|  |
| --- |
| Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1971 Ордэн Дружбы народаў  — 1972 |

**Карацкая аўтаномная акруга** ( корякск. Чав'чываакруг ; **Каракія** ) - былы суб'ект Расійскай Федэрацыі на Далёкім Усходзе Расіі. 1 ліпеня 2007 Каракская аўтаномная акруга і Камчацкая вобласць аб'ядналіся ў Камчацкі край. На дадзены момант Каракская аўтаномная акруга знаходзіцца ў складзе Камчацкага краю як Каракская акруга .

Межыў на поўначы з Чукоцкай аўтаномнай акругай і Магаданскай вобласцю, з поўдня - з Камчацкай вобласцю. Адміністрацыйны цэнтр - пгт Палана .

Гісторыя
--------

Адміністрацыйна была ўтворана 10 снежня 1930 года як Каракская нацыянальная акруга. Была перайменаваная ў Каракскую аўтаномную акругу ў 1977 годзе. Першапачаткова акруговым цэнтрам з'яўлялася сяло Каменскае .

22 ліпеня 1934 года УЦВК пастанавіў уключыць у склад Камчацкай вобласці Чукоцкую і Каракскую нацыянальныя акругі .

З'яўляючыся самастойным суб'ектам РФ, Каракская аўтаномная акруга ўваходзіў у склад Далёкаўсходняй федэральнай акругі і Камчацкай вобласці. 23 кастрычніка 2005 года быў праведзены рэферэндум па аб'яднанні Каракскай аўтаномнай акругі з Камчацкай вобласцю. Насельніцтва падтрымала аб'яднанне рэгіёнаў.

З 1 ліпеня 2007 года Камчацкая вобласць і Каракская аўтаномная акруга аб'яднаны ў адзін Камчацкі край, у складзе Камчацкага краю створана адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне з асаблівым статусам - Каракская акруга .

Геаграфічнае становішча
-----------------------

Карацкая аўтаномная акруга размяшчалася ў паўночнай частцы паўвострава Камчатка, займаючы 60% яго плошчы, прылеглую да яго частка мацерыка і востраў Карагінскі. Амываўся з усходу Берынгавым морам Ціхага акіяна (працягласць берага больш за 1500 км), а з захаду - Ахоцкім морам (працягласць берага прыкладна 1500 км).

Адлегласць ад адміністрацыйнага цэнтра Палана да Масквы — 6 263 км (па прамой) , да Петрапаўлаўска-Камчацкага — 950 км (на ўсюдыходзе)  .

Клімат, прырода і сейсмічная абстаноўка
---------------------------------------

Клімат суровы, субарктычны, на ўзбярэжжах - марскі, ва ўнутраных раёнах - кантынентальны. Зіма працяглая, снежная і марозная, сярэдняя тэмпература студзеня ад -14 ° C на ўсходнім узбярэжжы да -23 ° C у цэнтры паўвострава. Лета кароткае, прахалоднае і дажджлівае, сярэдняя тэмпература ліпеня +10°C…+14°C. Сярэдняя колькасць ападкаў ад 300 да 700 мм за год.

Прырода разнастайная: сярэднія горныя хрыбты з ледавікамі, прыбярэжныя сопкі, шырокія прасторы лесатундры і тундры, месцамі шматгадовая мерзлата. Тысячы рэк і азёр, багатых рыбай (кета, гарбуша, галец, харыус, фарэль); дзясяткі розных відаў жывёл (мядзведзь, лось, снежны баран, заяц, пясец, собаль і інш. ), сотні відаў лясных і вадаплаўных птушак. У тундры на пашах пасуцца алені.

Асноўныя рэкі: Пенжына (працягласць 713 км), Таловка (458 км), Вывянка (395 км), Пахача (293 км), Апука (296 км), Укэлаят (288 км). Азёры: Талоўскае (44 км²), Паланскае (28 км²).

  

Горныя хрыбты: Сярэдні, Ветвейскі, Пенжынскі, Пахачынскі, Алютарскі і інш. Вышыні: г. Хувхойтун (2613 м), г. Ледзяная (2562 м), г. Вострая (2552 м). г. Шышаль (2531 м), сопка Тылеле (2234 м).

Запаведнікі: Каракскі прыродны запаведнік, які ўключае мыс Гавена, бухту Лаўрова і Парапольскі дол (327 тыс. га); прыродныя заказнікі - востраў Карагінскі (193 тыс. га), рака Марошачная (150 тыс. га), рака Белая (90 тыс. га), возера Паланскае (88 тыс. га), лагуна Каазарак (17 тыс. га), Утхолок ( 50 тыс. га).

Помнікі прыроды: Паланскія геатэрмальныя крыніцы, бухта Анастасіі, кс. Маньчжур, Лістоўнічны лес, аметысты ракі Шаманка і інш.

У 2006 годзе на тэрыторыі акругі адбыўся магутны Алютарскі землятрус, ад якога пацярпелі населеныя пункты, у першую чаргу, Алютарскага раёна.

Прыродныя рэсурсы
-----------------

Карысныя выкапні : нафта, прыродны газ, вугаль, рудныя паклады каляровых металаў ( медзі, нікеля, волава, ртуці ); даліны россыпы плаціны і золата .

Эканоміка
---------

Асноўныя галіны: рыбная прамысловасць (здабыча і перапрацоўка рыбы і морапрадуктаў), сельская гаспадарка, аленегадоўля, здабыча вугалю і каляровых металаў, электра энергетыка, транспарт, турызм .

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
------------------------------------

### Раёны

* Карагінскі раён (паўднёвы ўсход)
* Алютарскі раён (паўночна-усход)
* Пенжынскі раён (паўночна-захад)
* Цігільскі раён (паўднёвы захад)

### Муніцыпальныя ўтварэнні

На 1 студзеня 2007 года на тэрыторыі Каракскай аўтаномнай акругі існавала 33 муніцыпальныя ўтварэнні: гарадская акруга і 4 муніцыпальныя раёны, якія ўключаюць адно гарадское і 27 сельскіх паселішчаў:

СМІ
---

2 лістапада 1937 года выйшла ў свет газета Каракскай нацыянальнай акругі "Народаўладдзе". Першапачатковая назва "Каракскі бальшавік". З 1953 года пад назвай "Каракскі камуніст". З 1 студзеня 1991 года сучасная назва  .

Нататкі
-------

1. ↑  Расстояние палана > Москва: по воздуху, за рулем, середина (руск.).  ru.distance.to. Архівавана з першакрыніцы 31 сакавіка 2022. Праверана 31 мая 2019.
2. ↑  Расстояние палана > Петропавловск-Камчатский, Камчатский-край, RUS: по воздуху, за рулем, середина (руск.).  ru.distance.to. Праверана 31 мая 2019.
3. ↑  2017.pdf Календарь знаменательных и памятных дат по Камчатскому краю на 2017 год **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 жніўня 2023. Праверана 1 ліпеня 2023.

Спасылкі
--------

* Каракская аўтаномная акруга. Гісторыя, даведка, населеныя пункты.
* Каракская аўтаномная акруга ў даведніку-каталогу "Уся Расія"
* Указ Прэзідыума Вярхоўнай Рады СССР ад 23 студзеня 1956 гады «Аб вылучэнні Камчацкай вобласці са складу Хабараўскага краю ў самастойную вобласць РСФСР»
* Афіцыйны сайт Думы Каракскай аўтаномнай акругі
* Каракія на сайце Мінпрыроды



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) |