recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фарухру Парса** (перс. فرخ‌رو پارسا‎; 21 сакавіка 1922, Кум — 8 мая 1980, Тэгеран) — іранскі палітычны дзеяч, урач, педагог, міністр адукацыі ў 1968—1971 гадах і першая жанчына-міністр Ірана.

Біяграфія
---------

Фарухру Парса нарадзілася ў 1922 у Куме. Яе маці, Фахрэ-Афаг Парса, была рэдактарам першага іранскага жаночага часопіса «Джахан-е зэн» («Свет жанчыны») і змагаром за права жанчын на адукацыю. Па гэтай прычыне яна ў 1921 годзе разам з мужам Фарухдзінам Парсам была саслана пад хатні арышт урадам Ахмада Кавама ў горад Кум, дзе і нарадзілася Фарухру Парса. Праз некаторы час новы прэм’ер-міністр Хасан Мустоўфі дазволіў сям’і вярнуцца ў Тэгеран.

Фарухру Парса атрымала медыцынскую адукацыю, пасля чаго ўладкавалася настаўніцай у Школу ім. Жанны д’Арк, дзе яна выкладала ў тым ліку будучай імператрыцы Ірана Фарах Дыбэ.

У 1963 годзе Парса была абрана ў парламент Ірана і амаль адначасова пачала пісаць петыцыі шаху Махамеду Рэзе Пехлеві з просьбай даць іранскім жанчынам правы голасу, што было зроблена ў тым жа годзе пасля ўсенароднага канстытуцыйнага рэферэндуму. У 1965 годзе яна стала намеснікам, а ў 1968 — міністрам адукацыі Ірана.

Падчас Іранскай рэвалюцыі Фарухру Парса была арыштаваная і змешчаная ў турму, а 8 траўня 1980 года была расстраляна.
**Фартыфікацыя Барысава і Барысаўшчыны** — комплекс збудаванняў вайсковага абарончага прызначэння ў межах сучаснага горада і ў Барысаўскім раёне.

Да хрысціанская эпоха
---------------------

На правым беразе Бярэзіны паміж Барысавам і вескай Брылі знаходзяцца гарадзішчы мысавага тыпа (5 гарадзішч) з адным ці двума валамі з боку поля. Археолагамі на іх была знойдзена кераміка балтамоўнай культуры штрыхаванай керамікі. Побач з гарадзішчамі знаходзяцца пашкоджаныя вандаламі курганныя магільнікі. Курганы адзіночныя, так і доўгія балтамоўнай культуры доўгіх курганоў. Гарадзішчы параслі лесам і пашкоджаныя тэхнікай для лесанарыхтоўкі, новымі лесапасадкамі і акопамі з апошніх войн.

Часы Полацкага княства
----------------------

Па версіі археолага Штыхава на гарадзішчы ў весцы Барысаў Стары быў заснаваны Барысаў. Гарадзішча моцна пашкоджана забудовай (на гары рэшткі амбулаторыі з гаспадаркі князеў Раманавых, жылыя хаты). Калісці гару амывалі воды бязыменнай рэчкі (Пралля, Цына-?), якая цячэ побач.

Часы Вялікага Княства Літоўскага
--------------------------------

Барысаўскі замак

У складзе Расійскай імперыі
---------------------------

Расійскія ўмацаванні на новай мяжы пасля першага падзела Рэчы Паспалітай. Складаюцца з рова і вала з рэданамі.

Барысаўская крэпасць (батарэі, прадмоставыя ўмацаванні, тэт дэ пон, акопы).

У часы польскай акупацыі (1919—1920 гг)
---------------------------------------

Па праваму берагу Бярэзіны прайшла лінія польскіх акопаў. Акопамі перарыты гарадзішчы і расійская крэпасць ад Весялова да Беразіно.

Савецкая фартыфікацыя 1941 года
-------------------------------

Сталіністы акапалі правабярэжны Барысаў паўколам акопаў і рвоў. Другі рубеж абароны цягнецца па леваму берагу Бярэзіны ад Весялова. Трэці рубеж цягнецца за межамі горада ад Жыцькава па Схе праз Неманіцу далей ў бок Беразіно. Кожны з рубяжэй абароны глыбокаэшаланаваны, складаецца кожны з двух-трох ліній акопаў.

Нямецкая фартыфікацыя 1941—1944 гадоў
-------------------------------------

Цягнецца па правым беразе Бярэзіны. Складаецца з акопаў, бятонных агнявых кропак, бятонных бомбасховішч і назіральных пунктаў частка якіх добра захавалася. Таксама паўколам акопаў і рвоў быў умацаваны левабярэжны Барысаў.

Савецкая пасляваенная фартыфікацыя
----------------------------------

Рэшткі вучэбных умацаванняў агульнавайсковага палігона, школы ў Пячах.

Умацаванні каля чыгуначнага моста праз Бярэзіну.

Фартыфікацыя часоў незалежнай Беларусі
--------------------------------------

Агнявая кропка каля брамы вайсковай камендатуры на вуліцы Розы Люксембург.

Літаратура
----------
**Анатоль Кірылавіч Колчын** (????-3 красавіка 2013, Віцебск) — заслужаны трэнер Беларусі па боксе, старшы трэнер нацыянальнай каманды.

Біяграфія
---------

Трэнерам Анатоль Кірылавіч прапрацаваў 28 гадоў. Ён выгадаваў двух майстроў спорту міжнароднага класа і 17 майстроў спорту. Сярод яго вучняў - сярэбраны прызёр Алімпіяды-2004 і неаднаразовы медаліст чэмпіянатаў свету і Еўропы Віктар Зуеў, а таксама першы ў гісторыі беларускага бокса чэмпіён свету сярод прафесіяналаў у цяжкой вазе Сяргей Ляховіч. У 2011 годзе Анатоль Колчын, пад кіраўніцтвам якога нацыянальная зборная краіны заваявала чатыры медалі на чэмпіянаце Еўропы ў Маскве, быў прызнаны лепшым трэнерам года па боксе ў Беларусі.
**Пазнаньская ратуша** (польск.: Ratusz w Poznaniu) — ратуша ў Познані.

Знаходзіцца ратуша на плошчы Стары рынак у Старой Познані. Сучасны будынак быў пабудаваны ў стылі Рэнесанс у 1550—1560 гг. па праекце архітэктара Джавані Батыста да Квадра. Да гэтага тут была размешчана старая ратуша канца XIII стагоддзя, практычна цалкам знішчаная пажарам 1536 года. У 1675 годзе вежа з гадзіннікам была знішчана маланкай, але адноўленая да 1690 года, яе вышыня была 90 м. Аднак, У 1725 годзе верхняя частка была знішчана ураганам. У 1781-1784 гг была праведзена рэканструкцыя, былі ўнесены элементы класіцызму. У 1910-1913 гг у гады нямецкай акупацыі ў будынак былі ўнесены элементы германскай архітэктуры.

Ратуша была гарадскім адміністрацыйным будынкам да 1939 года. У 1945 годзе ў Пазнаньскай бітве ратуша была сур'ёзна пашкоджана. Аднаўленне доўжылася да сярэдзіны 1950-х, будынку вярнулі многія першапачатковыя рысы стылю Адраджэння. Сёння Пазнаньская ратуша з'яўляецца музеем.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
*

Літаратура
----------

* Franciszek Jaśkowiak, Włodzimierz Łęcki, Poznań i okolice. Przewodnik, Warszawa 1983, Sport i Turystyka ISBN 83-217-2434-5
* Zbigniew Szymanowski, Marta Tomczyszyn, Poznań, Bielsko-Biała 1999, Pascal ISBN 83-87696-24-2
* Kronika Miasta Poznania 2/2004 Ratusz, Poznań 2004, Wydawnictwo Miejskie ISSN 0137-3552

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пазнаньская ратуша

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4494847-5 · LCCN: n2004005572 · NKC: mzk2012698616 · VIAF: 250182419 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Астаповіч.
**Антон Уладзіміравіч Астаповіч** (23 кастрычніка 1964, Асіповічы) — беларускі гісторык-этнолаг і культуролаг. Старшыня Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры (2007).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае медыцынскае вучылішча (1984, з чырвоным дыпломам), гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Сябра Партыі БНФ, у 1989 годзе прысутнічаў ад Асіповічаў на ўстаноўчым з’ездзе ў Вільні.

Працаваў да 2006 года ў Беларускім дзяржаўным музеі народнай архітэктуры і побыту: малодшым навуковым супрацоўнікам у аддзеле фондаў, загадчыкам сектару Цэнтральнай Беларусі ў экспазіцыйным аддзеле, намеснікам дырэктара. Выкладаў ва Універсітэце культуры. У наш час навуковы сакратар Дзяржаўнага літаратурна-мемарыяльнага музея Якуба Коласа.

Зноскі
------

1. ↑  Антон Астаповіч на milinkevich.org

Спасылкі
--------

* Блог Антона Астаповіча Архівавана 15 чэрвеня 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бархаткоў.
**Анто́н Стафа́навіч Бархатко́ў** (нар. 17 студзеня 1915, вёска Шчаглоўка, Касцюковіцкі раён — 24 сакавіка 2001, Мінск) — беларускі жывапісец, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1991).

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Маскоўскім мастацкім інстытуце імя Сурыкава (1945—1948). У 1943—1944 гг. прымаў удзел у арганізацыі і правядзенні першай выстаўкі беларускага мастацтва ў Маскве, прысвечанай 25-годдзю ўтварэння БССР. Прымаў удзел у арганізацыі Дзяржаўнага мастацкага музея БССР. Вучань і прадаўжальнік традыцый В. К. Бялыніцкага-Бірулі. Сыны Антона Стэфанавіча — Вітольд (у гонар В. К. Бялыніцкага-Бірулі) і Ігар — таксама сталі прафесійнымі мастакамі-рэалістамі, такім чынам стварыў сапраўдную мастацкую дынастыю.

Творчасць
---------

Аўтар шырокавядомых карцін «Партрэт В. К. Бялыніцкага-Бірулі» (1946), «Ганачак» (1947), «Першая песенька» (1957, НММ РБ), «Поўдзень на сенакосе», «Вясна на Нёмане» (1960), «Красавіцкі дзень» (1964), «Вясна», «Сінія цені» (1968), «Апошні прамень», «Бэз» (1970), «Залатая восень» (1981), «Любімыя дубы Якуба Коласа. Мікалаеўшчына» (1982), «Ветраны дзень на возеры Мсціна» (1986), «Рабінка» (1994), «Ранішняе сонца» (1997) і іншыя. Удзельнік выставак у Мінску (1967, 1980, 1988, 1995, 2000), а таксама ў Бельгіі (1993), Італіі (1996), Галандыі (1997).

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, музеях Магілёва, Гродна, Гомеля, Бялынічаў, Касцюковічаў, Траццякоўскай галерэі ў Маскве і іншых.

У філатэліі
-----------

*

Зноскі
------

1. ↑  Faceted Application of Subject Terminology Праверана 7 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
2. ↑  tvr.by. Вядомы мастак і лаўрэат Спецпрэміі Прэзідэнта Беларусі Ігар Бархаткоў сёння стаў госцем інтэрнет-гасцінай Белтэлерадыёкампаніі.(недаступная спасылка)
3. ↑  «14 картин известного белорусского художника А.С. Бархаткова выставлено в районном краеведческом музее» (руск.) (12 студзеня 2012). Архівавана з першакрыніцы 13 жніўня 2012. Праверана 12 студзеня 2012.

Літаратура
----------

* Бархаткоў Антон Стафанавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 322. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Антон Стафанавіч Бархаткоў
* Архівавана 9 чэрвеня 2016.
* Маркина Т. «Бархатковы. Скромное обаяние белорусской природы»Архівавана 8 лютага 2013. (руск.)
* Циркун Е. «Очарованные природой Беларуси» Архівавана 7 сакавіка 2013. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 2923 1655 · LCCN: n89620955 · SUDOC: 242126391 · VIAF: 53294639 · ULAN: 500644989 |
**Сцяг Турава** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Тураў Гомельскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 23 студзеня 2002 года № 79.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у ніжняй частцы якога — дзве паласы: ніжняя чырвонага і верхняя белага колеру, якія складаюць адпаведна 2/9 і 1/9 шырыні палотнішча.

Сцяг i палажэнне аб iм зацверджаны рашэннем Тураўскага пасялковага Савета дэпутатаў ад 27 верасня 2001 года № 42.

Гл. таксама
-----------

* Герб Турава

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Турава Архівавана 20 студзеня 2021.

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гомельскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Буда-Кашалёва ·  Васілевічы ·  Ветка ·  Гомель ·  Добруш ·  Ельск ·  Жлобін ·  Жыткавічы ·  Калінкавічы ·  Мазыр ·  Петрыкаў ·  Рагачоў ·  Рэчыца ·  Светлагорск ·  Тураў ·  Хойнікі ·  Чачэрск |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Азарычы ·  Акцябрскі ·  Брагін ·  Камарын ·  Капаткевічы ·  Карма ·  Лельчыцы ·  Лоеў ·  Парычы ·  Сасновы Бор ·  Стрэшын ·  Уваравічы ·   |
**Сцяг Узбекістана** — разам з гербам і гімнам — з'яўляецца афіцыйным дзяржаўным сімвалам Рэспублікі Узбекістан. Зацверджаны 18 лістапада 1991 г.

Апісанне
--------

Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Узбекістан уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з трох гарызантальных палос насычанага блакітнага, белага і насычанага зялёнага колераў ва ўсю даўжыню сцяга.

Даўжыня сцяга складае 250 см, шырыня — 125 см. Блакітная, белая і зялёная поласы роўныя па шырыні. Шырыня кожнай паласы роўная 40 см. Па краях белай паласы, размешчанай у сярэдзіне сцяга, праходзяць чырвоныя стужкі шырынёй у 2,5 см кожная.

На верхняй блакітнай частцы сцяга на пярэднім і адваротным баках, ля тронка намаляваны белы паўмесяц і побач з ім 12 белых пяціканцовых зорак.

Паўмесяц і зоркі ўпісваюцца ў прамавугольнік памерам 75 х 30 см, які размяшчаецца па гарызантальнай восі верхняй блакітнай паласы.

Паўмесяц размяшчаецца вертыкальна канцамі ад тронка і ўпісваецца ў акружнасць дыяметрам 30 см на адлегласці 20 см ад тронка. Зоркі ўпісваюцца ў акружнасць дыяметрам 6 см. Адлегласць паміж акружнасцямі 6 см. Зоркі размяшчаюцца па вертыкалі і гарызанталі ў наступным парадку: тры зоркі — у верхнім шэрагу, чатыры — у сярэднім і пяць — у ніжнім. Ніжні шэраг зорак размяшчаецца ад ніжняга краю паўмесяца на адлегласці 3,5 см.

Нябесна-блакітны колер на сцягу — сімвал блакітнага неба і чыстай вады. Белы колер — сімвал міру і чысціні. Зялёны колер — увасабленне прыроды.

Чырвоныя сімвалы — жыццёвыя сілы, сімвал жыцця.

На сцягу Узбекістана 12 зорак. 12 азначае 12 зорных месяцаў.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Узбекскай ССР
* Герб Узбекістана

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сцяг Узбекістана

| ⛭Узбекістан паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

Лідары • Карты
**Партал «Узбекістан»**
 |

| ⛭Краіны Азіі: Сцягі |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |
**Сталічная акруга**, **Сталічная тэрыторыя**, **Федэральная сталічная акруга**, **Федэральная сталічная тэрыторыя**, **Нацыянальная сталічная акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка прамога падпарадкавання цэнтральным уладам дзяржавы, якая выдзелена для сталіцы і не з'яўляецца суб'ектам федэрацыі або часткай правінцыі, у некаторых краінах-федэрацыях або ўнітарных краінах з падраздзяленнем на правінцыі-рэгіёны. Звычайна сталічная тэрыторыя (акруга) мае параўнальна невялікую тэрыторыю, прылеглую да горада-сталіцы.

Федэральныя сталічныя акругі
----------------------------

* Сцяг Аўстраліі Аўстралія  — аўстралійская сталічная тэрыторыя
* Сцяг Аргенціны Аргенціна — федэральная сталічная акруга Буэнас-Айрэс
* Сцяг Бразіліі Бразілія — федэральная акруга
* Сцяг Венесуэлы Венесуэла — сталічная акруга Каракас
* Сцяг Індыі Індыя — нацыянальная сталічная тэрыторыя Дэлі
* Сцяг Мексікі Мексіка — федэральная акруга Мехіка
* Сцяг Малайзіі Малайзія — федэральныя тэрыторыі Путраджая, Куала-Лумпур
* Сцяг Нігерыі Нігерыя — федэральная сталічная тэрыторыя Абуджа
* Сцяг Пакістана Пакістан — сталічная тэрыторыя Ісламабад
* Сцяг ЗША ЗША — федэральная акруга Калумбія (горад Вашынгтон)
* Сцяг Эфіопіі Эфіопія — горад-рэгіён Адыс-Абеба
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кракаўскае ваяводства.
 
**Кракаўскае ваяводства** (польск.: Województwo krakowskie) — адміністрацыйная адзінка ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы. Цэнтр — Кракаў.

Створана законам ад 23 снежня 1920 года. Пачала дзейнічаць 1 верасня 1921 года. 

Цэнтр ваяводства быў у Кракаве. Іншымі буйнымі гарадамі ваяводства былі Тарнаў, Новы Сонч, Явожна, Асвенцім, Хшанаў, Бохня і Ясла.

Агулам у ваяводстве было 54 гарады. 

У выніку адміністрацыйнай рэформы краіны 1 красавіка 1932 года ў ваяводстве было ліквідавана 5 раней існаваўшых паветаў. 


| ⛭Адміністрацыйны падзел міжваеннай Польскай Рэспублікі |
| --- |
| Ваяводствы | 
* Беластоцкае
* Валынскае
* Варшаўскае
* Віленскае
* Келецкае
* Кракаўскае
* Лодзьскае
* Львоўскае
* Люблінскае
* Навагрудскае
* Пазнаньскае
* Палескае
* Паморскае
* Сілезскае (аўтаномнае)
* Станіславаўскае
* Тарнопальскае

 |  |
| Гарады | Варшава |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Край (значэнні).
**Край** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў некаторых краінах. Першапачаткова была назвай мясцовасці на ўскраінах дзяржавы.

Край з'яўляецца тэрытарыяльнай адзінкай у Грузіі, Чэхіі, Славакіі.

Расія
-----

У Расійскай імперыі краем звалі мясцовасць, якая складаецца з некалькіх губерняў.

У РСФСР усе краі мелі ў сваім складзе аўтаномныя вобласці (акрамя Прыморскага края, які быў утвораны ў выніку расфармавання Далёкаўсходняга края, але ўключаў у сабе Прыморскую вобласць і Усурыйскую вобласць). Як і вобласці, некаторыя з іх складаліся таксама з нацыянальных акруг.

Пасля большасць аўтаномных абласцей сталі рэспублікамі ў складзе Расіі (акрамя Яўрэйскай аўтаномнай вобласці) і выйшлі са складаў краёў. Край як адміністрацыйная адзінка перастаў адрознівацца ад вобласці.

У Расійскай Федэрацыі з 83 суб'ектаў 9 маюць статус края. Некаторыя ўтвораны з прычыны аб'яднання рэгіёнаў.

Гл. таксама
-----------

* Вобласць, геаграфія
Палац намесніка — цяпер рэзідэнцыя прэзідэнта Польшчы і помнік князю Юзэфу Панятоўскаму
Палац Сташыца і помнік Мікалаю Каперніку
Касцёл Кармелітаў — Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Св. Іосіфа Абручніка
**Кракаўскае прадмесце** (польск.: Krakowskie Przedmieście) (вымаўленне) — шпацырны праспект Варшавы. Злучае размешчаны на беразе Віслы гістарычны Стары горад з сучасным цэнтрам сталіцы Польшчы.

Пачынаецца ля Замкавай плошчы, дзе знаходзілася разбураная ў XIX стагоддзі Кракаўская брама — важны элемент умацаванняў Старога горада. Дарога вяла на поўдзень у бок Кракава ўздоўж берага Віслы над абрывістым адхонам. Уздоўж дарогі знаходзіліся самыя прыгожыя палацы і касцёлы Варшавы. У XIX стагоддзі былі пабудаваны будынкі варшаўскага ўніверсітэта і Акадэміі вытанчаных мастацтваў. Перпендыкулярна Кракаўскаму прадмесцю ў эпоху барока была створана Саксонская вось — горадабудаўнічы комплекс плошчаў, палацаў і паркаў.

У 2006—2008 гадах Кракаўскае прадмесце было значна мадэрнізавана, яно атрымала шырокія тратуары і новую вузкую маставую з кітайскага граніту. З тых часоў дапускаецца рух толькі аўтобусаў і таксі. Вуліца Кракаўскае прадмесце разам з вуліцай Новы Свят і Уяздоўскімі алеямі з'яўляюцца часткамі Каралеўскага гасцінца Варшавы.

Галерэя
-------

* Касцёл Святога ІосіфаКасцёл Святога Іосіфа
* Дом Кракаўскае прадмесце № 17 – архітэктар ЛанчыДом Кракаўскае прадмесце № 17 – архітэктар Ланчы
* Помнік Адаму Міцкевічу Помнік Адаму Міцкевічу
* Уваход у Варшаўскі УніверсітэтУваход у Варшаўскі Універсітэт
* Акадэмія вытанчаных мастацтваў Акадэмія вытанчаных мастацтваў
* Гасцініца Брысталь Гасцініца Брысталь

Спасылкі
--------

* Encyklopedia Warszawy. — Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994. — ISBN 83-01-08836-2.
* *Adam Dylewski.* Warszawa i okolice. — Pascal, 2008. — ISBN 978-83-7513-139-0.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Папко.
**Анатоль Мікалаевіч Папко** (2 верасня 1943, в. Баславічы, Слуцкі раён) — беларускі краязнавец.

Біяграфія
---------

Сакончыў у 1966 годзе Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага. З 1966 г. жыве і працуе на Уздзеншчыне — спачатку інспектарам аддзела культуры Уздзенскага раённага выканаўчага камітэта, потым загадчыкам раённай бібліятэкі, загадчыкам аддзела культуры, літсупрацоўнікам раённай газеты «Чырвоная зорка». З лютага 1981 г. працуе дырэктарам Уздзенскага гісторыка-краязнаўчага музея. Вывучае гісторыю Уздзеншчыны, апублікаваў шэраг артыкулаў у раённай і абласной газетах. Пад яго кіраўніцтвам праводзілася работа па зборы матэрыялаў для гісторыка-дакументальнай хронікі «Памяць: Уздзенскі раён».
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кушнір.

**Анто́н Сярге́евіч Кушні́р** (нар. 13 кастрычніка 1984, Ровенская вобласць, Украінская ССР) — беларускі фрыстайліст, які выступае ў лыжнай акрабатыцы. Уладальнік Кубка свету 2009/2010 (выйграў 4 этапы з 6, адзін раз заняў другое месца і адзін раз трэцяе), сярэбраны прызёр агульнага заліку Кубка свету 2007 /2008, пераможца Кубка Еўропы-2004. Першы трэнер — Галіна Пятроўна Досава. З 2002 года жыве і трэніруецца ў Беларусі (у Мінску). Выступае за «Дынама» (Мінск).

Біяграфія
---------

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2006 года і 2010 гадоў. На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, з’яўляючыся адным з галоўных фаварытаў турніру, у кваліфікацыі лідыраваў пасля першага скачку, але ў другім няўдала прызямліўся, у яго адшпілілася лыжа і ў выніку Кушнір паказаў толькі 21-ы вынік у другой спробе, не здолеўшы па суме 2 скачкоў прабіцца ў лік 12 фіналістаў.

Выйграў залаты медаль на Алімпіядзе-2014 у Сочы.

На Алімпійскіх гульнях 2018 у Пхенчхане Антон Кушнір не трапіў у фінал, яму прысудзілі агульнае 13-е месца. Пасля гэтага Аляксандр Лукашэнка накіраваў у адрас прэзідэнта Міжнароднага алімпійскага камітэта Томаса Баха прэтэнзіі з нагоды судзейства ў дачыненні да беларускага фрыстайліста.

Палітычныя погляды
------------------

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  FIS database Праверана 26 красавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q212928'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105753098'></a>
2. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
3. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Антон Сяргеевіч Кушнір у Вікіцытатніку |
| commons: | Антон Сяргеевіч Кушнір на Вікісховішчы |

* Кушнір на сайце ФІС  (англ.)
* Інтэрв’ю з Кушнірам на сайце мінскага «Дынама» ў сакавіку 2008 года(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (фрыстайл) · Olympedia |
**Сцяг Луізіяны** (англ.: Flag of Louisiana) - адзін іх дзяржаўных сімвалаў амерыканскага штата Луізіяна.

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча сіняга колеру, у цэнтры якога намалявана птушынае гняздо, усярэдзіне якога пелікан корміць крывёю сваіх птушанят. Ніжэй намаляваная стужка з надпісам *Union, Justice, and Confidence* (з англ.: Саюз, справядлівасць і вера - дэвіз штата).

На працягу XIX стагоддзя пелікан на пячатцы штата традыцыйна адлюстроўваўся з трыма кроплямі крыві на грудзях. Аднак у больш познія гады гэтая традыцыя парушылася, як на прынятым у 1912 годзе сцягу, так і на пячатцы штата. Пасля таго, як васьмікласнік з сярэдняй каталіцкай школы ў Хуме звярнуў на гэта ўвагу заканадаўцаў штата, яны ў 2006 годзе адпаведна змянілі апісанне сцяга і пячаткі штата.

Гістарычныя сцягі
-----------------

Да 1861 года, штат Луізіяна не меў ніякага афіцыйнага сцяга, аднак часта выкарыстоўваўся сцяг, падобны цяперашняму.

У студзені 1861, пасля выхаду з складу Саюза і перад уступленнем у Канфедэрацыю, штат Луізіяна выкарыстаў неафіцыйны сцяг, заснаваны на сцягу Францыі.

У лютым 1861 года, штат Луізіяна афіцыйна прыняў сцяг з трынаццаццю чырвонымі, белымі і сінімі гарызантальнымі палосамі і з адной жоўтай зоркай у чырвоным крыжы. Сцяг выкарыстоўваўся падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША. Нароўні з ім неафіцыйна выкарыстоўваліся папярэднія сцягі.

* студзень 1861 — 11 лютага 1861  студзень 1861 — 11 лютага 1861
* 11 лютага 1861 — 28 красавіка 1862 11 лютага 1861 — 28 красавіка 1862
* 1 ліпеня 1912 — 25 мая 2006 1 ліпеня 1912 — 25 мая 2006

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
**Фарух Садулаевіч (Садзілаевіч) Рузіматаў** (нар. 26 чэрвеня 1963, Ташкент, Узбекская ССР) — артыст балета, прэм’ер, вядучы саліст балета Марыінскага тэатра ў 1986—2007 гадах. Заслужаны артыст Таджыкскай ССР (1988); Лаўрэат прэміі «Залатая маска» (1998), Народны артыст Расіі (2000). Мастацкі кіраўнік балета Вялікага тэатра Узбекістана.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся Фарух Рузіматаў 26 чэрвеня 1963 года ў Ташкенце, дзе ў той час жылі яго бацькі, ураджэнцы Ленінабадскай вобласці Таджыкскай ССР: бацька — Садула Шакіравіч Рузіматаў (нар.1941) — педагог тэарэтычных музычных дысцыплін, маці — Мая Амонаўна Рузіматава — педагог па вакале.

У 1973 годзе педагог з Ленінградскага харэаграфічнага вучылішча ім. А. Я. Ваганавай, які прыехаў у Душанбэ, дзе жыла сям’я Рузіматавых, пры праглядзе здольных для навучання танцам дзяцей нечакана для дзесяцігадовага школьніка і яго бацькоў абраў і Фаруха — ён стаў выхаванцам праслаўленай Ваганаўскай балетнай школы, дзе яго педагогамі былі Г. Н. Сялюцкі, М. В. Балтачэева, М. М. Сярэбранікаў і інш. На выпускным спектаклі ў 1981 годзе яму, як аднаму з найлепшых вучняў курса, даручылі выканаць найскладанейшае па-дэ-дэ з упадабанага Фаруху балета — «Дон Кіхот».

Пасля выпуску ў 1981 годзе па класе педагога Генадзя Сялюцкага быў прыняты ў трупу Ленінградскага тэатра оперы і балета імя Кірава. У 1986 годзе быў вылучаны на пазіцыю саліста. Выконваў вядучыя партыі практычна ва ўсіх балетах класічнага рэпертуару. У 1990—1991 гадах быў запрошаным салістам Амерыканскага тэатра балета (Нью-Ёрк). У 1992 годзе ўдзельнічаў нароўні з такімі зоркамі, як Мая Плісецкая, Мсціслаў Растраповіч, Уладзімір Васільеў, Кацярына Максімава, у першым канцэрце на Чырвонай плошчы, які азначае канец СССР і пачатак новых часоў у Расіі, станцаваў з Маргарытай Кулік па-дэ-дэ з балета. «Карсар».

Танцаваў з Таццянай Церахавай, Маргарытай Кулік, Алтынай Асылмуратавай, Юліяй Махалінай, Ларысай Лежнінай, Ірынай Чысцяковай, Святланай Захаравай. Пасля 1995 года ў яго склаўся яркі дуэт з маладой балерынай Дзіянай Вішнёвай.

З верасня па снежань 2018 года мастацкі кіраўнік балета Вялікага тэатра Узбекістана.

З сакавіка 2021 года — кіраўнік балетнай трупы Новасібірскага тэатра оперы і балета (НАВАТА). У цяперашні час узначальвае балетную трупу Акадэмічнага тэатра оперы і балета Таджыкістана ў Душанбэ.

Зноскі
------

1. ↑  Рузиматов Фарух Садуллаевич //

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 142232013 · ISNI: 0000 0001 1467 1735 · LCCN: no96059437 · NDL: 00689266 · VIAF: 7599736 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карташэвіч.
**Анатоль Мікалаевіч Карташэвіч** (11 лютага 1949, Слуцк, Мінская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне аўтатрактарабудавання. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994), акадэмік Інжынерна-тэхналагічнай і Інжынернай акадэміі Рэспублікі Беларусь, акадэмік Акадэміі аграрнай адукацыі, член Міжнароднай асацыяцыі Еўрапейскіх універсітэтаў. Кембрыджскім біяграфічным цэнтрам прызнаны «Чалавекам года» (1998).

Біяграфія
---------

Скончыў БСГА (1971), дзе і працуе (у 1993—1996 гг. дэкан па міжнародных сувязях, у 1996—2002 гг. першы прарэктар).

Аўтар звыш за 730 навукова-метадычных работ, у тым ліку 3 манаграфій, звыш за 20 кніг і брашур па паляпшэнні эксплуатацыйных характарыстык рухавікоў унутранага згарання, па актуальных праблемах аграрнай адукацыі. Аўтар 155 патэнтаў на вынаходствы, асобныя з якіх былі ўкаранёны на заводах краін СНД па вытворчасці рухавікоў (Наберажныя Чалны, Санкт-Пецярбург, Харкаў). Распрацаваў сістэмы аховы рухавікоў ад цеплавых і механічных перагрузак, прынцыпы павышэння экалагічных і эканамічных паказчыкаў работы дызеляў. Вынікі яго навуковай работы надрукаваны ў Германіі, Вялікабрытаніі, Францыі, Японіі, Кітаі, Польшчы, Румыніі, Расіі і інш. Выдаў 8 манаграфій, 14 вучэбных дапаможнікаў, звыш 20 кніг і брашур.

Асноўныя публікацыі
-------------------

* Мелиоративные машины : курсовое и дипломное проектирование: учеб.пособие. — Горки, 1997 (у сааўт.).
* Белорусская СХА: специальности и специализации. — Горки, 1998.
* Белорусская СХА: история и современность. — Горки, 1998.

Узнагароды і званні
-------------------

* Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (26 лютага 2021).

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 26 лютага 2021 г. № 61 «Аб узнагароджанні» **(нявызн.)**.  Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (27 лютага 2021).

Літаратура
----------

* Карташэвіч Анатоль Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 104. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138268, 169136 |
**Сцяг Стоўбцаў** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Стоўбцаў Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 лістапада 2006 года № 691 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 22 лістапада 2006 года № Б-100.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох вертыкальных палос: дзвюх жоўтага колеру, размешчаных па краях (шырыня кожнай складае 1/4 даўжыні палотнішча), і цэнтральнай блакітнага колеру (шырыня складае 1/2 даўжыні палотнішча), у якой размешчана выява белай віціны.

Сцяг і палажэнне аб ім ухвалены рашэннем раённага Савета дэпутатаў ад 30 студзеня 2004 года № 38. Мастак сцяга В. А. Ляхор.

Гл. таксама
-----------

* Герб Стоўбцаў

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Стаўбцоў(недаступная спасылка)

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
Пазваночнік (хрыбетнік) чалавека
**Пазваночнік**, таксама **хрыбетнік** або **хрыбет** (лац.: Columna vertebralis) — апорны элемент, асноўная частка восевага шкілета ў пазваночных жывёл.

Складаецца са злучаных паміж сабой пазванкоў, з'яўляецца органам апоры і руху тулава, шыі і галавы, ахоўвае размешчаны ў пазваночным канале спінны мозг.

Зыходная форма — хорда ў ніжэйшых пазваночных; у вышэйшых пазваночных захоўваецца ў целах пазванкоў (рыбы, земнаводныя) ці ў выглядзе студзяністага ядра міжпазванковых дыскаў. Паводле будовы пазванкоў і характару сучленяемых з імі элементаў пазваночнік падзяляюць на аддзелы. У рыб пазваночнік адносна просты і складаецца з двух аддзелаў (тулаўнага і хваставога), у амфібій падзяляецца на шыйны, грудны і крыжавы аддзелы, млекакормячых — на шыйны (6—9, часцей 7 пазванкоў), грудны (9—24, часцей 13), паяснічны (2—9), крыжавы (I—10, часцей 2—4) і хваставы (3—46).

Чалавечы пазваночнік
У чалавека пазваночнік складаецца з 32-34 пазванкоў. Найбольш масіўныя з іх знаходзяцца ў паяснічным аддзеле. Пазванкі складаюцца з цела, дуг і адросткаў, злучаных паміж сабой храсткамі, суставамі і звязкамі; падзяляецца на 5 аддзелаў: шыйны (7 пазванкоў), грудны (12), паяснічны (5), крыжавы (5, зрастаюцца), хвастцовы (3—5, зрастаюцца). У нованароджанага дзіцяці пазваночнік амаль прамы, на 1-м годзе жыцця набывае шыйны і паяснічны лардозы (выгін наперад), грудны і крыжавы кіфозы (выгін назад), скаліёзы (бакавыя выгіны), якія змякчаюць штуршкі ад хады, бегу, скачкоў.

Гл. таксама
-----------

Скрыўленне пазваночніка

Зноскі
------

1. ↑  у адпаведнасці з Тлумачальным слоўнікам беларускай літаратурнай мовы. Мн.:БелЭн, 2002, С.725.

Літаратура
----------

* *Леанцюк А.* Пазваночнік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

| ⛭Шкілет |
| --- |
| Экзашкілет | Неарганічны: Ракавіна (шматлікіх найпрасцейшых, малюскаў)

Арганічны: Кутыкула (хіцінавы панцыр членістаногіх) |
| Эндашкілет | Восевы (пазваночны слуп (пазваночнік) • чэрап • грудная клетка)
Дадатковы (пояс верхніх канечнасцей ·  верхнія канечнасці ·  пояс ніжніх канечнасцей · 
ніжнія канечнасці) |
| Гідрашкілет | Утварэнне васьміпрамянёвых паліпаў |
| Гл. таксама | Шкілетная рэвалюцыя • Шкілет чалавека • Пералік касцей шкілета чалавека • Апорна-рухальная сістэма |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119317130 · GND: 4066363-2 · LCCN: sh85126694 · LNB: 000114700 · Microsoft: 2781012678 · NDL: 00570591 · NKC: ph115969 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гаранін.
**Анатоль Мікалаевіч Гаранін** (20 лістапада 1898, Магілёў — 16 верасня 1970) — генерал-лейтэнант артылерыі (1944).

Біяграфія
---------

Удзельнік Грамадзянскай савецка-фінскай вайны 1939-40 гадоў. У маі 1940 - маі 1941 года маёр А. Гаранін камандаваў 115-м зенітным артылерыйскім палком  (руск.) (бел..

У гады Вялікай Айчыннай вайны начальнік Упраўлення СПА Карэльскага і Паўднёва-Заходняга франтоў. Удзельнік абароны Савецкага Запаляр’я  (руск.) (бел.. Са снежня 1943 года намеснік начальніка Галоўнага штаба Войскаў СПА Савецкай Арміі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Горянин Анатолий Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 167. — 737 с.
У наш час Такелау з'яўляецца залежнай тэрыторыяй Новай Зеландыі. Афіцыйным дзяржаўным сцягам Такелау да 2009 года з'яўляўся сцяг Новай Зеландыі. Аднак часта насельніцтвам дзяржавы выкарыстоўваўся неафіцыйны альтэрнатыўны сцяг, тры зоркі на якім уяўлялі сабой тры атола, з якія складаюцца астравы Такелау.

У чэрвені 2007 года парламент Такелау прыняў рашэнне пра сцвярджэнне сцяга, гімна і нацыянальнага сімвала Такелау. Праект сцяга ўяўляў сабой сіняе палатно з выявай стылізаванага палінезійскага каноэ і чатырох зорак. Зоркі сімвалізавалі тры атола (Атафу, Нукунону і Факаофа) і таксама востраў Суэйнс, які культурна і гістарычна з'яўляецца часткай Такелау, але адміністрацыйна і палітычна — пад кіраваннем Амерыканскага Самоа. Размяшчэнне зорак на сцягу сімвалізавала геаграфічнае размяшчэнне астравоў.

У маі 2008 года, парламент Такелау ўхваліў заключныя версіі нацыянальных сімвалаў. У адрозненне ад папярэдняга праекта сцяга, размяшчэнне зорак стала сімвалізаваць сузор'е Паўднёвы Крыж.

7 верасня 2009 года, генерал-губернатарам быў прадстаўлены новы сцяг Такелау, першае афіцыйнае ўзняцце якога адбылося 21 кастрычніка 2009 года.

Сцяг Новай Зеландыі
Праект сцяга 1980 г.

Зноскі
------

1. ↑  *Official site for the Tokelau Council of Ongoing Government*. Tokelau decides on Flag, Anthem and National Symbol **(нявызн.)**. *Bulletin from June 19, 2007*. Архівавана з першакрыніцы 15 лютага 2012. Праверана 23 кастрычніка 2007.

| Краіны Акіяніі: Сцягі |
| --- |
| Незалежныя дзяржавы | 
Аўстралія · Вануату · Кірыбаці · Маршалавы Астравы · Мікранезія · Науру · Новая Зеландыя · Палау · Папуа — Новая Гвінея · Самоа · Саламонавы Астравы · Тонга · Тувалу · Фіджы
 |
| Залежныя тэрыторыі | 
Амерыканскае Самоа · Гаваі · Гуам · Астравы Кука · Какосавыя астравы · Новая Каледонія · Востраў Ражства · Востраў Норфалк · Ніуэ · Востраў Пасхі · Піткэрн · Паўночныя Марыянскія астравы · Такелау · Уоліс і Футуна · Французская Палінезія
 |
**Ян Вэ́нжык (Вонжык)** (польск.: Jan Wężyk; 1575, Воля Вэнжыкова — 27 мая 1638, Ловіч) — рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, біскуп пшамысльскі (1619—1624), архібіскуп пазнаньскі (1624—1627), архібіскуп гнезненскі і прымас Польшчы (1627—1638), інтэррэкс, часовы глава Рэчы Паспалітай у перыяд міжкаралеўя (1632—1633), каралеўскі сакратар, духоўны пісьменнік. Доктар абодвух правоў.

Біяграфія
---------

Прадстаўнік шляхецкага роду герба «Вонжык». Вучыўся ў езуіцкім калегіуме ў Калішы, затым у Кракаве, потым — у 7 гадоў у Рыме. Атрымаў навуковую ступень доктара абодвух правоў.

Па вяртанні ў Польшчу хутка падняўся па кар'ернай лесвіцы духоўнай іерархіі. Быў архідыяканам Любліна, канонікам у Кракаве, прарэктарам сандамірскім.

З 1614 — архідыякан у Варшаве. Служыў сакратаром караля Жыгімонта III Вазы, спецыялізаваўся на італьянскіх справах.

У 1619 г. быў прызначаны біскупам пшамысльскім, у 1624 — біскупам пазнаньскім, у 1626 г. стаў гнезненскім архібіскупам і прымасам Рэчы Паспалітай, і ў гэтым сане заставаўся да сваёй смерці ў 1638 г. На гэтай важнай пасадзе ён прымаў дзейны ўдзел і ў палітычным жыцці дзяржавы. Быў актыўным праціўнікам караля Жыгімонта III у справе абрання на маскоўскі прастол яго сына каралевіча Уладзіслава IV.

Быў вядомы і як царкоўны пісьменнік. З сачыненняў яго найбольш вядомыя:

* «Synodus provincialis Gnesneusis, A. D. 1628 die 22 Mai celebrata» (Krakow, 1629),
* «Constitutiones Synodorum Metropolitanae Ecciesiae Gnesnensis Provincialium» (1637)
* «Synodus Provincialis Gnesnensis» (1634).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Венжик, Ян // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Archbishop Jan Wężyk (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны Аўстрыйскай імперыі · Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: jan-wezyk-prymas-polski · Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5575805 · GND: 1157909272 · ISNI: 0000 0000 7148 3397 · LCCN: n82075171 · NKC: js2017960441 · NUKAT: n98009883 · VIAF: 60427661 |

 |
**Сцяг Тэнэсі** (англ.: Flag of Tennessee) - адзін з дзяржаўных знакаў амерыканскага штата Тэнесі.

Апісанне сцяга
--------------

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з вузкай сіняй паласой па правым краі. У цэнтры знаходзіцца сіні круг з белай аблямоўкай, усярэдзіне яго - тры белых зоркі. Зоркі павінны быць размешчаны такім чынам, каб лінія, праведзеная праз цэнтры любых з двух зорак не была раўналежна бакам сцяга.

Сімволіка сцяга
---------------

Тры зоркі сімвалізуюць тры асноўныя часткі штата - Усходні, Сярэдні і Заходні Тэнэсі. Сіні круг, на які змешчаны зоркі, сімвалізуе адзінства штата. Сіняя паласа ў вольнай часткі, са слоў аўтара сцяга палкоўніка Лероя Рывеса (англ.: LeRoy Reeves), нясе дэкаратыўную функцыю. Часопіс *National Geographic* ў кастрычніку 1917 года памылкова паведамляў, што зоркі сімвалізуюць штат Тэнэсі як трэці штат, які ўвайшоў у склад ЗША, пасля першапачатковых трынаццаці.

Эмблема, намаляваная ў цэнтры сцяга, выкарыстоўваецца ў сімволіцы некаторых буйных кампаній (Першы Банк Тэнэсі) і спартыўных каманд штата (футбольная каманда Тэнэсі Тайтанс з Нацыянальнай футбольнай лігі).

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. цар-дуб.

**Пажэжынскі цар-дуб** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 3 кіламетры на ўсход ад вёскі Старое Раматова, выдзел 3 квартала № 31 Пажэжынскага лясніцтва Маларыцкага лясгаса. Самае старое на Беларусі дрэва дубу звычайнага, узрост каля 800 гадоў, вышыня 46 м, дыяметр 2 м. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

Крона 
12 сакавіка 2002 года ветравы шквал сарваў з яго шапкі дзве вялікія галіны.

Заўвагі
-------

1. ↑  Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці Архівавана 22 лістапада 2017.

Літаратура
----------

* Пажэжынскі цар-дуб // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пажэжынскі цар-дуб
**Сцяг Смалявічаў** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Смалявічы Мінскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 28 мая 1998 года № 14.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з двух роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — блакітнай, ніжняй — чырвонай. У цэнтры правага боку палотнішча — апраўлены белай аблямоўкай герб горада Смалявічы.

Сцяг і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннем Смалявіцкага раённага выканаўчага камітэта ад 5 верасня 2000 года № 7/257. Аўтар сцяга С. Я. Рассадзін, мастак А. У. Леўчык.

Гл. таксама
-----------

* Герб Смалявічаў

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Смалявічаў

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галер.

**Ян Га́лер** (польск.: Jan Haller, ням.: Johann Haller; 1467, Ротэнбург-об-дэр-Таўбер — 1525) — нямецкі кнігавыдавец, купец.

Тытульны аркуш выдання лістоў Феафілакта Сімакаты, перакладзеных Мікалаем Капернікам
У 1505—1525 у сваёй друкарні ў Кракаве надрукаваў 251 кнігу, пераважна на лацінскай мове. Выдадзеная літаратура вызначалася гуманістычным зместам. Акрамя царкоўных кніг і падручнікаў друкаваў працы выкладчыкаў універсітэта, гуманістаў (Сакран, Корвін, Урсін, Эразм Ратэрдамскі, Павел з Кросна, Я. Вісліцкі і інш.), творы антычных класікаў. У выданнях карыстаўся гербамі Польшчы, ВКЛ, Кракава, а таксама меў уласную манаграму.

Кнігі з друкарні Галера распаўсюджваліся і ў Беларусі. На думку беларускага даследчыка В. І. Дарашкевіча, Галер, мог быць знаёмы з Ф. Скарынам.

Зноскі
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 5 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Літаратура
----------

* Галер Ян // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2. — 544 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0570-6.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ян Галер

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 123913934 · ISNI: 0000 0004 5856 2321 · LCCN: no2012161480 · NKC: ola2009531309 · NLP: A11819571 · NUKAT: n2005114809 · VIAF: 90638073 |

 |
**Ян Гандрык**, нямецкі варыянт — **Ёган Хандрык** (в.-луж.: Jan Handrik, ням.: Johannes Handrick, 20 лютага 1924, вёска Ворклецы, Лужыца, Германія — 31 снежня 2015, Будзішын, Германія) — сербалужыцкі грамадскі дзеяч, шматгадовыя член саюзнага ўпраўлення «Домавіны», лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1982).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 лютага 1924 года ў сялянскай сям'і ў сербалужыцкай вёсцы Ворклецы (Рэкельвіц). Скончыў у гэтым жа сяле народную школу. У 1948 годзе ўдзельнічаў у будаўніцтве дарогі Белгарад-Заграб у складзе сербалужыцкі брыгады «Алаіз Андрыцкі» моладзевай арганізацыі «Serbska młodźina». Пазней да роспуску гэтай арганізацыі быў яе старшынёй. Быў настаўнікам лужыцкіх моў і гісторыі Лужыцы. З 1950 года дырэктар сербалужыцкай школы ў Будзішыне (Баўтцэн) і з 1953 года — дырэктар школы імя Якуба Чышынскага ў вёсцы Панчыцы-Кукаў (Паншвіц-Кукаў).

У 1951 годзе быў абраны ў члены саюзнага ўпраўлення сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі «Домавіна». Быў членам гэтага ўпраўлення на працягу 11 выбарчых перыядаў да 1990 года. Пасля Мерчына Новака-Нехарньскага і Мерчына Каспера выконваў абавязкі старшыні адной з камісій саюзнага ўпраўлення «Домавіны». З 1956 года быў на кадравай пасадзе «Домавіны» і з 1964 года па 1989 год — адказным сакратаром за культурную дзейнасць. У 1964 годзе заснаваў хор «Budyšin». На працягу сямі гадоў займаўся арганізацыяй штогадовага «Фестывалю сербалужыцкай культуры».

У 1964 годзе заснаваў хор «Budyšin». У 1980 годзе ў суаўтарстве з Янам Буланкам выдаў песеннік «Towaršny spěwnik» і ў 1997 годзе — песеннік «Spěw najrjeńši towarš je».

Публікаваў свае артыкулы ў газеце «Nowa doba» і літаратурных часопісах «Rozhlad» і «Serbska protyka».

У 1982 годзе за сваю дзейнасць быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.

У 1989 годзе выйшаў на пенсію. Памёр 31 снежня 2015 года і пахаваны на могілках Найсвяцейшай Панны Марыі ў Будзішыне.

Зноскі
------

1. ↑  Бібліяграфія
2. ↑  Бібліяграфія(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Manfred Laduš: Swoje žiwjenje serbskej kulturje a spěwej wěnował, Serbske Nowiny dnja 5. januara 2016.
* Ludwig Elle: Die Domowina in der DDR. Domowina-Verlag, Bautzen 2010, str. 96
**Ян Гакарт** (нідэрл.: Jan Hackaert; 1 лютага 1628, Амстэрдам — пасля 1685) — галандскі жывапісец і гравёр Залатога веку Нідэрландаў. Адзін з вядомых прадстаўнікоў галандскага пейзажнага жывапісу XVII стагоддзя.

Біяграфія
---------

Жыў і працаваў у Амстэрдаме. У 1653—1658 гадах наведаў Германію, Швейцарыю і Італію, пісаў пейзажы, якія адрозніваюцца цудоўнай лінейнай і паветранай перспектывай і цеплынёй тону. Фігуры людзей і жывёл у яго карцінах нярэдка выконвалі А. Ван дэ Велдэ і І. Лінгельбах. Жыў у Гаазе.

Найлепшыя з яго твораў знаходзяцца ў Амстэрдамскім Рэйксмюсеуме («Ясеневая алея» з фігурай А. Ван дэ Велдэ, «Гарысты ландшафт» і інш.), у калекцыі Ліхтэнштэйна, мюнхенскай Пінакатэцы, у Вене, у Капенгагенскай, Франкфурцкай і Дрэздэнскай галерэях («Паляўнічыя ў парку»), у Эрмітажы («Паляванне на аленяў», з фігурай І. Лінгельбаха) і ў некаторых іншых музеях.

Акрамя карцін, Ян Гакарт пакінуў значную колькасць алоўкавых і акварэльных малюнкаў і шэсць аквафортных гравюр, выкананых у манеры Антоні Ватэрло.

Сам пісаў пейзажныя фоны для іншых мастакоў, такіх як Нікаласа Пітэрса Берхема і А. Ван дэ Велдэ.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 6 мая 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Jan Hackaert // Kunstindeks Danmark Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3362041'></a>
3. ↑  Jan Hackaert // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Union List of Artist Names — 2017. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists · ECARTICO |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Brockhaus · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 149658587 · BPN: 52920075, 72300287 · GND: 118544268 · ISNI: 0000 0000 5529 9821 · LCCN: n81115969 · NKC: jx20040723001 · NTA: 068632622 · VIAF: 15350735 · ULAN: 500012416 |

 |