Гандлёвая зала ўніверсама
**Раздробны гандаль** або **рытэйл** (ад англ.: retail — «рознічны, у розніцу») — продаж тавараў (паслуг) невялікай колькасцю, паштучна. Ажыццяўляецца праз прадпрыемствы рознічнага гандлю. Аб’ектам рознічнага гандлю з’яўляецца пакупнік, які набывае тавар, прызначаны для асабістага, сямейнага, хатняга ці іншага выкарыстання, не звязанага з прадпрымальніцкай дзейнасцю. Суб’ектам рознічнага гандлю з’яўляецца прадавец.

Асаблівасці
-----------

Зыходзячы з таго, што рэалізацыя ў розніцу вядзецца праз прадпрыемствы рознічнага гандлю, якія патрабуюць ўтрымання гандлёвых плошчаў, шырокага штата работнікаў, вялікай колькасці тавараў у наяўнасці ў зале і на складзе, кошт прадукцыі ўзрастае. Для пакрыцця выдаткаў і атрымання прыбытку ўжываецца гандлёвая нацэнка (маржа). Велічыня гандлёвай нацэнкі рэгулюецца агульным станам рынку або дзяржаўным рэгуляваннем цэн (на некаторыя катэгорыі тавараў і паслуг). На тавары (паслугі), якія не ўваходзяць у катэгорыю рэгуляваных дзяржавай, нацэнка ў сярэднім можа складаць ад 30 % да 200 % і больш.

Часцей за ўсё для пацвярджэння факта пакупкі на прадпрыемствах рознічнага гандлю выкарыстоўваюць касавы апарат (за выключэннем выпадкаў, калі выкарыстанне касавага апарата не ўяўляецца магчымым або пры продажы праз гандлёвы аўтамат), які друкуе 2 чэка. Адзін пры гэтым выдаецца пакупніку, а другі захоўваецца ў прадаўца.

Касавыя чэкі павінны змяшчаць:

— назву прадпрыемства, якое ажыццяўляе гандаль

— кошт тавараў (паслуг)

— суму падатку на дабаўленую вартасць з указаннем стаўкі падатку

— дату і час продажы

Акрамя таго, касавы чэк можа змяшчаць пералік набытых тавараў. Калі пераліку пакупкі ў чэку няма, то да яго можа прыкладацца накладная і/або рахунак-фактура з канкрэтызацыяй набытых тавараў.

Гісторыя
--------

Гісторыя рознічнага гандлю сыходзіць у далёкае мінулае. З часоў зараджэння матэрыяльных адносін людзі абменьваліся таварамі і паслугамі. Першай формай рознічнага гандлю была гандаль на рынкавых плошчах.

У Расіі ў дарэвалюцыйны перыяд рознічны гандаль была развіта добра. Маюцца звесткі аб тым, што, напрыклад, у Чэлябінску ў 1913 годзе прадаваліся ангельскія ровары мадэляў 1912 года. Існавалі тры гільдыі купцоў: абарот купца 3 гільдыі не перавышаў 5 тыс. рублёў у год, абарот купца 2 гільдыі не перавышаў 100 тыс. рублёў у год, купец 1 гільдыі (самай багатай) гандляваў у год не менш, чым на 100 тыс. рублёў.

У СССР
------

Асноўны артыкул: **Савецкі гандаль**

У Беларусі
----------

Асноўны артыкул: **Рознічны гандаль у Беларусі**

У Расійскай Федэрацыі
---------------------

Асноўны артыкул: **Рознічны гандаль у Расіі**
У Расійскай Федэрацыі адносіны паміж прадаўцом і пакупніком у сістэме рознічнага гандлю рэгулююцца Законам аб абароне правоў спажыўцоў.

Федэральны закон «Аб асновах дзяржаўнага рэгулявання гандлёвай дзейнасці ў Расійскай Федэрацыі»  ўводзіць наступнае вызначэнне рознічнага гандлю:

Рознічны рынак Расіі па аб’ёме ў 2011 годзе займае 8-е месца ў свеце (на яго долю прыпадае каля 2 % сусветнага рынку).

Гл. таксама
-----------

* Вулічны гандаль

Зноскі
------

1. ↑  Федеральный закон от 28.12.2009 N 381-ФЗ «Об основах государственного регулирования торговой деятельности в Российской Федерации»

Літаратура
----------

* *Грег Тейн, Джон Брэдли.* Торговые войны: Битва за успех на прилавках и онлайн = Store Wars. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 315 с. — ISBN 978-5-9614-4324-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11938536s · GND: 4127747-8 · LCCN: sh85113295 · NDL: 00566845 · NKC: ph122580 |