recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Таццяна Мікалаеўна Асташчанка** (укр.: Тетяна Миколаївна Остащенко; нар. жнівень 1974, Львоў) — украінскі ваенны ўрач. Камандуючы медыцынскімі сіламі Узброеных Сіл Украіны з 30 ліпеня 2021 года, брыгадны генерал медыцынскай службы. Першая ў гісторыі Украіны жанчына, якая камандуе родам войскаў, а таксама першая жанчына ў званні брыгаднага генерала.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў жніўні 1974 года ў Львове ў сям’і ваеннаслужачага.

У 1996 годзе з адзнакай скончыла фармацэўтычны факультэт Львоўскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. У 1998 годзе скончыла Украінскую ваенна-медыцынскую акадэмію.

З 1998 года праходзіла ваенную медыцынскую службу на пасадах начальніцы аптэкі вайсковай часці, афіцэра ваенна-медыцынскага ўпраўлення Заходняга аператыўнага камандавання, начальніцы аддзела медыцынскага забеспячэння Цэнтральнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення Узброеных Сіл Украіны, начальніцы аддзела ваенна-медыцынскага дэпартамента Міністэрства абароны Украіны і галоўнага ўпраўлення ваеннага супрацоўніцтва і міратворчых аперацый Генеральнага штаба Узброеных Сіл Украіны, начальніка ўпраўлення медыцынскага забеспячэння галоўнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення, галоўнага інспектара Галоўнай інспекцыі Міністэрства абароны Украіны.

У 2020 годзе павышала аператыўна-тактычны ўзровень адукацыі на шэрагу курсаў армій дзяржаў НАТА, а таксама скончыла курсы рэфармавання сектара абароны і бяспекі і стратэгічнага лідарства ва Універсітэце Крэнфілда (Вялікабрытанія).

30 ліпеня 2021 года была прызначаная камандуючым медыцынскіх сіл Узброеных Сіл Украіны. Таццяна Асташчанка стала першай жанчынай-камандзірам асобнага роду войскаў у гісторыі Узброеных Сіл Украіны, а таксама першай жанчынай — брыгадным генералам ЗСУ.

Зноскі
------

1. ↑  В украинской армии женщину впервые назначили на должность командующего **(нявызн.)**.  РИА Новости (30 ліпеня 2021).
2. ↑  У Збройних силах України призначили першу жінку-командувача /Укрінформ, 30.07.2021/
3. ↑  У ЗСУ призначено першу жінку-командувача /DW,30.07.2021/
4. ↑  У ЗСУ вперше призначено командувачем жінку **(нявызн.)**.
5. ↑  Указ президента України від 24 серпня 2021 года № 427/2021 «Про присвоєння військового звання»
6. ↑  47-річна львів’янка стала першою бригадною генералкою ЗСУ, zaxid.net, 25 серпня 2021

Спасылкі
--------

* «Призначено першу жінку-командувача у Збройних Силах України», — Андрій Таран // Сайт Министерства обороны Украины, 30 июля 2021 (укр.)
* Тетяна Остащенко стала першою жінкою-бригадним генералом ЗСУ // Радио Свобода, 25 августа 2021 (укр.)
* Міноборони: призначено першу жінку-командувача у ЗСУ // Радио Свобода, 30 июля 2021 (укр.)
* Командуванню Медичних сил представлено нового командувача // Армия-Информ, 3 августа 2021 (укр.)
* Остащенко Т. М. Архівавана 2 жніўня 2021. // Е-декларація (укр.)
**Крыніца Валожынская** — гідралагічны помнік прыроды мясцовага значэння ў Беларусі, размешчана за 0,1 км на паўночны ўсход ад г. Валожына Валожынскага раёна Мінскай вобласці, у канцы вуліцы Кірава. Ахоўны статус нададзены 16 кастрычніка 2008 года.

Апісанне
--------

Крыніца Валожынская ўяўляе сабой групу крыніц — 2 выхады падземных вод на дзённую паверхню. Абодва выхады каптаваны. Паводле марфалогіі месца выхаду падземных вод на дзённую паверхню крыніца адносіцца да крыніц тыпу рэакрэн. Выхады падземных вод знаходзяцца ў ніжняй частцы канцова-марэннага ўзгорка. Паводле кірунку руху падземных вод да іх выхаду на паверхню зямлі крыніца з’яўляецца сыходнай. Паводле характару рэжыму яна адносіцца да пастаянна дзеючых крыніц. Агульны аб’ём падземных вод крыніцы, што паступаюць на дзённую паверхню, досыць высокі, складае 0,1 л/с.

Паводле хімічнага саставу вада крыніцы адносіцца да гідракарбанатнага класа кальцыевай групы. Агульная мінералізацыя вады ў крыніцы складае 411,5 мг/куб.дм. Актыўная рэакцыя вады паводле вадароднага паказчыка слабашчолачная, бліжэй да нейтральнай pH 7,4. Тэмпература вады крыніцы — 8,8 С°. Колькасць забруджвальных мікраэлементаў (нітрытаў і нітратаў) у вадзе крыніцы ніжэй за гранічна дапушчальную канцэнтрацыю (ГДК) для пітной вады.

Расліннае покрыва на тэрыторыі помніка прыроды «Крыніца Валожынская» прадстаўленая лугавой, сінантропнай, каляводнай і воднай расліннасцю. На тэрыторыі помніка прыроды выяўлены ахоўны від, уключаны ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь (3 выданне), званочак шыракалісты (Campanula latifolia), а таксама растуць віды, якія нячаста сустракаюцца ў Беларусі, частка з якіх у рэспубліцы расце каля граніц іх натуральнага распаўсюджвання.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Рашэнне Валожынскага раённага выканаўчага камітэта ад 16.10.2008 N 1287 «Аб абвяшчэнні гідралагічных, геалагічных і батанічных помнікаў прыроды мясцовага значэння»
**Арыярых** (Ariarich) — правадыр вестготаў, кіраваў у 1-й палове IV стагоддзя.

Біяграфія
---------

Арыярых быў першым вестгоцкім правадыром, імя якога данеслі да нас, як Касіядор, так і іншыя антычныя крыніцы. Ён, верагодна, быў першым вестгоцкім «суддзёй» (*kindins*) які нам вядомы. Канстанцін Вялікі ў 332 годзе заключыў з ім саюз, паводле ўмоў якога готы за штогадовую грашовую ўзнагароду пастаўлялі пэўную колькасць дапаможных атрадаў і маглі аднавіць жыццёва неабходны для іх гандаль з рымскімі суседзямі на Дунаі. Варта, верагодна, выказаць здагадку, што готы яшчэ да 332 года былі рымскімі федэратамі, але саюз з Канстанцінам — гэта першы дагавор паміж Рымам і гоцкім народам, пра які паведамляюць сучаснікі. Сын Арыярыха адправіўся ў якасці закладніка ў Канстанцінопаль. Цалкам магчыма, што яго клікалі Аорых і ён быў бацькам Атанарыха.

|  |
| --- |
| **Дынастыя каралёў вестготаў** |
| Папярэднік:**Аліка** | **правадыр вестготаў** **1-я палова IV стагоддзя** | Пераемнік:**Аорых** |
|

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Іардан. Пра паходжанне і дзеянні гетов
* Аміян Марцэлін. Дзеянні Архівавана 30 лістапада 2007.
* *Хервиг Вольфрам.* Готы. От истоков до середины VI века / Перевод с немецкого Б. Миловидов, М. Щукин. — СПб.: Ювента, 2003. — 654 с. — (Историческая библиотека). — 2 000 экз. — ISBN 5-87399-142-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Pauly-Wissowa · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жыгар.

**Віктар Аляксандравіч Жыгар** (нар. 6 верасня 1954, в. Слабада Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны інстытут (інжынер-электрык), Акадэмію кіравання пры Кабінеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).

Пасля заканчэння Канатопскага індустрыяльна-педагагічнага тэхнікума працаваў інжынерам-канструктарам, намеснікам галоўнага канструктара, намеснікам галоўнага інжынера, галоўным інжынерам, дырэктарам Гомельскага завода «Электраапаратура».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання. Быў членам Пастаяннай камісіі Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскага эканамічнага супольніцтва па мытнаму рэгуляванню і пагранічнай палітыцы.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскага эканамічнага супольніцтва.

Зноскі
------

1. ↑  Жигарь Виктор Александрович Архівавана 17 верасня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арэлі.
 
**«Арэлі»** — карціна французскага жывапісца Жана Анарэ Фраганара, напісаная каля 1767 года. Найбольш вядомая праца мастака, якая лічыцца адным з шэдэўраў эпохі ракако.

На карціне намаляваны малады чалавек, які назірае з-за кустоў за юнай паненкай на арэлях, якую разгойдвае пажылы мужчына, які не заўважае паклоннік. У адлюстраваны на карціне момант дзяўчына, знаходзячыся ў верхнім пункце траекторыі арэляў, дазваляе ўдачліваму кавалеру зазірнуць у тайны сваёй сукенкі, хоць падобная шчодрасць абярнулася стратай туфліка, які ляціць у статую Гарпакрата — старажытнагрэчаскага бога маўчання і сакрэтаў. Шапо бержэр (капялюш па-пастухоўскі) на галаве дзяўчыны ўзмацняе іранічна-фрывольны сэнс карціны, паколькі ў тыя часы такія капялюшы асацыяваліся са сталай высакароднасцю жыхароў сельскіх памесцяў, прывязаных да прыроды і несапсаваных гарадскімі спакусамі.

Паводле ўспамінаў драматурга Шарля Кале, неназваны ім прыдворны Людовіка XV заказаў гэту карціну Габрыэлю-Франсуа Дуаену ў якасці сюжэтнага партрэта сваёй палюбоўніцы і сябе, прычым па першапачатковай задумцы арэлі павінен быць разгойдваць біскуп. Не Дуаен, які рызыкнуў узяцца за такую фрывольную працу, перадаў заказ Фраганару, які і напісаў карціну, замяніўшы, аднак, біскупа на парафіяніна.

Асоба першага ўладальніка карціны застаецца нявысветленай, хоць выказвалася здагадка, што гэта мог быць Мары-Франсуа-Давід Баю дэ Сен-Жульен, больш вядомы, як Барон дэ Сен-Жульен (1713—1788). Першым дакладна вядомым уладальнікам быў зборшчык падаткаў М.—Ф. Менаж дэ Прэсіньі, пасля смерці якога ў 1794 годзе карціна перайшла ва ўласнасць рэвалюцыйнага ўрада Францыі. Пазней карціна, магчыма, належала маркізу дэ Разен дэ Сен-Мар, а наступным бясспрэчным уладальнікам стаў Шарль дэ Марні. Пасля смерці дэ Марні ў 1865 годзе карціна была набыта на аўкцыёне ў Парыжы Рычардам Сеймур-Конуэем, чацвёртым маркізам Хартфарда, адным з заснавальнікаў збору Уолеса ў Лондане, дзе палатно і захоўваецца дагэтуль.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 18 верасня 2022.
2. ↑
3. ↑  Ingamells, John, The Wallace Collection, Catalogue of Pictures, Vol III, French before 1815, Wallace Collection, 1989, з. 164
4. ↑  Collé, Charles. *Journal et memoires de Charles Colle sur les hommes de lettres, les ouvrages dramatiques et les evenements les plus memorables du règne de Louis XV (1748-1772)*. **III**. Paris: Firmin Didot Frères, Fils et Cie. pp. 165–166. .
5. ↑  Ingamells, з. 163—164
6. ↑  Ingamells, з. 165
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лазінскі.
**Віктар Аляксандравіч Лазінскі** (нар. 6 красавіка 1963) — украінскі палітык. З 23 лістапада 2007 па 3 ліпеня 2009 гг. — народны дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання ад Блоку Юліі Цімашэнкі.

Біяграфія
---------

Мае вышэйшую адукацыю. На момант абрання ў парламент быў беспартыйным, займаў пасаду генеральнага дырэктара сельскагаспадарчага ТАА «Манжурка». Пражывае ў Кіеве.

У Вярхоўнай Радзе займаў пасаду кіраўніка падкамітэту па пытаннях кантролю выканання заканадаўства ў сферы барацьбы з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй органамі дзяржаўнай улады і мясцовага самакіравання Камітэта па пытаннях барацьбы з аргзлачыннасцю і карупцыяй. Акрамя таго, знаходзіўся ў групах па міжпарламенцкіх сувязях з Арменіяй, Узбекістанам, Расійскай Федэрацыяй, Злучаным Каралеўствам Вялікай Брытаніі і Паўночнай Ірландыі.

На пленарных пасяджэннях Вярхоўнай Рады быў зарэгістраваны 187 разы, прапусціў пасяджэнні 19 разоў. Выступаў з месца 8 разоў і двойчы перадаваў слова калегам. Зрабіў два дэпутацкія запыты і стаў аўтарам трох законапраектаў.

У чэрвені 2009 года В. Лазінскі аказаўся ў цэнтры скандалу, звязанага са смерцю жыхара Галаваніўскага раёна Кіраваградскай вобласці. 1 ліпеня 2009 года Генеральная пракуратура Украіны ўзбудзіла ў дачыненні дэпутата крымінальную справу па ч.2 арт.121 Крымінальнага кодэкса Украіны (наўмыснае нанясенне цяжкіх цялесных пашкоджанняў, якое прычынілася смерці пацярпелага) і скіравала да Вярхоўнай Рады паданне пра зняцце з яго недатыкальнасці. 3 ліпеня 2009 года В. Лазінскі 415 галасамі парламентарыяў быў пазбаўлены мандата — «у сувязі з асабістай заявай пра складанне ім дэпутацкіх паўнамоцтваў».

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце ВР Украіны  (укр.)
* Лазінскі Віктар Аляксандравіч на сайце Economic-ua.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жэвахаў.
**Епіскап Іасаф** (вядомы таксама як  **Іасаф Магілёўскі**, у свеце **Уладзімір Давідавіч Жэвахаў**; 24 снежня (5 студзеня) 1874 — 4 снежня 1937) — свяшчэннамучанік, царкоўны і грамадскі дзеяч, епіскап Магілёўскі, член Рускага сходу, брат-блізнюк Мікалая Жэвахава.

17 ліпеня 2002 года вызначэннем Святога Сінода Рускай праваслаўнай царквы імя ўключана ў Сабор навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх. 17 верасня 2014 года ў Праабражэнскім кафедральным саборы начальнік упраўлення ФСБ па Белгарадскай вобласці Алег Южаков ў прысутнасці мітрапаліта Белгарадскага і Старооскольского Іаана (Папова) перадаў мітрапаліту Курск і Рыльскага Герману (Моралину) копію крымінальнай справы, узбуджанай у 30-х гадах у дачыненні да біскупа Іасаф (Жевахова). У матэрыялах справы: ордэр на арышт, пастанова аб абранні меры стрымання, пратакол допыту, анкета арыштаванага, пастанову «тройкі» аб расстрэле і даведка аб пасмяротнай рэабілітацыі біскупа. Мітрапаліт Герман падзякаваў за дакументы і адзначыў, што нядаўна ў Курску быў знойдзены дом, у якім падчас спасылкі жыў біскуп, і паабяцаў усталяваць на ім памятную дошку.

Асноўныя працы
--------------

* Молитва святителя Иоасафа, Белгородского и всея России Чудотворца (1705—54). (Опыт крат. комм.). Издание 2-е, доп. Киев, 1912;
	+ Тое ж. С приложением очерка С. А. Нилуса о Н. А. Мотовилове и статьей А. Д. Эртеля «Древние пещеры на Зверинце в Киеве»;
	+ Тое ж. Издание 3-е, доп. жизнеописанием святителя. Киев, 1915;
* Родословная роспись рода князей Жеваховых. (Российская ветвь). Киев, 1914.

Зноскі
------

1. ↑  Журналы заседаний Священного Синода от 17 июля 2002 года : Russian Orthodox Church Архівавана 30 снежня 2017.  (руск.)
2. ↑  Спецслужбы передали церкви документы о судьбе епископа Иоасафа (Жевахова). БелПресса(недаступная спасылка)  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Праваслаўная · Сучаснай Украіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · Rodovid |
**Маскогі** (саманазва *Mvskoke*), таксама **крыкская мова** —– індзейская мова ў Паўночнай Амерыцы, родная мова народа маскогі і часткі семінолаў. Большасць носьбітаў (5000 чал. у 2010 г.) жыве ў штаце Аклахома (ЗША).

Гісторыя
--------

Першы пісьмовы запіс на мове маскогі быў зроблены ў 1736 г. У 1835 г. быў складзены фанетычны алфавіт, перакладзены часткі Бібліі. Пазней на мове маскогі запісваліся законы народа маскогі, з 1870-ых гадоў выдаваліся газеты. У 1890 г. распрацаваны сучасны алфавіт на аснове лацінкі.

У нашы дні мова маскогі выкарыстоўваецца афіцыйнымі органамі Нацыі Маскогі ў Аклахоме, а таксама ў сродках масавай інфармацыі і прафесійнай літаратуры.

Алфавіт
-------

Сучасны алфавіт маскогі складаецца з 20 літар: **a**, **c**, **e**, **ē**, **f**, **h**, **i**, **k**, **l**, **m**, **n**, **o**, **p**, **r**, **s**, **t**, **u**, **v**, **w**, **y**.

Зноскі
------

1. ↑  Атлас моў свету Праверана 24 чэрвеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q925553'></a>

Спасылкі
--------

* Mvskoke Language Архівавана 20 кастрычніка 2014.
* Pumpunvkv Vcayecvkes «Let’s preserve our language» Архівавана 15 ліпеня 2015.
* Creek (Mvskoke)
* Creek Language Project Архівавана 12 мая 2013.
* Muskogee (Creek) Language
Cувязі паміж между Сінаптычнымі Евангеллямі
Евангеллі паводле Мацвея і Лукі былі напісаны незалежна адзін ад аднаго, кожнае з іх выкарыстоўвае ў якасці крыніц Марка і другую, дакумент пад назвай «Q». ***Q** — «агульны» матэрыял у Мацвея і Лукі, якога няма ў Марка*
**Крыніца Q** (ням.: Quelle — «крыніца») — гіпатэтычны зборнік выслоўяў Хрыста, які аўтары Евангелляў паводле Мацвея і Лукі незалежна адзін ад аднаго выкарыстоўвалі ў якасці крыніцы разам з Евангеллем паводле Марка.

Здагадка пра існаванне падобнай крыніцы было вылучана яшчэ ў XIX стагоддзі на падставе таго факту, што значную частку агульнага матэрыялу Евангелляў паводле Мацвея і Лукі, які адсутнічае пры гэтым у Евангеллі паводле Марка, складаюць выслоўі (логіі, стар.-грэч.: Λόγια) Ісуса.

У цяперашні час гіпотэза пра існаванне крыніцы *Q* шырока выкарыстоўваецца ў біблеістыцы для абгрунтавання розных рашэнняў сінаптычнай праблемы. У прыватнасці, яна ляжыць у аснове гіпотэз дзвюх і чатырох крыніц Евангелляў паводле Мацвея і Лукі.

Паводле гіпотэзы аб чатырох крыніцах агульнай матэрыялу Мацвея і Лукі, прызнаюць існаванне, разам з *Q* і Евангеллем паводле Марка, яшчэ дзвюх крыніц адмысловага матэрыялу гэтых Евангелляў, якія пазначаюцца адпаведна *M* і *L*. Гэтая гіпотэза з'яўляецца адной з самых уплывовых у сучаснай біблеістыцы.

Літаратура
----------

* Гатри Д. *«Введение в Новый Завет»*: Синоптическая проблема Архівавана 8 мая 2013.
**Віктар Алегавіч Катоўскі** (нар. 9 мая 1990) — бас-гітарыст гурта TerraKod. Палітычны зняволены, абвінавачаны і асуджаны за каментары па справе Зельцэра.

Біяграфія
---------

Удзельнік гурта TerraKod. Разам з гуртом удзельнічаў у розных фэстах Беларусі і замежжа: Свята Сонца, Men-s Fest, Rockowisko Hajnówka; граў канцэрты разам з Gods Tower, TT-34, Jinjer[ru], Sciana, Re1ikt, Zolki Band і іншымі гуртамі.

Палітычны пераслед 2020—2022
----------------------------

Пасля забойства ў кватэры на вуліцы Якубоўскага ў Мінску 28 верасня 2021 супрацоўнікамі КДБ IT-спецыяліста Андрэя Зельцэра, падчас якога таксама загінуў супрацоўнік КДБ Федасюк, Следчым камітэтам Беларусі былі распачаты крымінальныя справы на падставе ацэначных каментароў у інтэрнэце наконт гэтага здарэння і асобы Федасюка. Ужо 6 кастрычніка Следчы камітэт паведаміў, што маецца 136 падазраванных па гэтай справе, усе яны нібыта былі затрыманы. Сярод затрыманых быў таксама Віктар Катоўскі, паведамленне пра яго затрыманне з’явілася 30 верасня, пазней стала вядома, што Віктар праходзіць па крымінальнай справе адразу па тром артыкулам Крымінальнага кодэксу: ч. 1 арт. 368 (Абраза прэзідэнта Рэспублікі Беларусь), арт. 369 (Абраза прадстаўніка ўлады) і ч. 1 арт. 130 (Распальванне сацыяльнай варожасці), пасля затрымання знаходзіўся спачатку ў ІЧУ на Акрэсціна, пасля быў пераведзены ў брэсцкі СІЗА-7.

6 кастрычніка 2021 шэраг беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, прызналі палітвязнямі 73 чалавека з ліку тых, хто быў затрыманы і абвінавачаны па «справе Зельцэра», Віктар Катоўскі таксама быў прызнаны палітычным зняволенным. Праваабаронцы адзначалі, што «*затрыманыя па гэтай справе знаходзяцца ў неналежных умовах, іх працэсуальныя правы, у тым ліку права на абарону, паўсюдна парушаюцца*», у заяве таксама была чарговы раз выказана пазіцыя праваабаронцаў наконт неабходнасці дэкрыміналізацыі адказнасці па дыфамацыйных артыкулах, а таксама падкрэслена селектыўнае і дыскрымінацыйнае ўжыванне крымінальнай адказнасці да крытыкаў прадстаўнікоў улады і супрацоўнікаў органаў унутраных спраў.

Прысуд па крымінальнай справе Віктара Катоўскага быў вынесены 14 красавіка 2022 у Брэсцкім абласным судзе. Па сукупнасці трох артыкулаў за тры допісы Катоўскага суддзя Мікалай Грыгаровіч па запыце пракурора Пакалы пастанавіў пакараць музыку пазбаўленнем волі тэрмінам на тры гады ў калоніі агульнага рэжыму і штрафам у памеры 100 базавых велічынь (3200 рублёў), менавіта столькі, колькі запрасіла абвінавачанне на папярэднім пасяджэнні 12 красавіка.

Зноскі
------

1. ↑  ВІКТАР КАТОЎСКІ  (бел.)
2. ↑  СК: За каментары пра забітага супрацоўніка КДБ затрыманыя 136 чалавек  (бел.)
3. ↑  Задержан бас-гитарист TerraKod  (руск.)
4. ↑  Заява аб прызнанні 73 чалавек, затрыманых па «справе Зельцэра», палітзняволенымі  (бел.)
5. ↑  Тры гады калоніі і 100 базавых штрафу прысудзілі бас-гітарысту гурта TerraKod Віктару Катоўскаму  (бел.)

Спасылкі
--------

* Старонка Віктара Катоўскага на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
**Віктар Іосіфавіч Давідкаў** (17 (4) жніўня 1913, с.. Васыліўка — 2 ліпеня 2001, Масква) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік Савецкай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1942).

Біяграфія
---------

У чэрвені 1932 года быў прызваны на тэрміновую службу і скіраваны ў Марскія сілы Балтыйскага мора, але быў па хваробе дэмабілізаваны. У 1933 годзе быў паўторна прызваны ў шэрагі Чырвоную Армію. У 1935 годзе скончыў 14-ую вайсковую школу лётнікаў у горадзе Энгельс.

Браў удзел у савецка-фінскай вайне з лютага па сакавік 1940 года, здзейсніў больш за 30 баявыя вылеты

У Вялікую Айчынную вайну ваяваў з першага дня вайны ў складзе 20-й змешанай авіяцыйнай дывізіі. 10 ліпеня 1941 года збіў на знішчальніку І-16 адразу два нямецкіх Ме-109 у адным боі, а на наступны дзень — яшчэ адзін. Браў удзел у прымежнай бітве ў Малдавіі і ў Ціраспальска-Мелітопальскай абароннай аперацыі. К сярэдзіны верасня 1941 года правёў 186 баявых вылетаў (у тым ліку 68 на штурмоўку і 12 на выведку), у 29 паветраных баях збіў 6 самалётаў ворага асабіста і 2 у групе. За гэтыя подзвігі атрымаў званне Героя Савецкага Саюза.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь / В. П. Горемыкин. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 2. — С. 510—513. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0341-0.

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
МКАД на карце Масквы
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. МКАД.
Не блытаць з Мінская кальцавая аўтамабільная дарога.
**Маскоўская кальцавая аўтамабільная дарога (МКАД)** — аўтамабільная траса ў Маскве, кальцавая аўтамабільная дарога, якая праходзіла першапачаткова цалкам па адміністрацыйнай мяжы горада. Часткова (*ад Абрамцава да Яраслаўскай шашы*) пралягае ў нацыянальным парку «Ласіны востраў».

Пабудавана ў 1960—1962 гадах, ў 1990-х гадах рэканструявана. У 2011 годзе маскоўскія ўлады заявілі пра падрыхтоўку чарговай поўнай рэканструкцыі МКАД. Плануецца перарабіць транспартныя развязкі, пабудаваць дублёры МКАД (у тым ліку на месцы наземных ліній электраперадачы), узвесці побач з кальцавой дарогай транспартна-перасадачныя вузлы.

МКАД на ўсім працягу не мае аднаўзроўневых скрыжаванняў з іншымі транспартнымі шляхамі, рух ажыццяўляецца па пяці палосах у кожным кірунку. Прапускная здольнасць (па стане на 2011 год) — 9 тыс. аўтамабіляў у гадзіну, дазволеная хуткасць руху — 100 км/г.

Зноскі
------

1. 1 2  Московские власти готовятся к полной реконструкции МКАД **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  // gazeta.ru. Архівавана з першакрыніцы 31 жніўня 2011. Праверана 2011-4-5.
2. ↑  *Евгений Шипилов.*. МКАД попал под разгрузку **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  // gazeta.ru. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2012. Праверана 2011-4-6.
3. ↑  Пункт 3 Распараджэнні Мэра Масквы ад 29 кастрычніка 1999 г. N 1218-РМ Архівавана 22 кастрычніка 2015.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маскоўская кальцавая аўтамабільная дарога

спасылка на KML  Маскоўская кальцавая аўтамабільная дарога (МКАД) Google Maps  KMZ (выява метак KMZ для Google Earth)
**Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага** (руск.: Моско́вский академи́ческий теа́тр и́мени Влади́мира Маяко́вского; у 1922—1941 гадах — Тэатр Рэвалюцыі, у 1941—1954 гадах — Маскоўскі тэатр драмы) — адзін з самых старых драматычных тэатраў Масквы. Заснаваны ў 1922 годзе, размешчаны на Вялікай Нікіцкай вуліцы. У розны час рэжысёрамі былі Усевалад Меерхольд, Мікалай Гарчакоў і Андрэй Ганчароў. Аснову рэпертуару складаюць спектаклі, пастаўленыя паводле твораў рускай класічнай літаратуры.

З 1943 па 1954 гады тэатр называўся Маскоўскім драматычным тэатрам. У той жа час у 1943 годзе тэатр узначальваў Мікалай Ахлопкаў. Пад яго кіраўніцтвам, якое доўжылвся да 1967 года, тэатр ставіў такія спектаклі, як «Маладая гвардыя», «Маці», «Зыкаў», «Навальніца», «Гамлет», «Клоп», «Арыстократы», «Іркуцкая гісторыя», «Матуля адвага…», «Медэя» і інш.

У 1954 годзе тэатру было прысвоена імя Уладзіміра Маякоўскага.

З 1968 па 2001 год тэатр узначальваў Андрэй Ганчароў. Найбольш прыкметнымі спектаклямі ў гэтыя гады былі: «Таленты і прыхільнікі», «Дзеці Ванюшына», «Параза», «Трамвай жаданняў», «Чалавек з канала», «Банкрут», «Размовы з Сакратам», «Бяжы», «Чайка», «Лэдзі Макбет з Мцэнскага павета», «Плён Асветніцтва», «Захад», «Напалеон Першы», «Ахвяра стагоддзяў», «Лялечны дом».

У студзені 2002 г. у тэатр імя Маякоўскага прыйшоў новы мастацкі кіраўнік Сяргей Арцыбашаў, які заставаўся на гэтай пасадзе да сакавіка 2011 года і быў вымушаны сысці ў адстаўку па просьбе групы акцёраў тэатра.

Акцёры і рэжысёры
-----------------

* Марыя Іванаўна Бабанава

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
**Секвоядэндран** (*Sequoiadendron*) — род дрэў сямейства кіпарысавыя (*Cupressaceae*), адзіны сучасны від — **секвоядэндран гіганцкі** (*Sequoiadendron giganteum*), таксама называюць **велінгтонія**, **гіганцкая секвоя**, **вялікае дрэва**, **мамантавае дрэва**.

Назву від атрымаў з-за аграмадных памераў і знешняга падабенства яго вялізных віслых галін з біўнямі маманта. Гэты від быў шырока распаўсюджаны ў паўночным паўшар'і ў канцы крэйдавага перыяду і ў трэцічным перыядзе, зараз захавалася толькі каля 30 гаёў, якія знаходзяцца на заходнім схіле Сьера-Невада ў Каліфорніі на вышыні 1500—2000 м над узроўнем мора. Менавіта cеквоядэндраны (а не секвоі) можна ўбачыць у нацыянальным парку Секвоя. Культывуецца ў парках і садах Сярэдняй Еўропы і на поўдні Еўразіі. Некаторыя гіганцкія экзэмпляры маюць уласныя імёны.

Шышкі *Sequoiadendron giganteum* 
Вечназялёныя хваёвыя дрэвы. Жывуць да 2,5 тыс. (паводле іншых звестах, да 3—4 тыс.) гадоў. Ствол прамы, стройны, вышынёю да 100 м, дыяметрам да 10 м, у старых дрэў свабодны ад галін амаль да палавіны. Крона густая, канічная або акруглая. Ігліца размешчана спіральна, шышкі даўжынёй 5—7,5 см. 

Дэкаратыўныя расліны.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Гарановіч І. М.* Секвоядэндран // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 301. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Секвойядендрон — род Sequoiadendron: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85054841 · NKC: ph777526 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Секвоя.
Карта прапанаванага штата Секвоя
**Штат Секвоя** (англ.: State of Sequoyah) — штат ЗША, прапанаваны для стварэння ў 1905 г. на тэрыторыі ўсходняй Аклахомы. 

З 1830 г. Аклахома з'яўлялася адным з галоўных месцаў перасялення паўночнаамерыканскіх індзейцаў з усходніх штатаў ЗША. У 1900 г. прадстаўнікі так званых пяці цывілізаваных плямён займалі ўсю ўсходнюю частку Аклахомы і складалі каля 10% ад усяго насельніцтва тэрыторыі. Яны з прахалодай сустрэлі імкненне ўладаў стварыць асобны штат Аклахома, паколькі асцерагаліся згубы аўтаномнай палітычнай улады. 

21 жніўня 1905 г. на зямлі маскогі адбыўся канвент, на якім было прынята рашэнне аб стварэнні асобнага індзейскага штата Секвоя. Прапанаваная назва давалася ў гонар правадыра Секвоі, стваральніка пісьма народа чэрокі. Удзельнікі канвента распрацавалі асновы Канстытуцыі будучага штата і прынцыпы фарміравання яго ўрада. 7 лістапада 1905 г. выбаршчыкі індзейскіх тэрыторый Аклахомы ўхвалілі Канстытуцыю штата Секвоя.

Прапанова канвента не знайшла падтрымкі сярод чальцоў Рэспубліканскай партыі ЗША. Яны ў той час складалі большасць у Кангрэсе. Для задавальнення інтарэсаў правадыроў індзейскіх плямён Прэзідэнт Тэадор Рузвельт прапанаваў індзейскім тэрыторыям заключыць саюз са штатам Аклахома, які будзе рэгуляваць іх адносіны. У выніку 16 чэрвеня 1906 г. было абвешчана аб стварэнні штата Аклахома. Да лістапада 1907 г. прадстаўнікі плямён і штата заключылі саюзныя дагаворы, што давалі права індзейцам на ўнутраную аўтаномію. 16 лістапада 1907 г. Аклахома стала сорак шостым штатам ЗША. 

Прапанаваная Канстытуцыя штата Секвоя аказала значнае ўздзеянне на фарміраванне заканадаўства Аклахомы.

Спасылкі
--------

* Chronicles of OklahomaАрхівавана 24 лютага 2012.
* SEQUOYAH CONVENTION
* Amos Mazwell, THE SEQUOYAH CONVENTION Архівавана 23 мая 2011.
**Рэйхсляйтар** (ням.: Reichsleiter; Імперскі кіраўнік) — вышэйшы партыйны функцыянер, які кіраваў адной з галоўных сфер дзейнасці НСДАП.

Як правіла, рэйхсляйтар узначальваў адно з галоўных упраўленняў нацысцкай партыі ў сістэме Імперскага кіраўніцтва НСДАП («Рэйхсляйтунгэ»). Ранг **рэйхсляйтара** прысвойваўся асабіста Адольфам Гітлерам і не быў непасрэдны ўвязаны з той партыйнай пасадай, якую займаў функцыянер. Гэта быў свайго роду тытул, які пазначаў прыналежнасць яго носьбіта да вышэйшай эліты нацысцкай партыі.

Усяго да краху Германіі ў 1945 годзе ён быў прысвоены 25 партыйным кіраўнікам, у большасці выпадкаў — пасля прыходу нацыстаў да ўлады. Пяцёра з іх падчас вайны былі пазбаўлены гэтага тытула (Бальдур фон Шырах, Рудольф Гес, Вільгельм Грым, Ганс Франк, Рыхард Вальтэр Дарэ); трое загінулі (Эрнст Ром, Адольф Хюнляйн і Віктар Лютцэ).

Літаратура
----------

* *Залесский К.* НСДАП. Власть в Третьем рейхе. — М.: ООО "Издательство «Яуза», ООО "Издательство «Эксмо», 2005. — С. 458. — 672 с. — ISBN 5-699-09780-5.

Спасылкі
--------

* Рэйхсляйтары ў Трэцім рэйху
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гейтс.

**Гарацыа Гейтс** (англ.: Horatio Gates; 1728, Молдан, Эсэкс, Англія — 10 красавіка 1806, Нью-Ёрк) — амерыканскі военачальнік, удзельнік Вайны за незалежнасць у Паўночнай Амерыцы.

Біяграфія
---------

Служыў у брытанскай арміі, удзельнічаў у Вайне з французамі і індзейцамі.

У 1772 годзе перабраўся ў Вірджынію, падтрымліваў барацьбу каланістаў за свае правы. У 1775 годзе ўзначаліў адміністрацыйна-страявую службу Кантынентальнай арміі (1775), затым змяніў генерала Філіпа Скайлера на пасадзе камандуючага Паўночнай арміяй у Нью-Ёрку (1777). Пры дапамозе Бенедыкта Арналда дамогся капітуляцыі брытанскіх сіл пад камандаваннем Джона Бургайна ў бітве пры Саратозе (1777).

Гейтс браў удзел у змове Томаса Конвея з мэтай зняць Джорджа Вашынгтона з пасады камандуючага Кантынентальнай арміяй. Новым камандуючым змоўшчыкі хацелі зрабіць Гейтса. Пасля правалу змовы вярнуўся да сваіх войскаў у Нью-Ёрку.

У 1780 годзе ўзначаліў Паўднёвую армію, спрабаваў процідзейнічаць Чарльзу Корнуалісу ў паўднёвых штатах, але быў разбіты ў бітве пад Камдэнам (Паўднёвая Караліна) і адхілены ад камандавання. Прычыны паражэння расследавала спецыяльная камісія, якая не прад'явіла ніякага абвінавачвання Гейтсу.

Пасля заканчэння вайны жыў на плантацыі ў Вірджыніі, у 1790 годзе вызваліў сваіх рабоў і пасяліўся ў Нью-Ёрку.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гарацыа Гейтс
Rheinische Zeitung
**«Рэйнская газета»** (поўная назва «Rheinische Zeitung für Politik, Handel und Gewerbe» — «Рэйнская газета па пытаннях палітыкі, гандлю і рамяства») — штодзённая нямецкая газета ліберальнага кірунку, якая выдавалася 1 студзеня 1842 — 31 сакавіка 1843 гг. у г. Кёльн. З красавіка 1842 г. супрацоўнікам, а ў кастрычніку 1842 — 17 сакавіка 1843 гг. галоўным рэдактарам газеты быў К.Маркс. Друкавала матэрыялы апазіцыйнага зместу ў адносінах да ўрада Прусіі, у тым ліку артыкулы Маркса і Ф.Энгельс. Закрыта прускімі ўладамі.

Літаратура
----------

* «Рэйнская газета» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і іншыя. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — С. 566.
**Се́йшы** (фр.: Seiche) — стаячыя хвалі, якія ўзнікаюць у замкнёных або часткова замкнёных вадаёмах.

Сейшы з’яўляюцца вынікам рэзанансных з’яў у вадаёме пры інтэрферэнцыі хваль, адлюстраваных ад межаў вадаёма. Прычынай ўзнікнення сейшаў з’яўляецца ўздзеянне знешніх сіл — змена атмасфернага ціску, вецер, сейсмічныя з’явы. Сейшы характарызуюцца вялікім перыядам (ад некалькіх хвілін да дзясяткаў гадзін) і вялікай амплітудай (ад адзінак міліметраў да некалькіх метраў).

Тэрмін уведзены ў 1890 годзе швейцарскім прыродазнаўцаў Франсуа-Альфонсам Фарэлем, які ажыццявіў першае навуковае назіранне дадзенай з’явы на Жэнеўскім возеры ў Швейцарыі. Амплітуда сейшаў на гэтым возеры дасягае 2 м з перыядам больш за 1 гадзіну; у Алжырскай бухце рэгістраваліся сейшы з амплітудай да 1 м і перыядам крыху больш за 1 хвіліну.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Сейшы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 299. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4318786-9 · Microsoft: 156461218 |
Цыркуль з рэйсфедарам для пабудовы акружнасцяў малога дыяметра
**Рэйсфедар** (ням.: Reißfeder) — чарцёжны інструмент для правядзення ліній на паперы тушшу ці фарбай.

Разнавіднасці рэйсфедараў
-------------------------

* Металічны рэйсфедар з рэгуліровачнай гайкай
* Шкляны рэйсфедар са шкляных трубак з пішучай часткай розных дыяметраў
* Рапідографы

Выкарыстанне пры чарчэнні
-------------------------

Рэйсфедарам можна працаваць ад рукі (пераважна пры мастацка-афарміцельскіх працах), а таксама з дапамогай спецыяльнай лінейкі (якая мае выступ, які прадухіляе падцяканне тушы пад лінейку), цыркуля, лякала. Шырыня лініі рэгулюецца завароткам невялікай гайкі з насяканнем.

Выкарыстанне для каліграфіі
---------------------------

Рэйсфедар акрамя чарчэння выкарыстоўваецца таксама для каліграфіі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781074668 |
Кандамат перад уваходам у секс-кінатэатр у Дуйсбургу
**Секс-кінатэатр**, таксама **порна-кінатэатр** — кінатэатр, які паказвае пераважна эратычныя і парнаграфічныя фільмы. Са з'яўленнем у 1980-х гадах відэатэк і ў 1990-х гадах DVD і парнаграфічных сайтаў секс-кінатэатры страцілі сваё першапачатковае значэнне і сёння выкарыстоўваюцца галоўным чынам для круізінгу (пошуку сексуальных партнёраў). Некаторыя секс-кінатэатры забяспечаны персанальнымі кабінкамі, у якіх можна адасабляцца для прагляду фільма, займаючыся пры гэтым мастурбацыяй ці сексам з партнёрам, часам праз адтуліны ў сценках кабінкі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Секс-кінатэатр
* Tote Hose in den Berner Sexkinos (ням.)
* Täter gesucht: 17-Jährige in Sex-Kino vergewaltigt (ням.)
* Urteil: Sex-Kabinen sind kein Kino (ням.)
* EuGH-Urteil: Ein Sexkino ist keine Kultureinrichtung (ням.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шляймовіч.
**Макс Моўшавіч Шляймовіч** (14 кастрычніка 1941, г. Пенза) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Бацькі паходзілі з Мінска. Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны маці ўдалося эвакуіравацца ў Пензу, дзе 14 кастрычніка 1941 года і нарадзіўся Макс. Бацька прайшоў усю вайну, а пасля яе заканчэння некаторы час служыў у Германіі, куды да яго пераехала жонка з сынам. У 1947 годзе бацьку дэмабілізавалі, сям’я вярнуліся ў Мінск. Маці ўдалося атрымаць пакой у кватэры на вуліцы Даўгабродскай каля вайсковых могілак.

Скончыў Сярэднюю школу № 4. Пасля пайшоў вучыцца на будаўніка ў Мінскі будаўнічы тэхнікум, дзе пасябраваў з сынам знакамітага беларускага архітэктара Авеля Пінхусавіча Брэгмана, пад уплыў яго ён трапіў.

Пасля заканчэння тэхнікума працаваў у 1960—1961 гадах тэхнікам-архітэктарам ў Мінгарпраекце. Тры гады служыў у Савецкай Арміі ў Маскве, дзе яму дазволілі наведваць падрыхтоўчыя курсы пры Маскоўскім архітэктурным інстытуце.

Дэмабілізаваны ў 1964 годзе, вярнуўся ў Мінск, дзе паступіў ў БПІ, які скончыў у 1969 годзе. У 1969—1971 старшы архітэктар Віцебскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект», 1971—1981 галоўны архітэктар Наваполацка (адначасова у 1981—1988 гадах кіраўнік майстэрні БелНДІПгорадабудаўніцтва). У 1987—1988 гг. на базе архітэктурнай майстэрні і падраздзялення «Віцебскграмадзянпраект» у Полацку быў створаны Наваполацкі філіял. Працаваў да 2003 года галоўным архітэктарам філіяла. З 2004 года выкладчык кафедры «Архітэктура» Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Член КПСС з 1964 года.

Творачасць
----------

Асноўныя работы ў Наваполацку: удзельнік рэалізацыі генеральнага плана горада (1969), праекта дэталёвай планіроўкі, праектаў забудовы мікрараёнаў 4, 5, 6, 7, 8, 9, шэрага жылых і адміністрацыйных будынкаў (Дзяржаўная прэмія БССР 1984). Удзельнічаў у распрацоўцы мікрараёнаў 1 (1988—1989) і 2 (1998) жылога раёна «Аэрапорт» у Полацку, праекта школы № 18.

Сям’я
-----

Мае дачку (нар. 1969).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  М. М. Шлеймович: «Архитектор — это художник, инженер и ученый!» Архівавана 5 снежня 2020.
2. 1 2 3  Шляймовіч Макс Моўшавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
3. ↑  Шлеймович Макс Мовшевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Шляймовіч Макс Моўшавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Шлеймович Макс Мовшевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Спасылкі
--------

* М. М. Шлеймович: «Архитектор — это художник, инженер и ученый!» Архівавана 5 снежня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2902744 |
**Іраёль** (руск.: Ираёль, комі: Йираёль) — пасёлак у Саснагорскім раёне Рэспублікі Комі (Расія). Уваходзіць у склад гарадскога паселішча Саснагорск. У пасёлку знаходзіцца аднайменная чыгуначная станцыя на лініі «Котлас — Варкута».

У 1958 годзе Іраёль атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. З 1992 года — зноў сельскі населены пункт. Да 11 мая 2012 года Іраёль быў цэнтрам сельскага паселішча Іраёль.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). — карта Рэспублікі Комі
**Анатоль Іванавіч Рацько** (10 верасня 1950, в. Доўгае, Салігорскі раён, Мінская вобласць — 20 лістапада 2011) — беларускі хімік. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000), доктар хімічных навук (1993).

Біяграфія
---------

Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1972).

У 1975—1993 гадах — малодшы, старшы, вядучы навуковы супрацоўнік, з 1993 года — загадчык лабараторыі Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Узнагароды
----------

Прэмія НАН Беларусі і Сібірскага аддзялення РАН імя акадэміка В. А. Капцюга (2005).

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы ў галіне калоіднай хіміі, вывучэння сарбентаў і сарбцыйных працэсаў. Распрацаваў калоідна-хімічныя асновы сінтэзу саасаджаных адсарбентаў, якія валодаюць развітой кіпрай структурай і высокай тэрмічнай стабільнасцю. Прапанаваў метады фарміравання кіпрай структуры цвёрдых целаў у прысутнасці арганічных і неарганічных мадыфікатараў. Развіў ўяўленні аб механізме структураўтварэння паўсінтэтычных адсарбентаў са слаіста-столбчатой структурай і ажыццявіў накіраванае мадыфікаванне слаістай алюмасілікаты полігідраксакомплексамі металаў і іх сумесямі, даследаваў уплыў прыроды і колькасці гідраксакомплексаў, тэмпературы гартавання на адсарбцыйна-структурныя, фізіка-хімічныя і каталітычныя ўласцівасці сінтэзаваных матэрыялаў. Выяўленыя заканамернасці фарміравання кіпрай структуры цвёрдых целаў у прысутнасці мадыфікатараў арганічнай і неарганічнай прыроды дазволілі выкарыстоўваць на практыцы склады для вырабу паўправадніковых і термакаталітычных газаадчувальных сэнсараў ў прыборах індыкацыі і вымярэння канцэнтрацыі розных газаў, адсарбенты для ачысткі вадкіх харчовых прадуктаў і вады ад радыёнуклідаў, цяжкіх металаў і інш.

Аўтар больш за 220 навуковых прац, у тым ліку манаграфіі, 53 вынаходстваў.

### Бібліяграфія

* Синтез и свойства адсорбентов и катализаторов на основе слоисто-столбчатых монтмориллонитов // Синтез, структура и свойства неорганических веществ и коллоидных систем. Мн. 2000.
* Sorption and Gas Sensitive Properties of In2O3 Based Ceramics Doped with Ga2O3 // Journal of European Ceramic Society. 1998. Vol.18.
* Влияние термической дегидратации байерита на процесс формирования пористого композита Аl/Al2O3 // Доклады НАН Беларуси. 2003. Т.47, № 4.
* Пористые композиты на основе оксид-алюминиевых керметов (синтез и свойства). Новосибирск: Изд-во СО РАН, 2004 (в соавт.).

Адсорбенты: получение, структура, свойства. Мн.: Беларуская навука, 2009 (совм. с В. С. Комаровым).

Зноскі
------

1. ↑  РАЦЬКО Анатоль Іванавіч

Спасылкі
--------

* Анатоль Іванавіч Рацько ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фрыдман.
**Анатоль Іосіфавіч Фрыдман** (17 мая 1945, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі будаўнічы тэхнікум у 1964 годзе, Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. У 1969—1993 гадах — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў, начальнік аддзела маналітнага домабудавання ў Белдзяржпраекце. У 1992—1997 гг. кіраўнік персанальнай творчай майстэрні, саўладальнік будаўнічай кампаніі «СП Тамбаз» у Мінску. З 1997 г. працуе ў Чыкага (ЗША), уладальнік архітэктурна-будаўнічай кампаніі «Absolute construction, inc» .

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года.

Творчасць
---------

Дом прафесійных саюзаў з вуліцы Мельнікайтэ
Асноўныя працы: комплекс будынкаў ГПТВ-70 па праспекце Міру ў Магілёве (1976), гасцініца ў Пінску (1980); у аўтарскім калектыве: навучальны і спартыўны карпусы Беларускага тэхналагічнага інстытута (1973), рэканструкцыя інтэр’ераў Белдзяржфілармоніі (1978), Дом саюзаў Белсаўпрафа (1981), рэстаран у кемпінгу «Мінскі» (1981), 12-павярховы жылы дом Беларускага тэхналагічнага інстытута (1987), будынак ГПТВ-55 (1988) у Мінску, прафілакторый АН БССР у раёне г.п. Ракава (1976), дзіцячая паліклініка ў Магілёве (1979), 21-павярховыя жылыя дамы з маналітнага бетону ў раёне Уручча-2 у Мінску (1991), жылыя дамы з маналітнага бетону ў г. Кіравакан (Арменія; 1990), жылыя дамы ў горадзе Хайленд-Парк (ЗША).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1986) за распрацоўку жылых будынкаў у канструкцыях з маналітнага жалезабетону, дыпломам II ступені ВДНГ БССР (1985) за распрацоўку аб’ёмна-прасторавых архітэктурных рашэнняў жылых і грамадзянскіх будынкаў.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Фридман Анатолий Иосифович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Фридман Анатолий Иосифович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Лёзненскі лясгас** — дзяржаўная лесагаспадарчая ўстанова на тэрыторыі Лёзненскага раёна, заснаваная ў 1984 годзе. Мяжуе з Аршанскім і Віцебскім лясгасамі, на ўсходзе лясгаса праходзіць дзяржаўная граніца з Расіяй. Адміністрацыйны цэнтр знаходзіцца ў г.п. Лёзна. У структуры прадпрыемства 7 лясніцтваў, дрэваапрацоўчы цэх, лесагадавальнік плошчай 22 га са штогадовай гадоўляй 2 млн шт. сеянцаў (хвоя, елка, дуб, ясень, клён і інш.), лесапаляўнічая гаспадарка, паляўнічая база на 8 койка-месцаў, домік паляўнічага на 5 месцаў. Агульная плошча складае 68 950 га, у т.л. пакрытая лесам 61 568 га, сярэдні ўзрост насаджэнняў 51 год. Вырабляе (2010): дзелавую драўніну, балансы бярозавыя, яловыя, хваёвыя і асінавыя, тэхналагічную сыравіну мяккалісцевых парод і інш. лесаматэрыялы, піламатэрыялы апрацаваныя (дошка, брус, брусок, пілаваныя нарыхтоўкі) і неапрацаваныя (піловачнік, балансы, фанерны краж і інш.); прадукцыя пабочнага лесакарыстання — бярозавік, мёд, ягады, венікі. На тэрыторыі лясгаса знаходзіцца Бабінавіцкі ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння, батанічны заказнік мясцовага значэння Бор. Экспартуе прадукцыю ў Літву, Латвію, Расію, Польшчу.

Літаратура
----------

* Лиозненский лесхоз // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.) / Т. В. Белова (гл. ред.). — Мн.: БелЭн, 2011. — Т. 2. Витебская область. В 2 кн. Книга 2. Кривоблоцкий — Яцкевич. — 636 с. — 2 500 экз. — ISBN 978-985-11-0562-1.
* Охотничьи хозяйства Витебщины. ― Витебск, 2013

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт


| Лясгасы Віцебскай вобласці |
| --- |
| 
* Аршанскі лясгас
* Багушэўскі лясгас
* Бешанковіцкі лясгас
* Бягомльскі лясгас
* Верхнядзвінскі лясгас
* Віцебскі лясгас
* Гарадоцкі лясгас
* Глыбоцкі лясгас
* Дзісенскі лясгас
* Дрэтунскі лясгас
* Лепельскі лясгас
* Лёзненскі лясгас
* Пастаўскі лясгас
* Полацкі лясгас
* Расонскі лясгас
* Суражскі лясгас
* Талачынскі лясгас
* Ушацкі лясгас
* Шумілінскі лясгас

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar6202565 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кайрыс.
**Сцяпонас Кайрыс** (літ.: Steponas Kairys; 3 студзеня 1879 — 16 снежня 1964, Бруклін) — літоўскі інжынер, палітык-сацыял-дэмакрат, дэпутат Думы ІІ склікання Расійскай імперыі, адзін з падпісантаў акту аб незалежнасці Літвы ад 1918 года, віцэ-спікер Сейма Літоўскай Рэспублікі. Муж беларускай паэтэсы А.Пашкевіч.

Біяграфія
---------

Скончыў Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут, пазней працаваў на чыгунках у раёне Самары і Курска. Пасля вяртання ў Літву ў 1912 годзе працаваў над вадаправодамі і гарадской каналізацыяй ў Вільні. З 1923 года вучыўся ў Каўнаскім універсітэце Вітаўта Вялікага — у 1940 годзе атрымаў ступень доктара інжынерыі.

З маладых гадоў займаўся палітыкай: у 1900 годзе ўступіў у Сацыял-дэмакратычную партыю Літвы, быў абраны ў склад яе цэнтральнага камітэта. У 1905 годзе прыняў удзел у абмеркаваннях віленскага сейма як член яго прэзідыума.

16 лютага 1918 разам з дзевятнаццаццю іншымі членамі савета падпісаў акт аб незалежнасці Літвы.

У 1920 годзе абраны ў Сейм Літвы, пазней быў дэпутатам соймаў I, II і III кадэнцыі (1922—1923, 1923—1926, 1926—1927). Пасля ваеннага перавароту 17 снежня 1926 года знаходзіўся ў апазіцыі супраць рэжыму Смятоны.

У 1943 годзе стаў правадыром Вярхоўнага камітэта вызвалення Літвы (Vyriausiasis Lietuvos išlaisvinimo komitetas, VLIK). У 1945 годзе эміграваў спачатку ў Германіі, затым у ЗША.

Пасля атрымання Літвой незалежнасці ў 1991 годзе перапахаваны на Пятрашунскіх могілках у Каўнасе.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяпонас Кайрыс

| Падпісанты Акта аб незалежнасці Літвы (16 лютага 1918 года) |
| --- |
|  | 
* Казімерас Сцяпонас Шаўліс
* Ёнас Басанавічус
* Салямонас Банайціс
* Данатас Малінаўскас
* Мікалас Біржышка
* Антанас Смятона
* Казімерас Бізаўскас
* Пранас Давідайціс
* Сцяпонас Кайрыс
* Пятрас Клімас
* Владас Міранас
* Станіслаў Нарутовіч
* Альфонсас Пятруліс
* Ёнас Смільгявічус
* Юсцінас Стаўгайціс
* Аляксандрас Стульгінскіс
* Юргіс Шаўліс
* Ёкубас Шэрнас
* Ёнас Вайлакайціс
* Ёнас Віляйшыс

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 124069185 · ISNI: 0000 0001 0969 4270 · LCCN: no91008241 · NDL: 01216077 · NLP: A16137176 · NUKAT: n2005070173 · VIAF: 48789167 |

 |