recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хорэманс.

**Ян Іозеф Хорэманс Старэйшы** (1682–1759) — фламандскі жывапісец XVIII ст. Вядомы пераважна сваімі жанравымі сцэнамі, але таксама пісаў партрэты і гістарычныя алегорыі.

Нарадзіўся ў Антверпене. Быў зарэгістраваны ў Антверпенскай гільдыі Святога Лукі як вучань скульптара Міхіэля ван дэр Ворта Старэйшага ў 1694-95 гадах, а потым і мастака Яна ван Пі. У 1706 годзе стаў майстрам Антверпенскай гільдыі Святога Лукі. У наступным годзе ён ажаніўся з Марыяй Францыскай ван дэр Ворт, дачкой свайго першага гаспадара Міхіэля ван дэр Ворта Старэйшага. Іх сын Ян Іозеф Хорэманс малодшы таксама стаў мастаком.

Быў настаўнікам малодшага брата Петэра Якаба і сына Яна Іозефа. Памёр у Антверпене.

Зноскі
------

1. ↑  Jan Josef, the elder Horemans<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
2. ↑  Jan Joseph Horemans — 1999.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2451336'></a>
3. 1 2 3  RKDartists Праверана 26 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 28 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
**Астравы Ба́ўнці** (англ.: Bounty Islands) — архіпелаг на паўднёвым захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад Новай Зеландыі. Агульная плошча — 1,35 км². Сталага насельніцтва няма.

Гісторыя
--------

Астравы былі адкрыты ў 1788 г. Вільямам Блаем, капітанам знакамітага брытанскага судна «Баўнці». Менавіта ён даў назву архіпелагу. У апісанні адкрытых астравоў значылася: «Голыя і пустынныя».

У 1807 г. брытанскае судна «Сідней» высадзіла на астравах групу новазеландскіх маары на чале з правадыром Руатара, які імкнуўся дасягнуць Вялікабрытаніі для сустрэчы з каралём Георгам III. Брытанцы прапанавалі маары паляваць на ластаногіх, каб іх скурамі аплаціць праезд. Аднак рабінзанада новазеландцаў ператварылася ў трагедыю. Яны пакутавалі ад голаду і холаду, так што, калі «Сідней» вярнулася за імі, трое маары загінула. Аднак астатнія здолелі назапасіць 8000 скур.

У першай трэці XIX ст. Баўнці ператварыліся ў папулярны маршрут для паляўнічых на ластаногіх. У выніку іх драпежнай дзейнасці ў 1831 г. засталося ўсяго 5 жывёлін.

У 1998 г. астравы разам з іншымі новазеландскімі субантарктычнымі тэрыторыямі трапілі ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Геаграфія і прырода
-------------------

Карта
Архіпелаг Баўнці знаходзіцца ў 700 км на паўднёвы ўсход ад Новай Зеландыі. Уяўляе сабою тры групы дробных астравоў і гранітных скал агульнай плошчай 135 га.

Клімат субарктычны марскі. Сярэдняя тэмпература жніўня 5,5 °C, лютага 11 °C.

Флора сушы вельмі бедная, прадстаўленая лішайнікамі і зялёным багавіннем, што расце сярод скал, абароненых ад паўднёвых антарктычных вятроў. Галоўнае багацце астравоў Баўнці — гэта марскія птушкі, якіх тут налічваецца 12 розных відаў (пінгвіны, гарбаткі, буравеснікападобныя). 3 з іх знаходзяцца пад пагрозай вымірання.

Спасылкі
--------

* UNESCO: New Zealand Sub-Antarctic Islands
* Bounty Islands
* SUB-ANTARCTIC ISLANDS. The Bounty Islands
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Базан.
**Уладзімір Сымонавіч Базан** (7 красавіка 1956, Мінск — 3 сакавіка 1997, Брэст) — дзеяч беларускага адраджэнскага руху, мастак творчай суполкі «Пагоня», калекцыянер, выдавец і палітык.

Біяграфія
---------

Уладзімір Базан нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Атрымаў адукацыю мастака-жывапісца і педагога. Па размеркаванні прыехаў на працу ў Брэст, дзе жыў да сваёй заўчаснай смерці. Як мастак выканаў на Берасцейшчыне шэраг манументальна-дэкаратыўных прац у тэхніцы мазаіка, роспіс, зграфіта і інш. тэма якіх — адраджэнне нацыянальна-гістарычнай спадчыны беларускага народа.

Калі ў Беларусі пачаўся адраджэнскі рух, яшчэ падчас вучобы ў Мінску належаў да беларускіх моладзевых суполак, у Брэсце адным з першых уступіў у брэсцкую грамадска-культурную сябрыну «Край», якая ў канцы 1980-х праводзіла актыўную нацыянальна-асветніцкую дзейнасць у горадзе.

Быў удзельнікам Устаноўчага З’езду БНФ «Адраджэнне» ад Брэста, стаў адным з стваральнікаў структур БНФ у Брэсце і вобласці. Ад 1991 да 1997 гадоў (да моманту сваёй смерці) быў нязменным кіраўніком (старшынёй) Брэсцкай абласной Рады БНФ і членам Сойма БНФ. Балатаваўся ў беларускі парламант і мясцовыя органы ўлады.

У 1989 разам з аднадумцамі наладзіў выпуск (тады яшчэ паўлегальна) незалежнай беларускай газеты «Шлях» Берасцейшчыны. Пасля яе афіцыйнай рэгістрацыі з’яўляўся выдаўцом (дырэктарам) выдавецтва «Шлях».

Уладзімір Базан з’яўляўся вядомым у Беларусі калекцыянерам, спецыялістам па бонах і краязнаўцам, намаганнямі якога быў прыняты сучасны герб Брэста. Шэраг яго навуковых публікацый па дапаможных гістарычных дысцыплінах — па баністыцы змешчаны ў «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі» (у 6-ці т.).

Як грамадска-актыўны чалавек стаў заснавальнікам шэрагу беларускіх грамадскіх арганізацый: ГА «Стары горад» у Брэсце, Рэспубліканскі Фонд падтрымкі дэмакратычных рэформ імя Л. Сапегі, творчай суполкі мастакоў «Пагоня» і інш.

Уладзімір Базан стаў заснавальнікам грэка-каталіцкай парафіі ў Брэсце, спрычыніўся да выпуску ў Брэсце грэка-каталіцкай газеты «Царква».

Раптоўна захварэў адразу пасля канстытуцыйнага рэферэндуму 1996 года і заўчасна памёр у Брэсце ва ўзросце 40 гадоў 3 сакавіка 1997 года. Пахаваны на радзіме продкаў на Случчыне ў в. Вярхуціна Старадарожскага раёна.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* «На алтары нашай волі ляжыць і праца Уладзіміра Базана»
**Ян Іскра з Брандзіса** (чэшск.: Jan Jiskra z Brandýsa, славацк.: Ján Jiskra z Brandýsa, венг.: János Giskra, ням.: Johann Giskra von Brandeis; каля 1400 — каля 1469) — славацкі дзяржаўны дзеяч. Адзін з правадыроў табарытаў. У 1437 на чале наёмнага войска з былых табарытаў здзейсніў паход супраць туркаў. У 1440—1452 вярхоўны гетман венгерскага караля ў Славакіі. У 1454 узначаліў барацьбу славацкіх феадалаў супраць антыфеадальнага руху, так званага руху брацікаў. У 1462 заключыў дагавор з венгерскім каралём Мацьяшам Хуньядзі і за адмову ад улады ў Славакіі атрымаў землі ў Трансільваніі.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 19 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  z Brandýsa Jan JISKRA //

Літаратура
----------

* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ян Іскра
**Ян Абрагімавіч Крычынскі** (? — каля 1650) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў татарскага княжацкага роду Крычынскіх герба «Радван» зменены. Сын Абрагіма Асанавіча Кадышэвіча.

Служыў у каралеўскай надворнай казацкай харугве, 12 сакавіка 1633 года атрымаў званне маршалка татарскага найманскага Віленскага ваяводства, 22 снежня 1646 года саступіў маршалкоўства брату Геляшу Абрагімавічу. 1 красавіка 1636 года атрымаў новазаснаваную пасаду харужага татарскага дарагабужскага северскага, а таксама землі ў Дарагабужскім павеце Смаленскага ваяводства пасля татараў, што перайшлі на бок Расіі ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1632—1634 гадоў. Яму падпарадкоўваліся татары, якім былі падараваны землі з абавязкам ваеннай службы пры Дарагабужскім замку.

Літаратура
----------

* *Станіслаў Думін.* Крычынскія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Пяко́тка** — адчуванне пякучага болю ў страваводзе. Звязаны з закідваннем кіслага змесціва страўніка ў стрававод, таксама з парушэннем маторыкі стрававода, страўніка і дванаццаціперснай кішкі. Бывае пры гастрыце, халецыстыце, язвавай і жоўцекамянёвай хваробах, пасля аперацый на страўніку, пры цяжарнасці, таксама ўзнікае пры непераноснасці некаторых харчовых прадуктаў. Лячэнне накіравана на асноўнае захворванне.

Зноскі
------

1. ↑  Пякотка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13). С. 156
Старажытнарымская урна з алебастру
Старажытнагрэцкая крэмацыйная урна (каля 850 г. да н.э.
**Урна** — ваза, часта з крышкай, якая звычайна мае некалькі звужаную шыйку над закругленым целам і нагой пастамента. Тэрмін асабліва часта выкарыстоўваюцца для пахавальных урнаў, сасудаў, якія выкарыстоўваюцца ў пахаваннях.

Пахавальныя ўрны
----------------

Пасудзіны для пахавання рэшткаў нябожчыка пасля яго крэмацыі. Пашыраны ў розных народаў з першабытных часоў. Пахавальныя ўрны выраблялі з гліны, каменю, металу разнастайнай формы. Іх ставілі ў грунтавых магілах або ў курганах, у рымлян захоўваліся ў хатах нябожчыкаў або ў спецыяльных памяшканнях — калумбарыях. У Еўропе пахаванні ў урнах трапляюцца з эпохі бронзы і сведчаць пра змену пахавальнага абраду (ад трупапалажэння да трупаспалення).

На тэрыторыі Беларусі найбольш раннія пахавальныя ўрны вядомы на могільніках тшцінецкай культуры заходняга Палесся і на могільніку каля в. Нача (Воранаўскі раён). Пахавальныя ўрны жалезнага веку знойдзены на помніках паморскай культуры ў Драгічыне, Ратайчыцах, Трасцяніцы (Камянецкі раён), зарубінецкай культуры ў Атвержычах (Столінскі раён), Сямурадцах (Жыткавіцкі раён), калочынскай культуры, доўгіх курганоў паўночнай Беларусі і інш. Звычай пахавання ў урнах існаваў у дрыгавічоў, радзімічаў, крывічоў да пашырэння хрысціянства. Захаваўся ў некаторых народаў.

Літаратура
----------

* Егарэйчанка, А. А. Урны пахавальныя / А. А. Егарэйчанка // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: У 2 т. / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2011. — 464 с.: іл. — С. 368. — ISBN 978-985-11-0549-2.
* Урны пахавальныя // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 589. — ISBN 985-11-0214-8.
NAT64 і DNS64.
**NAT64** гэта механізм, які дазваляе хастам IPv6 узаемадзейнічаць з серверамі IPv4. NAT64 сервер з'яўляецца канцавым пунктам для прынамсі аднаго адраса IPv4 і сегмента сеткі IPv6 на 32 біты (напрыклад, `64:ff9b::/96`, гл. RFC 6052, RFC 6146). IPv6-кліент ўкладае адрас IPv4 карэспандэнта ў гэтыя біты, і пасылае свае пакеты на вынікаючы адрас. NAT64 сервер стварае NAT-адпаведнасць паміж IPv6 і IPv4-адрасамі, дзякуючы чаму яны могуць камунікаваць.

Прынцып дзеяння
---------------

Вельмі спрошчана NAT64 можна разглядаць як сеткавую прыладу (маршрутызатар) з як мінімум двума інтэрфейсамі. Адзін з гэтых інтэрфейсаў далучаны да сеткі IPv4, а другі далучаны да сеткі IPv6. Сетка наладжана такім чынам, што пакеты з сеткі IPv6 у сетку IPv4 праходзяць праз гэты маршрутызатар. Маршрутызатар выконвае ўсе неабходныя трансляцыі, неабходныя для перадачы пакетаў з сеткі IPv6 у сетку IPv4 і наадварот.

Пераклад не з'яўляецца сіметрычным, бо адрасная прастора IPv6 значна большая, чым адрасная прастора IPv4 (для параўнання: 2128 для IPv6 і 232 для IPv4), так што адлюстраванне адрасоў адзін у адзін немагчымае. Таму для таго, каб быць у стане выканаць трансляцыю, NAT64 патрабуецца захаваць адлюстраванне IPv6-адрасу ў IPv4-адрас. Такое пераўтварэнне адрасоў можа быць статычна сканфігуравана сістэмным адміністратарам (трансляцыя без захавання стану, stateless), альбо (што робяць часцей) ствараецца аўтаматычна, калі першы пакет з сеткі IPv6 дасягае NAT64 для трансляцыі (гэта называецца трансляцыяй з захаваннем стану, stateful). Пасля гэтага ствараецца прывязка адрасоў, а пакеты могуць праходзіць ў абодвух напрамках.

Трансляцыя без захавання стану падыходзіць, калі NAT64-транслятар знаходзіцца перад старымі серверамі, якія працуюць толькі з IPv4, каб дазволіць ім быць дасяженымі кліентам, якія маюць толькі IPv6. Stateful-трансляцыя падыходзіць для разгортвання на баку кліента альбо пастаўшчыка паслуг, што дазваляе хастам-кліентам, якія маюць толькі IPv6, дабрацца да аддаленых вузлоў, якія маюць толькі IPv4.

Увогуле, NAT64 прызначаны для выкарыстання тады, калі камунікацыі ініцыююцца IPv6-хастамі. Некаторыя механізмы (у тым ліку статычнага адлюстравання адрасоў) існуюць, каб дазволіць адваротнае.

Не ўсе сервісы даступны з NAT64; праблемы ўзнікаюць з такімі сэрвісамі як SIP, Skype, MSN, Google Talk, а таксама з сайтамі з IPv4-літараламі.

Рэалізацыі
----------

* TAYGA, stateless-рэалізацыя NAT64 для Linux
* Ecdysis , NAT64-шлюз, уключае ў сябе DNS64
* Microsoft Forefront Unified Access Gateway, зваротны проксі-сервер і VPN-рашэнне, якое рэалізуе DNS64 і NAT64
* Stateless Network Address Translation 64 на Cisco ASR 1000
* Stateful NAT64 на Juniper серыі MX 3D Universal Edge router
* OpenBSD 5.1 рэалізуе пакетны фільтр PF, які можа рабіць NAT64

Зноскі
------

1. ↑  RFC 6146 Stateful NAT64: трансляцыя сеткавы адрасаў і пратаколаў з IPv6-кліентаў на IPv4-серверы
2. ↑   Архівавана 27 мая 2013.
**Зімовы пядзенік** (*Operophtera brumata*) — матыль сямейства Пядзенікі (*Geometridae*).

Апісанне
--------

Самец матылька мае размах крылаў да 30 мм, пярэднія крылы жаўтавата-шэрага колеру з цёмнымі хвалістымі папярочнымі лініямі. Заднія крылы светлыя і без палос. Вусікі кароткія, ніткападобныя. Самка буравата-шэрага колеру, з недаразвітымі пакарочанымі крыламі, на якіх адна-дзве папярочныя палосы. Даўжыня цела каля 1 см.

Вусень мае бледна-ружовую афарбоўку з цёмнай падоўжнай палоскай пасярэдзіне спінной часткі цела і трыма белымі палоскамі з кожнага боку. Даўжыня 2—2,5 см. Вусені адраджаюцца ў канцы красавіка, у чэрвені яны спускаюцца на павуцінні з дрэва і закопваюцца ў верхні слой глебы, дзе і акукліваюцца. Матылькі выходзяць з кукалак у верасні—кастрычніку.

Шкодзіць яблыні, грушы, а таксама іншым пладовым і дзікім лісцевым дрэвам. Выгрызае пупышкі, што распускаюцца, маладыя лісцікі, бутоны, кветкі. Дарослыя вусені моцна аб’ядаюць лісце.

Меры барацьбы
-------------

У пачатку восені да вылету матылькоў перакопка прыствольных кругоў, каб знішчыць кукалак; у гэты ж перыяд наклейка на ствалы лоўчых паясоў з невысыхальным клеем, якія ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада здымаюць і спальваюць разам з матылькамі, што прыклеіліся; у пачатку агалення бутонаў апрацоўка біялагічнымі прэпаратамі ці хімікатамі.

Літаратура
----------

* Хваробы і шкоднікі пладовых і ягадных культур // Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776261123 |
**Эміль Уладзіміравіч Лацяну** (6 лістапада 1936 — 18 красавіка 2003) — малдаўскі, савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог. Народны артыст РСФСР (1980).

Біяграфія
---------

У 1953—1955 гадах вучыўся на акцёрскім факультэце Школы-студыі МХАТ. У 1962 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня Р. Рашаля і Ю. Генікі).

З 1973 года Лацяну працаваў на кінастудыі «Масфільм». Асаблівую папулярнасць яму прынеслі экранізацыя М. Горкага «Табар сыходзіць у неба», экранізацыя Чэхава «Мой ласкавы і пяшчотны звер» і фільм «Ганна Паўлава», прысвечаны жыццю вялікай расійскай балерыны.

У канцы 1980-х гадоў ён зноў вярнуўся на «Малдова-філм», працаваў на малдаўскім тэлебачанні, дзе экранізаваў паэму М. Эмінэску «Лучафэрул». У 1987—1992 гадах — прэзідэнт Саюза Кінематаграфістаў Малдовы. Выкладаў на курсах для акцёраў тэатра ў Кішынёўскім Інстытуце Мастацтваў.

У 1998 паставіў у МХАТ імя М. Горкага спектакль «Увесь ваш Антоша Чэхантэ» па творах Антона Паўлавіча Чэхава «Мядзведзь», «Вяселле». Аўтар некалькіх зборнікаў вершаў і апавяданняў, сцэнарыяў усіх сваіх фільмаў. Аўтар вершаў да фільма «Восьмы цуд свету» ​​(1981).

Памёр 18 красавіка 2003 года ў Маскве на 67-м годзе жыцця. Пахаваны на Ваганькаўскіх могілках у Маскве.

Зноскі
------

1. 1 2  Catalog of the German National Library Праверана 30 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
2. ↑  Catalog of the German National Library Праверана 10 чэрвеня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
3. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Кругасвет |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 9044043 · BNE: XX1677085 · BNF: 14116820c · CiNii: DA0813434X · GND: 127091106 · ISNI: 0000 0000 8084 748X · LCCN: n80144379 · NKC: mzk2007377391 · NTA: 33639909X · SUDOC: 193269937 · VIAF: 5139594 |

 |
**Грушавая вуліца** (трансліт.: *Hrušavaja vulica*, руск.: Грушевая улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства на поўдзень ад былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 450 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі". У гэтай мясцовасці ёсць яшчэ тры вуліцы з падобнай назвай (1-я, 2-я і 3-я Грушавыя вуліцы).

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
Гандлёвае памяшканне пякарні, Фарэрскія астравы
**Пякарня** — невялікае немеханізаванае прадпрыемства па выпечцы і рэалізацыі хлебабулачных і кандытарскіх вырабаў,якое, як правіла, таксама рэалізуе іх на месцы. Тыповы асартымент пякарань складаюць розныя хлябы, тарты, пірожныя і пірагі.

Некаторыя пякарні таксама спалучаюць у сабе функцыі кафэ. У іх маюцца абсталяваныя для арганізацыі грамадскага харчавання залы, а асартымент, апроч уласна хлебабулачных і кандытарскіх вырабаў, таксама ўключае гарбату ці каву для кліентаў, ахвотнікаў спажыць іх прадукцыю прама ў памяшканні.

Зноскі
------

1. ↑  *Yogambal Ashokkumar.* Theory Of Bakery And Confectionary. — PHI Learning Pvt. Ltd.. — ISBN 812033954-1, ISBN 978-812033954-5.

Літаратура
----------

* Hermann Eiselen: *Die Neuzeit der Bäckerei. Ein Streifzug durch ihre Geschichte von 1860 bis 2005*. BackMedia Verlagsgesellschaft, Bochum 2006, ISBN 3-9808146-2-9.

| ⛭Віды прадпрыемстваў грамадскага харчавання |
| --- |
| Рэстараны і сталовыя | 
* Астэрыя
* Бістро
* Карчма
* Каўпона
* Папіна
* Траторыя
* Тэрмаполій
* Фабрыка-кухня

 |
| Кафэ і чаёўні | 
* Буфет
* Бювет
* Венская кавярня
* Кісатэн
* Пякарня
* Чайхана
* Шанігартэн

 |
| Спецыяльныя кафэ | 
* Інтэрнэт-кафэ
* Манга-кафэ

 |
| Піцейныя ўстановы | 
* Бар
* Брасеры
* Кнайпа
* Паб
* Піўная
* Піўны рэстаран
* Піўны сад
* Спікізі
* Таверна
* Хойрыгер
* Хонкі-тонк
* Чарачная
* Шынок

 |
**Мзаб** (араб. مزاب) — даліна ў паўночнай частцы Сахары, прыкладна за 500 км ад Алжыра. Адміністрацыйна адносіцца да правінцыі Гарда. У 1982 годзе тэрыторыі плошчай каля 4 тыс. га быў нададзены статус аб'екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Даліна заселена са старажытных часоў. У X ст. берберскімі мусульманамі-ібадзітамі было заснавана пяць ксураў — умацаваных гарадоў. У кожным з іх мячэць, падобная да крэпасці, з мінарэтам, які таксама служыў дазорнай вежай. Дамы стандартнага памеру і тыпу размяшчаюцца вакол мячэці канцэнтрычнымі кругамі. Архітэктура паселішч у даліне Мзаб разлічана як на камунальнае пражыванне, так і на захаванне павагі да прыватнага сямейнага жыцця. Мясціны да нашых дзён засталіся практычна нязменнымі, архітэктура простая, але добра прыстасаваная да ўмоў рэгіёну.

Даліна да гэтага часу выбірае спецыяльны савет для кіравання справамі насельніцтва. Аднак цяпер, пасля злучэння з Алжырам у 1962 годзе, ён не мае вялікай палітычнай значнасці. Мзаб — прыклад захавання традыцыйнага ўкладу жыцця ў гэтай частцы Зямлі.

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Алжыры |
| --- |
|  | 
Касба у горадзе Алжыр | Крэпасць у Бені-Хамад | Джэміла | Даліна Мзаб | Плато Тасілін-Аджэр | Тымгад | Тыпаса
 |  |
**Эміль Ёнасен** (нарв.: Emil Jonassen; нар. 17 лютага 1993, Шыен, Нарвегія) — нарвежскі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец клуба «Од», дэбютаваў за яго ў Тыпелізе 26 верасня 2010 года, выйшаўшы на замену ў матчы з «Санеф’ёрдам» (5:0). У сезоне 2012 замацаваўся ў асноўным складзе каманды, заставаўся там і ў 2013 годзе, але пазней стаў зрэдку з’яўляцца на полі. У 2016 годзе перайшоў у клуб «Будзё-Глімт», які па выніках сезона 2016 страціў месца ў Тыпелізе, але не наступны год перамог у другім дывізіёне і вярнуў месца ў эліце. Сезон 2018, як і папярэднія, абаронца пачынаў у стартавым складзе, але пазней стаў радзей з’яўляцца на полі.

У сакавіку 2019 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб БАТЭ з Барысава і неўзабаве падпісаў з ім кантракт. Пачатак сезона прапусціў з-за траўмы, у маі 2019 года, аднавіўшыся ад траўмы, стаў выхадзіць у стартавым складзе, аднак пазней у асноўным заставаўся на лаўцы запасных. У верасні 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў БАТЭ.

У сакавіку 2020 года вярнуўся ў Нарвегію, стаўшы іграком «Стабека», а ў жніўні 2021 года зноў далучыўся да «Ода». У сакавіку 2022 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Нарвегіі розных узростаў.

Дасягненні
----------

* Нарвегія 03Бронзавы прызёр Бронзавы прызёр чэмпіянату Нарвегіі: 2014
* Нарвегія Пераможца Першага дывізіёна Нарвегіі: 2017

Зноскі
------

1. ↑  Soccerway Праверана 12 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24192203'></a>
2. ↑  Норвежский защитник Йонассен стал игроком БАТЭ
3. ↑  Эмиль Йонассен и БАТЭ прекратили сотрудничество

Спасылкі
--------

* Профіль на афіцыйным сайце БАТЭ (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Нарвежская футбольная асацыяцыя · Прэсбол |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Орлік.

**Эмі́ль О́рлік** (чэшск.: Emil Orlík; 21 ліпеня 1870, Прага, Аўстра-Венгрыя — 28 верасня 1932, Берлін, Веймарская рэспубліка) — чэшскі мастак, графік і фатограф.

Біяграфія і творчасць
---------------------

Эміль Орлік быў сынам краўца. Спачатку ён вывучаў мастацтва ў прыватнай мастацкай школе Генрыха Кніра ў Празе, дзе адным з яго аднакласнікаў быў Паўль Клее. У 1889-94 — жыў у Мюнхене; у 1891-93 — наведваў мюнхенскую Акадэмію мастацтваў.

Пасля выканання вайсковай службы ў Празе, Эміль вярнуўся ў Мюнхен, дзе працаваў для часопіса «Югенд».У 1900-1901 гг. упершыню наведаў Японію з мэтай вывучыць тэхніку каляровай гравюры на дрэве. Пасля паездкі ў Японію Орлік стварыў працы, натхнёныя каляровай ксілаграфіяй, і ў сувязі з гэтым Орліка адносяць да мастакоў япанізму. Акрамя Японіі Орлік пабываў у Кітаі, Расіі і Егіпце.

Орлік уваходзіў у Венскі сецэсіён і быў вядомы ў першую чаргу як мастак-партрэтыст. З 1905 года і да сваёй смерці Эміль Орлік вёў у навучальнай установе пры берлінскім Музеі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, а з 1924 года - у Аб'яднаных дзяржаўных школах свабоднага і прыкладнога мастацтва клас афармлення кнігі. У гэты час ім былі напісаны партрэты Эрнста Барлаха, Лавіса Карынта, Ота Дзікса, Кете Кольвіца, Франца Верфеля, Рудольфа Штэйнер, Томаса Мана, Альберта Эйнштэйна. Разам з Максам Райнгартам Эміль Орлік працаваў над дэкарацыямі і касцюмамі для яго спектакляў у Нямецкім тэатры.

У 1917-1918 гадах Орлік прымаў удзел у перамовах па заключэнні Брэсцкага міры ў якасці афіцыйнага мастака.

Адно з твораў Орліка спакваля паспрыяла прыёме Зігмунда Фрэйда ў круг венскіх прафесараў у 1902 годзе.

Галерэя
-------

* Японскі сад, (1904)Японскі сад, (1904)
* Жанчына на канапе, (1916)Жанчына на канапе, (1916)
* Партрэт маладой жанчыны ў зялёнай сукенцы, (1917)Партрэт маладой жанчыны ў зялёнай сукенцы, (1917)
* Аўтапартрэт, (1920-я гады)Аўтапартрэт, (1920-я гады)

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑   Праверана 26 ліпеня 2019.

Літаратура
----------

* Uwe Carstens, *Emil Orlik*, in: *Tönnies-Forum*, 16. Jg. 2007, H. 2, ISSN 0942-0843
* Scheffer, Heinrich, Die Exlibris des Emil Orlik, Wiesbaden: Verlag Claus Wittal 1992. ISBN 3-922835-23-6

Спасылкі
--------

* Emil Orlik prints, books, artwork and biography
* "Emil Orlik (1870–1932) - Portraits of Friends and Contemporaries" Jewish Museum, Prague, Czech Republic Архівавана 29 лістапада 2010. includes

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Новы · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1054346 · BNF: 13568596v · CiNii: DA0644500X · GND: 118590243 · ISNI: 0000 0001 0899 3252 · LCCN: n82165925 · NDL: 00515354 · NKC: jn19990006276 · NTA: 068656793 · NUKAT: n98047387 · SUDOC: 028045890 · VIAF: 49390293 · ULAN: 500005216 |

 |
Мантаж паравой турбіны, вырабленай Siemens, Германія.
**Турбі́на** (фр.: turbine ад лац.: turbo — *віхар, вярчэнне*), першасны рухавік з выключна вярчальным рухам рабочага органа - ротара і непрырыўным рабочым працэсам, які пераўтварае кінетычную і патэнцыйную энергію падвадзімага да яго рабочага цела - пары, газа або вады - ў механічную работу. 

Турбіны ў наш час звычайна выкарыстоўваюць для выпрацоўкі электраэнергіі і на транспарце. На ГЭС электраэнергіію вырабляюць з дапамогай гідратурбін. Пашыраецца ўжыванне ветраных турбін (ветракоў). На цеплавых элекрычных станцыях ужываюць у асноўным паравыя турбіны. Газавыя турбіны да нядаўняга часу ўжываліся збольшага ў авіятранспарце, але з ростам іх магутнасці і эфектыўнасці іх пачалі выкарыстоўваць і ў энергетыцы.

Гл. таксама
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Турбіна на Вікісховішчы |

* Паравая турбіна
* Газавая турбіна
* Турбакампрэсар — прылада, падобнае турбіне, але якае мае прывад вярчэння лапатак ад вала.
* Газатурбінны рухавік
* Турбарэактыўны рухавік
* Рухавік знешняга згарання
* Турбакампрэсар
* Аварыйная авіяцыйная турбіна
* Турбіна Уэльса
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Далі.

**Далі** (кіт.: 大理) — горад на захадзе кітайскай правінцыі Юньнань, адміністрацыйны цэнтр аўтаномнай прэфектуры народа бай. Насельніцтва (2020 г.) — 771 128 чалавек.

Геаграфія
---------

Далі месціцца за 270 км на паўночны захад ад Куньміна, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі Юньнань, на паўднёвым і паўднёва-заходнім берагах возера Эрхай. Сучасны горад уяўляе сабою агламерацыю некалькіх буйных паселішчаў, фактычна ператвораных у гарадскія раёны. Сваю назву ён атрымаў ад аднайменнага старажытнага горада на паўднёва-заходнім беразе. Адміністрацыйная частка, асноўныя транспартныя і прамысловыя прадпрыемствы знаходзяцца ў паселішчы Сягуань на паўднёвым беразе. 

Клімат мяккі, блізкі да субтрапічнага. Улетку сярэднія тэмпературы трымаюцца каля +20°C. Узімку — каля +8,5°C, аднак з-за прахалодных вятроў з суседняга Тыбецкага нагор'я могуць падніжацца да –4,2°C. Нярэдкая зімовая з'ява — снегапад. Сярэдняя гадавая норма ападкаў — 1054,8 мм.

Гісторыя
--------

У VII — VIII стст. берагі возера Эрхай сталі калыскай цывілізацыі некалькіх горных народаў. У VII ст. тут была створана дзяржава Наньчжаа. Яе сталіцай стаў горад Тайхэ на паўднёва-заходнім беразе. У X ст. першынство перайшло да дзяржавы Далі, якая атрымала сваю назву дзякуючы радовішчам белага мармуру. Сталіца Далі мелі тую ж назву, што і дзяржава, з'яўлялася буйным для таго перыяду гандлёвым горадам. У 1253 г. яна была разбурана падчас нашэсця мангольскага хана Хубілая.

Горад Далі быў пабудаваны нанава на паўднёва-заходнім беразе падчас кіравання імператара Чжу Юаньчжаня (XIV ст.). У 1856 г. ён стаў цэнтрам паўстання кітайцаў-мусульман супраць дынастыі Цын. У 1925 г. горад моцна пацярпеў ад землятрусу. У 1950 г. быў створаны спецыяльны раён Далі ў складзе правінцыі Юньнань, аднак адміністрацыя была перанесена з горада Далі ў суседні Сягуань.

Эканоміка
---------

Далі — важны транспартны і турыстычны цэнтр Юньнань. Тут дзейнічаюць аэрапорт і чыгуначная станцыя на лініі Ліцзян — Куньмін. Працягласць гарадскіх аўтамагістраляў — 1335 км (2014 г.). На усходнім і паўднёвым берагах возера Эрхай створаны Зона эканамічнага развіцця Далі і Інавацыйны прамысловы парк Далі, якія прыцягваюць інвестыцыі і прамысловыя рэсурсы з іншых раёнаў Кітая і замежных краін.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Далі (горад) на Вікісховішчы |

 Dali даведнік на сайце *Wikivoyage*

* Афіцыйная старонка
* Даведнік для вандроўнікаў
**Інды́чы** (трансліт.: *Indyčy*, руск.: Индычи) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пелішчанскага сельсавета. Знаходзіцца за 14 км на паўднёвы ўсход ад Камянца, 43 км ад Брэста. Вёска знаходзіцца ў памежнай зоне, для наведвання патрэбны дазвол ад памежнага камітэта.

Гісторыя
--------

У 1800 годзе па фундацыі Тамаша Канюшэўскага ў Індычах пабудавана драўляная ўніяцкая царква Нараджэння Божай Маці, пасля скасавання Ўніі прыхаджане пераведзены ў праваслаўе. У сярэдзіне 19 ст. сяло ў Жыцінскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні Расійскай Імперыі. Адносілася да маёнтка Пелішча, уласнасці Лышчынскіх. У 1885 гозе была праваслаўная царква, карчма, у вёсцы размяшчалася валасное праўленне. У 1890 годзе ў складзе Індычскай сельскай грамады. Паводле перапісу 1897 года быў хлебазапасны магазін, карчма.

У 1921—39 гг. вёска Індычы ў складзе Жыцінскай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства Польшчы. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Пелішчанскім сельсавеце Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. У Другую сусветную вайну на франтах загінулі і прапалі без вестак 10 жыхароў вёскі. У маі 1943 года за сувязь з партызанамі расстраляны 2 жыхары вёскі. У 1960-я г. царква ў Індычах разбурана.

Насельніцтва
------------

* 1885 год — 19 двароў, 239 жыхароў
* 1897 год — сяле 27 двароў, 218 жыхароў, У выселку Індычы 5 двароў, 15 жыхароў.
* 1905 год — 314 жыхароў
* 1923 год — 15 двароў, 60 жыхароў
* 1940 год — 40 двароў, 194 жыхары.
* 1960 год — 147 жыхароў
* 1970 год — 131 жыхар
* 2005 год — 46 жыхароў

Славутасці
----------

* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (1997)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. ↑  Індычы

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі, Энцыклапедыя, Том 4 БРЭСЦКАЯ ВОБЛАСЦЬ, кніга ІI Мінск, «БЕЛАРУСКАЯ ЭНЦЫКЛАПЕДЫЯ», 2007

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Пелішчанскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Пелішча |
| Вёскі | Беразнякі ·  Індычы ·  Падбрадзяны 1 ·  Падбрадзяны 2 ·  Пруска Велівейская ·  Рані ·  Седруж ·  Сосны ·  Стралі ·  Шчэрбава ·  Якубовічы |
**Турда** (рум.: Turda, венг.: Torda, ням.: Thorenburg) — горад і муніцыпія ў жудзецы Клуж Румынія, размешчаны на рацэ Ар'еш.

Гісторыя
--------

Краявід
Заснаваны як дакійскі горад з назвай Патаіса (англ.: Potaissa), Турда быў заваяваны рымлянамі. Заснаваны каструм таксама называўся Патаіса і стаў муніцыпіяй, затым калоніяй. Патаіса была галоўным лагерам V Македонскага легіёна з 166 па 274 гады.

Саляныя шахты, адкрытыя для турызму
Саляныя рудні былі вядомыя ў дагістарычныя часы. Пасля венгерскага заваявання саляныя рудні Турды былі ўпершыню згаданы ў 1075 годзе. У 1932 годзе рудні былі закрыты, але нядаўна зноў адкрыты для турызму.

Трансільванскія саксы пасяліліся тут у XI стагоддзі. Горад быў разбураны пры мангольскім нашэсці ў 1241—1242. Андраш III надаў каралеўскія прывілеі паселішчу, якія былі пацверджаны Людовікам I Вялікім.

У 1467 годзе Мацьяшам I быў скліканы венгерскі сейм у Турдзе. Пазней у XVI стагоддзі часта збіраўся Трансільванскі сейм. У 1558 годзе сейм Турды абвясціў свабоду каталіцкай і лютэранскай веры. У 1563 годзе сейм таксама зацвердзіў свабоду кальвінізму, а ў 1568 годзе ён распаўсюдзіў свабоду веравызнання на ўсе рэлігіі, абвясціўшы: «Забаронена каму-небудзь пагражаць каму-небудзь палонам ці выгнаннем за яго рэлігію» — незвычайная свабода ў сярэдневяковай Еўропе. Гэты Турдскі эдыкт быў першай спробай легалізацыі агульнай рэлігійнай свабоды ў хрысціянскай Еўропе (хоць яго законная эфектыўнасць была абмежаванай).

У 1609 годзе Габрыэль Баторый надаў новыя прывілеі Турдзе. Яны пазней былі пацверджаны Габрыэлем Бетленам. У 1659 годзе ў бітве пры Турдзе Ахмед-паша разбіў войскі Юрыя II Ракацы.

У 1944 годзе тут адбылася Турдская бітва паміж нямецкімі і венгерскімі войскамі з аднаго боку і савецкімі і румынскімі войскамі з іншага, якая стала найбуйнешай бітвай у Трансільваніі ў час Другой сусветнай вайны.

Дэмаграфія
----------

Паводле апошняга румынскага перапісу 2002 года ў горадзе было 55,887 жыхароў, сярод якіх 84,8 % - румыны, 10 % — венгры, 4,8 % — італьянцы, 0,4 % — іншыя.

Галерэя
-------

* Гарадскі цэнтрГарадскі цэнтр
* Гарадскі цэнтрГарадскі цэнтр
* Гарадскі цэнтрГарадскі цэнтр
* Будынак муніцыпалітэтаБудынак муніцыпалітэта
* Гістарычны музейГістарычны музей
* Каструм V Македонскага легіёна, сённяКаструм V Македонскага легіёна, сёння
* Рымскае надмагіллеРымскае надмагілле
* Каталіцкая царкваКаталіцкая царква
* ТэатрТэатр
* LVM. Камень у ПатаісеLVM. Камень у Патаісе
* Саляная шахта ў горадзе ТурдаСаляная шахта ў горадзе Турда
* КаньёнКаньён

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Турда
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Касцючук.
**Іакаў** (польск.: Jakub Kostiuczuk, **Ян Касцючук**; нар. 22 кастрычніка 1966, Нараў, Польшча), архіерэй Польскай праваслаўнай царквы, епіскап Беластоцкі і Гданьскі.

Біяграфія
---------

Скончыў электратэхнікум у Беластоку. У 1987 годзе паступіў у Супрасльскі Свята-Благавешчанскі манастыр, дзе быў узведзены ў сан дыякана. У 1989 годзе ўзведзены ў сан іерэя. У 1992 годзе скончыў Маскоўскую духоўную акадэмію. У 1993 годзе прыняў манаскі пострыг.

З 1995 года выкладае ў Хрысціянскай Багаслоўскай Акадэміі ў Варшаве. У 1998 годзе стаў намеснікам Свята-Благавешчанскага манастыра ў Супраслі, духоўнікам Брацтва Праваслаўнай Моладзі. У тым жа годзе ўзведзены ў сан епіскапа Супрасльскага. У 1999 прызначаны епіскапам Беластоцкім і Гданьскім.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1192930908 · NUKAT: n2014197251 · VIAF: 307489144 |

| ⛭Епіскапы Беластоцка-Гданьскай епархіі |
| --- |
| 
* Цімафей (Шрэтэр) (1946—1961)
* Стафан (Рудык) (1961—1965)
* Ніканор (Неслухоўскі) (1966—1981)
* Сава (Грыцуняк) (1981—1998)
* Іакаў (Касцючук) (з 1999)

 |
**Моўная палітыка** — сукупнасць ідэалагічных прынцыпаў і практычных мерапрыемстваў па развязанні моўных праблем у соцыуме ці дзяржаве.

Таксама моўная палітыка вызначаецца як «сістэма мерапрыемстваў дзяржавы (партыі, палітычнай ці грамадскай супольнасці), накіраваная на змяненне ці захаванне функцыйнага размеркавання моў (ці моўных падсістэмаў), на ўвядзенне новых ці захаванне ранейшых моўных нормаў.»

Тэрмін створаны ў 1945 годзе. Яго аўтар — Цэбалера.

Моўная палітыка адзначаецца асаблівай складанасцю ў шматнацыянальнай дзяржаве, бо тады яна павінна ўлічваць такія фактары, як шматмоўе, адметнасці нацыянальнага складу і міжнацыянальных дачыненняў, ролі паасобных моваў і іх носьбітаў у грамадскім жыцці.

Моўная палітыка з'яўляецца складавай часткай нацыянальнай палітыкі, і ў асноўных сваіх рысах залежыць ад агульных прынцыпаў нацыянальнай палітыкі.

У заходніх даследчыкаў паняцці моўнай палітыкі, моўнай ідэалогіі лічацца асобнымі, у прыватнасці моўная палітыка не лічыцца сумай моўнай ідэалогіі і практыкі. Аднак заўважаецца, што не толькі такая палітыка, але і наогул дыскусіі аб мове і яго ролі ў нацыянальнай (або нават у партыйнай) ідэалогіі могуць чыніць сур'ёзны выклік палітычнаму кіраўніцтву; прыкладам такіх выклікаў служыць вымушанае публічнае тлумачэнне Сталіна адносна няправільнасці тэорыі Мара абкласавым характары мовы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Дешериев Ю. Д.*  Языковая политика // Лингвистический энциклопедический словарь. М. 1990. — С. 616 (як паказана ў Амосавай).
2. ↑  Сцяцко. Уводзіны ў мовазнаўства…
3. ↑  Паводле (Спольскі, Шохамі) (як паказана ў Амосавай).
4. ↑  Напрыклад, у (Спольскі, Шохамі) (як паказана ў Амосавай).
5. 1 2  Амосава.

Літаратура
----------

* *Сцяцко П. У.* Уводзіны ў мовазнаўства: Дапаможнік. — Гродна: ГрДУ, 2001. — 231 с. — ISBN 985-417-212-0.
* ' Татьяна Амосова.}} Языковая политика в Белоруссии: прошлое и настоящее // Репрессивная политика советской власти в Беларуси. — Мн. [2007?]. (руск.)
	+ Spolsky B. The Languages of Israel: Police, Ideology and Practice / B.Spolsky, E.Shohamy. — Clevedon: Multilingual Matters Ltd. 1999, p.32.
**CAC 40** (Cotation Assistée en Continu) з’яўляецца важнейшым фондавым індэксам Францыі. Пачатковае значэнне індэкса — 1000 пунктаў — было ўстаноўлена 31 снежня 1987 года.

Разлік індэкса
--------------

Індэкс вылічваецца як сярэдняе арыфметычнае ўзважанае па капіталізацыі значэнне коштаў акцый 40 найбуйных кампаній, акцыі якія гандлююцца на біржы Euronext Paris. Кожная з сарака кампаній мае свой індэкс, які ўзважваецца ў адпаведнасці з вартацю яе каштоўных папер, даступных на рынку. Вагі вар’іруюцца ад кампаніі да кампаніі ў залежнасці ад яе капіталізацыі ў вольным звароце. Падчас узважвання кампанія ўсякаецца да максімальнай вагі 15 % у CAC 40.

Пачынаючы з 1 снежня 2003 года пры падліку капіталізацыі ўлічваюцца толькі акцыі, якія знаходзяцца ў свабодным абарачэнні.

Індэкс вылічваецца кожныя 30 секунд у працоўныя дні біржы з 9:00 да 17:30 па Цэнтральна-еўрапейскім часе.

Крытэры выбару
--------------

Састаў CAC 40 абнаўляецца штоквартальна камітэтам экспертаў Conseilcientifique des indices (CSI). Змяненні заўсёды ўступаюць у сілу ў трэцюю пятніцу сакавіка, чэрвеня, верасня і снежня. Колькасць акцый у свабодным звароце пераглядаецца кожны верасень.

Зноскі
------

1. ↑  CAC 40 index profile **(нявызн.)**. *euronext.com*. Архівавана з першакрыніцы 9 снежня 2007. Праверана 1 сакавіка 2022.
2. ↑  Rules for the CAC 40® index **(нявызн.)**. *euronext.com*. Архівавана з першакрыніцы 16 чэрвеня 2011. Праверана 1 сакавіка 2022.
3. ↑  Le CAC 40, qu’est-ce que c’est? **(нявызн.)**. *lafinancepourtous.com*. Праверана 1 сакавіка 2022.
4. ↑  Trading indices **(нявызн.)**. *comparebrokers.co*. Праверана 1 сакавіка 2022.
5. ↑  CAC 40 : comment le conseil des indices choisit les heureux élus **(нявызн.)**. *business.lesechos.fr*. Праверана 1 сакавіка 2022.
6. ↑  Le Conseil scientifique des indices, grand manitou du CAC 40 (ENCADRE) **(нявызн.)**. *lepoint.fr*. Праверана 1 сакавіка 2022.
**Іанічна-Адрыятычны трубаправод** (**ІАТ**) (англ.: Ionian Adriatic Pipeline, **IAP**) — праект газаправода ў Паўднёва-Усходняй Еўропе. Ён будзе праходзіць ад горада Фіеры ў Албаніі праз Чарнагорыю і Боснію і Герцагавіну да Спліта ў Харватыі, уключаючы ў сябе падводныя ўчасткі Бар — Будва, Добрэч — Прэўлака, Цаўтат — Пелешац.

У Фіеры IAP будзе злучаны з Трансадрыятычным трубаправодам. Trans Adriatic Pipeline AG падпісала мемарандумы аб узаемаразуменні з распрацоўшчыкамі праекта IAP, уключаючы Plinacro (Харватыя), BH-Gas (Боснія і Герцагавіна), а таксама ўрадамі Чарнагорыі і Албаніі.

У Спліце трубаправод будзе злучаны з існуючай газатранспартнай сістэмай Харватыі. Акрамя таго, ён можа быць звязаны з іншай новай газавай інфраструктурай, у тым ліку з тэрміналам Крк LNG Hrvatska у Крк.

Даўжыня трубаправода будзе складаць 516 кіламетраў (321 міль). Трубаправод будзе двунакіраваным, а яго магутнасць будзе складаць 5 мільярдаў кубаметраў (180 мільярдаў кубічных футаў) прыроднага газу за год.

Міністэрская дэкларацыя па праекце IAP была падпісана 25 верасня 2007 года ў рамках Энергетычнай супольнасці.

У 2016 годзе SOCAR пагадзілася выступіць тэхнічным кансультантам і падпісала з прадстаўнікамі краін мемарандум аб супрацоўніцтве. Да праекту таксама далучыўся кансорцыум TAP.

У 2019 годзе харвацкі аператар Plinacro, албанскі Albgaz, чарнагорскі Montenegro Bonus і баснійскі BH-Gas дамовіліся пра стварэнне сумеснага прадпрыемства для будаўніцтва газаправода, у якім яны будуць мець роўныя долі. Але будаўніцтва зацягнулася, і плануецца ўвесці ў эксплуатацыю газаправод толькі да 2025 года.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Badalova, A..  TAP, Albania Consider Linking Pipelines(англ.), *Downstream Today* (25 ліпеня 2011). Праверана 21 студзеня 2023.
2. 1 2 3  MOUC signed for TAP-IAP interconnection(англ.), *Pipelines International* (2 жніўня 2011). Праверана 21 студзеня 2023.
3. ↑  TAP pipeline, Bosnia's BH-Gas ink cooperation agreement(англ.), *PennEnergy*, *PennWell Corporation* (7 красавіка 2011). Праверана 21 студзеня 2023.
4. ↑  Ministerial declaration on the Ionian Adriatic Pipeline project (англ.)(недаступная спасылка).  Энергетычная супольнасць. Архівавана з першакрыніцы 23 красавіка 2012. Праверана 21 студзеня 2023.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мошня.
**Мо́шня** — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль, за 26 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна ў межах ландшафтнага заказніка *«Казьянскі»*.

Плошча паверхні возера 1,21 км². Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 0,9 км. Даўжыня берагавой лініі 4,35 км. Найбольшая глыбіня 7 м. Плошча вадазбору 6,8 км².  

Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, параслі лесам і хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 250 м. Дно выслана слоем сапрапеля. Заходняя частка возера зарастае. Выцякаюць ручаі ў возера Красамай і раку Ценіца.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, гусцяра, акунь, лінь і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т.2 / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1979. — Т. 2. — 768 с. — 50 000 экз. (руск.)
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 21. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Мошня Архівавана 7 лютага 2013.
* Республиканский ландшафтный заказник « Козьянский» Архівавана 28 мая 2013. // Сайт Шумілінскага райвыканкама  (руск.)
**Мошэ Эйнхорн** (17 лютага 1896, г.Ваўкавыск — 2 лютага 1966, г. Нью-Ёрк, ЗША) — лекар-гастраэнтэролаг

Біяграфія
---------

Быў шостым з сямі дзяцей Цві Гірша Эйнхона — сына ўладальніка аптэкі ў Ваўкавыску і Міхлі Каган. Адукацыю атрымаў у мясцовым хедэры, затым вучыўся ў рэальным вучылішчы ў Ваўкавыску. У 1908 годзе бацькі адправілі яго ў Эрэц-Ісраэль, дзе ён у 1914 годзе скончыў каледж «Герцлія» ў Тэль-Авіве.

У 1916 годзе эміграваў у ЗША, пасяліўшыся ў Нью-Ёрку. У 1917—1919 гадах служыў у арміі, удзельнік Першай сусветнай вайны. У 1922 годзе скончыў медыцынскі факультэт Нью-Ёркскага ўніверсітэта. Займаўся лякарскай практыкай, загадваў гастраэнтэралагічным аддзяленнем лякарні ў Бронксе. У 1925—1928 гадах працаваў у лякарні «Маўнт Сінай», у 1926—1936 гадах — у Бэт-Ізрэйел. У 1926 годзе быў адным з заснавальнікаў «Асацыяцыі іўрытамоўных лекараў».

У 1927 годзе разам з Э. Гальдштэйнам заснаваў «Harofe Haivri» — адзіны медыцынскі часопіс на іўрыце за межамі Эрэц-Ісраэль і быў яго выдаўцом да свайго скону. Распрацоўваў слоўнік медыцынскіх тэрмінаў на іўрыце. Удзельнічаў таксама ў стварэнні медыцынскай бібліятэкі ў лякарні Каплана ў Рэхавоце, якая была адкрыта ў 1955 годзе. Ініцыятар стварэння медыцынскай бібліятэкі ў Тэль-Авіве (1962), якая носіць яго імя. Апублікаваў шэраг прац па захворваннях страўніка і кішачніка. У 1964 годзе мэрыяй Тэль-Авіва была створана прэмія імя Мошэ Эйнхорна ў галіне даследавання медыцыны.

Зноскі
------

1. ↑  17 лютага 1896 года ў Ваўкавыску нарадзіўся амерыканскі лекар-гастраэнтэролаг Мошэ ЭЙНХОРН (па-ангельску: Moses Einhorn)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 136288510 · ICCU: PALV028170 · ISNI: 0000 0001 2025 0304 · LCCN: no97027267 · NTA: 264619242 · LIBRIS: 50971 · SUDOC: 153103736 · VIAF: 46365274 |

 |
**Іаган Шрэ́тэр** (? — да 20 лютага 1685) — жывапісец нямецкага паходжання. Творчасць звязана з мастацкім жыццём Беларусі, Польшчы і Літвы.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Жыў у Гданьску, у 1640-я — пач. 1650-х г. у Гродна і Вільні, з 1655 у Кёнігсбергу, з 1660-х г. зноў у Вільні. Быў членам брацтва Св. Марціна.

Творчасць
---------

Партрэт Катажыны і Марыі Радзівіл
У 1646 стварыў для Гродзенскага касцёла брыгітак алтарныя карціны: «Дабравешчанне», «Святая Брыгіта», «Святая Ганна», «Беззаганнае зачацце Дзевы Марыі» і інш.

У 1646 у Вільні напісаў партрэт жонак Януша Радзівіла — Катажыны Патоцкай і Марыі Лупу. Дзве жонкі Януша Радзівіла — нябожчыца Катажына з Патоцкіх і жывая ў момант стварэння партрэта Марыя Лупу — паказаны ў розных плоскасцях палатна: фігура Катажыны паўзаслонена постаццю Марыі. Кіруючыся рэалістычнымі традыцыямі фламандскай мастацкай школы, Іаган Шрэтэр імкнуўся даць псіхалагічную характарыстыку сваім гераіням. У вобразах няма той заглыбленасці, што характэрна для традыцый пашыранага ў XVII ст. параднага партрэта. Яму прыпісваюць партрэт Хрысціны Яўхіміі Радзівіл (да 1657).

Большасць яго работ не захавалася, у т.л. для брацтва Св. Марціна, алтарная карціна «Казьма і Дзям'ян» для касцёла Св. Яна ў Вільні.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Лугаваене А. Шрэтэр // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн. 2003. С. 466—467.
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII—XVIII стагоддзі. Мн. 2010. С. 80—81.
* Jodkowski J. Nieznane prace J. Szrettera i F. Lekszyckiego // Biuletyn historii sztuki. 1948. №1.
* Kamieniecka E. Portrety Jana Szrettera // Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie. Warszawa, 1973. T. 17.
* Paknys M. Vilniaus tapytojų padetis XVII a. II puseje // Menotyra. 1999. №4.
* Kałamajska-Saeed M. Kościół brygitek w Grodnie // Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej XVI—XVIII w. Lublin, 2000.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Ушэсцеўская царква.

**Спаса-Ушэсцеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Чавусы Чавускага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Горкага, 51.

Гісторыя
--------

Будоўля пачата ў 1992 годзе, пад храм была перабудавана аднапавярховы дом. Скончана ў 2012 годзе.

Архітэктура
-----------

Пабудавана з цэглы. Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад паўвальмавым дахам, завершаным над фасадам 2-яруснай (васьмярык на чацверыку) шатровай званіцай з макаўкай, над алтарнай часткай — цыліндрычным барабанам з цыбулепадобным купалам. Плоскасныя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Да фасада далучаны нізкі прытвор пад 2-схільным пакрыццём, завершаным макаўкай.

Зноскі
------

1. ↑  ЧАУССКОЕ БЛАГОЧИНИЕ
2. ↑  Ушэсцеўская царква Архівавана 5 жніўня 2020.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Спаса-Ушэсцеўская царква (Чавусы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Таісія Фёдараўна Дворына-Кляноўская** (нар. 22 лютага 1937, Менск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1960 годзе. З 1960 года — старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праект забудовы квартала па вул. Я. Коласа, Цнянскай, Куйбышава, Б. Хмяльніцкага, комплекс інтэрнатаў БПІ па вул. Б. Хмяльніцкага (1967), 9-павярховыя жылыя дамы па вул. Усходняй, Убарэвіча (1970), Я. Коласа паміж вул. Скарыны і Шырокай (1973), Галадзеда (1976), Дом літаратара (1974), комплекс 9-, 12-павярховых жылых дамоў па вул. Маякоўскага (1980), вытворчы корпус БЕЛТА па вул. Энгельса (1983) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дворина-Кленовская Таисия Федоровна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)