**Каала**, або **сумчаты мядзведзь** (*Phascolarctos cinereus*) — від сысуноў атрада Двухразцовыя, адзіны від сямейства каал.

Гісторыя віда
-------------

Гэта старажытнае сямейства сумчатых, роднаснае вамбатам, дасягала найбольшай разнастайнасці ў алігацэне, 34-24 млн гадоў таму, калі, мяркуючы па выкапнёвых парэштках, налічвалася не менш 18 відаў сумчатых мядзведзяў. Сярод іх меўся такі гігант, як квінслендскі каала (**Koalemus**), які важыў паўтоны. Сучасны каала (*Phascolarctos cinereus*), мяркуюць, з’явіўся 15 млн гадоў таму.

Знешні выгляд
-------------

Каала — невялікі звер шчыльнага целаскладу: даўжыня яго цела 60-82 см; вага ад 5 да 16 кг. Хвост вельмі кароткі, звонку незаўважны. Галава вялікая і шырокая, са сплошчаным «тварам». Вушы буйныя, скругленыя, пакрытыя густой поўсцю. Вочы маленькія. Спінка носа без валасоў, чорная. Ёсць шчочныя мяхі.

Валасяное покрыва ў каалы густое і мяккае, трывалае; на спіне афарбоўка змяняецца ад светла-шэрай да цёмна-шэрай, часам рудая ці чырванаватая, чэрава больш светлае.

Канечнасці каалы прыстасаваныя да караскання — вялікі і ўказальны пальцы пярэдніх і задніх канечнасцяў супрацьпастаўленыя астатнім, што дазваляе зверу абхопліваць галіны дрэў. Кіпцюры моцныя і вострыя, здольныя вытрымліваць вагу жывёлы.

Вывадковая сумка развітая, адкрываецца назад.

Распаўсюджанне
--------------

Эндэмік Аўстраліі. Пашырана на ўсходзе мацерыка. Жыве ў кронах эўкаліптавых лясоў.

У 2019 годзе ў Аўстралійскім фондзе каал заявілі, што ў Аўстраліі засталося не больш за 80 тысяч каал, назваўшы гэты від «функцыянальна» вымерлым. Гэта азначае, што папуляцыя скарацілася настолькі, што больш не ўплывае на навакольнае асяроддзе.

Каалы выміраюць з-за наступстваў, выкліканых зменай клімату. Павышэнне тэмпературы выклікае хвалі цяпла, якія забіваюць тысячы каал у выніку абязводжвання. Гэты від таксама моцна пацярпеў ад абязлесення.

Гэтых жывёл даволі складана выявіць, таму эксперты ўсё яшчэ не могуць назваць іх дакладную колькасць у розных аўстралійскіх штатах. Калі не прыняць захадаў па іх абароне, іх папуляцыя можа крытычна скараціцца і яны не змогуць рабіць новае патомства. Для некаторых папуляцый каля гарадоў ужо характэрны імбрыдынг — скрыжаванне блізкароднасных асобін.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корміцца лісцем эўкаліптаў.

Актыўны ноччу. Трымаецца паасобна або невялікімі групамі. Сталы самец мае гарэм.

Народжанае дзіцяня застаецца ў сумцы да 6 месяцаў.

Зноскі
------

1. 1 2  metro.co.uk
2. 1 2  nashaniva.by

Літаратура
----------

* *Самусенка Э. Р.* Каала // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* Су́мчаты мядзве́дзь // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 268. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 122685815 · GND: 4239346-2 · LCCN: sh85072750 · NDL: 00566060 |