганна Балаховіч.*. Каля 400 чалавек не атрымалі візы на «Басовішча» **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (16 ліпеня 2009). Архівавана з першакрыніцы 21 ліпеня 2009. Праверана 30 чэрвеня 2018.
19. ↑  Выдадзена больш за 800 пашпартоў з візамі **(нявызн.)**.  LiveJournal. Праверана 30 чэрвеня 2018.
20. ↑  *Маліноўскі, Ілля*. Як на "Басовішчы" рыкаў Таболіч, а Крама адправіла інструменты ў Пецярбург  (бел.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (16 ліпеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 21 ліпеня 2013. Праверана 20 студзеня 2020.
21. ↑  *Малиновский, Илья*. Как на "Басовище" рычал Таболич, а Krama отправила инструменты в Петербург (руск.).  Еўрапейскае радыё для Беларусі (16 ліпеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2016. Праверана 20 студзеня 2020.
22. ↑  *Будкін, Сяргей; Мінчонак, Аляксей*. "Басовішча" - ідэалягічна небясьпечнае мерапрыемства  (бел.). *Тузін Гітоў*.  mpby.ru (23 чэрвеня 2006). Архівавана з першакрыніцы 17 лістапада 2019. Праверана 17 лістапада 2019.
23. ↑  svaboda.org
24. ↑  Замировская, Татьяна (2007-06-18). "Фактор «Евровидения»". *БелГазета* [руская] (24 (594)). Архівавана з арыгінала 15 лютага 2020. Праверана 2020-02-15. `{{cite journal}}`: Невядомы параметр `|dead-url=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка); Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)
25. ↑  *Камоцкая, Кася*. Кася Камоцкая. ШОУ-БІЗ. Салідарны з рок-н-ролам?  (бел.).  БелаПАН (17 жніўня 2008). Архівавана з першакрыніцы 30 сакавіка 2015. Праверана 3 лютага 2020.
26. ↑  *Горбаш, Леша; Кашликов, Антон; palasatka*. Вспомнить все: таймлайн беларусской музыки 2010–2019 (руск.).  34mag (26 снежня 2019). Архівавана з першакрыніцы 30 снежня 2019. Праверана 30 снежня 2019.
27. ↑  Климов, Олег (2003). "Фестиваль "Рок-коронация" :: Бодался Цыбин с N.R.M." *Музыкальная газета* [руская] (2). Архівавана з арыгінала 2019-08-29. Праверана 2020-04-19. `{{cite journal}}`: Невядомы параметр `|dead-url=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Басовішча
* Афіцыйны сайт фестывалю Архівавана 18 чэрвеня 2004.
* Артыкул на Generation.bY «5 рэчаў, якія трэба ведаць пра Басовішча»
* Відэакліпы выступаў гурта ULIS з першага «Басовішча-1990» — Радыё Свабодная Еўропа
* Дакументальны фільм пра 30 год гісторыі «Басовішча» — Белсат

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK |

| ⛭Музычны фестываль «Басовішча» |
| --- |
| Фестывалі | 1990 ·  1991 ·  1992 ·  1993 ·  1994 ·  1995 ·  1996 ·  1997 ·  1998 ·  1999 ·  2000 ·  2001 ·  2002 ·  2003 ·  2004 ·  2005 ·  2006 ·  2007 ·  2008 ·  2009 ·  2010 ·  2011 ·  2012 ·  2013 ·  2014 ·  2015 ·  2016 ·  2017 ·  2018 ·  2019 |
| Іншае | 
Спіс удзельнікаў Басовішча · 
Фільм · 
CD
 |