recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Галерэя прыгажунь** (ням.: Schönheitengalerie) размешчана ў былой сталовай паўднёвага крыла галоўнага палаца палацава-паркавага ансамбля Німфенбург, прызначанага для асабістых апартаментаў жонак курфюрстаў з дому Вітэльсбахаў (у XIX стагоддзі — баварскіх каралеў). Гэта адна з характэрных для эпохі рамантызма партрэтных галерэй (накшталт Ваеннай галерэі і Вальхалы).

Серыя партрэтаў прыгожых жанчын была выканана Ёзефам Штылерам па заказу караля Людвіга I для мюнхенскай рэзідэнцыі. Напісаныя ў 1827—1850 гадах карціны арыентуюцца на ідэал прыгажосці Людвіга I, а не на сацыяльны статус партрэтаваных. Нямецкія прынцэсы і простыя гараджанкі як напрыклад, Хелена Зедльмайр, дачка мюнхенскага шаўца, раўнапраўна суседнічаюць адза з адной. Рамантызм і бідэрмеер, а таксама не ў апошнюю чаргу цяга караля да паўднёвых краін, такіх, як Італія ці Грэцыя, знаходзяць адлюстраванне ў гэтых выявах цудоўных дзяўчын і маладых жанчын.

Галерэя
-------

* Сафія БаварскаяСафія Баварская
* Лола МантэсЛола Мантэс
* Марыя Фрыдэрыка ПрускаяМарыя Фрыдэрыка Пруская
* Амалія КрудэнерАмалія Крудэнер
* Хелена ЗедльмайрХелена Зедльмайр

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Галерэя прыгажунь**
**Чулымцы** — цюркскі народ, які пражывае ў Расіі. Колькасць 656 чал. (2002). Назва паходзіць ад ракі Чулым (прыток Обі), на якой яны пражываюць у яе сярэднім і ніжнім цячэнні. Былі хрышчоныя ў праваслаўі, захоўваюцца некаторыя традыцыі шаманізма. Асноўныя заняткі — земляробства і жывёлагадоўля.

Чулымцы склаліся ў XVII—XVIII стагоддзях, як вынік змешвання цюркскіх груп, якія перамясціліся на ўсход пасля падзення Сібірскага ханства, часткова целяутаў і енісейскіх кыргызаў з дробнымі групамі сялькупаў і кетаў. Пасля ў вялікай ступені асіміляваліся хакасамі і рускімі.

Вялікая частка чулымцаў жыве зараз у Цегульдэцкім раёне Томскай вобласці і ў Цюхцецкім раёне Краснаярскага краю (сёлы Пчальніковае і Чындат).

Чулымская мова належыць да уйгурскай групы цюркскай галіны алтайскай моўнай сям’і. У Цегульдэцкім раёне карэннае насельніцтва гаварыла на сярэднечулымскім дыялекце, у якім вылучалася дзве галіны — *тутальская* і *мелетская*. Чулымская мова бяспісьменная, у школах ніколі не выкладалася.

Гл. таксама
-----------

* Сібірскія татары

| Цюркскія народы |
| --- |
| 
* Азербайджанцы
* Алтайцы
* Балкарцы
* Башкіры
* Гагаузы
* Далганы
* Казахі
* Караімы
* Каракалпакі
* Карачаеўцы
* Кашкайцы
* Крымскія татары
* Крымчакі
* Кумыкі
* Кіргізы
* Нагайбакі
* Нагайцы
* Саёты
* Салары
* Сібірскія татары
* Татары
* Тафалары
* Тувінцы
* Туркі
* Туркмены
* Узбекі
* Уйгуры
* Хакасы
* Халаджы
* Цаатан
* Чувашы
* Чулымцы
* Шорцы
* Югуры
* Якуты

 |
Шэйх **Акрам аль-Каабі** (араб. أكرم الكعبي‎‎; нар. 17 ліпеня 1977) — лідар іракскай групоўкі «Харакат Ан-Нуджаба».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў шыіцкай сям’і. Пад кіраўніцтвам аяталы Мухамада Садык ас-Садра вывучаў шарыяцкія навукі ў Наджафе, быў імамам горада Мусаіб. Незадоўга да амерыканскага ўварвання знаходзіўся ў турме асаблівага прызначэння як праціўнік рэжыму Садама Хусейна.

З пачаткам акупацыі Ірака далучыўся да «Арміі Махдзі». Вельмі хутка ён атрымаў пасаду камандзіра аднаго з атрадаў у Наджафе. Каабі кіраваў нападамі на іракскія і кааліцыйныя сілы. У ліпені 2006-га перайшоў у групоўку «Асаіб Ахль аль-Хак» і быў прызначаны намеснікам кіраўніка арганізацыі. 

Затым ён на некаторы час пакінуў справы групоўкі і вярнуўся да рэлігійнай дзейнасці. Аднак з пачаткам вайны ў Сірыі ў 2011 годзе Каабі аднавіўся ў «Асаіб Ахль аль-Хак». У 2013 годзе ў складзе арганізацыі пад яго кіраўніцтвам было заснавана апалчэнне «Харакат Ан-Нуджаба». У 2014-м яно далучылася да кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі», якая займалася барацьбой з ІДІЛ.

Санкцыі ЗША
-----------

16 верасня 2008 года Міністэрства фінансаў ЗША ўнесла Акрама аль-Каабі ў спіс асабліва пазначаных глабальных тэрарыстаў (англ.: Specially Designated Global Terrorist, SDGT). 5 сакавіка 2019-га Дзяржаўны дэпартамент ЗША на падставе Указа №13224 ад 2001 года прысвоіў яму той жа статус.

Адносіны з Іранам
-----------------

Яшчэ падчас сваёй дзейнасці ў «Арміі Махдзі» Каабі атрымаў фінансаванне з боку Ірана, стаўшы адным з галоўных аператыўнікаў спецпадраздзялення «Кудс» КВIР у Іраку. Дзякуючы гэтым сувязям ён прайшоў курсы ваеннай навукі і стратэгічнага кіравання.

Характэрна, што ў адрозненне ад іншых лідараў іракскіх апалчэнцаў, якія абапіраліся на аяталу Ірака Алі Сістані, яго аўтарытэтам стаў іранскі аятала Алі Хаменеі. У інтэрв’ю 2015 года для Long War Journal Каабі заявіў, што калі той аддасць загад, то ён будзе гатовы нават скінуць дзеючы ўрад у Багдадзе.

Зноскі
------

1. ↑  Akram Al-Kaabi
2. 1 2 3 4  Akram Al-Kaabi **(нявызн.)**. *Counter Extremism Project* (30 студзеня 2020).
3. 1 2  روزنامه الأخبار
4. ↑  Iraq's Shiite forces claim victory over IS **(нявызн.)**.  Al-Monitor (16 сакавіка 2015). Праверана 8 June 2016.
5. ↑  Treasury Designates Individuals and Entities Fueling Violence in Iraq **(нявызн.)**. *treasury.gov* (16 верасня 2008). Архівавана з першакрыніцы 19 кастрычніка 2011.
6. ↑  Iran-Backed Iraqi Militia Group Launches New Brigade to "Liberate" Golan Heights
7. ↑  Iraqi Shiite militia leader says he would overthrow government if ordered by Iran's supreme leader | FDD's Long War Journal **(нявызн.)**. *www.longwarjournal.org*.
**Антонія Маргарэт Аксельсан Джонсан** **(Ёнсан)** (шведск.: Antonia Margaret Ax:son Johnson; род. 6 верасня 1943, Нью-Ёрк) — шведская прадпрымальніца, адна з найбагацейшых жанчын Швецыі.

Па дадзеных часопіса Forbes, на 2018 год яе багацце ацэньваецца ў 6,3 млрд даляраў.

Двукроп'е ў прозвішчы Ax:son паказвае на скарачэнне ў шведскім стылі ад Аксельсан.

Біяграфія
---------

Антонія Джонсан скончыла французскую школу ў Стакгольме, а затым вучылася ў Рэдкліфскім каледжы ў ЗША.

У 1971 годзе яна атрымала ступень магістра па эканоміцы і псіхалогіі ў Стакгольмскім універсітэце.

З 1971 года працуе ў шведскай інвестыцыйнай кампаніі Axel Johnson AB, заснаванай у 1873 годзе яе прадзедам Акселем Джонсанам. У 1982 годзе Антонія змяніла свайго бацьку на пасадзе кіраўніка кампаніі. У 2015 годзе яна сышла з пасады кіраўніка кампаніі, перадаўшы яго сваёй дачцэ Каралін Берг.

Джонсан валодае 50% акцый Axfood, адной з найбуйнейшых кампаній харчовай прамысловасці ў Скандынавіі. Яна таксама валодае конным заводам у горадзе Упландс-Весбю і з'яўляецца старшынёй шведскай асацыяцыі выездкі. Антонія замужам за Ёранам Эннерфельтам (нар. 1940), былым генеральным дырэктарам кампаніі Axel Johnson AB. У яе чацвёра дзяцей. Жыве ў Стакгольме.

Спасылкі
--------

1. Антонія Джонсан. Forbes.

Зноскі
------

1. ↑  #293 Antonia Ax:son Johnson & family. Forbes.
2. ↑  Our story | Axel Johnson.
3. ↑  Board and Group management | Axel Johnson.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | LIBRIS: 375771 · VIAF: 309906474 |
**Лістаеды** (*Chrysomelidae*) — адно з найбуйнейшых сямействаў цвердакрылых насякомых, якое налічвае да 35 000 відаў, апісаных ў 2500 родах. Патэнцыйная колькасць відаў можа быць значна больш: да 50 або 60 тысяч відаў.

Апісанне
--------

Даўжыня да 20 мм. Цела круглае, авальнае або цыліндрычнае. Афарбоўка пераважна яркая, з металічным бляскам, бывае з плямамі і палосамі. Вусікі найчасцей 11-членікавыя, нітка- або ружанцападобныя. Крылы добра развітыя. Ногі бегальныя.

Распаўсюджанне
--------------

Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды, найбольш шматлікія ў тропіках. На тэрыторыі Беларусі больш за 300 відаў. Жывуць пераважна ў лясах, на лугах, балотах, па берагах вадаёмаў, некаторыя — пад вадой.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Кормяцца лісцем (адсюль назва). Характэрны палавы дымарфізм. Адкладваюць яйкі, ёсць яйцажывародныя. Лічынкі валікападобныя, укрытыя бародаўкамі або валаскамі, з развітымі груднымі нагамі, праходзяць 3—5 узростаў. Кукалка свабодная, радзей у кокане.

Значэнне для чалавека
---------------------

Большасць відаў — шкоднікі лясных, палявых, пладовых, агароднінных раслін. Найбольш вядомы каларадскі жук, зерневым злакам шкодзяць хлебныя і агародныя блошкі, хлебныя п’явіцы (*Oulema*); буракам, лёну — бураковыя і льняныя блошкі (*Aphthona euphorbiae*); дрэвам — таполевы (*Chrysomela populi*), дубовы, вярбовы лістаеды і інш. Некаторыя віды выкарыстоўваюць для біялагічныя барацьбы з пустазеллем.

Гл. таксама
-----------

* Лістаед аблямаваны
* Gonioctena
* Блошкі

Зноскі
------

1. ↑  Блошки хлебные  (руск.)
2. ↑  Блошки крестоцветные  (руск.)
3. ↑  Блошки свекловичные  (руск.)

Літаратура
----------

* *Смірнова Т.* Лістаеды // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 287. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85025443 · Microsoft: 2777339478 · NDL: 00562887 · NKC: ph158512 |
Суцэльны спектр бачнага выпраменьвання
Спектр святла дэйтэрыевай лямпы, які паказвае лінейчастую частку (высокія і вострыя пікі) і неперарыўную частку (плаўна зменлівую паміж пікамі)
**Суцэ́льны спе́ктр**, **неперарыўны спектр** — адзін са спектраў, у якім дазволеныя значэнні фізічнай велічыні з’яўляюцца неперарыўнай функцыяй размеркавання гэтай велічыні (напрыклад, у спектры электрамагнітнага выпраменьвання размеркаванне энергіі — неперарыўная функцыя частаты або даўжыні хвалі). Назіраецца пры выпраменьванні і паглынанні.

У аптычнай вобласці пры раскладанні святла спектральнымі прыборамі суцэльны спектр атрымліваецца ў выглядзе бесперапыннай паласы (пры візуальным назіранні або фотарэгістрацыі) або плаўнай крывой (пры фотаэлектрычнай рэгістрацыі). Суцэльны спектр цеплавога выпраменьвання маюць рэчывы, якія знаходзяцца пры зададзенай тэмпературы ў стане тэрмадынамічнай раўнавагі (апісваецца законам выпраменьвання Планка). У квантавай сістэмы суцэльнымі могуць быць спектры энергіі, частаты, каардынаты і інш.

У некаторых выпадках магчыма накладанне лінейчастага спектру на суцэльны (напрыклад, у спектрах Сонца і зорак на суцэльны спектр могуць накладацца лініі лінейчастага спектру паглынання (Фраўнгоферавы лініі)).

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Суцэ́льны спе́ктр, неперарыўны спектр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 299. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сплошной спектр / Ельяшевич М. А. // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Сплошной спектр (непрерывный спектр) // Физическая энциклопедия. В 5 т. Т. 4: Пойнтинга-Робертсона — Стримеры (руск.) / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — 704 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-85270-087-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 80845027 |
**Уздымемся разам, усе сейшэльцы** (сейш. Koste Seselwa, англ. Join together all Seychellois) — дзяржаўны гімн Сейшельскіх Астравоў, прыняты 18 чэрвеня 1996 года.

Тэкст гімна на сейшэльскай крэольскай мове
------------------------------------------

Sesel ou menm nou sel patri.
Kot nou viv dan larmoni.
Lazwa, lanmour ek lape.
Nou remersye Bondye.
Preserv labote nou pei.
Larises nou losean.
En leritaz byen presye.
Pour boner nou zanfan.
Reste touzour dan linite.
Fer monte nou paviyon.
Ansanm pou tou leternite.
Koste Seselwa.

Англійская версія тэксту
------------------------

Seychelles our only fatherland
Where we live in harmony
Happiness, love and peace
We give thanks to God.
Preserve the beauty of our country
The riches of our oceans
A precious heritage
For the happiness of our children.
Live forever in unity
Raise our flag
Together for all eternity
Join together all Seychellois.

Гл. таксама
-----------

* Герб Сейшэльскіх Астравоў
* Сцяг Сейшэльскіх Астравоў
Вайш’я з касты гандляроў *банія* (Гоа, 1800 г.)
**Вайш’я** (санскр.: वैश्यः «адданы») — адна з 4 асноўных варн у індуізме. Уяўляе сабою групу каст, традыцыйна засяроджаных вакол рамяства, гандлю, дробнага землеўладання.

У індуісцкай міфалогіі з’яўленне вайш’яў звязана з узнікненнем свету. Паводле гімна X.XC Рыгведы, пры ахвярапрынашэнні першачалавека Пурушы багі зрабілі з яго вуснаў брахманаў, з рук — раджаў, са сцёгнаў — вайш’яў, з ног — шудраў. Вайш’яў прылічаюць да *двіджа* (літаральна «двойчы народжаных»), паколькі яны абавязаны прайсці абрад ініцыяцыі пры пераходзе ў дарослы стан. Як рэлігійная варна вайш’і атаясняліся з жоўтым колерам.

Большасць вайш’яў жыве на поўначы Індыі. Адна з найбуйнейшых груп каст — гандляры *банія*. Лічыцца, што гэта група была сфарміравана з 18 родаў каля 5000 гадоў таму. У нашы дні іх агульная колькасць у Паўднёвай Азіі набліжаецца да 29 млн чалавек. У сваю чаргу, *банія* падзяляюцца на 3 эндагамныя падкасты: *біса*, *даса* і *панча*. Кожная каста мае свае рэлігійныя прадпісанні і абавязкі. Іншыя касты вайш’яў таксама маюць складаную ўнутраную структуру.

З касты *модх банія*, што адносіцца да варны вайш’яў, паходзіў Махатма Гандзі.

Зноскі
------

1. ↑  Rig Veda: Rig-Veda, Book 10: HYMN XC. Puruṣa
2. ↑  Twice-born
3. ↑  Banias
4. ↑  Bania

Спасылкі
--------

* Caste System in Ancient India
* Vaisya: Countries and Their Cultures
**Міха Гарапеўшак** (славенск.: Miha Goropevšek; нар. 12 сакавіка 1991, Цэле, Славенія) — славенскі футбаліст, абаронца кіпрскага клуба «Этнікас» з Ахны.

Клубная кар’ера
---------------

З’яўляецца выхаванцам клуба «Сімер Шампіён» з славенскага горада Цэле, за які ён дэбютаваў ва ўзросце 20 гадоў. За родны клуб Міха правёў 63 матчы, у якіх забіў тры галы. Улетку 2014 года з’ехаў у Польшчу, дзе выступаў у складзе клуба трэцяга дывізіёна «Легіяновія». За гэты клуб абаронца згуляў у 17 гульнях, у якіх забіў адзін гол. У жніўні 2015 года года перайшоў у стан «Валыні» з Луцка, якая тады гуляла ў першым дывізіёне ўкраінскага футбола.

У ліпені 2017 года Гарапеўшак вярнуўся ў Польшчу, у «Алімпію» з горада Грудзёндз, якая тады выступала ў другім дывізіёне. У складзе польскага клуба Міха згуляў у 17 матчах, у якіх забіў адзін гол. Праз год Гарапеўшак вярнуўся ў Луцк. У складзе валынянаў славенец у агульнай суме прыняў удзел у 82 матчах, у якіх зарабіў 18 выніковых балаў (10+8).

У лютым 2020 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У снежні 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў беларускі клуб. У сакавіку 2021 года далучыўся да адэскага «Чарнаморца», дапамог яму вярнуцца ў Прэм’ер-лігу, але сам па заканчэнні сезона 2020/21 пакінуў каманду.

У жніўні 2022 года далучыўся да кіпрскага «Этнікаса».

Зноскі
------

1. ↑  Miha Goropevsek // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Словенский защитник Горопевшек стал игроком минского "Динамо"
3. ↑  Пятеро футболистов покинули минское "Динамо"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 90minut · by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
**Перасяці́нец** (трансліт.: *Pierasiaciniec*, руск.: Пересетинец) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавета.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (29 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 33 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 61 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 150 км ад Гомеля, на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

### Гідраграфія

На захадзе меліярацыйныя каналы.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з 2 просталінейных кароткіх вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і злучаных завулкам. Забудова драўлянымі хатамі, рэдкая, сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні У 1850 годзе валоданне Празора.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Перасяцінскага сельсавета Камарынскага раёна Гомельскай акругі. З 30 снежня 1927 года да 12 лістапада 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Сцепаноўскага сельсавета (з 24 красавіка 1934 года да 1938 года яго цэнтр), пасля — у склад Савіцкага сельсавета, які 26 сакавіка 1987 года быў перайменаваны ў Хракавіцкі сельсавет.

У 1930 годзе арганізаваны калгас імя В. І. Леніна, працавалі гамарня і поўсцечасальня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у маі 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 4 жыхароў. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Савічы» (цэнтр — вёска Савічы).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1850 год — 13 двароў, 68 жыхароў.
* 1940 год — 60 двароў, 240 жыхароў.
* 1959 год — 184 жыхара (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (29 сем'яў) пераселены.

Вядомыя выхадцы
---------------

* Г. С. Сарокін — Герой Сацыялістычнай Працы.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
2. ↑  «Об упразднении сельских населенных пунктов Брагинского района». Решение Брагинского районного Совета депутатов от 20 августа 2008 г. № 68 Архівавана 17 сакавіка 2018. (руск.)
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
**Васіль Данілавіч Дружчыц (Друшчыц)** (27 студзеня (8 лютага) 1886, в. Блудзень, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, цяпер в. Першамайская, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць — 20 снежня 1937, Менск, НКУС) — беларускі гісторык.

Біяграфія
---------

У 1901 скончыў Жыровіцкае духоўнае вучылішча, у 1907 — Літоўскую духоўную семінарыю (Вільня), у 1911 — Юр'еўскі (Тартускі) універсітэт. У 1911—1922 выкладаў гісторыю ў Вільні, Шаўлях, Рэчыцы, Бабруйску. Удзельнічаў у рабоце Беларускага культурна-асветнага таварыства ў Бабруйску. З 1922 выкладчык, з 1927 — прафесар кафедры гісторыі Беларусі БДУ. Адначасова з 1924 правадзейны член Інбелкульта; з 1927 — старшыня камісіі Інбелкульта па гісторыі гарадоў. З 1933 супрацоўнік Інстытута гісторыі БелАН, прафесар кафедры гісторыі народаў СССР Літаратурнага інстытута імя Герцэна (Масква). Даследаваў беларускае сярэдявечча, магдэбургскае права ў беларускіх гарадах, гісторыю кнігадрукавання. Арыштаваны 14 студзеня 1937. Асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 19 снежня 1937 на расстрэл. Расстраляны ў адну ноч з Якавам Афанасьевым, Іосіфам Валадзько, Аркадзіем Ляшчынскім, Маркам Матусевічам, Фёдарам Сулкоўскім, Іванам Суртам, Дорай Турбовіч і іншымі (усяго больш за 200 чалавек)

Рэабілітаваны 5 ліпеня 1958.

Творы
-----

* Палажэнне Літоўска-Беларускай дзяржавы пасля Люблінскай уніі // Працы БДУ. 1925, № 6-7;
* Места Менск у канцы XV і пачатку XVI ст. // Працы БДУ. 1926, № 12;
* Беларускія месты ў гістарычнай літаратуры // Гістарычна-археалагічны зборнік. Мн. 1927.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
	+ Іофэ Э. Летапісец айчыннай гісторыі // ЛіМ. 1986, 14 лют.
	+ Возвращенные имена;
	+ ЭГБ, т. 3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 2852149235092076690007 |
**Крывяліцк** (трансліт.: *Крывяліцк*, руск.: Кривелицк) — былая вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Сідараўскага сельсавета. Размешчана за 23 км на паўднёвы захад ад Краснаполля, 132 км ад Магілёва, 74 км ад чыгуначнай станцыі Камунары на лініі Крычаў—Сураж (Расія). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы на Краснаполле.

Геаграфія
---------

Рэльеф раўнінны. На паўднёвым захадзе і поўначы межавала з лесам. У цэнтры і на ўсход — 2 сажалкі.

Гісторыя
--------

### Пад уладай Расійскай імперыі

У 1858 годзе вёска Крывяніцк, уласнасць памешчыка.

У 1880 годзе частка вяскоўцаў займалася сталярным і кравецкім промысламі. Мелася школа граматы. У 1897 годзе вёска Крывялецк (яна ж Гарцуеўка) у Наваельненскай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні. У 1903 годзе адкрыта школа, у якой у 1905 годзе навучалася 48 хлопчыкаў і 12 дзяўчынак.

### Найноўшы час

У 1909 годзе працавалі 2 ветракі. У 1925 годзе дзейнічала працоўная школа 1-й ступені, у якой было 59 вучняў, бібліятэка, хата-чытальня. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з жніўня 1941 года да 2 кастрычніка 1943 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 40 вяскоўцаў змагаліся на фронце, 7 — у партызанскіх атрадах, 21 з іх загінулі. У 1986 годзе ў складзе калгаса імя Жданава (цэнтр — былая в. Карма-Пайкі).

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі 1986 года вёска адселена ў сувязі з радыяцыйным забруджаннем.

Уваходзіла ў склад Наваельненскага сельсавета. З 31 студзеня 1992 года ў складзе Сідараўскага сельсавета.

Ліквідаваная ў 2006 годзе.

Планіроўка
----------

Складалася з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, ад канцоў якой адыходзілі перпендыкулярныя кароткія просталінейныя вуліцы, на паўднёва-ўсходняй ускраіне быў вытворчы сектар.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1858 — 23 двары, 206 жыхароў.
	+ 1880 — 38 двароў, 336 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1909 — 90 двароў, 629 жыхароў.
	+ 1926 — 91 двор, 598 жыхароў.
	+ 1986 — 39 гаспадарак, 83 жыхары.

Вядомыя асобы
-------------

* Андрэй Якаўлевіч Сцефаненка (1900—1957) — беларускі геолаг і гідролаг.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2009. — 592 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Браўн.

**Луіз Джой Браўн** (англ.: Louise Joy Brown; 25 ліпеня 1978, Олдэм, Вялікі Манчэстэр, Англія, Вялікабрытанія) — англійская няня, якая стала першым чалавекам у свеце, які нарадзіўся ў выніку штучнага (экстракарпаральнага) апладнення — ЭКА.

Біяграфія
---------

Луіз Джой Браўн нарадзілася 25 ліпеня 1978 года ў Олдэме (графства Вялікі Манчэстэр, Англія, Вялікабрытанія) у сям’і Джона (1943—2007) і Леслі (1948—2012) Браўн.

Маці Луіз, Леслі, не магла зацяжарыць на працягу 9 гадоў і ў выніку ёй гэта ўдалося 10 лістапада 1977 года з дапамогай ЭКА, што зрабіла яе першай жанчынай у свеце, якая нарадзіла ў выніку гэтай працэдуры.

У 1982 годзе ў Луіз нарадзілася сястра, Наталі Браўн, таксама зачатая шляхам ЭКА, якая ў маі 1999 года стала першым ЭКА-дзіцем, які нарадзіў натуральна зачатае дзіця — дачку Кейсі. Пазней у Наталі нарадзілася яшчэ трое дзяцей і ў самой Луіз двое, таксама натуральна зачатыя. Акрамя Наталі, у Браўн была старэйшая зводная сястра — Шэран Браўн (1961—2013).

Асабістае жыццё
---------------

З 4 верасня 2004 года Луіз замужам за ахоўнікам начнога клуба Уэслі Маліндэрам (нар.1970). У мужа і жонкі ёсць два сына — Кэмеран Джон Маліндэр (нар.21.12.2006) і Эйден Роберт Патрык Маліндэр (нар. у жніўні 2013).

Зноскі
------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 22 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. 1 2  Encyclopædia Britannica Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  Internet Movie Database — 1990. Праверана 22 мая 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
4. ↑  Louise expecting her second child
5. ↑  First test-tube baby Louise Brown gives birth to son Архівавана 4 кастрычніка 2013.

Спасылкі
--------

* Луіз Браун на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)(англ.)  на сайце Internet Movie Database

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n79045705 · NLP: a0000003806794 · VIAF: 25879467 |
**Ніва́лду А́лвіш Фрэ́йташ Са́нтуш** (парт.: Nivaldo Alves Freitas Santos; нар. 10 ліпеня 1988, Сан-Нікалау, Каба-Вердэ), больш вядомы як проста **Ніва́лду** або **Нівалда** — кабавердыйскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Каба-Вердэ (2011—2018).

Клубная кар’ера
---------------

Нарадзіўся на востраве Сан-Нікалау афрыканскай дзяржавы Каба-Вердэ. У 18 гадоў футбаліст пераехаў з мясцовага клуба «Батуке» ў Партугалію, у клуб «Акадэміка». Аднак зайграў у клубе не адразу: 4 гады гулец правёў у арэндзе, у клубах: «Канісал», «Фатыма», «Рыбейран», «Турызенсі» (усё ў трэцім партугальскім дывізіёне). Толькі ў 2011 годзе Нівалду нарэшце зайграў у эліце партугальскага футбола. У «Акадэміцы» ён правёў 2 гады і 19 матчаў. Пасля чаго перайшоў у чэшскія «Цепліцы», дзе за 2 гады правёў 48 матчаў і забіў 7 мячоў.

3 красавіка 2015 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Хутка замацаваўся ў аснове дынамаўцаў, выкарыстоўваўся звычайна на пазіцыі левага паўабаронцы. З чэрвеня з-за хваробы перастаў з’яўляцца на полі. Аднавіўся ад хваробы ў жніўні, аднак згуляў толькі за дубль, а неўзабаве кантракт з паўабаронцам быў разарваны.

У студзені 2016 года вярнуўся ў склад «Цепліцаў», гуляў там да лета 2017 года. У студзені 2018 года перайшоў у румынскі клуб «Канкордыя», пакінуў яго па заканчэнні сезона 2018/19. У лютым 2020 года зноў далучыўся да «Канкордыі», а ў ліпені перайшоў у клуб «Анадыя» з трэцяга дывізіёна Партугаліі. Летам 2022 года перабраўся ў «Акадэміку», пакінуў клуб у студзені 2023 года.

Міжнародная кар’ера
-------------------

З’яўляецца іграком нацыянальнай зборнай Каба-Вердэ, у якой дэбютаваў 3 верасня 2011 года ў матчы супраць Малі. У складзе сваёй зборнай прымаў удзел у Кубках афрыканскіх нацый 2013 і 2015.

Дасягненні
----------

* Партугалія Уладальнік Кубка Партугаліі: 2012
* Партугалія Пераможца трэцяга дывізіёна чэмпіянату Партугаліі: 2008/09

Зноскі
------

1. ↑  Nivaldo // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Nivaldo Alves Freitas Santos // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з партугальска-беларускай практычнай транскрыпцыяй
4. ↑  Минское «Динамо» подписало контракт с игроком сборной Кабо-Верде
5. ↑  Минское "Динамо" расторгло контракт с Нивалдо
6. ↑  Экс-защитник минского "Динамо" трудоустроился в чешском "Теплице"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · ForaDeJogo (ігрок) · iDNES.cz · National Football Teams.com · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Скароднае.

**Скаро́днае** — былая вёска ў Камарынскім пасялковым савеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (21 сям'я) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 71 км на поўдзень ад Брагіна, 25 км ад чыгуначнай станцыі Пасудава (на лініі Оўруч — Палтава).

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай, амаль просталінейнай вуліцы, блізкай да шыротнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваная напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваўся калгас. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгаса «Чырвоная Украіна» (цэнтр — вёска Гдзень).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка

* 1959 год — 110 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (21 сям'я) пераселены.

Зноскі
------

1. ↑  Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов Архівавана 2 чэрвеня 2021.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Станкевіч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Новакава.

**Марыя Станке́віч**, па нараджэнні **Но́вакава** (чэшск.: Marie Nováková; 20 кастрычніка 1900, Чэскі-Брод, Аўстра-Венгрыя — 11 мая 1983) — беларуская грамадская дзяячка чэшскага паходжання. Жонка Яна Станкевіча.

Біяграфія
---------

Скончыла Каледж Васара ў Нью-Ёрку ў 1922 годзе, потым Карлаў універсітэт у Празе. Недзе тым самым часам пабралася шлюбам з Янам Станкевічам, які таксама вучыўся ў Празе. У 1926 годзе разам з мужам пераехала ў Вільню.

У часе Другой сусветнай вайны за нямецкай акупацыяй у 1941—1945 гадах разам з сынамі жыла ў Празе, пазней у лагерах для перамешчаных асоб у Германіі. Брала ўдзел у працы розных беларускіх арганізацый, выкладала ў беларускай гімназіі імя Янкі Купалы.

У 1949 годзе з сям’ёй пераехала ў ЗША. Была сябрам Беларуска-Амерыканскага задзіночання, некаторы час была кіраўніцай жаночай секцыі арганізацыі. Аўтарка кнігі «Вялікалітоўская кухарка» (Нью-Ёрк, 1959, англамоўнае выданне «Greatlithuanian (Byelorussian) Cookbook» — Нью-Ёрк, 1972).

Паводле надпісу на помніку, памерла 11 мая 1983 года, гісторык Наталля Гардзіенка дае дату 5 мая 1983 года. Пахавана ў Іст-Брансуіку на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.

Сям’я
-----

Жонка Яна Станкевіча, маці Вячкі, Богуша і Юркі Станкевічаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Наталля Гардзіенка, Лявон Юрэвіч. Рада БНР (1947—1970): Падзеі. Дакументы. Асобы. — Мн.: Кнігазбор, 2013. ISBN 978-985-7089-07-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Венеты.

**Энеты**, таксама **генеты**, **венеты** (стар.-грэч.: γιενετοι, γενετοι) † — старажытны народ у Малой Азіі, саюзнікі тэўкраў у вайне з ахейцамі.

Гамер
-----

Фактычна адзінай сапраўднай гістарычнай крыніцай існавання энетаў з’яўляецца "Іліяда" Гамера. Сярод іншых саюзнікаў Троі ён узгадваў правадыра Пілемена, які прывёў з сабою племя энетаў з Пафлагоніі, дзе "*ёсць статкі дзікіх мулаў*".

Страбон
-------

Страбон звярнуўся да праблемы існавання энетаў у сувязі з выяўленнем паходжання венетаў Адрыятыкі. У яго час венеты лічыліся прамымі нашчадкамі энетаў, якія пасля паражэння тэўкраў перасяліліся ў Фракію, а потым далей на захад. Страбон заўважыў, што атаясненне венетаў з энетамі адбылося толькі дзякуючы падабенству назвы. Сам ён лічыў венетаў Адрыятыкі сваякамі венетаў з Арморыкі. Ён наракаў на адсутнасць у яго час тапонімаў з найменнем энетаў у Малой Азіі і меркаваў, што частка энетаў павінна была застацца на радзіме і ўвайсці ў склад кападакійцаў.

Сучаснасць
----------

Нягледзячы на поўную адсутнасць археалагічных сведчанняў і ясных лінгвістычных доказаў, у сучаснай навуковай і калянавуковай літаратуры энетаў часцяком узгадваюць, калі імкнуцца даказаць малаазіяцкае паходжанне не толькі венетаў Адрыятыкі, але нават венедаў Усходняй Еўропы.

Зноскі
------

1. ↑  Гамер, Іліяда, 2:852
2. ↑  Страбон. Кніга 12, III:8, III:25
3. ↑  Страбон. Кніга 4, IV:1
4. ↑  Страбон. Кніга 12, III:25
5. ↑  Гл. для прыкладу: THE VENETIC LANGUAGE, а таксама Павел Тулаев, Новое открытие венетов
**Вячаслаў Антонавіч Селях** (**Селях-Качанскі**; 25 снежня 1885, Лагойск — 8 жніўня 1976, Саўт-Рывер, ЗША) — беларускі оперны спявак (драматычны бас-барытон), музычна-драматычны і тэатральны дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю ў 1905 годзе, Пецярбургскую кансерваторыю ў 1915 годзе. З 1913 года артыст тэатра «Музычнай драмы». З 1915 года саліст Марыінскага тэатра, дзе выканаў партыі Ганца ў оперы «Казка пра цара Салтана», Барыса Гадунова ў оперы «Барыс Гадуноў», Шаклавітага ў оперы «Хаваншчына» М. Мусаргскага, Ігара ў оперы «Князь Ігар», Грыгорыя Гразнога ў «Царскай нявесце» і інш. Адначасова ў 1916 годзе працаваў у Александрынскім тэатры. Спяваў сумесна з Ф. Шаляпіным.

З 1924 года кіраўнік музычнай падсекцыі Інбелкульта, выкладчык опернага і харавога класаў Беларускага музычнага тэхнікума. Сярод яго вучняў былі Пігулеўскі, Няборская, Ашкіназі, Т. Баначыч, Архіпаў, а таксама некаторы час у яго вучылася вакалу Л. Александроўская. Арганізатар Беларускага студыйнага хору ў 1926 годзе, рэарганізаванага ў 1928 годзе ў Беларускую дзяржаўную капэлу (цяпер Дзяржаўная акадэмічная харавая капэла Беларусі). Галоўны рэжысёр (і выканаўца ролі Млынара) пастаноўкі ў БДТ-1 ўпершыню на беларускай мове оперы «Русалка» А. Даргамыжскага (14-15 мая 1927). З 1927 года дырэктар БДТ-1, зняты з пасады па абвінавачванні ў «нацдэмаўшчыне». З 1930 года дырэктар Беларускага тэатральнага тэхнікума, загадчык Беларускіх драматычных курсаў.

З 1933 года ў Ленінградзе, намеснік дырэктара Опернай студыі імя Рымскага-Корсакава, рэжысёр Вандроўнай оперы Усерасійскага тэатральнага таварыства. З 1937 года працаваў ва Украіне.

У чэрвені 1943 года вярнуўся на радзіму, кіраўнік аддзела мастацтва БЦР і аддзела культуры і мастацтва Беларускай народнай самапомачы. Адначасова кіраўнік і галоўны рэжысёр Мінскага гарадскога тэатра. Разам з Тодарам Лебядой паставіў яго п’есу «Загубленае жыццё». З 1944 года ў Берліне. У літаратуры даецца інфармацыя, што гэтым часам В. Селях сумесна з М. Равенскім стварыў канцэртна-эстрадную групу пры прапагандысцкай установе «Вінета».

З 1950 года ў ЗША. Займаўся арганізацыяй хароў і тэатральных груп, ладзіў канцэрты і спектаклі.

Аўтар твораў царкоўнай музыкі, хароў і песень на вершы беларускіх паэтаў.

Зноскі
------

1. ↑  *Селях С. У.* Старонкі творчай біяграфіі Вячаслава Селяха // Мастацтва, № 6, 2001. — С. 48.

Літаратура
----------

* *Юрэвіч Л.* Беларускі тэатр і драматургія на эміграцыі // Тэатральная творчасць. № 6, 1997. № 1, 1998.
* *Селях С.* Да біяграфіі спевака Вячаслава Селяха // Кантакты і дыялогі, № 7-8, 2000.
* *Кекелева Т.* Селях-Качанскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
* *Селях С.* Невядомы прэм’ер // Літаратура і мастацтва, № 5 (4089), 2 лютага 2001.
* *Селях С. У.* Старонкі творчай біяграфіі Вячаслава Селяха // Мастацтва, № 5, 2001. — С. 35-39; № 6, 2001. — С. 46-48.
* Вячаслаў Антонавіч Селях // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2-х т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2003. — Т. 2. — С. 340.
**Вялікая сінагога**, або **Кравецкая сінагога**  — колішняя сінагога ў Пінску. Знаходзілася ў цэнтры горада, на вуліцы Бялова (вул. Каралевы Боны, раней вул. Папярочна-Школьнай). Твор архітэктуры рэнесансу XVII ст.. У 1940-я гады зруйнавана савецкімі ўладамі.

Гісторыя
--------

### Вялікае Княства Літоўскае

Першую драўляную сінагогу ў Пінску збудавалі ў 1506 годзе. У 1616 годзе на месцы драўлянай збудавалі мураваную бажніцу.

У часы вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) ў 1656 годзе будынак пацярпеў у пажары. Пазней бажніцу адбудавалі.

### Пад уладай Расійскай імперыі

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе, калі Пінск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, сінагога працягвала дзейнічаць.

### Найноўшы час

Вялікая сінагога на вул. Каралевы Боны. Фрагмент падрабязнага плана г. Пінска ў межах плошчы 3 Траўня, вул. Пілсудскага, Дамініканскай, Каралевы Боны. 1931 г.
Моцна пацярпела пры пажары горада 7 жніўня 1921 г. пазней пры рэканструкцыі былі зменены дах і завяршэнне пабудовы. Вакол сінагогі праходзіла вул. Акружная, на якой размяшчаліся яшчэ дзве сінагогі. Будынак быў спалены ў гады Вялікай Айчыннай вайны і да канца 1940-х гг. канчаткова знесены. Тэрыторыя былой сінагогі часткова занятая гарадскім Домам культуры (паўночна-ўсходняя частка ГДК).

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры рэнесансу. Гэта быў абарончы будынак, амаль квадратны ў плане. Заходні фасад з левага боку вылучаўся круглай абарончай вежай.

Галерэя
-------

### Вонкавы выгляд

* Вонкавы выгляд
* да 1915 г.да 1915 г.
* да 1915 г.да 1915 г.
* да 1915 г.да 1915 г.
* 1916 г.1916 г.

* 1920 г.1920 г.
* 1920 г.1920 г.
* 1921 г.1921 г.
* 1921 г.1921 г.

* 1920-я гг.1920-я гг.
* 1920-я гг.1920-я гг.
* 1925 г.1925 г.
* 1930 г.1930 г.

### Інтэр’ер

* Інтэр'ер
* 1914 г.1914 г.
* 1914 г.1914 г.
* 1914 г.1914 г.
* 1914 г.1914 г.

* 1914 г.1914 г.
* 1915 г.1915 г.
* 1916 г.1916 г.
* 1920 г.1920 г.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Бюлетэнь маніторынгу гістарычнай прасторы. Сшытак 1. Сінагогі Беларусі / Барысюк Ю.. Кукуня В. і інш.. — Warszawa, 2016. — С. 32. — 344 с. — ISBN 978-83-940777-1-6.
2. ↑  Страчаная спадчына / Т. В. Габрусь, А. М. Кулагін, Ю. У. Чантурыя, М. А. Ткачоў: Уклад. Т. В. Габрусь.. — Мн.: Беларусь, 2003. — 351 с. — ISBN 985-01-0415-5.

Літаратура
----------

* Страчаная спадчына / Т. В. Габрусь, А. М. Кулагін, Ю. У. Чантурыя, М. А. Ткачоў: Уклад. Т. В. Габрусь.. — Мн.: Беларусь, 2003. — 351 с. — ISBN 985-01-0415-5.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вялікая сінагога (Пінск)
Мясныя рады ў Харлеме (архітэктар Лівен дэ Кей)
Скляпенні ў склепе
**Мясныя рады** (*Влеесхаль*) (нідэрл.: Vleeshal) — помнік архітэктуры на цэнтральнай плошчы Харлема Гротэ-Маркт (нідэрл.: Grote Markt) у Нідэрландах. Будынак пабудаваны ў 1602—1603 гадах вядомым нідэрландскім архітэктарам Лівенам дэ Кеем.

Новы будынак мясных радоў, узведзены гарадскім архітэктарам Л. дэ Кеем, з’явіўся замест існаваўшага ў XVI стагоддзі невялікага мяснога рынку, памеры якога перасталі задавальняць патрэбы горада, які хутка рос. Будынак, у якім маглі размясціцца да 40 прадаўцоў, быў выкананы з дарагіх будаўнічых матэрыялаў і багата дэкараваны. Яго адкрыццё адбылося 1 лістапада 1604 года, і аж да 1840 года ён служыў па сваім прамым прызначэнні.

З 1840 па 1885 гады былыя Мясныя рады выкарыстоўваліся ў якасці склада гарадскога ваеннага гарнізона, пасля чаго былі ператвораны ў архіў, а пазней у гарадскую бібліятэку.

Цагляны будынак з’яўляецца прыкладам галандскага Рэнесанса. Яго элегантнае каляровае афармленне ўзыходзіць да больш ранніх цагляных пабудоў Балтыйскага рэгіёну, а абрысы ступеньчатых шчыпцоў прадугадваюць барочныя формы. Фасад будынка ўвянчаны скульптурнымі выявамі бычыных галоў, якія нагадваюць аб шумным гарадскім мясным рынку мінулых стагоддзяў.

З 1950 года будынак з’яўляецца часткай музея Дэ Хален, філіяла музея Франса Халса, дзе размешчана калекцыя сучаснага жывапісу. Склеп будынка выкарыстоўваецца Археалагічным музеем Харлема.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Мясныя рады ў Харлеме**

Зноскі
------

1. ↑  
*Франческа Прина, Елена Демартини.* 1000 лет мировой архитектуры. — М.: "Омега", 2008. — С. 173. — 430 с. — ISBN 978-5-465-01682-7.
**Міхал Мінігайла** (згадваецца з 1387 — памёр, напэўна, у 1413 ці неўзабаве) — літоўскі баярын, староста ашмянскі (1387—1399), староста вялёнскі (1412), кашталян віленскі (1413).

Сын нейкага Гедыгольда (не блытыць з мінігайлавым сучаснікам Гедыгольдам-Юрыем) і брат Сурвілы. Пісаўся «з Дзявенішак» (цяпер вёска Шальчынінкайскага р-на Літвы), за 12 км ад якіх ёсць вёска Сурвілішкі (Іўеўскі р-н Беларусі), напэўна звязаная з мінігайлавым братам.

Сярод сведкаў у дакументах вялікага князя Вітаўта подпіс Мінігайлы стаіць раней за подпісы такіх значных баяраў як Войцех Манівід і Братоша, што сведчыць пра яго вялікую вагу сярод тагачаснай арыстакратыі. На Гарадзельскай уніі Мінігайла прыняў герб «Равіч».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Semkowicz W.* O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R.7 1914 nr 3-4 (Ród Minigajły Gedygołdowicza).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малькевіч.

**Леанід Дзмітрыевіч Малькевіч** (9 лістапада 1922, в. Кішкарэпы (цяпер в. Малькевічы Вілейскага раёна) — 29 красавіка 1944) — удзельнік партызанскага руху ў Вілейскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны, сувязны партызанскага атрада «Патрыёт» брыгады імя Будзённага Беларускага штаба партызанскага руху.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 лістапада 1922 года ў сялянскай сям’і. Вучыўся добра, закончыў чатыры класы. У 1940 годзе паступіў у Беластоцкі чыгуначны тэхнікум.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны вярнуўся ў вёску. Дазнаўся, што ў суседняй вёсцы Губы і іншых жывуць ваеннапалонныя, што выйшлі з акружэння. Пазнаёміўся, хутка арганізавалі не­вялікую баявую групу, якая потым увайшла ў склад партызанскага атрада «Патрыёт». Збіраў для партызан звесткі пра варожыя гарнізоны ў вёсцы Куранец і горадзе Вілейка. Калі навісла пагроза арышту, пайшоў у партызанскі атрад, стаў падрыўніком. Разам з таварышамі пусціў пад адхон 7 варожых эшалонаў, удзельнічаў у іншых аперацыях.

Напярэдадні 1 мая 1944 года падпольшчыкам Вілейкі трэба было тэрмінова перадаць міну. Камандзір атрада даручыў заданне Леаніду. Пад вечар 26 красавіка 1944 года, каля вёскі Куранец, гітлераўскі патруль затрымаў партызана і на дне кошыка выявіў міну. Пачаліся допыты, зверскія катаванні. Леаніда збілі да паўсмерці, выкалалі вочы, але камсамолец мужна вынес усе катаванні, не выдаў сваіх таварышаў. На бярозе, ля якой быў затрыманы партызан, ка́ты павесілі яго 29 красавіка 1944 года.
Пахаваны на могілках у вёсцы Стражы Крывасельскага сельсавета .

Ушанаванне памяці
-----------------

* Абеліск на магіле (1950 г.)
* Помнік на месцы гібелі, ля вёскі Снежкава (1966 г.)
* 4 ліпеня 2014 годзе на месцы, дзе стаяла хата, у якой нарадзіўся і жыў партызан, на ўласныя сродкі аднавяскоўцы стварылі мемарыял у памяць пра земляка .
* Па адной з версій, у 1967 годзе, падчас кампаніі перайменавання вёсак, Кішкарэпы перайменавана ў Малькевічы менавіта ў гонар Л. Д. Малькевіча.

Зноскі
------

1. ↑  Цяпер Вілейскі раён, Мінская вобласць, Беларусь
2. ↑  Мы должны сделать все для того, чтобы сохранить мир(недаступная спасылка) // Шлях Перамогі
3. ↑  18-гадовы партызан Леанід Малькевіч, які пайшоў на немцаў з мінай у кошыкам(недаступная спасылка)// «Рэгіянальная газета»

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 1. — 284 с.: іл.
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА. 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0.

Спасылкі
--------

МАЛЬКЕВИЧ Леонид Дмитриевич Архівавана 30 кастрычніка 2017.  (руск.)
Святы **Ніл Расанскі**, таксама вядомы як **Ніл Малодшы**, **Ніл Крыптаферацкі** (910 год — 26 верасня 1004 года) — хрысціянскі святы, адзін з самых вядомых манахаў візантыйскага абраду ў Італіі, аскет, гімнограф, заснавальнік знакамітага грэка-каталіцкага Крыптаферацкага манастыра (які цяпер належыць да Італа-Албанскай Грэка-Каталіцкай Царквы).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 910 годзе ў багатай грэцкай сям’і ў Расане. Нягледзячы на тое, што рана асірацеў, дзякуючы старэйшай сястры атрымаў добрую адукацыю, ажаніўся і меў дачку.

Пасля смерці жонкі некаторы час жыў адзін, пакуль не пайшоў у базыльянскі манастыр. Жыў ў самоце ў пячоры-свяцілішчы Арханёла Міхаіла. Ён там знаходзіўся, пакуль на поўдзень Італіі не ўварваліся сарацыны.

Пазней ён заснаваў манастыр Святога Адрыяна пад Сан-Дэметрыа-Каронэ. У хуткім часе ў яго з’явіўся шэраг вучняў, з якімі ён сфарміраваў манаскую супольнасць, дзе ён стаў ігуменам. Манастыр развіваўся, а слава ігумена Ніла ўзрасла настолькі, што яму зрабілі прапанову стаць біскупам Расана, але ён адмовіўся, бо лічыў, што гэта не стасуецца з яго ідэалам манаскага жыцця.

Ніл жыў у гэтым манастыры да 979 года, пакуль не адбылося новае нашэсце арабаў. Ён узяў сваіх вучняў і адправіўся да бенедыкцінцаў у абацтва Монтэ-Касіна, а потым у абацтва ў Валелучэ. Нягледзячы на тое, што Ніл вызнаваў візантыйскі абрад (быў грэка-каталіком), бенедыкцінцы прынялі яго з пашанай.

У гэтым манастыры ён заставаўся да 994 года, пакуль не адышоў у пустыню.

Падтрымліваў антыпапу Яна XVI, бо той таксама быў грэкам. Пасля перамогі Папы Рыгора V і імператара Атона III Ніл увайшоў з імі ў канфрантацыю, аднак пазней прымірыўся, а імператар асабіста прыходзіў да ігумена Ніла і раскайваўся.

У 1004 годзе Ніл Расанскі атрымаў ад Рыгора I, графа Тускулумскага, тэрыторыю ў наваколлі Рыма. Там ён і заснаваў візантыйскі манастыр Гротаферата, які потым стаў цэнтрам італьянскіх базыльянаў і грэка-каталікоў у Італіі.

У гэтым жа годзе Ніл памёр і быў пахаваны ў манастыры Гротаферата.

Іканаграфія
-----------

На абразах Святы Ніл Расанскі малюецца старцам аскетычнага выгляду. Самы ранні малюнак, які быў створаны ў XII стагоддзі, захоўваецца ў музеі Гратафераты. Паводле падання, крыніцай для яго паслужыў прыжыццёвы партрэт Святога. Даменікіна стварыў цыкл фрэсак, прысвечаны розным эпізодам з жыцця Святога Ніла, для "капэлы заснавальнікаў" у Гратафераце.

Спасылкі і крыніцы
------------------

* Nilus the Younger//Catholic Encyclopedia  (англ.)
* Календарь святых  (англ.)
* Нил Россанский //Католическая энциклопедия. Т.3. М.:Изд. францисканцев, 2007 год
* Словарь святых на сайте Я.Кротова

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10009786, ADV11941161 · BIBSYS: 1535375970161 · BNE: XX5810865 · BNF: 12506454s · GND: 100955495 · ICCU: CUBV119732 · ISNI: 0000 0000 6119 1614 · LCCN: nr93012674 · NLG: 45737 · NUKAT: n2020201512 · SUDOC: 104551909 · VIAF: 7742086 |

 |
**Кішкунхалаш** (венг.: Kiskunhalas) — горад у медзье Бач-Кішкун у Венгрыі. Плошча — 227,58 км². Насельніцтва — 29318 жыхароў. Кішкунхалаш — чацвёрты па велічыні горад медзье пасля сталіцы — Кечкемета, Баі і Кішкунфеледзьхазы. Размешчаны за 130 кіламетраў на поўдзень ад Будапешта і за 50 кіламетраў на паўночны захад ад Сегеда. за 30 кіламетраў на поўдзень ад горада праходзіць мяжа з Сербіяй. З горада вядуць мясцовыя дарогі ў Кішкунфеледзьхазу, Сегед, Баю, сербскую Субоціцу і драбнейшыя навакольныя населеныя пункты. Чыгунка мясцовага значэння на Кунсентміклаш, Субоціцу і Кішкунфеледзьхазу.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

* Шандар Гарбаі, венгерскі палітык
* Бенцэ Халас, венгерскі лёгкаатлет

Крыніцы
-------

1. ↑  Kiskunhalas települési választás eredményei
2. ↑  Helyi önkormányzati választások 2019 - Kiskunhalas (Bács-Kiskun megye)
3. ↑

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 160020830 · GND: 4408803-6 · LCCN: n83030058 · NKC: ge1024731 · SUDOC: 132060671 · VIAF: 158310610 |

 |