**Вярба трохтычынкавая**, **Лаза** (*Salix triandra*) — від кветкавых раслін з роду Вярба (*Salix*) сямейства Вярбовыя (*Salicaceae*).

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

У прыродзе арэал віду ахоплівае Паўночную Афрыку (Алжыр, Марока і Туніс) і умераныя раёны Еўразіі (ад Іспаніі да Японіі).

Расце ў лясной, стэпавай і паўпустыннай зонах па берагах рэк, азёр, галоўным чынам у пойменнай частцы. Не падымаецца ў горы і адсутнічае ў Арктыцы і на Камчатцы.

Батанічнае апісанне
-------------------

|  |
| --- |
|  |
| Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «*Deutschlands Flora in Abbildungen*», 1796 |

|  |
| --- |
|  |
| Жаночая шышка |

Куст вышынёй да 5-б м і дыяметрам ствала 7-8 см, радзей дрэва вышынёй да 8-10 м. Галіны тонкія, прамыя, гнуткія, аліўкава- або буравата- і жаўтлява-зялёныя, матавыя, маладыя слаба пакрыты валаскамі. Кара ствалоў і больш старых галін аддзяляецца тонкімі пласцінамі.

Пупышкі яйкападобныя, вострыя, рабрыстыя, прыціснутыя, голыя, светла-бурыя. Прылісткі ад пупышкападобна-яйкападобных да ланцэтных, зубчастыя, часта добра выяўленыя, доўга якія застаюцца. Лісце даўгавата-ланцэтнае, ланцэтнае, яйкападобна-эліптычнае, вузка эліптычнае, эліптычнае або вузкаланцэтнае, даўжынёй 4-15 см, шырынёй 0,5-3,5 см, завостранае, ля аснавання круглявае або клінаватае, па краі залозава-пільчатае або расстаўлена-зубчастае, зверху цёмна-зялёнае, знізу зялёнае ці шызае і бялёса-шызае, пры распусканні злёгку апушанае і не клейкія, пазней зусім голае. Хвосцікі звычайна з двума залозкамі блізу аснавання ліставай пласцінкі, спачатку валасістыя, пазней голыя, нярэдка рудаватыя або бурыя, даўжынёй 1-1,5 см.

Шышачкі на канцы кароткіх падгадаваных парасткавых, прамыя або выгнутыя, Тычынкавыя даўжынёй 3-10 см, жаночыя — 1,5-4 см, тонкія, рэдкакветныя, часта мутоўкавыя, духмяныя. Прыкветныя лускавінкі даўгаватыя, увагнутыя, даўжынёй 1,5-3 мм, аднакаляровыя, бледна-жоўтыя, па краі расніцавыя, па спінцы голыя. Тычынкі ў ліку трох, у выглядзе выключэння ў ліку двух, чатырох ці пяці, даўжынёй да 5 мм, свабодныя, пры аснаванні густа-кучарава-воласістыя, з жоўтымі пылавікамі.

Плод — голая каробачка даўжынёй да 5-6 мм і шырынёй 2-2,5 мм.

Цвіценне пасля распускання лісця, у красавіку — маі, часам другасна цёплай яснай восенню. Плоданашэнне ў маі — чэрвені.

Значэнне і прымяненне
---------------------

Добры меданос.

Кара багатая саліцынам (4—5 %), танінамі (10—12 %).

Адварам кары маладых галін афарбоўваюць тканіны і сеткі ў жоўты колер.

Аднагадовыя дубцы выкарыстоўваецца для пляцення.

Драўніна шчыльная, белая, з бліскучым прыгожым адлівам, глейкая, але нетрывалая і не вельмі гнуткая.

Адна з лепшых парод для ўмацавання паўзучых і размываемых грунтоў, плацін. Дэкаратыўная.

Для *Arvicola terrestris* кара, лісце, пупышкі і маладыя галінкі гэтай і іншых прыбярэжных верб складаюць асноўны упадабаны корм.

Таксанамія
----------

Від *Вярба трохтычынкавая* ўваходзіць у род Вярба (*Salix*) сямейства Вярбовыя (*Salicaceae*) парадку *Malpighiales*.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   | яшчэ 36 сямействаў (згодна Сістэме APG II) |   | яшчэ звыш 500 відаў |
|   |   |   |   |
|   | парадак **Malpighiales** |   |   | род **Вярба** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | аддзел **Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя** |   |   | сямейства **Вярбовыя** |   |   | від **Вярба  трохтычынкавая** |
|   |   |   |   |   |   |
|   | яшчэ 44 парадкі кветкавых раслін (згодна Сістэме APG II) |   | яшчэ каля 57 родаў |   |
|   |   |   |

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. 1 2  Паводле сайта GRIN (гл. картку расліны).
4. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 117. — 160 с. — 2 350 экз.
5. ↑  Чоловский К. Опыт описания Могилевской губернии. По программе и под редакцией А. С. Дембовецкого, кн. I. Могілев.
6. ↑  Ганчарык М. М. Беларускія назвы раслін. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. II і IV. Горы-Горки, 1927
7. ↑  *Абрикосов Х. Н. и др.* Ива // Словарь-справочник пчеловода / Сост. Федосов Н. Ф.. — М.: Сельхозгиз, 1955. — С. 122. Архівавана 7 студзеня 2012.

Літаратура
----------

* Род 356. Ива — Salix L. // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор и редактор тома акад. В. Л. Комаров. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1936. — Т. V. — С. 184—186. — 762 + XXVI с. — 5 175 экз.
* Род 2. Ива — Salix L. // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1951. — Т. II. Покрытосеменные. — С. 162—163. — 612 с. — 2 500 экз.
* *Губанов И. А. Киселёва К. В. Новиков В. С. Тихомиров В. Н.* 426. *Salix triandra* L. — Ива трёхтычинковая // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах. — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 24. — 3 000 экз. — ISBN 9-87317-128-9.

Спасылкі
--------

* Ива трёхтычинковая: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778532783 |