У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Узнясенская царква.

**Царква Узнясення Гасподняга ў Каломенскім** — праваслаўны храм Данілаўскага благачыння Маскоўскай епархіі.

Храм размешчаны ў раёне Нагацінскі Затон, Паўднёвай адміністрацыйнай акругі горада Масквы, у былым падмаскоўным сяле Каломенскае. Храм з'яўляецца шэдэўрам сусветнай архітэктуры, першым каменным шатровым храмам у Расіі.

Гісторыя
--------

Храм-вежа
Збудавана ў Каломенскім у 1528—1532 гадах (меркавана італьянскім архітэктарам Пятром Францыскам Ганібалам, паводле рускіх летапісаў Пятром Фразіным або Пятром Малым) на правым беразе Масквы-ракі. Царкоўны стараста храма — вялікі князь Маскоўскі Васіль III.

Архітэктура
-----------

Від зверху на царкоўны комплекс
У храме нароўні з шатром былі ўжыты прысценныя пілоны, што дазволіла пабудаваць велізарны будынак небывалых прапорцый, з «узлятаючай» архітэктонікай. Будаўніцтва была ажыццёўлена з размахам і значнымі матэрыяльнымі выдаткамі. У гісторыі рускага дойлідства храм застаўся творам, з пункту гледжання яго фармальнай дасканаласці, адзіным і непаўторным.

Царква выканана з цэглы са шматлікімі белакаменнымі элементамі дэкору ў выглядзе цэнтрычнага храма-вежы; яе вышыня складае 62 метра. План уяўляе сабой раўнаканцовы крыж. Унутраная прастора храма параўнальна невялікая — трохі большая за 100 квадратных метраў. Вакол храма размешчана двух'ярусная галерэя-гульбішча з трыма высокімі лесвіцамі-ўсходамі. На фасадах вуглы царквы аформлены выцягнутымі плоскімі пілястрамі з капітэлямі ў духу ранняга Адраджэння. Паміж рэнесанснымі пілястрамі зроблены востраканцовыя гатычныя вімпергі. На асноўны крыжападобны аб'ём царквы пастаўлены васьмярык, у ніжняй частцы аформлены шэрагамі вялікіх кілепадобных арак у традыцыйным маскоўскім стылі, а вышэй упрыгожаны здвоенымі рэнесанснымі пілястрамі. Храм перакрыты шатром з выразна вылучанымі рэбрамі.

Як паказаў С. С. Пад'япольскі, у будынку мелі месца шматлікія «рэнесансныя» элементы (ордары, парталы з прамымі архітраўнымі перакрыццямі праёмаў, «рэнесансная» прамалёўка гатычных вімпергаў і інш.). У стаўленні да гатычных элементаў (агульнай слупападобнасці і шматлікіх элементаў дэкору, перш за ўсё саміх вімпергаў) даследчык меркаваў, што Пятрок Малы ўжыў іх як стылізацыю пад «мясцовую» архітэктуру, з прычыны таго, што ўлавіў у старажытнарускім дойлідстве, які папярэднічаў яму, дух готыкі.

На галерэі размяшчаецца манументальны трон, знадворку прыстаўлены да ўсходняй сцяны царквы і павернуты спіной да алтара.

Статус
------

Будынак уваходзіць у комплекс музея-запаведніка «Каломенскае»; Сусветная спадчына ЮНЕСКА (з 1994 года).

Быў ізноў асвячоны 8 снежня 2000 года; з 1994 года ў царкоўным плане мае статус храма Патрыяршага падворка. У канцы 2007 года была скончана рэстаўрацыя, і падклетны ярус храма быў адкрыты для наведванняў.

Зноскі
------

1. ↑  Гэта класічны пункт гледжання. У апошнія дзесяцігоддзі яна была пастаўлена пад сумнеў В. В. Кавельмахерам і С. В. Заграеўскім, якія паказалі, што першым каменным шатровым храмам была Пакроўская царква ў былой Аляксандраўскай Слабадзе (у прыватнасці, гл. Заграеўскі С. В. Першы каменны шатровы храм і паходжанне шатровага дойлідства)
2. ↑  Petr Hannibal-Петр Ганнибал, Ханнибал, Аннибале. D. Kivimaa. Peter Frjazin or Petr Hannibal?

Літаратура
----------

* Гаврилов С. А. О начале строительства церкви Вознесения в Коломенском
* Гаврилов С. А. Церковь Вознесения в Коломенском — исследования 1972—1990 годов
* Гаврилов С. А. Иконостас церкви Вознесения в Коломенском — (на основе исторической справки 1996 г. в редакции 2010 г.)
* Гаврилов С. А. Исследование пола, исследование иконостаса 1985—1996гг
* Гаврилов С. А. Документы по церкви Вознесения в Коломенском — 1993—2003 годов Архівавана 19 верасня 2017.
* Заграевский С. В. Первый каменный шатровый храм и происхождение шатрового зодчества
* Подъяпольский С. С. Архитектор Петрок Малой
* Памятники архитектуры Москвы. Окрестности старой Москвы. Научный редактор издания А. И. Комеч. — Москва: «Искусство-XXI век», 2007. ISBN 978-5-98051-041-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Узнясення (Каломенскае)
* Старонка Цэрквы Узнясення Гасподняга ў Каломенскім на партале Мінкультуры Расіі «Культура.рф» Архівавана 6 лістапада 2012.
* Гісторыя царквы Узнясення на *pravoslavie.ru*
* Царква Узнясення на *sobory.ru*

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Расіі |
| --- |
| Прыродная | 
* Некранутыя лясы Комі
* Байкал
* Вулканы Камчаткі
* Залатыя горы Алтая
* Заходні Каўказ
* Цэнтральны Сіхатэ-Алінь
* *Убсунурская катлавіна*
* Востраў Урангеля
* Плато Путарана
* Ленскія слупы

 |
| Культурная | 
* Маскоўскі Крэмль і Красная плошча
* Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаныя з ім комплексы помнікаў
* Кіжы
* Салавецкія астравы
* Гістарычныя помнікі Ноўгарада і ваколіц
* Белакаменныя помнікі Уладзіміра і Суздаля
* Троіца-Сергіева лаўра
* Царква Узнясення ў Каломенскім
* Казанскі крэмль
* Ферапонтаў манастыр
* *Куршская каса*
* Цытадэль, стары горад і крапасныя збудаванні Дэрбента
* Новадзявочы манастыр
* Гістарычны цэнтр Яраслаўля
* *Дуга Струвэ*

 |