recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Эвакуяцыйныя караблі на шляху з Крыма ў Турцыю, 1920 год.
**Белая эміграція** (*белаэмігранты*), таксама **руская эміграцыя першай хвалі** (1918—1922) — удзельнікі і прыхільнікі Белага руху, якія пакінулі Расію пасля перамогі бальшавікоў у грамадзянскай вайне. Ацэнкі маштабаў бежанства вагаюцца ад 1,5 да 3 млн. Адзін з самых маштабных у сусветнай гісторыі эміграцыйны рух, які ажыццявіўся ў адносна невялікі тэрмін.

Гісторыя
--------

Эмігранцкі паток пачаўся з вайскоўцаў арміі Мікаля Юдзеніча, якія ў 1918 годзе інтэрніраваны ў Эстоніі. 

У пачатку сакавіка 1920 года бегства з Расіі ўзнавілася, гэтым разам з Крыма. У маі генералам Пятром Урангелем быў заснаваны так званы «Эміграцыйны савет», праз год пераназваны ў Савет па рассяленню рускіх бежанцаў. Грамадзянскіх і ваенных асоб рассялялі ў лагерах пад Канстанцінопалем, на Прынцавых астравах і ў Балгарыі; ваенныя лагеры ў Галіпалі, Чаталджы і на Лемнасе (Кубанскі лагер) знаходзіліся пад англійскай або французскай адміністрацыяй. Апошнія аперацыі па эвакуацыі арміі Урангеля прайшлі з 11 па 14 лістапада 1920 года: на караблі было пагружана 15 тысяч казакоў, 12 тысяч афіцэраў і 4—5 тысяч салдат, 10 тысяч юнкераў, 7 тысяч параненых афіцэраў, больш за 30 тысяч афіцэраў і чыноўнікаў тылу і да 60 тысяч грамадзянскіх асоб, у асноўным, членаў сем’яў афіцэраў і чыноўнікаў. Для прадстаўнікоў крымскай хвалі эміграцыя далася асабліва цяжка.

Асобныя бежанцы (арыстакраты, чыноўнікі і камерсанты), як правіла, былі ў стане аплаціць квіткі, візы і іншыя зборы. На працягу аднаго—двух тыдняў у Канстанцінопалі яны ўладжвалі ўсе фармальнасці і адпраўляліся далей, у Еўропу, — галоўным чынам у Францыю і Германію: да пачатку лістапада 1920 года, паводле даных чырвонаармейскай разведкі, іх колькасць дасягнула 35—40 тысяч чалавек. Каля 35 тысяч расійскіх эмігрантаў (пераважна вайскоўцаў) была расселена па іншых краінах: 22 тысячы трапілі ў Сербію, 5 тысяч у Туніс, 4 тысячы ў Балгарыю і па 2 тысячы ў Румынію і Грэцыю.

Хваля эмігрантаў скончылася восенню 1922 года, калі два знакамітых «філасофскіх парахода» даставілі з Петраграда ў нямецкі Штэцін каля 50 высланых бальшавікамі гуманітарыяў (разам з членамі іх сем’яў — прыкладна 115 чалавек).

Гл. таксама
-----------

* Руская Праваслаўная Царква за мяжой

Літаратура
----------

* *Погосян, К.Г.* Миграционные процессы из России (общий обзор) // *Теория и практика современной науки* : журнал. — 2016. — № 12(18). — С. 73—79.
**«Ма́й сне́жань»** (англ.: The Holdovers) — фільм 2023 года амерыканскага рэжысёра Тода Хэйнса, галоўныя ролі ў якім граюць Наталі Портман і Джуліяна Мур. Прэм’ера карціны адбылася ў маі 2023 года на Канскім кінафестывалі.

Фільм атрымаў прызнанне крытыкаў і розныя ўзнагароды, у тым ліку чатыры намінацыі на 81-й цырымоніі ўручэння прэміі «Залаты глобус» і быў абраны Амерыканскім інстытутам кінамастацтва адным з дзесяці найлепшых фільмаў 2023 года.

Сюжэт
-----

Галоўныя героі фільма — муж і жонка Джо і Грэйсі, якія пазнаёміліся, калі Джо, быўшы падлеткам, вырашыў знайсці падпрацоўку і ўладкаваўся ў зоамагазін, дзе працавала Грэйсі. Зараз пара выхоўвае блізнят, а іх старэйшая дачка вучыцца ў каледжы. Аб іх гісторыі вырашаюць зняць мастацкі фільм. Актрыса, якая павінна сыграць Грэйсі, прыязджае да іх у госці, каб лепш падрыхтавацца да ролі, але яе прыезд ставіць сямейнае шчасце пад пагрозу.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Наталі Портман | Элізабэт  Элізабэт  |
| Джуліяна Мур | Грэйсі  Грэйсі  |
| Чарльз Мелтан | Джо  Джо  |

Зноскі
------

1. ↑  AFI AWARDS Event Honors the Year’s Best Motion Pictures and Television Programs **(нявызн.)**. *Амерыканскі інстытут кінамастацтва*. Праверана 20 лютага 2024.

Спасылкі
--------

* The Holdovers на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
**Казімір Ян Вайшнаровіч** (польск.: Kazimierz Jan Wojsznarowicz; ?, Ашмянскі павет — 14 мая 1677) — юрыст, дзеяч каталіцкай царквы, пісьменнік. Доктар філасофіі (1642), доктар тэалогіі і абодвух правоў.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Вайшнаровічаў герба «Марскі кот». Вучыўся каля 1640—1642 гадоў у Віленскай акадэміі, пасля, відаць, у Рыме. Каля 1661 года зноў наведаў Італію (Перуджу). Да 1644 года прыняў духоўны сан, быў канцлерам віленскім, схаластыкам пільтэнскім, пробашчам эйсмантаўскім, з 1676 года член віленскай капітулы. Адначасова каралеўскі сакратар, у 1676 годзе рэгент вялікай канцылярыі ВКЛ. У 1662 годзе фундаваў кафедру палітыкі ў Віленскай акадэміі (адкрыта ў 1677 годзе) і падараваў ёй сваю бібліятэку.

Дзейнасць
---------

Быў вядомы як аратар, прапаведнік. Аўтар шматлікіх друкаваных пропаведзяў і панегірыкаў на польскай і лацінскай мовах. У 1644—1648 гадах выдаў збор акалічнасных прамоў «Палітычны прамоўца», які меў характар падручніка рыторыкі.

Творы
-----

Orator Polityczny Weselnym y Pogrzebowym Aktom Służący. 1677
* Orator polityczny na trzy części, pogrzebową, weselną i różnym aktom służącą. Wilno, 1644;
* Kazanie na reformę obyczajów dworskich. Kraków, 1647;
* Dom mądrości kolumnami wsparty. Antwerpia, 1647;
* Krwawa Chrystusowa winnica, abo Kazanie o Błogosławionym Jozafacie Koncewiczu. Kraków, 1647;
* Novus sol in coelo Basiliano relucens. Romae, 1648 (2 ed. Cracoviae, 1648);
* Triumphate feretrum supergas Vladislaus IV Rex Poloniae publica oratione exponitur. Romae, 1648;
* Orator polityczny weselnym i pogrzebowym służący aktom. Kraków, 1648 (2 wyd. 1677);
* Rycerz Ignacego Loyoli Stanisław Kostka kazaniem wystawiony. Wilno, 1655;
* Arsenał miłosierdzia Panny Przenajświętej Mariej. Paryż, 1668.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Казімір Ян Вайшнаровіч




1. ↑
**Літоўская дзяржава** або **агульналітоўская дзяржава** — паняцце ў літуанацэнтрычнай гіпотэзе, якое абазначае гіпатэтычную літоўскую этнічную дзяржаву, якая на думку літоўскіх і некаторых іншых гісторыкаў існавала на землях літоўскага засялення ў XI—XV стагоддзях.

У літоўскай гістарыяграфіі для гэтага гіпатэтычнага тэрытарыяльнага ўтварэння таксама ўжываюць і іншыя назвы — **Аўкштайція**, **Літоўская зямля** або **Літоўскае княства** (лац.: Ducatus Lithuaniae, літ.: Lietuvos kunigaikštystė; для XIII ст.), **Віленскае княства** (для XIV — пачатку XV стст), таксама **Lithuania Propria** (**Літва ў вузкім сэнсе**) ці проста **Літва**.

У шэрагу навуковых школ, найперш у літоўскай, а таксама ў савецкай (У. Пічэта, У. Пашута і інш.), гэтая дзяржава лічыцца зародкам, простай і непасрэднай папярэдніцай Вялікага Княства Літоўскага, потым яго цэнтральнай складовай часткай, а яе існаванне не аспрэчваецца. Праз гэта падкрэсліваецца выключная роля продкаў сучасных літоўцаў у стварэнні Вялікага Княства Літоўскага і другараднасць продкаў сучасных беларусаў. У найноўшай беларускай гістарыяграфіі замацавалася меркаванне, што такога дзяржаўна-палітычнага ўтварэння не існавала.

Самым раннім дакументальным сведчаннем існаванні такой дзяржавы на думку прыхільнікаў гэтай канцэпцыі быў дагавор 1219 года літоўскіх князёў з Галіцка-Валынскім княствам, у якім згадваюцца імёны 20 літоўскіх князёў, у т. л. Міндоўга.

На думку Уладзіміра Пашуты, палітычны лад гэтай дзяржавы развіваўся, на працягу XIII — сярэдзіны XIV ст. ад канфедэрацыі зямель праз іх саюз да адносна адзінай манархіі; тэрытарыяльны рост пачаўся ад г. зв. «Літвы Міндоўга», вакол якой аб’ядналіся землі Аўкштайціі, Жамойці, часткова — Яцвягіі і Земгаліі. Грамадскі лад дзяржавы быў пачаткова ўтвораны сінтэзам раннефеадальных інстытутаў незавершанага феадалізму на землях карэннай Літвы з развітымі інстытутамі федальна-раздробленага ладу на *падпарадкаваных* землях Русі; такі сінтэз прычыніў, пад сярэдзіну XIV ст. развіццё феадальнай раздробленасці і на землях Літвы.

Неабходнымі ўмовамі для ўтварэння такой дзяржавы былі разбурэнне першабытнаабшчынных і развіццё феадальных грамадскіх адносін на землях літоўскага засялення ў XII — пачатку XIII ст. а непасрэдным повадам — ваенна-палітычная пагроза балцкім плямёнам з боку нямецкіх і скандынаўскіх каланістаў, рыцарскіх ордэнаў, Польшчы, а таксама, на думку шэрагу аўтараў, напрыклад У. Пашуты, з боку мангола-татар.

Гл. таксама
-----------

* Дыскусія вакол спадчыны Вялікага Княства Літоўскага

Літаратура
----------

* *Пашуто В. Т.* Образование Литовского государства. — М. : Изд-во АН СССР, 1959. — 531 с.: ил.
**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы** — колішні рымска-каталіцкі касцёл у гарадскім пасёлку Асвея Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

Гісторыя
--------

Касцёл пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы пабудаваны ў 1782 годзе. На той час у асвейскай парафіі налічвалася 3120 вернікаў.

З 1836 года, пасля паўстання 1830—1831 гадоў, кляштар у Асвеі быў скасаваны, а касцёл становiцца парафiяльным (фарным).

У 1937 годзе зруйнаваны савецкімі ўладамі. На месцы касцёла ўтварыўся штучны пагорак з цэглы і будаўнічага друза, на якім месцамі бачны рэшткі падмуркаў і сценаў.

Архітэктура
-----------

Напалеон Орда. Касцёл Найсвяцейшай Тройцы пры кляштары місіянераў і сядзіба Шадурскіх
Пабудаваны па праекту архiтэктара Антонiя Парака, быў мураваны, у стылi барока. Перад касцёлам стаяла сажнёвае ўкрыжаванне, насупраць амбоны — алтар з фігурай Пана Езуса. Асвейскі касцёл меў размалёваны звод, у зале было шмат ляпных упрыгожванняў: у алтары стаялі фігуры апосталаў.

Зноскі
------

1. ↑  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 17 лютага 2020. Праверана 21 лютага 2020.

Спасылкі
--------

* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Асвея) на сайце Catholic.by (бел.)
**Касцёл Перамянення Гасподняга** — колішні касцёл у аграгарадку Лунін Лунінецкага раёна.

Гісторыя
--------

У сувязі са скасаваннем ордэна езуітаў Папай у 1773 годзе ў Луніне ў другой палове XVIII стагоддзя з’яўляюцца піяры. У Луніне піяры пабудавалі мураваны касцёл, які быў аднанававы, з дзвюма вежамі, разгорнутымі да плоскасці галоўнага фасада. Касцёл меў тую ж архітэктоніку, што і касцёл Міхаіла Арханёла ў вёсцы Лужкі (Шаркаўшчынскі раён).

У 1794 годзе быў будаўніцтва новы касцёла па фундацыі Францыска Друцкага-Любецкага, які стаў філіялам Гарадзішчанскай бенедыктынскай парафіі. Лёс першага касцёла невядомы.

Пасля падаўлення паўстання 1863 года касцёл быў закрыты, а вернікі былі далучаны да пінскай парафіі.

Пасля доўгай адбудовы, у гады міжваеннай Польшчы, касцёл быў асвячоны 6 жніўня 1935 года. Але ўжо праз чатыры гады, пасля пачатку Другой сусветнай вайны, храм быў разрабаваны і закрыты наступаючымі чырвонаармейцамі.

Пасля вайны будынак касцёла выкарыстоўваўся як клуб, спортзала, пазней у якасці зернясховішча. У пачатку 1960-х гадоў сцены да скляпенняў падмуркаў былі разабраны, а самі падмуркі засыпаны пяском і будаўнічым смеццем і зараз на гэтым месцы горка.

Зноскі
------

1. ↑  Касцёл | Лунін

Спасылкі
--------

* Касцёл Перамяненьня Пана Архівавана 30 красавіка 2020.
**Васіль Рыгоравіч Пічугоў** (1912—1943) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Васіль Пічугоў нарадзіўся ў 1912 годзе ў вёсцы Пакіна (цяпер — Баеўскі раён Алтайскага краю). Пасля заканчэння сельскай школы працаваў у калгасе. У 1943 годзе Пічугоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Ваяваў стралком 467-га стралковага палка 81-й стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У ноч з 30 верасня на 1 кастрычніка 1943 года Пічугоў пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе, адбіўшы 8 нямецкіх контратак і знішчыўшы вялікую колькасць салдат і афіцэраў праціўніка. 11 кастрычніка 1943 года Пічугоў загінуў у баі. Пахаваны ў вёсцы Дзяражычы Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года чырвонаармеец Васіль Пічугоў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Спасылкі
--------

Васіль Рыгоравіч Пічугоў на сайце «Героі краіны»
**Анастазоўскі** (укр.: Анастазівський) — скасаваны хутар Гарадныцкай[uk] воласьці Наваград-Валынскага[uk] павета Валынскай губерні.

Насельніцтва
------------

У 1906 годзе колькасць насельніцтва складала 15 жыхароў, двароў — 3.

Гісторыя
--------

У 1906 годзе — хутар Гарадныцкай воласці Наваград-Валынскага павета Валынскай губерні. Адлегласць да павятовага цэнтра, г. Наваграда-Валынскага, складала 32 вярсты, да валасной управы ў мястэчку Гарадныца — 6 вёрст. Паштовае аддзяленне — Гарадныця.

У 1911 годзе таксама знаходзіўся ў складзе Гарадныцкай воласці Наваград-Валынскага павета. Па стане на 1923 год на ўліку населеных пунктаў не значыўся.

Зноскі
------

1. 1 2  Списокъ населенныхъ местъ Волынской губерніи **(нявызн.)**. *Институт истории Украины НАН Украины.*.  Житомир: Волинская губернская типография. 1906. Архівавана з першакрыніцы 14 снежня 2017. Праверана 25 сакавіка 2024.
2. ↑  *Кондратюк Р. Самолюк Д. Табачник Б.*. Адміністративно-територіальний устрій Житомирщини 1795-2006 роки. Довідник: офіційне видання (укр.). *Институт истории Украины НАН Украины.*.  Житомир: «Волинь», 2007. Архівавана з першакрыніцы 8 кастрычніка 2021. Праверана 25 сакавіка 2024.
**Новасібірскі музей чыгуначнай тэхнікі ім. М. А. Акулініна** (руск.: Новосибирский музей железнодорожной техники им. Н. А. Акулинина) — спецыялізаваны музей, знаходзіцца ў Савецкім раёне Новасібірска (Раз’язная вул. 35), побач са станцыяй Сеяцель, якая знаходзіцца на чыгуначным участку Новасібірск-Бердск, паміж чыгункай і Бердскай шашой, што вядзе ад цэнтра Новасібірска да Акадэмгарадка. Музей, які адносіцца да Заходне-Сібірскай чыгункі, быў заснаваны ў жніўні 2000 года. Агульная працягласць выставачных пляцовак складае каля 3-х кіламетраў.

У музеі сабрана вялікая калекцыя паравозаў, цеплавозаў, электравозаў, вагонаў, якія ў асноўным працавалі на чыгунках Заходняй Сібіры. Акрамя таго, у калекцыі музея ёсць савецкія легкавыя аўтамабілі ГАЗ, Масквіч, ЗАЗ розных гадоў выпуску, а таксама некалькі грузавікоў, трактароў і ўсюдыходаў.

Экспанаты музея
---------------

### Паравозы

* Эм725-12, Су213-42, ФД20-1588, СОм17-508, ЕА-3078, 9П-2, Эр789-91, ЛВ-0040, П36-0097, Л-0013, Л-3393, Л-4009

### Электравозы

* ВЛ22м-1932, ВЛ23-501, ВЛ8-1232, ВЛ10-271, ВЛ60к-649, ВЛ80с-005, ВЛ40с-1066-2, ЧС2-039, ЧС3-073, ЧС4-023, IIКП

### Спецыяльны рухомы склад

Снегаачышчальнік «Таран», снегаўборачная машына Гаўрычэнкі, электроснегоачышчальнік ЭСО-11, снегаўборачная машына СМ-2, электраснегаачышчальнік СДП, уклавальны кран УК-2519, платформа маторная МПД, машына выправачна-падбівачна-адрабленчая ВПО-3 секцыя ПЗСМ, катлаваннакапляльнік ВК-3, кран на чыгуначным ходзе ЕДК-25, ДГку-370, дрызіна з прычэпам ТД5, дрызіна АГМС, аўтаматрыса службовая АС1А

### Цеплавозы

ТЭ2-289, ТЭ3-7376, ТЭ7-096, ТЭП10-082, ТЭП60-687, ТЭП80-0001, 2ТЭ10Л-2110, 2ТЭ10М-2682, 2М62-0500, 2Т1-1 , ЧМЭ3- 5452, ТГМ1-2925, ТГМ4-1676, ТГМ23В48-1026, ТГК2-8626
**Віталь Марахоўскі** (нар. 14 студзеня 1988, Армавір) — расійскі футбаліст, абаронца клуба «Арамат» з Атраднай.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец маскоўскага «Лакаматыва», але за асноўную каманду чыгуначнікаў так і не згуляў, з 2006 па 2009 аддаваўся ў арэнду ў клубы ніжэйшых дывізіёнаў. У 2008 годзе ў некалькіх матчах за іркуцкую «Зорку» замяняў брамніка каманды.

У лютым 2010 года, пакінуўшы «Лакаматыў», падпісаў кантракт з клубам «Дынама» з Мінска. Згуляў у 18 матчах чэмпіянату і прыняў удзел у пяці матчах Лігі Еўропы. Восенню 2010 года пакінуў клуб.

22 снежня 2010 года падпісаў кантракт з бранскім «Дынама», але не замацаваўся ў аснове. Са студзеня 2012 года гуляў у складзе каманды «Лакаматыў-2». 6 верасня 2012 падпісаў кантракт з іванаўскім «Тэкстыльшчыкам», пакінуў каманду па заканчэнні сезону 2012/13. У сезоне 2013/14 гуляў за «Біёлаг-Новакубанск» і крымскі «Віцязь». Другую палову 2014 года правёў у складзе курскага «Авангарда».

У лютым 2015 года падпісаў кантракт са «Слуцкам». Спачатку трывала гуляў у цэнтры абароны случан, але з мая страціў месца ў складзе. У ліпені 2015 года, разарваўшы пагадненне са «Слуцкам», перайшоў у «Віцебск». У канцы 2015 і пачатку 2016 быў трывалым іграком асновы, але ў другой палове сезону 2016 страціў месца ў складзе. Па заканчэнні сезону 2016 пакінуў «Віцебск».

У лютым 2017 года накіраваўся на прагляд у «Нафтан» і ў выніку падпісаў кантракт з наваполацкім клубам. У чэрвені 2017 года з-за цяжкага фінансавага становішча клуба пакінуў «Нафтан».

У жніўні 2017 года стаў іграком бабруйскай «Белшыны». Аднак, ужо з верасня перастаў з’яўляцца на полі і пакінуў каманду.

З 2018 года выступае ў чэмпіянаце Краснадарскага края за клуб «Арамат» з Атраднай.

Зноскі
------

1. ↑  Vitali Marakhovskiy // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Участник еврокубков в составе команды Архівавана 3 жніўня 2016.
3. ↑  Мараховский, Залесский, Левицкий и Гаврюшко пополнили ряды "Слуцка"
4. ↑  Виталий Мараховский сменил "Слуцк" на "Витебск"
5. ↑  Гущенко, Вергейчик, Соловей и еще 10 игроков продлили соглашения с «Витебском», Мараховский и Шевчук покидают команду
6. ↑  Мараховский, Штыгель, Лисица и еще четыре игрока стали игроками "Нафтана"
7. ↑  Маркович и Мараховский покинули «Нафтан»
8. ↑  Мараховский продолжит карьеру в "Белшине"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жданаў.
**Уладзімір Пятровіч Жданаў** (28 студзеня 1949, в. Селішча, Кіраўскі раён — 19 лютага 1995) — беларускі мастак тэатра.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1982 годзе. Працаваў у музычна-драматычнага тэатрах Расіі, Грузіі і інш. 3 1984 года ў Дзяржаўным тэатры музычнай камедыі Беларусі, з 1986 галоўны мастак. Адначасова ў 1988—1989 гадах выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце і ў 1988—1990 гадах у Мінскім інстытуце культуры.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1985 года.

Творчасць
---------

Аформіў спектаклі: «Даходнае месца[ru]» А. Астроўскага (1984), «Клоп» У. Дашкевіча[ru] (1988), «Эмігранты[pl]» С. Мрожака (1989), «Кармэн» Ж. Бізэ (1990), «Блакітная ружа» Т. Уільямса, «Бездань» М. Матукоўскага, «Джулія» У. Кандрусевіча (усе 1991), «Залёты» В. Дуніна-Марцінкевіча, «Хэло, Долі![ru]» Д. Германа[ru] (абодва 1992), «Халопка[ru]» М. Стрэльнікава[ru] (1994) і інш.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Жданаў Уладзімір Пятровіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Літаратура
----------

* Жданаў Уладзімір Пятровіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Неўрастэнія** — псіхічны разлад з групы неўрозаў, які выяўляецца ў павышанай раздражняльнасці, стамляльнасці, страце здольнасці да доўгай разумовай і фізічнай напругі. Упершыню апісаная амерыканскім урачом Георгам Бірдам ў 1869 г. Неўрастэнія ўзнікае звычайна пры спалучэнні псіхічнай траўмы з празмерна напружанай працай і фізіялагічнымі пазбаўленнямі (хранічнае недасыпанне, адсутнасць адпачынку і г. д.). Узнікненню неўрастэніі спрыяюць інфекцыі і інтаксікацыі (алкаголь, курэнне), эндакрынныя разлады, недастатковае харчаванне і інш. фактары, якія аслабляюць арганізм.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Новы · Новы · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85091106 · Microsoft: 2780789458 · NKC: ph123250 |
**Калдычэўскае возера** — возера ў Беларусі, у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці плошчаю 49 га. 

Возера Калдычэўскае з вышыні палёту
З Калдычэўскага возера некалі брала пачатак рака Шчара. Але пасля меліярацыі возера змялела і Шчара пачынае сваю плынь з асушальных каналаў на тэрыторыі былога Карыцінскага балота. Меліярацыя з 1976 года значна скараціла плошчу і глыбіню возера.. 

Некалі возера разлівалася паміж вёскамі Калдычэва, Медзяневічы, Войкавічы, Арабаўшчына. Цяпер знаходзіцца каля вёскі Арабаўшчына, відаць з дарогі Р5 Баранавічы-Наваградак. У 16 км ад Баранавічаў.

Падзеі на возеры апісаў Ян Чачот у паэме «*Калдычэўскі шчупак*». Паводле легенды пан Незабытоўскі выпусціў некалькіх акальцаваных шчупакоў у возера Свіцязь. Тыя кольцы былі падпісаны, што калі нехта зловіць тую рыбу павінен паведаміць пра тое Незабытоўскага. І аднаго са Шчупакоў сяляне вылавілі ў Калдычэўскім возеры. З чаго паўстала паданне пра падземную раку паміж азёрамі.

Пад час І Сусветнай вайны каля возера праходзіла лінія фронту. Адбывалася Скробава-Гарадзішчанская аперацыя.

Зноскі
------

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
2. ↑  Гісторыка
**Ян Казаковіч (Казак) Літвін** (1550-я — пасля 1603) — паэт, перакладчык. Вызнаваў кальвінізм.

Творчасць
---------

Пісаў на польскай і лацінскай мовах. Быў звязаны з дваром біржанскай (кальвінісцкай) лініі Радзівілаў. Першы вядомы твор Я. Казаковіча — лацінамоўны верш-прысвячэнне А. Рымшу ў кнізе апошняга «Дзесяцігадовая аповесць пра ваенныя справы… Крыштофа Радзівіла» (Вільня, 1585). У кнізе Я. Радвана «Радзівіліяда» (Вільня, 1588) змешчаны 3 вершаваныя прысвячэнні Я. Казаковіча маладым Радзівілам: Юрыю, Янушу і Крыштофу (подпіс пад апошнім — *Jan Kozak Litwin*). Мяркуецца, што верш «Слава на шчаслівую перамогу Мікалая Радзівіла пад Кессю ў 1578 годзе», змешчаны ў гэтай кнізе, таксама належыць Я. Казаковічу. На працягу 1590-х Я. Казаковіч апублікаваў каля 15 вершаў у 7 кнігах розных аўтараў. У перакладзе С. Кашуцкага кнігі Цыцэрона «Пра абавязкі людзей усіх станаў» (Вільня, 1593) змешчаны 2 творы Я. Казаковіча: лацінамоўнае прысвячэнне Мікалаю Нарушэвічу і польскамоўны верш «На гэтыя кнігі». Матыў асуджэння шляхты за тое, што вышэй за рыцарскую годнасць і хрысціянскія цноты яна ставіць багацце, гучыць у вершах Я. Казаковіча з «Новага запавета» (Вільня, 1593). Услаўленне «праўдзівай» веры ў кальвінісцкім разуменні і антыкаталіцкія захады прысутнічаюць у вершах Я. Казаковіча, змешчаных у пратэстанцкіх выданнях рэлігійна-асветніцкай і рэлігійна-палемічнай накіраванасці. У перавыдадзенай у Вільні ў 1594 годзе кнізе Мікалая Рэя «Польская пасціла» надрукаваны 2 вершы Я. Казаковіча. Выразную рэлігійна-палемічную накіраванасць мае верш Я. Казаковіча «Да ласкавага чытача», змешчаны разам з эпіграмай на герб Януша Радзівіла ў творы Шымана Тэафіла (Турноўскага) «Люстра хрысціянскага набажэнства ў Польшчы» (Вільня, 1594). Я. Казаковіч абараняў ад арыян боскасць Хрыста ў кнізе Гжэгажа з Жарнаўца «Кліпеус, альбо Духоўны шчыт» (Вільня, 1598), заклікаў да кальвінізму ў перавыданні кнігі «Літоўская пасціла» (Вільня, 1600). Найбольшую вядомасць прынёс яму выдадзены Я. Карцанам пераклад на польскую мову кнігі Іосіфа Флавія «Іўдзейская вайна» (Вільня, 1595), з якога потым невядомым аўтарам быў зроблены пераклад на старабеларускую мову (не апублікаваны). Свой твор Я. Казаковіч прысвяціў Крыштафу Зяновічу, пры гэтым пазначыў сваё месцазнаходжанне (Мосар). Пасля Я. Казаковіч выдаў кнігі «Дух Данілы» («Manes Danielani», Вільня, 1603; зборнік вершаў на смерць кальвінісцкага святара Данілы Стафана Тэаліпта і яго блізкіх) і «Валоскі арэх» («Orzech wioski», Вільня, 1603; вольны пераклад Авідзія). Хоць у паэтычнай творчасці поспехі Я. Казаковіча былі даволі сціплымі, ён быў адным з самых пладавітых віленскіх паэтаў канца XVI — пачатак XVII стст.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кавалёў, С. Сціплы служка муз: (Творчасць Яна Казаковіча Літвіна) // Працы кафедры гісторыі беларускай літаратуры Беларускага дзяржаўнага універсітэта. — 2002. — Выпуск 2. — С.
* Казаковіч Ян // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 11.
**888sport** — шматнацыянальная кампанія, якая займаецца спартыўнымі гульнямі ў Інтэрнэце, са штаб-кватэрай у Гібралтары. Заснаваны ў 2008 годзе і з’яўляецца даччынай кампаніяй 888 Holdings. Кампанія прадастаўляе магчымасці анлайн-ставак на спорт, пераважна на еўрапейскіх рынках.

Гісторыя
--------

888sport запушчана як спецыяльны спартыўны аддзел 888 Holdings у сакавіку 2008 года, а таксама як частка азартных гульняў 888. 888sport пачаў удзельнічаць у спартыўным спонсарстве ў 2010 годзе, пачынаючы з спансіраванага стэнда на іпадроме Fontwell Park.

Былы футбаліст нацыянальнай зборнай Іспаніі Сант’яга Канісарэс далучыўся да 888sport у 2011 годзе як амбасадар еўрапейскага брэнда, у 2012 годзе англійскі былы прафесійны футбаліст Іан Райт як эксперт падчас Еўра і вядучая Channel 4 Racing Эма Спенсер далучылася ў 2014 годзе як экспертка па скачках.

У 2013 годзе Камісія па азартных гульнях штата Невада выдала ліцэнзію 888 Holdings на прадастаўленне онлайн-гульняў, што зрабіла яе адной з першых неамерыканскіх букмекерскіх кампаній, якія працуюць у Злучаных Штатах.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (англ.) · Facebook (ісп.) · X (англ.) · X (ісп.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Барашка.
**Ілары (Іларыён Мацвеевіч) Барашка** (25 ліпеня 1905, Мінск — 3 чэрвеня 1968) — беларускі савецкі празаік
 і перакладчык.

Біяграфія
---------

1-я Усебеларуская нарада архівістаў. І. Барашка ляжыць першы злева
Скончыў БДУ ў 1930, кінаакадэмію ў Маскве ў 1938. Працаваў у перыядычным друку, на кінастудыі «Савецкая Беларусь» (1932-36). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны ў міністэрствах культуры СССР і РСФСР. Аўтар празаічных зборнікаў «У прасторы» (1926), «Камунары», «На розныя тэмы» (абодва 1931), «Блізкія далі» (1959), аповесці «Рыгор Галота» (1929), вершаванага нарысу «Асінстан» (1931), сцэнараў фільмаў «Днепр у агні» (сумесна з Р. Кобецам), 1937, «Якуб Колас — народны паэт Беларусі», «Георгій Скарына» (1963) і іншых.

Пераклаў з беларускай мовы шэраг драматургічных твораў, у прыватнасці, п’есу А. І. Маўзона «Канстанцін Заслонаў».

Зноскі
------

1. 1 2  Барашка Илари // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 40. — 737 с.

Літаратура
----------

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
***Strongyloides stercoralis*** — від паразітычных круглых чарвей з сямейства *{{bt-bellat||Strongyloididae}}*, які выклікае ў чалавека {{нп3|странгілаідоз||ru|Стронгилоидоз}}. Распаўсюджаны ў краінах пераважна з трапічным і субтрапічным кліматам, ва ўмераным поясе рэгіструюцца рэдкія выпадкі заражэння (Закаўказзе, Малдова, Украіна, паўднёвыя рэгіёны Расіі, Беларусь).

Чарвяк валодае складаным і унікальным для нематод цыклам развіцця (упершыню апісаны Рудольфам Лейкартам у 1882 годзе), які складаецца з двух пакаленняў — свабодна жывучага (рабдытыформныя лічынкі) і паразітычнага (філярыяпадобныя лічынкі) — з трыма фазамі развіцця: дарослая асобіна, рабдытыформная лічынка, філярыяпадобныя лічынка. Свабодна жывучыя чарвякі могуць пераходзіць на паразітычны спосаб жыцця ў залежнасці ад умоў навакольнага асяроддзя.

Будова
------

Самка паразітычнага пакалення мае ніткападобную форму, памерам 2,2 × 0,04 мм і звужанае да галаўнога канца цела. Самцы маюць даўжыню каля 0,7 мм. Ротавая адтуліна акружана невялікімі губамі. У самцоў хваставы канец канічна завостраны і загнуты на брушны бок.

Жыццёвы цыкл
------------

Месца паразітавання ў арганізме чалавека — дванаццаціперсная кішка і верхнія аддзелы худой кішкі. Самцы гінуць адразу пасля капуляцыі і выдаляюцца са спаражненнямі. Від паразітуе толькі ў чалавека. Геагельмінт. Інвазійныя філярыяпадобныя лічынкі пранікаюць праз скуру, радзей праглытваюцца з ежай. Яны трапляюць у крывяносныя сасуды і з токам крыві заносяцца ў сэрца, а затым у лёгкія. Ужо ў альвеолах частка лічынак пераўтвараецца ў палаваспелыя формы. З дыхальных шляхоў паразіты трапляюць у рот і заглынаюцца, пасля чаго паразітуюць у тонкай і дванаццаціперснай кішках. Апладненне адбываецца ў бронхах, трахеях або кішках. 

Аплодненыя самкі адкладаюць яйцы, з якіх у кішках чалавека выходзяць рабдытыдныя лічынкі. З фекаліямі яны выкідваюцца вонкі. У знешнім асяроддзі рабдытыдныялічынкі харчуюцца раскладальнымі рэчывамі, ліняюць, ператвараюцца ў філярыяпадобныя, дасягаюць інвазійнай сталасці. Акрамя гэтага шляху развіцця ў дадзенага віду магчымыя яшчэ два:

1) частка лічынак у глебе ператвараецца ў самцоў і самак свабоднажывучага пакалення, якое харчуецца арганічнымі рэчывамі. Свабоднажывучыя самкі апладняюцца, адкладаюць яйцы, з якіх выходзяць рабдытыдныя лічынкі. У залежнасці ад умоў асяроддзя лічынкі могуць ператварацца або ў палаваспелыя формы наступнай генерацыі або ў філярыяпадобных лічынак, здольных заразіць чалавека;

2) рабдытыдныя лічынкі могуць затрымацца ў кішках і пасля лінькі пераходзяць у філярыяпадобную стадыю, якая, не выходзячы з арганізма чалавека, праходзіць увесь цыкл развіцця ў яго органах.

Літаратура
----------

* Шаблон:Книга
* 


1. ↑  Скрипова, Л. В. Случай стронгилоидоза в Беларуси / Л. В. Скрипова, Л. Н. Штейн, А. Г. Рудовая // Здравоохранение Беларуси. - 1992. - № 12. - С. 50 - 51
2. ↑  Чистенко Г. Н. Гельминты и их роль в патологии человека / Г. Н. Чистенко // Медицинские новости. - 1996. - № 2. - С. 20 - 25
Метэарытны кратар Каалі
**Каалі** (эст.: Kaali kraater) — метэарытны кратар, які ўтварыўся ў выніку падзення метэарыта на востраў Саарэма (Эстонія).

Метэарытны кратар знаходзіцца за 18 км ад г. Курэсаарэ, акружаны земляным валам вышынёй 16 м і дыяметрам 110 м. Навокал ёсць, акрамя таго, яшчэ 8 кратараў меншых памераў: ад 15 да 40 м у дыяметры.

Метэарыт упаў, верагодна, блізу 4 тыс. год назад. У 1937 геолаг І. Рэйнвальд знайшоў абвугленыя рэшткі дрэва і абломкі жалезнага метэарыта. Пазнейшыя даследаванні далі падставу меркаваць, што метэарыт масай ад 400 да 10000 т увайшоў у зямную атмасферу з хуткасцю ад 15 да 45 км/с і, губляючы з-за трэння атмасферы сваю масу, распаўся на некалькі фрагментаў на вышыні 5-10 км. Самы вялікі абломак масай 20-80 т утварыў найбольшы кратар, 8 меншых сталі вынікам падзення астатніх абломкаў.

У Сеціве
--------

* Апісанне кратара на Earth Impact Database
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ілі.

**Ілі́** — рака ў Кітаі і Казахстане.

Даўжыня 1001 км (разам з ракой Тэкес — 1439 км), плошча вадазбору 140 тыс. км². Пачынаецца ва Усходнім Цянь-Шані пры зліцці двух вытокаў — Тэкес і Кунгес. Упадае ў возера Балхаш. У вярхоўі — горная рака, ніжэй упадзення ракі Каш даліна расшыраецца, тут Iлі падзяляецца на рукавы. Да горада Капчагай цячэ па шырокай катлавіне, у нізкіх, месцамі забалочаных берагах, ніжэй уступае ў цясніну Капчагай, дзе пабудаваны Капчагайская ГЭС і Капчагайскае вадасховішча. Потым цячэ па Прыбалхашскай раўніне, пры ўпадзенні ўтварае дэльту (плошча 9 тыс. км²) з мноствам рукавоў.

Асноўныя прытокі: Каш, Харгос (справа), Чарын, Чылік, Талгар, Каскелен, Курты (злева).

Жыўленне ледавікова-снегавое. Ледастаў са снежня да сакавіка. Сярэдні гадавы расход вады ў вусці 329 м³/с, на 270 км вышэй (с. Учжарма) — 469 м³/с.

Суднаходная ад горада Кульджа (Кітай); у Казахстане — ад дзяржаўнай мяжы да прыстані Баканас. Выкарыстоўваецца на арашэнне.

Зноскі
------

1. ↑  Военный энциклопедический словарь / Пред. Гл. ред. комиссии Н. В. Огарков. — М. Воениздат, 1983. — С. 285. — 633 с. с ил. 30 л. ил. (руск.)

Літаратура
----------

* Ілі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Военный энциклопедический словарь / Пред. Гл. ред. комиссии Н. В. Огарков. — М. Воениздат, 1983. — С. 285. — 633 с. с ил. 30 л. ил. (руск.)
**In vino veritas, in aqua sanitas** (лац.: Ісціна ў віне, здароўе ў вадзе) — лацінскі выраз, які таксама мае грэчаскі варыянт (грэч. Ἐν οἴνῳ ἀλήθεια …) з тым жа значэннем. Аўтарам з'яўляецца Пліній Старэйшы, а фраза на грэчаскай прыпісваецца Алкею.

Герадот сцвярджае, што калі персы вырашылі нешта ў п’яным выглядзе, то рашэнне павінна быць перагледжанае на цвярозую галаву. Рымскі гісторык Тацыт апісаў, як германскія народы вялі нараду на святах, дзе, як яны лічылі, п’янства перашкаджае таму, каб удзельнікі хітравалі паміж сабою.

Зноскі
------

1. ↑  *Пліній Старэйшы.* Naturalis historia. — Т. XIV. — P. 141.
2. ↑  Food Production to Nuts // Encyclopedia of Food and Culture / Solomon H. Katz (Editor in Chief). — Vol. 2. — Charles Scribner’s Sons, 2003. — С. 198. — ISBN 0-684-80566-9.
3. ↑  *Тацыт.* Germania, 22.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Старыца** — археалагічныя помнікі каля вёскі Старыца Расонскага раёна Віцебскай вобласці.

Гарадзішча-1
------------

Знаходзіцца за 0,7 км на ўсход ад вёскі Старыца на ўзгорку вышынёй да 25 м над возерам Нешчарда. Пляцоўка авальная, памерам 30×20 м. Вядома з 1873 года. У 1974 годзе даследаваў Георгій Штыхаў. Культурны пласт 0,3 м. Знойдзена ляпная кераміка.

Гарадзішча-2
------------

Мясцовая назва *Гарадок*. Знаходзіцца за 4 км на паўночны захад ад вёскі Старыца на мысе над возерам Нешчарда. Пляцоўка авальная, памерам 65×20 м. Вышыня над поймай 25 м. На стрэлцы мыса прасочваюцца рэшткі разаранага культурнага пласта на плошчы 2 га. З паўночнага боку мыса прасочаны рэшткі рова. Вядома з 1873 года. У 1974 годзе даследаваў Георгій Штыхаў. Раскопкі не праводзілі. Пасля захопу Полацка ў 1563 годзе на гэтым месцы загадам вялікага князя маскоўскага Івана IV пабудавалі крэпасць Нешчарду, якую пасля вызвалення Полацка ў 1579 годзе ўзялі і зруйнавалі вялікалітоўскія войскі.

Літаратура
----------

* Расонскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 378—395.
* Расонскі раён // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад.: В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — С. 201—203.
* *Штыхаў, Г. В.* Зямля нашых продкаў / Г. В. Штыхаў // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Расонскага раёна / рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1994. — С. 22-27.
**Доўгая дарога дадому** — кніга ўспамінаў беларускага пісьменніка Васіля Быкава, выдадзеная ў 2002 годзе. Другое выданне — 2004 год.

Сюжэт
-----

Гэтая кніга — успаміны народнага пісьменніка Беларусі Васіля Быкава пра яго асабістыя перажыванні за амаль 70 гадоў яго насычанага жыцця. У цікавай аўтарскай манеры вядомы пісьменнік расказвае пра найбольш яркія старонкі сваёй біяграфіі, дае ацэнку грамадска-палітычным і культурным працэсам, якія адбываліся ў Беларусі на яго вачах. Быкаў прапануе досвед культурнага дзеяча, знакамітага пісьменніка, выказвае свае думкі аб далейшым развіцці краіны.

Аўдыё
-----

У чэрвені 2010 годзе ў серыі «Бібліятэка Свабоды. XXI стагодзьдзе» выйшла аўдыёкніга «Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому». «Доўгая дарога дадому» гучыць у аўтарскім выкананні. Запіс быў зроблены ў 2002 годзе ў Празе.

Зноскі
------

1. ↑  Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому, аўдыёкніга

Спасылкі
--------

* Тэкст твора на «Беларускай палічцы»
Не блытаць з Ха Шы Мін.

  

**Хашымін**, да 1976 Іншая назва **Сайгон** (англ.: Ho Chi Minh City, в’етн.: Thanh Pho Ho Chi Minh) — найбольшы горад у В’етнаме. Колішняя сталіца французскага пратэктарату Кохінхіна (1862—1954) ды Паўднёвага В'етнаму (1954—1975). Горад знаходзіцца на рацэ Сайгон (Сонг Сай Гон) на поўнач ад дэльты Меконгу, на адлегласці 80 км ад Паўднёва-Кітайскага мора. Гандлёвы цэнтр Шо Лон знаходзіцца на захад ад горада.

Тэрыторыя займаная г. Хашымін доўгі час была часткай каралеўства Камбоджы. В'етнамцы ўпершыню атрымалі доступ да рэгіёна ў 17-м стагоддзі. Адносіны з Францыяй пачаліся ў 18-м стагоддзі, калі французскія купцы і місіянеры пасяліліся ў рэгіёне. У 1859 годзе горад быў акупаваны французамі і ў 1862 годзе быў перададзены Францыі в’етнамскім імператарам Ту Дукам. Як сталіца Кохінхіны, Сайгон быў ператвораны ў важны партовы горад і ўрбаністычны цэнтр з прыгожымі віламі, уражлівымі грамадскімі будынкамі і добра выбрукаванымі бульварамі засаджанымі дрэвамі. На поўнач ды на поўдзень ад горада былі пабудаваныя чыгункі і Сайгон стаў галоўным зборным цэнтрам для экпарту рысу, які вырошчваўся ў дэльце ракі Меконг. У 1940 годзе Сайгон быў акупаваны японцамі але французскія каланіяльныя ўлады працягвалі кіраваць В'етнамам да 1945 года, калі яны былі інтэрнаваны японцамі. Другая Сусветная вайна не зачапіла Сайгон.

Сайгон і надалей захоўвае выгляд еўрапейскага горада са шматлікімі будынкамі заходняга стылю французскага каланіяльнага перыяду.

Міжнародны аэрапорт Таншанят абслугоўвае рэгулярныя авіярэйсы кампаніі Эйр В'етнам да іншых унутраных цэнтраў краіны і розных іншаземных кампаній у гарады Азіі і Еўропы. У 40 км ад горада будуецца Міжнародны аэрапорт Лонгтхань.

Насельніцтва (сярэдзіна 2007): 6 міл. 650 тыс. 942 жыхара.

Цікавыя факты
-------------

* Хашымін з'яўляецца горадам-пабрацімам сталіцы Беларусі, Мінску. (з лістападу 2008 года)

Выбітныя асобы
--------------

У Хашыміне нарадзіўся італьянска-французскі кампазітар Рыкарда Качантэ.

Зноскі
------

1. ↑  Вьетнамский город Хошимин стал побратимом Минска(недаступная спасылка)  (руск.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 29 верасня 2008.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5695348 · BNF: 11997131z · GND: 4095370-1 · ISNI: 0000000121926089 · LCCN: n82114726 · NKC: ge419715 · LIBRIS: 148023 · SUDOC: 028060644, 028060660 · VIAF: 156783568 |

 |
**Багдан Рудзюк** (нар. 19 красавіка 1994, Пакатыліўка, Харкаўская вобласць) — украінскі футбаліст, абаронца аматарскага клуба «Энергетык» з Саланыціўкі.

Клубная кар’ера
---------------

На юнацкім узроўні выступаў за харкаўскія «Геліяс» і «Усход». Пазней некаторы час гуляў на аматарскім узроўні, выступаў за моладзевыя склады сімферопальскай «Таўрыі» і луганскай «Зары».

З 2015 года выступаў у другім дывізіёне Славакіі за клубы «Бодва», «Попрад» і «Рымаўска Собата». У ліпені 2016 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Слуцк» і неўзабаве падпісаў кантракт. Стаў адным з асноўных цэнтральных абаронцаў случан, аднак па заканчэнні сезона ў лістападзе 2016 года пакінуў каманду.

У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у магілёўскі «Дняпро» і ў сакавіку падпісаў кантракт. У складзе магілёўскага клуба стаў асноўным цэнтральным абаронцам. У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Дняпром», і ў жніўні стаў іграком «Крумкачоў», дзе таксама замацаваўся ў аснове, толькі канец сезона прапусціў з-за траўмы. Па заканчэнні сезона ў снежні 2017 года пакінуў «Крумкачы».

У студзені 2018 года вярнуўся ва Украіну, падпісаўшы кантракт з кам’янскай «Сталлю». Аднак, не згуляў за клуб ніводнага матча ў Прэм’ер-лізе, і ў ліпені 2018 года, пасля таго як «Сталь» спыніла існаванне, застаўся без каманды.

З 2019 года выступае за аматарскі клуб «Энергетык» з Саланыціўкі ў чэмпіянаце Харкаўскай вобласці.

Зноскі
------

1. ↑  Bogdan Rudyuk // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Bohdan Rudyuk // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  "Слуцк" объявил о подписании украинского защитника
4. ↑  Милько, Голяткин и Рудюк уходят из «Слуцка»
5. ↑  Украинцы Рудюк, Гевлич и Башлай стали игроками "Днепра"
6. ↑  "Днепр" расстался с Богданом Рудюком
7. ↑  Рудюк подписал контракт с "Крумкачами"
8. ↑  Рудюк и Иванов расстались с "Крумкачами"
9. ↑  Украинский экс-защитник "Крумкачей" перешел в "Сталь"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
**«Залатая рыба»** (фр.: Histoire d’un poisson rouge) — кароткаметражны фільм рэжысёра Эдмана Ceшана, зняты пры ўдзеле студыі Жака-Іва Кусто «Les Requins associés».

Фільм, з музычным суправаджэннем, але без дыялогаў, прымушае задумацца, якімі моцнымі бываць нашы прадузятасці.

Сюжэт
-----

У фільме расказваецца пра японскага хлопчыка, які жыве ў Парыжы і ў якога не складваюцца адносіны з аднакласнікамі. Аднойчы на карнавале хлопчык выйграў залатую рыбку. Ён прыносіць яе дадому, выпускае ў ёмістасць з вадой і ставіць побач з клеткай, у якой сядзіць канарэйка. Пакуль хлопчык у школе і дома нікога няма, рыбка і канарэйка гуляюць. Рыбка выпадкова выскоквае з вады і падае побач з акварыумам.

У акно залазіць вулічная котка, якая з’яўляецца сур’ёзнай пагрозай для маленькай рыбкі. Котка спрабуе нападаць на канарэйку, але тая абаронена клеткай. Потым котка заўважае рыбку, якая сутаргава адкрывае рот. Глядач думае, што зараз котка зжарэ рыбку, але котка хапае рыбку зубамі і вяртае ў чашу, ратуючы ёй жыццё. У гэты момант вяртаецца хлопчык, а кот пакідае кватэру.

Узнагароды
----------

Фільм атрымаў адмысловую прэмію журы Канскага кінафестывалю 1959 года, а таксама прэмію Амерыканскай Кінаакадэміі («Оскар») за лепшы кароткаметражны фільм 1960 года.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 30 жніўня 2016.
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). — артыкул Жак-Іў Кусто

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Internet Movie Database |
**Камерцбанк-Таўэр** (англ.: Commerzbank Tower) — знакаміты небаскроб ў цэнтры Франкфурта-на-Майне. Пабудаваны ў 1997 годзе небаскроб вышынёй 259 м, а разам з антэнай - амаль 300 м, абагнаў 257-метровы небаскроб «Мэсэтурм», стаўшы самым высокім будынкам Еўропы. Але ў 2003 годзе ён аддаў свой тытул будынкам "Трыумф-Палас", а затым Вежы на набярэжнай у Маскве. 

Небаскроб знаходзіцца на плошчы Кайзерплац, у непасрэднай блізкасці ад яго размешчаны Eurotower - будынак Еўрапейскага цэнтральнага банка, Майнтаўэр, небаскроб Dresdner Bank, *Japan Center* і небаскроб *Gallileo*. Побач размешчаны пяцізоркавы гатэль "Франкфуртэр Хоф" (ням.: Frankfurter Hof)

Будаўніцтва
-----------

Згодна з праектам, прынятым у чэрвені 1991 года, будынак стаіць на 111 палях, якія ўвайшлі на глыбіню 48,5 м, мае 65 паверхаў (45 з якіх - офісы) агульнай плошчай 120 тысяч м ² і агульным аб'ёмам памяшканняў 538 м ³. Будынак важыць 200000 тон, з іх вага сталёвых канструкцый - 18800 тон, што ўдвая перавышае вага Эйфелевай вежы ў Парыжы. Праект небаскроба створаны англійскім архітэктарам Норманам Фостэрам.

Гл. таксама
-----------

* Небаскроб
* Спіс самых высокіх будынкаў Германіі
* SkyscraperPage

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Камерцбанк-Таўэр**
* Камерцбанк-Таўар на thehighrisepages Архівавана 24 снежня 2018.
* Артыкул з часопіса *«Разумная» архітэктура* Архівавана 3 ліпеня 2007. (ням.)
**Physarum rigidum** - від міксаміцэтаў сямейства {{bt-bellat|фізаравыя|*Physaraceae*}}.

Асаблівасці
-----------

Пладовыя целы маюць хвосцікі і аднааскавую форму (асобныя пладовыя целы незалежныя) і сустракаюцца ў гронках. Пладовыя целы да 2 мм у вышыню. Аскі маюць форму лінзы, але верхняя паверхня часта ўвагнутая ў цэнтры і мае форму пупка. Колер паверхні вагаецца ад жоўтага да цьмяна-аранжавага, але часам здаецца залацістым або серабрыстым. Сцябло зверху аранжавае да жоўтага колеру, але больш цёмнае ў аснове. Унутраная структура аскі не мае восі, а злучальныя ніткі доўгія і мала разгаліноўваюцца. Вапнавыя вузлы доўгія і ад жоўтага да аранжавага колеру. Споры выглядаюць цёмна-карычневымі ў праходным святле, маюць тонкія шыпы па ўсёй паверхні і маюць дыяметр 10-12 мкм.

Плазмодый жоўтага колеру. Калі ўмовы становяцца неспрыяльнымі, ён застывае і ўтварае склероцыі, але вядомы выпадак, калі склероцыі гэтага віду, якія ўтварыліся ў няволі, захоўваліся сем з паловай гадоў і было пацверджана іх аднаўленне. У гэтым прыкладзе яны захоўваліся ў агароднінным аддзяленні халадзільніка.

Экалогія
--------

Даволі распаўсюджаны від, які з'яўляецца на гнілых дрэвах і грыбах з вясны да восені. Вядома некалькі міксаміцэтаў, якія выкарыстоўваюць грыбы ў якасці крыніцы харчавання, і гэты від адносіцца да такіх.

Значэнне
--------

Як згадвалася вышэй, гэты від часта харчуецца грыбамі, а таксама можа з'яўляцца пры вырошчванні грыбоў (напрыклад, шыітаке), што робіць яго шкодным.

Літаратура
----------

* Henney, H. R.; Henney, Mary R. (1968), "Nutritional Requirements for the Grouth in Pure Culture of the Myxomycete Physarum rigidum and Related species.", J. gen. Microbiol 53: 333-339, doi:10.1099/00221287-53-3-333
* Henney Jr. Henry R.; Lynch, Thomas (1969), "Growth of Physarum flavicomum and Physarum rididum in Chemically Defined Minimal Media.", Journal of Bacteriology 99 (2): 531-534, doi:10.1128/jb.99.2.531-534.1969, https://jb.asm.org/content/99/2/531.short

*
**Саслан Гатагаў** (нар. 29 верасня 1992, Уладзікаўказ, Расія) — былы расійскі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Разам з братам Аланам пачынаў займацца футболам у школе маскоўскага «Лакаматыва». Выступаў за моладзевую каманду клуба, але ў асноўную каманду так і не здолеў прабіцца.

У 2012 годзе ў якасці свабоднага агента перайшоў у «Спартак». Дэбютаваў за новую каманду ў Прэм'ер-лізе 8 красавіка 2012 года ў матчы супраць «Кубані» (2:0). Да канца сезону 2011/12 згуляў яшчэ ў трох матчах. 

11 жніўня 2012 года ў матчы з «Зенітам» атрымаў цяжкую траўму, з-за якой выбыў на доўгі тэрмін. Улетку 2014 разарваў кантрат са «Спартаком». На поле ж вярнуўся толькі ў пачатку 2015 года ў якасці іграка армянскага «Уліса», з якім выйграў срэбраныя медалі чэмпіянату Арменіі. З лета 2015 года зноў знаходзіўся без клуба.

У жніўні 2016 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Тарпеда-БелАЗ». У складзе жодзінцаў неўзабаве замацаваўся ў аснове. З-за траўм не здолеў прайсці паўнавартасную падрыхтоўку да сезону 2017, у выніку ў пачатку года выступаў за дубліруючы склад. 15 мая выйшаў на замену ў канцы матчу супраць гродзенскага «Нёмана», а на наступны дзень пакінуў «Тарпеда-БелАЗ», пасля чаго завяршыў кар’еру.

Дасягненні
----------

* Сцяг Расіі 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Расіі: 2011/12
* Сцяг Арменіі 02Сярэбраны прызёр Срэбраны прызёр чэмпіянату Арменіі: 2014/15

Зноскі
------

1. ↑  Soslan Gatagov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Soslan Gatagov // As — Madrid: Grupo Prisa, 1967. — ISSN 1888-6671<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  "Торпедо-БелАЗ" подписал контракт с российским защитником Гатаговым. football.by.
4. ↑  Сослан Гатагов покинул "Торпедо-БелАЗ". football.by.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |