*Newman Laugh-O-Gram* (1921)
**Уолт Дысней** (англ.: Walter Elias Disney) — амерыканскі аніматар, прадзюсар, сцэнарыст і рэжысёр. Вялікую частку свайго жыцця прысвяціў дзейнасці ў Галівудзе, аўтар шматлікіх мультфільмаў, стваральнік Дыснейленда. З’яўляецца стваральнікам першых у гісторыі кінематографа гукавога і музычнага мультфільмаў. За свае незвычайна напружанае жыццё Уолт Дысней як рэжысёр зняў 111 фільмаў і быў прадзюсарам яшчэ 576 кінафільмаў. Выдатныя заслугі Дыснею ў галіне кінамастацтва адзначаны 26 статуэткамі «Оскара» і прэміяй імя Ірвінга Тальберга, якая валодае статусам «Оскара», а таксама многімі іншымі ўзнагародамі і прэміямі.

Біяграфія
---------

### Раннія гады

Уолт Дысней нарадзіўся 5 снежня 1901 года ў Чыкага. Сярод яго продкаў былі англічане, ірландцы і немцы. У 1906 годзе сям’я пераехала на ферму ў штат Місуры, а ў 1910 годзе — у Канзас-сіці. У 14 гадоў падпрацоўваў як разносчык газет. У час Першай сусветнай вайны Дысней год праслужыў за рулём санітарнай машыны Міжнароднага Чырвонага Крыжа ў Францыі.

У 1919 годзе Дысней ўладкоўваецца мастаком на студыю кінарэклама, дзе пачынае ствараць свае першыя рэкламныя фільмы — тады ж у яго ўзнікла жаданне працягнуць свае эксперыменты ў свеце маляванай анімацыі. З часам Дысней адкрыў у Канзас-Сіці сваю першую студыю анімацыі «Laugh-O-Gram», дзе яго кампаньёнам і вядучым мультыплікатарам стаў Аб Айверкс. Аднак неўзабаве фірма збанкрутавала.

### Дэбют

У 1922—1937 гадах ён выступаў як асабліва творчы работнік, а пасля вайны заняўся кінавытворчасцю. У 1923 годзе Дысней пераязджае ў Лос-Анджэлес, дзе са сваім братам Роем стварае ў Галівудзе The Walt Disney Company як невялікую анімацыйную студыю. Першага сакавіка 1924 года Дысней прадставіў свой першы трукавы фільм «Дзень Алісы на моры», падказаны героямі кніжкі Люіса Кэрала «Аліса ў краіне цудаў». Сваю серыю фільмаў, намаляваных ў 1926—1927 гадах, рэжысёр таксама назваў у гонар гераіні гэтай кнігі — «Аліса ў краіне мультыплікацыі» (усяго Дысней зняў 56 фільмаў пра прыгоды Алісы). Тады ж пачаў фармавацца стыль дыснэеўскіх фільмаў.

### Мікі Маўс і іншыя

У 1927 годзе велізарную папулярнасць атрымаў фільм «Трус Освальд», а яго герой адкрывае галерэю знакамітых персанажаў з фільмаў Дыснея. Мышаня Мікі Маўса, якога намаляваў Аб Айверкс, спачатку клікалі Морцімер, але неўзабаве ён атрымаў імя, сёння добра вядомае ва ўсім свеце. Упершыню мышаня Мікі Маўс з’явіўся ў нямым фільме «Вар’яцкі аэраплан» (1928), а ў тым жа годзе стаў героем і першага гукавога фільма Дыснею — «Параходзік Вілі» (першы ў гісторыі маляваны фільм з сінхронным гукам). У першых стужках Дысней сам агучваў мышаня, і неўзабаве гэты фільм адкрыў перад рэжысёрам дарогу да поспеху.

У 1929 годзе Дысней пачаў працаваць над цыклам «Наіўныя сімфоніі», і да 1938 года зняў больш за 70 серый, у тым ліку «Танец шкілетаў» (1929), «Гадкае качаня» (1932), «Тры парасяці» (1933). У гэтых фільмах з’яўляюцца сабака Плута (1930), пёс Гуфі (1932), а таксама качар Дональд Дак (1934).

### «Беласнежка і сем гномаў» і «ПінокіА»

Калі Дыснею было 14 гадоў і ён падзарабляў продажам газет, у Канзас-Сіці ён убачыў кароткі нямы мультфільм пра Беласнежку, які яму запомніўся на ўсё жыццё. Восенню 1934 года Дысней зрабіў першы накід сцэнарыя паводле матываў казкі братоў Грым. Над апошняй версіяй гэтага сцэнарыя разам з Дыснеем працавала некалькі чалавек, уключаючы Ота Інгландэра, Эрла Харда і Тэда Сірса. 21 снежня 1937 года на экранах Амерыкі ўпершыню быў паказаны поўнаметражны анімацыйны фільм Дыснею «Беласнежка і сем гномаў» паводле казкі братоў Грым. «Беласнежка» прынесла Дыснею велізарны поспех: папулярнасць, 8 млн долараў даходу і захопленыя водгукі ў прафесійнай прэсе.

Неўзабаве з’явіліся новыя поўнаметражныя фільмы. «Пінокіа» (1940) паводле казкі італьянскага пісьменніка ΧΙΧ стагоддзя Карла Калодзі гледачамі быў успрыняты з захапленнем, які падзялялі і крытыкі. Поспех быў вынікам тытанічнай працы: каб найлепш намаляваць сцэну, калі Пінокіа спрабуе ўцячы ад кіта, мастакі доўга вывучалі звычкі і рух сапраўдных кітоў. Музыка да гэтага фільма, аўтарамі якой былі Лі Харлайн, Поль Сміт і Нед Вашынгтон, узнагароджана «Оскарам». Была таксама адзначана песенька «When you wish upon a star» (музыка Лі Харлайна на словы Неда Вашынгтона).

### Фантазія

Супярэчлівае меркаванне выклікала «Фантазія» (1940) рэжысёра Уолта Дыснея па сцэнарыі Джо Гранта і Дзіка Х’юмара і пад музычным кіраўніцтвам Эдварда Пламба. Ідэя фільма ўзнікла яшчэ з часу працы над «Наіўнымі сімфоніямі», у якіх фабула цесна перапляталася з музычнымі творамі. «Фантазія» — гэта смелы эксперымент з гукам, колерам і малюнкам, спроба перадаць музыку ў лініі і колеры, падпарадкоўваючы малюнак музычнаму кантэксту. Напрыклад, Таката і фуга Іагана Себасцьяна Баха паказаны ў выглядзе абстрактных формаў, а музыка з балета Чайкоўскага «Шчаўкунок» суправаджаецца танцам грыбоў; на фоне «Свята вясны» Ігара Стравінскага разгортваецца маляўнічы сюжэт стварэння свету. Найбольш безгустоўным фрагментам фільма крытыкі называлі сцэну, калі пад гукі «пастаральнага сімфоніі» Бетховена на экране з’яўляюцца кентаўры. Толькі ў 1960-х гадах «Фантазія» атрымала прызнанне, калі такія творы сталі масава прапагандаваць папулярную музыку.

### Дамба і Бэмбі

Поўнаметражныя фільмы Дыснею часта называюць сямейнымі. У прыватнасці, гаворка ідзе пра фільм «Дамба» (1941) — музычны аповед паводле матываў кнігі Хелен Эберсан і Гаральда аб маленькага цыркавога сланяня, які навучыўся лётаць (рэжысёр — Бэн Шарпсцін). Дынамічныя прыгоды, пышная пластыка маляваных персанажаў — усё гэта прынесла фільму велізарную папулярнасць. Знакамітымі сталі сцэны параду ружовых сланоў, а таксама фантазіі сланяня, які выпіў шампанскага з бочкі.

Сімпатыю не толькі маладых гледачоў, але і іх бацькоў заваяваў і аленяня з фільма «Бэмбі» (1942).

### Папялушка і іншыя мультфільмы

У 1950 годзе Дысней стварыў маляваную версію пра сціплую дзяўчыну, якая з дапамогай добрай феі становіцца нявестай прыгожага прынца. Рэжысёрамі фільма «Папялушка» былі Вілфрэд Джэксан, Гамільтан Ласкі і Клайд Джэранімі. Сярод характэрных сцэн варта назваць тую, калі мышы, якія штурхаюць велізарную гарбуз, ператвараюцца ў пышных скакуноў, запрэжаных у карэту, а добрая фея ператварае лахманы Папялушкі ў бальную сукенку. За тэхнічнае майстэрства фільм на Берлінскім кінафестывалі быў узнагароджаны «Залатым мядзведзем», а Папялушка з’явілася на футболках, пасцельнай бялізне і хустачках ў многіх краінах свету.

Рэжысёры, тыя, хто зняў «Папялушку», стварылі ў 1953 годзе і поўнаметражны мультфільм «Пітэр Пэн» па кнізе сэра Джэймса Бары. За ім рушылі ўслед такія знакамітыя стужкі, як «Лэдзі і валацуга» (1955), «Спячая прыгажуня» (1959) і «Сто адзін далмацін» (1961), якія сталі класікай мультыплікацыйнага кіно.

### Прадзюсарская дзейнасць

У 1948 годзе Уолт Дысней пачаў здымаць сваю знакамітую серыю каляровых адукацыйных фільмаў, галоўным чынам аб прыродзе — у прыватнасці, карціны «Жывая пустыня» (1953) і «Знікаючая прэрыя» (1954), рэжысёрам якіх быў Джэймс Элгар. Гэтыя фільмы заваявалі вялікую папулярнасць, раскрываючы малавядомыя бакі жыцця жывёл і раслін і выклікаючы ў гледачоў жаданне зберагчы прыроду.

Тады ж сталі здымаць гульнявыя прыгодніцкія фільмы, разлічаныя на юнага гледача — «Востраў скарбаў» (1950) па аповесці Роберта Люіса Стывенсана (рэжысёр Байран Хаскін), «Робін Гуд» (1952) (рэжысёр Кен Анакін), а таксама мюзікл-кінафантазия «Мэры Попінс» (1964), які быў узнагароджаны пяццю «Оскарамі» (рэжысёр Роберт Стывенсан). Ва ўсіх гэтых фільмах Дысней выступаў як прадзюсар, сачыў за ходам здымак і аказаў вялікі ўплыў на мастацкі бок фільмаў.

### Смерць

15 снежня 1966 года Дысней памёр у Лос-Анджэлесе ад раку лёгкіх. Пасля гэтага кампанія, якая носіць яго імя, прыняла стратэгічнае рашэнне адмовіцца ад паказу цыгарэт у сваіх фільмах.

Пасля яго смерці кінастудыя працягнула здымаць анімацыйныя і гульнявыя фільмы для дзяцей усіх узростаў. У 1968 годзе Дысней быў пасмяротна узнагароджаны вышэйшай узнагародай ЗША Залатым медалём Кангрэса.

Распаўсюджаная версія аб замарозцы мультыплікатара ў крыягеннай камеры, на якую ён пайшоў у надзеі на знаходжанне метаду размарозкі арганізма чалавека ў далёкай будучыні. На самай справе яго астанкі спачываюць на могілках Форэст-лаун.

Асабістае жыццё
---------------

У ліпені 1925 года ажаніўся з сакратаркай сваёй студыі Ліліян Боундс (1899—1997). У 1933 годзе ў іх нарадзілася дачка Дайана Мэры (пара на працягу 8 гадоў спрабавала завесці дзіця, папярэднія дзве цяжарнасці скончыліся выкідкамі, прычыніўшы шмат пакут Уолту і Лілі). Не маючы магчымасці нарадзіць другога дзіцяці, у 1937 годзе муж і жонка ўдачарылі маленькую дзяўчынку, даўшы ёй імя Шэран Мэй Дысней (1936—1993).

Даяна Мэры Дысней (1933—2013) — маці семярых дзяцей, аўтар папулярнай біяграфіі Уолта Дыснея, арганізатар некалькіх праектаў, звязаных з яго імем, адзін з кіраўнікоў «The Walt Disney Company», заснавальнік музея Уолта Дыснея ў Сан-Францыска (адкрыты ў кастрычніку 2009 года). Паводле слоў Даяны, Уолт Дысней быў прыкладным сем’янінам, прысвячаў сям’і ўвесь вольны ад працы час, часта гуляў з дочкамі, і менавіта падчас гэтых шпацыраў яму прыйшла ў галаву ідэя стварыць такое месца, дзе было б цікава як дарослым, так і дзецям. Пасля такім месцам стаў Дыснэйлэнд.

Дысней быў перакананым антыкамуністам і доўгія гады супрацоўнічаў з ФБР, па сваёй ініцыятыве пісаў у бюро даносы на калег па Галівуду. Пасля вайны Уолт Дысней актыўна дапамагаў Камісіі па антыамерыканскай дзейнасці выяўляць схаваных камуністаў у свеце кіно.

Дысней баяўся мышэй.

Рэжысёрскі стыль
----------------

Асноўны артыкул: **The Walt Disney Company**
Пачынаючы з «параходзіка Вілі» у стужках Дыснея важную ролю пачынае гуляць музыка. Гук у яго фільмах служыць не толькі фонам для дыялогаў, а становіцца іх важнай складовай часткай, музычным фонам, ствараючы гармонію ўсяго маляванага творы.

Мастакі Дыснея, перад тым як маляваць жывёл, заўсёды старанна вывучалі звычкі іх жывых прататыпаў. Таму ўсе рухі на экране вельмі праўдзівыя.

У «Фантазіі» Уолта Дыснея ўпершыню на шырокім экране з’яўляецца стэрэагук. Усе адзначалі высокую якасць музычнага суправаджэння гэтага фільма, якое было запісана ў выкананні Філадэльфійскага сімфанічнага аркестра пад кіраўніцтвам Леапольда Стакоўскага.

Дысней адным з першых рэжысёраў пачаў выкарыстоўваць трёхплёночные кіназдымачныя апараты для трохкаляровага працэсу «Тэхнікалор» (англ.: Technicolor).

На студыі Уолт Дысней увёў сістэму прэміравання мультыплікатараў, пазней прынятую на іншых студыях, у тым ліку і на Саюзмультфільме. Мастак-мультыплікатар, прапанаваўшы трук рэжысёру, атрымліваў невялікае ўзнагароджанне.

Антысемітызм
------------

І падчас жыцця, і пасля смерці Дыснея актыўна абмяркоўваўся яго магчымы антысемітызм. Абвінавачванні грунтуюцца на шэрагу эпізодаў. Арт Бэбіт сцвярджаў, што Дысней наведваў сходы Германа-амерыканскага саюза. Іншы аніматар, Дэвід Свіфт, звальняючыся са студыі Дыснею, наткнуўся на антысеміцкі выпад Уолта. У 1938 годзе, пасля таго як грамадства было шакаванае Крыштальнай ноччу, Дысней зладзіў прапагандысцке нацызму Лене Рыфеншталь экскурсію па сваёй студыі.

У XXI стагоддзі з рассакрэчаных дакументаў стала вядома, што Дысней ў 1940 годзе адхіліў просьбу ваюючых англічан аб дапамозе. Урад Чэрчыля таемна звярнуўся да майстра з ідэяй стварэння антынацысцкага мультыка па легендзе аб Святым Георгіі, які паражае Цмока. Біёграф Дыснея Марк Эліёт лічыць, што нежаданне рабіць фільм супраць нацыстаў было выклікана зусім не антысемітызмам: «Дысней быў сярод прыхільнікаў уплывовага руху супраць ўвязвання ЗША ў еўрапейскую вайну. Баючыся бальшавікоў, яны ні ў чым не хацелі перашкодзіць Германіі разбіць Чырвоную армію. Акрамя таго, Дысней не жадаў губляць германскі рынак збыту сваіх фільмаў».

Фільмаграфія
------------

1. 1922 — Чырвоная Шапачка
2. 1922—1927 — Прыгоды Алісы
3. 1923 — Краіна цудаў Алісы  *(англ.: Alice's Wonderland)*
4. 1924 — Жудаснае прыгода Алісы  *(англ.: Alice's Spooky Adventure)*
5. 1924 — Шоу Дзікага Захаду Алісы  *(англ.: Alice's Wild West Show)*
6. 1924 — Гісторыя рыбалкі Алісы  *(англ.: Alice's Fishy Story)*
7. 1924 — Аліса і Лавец сабак  *(англ.: Alice and the Dog Catcher)*
8. 1924 — Аліса-міратворац  *(англ.: Alice the Peacemaker)*
9. 1924 — Аліса едзе ў Данію  *(англ.: Alice Gets in Dutch)*
10. 1924 — Аліса палюе ў Афрыцы  *(англ.: Alice Hunting in Africa)*
11. 1924 — Аліса і тры мядзведзя  *(англ.: Alice and the Three Bears)*
12. 1924 — Аліса-дудар  *(англ.: Alice the Piper)*
13. 1925 — Аліса змагаецца з канібаламі  *(англ.: Alice Cans the Cannibals)*
14. 1925 — Аліса-Тарэадор  *(англ.: Alice the Toreador)*
15. 1925 — Аліса становіцца нервовай  *(англ.: Alice Gets Stung)*

* + 1925 — Аліса вырашае загадку  *(англ.: Alice Solves the Puzzle)*
	+ 1925 — Фабрыка Алісы па вытворчасці яек  *(англ.: Alice's Egg Plant)*
	+ 1925 — Аліса трывае няўдачу  *(англ.: Alice Loses Out)*
	+ 1925 — Аліса прыхільнік тэатра  *(англ.: Alice Is Stage Struck)*
	+ 1925 — Аліса выйграе Дэрбі  *(англ.: Alice Wins the Derby)*
	+ 1925 — Аліса выбірае чэмпіёна  *(англ.: Alice Picks the Champ)*
	+ 1925 — Алавяны поні Алісы  *(англ.: Alice's Tin Pony)*
	+ 1925 — / Alice Chops the Suey
	+ 1925 — / Alice the Jail Bird
	+ 1925 — / Alice Plays Cupid
	+ 1925 — / Alice Rattled by Rats
	+ 1925 — Аліса ў джунглях  *(англ.: Alice in the Jungle)*
	+ 1926 — Аліса на ферме  *(англ.: Alice on the Farm)*
	+ 1926 — / Alice’s Balloon Race
	+ 1926 — Маленькі парад Алісы  *(англ.: Alice's Little Parade)*
	+ 1926 — / Alice’s Mysterious Mystery
	+ 1926 — Аліса Сірата  *(англ.: Alice's Orphan)*
	+ 1926 — Аліса зачароўвае рыбу  *(англ.: Alice Charms the Fish)*
	+ 1926 — Бессэнсоўная праца Алісы  *(англ.: Alice's Monkey Business)*
	+ 1926 — Аліса ў краіне сноў  *(англ.: Alice in Slumberland)*
	+ 1926 — Аліса на Дзікім Захадзе  *(англ.: Alice in the Wooly West)*
	+ 1926 — Аліса-Пажарны  *(англ.: Alice the Fire Fighter)*
	+ 1926 — / Alice Cuts the Ice
	+ 1926 — / Alice Helps the Romance
	+ 1926 — Іспанская гітара Алісы  *(англ.: Alice's Spanish Guitar)*
	+ 1926 — / Alice’s Brown Derby
	+ 1926 — Аліса-дрывасек  *(англ.: Alice the Lumberjack)*
	+ 1927 — / Alice the Golf Bug
	+ 1927 — / Alice Foils the Pirates
	+ 1927 — Аліса на карнавале  *(англ.: Alice at the Carnival)*
	+ 1927 — Аліса на радэа  *(англ.: Alice at the Rodeo)*
	+ 1927 — / Alice the Collegiate
	+ 1927 — Аліса ў Альпах  *(англ.: Alice in the Alps)*
	+ 1927 — Аўтагонкі Алісы  *(англ.: Alice's Auto Race)*
	+ 1927 — / Alice’s Circus Daze
	+ 1927 — / Alice’s Three Bad Eggs
	+ 1927 — / Alice’s Knaughty Knight
	+ 1927 — Пікнік Алісы / Alice’s Picnic
	+ 1927 — / Alice’s Channel Swim
	+ 1927 — Аліса ў Кландайку  *(англ.: Alice in the Klondike)*
	+ 1927 — / Alice’s Medicine Show
	+ 1927 — / Alice the Whaler
	+ 1927 — / Alice the Beach Nut
	+ 1927 — / Alice in the Big League
* 1927 — Пустыя шкарпэткі / Empty Socks (першы калядны мультфільм )
* 1927 — Ой настаўнік / Oh Teacher
* 1927 — Механічная карова / The Mechanical Cow
* 1927 — Дачка банкіра / The Banker’s Daughter
* 1927 — Трус Освальд / Oswald the Lucky Rabbit
* 1928 — Вар'яцкі аэраплан / Plane Crazy
* 1928 — Параходзік Вілі / Steamboat Willie
* 1929—1939 — Пацешныя сімфоніі / Silly Symphonies
* 1937 — Беласнежка і сем гномаў / Snow White and the Seven Dwarfs
* 1940 — Пінокіа / Pinocchio
* 1940 — Фантазія / Fantasia
* 1941 — Дамба / Dumbo
* 1942 — Бэмбі / Bambi
* 1944 — Тры кабальера / The Three Caballeros
* 1949 — Прыгоды Ікебода і містэра Тодда / The Adventures of Ichabod and Mr. Toad
* 1950 — Папялушка / Cinderella
* 1951 — Аліса ў Краіне цудаў / Alice In Wonderland
* 1953 — Пітэр Пэн / Peter Pan
* 1955 — Лэдзі і Валацуга / Lady and the Tramp
* 1959 — Спячая прыгажуня / Sleeping Beauty
* 1961 — Сто адзін далмацін / One Hundred And One Dalmatians
* 1963 — Меч у камені Апошні фільм зняты пры жыцці Уолта Дыснея

Узнагароды і прэміі
-------------------

### Кінапрэміі «Оскар»

* 1932 — Ганаровая ўзнагарода за стварэнне Мікі-Маўса
* 1933 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Кветкі і дрэвы / Flowers and Trees (1932)
* 1934 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Тры парасяці / Three Little Pigs (1933)
* 1935 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — The Tortoise and the Hare (1934)
* 1936 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Three Orphan Kittens (1935)
* 1937 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — The Country Cousin (1936)
* 1938 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — The Old Mill (1937)
* 1939 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Ferdinand the Bull (1938)
* 1939 — Ганаровая ўзнагарода за Беласнежку і сем гномаў (1937; Дысней атрымлівае адну паўнавартасную статуэтку «Оскара» і сем маленькіх «Оскараў» — па колькасці гномаў)
* 1940 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Гадкае качаня / The Ugly Duckling (1939)
* 1942 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Lend a Paw (1941)
* 1942 — Ганаровая ўзнагарода за ўклад у паляпшэнне якасці гуку ў кіно — Фантазія (1940) (сумесна з Уільямам Гэрити і Джонам Хоўкінс)
* 1942 — Прэмія імя Ірвінга Тальберга
* 1943 — Найлепшы кароткаметражны мультфільм — Der Fuehrer's Face (1942)
* 1949 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Seal Island (1948)
* 1951 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Beaver Valley (1950)
* 1952 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Nature’s Half Acre (1951)
* 1953 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Water Birds (1952)
* 1954 — Найлепшы дакументальны фільм — Жывая пустыня (1953)
* 1954 — Найлепшы дакументальны фільм — The Alaskan Eskimo (1953)
* 1954 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Toot Whistle Plunk and Boom (1953)
* 1954 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Bear Country (1953)
* 1955 — Найлепшы дакументальны фільм — Знікаючая прэрыя (1954)
* 1956 — Найлепшы дакументальны фільм — Men Against the Arctic (1955)
* 1959 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Grand Canyon (1958)
* 1969 — Найлепшы кароткаметражны фільм — Winnie the Pooh and the Blustery Day (1968) — пасмяротна

### «Залаты глобус»

* 1948 — Бэмбі — за версію фільма на хіндзі
* 1953 — Прэмія ім. Сесіль дэ Мілі
* 1954 — Жывая пустыня
* 1955 — Davy Crockett ў серыяле «Disneyland»
* 1956 — Клуб Мікі Маўса

### «BAFTA»

* 1955 — Найлепшы дакументальны фільм — Знікаючая прэрыя (1954)
* 1961 — Найлепшы анімацыйны фільм — Сто адзін далмацін (1961)

### Узнагароды Канскага кінафестывалю

* 1946 — Найлепшы анімацыйны фільм — Make Mine Music (1946)
* 1953 — за ўклад у прызнанне фестывалю

### David di Donatello

* 1956 — Лэдзі і валацуга (1955)

### Directors Guild of America

* 1955 — Honorary Life Member Award

### Залаты экран

* 1969 — Кніга джунгляў (1967) — пасмяротна

### Laurel Awards

* 1958 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару (2-е месца)
* 1959 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару (3-е месца)
* 1960 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару (2-е месца)
* 1961 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару
* 1962 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару
* 1963 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару
* 1964 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару
* 1965 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару
* 1966 — Golden Laurel — найлепшаму прадзюсару
* 1967 — Golden Laurel — спецыяльны прыз, пасмяротна

### Montreal World Film Festival

* 1999 — Grand Prix Special des Amériques — за выключны ўклад у кінамастацтва, пасмяротна

### Motion Picture Screen Cartoonists Awards

* 1987 — спецыяльны прыз у гонар 50-годдзя «Беласнежкі і сямі гномаў», пасмяротна

### New York Film Critics Circle Awards

* 1939 — спецыяльны прыз за «Беласнежку і сем гномаў»
* 1940 — спецыяльны прыз за «Фантазію»

### Венецыянскі кінафестываль

* 1934 — Найлепшы анімацыйны фільм — Funny Little Bunnies (1934)
* 1935 — Найлепшы анімацыйны фільм — The Band Concert (1935)
* 1936 — Найлепшы сацыяльна-палітычны фільм — Il cammino degli eroi (1936); таксама адзначаны мультфільм Who Killed Cock Robin? (1935)
* 1938 — прыз за «Беласнежку і сем гномаў»
* 1950 — спецыяльны прыз за «Папялушку» і дакументальны фільм «In Beaver Valley»

### Узнагароды «Эмі»

* 1956 — найлепшы прадзюсар

### Узнагароды «Эні»

* 1975 — ўзнагарода ім. Віндзара Макея, пасмяротна

### Галівудская алея славы

Уолт Дысней мае зоркі эмблемы на Алеі славы: адна за ўклад у кінамастацтва, іншая — за развіццё тэлебачання.

Кнігапіс
--------

* Barrier, Michael (1999). *Hollywood Cartoons: American Animation in Its Golden Age*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-516729-5.
* Mosley, Leonard. *Disney’s World: A Biography* (1985, 2002). Chelsea, MI: Scarborough House. ISBN 0-8128-8514-7.
* Schickel, Richard and Dee, Ivan R (1967, 1985, 1997). *The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney*. Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. ISBN 1-56663-158-0.
* Thomas, Bob (1991). *Disney’s Art of Animation: From Mickey Mouse to Beauty and the Beast*. New York: Hyperion. ISBN 1-56282-899-1
* Thomas, Bob (1976,1994). *Walt Disney: An American Original* ISBN 0-7868-6027-8
* Broggie, Michael (1997, 1998, 2005). *Walt Disney’s Railroad Story*. Virginia Beach, Virginia. Donning Publishers. ISBN 1-56342-009-0
* Eliot, Marc (1993). *Walt Disney: Hollywood’s Dark Prince*. Carol. ISBN 1-55972-174-X
* Gabler, Neal. *Walt Disney: The Triumph of American Imagination* (2006). New York, NY. Random House. ISBN 0-679-43822-X

*The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney*. Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. ISBN 1-56663-158-0.

* Sherman, Robert B. and Sherman, Richard M. (1998) «Walt’s Time: From Before to Beyond» ISBN 0-9646059-3-7.
* Watts, Steven, *The Magic Kingdom: Walt Disney and the American Way of Life*, University of Missouri Press, 2001, ISBN 0-8262-1379-0
* **Hollywood Cartoons: American Animation in Its Golden Age**, Michael Barrier, Oxford: Oxford University Press, 1999 ISBN|0-19-516729-5.
* **Walt Disney’s Railroad Story**, Michael Broggie, Virginia Beach, Virginia. Donning Publishers. (1997, 1998, 2005) ISBN|1-56342-009-0
* **L’Empire Disney, Robert Lanquar**, Que Sais-je ? n° 2726, Presses Universitaires de France, 2° édition, Paris 1997, (Ière 1992), ISBN|9-782-130-451839.
* **The Architecture of Reassurance: Designing the Disney Theme Parks**, Karal Ann Marling, Flammarion, 1998. ISBN|2-08013-639-9
* **The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney**, Richard Schickel and Ivan R. Dee, Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. (1967, 1985, 1997) ISBN|1-56663-158-0.
* **Walt’s Time: From Before to Beyond**, Robert B. Sherman and Richard M. Sherman, 1998 ISBN|09646059.
* **Disney’s Art of Animation: From Mickey Mouse to Beauty and the Beast**, Bob Thomas, New York: Hyperion, 1991 ISBN|1-56282-899-1
* **Walt Disney: An American Original**, Bob Thomas, (1976, 1994) ISBN|0-7868-6027-8
* Biographies de Christopher Finch
	+ **Notre Ami Walt Disney**, Christopher Finch, Le Livre de Paris, Hachette, Paris, 1977 ISBN|2-245-00531-7
	+ **L’art de Walt Disney de Mickey à Mulan**, Christopher Finch, éditions de la Martinière, Paris, 1999 ISBN|2-7324-2531-1
* 100 ans de Magie
	+ **Disney The first 100 Years**, Dave Smith et Steven Clack, Hypérion, New York, 1999 ISBN|0-7868-6442-7
	+ **Walt Disney : 100 ans de magie**, Dave Smith et Steven Clack, traduit par Joseph Antoine, Michel Lafon, Paris, Novembre 2001 ISBN|2-84098-743-0
* Catalogue, **Il était une fois Walt Disney**, Réunion des musées nationaux, brochée, 2006, Paris ISBN|2-7118-5013-7
* **Michelin**, *Guide de tourisme de Disneyland Paris*, 2e édition 1995. ISBN|2-06-048002-7

Зноскі
------

1. 1 2  Дисней Уолт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. 1 2  Disney, Walter Elias (Walt) // Who's Who in Animated Cartoon: An International Guide to Film and Television's Award-Winning and Legendary Animators — NY: Hal Leonard LLC, 2006. — ISBN 978-1-55783-671-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1384'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36463449'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5640839'></a>
3. ↑  *Smith D.* Disney A to Z: The Updated Official Encyclopedia — 1998. — P. 73. — ISBN 0-7868-6391-9<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3017251'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110242155'></a>
4. ↑  Walt Disney — Biography  (англ.)
5. ↑  «История табака» на istorya.ru
6. ↑  «Визионер Уолт Дисней» на сайте RFI **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 сакавіка 2016. Праверана 2 лютага 2015.
7. ↑  Walt Disney (1901—1966) — Find A Grave Memorial
8. ↑  В США скончалась старшая дочь Уолта Диснея **(нявызн.)**.  ИТАР—ТАСС (20 лістапада 2013). Праверана 20 лістапада 2013.
9. ↑  Бизнес. Истории успеха. Уолт Дисней
10. ↑  Газета «КоммерсантЪ» от 8 мая 1993 года
11. ↑  Хроники Иерусалима
12. ↑  Киностудия `Уолт Дисней` отмечает свое восьмидесятилетие - Первый канал **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 снежня 2013. Праверана 28 сакавіка 2013.
13. ↑  Gabler, Neal. *Walt Disney: The Triumph of American Imagination* (2006). New York, NY. Random House. ISBN 0-679-43822-X , p. 448
14. ↑  Gabler, Neal. *Walt Disney: The Triumph of American Imagination* (2006). New York, NY. Random House. ISBN 0-679-43822-X , p. 456
15. ↑  And Now a Word From the Director
16. ↑  Згублены калядны мультфільм Уолта Дыснею, створаны ім у 1927 годзе, выпадкова знайшлі за Паўночным палярным кругом
17. ↑  Lost 1927 Disney Christmas film found in Norway

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Уолт Дысней
* Walt Disney Family Museum (англ.)
* Walt Disney’s hobby: Miniature garden railroading Архівавана 19 ліпеня 2009. (англ.)
* Time Magazine profile Архівавана 2 верасня 2006. (англ.)
* Walt Disney at justdisney.com (англ.)
* Біяграфія Уолта Дыснея


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**-** | **Старшыня Walt Disney Company**1929—1964 
(Першы старшыня) | Пераемнік**Рой Олівер Дысней** |


| ?Уолт Дысней — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Kepple Disney[d] |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  | Elias Disney[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Mary Richardson[d] |  | John Call Jr.[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Уолт Дысней |  |  |  |  | Eber Call[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Charles Call[d] |  |  |  |  | Fanny Johnson[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Flora Call Disney[d] |  |  |  |  | Violette Lawrence[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Henrietta Call[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · SoundCloud · Spotify · Tidal |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Artists of the World Online · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Ларуса · American National Biography · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90057066 · BNC: a11231014 · BNE: XX1163376 · BNF: 11994688k · CiNii: DA09601826 · CONOR: 6896227 · EGAXA: vtls001259699 · GND: 118526006 · GTAA: 93831 · ICCU: CFIV021529 · ISNI: 0000000121280724 · LCCN: n78095660 · LNB: 000003408 · NDL: 00437974 · NLC: 000129345 · NKC: jn19990001791 · NLA: 35037590 · NLG: 94440 · NLR: 000066276 · NLP: a0000001183053 · NSK: 000100043 · NTA: 182955389, 068474202 · NUKAT: n93080776 · PTBNP: 27116 · LIBRIS: 273638 · SUDOC: 028028945 · VIAF: 36927108 · ULAN: 500025598 |

 |

| ⛭Прэмія Сесіля Б. Дэміля |
| --- |
| 1950-я | 
* Сесіл Б. Дэміль (1952)
* Уолт Дысней (1953)
* Дэрыл Занук (1954)
* Джын Хершолт (1955)
* Джэк Леанард Уорнер (1956)
* Мервін Лерой (1957)
* Бадзі Адлер (1958)
* Марыс Шэвалье (1959)

 |
| 1960-я | 
* Бінг Кросбі (1960)
* Фрэд Астэр (1961)
* Джудзі Гарленд (1962)
* Боб Хоуп (1963)
* Джозэф Левін (1964)
* Джэймс Сцюарт (1965)
* Джон Уэйн (1966)
* Чарлтан Хестан (1967)
* Кірк Дуглас (1968)
* Грэгары Пек (1969)

 |
| 1970-я | 
* Джаан Кроўфард (1970)
* Фрэнк Сінатра (1971)
* Альфрэд Хічкак (1972)
* Сэмюэл Голдвін (1973)
* Бет Дэвіс (1974)
* Хэл Уоліс (1975)
* Уолтар Мірыш (1977)
* Рэд Скелтан (1978)
* Люсіль Бол (1979)

 |
| 1980-я | 
* Генры Фонда (1980)
* Джын Келі (1981)
* Сідні Пуацье (1982)
* Лоўрэнс Аліўе (1983)
* Пол Ньюман (1984)
* Элізабет Тэйлар (1985)
* Барбара Стэнвік (1986)
* Энтані Куін (1987)
* Клінт Іствуд (1988)
* Дорыс Дэй (1989)

 |
| 1990-я | 
* Одры Хепбёрн (1990)
* Джэк Леман (1991)
* Роберт Мітчэм (1992)
* Ларэн Бэкол (1993)
* Роберт Рэдфард (1994)
* Сафі Ларэн (1995)
* Шон Конэры (1996)
* Дасцін Хофман (1997)
* Шырлі Мак-Лейн (1998)
* Джэк Нікалсан (1999)

 |
| 2000-я | 
* Барбра Стрэйзанд (2000)
* Аль Пачына (2001)
* Харысан Форд (2002)
* Джын Хэкмен (2003)
* Майкл Дуглас (2004)
* Робін Уільямс (2005)
* Энтані Хопкінс (2006)
* Уорэн Біці (2007)
* Стывен Спілберг (2009)

 |
| 2010-я | 
* Марцін Скарсэзэ (2010)
* Роберт Дэ Ніра (2011)
* Морган Фрымэн (2012)
* Джодзі Фостэр (2013)
* Вудзі Ален (2014)
* Джордж Клуні (2015)
* Дэнзел Вашынгтон (2016)
* Мэрыл Стрып (2017)
* Опра Уінфры (2018)
* Джэф Брыджэс (2019)

 |
| 2020-я | 
* Том Хэнкс (2020)
* Джэйн Фонда (2021)
* Эдзі Мёрфі (2023)

 |