**Урад «Вялікага шляху» горада Шанхай** (кіт.: 上海市大道政府, *Shanghai Shi Dadao Zhèngfǔ*) — марыянеткавы праяпонскі ўрад, які нядоўгі час існаваў у горадзе Шанхай у час Япона-кітайскай вайны.

Пасля Другой Шанхайскай бітвы японскі ўрад Каноэ стала шукаць спосабы дыпламатычнага дазволу «кітайскага інцыдэнту», бо працяглая зацяжная вайна была не ў інтарэсах Японіі: у Японіі не было сіл для падтрымання акупацыйнага рэжыму на тэрыторыі Кітая. Японскі Імперскі генеральны штаб не жадаў паўтору эксперыменту, уладкаванага Квантунскай арміяй, якая стварыла ў Маньчжурыі Маньчжоу-го, і запатрабаваў ад камандавання японскімі войскамі ў Цэнтральным Кітаі стварэння калабарацыянісцкага ўрада з кітайцаў, які б узяў на сябе адказнасць за сітуацыю ў раёне Шанхая.

З лістапада 1937 года пачаліся перамовы з бачнымі жыхарамі Шанхая пра стварэнне часовага гарадскога ўрада. У выніку японцы спыніліся на кандыдатуры Фэ Сяаяня — дырэктары Кітайскага камерцыйнага банка і кіраўніка Шанхайскай генеральнай гандлёвай палаты. Фэ быў асабістым ворагам Чан Кайшы, і ў 1927 годзе нават трапіў у турму за адмову забяспечыць таго грашамі. Пасля вызвалення з турмы Фэ бег у кантраляваную японцамі Маньчжурыю і пражыў некалькі гадоў пад японскай абаронай. Аднак Фэ не пажадаў сам узначаліць новы ўрад, і прапанаваў кандыдатуру Су Сівэня — прафесары палітычных навук і рэлігійнай філасофіі з Універсітэта Чычжы, што знаходзіўся ў Цзянване. Су сканчаў такійскі Універсітэт Васэда, і быў вядомы сваімі кансерватыўнымі палітычнымі паглядамі. Су таксама быў прыхільнікам будыйска-даоскага сінкрэтызму, што паўплывала як на абраную ім назву ўрада («Вялікі шлях», 大道), так і на сцяг (знак інь-ян на жоўтым фоне).

Новы ўрад хутка прыклаў высілкі для аднаўлення функцыянавання гарадскіх службаў і арганізацыі паліцыі, якую ўзначаліў Чжан Сунлінь — былы кіраўнік паліцыі правінцыі Цзянсу. Сродкі былі атрыманы за кошт збору падаткаў з усіх тавараў, што ўвозяцца ў горад і вывозяцца з горада праз лінію фронту, а ў якасці спецыялістаў Су ўзяў ва ўрад шэраг былых працаўнікоў Паўднёва-Маньчжурскай чыгункі. Су паабяцаў ачысціць Шанхай як ад камуністаў, так і ад гаміньданаўцаў. Аднак японскія ўлады не вельмі сур'ёзна ставіліся да ўрада Су, і з недаверам ставіліся да бандытаў, рэлігійных фанатыкаў і наркагандляроў, якія атрымалі ў ім пасты. Пасля таго, як Су не змог арганізаваць абяцаныя грамадскія працы (бо фінансавыя сродкі апынуліся параскраданымі яго пратэжэ), прапагандысцкая каштоўнасць урадаў рэзка зменшылася. У якасці часовай меры японцы прыцягнулі ў якасці наглядніка калабарацыяніста Ван Чжихуэя з паўночнага Кітая.

Пасля таго, як у сакавіку 1938 года Лян Хунчжи стварыў у Нанкіне Рэфармаваны ўрад Кітайскай рэспублікі, японцы ўладкавалі шэраг акцый у яго падтрымку на тэрыторыі цэнтральнага Кітая, што кантралявалася японскімі войскамі. Менш чым праз месяц Рэфармаваны ўрад прадэманстраваў сваю ўладу над Шанхаем, стварыўшы *Назіральны ямэнь* для наздора за дзейнасцю гарадскіх улад Шанхая. Су Сивэнь фармальна прызнаў уладу Рэфармаванага ўрада 3 мая 1938 года.

Пад уладай Рэфармаванага ўрада Су Сівэнь працягваў працу ў якасці кіраўніка Наглядальнага ямэня, пакуль 19 кастрычніка 1938 года яго не змяніў новы мэр Шанхая — Фэ Сяаянь.

Літаратура
----------

* Wakeman, Jr Frederic (2002). *The Shanghai Badlands: Wartime Terrorism and Urban Crime, 1937-1941*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-52871-2.

* Henriot, Christian (2004). *In the Shadow of the Rising Sun: Shanghai under Japanese Occupation*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-82221-1.

|  Вялікая ўсходнеазіяцкая сфера ўзаемнага росквіту |
| --- |
| Метраполія | 
 Японская імперыя
Карэя
Акінава
Тайвань
Квантун
Карафута
астравы Цісіма
Нан’ё-цё
 | «Саюз Японіі, Кітая і Маньчжоу-го прынясе міру мір». |
| Кітай | 
* Усходні Хэбэй (1935—1937)
* Шанхай (1937—1938)
* Мэнцзян
* Часовы ўрад (Паўночны Кітай)
* Рэфармаваны ўрад (Цэнтральны і Паўднёвы Кітай)
* Кітайская рэспубліка (1940—1945)
* Ганконг

 |
| Астатнія краіны-члены | 
* Даманьчжоу-дыго
* Тайланд
* Дзяржава Бірма
* Рэспубліка Філіпіны

 |
| Тэрыторыі-кандыдаты | 
* В’етнамская імперыя
* Каралеўства Кампучыя
* Дзяржава Лаос
* Азад Хінд
* Сёнан-то
* Малая, Паўночнае Барнеа, Саравак
* Інданезія
* Усходні Тымор
* Новая Гвінея
* Саламонавы астравы
* Какосавыя астравы
* Іншыя астравы Індыйскага акіяна
* Аўстралія
* Алеуцкія астравы
* Амія-дзіма

 |