recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Астравы Таварыства** (фр.: Îles de la Société, таіц.: *Tōtaiete mā*) — архіпелаг у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Французскай Палінезіі. Агульная плошча — 1590 км².

Гісторыя
--------

Астравы Таварыства былі населены палінезійцамі ў 1 тысячагоддзі н. э. У XVIII ст. яны пачалі даследавацца еўрапейскімі мараплаўцамі. Джэймс Кук, які наведаў у 1769 г. востраў Таіці з мэтай назірання за Венерай, а таксама адкрыў шэраг суседніх астравоў, надаў ім імя Таварыства ў гонар Каралеўскага Таварыства развіцця натуральных ведаў.

У кан. XVIII ст. на Таіці ўзнікла манархічная дзяржава. У 1842 г. быў абвешчаны французскі пратэктарат. У 1885 г. астравы ўвайшлі ў склад Французскай Палінезіі.

Геаграфія
---------

Астравы падзяляюцца на Наветраныя і Падветраныя. Большасць мае вулканічнае паходжанне, даволі ўзгорыстая. Найвышэйшы пункт — гара Арахена на Таіці (2241 м). Узбярэжжа многіх астравоў атачаюць каралавыя рыфы.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература жніўня каля 24,4 °C, сакавіка 31,7 °C. У сярэднім бывае 4 — 10 дажджлівых дзён у месяц.

Спіс астравоў
-------------

Наветраныя астравы:

* Востраў Таіці
* Востраў Мурэа
* Востраў Маіаа
* Востраў Мехеціа
* Атол Тэціароа

Падветраныя астравы:

* Востраў Хуахінэ
* Востраў Раіатэа
* Востраў Тахаа
* Востраў Бора-Бора
* Атол Тупаі
* Атол Маўпіці
* Атол Маўпіхаа
* Атол Моту-Оне
* Атол Мануаэ

Спасылкі
--------

* Society Islands даведнік на сайце *Wikivoyage*
* History of French Polynesia
* French Polynesia Climate
* The age and origin of the Pacific islands: a geological overview

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4093442-1 · LCCN: sh85124182 · NKC: ge1164834 · VIAF: 248099941 |
**Кака́нд** (узб.: Qo‘qon) — горад у Ферганскай вобласці на ўсходзе Узбекістана. Месціцца ў Ферганскай даліне. Насельніцтва (2012 г.) — 220 000 чал.

Гісторыя
--------

Горад Каканд вядомы з X ст. н. э. як адзін з важных цэнтраў міжнароднага гандлю на Шаўковым шляху. Назва, відавочна, азначае «горад дзіка». У XIII ст. быў разбураны манголамі і доўгі час існаваў як ваенная крэпасць.

У 1709 г. пераўтвораны ў сталіцу Какандскага ханства. У 1732 г. пачалася пабудова ханскага палаца і горада вакол яго. У першай палове XIX ст. у ім налічвалася каля 300 мячэцяў. У 1876 г. захоплены Расіяй. У 1924 г. увайшоў у склад Узбекістана.

Славутыя мясціны
----------------

Каканд складаецца з новай і старой частак. У старой частцы захаваўся ханскі палац і рэшткі крэпасці XVIII ст. Недалёка ад горада пачынаюцца адгор’і Цянь-Шань з хваёвымі лясамі.

Інфраструктура
--------------

Каканд — цэнтр хімічнай, харчовай, тэкстыльнай і швейнай прамысловасці, важны транзітны пункт Ферганскай даліны на мяжы з Таджыкістанам і Кыргызстанам. Дзейнічаюць чыгуначная станцыя і аўтавакзал. Мясцовыя ўлады імкнуцца развіваць турызм.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7. — 608 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0130-3.

Спасылкі
--------

* Kokand: History, monuments and pictures of Kokand
* Kokand, Uzbekistan

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4537087-4 · LCCN: n88238433 · NKC: ge584718 · VIAF: 127953809 |
**Жуніёр Атэменг** (фр.: Junior Atemengue, нар. 1 ліпеня 1995, Яўндэ, Камерун) — камерунскі футбаліст, нападнік ганскага клуба «Бечэм Юнайтэд».

Клубная кар’ера
---------------

Выступаў у Камеруне за клубы «Спорт Эцюд», «Рэнесанс», «Тонер», «Юніён». У 2015 годзе далучыўся да тайландскага клуба «Бурырам Юнайтэд», аднак так і не згуляў за яго, выступаючы на правах арэнды за «Сурын Сіці». У 2016 годзе вярнуўся ў Камерун у клуб «АПЭЖЭС Акадэмі», разам з якім выйграў Кубак Камеруна. У 2017 годзе гуляў у элітным дывізіёне Марока за клуб «Шабаб Атлас», а сезон 2017/18 правёў у другім мараканскім дывізіёне, дзе дапамог клубу «Мулудыя» атрымаць перамогу.

У жніўні 2018 года перайшоў у беларускі клуб «Нёман» з Гродна. Спачатку не гуляў з-за траўмы, але неўзабаве стаў прыцягвацца да дубля, а пазней і да асноўнай каманды. У снежні 2018 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на два гады. У сезоне 2019 годзе з’яўляўся на полі нерэгулярна, часам выступаў за дубль, у асноўнай камандзе не адзначаўся галамі або перадачамі. У снежні 2019 года пакінуў гродзенскі клуб.

Са студзеня 2020 года знаходзіўся на праглядзе ў «Энергетыку-БДУ» і ў сакавіку падпісаў кантракт з клубам. Спачатку гуляў у стартавым складзе, пасля стаў часцей выхадзіць на замену. У верасні 2020 года пакінуў сталічную каманду.

У сакавіку 2022 года далучыўся да ганскага клуба «Бечэм Юнайтэд».

Дасягненні
----------

* Камерун Уладальнік Кубка Камеруна: 2016
* Марока Пераможца Боталы 2: 2017/18

Зноскі
------

1. ↑  Junior Atemengue // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  "Неман" подписал камерунского нападающего
3. ↑  "Неман" продлил соглашение с камерунцем Атеменгом
4. ↑  "Неман" расстался с двумя нападающими
5. ↑  Жуниор Атеменг подписал контракт с "Энергетиком-БГУ"
6. ↑  "Энергетик-БГУ" расстался с Атеменгом

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце «Нёмана» (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аўрора.

**Аўрора** — літаратурна-мастацкі і грамадска-палітычны часопіс у Санкт-Пецярбургу.

Гісторыя
--------

Часопіс выходзіў штомесяц з ліпеня 1969 года ў Ленінградзе. Першапачаткова орган ЦК УЛКСМ, СП РСФСР і Ленінградскай пісьменніцкай арганізацыі. З 1980 года словы аб прыналежнасці да Ленінградскай пісьменніцкай арганізацыі зніклі з тытульнага ліста.

Шэраг публікацый «Аўроры» ў 1970—1980-х гадах выклікаў грамадскі рэзананс і цэнзурны пераслед. У 1977 годзе быў зняты з пасады і неўзабаве памёр галоўны рэдактар ​​Уладзімір Тарапыгін за публікацыю вершаў Ніны Каралёвай, у якіх мімаходам згадваўся растрэл царскай сям’і: «І ў год, калі полымя кідалася на сцягу тонкім, у тым горадзе не ўсміхалася царыца з дзіцем…» У 1982 годзе страціў сваю пасаду галоўны рэдактар ​​Глеб Гарышын з-за таго, што ў часопісе на 75-й старонцы было надрукавана апавяданне Віктара Галяўкіна «Юбілейная прамова» (1981, № 12), у якой угледзелі намёк на 75-годдзе Брэжнева.

З 1982 года зведаў істотныя змены першапачатковы творчы склад рэдакцыі. Супрацоўнікі, якія стаялі ля вытокаў, казалі пра «нешчаслівы» трынаццаты год жыцця часопіса. Тым не менш, максімальны тыраж «Аўроры» пры апошнім «савецкім» галоўным рэдактары Эдуардзе Шэвелеве дасягаў 1 млн 90 тыс. экзэмпляраў. У другой палове 1980-х гадоў папулярнасцю карысталіся матэрыялы, прысвечаныя рок-культуры, пад эгідай часопіса праводзіліся конкурсы магнітаальбомаў, арганізоўваліся рок-фестывалі. У 1988 годзе ў часопісе была апублікавана скандальная па тых часах аповесць Уладзіміра Куніна «Інтэрдзевачка».

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Какаду Гофіна** (*Cacatua goffiniana*, сін. *Cacatua goffini*, *Kakatoe goffini*) — птушка сямейства какаду.

Знешні выгляд
-------------

Адзін з найбольш дробных прадстаўнікоў сямейства. Яго памер не перавышае 30 см; вага — 300—400 г. Афарбоўка апярэння белая, аброць светла-ружовая, унутраны бок махавых і рулявых пёраў бледна-жоўтага колеру. Чуб круглы, з маленькіх пёраў чырвонага колеру. Бяспер'евая зона вакол вачэй блакітнага або светла-шэрага колеру. Праз лоб паміж вачыма праходзіць светла-аранжавая паласа. Дзюба светлая, касцянога колеру. У самак радужка чырвона-карычневая, у самцоў — чорная.

Арэал
-----

Жыве на астравах Танімбар (Інданезія).

Лад жыцця
---------

Засяляюць высакаствольныя субтрапічныя і трапічныя лясы.

Размнажэнне
-----------

Гняздуюцца ў дуплах дрэў. У кладцы 2-3 яйкі. Яйкі выседжваюць абодва бацькі: самка ноччу, самец днём.

Літаратура
----------

* Dieter Hoppe: Kakadus — Lebensweise, Haltung und Zucht, Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart 1986, ISBN 3-8001-7155-4
Карціна па матывах «Оперы жабрака  (англ.) (бел.», акт 3, сцэна 2, Уільям Хогарт, каля 1728
Баладная опера (англ.: ballad opera) — разнавіднасць камічнай оперы, якая зарадзілася ў Вялікабрытаніі, а ў XVIII стагоддзі распаўсюдзілася ў Італіі, Францыі, Германіі і Іспаніі.

Гісторыя
--------

У 1728 годзе ў Лондане была пастаўлена «Оперы жабрака  (англ.) (бел.» кампазітара Іагана Крыстафа Пепуша  (руск.) (бел. і паэта Джона Гея  (руск.) (бел. якая стала першай класічнай баладнай операй. Гэтая опера складаецца з некалькі аранжыраваных Пепушам народных песень, пародый на нумары з папулярных у той час у Англіі опер Г. Ф. Гендэля, а таксама з уверцюры і некалькіх музычных нумароў, складзеных самім Пепушам. «Опера жабрака» і жанр камічнай оперы ўвогуле аказалі істотны ўплыў на фармаванне нямецкага зінгшпіля, а таксама спарадзіла мноства перайманняў. Адным з іх стала сатырычная п’еса Бертольта Брэхта «Трохграшовая опера  (руск.) (бел.», напісаная ў 1928 годзе і ў тым жа годзе пастаўленая на сцэне з музыкай Курта Вейля; у 1948 годзе яшчэ адна версія гэтага твора была створана Бенджамінам Брытэнам  (руск.) (бел..

Літаратура
----------

* *Левик Б. В.* Балладная опера // Музыкальная энциклопедия в 6 томах, БСЭ, М. 1973—1982, Т. 1, с. 310.
* Балладная опера // Литературная энциклопедия терминов и понятий / Под ред. А. Н. Николюкина. — Институт научной информации по общественным наукам РАН: Интелвак, 2001. — 1596 с. — ISBN 5-93264-026-X.
* *Lawrence W. J.*, Early Irish Ballad opera and Comic opera, «MQ», v. VIII, 1922, No 3.
* *Gagey E. M.*, The Ballad opera, N. Y. 1937.
* *Handley-Taylor G. and Granville Barker Fr.*, J. Gay and the Ballad opera, в книге: M. Henrichsen’s 9th Music book, 1956;
* *Seedо В. О.*, Ballad opera and the Singspiel, Miscelanea en homenaje a monsecor H. Angles, Barcelona, 1958-61.
**Краязнаўчы музей Бабініцкай СШ**. Заснаваны ў 1964 у гонар 20-годдзя вызвалення БССР ад нямецкіх войскаў. Да снежня 2012 г. займаў асобны будынак. Меў наступныя раздзелы: «Жыццё і быт беларускай вёскі», «Жыццё і рэвалюцыйная дзейнасць У. І. Леніна»; «Вызваленне нашага краю ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «Партызанскі рух у нашым краі», "Гісторыя школы і вучэбнай гаспадаркі «Падбярэззе». У музеі захоўваліся летапіс школы, падарункі гасцей музея.

Арганізатарам музея быў дырэктар школы Уладзімір Дзянісавіч Крукоўскі, удзельнік Другой сусветнай вайны, заслужаны настаўнік БССР.

Дзякуючы працы музея было выяўлена многа імён воінаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. У Бабінічы з Масквы і Украіны, з Казахстана і Марыйскай Рэспублікі, з Каракалпакіі і Бранска прыязджалі маці і ўдовы, бацькі і сёстры загінуўшых воінаў.

Сюды прыязджалі ветэраны 158-й стралковай дывізіі  (руск.) (бел. якая вызваляла Бабінічы, генерал-лейтэнант І. С. Бязуглы  (руск.) (бел.. Ён уручыў школе вымпел і Ганаровую грамату Савецкага камітэта ветэранаў вайны, якую падпісалі праслаўлены военачальнік генерал арміі П. І. Батаў і Герой Савецкага Саюза А. П. Марэсьеў.

Школьнікі адшукалі цікавыя матэрыялы аб гераізме бранскай дзяўчыны разведчыцы Лелі Лукашовай. Яна загінула напярэдадні вызвалення Бабініч і была пахавана ў вёсцы Казанава. У музеі захоўваліся яе фота, франтавыя пісьмы. 24 лютага 1944 Леля пісала сваёй сястры: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Клянусь тебе, что за благо Родины я н пожалею отдать кровь, а если потребуется — и жизнь | "|

Музей у свой час вёў вялікую перапіску са сваякамі загінуўшых, з архівамі Міністэрства абароны СССР, з генерал-палкоўнікам І. І. Люднікавым, генералам арміі А. П. Белабародавым, генерал-лейтэнантам І. С. Бязуглым  (руск.) (бел..

У снежні 2012 музей зачынены на нявызначаны тэрмін.

Літаратура
----------

Музеі Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 719—720. — ISBN 985-02-0647-0.
**Кардынал-протапрэсвітар** (італ.: protopresbitero, ці радзей італ.: protoprete, primoprete) — у Калегіі кардыналаў — глава сану кардыналаў-святароў (часам іх называюць кардыналы-прэсвітары), першы кардынал-святар у парадку чарговасці. Як і ў выпадку з кардыналам-протадыяканам, з’яўляецца старэйшым па часе ўзвядзення ў сан кардыналам-святаром, але ў мінулым існавала некалькі выключэнняў з гэтага правіла. З XVII стагоддзя да канца XIX стагоддзя кардыналам-протапрэсвітарам звычайна з’яўляўся кардынал з тытулярнай царквой Сан-Ларэнца-ін-Лучына.

Кардынал-протапрэсвітар, мае пэўныя цырыманіяльныя функцыі, асабліва на канклаве, але, з улікам таго, што ўзрост кардынала-протапрэсвітара, як правіла, перавышае 80 гадоў, і ён не можа ўдзельнічаць у канклаве, гэтыя цырыманіяльныя абавязкі адышлі ў мінулае. З канца XVI стагоддзя да канца XIX стагоддзя, кардынал-протапрэсвітар, звычайна выбіраў для сябе тытулярную царкву Сан-Ларэнца-ін-Лучына.

Кардынал-протапрэсвітар мае гонар прамаўляць афіцыйную малітву для новага Папы на папскай інтранізацыі, пасля таго як кардынал-протадыякан надзявае на новага Папу палій і, перад тым як дэкан Калегіі кардыналаў надзявае на Папу пярсцёнак рыбака: так адбылося на інтранізацыі Папы Рымскага Бенедыкта XVI. Гэтага не адбылося на інтранізацыі Папы Францыска з прычыны адсутнасці кардынала-протапрэсвітара. 

На гэты момант (з 14 снежня 2016 года) пасаду кардынала-протапрэсвітара Калегіі кардыналаў займае тайландскі кардынал Міхаіл Мічаі Кітбунчу, які ўзышоў на гэту пасаду пасля смерці бразільскага кардынала Паўлу Эварысту Арнса. Кардынал Кітбунчу быў узведзены ў сан Папам Янам Паўлам II, на кансісторыі ад 2 лютага 1983 года.

Гл. таксама
-----------

* Кардынал-пратабіскуп;
* Кардынал-протадыякан.

Зноскі
------

1. ↑  Напрыклад, кардынал Жазеф Феш, быў узведзены ў кардыналы ў 1803 годзе, стаў *кардыналам-протапрэсвітарам* у 1822 годзе Архівавана 9 лютага 2010. хоць у той час пяцёра кардыналаў-святароў, узведзеных у сан у 1801 годзе, былі яшчэ жывымі Архівавана 18 кастрычніка 2009..
2. ↑  The Cardinals of the Holy Roman Church: Title of S. Lorenzo in Lucina **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 10 ліпеня 2009. Праверана 4 кастрычніка 2009.
3. ↑  Кардыналы Святой Рымскай Царквы: Тытулярная царква Сан-Ларэнца-ін-Лучына Архівавана 10 ліпеня 2009.. Апошнім *кардыналам-протапрэсвітарам*, які выбраў гэту тытулярную царкву, быў Мечыслаў Халька Ледухоўскі ў 1896 годзе.
4. ↑  Ceremony of Papal Inauguration of Pope Benedict XVI [24.04.2005] на YouTube Retrieved 12 April 2013.
5. ↑  Inaugural Mass of the Pontificate (Vatican video of Pope Francis' papal inauguration) на YouTube
6. ↑  Omelia di papa Francesco - Famiglia Cristiana **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2015. Праверана 17 студзеня 2015.
7. ↑  Papa Francesco indossa pallio e anello del pescatore, inizia Messa Архівавана 5 мая 2014.
**Аўраам Лемпель** (іўр.: אברהם למפל; 10 лютага 1936, Львоў — 4 лютага 2023) — ізраільскі спецыяліст у галіне інфарматыкі, прафесар.

Нарадзіўся ў 1936 годзе ў Львове. У 1959 годзе перабраўся з Польшчы ў Ізраіль. У 1977 годзе разам са сваім калегам, прафесарам Якавам Зівам, апублікаваў LZ7, першую версію алгарытму Лемпеля-Зіва, а ў 1979 годзе — другую версію, 79LZ.

Абедзве версіі паслужылі асновай для тэхналогій сціскання, такіх як TIFF, PNG, ZIP і GIF, а таксама сыгралі цэнтральную ролю ў фарматах PDF (для дакументаў) і MP3 (для музыкі).

Алгарытм, распрацаваны Лемпелем і Зівам, дазваляе сціскаць даныя без страт і не патрабуе папярэдняга ведання статыстычных уласцівасцей даных. Многія тэхналогіі сціскання, якія выкарыстоўваюцца ў інтэрнэце ў прыладах памяці, камп’ютарах і сродках сувязі, былі распрацаваныя на аснове гэтага алгарытму.

Памёр у 2023 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Вікіпедыя на іўрыце — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q199913'></a>
2. ↑  Матэматычная генеалогія — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Матэматычная генеалогія · zbMATH Open |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 308259805 |
**Балантэ**, *балант*, *буланда*, *браса*, *фча*, *джа* — народ у Гвінеі-Бісау, Каба-Вердэ і Сенегале. Адносяцца да пераходных груп Заходняга Судана. Гавораць на мове балантэ, альбо баланта, заходнеатлантычнай падгрупы нігера-кангалезскай групы конга-кардафанскай сям’і. Важныя дыялекты: фора, альбо ўласна баланта, кентохэ, манэ, нага. Распаўсюджана таксама партугальская мова і яе крэольскі варыянт («гвінейскі крэолі»). Прытрымліваюцца традыцыйных вераванняў.

Асноўныя заняткі — падсечна-агнявое земляробства. Прылады працы — рыдлёўка, нажны плуг, матыка. Вырошчваюць рыс, кукурузу, маніёк, батат, ямс. З алейнага дрэва вырабляюць алей. Гадуюць скот, свінняў. Жыхары астравоў, узбярэжжа займаюцца рыбалоўствам. Аснова сацыяльнай арганізацыі — сельская абшчына, якая аб’ядноўвае групу малых і вялікіх сем’яў. Шлюб патрылакальны. Распаўюсджана палігінія.

Жывуць пераважна ў кампактных вёсках. Пераважае прамавугольнае жытло са сценамі з трыснягу, абмазанага глінай, з высокім дахам. Развіта прыкладное мастацтва, ткацтва, вышыванкі з перавагай чырвонага, блакітнага і жоўтага колераў. Традыцыйная ежа — пахлёбкі і кашы з рысу з пальмавым алеем. Традыцыйныя культы — духаў прыроды і продкаў.

Літаратура
----------

* Народы мира, «Советская энциклопедия», М. 1988 // С.83

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 155440684 · LCCN: sh89004720 · SUDOC: 117038016 |
**Грузінская каліграфія** (груз. ქართული კალიგრაფია *картулі каліграпіа*) — адзін з відаў выяўленчага мастацтва мастацкага напісання на грузінскай мове ва ўсіх гістарычных формах грузінскага пiсьма. Грузія мае шматвяковую традыцыю каліграфіі.

Гісторыя
--------

Грузія мае шматвяковую гісторыю каліграфічных школ. Вялікую ролю ў гэтым іграла Грузінская праваслаўная царква, дзе манахі стваралі манускрыпты і кнігі з апісаннем гістарычных падзей. Адным з буйнешых цэнтраў каліграфіі было княства Тао-Кладжэці.

Таксама каліграфічныя працы ствараліся грузінскімі майстрамі за межамі Грузіі:

* Бачкаўскі манастыр у Балгарыі;
* Манастыр Іверон на гары Афон у Грэцыі;
* Манастыр Святога Крыжа ў Іерусаліме;
* Святая Лаўра Савы Асвячонага ў Іўдзейскай пустыні;
* Манастыр Святой Кацярыны на гары Сінай.

Кожна год 14 красавіка ў Грузіі святкуецца «Дзень грузінскай мовы». У гэты дзень абвяшчаюць вынікі нацыянальных конкурсаў каліграфіі ў Грузінскім нацыянальным цэнтры рукапісаў.

Вядомыя каліграфы Грузіі
------------------------

* Іакаў Цуртвелі (5-е ст.)
* Пётр Івер (5-е ст.)
* Мартвіры Сабацміндэлі (6-е ст.)
* Васіль Сабацміндэлі (8-е ст.)
* Мікаэлі (9-е ст.)
* Макарый Лецеці (9-е ст.)

10-е стагоддзе:

* Георгі Мэрчуле
* Стэфан Тбеці
* Міхаіл Мадрэкілі
* Еўфімій Афонскі
* Іаан Іверскі
* Баграт II
* Гаўрыіл Патараі
* Іаан-Зосім
* Іаан Бераі

11-е стагоддзе:

* Георгій Афонскі
* Міхаіл Мцералі
* Арсен Ніноцміндэлі
* Іаан Месветэ

12-е стагоддзе:

* Арсен Ікальта
* Георгі Додзісі
* Нікраі

16 і 17-е стагоддзі:

* Нікалоз Чолакашвілі
* Сулхан-Саба Арбеліані
* Мамука Тавакалашвілі
* Анфім Іверскі

18 стагоддзе:

* Давід Алексідзэ-Месхішвілі
* Георгій Авалішвілі
* Эраст Туркенстанішвілі

19 стагоддзе і да нашага часу:

* Аляксандр Сулханшвілі
* Ніна Сублаці (н.1995)

Галерэя
-------

«წყალობითა მღუთისათა ჩვენ იესიან დავითიან სოლომანიან ბაგრატოვანმან ძემან ცხებულის მეფის თეიმურაზისამან მეორე ირაკლი მეფემან საქართველოისამან ქართლისა კახეთისა..»   
 «Міласцю Божай мы, нашчадак Іясея, Давыда, Саламона, Багратыёны сын Тэймураза II і Іраклія II, цара Грузіі, Картліі і Кахеціі……»
* «Віцязь у тыгровай скуры» Шаты Руставелі. XVII ст.«Віцязь у тыгровай скуры» Шаты Руставелі. XVII ст.
* Каліграфія 1798 годаКаліграфія 1798 года
* 
* Каліграфія 1712 годаКаліграфія 1712 года
* Перапісаны на грузінскай "Закон грэчаскі"Перапісаны на грузінскай "Закон грэчаскі"
* Запісаныя пісьмом нушкуры старонкі Евангелля з Манастыра Святога Крыжа ў ІерусалімеЗапісаныя пісьмом нушкуры старонкі Евангелля з Манастыра Святога Крыжа ў Іерусаліме
* Ліст з грузінскага Евангелля, 936-940 н. э.Ліст з грузінскага Евангелля, 936-940 н. э.
* Старонка з манускрыпту грузінскага епіскапа Іосіфа Саакадзэ-ТбілэліСтаронка з манускрыпту грузінскага епіскапа Іосіфа Саакадзэ-Тбілэлі
*

Зноскі
------

1. ↑  ქართველ მხატვარ-კალიგრაფთა კავშირი

Спасылкі
--------

* Georgian Calligraphy: About
**Балажэ́віцка-Васіле́віцкі шпулечна-такарны завод** — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала ў 1904—1913 гадах ў в. Балажэвічы Мазырскага павета (цяпер вёска ў Мазырскім раёне). У 1913 годзе меў паравы рухавік, 120 рабочых. Вырабляў чаўнакі, бабіны, шпулькі і інш. абсталяванне для прадзільных і ткацкіх фабрык. Прадукцыя завода на міжнароднай выстаўцы 1905 года ў Бруселі адзначана Вялікім залатым медалём, у 1912 годзе ў Бесарабіі — Малым залатым медалём.

Літаратура
----------

* Балажэвіцка-Васілевіцкі шпулечна-такарны завод // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
**6-я Вішнёвая вуліца** (трансліт.: *6-ja Višniovaja vulica*, руск.: 6-я Вишневая улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Энергетык" каля былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 140 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
**«Новае Пакаленне»** (НП) — моладзевая кааліцыя, заснаваная 5 снежня 2009 года дзевяццю дэмакратычнымі моладзевымі арганізацыямі Беларусі.

Гісторыя
--------

Моладзевая кааліцыя "Новае Пакаленне" была ўтвораная 5 снежня 2009 года па ініцыятыве Маладога Фронту. У кааліцыю ўвайшло дзевяць моладзевых арганізацый рознай ідэалагічнай арыентаванасці."Новае Пакаленне" з'яўляецца адной з чатырох палітычных кааліцыяў і адзінай кааліцыяй моладзевых дэмакратычных аб'яднанняў Беларусі.

Праграма
--------

Праграма кааліцыі "Новае Пакаленне" заснавана на хрысціянскіх і нацыянальных каштоўнасцях, прынцыпах сацыяльнай справядліваьці ды ідэалах свабоды.

Праграмнымі накірункамі дзейнасці кааліцыя "Новае Пакаленне" вызначыла 

* адстойванне незалежнасці Беларусі;
* абарона і развіццё беларускае культуры;
* вызваленне палітвязняў і спыненне палітычных рэпрэсіяў;
* асуджэнне злачыннай ідэалогіі камунізму і палітыкі савецкага этнацыду Беларусі;
* спрыяння Еўраінтэграцыі Беларусі;
* змены аўтарытарнага рэжыму і ўсталяванне ў Беларусі дэмакратычнага ладу кіравання.

Дзейнасць
---------

Адной з галоўных задачаў сваёй дзейнасці кааліцыя "Новае Пакаленне" вызначае супольны ўдзел у агітацыйнай і мабілізацыйнай кампаніях, накіраваных на адстойванне грамадзянамі Беларусі свайго голасу падчас мясцовых, парламенцкіх і прэзідэнцкіх "выбараў".

7 студзеня 2010 года кааліцыя "Новае Пакаленне" стварыла перадвыбарчы штаб для ўдзелу ў мясцовых выбарах 2010 году. Кіраўніком перадвыбарчага штабу быў прызначаны дэпутат мясцовых Саветаў, сябра Сойму Маладога Фронту Зміцер Кухлей.

1 сакавіка 20010 года да спісу кандыдатаў "Новага Пакалення" на мясцовыя выбары далучыліся кандыдаты Прадпрымальніцкага блоку. Як заявілі лідары "Новага Пакалення", гэта было здзейснена дзеля таго, каб "супольна весці барацьбу за нацыянальныя каштоўнасці, дэмакратыю і таксама адстойваць інтарэсы прадпрымальніцкага руху".

Па выніках рэгістрацыі кандыдатаў у дэпутаты кааліцыя "Новае Пакаленне" абвясціла, што з 53 прэтэндэнтаў у кандыдаты, якія падалі ў выбарчыя камісіі подпісы і іншыя дакументы для рэгістрацыі, 22 прадстаўніка кааліцыі былі зарэгістраваныя ў якасці кандыдатаў у дэпутаты. Сябрамі ініцыятыўных групаў прэтэндэнтаў у кандыдаты было сабрана больш 10 000 подпісаў у сваю падтрымку. Падчас рэгістрацыі кандыдатаў ад кааліцыі было адмоўлена ў рэгістрацыі пераважна лідарам, якія праводзілі моцныя кампаніі на сваіх акругах. Так, не прайшлі сіта рэгістрацыі старшыня "Правага Альянсу" Юрась Карэтнікаў, лідар "Вольнай моладзі" Мікіта Красноў, намесніца старшыні "Маладога Фронту" Наста Палажанка.

Удзельнікі
----------

* Малады Фронт
* Правы Альянс
* Моладзь БНФ
* Ініцыятыва
* МХСЗ «Маладыя Дэмакраты»
* Маладыя хрысціянскія дэмакраты
* Вольная Моладзь
* Моладзь руху «Разам»
* Моладзь Народнай Грамады

Глядзіце таксама
----------------

Зноскі
------

1. ↑  Зьміцер Дашкевіч: Прывезлі ў лес, адзін з невядомых сказаў «пайду капаць» // Наша Ніва Архівавана 9 снежня 2009.
2. ↑   Архівавана 22 сакавіка 2012.
3. 1 2
4. ↑
5. 1 2
6. ↑
7. ↑
8. ↑   Архівавана 4 сакавіка 2016.
9. ↑

Спасылкі
--------
Тэпінг
**Тэпінг** (англ.: tapping) — тэхніка ігры на гітары. Гук ствараецца пры дапамозе лёгкіх удараў па струнах на грыфе гітары.

Гісторыя
--------

Лічыцца, што тэхніка тэпінга зарадзілася сярод электрагітарыстаў у сярэдзіне XX стагоддзя. 
Яе распаўсюджванне звязваюць са з'яўленнем электрагітары. 
Першапачаткова тэпінг (рэзкае прыцісканьне струны пальцам правае рукі, «хамер») быў проста адным з тэхнічных прыёмаў, падобна флажалету. 

З часам гэты прыём развіўся ў асобны спосаб ігры на электрагітары — двухручны тэпінг (пад словам «двухручны» разумеецца, 
што левая і правая рука здабывае гук самастойна, граючы незалежныя партыі, падобна таму, як гэта робяць піяністы). 
Тэпінг можа быць двух выглядаў — адзінагалосны, які выкарыстоўваецца пры хуткасных пасажах, у асноўным з дысторшнам, 
а таксама больш складаны выгляд — поліфанічны, або незалежны тэпінг, пры якім абедзве рукі граюць свае ўласныя партыі. Некаторыя выданні завуць гэты прыём ігры «фартэпіянная» тэхніка, бо вельмі нагадвае тэхніку ігры на фартэпіяна. Сустракаецца таксама назва тачстайл (TouchStyle).

| ⛭Метал |
| --- |
| 
* Авангардны метал
* Альтэрнатыўны метал
* Блэк-метал
* Вікінг-метал
* Глэм-метал
* Готык-метал
* Груў-метал
* Дарк-метал
* Дроўн-метал
* Дум-метал
* Дэт-метал
* Індастрыял-метал
* Металкор
* Неакласічны метал
* Новая хваля амерыканскага хэві-метала
* Новая хваля брытанскага хэві-метала
* Ню-метал
* Паўэр-метал
* Паган-метал
* Пост-метал
* Прагрэсіўны метал
* Рэп-метал
* Сімфонік-метал
* Сладж-метал
* Спід-метал
* Стоўнер-метал
* Трэш-метал
* Фанк-метал
* Фолк-метал
* Хрысціянскі метал
* Хэві-метал
* Экстрэмальны метал

 |
| Элементы музыкі | 
* Бласт-біт
* Овердрайв
* Дысторшн
* Гроўлінг
* Скрымінг
* Рыф
* Тэпінг

 |
| Субкультура і імідж | 
* Металісты
* Карпспэйнт
* Каза
* Хедбэнгінг
* Слэм
* Скачок у натоўп
* Краўд-серфінг

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777644245 |
**Новае Места** (руск.: Но́вое Ме́сто) — сяло (з 1781 па 1925 г. — горад) у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.

Гісторыя
--------

Упершыню згадваецца ў 1560 годзе як існуючае сяло (пад назвай Трастань). На мяжы XVI—XVII стст. запусцела (у 1625 г. згадваецца як сялішча Тростанскае); аднавілася каля 1640 пад назвай Старая Тростань; пазней ва ўладанні Рубцоў, з 1720 — Івана Галямбіеўскага, з 1735 — Сямёна Галецкага.

У 1-й палове XVII стагоддзя недалёка ад Старой Тростані ўзнікла паселішча Новая Тростань (цяпер — вёска Тростань), а за Старай Тростанню з часам зацвердзілася назва Засуха, якая выкарыстоўвалася аж да пераўтварэння ў павятовы горад.

16 (27) верасня 1781 года, у сувязі з утварэннем Навамесцкага павета, былое сяло Засуха атрымала статус горада і сучаснае найменне (Новае Места), а ў 1782 годзе быў зацверджаны герб горада.

У 1808 годзе цэнтр Навамесцкага павета быў перанесены ў горад Навазыбкаў, у сувязі з чым павет стаў называцца Навазыбкаўскім, а былы павятовы горад Новае Места стаў заштатным горадам Чарнігаўскай губерні.

20 лістапада 1917 года Новае Места абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Новае Места абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго было перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

6 чэрвеня 1925 года Новае Места атрымала статус сяла.

З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Шаломаўскага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ГКНП 13-012-2011 «Тэхнічная інструкцыя па перадачы найменняў геаграфічных аб’ектаў з рускай мовы на беларускую мову»

| ⛭ Населеныя пункты Навазыбкаўскай гарадской акругі |
| --- |
| Горад | **Навазыбкаў** |  |
| Сёлы | 
* Белы Калодзезь
* Верашчакі
* Віхолка
* Дземенка
* Замішава
* Каташын
* Кацічы
* Манюкі
* Новае Места
* Новыя Бабовічы
* Перавоз
* Сіні Калодзец
* Сноўскае
* Стары Вышкаў
* Стары Крывец
* Старыя Бабовічы
* Унукавічы
* Шаломы

 |
| Вёскі | 
* Дуброўка
* Жураўка
* Карна
* Крутабярозка
* Малы Крывец
* Нясвоеўка
* Скарабагатая Слабада
* Старая Рудня
* Тростань
* Халевічы

 |
| Пасёлкі | 
* Атраднае
* Вопытная Станцыя
* Гатка
* Грозны
* Грыва
* Грыўка
* Дзедаўскі
* Дзягель
* Дружба
* Калінаўка
* Клюкаў Мох
* Корчы
* Красны Гай
* Курганне
* Мамай
* Махонаўка
* Машкінскі
* Новыя Кацічы
* Пабеда
* Палек
* Прудоўка
* Сіняўка
* Трыгалаў
* Шыцікаў Лог
* Ягаднае
* Ясная Паляна

 |
| Станцыя | Манюкі |
| Хутары | 
* Булдынка
* Велічка

 |
**Джэмдзет-Наср** (араб. عصر جمدة نصر‎‎) — археалагічны перыяд эпохі бронзы ў паўднёвай Месапатаміі (канец 4 — пачатак 3 тысячагоддзяў да н. э.). Назва паходзіць ад аднайменнага археалагічнага помніка на тэрыторыі Ірака. 

Перыяд Джэмдзет-Наср быў вылучаны археолагамі ў 1930 г. у сувязі з находкамі найстаражытнейшых клінапісных таблетак, якія сведчылі аб вылучэнні пісьма з піктаграм. Для матэрыяльнай культуры гэтага часу таксама характэрна паліхромная і манахромная размаляваная кераміка. 

Грамадства перыяду Джэмдзет-Наср ведала сацыяльную няроўнасць. Асноўнымі заняткамі з'яўляліся сельская гаспадарка і рамяство. Гандлёвыя сувязі па-за межамі Месапатаміі былі пакуль абмежаваны.

Спасылкі
--------

* Jemdet Nasr Period
* Jemdet Nasr, ancient: Niru (?) Архівавана 31 кастрычніка 2020.
* Uruk-Jemdet Nasr (3500-2900 BC)

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Джэмдзет-Наср на Вікісховішчы |
Манумент ахвярам Політэхніёна, Драма
**Паўстанне ў Афінскім Політэхнічным універсітэце** — студэнцкія хваляванні 14 — 17 лістапада 1973 года ў Афінах. Студэнты выступілі супраць дыктатуры «Чорных палкоўнікаў». Паўстанне было жорстка падаўлена вайскоўцамі.

Храналогія
----------

Паўстанне пачалося з таго, што студэнцкія саюзы выказалі пратэст супраць планаў урада ўмяшацца ва ўніверсітэцкія выбары. Да вечара серады 14 лістапада 1973 года студэнты ўмацаваліся ў Афінскім політэхнічным універсітэце (Політэхніа) і абвясцілі барацьбу з урадам. У універсітэце пачала працу самаробная радыёстанцыя  (руск.) (бел. якой удалося прыцягнуць увагу жыхароў горада да таго, што адбываецца.

15-га і 16-га лістапада каля ўніверсітэта сабралася некалькі тысяч чалавек, у асноўным студэнты і школьнікі. Каардынацыйная камісія студэнтаў заклікала да «барацьбы да перамогі». Да вечара пачаліся сутыкненні дэманстрантаў з паліцыяй, якія паступова ахапілі ўвесь цэнтр горада. У дзевяць вечара ў цэнтры ўжо былі пабудаваныя барыкады, дзе-нідзе пачаліся пажары. У горадзе былі зафіксаваныя перастрэлкі. Каля адзінаццаці вечара быў аддадзены загад аб умяшанні арміі.

Каля паўночы з прыгараднага раёна Гудзі высунулася калона бронемашын. У 2.45 ночы радыёстанцыя Палітэхніёна перадала свой апошні заклік. Насупраць універсітэта сталі танкі, адзін з якіх разбіў вароты універсітэта. Адбыўся кароткі штурм, падчас якога былі забіты 24 чалавекі і больш за тысячу паранены. Сотні студэнтаў былі арыштаваны. Па афіцыйных дадзеных, ахвяр не было.

Пасля штурму ўніверсітэта пачаліся антыўрадавыя дэманстрацыі, падаўленыя ваенным рэжымам з ужываннем зброі. Кіраўнік хунты Георгіяс Пападопулас быў адпраўлены ў адстаўку, на яго месца ваенныя вылучылі Дзімітрыяса Іаанідыса  (руск.) (бел.. Пасля гэтага хунта пратрымалася нядоўга — менш за  год.

Спадчына
--------

Пасля аднаўлення дэмакратычнага ўрада ахвяр Палітэхніа абвясцілі пакутнікамі. Іх шануюць на дзяржаўным узроўні, ім пастаўлены помнікі. Прадаўжальнікамі іх справы лічылі сябе баевікі з левай радыкальнай групоўкі «17 лістапада  (руск.) (бел.», якая дзейнічала з сярэдзіны 70-х да 2002 году.

З моманту аднаўлення дэмакратычнага праўлення аж да апошняга часу грэчаскія ўніверсітэты карысталіся правам экстэрытарыяльнасці — паліцыі ўваход туды быў забаронены. Дапусціць паліцыю на тэрыторыю універсітэта мог толькі рэктарскі савет, які складаецца з выкладчыкаў і студэнтаў, прычым патрабавалася аднагалоснае рашэнне.

Зноскі
------

1. ↑  1973: Army deposes 'hated' Greek president
2. ↑  День памяти Событий «Политехнио» Архівавана 22 сакавіка 2012.
**Паўтарак** — білонная манета наміналам 1 ½ гроша на землях Рэчы Паспалітай.
У Еўропе мела назву Драйпёлькер, у Маскоўскім княстве — Чэх (пасля гэтая назва перайшла і на землі Украіны і Усход Беларусі). Паўтарак меў такі самы выгляд як і іншыя еўрапейскія манеты падобнага наміналу, розніўся толькі лацінскім надпісам і гербам. У Рэчы Паспалітай біццё паўтаракаў распачата ў часы Жыгімонта Вазы. Разам з кароннымі паўтаракамі на землях беларусі часта сустракаюцца шведскія — рыжскага і эблёнгскага манетных двароў, і прускія манеты (Драйпёлькер).

На аверсе — іспанскі геральдычны шчыт з дзвюма Арламі і Пагонямі па дыяганалі. У цэнтры гербу малы шчыт са Снапом — гербам Вазаў. Над шчытом Карона, пад шчытом лічба 3 — тры паўгрошы.
На рэверсе — дзяржава ў якой упісана лічба 24, што азначае вартасць — 1/24 талера.

У ВКЛ паўтаракі біліся мала і ў кароткі прамежак часу на віленскім манетным двары:

* **Жыгімонт Ваза** — 1619, 1620, 1622.
* **Ян Казімір** — 1650 (лічыцца памылкай ці тагачаснай падробкай), 1652.

У Кароне чаканка паўтаракаў пачалася за Жыгімонтам Вазам і з цягам часу (1621—1626) набыло масавыя памеры:

* Быдгашчанскі манетны двор — 1614—1628
* Кракаўскі манетны двор — 1615—1618
* Пазнаньскі манетны двор — 1654, 1658—1659, 1662, 1666
* Львоўскі манетны двор — 1661
* Рыжскі манетны двор біў свае адмысловыя паўтаракі — 1616—1617, 1620, 1624.

У 1753, 1755—1756 гадах паўтаракі для Польшчы біў Лейпцыгскі манетны двор (Саксонія).

Спасылкі
--------
**Generali Арэна** — футбольны стадыён у Празе, хатні для пражскай «Спарты», таксама тут часта праводзяцца хатнія матчы зборнай Чэхіі па футболе. Раней вядомы як **Стадыён Летна** (чэшск.: Letná Stadium), **Таёта Арэна** (2003—2007), **AXA Арэна** (2007—2009), з 2009 года пераназваны ў гонар фундатара ў **Generali Арэна**.

Першы стадыён на гэтым месцы быў пабудаваны ў 1921 годзе і быў цалкам драўляным. У 1934 годзе арэна перажыла моцны пажар і была перабудавана нанова. Такім чынам, да 1937 годзе з'явілася жалезабетонная канструкцыя галоўнай трыбуны. У 1969 годзе пачалася рэканструкцыя стадыёна, і да 1973 годзе ён прыняў сучасны выгляд, умяшчаючы 35 880 чалавек. Апошні капітальны рамонт быў праведзены ў 1994 годзе. Агульная ёмістасць стадыёна пасля рэканструкцыі склала 20 854 чалавека.

Па праве лічыцца лепшым футбольным стадыёнам горада. Зручны, кампактны, ціхі стадыён размясціўся непадалёк ад станцый метро Градчанска (*Hradcanska*) і Влтаўска (*Vltavska*) (на шляху да стадыёна ад другой станцыі сустракаецца шмат бараў). Фанаты «Спарты» збіраюцца за паўднёвымі варотамі.

Паркоўка на тэрыторыі стадыёна ўмяшчае 8 доўгапамерных грузавікоў, 2 аўтобуса і 50 легкавых аўтамабіляў. За межамі стадыёна маецца больш ёмістая паркоўка для 120 аўтобусаў і 1 200 легкавых аўтамабіляў.

Трыбуны
-------

* Агульная ёмістасць стадыёна: 20 854
* Ёмістасць без VIP і ложы прэсы: 20 374
* Месцаў на адкрытай трыбуне: 9 816
* Месцаў на крытай трыбуне: 8 111 (па стане на 15 снежня 2010 усе трыбуны былі пад "брылямі")
* Цэнтральная трыбуна: 2 447
* Ложы прэсы: 80
* VIP: 800

Спасылкі
--------

* Старонка стадыёна на афіцыйным сайце ФК «Спарта» Прага Архівавана 24 жніўня 2016.  (чэшск.)  (англ.)
* Фотагалерэя на Erlebnis-stadion.de
**Аваш** (амх.: አዋሽ) (старая назва — Гаваш) — рака на паўночным усходзе Афрыкі ў межах Эфіопскага нагор’я і ўпадзіны Афар, галоўная рака Эфіопіі. Упадае ў бяссцёкавае возера Аббэ. Зялёная даліна ракі — адзіны значны аазіс у гэтым засушлівым рэгіёне.

Гідраграфія
-----------

Карта басейна ракі Аваш
Аваш бярэ пачатак на Эфіопскім нагор'і за 70 км на захад ад Адыс-Абебы, далей цячэ па Вялікай рыфтавай даліне і сканчае свой бег у возеры Аббэ, што ва ўпадзіне Афар, за 100 км ад заліва Таджура. Такім чынам, Аваш адносіцца да басейна ўнутранага сцёку. Даўжыня ракі — 1200 км. Зрэшты, як шмат для якіх рэк засушлівых абласцей, для Аваша характэрна цячэнне "навыварат". Шматводная ў верхнім цячэнні, дзе жывіцца багатымі ападкамі падчас сезону дажджоў, рака, трапляючы ў пякельны клімат упадзіны Афар, вельмі хутка мізарнее і ў засушлівыя гады нават не даносіць ваду да возера Аббэ, распадаючыся на пацеркі дробных азёраў. Усе буйныя прытокі — Гавадзі, Кабена, Баркана — Аваш прымае на Эфіопскім нагор'і. У перыяд высокай вады ўзровень ракі ў вярхоўях падымаецца на 15-20 метраў.

Гаспадарчае выкарыстанне
------------------------

Будаўніцтва вадасховішча Кока
Аваш валодае значным гідраэнергетычным патэнцыялам — найбуйнейшая плаціна была пабудавана ў 1960 годзе на адлегласці каля 75 км ад Адыс-Абебы, у выніку чаго на рацэ ўтварылася вадасховішча Кока (іншая назва — Геліла) плошчай 180 км². Вада з Кокі бярэцца на арашэнне плантацый цукровага трыснягу. Хуткае асадканакапленне пагражае занясеннем усяго аб'ёму вадасховішча.

Прарадзіма чалавека
-------------------

Чалавек жыў у даліне ракі Аваш з часоў узнікнення роду Homo. Тут былі знойдзены шматлікія астанкі дачалавечых гамінідаў (аўстралапітэкі). Палеанталагічныя знаходкі маюць узрост каля 3-4 млн гадоў і з'яўляюцца сведчаннем эвалюцыі чалавека. У 1974 годзе былі выяўленыя 52 фрагменты шкілета знакамітай Люсі. У 1980 г. даліна ніжняга цячэння ракі была ўнесена ў спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Зноскі
------

1. ↑  Lower Valley of the Awash
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацяўшук.
**Святлана Георгіеўна Мацяўшук** (нар. 5 лютага 1947, Патсдам, ГДР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працавала ў Белбыттэхпраекце, з 1976 года — старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Серыя інтэр’ераў прадпрыемстваў бытавога абслугоўвання (1976), будынкі праектных арганізацый Дзяржбуда БССР (1976, у аўтарскім калектыве), галоўны дыспетчарскі пункт «Белгалоўэнерга» па вул. К. Маркса (1978, у аўтарскім калектыве), карэктоўка і распрацоўка структурнай пабудовы кампазіцыі фасадаў 5- і 9-павярховых блок-секцый базавай серыі 90 для будаўнічых рэгіёнаў БССР (1986).

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Мікалаем Мацеўшуком.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Матеушук Светлана Георгиевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Аварыя на алюмініевым заводзе ў Венгрыі** — экалагічная катастрофа, якая адбылася 4 кастрычніка 2010 года на буйным заводзе *Ajkai Timfoldgyar Zrt* па вытворчасці алюмінію ў раёне горада Айка, за 160 кіламетраў ад Будапешта. У выніку выбуху на заводзе была разбурана плаціна, якая стрымлівала рэзервуар з таксічнымі адходамі. Такім чынам, адбылася ўцечка прыблізна 1,1 мільёна кубаметраў таксічнага рэчыва — чырвонага шламу. У выніку прарыву плаціны затопленымі апынуліся тэрыторыі трох абласцей (Веспрэм, Ваш і Дзьёр-Мошан-Шопран). У раёне бедства венгерскімі ўладамі было абвешчана надзвычайнае становішча. Станам на 5 лістапада ахвярамі аварыі сталі дзесяць чалавек. Агульная колькасць пацярпелых у выніку разліву ядахімікатаў перавысіла 140 чалавек.

Спадарожнікавая фатаграфія разліва

Храналогія
----------

4 кастрычніка ў 12:25 па мясцовым часе адбыўся прарыў плаціны на буйным заводзе *Ajkai Timfoldgyar Zrt* па вытворчасці алюмінію ў раёне горада Айка. У выніку разбурэння плаціны адбылася ўцечка прыблізна каля 700 тысяч кубаметраў таксічнага рэчыва — чырвонага шламу.

7 кастрычніка аналізы венгерскай Службы па кантролі за воднымі рэсурсамі паказалі перавышэнне нормы шчолачы ў Дунаі, што стварыла пагрозу ўсёй экасістэме ракі.

9 кастрычніка венгерскія ўлады пачалі эвакуацыю жыхароў пацярпелага горада Колантар у сувязі з пагрозай паўторнага разліва адходаў. Спецыялісты асцерагаліся, што рэзервуар, адкуль адбылася ўцечка, будзе працягваць разбурацца.

11 кастрычніка глава камітэта па ахове навакольнага асяроддзя Венгрыі Золтан Ілеш заявіў, што паўторны разліў ядахімікатаў непазбежны.

12 кастрычніка парламентам было прынята рашэнне пра нацыяналізацыю кампаніі MAL Zrt, які валодае камбінатам. Усім пацярпелым выплачана кампенсацыя.

14 кастрычніка суд Венгрыі не змог прад'явіць абвінавачанні ўзятаму раней пад варту главе кампаніі, у якой адбылася ўцечка, Золтану Баканьі.

16 кастрычніка 2010 года завод аднавіў працу. Эвакуіраваныя жыхары сталі вяртацца дамоў.

Зноскі
------

1. ↑  Тема: Химическая авария в Венгрии **(нявызн.)**, *Вести.ру* (6 октября 2010). Праверана 7 кастрычніка 2010.
2. ↑  Умер десятый пострадавший при разливе шлама в Венгрии
3. ↑  Власти Венгрии опасаются повторного разлива ядохимикатов — Аргументы и Факты
4. ↑  «Красный шлам», разлившийся после аварии в Венгрии, достиг Дуная Архівавана 12 кастрычніка 2010.
5. ↑  Венгрия: повторный прорыв красного шлама неизбежен — Статья на РБК-Украина
6. ↑  Парламент Венгрии проголосовал за национализацию компании MAL Zrt | Опасная зона | Экология
7. ↑  Полиция задержала директора венгерской MAL Zrt | Экономический фактор | Экология
8. ↑  Новости Украины proUA.com — Суд Венгрии не смог выдвинуть обвинения главе компании, с завода которой вытекли токсичные отходы
9. ↑  В Венгрии заработал завод, где произошла экологическая катастрофа :: Общество :: Top.rbc.ru

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аварыя на алюмініевым заводзе ў Венгрыі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фісенка.

**Святлана Фісенка** (нар. 21 ліпеня 1984) — расійская футбалістка. Выступала за зборную Расіі U-19.

Клубная кар’ера
---------------

Сезон 2010 года правяла ў клубе вышэйшай лігі Украіны «Ільічоўка» (Марыупаль). У 2011 годзе падпісала кантракт з воранаўскай «Вікторыяй», дзе правяла сезон, згуляўшы 22 матчы і забіўшы 7 галоў. У 2012 годзе вярнулася ў «Ільічоўку», дзе выступала да 2014 года.

Выступала за моладзевую зборную Расіі (да 19 гадоў), удзельніца адборачных матчаў моладзевага чэмпіянату Еўропы.

Зноскі
------

1. ↑  Чемпионат Европы 2003 — девушки U19. 1ый отборочный раунд

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Soccerway |
**Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў** (**СТНІН**; па-анг. *Internet Corporation for Assigned Names and Numbers*), міжнародная некамерцыйная арганізацыя, што кіруе каранёвымі серверамі Сеціва і адказвае за стварэнне даменаў верхняга ўзроўню. Сядзіба арганізацыі знаходзіцца ў Злучаных Штатах Амерыкі (Каліфонія).

СТНІН атрымала правы на адміністраванне каранёвых інтэрнэт-даменаў у верасні 1998 года паводле кантракта з амерыканскім урадам. У 2006 годзе амерыканскі ўрад змяніў кантракт — вызваліў арганізацыю ад абавязку складаць справаздачу за кожныя паўгода. Дзеянне гэтага кантракта канчаецца 30 верасня 2009 года.

Ад часу заснавання выдаткі арганізацыі часткова пакрываюцца за кошт каштарысу Міністэрства гандлю ЗША.

5 мая 2009 года камісарка па тэлекамунікацыях Еўрапейскага Саюза Віўен Рэдынг заклікала амерыканскага прэзідэнта Барака Абаму падпарадкаваць СТНІН "Групе дванаццаці" вялікіх дзяржаў Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Еўропы, Афрыкі і Азіі, а таксама, у тым ліку, Аўстраліі.

Спасылкі
--------

Афіцыйны сайт СТНІН  (англ.)

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 25 студзеня 2022.
2. ↑
3. ↑  Расійскі міністр прапанаваў дэманапалізаваць інтэрнэт Архівавана 13 жніўня 2011.// Беларускія навіны IT. 24 лютага 2009
4. ↑  Еўрапейскія ўлады настойваюць на незалежнасці ICANN Архівавана 7 сакавіка 2016.// Беларускія навіны IT. 5 мая 2009
**Diachea leucopodia** — від міксаміцэтаў сямейства *Didymiaceae*, распаўсюджаны па ўсім свеце.

Этымалогія
----------

Відавы эпітэт азначае «белая нага» ад грэчаскага λευκός [*leukós*] белы і лацінскага *podium* — ступня.

Апісанне
--------

*Diachea leucopodia* мае спарангіі з белымі ножкамі і тонкім вясёлкавым вонкавым ахоўным пластом (перыдыем), які змяшчае цёмныя споры.

Экалогія
--------

Гэта від, які звычайна сустракаецца на сцеблах і мёртвым лісці раслін, блізкіх да зямлі, а часам таксама з’яўляецца на садавіне.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Diachea leucopodia **(нявызн.)**. *iucn.ekoo.se*. Праверана 20 ліпеня 2021.
2. ↑ . doi:10.1007/s00284-013-0418-2. ISSN 1432-0991. .
3. ↑ . .
4. ↑ . .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI |
**Хоцімль** — старажытны рускі горад-крэпасць у Вярхоўскай зямлі Заснаваны ў XI стагоддзі пасля ўваходжання вяцічаў у склад Кіеўскай Русі. Працягваў існаваць як апорная крэпасць да XVII стагоддзя, пакуль не была ліквідавана небяспека татарскіх набегаў на Арлоўшчыну.

У нацыянальным парку Арлоўскае Палессе захавалася гарадзішча каля сяла Хоцімль-Кузменкава, аднесенае па ўказу Прэзідэнта РФ № 176 ад 20 лютага 1995 года да помнікаў Федэральнага значэння. Пляцоўка гарадзішча памерам 200 на 170 метраў авальная ў плане, вышынёй над ручаем каля 4—5 метраў, акружана кальцавым валам, які месцамі дасягае вышыні 5 метраў. Перад валам роў глыбінёй да 2 метраў. Як і гарадзішча адносіцца да «балотнага тыпу».
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рочэстэр.

**Ро́чэстэр**  — прыморскі горад у англійскай графстве Кент з колькасцю жыхароў каля 27 тысяч. Гэты невялікі, але стары гарадок знаходзіцца прыкладна ў 50 кіламетрах ад Лондана. Горад вядомы сваімі сярэднявечнымі саборам і замкам. У наваколлях Рочэстэра адбываюцца дзеянні шматлікіх раманаў Дыкенса.

Славутасці горада
-----------------

У горадзе шмат славутасцяў але асноўныя гэта сабор, пабудаваны паміж 1080 і 1130 гадамі. Цэнтральная вежа сабора была пабудавана ў 1343 годзе. І Рочэстэрскі замак, будаўніцтва якога пачалося ў 1087 годзе. Замак стаіць на ўзгорку, з яго вокнаў бачны горад і рака Медуэй.

Гл. таксама
-----------

* Графства Кент
Мужчына са спінінгам
**Спі́нінг** (англ.: spinning, ад spin — круціцца) — спартыўная снасць для лоўлі рыб на штучныя ці натуральныя прынады, а таксама спосаб лоўлі пры дапамозе спінінга. 

Лоўля заключаецца ў закідванні прынады ў вадаём і яе праводцы. Як правіла, спінінгам ловяць драпежную рыбу.
Складаецца з вудзільна (даўжыня да 3,5 м.), шпулі з наматанай лёскай і блясны.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Спінінг // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 113. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Міжнародная спартыўная арганізацыя па кіданні лёскі (ICSF — International Casting Sport Federation) Архівавана 11 студзеня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |