Сонечная ўспышка, фатаграфія спадарожніка Hinode. Назіраецца як дзве вузкія, яркія структуры каля паўднёвай часткі сонечнай плямы.
**Сонечная ўспышка** — выбуховы працэс выдзялення энергіі (светлавой, цеплавой і кінетычнай) у атмасферы Сонца. Успышкі так ці інакш ахопліваюць усе слаі сонечнай атмасферы: фотасферу, храмасферу і карону Сонца. Неабходна адзначыць, што сонечныя ўспышкі і каранальныя выкіды масы з'яўляюцца рознымі і незалежнымі з'явамі сонечнай актыўнасці.

Працягласць імпульснай фазы сонечных выбліскаў звычайна не перавышае некалькіх хвілін, а колькасць энергіі, што вызваляюцца за гэты час, можа дасягаць мільярдаў мегатон у трацілавым эквіваленце. Энергію ўспышкі традыцыйна вызначаюць у бачным дыяпазоне электрамагнітных хваль па здабытку плошчы святлення ў лініі выпраменьвання вадароду Нα, якая характарызуе нагрэў ніжняй храмасферы, на яркасць гэтага свячэння, звязаную з магутнасцю крыніцы.

У апошнія гады часта выкарыстаюць таксама класіфікацыю, заснаваную на патрульных аднародных вымярэннях на серыі ІСВ, галоўным чынам GOES, амплітуды цеплавога рэнтгенаўскага ўсплёску ў дыяпазоне энергій 0,5-10 кэВ (з даўжынёй хвалі 0,5—8 ангстрэм)). Класіфікацыя была прапанаваная ў 1970 годзе Д.Бейкерам і першапачаткова грунтавалася на вымярэннях спадарожнікаў «Solrad». Па гэтай класіфікацыі сонечнай ўспышкі прысвойваецца бал — абазначэнне з лацінскай літары і індэкса за ёй. Літарай можа быць A, B, C, M або X у залежнасці ад велічыні дасягнутага выбліскам піка інтэнсіўнасці рэнтгенаўскага выпраменьвання:

| Літара | Інтэнсіўнасць у піку (Вт/м2) |
| --- | --- |
| A | меней 10−7 |
| B | ад 1,0×10−7 да 10−6 |
| C | ад 1,0×10−6 да 10−5 |
| M | аж 1,0×10−5 да 10−4 |
| X | болей 10−4 |

Індэкс удакладняе значэнне інтэнсіўнасці ўспышкі і можа быць ад 1,0 да 9,9 для літар A, B, C, M і больш — для літары X. Так, напрыклад, ўспышка 12 лютага 2010 года бала M8.3 адпавядае пікавай інтэнсіўнасці 8,3×10−5 Вт/м2. Самай магутнай (станам на 2010 год) зарэгістраванай з 1976 года успышкай, якая адбылася 4 лістапад 2003, быў прысвоены бал X28, такім чынам, інтэнсіўнасць яе рэнтгенаўскага выпраменьвання ў піку складала 28×10−4 Вт/м2. Варта заўважыць, што рэгістрацыя рэнтгенаўскага выпраменьвання Сонца, так як яно цалкам паглынаецца атмасферай Зямлі, стала магчымай пачынаючы з першага запуску касмічнага апарата «Спадарожнік-2» з адпаведнай апаратурай, таму дадзеныя пра інтэнсіўнасць рэнтгенаўскага выпраменьвання сонечных успышак да 1957 года цалкам адсутнічаюць.

Вымярэнні ў розных дыяпазонах даўжынь хваль адлюстроўваюць розныя працэсы ва ўспышках. Таму карэляцыя паміж двума індэксамі ўспышкавай актыўнасці існуе толькі ў статыстычным сэнсе, так для асобных падзей адзін індэкс можа быць высокім, а другі нізкім і наадварот.

Сонечныя ўспышкі, як правіла, адбываюцца ў месцах ўзаемадзеяння сонечных плям процілеглай магнітнай палярнасці ці, больш дакладна, паблізу нейтральнай лініі магнітнага поля, якая падзяляе вобласці паўночнай і паўднёвай палярнасці. Частата і магутнасць сонечных выбліскаў залежаць ад фазы 11-гадовага сонечнага цыклу.

Наступствы
----------

Сонечныя ўспышкі маюць прыкладное значэнне, напрыклад, пры даследаванні элементнага складу паверхні нябеснага цела з разрэджанай атмасферай або пры яе адсутнасці, выступаючы ў ролі ўзбуджальніка рэнтгенаўскага выпраменьвання для рэнтгенафлуарэсцэнтных спектрометраў, устаноўленых на борце касмічных апаратаў.

Зноскі
------

1. ↑  Энциклопедия Солнца — Солнечные вспышки Архівавана 1 красавіка 2008.
2. ↑  Priest, Eric Ronald (1981). "Flare classification". *Solar flare magnetohydrodynamics*. Gordon and Breach Science Publishers. p. 51. ISBN 0677055307.
3. ↑  Класіфікацыя ўспышак  (англ.)
4. ↑  Самыя магутныя зарэгістраваныя сонечныя ўспышкі  (англ.)
5. ↑  Dorman, Lev I. (2010). "Solar Neutron Event on 4 November, 2003". *Solar Neutrons and Related Phenomena*. Springer. p. 310. ISBN 9789048137367.
6. ↑  Эксперимент на втором искусственном спутнике Земли (Спутник-2) Архівавана 13 кастрычніка 2014.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сонечная ўспышка на Вікісховішчы |

* Физика космоса. Маленькая энциклопедия, М.: Советская Энциклопедия, 1986
* Солнечные вспышки Архівавана 18 верасня 2014.
* Данные о рентгеновском излучении Солнца со спутников GOES (NOAA) Архівавана 17 сакавіка 2011.
* Cолнечные вспышки онлайн Архівавана 27 кастрычніка 2013.
* Cолнечные вспышки онлайн на интерактивных графиках
* Cолнечные вспышки в энциклопедии Солнца Архівавана 1 красавіка 2008.

| ⛭Сонца |
| --- |
| Структура | 
* Ядро
* Зона прамяністага пераносу
* Канвекцыйная зона

 | Picture of the Sun on June 7, 1992 (NASA) |
| Атмасфера | 
* Фотасфера
* Храмасфера
* Сонечная карона

 |
| Пашыраная структура | 
* Геліясфера
	+ Геліясферны токавы слой
	+ Мяжа ўдарнай хвалі
* Геліясферная мантыя
* Геліяпаўза
* Галоўная ўдарная хваля

 |
| З'явы на Сонцы | 
* Сонечнае зацьменне
* Сонечная актыўнасць
	+ Сонечныя плямы
	+ Сонечныя ўспышкі
	+ Каранальныя выкіды масы
* Сонечная радыяцыя
	+ Варыяцыі сонечнага выпраменьвання
* Каранальныя дзіркі
* Каранальныя петлі
* Факелы
* Гранулы
* Флокулы
* Пратуберанцы і валокны
* Спікулы
* Супергрануляцыя
* Сонечны вецер
* Хваля Мортана

 |
| Звязаныя тэмы | 
* Сонечная сістэма
* Сонечнае дынама

 |
| **Спектральны клас** G2 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12163827t · GND: 4277650-8 · LCCN: sh85124511 · Microsoft: 185001636 · NKC: ph161669 |