recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Павел Паўлавіч Малышэвіч** (1821, вёска Багон, Свіслацкі раён — ?) — публіцыст i паэт.

Біяграфія
---------

У 1833—1837 вучыўся ў Слонімскім павятовым вучылішчы. У пачатку 50-х гадоў пераехаў у фальварак Падгор’е на Міншчыне. Працаваў у Мінскім губернскім праўленні, з 1860 рэдактар «Минских гу­бернских ведомостей» i адначасова начальнік газетнага стала. 3 1863 года міравы пасрэднік па Навагрудскім павеце. Звольнены з пасады i, паводле некаторых звестак, сасланы ў Арэнбург.

Пісаў на польскай i рускай мовах. Аўтар рамантычнай паэмы «Спеў зорцы» (на польскай мове), артыкулаў i карэспандэнцый аб грамадскакультурным жыцці Мінска. Зрабіў апісанне абразоў кафедральнага касцёла ў Мінску (1854). Адзін з першых выступіў у друку ў абарону беларускай мовы, змясціў водгук на «Гапона» i «Вечарніцы» В. Дуніна-Марцінкевіча (1855), заклікаў інтэлігенцыю Міншчыны да актыўнага вывучэння роднага краю (Минские губернские ведомости. 1860. № 27). Сябраваў i перапісваўся з У. Сыракомлем.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Малышэвіч Павел Паўлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
**«EIZVA»** — музычны праект Алеся Мікуса, які, паводле ягоных слоў, з’яўляецца рэінкаранацыяй ягонага ранейшнага праекта «Крывакрыж», гурт нават карыстаецца суполкай «Крывакрыжа» ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце» у якасці сваёй. Праект атрымаў вядомасць з-за створанага ў яго межах гімна Вейшнорыі, які стаў афіцыйным гімнам рэспублікі.

Змены
-----

Спадар Мікус хоць і сцвярджаў пра тое, што праект з’яўляецца рэінкаранацыяй «Крывакрыжа», але без зменаў не абышлося, пра што ён паведаміў:

> *Толькі цяпер гэта будзе спакайнейшая, больш медытатыўная музыка. Першая песня можа і не прадстаўляе тыповы будучы саўнд, але настраёвасць перадае*
> 
>

Гісторыя
--------

Пра праект Алесь Мікус заявіў у 2016 годзе, але, паводле яго слоў, існаваў гурт на той момант ужо болей за год. У 2016 годзе 22 верасня быў выпушчаны сеціўны сінгл да Дня адзінства балтаў. Гурт не выдаў пакуль ніводнага альбома, але ўжо мае шэраг сеціўных сінглаў.

Творчасць
---------

### Сінглы

* Дзень адзінства (2016)
* Gam Gabija (2017)
* Вайшнорыя (2017)
* Стаіць козлік (2017)
* Генэрал Люцыян (2018, сумесна з «ШЫХТ»)
* Плошча (2019)

Спасылкі
--------

* Навіна пра праект
* Алесь Мікус на tuzin.by
* Праект на «Last.fm»
* Пра гімн Вейшнорыі на «Беларускім партызане»
* Гурт на soundcloud.com
* Сінгл Плошча

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK |
| Фота, відэа і аўдыё | Last.fm |
***Physarum virescens*** - відслізевікоў сямейства {{bt-bellat|Фізаравыя|Physaraceae}}. Расцесапратрофна на травяністых частках раслін у хвойных і мяшаных лясах.

Апісанне
--------

### Знешні выгляд

Споракарпы маюць дыяметр ад 0,2 да 0,4 мм. Колер жоўты, радзей шэры, у маладосці зеленаваты. Гіпаталус бескаляровы або светла-карычневы.

### Мікраскапічныя асаблівасці

Капіліцый утварае сеткаватую форму са шматлікімі дробнымі, вуглаватымі і разгалінаванымі жоўтымі вузламі. Пладовыя целы ў масе карычневыя. Споры ад 7 да 10 мікрон у дыяметры, бледна-бэзава-карычневыя і бародаўкавыя. Плазмодый жоўтага колеру.

Распаўсюджанне
--------------

*Physarum virescens* у асноўным сустракаецца ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы, але часам сустракаецца і за межамі гэтых абласцей.

1. ↑  GBIF.org. Gearchiveerd op 29 oktober 2022.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Над Нёманам (значэнні).

**«Над Нё́манам»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2020 годзе.

Сюжэт
-----

Маленькі Гоша жыве ў Орлі над Нёманам і пакуль не вызначыўся, кім быць. Ягоны дзядуля амаль усё жыццё прысвяціў працы ў мясцовым шпіталі, а тата ўзначальвае амбулаторыю — цэнтр мясцовае «цывілізацыі».

Сюды з аколіцы штодня сцягваецца народ — падлячыцца ды пагутарыць. Па абедзе шасцігадовы хлопчык назірае, як тата, зняўшы доктарскі халат, упарта круціць балты ды гайкі, спрабуе чарговы раз вярнуць да жыцця стары савецкі камбайн — фермеру трэба ехаць у поле малаціць жыта, пасля заганяць авечак і даіць кароў. Гоша дапамагае ды адначасна спазнае навакольны свет.

На ўскрайку вёскі месцяцца старыя жыдоўскія могілкі. Мала хто з цяперашніх вяскоўцаў згадвае, што сталася з былымі насельнікамі — іншае жыццё, іншыя клопаты. Доктар распавядае сыну гісторыю мястэчка, марыць, што Гоша застанецца працаваць на роднай зямлі. Аднак пакуль хлопчык проста жыве, усміхаецца, гуляецца. На тое яно і дзяцінства, каб не думаць пра будучыню.

Здымачная група
---------------

* аўтары сцэнарыя — Раіса Грыбянюк, Андрэй Куціла
* рэжысёр, аператар, мантаж — Андрэй Куціла
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Шаблоўская
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* карэкцыя колеру — Аліса Тумашэўская
* рэдактар — Юрый Каліна

Зноскі
------

1. ↑  Кацяловіч, Ірэна (2020.12.28 12:00). "Глыбінка, дзе жыве толькі мінулае: Андрэй Куціла зняў фільм на хайповай Шчучыншчыне". Белсат. Праверана 2021-02-11. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|coauthors=` (даведка)

Спасылкі
--------

* «Над Нёманам» на YouTube
* Интонации несбывшихся надежд в фильме «Над Неманом», снятого на хайповой «Шчучыншчыне» Архівавана 19 студзеня 2021. на NewGrodno.by
* Глубинка, где живет только прошлое: Андрей Кутило снял фильм на хайповой Щучинщине(недаступная спасылка) на s13.ru


| ⛭Фільмы Андрэя Куцілы |
| --- |
| Дакументальныя | Днюка (2010) • Госці (2015) • 25 (2016) • Цар гары (2017) • Summa (2018) • Раскіданае гняздо (2019) • Стрыптыз і вайна (2019) • Над Нёманам (2020) • Калі кветкі не маўчаць (2021) |
Наіск заможнага афіняніна ў вобразе воіна з Керамік. Каля 320 г. да н. э. Нацыянальны археалагічны музей
**Наіск** (лац.: Naïskos, стар.-грэч.: ναϊσκος) — невялікі храм у класічным стылі з калонамі або пілонамі і трохкутным франтонам. Наіск часта сустракаецца ў якасці мастацкага элемента храмаў, напрыклад, у Эгіры або Дзідзіме, у архітэктуры малых формаў на старажытнагрэчаскіх могілках у якасці надмагільных рэльефаў або ніш, як, напрыклад, на могілках Керамік у Афінах і на *наіскавых вазах* у чырвонафігурным вазапісе. Унутры наіска звычайна адлюстроўваўся памерлы. У Луўры прадстаўлены скульптурныя выявы наіскаў з тэракоты, створаныя ў мэтах выканання зароку, і тых, якія служылі ў якасці хатніх свяцілішчаў. Малюнак наіска заўсёды мае рэлігійную афарбоўку ў пахавальных рытуалах старажытных грэкаў.

У старажытных рымлян існавала аналагічнае паняцце — эдыкула, якое, аднак, не супадае цалкам з наіскам. У адрозненне ад наіска, эдыкула ў старажытнарымскіх трыўмфальных арках выконвала прадстаўніцкую функцыю.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Наіск на Вікісховішчы |
***Brefeldia maxima*** — від міксаміцэтавых амёбазоеў сямейства {{bt-bellat||Stemonitidaceae}}.

Этымалогія
----------

Род *Brefeldia* названы ў гонар нямецкага міколага Оскара Брэфельда (1839—1925).

Распаўсюджанне
--------------

Від распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Амерыцы і на Маршалавых астравах.

Апісанне
--------

Звычайна расце на трухлявых пнях, ствалах дрэў, апалага лісці і іншым раслінным смецці, але можа расці і на жывых раслінах. Утварае белы, слізісты бясформенны плазмодый, які не ўтрымлівае хларафіл і не мае цытаплазматычных мембран. Гэта самы вялікі плазмодый сярод усіх слізевых формаў ва ўсім свеце. Звычайна *Brefeldia maxima* дасягае 4-30 см у дыяметры і таўшчыні 0,5 - 1,5 см. У Паўночным Уэльсе быў знойдзены ўзор плошчай каля 1 м², таўшчынёй каля 1 см і вагой 20 кг. Калі прыняць да ўвагі, што плазмодый з'яўляецца аднаклетачнай істотай, ён таксама з'яўляецца адной з найбуйнейшых клетак у свеце.

У пошуках пажыўных рэчываў павольна рухаецца па зямлі псеўдаподыямі. Пры паспяванні на яго знешняй паверхні ўтвараецца карычнева-чорная скарынка, а змесціва ўнутры становіцца іржавага або карычнева-чорнага колеру. Характэрнай асаблівасцю гэтага віду з'яўляецца наяўнасць клеткавых везікулярных бурбалак. Адзінарная спора жоўта-карычневая і мае памер 9-12 мкм. Споры распаўсюджваюцца ветрам, а таксама жукамі сямейства {{bt-bellat||Latridiidae}}.

Спасылкі
--------

* DVD Of the Tapioca Lime Mold at Spier's Old School Grounds Архівавана 6 мая 2016.
**Нацыянальны фронт выратавання Уганды** (НФВУ) – агульная назва двух угандыйскіх паўстанцкіх груповак.

Гісторыя
--------

Першы Нацыянальны фронт выратавання Уганды, таксама вядомы як «Фронт нацыянальнага выратавання», быў створаны для барацьбы з урадам Мілтана Аботэ. У атрады баевікоў уліліся прыхільнікі Ідзі Аміна. Лідарам арганізацыі стаў брыгадны генерал Майсей Алі, былы міністр фінансаў.

Пасля падзення Аботэ ў ліпені 1984/1985 года больш за 1000 байцоў фракцыі далучыліся да ўрада Ёверы Мусевені.

У 1996 годзе была ўтворана новая групоўка — Нацыянальны фронт выратавання Уганды II. У склад арганізацыі ўвайшлі былыя члены першай арганізацыі, якія адмовіліся прымірыцца з уладамі. Узброеныя атрады групоўкі дзейнічалі ў асноўным у акрузе Арынга. Напады праводзіліся з баз у Судане, урад якога падтрымліваў угандыйскую апазіцыю. Новым кіраўніком паўстанцаў стаў генерал-маёр Алі Бамузэ.

24 снежня 2002 года НФВУ II падпісаў афіцыйнае пагадненне аб спыненні агню з урадам. Паводле дамовы, баевікі ўліліся ў склад урадавай арміі.

Заўвагі
-------

1. ↑  Avirgan & Honey 1983, p. 231.

Літаратура
----------

* Avirgan, Tony; Honey, Martha (1983). *War in Uganda: The Legacy of Idi Amin*. Dar es Salaam: Tanzania Publishing House. ISBN 978-9976-1-0056-3.

Спасылкі
--------

* Uganda signs peace deal with rebels 26 December 2002, BBC News.
* Uganda January - December 2002(недаступная спасылка) report from Amnesty International.
* Gen. Moses Ali: A dream come true(недаступная спасылка) By Richard M. Kavuma March 23, 2003 Uganda Daily Monitor article
* Rebels divided over Shs 4 bn(недаступная спасылка) December 10, 2003 article from the Uganda Daily Monitor
* *Inside West Nile*, ISBN 0-85255-940-2, 2004 book by Mark Leopold.
**Помнік князю Вячку і старэйшыне Меэлісу** (эст.: Polotski vürst Vjatško ja Lembitu poeg Meelis Tartu kaitsel 1224. a.) — помнік у горадзе Тарту, Эстонія. Адлюстроўвае кукейноскага князя Вячку і маладога эстонскага воіна Меэліса ў час абароны г. Юр'еў ад войска крыжакоў у 1224 годзе.

Скульптура была створана ў 1950 годзе эстонскім скульптарам Олафам Мянні (1925–1980). Увасоблены ў бронзе помнік быў толькі праз шэсць гадоў, у 1956 годзе. Першапачаткова помнік быў пастаўлены ў Кадрыёргу ў Таліне, але да 950-годдзя з дня заснавання горада Юр'ева (Тарту) у 1030 годзе Яраславам Мудрым, якое адзначалася ў 1980 годзе, яго перанеслі на пагорак Кассітоамэ ў Тарту.

Літаратура
----------

* Kaalu Kirma "Vjatško ja Meelise autor" Rahva Hääl, 07.12.1956, nr 285
**Склад** — мінімальная фанетыка-фаналагічная адзінка, якая характарызуецца найбольшай акустыка-артыкуляцыйнай злітнасцю сваіх кампанентаў, гукаў, якія ўваходзяць у яго склад. Склад не мае сувязі з фарміраваннем і выказваннем сэнсавых стасункаў, ён з’яўляецца выключна вымаўленчай адзінкай. У складзе групуюцца гукі рознай ступені гучнасці, найбольш гучныя — складаўтваральныя, астатнія — нескладовыя. Склад, як правіла, складаецца з ядра складу, часцей за ўсё галоснага, з дадатковым пачатковым ці канчатковым полем, часцей за ўсё зычнымі. Склад з’яўляецца фаналагічнай арганізацыяй, якая займае прамежкавы ўзровень паміж сегментарнай і несегментарнай фаналогіяй, паміж фанемай і словам. Склады часцяком лічацца фаналагічнымі «будаўнічымі блокамі» словаў. Яны могуць уплываць на рытм мовы, ейную прасодыю і паэтычны метр.

Складовая пісьменнасць пачалася на некалькі сотняў гадоў раней за з’яўленне першых літар. Раннія запісы складоў на дошчачках, напісаныя каля 2800 года да н.э. былі знойдзены ля старажытнага шумерскага горада Ур. Гэты пераход ад піктаграм да складоў быў названы «самым важным дасягненнем у гісторыі пісьменства».

Слова, якое складаецца з аднаго склада, называецца аднаскладовым, з двух — двухскладовым, з трох — трохскладовым, а калі складоў больш за тры — шматскладовым, нягледзячы на тое, што гэты тэрмін часта выкарыстоўваецца, каб апісаць слова з двух складоў і больш. У залежнасці ад месца галоснага ў складзе адрозніваюць склады *адкрытыя* (заканчваюцца галосным) і *закрытыя* (заканчваюцца зычным), *прыкрытыя* (пачынаюцца з зычнага) і *непрыкрытыя* (пачынаюцца з галоснага). Вызначэнне межаў паміж складамі ў слове і на стыках слоў называецца *складападзелам* і аносіцца да фанетычных з’яў.

Зноскі
------

1. ↑  Geoffrey Blainey, «A Short History of the World», с. 87.

| ⛭Фанетыка і фаналогія |
| --- |
| Асноўныя паняцці | 

|  |  |
| --- | --- |
| Фанетыка | Гук мовы • Моўная плынь • Сегментацыя • Артыкуляцыйны апарат • Фанацыя • Артыкуляцыя • Лабіялізацыя • Месца ўтварэння зычных • Фарманта • Галосныя • Зычныя • Націск • Тон • Інтанацыя • Склад • Мора • МФА • Фанетычная транскрыпцыя • Універсальныя фанетычныя класіфікацыі • Фанетычная транскрыпцыя беларускай мовы |
| Фаналогія | Фанема • Апазіцыя • Пазіцыя • Нейтралізацыя • Дыферэнцыяльны прызнак • Мінімальная пара • Фаналагізацыя • Алафон • Варыянт фанемы • Варыяцыя фанемы • Архіфанема • Гіперфанема • Чаргаванне • Фанематычная транскрыпцыя |

 |
| Асобы | І. А. Бадуэн дэ Куртэнэ • Дж. Джоунз • М. С. Трубяцкі • Л. У. Шчэрба • Л. Р. Зіндэр • Р. І. Аванесаў • Р. В. Якабсон • Н. Хомскі • А. І. Падлужны |
| Раздзелы і дысцыпліны | *Артыкуляторная фанетыка • Акустычная фанетыка • Перцэптыўная фанетыка • Акцэнталогія • Арфаэпія • Інтаналогія • Сілабіка* |
**Універсітэцкая бальніца Умеа** (шведск.: Norrlands universitetssjukhus (Nus)) — асноўнай бальніца на поўначы Швецыі, размешчана ва Умеа. У бальніцы працуюць 5600 чалавек.

Яна таксама з'яўляецца клінічнай бальніцай для універсітэта Умеа, адказным органам для медыцынскага факультэта, які мае 13 дэпартаментаў і 11 акадэмічных праграм. На факультэце вучыцца каля 2860 студэнтаў і 450 аспірантаў і каля 1020 супрацоўнікаў, у тым ліку каля 500 настаўнікаў/даследнікаў.

Гісторыя
--------

Бальніца была заснавана як лазарэт ў 1784 годзе і была вядомая як жоўты дом (*Gula huset*) на Старгатан 28 ва Умеа. Там было восем месцаў догляду. Будынак да гэтага часу застаецца, але больш не выкарыстоўваецца як бальніца.

Па меры пашырэння Умеа новая бальніца была пабудавана на Олідбакен (*Ålidbacken*) ў цэнтры Умеа. Яна была пачата ў 1907 годзе (святкавала сваё стагоддзе ў 2007 годзе) і 134 месцаў догляду.

У 1918 годзе бальніца была дадаткова пашырана. У 1926 вочная клініка была завершана, у 1937 быў створаны новы аддзел педыятрыі, а ў 1957 былі адкрытыя гінекалагічны і акушэрскі аддзелы.

Сёння ўсе першапачатковыя будынкі на Олідбакен былі знесены і заменены бягучай бальніцы.

Забарона фатаграфавання была ​​уведзена ў 2011 годзе Саветам графства Вестэрботэн, спасылаючыся на цэласнасць пацыентаў і персаналу. Забарона была, аднак, не абмяжоўваецца ў бальніцы, але змяшчае ўсе памяшканні Савета графства.Увядзенне забароны было сустрэта пратэстамі, у тым ліку ад Шведскага тэлебачання, TV4 і Vasterbottens-Kuriren.

Заўвагі
-------

1. ↑  Om Nus(нявызн.).  Västerbotten County Council. Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2011. Праверана 23 October 2011.
2. 1 2 3 4  *Asplund, Kjell*. Medicinska kliniken och medicinska institutionen vid NUS- en kort historik(нявызн.)(недаступная спасылка).  Umeå University. Архівавана з першакрыніцы 23 кастрычніка 2011. Праверана 23 October 2011.
3. ↑  Nya regler för filminspelning, fotografering och ljudupptagning i landstinget(нявызн.).  Västerbotten County Council (18 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 2 красавіка 2012. Праверана 2 April 2012.
4. ↑  Engström, Monica G (18 October 2011). "Fotoförbud införs inom vården". *Västerbottens-Kuriren* [Swedish]. Архівавана з арыгінала 2 красавіка 2012. Праверана 2 April 2012. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)Папярэджанні CS1: невядомая мова (link) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 мая 2014. Праверана 8 мая 2014.
5. ↑  "Protest mot fotoförbudet". *Västerbottens-Kuriren* [Swedish]. 28 October 2011. Архівавана з арыгінала 2 красавіка 2012. Праверана 2 April 2012. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка)Папярэджанні CS1: невядомая мова (link) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 13 мая 2014. Праверана 8 мая 2014.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | University Hospital of Umeå на Вікісховішчы |

* Афіцыйны веб-сайт бальніцы ўніверсітэта Умеа Архівавана 3 красавіка 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 000000040623991X |
***Pseudoryx nghetinhensis*** — від парнакапытных млекакормячых сямейства {{bt-bellat|пустарогія|Bovidae}}. Жыве ў В'етнаме. Упершыню від быў апісаны ў 1993 годзе. Ён быў знойдзены на невялікай тэрыторыі запаведніка Ву-Куан ў Анамскіх гарах. Родавая назва паказвае на падабенства з родам {{bt-bellat||*Oryx*}}, а відавая - на назву былой правінцыі Нгецінь. Колькасць гэтай антылопы не перавышае 200 асобін.

Апісанне
--------

Вышыня ў карку складае 80-90 см, цела даўжынёй 1,5-2 м, хвост 13 см, а вага прыкладна 100 кг; рогі даўжынёй ад 32 да 52 см. Верхняя частка цела ярка-карычневая з яркімі белымі плямамі на мордзе, падбародку і горле, белай або жоўтай паласой над і пад кожным вокам, чорным «рамянём» уздоўж пазваночніка і белай паласой па баках, якая аддзяляе карычневую спіну ад чорных ног з белымі «шкарпэткамі».

Спосаб жыцця
------------

Жыве ў першасных дажджавых лясах. Жыве групамі па 2-3 асобіны. В'етнамскі ўрад узяў від пад ахову і пашырыў плошчу запаведніка Ву-Куанг з 16 000 да 60 000 га. На аснове папярэдніх даследаванняў ДНК від аднеслі да падсямейства {{bt-bellat||Bovinae}}.

Спасылкі
--------

* Pseudoryx nghetinhensis на сайце МСОП
* Артыкул пра Pseudoryx nghetinhensis на сайце Compulenta
* Рэдкае Антылопа - падобнае млекакормячае злоўлена ў Азіі Артыкул на сайце BBC News
**«Астраве́ц сме́рці»** (руск.: Островец смерти) ― беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты на «Studio Х97» у 2019 годзе.

Змест
-----

Астравец ― невялікае мястэчка на паўночна-заходняй мяжы Беларусі. 150 кіламетраў ад Мінска і ўсяго толькі 40 ад Вільні. Тэрытарыяльна гэта ― самы цэнтр Еўропы. З 2011 года тут ідзе будаўніцтва Беларускай атамнай электрастанцыі. І ўсе гэтыя гады будаўніцтва суправаджаецца скандаламі, пажарамі, аварыямі і нават смяротнымі выпадкамі. Пратэсты урадаў суседніх Літвы і Польшчы беларускія ўлады лічаць за лепшае элементарна не заўважаць. У Літве на ўсю моц рыхтуюцца да магчымай ядзернай катастрофы. Адпрацоўваецца план эвакуацыі жыхароў сталіцы краіны ― Вільні. Літва закупіла на мільён еўра і бясплатна раздала насельніцтву 4 мільёны таблетак ёду. Ні пра што падобным у Беларусі нават і не чулі. Гэтак жа было напляваць савецкаму кіраўніцтву ў 1986 годзе на людзей у Чарнобылі.

Зноскі
------

1. ↑  "Радиация для Радиной. Смотрим «Островец смерти» от «Хартии 97»" [руская]. Shakal.Today. 20.11.2019. Праверана 2021-02-28. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка)
2. ↑  "В Беларуси сняли фильм-расследование «Островец смерти» о БелАЭС" [руская]. mediabrest.by. 14-11-2019 15:48. Праверана 2021-02-28. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка)

Спасылкі
--------



* «Астравец смерці» на YouTube
* «Островец смерти»: фильм-расследование Studio Х97 на Хартыя'97  (руск.)
**Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт у Сан-Бернардына** (англ.: California State University, San Bernardino) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Сан-Бернардына ў штаце Каліфорнія, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваны ў 1965 годзе, універсітэт з'яўляецца часткай сістэмы Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Галоўны кампус займае 178 га ў акрузе Сан-Бернардына з філіялам плошчай 16 га ў Палм-Дэзерце, адкрытым у 1986 годзе. Восенню 2020 года ва ўніверсітэце налічвалася 19,5 тысяч студэнтаў. Восенню 2019 года ва ўніверсітэце было 505 выкладчыкаў, з якіх 385 (76%) былі штатнымі. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю, прапануючы ступень бакалаўра па 123 праграмах, ступень магістра па 61 праграме, дзве праграмы аспірантуры.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў і літаратуры
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж сацыяльных і паводніцкіх навук
* Каледж бізнесу і дзяржаўнага кіравання
* Каледж адукацыі
* Каледж пашыранага навучання

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
Давід працы Мікеланджэла
Буда Вясенняга Храма
**Ста́туя** (лац.: statua) — адзін з асноўных відаў круглай скульптуры, які ўяўляе сабой трохмерную выяву чалавечай фігуры ці жывёлы (часам — якой-небудзь фантастычнай істоты).

Статуі могуць размяшчацца перад фасадам будынка, у адмысловых нішах на пастаменце, на карнізе па вуглах франтона ці ў адмысловых павільёнах садоў.

Конная статуя адлюстроўвае наезніка на кані.

Статуя можа з’яўляцца творам станковага або манументальнага мастацтва. Невялікія статуі, які служыць для ўпрыгожвання інтэр’ераў, завуцца статуэткамі.

Самая высокая статуя ў свеце — Буда Вясенняга Храма ў пасёлку Чжаоцунь (правінцыя Хэнань, Кітай).

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* Ста́туя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 173. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Статуя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Pauly-Wissowa · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX527313 · BNF: 119333152 · GND: 4129665-5 · LCCN: sh85127595, sh2001008682 · LNB: 000298348 · Microsoft: 2779104420 · NKC: ph125739 |

 |
Схематычны прынцып «вольнай засаўкі»

**Вольны затвор** (вольная засаўка) — прынцып працы аўтаматыкі агнястрэльнай зброі, заснованы на паглыненні затворам энергіі аддачы. Пры гэтым затвор пачынае рухацца назад пад ціскам парахавых газаў. Энергіі «задняга ходу», затвору хапае на работу аўтаматыкі (экстрагіраванне стрэлянай гільзы, узвод баявой спружыны, падача новага патрона ў ствол).

Вольная засаўка канструцыйна прасцей за любы іншы тып працы аўтаматыкі, аднак павялічвае вагу зброі, а таксама хістанні пры стральбе за кошт свайго хуткага зваротна-паступальнага руху і саўдарэння затвора аб ствольную скрынку.

Спасылкі
--------

Апісанне працы вольнай засаўкі
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аркуш (значэнні).
Аркуш паперы.
**А́ркуш** (польск.: arkusz ад лац.: arcus — дуга) — кавалак якога-небудзь тонкага і плоскага матэрыялу (паперы, фанеры, кардону і г.д..) пэўнай формы і памеру.

У выдавецкай справе і паліграфіі — вымяральная адзінка.

Адрозніваюць:

*Папяровы аркуш*адзінка разліку колькасці паперы, неабходнай для выдання твора.
 *Аўтарскі аркуш*адзінка вымярэння аб’ёму твора, роўная 40 тыс. друкарскіх знакаў (літар, знакаў прыпынку, лічбаў і ўсіх прабелаў).
*Улікова-выдавецкі аркуш*адзінка вымярэння друкаванага выдання, таксама роўная 40 тыс. знакаў. Уключае: а) аб’ём уласна твора ў аўтарскіх аркушах і б) аб’ём усяго іншага тэкставага і графічнага матэрыялу.
*Друкаваны аркуш*адзінка вымярэння аб’ёму (плошчы) выдання. Роўная палове папяровага аркуша пры стандартных фарматах (у см) 60×84, 60×92, 70×92, 70×108, 84×108 і блізкіх да іх.
 *Аркуш умоўны*умоўная адзінка аб’ёму выдання, роўная друкаванаму аркушу фарматам 60x90 см і прызначаная для разліку і параўнання друкаванага аб’ёму выданняў розных фарматаў.
Выраз друкарскіх аркушаў ва ўмоўных друкарскіх аркушах здзяйсняецца па каэфіцыентах пераводу (Кпр), якія вызначаюць як суадносіны плошчы папяровага аркуша пэўнага фармату (Па) да плошчы ўмоўнага друкаванага аркуша.

Гл. таксама
-----------

* ISO 216 — міжнародны стандарт памераў аркушаў. Вызначае фармат А4 і іншыя.
* Ліст (значэнні)
**«Прышэ́льцы»** (фр.: Les Visiteurs, літаральна «Візіцёры») — французская камедыя 1993 года рэжысёра Жана-Мары Пуарэ. Галоўныя ролі ў карціне выканалі Жан Рэно, Крысціян Клаўе.

Фільм заняў першае месца ў французскім пракаце ў 1993 годзе і займае пятае месца ў спісе самых касавых карцін Францыі за ўвесь час.

Сюжэт
-----

Францыя 1122 год. Граф Годфруа дэ Манмірай стаўшы ахвярай праклёну злой вядзьмаркі, забівае бацьку сваёй нявесты. Годфруа звяртаецца за дапамогай да чараўніка Эўсебіуса, які прапануе графу адправіцца па калідорах часу ў мінулае і выправіць сваю памылку.

Дэ Манмірай згаджаецца на гэтую прапанову, але з-за памылкі чараўніка ён і яго слуга трапляюць у 90-я гады нашага часу. У ХХ стагоддзі іх чакае шмат прыгод і сустрэча са сваімі нашчадкамі...

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Жан Рэно | граф Годфруа дэ Манмірай  граф Годфруа дэ Манмірай  |
| Крысціян Клаўе | Жакуй / Жакар  Жакуй / Жакар  |
| Валеры Лемерсье | Фрэнегонда / Беатрыс  Фрэнегонда / Беатрыс  |

Узнагароды
----------

* 1994 — **Прэмія «Сезар»**
	+ Найлепшая жаночая роля другога плана (Валеры Лемерсье)

Зноскі
------

1. ↑  У адпаведнасці з JP's Box-Office, Афіцыйныя дадзеныя дыстрыб'ютараў.

Спасылкі
--------

* Прышэльцы (фільм) на сайце «Internet Movie Database» (англ.)

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Радыеізатопная батарэя** або **радыенуклідная батарэя** — назвы, якія выкарыстоўваюцца для апісання прылады, якая выкарыстоўвае энергію ад распаду радыеактыўнага ізатопа для атрымання электрычнасці. Такі генератар прынцыпова адрозніваецца ад ядзернага рэактара тым, што выкарыстоўвае не накіраваную ланцуговую ядзерную рэакцыю, а энергію павольнага прыроднага распаду радыеактыўных ізатопаў.

У радыеізатопных батарэях часцей выкарыстоўваюцца радыеізатопы, якія вылучаюць бэта-часціцы нізкай энергіі або альфа-часціцы. Нізкая энергія бэта-часціц неабходна для прадухілення з’яўлення высокаэнергетычнага пранікальнага тармазнога выпраменьвання, якое патрабуе моцнага экранавання. Для радыеізатопных батарэй выкарыстоўвалі трытый, нікель-63, праметый-147, тэхнецый-99. Таксама вядомыя батарэі з выкарыстаннем плутонію-238, кюрыю-242, кюрыю-244 і стронцыю-90.

Акрамя фізічных уласцівасцей выкарыстанага ізатопа, існуюць таксама пытанні хімічных уласцівасцей і даступнасці. Прадукт, выраблены з дапамогай нейтроннага апрамянення ў ядзерным рэактары або ў паскаральніку западжаных часціц, атрымаць складаней, чым прадукт дзялення, які лёгка здабываецца з адпрацаванага ядзернага паліва.

Перавагі
--------

* надзвычай высокая ёмістасць (на адзінку вагі або аб’ёму) — у тысячы ці сотні тысяч разоў большая, чым у хімічных батарэй або паліўных элементаў;
* невялікія памеры;
* доўгі час працы (ад некалькіх месяцаў да дзясяткаў гадоў);
* не патрабуе абслугоўвання.

Недахопы
--------

* нерэгулюемая (немагчыма спыніць па жаданню або паскорыць вылучэнне энергіі, магчыма толькі рассейваць непатрэбную энергію);
* неабходнасць абароны ад радыеактыўных выпраменьванняў;
* цяжкасці ўтылізацыі пасля заканчэння выкарыстання.

Ужыванне
--------

У асноўным радыеізатопныя батарэі выкарыстоўваюцца там, дзе неабходна забяспечыць працяглую аўтаномную працу. Асноўныя галіны прамысловасці — гэта касмічныя апараты (штучныя спадарожнікі, міжпланетныя станцыі, зонды, пасадачныя апараты), глыбакаводныя прыборы і станцыі, генератары электрычнасці для цяжкадаступных месцаў (Арктыка, Антарктыка, адкрыты акіян, горная мясцовасць).

Літаратура
----------

* *Корлисс У.* Источники энергии на радиоактивных изотопах. — Москва: Мир, 1967. — 420 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4162576-6 · LCCN: sh85092946 · Microsoft: 171956167 · NDL: 00575216 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Святога Антонія Падуанскага.
**Касцёл Святога Антонія Падуанскага** — мураваны каталіцкі храм у Магілёве. Знаходзіцца на скрыжаванні праспекта Шміта і вуліцы Астроўскага.

Гісторыя
--------

Рэшткі касцёла Святога Антонія Падуанскага
Гісторыя парафіі пачынаецца ў XVII стагоддзі, калі ў 1687 годзе прыбылі бернардзінцы па запрашэнню фундатараў Тэадора Ржавуцкага і Міхала Пятуцкага. У 1702 годзе быў пабудаваны першы драўляны касцёл св. Антонія. У 1708 годзе касцёл згарэў, і на яго месцы ў 1720-я гады быў пабудаваны новы каменны касцёл. У 1957 годзе касцёл быў разабраны.

Касцёл Святога Антонія Падуанскага станам на 10 ліпеня 2018 года
Парафія ўзнавіла сваю дзейнасць у 2002 годзе, ахапляючы тэрыторыю Задняпроўя. У 2004 годзе ў Магілёў прыбылі кларэтыны і ўзяліся за падрыхтоўку дакументаў, каб распачаць будаўніцтва новага касцёла. У 2007 годзе была пабудавана часовая капліца з класам для заняткаў.

У 2008 годзе была распачата будаўніцтва новага касцёла св. Антонія, але ў іншым месцы. У 2010 годзе быў завершаны нулявы цыкл. У 2017 годзе былі выведзены сцены і распачата будаўніцтва вежы. У 2018 годзе быў пакладзены дах і распачаты ўнутраныя аздабленчыя працы.

Пры парафіі дзейнічаюць розныя суполкі і касцёльныя рухі: Хатні Касцёл, Жывы Ружанец, Легіён Марыі, Дзіцячы Легіён Марыі.

Архітэктура
-----------

Архітэктарам касцёла з’яўляецца Сяргей Варанец.

Па плане вышыня адзінага нефа касцёла дасягне 40 метраў. У пабудаваным будынку плануецца стварыць цэнтр каталіцкага жыцця, на першым паверсе змясцуюцца сталовая для бедных, школа, бібліятэка.

Пробашчы парафіі
----------------

* Ежы Вяжхоўскі.
* Віталій Чабатар.

Зноскі
------

1. ↑  Наша парафія Архівавана 6 ліпеня 2019.
2. ↑  В Могилеве появится еще один костел(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Магілёў) на сайце Catholic.by (бел.)

| ⛭Магілёўскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Бялынічы) ·  Касцёл Маці Божай Бялыніцкай (Горкі) ·  Касцёл Святой Тройцы (Касцюковічы) ·  Касцёл Святога Мікалая (Княжыцы) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Крычаў) ·  Сабор Святога Станіслава (Магілёў) ·  Касцёл Святога Антонія (Магілёў) ·  Касцёл Святога Казіміра і Святой Ядвігі (Магілёў) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мсціслаў) ·  Касцёл Адведзінаў Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Фашчаўка) ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Маці Касцёла (Чавусы) ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Чэрыкаў) ·  Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Шклоў) |
Месца памяці і смутку
**Кабыляцкая гара** — урочышча на поўнач ад Оршы, дзе былі выяўлены масавыя пахаванні людзей, расстраляных НКУС у 1930—1950 гадах. Другое ў Беларусі (пасля Курапатаў) афіцыйна прызнанае месца масавых расстрэлаў і пахаванняў ахвяр сталінскіх рэпрэсій. Дакладная колькасць загінулых невядомая, ацэнкі розняцца — ад 300 да 5000 чалавек.

Гісторыя
--------

У верасні 1982 года ў Оршы пры будаўніцтве чыгуначнага адгалінавання Орша-Паўночная была знойдзена яма з рэшткамі целаў 50 расстраляных. Камісія з прадстаўнікоў савецкіх і адміністрацыйных органаў (пракурор, судовы эксперт, прадстаўнік ваенкамата, міліцыя) 20 верасня 1982 года правяла агляд месца і рэшткаў. Пасля апытання мясцовых жыхароў і правядзення эксгумацыі, камісія выключыла магчымасць таго, што гэтыя людзі былі расстраляны падчас нямецкай акупацыі. У афіцыйным заключэнні камісіі адзначана: *«Як правіла, немцы праводзілі расстрэлы адкрыта, а не ў глухіх месцах, з аўтаматаў без пашкоджання касцей галавы <…> Агляд месца паказаў, што пахаванне праведзена ў 1937—1939 гг. у глухім лясным масіве <…> усе пяцьдзесят чарапоў маюць адтуліны ад кулі ў лобнай частцы»*.

На пачатку 1990-х гадоў на месцы расстрэлаў аршанскімі ўладамі быў усталяваны помнік — вялізны валун з чырвонага дняпроўскага граніту. Штогод на Дзяды да Кабыляцкай гары прыходзяць родныя ахвяр сталінскіх рэпрэсій і грамадскія актывісты, каб ушанаваць памяць загінулых.

Зноскі
------

1. ↑  Дзяды на Кабыляцкай гары пад Воршай
2. ↑  Кабыляцкая гара ў Воршы — месца масавых расстрэлаў **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 23 жніўня 2016. Праверана 21 сакавіка 2017.

Спасылкі
--------

* У Оршы на Дзяды згадалі ахвяр сталінскіх рэпрэсій
* Дань памяти убиенным на Кобыляцкой горе Архівавана 14 сакавіка 2016.  (руск.)
* ДЗЯДЫ. Здароў, польскі шпіён!
* «Крумкачы» на Кабыляцкай гары

| ⛭Месцы масавых рэпрэсій у Беларусі |
| --- |
| 
* «Амерыканка»
* Барысаўскія батарэі
* Бельчыцы
* Благоўшчына
* Вулька Гарадзішчанская
* Кабыляцкая гара
* Кальварыйскія могілкі (Мінск)
* ✯ Курапаты
* Лошыцкі яр
* Магілёўскі кар’ер
* Мазырскі кафедральны сабор
* Масюкоўшчына
* Мікалаева
* Паляі
* Панізоўе
* Парк Чалюскінцаў (Мінск)
* Бярозаўка (Рудня)
* Тарасава
* Трактарны завод (Мінск)
* Трасцянец
* Урочышча Хайсы
* Урочышча Цагельня
* Шчакатоўскі лес

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Куапель.

**Шарль Антуан Куапель** (фр. Charles Antoine Coypel; 11 ліпеня 1694 — 14 чэрвеня 1752) — французскі мастак і пісьменнік эпохі ракако, сын і вучань мастака Антуана Куапеля.

Біяграфія і творчасць
---------------------

Быў вучнем і паслядоўнікам свайго бацькі. У 1746 годзе стаў першым жывапісцам караля і кіраўніком Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры. Шарль Антуан Куапель з’яўляецца аўтарам шматлікіх жывапісных карцін, сярод якіх самымі вядомымі лічацца «Хрыстос перад Пілатам у філіпінцаў» і «Ахвяра Іфігеніі». Таксама ён стварыў накіды для насценных роспісаў, у тым ліку ў жанры бурлеска, некаторыя з іх прысвечаны іранічным выявам Дон Кіхота, персанажа рамана Сервантэса. Куапель Малодшы разам з бацькам быў аўтарам малюнкаў да ўнікальнага выдання рамана Лонга «Дафніс і Хлоя» (1718). Ініцыятарам выдання быў герцаг Філіп Арлеанскі. Малюнкі гравіраваў Бенуа Одран Першы.

Разам з бацькам Куапель Малодшы гравіраваў па малюнках Клода Жыла, маляўнічым арыгіналам Антуана Вато, Франсуа Бушэ і Нікала Ланкрэ. Выконваў кардоны для Каралеўскай мануфактуры габеленаў.

Зноскі
------

1. ↑  Charles Coypel<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Charles Antoine Coypel // *Benezit Dictionary of Artists* — OUP, 2018. — ISBN 978-0-19-977378-7 — doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00043957<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104037170'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2017. Праверана 11 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
5. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 27 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
Жытомірскае Палессе як фізіка-геаграфічная вобласць Украінскага Палесся.
**Жытомірскае Палессе** (укр.: Житомирське Полісся) — фізіка-геаграфічная вобласць Украінскага Палесся. Займае большую частку Жытомірскай вобласці і ўсходнюю частку Ровенскай вобласці Украіны, на поўначы мяжуе з Беларускім Палессем.

Заходняя і ўсходняя межы звязаны з выхадамі на паверхню парод Украінскага шчыта.

Літаратура
----------

* *Шищенко П. Г.* Житомирське Полісся // Енциклопедія Сучасної України. Т. 9: «Е» – «Ж» / Гол. редкол.: І.М. Дзюба, А.І. Жуковський, М.Г. Железняк та ін.; НАН України, НТШ. Київ: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2009. — 711 с. — ISBN 978-966-02-5720-7  (укр.)
**Рыта Мікалаеўна Ачкіна** (1 лютага 1938, г. Магілёў) — савецкая лыжніца, прызёрка Алімпійскіх гульняў, чэмпіёнка свету. Першая ўраджэнка Беларусі прызёрка зімовых Алімпійскіх гульняў. Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1966). Заслужаны майстар спорту СССР (1989).

Біяграфія
---------

На Алімпіядзе-1964 ў Інсбруку заняла 10-е месца ў гонцы на 5 км.

На Алімпіядзе-1968 ў Грэноблі заваявала бронзу ў эстафетнай гонцы, акрамя таго была 6-й у гонцы на 5 км.

На чэмпіянаце свету-1966 ў Осла стала чэмпіёнкай у эстафетнай гонцы і заваявала бронзу ў гонцы на 5 км.

У 1965 годзе стала абсалютнай чэмпіёнкай СССР перамогшы ў асабістых гонках на 5 і 10 км і эстафеце.

З 1979 кіраўнік фізвыхавання Маскоўскага тэхнікума чыгуначнага транспарту.

Пасля завяршэння спарціўнай кар'еры працавала настаўнікам фізкультуры ў пачатковай школе. У цяперашні час пражывае ў Маскве, па стане на 2010 год, нягледзячы на ​​сталы ўзрост працягвала працаваць настаўнікам фізкультуры.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Ачкина Рита Николаевна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 35. — 737 с.

Спасылкі
--------

* Рита Ачкина — статыстыка на сайце FIS (англ.)
* *Рита Ачкина — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
**«Dana Mall»** (Дана Мол) — гандлёва-забаўляльны цэнтр у Мінску. Найбуйнейшы дзеючы ГЗЦ у Беларусі.

Гісторыя
--------

Пабудаваны ў 2016 годзе ў рамках узвядзення жылога комплексу Маяк Мінска. Праект рэалізаваны сумесным таварыствам з абмежаванай адказнасцю «Белинте-Роба», якая ўваходзіць у групу кампаній Dana Holdings.

2 лістапада 2016 года адкрыліся для пакупнікоў гіпермаркет гандлёвай сеткі Green і падземны паркінг. Урачыстая цырымонія адкрыцця ўсяго комплексу, у якой прынялі ўдзел кіраўнікі ўрадаў Беларусі і Сербіі Андрэй Кабякоў і Аляксандр Вучыч, адбылася 27 студзеня 2017 года.

Апісанне
--------

Доўгі чырвона-зялёны фасад "Дана Молі" з крывалінейнай паверхняй выцягнуты ўздоўж праспекта Незалежнасці. Трохпавярховы гандлёва-забаўляльны цэнтр, маючы агульную плошчу 97 тысяч м², з'яўляецца самым вялікім у Беларусі. Акрамя крам, маецца фудкорт, дзіцячы забаўляльны цэнтр, кінатэатр, трэнажорная зала.

Крытыка
-------

Беларускі партал Onliner.by уключыў гандлёва-забаўляльны цэнтр у свой спіс дзесяці горшых сучасных будынкаў горада Мінска. Як адзначае доктар мастацтвазнаўства Ала Шамрук, прамалінейная сімволіка і каларыстычнае рашэнне збудаванне разбурыў сімвалічнае значэнне ансамбля 1970-х гадоў, які выступаў у якасці ўязной брамы беларускай сталіцы.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Антоненко и др. 2020.
2. ↑  Застройка Октябрьской площади в Минске: бизнес-апартаменты, бутики и панорамный ресторан **(нявызн.)**.  БЕЛТА (29 снежня 2016). Праверана 31 студзеня 2024.
3. ↑  *Лора Нагапетян*. Dana Mall оживает. Сегодня на первом этаже торгового центра заработал гипермаркет Green **(нявызн.)**.  Onliner.by (2 лістапада 2016). Праверана 31 студзеня 2024.
4. ↑  *Николай Градюшко*. В Минске торжественно открыли Dana Mall. Как выглядит торговый центр внутри сегодня **(нявызн.)**.  Onliner.by (27 студзеня 2017). Праверана 28 студзеня 2024.
5. ↑  ТОП-10 крупнейших торговых центров Беларуси **(нявызн.)**. *belretail.by* (8 жніўня 2021). Праверана 30 студзеня 2024.
6. ↑  Локотко 2021.
7. ↑  *darriuss*. Красавцы и чудовища: топ лучших и худших современных зданий Минска **(нявызн.)**.  Onliner.by (6 студзеня 2017). Праверана 28 студзеня 2024.
8. ↑  Шамрук 2023.

Літаратура
----------

* {{{загаловак}}}. — 2021. — ISBN 978-985-08-2689-3.
* {{{загаловак}}}. — 2020. — Т. 4. Агропромышленный комплекс. Архитектура и градостроительство. Беларусь на мировой арене. — ISBN 978-985-08-2534-6.
* {{{загаловак}}}. — 2023. — ISBN 978-985-08-2957-3.
Кал у кантэйнерах для аналізаў **Кал** (лац. faeces, фекаліі, экскрыменты) — сукупнасць адходаў жыццядзейнасці і неперавараных рэшткаў ежы жывёл і чалавека, што выдзяляюцца ў навакольнае асяроддзе з дыстальнага заканчэння кішачніка ў працэсе акту дэфекацыі.

Аналізы кала
------------

У медыцыне па аналізах кала (капраграме) можна даведацца пра функцыянаванні арганізма, перш за ўсё аб стане працэсаў пераварвання ежы ў стрававальным аддзеле, аб працы жоўцьвыводнай сістэмы, аб бактэрыяльным балансе тоўстай кішкі, аб наяўнасці схаваных крывацёкаў з ЖКТ (тэст на ўтоеную кроў), а таксама выявіць паразітаў (гельмінтаў) у кішачніку, што дазваляе выявіць іх прысутнасць і ў іншых частках арганізма (гл. мазгавік).

Гл. таксама
-----------

* Гной
* Капраліты
* Капрафагія
* Гаўно мастака



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11961019r · GND: 4165398-1 · LCCN: sh85047542 · Microsoft: 61716771, 2910650211 · NDL: 00563666 · NKC: ph809000, ph120149, ph527844 |

 |
Дызельнае паліва не змешваецца з вадой
**Дызельнае паліва** (салярка) — вадкае паліва з нафты для дызельных і газатрубінных рухавікоў, што ёсць сумессю вуглевадародаў з менш як 4 % прымесяў (азот-, сера- або кіслародазмяшчальныя вытворныя вуглевадародаў). Атрымліваецца перагонкай нафты. У вытворчасці для хуткасных дызеляў выкарыстоўваюць газа-газойлевыя фракцыі (тэмпература кіпення 180—360 °C, шчыльнасць 790—860 кг/м³) з тэмпературай застывання ад −55 да −5 °C і згарання 35—61 °C, для ціхаходных — цяжкія вязкія фракцыі (тэмпература кіпення 250—420 °C, шчыльнасць 930 кг/м³) з тэмпературай застывання ад −5 да 10 °C і згарання 65—85 °C. Эксплуатацыйныя ўласцівасці (хуткае загаранне і павольнае гарэнне) характарызуецца цэтанавым лікам (аптымальнае яго значэнне 45—60).

Біядызель[en] з соевага алею

Беларусь
--------

У 2012 годзе Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод (Гомельская вобласць) і наваполацкі «Нафтан» (Віцебская вобласць) вырабілі 10 млн тон дызельнага паліва «летняга» (да −5 °C), «зімняга» (да −20 °C) і «арктычнага» (да −32 °C) гатункаў паводле стандартаў «Еўра-4» і «Еўра-5».

Зноскі
------

1. ↑  Дызельнае паліва // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 278. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
2. ↑  "Дызельнае паліва". Еўразійская эканамічная камісія. 30 красавіка 2013. Праверана 7 красавіка 2014.
3. ↑  "Дызельнае паліва". А-100. Архівавана з арыгінала 22 верасня 2014. Праверана 7 красавіка 2014.
4. ↑  "Дызельнае паліва «Еўра-5»". А-100. Архівавана з арыгінала 22 верасня 2014. Праверана 7 красавіка 2014.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дызельнае паліва
* "Цэны на паліва ў Беларусі". ФорэксБрэст. Архівавана з арыгінала 4 красавіка 2016. Праверана 7 красавіка 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11981884t · GND: 4197700-2 · LCCN: sh85037815 · Microsoft: 138171918 · NDL: 00565414 · NKC: ph123001 |

 |
**Бернардзюс (Бені) Мюлер** (нідэрл. Bernardus „Bennie" Muller; 14 жніўня 1938, Амстэрдам — 17 студзеня 2024) — нідэрландскі футбаліст, паўабаронца.

Мюлер пачаў прафесійную кар'еру ў амстэрдамскім "Аяксе". Ва ўзросце 18 гадоў дэбютаваў у асноўным складзе "Аякса", а ў хуткім часе стаў адным з вядучых гульцоў клуба. Выступаў за каманду на працягу трынаццаці сезонаў, згуляўшы за гэты час 426 матчаў і забіўшы 36 мячоў. Пяціразовы чэмпіён Нідэрландаў і трохразовы пераможца кубка краіны, фіналіст Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў 1969 года. Уваходзіць у дзясятку гульцоў па колькасці матчаў у гісторыі "Аякса". На клубным узроўні выступаў таксама за «Холанд Спорт» і «Блау-Віт».

У складзе зборнай Нідэрландаў выступаў з 1960 па 1968 год. Дэбютаваў у зборнай 3 красавіка 1960 года ў таварыскім матчы са зборнай Балгарыі, а свой першы гол забіў 24 мая 1964 года ў вароты зборнай Албаніі. Агулам за зборную згуляў 43 матчы і забіў 2 галы, у 6 сустрэчах быў капітанам каманды.

Бацька футбаліста Дані Мюлера.
**Відэаклі́п**, **відэаролік** або проста **кліп** (ад англ.: clip) — непрацяглая па часе мастацка складзеная паслядоўнасць кадраў. Відэакліпы найбольш часта ўжываюцца для рэкламы тавараў і паслуг і для візуальнага суправаджэння аўдыёкампазіцый на тэлебачанні. Мастацтва здымкі і мантажу відэакліпаў вылучаюць як асобны кароткаметражны падвід кінамастацтва. Кліпы звычайна маюць больш «дробны» мантаж, у параўнанні з кароткаметражным кіно, і ў іх больш часта выкарыстоўваюцца спецэфекты.

Літаратура
----------

* *В. М. Мартыненка.* Відэакліп // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 143. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4192639-0 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жалонкіна.
**Вольга Мікалаеўна Жалонкіна** (нар. 15 студзеня 1956, г. Драгобыч, Украіна) — беларускі мастак тэатра.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1981 годзе Растоўскае мастацкае вучылішча. 3 1981 года мастак па касцюмах Беларускага акадэмічнага музычнага тэатра.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1989 года.

Творчасць
---------

Касцюмы, створаныя Жалонкінай, вызначаюцца вынаходлівасцю, дасціпнасцю вырашэння, дакладнасцю характарыстыкі персанажаў.

Стварыла адметныя касцюмы да спектакляў «Дзяніс Давыдаў» А. Мдывані, «Гуляем у прынца і жабрака» А. Журбіна[ru] (абодва 1985), «Клоп» У. Дашкевіча[ru] (1988), «Хэло, Долі![ru]» Д. Германа[ru] (1992), «Цыганскі барон[ru]», «Кажан[ru]» І. Штрауса (1997, 2001), «Даратэя» Ц. Хрэннікава?! (2000), «Прынцэса цырка[ru]» І. Кальмана (2008) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Жалонкіна Вольга Мікалаеўна // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Літаратура
----------

* Жалонкіна Вольга Мікалаеўна // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Спасылкі
--------

* Вольга Мікалаеўна Жалонкіна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2456460 · БАП: 134015 |
**Даніэль Карлсан Саландэр** (шведск.: Daniel Carl Solander, 19 лютага 1733 — 13 мая 1782) — шведскі батанік і заолаг, натураліст (прыродазнаўца), адзін з «апосталаў Лінея», удзельнік першага падарожжа Джэймса Кука (1728 - 1771). Вынаходнік каробкі для захоўвання архіўных дакументаў.

Біяграфія
---------

Даніэль Карлсан Саландэр нарадзіўся ў горадзе Пітэа 19 лютага 1733 года.

У 17 гадоў паступіў ва Упсальскі ўніверсітэт, дзе вывучаў батаніку пад кіраўніцтвам вялікага прыродазнаўца Карла Лінея, быў адным з любімых яго вучняў і жыў у яго дома. Саландэр таксама быў студэнтам шведскага вучонага Юхана Готшалька Валерыуса.

У 1760 годзе Саландэр па рэкамендацыі Лінея з'ехаў у Англію. У 1768—1771 годзе Саландэр разам з англійскім батанікам Джозефам Банксам удзельнічаў у першым кругасветным падарожжы Джэймса Кука. Саландэр сумесна з Банксам апісалі тысячы новых відаў раслін і жывёл (у тым ліку насякомых), перш за ўсё з паўднёвай часткі Ціхага акіяна, Аўстраліі і Новай Зеландыі. У 1772 годзе Банкс і Саландэр здзейснілі яшчэ адно сумеснае падарожжа - у Ісландыю.

Саландэр памёр у Лондане 13 мая 1782 года.

Зноскі
------