recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Раства-Багародзіцкая царква.

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — храм у в. Сёмкаў Гарадок Мінскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Першапачаткова быў пабудаваны як касцёл. Быў закладзены ў 1802 годзе, пры падтрымцы Адама Хмары. Касцёл валодаў рысамі позняга барока і ранняга класіцызму. У 1866 годзе храм быў забрыны ў каталікоў і пераданы праваслаўнай царкве. Пасля Другой сусветнай вайны царква не выкарыстоўвалася і стала разбурацца.

У сярэдзіне 1990-х гадоў храм быў закінутым і ўяўляў сабой руіны. Пасля рэканструкцыі пачатку 2000-х будынак значна змяніў сваё вонкавае аблічча. Зменены фасад і цалкам перароблены франтон, стаў выглядаць прасцей, замест дэкаратыўных элементаў з’явіліся тры невялікія арачныя вокны.

Факты
-----

Храм знакаміты тым, што ў сценах яго некалі адбывалася вянчанне бацькоў класіка беларускай літаратуры — Максіма Багдановіча. Таксама, па суседстве ў маёнтку Сёмкава жылі Янка Купала і Якуб Колас і пэўна яны наведвалі храм не раз.

Зноскі
------

1. ↑  Царква Народжання Найсвятой Багародзіцы ў вёсцы Сёмкаў Гарадок

Спасылкі
--------

* Былы касцёл, а сёння царква ў пасёлку Сёмкаў Гарадок
* Сёмкаў Гарадок
**«Чэшская хроніка»** (лац.: Chronica Boemorum) — першая хроніка на лацінскай мове, у якой была паслядоўна і адносна поўна выкладзена гісторыя Чэхіі. У яе ўвайшлі звесткі пра гістарычныя падзеі ў чэшскай зямлі з найстаражытнейшых часоў па першую чвэрць XII ст. Пры гэтым «Хроніка» не абмяжоўваецца чэшскай нацыянальнай гістарыяграфіяй, раскрываючы таксама пытанне ўзаемаадносін розных еўрапейскіх дзяржаў у Х—XII стагоддзях.

Аўтарам хронікі быў дэкан капітула сабора Святога Віта ў Празе Казьма Пражскі. З'яўляючыся каштоўнай гістарычнай крыніцай, асабліва ў частцы, якая тычыцца падзей, сучаснікам якіх быў Казьма, «Чэшская хроніка» шмат у чым задала кірунак наступнага развіцця чэшскага летапісання. Працу над хронікай летапісец вёў да сваёй смерці ў 1125 годзе. Нягледзячы на некаторыя недакладнасці і яркае праяўленне ўласнай пазіцыі аўтара, высокі для той эпохі навуковы ўзровень і важнасць апісаных у ёй падзей ставяць Казьму Пражскага ў лік адных з самых значных летапісцаў сярэдневяковай Еўропы.

«Чэшская хроніка» Казьмы Пражскага, нароўні з «Аповесцю мінулых гадоў» Нестара і «Хронікай і дзеяннямі князёў ці кіраўнікоў польскіх» Гала Ананіма, мае фундаментальнае значэнне для славянскай культуры і ўваходзіць у лік найважнейшых крыніц па гісторыі Чэхіі і суседніх дзяржаў.

Спасылкі
--------

* Die Chronik der Böhmen des Cosmas von Prag **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Monumenta Germaniae Historica. — Выданне «Чэшскай хронікі» 1923 года. Архівавана з першакрыніцы 4 ліпеня 2013. Праверана 9 ліпеня 2011.
**Чэшская Швейцарыя** (чэшск.: České Švýcarsko, ням.: Böhmische Schweiz) — чэшская частка Эльбскіх Пясчанікавых гор, якія завуцца ў германскай частцы Саксонскай Швейцарыяй.

Гэты раён Паўночнай Чэхіі знаходзіцца на верхнім цячэнні ракі Эльба недалёка ад Дэчына.

Утварэнне Чэшскай Швейцарыі адбылося некалькі тысячагоддзяў назад, калі вулканічная парода дасягнула зямной паверхні, тут сфармаваліся расколіны, каньёны і іншыя скальныя ўтварэнні. Вобласць таксама характарызуецца як ахоўная зона флоры і фауны, і ў сваіх межах яна ўтрымлівае вялікую разнастайнасць папараці.

Самая высокая гара Чэшскай Швейцарыі — Дэчынскі Снежнік (723м).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чэшская Швейцарыя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4007476-6 · VIAF: 238329697 |
**Валянцін Блакіт** (сапр.: *Валянцін Уладзіміравіч Болтач*; 7 кастрычніка 1938, в. Вострава, Шчучынскі павет, Навагрудскае ваяводства — 7 снежня 2007) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў БДУ (1966). З 1956 года працаваў літаратурным супрацоўнікам рэдакцыі шчучынскай раённай газеты «Чырвоны сцяг», потым у жалудоцкай раённай газеце «За Радзіму» і ў міжраённай газеце «Савецкая вёска». У 1963—1967 гадах — адказны сакратар воранаўскай раённай газеты «Ленинское знамя», у 1967—1968 гадах — уласны карэспандэнт абласной газеты «Гродненская правда». З 1968 года загадчык сектара друку, радыё і тэлебачання, у 1971—1972 і 1974—1978 гадах — намеснік загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі Гродзенскага абкама КПБ. У 1972—1974 гадах вучыўся ў ВПШ ЦК КПСС у Маскве. У 1978—1987 гадах — загадчык сектара тэлебачання і радыё ЦК КПБ. У 1987—2000 гадах — галоўны рэдактар часопіса «Вожык». Член Саюза пісьменнікаў з 1981 года.

Творчасць
---------

Друкаваўся з 1970 года. Першы зборнік сатыры і гумару пад назвай «Вынаходнік» выдаў у 1974 годзе. Аўтар кніг: «Час прылёту журавоў», «Адчай», «Чуйная цішыня», «Вяселле ў Беражках», «Шануй імя сваё», «Усмешка фартуны». «Вырай», «Аповесці».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Адбівальная туманнасць Галава Ведзьмы.
**Адбівальныя туманнасці** з'яўляюцца газава-пылавымі воблакамі, што падсвечаныя зоркамі. Калі зорка (зоркі) знаходзяцца ў міжзорнымі воблаку ці побач з ім, але недастаткова гарачая (гарачыя), каб іанізаваць вакол сябе значную колькасць міжзорнага вадароду, то асноўнай крыніцай аптычнага выпраменьвання туманнасці аказваецца святло зорак, якое рассейваецца міжзорным пылам.

Спектр адбівальнай туманнасці такі ж, як і ў зоркі, што падсвятляюць яе. Сярод мікраскапічных часціц, адказных за рассейванне святла, можна вылучыць часцінкі вугляроду (часам яго называюць дыяментавым пылам), а таксама часціцы жалеза і нікеля. Апошнія дзве ўзаемадзейнічаюць з галактычным магнітным полем і таму адлюстраванае святло злёгку палярызаванае .

Адбівальныя туманнасці звычайна маюць сіняе адценне, паколькі рассейванне блакітнага колеру больш эфектыўна, чым чырвонага (менавіта гэтым, у прыватнасці, тлумачыцца блакітны колер неба).

Адбівальныя і эмісійныя туманнасці часта можна ўбачыць побач (напрыклад, туманнасць Арыёна) і іх абодвух адносяць да дыфузным туманнасцей. У цяперашні час вядома каля 500 адбівальных туманнасцей, самая вядомая з якіх — вакол зорак Плеяд. Гіганцкая чырвоная (спектральны клас M1) зорка Антарэс акружаная вялікай чырвонай адбівальнай туманнасцю. Адбівальныя туманнасці таксама часта сустракаюцца ў месцах зоркаўтварэння.

У 1922 Хабл апублікаваў вынікі даследаванняў некаторых яркіх туманнасцей. У гэтай працы Хабл адзначыў адрозненні паміж адбівальнымі і эмісійнымі туманнасцямі і вывеў закон свяцільнасці для адбівальнай туманнасці, які ўсталёўвае суадносіны паміж вуглавым памерам туманнасці ({\displaystyle R}) і бачнай велічынёй зоркі ({\displaystyle m}):

{\displaystyle 5\log \left(R\right)=-m+k\,,}
дзе {\displaystyle k} — канстанта, якая залежыць ад адчувальнасці вымярэння.

| ⛭Міжзорнае асяроддзе |
| --- |
| Складнікі | Міжзорны газ ·  Міжзорны пыл ·  Касмічныя прамяні ·  Магнітнае поле |  |
| Туманнасці | Дыфузная (светлая) туманнасць ·  Цёмная туманнасць ·  Эмісійная туманнасць ·  Адбівальная туманнасць ·  Рэштка звышновай ·  Планетарная туманнасць ·  Протапланетарная туманнасць |
| Вобласці зоркаўтварэння | Малекулярнае воблака ·  Глобула ·  Вобласць H II |
| Калязоркавыя ўтварэнні | Акрэцыйны дыск ·  Протапланетны дыск ·  Палярныя струменевыя цячэнні ·  Аб’ект Хербіга — Аро |
| Выпраменьванне | Зорны вецер ·  Рэліктавае выпраменьванне |
**Агурочная мазаіка** — хвароба раслін, выкліканая вірусам агурочнай мазаікі. Пашкоджвае як гародніну, так і дэкаратыўныя расліны, у тым ліку гладыёлусы (*Gladiolus*).

На гладыёлусах
--------------

Вірус перадаецца з сокам хворых раслін, тлямі. Хвароба характарызуецца паласатасцю лісця і кветак. Палосы ўздоўж жылак ліста светла-жоўтыя, іншы раз амаль белыя, на пялёстках - жаўтавата-белыя і цямнейшыя за асноўны фон. Кветкі недаразвітыя, рана завядаюць. Часта назіраюцца дэфармацыя сцеблаў і дрэнны рост раслін. Пры адсутнасці прафілактычных мерапрыемстваў вірус пашкоджвае 100% раслін.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Вірусныя хваробы раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 461
**Агіяграфія** (грэч. hάgios — святы + грэч. grάphό — пішу) — від царкоўнай літаратуры пра жыццё, подзвігі і пакуты кананізаваных духоўных або свецкіх асоб. Галіна царкоўна-рэлігійнай літаратуры, якую складаюць жыццяпісы святых — жыціі.

Узнікла ў Рымскай імперыі, пашырылася ў Візантыі, дзе былі дакладна сфармуляваны асноўныя патрабаванні да агіяграфіі. У Сярэднявеччы агіяграфічныя творы пісаліся звычайна на лацінскай мове і апісвалі жыццё, цуды і пакутніцтва за «веру Хрыстовую» святых людзей — велікамучанікаў, прапаведнікаў і інш. Творы агіяграфіі вызначаліся дыдактыкай, умоўнасцю, услаўлялі аскетызм, цярплівасць, пакорлівасць Боскай волі.

Агіяграфічная літаратура на беларускіх землях
---------------------------------------------

Арыгінальныя беларускія агіяграфічныя творы вядомы з канца XII—XIII ст. — «Жыціе Ефрасінні Полацкай», «Жыціе Кірылы Тураўскага», «Жыціе Аўраамія Смаленскага», «Слова пра манаха Марціна», «Аповесць пра Меркурыя Смаленскага». Іх аўтары строга не прытрымліваліся візантыйскіх схем, звярталіся да гістарычных фактаў, уключалі эмацыянальна-псіхалагічныя маналогі, бытавыя замалёўкі. З XV—XVI ст. ствараюцца пашыраныя (мінеі-чэцці) і кароткія жыціі (пралогі), а таксама пацерыкі (жыціі пра жыццё манахаў).

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыкл. даведнік Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Праваслаўная · Праваслаўная багаслоўская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX527329, XX5288271 · BNF: 11948106z · GND: 4022930-0 · LCCN: sh85058266 · NKC: ph120634 |
**Шаара** (мальт.: Ix-Xagħra) — горад на востраве Гоца (Мальта).

У раёне Шаара знаходзяцца гістарычныя славутасці, як створаныя чалавекам, так і прыроднага паходжання: мегалітычны храм Джганція, падземная святыня круг Брашторфа, грот Шэры, пячора Ніну. Гэта другі па велічыні горад на Гоца пасля Надура. Насельніцтва — каля 4200 чалавек (2008 г).

Падчас брытанскага каланіяльнага валадарства вёска была таксама вядомая пад італьянскай назвай Кача (*Caccia* / *Kaċċa*).

Храм у Шаары прысвечаны Маці Божай Пераможцы, вядомай таксама як Іль-Бамбіна. Яе свята адзначаецца 8 верасня.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Caccia / Ix-Xaghra / Kaċċa / Kacha / Shaghra / Xagħra, Malta Populated place
3. ↑  Xaghra, Malta

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шаара
* Official Website Архівавана 5 лютага 2007.
* Xaghra Parish
* Xaghra United FC

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7700676-8 |
Адвентысцкі малітоўны дом у Мінску (вуліца Васняцова).
**Адвентысты** з’явіліся ў Беларусі ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў у выніку дзейнасці замежных прапаведнікаў, першапачаткова імі былі этнічныя немцы з лютэран. Першая абшчына была зарэгістраваная ў Вільні ў 1910 годзе, у 1913 годзе — у Мінску.

Найбольш значнае развіццё адвентызм атрымаў у Заходняй Беларусі ў 1920-1930-я гады, асабліва ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Прапагандыстамі кірунку былі нямецкія і польскія місіянеры, напрыклад, А. Шэрберг у Брэсце, А. Чармановіч у Пінску і А. Лідке ў в. Фядоры Столінскага павета.

Абшчыны АСД разгарнулі актыўную дзейнасць у Беларусі пасля Вялікай Айчыннай вайны. Дзейнасцю адвентыстаў у Беларусі кіраваў Усесаюзны савет АСД з цэнтрам у Маскве, які праіснаваў да 1960 года. Большасць абшчын была сканцэнтраваная ў Брэсцкай вобласці.

Рэлігійнае аб’яднанне «Беларуская канферэнцыя адвентыстаў сёмага дня» рэарганізавана ў 1992 годзе, уваходзіць у еўразійскае аддзяленне Сусветнай царквы хрысціян-адвентыстаў сёмага дня, у якім таксама аб’яднаныя адвентысты сёмага дня Расіі, Малдовы, Украіны, рэспублік Сярэдняй Азіі і Закаўказзя (усяго налічваецца каля 50 тыс. членаў). Станам на 2011 год у Беларусі дзейнічалі 72 абшчыны АСД, у з іх 17 у Брэсцкай, 14 у Віцебскай, 12 у Гомельскай абласцях.

Літаратура
----------

* Адвентисты // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.) / Т. В. Белова (гл. ред.). — Мн.: БелЭн, 2009. — Т. 1. Брестская область. В 2 кн. Книга 1. Абрамов — Куфко. — 519 с. — 2 500 экз. — ISBN 978-985-11-0464-8.
* Адвентисты // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.) / Т. В. Белова (гл. ред.). — Мн.: БелЭн, 2010. — Т. 2. Витебская область. В 2 кн. Книга 1. Абазовский — Кривоблоцкая. — 533 с. — 2 500 экз. — ISBN 978-985-11-0525-6.
* Адвентисты // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.) / Т. В. Белова (гл. ред.). — Мн.: БелЭн, 2012. — Т. 3. Гомельская область. В 2 кн. Книга 1. Aбрамов — Липово. — 398 с. — 2 500 экз. — ISBN 978-985-11-0617-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Адвентызм у Беларусі
Святыня трох вешчуноў за алтаром Кёльнскага сабора
**Рака трох вешчуноў** (ням. *Dreikönigsschrein*) — самы вялікі рэлікварый Заходняй Еўропы, агульнапрызнаны шэдэўр сярэднявечнага латарынгскага мастацтва. Створаны ў 1181—1225 гг. для захоўвання ў Кёльнскім саборы мошчаў трох каралёў, якія, паводле падання, прыходзілі з дарункамі пакланіцца Хрысту.

У 344 г. медыяланскі біскуп Еўсторгій прывёз з Канстанцінопаля мошчы трох каралёў. Праз восем стагоддзяў, у 1164 г. Мілан быў узяты і спустошаны войскамі імператара Фрыдрыха Барбаросы. Ён завалодаў царкоўнымі святынямі і перадаў іх у дар свайму вернаму саюзніку — кёльнскаму архібіскупу Райнальду фон Даселю. 

У Сярэднявеччы такі дар меў не толькі духоўнае значэнне: мошчы святых прыцягвалі ў тыя ці іншыя храмы натоўпы паломнікаў і, адпаведна, грашовыя патокі. Біскуп Райнальд з трыумфам прывёз мошчы ў Кёльн, і з тых часоў яны лічацца галоўнай хрысціянскай святыняй горада.

Мікалай Вердэнскі, знакаміты на ўсю Еўропу залатар, пачаў працу над патройным рэлікварыем у 1181 годзе. Кожны з трох каралёў пахаваны ў асобным саркафагу. У цэлым пірамідальная канструкцыя (два саркафагі ўнізе і адзін над імі) нагадвае базіліку. Яе шырыня 110 см, вышыня 153 см, даўжыня 220 см.

Па сценках саркафага рассаджаны 74 рэльефныя фігуры з пазалочанага срэбра, якія адлюстроўваюць прарокаў (унізе) і апосталаў (уверсе), а таксама сцэны з жыцця Хрыста. Адлюстраваны і Райнальд, архібіскуп кёльнскі. Для ўпрыгожвання рэлікварыя было выкарыстана не менш за тысячу каштоўных каменняў і жамчужын, у тым ліку антычныя камеі і гемы.

У дэтэктыўнай літаратуры
------------------------

* У рамане Умберта Эка «Баўдаліна» (2000) дарэнне мошчаў вешчуноў Кёльну прадстаўлена як містыфікацыя галоўнага героя.
* У Джэймса Ролінса ў рамане «Касці вешчуноў» (2005) унутры святыні апыняюцца не мошчы, а аднаатамнае золата, якое якабы ўмелі здабываць вешчуны.
* Расследаваннем крадзяжу рэлікварыя заняты героі дэтэктыва Эндру Грылі «Біскуп і тры каралі» (1998).

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кёльнскі рэлікварый на Вікісховішчы |

* O. Von Falke, *Meister Nikolaus von Verdun und der Dreikönigenschrein*, Zeitschrift für christliche Kunst, 18, 1905, p. 161—174.
* O. Von Falke, *Der Dreikönigenschrein des Nikolaus von Verdun im Kölner Domschatz*, Mönchengladbach, 1911.
* F. Witte, *Der Goldene Schrein*, Köln, 1928, p. 64.
* J. Braun, *Der Dreikönigenschrein jetzt und einst, Stimmen der Zeit*, CXV, 1929, p. 130.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4219055-1 · LCCN: n2007006335 · VIAF: 184446487 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ч'ар.
**Ч'ар** (груз. ჭარ, мрглавані: Ⴝ, нусхуры: ⴝ, мхедрулі: ჭ, МФА: [ʧar]) — трыццатая літара грузінскага алфавіту. У ізапсефіі мае значэнне «5000». Беларускі адпаведнік — ч' ([tʃʼ]). Згодна з міжнародным стандартам ISO 9984 транслітаруецца як лацінскае č.

* Ч'ар мхедруліЧ'ар мхедрулі
* Ч'ар мрглаваніЧ'ар мрглавані
* Ч'ар нусхурыЧ'ар нусхуры

Юнікод
------

У Юнікодзе:

* Ⴝ : U+10BD
* ჭ : U+10ED

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ч’ар (літара)

| ⛭Грузінскае пісьмо |
| --- |
| Графіка | ა · ბ · გ · დ · ე · ვ · ზ · თ · ი · კ · ლ · მ · ნ · ო · პ · ჟ · რ · ს · ტ · უ · ფ · ქ · ღ · ყ · შ · ჩ · ც · ძ · წ · ჭ · ხ · ჯ · ჰ |
| Дадатковыя літары | ჶ · ჷ · ჸ · ჹ · ჺ |
| Архаічныя літары | ჱ · ჲ · ჳ · ჴ · ჵ |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бургундыя.
**Каралеўства Бургундыя** — франкскае каралеўства, якое ўзнікла ў выніку распаду Франкскай дзяржавы пры Меравінгах у 561 годзе. Тэрыторыя прыкладна адпавядала старажытнаму каралеўству бургундаў з даданнем Праванса.

Гісторыя
--------

Франкская дзяржава з 481 да 814 года.
У 534 годзе франкскія каралі Хільдэберт I і Хлотар I ізноў уварваліся ў каралеўства бургундаў, разбілі бургундаў у бітве пад Ацёнам і аблажылі гэты горад, у якім схаваўся Гадамар II. Далейшы лёс бургундскага караля невядомы.

Франкскія каралі Хільдэберт I, Хлотар I і Тэадэберт I падзялілі яго каралеўства паміж сабой. Хільдэберту дасталіся Ліён, В’ен і Жэнева, Хлотару — паўднёвая частка Бургундскай дзяржавы паміж Валансам, Авіньёнам і Амбрэнам, Тэадэберту — Ацён, Шалон-на-Соне, Лангр, Аванш, Віўе, Сітан, Невер і Безансон. Да 558 года Хлотар I атрымаў у спадчыну ўсе ўладанні братоў, у тым ліку і Бургундыю.

Пасля смерці Хлотара ў 561 годзе яго ўладанні былі падзелены паміж сынамі. Адзін з сыноў, Гунтрамн, атрымаў Бургундскае каралеўства, куды ўвайшла ўся тэрыторыя бургундаў, ад Соны і Вагезаў, да Альпаў і марскога берага, частка Праванса і былое каралеўства Арлеанскае (за выключэннем яго заходняй часткі, гэта значыць гарадоў Шартр, Тур, Пуацье, якія адышлі да Харыберту I). Пазней Бургундыя то атрымлівала самастойнасць, то далучалася да адной з частак Франкскай дзяржавы — Аўстразіі або Нейстрыі. Канчаткова Бургундыя была далучана да франкскага каралеўства ў 721 годзе.

### Спіс каралёў Бургундыі

* 561—592 : **Гунтрамн**
* 592—595 : **Хільдэберт II**
* 595—613 : **Тэадорых II**
* 613—613 : **Сігіберт II**
* 613—629 : **Хлотар II**
* 629—639 : **Дагаберт I**
* 639—658 : **Хлодвіг II**
* 658—673 : **Хлотар III**
* 673—673 : **Тэадорых III**
* 673—675 : **Хільдэрык II**
* 675—691 : **Тэадорых III** (другі раз)
* 691—695 : **Хлодвіг IV**
* 695—711 : **Хільдэберт III**
* 711—715 : **Дагаберт III**
* 715—721 : **Хільперык II**
* 721—737 : **Тэадорых IV**
* 743—751 : **Хільдэрык III**

### Спіс маярдомаў Бургундыі

* да 599: **Варнахар I**
* да 604: **Бертаальд**
* 605: **Пратадзій**
* 606 — не пазней 613: **Клаўдзій**
* 613—626/627: **Варнахар II** (613—626/627)
* 639—641: **Эга** (таксама ў Нейстрыі)
* 641—642: **Флаахад**
* згадваецца ў 653/654: **Радаберт**

Гл. таксама
-----------

* Спіс каралёў Францыі

Спасылкі
--------

* Histoire des Mérovingiens de Bourgogne (фр.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лазар.
**Міхаіл Канстанцінавіч Лазар** (2 студзеня 1924, вёска Даўгінава, Уздзенскі раён) - беларускі краязнавец.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Даўгінаўскай пачатковай школе, Лашанскай няпоўнай сярэдняй школе, у 1941 г. скончыў Уздзенскую школу. У 1943 г. вывезены ў Германію, працаваў у трох лагерах. Пасля заканчэння вайны служыў у Чырвонай арміі, працаваў настаўнікам у Даўгінаўскай сямігадовай, Боркаўскай пачатковай школах, настаўнікам. завучам, дырэктарам Цялякаўскай, потым Слабада-Пырашаўскай сямігадовай школ. У 1954 г. закончыў Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага.

1 верасня 1953 г. прызначаны завучам Хатлянскай сярэдняй школы, на гэтай пасадзе працаваў 17 гадоў. затым да выхаду на пенсію і яшчэ 5 гадоў працаваў настаўнікам у гэтай школе. Выдатнік народнай асветы. Вывучае гісторыю Хатлянаў і ўсёй Уздзеншчыны, апублікаваў шэраг артыкулаў у раённай і абласной газетах. Ініцыятар і стваральнік краязнаўчага музея ў Хатлянскай сярэдняй школе, якому прысвоена званне народнага. Арганізаваў рэстаўрацыю Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Хатляны — помніка архітэктуры XIX ст.
**35-я партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў красавіку 1943 года пад назвай **35-ы партызанскі атрад**, які ў верасні быў уключаны ў Бялыніцкую ваенна-аператыўную групу і дзейнічаў на акупіраванй тэрыторыі Бялыніцкага і Шклоўскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года атрад (554 партызаны) злучыўся з Чырвонай Арміяй. Пасля злучэння Беларускі штаб партызанскага руху вызначыў атрад са студзеня 1944 года як брыгаду.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* П. І. Саўчук (загінуў);
* І. Р. Прахарэнка.

### Камісары

* С. А. Шонін;
* Р. І. Думчаў.

### Начальнік штаба

* І. М. Мамонаў.

Гісторыя
--------

Партызаны праводзілі баявыя дзеянні пераважна на чыгуначных камунікацыях. У верасні 1943 года ўдзельнічалі ў нападзе на нямецкі гарнізон у Бялынічах, у канцы студзеня 1944 года вялі баі з карнікамі, у чэрвені на чыгуначным участку Шклоў — Лотва падарвалі больш за 840 рэек.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
«« дзесяцігоддзі »»
330-я 340-я **350-я** 360-я 370-я

 гады 
350 351 352 353 354  
 355 356 357 358 359 

 стагоддзі 
3 ст. **4 ст.** 5 ст.

Найважнейшыя падзеі
-------------------

Рымская імперыя аб’яднаная пад праўленнем Канстанцыя II. У Кітаі праўленне дынастыі Цзінь. У Індыі пачынаецца перыяд імперыі Гупта. У Японіі працягваецца перыяд Ямата. У Персіі кіруе дынастыя Сасанідаў.

На тэрыторыі лесастэпавай Украіны Чарняхоўская культура. У Паўночным Прычарнамор’і готы і сарматы. Гісторыкі VI стагоддзя згадваюць племя антаў, якія жылі на тэрыторыі сучаснай Украіны прыкладна з IV стагоддзя.

Падзеі
------

* Канстанцый II адалеў узурпатара Магненція і большую частку дзесяцігоддзя аднаасобна кіраваў Рымскай імперыяй.
* Аднавіліся напады алеманаў і франкаў на рымскія межы ўздоўж Рэйна.
* Пачалася новая вайна з Персіяй.
* Працягваўся царкоўны крызіс, звязаны з арыянствам, якое пры падтрымцы імператара Канстанцыя II пачало браць верх.
* 352 — канец пантыфікату Папы Юлія I;
* 352 — пачатак пантыфікату Папы Ліберыя;
У **Балівіі** размаўляюць на іспанскай мове (у балівійскіх варыянтах), мовах аймара, кечуа і іншых менш ужывальных мовах карэнных народаў. Падчас перапісу насельніцтва 2001 года 47% насельніцтва заявілі, што размаўляюць на адной з карэнных моў, у той час як 36% лічылі яе роднай. 33,2% насельніцтва было двухмоўным, у адрозненне ад 11,6% аднамоўных носьбітаў індзейскі і 49,8% носьбітаў іспанскай мовы. Таксама ў асобных выпадках выкарыстоўваецца англійская мова і партугальская, як мова суседняй Бразіліі.

У высакагор'ях і рэгіёнах Анд найбольш распаўсюджанымі з'яўляюцца наступныя мовы: іспанская, аймара і паўднёвая кечуа, а таксама чыпая. Ва ўсходнім рэгіёне існуе большая разнастайнасць моў карэннага насельніцтва (каля 33), хаця на іх размаўляюць у меншай ступені ў межах этнічных населеных пунктаў, а некаторыя знаходзяцца на мяжы знікнення. Сярод гэтых моў — чырыгуана (альбо ўсходнебалівійская гуарані) і сімба (альбо заходнебалівійская гуарані).

Афіцыйныя мовы Балівіі
----------------------

Законам 1997 года афіцыйнымі мовамі разам з іспанскай былі абвешчаны кечуа, гуарані і аймара. Згодна з вярхоўным указам пад нумарам 25894 ад 11 верасня 2000 года, які быў абнародаваны падчас кіравання Уга Банцэра Суарэса і дзейнічаў да жніўня 2012 года, афіцыйнымі мовамі Балівіі былі прызнаныя 34 мовы карэннага насельніцтва: аймара, араона, аёрэа, баурэ, бэсіра, канічана, кавінення, каювава, чакаба, чыман, эсэ-эхха, гуарані, паўсэрна, гуараю, ітонама, лека, мачынеры, махэннё-трынітар'я, махэннё-ігнасьяна, марэ, масэтэн, мавіма, пакавара, кечуа, рэесана, сірыёна, такана, тапіетэ, тарамона, уру-чыпая, веенхаек, ямінава, юкі, юракарэ і тупі-гуарані.

У адпаведнасці з дзейнай канстытуцыяй ад 7 лютага 2009 года, Балівія прызнае трыццаць сем дзяржаўных моў, уключаючы, акрамя іспанскай, і мовы карэнных нацый і народаў, указаныя ў артыкуле 5 канстытуцыі. Акрамя таго, згодна з канстытуцыяй, урад і урады дэпартаментаў павінны выкарыстоўваць прынамсі дзве афіцыяльныя мовы, адна з якіх павінна быць іспанскай, а другая залежыць ад тэрыторыі.

 Карта месцазнаходжання **карэнных народаў** Балівіі
### Спіс афіцыйных моў Шматнацыянальнай дзяржавы Балівія

* іспанская
* аймара
* араона
* баурэ
* бэсіра
* веенхаек
* гуарані
* гуараю
* замука
* ітонама
* кавінення
* канічана
* каювава
* кечуа
* лека
* мавіма
* маропа
* марэ
* масэтэн
* махэннё-трынітар'я
* махэннё-ігнасьяна
* мачахуяй-кальяуайя
* мачынеры
* пакавара
* паўсэрна
* пукіна (вымерлая мова)
* сірыёна
* такана
* тапіетэ
* тарамона
* уру-чыпая
* чакаба
* чыман
* эсэ-эхха
* юракарэ
* ямінава

Зноскі
------

1. ↑  Decreto Supremo N.º 25894 de 11 de septiembre de 2000, consultado en www.lexivox.org en agosto de 2012
2. ↑  Канстытуцыя Балівіі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзік (значэнні).
**Мобі Дзік, або Белы Кіт** (англ.: Moby-Dick; or, The Whale) — раман Германа Мелвіла, апублікаваны ў 1851 годзе. «Мобі Дзік» лічыцца адным з Вялікіх амерыканскіх раманаў і скарбам сусветнай літаратуры. Раман апавядае пра прыгоды марака Ізмаіла на судне «Пікад», якім кіруе капітан Ахаб. Хутка Ізмаіл дазнаецца, што адзіная мэта Ахаба — знайсці Мобі Дзіка, дзікага і таямнічага белага кашалота. Пасля папярэдняй сустрэчы капітана і кіта апошні знішчыў лодку Ахаба і пакінуў яго без нагі, што вымушвае капітана шукаць помсты.

У «Мобі Дзіку» Мелвіл выкарыстоўвае стылізаваную мову, сімвалізм і шматлікія метафары для выкрыцця няпростых тэм. На ўсім шляху галоўных герояў, у спраўджанні ўласных перакананняў і пошуку свайго месца ў свеце, паўстаюць пытанні класавага і сацыяльнага статусу, дабра і зла, існавання Бога. Вобразы, якія стварае апавядальнік, а таксама быт герояў на кітабойнай судне, увітыя ў аповед разам з шэкспіраўскімі літаратурнымі прыёмамі, як вялікія салілоквіумы, апарты і апісанне месца дзеяння і герояў у ім. У рамане адлюстроўваецца знішчальная апантанасць і манаманія, а праз атрапамарфізм — чалавечыя інстынкты, якасці і стымулы. Мобі Дзік бязлітасна нападае на маракоў, што жадаюць забіць яго, але менавіта Ахаб перакрывае інстынкт самазахавання кіта злосцю. Насамрэч, толькі Ахабу ўласціва злосць.

«Мобі Дзік» адносяць да амерыканскага рамантызму. Упершыню раман быў выдадзены Рычардам Бентлі ў Лондане 18 кастрычніка 1851 года; гэта была экспургаваная версія ў трох тамох пад назвай **The Wale** (бел.: Кіт). 14 лістапада 1851 года раман быў выдадзены ў Нью-Ёрку выдавецтвам Harper & Brothers пад назвай *Moby-Dick; or, The Whale*.

Зноскі
------

1. ↑  *Moby-Dick or The Whale*, Northwestern-Newberry edition (Northwestern University Press, 1988), p. 687.
2. ↑  Moby-Dick; or, The Whale: Publishing history // *Melville Society*

Спасылкі
--------

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Moby-Dick**

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мобі Дзік на Вікісховішчы |

### Тэксты ў Сеціве

* Мобі Дзік у Праекце «Гутэнберг»

### Кінаадаптацыі

* The Sea Beast на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) (1926) — Джон Берымор у ролі капітана Ахаба
* Moby Dick на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) (1930) — Джон Берымор у ролі капітана Ахаба
* Moby Dick на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) (1956) — Грэгары Пэк у ролі капітана Ахаба
* Moby Dick на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) (1978) — Джэк Эрансан, 13 роляў
* Moby Dick на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) (1998) — Патрык Сцюарт у ролі капітана Ахаба
* Moby Dick на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) (2011) — Уільям Хёрт у ролі капітана Ахаба

### Дакументальныя фільмы

* Into the Deep: America, Whaling & the World, PBS, *American Experience, 2010*

### Мапы

* Месцы і маршруты ў рамане «Мобі Дзік» Архівавана 10 студзеня 2013.
Птушкаферма
**Птушкагадоўля** — галіна жывёлагадоўлі, якая займаецца гадоўляй сельскагаспадарчых птушак (курэй, качак, гусей, індыкоў, цацарак і інш.) для атрымання яец, мяса, пер’я і пуху. Дае высокапажыўныя прадукты і каштоўную сыравіну для прамысловасці. Харчовае значэнне маюць пераважна курыныя яйцы, для чаго гадуюць курэй яечнага кірунку. Сельскагаспадарчая птушка вылучаецца хуткаспеласцю, пладавітасцю, высокай аплатай адносна затрат на корм. Для атрымання 500—600 г яечнай масы неабходна менш за 2 кг, а на прыбаўку ў вазе 1 кг жывой масы — 2,5-3 кг поўнакаштоўнага корму.

Птушкагадоўля ўзнікла каля 4-3 тыс.год назад у Індыі, дзе пачалі гадаваць курэй, потым яна распаўсюдзілася на захад і ўсход. За некалькі стагоддзяў да н.э. у Еўропе гадавалі свойскіх курэй, гусей і качак. Індыкі прыручаны ў Амерыцы, у 16 стагоддзі завезены ў Еўропу. Развіццё птушкагадоўлі прывяло да з’яўлення высокапрадукцыйных культурных парод свойскай птушкі: сусекс і доркінг — пароды курэй (Вялікабрытанія), руанскія качкі і тулузскія гусі (Францыя), юрлаўскія галасістыя куры, халмагорскія гусі (Расія). На Беларусі ў 19 стагоддзі птушкагадоўля была малапрадукцыйнай галіной сельскай гаспадаркі. З 1930-х гадоў пачалося развіццё птушкагадоўлі на калгасных фермах; заснаваны інкубатарна-птушкагадоўчыя станцыі, якія забяспечвалі фермы маладняком. З 1971 года арганізаваны вытворчыя аб’яднанні па птушкагадоўлі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* *Палуда В. С.* Птушкагадоўля // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 607. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Канадская · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4318700-6 · LCCN: sh2006008494 · Microsoft: 66914385 · NDL: 00574287 |
Схема адваротнай транскрыпцыі
**Адваротная транскрыпцыя** — гэта працэс утварэння двухланцужковай ДНК на матрыцы адналанцужковай РНК. Дадзены працэс называецца *адваротнай* транскрыпцыяй, бо перадача генетычнай інфармацыі пры гэтым адбываецца ў «адваротным», адносна транскрыпцыі, напрамку.

Ідэя адваротнай транскрыпцыі спачатку была вельмі непапулярная, бо супярэчыла цэнтральнай догме малекулярнай біялогіі, якая прадугледжвала, што ДНК транскрыбіруецца з РНК і далей транслюецца ў бялкі.

Аднак у 1970 годзе Цемін  (руск.) (бел. і Балтымор  (руск.) (бел. незалежна адзін ад аднаго адкрылі фермент, названы адваротнай транскрыптазай (рэвертазай), і магчымасць адваротнай транскрыпцыі была канчаткова пацверджана. У 1975 годзе Цеміну і Балтымору была прысуджана Нобелеўская прэмія ў галіне фізіялогіі і медыцыны.

Зноскі
------

1. ↑  Адваротная транскрыпцыя(недаступная спасылка)
2. ↑  *Жимулев И. Ф.* Общая и молекулярная генетика. — 1. — Новосибирск: Издательство Новосибирского университета, 2002. — 459 с. — 2 000 экз. — ISBN 5761505096.
3. ↑  *Альбертс Б. Брей Д. Льюис Дж. Рэфф М. Робертс К. Уотсон Дж.* Молекулярная биология клетки: в трех томах. — 2. — Москва: Мир, 1994. — Т. 2. — 10 000 экз. — ISBN 5030019871.
4. ↑   *Mizutani S, Boettiger D, Temin HM* A DNA-depenent DNA polymerase and a DNA endonuclease in virions of Rous sarcoma virus // *Nature*. — 1970. — Т. 228. — № 5270. — С. 424-427.
5. ↑  *Baltimore D* RNA-dependent DNA polymerase in virions of RNA tumour viruses // *Nature*. — 1970. — № 5252. — С. 1209-11.

Літаратура
----------

* *Глик Б. Пастернак Дж.* Молекулярная биотехнология. Принципы и применение. — Москва: Мир, 2002. — 589 с. — ISBN 5030033289.
* *Жимулев И. Ф.* Общая и молекулярная генетика. — 1. — Новосибирск: Издательство Новосибирского университета, 2002. — 459 с. — 2 000 экз. — ISBN 5761505096.
**Адвака́т** (па-лацінску: advocatus — ад *advoco* — запрашаю) — асоба, прафесіяй якой з'яўляецца ажыццяўленне юрыдычнай дапамогі фізічным асобам (грамадзянам, асобам без грамадзянства) і юрыдычным асобам (арганізацыям), у тым ліку абарона іх інтарэсаў і правоў у судзе. Адвакатура як прафесія вядомая са старажытных часоў.

Старажытны Рым
--------------

Упершыню адвакаты з'явіліся ў Старажытным Рыме. Як адзначаў расійскі юрыст і гісторык права польскага паходжання Яўген Васькоўскі, «*… першымі юрыстамі ў Рыме былі патраны. Яны ядналі дзве прафесіі: юрыскансультантаў і адвакатаў*». Адвакатура рэспубліканскага перыяда Старажытнага Рыма была вольнай прафесіяй і ніякай карпаратыўнай структуры не мела. Карпарацыя прафесійных абаронцаў у судзе сфармавалася ў Рыме ў часы Імперыі, г.зн. да нашай эры. Дакументальна зафіксаваная калегія юрыстаў-абаронцаў фармавалася на аснове добра вядомых у пазнейшыя часы прынцыпаў: патрабавалася быць занесеным у мартыкулы (афіцыйны спіс асоб з пэўным узроўнем прыбытку) і паспяхова здаць экзамены па праву. Будова адвакатуры, якая склалася ў эпоху Імперыі, была класічнай. Яна стала асновай для ўсіх наступных пераўтварэнняў адвакатуры, усутыч да найноўшага часу.

Гл. таксама
-----------

* Судовая абарона
* Дзень адвакатуры

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Адвакат
Старадаўні будынак адвакацкай палаты Лінкальнс-Ін у Лондане.
**Адвакатура** (лац.: advocatus, што значыць *прызваны*) — сацыяльна-прававы інстытут, які займаецца абаронай правоў, свабод і інтарэсаў даверніка ў судзе, праваахоўных органах, органах следства, дазнання і іншых органах любымі законнымі спосабамі.

Падобна судзейскай, адвакат ёсць публічная пасада, задача якой заключаецца ў тым, каб засцерагаць правы прыватнай асобы. Але ў той час, калі суддзя засцерагае гэтыя правы ў сілу сваёй дзяржаўнай улады, адвакат можа дапамагчы толькі тым, што ён дае сваё веданне законаў у распараджэнне кліента і імкнецца даць цяжбе спрыяльны для апошняга накіраванне. Адсюль зразумела, што ўсюды, дзе веданне права перастае быць агульным здабыткам і для гэтага ўтвараецца асаблівае саслоўе юрыстаў, там і адвакатура павінна стуліцца ў цесны гурток юрыдычна адукаваных абаронцаў.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Catholic (1997—…) · Швейцарскі гістарычны |
**Адваротная матрыца** — такая матрыца *A−1*, пры дамнажэнні на якую, зыходная матрыца *A* дае ў выніку адзінкавую матрыцу *E*:

{\displaystyle \!AA^{-1}=A^{-1}A=E.}
Квадратная матрыца абарачальная тады і толькі тады, калі яна нявыраджаная, гэта значыць яе вызначнік не роўны нулю. Для неквадратных матрыц і выраджаных матрыц адваротных матрыц не існуе. Аднак магчыма абагульніць гэта паняцце і ўвесці псеўдаадваротныя матрыцы, падобныя на адваротныя па многіх уласцівасцях.

Уласцівасці адваротнай матрыцы
------------------------------

* {\displaystyle \det A^{-1}={\frac {1}{\det A}},} дзе {\displaystyle \det } абазначае вызначнік.
* {\displaystyle \ (AB)^{-1}=B^{-1}A^{-1}} для любых дзвюх абарачальных матрыц {\displaystyle A} і {\displaystyle B}.
* {\displaystyle \ (A^{T})^{-1}=(A^{-1})^{T},} дзе {\displaystyle \*^{T}} абазначае транспанаваную матрыцу.
* {\displaystyle \ (kA)^{-1}=k^{-1}A^{-1}} для любога каэфіцыента {\displaystyle k\not =0}.
* Калі неабходна рашыць сістэму лінейных ураўненняў {\displaystyle Ax=b}, (b — ненулявы вектар) дзе {\displaystyle x} — шуканы вектар, і калі {\displaystyle A^{-1}} існуе, то {\displaystyle x=A^{-1}b}. У адваротным выпадку альбо размернасць прасторы рашэнняў большая за нуль, альбо іх няма зусім.

Прыклады
--------

### Матрыца 2х2

{\displaystyle A^{-1}={\begin{bmatrix}a&b\\c&d\\\end{bmatrix}}^{-1}={\frac {1}{ad-bc}}{\begin{bmatrix}\,\,\,d&\!\!-b\\-c&\,a\\\end{bmatrix}}.}
Абарачэнне матрыцы 2х2 магчыма толькі пры ўмове, што {\displaystyle ad-bc=\det A\neq 0}.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кузняцоў.

**Ігар Ніканавіч Кузняцоў** (нар. 1954) — беларускі ваенны, начальнік Інстытута нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь (2010—2014).

Біяграфія
---------

14 чэрвеня 2002 года прызначаны начальнікам упраўлення ваеннай контрразведкі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

З 20 студзеня 2005 года па 22 студзеня 2010 года працаваў начальнікам упраўлення КДБ Рэспублікі Беларусь па гораду Мінску і Мінскай вобласці.

22 студзеня 2010 года прызначаны начальнікам Інстытута нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.

У 2011 годзе, пасля правядзення прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2010 года, якія Еўрапейскім Саюзам былі прызнаныя недэмакратычнымі, а таксама сілавога разгону акцыі пратэсту ў Мінску 19 снежня 2010 года, быў уключаны ў спіс беларускіх дзяржаўных дзеячаў і чыноўнікаў, на якіх ЕС былі накладзеныя санкцыі. У 2012 годзе Савет Еўрапейскага саюза прызнаў І. Н. Кузняцова адказным за рэпрэсіўную працу КДБ супраць грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі.

23 мая 2014 года вызвалены ад пасады начальніка Інстытута нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і звольнены з вайсковай службы ў запас.

З 16 мая 2017 года па цяперашні час з’яўляецца намеснікам старшыні Беларускай федэрацыі біятлона.

У 2017 годзе ўладкаваўся на працу памочнікам дырэктара ААТ «Будтэхпрагрэс».

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 14 июня 2002 г. № 310 «О назначении И. Н. Кузнецова начальником управления военной контрразведки Комитета государственной безопасности Республики Беларусь» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2020.
2. ↑  И.Кузнецов назначен начальником Института национальной безопасности **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 чэрвеня 2020.
3. ↑  Иван Корж назначен начальником учреждения образования «Институт национальной безопасности Республики Беларусь» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 1 ліпеня 2020.
4. ↑  Известный «чекист» нашел работу в бизнесе **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 студзеня 2021. Праверана 16 чэрвеня 2022.
5. ↑  Цибульский сменил Вакульчика на посту главы Федерации биатлона **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2020.
6. ↑  Генерал КГБ Кузнецов после отставки устроился на работу в коммерческую фирму(недаступная спасылка)
**Ігар Мікалаевіч Шаруха** (нар. 8 чэрвеня 1968, г. Полацк, Віцебская вобласць) — беларускі географ, краязнаўца. Кандыдат педагагічных навук (2000), дацэнт (2003).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1992 годзе Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Геаграфія», у 1998 годзе аспірантуру Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова.

У 1993-1995 годах на кафедры педагогікі і методыкі пачатковага навучання, у 1995—2015 — на кафедры геаграфіі і аховы прыроды Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова, у 2008—2012 — загадчык кафедры геаграфіі і аховы прыроды, у 2012—2015 — дэкан факультэта прыродазнаўства; у 2015—2016 — загадчык кафедры прыродазнаўства факультэта матэматыкі і прыродазнаўства, з 2016 года — прафесар кафедры прыродазнаўства. Сышоў з універсітэта ў 2021 годзе.

Старшыня магілёўскай абласной суполкі Беларускага геаграфічнага таварыства. Адказны рэдактар геаграфічнага часопіса абласнога аддзялення Беларускага геаграфічнага таварыства «Магілёўскі мерыдыян».

Узнагароды
----------

Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2003, 2010), Саюза пісьменнікаў Беларусі (1997), Беларускага таварыства «Веды» (1997, 2009), Беларускага геаграфічнага таварыства (2009), Цэнтра геафізічнага маніторынгу НАН Беларусі (2009) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Шаруха І. М. Станаўленне і развіцце пачатковай прыродазнаўча-геаграфічнай адукацыі на Беларусі (са старажытных часоў да ХХ ст.), Мінск: 2000.
* География Беларуси в 10 кл. Шарухо И. Н. Илькевич Т. Н. 2008. — 190 с.
* *Шарухо И. Н.* Профессор Г. Г. Шенберг — человек-легенда могилевского геофака(руск.) // *География в школе*. — 2012. — № 8. — С. 56—58. — ISSN 0016-7207.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ярмоленка.

**Ігар Мікалаевіч Ярмоленка** (2 красавіка 1932, Мінск — 22 верасня 1991) — беларускі хімік. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1986; чл.-кар. з 1972), доктар хімічных навук (1965), прафесар (1967).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1952).

З 1955 года навуковы супрацоўнік Інстытута фізікі і матэматыкі АН БССР, з 1960 года загадчык лабараторыі Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі АН БССР.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1981), медалём.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Работы ў галіне фізічнай хіміі валокнаў і плёнак палімераў і цеплатрывалых матэрыялаў. Устанавіў заканамернасці шэрагу працэсаў акіслення, термоліза, фатоліза і некаторых рэакцый этэрыфікацыі цэлюлозных матэрыялаў. Сінтэзаваў новыя вытворныя цэлюлозы, уключаючы эфіры цэлюлозы і неарганічных полікіслот. Стварыў новы від палімерных несярэбраных і маласярэбраных святлоадчувальных матэрыялаў, выявіўшы новую ўласцівасць палімераў з кіслотнымі групамі. Прапанаваў выкарыстанне іонаабменных валакністых сарбентаў для сорбцыі пры ачыстцы паветра і ў якасці субстанцый для вырошчвання раслін.

Аўтар больш за 450 навуковых прац, у т.л. 5 манаграфій, 200 вынаходстваў.

### Бібліяграфія

* Спектроскопия в химии окисленных целлюлоз. Минск, 1959.
* Получение бесцитратной крови с применением фосфата целлюлозы. Минск, 1971 (в соавт.).
* Новые волокнистые сорбенты медицинского назначения. Минск, 1978 (в соавт.).
* Элементосодержащие угольные волокнистые материалы. Минск, 1982 (совм. с И. П. Люблинером, Н. В. Гулько).

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  ЯРМОЛЕНКА Ігар Мікалаевіч

Спасылкі
--------

* Ігар Мікалаевіч Ярмоленка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Румынскі атэнэум** (рум.: Ateneul Român) — канцэртная зала ў цэнтры Бухарэста (Румынія). Адзін з галоўных арыенціраў румынскай сталіцы. Цяпер — галоўная канцэртная зала горада, месца правядзення штогадовага міжнароднага музычнага фестывалю. З 1889 г. — галоўная канцэртная пляцоўка Бухарэсцкага філарманічнага аркестра  (руск.) (бел..

Гісторыя
--------

У 1865 годзе шэраг румынскіх дзеячаў культуры і навукі заснаваў румынскае культурнае таварыства Атэнэум (Atheneum). З мэтай служэння мастацтву і навуцы, у 1888 годзе ў Бухарэсце быў адкрыты румынскі Атенеум.

Будынак быў пабудаваны па праекце французскага архітэктара Альберта Галерона, на сродкі знатнага валашскага баярскага роду — Вакарэску і ўрачыста адкрыты ў 1888 годзе, хоць працы па яго аздабленні працягваліся да 1897 г. Частка сродкаў на будаўніцтва была атрымана па адкрытай падпісцы на працягу 28 гадоў. У Румыніі да гэтага часу памятаюць заклік: «Ахвяруйце адзін лей на Атэнэум !».

Пасля распаду Аўстра-Венгрыі, 29 снежня 1919 г. Атэнэум быў месцам правядзення канферэнцыі вядучых румынскіх дзеячаў, тых, хто прагаласаваў за ратыфікацыю дагавора аб далучэнні Бесарабіі, Трансільваніі і Букавіны да Каралеўства Румынія, у так званую, Вялікую Румынію.

Будынак Атенеума
----------------

Багата упрыгожаны, купалападобны, круглы па форме будынак, неакласічнага стылю, з элементамі рамантызму. Перад будынкам знаходзіцца невялікі парк з помнікам румынскаму паэту Міхаю Эмінэску.

Унутры, на першым паверсе размешчаны вялікая канферэнц-зала, вышэй — глядзельная зала на 600 месцаў у партэры і 52 — у ложах.

Унутраную частку круглай сцяны канцэртнай залы 75 м у даўжыню і 3 м у шырыню ўпрыгожвае фрэска мастака Косціна Петрэску  (руск.) (бел. якая паказвае найбольш важныя моманты румынскай гісторыі, пачынаючы з заваёвы Дакіі рымскім імператарам Траянам і заканчваючы узнікненнем Вялікай Румыніі ў 1918 годзе.

У 1992 годзе былі праведзены рэстаўрацыйныя работы на суму 9 мільёнаў еўра, сродкі на якія былі выдзелены ў роўных долях урадам Румыніі і Саветам Еўрапейскага банка развіцця.

Румынскі атэнэум сёння з'яўляецца сімвалам румынскай культуры. У 2007 годзе будынак быў унесены ў Спіс еўрапейскай спадчыны.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>

Спасылкі
--------

* Filarmonica George Enescu Архівавана 11 снежня 2016.(рум.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 5030190-1 · ISNI: 0000 0001 0690 7285 · LCCN: n50073888 · NLG: 55857 · VIAF: 135774298 |
**Касцёл Апекі Маці Божай** — рымска-каталіцкі касцёл у в. Каралішчавічы Мінскага раёна.

Гісторыя
--------

Касцёл у 1914 годзе.
Касцёл з боку апсіды ў 1914 годзе.
Драўляны касцёл (Апекі) Маці Божай у Каралішчавічах пабудаваны ў 1785 годзе фундацыяй Станіслава Прушынскага, і потым падтрымліваўся ў добрым стане клопатамі роду Прушынскіх.

У касцёле Апекі Маці Божай, верагодна, былі ахрышчаны ўраджэнцы Каралішчавіч Ганна Цюндзявіцкая (дзявоч. Прушынская), аўтарка гаспадарчага даведніка «Літоўская гаспадыня», і Язэп Пушча (сапр. Плашчынскі, 1902—1964), беларускі паэт. Сястра Ганны Цюндзявіцкай (Прушынскай) — Міхаліна Семірадская (Прушынская), маці польскага і рускага мастака Генрыха Семірадскага, які ў 1873 годзе ў касцёле Апекі Маці Божай узяў шлюб са сваёй 18-гадовай кузінай Марыяй Прушынскай. У 1861 годзе касцёл наведаў, у сувязі з пабудовай тут мінскім майстрам А. Бяляўскім новага аргану, кампазітар Станіслаў Манюшка, які склаў апісанне аргана. Паводле энцыклапедыі *Nasze Kościoły*, на касцельным цвінтары было некалькі магіл вядомых людзей, не названых, аднак, па імені.

У савецкі час касцёл быў перабудаваны пад клуб і выпаў з поля зроку гісторыкаў архітэктуры і мастацтвазнаўцаў, у даведніках пазначаўся як страчаны. У 2008 годзе выяўлены ў выглядзе захаванага будынку клубу даследчыкам касцельнай архітэктуры Д. Салашам, які таксама ўвёў у абарот серыю фотаздымкаў касцёла на рубяжы XIX—XX ст. аўтарства Яна Балзукевіча. Паводле інфармацыі мясцовых жыхароў (у т.л. старшыні мясцовага парафіяльнага камітэту), пры перабудове ў клуб (мабыць у 1930-я) пераносу будынка не адбывалася. Працяглы час клуб не дзейнічаў і будынак быў занядбаны, была сур’ёзная пагроза яго пашкоджання або страты.

У наш час будынак быў перададзены рыма-каталіцкай парафіі Св. Станіслава і 13 красавіка 2014 года адбылася першая святая імша ў адноўленым касцёле.

Зноскі
------

1. ↑  Nasze Kościoły / pod redakcją Ks. Jozafata Żyskara. — Warszawa, 1914.
2. ↑  Ruch muzyczny, 1861, …
3. ↑  Адбылася імша ў адноўленым касцёле ў Каралішчавічах

| ⛭Дэканат Мінск-Усход |
| --- |
| Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Бараўляны) ·  Касцёл Святога Міхала Арханёла (Гатава) ·  Касцёл Апекі Маці Божай (Каралішчавічы) ·  Касцёл Божага Цела (Мінск) ·  Маці Божай Ружанцовай (Мінск) ·  Касцёл Святога Яна Боска (Мінск) ·  Касцёл Маці Божай Ларэтанскай (Мінск) ·  Касцёл Святога Андрэя Апостала (Мінск) ·  Касцёл Святога Францішка Асізскага (Мінск) ·  Касцёл Святога Духа (Мінск)  ·  Касцёл Хрыста Збаўцы і Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі (Мінск) ·  Касцёл Святога Мацвея (Раўбічы) ·  Касцёл Маці Божай Зоркі Евангелізацыі (Сіняло) |
**Ігар Мікалаевіч Гедзіч** (нар. 9 студзеня 1971, Гродна) — беларускі ваенны, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання. Дырэктар Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра (з 2011).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1993 годзе Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча. З адзнакай і залатым медалём у 2004 годзе Камандна-штабны факультэт УА «Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь», Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Узнагароды
----------

Нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2017).

Зноскі
------

1. ↑  Гедич Игорь Николаевич Архівавана 21 кастрычніка 2020.
2. ↑  Гедзіч Ігар Мікалаевіч дырэктар тэатра Архівавана 24 кастрычніка 2020.