У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Казяны.

**Казя́ны** (трансліт.: *Kaziany*, руск.: Козяны) — аграгарадок у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.

Вёска знаходзіцца за 62 км на паўднёвы захад ад Браслава, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Паставы; на аўтамабільнай дарозе Браслаў — Паставы, у сутоках рэчак Дрысвяціца і Дзісна. Насельніцтва 1288 чал. (1995). Раней з'яўлялася цэнтрам сельсавета Браслаўскага раёна

Гісторыя
--------

У гістарычных крыніцах паселішча згадваецца пад назвамі *Козян*, *Козьяны*. Першы пісьмовы ўспамін пра *зямлю казянскую* датуецца 1504. У 1514 мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Зяновічаў і ўваходзіла ў Ашмянскі павет.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Казяны ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. У XVII ст. паселішчам валодалі Пацы. У 1686 падкаморы Ф. Я. Пац перадаў частку ўладанняў віленскім бенедыкцінкам, якія збудавалі ў Казянах грэка-каталіцкую царкву. Паводле рэестру падымнага за 1690, Пацы ў Казянах «зь вёскамі» валодалі 45 дымамі, бенедыкцінкам належала 38 дымоў.

3 канца XVIII ст. Казяны знаходзіліся ва ўладанні графаў Манузі. За падтрымку апошнімі Таргавіцкай канфедэрацыі (1792) і расійскіх войскаў маёнтак канфіскавалі паўстанцы Т. Касцюшкі, аднак па здушэнні выступлення (1794) яго вярнулі былым уладальнікам.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Казяны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Дзісенскім павеце Віленскай губерні. У 1800 мястэчкам валодаў М. Манузі, тут было 90 двароў, драўляная грэка-каталіцкая царква Святога Духа. Побач знаходзілася аднайменная вёска (56 двароў). У Вайну 1812 года 1 ліпеня праз Казяны на Дрысу адступаў 3-і расійскі кавалерыйскі корпус Палена. Пад мястэчкам адбылася сутычка паміж ар’ергардам корпусу і французскім конным аддзелам (28 эскадронаў, 6 конных гармат). 3 1823 паселішчам валодалі Плятэры.

Царква, фота пач. XX ст.
У часы вызваленчага паўстання 19 мая 1831 у ходзе рэйду праз Казяны прайшлі асноўныя сілы (каля 2 тыс. чал.) паўстанцаў Дзісенскага павета. У маі 1863 тут прыпыняўся паўстанцкі аддзел Я. Ельскага-Ёдкі. Станам на 1866 у мястэчку было 35 двароў. У канцы XIX ст. граф Ф. Плятэр заснаваў каля Казянаў кардонны, лесапільны і гонтавы заводы, каля якіх узнікла невялікае паселішча Плятэрова. На 1903 у мястэчку (сяле) існавала мураваная царква, земскі паштовы пункт, кожную сераду праводзіўся кірмаш. У Першую сусветную вайну ў верасні 1915 Казяны занялі нямецкія войскі. З восені 1915 да лютага 1918 мястэчка знаходзілася на расійскім баку ў прыфрантавой зоне, у гэты час яго перайменавалі ў Раманава-Нікольскае.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Казяны апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Богінскай гміне Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. Станам на 1931 у мястэчку было 106 двароў, у вёсцы — 153 двары.

У 1939 Казяны ўвайшлі ў БССР, дзе ў 1940 сталі цэнтрам сельсавета Відзаўскага раёна (з 1960 у Браслаўскім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. У Другую сусветную вайну з ліпеня 1941 да 8 ліпеня 1944 Казяны знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй. Станам на 1995 у вёсцы было 590 двароў.

У 2004 годзе Казянскі сельсавет скасаваны, Казяны ўвайшлі ў склад Відзаўскага сельсавета.

Насельніцтва
------------

* **XVIII стагоддзе**: 1800 — 223 чал. у *мястэчку Казяны* і 298 чал. у *вёсцы Казяны*
* **XIX стагоддзе**: 1866 — 480 чал.; 1869 — 369 чал.
* **XX стагоддзе**: 1903 — 750 чал. у *мястэчку Казяны* і 677 чал. у *вёсцы Казяны*; 1931 — 692 чал. у *мястэчку Казяны* і 828 чал. у *вёсцы Казяны*; 1995 — 1288 чал.

### Інфраструктура

У Казянах працуюць сярэдняя і музычная школы, амбулаторыя, бібліятэка імя П. Сергіевіча, пошта.

Славутасці
----------

* Свята-Духаўская царква (2-я пал. XIX ст.)
* Млын
* Шэраговая забудова

* Шэраговая забудоваШэраговая забудова
* Шэраговая забудоваШэраговая забудова
* МлынМлын

Вядомыя асобы
-------------

* Сямён Сцяпанавіч Лебедзь (нар. у 1934) — вучоны ў галіне машынабудавання, доктар тэхнічных навук.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Казья́ны**
2. ↑  Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области Архівавана 5 кастрычніка 2021.
3. ↑  Koziany // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IV: Kęs — Kutno (польск.). — Warszawa, 1883. S. 542.
4. ↑  *Соркіна I.* Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове XIX ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 380.
5. ↑  Кастусь Шыдлоўскі. Казяны // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. С. 14.
6. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). — С. 175.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* *Соркіна I.* Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове XIX ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. — 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
* Koziany // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IV: Kęs — Kutno (польск.). — Warszawa, 1883. S. 542.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Казяны (Браслаўскі раён)
* Казяны (Браслаўскі раён) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭**Відзаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Відзы |
| Аграгарадкі | 
* Дрысвяты
* Казяны

 |
| Вёскі | 
* Азярава
* Антадолле
* Астравішкі
* Ашкарагі
* Балундзішкі
* Баравыя
* Баркаўшчына
* Барсукі
* Бікішкі
* Біцюны
* Блажышкі
* Бучаны
* Бялюнішкі
* Вазгелянцы
* Вайнікішкі
* Вайнюны
* Ваўкі
* Ваяціна
* Відзішкі
* Відзы Лаўчынскія
* Галалаўкі
* Гаўраны
* Гевянішкі
* Германоўшчына
* Гірэйшы
* Груштэлішкі
* Грыгараўшчына
* Грытуны
* Гультаёўшчына
* Гурэлі
* Дубраўка
* Жвірблішкі
* Ждэгелі
* Зацішша
* Казарэзы
* Казімірова
* Каранеўшчына
* Кардэлішкі
* Кецішкі
* Лайбуны
* Латочкі
* Латышкі
* Леамполле
* Мамяны
* Манюкі
* Марозаўка
* Маярышкі
* Мілюны
* Мяшкелі
* Новая Вёска
* Нурвяны
* Падварынка
* Падзісеннікі
* Падтрайбшуны
* Пакульня
* Пастарнакі
* Пента
* Перавознікі
* Пузава
* Расінэлі
* Растанішкі
* Раташалі
* Рудзі
* Руціны
* Рэгуляры
* Савейкі
* Савічы
* Скрабэні
* Стары Двор
* Стунжышкі
* Сястрэнцы
* Трыбуцішкі
* Трэйбшы
* Фурманішкі
* Чарназем’е
* Чыжэўшчына
* Эйтмяны
* Якшты

 |
| Хутары | 
* Белы Засценак
* Вацкялюны
* Гадаўшчына
* Галавачы
* Гектаўка
* Гробішкі
* Гянужа
* Дамброўскія
* Дэгуцішкі
* Ержышкі
* Жалабішкі
* Канавалы
* Каралюнцы
* Карклінскія
* Кліпы
* Леанішкі
* Ліпалаты
* Любішкі
* Малькаўшчына
* Мацаляны
* Мельнікі
* Паўлаўка
* Плетарова
* Снегішкі
* Сэклы
* Талянішкі
* Трабшышкі
* Чорны Засценак
* Шаркішкі
* Юлішкі

 |