Асноўныя артыкулы: **Беларуска-азербайджанскія адносіны** і **Міжнароднае ваеннае супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь**
РСЗА В-200 «Паланэз» беларускай вытворчасці на ваенным парадзе ў Баку, 2018 год.
**Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Азербайджана** — адзін з кірункаў сумеснай дзейнасці Рэспублікі Беларусь і Азербайджанскай Рэспублікі, звязаны з ваеннымі, ваенна-палітычнымі і ваенна-тэхнічнымі пытаннямі.

Агульны агляд
-------------

Многія аспекты двухбаковага ўзаемадзеяння ў гэтай галіне засакрэчаны, аднак, у крыніцах адкрытага доступу ўсё ж утрымліваюцца пэўныя звесткі, якія дазваляюць зрабіць выснову аб доўгатэрміновай і цеснай кааперацыі. Больш таго, Азербайджан лічыцца адным з галоўных пакупнікоў зброі ў Беларусі.

На пэўныя акцэнты ў палітыцы афіцыйнага Мінска на азербайджанскім напрамку паказвае спецыфіка кадравай палітыкі ў частцы фарміравання дыпламатычнага корпуса, і канкрэтна – фігура беларускага пасла ў Баку. У лістападзе 2020 года гэтую пасаду заняў генерал-палкоўнік Андрэй Раўкоў, у мінулым міністр абароны і дзяржаўны сакратар Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. Таксама вельмі сімвалічна, што пераемнік Раўкова на пасадзе кіраўніка ваеннага ведамства, генерал-лейтэнант Віктар Хрэнін свой першы замежны візіт нанёс менавіта ў Азербайджан. Палітычны аглядальнік Аляксандр Шпакоўскі пісаў, што тым самым беларускія ўлады падкрэслілі даверны характар адносін і значнасць узаемадзеяння дзвюх дзяржаў у галіне абароны і бяспекі.

Ваенна-тэхнічная сфера
----------------------

Баку з’яўляецца адным з ключавых партнёраў афіцыйнага Мінска ў галіне ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва, а паміж Дзяржаўным ваенна-прамысловым камітэтам Рэспублікі Беларусь і Міністэрствам абароннай прамысловасці Азербайджанскай Рэспублікі заключана адпаведнае пагадненне. з 2002 па 2022 год апошняя краіна знаходзілася ў лідарах па закупках розных відаў беларускага ўзбраення: на першым месцы па закупцы танкаў і артылерыі; на другім – па закупцы браняванай тэхнікі, на трэцім – па закупцы баявых самалётаў. У кастрычніку 2020 года, у разгар Другой Карабахскай вайны, кіраўнік дзяржавы Ільхам Аліеў у інтэрв’ю французскай газеце Le Figaro назваў Беларусь разам з Расіяй, Турцыяй і Ізраілем у якасці «асноўных пастаўшчыкоў» ваеннай прадукцыі для патрэб азербайджанскай арміі. 

Паводле афіцыйных звестак, у 2012 годзе Баку выдаткаваў на закупку беларускай вайсковай тэхнікі 167 млн долараў. У наступны час здарыўся правал (у 2013 годзе Мінск прадаў усяго на $ 32 млн, у 2014 і 2015 гадах і зусім закупак Баку не вырабляў), але ўжо ў 2016 годзе сітуацыя змянілася — Азербайджан, згодна з дакладам Стакгольмскага міжнароднага інстытута даследавання праблем міру (SIPRI), закупіў у Беларусі зброі адразу на $ 170 млн.

Варта таксама адзначыць, што ў 2008—2011 гадах азербайджанскія комплексы СПА С-125М «Пячора» і 9K33M3 «Аса-AKM» праходзілі мадэрнізацыю на беларускім прадпрыемстве «Тэтраэдр» (г. Мінск).

| Беларускія ваенныя пастаўкі ў Азербайджан |
| --- |
| Год | Прадукцыя | Заўвагі |
| 2005 | 19 адз. Т-72 |  |
| 2006 | 41 адз. Т-72 |  |
| 2008 | 3 адз. 2С7 «Піён» |  |
| 2009 | 5 адз. Су-25 і 9 адз. 2С7 «Піён» |  |
| 2002—2012 | 112 адз. Т-72, 60 адз. БТР-70, 90 адз. Д-30, 5 адз. Су-25 | без уліку 19 і 41 адз. Т-72 за 2005 и 2006, 30 адз. Д-30 за 2010, 5 і 1 адз. Су-25 за 2009 і 2010 |
| 2014 | 2 адз. Т38 «Стылет» |  |
| 2017 | 26 адз. 2С5 «Гіяцынт-Б» |  |
| 2018 | каля 10 адз. В-200 «Паланэз», невядомы лік «Навальніца-С» і «Навальніца-6» |  |
|

Карабахскі канфлікт
-------------------

Асноўны артыкул: **Беларусь і карабахскі канфлікт**
Беларуская ваенная прадукцыя выкарыстоўвалася азербайджанцамі ў ходзе Карабахскага канфлікту. У лістападзе 2018 года прэс-сакратар знешнепалітычнага ведамства Арменіі Ганна Нагдалян пракаментавала пастаўкі ўзбраенняў Азербайджану так:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Мы неаднаразова адзначалі, што не можам ставіцца да продажу зброі Азербайджану як да выключна дзелавой здзелцы. Гэта зброя, якая адымае жыцця нашых суайчыннікаў, нашых салдат, грамадзянскага насельніцтва. Гонка ўзбраенняў у нашым рэгіёне вельмі небяспечна. Што тычыцца продажу ўзбраенняў Азербайджану з боку Беларусі, то гэта разам з вышэйпералічанай заклапочанасцю таксама ставіць пад сумнеў усю логіку калектыўнай бяспекі, кідае выклік усёй логіцы супрацоўніцтва ў рамках АДКБ і непасрэдным чынам наносіць шкоду эфектыўнасці і аўтарытэту Арганізацыі. | "|

Паводле заявы прэзідэнта непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі Араіка Аруцюняна, падчас Другой Карабахскай вайны ў кастрычніку 2020 года Азербайджан абстраляў горад Сцепанакерт рэактыўнымі сістэмамі залпавага агню беларускай вытворчасці «Паланэз». У цэлым, наяўнасць у арсенале Узброеных Сіл Азербайджана дадзенага ўзору сур’ёзна ўзмацніла іх ўдарны моц і дазволіла кампенсаваць наяўнасць у армянскай арміі аператыўна-тактычных ракетных комплексаў «Іскандэр-Э» расійскай вытворчасці, што ўраўнаважыла магчымасці бакоў у гэтым класе ўзбраенняў.

У пачатку лістапада таго ж года азербайджанцы пры дапамозе беларускага комплексу РЭБ «Навальніца-С» знішчылі адзін армянскі беспілотнік у Тавузскім раёне. Дзякуючы комплексам «Навальніца-6» былі паспяхова падушаны сродкі СПА Нагорнага Карабаха і Арменіі, уключаючы зенітныя ракетныя комплексы «Аса», «Тор» і С-300.

Гл. таксама
-----------

* Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі
* Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Венесуэлы

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Александр Шпаковский.* Белорусский ВПК – для Вооруженных Сил Азербайджана // Каспийский институт стратегических исследований : официальный сайт. — 20 июля 2022.
2. ↑  Azerbaijan:Report for Selected Countries and Subjects **(нявызн.)**.  International Monetary Fund. Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 12 красавіка 2011.
3. ↑  Беларусь поставила в Азербайджан военную технику на сумму $167 млн. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2013. Праверана 19 верасня 2013.
4. ↑  АЗЕРБАЙДЖАН КУПИЛ У БЕЛАРУСИ ОРУЖИЕ НА 167 МЛН.ДОЛЛАРОВ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2013. Праверана 19 верасня 2013.
5. ↑  Минск хочет продавать Баку своё оружие вместо российского? — EurAsia Daily : интернет-издание. — 2 апреля 2018.
6. 1 2  Беларусь продала Азербайджану «оружие победы» Архівавана 4 лютага 2022.
7. 1 2 3 4  Завоюет ли Беларусь позиции на глобальных рынках оружия?
8. ↑  SIPRI: Кризисы стимулируют торговлю оружием в мире
9. ↑  Беларусь продала Азербайджану две батареи «Стилетов» — ВИДЕО
10. ↑  "Полонезы" для друга Алиева: сколько оружия Беларусь продала Азербайджану
11. ↑  МИД Армении: Мы не можем относиться к продаже оружия Азербайджану как к исключительно деловой сделке // Салідарнасць : газета. — 23 ноября 2018.
12. ↑  Степанакерт обстреливают «Полонезы» и «Смерчи» **(нявызн.)** (4 октября 2020). Праверана 5 кастрычніка 2020.
13. ↑  Азербайджан белорусскими «Грозами» глушил армянскую ПВО — видео // EADaily, 23 ноября 2020

Спасылкі
--------

* *Александр Шпаковский.* Белорусский ВПК – для Вооруженных Сил Азербайджана // Каспийский институт стратегических исследований : официальный сайт. — 20 июля 2022.