**Обры Вінсэнт Бёрдслі** або **Бердслей** (англ.: Aubrey Vincent Beardsley; 21 жніўня 1872 - 16 сакавіка 1898) — англійскі мастак-графік, ілюстратар, дэкаратар, пісьменнік, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў эстэтычнага руху 1890-х гадоў. Зазнаў уплыў Э. Бёрн-Джонса, звяртаўся да прыёмаў японскай гравюры. Развіваў сімвалічныя тэндэнцыі мастацтва позніх прэрафаэлітаў. Шматлікія малюнкі Бёрдслі, адметныя вытанчанасцю і дэкаратыўнай элегантнасцю вобразаў, віртуознай гульнёй тонкіх ліній і сілуэтаў, адыгралі важную ў фарміраванні графікі стылю "мадэрн".

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Брайтане, графства Сасекс, у сям’і Вінсэнта Пола Бёрдслі, выхадца з асяроддзя багатых лонданскіх ювеліраў, і Элен Агнэс Бёрдслі (у дзявоцтве Піт), якая паходзіла з сям'і дактароў. Некалькі пакаленняў з боку бацькі хварэлі на туберкулёз, на гэтую ж хваробу пакутаваў Вінсэнт Бёрдслі, а ў 1879 годзе такі ж дыягназ паставілі Обры. Хлопчык з самага дзяцінства ведаў, што рана памрэ; з ранняга ж дзяцінства выявіліся шматлікія таленты будучага мастака: з чатырох гадоў ён пачаў маляваць, пад уплывам маці рана зацікавіўся англійскай і французскай літаратурай і музыкай, сам пачаў пісаць вершы. Захапленне тэатрам прывяло да таго, што Бёрдслі пачаў пісаць нават п'есы. Ужо ў 11 гадоў ён сам пісаў музыку, а з 1881 года, пасля пераезду сям'і ў Лондан, разам з сястрой Мэйбл (яна пасля стала актрысай), пачаў даваць канцэрты, на якія збіралася да 3000 чалавек. Тады ж ён пачаў зарабляць грошы, малюючы каляровымі алоўкамі меню і запрашальныя карткі.

Пасля вяртання ў жніўні 1881 года ў Брайтан Бёрдслі паступае ў сярэднюю школу. Падчас навучання часта выступае з канцэртамі, а таксама ўдзельнічае ў пастаноўцы школьных спектакляў, якія прыцягваюць ўвагу нават тэатральных крытыкаў – асабліва гэта датычыць фарсу "Карычневы эцюд", напісаным Бёрдслі, і з трыумфам пастаўленым у Брайтане. Малады пісьменнік і мастак сам маляваў праграмкі да ўсіх брайтанскіх спектакляў. У чэрвені 1887 году ў часопісе Брайтанскай сярэдняй школы "Мінулае і сучаснасць" надрукаваныя малюнкі Обры Бёрдслі – першая публікацыя будучага знакамітага мастака.

У ліпені 1888 года Бёрдслі пакідае школу і паступае чарцёжнікам у студыю аднаго лонданскага архітэктара, пасля ў 1889 годзе ідзе на службу ў лонданскае страхавое таварыства. Восенню таго ж года хвароба абвастраецца, і Бёрдслі на два гады кідае выступаць у аматарскіх спектаклях, аднак увесь гэты час вельмі шмат малюе. У 1891 годзе хвароба часова адступае, Бёрдслі бярэцца за серыю ілюстрацый да трагедыі "Тамерлан Вялікі" Крыстафера Марло і камедыі "Так робяць у свеце" Уільяма Конгрыва, а таксама да шэрагу французскіх п'ес, якія чытае ў арыгінале.

Нягледзячы на хваробу, мастак па парадзе Эдварда Бёрн-Джонса некаторы час наведвае Вестмінстэрскую мастацкую школу, дзе чытае лекцыі прафесар Ф. Браўн. Той жа Бёрн-Джонс знаёміць Бёрдслі з Оскарам Уайльдам.

Знакамітым Обры Бёрдслі зрабіўся ў 1892 годзе, калі ён на замову Джона Дэнта выканаў шэраг ілюстрацый да рамана Томаса Мэлары "Смерць Артура". Пашырэнню славы Бёрдслі паспрыяла і праца з Джонам Лэйнам і часопісам "Жоўтая кніга" (The Yellow Book), мастацкім рэдактарам якой малады творца робіцца ў 1894 годзе. Ён супрацоўнічае газетай "Pall Mall Budget", выконвае на замову кніжныя ілюстрацыі. У 1895 годзе вакол часопіса "Жоўтая кніга" адбываецца скандал, пэўным чынам звязаны з эратычнай скіраванасцю выдання. Калі ў 1895 годзе Оскара Уайльда адправілі ў турму, ён нёс нейкую кнігу жоўтага колеру, і адзін з журналістаў, што каментаваў гэтую падзею, памылкова напісаў замест "a yellow book" "the yellow book". Гэтага хапіла, каб закрыць выданне. Дзякуючы ілюстрацыям да "Саламеі" Оскара Уайльда слава Бёрдслі расце, але разам з тым пагаршаецца яго здароўе. У 1895 годзе ён малюе серыю змрочных ілюстрацыяў да "Падзення дому Ашэраў" Эдгара По. У сакавіку 1896 года ён моцна захворвае і амаль не здольны трымаць у руках аловак.

Спадчына
--------

Літаратурная спадчына Обры Бёрдслі невялікая – няскончаная аповесць "Венера і Тангёйзер" (Under Hill), упершыню надрукаваная ў часопісе "Савой" (1896) і ілюстраваная аўтарам, некалькі вершаў і ўрыўкаў, а таксама лісты.

* Паўлінавая спадніцаПаўлінавая спадніца
* Любоўная запіскаЛюбоўная запіска
* Бібліятэка П'ероБібліятэка П'еро
* Пячора сплінаПячора спліна

Асабістае жыццё
---------------

Пра прыватнае жыццё Бёрдслі нічога невядома, нягледзячы на тое, што ён быў знаёмы з Оскарам Уайльдам, Джонам Грэем, Робертам Росам, П'ерам Луі, а яго найлепшым сябрам быў паэт Андрэ Рафаловіч, сексуальная арыентацыя якога была добра вядомая. Оскар Уайльд казаў пра мастака: "Не сядайце з Обры ў адзін фатэль – гэта вас не скампраметуе". Выдавец "Жоўтай кнігі" Джон Лэйн аднойчы заўважыў, што "Бёрдслі нямала пакутаваў праз паспешлівую ацэнку свайго мастацтва".

31 сакавіка 1897 года Бёрдслі прымае каталіцтва. У гэты час ён стварае ілюстрацыі да "Вальпонэ" Бэна Джонсана. У 1897 годзе ён некалькі разоў пераязджае, пакуль у канцы года ў яго не пачынаецца абвастрэнне і родныя не перавозяць яго ў Ментону. Пачынаючы з 25 студзеня мастак амаль не выходзіць са свайго пакоя і праз месяц у поўнай свядомасці памірае.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  *Cassou J. Brunel P. Claudon F. і інш.* Encyclopédie du symbolisme — 1979. — ISBN 2-85056-129-0<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3384214'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q109906671'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q44827932'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3103347'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q965990'></a>
3. ↑  Паводле БЭ

Літаратура
----------

* Weintraub St. Beardsley, Harmondsworth, 1972
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Сидоров А.А. Искусство Бердслея, М. 1926
* Бердслей О. Рисунки. Проза. Стихи. Афоризмы. Письма. Воспоминания и статьи о Бердслее / Вступительная статья, проект альбома, составление, подготовка текстов и примечания А. Басманова. — М.: Игра-техника, 1992. — 288 с.
* Шедевры графики. Обри Бердслей. — М.: Эксмо, 2007.

Спасылкі
--------

* Венера і Тангёйзэр *(Under Hill)* у перакладзе на беларускую мову

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz · Project Gutenberg · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кругасвет · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Catholic (1997—…) · Dictionary of National Biography (1st suppl.) · Notable Names Database · Universalis · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10078536 · BIBSYS: 90864417 · BNC: a11617263 · BNE: XX822968 · BNF: 11890745f · CiNii: DA02072782 · GND: 118507826 · ISNI: 0000 0001 2142 8653 · LCCN: n80036714 · LNB: 000095949 · NDL: 00432630 · NKC: jn19990000552 · NLA: 36111167 · NLG: 64660 · NLP: A1178202X · NTA: 068942184 · NUKAT: n97070185 · PTBNP: 30498 · LIBRIS: 177021 · SUDOC: 026711702 · VIAF: 88739636 · ULAN: 500032068 |

 |