**Халіф Белкасім Хафтар** (араб. خليفة بالقاسم حفتر‎‎; нар. 1943, Адждабія, Лівія) — лівійскі ваенны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1943 годзе ў горадзе Адждабія ў берберскай сям’і з племя фарджані. Скончыў Акадэмію Ваеннага ўніверсітэта ў Бенгазі. У 1969 годзе, будучы 26-гадовым кадэтам, Халіфа Хафтар удзельнічаў у арганізаваным Муамарам Кадафі перавароце, які зрынуў манархію, і ў рэшце рэшт стаў адным з вышэйшых афіцэраў і галоўных набліжаных лідара Лівіі. У 1977—1978 гадах ён скончыў вышэйшыя афіцэрскія курсы «Выстрал» у СССР, а ў 1983 годзе быў слухачом курсаў у Акадэміі імя М. В. Фрунзе і, як і многія арабскія вышэйшыя афіцэры таго часу, вывучаў рускую мову.

У 80-я Хафтар прыняў удзел у лівійска-чадскай вайне, падчас якой Кадафі прызначыў яго галоўнакамандуючым. У 1987 годзе ён дапусціў шэраг памылак, што прывяло да разгрому лівійскай арміі і палону Хафтара. Лівійскі лідар публічна адмовіўся ад вызвалення свайго генерала. Пасля гэтага ўзлаваны Хафтар пачаў будаваць змову супраць Кадафі, плануючы разам з іншымі праціўнікамі ўлады ўварвацца ў Лівію з Чада. Аднак з-за дзяржперавароту ў апошнім ён вымушаны быў бегчы ў Кенію, а пасля ў ЗША.

У 1996 годзе Хафтар пры падтрымцы ЦРУ паспрабаваў узначаліць паўстанне ў гарах паўднёвай Лівіі, але яно пацярпела няўдачу. Частка людзей былі схоплены і пакараны. Пасля ўварвання ЗША ў Ірак у 2003 годзе Кадафі, да таго адзін з самых лютых ворагаў Амерыкі, пагадзіўся адмовіцца ад праграмы па распрацоўцы ядзернай зброі і зрабіў крокі да збліжэння з Вашынгтонам. У ЦРУ страцілі цікавасць да Хафтару.

У сакавіку 2011 года, пасля пачатку грамадзянскай вайны ў Лівіі, Хафтар адправіўся ў Бенгазі. Ваенны прадстаўнік мяцежнікаў паведаміў, што Хафтар далучыўся да апазіцыі і прызначаны камандуючым, але ў Пераходным нацыянальным савеце гэта абверглі. У красавіку 2011 года камандуючым узброеных сіл рэвалюцыянераў быў Абдул Фатах Юніс, яго памочнікам быў Амар Эль-Харэры, які з’яўляецца камандуючым штаба, а Хафтар стаў трэцім сярод старэйшага каманднага складу, камандуючым сухапутнымі сіламі ў званні генерал-лейтэнанта. А не знайшоўшы падтрымкі, Хафтар вярнуўся назад у ЗША.

У ліпені 2012 года ў Лівіі прайшлі першыя дэмакратычныя выбары ва Усеагульны нацыянальны кангрэс, дзе перамогу атрымала шырокая кааліцыя лібералаў і цэнтрыстаў. Хоць ісламісты прайгралі выбары, яны знайшлі іншы шлях ва ўладу. У маі 2013 года яны заклікалі парламент прыняць закон, які забараняе былым членам урада Кадафі займаць дзяржаўныя пасады, у выніку чаго ім удалося нейтралізаваць некалькі ключавых супернікаў.

14 лютага 2014 года Хафтар выступіў па тэлебачанні, абвясціўшы аб роспуску парламента і стварэнні «прэзідэнцкага камітэта» і кабінета, якія будуць кіраваць краінай да новых выбараў, хоць было незразумела, як яму ўдасца рэалізаваць свае намеры. Хафтар ездзіў па краіне, сустракаючыся з людзьмі і арганізуючы сваю армію з дапамогай ранейшых таварышаў па службе.

16 мая 2014 года Хафтар абвясціў аб пачатак наступлення на групоўкі радыкальных ісламістаў у Бенгазі пад кодавай назвай «Годнасць Лівіі». Аперацыю Хафтара віталі шматлікія лівійцы, незадаволеныя хаосам, пануючым у краіне. Парламент пагадзіўся склікаць новы заканадаўчы орган, Палату прадстаўнікоў. На чэрвеньскіх выбарах ісламісты зноў пацярпелі паразу, але, перш чым новы парламент здолеў сабрацца, баевікі пры падтрымцы атрада з горада Місурата атакавалі міжнародны аэрапорт Трыпалі, спрабуючы адбіць яго ў сіл Хафтара. Будынак аэрапорта быў разбураны, самалёты знішчаны, загінулі каля 100 чалавек.

3 сакавіка 2015 года прызначаны вярхоўным галоўнакамандуючым ЛНА.

15 верасня 2016 году атрымаў чын фельдмаршала ад Палаты прадстаўнікоў Лівіі.

У студзені 2017 года, прасоўваючыся на поўдзень Лівіі, сілы Хафтара сутыкнуліся з сіламі, лаяльнымі Ураду нацыянальнай згоды, які Хафтар не прызнаваў. Гэта выклікала непакой у ААН і на Захадзе. 

14—15 жніўня 2017 года ў Маскве прайшлі чарговыя перамовы з С. Лаўровым і С. Шайгу, дзе абмяркоўвалася пытанне ваеннай дапамогі РФ Лівіі.

У перыяд з 2014 па 2018 пад кіраўніцтвам Хафтара ад ісламістаў былі вызвалены такія гарады, як Дэрна, Бенгазі, Рас-Лануф, Эс-Сідр і іншыя.

4 красавіка 2019 года камандуючы Лівійскай нацыянальным войскам маршал Халіф Хафтар загадаў войскам пачаць наступленне на сталіцу краіны Трыпалі.

13 студзеня 2020 года ў Маскве павiнна была прайсцi сустрэча паміж Фаiзам Сараджам і Халіфам Хафтарам, а таксама прадстаўнікамі іншых лівійскіх сіл, Фаiз адмовіўся весці перамовы з апанентам.

27 красавіка на фоне двоеўладдзя і грамадзянскай вайны фельдмаршал абвясціў аб пераходзе ўлады ў Лівіі ад Палаты прадстаўнікоў да арміі.

У верасні 2021 года сышоў з пасады кіраўніка ЛНА для ўдзелу ў прэзідэнцкіх выбарах. На час перадвыбарчай гонкі ён перадаў свае паўнамоцтвы генерал-палкоўніку Абдэль Разаку ан-Надуры.

У лістападзе 2021 года Халіфа Хафтар абвясціў сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах у снежні 2021 года. 30 лістапада за перашкоду выбарчаму працэсу яго кандыдатура знята.

Здароўе
-------

11 красавіка 2018 гады французская газета «Le Monde» паведаміла, што ў Бенгазі Хафтар перанёс інсульт і знаходзіцца ў коме. Фельдмаршал быў дастаўлены ў бальніцу Амана, а пазней у клініку Парыжа. Выданне «Middle east eye» са спасылкай на еўрапейскага дыпламата паведаміла, што ў Хафтара рак лёгкіх. Ананімныя лекары пацвердзілі інфармацыю аб інсульце. Ужо 13 красавіка ў СМІ з’явілася інфармацыя пра смерць камандуючага арміяй Лівіі. Аднак інфармацыя пра смерць не пацвердзілася і 26 красавіка Халіфа Хафтар вярнуўся ў Бенгазі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Знание маршала — Газета Коммерсантъ № 31 (6025) от 20.02.2017
3. ↑  Фельдмаршал Каддафи готовится объединить Ливию российским оружием
4. ↑  Мятежный сын Каддафи. Станет ли Халифа Хафтар диктатором Ливии
5. ↑  Libyan rebel efforts frustrated by internal disputes over leadership | World news | The Guardian
6. ↑  "The colonel feels the squeeze". *The economist*. 19 May 2011. Праверана 20 May 2011.
7. ↑  "The task of forming a more effective anti-Gaddafi army". *BBC*. 15 April 2011. Праверана 28 June 2011.
8. ↑  ИТАР-ТАСС: Международная панорама — Ливийская армия объявила о приостановке работы временного парламента
9. ↑  Мятежный ливийский генерал обещает очистить Бенгази от террористов | РИА Новости
10. ↑  В Ливии смертник подорвался у штаб-квартиры главы антитеррора — ПОЛИТ.РУ
11. ↑  "Tobruk's HoR promotes Khalifa Haftar to a Marshal following capture of oil ports". Libyan Express. 15 сентября 2016. Праверана 22 ноября 2016. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|accessdate=` і `|date=` (даведка)
12. ↑  Командующий ливийской армией попросил у России военной помощи // РИА Новости, 14.08.2017
13. ↑  [ 
В МИД подтвердили встречу Хафтара и Сарраджа в Москве]
14. ↑  Хафтар объявил о переходе власти в Ливии к армии
15. ↑  Хафтар ушел с поста для участия в выборах президента Ливии
16. ↑  СМИ сообщили об инсульте у ливийского маршала Хафтара
17. ↑  EXCLUSIVE: Libya’s Haftar 'suffering irreversible brain damage'
18. ↑  Источник сообщил о смерти лидера Ливийской национальной армии Хафтара
19. ↑  Маршал Халифа Хафтар, о «кончине» которого сообщали СМИ, вернулся в Ливию

Спасылкі
--------

* Твиттер Х.Хафтар
* аль-Мисмари: «От России нам нужно только оружие и боеприпасы» // Газета.Ru, 15 сентября 2017

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1183791720 · NLP: a0000003610093 · VIAF: 189149233333976510647 |