recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ганконгскія пратэсты 2014 года** (таксама вядомыя як «**Парасонавая рэвалюцыя**» ці «**Рэвалюцыя парасонікаў**» (кіт.: 雨伞革命 / 雨傘革命)) пачаліся ў верасні 2014 года, калі дэмакратычныя прыхільнікі Ганконга зладзілі акцыю пратэсту перад штаб-кватэрай урада і занялі некалькі буйных гарадскіх скрыжаванняў пасля таго як пастаянны камітэт Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў (кіт.: 全国人民代表大会常务委员会) абвясціў аб сваім рашэнні аб плануемай рэформе выбарчай сістэмы. Сваёй рэформай пастаянны камітэт Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў запатрабаваў ад камітэта па прызначэннях абіраць да трох кандыдатаў на выбары да ўсенароднага галасавання. Пасля выбараў абраны кандыдат павінен афіцыйна прызначацца цэнтральным урадам да таго, як афіцыйна займе пост.

Федэрацыя студэнтаў Ганконга і арганізацыя «Scholarism» пачалі пратэставаць перад штаб-кватэрай урада 22 верасня 2014 года. Увечары 26 верасня некалькі сотняў дэманстрантаў перайшлі бар'ер бяспекі і ўступілі на прывакзальную плошчу Цэнтральнага ўрадавага комплексу, якія была зачынена для публічанага праходу з ліпеня 2014 года. Афіцэры ачапілі пратэстуючых ва ўнутраным двары і абмяжоўвалі іх рух на працягу ночы, пасля чаго сілай выціснулі іх адтуль на наступны дзень, у тым ліку лідара студэнтаў Джошуа Вонга, які быў часова затрыманы. Арганізацыя «Акупіруй Цэнтральны з любоўю і мірам» адразу абвясціла пра пачатак сваёй кампаніі грамадскага непадпарадкавання.

28 верасня пратэстоўцы блакавалі абедзве ўсходне-заходнія траспартныя артэрыі на поўначы востава Ганконг каля Адміралцейства. Ужыванне грубых метадаў разгону паліцыяй, у тым ліку неабгрунтаванае выкарыстанне слёзатачывага газу і напады апанентаў, у тым ліку членаў трыяды, на пратэстуючых, выклікалі павялічэнне падтрымкі пратэсту грамадзянамі. Урад патрабаваў скончыць пратэсты да 6 кастрычніка, але гэта было праігнаравана мітынгоўцамі, хоць яны і дазволілі дзяржаўным служачым увайсці ў офісы, якія раней былі заблакаваныя. Дзяржаўныя кітайскія СМІ сцвярджаюць, што Захад гуляе ролю «распаўсюдніка» ў пратэстах і што «ўсё больш людзей у Ганконгу падтрымліваюць анты-рэвалюцыйны рух», а таксама папярэджваюць пра «загінуўшых, параненых і іншыя цяжкія наступствы». 11 кастрычніка студэнты апублікавалі адкрыты ліст да кіраўніка КНР Сі Цзіньпіна. У апытанні грамадскай думкі, якую праводзілі ў ганконгскам палітэхнічнам універсітэце 4 кастрычніка, 59% з 850 апытаных падтрымалі пратэстуючых.
**ГА «Параалімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь»** — грамадская арганізацыя, прызнаная Міжнародным паралімпійскім камітэтам, якая ўзначальвае паралімпійскі рух Беларусі і кіруецца ў сваёй дзейнасці заканадаўствам, Статутам Міжнароднага паралімпійскага камітэта і сваім статутам. Створаны ў 1996 годзе.

Параалімпійкі камітэт аб’ядноўвае 5 федэрацый інваспорту (па зроку, слыху, з парушэннямі функцый апорна-рухальнага апарату, інвалідаў-калясачнікаў і танцаў на калясках), больш за 25 клубаў спартсменаў-інвалідаў.

Санкцыі
-------

3 сакавіка 2022 Міжнародны паралімпійскі камітэт адхіліў зборную Беларусі ад удзелу ў зімовых Паралімпійскіх гульнях 2022 года ў Пекіне. МПК растлумачыў тады, што спартсмены з многіх краін адмаўляліся спаборнічаць з расіянамі і беларусамі, з-за чаго правядзенне Гульняў аказалася пад пагрозай. Паведамлялася таксама, што ў алімпійскай вёсцы ўзнікла напружаная сітуацыя.

16 лістапада 2022 года на пазачарговай генеральнай асамблеі Міжнародны паралімпійскі камітэт прыпыніў членства Нацыянальнага паралімпійскага камітэта Беларусі. За прыпыненне членства прагаласавала 54 члена, супраць — 45, 18 членаў устрымаліся.

Прэзідэнты
----------

* Алег Аляксандравіч Шэпель

Зноскі
------

1. ↑  Закон РБ О физической культуре и спорте. Статья 19. Паралимпийский комитет Республики Беларусь, организации, возглавляющие дефлимпийское движение Беларуси, специальное олимпийское движение Беларуси (руск.). *Kodeksy-by.com*. Праверана 17 лістапада 2022.
2. 1 2  Параалімпійскія гульні // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — С. 76. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
3. ↑  Russian, Belarusian athletes banned from Beijing Paralympics in reversal of original decision by organizers(англ.), *The San Francisco Diego Union Tribute* (3 сакавіка 2022). Праверана 3 сакавіка 2022.
4. ↑  Houston, Michael.  Athletes from Russia and Belarus banned from competing at Beijing 2022 Paralympics(англ.), *InsideTheGames.biz* (3 сакавіка 2022). Праверана 3 сакавіка 2022.
5. ↑  At an Extraordinary General Assembly in Berlin (англ.). *Paralympic Games in Twitter*. Праверана 16 лістапада 2022.
**Сцяг Брагіна** — сцяг гарадскога пасёлка Брагін Брагінскага раёна Гомельскай вобласці. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 красавіка 2001 года № 55.

Апісанне
--------

Прямавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх вертыкальных палос: дрэўкавай частцы — блакітнага, сярэдняй — белага і вольнай — чырвонага колераў. У цэнтры сярэдняй часткі палотнішча — выява герба Брагіна і Брагінскага раёна.

На аснове герба распрацаваны і сцяг горада Брагіна. Палотнішча падзелена вертыкальнымі палосамі — блакітнага, срэбнага і чырвонага колераў. У цэнтральнай частцы сцяга — выява герба Брагіна.

Рашэнне аб зацвярджэнні герба і сцяга прынята Брагінскім раённым Саветам дэпутатаў ад 20 сакавiка 2001 года № 41 і Брагінскім раённым выканаўчым камітэтам 30 сакавiка 2001 года № 3/110. Аўтар і мастак герба і сцяга Р. С. Жаўнеркевіч.

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Брагіна

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы ·   |
**Сельскагаспадарчая секцыя** — секцыя Інбелкульта, якая дзейнічала з 19 снежня 1923 да 1927, да 1925 называлася *агранамічнай*.

Мела 3 падсекцыі (лясную, меліярацыйную, па вывучэнню рамеснай сельскагаспадарчай прамысловасці) і 3 камісіі (рэдакцыйную, тэрміналагічную, па вывучэнні тэхнікі сельскай гаспадаркі). У секцыі працавалі Я. М. Афанасьеў, М. I. Бурштэйн, М. М. Ганчарык, Г. I. Гарэцкі, С. I. Журык, А. К. Кедраў-Зіхман, С. П. Мельнік, М. В. Найдзёнаў, П. П. Рагавой, С. В. Скандрыкаў.

Асноўныя кірункі даследаванняў: апрацоўка навуковай беларускай сельскагаспадарчай тэрміналогіі, вывучэнне гісторыі развіцця сельскай гаспадаркі і сельскагаспадарчай прамысловасці Беларусі, быту вёскі, зямельнага права і зямельных адносін у дарэвалюцыйнай і савецкай Беларусі, эканомікі, некаторых пытанняў кааперавання, распрацоўка пытанняў тэхнікі сельскай гаспадаркі і сельскагаспадарчай прамысловасці Беларусі па літаратурных крыніцах, матэрыялах, сабраных даследчымі ўстановамі і супрацоўнікамі секцыі і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Інстытут беларускай культуры // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* Інстытут беларускай культуры // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ваўчок.

**Алесь Ваўчок** — беларускі народны казачнік пачатку XX стагоддзя.

Селянін з вёскі Крылоўшчына Навагрудскага павета.

У 1901 годзе польскі лінгвіст Эдвард Кліх запісаў ад яго 18 казак і апавяданняў, якія апублікаваў (урыўкі), перадаўшы з вялікай дакладнасцю асаблівасці мясцовага дыялекту. У традыцыйных побытавых казачных сюжэтах Ваўчок самабытна развіваў сацыяльныя матывы, жыва перадаваў жанравыя сцэнкі.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне паводле БЭ Т.4.
2. 1 2 3  Волчок Алесь // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 124. — 737 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лім.

**Адыр** (турэцк.: Adır Adası), або **Лім** (арм.: Լիմ) — востраў на поўначы возера Ван на ўсходзе Турцыі. Плошча — 1,066 км². У нашы дні сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Адыр месціцца ў 40 км на поўнач ад горада Ван. Выцягнуты з захаду на ўсход. Рэльеф пагорысты. Характэрны рэзкі кантынентальны клімат з прахалоднай зімой і спякотным летам. Частыя вятры. На востраве гняздуюць гарбаткі. Каля берагоў вядзецца лоў рыбы.

Гісторыя
--------

У XI ст. армянскія манахі заснавалі на востраве Адыр абшчыну, якая з цягам часу была пераўтворана ў манастыр Святога Георгія. Захаваліся паўночна-заходні кут царквы XVI ст. і прытвор другой паловы XVIII ст.

Спасылкі
--------

* Остатки монастыря на острове Лим (в турецком варианте Адыр) на востоке озера Ван
* Van'daki martı adası
**Закрытае акцыянернае таварыства «Норд Еўрапеан Банк»** (ЗАТ «Н.Е.Б. Банк») — былы камерцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Банк працаваў, у асноўным, з юрыдычнымі асобамі. Рэгіянальная сетка адсутнічала. Меўся галаўны офіс у г.Мінску.

Гісторыя
--------

Створаны ў кастрычніку 2009 года пад назвай **ЗАТ «Онербанк»**, як банк са 100% замежным (іранскім) капіталам. У жніўні 2010 года ў дачыненні да Онербанк былі ўведзеныя аднабаковыя санкцыі Міністэрства фінансаў ЗША па прычыне таго, што банк кантралюецца іранскімі банкаўскімі структурамі.

У студзені 2013 года ў выніку чатырох здзелак было прададзена 15 млн. акцый ЗАТ «Онербанк» (100% акцыянернага капіталу) за 5,1 млн. EUR. У банка цалкам змяніліся ўласнікі. Трыо іранскіх банкаў (Bank Refah Kargaran, Bank Saderat Iran, Bank Toseeh Saderat Iran / Export Development Bank of Iran) прадалі свае долі рэзідэнту Германіі Х.М.Танха (пасля здзелкі ён стаў уладальнікам 94% акцый банка) і беларускаму ПГУП "Іст Трэйд кампаніі "(6% акцый).

У сувязі са зменамі, якія адбыліся ў структуры ўласнікаў, і па рашэнні новых акцыянераў, ЗАТ «Онербанк» перайменавана ў закрытае акцыянернае таварыства "Норд Еўрапеан Банк" (скарочаная - ЗАТ "Н.Е.Б. Банк").

### Ліквідацыя

15 верасня 2016 года ў сувязі са зменай умоў фінансавага рынку акцыянеры банка прынялі рашэнне аб ліквідацыі Банка. 

27 верасня 2016 года ў Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь прадаставіў згоду на ліквідацыю закрытага акцыянернага таварыства «Норд Еўрапеан Банк». Адначасова ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь у ЗАТ «Н.Е.Б. Банк» адклікана спецыяльны дазвол (ліцэнзія) на ажыццяўленне банкаўскай дзейнасці.

Зноскі
------

1. ↑  Информация о банке Норд Европеан Банк
2. ↑  Онербанк переименован в Норд Европеан Банк(недаступная спасылка)
3. ↑  ЗАО "Онербанк" переименовано(недаступная спасылка)
4. ↑  О ликвидации ЗАО «Н.Е.Б. Банк» Архівавана 1 мая 2017.

| ⛭Банкі Беларусі |
| --- |
| Цэнтральны банк | Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь |
| Камерцыйныя банкі (дзейныя) | 
* Альфа-Банк
* Банк ВТБ (Беларусь)
* Банк гандлёвы капітал
* Банк развіцця
* Белаграпрамбанк
* Беларусбанк
* Беларускі народны банк
* Белгазпрамбанк
* Банк БелВЭБ
* Белінвестбанк
* БСБ Банк
* БТА Банк
* Банк Дабрабыт
* МТБанк
* Парытэтбанк
* Пріорбанк
* Рашэнне
* РРБ-Банк
* Сбер Банк (Беларусь)
* СтатусБанк
* Тэхнабанк
* Цэптар Банк

 |
| Камерцыйныя банкі (закрытыя) | 
* Аб’яднаны капітал
* Альянс
* Беларускі Банк Малога Бізнесу
* Беларускі Біржавы Банк
* Беларускі Крэдыт
* Белбалтыя
* БелКамБанк
* БІТ-Банк
* Джэм-банк
* Дукат
* Дэльта Банк
* Еўрабанк
* Еўрапейскі
* Ідэя Банк
* ІнвестПрамБанк
* Інко
* ІНТЭКС
* ІнтэрПэйБанк
* Корпабанк
* Крэдытна-Камерцыйны-Банк
* Магнатбанк
* Міжнародны банк эканамічнага супрацоўніцтва
* Мінскі прыватны будаўнічы банк А. Клімава
* Мосбізнесбанк
* Норд Еўрапеан Банк
* Ратон
* Садружнасць
* Світанне
* Сож
* Універсал
* Франсабанк
* Хоўм Крэдыт
* Чысцьінвестбанк
* Элітбанк

 |
| Нябанкаўскія крэдытна-фінансавыя арганізацыі | 
* АРІП
* Белінкасгрупп
* IНКАС.ЭКСПЕРТ
* ОптiКурс

 |
**«Трыбуна тэкстыльшчыка»** — газета ў Оршы. Выдаецца з 1934 года. Заснавальнікі: адміністрацыя РУПТП «Аршанскі льнокамбінат». Газета распаўсюджваецца задарма.

Гісторыя
--------

Газета заснавана ў кастрычніку 1934 года і мела назву «Трыбуна стаханаўца». Пасля 1955 года з № 19 выходзіла пад загалоўкам: «Трыбуна наватара». 3 1984 года да 1985 год супрацоўніцай рэдакцыі была беларуская пісьменніца Марыя Філіповіч.

У 1992 годзе газета змяніла назву на «Трыбуна тэкстыльшчыка».

Рэдактары
---------

* Валянціна Пятроўна Адаменка.

Гл. таксама
-----------

* Телеком-экспресс
* Аршанская газета

Зноскі
------

1. ↑  Трыбуна стаханаўца
2. ↑  Трыбуна наватара
3. ↑  Трыбуна тэкстыльшчыка, газета, г. Орша. Аршанскі раён
**Меган Дзюамель** (англ.: Meagan Duhamel; нар. 8 снежня 1985, Ловелі, Антарыа) — канадская фігурыстка, якая выступае ў парным катанні. З Крэйгам Бантынам яны срэбраныя прызёры чэмпіянату Канады 2009 года і бронзавыя медалісты чэмпіянату чатырох кантынентаў 2010. Меган дабілася поспехаў у якасці адзіночніцы, яна была сярэбраным прызёрам турніру «Залаты канёк Заграба» у 2005 годзе. У цяперашні час выступае з Эрыкам Рэдфардам, у пары з якім яна — алімпійская чэмпіёнка (2018), двухразовая чэмпіёнка свету 2015, 2016, бронзавая прызёрка чэмпіянату свету 2014, 2013, сяміразовая чэмпіёнка Канады (2012—2018), двухразовая чэмпіёнка чэмпіянату чатырох кантынентаў 2013, 2015, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў парным катанні ў камандных спаборніцтвах.

Зноскі
------

1. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 27 красавіка 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Тэматычныя сайты | ISU · ISU · ISU · ISU · Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійскі камітэт Канады |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2018130780 · VIAF: 3764153895179502410006 |
Раздзел сексалогіі| Сексуальная арыентацыя |
| --- |
| 
Агульнапрынятыя класіфікацыі |
| * Гетэрасексуальнасць
* Бісексуальнасць
* Гомасексуальнасць
 |
| 
Іншыя класіфікацыі |
| * Асексуальнасць
* Антысексуальнасць
* Аўтасексуальнасць
* Шкала сексуальнасці Кінсі
* Рашотка сексуальнай арыентацыі Клейна
* Монасексуальнасць
* Пансексуальнасць
* Парафілія
 |
| 
Тэматычна звязаныя артыкулы |
| * Эмацыйная арыентацыя
* Эгадыстанічная арыентацыя
* Біялогія і сексуальная арыентацыя
* Вольны выбар і сексуальная арыентацыя
* Статыстыка сексуальнай арыентацыі
* Сексуальнасць жывёл
* Сітуацыйныя сексуальныя паводзіны
 |

**Гетэрасексуальнасць** (ад грэч. ἑταῖρος — партнёр і лац.: sexus — пол) — у шырокім сэнсе слова феномен чалавечай сексуальнасці, які ўключае або можа ўключаць у сябе гетэрасексуальную арыентацыю, гетэрасексуальную ідэнтычнасць і гетэрасексуальныя паводзіны.

У вузкім сэнсе слова гетэрасексуальнасць — гэта сексуальная арыентацыя, вызначаная як эмацыйная, рамантычная (платанічная), эратычная (пачуццёвая) або палавая цяга толькі і выключна да асоб іншага полу. Некаторыя псіхолагі дзвюма іншымі сексуальнымі арыентацыямі называюць гомасексуальнасць і бісексуальнасць, адлучаючы іх ад зоасексуальнасці, педафіліі і інш. якія разглядаюцца як паталагічныя.

Гетэрасексуальная арыентацыя з’яўляецца самай распаўсюджанай на Зямлі. Шматлікія людзі завуць яе таксама «нармальная арыентацыя», што выклікае пратэсты ў прадстаўнікоў гэтак званых секс-меншасцяў, паколькі намякае на іх ненармальнасць.

У сувязі са шматзначнасцю тэрміна «гетэрасексуальнасць» у навуковай літаратуры ў апошні час стала прынята карыстацца ўдакладняючымі або вузейшымі тэрмінамі — напрыклад, казаць аб гетэрасексуальнай арыентацыі або гетэрасексуальных паводзінах, аб гетэрасексуальнасці у цэлым (як з’яве) або аб гетэрасексуальнасці як кропцы на падшкале «сексуальнасць» шкалы Кінсі, за выключэннем сітуацый, калі сэнс тэрміна «гетэрасексуальнасць» ясны з кантэксту.

Гл. таксама
-----------

* Гетэранарматыўнасць
* Гетэрасексізм

Зноскі
------

1. ↑  ἑταῖρος

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5254453 · BNF: 135441502 · GND: 4159748-5 · LCCN: sh93008585 · Microsoft: 176019070, 2910835481 · NKC: ph120692 |

 |
**Тураўля́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Туроўля.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Ветрынскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Полацкага раёна. 20 мая 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гомельскага (5 населеных пунктаў: Багародзіцкае, Далёкія, Емяльянікі, Рыбакі і Спашчына) і Завозерскага (14 населеных пунктаў: Альшаніца, Будзішча, Гарадзішча 1-е, Гарадзішча 2-е, Загацце, Капцы, Карпінічы, Навіны, Паўлаўскае, Піскуны, Пуканаўка 1-я, Пуканаўка 2-я, Ткачова і Туроўля) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 мая 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 16.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Куюні** (ісп.: Cuyuní, англ.: Cuyuni) — рака на поўначы Паўднёвай Амерыкі, правы прыток Эсекіба. Цячэ па тэрыторыі дзяржаў Венесуэла і Гаяна. Даўжыня — каля 618 км. Плошча вадазбору — 80000 км².

Рака Куюні бярэ пачатак на Гвіянскім нагор’і на тэрыторыі Венесуэлы. На тэрыторыі Гаяны даўжыня русла — каля 270 км. Значная частка шляху да вусця праходзіць па алювіяльнай раўніне. Рака з-за практычнай адсутнасці іншых шляхоў зносін у гэтым рэгіёне выкарыстоўваецца мясцовым насельніцтвам для транспартавання людзей і грузаў па вадзе.

У раёне Куюні здабываюць золата і дыяменты. Першыя значныя радовішчы золата былі вынайдзены яшчэ ў 1896 г. каля вусця.

На мяжы Гаяны і Венесуэлы на рацэ знаходзіцца востраў Анкока, які з’яўляецца спрэчнай тэрыторыяй паміж дзвюмя дзяржавамі.

Спасылкі
--------

* CUYUNI RIVER Архівавана 9 сакавіка 2015.
* Dmitri Allicock, Bartica. A Missed Opportunity of History
* Rusoro Gold Mining in Cuyuni Архівавана 22 лютага 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
**Юхім Ізраілевіч Патлажан** (укр. Юхим Ізраїльович Патлажан нарадзіўся 23.8.1923, Вазнясенск Адэскай вобласці — пам. 1 снежня 1990 г. Івана-Франкоўск) — Украінскі савецкі гісторык і педагог, прафесар. Доктар гістарычных навук. Кіраўнік Івана-Франкоўскага абласнога таварыства «Веды», дэпутат Івана-Франкоўскага абласнога Савета народных дэпутатаў.

Біяграфія
---------

Патлажан Юхім Ізраілявіч нарадзіўся ў сям’і стаматолага.
У 1940 годзе скончыў сярэднюю школу і паступіў у Адэскі дзяржаўны ўніверсітэт на гістарычны факультэт.

У 1941 годзе пасля першага курса вучобы ва ўніверсітэце быў прызваны ў армію, дзе ваяваў спачатку ў марской пяхоце, а потым у разведцы. Неаднаразова пераходзіў лінію фронту, за што быў узнагароджаны ордэнамі і медалямі, у тым ліку ордэнам Чырвонай Зоркі і Айчыннай вайны 1-й ступені. За час вайны двойчы паранены і адзін раз кантужаны.

Скончыў Адэскі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1954 г. Ю. І. Патлажан паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю аб крызісе рабаўладальніцкага ладу ва ўсходняй частцы Рымскай імперыі ў апошняй трэці IV ст. Вынікі абароны былі зацверджаны пераважнай большасцю галасоў на савеце Растоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Юхім Патлажан першым з пераможцаў абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Гісторыя Старажытнай Грэцыі і Рыма».У тыя часы гэта была даволі рэдкая спецыяльнасць.

У 1976 годзе ў Маскоўскім педагагічным інстытуце Юхім Ізраілявіч Патлажан абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Працоўныя замежнага Усходу ў барацьбе за перамогу Савецкай улады на Украіне (1917—1921 гг.)» і атрымаў вучоную ступень доктара навук. Гістарычныя навукі. Памёр 1 снежня 1990 года. Пахаваны на праспекце Славы ў Івана-Франкоўску. Навуковымі кіраўнікамі былі акадэмік Ісак Ізраілавіч Мінц і Аляксандр Навумавіч Хейфец.

Грамадская дзейнасць
--------------------

Ініцыятарам будаўніцтва ў Вазнясенску помніка ахвярам нацызму стаў Юхім Ізраілевіч. Ён звярнуўся да першага сакратара Камуністычнай партыі Украіны Пятра Шэлеста з просьбай дазволіць будаўніцтва помніка за кошт неабыякавых грамадзян. Праз некалькі гадоў ён атрымаў дазвол. Так, у Вазнясенску ўстаноўлены помнік ахвярам нацызму. Юхім Патлажан арганізаваў збор сродкаў на будаўніцтва гэтага помніка, куды ён сам уклаў каля 90 % неабходнай сумы, у памяць аб сваіх бацьках. У 1974 годзе гэты помнік быў усталяваны і адкрыты ў прысутнасці жыхароў горада

Нататкі
-------

1. ↑
2. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астрэйка.

**Анатоль Астрэ́йка**, сапр. **Акім Пятровіч Астрэйка** (24 ліпеня 1911, в. Пясочнае, цяпер у Капыльскім раёне — 23 жніўня 1978) — беларускі паэт, паэт-песеннік.

Біяграфічны нарыс
-----------------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў двухгадовыя настаўніцкія курсы пры Мінскім беларускім педагагічным тэхнікуме (1930), вучыўся на літаратурным факультэце Мінскага вышэйшага педагагічнага інстытута (1932—1934). З 1930 працаваў у газетах Полацка, Оршы, Горак, Мінска. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1939. Падчас Вялікай Айчыннай вайны быў адказным сакратаром сатырычнай газеты-плаката «Раздавім фашысцкую гадзіну». Двойчы (1942, 1943) накіроўваўся на акупіраваную тэрыторыю Беларусі. У 1946—1948 гадах — старшыня Гродзенскага аддзялення СП БССР, у 1948—1953 гадах — адказны сакратар часопіса «Вожык».

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны» і медалямі.

Творчасць
---------

А. Астрэйка. Зборнік вершаў «Слуцкі пояс». Выданне Слуцкай газеты «Народны мсцівец». 1943 г.
Вершы пачаў друкаваць у 1928. Першы зборнік вершаў «Слава жыццю» выдадзены ў 1940. Рукапіс другога зборніка — «Квецень» згарэў у час вайны ў Мінску. У 1943 друкарня слуцкай падпольнай газеты «Народны мсцівец» выпусціла зборнік «Слуцкі пояс». У пасляваенныя гады выйшлі кнігі паэзіі «Крамлёўскія зоры» (1945), «Добры дзень» (1948), «Зямля мая» (1952), «Песня дружбы» (1956), «Бацька мой Нёман» (1961), «Сэрца насцеж» (1965), «Цвіціце, верасы» (1975), «Зямная Случчына» (1977), «Ураджай цяпла» (1978), «Памяць дарог» (1980), а таксама вершаваная казка «Елка» (1949) і паэма для дзяцей «Прыгоды дзеда Міхеда» (1956). Выдадзены Выбраныя творы ў 2 тамах (1970, 1981).

Перакладаў творы пісьменнікаў народаў СССР на беларускую мову.

Творам Астрэйкі ўласцівыя сардэчнасць і адкрытасць, цесная сувязь з фальклорам, напеўнасць. Аўтар тэкстаў многіх беларускіх песень: «Песня пра Нёман», «Песня пра Заслонава», «Шаўковыя травы», «Песня мінаеўцаў».

Асобныя вершы А. Астрэйкі на ўкраінскую мову пераклаў М. Стэльмах.

Заўвагі
-------

1. ↑  LIBRIS — 2018. Праверана 24 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
2. 1 2 3 4 5  Астрейко Анатолий // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 33. — 737 с..
3. ↑  *Ключановіч І. М.* Стэльмах Міхаіл Апанасавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 230. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Спасылкі
--------

* Бібліятэка беларускай літаратуры — Анатоль Астрэйка Архівавана 25 кастрычніка 2014.
* Анатоль Астрэйка

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 140624341 · ISNI: 0000 0000 7889 9459 · LCCN: n87833276 · NKC: jx20120824001 · NLP: a0000001772616 · NUKAT: n2011141228 · LIBRIS: 318725 · VIAF: 27051931 |

 |
**Мітраполіт Амфілохія** (свецкае імя *Рыста Радавіч*; 7 студзеня 1938, с. Бары Радавіча, Ніжняя Марачыя, Каралеўства Югаславія — 30 кастрычніка 2020, Чарнагорыя) — мітрапаліт Чарнагорскі і Прыморскі Амфілохій Сербскай Праваслаўнай Царквы. Членам Саюза пісьменнікаў Сербіі і Чарнагорыі.

Біяграфія
---------

Скончыўшы ў роднай вёсцы сярэднюю школу, прыехаў у Бялград, дзе паступіў у духоўную акадэмію святога Савы. Атрымаўшы ў 1962 годзе дыплом, працягнуў навучанне на філасофскім факультэце Бялградскага ўніверсітэта па спецыяльнасці класічная філалогія.

Вялікі ўплыў на духоўнае жыццё будучага архіпастыра аказалі айцец Юсцін (Попавіч) і афонскі старац Паісій.

Пасля заканчэння вучобы ў Бялградзе будучы мітрапаліт працягвае навучанне ў Берне (Швейцарыя) і ў Рыме, адкуль адпраўляецца ў Грэцыю. Там праводзіць сем гадоў і прымае манаства. У Эладскай Праваслаўнай Царкве яго рукапалагаюць у свяшчэнніка. На працягу свайго знаходжання ў Грэцыі ён абараняе доктарскую дысертацыю, прысвечаную свяціцелю Грыгорыю Паламе. Год праводзіць на Святой Гары, адкуль яго накіроўваюць выкладаць у Парыж у Свята-Сергіеўскі інстытут, а з 1976 года становіцца выкладчыкам на кафедры праваслаўнай педагогікі ў Бялградскай духоўнай акадэміі святога Іаана Багаслова.

У маі 1985 года пасля абрання епіскапам Банацкай епархіі пераехаў у Цэтынэ. 30 снежня 1991 года ўзведзены ў сан мітрапаліта Чарнагорскага і Прыморскага, Зэцка-Брдаскага і Скендэрыйскага.

Валодаў рускай, грэчаскай, італьянскай, нямецкай і французскай мовамі. Аўтар шматлікіх перакладаў з сербскай на грэчаскую і з грэчаскай на сербскую, нарысаў і пропаведзяў.

Мітрапаліту Амфілохію ўдалося аднавіць у Чарнагорыі вялікую колькасць цэркваў і манастыроў, пабудаваць новыя. Павялічылася колькасць святароў і манахаў. З 1992 года ў Цэтынэ была адроджана духоўная акадэмія, закрытая ў 1945 годзе.

З прычыны шпіталізацыі Свяцейшага Патрыярха Сербскага Паўла з 13 лістапада 2007 года Архіерэйскі сабор Сербскай Праваслаўнай Царквы, які адкрыўся 15 мая 2008 года ў Бялградзе, пастанавіў часова перадаць функцыі Прадстаяцеля Свяшчэннаму Сіноду на чале з мітрапалітам Амфілохіем. З 15 лістапада 2009 па 22 студзеня 2010 года ўладыка Амфілохій быў Месцазахавальнікам Патрыяршага прастола.

У 2008 годзе адбыўся візіт мітрапаліта Амфілохія ў межы Беларускай Праваслаўнай Царквы. 11 студзеня ён быў абраны ганаровым доктарам Інстытута тэалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Узнагароды
----------

* Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Preminuo mitropolit Amfilohije
2. ↑  АДЫШОЎ ДА ГОСПАДА МІТРАПАЛІТ ЧАРНАГОРСКІ І ПРЫМОРСКІ АМФІЛОХІЙ (РАДАВІЧ)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Праваслаўная |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16240420w · CONOR: 119860835 · GND: 119428679 · ISNI: 0000 0001 1067 9828 · LCCN: n79011408 · NKC: js2013783993 · NLG: 88942 · NTA: 089825683 · NUKAT: n2009050675 · SUDOC: 113849435 · VIAF: 64816895 |

 |
**Рэтаўскі палац** — колішняя рэзідэнцыя Агінскіх у Рэтаве (Літва). Уласна сядзіба не захавалася да нашых дзён (акрамя падмурку), аднак засталіся іншыя часткі архітэктурнага ансамблю: музычная школа, воданапорная вежа, парк, старожка, частка муру з дзвюма брамамі, іншыя будынкі, а таксама родавая капліца, дзе пахаваныя Багдан Агінскі разам з братам, князем Мікалаем.

Гісторыя
--------

17 красавіка 1892, на Пасху, у сядзібе і царкве засвяціліся першыя ў Літве электрычныя лямпачкі.

У 1909 значныя пашкоджанні палацу нанёс пажар. У Першую сусветную вайну палац быў разрабаваны, мноства каштоўнасцей, музычныя інструменты і мастацкія творы вывезеныя ў Германію.

У 1924 годзе сядзіба была нацыяналізавана і перададзеная Згуртаванню літоўскіх каталіцкіх матак, якія ў 1926 годзе прадалі яго за даўгі. Новы ўласнік, Повілас Юргайціс, разбурыў будынак і паставіў новы мураваны дом.

За савецкім часам у ім дзейнічаў саўгас-тэхнікум.

Зноскі
------

1. ↑  Rietavo dvaras - Oginskių užkoduotas pažangos kodas (літ.)(недаступная спасылка). *Kpd.lt*. Архівавана з першакрыніцы 29 ліпеня 2016. Праверана 2 верасня 2015.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рэтаўскі палац
**Эдуарда Саенс дэ Буруага-і-Паланка** (ісп.: Eduardo Sáenz de Buruaga y Polanco; 15 красавіка 1893 — 17 лютага 1964) — іспанскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. Удзельнік Рыфскай вайны і грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Порт-о-Прэнс у сям’і патомнага ваеннага. У 1910 годзе паступіў у пяхотную акадэмію Таледа. Праз тры гады, атрымаўшы ваенную адукацыю, накіраваўся ў Іспанскае Марока, дзе прайшла большая частка яго вайсковай кар’еры да пачатку грамадзянскай вайны. 

У 1920-я гады прымае ўдзел у Рыфскай вайне. Двойчы быў паранены (25 кастрычніка 1921 і 18 ліпеня 1922).

У 1936 годзе Эдуарда Саенс дэ Буруага далучыўся да змоўшчыкаў, якія рыхтавалі путч супраць рэспубліканскага ўрада. Падчас паўстання супраць ўладаў кіраваў захопам гарадоў Тэтуан і некаторы час узначальваў сілы мяцежнікаў у Марока (потым кіраўніцтва перададзена Франсіска Франка). У наступным Буруага кіраваў рознымі аперацыямі паўстанцаў у кантынентальнай Іспаніі і адзначыўся правядзеннем рэпрэсій. Удзельнічаў у баях пад Мадрыдам, пры Хараме, Брунетэ, Тэруэлі.

У лютым 1939 года прызначаны кіраўніком Заходняй ваеннай зоны Іспанскага Марока. У жніўні таго ж года стаў ваенным губернатарам калоніі. З 1944 — генерал-губернатар Кампа-дэ-Гібралтар, з 1948 — генерал-капітан Балеарскіх астравоў, з 1952 — камандуючы II ваеннай акругай (Севілья), з 1957 — кіраўнік грамадзянскай гвардыі/

Эдуарда Саенс дэ Буруага памёр у дзевяць гадзін раніцы 17 лютага 1964 года ў сваім доме ў Мадрыдзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Ha muerte el teniente general don Eduardo Sáenz de Buruaga y Polanco
2. ↑  Hugh Thomas (1976). *La Guerra Civil Española*, Barcelona: Círculo de Lectores, pág. 241
3. ↑  José Manuel Martínez Bande (2007). *Los años críticos: República, conspiración, revolución y alzamiento*. Madrid: Encuentro, pág. 263
4. ↑  José Manuel Martínez Bande (2007). *Los años críticos: República, conspiración, revolución y alzamiento*. Madrid: Encuentro, pp. 263, 265
5. ↑  Paul Preston (2006). *Dos siglos de imagen de Andalucía*. Sevilla: Centro de Estudios Andaluces, pp. 240-242
6. ↑  Manuel Ángel García Parody (2009). *El Germinal del sur. Conflictos mineros en el Alto Guadiato, 1881-1936*, Centro de Estudios Andaluces, pág. 121
7. ↑  José Manuel Martínez Bande (1981). *La batalla de Pozoblanco y el cierre de la bolsa de Mérida*, Ed. San Martín, pág. 108
8. ↑  Antony Beevor (2005). *La Guerra civil española*, Ed. Crítica, pág. 416
9. ↑  Decreto de 8 de febrero de 1957 por el que pasa a ejercer el cargo de Director general de la Guardia Civil el Teniente General don Eduardo Sáenz de Buruaga y Polanco

Спасылкі
--------

* Biografía de Eduardo Sáenz de Buruaga
* Archivo de El País, 5 de octubre de 2008
* La masacre de Baena

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX1527819 · VIAF: 6812160791871302860007 |
**Lortel Archives**, таксама вядомы як **Internet Off-Broadway Database** (**IOBDb**) — анлайн база даных тэатральных пастановак, акцёраў, тэатраў і іншага ўмоўнага оф-Брадвея[en] (*Off-Broadway* — прафесійныя тэатры ў Нью-Ёрку умяшчальнасцю ад 100 да 499 месцаў). Кіруецца «Lucille Lortel Foundation».

Гісторыя
--------

База названая ў гонар актрысы і тэатральнай прадзюсаркі Люсіль Лортэль[en] і была прафінансавана і створана некамерцыйнай арганізацыяй «Lucille Lortel Foundation».

Апісанне
--------

База збірае і захоўвае інфармацыю аб спектаклях, адкрытых як для крытыкаў, так і для шырокай грамадскасці і якія пратрымаліся ў рэпертуары тэатра не менш за тыдзень.

Станам на жнівень 2019 года база дадзеных утрымоўвала 6703 запісы аб пастаноўках, 51 817 запісаў пра людзей і кампаніі, 317 запісаў аб тэатрах.

Гл. таксама
-----------

* Internet Broadway Database (*IBDb*)
* Internet Movie Database (*IMDb*)
* Box Office Mojo
* Rotten Tomatoes

Зноскі
------

1. 1 2  About the Lortel Archives **(нявызн.)**. — «www.IOBDB.com»
2. ↑  Nemy, Enid.  Lucille Lortel, Patron Who Made Innovative Off Broadway a Star, Is Dead at 98 **(нявызн.)**, *The New York Times* (6.5.1999). Праверана 26.11.2020.  (англ.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка «Lortel Archives»  (англ.)
* Афіцыйная старонка «Lucille Lortel Foundation»  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бярэзіна.
**«Бярэзіна»** — запалкавая фабрыка ў г. Барысаў.

Запалкавы карабок «Чырвонай Бярэзіны» з надпісам *«Бел. Дзярж. Серніковы трэст. Фабрыка сернічак „Чырвоная Бярэзіна". ВСНГ. Новабарысаў, БССР. Цана 1 1/2 к.»* і выявай карабля. 1920-я
Створана ў 1901 годзе ў Новабарысаве Ісідорам Берманам. Першая прадукцыя пайшла на экспарт у 1906 годзе. Вырабляла да 60 тыс. карабкоў запалак за год і фанерныя сядзенні для крэслаў. Выкарыстоўваліся паравыя рухавікі ў 15—75 к.с. У 1910 годзе працавалі 399 рабочых.

З прыходам у 1917 годзе савецкай улады «Бярэзіна» была нацыяналізаваная. У 1920 годзе фабрыка ў Новабарысаве атрымала назву «Чырвоная Бярэзіна». Са снежня 1929 года ў Новабарысаве пачала працаваць новая пабудаваная фабрыка «Пралетарская Перамога». У дарэвалюцыйных карпусах размясціўся фанерны завод «Чырвоная Бярэзіна». У 1934 годзе быў забіты сакратар Ленінградскага абкама ВКП(б) Сяргей Кіраў, сярод соцень іншых аб’ектаў у яго гонар была перайменавана і «Пралетарская Перамога», якая з 1935 года стала насіць назву «Фабрыка імя таварыша Кірава».

У 1941 годзе фабрыка была разбурана і прадукцыю не выпускала.

У пачатку 1953 года на базе фабрыкі створаны Барысаўскі фанерна-запалкавы камбінат (цяпер ВА «Барысаўдрэў»).

Гл. таксама
-----------

* Запалкавая фабрыка «Вікторыя»

Літаратура
----------

* Барысаўская запалкавая фабрыка «Бярэзіна» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Р. Э. Узбеков. Каталог этикеток спичечной фабрики в городе Новоборисов. Книга первая (1901—1956 гг.)
**Агастаўскі ўніверсітэт** (англ.: Augusta University) — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Агаста, штат Джорджыя.

Гэта дзяржаўны даследчы ўніверсітэт і акадэмічны медыцынскі цэнтр у горадзе Агаста, штат Джорджыя. Ён з’яўляецца часткай універсітэцкай сістэмы штата і мае спадарожнікавыя медыцынскія кампусы ў Саване, Олбані, Роме і Атэнсе. У ім працуе больш за 15 000 супрацоўнікаў і навучаецца больш за 56 000 студэнтаў. Ён акрэдытаваны Паўднёвай асацыяцыяй каледжаў і школ.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

Крыніцы
-------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Агастаўскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0001 2284 9329 · Microsoft: 25041050 |
**Тацця́на Міха́йлаўна Заміро́ўская** (нар. 11 красавіка 1980(1980-04-11), Барысаў, Мінская вобласць) — беларуская пісьменніца і журналістка. Аўтар трох зборнікаў апавяданняў, апублікаваных выдавецтвам АСТ[ru] (Масква). Стыпендыятка арт-рэзідэнцый «Macdowell Colony[en]» і «Virginia Center For Creative Arts[en]» (ЗША), намінантка прэмій «Нацбэст[ru]» і «НОС[ru]» (Расія), лаўрэатка прэміі Горчава (Расія). Жыве ў Брукліне, Нью-Ёрк. У 2021 выйшаў яе дэбютны раман аб лічбавай неўміручасці і памяці «Смерти.net».

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў горадзе Барысаве Мінскай вобласці 11 красавіка 1980 года. Пераехала жыць у Мінск, дзе скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Эмігравала ў ЗША ў 2015 годзе, дзе скончыла магістратуру прыгожых мастацтваў Бард-Каледжа ў Нью-Ёрку. На працягу журналісцкай кар’еры пісала пра музыку ў беларускую «Музыкальную газету», працавала рэдактарам часопіса «Jazz-квадрат», з’яўлялася пастаянным культурным аглядальнікам штотыднёвіка «БелГазета». Супрацоўнічае з шэрагам беларускіх, расійскіх і англамоўных медыя.

Бібліяграфія
------------

* зборнік «Земля случайных чисел»;
* зборнік «Жизнь без шума и боли»;
* зборнік «Воробьиная река»;
* раман «Смерти.net».

Зноскі
------

1. 1 2  Автор Татьяна Замировская. Книги, биография, отзывы — OZ.by Праверана 19 кастрычніка 2023.
2. 1 2  Татьяна Замировская Праверана 19 кастрычніка 2023.

Спасылкі
--------


* Біаграфія Таццяны Заміроўскай  (руск.) на сайце «Литрес[ru]»
* Аб аўтары Таццяна Заміроўская  (руск.) на сайце «Голас Амерыкі»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дом Ліўшыца (значэнні).
**Дом Ліўшыца** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва, размешчаны па Камуністычным завулку, 6.

Гісторыя
--------

Пабудаваны на Пішчыкавым завулку ў канцы XIX ст. як жылы даходны дом. Да Кастрычніцкай рэвалюцыі ў ім размяшчаліся мэбляваныя пакоі. Дом належаў Ліўшыцу. У 1918—1924 гг. не выкарыстоўваўся, значыўся як нежылы і безнаглядны.

Нацыяналізаваны і ўзяты на ўлік Гарадскім жыллёвым камітэтам у 1924 г. Першапачаткова, па звестках на 1924 г. на першым паверсе мелася 9 пакояў, 14 дзвярэй, 14 вокнаў, на другім паверсе — 2 пакоі, 18 вокнаў, 10 дзвярэй, падлога драўляная. Адна руская, тры галандскія печкі і адна печка невызначаных канструкцыі і вытворчасці.

Ацэначны кошт дома на 1924 г. складаў 4 675 руб. знос складаў 60 %. У двары знаходзілася гаспадарчая пабудова. З 1925 г. здадзены ў арэнду членам Саюза будаўнікоў Ісаку Лэйзеру, Арону Волу і Лэйбу Фарберу. З 1928 г. будынак перададзены Магілёўскаму акружному Савету працоўных калектываў абутнікоў пад жыллё і адрамантаваны ў 1928—1929 гг.

У 1941—1944 гг. падчас Вялікай Айчыннай вайны будынак пашкоджаны. Адноўлены ў канцы 1940-х гг. і выкарыстоўваўся Гаржылкамунгасам як камунальнае жытло.

Пасля адсялення жыхароў у апошняй чвэрці XX ст. у будынку ў 2012 г. праведзены капітальны рамонт з рэстаўрацыяй. Уласнікам з’яўляецца ТАА «Віталтрэйд Компані». Тут размяшчаліся жылыя і адміністрацыйна-гаспадарчыя аб’екты: навучальны корпус Магілёўскага музычнага вучылішча, Магілёўскі абласны навукова-метадычны цэнтр народнай творчасці і культурна-асветніцкай работы, ТДА «Спектр», Цэнтр культуры і мастацтва Магілёўскай вобласці.

Архітэктура
-----------

Усходні тарэц дома
Помнік жылой архітэктуры. Двухпавярховы мураваны будынак, сіметрычны, прамавугольны ў плане, з высокім цокальным паверхам і сутарэннямі. Маюцца цокальныя вокны. Дах двухсхільны. Гладкія, атынкаваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі без абрамлення, аздоблены падаконнымі цягамі. Паверхі падзелены прафіляваным гзымсавым паяском, на другім паверсе — прафіляваны гзымс.

Паўночны фасад дома
З левага тарца сцены з аднаго боку ўмацаваныя магутным контрфорсам. З бакоў тарцовых фасадаў у 1980-х гг. зроблены прыбудовы. Прыбудова з левага боку мае выгляд рызаліту з фігурным франтонам, у ёй размешчаны галоўны ўваход з лесвіцай і ганкам. Да супрацьлеглага тарца прыбудаваны гараж. Планіроўка паверхаў калідорнага тыпу.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Ліўшыца (Магілёў)
Атамныя арбіталі электрона ў атаме вадароду для розных камбінацый квантавых лікаў. Шчыльнасць імавернасці (квадрат модуля хвалевай функцыі электрона) зададзена колерам.
**Атамная арбіталь** — аднаэлектронная хвалевая функцыя, атрыманая рашэннем ураўнення Шродзінгера для дадзенага атама; задаецца трыма квантавымі лікамі: галоўным n, арбітальным l і магнітным m.

Хвалевая функцыя вылічваецца па хвалевым ураўненні Шродзінгера ў рамках аднаэлектроннага прыбліжэння (метад Хартры — Фока[ru]) як хвалевая функцыя электрона, які знаходзіцца ў самаўзгодненым полі, якое ствараецца ядром атама з усімі астатнімі электронамі атама.

Сам Э. Шродзінгер разглядаў электрон у атаме як адмоўна зараджанае воблака, шчыльнасць якога прапарцыянальная квадрату значэння хвалевай функцыі ў адпаведнай кропцы атама. У такім выглядзе паняцце электроннага воблака было ўспрынята і ў тэарэтычнай хіміі.

Аднак большасць фізікаў не падзяляла перакананняў Шродзінгера — доказаў існавання электрона як «адмоўна зараджанага воблака» не было. Макс Борн абгрунтаваў імавернасную трактоўку квадрата хвалевай функцыі. У 1950 г. Э. Шродзінгер у артыкуле «Што такое элементарная часціца?» вымушаны быў пагадзіцца з довадамі М. Борна, якому ў 1954 годзе была прысуджана Нобелеўская прэмія па фізіцы з фармулёўкай «За фундаментальнае даследаванне ў галіне квантавай механікі, асабліва за статыстычную інтэрпрэтацыю хвалевай функцыі».

Зноскі
------

1. ↑  Сайт IUPAC, Аб атамнай арбіталі

Спасылкі
--------

* Атомные орбитали // Физическая энциклопедия.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4143331-2 · LCCN: sh85009319 · Microsoft: 189394030 · NKC: ph503930 |
**Заходняя царква Торсхаўна** (фар.: Vesturkirkjan) — лютэранская царква ў Торсхаўне. Вышыня будынка 40,5 метраў, што робіць яго самым высокім будынкам на Фарэрскіх астравах.

Гісторыя
--------

Будынак пабудаваны ў 1975 годзе. У Духаў дзень, 5 чэрвеня 2006 г. перад царквой быў усталяваны помнік Сігмундуру Брэстысану, які паклаў пачатак хрысціянізацыі астравоў і быў забіты ў 1005 годзе. Аўтар помніка Ханс Паўлі Ольсен.

Апісанне
--------

Падмурак будынка зроблены з базальту, на якім пастаўлены пірамідападобны купал з медзі і шкла.

Глядзіце таксама
----------------

* Арктычны сабор
* Царква Хювінкяа

Спасылкі
--------

* Folkakirkjan.fo — Vesturkirkjan (на фарэрскай мове)
**Дом Сімховіча** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны на рагу Ленінскай вуліцы (дом № 31) і Пажарнага завулка.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў другой палове ХІХ стагоддзя на скрыжаванні Вялікай Садовай і Паштовага завулка, як жылы, даходны дом. Належаў Сімховічу. Быў прыватнаўласніцкім, выкарыстоўваўся ў асноўным гарадскім купецтвам. У 1920-я гады будынак быў нацыяналізаваны.

У савецкія часы выкарыстоўваўся як жылы. Тут знаходзіліся крамы кілбасныя Халіпа і Сімховіча, багетная Р. Шыка і В. Лур’е, пальчаткамі М. Ліўшыца, садавіной, мэблі, працаваў папулярны цырульнік І. Ліўшыц, і гімназія Раманоўскай. У 2004 годзе будынак капітальна адрамантаваны. Зараз тут знаходзяцца гандлёвыя ўстановы.

Архітэктура
-----------

Пабудаваны як жылы, з цэглы, атынкаваны. Двухпавярховы Г-падобны будынак, накрыты двухсхільным дахам. Галоўным фасадам выходзіць на вуліцу Ленінскую. Аконныя праёмы прамавугольныя, розныя па памерах, на другім — з ліштвамі. Сцены першага і другога паверхаў гладкія, размежаваныя міжпавярховымі цягамі. Гзымс прафіляваны.

Першы паверх дэкарыраваны пілястрамі, другі сухарыкамі. Галоўны ўваход на рагу будынка. З боку Пажарнага завулку праезная арка. Над ім на другім паверсе балкон.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Сімховіча
**Дом па Ленінскай вуліцы, 29а** — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў другой палове ХІХ стагоддзя паміж вуліцамі Вялікай Садовай і Малой Садовай як даходны дом, быў прыватнаўласніцкім.

У 1920-я гг. нацыяналізаваны. Выкарыстоўваўся як жылы. Сёння там размяшчаюцца абутковая майстэрня і розныя ўстановы.

Архітэктура
-----------

Будынак з боку Піянерскай вуліцы
Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак. Галоўным фасадам замыкае дворык, утвораны дамамі № 29 і 31 па вул. Ленінскай і домам № 19 па Пажарным завулку. Паверхі падзелены шырокім гзымсавым паяском. Сцены галоўнага фасада гладкія, атынкаваныя. Асіметрычным фасад робіць праязная арка, якая мае цыліндрычныя скляпенні. Аконныя праёмы першага паверха прамавугольныя невялікіх памераў, другога — прамавугольныя вялікіх памераў. Сцены завершаны прафіляваным гзымсам. Дах двухсхільны.

Зноскі
------

1. ↑  kropki.by — інтэрактыўная мапа Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па Ленінскай вуліцы, 29а (Магілёў)
**Ігуменскі шлях** — мемарыяльная акцыя па ўшанаванні ахвяр сталінскіх расстрэлаў у Беларусі, праводзіцца штогод, пачынаючы з 1990 г. пад г. Чэрвень.

Гісторыя
--------

25 чэрвеня 1941 г. у першыя дні вайны, ва ўрочышчы Цагельня войскі НКУС расстралялі палітычных вязняў, якіх гналі з мінскай турмы на Усход, загінула больш за 700 чалавек. Прадстаўнікі савецкай улады не паспявалі адступаць з вязнямі перад наступленнем нямецкіх войскаў і вырашылі расстраляць палітычных зняволеных, а крымінальных — адпусціць. У часы СССР памяць пра ігуменскі расстрэл была забароненая. Сярод расстраляных было шмат прадстаўнікоў беларускай інтэлектуальнай эліты.

У 1990 годзе Беларускі народны фронт «Адраджэньне» арганізаваў першую мэмарыяльную акцыю «Ігуменскі шлях». У апошні час штогадовыя мемарыяльныя мерапрыемствы ладзяць сябры КХП-БНФ.

Ушанаванне
----------

Ва ўрочышчы Цагельня ў бліжэйшыя выходныя перад 25-м чэрвеня збіраюцца прадстаўнікі грамадскасці, каб ушанаваць памяць палітычных вязняў чэрвеньскай перасыльнай турмы, расстраляных 25 чэрвеня 1941 г. — перад нямецкай акупацыяй. На месцы масавага расстрэлу былі ўсталяваныя крыжы.

Спасылкі
--------

* «Ігуменскі шлях»: ля Чэрвеню паміналі ахвяраў НКВД
* Ігуменскі шлях 1990 (частка 1), фота Уладзіміра Сапагова
* Ігуменскі шлях 1990 (частка 2), фота Уладзіміра Сапагова(недаступная спасылка)
* Ігуменскі шлях прайшоў пад Чэрвенем
* Ігуменскі шлях. Памяці ахвяраў расейскага тэрора(недаступная спасылка)
**Atelocynus microtis** — драпежнае млекакормячае сямейства сабачых, адзіны прадстаўнік роду *Atelocynus*.

Знешні выгляд
-------------

Драпежная жывёла сярэдніх памераў (97-130 см у даўжыню, 35 у вышыню), з кароткімі лапамі і шчыльна складзеным целам. Морда доўгая і тонкая, з невялікімі вушамі (34-52 мм), размешчанымі па баках галавы. Спіна лісіцы часта афарбаваная ў рудавата-шэры або чорны колер, у той час як ніз — светла-рыжы. Жывот — рудавата-карычневы. Хвост пухнаты, цёмны (часта чорны) да 35 см у даўжыню і дапамагае жывёле хутка мяняць кірунак бегу. Паміж пальцамі лап размешчаны часткова рэдукаваныя перапонкі, якія сведчаць аб паўводным спосабе жыцця гэтага драпежніка. У жывёлы 42 зуба, як і ва ўсіх драпежнікаў. Кончыкі зубоў, якія тырчаць з рота, відаць нават калі рот шчыльна зачынены.

Размнажэнне
-----------

Вядзе адзіночны спосаб жыцця, але ў шлюбны перыяд ўтвараюцца пары. Сам перыяд прыпадае на сезон засухі. Нашчадства невялікае, на свет з’яўляецца ўсяго каля 2-4 асобін, што кажа аб нізкай рэпрадуктыўнай здольнасці віду.

Распаўсюджанне, асяроддзе пражывання
------------------------------------

Жыве ў трапічных лясах у басейне Амазонкі на тэрыторыі Бразіліі, Перу, Эквадора і Калумбіі. Сустракалі яго таксама ў вярхоўях Арынока (Калумбія) і ў вярхоўях Параны (Бразілія).
Звычайным дзікім асяроддзем пасялення для віду з’яўляецца вільготны трапічны лес. З усіх сабак толькі гэты від прыстасаваўся да пражывання ва ўмовах трапічнага лесу на вышыні ад 1 200 да 2 000 м над узроўнем мора. Селяцца па магчымасці далей ад чалавека і блізка да крыніцы вады і ежы. Прадстаўнікоў віду вельмі рэдка сустракалі непадалёк ад паселішчаў і гарадоў.

Паводзіны ў няволі і на волі
----------------------------

Тыя абарыгены, якія бачылі жывёл, сцвярджалі, што яны не збіваюцца ў зграі і паводзяць сябе па адносінах да чалавеку не агрэсіўна.
Злоўленыя прадстаўнікі віду паводзілі сябе ў нязвыклых умовах дакладна наадварот: агрэсіўна і палахліва, спрабавалі ўкусіць надыходзячага чалавека, рыкалі. Пазней паводзіны змянялася, рабіліся мяккімі, што сведчыць аб магчымасці прыручэння гэтых жывёл.

Папуляцыя, захаванне віду
-------------------------

Аб папуляцыі вядома тое, што нягледзячы на шырокі арэал, прадстаўнікоў віду засталося вельмі мала. Гэты від занесены ў Чырвоныя кнігі Бразіліі і Калумбіі, але не ўваходзіць у Прыкладанні канвенцыі СІТЕС (CITES). Аднак, ён уключаны ў бразільскі спіс відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай вымірання і таму юрыдычна абаронены ў Бразіліі, а таксама уключаны ў папярэдні спіс Калумбійскіх відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знішчэння.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Atelocynus microtis*: інфармацыя на сайце Чырвонай кнігі МСАП (англ.)