**Сюкура Манабэ** (Syukuro «Suki» Manabe, нар. 21 верасня 1931 г. Эхімэ, Японія) — японска-амерыканскі кліматолаг, спецыяліст па вылічальным мадэляванні клімату і яго змене, піянер камп’ютэрнага мадэлявання кліматычных змен, у прыватнасці глабальнага змянення клімату, адзін з першых даследчыкаў феномену глабальнага пацяплення — у 1970-х. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2021).

Супрацоўнік Прынстанскага ўніверсітэта і раней Нацыянальнага ўпраўлення акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA), член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1990), замежны член Канадскага каралеўскага таварыства (1995) і Японскай акадэміі навук (2009). Лаўрэат міжнародных узнагарод.

Біяграфія
---------

Ступені бакалаўра (1953), магістра (1955) і доктарскую ступень па метэаралогіі (1958) атрымаў у Такійскім універсітэце. У тым жа 1958 годзе іміграваў у ЗША, грамадзянства атрымаў у 1975 годзе. У 1958—1963 гадах працаваў метэаролагам-даследчыкам у Нацыянальнай метэаралагічнай службе. У 1963—1997 гадах працаваў старэйшым метэаролагам-даследчыкам у лабараторыі Нацыянальнага ўпраўлення акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA).

У 1968—1997 гадах выкладаў у Прынстанскім універсітэце, прафесар. У 1983 годзе запрошаны прафесар у альма-матэр. У 1997—2001 гадах працаваў на радзіме ў Японіі, дырэктар даследчай праграмы па глабальным пацяпленні. У 2002 годзе вярнуўся ў Прынстанскі універсітэт, з якім быў звязаны да 2003 года і дзе зноў з 2005 года — старэйшы метэаролаг праграмы атмасферных і акіянічных навук. У 2002—2009 гадах таксама кансультант Японскага агенцтва па навуцы і тэхніцы марской зямлі (JAMSTEC) і з 2006 па 2013 год запрошаны прафесар Нагойскага універсітэта.

У 1960-х гадах Манабэ займаецца даследаваннямі атмасфернай дынамікі, услед за чым стварае першую мадэль глабальнага клімату. Апошняму папярэднічала яго супрацоўніцтва з Джозефам Смагарынскім і калегамі па Нацыянальнай метэаралагічнай службе ў распрацоўцы першых мадэлей агульнай цыркуляцыі. У 1967 годзе ён разам з Рычардам Ветэральдам паказаў, што канцэнтрацыя парніковых газаў у атмасферы можа ўплываць на тэмпературу. Апублікаваная ў тым жа годзе Манабэ ў Journal of Atmospheric Sciences спрошчаная мадэль клімату Зямлі ўжо неўзабаве была прызнана як буйны прарыў у геафізіцы і метэаралогіі.

Яго выступ у 1988 годзе перад Сенацкім камітэтам па энергетыцы і прыродным рэсурсам адыграла важную ролю ў прыцягненні ўвагі палітыкаў і шырокай грамадскасці да глабальнага пацяплення.

Фела Амерыканскага геафізічнага Саюза (1967) і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі (1997), а таксама JAMSTEC (2008). Замежны член Еўрапейскай акадэміі (1994). Ганаровы член Амерыканскага (1997), Японскага (2000) і Каралеўскага Брытанскага (2006) метэаралагічных таварыстваў.

З 1962 года жанаты на Набука Манабэ.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3 4
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Syukuro Manabe wins Crafoord Prize for fundamental contributions to climate change research
7. 1 2  Syukuro Manabe (англ.)
8. ↑  Архівананая копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 10 ліпеня 2017. Праверана 1 красавіка 2018.
9. ↑  Еўрапейская акадэмія


| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 2001—2025 гадах |
| --- |
| 
* Корнел / Кетэрле / Віман (2001)
* Дэвіс / Косіба / Джаконі (2002)
* Абрыкосаў / Гінзбург / Легет (2003)
* Грос / Політцэр / Вільчэк (2004)
* Глаўбер / Хол / Хэнш (2005)
* Мазер / Смут (2006)
* Ферт / Грунберг (2007)
* Намбу / Кабаясі / Масукава (2008)
* Каа / Бойл / Сміт (2009)
* Гейм / Навасёлаў (2010)
* Перлмутэр / Шміт / Рыс (2011)
* Арош / Вайнленд (2012)
* Энглер / Хігс (2013)
* Акасакі / Амана / Накамура (2014)
* Мак-Дональд / Кадзіта (2015)
* Холдэйн / Костэрліц / Таўлес (2016)
* Бэрыш / Вайс / Торн (2017)
* Эшкін / Муру / Стрыкленд (2018)
* Піблз / Маёр / Кэлё (2019)
* Пенроўз / Генцэль / Гез (2020)
* Манабэ / Хасельман / Парызі (2021)
* Аспэ / Клаўзер / Цайлінгер (2022)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* (1951—1975)
* (1976—2000)
* **(2001—2025)**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | ResearchGate |
| Тэматычныя сайты | Google Scholar · Матэматычная генеалогія · zbMATH Open |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90328364 · BNF: 122787870 · CiNii: DA01940373 · GND: 127141588 · ISNI: 0000 0000 1455 4216 · LCCN: no2019190077 · NDL: 01056650 · NKC: xx0269054 · NTA: 308121910 · NUKAT: n99035006 · SUDOC: 031605400 · VIAF: 60097248 |

 |