**Гаэтана Даніцэці** (італ.: Gaetano Donizetti) — італьянскі кампазітар ХІХ стагоддзя, аўтар касцёльнай і інструментальнай музыкі. Адзін з найвялікшых майстраў італьянскай оперы ХІХ стагоддзя. Аўтар 68 опер. Вяршыня творчасці — оперы «Любоўны напой (Эліксір кахання)», «Лючыя дзі Ламермур», «Фаварытка» і «Дон Паскуале». Знаходка ў 1984 годзе оперы «Эльжбета» яго аўтарства была важлівай падзеяй у спадчыне кампазітара.

Біяграфія
---------

Гаэтана Даніцэці нарадзіўся 29 лістапада 1797 года. Музычную адукацыю атрымаў у Бергама пад кіраўніцтвам Ёхана Сімона Майра і ў Балонні пад кіраўніцтвам Падрэ Станіслаа Матэі, а першую оперу, «Il Pigmalione» стварыў у 1816 г. У 1822 годзе яго твор «Zoraide di Granata» атрымаў велізарны поспех у Рыме. Тым не менш, яго першая сур’ёзная і буйная опера «Ганна Балейн» была прэзентавана ў Мілане ў 1830 годзе. На кароткі тэрмін ён стаў прафесарам, а потым і дырэктарам у «Conservatorio di San Pietro a Maiella» у Мілане. Шмат падарожнічаў і меў поспех у Парыжы, Вене і іншых гарадах. Даніцэці быў паспяховым кампазітарам і яго сусветная вядомасць узрастала. У 1845 годзе, на вяршыні кар’еры, у яго выявілі пухліну галаўнога мозгу, якая прывяла да дэпрэсій, паралічу і часовых вар’яцтваў. Пасля таго, як Даніцэці пражыў некаторы час у прытулку па-за межамі Парыжа, ён вярнуўся ў свой родны Бергама, дзе і памёр 8 красавіка 1848 года.

Бліскучы кампазітар трагічнай і камічнай оперы, Даніцэці быў майстрам вакальных эфектаў і драматычных сітуацый. Ён часта выкарыстоўваў гістарычных постацей у сваіх операх, такіх як «Anna Bolena», «Lucrezia Borgia» (1833), «Maria Stuarda» (1834), «Belisario» (1836), i «Caterina Cornaro» (1843). Кампазітар часта задзейнічаў моцных постацей, запазычаных у англійскага пісьменніка Сэра Вальтэра Скота, напрыклад, яго найбольш папулярная опера «Lucia di Lammermoor» (1835). Шэдэўрам камічнай оперы з’яўляецца «L'Elisir d'amore» («Эліксір кахання», 1832) і «Don Pasquale» (1842). Большасць операў ён напісаў па-італьянску, але таксама пісаў і па-французску ў Парыжы, напрыклад «La Fille du regiment» («Дачка рэгімента») і «La Favorite» (абедзве ў 1840).

Даніцэці напісаў каля 68 операў, але таксама ён пісаў і сімфоніі, камерную музыку, працы для фартэпіяна, песні, кантаты, араторыі і масавую музыку (уключаючы рэквіем па смерці Вінчэнца Беліні). У 1984 годзе датуль невядомая опера была знойдзена ў Лондане. Яна была напісана па-французску ў пачатку 1840-х гг. Опера «Эльжбета» з’яўлялася часткова перапрацаванай ранняй неапублікаванай працай Даніцэці «Otto mesi in due ore» («Восем месяцаў у два дні», 1827).

Зноскі
------

1. ↑  Dominique Gaetan Donizetti // Léonore database — ministère de la Culture. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
2. 1 2  Gaetano Donizetti // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Доницетти Гаэтано // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
4. ↑
5. ↑  Gaetano Donizetti // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
6. ↑
7. ↑  Gaetano Donizetti // Dizionario Biografico degli Italiani — 1960.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1128537'></a>

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Alborghetti e Galli, «Donizetti Mayr» (Бергама, 1875).

Бібліяграфія
------------

Ashbrook, William, Donizetti (1965), and Donizetti and His Operas (1982); Gossett, Philip, Anna Bolena and the Artistic Maturity of Gaetano Donizetti (1985); Porter, Andrew, et al. The New Grove Masters of Italian Opera (1983); Weinstock, Herbert, Donizetti and the World of Opera in Italy, Paris and Vienna in the First Half of the Nineteenth Century (1963).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гаэтана Даніцэці на Вікісховішчы |

* Гаэтана Даніцэці: Ноты твораў на *International Music Score Library Project*
* Таварыства Гаэтана Даніцэці  (англ.)
* Donizetti: ascolta i suoi brani musicali su Magazzini-Sonori — arie e opere in versione integrale.
* Sito ufficiale

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Musopen · Spotify |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · КиноПоиск · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны Аўстрыйскай імперыі · Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Dictionary of Music and Musicians · Notable Names Database · Treccani · Universalis · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10160390 · BIBSYS: 90269216 · BNC: a10448573 · BNE: XX995758 · BNF: 13893362x · CiNii: DA02454199 · CONOR: 18405219 · GND: 118526731 · GTAA: 94390 · ICCU: CFIV023033 · ISNI: 0000000121023795 · LCCN: n79132358 · LNB: 000035869 · NDL: 00715770 · NKC: jn19990001818 · NLA: 35040775 · NLG: 166395 · NLP: a0000001178670 · NSK: 000066632 · NTA: 071181520 · NUKAT: n97014918 · PTBNP: 34941 · LIBRIS: 206767 · SUDOC: 028792297 · VIAF: 74037336 |

 |