recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Асэ́сар** (лац.: assessor — «засядацель») — у Старажытным Рыме і сярэдневяковай Еўропе службовая асоба (засядацель, прысудак, лаўнік), надзеленая судовай уладаю.

Гісторыя
--------

Пазней у некаторых краінах Еўропы асэсары былі асобы, якія займалі судовыя і адміністрацыйныя пасады. У ВКЛ і Польшчы з сярэдзіны 15 да 18 ст. асэсары з'яўляліся засядацелямі земскага, вечавога, асэсарскага і інш. судоў. Асэсарскі суд, напрыклад, разглядаў апеляцыі мясцовых судоў. Асэсар займаўся і справамі адміністрацыйнага кіравання.

У Расійскай імперыі — пасада, адпаведная 8 класу ў Табелі аб рангах (калежскі асэсар), пасада ў цэнтральных дзяржустановах XVIII стагоддзя, пры губернскіх праўленнях XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Сучаснасць
----------

У сучасным свеце асэсары (лац.: assessor) — гэта атэстатары, якія ўдзельнічаюць у працэсе незалежнай ацэнкі адпаведнасці: атэстацыі персаналу, працоўных месцаў, працэсаў, сістэм менеджменту якасці і іншых відах атэстацыі і ацэнкі адпаведнасці. У Еўропе і ЗША словам «assessor» таксама называюцца тыя, хто ў Расіі называюцца «ацэншчыкі» — эксперты па незалежнай ацэнцы кошту маёмасці.

### Інфармацыйны пошук і SEO

Тэрмін «асэсар» выкарыстоўваецца таксама ў SEO-сегменце. Асэсар (англ.: Assessor) — чалавек, які праглядае старонку і вызначае яе рэлевантнасць (гэта значыць «ацэньвае» старонку).

Пошукавая выдача будуецца не толькі па тым, што прааналізуюць робаты, але таксама зыходзіць з таго, як ацэняць старонку асэсары.

Асэсар не абавязкова з'яўляецца экспертам у пэўнай вобласці, што асабліва верна для вузкаспецыялізаваных абласцей. Ацэнка асэсара ўплывае на выдачу, таму супрацоўнікі SEO часта дзівяцца, калі іх сайт больш рэлевантны па запыце, а стаіць ніжэй, паколькі асэсар лічыць інакш.

Асноўнай задачай асэсара з'яўляецца ацэнка рэлевантнасці сайта пошукаваму запыту. А менавіта:

* Праверыць рэсурс на поўную адпаведнасць запыту карыстальніка;
* Ацаніць дызайн і зручнасць сайта;
* Прыбраць з пошукавай выдачы шкоднасныя рэсурсы;
* Праверыць дакладнасць інфармацыі і г. д.

Усе фактары, на якія абапіраецца асэсар апісаць немагчыма, бо адзнака выдачы пошукавых сістэм індывідуальная і кожны раз удасканальваецца.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Спасылкі
--------

* Асессор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Патапава.
**Ася Іванаўна Патапава** (нар. 29 студзеня 1932, Краснаярск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1956 годзе. Працавала ў Свярдлаблпраекце. З 1963 года — старшы архітэктар, з 1969 года — кіраўнік майстэрні ў Мінскім філіяле Белдзяржпраекта, у Мінскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

У Свярдлоўску запраектавала квартал па вул. Перамогі, 247-кватэрны жылы з убудаванымі ўстановамі абслугоўвання, тэатрам лялек і памяшканнем Свярдлоўскага аддзялення СА СССР (у аўтарскім калектыве).

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП цэнтра (1980), Паўночна-Заходняга жылога раёна і яго карэктоўка (1981), забудова праспекта Міру і Леніна (1977—1985), мікрараёны № 4, 6, 6а, 11 (1976—1980) у Жодзіне, ПДП Усходняга жылога раёна і карэкціроўка (1975), жылога раёна ўздоўж Хажоўскай шашы (1976), жылога раёна № 5 (1977), мікрараёны № 2 (1973—1984), № 3 (1978), № 4 (1982) у Маладзечне, ПДП пасёлак энергетыкаў Сосны Мінскай вобласці (1975), генплан алімпійскага цэнтра «Стайкі» (1976), жылы пасёлак Дружба Смалявіцкага раёна (1977), забудова і добраўпарадкаванне вул. Савецкай у Лагойску (1981), праект забудовы мікрараёна ў пас. Лясное ў Бараўлянах (1983).

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Юрыем Патапавым (1930—2020).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Потапова Ася Ивановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Асьміна** — даўняя мера сыпкіх рэчываў.

Згадваецца з канца XV стагоддзя. Адна з асноўных мер сыпкіх целаў на Русі. Атрымала шырокае распаўсюджванне, бо была практычная ў разліках у сілу меншага, чым у чвэрці, аб'ёму. Існаваў узор гэтай меры — мерная асьміна і пры ёй жалезнае веславанне. Хлеб насыпаўся з верхам, а затым веславаннем раўнаўся з краямі. Узоры асьмін вырабляліся з медзі і рассылаліся на месцы ў якасці кантрольных мер.

Значэнне
--------

На Беларусі ў 16—18 стагоддзях 1 асьміна = 1/8 бочкі віленскай = 18 малых гарцаў = 50,84 літры.

У Расіі да ўвядзення метрычнай сістэмы мераў па «Палажэнні аб мерах і вагах» 1899 года 1 асьміна = 1/8 кадзі  (руск.) (бел. = 1/2 чвэрці  (руск.) (бел. = 104,95 л.

Таксама асьміна — гэта адзінка вымярэння плошчы: 1 асьміна = 1/8 дзесяціны = 1365,675 м²

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* Большая советская энциклопедия
* *Даль В. И.* Толковый словарь живого великорусского языка.
* Русская мера. М.: Издательский Дом «Экономическая газета», 2009.— ISBN 978-5-900792-49-1.
**Мо́таўскі залі́ў** (**Мо́таўская губа**, **Кіто́ва Магі́ла**) — заліў (фіёрд) у Баранцавым моры. Знаходзіцца паміж Мурманскім берагам Кольскага паўвострава і паўвострава Сярэдні і Рыбацкі. Даўжыня 43 км. Шырыня ад 5 да 15 км. Глыбіня звыш 200 м. Бераг скалісты стромкі. Узімку замярзае толькі ў самыя суровыя зімы. Прамыслоўцы Архангельскай губерні ў XIX і пачатку XX стагоддзя звалі яго **Кітова магіла**, таму што туды часам хвалямі прыбівае мёртвых кітоў.

На паўднёвым беразе заліва размешчаны мыс Пікшуеў.

Зноскі
------

1. ↑  Статья в БСЭ(недаступная спасылка)
2. ↑  Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Ефрона

Спасылкі
--------

* Тапаграфічная карта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Новы |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 240121164 |
**Міліцыя Рэспублікі Беларусь** — праваахоўны орган Рэспублікі Беларусь.

Міліцыя складаецца з крымінальнай міліцыі, міліцыі грамадскай бяспекі і іншых падраздзяленняў, якія ствараюцца для выканання задач міліцыі па рашэнні міністра ўнутраных спраў, калі іншае не вызначана Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

Органы ўнутраных спраў — дзяржаўныя праваахоўныя органы, якія ажыццяўляюць барацьбу са злачыннасцю, ахову грамадскага парадку і забяспечваюць грамадскую бяспеку ў адпаведнасці з задачамі, ускладзенымі на іх гэтым Законам і іншымі заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь.

Органы ўнутраных спраў з’яўляюцца складовай часткай сістэмы забеспячэння нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

Гл. таксама
-----------

* Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
* Дзень міліцыі
* Моладзевыя атрады аховы правапарадку

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Міліцыя Рэспублікі Беларусь на Вікісховішчы |

* Официальный сайт МВД РБ Архівавана 28 верасня 2020.
**Барнаба да Модэна** (іт. Barnaba da Modena; 1328/1330, Модэна — пасля 1386) — італьянскі мастак.

Біяграфія
---------

Барнаба да Модэна як мастак працаваў пераважна на поўначы Італіі, у Лігурыі і П’емонце, а таксама ў Пізе. У 1361 годзе ён выконваў замовы для генуэзскага Палаца Дожаў, у 1370 — для Гандлёвай палаты Генуі. Яго творы створаны ў венецыянска-візантыйскім мастацкім стылі, відаць, найбольш знаёмым Барнаба да Мадэна. Майстар заставаўся верны гэтай манеры выканання да сваёй апошняй, вядомай нам працы — фрэскі Страшны суд — выкананай ім у візантыйскім стылі для царквы св. Агосціна ў Генуі.

Зноскі
------

1. 1 2  Athenaeum Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32061534'></a>
2. 1 2  opac.vatlib.it Праверана 11 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84353965'></a>
**Бентэсікі́ма** (Бенфесікіма, стар.-грэч.: Βενθεσικύμη, ад βένθος «глыбіня» і κῦμα «хваля») — у грэчаскай міфалогіі дачка Пасейдона і Амфітрыты, сястра Трытона і Роды, жонка эфіопскага цара Эндыя. Ёй на выхаванне Пасейдон аддаў свайго сына Эўмалпа , якога яго маці Хіёна кінула ў мора, каб схаваць ад бацькі сваю сувязь з Пасейдонам. Калі Эўмалп памужнеў, Бентэсікіма ажаніла яго з адной са сваіх дочак, аднак ён пакахаў іншую яе дачку, за што Бентэсікіма прагнала яго.

Зноскі
------

1. ↑   Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка III 15, 4
2. ↑  А. П. Кондрашов, Боги и герои древней Греции и Рима, стр. 101
**Эпіктэт** — старажытнагрэчаскі вазапісец, прадстаўнік стылю чырвонафігурнага вазапісу эпохі архаікі на рубяжы шостага і пятага стагоддзяў да н. э. уласна, адзін з піянераў чырвонафігурнага вазапісу. Працаваў у Афінах у перыяд прыкладна з 520 да 490 гадоў да н. э. Імя Эпіктэт перакладаецца як *нядаўна набыты*, што, па думку даследчыкаў, тычыцца набытага статусу афінскага грамадзяніна, да таго ж мастак, як і шэраг іншых, быў рабом.

Творчасць
---------

Аўтарству Эпіктэта прыпісваецца больш за 100 ваз, з якіх амаль палова падпісаная імем вазапісца. Вельмі часта на вазах Эпіктэта сустракаецца малюнак адзіночнага эфеба, пераважна на кіліксах. Не менш часта ён адлюстроўваў сцэны сімпосіяў і атлетаў. Адна з самых знакамітых ваз Эпіктэта адлюстроўвае скіфскага стралка, цяпер яна захоўваецца ў Брытанскім музеі.

Некаторыя кіліксы
-----------------

* Сцэна з палестрыСцэна з палестры
* Сатыр с аўласамСатыр с аўласам
* Скіфскі лучнікСкіфскі лучнік
* П'яніца (камаст) са скіфасамП'яніца (камаст) са скіфасам

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* The Getty Museum — Biography of Epiktetos
* John D. Beazley: *Attic red-figure vase-painters*, 2nd ed. Oxford 1963, S. 70-79
* John Boardman: *Rotfigurige Vasen aus Athen. Die archaische Zeit*, von Zabern, 4. Auflage, Mainz 1994 (Kulturgeschichte der Antiken Welt, Band 4), besonders S. 64-66, ISBN 3-8053-0234-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 118682210 · ISNI: 0000 0004 4888 1441 · VIAF: 74647184 · ULAN: 500118919 |
Карл III, кароль Новай Зеландыі.
**Новазеландская манархія** — сістэма канстытуцыйнага манархізму ў каралеўстве Новай Зеландыі пры якой статус галавы дзяржавы належыць манарху і мае спадчынны характар. Становішча манарха вызначаецца прынцыпам «царствуе, але не кіруе» (англ.: reign but not rule)

З 8 верасня 2022 года манархам Новай Зеландыі з’яўляецца кароль Карл III. Яго афіцыйны тытул — Карл Трэці, Божай літасцю Кароль Новай Зеландыі і яго іншых каралеўстваў і тэрыторый, Галава Садружнасці, Абаронца Веры (*Charles the Third, By the Grace of God, King of New Zealand and His other Realms and Territories, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith*).

Каралеўства Новай Зеландыі складаецца з Новай Зеландыі, Такелау, тэрыторыі Роса і свабодна асацыяванай дзяржавы Астравы Кука і Ніуэ.

Спадчыннік стальца — прынц Уэльскі Уільям, старэйшы сын караля Карла III.

У Новай Зеландыі караля прадстаўляе генерал-губернатар.

Гл. таксама
-----------

* Каралеўствы Садружнасці
* Садружнасць нацый

Спасылкі
--------

* Новазеландская манархія
**Магнітная пастаянная** — фізічная канстанта, скалярная велічыня,

* вызначае шчыльнасць магнітнага патоку ў вакууме;
* якая ўваходзіць у выразы некаторых законаў электрамагнетызму пры запісе іх у форме, якая адпавядае Міжнароднай сістэме адзінак (СІ).

Часам называюць магнітнай пранікальнасцю вакууму. Вымяраецца ў генры на метр (ці ў ньютанах на ампер ў квадраце). Магнітная пастаянная роўная:

{\displaystyle \mu \_{0}\,{\overset {\underset {\mathrm {def} }{}}{=}}\,4\pi \ \times \ 10^{-7}\ } Гн/м {\displaystyle \equiv {\frac {1}{\varepsilon \_{0}c^{2}}}\approx 1,25663706\times 10^{-6}} Гн/м {\displaystyle =1,25663706\times \ 10^{-6}} Н/А²

Значэнне магнітнай пастаяннай прама выцякае з вызначэння ампера, адзінкі сілы электрычнага току ў СІ.

У матэрыяльных ўраўненнях, у вакууме, праз магнітную пранікальнасць звязаны вектар напружанасці магнітнага поля {\displaystyle \mathbf {H} } і вектар магнітнай індукцыі {\displaystyle \mathbf {B} }:

{\displaystyle \mathbf {B} =\mu \_{0}\ \mathbf {H} .}

Праз магнітную пастаянную ажыццяўляецца сувязь паміж адноснай і абсалютнай магнітнай пранікальнасцю.

Гл. таксама
-----------

* Электрычная пастаянная
* Хуткасць святла

Зноскі
------

1. ↑  *Магнитная постоянная* — статья в Физической энциклопедии
2. ↑  Азначэнне ампера на сайце Міжнароднага бюро мер і ваг (BIPM)]]

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4540713-7 · Microsoft: 162632412 |
**Сярэбраная Гара** (польск.: Twierdza Srebrnogórska) — крэпасць у вёсцы Сярэбраная Гара ў Ніжняй Сілезіі.

Гісторыя
--------

У 1740 годзе прусы занялі Сілезію і 1765 годзе пачалі будаўніцтва ваеннага комплексу. Яго галоўным архітэктарам быў прускі інжынер Уільям Людвік Рэглер.

Будаўніцтва крэпасьці было велізарнай інвестыцыяй, якая працягвалася цягам 12 гадоў і каштавала больш за 1,5 мільёна талераў. Пры будаўнічых працах былі задзейнічаныя каля 4 тысяч рабочых.

Аб’ект быў пабудаваны з мэтай абараняць Сілезію ад магчымых атакаў з боку іншых армій. Паводле планаў, у крэпасці мелі дыслакавацца каля 3 700 жаўнераў, а ў выпадку неабходнасці, іх колькасць магла быць павялічаная да 5 000. Склады аб’екту маглі захоўваць прадукты харчаваньня і паліва на час трохмесячнай аблогі.

Росквіт аб’екту супаў з гадамі праўленьня Фрыдрыха ІІ Вялікага і працягваўся да яго смерці ў 1800 годзе.

У XVIII стагоддзі ў крэпасці двойчы ўводзіўся стан баявой гатоўнасці, але яе абароназдольнасць на практыцы была правераная толькі раз — падчас напалеонаўскіх войнаў. Крэпасць знаходзілася пад аблогай з 28 чэрвеня па 9 ліпеня 1807 году, то бок да часу заключэньня Тыльзіцкага перамір’я. Але нават тады французам не ўдалося здабыць комплекс.

У XIX стагоддзі крэпасць паступова страчвала сваё значэнне. У 1860 годзе была загаданая ліквідацыя аб’екту. Гэтае рашэньне выклікала супраціў з боку мясцовых жыхароў. У 1867 годзе адбыўся ўрачысты вывад войскаў, а крэпасць перастала быць вайсковым аб’ектам. Пазней комплекс выкарыстоўваўся ў якасці выпрабавальнага палігона. Аб’ект служыў таксама ў якасці турмы.

Адносна хутка быў заўважаны яго турыстычны патэнцыял. Першыя турысты маглі наведаць крэпасць у другой палове XIX стагоддзя і з таго часу яна пачала паступова пераўтвараюцца ў цікавы аб’ект для турыстаў. У канцы XIX стагоддзя прызначэнне крэпасці было цалкам змененае. Комплекс пераўтварыўся ў асноўны пункт на турыстычнай карце рэгіёну. Гэтую тэндэнцыю прыпыніла Другая сусветная вайна, падчас якой у крэпасці быў створаны лягер для ваеннапалонных і зняволеных польскіх афіцэраў. Пасля заканчэньня вайны аб’ект быў разрабаваны савецкімі жаўнерамі.

Новае жыцьцё гістарычны аб’ект атрымаў у 1965 годзе, калі тут былі праведзеныя рамонтныя працы.

Зноскі
------

1. ↑  Запрашаем у крэпасьць «Сярэбраная гара»(ФОТА)

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сярэбраная Гара (крэпасць)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аўстралазія.
Аўстралазійскі біягеаграфічны рэгіён
**Аўстралазія** — біягеаграфічны рэгіён, які амаль супадае з геаграфічным рэгіёнам Аўстралазія, але адрозніваецца з ім у вызначэнні. Гэты біягеаграфічны рэгіён складаецца з Аўстраліі, астравой Новая Гвінея (з Папуа-Новай Гвіней і інданезійскай правінцыяй Папуа ўключна), ўсходняй часткі інданезійскага архіпелагу ўключна з востравам Сулавесі, з Малукскіх астравоў (інданезійскія правінцыі Малуку і Паўночны Малуку) і астравоў Ламбок, Сумбава, Сумба, Флорэс, Тымор. Таксама ўключае некалькі ціхаакіянскіх астраўных груп: Архіпелаг Бісмарка, Вануату, Саламонавы астравы, Новая Каледонія. Новая Зеландыя з'яўляецца адасобленым падрэгіёнам Аўстралазіі, а рэшта Інданезіі ўваходзіць у Індамалайскую зону.

З экалагічнага пункту гледжання Аўстралазія — гэта адасоблены рэгіён з агульнай геалагічнай і эвалюцыйнай гісторыяй, які мае шмат унікальных элементаў флоры і фаўны.

Гл. таксама
-----------

* Аўстралазія
* Акіянія

| ⛭Біягеаграфічныя рэгіёны |
| --- |
| Акіянія ·  Антарктыка ·  Аўстралазія ·  Афратропіка ·  Індамалайская зона ·  Галарктыка (Неарктыка ·  Палеарктыка) ·  Неатропіка |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) |
**Аўстрафашызм** (ням.: Austrofaschismus) — аўтарытарны палітычны рэжым, які быў устаноўлены ў Аўстрыі ў выніку прыняцця Майскай канстытуцыі 1934 года, дзеянне якой прыпынілася пасля анэксіі і стварэння федэратыўнай аўстрыйскай дзяржавы ў складзе Нацысцкай Германіі ў 1938 годзе. Рэжым быў заснаваны на кіруючай партыі Айчынны фронт (ням.: Vaterländische Front) і ваенізаванай міліцыі Хеймвер (ням.: Heimwehr). Лідарамі аўстрафашызму былі Энгельберт Дольфус і, пасля забойства Дольфуса, Курт Шушніг, які быў прадстаўніком Хрысціянска-сацыяльнай партыі. Аўстрафашызм, які меў нацыяналістычны характар, супрацьпастаўляўся аўстрыйскаму нацыянал-сацыялізму, які ў перспектыве разглядаў Аўстрыю як частку Германіі.

Тэрмін «аўстрафашызм» ужываецца, як правіла, левымі палітыкамі і гісторыкамі Аўстрыі і Германіі, а прадстаўнікі правых партый аддаюць перавагу больш нейтральнаму «Ständestaat» (карпаратыўная дзяржава, якая кіруецца вузкім колам капіталістаў і царкоўнікаў і падтрымліваецца масамі дробнай бужуазіі і сялянства). Тэрмін быў уведзены лідарам сацыял-дэмакратаў Отам Баўэрам і паходзіў ад таго, што рэжым Дольфуса-Шушніга выкарыстоўваў практыку дзяржаўнага ладу Італіі пры Мусаліні.
**Аўстрыйскае Прымор'е** (славенск.: Primorje; італ.: Litorale; ням.: Küstenland) — каронная зямля Габсбургскай манархіі з 1813 па 1918 гады, якая складася з вольнага імперскага горада Трыеста з прадмесцямі, маркграфства Істрыя і акняжанага графства Гарыца і Градзішка. Кіраванне кароннай зямлёй ажыццяўляў імператарскі намеснік, рэзідэнцыя якога знаходзілася ў Трыесце.

Фарміраванне Аўстрыйскага Прымор'я пачалося яшчэ ў 1382 годзе, калі жыхары Трыеста, стаміўшыся ў адзіночку абараняцца ад замахаў венецыянцаў, перайшлі пад абарону аўстрыйскіх Габсбургаў. У XVI стагоддзі разам з венгерскай да Габсбургаў адышла і харвацкая карона, а з ёй — паўночная частка Далмацыі. Кампа-Фармійскі мір 1797 года дазволіў пашырыць прыморскія ўладанні за кошт Венецыянскай рэспублікі. У 1809 Напалеон далучыў гэтыя землі да Ілірыйскіх правінцый, але пасля яго падзення Венскі кангрэс перадаў пад уладу Габсбургаў усё Прымор'е, якое да 1849 складала асобнае каралеўства Ілірыя.

Аўстрыйскае Прымор'е ўяўляла сабой шматнацыянальнае ўтварэнне. Тут гаварылі па-італьянску, па-славенску, па-харвацку, па-нямецку, па-фрыульску і на істрараманскай. У 1910 годзе плошча Кюстэнланда складала 7969 км², а насельніцтва перавышала 894 тыс. чалавек. Асноўным прамысловым цэнтрам быў Трыест — галоўны марскі порт Аўстра-Венгрыі. Эканоміка іншых прыбярэжных тэрыторый была завязана на сельскай гаспадарцы і на турызме (прыбярэжную паласу Адрыятыкі ахрысцілі Аўстрыйскай Рыўерай).

Падчас Першай сусветнай вайны Аўстрыйскае Прымор'е стала арэнай разлютаваных бітваў паміж італьянцамі і аўстрыйцамі. Па выніках вайны тэрыторыя Італіі прырасла за кошт прыбярэжнай часткі Аўстрыйскага Прымор'я, якая атрымала італьянскую назву Венецыя-Джулія. Пасля Другой сусветнай вайны Італія захавала за сабой правінцыі Трыест і Гарыцыя, астатняя частка рэгіёна Венецыя-Джулія (і Аўстрыйскага Прымор'я) увайшла ў склад СФРЮ.

Гл. таксама
-----------

* Аўстрыйская Рыўера
* Славенскае Прымор’е
* Харвацкае Прымор'е
* Адрыятычнае ўзбярэжжа (аперацыйная зона)

Спасылкі
--------

* Австрийская береговая страна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Новікава.

**Анастасія Аляксандраўна Новікава** (нар. 16 лістапада 1981) — беларуская цяжкаатлетка.

Анастасія Новікава (у цэнтры) на мастацкім маркіраваным канверце, прысвечаным Чэмпіянату Еўропы па цяжкай атлетыцы 2010
Дзеючая рэкардсменка Еўропы ў вагавых катэгорыях да 53 кг і да 58 кг.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2004 у Афінах яна заняла пятае месца ў жаночай вагавай катэгорыі да 53 кг. 

Чэмпіёнка свету 2011 года ў вагавай катэгорыі да 58 кг. 

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Анастасія Новікава атрымала бронзавы медаль у жаночай вагавай катэгорыі да 53 кг. Але паўторнае даследаванне яе допінг-пробы выявіла наяўнасць забароненых рэчываў дэгідрахлорметылтэстастэрону (турынаболу) і станазалолу. 26 кастрычніка 2016 Міжнародны алімпійскі камітэт паведаміў аб пазбаўленні яе (сярод дзевяці спартсменаў) медалёў летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Пекіне за ўжыванне допінгу. 

Чэмпіёнка Беларусі 2012 года ў вагавай катэгорыі да 63 кг.

У 2016 Анастасія Новікава дыскваліфікавана на 4 гады за ўжыванне забароненых прэпаратаў. Афіцыйнай прычынай дыскваліфікацыі паказана выяўленне ў пробах метабаліту дэгідрахлорметылтэстастэрону.

Зноскі
------

1. ↑  EWF — European Weightlifting Federation Архівавана 14 лістапада 2011.

Спасылкі
--------

Старонка аб Новікавай на афіцыйным сайце Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 у Пекіне
**Архіепіскап Анастасій** (свецкае імя *Рыста Радавіч*; 4 лістапада 1929, Пірэй, Грэцыя) — прадстаўнік Албанскай праваслаўнай царквы з тытулам Архіепіскап Тыранскі і ўсёй Албаніі.

Біяграфія
---------

Вывучаў багаслоўе ў Афінах, затым — гісторыю рэлігіі, місію, этналогію і афрыканістыку ў нямецкіх універсітэтах.

У 1963 годзе пачаў працу ў Сусветным савеце цэркваў, узначальваючы розныя місіянерскія структуры, у 2006 годзе стаў ганаровым прэзідэнтам Сусветнай канферэнцыі «Рэлігіі за мір». У Грэцыі заснаваў цэнтр місіянерскіх даследаванняў пры Афінскім універсітэце і кіраваў ім. Развіваў замежную місію, шмат разоў выязджаючы ва Усходнюю Афрыку, дзе арганізаваў Патрыяршую школу архіепіскапа Кіпрскага Макарыя III і ўзначальваў яе на працягу 10 гадоў. Рукапалажыў у сан 62 праваслаўных афрыканскіх свяшчэнніка, кіраваў падрыхтоўкай катэхізатараў, удзельнічаў у перакладзе Літургіі на чатыры афрыканскіх мовы, садзейнічаў умацаванню ста пяцідзесяці праваслаўных прыходаў і абшчын, кіраваў будаўніцтвам некалькіх дзесяткаў праваслаўных цэркваў, стварыў сем місіянерскіх цэнтраў, кіраваў працэсам стварэння школ і медыцынскіх цэнтраў.

З 1992 года ўладыка Анастасій з’яўляецца Прадстаяцелем Албанскай Праваслаўнай Царквы. Пасля многіх гадоў жорсткага камуністычнага праўлення ён заняўся аднаўленнем Царквы ў Албаніі. Пры архіепіскапе Анастасіі было адроджана больш за 400 прыходаў, створана Багаслоўская акадэмія, адкрыліся праваслаўныя яслі, дзіцячыя сады, школы і пяцьдзесят моладзевых цэнтраў. Пачата будаўніцтва пяцідзесяці новых храмаў, узнаўленне шасцідзесяці гістарычных будынкаў і аднаўленне ста шасцідзесяці разбураных. Створаны выдавецтвы, майстэрні і мастацкія атэлье.

Архіепіскап Анастасій падтрымлівае таксама будаўніцтва і рамонт дарог, мастоў, вадаправодаў, медыцынскіх устаноў, гасцініц і школ. Ён клапоціцца аб развіцці сельскай гаспадаркі, культуры, экалогіі, адукацыі, сацыяльнага забеспячэння.

У 2000 годзе яго кандыдатура была вылучана на суісканне Нобелеўскай прэміі міру.

Уладыка Анастасій атрымаў прызнанне ў міжнародных колах. Васемнаццаць універсітэтаў або ўніверсітэцкіх факультэтаў узнагародзілі яго ганаровай доктарскай ступенню.

Зноскі
------

1. ↑  У ПОЛЬШЧЫ ВЫЗНАЧАНЫ ЛАЎРЭАТЫ ПРЭМІІ ІМЯ КНЯЗЯ КАНСТАНЦІНА АСТРОЖСКАГА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Праваслаўная |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 4107703 · BNF: 15522874c · GND: 130354155 · ISNI: 0000 0001 1446 4314 · LCCN: no00027412 · NLG: 14695, 49505, 109177 · NLP: A32681641 · NTA: 193456214 · SUDOC: 075729245, 192249258 · VIAF: 434144782732128825902, 25146030497135861628 |

 |

| Прадстаяцелі Праваслаўных Цэркваў |
| --- |
| 
* Варфаламей I
* Феадор II
* Іаан X
* Феафіл III
* Кірыл
* Ілья II
* Парфірый
* Данііл
* Неафіт
* Хрызастом II
* Еранім II
* Анастасій
* Сава
* Расціслаў
* Ціхан
* Епіфаній

 |
**Магнітапаўза** — граніца магнітасферы нябеснага цела, на якой ціск магнітнага поля роўны ціску плазмы, якая атачае магнітасферу.

Радыёкрыніца G359.23-0.82 (Мыш): Пульсар PSR J1747-2958, які рухаецца з хуткасцю ~600 км/с праз міжзоркавы газ. Бачны конус ударнай хвалі (радыёвыява, сіні колер) і аблокі плазмы, разагрэтыя другой ударнай хваляй на мяжы магнітасферы (рэнтгенаўская выява, жоўты колер).
Эквівалентнае вызначэнне: паверхня, на якой шчыльнасць энергіі магнітнага поля роўная шчыльнасці кінетычнай энергіі рухомай плазмы, якая атачае нябеснае цела.

У якасці рухомай плазмы могуць выступаць сонечны ці зорны вецер (у выпадку планет), акрэцыйная матэрыя (кратныя зорныя сістэмы), іанізаваны міжзоркавы газ (зоркі з вялікімі ўласнымі хуткасцямі).

З прычыны гідрамагнітных эфектаў і няўстойлівасцей магнітапаўза можа прымаць складаную форму, пры гэтым магчыма пранікненне іанізаванай матэрыі ў магнітасферу.

Гл. таксама
-----------

* Магнітасфера

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 140161248 |
**Маго́лы**, таксама **муга́лы**, **мага́лы** (перс.: مغول‎ , манг.: Могол ястан) — групы насельніцтва ў Цэнтральнай і Паўднёвай Азіі, Іране, Афганістане і Каўказе, якія лічаць сябе нашчадкамі манголаў. 

Мугалы Сярэдняй Азіі, усходняга Каўказа (Дагестан, Азербайджан, Грузія), Ірана звычайна прадстаўлены сваяцкімі супольнасцямі, якія ўваходзяць у склад іншых народаў (звычайна цюркскага паходжання), але памятаюць пра сваю асобную спадчыну. Маголы Паўднёвай Азіі і Афганістана вылучаюцца як асобны народ або племя (у 2013 г. - 2 763 тысяч чал.).

Лічыцца, што маголы сфарміраваліся ў эпоху сярэднявечча з рэштак манголаў, а таксама прадстаўнікоў народаў іранскага і цюркскага паходжання, што далучыліся да іх. Толькі маголы дзвюх вёсак у Гераце захавалі некаторыя качавыя звычаі сваіх далёкіх продкаў, а таксама магольскую мову. У Індыі, Пакістане і Бангладэш у эпоху імперыі Вялікіх Маголаў маголы склалі прывілігіраванае ваеннае саслоўе, што нават у пазнейшы час садзейнічала іх адасабленню ад суседзяў. У Паўднёвай Азіі яны размаўлялі на персідскай мове і садзейнічалі яе распаўсюджанню сярод тубыльцаў. На Каўказе, у Сярэдняй Азіі і Іране мугалы звычайна займаліся земляробствам і моцна не адасабляліся ў мове і культуры. 

Большая частка вернікаў-маголаў спавядае іслам розных накірункаў.

Спасылкі
--------

* Маголы Паўднёвай Азіі і Афганістана
* Маголы ў Індыі і Пакістане
* Панцюркізм на Каўказе і лёсы народаў Архівавана 21 студзеня 2022.
* Магалы Дагестана
* Насельніцтва Ілісуйскага султанства
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Абуховіч.
**Тэадор Геранім Абуховіч** (польск.: Teodor Obuchowicz; 1642 — 14 красавіка 1707) — вялікалітоўскі пісьменнік-мемуарыст, дзяржаўны дзеяч, кашталян новагародскі (1700—1707).

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Ясенчык». Малодшы сын смаленскага ваяводы Піліпа Казіміра Абуховіча, брат Міхаіла Абуховіча.

У 1657—1669 гадах служыў пры двары караля Рэчы Паспалітай Яна Казіміра Вазы. Суправаджаў яго ў час ваеннай экспедыцыі за Дняпро ў 1664 годзе. Пасля адрачэння караля ад трона ў 1669 годзе паехаў з ім у Францыю.

У 1670 годзе разам з Геранімам Сангушкам i групай каралеўскай шляхты вярнуўся морам, праз Гамбург, на радзіму, у радавы маёнтак Дорагава каля мястэчка Карэлічы (цяпер Гродзенская вобласць). У 1672 годзе ў шэрагах шляхецкага аналчэння накіраваўся ў ваенны паход супраць туркаў, удзельнічаў у бітве пад Хоцінам 1673 года. У 1674 годзе здзейсніў паломніцтва ў Рым, вяртаючыся назад, наведаў Ларэта, Балонню i Вену. У 1672, 1678—1700 гадах на новагародскіх сойміках неаднаразова выбіраўся паслом на соймы, дзе выконваў розныя даручэнні. З 1679 года падкаморы новагародскі, з 1700 года — кашталян новагародскі, староста цырынскі.

Быў адзіным спадчыннікам радавых маёнткаў Ліпа i Дорагава Новагародскага ваяводства i Гарбавічы Мазырскага павета, трымаў у арэндзе Цырын.

Творчасць
---------

У апошнія гады жыцця Абуховіч напісаў на польскай мове ўспаміны, у якіх расказаў пра найважнейшыя падзеі ў тагачаснай Рэчы Паспалітай, пра свае жыццё. Яго мемуары надрукаваны М. Балінскім у кнізе «Пстдрычныя нататкі да тлумачэння грамадскіх пытанняў у Польшчы XVII ст. …» (Вільня, 1859).

Літаратура
----------

* *М. П. Барташэвіч* Абуховіч Тэадор Геранім // Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.; Гал. рэд. «Беларус. Энцыкл.»: Б. І. Сачанка (гал. рэд) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1995.
* Polski sіownik biograficzny. Т. 23/3, z. 98. Wroclaw, 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | GND: 129643130 · ISNI: 0000 0001 1058 081X · NKC: js20191042281 · NUKAT: n2004052327 · VIAF: 40461169 |


| ?Тэадор Геранім Абуховіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Тэадор Геранім Абуховіч |  | Піліп Абуховіч |  | Фёдар Абуховіч[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |




1. ↑   Праверана 5 верасня 2022.
2. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 8 чэрвеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑   Праверана 5 верасня 2022.
4. ↑   Праверана 5 верасня 2022.
**Ба́рау** (англ.: Barrow) — востраў у Індыйскім акіяне. Уваходзіць у склад аўстралійскага штата Заходняя Аўстралія. У нашы дні з’яўляецца нацыянальным паркам. Плошча — 202 км².

Геаграфія
---------

Востраў Барау месціцца за 60 км ад паўночнага ўзбярэжжа Заходняй Аўстраліі. Быў утвораны каля 6 800 гадоў таму ў выніку падвышэння ўзроўню акіяна. Суша ўяўляе сабою невысокія вапняковыя ўзвышшы хваляпадобнай формы ў атачэнні шырокіх прыбярэжных раўнін, пакрытых лугамі. Найвышэйшы пункт дасягае 76 м. На востраве сустракаюцца саланчакі, пячоры, пясчаныя выдмы, уздоўж берагоў — каралавыя рыфы.

У 1964 годзе на поўдні вострава былі адкрыты радовішчы нафты. Яе здабыча з’яўляецца важнай крыніцай даходаў Заходняй Аўстраліі. З 2009 года вядзецца здабыча газа.

Клімат сухі трапічны. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае ўсяго 308,7 мм. Найбольш засушлівыя месяцы — жнівень і верасень. Улетку на ўзбярэжжа абрушваюцца цыклоны. У 1996 годзе зарэгістраваны выпадак, калі парывы ветру дасягалі 408 км у гадзіну.

Прырода
-------

Востраў Барау з’яўляецца важным месцам гнездавання марскіх птушак і размножвання марскіх чарапах. Тут сустракаюцца рэдкія віды яшчарак і сумчатых сысуноў.

Гісторыя
--------

Продкі аўстралійскіх абарыгенаў прыйшлі на землі вострава Барау каля 10 тысяч гадоў таму. Аднак пасля падвышэння ўзроўню акіяна 6 800 гадоў таму востраў быў аддзелены ад мацерыка шырокай марской прасторай. Карэннае насельніцтва пакінула яго. Да з’яўлення еўрапейцаў ён быў бязлюдным.

Відавочна, востраў быў адкрыты ў 1628 г. маракамі Галандскай Ост-Індскай кампаніі. У 1818 г. ён быў нанесены на карты і названы ў гонар Джона Барау, тагачаснага сакратара брытанскага адміралцейства. На ім спыняліся кітабоі, лаўцы жэмчугу і марскіх чарапах. У 1846 г. з'явілася першае навуковае апісанне флоры і фаўны. У далейшым прыродай ізаляванага вострава цікавіліся многія даследчыкі Заходняй Аўстраліі. У 1908 г. Барау быў абвешчаны запаведнікам, у 1910 г. — нацыянальным паркам. 

У 1947 г. пачалося геалагічнае даследаванне Барау і прылеглых марскіх тэрыторый. У выніку ў 1964 г. былі адкрыты і пачалі эксплуатавацца радовішчы нафты. З 2009 года вядзецца здабыча газа. Кампаніі, якія здабываюць карысныя выкапні, удзельнічаюць у ахове мясцовага прыроднага асяроддзя. На востраве пабудаваны порт для транспартных суднаў і аэрапорт.

Спасылкі
--------

* Barrow Island Marine Park
* Barrow Island Port — Australia.chevron.com
* History and environment of Barrow Island

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315528078 |
**Кінематограф Інданезіі** мае доўгую гісторыю і ў цяперашні час актыўна развіваецца.

Гісторыя
--------

### Кінематограф каланіяльнай эпохі

(недаступная спасылка)Былы кінатэатр Megaria, у цяперашні час — Cinema Metropole XXI, Джакарта
Першым фільмам, знятым у Інданэзіі, быў нямы фільм 1926 года Loetoeng Kasaroeng працягласцю 60 хвілін, зняты галандскім рэжысёрам Л.Хейведарпам і аператарам Г. Кругерам, уяўляў сабой экранізацыю сундскай народнай казкі «Апошні лутунг». Здымкі з удзелам інданэзійскіх акцёраў вяліся кампаніяй NV Java Film Company у Бандунгу, а прэм'ера фільма прайшла у гэтым жа горадзе, 31 снежня 1926 года. З тых часоў у Інданезіі было знята больш за 2200 мастацкіх фільмаў. Падчас японскай акупацыі Інданэзіі кінематограф Інданезіі выкарыстоўваўся акупацыйнымі ўладамі ў якасці інструмента прапаганды.

### Пасля здабыцця незалежнасці

Пасля абвяшчэння незалежнасці Інданэзіі ў 1945 годзе, урад Сукарна выкарыстоўваў кінематограф у якасці прылады нацыяналістычнай, антызаходняй палітыкі, імпарт замежных фільмаў быў забаронены. Пасля звяржэння Сукарна, падчас «Новага парадку» Сухарта ў кінематограф была ўведзена цэнзура . Найбольш значны ўклад у нацыянальны кінематограф 1950-х — 1960-х гадоў унёс Усмар Ісмаіл, рэжысёр з Заходняй Суматры.

Зноскі
------

1. ↑  Robertson, Patrick (September 1993). *The Guinness Book of Movie Facts & Feats*. Abbeville Press. ISBN 978-1-55859-697-9. .
2. ↑  Sen, Krishna; Giecko, Anne Tereska (editor) (2006). *Contemporary Asian Cinema, Indonesia: Screening a Nation in the Post-New Order*. Oxford/New York: Berg. pp. 96–107. ISBN 978-1-84520-237-8.

| ⛭Інданезія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Інданезія»**
 |

| ⛭Краіны Азіі: Кінематограф |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |
**Люксембургскі дагавор** (ням.: Vertrag von Luxemburg) — пагадненне паміж ФРГ і Францыяй, якое датычыцца вяртання Саарскай вобласці Германіі. Дагавор быў падпісаны 27 кастрычніка 1956 года міністрам замежных спраў ФРГ Хейнрыхам фон Брэнтана і міністрам замежных спраў Францыі Крысціянам Піно пасля плебісцыту 23 кастрычніка 1955 года, на якім большасць насельніцтва Саарскай вобласці выказалася за вяртанне ў склад Германіі.

Канчатковае ўваходжанне Саара ў склад ФРГ адбылося 1 студзеня 1957 года. Абодва бакі пагадзіліся на пераходны перыяд для эканомікі, які доўжыўся да 1959 года (тым часам Саар заставаўся пад французскім кіраваннем).

  


| ⛭Аб'яднанне нацыянальных дзяржаў у Еўропе (XIX—XX стст.) |
| --- |
|  Італія |  1815—1870 (+++) |
|  Румынія |  1859—1861 (+)  ·   1918 (+) |
|  Грэцыя  |  1864 (+)  ·   1913 (+) |
|  Германія |  1864—1871 (++++)  ·   1938 (+)  ·   1956 (+)  ·   1990 (++) |
|  Балгарыя  |  1885 (+) |
|  Югаславія |  1918 (+) |
|  Украіна |  1919 (+) |
|  Польшча |  1922 (+) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ахрэмчык.
**Элеанора Іванаўна Ахрэмчык** — беларускі музычны педагог.

Біяграфія
---------

У 1963 г. скончыла Сярэднюю спецыяльную музычную школу пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага па класе прафесара Г. І. Шаршэўскага, у 1968 г. — Белдзяржкансерваторыю, а ў 1970 г. — асістэнтуру-стажыроўку ў Белдзяржкансерваторыі таксама ў класе прафесара Г. І. Шаршэўскага. У 1970—1981 гг. працавала выкладчыкам па класе спецыяльнага фартэпіяна ў Сярэдняяй спецыяльнай музычнай школе пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі. З 1981 г. па 1989 г. выкладала на кафедры музычнай педагогікі ў Белдзяржкансерваторыі. У 1989—1991 гг. узначальвала Рэспубліканскі метадычны кабінет пры Міністэрстве культуры БССР. З 1991 г. па 1992 г. ведала лабараторыяй у Беларускім дзяржаўным інстытуце праблем культуры. У 1992—1997 гг. — старэйшы выкладчык, а ў 1997—2010 гг. — дацэнт кафедры музычнай педагогікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. З 2010 г. — выкладчык па класе спецыяльнага фартэпіяна Рэспубліканскай гімназіі-каледжа пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, дзе працавала па сумяшчальніцтве з 1981 г. па 2010 г. Мае вышэйшую педагагічную катэгорыю.

  

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў ‎з 1974 года, член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Яна з’яўляецца аўтарам навуковых публікацый, сааўтарам навучальных праграм «Фартэпіяна» для навучэнцаў дзіцячых музычных школ і дзіцячых школ мастацтваў і «Вывучэнне педагагічнага рэпертуара» для навучэнцаў фартэпіяннага аддзялення музычных вучылішчаў і вучылішчаў мастацтваў, рэдактарам-складальнікам нотнага зборніка «Фартэпіянныя ансамблі» (ч.1 і ч.2), мае шэраг публікацый. Неаднаразова была ў складзе журы на конкурсах піяністаў. Яна з’яўляецца членам савета «Навучальная кніга» ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы.

Узнагароды
----------

Э. І. Ахрэмчык узнагароджана медалём Беларускага саюза музычных дзеячаў «За ўклад у музычнае мастацтва», мноствам грамат і дыпламоў за падрыхтоўку навучэнцаў — лаўрэатаў міжнародных конкурсаў.
Абазначэнне брыгады NATO
**Брыѓада** (ад італ.: brigata — супольнасць, атрад), тактычнае злучэнне ва УС многіх дзяржаў. Паводле баявога складу меншая за дывізію, і прызначана для вядзення агульнавайсковага, марскога або паветранага бою або для забяспячэння баявых дзеянняў. Брыгада звычайна складаецца з батальёнаў (дывізіёнаў) асноўных родаў войскаў, у флоце — з караблёў або дывізіёнаў караблёў аднаго або розных класаў.

Брыгады існавалі або існуюць ва ўсіх відах узброеных сіл, родах войск (сіл), спецыяльных войсках.

Брыгада як ваенная фармацыя з'явілася ў 2-й пал. 16 ст. у іспанскім войску, у 17—18 ст. распаўсюдзілася амаль ва ўсіх еўрапейскіх войсках (у Расіі ўпершыню пры Пятры I, пастаянна з 1806.

Літаратура
----------

* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил.. С.101.  (руск.)

| ⛭Сучасная іерархія ваенных фарміраванняў |
| --- |
| Падраздзяленні | 
* пост
* звяно
* аддзяленне/экіпаж/разлік
* узвод
* рота/батарэя/эскадрылля
* батальён/дывізіён

 |
| Часці | 
* асобная рота/эскадрылля
* асобны батальён/дывізіён/дывізіён караблёў
* полк

 |
| Злучэнні | 
* брыгада/брыгада караблёў
* дывізія/дывізія караблёў
* корпус

 |
| Аб’яднанні | 
* эскадра
* аператыўная эскадра
* армія
* група армій
* аператыўны флот
* фронт/акруга (група)/флот
* тэатр ваенных дзеянняў
* войскі (сілы)
* узброеныя сілы

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4146616-0 |
**Сержы-Пантуаз** (фр.: Cergy-Pontoise) — горад у Францыі ў рэгіёне Іль-дэ-Франс за 30 км на паўночны захад ад цэнтра Парыжа на рацэ Уаза.

Гісторыя
--------

У 1960-х гадах, сутыкнуўшыся з хуткім развіццём Парыжа і яго прадмесцяў, улады Францыі вырашылі кантраляваць і збалансаваць гэты рост, стварыўшы некалькі новых гарадоў вакол сталіцы. На поўначы выбар быў зроблены ў ваколіцах Пантуаза. Стары горад павінен быў быць аб’яднаны ў значна большую адзінку, цэнтрам якой будзе Сержы, у той час не больш чым вёска.

Адукацыя і навука
-----------------

* Сержы-Парыжскі ўніверсітэт

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сержы-Пантуаз

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 29 сакавіка 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
**Серкаві́цкі шклозавод** — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала ў 1897—1925 гадах ва ўрочышчы Серкавіца Аршанскага павета (сучасны аграгарадок Серкавіцы ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі).

Шклозавод вырабляў паўбелае ліставое шкло і бутэлькі. У 1910 годзе працавалі 297 рабочых. Было выраблена 10 тысяч скрынак шкла. У 1913 годзе на завадзе меліся 5 паравых рухавікоў і 2 паравыя катлы.

Літаратура
----------

* Серкавіцкі шклозавод // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 351. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Гаспадарка Беларусі ў час грамадзянскай вайны Архівавана 5 снежня 2021.
**Элеары** (польск.: Elear, ад венг.: Eloljaro — *які скача наперадзе*, ці ад лац.: Eligeri — *абраныя*) — тып лёгкай кавалерыі Рэчы Паспалітай, які існаваў у канцы XVI — першай палове XVII стагоддзя.

У Рэчы Паспалітай з’явіліся ў сярэдзіне XVI стагоддзя. Фармаваліся на месцы: ад кожнай гусарскай роты адбіраліся 4 жаўнеры, якія складалі атрад элеараў колькасцю прыкладна ў 100 чалавек. Асноўнай задачай элеараў было рухацца перад асноўнымі сіламі арміі, выконваючы разведку, а падчас бітвы — правакуючы праціўніка на неабдуманыя дзеянні.

Атрады элеараў адыгралі значную ролю ў баях пры Пічыне (1588), Букоў (1600), Кокнэсэ (1601) і Гузуве (1607). У сувязі з ростам эфектыўнасці агнястрэльнай зброі, элеары да канца 1620-х гадоў ператварыліся ў *«застрэльшчыкаў»*, якія пачыналі змаганне, праводзячы дзерзкую атаку на праціўніка. 

Звонку элеары амаль што не адрозніваліся ад звычайных гусараў. У 1627—28 гадах галандзец Абрахам Бот выканаў малюнкі вершнікаў без даспехаў, але з крыламі, якія верагодна з’яўляліся элеарамі. Крылы без рамы былі вольна падвешаны да шыі воіна, хаця астатняя экіпіроўка больш падобна да абмундзіравання казака, чым гусара. Магчыма, што на малюнках быў адлюстраваны спецыфічны тып экіпіроўкі лісоўчыкаў, якія ў 1620-х гадах сталі называць сябе элеарамі.

Літаратура
----------

* Польские крылатые гусары 1576—1775 // Новый солдат: военно-исторический альманах / под ред. В. И. Киселёва. — 2002. — № 142. с.18—20
**Казеозны некроз** (ад лац.: caseosus — «тварожысты» і стар.-грэч.: νέκρωσις — «змярцвенне») — апісанне формы смерці біялагічных тканак, разнавіднасці каагуляцыйнага некрозу  (руск.) (бел. вылучаны ў асаблівую групу з-за свайго знешняга выгляду. Мёртвая тканка выглядае як мяккая, белая бялковая тварожыстай кансістэнцыі некратычная маса.

Прычыны
-------

Часта казеозный некроз звязваюць з туберкулёзам. Таксама ён можа выклікацца сіфілісам або пэўнымі грыбкамі: звычайна з'яўленне можа быць звязана з гістаплазмозам  (руск.) (бел. крыптакакозам  (руск.) (бел. і какцыдыаідамікозам  (англ.) (бел..

З’яўленне
---------

Пры казеозным некрозе не захоўваецца гісталагічная архітэктура. Пры даследаванні пад мікраскопам з афарбоўкай гематаксілінам і эазінам  (руск.) (бел. гэта характарызуецца з пазбаўленымі клетак ружовымі зонамі некрозу, акружанымі гранулематозным  (руск.) (бел. запаленчым працэсам.

Калі прыкаранёвы лімфатычны вузел, напрыклад, інфіцыраваных на туберкулёз, і ўсё ідзе да казеознага некрозу, то масава можа пачаць выяўляцца змена колеру скуры ад сырнага жаўтлява-карычневага да белага, па прычыне чаго гэты выгляд некрозу часта малююць як камбінацыю абодвух відаў — каагуляцыйнага  (руск.) (бел. і каліквацыйнага  (руск.) (бел. некрозу.

Тым не менш, у лёгкіх, больш звычайны казеозны некроз з грануляваным жаўтлява-карычневым адценнем паверхні. Разбурэнне тканак настолькі шырокае, што існуе шэраг абласцей з пустэчамі (таксама вядомых як кістозныя прасторы).

Зноскі
------

1. ↑  Лёгочная патология**(неопр.)**.  14 апреля 2012 года. (англ.)   (Проверено 19 января 2010)

* Фатаграфіі казеознага некрозу праз мікраскоп  (Праверана 19 студзеня 2010)
* Фатаграфія прыкаранёвага лімфатычнага вузла, які дэманструе казеозны некроз  (Праверана 19 студзеня 2010)
* Фатаграфія казеознай гранулёмы туберкулёзу ў наднырачнай залозе   (Праверана 19 студзеня 2010)
* Фатаграфія казеознай гранулёмы  (Праверана 19 студзеня 2010)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781320305 |
**Казеін** (лац.: caseus — сыр) — складаны бялок, які ўтвараецца з папярэдніка казеіну — казеінагену пры стварожванні малака пад дзеяннем пратэялітычных ферментаў. 

З'яўляецца асноўным бялком малака, утрыманне ў каровіным малацэ ў перыяд лактацыі 2,8-3,5 % па масе (сыроватачных бялкоў 0,5 %). Для параўнання: бялкі ранняга груднога малака жанчыны ўтрымліваюць 70 % сыроватачнага бялку і 30 % казеіну, а ў каровіным малацэ гэтыя суадносіны зусім іншыя — 18 % сыроватачнага бялку і 82 % казеіну.

Прысутнічае ў малацэ ў несвабодным выглядзе — у казеінаце кальцыю. Складае асноўную масу тварагу. Ужываецца ў вытворчасці фарбаў, клеяў, пластмас, штучных харчовых прадуктаў. Па структуры адносіцца да фосфапратэінаў (утрымлівае фасфатную групу), які выконвае запасліўную функцыю ў малацэ млекакормячых. Склад казеіну малака, па Камайлю і Мілану: С — 55,24 %, Н — 8,26, N — 16,70, а па Чытэндэну і Пейнтэру: С — 53,30, H — 7,07, N — 15, 91, S — 0,82, P — 0,87.

Спасылкі
--------

* *Казеин (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Казеин // Энцыклапедыя Кругасвет  (руск.)
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру  (руск.)

| ⛭Малочныя прадукты |
| --- |
| Натуральнамалочныя прадукты | 
* Пітное малако
	+ пастаялка
	+ адгон
	+ бялковае
	+ вітамінізаванае
	+ адтопленае
* Вяршкі
* Кісламалочныя прадукты
	+ айран
	+ ацыдафілін
	+ ёгурт
	+ кефір
	+ кумыс
	+ мацоні
	+ ражанка
	+ смятана

 | Шклянка каровінага малака |
| Прадукты перапрацоўкі | 
* Малочныя кансервы
	+ згушчанае малако
	+ курут
	+ сухі тварог
	+ сухое малако
* Марожанае
* Сметанковае масла
	+ Топленае масла
* Сыр
* Тварог

 |
| Пабочныя прадукты | 
* Маслёнка
* Сыроватка

 |
| Другасныя прадукты | 
* Казеін
* Малочны цукар
* Рыкота

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Brockhaus · Brockhaus · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11965926g · LCCN: sh85020578 · Microsoft: 2776142715 · NDL: 00565268 · NKC: ph553985 |