**9К55 «Град-1»** — савецкая палкавая рэактыўная сістэма залпавага агню, створаная на базе РСЗА 9К51 «Град».

Гісторыя стварэння
------------------

Праца па стварэнні сістэмы «Град-1» была пачата па пастанове Савета Міністраў СССР № 71-26 ад 21 студзеня 1970 года. Галоўным распрацоўшчыкам сістэмы было прызначанае НВА «Сплаў». Распрацоўка баявой машыны была даручана Дзяржаўнаму канструктарскаму бюро кампрэсарнага машынабудавання пад кіраўніцтвам галоўнага канструктара А. І. Яскіна. У 1976 годзе РСЗА 9К55 была прынята на ўзбраенне.

Апісанне канструкцыі
--------------------

Асноўным прызначэннем 9К55 з’яўляецца абсталяванне палкавых падраздзяленняў марской пяхоты. Сістэма здольная душыць жывую сілу праціўніка і знішчаць небраніраваную тэхніку і бронетранспарцёры ў раёнах навалы варожых падраздзяленняў. У склад сістэмы 9К55 уваходзяць:

1. Баявая машына 9П138;
2. Транспартная машына 9Т450;
3. некіравальныя рэактыўныя снарады 9М28Ф;
4. Камплект з адмысловым арсенальным абсталяваннем 9Ф380.

### Баявая машына 9П138

Баявая машына 9П138 уяўляе сабой палегчаную версію БМ-21. У якасці базы выкарыстоўваецца армейскі грузавы аўтамабіль ЗІЛ-131. На грузавой платформе аўтамабіля ўсталяваны станок з пакетам з 36 накіроўвалых. У задняй частцы платформы знаходзяцца адкідныя ўпоры з двума амартызатарамі, для паглынання разварушвання пры вядзенні агню.

У наменклатуру боепрыпасаў уваходзяць наступныя тыпы снарадаў:

1. 3М16 — рэактыўны снарад з касетнай галаўной часткай, у складзе галаўной часткі знаходзяцца 5 супрацьпяхотных мін ПАМ-2;
2. 9М28К — рэактыўны снарад з касетнай галаўной часткай, у складзе галаўной часткі знаходзяцца 3 супрацьтанкавыя міны ПТМ-3;
3. 9М28С — рэактыўны снарад з запальнай галаўной часткай;
4. 9М28Ф — рэактыўны снарад з аддзяляемай фугаснай галаўной часткай.

Зараджэнне машыны вырабляецца ўручную, альбо з грунту, альбо з транспартна-зараджальнай машыны 9Т450. Дзякуючы больш нізкай пасадцы пакета з накіроўвалымі, працэс зараджання істотна палегчаны. Поўны цыкл перазарадкі складае ад 12 да 15 хвілін. Пуск можа ажыццяўляцца як адзінкавымі стрэламі, так і залпам з як з кабіны, так і з выноснага пульта на адлегласці да 60 метраў ад машыны. Механізмы навядзення ручныя. Станок можа наводзіцца ў гарызантальнай плоскасці без перастаноўкі шасі ў дыяпазоне кутоў ад -60° да +60°, а ў вертыкальнай — ад 0° да + 55°.

### Транспартная машына 9Т450

Для перавозкі боепрыпасаў, могуць выкарыстоўвацца як грузавікі ЗІЛ-130, ЗІЛ-157К або Урал-4320 з камплектам стэлажоў РСЗА, так і транспартная машына 9Т450 з камплектам стэлажоў, выкананая таксама на базе ЗІЛ-131 і прынятая ў 1983 годзе на ўзбраенне. Для вядзення начных баявых дзеянняў машына абсталёўваецца прыборам начнога бачання ПНВ-57Е. Радыёсувязь забяспечваецца з дапамогай радыёстанцыі Р-108М.

Мадыфікацыі
-----------

* **9К55 «Град-1»** — колавы варыянт з баявой машынай 9П138 і транспартнай машынай 9Т450
* **9К55-1 «Град-1»**— гусенічны варыянт з баявой машынай 9П139 на базе самаходнай гаўбіцы 2С1 «Гваздзік» і транспартна-зараджальнай машынай 9Т451 на базе шмат-мэтавага гусенічнага транспортера МТ-ЛБ «Маргарытка»

Аператары
---------

* СССР
* Беларусь — 5 9П138, па стане на 2010 год
* Ірак — колькасць і статус невядомыя
* Казахстан — колькасць і статус невядомыя
* Расія:
	+ Сухапутныя войскі Расіі — 420 9П138 на захоўванні, па стане на 2016
* Туркменістан — 18 9П138, па стане на 2016
* Узбекістан — 24 9П138, па стане на 2016 год
* Украіна — 18 9П138, па стане на 2016

Баявое прымяненне
-----------------

1. Афганская вайна (1979—1989) — ужываліся савецкімі войскамі.

Захаваныя асобнікі
------------------

* Расія:
	+ Музей тэхнікі Вадзіма Задарожнага ў Маскоўскай вобласці;
	+ Ваенна-гістарычны музей Усходняй (Далёкаўсходняй) ваеннай акругі ў Хабараўску.
	+ Музей ваеннай тэхнікі ў Верхняй Пышме Свярдлоўскай вобласці

Фотагалерэя
-----------

* Град-1 з паднятымі накіроўвалымі
* 
* 
* 
* 
* від на табліцу накіроўвалых з парадкам адстрэлу снарадаўвід на табліцу накіроўвалых з парадкам адстрэлу снарадаў

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Карпенко А. В.*, Современные реактивные системы залпового огня, стр. 18—19
2. 1 2 3 4 5 6  *Гуров С. В.*. Реактивная система залпового огня 9К55 «Град-1» (руск.)(недаступная спасылка).  Ракетная техника. Архівавана з першакрыніцы 18 мая 2012. Праверана 15 студзеня 2012.
3. ↑  The Military Balance 2010. — P. 178.
4. ↑  The Military Balance 2010. — P. 190.
5. ↑  The Military Balance 2010. — P. 203.
6. ↑  The Military Balance 2010. — P. 208
7. ↑  The Military Balance 2010. — P. 205.
8. ↑  Рузаев С.В. Артиллерийские системы из коллекции музея военной техники УГМК. — Екатеринбург: Уральский рабочий, 2017. — 80 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-85383-687-7.

Літаратура
----------

* Карпенко А. В. Реактивная система залпового огня «Град-1» с боевой машиной 9П138 // Современные реактивные системы залпового огня. — С. 18—19. — 76 с.

Спасылкі
--------

* *Гуров С. В.*. Реактивная система залпового огня 9К55 «Град-1» (руск.).  Ракетная техника. Архівавана з першакрыніцы 18 мая 2012. Праверана 15 студзеня 2012.