Ледзяшы на ветках дрэў
Ледзяшы на склоне сопкі
**Лядзяш** — ледзяны сталактыт (радзей — вісячая наледзь), які ўтворыцца ў краёў прадметаў, якія навісаюць, на скальных выступах, берагавых абрывах, дратах, ветках дрэў і г. д. а таксама ў падземных поласцях горных парод. Ледзяшы звычайна маюць конусападобную форму з вяршыняй дыяметрам некалькі міліметраў унізе. Будова ледзяшоў падобная з будовай градзін.

Пры выпадзенні снегу з дажджом часта ўтвараюцца так званыя снежныя ледзяшы (сталактыты), якія маюць канцэнтрычную слаістасць, якая звычайна парушаецца агрэгатамі ўмёрзлых снежных крышталёў. Ледзяшы, якія зліліся, могуць утвараць гірлянды дастаткова працяглай формы і мудрагелістых абрысаў.

Утварэнне ледзяшоў
------------------

Ледзяшы ўтвараюцца пры нізкіх (адмоўных па шкале Цэльсія) тэмпературах, звычайна — некалькі градусаў ніжэй за нуль, і пры паступленні вады. Вада можа, напрыклад, сцякаць з даху дома, дзе снег растае пад уздзеяннем сонечных прамянёў або цяпла з паддашкавых памяшканняў. Адталая вада пад уздзеяннем сілы цяжару сцякае ўніз, і, дзякуючы халоднаму навакольнаму паветру, замярзае. З прычыны такога намярзання вады памер ледзяшоў павялічваецца. Калі сіла цяжару, якая дзейнічае на ледзяшы, у выніку росту масы ледзяшоў перавысіць мяжа трываласці лёду ў кропцы пачатку росту, то лядзяш абвальваецца. Пры спыненні паступлення адталай вады рост ледзяшы спыняецца, а пры тэмпературы вышэй за нуль адбываецца памяншэнне памераў і масы ледзяшоў за кошт раставання. Пры тэмпературы ніжэй за нуль ледзяшы хоць і павольней, але таксама памяншаюцца ў выніку сублімацыі (выпарэння лёду).

Шкода, якую прычыняюць ледзяшы
------------------------------

Утварэнне ледзяшоў на брылях, карнізах будынкаў і дратах уяўляе сабой сур’ёзную праблему для гарадскога гаспадаркі і энергетыкі.

Падалі з дахаў будынкаў ледзяшы нярэдка прычыняюць траўмы прахожым, а часам прыводзяць і да смяротнага зыходу. Пад цяжарам ледзяшоў могуць абрывацца электраправады, ламацца канструкцыі будынкаў і збудаванняў.

Утварыўшыяся лядовыя нарасты могуць ствараць запруды на дахах, прыводзячы да іх працёку. Прычым працёкі адбываюцца на ўзроўні знешніх сцен, прыводзяць да іх намакання і паскоранаму разбурэнню ў выніку замарожвання і эрозіі. Працёкі, якія ж дасягаюць ацяплянага памяшкання, часта прыводзяць да росту небяспечных для чалавечага арганізма грыбоў і мікраарганізмаў.

Зноскі
------

1. ↑  Гляциологический словарь / Ред. В. М. Котляков. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — С. 427.

Гл. таксама
-----------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лядзяш

Лагатып ВікіслоўнікіЛагатып Вікіслоўнікі У Вікіслоўніку ёсць артыкул **«лядзяш»**
* Сайт пра ледзяшы

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Лядзяш на Вікісховішчы |


| ⛭Вада ·  Снег і лёд |
| --- |
| Снег | 
* Снежны полаг
* Пароша
* Шарпак
* Фірн
* Фірнавая мяжа
* Снегавая лінія
* Дэпрэсія снегавой лініі
* Нівальна-гляцыяльная зона
* Праталіна

 |
| Прыродныя ўтварэнні: снежныя | 
* Гурба
* Намець
* Заструга
* Снежнік
* Снежніца
* Снежны карніз

 |
| Перанос снега | 
* Снегапад
* Мяцеліца
* Завіруха
* Буран
* Пурга
* Замець
* Снежная крупа
* Лавіна

 |
| Лёд | 
* Марскі лёд
* Золь
* Шарош
* Ледзяное сала
* Пакавы лёд
* Галалёд
* Галалёдзіца
* Шэрань
* Глетчарны лёд
* Дэгляцыяцыя
* Ледніковыя хвалі
* Ледаём
* Леднікова-падпрудныя азёры
* Гляцыяізастазія
* Закрайкі

 |
| Прыродныя ўтварэнні: ледзяныя | 
* Крыясфера
* Шэльфавы ледавік
* Дропстоўн
* Наледзь
* Вечная мерзлата
* Выкапнёвы лёд
* Лядзяш
* Таросы
* Прыпай
* Стамуха
* Ледавіковая трэшчына
* Мёртвы лёд

 |
| Ледзяное покрыва: частковае | 
* Ракі: Крыгаход
* Праталіна
* Акіяна: крыга, айсберг
* Зямлі: ледавік
* Рафтынг
* Ледавіковая эратыка
* Зрушэнне ледавіка

 |
| Штучныя ўтварэнніса снегу або лёду | 
* Снежная крэпасць
* Іглу
* Ледзяная скульптура
* Кубікі лёду
* Снежная гармата
* Снежная стральба

 |
| Зімовыя забавы | 
* Снегавік (снегавая баба)
* Коўзанка
* Горка

 |
| Навуковыя дысцыпліны | 
* Крыялогія
* Гляцыялогія
* Чацвярцічная гляцыягідралогія
* Палеагляцыялогія
* Антыгляцыялізм

 |
| Персанажы | 
* Снежная каралева
* Снягурка
* Юкі-онна

 |
| Гульні са снегам | 
* Снежкі
* Юкігасэн

 |
| 
* Пара года
* Зіма

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7527449-8 · Microsoft: 168410860 |