recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Суперфекундацыя** (лац.: superfēcundātiō «звышапладненне») — апладненне двух або больш яйцаклетак аднаго авуляцыйнага перыяду сперматазоідамі розных мужчынскіх асобін.

Апладненне некалькіх яйцаклетак рознымі сперматазоідамі звычайна адбываецца на працягу некалькіх гадзін або дзён пасля першага акта апладнення ў дадзеным авуляцыйным перыядзе. Сперматазоіды могуць існаваць ўнутры цела самкі на працягу 4-5 дзён. Пасля авуляцыі яйцаклетка здольная да апладнення на працягу 12-48 гадзін.

Апладненне яйцаклетак сперматазоідамі ад розных самцоў вельмі рэдка сустракаецца сярод людзей. У выпадках аспрэчвання бацькоўства суперфекундацыя выяўляецца ў 2,4 % бацькоў з адным дзіцем, але досыць часта ў котак і асабліва часта ў сабак. Лічыцца, што бяздомныя сабакі могуць прыносіць у прыплодзе шчанюкоў, усе бацькі якіх-розныя. Тэарэтычна яйкаклеткі жанчыны, якая мела неабаронены палавы акт з двума і больш мужчынамі ў кароткі перыяд часу ў момант авуляцыі, могуць быць аплодненыя сперматазоідамі розных самцоў.

У грэчаскай міфалогіі блізнюк Геракла, Іфікл  (руск.) (бел. быў сынам не Зеўса (бацькі Геракла), а смяротнага мужчыны Амфітрыёна  (руск.) (бел.. Леда  (руск.) (бел. гераіня іншага старажытнагрэчаскага міфа, зацяжарыла чатырма дзецьмі ад двух палавых партнёраў: двума (Палідэўк  (руск.) (бел. і Алена) — ад Зеўса і двума (Палідэўк  (руск.) (бел. і Клітэмнестра) — ад Тындарэя  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Wenk, R. E.; Houtz, T; Brooks, M; Chiafari, F. A. (1992). «How frequent is heteropaternal superfecundation?». Acta geneticae medicae et gemellologiae. 41 (1): 43-7. PMID 1488855.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 207982410 |
Юзаф Цыранкевіч і Ота Гротэваль на шляху да падпісання дагавора, 6 ліпеня 1950 года
**Згажэлецкі дагавор** — міжнародны дагавор аб граніцы паміж ГДР і Польшчай быў заключаны 6 ліпеня 1950 года прадстаўнікамі абедзвюх краін у Згажэльцы, цяперашняй польскай частцы нямецкага горада Гёрліц.

5 і 6 чэрвеня 1950 года ўрадавая дэлегацыя ГДР пад кіраўніцтвам Вальтэра Ульбрыхта знаходзілася ў Польшчы і падпісала разам з польскім урадам пад кіраўніцтвам Юзафа Цыранкевіча дэкларацыю аб размяшчэнні граніцы паміж абедзвюма краінамі. Падпісанне гэтай дэкларацыі адбывалася пад націскам Савецкага Саюза. Апісаная ў дэкларацыі граніца ў агульных рысах прытрымлівалася праходу граніцы па Одэры — Найсэ.

Нягледзячы на шэраг нявырашаных праблем, гэта граніца месяцам пазней была зацверджана нямецкім урадам у Згажэлецкім дагаворы і ўсходненямецкі бок не запярэчыў супраць падзелу некалькіх нямецкіх гарадоў як Кюстрын, Франкфурт-на-Одэры, Губен і Гёрліц, і поўнай перадачы гарадоў Штэтын і Свінемюндэ Польшчы.

Дагавор падвяргаўся рэзкай крытыцы з боку Федэратыўнай Рэспублікі Германіі.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Згажэлецкі дагавор на Вікісховішчы |

* Тэкст дагавора  (ням.)
**Прэ́спа** (макед.: Преспанско Езеро, алб.: Liqeni i Prespës, грэч. Λίμνες Πρέσπες) — возера на захадзе Балканскага паўвострава на мяжы Албаніі, Грэцыі і Паўночнай Македоніі. Злучана пратокай даўжынёй каля 1 км з возерам Мікры-Прэспа.

Плошча паверхні 285 км². Найбольшая глыбіня 34 м. Знаходзіцца ў катлавіне тэктанічнага паходжання на вышыні 853 м. Паўночныя і ўсходнія берагі возера спадзістыя, паўднёвыя і заходнія стромкія з глыбокім залівамі. Штогадовыя ваганні ўзроўню вады 1,5—2 м.

Прэспа злучана праз карставыя поласці з возерам Ахрыдскае, размешчаным за 16 км у напрамку на паўночны захад і на 158 м ніжэй.

Каля возера нацыянальныя паркі Галічыца (Паўночная Македонія) і Мікра-Прэспа (Грэцыя).

Зноскі
------

1. 1 2  Преспа  (руск.) // Вялікая савецкая энцыклапедыя

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 95. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4359193-0 · NKC: ge759844 · VIAF: 239622119 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл.  Рэліз.
**Прэс-рэліз** — гэта дакумент, у якім арганізацыя або публічная асоба дае інфармацыю пра пэўную падзею або мерапрыемства ў сродках масавай інфармацыі (СМІ). Мэтай напісання прэс-рэлізу з'яўляецца азнаямленне СМІ з падзеяй, актуальным спосабам вырашэння грамадскай праблемы, навіной, і далейшае асвятленне яе ў выгодным або важным для арганізацыі аспекце. Калі прэс-рэліз напісаны правільна - журналісты ахвотна выкарыстоўваюць з яго звесткі ў сваіх артыкулах практычна без змянення.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Прэс-рэліз на Вікісховішчы |
**Газі-Мухама́д Гімрынскі (Газі-Магамед, Казі-Мула)** (1795, аул Гімры, унутраны Дагестан — 17 кастрычніка 1832, аул Гімры, унутраны Дагестан) — мула, мусульманскі навуковец-багаслоў, пераемнік Мулы-Магамета Ярагі, заснавальніка і распаўсюдніка на ўсходнім Каўказе вучэння мюрыдызму. Першы імам Паўночна-Каўказскага імамата ў 1829—1832 гадах.

Біяграфія
---------

Гімрынская вежа
Паводле паходжання аварац. Спачатку быў мулом у сваім ауле, затым стаў прапаведаваць іслам і заклікаць да шарыяту ў горных аулах Дагестана. Да 1829 значна распаўсюдзіў свае погляды на тэрыторыі сучаснае Чачні і Дагестана. Марыў пра стварэнне ўсемусульманскага халіфата. Абвясціў сябе імамам Каўказа і абвясціў газават Расійскай імперыі. У 1831 няўдала спрабаваў захапіць аварскую сталіцу Хунжу, а ў 1832 здзейсніў паход на Дагестан.

Быў забіты падчас штурму расійскімі войскамі аула Гімры. Пры ўзяцці аула баронам Розенам, замкнуўся ў вежы з 15-ю найбольш набліжанымі, сярод якіх быў будучы імам Шаміль, спрабаваў прабіцца з боем, але быў забіты. Паводле легенды, з усіх 15-і выпадкова выжыў толькі Шаміль.

Гл. таксама
-----------

* Байсангур Бенойскі

Зноскі
------

1. ↑  Imam Ghazi Muhammad // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
2. ↑  Imam Gazi-Magomed // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Газі-Мухамад


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**—** | **Імам Паўночнага Каўказа**1829—1832 | Пераемнік**Гамзат-бек** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 134193083 · ISNI: 0000 0000 3777 6698 · LCCN: n2006047464 · VIAF: 23351927 |
*Phalera bucephala* ♂
**Phalera bucephala** — начны матылёк з сямейства Чубаткі.

Апісанне
--------

Размах крылаў каля 50-60 мм, даўжыня пярэдняга крыла 27-28 мм. Самка звычайна трохі буйней самца. Пярэднія крылы серабрыста-шэрага колеру з вялікай круглявай жоўтай плямай, з двайной цёмнай палоскай па краі. Заднія крылы бела-жоўтыя з карычневымі жылкамі. Грудзі і першы сегмент брушка густа пакрытыя валасінкамі. Брушка серабрыста-карычнева-жоўтае, па баках пакрыта цёмнымі плямамі. Вусікі у самца коратка-пёрыстыя, у самкі — дробна-шчацінкападобныя. У стане спакою са складзенымі крыламі, матылёк падобны на адламаны сучок.

Арэал
-----

Еўропа, на поўначы да палярнага круга. Сібір, Далёкі Усход.

Месцапражыванні
---------------

Пойменныя лясы, змешаныя лясы, уздоўж вадаёмаў, рэк, ручаёў, паркі, сухія верашчатнікі.

Час лёту
--------

Май, пачатак чэрвеня — ліпень, жнівень. Ноччу ахвотна ляціць на святло.

Размнажэнне
-----------

### Яйка

Самка адкладае яйкі купкамі па 10— 125 штук, на ніжні бок лісця кармавых раслін. Праз 10-15 дзён з'яўляюцца вусені, якія жывуць групамі.

### Вусень

Вусень даўжынёй 35-40 мм, бурага колеру, з 10 перарывістымі жоўтымі падоўжнымі палосамі і жоўтымі папярочнымі кольцамі на кожным сегменце. Цела пакрыта кароткімі тонкімі шэрымі валасінкамі.

Вусені з'яўляюцца поліфагамі, харчуюцца пераважна лісцем дуба, таполі, бярозы, бука, вярбы, вольхі і ляшчыны, нярэдка харчуюцца лісцем пладовых дрэў і кустоў. Жывуць групамі. Пачынаючы з чацвёртага ўзросту вусені распаўзаюцца і аб'ядаюць лісце і цалкам, пакідаючы толькі цэнтральную жылку. Стадыя вусеня з ліпеня да жніўня. У жніўні вусені пакідаюць кармавую расліну, закопваюцца ў глебу, дзе акукляюцца.

### Кукалка

Кукалка цёмна-бурая. Зімуюць кукалкі без кокана, у глебе на глыбіні 3-4 см. Пры неспрыяльных умовах кукалка ўпадае ў стан дыяпаузы, і яе развіццё затрымліваецца на 1-2 гады.

* Кладка яекКладка яек
* Група вусеняўГрупа вусеняў
* ІмагаІмага

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780509829 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Русаў.
**Пётр Алякса́ндравіч Ру́саў** (10 ліпеня 1947, вёска Прыбар, Гомельская вобласць) — беларускі археолаг.

Біяграфія
---------

У 1974 годзе скончыў Мінскі педінстытут. Працаваў настаўнікам гісторыі ў сярэдніх навучальных установах у Крупскім раёне і Мінску, з 1981 года ў Інстытуце гісторыі АН Беларусі лабарант, малодшы навуковы супрацоўнік, потым у Беларускім рэстаўрацыйна-праектным інстытуце — вядучы археолаг. Удзельнічаў у археалагічных экспедыцыях: даследаваў помнікі, праводзіў раскопкі. У Мінску вывучаў драўляную забудову Сярэднявечча.

Надрукаваў шэраг артыкулаў пра вынікі археалагічных раскопак у Мінску: «Раскопкі ў Менску», «Драўляныя пабудовы Менскага замчышча», «Бытавыя пабудовы старажытнага Менска» і іншыя, а таксама выдаў кнігу «Драўляныя пабудовы Менска XIII—XVII стст.» (1992).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дубавец.
**Пётр Азаравіч Дубавец** (19 студзеня 1931, в. Прудзец, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — 29 студзеня 2013) — беларускі вучоны ў галіне юрыспрудэнцыі. Кандыдат юрыдычных навук (1962).

Біаграфія
---------

У 1955—1958 гадах пасля заканчэння Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. I. Леніна працаваў у органах пракуратуры Гомельскай вобласці. Член КПСС з 1959 года.

З 1963 года — дацэнт БДУ імя У. I. Леніна. Быў першым у БССР выкладчыкам крыміналогіі.

У 1976—1979 гадах працаваў у органах пракуратуры Гомельскай вобласці.

З верасня 2008 года — прафесар кафедры крымінальнага права Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Займаўся даследаваннем праблем крымінальнага і працоўнага права.

Навуковая дзейнасць
-------------------

З’яўляецца аўтарам 34 навуковых прац, у тым ліку манаграфій, падручнікаў, вучэбных дапаможнікаў.

Сярод навуковых прац: «Адказнасць за цялесныя пашкоджанні паводле савецкага крымінальнага права» (1964), «Прававыя меры барацьбы супраць п’янства і алкагалізму» (1975), «Дэкларацыі і рэальнасць» (1987), «Навукова-практычны каментарый да крымінальнага кодэксу Беларускай ССР» (1989, сумесна з А. А. Ждановічам) і іншыя.

Узнагароды
----------

* медаль «Ветэран працы» (1987)
* Ганаровая грамата Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Беларускай ССР (1971, 1981)
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001, 2005)

Зноскі
------

1. ↑  Дубавец Пётр Азаравіч

Літаратура
----------

* Пётр Азаравіч Дубавец // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1988. — С. 642.
**Атэізм у Казахстане** — сукупнасць грамадзянаў і нефармальных аб'яднанняў, якія усведамляюць сябе нерэлігійнымі. Паводле Канстытуцыі краіны, Казахстан з'яўляецца свецкай дзяржавай, дзе рэлігія адлучана ад дзяржавы.

Сучасны стан
------------

Доля атэістаў па раёнах і гарадах, 2009.
На думку Даніяра Наўрыза, у інфармацыйным дачыненні фактычна накладзена забарона на тэму атэізму.

Таксама за распальванне міжрэлігійнай варожасці быў арыштаваны журналіст і праваабаронца з Рыдэра Аляксандр Харламаў. Яго вінавацяць у тым, што ён у сваіх публікацыях пра хрысціянства і пра розныя рэлігійныя плыні займаўся прапагандай атэізму, чым абразіў пачуцці вернікаў.

Дэпутат Мажыліса Парламента Жуматай Аліеў прапанаваў уразам з рэлігіязнаўствам выкладаць і атэізм.

З палітычных партый Казахстана на пазіцыях атэізму і атэістычнай прапаганды стаіць прадстаўленая ў парламенце Камуністычная народная партыя Казахстана. У яе праграме сказана: «камуністы выступаюць за прызнанне свабоды сумлення, права вызнаваць кожную рэлігію ці не вызнаваць ніякай, за аддзяленне цэрквы і мячэці ад дзяржавы, а школы ад царквы і мячэці. Пры гэтым камуністы вядуць шырокую атэістычную прапаганду, унікаючы зневажэнняў абразы пачуццяў вернікаў у любой форме».

Гл. таксама
-----------

* Рэлігія ў Казахстане

Зноскі
------

1. ↑  Данияр Наурыз: «В информационном отношении фактически наложен запрет на тему атеизма» / Видео / Интернет-газета. Казахстан **(нявызн.)**. Праверана 11 лютага 2013.
2. ↑  Социалистическое движение Казахстана » Александр Харламов арестован за пропаганду атеизма! **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2013. Праверана 28 сакавіка 2013.
3. ↑  Правозащитник обвиняется в пропаганде атеизма, говорит адвокат **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2013. Праверана 28 сакавіка 2013.
4. ↑  Казахстан: правозащитник Александр Харламов арестован за пропаганду атеизма - Портал-Credo.Ru **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2013. Праверана 28 сакавіка 2013.
5. ↑  Депутат наряду с религиоведением предлагает преподавать атеизм. Новости Казахстана. Tengrinews.kz
6. ↑  Коммунистическая народная партия Казахстана (КНПК). Программа Архівавана 21 сакавіка 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гарбацэвіч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клінцэвіч.
**Пётр Аляксандравіч Гарбацэвіч-Клінцэвіч** (ліпень 1903, мяст. Трабы, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер Іўеўскі раён Гродзенскай вобласці — 27 лютага 1938, Менск, НКУС) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, навуковец.

Біяграфія
---------

З сялянскай сям’і. Брат Сямёна Клінцэвіча. Падчас Першай сусветнай вайны ў бежанстве ў Самары. Скончыў сярэднюю школу. Удзельнічаў у грамадзянскай вайне на баку бальшавікоў. У 1920 годзе ўступіў у УКП(б). З 1922 года на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі. Арыштоўваўся польскімі ўладамі.

П. Гарбацэвіч «Полёнізацыя Заходняй Беларусі». 1932
Пасля вяртання ў БССР навуковы супрацоўнік камісіі па Заходняй Беларусі БелАН. Быў жанаты, гадаваў дзіця.

Арыштаваны 31 жніўня 1933 года ў Менску па адрасе: вул. Універсітэцкая, д. 36/29, кв. 1. Асуджаны паводле пастановы калегіі АДПУ 9.1.1934 як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі БНЦ» да 3 гадоў пазбаўлення волі. Вызвалены 25 ліпеня 1935 года. Зноў арыштаваны ў 1937 годзе. «Тройкай» НКУС 13.2.1938 прыгавораны да ВМП. Расстраляны. Па першай справе (№ 10182-с, захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі) рэабілітаваны трыбуналам БВА 18.4.1956, па другой 28.11.1956.

Творы
-----

* Гарбацэвіч, П. Полёнізацыя Заходняй Беларусі / П. Гарбацэвіч. — Менск : [б. в.], 1932. — 24 с.

Літаратура
----------

* Гарбацэвіч-Клінцэвіч Пётр Аляксандравіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 1 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2004.
**Сокавыціскалка** — прылада для выціскання соку з садавіны, ягад і гародніны. Звычайна ўяўляе сабой просты прэс для пладоў.

Віды
----

У залежнасці ад прылады адрозніваюць ручныя, механічныя і электрычныя сокавыціскалкі.

### Ручныя

Ручная шнэкавая сокавыціскалка
Ручныя цытрынавыціскалкі з’яўляюцца найпростым спосабам атрымання соку з пладоў цытрусавых раслін.

Ручная шнэкавая сокавыціскалка прызначана для атрымання сокаў з мякаццю з таматаў, яблыкаў, парэчак, вінаграда, а таксама пюрэ са сліў і абрыкосаў. Прынцып працы шмат у чым нагадвае ручную мясарубку.

### Механічныя

Прафесійны прэс для цытрусавых
Прылада механічных сокавыціскалак носіць некалькі больш складаны характар. Для адціскання соку выкарыстоўваецца рычаг, які стварае неабходны ціск.

### Электрычныя

Бытавая электрычная сокавыціскалка цэнтрабежнага тыпу са знятай накрыўкай
Электрычныя сокавыціскалкі ў якасці прывада выкарыстоўваюць электрычныя рухавікі, якія прыводзяць у кручэнне тарку, якая здрабняе мякаць садавіны і гародніны, і сепарацыйную сетку, якая прапускае сок, што выцякае пад дзеяннем цэнтрабежнай сілы, і ўтрымлівае цвёрдыя часціцы. Далей сок сцякае ў шклянку, прыстасаванне якой дазваляе аддзяліць сок ад пены, якая ўтвараецца падчас адцісканняў. Выдаленне цвёрдага астатку ажыццяўляецца або ўручную (з дапамогай спецыяльных лапатак-экстрактараў), або аўтаматычна (пад дзеяннем цэнтрабежнай сілы) пры выкарыстанні сепарацыйнай сеткі ў выглядзе ўсечанага конусу. Электрычныя сокавыціскалкі бываюць некалькіх відаў:

* бытавыя;
* прафесійныя;
* прамысловыя.

Літаратура
----------

* Соковыжималка // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.
* Соковыжималки // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1960. — Т. VIII. — Стб. 291—294. — 630 с.
* Соковыжималка // Культура питания. Энциклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-е издание. — Мн.: «Белорусская энциклопедия имени Петруся Бровки», 1993. — С. 342. — 540 с. — ISBN 5-85700-122-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сокавыціскалка

| ⛭Кухонная тэхніка |
| --- |
| Цеплавая апрацоўка ежы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Пліты і печы | Газавая пліта · Індукцыйная пліта · Мікрахвалевая печ · Хлебапечка · Электрычная пліта |
| Аэрагрыль · Барбекю · Вафельніца · Грыль · Кававарка · Рысаварка · Мультыварка · Параварка · Тостар · Фрыцюрніца |

 |
| Механічная апрацоўка ежы | Блэндар · Кавамолка · Кухонны камбайн · Міксер · Мясарубка · Сокавыціскалка |
| Нагрэў і астуджэнне вады | Кіпяцільнік · Кулер · Тэрмапот · Чайнік · Электрычны чайнік |
| Халадзільнае абсталяванне | Інтэрнэт-халадзільнік · Маразільнік · Сумка-халадзільнік · Халадзільнік |
| Дадатковае абсталяванне | Посудамыйная машына |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4694877-6 |
**Пётр Іосіфавіч Дзеншчыкоў** (15 верасня 1918, г. Цюмень — 9 студзеня 1980, в. Індура, Гродзенскі раён) — работнік сельскай гаспадаркі (старшыня калгаса), Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Біяграфія
---------

З 1921 года разам з бацькамі жыў у вёсцы Магіляны Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. З ранняга дзяцінства быў парабкам у багатых людзей. Пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР у 1939 годзе быў прызначаны рахункаводам новастворанага калгаса, вясной 1941 года выконваў абавязкі старшыні.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў прызваны ў Чырвоную Армію, скончыў школу авіяцыйных спецыялістаў і служыў радыстам, прымаў удзел у баях.

Пасля звальнення ў запас у 1947 годзе вярнуўся ў сяло, некаторы час працаваў загадчыкам абутковай майстэрні ў вёсцы Індура, затым быў абраны старшынёй Індурскага сельскага Савета дэпутатаў працоўных. 2 лютага 1951 годзе быў абраны старшынёй калгаса імя Сталіна (пазней — калгас «Авангард») Гродзенскага раёна, створанага пасля аб’яднання пяці невялікіх гаспадарак.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 красавіка 1971 года за выдатныя поспехі, дасягнутыя ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці і выкананні пяцігадовага плана продажу дзяржаве прадуктаў земляробства і жывёлагадоўлі, Пятру Іосіфавічу Дзеншчыкову было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Узначальваў калгас да 1980 года, у 1970—1974 гадах з’яўляўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР, у 1962—1965 гадах уваходзіў у склад Вярхоўнага Савета БССР, быў членам рэспубліканскага Савета калгасаў.

Памяць
------

Імя Пятра Іосіфавіча Дзеншчыкова прысвоена калгасу «Авангард» (цяпер СВК імя П. І. Дзеншчыкова), на будынку праўлення ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Прыз імя П. І. Дзеншчыкова штогод прысуджаецца лепшай гаспадарцы Гродзенскага раёна ў вытворчасці жывёлагадоўчай прадукцыі.

Узнагароды
----------

Герой Сацыялістычнай Працы (1971), узнагароджаны двума ордэнамі Леніна (18.01.1958; 08.04.1971), ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі (29.03.1978), Працоўнага Чырвонага Сцяга (31.12.1965), медалямі, у тым ліку «За працоўную доблесць» (30.12.1948), знакамі «Выдатнік аховы здароўя СССР» і «Выдатнік народнай адукацыі СССР».

Літаратура
----------

* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 201.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 196.
* Знамя юности. — 1978. — 26 марта (№ 60). — С. 2.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Гродзенскага раёна / склад.: У. П. Верхась, У. Ф. Шуміла; рэдкал.: У. П. Верхась і інш. — Мінск, 1993. — С. 394.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4, кн. 1 : Гродненская область. — С. 292.
* Старшынёў хлеб : нарыс / А. Акулік. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1984. — 165 [3] с.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 85.
* Твои герои, Гродненщина / сост.: А. В. Богуш, В. А. Жвалевский. — Минск, 1977. — С. 82-91.
**Пётр Іванавіч Саламуха** (нар. 16 ліпеня 1942, в. Лэўкіўка Старакасцянтыніўскага раёна Хмяльніцкай вобласці Украінскай ССР) — беларускі палітык. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2000).

Біяграфія
---------

Скончыў Сібірскі тэхналагічны інстытут, інжынер-механік. Працоўную дзейнасць пачаў слесарам Астрапольскай і Стараканстанцінаўскай рамонтна-тэхнічных станцый ва Украінскай ССР. Працаваў слесарам-мантажнікам Хабараўскага мантажнага ўпраўлення ў горадзе Амурску, майстрам Камсамольскага мантажнага ўпраўлення ў горадзе Камсамольск-на-Амуры, намеснікам начальніка ўпраўлення, начальнікам Наваполацкага мантажнага ўпраўлення «Нафтазаводмантаж» Віцебскай вобласці, дырэктарам Наваполацкага спецыялізаванага прадпрыемства «Нафтазаводмантаж», генеральным дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Нафтазаводмантаж».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога склікання і дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Ганаровы грамадзянін горада Наваполацка.

Зноскі
------

1. ↑  СОЛОМУХА ПЕТР ИВАНОВИЧ Архівавана 15 ліпеня 2021.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
**Атыля (Атылія) Янджэйчак** (польск. Otylia Jędrzejczak, нар. 13 снежня 1983) — польская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка, двухразовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка Еўропы. Тройчы запар (2004—2006) прызнавалася найлепшай спартсменкай года ў Польшчы (як сярод жанчын, так і сярод мужчын).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў горадзе Руда Слёнска. У 6 гадоў бацькі аддалі яе на заняткі плаваннем, каб выправіць скрыўленне пазваночніка, якое было ў яе. Спачатку яна ненавідзела плаваць, але яе стаўленне змянілася пасля таго, як у 8 гадоў яна выйграла свой першы медаль у Германіі.

Сур’езна занялася плаваннем у інстытуце. Выйграныя на чэмпіянатах Еўропы бронзавы медаль у 1999 годзе і залаты — у 2000 годзе адкрылі ёй дарогу да алімпійскай кар’еры. На Алімпіядзе-2000 яна была толькі 5-й на дыстанцыі 200 м батэрфляем, аднак на Алімпіядзе-2004 заваявала два сярэбраныя (100 м батэрфляем і 400 м вольным стылем) і адзін залаты (200 м батэрфляем). Яшчэ да Алімпіяды спартсменка заявіла, што калі выйграе «золата», то прадасць медаль з аўкцыёну і пусціць выручаныя грошы на дапамогу дзецям, якія пакутуюць ад лейкеміі, і яна стрымала слова: 19 снежня 2004 года медаль быў прададзены за 257 550 злотых (82 437 долараў ЗША па тагачасным курсе), а грошы — перададзены Анкалагічнай і гематалагічнай клініцы пры Уроцлаўскай дзіцячай бальніцы.

У 2003 і 2005 гадах яна таксама заваявала залатыя медалі чэмпіянатаў свету на дыстанцыі 200 м батэрфляем, а ў 2005 годзе выйграла тры залатыя медалі на летняй універсіядзе ў Ізміры.

1 кастрычніка 2005 году Янджэйчак, ехала за рулём аўтамабіля, дапусціла ДТЗ, у якім загінуў яе 19-летні брат. У лютым 2007 года суд прыгаварыў яе да 9 месяцаў зняволення ўмоўна. Гэтыя абставіны і паводзіны спартсменкі падчас расследавання прымусілі адвярнуцца ад яе шматлікіх яе фанатаў.

Зноскі
------
Пуцалан
**Пуцала́н** — адкладанні з попелу і іншых прадуктаў вулканічных вывяржэнняў, багатыя крэмнезёмам. Знешне нагадвае крупчасты пясок. Вылучаюць чорныя, белыя, чырвоныя, шэрыя тыпы пуцаланаў.

Першым месцам здабычы лічыцца горад Пацуолі каля Неапаля ў Італіі.

Выкарыстоўваецца ў вытворчасці будаўнічых матэрыялаў, у тым ліку трывалых бетонаў і штучнага дэкаратыўнага камення, а таксама ў хімічнай прамысловасці.

Літаратура
----------

* Пуцаланы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 134. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
**Тлемсен** (араб. تلمسان‎‎, лац.: Pomaria) — горад на паўночным захадзе Алжыра, сталіца аднайменнага вілаета. Горад мае старажытную гісторыю, і яго называюць «жамчужынай Магрыба». Горад размешчаны ў глыбіні Алжыра, на некаторым аддаленні ад мора, і акружаны вінаграднікамі і аліўкавымі садамі. Ён знакаміты гарбарнай і тэкстыльнай прамысловасцю, а таксама вытворчасцю дываноў. Тлемсен з'яўляецца таксама турыстычным аб'ектам, дзякуючы помнікам берберскай, арабскай, турэцкай і французскай каланіяльнай культур.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 30 кастрычніка 2019.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
**Lampropeltis** — род неядавітых змей сямейства вужовых. Налічвае 14 відаў. Насяляюць у Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы.

Апісанне
--------

Агульная даўжыня прадстаўнікоў гэтага роду складае ад 50 см да 2 м. Маюць яркую кантрасную афарбоўку. Звычайна малюнак складаецца са шматлікіх рознакаляровых кольцаў, часта сустракаецца спалучэнне чырвонага, чорнага і белага колераў. Луска гладкая.

Спосаб жыцця
------------

Аддаюць перавагу хвойным лясам, хмызняковаму рэдкалессю, лугам, паўпустыням, марскім ўзбярэжжам, гарам. Вядуць наземны лад жыцця. Харчуюцца змеямі, уключаючы ядавітых. Адначасна не грэбуюць і яшчаркамі і дробнымі грызунамі. Маюць схільнасць да канібалізму.

Маюць няпросты характар. Улічваючы, што ў прыродзе яны харчуюцца ў асноўным змеямі, трымаць іх варта строга паасобку. Нават самцоў з самкамі ў перыяд спарвання варта трымаць разам з вялікай асцярогай. Да чалавека гэтыя змеі звычайна не агрэсіўныя, іх даволі лёгка ўдаецца прыручыць.

Гэта яйцакладныя змеі.

Віды
----

* Lampropeltis alterna
* Lampropeltis californiae
* Lampropeltis calligaster
* Lampropeltis extenuatum
* Lampropeltis getula
* Lampropeltis holbrooki
* Lampropeltis mexicana
* Lampropeltis nigra
* Lampropeltis pyromelana
* Lampropeltis ruthveni
* Lampropeltis splendida
* Lampropeltis triangulum
* Lampropeltis webbi
* Lampropeltis zonata

Зноскі
------

1. ↑  The Reptile Database
2. ↑
Бутэлька «Золата Лапландыі»
**Lapin Kulta** — фінскі бровар. Заснаваны ў 1873 годзе ў горадзе Торніа пад назвай *Torneå Bryggeri Aktiebolag*, у 1953 годзе назва змянілася на *Tornion Olut Oy*. У 1963 годзе *Tornion Olut Oy* злілася з *Lapin Olut Oy* пад назвай *Lapin Kulta Oy* і пачала выпускаць піва пад гэтай назвай. У перакладзе *Lapin Kulta* азначае «Золата Лапландыі».

З 1980 года *Lapin Kulta* належыць канцэрну *Hartwall* і з’яўляецца другім па магутнасці броварам Фінляндыі і Паўночнага рэгіёна. У 2001 годзе па ўсёй Фінляндыі было прададзена 123 млн літраў піва *Lapin-Kulta*. Акрамя Фінляндыі *Lapin Kulta* прадаецца ў Англіі, Аўстрыі, Германіі, Італіі, Іспаніі, Нарвегіі, Расіі і Эстоніі.

Прадукцыя
---------

* *Lapin Kulta Ice*
* *Lapin Kulta Strong*
* *Lapin Kulta Long-Nec'*
* *Lapin Kulta I*
* *Lapin Kulta III*
* *Lapin Kulta IV A*

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
Французскі майстар так званай «спірытычнай фатаграфіі» Э. І. Бугэ (1840—1901) дэманструе магчымасці «псіхакінеза» у свае фотападробцы 1875 г. пад назваю «Эфект флюідаў».
**Тэлекінез** (грэч. τῆλε і κίνησις - «рух на адлегласці»), ці **псіхакінез** (грэч. ψυχή — «душа», «сэрца», «дыханне»; κίνησις) — тэрмін, якім у парапсіхалогіі прынята пазначаць здольнасць чалавека адным толькі высілкам думкі аказваць уздзеянне на фізічныя аб'екты.

### Гл. таксама

* Парапсіхалогія

Спасылкі
--------

* paranormal.about.com: Телекинез Архівавана 21 студзеня 2009.
* www.themystica.com: Психокинез
* skepdic.com: Psychokinesis
* Проект «Глобальное сознание» Архівавана 5 чэрвеня 2012.

Зноскі
------

1. ↑  Telekinesis **(нявызн.)**.  Encyclopaedia Britannica. Архівавана з першакрыніцы 28 жніўня 2011. Праверана 1 чэрвеня 2010.
**Last.fm** — інтэрнэт-праект музычнай тэматыкі, асноўным сэрвісам якога з’яўляецца збор інфармацыі аб музыцы, якую слухае карыстальнік, і яе каталагізацыя ў індывідуальных і агульных чартах.

Гісторыя Last.fm
----------------

Чатыры меламаны з Аўстрыі і Германіі — Фелікс Мілер (Felix Miller), Марцін Сціксел (Martin Stiksel), Міхаэль Брайдэнбрукер (Michael Breidenbruecker) і Томас Віламітцэр (Thomas Willomitzer) — у 2002 годзе заснавалі інтэрнэт-радыё і сацыяльны сайт Last.fm.

Да пачатку 2003 году праекты Audioscrobbler і Last.fm аб'ядналіся і пачалі працаваць разам.

30 мая 2007 года амерыканская кампанія CBS Interactive набыла Last.fm за $280 млн. Гэтае пагадненне стала найбуйнейшым у гісторыі набыццём брытанскага Web 2.0 сэрвісу. Новыя ўладальнікі плануюць захаваць пераемнасць каманды і пакінуць ранейшы менеджмент, узмацніўшы яго новымі кадрамі, пераважна ў вобласці фінансавага аналізу і планавання.

Пасля продажу сайта яго палітыка змянілася ў бок манетызацыі, прычым адбылося гэта не шляхам увядзення больш прывабных прапановаў для платных падпісак на сэрвіс, а скарачэннем бясплатнага функцыяналу. З 22 красавіка 2009 года набылі моц змены ў функцыянаванні сайту, якія патрабуюць падпіску ў памеры $3 у месяц з карыстальнікаў, якія хочуць слухаць радыё (бясплатна можна праслухаць 30 песень), за выключэннем карыстальнікаў, якія знаходзяцца ў ЗША, Германіі або Вялікабрытаніі.

Сёння колькасць карыстальнікаў Last.fm дасягае 20 мільёнаў чалавек з больш чым 240 краін.

### Last.fm у Беларусі

На сярэдзіну чэрвеня 2008 на сайце зарэгістравана больш за 4500 беларускіх карыстальнікаў.

Крыніцы
-------

1. ↑   Праверана 28 лютага 2020.
2. ↑  Alexa Internet — 1996. Праверана 9 студзеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q230051'></a>
3. ↑  Владимир Яшников Радио в Last.fm станет платным Архівавана 9 жніўня 2020. (руск.)

Спасылкі
--------

* Галоўная старонка  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Open Hub |

| ⛭Схемы URI |
| --- |
| Афіцыйныя | aaa: · aaas: · acap: · cap: · cid: · crid: · data: · dav: · dict: · dns: · fax: · file: · ftp: · go: · gopher: · h323: · http: · https: · im: · imap: · ldap: · mailto: · mid: · news: · nfs: · nntp: · pop: · pres: · rtsp: · sip: · sips: · snmp: · tel: · telnet: · urn: · wais: · xmpp: |
| Неафіцыйныя | about: · aim: · bolo: · btc: · bzr: · callto: · chrome: · cvs: · daap: · ed2k: · ed2kftp: · feed: · fish: · git: · gizmoproject: · iax2: · irc: · ircs: · lastfm: · ldaps: · magnet: · mms: · msnim: · psyc: · rsync: · secondlife: · skype: · ssh: · svn: · sftp: · smb: · sms: · soldat: · steam: · unreal: · ut2004: · view-source: · vzochat: · webcal: · xfire: · ymsgr: |
**Юрген Вуленвевер** (ням.: Jürgen Wullenwever; 1488 ці 1492, Гамбург — 1537, Вольфенбютэль) — бурмістр Любека (1533—1535).

Пасяліўся ў Любеку і займаўся гандлем, удзельнічаў у хваляваннях гараджан, быў абраны ў гарадскі савет, а затым і ўзначаліў яго. Скарыстаў разлад паміж суседнімі дзяржавамі з-за дацкага стальца, паспрабаваў навязаць Даніі пагадненне, якое забяспечвала шырокія правы Ганзы. Падчас далейшай вайны спачатку заняў Капенгаген (1534), аднак затым ганзейскія войскі былі разбіты, а сам Вуленвевер узяты ў палон герцагам Генрыхам Брауншвейгскім, катаваны і пакараны смерцю. Неўзабаве пасля гэтага Ганза канчаткова страціла свае прывілеі і ролю ў еўрапейскім гандлі.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 144290825 · GND: 118635573 · ISNI: 0000 0000 1338 3419 · NTA: 068688652 · SUDOC: 08579404X · VIAF: 15562837 |

 |
**Акула-нянька** (*Ginglymostoma cirratum*) — адзіны прадстаўнік роду вусатых акул-нянек (*Ginglymostoma*) сямейства вусатыя акулы.

Мае аднастайную жоўта-карычневую афарбоўку. Можа дасягаць 4 метраў у даўжыню, але звычайна не перавышае 2,5-3 метраў. Трымаецца на глыбіні ад 0,5 да 3 метраў, можа збірацца ў статкі да 40 асобін.

Вусатыя акулы-нянькі нікога не няньчаць, а назва «nursе» — нянька — з’явілася ў выніку скажэння першапачатковага «nuss», сцвярджае Оксфардскі слоўнік. Таксама назва можа паходзіць ад факта, што вусатыя акулы не адкладаюць ікру, а нараджаюць акулят, апладненне ў іх унутранае: самец падплывае да самкі, хапае за грудны плаўнік, куляе на спіну, уводзіць у яе капулятыўны орган, апладняе і скатваецца з самкі, пасля чаго можа паляжаць побач з ёй ці сплыць. Пашырана апладненне адной самкі паслядоўна некалькімі самцамі. Яйкі саспяваюць унутры мамы-акулы, тамсама вылупляюцца трыццацісантыметровыя дзіцяняты, адразу 20-30 асобін, якія нараджаюцца ў ваду. Растуць малечы марудна, падлеткі прыбаўляюць за год каля 13 см, а памнажацца могуць толькі ва ўзросце 10-15 (самцы), 15-20 (самкі) гадоў.

Акулы-нянькі жывуць на малой глыбіні, але могуць заплываць і на сто з лішкам метраў углыб, яны трымаюцца аднага сховішча, дзе адпачываюць удзень вялікімі групамі, цесна лежачы на рыфах ці скалах, не любяць адплываць далёка і, наогул, не асабліва спрытныя (плывуць са скорасцю каля 30-70 см за секунду). Яны харчуюцца крабамі, васьміногамі, малюскамі і дробнымі шустрымі рыбамі. Вусатыя акулы могуць поўзаць па дне, абмацваючы скалы і пясок «вусамі», а часам нават ляжаць, прыўзняўшы пашчу і абапіраючыся на дно плаўнікамі. Як толькі здабыча плыве міма, акула засмоктвае яе ў глотку. Як правіла, акулы-нянькі бяспечныя для чалавека. Аднак зарэгістравана некалькі выпадкаў нападзенняў, справакаваных самімі купальшчыкамі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776909455 |
**Тэкіргёл** (рум.: Lacul Techirghiol) — возера ў Румыніі, размешчанае на беразе Чорнага мора, за 12 км ад горада Канстанца. На беразе возера знаходзяцца курорты Эфарыя і Тэкіргёл, вядомыя сваімі гразелячэбніцамі, якія выкарыстоўваюць сапрапелевы глей возера.

Плошча паверхні — 14,62 км². Возера ліманнага паходжання і ўтварылася з марскога заліва, які аддзелены ад мора пясчанай касой шырынёй 100 метраў і даўжынёй 3 км. З часам салёнасць возера падвышалася і дасягала ў максімуме 95 г/л.

У 1970-х гадах з-за шырокага ўкаранення ірыгацыі на тэрыторыі, суседняй з возерам, павялічыўся скід прэснай вады ў возера і салёнасць пачала памяншацца (83,6 г/л — 1970 г, 63,6 г/л — 1980 г. і 53,50 г/л — 1997 г.).
**О’Руркі** (ірл.: У Ruairc, Ua Ruairc, англ.: O’Rourke; руск.: О’Рурки) — графскі род.

Прозвішча паходзіць ад ірландскага: O’ — «нашчадак», rű — «сябар», arc — «малы», ці «нашчадак малога сябра». Род паходзіў ад Артура, сына Рурка, караля конахцкага ў Ірландыі ў XI ст. Яго нашчадкі валодалі графствам Летрым. Шмат з іх загінула ў змаганні з англічанамі, так у 1591 годзе ў Таўэры быў абезгалоўлены Браян О’Рурк[ru]. У 1688 годзе, пасля дэтранізацыі англійскага караля Джэймса ІІ і пачатку змагання з вільгельмітамі, Ірландыю пакінуў унук Браяна — сэр Браян О’Рурк Малодшы. Пазней ён уступіў у французскую армію. У 1760 годзе яго ўнукі, сыны французскага афіцэра Оўэна О’Рурка і Мэры О’Бэерн, браты Джон (пам. 1786) і Карнэль (1736—1800) былі прынятыя на расійскую службу. Сын апошняга, Іосіф (1772—1849) быў генералам ад кавалерыі, удзельнічаў у баях з французамі ў 1812 і 1813 гадах. 24 лістапада 1848 года яму з сынамі і ягоным пляменнікам — ротмістру Карнэлю, з сынамі, генерал-маёру Вальдэмару і падпалкоўніку Морыцу Георгіевічам — было дазволена карыстацца графскім тытулам у Расіі. У 1898 годзе ўнукі Іосіфа Карнэлевіча — Іосіф Канстанцін (6 сакавіка 1869, Басін, Навагрудскі павет — 1917) і Эдвард Аляксандр Уладзіслаў (1876—1943) былі ўнесеныя ў 5 частку РК Менскай губерні. Апроч таго, О’Руркі былі занесеныя ў рыцарскія матрыкулы Ліфляндскай губерні і ў 5 частку РК Курскай і Палтаўскай губерняў.

Зноскі
------

1. ↑  «Genealogisches Handbuch der baltischen Ritterschaften», Teil 1: Livland, Bd. 1, Görlitz, 1929, lk. 633—641

Спасылкі
--------

* О’Рурк  (руск.)
* граф О’РУРК гербу ўласнага
* Генеалогія і гісторыя роду О’Рурк  (англ.)
Спрошчанае ўяўленне акіянскай тэрмахалінной цыркуляцыі. Сінія лініі - глыбакаводныя плыні (якія нясуць больш шчыльныя воды), чырвоныя лініі - павярхоўныя плыні (якія нясуць менш шчыльныя воды)
**Тэрмахалі́нная цыркуля́цыя** - цыркуляцыя, якая ствараецца за кошт перападу шчыльнасці вады, што ўтварыўся з прычыны неаднастайнасці размеркавання тэмпературы і салёнасці ў акіяне.

Сутнасць
--------

Тэрмін *Тэрмахалінная цыркуляцыя* адносіцца да той часткі буйнамаштабнай акіянічнай цыркуляцыі, якая выклікаецца градыентамі шчыльнасці ў выніку дзеяння патокаў прэснай вады і цяпла. Прыметнік *тэрмахалінны* складаецца з двух частак: *тэрма* - тэмпература і *халін* - салёнасць. Гэтыя два фактары (тэмпература і салёнасць) разам вызначаюць шчыльнасць марской вады. Ветравыя паверхневыя плыні (такія як Гальфстрым) перамяшчаюць воды з экватарыяльнай частцы Атлантычнага акіяна да поўначы. Гэтыя воды адначасна астуджаюцца і ў выніку за кошт павелічэння шчыльнасці апускаюцца да дна (фармуючы Паўночна-Атлантычнага глыбінную водную масу). Шчыльныя воды на глыбінях перамяшчаюцца ў бок, процілеглы кірунку руху ветравых плыняў. Хоць вялікая іх частка падымаецца назад да паверхні ў раёне Паўднёвага акіяна, самыя старыя з іх (з транзітным часам каля 1600 гадоў) паднімаюцца ў паўночнай частцы Ціхага акіяна (Primeau, 2005). Такім чынам паміж акіянскімі басейнамі існуе пастаяннае перамешванне, якое памяншае розніцу паміж імі і аб'ядноўвае акіяны Зямлі ў глабальную сістэму. Падчас руху водныя масы пастаянна перамяшчаюць як энергію (у форме цяпла), так і рэчыва (часціцы, раствораныя рэчывы і газы), таму тэрмахалінная цыркуляцыя істотна ўплывае на клімат Зямлі. 

Тэрмахалінную цыркуляцыю часта называюць *акіянскім канвеерам*, або *акіянскай канвеернай стужкай* (англ.: {{{1}}}: *ocean conveyor belt*).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4363609-3 · LCCN: sh2007006534 · Microsoft: 78091846 |
**Оўруцкая і Карасценская епархія** — епархія Украінскай праваслаўнай царквы, якая аб’ядноўвае прыходы і манастыры на тэрыторыі Валадарска-Валынскага, Емільчынскага, Карасценскага, Лугінскага, Малінскага, Народыцкага, Оўруцкага, Алеўскага, Радамышльскага раёнаў Жытомірскай вобласці.

Гісторыя
--------

Да 1924 годзе адносіцца першае паведамленне пра Оўруцкага вікарнага епіскапа — Максіма (Жыжыленку), які заставаўся Оўруцкім епіскапам да 1925 года.

Была вылучанай з Жытомірскай епархіі рашэннем Свяшчэннага Сінода Украінскай Праваслаўнай Царквы ад 22 чэрвеня 1993 года,

Епіскапы
--------

Оўруцкае вікарыяцтва Валынскай епархіі
* Максім (Жыжыленка) (згад. 1924—1925)

Оўруцкая епархія
* Вісарыён (Стратовіч) (з 22 чэрвеня 1993)

Спасылкі
--------

* Оўруцкая і Карасценская епархія // Патрыярхія.Ru
* Оўруцкая епархія // Энцыклапедыя Дрэва
**Тэлебарометр** — праграма аб надвор’і ў Беларусі ў прыватнасці і аб клімаце на планеце ў цэлым. Меркаванні і каментарыі, даследаванні і прагнозы метэаролагаў і эколагаў, астролагаў і астраномаў, псіхолагаў і арнітолагаў на самыя актуальныя тэмы: глабальнае пацяпленне, азонавыя дзіркі, тэмпературныя рэкорды і антырэкорды, прыродныя анамаліі, магнітныя палі, экасістэмы.

Вядучы праграмы Дзмітрый Карась запрашае пагаварыць аб надвор’і за кубкам кавы гасцей творчых прафесій: артыстаў эстрады, кіно і тэлебачання, спартыўных каментатараў і спартсменаў, мастакоў і літаратараў і проста цікавых людзей, якім не ўсё роўна, што адбываецца з надвор’ем у іх у жыцці, у краіне і на планеце.

Вядучыя
-------

* Яўгенія Гарошка (да 1997)
* Мiша Патапаў (да 1997)[*крыніца?*]
* Святлана Панкратава (1997—2010; 2010—цяпершанi час — вядучая праграмы «Навiны надвор’я»)
* Дзмітрый Карась (2014—цяперашнi час)

Зноскі
------

1. ↑  Сёлета Тэлебарометр адзначыў 20-годдзе
2. 1 2  Тэлебарометр

Спасылкі
--------

* Тэлебарометр на старонцы ТБ-канала Беларусь-2
**Адлюстроўваючая функцыя** (руск.: отражающая функция) — функцыя, якая злучае мінулы стан сістэмы з яе будучым станам у сіметрычны момант часу. Паняцце адлюстроўваючай функцыі ўведзена Уладзімірам Іванавічам Міроненкам.

Дэфініцыя
---------

Хай {\displaystyle \varphi (t;t\_{0},x)} ёсць агульнае рашэнне у форме Кашы сістэмы дыферэнцыяльных раўнанняў {\displaystyle {\dot {x}}=X(t,x),} рашэнні якой адназначна вызначаюцца сваімі пачатковымі дадзенымі. Адлюстроўваючая функцыя гэтай сістэмы вызначаецца формулай {\displaystyle F(t,x)=\varphi (-t;t,x).}

Ужыванне
--------

Для {\displaystyle \,2\omega }-перыядычнай па зменнай {\displaystyle t} сістэмы дыферэнцыяльных раўнанняў з адлюстроўваючай функцыяй {\displaystyle \,F(t,x)} адлюстраванне {\displaystyle \,\Pi (x)} за перыяд {\displaystyle \,[-\omega ;\omega ]} (адлюстраванне Пуанкарэ) знаходзіцца па формуле {\displaystyle \,\Pi (x)=F(-\omega ,x).} Таму веданне адлюстроўваючай функцыі дазваляе знаходзіць пачатковыя дадзеныя {\displaystyle \,(\omega ,x\_{0})} для {\displaystyle \,2\omega }-перыядычных рашэнняў {\displaystyle \varphi (t;-\omega ,x\_{0})} разглядваемай сістэмы і даследаваць гэтыя рашэнні на устойлівасць па Ляпунову. Адлюстроўваючая функцыя {\displaystyle \,F(t,x)} сістэмы {\displaystyle {\dot {x}}=X(t,x)} задавальняе так званым асноўным суадносінам

{\displaystyle \,F\_{t}+F\_{x}X+X(-t,F)=0,} {\displaystyle \,F(0,x)=x.}

З дапамогай гэтых суадносін усталёўваецца, што для шматлікіх неінтэгруемых у квадратурах сістэм дыферэнцыяльных раўнанняў адлюстраванне {\displaystyle \,\Pi (x)} за перыяд {\displaystyle \,[-\omega ;\omega ]} можа быць знойдзена нават праз элементарныя функцыі. У гэтым адлюстроўваючая функцыя можа быць супастаўлена з інтэгравальным множнікам.

Адлюстроўваючая функцыя выкарыстоўваецца пры даследаванні пытанняў існавання і ўстойлівасці перыядычных рашэнняў краявых задач для сістэм дыферэнцыяльных раўнанняў.

Літаратура
----------

* Мироненко В. И. Отражающая функция и периодические решения дифференциальных уравнений. — Минск, Университетское, 1986. — 76 с.
* Мироненко В. И. Отражающая функция и исследование многомерных дифференциальных систем. — Гомель: Мин. образов. РБ, ГГУ им. Ф. Скорины, 2004. — 196 с.

Спасылкі
--------

* Сайт пра адлюстроўваючую функцыю (анг. рас.)
* How to construct equivalent differential systems Архівавана 19 жніўня 2011.
**Тэ́рмін** (лац.: terminus — канец, мяжа) — слова і словаспалучэнне, якія з'яўляюцца дакладным азначэннем прадмета, з'явы, якасці, працэсу і інш. у якой-небудзь спецыяльнай галіне навукі, тэхнікі, мастацтва і пад.

Ад звычайных словаў адрозніваецца дакладнасцю семасіялагічных межаў, спецыялізаванасцю значэння, адназначнасцю. У тэрміны могуць ператварацца звычайныя словы, калі набываюць спецыяльнае значэнне. Наадварот, тэрміны ператвараюцца ў шырокаўжываныя словы літаратурнай мовы, калі развіваюць шматзначнасць.

Тэрмін як лексічная адзінка ўласцівы кніжнай мове, якая выходзіць за межы літаратурнай мовы сваёй вузкаспецыяльнай часткай.

Гл. таксама
-----------

* Тэрміналогія
* Беларуская тэрміналогія
* IATE
**Апноэ** (стар.-грэч.: ἄπνοια, літар. «бязветранасць»; адсутнасць дыхання) — часовае спыненне дыхальных рухаў у чалавека і жывёл. Настае пасля фарсіраванага дыхання пры недахопе ў крыві вуглякіслага газу, моцнага павышэння артэрыяльнага крывянога ціску або раздзражненнямі скуры (напрыклад, халоднай вадой), у нованароджаных — адразу пасля нараджэння ад лішку кіслароду ў крыві. Адрозніваецца ад асфіксіі, якая ўзнікае пры кіслародным галаданні і лішку вуглякіслага газу.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
**Рудольф Фрыдрых Васма**н (8 жніўня 1805, Гамбург — 10 мая 1886, Мерана) — нямецкі мастак.

У 17 гадоў пачаў вучыцца ў гамбургскага мастака Крыстафа Зура. Пасля навучання ў Дрэздэнскай акадэміі мастацтваў і Мюнхенскай акадэміі ён на два гады застаўся ў Меране. З 1832 па 1835 год знаходзіўся ў Рыме, дзе пазнаёміўся з мастакамі Фрыдрых Овербек, Ёзэф Антон Кох, Бертэль Торвальдсен і іншымі, і перайшоў у каталіцкую веру.

Пасля шасці гадоў у Меране і Бозене, дзе ён карыстаўся вялікім попытам як партрэтыст, ён вярнуўся ў Гамбург. Там ён пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Эмілі Крэмер. Пасля шлюбу ў 1846 годзе маладая пара пасялілася ў Меране. Акрамя партрэтаў і пейзажных замалёвак, ён таксама пісаў розныя рэлігійныя замовы.

У гамбургскім раёне Бармбэк-Норд яго імем названа вуліца (Васманштрасэ). Васман і Віктар Эміль Янсен сустрэліся ў Мюнхене ў Акадэміі выяўленчага мастацтва, дзе Янсен далучыўся да невялікай групы гамбургскіх жывапісцаў. Ён таксама быў членам «Hamburger Künstlerverein» 1832 года.

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Friedrich or Rudolf Friedrich Wasmann // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  *Dr. Constant v. Wurzbach* Wasmann, Rudolf Friedrich // *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*: *enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben* — Wien: 1856. — Т. 53. — S. 133.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25856'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q665807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90889494'></a>
**Аповесць** — эпічны празаічны твор (радзей вершаваны), які характарызуецца адналінейным сюжэтам, а па шыраце ахопу жыццёвых з'яў і глыбіні іх раскрыцця займае прамежкавае месца паміж раманам і апавяданнем.

Характэрныя прыкметы аповесці
-----------------------------

Акрамя аб'ёму, аповесць адрозніваецца ад апавядання разгорнутым сюжэтам, вялікай колькасцю другасных персанажаў, больш поўнай і глыбейшай іх характарыстыкай, наяўнасцю апісанняў. Размежаванне аповесці і рамана менш выразнае. Падобныя яны і прадметам выяўлення (жыццёвыя будні або важныя гістарычныя падзеі), сродкамі выяўлення, раскрыццём характараў. Аднак аповесць ахоплівае меншы круг праблем, кароткі перыяд жыцця героя.

Калі ў рамане акцэнт робіцца на развіццё сюжэту і пашырэнне кола праблем, то ў аповесці сюжэт больш статычны: акцэнтуецца на глыбокім аналізе аднаго або некалькіх канфліктаў, на апісаннях. Як ў рамане і апавяданні, важкую ролю ў аповесці адыгрывае голас аўтара або апавядальніка.

Гл. таксама
-----------

* Гістарычная аповесць
* Сацыяльна-бытавая аповесць

Крыніца
-------

* Літературознавчий словник-довідник за редакцією Р. Т. Гром'яка, Ю. І. Коваліва, В. І. Теремка. — К.: ВЦ «Академія», 2007

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4319373-0 |