А-J — розныя погляды на мяжу паміж Еўропай і Азіяй

     Еўрапейскія дзяржавы, якія не маюць часткі тэрыторый у Азіі
     Транскантынентальныя дзяржавы, азіяцкая тэрыторыя
**Мяжа паміж часткамі свету Еўропай і Азіяй** часцей за ўсё праводзіцца па ўсходняй падэшве Уральскіх гор і Мугаджарах, рацэ Эмбе, затым па паўночным беразе Каспійскага мора, па Кума-Манычскай ўпадзіне і Керчанскім праліве. Агульная працягласць мяжы па тэрыторыі Расіі складае 5524 км (з іх уздоўж Уральскага хрыбта 2000 км, па Каспійскім моры 990 км).

Некаторыя крыніцы выкарыстоўваюць іншы варыянт вызначэння мяжы Еўропы — па водападзелу Уральскага хрыбта, рацэ Урал і водападзелу Каўказскага хрыбта.

Сам факт вылучэння Еўропы — вынік не столькі логікі і геаграфічнай абумоўленасці, колькі гісторыі.

Геаграфія
---------

Лінія мяжы Еўропа — Азія праходзіць ад узбярэжжа Карскага мора па ўсходняй падэшве Уральскага хрыбта, прыблізна паралельна мяжы паміж Ненецкай аўтаномнай акругай і Рэспублікай Комі з захаду і Ямала-Ненецкай і Ханты-Мансійскай акругай з усходу.

Далей мяжа праходзіць некалькі ўсходней адміністрацыйных межаў паміж Пермскім краем з захаду і Свярдлоўскай вобласцю з усходу, пры гэтым паўднёва-заходнія раёны Свярдлоўскай вобласці застаюцца ў Еўропе. З праходжаннем мяжы Еўропа-Азія ў дадзеным рэгіёне звязана найменне «Азіяцкая» чыгуначнай станцыі і пасёлка пры ёй.

У Чэлябінскай вобласці мяжа пакідае ў Еўропе Башкартастан. У Арэнбургскай вобласці мяжа пакідае ў Еўропе большую частку тэрыторыі, акрамя ўсходніх раёнаў. Далей на поўдзень мяжа працягваецца па тэрыторыі Акцюбінскай вобласці Казахстана, дзе праходзіць па ўсходнім падножжа Мугаджарыям (працяг Уральскіх гор на тэрыторыі Казахстана) і па рацэ Эмбе выходзіць да Прыкаспійскай нізіны, праз Каспійскае мора выходзіць вусця ракі Кумы, далей па Кума-Манычской западзіне праходзіць да нізавых Дона, далей па паўднёвым беразе Азоўскага мора.

На поўдзень ад мяжа паміж Еўропай і Азіяй праходзіць па Керчанскаму праліву, паміж Крымскім (Еўропа) і Таманскім (Азія) паўвостравамі, пакідаючы востраў Тузла ў Азіі.

Гістарычныя межы Еўропы
-----------------------

### Узнікненне канцэпцыі Еўропы

Свет па меркаванню Герадота
Еўропа падчас крыжовых паходаў.
Herman Moll — карта Еўропы (1708)
Нягледзячы на старажытнагрэчаскую міфалогію, здаецца, слова за *еўрапейскі кантынент* павінен быць бліжэй да больш старажытным семіцкімі словам (Ereb) усталёўка якія азначаюць. Акрамя таго, фінікійскі прынцэсы Еўропы акцыю на захад выкрадзенага Зеўсам.

Першапачаткова катэгорыя Еўропа/Азія выкарыстоўваецца, каб адрозніваць два бакі мора, населенай грэкамі. Для грэкаў, якія затым азначылі Эгейскае мора як унутранае мора, Еўропа з’яўляецца Грэцыя, у адрозненне ад Азіі, а гэта значыць, па-першае, толькі ў Малой Азіі. Разрэз паміж Еўропай і Азіяй і нараджаецца як адрозненне паміж заходняй і ўсходняй Грэцыяй, Еўропы і Азіі з’яўляюцца два асноўныя рэгіёны, складнікі Грэцыі і падзялілі сябе на некалькі гістарычных абласцей. Каб старажытных грэкаў і іх пераемнікаў.

Гэтае слова запознена прыходзіць пазначыць Балканы за межы Пелапанеса, «і тым, што ніжэй» поўнач і захад. Ён выступае супраць Азіі, якая пачынаецца ў Малой Азіі, і выходзіць за рамкі. Гэты праект з’яўляецца толькі мясцовым, аддаленыя раёны невядома Пталямея. Тым не менш, гэта дае першае вызначэнне геаграфічнага межаў Еўропы: Праліў Басфор.

Грэкі заснавалі калоніі вакол Чорнага мора, і плавалі звычайна да Таўрычны і Крым (Херсонес, Хвядоса) на поўначы і ўсходзе ў Калхідзе. Але еўразійская мяжа ніколі не было ясна, у той час. Грэкі часам вагаліся іншую мяжу паміж Еўропай і Азіяй ў Калхідзе, у кропцы самай далёкай Чорнага мора ад Басфора. Гэтая мяжа адбываецца ў той час у даліне (такім чынам, далей на поўдзень Каўказа, у цяперашні час там праходзіць мяжа) на рацэ Рыоні ў Грузіі да восі пранікнення ва Кура, Азербайджан, на Каспійскае мора. У іншых выпадках (напрыклад, у геаграфіі Пталямея, яны праходзілі пагранічны на поўнач ад Чорнага мора, Азоўскага мора, і за яе межамі ўздоўж Дона. Легенда аб Персе, сына Геліяса адлюстроўвае і, магчыма, першы міфалагічны спрэчка з нагоды становішча гэтай мяжы.

### Гістарычнае ўтварэнне

Пашырэнне «Хрысціянскага Захаду» падчас крыжовых паходаў
Еўропа фармавалася паступова на працягу гісторыі.

* Гістарычна грунтуецца на спадчыне часткі Рымскай імперыі. Тым не менш, хоць яго сталіца ў Рым знаходзіцца ў Еўропе сёння, Рымская імперыя не на самай справе крыніцай Еўропы: гэта міжземнаморская імперыя, еўрапейскі кампанент ніколі не быў асабліва індывідуальныя. Тым не менш, мяжа Рэйнам — Дунаем знак Рымскай імперыі ў Еўропе да гэтага часу мяжа (прыблізна) паміж абласцямі рымскай культуры і іншых абласцей, германскіх і славянскіх.
* Разрыў паміж Усходняй Рымскай імперыяй і Рымскай імперыяй да гэтага часу не ставяцца да існавання Еўропы. Тым не менш, гэты мяжа Адрыаціка — Дунай, які будзе распаўсюджвацца на Балтыцы, адзначыць падзел паміж праваслаўем і Рымска-каталіцкай царквой, чыё культурны ўплыў усё яшчэ відавочна сёння.

Першае гістарычнае згадка пра Еўропу як сацыяльнай супольнасці знаходзіцца ў апісанні бітвы пад Турам, у якім гісторык апісаў як «еўрапейскія войскі» адкрываюць для сябе мусульманскія палаткі. Першая палітычная Еўропа нарадзілася неўзабаве пасля таго, з імперыяй Карла Вялікага, які аб’яднаў частку Лацінскай Еўропы і большасць германскай Еўропы. Гэта палітычнае адзінства было нядоўгім, але ідэя еўрапейскага сацыяльнага супольнасці закаранёныя. Розныя еўрапейскія кампаненты роднасці яго паступова на працягу ўсёй гісторыі.

#### Заходняя Еўропа

* Культурны складнік «Лацінскай культуры» абмяжоўваецца пярэсмыкам Адрыятычнага Рэйна, і з’яўляецца часткай арыгінальнага Каралінгаў ядра. Поўдзень, Іспаніі ставіцца да гэтага кампаненту над «Рэканкісты» ісламскай культурнай сферы. На поўначы, заваёва Англіі Вільгельмам Нармандыі складзе прамежкавы выпадак паміж лацінскай культурай і германскай культуры.
* Культурны складнік «германскай культуры» распасціраецца геаграфічна паміж Рэйнам і Віслай, і на поўдзень ад Альпаў. Гэты кампанент таксама з’яўляецца часткай арыгінальнага Каралінгаў ядра. Яго ўсходняя мяжа была адсунутая на ўсход (Ostsiedlung) паміж восьмым і чатырнаццатым стагоддзях, прагрэсавальным каланізацыямі, якія замахваюцца на славянскія тэрыторыі.

#### Усходняя Еўропа

Кампанент «Славянскай культуры» гістарычна сканцэнтраваны на Заходняй Беларусі, Украіны (у трэцім стагоддзі) і распаўсюджаны на поўдні (на Балканы), захад (цяпер Польшча) і паўночны (рускія княства прымітыўна). Ўвязка гэтых славянскіх кампанентаў з наступным розныя гісторыі, адзначаны двума асноўнымі культурнымі ўзрушэннямі. На поўнач ад Чорнага мора, нашэсця стэпавых народаў і іх паступовае зніжэнне, у тым, што, як уяўляецца, «мяккае падбрушша Еўропы». Поўдзень, пасля распаду Візантыйскай імперыі, заваёвы Асманскай імперыі на Балканах, і яе паступовае зніжэнне.

#### Скандынавія

Першапачаткова самастойна з культурай вікінгаў, скандынаўскія краіны вярнуліся, натуральна, у еўрапейскай сферы, шляхам простага ўмацавання эканамічных, культурных і рэлігійных сувязяў з германскімі і славянскімі абласцях.

Зноскі
------

Зноскі
------

1. ↑  Еўропа // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
2. ↑  Europe  (англ.) — ў энцыклапедыі Брытаніка
3. ↑  Еўропа // Слоўнікі і энцыклапедыі на Акадэміку
4. ↑  *Martin W. Lewis, Kären Wigen.* The myth of continents: a critique of metageography. — University of California Press, 1997. — ISBN 0-520-20743-2.
5. ↑  CIA Factbook 2011 Архівавана 8 студзеня 2017. (англ.)
6. ↑  *National Geographic Atlas of the World* (7th ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 0-7922-7528-4.  «Europe» (pp. 68-9); «Asia» (pp. 90-1): «A commonly accepted division between Asia and Europe … is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles.»

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Мяжа Еўропа-Азія**
* Мяжа паміж Еўропай і Азіяй ў раёне Екацярынбурга
* Мяжа Еўропы і Азіі
* Мяжа Еўропы і Азіі
* Дзе праходзіць мяжа паміж Еўропай і Азіяй? (Часопіс «Вакол Свету» ад 1959 года)
* Ландшафтна-гістарычная экспедыцыя «Урал — мяжа Еўропы і Азіі» у 2010 гаду
* Мяжа Еўропа-Азія
* Жарков В. Чаму Расея (не) Еўропа Архівавана 27 лістапада 2016. Агульны сшытак № 1-2(70) 2016, стр. 46-58