recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мурашкаедавыя** (*Myrmecophagidae*) — сямейства млекакормячых атрада непаўназубых.

Класіфікацыя
------------

Уключае 3 роды і 4 віды, распаўсюджаныя ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы:

* Род Карлікавыя мурашкаеды (*Cyclopes*)
	+ Карлікавы мурашкаед (*Cyclopes didactylus*)
* Род Гіганцкія мурашкаеды (*Myrmecophaga*)
	+ Гіганцкі мурашкаед (*Myrmecophaga tridactyla*)
* Род Чатырохпальцавыя мурашкаеды (*Tamandua*)
	+ Чатырохпальцавы мурашкаед (*Tamandua tetradactyla*)
	+ Мексіканскі тамандуа (*Tamandua mexicana*)

Памеры вагаюцца ад мініяцюрнага карлікавага мурашкаеда, які важыць менш за 400 г пры даўжыні цела 15 см, да гіганцкага мурашкаеда, вага якога пераўзыходзіць 30 кг, а даўжыня цела — 1,2 м. Самцы буйнейшыя за самак. Ва ўсіх мурашкаедаў доўгія, трубкападобныя пысы з маленькай, вузкай ротавай шчылінай. Вушы невялікія, круглявыя; вочы маленькія. У тамандуа і карлікавага мурашкаеда хвост хапальны, на канцы аголены. Пярэднія лапы пяціпальцавыя, узброеныя доўгімі і вострымі кручкаватымі кіпцюрамі; асабліва развіты кіпцюр на III пальцы (да 10 см). Заднія лапы 4 — ці 5-пальцавыя, з больш кароткімі кіпцюрамі. Вельмі доўгі, чарвякападобны язык служыць лоўчых органам: ён змочваецца ліпкай слінай, вылучаемай сліннымі залозамі. У гіганцкага мурашкаеда яго даўжыня дасягае 60 см; гэта больш, чым у любога іншага сухапутнага звера. Цела пакрыта густымі валасамі; яны кароткія і мяккія (карлікавы мурашкаед) або доўгія і грубыя (гіганцкі мурашкаед). Афарбоўка даволі кантрасная, ад шэрай да залаціста-бурай на спіне, жаўтлявая або шаравата-белая на жываце; для чатырохпальцавага мурашкаеда характэрныя чарнявыя палосы або шырокая чорная пляма на тулаве.

Чэрап падоўжаны і выглядае далікатным, але на самой справе яго косткі тоўстыя і трывалыя. Зубы цалкам адсутнічаюць.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Мурашкаедавыя** ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.11. Мн. 2000, С.33

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Новы |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776384863 · NKC: ph820598 |
**Мураўнічы** — курганныя могільнікі каля вёскі Мураўнічы Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзяцца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Змееў Бор, у лесе.

Апісанне
--------

Захаваліся 6 курганоў. Два з іх падоўжаныя: адзін даўжынёй 30 м, шырынёй 10—12 м, вышынёй 2,2 м. 3 заходняга і ўсходняга бакоў яго захаваліся раўкі глыбінёй да 0,5 м; другі даўжынёй 15 м, шырынёй 10 м, вышынёй 1,5 м. Чатыры курганы круглыя, дыяметрам 8—10 м, вышынёй 1—1,5 м. Даследавалі Л. В. Аляксееў (1956) і Г. В. Штыхаў (1981). Раскопкі не праводзіліся.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 417

Спасылкі
--------

* Мураўнічы (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.
**Уладзімір Яфімавіч Смірноў** (руск.: Владимир Ефимович Смирнов; 18 лістапада 1924, Барнаул — 14 лістапада 1943, Лёзненскі раён, Віцебская вобласць) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў горадзе Барнаул. Скончыў шэсць класаў школы, працаваў токарам на станкабудаўнічым заводзе і вучыўся ў аэраклубе. З 1943 года на 1-м Прыбалтыйскім фронце.
Член КПСС з 1943 года. Камандзір аддзялення гвардыі старшы сяржант У. Я. Смірноў вызначыўся ў баях за вызваленне Лёзненскага раёна. 12 лістапада 1943 года на чале аддзялення аўтаматчыкаў удзльнічаў у адбіцці варожай контратакі каля хутара Дзярабішча, знішчыў 12 ворагаў. 14 лістапада 1943 года адбыўся бой за вышыню ў раёне вёсцы Шумшчына. Памёр у баі, ратуючы жыццё камандзіра.

Пахаваны ў вёсцы Вялікае Сяло на вайсковых могілках, там пастаўлены помнік-скульптура воіна. У Лёзне імем У. Я. Смірнова названа вуліца. У Велікасельскай 8-гадовай школе створаны куток, прысвечаны жыццю і подзвігу У. Я. Смірнова. У Барнауле імем героя названы вуліца, сярэдняя школа, пастаўлены помнік, на доме, дзе ён жыў, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

1. ↑  Яны вызвалялі Лёзненшчыну

Літаратура
----------

* Смірноў Уладзімір Яфімавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 58. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

* Государственная информационная система «Память народа»  (руск.)
* Смирнов Владимир Ефимович // Герои Алтайского края  (руск.)
* Музейный комплекс «Дорога памяти» Архівавана 12 сакавіка 2022.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уранюк.
**Уладзімір Яўгенавіч Уранюк** (нар. 16.05.1940, г. Мінск) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны работнік аховы здароўя БССР (1990).

Біяграфія
---------

Скончыў Гродзенскі медыцынскі інстытут (1968). Галоўны ўрач санаторыя «Лахва» (1968—1976), Брэсцкай абласной дзіцячай бальніцы (1976—1991). Начальнік упраўлення аховы здароўя Брэсцкага аблвыканкама
(1991—2000), намеснік галоўнага ўрача Брэсцкага гарадскога цэнтра гігіены і эпідэміялогіі з 2000 года.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  70 лет со дня рождения Владимира Евгеньевича Уренюка  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партугальская рэвалюцыя.
**Партугальская рэвалюцыя 1820 года** — буржуазная рэвалюцыя, якая адбылася ў Партугаліі ў жніўні — верасні 1820 года пасля паўстання ў Лісабоне і Порту. Падчас рэвалюцыі ўлада перайшла да часовай хунтай, пасля чаго былі скліканы кортэсы, якія прынялі ў студзені 1821 года канстытуцыю па прыкладзе Кадыскай. Сярод іншых мер яна прадугледжвала заснаванне пры каралі Дзяржаўнага савета з 13 чалавек, адмену феадальных прывілеяў, знішчэнне інквізіцыі, змяненне сістэмы адміністрацыйнага кіравання і секулярызацыю царкоўных земляў. Кароль Жуан VI, які вярнуўся ў Партугалію ў ліпені 1821 года, таксама прысягнуўся канстытуцыі. Аднак у 1823 годзе сілы, якія выступалі за аднаўленне абсалютызму, на чале з прынцам Мігелем Браганскім паднялі паўстанне ў правінцыі Траз-уж-Монтыш, што прывяло да паражэння рэвалюцыянераў і паклала пачатак мігелісцкім войнам.

Спасылкі
--------

* *Партугальская рэвалюцыя (1820) (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**Партрэт Янкі Купалы** — карціна рускага мастака Дзмітрыя Полазава, напісаная ў 1923 годзе. З'яўляецца часткай збору Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы ў Мінску.

Гісторыя
--------

Партрэт быў напісаны на пленэры ў 1923 годзе. У гады нямецка-фашысцкай акупацыі Мінска палатно было вывезена з Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР у Германію. У 1945 годзе партрэт быў знойдзены, адрэстаўраваны і перададзены ў Літаратурны музей Янкі Купалы ў Мінску.

Апісанне
--------

Паэт-рамантык Янка Купала паказаны на фоне шырокіх беларускіх зялёных палеткаў і воблачнага блакітнага неба. У правай вытанчанай руцэ — кніга ў чырвонай вокладцы, левая, нервова-напружаная, ляжыць на каленях. Пакутліва выгнуты бровы, напружаны лоб, насцярожаны погляд, расшпілены элегантны шэры пінжак. Свежы ветрык кранае валасы Песняра і гойдае адзінокую бярозку, якая ледзь бачыцца ў глыбіні поля на фоне згусцелых аблокаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  «Гэты мілы чалавек, велізарнае дараванне…». Мастак, які першым напісаў партрэт Янкі Купалы з натуры
**Партрэт Янкі Купалы** — карціна рускага мастака Дзмітрыя Полазава, напісаная ў 1921 годзе. З'яўляецца часткай збору Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы ў Мінску. Памер карціны — 57 × 45 см.

Гісторыя
--------

Першы партрэт Янкі Купалы пэндзля Дзмітрыя Полазава, напісаны ім з натуры ў Мінску ў 1921 годзе. У сярэдзіне 1920-х гадоў мастак пераязджае ў Ленінград, куды перавозіць і купалаўскія партрэты, з якімі не развітваецца нават падчас блакады. Пасля Вялікай Айчыннай вайны Полазаў піша ўдаве паэта Уладзіславе Францаўне, што гатовы вярнуць адрэстаўраваныя ў Эрмітажы партрэты ў Мінск, але іх трэба «апрануць» у рамы і ўзяць пад шкло. З часу вяртання карціны захоўваюцца ў Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы ў Мінску.

Апісанне
--------

Пагрудны партрэт Янкі Купалы выкананы ў анфас. Фон — цёплы, зеленаваты. Светла-залацістыя валасы паэта зачасаны назад, высокі адкрыты лоб, карыя вочы ў ценю надброўных дугаў, пранізлівы позірк, прамы нос, светлыя вусы, чорны строгі пінжак з белай кашуляй і сіні з бэзавым ды чырвоным узорам гальштук.

Зноскі
------

1. 1 2 3  «Гэты мілы чалавек, велізарнае дараванне…». Мастак, які першым напісаў партрэт Янкі Купалы з натуры
2. ↑  "Адзенне" для партрэта Песняра
Не блытаць з Нацыянальнай бібліятэкай Партугаліі.
**Партугальская каралеўская бібліятэка** (парт.: Real Gabinete Português de Leitura) — бібліятэка, размешчаная ў Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія. 

За свае заслугі бібліятэка неаднаразова ўзнагароджвалася ордэнамі. Яе будынак з-за свайго знешняга і ўнутранага ўбрання з'яўляецца адной з гарадскіх славутасцей і неаднаразова з'яўляўся ў розных фільмах. Часопісам Time у 2014 годзе яна была названа чацвёртай па прыгажосці сярод бібліятэк свету.

Гісторыя
--------

Бібліятэка была заснавана ў 1837 годзе групай з 43 палітычных эмігрантаў з Партугаліі для папулярызацыі партугальскай культуры ў сталіцы Бразільскай імперыі. З 1900 года стала публічнай.

Будынак бібліятэкі быў спраектавана ў стылі новага мануэліна партугальскім архітэктарам Рафаэлем да Сільва-і-Каштру і будавалася з 1880 па 1887 год. Бразільскі імператар Педру II заклаў першы камень у падмурак будынка 10 чэрвеня 1880 года, а яго дачка, прынцэса Ізабела Бразільская разам са сваім мужам урачыста адкрыла бібліятэку 10 верасня 1887 года.

Фасад будынка быў створаны па вобразу кляштара еранімітаў у Лісабоне і дастаўлены ў Рыа-дэ-Жанэйра караблём. Статуі паказваюць Педру Кабрала, Луіса дэ Камоэнса, Генрыха Мараплаўца і Васка да Гаму. Барэльефы паказваюць Фернана Лопіша, Жыля Вісентэ, Аляксандра Геркулана і Жуана дэ Алмейда. Інтэр'ер чытальнай залы таксама выкананы ў неамануэлісцкім стылі, уключаючы кніжныя паліцы, кандэлябр і вітражную столю.

Гісторыя Бразільскай акадэміі літаратуры таксама звязана з бібліятэкай, бо тут праводзіліся яе першыя пасяджэнні пад старшынствам Машаду дэ Асіса.

Фонды
-----

Бібліятэка валодае самым вялікім зборам твораў на партугальскай мове па-за межамі Партугаліі. Фонды, якія налічваюць каля 350 тысяч адзінак захоўвання, уключаючы першае выданне «Лузіядаў» Камоэнса, рукапіс адной з камедый Машаду дэ Асіса і г.д. Штогод у бібліятэку паступае каля шасці тысяч тамоў з Партугаліі. Таксама тут можна знайсці калекцыю твораў Жазэ Мальёа і іншых мастакоў.

Бібліятэка выпускае часопіс *«Convergência Lusíada»* і праводзіць для студэнтаў універсітэтаў курсы партугальскай мовы, літаратуры, гісторыі, антрапалогіі і мастацтва.

Галерэя
-------

* Інтэр'ер чытальнай залыІнтэр'ер чытальнай залы
* КандэлябрКандэлябр
* Вітражная стольВітражная столь
* Мазаічная падлогаМазаічная падлога

Гл. таксама
-----------

* Партугальскі літаратурны ліцэй

Зноскі
------

1. ↑  The 20 Most Beautiful Libraries in the World
2. ↑  Contributo para traçar o perfil do público leitor do Real Gabinete Português de Leitura: 1837-1847

Спасылкі
--------

Афіцыйны сайт бібліятэкі  (парт.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партрэт Януша Радзівіла.
**Партрэт Януша Радзівіла**, гетмана вялікага літоўскага, намаляваны прыдворным мастаком польскіх каралей Даніэлем Шульцам  (руск.) (бел.. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы (№ 71; да 1941). Захоўваўся ў Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР да 1941 года, фондах Музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (з 1948), у Дзяржаўным музеі БССР (з 1957 да 1968).

Рэстаўрыраваны ў 4 чвэрці XIX стагоддзя, потым у Дзяржаўным Рускім музеі М. М. Маркавым і А. Б. Брындаравым у 1966—1976 (Ленінград).

Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).

Апісанне
--------

На партрэце Януш паказаны ў доўгім аксамітным жупане карычнева-залацістага колеру, са стаячым каўняром, які зашпілены да таліі на рад шчыльна пасаджаных залатых гузікаў з устаўкамі каштоўных камянёў. Жупан падперазаны мяккім персідскім ці кітайскім поясам у тон жупану, зверху накінута на плечы ярка-чырвоная, падбітая чорным футрам дэлія, сашчэпленая пад горлам круглай залатой чапрагай, якая дапаўняецца шырокім залатым з камянямі ланцугом з фігурнай засцежкай.

На нагах саф’янавыя боты жоўтага колеру з вострым наском і невялікім (на палову пяты) слоеным скураным абцасам. Галава Януша Радзівіла па шляхецкім звычаі высока падбрыта, толькі на макушцы пакінуты традыцыйны чуб. Збрытая і бародка, замест яе — доўгія вусы.

Копіі
-----

Партрэт у лаўровым вянку[d]
У Нацыянальным музеі ў Варшаве (інв. 1851) ёсць копія «Партрэт у лаўровым вянку[d]» з серыі партрэтаў у лаўровым вянку, які да 1950 года захоўваўся у МГВАВ.

Выстаўкі
--------

* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Дзе Усход сустракаецца з Захадам. Варшава. 1993
* Партрэты XVI—XVIII стст. з Нясвіжа. Мінск. 1994

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Высоцкая Н. Ф.* Жывапіс барока Беларусі. — 2003. — С. 92-93. — 304 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-11-0253-9.
2. ↑  Inwentarz obrazow nieswieskich я 4 cwierci w. XIX, rkps. Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі. Мінск.: Ф. 694. Воп. 1. інв. N 276. S. 29. K. 7 № 771
3. 1 2 3  *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5

Літаратура
----------

* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
* *Высоцкая Н. Ф.* Жывапіс барока Беларусі. — 2003. — С. 69-70. — 304 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-11-0253-9.
**Шосты з'езд КП(б)Б**, *[XI канферэнцыя КП(б)Б]*. Адбыўся 15 — 19 сакавіка 1922 г. у Мінску. Прысутнічала 100 дэлегатаў з рашаючым і 48 з дарадчым голасам ад 5150 членаў і кандыдатаў у члены партыі (разам з вайсковымі арганізацыямі). Парадак дня:

* справаздача ЦК (В. Г. Кнорын);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КП(б)Б (? Чарноў);
* справаздача Кантрольнай камісіі КП(б)Б (Я. Б. Быкін);
* даклад з месцаў;
* даклад аб тактыцы Камінтэрна (М. А. Сямашка);
* даклад аб партыйным будаўніцтве (В. Г. Кнорын);
* даклад аб рабоце прафсаюзаў (В. А. Нодэль);
* даклад аб фінансавай палітыцы (А. Р. Чарвякоў);
* даклад аб сельскагаспадарчай кампаніі (А. С. Славінскі);
* выбары.

З'езд адзначыў, што ЦК з улікам мясцовых асаблівасцей праводзіла агульную лінію ЦК РКП(б) «як непарыўнай састаўной часткі нашай Расійскай Савецкай Федэрацыі». З гэтага вынікала, што кіраўніцтва КП(б)Б не лічыла ССРБ самастойнай дзяржавай. Значная ўвага на з'ездзе аддавалася пытанням партыйнага будаўніцтва. Больш жорсткімі станавіліся ўмовы прыёму ў партыю. Каб адгароджвацца ад наплыву дробнабуржуазных элементаў, ад партыйных камітэтаў патрабавалася «сур'ёзнае вывучэнне сацыяльнага паходжання, усяго мінулага жыцця і рэвалюцыйнай работы кожнага, хто ўступае ў рады партыі». Кандыдацкі стаж павялічаны да 1 года. Для ўступлення ў партыю патрэбны былі рэкамендацыі не менш як 3 камуністаў, якія мелі партыйны стажне менш за 3 гады. У галіне агітацыйна-прапагандысцкай работы з'езд даручыў ЦК стварыць папулярную сялянскую газету «на зразумелай для шырокіх мас вёскі мове», наладзіць выданне невялікіх папулярных брашур. Гэта была яўная падтрымка палітыкі беларусізацыі, хаця такі тэрмін у дакументах з'езда адсутнічаў. У рэзалюцыі «Аб рабоце КСМ» гаварылася, што ва ўмовах нэпа камсамол як класавая арганізацыя рабочай і сялянскай моладзі павінен рыхтаваць рэзервы для партыі і служыць правадніком падрастаючага пакалення. З'езд падкрэсліў, што ва ўсіх прафсаюзных органах павінны стварацца пастаянна дзеючыя камуністычныя фракцыі, «якія папярэдне абмяркоўваць і вырашаюць усе пытанні саюзнай дзейнасці». Фракцыя з'яўлялася органам пастаяннага нагляду і кантролю за дзейнасцю пэўнай прафсаюзнай арганізацыі. З'езд выбраў ЦК КП(б)Б з 13 членаў і 4 кандыдатаў у члены, Кантрольную камісію КП(б)Б з 3 членаў і 2 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КП(б)Б з 3 членаў і 2 кандыдатаў у члены, 4 дэлегаты з рашаючым і 2 з дарадчым голасам на XI з'езд РКП(б).

Літаратура
----------

* XI конференция Коммунистической партии Белоруссии (15 — 19 марта 1923 г.): (Стенографический отчет). — Мн. 1922.
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК. Т. 1. 1918—1927. — Мн. 1983.

| ⛭З’езды КП(б)Б і КПБ |
| --- |
| КП(б)Б | 
* I (1918)
* II (1919)
* III (1920)
* IV (1921)
* V (1921)
* VI (1922)
* VII (1923)
* VIII (1924)
* IX (1925)
* X (1927)
* XI (1927)
* XII (1929)
* XIII (1930)
* XIV (1932)
* XV (1934)
* XVI (1937)
* XVII (1938)
* XVIII (1940)
* XIX (1949)
* XX (1952)

 |
| КПБ | 
* XXI (1954)
* XXII (1956)
* XXIII (1959)
* XXIV (1960)
* XXV (1961)
* XXVI (1966)
* XXVII (1971)
* XXVIII (1976)
* XXIX (1981)
* XXX (1986)
* XXXI (1990)
* XXXII (1993)
* XXXIII (1996)
* XXXIV (1997)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зуйкоў.
**Ігар Яўгенавіч Зуйкоў** (нар. 29 сакавіка 1952, Мінск) — беларускі фізік. Спецыяліст у галіне лазернай фізікі, оптыка-электроннага прыборабудавання, метралогіі, тэхнічных сродкаў аховы і бяспекі. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1984), доктар фізіка-матэматычных навук (1990), прафесар (1993). Член-карэспандэнт Расійскай акадэміі метралогіі (1995), сапраўдны член Беларускай акадэміі метралогіі (1996).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1974). Працаваў у Інстытуце фізікі і Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН БССР на пасадах стажора-даследчыка, малодшага навуковага супрацоўніка (1974—1977), загадчыка лабараторыі (1977—1978), старшага навуковага супрацоўніка (1978—1985), загадчыка навукова-даследчай лабараторыі оптыка-электроннага прыборабудавання (з 1985). Дацэнт кафедры «Прыкладная оптыка» (1989—1991), прафесар гэтай кафедры (1991—1993), загадчык кафедры інфармацыйна-вымяральнай тэхнікі (1993—1995), прафесар кафедры канструявання і вытворчасці прыбораў (1995—1998) Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі. З 1998 года — загадчык кафедры «Інфармацыйна-вымяральная тэхніка і тэхналогіі».

Дзейнасць
---------

Асноўныя навуковыя інтарэсы: фізіка газавых лазераў, прэцызійныя лазерныя датчыкі для метралогіі і навігацыі, распрацоўка тэхнічных сродкаў і метадалогіі пабудовы інтэграваных сістэм аховы, сертыфікацыйныя выпрабаванні святлотэхнічнага абсталявання транспартных сродкаў і спецыяльных сродкаў абароны.

Правадзейны член Расійскага аптычнага таварыства (1993), індывідуальны член Беларускага фізічнага таварыства (1995).

Аўтар больш за 100 навуковых артыкулаў і апублікаваных тэзісаў дакладаў, трох навучальных дапаможнікаў і 50 вынаходніцтваў. Падрыхтаваў пяць кандыдатаў навук.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідарук.
**І́гар Хведаравіч Сідару́к** (нар. 23 ліпеня 1964, Кобрын, Брэсцкая вобласць) — беларускі пісьменнік і драматург.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Кобрыне. Скончыў філалагічны факультэт БДУ ў 1986 годзе. Паспрабаваў сябе ад заліўшчыка гарачага металу да карэспандэнта незалежнай прэсы. Працаваў загадчыкам літаратурнай часткі Брэсцкага тэатра лялек, займаўся прадпрымальніцкай дзейнасцю, фатаграфіяй.

Творчасць
---------

Аўтар паэтычных зборнікаў «Чарнабел», «Саната Арганата», «Моўкнасьць», "Непазьбежны лістапад", зборніка прозы «Квадратная варона», зборніка прозы "Выкраданьне вепрука" (у электронным выглядзе ), кнігі для дзяцей «Павучальныя гісторыі дзядзечкі Сіда Рука» і каля 20 п’ес, пераважна дзіцячых. Найбольш вядомая п’еса Ігара Сідарука «Галава», якая пабачыла свет у маі 1992 года на сцэне Тэатра нацыянальнай драматургіі «Вольная сцэна» ў пастаноўцы вядомага нацыянальнага рэжысёра Валерыя Мазынскага.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Саламевіч І. У.* Сідарук Ігар Хведаравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 369. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сідарук Ігар Хведаравіч (Фёдаравіч) на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: xx0051034 · VIAF: 85626719 · БАП: 131499 |
**І́гар Я́каўлевіч Фрая́наў** (руск.: Игорь Яковлевич Фроянов; 22 чэрвеня 1936, г. Армавір, Азова-Чарнаморскі край, РСФСР, СССР, цяпер Краснадарскі край, Расія) — расійскі гісторык. Доктар гістарычных навук (1976), прафесар (1979).

Біяграфія
---------

У 1963 скончыў Стаўрапольскі педінстытут. 3 1966 лёс І. Фраянава непарыўна звязаны з Пецярбургскім універсітэтам.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Стварыў школу гісторыі Кіеўскай Русі, канцэпцыя якой вызначаецца шматгранным падыходам да асвятлення падзей. Паводле яе ў Кіеўскай Русі працэс класаўтварэння быў відавочным, але класавае грамадства ў 10—12 стст. тут яшчэ не склалася. Русь была краінай гарадоў-зямель, вечавога народаўладдзя, грамадовай самадзейнасці. У даследаваннях надаецца ўвага гісторыі гарадскіх грамадаў, набыццю імі дзяржаўнага характару, утварэнню гарадоў-дзяржаў ва ўсходніх славян у 11 — пачатку 13 стст. У іх дэталёва прааналізавана развіццё горада-дзяржавы ў Полацкай зямлі, прычым гарадамі-дзяржавамі акрамя Полацка лічацца таксама Менск, Ізяслаўль (Заслаўе), Лагойск, істотнае месца адводзіцца барацьбе Ноўгарада, Полацка і іншых гарадоў за незалежнасць у 11—12 стагоддзях.

Зноскі
------

1. ↑  LIBRIS — 2016. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.
|  |
| --- |
|  |
| **Каўліфларыя**. Плоды на стволе дерева какава. |

**Каўліфларыя** (ад грэч. καυλός «сцябло, ствол» і лац.: flos, floris «кветка») — развіццё ў дрэў кветак, а затым і пладоў непасрэдна на ствале і тоўстых галінах. Кветкі развіваюцца са спячых пупышак. Для развіцця пладоў на тоўстых галінах ўжываецца і адмысловы тэрмін — раміфларыя (ад лац.: ramus «галіна»).

Па меркаванні натураліста Альфрэда Уолеса, кветкі, размешчаныя на ствале ніжэй кроны, лягчэй адшукаць апыляльнікам. Плады такіх дрэў таксама больш даступныя для птушак і лятучых мышэй, якія, з'ядаючы плод, распаўсюджваюць насенне. Дрэвам з вельмі буйнымі і цяжкімі пладамі каўліфларыя дазваляе зберагчы тонкія галіны, якія не вытрымалі б вагі пладоў.

Каўліфларыя сустракаецца ў трапічных раслін, сярод якіх какава, хурма, дурыян, хлебнае дрэва, джэкфрут, Artocarpus integer і іншыя. Сярод раслін сярэдняй паласы гэта з'ява сустракаецца ў воўчаягады звычайнай і абляпіхі.

Літаратура
----------

* *Каўліфларыя (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Артыкул пра каўліфларыю з газеты «Первое сентября» Архівавана 29 верасня 2007.
* Прыклады каўліфларыі трапічных дрэў (фатаграфіі)
* The Truth About Cauliflory. Flowers That Bloom On Tree Trunks Архівавана 30 красавіка 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780757132 |
**Бельчыцы** — рэзідэнцыя полацкіх князёў y 12 ст. Размяшчалася на левым беразе Заходняй Дзвіны, пры ўпадзенні ў яе р. Бельчанка, за 2 км ад Полацкага Верхняга замка (цяпер y межах Полацка). Упамінаюцца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1159 г. Паводле сцверджання М. Стрыйкоўскага, Бельчыцы былі ўмацаваны мураванай сцяной і вежамі, якія разбураны ў 17 ст. уніяцкім архіепіскапам І. Кунцэвічам. Часткай княжацкай рэзідэнцыі з'яўляўся Бельчыцкі Барысаглебскі манастыр.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**«Хатняе стагоддзе»** — кніга беларускага пісьменніка Сакрата Яновіча. Выйшла ў 2008 годзе ў Крынках, родным горадзе пісьменніка, дзе ён жыў апошнія гады.

Змест
-----

Хатняе стагоддзе — кніга роздум, кніга-хроніка. Сакрат Яновіч, як зазначае сам, пішучы нешта, вяртаецца, шліфуе кожнае слова, кожны сказ так, каб нават найкарацейшае выказванне давала поўны спектр вобразаў, пачуццяў, уяўленняў. Ён не марнуе словаў, не стварае з іх шырока-доўгага апісання нейкай з'явы. Стараецца адным-двума словамі, трапна дабранымі, дашліфаванымі, выказаць паўнату таго, што кружыць у галаве, што вярэдзіць душу, што хочацца і неабходна пераказаць іншым. Кніга «Хатняе стагоддзе» — своеасаблівая хроніка падзей, гістарычных завірух, паказаных праз прызму сялянскага побыту, убачаных вачамі звычайнага чалавека. Гэта яго разуменне свету і гісторыі, гэта яго досвед і погляд на тое, што адбывалася. Свет, апісаны ў кнізе — мінулае стагоддзе, з войнамі, з нягодамі, з узлётамі і заняпадамі беларускага жыцця на Беласточчыне. Свет, бачаны з перспектывы асобы, на вачах якой адбывалася большасць падзей. Таго свету ўжо няма. Ён застаўся ва ўспамінах. Ён запісаны ў «Хатнім стагоддзі».

Зноскі
------

1. ↑  *Яновіч С.* Хатняе стагоддзе…

Літаратура
----------

* *Яновіч С.* Хатняе стагоддзе / Рэд. Ю.Хмялеўскі, маст.рэд. П. Грэсь — Крынкі: Villa Sokrates, 2008. — 161 с. іл. 21 см — ISBN 978-83-913706-6-6-0
**Бага́тая ры́фма** — рыфма з выразным супадзеннем у ёй многіх гукаў. Багацце рыфмы — паняцце адноснае. Па-першае, дакладныя жаночыя рыфмы заўсёды багацейшыя за мужчынскія, а дактылічныя — за жаночыя. Па-другое, на багацце сугуччаў у словах-рыфмах вельмі ўплывае супадзенне пераднаціскных зычных гукаў і гукаў, якія стаяць перад націскнымі складамі. Таму як багатыя ўспрымаюцца рыфмы глыбокія (*сасну — засну, непрымальна — нармальна, нака́палася — наплакалася*). Нарэшце, на багацце гучання рыфмаў уплывае фанічная якасць гукаў. Звонкія зычныя, адкрытыя, шырокія галосныя надаюць рыфмам
гуказапіснае багацце. Багатыя рыфмы ўзбагачаюць інструментоўку верша ў цэлым, надаюць яму гукавую выразнасць, музычнасць. Вось прыклад вершаваных радкоў з багатай рыфмай:

А хоць жа й пайду ў *гасціну*—
Навяжу бліноў *хусціну*.
(Народная песня)

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Уладзімір Цэслер** (нар. 30 красавіка 1951) — беларускі мастак, дызайнер.

*Адкрыццё арт-праекта «Разумны металл» у галерэі «Лабірынт» Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі 22.10.2014*

Біяграфія
---------

Скончыў аддзяленне дызайну факультэта дызайну і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута (1979).

Жыў і працаваў у Мінску. Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года ўвайшоў у склад Каардынацыйнай рады па забеспячэнні трансферу ўлады, пасля чаго быў вымушаны з’ехаць з Беларусі. Па словах Яўгена Ліпковіча, «была настойлівая рэкамендацыя ад улад яму зваліць, калі не хоча, каб яго закаталі ў асфальт, як усіх астатніх». Спачатку прыехаў у Кіеў, пасля выляцеў на Кіпр.

Творчасць
---------

З 1979 года працаваў сумесна з Сяргеем Войчанкам. Міжнародную вядомасць творчы тандэм набыў у першую чаргу ў галіне плакату — больш за 30 узнагарод міжнародных конкурсаў і біенале.

### Значныя працы

Шырока вядомы «Праект стагоддзя. 12 з XX» У. Цэслера і С. Войчанкі, у якім дванаццаць самых значных мастакоў XX ст. былі выяўленыя ў выглядзе стылізаваных яек. Праект экспанаваўся ў ГМІІ імя Пушкіна ў Маскве (1999—2000), у Музеі Людвіга пры Дзяржаўным расійскім музеі ў Санкт-Пецярбургу (2000), на Венецыянскай біенале (2005).

Пасля смерці С. Войчанкі У. Цэслер працягвае працаваць у той жа парадаксальнай і вострай манеры, якая разам з ідэальным тэхнічным выкананнем, стала візіткай іх творчага дуэту. Адна з адметных прац гэтага перыяду — серыя оп-арт-абъектаў «Вектарныя тэхналогіі» (2007).

Кірункі творчасці — плакат, графіка, жывапіс, скульптура, аб’ект, мастацкія акцыі, прамысловы дызайн, афармленне кніг, рэклама.

### Галерэя

* Маркі Беларусі з творамі Уладзіміра Цэслера
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Дызайнер Уладзімір Цэслер з'ехаў з Беларусі.
2. ↑  Художник Владимир Цеслер: «Мы виноваты. Мы - поколение, которое, мягко говоря, потеряло эту страну»

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Уладзімір Якаўлевіч Цэслер на Вікісховішчы |

* Афіцыйная старонка Цэслера і Войчанкі Архівавана 3 студзеня 2019.
* Двенадцать из ХХ (Яйца Цеслера) Архівавана 6 сакавіка 2016. // diary.ru
* Владимир Цеслер: 400 тысяч долларов за яйца? Я попросил больше! // Еўрапейскае радыё для Беларусі
* Адам Глобус «Словы пра мастака Валодзю Цэслера» / Газета «Звязда», 28 лістапада 2014 г.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz |
Анёл на шпілі Петрапаўлаўскага сабора
**Пазалота** або **залачэнне** — нанясенне на прадмет тонкага пласта золата (ад доляй мкм да некалькіх мкм) у дэкаратыўных, ахоўных або ахоўна-дэкаратыўных мэтах.

Традыцыйныя тэхнікі залачэння
-----------------------------

### Агнявое залачэнне

Лічыцца найбольш старажытнай тэхнікай залачэння. На Русі гэты спосаб насіў назву *палёнага золата*. Шырока выкарыстоўвалася на Русі з IX стагоддзя. Спосаб уяўляе сабой гартаванне растворанага ў ртуці высакапробнага золата (амальгамы) да поўнага выпарэння ртуці.

Гэтая тэхналогія была шырока распаўсюджаная ў архітэктуры, найбольш вядомае: пазалота купалаў Ісакіеўскага сабора Санкт-Пецярбурга (1838—1841) і шпіль званіцы Петрапаўлаўскага сабора ў Санкт-Пецярбургу быў вызалачаны агнявым спосабам у 1735 г і 1744 гадах.

Яшчэ адным з напрамкаў выкарыстання агнявога залачэння з’яўлялася аднайменная тэхніка іканапісу на метале. Адным з самых вядомых помнікаў гэтай тэхнікі з’яўляецца Залатая брама Свята-Раства-Багародзіцкага сабора ў Суздалі.

Перавага — высокая каразійная ўстойлівасць. Недахоп — высокая таксічнасць.

### Залачэнне на алейнай аснове

Таксама **на мардан, на міксцьен, на адліп** — ужываецца для залачэння металічных паверхняў (помнікі, агароджы, купалы, свінцовых фігур), гіпсавых і каменных паверхняў, а таксама для інтэр’ернага залачэння. Залачэнне на мардан атрымліваецца матавым, у выпадку, калі паверхня пад нанясенне пазалоты не падрыхтавана адпаведным чынам, альбо з ёй працуе неспрактыкаваны майстар.

### Пазалота на «гульфарбу»

Ужываецца на ўсіх грунтах па дрэве, палатне, шкле і метале. **Гульфарба** складаецца з лака-мардана з дамешкам невялікай колькасці аранжавага крона, расцёртага на ільняным алеі. Крон да лаку прымешваецца як падшэўка пад золата, каб яно мела больш моцны і глыбокі тон. Месца для пазалоты старанна падрыхтоўваецца, так, каб паверхня, на якую будзе накладвацца золата, была роўная і чыстая.

Далей гэтыя месцы фарбуюць пэндзлем тоўстым пластом **гульфарбы** і затым прасушваюць. Трэба давесці прасушку гульфарбы да невялікага **адліпу**, тады золата будзе добра да яе прыставаць і будзе мець добры бляск. Золата накладваецца на **гульфарбу** лампемзелем, які па-над веярка злёгку прыціскаецца ватай. Паліруюць яго не агатам, як пазалоту **на палімент**, а злёгку прыціскаючы «прытамповываючы» і праціраючы тампонам ваты.

Літаратура
----------

* *Н. М. Зиновьев;.* Искусство Палеха. — Л.: Художник РСФСР, 1981. — 216 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11950688s · GND: 4062851-6 · LCCN: sh85054932 · Microsoft: 155918274 · NDL: 00567581 · NKC: ph317140 |

 |
**Пазаматачная цяжарнасць** — развіццё аплодненай яйкаклеткі па-за маткай (у матачнай трубе, яечніку, брушной поласці). Прычыны: запаленчыя захворванні палавых органаў, пухліны, эндакрынныя захворванні, выкарыстанне гарманальных сродкаў. Часцей бывае трубная пазаматачная цяжарнасць (95-98 %). Эктапічная цяжарнасць уключае ўсе віды пазаматачнай цяжарнасці і матачную цяжарнасць з няправільнай лакалізацыяй плоднага яйка. Пры пазаматачнай цяжарнасці (на 2-3 месяцы цяжарнасці) разрываецца ёмішча плода з вонкавым або небяспечным для жыцця ўнутранным крывацёкам (рэзкі боль жывата, зніжэнне артэрыяльнага ціску, непрытомнасць, шок). Асабліва небяспечны крывацёк развіваецца пры разрывах у шыйцы маткі, у рудыментарнай матцы. Лячэнне хірургічнае.

Зноскі
------

1. 1 2  Disease Ontology — 2016. Праверана 28 жніўня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4117183'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5282129'></a>
2. 1 2 3 4  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018. Праверана 27 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55345445'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пазаматачная цяжарнасць

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85106288 · Microsoft: 2910992130 · NDL: 00570984 · NKC: ph921529 |
Пазногці на руках
Пазногці на нагах
**Пазногці** — гэта рагавыя пласцінкі на тыльнай паверхні канцавін пальцаў верхніх і ніжніх канечнасцяў прыматаў. 

Пазногці з'яўляюцца вытворнымі скуры, яны ўтвораныя элементамі рагавога слоя. Пазногцевае ложа знаходзіцца на канцавой фаланзе пальца. Пазногцевая пласцінка, якая пакрывае яго, празрыстая, за выключэннем кораня пазногця, дзе заўважна белая луначка. У пазногцевай пласцінцы няма нервовых канцоў і крывяносных сасудаў, але пазногцевае ложа багатае на іх. Пазногці ахоўваюць кончыкі пальцаў, з'яўляючыся апорай для мяккіх тканак.

Аніхалогія — афіцыйная навука, якая займаецца дыягностыкай стану пазногцяў.

Гл. таксама
-----------

* Лак для пазногцяў

Літаратура
----------

* *Машчанка М.* Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. — ISBN 978-985-03-1531-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11965400d · GND: 4210067-7 · LCCN: sh85089542 · Microsoft: 2909599563, 2910284573, 2910695677 · NDL: 00573517 · NKC: ph194828 |

 |
**Рэхобат** (англ.: Rehoboth) — горад у Намібіі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Намібіі, за 85 км на поўдзень ад сталіцы краіны Віндхука. Адзін з найбуйнейшых гарадоў вобласці Хардап. Плошча горада — 540 км². Насельніцтва — 20900 чалавек (2010). 

Рэхобат знакаміты сваімі гарачымі крыніцамі. На захад ад яго знаходзіцца плаціна Ааноб і вадасховішча, якое забяспечвае горад вадой і служыць зонай адпачынку.

У канцы XVIII ст. каля крыніц пасяліліся дамара. У 1845 г. не далёка ад іх нямецкія місіянеры заснавалі горад, які прыцягваў паўднёваафрыканскіх крэолаў — нама, орлам і бастэраў. У нашы дні дамара і бастэры складаюць найбольш культурна ўплывовую групу насельніцтва.

Сучасны Рэхобат падзелены на 8 раёнаў, якія завуцца блокамі і абазначаюцца літарамі алфавіта. Блок D — месца жыцця найбольш багатых гараджан, у той час як блок C у часы апартэіду з'яўляўся гета для чарнаскурых і ў нашы дні застаецца найбольш беднай часткай Рэхобата. Мясціны вакол горада традыцыйна выкарыстоўваюцца для выпасу каракулевых авечак. Асновы мясцовай эканомікі: турызм, банкаўскае і транспартнае абслугоўванне.

Спасылкі
--------

* Rehoboth — South African History Online
* Namobiaweb
* Rehoboth Travel Information

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11). — карта Намібія
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарбачык.

**Уладзімір Яўгенавіч Гарбачык** (15 верасня 1939, Саратаў, Расія — 2 студзеня 2021) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі абутковых і гарбарна-галантарэйных вырабаў. Доктар тэхнічных навук (1998), прафесар (2000).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (спецыяльнасць «Тэхналогія вырабаў са скуры», 1962; аспірантура, спецыяльнасць «Тэхналогія вытворчасці абутку», 1969).

Працаваў на фабрыцы «Пролетарская победа» № 2 Ленінградскага абутковага аб’яднання «Скороход» (1962—1964, начальнік змены), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1969, канструктарска-тэхналагічны факультэт, кафедра «Канструяванне і тэхналогія вырабаў са скуры», у 1969—1975 і з 1989—2018 — загадчык кафедры, з 2018 — кафедра «Канструяванне і тэхналогія адзення і абутку», прафесар, у 1975—1989 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: антрапаметрыя; біямеханіка; канструяванне і тэхналогія вырабаў са скуры; кваліметрыя.

Узнагароды
----------

Нагрудныя знакі Дзяржкамадукацыі СССР «За отличные успехи в работе» (1983), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнiк адукацыi» (2007), ганаровая грамата Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (2015).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* От ковида скончался профессор Владимир Горбачик
* ГОРБАЧИК ВЛАДИМИР ЕВГЕНЬЕВИЧ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
| Нарматыўны кантроль | eLibrary.ru: 841320 · ЗЭКББ: CNB-a269924 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сінякоў.

**Уладзімір Яўцехавіч Сінякоў** (нар. 20 лютага 1947, Стрэшын Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (вучоны заатэхнік), Мінскую вышэйшую партыйную школу па спецыяльнасці «вышэйшая партыйна-палітычная адукацыя».

Працоўную дзейнасць пачаў загадчыкам фермы калгаса «1 Мая» Жлобінскага раёна. Працаваў галоўным заатэхнікам калгаса «1 Мая», упраўлення сельскай гаспадаркі Жлобінскага райвыканкама. Быў загадчыкам сельскагаспадарчага аддзела Жлобінскага гаркама КПБ, інструктарам сельскагаспадарчага аддзела Гомельскага абкама КПБ, інструктарам аграрнага аддзела ЦК КПБ, першым сакратаром Полацкага райкама КПБ. Займаў пасады памочніка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўнага інспектара па Мінскай вобласці, начальніка галоўнага ўпраўлення кадравай палітыкі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», пяццю юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Самойлаў.

**Уладзімір Якаўлевіч Самойлаў** (15 сакавіка 1924, Адэса — 8 верасня 1999) — савецкі і расійскі акцёр

 тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1984). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1972) і двух Дзяржаўных прэмій СССР (1976, 1986).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 сакавіка 1924 года ў Адэсе.

Скончыў сярэднюю школу ў 1941 годзе, удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Улетку 1945 паступіў у Адэскай дзяржаўнае тэатральнае вучылішча. Яшчэ да яго заканчэння пачаў гуляць у тэатры.

Да 1968 года працаваў у правінцыі — у Адэсе (Адэскі тэатр Савецкай Арміі; Адэскі РДТ імя А. В. Іванова), у Кемерава (Кемераўскі АДТ імя А. В. Луначарскага), у Горкім (Горкаўскі АДТ імя М. Горкага), а ў 1968 годзе быў запрошаны ў Маскву, у Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Ул. Маякоўскага, дзе працаваў вялікую частку жыцця. Затым, у 1995 годзе перайшоў у МДТ імя М. В. Гогаля. У 1952 годзе ў Кемерава ва У. Я. Самойлава нарадзіўся сын Аляксандр, які пасля таксама стаў акцёрам.

Уладзімір Самойлаў згуляў у тэатры 250 роляў, у кіно — больш за 100. Удзел Самойлава ў такіх знакамітых пастаноўках, як «Таленты і прыхільнікі», «Гутаркі з Сакратам» не толькі ўпрыгожыў рэпертуар тэатра, але і дазволіў гэтым спектакляў ўвайсці ў гісторыю расійскага тэатра. 

Памёр 8 верасня 1999 года ў Маскве падчас рэпетыцыі караля Ліра у трагедыі Шэкспіра. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках, разам з жонкай, актрысай Надзеяй Самойлавай (1923—1999).

Зноскі
------

1. 1 2  Vladimir Samojlov // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
2. 1 2  Catalog of the German National Library Праверана 30 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
3. 1 2  Catalog of the German National Library Праверана 10 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі
--------

* Біяграфія на сайце Kino-teatr.Ru
* Біяграфія на сайце Rusactors.Ru

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1520410 · BNF: 14046305j · GND: 133069370 · ISNI: 0000 0000 5940 1811 · LCCN: n82090245 · NKC: xx0184836 · NTA: 134284968 · NUKAT: n2012173100 · SUDOC: 130988499 · VIAF: 79174065 |

 |
**Пазнаньская брама** (польск.: Brama Poznańska) — былая мураваная сярэднявечная гарадская брама ў Быдгашчы, цяпер Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы. Існавала ў XIV—XIX стагоддзях.

Гісторыя
--------

Месца, дзе раней была Пазнаньская брама
Познаньская брама, вядома таксама як Хвытоўская, знаходзілася ў паўднёва-заходняй частцы горада, у канцы вуліцы Доўгая. Яно ахоўвала выязныя шляхі з горада ў бок Познані і Накла.

Першая пісьмовая згадка пра браму датуецца 1620 годам, хоць можна меркаваць, што яна была пабудавана значна раней, таму што бернардынская хроніка 1604 года згадвае пра тры гарадскія брамы, якія існавалі ў Быдгашчы.

Драўляная брама была ўжо ў другой палове XIV стагоддзя, а муравана у XV. Брама была знішчаны пажарам у 1547 годзе, адбудаваны ў другой палове XVI стагоддзя. У 1634 годзе і пасля шведскага ўварвання праводзіліся рамонтныя работы.

Падчас паўстання Касцюшкі 2 кастрычніка 1794 года польскія войскі на чале з генералам Генрыкам Дамброўскім і Францішкам Рымкевічам уварваліся ў горад праз Познаньскую браму. Апошні ў сваёй справаздачы ацаніў браму як «моцную».

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай ў 1772 годзе, брама служыла пунктам па збіранню ўязных падаткаў. Знос брамы адбыўся ў 1828 годзе, а у 1835 годзе былі знішчоны сцены.

Спасылкі
--------

* O murze bydgoskim на старонцы Wenecja.art

Гл. таксама
-----------

* Быдгашцкі замак
* Гарадскія муры
* Куяўская брама
* Гданьская брама
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуліца Герцэна.
**Вуліца Герцэна** — вуліца ў Першамайскім раёне Віцебска. Працягласць вуліцы складае 1000 м. Гістарычныя назвы: **Вуліца Вялікая Мяшчанская**, перайменаваная 28 студзеня 1919 года ў **Вялікую Грамадзянскую**. Пазней названая ў гонар расійскага дэмакратычнага публіцыста А. І. Герцэна.

Фарміраванне вуліцы пачалося ў канцы XIX стагоддзя. Да сярэдзіны 1920-х гадоў у канцы вуліцы знаходзіўся скотапрыгонны двор. Раён вуліцы разбураны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. У пасляваенны перыяд вуліца забудоўвалася 2-5-павярховымі дамамі.

У доме № 29 размешчана бібліятэка.

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
**Багаслоўскія могілкі** (руск.: Богосло́вское кла́дбище) — могілкі ў Калінінскім раёне Санкт-Пецярбурга, размешчаны паміж Лабараторным праспектам і праспектам Мечнікава і чыгуначнай лініяй на ўчастку Кушалеўка — Піскароўка.

Гісторыя
--------

Назва паходзіць ад размешчанай на тэрыторыі могілак царквы Іаана Багаслова. Першапачаткова тут хавалі памерлых у ваенна-сухапутным шпіталі.

Першапачаткова (з першай паловы XVIII да сярэдзіны XIX стагоддзя) могілкі размяшчаліся прыкладна за 2,5 км на поўдзень ад сучасных (у раёне так званага Кулікова поля, у месцы скрыжавання сучасных Арсенальнай і Мінеральнай вуліц). У 1788 годзе былі закрытыя.

Новыя могілкі былі заснаваны ў 1841 годзе. У 1844 годзе Сінод зацвердзіў праект мураванай царквы, але грошай на яе будаўніцтва не знайшлося, і ў 1853—1854 гадах была пабудавана толькі невялікая двухпавярховая капліца. У 1915—1916 гадах на могілках па праекце архітэктара В. Н. Баброва была пабудавана новая драўляная трохпрыдзельная царква Іаана Багаслова, якая ў 1938 годзе была разрабавана і знесена разам з часткай могілак, бо размяшчалася «ў закрытай зоне ваеннай арганізацыі». У кастрычніку 2000 года была ўрачыста асвечана зноў адбудаваная драўляная царква ў імя Святога Апостала і Евангеліста Яна.

У гады Вялікай Айчыннай вайны могілкі сталі адным з месцаў масавага пахавання жыхароў блакаднага Ленінграда.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Рэхары́фма** — рыфма, у якой другое сугучнае слова, звычайна аднаскладовае ці двухскладовае, радзей — трохскладовае, паўтарае частку папярэдняга:

Як ты — поўны надзей,
дзей!
(Уладзімір Кныр)
Рэхарыфмы ўтвараюць рэхаверш. Рэхаверш — від верша, у якім сумежныя радкі зарыфмаваны рэхарыфмай. Няцотныя радкі рэхаверша звычайна доўгія, у той час як цотныя — кароткія (з аднаскладовых ці двухскладовых, радзей — трохскладовых, слоў).

Прыклады
--------

**Рэхаверш пра ДТЗ**
З кумам імчымся на майбаху пасярод бэх.
Эх!
Кум — што Шумахер! Нясецца — займае аж дух!
Ух!
Раптам — адкуль, невядома, ў наш майбах — бах-бах!
Ах!
Запар, як быццам панцырны, няхай бы ён здох!
Ох!…
(Уладзімір Кныр)

Спасылкі
--------

* Рэхарыфма — karotkizmest.by
* Рэха-верш пра ДТЗ — Стихи.бай