recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Юры Яаксан** (эст.: Juri Jaakson; 16 студзеня 1870, воласць Ууэ-Выйду — 20 красавіка 1942, Сосьва, Свярдлоўская вобласць) — эстонскі дзяржаўны дзеяч.

Адукацыя
--------

Скончыў прыватную гімназію Трэфнера, юрыдычны факультэт Юр'еўскага (Тартускага) універсітэта (1896).

Адвакат
-------

У 1897—1901 — памагаты прысяжнага паверанага ў Вільяндзі, у 1901—1902 — у Рызе. У 1902—1914 — прысяжны павераны ў Рызе. У 1898—1901 быў старшынём сялянскага таварыства ў Вільяндзі. З'яўляўся старшынём эстонскага грамадства «Іманта» ў Рызе, узначальваў эстонскае грамадства адукацыі і дапамогі ў Рызе. У 1904—1920 — член і старшыня апякунскага савета эстонскай гімназіі імператара Аляксандра (заснаванай па ініцыятыве эстонскай грамадскасці). У 1915—1919 — чалец рады *Tallinna Linnapank* (Талінскага гарадскога банка). У 1915—1919 — старшыня цэнтральнага таварыства сялян Паўночнай Эстоніі, старшыня савета Талінскага эканамічнага звязу.

Дзяржаўны дзеяч
---------------

У 1917, пасля Лютаўскай рэвалюцыі, быў прызначаны памагатым камісара Эстляндскай губерні. У 1917—1918 — член і памагаты старшыні Эстонскага земскага савета. У 1918 — генеральны ўпаўнаважаны Часовага ўрада Эстоніі па адносінах з германскімі акупацыйнымі ўладамі. У 1918—1920 — міністр юстыцыі. З 16 снежня 1924 па 15 снежня 1925 — дзяржаўны старэйшына (кіраўнік дзяржавы). У 1926—1940 — прэзідэнт Банка Эстоніі. У 1929—1936 прадстаўляў Эстонію ў фінансавым камітэце Лігі Нацый у Жэневе. У 1935—1938 — член Нацыянальнага эканамічнага савета.

Чалец Устаноўчага сходу і Рыйгікогу (парламента) першага — чацвёртага і шостага скліканняў. Узнагароджаны Крыжам Волі трэцяга разраду першай ступені — за грамадзянскія заслугі.

Гібель
------

Быў арыштаваны органамі НКУС і расстраляны ў лагеры.

Бібліяграфія
------------

* Эстонский биографический словарь. Таллин, 2002.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Біяграфія Архівавана 28 верасня 2007.
* Біяграфія Архівавана 27 верасня 2007.
**Маларыцкія ельнікі** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 4 кіламетры на паўднёвы ўсход ад вёскі Замшаны, выдзелы 9, 12 квартала № 11, выдзелы 30, 32 квартала № 18, выдзелы 12, 27 квартала № 19, выдзел 27 квартала № 29, выдзелы 12, 14-16, 24, 28 квартала № 30 і выдзел 12 квартала № 33 Маларыцкага лясніцтва Маларыцкага лясгаса. 9 участкаў зеленамошна-чарнічных ельнікаў, пераважае хуткарослая карпацкая раса елкі еўрапейскай. Плошча ельнікаў складае 9,3 га. Узрост елак 45—100 гадоў, вышыня да 24 м, дыяметр 16—36 см. Унікальныя астраўныя ельнікі па поўдзень ад мяжы суцэльнага пашырэння елкі. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці Архівавана 22 лістапада 2017.

Літаратура
----------

* Маларыцкія ельнікі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
**Вялікі Катлабу́г** (укр.: Великий Катлабуг) — рака ў Адэскай вобласці Украіны, упадае ў возера Катлабуг. Даўжыня 49 км, плошча басейна 534 км².

Бярэ пачатак каля сяла Нові Траяны. Цячэ ў межах Прычарнаморскай нізіны. Рэчышча ўмерана звілістае. Ухіл ракі 2,6 м/км. Асноўны прыток — Малы Катлабуг (злева).

Жыўленне снегавое і дажджавое. Улетку перасыхае, пад час дажджоў бываюць паводкі. Ледастаў няўстойлівы.

Сцёк зарэгуляваны сажалкамі. Ваду выкарыстоўваюць для арашэння.

Літаратура
----------

* Великий Катлабуг // Географічна енциклопедія України : у 3 т. Т. 1 / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989.  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
**Свята-Дабравешчанская царква** — праваслаўны храм у в. Жытомля Гродзенскага раёна. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1743 годзе з дрэва, у 1864 годзе капітальна адрамантавана.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Пачатковы яе выгляд змяніўся пасля аднаўлення ў 1864 г. — храм быў гарызантальна ашаляваны, накрыты агульным двухсхільным дахам, на званіцы надбудаваны шацёр з макаўкай, устаноўлены новы іканастас. Але захавалася выцягнутая па падоўжнай восі 3-зрубная прасторавая кампазіцыя — асноўны зруб мае з усходняга боку працяглы прыруб прамавугольнай апсіды з утульнымі бакавымі рызніцамі, а з заходняга — двух’ярусную шатровую званіцу (васьмярык на чацверыку). Галоўны ўваход у храм аформлены сціплым ганкам пад двухсхільным дахам на 2 слупах з падкосамі. Фасады рытмічна расчлянёны вертыкальнымі брусамі-сцяжкамі і прамавугольнымі аконнымі праёмамі, апяразаны разным падкарнізным фрызам.

Інтэр’ер
--------

Манументальнасць і ўрачыстасць інтэр'еру надаюць 6 драўляных калон з перакінутымі паміж імі аркамі, што падзяляе ўнутраную прастору на 3 нефы, цэнтральны з якіх павялічаны і перакрыты плоскай столлю, бакавыя — паката нахіленай. Меўся шанаваны абраз «Маці Божая».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ламу.

**Ла́му** (суахілі: Lamu) — востраў у Індыйскім акіяне, частка архіпелага Ламу. Уваходзіць у склад Кеніі. Тэрыторыя — 50 км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Ламу.

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Ламу размешчаны ў заходняй частцы Індыйскага акіяна, аддзелены ад узбярэжжа Кеніі вузкім пралівам (месцамі меней 500 м). Даўжыня — 12,7 км. Шырыня — да 7,66 км. На ўсходнім беразе знаходзіцца горад Ламу.

Востраў мае мацерыковае паходжанне, але ў фарміраванні ўзбярэжжа таксама прымалі ўдзел каралы. Каралавы рыф атачае частку берагавой лініі. На поўдні вострава ўздымаюцца пясчаныя выдмы, якія абаранілі Ламу падчас цунамі 26 снежня 2004 года.

Клімат экватарыяльны засушлівы. Сярэднегадавая колькасць ападкаў не перавышае 500 мм у год. Прэсную ваду здабываюць у калодзежах і назапашвальніках дажджавой вільгаці *джабія* (каля 30).

Прырода
-------

Прырода вострава значна зменена чалавекам, аднак захаваліся мангравыя лясы, якія насяляюць мноства рыб, марскія чарапахі і дзюгоні. Каля горада Ламу дзейнічае прытулак для валачашчых аслоў (каля 3000 галоў), якія ў мінулым шкодзілі мясцовай флоры.

Славутыя мясціны
----------------

Найбольш прыцягальным з'яўляецца горад Ламу на ўсходнім беразе, дзе захаваліся стары горад XVI — XIX стст, крэпасць XIX ст. а таксама цудоўная атмасфера традыцыйнай культуры.

Каля вёскі Матандоні знаходзіцца мангравы лес. Яе жыхары займаюцца канструяваннем традыцыйных кабатажных суднаў.

* Традыцыйныя лодкіТрадыцыйныя лодкі
* Дзень барацьбы з малярыяйДзень барацьбы з малярыяй
* Горад ЛамуГорад Ламу

Спасылкі
--------

* Lamu Photos
* Lamu History / Lamu Culture Архівавана 6 снежня 2013.
* Climate indicators in LAMU

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh97008059 · VIAF: 315528310 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Разбіты збан.
 
**«Разбіты збан»** (фр.: La cruche cassée) — карціна французскага мастака Жана-Батыста Гроза.

Карціна была напісана ў 1771 годзе і карысталася папулярнасцю ў сучаснікаў мастака. На ёй намалявана маладая дзяўчына, якая ледзь выйшла з дзяцінства. На правай руцэ ў дзяўчыны вісіць разбіты збан. Расколіна на ім і становішча рук дзяўчыны расцэньваюцца як намёк на страту нявіннасці.

Карціна была канфіскавана падчас рэвалюцыі і ў наш час знаходзіцца ў 51-й зале на 2-м паверсе галерэі Сюлі ў Луўры. Код: INV. 5036.

Спасылкі
--------

* «Разбіты збан» у базе даных Луўра (фр.)
**Айлей** — самы паўднёвы востраў у архіпелагу Унутраных Гебрыдскіх астравоў, на захадзе Шатландыі. Уваходзіць у склад акругі Аргайл-энд-Б’ют і размешчаны на захад ад вострава Джура і прыблізна за 40 км на поўнач ад ірландскага ўзбярэжжа, якое можна разглядзець у добрае надвор’е. На гэльскай мове гавораць прыкладна да адной траціны насельніцтва вострава. Адміністрацыйны цэнтр вострава — мястэчка Боўмар, вядомае круглай царквой Кілэроў (англ.: Kilarrow). Порт-Элен (англ.: Port Ellen) ж з’яўляецца самым вялікім населеным пунктам.

Востраў звязаны паромам з астравамі Джура і Колансей і вялікай зямлёй (Обан). Таксама з аэрапорта Айлей выконваюцца рэйсы ў Глазга міжнародны, Колансей і Обан.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4). (англ.: Islay, шатл. гэл.: Ìle) — карта Вялікабрытаніі
Трэці двор Пражскага Граду

**Трэці двор** (чэшск.: Třetí nádvoří Pražského hradu) — асноўны і буйнейшы з чатырох двароў Пражскага Граду. Размешчаны ўсходней іншых, у цэнтральнай частцы замка, які на працягу тысячы гадоў з'яўлялася рэлігійным і палітычным цэнтрам краіны. На заходнім боку ў Цэнтральным крыле Новага палаца знаходзіцца праход у Другі двор, на поўначы ад двара ідзе Вікарская вуліца  (чэшск.) (бел. на ўсходзе праз праход паміж Саборам Св. Віта і Старым каралеўскім палацам злучаецца з плошчай Св. Георгія  (чэшск.) (бел.. Бычыная лесвіца  (чэшск.) (бел. на паўднёвым боку двара спускаецца да Садоў на валах  (чэшск.) (бел..

Першапачаткова двух'ярусны двор быў выбрукаваны гранітам у XX ст. Плечнікам.

Новы каралеўскі палац
Старое пробства і Маналіт на фоне Сабора Св. Віта
Дамінантай двара з'яўляецца гатычны Сабор Святога Віта, Вацлава і Войцеха звернуты галоўным фасадам на захад. Каля сабора размяшчаецца Старое пробства  (чэшск.) (бел. археалагічныя раскопкі і гістарычныя даследаванні паказалі, што яно ўзвышаецца на месцы раманскага Біскупскага палаца ад якога захавалася толькі адно арыгінальнае акно. Побач з пробствам знаходзіцца гранітны Маналіт  (чэшск.) (бел. узведзены ў 1928 г. і статуя Св. Георгія  (чэшск.) (бел.. На ўсходнім боку размешчаны Стары каралеўскі палац, на заходнім і паўднёвым — Новы каралеўскі палац з балконам, з якога 29 снежня 1989 года неўзабаве пасля абрання прэзідэнтам Чэхаславакіі казаў сваю прамову Вацлаў Гавел. Ля ўваходу ў стары палац размяшчаецца Арліны фантан  (чэшск.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  HOMOLA, Zdeněk. Prameny, kašny a obelisk [online]. Praha: Zdeněk Homola, [cit. 2012-02-26]. Kapitola Obelisk na III. nádvoří.
2. ↑  SKALICKÝ, Jaroslav; BARTOŠOVÁ, Simona. Bývalý prezident Václav Havel slaví 75. narozeniny [online]. Praha: Český rozhlas, 2011-10-05, [cit. 2012-02-26].

Літаратура
----------

* VLČEK, Pavel, a kol. Umělecké památky Prahy. Pražský hrad a Hradčany. Praha : Academia, 2000. 521 s. ISBN 80-200-0832-2. s. 17-21, 26-30, 128-9, 169-170, 178-9, 193-6, 240-242, 490.
* POCHE, Emanuel. Prahou krok za krokem. Praha : Orbis, 1958. 268 s. s. 51, 62-63.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Трэці двор

| Двары Пражскага Граду |
| --- |
| 
Першы двор · Другі двор · Трэці двор · Чацвёрты двор
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Трэцяя ракета (значэнні).
**«Трэ́цяя раке́та»** — аповесць Васіля Быкава, упершыню выйшла ў часопісе «Маладосць» №2 у 1962 годзе і ў асобным выданні — у той самы год. За гэты твор у 1964 годзе Быкаў стаў Лаўрэатам Літаратурнай прэміі імя Я. Коласа.

Падставы напісання
------------------

Васіль Быкаў, прачытаўшы некалькі ваенных твораў Рыгора Бакланава, адклаў усё і жарсна сеў пісаць «Трэцюю ракету». Але не паспеў яе скончыць за вясну, а летам яго выклікалі на ваенныя зборы ў Навагрудак. Нават у войску Быкаў працягваў пісаць кнігу.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
Мабыць, ніводную я не пісаў з такой апантанасцю, як «Трэцюю ракету», сам не ведаю, з якой прычыны. Бывала, як толькі наставала пасляабеддзе і па звыклым распарадку дня вайскоўцы клаліся спаць, я бег у ціхманы куток салдацкай курылкі і пісаў — алаўком у сшытку. Васіль Быкаў Доўгая дарога дадому | "|

Сюжэт
-----

Вялікая Айчынная вайна на Беларусі. Артылерыйскі разлік трое сутак адрэзаны ад сваіх. Лёс звёў у адным акопе розных людзей, якім трэба адбіць першую танкавую атаку фашыстаў. У цяжкія часіны і смяротнай небяспецы выяўляюцца сапраўдныя чалавечыя характары…

Экранізацыя
-----------

У 1963 годзе Беларусьфільм зняў фільм паводле аповесці пад назвай «Трэцяя ракета». Гэта была першая экранізацыя твора Быкава.

Зноскі
------

1. ↑  Доўгая дарога дадому,
кніга ўспамінаў Васіля Быкава

Спасылкі
--------

* Трэцяя ракета на «Беларускай Палічцы» (бел.)
**Сцяг Азарычаў** — сцяг гарадскога пасёлка Азарычы Калінкавіцкага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лістапада 2001 года № 71.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, якое мае белую, дыяганальна размешчаную з верхняга правага ў ніжні левы вугал паласу з блакітнай аблямоўкай, у якой тры злітка жоўтага колеру.

Сцяг быў зацверджаны рашэннем Калінкавіцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 сакавiка 2001 года № 60. Аўтар і мастак герба Р. С. Жаўняркевіч.

Гл. таксама
-----------

* Герб Азарыч

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы ·   |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дружынін.
**Міхаіл Іванавіч Дружынін** (15 верасня 1920, в. Дзям’янцава, цяпер Бежацкі раён Цвярской вобласці — 31 сакавіка 1995, Масква) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік (1978). Герой Савецкага Саюза. Ганаровы грамадзянін Віцебска (1964).

Біяграфія
---------

У шэрагах Чырвонай арміі з 1939 года. Скончыў школу малодшых камандзіраў. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны быў накіраваны ў асобную 11-ю запасную стралковую брыгаду, дзе займаўся падрыхтоўкай сувязістаў. У 1943 годзе скончыў Маскоўскае ваенна-палітычнае вучылішча імя У. І. Леніна. У баявых дзеяннях на фронце са студзеня 1944 года, з красавіка 1944 года камсорг 1-га стралковага батальёна 61-га палка 19-й гвардзейскай стралковай дывізіі (39-я армія, 3-ці Беларускі фронт).

Старшы лейтэнант Дружынін М. І. сябе ў баі каля вёскі Замасточча Віцебскага раёна. 23 чэрвеня 1944 г. першым падняўся ў атаку, з чатырма байцамі захапіў мост праз раку Лучоса і ўтрымліваў да падыходу асноўных сіл, забяспечыўшы хуткую пераправу войскаў 5-га гвардзейскага стралковага корпуса.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за мужнасць і гераізм, праяўленыя пры ўзяцці мастоў праз Лучоса гвардыі лейтэнанта Міхаілу Іванавічу Дружыніну прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 3714). У 1969 г. у вёсцы Замасточча усталяваны абеліск на ўвекавечанне подзвігу байцоў.

Пасля вайны М. І. Дружынін працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1955 г. скончыў Вышэйшы ваенна-педагагічны інстытут, у 1962 годзе — Ваенную акадэмію Генштаба. У 1962—1969 гг. у РВСН. Член ваеннага савета — начальнік палітуправы ваенных акругаў, з мая 1985 года начальнік палітаддзела Ваеннай акадэміі Генштаба.

У адстаўцы з 1987 г. Жыў у Маскве. Памёр 31 сакавіка 1995 года. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
* Памяць: Гіст.-дакументальная хроніка Віцебска. У 2-х кн. Кн. 1-я / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2002. — 648 с.: іл. — 5000 экз. — ISBN 985-11-0246-6

Спасылкі
--------

Міхаіл Іванавіч Дружынін на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
**Чынгіл** (*Halimodendron*) — манатыпны род раслін сямейства Бабовыя (*Fabaceae*). Адзіны прадстаўнік — Halimodendron halodendron Pall. лістападны солеўстойлівы і засухаўстойлівы калючы куст, які выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна.

Апісанне
--------

Лісце чынгіла
Куст вышынёй ад 0,5 да 2-3 метраў, моцна калючы, з калючкамі 2-6 см даўжынёй. Кара шэрая, растрэсквальная. Лісце чарговае, парнапёрыстае, складаюцца з 1-5 пар лісточкаў. Лісточкі зваротнаяйкападобныя, з шыпікам на канцы, маладыя апушаны шаўкавістымі валасінкамі з абодвух бакоў, пазней — з ніжняга. Вясной лісце серабрыста-зялёнае, летам — шаравата-зялёнае, да восені — жаўтлява-зялёнае.

Цвіце ў чэрвені-ліпені. Кветкі светла-фіялетавыя, ружовыя, або бледна-ружовыя, сабраны ў пазухавыя парасонікі. У гэты час чынгіл з’яўляецца добрым меданосам.

Плады — няправільнай формы, скурыстыя, уздутыя шматнасенныя бабы даўжынёй да 3 см, жоўта-бурага колеру, спеюць у жніўні-верасні. Насенне карычневага або цёмна-аліўкавага колеру, пупышкападобнае.

Экалогія
--------

Чынгіл добра выносіць засаленне глебы, светолюбив, засухоустойчив, валодае магутнай і разгалінаванай каранёвай сістэмай, дае багатую каранёвую параснік. Звычайны ў солонцеватых стэпах і пустынях, на саланчакі, у тугайных супольнасцях.

Распаўсюджанне
--------------

Еўразійскі від: распаўсюджаны ў краінах Сярэдняй Азіі, у Казахстане, Манголіі, Пакістане, Афганістане, Іране, Турцыі, у краінах Закаўказзя, на поўдні еўрапейскай часткі Расіі (звычайны ў нізоўях Дона) і на поўдні Украіны.

Інтрадуцыраваны на іншыя кантыненты. У Каліфорніі, дзе ён вядомы як *Russian salttree*, лічыцца небяспечным інвазіўным пустазеллем.

Выкарыстанне
------------

Чынгіл выкарыстоўваецца ў культуры як непатрабавальная дэкаратыўная расліна для азелянення, калючых жывых агароджаў, у ахоўным лесаразвядзенні. Рэкамендуецца прышчэпка на штамб жоўтай акацыі.

З каранёў атрымліваюць жоўты фарбавальнік для воўны.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 62. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Halimodendron genus

Літаратура
----------

* Деревья и кустарники СССР / П.И. Лапин. — М.: "Мысль", 1966. — С. 430. — 637 с.
* Лесная энциклопедия: В 2-х т. т.2 / Г.И. Воробьёв. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — С. . — 631 с.
* Флора Казахстана. Том V. Бобовые / Н.В. Павлов. — Алма-Ата: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1961. — С. 70-72. — 515 с.

Спасылкі
--------

* БСЭ: Чингиль

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781205729 |
**Міхаіл Іванавіч Осіпаў** (1914—1943) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Міхаіл Осіпаў нарадзіўся 15 лютага 1914 года ў вёсцы Аляксееўка (цяпер — Ленінскі раён Тульскай вобласці). Да вайны працаваў спачатку ў сельскай гаспадарцы, затым на заводах у Туле. У 1941 г. Осіпаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лютага 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да верасня 1943 года гвардыі старшы сяржант Міхаіл Осіпаў камандаваў тэлефонным аддзялення роты сувязі 37-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. У ноч з 28 на 29 верасня 1943 года аддзяленне Осіпава пераправілася праз Дняпро у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма, праклаўшы лінію сувязі і падтрымліваючы яе працаздольнасць на працягу ўсяго перыяду тых баёў. 11 лістапада 1943 года Осіпаў загінуў у баі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года гвардыі старшы сяржант Міхаіл Осіпаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалём.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Осипов Михаил Иванович (руск.).  AZ Library. Праверана 2014-4-29.
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Спасылкі
--------

Міхаіл Іванавіч Осіпаў на сайце «Героі краіны»
**Галубе́ц**, або **голуб** — хуткі беларускі народны танец, роднасны рускім і ўкраінскім узорам.

Харэаграфія
-----------

Памер — 3/4. Характэрны рух — падбіўка адной нагой другой нагі з ударам абцаса аб абцас («галубец»).

Апісанне
--------

Падрабязнага апісання танца не захавалася. Мелодыя была запісаная ў 1921 годзе М. М. Чуркіным ў вёсцы Радзівонаўка Горацкага раёна Магілёўскай вобласці.

Назва, магчыма, паходзіць ад слова «голуб», бо танцор, адлюстроўваючы закаханага, пераймаў паводзіны буркуючага голуба, абыходзячы дзяўчыну з розных бакоў кругамі. Галубец танцавалі валачобнікі.

Танец патрабаваў высокага выканальніцкага майстэрства, што пацвярджаецца радкамі з песні, запісанай у сяле Якімовічы Рэчыцкага павета Мінскай губерні:

Хто выскача галубца,  

Той будзе малайца…

Рускі варыянт
-------------

Скокі парныя. Яны пачаналіся ў вельмі павольным тэмпе. Кожны скакаў у сваім характары і па сваім адбіваючы нагамі. Дзяўчына стаяла на адным месцы, імкнучыся адкруціць твар ад хлопца, які хадзіў вакол яе, пераймаючы голубу, які варкуе вясной з галубкай. Затым тэмп музыкі паскараўся, хлопец пачынаў больш энергічна наступаць на дзяўчыну, вытвараючы разнастайныя коленца, імкнучыся паказаць сваю ўдаласць. Дзяўчына ўсё больш ветліва ставілася да партнёра і ўжо не старалася ад яго сысці, а затым ішла яму насустрач, калыхаючы сцёгнамі, плячыма, плаўна узмахваючы рукамі. Толькі часам у фінале хлопец і дзяўчына, узяўшыся за рукі, робяць некалькі паваротаў па крузе, яшчэ радзей бывае, каб хлопец, абняўшы дзяўчыну, кружыўся разам з ёй. Заканчваліся скокі імітацыяй саіція. Яны, як правіла, сканчаліся ў сярэдзіне круга ўзаемным паклонам.

Сцэнічныя пастаноўкі
--------------------

«Галубец» танцавалі валачобнікі, ён выконваўся таксама Першай беларускай трупай І. Буйніцкага.

Сучасная пастаноўка танца была зроблена балетмайстрам К. А. Алексютовічам.

Зноскі
------

1. 1 2  Чурко Ю. М. Вянок беларускіх танцаў.- Мн.: Беларусь, 1994. — 88 с. ISBN 5-33801097-8
2. 1 2  Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкалегія: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с.: іл. ISBN 5-85700-014-9.  (бел.)
3. ↑  Чуркін М. М. Беларускія народныя песні і танцы, с. 83, 189
4. 1 2 3  Алексютович Л. К. Белорусские народные танцы, хороводы, игры. Под ред. М. Я. Гринблата. Мн. «Вышейш. школа», 1978. 528 с. с ил.
5. ↑  *Голейзовский К. Я.* Образы русской народной хореографии. — С. 284-285..
6. ↑  Пляска Архівавана 16 студзеня 2014. // РЭМ (ethnomuseum.ru)
7. ↑  Климов, 1981, с. 100

Літаратура
----------

* Голубец, танец // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Голубой // Толковый словарь живого великорусского языка  (руск.) (бел. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд.. — СПб.: Типография М. О. Вольфа, 1880—1882. — Т. 1.
* *Климов А.* Основы русского народного танца. — М.: Искусство, 1981. — 267 с.
**Пятроўскія жаўнерні** — помнік дойлідства канца XVIII стагоддзя, захаваная да нашых дзён у Таганрогу частка «агульнаваеннай ячэйкі» Траецкай крэпасці. Помнік архітэктуры федэральнага значэння, уваходзіць у лік аб'ектаў культурнай спадчыны Расійскай Федэрацыі пад кодам 6110056002 і назвай «Ваенная ячэйка».

Гісторыя
--------

7 снежня 1803 года ў Таганрог быў пераведзены батальён гарнізона з крэпасці св. Дзімітрыя Растоўскага (будучы Растоў-на-Доне). Для стварэння тут Таганрогскага двухбатальённага палка пачалося будаванне новых казарм. 

Былая Траецкая крэпасць абзавялася дзесяццю «ўзорнымі» ячэйкамі салдацкіх казарм. Кожная з ячэек складалася з салдацкай казармы, афіцэрскай залы і кухні. Месціліся ячэйкі па перыметры 51,3 х 68,4 метра і абносіліся плотам з ракушачніка вышынёй да двух метраў.

Да нашых дзён захавалася толькі адна «ўзорная» ячэйка. Яе выточнае планаванне трохі зменена ў выніку наступных рамонтаў. Сцены казармы выкананы з цэглы, мур таўшчынёй у 2,5 цэглы. Па фасадзе казармы пакладзены 16 прамавугольных вокнаў. Дах двухсхільны. Усе вокны знутры раней мелі рашоткі, але старая аконная вокладка і выточная рашотка захаваліся толькі на адным акне ў тарцы будынка па завулку Паўротнаму.

У 1910-я гады ў будынку захаванай жаўнерні месціўся выпраўленчы прытулак. У 1920-я гады ў жаўнерні і доме па Крапасным завулку, 23 знаходзілася калонія малалетніх злачынцаў. У 1923 годзе будынкі ячэйкі былі нацыяналізаваны, а ў 1937 годзе перададзены домакіраўніцтву № 7 пад жылыя памяшканні.

Музей
-----

На 1998 год будынкі жаўнерні прыналежалі Таганрогскаму гістарычна-архітэктурнаму запаведніку і казакам, дзе пасля планаванай рэстаўрацыі меркавалася стварэнне музея «Казармы Траецкай крэпасці». У склад музейнага комплексу пасля рэстаўрацыі павінны былі ўвайсці салдацкая казарма, афіцэрскі дом, кухня, парахавы склеп і калодзеж.

У 2007 годзе ў адміністрацыі горада абмяркоўвалася ідэя стварэння ў памяшканнях Вайсковых ячэек «Музея Марской славы». Але ад гэтай ідэі адмовіліся, бо яна «не знайшла падтрымкі ў Міністэрстве культуры Растоўскай вобласці».

У студзені 2012 года муніцыпалітэт Таганрога вырашыў стварыць музейна-забаўляльны цэнтр «Пятроўскія казармы» і аб'яднаць яго з будучым музеем Фаіны Ранеўскай і мемарыяльным пакоем Аляксандра I. Называцца гэты сімбіёз будзе як «Таганрогскі музейны комплекс».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Назаренко И. В.* Казарма времен Александра I / Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 371. — ISBN 978-5-88040-064-5.
2. 1 2  *Назаренко И. В.* Казарма времен государя Павла / Энциклопедия Таганрога. — Таганрог: Антон, 1998. — С. 281. — ISBN 5-88040-017-4.
3. 1 2  *Андреева Е.* Объекты реставрации — к юбилею писателя Архівавана 4 сакавіка 2016. // Недвижимость Таганрога. — 2007. — 30 июня.
4. 1 2  *Лобахина Ю.* Музей Фаины Раневской будет объединен с «Петровскими казармами» // Аргументы и Факты на Дону. — 2012. — 29 янв.
**Лэ́йла Алескер кызы Мамедбе́кава (Мамедбеява)** (азерб.: Leyla Ələsgər qızı Məmmədbəyova; 1909, Баку — 1989, Баку) — азербайджанская лётчыца, першая жанчына-лётчык на Каўказе, Паўднёвай Еўропе і Пярэдняй Азіі.

Біяграфія
---------

Лэйла Мамедбекава атрымала прафесійную адукацыю ў Бакінскім аэраклубе і здзейсніла свой першы палёт у 1931 годзе.

З 1932 яна працягнула навучанне ў Тушынскім лётным вучылішчы ў Маскве. 17 сакавіка 1933 года Мамедбекава добраахвотна саскочыла з парашутам з борта самалёта У-2, стаўшы другой, пасля Ніны Камневай, жанчынай-парашутыстам у Савецкім Саюзе. У 1934 годзе яна стала пераможцам спаборніцтва па скачках з парашутам сярод прадстаўнікоў закаўказскіх рэспублік. Да 1941 года Мамедбекава ўжо была маёрам авіяцыі. У далейшым яна рыхтавала авіяцыйныя кадры ў Бакінскім аэраклубе.

У гады Вялікай Айчыннай вайны Мамедбекавай як маці чатырох непаўналетніх дзяцей (усяго іх у яе было шэсць) было забаронена ісці на фронт. Бакінскі аэраклуб быў закрыты, але Мамедбекава дамаглася дазволу адкрыць курсы дэсантнікаў і парашутыстаў, дзе яна за гады вайны падрыхтавала каля 4 тысяч парашутыстаў-дэсантнікаў і сотні лётчыкаў. Двое з іх, Адыль Куліеў і Мікалай Шавярдзяеў пасля сталі Героямі Савецкага Саюза. Мамедбекава здзейсніла свой апошні палёт у 1949 годзе.

Да выхаду на пенсію ў 1961 годзе яна працавала намеснікам старшыні ў бакінскім філіяле ДТСААФ.

### Сям’я

Старэйшы сын Лэйлы Мамедбекавай Фірудзінаў ваяваў у Вялікай Айчыннай вайне, а малодшы Ханлар — у Карабахскай.

Памяць
------

Паштовая марка Азербайджана, 2009 год.
* Яшчэ пры жыцці Лэйле Мамедбекавай было прысвечана мноства вершаў і кінастужак, у тым ліку і напісанае ў 1935 годзе Самед Вургунам верш «Лэйла».
* У 1995 годзе пра яе быў зняты дакументальны фільм «Лэйла» (з серыі фільмаў «Нашы вялікія сыны і дочкі», рэж. Назым-Рза Ісрафілаглы).
* У 2009 годзе была выпушчана паштовая марка Азербайджана, прысвечаная Мамедбекавай.
* Імем Мамедбекавай названа вуліца ў пасёлку Бакіханав у Баку.

Гл. таксама
-----------

* Ісмет
* Сабіха Гёкчэн

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Великая Победа-65 Архівавана 21 кастрычніка 2011.
* Героические летчицы Азербайджана Архівавана 21 чэрвеня 2015.
* ВСЕ ДЛЯ ФРОНТА, ВСЕ ДЛЯ ПОБЕДЫ! Архівавана 24 верасня 2015.
**Пятроўская набярэжная** — набярэжная правага берага ракі Нявы на Петраградскім востраве ў Санкт-Пецярбургу. Праходзіць ад Каменнаастроўскага праспекта і Траецкай плошчы да Петраградскай набярэжнай.

У сярэдзіне XVIII стагоддзя набярэжная насіла назву *Набярэжная лінія*, як і іншыя набярэжныя рэк і каналаў Санкт-Пецярбурга. Паралельна існавалі назвы *Неўская набярэжная* і *Траецкая набярэжная* (ад Свята-Траецкага сабора).

9 мая 1903 года прысвоена назва набярэжная Імператара Пятра Вялікага, у гонар Пятра I. З 1930-х гадоў выкарыстоўваецца сучасная форма назвы Пятроўская набярэжная.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1  (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бас (значэнні).
**Бас** (італ.: basso — нізкі) — нізкі мужчынскі голас (дыяпазон ад «мі» вялікай актавы да «фа» першай актавы). Басы дзеляцца на:

1. **Бас прафунда**, нізкі па гучанні
2. **Бас цэнтральны**, з роўным гучаннем па ўсім дыяпазоне
3. **Бас кантантэ**, больш высокага гучання

Таксама вылучаюць т. н. «Актавістаў» (г. зн. басоў з тэсітураю (дыяпазонам) «ля» контрактавы-«ля» малай), што спяваюць, як правіла, у хорах (часцей за ўсё ў цэрквах).

Іншыя значэння тэрміна
----------------------

* Музычны інструмент нізкага гучання:
	+ Бас-кларнет,
	+ труба басовая,
	+ бас-саксафон
	+ Басэтля,
	+ бас-гітара (бас),
	+ Бас-барабан,
	+ Кантрабас.
* Нізкая музычная партыя ў музыцы шматгалоснага складу
* Нізкі гук у акордзе
**Свята-Дабравешчанская царква** — праваслаўны храм у в. Рымкі Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў пачатку XX ст.
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне XIX ст. з цэглы.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Царква вырашана трохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: трох'ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) прытвор-званіца, прамавугольная ў плане двух'ярусная малітоўная зала, трохгранная апсіда. Чатырохсхільны дах другога квадратнага ў сячэнні яруса малітоўнай залы і шацёр званіцы завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на васьмігранных барабанах. Фасады прарэзаны адзінарнымі і здвоенымі арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі паўкалонамі, апяразаны зубчастымі фрызамі, дэкарыраваны круглымі разеткамі з рэльефнымі крыжамі. Уваход вырашаны арачным перспектыўным парталам, накрытым кілепадобным казырком.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Дабравешчанская царква (Рымкі)
* Свята-Дабравешчанская царква (Рымкі) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Георгіеўская царква.
**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у в. Яглевічы (Івацэвіцкі раён). Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудаваная ў 1760 годзе. У 1986 годзе царква згарэла, была помнікам рэспубліканскага значэння.

Архітэктура
-----------

Трохзрубная пабудова. Да квадратнага ў плане асноўнага аб’ёма прылягаюць з усходу пяцігранная апсіда, з захаду — бабінец. Асноўны аб’ём накрыты стромкім двухсхільным гонтавым дахам, да якога прымыкае шатровае пакрыццё апсіды, завершанай шасцігранным барабанам з галоўкай. Сцены зрубаў ашаляваныя гарызантальна, верхняя і ніжняя часткі дэкарыраваныя паясамі вертыкальнай шалёўкі. Вокны вялікія, прамавугольныя. Галоўны фасад утварае прысадзістая званіца, падзеленая карнізам на два ярусы і завершаная двухсхільным пакрыццём. У інтэр'еры цэнтральны аб’ём звязаны з алтарным зрубам і бабінцам вялікім праёмамі. Хоры — на другім ярусе бабінца.

Літаратура
----------

* «Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік», Мінск 1993

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Георгіеўская царква (Яглевічы)
* Свята-Георгіеўская царква (Яглевічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Георгіеўская царква (Яглевічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Георгіеўская царква.
**Свята-Георгіеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у в. Купіск Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

У 1594 годзе Адам Храптовіч ахвяраваў сродкі на будаўніцтва ў Купіску на могілках Свята-Георгіеўскай царквы. Па пісьмовых звестках вядома, што ў 1680, 1798 гадах гэтая царква адносілася да Сенненскай уніяцкай парафіі. У 1864 годзе яна адносілася да Сенненскага праваслаўнага прыходу царквы Святой Троіцы.

У 1991 годзе будынак, узведзены ў другой палове XX стагоддзя, быў адрамантаваны. У 2001 годзе зарэгістраваны прыход. У цяперашні час царква дзейнічае.

Зноскі
------

1. ↑  Krajaznauchy\_davednik (2).docx
2. ↑  Куписк. Церковь Георгия Победоносца.
3. ↑  ХРАМ СВЯТОГО ВЕЛИКОМУЧЕНИКА И ПОБЕДОНОСЦА ГЕОРГИЯ Архівавана 21 снежня 2019.

Спасылкі
--------

* Свята-Георгіеўская царква (Купіск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Белаве́жскі паве́т** — павет Беластоцкага ваяводства Польскай Рэспублікі. Сядзіба — вёска Белавежа.

Гісторыя
--------

Былы царскі палац у Белавежы. Сядзіба Белавежскага павета
Створаны з часткі былога Пружанскага павета (гміны Масева, Белавежа і Сухопаль) і Брэсцкага павета (гміны Палоўцы, Вярховічы, Дзмітравічы, Дварцы) Гродзенскай губерні Расійскай імперыі пад праўленнем Часовага кіраўніцтва прыфрантавымі і этапавымі тэрыторыямі 12 снежня 1920 года. Ужо 19 лютага 1921 года быў далучаны да Беластоцкага ваяводства, прычым гміны былога Брэсцкага павета адыйшлі да новаўтворанага Брэсцкага павета. Па рашэнні ўрада 11 ліпеня 1922 года (дзейнага з 1 жніўня 1922 года) павет быў ліквідаваны і ўключаны ў Бельскі павет.

У цяперашні час тэрыторыі павета адносяцца да Камянецкага раёна і Пружанскага раёна Беларусі і Гайнаўскага павета Польшчы.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
------------------------------------

### Гміны

* Масева
* Белавежа
* Сухопаль

### Мястэчкі

* Нараўка

Насельніцтва
------------

Паводле вынікаў перапісу 1931 года насельніцтва павета складала 108 600 чалавек, шчыльнасць — 41 чал. на км². Паводле звестак перапісу насельніцтва 1921 г. у павеце пражывала 8921 (49,9%) беларус, 7955 (44,5%) палякаў, 841 (4,7%) яўрэй, 117 (0,7%) рускіх, 36 (0,2%) украінцаў (у перапісе былі запісаны як русіны), 5 немцаў, 2 эстонцы, 1 армянін і 1 славак. 78,6% (14058) жыхароў павету былі праваслаўнымі, 13,2% (2363) каталікамі, 7,5% (1349) юдаістамі, 0,6% (106) пратэстантамі і 2 жыхары мусульманамі.

Зноскі
------

1. ↑  Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 5, poz. 43
2. ↑  Dz. U. z 1922 r. Nr 56, poz. 504 Архівавана 24 кастрычніка 2013.
3. ↑  *Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5. Województwo białostockie*, с. 8 (польск.). Праверана 6 мая 2015.

| ⛭Паветы Беластоцкага ваяводства (1919—1939) |
| --- |
| Астраленскі (да 1939) · Астроўскі (да 1939) · Аўгустоўскі · Белавежскі (1921-1922) · Беласток (асобны гарадскі павет з 1928) · Беластоцкі · Бельскі · Ваўкавыскі (з 1921) · Высокамазавецкі · Гродзенскі (з 1921) · Кольненскі (да 1932) · Ломжынскі (да 1939) · Сакольскі · Сейненскі (да 1925) · Сувалкаўскі · Шчучынскі |  |

| ⛭Адміністрацыйны падзел міжваеннай Польскай Рэспублікі |
| --- |
| Ваяводствы | 
* Беластоцкае
* Валынскае
* Варшаўскае
* Віленскае
* Келецкае
* Кракаўскае
* Лодзьскае
* Львоўскае
* Люблінскае
* Навагрудскае
* Пазнаньскае
* Палескае
* Паморскае
* Сілезскае (аўтаномнае)
* Станіславаўскае
* Тарнопальскае

 |  |
| Гарады | Варшава |
**«Мае думкі ціхія»** (укр.: «Мої думки тихі») — украінская трагікамедыя 2019 года з нешаблонным гумарам ўкраінскага рэжысёра Антоніа Лукіча.

Апісанне
--------

«Думкі» — гісторыя пра вечныя каштоўнасці, праблему бацькоў і дзяцей. У яе цэнтры — украінец Вадзім, якога маці не пускае на працу ў Канаду, але ж ён вельмі жадае эміграваць. Перажыванні, эмоцыі, думкі Вадзіма і яго маці — тое, што разумеюць ва ўсіх краінах і сем’ях, якія бачылі вялікія хвалі эміграцыі.

Гэта глыбокая камедыя, якая пакідае ў сэрцы смутак і дае глебу для разваг.

Зноскі
------

1. ↑  Што паглядзець. Топ-6 украінскіх фільмаў розных часоў, каб лепш зразумець характар украінцаў і культуру краіны 7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
**Верхнядзвінскі раённы Савет дэпутатаў** (руск.: Верхнедвинский районный Совет депутатов) — прадстаўнічы орган мясцовага самакіравання на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна. У склад дэпутацкага корпуса ўваходзяць 25 дэпутатаў, якія абіраюцца па мажарытарнай сістэме. Тэрмін паўнамоцтваў — 4 гады.

Старшыня — Ірына Францаўна Козел

Склад
-----

Асноўны артыкул: **Спіс дэпутатаў Верхнядзвінскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання**
Апошнія выбары ў Верхнядзвінскі раённы Савет дэпутатаў адбыліся ў 2018 годзе. Было абрана 25 дэпутатаў. Усе беспартыйныя.

| Партыя | Колькасць месцаў |
| --- | --- |
| Беспартыйныя | 25 |

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
Індра вершкі на Айраваце. Карціна канца XVII ст.
**Айравата** (санскр.: ऐरावत) у індуізме — белы слон, вахана бога Індры. У Айраваты чатыры біўня і сем хобатаў. Яго жонка - сланіца Абхараму. Іншыя імёны Айраваты: Ардхаматанга («хмарны слон»), Нагамала («баявы слон») і Аркасадара («брат сонца»). Паводле "Рамаяне", маці Айраваты была Іраваці. У адной з легенд апісваецца, што Айравата нарадзіўся пасля таго, як Брахма праспяваў святыя ведычныя гімны над шкарлупінай яйка, з якога вылупіўся Гаруда.

Сцягі з выявай Айраваты
-----------------------

* widths="100px"
* Сцяг Французскага Лаоса (1893-1952)
* Сцяг Лаоса (1952-1975)
* Каралеўскі штандар Лаоса (1952-1975)
* Каралеўскі штандар Тайланда (1855—1891 і 1897—1910)
**Маер Прынштайн** (англ.: Myer Prinstein; 22 снежня 1878, Шчучын, Польшча — 10 сакавіка 1925, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі лёгкаатлет, трохразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў.

Маер Прынштайн нарадзіўся 22 снежня 1878 года ў яўрэйскай сям’і ў горадзе Шчучын, Польшча. У 1884 годзе яны пераехалі ў ЗША. Прынштайн скончыў універсітэт горада Сірак’юс па спецыяльнасці адвакат, аднак пасля атрымання адукацыі ён заняўся лёгкай атлетыкай.

У 1898 годзе ён усталяваў свой першы рэкорд ЗША ў скачку ў даўжыню, скокнуўшы на 7,19 м. Праз два гады, Прынштайн пабіў сусветнае дасягненне з вынікам 7,50 м. Да таго часу ён ужо выйграў чатыры чэмпіянаты ЗША ў гэтай дысцыпліне. У 1900 годзе ён паехаў у Парыж каб прыняць удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1900.

На Алімпіядзе Прынштайн спаборнічаў у дзвюх скачковых дысцыплінах — скачок у даўжыню і патройны скачок. У першай дысцыпліне ён заняў другое месца з вынікам 7,175 м, прайграўшы толькі свайму суайчынніку Элвіну Крэнцлайну. У другой ён стаў чэмпіёнам, скокнуўшы на 14,47 м і ўсталяваўшы Алімпійскі рэкорд.

Маер Прынштайн выконвае скачок у даўжыню на Алімпіядзе 1904
Праз 4 года Прынштайн прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1904 у Сент-Луісе. Там ён удзельнічаў не толькі ў спаборніцтвах па скачках, але і ў бегу. У абаіх сваіх любімых спаборніцтвах ён стаў чэмпіёнам, прычым ён дагэтуль з’яўляецца адзіным спартсменам, які выйграў і скачок у даўжыню, і трайны скачок на адной Алімпіядзе. У бегу на 60 і 400 м Прынштайн займаў пятыя месцы, а ў гонцы на 100 м дайшоў да паўфіналу.

На наступных Алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах. Ён яшчэ раз выйграў у скачку ў даўжыню, аднак гэты медаль, як і ўсе Гульні, не прызнаюцца Міжнародным алімпійскім камітэтам з прычыны таго, што прайшлі без іх згоды. Таму фармальна Прынштайн не выйграваў свой чацвёрты залаты медаль.

Пасля гэтых спаборніцтваў ён сышоў з лёгкай атлетыкі і стаў адвакатам. Ён памёр 10 сакавіка 1925 года ў Нью-Ёрку.

Маер Прынштайн быў уключаны ў Міжнародную яўрэйскую спартыўную залу славы ў 1982 годзе і ў Амерыканскую лёгкаатлетычную залу славы ў 2000 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Meyer Prinstein // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Маер Прынштайн на Вікісховішчы |

* Маер Прынштайн на sports-reference.com Архівавана 3 снежня 2016.  (англ.)
* Маер Прынштайн на сайце Міжнароднай яўрэйскай спартыўнай залы славы Архівавана 5 верасня 2006.  (англ.)
* Маер Прынштайн на сайце Амерыканскай лёгкаатлетычнай залы славы  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Track and Field Statistics · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
Карта Луканіі з гарадамі і памежнымі абласцямі
**Лука́нія**, (лац.: Lucania, грэч. Λευκανία) — гістарычная вобласць старажытнай Італіі паміж Кампаніяй, Самніем і Апуліяй з поўначы і Бруціем з поўдня. Была населена луканцамі, якія прыйшлі ў гэты край у пачатку V ст. да н.э.

Каб замацавацца тут, луканцы мусілі працяглы час змагацца с грэкамі з Паўднёвай Італіі, якія мелі свае калоніі на ўзбярэжжы. Канчатковай у гэтай барацьбе была бітва пры Лаусе ў 390 г. да н.э. перамога ў якой здабылі луканцы.

Назва луканцаў паходзіць ад вапнянай пароды бела-серага колеру (грэч.: λευκός - светлы), якой шмат у Апенінскіх адрогах, што пакрываюць усю тэрыторыю Луканіі.

Вобласць багата выдатнымі лугамі і шматлікімі рэкамі, што абумовіла тут шырокае развіццё жавёлагадоўлі.

У 272 г. Луканія была заваявана рымлянамі. Войны III ст. да н.э. ператварылі рэгіён з заможнага і буйнанаселенага ў збяднелы і абязлюджаны. 

Гарады на ўсходнім узбярэжжы: 

* Гераклея (на вусці Ацырыса)
* Метапонт
* Сірыс (на вусці Сірыса).

Гарады на заходнім узбярэжжы:

* Буксент (у мінулым - Пікс ці Піксас)
* Лаус
* Пестум (у мінулым - Пасідонія)
* Элея або Велія (радзіма Парменіда і Зянона, месца ўзнікнення элейскай філасофскай школы)

Карта Луканіі
Гарады ўнутры края:

* Анксія
* Бланда
* Грумент
* Нерулус
* Нумістра
* Фарэнтум

У наш час тэрыторыя Луканіі адносіцца да адмінстратыўнага рэгіёну Базіліката.
Дарэчы, з 1799 па 1820 гг. і з 1932 па 1947 гг. Базіліката насіла назву Луканія.

Спасылкі
--------

* Лукания // Энцыклапедычны Слоўнік Ф. А. Бракгаўза і І. А. Ефрона — У 86 тамах з ілюстрацыямі і дадатковымі матэрыяламі, С.-Пецярбург, 1890—1907.

| Гістарычныя вобласці старажытнай Італіі |
| --- |
| 
Апулія ·  Бруцій ·  Вялікая Грэцыя ·  Калабрыя ·  Кампанія ·  Лацый ·  Луканія ·  Піцэн ·  Самній ·  Умбрыя ·  Этрурыя
 |
Айран-Брыдж
**Айран-Брыдж («жалезны мост»)** — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Англіі і помнік прамысловай рэвалюцыі XVIII стагоддзя. Прадстаўляе сабою багатую на мінералы даліну ракі Северн ад аднайменнага маста да паселішча Колбрукдэйл і размешчаны за 50 км на паўднёвы захад ад Бірмінгема.

Айран-Брыдж — першы металічны мост у свеце, які стаў прадвеснікам прамысловай рэвалюцыі і новай архітэктуры, заснаванай на тэхнічным прагрэсе. Ён быў пабудаваны ў 1779 годзе. Спачатку жыхары ўспрынялі навінку з недаверам, але пасля таго як паводка знесла ўсе астатнія масты ў акрузе, а Айран-Брыдж устаяў, побач з ім пачаў расці гарадок.

Тут сканцэнтраваліся заводы па вытворчасці жалеза, будавалі доменныя печы, фарфоравыя і керамічныя заводы, так як у даліне здабывалі жалезную руду, гліну і вугаль.

Сёння на гэтым месцы ўнікальная музейная тэрыторыя, трапляючы на якую, можна пабываць у віктарыянскай Англіі. Можна пазнаёміцца са старажытнымі завадскімі тэхналогіямі ў дзеючых майстэрнях, можна пагуляць па горадзе, дзе жыццё той эпохі адноўлена ў падрабязнасцях — ад грошай да рэцэпта хлеба, можна пакатацца на дыліжансе, пабываць на кірмашы ці проста пагутарыць з мясцовымі жыхарамі, апранутымі па ўсіх правілах моды 150-гадовай даўніны.

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

| ⛭Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Вялікабрытаніі |
| --- |
| Англія | 
* Айран-Брыдж
* Бат
* Бленхеймскі палац
* Вэстмінстэрскі палац, Вэстмінстэрскае абацтва і царква Святой Маргарыты
* Горнапрамысловы ландшафт Корнуала і Заходняга Дэвана
* Дарэмскі замак і Дарэмскі сабор
* Кентэрберыйскі сабор, абацтва Святога Аўгусціна і царква Святога Марціна
* ✰ Каралеўскі батанічны сад у К’ю
* Парк Стадлі і разваліны Фаўнцінскага абацтва
* Ліверпульскі порт
* Лонданскі Таўэр
* Вал Адрыяна
* Прыморскі Грынвіч
* Солтэйр
* Стоўнхендж і Эўбюры
* Комплекс фабрык у даліне ракі Дэруэнт
* Юрскае ўзбярэжжа

 |  |
| Паўночная Ірландыя | Дарога гігантаў |
| Уэльс | 
* Акведук Понткісілтэ
* Горнапрамысловы ландшафт Блэнавана
* Замкі Эдуарда I ва Уэльсе

 |
| Шатландыя | 
* Нью-Ланарк
* Помнікі неаліту на Аркнейскіх астравах
* Вал Антаніна
* Сент-Кілда
* Стары і Новы горад у Эдынбургу

 |
| Брытанскіязаморскіятэрыторыі | 
* Сент-Джордж
* Астравы Гоф і Інасесібл
* Трыстан-да-Кунья
* Хендэрсан

 |
***Corpo della Gendarmeria dello Stato della Città del Vaticano*** (**Корпус Жандараў горада-дзяржавы Ватыкан**) — жандармерыя ці паліцыя і сілы бяспекі Ватыкана.

Корпус адказвае за бяспека, грамадскі парадак, памежны кантроль, кантроль дарожнага руху, крымінальны вышук і выконвае іншыя агульныя паліцэйскія абавязкі ў Ватыкане. Некалькі афіцэраў корпуса падарожнічаюць з Папам Рымскім для забеспячэння яго непасрэднай аховы. Корпус мае 130 супрацоўнікаў і частку Дэпартамента службаў бяспекі і грамадзянскай абароны (які таксама ўключае ватыканскую пажарную каманду), орган губернатарства дзяржавы-граду Ватыкана. Бяспека ў Ватыкане таксама забяспечваецца Швейцарскай гвардыяй, вайсковым фарміраваннем Святога Прастола, але не дзяржавы-граду Ватыкан.

На чале корпуса стаіць генеральны інспектар, у наш час Даменіка Джані, які замяніў у чэрвені 2006 г. Каміла Чыбіна.

У 1991—2002 гг. паліцэйскія сілы Ватыкана звалася *Corpo di Vigilanza dello Stato della Città del Vaticano*, і ў 1970—1991 яны былі вядомыя як Цэнтральная служба бяспекі. Яна замяніла папярэдні *Corpo della Gendarmeria*, які быў заснаваны Папам Рымскім Піем VII у 1816 і быў вайсковым фарміраваннем Ватыкана, пакуль Папа Рымскі Павел VI не паменшыў узброеныя сілы Святога Прастола толькі да Папскай Швейцарскай гвардыі.

Для паступлення на службу ў папскую жандармерыю, чалавек павінен быць ва ўзросце ад 20 да 25 гадоў, мець італьянскае грамадзянства, і мець прынамсі два гады вопыту службы ў італьянскай паліцыі.

Зноскі
------

1. 1 2  Корпус жандараў **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Папская Камісія па справах дзяржавы-граду Ватыкана (26 ліпеня 2007). Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2007. Праверана 15 кастрычніка 2007.
2. ↑  Адміністрацыя цэнтральныя службы **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Папская Камісія па справах дзяржавы-граду Ватыкана (26 ліпеня 2007). Архівавана з першакрыніцы 23 лютага 2012. Праверана 15 кастрычніка 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Папская жандармерыя
* Корпус жандараў Архівавана 23 кастрычніка 2007. дзяржавы-граду Ватыкан.

| ⛭Установы Рымскай курыі |
| --- |
| 
* Апостальская Палата
* Дзяржаўны сакратарыят Ватыкана
* Адміністрацыя маёмасці Святога Прастола
* Кіраванне фінансавай інфармацыі Святога Прастола
* Прэфектура эканамічных спраў Святога Прастола
* Інстытут рэлігійных спраў
* Ватыканскі сакрэтны архіў
* ✰ Ватыканская апостальская бібліятэка
* Служба папскіх літургічных цырымоній
* Прэфектура Папскага Дому
* Фабрыка Святога Пятра
* Кадравая служба Святога Прастола
* Швейцарская гвардыя
* Папская жандармерыя

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 149663289 |