**Нацыянальны музей у Гданьску** (польск.: Muzeum Narodowe w Gdańsku) (да 1972 года **Паморскі музей у Гданьску**) - шматгаліновая ўстанова культуры, створаная ў 1948 годзе. Супрацоўнічае з Міністэрствам культуры і нацыянальнай спадчыны і занесена ў Дзяржаўны рэестр музеяў пад нумарам 76/134. Найбуйнейшая культурная ўстанова Памераніі.

Гісторыя
--------

Будынак Нацыянальнага музея ў Гданьску (1875)
Музей знаходзіцца ў будынках былога кляштара францысканцаў, працягвае традыцыі Гарадскога музея (Stadtmuseum) і Музея мастацкіх рамёстваў (Kunstgewerbemuseum). Першапачаткова ён існаваў пад назвай **«Гарадскі музей»**. У 1945 годзе ў знішчаны на 65% будынак пачалі звозіць знойдзеныя ў руінах Гданьска помнікі, іх было прыблізна 800. Яны былі рэстаўрыраваны і, па магчымасці, падвергнуты кансервацыі. Адначасова будынак знеслі, каб стварыць выставачную плошчу. 30 мая 1948 года музей быў адкрыты як **Дзяржаўны музей у Гданьску**, яго адкрывалі намеснік міністра культуры і мастацтва Польшчы – Уладзімір Сакорскі, а таксама дырэктар Нацыянальнага музея ў Варшаве – прафесар Станіслаў Лорэнц. Музей знаходзіўся ў клуатрах і пакоях на першым паверсе. На перабудаваным паверсе ўсё яшчэ працягваўся рамонт. 1 ліпеня 1948 года назва аб’екта была зменена, установа атрымала назву **«Паморскі музей»**. Першыя выставы прадстаўлялі мастацкую культуру Гданьска і Памор’я. Экспазіцыя ўключала еўрапейскую скульптуру і жывапіс, мастацкае майстэрства і польскі жывапіс XIX і XX стагоддзяў, прычым апошнія ў асноўным дзякуючы спонсарству Нацыянальнага музея ў Варшаве. У 1952 г. прэзентаваны вынікі археалагічных даследаванняў прафесара Конрада Яжджэўскага. У 1956 г. яны павярнулі ў Гданьск рэліквіі з СССР, вывезеныя падчас вайны. Яны былі прадстаўлены на выставе, адкрытай 30 верасня. Удзел у ёй прынялі: дырэктар аддзела музеяў ЮНЕСКА, доктар ван дэр Хеген, дырэктар Міжнароднага савета музеяў доктар Жорж Анры Рыўер, дырэктары польскіх музеяў і музеяў з Сафіі, Берліна, Прагі, Будапешта і Бухарэста. Акрамя 150 карцін, каля 4500 выяў і малюнкаў з некалькімі дзясяткамі скульптур, у Гданьск вярнуўся трыпціх «Страшны суд» Ганса Мемлінга – самая каштоўная праца ў музеі. У 1961 г. у музей трапіла частка царкоўных абразаў з Базілікі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, якія знаходзіліся ў калекцыях гарадскога музея да вайны. Урад ГДР павярнуў Польшчы 189 палотнішчаў і вышывак. Былі пабудаваны абшырныя музейныя калекцыі, у тым ліку археалагічныя, гістарычныя і этнаграфічныя помнікі. Археалагічныя, марскія і гістарычныя аддзелы, якія дзейнічалі ў музеі, далі пачатак незалежным музеям Гданьска: у 1960 г. - Марскі музей, у 1962 г. - Археалагічны музей і ў 1971 г. - Гістарычны музей горада Гданьска (цяпер музей Гданьска).

Ганс Мемлінг «Страшны суд» (1467-1471)
7 мая 1972 г. «Паморскі музей» быў перайменаваны ў «Нацыянальны музей». У цяперашні час у яго ёсць філіялы: Музей дзяржаўнага гімна ў Бендаміне (з 1978 г. у сядзібе Юзэфа Выбіцкага; збірае патрыятычныя калекцыі, прысвечаныя тэмам, звязаным з Мазуркай Дамброўскага і Юзэфам Выбіцкім); Этнаграфічны музей, першапачаткова аддзел, з 1979 года, потым філіял, з 1988 года. Знаходзіцца ў Амбары абатаў у Аліве, збірае калекцыі пазаеўрапейскіх культур і прадметы, звязаныя з людзьмі, пераселенымі з усходняга прымежжа Польскай Рэспублікі; аддзел сучаснага мастацтва ў Палацы абатаў у Аліве (з 1988 г. ён збірае і робіць даступнымі калекцыі, якія адлюстроўваюць найбольш важныя тэндэнцыі сучаснага польскага мастацтва; калекцыі сканцэнтраваны ў наступных раздзелах: жывапіс і малюнкі, графіка і мастацкія тканіны, кераміка і скульптура); Гданьская галерэя фатаграфіі (з 1995 г. – вул. Гробла I 3/5, потым Зялёная брама, створаная Асацыяцыяй польскіх мастакоў і дызайнераў у Гданьску ў 1977 г. як галерэя «GN»; асноўная ўвага надаецца старой фатаграфіі: Гданьска, Памежжа і мастацкім фатаграфіям); Філіял «Зялёнай брамы» (з 1999 года ён мае выставачную функцыю, не збірае ўласных калекцый) і Музей высакароднай традыцыі ў Вялікім Ваплева (з 2006 года ён служыць Паморскім цэнтрам кантактаў з польскай дыяспарай).

Частка выставы ў галоўным будынку Нацыянальнага музея ў Гданьску
Галоўны аддзел - аддзел старога мастацтва, размешчаны ў першапачатковым месцы музея, былым кляштары францысканцаў. Тут захоўваюцца і дэманструюцца калекцыі ювеліраў, волава, керамікі, мэблі, скульптуры, графікі, малюнкі і старыя карціны, сабраныя Гарадскім музеем. Таксама прадстаўлены «Страшны суд» Г. Мемлінга. Найбуйнейшай выставачнай арганізацыяй музея ў 1997 г. стала выстава «Aurea Porta Rzeczypospolitej». Гданьскае мастацтва з сярэдзіны XV да канца XVIII ст. Адразу пасля Другой сусветнай вайны і затым у 1994-1995 гадах францысканцы прыклалі намаганні, каб вярнуць будынак. У абарону музея ў сакавіку 1995 г. яго супрацоўнікі накіравалі спецыяльны ліст Папе Рымскаму Яну Паўлу ІІ, указаўшы на будынак, а таксама сабралі подпісы жыхароў Труймяста ў знак пратэсту, «Dziennik Bałtycki» надрукаваў спецыяльныя карткі для падпісання чытачоў. 14 чэрвеня 1995 г. Камісія па маёмасці пры апараце Савета Міністраў Польшчы адхіліла патрабаванні францысканцаў.

У 2017 годзе 6 філіялаў наведалі ў агульнай складанасці 162 137 наведвальнікаў.

Дырэктары
---------

* Ян Храніцкі (1948-1970)
* Януш Васовіч (1970-1974)
* Ян Пжала (1974-1980)
* Юзэф Кушэўскі (1980-1983)
* Тэрэза Мілеўска (1983-1988)
* Тадэвуш Пяскоўскі (1988-2004)
* Войцех Баніслаўскі (2004-2019)
* Яцэк Фрыдрых (з 1 студзеня 2020)

Філіялы музея
-------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Выява | Філіял | Адрас |
|  | Аддзел ранняга мастацтва - галоўны будынак | Таруньска 1
80-822, Гданьск |
|  | Аддзел сучаснага мастацтва (Палац абатаў) | Чыстэрсуў 18
80-330, Гданьск |
|  | Этнаграфічны музей (Амбар абатаў) | Чыстэрсуў 19
80-330, Гданьск |
|  | Зялёная брама
Гданьская галерэя фатаграфіі | Доўгі Тарг 24
80-828, Гданьск |
|  | Музей дзяржаўнага гімна ў Бендаміне | Бендамін 16
83-422, Новы Баркочын |
|  | Музей высакароднай традыцыі ў Вялікім Ваплева | Вялікае Ваплева
82-410, Стары Тарг |

Галерэя
-------

* Чаша з кветкамі, Ян Брэйгель-малодшы, (каля 1630)*Чаша з кветкамі*, Ян Брэйгель-малодшы, (каля 1630)
* Жаночы партрэт, Антоніс ван Дэйк, (каля 1630)*Жаночы партрэт*, Антоніс ван Дэйк, (каля 1630)
* Эцюд дзіцяці, Якаб Іорданс, (1626)*Эцюд дзіцяці*, Якаб Іорданс, (1626)
* Музыкант і спявак, Тэнірс Давід-малодшы, (каля 1650)*Музыкант і спявак*, Тэнірс Давід-малодшы, (каля 1650)
* Карытас, Франс Флорыс*Карытас*, Франс Флорыс
* Караблі ў моры, Ян Петэрс I, (каля 1650)*Караблі ў моры*, Ян Петэрс I, (каля 1650)
* Лодка Харона, Ісаак Клаш. ван Сваненбург, (каля 1625)*Лодка Харона*, Ісаак Клаш. ван Сваненбург, (каля 1625)
* Жанчына, якая абскубвае качку, Пітэр дэ Хох, (паміж 1665 і 1668 гадамі)*Жанчына, якая абскубвае качку*, Пітэр дэ Хох, (паміж 1665 і 1668 гадамі)
* Рыбак з сеткамі, Леон Вычулоўскі, (каля 1890)*Рыбак з сеткамі*, Леон Вычулоўскі, (каля 1890)
* Катэджы ў канала, Ян ван Гоен, былі часткай калекцыі Жака Гудстыкера*Катэджы ў канала*, Ян ван Гоен, былі часткай калекцыі Жака Гудстыкера

Зноскі
------

1. ↑  Архіўная копія (польск.)(недаступная спасылка).  www.gedanopedia.pl. Архівавана з першакрыніцы 18 мая 2021. Праверана 18 мая 2021.
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2021. Праверана 18 мая 2021.
3. ↑  Muzeum Narodowe w Gdańsku: 162 137 zwiedzających
4. 1 2  Jacek Friedrich nowym dyrektorem Muzeum Narodowego w Gdańsku (польск.).  trojmiasto.pl. Праверана 19 верасня 2020.
5. ↑  *Kennedy Grimsted, Patricia*. Nazi-Looted Art from East and West in East Prussia: Initial Findings on the Erich Koch Collection **(нявызн.)** (PDF).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 11059467 · BNF: 15996671w · GND: 1049652-X · ISNI: 0000 0001 2184 3865 · LCCN: n84235694 · NKC: olak2010488655 · NUKAT: n95210542 · SUDOC: 180610899 · VIAF: 150608279 · ULAN: 500305849 |

 |

| ⛭Славутасці Гданьска |
| --- |
| Гістарычныя мясціны | 
* Востраў збожжасховішчаў
* Галоўны горад
* Сяродмесце
* Градзіска
* Доўгая вуліца
* Доўгая набярэжная
* Доўгі торг
* Марыяцкая вуліца
* Піўная вуліца
* Стары горад
* Хлебніцкая вуліца

 | Герб Гданьска |
| Гістарычныя будынкі | 
* Бібліятэка Польскай акадэміі навук
* Брама-кран
* Вежа Яцак
* Высокая брама
* Вялікі арсенал
* Вялікі млын
* Галоўны чыгуначны вакзал
* Двор Артуса
* Двор брацтва Святога Георгія
* Дом прыродазнаўчага таварыства
* Дом Упхагена
* Залатая брама
* Залатая камяніца
* Зялёная брама
* Марыяцкая брама
* Малы млын
* Цыстэрцыянскае абацтва ў Аліве
* Політэхнічны ўніверсітэт
* Ратуша Галоўнага горада
* Ратуша Старога горада
* Страганярская брама
* Турэмная вежа
* Хлебніцкая брама

 |
| Храмы і капліцы | 
* Аліўскі кафедральны сабор
* Калегіяльны касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса
* Каралеўская капліца
* Касцёл Святога Мікалая
* Касцёл Святога Якуба
* Касцёл Святога Яна
* Касцёл Святой Барбары
* Касцёл Святой Брыгіты
* Касцёл Святой Кацярыны
* Касцёл Святой Троіцы
* Касцёл Святых Пятра і Паўла
* Сабор Святога Барталамея і апекі Найсвяцейшай Багародзіцы
* Марыяцкая базіліка

 |
| Музеі | 
* Археалагічны музей
* Крэпасць Віслаўйсце
* Музей Гданьска
* Музей Другой сусветнай вайны
* Музей Польскай пошты
* Еўрапейскі цэнтр «Салідарнасці»
* Музей бурштыну
* Нацыянальны музей
* Нацыянальны марскі музей

 |
| Гарадская скульптураі мемарыялы | 
* Крыж Тысячагоддзя
* Могілкі неіснуючых могілак
* Помнік абаронцам узбярэжжа
* Помнік абаронцам Польскай пошты
* Помнік каралю Яну III Сабескаму
* Помнік паўшым працаўнікам верфі
* Фантан Нептуна

 |