**Правы чалавека на Мальце** — шэраг законаў, якія абараняюць правы чалавека, вызначаныя Канстытуцыяй. Было створана некалькі арганізацый і НДА, мэтай якіх з’яўляецца павышэнне дасведчанасці аб пэўных свабодах і правах на Мальце.

Гісторыя
--------

15 чэрвеня 1802 года сто чатыры прадстаўнікі мальтыйскіх гарадоў і вёсак падпісалі дэкларацыю, у якой пацвярджалася манархічная ўлада і асноўны набор правоў:

* Свабодныя людзі маюць права выбіраць сваю рэлігію.
* Ні адзін чалавек не мае ніякай асабістай улады над жыццём, маёмасцю або свабодай іншага.
* Улада заключана толькі ў законе, і абмежаванне або пакаранне могуць ажыццяўляцца толькі ў адпаведнасці з законам.

Пасля Першай сусветнай вайны Мальта была паражана няздольнасцю забяспечыць асноўнымі харчовымі таварамі большасць астравоў, што павялічыла кошт жыцця пасля вайны. Доктар Філіпа Скеберас з Нацыянальнай Асамблеі Мальты працаваў на абарону нацыі і спрыяў сацыяльным і палітычным зменам. Ён склікаў пасяджэнне Нацыянальнага сходу 7 чэрвеня 1919 года. Падчас правядзення Нацыянальнай асамблеі натоўп дэманстрантаў узбунтаваўся з абурэннем у дачыненні да дзейнага брытанскага камандавання. Гэта прывяло да гібелі чатырох мальтыйскіх грамадзян ад рук брытанскіх салдат, што цяпер адзначаецца як нацыянальнае свята Сетэ Джуньа. Пасля гэтага канстытуцыйны прагрэс паскорыўся, і 20 лістапада 1919 года мальтыйцам было забяспечана наданне ўласнага парламента, які дазваляе ўрэгуляваць унутраныя справы ўнутры краіны. Пасля 30 красавіка 1921 года была прынятая новая канстытуцыя. Былі праведзены выбары, і ў лістападзе быў сабраны першы Мальтыйскі парламент.

Канстытуцыя 1941 года зыходзіла з Еўрапейскай канвенцыі аб правах чалавека, якая ўступіла ў сілу ў 1953 годзе. У ёй сцвярджалася права кожнага чалавека на Мальце на асноўныя правы і свабоды асобы. Мальта здабыла незалежнасць ад Брытанскай імперыі ў верасні 1964 года. Канстытуцыя 1964 года ўтрымоўвала шырокі біль аб правах, напрыклад, права на жыццё і асабістую недатыкальнасць, недатыкальнасць жылля і іншай маёмасці. У 2004 годзе Мальта ўступіла ў Еўрасаюз.

Абыходжанне з групамі і меншасцямі
----------------------------------

У прынцыпе, усе асноўныя правы і свабоды ў роўнай ступені распаўсюджваюцца на ўсіх людзей, аднак на Мальце адбыліся падзеі, і паведамлялася пра сцэнары, якія адлюстроўваюць узровень няроўнасці паміж групамі і меншасцямі.

### Бежанцы

Закон прадугледжвае прапанаванне прытулку або статусу бежанца, а ўрад стварыў сістэму забеспячэння абароны бежанцаў. Мальта падпісала Канвенцыю аб статусе бежанцаў 1951 года і пратакол да яе 1967 года з 1971 года.

Мальтыйскі лагер бежанцаў.
Калі шукальнік прытулку падаў заяву, ён/яна мае наступныя правы:

* Права заставацца на Мальце да разгляду справы.
* Права на атрыманне інфармацыі аб працэдуры надання прытулку.
* Права на атрыманне паслуг перакладчыка.
* Права на зносіны з УВКБ ААН.
* Права на атрыманне юрыдычнай дапамогі.
* Права на прыватнасць.

У перыяд са студзеня 2018 па верасень 2018 года статус бежанца атрымалі 100 чалавек. Са студзеня 2018 па жнівень 2018 года краіна надала датковую абарону 334 асобам.

### ЛГБТ

Мальта — адна з нямногіх краін у свеце, якая зраўняла правы ЛГБТ на канстытуцыйным узроўні. У цяперашні час Мальта займае першае месца ў рэйтынгу ILGA-Europe (Міжнародная асацыяцыя лесбіянак, геяў, бісэксуалаў, трансгендэраў і інтэрсэксуалаў) сярод усіх 49 краін Еўропы з пункту гледжання захавання правоў чалавека і роўнасці.

Урад Мальты таксама ўвёў яшчэ адну меру ў падтрымку правоў ЛГБТК+, увёўшы небінарны пол «X» у якасці опцыі ў афіцыйнай дакументацыі.

### Правы жанчын

Па стане на 2015 год, Мальта займае 15 месца ў ЕС, паводле індэксу, апублікаванаму Еўрапейскім інстытутам гендэрнай роўнасці.

Арганізацыі, уключаючы Нацыянальны савет жанчын на Мальце (NCW) і Фонд абароны правоў жанчын, існуюць як знешні орган, які прасоўвае правы і прасвятляе жанчын адносна іх адпаведных правоў. Напрыклад, Нацыянальны савет жанчын на Мальце публікуе штогадовыя рэзалюцыі, якія разглядаюць мноства пытанняў. Рэзалюцыі NCW ад студзеня 2019 ўключалі:

* Баланс жыцця і гендэрны разрыў у аплаце працы
* Комплексны падыход да міграцыі
* Павелічэнне аплачванага адпачынку па догляду за бацькам для бацькоў

### Інваліднасць

Закон аб роўных магчымасцях (інваліды) (Закон I 2000 года) (Глава 413) забараняе несправядлівую дыскрымінацыю па інваліднасці. Мэтай стратэгіі з’яўляецца садзейнічанне лепшым магчымасцям для людзей з абмежаванымі магчымасцямі на рынку працы, удасканаленне адукацыйнага вопыту, забяспячэнне сацыяльных паслуг і прасоўванне асноўных правоў чалавека.

Зноскі
------

1. ↑  McDonald, Neil (2016). *Malta & Gozo a megalithic journey*. LULU COM. ISBN 978-1326598358. OCLC 980435217.
2. ↑  Sette Giugno **(нявызн.)**. *www.users.on.net*. Архівавана з першакрыніцы 17 ліпеня 2015. Праверана 30 мая 2019.
3. ↑  Historical Background **(нявызн.)**. *Parliament of Malta*. Архівавана з першакрыніцы 24 сакавіка 2019. Праверана 30 мая 2019.
4. ↑  Republic of Malta (1964). The Constitution of Malta. pp.1-79.
5. ↑  European Court of Human Rights - ECHR, CEDH, news, information, press releases **(нявызн.)**. *www.echr.coe.int*. Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2007.
6. 1 2  Asylum Seekers - UNHCR Malta (англ.). *UNHCR*. Архівавана з першакрыніцы 30 красавіка 2019. Праверана 13 мая 2019.
7. ↑  Bureau of Democracy, Human Rights and Labour. (2018). Malta 2018 Human Rights Report (pp. 1-17, Rep.). United States Department of State.
8. ↑  *Ltd, Allied Newspapers*. Malta among just five countries which give LGBT people equal constitutional rights (англ.)  **(нявызн.)**?. *Times of Malta*. Архівавана з першакрыніцы 13 мая 2019. Праверана 13 мая 2019.
9. ↑  Why Malta Has Europe's Most Progressive Gay Rights (англ.). *Time*. Архівавана з першакрыніцы 2 кастрычніка 2018. Праверана 13 мая 2019.
10. ↑  This Small Island Nation Is Leading the Way for LGBT Rights in Europe **(нявызн.)**. *Culture Trip*. Архівавана з першакрыніцы 13 мая 2019. Праверана 13 мая 2019.
11. ↑  Malta | Index | 2015 | Gender Equality Index 2017 (англ.). *European Institute for Gender Equality*. Архівавана з першакрыніцы 30 мая 2019. Праверана 30 мая 2019.
12. ↑  National Council of Women of Malta - Promoting Equality of Opportunities **(нявызн.)**. *www.ncwmalta.com*. Архівавана з першакрыніцы 4 лістапада 2013. Праверана 30 мая 2019.
13. ↑  Womens Rights Foundation Malta wrf.org.mt Home **(нявызн.)**. *wrfmalta2*. Архівавана з першакрыніцы 30 мая 2019. Праверана 30 мая 2019.
14. ↑  National Council of Women of Malta - Promoting Equality of Opportunities **(нявызн.)**. *www.ncwmalta.com*. Архівавана з першакрыніцы 23 лістапада 2019. Праверана 30 мая 2019.
15. ↑  Equal Opportunities (Persons with Disability) Act (Cap. 413) **(нявызн.)**. *www.justiceservices.gov.mt*. Архівавана з першакрыніцы 20 студзеня 2017.

| ⛭Краіны Еўропы: Правы чалавека |
| --- |
| 
 · Аўстрыя · Азербайджан¹ · Албанія · Андора · Беларусь · Бельгія · Балгарыя · Боснія і Герцагавіна · Ватыкан · Вялікабрытанія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Грузія · Данія · Ірландыя · Ісландыя · Іспанія · Італія · Казахстан² · Кіпр¹ · Латвія · Літва · Ліхтэнштэйн · Люксембург · Мальта · Малдова · Манака · Нідэрланды · Нарвегія · Польшча · Партугалія · Паўночная Македонія · Расія² · Румынія · Сан-Марына · Сербія · Славакія · Славенія · Турцыя² · Украіна · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чарнагорыя · Чэхія · Швейцарыя · Швецыя · Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| 
 · Азорскія астравы · Аландскія астравы · Гернсі · Гібралтар · Джэрсі · Востраў Мэн · Фарэрскія астравы · Шпіцберген · Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| 
 · Абхазія¹ · Косава · Нагорны Карабах · Прыднястроўе · Паўднёвая Асеція¹
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы  ² У асноўным у Азіі |