**Зборная Беларускай ССР па футболе** — футбольная каманда, якая прадстаўляла Беларускую ССР на ўсесаюзных і міжнародных футбольных спаборніцтвах. Орган кіравання — федэрацыя футбола БССР.

Гісторыя
--------

Зборная БССР па футболе нерэгулярна склікалася для ўдзелу ў футбольных турнірах усесаюзнай спартакіяды, спартакіяд народаў СССР, а таксама ў таварыскіх гульнях з замежнымі зборнымі, зборнымі саюзных рэспублік, зборнымі спартыўных аб’яднанняў і да т.п.

### Усесаюзная спартакіяда

Упершыню зборная БССР па футболе была сфармаваная ў 1928 годзе дзеля ўдзелу ў футбольным турніры ўсесаюзнай спартакіяды. Перад турнірам зборная згуляла два таварыскія матчы ў Гомлі з камандай Кіева і ў Маскве з камандай Паўночнага Каўказа.

| № | Дата | Месца правядзення | Супернік | Лік | Спаборніцтва | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 29 ліпеня 1928 | Гомель, БССР | Каманда г. Кіеў | **5:1** | Таварыскі матч | **4 000** |
| 2 | жнівень 1928 | Масква, РСФСР | зборная Паўночнага Каўказа | **1:2** | Таварыскі матч | **???** |
|

Склад зборнай БССР на футбольным турніры Усесаюзнай спартакіяды: брамнік — Халмагораў (Полацк), абаронцы — Ільін (Полацк), Палякоў (Гомель), паўабаронцы — Лабкоўскі (Гомель), Гаўрылаў (Полацк), Лавейка («Дынама» Менск), нападнікі — Гваздкоў, Феактыстаў (абодва Полацк), Марозаў (капітан каманды, Кавалерыйская дывізія, Менск), Ціхаміраў, Кочын (абодва «Дынама» Менск).

Афіцыйныя матчы зборнай БССР на Усесаюзнай спартакіядзе

| № | Дата | Месца правадзення | Супернік | Лік | Спаборніцтва | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 3 | 17 жніўня 1928 | Масква, РСФСР | Швейцарыя (Люцэрнскі спартыўны інтэрнацыянал) | **6:3** | Усесаюзная спартакіяда | **7 000** |
| 4 | 19 жніўня 1928 | Масква, РСФСР | Украінская ССР | **2:6** | Усесаюзная спартакіяда | **8 000** |
| 5 | 22 жніўня 1928 | Масква, РСФСР | Фінляндыя | **1:2** | Усесаюзная спартакіяда | **5 000** |
|

У выніку зборная БССР заняла чацвёртае месца ў турніры каманд саюзных рэспублік і замежных калектываў. Паводле заліку чэмпіянату СССР зборная БССР апынулася на трэцім месцы, пасля каманд Масквы і Украіны.

1930 — 1941 гады
----------------

У даваенны перыяд Беларуская ССР правяла яшчэ некалькі таварыскіх матчаў.

| № | Дата | Месца правядзення | Супернік | Лік | Спаборніцтва | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 6 | 9 ліпеня 1930 | Менск, БССР | Швейцарыя (Люцэрнскі спартыўны інтэрнацыянал) | **3:5** | Таварыскі матч |  |
| 7 | 14 жніўня 1930 | Менск, БССР | Ротэ Шпортэнхайт | **1:4** | Таварыскі матч | **8 000** |
| 8 | 18 кастрычніка 1938 | Масква, РСФСР | зборная г. Масквы | **3:4** | Таварыскі матч | **5 000** |
|

### Спартакіяда чатырох рэспублік (1954)

У верасні 1954 года ў Мінску прайшоў футбольны турнір Спартакіяды чатырох рэспублік: Беларусі, Літвы, Латвіі і Эстоніі.

Зборная БССР была складзена з найлепшых гульцоў першынства рэспублікі: Лапко (Мінск), Курмаз (Бабруйск), Шарыцен (Віцебск), Каралёў (Мінск), Трошын (Віцебск), Співак (Мінск), Балахонаў (Віцебск), Пяржхала (Мазыр), Сяргееў, Сергяеўскі, Радунскі (усе — Мінск), Рэзчыкаў (Віцебск).

Усе тры гульні зборная БССР завяршыла ўнічыю з лікам 0:0. Набраўшы 3 ачкі, зборная заняла трэцяе месца.

### I летняя Спартакіяда народаў СССР (1956)

У 1956 зборная БССР, цалкам укамплектаваная футбалістамі мінскага «Спартака», прыняла ўдзел у таварыскай гульні з нацыянальнай зборнай КНР, а затым у футбольным турніры I-й летняй Спартакіяды народаў СССР.

Склад зборнай БССР на футбольным турніры: В. Собаль, Ю. Мохаў, М. Радунскі, П. Мімрык, Г. Абрамовіч, А. Кавалёў, А. Іваноў, Л. Ерахавец, Д. Карнееў, В. Ганчароў, Л. Нікуленка , Ю. Бачурын, Г. Хасін, Я. Рудэрман, А. Ягораў, В. Арцёмаў (усе Спартак Мінск). Старшы трэнер Д. Мацвееў, трэнер Н. Шэвелянчык.

| № | Дата | Месца правядзення | Супернік | Лік | Спаборніцтва | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 12 | 27 ліпеня 1956 | Мінск, БССР | Кітай Кітай | **1:1** | Таварыскі матч | **???** |
|

Афіцыйныя матчы зборнай БССР на I летняй Спартакіядзе народаў СССР

| № | Дата | Месца правядзення | Супернік | Лік | Спаборнітцва | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 13 | 3 жніўня 1956 | Масква, РСФСР | Кіргізская ССР | **1:0** | I летняя Спартакіяда народаў СССР | **???** |
| 14 | 3 жніўня 1956 | Масква, РСФСР | РСФСР г. Масква | **1:5** | I летняя Спартакіяда народаў СССР | **???** |
| 15 | 3 жніўня 1956 | Масква, РСФСР | РСФСР | **2:4** | I летняя Спартакіяда народаў СССР | **???** |
| 16 | 3 жніўня 1956 | Масква, РСФСР | Азербайджанская ССР | **2:0** | I летняя Спартакіяда народаў СССР | **???** |
|

Зборная выйграла і прайграла па дзве гульні, заняўшы ў выніку сёмае месца.

### Паміж дзвюма спартакіядамі

У перыяд з 1957 па 1978 год зборная БССР правяла ўсяго два таварыскія матчы. У гульні з камандай Кітайскай Народнай Рэспублікі за Беларусь гулялі: брамнік А. Есікаў ( «Ураджай» Мінск), абаронцы М. Радунскі, М. Блажко (абодва «Спартак» Мінск), Б. Манько ( «Ураджай»), паўабаронцы Л. Ерахавец ( «Спартак»), Р. Пяржхала ( «Ураджай»), нападнікі Л. Нікуленка, Г. Хасін (абодва «Спартак»), Ю. Бачурын, Я. Рудэрман, Б. Блажэвіч (усе «Ураджай»). Дзяржаўны трэнер БССР — Колабаў.

Склад зборнай БССР у гульні са зборнай Мексікі: Глухотка, Калтуноў, Зарэмба, Шпілеўскі, Ромін, Кузняцоў, Арзамасцаў, Талейка, Адамаў, М. Мустыгін, Васільеў, Курылаў, Каберскі. Старшы трэнер Аляксандр Сявідаў.

| № | Дата | Месца правядзення | Супернік | Лік | Спаборніцтва | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 17 | 25 ліпеня 1959 | Мінск, БССР | Кітай Кітай | **1:1** | Таварыскі матч | **???** |
| 18 | чэрвень 1967 | Мінск, БССР | Мексіка Мексіка | **1:2** | Таварыскі матч | **???** |
|

### VII летняя Спартакіяда народаў СССР (1979)

Склад зборнай Беларускай ССР на Летняй Спартакіядзе народаў СССР 1979 года: М. Вяргеенка, С. Бароўскі, Ю. Курненін, А. Аляксейчыкаў, В. Шавейка, А. Пракапенка, А. Байдачны, Ю. Пудышаў, К. Паўлаў, В. Курнееў, П. Васілеўскі, В. Мельнікаў, І. Бялоў, І. Гурыновіч, В. Янушэўскі, Ю. Курбыка, А. Пражнікаў, С. Гоцманаў, С. Корбут, Л. Румбуціс (усе — «Дынама» Мінск). Старшы трэнер — Эдуард Малафееў, трэнер — Леанід Гарай.

| № | Дата | Месца правядзення | Супернік | Лік | Гледачы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 19 | 21 ліпеня 1979 | Мінск, БССР | Армянская ССР | **3:0** | **???** |
| 20 | 23 ліпеня 1979 | Мінск, БССР | Латвійская ССР | **2:1** | **???** |
| 21 | 25 ліпеня 1979 | Мінск, БССР | РСФСР г. Ленінград | **2:3** | **???** |
| 22 | 28 ліпеня 1979 | Масква, РСФСР | РСФСР г. Масква | **0:0** | **???** |
| 23 | 30 ліпеня 1979 | Масква, РСФСР | Украінская ССР | **0:0** | **???** |
| 24 | 1 жніўня 1979 | Масква, РСФСР | Літоўская ССР | **0:2** | **4 000** |
| 25 | 4 жніўня 1979 | Масква, РСФСР | Казахская ССР | **0:1** | **???** |

Прайграўшы дзве апошнія гульні, зборная БССР заняла восьмае месца.

Старшыя трэнеры
---------------

* Д. Мацвееў — 1956 г.
* Колабаў (дзяржаўны трэнер БССР) — 1959 г.
* Аляксандр Сявідаў — 1967 г.
* Эдуард Малафееў — 1979 г.

Гл. таксама
-----------

* Зборная Беларусі па футболе

Зноскі
------

1. ↑  *Александр Томин*. К 100-летию белорусского футбола. Первые шаги сборной (руск.).  football.by (10 сакавіка 2011). Праверана 2-4-2021.
2. ↑  ​Все игры сборной Беларуси (официальные и неофициальные матчи) (руск.).  kick-off.by.
3. 1 2 3  Болдырев Д. М. Костров А. И. Футбол Беларуси. — Мн.: Полымя, 1990. — 160 с.: ил.
4. 1 2  Сборная БССР. Игры 1928—1979 года (руск.).  kick-off.by.