recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Слонім (значэнні).
**Самуіл Захаравіч Слонім** (30 верасня 1888, Сянно, Магілёўская губерня, цяпер Віцебская вобласць — 31 кастрычніка 1937, НКУС, Менск) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі.

Біяграфія
---------

З купецкай сям’і. Атрымаў вышэйшую адукацыю. У 1905—1917 гадах член партыі меншавікоў. У 1920 годзе ўступіў ва УКП(б). У 1920-х гадах — дацэнт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (у 1926—1928 гадах — намеснік дырэктара) і Камуністычнага ўніверсітэта Беларусі, у 1928—1930 гадах — намеснік наркама асветы БССР, у 1930—1936 гадах — дырэктар Навукова-даследчага інстытута прамысловасці БССР. Пражываў у кватэры № 44 Дома спецыялістаў па вул. Савецкай у Менску.

Арыштаваны 29 жніўня 1936 года ва ўласнай кватэры. 5 кастрычніка 1936 года асобай нарадай пры НКУС асуджаны за «контррэвалюцыйную трацкісцкую дзейнасць, антысавецкую агітацыю і сувязь з польскай разведкай» да 5 гадоў ППК. 30 кастрычніка 1937 года ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР справа Слоніма была перагледжана, а ён прыгавораны да ВМП з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны 11 жніўня 1956 года. Асабовая справа С. № 7100-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* СЛОНІМ Самуіл Захаравіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-297553 |
**Stadler 85600M Чыжык** — трамвай вытворчасці завода Stadler Minsk. Распрацаваны на аснове трамвая БКМ-Stadler 853 Мяцеліца. У трамвая падоўжана сярэдняя секцыя. Таксама мае мадыфікацыю *Stadler 85601M*, якая мае шырыню каляіны 1435 мм.

Станам на студзень 2022 года пабудавана 23 трамваі мадэлі B85600M для Санкт-Пецярбурга (Расія) і 12 трамваеў B85601M для Качабамбы (Балівія).

Пасажырскія дзверы знаходзяцца з двух бакоў рухомага складу, што дае магчымасць забяспечваць пасадку / высадку пасажыраў у гарадах як з правабаковым, так і з левабаковым рухам. Салон абсталяваны сістэмай клімат-кантролю.

Падлога салона нізкаўзроўневая, што дазваляе лягчэй ажыццяўляць пасадку асобам з абмежаванымі магчымасцямі і пасажырам з дзіцячымі вазкамі.

Зноскі
------

1. ↑  Пропавший с улиц Минска трамвай Stadler "Метелица" нашел новое пристанище (руск.) (25 студзеня 2022). Праверана 27 студзеня 2022.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Парахонск Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Абклад абараза «Маці Божая Замілаванне», 1803
Пабудавана ў 1888 г. з дрэва. У 1902 г. пабудавана цагляная царкоўнапрыходская школа.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана 3-зрубнай падоўжна-восевай кампазіцыяй: прытвор, малітоўная зала, прамавугольная апсіда. Асноўны кубападобны зруб накрыты пакатым 4-схільным дахам, над якім узведзены светлавы 8-гранны барабан з цыбулепадобным купалам. Над прытворам васьмерыковая званіца, завершаная востраканечным шпілем. Уваход праз ганак у выглядзе утрыраванага 2-слуповага порціка. Гарызантальна ашаляваныя сцены дэкарыраваны разным накладным дэкорам, запазычаным з ордэрнай мураванай архітэктуры: ліштвы з сандрыкамі прамавугольных аконных праёмаў, лапаткі.

Інтэр'ер
--------

У інтэр'еры малітоўная зала мае 2-светлавую прастору, у якую адкрываюцца памяшканні апсіды. У габарытах залы вылучаны прытвор з бакавымі прасвірняй і хрысцільняй.

Зноскі
------

1. ↑  РДГА, ф. 799, воп. 33, спр. 817, арк. 121.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Парахонск) на сайце Radzima.org
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Парахонск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Парахонск) на сайце «Архіварта»
Джэймс Цісо — Вылячэнне дзесяці пракажоных, Бруклінскі музей
**Ачышчэнне дзесяці пракажоных** — з'яўляецца адным з цудаў Ісуса ў Евангеллях (Евангелле паводле Лукі 17:11-19).

Паводле Евангелля паводле Лукі, на шляху ў Іерусалім Ісус падарожнічаў уздоўж мяжы паміж Самарыі і Галілеі. Калі Ён уваходзіў у вёску, Яго сустрэлі дзесяць чалавек, якія мелі праказу. Яны стаялі на адлегласці і крычалі гучным голасам: «*Ісус, Настаўнік, злітуйся над намі!*»

Калі Ён убачыў іх, Ён сказаў: «*Ідзіце, пакажыцеся святарам*». І пасля таго, як яны пайшлі, яны былі ачышчаны. Адзін з іх, калі ён убачыў, што ён быў ацалёны, вярнуўся, хвалячы Бога гучным голасам. Ён кінуўся да ног Ісуса і падзякаваў яму, і гэта быў Самарыцянін.

Ісус спытаўся: «*Хіба не ўсе дзесяць ачысціліся? Дзе астатнія дзевяць? Як яны не вярнуліся ўзнесці славу Богу, апрача гэтага іншапляменніка?*» Тады Ён сказаў яму: «*Устань і ідзі, вера твая выратавала цябе.*»

Гэты цуд падкрэслівае важнасць веры, бо Ісус не сказаў: "Мая сіла выратавала цябе", але растлумачыў вылячэнне згодна веры хворага.

| ⛭Цуды Ісуса Хрыста |
| --- |
| Вылячэнне | 
* Жанчына з крывацячэннем
* Сляпы ў Віфсаідзе
* Сляпы ад нараджэння
* Сляпы Вартымей
* Два сляпыя ў Галілеі
* Слуга цэнтурыёна
* Пракажоны
* Дзесяць пракажоных
* Глуханямы з Дзесяціграддзя
* Хворы на вадзянку
* Жыхары Генісарэта
* Згорбленая жанчына
* Цешча Пятра
* Паралізаваны ў Віфездзе
* Паралізаваны ў Капернауме
* Сын царадворца
* Служка з адсечаным вухам
* Мужчына з завялай рукой

 |  |
| Выгнанне бесаў | 
* Сляпы і нямы
* Хлопчык
* Дачка хананіянкі
* Мужчына ў сінагозе Капернаума
* Герасінскі беснаваты
* Нямы
* На заходзе сонца

 |
| Уваскрэсенне памерлых | 
* Сын удавы з Наіна
* Дачка Іяіра
* Лазар

 |
| Кантроль над прыродай | 
* Лоў рыбы
* Манета ў роце рыбы
* Насычэнне мноства людзей
* Праклён смакоўніцы
* Вяселле ў Кане
* Суцяшэнне шторму
* Праабражэнне Ісуса
* Хаджэнне па вадзе

 |
**Маскіт** — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны Навукова-вытворчым цэнтрам шматфункцыянальных беспілотных комплексаў НАН РБ, кампаніяй «Hydromania» і Ваеннай акадэміяй.

Гісторыя
--------

У 2008 годзе Юрый Яцына, будучы дырэктар Навукова-вытворчага цэнтра шматфункцыянальных беспілотных комплексаў, разам з трыма аднадумцамі прапанаваў кіраўніцтву Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі пачаць распрацоўку праекта беспілотніка. Праз усяго год сумеснай работы са спецыялістамі Ваеннай акадэміі з’явіўся першы лятаючы ўзор — «Стрыж». Спецыялісты паказалі напрацоўкі прэзідэнту Беларусі Аляксандру Лукашэнка. Пасля сустрэчы кіраўнік дзяржавы пастанавіў акадэміі навук вылучыць сродкі на рэалізацыю першага праекта.

Летам 2009 года ў неба пад Мінскам прайшоў першы палёт «Стрыжа». Пры выпрабаваннях былі выяўлены сур’ёзныя недахопы, якія запатрабавалі перапрацоўкі дрона. Пасля паўстаў праект «Маскіт». Да работы далучылася кампанія «Hydromania», якая ўдзельнічала ў праектаванні канструкцыі, вырабе і зборкі выраба.

Характарыстыкі
--------------

Маса корпуса планёра — 0,5 кг, усяго апарата — 2,47 кг, маса карыснай нагрузкі — 0,35 кг, час палёту — 45 хвілін, тактычны радыус — 12,5 км, максімальная хуткасць — 120 км/г, максімальная вышыня — 3 км.

Эксплуатанты
------------

* Беларусь
	+ Узброеныя сілы
		- 927-ы цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаў

Гл. таксама
-----------

* ТГМ 3Т «Маскіт»

Зноскі
------

1. ↑  С невесомым деревом и обманками для ПВО: как в Беларуси делают беспилотники // Onliner, 26 августа 2019
2. 1 2  Инна Горбатенко. Как нашей стране удалось с нуля создать собственное производство беспилотников // СБ. Беларусь Сегодня, 30 июня 2020
3. 1 2  Планер БЛА «Москит» на официальном сайте Hydromania
4. ↑  Белорусская беспилотная авиация: слабакам здесь не место // Sputnik Belarus, 12 декабря 2020

| ⛭Беспілотныя апараты Беларусі |
| --- |
| Наземныя апараты | Берсерк • Багамол • Вістл • Belarus А3523і |
| Лятальныя апараты | Беркут (АГАТ) • Беркут (Індэла) • Буравеснік МБ • Бусел • Грыф-1 • Індэла-6 • Індэла-9 • Індэла Інскай • Квадра • Кондар • Маскіт • Стэрх-БМ • Формула • Хантэр • Чыбіс |
**Федэрацыя студэнтаў і школьнікаў Кот-д’Івуара, ФСШКІ** (фр.: Fédération estudiantine et scolaire de Côte d'Ivoire, FESCI) — івуарыйская асацыяцыя школьнікаў і студэнтаў.

ФСШКІ была створана ў 1990 годзе групай студэнтаў на чале з Марсьялем Жазефам Аіпо, які стаў першым генеральным сакратаром арганізацыі. Сваёй мэтай удзельнікі руху ставілі барацьбу за пашырэнне сваіх правоў, што не былі прадстаўлены ім рэжымам Дэмакратычнай партыі Кот-д’Івуара. Федэрацыя атрымала падтрымку тагачаснай галоўнай апазіцыйнай партыі — Івуарыйскага народнага фронту.

У 2000 годзе паміж студэнтамі двух суперніцкіх аддзяленняў ФСШКІ, якія змагаліся за кантроль над кампусамі, разгарэўся канфлікт. Кожны з бакоў у наступным годзе прызначыў свайго генеральнага сакратара, Жан-Іў Тыбадэ для адной і Поля Геі для іншай. Раскол у Федэрацыі дасягнуў кульмінацыі ў красавіку 2001 года.

У 2000-х гадах, на фоне грамадзянскай вайны, арганізацыя дзейнічала як апалчэнне, выступіўшы на баку прэзідэнта Ларана Гбагбо. У ходзе канфлікту члены Федэрацыі былі абвінавачаны ва ўчыненні розных злачынстваў. У прыватнасці, у 2004 годзе члены руху з Абіджанскага ўніверсітэта разбурылі міжнародны ліцэй імя Жана-Мерма.

17 красавіка 2011 ФСШКІ склала зброю і вярнулася да мірнай дзейнасці.

У ліпені 2016 года, пасля студэнцкіх забастовак, Федэрацыя, як і ўсе студэнцкія саюзы ў краіне, былі забаронены. Тым не менш яна працягвае ажыццяўляць сваю дзейнасць.

Зноскі
------

1. ↑  Actes de barbarie répétés FESCI, la milice estudiantine de Gbagbo Архівавана 24 красавіка 2018.
2. ↑  Des «généraux» sans étoile mais plein d’ambition — article de Jeune Afrique publié le 9 février 2009
3. ↑  La Fesci, un syndicat étudiant qui fait peur
4. ↑  La guerre des machettes endeuille l’université d’Abidjan<
5. ↑  Fesci, syndicat ou mafia ? — article de Jeune Afrique publié le 9 février 2009.
6. ↑  Abidjan, "fatiguée-fatiguée « Jeune Afrique. Consulté le 30 janvier 2013.
7. ↑   Le Figaro.fr, *Appel à déposer les armes et à la réconciliation*
8. ↑  » Côte d’Ivoire: tous les syndicats étudiants suspendus ", rfi.fr, 20 juillet 2016.
Феерверкі ў Японіі
**Феерверк** (ням.: Feuerwerk, ад па-нямецку: Feuer — агонь і па-нямецку: Werk — справа, праца) — дэкаратыўныя агні розных колераў і формаў, якія атрымліваюцца пры спальванні піратэхнічных саставаў.

Феерверкі з'яўляецца адлюстраваннем эфектаў, якія вырабляюцца феерверкавых прылад, якія звычайна размяшчаюцца ў некалькіх месцах. Феерверк можа прымаць розныя формы, аднак звычайна прысутнічаюць чатыры асноўныя эфекты: ​​шум, святло, дым і лятучыя матэрыялы (напрыклад, канфецці). Феерверкі могуць быць распрацаваны для гарэння з агнём і іскрамі многіх колераў, звычайна, чырвоным, аранжавым, жоўтым, зялёным, сінім, фіялетавым, срэбраным і залатым. Феерверкавыя прадстаўленні з'яўляюцца агульнапрызнанымі ва ўсім свеце і цэнтрам многіх культурных і рэлігійных урачыстасцяў.

Феерверкі
Першыя паведамленні пра феерверкі ўзыходзяць да Кітая 7 стагоддзя, дзе яны былі вынайдзены. Феерверкі выкарыстоўваліся для суправаджэння многіх святаў. Гэта было часткай культуры Кітая і ўзяло там свой пачатак; у канчатковым выніку яна распаўсюдзілася ў іншыя культуры і грамадства. Важныя падзеі і святы, такія як свята вясны (кітайскі Новы год) і Свята сярэдзіны восені былі і застаюцца цяпер тым часам, калі гарантуецца феерверк. Кітай з'яўляецца найбуйнейшым вытворцам і экспарцёрам феерверкаў у свеце. 

Феерверк звычайна класіфікуюцца па месцы, дзе ён праводзіцца: на зямлі або паветры. У апошнім выпадку яны могуць забяспечыць сваю ўласную цягу (ўзмоцніцца) або выстрэліць ў паветра з дапамогай гарматы. Найбольш часта феерверкі складаюцца з паперы, кардоннай трубкі ці корпуса, запоўненага гаручым матэрыялам, часта піратэхнічных зорак. Гэтыя трубкі звычайна робяцца ў розных спалучэннях, каб зрабіць пры гарэнні вялікую разнастайнасць бліскучых формаў, часта рознакаляровых. Феерверкі на аснове сігнальнай ракеты з'яўляецца самай распаўсюджанай формай феерверкаў, хоць упершывю выкарыстоўваліся ў ваенных мэтах.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Феерверк
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юдзіцкі.

**Мікалай Уладзіслаў Юдзіцкі** (? — 1670) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, рыцар Мальтыйскага Ордэна.

Біяграфія
---------

Быў каралеўскім дваранінам, скарбнік рэчыцкі з 1636, стольнік рэчыцкі з 1640, генерал артылерыі ВКЛ з 1654, кашталян новагародскі з 1660.

У 1627—1629 гадах камандаваў артылерыяй ў вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600-1629. У 1640 годзе выехаў да Падуі. Знаходзіўся пры двары папы рымскага Урбана VIII. Там уступіў у Мальтыйскі ордэн і ўдзельнічаў у бітвах з туркамі ў Алжыры, Тунісе і на востраве Крыт.

Разам з братам Тамашом Юдзіцкім быў бліжэйшым паплечнікам Жыгімонта Караля Радзівіла, заснавальніка Сталавіцкай камандорыі Мальтыйскага ордэна. Узначаліў яе пасля смерці Радзівіла ў 1643 годзе.

Па вяртанні дахаты, у час вайны Рэчы Паспалітай з Расіяй (1654—1667) камандаваў харугвай і коннымі злучэннямі пад кіраўніцтвам гетмана вялікага літоўскага Януша Радзівіла. 11 красавіка 1654 года кароль Ян Казімір афіцыйна прызначыў яго генералам артылерыі і войскаў чужаземнага аўтараменту.

У жніўні 1654 году Януш Радзівіл прызначыў яго камандзірам сваіх войскаў у колькасці 5000 кавалерыі, якія стаялі ў 5 км ад Вільні. Пасля здабыцця Вільні маскоўскім войскам Юдзіцкі адышоў на Жамойць. Там быў арыштаваны прыхільнікамі Януша Радзівіла за адмову падтрымаць Кейданскую унію. Перададзены Радзівілам шведам. Уцёк з няволі ў 1656 годзе. 8 лютага 1660 года яго аддзел у 4000 чалавек быў разбіты маскоўцамі ў бітве пад Мядзелам. З 23 сакавіка па 28 чэрвеня 1660 года кіраваў гераічнай абаронай Ляхавіцкага замка.

Удзельнічаў у Палонкаўскай бітве і бітве на Басі. 26 кастрычніка 1660 стаў камендантам правага крыла літоўскага войска. У сакавіку 1661 асадзіў Дзісну, а потым з 20 харугвамі вершнікаў рушыў наўздагон за адыходзячымі расійскімі войскамі Івана Хаванскага. І гнаў іх ажно да Пскова. 29 сакавіка 1661 яму здалася Дзісна. Удзельнічаў 4 лістапада 1661 года ў Кушліцкай бітве. 9 красавіка 1662 нечаканым ударам здабыў Себеж. У 1663—1664 спусташаў расійскія ваколіцы Бранска і Рослаўля.

У 1666 набыў мястэчка Новая Мыш, дзе заснаваў езуіцкі калегіум.

Літаратура
----------

* *Красноў М.* Юдзіцкія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 770. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | NLP: A35493501 · VIAF: 42147965699084081045 |



1. ↑  Sejm-Wielki.pl — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q93482363'></a>
Сцяг Дамініканскай Рэспублікі 1844—1849
**Дзяржаўны сцяг Дамініканскай Рэспублікі** — прыняты 14 верасня 1863 года.

Сіні колер азначае свабоду, белы — веру і выратаванне, а чырвоны — кроў і незалежнасць.

Гісторыя
--------

На працягу больш трохсот гадоў тэрыторыя сучаснай Дамініканскай Рэспублікі — знаходзілася пад іспанскім валадарствам. У 1821 годзе паўсталыя патрыёты абвясцілі незалежную Рэспубліку Санта-Дамінга пад сцягам з чырвонай, белай і жоўтай гарызантальных палос, але ўжо на наступны год яна была захоплена суседняй Рэспублікай Гаіці. У 1838 годзе было створана тайнае таварыства «Ла Трынітарыя», якое паставіла сваёй мэтай аднаўленне незалежнасці. Паколькі гаіцяне, якія панавалі ў краіне, з'яўляліся галоўным чынам прыхільнікамі рэлігійных культаў афрыканскага паходжання, а мясцовае насельніцтва — каталіцызму, вызваленчы рух набыў каталіцкую афарбоўку. Паролем змоўшчыкаў сталі словы «Бог. Айчына. Свабода», а эмблемай — крыж як сімвал самаахвяравання. Сцяг таварыства стварыў яго кіраўнік (будучы першы прэзідэнт Дамініканскай Рэспублікі) Хуан Пабла Дуартэ, наклаўшы белы крыж на тагачасны гаіцянскі сіне-чырвоны сцяг. Часам крыж займаў толькі цэнтральную частку сцяга і суправаджаўся вакол з белых зорак.

Арганізаванае «Ла Трынітарыяй» у 1844 годзе паўстанне ўвянчалася абвяшчэннем незалежнасці Дамініканскай Рэспублікі, а сцяг тайнага таварыства стаў дзяржаўным. Сіні колер на ім сімвалізуе свабоду, чырвоны — агонь барацьбы за яе дасягненне і разлітую ў гэтай барацьбе кроў. Белы колер пазначае сілу і чысціню народа, яго рэлігійную веру і гатоўнасць да самаахвяравання. У далейшым каляровыя прамавугольнікі сцяга сталі размяшчацца ў шахматным парадку, а затым у цэнтр сцяга быў змешчаны герб. У сучасным выглядзе дзяржаўны сцяг існуе з 1863 года.

Спасылкі
--------

* *Дамініканская Рэспубліка* на *Flags of the World*


| Краіны Паўночнай Амерыкі: Сцягі |
| --- |
| 
* Антыгуа і Барбуда
* Багамы
* Барбадас
* Беліз
* Гаіці
* Гватэмала
* Гандурас
* Грэнада
* Дамініка
* Дамініканская Рэспубліка
* Канада
* Коста-Рыка
* Куба
* Мексіка
* Нікарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсія
* Сент-Вінсент і Грэнадзіны
* Сент-Кітс і Невіс
* ЗША
* Трынідад і Табага
* Ямайка

 |
| 
* Амерыканскія Віргінскія астравы
* Ангілья
* Аруба
* Бермуды
* Банайрэ
* Брытанскія Віргінскія астравы
* Гвадэлупа
* Грэнландыя
* Кайманавы астравы
* Кліпертан
* Кюрасаа
* Марцініка
* Мантсерат
* Наваса
* Пуэрта-Рыка
* Сен-Бартэльмі
* Сен-Мартэн
* Сен-П’ер і Мікелон
* Сінт-Мартэн
* Цёркс і Кайкас

 |

| ⛭Дамініканская Рэспубліка паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Дамініканская Рэспубліка»**
 |
**Нінсун**, або **Нінсумун** (шум. 𒀭𒊩𒌆𒄢) — шумерская багіня, маці эпічнага героя Гільгамеша.

Этымалогія
----------

Першапачаткова імя багіні чыталася асірыялогамі як **Нінсун**. У такой форме яно часцей ужываецца ў літаратуры і ў нашы дні. Аднак найбольш правільнай формай прачытання з'яўляецца **Нінсумун**. Імя значыць «панна дзікіх кароў».

Эпас
----

Нінсумун узгадваецца ў эпічных творах шумераў, прысвечаных Лугальбандзе і Гільгамешу. У эпасе пра Лугальбанду яна выступае ў якасці дачкі Энмеркара, валадара Урука, перад якой заляцаецца галоўны герой. У эпасе пра Гільгамеша яна называецца жонкай Лугальбанды і маці Гільгамеша, аказвае дапамогу сыну ў барацьбе супраць пачварнага волата Хумбабы.

Шанаванне
---------

Вядома, што Нінсун ушаноўвалася як багіня ва Уруку, Ніпуры, Лагашы, шумерскай дзяржаве часоў трэцяй дынастыі Ура. Але яе функцыі не да канца зразумелы. Паколькі імя звязана з каровамі, што асабліва падкрэсліваецца ў акадскай форме **Рымат-Нінсун**, дзе частка *рымат* значыць буйную рагатую жывёлу, то мяркуецца, што першапачаткова яна была багіняй жывёлагадоўлі, заступніцай пастухоў. Але для Ур-Наму і валадароў Урука 2 тысячагоддзя да н. э. Нінсун і Лугальбанда ў першую чаргу — продкі кіруючых дынастый. Прычым, Нінсун разглядалася вышэй за свайгно міфічнага мужа. У Ніпуры культ Нінсун быў прысвечаны месячным цыклам. 

Такім чынам, функцыі Нінсун маглі паступова трансфармавацца. Вядома, што лугалі трэцяй дынастыі Ура параўновалі сябе з пастырамі народа, і Нінсун з заступніцы пастухоў ператварылася ў заступніцу ўлады. Цыклічны характар адгоннай жывёлагадоўлі і атрымання малака мог з цягам часу быць атаесамлены з астранамічнымі цыкламі.

Распаўсюджаным знакам Нінсун была карова. На выявах высокі статус Нінсун як багіні або дачкі валадара Урука падкрэсліваўся фальбонамі на спадніцы.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Нінсун на Вікісховішчы |

* Ninsumun (Ninsun) (goddess) - Oracc
* Gilgamesh - World History Encyclopedia
**Федэры́ка Баскіро́та** (італ.: Federico Baschirotto; нар. 20 верасня 1996) — італьянскі футбаліст, абаронца клуба «Лечэ».

Кар’ера
-------

Дэбютаваў у прафесійным футболе ў 2016 годзе ў складзе клуба «Фарлі» ў Серыі C. Супернікамі ў той дзень былі футбалісты «Венецыі». Доўгі час належаў клубу «Крэманезэ», але ўвесь час знаходзіўся ў арэндах у розных італьянскіх клубах ніжэйшых дывізіёнаў. У 2019 годзе стаў футбалістам «Вітэрбезэ». Кар’ера пайшла ўгору, калі ў ліпені 2021 года Баскірота далучыўся да шэрагаў «Асколі», які на той час гуляў у Серыі B. Абаронца адразу стаў іграком асноўнага складу, а клуб заняў шосты радок, атрымаўшы права выступу ў плэй-оф за выхад у Серыю A. «Асколі» трывала паражэнне ад «Беневента» і страціла шанц на падвышэнне. Тым не менш, Баскірота запрыкмецілі і запрасілі ў «Лечэ». Кантракт быў складзены 12 ліпеня 2022 года. 13 жніўня 2022 года дэбютаваў у Серыі А ў хатнім матчы супраць «Інтэрнацыянале», калі «Лечэ» атрымаў паражэнне з лікам 1:2. Першы гол у найвышэйшым дывізіёне здабыў 9 лістапада, распачаўшы лік галоў уласнага клуба ў матчы супраць «Аталанты» (2:1).

Зноскі
------

1. ↑  Federico Baschirotto // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  «Baschirotto è un nuovo calciatore del Lecce». Lecce.
3. ↑  «Colpaccio del Lecce: Baschirotto e Di Francesco stendono l’Atalanta». La Gazzetta dello Sport.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FBref.com · FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt (ігрок) · TuttoCalciatori.Net (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шэпард.
**Скот Шэпард** (англ.: Scott S. Sheppard; 1977) — амерыканскі астраном факультэта зямнога магнетызму інстытута Карнегі.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Гавайскім універсітэце, дзе атрымаў ступень доктара філасофіі па астраноміі ў 2004 годзе.

З яго імем звязваецца адкрыццё шматлікіх малых спадарожнікаў Юпітэра, Сатурна, Урана і Нептуна. Акрамя таго, адкрыў другі па ліку траянскі астэроід Нептуна - 2004 UP10, а таксама некалькі аб'ектаў пояса Койпера, кентаўраў, калязямных астэроідаў.

Яго імем названы астэроід 17898 Скот Шэпард.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Асабістая старонка Скота Шэпарда на сайце інстытута Карнегі  (англ.)
**Нінлі́ль** (шумер. «Уладарка паветра») — багіня, гаспадыня ветру, жонка Энліля ў шумера-акадскай міфалогіі. 

Імёны Нінліль і яе мужа Энліля сустракаюцца разам на шумерскіх гліняных таблетках ужо ў 3 тыс. да н. э. Паводле паданняў, Нінліль паходзіла з міфічнай краіны Дзільмун (магчыма, Бахрэйну). Мяркуюць, што першапачаткова яна ўвасабляла вобраз багіні-маці і заступніцы земляробаў. Энліль і Нінліль сустрэліся на рацэ каля месапатамскага горада Ніпура. Энліль прывабіў юную Нінліль сваёй прыгажосцю ці танцам. Матыў іх кахання непасрэдна звязаны з ракою ці нават замагільным светам, адкуль Нінліль выратоўвае свайго мужа. У пазнейшай версіі міфа, Энліль гвалціць Нініліль. 

Багіня Нінліль таксама была вядомай у асірыйскай і вавілонскай міфалогіі, дзе выступала ў якасці жонкі багоў Ашура і Мардука.

Галоўны цэнтр шанавання — горад Шурупак.

Гл. таксама
-----------

* Дземетра
* Ісіда

Літаратура
----------

1. (англ.) *Michael Jordan*, Encyclopedia of Gods, Kyle Cathie Limited, 2002.

Спасылкі
--------

* Шумерскі міф аб Энліле і Нінліль
* Міфалогія старажытнага свету

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кавалеўскі.
**Мікалай Уладзіміравіч Кавалеўскі** (1953, Любань —) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1953 годзе ў горадзе Любані Мінскай вобласці.

Уся працоўная дзейнасць звязана з ААТ «Будтрэст № 3 Ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі».

З 1984 па 2015 год працаваў начальнікам спецыялізаванага ўпраўлення № 149. У 2001 годзе прысвоена званне Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і іншымі ўзнагародамі.
Званне «Ганаровы грамадзянін г. Салігорска і Салігорскага раёна» прысвоена ў 2008 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Почетные граждане Солигорщины. Ковалевский Николай Владимирович  (руск.)
**Фейсал ібн Мусаід ібн Абдул-Азіз Аль Сауд** (араб. الأمير فيصل بن مساعد بن عبد العزيز آل سعود‎‎‎; 4 красавіка 1944 — 18 чэрвеня 1975) — пляменнік караля Саудаўскай Аравіі Фейсала ібн Абдэля Азіза і яго забойца.

Біяграфія
---------

Фейсал нарадзіўся ў 1944 годзе ў сям’і прынца Мусаіда. У 1966 годзе, яго брат Халід быў забіты падчас акцыі пратэсту ў горадзе Эр-Рыяд супраць увядзення новага канала тэлебачання. У Фейсала быў таксама брат Бандар і сястра аль-Явара. Вядомы прадпрымальнік Абдуррахман ібн Мусаід прыходзіўся яму адзінакроўным братам.

Фейсал атрымаў адукацыю ў ЗША. Ён паступіў ва ўніверсітэт штата ў Сан-Францыска, а затым ва ўніверсітэт штата Каларада. У 1970 годзе ён быў арыштаваны ў горадзе Боўлдэр (штат Каларада) за гандаль ЛСД. У траўні 1970 года акруговы пракурор зняў абвінавачанні. Пакінуўшы ЗША Фейсал паехаў у Бейрут, а потым у ГДР. Калі ён вярнуўся на радзіму, саудаўскія ўлады анулявалі яго пашпарт з-за праблем за мяжой. Ён пачаў выкладаць ва ўніверсітэце Эр-Рыяд.

25 сакавіка 1975 года Фейсал паехаў у каралеўскі палац у Эр-Рыядзе, дзе кароль праводзіў Меджліс. Ён прыстаў да кувэйцкай дэлегацыі і выйшаў з дэлегатамі на сустрэчу з каралём. Кароль пазнаў свайго пляменніка і нахіліў галаву, каб пляменнік змог пацалаваць яе ў знак павагі. Прынц выхапіў рэвальвер з-пад сваёй накідкі і двойчы стрэліў каралю ў галаву. Целаахоўнікі, узброеныя мячамі і аўтаматамі, арыштавалі прынца. Кароль быў дастаўлены ў шпіталь, але лекары не змаглі выратаваць яго жыццё. Перад смерцю кароль Фейсал загадаў, каб забойцу не каралі смерцю.

Шарыяцкі суд 18 чэрвеня прызнаў Фейсала вінаватым у царазабойстве, праз некалькі гадзін адбылася публічная пакаранне. На плошчы пачалі збірацца людзі. Фейсала абезгаловілі адным ударам пазалочанага мяча. Пасля пакарання смерцю яго галаву на драўляным калу на 15 хвілін выставілі на агляд натоўпу, а потым павезлі разам з целам у карэце хуткай дапамогі.

Зноскі
------

1. ↑  Al Rasheed, Madawi (1991). *Politics in an Arabian Oasis. The Rashidis of Saudi Arabia*. New York: I. B. Tauirs & Co. Ltd.. .
2. ↑   Saudi Arabia’s King Faisal Assassinated. p. 1, *Lodi News-Sentinel*. 26 March 1975, Retrieved 25 March 2015. Via news.google.com
3. ↑  Biography of Faisal bin Musaid bin Abdulaziz Al Saud


| ?Фейсал ібн Мусаід — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Abdul Rahman bin Faisal[d] |  | Faisal bin Turki bin Abdullah Al Saud[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Фейсал ібн Мусаід |  | Мусаід ібн Абдул-Азіз Аль-Сауд[d] |  | Абдэль Азіз ібн Сауд |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Sarah Al Sudairi[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | GTAA: 98492 |
**Салу Джыба** (фр.: Salou Djibo; нар. 15 красавіка 1965) — камандзір сталічнага гарнізона арміі Нігера, які арганізаваў і ўзначаліў ваенны пераварот у Нігеры 18 лютага 2010 года. Ён узначальваў хунту — Вышэйшы савет па аднаўленні дэмакратыі і дэ-факта з’яўляўлся кіраўніком дзяржавы.

Біяграфія
---------

Належыць да народнасці зарма. Навучаўся ў Кот-д’Івуары, Марока і КНР, служыў у міратворчых падраздзяленнях ААН у Кот-д’Івуары і ДРК. Джыба быў камандзірам «1-й ваеннай зоны» і кантраляваў 40 % узброеных сіл.

У красавіку 2010 года заснаваў камісію па падрыхтоўцы новай канстытуцыі краіны і даў старт працы часовага парламента, які атрымаў назву Нацыянальны кансультатыўны савет. Распрацаваны да мая праект канстытуцыі прадугледжваў пераход да паўпрэзідэнцкай сістэмі кіравання.

У межах барацьбы з карупцыяй у красавіку 2010 года былі звольненыя кіраўнікі 20 найбуйнейшых дзяржаўных кампаній. Была заснавана дзяржаўная фінансавая інспекцыя, закліканая выявіць злоўжыванні ранейшага ўрада.

У кастрычніку 2010 года была спынена спроба перавароту. Былі арыштаваныя некалькі вышэйшых афіцэраў, уключаючы другога па ўплывовасці, пасля Джыбы, члена хунты палкоўніка Бады, і кіраўніка Нігерскай службы бяспекі Сейны Шэкараў.

7 красавіка 2011 года перадаў уладу дэмакратычна абранаму прэзідэнту Ісуфу.

Пасля адстаўкі, у маі 2010 года атрымаў званне генерала арміі. Працуе ў структурах арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва краін Заходняй Афрыкі (ECOWAS).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2014113394 · VIAF: 310665650 |
**Язэп Геркуланавіч Шпэт** (23 лютага 1891, Зембін, Барысаўскі павет, Мінская губерня — 21 студзеня 1955) — беларускі пісьменнік, публіцыст, фалькларыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 лютага 1891 года ў мястэчку Зембін Барысаўскага павета Мінскай губерні (цяпер — Барысаўскі раён Мінскай вобласці). Бацька, Геркулан Аляксандравіч Шпэт, быў арганістам зембінскага касцёла. Маці рана засталася сіратой, выхоўвалася ў доме пана Свянціцкага. Язэп атрымаў пачатковую асвету ў сваім мястэчку, потым вучыўся ў Вільні на майстра па вытворчасці масла. Тут ён скора далучыўся да беларускага руху: гуртаваўся з беларускімі дзеячамі Вільні, хацеў працаваць у «Нашай Ніве». Аднак лёс склаўся інакш, і скончыўшы навуку ён вярнуўся на Барысаўшчыну.

У 1911—1912 гадах быў за панскага аканома ў маёнтку Замошша Граковіча, пазней працаваў у Казіміраве Свянціцкага. Падтрымліваў сувязі з вядомым гісторыкам беларускай літаратуры і краязнаўцам Рамуальдам Зямкевічам, які настойліва раіў Шпэту запісваць фальклор і народныя абрады.

У 1913 годзе вярнуўся ў Вільню, дзе ў газеце «Беларус» было надрукавана яго першае апавяданне «Сіроцкая доля». Актыўна друкаваўся ў «Нашай Ніве» і «Беларусе» — за два перадваенныя гады з’явілася больш за 20 яго расказаў. З пачаткам Першай сусветнай вайны быў мабілізаваны, у беларускія газеты дасылаў апавяданні, паведамленні і нататкі з фронта.

Пасля рэвалюцыйных падзей 1917 года Язэп Шпэт вярнуўся ў родны Зэмбін. У мінскай газеце «Вольная Беларусь» публікаваў незалежніцкія артыкулы. Да Кастрычніцкай рэвалюцыі паставіўся прыхільна. Працаваў сакратаром Зембінскага суда, рахункаводам Плешчаніцкага і Каменскага вучылішчаў, рахункаводам-статыстыкам Барысаўскай МТС, лабарантам на Зембінскім масласырзаводзе.

Быў адным з арганізатараў калгасаў, пра што хваліўся ў сваіх газетных артыкулах. У савецкі час друкаваўся ў газетах «Звязда», «Савецкая Беларусь», «Беларуская вёска» (пад псеўданімамі «Дзядзька Язэп», «Свой»). Быў энергічным краязнаўцам: збіраў фальклор, этнаграфічныя матэрыялы, друкаваўся ў часопісе «Наш край».

У 1930-х адышоў ад публіцыстычнай і грамадскай дзейнасці. Пад канец 1930-х уладкаваўся бухгалтарам у вясковым калгасе і працаваў там да канца жыцця.

Любіў маляваць краявіды сваіх ваколіц (не захаваліся). Ткаў і вышываў. Адзяваўся ў беларускім стылі. Добра спяваў. Рамуальд Зямкевіч запісваў ад яго народныя песні.

Памёр 21 студзеня 1955 года. Пахаваны ў Зембіне на каталіцкіх могілках.

Літаратура
----------

* Беларускія пісьменнікі: слоўнік. Том 6. 1994. — С. 384—385.

Спасылкі
--------

* Язэп Шпэт: Зэмбінскі «нашанівец» Архівавана 9 снежня 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 1859154260553224480006 · БАП: 134486 |
**«Хаджэнне архімандрыта Графенія»** — помнік літаратуры канца XIV ст. Напісана архімандрытам, відаць, Смаленскага Багародзіцкага (з 1658 Спаса-Аўраміева) манастыра Графеніем. Увесну 1375 года ён наведаў Іерусалім, летам таго ж года абышоў і апісаў інш. святыя мясціны Палесціны: Віфлеем, Назарэт, раку Іардан і інш. «Хаджэнне» складзена ў Палесціне, у XV ст. адрэдагавана невядомым кніжнікам. 

Асаблівую ўвагу Графеній звяртаў на тэхнічныя асаблівасці будынкаў, апісваў муроўку сцен, слупы, скляпенні, падмуркі. У творы адлюстраваны шматлікія паданні пра Ісуса Хрыста, Багародзіцу, першых хрысціян. Даюцца звесткі эканамічнага, сельскагаспадарчага, палітычнага, этнаграфічнага зместу. Апавяданне вызначаецца сухім інфармацыйна-дзелавым стылем.

У творы прадстаўлены шырокі пласт старабеларускай лексікі, якая не сустракаецца ў творах больш позняга часу. Нягледзячы на запазычанні з «Хаджэння ігумена Данііла» (спосаб стварэння аповеду, формы выкладання), Графеній стварыў цалкам арыгінальны і змястоўны твор.

У аднымі са спісаў «Хаджэння» захаваліся замалёўкі палесцінскіх цэркваў, якія, магчыма, узыходзяць да эскізаў, зробленых самім Графеніем.

Літаратура
----------

* *Гаранін С.* «Хаджэнне архімандрыта Графенія» // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 708. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Гаранін С. Л. Шляхамі даўніх ван-драванняў: Гіст.-тэарэт. нарыс развіцця паломніцкай літаратуры Беларусі XII—XVI стст. Мн. 1999.
Кангерлуаціярсуак, частка возера Тасерсуак, сфатаграфаваная падчас «Arctic Circle Trail», Грэнландыя.
**Кіта** (Заходняя Грэнландыя) — тэрыторыя (акруга) Грэнландыі. Гістарычна найбольш населеная (90 %) акруга, якая найперш прываблівала пасяленцаў як інуітаў, так і пазней вікінгаў і датчан. Гэта адбываецца з прычыны адносна мяккага клімату — ледніковы шчыт практычна нідзе не падступае да мора, застаючыся ў глыбіні вострава, пасёлкі размешчаныя ў глыбіні фіёрдаў, абаронены ад штармоў Бафінава заліва, а цёплае Лабрадорскае цячэнне дазваляе мору не замярзаць. Сталіцай акругі з’яўляецца таксама сталіца краіны Нук. На тэрыторыі Заходняй Грэнландыі размешчаны практычна ўсе муніцыпалітэты, за выключэннем трох, усе, за выключэннем таксама трох, размешчаны на самым востраве Грэнландыя, а яшчэ тры — на бліжэйшых астравах. Асноўны занятак насельніцтва, як і па ўсёй Грэнландыі — паляванне і рыбалоўства.

Зноскі
------


| ⛭Адміністрацыйны падзел Грэнландыі |
| --- |
| Муніцыпалітэты | Касуітсуп ·  Кеката ·  Куялек ·  Сермерсок |
| Неўключаныя тэрыторыі | Авіябаза Туле ·  Паўночна-Усходні Грэнландскі нацыянальны парк |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сямак.

**Ніна Якаўлеўна Сямак** — беларуская ўрач. Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1964).

Біяграфія
---------

У 1929 годзе скончыла Бацэвіцкую сямігадовую школу. Пасля заканчэння восьмага класа ў Клічаве паступіла ў Бабруйскую фельчарскую школу, якую скончыла на выдатна. Паступіла ў Мінскі медыцынскі інстытут, але вучобу перарвала вайна.

Сямак Ніна Якаўлеўна, студэнтка 2-га курса з в. Бацэвічы Клічаўскага
раёна, уключылася ў падпольную барацьбу на станцыі Нясята з першых дзён вайны. Яна, дапамагаючы бацьку, пакінутаму для працы ў варожым тыле, выконвала заданні партызан, перадавала ім дадзеныя аб руху варожых эшалонаў і грузаў па станцыі. Пасля таго, як у лютым 1942 года бацька быў схоплены і закатаваны на допытах, Ніна Якаўлеўна разам з маці і братам сышла у 277-ы партызанскі атрад Клічаўскай партызанскай зоны. У санчастцы атрада яна працавала фельчарам, аказвала разнастайную дапамогу параненым і хворым партызанам, а таксама цывільнаму насельніцтву.

Пасля партызанскага атрада працавала ў Клічаве, загадчыцай раённага аддзела аховы здароўя. Потым працягнула вучобу ў інстытуце, пасля заканчэння вучобы працавала ў Заходняй Беларусі, потым у Гомельскай вобласці, Жлобінскім раёне, на Краснабярэжскім медычным участку.

Узнагароды
----------

Заслужаны ўрач БССР. За доблесную працу ўзнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага сцяга, граматай Рэспубліканскага савета ветэранаў Айчыннай вайны за актыўны ўдзел у ваенна-патрыятычнай рабоце.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Семак Нина Яковлевна  (руск.)
3. 1 2  ВОСПОМИНАНИЯ  (руск.)
4. ↑  Семак Нина Яковлевна  (руск.)
5. ↑  Семак Нина Яковлевна  (руск.)
**О́ма** (амх.: ኦሞ) — рака ў Афрыцы, на поўдні Эфіопіі.

Даўжыня ракі каля 800 км. Плошча вадазбору 75 000 км². Рака бярэ пачатак у цэнтральнай частцы Эфіопскага нагор'я, цячэ пераважна на поўдзень, упадае ў возера Туркана ў яго паўночнай частцы. У гарах даліна Ома вузкая, у нізоўях моцна пашыраецца. Рэчышча з рэзкімі ўхіламі, з парогамі. Максімальны расход вады ў перыяд летніх дажджоў. Асноўныя прытокі: Гібэ і Годжэб.

Першым еўрапейскім картографам, які апісаў даліну ракі Ома, лічыцца Віторыа Батэга.

Урадам Эфіопіі пачата будаўніцтва на рацэ каскаду буйных гідраэлектрастанцый, што павінна забяспечыць сталіцу Эфіопіі — Адыс-Абебу бесперабойным энергазабеспячэннем. Працуюць *ГЭС Gibe I* і *Gibe II*, будуецца *ГЭС Gibe III* магутнасцю 1870 МВт.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 276. — 671 с. с илл. (руск.)

Літаратура
----------

* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 276. — 671 с. с илл. (руск.)

Спасылкі
--------

* Omo River // Encyclopædia Britannica (англ.)
**Хадзі аль-Амеры** (араб. هادي العامري‎‎; нар. 1 ліпеня 1954) — кіраўнік і генеральны сакратар арганізацыі «Бадра».

Біяграфія
---------

У маладосці Хадзі аль-Амеры ўдзельнічаў ва ўзброенай барацьбе супраць рэжыму Садама Хусейна. Падчас ірана-іракскай вайны ён хаваўся ў Іране, дзе жыў да падзення ўрада Хусейна. Там ён удзельнічаў у стварэнні брыгады Бадра, узброенага крыла Вярхоўнага Савета Ісламскай рэвалюцыі ў Іраку, шыіцкай палітычнай партыі, якая змагалася з іракскім рэжымам падчас ірана-іракскай вайны 1980—1988 гадоў.

У 2011 годзе ён суправаджаў прэм’ер-міністра Ірака Нуры аль-Малікі падчас візіту ў Белы дом падчас прэзідэнцтва Барака Абамы ў якасці міністра транспарту.

Пазней, будучы камандуючым Сіл народнай мабілізацыі, Амеры прымаў актыўны ўдзел у аперацыях супраць ІДІЛ, у тым ліку аперацыі па вызваленні Джуфр аль-Сахара.

31 снежня 2019 года дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа заявіў, што менавіта ён узначаліў напад на пасольства Злучаных Штатаў у Багдадзе, разам з Абу Махдзі аль-Мухандзісам, Каісам Хазалі і Фаліхам Фаядам. Пасля авіяўдару па міжнародным аэрапорце Багдаду ў 2020 годзе, у выніку якога загінулі Касем Сулеймані і аль-Мухандзіс, аль-Амеры разглядаўся як кандыдат на замену аль-Мухандзіса ў якасці лідара Народных мабілізацыйных сіл.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Dexter Filkins.  The Shadow Commander **(нявызн.)**, *The New Yorker* (30 September 2013). Праверана 27 September 2013.
3. ↑  Leader of U.S. Embassy siege in Iraq was guest of Obama at White House **(нявызн.)**. *The Washington Times* (2 студзеня 2020).
4. ↑  US embassy siege leader was guest at White House during Obama presidency **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Al Arabiya English (3 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 4 студзеня 2020. Праверана 1 лістапада 2020.
5. ↑  As Islamic State withers, the alliance against it is fraying **(нявызн.)**, *The Economist* (31 August 2017). Праверана 3 September 2017.
6. ↑  America and Iran are jostling for influence over Iraq **(нявызн.)**, *The Economist* (12 April 2017). Праверана 21 April 2017.
7. ↑  *Morris, Loveday*. Iraqi forces press to secure Shiite south before religious observances believed to be target of Islamic State **(нявызн.)**. *The Washington Post* (25 кастрычніка 2014). Праверана 4 лістапада 2016.
8. ↑  Large crowds mourn Iranian general, others killed in U.S. air strike **(нявызн.)**.  Reuters (3 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 4 студзеня 2020. Праверана 4 студзеня 2020.
**Сан-Францыска дэ Кіта** або **Кі́та** (ісп.: San Francisco de Quito) — горад у Паўднёвай Амерыцы, сталіца Рэспублікі Эквадор і правінцыі Пічынча. Насельніцтва — 1 978 376 жыхароў (2019).

Геаграфія
---------

Кіта размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Паўднёвай Амерыкі, у міжгорнай катлавіне Анд, на паўднёвым схіле вулкана Пічынча, на вышыні 2818 м над узроўнем мора. Горад знаходзіцца за 24 км на поўдзень ад экватара. Плошча горада прыблізна роўная 290 км².

Кіта пабудаваны на вулканічным попеле, які імгненна паглынае вільгаць. Гэта абцяжарвае развіццё большасці тыповых для Эквадора раслін. Выкарыстанне бліжэйшых да горада тэрыторый індзейцамі для выпасу жывёлы ў XV ст. прывяло да распаўсюджвання цяпер у ваколіцах Кіта маларослага хмызняку з рэдкімі і беднымі ляснымі ўтварэннямі.

Жывёльны свет наваколля Кіта прадстаўлены ў асноўным некаторымі відамі рэптылій і птушак, кажанамі і невялікай колькасцю млекакормячых.

Плошча Святога Францыска ў гістарычным цэнтры Кіта.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Асвальда Гуаясамін, эквадорскі мастак

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119643586 · GND: 4116883-5 · ISNI: 0000 0001 2298 4889 · LCCN: n80046224 · NKC: ge206456 · LIBRIS: 157603 · SUDOC: 02639913X · VIAF: 312739660 |

 |
**«Як казакі іншапланецян сустракалі»** — мультфільм студыі «Кіеўнавукфільм», зняты ў 1987, як восьмы з серыі *«Усё пра казакоў»*.

Сюжэт
-----

У гэтай серыі казакі сустракаюць іншапланецян, карыкатурна падобных на іх самых (Грай, Око та Тур). Прышэльцам для вяртання на родную планету патрабуецца змазка. Казакі разам з іншапланецянами вандруюць Еўропе у пошуках змазкі для свайго НЛА, абараняюць Балгарыю ад ворагаў, вынаходзяць вадаправод у Рыме і ледзь не трапляюць на вогнішча інквізіцыі ў Гіспаніі. Аднак аказваецца, што запаветнае масла ўвесь гэты час было ў казакоў пад рукой…

Гл. таксама
-----------

* «Усё пра казакоў»

Зноскі
------

1. ↑  Укранімафільм. Фільми 1961—2010 Архівавана 31 ліпеня 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Аниматор.ру |
**«Хаджэнне Багародзіцы па пакутах»** — помнік старажытнарускай перакладной літаратуры апакрыфічнага жанру. Трапіла на Русь праз паўднёва-славянсае пасрэдніцтва; зместам блізкае да візантыйскага тэксту помніка. Найбольш старажытны рускі спіс датуецца XII ст. У творы апавядаецца пра падарожжа галоўнай гераіні па замагільным свеце. Апокрыф прасякнуты рэлігійнай канцэпцыяй аб суровасці. Але справядлівасці боскага суда, паводле якой душа чалавека асуджаецца пасля яго смерці на пакуты за зямныя грахі.

Тэндэнцыя запалохвання немінучымі пякельнымі жыхамі за парушэнне прынцыпаў хрысціянства, боскіх запаведзяў некалькі змякчаецца ў творы спачуваннем грэшнікам, суперажываннем за іх пакуты. Гэта ідэя ўвасоблена ў вобразе Багародзіцы — чулай жанчыны, заступніцы людзей. Моцна ўражаная ўбачаным у пекле, яна звяртаецца да Бога з просьбай злітавацца над грэшнікамі і палегчыць ім пакуты. Незвычайнасць зместу твора, важнасць закранутых праблем, гуманістычная ідэя спачування чалавеку спрыялі папулярнасці твора сярод чытачоў. Беларуская рэдакцыя твора — «Аб дванаццаці пакутах».
**Кітайскі ўніверсітэт Ганконга** (кіт.: 香港中文大學, англ.: The Chinese University of Hong Kong, **CUHK**) — дзяржаўны ўніверсітэт у Ганконгу. Адзін з найстарэйшых універсітэтаў Ганконга, другі па часе заснавання пасля Ганконгскага ўніверсітэта. Заснаваны ў 1963 годзе. Выкладанне ва ўніверсітэце ажыццяўляецца на кітайскай і англійскай мовах. Згодна з QS рэйтынгам найлепшых універсітэтаў свету, у 2016 годзе ўніверсітэт займае 44-ю пазіцыю ў свеце і 3-ю — у Ганконгу.

Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі
-------------------------------

* Чарлз Каа
* Янг Чжэньнін
* Яу Шынтун

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Sina Weibo  · Telegram · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90919247 · BNF: 12143450t · CiNii: DA08760777 · GND: 36207-4 · ISNI: 0000 0004 1937 0482, 0000 0001 2190 6758 · LCCN: n50066666 · Microsoft: 177725633 · NKC: ko2007248461 · NLA: 35724326 · SUDOC: 02990868X · VIAF: 155644177 · ULAN: 500300379 |

 |
**Язэп Францавіч Камаржынскі** (1899, Дзвінск, цяпер Латвія — 1965, Даўгаўпілс) — артыст, рэжысёр, культурна-грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў Латвіі міжваеннага перыяду.

Біяграфія
---------

Дзвінская ініцыятыўная група па падрыхтоўцы Беларускіх вечароў у 1922. Злева направа: Пётра Мірановіч, Кастусь Александровіч, Язэп Камаржынскі, Алесь Махноўскі
Удзельнічаў у тэатральных пастаноўках трупы Дзвінскага чыгуначнага тэатра пад кіраўніцтвам М. Канстанцінава. Падчас 1-й сусветнай вайны ў эвакуацыі на Смаленшчыне. Працаваў у рабочай драматычнай дружыне Рослаўля. У 1919—1920 гадах акцёр драмы, сябра Смаленскага аддзялення Усерасійскага прафесійнага саюза работнікаў мастацтва[ru]. Летам 1920 года вярнуўся ў Дзвінск, скончыў беларускія настаўніцкія курсы. У 1922 годзе як рэжысёр узначаліў створаную з ініцыятывы К. Езавітава і Э. Будзькі беларускую тэатральную трупу Дзвінска. Беларускія спектаклі ставіліся ім у латгальскім клубе «Саўле» і святліцы чыгуначнікаў. Калектыў выязджаў з пастаноўкамі ў Прыдруйшчыну, Ізабелінаўшчыну, інш. рэгіёны пражывання беларускага этнасу. Увосень 1929 года Беларускі аддзел пры Міністэрстве асветы Латвіі запрасіў Камаржынскага ў Рыгу, дзе ён працаваў настаўнікам у беларускай школе на Маскоўскім фарштаце, а затым быў прызначаны дырэктарам Беларускага народнага тэатра. Выступаў як акцёр і рэжысёр. Ставіў п’есы У. Галубка, Я. Купалы, Р. Блаўмана. 3 утварэннем Таварыства беларускага тэатра ў Латвіі Камаржынскі быў дзейсны яго сябра. У 1936 годзе беларуская грамадскасць Латвіі шырока адзначыла 20-годдзе яго творчай дзейнасці.

Я. Камаржынскі ў камічнай ролі
Удзельнічаў у культурна-грамадскай рабоце латышскіх беларусаў і падчас Другой сусветнай вайны. У 1945 годзе ў ліку іншых культурна-асветных беларускіх працаўнікоў С. Сахарава, С. Сіцько, П. Масальскага (П. Сакола) арыштаваны і высланы ў Сібір. Пасля рэабілітацыі ў 1955 годзе вярнуўся ў Дзвінск (Даўгаўпілс), удзельнічаў у пастаноўках спектакляў у Даўгаўпілскім гарадскім Доме культуры. Загінуў, збіты машынай па дарозе на рэпетыцыю.

Пахаваны на каталіцкіх могілках у Даўгаўпілсе.

Зноскі
------

1. ↑  На Радаўніцу беларусы наведваюць могілкі і памінаюць продкаў. 28 красавіка 2020

Літаратура
----------

* КАМАРЖЫНСКІ Язэп Францавіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 1 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2004.
**Перламутр** (ням.: Perlmutter — «маці жэмчугу») — унутраны пласт ракавін прэснаводных і марскіх малюскаў, з'яўляецца арганіка-неарганічным кампазітам натуральнага паходжання. Жэмчуг і перламутр маюць амаль аднолькавы склад.

Галоўнымі месцамі здабычы перламутравых ракавін з'яўляюцца Персідскі заліў, Чырвонае мора, Шры-Ланка, Японія, Барнеа і Філіпіны, некаторыя трапічныя астравы Ціхага акіяна. Часта гэтыя ракавіны з'яўляюцца пабочным прадуктам вытворчасці жэмчугу.

Перламутр Наутылуса

Апісанне
--------

Перламутр складаецца з гексаганальных пласцінак араганіта (крышталёў карбанату кальцыю CaCO3) памерамі 10-20 мікрон у шырыню і поўмікрона ў таўшчыню, размешчаных паралельнымі пластамі. Гэтыя пласты падзелены лістамі арганічнай матрыцы, якая складаецца з эластычных біяпалімераў (такіх як хіцін, люстрын і шоўкападобные пратэіны).

Структура перламутруСтруктура перламутру
Святло, які праходзіць па восі аднаго з крышталёў, адлюстроўваецца і праламляецца іншымі крышталямі, ствараючы эфект вясёлкі. Гэта можна таксама растлумачыць тым, што таўшчыня крышталёў араганіту параўнальна з даўжынёй хвалі бачнага святла і таму святло розных даўжынь хваль выпрабоўвае шматлікую і разнастайную інтэрферэнцыю, якая выліваецца ў розную афарбоўку ў залежнасці ад вугла погляду.

Ужыванне
--------

Кавалак перламутру
Са старажытнасці перламутр выкарыстоўваецца для інкрустацыі розных прадметаў ужытку і вырабы упрыгожанняў.

Перламутр таксама ўжываецца як матэрыял для выраба гузікаў, клавіш музычных інструментаў, у якасці асновы ў ювелірных вырабах і ў дэкаратыўна-прыкладным жывапісе — напрыклад, у федаскінскай мініяцюры на паверхні асновы для жывапісу часта робяцца ўстаўкі з перламутру.
У мастацтве ўсходніх краін — Японіі, Кітая, Карэі, В’етнама — перламутр займае важнае месца, ім інкрустуюцца шырмы, скрыначкі, веера, грабяні, розныя пано.

У наш час перламутр таксама ўжываецца ў касметалагічнай прамысловасці.

У Старажытным Рыме перламутр з'яўляўся знакам улады і мудрасці, лічылася, што ён прыносіць шчасце.

Спасылкі
--------

* Гісторыя ўпрыгожванняў з перламутру і жэмчуга з ілюстрацыямі