**«Сталкер»** — фантастычны фільм, зняты на кінастудыі « Масфільм» у СССР у 1979 г. па матывах аповесці «Пікнік на ўзбоччы» Аркадзя і Барыса Стругацкіх. Фільм атрымаў спецыяльную прэмію экуменічнага журы, прэміі ІНТЭРФІЛЬМ і ОСІК на XXXIII МКФ у Канах ў 1980 г.

Сюжэт
-----

Дзеянне фільма адбываецца ў выдуманай краіне, у маленькім мястэчку. За 20 гадоў да гэтага, каля горада адбылася катастрофа, праўдзівая прычына якой у фільме толькі мяркуецца. Здзіўленую тэрыторыю, названую «Зонай», ахавалі ваенныя ад людзей.

У Зоне адбываюцца таямнічыя з'явы. Галоўны герой фільма, Сталкер, водзіць людзей у Зону і назад (за што прасядзеў 5 гадоў у турме). Людзі імкнуцца патрапіць у «Пакой», месца ў Зоне, дзе выконваюцца любыя чалавечыя жаданні.

Фільм пачынаецца чорна-белым у хаце ў Сталкера. У яго жонка і дачка інвалід з паралізаванымі нагамі, якую клічуць Малпа. Жонка эмацыйна адгаворвае мужа хадзіць у Зону, просіць не пакідаць яе зноў. Аднак ён усё роўна пакідае дом. Далей Сталкер ідзе ў кафэ, дзе сустракае сваіх новых кліентаў, Прафесара і Пісьменніка (іх імёны не называюцца). Галоўныя героі ідуць у Зону, прабіраючыся скрозь ваенны патруль на пазадарожніку, затым паглыбляюцца ў Зону на мотадрэзіне. Падарожныя рухаюцца марудліва. Камера плаўна варта за імі. Вельмі высокі эфект прысутнасці. Па меры набліжэння да Зоне фільм становіцца каляровым.

Зона поўная анамалій. Сталкер выкарыстоўвае гайкі з прывязанымі кавалачкамі бінта для іх вызначэння. Сталкер патрабуе слухацца яго пры праходжанні. Па меры прасоўвання да Пакоя, Прафесар і Пісьменнік разважаюць аб сваім жыцці і чаго яны хочуць ад Пакоя. Пісьменнік вырашае, што Прафесар ідзе за Нобелеўскай прэміяй, але сам Пісьменнік так і не можа толкам зразумець сваіх жаданняў.

Пераадолеўшы ўсе пасткі, героі дабіраюцца да Пакоя. Аказваецца, што Прафесар пранёс з сабой партатыўную 20 кілатоны атамную бомбу. Ён хоча пазбавіць чалавецтва ад пагрозы ажыццяўлення ў жыццё небяспечных падсвядомых жаданняў. Сталкер спрабуе адабраць бомбу, але ўмешваецца Пісьменнік і ўвесь час адштурхоўвае Сталкера ад Прафесара. У рэшце рэшт Сталкер пераконвае кіраваных, што знішчаць Пакой нельга, бо ў людзей павінна быць месца, дзе яны могуць марыць, і Прафесар абясшкоджвае і выкідвае бомбу. Героі не наважваюцца ўвайсці ў Пакой. Пераначаваўшы, яны сыходзяць назад.

Пасля вяртання становіцца зразумела, што паход у Зону змяніў іх, нягледзячы на недасягнутую мэту.

Сталкер кажа жонцы, што ніхто не верыць у магчымасці Пакоя, і вырашае не вадзіць людзей у Зону.

У ролях
-------

* Аляксандр Кайданоўскі- Сталкер
* Мікалай Грынько — Прафесар (агучвае Сяргей Якаўлеў)
* Анатоль Саланіцын — Пісьменнік
* Аліса Фрэйндліх — жонка Сталкера
* Наташа Абрамава — дачка Сталкера
* Файме Юрно — дама за рулём

Здымачная група
---------------

Аўтары сцэнарыя: браты Стругацкія; Андрэй Таркоўскі (у тытрах фільма — Зубкоў)
Рэжысёр: Андрэй Таркоўскі
Аператар: Аляксандр Княжынскі
Мастак-пастаноўшчык: Андрэй Таркоўскі
Мастак-дэкаратар: Рашыд Сафіулін
Кампазітар: Эдуард Арцем'еў
Гукарэжысёр: Уладзімір Шарун
Мантаж: Людміла Фейгінава
Дырэктар фільма: Аляксандра Дзямідава
Дырэктар фільма: Вілі Геллер
Асістэнт Тарковского: Марыя Чугунова
Дублёр замяняе Сталкера: Алег Фёдараў

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 9 мая 2016.
2. 1 2   Праверана 9 мая 2016.
3. ↑   Праверана 9 мая 2016.
4. ↑   Праверана 9 мая 2016.
5. 1 2  выгрузка даных Freebase — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX4940755 · BNF: 167324759 · GND: 7685692-6 · LCCN: no2009179388 · SUDOC: 099495031 · VIAF: 225399241 |

 |

| ⛭Творчасць Андрэя Таркоўскага |
| --- |
| Кароткаметражныя фільмы | 
Забойцы (1956) •
Сёння звальнення не будзе (1957) •
Каток і скрыпка (1961)
 |
| Поўнаметражныя фільмы | 
Іванава дзяцінства (1962) •
Андрэй Рублёў (1966/1971) •
Салярыс (1972) •
Люстра (1974) •
Сталкер (1980) •
Настальгія (1983) •
Ахвярапрынашэнне (1985)
 |
| Дакументальныя фільмы | 
Час падарожжа (1982)
 |
| Нерэалізаваныя сцэнарыі | 
Канцэнтрат (1958) •
Антарктыда, далёкая краіна (1959) •
Светлы вецер, Арыэль (1972) •
Гафманіяна (1975) •
Сардар (1978) •
Беражыся! Змеі! (1979)
 |
| Акцёрскія працы | 
Забойцы (1956) •
Мне дваццаць гадоў (1965) •
Сяргей Лазо (1968)
 |
| Тэатральныя пастаноўкі | 
Гамлет (1977) •
Барыс Гадуноў (1983)
 |
| Радыёпастаноўкі | 
Поўны паварот кругом (1965)
 |
| Кнігі | 
Захаваны час (1986/2002) •
Мартыралог, дзённікі (1991/2008)
 |