recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пяскі.

**Пяскі́** (трансліт.: *Piaski*, руск.: Пески) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Голацкага сельсавета.

Геаграфія
---------

Знаходзіцца за 50 кіламетраў на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 6 кіламетр ад чыгуначнай прыпыначнага пункту Седча лініі Мінск-Асіповічы.

Гісторыя
--------

### У складзе Расійскай імперыі

У пачатку 20 ст. у Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

### Найноўшы час

У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

Пасля рэвалюцыі адкрыта працоўная школа 1-ай ступені. 

У 1933 г. быў створаны калгас «Чырвоная Беларусь».

Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да 4 ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.

Насельніцтва
------------


* пачатак XX ст. — 38 двароў, 388 жыхароў.
* 1917 год — 41 двор, 298 жыхароў.
* 1 студзеня 2002 года — 6 двароў, 12 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Пя́скі**

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пяскі (Голацкі сельсавет)

| ⛭**Голацкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Голацк |
| Аграгарадкі | Зазер’е |
| Вёскі | Ванькоўшчына ·  Кадунова ·  Лешніца ·  Лысоўшчына ·  Матарова ·  Матароўшчына ·  Пяскі ·  Сінінкі ·  Такарня ·  Труд ·  Феліцыянава ·  Хазянінкі ·  Яснаўка |
**Анкарскі метрапалітэн** (турэцк.: Ankara Metrosu), сістэма грамадскага пасажырскага рэйкавага транспарту ў горадзе Анкара (Турцыя). Спалучае падземныя і наземныя ўчасткі і складаецца з дзвюх ліній — Анкарай (турэцк.: Ankaray) і Метро (турэцк.: Ankara Metrosu). Яшчэ тры лініі будуюцца.

Анкарай
-------

Тэрмінам *Анкарай* абазначаецца сістэма "лёгкага метро", якая была першай стадыяй будаўніцтва сучаснай грамадскай транспартнай сістэмы турэцкай сталіцы. Будаваў кансорцыюм на чале з Siemens на працягу 1992-1996. Лінія звязвае AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi - Анкарскі міжгародні аўтавакзал) і 
Дыкімеві (турэцк.: Dikimevi). Працягласць 8,7 км, з якіх 8 км — падземныя тунэлі. На лініі 11 станцый, сістэма абслугоўваецца 11 трохвагоннымі цягнікамі вытворчасці Siemens-Adtranz-Ansaldobreda, S.P.A.

Метро
-----

Працуе з 1997, звязвае цэнтр горада (плошча Кызылай) з прыгарадам Анкары Батыкентам. Працягласць лініі 14,7 км (у тым ліку 6,5 км пад зямлёй), 12 станцый. На лініі працуюць 36 трохвагонных цягнікоў Bombardier Transportation, у гадзіну пік колькасць вагонаў павялічваецца да пяці. 

Будуюцца тры лініі метро: 

* Паўднёва-заходняя: Кызылай—Чайёлу, 18 км, 16 станцый;
* Заходняя: Батыкент—Сінджан, 18 км, 11 станцый;
* Паўночная: Улус—Кечорэн, 7,9 км, 6 станцый.

У далейшым плануецца пашырэнне сістэмы на поўдзень горада.

Станцыі
-------

Станцыя Йенiмахале
Білет анкарскага Метро
**Анкарай**

* Дыкімеві
* Куртулуш
* Калей
* Кызылай (пераход да лініі Метро)
* Дэміртэпэ
* Мальтэпэ
* Тандаган
* Бешэўлер
* Бахчэльяўлер
* Эмек
* AŞTİ

**Метро**

* Кызылай (пераход да лініі Анкарай)
* Сіхіе
* Улус
* Кюльцюр Меркезі
* Акёпру
* Іведзік
* Йенімахале
* Дэметэўлер
* Хастанэ
* Маджункёй
* Осцім
* Батыкент
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Анкарскі метрапалітэн
Герб Замбіі
**Дзяржаўны Герб Замбіі** быў прыняты 24 кастрычніка 1964 г. калі рэспубліка атрымала незалежнасць. Для герба Замбіі быў узяты за аснову герб Калоніі Паўночная Радэзія (назва Замбіі да 1964 года), які бярэ свой пачатак у 1927 годзе. Арол, намаляваны на гербе, - гэта сімвал свабоды, які ўяўляе сабой цяжкасці заваявння свабоды Замбіяй і нацыянальныя надзеі на будучыню. Шчыт - сімвал Вадаспаду Вікторыя з белай вадой, якая льецца каскадам па чорнай скале. Чорны колер адлюстроўвае ў сімвалічнай форме афрыканскае насельніцтва і яго повязь з ракой Замбезі, якая дала назву дзяржаве Замбія. На гербе таксама ёсць схематычныя выявы (эмблемы) прыродных рэсурсаў Замбіі: карысныя выкапні і горная прамысловасць, сельская гаспадарка і дзікая прырода. Шчыт апраўлены двума фігурамі, якія прадстаўляюць мужчыну і жанчыну.

Дэвіз краіны - «Адна Замбія, Адна Нацыя» (анг. One Zambia, One Nation), што падкрэслівае яе мірныя прынцыпы існавання і мірнае аб'яднанне розных плямёнаў.

Герб Замбіі вельмі падобны на герб Федэрацыі Радэзіі і Ньясаленда 1954-1963.

| ⛭Замбія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Замбія»**
 |
**Сыгне́т**, **сыгнець**, **сегніць**, **сігніт** (ад лац.: signum — знак) — ювелірнае ўпрыгожванне (пярсцёнак-пячатка), што ў часы Сярэдневякоўя выкарыстоўвалася як асабістая пячатка (для прастаўлення адбітка на гарачым сургучы або воску) і часта выконвала ролю своеасаблівага пасведчання асобы.

Сыгнет і яго адбітак
На рабочай паверхні сыгнета выкананы люстраны (адваротны) малюнак герба, манаграмы або надпісы. Часта сыгнеты выраблялі з каштоўных металаў і аздаблялі самацветамі. Уладальнік сыгнета трымаў яго звычайна пры сабе, насіў у кашальку ці на мезеным пальцы левай рукі.

У Вялікім Княстве Літоўскім
---------------------------

У Вялікім Княстве Літоўскім сыгнеты былі найбольш пашыраны ў XVI—XVII стагоддзях сярод мяшчан і шляхты. Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 года абмяжоўваў колькасць сыгнетаў, якія маглі належаць адной асобе.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* *Цітоў А. К.* Сыгне́т, сыгнець, сегніць, сігніт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 319. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Анатоль Цітоў.* Сыгне́т, сыгнець, сегніць, сігніт // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 458. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сыгнет
* Личные печатные перстни с элементами геральдики — Сыгнеты(недаступная спасылка) (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7706003-9 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бандарэнка.

**Сяргей Апанасавіч Бандарэнка** (нар. 19 лістапада 1956, Мінск) — беларускі скульптар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1974 годзе Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве, у 1981 годзе — скульптурнае аддзяленне Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Вучыўся ў Л. Р. Давыдзенкі, А. А. Бембеля, А. А. Анікейчыка, Г. І. Мурамцава. 3 1979 удзельнік мастацкіх выставак. У 1985 годзе скончыў творчыя майстэрні Акадэміі мастацтваў СССР у З. І. Азгура.

Упершыню скульптурныя работы Сяргея Апанасавіча Бандарэнкі былі прадстаўлены ў японскім горадзе Сапара на Сусветнай выстаўцы ЭКСПА ў 1972 годзе. З 1985 года — член Саюза мастакоў Беларусі.

З 2003 года — ганаровы член Кітайскай акадэміі мастацтваў, яго працы ўключаны ў каталог 500 лепшых кітайскіх мастакоў.

15 жніўня 2020 адмовіўся ад спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва ў знак пратэсту супраць жорсткага здушэння мірнага выступлення беларусаў пасля фальсіфікацыі выбараў 2020 года.

Творчасць
---------

Працуе ў станковай скульптуры. Матэрыял - бронза, дрэва, кераміка. У сваёй творчасці скульптар звяртаецца да шматлікіх жанраў, выкарыстоўваючы розныя матэрыялы і тэхналогіі. Але сапраўднайлюбоўю Сяргея Бандарэнкі з'яўляюцца коні.

Творы мастака адрозніваюцца карпатлівай працай з натурай, дбайным, віртуозным аздабленнем формы. Яго скульптуры канёў адрозніваюцца выключным падабенствам з натурай, блізкай да ілюзорнасці.

Сярод твораў: стэла «Трыумф», Алея алімпійскай славы (культурна-спартыўны комплекс «Мінск-Арэна»), скульптуры «Цыркавая танцоўшчыца на кані», «Клоўн з барабанам» (Беларускі дзяржаўны цырк), рэльеф «Песня пра зубра» (Нацыянальная бібліятэка, усе Мінск), помнік князю Віцебскаму (1320 – 1345 гады), Вялікаму князю Літоўскаму (1345 – 1377 гады) Альгерду.

Працы мастака выстаўляліся у Англіі, Бельгіі, Германіі, Нідэрландах, Кітаі, Манака, Польшчы, Расіі, ЗША, Францыі. Таксама скульптуры Сяргея Бандарэнкі знаходзяцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Магілёўскага мастацкага музея, мастацкіх галерэй Масквы, Санкт-Пецярбурга, Гале, Гамбурга, Дортмунда, Мінеапаліса і прыватных зборах шэрага краін Еўропы, Азіі і Амерыкі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  ФОРМУЛА РУХУ(недаступная спасылка)
2. ↑  Скульптор Сергей Бондаренко мастерскую превратил в конюшню
3. ↑  Каментарый да Указа № 650 ад 30 снежня 2014 г.
4. ↑  Лаўрэат лукашэнкаўскай спецпрэміі, скульптар Сяргей Бандарэнка парваў дыплом на знак пратэсту **(нявызн.)**. *nn.by* (15 жніўня 2020).
5. ↑  Помнік князю Віцебскаму, Вялікаму князю Літоўскаму Альгерду (2014)(недаступная спасылка)
6. ↑  СКУЛЬПТОР Сергей Бондаренко

Літаратура
----------

* Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік / аўтар-складальнік Б. А. Крэпак і інш.. — Мн .: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — С. 49. — 664 с. — 3 000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.

Спасылкі
--------

* artbondarenko.com — афіцыйны сайт Сяргея Апанасавіча Бандарэнка.
* Ход канём(недаступная спасылка)  (бел.)
* Бронзовая конница Сергея Бондаренко(недаступная спасылка)  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 133816 |
**Шведскі пашпарт** — дакумент, які выкарыстоўваецца грамадзянамі Каралеўства Швецыя для міжнародных падарожжаў.

Апроч таго, у якасці доказу шведскага грамадзянства, пашпарты палягчаюць працэс забеспячэння дапамогі ад шведскіх консульскіх чыноўнікаў за мяжой або іншых членаў Еўрапейскага саюза ў выпадку, калі пасольства Швецыі адсутнічае. Для падарожжаў у іншыя краіны, якія ўваходзяць у Шэнгенскае пагадненне, не патрабуецца пашпарт, калі маецца шведскае нацыянальнае пасведчанне асобы.

Пашпарты выдаюцца шведскай паліцыяй у пашпартных аддзяленнях па заяве падданых. Пашпарты, выпушчаныя з 1 кастрычніка 2005 года, маюць біяметрычныя дадзеныя і сапраўдныя на працягу пяці гадоў. Папярэднія пашпарты сапраўдныя на працягу дзесяці гадоў (для дарослых) і пяці гадоў (для дзяцей). Пашпарты з сіняй вокладкай, выпушчаныя да 1998 года, лічацца несапраўднымі пасведчаннямі асобы ў Швецыі праз недастатковую абарону ад падробкі.

Апісанне пашпарта
-----------------

Шведскі пашпарт бардовага колеру, у верхняй частцы пашпарта ў тры радкі надпіс \*EUROPEISKA UNIONEN — SVERIGE — PASS\*, у правай частцы элемент ўзору, у ніжняй частцы выява герба Швецыі. Пад гербам знак біяметрычных пашпартоў.

Біяметрычныя дадзеныя
---------------------

Біяметрычныя пашпарты маюць чып RFID, які змяшчае друкаваныя дадзеныя пашпарта ў лічбавым фармаце разам з фатаграфіяй у фармаце JPEG і з лічбавым ключом, каб праверыць, што дадзеныя сапраўдныя і не змяняліся. Да дадзеных у чыпе можна атрымаць доступ, пасля выкарыстання друкаваных кодаў у ніжняй частцы старонкі уладальніка пашпарта. Еўрапейскі саюз патрабуе, каб адбіткі пальцаў былі ўнесены ў пашпарты дзяржаў-членаў да 2009 года.

Старонка інфармацыі ў пашпарце
------------------------------

Шведскі пашпарт ўключае наступныя дадзеныя:

1. Фатаграфія ўладальніка пашпарта
2. Тып (пашпарта)
3. Код краіны (SWE)
4. Нумар пашпарта
5. Прозвішча
6. Імя
7. Грамадзянства (падданства)
8. Рост
9. Дата нараджэння
10. Персанальны нумар
11. Пол
12. Месца нараджэння
13. Подпіс уладальніка
14. Дата выдачы
15. Дата заканчэння тэрміну дзеяння
16. Вобласць машыначытальнай зоны

Падарожжы без візы
------------------

Швецыя мае дагаворы (бязвізавага ўезду) са 155-ю краінамі, што азначае, што шведскія грамадзяне могуць наведваць 155 краін для кароткатэрміновых візітаў як турысты (без візы). Швецыя стаіць на 3-ім месцы ў індэксе міжнароднай свабоды падарожжаў (англ.: Henley Visa Restrictions Index) за 2009 год.

1. Еўрапейскі саюз Неабмежавана
2. Ісландыя Неабмежавана
3. Ліхтэнштэйн Неабмежавана
4. Нарвегія Неабмежавана
5. Швейцарыя Неабмежавана
6. Албанія 1 месяц
7. Андора
8. Аўстралія 90 Дзён
9. Боснія і Герцагавіна 90 Дзён
10. Канада 90 Дзён
11. Харватыя 90 Дзён
12. Фарэрскія астравы 90 Дзён
13. Грузія 90 Дзён
14. Гібралтар
15. Востраў Мэн
16. Ізраіль 90 Дзён
17. Джэрсі
18. Паўночная Македонія 90 Дзён
19. Малдавія 90 Дзён
20. Манака 90 Дзён
21. Чарнагорыя 90 Дзён
22. Новая Зеландыя 90 Дзён
23. Сан-Марына 90 Дзён
24. Сербія 90 Дзён
25. Кітайская Рэспубліка 30 Дзён
26. Турцыя 90 Дзён
27. Украіна 90 Дзён
28. ЗША 90 Дзён
29. Ватыкан 90 Дзён
**«Вялікі перапынак»** (руск.: Большая перемена) — савецкі чатырохсерыйны мастацкі тэлевізійны фільм, зняты ў 1972—1973 гадах рэжысёрам Аляксеем Караневым па матывах аповесці Георгія Садоўнікава «Іду да людзей». Прэм’ера фільма на ТБ адбылася 29 красавіка 1973 года.

Сюжэт
-----

Самалюбства Нестара Пятровіча Северава, маладога гісторыка, ганарлівага сваімі, як ён думае, глыбокімі ведамі, абражана тым, што на ўступным экзамене ў аспірантуру яго абышла любімая дзяўчына Паліна. У прыкрасці ён парывае з Палінай і сыходзіць у добраахвотную «спасылку» — настаўнікам у вячэрнюю школу. Ён становіцца класным кіраўніком 9 «а» класа. Аказалася, што выкладаць школьныя дысцыпліны вельмі розным дарослым людзям, большасць з якіх старэйшыя за самога выкладчыка, не так-што проста, асабліва калі некаторыя з іх не хочуць вучыцца. Некаторыя дарослыя, здавалася б, вучні дастаўляюць свайму класнаму кіраўніку масу клопатаў. У давяршэнне да ўсіх праблем, у новага настаўніка ўлюбляецца вучаніца Нэлі Леднева, бацька якой вучыцца ў тым жа класе.

У ролях
-------

* Міхаіл Конанаў
* Яўген Лявонаў
* Ралан Быкаў
* Аляксандр Збруеў
* Святлана Мікалаеўна Кручкова
* Юрый Кузьмянкоў
* Наталля Богунова
* Савелій Крамаров
* Наталля Гвоздзікава
* Віктар Праскурын
* Валерый Носік

Спасылкі
--------

* Вялікі перапынак на сайце «Internet Movie Database» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
**Така** (англ.: Taka, маршал.: *Tōkā*), вядомы таксама як **атол Суворава** (англ.: Suwarrow, Suvarov, руск.: атолл Суворова) — атол на паўночным усходзе Маршалавых Астравоў. Плошча сушы — 0,57 км². Незаселены.

Така — невялікі атол з лагунай, якая займае плошчу 93,14 км². Вакол яе прасціраецца каралавы рыф з 6 астраўкамі. На паўднёвым захадзе ў каралавым рыфе сустракаецца праліў, прыдатны для заходу сярэднямерных суднаў. Атол знаходзіцца ў 479,2 км на паўночны захад ад Маджура, сталіцы Маршалаў.

Значная частка астравоў пакрыта лесам, хмызнякамі і какосавымі гаямі. Наземная фаўна прадстаўлена птушкамі. Каля вострава добра захаваўся падводны свет каралавага рыфа.

Така быў адкрыты ў 1527 г. іспанцамі. У 1816 г. даследаваны расійскай экспедыцыяй на чале з О. Кацэбу, які даў яму назву атол Суворава.

Землі атола Така выкарыстоўваюцца тубыльцамі суседняга атола Утырык для занятку сельскай гаспадаркай, рыбалоўствам і збіральніцтвам.

Спасылкі
--------

* Marshall Islands Atoll Information: Taka Island
* PIER plant species present on Suwarrow (Taka) Atoll listed by scientific name
**Э́двард Бра́нсфілд** (англ.: Edward Bransfield; каля 1785 г. — 31 кастрычніка 1852 г.) — брытанскі мараплавец ірландскага паходжання. Адзін з першаадкрывальнікаў Антарктыды.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся каля 1785 г. недалёка ад Корка на поўдні Ірландыіі. У 1803 г. прыняты на ваенную службу.

У 1819 г. падчас знаходжання ў Паўднёвай Амерыцы атрымаў загад узначаліць экспедыцыю на караблі «Вільямс» для праверкі факта існавання Паўднёвых Шэтландскіх астравоў. У студзені 1820 г. экспедыцыя дасягнула астравоў. Эдвард Брансфілд часткова даследаваў іх, нанёс на карту і абвясціў валоданнем Вялікабрытаніі. 30 студзеня 1820 г. удзельнікі экспедыцыі заўважылі паўночны ўскраек Антарктыды. Хаця гэта здарылася пазней за адкрыццё Антарктыды амерыканцам Н. Палмерам і расійскай экспедыцыяй на чале Ф. Белінсгаўзена, Эдвард Брансфілд лічыцца многімі географамі першаадкрывальнікам самага паўднёвага кантынента.

Пасля вяртання ў Вялікабрытанію Эдвард Брансфілд выклаў звесткі пра сваю экспедыцыю ў кнізе. Апошнія гады жыцця правёў на поўдні Англіі. Памёр у 1852 г. і быў пахаваны ў Брайтане.

Памяць
------

Імя Эдварда Брансфілда прысвоена востраву, гары, праліву, групе скал і западзіне на Паўднёвых Шэтландскіх астравах.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* eoearth.org
* journals.cambridge.org



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1203263007 · ISNI: 0000 0000 4602 8827 · LCCN: no98130446 · VIAF: 29158368 |
**Саркафаг Людавізі**, або **Вялікі саркафаг Людавізі** (італ.: Sarcofago Grande Ludovisi) — датаваны прыблізна 250—260 гадамі старажытнарымскі саркафаг[it], выяўлены ў пахаванні каля Тыбурцінскай брамы Рыма, у сувязі з чым вядомы таксама як **Via Tiburtina Sarcophagus**. Саркафаг вядомы сваёй шчыльнай і некласічнай кампазіцыяй, утворанай скурчанымі і высока эмацыйнымі фігурамі рымлян і готаў і з'яўляецца прыкладам кірунку ў рымскім мастацтве, тыповым для III стагоддзя. Выяўлены ў 1621 годзе і названы ў гонар яго першага сучаснага ўладальніка кардынала Л. Людавізі, саркафаг у наш час захоўваецца ў Палацца Альтэмпс, які з'яўляецца часткай Нацыянальнага музея Рыма.

Даны саркафаг з'яўляецца познім прадстаўніком з групы прыкладна 25 познерымскіх ваенных саркафагаў, іншыя з якіх датаваны прыкладна 170—210 гадамі, вырабленых у Рыме і, у некаторых выпадках, у Афінах. Яны ўзыходзяць да эліністычных помнікаў малаазійскага Пергама, якія адлюстроўваюць перамогі пергамцаў над галамі, і меркавана былі ўсе прызначаны для военачальнікаў. Найбольш вядомым прадстаўніком гэтай групы твораў мастацтва з'яўляецца саркафаг Партанача[it].

Вышыня мармурнага саркафага складае 153 см. Яго паверхня цалкам пакрыта гарэльефными фігурамі. Вечка саркафага, разбітая ў 1945 годзе ў Майнцы, адлюстроўвае варварскіх дзяцей, якія перадаюцца рымлянам меркавана іх бацькамі. Цэнтральнай фігурай на асабовай панэлі з'яўляецца конны рымскі военачальнік, які, магчыма, прадстаўляе нябожчыка. Яго твар спакойны, а жэст, які складана інтэрпрэтаваць, можа азначаць развітанне. X-падобны знак на яго лбу інтэрпрэтуюць як крыж, які атрымліваецца звернутымі на містэрыях Мітры як знак ласкі бога Мітры, папулярнага сярод рымскіх салдатаў. Virtus, якая дэманструецца вершнікам, можа азначаць прыжыццёвую доблесць на поле бою, аднак разам са знакам паказвае на перамогу над смерцю.

Фігуру часам атаясамляюць з сынам імператара Дэцыя Гастыліянам, чыё самастойнае недоўгачасовае кіраванне ў 251 годзе пачалося пасля гібелі бацькі і старэйшага брата ў бітве з готамі, стаўшы першымі рымскімі імператарамі, якія загінулі ад рук чужакоў. У адрозненне ад іх, Гастыліян памёр ад чумы.

Зноскі
------

1. 1 2  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>

Літаратура
----------

* Ernst Künzl: Ein Traum von Imperium: Der Sarkophag Ludovisi — Grabmal eines Feldherrn Roms. Schnell & Steiner, Regensburg 2010, ISBN 3-7954-2225-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Саркафаг Людавізі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7747325-5 · VIAF: 207787684 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рэйпольскі.
**Аляксандр Фёдаравіч Райпольскі** (1835 — 1907) — беларускі медык і арганізатар аховы здароўя. Доктар медыцыны.

Біяграфія
---------

Скончыў Імператарскі ўніверсітэт Святога Уладзіміра. Працаваў урачом з 1863 года.

У 1875 годзе пераехаў з Кіева ў Гродна і прынамсі да 1903 года займаў там пасаду гродзенскага губернскага ўрачэбнага інспектара.

Ужо ў 1875 годзе А. Райпольскі звярнуўся да губернатара А. Е. Зурава  (руск.) (бел. з хадатайствам аб адкрыцці ў Гродне школы павітух, першы набор у якую адбыўся восенню 1876 года.

У час руска-турэцкай вайны 1877-78 гадоў А. Ф. Райпольскі бязвыплатна ўзначаліў адзін з лазарэтаў Расійскага Чырвонага Крыжа, у якім знаходзілася значная частка параненых салдат і афіцэраў, што паступалі чыгуначным транспартам у Гродна.

Памёр у 1907 годзе і пахаваны на праваслаўных могілках Гродна.

Грамадская дзейнасць
--------------------

Складаўся дарадчым членам гродзенскага губернскага ветэрынарнага камітэта.

Быў прэзідэнтам Таварыства ўрачоў Гродзенскай губерні. Па ініцыятыве А. Ф. Райпольскага ў 1888 годзе з членаў Таварыства была створана камісія па вывучэнні санітарнага стану губерні. Вынікі яе працы, апублікаваныя ў мясцовым і спецыяльным друку, мелі велічэзны грамадскі рэзананс, міма якога не маглі прайсці губернскія ўлады.

У 1892 годзе быў старшынёй першага на тэрыторыі сучаснай Беларусі з’езду 18-ці сельскіх урачоў губерні.

Узнагароды
----------

* ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені
* ордэн Святой Ганны 2 ступені
* ордэн Святой Ганны 3 ступені
* ордэн Святога Станіслава 2 ступені
* знак Чырвонага крыжа
* доктарскі знак

Адрасы
------

У Гродне на 1885 год жыў на вуліцы Гараднічанскай у доме Жуў, № 4

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Памятная книжка Гродненской губернии на 1888 год. С. 25  (руск.)
2. 1 2 3 4 5 6 7  В. Н. Черепица. ГРОДНЕНСКИЙ ПРАВОСЛАВНЫЙ НЕКРОПОЛЬ (С ДРЕВНЕЙШИХ ВРЕМЕН ДО НАЧАЛА XX ВЕКА)  (руск.)
3. ↑  Памятныя кніжкі Гродзенскай губерні за адпаведныя гады
4. ↑  СПИСОК гражданским чиновникам с показанием их местожительства (по 1-й части г. Гродно) на 1885 год  (руск.)

| Гродзенскія губернскія ўрачэбныя інспектары |
| --- |
| Сцяг Гродзенскай губерні | 
Кляменцій Людвігавіч Эрбштэйн (1864-1875) | Аляксандр Фёдаравіч Райпольскі (1875-1903) | Васіль Васілевіч Кошалеў (1904-1917)
 |
Некантакныя народы ў ХХІ стагоддзі
**Некантактныя народы** (таксама **ізаляваныя** або **згубленыя** народы) — чалавечыя супольнасці, што добраахвотна, або збегам абставін, жывуць (жылі) без якіх-небудзь значных кантактаў са знешнім светам і з сучаснай цывілізацыяй. У ХХІ стагоддзі такіх народаў засталося вельмі мала: паводле ацэнак на 2013, крыху болей за 100 — пераважна гэта плямёны трапічных лясоў Новай Гвінеі і Паўднёвай Амерыкі. Самым ізаляваным і вядомым некантактным племем — у першую чаргу, праз упарты супраціў любым спробам кантакту — лічацца сентынельцы, якія пражываюць на Паўночным Сентынельскім востраве ў складзе Андаманскіх астравоў, што належаць Індыі.

Некантактнае індзейскае племя, штат Акры, Бразілія
Многія грамадскія дзеячы адстойваюць права народаў на некантакнасць гаворачы, што навязванне стасункаў супярэчыць праву на самавызначэнне. Больш за тое, ізаляваныя плямёны, хутчэй за ўсё, не будуць мець імунітэту да шмат якіх звычайных хваробаў, што могуць паставіць гэтыя плямёны на мяжу знікнення. Іншая пазіцыя заключаецца ў тым, што кантакт пазнаёміць адсталых тубыльцаў з дасягненнямі медыцыны, дазволіць правесці вакцынацыю, атрымаць доступ да лекаў. Усё адно нешматлікія ізаляваныя плямёны асуджаныя на звод, — лічаць прадстаўнікі гэтай пазіцыі. Ды і самое нежаданне кантакту, — дадаюць яны, — звычайна вынік забабонаў або пераканання, што племя будзе перабіта або прададзена ў рабства. Апошняе часам небеспадстаўнае: так падчас каўчукавага буму ў Амазоніі ў пачатку ХХ стагоддзя белыя плантатары нарабілі столькі гвалту, што шмат якія плямёны вырашылі ніколі больш не мець справаў з "цывілізацыяй".

Звестак пра некантактныя народы звычайна вельмі мала, часам невядома нават іх саманазва. Інфармацыя як правіла паступае ад суседніх з імі народаў або з аэрафатаздымкаў. Бывае і так, што ізаляванае племя раптам заяўляе пра жаданне кантакту: так было ў 2013 з машка-піра — індзейскім племем у перуанскай Амазоніі.

Зноскі
------

1. ↑
Вальмавы дах у артаганальнай праекцыі
**Ва́льмавы дах** — від даху з чатырма схіламі, прычым тарцовыя схілы маюць трохвугольную форму (завуцца «вальмы») і распасціраюцца ад канька да карніза. Два іншых схілы трапецыяпадобнай формы. У выпадку, калі тарцовыя схілы абрываюцца, не даходзячы да карніза, дах завецца *паўвальмавым (галандскім)*.

На Беларусі пакрыцці з вальмы выкарыстоўваліся ў народным жыллі, гаспадарчых будынках, некаторых манументальных збудаваннях (палацы ў г.п. Дзятлава, в. Грозаў Капыльскага раёна, цэрквы ў вёсках Лелікава Кобрынскага, Здзітава Жабінкаўскага раёна).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Вальмовая крыша // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4457533-6 · Microsoft: 4208123 |
Канцылярскія кнопкі **Канцылярская кнопка** (ад «канцылярыя») — металічны выраб для прымацавання якога-небудзь прадмета да чаго-небудзь (напрыклад, паперы да дошкі аб'яў). Названа так, бо яе часта выкарыстоўваюць у канцылярыя. 

Класічная кнопка складаецца з капялюшыку і ляза. У капялюшыку зроблена трохвугольная адтуліна, якая паўтарае форму ляза, бо лязо выразаецца з капялюшыку і загінаецца перпендыкулярна капялюшыку. Як правіла, гэты «трохвугольнік» роўнабаковы. Капялюшык мае форму дыска. Але ёсць і альтэрнатыўныя кнопкі, якія маюць рознакаляровыя (як правіла, пластмасавыя) ручкі, форма якіх падобная на цыліндр. Нярэдка ён мае колцападобныя бакавыя выпукласці, зробленыя для таго, каб кнопку было зручней трымаць. Знізу з цэнтра ручкі выходзіць металічнае лязо.

Гісторыя
--------

Канцылярская кнопка была вынайдзена гадзіншчыкам Ёганам Кірстэнам (Johann Kirsten) паміж 1902 і 1903 гадамі ў горадзе Ліхен у Германіі. Ён прадаў сваю ідэю купцу Ота Ліндштэдту, яго брат Паўль запатэнтаваў яе ў 1904 годзе. Дзякуючы патэнту Ліндштэдт стаў мільянерам, гадзіншчык заставаўся бедным.
|  |
| --- |
| Адсутнічае элемент Вікіданых |

**Biblia Hebraica Quinta** (бел.: Біблія Гебраіка Квінта — Пятая яўрэйская Біблія), скарочана **bhq** — пятая крытычная рэдакцыя масарэцкага тэксту Яўрэйскай Бібліі паводле Ленінградскага кодэксу, дапоўненая масарэцкімі і тэксталагічна-крытычнымі заўвагамі, а таксама спасылкамі і параўнаннямі з апошнімі тэкстамі Кумрану. Выдаецца Deutsche Bibelgesellschaft (нямецкім Біблейскім таварыствам) у Штутгарце з 2004 года. Наступнік Biblia Hebraica Stuttgartensia. Плануецца 20 тамоў.

Спасылкі
--------

* Richard D. Weis, «*Biblia Hebraica Quinta* and the Making of Critical Editions of the Hebrew Bible»
* Старонка BHQ на сайце *Deutsche Bibelgesellschaft*
**Заходне-Ілінойскі ўніверсітэт** (англ.: Western Illinois University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Макомб у штаце Ілінойс, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня была заснавана ў 1899 годзе як Заходне-Ілінойская дзяржаўная нармальная школа. З часам школа стала Заходне-Ілінойскім дзяржаўным педагагічным каледжам. Пасля таго, як каледж пачаў прапаноўваць ступені магістра, ён зноў змяніў сваю назву на Заходне-Ілінойскі дзяржаўны каледж.

Структура
---------

* Каледж мастатцваў і навук
* Каледж бізнесу і тэхналогій
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж выяўленчага мастцтва і камунікацый

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Заўвагі
-------
Абцужкі для пазногцяў
**Абцужкі для пазногцяў** — адзін з інструментаў гігіены пазногцяў.

Дзякуючы бяспецы і магчымасці акуратна абрэзаць пазногці не звяртаючыся да паслуг касметычных салонаў, абцужкі ўсё часцей выкарыстоўваюцца нароўні са звыклымі нажніцамі. Выкарыстоўваць іх замест нажніц, як правіла, рэкамендуюць пры доглядзе за пазногцямі дзяцей, асабліва нованароджаных.

Аналагічны інструмент, кусачкі для пазногцяў, былі вынайдзены французскім фабрыкантам Мацье Мартэнам у 1892 годзе

Зноскі
------

1. ↑  Бенджамин Спок. Ребенок и уход за ним.  (руск.)
2. ↑  «Наука и жизнь  (руск.) (бел.», № 7, 1992.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Трухан.
**Мікола Трухан** (поўнае: *Мікалай Мікалаевіч Трухан*; 18 жніўня 1947, Плешчаніцы, Лагойскі раён, Мінская вобласць — 20 сакавіка 1999) — беларускі рэжысёр, акцёр.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1969, курс Дз. Арлова), Вышэйшыя рэжысёрскія курсы ў тэатры на Малой Броннай у Маскве (1980, майстэрня А. Эфроса). У 1969—1971 гг. акцёр Беларускага тэатра імя Я. Коласа ў Віцебску. Пасля службы ў арміі працаваў акцёрам у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі (1973), Краснаярскім ТЮГу (1973—1974), Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача (1975—1978). Сярод лепшых работ: Пётр Бардзін («Салаўіная ноч» В. Яжова, 1971) у тэатры імя Я. Коласа; Трыгорын («Чайка» А. Чэхава, 1977) у тэатры юнага гледача.

У 1980—1984 гг. рэжысёр-пастаноўшчык у Гомельскім абласным (паставіў «Ладдзя Роспачы» паводле У. Караткевіча, 1982; «Прымакі» Я. Купалы, 1983; «Узлёт» А. Дударава, 1984), у 1985 г. ў Магілёўскім абласным і Рэспубліканскім маладзёжным, у 1986—1987 гг. у Брэсцкім абласным тэатрах [паставіў «Вечар» А. Дударава і «Патоп» («Дыхайце эканомна!..») А. Макаёнка, 1987].

У 1987 г. разам з Віталём Баркоўскім стварыў Мінскі драматычны тэатр «Дзе-Я?», у 1992—1999 гг. яго мастацкі кіраўнік. Станаўленне тэатра «Дзе-Я?» у асноўным звязана са зваротам да беларускай драматургічнай спадчыны. Рэпертуар складалі творы беларускіх пісьменнікаў, арыгінальныя п'есы, створаныя ў тэатры, а таксама лепшыя творы сусветнай літаратуры. Пытанні «Хто Я?», «Дзе Я?», звязаныя з нацыянальнай свядомасцю і філасофіяй беларускага народа, — галоўныя для мастацкага стылю тэатра М. М. Трухана.

Лепшымі спектаклямі сталі «Роспач» паводле У. Караткевіча (1989), «Рагнеда» Н. Рапа (1990), «Чорт і Баба» Ф. Аляхновіча (1992), «Гмжа» I. Кофты (1993), «Здань» паводле «Страхі жыцця» і «Цені» Аляхновіча (1995), «Круці…» паводле Аляхновіча (1996), «Распад» паводле розных п'ес У. Шэкспіра (1997), «Барановы кароль» М. М. Трухана, «Мёртвыя душы» паводле М. Гогаля (абодва (1998). У 1995 г. філасофская «Здань» у рэжысуры М. М. Трухана атрымала высокую ацэнку на прадстаўнічым міжнародным фестывалі ў Эдынбургу (Шатландыя).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Лагойскага раёна: У 2 кн. Кн. 2. / Рэд. кал. Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск.: БелЭН, 2004. 488 с. — С. 338
**Парыжскі псалтыр** (Paris. gr. 139) — ілюмінаваны рукапіс Псалтыра, створаны ў сярэдзіне X стагоддзя, які захоўваецца ў Парыжскай нацыянальнай бібліятэцы. З’яўляецца самым вядомым рукапісам эпохі македонскага рэнесансу.

Парыжскі псалтыр упрыгожваюць 14 паўнастаронкавых мініяцюр у арнаментальным абрамленні. Яны выкананы на сюжэты Старога Запавету, характарызуюцца ўвагай да краявідаў і архітэктурных элементаў. Выявы рукапісу характарызуюцца перайманнем антычнаму мастацтву. Прататыпам для мініяцюр паслужыў александрыйскі рукапіс IV стагоддзя, аднак ёсць меркаванні, якія злучаюць паходжанне прататыпа з Малой Азіяй.

На многіх мініяцюрах прадстаўлены алегарычныя выявы і персаніфікацыі (напрыклад, побач з Давідам, які грае на арфе, змешчаны малюнак персаніфікацыі Мелодыі, а ноч намаляваная як жанчына з падпаленай паходняй і покрывам, распасцёртым над яе галавой). Стылізацыя пад познеантычнае мастацтва настолькі дакладная, што доўгі час многія даследчыкі датавалі псалтыр істотна больш раннім перыядам, чым X стагоддзе.

Зноскі
------

1. 1 2  Make Lists, Not War — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97309629'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
Калі круглявыя таўсцейшыя палавыя губы адцягваюцца ў бок, малыя палавыя губы больш бачныя. Малыя палавыя губы — гэта вертыкальныя зморшчаныя скурныя складкі ў самай сярэдзіне вульвы (вонкавых жаночых палавых органаў).
**Палавыя губы** з’яўляюцца часткай жаночых палавых органаў; гэта асноўныя знешне бачныя часткі вульвы. У чалавека ёсць дзве пары палавых губ: *вялікія палавыя губы* (або вонкавыя палавыя губы) большыя і таўсцейшыя, у той час як *малыя палавыя губы* — гэта ўнутраныя зморшчаныя скурныя складкі паміж вонкавымі палавымі губамі, якія атачаюць і абараняюць адтуліну (вядомую як *прысенак*). Унутры прысенка знаходзяцца адтуліны похвы і ўрэтры. Уверх ад малых палавых губ знаходзіцца клітаральны капюшон, які абараняе клітар.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7713788-7 · Microsoft: 2780193287 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алендскі.
**Юрый (Ежы) Алендскі** (? — пасля 1714) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Алендскіх герба «Равіч», сын Тэафіла і Гэлены Маклакоўны.

Пасол на сеймы (1674, 1697, 1698, 1703, 1712), харунжы (1703), потым маршалак па прывілеях караля Аўгуста (1703, 1713) Ваўкавыскага павета. Староста дзякаўскі і жыліцкі ў Ваўкавыскім павеце замест Аляксандра Язерскага па прывілеі караля Станіслава Ляшчынскага (1708). Дваранін пакаёвы і сакратар яго каралеўскай мосці.

У 1674 годзе як электар з Ваўкавыскага павета аддаў свой голас за Яна III Сабескага, у 1697 годзе падпісаў ад Новагародскага ваяводства элекцыю Аўгуста II. У 1708 годзе быў прыхільнікам Станіслава Ляшчынскага, праз два гады ў 1710 годзе падпісаў Сандамірскую канфедэрацыю. У той жа час быў вызначаны ў склад так званай «быхаўскай камісіі», якая павінна была адабраць і вярнуць з расійскіх рук Быхаў, а таксама гарматы і амуніцыю з Быхава, Слуцка і іншых беларускіх мясцовасцяў згодна з трактатам, падпісаным у Нарве ў 1704 годзе.

Быў актыўным прыхільнікам кальвінскага веравызнання ў Вялікім Княстве Літоўскім: дырэктар сінодаў літоўскай правінцыі ў Койданаве (1699), Беліцы (1713), Слуцку (1714); удзельнік канвакацый віленскай (1700) і беліцкай (1704) і вольнай нарады ў Варшаве (1710).

Уладальнік маёнткаў Мачульна, Калантаі, Гнезна, Рось-Ваўкаўшчызна і Рось-Харошкаўшчызна.

Сям’я
-----

Жанаты з Тэадорай з Пакашаў, мелі 4 сыноў і 5 дачок: Яна, Тэафіла, Рэгіну Гэлену, Марыю, Катажыну, Тэафілу, Соф’ю, Багуслава і Ежы Станіслава.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Генеалогія роду Алендскіх мачулінскай лініі. «Гербоўнік беларускай шляхты». Т.1. Мінск. 2002. С. 146—151.
3. 1 2  Алендзкі

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 23. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.
* Генеалогія роду Алендскіх мачулінскай лініі. // «Гербоўнік беларускай шляхты». Т. 1. Мінск, 2002. — С. 146—151.


| ?Юрый Алендскі (сын Тэафіла) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Януш Алендскі |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Крыштаф Алендскі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Юрый Алендскі |  |  |  |  | Ганна з Трызнаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Тэафіл Алендскі |  |  |  |  | Ганна з Есьманаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Юрый Алендскі |  |  |  |  | Юстына з Быхаўцаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Алена Маклок[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: jerzy-oledzki-h-rawicz · Sejm-Wielki.pl |
**Янко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Янкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Докшыцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гняздзілаўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 29 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Докшыцкага (14 населеных пунктаў: Антоны, Восава, Дубавое, Залессе, Камайск, Касцюкі, Козікі, Крыкуны, Крыніца, Лаці, Рашкаўка, Цагельня, Янкі і Янова) і Крыпульскага (10 населеных пунктаў: Атрубак, Буй, Валасадка, Верацейка, Гняздзілава, Жары, Заручча, Навінка, Паўднёвае Гняздзілава, Паўночнае Гняздзілава) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 24 населеныя пункты.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Молодечненской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 29 снежня 1961 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1962, № 12 (971).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сялянская вуліца.
**Сяля́нская вуліца** (руск.: Селянская улица) — вуліца ў цэнтральнай частцы Магілёва.

Гісторыя
--------

Ледзькаўская вуліца з боку Дняпроўскага праспекта. Пачатак XX ст.
Дняпроўскі праспект, злева пачатак Ледзькаўскай вуліцы. Пачатак XX ст.
1-я Ледзькаўская вуліца на плане Магілёва 1918 года
Вуліца на аэрафотаздымку 1943 года
Гістарычная назва вуліцы — **Ледзькаўская**, па назве прадмесця Ледзькава (Ледзькаўка), якое размяшчалася злева ад дарогі з Магілёва ў Шклоў. З’яўлялался працягам Конназаводскай вуліцы (не існуе, захаваўся адзіны дом, які цяпер знаходзіцца па адрасе вул. Ленінскай, 68А). Перасякала Ледзькаўскі глухі і 2-і Ледзькаўскі завулкі.

У 1912 годзе ў доме па адрасе *вул. Ледзькаўская, 15* размяшчаліся Губернская па земскіх і гарадскіх справах прысутнасць і Губернскі камітэт па доглядзе дзяцей асоб, якія загінулі ў вайну з Японіяй. У доме Палубінскага знаходзілася Мясцовае Упраўленне Чырвонага Крыжа.

З 1918 года ў доме па адрасе *вул. Ледзькаўская, 23* жыла сям’я Юльяна Дрэйзіна. Дом Дрэйзіных прыцягваў магілёўскіх аматараў літаратуры і музыкі.

За савецкім часам перайменавана ў Сялянскую (па-руску спачатку мела назву *Крестьянская улица*, але пасля стала *Селянской*).

У 1938—1940 гадах у пачатку вуліцы быў пабудаваны пяціпавярховы дом (цяпер па адрасе вул. Першамайская, 42), які перагарадзіў яе ў месцы прымыкання да Першамайскай вуліцы.

Размяшчэнне
-----------

Арыентавана з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. У наш час большая частка вуліцы апынулася ўнутры квартала, абмежаванага вуліцамі Першамайскай, Ціміразева, праспектам Міру, страціўшы сваю трасіроўку і большасць забудовы. Захаваўся невялікі адрэзак ад вуліцы Ціміразева да ракі Дубравенкі.

Забудова
--------

* № 1 — двухпавярховы пасляваенны жылы дом з двума эркерамі.
* № 6 — драўляны дом з брандмаўэрам, пабудаваны ў пачатку XX ст. Да 1999 года ў будынку размяшчаўся Музей этнаграфіі.

Астатняя вуліца забудавана дамамі сядзібнага тыпу.

Зноскі
------

1. 1 2  Улицы Могилева: сто лет назад и сегодня
2. ↑  *А. М. Мезенко.* Имя внутригородского объекта в истории : Об урбанонимах Беларуси XIV — нач. XX в.. — Минск: Выш. шк. 2003. — 299 с. — ISBN 985-06-0905-2.
3. ↑  Россия. Полное географическое описание нашего отечества.[ru] Т. 9. СПб. 1905.
4. ↑  Памятная книжка Могилёвской губернии на 1912 год.
5. ↑  МОГИЛЕВСКИЕ ЕВРЕИ В КУЛЬТУРЕ И ИСКУССТВЕ Архівавана 5 жніўня 2019.
6. ↑  Музей этнографии
7. ↑  Музей этнографии // Могилёв. Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. — ISBN 5-85700-028-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Арганза́** - тонкая жорсткая празрыстая тканіна, зробленая з шоўку, поліэстэру або віскозы шляхам скручвання двух валокнаў.

Арганза падзяляецца на бліскучую і матавую. Малюнак на арганзе можа вырабляцца рознымі спосабамі: вышыўкай, траўленнем, друк. Цікавыя эфекты даюць лазерная прарэзка і перфараванне. Арганзы выкарыстоўваюць у вытворчасці штор і ў касцюмах для усходніх танцаў.

Этымалогія назвы
----------------

Паходжанне слова "арганза" дакладна не вядома, вымаўленне яго канчаткова не ўстаялася. Ёсць здагадка, што яно паходзіць ад назвы старажытнага ўзбекскі горада Ургенч, або (па-узбекску) Урганч. Тым больш, што завезеная тканіна ў Еўропу была з Усходу ў канцы XVIII стагоддзе, а ва Ургенчы шмат гадоў існуе шаўкапрадзільная фабрыка. Націск на апошнім складзе адпавядае менавіта гэтай версіі.

Уэбстэрскі і Оксфардскі слоўнікі прапануюць версію, згодна з якой назва "арганза" паходзіць ад назвы Амерыканскай гандлёвай маркі *Logranza* (1820), пад якой выпускаліся розныя шаўковыя тканіны. Такой здагадцы адпавядае націск на перадапошнім складзе.

Спасылкі
--------

* Що ми знаємо про органзи? Сайт «Школа життя»
* Органза. жіноча енциклопедія
Карынфскі ордар. Пантэон
**Карынфскі ордар** — адзін з трох грэчаскіх архітэктурных ордараў. Уяўляе варыянт іанічнага ордара, больш насычаны дэкорам. Характэрнай асаблівасцю гэтага ордара з'яўляецца звонападобная капітэль, пакрытая стылізаваным лісцем аканта.

Вітрувій паведамляе, што гэты ордар быў вынайдзены скульптарам Калімахам з Карынфа (адгэтуль і назва) у 2-й палове V стагоддзя да н.э. Легенда кажа, што скульптар прагульваўся па могілках і ўбачыў на магіле нядаўна памерлай дзяўчыны кошык з яе рэчамі, якую прынесла яе мамка. Плецены кошык авіло лісце аканфа, які буяна рос. Гэты кошык стаў правобразам капітэлі новага ордара — карынфскага, а сам ордар сталі зваць «дзявочым», у супрацьлегласць дарычнаму і іанічнаму — мужчынскаму і жаночаму.

Галерэя
-------

* Калоны карынфскага ордара Алімпеёна ў АфінахКалоны карынфскага ордара Алімпеёна ў Афінах
* Капітэль карынфскага ордара (ад адной з калон Адэона Агрыпы) на тэрыторыі Афінскай АгорыКапітэль карынфскага ордара (ад адной з калон Адэона Агрыпы) на тэрыторыі Афінскай Агоры
* Капітэль карынфскага ордара ў Бейт Шэане (Скіфопаль)Капітэль карынфскага ордара ў Бейт Шэане (Скіфопаль)
* Калона карынфскага ордара ў рымскага тэатра ў Бейт Шэане (Скіфопаль)Калона карынфскага ордара ў рымскага тэатра ў Бейт Шэане (Скіфопаль)
* Фасад Бібліятэкі Адрыяна (Афіны)Фасад Бібліятэкі Адрыяна (Афіны)

Літаратура
----------

* Виньола. *Правило пяти ордеров архитектуры.* М.: Архитектура-С, 2005.
* Михайловский И. Б. *Теория классических архитектурных форм.* М.: Изд. В. Шевчук, 2003.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карынфскі ордар

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12126397h · GND: 1258828553 |
**Чэмпіянат свету па баскетболе 2023 года** (англ.: 2023 FIBA ​​World Cup, індан.: Piala Dunia Bola Basket FIBA ​​2023, яп.: FIBAバスケットボールワールドカップ2023) ― дзевятнаццаты чэмпіянат свету па баскетболе[en] для мужчынскіх нацыянальных зборных, які праводзіцца пад эгідай ФІБА. Гаспадарамі турніру сталі Інданезія, Японія і Філіпіны. Гэта быў другі турнір у межах новага цыкла, які стартаваў у 2019 годзе.

У турніры прынялі ўдзел 32 каманды. Як было абвешчана 9 снежня 2017 года, гэта будзе першы чэмпіянат свету, які пройдзе ў некалькіх краінах: Філіпінах, Японіі і Інданезіі з 25 жніўня па 10 верасня 2023 года. Гэта першы чэмпіянат свету, які пройдзе ў Інданезіі, і другі, які пройдзе як на Філіпінах, так і ў Японіі, бо яны ўпершыню прынялі турнір у 1978[en] і 2006[en] гадах адпаведна.

Чэмпіёнскі тытул будзе абараняць зборная Іспаніі.

Зноскі
------

1. ↑  Kristel Satumbaga (11 мая 2020). "Dates set for 2023 World Cup". *Manila Bulletin*. Праверана 12 мая 2020. Архівавана 13 верасня 2020. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 верасня 2020. Праверана 14 чэрвеня 2022.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Чэмпіянат свету па баскетболе 2023 на Вікісховішчы |


| ⛭Чэмпіянат свету па баскетболе[en] |
| --- |
| 
* Аргентына 1950[en]
* Бразілія 1954[en]
* Чылі 1959[en]
* Бразілія 1963[en]
* Уругвай 1967[en]
* Югаславія 1970[en]
* Пуэрта-Рыка 1974[en]
* Філіпіны 1978[en]
* Калумбія 1982[en]
* Іспанія 1986[en]
* Аргентына 1990[en]
* Канада 1994[en]
* Грэцыя 1998[en]
* ЗША 2002[en]
* Японія 2006[en]
* Турцыя 2010[en]
* Іспанія 2014[en]
* Кітай 2019[en]
* *Філіпіны, Японія, Інданезія 2023*
* *Катар 2027[en]*

 |  |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Навасёлкаўскі сельсавет.
 
**Навасё́лкаўскі 2-гі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі 2.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Навасёлкаўскі сельсавет** у складзе Гадуцішскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Навасёлкі. Пасля скасавання Гадуцішскага раёна 25 лістапада 1940 года і далучэння да Пастаўскага раёна, у сувязі з існаваннем у Пастаўскім раёне іншага Навасёлкаўскага сельсавета, атрымаў назву Навасёлкаўскі 2-гі сельсавет, а цэнтр — назву Навасёлкі 2. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 2 снежня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Камайскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне выканаўчага камітэта Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 2 снежня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 17.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Мінесоцкі ўніверсітэт у Рочэстэры** (англ.: University of Minnesota Rochester) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Рочэстэр у штаце Мінесота, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Мінесоцкі ўніверсітэт у Рочэстэры з'яўляецца часткай сістэмы Мінесоцкага ўніверсітэта і арыентаваны ў асноўным на медыцынскія навукі. Ён быў афіцыйна створаны актам заканадаўчага сходу штата Мінесота ў снежні 2006 года. У цяперашні час ён прапануе дзве ступені бакалаўра ў галіне медыцынскіх навук: бакалаўра ў галіне медыцынскіх навук і бакалаўра ў галіне медыцынскіх прафесій.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы