**Базіліка Святога Іштвана** (венг.: Szent István-bazilika) — каталіцкі сабор у Будапешце, найбуйнейшы храм сталіцы Венгрыі. Будапешцкая базіліка — сукафедральны сабор архідыяцэзіі Эстэргама-Будапешта разам з базілікай Святога Адальберта і сукафедра прымаса Венгрыі.

Гісторыя
--------

Рака з мошчамі Св. Іштвана
Будаўніцтва базілікі па праекце архітэктара Ёжэфа Хільда пачалося ў 1851 годзе і доўжылася 54 гады. У 1868 годзе, калі храм быў практычна гатовы, абваліўся купала будынка. Міклаш Ібль, які ўзначаліў будаўніцтва, здолеў узвесці новы купал па ўласным праекце, удала ўпісаўшы яго ў кампазіцыю ўсяго будынка. Завяршаў будаўніцтва ўжо Ёжэф Каўзер, на долю якога выпалі, галоўным чынам, унутраныя працы.

Сабор быў асвячоны 9 лістапада 1905 года. На асвячэнні прысутнічаў імператар Франц Іосіф I. У 1938 годзе Папа Пій XII прысвоіў сабору Святога Іштвана ганаровы статус малой базілікі.

Архітэктура
-----------

Выгляд з паветра
Базіліка Святога Іштвана размешчана ў Пешце, займае большую частку плошчы Святога Іштвана (венг.: Szent István tér). Базіліка арыентавана па лініі захад-усход. Галоўны фасад базілікі выходзіць на захад, замыкае сабой перспектыву вуліцы Зрыні (венг.: Zrinyi utca). Апсіда выходзіць на вуліцу Байчы-Жылінскі (венг.: Bajczy-Zsilinszky utca).

Базіліка з боку апсіды
Даўжыня сабора — 87,4 метраў, шырыня — 55 метраў і вышыня — 96 метраў. Нароўні з будынкам парламента (вышыня абодвух будынкаў аднолькавая — 96 метраў) — самы высокі будынак Будапешта. Базіліка Святога Іштвана разам з базілікай Святога Адальберта ў Эстэргаме і Эгерскай базілікай уваходзіць у тройку найбуйнейшых цэркваў краіны.

Храм пабудаваны ў стылі неакласіцызм, у плане ўяўляе сабой роўнабаковы крыж. Над сяродкрыжжам размешчаны масіўны купал вышынёй 96 метраў і дыяметрам 22 метра.

Па баках ад галоўнага фасада размешчаны дзве высокія званіцы. У правай званіцы знаходзіцца самы вялікі звон краіны вагай у 9 тон. Над цэнтральным уваходам высечана надпіс на латыні — Ego sum via veritas et vita (Я — і шлях і праўда і жыццё Ін. 14:6).

### Інтэр'ер

Купал базілікі
Алтарная прастора і статуя Св. Іштвана
Сцены і калоны храма аздоблены мармурам розных парод. Інтэр'ер багата ўпрыгожаны мазаікай, выкананай лепшымі венгерскімі майстрамі. У алтарнай прасторы пад балдахінам на калонах знаходзіцца статуя Святога Іштвана, выкананая скульптарам Алаяшам Штроблем; вакол размешчаны пяць бронзавых барэльефаў, на якіх адлюстраваны сцэны з яго жыцця.

Злева ад алтара знаходзіцца пазалочаная рака, у якой захоўваюцца мошчы Святога Іштвана (правая рука). 20 жніўня, у Дзень Святога Іштвана, па традыцыі, раку выносяць з сабора і здзяйсняюць з ёй хросны ход.

Сабор упрыгожаны вітражамі, на якіх намаляваны фігуры святых. Купал сабора вянчае выява стварэнні свету.

Літаратура
----------

* *Сартакова М.С.* Венгрия. — М.: Вокруг Света, 2007. — ISBN 5-98652-117-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7556355-1 · LCCN: nb2006013924 · VIAF: 155025705 |


| ⛭Славутасці Будапешта |
| --- |
| Раёны і кварталы | 
* Востраў Маргіт
* Гара Гелерт
* Аквінкум

 |  |
| Вуліцы, плошчы і масты | 
* Плошча Вёрэшмарці
* Праспект Андрашы
* Плошча Герояў
* Плошча Ферэнца Ліста
* Плошча Мора Ёкаі
* Плошча Актагон
* Набярэжная Дуная
* Мост Свабоды
* Плошча Свабоды
* Вуліца Вацы

 |
| Грамадскія будынкіі збудаванні | 
* Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр
* Палац Дрэкслера
* Музычны ўніверсітэт Ферэнца Ліста
* Тэатр лялек
* Стары палац мастацтва
* Венгерскі ўніверсітэт выяўленчых мастацтваў
* Будайская крэпасць
* замак Вайдахуняд
* Канцэртная зала «Вігада»
* Цэнтральны рынак
* Будынак венгерскага парламента

 |
| Музеі і помнікі | 
* Венгерскі нацыянальны музей
* Венгерская нацыянальная галерэя
* Музей выяўленчых мастацтваў
* Музей гісторыі Будапешта
* Музей прыкладнога мастацтва
* Этнаграфічны музей
* Музей Людвіга
* Музей Кішцэлі
* Музей Халакоста
* Музей пошты
* Музей тэрору
* Дом-музей Ферэнца Ліста
* Дом-музей Золтана Кодаі
* Музей мастацтва Далёкага Усходу

 |
| Храмы і манастыры | 
* Армянская каталіцкая царква
* Вялікая сінагога
* Базіліка Святога Іштвана

 |
| Паркі, мемарыялы і могілак | 
* Варашлігет
* Парк Мемента

 |
| Кафэ, рэстараны | 
Кафэ Жэрба 
 |