recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.
**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Лахва Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Раства-Багародзіцкая царква ў 1929 годзе
Знаходзіцца непадалёк ад цэнтра вёскі, каля р. Смердзь. Пабудавана ў 1889 г. з цэглы на месцы фундаванага князем Радзівілам касцёла 17 ст.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Планіровачна развіта па падоўжнай восі. Галоўнае месца займае кубападобны асноўны 5-купальны аб'ём, да якога з усходу далучаецца паўкруглая апсіда з 2 бакавымі рызніцамі, з заходу — невялікі бабінец і масіўная званіца. Аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя створана на кантрасце высокай чатырох'яруснай (2 васьмерыкі на 2 чацверыках) шатровай званіцы і ніжэйшых храмавых аб'ёмаў. Апрацоўка фасадаў багатая — высокія двух'ярусныя карнізы, прафіляваныя паясы, какошнікі, перспектыўныя парталы.

### Інтэр’ер

Інтэр’ер
Іаан Златавуст. Канец 17 ст. МСБК НАН
У інтэр'еры знаходзяцца абразы 17 — 18 ст.: «Іаан Златавуст», «Уваскрасенне — сашэсце ў пекла», «Маці Божая Адзігітрыя», «Спас» (17 ст.), драўляная скульптура «Укрыжаванне» 19 ст.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва) на сайце Radzima.org
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва) на сайце «Архіварта»
**Ральф Крэйг** (англ.: Ralph Craig; 21 чэрвеня 1889 — 21 ліпеня 1972) — амерыканскі бягун на кароткія дыстанцыі. Алімпійскі чэмпіён 1912 года на дыстанцыях 100 і 200 метраў.

Першапачаткова спецыялізаваўся на бегу з бар’ерамі. Выпускнік Мічыганскага ўніверсітэта.

Сцяганосец зборнай ЗША на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў 1948 года. Таксама на Алімпіядзе ў Лондане быў запасным удзельнікам зборнай па парусным спорце. У 2010 годзе ўключаны ў Залу славы лёгкай атлетыкі ЗША.

Зноскі
------

1. ↑


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Tilastopaja · Track and Field Statistics |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1119080061 · VIAF: 4949147967361584200004 |
**Гіганцкая акула** (*Cetorhinus maximus*) — другі па велічыні від рыб пасля кітовай акулы. Гіганцкая акула дасягае даўжыні да дзесяці метраў і важыць каля чатырох тон. Сведчанні пра больш буйныя экземпляры велічынёй ад 12 да 15 метраў пакуль не былі пацверджаныя. Асобіны менш трох метраў сустракаюцца вельмі рэдка. Самая дробная злоўленая гіганцкая акула была 1,7 метра ў даўжыню. Як і кітовая акула, гіганцкая акула харчуецца планктонам, аднак не ўсмоктвае ваду, а проста плавае з адкрытай пашчай, фільтруе праз шчэлепы ўсё, што ў яе патрапіць. Гіганцкая акула здольная фільтраваць да 2000 тон вады ў гадзіну.

Апісанне
--------

Афарбоўка шаравата-карычневая, на спіне амаль чорная, а на ніжняй паверхні звычайна светлая. Цела мае цыгарападобную форму. Буйны сіметрычны хваставы плаўнік складаецца з моцна павялічанай верхняй і невялікай ніжняй лопасцей. Грудныя плаўнікі вялікія, служаць для падтрымання пярэдняй часткі цела. Кароткае канічнае рыла сціснута з бакоў, у дробных асобін мае выгляд дзюбы ці кароткага хобата.

Характэрнай асаблівасцю гіганцкай акулы з'яўляюцца вельмі вялікія жаберныя шчыліны,якія ахопліваюць галаву ад спіннога боку да горла. Кожная жаберная дуга нясе па пярэднім краі 1000-1300 доўгіх рагавых жаберных тычынак, што ўтвараюць цадзільны апарат. Сківічныя зубы дробныя (вышынёй да 5 мм), вострыя. Яны размешчаны на сківіцах у 4-7 радоў і ўтвараюць своеасаблівую тарку.

Пашырэнне
---------

Сустракаецца ва ўмерана цёплых водах абодвух паўшар'яў - у паўночных частках Атлантычнага (ад берагоў Нью-Джэрсі і Міжземнага мора да Ньюфаўндленда, Паўднёвай Грэнландыі і Паўночнай Нарвегіі) і Ціхага (ад Усходне-Кітайскага мора і Каліфорніі да Аляскінскага заліва) акіянаў, а таксама ля берагоў Аргенціны, Фалклендскіх астравоў, Паўднёвай Афрыкі, Паўднёвай Аўстраліі, Тасманіі, Новай Зеландыі, Чылі, Перу, Эквадора.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Аснову харчавання складаюць планктонныя жывёлы. Гіганцкая акула паволі (з хуткасцю каля 3,5 км/гадз.) плавае з шырока адкрытай пашчай, прапускае цераз ротавую поласць ваду і адфільтроўвае планктон. Страўнік вельмі вялікі.

Спароўванне адбываецца ў веснавы перыяд ля паверхні мора, пасля чаго самкі адыходзяць на вялікія глыбіні, дзе доўга выношваюць моладзь. Патомства з'яўляецца на свет у выніку яйцажыванараджэння.
РПГ-7
Старадаўнія крэмневыя гранатамёты XVIII ст.
**Гранатамёт** — перанасная агнястрэльная зброя, прызначаная для паражэння тэхнікі, будынкаў або жывой сілы суперніка з дапамогай стрэлу боепрыпасам, які значна праўзыходзіць па калібры патрон стралковай зброі. Боепрыпас гранатамёта завецца гранатай (гранатамётны стрэл, гранатамётная граната).

Фактычна словам гранатамёт пазначаюцца некалькі класаў зброі. Так, гранатамёты бываюць дульнымі (як стволавамі, так і бесстволавамі), падстволавымі, станковымі, ручнымі і рэактыўнымі (аднаразовымі і шматразовымі).

Гл. таксама
-----------

* Падствольны гранатамёт
* Гранатамётная граната
* Грэнадзёр
* *Maadi-Griffin 30*
* Спіс гранатамётаў
* АГС-17
* SMAW
* ММ-60 «Сапфір»
* MARA (гранатамёт)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гранатамёт

| ⛭Агнястрэльная зброя |
| --- |
| 
Артылерыйская зброя •
Стралковая зброя •
Гранатамёты •
Рэактыўныя сістэмы залпавага агню
 |
Пасада прэзідэнта Рэспублікі Інданезія (індан.: Presiden Republik Indonesia) была ўведзена ў 1945 годзе адначасова з абвяшчэннем незалежнасці краіны.

Першы прэзідэнт Сукарна разам з віцэ-прэзідэнтам Махамадам Хата быў абраны 18 жніўня 1945 года на пасяджэнні Даследчага камітэта па падрыхтоўцы інданэзійскай незалежнасці, у адпаведнасці з распрацаванай Даследчым камітэтам канстытуцыяй краіны. Паводле першапачатковага тэксту канстытуцыі, прэзідэнт з’яўляўся адначасова кіраўніком дзяржавы і ўрада, аднак 14 лістапада была ўведзена пасада прэм’ер-міністра, які атрымаў частку паўнамоцтваў прэзідэнта.

У 1950 годзе была прынятая новая часовая канстытуцыя Інданэзіі, згодна з якой паўнамоцтвы прэзідэнта значна скарачаліся, фактычна пасаду прэзідэнта стала цырыманіяльнай. Аднак 9 ліпеня 1959 года прэзідэнт Сукарна сваім указам аднавіў дзеянне канстытуцыі 1945 года з некаторымі зменамі, у адпаведнасці з якой прэзідэнт, які выбіраецца Народным кансультатыўным кангрэсам (НКК — вышэйшым заканадаўчым органам Інданэзіі), атрымаў значныя паўнамоцтвы. Ён стаў кіраўніком дзяржавы, урада, вярхоўным галоўнакамандуючым узброеныя сіламі, атрымаў права распускаць парламент у любы час, а таксама прызначаць яго дэпутатаў.

18 мая 1963 года НКК выбраў Сукарна пажыццёвым прэзідэнтам Інданезіі. Пасля спробы дзяржаўнага перавароту, зробленай групай афіцэраў 30 верасня 1965 гады, улада пачала пераходзіць да генерала Сухарта, які сыграў вялікую ролю пры падаўленні гэтага бунту. У 1966 годзе НКК пазбавіў Сукарна тытула пажыццёвага прэзідэнта, а 12 сакавіка 1967 года абраны замест яго на пасаду прэзідэнта Сухарта.

У перыяд праўлення Сухарта прэзідэнт, у адпаведнасці з канстытуцыяй, абіраўся НКК на пяць гадоў разам з віцэ-прэзідэнтам. У 2004 годзе былі прынятыя папраўкі ў канстытуцыю, згодна з якімі прэзідэнт абіраецца разам з віцэ-прэзідэнтам на пяць гадоў на свабодных выбарах.

Цяперашні прэзідэнт Інданэзіі — Джока Відода (абраны ў 2014 годзе).

Спіс прэзідэнтаў Інданэзіі
--------------------------

* Сукарна (18 жніўня 1945 — 12 сакавіка 1967)
* Сухарта (12 сакавіка 1967 — 21 мая 1998)
* Бухарудзін Юсуф Хабібі (21 мая 1998 — 20 кастрычніка 1999)
* Абдурахман Вахід (20 кастрычніка 1999 — 23 ліпеня 2001)
* Мегаваці Сукарнапутры (23 ліпеня 2001 — 20 кастрычніка 2004)
* Сусіла Бамбанг Юдаёна (20 кастрычніка 2004 — 20 кастрычніка 2014)
* Джока Відода (з 20 кастрычніка 2014)

Літаратура
----------

* Дахно І. І. Індонезія // Країни світу: енциклопедичний довідник / І. І. Дахно, С. М. Тимофієв. — К. : «МАПА», 2011. — 608 с. — (Бібліотека нового українця) — ISBN 978-966-8804-23-6.  (укр.)

Спасылкі
--------

* Joko Widodo, Populist Governor, Is Named Winner in Indonesian Presidential Vote, New York Times, 22 July 2014  (англ.)
* Indonesia (англ.)(недаступная спасылка). *World Statesmen.org*. Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2018.
Калона з двума валютамі
**Валюта** (італ.: voluta — завіток, спіраль) — пластычнае аздабленне ў выглядзе спіральнага завітка. Як элемент архітэктурнага ордара звычайна выкарыстоўваўся ў аздабленні капітэляў калон. У асобных выпадках форму валюты маюць архітэктурныя дэталі для сувязі частак будынка, а таксама кансолі карнізаў, упрыгожанні парталаў, дзвярэй, вокнаў і інш. Выкарыстоўвалася з часоў позняга Адраджэння і барока.

Гл. таксама
-----------

* Рэнесанс

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валюта (архітэктура)
24 лістапада 1965 года ў Гамбіі адбыўся рэспубліканскі рэферэндум. Ставілася пытанне аб увядзенні пасады прэзідэнта, які змяніў бы брытанскую каралеву Лізавету II у ролі кіраўніка дзяржавы. Тым самым мог быць скасаваны пост генерал-губернатара, які прызначаўся Вялікабрытаніяй.

На рэферэндуме было зарэгістравана 154 626 выбаршчыкаў, пры гэтым было аддадзена 93 484 сапраўдных галасы. 65,85% выбаршчыкаў прагаласавалі за ўвядзенне прэзідэнцкага кіравання. Аднак ініцыятыва не змагла атрымаць падтрымку ў дзве траціны, неабходную для прыняцця прапановы.

Другі рэферэндум, праведзены ў 1970 годзе, з тым жа пытаннем аказаўся больш паспяховым. Як вынік, прэм’ер-міністр Дауда Джавара быў абраны парламентам прэзідэнтам. 24 красавіка ён афіцыйна ўступіў на сваю пасаду. Апошні генерал-губернатар Фарыманг Мамадзі Сінгатэ склаў свае паўнамоцтвы.

| Вынікі рэферэндуму | Галасы |  % |
| --- | --- | --- |
| За | 61 563 | 65,85 |
| Супраць | 31 921 | 34.15 |
| **Агулам** | **93 484** | **100** |
| Зарэгістраваныя выбаршчыкі / яўка | 154 626 | 60,46 |
| Крыніца: база даных выбараў у Афрыцы. |

Гл. таксама
-----------

* Рэспубліканскі рэферэндум у Гамбіі (1970)

Заўвагі
-------

1. ↑  1965 Plebiscite African Elections Database
**Гун Ліцзяа** (нар. 24 студзеня 1989) — кітайская лёгкаатлетка, штурхальніца ядра, алімпійская чэмпіёнка і прызёр Алімпійскіх гульняў, двухразовая чэмпіёнка свету 2017 і 2019 гадоў, шматразовы прызёр сусветных чэмпіянатаў.

Гун Ліцзяа нарадзілася ў 1989 годзе ў павеце Холу правінцыі Хэбэй.

На Алімпійскіх гульнях 2008 года Гун Ліцзяа паказала пяты вынік. У 2009 годзе яна заваявала бронзавы медаль чэмпіянату свету. На Алімпійскіх гульнях 2012 года Гун Ліцзяа паказала чацвёрты вынік, аднак у сувязі з тым, што допінг-тэст Надзеі Астапчук даў станоўчы вынік, Гун Ліцзяа стала ўладальніцай бронзавага медаля.

На перадалімпійскім чэмпіянаце свету 2019 года, які адбыўся ў сталіцы Катара, кітайская спартсменка штурхнула снарад на 19,55 метра і стала двухразовай чэмпіёнкай свету.

Зноскі
------

1. ↑  World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Sina Weibo |
| Тэматычныя сайты | Diamond League · Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · Track and Field Statistics · World Athletics · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
**Бітва за Бені-Валід** — адна з бітваў грамадзянскай вайны ў Лівіі.

Да 10 верасня дзейнічаў ультыматум, згодна з якім войскам Кадафі, «каб пазбегнуць далейшага кровапраліцця», прапаноўвалася здаць гарады Сірт і Бені-Валід без бою. Аднак адсутнасць асаблівага ўплыву старэйшын на лаяльныя Кадафі арміі ў горадзе, звялі на нішто спробы прадстаўнікоў Пераходнага Нацыянальнага Савета Лівіі. Сутыкненні 9 верасня цалкам перакрэслілі далейшыя перспектывы падобных перамоваў

10 верасня паўстанцкія сілы ПНС, пры падтрымцы ВПС НАТА, пайшлі на штурм горада. Да 11 верасня яны змаглі захапіць паўночны ўезд. 12—13 верасня мяцежнікі захапілі паўночна-заходнія раёны Бені-Валіда. На наступны дзень наступіла зацішша.

16 верасня з’явілася інфармацыя аб пачатку новага штурму Бені-Валіда, у выніку якога, як паведаміла агенцтва Reuters, войскам мяцежнай арміі ўдалося захапіць «даліну, якая вядзе да цэнтра горада». У далейшым паведамлялася, што гэты штурм таксама поспехам не ўвянчаўся. У гэты ж час паведамлялася аб павелічэнні колькасці дэзерціраў у шэрагах ПНС.

26 верасня пасля начнога артабстрэлу пазіцый войск Кадафі ў горадзе часці ПНС пачалі новы напад на горад, ужо з удзелам танкаў і зенітных гармат. На працягу наступных двух тыдняў захоплівалі адзін квартал за адным, уключаючы аэрапорт. 17 кастрычніка горад быў цалкам узяты.

Заўвагі
-------

1. ↑  Libyan Opposition Advances on Sirte During Bani Walid Impasse
2. ↑  Wikimapia — Let’s describe the whole world!
3. ↑  AA team enters Bani Walid(недаступная спасылка)
4. ↑  Libya Fighters Battle for Gafhafi Stronghold
5. ↑  Families evacuate Bani Walid | Video | Reuters.com Архівавана 4 сакавіка 2016.
6. ↑  Libyan fighters in fierce push on Gadhafi bastion
7. ↑  Libyan NTC forces close in on centre of pro-Gaddafi town Архівавана 4 сакавіка 2016.
8. ↑  Libyans with no leadership quit Bani Walid front Архівавана 30 верасня 2011.
9. ↑  NTC forces pound Gaddafi fighters in Bani Walid redoubt **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 верасня 2011. Праверана 18 красавіка 2019.
10. ↑  Libya NTC forces say they control Bani Walid airport Архівавана 27 кастрычніка 2011.
11. ↑  Libyan rebels capture Bani Walid
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяцельскі.
**Антон Фёдаравіч Мяцельскі** (1905, в. Дзюдзеў, Слуцкі павет, Мінская губерня — 29 верасня 1938, Мінск, турма НКВД) — беларускі педагог.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1905 годзе ў в. Дзюдзеў Слуцкага павета Мінскай губерні (цяпер — Слуцкі раён Мінскай вобласці) ў сялянскай сям’і. Атрымаў сярэднюю адукацыю.

Працаваў педагогам у Мар’інагорскім сельскагаспадарчым тэхнікуме Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Быў жанаты, гадаваў дзіця. Арыштаваны 19 лютага 1938 года. Асуджаны 20 верасня 1938 года тройкай НКУС як «агент польскай разведкі» да вышэйшае меры пакарання. Расстраляны. Рэабілітаваны 23 ліпеня 1959 года трыбуналам Беларускай ваеннай акругі. Асабовая справа № 14471-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Спасылкі
--------

* МЯЦЕЛЬСКІ Антон Фёдаравіч Архівавана 5 сакавіка 2016.
**«Гімн Малдаўскай ССР»** (1945—1991) — кампазіцыя «Молдова Советикэ» (*«Савецкая Малдова»*). Аўтары слоў — Е. Н. Букаў і Ян Бодараў. Аўтары музыкі — С. Т. Няга і Э. Лазараў.

Афіцыйны тэкст
--------------

Молдова Советикэ, плаюл ностру’н флоаре
Алэтурь де алте републичь сурорь.
Пэшеште ымпреунэ ку Русия маре
Спре ал Униуний сенин виитор.
Дойна ынфрэцирий прослэвеште Цара,
Ку ынцелепчуне кондусэ де Партид.
Кауза луй Ленин — каузэ мэряцэ —
O ынфэптуеште попорул стрынс унит.
Славэ ын вякурь, ренэскут пэмынт!
Мунка сэ-ць фие креатoр авынт!
Ши комунизмул — цел нестрэмутат —
Ыналцэ-л прин фапте пентру феричиря та!

Тэкст на лацініцы
-----------------

Moldova Sovietică, plaiul nostru’n floare
Alături de alte republici surori.
Păşeşte împreună cu Rusia mare
Spre al Uniunii senin viitor.
Doina înfrăţirii proslăveşte Ţara,
Cu înţelepciune condusă de Partid.
Cauza lui Lenin — cauză măreaţă —
O înfăptuieşte poporul strîns unit.
Slavă în veacuri, renăscut pămînt!
Munca să-ţ’ fie creator avînt!
Şi comunismul — ţel nestrămutat —
Înalţă-l prin fapte pentru fericirea ta!

Спасылкі
--------

* MIDI версія гімну Архівавана 26 мая 2006.

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |
**MTV** («Эм-ці-ві́»; поўная назва Music Television — Музычнае тэлебачанне) — тэлеканал, прысвечаны сучаснай папулярнай музыке і моладзевай субкультуры. Вяшчанне тэлеканала пачалося ў ЗША 1 жніўня 1981 года. У цяперашні час брэнд MTV па ліцэнзіі выкарыстоўваюць мноства тэлекампаніяў у розных краінах свету. У Расіі MTV («MTV Расія») пачаў сваё вяшчанне 26 верасня 1998 года.

Ва Украіне MTV («MTV Украіна») распачаў сваю працу 25 жніўня 2007 года.

Праграмы ды кліпы MTV-Мінск нязначны час у дзень транслююцца на хвалях MTV Расія, генеральны дырэктар каналу Валік Грышко.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме MTV
* Афіцыйная старонка (англ.)
* Сайт MTV Расея (руск.)
* Сайт MTV Украіна Архівавана 1 чэрвеня 2013. (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · TikTok · YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | NKC: mzk2012737394 |
**Гімн Грузінскай ССР (1944-1991)** — дзяржаўны гімн савецкай Грузіі. Аўтар музыкі — Атар Тактакішвілі, аўтары слоў Грыгол Абашыдзэ і Аляксандр Абашэлі.

Тэкст (арыгінальная версія)
---------------------------

იდიდე მარად, ჩვენო სამშობლოვ,
გმირთა კერა ხარ გაუქრობელი,
ქვეყანას მიეც დიდი სტალინი
ხალხთა მონობის დამამხობელი.
შენი ოცნება ასრულდა,
რისთვისაც სისხლი ღვარეო,
აყვავდი, ტურფა ქვეყანავ
ილხინე, ქართველთ მხარეო.
დიდი ოქტომბრის შუქით ლენინმა
შენ გაგინათა მთები ჭაღარა,
სტალინის სიბრძნემ ძლევით შეგმოსა
გადაგაქცია მზიურ ბაღნარად.
მოძმე ერების ოჯახში
დამკვიდრდი, გაიხარეო,
აყვავდი, ტურფა ქვეყანავ
ილხინე, ქართველთ მხარეო.
უხსოვარ დროდან ბრწყინავდა შენი
აზრი, ხმალი და გამბედაობა,
დღეს შენს დიდებას, ნათელ მომავალს
სჭედს სტალინური წრთობის თაობა.
საბჭოთა დროშა დაგნათის,
მზესავით მოელვარეო,
აყვავდი, ტურფა ქვეყანავ
ილხინე, ქართველთ მხარეო.

Тэкст (пост-сталінская версія)
------------------------------

იდიდე მარად, ჩემო სამშობლოვ,
გმირთა კერა ხარ განახლებული,
დიად პარტიის ნათელი აზრით
ლენინის სიბრძნით ამაღლებული.
შენი ოცნება ასრულდა,
რისთვისაც სისხლი ღვარეო,
მშრომელი კაცის მარჯვენით
აყვავებულო მხარეო.
დიდი ოქტომბრის დროშის სხივებმა
შენ გაგინათეს მთები ჭაღარა,
თავისუფლებამ და შემართებამ
გადაგაქციეს მზიურ ბაღნარად.
მოძმე ერების ოჯახში
ამაღლდი, გაიხარეო,
მეგობრობით და გმირობით
გამორჯვებულო მხარეო.
უხსოვარ დროდან ბრწყინავდა შენი
აზრი, ხმალი და გამბედაობა,
დღეს საქართველოს ნათელ მომავალს
სჭედს ლენინური წრთობის თაობა.
კომუნიზმის მზე დაგნათის,
კაშკაშა, მოელვარეო,
იდიდე მრავალჟამიერ,
ჩემო სამშობლო მხარეო!

Беларускі пераклад (пост-сталінская версія)
-------------------------------------------

Слаўся ў стагоддзях, мая Айчына,
Абноўлены агмень герояў,
Ты светлым розумам вялікай партыі
І мудрасцю Леніна ўзнёслая.
Спраўдзілася твая мара,
За якую ты кроў пралівала,
Hезмарыная рука працаўніка
Цябе да росквіту прывяла.
Ззянне сцягоў Вялікага Кастрычніка
Асвяціла твае сівыя вяршыні,
Воля, мужнасць і доблесць
Ператварылі цябе ў сонечны край.
У братэрскай сям'і народаў
Ты дасягнула нябачаных вышынь,
Сяброўствам і сілай усенароднай
Перамагала ты і перамагаеш.
З спрадвечных часоў бліскалі
Твой розум, твой меч і твая адвага.
Сёння светлую будучыну Грузіі
Куе пакаленне ленінскай загартоўкі.
Сонца камунізму ззяе
Усё ярчэй над табой,
Слаўся ў стагоддзях, мая Радзіма,
Мой край радны!

Спасылкі
--------

* MIDI-файл Архівавана 26 мая 2006.
* Гімн Грузінскай ССР у фармаце mp.3

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клінцэвіч.

**Віктар Юльянавіч Клінцэвіч** (1931—2001) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук (1990). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1988).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў в. Чаркесы Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці ў сям’і селяніна. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, 1957; загадчык Вязынскага сельскага ўрачэбнага участка Мінскай вобласці, 1957—1961.

Клінічны ардынатар кафедры факультэцкай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1961—1963; загадчык аддзялення грудной хірургіі 4-й клінічнай бальніцы Мінска, 1963—1969. Прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук, 1968; старшы навуковы супрацоўнік Беларускага НДІ туберкулёзу, 1969—1971; ардынатар хірургічнага аддзялення 4-й клінічнай бальніцы Мінска, 1971—1973. Асістэнт кафедры факультэцкай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1973—1989; дацэнт 1-й кафедры хірургічных хвароб, 1989. Загадчык 3-й кафедры хірургічных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута, 1989—1994. Прысвоена вучонае званне дацэнта, 1991; прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук, 1991. Дацэнт 1-й кафедры хірургічных хвароб з 1994 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па дыягностыцы і лячэнні захворванняў падстраўнікавай залозы, страўнікава-кішачнага гасцінца, распрацоўцы тэорыі кішачнага шва.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  Клинцевич, Виктор Юльянович (доктор медицинских наук ; 1931—2001)  (руск.)
4. ↑  Клинцевич Виктор Юльянович (27.06.1931-) Архівавана 26 лістапада 2022.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2440818 |
Гістарычны аб'ектГістарычны аб'ект

**Сабор Святога Якуба (Якава)** (польск.: Bazylika konkatedralna św. Jakuba Apostoła) — кафедральны сабор ў Ольштыне.

Будынак касцёла быў пабудавана ў гатычным стылі ў
другой палове XIV стагоддзя, у 1596 драўляная частка шпілю была
зменена на новую. У 1721 годзе да сабору былі прыбудаваны бакавыя капліцы. З-за
пагрозы разбурэння ў 1866—1868 гг. быў зроблены капітальны рамонт, частка будынка была адрэстаўраваная ў стылі неаготыка. У 1896 годзе ў касцёле здарыўся пажар, які нанёс значны ўрон. З 2003 года сабор стаў малой базілікай.

У саборы знаходзяцца трыпціх ў стылі позняй готыкі, насценныя ўпрыгажэнні скініі і трыпціх Святога Крыжа ў стылі Рэнесанс, статуі Святога Андрэя Апостала і
Святога Якава, а таксама вялікае Укрыжаванне ў стылі барока.

У летні час у саборы праходзяць канцэрты арганнай музыкі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Собор Святога Якуба
Дзяржаўны гімн Узбекскай ССР:

Узбекская версія
----------------

Ассалом, рус халқи, буюк оғамиз,
Барҳаёт доҳиймиз Ленин, жонажон!
Озодлик йўлини Сиз кўрсатдингиз,
Советлар юртида ўзбек толди шон!
Партия раҳнамо, жон Ўзбекистон,
Серқуёш ўлкасан, обод, баркамол!
Тупроғинг хазина, бахтинг бир жаҳон,
Советлар юртида сенга ёр иқбол!
Серқуёш ўлкада кўрмасдик зиё,
Дарёлар бўйда эдик сувга зор.
Тонг отди, Инқилоб, Ленин раҳнамо,
Раҳнамо Лениндан халқлар миннатдор!
Партия раҳнамо, жон Ўзбекистон,
Серқуёш ўлкасан, обод, баркамол!
Тупроғинг хазина, бахтинг бир жаҳон,
Советлар юртида сенга ёр иқбол!
Коммунизм гулбоғи мангу навбаҳор,
Тоабад қардошлик – дўстлик барҳаёт!
Советлар байроғи ғолиб, барқарор,
Бу байроқ нуридан порлар коинот!
Партия раҳнамо, жон Ўзбекистон,
Серқуёш ўлкасан, обод, баркамол!
Тупроғинг хазина, бахтинг бир жаҳон,
Советлар юртида сенга ёр иқбол!

Пераклад на беларускую мову
---------------------------

Прывітаю цябе, брат расіскі, вялікі твой народ!
Слаўся, правадыр несмяротны, Ленін наш родны!
Шлях барацьбы за волю вёў нас наперад,
І узбек услаўлены Савецкай краінай.
Партыя, ты вядзеш наш Узбекістан,
Ён квітнее, адораны радасным лёсам.
Край скарбаў зямных сонцам асеяны,
І ў роднай краіне шчасце заўсёды з табой.
У яркі дзень быў схаваны ад нас сонца святло,
Нас стамляла смага поруч поўных рэк.
Ленін для нас адкрыў Кастрычніка світанак,
Будзе Ленін жыць у сэрцах са стагоддзя ў стагоддзе.
Партыя, ты вядзеш наш Узбекістан,
Ён квітнее, адораны радасным лёсам.
Край скарбаў зямных сонцам асеяны,
І ў роднай краіне шчасце заўсёды з табой.
Камунізм — ты зямлі вясновы росквіт,
Братэрства, роўнасць і сяброўства — наша апора.
Падымаем мы сцяг хвалебных перамог,
Пунсовы сцяг свету святло Рад нясе.
Партыя, ты вядзеш наш Узбекістан,
Ён квітнее, адораны радасным лёсам.
Край скарбаў зямных сонцам асеяны,
І ў роднай краіне шчасце заўсёды з табой.

Спасылкі
--------

* Гімны рэспублік СССР Архівавана 27 красавіка 2006.

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |
**Бе́рца** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Абабіца, за 20 км у напрамку на паўночны ўсход ад Браслава, за 0,65 км ад мяжы з Латвіяй. Належыць да Абабіцкай групы азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

Плошча паверхні возера 0,42 км². Даўжыня 1,35 км, найбольшая шырыня 0,52 км, даўжыня берагавой лініі 3,83 км. Найбольшая глыбіня 3,7 м, сярэдняя каля 2,5 м. Аб’ём вады ў возеры 1,06 млн м³. Плошча вадазбору каля 9 км².  

Катлавіна возера лопасцевай формы, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны дасягаюць месцамі вышыні 10—15 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. У паўночнай частцы ў Берцу ўпадае ручай з возера Барвінок. На паўднёвым захадзе злучана пратокай з возерам Дубра. Надводная расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці 12 м ад берага возера.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, гусцяра, лінь і іншыя віды рыб

Літаратура
----------

* Берца // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 289. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 9. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.  (руск.)
* Оценка степени антропогенного воздействия на озёра национального парка «Браславские озёра» Архівавана 27 ліпеня 2020.  (руск.)
**Урад нацыянальнай стабільнасці** (араб. حكومة الإستقرار الوطني‎‎) — часовы ўрад у Лівіі. Базуецца ў горадзе Сірт. Падтрымліваецца табрукскім парламентам і ЛНА.

Гісторыя
--------

5 лютага 2021 года бакі канфлікту ў Лівіі дамовіліся аб стварэнні часовага ўрада на Форуме лівійскага палітычнага дыялогу, які прайшоў у Жэневе пад эгідай ААН. Абдул Хамід Дбэйба быў абраны прэм’ер-міністрам урада нацыянальнага адзінства, а прэзідэнцкі савет узначаліў Мухамед аль-Манфі.

Умовай фармавання ўрада нацыянальнага адзінства было ўключэнне ў яго асоб, якія раней не займалі пасады ў папярэдніх кабінетах міністраў краіны. Планавалася, што гэты пераходны ўрад будзе кіраваць Лівіяй да выбараў 24 снежня 2021 года.

21 верасня 2021 года Палата прадстаўнікоў Лівіі вынесла вотум недавера Дбэйбе, а 10 лютага 2022 года прызначыла Фатхі Башага прэм’ер-міністрам. Дбэйбе і УНА адхілілі гэтае прызначэнне.

16 мая 2023 года новым прэм’ерам прызначаны Усама Хамада.

Канфрантацыя
------------

У жніўні 2022 года двоеўладдзе прывяло да новых узброеных сутыкненняў.

Зноскі
------

1. ↑  Zaptia, Sami.  Bashagha government is to resume its work from the city of Sirte **(нявызн.)**, *Libya Herald* (8 June 2022).
2. ↑  Sami Zaptia.  BREAKING: New unified Libyan government selected by LPDF in Geneva **(нявызн.)**, *Libya Herald* (5 February 2021). Праверана 5 February 2021.
3. ↑  Глава ПНС Ливии передал полномочия новой переходной власти **(нявызн.)**, *Russia Today* (16 марта 2021).
4. ↑  Libya rifts deepen as new PM named, incumbent refuses to yield **(нявызн.)**, *Reuters* (10 February 2022).
5. ↑  Libya parliament suspends rival eastern-based PM Bashagha (англ.). *www.aljazeera.com*. Праверана 31 мая 2023.
6. ↑  Полина Коноплянко. В Ливии вновь полилась кровь: двоевластие оказывается неизбежным // Московский комсомолец : газета. — 28 августа 2022.
Сцяг Грузінскай ССР **Сцяг Грузінскай ССР** — рэспубліканскі сімвал Грузінскай ССР. Сцяг быў зацверджаны 11 красавіка 1951 года. Сцяг праіснаваў да выхаду Грузінскай ССР са складу СССР. Суадносіны бакоў сцягу 1:2. Апісанне сцягу: «чырвонае палотнішча з блакітным квадратам ля тронка, усярэдзіне квадрату адлюстроўваліся чырвоныя серп, молат і зорка на фоне сонцакола з 24 разбежнымі прамянямі. Ад квадрату адыходзіла блакітная гарызантальная паласа шырынёй у 1/6 шырыні сцягу».

Да гэтага ўжываўся сцяг з чырвоным палотнішчам, на якім у левым верхнім куце было напісана залатымі грузінскімі літарамі სსსრ (што азначае *ГССР*).

З 1937 да пачатку 1940-х ужываўся чырвоны сцяг з надпісам у левым верхнім куце залатымі грузінскімі літарамі საქართველოს სსრ (*Sakartvelos SSR*), а з 1922 па 1937 у гэтым жа месцы на сцягу было напісана *ССРГ*.

Гл. таксама
-----------

* Герб Грузінскай ССР
* Гімн Грузінскай ССР
* Сцяг Грузіі
* Герб Грузіі
* Гімн Грузіі

Спасылкі
--------

* Сцяг Грузіі
* Раннія версіі сцягоў Грузіі

| Сцягі рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| 
* Азербайджанская ССР
* Армянская ССР
* Беларуская ССР
* Грузінская ССР
* Казахская ССР
* Кіргізская ССР
* Латвійская ССР
* Літоўская ССР
* Малдаўская ССР
* Расійская СФСР
* Таджыкская ССР
* Туркменская ССР
* Узбекская ССР
* Украінская ССР
* Эстонская ССР

---

* Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
* Закаўказская СФСР (1922—1936)

 |
**Чопі** (саманазва *Bacopi*) — усходнеафрыканскі народ. Насяляе поўдзень Мазамбіка. Агульная колькасць (2023 г.) — 1 156 000 чалавек.

Чопі маюць агульнае паходжанне з тонга. З XVI ст. яны падтрымлівалі шчыльныя сувязі з партугальцамі, з'яўляліся гандлёвымі пасрэднікамі паміж імі і народамі ўнутраных раёнаў Афрыкі, служылі ў партугальскіх узброеных фарміраваннях. У 1895 г. партугальцы дапамаглі чопі адбіць напад войска нгоні і тсонга. 

Галоўнымі заняткамі здаўна былі ручное земляробства і рыбалоўства. Пасрэдніцкі гандаль знаходзіўся ў руках родавых правадыроў, улада якіх перадавалася па спадчыне. У нашы дні значная частка чопі жыве ў гарадах, працуе ў промысловасці і сферы у сферы абслугоўвання. 

Большасць вернікаў спавядае каталіцызм. Тым не меней, захавалася вера ў чарадзейства, духаў продкаў і прыроды. 

Культура чопі адметна сваім музычным мастацтвам, асабліва *тымбіла*, ксілафонавымі аркестрамі, дзе галоўную ролю адыгрывае драўляны музычны інструмент *мвенджэ*. У склад аркестра звычайна ўваходзяць ад 5 да 30 музыкантаў рознага полу і ўзросту.

Зноскі
------

1. ↑  Chopi in Mozambique

Спасылкі
--------

* Documenting the Chopi people's connection to nature
* Music at heart: Timbila Orchestra of the Chopi people
* Sara Morais Os tempos do M’saho: práticas de construção de memória e processo de patrimonialização em Moçambique
* Brian Hogan LOCATING THE CHOPI XYLOPHONE ENSEMBLES OF SOUTHERN MOZAMBIQUE

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12260714n · LCCN: sh85024692 · SUDOC: 031381685 |
**Сцяг Паўночнай Караліны** (англ.: Flag of North Carolina) - адзін з дзяржаўных знакаў  амерыканскага  штата Паўночная Караліна.

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос - чырвонай і белай - і шырокай вертыкальнай сіняй паласы у дрэўцы, у сярэдзіне якой знаходзіцца белая пяціканцовая зорка, злева і справа ад якой знаходзяцца жоўтыя літары  *N* і *C* адпаведна. Зверху і знізу - жоўтыя стужкі. На верхняй чорным напісана *May 20th, 1775* (з англ.: 20 мая 1775), на ніжняй -*April 12th, 1776* (з англ.: 12 красавіка 1776) Сучасны сцяг уяўляе сабой сцяг часоў  Грамадзянскай вайны з змененым размяшчэннем колераў, дададзенымі літарамі NC і змененым тэкстам.

Гісторыя сцяга
--------------

Першы сцяг штата быў прыняты 20 мая 1861 года, у дзень выхаду штата з Саюза і ў асноўным выкарыстоўваўся ўзброенымі фарміраваннямі штата, якія прымалі ўдзел у баях Грамадзянскай вайны. Першыя дзесяць палкоў (пазней атрымалі нумары з адзінаццатага па дваццаты) атрымалі шаўковыя сцягі, вырабленыя прыватным падрадчыкам з Норфалка. На наступны год для іх былі выраблены шарсцяныя і баваўняныя сцягі.

Сцяг уяўляў сабой прамавугольнае палотнішча, падзеленае на дзве роўнавялікія гарызантальныя паласы - сіняга і белага колераў, з чырвонай паласой у дрэўцы, у цэнтры якой размяшчалася белая зорка і надпісы, зробленыя паўкругам: *May 20th, 1775* (з англ.: 20 мая 1775) вышэй за зорку і *April 12th, 1776* (з англ.: 12 красавіка 1776 ) ніжэй яе. Даўжыня сцяга больш яго шырыні на 1/3.

9 сакавіка 1885 г. быў ратыфікаваны закон, які зацвердзіў новы сцяг штата. Ён адрозніваўся ад цяперашняга сцяга прапорцыяй, якая складала 3:4 (цяпер 2:3), і шырынёй сіняй паласы, якая складала 1:4 ад даўжыні сцяга (цяпер 1:3). Дадзеныя змены былі зацверджаны ў 1991 годзе.

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўцова.
**Гарына Іванаўна Краўцова** (нар. 1937) — беларуская вучоная ў галiне паталагiчнай анатомii. Доктар медыцынскіх навук (1981), прафесар (1987). З 1964 года ў Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце, прафесар кафедры паталагічнай анатоміі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па перынатальнай паталогіі і паталогіі дзіцяга ўзросту, паталагічнай анатоміі прыроджаных парокаў развіцця.

Зноскі
------

1. 1 2  Краўцова, Гарына Іванаўна (доктар медыцынскіх навук; нар. 1937)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 8. — Мінск, 1999

Спасылкі
--------

* Кравцова Гарина Ивановна (22.01.1937- ) Архівавана 8 лістапада 2022.  (руск.)
*Нядзельны дзень на востраве Гранд-Жат*, Жорж-П’ер Сёра, 1884—1886, Інстытут мастацтваў, Чыкага
**Гранд-Жат** (фр.: Île de la Jatte) — востраў на Сене, прыблізна 2 км даўжынёй, размешчаны ў О-дэ-Сен паміж Нёі-сюр-Сен і Левалуа-Перо з аднаго, і Курбевуа з іншага боку. Паўднёвая частка вострава належыць да камуны Нёі-сюр-Сен, а паўночная да камуны Левалуа-Перо.

Геаграфія і гісторыя
--------------------

Востраў Жат перасечаны двума мастамі — мостам Левалуа на паўночным ускрайку і мастом Курбевуа ў сярэдзіне. На востраве Жат, які раней насіў імя Гранд-Жат, пабудаваны жылы квартал. На востраве таксама размешчаны гарадскія паркі, з якіх *сад храма Кахання*, знаходзіцца на поўдні і злучаны з правым берагам (Neuilly-sur-Seine) пераходам, а *парк вострава Жат* размешчаны на паўночным ускрайку вострава разам з пчальнікамі і музеем Сены.

Востраў Жат з'яўляецца адным з фешэнэбельных і дарагіх месцаў Парыжу. Вядомы як месца жыхарства многіх парыжскіх знакамітасцяў. Нікаля Сарказі жыў там са сваёй былой жонкай. Многія вядомыя акцёры, спевакі, журналісты пражываюць на востраве.

Адлюстраванне ў мастацтве
-------------------------

Востраў стаў знакаміты дзякуючы карціне Жоржа Сёра «Нядзельны дзень на востраве Гранд-Жат», завершанай мастаком у маі 1886 года і якая знаходзіцца цяпер у Інстытуце мастацтваў у Чыкага.

* Figures assises, 1884*Figures assises*, 1884
* 
* Groupe de personnages, 1884-1885*Groupe de personnages*, 1884-1885
*

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гранд-Жат
**Леанарда Фабры** (італ.: Leonardo Fabbri; нар. 15 красавіка 1997 г. Баньё-а-Рыпалі, Таскана) — італьянскі лёгкаатлет, штурхальнік ядра. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года. Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа.

Біяграфія
---------

Першы міжнародны вопыт Леанарда Фабры атрымаў у 2013 годзе на маладзёжным чэмпіянаце свету ў Данецку, дзе ён не прайшоў кваліфікацыю ў фінал з вынікам 17,14 метраў. Затым ён выйграў бронзавы медаль на Еўрапейскім алімпійскім спартыўным фестывалі ва Утрэхце з вынікам 17,76 метра. У наступным 2014 годзе ён удзельнічаў у Юнацкіх Алімпійскіх гульнях у Нанкін і заняў там сёмае месца з вынікам 18,96 метраў.

Прымаў удзел на Алімпійскіх гульнях у Токіа, дзе не змог кваліфікавацца ў фінал з вынікам 20,80 метраў і заняў выніковае 14-е месца.

У 2022 годзе ён сышоў з дыстанцыі з вынікам 19,73 метраў у кваліфікацыйным раундзе на чэмпіянаце свету ў Юджыне. У жніўні ён заняў сёмае месца на чэмпіянаце Еўропы ў Мюнхене з рэзультатам 20,72 метраў.

У 2019, 2020 і 2023 гадах Фабры станавіўся чэмпіёнам Італіі ў штурханні ядра на адкрытым паветры, а таксама ў памяшканні з 2018 па 2021 і 2023 гады.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, італьянскі атлет, у штурханні ядра, з персанальным рэкордам 22,34 метра стаў сярэбраным медалістам чэмпіянату свету.

Зноскі
------

1. ↑  Leonardo Fabbri // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Tilastopaja · World Athletics · Італьянская федэрацыя лёгкай атлетыкі · Алімпійскі камітэт Італіі |
**Black Belt** — амерыканскі часопіс пра баявыя мастацтвы і адзінаборствы, заснаваны ў 1961 годзе Уэхара Мітосі. На працягу першых гадоў публікацыі Уэхара быў практычным уладальнікам і выдаўцом. **«Black Belt»** — адно з самых старых выданняў, якія маюць справу з самаабаронай і баявымі мастацтвамі ў Злучаных Штатах Амерыкі.
Часопіс піша практычна аб усіх баявых мастацтвах і стылях якія маюць нацыянальнае або міжнароднае распаўсюджванне, уключаючы дзюдо, тэквандо, хапкідо, каратэ, кунгфу, дзюдзюцу, айкідо, джыткундо, панкраціон і іншыя дысцыпліны. Асноўная тэматыка — байцоўскія тэхнікі і персаналіі баявых мастацтваў, па-за залежнасці ад узросту. Часопіс робіць упор на сістэмы самаабароны, уключаючы тэхніку ваенных і паліцэйскіх. Мала ўвагі звяртаецца на алімпійскія спаборніцтвы па дзюдо, тэквандо, барацьбе і боксе, але ў той жа час надаецца асаблівая ўвага камерцыйна прарэкламаваным змяшаным баявым мастацтвам і іх асноўным байцам.

Гл. таксама
-----------

* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Сэнсэй Вядзернікава
* Gosoku Ryu
* INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION
* Куботан
* Nisei Week
* Дзюкэндо
* Хацімакі

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт часопіса
Гіпербарычная баракамера
Два амерыканскія маракі ўнутры дэкампрэсійнай камеры перад трэніроўкай
Аднамесная дэкампрэсійная камера
**Баракамера** — посуд (камера) ці памяшканне, выкананае звычайна з металу. Мае магчымасць герметызацыі і стварэння ўнутры камеры ціску большага (гіпербарычныя баракамеры) ці меншага (гіпабарычныя баракамеры), чым атмасферны.

Віды баракамер
--------------

Часта тэрміны *дэкампрэсійная камера*, *рэкампрэсійная камера*, *баракамера* выкарыстоўваюцца адначасова. У назвах адлюстроўваюцца розныя вобласці прымянення, а не прынцыповыя тэхнічныя адрозненні.

### Гіпабарычныя камеры

Гіпабарычныя камеры выкарыстоўваюцца ў медыцыне для лячэння шэрагу захворванняў і для мадэлявання сітуацый знаходжання чалавека на вялікай вышыні (летчыкі, альпіністы, парашутысты, касманаўты і г. д.).

### Гіпербарычныя камеры

Гіпербарычныя камеры выкарыстоўваюцца ў медыцыне для аксігенабаратэрапіі пры розных захворваннях, лячэння дэкампрэсійнай хваробы ў вадалазаў, мадэлявання сітуацый знаходжання чалавека пры большым, чым атмасферны, ціску, трэніроўкі аквалангістаў і вадалазаў. Ціск у іх могуць падымаць да 6 бар у мэтах тэрапіі. Апошнія дасягненні медыцыны дазволілі стварыць партатыўныя баракамеры на аднаго пацыента, у якіх ціск падымаюць на 0,3-0,5 бар вышэй атмасфернага.

### Дэкампрэсійныя камеры

**Дэкампрэсійная камера** — від баракамеры, які выкарыстоўваецца пры вадалазных працах, які дазваляе праходзіць апошнія (самыя працяглыя) дэкампрэсійныя прыпынкі на паверхні, а не пад вадой. Гэта дазваляе вадалазам паменшыць рызыкі для здароўя, звязаныя з пераахаладжэннем або небяспечнымі ўмовамі.

Цікавыя факты
-------------

У лістападзе 1992 года была дасягнута рэкордная глыбіня 701 м Тэа Маўрастомасам у Марсэлі, Францыя, пры мадэляванні падводнага апускання ў баракамеры з выкарыстаннем газавых сумесяў — вадарод, кісларод і гелій.

Гл. таксама
-----------

* Сурдакамера

Зноскі
------

1. ↑  *www.oxyhealthrussia.ru*. Портативные барокамеры | Кислородная барокамера **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 26 чэрвеня 2012. Праверана 13 студзеня 2022.
2. ↑ . Знаменитые ныряльщики | Подводное плавание **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 красавіка 2015. Праверана 5 ліпеня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh90004799 · Microsoft: 2777638459 |
**Надзея Маркаўна Шнаркевіч** (30 верасня (12 кастрычніка) 1897, Брэст — 21 траўня 1974) — беларуская грамадская і культурная дзяячка, педагог, краязнаўца. Жонка Язэпа Шнаркевіча.

Біяграфія
---------

У 1914 годзе скончыла Пружанскую жаночую гімназію, у 1919 годзе педагагічныя курсы. 3 1914 года настаўніца ў Пружанскім павеце, з 1915 года праз Першую сусветную вайну ў бежанстве ў расійскай Сызрані.

У 1919 годзе вярнулася на радзіму. З 1925 года ў Вільні, загадчыца дзіцячага прытулку-інтэрната пры Віленскай беларускай гімназіі, супрацоўніца сакратарыята Таварыства беларускай школы. У пачатку 1930-х гадоў актывістка Беларускай жаночай арганізацыі імя Цёткі, супрацоўніца часопіса «Жаноцкая справа».

Апошнія 25 гадоў жыцця была спаралізавана, але займалася беларускай грамадскай і культурна-асветнай працай: апрацавала ўспаміны мужа па гісторыі Нясвіжскай і Клецкай беларускіх гімназій (апублікаваныя ў 1994 г.), падрыхтавала фотаальбомы па гісторыі школьніцтва і беларускіх гімназій у Заходняй Беларусі, пра творчасць Міхася Забэйды-Суміцкага. Рабіла для Гудзевіцкага краязнаўчага музея этнаграфічныя экспанаты і рэчы сялянскага побыту, збірала музычны фальклор.

Публікацыі
----------

* Успаміны з працы ў Таварыстве Беларускае Школы ў Вільні (1924—1930 гады) // Рунь, 1997, № 4; 1997, № 6.

Зноскі
------

1. ↑  ЭГБ, 2003, с. 225

Літаратура
----------

* *Багдановіч Я.* На жыццёвым шляху: Успаміны. — Мн. 1992.
* *Ляхоўскі У.* Шнаркевіч Надзея Маркаўна // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.
* *Зоська Верас*. Біяграфіі Надзеі і Язэпа Шнаркевічаў. — (самадрук), 1977. Серыя біяграфічных нарысаў, часткова гл. на Камунікаце.

Спасылкі
--------

* Шнаркевіч Надзея Маркаўна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 139558 |
**Гімн Казахскай ССР** — быў дзяржаўным гімнам Казахстану, калі ён уваходзіў у СССР і выкарыстоўваўся з 1945 да 1992 год. Музыка гімна захоўвалася ў гімне Казахстану да 2006 года.

**Музыка** — Мукана Тулебаева, Яўгенія Брусілоўскага, Латыфа Хамэдзі.

**Словы** — Абдыльда Тажыбаева, Х. Мухамэджанава, Габіт Мусрэпава.

Тэкст
-----

**Қазақ ССР-інің мемлекетік гимі**
Біз қазақ ежелден еркіндік аңсаған,
Бостандық өмір мен ар үшін қиған жан.
Торлаған тұманнан жол таппай тұрғанда,
Жарқырап Лениндей күн жығып, атты таң.
Жасасын Советтер Одағы,
Жеткізген еркіндік, теңдікке,
Бастайтын елдерді бірлікке,
Жеңіске, шаттыққа, ерлікке!
Дақ салмай Лениннің жеңімпаз салтына,
Ұрпағы қосты даңқ Оттаның даңқына,
Одақтас, ұрандас елдердің қамқоры,
Көп алғыс айтамыз ұлы орыс халқына.
Жасасын Советтер Одағы,
Жеткізген еркіндік, теңдікке,
Бастайтын елдерді достыққа,
Жеңіске, шаттыққа, ерлікке!
Іргелі мемлекет, ерікті болдық ел,
Достықпен, бірлікпен жайнайды туған жер.
Еңбекте, майданда, жеткізген жеңіске
Данышпан партия – сүйікті кемеңгер.
Жасасын Советтер Одағы,
Жеткізген еркіндік, теңдікке,
Бастайтын елдерді бақытқа,
Жеңіске, шаттыққа, ерлікке!

Гл. таксама
-----------

* Герб Казахскай ССР
* Сцяг Казахскай ССР
* Сцяг Казахстана
* Герб Казахстана
* Гімн Казахстана
* Гісторыя Казахстана

Спасылкі
--------

* Гімны саюзных рэспублік Архівавана 27 красавіка 2006.

### Слухаць гімн

* MIDI Архівавана 13 ліпеня 2006.
* mp3

| Гімны рэспублік Савецкага Саюза |
| --- |
| Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік | 
Азербайджанская ССР • Армянская ССР • Беларуская ССР • Грузінская ССР • Казахская ССР • Кіргізская ССР • Латвійская ССР • Літоўская ССР • Малдаўская ССР • РСФСР (1918-1944 • 1944-1990 • 1990-1991) • Таджыкская ССР • Туркменская ССР • Узбекская ССР • Украінская ССР • Эстонская ССР  Карэла-Фінская ССР (1940—1956)
 |
**Шабіха** (араб. الشبيحة‎‎, ад кораня شبح «прывід») — ваенізаваныя праўрадавыя фарміраванні ў Сірыі. Атрымалі шырокую вядомасць падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі. Як паказала праведзенае ў 2012 годзе расследаванне ААН, атрады «Шабіха» падчас вайны здзяйснялі злачынствы супраць чалавечнасці, звяртаючыся да катаванняў і пакаранняў смерцю.

Гісторыя
--------

Атрады Шабіха былі арганізаваны ў 1980-я гады Намірам і Рыфатам Асад, блізкімі сваякамі прэзідэнта Хафеза Асада.

На міжнародным узроўні, Шабіха (як атрады прыхільнікаў урада Сірыі і прэзідэнта Башара Асада) атрымала шырокую вядомасць пасля пачатку грамадзянскай вайны ў Сірыі.

Як паведаміў у інтэрв’ю начальнік службы палітычнай падрыхтоўкі ўзброеных сіл Сірыі, генерал-лейтэнант Усама Хадур, у пачатковы перыяд баявых дзеянняў, па меншай меры да канцы лістапада 2011 года, да прапановы аб стварэнні атрадаў апалчэння сірыйскія вайскоўцы ставіліся з асцярогай, баючыся дадатковай эскалацыі гвалту, аднак ўжо ў студзені 2012 года такія фарміраванні былі створаны аўтаматычна (хоць і не на ўсёй тэрыторыі Сірыі).

У цэлым, паняцце «шабіха» азначае самыя розныя праасадаўскія ўзброеныя фарміраванні, якія складаюцца пераважна з алавітаў.

У чэрвені 2012 года прадстаўнік апазіцыі Мусаб Азауі так апісаў баевікоў «Шабіха»:

> 
> «У іх велізарныя мускулы, вялікія жываты і доўгія бароды. Гэта монстры, напампоўваць сябе стэроідамі. Але гаварыць з імі прыходзіцца як з дзецьмі, настолькі яны абмежаваны. Спалучэнне сілы, нізкага інтэлекту і адданасці рэжыму і робіць іх небяспечнымі»

У жніўні 2012 года міністр абароны ЗША выступіў з заявай, што ў падрыхтоўцы асабовага складу «Шабіха» ўдзельнічаюць інструктары з Ірана.

Згодна з дакладам ААН, апублікаваным 15 жніўня 2012 года, баевікі «Шабіха», нароўні з урадавымі войскамі, здзяйснялі шматлікія ваенныя злачынствы, у тым ліку масавыя забойствы. У якасці прыкладу прыводзіцца бойня ў Хуле.

Зноскі
------

1. 1 2  Обнародован новый доклад о ситуации с правами человека в Сирии
2. ↑  Hugh Macleod, Annasofie Flamand. Inside Syria’s shabiha death squads // «The Star» от 15 июня 2012
3. ↑  Сергей Балмасов. Асад разгромит врагов по алжирской системе (19 января 2012)
4. ↑  Khaled Yacoub Oweis. Analysis: Assad retrenches into Alawite power base Архівавана 29 снежня 2011. // REUTERS от 4 мая 2011
5. ↑  «*„Шабиха" — преимущественно алавитское ополчение, поддерживающее Асада.*»  
Лавдей Моррис. Львицы Асада: в борьбе за Сирию на последние рубежи вышли женщины // «Иносми» от 23 января 2013
6. ↑  «Призраки на стероидах»: СМИ рассказали о тайных убийцах Асада // NEWSRU.CO.IL 11 июня 2012
7. ↑  США обвинили Иран в подготовке сирийских ополченцев // LENTA.RU от 15 августа 2012

Спасылкі
--------

* Syrian Rebels 'Kill Pro-Regime Militia' // «Sky News», 1 August 2012