Фарміраванне межаў Літвы ў ХХ ст.
**Беларуска-літоўская граніца** — дзяржаўная граніца працягласцю 678,819 км. Пачынаецца ад патройнага сутыку з Польшчай на паўночным захадзе і цягнецца да патройнага сутыку з Латвіяй на паўночным усходзе.

Сучасная граніца паўстала пасля распаду СССР, калі абедзве дзяржавы атрымалі незалежнасць.

Першая спроба стварэння граніцы адбылася згодна з Маскоўскім дагаворам ад 12 ліпеня 1920 года, калі Савецкая Расія празнала за Літвой землі з Вільняй, Гродна, Лідай і Ашмянамі.

Першая беларуска-літовіская граніца паўстала ў 1939 годзе, пасля аб’яднання Заходняй Беларусі з БССР. Яна супадала са старай літоўска-польскай граніцай. Паводле савецка-літоўскай угоды ад 10 кастрычніка 1939 года СССР перадаў Літве раён Вільні і Аранаў, а таксама вузкі пас зямлі ў бок Свянцянаў. Пасля абвяшчэння Літоўскай ССР, 6 лістапада 1940 года ЛітССР атрымала курорт Друскенікі, гарады Свянцяны і Салечнікі, а таксама чыгуначную станцыю Гадуцішкі з навакольнымі вёскамі.

Такі падзел рэспублік пратрываў да атрымання абедзвюма дзяржавамі незалежнасці, пасля чаго мяжа ператварылася ў дзяржаўную граніцу.

На пачатку 1990-х паміж Беларуссю і Літвой разгарэлася тэрытарыяльная спрэчка за прыналежнасць чыгуначнай станцыі Адуцішкі. Станцыя хоць і знаходзілася ў савецкія часы на тэрыторыі ЛітССР, аднак адміністрацыйна падпарадкоўвалася Беларускай чыгунцы. Толькі ўвосень 1994 беларускі бок, які раней патрабаваў ад Літвы грашовую кампенсацыю за выкарыстанне станцыі, перадаў яе Літве бязвыплатна.

6 лютага 1995 года ў Вільні быў падпісаны дагавор аб беларуска-літоўскай мяжы, ратыфікаваны Беларуссю 26 кастрычніка 1996 года. Дагавор юрыдычна вызначыў і замацаваў дзяржаўную мяжу на аснове «савецкай» лініі 1940 года.

12 чэрвеня 1997 года ў раёне памежнага пераходу «Беняконі» ўстанавілі першы памежны знак. Устаноўку апошняга (1957-га) памежнага знака ажыццявілі 1 сакавіка 2006 года ў раёне возера Гілута ў Браслаўскім раёне. У чэрвені 2007 года дэмаркацыю завяршылі. Абмен канчатковымі дэмаркацыйнымі дакументамі адбыўся ў Вільні 19 чэрвеня 2008 года. Беларуска-літоўская дзяржаўная мяжа стала першай мяжой краіны ЕС з Беларуссю, на якой скончылі работы па дэмаркацыі.

На мяжы працуюць 6 міжнародных памежных пунктаў пропуску (2 чыгуначныя і 4 аўтадарожныя) і 11 аўтадарожных для мясцовага руху (спрошчаных).

Гл. таксама
-----------

* Міграцыйны крызіс у Літве (2021)

Зноскі
------

1. ↑  Государственная территория и государственная граница Республики Беларусь Архівавана 3 студзеня 2010.
2. ↑  
*Павел Усаў*. 10 кастрычніка 1939 года была падпісана дамоўленасць аб перадачы Вільні Літве **(нявызн.)**.  Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё (9 кастрычніка 2009). Архівавана з першакрыніцы 1 студзеня 2019.
3. ↑  10 кастрычніка 1939 года Савецкі Саюз перадае Вільню Літве // Радыё Свабода, 10 кастрычніка 2005
4. 1 2  Алег Трусаў. Як мяняліся нашы межы ў ХХ ст. // «Наша Слова» № 32 (820) 22 жніўня 2007 г.
5. ↑  Англійскі пераклад тэксту трактату // ААН
6. ↑  Аляксандр Ціхаміраў. Мінск — Вільнюс: блізка ехаць і шмат іншых рэзонаў сябраваць Архівавана 1 жніўня 2013.// Пагоня. 29 сакавіка 2009

| ⛭Межы Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Сучасныя граніцы | Сцяг Літвы з Літвой • Сцяг Латвіі з Латвіяй • Сцяг Польшчы з Польшчай • Сцяг Расіі з Расіяй • Сцяг Украіны з Украінай |