Фантан Нептуна.
**Фантан Нептуна** ў Фларэнцыі, Італія (італ.: Fontana del Nettuno) знаходзіцца на плошчы Сіньёрыі (Piazza della Signoria). Фантан быў замоўлены Козіма I Медычы ў 1559 годзе ў гонар шлюбу Франчэска Медычы I з вялікай герцагіняй Аўстрыйскай Джаанай.

Праект фантана зрабіў Бачыо Бандзінелі, але ён быў рэалізаваны Барталамеа Аманаці з дапамогай некалькіх іншых мастакоў паміж 1560—1574 гадамі. Уключае шэраг міфалагічных фігур і іканаграфій, якія сімвалізуюць уладу Козіма I Медычы і шлюб Франчэска і Джааны.

На працягу многіх гадоў ён моцна пацярпеў з-за вандалізму і агульнага жорсткага абыходжання, але ў 2019 годзе была праведзена сур’ёзная рэстаўрацыя, якая павярнула яму першапачатковы выгляд.

Гісторыя
--------

### Стварэнне

У 1559 годзе Козіма I Медычы правёў конкурс на выбар мастака для будаўніцтва фантана Нептуна. Фантан быў замоўлены ў памяць аб саюзе Франчэска Медычы I і вялікай герцагіні Аўстрыйскай Іааны, а таксама ахвяраванні Козіма чыстай вады гораду. Першапачаткова даручэнне было даручана Бачыа Бандынелі, але пасля яго заўчаснай смерці ў 1560 годзе, перад пачаткам праекта, даручэнне было дадзена яго вучню Барталамеа Аманаці. Гэта было другое даручэнне, якое Аманнаці атрымаў ад Козіма; яго першае заданне было для фантана Вялікай залы, які быў у гонар таго, што Козіма паспяхова прынёс прэсную ваду ў горад. Аманнаці стварыў «Фантан Нептуна» па эскізах Бандынелі. Нягледзячы на тое, што Аманнаці быў галоўным скульптарам фантана, яму дапамагалі некалькі мастакоў падчас завяршэння будаўніцтва з 1560—1574 гады. Некаторыя з мастакоў ўключаюць Вінчэнца дэ Росі, які адліў чатырох сатыраў, а таксама фламандскага мастака Джамбалонью. Козіма таксама даручыў Вінчэнца де Росі стварыць «Працы Геракла» пасля таго, як ён прайграў конкурс на праект «Нептун».

Фантан Нептуна складаецца з мноста розных частак; акрамя гіганцкага Нептуна на вяршыні запрэжанай конем калясьніцы ў форме ракавіны, у фантане таксама ёсць Трытоны, Сатыры, дзьве маладыя жанчыны з Пуці, два юнакі з дэльфінамі і Фаўны. Абрысы Нептуна былі зроблены па ўзоры Козіма I Медычы, што было адпаведнай паралеллю з-за нядаўняй перамогі Козіма над Пізай, якая дала Фларэнцыі бяспечны доступ да Міжземнага мора для гандлю. Нептун Аманнаці быў унікальным з-за свайго неверагодна вялікага маштабу, і хаця ў той час у Італіі было некалькі фантанаў Нептуна, але толькі фларэнцыйскі сядзеў у калясніцы запрэжанай канямі. Аманнаці прыйшлося прыдумаць творчыя рашэнні для свайго вялізнага Нептуна з-за велізарных маштабаў фантана. Двое коней былі зроблены з белага мармуру, а двое іншых былі зроблены з мискио, мармуру, знойдзенага каля месца раскопак герцага ў Серавеце. Гэты новы мармур быў разнавіднасцю брэкчыі і меў розныя колеры, уключаючы чырвоны, жоўты і фіялетавы. Паколькі гэта быў новы носьбіт, яго якасці былі невядомыя скульптарам у той час, а цвёрдая, далікатная якасць міскіо рабіла задачу Аманаці яшчэ больш складанай. Далікатная прырода мискио прывяла да таго, што каменныя калоны ламаліся падчас транспарціроўкі, што зацягнула будаўніцтва фантана. У 1574 годзе Аманнаці нарэшце выразаў астатнюю частку каня і завяршыў будаўніцтва фантана. Планавалася, што праект будзе завершаны да 1565 г. для святкавання вяселля Франчэска Медычы I і Джааны Аўстрыйскай, але з-за мноства затрымак у забеспячэнні паставак для завяршэння будаўніцтва фантана Аманаці быў вымушаны прыдумаць часовае рашэнне для прыбыццё Іаганы Аўстрыйскай. Дзякуючы выкарыстанню ляпніны і фарбы Аманнаці змог стварыць ілюзію гатовага прадукту. Фантан стаў сімвалам праўлення герцага над Міжземным морам і гарамі, калі Аманаці выкарыстаў толькі што знойдзены камень (міскіо), які належаў герцагу, і выкарыстаў у якасці прадмета Нептун.

### Мецэнат

Козіма I Медычы, герцаг Фларэнцыі ў 1537—1569 гг. быў у значнай частцы адказны за ператварэнне Фларэнцыі ў горад мастацтва і архітэктуры, які захаваўся і да сёння. З-за значнага ператварэння Фларэнцыі падчас яго праўлення Козіма часта параўноўвалі з Аўгустам і лічыў сябе архітэктарам новай эпохі Фларэнцыі. Некаторыя з найбольш значных унёскаў Козіма ў Фларэнцыю ўключаюць: Сала-Грандэ ў Палацы Сіньёрыі, Уфіцы, *Фантан Нептуна*, завяршэнне палаца Піці і рэканструкцыю касцёлаў, такіх як Санта-Марыя-Новела і Санта-Крочэ. Нягледзячы на тое, што Козіма ўнёс вялікі ўклад у развіцце горада, гэта не абышлося без асабістай выгады. Заступніцтва Козіма заключалася ня толькі ў прадастаўленні грамадскіх прастор і мастацтва для задавальнення грамадзян, але і ў яго ўласных палітычных інтарэсах. Яго рэстаўрацыя касцёлаў была абумоўлена жаданнем атрымаць прыхільнасць Рыма і заслужыць вялікакняскую карону, якую ён атрымаў у 1569 годзе. За даручэннямі Козіма ляжала праслаўленне дынастыі Медычы і яго праўлення Фларэнцыяй. Козіма быў не толькі заступнікам мастацтваў і культуры, але таксама ён вызваліў Фларэнцыю ад імперскай улады і зацвердзіў сябе ўладаром новай дзяржавы Фларэнцыя.

 Фантан пасля таго, як яго руку зрэзалі вандалы ў ноч на 4 жніўня 2005 года
### Вандалізм і рэстаўрацыя

Фантан Нептуна пачаў цярпець шкоду амаль з той хвіліны, як быў адкрыты. У імгненне вока пасля адкрыцця мясцовыя жыхары пачалі выкарыстоўваць крыніцу вады ў якасці рукамыйніцы для чарніліц і адзення, наносячы шкоду і абескаляроўваючы мармур. У 1580—1989 гадах фантан перажыў страшную здзеку вандалізму. У 1580 годзе амаль увесь фантан быў разгромлены вандаламі, але некаторыя фігуры засталіся некранутымі. У той момант фантан быў пашкоджан падчас святкаванняў у 1830 і 1848 гадах. На працягу 1980-х гадоў было некалькі падзей, у якіх пацярпелі коні, і яшчэ адзін выпадак, калі плячо Нэптуна было размалявана пасля таго, як Італія выйграла World Glass у 1982 годзе. 3 жніўня 2005 г. вандал паспрабаваў забрацца на Нептун, што скончылася праз стратай рукі Няптнуна, зламанне трызубца і пашкоджанне калясніцы. У выніку шкоды, нанесенай фантану на працягу доўгага часу, горад увёў больш жорсткія меры бяспекі ў 2007 і 2009 гадах, увёўшы відэаназіранне і пашырыўшы паліцэйскія гадзіны для прадухілення вандалізму.

Сям’я Феррагама доўгі час з’яўлялася дабрачынцам выказванняў і аддавала празмерныя сумы грошай на аднаўленне фларэнтыйскага майстэрства. Сальваторэ Ферагама адыграў значную ролю ў рэканструкцыі Крыніцы Нептуна ў 2019 годзе, выдаткаваўшы на гэта 1,5 мільёна еўра. Паколькі сучасная праграма Craftsmanship Reward пачалася ў 2014 годзе, прыватныя дабрачынцы, такія як Ferragamo, у цяперашні час могуць атрымаць плату за любыя падарункі, зробленыя ў мэтах рэкультывацыі гарадскога майстэрства. Вялікая ўдзячнасць за ліберальны падарунак Ferragamo: даўно пратэрмінаваная рэканструкцыя крыніцы пачалася ў пачатку 2017 года і была завершана ў 2019 годзе. Падчас рэканструкцыі помпа, якая не працавала з 1987 года, была нарэшце заменена сучасным каркасам з нержавеючай сталі. Іншыя рамонты ўключалі выдаленне плям з мармуру, выпраўленне расколаў і аднаўленне іржавых бронзавых фігур.

Міфалогія
---------

 Кола на калясьніцы Нэптуна са знакамі Задыяку
На першы погляд, знакі Задыяку, выгравіраваныя на калясьніцы Нэптуна, маюць традыцыйны дызайн, пачынаючы з Авена і заканчваючы Дзевай; як бы там ні было, пасля больш дэталёвага вывучэння акрэсленне Дзевы не бярэ пасля звычайнага прадстаўлення Дзевы як Дзевы, а акрэслівае яе як нявесту. Акрамя таго, Дзева адлюстроўваецца з аднарогам, які знаходзіцца ў яе на каленях. Спалучэнне гэтых двух ненармальных кампанентаў намякае на біблейскія вобразы. Гэтыя дзве фігуры дабраслаўляюць фантан як баптыстэрый і абвяшчаюць чысціню вады. Такія рацыяналісты, як Андрэа Бачы, рэкамендуюць, што Дзева ў крыніцы Аманаці увасабляе нявесту Хрыста, а аднарог — дзіця Хрыста. З-за добра ўсталяванай прыналежнасці беззаганнасці як да Дзевы, так і да аднарога, спалучэнне гэтых дзвюх фігур у Аманнаці выразна адлюстроўвае чысціню Хрыста. У грэчаскай міфалогіі чысціня аднарога была настолькі моцнай, што нават, апусціўшы кончык яго рога ў ваду, ён можа ачысціць самую брудную ваду. У правай руцэ Дзевы мы бачым бохан хлеба, дзе звычайна ляжыць колас, падштурхоўваючы думку, што гэты фантан абвяшчаецца баптыстэрыям.

 Нептун буйным планам у статычнай позе
Рэпрэзентацыя Нептуна ў эпоху Адраджэння асабліва цікавая, таму што ў адрозненне ад многіх іншых алімпійскіх багоў, не было захаваных класічных фігур, якія акрэсліваюць асобу Нептуна, даступных майстрам эпохі Адраджэння. Гэта азначала, што адлюстраванне Нептуна было заснавана на індывідуальным высвятленні мастаком таго, як ён павінен выглядаць. З гэтага моманту італьянскае прадстаўленне Нептуна адрознівалася ад грэчаскага. Зусім не падобны на Нептуна ў грэцкай міфалогіі, італьянская інтэрпрытацыя Нептуна была больш чалавекам, чым богам, вельмі падобным на Геракла. На працягу пятнаццатага стагоддзя паўсталі тры асноўныя ўяўленні аб Нептуне:

статычнае, якое было распаўсюджаным ў перыяд з 1530-х па 1560-я гады, дынамічнае, якое было добра вядома паміж 1504 і 1566 гадамі, і сінтэзаваны, які быў аб’яднаннем двух стыляў. Нептун у фантане Аманнаці быў пабудаваны ў статычным выглядзе, стоячы на вяршыні яго калясніцы з конямі. Прадстаўленне Нептуна ў статычным выглядзе было папулярным ў Фларэнцыі ў той час і як мага часцей выкарыстоўвалася ў фантанах; як бы там ні было, варта адзначыць два кампаненты, якія зрабілі прадстаўленне Аманаці аб Нептуне крыху адметным ад іншых. Нептун Аманаці носіць карону і трымае бізун у правай руцэ. І карона, і бізун былі спасылкай на зямных кіраўнікоў, што рабіла гэта прадстаўленне Нептуна як сімбалічнае уяўленне сучаснага кіраўніка, напрыклад Козіма I Медычы, замест алімпійскага бажаства.

Падобныя скульптуры
-------------------

Козіма I Медычы замовіў у 1565 годзе другі фантан Нептуна. Гэты фантан быў бронзавай статуяй, вырабленай Стольда Ларэнцы, і быў усталяваны ў асноўным перакрыжаванні саду Баболі за Палацо Піці ў Фларэнцыі і быў выявай кіравання Медычы над Фларэнцыяй. Яшчэ адзін фантан Нептуна знаходзіцца на плошчы Пьяцца Маджорэ ў Балонні. Гэты фантан быў замоўлены кардыналам-легатам Чарльзам Барамеа і быў пабудаваны ў 1563—1566 гадах ананімным фламандскім майстрам, вядомым як Джамбалонья, які, акрамя таго, дапамагаў у будаўніцтве Фантана Нептуна ў Фларэнцыі.

Галерэя
-------

* Giacomo Brogi, stereo card, before 1881Джакама Броджы,стэрэакарта, да 1881 г
* Giambologna's satyrСатыр Джамбалоні

Заўвагі
-------

1. Paoletti, John. T; Radke, Gary M. (9 August 2018). *Art in Renaissance Italy*. London, United Kingdom: Laurence King Publishing. p. 460. ISBN 978-1-85669-439-1 – via Google Books.
2. Crum, Rodger J.; Paoletti, John T. (April 2006). *Renaissance Florence: A Social History*. Cambridge University Press. p. 133. ISBN 9780521727877 – via Google Books.
3. Van Veen, Henk Th. (2006). *Cosimo I de' Medici and His Self-Representation in Florentine Art and Culture*. New York: Cambridge University Press. ISBN 9780521837224.
4. Morris, Roderick C. (2011). "In Florence, Revelations in Stone".
5. Else, Felicia M. (July 2005). "La Maggior Porcheria Del Mondo': Documents for Ammannati's Neptune Fountain". *Burlington Magazines Publications*. **147** (1228): 487–491. JSTOR 20074040 – via JSTOR.
6. Utz, Hildegard (May 1973). "A Note on Ammannati's Apennine and on the Chronology of the Figures for His Fountain of Neptune". *The Burlington Magazine*. **115** (842): 295–300. JSTOR 877303 – via JSTOR.
7. Else, Felicia (2011). "Moving Stones, Managing Waterways, and Building an Empire for Duke Cosimo I de' Medici". *The Sixteenth Century Journal*. **42**: 393–425. JSTOR 23076789 – via JSTOR.
8. *McGee, Anna*. New life for the Neptune Fountain - The Florentine **(нявызн.)**. *Theflorentine.net* (12 ліпеня 2016). Праверана 9 August 2018.
9. *Pirro, Dierdre*. The White Giant - The Florentine **(нявызн.)**. *Theflorentine.net* (19 мая 2011). Праверана 9 August 2018.
10. "Italy Neptune statue loses hand". *BBC News*. BBC. 3 August 2005. Праверана 15 February 2020.
11. Salibian, Sandra (March 26, 2019). "Salvatore Ferragamo Unveils Restored Fountain of Neptune in Florence". *Women's Wear Daily*.
12. Mandel, Corinne (Fall 2001). "The Zodiacal Virgo on the Neptune Fountain in Florence". *Source: Notes in the History of Art*. **21** (1): 10–16. doi:10.1086/sou.21.1.23206970. ISSN 0737-4453. S2CID 191376363 – via JSTOR.
13. Freedman, Luba (Fall 1995). "Neptune in classical and Renaissance visual art". *International Journal of the Classical Tradition*. **2** (2): 219–237. doi:10.1007/bf02678622. ISSN 1073-0508. S2CID 162370753 – via JSTOR.
14. Paolucci, Raffaella; Tanganelli, Marco; Verdiani; Giorgio (2018). *Great Statues and Seismic Vulnerability–A Photogrammetric Approach for Early Safeguard* (PDF). Vienna: Museen der Stadt Wien – Stadtarchäologie. ISBN 978-3-200-06576-5.
15. GIAMBOLOGNA **(нявызн.)**. *Web Gallery of Art*.
16. Grippi, Rosalind (1956). "A Sixteenth Century Bozzetto". *The Art Bulletin*. **38** (3): 143–147. doi:10.1080/00043079.1956.11408328. JSTOR 3047656 – via JSTOR.

Спасылкі
--------

* Carter, Mary (30 July 2013). «Three Months in Florence». Kensington Books. p. 59. ISBN 9780758284709ISBN 9780758284709 — via Google Books.
* Crum, Rodger J.; Paoletti, John T. (April 2006). *Renaissance Florence: A Social History*. Cambridge University Press. p. 133. ISBN 9780521727877ISBN 9780521727877 — via Google Books.
* Else, Felicia M. (July 2005). «La Maggior Porcheria Del Mondo': Documents for Ammannati’s Neptune Fountain». *Burlington Magazines Publications*. **147**: 487—491 — via JSTOR.
* Else, Felicia M. (2011). «Moving Stones, Managing Waterways, and Building an Empire for Duke Cosimo I de' Medici». *The Sixteenth Century Journal*. **42**: 393—425 — via JSTOR.
* Freedman, Luba (Fall 1995). «Neptune in classical and Renaissance visual art». *International Journal of the Classical Tradition*. **2** (2): 219—237. doi:10.1007/bf02678622. ISSN 1073-0508 — via JSTOR.
* Grippi, Rosalind (1956). «A Sixteenth Century Bozzetto». *The Art Bulletin*. **38**: 143—147 — via JSTOR.
* «Italian Neptune statue loses hand». *BBC News*. August 2005.
* Kren, Emil; Marx, Daniel (eds.). «GIAMBOLOGNA». *Web Gallery of Art*.
* Mandle, Corinne (Summer 1995). «An autograph satyr by Vincenzo de' Rossi on the Neptune Fountain in Florence». *The University of Chicago Press*. **14** (4): 26-33 — via JSTOR.
* Mandel, Corinne (Fall 2001). «The Zodiacal Virgo on the Neptune Fountain in Florence». *Source: Notes in the History of Art*. **21** (1): 10-16. doi:10.1086/sou.21.1.23206970. ISSN 0737-4453 — via JSTOR.
* McGee, Anna (12 July 2016). «New life for the Neptune Fountain — The Florentine». *Theflorentine.net*. Retrieved 9 August 2018.
* Morris, Roderick Conway (August 12, 2011). «In Florence, Revelations in Stone». *Nytimes.com*. Retrieved 9 August 2018.
* Paoletti, John. T; Radke, Gary M. (9 August 2018). *Art in Renaissance Italy*. London, United Kingdom: Laurence King Publishing. p. 460. ISBN 978-1-85669-439-1ISBN 978-1-85669-439-1- via Google Books.
* Paolucci, Raffaella; Tanganelli, Marco; Verdiani; Giorgio (2018). *Great Statues and Seismic Vulnerability-A Photogrammetric Approach for Early Safeguard* (PDF). Vienna: Museen der Stadt Wien — Stadtarchäologie. ISBN 978-3-200-06576-5ISBN 978-3-200-06576-5.
* «Palazzo Vecchio and Piazza Signoria — Florence». *Museumsinflorence.com*. Retrieved 9 August 2018.
* «Romaviva.com: Hotel a Roma — Prenota ora Alberghi e B&B Roma». *Roma Viva*. Archived from the original on 6 March 2009. Retrieved 9 August 2018.
* Pirro, Dierdre (19 May 2011). «The White Giant — The Florentine». *Theflorentine.net*. Retrieved 9 August 2018.
* Salibian, Sandra (March 26, 2019). «Salvatore Ferragamo Unveils Restored Fountain of Neptune in Florence». *Women’s Wear Daily*.
* «The Fountain of Neptune under restoration — Florence Daily News». *Florencedailynews.com*. 27 February 2017. Retrieved 9 August 2018.
* Utz, Hildegard (May 1973). «A Note on Ammannati’s Apennine and on the Chronology of the Figures for His Fountain of Neptune». *The Burlington Magazine*. **115**: 295—300 — via JSTOR.
* Van Veen, Henk Th. (2006). *Cosimo I de' Medici and His Self-Representation in Florentine Art and Culture*. New York: Cambridge University Press. ISBN 9780521837224ISBN 9780521837224.