**Знешнія Гебрыдскія**, або **Заходнія астравы** (англ.: Outer Hebrides, шатл. гэл.: Na h-Eileanan Siar) — паўночна-заходняя частка архіпелага Гебрыдскіх астравоў. Адміністрацыйна ўтварае вобласць Шатландыі **Уэстэрн-Айлс** (англ.: Westen Islands, шатл. гэл.: Na h-Eileanan Siar). Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт — Сторнаўэй.

Геаграфія
---------

Архіпелаг складаецца з 15 заселеных і 50 з лішнім незаселеных астравоў. Ён аддзелены ад вострава Вялікабрытанія і Унутраных Гебрыдаў пралівам Норт-Мінч і Гебрыдскім морам.

Найбуйнейшы востраў Льюіс-энд-Гарыс складаецца з частак Льюіс і Гарыс (названых Isles, гэта значыць «астравамі», хоць у сутнасці імі не з'яўляюцца), якія традыцыйна разглядаюцца паасобку. Іншыя буйныя астравы — Норт-Уіст, Бенбек'юла, Саўт-Уіст і Бара. Уключае таксама вялікую колькасць дробных астравоў і шхераў.

У аддаленні, у 23 кіламетрах на захад Льюіса, знаходзяцца астравы Фланана — невялікі архіпелаг, незаселены з 1971 года, а ў 64 кіламетрах на захад-паўночны захад ад вострава Норт-Уіст размешчаны ізаляваны архіпелаг Сент-Кілда, сталае насельніцтва якога было эвакуіравана ў 1930 годзе.

У склад вобласці Уэстэрн-Айлс уваходзяць выдаленыя астравы Рона, Суліскер на поўначы і Рокал на захадзе. Апошні ўяўляе сабой незаселеную скалу на поўначы Атлантычнага акіяна. Яго прыналежнасць да Вялікабрытаніі аспрэчваецца суседнімі краінамі — Даніяй (Фарэрскія астравы), Ірландыяй і Ісландыяй.

Гісторыя
--------

Каланіш
«Шахматы з вострава Льюіс»
На Льюісе знаходзіцца характэрны помнік эпохі неаліту — Каланіш. У рэканструяванай цяперашняй форме «камяні Каланіша» былі ўсталяваны ў перыяд неаліту, паміж 2900 і 2600 гадамі да н.э. І раней, да 3000 года да н.э. тут знаходзілася свяцілішча. Каланіш утвараюць 13 груп камянёў або асобных манументаў, якія ўсталяваны вертыкальна і ўтвараюць кругі дыяметрам да 13 метраў. Вышыня камянёў вагаецца ад 1 да 5 метраў (у сярэднім жа каля 4 метраў). Высечаны яны з мясцовага гнейсу.

Першыя пісьмовыя ўспаміны пра Знешнія Гебрыды адносяцца да антычнасці (Пліній Старэйшы, Пталамей).

У Сярэднявеччы астравы належалі Нарвегіі, але паводле Перцкага дагавора перайшлі да Шатландыі. У 1831 годзе на Льюісе былі знойдзены «Шахматы з вострава Льюіс» — 78 сярэднявечных шахматных фігур з маржовага ікла, разам з 14 шашкамі для гульні тыпу нардаў і спражкай для рамяня. Меркавана яны былі выраблены ў XII стагоддзі нарвежскімі разьбярамі, відаць, з Тронхейма, дзе былі знойдзены падобныя артэфакты.

Насельніцтва
------------

У Знешніх Гебрыдах у 2011 годзе пражывала больш за 27 тысяч чалавек пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва каля 9 чалавек на кв.км, з іх на найбуйнейшым востраве Льюіс-энд-Гарыс — звых 9 тысяч.

Усяго ў архіпелагу 15 населеных астравоў:

| Востраў (бел.) | Востраў (англ.) | Востраў (гал.) | Насельніцтва,чал. (2011) | Насельніцтва,чал. (2001) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Льюіс-энд-Гарыс | Lewis and Harris | *Leòdhas agus na Hearadh* | 21 031 | 19 918 |
| Саўт-Уіст | South Uist | *Uibhist a Deas* | 1 754 | 1 818 |
| Норт-Уіст | North Uist | *Uibhist a Tuath* | 1 254 | 1 271 |
| Бенбек'юла | Benbecula | *Beinn nam Fadhla* | 1 303 | 1 219 |
| Бара | Barra | *Barraigh* | 1 174 | 1 078 |
| Скалпей | Scalpay | *Sgalpaigh* | 291 | 322 |
| Грэйт-Бернера | Great Bernera | *Beàrnaraigh Mòr* | 252 | 233 |
| Грымсей, паўночны | Grimsay (north) | *Griomasaigh* | 169 | 201 |
| Бернерэй | Berneray | *Beàrnaraigh* | 138 | 136 |
| Эрыскей | Eriskay | *Èirisgeigh* | 143 | 133 |
| Ватэрсей | Vatersay | *Bhatarsaigh* | 90 | 94 |
| Балешар | Baleshare | *Baile Sear* | 58 | 49 |
| Грымсей (паўднёвы) | Grimsay (south) | *Griomasaigh* | 20 | 19 |
| Флода | Flodaigh | *Flodaigh* | 7 | 11 |
| Фраач-Ейлін | Fraoch-eilean | *Fraoch-eilean* | 5000000000000000000? | 5000000000000000000? |
| Агулам |  |  | 27 684 | 26 502 |

Асноўныя населеныя пункты
-------------------------

* Сторнаўэй (Льюіс)
* Тарберт (Харыс)
* Лохмадзі (Норт-Уіст)
* Баліваніх (Бенбек'юла)
* Лохбойсдэйл (Саўт-Уіст)
* Карлсбей (Бара)

Мова
----

На Знешніх Гебрыдах больш за ўсё ў Вялікабрытаніі распаўсюджаны гэльская мова.

Эканоміка
---------

«Харыс Цвід»
Знешнія Гебрыды вырабляюць адну з марак цвіду пад назвай «Харыс Цвід» — тканіну ручной працы, для стварэння якой выкарыстоўваецца поўсць мясцовай вытворчасці. У мінулым гэту тканіну ўручную афарбоўвалі спецыяльнымі фарбавальнікамі, для вытворчасці якіх выкарыстоўваўся лішайнік роду Пармелія.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Знешнія Гебрыдскія астравы

| ⛭Вобласці Шатландыі |
| --- |
| 
* Абердзіншыр
* Абердзін
* Ангус
* Аргайл і Б’ют
* Аркнейскія астравы
* Знешнія Гебрыды
* Глазга
* Усходні Дамбартаншыр
* Заходні Дамбартаншыр
* Дамфрыс і Галаўэй
* Дандзі
* Інверклайд
* Клакмананшыр
* Паўночны Ланаркшыр
* Паўднёвы Ланаркшыр
* Усходні Лотыян
* Заходні Лотыян
* Мідлотыян
* Моры
* Перт і Кінрос
* Рэнфрушыр
* Усходні Рэнфрушыр
* Стэрлінг
* Файф
* Фолкерк
* Хайленд
* Шатландскія межы
* Шэтландскія астравы
* Эдынбург
* Усходні Эйршыр
* Паўночны Эйршыр
* Паўднёвы Эйршыр

 |