recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Грэта Селеста Гервіг** (англ.: Greta Celeste Gerwig; нар. 4 жніўня 1983) — амерыканская актрыса, сцэнарыст і рэжысёр, якая дабілася найбольшай вядомасці дзякуючы фільмам жанру мамблкор. Намінантка на прэміі «Оскар» і «Залаты глобус».

У 2011 годзе Гервіг дэбютавала ў камедыі «Больш чым секс», якая стала яе першай работай у незалежным кінематографе. Таго ж года знялася ў фільме «Артур. Ідэальны мільянер», рымейку аднайменнага фільма 1981 года. У 2012 годзе з’явілася ў няўдалым пілоце *The Corrections* для HBO, а таксама ў фільме Вудзі Алена «Рымскія прыгоды». Найбольш паспяховым праектам у кар’еры Гервіг стаў фільм «Мілая Фрэнсіс», за ролю ў якім яна здабыла пахвалу ад крытыкаў і намінацыю на прэмію «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — камедыя або мюзікл. У 2014 годзе ўвайшла ў склад журы 64-га Берлінскага кінафестывалю.

У 2017 годзе яе поўнаметражны самастойны рэжысёрскі дэбют «Лэдзі Бёрд» з Сіршай Ронан у галоўнай ролі ўсталяваў рэкорд на сайце Rotten Tomatoes. Падлеткавая драма аб сталенні гераіні ў Сакрамента не атрымала ніводнай адмоўнай рэцэнзіі ані ад крытыкаў, ані ад гледачоў. Гэты фільм прынёс Гервіг намінацыі на прэміі «Залаты глобус» і BAFTA за найлепшы сцэнарый. Таксама за гэты фільм яе наамінавалі на дзве прэміі «Оскар» у катэгорыях «Лепшая рэжысёрская праца» і «Найлепшы арыгінальны сцэнарый». Стала пятай жанчынай, намінаванай на «Оскар» за рэжысуру.

У чэрвені 2018 года стала вядома, што Гервіг будзе рэжысёрам новай экранізацыі рамана Луізы Мэй Олкат «Маленькія жанчыны», сцэнарый да якога яна напісала раней. Фільм выйшаў на экраны ў снежні 2019 года і атрымаў прызнанне крытыкаў. На 92-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» фільм атрымаў шэсць намінацый, у тым ліку ў катэгорыі «Найлепшы адаптаваны сцэнарый», але перамагла толькі ў намінацыі за «Найлепшы дызайн касцюмаў».

Гервіг выканала адну з галоўных роляў разам з Адамам Драйверам у фільме Ноа Баўмбаха «Белы шум», знятым па аднайменным рамане Дона Дэліла. Фільм адкрыў 79-ы Венецыянскі кінафестываль і 60-ы Нью-Ёркскі кінафестываль. Гервіг таксама з’яўляецца суаўтаркай сцэнарыя і рэжысёрам фільма Warner Bros. «Барбі» з Марго Робі ў галоўнай ролі, здымкі якога скончыліся ў 2022 годзе, а прэм’ера чакаецца 21 ліпеня 2023 года. У фільме таксама здымаюцца Раян Гослінг (у ролі Кена), Уіл Ферэл, Эма Макі і Майкл Сера.

Зноскі
------

1. ↑  Greta Gerwig // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 10068527 · BNC: a11429185 · BNE: XX5060502 · BNF: 16675671v · CONOR: 207422819 · GND: 144023903 · ISNI: 0000 0001 1883 9005 · LCCN: n2008084731 · NKC: xx0210751 · NLP: A27812182 · NTA: 355189550 · NUKAT: n2014148555 · SUDOC: 15277016X · VIAF: 169433365 |

 |
**Элісенда дэ Манкада-і-Луна** (ісп.: Elisenda de Moncada y Luna) (1292, Манкада, Каталонія — 1364, Барселона, Каталонія) — дачка барона дэ Манкада і дэ Атона Педра II дэ Манкада з дому Манкада; у замужжы — каралева Арагона, Валенсіі, Сардзініі і Корсікі.

Біяграфія
---------

Элісенда дэ Манкада нарадзілася ў 1292 годзе ў Манкадзе, у Каталоніі. Яна была дачкой Педра II, барона дэ Манкада і дэ Атона і Элісенды дэ Пінас.

25 снежня 1322 года ў Тарагоне яна была выдадзена замуж за Хаймэ II, караля Арагона, Валенсіі, Сардзініі і Корсікі, графа Барселоны і іншых земляў Каталоніі. Гэта быў чацвёрты і апошні шлюб караля, за тры гады да вяселля заўдавелага ў трэці раз. Хаймэ II спадзяваўся праз гэты саюз умацаваць адносіны паміж тронам Арагона і малодшай галіной уплывовага феадальнага роды Манкада, які меў шматлікія ўладанні ў Каталоніі і на Сіцыліі.

У 1326 годзе каралева Элісенда дэ Манкада заснавала жаночы манастыр у Педральбесе, прыгарадзе Барселоны, даручыўшы яго клопатам манашак з ордэны кларысінак. У наступным годзе яна заўдавела і пасялілася ў доме каля заснаванага ёю манастыра. Тут каралева пражыла трыццаць сем гадоў. Элісенда дэ Манкада памерла ў 1364 годзе і была пахавана ў манастыры Педральбес.

Шлюб Элісенды дэ Манкада і Хаймэ II Арагонскага быў бяздзетным.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Elisenda de Moncada **(нявызн.)**.  Fmg.ac.  (англ.)
* *Inma Álvarez.*. Las clarisas de Petras Albas, en el corazón de Barcelona **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Alfayomega.es. Архівавана з першакрыніцы 17 лютага 2012.  (ісп.)
**АЭЗ «Інаполіс»** — асаблівая эканамічная зона тэхніка-ўкараняльнага тыпу на тэрыторыі аднайменнага горада ў Рэспубліцы Татарстан. Была створана пастановай Урада Расіі 1 лістапада 2012 года дзеля прыцягнення інвестыцый і развіцця IT-тэхналогій у рэгіёне. АЭЗ прадастаўляе рэзідэнтам і партнёрам права на падатковыя і мытныя льготы, страхавыя ўзносы і шэраг іншых прэферэнцый.

Агульная тэрыторыя пляцовак АЭЗ — 311 га, яны размешчаны ў Верхнеўслонскім і Лаішаўскім муніцыпальных раёнах Татарстана. На 2020 год 109 кампаній маюць статус рэзідэнта АЭЗ «Інаполіс», 26 з’яўляюцца партнёрамі, 50 атрымалі статус стартапа. Кампаніі, якія працуюць у АЭЗ «Інаполіс», стварылі 3,8 тыс.працоўных месцаў і інвеставалі каля 27 млрд рублёў.

Заўвагі
-------

1. ↑   Юсупов, Сагдиева, 2015, с. 82—86.
2. ↑   Технологический тип ОЭЗ. Россия. Особые Экономические Зоны. Дата обращения: 30 октября 2020. Архивировано 28 января 2019 года.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тамашэвіч.
**Іван Мікалаевіч Тамашэ́віч** (нар. 4 сакавіка 1949, в. Мерч, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спявак (барытон), баяніст, педагог. Народны артыст Беларусі (2000). Лаўрэат Рэспубліканскага (1989), Усесаюзнага і Міжнароднага конкурсаў (абодва 1990) выканаўцаў камернай музыкі.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1979 годзе Мінскі педагагічны інстытут. З 1969 года працаваў ва ўстановах культуры Шклова і Бабруйска, з 1979 года выкладчык Наваполацкага музычнага і Полацкага педагагічнага вучылішчаў. З 1988 года арганізатар і мастацкі кіраўнік канцэртнага аб'яднання пры Беларускім таварыстве інвалідаў па зроку, з 2001 года саліст Белдзяржфілармоніі. Адначасова з 1992 выкладчык Мінскага музычнага вучылішча, з 1970 года саліст сімфанічнага аркестра і камерна-інструментальнага ансамбля Белтэлерадыёкампаніі, з 1992 года — аркестра духавых інструментаў «Няміга», з 1993 — Дзяржаўнага аркестра сімфанічнай і эстраднай музыкі Беларусі пад кіраўніцтвам М. Фінберга.

Творчасць
---------

У рэпертуары песні замежных і беларускіх кампазітараў (некаторыя выконваў упершыню), рамансы, арыі з опер. Сярод канцэртных праграм: «О калі б мог выказаць у гуку» (1990), «Я не шкадую сэрца добрым людзям» (1995), «Раманс забыты, але цудоўны», «І адкрыліся вочы ў душы» (абодва 1996), «Жамчужны россып мелодый кахання» (1997), «Зямны паклон вялікім юбілярам» (1998—1999, прысвечаны А. Пушкіну і П. Чайкоўскаму), «Букет прэм'ер ад юбіляра» (2000), «О раманс, ты любоў мая вечная» (2001).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чорная.

**Наталля Віктараўна Чорная** (нар. 24 верасня 1959, Калінінград, Расія) — беларуская спецыялістка ў галіне тэхналогіі і абсталявання хімічнай перапрацоўкі біямасы дрэва, хіміі драўніны. Доктар тэхнічных навук (2007), прафесар (2010).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Хімічная тэхналогія цэлюлозна-папяровай вытворчасці», 1981; аспірантура, 1984), Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт (дактарантура, 2007).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1982, факультэт тэхналогіі арганічных рэчываў, кафедра хімічнай перапрацоўкі драўніны, прафесар, з 2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: энерга-, рэсурсазберажэнне і імпартазамяшчальныя тэхналогіі клееных відаў паперы і кардону з выкарыстаннем у іх кампазіцыі нейтральных і высокасмаляных гідрадысперсій, мадыфікаванай каніфолі і функцыянальных дабавак; удасканаленне тэарэтычных асноў калоідна-хімічных узаемадзеянняў кампанентаў папяровай масы, яе праклейка і напаўненне на аснове гетэраадагуляцыі; экалагічна бяспечныя тэхналогіі неабеленай і беленай цэлюлозы.

Узнагароды
----------

Граматы канцэрна «Беллеспаперпрам» (2005), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2006), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2005).

Бібліяграфія
------------

* Проклейка бумаги и картона гидродисперсиями модифицированной канифоли в режиме гетероадагуляции пептизированных частиц : диссертация … доктора технических наук : 05.21.03 : защищена 06.06.2007 : утверждена 28.11.2007 / Черная Наталья Викторовна. — Минск, 2007.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Чорная Наталля Віктараўна // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 88.
**Наталля Барбу** (нар. 22 жніўня 1979, Бэлць, Малдаўская ССР) — малдаўская спявачка, пераможац нацыянальнага конкурсу «Moldstar», прызёр міжнародных фэстаў «Mamaia», «Славянскі кірмаш», «Новая хваля» і «Maluri de Prut».

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў горадзе Бельцы на поўначы Малдовы. У 1986 годзе сям'я пераехала ў горад Рыбніцу. Наталля вучылася ў школе з малдаўскай мовай навучання, займалася ў музычнай школе па класе скрыпкі. З 12 гадоў гуляла на вяселлях.

Пасля сканчэння школы Наталля працягнула навучанне ў Кішынёўскай музычнай вучэльні ім. Стэфана Нягі, дзе выступала ў складзе фальклорнага аркестра — спачатку як скрыпачка, а потым як вакалістка. У гэты ж час яна спрабавала свае сілы ў джазе і поп-музыцы.

У 1998 годзе Наталля скончыла музычнае вучылішча і стала выступаць у якасці скрыпачкі ў фальклорным ансамблі «Мугурэл». У гэтым жа годзе ў якасці спявачкі яна бярэ ўдзел у трох музычных фестывалях і ўсюды заваёўвае прызавыя месцы: першая прэмія Фестываля эстраднай музыкі ім. Міхаэлы Рунчану (Festivalul de Muzică Uşoară «Mihaela Runceanu»), прыз Нацыянальнага конкурсу эстраднай музыкі «Малур дэ Пруць» (Concursului National de Muzică Uşoară «Maluri de Prut»), гран-пры Фестываля эстраднай музыкі «Мамая» (Festivalul de Muzică Uşoară «Mamaia») у Румыніі.

У 1999 годзе Наталля брала ўдзел у Конкурсе маладых выканаўцаў эстраднай песні «Віцебск» у рамках Міжнароднага фэсту мастацтваў «Славянскі кірмаш у Віцебску» (Беларусь), дзе была ўзнагароджана адмысловым дыпломам Міжнароднай федэрацыі фэставых арганізацый (FIDOF). Уладальнікі такога дыплома маюць права ўдзелу ў фестывалях-членах FIDOF (прыкладам, у фестывалі ў Сан-Рэма) без праходжання адборачнага этапу.

У 2000 годзе Наталля ненадоўга стае ўдзельніцай кішынёўскай поп-рок-групы «Міленіум», аднак неўзабаве вырашае вярнуцца да сольнай кар'еры. У гэтым жа годзе яна паступіла ў кішынёўскую Дзяржаўную кансерваторыю ім. Гаўрыіла Музічэску, аднак скончыць яе Наталлі не атрымалася з-за частых гастроляў і выступаў на канцэртах і конкурсах.

У 2011 годзе выйшла замуж за румынскага мільянера — Адрыяна Сота. 25 снежня 2011 года нарадзіла сына, якога назвалі Віктарам.

Еўрабачанне — 2007
------------------

У маі 2007 года Наталля Барбу з песняй «Fight» на англійскай мове прадстаўляла Малдову на конкурсе песні «Еўрабачанне-2007», які прайшоў у сталіцы Фінляндыі горадзе Хельсінкі (Малдова брала ўдзел у конкурсе «Еўрабачанне» ў трэці раз). Наталля Барбу заняла 10 месца 
з 109 ачкамі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Наталля Барбу
* nataliabarbu.com (рум.) (англ.)
* Биография Натальи Барбу Архівавана 3 сакавіка 2007. (руск.) (англ.)
* Наталья Барбу на music.md Архівавана 28 кастрычніка 2007. (рум.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яснагародская.
**Наталля Віктараўна Яснагародская** (29 верасня 1938, Ташкент) — беларускі і ўзбекскі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Ташкенцкі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працавала ў Ташкенце, з 1971 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Рэспубліканская станцыя пералівання крыві ў пас. Навінкі
Асноўныя працы: рэспубліканская музычная школа імя Успенскага (1965), інтэрнат для слухачоў партшколы (1968), Палац спорту (1970, у аўтарскім калектыве) у Ташкенце, рэспубліканская станцыя пералівання крыві па Даўгінаўскім тракце, 160 у пас. Навінкі (1981), паліклініка ветэранаў партыі і працы (1983) у Мінску.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Яўгенам Яснагародскім.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ясногородская Наталья Викторовна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Мост цераз Сож** — мост цераз раку Сож у Гомелі. Злучае цэнтр горада (правы бераг) з Навабеліцкім раёнам (левы). Па мосце праходзіць вуліца Фрунзэ.

Праект моста распрацаваны ў 1950 годзе Мінскім філіялам Саюздарпраекта. Будаўніцтва ажыццяўляў МСР-1 Глаўдарбуда СССР, скончыўшы яго ў 1953 годзе. Мост мае 4 пралёты, яго даўжыня складае 341 м, шырыня — 10,7 м. Цэнтральная частка моста перакрыта трохпралётнай неразразной фермай пераменнай вышыні з яздой паверсе па схеме 63+105+63 м.

У 2009 годзе побач уведзены ў эксплуатацыю новы мост, што дало магчымасць правесці рэканструкцыю старога, якая была завершана ў 2011 годзе. На ўрачыстай цырымоніі акрыцця моста прысутнічалі памочнік прэзідэнта па Гомельскай вобласці Ігар Пракапенка, генеральны дырэктар «Белаўтадара» Анатоль Лыцін, старшыня КДК Рэспублікі Беларусь Аляксандр Якабсон, старшыня Гомельскага аблвыканкама Уладзімір Дворнік і старшыня Гомельскага гарвыканкама Віктар Піліпец.

Зноскі
------

1. 1 2  Металлические мосты Беларуси // Архитектура и строительство. 2005
2. ↑  Мосты // Гомель. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1991. — 528 с. ISBN 5-85700-054-8
3. ↑  Автомобильный мост через реку Сож открылся в Гомеле после реконструкции(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Мосты // Гомель. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1991. — 528 с. ISBN 5-85700-054-8

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**«Бліч»** (яп.: ブリーチ, англ.: Bleach) — манга, і анімэ, напісана і праілюстравана Кубо Тайто.

Сюжэт
-----

Гісторыя сочыць за жыццём Ічыга Курасакі, 15-гадовага старшакласніка, які валодае звышнатуральнай здольнасцю бачыць духі. Аднойчы шынігамі (бог смерці ў японскай міфалогіі) па мянушцы Рукія Кучыкі трапляе ў дом Ічыга, гонячыся за «пустым» (моцным злым духам). У ходзе бою Рукія атрымаў цяжкае раненне, і таму ён вырашае перадаць частку сваіх паўнамоцтваў Ічыга, ператварыўшы яго ў шынігамі.

Спасылка
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 5 лютага 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Giant Bomb · MobyGames · VGMdb |
**Банджа́рскі султанат** (бандж.: كسلطانن بنجر, Kasultanan Banjar) — дзяржава на поўдні вострава Калімантан у 1526 — 1860 гг.

Гісторыя
--------

У сярэднявеччы выхадцы з Явы і Суматры стварылі на поўдні Калімантана шэраг індуісцкіх дзяржаў, залежных ад імперый Шрывіджая і Маджапахіт. У пачатку XVI ст. у дзяржаве Негара-Даха адбыўся раскол з-за спадчыны манарха. Уладу захапіў прынц Пангеран Тумангунг, а яго пляменнік Радэн Самудра быў вымушаны хавацца сярод рыбакоў у вусці ракі Барыта. З дапамогай мусульман з Явы ён здолеў перамагчы Пангерана Тумангунга, прыняў іслам і заснаваў у 1526 г. Банджарскі султанат з цэнтрам у Банджармасіне. 

Росквіт Банджарскага султаната адбыўся ў гады кіравання чацьвёртага султана Мустэйна Білаха (1595 — 1638 гг.). Дзякуючы вытворчасці і гандлю чорным перцам Банджармасін ператварыўся ў важны эканамічны цэнтр Паўднёва-Усходняй Азіі. У 1637 г. яго насельніцтва значна павялічылася дзякуючы бежанцам з Явы, што ратаваліся ад дынастычных войн. Сюды актыўна перасяляліся выхадцы з суседняга вострава Сулавесі. Каля 1663 г. быў складзены летапіс «Хікаят Банджар» на банджарскай мове, які адлюстроўваў генеалогію султанскай дынастыі. 

У 1757 г. бугі і Галандская Ост-Індская кампанія ўмяшаліся ва ўнутранны канфлікт, што адбыўся паміж спадчыннікамі прастолу. Султан Тахмідула II, стаўленнік галандцаў, у выніку перамог, што дапамагло Ост-Індскай кампаніі абвясціць свой пратэктарат. Але ў 1799 г. кампанія была ліквідавана, і галоўны ўплыў на некаторы час перайшоў да кітайскіх гандляроў. Яны ўсталёўвалі прамыя сувязі з рэгіянальнымі лідарамі, так што цэнтральная ўлада значна саслабла. У 1826 г. адміністрацыя Галандскай Ост-Індыі дамаглася заключыць новы дагавор з султанам Адамам Аль-Ватсікам, згода якому пад кантроль галандцаў трапілі значныя тэрыторыі, дзе раней гаспадарылі кітайскія гандляры, Банджарскі султанат абавязваўся мець вонкавыя сувязі толькі з Галандскай Ост-Індыяй. 

У 1852 г. галандцы прызначылі афіцыйным спадчыннікам прастолу прынца Тамджыдулаха, які не меў падтрымкі сярод банджарцаў. Насуперак іх воле Адам Аль-Ватсік завяшчаў уладу прынцу Хідаятулаху. Пасля яго смерці ў 1857 г. паміж спадчыннікамі ўспыхнула вайна. У 1859 г. галандскія ваенныя занялі Банджармасін. У адказ банджарцы пачалі забіваць еўрапейцаў. Важную ролю ў руху супраціўлення адыгралі мусульманскія прапаведнікі. Тамджыдулах быў вымушаны зрачыся прастолу. Галандцы запрасілі на яго пасаду Хідаятулаха, але той не даверыўся ім. У 1860 г. адміністрацыя ў Батавіі абвясціла прамое кіраванне султанатам. У 1862 г. Хідаятулах здаўся ў палон і быў высланы на Яву, аднак паўстанні супраць галандцаў працягваліся да 1905 г.

Спасылкі
--------

* Sejarah Berdirinya Kesultanan Banjar
* Oleh SAHRIANSYAH SEJARAH KESULTANAN DAN BUDAYA BANJAR
* Brief History of the Banjar War Complete Against the Netherlands
* Banjar Kingdom: History, Founder, Heyday And King

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n86039725 · VIAF: 144328702 |
Не блытаць з Вустэрскі ўніверсітэт.

**Вустэрскі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Worcester State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Вустэр у штаце Масачусетс, ЗША.

Кампус
------

Кампус плошчай 58 акраў уключае ў сябе лясы і забалочаныя тэрыторыі і мае схіл, які выходзіць на ўсход, з будынкамі непасрэдна на схіле пагорка.

У канцы ХІХ стагоддзя кампус быў маёнткам Уільяма Севера Лінкальна (1811–1889), які ўзначальваў 34-ы Масачусецкі пяхотны полк падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША і атрымаў званне брыгаднага генерала ў 1865 годзе. Ён быў сынам Леві Лінкальна-малодшага, былога губернатара штата Масачусетс.

У 1930 годзе гэтае месца было набыта для новага кампуса вучэльні, а ў 1942 годзе былі дададзены дадатковыя трыццаць пяць акраў. 

Сёння каля 30% студэнтаў дзённай формы навучання пражываюць у кампусе.

Структура
---------

* Школа навукі, тэхналогій і здароўя
* Школа гуманітарных і сацыяльных навук
* Школа адукацыі, ліберальных і міждысцыплінарных студый

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>
2. ↑  U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023. Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30268203'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 9228 0118 · LCCN: no2006087174 · Microsoft: 28033587 · VIAF: 135240279 |
**Вермонцкі дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Vermont State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў штаце Вермонт, ЗША. 

Універсітэт утвораны ў 2023 годзе шляхам аб'яднання трох устаноў: Каслтанскага ўніверсітэта, Паўночна-Вермонцкага ўніверсітэта і Вермонтскага тэхнічнага каледжа.

Вермонцкі дзяржаўны ўніверсітэт кіруе кампусамі ў пяці населеных пунктах штата: Каслтан, Джонсан, Ліндан, Рэндальф і Уілістан. Акрамя таго, ён кіруе дзевяццю меншымі навучальнымі цэнтрамі па ўсім штаце і трыма за межамі штата: на Алясцы, у Нью-Гэмпшыры і Вісконсіне.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Вермонт

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Валік Вадзімавіч Грышко** (15 сакавіка 1968, Мінск, БССР) — беларускі музыкант, спявак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Мінску. Чатыры гады адвучыўся ў музычнай школе па класе баяна. Першы жывы канцэрт адбыўся 29 лістапада 1988 года з Дзмітрыем Строцэвым на дне нараджэння «Беларускага клімату». Затым было шмат вялікіх канцэртаў ужо з гуртам «Концепт» у рамках фестывалю Next Stop.

Праекты: «Беларускі Клімат», музыка для фільма «Легенда из небытия», музыка для спектакля Беларускага Маладзёжнага Тэатра «За закрытыми дверями» (па Ж. П. Сартру), праект «Бас и Голос». Прымаў удзел у DrumXTC. З пачатку 90-х сольны праект. Зараз генеральны дырэктар тэлеканала MTV-Мінск.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* 2001 ― «Soley»

### Сінглы

* «I know Sella»

Зноскі
------

1. ↑  20-летний альбом Валика Гришко переиздан на стриминг-сервисах (руск.). *34mag* (25 чэрвеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 27 лістапада 2022. Праверана 20 чэрвеня 2023.

Спасылкі
--------

* Гришко, Валик. Безумный от света  (руск.) інтэрв’ю выданню «Музыкальная газета»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Аднакласнікі |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Last.fm · SoundCloud · Spotify · VK Music |
| Тэматычныя сайты | Discogs · Rate Your Music |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Росаш (значэнні).
**Ро́ссаш**, або **Ро́саш** (польск.: Rossosz) - вёска ва ўсходняй Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Россаш Бяльскага павета Падляскага ваяводства. Насельніцтва на 2011 год — 1022 чалавекі. Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Белай, за 110 км ад Любліна, на аўтамабільнай дарозе 812.

Гісторыя
--------

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім

Упершыню Росаш упамінаецца ў XVI ст. калі яна ўваходзіла ў склад Падляскага ваяводства і знаходзілася ў валоданні Дубіцкіх. У 1551 годзе Росаш стала мястэчкам.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Росаш перайшла да Каралеўства Польскага. У канцы XVI ст. яна атрымала Магдэбургскае права, пацверджанае ў 1645 годзе. У 1599 годзе тут збудавалі касцёл. У 1624 годзе Росаш перайшла да Мікалая Фірлея, пазней знаходзілася ў валоданні Рысінскіх, Патоцкіх, Асалінскіх.

### Пад уладай Расійскай імперыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Росаш апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Бельскім павеце. На 1827 год у мястэчку было 176 будынкаў. У 1888 годзе статус Росашы панізілі да вёскі.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Росаш занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Росаш апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

У Другую сусветную вайну з верасня 1939 да жніўня 1944 года Росаш знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Бельскага ваяводства.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 1092 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 1022 чал.

Славутасці
----------

* Касцёл Святога Станіслава (1908)

### Страчаная спадчына

* Могілкі іўдзейскія

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 4 кастрычніка 2022.
2. ↑  Maroszek J. Rzemiosło w miastach podlaskich // Studia nad produkcją rzemieślniczą w Polsce (XIV–XVIII w.). — Wrocław, 1976. S. 97.
3. ↑  Chlebowski B. Rossosz // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IX: Poźajście — Ruksze (польск.). — Warszawa, 1888. S. 776.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Россаш (Бяльскі павет)
**Fable** — камп’ютарная гульня жанру фэнтэзійнага квэсту, выпушчаная кампаніямі Telstar Electronic Studios і Sir-Tech Software ў 1996 годзе.

Сюжэт
-----

Дзеянне гульні адбываецца на далёкай планеце, свет якой разбураны прышэльцамі. Гульня пачынаецца з размовы галоўнага героя — Гудторпа (англ.: Goodthorpe, у першым выданні Quicktorpe) з кіраўніком невялікага паселішча, у якім ён жыў. Гудторпа пасылаюць на небяспечную місію. Яму трэба знайсці чатыры каштоўных магічных каменя, каб, выкарыстаўшы іх, выратаваць свет ад разбурэння.

### Канцоўка

У першапачатковым выданні гульні канец быў вельмі нечаканым: аказвалася, што «байку» (англ.: Fable, назва гульні) распавядаў адзін са зняволеных бандытаў іншым. Але выдавец гульні, Sirtech, настаяў на змене такога відавочна непрадуманага ходу. У выніку гульня заканчваецца больш лагічна і здавальняюча для гульца, хоць і не ідэальна з прычыны абмежаванасці часу перапрацоўкі канца.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MobyGames |
**Аптэчка прые́мная** — адмысловая шафа ў заможных дамах XVIII ст. накшталт сучаснага міні-бару, звычайна навясная, замыканая на ключ, а таксама яе змесціва — прыправы, наліўкі, ласункі (сушаныя слівы, разынкі, мігдалы, пернікі), экзатычныя тавары накшталт кавы і гарбаты і г.д.

Звычайна ключ ад аптэчкі прыемнай знаходзіўся ў распараджэнні гаспадыні дому або яе блізкай даверанай асобы — ахмістрыні, рэспектовай і г.д. Аптэчку прыемную адмыкалі ў прамежках паміж асноўнымі прыёмамі ежы, або з нагоды прыёму гасцей.

Літаратура
----------

* *Белы А.* Аптэчка прыемная // Праект «Наша ежа»
**Цуутына** (саманазва: *Tsúùtínà*, літаральна "безліч людзей"), у мінулым **сарсі** (англ.: Sarcee, Sarsi) — паўночны атабаскі народ, карэнныя жыхары Канады. Агульная колькасць (2015 г.) - 2259 чал.

Гісторыя
--------

Згодна паданням саміх цуутына, раней іх продкі жылі далёка на поўначы, аднак з цягам часу перабраліся на Вялікія раўніны, дзе заняліся паляваннем і жывёлагадоўляй. Бліжэйшымі сваякамі цуутына з'яўляюцца данэ-заа.

У 1837 г. і 1864 г. колькасць цуутына значна скарацілася з-за эпідэмічных захворванняў, што саслабіла гэты народ. У выніку ваенных сутычак з кры і сіў да канца XIX ст. выжылі толькі 450 чалавек. У 1877 г. правадыр Галава Быка падпісаў дагавор з урадам Канады аб перасяленні ў рэзервацыю (283,18 км²) на тэрыторыі правінцыі Альберта.

Значную ролю ў адраджэнні культуры цуутына адыграў правадыр Дэвід Дзіця Крумкача (1899 - 1982 гг.), які стварыў у рэзервацыі нацыянальную школу і клапаціўся аб развіцці традыцыйнай жывёлагадоўлі.

Спасылкі
--------

* Welcome To The Tsuut'ina Nation – Danit'ada Архівавана 30 лістапада 2016.
* Sarsi Countries and Their Cultures
* Sarcee Language and the Tsuu Tina Indian Tribe
* Sarcee Culture and History
* Tsuut'ina (Tsuu T'ina, Sarcee) - The Canadian Encyclopedia
**Ваўжынец Путкамер** (польск.: Wawrzyniec Puttkamer; 1726—1809) — генерал-ад’ютант.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Путкамераў. Нарадзіўся ў сям’і стольніка інфлянцкага Ваўжынца Путкамера і Дароты са Шротэраў.

Генерал-ад’ютант польнага гетмана літоўскага Міхала Юзафа Масальскага.

Памёр у 1809 годзе.

Сям’я
-----

Ажаніўся з Даротай Цадроўскай, бабруйскай старасцянкай. Сын:

* Ежы Аляксандр (ахрышчаны ў Бальценіках 7 кастрычніка 1762 г.), шамбялян караля.

Гадаваў унука Ваўжынца, будучага лідскага маршалка, пасля таго як страта жонкі і падзелы Рэчы Паспалітай прывялі сына Ежы Аляксандр да меланхоліі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6   Лаўрэш Леанід. Род Путкамераў // Асоба і час. Беларускі біяграфічны альманах. Вып. 5.2013. С. 302—313.


| ?Ваўжынец Путкамер (генерал-ад’ютант) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Ваўжынец Путкамер |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Ваўжынец Путкамер |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Дарота са Шротэраў[d] |  | Ян Шрэтэр[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
**Хобарт** (англ.: Hobart) — сталіца аўстралійскага штата Тасманія. Заснаваны ў 1803 г. — другі па старшынстве горад Аўстраліі. Насельніцтва алгамерацыі на 2005 год склала 245 тыс. чалавек. Горад — фінансавы і адміністрацыйны цэнтр Тасманіі, таксама служыць пунктам адпраўкі для аўстралійскіх і французскіх антарктычных экспедыцый.

Гісторыя
--------

Выгляд на Хобарт і гару Уэлінгтан
Першае паселішча на месцы сучаснага горада ўзнікла ў 1803 годзе, у бухце Рысдан на ўсходніх берагах ракі Дэруэнт. У 1804 годзе пасёлак быў перанесены ў лепшае месца — у бухту Салівана. Названы ў гонар лорда Хобарта, каланіяльнага сакратара. Першапачаткова горад уяўляў сабою турму, куды звозіліся зняволеныя з усёй Брытанскай імперыі. Горад таксама адыгрываў важную ролю ў замацаванні Брытаніі на Аўстралійскім кантыненце.

Па перапісу 1835 года, насельніцтва Хобарта склала 13 826 чалавек, усёй Тасманіі 36 505 чалавек.

Геаграфія
---------

Хобарт знаходзіцца ў вусце рэкі Дэрвент (англ.: Derwent), на паўднёвым усходзе вострава Тасманія.

Эканоміка
---------

Хобарт — важны марскі порт. Адсюль стартуюць аўстралійскія і французскія судны да Антарктыды. Ён жа папулярны пункт назначэння шматлікіх круізных лайнераў. У горадзе развіта суднабудаванне і дапаможныя галіны.
Важны сектар эканомікі — харчовая прамысловасць (бровары, кандытарскія фабрыкі, вытворчасць вінаў). Хобарт паспяхова развіваецца як турыстычны цэнтр.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Барыле[d], Італія
* Брэст, Францыя
* Вальдывія, Чылі
* Л’Акуіла, Італія
* Яідзу[d], Японія

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

* Hobart City Council — урад горада Хобарт (англ.)

| ⛭Сталічныя гарады Аўстраліі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
**Нацыянальная** і **АСТ**Канбера
 | 
**НПУ**Сідней
 | 
**Норфалк**Кінгстан
 | 
**ПТ**Дарвін
 | 
**КЛД**Брысбен
 | 
**ПА**Адэлаіда
 | 
**ТАС**Хобарт
 | 
**ВІК**Мельбурн
 | 
**ЗА**Перт
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13193588z · GND: 4113926-4 · LCCN: n82069987 · NKC: ge388066 · VIAF: 151291823 |
Юстыніян I. Мазаіка царкве Сан-Вітале ў Равене
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Інстытуцыі.
**Інстытуцыі Юстыніяна** — першая частка грандыёзнай кадыфікацыі рымскага права «Corpus iuris civilis», ажыццёўленай у Візантыйскай імперыі ў VI стагоддзі па загадзе імператара Юстыніяна I.

У аснову тэксту былі пакладзены «Інстытуцыі» Гая, напісаныя ў II стагоддзі, аднак аўтары таксама выкарыстоўвалі «Інстытуцыі» Ульпіяна, Марцыяна і Фларэнціна. Кніга была складзена Трыбаніянам і прафесарамі Феафілам і Дарафеем і прадстаўлена імператару 21 лістапада 533 года. Мяркуецца, што Дарафей быў аўтарам I кнігі, Феафіл — II, а Трыбаніян — III і IV.

Інстытуцыі з'яўляліся падручнікам для студэнтаў першага курсу, якія вывучалі рымскае права, але пры гэтым (у адрозненне ад падручніка Гая) ім была нададзена непасрэдная юрыдычная сіла. Падзел на 4 кнігі і асноўная структура былі запазычаны ў Гая. Кнігі падзелены на тытулы, а ў сучасных выданнях на параграфы. Неўзабаве пасля кадыфікацыі Феафілаў напісаў грэчаскі парафраз «Інстытуцый», з дапамогай якога студэнты, якія не валодалі лацінскай мовай, маглі засвоіць асновы рымскага права.

Гл. таксама
-----------

* Парафраз Феафіла
* Інстытуцыйная сістэма

Выданні
-------

* Лацінскі тэкст Архівавана 31 жніўня 2012.
* Институции Юстиниана. / Пер. Д. Расснера. (Серия «Памятники римского права»). М.: Зерцало. 1998. 400 стр.

Літаратура
----------

* *Покровский И. А.* История римского права. СПб, 1998. С.234-235.
* *Альбрехт М. фон*. История римской литературы. В 3 т. Т.3. М. 2005. С.1658-1659.
* Культура Византии. В 3 т. Т.1. М. 1984. С.362, 364.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мост цераз Сож.
**Мост цераз Сож** — аўтамабільны мост цераз раку Сож у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Афіцыйнае адкрыццё адбылося 13 ліпеня 2020 года.

Геаграфія
---------

Мост пабудаваны на пятым кіламетры дарогі Р140, якая злучае Слаўгарад і Краснаполле.

Будаўніцтва
-----------

Металічныя пралётныя збудаванні, даўжынёй 85 м, вышынёй больш за 15 м і масай 240 т кожная, прыбылі на баржах з Крычава па Сожы. Раней гэтыя збудаванні былі часткай старога моста праз Сож у Крычаве, але пасля таго, як там збудавалі новы мост, за непатрэбнасцю іх пераразмеркавалі для новага будаўніцтва. Пралёты ставілі на пастаянныя апоры з дапамогай плывучых апор — гэта тэхналогія ўпершыню была выкарыстана ў Беларусі.

Планаваны кошт будаўніцтва — больш за 20 млн долараў.

Значэнне
--------

Да будаўніцтва моста шлях паміж рознымі яго канцамі ў аб’езд складаў каля 100 км. У летні сезон два берага ракі кожны год злучалі пантонным мостам, які даводзілася дэмантаваць з першым ільдом. Новы мост будзе злучаць Слаўгарадскі і Краснапольскі раён круглы год. Мяркуецца, што пабудова моста палепшыць лагістыку транспартных сувязяў з выхадам на памежныя раёны Расіі, а таксама дазволіць больш эфектыўна выкарыстоўваць сельскагаспадарчыя ўгоддзі, пацягне за сабой больш актыўнае развіццё сацыяльнай інфраструктуры, прадпрымальніцтва, фермерства і турызму на тэрыторыі, раней адрэзанай Сожам.

Адкрыццё
--------

Аўтамабільны рух па мосце быў адкрыты 2 снежня 2019 года, у наступныя месяцы выконваліся працы па дабудове пад’ездаў да моста, умацаванні левабярэжнай часткі ў падтапляльных абласцях зборным жалезабетонам, нанясенні разметкі і ўсталяванні дарожных знакаў. Урачыстае адкрыццё моста адбылося з удзелам прэзідэнта краіны Аляксандра Лукашэнкі.

* Стары пантонны мостСтары пантонны мост
* Якар, выняты з ракі побач з месцам будаўніцтваЯкар, выняты з ракі побач з месцам будаўніцтва
* Таблічка з пазначэннем будаўнічых арганізацыйТаблічка з пазначэннем будаўнічых арганізацый
* Краявід які адкрываецца з мостаКраявід які адкрываецца з моста
* Урачысты надпіс у дзень адкрыццяУрачысты надпіс у дзень адкрыцця

Зноскі
------

1. ↑  В Славгородском районе строят мост через реку Сож (руск.)
2. 1 2 3 4  Первый пролет моста через Сож в Славгородском районе установили по новой для страны технологии (руск.)
3. 1 2  Новый мост и развитие региона: Лукашенко посещает Славгород  (руск.)
4. ↑  Видеофакт: белорусы перевезли стационарный мост с одного места на другое  (руск.)
5. ↑  Первый 240-тонный пролет моста через Сож установили в Славгороде  (руск.)
6. ↑  На новый мост через Сож в Славгородском районе потратят более $20 млн, строительство планируется завершить в 2019 году Архівавана 18 мая 2018.  (руск.)
7. 1 2 3  Мост через реку Сож в Могилёвской области откроют в 2019 году  (руск.)
8. ↑  Мост через Сож в Славгородском районе введут в эксплуатацию в 2019 году Архівавана 11 студзеня 2018.  (руск.)
9. ↑  Движение по мосту через реку Сож открыли в Славгородском районе  (руск.)
**Астравы Антыподаў** (англ.: Antipodes Islands) — архіпелаг на поўдні Ціхага акіяна ў 860 км на паўднёвы ўсход ад Новай Зеландыі. Уваходзіць у склад гэтай краіны. Агульная плошча — 22 км². Пастаяннага насельніцтва няма.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў 1800 г. брытанскім мараплаўцам Генры Ватэрхаўзам. Атрымалі назву Антыподаў за тое, што месцяцца амаль процілегла Вялікабрытаніі. Адразу сюды пачалі прыбываць паляўнічыя на ластаногіх. Але ў выніку неміласэрнага знішчэння пагалоўе марскіх звяроў хутка скарацілася, і пасля 1807 г. зверабойны промысел амаль спыніўся.

У 1998 г. астравы Антыподаў разам з іншымі новазеландскімі субантарктычнымі тэрыторыямі трапілі ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Прырода
-------

Астравы маюць вулканічнае паходжанне. Большую частку сушы фармуе ўзгорысты востраў Антыподаў. Берагі скалістыя, месцамі сустракаюцца камяністыя пляжы. Найвышэйшы пункт — 366 м.

Клімат субантарктычны. Большая частка паверхні пакрыта тундрай. Вылучаюцца тарфяныя балоты.

Флора складаецца пераважна з разнатраўя. Для фаўны характэрныя шматлікія птушкі, у тым ліку буравеснікападобныя, пінгвіны, эндэмічны від папугаяў і г. д. Разам з чалавекам на астравы трапілі грызуны. У 2012 г. пачалася кампанія па іх ліквідацыі.

Спасылкі
--------

* unesco.org
* heritage-expeditions.com
* Offshore islands and conservation Архівавана 6 снежня 2013.
**Мост Мірабо** (фр.: Pont Mirabeau) — мост праз Сену ў Парыжы, пабудаваны ў 1895—1897 гадах. З 29 красавіка 1975 года мае статус гістарычнага помніка.

Размяшчэнне
-----------

Мост злучае XV (Левы бераг) і XVI (Правы бераг) муніцыпальныя акругі Парыжа. Таксама злучае вуліцы Ру Канвансьён (Rue de la Convention) на Левым беразе з вуліцай Ру Рэмюза (rue de Rémusat) на Правым. На левым беразе знаходзіцца станцыя RER, лінія «C» «Вакзал Жавель» (Gare de Javel), побач знаходзіцца станцыя метро «Жавель-Андрэ Сітраен» (Javel - André Citroën).

Гісторыя
--------

Рашэнне пра будаўніцтва моста было прынята прэзідэнтам Рэспублікі Садзі Карно 12 студзеня 1893 года.
Мост спраектаваў інжынер Поль Рабель (Paul Rabel) пры ўдзеле інжынераў Жана Рэзаля і Амадэя Альбі. Мост названы ў гонар французскага палітыка Анарэ Габрыеля Мірабо.

Архітэктура
-----------

Мост мае даўжыню 173 м і шырыню 20 м (12 м — праезная частка і 4 м — тратуары). Галоўная арка моста мае даўжыню 93 м, дзве бакавыя аркі — 32,4 м. Два пілона моста пабудаваны ў відзе караблёў, упрыгожаных алегарычнымі статуямі працы скульптара Жана-Антуана Энжальбера (Jean-Antoine Injalbert)

Мост Мірабо ў мастацтве
-----------------------

Мост Мірабо вядомы першым чынам дзякуючы аднайменнаму вершу Гіёма Апалінера з яго паэтычнага зборніка «Алкаголь». Мост Мірабо згадвае ў адной са сваіх песень Жорж Брасанс. У 2001 годзе з'явілася песня «Мост Мірабо» Марка Лавуана на словы Апалінера.

Існуе здагадка, што менавіта на гэтым мосце ў ноч з 19 на 20 красавіка 1970 года скончыў жыццё самагубствам, скокнуўшы ў Сену, паэт Паўль Цэлан.

* 
* 
* 
* 
* Герб горада Парыжа, на зваротным боку агароджыГерб горада Парыжа, на зваротным боку агароджы

Спасылкі
--------

* Мост на сайце мэрыі Парыжа Архівавана 16 красавіка 2009. (англ.)
* Фота моста Мірабо (1893—1896), бібліятэка Галіко (фр.)
Від з левага берага
**Мост Палацкага** (чэшск.: Palackého most) — мост праз Влтаву ў Празе. Гэта трэці па ўзросце захаваны мост Прагі, збудаваны ў 1876—1878 гадах па праекце Бедржыха Мунцбергера (Bedřich Münzberger) і Іозефа Райтэра (Josef Reiter) для развіцця прамысловага раёна Сміхаў.

Апісанне
--------

Каменны мост складаецца з сямі арак, найбольшы памер у сярэдняй — 32 метры. Пры яго ўзвядзенні ўпершыню ў Празе была выкарыстана тэхналогія з выкарыстаннем кесонаў, якія былі выраблены на фабрыцы Рынгофера (чэшск.: Ringhofferova továrna) на Сміхаве.

Пры будаўніцтве праект улічваў магчымасць пазнейшага пашырэння моста. Так і адбылося, але толькі ў 1950—1951 гадах пасля Другой сусветнай вайны, калі праводзіліся рамонтныя працы. Агульная шырыня была павялічана з 10,7 да 13,9 метраў. Даўжыня моста складае 228,8 метраў.

Першапачаткова мост быў каляровым, у ім выкарыстоўваўся сіні граніт, белы мармур і чырвоны пясчанік, але хутка паверхні выцвіслі. Каларыстычнае рашэнне сімвалічна — гэта трыкалор, колеры нацыянальнага сцяга. Таксама першапачаткова мост быў упрыгожаны скульптурамі працы Іозефа Мысльбека. Яны моцна пацярпелі пры налётах у 1945 годзе і былі перамешчаны ў Вышаград.

Мост стаў першым пражскім мостам, па якім быў пушчаны трамвай.

Да атрымання афіцыйнай назвы мост звалі Подскалскім (Podskalský, па назве паселішча Подскалі  (чэшск.) (бел.) ці Каменны мост на Сміхаў (Kamenný most na Smíchov). У 1878 годзе было дана назва ў гонар Францішка Палацкага. У 1940—45 гадах мост зваўся мостам Моцарта, потым была вернута старая назва.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Мост Палацкага**
**Гімрынскі хрыбет** — горны хрыбет на Паўночным Каўказе, у Дагестане. Абмяжоўвае з паўночным усходзе ўнутраны Дагестан. Працягваецца на 60-65 км уздоўж рэк Аварскае Койсу і Сулака, да якіх абрываецца крутой сцяной. Вышыня 2338 м. Складзены вапнякамі. На схілах - горныя стэпы і горныя лугі, нагорна-ксерафітная расліннасць.

У тоўшчы хрыбта на аўтадарозе, якая злучае Буйнакск і сяло Гімры, пракладзены Гімрынскі аўтадарожны тунэль.

Літаратура
----------

* *Гімрынскі хрыбет (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.
* *Гімрынскі хрыбет* — артыкул з Энцыклапедычнага слоўніка.
**Sinking Island** — камп’ютарная гульня ў жанры квэста, створаная па сюжэце Бенуа Сакаля кампаніяй White Birds Productions у 2007.

Сюжэт
-----

Рэспектабельны гатэль, размешчаны на выдатным каралавым востраве. Тут праводзяць час багатыя і вельмі багатыя людзі. Здаецца, што сама прырода засцерагае гэта месца ад усякага роду здарэнняў. Але ўсё мяняецца ў адзін момант. Гаспадар гатэля знойдзены мёртвым, а востраў раптоўна пачынае сыходзіць пад ваду. У гульца ёсць усяго 72 гадзіны, каб расследаваць загадкавае забойства і паспець выратаваць сваё жыццё. Час працуе супраць гульца. Варта замарудзіцца — і частка вострава сыдзе пад ваду, разам з усімі доказамі.

Гульнявы працэс
---------------

Ёсць два варыянты праходжання гульні: з абмежаваннем па часе, альбо без яго. Пры праходжанні з абмежаваннем, па заканчэнні тэрміну, адпушчанага на расследаванне, востраў пачне апускацца ў ваду.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Steam — 2003. Праверана 30 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q337535'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 13 чэрвеня 2007.  (англ.)
* *Sinking Island*на сайце Microids Архівавана 30 кастрычніка 2007.  (англ.)
* *Sinking Island*на сайце Новага Дыска Архівавана 10 лістапада 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Metacritic · Behind The Voice Actors · MobyGames |
**Нацыянальная дзяржава** — гэта дзяржава, утвораная пэўнай нацыяй, якая жыве ў межах сваёй этнічнай тэрыторыі, у выніку рэалізацыі ёю асноўнага права на палітычнае самавызначэнне, якая забяспечвае належныя ўмовы дзеля захавання і развіцця здабыткаў гэтай нацыі і для ўзаемаўзбагачэнне і развіцця ўсіх нацый, этнасаў, якія пражываюць у гэтай дзяржаве. 

Нацыя ёсць найвышэйшай каштоўнасцю, галоўнай крыніцай улады і вызначае сацыяльна-палітычную сістэму такой дзяржавы. Ідэалам нацыянальнай дзяржавы ёсць монаэтнічная дзяржава, дзе пераважная большасць грамадзян належыць да аднаго карэннага этнасу і выкарыстоўвае адзіную знакавую сістэму, зразумелую ўсім выхадцам з гэтай нацыі: мову, культуру, звычаі, стэрэатыпы, сістэму каштоўнасцей і іншае.

Згодна з дакументамі ААН і ЮНЕСКА нацыянальная дзяржава — гэта такая дзяржава, у якой тытульны народ складае 67% насельніцтва.

Канцэпцыя нацыянальнай дзяржавы мае цесныя повязі з развіццём нацыяналізму ў Еўропе XVII—XVIII стагоддзяў, каланіялізмам і нацыянальна-вызваленчымі рухамі XIX — першай паловы XX стагоддзяў. У XX стагоддзі нацыянальныя дзяржавы сталі асноўнымі формамі дзяржаўнай арганізацыі свету; яны замянілі дынастычныя і класавыя дзяржавы Сярэднявечча.

Нацыянальным дзяржавам часта супрацьстаяць наднацыянальныя ўтварэнні імперскага-інтэгральнага тыпу, такія як імперыі мінулага — СССР і г. д. У канцы XX стагоддзя прадказваўся заняпад нацыянальных дзяржаў, аднак распад СССР паказаў супрацьлеглае. У большасці міжнародных арганізацый менавіта нацыянальная дзяржава выступае асноўнай палітычнай адзінкай ва ўсіх міжнародных працэсах.

Зноскі
------

1. ↑  Мала енциклопедія етнодержавознавства / Інститут держави і права ім. В.М. Корецького НАН України, Упоряд. Ю. І. Римаренко та ін. — Київ: Генеза, : Довіра, 1996. — С. 539.
2. ↑  Якубова Л. Д. Національні меншини України // Енциклопедія державного ўправління: у 8 т. — Т. 3: Історія державного ўправління / Нац. акад. держ. упр. при Президентові України; наук.-ред. колегія : Ю. В. Ковбасюк (голова), А. М. Михненко (співголова), М. М. Білинська (співголова) та ін. — К.: НАДУ, 2011. — С. 499.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 4041331-7 · LCCN: sh85090144 · LNB: 000061560 · Microsoft: 2775910013 · NDL: 01193237 · NKC: ph123439 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гвадалахара.

**Гвадалаха́ра** (ісп.: Guadalajara) — горад і гарадскі комплекс у Мексіцы, штат Халіска (сталіца штата) на паўднёвым захадзе Мексікі. Насельніцтва — 1,601 млн чал. (2005). Вышыня — 1567 м. Горад стаіць на раўніне, абкружанай гарамі. Другі па велічыні горад краіны.

Міжнародны аэрапорт Мігель-Ідальга за 15 км ад горада.

Важны цэнтр транспарту і прамысловасці. Прамысловасць: харчовая, тэкстыльная, хімічная, электроніка («крэмніевая даліна» Мексікі). Экспарт у ЗША складае да 40 %. Папулярны курортны цэнтр.

Універсітэт Гвадалахары.

Лёгкае метро (з 1989).

Заснаваны Крыстабалем дэ Ан’ятэ (каля 1530). Горад двойчы перамяшчаўся, да і ў час Міштонаўскай вайны, з прычыны ваеннай пагрозы ад карэнных жыхароў. Канчаткова і афіцыйна заснаваны ў 1542. Сядзіба ўладаў Нуэва-Галісіі. У час вайны з Іспаніяй горад быў узяты Ідальгам і Касцілам (1810). У далейшым горад традыцыйна быў цэнтрам рэфарматарскіх рухаў.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | У Кантакце · Facebook · Facebook |
| Тэматычныя сайты | DMOZ (англ.) · DMOZ (ісп.) |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10157360, ADV12302369 · BNE: XX4308202 · BNF: 12011862n · GND: 4233633-8 · ISNI: 0000 0000 9465 9703 · LCCN: n79112329 · NKC: xx0038524 · SUDOC: 028242521 · VIAF: 237191244, 134884982 |

 |
**Гісторыя Старажытнай Македоніі**.

Старажытнасць
-------------

У 7 ст. д.н.э. насельніцтва падпарадкавалі сабе плямёны македонцаў. Цар Пердыка I і яго пераемнікі аб'ядналі македонскія плямёны, заснавалі самастойнае царства.
У 6 — 5 ст. д.н.э. цары з дынастыі Аргеадаў пашырылі сваю ўладу на ўнутраную тэрыторыю п-ва, былі адцеснены ад Эгейскага мора грэкамі.
Цар Філіп ІІ заваяваў частку грэчаскіх полісаў, устанавіў пратэктарат над усёй Грэцыяй (гл. Бітва пры Херанеі).
Цар Аляксандр Македонскі працягваў заваяванні, стварыў вялізную дзяржаву з цэнтрам у Ст.М. (гл. Элінізм). Па смерці Аляксандра Македонскага яго дзяржаву падзялілі між сабой яго паплечнікі, пачаліся доўгія міжусобныя войны.
Пры дынастыі Антыганідаў магутнасць Ст.М. была адноўлена, але пасля няўдалых для сябе Македонскіх войнаў з Рымам Македонія заняпала, была падзелена на 4 рэспублікі пад рымскім пратэктаратам, нарэшце, улучана ў склад Рыму як правінцыя.

Літаратура
----------

* Новікаў Я. У. Македонія Старажытная // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т.9. — Мн.: БелЭн, 1999. — С.532.