recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sollicitudo omnium ecclesiarum** (*«Клопат аб усіх цэрквах»*) – папская була, якая была выдана Папам Піям VII 7 жніўня 1814 г. Дакумент аднаўляў у сусветным маштабе дзейнасць скасаванага ў 1773 г. Таварыства Ісуса (Ордэна езуітаў).

Насуперак папскай волі, выказанай Кліментам XIV у папскім брэвэ *Dominus ac Redemptor*, ордэн працягнуў дзейнасць у шэрагу краін, перадусім у Расійскай імперыі, дзе на далучаных у 1772 г. беларускіх землях здаўна існавалі іх адукацыйна-місіянерскія пляцоўкі. Спачатку Папа Пій VII даў сваю вусную згоду на захаванне езуіцкай арганізацыі на Беларусі (1783), а 7 сакавіка 1801 г. у брэвэ *Catholicae fidei* афіцыйна прызнаў Таварыства Ісуса ў Расіі. Генеральны вікарый Францішак Караў быў абвешчаны генералам Таварыства Ісуса ў Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – 562–567. - Поўны тэкст булы ў перакладзе на рускую мову.

Літаратура
----------

* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772–1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот ; пер. А.Н. Коваля. – М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. – 632 с.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773–1905. Cz. 1 : 1773–1820. – Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. – 517 s.
**Рагаты папугай** або **Чубаты папугай** (*Eunymphicus cornutus*) — птушка сямейства папугаевых. Адзін з двух прадстаўнікоў роду. Некаторыя сістэматыкі ўключаюць яго ў род **какарыкі** Cyanoramphus.

Знешні выгляд
-------------

Даўжыня папугая больш за 30 см, палова прыпадае на хвост. Асноўная афарбоўка апярэння зялёная. На ілбе чырвоная пляма. Патыліца жаўтаватая, крылы і хвост блакітныя. Адметнай асаблівасцю гэтага віду з'яўляюцца 2-6 падоўжаныя, чорныя з чырвонымі кончыкам, пёркі на галаве, нагадваюць рожкі.

Арэал
-----

Жыве ў Новай Каледоніі і на блізкіх астравах.

Лад жыцця
---------

Засяляюць лясу з каўры. Жывуць парамі ці невялікімі групамі. Харчуюцца насеннем і арэхамі.

Размнажэнне
-----------

Гнёзды робяць ў дуплах.

Пагрозы і ахова
---------------

Знішчэнне старых лясоў, замена лясоў плантацыямі какосавай пальмы, а таксама адлоў птушак людзьмі абумовіла рэзкае скарачэнне папуляцыі гэтага папугая. Калі не атрымаецца дамагчыся развядзення іх у няволі, то яны могуць знікнуць. У цяперашні час налічваецца 1000—2500 асобін.
**Slavko** — беларускі музыка, бітмэйкер, былы ўдзельнік праекта Чырвоным па Белым. Родны брат Кроў'a, лідара праекта Чырвоным па Белым.

Творчасць
---------

Сваю прыгоду з музыкай распачаў у 2000 годзе. Сур'ёзна ўзяўся за працу ў 2004, з пачаткам праекту Чырвоным па Беламу. Зрабіў музыку на 2 першых альбома ЧпБ. З цягам часу распачаў супрацу з польскі рэперам UMR, з якім разам, да сённяшняга дня маюць гурт — Pierwsze Piętro. Адначасова Slavko піша інструментальную музыку, якая адыходзіць па сваёй стылістыцы ад Хіп-Хоп’у, гэта можна сказаць артыстычны эксперымент.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

* Чырвоным па Белым — «Актуальная Тэматыка»
* Чырвоным па Белым — «Вулічныя Байцы (нелегал)»
* Pierwsze Piętro — «Hipoteza»
* Чырвоным па Белым — «Найлепшае 2004-2005»
* Slavko — «BLAM!»
* Slavko — «Supernova»

Зноскі
------

Спасылкі
--------

Вэб-старонка Slavko
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пашкевіч.
**Збігнеў Пашкевіч** (нар. 12 кастрычніка 1928) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належаў да смаргонскай групы арганізацыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 верасня 1928 года ў вёсцы Крапіўна Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Смаргонскі раён Гродзенскай вобласці) у сялянскай сям’і, якая падчас Другой сусветнай вайны супрацоўнічала з Арміяй Краёвай. Брат Збігнева — Генрык Пашкевіч (псеўданім у АК — «Rąbalski») у складзе IX Брыгады Ашмянскай АК загінуў у ліпені 1944 года пад час баёў за Вільню.

Вучыўся ў Смаргонскай сярэдняй школе. Там быў сябрам мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, але да актыўных дзеянняў не далучаўся. Арганізацыя Расціслава Лапіцкага ў асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, у будучыні планавала перайсці і да больш актыўных дзеянняў.

У пачатку 1950, калі быў вучнем 9 класа, арыштаваны. Пра допыты ўспамінаў так: 

> «*Следчы ў мяне быў Жыркоў, рабы. Казаў: „Ты сваё жыццё ставіш вышэй за жыццё савецкай улады!" А я ў адказ: **„Я перажыў польскую ўладу, нямецкую ўладу, і камуністаў перажыву!"**. Тады ён зайшоў ззаду і моцна выцяў мяне рубам далоні па патыліцы: „Падпісвай!" Я яму: „Давай, падпішу". Узяў пратакол і парваў, кінуў ашмоткі на стол. А зараз, кажу, я табе нічога адказваць ня буду і прашу пракурора Волаха*».
> 
> 

У Маладзечне ў час допытаў сядзеў у турме непадалёку вакзала, у адной камеры з іншым удзельнікам арганізацыі, Анатолем Карнеем.

Летам 1950 г. ваенным трыбуналам Беларускай Вайсковай Акругі па справе мядзельска-смаргонскай падпольнай арганізацыі асуджаны на 10 гадоў зняволення ў канцлагерах за «неданясенне». Пакаранне адбываў спачатку ў Комі, дзе падвышаў палатно чыгункі, а потым пераважна на Архангельшчыне на лесанарыхтоўках.

Пасля смерці Сталіна вярнуўся на радзіму хворым чалавекам. Жаніўся, працаваў у машынна-трактарнай станцыі, пасля ліквідацыі МТС — у ГСМ мясцовага калгаса. Пераехаў і ўладкаваўся на працу ў Маладзечне, спачатку «Хіммантаж», затым у «Міжкалгасбуд». Выйшаў не пенсію. Мае сына. Удзельнічаў у напісанні ўспамінаў для кнігі Міхася Чарняўскага «Ня бойцеся ахвяраў і пакут».

Жыве ў Маладзечне.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Збігнева Пашкевіча

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. М. Да гісторыі Мядзельска-Смаргонскага вучнёўскага падполля // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі: Матэрыялы нав.-практ. канферэнцыі (Менск, 27—28 лютага 1998 г.). Мн. 1998.
**Snapster** — бясплатная мабільная праграма, выпушчаная кампаніяй УКантакце для абмену фатаграфіямі з элементамі сацыяльнай сеткі, якая дазваляе здымаць фатаграфіі, прымяняць да іх фільтры, а таксама распаўсюджваць іх праз свой сэрвіс і шэраг іншых сацыяльных сетак. Праграма сумяшчальна з прыладамі iPhone, iPad і iPod Touch на iOS 7.1 і вышэй, а таксама з тэлефонамі Android 4.0 і вышэй. Распаўсюджваецца яна праз App Store і Google Play адпаведна.

Канкурэнты
----------

Адразу пасля публікацыі першага рэлізу праграмы Snapster, СМІ назвалі яе галоўным канкурэнтам вядомага ва ўсім свеце сэрвіса Instagram, якім валодае сусветнай гігант Facebook.

Зноскі
------

1. ↑  Обзор из первых рук: Snapster — новое фотоприложение от «ВКонтакте» Архівавана 22 ліпеня 2015. (руск.)
2. ↑  «ВКонтакте» выпустила собственный аналог Instagram — фотоприложение Snapster Архівавана 20 ліпеня 2015.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны вэб-сайт прыкладання Архівавана 29 сакавіка 2018.
**«Паляўнічы на ​​злодзеяў»** (англ.: Thief-taker, таксама сустракаюцца пераклады «**лавец злодзеяў**, **паляўнічы за злодзеямі**») — чалавек, які за грашовую ўзнагароду займаўся пошукам і вяртаннем выкрадзенай маёмасці ў Вялікабрытаніі ў XVII—XIX стагоддзях. Прафесія фактычна знікла з утварэннем Службы сталічнай паліцыі ў 1829 годзе .

Гісторыя
--------

Да з'яўлення паліцыі ў Лондане, а затым і Вялікабрытаніі ў XIX стагоддзі, паляўнічыя на злодзеяў выконвалі функцыі па злове злачынцаў у прыватным парадку. Іх дзейнасць нагадвала і ў значнай меры перасякалася з работай паляўнічых за галовамі. У адрозненне ад паляўнічых за галовамі, паляўнічыя на злодзеяў пераважна атрымлівалі ўзнагароду ад ахвяр злачынстваў, а не ад дзяржавы ці заклададаўцы. Дзякуючы цесным сувязям з крымінальным светам, паляўнічыя за злодзеямі часта выступалі пасрэднікамі ў вяртанні выкрадзенай маёмасці  .

Крыміналізаванасць прафесіі прывяла да некалькіх гучных карупцыйных скандалаў, у тым ліку звязаных са справай Джонатана Ўайлда (англ.: Jonathan Wild) і справай Макданіела (англ.: Macdaniel affair) .

Гл. таксама
-----------

* Паляўнічы за галовамі

Крыніцы
-------

1. 1 2   *Барыс Джонсан.* Лондан па Джонсану. — Азбука-Аттикус, 2014.
2. ↑   Гісторыя Лондана
3. ↑   Злачынствы і пакаранні ў Англіі XVIII—XIX стагоддзяў
**«Skrewdriver»** (бел.: адвёртка) — першы музычны гурт у стылі RAC з Вялікабрытаніі. 

Быў заснаваны Янам Сцюартам Дональдсанам (8.11.1957 — 24.9.1993) пад уплывам панк-гурта «Sex Pistols», канцэрт якога Сцюарт наведаў у Манчэстэры. Да гэтага Ян Сцюарт выконваў песні «The Rolling Stones» у складзе гурта «Tumbling Dice». 

«Skrewdriver» запісаў лонгплэй «All Skrewed Up», самотнікі «You're So Dumb» i «Antisocial». Гурт спыніў сваю дзейнасць у 1979 годзе, але Дональдсан аднавіў яго ў 1982 годзе пры фінансавай дапамозе партыі «Нацыянальны Фронт». Пазней у адказ на напады левых арганізацый ён заснаваў экстрыміскую арганізацыю «Blood & Honor».

У 1992 годзе падчас канцэрта «Skrewdriver» адбыліся сур’ёзныя сутыкненні нацы-скінхэдаў з удзельнікамі леварадыкальных груповак. 

24 верасня 1993 года Дональдсан загінуў у аўтакатастрофе і існаванне гурта спынілася.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 254621979 |
**Паляўнічы і рыбалоў** — газета для паляўнічых, рыбаловаў, аматараў прыроды. Выдаецца ў Мінску з 1990 года на беларускай і рускай мовах 2 разы ў месяц Беларускім таварыствам паляўнічых і рыбаловаў. Асвятляе дзейнасць паляўнічых і рыбалавецкіх арганізацый Беларусі, прапагандуе паляванне і рыбную лоўлю як форму рацыянальнага прыродакарыстання, барацьбу з браканьерствам, знаёміць з афіцыйнымі распараджэннямі па пытаннях палявання і рыбнай лоўлі. Друкуе вершаваныя і празаічныя творы пра прыгажосць роднага краю, жыццё і звычкі звяроў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2 (Т. 12).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дняпро.
**«Дняпро»** — колішняя гасцініца ў Магілёве. Размяшчалася ў будынку па адрасе вул. Першамайская, 29, на рагу з завулкам Мігая. Пабудаваны ў 1940 г. з цэглы (архіт. А. Брэгман, А. П. Воінаў). Рэканструяваны ў 1983 годзе.

Уваход у начны клуб «Куба»
Цяпер у будынку размяшчаецца гандлёвы цэнтр «Дняпро», начны клуб «Куба», ігральныя клубы «Вулкан», «Мяцеліца» і іншыя ўстановы.

Архітэктура
-----------

Будынак 5-павярховы, у плане складанай канфігурацыі. Галоўны фасад вылучаюць 2 бакавыя несіметрычна выступаючыя рызаліты, па цэнтры — галоўны ўваход. Пластычная выразнасць дасягаецца ўвядзеннем вертыкальных рэбраў, паміж якімі размешчаны лоджыі. Унутраная планіроўка калідорнага тыпу. На 1-м паверсе — вестыбюль, адміністрацыйныя і бытавыя памяшканні, рэстаран. На 2—5-м паверхах — у цэнтры хол, да якога далучаюцца жылыя пакоі. Разлічана на 305 месцаў.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дняпро (гасцініца, Магілёў)
**«Нож у вадзе»** (польск.: Nóż w wodzie) — польскі дэбютны поўнаметражны фільм рэжысёра Рамана Паланскага, зняты ў 1962 годзе. Першы фільм польскага кінематографа, які атрымаў намінацыю на «Оскар», які паказаў жанчыну аголенай і выкарыстоўваў у музычным суправаджэнні джаз.

Прэм’ера адбылася 9 сакавіка 1962 года. Па звестках польскіх кіназнаўцаў, да 1991 года ў Польшчы адбылося 8956 кінасеансаў фільма і яго паглядзелі 1064059 гледачоў.

Сюжэт
-----

У фільме ўсяго тры дзеючыя асобы — двое мужчын і жанчына. Сямейная пара адпраўляецца на ўласнай яхце ў адпачынак па Мазурскіх азёрах. Выпадкова ім сустракаецца малады чалавек без гроша ў кішэні, якога муж і жонка бяруць на яхту ў якасці спадарожніка. Паміж двума мужчынамі ўзнікае саперніцтва, і не ў апошнюю чаргу за ўвагу жанчыны. Муж імкнецца зрабіць на хлопца ўражанне сваім гламурным ладам жыцця, постаццю і спрытам. Як саркастычна заўважае яму жонка, ён падабраў хлопца, каб «павыпендрывацца» перад ім. Аднак юнак не спяшаецца заняць становішча падпарадкавання, і жонка, здаецца, сімпатызуе яму. З’яўленне незнаёмца выкрывае схаваны разлом у адносінах мужа і жонкі. Усё часцей у кадры з’яўляецца нож, паміж мужчынамі завязваецца бойка, адзін з іх падае за борт…

Фільм завяршаецца адкрытым фіналам. Машына з мужам і жонкай стаіць на ростанях. Муж хоча ехаць у паліцыю, каб заявіць пра злачынства. Жонка ведае, што злачынства не было, аднак яе тлумачэнне занадта балюча б’е па самалюбстве мужа, ён не жадае яму верыць.

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 8 красавіка 2016.
2. 1 2 3   Праверана 8 красавіка 2016.
3. 1 2   Праверана 8 красавіка 2016.
4. ↑   Праверана 8 красавіка 2016.
5. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
6. ↑  FilmPolski.pl — 1990. Праверана 19 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15672050'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15950337m · GND: 7545159-1 · NKC: unn2009543409 · SUDOC: 178432253 · VIAF: 226714915 |

| ⛭Фільмы ✯ Рамана Паланскага |
| --- |
| 
* Фільмаграфія Рамана Паланскага
* Спіс узнагарод і намінацый Рамана Паланскага

 |
| 
Нож у вадзе (1962) •
Агіда (1965) •
Тупік (1966) •
Танец вампіраў (1967) •
Дзіця Размары (1968) •
Макбет (1971) •
Што? (1972) •
Кітайскі квартал (1974) •
Жылец (1976) •
Тэс (1979) •
Піраты (1986) •
Нястрымны (1988) •
Горкі месяц (1992) •
Смерць і дзяўчына (1994) •
Дзявятая брама (1999) •
Піяніст (2002) •
Олівер Твіст (2005) •
✯✰ Прывід пяра (2010; саўндтрэк, ≛узнагароды) •
Разня (2011) •
Венера ў футры (2013) •
Заснавана на рэальных падзеях (2017) •
Я абвінавачваю (2019; ≛узнагароды) •
Палас (2023)
 |
Міністранты ў комжах і пелярынках.
**Паляры́нка**, або **пелярынка** — дэталь аблачэння міністранта (юнака, які прыслужвае ксяндзу ў час набажэнства, дапамагае яму ва ўсіх пастырскіх абавязках). Палярынкі надзяваюцца на комжу і бываюць розных колераў, у залежнасці ад набажэнства і свята: белыя, чырвоныя, зялёныя, фіялетавыя, чорныя. Палярынка павінна быць такога ж колеру, як і арнат у ксяндза.

Літаратура
----------

* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

| Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства |
| --- |
|  | 
* Альба
* Арнат
* Берэт
* Гумерал
* Далматыка
* Інфула
* Капа
* Кардынальскі капялюш
* Комжа
* Крыж
* Мітра
* Палій
* Палярынка
* Пастарал
* Персцень
* Піуска
* Фераёла
* Пояс
* Стула
* Сутана
* Тыяра

 |  |
**Паляі́** (трансліт.: *Paliai*, руск.: Поляи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Варонаўскага сельсавета.

Гісторыя
--------

У 1567 годзе ўпамінаецца як шляхецкая ўласнасць пані Станіславы Кішчынай у Віцебскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. На пачатку XVIII ст. Паляі належалі памешчыку Вікенцію Мінашу.

Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе вёска ўвайшла ў Віцебскі павет Расійскай імперыі. У часы вайны 1812 года засведчаны выпадкі аселасці ў вёсцы французскіх жаўнераў (у прыватнасці, польскага шляхціча Неміро). У 1834 годзе ў вёсцы 4 двары і 18 рэвізскіх сялянскі душ. У 1846 годзе — прыватная ўласнасць пляменніка В. Мікаша, падпаручніка Апалінарыя Мікаша, які меў 228 дзесяцін зямлі. У вёсцы працаваў збожжазапасны магазін, з якога ў 1845 неўраджайным годзе было выдадзена сялянам па адной чвэрці азімага і па паўчвэрці яравога збожжа. Гаспадарскі дом быў драўляны, на каменным падмурку, пакрыты гонтай. Меліся вялікі фруктовы сад, карчма на купецкай дарозе ў Лёзна. У 1847 годзе ў маёнтку 31 рэвізская сялянская душа. У 1905 годзе маёнтак (1 двор) — уласнасць Мікаша, які меў 100 дзесяцін зямлі ў Каралёўскай воласці Віцебскага павета.

У 1918 годзе ў Паляях была адкрыта рускамоўная школа 1-й ступені, у 1919 годзе — польская школа ў нацыяналізаваным будынку. У 1923 годзе ў доме памешчыка працавала пачатковая школа (3 класы; загадчык — Валянціна Уладзіміраўна Малахоўская). У 1926 годзе ў маёнтку налічвалася 7 двароў. 15 сакавіка 1930 года быў створаны калгас імя Ю. Мархлеўскага. У 1936 годзе ў Паляі пераселены хутар Шашкоўшчына (Шашкова), у 1939 годзе — Красоўшчына, Лісіныя Ямы, Царэшкі, Хадулова. У 1941 годзе ў вёсцы было 63 двары.

У гады Вялікай Айчыннай вайны Паляі былі акупіраваны нямецкімі войскамі, якія ў кастрычніку 1943 года знішчылі тут усе 63 двары і 5 мірных жыхароў. 45 чалавек былі вывезены ў нацысцкую Германію, з якіх вярнуліся 38. На фронце загінулі 14 вяскоўцаў, у партызанах — трое. Пасля вайны было адбудавана 54 двары.

16 мая 1954 года вёска ўвайшла ў склад Варонаўскага сельсавета.

Станам на 1 студзеня 2003 года, вёска (66 двароў) знаходзілася ў складзе КУСГП «Вароны», працавала жывёлагадоўчая ферма.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).

Літаратура
----------

* З гісторыі населенных пунктаў / Падрых. В. В. Віталева // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 754. — ISBN 985-02-0647-0 .

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Паляі

| ⛭**Варонаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вароны |  |
| Вёскі | Абухава ·  Астране ·  Бернікі ·  Друкава ·  Кавалёва ·  Лучынаўка ·  Паддуб'е ·  Паляі ·  Пушкары ·  Раніна ·  Цішкава ·  Яроміна |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Політэхнічная.

| Чацвёртая лінія |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Цівалі |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Альшэўская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Вяснянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Старавіленскі шлях |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Кіеўскі сквер |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Максіма Багдановіча |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Політэхнічная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Друкарская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Батанічны сад |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Сляпянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Даўгабродская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Серабранка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Козырава |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Праспект Міру |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Лакаматыўная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Берасцейская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Тучынка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**«Політэхні́чная»** (трансліт.: *Politechničnaja*, руск.: Политехническая) — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана на скрыжаванні вуліц Сурганава і Якуба Коласа, паміж станцыямі «Максіма Багдановіча» і «Друкарская». 

На праектных схемах развіцця Мінскага метрапалітэна першапачаткова была пазначана як «Сурганава» (руск.: Сурганова). У маі 2017 года Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт на сваім сайце распачаў галасаванне па выбары назваў новых станцый, станцыі было прапанавана надаць назву «Палітэхнічная», верагодна, ад размешчаных побач Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (*Палітэх*) і Мінскага дзяржаўнага політэхнічнага каледжа.

18 студзеня 2018 года рашэннем Мінгарвыканкама была афіцыйна зацверджана назва «Політэхнічная».

Зноскі
------

1. ↑  Схема паэтапнага развіцця ліній Мінскага метрапалітэна Архівавана 28 мая 2021.
2. ↑  Вынікі галасавання Архівавана 2 чэрвеня 2017.. Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт
3. ↑  У назве «Палітэхнічная» дапушчана арфаграфічная памылка, правільна «Політэхнічная»
4. ↑  Без "Минск-Мира". В столице утвердили названия станций четвертой линии метро(недаступная спасылка)
**Дняпроўска-Бугская аперацыя** — была праведзена партызанскай брыгадай імя В. М. Молатава Пінскай вобласці з мэтай вывесці са строю шлюзы, плаціны і водаспускі Дняпроўска-Бугскага канала і сарваць перавозкі праціўніка. Аперацыя была распрацавана БШПР у канцы 1942 года.

Перадумовы
----------

У лютым — сакавіку 1943 года дыверсійныя групы атрадаў імя Лазо, імя Кутузава, імя Суворава, вывелі са строю Оўзіцкі, Ляхавіцкі, Радагашчанскі, у маі — шлюзы Пераруб і Радастаўскі на Белаазёрскім канале. У пачатку лета 1943 года праціўнік спрабаваў аднавіць Дняпроўска-Бугскі канал і пусціць яго ў эксплуатацыю. Дзеля гэтай мэты прыбыла аднаўленчая каманда ў складзе батальёна, якую прыкрывалі 6 ваенных катэраў рачной флатыліі. Пачаліся рамонтныя работы.

Ход аперацыі
------------

Даведаўшыся аб намерах праціўніка, камандаванне брыгады ў ноч на 16 чэрвеня 1943 года сіламі трох атрадаў (каля 400 чалавек) правяло аперацыю па вываду са строю Гарадзенскага, Ляхавіцкага, Оўзіцкага, Перарубскага, Селішчанскага, Старога і Новага Радагашчанскага гідравузлоў. Каб адцягнуць увагу ворага, атрады імя Сталіна і імя У. Р. Нямытава завязалі бой у раёне вёскі Патапавічы, дзе знаходзіліся асноўныя сілы праціўніка і ваенныя катэры. Астатнія сілы брыгады атакавалі пералічаныя вышэй аб'екты і знішчылі іх.

Вынікі
------

У аперацыі праціўнік страціў 12 чалавек забітымі і 36 параненымі, партызаны — 4 чалавека параненымі. Узровень вады панізіўся да 30—60 см, 120 км канала на ўчастку Пінск — Кобрын сталі непрыгоднымі для эксплуатацыі. 120 судоў праціўніка, якія былі перакінуты з Дняпра, засталіся ў Пінскім порце і ў ліпені 1944 года былі захоплены Дняпроўскай ваеннай флатыліяй.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
Умоўнае абазначэнне гідраўлічнага акумулятара на прынцыповых гідраўлічных схемах
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Акумулятар.
**Гідраўлі́чны акумуля́тар** — акумулятар, які назапашвае энергію рабочай вадкасці, што знаходзіцца пад ціскам. Выкарыстоўваецца для выраўноўвання ціску і расходу вадкасці ці газу з рэзкапераменнай нагрузкай. Бываюць грузавыя, спружынныя, з пругкім корпусам, а таксама пнеўмагідраакумулятары поршневыя  (ням.) (бел. мембранныя  (руск.) (бел. балонныя  (руск.) (бел..

* Схема грузавога гідраакумулятараСхема грузавога гідраакумулятара
* Схема спружыннага гідраакумулятараСхема спружыннага гідраакумулятара
* Схема гідраакумулятара з пнеўматычным назапашвальнікамСхема гідраакумулятара з пнеўматычным назапашвальнікам

Зноскі
------

1. ↑  Гідраакумулятар: апісанне, характарыстыкі

Літаратура
----------

* Акумулятар // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гідраўлічны акумулятар
**Ленарт Торвальд Стромберг** (фінск.: Lennart Thorvald Strömberg; 17 сакавіка 1931, Кірканумі — 9 снежня 2010, Экенес) — фінскі вясляр (канаіст), алімпійскі чэмпіён і двухразовы чэмпіён свету.

Вырас у рыбацкай сям’і. У 17 гадоў, стаўшы найлепшым байдарачнікам, з-за ўзросту не быў дапушчаны фінскімі трэнерамі да буйных спаборніцтваў, аднак у 1950 годзе, калі яму было 19, прыняў удзел у чэмпіянаце свету ў Капенгагене, адразу заваяваўшы золата на дыстанцыі 10000 м у каноэ-адзіночцы. Гэтае дасягненне ён паўтарыў праз восем гадоў на чэмпіянаце свету ў Празе.

На летніх Алімпійскіх гульнях у 1952 годзе ў Хельсінкі стаў чэмпіёнам у веславанні на каноэ-адзіночцы на 10000 м і сярэбраным прызёрам на дыстанцыі 1000 м. На наступных Гульнях у Мельбурне (1956) не змог паказаць высокіх вынікаў з-за праблем са здароўем.

На працягу многіх гадоў з’яўляўся старшынёй аматарскага клуба канаістаў у сваім родным горадзе, дзе ён меў уласны бізнес у сферы дызельных рухавікоў.

У 2000 годзе ён быў удастоены спецыяльнай спартыўнай узнагароды Міністэрства адукацыі Фінляндыі.

Зноскі
------

1. ↑


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · МАК |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тор.
ЗРК «Тор»
**«Тор»** (індэкс ГРАУ — **9К330**, па класіфікацыі МА ЗША і НАТА — *SA-15 Gauntlet*, «Латная рукавіца») — усенадворны тактычны зенітны ракетны комплекс (ЗРК), прызначаны для вырашэння задач супрацьпаветранай і супрацьракетнай абароны на ўзроўні дывізіённага звяна.

Сістэма «Тор» прызначана для прыкрыцця важных адміністрацыйных, эканамічных і ваенных аб’ектаў, першых эшалонаў сухапутных злучэнняў ад удараў супрацьрадыёлакацыйных і крылатых ракет, дыстанцыйна пілатуемых лятальных апаратаў, самалётаў і верталётаў, у тым ліку і выкананых па тэхналогіі «стэлс». Можа працаваць як у ручным, з удзелам аператараў, так і ў аўтаматычным рэжыме. Пры гэтым сістэма «Тор» сама кантралюе пазначаную паветраную прастору і самастойна захоплівае ўсе паветраныя мэты, не апазнаныя сістэмай «свой-чужы».

Апошняя ўдасканаленая мадыфікацыя сістэмы, якая пастаўляецца ў войскі з 2016 года — ЗРК «Тор-М2».
**Гідраўлічны скачок** — з’ява рэзкага, скачкападобнага павышэння ўзроўню вады ў адкрытым рэчышчы пры пераходзе патоку з т. зв. бурнага стану ў спакойны. Гідраўлічны скачок суправаджаецца ўтварэннем паверхневага «вальца», унутры якога моцна насычаная паветрам вадкасць знаходзіцца ў складаным вярчальным руху.

Гідраўлічны скачок звычайна назіраецца пры пропуску патоку праз адтуліны гідратэхнічных збудаванняў (вадазліваў, вадаспускаў). З прычыны вялікіх донных хуткасцяў у зоне гідраўлічнага скачка могуць з’яўляцца размывы рэчышча. Тэорыя гідраўлічнага скачка разглядаецца ў гідраўліцы.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12488174j · LCCN: sh85063320 · Microsoft: 25924097 |
**Гідраметалургія** — атрыманне металаў з руд, канцэнтратаў і адходаў розных вытворчасцяў воднымі растворамі хімічных рэагентаў з наступным вылучэннем металаў з раствораў.

Гідраметалургія ўключае шэраг асноўных тэхналагічных аперацый, што выконваюцца ў пэўнай паслядоўнасці. Механічная апрацоўка руды — драбненне і драбненне з мэтай поўнага або частковага раскрыцця зерняў мінералаў, якія змяшчаюць вымаемы метал. Змяненне хімічнага складу руды або канцэнтрату для падрыхтоўкі іх да вышчолачвання - акісляльны, сульфатызуючы або аднаўленчы абпал, спяканне. Мэта - раскладанне хімічных злучэнняў вымаемага металу і перавод іх у растваральную форму. Вышчолачванне - перавод вымаемага металу ў водны раствор. Гэтая аперацыя часам ажыццяўляецца адначасова ў працэсе мокрага драбнення (у млынах, класіфікатарах) або ў спецыяльнай апаратуры (чаны для вышчолачвання, аўтаклаў). Адасабленне металаўтрымоўвальнага раствора ад здробненага матэрыялу робіцца абязводжваннем і прамываннем у сгушчальніках, на фільтрах. Падрыхтоўка раствораў да выдзялення з іх злучэнняў ці металаў вылучэння ўзважаных часціц (асвятленне) ці хімічным асаджэннем спадарожных металаў і прымешак. Асаджэнне металаў або іх злучэнняў з раствораў электролізам (медзь, цынк і інш), Аднаўленнем больш электраадмоўным металам - цэментацыяй (медзь, срэбра, золата і інш.), сорбцыяй іонаабменнымі смоламі або вуглём, вадкаснай экстракцыяй злучэнняў металу арганічнымі растваральнікамі з наступнай рээкстракцыяй ў водны раствор і асаджэннем з яго чыстага металу або хімічнага злучэння. Перапрацоўка асадку з мэтай далейшай ачысткі вылучанага злучэння або чарнавога металу або непасрэднае атрыманне гатовага таварнага металу можа ажыццяўляцца: перакрышталізацыяй, гартаваннем, пераплаўкай, электролізам з водных або расплаўленых асяроддзяў.
**Авункулат** (лац.: avunculus «дзядзька па маці») — традыцыя асаблівай блізкасці паміж чалавекам і братам яго маці, якая адносіцца ў асноўным да перыяду, калі адбываўся пераход ад мацярынскага роду да бацькоўскага.

Сутнасць авункулата складаецца ў тым, што пляменнік сяліўся з дзядзькам па мацярынскай лініі (у дзяцінстве ці пасля жаніцьбы), быў яго спадчыннікам (або суспадчыннікам), заўседы карыстаўся яго парадамі, абаронай і т. п. Адзначаецца, што авункулат узнікае ўжо ў перыяд мацярынскага роду, калі галоўнымі мужчынамі нярэдка станавіліся не мужыкі, а браты жанчын, і адыгрывае асаблівую ролю пры пераходзе ад мацярынскага да бацькоўскага роду. У апошнім выпадку дамінуючае становішча ў сям'і і грамадстве адводзіцца не мужам, а братам жанчын. Пазней сляды авункулата часта захоўваюцца як разуменне аб больш цеснай сувязі пляменніка з дзядзькам па маці, а не па бацьку.
Авункулат быў вядомы ў старажытных народаў і сёння мае месца ў шэрагу народаў Акіяніі, Афрыкі і іншых[1][2].

Зноскі
------


1. ↑  Народы мира: Историко-этнографический справочник. — М.: Советская энциклопедия, 1988. С. 576
2. ↑  Авункулат // Советская историческая энциклопедия
Авеніда Паўліста
**Авеніда Паўліста** (парт.: Avenida Paulista) — важная магістраль горада Сан-Паўлу, буйнога фінансавага цэнтра Бразіліі. Працягласць 2700 м, шырыня 50 м.

Адкрыта ў канцы XIX стагоддзі ў рамках пашырэння горада. Слова «паўліста» азначае «жыхар Сан-Паўлу». У наш час авеню забудавана галоўным чынам сучаснымі шматпавярховымі офіснымі будынкамі. Дарога праходзіць па найбольш высокіх участках Сан-Паўлу.

Уздоўж гэтага праспекта засяроджана вялікая колькасць фінансавых і культурных устаноў. Пасля 1960 года тэрыторыі, якія прылягаюць да праспекта, сталі адным з асноўных бізнес-цэнтраў горада.

Праспект гуляе важную ролю ў жыцці горада Сан-Паўлу, з'яўляючыся яго славутасцю аналагічна Елісейскім Палям у Парыжы і Пятай авеню ў Нью-Ёрку.

Гл. таксама
-----------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Авеніда Паўліста**
* Сан-Паўлу
* Елісейскія палі
* Пятая авеню
* Брадвей
* Пасеа-дэ-ла-Рэформа
* Міранты-ду-Валі
Лакаматыўная брыгада паравоза ФД
Лакаматыўныя брыгады ля паравоза. 1955 год, ГДР
**Лакаматыўная брыгада** — група рабочых на чыгуначным транспарце на якую ўскладаецца абавязак абслугоўвання лакаматыва (цеплавоза, электравоза, паравоза, МВРС) і бяспечнае вядзенне цягніка.

У склад лакаматыўнай брыгады, звычайна, уваходзяць два чалавекі — гэта ***машыніст, які ўзначальвае брыгаду і яго памочнік***.

Раней, пры паравознай цязе, у *паровозную брыгаду*, акрамя машыніста і яго памочніка, уваходзілі: ***качагар*** (на магутных паравозах магло быць два качагара, а на паравозах з вуглепадатчыкам качагар мог адсутнічаць), а таксама ***змазчык***, прычым змазчык працаваў толькі пры абслугоўванні паравоза ў дэпо, а астатнія члены брыгады вялі паравоз і абслугоўвалі яго ў шляху прытрымлівання.

Пры пераходзе на цеплавозную цягу з складу лакаматыўнай брыгады паступова былі выключаны смазчик і качагар, аднак некаторы час існавала пасада ***дызеліста***, які сачыў за працай дызеля ў шляху прытрымлівання. З ростам надзейнасці цеплавозаў патрэба ў дызелісце адпала.

У шэрагу выпадкаў, пры пераходзе да кіравання лакаматывам непасрэдна машыністам, тэрмін лакаматыўная брыгада стаў выходзіць з ужывання.

Зноскі
------

1. ↑  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 32. Панипат — Печура. 1955. 648 стр. илл. и карты; 53 л. илл. и карт.

Літаратура
----------

* Бригада паровозная // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
Паравознае дэпо чыгункі Northwestern Pacific Railroad (Чыкага, ЗША)
**Лакаматыўнае дэпо** (цягавая частка, ЦЧ) — чыгуначнае дэпо, у якім праводзіцца тэхнічнае абслугоўванне або рамонт лакаматываў.

Лакаматыўныя дэпо падпадзяляюцца на асноўныя дэпо, служачыя месцам прыпіскі лакаматываў, і абаротныя, у якіх вырабляецца падрыхтоўка лакаматываў да накіравання з цягнікамі ў кірунку асноўнага дэпо. У асноўных дэпо вырабляецца рамонт і тэхнічнае абслугоўванне лакаматываў, у абаротных дэпо маюцца пункты экіпіроўкі і правядзення лакаматываў тэхнічнага агляду другога аб’ёму (ТА2) і дамы адпачынку лакаматыўных брыгад. Таксама ў асобную катэгорыю пачалі вылучаць рамонтныя дэпо — яны не маюць прыпіснога парка лакаматываў, але выконваюць буйныя віды рамонту (ТР-2, ТР-3, СР, КР-1) для патрэб усёй чыгункі або некалькіх чыгунак.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лакаматыўнае дэпо

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4014027-1 |
**Авуля́рыя** (*Ovularia*) — род недасканалых грыбоў сямейства *Mycosphaerellaceae*.

Апісанне
--------

Паразіты. Развіваюцца на лісці, радзей сцяблах, выклікаюць плямістасць раслін.

Міцэлій грыбоў бясколерны, разгалінаваны, шматклетачны, унутры субстрату. Канідыяльны налёт парошысты, белы, ружаваты, шараваты. Канідыяносцы прамыя або каленчата-звілістыя, вузлаватыя, аднаклетачныя ці з нямногімі перагародкамі, бясколерныя аба з жаўтавата-зеленаватым адценнем, у пучках ці адзіночныя. Канідыі рознай формы, адзіночныя, зрэдку ў ланцужках.

Віды
----

Вядома каля 130 відаў, пашыраных пераважна ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі 5 відаў; паразітуюць на шчаўі, злаках, казяльцовых, ружавых.

* Ovularia decipiens — Авулярыя абманлівая
* Ovularia monosporia — Авулярыя манаспоравая
* Ovularia pulchella — Авулярыя прыгожая
* Ovularia shroeteri — Авулярыя Шрэтэра

Зноскі
------

1. ↑  ЭПБ, 1983

Літаратура
----------

* *Прусакова В.* Авулярыя // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 23. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank |
**Лаканос** (*Phytolacca*) — род кветкавых раслін сямейства лаканосавых.

Батанічнае апісанне
-------------------

Шматгадовыя травяністыя расліны, зрэдку кусты і дрэвы. Лісце чаргаванае, суцэльнакрайняе. Кветкі дробныя, пераважна двухполыя, у гронкападобных суквеццях. Плод сакаўны, ягадападобны.

Арэал
-----

Налічваецца каля 35 відаў. Пашыраны ў тропіках і субтропіках Амерыкі, Афрыкі, Паўднёвай і Усходняй Азіі. Найбольш вядомыя лаканос амерыканскі (*Phytolacca americana*) і лаканос ягадны (*Phytolacca acinosa*)

Выкарыстанне
------------

Лекавыя, харчовыя і дэкаратыўныя расліны.

Лаканос амерыканскі (*Phytolacca americana*) з XVIII ст. культываваўся ў вінаробчых раёнах Еўропы, цёмна-чырвоны сок ужываўся для падфарбоўкі віна (адсюль назва роду).

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* Лаканос // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). — С. 106.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сарокін.
**Аляксей Іванавіч Сарокін** (25 лютага 1938, Новасібірск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1963 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў начальнікам участку РБУ ў г.п. Воранава, старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Гроднаграмадзянпраекце, з 1969 года — у Гродзенскім філіяле Белжылпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Гродне.

Творчасць
---------

Дом палітычнай асветы ў Гродне
Асноўныя працы: спартзала ў г. Усолле-Сібірскае (1966), сельгастэхнікум у г. Ашмяны (1968), Дом Саветаў (1968) і Палац культуры (1973) у г.п. Зэльва, псіхлячэбніца ў в. Астроўля Лідскага раёна (1973), Дом палітасветы (1967), жылыя дамы па вул. Кірава, Чапаева, Сацыялістычнай, К. Цэткін (1972—1979), база «Белабутакгандаль» (1974) у Гродне; у аўтарскім калектыве: будаўнічы тэхнікум (1974), будынак гарсавета народных дэпутатаў (1979) у Гродне, будынкі ЗАГСа і райваенкамата ў Лідзе (1975).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Сорокин Алексей Иванович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Лакестад** (стар.-грэч.: Λακεστάδης). Цар Сікіёна. Пераемнік Іпаліта. Пры ім Фалк разам з даранамі ўначы захапіў Сікіён, але не прычыніў Лакестаду зла, а падзяліў з ім уладу. З гэтага часу сікіёнцы сталі даранамі. Па іншым выкладзе, у 1161 г. да н. э. (паводле гісторыка Кастара) у Сікіёне жрацы Апалона Карнейскага занялі месца цароў, а затым зрушаны дарыйцамі.

Зноскі
------

1. ↑   Паўсаній. Апісанне Элады II 6, 7
2. ↑   Кастар, фр.2 Якобі // Malkin I. Myth and territory in the Spartan Mediterranean. Cambridge UP. 2003. P.151


| ?Лакестад — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Rhopalus[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Лакестад |  | Hippolytus[d] |  | Rhopalus[d] |  | Phaestus[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Геракл |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Варанцоў.
**Аляксей Іванавіч Варанцоў** (6 кастрычніка 1916, Канатопскі павет, Чарнігаўская губерня — 4 жніўня 1997) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Член КПСС з 1942 года.

Біяграфія
---------

У 1939—1978 гадах загадчык аграхімічнай лабараторыі Касцюковіцкай МТС, загадчык аграхімічнай лабараторыі Церахоўскай МТС.

Быў старшынёй Дзяржаўнага камітэта БССР па ахове прыроды.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 6-9-га скліканняў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Варанцоў Аляксей Іванавіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: у 12 т. / гал. рэд. П. У. Броўка. — Т. 2: БССР. — Мн.: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя, 1975. — С. 601—602
Шахматны стол
**Шахматны стол** — стол, функцыянальна прыстасаваны для гульні ў шахматы. Шахматная дошка пры гэтым, як правіла, з'яўляецца неад'емнай часткай вечка, таксама шахматны стол часта абсталюецца шуфлядамі для захоўвання шахматных фігур.

Шахматны стол як прадмет дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
----------------------------------------------------------

Шахматны стол можа быць па-майстэрску упрыгожаным прадметам мэблі гуляючым дэкаратыўную ролю ў інтэр'еры. Шахматная дошка на такіх сталах выконваецца часцей за ўсё ў тэхніцы інкрустацыі з ужываннем дарагіх парод драўніны (кедра, чырвонага дрэва, палісандру), каменя, косці і інш. можа мець разьбу і пазалоту.а 

Выкарыстанне такога шахматнага стала, як правіла, не абмяжоўваецца толькі гульнёй у шахматы. Многія выкарыстоўваюць яго як дэкаратыўны прадмет мэблі і знак цікавасці да гульні, а таксама ў якасці прадмета валодання мудрагелістым наборам шахматных фігур.

Шахматны стол як элемент садова-паркавай архітэктуры і абсталявання кафэ
------------------------------------------------------------------------

У многіх краінах свету шахматныя сталы маюцца ў гарадскіх і універсітэцкіх парках і садах, таксама імі могуць абсталёўвацца кафэ. 

* Мініятурны шахматны стол у стылі БідэрмейерМініятурны шахматны стол у стылі Бідэрмейер
* Паркавы шахматны столПаркавы шахматны стол
* Шахматны стол у кафэШахматны стол у кафэ
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ардатаўскі раён.
**Арда́таўскі раён** (руск.: Ардатовский район, эрз.: Орданьбуе, макш.: Ардатовань аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Ардатаў.

Геаграфія
---------

Ардатаўскі раён мяжуе з Ацяшаўскім, Ічалкаўскім і Бальшаігнатаўскім раёнамі, а таксама з Чувашыяй, Ніжэгародскай і Ульянаўскай абласцямі. Плошча раёна складае 1192,61 км².

Гісторыя
--------

Ардатаўскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Горкаўскай вобласці. У 1934 годзе ўвайшоў у склад новаўтворанай Мардоўскай АССР.

Дэмаграфія
----------

У гарадскіх умовах, як горад Ардатаў і рабочы пасёлак Тургенева, пражываюць 52,75 % насельніцтва раёна. Эрзя складаюць 57,85 % агульнага насельніцтва раёна, другой нацыянальнай групай ёсць рускія, якія складаюць 41,34 %.

Эканоміка
---------

Раён, пераважна, аграрны, і таму не валодае развітой прамысловасцю. На тэрыторыі раёна ў рабочым пасёлку Тургенева размешчанай найстарэйшае святлотэхнічнае прадпрыемства Мардовіі — Ардатаўскі святлотэхнічны завод.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ардатаўскі раён (Мардовія)
* Сайт раённай адміністрацыі Архівавана 2 кастрычніка 2011. (руск.)

| Мардовія |
| --- |
| Раёны | 
* Ардатаўскі
* Ацюр’еўскі
* Ацяшаўскі
* Бальшаберазнікоўскі
* Бальшаігнатаўскі
* Дубёнскі
* Ельнікаўскі
* Зубава-Палянскі
* Інсарскі
* Ічалкаўскі
* Кавылкінскі
* Кадошкінскі
* Качкураўскі
* Краснаслабодскі
* Лямбірскі
* Рамаданаўскі
* Рузаеўскі
* Старашайгаўскі
* Тарбееўскі
* Цемнікаўскі
* Цяньгушаўскі
* Чамзінскі

 | Сцяг МардовііСцяг МардовііГерб МардовііГерб Мардовіі |
| Гарады | 
* Ардатаў
* Інсар
* Кавылкіна1
* Краснаслабодск
* Рузаеўка1
* **Саранск**1
* Цемнікаў

 |
| Пгт | 
* Ацяшава
* Зубава Паляна
* Кадошкіна
* Камсамольскі
* Лухаўка
* Нікалаеўка
* Поцьма
* Тарбеева
* Тургенева
* Умёт
* Чамзінка
* Явас
* Ялга

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Ацюр’ева
* Бальшое Ігнатава
* Бальшыя Бярэзнікі
* Дубёнкі
* Ельнікі
* Качкурова
* Кемля
* Лямбір
* Рамаданава
* Старае Шайгава
* Цяньгушава

 |
| 1 — Горад рэспубліканскага значэння |
**Уладзімір Васільевіч Гамзін** (1919—2001) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Уладзімір Гамзін нарадзіўся 29 верасня 1919 года ў вёсцы Акатная Маза (цяпер — Хвалынскі раён Саратаўскай вобласці) у сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую школу, пасля чаго з-за беднаты бацькоў быў вымушаны пражываць у дзядзькі ў горадзе Баку. Скончыў школу фабрычна-заводскага вучнёўства, працаваў слесарам, адначасова працягваў вучобу ў вячэрняй сярэдняй школе і аэраклубе. Восенню 1919 года Гамзін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Будучы матарыстам авіяцыйнай часці, удзельнічаў у савецка-фінскай вайне. У 1941 году Гамзін скончыў Чкалаўскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З чэрвеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у боях на Сталінградскім, Паўднёвым, 4-м Украінскім і 3-м Беларускіх франтах. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве, вызваленні Украінскай ССР, Крыма, Беларускай і Літоўскай ССР, баях ва Усходняй Прусіі.

Да лютага 1945 года гвардыі капітан Уладзімір Гамзін быў памочнікам па паветрана-стралковай службе камандзіра 74-га гвардзейскага штурмавога авіяпалка 1-й гвардзейскай штурмавой авіядывізіі 1-й паветранай арміі 3-га Беларускага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 447 баявых вылетаў, нанёсшы вялікія страты праціўніку.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 лютага 1945 года гвардыі капітан Уладзімір Гамзін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюзу з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 6249.

Пасля заканчэння вайны Гамзін працягнуў службу ў Савецкай Арміі. Быў звольнены ў запас у званні падпалкоўніка. Жыў у Гомелі, працаваў на заводзе «Гомсельмаш». Памер 1 лістапада 2001 года.

Быў таксама ўзнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Багдана Хмяльніцкага 3-й ступені і Аляксандра Невского, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1 ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, а таксама шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Уладзімір Васільевіч Гамзін на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Румянцев Н. М.* Люди легендарного подвига. — Саратов, 1968.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панькоў.

**Уладзімір Васілевіч Панькоў** (нар. 13 студзеня 1950, с. Калагрывава, Новадзеравенькаўскі раён, Арлоўская вобласть, Расія) — беларускі хімік-неарганік, фізікахімік. Доктар хімічных навук (1999), прафесар (2006).

Біяграфія
---------

Скончыў Варонежскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная хімія», 1972).

Працаваў у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН Беларусі (з 1972, з 1989 — загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1996, загадчык кафедры фізічнай хіміі), Інстытуце агульнай і неарганічнай хіміі НАН Беларусі (з 2001, загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2004, хімічны факультэт, кафедра фізічнай хіміі, загадчык кафедры, у 2006—2009 — прарэктар па навуковай рабоце, 2005—2010 — дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне працэсаў сінтэзу магнітных і электрычных уласцівасцей многакампанентных аксідных нанаматэрыялаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Панькоў Уладзімір Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 438. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Паньков Владимир Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 5. — С. 697.
**Архіепі́скап Мікала́й** (свецкае імя — **Іва́н Дзмітрыевіч Каса́ткін**; 1 (13) жніўня 1836 — 3 (16) февраля 1912) — епіскап Рускай Царквы; місіянер, заснавальнік Праваслаўнай царквы ў Японіі. Прославлен у ліку святых як роўнаапостальны; памяць — 3 лютага па Юліянскаму каляндару.

Нарадзіўся ў Смаленскай губерні ў сям’і дыякана. Скончыў Бельскае духоўнае вучылішча і Смаленскую духоўную семінарыю. У ліку лепшых вучняў у 1857 быў рэкамендаваны і паступіў у Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію дзе ў 1860 годзе, пазнаўшы, што ёсць вакансія на пасаду настаяцеля царквы пры нядаўна адчыненым рускім консульстве ў г. Хакадатэ (Японія, падаў заяўку і быў абраны для гэтага служэння. Тады жа прыняў пастрыг.

2 ліпеня 1861 года прыбыў у Хакадатэ. Першыя гады свайго знаходжання ў Японіі о. Мікалай самастойна вывучаў японскую мову, культуру і побыт японцаў і займаўся арганізацыйнымі пытаннямі для адкрыцця падвор’я Рускай праваслаўнай царквы. Першым хрышчаным японцам у 1868 годзе стаў сінтаісцкі святар Такума Савабе, былы самурай, які прыйшоў ў хату да а. Мікалая, каб забіць яго. Да 1870 года праваслаўная суполка налічвала звыш 4 тыс. чалавек, а да 1912 года — каля 33 тысяч чалавек і 266 праваслаўных суполак.

У 1870 году па хадатайніцтве а. Мікалая, узведзенага ў сан архімандрыта, была адчынена руская духоўная місія з цэнтрам у Токіа ў вядзенні Камчацкай япархіі. У 1880 годзе а. Мікалай узведзенф ў сан епіскапа Рэвельскага, вікарыя Рыжскай япархіі. У працэсе місіянерскай дзейнасці а. Мікалай перавёў на японская мова Святое Пісанне, іншыя багаслужэбныя кнігі, стварыў духоўную семінарыю, пачатковыя школы для дзяўчынак і хлопчыкаў, бібліятэку, прытулак і іншыя ўстановы. Выдаваў праваслаўны часопіс «Царкоўны веснік» на японскай мове. 8 сакавіка 1891 года быў асвячоны кафедральны Васкрасенскі сабор (званы японцамі *Нікалай-до*).

Падчас руска-японскай вайны застаўся са сваёй паствай у Японіі, аднак службы ў гэты час не праводзіліся. 24 сакавіка 1906 года Свяцейшы Сінод узвёў яго ў сан архіепіскапа Такійскага і ўсяе Японіі.

Пасля смерці а. Мікалая японскі імператар Мэйдзі асабіста даў дазвол на пахаванне ў межах горада.

10 красавіка 1970 прылічаны да ліку святых.

Зноскі
------

Літаратура
----------

1. Архіепіскап Антоній (Мельникаў). *Святой равноапостольный архиепископ Японский Николай*. // Богословские труды, 1975, сб.14
2. О. В. Шаталов. *Святитель Николай (Касаткин) в первый период деятельности Российской православной миссии в Японии (1861—1875 гг.)*

Спасылкі
--------

* Мікалай Японскі, святы, роўнаапостальны Архівавана 18 кастрычніка 2003. на сайце *Рускае Праваслаўе*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA05564116 · GND: 121957632 · ISNI: 0000 0000 8251 0370 · LCCN: n81110434 · NDL: 00451362 · NKC: js2010601902 · NLP: A20587764 · NTA: 311761992 · SUDOC: 092209645 · VIAF: 64876843 |

 |