Касцявы мозг
**Касцявы мозг** — цэнтральны орган кроваўтварэння, размешчаны ў губчатым рэчыве касцей і касцёвамазгавых поласцях пазваночных жывёл і чалавека. Выконвае таксама функцыі біялагічнай аховы арганізма і косцеўтварэння.

У чалавека касцявы мозг паяўляецца на 2-м месяцы эмбрыянальнага развіцця ў закладцы ключыцы, на 3-м месяцы — у лапатках, рэбрах, грудзіне, пазванках і інш. на 5-м — функцыянуе як асноўны кроваўтваральны орган. Маса касцявога мозгу ў дарослага чалавека да 3700 г (3,4—5,9% ад масы цела). Складаецца з рэтыкулярнай тканкі, крывятворных і тлушчавых клетак; забяспечаны нервамі і крывяноснымі сасудамі.

Адрозніваюць чырвоны касцявы мозг (захоўваецца ўсё жыццё, яму належыць галоўная роля ў кроваўтварэнні, у чалавека складае каля 1,5% масы цела) і жоўты касцявы мозг (пераважна ўдзельнічае ў тлушчавым абмене). У касцях дзяцей да 7 гадоў пераважае чырвоны касцявы мозг. Ва ўзросце 18—20 гадоў у дыяфізах трубчастых касцей ён замяняецца жоўтым.

Спелыя клетхі крыві з касцявога мозгу праз сценку сінусоідных капіляраў паступаюць у крывяносную сістэму, няспелыя паяўляюцца пры парушэнні кроваўтварэння. Касцявы мозг выконвае ахоўную функцыю (рэтыкулярныя клеткі і клеткі эндатэлію сінусоідных капіляраў здольныя захопліваць іншародныя часцінкі з крыві і станавіцца макрафагамі). Функцыя косцеўтварэння праяўляецца пры загойванні пераломаў касцей.

Даследаванне касцявога мозгу дае звесткі для дыягностыкі і лячэння хвароб крыві (асабліва лейкозаў), злаякасных утварэнняў, многіх паразітарных інфекцый, прамянёвай хваробы, злаякаснага малакроўя. 3 дапамогай клетак касцявога мозгу, узятых ад донара, лечаць ад анеміі, прамянёвай хваробы, лейкозы і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Касцявы мозг** у адпаведнасці з Тлумачальным слоўнікам беларускай літаратурнай мовы. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 349.

Літаратура
----------

* Іваноў Я. Касцявы мозг // БелЭн у 18 т. Т. 8. Мн. 1999.

| ⛭Кроў |
| --- |
| Крывятварэнне | 
* Касцявы мозг
* Касцявы мозг чалавека
* Эрытрапаэз
* Лейкапаэз

 |
| Састаў крыві | 
* Плазма крыві
* Эрытрацыты
* Трамбацыты
* Лейкацыты
	+ Гранулацыты
	+ Агранулацыты

 |
| Гранулацыты | 
* Нейтрафілы
* Эазінафілы
* Базафілы

 |
| Агранулацыты | 
* Лімфацыты
	+ T-лімфацыт
	+ B-лімфацыт
	+ NK-лімфацыт
* Манацыты

 |
| Біяхімія крыві | 
* Група крыві, Рэзус-фактар
* Буферныя сістэмы крыві
	+ Ацыдоз
	+ Алкалоз
* Сываратка крыві
* Гематакрыт
* Глікемія
	+ Гіперглікемія
	+ Гіпаглікемія

 |
| Хваробы крыві | 
* Анемія
* Лейкоз
* Каагулапатыя
	+ Гемафілія
	+ Хвароба фон Вілебранда

 |
| Гл. таксама | 
* Гематалогія

 |

| ⛭Апорна-рухальная сістэма, злучальная тканка: касцяная і храстковая |
| --- |
| Храстковы рост | надхрасточніца ·  касцяны мазоль ·  эпіфізарная пласцінка |
| Клеткі | хандрабласт ·  хандрацыт |
| Тыпы храстковай тканкі | гіалінавая ·  эластычная ·  кудзелістая |
| Асіфікацыя | эндэсмальная ·  эндахандральная |
| Клеткі | астэабласт ·  астэацыт ·  астэакласт |
| Сістэмы міжклетачнага рэчыва | картыкальнае ·  трабекулярнае |
| Тыпы касцяной тканкі | грубакудзелістая ·  пласціністая ·  дэнцін ·  цэмент |
| Аддзелы | субхандральная косць ·  эпіфіз ·  метафіз ·  дыяфіз ·  апофіз |
| Структура | асцеон ·  гаверсавы каналы ·  фалькманаўскія каналы ·  эндост ·  надкосніца ·  касцяны мозг ·  пнеўматызацыя |
| Форма | доўгія ·  кароткія ·  шырокія ·  сесамавідныя ·  змешаныя ·  паветраносныя |

| ⛭Імунная сістэма |
| --- |
| Клеткі | T-лімфацыт • B-лімфацыт • Макрафаг • Плазматычная клетка |
| Лакалізацыя | Тымус • Селязёнка • Лімфатычныя вузлы • Касцявы мозг |
| Перамяшчэнне | Кроў • Лімфа |
| Парушэнні | Захворванні імуннай сістэмы |