Капэла ў 2010 годзе
Фота 1910-х гадоў
Інтэр'ер храма. Фота 1855 года
**Царква святога Аляксандра Неўскага** — не працуючы праваслаўны храм у Пецяргофе, у парку Александрыя. Ва ўжытку вядомы як **Капэла**.

Гісторыя
--------

У 1829 годзе, пасля завяршэння будаўніцтва катэджа, паўстала неабходнасць у дамавой царкве. Месца для будучай хатняй малельні ў заходняй частцы Александрыі абраў сам Мікалай I.

Праекты фасадаў і планы былі выкананы вядомым нямецкім архітэктарам К.-Ф. Шынкелем, а непасрэднае назіранне за будаўніцтвам ажыццяўляў архітэктар А. А. Менелас, пасля скону якога, з верасня 1831 года гэтая роля была ўскладзена на архітэктара І. І. Шарлеманя.

Урачыстую закладку царквы здзейсніў 24 мая 1831 года духаўнік Імператара протапрэсвітар Мікалай Музоўскі ў Вышэйшай прысутнасці.

Улетку 1834 года будаўніцтва было скончана, і 3 ліпеня 1834 года адбылося ўрачыстае асвячэнне царквы ў імя святога дабравернага вялікага князя Аляксандра Неўскага, здзейсненае тым жа протапрэсвітэрам Мікалаем Музоўскім ў Вышэйшай прысутнасці.

Храм з'яўляўся дамавой царквой імператарскай сям'і, набажэнствы ў ім праводзіліся толькі ў летні перыяд.

У 1918 годзе царква была зачынена. У 1920 у будынку быў адкрыты музей, неўзабаве закрыты, і толькі пасля капітальнага рамонту, у 1933 годзе ў ёй была адкрыта выстава па гісторыі парку «Александрыя».

Будынак моцна пацярпеў у перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Пасля заканчэння праведзеных у 1970—1999 гадах рэстаўрацыйных работ у будынку царквы быў зноў адкрыты музей.

Будынак быў асвечаны, але набажэнствы ў ім не праводзіліся. У 2003 годзе ў будынку царквы ізноў быў пачаты рэстаўрацыйны рамонт, пасля заканчэння якога, 4 чэрвеня 2006 года царква была ўрачыста асвечана мітрапалітам Санкт-Пецярбургскім і Ладажскім Уладзімірам (Катляровым).

26 і 27 верасня 2006 года ў храме некалькі дзён была выстаўлена труна з целам імператрыцы Марыі Фёдараўны, дастаўленая з Даніі для наступнага перапахавання ў Петрапаўлаўскай крэпасці Санкт-Пецярбурга.

Архітэктура, унутранае ўбранне
------------------------------

Царква размешчана на адкрытым узвышаным месцы. Будынак пабудаваны ў неагатычным стылі. Адсюль яе другое звычайнае найменне — Капэла.

Квадратны ў плане будынак мае трохграневы выступ алтарнай апсіды, па кутах — дваццаціметровыя васьмігранныя вежы са шпілямі з чыгуну, завершаныя пазалочанымі крыжамі.

Храм аформлены парадку тысячай мастацкіх дэталяў, адлітымі ў 1832 годзе на Аляксандраўскім ліцейным заводзе з чыгуну па мадэлях М. Сакалова. З медных лістоў былі выбітыя 43 статуі па мадэлях скульптара В. І. Дэмут-Маліноўскага.

Над кожным парталам ўладкована круглае акно-ружа з вітражом, выкананым на Санкт-Пецярбургскім шкляным заводзе, над якімі размешчана па постаці анёла. Каляровае шкло устаўлена ў стральчатыя вокны.

У аздабленні інтэр'еру былі выкарыстаны матывы готыкі. Унутраны роспіс царквы быў выкананы мастаком А. Нефам.

Літаратура
----------

* *Автономов А. А.* Историко-статистическое описание Императорских придворных церквей в г. Петергофе и его окрестностях. СПб, 1888
* *М. И.* Путеводитель по Петергофу, СПб, 1909
* Памятники архитектуры пригородов Ленинграда, Л. изд. «Стройиздат», 1985, сс. 450—451
* *Сурков С. А.* Судьбы храмов, духовенства, и мірян Петергофа в годы испытаний. СПб, 2005, сс. 13- 18
* Imperial Palaces in the vicinity of Saint Petersburg. Peterhof. Paris, 1992, p.65

Спасылкі
--------

* Народны каталог праваслаўнай архітэктуры