У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Браслаўскі павет.
**Браслаўскі павет** (польск.: Powiat brasławski) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Браслаў.

Гісторыя
--------

Павет утвораны 31 кастрычніка 1919 г. у складзе Віленскай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў з часткі былых Новааляксандраўскага павета Ковенскай губерні (гміны Браслаў, Дрысвяты, Дукшты, Опса, Плюсы, Рымшаны, Слабодка, Смолвы і Відзы) і Ілукштанскага павета Курляндскай губерні (гміны Бароўка, Баруны, Дэмень, Калкуны, Скрудзеліна, Саланай). Часовай сядзібай уладаў стала мястэчка Браслаў.

У ліпені 1920 года тэрыторыя былога Ілукштанскага павета ў складзе шасці гмін агульнай плошчай 1,5 тыс. км² была перададзена Латвіі.

Будынак павятовага староства ў Браславе ў 1930-х гг.
Існуе разыходжанне ў вызначэнні прыналежнасці паўночна-заходніх гмін Браслаўскага павета (гміны Браслаў, Дрысвяты, Дукшты, Опса, Плюсы, Рымшаны, Слабодка, Смолвы і Відзы) на мяжы 1921—1922 гг. Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 (Арт. 1) называе Браслаўскі павет адным з 5 паветаў (разам з Віленскім, Ашмянскім, Свянцянскім і Троцкім) Віленскай зямлі, над якім была ўсталявана дзяржаўная ўлада ў 1922 годзе (гэта значыць тэрыторыі, якія ўваходзілі ў склад Сярэдняй Літвы). З іншага боку, Паказальнік населеных пунктаў Польскай Рэспублікі, выдадзены Галоўным статыстычным упраўленнем у 1923 годзе, называе Браслаўскі павет адным з паветаў (разам з Дунілавіцкім, Дзісенскім і Вілейскім), якія ў 1922 годзе былі перададзены з Навагрудскага ваяводства і ў склад Віленскай зямлі, і прыводзіць адначасова падрабязную статыстыку для гэтых гмін з 30 верасня 1921 года. Таксама іншыя крыніцы (між іншым карты) падаюць інфармацыю пра далучэнне на мяжы 1921-22 гадоў да Сярэдняй Літвы Браслаўскага і Лідскага паветаў. Разыходжанне ўзнікла праз розныя інтэрпрэтацыі, праведзеных на тэрыторыі Браслаўскага павета (а таксама Лідскага павета) «выбараў у Віленскі сейм» на падставе пастановы Сейма Польшчы ад 16 лістапада 1921 года, якая паклала канец палітычнай барацьбе на гэтых тэрыторыях. Адам Мяльцарак сцвярджае, што Браслаўскі і Лідскі паветы фактычна да Сярэдняй Літвы не адносіліся.

1 студзеня 1926 года са складу Дзісенскага павета перададзены 8 гмін: Богіна, Чарасы, Друя, Ёды, Лявонпаль, Мёры, Новы Пагост і Пераброддзе, а гміна Дукшты перададзена са складу Браслаўскага павета ў Свянцянскі павет.

20 студзеня 1926 года Браслаўскі павет увайшоў у склад новаўтворанага Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Раён з поўначы межаваў з Латвій, а з паўночнага ўсходу з Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікай.

Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР Браслаўскі павет 4 снежня 1939 года ў складзе Вілейскай вобласці. 15 студзеня 1940 года скасаваны, тэрыторыя падзелена на раёны.

Дэмаграфія
----------

Паводле перапісу насельніцтва ў снежні 1919 г. у Браслаўскім павеце Віленскай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў пражывала 82 513 чалавек, з якіх 52,5 % — палякі, 15,3 % — беларусы, 15,0 % — літоўцы, 3,9 % — жыды, 13,2 % — прадстаўнікі іншых нацыянальнасцей (галоўным чынам рускія). У павеце было 1901 паселішча, з якіх 2 мелі больш за 1000 тысяч жыхароў. Найбуйнейшым з іх быў Браслаў, у якім пражывала 1235 жыхароў.

У 1921 г. у павеце пражывала 124 036 жыхароў. Паводле перапісу насельніцтва 1931 года, у павеце пражывала 143 161 чалавек, з якіх сваёй роднай мовай назвалі: польскую — 93 958 (65,6 %), беларускую — 23 138 (16,2 %), рускую — 14 551 (10,2 %), ідыш — 6846 (4,8 %), літоўскую — 3490 (3 %). Каталіцтва вызнавала 89 020 чалавек (62,2 %), праваслаўе — 29 672 (20,7 %), іншыя хрысціянскія рэлігіі − 16 183 (11,3 %), іўдаізм — 7703 (5,4 %).

Паводле Альфонса Крысінскага і Віктара Арміцкага, тэрыторыя павета ўваходзіла ў т.зв. кампактны беларуска-польскі абшар, гэта значыць праваслаўнае беларускае насельніцтва жыло толькі ў сельскай мясцовасці, у той час як палякі пераважалі ў буйных паселішчах.

Адукацыя
--------

У Браслаўскім павеце Віленскай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў у 1919/1920 навучальным годзе дзейнічала 35 пачатковых школ, у якіх навучалася 1574 дзіцяці, працавалі 38 настаўнікаў.

Гміны
-----

* Браслаў
* Дрысвяты
* Дукшты
* Опса
* Плюсы
* Рымшаны
* Слабодка
* Смолвы
* Відзы
* Богіна
* Ёды
* Новы Пагост
* Пераброддзе
* Друя
* Мёры
* Лявонпаль
* Чарасы

Зноскі
------

1. ↑  Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257
2. 1 2 3  Mielcarek, Adam Janusz. *Podziały terytorialno - administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej*. Warszawa: Wydawnictwo Neriton. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|data=` ігнараваны (прапануецца `|date=`) (даведка)
3. ↑  Łossowski, P. *Łotwa nasz sąsiad*. Warszawa. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|data=` ігнараваны (прапануецца `|date=`) (даведка)
4. ↑  Andrzej Gawryszewski: *Ludność Polski w XX wieku*, 2005
5. ↑  *Atlas Historyczny Polski*, PKWK, 1967
6. ↑  Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472
7. ↑  Браслаўскі павет // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
8. ↑  "I. Tablice ogólne". *Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919)*. Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera. Lwów — Warszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych. 1920. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|strony=` ігнараваны (прапануецца `|pages=`) (даведка); Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|wydanie=` (даведка)
9. ↑  *Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9 XII 1931 r.: mieszkania i gospodarstwa domowe, ludność, stosunki zawodowe: województwo wileńskie*. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej. Праверана 2008-08-17. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|data=` ігнараваны (прапануецца `|date=`) (даведка)
10. ↑  Wierzbicki, Marek (2007). "Stosunki polsko-białoruskie przed wrześniem 1939". *Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941*. Biblioteka historyczna Frondy. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda. ISBN 978-83-88747-76-2. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|imię r=` ігнараваны (даведка); Невядомы параметр `|nazwisko r=` ігнараваны (даведка); Невядомы параметр `|strony=` ігнараваны (прапануецца `|pages=`) (даведка); Невядомы параметр `|wydanie=` ігнараваны (прапануецца `|number=`) (даведка); Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пустыя невядомыя параметры: `|adres rozdziału=` і `|autor r link=` (даведка)
11. ↑  Gierowska-Kałłaur, Joanna (2003). "Rozdział VII. Szkolnictwo na ziemiach podległych Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich". *Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 — 9 września 1920)*. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN. ISBN 83-88973-60-6. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|imię r=` ігнараваны (даведка); Невядомы параметр `|język=` ігнараваны (даведка); Невядомы параметр `|nazwisko r=` ігнараваны (даведка); Невядомы параметр `|strony=` ігнараваны (прапануецца `|pages=`) (даведка); Невядомы параметр `|wydanie=` ігнараваны (прапануецца `|number=`) (даведка); Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|inni=` (даведка)
12. ↑  1 студзеня 1926 г. перададзена ў склад Свянцянскага павета (Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472).
13. 1 2 3 4 5 6 7 8  1 студзеня 1926 г. перададзена са складу Дзісенскага павета(Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472).

Літаратура
----------

* Браслаўскі павет // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Браслаўскі павет (1919—1939) |
| --- |
| Гарады | 
* Друя (1926)

 |
| Вясковыя гміны | 
* Баруны (да 1920)
* Богіна (з 1926)
* Бораў (да 1920)
* Браслаў
* Відзы
* Друя (з 1926)
* Дрысвяты
* Дукшты (да 1925)
* Дэмень (да 1920)
* Ёды (з 1926)
* Калкуны (да 1920)
* Лявонпаль (з 1926)
* Мёры (з 1926)
* Новы Пагост (з 1926)
* Опса
* Пераброддзе (з 1926)
* Плюсы
* Рымшаны
* Саланай (да 1920)
* Скрудэліна (да 1920)
* Слабодка
* Смолвы
* Чарасы (1926—1927)

 |

| ⛭Паветы Віленскага ваяводства |
| --- |
| Гарадскі павет | Вільня | герб Віленскага ваяводства |
| Паветы | 
* Ашмянскі
* Браслаўскі
* Вілейскі
* Віленска-Троцкі
* Дзісенскі
* Маладзечанскі (з 1927)
* Пастаўскі
* Свянцянскі

 |