У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лікі.

**Луіс Сеймур Базет Лікі** (англ.: Louis Seymour Bazett Leakey) (7 жніўня 1903, Кебетэ, каля Найробі, Кенія — 1 кастрычніка 1972) — англійскі археолаг і антраполаг, працы якога маюць вялікую каштоўнасць у вывучэнні развіцця эвалюцыянавання чалавека ў Афрыцы. Працаваў дырэктарам Інстытута антрапалогіі, гісторыі і старажытна й культуры ў Найробі (Кенія). У 1927—1929 гг. вёў раскопкі ў шматслойнай пячоры Гэмбл-2 і вызначыў адносную храналогію шэрагу ўсходнеафрыканскіх культур; у 1930 г. вывучаў неалітычную пячору Ньёра, з 1951 г. даследаваў наскальныя малюнкі ў Танганьіке Танзаніі. У 1959—1960 гг. знайшоў у цясніне Алдувай рэшткі выкапнёвых прыматаў — зінджантрапа і прэзінджаннтрапа, а таксама чэрапа чалавека, падобнага да яванскага пітэкантрапа. Таксама ён зыграў значную ролю ў стварэнні арганізацый для наступных даследаванняў у Афрыке і абароны яё дзікай прыроды. Паколькі ён быў галоўным ініцыятарам устанаўлення традыцый палеаантрапалагічнага даследавання, ён меў магчымасць схіляць наступныя пакаленні працягваць сваю справу, асабліва ўнутры сваёй уласнай сям'і, шмат хто з якой таксама сталі знакамітымі вучонымі. Цалкам падтрымліваў тэорыю эвалюцыйнага развіцця Чарльза Дарвіна і знайшоў пацвяржэнні дарвінаўскай гіпотэзы, аб тым, што чалавек з'явіўся ў Афрыке; у той жа час з'яўляўся набожным хрысціянінам.

Паходжанне
----------

Бацькі Луіса, Гары і Мэры Базэт Лікі (для сяброў — Мэй), былі місіянерамі Царквы Англіі ў брытанскай Усходняй Афрыцы (цяпер Кенія). Гары займаўся папярэдняй падрыхтоўкай месца для філіяла «Таварыства царкоўнай місіі» (Church Mission Society) на тэрыторыі народа кікую. Першым домам для Луіса стаў дом з землянай падлогай, саламяным дахам, напоўнены грызунамі і насякомымі, які не атопліваўся нічым, акрамя жароўні з вуглямі. У адным з намётаў місіянеры заснавалі бальніцу. Пазней была адкрытая жаночая школа для афрыканскіх жанчын. Гары працаваў над перакладам Бібліі на мову кікую.

У Луіса быў малодшы брат Дуглас і дзве старэйшыя сястры — Глэдзіс Лікі Бечэр і Джулія Лікі Барэм.

Палеаантрапалагічныя даследаванні
---------------------------------

Пачынаючы з 30-х гадоў 20 стагоддзя Луіс Лікі, сумесна са сваёй жонкай Мэры Лікі займаўся даследаваннем плейстацэнавых кантынентальных адкладаў у раёне Алдувайскай цясніны.

Алдувайская цясніна
Алдувайская цясніна — каньён, да 90 м, які ўрэзаўся ў старажытнае рэчышча і за шмат тысячагоддзяў запоўніўся рачнымі наносамі, вулканічным попелам і іншымі адкладамі. У сценах гэтай цясніны вучоныя выявілі пяць слаёў, якія адносяцца да розных геалагічных эпох. Гэтыя пяць гарызонтаў чаргаваліся са слаямі вулканічнага туфу, дзякуючы чаму было магчыма надзейна датаваць знаходкі, што залягалі ў гэтых слаях.

За трыцццаць гадоў раскопак і збораў было знойдзена шмат прымітыўных каменных прылад, муж і жонка выдатна вывучылі геалогію і стратыграфію цясніны, але толькі ў 1969 годзе яны, нарэшце, знайшлі рэшткі гамінідаў. Гэта быў чэрап аднаго з папярэднікаў сучаснага чалавека, якога першапачаткова Лікі назваў зінджантрапам. Праўда, пасля больш уважлівага вывучэння выявілася, што гэта яшчэ адна галіна роду аўстралапітэкавых, і зінджантрап быў перайменаваны ў Аўстралапітэка Бойса. Калій-аргонавы метад дазволіў вызначыць яго ўзрост: 1,8—1,6 млн гадоў.

У 1962 годзе лікі знайшоў у Алдувайскай цясніне рэшткі чарапоў чатырох асобін, якія ўжо не былі аўстралапітэкамі (аб'ем мозгу 643 см³), а відавочна належалі да роду Homo і атрымалі назву Чалавек умелы (Homo habilis). Пазней былі знойдзены іншыя рэшткі гамінідаў, узростам ад 500 тыс. гадоў да 1,8 млн. гадоў.

У перыяд з 1935 па 1952 год на берагах возера Вікторыя Лікі знайшоў міяцэнавыя акамянеласці, у тым ліку рэшткі прымітыўных гамінідаў.

Разумеючы, што вывучэнне чалавекападобных малпаў можа дапамагчы адказаць на многія пытанні палеаантрапалогіі і эвалюцыі чалавека, Луіс Лікі шмат увагі ўдзяляў развіццю эталогіі прыматаў. Дзякуючы яго намаганням былі праведзены шматгадовыя ўнікальныя назіранні за жыццём чалавекападобных малпаў у дзікай прыродзе. Жыццё шымпанзэ ў Танзаніі вывучала Джэйн Морыс Гудал, горных гарылаў на мяжы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, Руанды і Уганды — Даян Фосі, і арангутанаў на Барнэа — Біруце Галдзікас.

Памяць
------

У 1976 годзе Міжнародны астранамічны саюз надаў імя Луіса Лікі кратар на Бачным баку Месяца.

Гл. таксама
-----------

* Мэры Лікі — палеаантраполаг і археолаг, жонка і паплечніца Луіса Лікі
* Рычард Лікі — палеаантраполаг і палітык, сын Луіса і Мэры Лікі
* Міў Лікі — палеаантраполаг, жонка Рычарда Лікі

Працы
-----

* Leakey L.S.B. The stone age cultures of Kenya colony. — Camb. 1931.
* Leakey L.S.B. The stone age races of Kenya. — L. 1935.
* Leakey L.S.B. Stone age Africa. — L. 1936.
* Leakey L.S.B. Olduvai gorge. — Camb. 1951.

Зноскі
------

1. 1 2  *Lundy D. R.* Louis Seymour Bazett Leakey // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. 1 2  Louis Leakey // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
4. ↑  *various authors* Dictionary of National Biography / L. Stephen, S. Lee — London: 1885.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q179854'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q740657'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1210343'></a>
5. 1 2  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.
6. ↑  Джохансон Д. Иди М. Люси. истоки рода человеческого. М.: Мир, 1984.


| ?Луіс Лікі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Harry Leakey[d] |  |  |
|  |  |  | Richard Campbell Bazett[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Луіс Лікі |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Richard Young Bazett[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Mary Bazett[d] |  |  |  |  | Sarah Baker[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Mary Ann Sampson[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90151032 · BNC: a11188583 · BNE: XX1339507 · BNF: 12173671z · CiNii: DA0347859X · CONOR: 69787747 · GND: 118779079 · GTAA: 124664 · ISNI: 0000 0001 2017 0427 · LCCN: n50043108 · LNB: 000205391 · NDL: 00447115 · NKC: mub2011644634 · NLA: 35296008 · NLP: a0000003353657 · NTA: 068548370 · NUKAT: n2010103375 · PTBNP: 132719 · SUDOC: 030288983 · VIAF: 4972301 |

 |