recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Уладыка **Мі́лан Лах** (славацк.: Milan Lach; нар. 18 лістапада 1973, Кежмарак) — славацкі рэлігійны ўніяцкі дзеяч, дапаможны епіскап Прэшаўскай архіепархіі Славацкай Грэка-Каталіцкай Царквы, іераманах Ордэна Езуітаў.

Біяграфія
---------

У 1992 г. Мілан Лах быў залічаны ў грэка-каталіцкую духоўную семінарыю. У 1995 г. уступіў у навіцыят Ордэна Езуітаў у горадзе Трнава. Ён працягнуў вучобу на факультэце тэалогіі ў Трнаўскім універсітэце. 11 лістапада 2000 г. прыняў дыяканскія свячанні. Мілан Лах быў высвечаны ў сан святара 11 ліпеня 2001 г. у Кафедральным саборы Нараджэння Прасвятой Багародзіцы ў горадзе Кошыцы уладыкам Міланам (Хаўтурам). У 2003—2004 гг. быў прызначаны на пасаду кіраўніка Цэнтра духоўнасці «Усход—Захад» у Кошыцах.

З 2004 г. вучыўся ў Папскім усходнім інстытуце ў Рыме. У 2006 г. атрымаў званне ліцэнзіята тэалогіі ў галіне ўсходніх царкоўных навук, а ў 2009 г. — званне доктара. У 2009 г. Мілан Лах ізноў пачаў працаваць у Цэнтры духоўнасці «Усход—Захад» імя Міхала Лацка. Адзін семестр вывучаў хрысціянскую духоўнасць Усходу на факультэце тэалогіі Каталіцкага ўніверсітэта ў Кошыцах. З 1 снежня 2011 г. да 1 чэрвеня 2013 г. працаваў у Трнаўскім універсітэце ў якасці намесніка дэкана па міжнародных сувязях і развіцці. Ён выкладаў там хрысціянскую духоўнасць і духоўнасць хрысціянскага Усходу — менавіта тыя прадметы, у якіх сам меў грунтоўныя і прафесійныя веды.

Мілан Лах прымаў актыўны ўдзел у Федэрацыі скаўтаў Еўропы ў якасці нацыянальнага духоўнага памочніка. Бегла размаўляе па-італьянску, свабодна валодае англійскай і рускай мовамі, пасіўна — французскай мовай.

19 красавіка 2013 г. быў прызначаны Папам Францішкам на пасаду дапаможнага епіскапа Прэшаўскай архіепархіі Славацкай Грэка-Каталіцкай Царквы. 1 чэрвеня 2013 г. прэшаўскі архіепіскап і мітрапаліт, кіраўнік Славацкай Грэка-Каталіцкай Царквы, уладыка Ян Баб’як высвяціў і прывёў да ўлады дапаможнага епіскапа ў Базіліцы Успення Прасвятой Багародзіцы ў Люціне — галоўным паломніцкім месцы Прэшаўскай архіепархіі. Саслужылі епіскап Кошыцкай епархіі ўладыка Мілан Хаўтур і епіскап Браціслаўскай епархіі ўладыка Пэтэр Руснак.

30 жніўня 2014 г. знаходзячыся з візітам у Беларусі, уладыка Мілан Лах узначаліў урачыстую архірэйскую Літургію ў грэка-каталіцкім цэнтры Святога і Праведнага Язэпа ў Мінску, пресвечаную памяці ўладыкі Часлава Сіповіча — стагоддзю з дня яго нараджэння.

Зноскі
------

1. ↑  Svätý Otec František menoval prešovského pomocného biskupa (славацк.)
2. ↑  V Ľutine bol vysvätený pomocný biskup pre Prešovskú archieparchiu (славацк.)
3. ↑  Milan Lach – nový pomocný biskup prešovskej archieparchie (славацк.)
4. ↑  Termín a miesto biskupskej vysviacky Mons. Milana Lacha SJ (славацк.)
**Дабравешчанскі касцёл і кляштар дамініканцаў** — помнік архітэктуры сталага барока. У цэнтры горада Клецка Мінскай вобласці, па вул. Панкратаўская, 8.

Гісторыя
--------

Касцёл, 1930
Кляштар быў заснаваны ў 1683 г. скарбнікам навагрудскім Ежы Казімірам Булгакам і яго жонкай Кларай з Галтоўскіх. У тым жа годзе па фундацыі маршалка літоўскага князя С.К. Радзівіла драўляны касцёл заменены на мураваны, асвячоны 6 чэрвеня 1684 г. Пасля скасавання ў 1832 годзе Дамініканскага кляштара ў Дабравешчанскім касцёле была ўладкавана праваслаўная Спаса-Уваскрасенская царква. У 1854 г. царква адрамантавана за кошт князя Гераніма Лявона Радзівіла (быў створаны драўляны іканастас на 13 абразоў). У савецкі час храм закрыты (у ім быў размешчаны філіял механічнага завода). Царква адноўлена ў 2000 г.

Архітэктура
-----------

Унутры Васкрасенскай царквы.
Неф (у плане выцягнуты прамавугольнік) і алтарная апсіда з паўцыркульным завяршэннем накрыты высокім агульным дахам. З поўначы — невялікая сакрысція. Галоўны фасад вырашаны як аб’ёмная дзвюхвежавая пласціна і падзелены карнізам (ніжэй узроўню карнізу нефу) на две роўныя па вышыні часткі. Масіўныя чацверыковыя вежы спачатку завяршаліся пакатымі, потым высокімі чатырохсхільнымі шатрамі (вярхі разбураныя), тарэц даху закрываўся трохвугольным франтонам, па вышыні амаль роўным з вежамі. Фасады рытмічна расчлянёныя шырокімі пілястрамі, пластыка галоўнага фасада ўзбагачаная нішамі, франтончыкамі, скульптурай і лепкай.

Будынак кляштара дамініканцаў
-----------------------------

На ўсходзе за касцёлам пастаўлены двухпавярховы прамавугольны ў плане мураваны будынак кляштара, накрыты вальмавым дахам. Фасады рытмічна расчлянёныя шырокімі лапаткамі і прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Планіроўка галерэйная з тарцовай двухмаршавай лесвіцай. Перакрыцці памяшканняў, галерэй і падвалаў скляпеністыя. З 1795 г. пры кляштары існавала школа на дзесяць студэнтаў шляхецкага паходжання і шпіталь (заснаваны М. Адахоўскім).

Цяпер у кляштары размешчаны інтэрнат. Касцёл і кляштар — помнікі рэспубліканскага значэння.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1993.
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 133—134.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1999. ISBN 985-11-0144-3, С. 333—334.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Благавешчанскі касцёл і кляштар дамініканцаў (Клецк)
* Благавешчанскі касцёл і кляштар дамініканцаў (Клецк) на сайце Radzima.org
* Благавешчанскі касцёл і кляштар дамініканцаў (Клецк) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Благавешчанскі касцёл і кляштар дамініканцаў (Клецк) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Благавешчанскі касцёл і кляштар дамініканцаў (Клецк) на сайце «Архіварта»
**Благавешчанскі мост** (руск.: Благове́щенский мост; з 1855 па 1918 гады — Мікалаеўскі мост, з 1918 па 2007 гады — мост Лейтэнанта Шміта) — развадны мост цераз Няву ў Санкт-Пецярбургу. Злучае паміж сабой Васільеўскі і 2-і Адміралцейскі востраў. Першы сталы мост цераз Няву. На сённяшні дзень гэта адзіны мост на Няве, падмурак якога выкананы з драўляных паляў. У 1990 годзе агароджа, ліхтары і павільёны моста ўключаны ў спіс аб’ектаў культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння, знаходзяцца пад аховай дзяржавы.

Першы арачны мост пабудаваны ў 1843—1850 гадах па праекце С. В. Кербедза. У 1936—1939 гадах па праекце інжынера Р. П. Перэдэрыя мост перабудаваны ў бэлечны, развадны пралёт быў размешчаны над сярэдзінай рэчышча ракі. У 2005—2007 гадах праведзена рэканструкцыя, у ходзе якой масту вярнулі гістарычнае аблічча.

| Масты цераз Няву |
| --- |
| 
* Благавешчанскі
* Палацавы
* Троіцкі
* Ліцейны
* Вялікаохцінскі
* Аляксандра Неўскага
* Фінляндскі чыгуначны
* Валадарскі
* Вялікі Абухаўскі
* Кузьмінскі чыгуначны
* Ладажскі

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Батунь.

**Бату́нь** (трансліт.: *Batuń*, руск.: Батунь) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета. Размешчаны за 31 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Завадская Слабада і далей па шашы Магілёў—Бабруйск. Пастаяннага насельніцтва няма (2007).

Гісторыя
--------

Вядомы ў Расійскай імперыі з пачатку XX ст. як фальварак Батунь у Глухаўскай воласці Магілёўскага павета.

### Найноўшы час

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 20 жніўня 1924 года ў Навасёлкаўскім 2, з 21 жніўня 1925 года ў Гуслішчанскім сельсаветах Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1925 годзе арганізаваны саўгас «Батунь» (17 гаспадарак), які ўваходзіў у Віцебскі малочна-прамысловы трэст.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 1954 года ў Дасовіцкім, з 1973 года ў Заводскаслабодскім сельсаветах. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Барок» (цэнтр — в. Завадская Слабада).

Планіроўка
----------

Традыцыйныя драўляныя сялянскія сядзібы з гаспадарчымі пабудовамі былі пастаўлены ўздоўж кароткай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**:
	+ 1990 — 6 гаспадарак, 8 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2007 — 0 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)

Літаратура
----------

* Батунь // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Заводскаслабодскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Завадская Слабада |
| Пасёлкі | Батунь ·  Бярозавы ·  Жабін ·  Зялёны ·  Палявы |
| Вёскі | Батунь ·  Бокатаўка ·  Будоўля ·  Вялікае Хонава ·  Гарадок ·  Дасовічы ·  Дзядкі ·  Дубраўка ·  Забалацце ·  Загрэззе ·  Каменка ·  Коцні ·  Маліннік ·  Малое Хонава ·  Незаўка ·  Новая Культура ·  Падброддзе ·  Падбярэззе ·  Паплаўшчына ·  Пярсцілы ·  Рэпішча ·  Сініншчына ·  Старына ·  Чарнабель |
**Бзыбскі хрыбет** — горны хрыбет у Абхазіі, у заходняй частцы Вялікага Каўказа. Назва хрыбта паходзіць ад аднайменнай ракі, якая абмывае яго з поўначы і захаду. Складзены пераважна вапнякамі, вельмі шырока распаўсюджаныя карставыя з’явы. Распасціраецца ​​паралельна Галоўнаму Каўказскаму хрыбту на поўдзень ад апошняга. З поўначы і захаду адмежаваны далінай ракі Бзыб, з усходу — невялікім паніжэннем за гарой Хімса (перавал Амткел) і далінай ракі Амткел, адмяжоўвацца яго ад Абхазскага хрыбта. Даўжыня хрыбта — каля 50 км. Найвышэйшы пункт — гара Хімса (3033 м).

Зноскі
------

1. ↑  карта Грузіі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сюрлін.
Фрагмент скульптурнага аздаблення сядзення хору ва Ульмскім саборы (дрэва, 1469)
**Ёрг Сюрлін Старэйшы** (Сірлін) (ням.: Jörg Syrlin der Ältere; каля 1425, Ульм — каля 1491, Ульм) — нямецкі скульптар і разьбяр пераходнага перыяду паміж позняй готыкай і раннім Адраджэннем.

Біяграфія
---------

Працаваў ва Ульме, дзе ўпершыню згадваецца ў 1449 годзе, калі ён узначальваў майстэрню. Пасля смерці яго справу працягнуў сын — Ёрг Сюрлін Малодшы (каля 1455—пасля 1523).

Творчасць
---------

Галоўным творам Сюрліна Старэйшага і яго майстэрні лічыцца скульптурна-дэкаратыўнае афармленне з разьбянога дрэва для Ульмскага сабора, над якім працаваў на працягу 1468—1480 гадоў. Гэта галоўны алтар, які не захаваўся (1473—1480), патройнае крэсла епіскапа ў заходнім баку хораў (1468) і шэрагі крэслаў, размешчаныя ўздоўж паўднёвай і паўночнай сцен хораў (1469—1474).

Яго творам і творам, выкананым у майстэрні Сюрліна, уласцівыя рысы позняй готыкі, якія спалучаюцца з імкненнем да індывідуалізацыі чалавечага характару і вобразу.

Зноскі
------

1. ↑  Jörg Syrlin // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  Jörg Syrlin // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑  Jörg Syrlin the Elder // Frick Art Reference Library Photoarchive — 1920.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17148329'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5503389'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5503390'></a>

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* Европейское искусство: Живопись. Скульптура. Графика. — Энциклопедия: В 3 т. — М. : Белый город, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Allgemeine Deutsche Biographie · Brockhaus · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 145116418 · GND: 11875811X · ISNI: 0000 0000 8382 745X · LCCN: nr00018042 · NUKAT: n2003027875 · SUDOC: 060591145 · VIAF: 52485128 |

 |
**«Аліса ў Залюстроўі»**, **«Скрозь люстэрка, і што ўбачыла там Аліса»** (англ.: Through the Looking-Glass, and What Alice Found There) — сусветна вядомая кніга-казка англійскага пісьменніка Льюіса Кэрала, напісаная ў 1871 годзе як працяг «Алісіных прыгод у дзівоснай краіне».

Сюжэт
-----

Дзяўчынка Аліса прайшла скрозь люстэрка і апынулася ў Залюстроўі, дзе свет уяўляе сабой вялікую шахматную дошку. Папярэдне сюжэт запісаны з выкарыстаннем элементаў шахматнай натацыі, а спіс персанажаў прадстаўлены ў якасці белых і чорных шахматных фігур. З люстранога пакоя Аліса трапляе ў люстраны сад з гаваркімі кветкамі, дзе сустракае Чорную Каралеву і становіцца Белай Пешкой. Затым яна на цягніку праязджае трэцюю клетку і апынаецца ў лесе, у якім зніклі ўсе імёны. Там у блізнят Гу-та-та і Гу-ля-ля яна даведаецца, што ўсё, што адбываецца, ёсць сном Чорнага Караля. Сустрэча з Белай Каралевай заканчваецца ў краме, дзе яна купляе яйка, якое ператварылася ў Жаўтуна-Баўтуна. Пасля гэтага Аліса апынаецца ў новым лесе, дзе становіцца сведкай паядынку Льва і Аднарога. Дзяўчынку ледзь не чаруе Чорны Рыцар, але выратоўвае Белы Рыцар. Далей яна ідзе на восьмую клетку і становіцца каралевай. У канцы яе падарожжа аказваецца сном.

Змест
-----

* Раздзел I. Залюстэркавы дом (*Looking Glass House*)
* Раздзел II. Сад з гаваркімі кветкамі (*The Garden of Live Flowers*)
* Раздзел III. Залюстэркавая жамяра (*Looking-Glass Insects*)
* Раздзел IV. Гу-та-та і Гу-ля-ля (*Tweedledum and Tweedledee*)
* Раздзел V. Воўна і вада (*Wool and Water*)
* Раздзел VI. Жаўтун-Баўтун (*Humpty Dumpty*)
* Раздзел VII. Леў і Аднарог (*The Lion and the Unicorn*)
* Раздзел VIII. Гэта я сам прыдумаў (*«It’s my own Invention»*)
* Раздзел IX. Каралева Аліса (*Queen Alice*)
* Раздзел X. Пераўтварэнне (*Shaking*)
* Раздзел XI. Абуджэнне (*Waking*)
* Раздзел XII. Хто каго сніў? (*Which Dreamed it?*)

Беларускія пераклады
--------------------

«Аліса ў Залюстроўі», памятная манета НБ РБ, рэверс
* Скрозь Люстэрка і што ўбачыла там Аліса / Пер. Вера Бурлак // ARCHE, 10-2009.
* На тым баку Люстра, і што там напаткала Алесю / Пер. М. Шчура і Ю. Бушлякова. — Evertype, 2016.
* Скрозь люстэрка, і што ўбачыла там Аліса / Пер. Вера Бурлак. — Мн.: «Галіяфы», 2017.

Экранізацыі
-----------

* Аліса ў Залюстроўі (фільм, 2016)

Спасылкі
--------

* Шэрман — Кэралу, Бурлак і Хадановічу

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэксты твораў | Project Gutenberg |
| Тэматычныя сайты | MusicBrainz · LibraryThing · OCLC |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX2983114 · BNF: 119526032 · GND: 4483914-5 · LCCN: n83196986 · NKC: aun2017953716 · NLA: 35039372 · LIBRIS: 390845 · SUDOC: 027499871 · VIAF: 178203194 |

 |
**Ёрыт Бергсма** (нідэрл.: Jorrit Bergsma, нар. 1 лютага 1986, Алдэбаарн, Нідэрланды) — галандскі канькабежац, алімпійскія чэмпіён 2014 на дыстанцыі 10000 м, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы на дыстанцыі 5000 м, двухразовы срэбны прызёр чэмпіянатаў свету на асобных дыстанцыях (2012 — 10 000 метраў, 2013 — 5000 метраў). Чэмпіён Нідэрландаў і Казахстана на 5000 метраў, пераможца этапаў кубка свету на 5000 і 10000 метраў.

Спартыўная кар'ера
------------------

У сезоне 2009/2010 не здолеўшы адабрацца ў склад зборнай на Алімпіяду ў Ванкуверы, паспрабаваў атрымаць грамадзянства і выступіць пад сцягам Казахстана. У 2010 годзе выйграў дыстанцыю на 5000 м чэмпіянат Казахстана па асобных дыстанцыях, які праводзіўся ў Чалябінску і адабраўся на Кубак свету. Міжнародная федэрацыя канькабежцаў забараніла яму выступіць пад Казахстанскім сцягам і Бергсма не змог прыняць удзелу ў Алімпіядзе.

У сезоне 2010/2011 стаў двухразовым бронзавым прызёрам чэмпіянату Нідэрландаў — на 5000 і на 10000 метраў. Адзін раз станавіўся трэцім на этапе Кубка свету.

У лістападзе 2011 года выйграў 5000 метраў і заняў 2-е месца на 10 000 метраў на чэмпіянаце Нідэрландаў на асобных дыстанцыях. У Кубку свету 2011/2012 на першых трох этапах рэгулярна паднімалася на подыум, выйграўшы 5000 метраў у Чалябінску, заваяваўшы срэбра ў Астане на 5000 м і выйграў 10 000 у Херэнвене.

Акрамя стадыённых спаборніцтваў удзельнічаў у спаборніцтвах на натуральным лёдзе, у 2010 і 2012 гадах выйграў Нідэрландскі марафон на 100 км, які праводзіцца на замерзлай рацэ.

У 2012 годзе стаў срэбным прызёрам чэмпіянату свету на дыстанцыі 10000 м. Сезон 2012/2013 пачаў з перамогі на дыстанцыі 10000 метраў і бронзы на 5000 м на чэмпіянаце Нідэрландаў па асобных дыстанцый.

Асабістае жыццё
---------------

Сустракаецца з амерыканскай канькабежкай Хізэр Рычардсан.

Зноскі
------

1. ↑  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
2. ↑  Йоррит Бергсма, биография на ws-news.ru Архівавана 21 лютага 2014.
3. ↑  Бергсма победил на челябинском этапе КМ по конькам на 5000 м, Скобрев — 11-й Gazeta.ru, 19 ноября 2011
4. ↑  Лидер конькобежного КМ Бергсма предпочел этапу в Норвегии марафон

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ёрыт Бергсма
* Статыстыка выступленій
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бурла.

**Бурла** (руск.: Бурла́) — рака, большай часткай у Алтайскім краі. Даўжыня 489 км, плошча басейна 12800 км². Працякае ў Кулундзінскай раўніне, пераважна па забалочанай пойме. Рэчышча большай часткай перарываецца, асабліва ў ніжнім цячэнні, ланцужком часткова перасохлых азёр; у шматводныя гады ўпадае ў бяссцёкавае возера Вялікі Ажбулат, у малаводныя заканчваецца ў возеры Вялікае Тапольнае. Сярэдні гадавы расход вышэй упадзення ў возера Вялікае Тапольнае каля 3 м³/сек. На плыткіх участках прамярзае. У азёрах — рыбалоўства і рыбаразвядзенне.

Заўвагі
-------
**Батат** (*Ipomoea batatas*), салодкая бульба — від кветкавых раслін з роду іпамея сямейства бярозкавых.

Апісанне
--------

Шматгадовая (у культуры часта аднагадовая) травяністая расліна з клубнепадобным коранем і сцелістым сцяблом даўжынёй 1—5 м. Лісце цэльнае або пальчаталопасцевае. Кветкі буйныя, ружовыя ці белыя, лейкападобныя. Плод — 4-насенная каробачка.

Пашырэнне
---------

Радзіма — Мексіка, Цэнтральная Амерыка. У Еўропу завезены Х. Калумбам, у Афрыку — партугальцамі, Паўночную Амерыку — іспанцамі. Галоўны раён вырошчвання — Кітай, таксама разводзяць у тропіках і субтропіках Індыі, Інданезіі, Японіі, Іспаніі, ЗША і інш. як адну з караняплодных харчовых культур.

Выкарыстанне
------------

«Клубні» батата.
Харчовая і кармавая расліна. «Клубні» батата маюць 24—28% крухмалу і цукру (адсюль другая назва — «салодкая бульба»). Маса «клубняў» 0,2—10 кг; іх спажываюць свежымі і сушанымі, перапрацоўваюць на кансервы, муку, крупы, крухмал, цукар, патаку, спірт. «Клубні» і бацвінне скормліваюць жывёле. Размнажаюць батат парасткамі прарослых «клубняў» і адрэзкамі сцяблоў.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Батат // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4203552-1 · LCCN: sh85131186 · LNB: 000298540 · NDL: 00570237 |
**Clathrus archeri** — грыб сямейства *Phallaceae*. Карэнны від на мацерыковай частцы Аўстраліі і Тасманіі, а ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы ён інтрадукаваны. У мовах краін, дзе расце гэты грыб, яго назва асацыюецца з васьміногам (англ.: Octopus Stinkhorn), каракаціцай (ням.: Tintenfischpilz, нідэрл.: inktviszwam) ці ж з кветкай (чэшск.: květnatec, польск.: kwiatowiec, руск.: цветохвостник). Грыб сустракаецца ў Заходняй Украіне. Занесены ў Чырвоную кнігу Украіны.

Апісанне
--------

Маладыя пладовыя целы груша- або яйцападобныя, 3—5 см у дыяметры, пакрытыя белым перыдыем. У маладым узросце (на стадыі яйца) грыб можна зблытаць з вясёлкай смярдзючай (*Phallus impudicus*), ад якой ён адрозніваецца чырвонымі рызаморфамі, а таксама ружовымі сасудамі ў разрэзе. З часам рецептакул раздзірае абалонку, і прарастае ў выглядзе 4—6 лопасцяў. Лопасці першапачаткова злучаныя пры вяршыні, але хутка раз’ядноўваюцца і рассцілаюцца, з прычыны чаго грыб набывае зоркападобны выгляд, нагадваючы кветку дыяметрам 10—15 см. Дарослы грыб мае моцны, непрыемны пах падлы, што прыцягвае насякомых, якія дапамагаюць распаўсюджваць споры. Споры 6,5 × 3 мкм, вузкацыліндрычныя. Споравы парашок аліўкавага колеру.

Экалогія і распаўсюджанне
-------------------------

Clathrus archeri — сапратроф. Расце на кіслых глебах у лісцевых і змешаных лясах. Зрэдку сустракаецца на лугах ці ў парках. Пладовыя целы фармуе з ліпеня да верасня.

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* Arora D. Burk WR. 1982. *Clathrus archeri*, a stinkhorn new to North America. *Mycologia* 74:501-504.

Спасылкі
--------

* Атлас грыбоў Польшчы
* Грыбы Калужскай вобласці
* Clathrus archeri ў Чырвонай кнізе Украіны

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778417879 |
א א
Рукапісны варыянт літары Алеф
**А́леф** (іўр.: אלף, сімвал **א**) — першая літара алфавітаў семіцкіх моў (іўрыта, фінікійскай мовы і інш.). У старажытнаяўрэйскай мове літара алеф абазначала гартанную змычку, а ў сучасным іўрыце звычайна не перадае гука. Назва літары паходзіць ад заходне-семіцкага слова, якое абазначала быка. Абрысы літары паходзяць ад пратасінайскай выявы, заснаванай на іерогліфе, што адлюстроўваў галаву быка. 


| Яўрэйскі алфавітчытаецца справа налева |
| --- |
|  | Алефא | Бэтב | Гімэльג | Далетד |  |
| Хэה | Ваўו | Заінז | Хэтח | Тэтט | Ёдי |
| Кафכך | Ламэдל | Мэмמם | Нунנן | Самэхס | Аінע |
| Пэפף | Цадзіצץ | Куфק | Рэшר | Шынש | Таўת |
**«Краджа золата»** — беларускі рок-гурт, заснаваны ў верасні 2005 года. Працуе ў рэчышчы макаранічнага року.

### Гісторыя

Гурт «Краджа золата» быў утвораны ў 2005 годзе філолагамі Сяргеем Дубялевічам і Віктарам Лупасіным, каб паўдзельнічаць у фэсце «Хаўтуры па Бум-Бам-Ліце». Датаю стварэння лічыцца апошняя субота верасня, калі адбылася першая рэпетыцыя. Напачатку кар'еры дуэт выконваў камічныя аўтарскія песні пад прасцецкую акустычную гітару. У якасці тэкстаў браліся творы К. Бальмонта, В. Каратынскага, Дз. Хвастоўскага, Ф. Багушэвіча, а таксама і ўласныя напрацоўкі. З прыходам гітарыста Мікалая Акрачкова і спявачкі Міколкі гурт пераходзіць спачатку на камерны акустычны бард-рок, а пасля на ўласны стыль, які паядноўвае элементы хэві-мэталу, шансону, панк-року ды іншых музычных кірункаў, дзеля чаго Лупасін прапанаваў урэшце вызначэнне «Макаранічны рок». Нязменнымі на ўсім шляху існавання гурта заставаліся тэатралізацыя музыкі, большая ці меншая літаратурацэнтрычнасць, праца па-за існуючымі стылявымі рамкамі, а таксама пэўны амбівалентны камізм. 

У 2007 годзе «Краджа золата» выдае дэбютны альбом «Баяны» (распаўсюджваўся з часопісам «Тэксты»), неўзабаве пасля чаго распадаецца. У 2010 годзе Лупасін разам з Аляксеем Арловым адтварае каманду і распачынае актыўную канцэртную дзейнасць. Рэпертуар адноўленага калектыву грунтуецца пакуль што на старых напрацоўках.

### Музыкі

#### Кананічны склад

Віктар Міхайлавіч Лупасін — вакал, рэп, музыка, тэксты;
  

Сяргей Аляксандравіч Дубялевіч — вакал, харэаграфія, эпатаж, выклік грамадству;
  

Вера Аляксандраўна Пучкова — гітара;
  

Міхал Іванавіч Зарэмба — клавішы;
  

Аляксей Леанідавіч Арлоў — бас-гітара, харэаграфія, дырэктар гурта;
  

Ціхан Ігаравіч Батура — бубны.

#### Асноўныя прэінкарнанты

Міколка Карповіч — вакал, маракасы, гітара;
  

Мікалай Уладзіміравіч Акрачкоў — гітара, бас, вакал, музыка, тэксты;
  

Яўген Паўлавіч Стоцік — бубны, музыка, тэксты, аранжаванні.

### Дыскаграфія

* Г1 (касета, 2006)
* Made In Belarus Size Tiny (касета, 2007)
* Баяны (CD, 2007)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Пачобут-Адляніцкі.
**Фабія́н Пачо́бут-Адляні́цкі** (1897 — 4 ліпеня 1944, Казлякевічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі каталіцкі святар. Верагодна, брат святара Юрыя Пачобута-Адляніцкага.

Скончыў Пінскую (?) духоўную семінарыю. У 1921 годзе прыняў сакрамент святарства. У 1926—1928 гадах вікарый парафіі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Пружанах. Ад 1931 — пробашч касцёла Св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Слядзянаў Цеханавецкага дэканата (Бельска-Падляскі павет). У 1936 годзе служыў у Бярозе-Картузскай.

З 1937 года служыў у парафіі Св. Юзафа ў Лунінцы, дэкан аднайменнага дэканата. У нататках кіраўніка Прадстаўніцтва прэзідэнцкага бюро (польск.: Biuro Prezydialne Delegatury) Стэфана Паўлоўскага ў 1944 годзе Пачобут-Адляніцкі названы дэлегатам урада на тэрыторыі ўсходняга Палесся  (польск.) (бел.. Таго ж года арыштаваны нацыстамі за дапамогу жыдам і партызанам. Расстраляны ў вёсцы Казлякевічы (цяпер у Баранавіцкім раёне). Пахаваны на могілках у Пінску.

Зноскі
------

1. ↑  О состоянии и охране руин Картузианского монастыря в межвоенной Польше // *Гістарычная брама*. — 2008. — № 1 (23).
2. ↑  Polska Podziemna Okręgowa Delegatura Rządu Polesie. Kryptonimy: "Błota", "Bobry", "Siano" (польск.).  Radosław «Butryk» Butryński (18 студзеня 2012).

Спасылкі
--------

* Каталіцкія новамучанікі Расіі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярэміч.
**Фабіян Мацвеевіч Ярэміч** (20 студзеня 1891, вёска Дуляўцы сучаснага Ваўкавыскага раёна — 29 чэрвеня 1958) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў з беларускай сялянскай каталіцкай сям’і. Скончыў электратэхнічную школу ў Пецярбургу. Працаваў у Вільні тэхнікам. За сацыял-дэмакратычную работу сярод тэлеграфістаў зняволены ў турме (1912). Старшыня Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні. Дэлегат Першага Усебеларускага з’езда (снежань 1917). Сябра прэзідыума Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны. Сябра Рады БНР (1918).

Фабіян Ярэміч пад сцягам «Сялянскі саюз» на карыкатуры ў часопісе «Маланка» № 15, 1926
У 1919—1922 — начальнік тэлефоннай станцыі ў Вільні. Дэпутат сейма Польшчы 3-х скліканняў (1922 — 1935), старшыня Беларускага пасольскага клуба ў 1925—1930. Адзін з арганізатараў і лідараў Беларускага сялянскага саюза (1925), Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры (1926). Выдаваў газету «Сялянская ніва» (1925—1930). У 1926 г. у складзе польскай парламенцкай дэлегацыі разам з Пятром Мятлой наведаў БССР.

У час Другой сусветнай вайны працаваў у органах акупацыйнай адміністрацыі ў Мінску і Барысаве. Удзельнік Другога Усебеларускага кангрэса (1944). У 1945—1956 рэпрэсаваны і зняволены савецкімі ўладамі ў канцлагеры. Выйшаўшы на волю, жыў у Вільні.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0889 6550 · VIAF: 301998274 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баранава.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Давідовіч.
**Алеся Сцяпанаўна Баранава** (Давідовіч; нар. 16 снежня 1977) — беларуская футбалістка і футбольны трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Выступала за нацыянальную зборную Беларусі, брала ўдзел у матчах адборачнага раўнда чэмпіянату свету-2007.

Пасля заканчэння гульнявой кар’еры працавала трэнерам у Брэсце. У 2018—2020 гадах узначальвала «БАЦАР».

Зноскі
------

1. ↑  ЖЕНЩИНЫ. Переходный возраст Архівавана 15 лістапада 2021.
2. ↑  Баранова Алеся Степановна Архівавана 15 лістапада 2021.

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце womenfootball.ru

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце |
Не блытаць з Батанічны заліў.

**Батні́чны залі́ў** (фінск.: Pohjanlahti, шведск.: Bottniska viken) — заліў у паўночнай частцы Балтыйскага мора, знаходзіцца паміж заходнім узбярэжжам Фінляндыі, усходнім узбярэжжам Швецыі і Аландскімі астравамі.

Батнічны заліў з’яўляецца самым паўночным салёным басейнам Еўропы. Паколькі ўздым сушы працягваецца, з вады ўвесь час з’яўляюцца новыя шхеры. Вымярэнні паказваюць, што ўздым сушы ў паўночнай частцы Батнічнага заліва адбываецца з хуткасцю прыблізна 90 см за сто гадоў і 20 см у паўднёвай. Прычынай уздыму з’яўляецца 3-кіламятровы пласт лёду ў ледніковы перыяд, які прадушыў сваёй вагай зямную кару. Максімальны прагін, каля 1000 метраў, прыйшоўся на паўночную частку Батнічнага заліва. Уздым працягваецца ў наш час, і ацэнена, што суша паднімецца яшчэ на 150 метраў і прыкладна праз 2000 гадоў Батнічны заліў ператворыцца ў возера. Аналагічная сітуацыя, але больш маштабная, назіраецца ў Паўночнай Амерыцы ў раёне Вялікіх Азёр.

Салёнасць заліва значна падае з поўдня на поўнач. Калі ў паўднёвай частцы яна адпавядае салёнасці Балтыйскага мора, то ў паўночнай яна настолькі нізкая, што не адрозніваецца на густ, і там жывуць шматлікія прэснаводныя рыбы.

Найбуйнейшыя астравы: Аландскія астравы, Хальмёарна, Хайлуота, Хапаранда.

Гісторыя Батнічнага заліва цесна звязана з гісторыяй дзвюх яго прыбярэжных дзяржаў. На працягу больш шасцісот гадоў (да 1809 г.) Фінляндыя і Швецыя складалі адзіную імперыю, гэтыя краіны дагэтуль звязвае агульная культурная спадчына. Гэта акалічнасць адкрывае сумесныя перспектывы для развіцця рэгіёна вакол Батнічнага заліва. Галоўнае месца ў планах па развіццю належыць дузе Батнічнага заліва, якая ўтварае паўночную канечнасць гэтага ўскрайкавага мора. Батнічная дуга выконвае пасродніцкую ролю на стыку рэгіёнаў двух мораў — Балтыйскага і Баранцавага — і служыць важным транспартным калідорам. Рэгіён Батнічнага заліва мае добрыя магчымасці для таго, каб стаць міжнароднай эканамічнай прасторай і маторам развіцця паўночнай часткі Еўропы.

Зноскі
------

1. 1 2  Подъём суши

Гл. таксама
-----------

* Рака Калікс Эльв
* Аландскае мора

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Батнічны заліў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4088139-8 · NKC: ge848596 · VIAF: 248985499 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вайніловіч.
**Тамаш Вайніловіч** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля». Сын Стэфана Вайніловіча (памёр да 1623 г.), падстолія слонімскага і заснавальніка барышынскай лініі. Меў брата Траяна.

Стольнік мазырскі і харужы ваўкавыскі, сакратар караля Яна Казіміра ў 1660-х г.

Спасылкі
--------

* Рыбчонак С. Радавод Вайніловічаў гербу «Сыракомля» змененая // Герольд Litherland. Горадня-Менск. 2011. — № 18. — С.116-123


| ?Тамаш Вайніловіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Сямён Вайніловіч[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Тамаш Вайніловіч |  | Стэфан Вайніловіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Раіна Галаўнянка[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
**Тамаш (Фама) Яўлевіч (Іяўле́віч)** (канец XVI ст. — пасля 1632) — старажытнабеларускі паэт эпохі барока, рэлігійны дзеяч.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў Магілёве. Вучыўся ў Магілёўскай брацкай школе, у сярэдзіне 1620-х гадоў — у Ягелонскім універсітэце ў Кракаве. 3 1628 да 1632 года займаў пасаду рэктара Кіеўскай брацкай школы. У 1632 годзе, пасля аб’яднання гэтай школы з Кіева-Пячорскай і стварэння Кіева-Магілянскай калегіі, Тамаш Яўлевіч быў звольнены мітрапалітам Пятром Магілам з пасады рэктара. Палічыўшы звальненне за абразу, ён пакінуў Кіеў і накіраваўся ў родны Магілёў. Займаўся педагагічнай дзейнасцю ў Магілёўскім, a ў 1640-я гады ў Слуцкім брацтвах. Аб далейшым лёсе звесткі адсутнічаюць.

Творчасць
---------

Асноўны артыкул: **Лабірынт, або Заблытаная сцежка**
Адзіны вядомы твор Тамаша Яўлевіча «Лабірынт, або Заблытаная сцежка» быў напісаны ў час яго навучання ў Кракаве на польскай мове і выдадзены асобнай кнігай у 1625 годзе ў мясцовай друкарні Францыска. На тытульным аркушы пазначана, што кнігу напісаў «Тумаш Яўлевіч, студэнт навук вызваленых». Паэма адрасавалася «брацтву малодшаму магілеўскаму новапачатнаму». У ёй паэт як бы прапануе свае паслугі настаўніка і выхавальніка, публічна дэманструе свае разумовыя і літаратурныя здольнасці.

Назва паэмы ўзнікла як вынік аўтарскага ўяўлення пра сусвет, які нагадваў яму заблытаны клубок супярэчнасцей, адкуль чалавецтва не знаходзіць выйсця. Паводле зместу і ідэйна-мастацкай скіраванасці «Лабірынт…» працягвае рэнесансныя, гуманістычныя традыцыі. Зліццё лірычнага героя і алегарычнага вобраза Мудрасці, ад імя якіх ажыцяўляецца аповед, складае мастацка-кампазіцыйную аснову твора. Так дасягаецца эпічная шырыня і шматпланавасць мастацкага выяўлення.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Старажытная беларуская літаратура (XII—XVII стст.) / Уклад, прадм. камент. І. Саверчанкі — Мн.: Кнігазбор, 2010. — («Беларускі кнігазбор»). ISBN 985-6824-43-5
* *Галенчанка Г. Я.* Іяўлевіч Фама // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 371. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.; Гал. рэд. «Беларус. Энцыкл.»: Б. І. Сачанка (гал. рэд) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1995.
* *Голенченко Г. Я.* Идейные и культурные связи восточнославянских на¬родов в XVI—середине XVII в. — Мн. 1989. — С. 121—124.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Манастырскі востраў.

**Манастырскі востраў** (руск.: Монасты́рский остров) — востраў, які сфарміраваўся пры будаўніцтве Абводнага канала і спрамлення ўчастка ракі Манастырка; усходні бераг з-за падсыпкі грунта высунуты ў бок Нявы. Даўжыня ўздоўж Абводнага канала каля 1 км, плошча каля 0,5 км². Назва ад размешанага тут Аляксандра-Неўскага манастыра (з 1797 года Аляксандра-Неўская лаўра).

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Чэмпіянат Еўропы па веласпорце на трэку 2021** (англ.: 2021 UEC European Track Championships) — 12-ы чэмпіянат Еўропы па веласпорце на трэку пад эгідай Еўрапейскага веласіпеднага саюза, які меўся прайсці ў Мінску з 23 па 27 чэрвеня 2021 года, але быў адменены.

Байкатаванне турніра
--------------------

12 лютага 2021 года 25 дэпутатаў Еўрапейскага парламента заклікалі спартыўныя арганізацыі не праводзіць у Беларусі турніры, а таксама апублікавала ліст дэпутатаў кіраўніку Міжнароднага саюза веласіпедыстаў Давіду Лапарцье.

У сакавіку 2021 года, Беларускі фонд спартыўнай салідарнасці заклікаў Міжнародны саюз веласіпедыстаў і Еўрапейскі веласіпедны саюз перанесці мерапрыемства з Беларусі ў сувязі з парушэннямі правоў чалавека, а таксама, у прыватнасці, правоў спартсменаў. Аднак Еўрапейскі веласіпедны саюз адказаў, што не змог знайсці іншага месца для правядзення тутніра.

У маі Федэрацыя веласпорту Германіі паведаміла Еўрапейскаму веласіпеднаму саюзу аб сваім няўдзеле ў чэмпіянаце Еўропы ў Мінску. Таксама ад удзелу ў ім адмовіліся фаварыты — зборныя Нідэрландаў і Вялікабрытаніі.

27 мая на паседжанні праўлення Еўрапейскага веласіпеднага саюза было прынята рашэнне пазбавіць Мінск права прымаць Чэмпіянат Еўропы.

Старшыня Беларускай федэрацыі веласіпеднага спорту Наталля Цылінская патлумачыла адмену турніра паветранай блакіроўкай Беларусі, абвешчанай шэрагам еўрапейскіх краін пасля інцыдэнту з рэйсам Ryanair 4978.

Зноскі
------

1. ↑  We are calling on all sports organisations to #follow and #move #sportingevents from #Lukashenko's #Belarus (англ.). *Twitter Viola von Cramon* (10 лютага 2021). Праверана 27 мая 2021.
2. ↑  БФСС направил обращение в UCI и UEC с требованием отменить ЧЕ на треке в Беларуси (руск.). *Tribuna.by* (19 сакавіка 2021). Праверана 27 мая 2021.
3. ↑  *Michael Pavitt*. UEC still planning European Track Championships in Belarus as unable to find replacement host (англ.). *Insidethegames.biz* (27 сакавіка 2021). Праверана 27 мая 2021.
4. ↑  pressball.by Архівавана 8 красавіка 2022.

| ⛭Чэмпіянаты Еўропы па веласпорце на трэку |
| --- |
| 
* 2010[en]
* 2011[en]
* 2012[en]
* 2013[en]
* 2014[en]
* 2015[en]
* 2016[en]
* 2017[en]
* 2018[en]
* 2019[en]
* 2020[en]
* ~~2021~~

 |  |
**Тобі** (англ.: Tobi, на мясцовай мове: *Hatohobei, Kodgubi*) — востраў на поўдні Палау. Разам з рыфам Хелен складае асобны штат Тобі. Плошча — 0,85 км². Насельніцтва (2005 г.) — 30 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Тобі знаходзіцца на паўднёвым усходзе Каралінскіх астравоў у 632 км на паўднёвы захад ад Нгерулмуда, сталіцы Палау, у 10622 км на паўднёвы ўсход ад Мінска. Мае каралавае паходжанне. Востраў атачае шырокае кола каралавага рыфа. Даўжыня — 1,49 км, найбольшая шырыня — 770 м. Плошча сушы — 0,85 км². Пераважаюць кіпрыя вапняковыя глебы. Сталых паверхневых вадацёкаў няма.

Клімат экватарыяльны пасатны, вельмі вільготны.

Прырода
-------

Большая частка паверхні вострава Тобі пакрыта зараснікамі хмызнякоў і дрэў, какосавымі гаямі. Фаўна сушы прадстаўлена некалькімі відамі птушак, яшчарак і змеяў. Навакольныя воды насяляюць рэдкія віды рыб, у тым ліку 7 відаў акул, 2 віды скатаў, 5 відаў вугроў.

Хатахабеі
---------

Карэннымі насельнікамі вострава Тобі з'яўляюцца мікранезійцы-хатахабеі, блізкія па мове і культуры да суседзяў-сансарольцаў. Яны здаўна займаліся рыбалоўствам, вырошчвалі какосы, хлебнае дрэва і тара. У мінулым хатахабеі былі вядомы ў Мікранезіі як выдатныя будаўнікі лодак, рэзчыкі драўніны, упрыгожвалі цела татуіроўкай. У наш час мова хатахабеі з'яўляецца афіцыйнай мовай штата.

Кіраванне
---------

Разам з рыфам Хелен востраў Тобі складае асобны штат у складзе Рэспублікі Палау. Ён мае сваю Канстытуцыю, выбранага губернатара і выбраны заканадаўчы сход. Адміністрацыя штата фактычна знаходзіцца ў Корары.

Спасылкі
--------

* Friends Of Tobi Island Архівавана 26 красавіка 2012.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Таварыш.

**«Товарищ»** («Таварыш») — прыватная газета.

Паводле ўспамінаў Юльяны Вітан-Дебейкаўскай, першыя нумары газеты выдаваліся ў Вільні пры садзейнічанні германскіх спецыялістаў: «*Пры Zeitung der X Armee немцы пачалі выдаваць тайна ад насельніцтва газэту „Товарищ" на расейскай мове і кідалі яе праз фронт. Увесь камплект пры адыходзе немцаў я атрымала ад пана Егера і аддала ў 1941 годзе ў Беларускі Музэй імя Івана Луцкевіча ў Вільні, як і поўны камплект Zeitung der X Armee за ўсе гады ейнага выхаду ў Вільні»**.*

У Мінску газета выходзіла з 2 мая да ліпеня 1917 на рускай мове штодзённа. Яе рэдактар — Л. Майзель, сувыдавец — Ш. Новік. Друкавала гарадскія паведамленні, інфармацыю Заходнефрантавога камітэта Усерасійскага земскага саюза. З’яўлялася агульнадэмакратычным выданнем. Камітэт Мінскай аб’яднанай арганізацыі РСДРП публічна ад яе адмежаваўся, як ад буржуазнай. Апошні вядомы на сёння № 27 выйшаў 23 чэрвеня 1917.

Зноскі
------

1. ↑  Вітан-Дебейкаўская Ю. Мае ўспаміны. — Вільня, 1994. — С. 53, 92, 93.
**Помнік «Благаславёная ў вяках дружба народаў Расіі і Арменіі»** — (аўтарская назва «Адзін крыж») помнік дружбы хрысціянскіх народаў Арменіі і Расіі.
Статуя з дзвюх жаночых фігур, якія прытуліліся адна да адной, а паміж імі знаходзіцца крыж.

Гісторыя
--------

Помнік быў падораны Арменіяй Маскве ў 1997 годзе, у гонар 850-гадовага юбілею Масквы. Усталяваны на плошчы Нікіцкай брамы і адкрыты 29 жніўня 1997 года.
На пастаменце выбіты словы: «Благословенна в веках дружба народов России и Армении».

Спасылкі
--------

* Памятник Благословенна в веках дружба народов России и Армении (руск.).  www.mosgid.ru. Праверана 20 ліпеня 2014.
Будаўніцтва падмурку з бетона
**Падмурак** (**Фундамент** — лац.: fundamentum — аснова) — ніжня частка будынкаў ці збудаванняў, якая перадае нагрузку грунтам. Глыбіня падмурка залежыць ад інжынерна-геалагічных і гідралагічных умоў, канструкцыйных асаблівасцей будынкаў і збудаванняў, глыбінь прымярзання пучыністых грунтоў, размыву (для гідратэхнічных збудаванняў). Фундамент робяць з жалезабетону, бетону, бута-бетону, каменю, бутавага каменю, цэглы-жалезняку, драўніны.

Будынак на павышаным падмурку ў Глендэйле, Каліфорнія.
Падмуркі падзяляюцца на масіўна-суцэльныя пад усім збудаваннем; стужачныя пад суцэльныя сцены; адзіночныя (слупавыя) пад калоны; каробчатыя — пад вышынныя дамы; рамныя для апор прамысловых установак; падмуркі складкавага тыпу ці з абалонак у выглядзе цел вярчэння пад асобныя калоны, апоры і высокія збудаванні; падмуркі-блокі маставых апор, плацін, доменных і коксавых печаў, веж, помнікаў, станкоў і інш; палевыя.

Гл. таксама
-----------

* Апускны калодзеж

Літаратура
----------

* Фундамент // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11931426h · LCCN: sh85051049 · Microsoft: 31110397 · NDL: 00566005 · NKC: ph127726 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Бур.

**Маргат Бур** (нідэрл.: Margot Boer, нар. 7 жніўня 1985, Воўбругэ, Нідэрланды) — нідэрландская канькабежка, двойчы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы на дыстанцыі 500 м і 1000 м, бронзавая прызёрка чэмпіянату свету на 1000 м (2009) і ў спрынтарскім мнагабор’і (2011). Неаднаразовая чэмпіёнка Нідэрландаў у спрынтарскім мнагабор’і і на 500 м.

Спартыўная кар’ера
------------------

Выступае на чэмпіянатах Нідэрландаў з сезона 2003/2004, у Кубку свету з сезона 2004/2005. У 2007 стала чэмпіёнкай Нідэрландаў на дыстанцыі 500 м, у 2009 годзе ў спрынтарскім мнагабор’і.

У 2009 годзе на чэмпіянаце свету па спрынце стала чацвёртай, а на чэмпіянаце па асобных дыстанцыях заняла 3-е месца на 1000 м.

На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы ўдзельнічала на трох дыстанцыях. Стала двойчы чацвёртай, на 500 і 1500 м, а таксама шостай на 1000 м. У 2011 годзе стала трэцяй на чэмпіянаце свету па спрынце.

У 2012 годзе зноў стала трэцяй на дыстанцыі 1000 м на чэмпіянаце свету.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Асабісты сайт Архівавана 9 лістапада 2015.
* Статыстыка выступленій

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Speedskatingbase.eu · SpeedSkatingNews.info · SpeedskatingResults.com · SpeedSkatingStats · МАК |
| Нарматыўны кантроль | GTAA: 83478 |
**«Брэстжылбуд»** — прадпрыемства ў Брэсце, якое размяшчаецца ў будынку па вуліцы Газдзецкага, 11. Спецыялізуецца на будаўніцтве жылых дамоў, аб’ектаў сацыяльнага прызначэння ў г. Брэст і Брэсцкай вобласці. Асноўныя кірунку дзейнасці: праектаванне і будаўніцтва будынкаў і збудаванняў, вытворчасць зборных бетонных і жалезабетонных канструкцый і вырабаў.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1970 годзе як *Брэсцкі домабудаўнічы камбінат* на базе завода зборнага жалезабетону № 9 камбіната «Будмантажіндустрыя» і ўчастка будаўнічага ўпраўлення № 116 будтрэста № 8. З 1988 года праектна-прамысловае будаўнічае аб’яднанне індустрыяльнага домабудавання «Брэстжылбуд», з 2004 года камунальнае ўнітарнае вытворча-будаўнічае прадпрыемства.

У 1989 годзе ўведзены ў эксплуатацыю новы адміністрацыйны корпус «Брэстжылбуда» па вуліцы Маскоўскай, 362 (цяпер – вул. Газдзецкага, 11).

Прадпрыемствам за перыяд 1970—2008 пабудавана 3 435 509 м² агульнай плошчы жылых дамоў.

Структура
---------

У структуры прадпрыемства: завод буйнапанэльнага домабудавання, будаўніча-мантажныя ўпраўленні № 1, 2, 4 у Брэсце, № 3 у Пінску, упраўленні праектных работ, вытворча-тэхнічнай камплектацыі, механізацыі, сантэхнічны і электрамантажны ўчасткі. Мае 3 інтэрнаты, базу адпачынку.

Літаратура
----------

* *А. И. Романюк.* «Брестжилстрой» // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.) / Т. В. Белова (гл. ред.). — Мн.: БелЭн, 2009. — Т. 1. Брестская область. В 2 кн. Книга 1. Абрамов — Куфко. — 519 с. — 2 500 экз. — ISBN 978-985-11-0464-8.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт


1. ↑  История компании
**СП ААТ «Брэстгазаапарат»** — Брэсцкае прадпрыемства, вядучы вытворца газавых пліт у СНД. Пад гандлёвай маркай Гефест вырабляе газавыя, газаэлектрычныя і электрычныя кухонныя пліты.

Гісторыя
--------

Прадпрыемства было заснавана ў 1951 годзе як рамонтна-механічны завод. Першыя газавыя пліты тут былі выпушчаныя ў 1958. У 1975—1977 гадах была праведзена карэнная рэканструкцыя прадпрыемства. Вытворчае абсталяванне французскай фірмы «Крэз-Луар Энтэрпрайз», устаноўленае на прадпрыемстве, дазволіла вырабляць 500.000 газавых пліт у год. Яго ўкараненне вывела прадукцыю брэсцкага завода на еўрапейскі ўзровень, паспяхова падтрымліваецца да гэтага часу. Завод з’яўляўся адным з вядучых прадпрыемстваў у СССР па вытворчасці бытавой газавай апаратуры, выпусціўшы ўжо ў 1975 годзе трохмільённую газавую пліту.

У 1994 годзе было праведзена акцыянаванне завода і створана сумеснае беларуска-расійскае прадпрыемства. Кантрольным пакетам акцый (51 %) валодае РАТ «Газпрам», 29,9 % належыць беларускаму ўраду, астатнія — фізічным асобам.

Сёння СП ААТ «Брэстгазаапарат» — найбуйнейшае прадпрыемства ў СНД, якое вырабляе звыш 700.000 пліт у год. Па тэхнiцы і тэхналагічнаму узроўню канструктарскіх распрацовак завод знаходзіцца ў ліку лепшых сярод аналагічных прадпрыемстваў іншых краін. Пра гэта сведчаць розныя міжнародныя сертыфікаты: еўрапейскі сертыфікат VDE на электрычныя пліты, польскі сертыфікат на газавыя пліты. Прадукцыя прадпрыемства сертыфікавана па міжнароднай сістэме стандартаў ISO 9001-2000.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Раздзел на сайце Газпрама Архівавана 7 мая 2009.
**Брэсцкая абласная бібліятэка імя М. Горкага** — абласная бібліятэка ў Брэсце, размешчаная па адрасе бульвар Касманаўтаў, 48.

Гісторыя
--------

На падставе рашэння Брэсцкага аблвыканкама 4 студзеня 1940 года бібліятэка адкрылася па вул. Пушкінскай, 42. Да 1941 года бібліятэка мела кніжны фонд з 35000 тамоў, колькасць чытачоў склала 3000. У гады Вялікай Айчыннай вайны бібліятэка не працавала, бібліятэчны фонд знішчаны. Пасля вызвалення Брэста 15 верасня 1944 года бібліятэка аднавіла сваю працу з кніжным фондам 3884 экземпляраў. У студзені 1945 адкрыта для наведвальнікаў. У студзені 1987 года аб’яднана з абласной дзіцячай бібліятэкай. У 1990 бібліятэчны фонд складаў 674 тыс. экз.

Фонд
----

Кніжны фонд бібліятэкі — 740680 адзінак (2001) кніг, часопісаў, газет, нот, карт, АВ-матэрыялаў, аўтарэфератаў дысертацый. 3 рэдкіх выданняў: «Падарожжа па Палессі і Беларускім краі» П. М. Шпілеўскага (1858), «Белавежская пушча» Г. П. Карцава (1903). Мае 14 аддзелаў, у т. л. беларускай краязнаўчай, сельскагаспадарчай і тэхнічнай літаратуры, мастацтва, абслугоўвання дзяцей малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту, абанементнае абслугоўванне. Па міжбібліятэчным абанеменце звязана з 17 бібліятэкамі краіны, падтрымлівае сувязі з бібліятэкамі Польшчы. Аказвае метадычную дапамогу больш як 2200 бібліятэкам. Выдае метадычныя, бібліяграфічныя, інфармацыйныя дапаможнікі, штомесячна складае «Хроніку культурнага жыцця вобласці», штоквартальна — бібліяграфічны паказальнік «Літаратура аб Брэсцкай вобласці».

Літаратура
----------

* Брэсцкая абласная бібліятэка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.