recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Рэзідэнцыя праваслаўных мітрапалітаў Букавіны і Далмацыі** — архітэктурная славутасць горада Чарнаўцы, Украіна.

28 чэрвеня 2011 года на 35-й сесіі камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны.

Гісторыя
--------

Рэзідэнцыя пабудавана на месцы старога епіскапскага палаца ў 1864—1882 гадах дзякуючы намаганням епіскапа Яўгена Гакмана. У 1863 г. ён дабіўся ад аўстрыйскага імператара дазволу на ўзвядзенне новай прасторнай рэзідэнцыі, годнай для сталіцы Букавіны.

У цяперашні час тут размяшчаюцца цэнтральныя карпусы Чарнавецкага нацыянальнага ўніверсітэта імя Юрыя Фядзьковіча.

У 1993 годзе было адноўлена тэалагічнае аддзяленне ў складзе філасофска-тэалагічнага факультэта Чарнавецкага ўніверсітэта, а ў семінарскай царкве аднавіліся богаслужэнні.

Архітэктура
-----------

Праект архітэктурнага ансамбля выканаў вядомы чэшскі архітэктар, акадэмік Іозеф Глаўка. Ён спраектаваў нетрадыцыйны комплекс пабудоў у духу эклектыкі з пераважаннем элементаў візантыйскага і раманскага стыляў. Яго праект неаднаразова займаў прызавыя месцы на вядомых конкурсах архітэктараў, быў адзначаны на Сусветнай выстаўцы ў Парыжы.

Кампазіцыя ансамбля досыць складаная, але адзначаецца дакладнасцю планіроўкі. Яна складаецца з трох манументальных будынкаў-карпусоў: галоўнага, духоўнай семінарыі разам з царквой Трох Свяціцеляў, прэзбітэрыі.

У корпусе, дзе цяпер знаходзіцца IV корпус універсітэта, размяшчаліся дыяканская школа, архіепархіяльны музей і фабрыка свечак. Пасярэдзіне будынка над галоўным уваходам узвышаецца вежа з гадзіннікам і купалам, аздобленым па коле зоркамі Давіда. Такім чынам увекавечана памяць пра фінансавую дапамогу, якую надала букавінскай праваслаўнай мітраполіі яўрэйская абшчына горада.

Гл. таксама
-----------

* Чарнавецкі нацыянальны ўніверсітэт

Зноскі
------

1. ↑  Буковинська резиденція митрополитів стала всесвітньою спадщиною ЮНЕСКО // Урядовий портал
2. ↑  Всесвітня спадщина ЮНЕСКО збагатилася ще одним українським об'єктом // Укрінформ

Спасылкі
--------

* Турыстычны пуцяўнік па Чарнаўцах

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ва Украіне |
| --- |
| 
* Сафійскі сабор у Кіеве
* Кіева-Пячэрская лаўра
* Гістарычны цэнтр Львова
* Дуга Струвэ
* Некранутыя букавыя лясы Карпатаў
* Рэзідэнцыя мітрапалітаў Букавіны і Далмацыі
* Драўляныя цэрквы карпацкага рэгіёна Польшчы і Украіны
* Херсанес Таўрычаскі

 |  |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ходарава.
**Ходарава** — вёска ў Курынскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

У XIX стагоддзі ў складзе фальварка Хлявіншчына, які ўваходзіў у маёнтак Хамякова. У 1848 вёска (2 двары, 34 жыхары) прыватная ўласнасць калежскага рэгістратара Франца Станілевіча.

На пачатку XX ст. вёска ў Курынскай воласці Віцебскім павеце і губерні. У 1905 вёска (18 двароў, 128 жыхароў — 69 муж. 59 жан.) належала Ходараўскаму сельскагаспадарчаму таварыству, якое мела 150 дзес. зямл.

З 20 жніўня 1924 хутар у Дражнаўскім сельсавеце Лосвідскага раёна Віцебскай акругі, з 29 кастрычніка 1924 — Кузняцоўскага раёна, з 2 жніўня 1925 у Курынскім сельсавеце. У 1926 на хутары 35 двароў, 158 жыхароў. Тут быў арганізаваны калгас. У 1936 у Ходарава пераселены жыхары населеных пунктаў Зялёная Рошча, у 1937 — Хлявіншчына, у 1938 — Шыцікі і Стрэліца.

У 1941 у вёсцы 58 двароў, 283 жыхары. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 Ходарава акупіраваны нямецкімі войскамі. 9 жніўня 1943 нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі вёску і 67 жыхароў. Вывезена ў Германію 87 чалавек, вярнулася 47.

Пасля вайны вёска адбудавалася. У 1969 тут 33 двары, 112 жыхароў.

На 1 студзеня 2003 — 12 двароў і 14 жыхароў. Вёска ў складзе сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Міхалкова».

Літаратура
----------

* З гісторыі населеных пунктаў / Падрыхт. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ. 2004. — 772 с.: іл. — С. 764. — ISBN 985-02-0647-0.

| ⛭**Курынскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Курына |
| Вёскі | Астраўскія ·  Белікава ·  Будзіслава ·  Вайцяхі ·  Гаркава ·  Дражна ·  Задзвінне ·  Кулакова ·  Міхалкова ·  Пляшкі ·  Сабалёва ·  Седзенне ·  Хамякова ·  Хатоля ·  Ходарава |
**Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН A/RES/68/262** прынятая 27 сакавіка 2014 года праз адкрытае галасаванне на 80-м пленарным пасяджэнні 68-й сесіі генеральнай асамблеі ААН. 68-я сесія ГА ААН была скліканая адмыслова для разгляду пытання пра анексію Расіяй часткі тэрыторыі Украіны (Аўтаномная Рэспубліка Крым і горад Севастопаль).

Дакумент пад назвай **«Тэрытарыяльная цэласнасць Украіны»** быў прыняты, як рэакцыя ААН на анексію Расіяй часткі тэрыторыі Украіны (Аўтаномная Рэспубліка Крым і горад Севастопаль). Рэзалюцыя пацвердзіла абавязацельствы ГА ААН датычна тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны ў яе міжнародна прызнаных межах і падкрэсліла несапраўднасць крымскага рэферэндуму (2014).

За дакумент прагаласавалі 100 дзяржаў-членаў ААН. 11 краін прагаласавалі супраць гэтай рэзалюцыі. Прадстаўнікі 58 дзяржаў-членаў ААН устрымаліся, а 24 дзяржавы не бралі ўдзелу ў галасаванні з-за адсутнасці іх прадстаўнікоў на 68-й сесіі ГА ААН.

Рэзалюцыю ініцыявалі 6 краін: Канада, Коста-Рыка, Германія, Літва, Польшча і Украіна. Прыняццю рэзалюцыі папярэднічалі беспаспяховыя спробы Рады бяспекі ААН (сем сесій) знайсці рашэнне па пытанні крымскага крызісу. Вынікам гэтых намаганняў стала толькі вета з боку Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  UN General Assembly adopts resolution affirming Ukraine's territorial integrity **(нявызн.)**.  Xinhua (28 сакавіка 2014). Праверана 30 March 2014. (en)
2. ↑  Backing Ukraine’s territorial integrity, UN Assembly declares Crimea referendum invalid **(нявызн.)**.  UN (27 сакавіка 2014). Праверана 30 March 2014. (en)

Спасылкі
--------

* Поўны тэкст рэзалюцыі 68/262 (en) Архівавана 11 чэрвеня 2014.

Гл. таксама
-----------

* Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
* Расійскае ўварванне ў Крым
|  |
| --- |
| **Міжнародны аэрапорт Каіра** |
|  |
| Краіна:  Рэгіён: | Егіпет Каір |
| Тып: | грамадзянскі |
| Код ІКАА: Код ІАТА: |  **HECA**    **CAI**  |
| Вышыня: Каардынаты: | +116 м  30°07′19″ пн. ш. 031°24′20″ у. д.HGЯO |
| Пасажыразварот (год): | 12,6 млн. (2007) |
| Мясцовы час: | UTC  |
| Час працы: | кругласутачна |
| Эксплуатант: | Cairo Airport Authority |
| Сайт: | cairo-airport.com

 |
| Узлётна-пасадачныя палосы (УПП) |
| Нумар | Памеры | Пакрыццё |
| 05C/23C | 3,999 м | асфальт |
|
| 05L/23R | 3,301 м | асфальт |
|
| 16/34 | 3,178 м | асфальт |
|
| 05R/23L | 4,000 м | асфальт |
|
| **Спіс аэрапортаў** |

**Міжнародны аэрапорт Каір** (араб. مطار القاهرة الدولي, англ. Cairo International Airport) (IATA: CAI, ICAO: HECA) (Arabic: مطار القاهرة الدولي) — самы загружаны аэрапорт Егіпта і галоўны хаб нацыянальнага перавозчыка Егіпта EgyptAir, члена Star Alliance. Аэрапорт размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Каіра, за 15 км ад дзелавой часткі горада. Аэрапорт кіруецца спецыяльным падраздзяленнем Egyptian Holding Co. якое кантралюе чатыры кампаніі: Cairo Airport Co. Egyptian Airports Co. National Air Navigation Services і Aviation Information Technology, а таксама Cairo Airport Authority (CAA), якая выконвае рэгулятарную функцыю. У 2004 годзе *Fraport AG* выйграў тэндэр на кіраванне аэрапортам на 8 гадоў. 

Міжнародны аэрапорт Каір - другі па загружанасці аэрапорт Афрыкі пасля Міжнароднага аэрапорта Іаганесбурга ў ПАР. Міжнародны аэрапорт Каір прыняў 125.000 самалётаў у 2007 годзе. У аэрапорце абслугоўваецца 58 пасажырскіх авіякампаній (уключаючы чартарныя) і 10 грузавых авіякампаній. Пасля ўступлення EgyptAir ў Star Alliance ў ліпені 2008 аэрапорт стаў пазіцыянавацца як патэнцыйна найбуйнейшы хаб для палётаў паміж аэрапортамі Афрыкі, Сярэдняга Усходу і Еўропы (чаму спрыяе магчымасць абслугоўвання самалётаў A380).

У 2007 годзе паслугамі аэрапорта скарысталіся 12,577,524 пасажыраў (на 16.7% больш, чым у 2006). У аэрапорце функцыянуюць тры тэрміналы (трэці тэрмінал ўведзены ў эксплуатацыю ў канцы красавіка 2009 года). Аэрапорт валодае чатырма узлётна-пасадачнымі палосамі, у аэрапорце функцыянуе грузавы тэрмінал. Даўжыня УПП 05L/23R 3300 м, 05C/23C - 4000 м, 16/34 - 3 180 (шырыня ўсіх гэтых палос складае 60 м). Чацвёртая УПП (05R/23L), размешчаная на поўдзень ад лётнага поля, мае даўжыню 4 000 і шырыню 65 м, яна можа прымаць Airbus A380.

Зноскі
------

1. ↑  Афіцыйны сайт Міжнароднага аэрапорта Каіра
2. ↑  Інфармацыя пра аэрапорт HECA з сайта World Aero Data.. Крыніца: DAFIF.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аэрапорт Каір
BMW DixiBMW DixiBMW Dixi на ВікісховішчыBMW Dixi на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Bayerische Motoren Werke AG |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 1928—1931 |

|  |  |
| --- | --- |
| Зборка: |  Веймарская рэспубліка |

ДызайнРухавікіI4, 747 см³На рынку

|  |  |
| --- | --- |
|   | Пераемнік**Пераемнік**BMW 3/15 |

|  |  |
| --- | --- |
| Звязаныя: | Austin 7 |

**Dixi**– першы легкавы аўтамабіль, зроблены нямецкай кампаніяй БМВ.

Гісторыя
--------

Мадэль BMW 3/15PS (**BMW Dixi**) з 1930 года
1928 BMW Dixi
Dixi быў брэндам аўтамабіляў Automobilwerk Eisenach (Айзенахскі аўтамабільны завод), пачынаючы з 1904 года. У складаных эканамічных умовах 1920-х гадоў кампаніі было цяжка прадаваць свае мадэлі 6/24 і 9/40. Таму вытворца вырашыў увайсці на рынак малых аўтамабіляў, і ў 1927 годзе падпісаў ліцэнзійнае пагадненне з Austin Motor Company на вытворчасць варыянта Austin 7. Была ўзгоднена гадавая вытворчасць у колькасці 2000 машын, і Dixi заплацілі Осціну роялці за кожны аўтамабіль.

Першыя 100 аўтамабіляў былі пастаўлены Осцінам у выглядзе машынакамплектаў, і ўжо ў снежні 1927 года першы з афіцыйных аўтамабіляў вытворчасці Дыксі, DA-1 3/15PS, зышоў з вытворчай лініі. Скарачэнне **DA** абазначала *Deutsche Ausführung*, што перакладаецца як *Нямецкая версія*; лічбы 3/15 паказвалі ўзровень падаткаабкладання і колькасць конскіх сіл. Акрамя таго, што ён быў з левым рулём і быў сабраны з дапамогай метрычнага крапяжу, аўтамабіль быў амаль ідэнтычны Austin. Былі даступныя купэ, родстар, турынг, і седан з некалькімі шасі, якія збіраліся знешнімі вытворцамі кузаваў. Большасць машын пакінулі фабрыку ў кузаве турынг.

Жадаючы пачаць вытворчасць аўтамабіляў, BMW набылі Automobilwerk Eisenach ў 1928 годзе і з ім права на вытворчасць машын Dixi. Напачатку аўтамабілі выпускаліся пад маркай BMW Dixi, але ў 1929 годзе назва Dixi была прыбрана, калі DA-1 быў заменены на злёгку абноўленую версію, аўтамабіль BMW 3/15 DA-2.

* **Dixi DA-1** 4 цыл. 15 к. с. 1927–1929

Спасылкі
--------

* Werner, Oswald (1978). *Deutsche Autos 1920–1945*. Stuttgart: Motorbuch-Verlag. ISBN 3-87943-519-7.

| * Г
* Р
* П
 Аўтамабілі BMW, 1920-я–1960-я — далей → |
| --- |
| **Клас** | 1920-я | 1930-я | 1940-я | 1950-я |
| 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| Аднацыліндравыя |  |  |  |  | Isetta 250/300 |
| Апазітныя двухцыліндравыя |  |  |  |  | 600 |
| Радныя чатырохцыліндравыя | Dixi 3/15/Dixi 3/15 DA/Dixi 3/15 DA1 | 3/15 DA2/ 3/15 DA4 | 3/20 | 309 |  |  |  |
| Радныя шасціцыліндравыя |  |  | 303 | 315 | 329 | 320 | 321 |  | 321 |  |
|  |  | 326 |  | 326 |  | 340/340-2 |  |
|  |  | 319 | 327 |  | 327 |  |
|  |  | 335 |  |  |
| V8 |  |  |  |  | 501/502 |
|  |  |  |  | 503 |
|  |  |  |  | 507 |
| Спорткар |  | Wartburg DA3 |  | 315/1 | 319/1 | ✰ 328 |  |  |
Пярэдні бок вокладкі біяметрычнага пашпарта грамадзяніна Азербайджана
Пашпарт грамадзяніна Азербайджана, на першай старонцы якога намаляваны Герб Азербайджана
**Пашпарт грамадзяніна Азербайджана** — дакумент, выбітны грамадзянам Рэспублікі Азербайджан. Пашпарт грамадзяніна Азербайджана выкарыстоўваецца для наведвання іншых краін. Тэрмін дзеяння — 10 гадоў. У пашпарце 34 старонкі, для віз і спецыяльных пячатак. Дадзеныя грамадзяніна напісаныя на азербайджанскай і англійскай мовах.

Падарожжы без візы
------------------

Азербайджан мае дагаворы (бязвізавага ўезду) з 57 краінамі, гэта азначае, што грамадзяне Азербайджана могуць наведваць 57 краін для кароткатэрміновых візітаў, як турысты (без візы).

Апісанне
--------

На вокладцы цёмнага колеру, залацістым колерам намаляваны Герб Азербайджана, у верхняй частцы напісана (азерб.: Azərbaycan Respublikasi), а ў ніжняй «Pasport» (абедзве надпісы таксама нанесеныя залатым колерам).

Гл. таксама
-----------

* Пашпарт грамадзяніна Арменіі

Зноскі
------

1. ↑  Henley & Partners Visa Restrictions Index Global Ranking 2012
2. ↑  Фотаздымак вокладкі пашпарта
Justus D. Barnes, з *The Great Train Robbery, 1903*
**Ве́стэрн** (англ.: western, літаральна — заходні) — напрамак у мастацтве, характэрны для ЗША, можа ўключаць розныя жанры, напрыклад, камедыю, экшн, дэтэктыў, трылер і нават фантастыку; вестэрн характэрны для кінематографа, тэлебачання, літаратуры, жывапісу і інш. Дзеянне ў вестэрнах у асноўным адбываецца ў другой палове XIX стагоддзя на Дзікім Захадзе — будучых заходніх штатах ЗША, а таксама ў Заходняй Канадзе і ў Мексіцы. Упершыню з’явіўся ў літаратуры, затым у кінематографе. Як кінематаграфічны жанр распаўсюдзіўся з ЗША на іншыя краіны, якія паступова стварылі свой уласны эквівалент вестэрна.

Найбольшы росквіт вестэрна прыйшоўся на сярэдзіну XX стагоддзя. З таго ж перыяду намеціўся прыкметны спад.

Прымыкае да вестэрна аргентынская літаратура гаўчо і апавяданні аб еўрапейскіх пасяленцаў у Аўстраліі.

Вестэрн, акрамя літаратурнага, выяўленчага і ТБ-мастацтва — стыль верхавой язды і від коннага спорту, шырока распаўсюджаны ва ўсім свеце, асабліва ў ЗША. Вестэрн (конны спорт) складаецца з мноства дысцыплін, а спаборніцтвы збіраюць велізарную колькасць удзельнікаў і гледачоў.

Тэмы вестэрна
-------------

 Самотны рэйнджар; вядомы ў ЗША гераічны стралок
Вестэрн часта паказвае заваяванне пустыні і падпарадкавання прыроды ў імя цывілізацыі, або канфіскацыю тэрыторый карэнных жыхароў памежжа.
Вестэрн адлюстроўвае грамадства, арганізаванае вакол кодэкса гонару і асабістага, прамога або прыватнага правасуддзя (накшталт, вендэты). Папулярны сюжэт вестэрна — гісторыя якая круціцца вакол жыцця паўкачавога вандроўніка, як правіла, каўбоя або стралка.

Зноскі
------

1. 1 2  Newman, Kim (1990). *Wild West Movies*. Bloomsbury.
2. ↑   Архівавана 24 лютага 2009.
**Партызанская брыгада «Беларусь»** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Рудзенскага і Пухавіцкага раёнаў. У ліпені 1944 года брыгада (1029 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады М. П. Пакроўскаму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе атрадаў «Беларусь» (арганізаваны ў жніўні 1941 года), К. В. Сідзякіна (пазней «Мсцівец», арганізаваны ў лістападзе 1942 года), імя Сталіна (арганізаваны ў чэрвені 1942 на базе групы У. П. Адамовіча, у студзені 1944 быў вылучаны ў самастойны), «Буравеснік» (арганізаваны ў снежні 1941 года, з чэрвеня 1944 дзейнічаў самастойна). На момант злучэння брыгады з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі атрады «Беларусь», «За Радзіму», «Бальшавік».

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* М. П. Пакроўскі;
* А. С. Юркаўцоў.

### Камісары

* М. З. Крамко;
* І. М. Блажноў.

### Начальнікі штаба

* А. С. Юркаўцоў;
* Ф. Р. Шыхаўцоў;
* У. Т. Талкачоў;
* Ю. І. Яфімкін.

Гісторыя
--------

Партызаны ў аперацыі «рэйкавая вайна» падарвалі больш за 520 рэек, папсавалі больш за 2,7 км чыгуначнага палатна. Правялі 53 дыверсіі на мастах, падарвалі 61 аўтамашыну. У верасні 1944, лютым і маі 1944 вялі баі з карнікамі. 30 чэрвеня — 4 ліпеня 1944 года разам з салдатамі 73-й стралковай дывізіі вялі баі з нямецкімі войскамі, якія адступалі.

Памяць
------

У 1973 годзе ў вёсцы Русаковічы Пухавіцкага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Абавяза́цельнае пра́ва** — сукупнасць цывільна-прававых нормаў, якія рэгулююць узнікненне, выкананне і спыненне абавязацельстваў і адказнасць за іх парушэнні.

Беларусь
--------

Абавязацельнае права Рэспублікі Беларусь выкладаецца ў аднайменным раздзеле Цывільнага кодэкса і інш. нарматыўных актах (некаторыя абавязацельствы рэгламентуюцца правіламі і палажэннямі, устаноўленымі міністэрствамі і ведамствамі).

Складаецца з агульнай і асаблівай частак. У агульнай частцы змешчаны нормы, якія вызначаюць паняцце абавязацельстваў, падставы да іх узнікнення, змест і парадак выканання і інш. а таксама падставы да спынення абавязацельстваў і адказнасць за іх парушэнне. Нормы асаблівай часткі рэгулююць асобныя віды абавязацельстваў (купля-продаж, мена, дарэнне, падрад, пастаўка і інш.).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

| ⛭Грамадзянскае права |
| --- |
| Грамадзянскія праваадносіны | 
* Фізічная асоба
* Юрыдычная асоба

 |
| Аб’екты грамадзянскіх правоў | 
* Маёмасць
* Рэчы
* Працы і паслугі
* Інфармацыя
* Асабістыя немаёмасныя правы

 |
| Рэчавае права | 
* Права ўласнасці
* Гаспадарчае вядзенне
* Аператыўнае кіраванне
* Сэрвітут
* Агульная ўласнасць

 |
| Абавязацельнае права | 
* Абавязацельства
* Дагавор
* Грамадзянска-прававая адказнасць
* Спадчына

 |
| Інтэлектуальнае права | 
* Аўтарскае права
* Патэнтавае права

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь».

**Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1942 года на базе атрадаў І. І. Уласава (Бліна, пазней «За Савецкую Беларусь»), 2-га, 3-га, 4-га. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Мінскага, Смалявіцкага, Чэрвеньскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (1752 партызаны, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* атрад імя Лазо;
* атрад «Ураган»;
* атрад «Камсамол»;
* атрад імя Кутузава;
* атрад «Пераможац».

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* І. І. Уласаў (Блін);
* С. Ц. Конанаў;
* А. М. Базылевіч.

### Камісары

* А. Е. Лук'янаў;
* М. Ф. Варанцоў;
* В. П. Каралёў;
* А. М. Базылевіч;
* Р. А. Моўчан.

### Начальнікі штаба

* Е. А. Іваноў;
* А. С. Грыгор'еў;
* А. М. Пракоф'еў.

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Мінск — Барысаў, Мінск — Асіповічы і шашэйных дарогах. У кастрычніку 1942 года каля вёскі Навазер’е Чэрвеньскага раёна вялі 8-гадзінны бой. У лістападзе 1942 года разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Вызваленне Чэрвеньскага раёна, у чэрвені 1944 — у вёсцы Загор’е Смалявіцкага раёна. У жніўні 1943 і чэрвені 1944 гадоў падарвалі 1,2 тысячы рэек. У красавіку 1944 падарвалі 22 эшалоны, разбілі 9, пашкодзілі 14 паравозаў, спалілі 2 масты, знішчылі 32 аўтамашыны. У сакавіку, лістападзе 1943, чэрвені 1944 гадоў вялі баі з карнікамі. 3 — 9 ліпеня 1944 года разам з Чырвонай Арміяй вялі баі па знішчэнню нямецкай групоўкі ў раёне Смалявіч.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Паўднёваасецінскі пашпарт
**Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі** — асноўны дакумент, які выдаецца грамадзянам часткова прызнанай Рэспублікі Паўднёвая Асеція для пасведчання асобы на тэрыторыі краіны.

Прызнанне
---------

Дакумент мае юрыдычную сілу як пасведчанне асобы толькі ў тых краінах, якія прызнаюць незалежнасць Паўднёвай Асеціі ад Грузіі. Да гэтых краін адносяцца Расія, Нікарагуа, Венесуэла, Науру, Сірыя, Абхазія, Арцах і Прыднястроўе. Для падарожжаў у іншыя краіны жыхарам Паўднёвай Асеціі даводзіцца карыстацца пашпартамі, выдадзенымі іншымі дзяржавамі, якія маюць шырокае сусветнае прызнанне — часцей за ўсё Расіі ці Грузіі.

Падвойнае грамадзянства
-----------------------

Канстытуцыйны закон «Аб грамадзянстве Рэспублікі Паўднёвая Асеція» экспліцытна не забараняе падвойнае грамадзянства, але ўдакладняе, што «грамадзянін РПА, які таксама мае грамадзянства іншай дзяржавы, разглядаецца РПА толькі як грамадзянін РПА». Па словах старшыні Камісіі па пытаннях грамадзянства пры Прэзідэнце РПА Мурата Кузьміча Джыоева, пры атрыманні грамадзянства рэспублікі пасродкам натуралізацыі патрабуецца даказаць адсутнасць грамадзянства іншых дзяржаў акрамя Расійскай Федэрацыі.

Гл. таксама
-----------

* Пашпарт грамадзяніна Абхазіі

Зноскі
------

1. ↑  Сирия признала Абхазию и Южную Осетию. Кто еще? — meduza.io  (руск.)
2. ↑  Конституционный закон Республики Южная Осетия «О гражданстве Республики Южная Осетия» — cominf.org  (руск.)
3. ↑  Гражданство Южной Осетии: как его получить, способы, условия — south-ossetia.info  (руск.)
**Партызанская брыгада «Уперад»** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Юрацішкаўскага і Іўеўскага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (471 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Барысу Адамавічу Булату было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

Брыгада была створана на базе атрадаў:

* імя Чкалава (арганізаваны ў ліпені 1942 года на базе груп Ф. І. Зайцава, І. М. Палешчука, С. С. Ключніка, І. М. Ляўковіча);
* імя Аляксандра Неўскага;
* «Бальшавік» (арганізаваны ў чэрвені 1943);
* «Гай» (арганізаваны ў маі 1943);
* «Сібірак» (арганізаваны ў верасні 1943 года на базе добраахвотнікаў-сібіракоў).

У красавіку 1944 года на базе атрада імя Аляксандра Неўскага, вылучанага з брыгады была створана партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага.

На момант злучэння брыгады з Чырвонай Арміяй, у яе склад уваходзілі:

* атрад імя Чкалава;
* атрад «Беларускі мсцівец»;
* атрад «Бальшавік»;
* атрад «Сібірак».

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* Б. А. Булат;
* Ф. Г. Камароў (выконваў абавязкі).

Камісар
-------

* М. В. Пронькін.

### Начальнік штаба

* М. У. Сабіла.

Гісторыя
--------

Партызаны баявымі дзеяннямі зрывалі нямецкія перавозкі на чыгуначных участках Ліда — Маладзечна, Баранавічы — Ліда. У лютым 1944 года на ўчастку Яхімаўшчына — Юрацішкі спалілі 58 вагонаў з ваеннай тэхнікай, спынілі рух на 57 гадзін. Разграмілі 10 нямецкіх апорных пунктаў, у сакавіку правялі 15 баёў, захапілі 15 вінтовак, 2 кулямёты, боепрыпасы. У чэрвені 1944 года падарвалі 580 рэек.

Памяць
------

У 1965 годзе ў Лідзе ў гонар брыгады была пастаўлена стэла, у 1969 у вёсцы Бакшты Іўеўскага раёна — абеліск.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Партызанская брыгада «Чырвоны Сцяг»** — партызанская брыгада, створаная ў жніўні 1943 года на базе атрадаў «Чырвоны Сцяг», арганізаванага ў сакавіку 1942, і імя Варашылава, арганізаванага ў снежні 1942 года, вылучаных партызанскай брыгадай «За Радзіму» імя А. К. Флегантава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Чэрвеньскага, Барысаўскага, Смалявіцкага, Пухавіцкага, Асіповіцкага, Бярэзінскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (818 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

Склад
-----

* атрад «Чырвоны Сцяг»;
* атрад імя Варашылава;
* атрад імя Фрунзе;
* атрад імя Гастэлы

Камандаванне
------------

### Камандзір

* І. З. Кузняцоў

### Камісар

* В. П. Каралёў

### Начальнік штаба

* К. І. Івашкевіч

Гісторыя
--------

Партызаны ажыццяўлялі дыверсіі на чыгуначных участках Жодзіна — Барысаў, Мінск — Пухавічы. У жніўні — верасні 1943 года на чыгуначных участках Жодзіна — Смалявічы, Талька — Пухавічы падарвалі больш за 560 рэек, правялі 84 дыверсіі па падрыву эшалонаў, спалілі 27 аўтамашын, на шашэйных і грунтавых дарогах разбурылі 22 масты. У верасні 1943 і маі 1944 гадоў з баямі выходзілі з акружэння. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Якшыцы, Чырвоны Вугал, Хутар Бярэзінскага раёна. У час наступлення Чырвонай Арміі 23—30.6.1944 заблакіравалі шашу Магілёў — Мінск, падбілі 20 аўтамашын, знішчылі 12 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. Удзельнічалі ў вызваленні горада Чэрвень, вёсак Карпілаўка, Хутар, Стары Пруд Чэрвеньскага раёна.

Памяць
------

У 1965 годзе ў вёсцы Горкаўская Слабада Чэрвеньскага раёна ў гонар брыгады пастаўлены помнік.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Швейцарскі пашпарт
**Швейцарскі пашпарт** - дакумент, які выкарыстоўваецца грамадзянамі Швейцарыі для міжнародных падарожжаў. Для падарожжаў ўнутры Еўрапейскага саюза грамадзяне Швейцарыі могуць выкарыстоўваць ID-картку.

Гісторыя швейцарскіх пашпартоў
------------------------------

Першыя швейцарскія пашпарты былі выдадзены ў 1915 годзе. Тады яны былі не чырвонымі, а шэра-зялёнага колеру. Знаёмыя нам чырвоныя пашпарты былі выраблены ў 1959 годзе. Да 1985 году швейцарскія пашпарты друкаваліся толькі на трох афіцыйных мовах плюс англійскай (у наступным парадку: французская, нямецкая, італьянскі і англійская). Рэтараманская мова была дададзена ў пашпарт пазней, пасля прыняцця яе афіцыйнаю на рэферэндуме. Парадак чарговасці моў змяніўся на: нямецкая, французская, італьянская, рэтараманская і англійская.

Біяметрычныя пашпарты
---------------------

З 15 лютага 2010 года не біяметрычныя пашпарты больш не выдаюцца.

Пачынаючы з 1 сакавіка 2010 года і ў адпаведнасці з Шэнгенскім пагадненнем, усе швейцарскія пашпарты з'яўляюцца толькі біяметрычнымі. Гэта гарантуе тое, што ўсе паездкі ў ЗША застануцца бязвізавымі.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь».

**Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1942 года з асобных атрадаў «Сібірак» (створаны ў сакавіку 1942), імя Чапаева (створаны ў красавіку 1942), імя Катоўскага (створаны ў ліпені 1942). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бешанковіцкага, Асвейскага, Гарадоцкага, Дрысенскага, Расонскага і Ушацкага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (421 партызан, 8 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Раманаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Склад
-----

* атрад «Сібірак»;
* атрад імя Чапаева;
* атрад імя Катоўскага;
* атрад імя Лазо;
* атрад імя Шчорса;
* атрад імя Аляксандра Неўскага;
* атрад імя Кутузава;
* атрад імя Суворава.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* П. М. Раманаў (загінуў)

### Камісары

* Дз. П. Падалец;
* М. Г. Жыжаў (загінуў).

### Начальнікі штаба

* М. А. Дадзеркін;
* М. А. Звераў (загінуў);
* А. І. Ярашэнка.

Гісторыя
--------

Партызаны наносілі ўдары на чыгунках Віцебск — Даўгаўпілс, Полацк — Маладзечна, на шашэйных і грунтавых дарогах. Разбілі ў сакавіку 1943 года апорныя нямецкія пункты ў вёсках Гаі Дрысенскага, у чэрвені і ліпені 1943 у вёсках Свяча і Сокарава Бешанковіцкага раёна, у кастрычніку 1943 і студзені 1944 гарнізоны ў вёсцы Камень Лепельскага, у вёсках Дубраўка, Худакова, Ягадкі, Хлебаўшчына Ушацкага і Бешанковіцкага раёнаў. У жніўні і верасні 1943 года на чыгуначным участку Полацк — Празарокі падарвалі больш за 2 тысячы рэек. У час карнай экспедыцыі супраць партызан Полацка-Лепельскай партызанскай зоны ў красавіку — маі 1944 года вялі абарончыя баі на рубяжы вёсак Горы — Чарсцвяды — Загор’е, перакрылі праціўніку шляхі на Ушачы, больш за 10 дзён вялі баі каля вёсак Слабада — Казьяне — Пілатоўшчына, за вёску Сарочына і іншыя Ушацкага раёна.

Памяць
------

Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў» у ліку 16 партызанскіх брыгад. У 1970 годзе ў вёсцы Чанавічы Бешанковіцкага раёна ў гонар атрадаў брыгады «Сібірак» і імя Чапаева пастаўлена стэла, у 1976 годзе ў вёсцы Турасполле Ушацкага раёна ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Гл. таксама
-----------

* Лепельская аперацыя

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Згадкі Ляхаўскага абруба ў польскамоўным дакуменце 1782 г.Згадкі Ляхаўскага абруба ў польскамоўным дакуменце 1782 г.
**Ляхаўскі абруб** — мясцовасць пад Гомелем XVI-XVIII стст. Уяўляў сабой сукупнасць шляхецкіх і, верагодна, царкоўных уладанняў. Не ўваходзіў у склад Гомельскага староства, тэрыторыяй якога быў аточаны. Акрэсленне меж і стан адасобленасці ад Гомельскага староства зафіксавалі рэвізоры вялікага князя літоўскага Жыгімонта Аўгуста Рыгор Валовіч і Мікалай Нарушэвіч у 1560 г. (арыгінал дакумента невядомы).

Крыніцы канца XVIII ст. адносяць пачаткі Ляхаўскага абруба да 1522 г. у сувязі з гаспадарскім наданнем «добраў […] пад назвай Плёсы Харку Мальцэвічу на службе земскай пад вольнасцю шляхецкай». Такое датаванне выглядае легендарным, бо ў 1500-1535 г. Гомельская воласць знаходзілася пад уладай Маскоўскай дзяржавы. 

Апроч Плёсаў да Ляхаўскага абруба ў розны час прыналежылі Валатава, Пакалюбічы, Метуноўшчына, слабоды Яроміна, Касцюкоўка, Лапацін, Княжаўка, Прудок, шматлікія ўрочышчы.

Зноскі
------

1. 1 2  Прасцэс номіне в.п.п. Плескіх [і інш.] // Akta majątkowe i osobiste rodzin spokrewnionych z Faszczami, 1780-1783(недаступная спасылка). — Арк. 77.
2. ↑  Темушев, В. Н. Гомельская земля в конце XV — первой половине XVI в. : территориальные трансформации в пограничном регионе / В. Н. Темушев. — Москва : Квадрига, 2009. — С. 72-97.
3. ↑  Прасцэс номіне в.п.п. Плескіх [і інш.] // Akta majątkowe i osobiste rodzin spokrewnionych z Faszczami, 1780-1783. — Арк. 78-80.
4. ↑  Мерытум справы в.п. Якуба Харкевіча [і інш.] // Akta majątkowe i osobiste rodzin spokrewnionych z Faszczami, 1780-1783. — Арк. 14.
Франсуа Баро — «*Філатэлісты*», 1929
**Хо́бі** (англ.: hobby — *захапленне*) — рэгулярная дзейнасць, якая робіцца для ўласнага задавальнення, звычайна ў вольны час. Хобі ўключае ў сябе калекцыянаванне тэматычных прадметаў і аб’ектаў, творчасць і мастацкія заняткі, заняткі спортам або іншыя забавы. Хобі спрыяе набыццю значных навыкаў і ведаў у галіне захаплення. Спіс хобі змяняецца разам з новымі інтарэсамі і развіццём моды, што робіць яго разнастайным і доўгім. Хобі, як правіла, прытрымліваюцца тэндэнцый у грамадстве, напрыклад, калекцыянаванне марак было папулярным у XIX і XX стагоддзях, бо пошта была асноўным сродкам сувязі, у той час як відэагульні сталі папулярнымі ў наш час пасля тэхналагічнага прагрэсу. Развіццё вытворчасці і тэхналогій XIX стагоддзя дало рабочым больш вольнага часу для заняткаў хобі.

Этымалогія
----------

У XVI стагоддзі паняцце хобі (англ.: hobby) у англійскай мове значыла «маленькі конь і поні». Прадмет, які першапачаткова называўся «Hobbyhorse» (Хобіконь), быў зроблены з драўлянай або кошыкавай рамы з галавой і штучным хвастом. Ён быў распрацаваны, каб дзіця імітавала язду на сапраўдным кані. Да 1816 года вытворнае «хобі» было ўведзена ў лексіку шэрагу англічан. У наступныя стагоддзі слова пачало асацыявацца з адпачынкам і баўленнем вольнага часу.

Зноскі
------

1. ↑  *The Phrase Finder*. Hobby-horse **(нявызн.)**. *The Phrase Finder*.  Gary Martin (1996–2012). Праверана 5 May 2012.
2. ↑  *Douglas Harper*. hobby **(нявызн.)**. *Online Etymology Dictionary*.  Douglas Harper (2001–2012). Праверана 5 May 2012.

Літаратура
----------

* Хобі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — С. 37. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Хобі на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4025175-5 · LCCN: sh85061308 · Microsoft: 2780831121 · NDL: 00572428 |
**Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь** (Мінстат Беларусі) — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання, які існаваў з 1994 па 2008 гады і ажыццяўляў кіраўніцтва дзяржаўнай статыстыкай у Рэспубліцы Беларусь. Падпарадкоўваўся Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 122 ад 23 верасня 1994 года Дзяржаўны камітэт Рэспублікі Беларусь па статыстыцы i аналiзу ператвораны ў Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь.

Першым міністрам указам прэзідэнта № 234 ад 3 снежня 1994 года быў прызначаны Уладзімір Нічыпаровіч.

2 снежня 1998 года ўказам прэзідэнта № 570 міністрам быў прызначаны Уладзімір Зіноўскі.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 жніўня 2008 года № 445 Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь пераўтворана ў Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь. Дадзенае пераўтварэнне выклікана неабходнасцю захавання аднаго з асноўных прынцыпаў афіцыйнай статыстыкі, замацаванага ў Законе Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўнай статыстыцы» — прынцыпу незалежнасці пры ажыццяўленні дзяржаўнай статыстычнай дзейнасці.

Склад
-----

У Мінстат уваходзілі Цэнтр па падрыхтоўцы і выданню статыстычнай інфармацыі для органаў дзяржаўнага кіравання, дзяржаўнае прадпрыемства «Галоўны вылічальны цэнтр», Навукова-даследчы інстытут статыстыкі, якія ў цэлым складалі адзіную сістэму органаў дзяржаўнай статыстыкі Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

| ⛭Выканаўчая ўлада Беларусі |
| --- |
| Міністэрствы | абароны · адукацыі · антыманапольнага рэгулявання і гандлю · архітэктуры і будаўніцтва · аховы здароўя · жыллёва-камунальнай гаспадаркі · замежных спраў · інфармацыі · культуры · лясной гаспадаркі · па надзвычайных сітуацыях · па падатках і зборах · прамысловасці · працы і сацыяльнай абароны · прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя · сельскай гаспадаркі і харчавання · спорту і турызму · сувязі і інфарматызацыі · транспарту і камунікацый · унутраных спраў · фінансаў · эканомікі · энергетыкі · юстыцыі |
| Дзяржаўныя камітэты | ваенна-прамысловы · дзяржаўнага кантролю · дзяржаўнай бяспекі · мытны · па маёмасці · пагранічны · па навуцы і тэхналогіях · па стандартызацыі · статыстычны · следчы |
**Хобатныя п’яўкі** (*Rhynchobdellida*) — атрад п’явак.

Апісанне
--------

Характэрнай асаблівасцю з’яўляецца наяўнасць у пярэдняй частцы стрававальнай трубкі мускулістага хобата (адсюль назва), з дапамогай якога п’яўкі пашкоджваюць покрывы і тканкі сваіх ахвяр, некаторыя здольныя заглынаць дробныя часткі іх цела.

Экалогія
--------

Водныя арганізмы, драпежнікі або эктапаразіты земнаводных, рыб, птушак і іншых жывёл. Жывяцца крывёю або сокамі сваіх ахвяр.

Выдзяляюцца сямействы: плоскіх п’явак (*Glossiphoniidae*) і рыбіных п’явак (*Piscicolidae*). Цела памерамі да 5—7 см, сплюснутае, амаль лісцепадобнае, звужанае, на канцах у плоскіх п’явак; цыліндрычнае, зрэдку сплюснутае з рэзкаадмежаванай пярэдняй прысоскай у рыбіных п’явак.

Яйцы змяшчаюць у спецыяльны кокан і вырошчваюць яго на брушку або прымацоўваюць да розных падводных субстратаў.

Асобныя віды пры масавым размнажэнні могуць быць прычынай гібелі рыб, дзікіх вадаплаўных птушак, свойскіх гусей і качак.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778381703 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Буй, значэнні.
Буй.
**Буй** (нідэрл.: boei) — плывучы знак (паплавок) для абазначэння фарватараў, небяспечных для суднаходства месцаў, месцазнаходжання прадмета (напрыклад, якара, міны), падтрымання частак рыбалоўнага трала, вымярэння ступені хвалявання вады (хвалямерны буй) і інш. Можа мець прыстасаванні для падачы светлавых, гукавых, радыёсігналаў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 319. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Буй

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779847632 |
**Кузьмічоўскае падняцце** (ад назвы вёскі Кузьмічы ў Любанскім раёне) — тэктанічная структура ў Любанскім раёне Мінскай вобласці і Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у заходняй частцы Капаткевіцкай зоны падняццяў Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1972 годзе сейсмаразведкай.

Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладах у выглядзе монаклінальнага блока, які ўзнімаецца на паўднёвы захад пад вуглом 7—8º. Абмежаваны з поўдня Капаткевіцкім разломам, з захаду — малаамплітудным разрывам. Памеры блока 6×4 км. Па паверхні верхняй солі Кузьмічоўскае падняцце не выдзяляецца. Сфарміравалася падняцце ў асноўным у задонска-ялецкі, лебядзянскі (позні дэвон) і каменнавугальны час.

Літаратура
----------

* Кузьмічоўскае падняцце // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Робсан.

**Робсан** (англ.: Mount Robson) — найвышэйшы пункт грады Скалістых гор; таксама з’яўляецца і найвышэйшым пунктам Канадскіх скалістых гор. Размешчана на тэрыторыі Правінцыйнага парка гары Робсан у Брытанскай Калумбіі. Гара Робсан вылучаецца вертыкальнай будовай рэльефу. Адлегласць ад возера Берг да вяршыні — 2300 м. Паўночны схіл моцна заснежаны. Таўшчыня ледавіковага покрыва складае 800 метраў ад вяршыні да ледавіка Берг. Вышыня паўднёвага схілу дасягае 3000 метраў ад падножжа да вяршыні.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Робсан (гара)
**Ала Вячаславаўна Лаго́да** (укр.: Алла В'ячеславівна Лагода, нар. 6 лютага 1937, Кіеў) — украінская артыстка балета, выкладчык, педагог-балетмайстар. Народная артыстка УССР (1974).

Біяграфія
---------

Ала Вячаславаўна Лагода нарадзілася 6 лютага 1937 года ў Кіеве.

У 1955 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча. Яе педагогамі былі Г. А. Бярозава, А. В. Ярыгіна і інш.

У 1981 годзе скончыла Маскоўскі інстытут тэатральнага мастацтва (цяпер Расійскі інстытут тэатральнага мастацтва — ГІТІС).

У 1955—1981 гадах з невялікім перапынкам выступала як салістка Кіеўскага тэатра оперы і балета. З калегамі з Нацыянальнай оперы выступала ў Парыжы, Монтэ-Карла і інш.

У 1963—1964 гадах была салісткай балета Грузінскага тэатра оперы і балета імя З. Паліяшвілі.

З 1981 па 1992 год працавала загадчыцай балетнай трупы тэатра, з 1992 года з’яўляецца педагогам-балетмайстрам балетнай трупы Нацыянальнай оперы Украіны..

Сярод яе вучняў — лаўрэаты і прызёры міжнародных конкурсаў артыстаў балета, якія выступаюць на сцэнах у Ковент-Гардэне (Лондан), Марыінскім тэатры ў Пецярбургу, Дрэздэнскай оперы, Амерыканскім балетным тэатры і іншых трупах.

Творчасць
---------

Ала Вячаславаўна Лагода ў розны час выступала ў партыях: Кіліна («Лясная песня  (руск.) (бел.» Скарульскага  (руск.) (бел.), Марына («Паэма пра Марыну» Яравінскага  (руск.) (бел.), Эгіна («Спартак» А. Хачатурана), Мехменэ Бану («Легенда пра каханне» А. Мялікава  (руск.) (бел.), Кармэн («Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ-Р. К. Шчадрына), Залатая жанчына («Сімфанічныя танцы» на музыку С. В. Рахманінава) і інш.

Узнагароды
----------

* 1974 — Народная артыстка УССР
* 2001 — Ганаровая грамата Кабінета Міністраў Украіны
* 2004 — Кавалер Міжнароднага ордэна Святога Станіслава  (укр.) (бел. IV ступені
* 2006 — Лаўрэат Усеўкраінскай прэміі «Жанчына III тысячагоддзя  (укр.) (бел.» ў намінацыі «Знаковая фігура  (укр.) (бел.»
* Лаўрэат Прэміі Асафа Месерэра «Лепшаму педагогу конкурсу ім. С. Дзягілева»
* 2017 — Кавалер ордэна княгіні Вольгі III ступені

Зноскі
------

1. ↑  Націск паводле *Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.*
2. 1 2 3  Київський календар. 6 лютого
3. ↑  Постановление Кабинета Министров Украины от 13 сентября 2001 года № 1191-2001-п «О награждении Почётной грамотой Кабинета Министров Украины» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 жніўня 2021. Праверана 9 ліпеня 2022.
4. ↑  Декрет 504 / 2004 Про нагородження Орденом Святого Станіслава IV ступеня **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 6 кастрычніка 2011. Праверана 23 красавіка 2018.
5. ↑  Указ Президента України від 28 червня 2017 гору № 168/2017 "Про відзначення державними нагородами України з нагоди Дня Конституції України ". Архівавана 11 снежня 2017. (укр.)

Літаратура
----------

* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
Кароткая ракіроўка
Доўгая ракіроўка
**Ракіроўка** — гэта асаблівы шахматны ход, пры якім рухаюцца адразу дзве фігуры: кароль і ладдзя.

Ракіроўка робіцца наступным чынам: кароль пераходзіць на дзве клеткі да ладдзі (гэта адзіны выпадак, калі ён ходзіць адразу на два палі), а ладдзя перамяшчаецца ў суседнюю клетку побач з каралём па іншую клетку ад караля. Калі ігрок пачынае ракіроўку з ладдзі, гэта парушенне правілаў, i ігрок абавязаны хадзіць толькі ладдзёй (кароль ужо не можа «пераскочыць» праз ладдзю).

Гістарычна ракіроўка нарадзілася як спрашчэнне стратэгічнага манеўру: уводу караля ў крэпасць і выхаду ладдзі ў бой. Паколькі гэта вельмі моцны ход, існуюць абмежаванні на яго:

* кароль можа ракіравацца, калі ён яшчэ не хадзіў;
* ён ракіруецца з ладдзёй, якая яшчэ не хадзіла;
* паміж імі мусіць не быць іншых фігур;
* кароль не можа перахадзіць праз шах;
* кароль не можа ракіравацца, калі ён пад шахам.

Ракіроўка з каралеўскай ладдзёй называецца кароткай, а з ферзевай — доўгай ракіроўкай (у гэтых выпадках ладдзя ходзіць на дзве альбо тры клеткі адпаведна). У міжнароднай алгебраічнай натацыі кароткая ракіроўка пазначаецца «0—0» (два нулі), а доўгая — «0—0—0» (тры нулі).
**Генадзь Аляксандравіч Вядзенін** (нар. 9 жніўня 1939, Сталінград, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і перапрацоўкі палімераў і кампазітаў, эканаміст. Кандыдат тэхнічных навук (1975), прафесар (1991). Член-карэспандэнт Беларускай інжынернай тэхналагічнай акадэміі (1993).

Біяграфія
---------

Скончыў Валгаградскі інжынерна-будаўнічы інстытут (спецыяльнасць «Цеплазабеспячэнне і вентыляцыя», 1962), Маскоўскі інжынерна-эканамічны інстытут імя С. Арджанікідзе (спецыяльнасць «Арганізацыя прамысловай вытворчасці», 1972), Маскоўскі НДІ пластычных мас (аспірантура, 1975).

Працаваў на Валгаградскім металургічным заводзе «Красный Октябрь» (1962—1963); Прадпрыемства п/с № 5, г. Валгаград (1963—1964); Волжскім заводзе арганічнага сінтэзу (1964—1969, механік цэха, галоўны механік завода); ПА «Авангард», СКТБ «Курс», г. Сафонава, Смаленская вобласць (1969—1979, галоўны механік завода, намеснік дырэктара, галоўны канструктар, начальнік СКТБ), Белгародскім заводзе па перапрацоўцы пластмас (1979—1989, галоўны інжынер), Віцебскмі дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1989—2016, эканамічны факультэт, кафедра «Эканамічная тэорыя і маркетынг», прафесар, у 1989—2010 — загадчык кафедры, 1989—1993 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: машынабудаванне; вырабы з кампазіцыйна-валакністых матэрыялаў; эканоміка галіны; маркетынгавая дзейнасць; маркетынгавыя даследаванні; кіраванне маркетынгам прамысловага прадпрыемства.

Узнагароды
----------

Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцягу (1976); прэмія Савета Міністраў СССР (1977); ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2004), адміністрацыі Кастрычніцкага раёна г. Віцебска (2005), Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (1999, 2004).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Веденин Геннадий Александрович
* Веденин Геннадий Александрович, кандидат технических наук, химическая технология, экономика
**Часавыя паясы Расіі**:  

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| USZ1 |      Калінінградскі час | MSK-1 (UTC+3) |
| MSK |      Маскоўскі час | MSK (UTC+4) |
| YEKT |      Екацерынбургскі час | MSK+2 (UTC+6) |
| OMST |      Омскі час | MSK+3 (UTC+7) |
| KRAT |      Краснаярскі час | MSK+4 (UTC+8) |
| IRKT |      Іркуцкі час | MSK+5 (UTC+9) |
| YAKT |      Якуцкі час | MSK+6 (UTC+10) |
| VLAT |      Уладзівастоцкі час | MSK+7 (UTC+11) |
| MAGT |      Магаданскі час | MSK+8 (UTC+12) |

**Магаданскі час** (MAGT) — часавы пояс, які адрозніваецца ад UTC на 12 гадзін (UTC+12) і на 8 гадзін ад маскоўскага часу (MSK+8). Гэты афіцыйны час ва ўсходняй частцы Якуціі, у Магаданскай вобласці, Камчацкім краі, Чукоцкай аўтаномнай акрузе і на Курыльскіх астравах.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рэканструктар (значэнні).

**«Рэканструктар (Аб даследаваннях П. Стэцюка)»** (руск.: Реконструктор (Об исследованиях П. Стецюка)) — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1990 годзе. За гэтае апавяданне Віктар Пялевін атрымаў літаратурную прэмію «Вялікае Кальцо-90».

Змест
-----

Апавяданне «Рэканструктар» напісана ў жанры рэцэнзіі на выдуманую кнігу «Памяць вогненных гадоў» П. Стэцюка, якая на падставе рассакрэчаных ваенных архіваў распавядае пра сапраўдную асобу Сталіна (у творы — Іосіфа Андрэевіча Сталіна). «Рэцэнзія» змяшчае вялікую долю іроніі і скепсісу ў адносінах да працы П. Стэцюка. Аўтар адзначае, што гэта кніга малацікавая і нудная, раіць яе не чытаць і ў той жа час кажа, што прачытаць кнігу ўсё-ткі варта.

Апавяданне напісана ў псеўданавуковым стылі з выкарыстаннем мноства прыёмаў Уладзіміра Набокава. У цытаты з кнігі П. Стэцюка «рэцэнзент» устаўляе ўласныя заўвагі-кпіны. Гісторыя, якая распавядаецца ў «Рэканструктары», відавочна непраўдападобная, аднак вялікая колькасць дэталяў (дат, прозвішчаў, адрасоў, спасылак на архіўныя дакументы) стварае ілюзію дакладнасці. Пялевін гуляе са сваім чытачом, жадаючым даведацца пра фантастычную тайну. Само жа апавяданне «Рэканструктар» з'яўляецца дэманстрацыяй спосабаў фальсіфікацыі фактаў.

У «Памяці вогненных гадоў» П. Стэцюк распавядае пра таямнічую сталёвую трубку, вырабленую на мінскім радыёзаводзе, з-за якой здараецца чарада гратэскавых смерцяў. Далей адбываецца адкрыццё, што замест аднаго Сталіна было цэлых сем яго двайнікоў, якія жылі ў ізаляваным падзямеллі і адтуль кіравалі. Улада ў падзямеллі забяспечвала вырабленая на мінскім радыёзаводзе трубка з атручанымі іголкамі. Прыводзяцца дэталі біяграфій гэтых двайнікоў Сталіна і ўплыў іх п'яных дэбошаў на падзеі ў краіне. Апошнім з падземных кіраўнікоў краіны быў Мікіта Хрушчоў. Аднак яго наземны двайнік перахітрыў сапраўднага Хрушчова і заліў падзямелле бетонам разам з усімі, хто там знаходзіўся.

У канцы апавядання змяшчаецца намёк на выдуманасць «Памяці вогненных гадоў», а таксама даецца метафізічная трактоўка ўсёй гэтай гісторыі.

Публікацыі
----------

Апавяданне «Рэканструктар» было ўпершыню апублікавана ў 1990 годзе ў чацвёртым нумары часопіса «Навука і рэлігія», а таксама ўвайшло ў склад першага аўтарскага зборніка Пялевіна «Сіні ліхтар» (1991).

Зноскі
------

1. ↑  *Олизько Н. С.* Паратекст Виктора Пелевина // Вестник Нижневартовского государственного университета. 2010.
2. 1 2 3 4  *Титаренко Е. А.* Гипер- и метатекстовые маркеры в прозе В. Пелевина (на материале ранних рассказов) // Русская филология: Вестник Харьковского национального педагогического университета имени Г. С. Сковороды. — 2016. — № 3 (58)
3. ↑  *Пальчик Ю. В.* Диссертация на тему «Взаимодействие эпических жанров в прозе Виктора Пелевина». 2003
4. ↑  *Виктор Пелевин*. Реконструктор // Наука и религия. — 1990. — № 4. — С. 58-59.