У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Туркі (значэнні).

**Ту́ркі** (саманазва *цюрк*, турэцк.: Türkler, адз. лік *Türk*) — цюркскі народ агульнай колькасцю каля 55—60 млн чалавек, асноўнае насельніцтва Турцыі.

Іншыя краіны рассялення турак:

* Германія — 2350 тыс. чал.
* Балгарыя — 750 тыс. чал.
* Нідэрланды — 160 тыс. чал.
* Францыя — 150 тыс. чал.
* Паўночная Македонія — 110 тыс. чал.
* Грэцыя — 100 тыс. чал.
* Кіпр — 240 тыс. чал.

Асноўная мова — турэцкая. Рэлігійная прыналежнасць вернікаў: мусульмане-суніты (99,1 %)

Гісторыя
--------

Продкі турак — агузы пачалі перасяляцца з Сярэдняй Азіі на тэрыторыю Малой Азіі каля 11 стагоддзя, скараючы і асімілюючы карэннае насельніцтва, прадстаўленае грэкамі, а таксама армянамі. У склад будучага турэцкага народа таксама ўвайшлі янычары, якія камплектуюцца з хлопчыкаў армян, грузін, балканскіх, славянскіх і іншых хрысціянскіх народаў, якіх адбіралі з мясцовага насельніцтва, звярталі ў іслам, і везлі ў Стамбул. Фарміраванне турэцкага этнаса завяршылася ў 15 стагоддзі, а турэцкая нацыя склалася ў першыя дзесяцігоддзі 20 стагоддзя. Саманазва народа да 1923 — *асманы*; пасля падзення Асманскай імперыі існаваў выбар паміж варыянтамі новай саманазвы: *анаталійцы* і *туркі*. Выбар апошняй назвы зроблены з мэтай выкарыстаць цюркскую ідэнтычнасць для кансалідацыі народа ў складаны перыяд яго гісторыі, а таксама для захавання суверэнітэту над еўрапейскімі (неанаталійскімі) тэрыторыямі.

Турэцкая дыяспара
-----------------

Турэцкая дзяўчына
Гістарычна найболей вядомая турэцкая дыяспара існавала ў Крымскім ханстве — васальнай дзяржаве Асманскай імперыі. Аднак да XVIII ст. калі Крым увайшоў у склад Расіі, туркі амаль цалкам інтэграваліся ў крымскататарскi этнас. Пад моцным уплывам турэцкай мовы склаўся паўднёвы дыялект крымскататарскай мовы. У наш час найболей буйныя турэцкія дыяспары маюцца ў краінах, якія раней уваходзілі ў склад Асманскай імперыі. У арабскіх краінах (краіны Магрыба, Егіпет, Сірыя, Ірак) туркі не маюць рэлігійнага ціску, аднак у той жа час іх магчымасць вывучаць родную мову і падтрымліваць культурныя сувязі з Турцыяй сур’ёзна абмяжоўваецца.

Нашмат горш становішча турак у немусульманскіх краінах. Адным з чыннікаў з’яўляецца гістарычная памяць: Асманская імперыя праводзіла агрэсіўную палітыку ў адносінах да немусульманскага насельніцтва.

Турэцкая дыяспара ў Германіі ўтварылася ў выніку «эканамічнага цуду» 1960-х гг. калі ў выніку эканамічнага росту ўзрос попыт на працоўную сілу, у той час як насельніцтва Германіі не толькі не расло, але нават памяншалася. У сувязі з гэтым у Германію прыбыла вялікая колькасць турак. Адбываліся сутыкненні паміж туркамі і нямецкімі нацыяналістамі, часта са смяротнымі выпадкамі. У 1990-я сітуацыя нібыта стала змяняцца ў лепшы бок, аднак сёння яна ўсё яшчэ застаецца напружанай, бо ўрад ФРГ пачаў мэтанакіраваную праграму па інтэграцыі турак у нямецкае грамадства пры захаванні іх нацыянальнай ідэнтычнасці.

Зноскі
------

1. ↑  Turk
2. ↑  Cypriots, Turkish
3. ↑  Белстат

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Туркі**

| Цюркскія народы |
| --- |
| 
* Азербайджанцы
* Алтайцы
* Балкарцы
* Башкіры
* Гагаузы
* Далганы
* Казахі
* Караімы
* Каракалпакі
* Карачаеўцы
* Кашкайцы
* Крымскія татары
* Крымчакі
* Кумыкі
* Кіргізы
* Нагайбакі
* Нагайцы
* Саёты
* Салары
* Сібірскія татары
* Татары
* Тафалары
* Тувінцы
* Туркі
* Туркмены
* Узбекі
* Уйгуры
* Хакасы
* Халаджы
* Цаатан
* Чувашы
* Чулымцы
* Шорцы
* Югуры
* Якуты

 |