**Сіба Кокан** (яп.: 司馬 江漢; народжаны Анда Кіхіра (яп.: 安藤吉次郎) ці Кацусабура（яп.: 勝三郎）); 1738 — 1818) — японскі мастак і гравёр перыяду Эда, вядомы пад псеўданімам *Кокан* за свае карціны ў стылі ёга  (англ.) (бел. што капіраваў жывапісныя галандскія стылі, метады і тэмы, а таксама за сваімі гравюрамі ў стылі ўкіё-э, якія ён ствараў пад імем Харушыге. Між гэтым ён адзначыўся падробкамі прац Судзукі Харунобу. Кажуць, што ён хваліўся сваёй здольнасцю імітаваць вялікага майстра так добра. Акрамя таго ён займаўся рангаку ў галіне астраноміі.

Як і многія іншыя мастакі перыяду Эда, Коканам выкарыстоўвалася вялікая разнастайнасць іншых імёнаў у розных кропках ў сваёй кар'еры, хоць «Сіба Кокан», «Сузукі Харушыге», і блізкія да іх варыяцыі з'яўляліся значна часцей.

Біяграфія
---------

Сіба Кокан пачаў вучыцца маляванню ў 15-гадовым узросце ў школе Кано, у Кано Фурунобу, але пакінуў школу праз 6 гадоў. Пазней ён перайшоў у вучні да Судзукі Харунобу, асвоіў тэхніку ўкіё-э. Як пасля прыгадваў Кокан Сіба, пасля смерці настаўніка, ён працягваў выпускаць гравюры пад яго імем. Сучасныя гісторыкі мастацтва адзначаюць адметны каліграфічны стыль подпісу фальшывага Харунобу, выкарыстанне перспектывы ў заходнім стылі і некалькі менш тонкія фігуры ў працах «Харунобе» (Кокана).

У канчатковым выніку, мастак прыняў імя Судзукі Харусігэ і працягваў працаваць у манеры Харунобу, малюючы прыгажунь. Самая вядомая серыя гравюр Кокана Сіба носіць назву «Снег, месяц і кветкі» і выпушчаная ў 1771 годзе. Гэта вобразнае ўвасабленне прыгажосці часоў года, якія змяняюць адзін аднаго, а ў філасофскім сэнсе — прыгажосці наогул. Людзі і прырода — асноўная тэма гэтай вытанчанай, лірычна-вытанчанай серыі.

Мастак таксама адчуў уплыў Со Шысекі  (англ.) (бел.. Нягледзячы на тое, што майстар валодаў самымі рознымі стылямі, ён таксама быў і вялікім наватарам, які асвойваў новыя тэхнікі і карыстаўся імі.

«Сустрэча Японіі, Кітая і Захаду»
Паступова магчымасці укіё-э перасталі задавальняць творчыя патрэбы мастака і ён стаў вывучаць кітайскі жывапіс з яго імкненнем да перадачы перспектывы і яркіх фарбаў. Далей Кокан Сіба зацікавіўся заходнім мастацтвам. Ён вывучаў яго па работах японскага мастака заходняга стылю Хірага Гэнай.

«Від на Мімегуры з ракі Суміда». Першая медная гравюра ў Японіі
Сіба Кокан нават жыў некаторы час у Нагасакі і, размаўляючы з галандцамі, вывучыў іх мову, каб мець магчымасць чытаць першакрыніцы і глыбей спасцігнуць прыёмы галандскага жывапісу. Так, ён вывучыў еўрапейскі спосаб гравіравання на меднай пласціне. Кокан Сіба стаў першым японскім мастаком, які ў 1783 годзе першым выкарыстаў тэхніку глыбокага друку ў сваім творы пад назвай «Від на Мімегуры».

Змяніўшы уласны стыль, ён прыняў новае імя, што праславіла яго, — Кокан Сіба. Ён стаў не толькі прыхільнікам новага стылю, але і заклікаў да глыбокага вывучэння еўрапейскіх навук і мастацтваў.

«Ракан  (руск.) (бел.»
Мастак не толькі выпусціў масу гравюр у новым стылі, але стаў пісаць алеем, выпускаць кнігі, якія папулярызуюць заходняе мастацтва.

Кокан жыў у Эда, быў вучнем рангаку ў дадатак да сваіх мастацкіх заняткаў і цікавіўся астраноміяй у прыватнасці. Праз гэта выдаў кнігу Каперніка з уласнымі ілюстрацыямі.

Таксама сустракаўся з галандскім паслом Хенрыкам Ромбергам  (англ.) (бел..

Значэнне творчай і папулярызатарскай дзейнасці
----------------------------------------------

Карта свету працы Сіба Кокана
Пачаўшы артыстычную кар'еру ў 15 гадоў, Кокан Сіба ператварыўся ў сапраўднага майстра і наватара, значна пашырыў гарызонты для сваіх паслядоўнікаў.

Карта свету працы Кокана Сіба, апублікаваная ў 1792 годзе ў двух рукапісных лістах, паказвае ў навакольных дыяграмах малюнкі Каперніка з Зямлёй, Сонцам і Месяцам.

Зноскі
------

1. ↑  Shiba K?kan // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. ↑  Kokan // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  1747 - 1818 // NMVW-collection website Праверана 16 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80851728'></a>
4. ↑  Shiba Kokan // RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
5. ↑  Japanse // NMVW-collection website Праверана 16 студзеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80851728'></a>
6. 1 2 3 4 5 6 7 8  Японская гравюра укиё-э: Кокан Сиба Архівавана 28 верасня 2017.  (руск.)
7. ↑  Schirokauer, Conrad (1989). «15». A Brief History of Chinese and Japanese Civilizations (2nd ed.). University of New York: Harcourt Brace Jovanovich, Publishers. ISBN 0-15-505569-0. pg. 380
8. ↑  [ Verschuivende Perspectieven
Willem van Gulik]

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 149040189 · GND: 13265041X · ISNI: 0000 0000 8122 0523 · LCCN: n83213384 · NDL: 00271717 · NKC: jcu2010573420 · NTA: 227743202 · SUDOC: 163048002 · VIAF: 305233531 · ULAN: 500325952 |

 |