| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Абарона лініі XYZ** — абарона рэспубліканскімі войскамі сістэмы ўмацаванняў, пабудаваных падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі для абароны другой сталіцы Іспанскай рэспублікі Валенсіі.

Планы і сілы бакоў
------------------

У пачатку лета 1938 года план франкісцкага Генеральнага штаба складаўся ў тым, каб замацаваць фронт на лініі Сегорбэ — Сагунта, а затым наступаць на Валенсію. Для гэтай мэты быў сфарміраваны Армейскі корпус Турыя пад камандаваннем Хасэ Сальчагі. Тры дывізіі італьянскага экспедыцыйнага корпуса, а таксама магутная авіяцыя былі атрыманы ў якасці падмацавання.

5 ліпеня Франсіска Франка, засяродзіўшы некалькі сотняў артылерыйскіх гармат і 400 самалётаў, пачаў буйное наступленне з мэтай прарвацца да Валенсіі. Ім супрацьстаялі 6 карпусоў рэспубліканцаў. Пасля першапачатковага супраціву рэспубліканская лінія абароны павалілася, і дывізіі мяцежнікаў рушылі ў прарыў. За пяць дзён наварская і італьянская пяхота прасунулася прыкладна на 95 кіламетраў на фронце шырынёй 30 кіламетраў.

Адзіная перашкода, якая заставалася пераадолець, — умацаванні, пабудаваныя перад горадам Вівер, вядомыя як лінія XYZ. Яны былі геніяльна задуманы і абараняліся падраздзяленнямі пад камандаваннем двух афіцэраў, якія ўжо набылі вялікі аўтарытэт у абароне Мадрыда: Карласам Рамэра і Эрнэста Гуэмесам. Лінія XYZ пачыналася ад Сьера-дэ-Хаваламбрэ, праходзіла праз Сьера-дэль-Тора да горада Альменара, на беразе мора. Яе цэнтр знаходзіўся ў горадзе Вівер. На лініі былі пабудаваны траншэі і бункеры, здольныя супрацьстаяць 500-кілаграмовым бомбам, і іх абарона абапіралася на перасечаную гарыстую мясцовасць, на якой было вельмі цяжка атакаваць. Франкісты не падазравалі пра ўмацаваную рэспубліканскую абарону ў гэтым раёне.

Баі на лініі
------------

Паспяховае наступленне нацыяналістаў спынілася. Мяцежнікі пачалі лабавыя атакі хвалямі пяхоты, але гэта аказалася бескарысным. Атакі адбіваліся крыжаваным агнём з кулямётаў, замаскіраваных у няроўнай мясцовасці. Паўстанцы пачалі артылерыйскі абстрэл і бамбардзіроўкі з паветра, але іх авіяцыі не атрымалася вывесці з ладу рэспубліканскую абарону ў гарыстай мясцовасці. Траншэі мелі эфектыўную сістэму сувязі паміж сабой, што дазваляла абаронцам нейтралізаваць наступленне праціўніка.

Войскі франкістаў мелі колькасную перавагу ў артылерыі, але нанясенне артудараў па пазіцыях праціўніка на працягу трох дзён, з 20 ліпеня, і пастаянныя атакі сіламі пяхоты не парушылі парадак абароны рэспубліканцаў і былі адбітыя.

З 24 ліпеня атакі сталі нязначнымі і практычна спыніліся. Паступілі звесткі, што рэспубліканскія войскі перайшлі Эбру, таму нацыяналісты прыпынілі ўсе свае аперацыі на гэтым участку і адвялі свае восем дывізій разам з цяжкай артылерыяй. Іх войскі, якія панеслі значныя страты (каля 20 000 забітымі і параненымі), былі затрыманы прыкладна ў 40 кіламетрах ад Валенсіі.

Вынікі
------

Абарона лініі XYZ стала больш значнай перамогай для Рэспублікі, чым нават Гвадалахарская аперацыя. Хоць нацыяналісты і занялі правінцыю Кастэльён, але не змаглі ўзяць Валенсію і панеслі цяжкія страты. У рэспубліканскай арміі быў час рэарганізавацца і спланаваць наступленне праз раку Эбра. Акрамя таго, рэспубліканскія войскі ў Каталоніі паспелі пераўзброіцца.

Спасылкі
--------

* Ofensiva de Levante
* Operaciones militares en el sector de Viver durante la Guerra Civil Española