recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сусветны дзень мужчын** — свята, адзначаецца ў першую суботу лістапада. Заснаваны па прапанове М. С. Гарбачова і падтрыманы магістратам Вены, аддзяленнем ААН у Вене і шэрагам міжнародных арганізацый.

Існуе таксама **Міжнародны мужчынскі дзень** (гл. International Men’s Day, у адрозненне ад Men’s World Day), адзначаецца 19 лістапада ў Трынідад і Табага, Ямайка, Аўстралія, Індыя, Сінгапур, ЗША, Вялікабрытанія, Мальта, а таксама рознымі арганізацыямі, уключаючы ААН.

Зноскі
------

1. ↑  «Календарь праздников» :.: Всемирный день мужчин Архівавана 29 ліпеня 2012.

Глядзіце таксама
----------------

* Міжнародны мужчынскі дзень
* Міжнародны жаночы дзень
* Дзень абаронцы Айчыны
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Будоўля.

**Будо́ўля** (трансліт.: *Budoŭlia*, руск.: Будовля) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета. Размешчана за 25 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На захадзе цячэ р. Арлянка (прыток р. Друць). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Завадская Слабада і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.

Гісторыя
--------

Заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак.

### Найноўшы час

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. З 1924 года ў Хонаўскім сельсавеце. У 1930 годзе арганізаваны калгас імя К. Маркса.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 7 жніўня 1943 года непадалёку ад вёскі партызаны знішчылі на чыгунцы браняпоезд акупантаў. З 1973 года ў Заводскаслабодскім сельсавеце. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Барок» (цэнтр — в. Завадская Слабада). Размяшчалася ферма буйной рагатай жывёлы.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўднёвы захад і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**:
	+ 1926 — 20 двароў, 90 жыхароў.
	+ 1990 — 36 гаспадарак, 40 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2007 — 18 гаспадарак, 30 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)

Літаратура
----------

* Будоўля // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Заводскаслабодскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Завадская Слабада |
| Пасёлкі | Батунь ·  Бярозавы ·  Жабін ·  Зялёны ·  Палявы |
| Вёскі | Батунь ·  Бокатаўка ·  Будоўля ·  Вялікае Хонава ·  Гарадок ·  Дасовічы ·  Дзядкі ·  Дубраўка ·  Забалацце ·  Загрэззе ·  Каменка ·  Коцні ·  Маліннік ·  Малое Хонава ·  Незаўка ·  Новая Культура ·  Падброддзе ·  Падбярэззе ·  Паплаўшчына ·  Пярсцілы ·  Рэпішча ·  Сініншчына ·  Старына ·  Чарнабель |
**Trabala vishnou** — від молей сямейства Коканапрады (*Lasiocampidae*). Сустракаецца ў Паўднёвай Азіі, уключаючы Пакістан, Індыю, Бангладэш, Тайланд, Шры-Ланку, М’янму, Яву, Кітай, Японію, Тайвань, Ганконг, В’етнам і Інданезію. Прызнаныя чатыры падвіды.

Апісанне
--------

### Імага

Размах крылаў каля 67 мм для самак і 47 для самцоў. Афарбоўка цела самца яблычна-зялёная. Вусікі вохрыста-карычневыя. Дыск пярэдняга крыла і ўнутраны край задняга крыла белаватыя. Пярэднія крылы са слабай бледнай пярэдняй лініяй, загнутай ніжэй косты. На абодвух крылах маюцца серыя невялікія падкраёвыя цёмныя плямы. Самка жаўтлява-зялёная, колер пераходзіць у вохрысты. Лініі і плямы абодвух крылаў павялічаныя і чарнаватыя. Чырвона-карычневая пляма з густымі чорнымі плямамі займае ўсю медыяльную ўнутраную вобласць ад сярэдняга нерва да ўнутранага краю. Вейчыкі крылаў чарнаватыя.

### Лічынкі

Пурпурная морфа
 Карычняватая морфа
У лічынкі жоўтая галава з чырвонымі плямамі, а колер яе цела карычнева-шэры з доўгімі бакавымі пучкамі на кожным соміце. Першы соміт чорна-шэры, іншыя соміты — шэрыя. На кожным соміце маюцца парныя дарсальная і бакавыя чорныя плямы, з якіх выходзяць доўгія чорныя валасінкі. Плямы на грудных сомітах зрастаюцца. Замест звычайных каляровых вусеняў можна сустрэць дзве морфы. Некаторыя лічынкі чарнаватыя з шырокай белай спінной паласой, пярэднія пучкі чырванавата-карычневыя. Іншая морфа чырванаватая з блакітнымі плямамі па баках. Аднак ва ўсіх морфаў кокан вохрыстага колеру, з яго выступаюць кароткія чорныя валасінкі, якія выклікаюць моцнае раздражненне.

Экалогія
--------

Лічынкі растуць на відах таполі (*Populus*), а таксама харчуюцца раслінамі клешчавіны (*Ricinus*), *Syzygium cumini*, граната (*Punica granatum*), ружы (*Rosa*) і відах роду *Santalum*. Браканідная аса *Cotesia trabalae* — вядомы паразітоід молі.

Падвіды
-------

* *Trabala vishnou gigantina* Yang, 1978
* *Trabala vishnou guttata* (Matsumura, 1909)
* *Trabala vishnou singhala* Roepke, 1951
* *Trabala vishnou vishnou*

Зноскі
------

1. ↑  *Trabala vishnou* — Overview **(нявызн.)**. Праверана 19 July 2016.
2. ↑  Trabala vishnou Lefèbvre, 1827 **(нявызн.)**. *Catalogue of Life*. Праверана 10 June 2022.
3. ↑  Trabala vishnou Lefèbvre, 1827 **(нявызн.)**. *India Biodiversity Portal*. Праверана 19 July 2016.
4. ↑  Hampson, G. F. (1892). *The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume I*. Taylor and Francis. .
5. ↑  *Trabala vishnou* (Lefèbvre) **(нявызн.)**. Праверана 19 July 2016.

Спасылкі
--------

* Species info Архівавана 14 красавіка 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779344335 |
**Сівэрс** — дзявятае па велічыні возера ў Латвіі. Размешчана ва ўсходняй частцы Латвіі — Латгаліі, якую называюць краем блакітных азёр, недалёка ад мяжы з Беларуссю. Плошча паверхні каля 17,5 км². Максімальная глыбіня дасягае 24,5 м. На возеры 26 астравоў агульнай плошчай 53,1 га, самы буйны з іх — Ліела (25,1 га). Іншыя буйныя астравы: Шкерша (3,9 га), Ліепая (3,6 га). Сістэмай маленькіх рэчак Сівэрс злучана з возерам Дрыдзіс. Берагі параслі густым трыснягом, асабліва ўсходняя частка возера. Дно пераважна глеістае, з перападамі глыбінь і водмелямі.

Зноскі
------

1. ↑  Латышскае *e* перадаецца як *э* на пачатку слова і 
пасля большасці зычных, як *е* пасля ķ, ļ, ņ, ģ. Гл. СПОСАБЫ І ПРАВІЛЫ ПЕРАДАЧЫ ГЕАГРАФІЧНЫХ НАЗВАЎ І ТЭРМІНАЎ ЛАТВІЙСКАЙ РЭСПУБЛІКІ НА БЕЛАРУСКУЮ МОВУ
**Бігорскі манастыр святога Іаана Прадцечы** (макед.: Бигорски манастир) — манастыр некананічнай Македонскай праваслаўнай царквы, які знаходзіцца на паўночным захадзе Паўночнай Македоніі, побач з магістральным шляхам Дэбар-Гасцівар, ляжыць на схілах планіны Бістрэ, на беразе рэкі Радзіке паміж вёсак Ростуша, Велебрдо, Бітуша і Трэбішта. Назва «Бігорскі» злучана з манастырскімі пабудовамі з вапнавага туфа (па-македонску «бигор»).

Гісторыя
--------

Манастыр заснаваны ў 1020 году: паводле легенды манастыр з'явіўся на тым месцы, дзе манах Іаан вылавіў з ракі Радзіке цудадзейны абраз Іаана Прадцечы.

Скіт Св. Серафіма Сароўскага.
У XVI стагоддзі манастыр быў разбураны туркамі. Пасля турэцкага валадарства на тэрыторыі манастыра засталася толькі невялікая царква. Абраз Іаана Прадцечы таямнічым чынам знік і, паводле легенды, у поўнай захаванасці вярнуўся пазней — на тое жа месца, што і ўпершыню.

Аднаўленне манастыра пачалося толькі ў 1743 годзе ігуменам Іларыёнам.

Вядомы іканастас манастырскага храма — самы знакаміты іканастас у Македоніі. Ён быў створаны ў 1829—1835 гадах. Яго стваральнікі — Пётр Філіпаў-Гарката і яго брат Марка з сяла Гары, Макрарыдж Фркоўскі з сяла Галікнік і Аўрам Дзікаў з сынамі Вазілам і Філіпам з сяла Азоі. Іканастас падзелены на шэсць чыноў. Разьба ўяўляе сабою раслінны арнамент. У 1885 году быў створаны срэбны аклад вобраза Іаана Прадцечы, у якім яна захоўваецца і дагэтуль.

Літаратура
----------

* Димитров Б. Християнството в българските земи. Български манастири. София, 2001

Спасылкі
--------

* The Iconostasis of St. John Bigorski
* Monastery «Saint Jovan Bigorski» Архівавана 10 снежня 2008.
* Bigorski Архівавана 6 снежня 2012.
* Бигорский монастырь
* St. Jovan Bigorski Church interior
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпілава.
**Мір’ям Карпілава** (ідыш: מרים קארפילאוו; 1888, Мінск — 9 мая 1956, Брыджпарт, Канектыкут, ЗША) — яўрэйская пісьменніца. Папулярнымі былі яе раманы.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў мінскім прадмесці Добрыя Мыслі ў месяц тамуз, прыблізна ў ліпені, 1888 года. Бацькі, Эля і Хана, мелі 10 дзяцей. Бацька гандляваў лесам. Вучылася ў школах, потым вывучала фатаграфію. У 1905 пераехала ў ЗША. Жыла ў гарадах Нью-Ёрк і Брыджпарт. У Брыджпарце пасяліліся і яе браты. З 1906 выступае ў друку. У 1925 часова жыла ў Бостане. У 1926 выехала ў Палесціну, праз тры гады вярнулася ў Амерыку. Працавала рэтушоркай, падрысоўвала і размалёўвала здымкі пры цяжкіх умовах. Потым супрацоўнічала ў газеце «Форвэрц» (1930-я). Падтрымлівала левых сіяністаў (Паалей-Цыён). Яе погляды блізкі фемінізму.

Творчасць
---------

Ёй належыць некалькі соцень твораў у розных жанрах і родах: апавяданні, раманы, п’есы, вершы, артыкулы і інш. Творы з’яўляліся на старонках газет. Напісала больш 12 раманаў. Раман «Дзённік адзінокай…» меў два кніжныя выданні. Прыжыццёвыя кнігі:

* драма «Ін ды штурэм тэг» (1909) — У дні буры
* раман у лістах «Егудыс» (1911)
* раман «Тагебух фун ан элэндэр мэйдл одэр дэр камф геген фрае лібэ» (1918; 2 выд. 1928, Рыга) — Дзённік адзінокай, або змаганне супраць свабоднай любові
* раман «Брохэ, а клейн-штэтлдыке» (1923) — Броха з маленькага мястэчка
* апавяданні «А провінц-цайтунг» (1929) — Правінцыйная газета

Пераклала на ідыш з рускай мовы «Іду Гайнэ» С. Юшкевіча.

Друкавалася ў газетах: Ды ідышэ фон, Ідышэр кемфэр, Дэр гройсэр кібіцэр, Дыс ідышэ фолк, Кундэс, Вархайт, Цукунфт, Фрае арбэтэр штымэ, Гэрэхтыкейт, Ідышэс тагеблат, Цайт[en], Глайххейт, Хайнт, Тог[en], Форвэрц, The Ladies’ Garment Worker.

Памяць
------

У 2010-я гады з’яўляюцца пераклады на англійскую мову.

Спасылкі
--------

* Ellen Kellman. «Miriam Karpilove». Jewish Women’s Archive.
* Jessica Kirzane. Miriam Karpilove, Photographic Retoucherin
* Jessica Kirzane. Miriam Karpilove’s FOMO
* Rachel Papirmeister. MIRIAM KARPILOVE: A FEMINIST ANALYSIS
* jhsgh.org
* Yiddish Leksikon
* Успаміны Дэвіда Карпілава, пляменніка

**Творы**

* Theatre: A Sketch
* Freydl
**Чапала** (ісп.: Lago de Chapala) — найбуйнейшае ў Мексіцы прэснаводнае возера.

Геаграфія
---------

Сфармавалася каля 12 мільёнаў гадоў таму праз тэктанічныя зрухі, якія суправаджаліся землетрасеннямі і праваламі глебы. Ёсць меркаванне, што, з улікам вялікага ўзросту возера, за часы свайго існавання яно зменшылася ў 7 разоў у параўнанні з першапачатковай плошчай.

Знаходзіцца за 45 км на паўднёвы ўсход ад Гвадалахары, размешчана на мяжы штатаў Халіска і Мічаакан, на вышыні 1524 м над узроўнем мора. Прыкладныя памеры — 80 км з захаду на ўсход і 18 км з поўначы на поўдзень, плошча каля 1100 км². Сярэдняя глыбіня 4,5 м, максімальная — 10,5 м.

Апісанне
--------

Бераг возера
У возера ўпадаюць рэкі Лерма, Рыа-Дуэра, Рыа-Сула і Рыа-Гуарача. З возера выцякае рака Рыа-Грандэ-дэ-Сант’яга, якая ўпадае на паўночным захадзе ў Ціхі акіян. На возеры размяшчаюцца тры невялікіх вострава: Ісла-дэ-лос-Алакранэс, Ісла-Мезкла і Ла-Ісла-Менор.

Праз празмерную эксплуатацыю водных рэсурсаў возера і навакольных тэрыторый ёсць пагроза ўзроўню і якасці вады ў Чапала. Праз падзенне ўзроўню вады ў возеры ўтварыліся астравы з багавіння. Узровень вады ўпаў на 2-4 метры, аб’ём страчанай вады, як мінімум, дасягае 50 %.

Возера ёсць месцам жыцця некалькіх відаў пералётных птушак, напрыклад ружовага пелікана, а таксама тысяч мясцовых раслін і жывёл.

Заўвагі
-------

1. ↑  How Lake Chapala, Mexico’s largest lake, was formed | Geo-Mexico, the geography of Mexico (англ.)  **(нявызн.)**?. *geo-mexico.com* (26 верасня 2016). Праверана 3 верасня 2023.
2. ↑  Lake Chapala - 1,100 km2 - Lago de Chapala - Laguna de Chapala - Map, Facts **(нявызн.)**. *www.lakepedia.com*. Праверана 3 верасня 2023.
3. ↑  Shrinking Lake Chapala (англ.). *www.earthobservatory.nasa.gov* (14 верасня 2003). Праверана 3 верасня 2023.

| ⛭Азёры Паўночнай Амерыкі |
| --- |
| Азёры Канады | 
* Атабаска
* Вялікае Мядзвежае
* Вялікае Нявольніцкае возера
* Верхняе
* Вініпег
* Гурон
* Манікуаган
* Маніту
* Ніпісінг
* Ніпіган
* Аленевае возера
* Антарыа
* Пейта
* Сімка
* Шамплейн
* Эры

 |  |
| Вялікія азёры | 
* Верхняе
* Мічыган
* Гурон
* Эры
* Антарыа

 |
| Азёры ЗША | 
* Вялікае Салёнае возера
* Верхняе
* Гурон
* Мічыган
* Антарыа
* Таха
* Уініпесокі
* Шамплейн
* Эры

 |
| Азёры Мексікі | 
* Тэшкока
* Чапала

 |
| Азёры Гватэмалы | 
* Аматытлан
* Ісабаль
* Петэн-Іца

 |
| Азёры Нікарагуа | 
* Манагуа
* Нікарагуа

 |
| Азёры Дамініканскай Рэспублікі | Энрыкільё |
«**Зорны Шлях IV. Вандраванне дадому**» (ангел. Star Trek IV: The Voyage Home) — чацвёрты поўнаметражны навукова-фантастычны фільм, дзеянне якога адбываецца ў сусвеце Зорнага шляху.

Сюжэт
-----

«Вандраванне дадому» з'яўляецца працягам сюжэту трэцяга фільма (У пошуках Спока). 

Акварыум Монтэрэя. Праз спецэфекты невялікая вобласць па-за імправізаванымі скаламі была ператворана ў кітовы акварыум. Таксама праз спецэфекты быў дадан Сан-Францыска на гарызонце
Час дзеяння - зорная дата 8390. Экіпаж загінулага карабля «USS 1701 Enterprise» пад камандаваннем капітана Кірка вяртаецца на захопленым клінгонскім караблі дадому на Зямлю, рыхтуючыся панесці пакаранне за згон зоркалёта і сабатаж.

Тымчасам каля Землі з'яўляецца касмічны зонд невядомага паходжання. Ён мае дзіўную уласцівасці дэактываваць усе прыборы паблізу і транслюе на Зямлю сігналы якія негатыўна ўплываюць на зямное надвор'е і пагражаюць вынішчыць жыццё на планеце. Каманда Кірка здолела высветліць, што трансляваны сігла на мове гарбатых кітоў. Каб спыніць разбуральны сігнал, трэба паслаць адказ зонду, што могуць зрабіць толькі гарбатыя кіты, але да XXIII стагоддзя яны вымерлі. Капітан Кірк з камандай адпраўляецца ў мінулае (у канец XX стагоддзя), каб прывезці з сабой кітоў і прадухіліць гібель планеты.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6   Праверана 13 мая 2016.
2. 1 2   Праверана 13 мая 2016.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12   Праверана 13 мая 2016.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9   Праверана 13 мая 2016.
5. ↑  Star Trek IV: The Voyage Home (1986) - Trakt Праверана 31 сакавіка 2022.
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Зорны шлях IV: Вандраванне дадому на Вікісховішчы |
Рэшткі земляных умацаванняў форта з статуяй Касцюшкі на заднем планеПамятка дошка на ўмацаваннях з імем Т. Кастюшкі
**Форт Клінтан** (англ.: Fort Clinton) — галоўны пункт абароны сеткі ўмацаванняў у Вэст-Пойнце часоў Вайны за незалежнасць.

Форт быў пад камандаваннем і названы ў гонар Бенедыкта Арнольда да яго здрады рэвалюцыйнай арміі і пераходу да брытанцаў, пазней перайменаваны ў гонар генерала Джэймса Клінтана.

Будаўніцтва пачата пад камандаваннем капітана Луі дэ ла Радыр'е (англ.: Radiere), а завершана пад камандаваннем Тадэвуша Касцюшкі паміж 1778—1780 гадамі; форт быў ключавым пунктам, ён кантраляваў паварот ракі Гудзон, вялікага ланцуга ўмацаванняў. Пасля вайны, рэшткі форта Клінтан прыйшлі ў заняпад і ўрэшце былі знесены, каб вызваліць месца для пашырэння Ваеннай акадэміі ЗША, заснаванай на тэрыторыі форта ў 1802 годзе. Цяпер усё, што засталося ад форта, — некаторыя земляныя і каменныя збудаванні, лёгка ўбачыць з дарогі Тэйера (англ.: Thayer), якая агінае раўніны і футбольныя палі ў Вэст-Пойнце.
**Эрызіфе** (*Erysiphe*)   — род грыбоў сямейства Мучністарасяныя (*Erysiphaceae*). Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1805 годзе.

Жыццёвы цыкл
------------

Развіццё грыбоў пачынаецца з выкідам аскаспор з клейстатэцыяў  (укр.) (бел.. Трапляючы на расліну, яны прарастаюць, утвараючы гаўсторыі  (укр.) (бел. якія пранікаюць у тканкі раслін. Міцэлій развіваецца на яе паверхні першапачаткова ў выглядзе белага павуціння, якое пазней становіцца карычневым. На грыбніцы развіваюцца ланцужкі канідый  (укр.) (бел. якія пераносяцца паветрам і выклікаюць новыя інфекцыі. У летні перыяд утвараецца некалькі пакаленняў канідый. У другой палове лета пачынаецца сумчатая стадыя   — аскаспоры ў сумках пры клейстатэцыях. Іх фарміраванню папярэднічае палавы працэс.

Шкода сельскай гаспадарцы
-------------------------

Прадстаўнікі роду выклікаюць мучністую расу  (укр.) (бел. раслін. *Erysiphe cichoracearum* і *Erysiphe cucurbitacearum* пашкоджваюць расліны сямейства гарбузовых, асабліва агуркі. Грыбы гэтага роду наносяць вялікую шкоду раслінам у цяпліцах. У натуральных умовах часта зімуе на разетках шматгадовых раслін (трыпутнік, дзьмухавец, лопух).

Галерэя
-------

* Erysiphe cichoracearum*Erysiphe cichoracearum*
* КлейстатэцыіКлейстатэцыі
* Erysiphe cruciferarum*Erysiphe cruciferarum*

Віды
----

База даных па Species Fungorum па стане на 4 лістапада 2019 года ўключае 415 відаў роду *Erysiphe*  (падрабязней гл. Віды роду Эрызіфе).

Зноскі
------

1. ↑  Erysiphe **(нявызн.)**. Праверана 1 мая 2019.
2. ↑  speciesfungorum.org **(нявызн.)**.

Літаратура
----------

* Lamarck, J.B. de; De Candolle, A.P. 1805. Flore française. 2:1-600 — P.272

Спасылкі
--------

* *Erysiphe* **(нявызн.)**. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779513176 |
План Магілёва ў канцы XVII ст.
**Замкавы вал** - земляны вал з бастыёнамі, так званы першы абарончы пояс старажытнага Магілёва. Пабудаваны ў 1520-я гады. У плане меў форму чатырохвугольніка з перыметрам 288 сажняў (каля 613 м), абараняў тэрыторыю замка. Разам з другім Блізкім валам і трэцім Палявым валам складаў развітую абарончую сістему ўмацаванняў горада. Існаваў да пачатку XIX стагоддзя.

Зноскі
------

1. ↑  Замковый вал // Могилёв. Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. — ISBN 5-85700-028-9.

Літаратура
----------

* Замковый вал // Могилёв. Энциклопедический справочник (руск.) / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1990. — 472 с. — ISBN 5-85700-028-9.
**Відо́шын** (трансліт.: *Vidošyn*, руск.: Видошин) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чырвоненскага сельсавета.

На захадзе мяжуе з лесам.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 15 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 232 км ад Гомелю.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы, да якой з поўдня далучаюцца 2 кароткія вуліцы і завулак. Забудова няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснавана ў канцы XIX стагоддзя як сяліба ў Жыткавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У 1930-х гадах у вёску пераселены жыхары з найблізкіх сяліб, і ў выніку сфарміравалася новая вуліца. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 17 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса "Чырвоны Бор" (цэнтр - вёска Семенча). Дзейнічае клуб.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год - 66 гаспадарак, 151 жыхар.

### Дынаміка

* 1917 год - 60 жыхароў.
* 1921 год - 12 двароў.
* 1959 год - 241 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год - 66 гаспадарак, 151 жыхар.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Відо́шына, н.**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Чырвоненскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Чырвонае |
| Аграгарадкі | Сяменча |
| Вёскі | Відошын ·  Ляхавічы ·  Пласток ·  Пухавічы ·  Хісцецкі Бор |
**Сярэдне-Заходні дзяржаўны ўніверсітэт** (англ.: Midwestern State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Уічыта-Фолс у штаце Тэхас.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Гэта другая па велічыні ўстанова ў сістэме Тэхаскага тэхналагічнага ўніверсітэта.

Універсітэт складаецца з сямі акадмічных каледжаў з 16 праграмамі бакалаўрыяту, якія прапануюць 43 спецыяльнасці і 30 дадатковых праграмы, 9 праграм магістратуры, якія прапануюць 28 спецыяльнасцей і 15 дадатковых.

Універсітэт з'яўляецца адзіным універсітэтам у Тэхасе з членствам у Савеце грамадскіх каледжаў гуманітарных навук ЗША. Універсітэт таксама з'яўляецца членам Асацыяцыі амерыканскіх каледжаў і універсітэтаў.

Структура
---------

* Каледж прыродазнаўства, матэматыкі і інжынерыі
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж прыгожых мастацтваў
* Каледж медыцынскіх навук і сацыяльных паслуг
* Каледж гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж адукацыі
* Школа аспірантуры

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
**Вячаслаў Калістратавіч Костка** (11 красавіка 1881, Магілёў — ?) — беларускі этнограф. Фатограф.

Вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце. Карэспандэнт этнаграфічнага аддзела Рускага музея ў Пецярбургу.

У 1903—1906 гадах праводзіў экспедыцыі ў Беларусі. У 1903 і 1904 — у Магілёўскай губерні. У 1905 — у Слуцкім і Ігуменскім паветах Мінскай губерні. Зрабіў больш 50 фатаграфій. Сабраў калекцыю жаночых і мужчынскіх строяў, вышыўкі, тканін, інструментаў, начыння.

Сабраныя ім рэчы захоўваюцца ў Расійскім этнаграфічным музеі. Здымкі — у Музеі антрапалогіі і этнаграфіі, этнаграфічным музеі, Расійскай нацыянальная бібліятэцы (2 альбомы ў аддзеле эстампаў). Копіі некаторых здымкаў ёсць у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Беларусі.

Фатаграфіі Косткі вельмі каштоўныя. Яны абдымаюць вёскі Аўдакімавічы, Вялікія і Малыя Заходы (Горацкага павета), Бавынец, Грабянёва, Шапчыцы, Падліпцы, Капланцы і іншыя месцы. Ён звярнуў увагу на розныя спосабы завязваць намітку: па-шапчыцку і па-званецку. З каментарыя да здымкаў відаць, што намітка ў ваколіцах Рагачова ўжо адыходзіць, яе носяць толькі старыя ў дні царкоўных свят і зберагаюць для пахавання.

Здымкі часта друкавалі ў пасмяротных выданнях, не згадваючы аўтара.

Гл. таксама
-----------

* Ісак Сербаў
* Вера Паўлаўна Нікольская

Літаратура
----------

* М. Н. Винникова. Значение полевых Материалов В. К. Костко для современных исследований в области традиционного белорусского костюма // Вещи. Экспедиции. Музеи. 2019. ISBN 978-5-88431-374-3

Спасылкі
--------

* Цыкл фатаграфій 1903 — Дапаможнік
* Кунсткамера
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Баразаўр** (*Barosaurus*) — вялікі траваедны дыназаўр з сямейства дыплацыд, які жыў каля 150 млн гадоў назад у Юрскі перыяд.

Рэшткі выяўлены ў Афрыцы, у Танзаніі, а таксама ў ЗША.

Біялогія
--------

Гэта было вялікая жывёла, вагай у 30 тон і даўжынёй 20 метраў. У вышыню дасягаў 12 метраў — зусім, як брахіязаўр. Быў падобны на сваіх суродзічаў, асабліва на дыпладока, але адрозніваўся буйнейшым памерам і масіўным целам. Хвост у яго аднак быў карацешы. І ўсё ж у баразаўра была вельмі доўгая шыя.

Лад жыцця
---------

Баразаўр быў расліннаеднай жывёлам. Вялікую частку свайго часу ён прысвячаў кармленню. Кормам баразаўру служыла лісце з верхавін дрэў ці нізкарослыя хмызнякі. Такому велізарнаму дыназаўру, як баразаўру напэўна патрабавалася каласальнае харчаванне. У дзень ён мог з'ядаць па 500 ці нават па 1000 кг. Жылі баразаўры, як і ўсе буйныя траваедныя дыназаўры, статкамі. Верагодна, баразаўры, як і ўсе дыназаўры, добра клапаціліся пра сваё нашчадства. Раней жа лічылася, што буйныя заўраподы проста пакідалі яйкі на волю лёсу. Але хутка стала вядома, што гэта зусім не так. Баразаўры абараняліся магутным хвастом, а ў выпадку неабходнасці маглі карыстацца шыяй ці пярэднімі канечнасцямі.

Шкілет баразаўра ў Музеі прыродазнаўчай гісторыі ў Нью-Ёрку.

Спасылкі
--------

* Барозавр на сайце www.dinosaurfact.net
* Дыплацыды на сайце Дынавэб
* Выява баразаўра, выкананае Чарльзам Найтом

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | Fossilworks · GBIF |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779645238 |
**Княства Чарнагорыя** (чарн. *Књажевина Црна Гора*, *Knjaževina Crna Gora*) — колішняя дзяржава ў паўднёва-ўсходняй Еўропе. Княства існавала з 13 сакавіка 1852 года па 28 жніўня 1910 года, калі было абвешчана каралеўствам князем Ніколай, які затым і стаў каралём.

Сталіцай княства з'яўляўся горад Цэтынэ. Дзяржаўнай валютай быў перпер, які быў уведзены ў абарот у 1906 годзе. Тэрыторыя былога княства ў гэты момант размяшчаецца ў цэнтральнай частцы сучаснай рэспублікі Чарнагорыя.

Гісторыя
--------

Княства было ўтворана 13 сакавіка 1852 года, калі князь Даніла (вядомы таксама як Уладыка Даніла II), вырашыў скласці з сябе сан уладыкі (епіскапа) і жаніцца. Такім чынам Чарнагорыя з тэакратычнай дзяржавы ператварылася ў свецкую.

Пасля забойства князя Данілы 13 жніўня 1860 года, Нікола I, які з'яўляўся яго пляменнікам, стаў наступным кіраўніком Чарнагорыі.

28 жніўня 1910 года, княства Чарнагорыя было абвешчана каралеўствам, і яго першым каралём стаў Нікола I.

Канстытуцыя
-----------

Князь Даніла выкарыстоўваў законы Пятра I Петравіча-Негаша ў якасці ўзору для свайго Асноўнага закона, ствараць які ён пачаў з 1855 года (*Законнік Данілы Першага*). У аснове праекта Данілы, які быў першай канстытуцыяй у чарнагорскай гісторыі, ляжалі традыцыі чарнагорскага народа. Былі выдадзены законы, якія абаранялі прыватную ўласнасць. Былі адменены ўсе прэтэнзіі на Котарскі заліў (тады — тэрыторыя Аўстрыі). Тэкст закона пачынаўся з фразы: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Хоць на гэтай зямлі няма іншай нацыянальнасці апроч сербаў, і няма іншай рэлігіі акрамя Праваслаўя, любы чужынец і прадстаўнік іншага веравызнання надзелены такой жа свабодай і правамі як любы чарнагорац… | "|

Спасылкі
--------

* Княства Черногрия ў 1859
* Карта
* Карта
* Карта
Доктар вядзе апытанне пацыента падчас успышкі халеры ў акрузе Чуаданга  (руск.) (бел. ў Бангладэш
**Анамнез** (ад грэч. Ἀνάμνησις — успамін) — сукупнасць звестак, атрыманых пры медыцынскім абследаванні шляхам роспытаў самога пацыента і / ці асоб, якія яго ведаюць. Вывучэнне анамнеза, як і роспыты ў цэлым, не проста пералік пытанняў і адказаў на іх. Ад стылю размовы ўрача і хворага залежыць тая псіхалагічная сумяшчальнасць, якая шмат у чым вызначае канчатковую мэту — аблягчэнне стану пацыента.

Дадзеныя анамнеза (звесткі аб развіцці хваробы, умовах жыцця, перанесеных захворваннях, аперацыях, траўмах, цяжарнасці, хранічнай паталогіі, алергічных рэакцыях, спадчыннасці і інш.) медыцынскі работнік высвятляе з мэтай іх выкарыстання для дыягностыкі, выбару метаду лячэння і / або прафілактыкі. Збор анамнеза з’яўляецца адным з асноўных метадаў медыцынскіх даследаванняў. У некаторых выпадках, у сукупнасці з агульным аглядам, ён дазваляе дакладна паставіць дыягназ без далейшых дыягнастычных працэдур. Збор анамнеза — гэта універсальны метад дыягностыкі, ужывальны ва ўсіх абласцях медыцыны.

Гл. таксама
-----------

* Эпікрыз

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4001875-1 · LCCN: sh85082943 · LNB: 000304517 · Microsoft: 206179267 |
**Бутры́маўка** (трансліт.: *Butrymaŭka*, руск.: Бутримовка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета. Размешчана за 5 км на захад ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Галынец на лініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На захадзе цячэ р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Магілёў — Мінск.

Гісторыя
--------

Вёска заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. У сакавіку 1924 года ў выніку першага ўзбуйнення БССР увайшла ў склад Беларусі, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я гады вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1990 годзе у складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка).

Планіроўка
----------

Традыцыйныя драўляныя сялянскія сядзібы з гаспадарчымі пабудовамі пастаўлены ўздоўж кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход.

Насельніцтва
------------

* **XX стагоддзе**:
	+ 1990 — 4 гаспадаркі, 9 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2007 — 6 гаспадарак, 13 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. — ISBN 978-985-458-159-0. (DJVU)

Літаратура
----------

* Бутрымаўка // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Буйніцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | аграгарадок Буйнічы |
| Пасёлкі | Галынец |
| Вёскі | Брускі ·  Бутрымаўка ·  Векер ·  Галынец 1 ·  Галынец 2 ·  Гарадок ·  Гарадшчына ·  Дабрасневічы ·  Зацішша ·  Ракузаўка ·  Савасцянавічы ·  Сташына ·  Цішоўка |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Любань, значэнні.

**Люба́нь** (трансліт.: *Liubań*, руск.: Любань) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 26 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 74 км ад Гомеля.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, далей па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як паселішча ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. Па рэвізіі 1858 года ў складзе маёнтка Самуйлова, валоданне памешчыка Варварына. У 1886 годзе размяшчаліся Свята-Нікалаеўская царква, хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царква, царкоўна-прыхадская школа, хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 693 дзесяцін зямлі, царква, школа, у Гарадзецкай воласці.

У 1930 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 25 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Шлях Ілліча» (цэнтр — вёска Мікалаеўка).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 32 гаспадаркі, 58 жыхароў.

### Дынаміка

* 1816 год — 87 жыхароў.
* 1858 год — 128 жыхароў.
* 1886 год — 17 двароў 134 жыхара.
* 1897 год — 31 двор, 215 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 33 двары, 386 жыхароў.
* 1959 год — 235 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 32 гаспадаркі, 58 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Мікалаеўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Мікалаеўка |
| Вёскі | Варварына ·  Выдрыца ·  Галавачы ·  Зорка ·  Любань ·  Надзеждзіна ·  Прыбар ·  Уладзіміраўка ·  Фундамінка ·  Царкоўе |
**Новая плошча** — адна з цэнтральных плошчаў Масквы з Кітай-горадзе, магістраль паміж Лубянскай і Старой плошчамі.

Гісторыя
--------

Утварылася ў XVI стагоддзі з унутранага боку сцяны Кітай-горада і фактычна была вуліцай, што мела толькі аднабаковую забудову. У 1820-х гадах за плошчай зацвердзілася назва Новая, а яе працяг (ад плошчы Ільінскія Вароты да плошчы Варварскія Вароты) стала звацца Старай плошчай. У 1870—1890-х гадах сучасная Новая плошча звалася Старой, а тая — Новай. У пачатку XX стагоддзя плошчам вярнулі выточныя назвы, што выкарыстоўваюцца і дагэтуль. Паводле сшыткаў Канторы гарадскога будаўніцтва, у 1822 г. пад кіраўніцтвам архітэктара С. П. Абітаева разабрана і зноў пабудавана царква Іаана Багаслова Пад Вязам (Новая пл. 12).

Апісанне
--------

Новая плошча фактычна з'яўляецца буйнай 9-10-палоснай магістраллю ў цэнтры Масквы з аднабаковым рухам. Пачынаецца ад Лубянскай плошчы, праходзіць на паўднёвы ўсход, справа да яе прылягае Малы Чаркаскі завулак, злева — Політэхнічны праезд, потым праходзіць уздоўж будынка Політэхнічнага музея да плошчы Ільінскія Вароты і вуліцы Ільінка, за якімі пераходзіць у Старую плошчу.

Транспарт
---------

У пачатку плошчы размешчаныя выхады станцыі метро «Лубянка», а пад канец — станцыі метро «Кітай-горад».

Спасылкі
--------

* Официальный сайт управы Тверского района Архівавана 16 снежня 2018.
* Общемосковский классификатор улиц Москвы ОМК УМ
* Новая площадь: учреждения и организации. Архівавана 16 красавіка 2019.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вуглы.

**Вуглы́** (трансліт.: *Vuhly*, руск.: Углы) — аграгарадок у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Вуглоўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

За 9 км на поўнач ад Брагіна, 25 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 137 км ад Гомеля.

На ўсходзе канава Шчаўбінская.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартная сувязь па прасёлкавай, затым аўтадарозе Брагін — Хойнікі.

Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Вядомая з пачатку XIX стагоддзя ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні. У 1811 годзе валоданне Ракіцкіх. Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся школа граматы, вятрак, у Брагінскай воласці Рэчыцкага павета.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года і па 16 ліпеня 1954 года цэнтр Вуглоўскага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (з 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Дуброва», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты спалілі вёску і забілі 56 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 142 жыхара вёскі. У памяць пра іх у 1967 годзе ў скверы, каля будынка кіравання калгаса ўсталяваны абеліск. Цэнтр калгаса імя Ф. Энгельса. Размяшчаліся сярэдняя школа, Дом культуры, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленне сувязі, крама.
Паблізу ёсць жалезарудныя радовішчы.

У склад Вуглоўскага сельсавета ў 1974 годзе ўваходзіла цяпер не існае мястэчка Рагозін.

Насельніцтва
------------

* 1850 год — 25 двароў.
* 1897 год — 48 двароў, 320 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 50 двароў, 342 жыхары.
* 1930 год — 89 двароў, 472 жыхары.
* 1959 год — 401 жыхар (паводле перапісу).
* 1996 год — 85 двароў, 225 жыхароў.
* 2004 год — 84 двары, 253 жыхары.
* 2006 год — 80 двароў, 256 жыхароў, з якіх 76 ва ўзросце да 16 гадоў, 138 — у працаздольным і 42 — старэйшым за працаздольны.

Вядомыя асобы
-------------

* Міхаіл Іванавіч Дзялец (1918—1999) — беларускі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, заслужаны работнік культуры БССР.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4). — С. 285.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

| ⛭**Вуглоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вуглы |
| Пасёлкі | Майскі ·  Новы Пуць |
| Вёскі | Кавака ·  Каманоў ·  Лубенікі ·  Міхнаўка ·  Пажаркі ·  Рудня Жураўлёва ·  Шкураты |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Высокая Грыва.

**Высокая Грыва** — пасёлак у Уваравіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

На захадзе і поўначы мяжуе з лесам.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 9 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 43 км ад Гомеля.

### Гідраграфія

На поўдні і ўсходзе меліярацыйныя каналы

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Уваравічы.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Уваравічы» (цэнтр — гарадскі пасёлак Уваравічы).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 37 гаспадарак, 57 жыхароў.

### Дынаміка

* 1926 год — 25 двароў, 143 жыхара.
* 1959 год — 244 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 37 гаспадарак, 57 жыхароў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

| ⛭**Уваравіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Уваравічы |
| Пасёлкі | Высокая Грыва ·  Завідаўка ·  Зялёны Востраў ·  Радзеева |
| Вёскі | Лапічы ·  Радзеева ·  Тэклеўка |
**Свабодная іракская армія** (араб. الجيش العراقي الحر‎‎‎, *Аль-Джайш Аль-Іракі Аль-Дур*) — суніцкая паўстанцкая групоўка, сфарміраваная ў заходніх суніцкіх правінцыях Ірака з іракскіх прыхільнікаў баевікоў Свабоднай сірыйскай арміі.

Дзейнасць
---------

«Свабодная іракская армія» была актыўна ў правінцыі Анбар (г. Эль-Фалуджа і сірыйская мяжа) і ў Масуле на поўначы Ірака. У жніўні 2014 года яна спыніла сваё існаванне пасля буйнога наступлення ІДІЛ.

Адносіны
--------

Арганізацыя атрымала фінансавую падтрымку ад памежных плямёнаў і дзяржаў Персідскага заліва, такіх як Катар, Саудаўская Аравія і ААЭ.

Афіцыйна групоўка імкнулася скінуць урад Ірака, у якім дамінуюць шыіты, мяркуючы атрымаць падтрымку ў гэтым з Сірыі, калі сірыйскім паўстанцам удасца зрынуць Башара Асада. Яна выступала таксама супраць «Аль-Каіды ў Іраку» і супраць яе апанентаў з апалчэння «Сахва».

Нягледзячы на тое, што «Свабодная іракская армія» адмаўляла сувязі з «Аль-Каідай», яе абвінавачвалі ў супрацоўніцтве з ёй. Прадстаўнік іракскага агенцтва па барацьбе з тэрарызмам заявіў, што гэта арганізацыя проста выкарыстоўваецца «Аль-Каідай», каб *«заручыцца падтрымкай іракскіх сунітаў, скарыстаўшыся канфліктам у Сірыі»*.

Мелі месца абвінавачванні ў сувязях з баасістамі.

Гл. таксама
-----------

* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)

Зноскі
------

1. ↑  INSIGHT: Iraq’s Tensions Heightened by Syria Conflict (англ.)  **(нявызн.)**?. *middleeastvoices.voanews.com*. Архівавана з першакрыніцы 19 чэрвеня 2013. Праверана 22 мая 2021.
2. 1 2 3  A guide to defusing sectarian tensions in Iraq (англ.). *The New Humanitarian* (13 лютага 2013). Архівавана з першакрыніцы 18 красавіка 2021. Праверана 22 мая 2021.
3. ↑  Syrian Soldiers Killed In Iraq: Reports (англ.)  **(нявызн.)**?. *RTTNews*. Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2021. Праверана 22 мая 2021.
4. ↑  Free Iraqi Army inspired by Syria war | News , Middle East | THE DAILY STAR **(нявызн.)**. *www.dailystar.com.lb*. Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2013. Праверана 22 мая 2021.
5. ↑  Iraqis locked in rival sectarian narratives **(нявызн.)**, *BBC News* (22 лістапада 2012). Праверана 22 мая 2021.
6. ↑  Arango, Tim.  Syrian War’s Spillover Threatens a Fragile Iraq **(нявызн.)**, *The New York Times* (25 верасня 2012). Праверана 22 мая 2021.
7. ↑  *Guardian Staff*. Removed: news agency feed article (англ.). *the Guardian* (9 снежня 2015). Архівавана з першакрыніцы 17 снежня 2017. Праверана 22 мая 2021.
8. ↑  عضو في الدفاع النيابية: الجيش العراقي الحر إسم آخر لتنظيم القاعدة **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *archive.is* (19 красавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 19 красавіка 2013. Праверана 22 мая 2021.
**Но́выя Залю́цічы** (трансліт.: *Novyja Zaliucičy*, руск.: Новые Залютичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілевіцкага сельсавета.
Размешчана за 5 км на паўднёвы захад ад Новых Мілевічаў, за 9 км на паўночны ўсход ад вёска Наваленін, за 61 км на паўночны захад ад Жыткавіч. На поўдні, поўначы і захадзе мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлачнай, потым аўтадарозе Мікашэвічы — Слуцк. Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на поўначы далучаецца кароткая просталінейная вуліца з завулкам. Забудова двухбаковая, няшчыльная, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснавана ў пачатку XX ст. перасяленцамі з суседніх вёсак, галоўным чынам з вёскі Залюцічы. У 1940 годзе 72 двары, 321 жыхар. У Вялікую Айчынную вайну ў лютым 1943 года нямецкія акупанты спалілі вёску і загубілі 11 жыхароў. 27 вяскоўцаў загінулі на фронце. Да 26 верасня 1968 года вёска ўваходзіла ў склад Юркевіцкага сельсавета. У савецкі час уваходзіла ў склад саўгаса Случ (цэнтр — вёска Мілевічы). Дзейнічалі пачатковая школа, бібліятэка, клуб, фельчарска-акушэрскі пункт. Зараз толькі бібліятэка і клуб.

Насельніцтва
------------

* 1940 г.: 72 двары, 321 жыхар
* 2004 г.: 79 гаспадарак, 155 жыхароў

Геаграфія
---------

Паблізу вёскі возера Выдра.

Выбітныя асобы
--------------

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 26 верасня 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1968, № 29 (1223).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Мілевіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Мілевічы |
| Вёскі | Беразнякі ·  Грабава ·  Залюцічы ·  Іёвічы ·  Новыя Залюцічы ·  Новыя Мілевічы |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сушына.

**Су́шына** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Нача (прыток Заходняй Дзвіны), за 28 км на паўднёвы захад ад горада Полацк, каля вёскі Падазер’е.

Плошча паверхні возера 1,01 км², даўжыня 1,42 км, найбольшая шырыня 1 км. Глыбіня возера дасягае 7,5 м, сярэдняя каля 4,2 м. Плошча вадазбору 16,6 км². Аб’ём вады ў возеры 4,23 млн м³. Катлавіна тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 6—9 метраў, спадзістыя. На вышыні 0,5—1,2 м тэраса. На поўначы, паўночным усходзе і поўдні возера балота і схілы катлавіны невыразныя. Берагі нізкія, вышынёй 0,1—0,2 м, пясчаныя. Ложа возера спадзістае. Найбольшыя глыбіні каля паўночна-ўсходняга берага возера. Да глыбіні 2 м дно возера пясчанае, глыбей выслана апясчаненым глеем.  
Возера Сушына эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць 2 меліярацыйныя каналы. Злучана пратокамі з возерам Жураўна і ракой Нача. Сцёк па Будзькаўшчынскім канале.

Прыбярэжная надводная расліннасць пашырана да глыбіні 2,5—3,5 м, падводная да глыбіні 3,5—4,5 м.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, мянтуз, плотка, лінь, карась і іншыя віды рыб. Сустракаюцца ракі.

Зноскі
------

1. 1 2  БелЭн 2002.
2. 1 2  ЭПБ 1986.

Літаратура
----------

* *Уласаў Б. П.* Сушына // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
* Су́шына // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 300. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 19, 20. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Ліст карты N-35-33. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год. (руск.)

Спасылкі
--------

* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
* Морфометрические параметры озер Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  (руск.)
**Scomber scombrus** — рыба сямейства *Scombridae* атраду *Scombriformes*.

Апісанне
--------

Максімальная даўжыня цела — 60 см, сярэдняя — 30 см. Цела верацёнападобнае, пакрыта дробнай цыклоіднай луской. Спіна сіне-зялёная, са мноствам чорных, слаба выгнутых палосак. Ніжняя частка цела і чэрава белыя. Плавацельнага пухіра няма.

Распаўсюджанне
--------------

Скумбрыя эндэмічная для паўночнай часткі Атлантычнага акіяна: па ўсходнім узбярэжжы — ад Ісландыі да Канарскіх астравоў, а таксама ў Балтыйскім (да Фінскага заліва), Паўночным, Міжземным, Мармуровым, Чорным морах; па заходнім узбярэжжы — ад Лабрадора да мыса Хатэрас (Паўночная Караліна). Заходы скумбрыі падчас летніх міграцый адзначаліся ў Баранцавым і Белым морах. У найвялікіх колькасцях сустракаецца ў Паўночным моры ад Ла-Манша да Скагеррака і паблізу паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Ірландыі.

Біялогія
--------

Тры скумбрыі
Скумбрыя — пелагічная чародная цеплалюбівая рыба. Хутка плавае (у кідку — да 77 км/г). Чароды звычайна не ўтрымлівааюць дамешкі іншых рыб (рэдка з селядцом) і складаюцца з асобін адной велічыні. Скумбрыя жыве пры тэмпературы ад 8 да 20 °С, праз што вымушана здзяйсняць сезонныя міграцыі ўздоўж узбярэжжаў Амерыкі і Еўропы, а таксама паміж Мармуровым і Чорным морамі. Гэтыя міграцыі маюць характар нагульных (ежу скумбрыі складае дробная рыба і зоапланктон).

У культуры
----------

Атлантычная скумбрыя стала героем песні Віктара Міхайлавіча Лупасіна «Я — скумбрыя»

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 121490358 · GND: 4657894-8 · LCCN: sh85118761 · NDL: 00569918 |