**Ваенная аперацыя Турцыі ў Іраку** — кампанія Узброеных Сіл Турцыі на поўначы Ірака. Аперацыя праводзіцца ў правінцыі Дахок супраць Рабочай партыі Курдыстана (РПК) у рамках курдска-турэцкага канфлікту. Афіцыйна аперацыя атрымала назву **«Кіпцюр-замак»** (турэцк.: Pençe-Kilit Operasyonu)

Перадгісторыя
-------------

У папярэднія гады турэцкія ўзброеныя сілы праводзілі трансгранічныя ваенныя аперацыі супраць РПК, у тым ліку Claw Eagle і Tiger у 2020 годзе, Claw-Lighting і Thunderbolt у 2021 годзе. Паводле міністра абароны Турцыі Хулусі Акара, бягучая атака нацэлена на пазіцыі ў раёнах Міціна, Зап Авашын і праводзіцца ў супрацоўніцтве з іх саюзнікамі. Перад пачаткам кампаніі прэзідэнт Турцыі Рэджэп Таіп Эрдаган сустрэўся з прэм’ер-міністрам рэгіянальнага ўрада Курдыстана Масрурам Барзані і праінфармаваў яго аб аперацыі.

Турэцкія ўлады заявілі, што мэтай аперацыі было прадухіленне буйнога нападу РПК. Па словах Амера Чэліка з Партыі справядлівасці і развіцця (ПСР), РПК планавала стварыць новыя базы недалёка ад мяжы з Турцыяй і адлюстроўвала трансгранічныя напады на суседнія краіны, такія як Ірак або Сірыя, паколькі самаабарона была замацаваная ў артыкуле 51 Статута ААН.

Ход падзей
----------

За некалькі дзён да афіцыйнага пачатку аперацыі турэцкія самалёты бамбілі некалькі курдскіх вёсак у Дахоке. Уварванне пачалося 17 красавіка 2022 г. пры падтрымцы артылерыі, беспілотнікаў і авіяцыі. Былі нанесены авіяўдары па пячорах, тунэлях і складах боепрыпасаў, кантраляваныя РПК. Па сушы і верталётах прыбыў турэцкі спецназ. У той час як Міністэрства абароны Турцыі абвясціла, што было знішчана пяцьдзесят мэтаў і ўсе іх першапачатковыя мэты былі дасягнуты. РПК сцвярджала, што адбіла турэцкую дэсантную аперацыю, а таксама збіла два турэцкіх верталёта. Звязаная з РПК Рой таксама паведаміла, што верталёты, якія выкарыстоўваліся ў аперацыі, грунтаваліся ў Курдыстане.

На 24-га чысла Міністэрства абароны Турцыі, што ў ходзе аперацыі былі забіты два турэцкіх вайскоўцаў. Прэс-цэнтр Народных сіл абароны (НСА) паведаміў, што ў ходзе аперацыі загінулі сем яе байцоў.

Пазней МА Турцыі абвясціла, што ў ходзе аперацыі былі забітыя пяць турэцкіх вайскоўцаў, пры гэтым заявіўшы, што РПК панесла дзясяткі страт (паводле справаздачы Мінабароны ад 23 красавіка, 54 баевіка забіты або ўзяты ў палон). Прэс-цэнтр НСА абвясціў, што сем яго байцоў забілі на працягу першых двух дзён аперацыі, дадаўшы, што яны забілі 62 турэцкіх вайскоўцаў і збілі два верталёты.

Рэакцыя
-------

### Турцыя

Народна-Дэмакратычная партыя назвала аперацыю супярэчнай міжнароднаму праву, а Турцыя выдае сябе за міратворца ў вайне паміж Расіяй і Украінай.

19 красавіка 2022 г. старэйшы камандзір РПК Дзюран Калкан заклікаў Турцыю неадкладна спыніць аперацыю, прыстрашыўшы ў адваротным выпадку «перанесці вайну ў турэцкія гарады». На наступны дзень аўтобус са зняволенымі выбухнуў у выніку выбуху на абочыне дарогі ў горадзе Бурса, у выніку чаго турэмны ахоўнік загінуў і некалькі чалавек атрымалі раненні. Хоць турэцкія ўлады не абвінавачвалі РПК, каментатары палічылі за магчымых нападнікаў членаў РПК.

### Ірак

Прэзідэнт Ірака Бархам Салех асудзіў напад і запатрабаваў ад Турцыі спыніць аперацыю, палічыўшы яе «пагрозай нашай нацыянальнай бяспецы». Міністр замежных спраў Ірака заявіў, што аперацыя была парушэннем суверэнітэту Ірака, у той час як Муктада ас-Садр, лідар найбуйнейшай фракцыі ў парламенце, запатрабаваў, каб, калі ў Турцыі ёсць праблемы з бяспекай, яна магла б абмеркаваць іх з урадам Ірака.

### Іншыя краіны

У Лондане, Вялікабрытанія, дзе Масрур Барзані сустракаўся з брытанскімі палітыкамі, курды закідалі яго канвой яйкамі за тое, што ён не зрабіў ніякіх заяў адносна турэцкай ваеннай аперацыі. Мітынгі супраць аперацыі прайшлі таксама ў Марсэлі, Францыя і ў некалькіх гарадах Германіі. У Франкфурце паліцыя канфіскавала некалькі сцягоў атрадаў народнай абароны Сірыі (YPG), атрадаў жаночай абароны (YPJ) і сцягі зялёнага, жоўтага і чырвонага колераў.

Гл. таксама
-----------

* Уварванне Турцыі ў Ірак (2007—2008)
* Уварванне Турцыі ў Ірак (2015)

Зноскі
------

1. ↑  "'Pençe Kilit Operasyonu'nda Zap'a 15 bine yakın profesyonel personelle inildi!'"
2. ↑  Washington Post (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 18 красавіка 2022. Праверана 21 красавіка 2022.
3. ↑  Turkish warplanes hit Kurdish militant targets in northern Iraq- state news agency (англ.)(недаступная спасылка). *SWI swissinfo.ch*. Архівавана з першакрыніцы 18 красавіка 2022. Праверана 21 красавіка 2022.
4. ↑  Turkey launches new ground, air offensive in northern Iraq (англ.). *AP NEWS* (18 красавіка 2022). Праверана 21 красавіка 2022.
5. 1 2 3  Turkey launches offensive against PKK targets in northern Iraq - Al-Monitor: The Pulse of the Middle East (англ.). *www.al-monitor.com*. Праверана 21 красавіка 2022.
6. ↑  Turkey launches new offensive against Kurdish rebels in Iraq (англ.). *www.aljazeera.com*. Праверана 21 красавіка 2022.
7. 1 2  Turkish warplanes heavily bombard Kurdish villages in northern Duhok (англ.).
8. ↑  Turkiye ‘neutralizes’ 26 PKK terrorists in northern Iraq **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *www.aa.com.tr*. Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2022. Праверана 21 красавіка 2022.
9. ↑  Turkey launches ground and air strikes in northern Iraq against PKK (англ.). *The National* (18 красавіка 2022). Праверана 21 красавіка 2022.
10. ↑  HPG’den bilanço, MSB’den operasyon açıklaması **(нявызн.)**. *amp.artigercek.com*. Праверана 21 красавіка 2022.
11. ↑  Commander Amed Malazgirt: The people and the guerrillas will resist and break the Turkish attack **(нявызн.)**, *ANF News* (20 April 2022).
12. ↑  *Abdullah, Namo*. Turkey Launches New Offensive Against PKK Rebels in Northern Iraq (англ.). *Voice of America* (19 красавіка 2022). Праверана 20 красавіка 2022.
13. 1 2  Bus bombing brings trauma of past terror back to Turkish cities - Al-Monitor: The Pulse of the Middle East **(нявызн.)**. *web.archive.org* (20 красавіка 2022). Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2022. Праверана 21 красавіка 2022.
14. ↑  Iraq's president says Turkey's offensive into KRG 'a threat to our national security' (англ.).
15. ↑  Hermann, Rainer.  Operation im Nordirak: Bagdad erzürnt über türkische Offensive gegen die PKK **(нявызн.)**, *FAZ.NET*. Праверана 21 красавіка 2022.
16. ↑  Kurdish protesters hurl eggs at Masrour Barzani’s convoy in London (англ.)  **(нявызн.)**?. *Medya News* (20 красавіка 2022). Праверана 21 красавіка 2022.
17. ↑  Türkiye'nin Pençe Kilit Operasyonu rahatsız etti! Avrupa'da skandal görüntüler | STAR **(нявызн.)**. *Star.com.tr*. Праверана 21 красавіка 2022.
18. ↑  Überall Proteste gegen die türkische Invasion in Südkurdistan (ням.). *ANF News*. Праверана 21 красавіка 2022.
19. ↑  „Am ausführenden Ende einer fragwürdigen Willkürpraxis" (ням.). *ANF News*. Праверана 21 красавіка 2022.