recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гімн Украінскай ССР** (укр.: Державний гімн Української Радянської Соціалістичної Республіки) — дзяржаўны гімн Украінскай ССР у перыяд з 1949 да 1991. Кампазітар — Антон Лебедзінец, словы — Павел Тычына.

Далей ідзе версія ад 1978 года, дзе ў другой страфе Мікалаем Бажанам была выдалена згадка аб Сталіне.

Украінскі тэкст гімну (1978—1991)
---------------------------------

Живи, Україно, прекрасна і сильна,
В Радянськім Союзі ти щастя знайшла.
Між рівними рівна, між вільними вільна,
Під сонцем свободи, як цвіт розцвіла.
Слава Союзу Радянському, слава!
Слава Вітчизні на віки-віків!
Живи Україно, радянська державо,
В єдиній родині народів-братів!
Нам завжди у битвах за долю народу
Був другом і братом російський народ,
Нас Ленін повів переможним походом
Під прапором Жовтня до світлих висот.
Слава Союзу Радянському, слава!
Слава Вітчизні на віки-віків!
Живи Україно, радянська державо,
В єдиній родині народів-братів!
Ми славим трудом Батьківщину могутню,
Утверджуєм правду безсмертних ідей.
У світ комунізму — величне майбутнє
Нас Ленінська партія мудро веде.
Слава Союзу Радянському, слава!
Слава Вітчизні на віки-віків!
Живи Україно, радянська державо,
В єдиній родині народів-братів!

Пераклад на беларускую мову
---------------------------

Жыві, Украіна, прыгожая і моцная
У Савецкім Саюзе ты шчасце знайшла.
Між роўнымі роўная, між вольнымі вольная
Пад сонцам волі, як колер заквітнела.
Слава Саюзу Савецкаму, слава!
Слава Айчыне на стагоддзі-стагоддзяў!
Жыві Ўкраіна, савецкая дзяржава
У адзінай сям'і народаў-братоў!
Нам заўсёды ў бітвах за лёс народа
Быў сябрам і братам расійскі народ
Нас Ленін павёў пераможным паходам
Пад сцягам Кастрычніка да светлых вышынь.
Слава Саюзу Савецкаму, слава!
Слава Айчыне на стагоддзі-стагоддзяў!
Жыві Украіна, савецкая дзяржава
У адзінай сям'і народаў-братоў!
Мы славім працай Радзіму магутную
Сцвярджаем праўду несмяротных ідэй.
У свет камунізму — велічнае будучыня
Нас Ленінская партыя мудра вядзе.
Слава Саюзу Савецкаму, слава!
Слава Айчыне на стагоддзі-стагоддзяў!
Жыві Ўкраіна, савецкая дзяржава
У адзінай сям'і народаў-братоў!

Спасылкі
--------

* MP3 з вакалам
* MIDI-файл Архівавана 7 студзеня 2012.

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |
Герб Эстонскай ССР
**Герб Эстонскай ССР** — дзяржаўны сімвал Эстонскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Герб ЭССР грунтуецца на гербе Савецкага Саюза. Быў прыняты 25 жніўня 1940 года пасля ўступу Эстоніі ў склад СССР. У артыкуле 116 Канстытуцыі Эстонскай ССР было сказана:

> 
> Дзяржаўны герб Эстонскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі складаецца з малюнка ў прамянях узыходзячага сонца сярпа і молата, акружанага вянком, які складаецца злева — з іглічных галін і справа — з жытніх каласоў. Абедзве паловы вянка абвітыя чырвонай стужкай з надпісамі на эстонскай і русскай мовах: «Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!» і ніжэй «Eesti NSV». Наверсе герба знаходзіцца пяціканцовая зорка.
> 
> 
> 

Герб з’яўляўся дзяржаўным сімвалам Эстоніі да выхаду яе са складу СССР 7 жніўня 1990 года.

Гл. таксама
-----------

* Герб Эстоніі
* Сцяг Эстонскай ССР

| Гербы Рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР
 |
**Занзіба́р** (англ.: Zanzibar) — горад у Танзаніі, на заходнім беразе вострава Занзібар. 257 тыс. жыхароў (2003).

Першае паселішча на месцы горада заснавана ў XVI стагоддзі, горад быў цэнтрам рабагандлю, затым султанату Маскат і Аман. Вялікая частка горада забудаваная дамамі арабскага тыпу з каралавага каменя і ўяўляе сабой лабірынт вузкіх вуліц; 2-3-павярховыя дамы з плоскімі дахамі стульваюцца суцэльнай сцяной вакол унутраных двароў, з размаляванымі аканіцамі і рашоткамі, разбянымі дзвярамі з сімвалічнымі малюнкамі рыб, лотаса і ланцугоў. Мячэці, арабскі форт, палац султанаў; еўрапейскія пабудовы канца XIX ст.: англіканская царква, касцёл. Дзяржаўны музей Занзібар (былы Мемарыяльны музей).

Эканоміка
---------

Прадпрыемствы мылаварнай, парфумернай, скурна-абутковая, харчовая прамысловасці; рамесныя майстэрні. Марскі порт (вываз гваздзікі, капары, цытрусаў, гваздзічнага алею), аэрапорт.

Спадчына
--------

У 2000 г. старая частка горада Занзібара (так званы Каменны Горад) была ўключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Вядомыя асобы
-------------

* Фрэдзі Меркуры

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Занзібар (горад)
**Гарнаста́евіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Гарнастаевічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Міхайлаўскі сельсавет** у складзе Поразаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Міхайлы. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. Пасля скасавання Поразаўскага раёна 20 студзеня 1960 года ўвайшоў у склад Свіслацкага раёна. 2 снежня 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Крапіўніцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Малыя Баброўнікі, Верабейкі, Вілейшы, Даўнары і Скраблы). 25 снежня 1962 года ў склад Ваўкавыскага раёна перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Азярыска, Аляксандраўка, Бакі, Бяляўшчына, Камяніца, Малая Лапеніца, Мітрані). У 1964 годзе ў склад Вердаміцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Малыя Баброўнікі, Верабейкі, Вілейшы, Даўнары і Скраблы). 18 верасня 1967 года перайменаваны ў Гарнастаевіцкі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Гарнастаевічы. 14 лютага 1977 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Поразаўскага пассавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў: вёскі Брыкі, Валіскаўшчына, Гарнастаевічы, Геруцева, Грушчаны, Грынявічы, Дзямідавічы, Загаране, Кабузі, Кавалі, Карэвічы, Крывулічы, Кусянцы, Міхайлы, Палуянкі, Пушчыкі, Ракаўшчына, Сідаркі і Талачманы.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 2 снежня 1961 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1962, № 2 (961).
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 25 декабря 1962 г. Об укрупнении сельских районов Белорусской ССР Архівавана 11 верасня 2019.
3. ↑  Рашэнні выканкома Гродзенскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 23 сакавіка і 17 красавіка 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 21 (1061).
4. ↑  Рашэнне выканкома Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 14 лютага 1977 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1977, № 15 (1533).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Мулу Нега Кахсай** — эфіопскі навуковы і дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Мулу нарадзіўся 15 лістапада 1967 года. Ён атрымаў доктарскую ступень у Твэнтэўскім універсітэце ў 2012 годзе з дысертацыяй пад назвай «Якасць і забеспячэнне якасці ў эфіопскай вышэйшай адукацыі: крытычныя праблемы і практычныя наступствы». Пасля Мулу працаваў асістэнтам прафесара ва Універсітэце Адыс-Абебы.

6 мая 2020 года стаў міністрам навукі і вышэйшай адукацыі Эфіопіі.

Падчас канфлікту ў Тыграі ў лістападзе 2020 года Мулу Нега быў прызначаны кіраўніком выканаўчай улады пераходнага ўрада Палатай Федэрацыі, каб замяніць Дэбрэцыана Гебрэмікаэля з НФВТ на пасадзе прэзідэнта рэгіёну. У канцы студзеня 2021 года Мулу Негу падаў заяву аб адстаўцы ў канцы студзеня 2021 года, заявіўшы, што пераходная адміністрацыя не мае паўнамоцтваў рэагаваць на «цяжкае становішча народа Тыграя, які памірае ад голаду і пакутуе ад сексуальнага дамагання замежных сіл». 6 мая таго ж года кіраўніком пераходнага ўрада Тыграя замест яго стаў Абрахам Белай.

Сям’я
-----

Мулу жанаты і мае траіх дзяцей.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2  Quality and quality assurance in Ethiopian higher education: critical issues and practical implications **(нявызн.)**. *University of Twente* (27 сакавіка 2012). Архівавана з першакрыніцы 9 жніўня 2017. Праверана 22 лістапада 2020.
3. ↑  H.E Mulu Nega Kahsay (PhD) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Ministry of Science and Education*. Архівавана з першакрыніцы 27 студзеня 2021. Праверана 31 студзеня 2021.
4. ↑  Tigray interim gov't plans regional, zonal overhaul **(нявызн.)** (21 лістапада 2020).
5. ↑  Situation Report EEPA HORN No. [66 – 25 January 2021] **(нявызн.)**. *Europe External Programme with Africa* (25 студзеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2021. Праверана 26 студзеня 2021.
6. ↑  Ethiopia replaces head of interim gov’t in war-wracked Tigray (англ.). *www.aljazeera.com*. Праверана 17 мая 2021.
**Пераяслаўская рада** — сход прадстаўнікоў запарожскага казацтва, скліканы гетманам Украіны Багданам Хмяльніцкім 18 студзеня 1654 года ў горадзе Пераяслаў, на якім было прынята рашэнне аб саюзе Украінскай казацкай дзяржавы з Маскоўскім царствам. Украінская старшына і шляхта спадзяваліся ў выніку саюзу з Масквой замацаваць свае саслоўныя прывілеі, пазбавіцца рэлігійнага ўціску, адхіліць ад улады польскую шляхту і магнатаў. Асноўныя прынцыпы аб'яднання былі абмеркаваны Б.Хмяльніцкім і расійскім паслом В. В. Бутурліным і выкладзены у т.зв. Беразневых стаццях. Згодна з імі Украіна зберагала свае вайскова-адміністратыўныя органы упраўлення на чале з гетманам, які выбіраўся казацкай радай пажыццёва, а цару толькі паведамлялі пра рэзультат. На Гетманшчыне без абмежаванняў мела далі дзеяць мясцовае права, абумоўлівалася неўмяшанне царскіх ваяводаў ды іншых урадоўцаў ва ўнутраныя справы Украіны. Украіна зберагала свае ўзброеныя сілы — 60-тысячнае казацкае войска. Гетманскі ўрад меў права на вядзенне зносін з іншаземнымі дзяржавамі з дазволу маскоўскага ўрада і не меў права на зносіны з Польшчай і Турцыяй. Улада Гетмана пашыралася на ўсю тэрыторыю Украіны. Усе падаткі і даходы збіраліся ўкраінскімі фінансавымі органамі. Прадстаўнікі Масквы толькі атрымлівалі ад іх даніну, якая ёй належала. Ні ў адным з 11 пунктаў Беразневых стаццей не гаварылася аб прыяднанні ці ўз'яднанні Украіны да Масковіі.

Раніцай 18 студзеня Хмяльніцкі склікаў старшынскую раду, якая выказалася за далучэнне да Расіі. Днём сабралася адкрытая рада, на якой прысутнічалі таксама пераяслаўскія гараджане і сяляне з навакольных вёсак. У сваёй прамове Хмяльніцкі казаў, што для захавання ўкраінскіх вольнасцей неабходна прызнаць уладу Расіі. Удзельнікі Пераяслаўскай рады прысягнулі на вернасць расійскаму цару, Бутурлін уручыў Хмяльніцкаму грамату царскага ўрада пра згоду прыняць Украіну ў склад Расіі. У сакавіку–красавіку 1654 года ўкраінскае пасольства ў Маскве падпісала шэраг артыкулаў, якія вызначылі ўмовы аўтаномнага існавання Украіны ў складзе Расійскай дзяржавы.

Умова была разарвана 30 студзеня (9 лютага) 1667 года Масквой у сувязі з падпісаннем Андрусаўскага перамір'я з Рэччу Паспалітай.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2 (Т. 12).
**Асе́ць**, **восець**, лакальная назва **асетка** — старадаўняя гаспадарчая пабудова для сушкі збажыны, канапель, ільну; тып сушні. Была пашырана ў паўночна-ўсходніх раёнах Беларусі да сярэдзіны 20 ст.

Апісанне
--------

Канструкцыйна больш складаная, чым ёўня. Квадратны або прамавугольны ў плане будынак вянковай канструкцыі з імшанымі сценамі, накрыты саломай, драніцай. Унутраная прастора перакрыццем з жэрдак падзялялася на 2 ярусы. У глінабітнай падлозе асеці выкопвалася яма глыбінёй да 2 метраў, у якой знаходзілася печ, абкладзеная каменнем. Печ мела некалькі люхтаў і чарэннем выходзіла ў 1-ы ярус. Цёплае паветра ад курнай печы ў ніжнім ярусе праз шчыліны перакрыцця ішло ў верхні ярус, дзе на цапніках сушылі снапы. Упоравень з падлогай рабілася квадратная адтуліна, праз якую выграбалася зерне. Замест дзвярэй на ўзроўні 7—8-га вянкоў рабілася вялікая адтуліна, праз якую падавалі снапы і залазілі ў асець. У час сушкі абедзве адтуліны шчыльна зачыняліся.

У сялянскіх гаспадарках XIX — пачатку XX ст. асець будавалі паблізу гумна, стадолы, тока. Найчасцей асець ставілі ўнутры гумна ля тарцовай сцяны, процілеглай варотам, зрэдку — за гумном. Нярэдка мела «перадасець» каркаснай канструкцыі, дзе абмалочвалі высушанае збожжа.

У фальварках існавалі больш складаныя структуры, дзе 2 асеці злучаліся крытым токам.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Асець // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  АСЕЦЬ, восець

Літаратура
----------

* Асець // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* *Герасіменя В.* Асець // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info
**Mercedes-Benz G4 (W31)** — трохвосевы пазадарожнік Mercedes-Benz. Выпускаўся з 1934 па 1939 гады.

Аўтамабіль ствараўся як цяжкі армейскі пазадарожнік, але з-за складанай канструкцыі і дарагоўлі, рэйхсвер амаль адразу адмовіўся ад яго. Аднак G4 спадабаўся рэйхсканцылярыі і стаў выкарыстоўвацца нацысцкімі кіраўнікамі для паездак на манеўры, а пачынаючы з 1938 года — для выездаў у прыфрантавыя раёны і ўступлення ў зрынутыя еўрапейскія сталіцы. Пасля забойства гаўляйтэра Пратэктарата Багеміі і Маравіі Райнгарда Гайдрыха большасць пазадарожнікаў атрымалі браняваныя кузавы і кулетрывалыя покрыўкі. Некалькі машын выкарыстоўвалі ў якасці перасоўных радыёстанцый, якія абслугоўвалі Гітлера ў яго рэзідэнцыях у Альпах, Берхтасхадэне і пад Вінніцай.

Тэхнічныя характарыстыкі
------------------------

| Мадэль | G4 (1934–36)  | G4 (1937–38)  | G4 (1938–39)  |
| --- | --- | --- | --- |
| Рухавік: | M 24 | M 24 | M 24 II |
| Тып рухавіка: | бензінавы, 8-цыліндравы радны, чатырохтактны |
| Аб'ём: | 5018 см³ | 5252 см³ | 5401 см³ |
| Карбюратар | Solex 40 MMDVS | Solex 40 MMDVS | Mercedes-Benz |
| Дыяметр цыліндру × ход поршня: | 86 x 108 мм | 88 x 108 мм | 88 x 111 мм |
| Магутнасць пры аб / хв: | 74 кВт (100 к.с.)пры 3400 | 85 кВт (115 к.с.)пры 3400 | 81 кВт (110 к.с.)пры 3400 |
| Ступень сціску: | 5,6:1 | 5,2:1 |
| Каробка перадач: | 4-ст. механічная, ZF-Aphon G 35 |
| Колавая формула: | 6х4 |
| Памеры (даўжыня х шырыня х вышыня), мм: | 5360–5720 x 1870 x 1900 |
| Колавая база, мм: | 3100 + 950 |
| Каляіна спераду/ззаду, мм: | 1620 / 1570 |
| Падрыхтаваная маса: | 3550 кг |
| Дазволеная маса: | 4400 кг |
| Памер колаў: | 7,50-17" |
| Макс. хуткасць: | 67 км/г |
| Выдатак паліва, л/100 км: | 28 (горад) / 38 (бездараж) |
|

Выпуск
------

Mercedes-Benz G4 (шасі №406530) з экспазіцыі Auto und Technik Museum Sinsheim (Зінсхайм, Германія)

|  |
| --- |
| **Аб'ёмы выпуску** |
| 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 |
| 6 | 4 | 1 | 4 | 12 | 30 |

Толькі 3 з 57 выпушчаных Mercedes-Benz G4 дайшлі да нашага часу ў абсалютна аўтэнтычным выглядзе. Адзін з гэтых аўтамабіляў (шасі № 440881, 1939 года выпуску) належаў іспанскаму дыктатару Франсіска Франка. Яшчэ адна машына (шасі № 440875) трапіла да французскага рэстаўратара Андрэ Лякока, а праз яго — да амерыканскага калекцыянера. Трэці аўтамабіль (шасі №406528) патрапіў у ЗША ў пасляваенныя гады і доўгі час выстаўляўся ў Imperial Palace Museum.

Чацвёрты вядомы аўтамабіль (шасі №406530) выстаўляецца ў Музеі аўтамабіляў і тэхнікі ў Зінсхайме (*Auto und Technik Museum Sinsheim*). Ён не лічыцца аўтэнтычным, паколькі ў свой час быў перабудаваны ў пажарную машыну, а пасля адноўлены нанава.

Зноскі
------

1. ↑  G 4 / W 31, 1934 - 1936 Архівавана 10 студзеня 2017. //   (ням.)
2. ↑  G 4 / W 31, 1937 - 1938 Архівавана 10 студзеня 2017. //   (ням.)
3. ↑  G 4 / W 31, 1938 - 1939 Архівавана 10 студзеня 2017. //   (ням.)
4. ↑  *Werner Oswald.* Deutsche Autos 1920-1945. — «Motorbuch Verlag Stuttgart», 1979. — 542 с. — ISBN 3-87943-519-7. (ням.)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Mercedes-Benz W31 на Вікісховішчы |

* Автомобиль Гитлера // *Off-Road Drive* : часопіс. — 2007. — № 5.  (руск.)
**«Дзікія кошкі Барсума»** — беларускі фантастычны раман, які быў напісаны Генадзем Аўласенкам у 2009 годзе і выдадзены ў серыі «Беларуская сучасная фантастыка» выдавецтвам «Харвест».

Сюжэт
-----

Барсум — таямнічая планета, пра якую вядома толькі тое, што кіруюць там жанчыны, якія завуць сябе дзікімі кошкамі. І гэта не проста словы. Дзікія кошкі Барсума — амазонкі, ніндзя, суперагенты для выканання звышсакрэтных і звышскладаных касмічных аперацый. На Барсуме ёсць і мужчыны, але становішча іх там незайздроснае. Фермерская планета Аграполіс — поўная супрацьлегласць Барсуму. Жанчыны тут наогул нізведзеныя да стану хатняй жывёлы. Яны на планеце — звычайны тавар, які па неабходнасці купляюць мясцовыя фермеры. І існуе яшчэ «Фірма» — звышмагутная галактычная арганізацыя, якя гандлюе жанчынамі. Аднойчы інтарэсы Барсума і «Фірмы» сутыкнуліся на Аграполісе — невялікай фермерскай планеце, якая, здавалася б, не павінна ўяўляць асаблівага інтарэсу для магутных суседзяў.

Заўвагі
-------

1. ↑  Дзікія кошкі Барсума **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Электронная кнігарня. Архівавана з першакрыніцы 28 красавіка 2021. Праверана 28 красавіка 2021.
2. ↑  Дзікія кошкі Барсума (руск.).  ЛитРес[ru]. Праверана 28 красавіка 2021.
3. ↑  Аўласенка Генадзь - Дзікія кошкі Барсума (руск.).  RoyalLib.Com. Праверана 28 красавіка 2021.

Спасылкі
--------

*
**Палац Грасалкавічаў** (славацк.: Grasalkovičov palác, венг.: Grassalkovich-kastély) — палац XVIII стагоддзя ў Браціславе, цяпер — рэзідэнцыя прэзідэнта Славакіі.

Палац пабудаваны ў 1760 годзе на замову графа Антона Грасалкавіча, дарадца імператрыцы Марыі Тэрэзыі. У XVIII стагоддзі палац быў папулярным месцам сустрэчаў венгерскай арыстакратыі. Тут даваў канцэрты капельмайстар князя Эстэрхазі Франц Іозеф Гайдн.

У 1897—1919 гадаах палац быў рэзідэнцыяй эрцгерцага Фрыдрыха Аўстрыйскага, у савецкі перыяд тут працаваў першы сакратар ЦК КПЧ Клемент Готвальд.

Пасля падзелу Чэхаславакіі палац стаў рэзідэнцыяй прэзідэнта краіны і часта называецца Прэзідэнцкім палацам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палац Грасалкавічаў

1. 1 2 3 4   Праверана 26 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112086059'></a>
**Фетлворк Гебрэгзіабхер** (нар. 1960 альбо 1961) — эфіопа-тыграйскі палітык, член Народнага фронта вызвалення Тыграя, былы міністр гандлю і прамысловасці Эфіопіі (з кастрычніка 2018 года па студзень 2020 года).

Біяграфія
---------

Фетлворк нарадзілася ў 1960 альбо 1961 годзе. У 1979 годзе ўступіла ў Народны фронт вызвалення Тыграя. У пачатку 2000-х гадоў атрымала ступень магістра ў Лонданскай школе эканомікі.

У 2006 і 2010 гадах абіралася ў Цэнтральны Камітэт партыі. У 2015 годзе Фетлворк стала членам Выканаўчага камітэта НФВТ і на працягу 2015—2017 гадоў прызначалася на іншыя кіруючыя пасады. У лістападзе 2017 года была абрана намеснікам старшыні НФВТ. Яна стала першай жанчынай, якая заняла гэтую пасаду і пераабралася ў кастрычніку 2018 года.

У кастрычніку 2018 года падчас перастановак у кабінеце прэм’ер-міністра Эфіопіі Абія Ахмеда стала міністрам гандлю і прамысловасці. У студзені 2020 года была заменена на Мелаку Алебель. Фетлворк заявіла, што не атрымлівала ніякіх негатыўных ацэнак эфектыўнасці ні ад Абія, ні ад Кабінета міністраў. Яна інтэрпрэтавала сваю замену як матываваную адмову НФВТ далучыцца да Партыі росквіту.

З пачаткам Тыграйскага канфлікту засталася ў шэрагах НФВТ і падтрымала Дэбрэцыана Гебрэмікаэля.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3 4  TPLF elects Debretsion, Fetlework as Chairpersons, 4 executive members **(нявызн.)** (29 November 2017).
4. 1 2  News update: PM Abiy Ahmed's downsized cabinet sees 50 per cent women ministers assume key positions **(нявызн.)** (16 October 2018).
5. 1 2  News: Despite objections PM Abiy removes one of the remaining two TPLF members from his cabinet **(нявызн.)** (22 January 2020).
6. ↑  TPLF selects new leadership, no new faces **(нявызн.)** (10 September 2010).
7. ↑  Ethiopia:TPLF Elects Chairperson And Deputy Chairperson **(нявызн.)** (2 October 2018).
8. ↑  Ethiopian PM announce new, half women cabinet ministers **(нявызн.)** (16 October 2018).
9. ↑  A few weeks after being fired, Fetlework tells her side of the story **(нявызн.)** (29 January 2020).
**Доўсан** (ісп.: Dawson) — востраў у Магеланавым праліве, 
частка архіпелага Вогненная Зямля. Уваходзіць у склад Чылі. Плошча - 1 290,3 км². Насельніцтва (2002 г.) - 301 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Доўсан месціцца ў цэнтральнай частцы Магеланава праліва, аддзелены ім ад кантынентальнай часткі Паўднёвай Амерыкі (9,31 км) і вузкай пратокай на поўдні ад вострава Вогненная Зямля (каля 400 м). Складзены з некалькіх масіваў сушы, якія разам утвараюць форму, падобную на перагорнутую лічбу 5. Паўднёвая і цэнтральная часткі ўзгорыстыя. Найвышэйшы пункт, гара Монтэ-Грэйвс, дасягае 1204 м. На поўначы вылучаюцца раўніны і шырокі пясчаны перасмык з выдмамі і балотамі. Бухты вострава прыдатныя для заходу вялікіх суднаў.

Гісторыя
--------

Першымі насельнікамі вострава Доўсан лічацца індзейцы-кавескар. У 1502 г. быў заўважаны маракамі Ф. Магелана, аднак не вызначаны як асобны востраў. Гэты факт быў усталяваны ў 1523 г. Сучасную назву востраў атрымаў у XIX ст.

У 1881 г. на Доўсане з'явіліся першыя чылійскія каланісты, якія займаліся жывёлагадоўляй. У 1890 г. урад Чылі перадаў на 20 гадоў востраў у канцэсію італьянскім місіянерам. Яны стварылі на ім прытулак для індзейцаў-селькнамаў, што пацярпелі ад еўрапейскіх перасяленцаў на Вогненнай Зямлі. У 1895 г. у місіі жыло 250 чалавек, 75% з якіх былі індзейцамі. У 1911 г. вакол місіі разгарнуўся скандал, паколькі выявілася, што колькасць абарыгенаў стала зніжаецца з-за высокай смяротнасці. Індзейцы былі пераселены ў Аргенціну, а місія зачынена. Аднак пазней на Доўсане быў усталяваны помнік місіянерам-выратавальнікам селькнамаў і кавескар. У далейшым востраў выкарыстоўвалі чылійскія ваенныя, існавала цывільная майстэрня для рамонту суднаў. 

У 1974 г. пасля ваеннага пераварота ў Чылі на чале А. Піначэта на востраве дзейнічалі 2 часовыя лагеры для палітычных вязняў.

Спасылкі
--------

* Isla Dawson. Atractivos de la Patagonia
* Islands of Chile Архівавана 22 лютага 2020.
* LOS ULTIMOS PRISIONEROS POLÍTICOS DE ISLA DAWSON Архівавана 5 сакавіка 2016.
* Jorge Rapaz Candia, ISLA DAWSON: ALGO MAS QUE SOBERANIA Архівавана 8 мая 2005.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | SUDOC: 204749328 · VIAF: 315527335 |
**Урад нацыянальнага адзінства (УНА)** (араб. حكومة الوحدة الوطنية‎‎, *Hukumat al Wahdat al Watania*) — часовы ўрад Лівіі, сфармаваны ў сакавіку 2021 года. Ён замяніў канкуруючыя Урад нацыянальнай згоды, які базаваўся ў Трыпалі і прызнанае ААН, і другі кабінет ат-Тані, які знаходзіўся ў Табруку, што падтрымліваўся войскамі Х. Хафтара.

Узнікненне
----------

5 лютага 2021 года бакі канфлікту ў Лівіі дамовіліся аб стварэнні часовага ўрада на Форуме лівійскага палітычнага дыялогу, які прайшоў у Жэневе пад эгідай ААН. Абдул Хамід Дбэйба быў абраны прэм’ер-міністрам урада нацыянальнага адзінства, а прэзідэнцкі савет узначаліў Мухамед аль-Манфі.

Умовай фармавання ўрада нацыянальнага адзінства было ўключэнне ў яго асоб, якія раней не займалі пасады ў папярэдніх кабінетах міністраў краіны. Планавалася, што гэты пераходны ўрад будзе кіраваць Лівіяй да выбараў 24 снежня 2021 года.

Кіраўнік Урада нацыянальнай згоды Фаіз Сарадж афіцыйна перадаў уладныя паўнамоцтвы прэзідэнцкага савету і новаму ўраду 16 сакавіка 2021 года. Такім чынам, фармальна ў Лівіі ўпершыню за сем гадоў аб’яднаўся ўрад. Яго склад 10 сакавіка зацвердзіла Палата прадстаўнікоў на пасяджэнні ў Сірце. Пераходны Кабінет міністраў складаецца з 26 міністраў, двух намеснікаў прэм’ер-міністра, а таксама пяці дзяржаўных міністраў.

Новае двоеўладдзе
-----------------

У верасні 2021 года парламент галасуе за вотум недаверу ўраду Абдэля Хаміда Дбэйбы, а 10 лютага 2022 года прызначыў Фатхі Башага прэм’ер-міністрам. Дбэйбе і УНА адхілілі гэтае прызначэнне. Вакол Башагі фарміруецца Урад нацыянальнай стабільнасці. Орган размяшчаецца ў г. Сірт. У жніўні 2022 года двоеўладдзе прывяло да новых узброеных сутыкненняў.

Зноскі
------

1. ↑  Sami Zaptia.  BREAKING: New unified Libyan government selected by LPDF in Geneva **(нявызн.)**, *Libya Herald* (5 February 2021). Праверана 5 February 2021.
2. ↑  Глава ПНС Ливии передал полномочия новой переходной власти **(нявызн.)**, *Russia Today* (16 марта 2021).
3. ↑  Правительство Ливии объединилось впервые за семь лет
4. ↑  Libya rifts deepen as new PM named, incumbent refuses to yield **(нявызн.)**, *Reuters* (10 February 2022).
5. ↑  Zaptia, Sami.  Bashagha government is to resume its work from the city of Sirte **(нявызн.)**, *Libya Herald* (8 June 2022).
6. ↑  Полина Коноплянко. В Ливии вновь полилась кровь: двоевластие оказывается неизбежным // Московский комсомолец : газета. — 28 августа 2022.

Спасылкі
--------

* Правительство национального единства — официальный сайт Архівавана 19 мая 2019.
* Правительство национального единства — официальный профиль на фейсбуке
* Офис премьер-министра Ливии — официальный профиль на фейсбуке
Расплюшчаныя павекі чалавека.
Павекі жако.
**Павекі** — скурныя зморшчыны вакол вачэй у пазваночных жывёл і чалавека. Павекі патрэбны для абароны вочнага яблыка ад знешніх пашкоджанняў, змочвання яго слёзнай вадкасцю, выдаляюць з вачэй староннія целы. У большасці жывёл ёсць парныя (верхняе і ніжняе) рухомыя павекі, у шэрагу акул, земнаводных, паўзуноў, птушак і некаторых млекакормячых ёсць таксама рухомае трэцяе павека — міргальная перапонка, у большасці сысуноў яна не мае мускулатуры і нерухомая, у прыматаў і чалавека рэдукаванае і ўтварае маладзіковую зморшчыну ва ўнутраным вуглу вока.

Павекі ў чалавека — верхняя і ніжняя скурныя рухомыя зморшчыны, пры змыканні яны закрываюць вочны яблык і абмяжоўваюць вочную шчыліну. Мяжа верхняга павека — паглыбленне паміж арбітай і вочным яблыкам; ніжняга — адасоблена ад шчакі слаба выяўленай баразёнкай. Павекі складаюцца са скуры, падскурнай клятчаткі, цягліцавага пласта, храстковай пласцінкі і кан’юнктывы. Скура павекаў тонкая, пераходзіць у кан’юнктыву па краі, дзе растуць вейкі і размешчаны вусці залоз. Павекі маюць добра развітую сетку крывяносных сасудаў.

Спасылкі
--------

* Веки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
Берынгія ў час апошняга аледзянення
**Берынгія**, **Берынгаў мост** — сухапутны мост на месцы сучасных Берынгава праліва, часткова Берынгава мора і Паўночнага Ледавітага акіяна, які злучаў у старажытнасці Паўночную Амерыку і Еўразію.

Мяркуюць, што ў перыяды пахаладання клімату Зямлі ў сувязі з ростам ледавікоў на палярных шапках узровень сусветнага акіяна значна паніжаўся. У выніку гэтага з'яўляліся вялізарныя ўчасткі сушы, якія ў наш час знаходзяцца пад вадой. Вывучэнне дна мора каля Берынгава праліва паказала, што за апошнія 2,6 мільёнаў гадоў суша ў гэтым рэгіёне агалялася прыкладна 6 разоў. Апошні раз Берангаў мост існаваў у 35 — 15,5 тысячагоддзях да н. э. Яго шырыня магла дасягаць 1600 км. Канчаткова сучасныя геаграфічныя абрысы ўзбярэжжа набыло толькі ў 6 тысячагоддзі да н. э.

Прыродныя ўмовы
---------------

Лічыцца, што падчас апошняга аледзянення Берынгія і суседнія землі Сібіры заставаліся свабоднымі ад ледзянога покрыву. Большую частку тэрыторыі займала травяністая тундра. Знойдзены рэшткі дрэваў, што сведчыць пра тое, што ў пэўныя прамежкі часу клімат быў даволі цёплы і вільготны для росту лясоў. Заходняя частка Берынгіі была больш сухой і халоднай, чым усходняя.

Міграцыі
--------

Берынгія была натуральным мастом для міграцыі жывёл і людзей. Так, з Азіі ў Паўночную Амерыку перасяліліся маманты, львы і мядзведзі, а з Паўночнай Амерыкі ў Азію — вярблюды і коні. Цікава, што апошнія два віды на сваёй прарадзіме пазней вымерлі. Найбольш абгрунтаваная версія засялення людзьмі Амерыкі таксама абапіраецца на думку, што міграцыя адбывалася ў прамежку часу 70 — 12 тысячагоддзяў да н. э. праз Берынгію.

Гл. таксама
-----------

* Атабаскі
* Каракі
* Чукчы
* Палеаэскімосы
* Археалагічная культура Кловіс
* Археалагічная культура Сакак

Спасылкі
--------

* Змястоўны сайт пра даследаванне Берынгіі
* Дагістарычная Берынгія Архівавана 25 снежня 2008.
* Асноўныя версіі міграцыі старажытных людей у Амерыку Архівавана 25 снежня 2008.
**Лі Харві Освальд** (англ.: Lee Harvey Oswald; 18 кастрычніка 1939, Новы Арлеан — 24 лістапада 1963, Далас) — адзіны афіцыйны падазраваны ў забойстве амерыканскага прэзідэнта Джона Кенэдзі.

Згодна з высновамі Камісіі Уорэна (1964), Освальд 22 лістапада 1963 г. за 5,6 секунды здзейсніў тры стрэлы ў машыну прэзідэнта з шостага паверху кніжнага склада ў г. Далас, штат Тэхас (у выніку якіх прэзідэнт Кенэдзі быў забіты, губернатар Тэхаса Канолі цяжка паранены, а адзін з мінакоў — лёгка), а затым забіў мясцовага паліцэйскага. Згодна з высновамі камісіі, ён «дзейнічаў у адзіночку і без савета або дапамогі». 24 лістапада пры перавозцы яго ў іншую турму быў смяротна паранены уладальнікам начнога клуба Джэкам Рубі, гэта пабачыла ўся краіна па тэлебачанні ў прамым эфіры.

Освальд у Мінску.
У 1959—1962 гадах Лі Харві Освальд жыў у Савецкім Саюзе, у Мінску, працаваў на радыётэхнічным заводзе «Гарызонт».

Пасля звальнення з шэрагаў марскіх пяхотнікаў арміі ЗША, у 1959 годзе ён за свае грошы прыехаў у СССР праз Фінляндыю і папрасіў грамадзянства. Освальду ўручылі толькі часовыя дакументы, і тады, страціўшы надзею ад адмоваў, Лі Харві парэзаў вены. Амерыканца накіравалі ў ціхі і спакойны Мінск, дзе далі працу і бясплатнае жыллё. Тут Освальд ажаніўся з Марынай Прусаковай (1941 года нараджэння), якая працавала ў суседнім цэху на заводзе, якая нарадзіла яму дачку Джун.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Лі Харві Освальд**
* 
* Быў Лі Харві Освальд сапраўды вінаваты? by Gil Jesus:
* Пераканаўчыя доказы: новы погляд на забойства прэзідэнта Кенэдзі Майкл Т. Грыфіт:: Архівавана 16 жніўня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · American National Biography · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90052925 · BNF: 119386273 · CiNii: DA08648041 · GND: 118590553 · GTAA: 139096 · ISNI: 0000 0000 8396 1341 · LCCN: n50049686 · NDL: 00621241 · NKC: jn20000701353 · NLP: A12350941 · NTA: 070875499 · NUKAT: n02082511 · LIBRIS: 82014 · SUDOC: 027317749 · VIAF: 77108416 |

 |
**Dreamlin** — электронны музычны калектыў з Беларусі.

Гурт Dreamlin родам з Мінска, пачаў сваю дзейнасць, калі Дзяніс «С4» Карабкоў сустрэўся з Ягорам Куноўскім, які даўно займаўся камп’ютарнай музыкай. У 2000 годзе яны аб’ядналіся як Dreamlin. Іх музыка выкарыстоўвалася ў некалькіх андэграўндных фільмах і відэа па ўсім свеце.

У 2002 годзе яны пачалі выступаць перад публікай. Гурт аддаваў перавагу змешванню электронных і жывых інструментаў, такіх як гітара, ударная ўстаноўка, электронныя барабаны, флейта і ўсе віды перкусіі.

Да 2004 года Ягор гуляе большасць канцэртаў разам з мульціінструменталістам Андрэем Карповічам, а Дзяніс аддае перавагу студыйнай працы, і не толькі з праектам Dreamlin. Музыкі сумесна працавалі як з мясцовымі калектывамі, так і з замежнымі, іх геаграфія распасціраецца ад Фінляндыі да Гаваяў.

Стыль музыкі Dreamlin не абмяжоўваецца жанравымі рамкамі. Звычайна гурт прэзентуецца як downtempo-калектыў, аднак у іх музыцы можна пачуць амаль любы жанр электроннай музыкі, хіба толькі акрамя трансу.

Першы альбом, «The colour of the city», быў выпушчаны ў 2004 годзе ў Беларусі, у 2005 годзе ў Расіі і з 2006 года ён даступны ў інтэрнэце. Пасля зачынення лэйбла «Collaps» альбом быў зняты з продажу, і паўторна выпушчаны ў 2013 годзе.

У 2006 калектыў быў упершыню запрошаны сыграць канцэрт за межамі былога СССР.

Другі рэліз гурта Dreamlin — «Monday Islands» (EP), быў выпушчаны ў 2008 годзе ў лічбавым фармаце. Наступны EP «Let's» быў выпушчаны ў 2011 годзе.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Dreamlin (англ.) на сайце Discogs
**Еўропа 2020** — прынятая ў 2010 годзе еўрапейская стратэгія эканамічнага развіцця на бліжэйшыя 10 гадоў .

Перадумовы прыняцця новай стратэгіі
-----------------------------------

З 2008 года, Еўропа, як і ўвесь свет, сутыкнулася з цяжкім эканамічным крызісам з часу Вялікай дэпрэсіі. У выніку гэтага крызісу эканамічнае развіццё Еўропы замарудзілася. Галоўнымі праблемамі еўрапейскіх краін сталі: высокі ўзровень беспрацоўя, невялікі эканамічны рост, павышэнне ўзроўню знешняга доўгу.

Лідары краін-членаў ЕС у працэсе абмеркавання праблем эканамічнага развіцця Еўропы вырашылі, што неабходна кансалідаваць намаганні выхаду з крызісу і стварыць умовы для ўстойлівага развіцця.

Распрацаваная стратэгія «Еўропа 2020» дае адказ на пытанне якім чынам можна выйсці з крызісу і стварыць умовы для ўстойлівага росту і развіцця.

Мэты ды асноўныя фактары ўмацавання эканомікі ў адпаведнасці са стратэгіяй Еўропа 2020
--------------------------------------------------------------------------------------

«Еўропа 2020» вызначае тры асноўныя фактары ўмацавання эканомікі:

1. Разумны рост: развіццё эканомікі, заснаванае на ведах і інавацыях.
2. Устойлівы рост: стварэнне эканомікі, заснаванай на мэтазгодным выкарыстанні рэсурсаў, экалогіі і канкурэнцыі.
3. Усёабдымны рост: спрыянне павышэнню ўзроўню занятасці, дасягненне сацыяльнай і тэрытарыяльнай згоды.

Паводле стратэгіі ставяцца наступныя асноўныя мэты, якіх Еўропа збіраецца дасягнуць да 2020 года:

1. 75 % насельніцтва ўзростам 20-64 гадоў мусіць быць працаўладкавана.
2. 3 % ВУП ЕС мусіць быць выдаткавана на даследаванні і распрацоўкі.
3. Дасягненне мэт энергетычнай палітыкі і палітыкі адносна змены клімату (уключаючы зніжэнне забруджвання навакольнага асяроддзя на 30 %).
4. Доля вучняў, якія кінулі навучанне ў школе, не мусіць перавышаць 10 %. Не менш за 40 % моладзі мусіць мець вышэйшую адукацыю.
5. Скарачэнне колькасці людзей у небяспецы аказацца за мяжой беднасці на 20 млн.

Зноскі
------

1. ↑  Лидеры ЕС одобрили стратегию «Европа 2020», сообщают источники
2. 1 2  *Арабей, Елизавета*. Новая европейская стратегия "Европа 2020" (руск.).  Право Европейского Союза. Архівавана з першакрыніцы 4 верасня 2012. Праверана 10 лістапада 2011.

Спасылкі
--------

* Еўропа 2020 на афіцыйным сайце ЕС
**Апошні этап** (польск.: Ostatni etap) – польскі мастацкі фільм 1947 года рэжысёра Ванды Якубоўскай. У аснову яго пакладзены ўспаміны былых зняволеных фашысцкіх лагероў. Сцэнар напісаны ў 1945 годзе былымі зняволенымі Аўшвіц-Біркенаў: Вандай Якубоўскай і Гердай Шнайдэр. Сцэнар быў падтрыманы Іосіфам Сталіным. Фільм здымаўся ў самім лагеры.

Сюжэт
-----

На падставе ўспамінаў - паўдакументальная гісторыя пра пакутніцкую смерць жанчын у нямецкім лагеры Аўшвіц-Біркенаў і гераізм зняволеных з лазарэта, які сфармаваў рух супраціву ў гэтым «камбінаце смерці». Прадстаўлены вобраз чалавечых пакут і трагедый, але і чалавечай барацьбы за годнасць. Польская яўрэйка Марта, якая выконвае ролю перакладчыка ў лагеры, дапамагае іншым зняволеным і працуе ў арганізацыі руху супраціву. Пасля няўдалай спробы ўцёкаў яна гіне непасрэдна перад вызваленнем лагера. Алену хавае ў лагерным шпіталі француская зняволеная, але яе немаўля пасля нараджэння забівае нямецкі лекар. Яўгенія, расійскі ўрач, прайшла праз катаванні і была забітая за дапамогу хворым і арганізацыю супраціву. Нямецкая камуністка выкрывае нямецкага псеўдадоктара Лалунію і трапляе ў лагерны бункер. Сярод герояў фільму ёсць і супрацоўнікі лагера, якія не пазбаўлены некаторых чалавечых якасцей. Фільм заканчваецца заклікам паміраючай Марты: «Не дазваляйце Асвенцыму паўтарыцца!».

Ролі
----

* Ванда Бартуўна – як Алена
* Барабара Драпінска – як Марта
* Г’югет Фагэт – як Мішэль
* Таццяна Гурэцка – як лекарка Яўгенія
* Анатаніна Гурэцка – як Ганна
* Марыя Вінаградава – як Надзея
* Барабара Філеўска – як Анэлька

Спасылкі
--------

* Апошні этап на сайце IMDb
* Ostatni etap у базе Акадэміі польскага фільма
* Projekcja filmu *Ostatni etap* we Francji – кроніка PKF
*Arnica montana*
**Купальнік горны** ці **Буквіца** (*Arnica montana*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства Астравыя.

Назвы
-----

Купальнік горны, арнік, буквіца, гарнік, касцян, лясны цітун, пералёт, тур, чамярыца, баравы гваздзік, заячча капуста.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Расце на тэрыторыі Еўропы.

Расце ў хваёвых борах і ў хваёва-бярозавых лясах, на лясных лугах і палянах, узлесках, сярод хмызнякоў, на прасеках і мурожных лугах, часам на забалочаных лугах. У гарах паднімаецца да альпійскага пояса. Аддае перавагу пясчаным кіслым глебам з сярэдняй вільготнасцю.

Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі.

Батанічнае апісанне
-------------------

Карэнішча паўзучае, гарызантальна разгалінаванае, даўжынёй да 15 см, дыяметрам каля 1 см, са шматлікімі ніткападобнымі каранямі, звонку карычневае.

Сцябло прамастаячае, уверсе часта разгалінаванае, вышынёй 15-80 см, пакрытае простымі і жалезістым валасінкамі, асабліва густымі ў верхняй частцы.

Прыкаранёвыя лісты разеткі шырокія, авальныя або даўгавата-авальныя, тупаватыя, з выбітнымі бакавымі жылкамі, зверху з валасінкамі, коратка звужаныя ў хвосцік або амаль сядзячыя. Сцябловыя — парныя, супраціўныя, даўжынёй 15-17 см, шырынёй да 4-5 см, даўгаватыя або ланцэтападобныя, рэдка даўгавата-авальныя (ніжняя пара), у верхняй палове сцябла, асабліва на галінах, з адным-некалькімі чарговымі, лінейнымі, завостранымі лістамі.

Цвіце ў чэрвені — жніўні (у высакагор'ях ліпені — верасні). Плады спеюць у ліпені — верасні.

Выкарыстанне
------------

Дэкаратыўная, лекавая, меданосная і харчовая расліна.

Сінонімы
--------

* *Doronicum arnica*, Desf. (1804)
* *Doronicum montanum*, (L.) Lam. (1786)
* *Doronicum montanum*, (L.) Lam.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 19. — 160 с. — 2 350 экз.
4. 1 2  *З. Верас.* Беларуска-польска-расейска-лацінскі ботанічны слоўнік. — Вiльня, Субач 2: Выданне газеты «Голас беларуса», Друкарня С. Бэкэра, 1924.
5. ↑  Federowski M. Lud Bialoruski na Rusi litewskiej. Krakow, I, 1897
6. 1 2  Анненков Н.  (руск.) (бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
7. ↑  Рытов М. В.  (руск.) (бел. Русские лекарственные растения. т. I. Петроград, 1918

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 150016838 · GND: 4296593-7 · LCCN: sh85007381 · Microsoft: 2776388928, 2909523064 · NKC: ph579345 |
Хэтчардз на чыгуначным вакзале Сэнт-Панкраса
**Хэтчардз** (англ.: Hatchards) — найстарэйшы кніжны магазін у Злучаным Каралеўстве.

Гісторыя
--------

Кніжная крама «Хэтчардз» была заснавана на Пікадзілі 173, Джонам Хэтчардам у 1797 годзе. Яна перамясцілася на Пікадзілі 189—190 ў 1801 годзе. Прычынай перамяшчэння крамы стала пабудова Егіпетскай залы. Далей, другім адрасам крамы стаў Пікадзілі 187 у 1820 годзе. Яна і сёння працуе па гэтым адрасе.

У самой краме, на лесвіцы вісіць партрэт Джона Хэтчарда.

Крама была заснавана з калекцыяй ад Саймана Вандэнберга, у асноўным гэта кнігі 18-га стагоддзя.

Кампанія Хэтчардз была набыта паліграфічнай кампаніяй «William Collins, Sons» ў 1956 годзе. Далей была прададзена кампаніі Pentos ў 1990 годзе, і Pentos, быў набыты пазней Waterstone's.

Новая крама была акдрыта ў чыгуначным вакзале Сэнт-Панкраса ў 2014 годзе.

Значнасць
---------

Крама мае адну з найлепшых рэпутацый: была добра ацэнена высакакласнымі аўтарамі і трымае тры каралеўскія прадпісанні прызначэння.

Крыніцы
-------

1. ↑  Peter Marcan, *Directory of Specialist Bookdealers in the United Kingdom Handling Mainly New Books: With Appendices Listing Specialist Directories of Museums, Libraries, and Associations*, page 6 (P. Marcan, 1982).
2. ↑  Sandra L. Beckett, *Crossover Fiction: Global and Historical Perspectives*, page 212 (Routledge, 2009).
3. ↑  Hatchards **(нявызн.)**. Праверана May 25, 2016.
4. ↑  Christopher Hibbert; Ben Weinreb; Julia Keay; John Keay (23 March 2010). *The London Encyclopaedia*. Macmillan. p. 388. ISBN 978-1-4050-4925-2. .

Спасылкі
--------

* hatchards.co.uk — афіцыйны сайт
**OMV Petrol Ofisi A.Ş.** — вядучая нафтагазавая кампанія Турцыі. Займаецца вытворчасцю паліва, маслаў і змазвальных матэрыялаў. Належыць аўстрыйскай нафтагазавай кампаніі OMV.

Petrol Ofisi сёння належыць больш за 3000 АЗС, у кампаніі працуюць больш за 3000 супрацоўнікаў. Асартымент прадукцыі ахоплівае неэтыляваны бензін, дызельнае паліва, газ, мазут, рэактыўнае паліва, звадкаваны нафтавы газ (LPG), змазвальныя матэрыялы.

*PO* з’яўляецца спонсарам такіх відаў спорта, як GP2, ралі, марскія катарныя гонкі, картынг і альпінізм. З 2006 па 2008, *PO* таксама тытульным спонсарам Формулы Адзін «Petrol Ofisi Turkish Grand Prix».

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Petrol Ofisi
* Афіцыйны сайт ТАА «Група развіцця» — эксклюзіўны прадстаўнік OMV PO у Рэспубліцы Беларусь Архівавана 16 ліпеня 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
**Webix** - гэта набор кампанентаў інтэрфейсу JavaScript / HTML5 / CSS3 для распрацоўкі вэб-праграм.

Асаблівасці
-----------

Webix складаецца з кантролаў, віджэтаў, комплексных віджэтаў і анлайн-інструментаў: Snippet Tool, Form Builder і Skin Builder. Webix таксама ўключае Webix Jet - мікрафрэймворк з адкрытым зыходным кодам для распрацоўкі праграм з выкарыстаннем кампанентаў Webix.

Кампаненты ствараюцца з канфірурацыі JSON.

Webix можна інтэграваць у праграмы, напісаныя з дапамогай іншых бібліятэк і фрэймворкаў, напрыклад React, Angular і Vue.js, а таксама з фрэймворкам Meteor.

Камерцыйны статус
-----------------

Ёсць дзве версіі бібліятэкі Webix: Webix Standard і Webix PRO.

Webix Standard з'яўляецца бясплатнай, яе код адкрыты і распаўсюджваецца па ліцэнзіі GNU GPLv3, але яе таксама можна выкарыстоўваць ў праграмах, якія распаўсюджваюцца па ліцэнзіях MIT, BSD і іншых падобных ліцэнзіях. Webix Standard уключае 68 віджэтаў і элементаў кіравання, а таксама 10 моў.

Webix PRO даступны па камерцыйнай ліцэнзіі і ўключае дадатковыя функцыі: больш за 100 віджэтаў і кантролаў, а таксама 300 моў. У гэтай версіі ёсць дадатковыя функцыі DataTable, захаванне і аднаўленне стану праграм, а таксама магчымасць выкарыстання комплексных віджэтаў: Pivot, Kanban, Spreadsheet, File Manager, Scheduler і іншыя.

Комплексныя віджэты
-------------------

Комплексныя віджэты Webix - гэта кампаненты, створаныя з іншых кампанентаў бібліятэкі Webix. Пачынаючы з лютага 2020 года комплексныя віджэты ствараюцца з дапамогай Webix Jet і па сутнасці з'яўляюцца невялікімі праграмамі.

Дызайнер інтэрфейсу
-------------------

UI Designer - гэта рэдактар WYSIWYG, які дазваляе ствараць прататыпы інтэрфейсаў з дапамогай Webix. У выніку атрымоўваецца код інтэрфейсу, які можна захаваць. У рэдактары можна запрашаць калег для сумеснай працы над адным праектам і спампоўваць дызайны ў некалькіх фарматах. Webix UI Designer бясплатны.

Snippet Tool
------------

Snippet Tool - гэта пясочніца для стварэння невялікіх праграм і абмену імі. Snippet Tool таксама мае доступ да базы з прыкладамі для кожнага віджэта Webix, якія карыстальнікі могуць шукаць, праглядаць і рэдагаваць.

Кнігі
-----

* Zammetti, Frank - Practical Webix: Learn to Expedite and Improve your Web Development (2018)

Гл. таксама
-----------

* JavaScript
* Ajax (праграмаванне)
* Параўнанне фрэймворкаў JavaScript
* Спіс бібліятэк JavaScript
* Спіс набораў віджэтаў
* Фреймворк JavaScript
* Бібліятэка JavaScript

Спасылкі
--------

* Сайт Webix
**Марту** (шумер.), **Амуру** (акад.) — бог, гаспадар захаду, заступнік качэўнікаў-амарэяў у шумера-акадскай міфалогіі.

Паходжанне
----------

Згодна шумерскай і акадскай традыцыі, Марту лічыўся сынам Ана. Аднак акадскі эпітэт *іль-Амарым* ("амарэйскі") сведчыць, што яго вобраз быў запазычаны ў заходніх семітаў-амарэяў. У Месапатаміі Марту маляваўся як бог-грамабой, захопнік і дзікун.

Жаніцьба Марту
--------------

Марту прыпісваўся шлюб з рознымі багінямі. Вядомае эпічнае апавяданне "Жаніцьба Марту" (прыкладна XVII ст. да н. э.), паводле якога ён сватаўся да Аджар-Кідуг, дачкі Нумугды, бога-заступніка паўночнага месапатамскага горада Інаба.

Пад час свята ў Інабе Марту перамагае ў спаборніцтве па барацьбе. Нумугда жадае адарыць яго каштоўнымі металамі, але той адмаўляецца і просіць ажаніцца на Аджар-Кідуг. Нумугда патрабуе ад Марту адпрацаваць даглядчыкам хатняй жывёлы. Бог захаду пагаджаецца і адорвае старшынь горада золатам. Сяброўка ўгаворвае Аджар-Кідуг не выходзіць замуж за качэўніка, але тая вырашае стаць яго жонкай.

Спасылкі
--------

* Жаніцьба Марту
У перыяд з 1965 па 1970 год **Гамбія** была незалежнай суверэннай дзяржавай на чале з брытанскім манархам Лізаветай II, будучы адным з каралеўстваў Садружнасці. 

Краіна атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі ў 1965 годзе ў адпаведнасці з Актам 1964 года, які ператварыў брытанскую каралеўскую калонію і пратэктарат Гамбія ў незалежную суверэнную дзяржаву. Лізавета II заставалася кіраўніком дзяржавы. Канстытуцыйныя функцыі каралевы ў асноўным былі дэлегаваны генерал-губернатару. На гэтай пасадзе знаходзіліся:

1. Джон Уорбертан Пол (18 лютага 1965 — 9 лютага 1966 г.)
2. Фарыманг Мамадзі Сінгатэ (9 лютага 1966 — 24 красавіка 1970)

Пасля двух рэферэндумаў 24 красавіка 1970 года Гамбія афіцыйна ператворана ў рэспубліку. Першы рэферэндум 1965 года, на якім прагаласавалі 65,85% «за» і 34,15% «супраць» увядзення прэзідэнцкага праўлення, не змог набраць дзве траціны галасоў, што было неабходна для адабрэння. Другі ў 1970 годзе, калі 70,45% жыхароў Гамбіі прагаласавалі «за» і 29,55% «супраць», апынуўся больш паспяховым. Як вынік Гамбія прыняла новую канстытуцыю, якая адмяніла манархію. Дауда Джавара, прэм’ер-міністр і кіраўнік урада з 1965 года, стаў першым прэзідэнтам краіны.

Спасылкі
--------

* REPUBLIC OF THE GAMBIA BILL [Lords] (Hansard, 26 May 1970) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Hansard.millbanksystems.com*. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016. Праверана 26 January 2017.