**Катастрофа Convair 880 пад Плейку** — авіяцыйная катастрофа пасажырскага самалёта Convair CV-880-22M-21 ганконгскай авіякампаніі Cathay Pacific, якая адбылася ў чацвер 15 чэрвеня 1972 года ў Рэспубліцы В’етнам у 55 кіламетрах паўднёва-ўсход ад Плейку. Загінуў 81 чалавек.

Самалёт
-------

Самалёт, які разбіўся ў 1961 годзе ў перыяд дзейнасці ў Viasa (борт YV-C-VIA).
Convair CV-880-22M-21 з завадскім нумарам 22-7-1-53 (53-і па ліку CV-880 з усяго 65 пабудаваных) быў пабудаваны ў 1961 годзе і на перыяд выпрабаванняў атрымаў рэгістрацыйны нумар N8490H. Пасля завяршэння неабходных праверак, лайнер прайшоў перарэгістрацыю, у выніку якой бартавы нумар змяніўся на YV-C-VIA, і быў прададзены ў Венесуэлу авіякампаніі Viasa, у якую паступіў 1 жніўня 1961 года. Авіялайнер меў напрацоўку 13295 гадзін, калі 1 ліпеня 1967 года перайшоў да новага ўладальніка — авіякампаніі Cathay Pacific (Ганконг), бартавы нумар пры гэтым змяніўся на VR-HFZ. Па даных на 11 мая 1972 года, калі ў апошні раз быў атрыманы сертыфікат тэхнічнага абслугоўвання, напрацоўка самалёта складала 29139 гадзін, а на момант катастрофы — 29434 гадзіны.

Пры вылеце самалёт меў масу 178627 фунтаў пры ўсталяванай максімальнай узлётнай масе 193000 фунта, а цэнтроўка складала 29.7% САХ, што таксама знаходзілася ў межах дапушчальнага. На момант катастрофы лайнер па ацэнцы меў масу каля 162627 фунтаў пры цэнтроўцы 29.1%.

Экіпаж
------

* Камандзір паветранага судна — 42 гады, агульны лётны стаж 14 343 гадзіны, у тым ліку 5261 гадзіна на мадэлі Convair 880-22M. Налёт за апошнія 28 дзён — 49 гадзін.
* Другі пілот — 38 гадоў, агульны лётны стаж 7649 гадзін, у тым ліку 2687 гадзін на мадэлі Convair 880-22M. Налёт за апошнія 28 дзён — 87 гадзін.
* Трэці пілот — 42 гады, агульны лётны стаж 5783 гадзіны, у тым ліку 1529 гадзін на мадэлі Convair 880-22M. Налёт за апошнія 28 дзён — 66 гадзін.
* Бортінжынер — 36 гадоў, агульны лётны стаж 4246 гадзін, у тым ліку 2959 гадзін на мадэлі Convair 880-22M. Налёт за апошнія 28 дзён — 42 гадзіны.

У гэтым палёце камандзір таксама выконваў абавязкі пілота-інструктара, правяраючы працу другога пілота. На момант здарэння экіпаж працаваў ужо 13 гадзін 35 хвілін. У салоне знаходзіліся 6 сцюардэс.

Катастрофа
----------

Самалёт выконваў міжнародны пасажырскі рэйс CX-700Z з Сінгапура ў Ганконг з прамежкавай пасадкай у Бангкоке. Першы этап маршруту быў здзейснены без адхіленняў і рэйс 700Z паспяхова прызямліўся ў аэрапорце Данмыанг. Стаянка ў Бангкоку доўжылася 55 хвілін. Падчас гэтага з самалёта сышлі 68 пасажыраў з багажом, а замест іх селі 35 новых. Таксама ў бакі залілі 35000 фунтаў авіягазу JT-1. У 04:55 GMT з 71 пасажырам і 10 членамі экіпажа на борце авіялайнер вылецеў у Ганконг. Палёт праходзіў днём па паветраным калідоры Green 67 на эшалоне 290 (8,8 км) значна вышэй аблокаў пры добрых умовах надвор’я. Экіпаж вёў звычайныя радыёперамовы спачатку з дыспетчарскім цэнтрам у Бангкоку, а ў 05:42 GMT перайшоў на сувязь з цэнтрам у Сайгоне. Апошняе радыёпаведамленне з самалёта было перададзена ў 05:54 (13:54 мясцовага часу), калі пілоты далажылі, што прайшлі пункт абавязковага данясення PE5 «у 05:53 на эшалоне 290 і разлічваюць прайсці пункт» XVK «у 06:06». Калі экіпаж перастаў выходзіць на сувязь, у 06:20 дыспетчар сам паспрабаваў з імі звязацца, але беспаспяхова. У 06:40 дыспетчар у Сайгоне зрабіў запыты ў цэнтры ў Бангкоку і Ганконгу, не выходзіў ці з імі на сувязь рэйс 700Z, але вынікі таксама былі адмоўнымі. Тады а 07:15 была абвешчана фаза бедства, пасля чаго на авіябазу Таншанят быў дадзены запыт пачынаць пошукі зніклага рэйса. Ужо ў 07:55 GMT (14:55 мясцовага часу) у Сайгоне пачуўся званок, што ў 30 марскіх мілях (55,5 км) на паўднёвы захад ад горада Плейку адбылася катастрофа самалёта тыпу «Convair». Два пілоты-верталётчыкі, дабраўшыся да месца здарэння, апазналі ў яшчэ падпаленых абломках зніклы борт VR-HFZ. Таксама сярод пажару былі знойдзены два адносна ацалелых цела, якіх даставілі ў Плейку для даследаванняў.

Пазней сярод абломкаў быў знойдзены бартавы самапісец з ацалелымі запісамі. Паводле даных з самапісца, а таксама па вывучэнні абломкаў было ўстаноўлена, што самалёт ехаў з хуткасцю 310 вузлоў (574 км/г) на эшалоне 290 (8,8 км) па курсе 71°, калі ў 05:59 GMT (13:59 мясцовага часу), праз 64 хвіліны 2 секунды з моманту ўзлёту і праз 5 хвілін з апошняй сувязі з зямлёй, фюзеляж нечакана разарвала на некалькі частак, пасля чаго абломкі паваліліся на джунглі. Усе 10 членаў экіпажа і 71 пасажыр, то ёсць усяго 81 чалавек, загінулі. Гэта была найбуйнейшая катастрофа ў гісторыі самалёта Convair 880 і ў ганконгскай авіяцыі. 10 цел, а менавіта 2 члена экіпажа і 8 пасажыраў не былі знойдзены, але іх таксама аднеслі да загінулых, бо лічыцца, што іх выцягнула вонкі ў момант дэкампрэсіі, калі разбурыўся фюзеляж.

Расследаванне
-------------

Па вывучэнні абломкаў следчыя знайшлі доказы, што да катастрофы прывёў выбух бомбы. На некалькіх целах пасажыраў удалося знайсці сляды ўздзеяння выбуховай хвалі, а аднаго з пасажыраў нават падкінула ўверх да столі. Праведзеная рэнтгенаскапія цел выявіла ў 19 з іх металічныя фрагменты. Агмень выбуху размяшчаўся з правага боку пасажырскага салона ў пачатку крыла. Выбухная хваля вырвала кавалкі фюзеляжа на правай баку, якія ўдарылі ў хваставое апярэнне, з-за чаго то аддзялілася, тым самым цалкам пазбавіўшы самалёт кіравання. Нарэшце выбухам быў прабіты паліўны бак №3, а паліва, якая знаходзіцца ў ім, — паветраная сумесь дэтанавала, пасля чаго ўжо гэты выбух разарваў фюзеляж і крыло на некалькі частак.

З-за працяглага ўздзеяння агню на абломкі і цела, следчыя не змаглі дакладна вызначыць тып выбуховага рэчыва. Аднак было адзначана, што абалонка ў бомбы, якая выбухнула ў самалёце, была вельмі тонкай, што рэзка адрознівала яе ад тоўстай абалонкі баявых снарадаў і бомбаў, бо ў апошніх фрагменты абалонкі таксама служаць паражальным фактарам, а таму павінны мець высокія кінэтычную энергію і пранікальную здольнасць. Прыкмет, што самалёт быў уражаны ракетай, следчыя не выявілі, гэта значыць бомба была загадзя пранесена на борт і падарвана ўжо знутры.

Прычына
-------

Ужо праз тры месяцы пасля катастрофы, 22 верасня 1972 года, в’етнамская камісія выпусціла выніковую справаздачу, згодна з якой катастрофа адбылася з-за магутнага выбуху бомбы, якая знаходзіцца ў пасажырскім салоне, у выніку чаго авіялайнер разбурыўся ў паветры.

Бомба на борт была пранесена ў чамадане і схавана пад сядзеннямі ў правым шэрагу. У выбуху быў абвінавачаны паліцэйскі, у якога дадзеным рэйсам ляцелі нявеста з дачкой. Пазней яго апраўдалі за недастатковасцю доказаў.

Зноскі
------

1. ↑  VR-HFZ Convair 880 of Cathay Pacific (англ.). Праверана 25 лютага 2015.(недаступная спасылка)
2. 1 2 3 4 5 6  ICAO Circular, p. 123
3. ↑  ICAO Circular, p. 124
4. 1 2  ICAO Circular, p. 122
5. ↑  ICAO Circular, p. 125
6. 1 2  ASN Aircraft accident Convair CV-880-22M-21 VR-HFZ Pleiku (англ.)(недаступная спасылка).  Aviation Safety Network. Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2012. Праверана 25 лютага 2015.
7. ↑  ICAO Circular, p. 126
8. 1 2  ICAO Circular, p. 127
9. ↑  ICAO Circular, p. 128
10. ↑  ICAO Circular, p. 129
11. ↑  Accident Synopsis (англ.)(недаступная спасылка).  AirDisaster.Com. Архівавана з першакрыніцы 19 ліпеня 2012. Праверана 25 лютага 2015.

Літаратура
----------

* Pacific Airways, Convair 880-22M, VR-HFZ, accident, near Pleiku, South Viet-Nam, on 15 June 1972. (англ.) // ICAO Accident Digest № 20 : ICAO Circular 118-AN/88. — Montreal: Международная организация гражданской авиации, 1974. — January. — P. 122—130.

| ⛭Вайна ў В’етнаме |
| --- |
| Падзеі | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1955—1965 | Апбак • Танкінскі заліў • Танкінская рэзалюцыя • «Пранізлівая страла» • Гатэль Brinks • Біньзя • «Палаючае дзіда» |
| 1965—1973 | «Дугавая лямпа» • «Грымоты» • «Зорнае святло» • Я-Дранг • Лангтан • «Этлбара» • «Бола» • «Сідар-Фолс» • «Джанкшэн-Сіці» • «Папай» • База «Голд» • Вышыні • Кантхіен • Дакто • База «Бёрт» • Кхешань • Тэт (1) • Кхамдык • Міні-Тэт • Анбаа • Хюэ • Тэт (2) • «Меню» • Вышыня «Гамбургер» • Камбоджа • «Lam Son 719» • База «Мэры-Эн» • Вялікдзень • «Кішэнныя грошы» • «Індывідуальны кравец» • «Паўабаронца» • «Паўабаронца II» • Парыжскае пагадненне |
| 1973—1975 | «Вяртанне дадому» • Вясна • «Дзіцячы пад’ёмнік» • Таншанят • «Парывісты вецер» • Сайгон |

 |
| Бакі | Злучаныя Штаты Амерыкі Узброеныя Сілы ЗША (MACV • MACV-SOG • Tiger Force • Праект 100 000) • Сцяг Паўднёвага В'етнама Узброеныя сілы Рэспублікі В’етнам • Паўднёвая Карэя Паўднёвакарэйскі кантынгент • Сцяг Камбоджы Свабодныя кхмеры • Сцяг В'етнама В’етнамская народная армія (ЦУПВ) • Сцяг В'етконга В’етконг (ЧРУРПВ) • Сцяг СССР Савецкі кантынгент • Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка Паўночнакарэйскія лётчыкі • Сцяг Кампучыі (1975-1979) Чырвоныя кхмеры • Сцяг Лаоса Патэт Лаа •  АФВПН |
| Тактыка і стратэгія | Партызанская вайна • Праграма «Фенікс» • Экалагічная вайна (Блю • Оранж • Грын • Пінк • Пурпур • Уайт) • Знайсці і знішчыць • Дывановыя бамбардзіроўкі • В’етнамізацыя |
| Ваенныя злачынствы | Аперацыя «Работнік ранча» • Інцыдэнт на вышыні 192 • Масавае забойства ў Біньхоа • Масавае забойства ў Дакшон • Масавае забойства ў Хюэ • ✰ ✰ Масавае забойства ў Сангмі • Масавае забойства ў Хамі • Катаванні амерыканскіх ваеннапалонных у Паўночным В’етнаме • Праблема пакінутых амерыканскіх ваеннапалонных у В’етнаме • Палёты смерці • Лай Дайхан |
| Лакацыі | Сцежка Ха Шы Міна • Пашча Дракона • Ваенная зона C • Ваенная зона D • Кандаа • Ханой Хілтан • Тунэлі Куці • Жалезны трохвугольнік • Дэмілітарызаваная зона • Лінія Макнамары |
| Транспартныя здарэнні | Катастрофа C-130 у Кхамдыку • Катастрофа Convair 880 пад Плейку • Катастрофа C-5 пад Таншанятам • Інцыдэнт з «Маягуэс» |
| Гл. таксама | Людскія страты • Амерыканскія ваеннапалонныя • Палкоўнік Тун • Грамадзянская вайна ў Лаосе • Грамадзянская вайна ў Камбоджы • Знішчыць горад, каб выратаваць яго |