У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Праходжанне.

**Праходжанне**, або **астранамічны транзіт** — гэта астранамічная з'ява, падчас якога з пункту гледжання назіральніка з пэўнай кропкі адно нябеснае цела праходзіць перад іншым нябесным целам, засланяючы яго частку.

Азначэнне
---------

Тэрмін «праходжанне» ўжываецца ў тых выпадках, калі больш блізкі да назіральніка аб'ект па свайму адноснаму (бачнаму) памеру значна меншы, чым больш аддалены аб'ект. У тых выпадках, калі больш блізкі аб'ект па сваіх бачных памерах параўнальны або пераўзыходзіць больш аддалены, ужываюць тэрмін «пакрыццё». Тыя астранамічныя падзеі, падчас якіх адзін аб'ект утварае цень ад іншага, называюцца «зацьменнямі».

У якасці прыкладу праходжання можна прывесці праходжанне якой-небудзь планеты паміж зямным назіральнікам і Сонцам. Зразумела, падобнае магчыма толькі з Меркурыем і Венерай. Аднак, калі назіральнік знаходзіцца на яшчэ больш выдаленай планеце, напрыклад на Марсе, то ён можа ўбачыць і праходжанне Зямлі перад Сонцам (бліжэйшы адбудзецца 10 лістапада 2084). Існуюць астэроіды, напрыклад, (1383) Лімбург, з такім малым нахілам арбіты да экліптыкі, што праходжанне Зямлі па дыску Сонца з іх будзе відаць пры кожным ніжнім злучэнні Зямлі з Сонцам (гэта значыць, для дадзенага прыкладу - кожныя крыху больш за год). Сапраўды гэтак жа пры кожным ніжнім злучэнні Венера будзе праходзіць па дыску Сонца пры назіранні з астэроіда (6719) Gallaj, а Меркурый- з астэроіда (2583) Фатьянаў, паколькі ўзаемны нахіл з арбіты адпаведных планет у гэтых астэроідаў вельмі малы.

Праходжанне Меркурыя па дыску Сонца. 8 лістапада 2006 года.
Іо над Юпітэрам
Тэрмін «праходжанне» таксама можа апісваць рух натуральнага спадарожніка над паверхняй планеты, напрыклад лёгка бачнае зямным назіральніку праходжанне галілеевых спадарожнікаў (Іо, Еўропы, Ганімеда і Каліста) над паверхняй Юпітэра.

Гэта астранамічная з'ява патрабуе выбудоўвання трох нябесных цел у лінію. Значна больш рэдкая з'ява - выбудоўванне чатырох нябесных цел у лінію. Апошняя такая падзея ў Сонечнай сістэме адбылася 27 красавіка 1586, калі з Венеры быў «бачны» праход Меркурыя над паверхняй Сонца, і ў той жа самы момант з Сатурна было «бачна» праходжанне самой Венеры над Сонцам.

У апошнія гады, у сувязі з адкрыццём экзапланет, навукоўцы зацікавіліся магчымасцю засекчы інструментальна іх праходжання над паверхняй зорак-цэнтраў іх сонечных сістэм. Планета HD 209458 b (неафіцыйную назву - Асірыс) стала першай адкрытай экзапланет такога роду.

Кантакты
--------

Падчас праходжання вылучаюць чатыры «кантакты», калі контур меншага аб'екта тычыцца контуру большага аб'екта ў адной кропцы. Кантакты адбываюцца ў наступным парадку:

* **Першы кантакт:** Меншае цела цалкам звонку большага, рухаецца ўнутр
* **Другі кантакт:** Меншае цела цалкам унутры большага, працягвае рух унутр
* **Трэці кантакт:** Меншае цела цалкам унутры большага, рухаецца вонкі
* **Чацвёрты кантакт:** Меншае цела цалкам звонку большага, пачынае выдаляцца

Гл. таксама
-----------

* Праходжанне Меркурыя па дыску Сонца
* Зацьменне

Заўвагі
-------

1. ↑  Meeus, J.; Goffin, E. (April 1983). "Transits of Earth as seen from Mars". *Journal of the British Astronomical Association* **93** (3): 120–123. Bibcode: 1983JBAA...93..120M.

| ⛭Нябесная механіка |
| --- |
| Законы і задачы | 
* Законы Ньютана
* Закон сусветнага прыцягнення
* Законы Кеплера
* Задача двух цел
* Задача трох цел
* Гравітацыйная задача N цел
* Задача Бертрана
* Ураўненне Кеплера

 |
| Нябесная сфера | 
Сістэма нябесных каардынат
галактычная
гарызантальная
экватарыяльная
экліптычая
* Міжнародная нябесная сістэма каардынат
* Сферычная сістэма каардынат
* Вось свету
* Нябесны экватар
* Прамое ўзыходжанне
* Схіленне
* Экліптыка
* Раўнадзенства
* Сонцастаянне
* Фундаментальная плоскасць

 |
| Параметры арбіт | 
Кеплеравы элементы арбіты
эксцэнтрысітэт
вялікая паўвось
сярэдняя анамалія
даўгата ўзыходнага вузла
аргумент перыцэнтра
* Апацэнтр і перыцэнтр
* Арбітальная скорасць
* Вузел арбіты
* Эпоха

 |
| Рух нябесных цел | 
* Рух Сонца і планет па нябеснай сферы
* Эфемерыды

Канфігурацыі планет
процістаянне
квадратура
парад планет
* Кульмінацыя
* Сідэрычны перыяд
* Арбітальны рэзананс
* Перыяд вярчэння
* Апярэджванне раўнадзенстваў
* Сінадычны перыяд
* Збліжэнне

Зацьменне
сонечнае зацьменне
месячнае зацьменне
сарас
* Метонаў цыкл
* Пакрыццё
* Праходжанне
* Лібрацыя
* Элангацыя
* Эфект Кодзаі
* Эфект Яркоўскага
* Эфект Джанібекава

 |
| 

| Астрадынаміка |
| --- |
| Касмічны палёт | 
Касмічная скорасць
першая (кругавая)
другая (парабалічная)
трэцяя
чацвёртая
* Формула Цыялкоўскага
* Гравітацыйны манеўр
* Гоманаўская траекторыя
* Метад аскулюючых элементаў
* Прыліўное паскарэнне
* Змена нахілу арбіты
* Стыкоўка
* Пункты Лагранжа
* Эфект «Піянера»

 |
| Арбіты КА | 
* Геастацыянарная арбіта
* Геліяцэнтрычная арбіта
* Геасінхронная арбіта
* Геацэнтрычная арбіта
* Геапераходная арбіта
* Нізкая апорная арбіта
* Палярная арбіта
* Тундра-арбіта
* Сонечна-сінхронная арбіта
* Маланка-арбіта
* Аскулюючая арбіта

 |

 |