У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Семашкевіч.

**Рама́н Мацве́евіч Семашке́віч** (1 кастрычніка 1900, Лебедзева, цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць, Беларусь — 22 снежня 1937, Бутаўскі палігон, Маскоўская вобласць) — беларускі жывапісец, графік і скульптар, удзельнік групы «Трынаццаць».

Біяграфія
---------

Раман Семашкевіч нарадзіўся 1 кастрычніка 1900 года ў мястэчку Лебедзева Вілейскага павета Віленскай губерні (цяпер Маладзечанскі раён). Быў адным з шаснаццаці дзяцей вясковага садавода Мацвея. Яго бацька працаваў у пана і ў той час ужо вырошчваў у аранжарэі архідэі.

Патрапіў у прытулак для дзетак з маламаёмасных сем’яў і дзяцей-сірот, які існаваў пры Віленскай беларускай гімназіі, прытулкам апекаваўся беларускі грамадска-палітычны дзеяч і каталіцкі святар Адам Станкевіч. Як успамінаў Янка Багдановіч, Семашкевіч увесь вольны час займаўся творчасцю і быў вельмі працавіты. З прытулку Раман Семашкевіч паступіў у Віленскую беларускую гімназію. Афармляў рукапісны гімназічны часопіс «Рунь» (1923), сябра Камуністычнага саюза моладзі Заходняй Беларусі.

У 1924 годзе ляснымі сцежкамі перабіраецца ў БССР. Спачатку жыве ў Менску, потым пераязджае ў Віцебск. У 1925—1927 гадах навучаецца ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме (скульптурнае аддзяленне, загадчык — Міхаіл Керзін), які ў той час праз палітыку беларусізацыі працаваў у беларускім рэчышчы. Пад кіраўніцтвам Інбелкульта студэнты і выкладчыкі тэхнікума ладзілі этнаграфічныя і краязнаўчыя экспедыцыі па Беларусі, у 1925—1926 гадах тут пачалі выкладаць гісторыю беларускага мастацтва.

Раман Семашкевіч, як адзін з найлепшых студэнтаў, у 1927 годзе накіроўваецца ў Маскву, дзе паступае ў Вышэйшы мастацка-тэхнічны інстытут на базе Выйшэйшых мастацка-тэхнічных майстэрняў (аддзяленне жывапісу). Вучыўся ў Сяргея Герасімава[ru], Аляксандра Дрэвіна[ru], Дзмітрыя Кардоўскага[ru]. Скончыў навучанне ў 1930 годзе. Яшчэ да заканчэння інстытута Семашкевіч становіцца прызнаным мастаком. Яго творы набываюць Пушкінскі музей, Траццякоўская галерэя, Мікалаеўскі музей імя Верашчагіна, музеі Фрунзэ і Таганрога, рэспубліканскія музеі Менска і Чабаксараў, а таксама прыватныя калекцыянеры.

Раман Семашкевіч. Вуліца ў Мазыры, 1932.
Ажаніўся з Надзеяй Васільевай. У 1931 годзе прыняў удзел у 3-й выстаўцы суполкі «Трынаццаць», якая прайшла ў актавай зале МГУ. 10 кастрычніка 1931 года на Вялікай Дзмітраўцы адкрылася персанальная выстаўка Семашкевіча. У 1932 годзе здзейсніў творчую паездку ў савецкую Беларусь. У Менску пабачыўся з сябрам юнацтва — Алесем Салагубам. Сустрэўся з Янкам Купалам, Якубам Коласам напісаў іх партрэты, зрабіў групавы партрэт Мікалая Галадзеда, Мікалая Гікалы і Андрэя Александровіча. Сустрэўся з гімназічным настаўнікам Антонам Грыневічам, якога таксама замаляваў. Зрабіў партрэт выхаванца Віленскай беларускай гімназіі, у той час ужо вядомага паэта, Валянціна Таўлая. У часе паездкі па Беларусі ладзіў персанальныя выстаўкі ў Петрыкаве і Мазыры.

У 1932 годзе прыняты ў Маскоўскае аб’яднанне мастакоў (МОСХ). У тым жа годзе ў складзе навукова-даследчай экспедыцыі едзе на Паўночны Урал, у наступным годзе зімуе на метэаралагічнай станцыі Паўднёвага Урала на гары Вялікі Таганай. Мастак адзначаў, што ў часе вандроўкі «напісаў каля 200 маленькіх эцюдаў».

Фота з крымінальнай справы
Па вяртанні з Урала, верагодна, сустракаўся з Браніславам Тарашкевічам, які прыехаў у Маскву ў 1933 годзе. У 1935 годзе першы раз арыштаваны, але неўзабаве выпушчаны. Аказаўся ў цяжкім матэрыяльным становішчы, праз нястачу палотнаў маляваў на кардоне, кавалках фанеры, часам замалёўваў папярэднія творы. Ездзіў у Залатавустаўскі металургічны завод, у Залатавусце зладзіў персанальную выстаўку. У часе падрыхтоўкі да выстаўкі вандраваў па Алтаі, малюе панараму Рыдзера (Ленінагорск) і зноў арганізоўвае персанальную выстаўку. Працуе ілюстратарам у часопісе «30 дзён». З 1931 па 1936 год удзельнічаў у дзесяці выстаўках, наладзіў пяць персанальных экспазіцый. У 1937 годзе зладзіў творчую паездку ў Лепель.

Уначы з 1 на 2 лістапада 1937 года ў камунальнай кватэры (Успольны завулак, д. 17, кв 9/10), дзе ён жыў з цяжарнай жонкай (ёй было тады 24 гады) з’явіліся супрацоўнікі НКУС. Семашкевіч арыштаваны і дастаўлены ў Таганскую турму. Абвінавачаны ў контррэвалюцыйнай фашысцкай агітацыі і шпіянажы на карысць Польшчы (два браты, дзве сястры і маці мастака жылі на радзіме ў Заходняй Беларусі, якая тады была часткай Польшчы). 19 снежня 1937 года супрацоўнікі НКУС вывезлі ўсе працы Семашкевіча з яго кватэры. На допытах віны не прызнаў, аднак паказанні былі выбітыя ў настаўніка Семашкевіча — Аляксандра Дрэвіна. Праз два дні, 22 снежня 1937 года Раман Семашкевіч быў расстраляны на Бутаўскім палігоне пад Масквой. Дагэтуль, 3 лістапада 1937 года ў Менску быў расстраляны брат, Сямён Семашкевіч. 4 лістапада 1937 года была расстраляная сястра Семашкевіча, Алена Семашкевіч, якая працавала загадчыцай раённай бібліятэкі ў вёсцы Зыранская Томскай вобласці.

Раман Семашкевіч пасмяротна рэабілітаваны 2 чэрвеня 1958 года.

Творчасць
---------

Пісаў партрэты, пейзажы, сцэны з гарадскога жыцця, жанравыя кампазіцыі. У графічных і жывапісных работах адлюстроўваў побыт сялян, родную прыроду, а таксама сацыяльна-рэвалюцыйную тэматыку. Адважныя і нечаканыя каляровыя рашэнні, наіўнае ўспрыманне і экспрэсіўнасць выканання вызначылі творчую манеру мастака. Мастацтва Рамана Семашкевіча высока цанілі яго сучаснікі: Надзея Удальцова, Юрый Алеша, Ілля Ільф, Таццяна Маўрына, Мікалай Харджыеў, Давыд Штэрэнберг. Яго палотны набывалі музеі і калекцыянеры.

Аўтар жывапісных работ: «Галадоўка палітзняволеных у Лукішскай турме», «На этапе», «Паны забіраюць апошнюю карову», «Бойка з секвестратарамі», «Здзек паліцыі»; партрэтаў Антона Грыневіча, Валянціна Таўлая, Янкі Купалы, Якуба Коласа, групавога партрэта Мікалая Галадзеда, Мікалая Гікалы і Андрэя Александровіча; скульптурнай кампазіцыі «Юны змагар».

У 1930 годзе Семашкевіч прыняў удзел у выстаўцы аб’яднання «Всекохудожник». Яго першая персанальная выстаўка адбылася ў Маскве ў 1931 годзе. У тым жа годзе карціны Рамана Семашкевіча экспанаваліся на выстаўцы групы «Трынаццаць». 2 лістапада 1937 года Раман Семашкевіч быў арыштаваны па сфабрыкаваным абвінавачванні ў «контррэвалюцыйнай агітацыі» і 22 снежня расстраляны. Карціны, якія знаходзіліся ў майстэрні мастака, былі канфіскаваны супрацоўнікамі НКУС, гэтыя творы лічацца страчанымі.

У 1990 годзе ў Маскве адбылася першая пасмяротная выстаўка яго прац.

Галерэя
-------

* Аўто, 1930. Дзяржаўная Траццякоўская галерэя.Аўто, 1930. Дзяржаўная Траццякоўская галерэя.
* Вуліца ў Замаскварэччы, 1930. Дзяржаўная Траццякоўская галерэя.Вуліца ў Замаскварэччы, 1930. Дзяржаўная Траццякоўская галерэя.
* Чайная, 1930.Чайная, 1930.
* Вершнік на белым кані, 1932.Вершнік на белым кані, 1932.
* Партрэт Валянціна Таўлая, 1932. НММ Беларусі.Партрэт Валянціна Таўлая, 1932. НММ Беларусі.
* Партрэт Янкі Купалы, 1932.Партрэт Янкі Купалы, 1932.
* Аўтапартрэт, 1933.Аўтапартрэт, 1933.
* Партрэт Надзеі Васільевай, 1933.Партрэт Надзеі Васільевай, 1933.
* Коні на пашы, 1934.Коні на пашы, 1934.
* Краявід з дрэвам, 1934.Краявід з дрэвам, 1934.
* Мужчынская фігура, 1930-я.Мужчынская фігура, 1930-я.
* Роздум, 1934.Роздум, 1934.
* Фабрыка, 1930-я. НММ Беларусі.Фабрыка, 1930-я. НММ Беларусі.
* Едакі бульбы. 1930-я.Едакі бульбы. 1930-я.

Заўвагі
-------

1. ↑  Паводле некаторых даных — у 1902 годзе.
2. ↑  Сямён Мацвеевіч Семашкевіч (1904 — 3 лістапада 1937), сябра КПЗБ з 1932 года. Арыштаваны 12 лютага 1937 года, асуджаны 18 кастрычніка да расстрэлу за шпіянаж і нелегальны пераход граніцы. Рэабілітаваны 2 лістапада 1960 года.
3. ↑  Алена Мацвееўна Семашкевіч (1908 — 4 лістапада 1937), арыштаваная 27 ліпеня 1937, асуджаная 18 кастрычніка як «член шпіёнскай дыверсійнай контррэвалюцыйнай арганізацыі» да расстрэлу. Пасмяротна рэабілітаваная 9 верасня 1957 года.

Крыніцы
-------

1. ↑
2. 1 2 3  Ліс А. 2002, с. 318.
3. ↑  *Леанід Маракоў*. Семашкевіч Раман Мацвеевіч **(нявызн.)**.  marakou.by. Архівавана з першакрыніцы 16-12-2019. Праверана 16-12-2019.
4. 1 2 3 4 5  Гваздзёў С. 2007, с. 14.
5. 1 2 3 4 5 6  Раман Семашкевіч **(нявызн.)**.  spadczyna.com. Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2014. Праверана 12-12-2019.
6. 1 2 3 4 5  Гваздзёў С. 2007, с. 15.
7. ↑  Семашкевич Семен Матвеевич (руск.).  base.memo.ru. Праверана 17-12-2019.
8. ↑  Семашкевіч Алена Мацвееўна **(нявызн.)**.  marakou.by. Праверана 17-12-2019.

Літаратура
----------

* *Васильева Н. М.* Роман Матвеевич Семашкевич. ― М. Галарт, 1996
* *Гваздзёў С.* Раман Семашкевіч. Мара // *Новы Час* : газета. — Мінск: 2007. — № 27 (72). — С. 14—15. Архівавана з першакрыніцы 9 снежня 2019.
* *Ермакова Т. А.* Роман Матвеевич Семашкевич. ― М. Третьяковская Государственная галерея, 1990
* *Крэпак Б.* Асуджаны без права на перапіску… // *Культура* : газета. — Мінск: 2010. — № 24 (944).
* *Крэпак Б.* Я хачу жыць!.. // *Культура* : газета. — Мінск: 2010. — № 25 (945).
* *Ліс А.* Семашкевіч Раман Мацвеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 318. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.
* *Плугина Н. В.* Группа «13» в контексте художественной жизни конца 1920-х―середины 1950-х. Канд. дисс. ― М. 2009

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Раман Мацвеевіч Семашкевіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Artists of the World Online |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 124565999 · ISNI: 0000000053267666 · LCCN: nr98039619 · SUDOC: 25518588X · VIAF: 47697581 · ULAN: 500325832 |

 |