У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вішэград.

**Ві́шэград** (венг.: Visegrád) — горад у цэнтральнай частцы Венгрыі, у медзье Пешт. Насельніцтва — 1783 чалавекі (2014).

Этымалогія
----------

Назва Вішэград мае славянскае паходжанне, азначае высокі град, або «верхні замак». У сучасным славацкім і чэшскім правапісе Vyšehrad.

З такой жа назвай існуюць: горад Вішаград у Босніі і Герцагавіне; горад ва Украіне побач з Кіевам з назвай Вышгарад; гарадок у Польшчы з назвай Вышогруд і замак Вышаград у Празе.

Замак Вішэград называецца па-венгерску *Fellegvár*, што літаральна азначае «хмарныя вежы». Па-нямецку горад называецца *Plintenburg*.

Гісторія
--------

Замак у часы кіравання караля Мацьяша
Руіны Вішэградскага замка на карціне Марка Каролі, 1826 год.
Вішэград ў 16 стагоддзі (1595), малюнак Ёрыса Хуфнагеля
Вішэград упершыню згадваецца ў 1009 годзе як камітацкі горад, у якім знаходзіўся архібіскуп. Пасля спусташальнага мангольскага ўварвання ў Еўропу ў 1242 годзе, горад быў адноўлены ў трохі іншым месцы на поўдні. У XIII стагоддзі ў Вішэградзе была пабудавана Вішэградская крэпасць. Кароль Карл I Роберт зрабіў Вішэград сваёй каралеўскай рэзідэнцыяй, з 1325 года ён стаў сталіцай Венгрыі.

У 1335 годзе Карл правёў у Вішэградзе двухмесячны з'езд з чэшскім каралём, Янам Люксембургам, і польскім каралём, Казімірам III. Гэта падзея мела вырашальнае значэнне ва ўсталяванні міру паміж трыма каралеўствамі і стварэнні саюзу паміж Польшчай і Венгрыяй супраць Габсбургаў у Аўстрыі. Другі з'езд адбыўся ў 1338 годзе.

Сігізмунд, імператар Святой Рымскай імперыі і кароль Венгрыі і Харватыі, перанёс каралеўскую рэзідэнцыю ў Буду паміж 1405 і 1408 гадамі. Венгерскі кароль Мацвей Корвін, выкарыстоўваў Вішэград як загарадную рэзідэнцыю.

Вішэград страціў значэнне пасля падзелу Венгерскага каралеўства, якое адбылося пасля бітвы пры Мохачы ў 1526 годзе.

У XVIII стагоддзі Вішэградская крэпасць і палац былі разбураны войскамі Габсбургаў падчас вайны за Венгрыю. Да нашага часу цалкам захавалася толькі адна вежа крэпасці — Вежа Саламона. Паводле легенды, менавіта ў гэтай вежы ў свой час сядзеў Улад Цэпеш.

У 1991 годзе вядучыя палітычныя дзеячы Венгрыі, Чэхаславакіі і Польшчы сустрэліся тут, каб сфармаваць перыядычныя форумы, Вішэградскую групу з наўмысным намёкам на сустрэчы, што праходзілі тут шмат стагоддзяў таму.

У 2000 годзе Вішэграду былі вернуты гарадскія прывілеі.

Славутасці
----------

Вежа Саламона
Вішэградскі замак
Каралеўскі палац
* Верхні замак
* Ніжні замак з вежай Саламона
* Руіны каралеўскага палаца

Зноскі
------

1. ↑  Штогадовае выданне «Адміністрацыйная Венгрыя», Цэнтральнае Статыстычнае Бюро, 2014.
2. ↑  Antal Papp: Magyarország (Hungary), Panoráma, Budapest, 1982, ISBN 963 243 241 X, p. 860, pp. 229—236

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вішэград
* Карта горада Архівавана 10 студзеня 2020. (венг.)

| Населеныя пункты на Дунаі (ад вытока да вусця) |
| --- |
|  Германія | 
* Тутлінген1
* Зігмарынген
* Ульм
* Інгальштат
* Рэгенсбург
* Пасау

 |
|  Аўстрыя | 
* Лінц
* **Вена**

 |
|  Славакія | 
* **Браціслава**
* Комарна
* Штурава

 |
|  Венгрыя | 
* Дзьёр
* Комарам
* Эстэргам
* Вішэград
* Вац
* **Будапешт**
* Сазхаламбата
* Рацкевэ
* Дунаўйвараш
* Пакш
* Бая
* Мохач

 |
|  Харватыя | 
* Вукавар
* Шаранград
* Ілак

 |
|  Сербія | 
* Апацін
* Бачка-Паланка
* Футаг
* Нові-Сад
* Срэмска-Камяніца
* Срэмскі-Карлаўцы
* **Бялград**
* Панчава
* Гроцка
* Смедарава
* Вяліка-Градыштэ
* Доньі-Міланавац
* Кладава

 |
|  Румынія | 
* Малдова-Ноя
* Аршова
* Драбета-Турну-Северын
* Калафат
* Карабія
* Турну-Мэгурэле
* Зімніча
* Джурджу
* Алтэніца
* Фетэшты
* Чэрнаводэ
* Харшова
* Брэіла
* Галац
* Ісакча
* Тулча
* Суліна

 |
|  Балгарыя | 
* Відзін
* Крышан
* Казладуй
* Нікопал
* Свіштоў
* Русэ
* Тутракан
* Сілістра

 |
|  Украіна | 
* Рэні
* Ізмаіл
* Кілія
* Вылкавэ

 |
|  1. Тутлінген — горад ля вытока ракі.  |