Фрагмент макета-рэканструкцыі Іерусалімскага Храма Ірада Вялікага.
**Іерусалімскі Храм** (іўр.: בֵּית הַמִּקְדָּשׁ, *Бейт а-Мікдаш*, гэта значыць «Дом Святасці»; іўр.: מִּקְדָּשׁ, *Мікдаш*) — культавае збудаванне, якое з’яўлялася цэнтрам рэлігійнага жыцця яўрэйскага народа паміж X стагоддзем да н.э. і I стагоддзем н.э. Храм размяшчаўся на Храмавай гары (іўр.: הַר הַבַּיִת, *Хар а-Баіт*) у Іерусаліме, на месцы, дзе сёння знаходзіцца мусульманская святыня Кубат ас-Сахра («*Купал над Скалой*»), і служыў адзіным дазволеным месцам ахвярапрынашэнняў Адзінаму Богу, якія прыносіліся коэнамі і левітамі. Храм таксама з’яўляўся аб’ектам паломніцтва ўсіх яўрэяў тры разы ў год: на Песах (Вялікдзень), Шавуот (Сёмуху) і Сукот (Свята Шатой).

Паводле Бібліі, часавым храмам пасля Зыходу яўрэяў з Егіпта і да будаўніцтва Храма ў Іерусаліме служыла пераносная Скінія сходу. Іерусалімскі храм уяўляў сабой будынак і гэтым адрозніваўся ад ахвярніка і адкрытага свяцілішча (*бама*). У Храме знаходзіліся прадметы, якія сімвалізавалі прысутнасць Бога (Каўчэг Запавету са Скрыжалямі Запавету і херувімы), а таксама начынне для святарства.

Паводле іўдаізму, Храм будзе адноўлены ў будучыні і стане духоўным цэнтрам для яўрэйскага народа і ўсяго чалавецтва.

У Бібліі Храм звычайна завецца «*Бет YHWH*» (з прычыны забароны на вымаўленне імя Бога чытаецца *Бет Аданай* — Дом Госпада ці *Бет Элахім* — Дом Бога). Часта ў паэтычных тэкстах у Пяцікніжжы і Прароках Храм завецца «*Леванон*» (іўр.: לבנון, «белы»). Назва «*Бэт а-Мікдаш*» (іўр.: בֵּית הַמִּקְדָּשׁ, Дом Святасці) атрымала распаўсюджванне з часоў Мішны (II стагоддзе). У яўрэйскай рэлігійнай літаратуры шырока ўжываецца назва «*Бет а-Бехіра*» (іўр.: בֵּית הַבְּחִרָה, Дом Абрання). У паэтычнай літаратуры Храм завецца таксама імем «*Арыель*» (іўр.: אריאל, літар. «Боскі леў»).

Зноскі
------

1. ↑  гл. Друг. 3:25
2. ↑  гл. Іс. 10:34
3. ↑  Паколькі яго прызначэнне — «чысціць (абяляць) ад грахоў», а таксама, паколькі пры яго пабудове выкарыстоўвалася драўніна ліванскіх кедраў.
4. ↑  сустракаецца ў Бібліі толькі адзін раз — 2Пар. 36:7
5. ↑  Як правіла, гэта назва адносіцца да Храма Саламона, паколькі яго будаўніцтва адзначыла абранне пастаяннага месцазнаходжання *Шэхіны* (Славы Божай) на зямлі, як сказана: *«На месца, якое абярэ Бог, Бог ваш, для пасялення там імя Свайго»*  (Друг. 12:11).
6. ↑  Крыніцай гэтай назвы з’яўляецца Мішна (Мідот IV,7), дзе будынак Храма (хутчэй за ўсё, Храм Ірада) параўноўваецца з вобразам льва, у якога пярэдняя частка значна вышэй задняй.

Літаратура
----------

* Храм Божий // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Іерусалімскі Храм на Вікісховішчы |

* Herod’s Temple at JewishEncyclopedia.com.  (англ.)
* The Temple Institute  (англ.)  (іўрыт)  (фр.)
* Jerusalem’s Temple Mount Архівавана 16 ліпеня 2007.. A real-time visual simulation model of the Herodian Temple Mount.  (англ.)
* Interactive virtual tour at the Model of Jerusalem in the Late Second Temple Period Архівавана 3 красавіка 2009.  (англ.)  (іўрыт)
* Шпацыр па старажытным Іерусаліме Архівавана 5 лістапада 2020.. Макет Іерусаліма часоў Другога Храма.
* The Jerusalem Archaeological Park  (англ.)
* King Solomon’s Temple and Freemasonry