Не блытаць з 1-м Мінскім беларускім палком — сфарміраванным у 1917 годзе Цэнтральнай беларускай вайсковай радай.

**1-ы Мінскі беларускі полк** — аўтаномнае беларускае ўзброенае фарміраванне, створанае 20 лютага 1918 года Вялікай беларускай радай (ВБР) у Менску.

Апроч палка ВБР тым жа часам сфарміравала два беларускія кавалерыйскія эскадроны камендатуры пад камандаваннем Нямкевіча і Мядзведзява, а таксама беларускую міліцыю пад камандаваннем Фларыяна Ждановіча.

Полк удзельнічаў у падзеях 19—21 лютага 1918 года ў Менску, пасля акупацыі горада немцамі быў абязброены і расфарміраваны.

Перадумовы
----------

У лютым 1918 года немцы перайшлі ў наступленне па ўсім Заходнім фронце. 19 лютага расійскія ўлады і рэвалюцыйныя батальёны пачалі эвакуацыю з Менска ў Смаленск. У месце на стратэгічных аб’ектах засталіся дробныя аддзелы бальшавіцкай варты. Тады ж 19 лютага беларусы захапілі збройню, дзе захоўвалася зброя. Другі ўдар узброеныя беларусы вырашылі нанесці па органах улады РСФСР у Менску. 20 лютага, каб пазбегнуць збройных сутычак паміж беларускімі і польскімі аддзеламі, Кастусь Езавітаў выдаў загад, які акрэсліў зону беларускіх цікавасцей у Менску.

Шлях палка
----------

20 лютага начальнік гарнізона і камендатуры Менска Кастусь Езавітаў стварыў Першы Менскі беларускі полк. Камандоўцам палка быў назначаны І. Рачкевіч.

А 15-й 20 лютага польскія атрады занялі Віленскі чыгуначны вакзал (сучасны Менск-Пасажырскі), выбіўшы з чыгуначных мастоў бальшавіцкую варту. Пад кантроль палякаў пасля бою перайшла электрастанцыя. Вядомы беларуска-польскі даследнік Алег Латышонак лічыць, што тыя бальшавіцкія патрулі, якія знішчылі пілсудчыкі, насамрэч былі беларускімі. Бальшавікі ўжо пакінулі Менск, тыя хто застаўся ў месце, пахаваліся. Польскія баявікі запісвалі ў бальшавікоў усіх, хто быў супраць іх.

21 лютага а 4-й гадзіне раніцы пілсудчыкі адбілі ў беларусаў Варшаўскі чыгуначны вакзал (сучасная станцыя Інстытут культуры). Аб 11-й гадзіне раніцы ў Менск увайшлі нямецкія аддзелы конніцы. А 15-й гадзіне ў Менск прыбыў першы нямецкі цягнік.

22 лютага Кастусь Езавітаў выдаў загад аб уключэнні ўсіх беларускіх частак у склад беларускага войска.

25 лютага ў Менск увайшлі асноўныя сілы 10-га нямецкага войска. Польскім атрадам, якія немцы лічылі за сваіх хаўруснікаў, з-за наяўнасці кантраляванага Польскага каралеўства, загадана пакінуць места. Прычына гэтага загаду ў тым, што польскія баявікі пачалі рабаваць дзяржаўныя склады з вайсковым рыштункам і харчамі, якія немцы лічылі сваімі трафеямі. У той жа дзень новыя акупанты раззброілі беларускае войска. Выканкам Рады выгналі з Дома губернатара, канфіскавалі касу, скінулі з будынка беларускі сцяг.

Строй
-----

На здымку можна пабачыць жаўнераў палка.
З 1917 года беларускія вайскоўцы пазначалі сабе бела-чырвона-белымі стужкамі, якія насілі на кашулях і шынэлях старога расійскага войска.

Жаўнеры палка патрапілі на фотаздымкі мінскіх газет у 1918 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Беларускі корпус расійскага войска
* Беларуская пяхотная дывізія на Румынскім фронце
* Беларускае войска

Зноскі
------

1. ↑  Латышонак. Жаўнеры БНР

Літаратура
----------

* Жаўнеры БНР / Алег Латышонак. — 3-е выд. перапрацаванае. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 373 с.
* Езавітаў К. Беларуская Вайсковая Цэнтральная Рада // Крывіч № 1(7) — 1924.

Спасылкі
--------

* Першы Менскі беларусі пяхотны полк – 24.11.1917 // *Рада БНР*. — 24.11.2019.
* *Сяржук Кабрусёў.* Польска-беларуская вайна за Менск.. — 03.01.2017.

| ⛭Беларускі антысавецкі супраціў (1918—1933) |
| --- |
| Камандоўцы | 
* Станіслаў Булак-Балаховіч
* Люцыян Жалігоўскі
* Лукаш Семянюк
* Юрка Моніч
* Атаман Дзяргач
* Атаман Грач
* Атаман Шаўчэнка
* Ян Мацэлі
* Антон Сокал-Кутылоўскі
* Павал Жаўрыд
* Антон Бахенскі

 |  |
| Расія Белы рух | 
* Пінска-Валынскі добраахвотны батальён
* Руская народная добраахвотніцкая армія

 |
| Польшча Польшча | 
* Беларуская вайсковая камісія
* Самаабарона Літвы і Беларусі
* Польска-беларускае таварыства
* Часовы беларускі нацыянальны камітэт1-я беларуска-літоўская дывізія
* 2-я беларуска-літоўская дывізія

 |
| Літва Літва | Беларускі асобны батальён |
| Беларусь БНР | 
* Рада БНР
* Беларускі палітычны камітэт
* Рада Случчыны
* Войска БНР1-ы Менскі беларускі полк
* Беларуская дывізія
* Асобны атрад БНР
* Слуцкая брыгада

 |
| Партызанка | 
* «Зялёны дуб»
* Саюз Абароны Радзімы і Свабоды
* Брацтва рускай праўды
* Партызанскі атрад імя Махно
* Ангелаўцы
* Півенцы
* «Белая Світка»

 |
| Паўстанніі выступы | 
* Менскія падзеі (1918)
* Аршанскае паўстанне (1918)
* Вяліжскае паўстанне (1918)
* Парэцкае паўстанне (1918)
* Прапойскае паўстанне (1919)
* Гомельскае паўстанне (1919)
* Мірскае паўстанне (1919)
* Барысаўскае паўстанне (1919)
* Дабранскае паўстанне (1919)
* Нясвіжскае паўстанне (1919)
* Браслаўска-Дзісенскае паўстанне (1919)
* Койданаўскае паўстанне (1920)
* Мсціслаўская сялянская дэманстрацыя (1921)
* Слуцкі збройны чын (1921)
* Панькоўска-Будаўскае паўстанне (1929)
* Бешанковіцкае паўстанне (1930)
* Першы барысаўскі галодны бунт (1932)
* Другі барысаўскі галодны бунт (1933)

 |
| Вядомыя акцыі | 
* Бітва за Вільню (1918)
* Абарона Крыма (1920)
* Варшаўская бітва (1920)
* Бітва за Кобрын (1920)
* Бітва на Нёмане (1920)
* Палескі паход (1920)
* Напад на цягнік каля Слаўнае (1923)

 |
| Іншае | 
* Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі
* Беларусь у польска-савецкай вайне
* Савецкая акупацыя БеларусіТам, дзе яшчэ змагаюцца
* Беларусь мяцежная
* Антыбальшавіцкія паўстанні і партызанская барацьба на Беларусі

 |

| ⛭Узброеныя сілы Беларускай Народнай Рэспублікі |
| --- |
| Вайсковыя фармаванні | 
* 1-я беларуская брыгада
* Беларускі конны полк
* Беларускі Віцебскі полк
* 1-ы Смаленскі беларускі полк
* Асобны аддзел войскаў БНР у Балтыі
* 1-ы беларускі полк

 |
| Падзеі | 
* Канфлікт паміж Радай Усебеларускага з’езда і Аблвыканзахам
* Барысаўскае паўстанне
* Браслаўска-Дзісенскае паўстанне
* Мірскае паўстанне
* Паход Булак-Балаховіча
* Слуцкае паўстанне

 |