Абхазскае царства — дзяржава, якая існавала з 786 да 1490—1493 гадоў. Тытул валадара пасля пераходу ўлады ад дынастыі Анасідаў да Багратыдаў застаўся «цар абхазаў», а затым ужо «цар ранаў, картлаў, кахаў, армян» і іншых, ва ўсіх граматах называліся як цары Абхазіі, а таксама часта называліся ў візантыйскіх і арабскіх крыніцах як уласна абхазы. Перыяд існавання дзяржавы дзеліцца традыцыйна на праўленне Анасідаў (786—978) і Багратыдаў (з 978).

Правіцелі
---------

* 786—806 гг. — кіраванне першага цара абхазаў Леона II.

* 806—825 гг. — кіраванне цара абхазаў Феадосія II.

* 825—861 гг. — кіраванне цара абхазаў Дзмітрыя II.

* 861—868 гг. — кіраванне цара абхазаў Георгія I.

* 888—893 гг. — кіраванне цара абхазаў Баграта I.

* 893—922 гг. — кіраванне цара абхазаў Канстанціна III

* 922—957 гг. — кіраванне цара абхазаў Георгія II.

* 957—967 гг. — кіраванне цара абхазаў Лявона III.

* 978—1014 гг. — кіраванне першага «цара абхазаў і картлійцаў» Баграта III з роду

Багратыдаў (Баграт II па абхазскай царскай дынастыі Леанідаў).

Гісторыя
--------

**Перыяд Леона**

У 786 г. цар абхазаў Лявон з мясцовай княжацкай дынастыі Анасідаў абвясціў сябе незалежным кіраўніком пры падтрымцы хазараў, адбылася кансалідацыя абхазскіх плямёнаў, а таксама павелічэнне ўплыву на суседнія роднасныя плямёны адыгаў. Лявон паглынае Лазіку і пераносіць сваю сталіцу ў 806 годзе з Анакапіі ў Кутаісі, такі крок быў абумоўлены тым, што Лявон жадаў пашырыць свае ўладанні на ўсходзе, Кутаісі мог паслужыць магутнай цытадэллю і апорай у экспансіі Лявона.

**Узурпацыя (перыяд праўлення Шаўліяні)**

Князі Шаўліяні ўдалося не надоўга ўзурпаваць абхазскую карону і спакусіць жонку абхазскага цара Георгія Агцэпскага. Падчас кіравання Шаўліяні абхазы саступаюць тэрыторыі апанентам. Пазней спадчыннік прастола Баграт Анасід вярнуўшыся з Візантыі вярнуў уладу.

**Экспансія Анасідаў**

У IX—X стагоддзях нашчадкі Лявона будуць пакараць розныя картвельскія княжыя ўтварэнні на Каўказе, абхазы складаліся ў дынастычных саюзах з кіраўнікамі княства Тао-Кларджэці (Тайк) і з Анійскім (армянскім) царствам, але гэта не перашкаджала ім умешвацца ў грамадзянскія воіны ў Тао змагацца з армянамі за Картлі, падобныя канфлікты адбываліся рэгулярна на працягу ўсёй гісторыі Абхазіі, у 904 цару Канстанціну трэцяму ўдалося заваяваць Картлі, да 920. Дамагчыся васалітэту Тао і павялічыць уплыў на Эрэці, а ў 930-ых гадах яго сын Георгій і ўнук захапілі Кахэці і павялічылі ўплыў на Джавахеці. Абхазія пры Анасідах дасягнула піка сваёй магутнасці.
Абхазія на піку экспансіі

**Смута і пераход улады да дынастыі Багратыдаў**

Падчас кіравання Дзмітрыя яго брат Феадосій Чала (у перакладзе з абхазскай мовы — слабы) паднімае паўстанне супраць яго, падчас вайны шматлікія тэрыторыі і васалы Абхазіі сталі дэ-факта незалежныя, вяртаннем гэтых зямель зоймецца пляменнік Анасідаў па матчынай лініі — Баграт Багратыд. Багратыды будуць таксама займацца пашырэннем Абхазіі, пакуль не пацярпяць значнае паражэнне ад манголаў.

У 1490—1493 гадах з царства дэ факта выйдуць Сванэція, Мегрэлія і ўласна княства Абхазія на чале мясцовымі феадаламі, якая страціла значныя правы ў складзе Імерэціі.

Зноскі
------

1. ↑  
	* Таксама часам Абхазскае царства пасля пераходу да дынастыі Баграцідаў называецца як царства абхазаў і картлійцаў, некаторыя гісторыкі лічаць што гэта была новая абхаза-картвельская дзяржава (унія), але ў гістарычных крыніцах дадзены тэрмін не фігуруе, згадваецца толькі тытул «цар абхазаў і картлаў», таксама не згадваецца ніякага аб’яднання Абхазіі і картвельскіх княстваў, адпаведна дзеянні Баграта можна разглядаць як пашырэнне Абхазіі
2. ↑  Д. К. Чачхалiя. Эпоха Баграта II. 978—1014 гг.
3. ↑  Н. А. Касландзiя. Генезiс i станаўленне абхазскага царства
4. ↑  І. Р. Марыхуба. Супраць фальсіфікацыі пытанняў гісторыі Абхазіі
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  >
9. ↑
10. ↑
11. ↑  О. Х. Бгажба З. С. Лакаба. Гісторыя Абхазіі з найстаражытных часоў да нашых дзён.