10 студзеня 2024 года ў сталіцы Папуа — Новай Гвінеі Порт-Морсбі пачаліся масавыя беспарадкі. Пазней хваляванні перакінуліся на іншыя гарады. Прычынай стала раптоўнае скарачэнне заробкаў з-за памылкі ў праграмным забеспячэнні разліку і чуткі аб новых падатках. У адказ прэм’ер-міністр Джэймс Марапэ абвясціў надзвычайнае становішча і звольніў кіраўніка паліцыі краіны і некалькіх вышэйшых чыноўнікаў.

Ход падзей
----------

Беспарадкі адбыліся на фоне росту інфляцыі і высокага ўзроўня беспрацоўя. 

Яшчэ ў пачатку пандэміі каранавіруса ўлады ўвялі паніжаную стаўку падаткаабкладання, дзеянне якой затым падаўжалася з года ў год. Урад распаўсюдзіў яе дзеянне і на 2024-ы, але сістэма разліку заработнай платы для дзяржаўных служачых была настроена няправільна і ў пачатку года вярнулася да ранейшых, а ў некаторых выпадках нават да больш высокіх падатковых ставак.

10 студзеня ў Порт-Морсбі пачылася пратэстная акцыя каля 200 паліцыянітаў, вайскоўцаў і афіцэраў папраўчых устаноў. Сілавікі абурыліся раптоўнымі адлічэннямі з заработнай платы (да 50 %), што прэм’ер-міністр Джэймс Марапэ звязаў з памылкай кампутара, а таксама чуткамі аб новых падатках (пасля дадзеная інфармацыя была абвергнутая Камісіяй унутраных даходаў). Пратэстоўцы адчынілі вароты будынкаў парламента. Да іх звярнуўся міністр паліцыі Пітэр Сіямалі-малодшы. Аднак рэакцыя Сіямалі на іх скаргі была расцэненая сілавікамі як «нездавальняючая», што прымусіла іх адмовіцца ад перамоў з уладамі. 

Каля 14:00 па сталіцы пракацілася хваля беспарадкаў. Пазней яны распаўсюдзіліся на гарады Лаэ, Какопа, Гарока, Маданг, Булола, Кавіенг і Рабаул. Было разрабавана некалькі крамаў, знішчаліся банкаматы, а каля офіса прэм’ер-міністра падпалена паліцэйская машына. Шмат у чым на пагаршэнне становішча згуляў удзел у выступленнях паліцыянтаў. Для навядзення парадку прыцягнуты вайскоўцы.

Ахвяры
------

На 12 студзеня прынамсі 22 чалавекі загінулі: 15 у Порт-Морсбі і сем у Лаэ. Прынамсі шэсць загінулых былі выяўленыя ў крамах, якія былі разрабаваны і спалены падчас беспарадкаў. 41 чалавек пацярпеў, 30 з іх атрымалі агнястрэльныя раненні, яшчэ шасцёра атрымалі раненні нажамі, астатнія атрымалі апёкі. Акрамя таго, пацярпелі двое грамадзян Кітая.

Наступствы
----------

У адказ на беспарадкі прэм’ер-міністр Джэймс Марапэ абвясціў надзвычайнае становішча на 14 дзён. Ён таксама заявіў аб звальненні Дэвіда Мэнінга з пасады кіраўніка паліцыі і 3 міністраў. 

11 студзеня шэсць членаў парламента падалі ў адстаўку, спасылаючыся на страту даверу да кабінета Марапэ на фоне хваляванняў.

Рэакцыя
-------

Генеральны камісар падатковай камісіі Сэм Койн прынёс свае прабачэнні за гібель людзей і страту маёмасці за памылкі кампутара.

Выданне *Papua New Guinea Post-Courier* назвала 10 студзеня «самым цёмным днём» у гісторыі сталіцы.

Лідар апазіцыі Джозеф Леланг назваў удзельнікаў беспарадкаў «апартуністамі», але таксама сказаў, што хваляванні былі адзіным спосабам насельніцтва выказаць сваю крыўду, заклікаўшы ўрад Марапэ разабрацца з сітуацыяй.

Кітай афіцыйна падаў скаргу ўраду Папуа — Новай Гвінеі, так як двое яго грамадзян пацярпелі, а некалькі кітайскіх прадпрыемстваў сталі мішэнню нападаў пагромшчыкаў. Прэм’ер-міністр Аўстраліі Энтані Албаніз заявіў, што афіцыйная Канбера сочыць за сітуацыяй.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4  Сбой в государственном ПО вдвое урезал чиновникам зарплату, спровоцировал массовые беспорядки и ввод войск
2. ↑  Kuku, Rebecca (10 January 2024). "Moresby burns". *The National*. Праверана 11 January 2024.
3. 1 2 3 4 5  "Papua New Guinea declares state of emergency after 15 killed in riots". *Al Jazeera*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.
4. 1 2  "Papua New Guinea: At least 15 dead after major rioting and looting". *BBC News*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.
5. ↑  "Papua New Guinea's security personnel storm parliament". *RNZ*. 10 January 2024. Праверана 12 January 2024.
6. ↑  "Papua New Guinea rocked by violence as pay error prompts police walkout, riots and looting". *CNN*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.
7. ↑  "Papua New Guinea capital rocked by violent riots as police strike over pay". *The Guardian*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.
8. 1 2  "Death toll in PNG riots jumps to 22 after gruesome discovery of bodies in burnt out shops". *ABC Australia*. 12 January 2024. Праверана 12 January 2024.
9. ↑  "Calm expected after Port Moresby riots but difficult to get looters off street without force". *RNZ*. 11 January 2024. Праверана 12 January 2024.
10. ↑  "What is happening in PNG? The violent rioting over a pay 'glitch' explained". *ABC Australia*. 11 January 2024. Праверана 13 January 2024.
11. ↑  "ENB imposes five-day curfew amid disturbances". *The National*. 12 January 2024. Праверана 13 January 2024.
12. 1 2  "PNG's PM declares state of emergency as he suspends Police Commissioner". *RNZ*. 12 January 2024. Праверана 12 January 2024.
13. 1 2 3  "Papua New Guinea Vows Crackdown After Riots Kill 15". *VOA*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.
14. ↑  "Shopping centre torched and shops looted in Papua New Guinea after 'glitch' short-changes public servants' pay packets". *ABC Australia*. 11 January 2024. Праверана 13 January 2024.
15. ↑  "Troops restore order after riots in Papua New Guinea". *RTL*. 12 January 2024. Праверана 12 January 2024.
16. ↑  "Violent riots in PNG leave 16 people dead, as PM declares state of emergency for 14 days". *ABC Australia*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.
17. ↑  "Papua New Guinea's PM James Marape says there was 'deep political influence' behind the deadly riots. Will he survive this crisis?". *ABC Australia*. 12 January 2024. Праверана 12 January 2024.
18. ↑  "Shopping centre torched and shops looted in Papua New Guinea after 'glitch' short-changes public servants' pay packets". *ABC Australia*. 11 January 2024. Праверана 11 January 2024.