**Пепі II Неферкара** (ці **Піёпі II**) — фараон Старажытнага Егіпта з VI дынастыі, кіраваў прыблізна ў **2279** — **2219** гадах да н.э.

Малодшы сын фараона Пепі I і царыцы Анехнес-Мерыра II, адзінакроўны брат Мерэнра I, унук першага старажытнаегіпецкага візіра-жанчыны Небет. Лічыцца, што Пепі II атрымаў у спадчыну прастол у шасцігадовым узросце і паводле падання пражыў да ста гадоў. Такім чынам, яго кіраванне працягвалася 94 гады і было самым працяглым у сусветнай гісторыі. Аднак, выказваліся здагадкі, што на самай справе фараон кіраваў 64 гады, але няправільнае разуменне тэксту Манефонам прывяло да з'яўлення 94 гадоў кіравання.

Яго дзядзька, брат царыцы Анехнес-Мерыра тынскі намарх Джау, прызначаны малалетнім фараонам на пасаду візіра (чаці), галоўнага суддзі і начальніка сталіцы, відаць, кіраваў за Пепі да дасягнення апошнім паўналецця.

Напісанне імя Пепі II у «Сакарскім спісе 2» (Каірскі музей)

Заваявальная палітыка
---------------------

У знешняй палітыцы Пепі II абапіраўся на традыцыі супакаення Нубіі, якое адбывалася падчас экспедыцый «начальніка поўдня» Хірхуфа (Хуфхора ці Хумхора), які даходзіў да Экватарыяльнай Афрыкі і прысылаў фараону рабоў-пігмеяў; Нубія і Лівія рэгулярна пастаўлялі ў Егіпет наймітаў. Яшчэ на 2-м годзе свайго кіравання Пепі II паслаў у Іям Хірхуфа з экспедыцыяй на караблях. Апошні прывёз адтуль багатую здабычу, у прыватнасці чарнаскурага карліка (пігмея), якому васьмігадовы фараон быў асабліва рады (у Старажытным Егіпце пігмеі, якія асацыяваліся з богам Бес, выкарыстоўваліся ў якасці блазнаў).

Разам з тым, не ўсе паходы Пепі II у Нубію скончыліся ўдала. Так, падчас паходу на поўдзень ад Уаўата намарх Элефанціны Меху быў забіты, пасля чаго яго сын Себні сабраў войска ў сваіх уладаннях і рушыў на поўдзень, каб пакараць племя, вінаватае ў гібелі бацькі. Паход прайшоў паспяхова, Себні вярнуўся з вялікай здабычай і целам бацькі. Затым Себні, які атрымаў тытул «начальніка поўдня», на чале значнай флатыліі быў пасланы фараонам у Пунт. Адтуль ён прывёз, апроч іншых тавараў, золата, слановую косць, ладан, камедзь і леапардавыя скуры.

Калі ў Нубіі ўспыхнула паўстанне ваяўнічых плямёнаў Уаўата і Ірчэта, Пепі паслаў супраць мяцежнікаў намарха Элефанціны, «начальніка чужацкіх краін» Пепінахта (Піёпінахта). Апошні вярнуўся пасля разгрому мяцежнікаў і прывёў мноства палонных і дзяцей правадыроў у якасці закладнікаў. Другі паход Піёпінахта ў гэтыя вобласці быў яшчэ больш удалым. Разграміўшы іх войска, ён даставіў у Мемфіс дзясяткі тысяч палонных, мноства буйной і дробнай скаціны, захапіў у палон дзвюх правадыроў і іх военачальнікаў.

Надпіс часоў Пепі II гаворыць пра «начальніка палаты» і флатаводца Хнумхатэпа з Элефанціны, які «разам са сваім гаспадаром князем, „скарбнікам бога" Тэці, адзінаццаць разоў плаваў у Кебен і са „скарбнікам бога" Хеві (ці Хуі) — у Пунт і паспяхова вяртаўся, наведаўшы гэтыя краіны».

Іншая экспедыцыя, пасланая ў Пунт Пепі, скончылася няўдачай. Егіпецкі вяльможа Ананхет, «начальнік маракоў», які ўзначальваў экспедыцыю, дасягнуў берага Чырвонага мора, але быў забіты «жыхарамі пяскоў» (херыўша) з племя аму. Разам з Ананхетаў загінуў і яго ваенна-марскі атрад. Пепі жорстка адпомсціў за смерць Ананхет, паслаўшы супраць качэўнікаў карную экспедыцыю пад кіраўніцтвам Пепінахта.

Імёны фараона
-------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Тып імя** | **Іерагліфічнае напісанне** | **Транслітарацыя — Беларускамоўная агаласоўка — Пераклад** |
|  |
| **«Горава імя»**(як Гор) |  |  |  | *nṯrj-ḫˁw* — нечэры-хау — *«Боскі ў з'яўленнях»* |
|  |
| **«Небці імя»**(як Уладар падвойнага вянка) |  |  |  | *nṯrj-ḫˁw-Nbtj* — нечэры-хау-Небці — *«Боскі у з'яўленнях абедзвюх Уладарак (гэта значыць багінь Нехбет і Уаджыт)»* |
|  |
| **«Залатое імя»**(як Залаты Гор) |  |  |  | *bjk-nbw sḫm* — бік-небу-сехем — *«Магутны залаты сокал»* |
|  |
| **«Троннае імя»**(як цар Верхняга і Ніжняга Егіпта) |  | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

 |  | *nfr-kȝ-Rˁ* — нефер-ка-Ра — *«З дасканалай Ка/душой Ра»* |
|  |
| **«Асабістае імя»**(як сын Ра) |  |  |  | *pjpj* — Піёпі |
|  |  | *sȝ-Rˁ pjpj* — са-Ра піёпі — *«Сын Ра Піёпі»* |
|  |  | *pjpj nfr-kȝ-Rˁ* — піёпі нефер-ка-Ра — *«Піёпі з дасканалай Ка Ра»* |

Вынікі дзейнасці
----------------

Разваліны дрэнна захаванага пірамідальнага комплексу Пепі II у Сакары.
Нягледзячы на сваю працягласць, кіраванне Пепі II было адзначана ўзмацненнем улады намархаў — кіраўнікоў номаў. Напрыклад, Пепі вымушаны быў вызваліць так званымі імунітэтнымі граматамі храмавыя гаспадаркі і многія паселішчы ад дзяржаўнай павіннасці на «дом цара», што сведчыць пра далейшы заняпад царскай улады. У выніку, дэцэнтралізаваныя тэндэнцыі прывялі да падзення Старога царства пасля смерці спадчыннікаў Пепі II — фараона Мерэнра II і царыцы Нітакрыс.

Комплекс пірамід Пепі II размешчаны ў Сакары, недалёка ад грабніц кіраўнікоў Старога царства. Першапачаткова вышыня яго піраміды, якая атрымала назва Менх-анх («Паварот жыцця»), складала 78,5 метраў, але з-за дрэннай планіроўкі і наступлення пяскоў яна паменшылася да 52 метраў. Каля яго піраміды былі пабудаваны яшчэ 7 пірамід-спадарожніц: 4 рытуальныя і 3 для жонак Пепі Нейт, Ідут і Уджэптэн. Чацвёртая жонка Пепі Імтэс, магчыма, здрадзіла яму, і ў пакаранне засталася без піраміды, для пятай жа — па імі Анхесенпепі (літар. «Тая, што жыве дзеля Пепі») — фараон чамусьці загадаў пабудаваць толькі мастабу.

Зноскі
------

1. ↑  паводле Ю. фон Бекерата
2. ↑  *Манефон*. Егіптыка. Кніга I, VI Дынастыя

Літаратура
----------

* История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 2. Передняя Азия. Египет / Под редакцией Г. М. Бонгард-Левина. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988. — 623 с. — 25 000 экз.
* Авдиев В. И. Военная история древнего Египта. — М.: Издательство «Советская наука», 1948. — Т. 1. Возникновение и развитие завоевательной политики до эпохи крупных войн XVI—XV вв. до х. э. — 240 с.
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пепі II

|  |
| --- |
| **VI дынастыя** |
| Папярэднік:**Мерэнра I** | **фараон Егіпта**каля **2279 — 2219 да н.э.** | Пераемнік:**Мерэнра II** |
|

| ⛭Выдатныя дзеячы Старажытнага Егіпта |
| --- |
| Фараоны Ранняга царства | 
* Нармер
* Менес
* Хор Аха
* Джэр
* Дэн
* Хасехемуі

 |  |
| Фараоны Старога царства | 
* Джосер
* Снофру
* Хуфу
* Хефрэн
* Менкаўра
* Сахура
* Пепі II

 |
| Фараоны Сярэдняга царства | 
* Ментухатэп II
* Аменемхет I
* Сенусерт I
* Сенусерт III
* Аменемхет III

 |
| Фараоны XVIII дынастыі Новага царства | 
* Яхмас I
* Тутмос I
* Тутмос III
* Аменхатэп II
* Аменхатэп III
* Эхнатон
* Харэмхеб
* Тутанхамон

 |
| Фараоны XIX і XX дынастый Новага царства | 
* Рамсес I
* Сеці I
* Рамсес II
* Мернептах
* Рамсес III

 |
| Кіраўнікі Позняга перыяду | 
* Шэшонк I
* Піянхі
* Тахарка
* Псаметых I
* Нехо II
* Амасіс II
* Пталамей I

 |
| Царыцы | 
* Нефрусобек
* Тэцішэры
* Яхатэп
* Яхмас-Нефертары
* Хатшэпсут
* Тыя
* Неферціці
* Анхесенамон
* Нефертары Мерэнмут
* Клеапатра VII

 |
| Дзеячы культуры і навукі | 
* Імхатэп
* Хеміун
* Інені
* Сенмут
* Тутмас Малодшы
* Манефон
* Гарапалон

 |
| Военачальнікі, жрацы і прыдворныя | 
* Яхмес
* Рэхміра
* Аменемхеб
* Аменхатэп
* Уджагарэсент
* Пацін

 |

| ⛭Старажытны Егіпет |
| --- |
| Галоўныятэмы | армія · архітэктура (мастабы · піраміды) · геаграфія (Верхні Егіпет · Ніжні Егіпет · Ніл · ном) · егіпцяне (копты · протаегіпцяне) · гісторыя (егіпталогія · храналогія) ·  культура (мастацтва · літаратура · музыка · скульптура) · навука (каляндар · матэматыка) · пісьмо (дэмотыка · іератыка · іерагліфіка) · рэлігія (жрэцтва · пахавальныя абрады · магія) · мова |  |
| Гістарычныяперыяды | дагістарычны (дадынастычны) · дынастычны (Ранняе царства · Старое царства · 1-ы пераходны · Сярэдняе царства · 2-і пераходны · Новае царства · 3-і пераходны · позні) · эліністычны · рымскі · візантыйскі |
| Іншае | егіптаманія · касцюм · кошкі · кухня · намарх · палетка · прэфект Егіпта · рабства · стыль · злічэнне · меры · фараон |
| Спісы | багі · «Вялікія царыцы» · гарады · грабніцы «Даліны цароў» · ‎жрацы Амона · жрацы ‎Птаха · ‎жрыцы Амона · номы · папірусы · піраміды · піраміды Лепсіуса · прэфекты · фараоны |
| ***Катэгорыя · Вікісховішча · Партал*** |


| ?Пепі II — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Teti[d] |  | Sesheshet[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  | Pepi I Meryre[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Unas[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Iput[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Merenre Nemtyemsaf I[d] |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Khenout[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Khui[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Пепі II |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ankhesenpepi I[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Nebet[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ankhesenpepi II[d] |  | Nebet[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119140217 · VIAF: 77119062 |