**Палацца дэла Канчэлерыя** (з італьянскага перакладаецца як «Палац Канцылярыі», маючы на ўвазе Апостальскую канцылярыю) — палац у Рыме, Італія, у стылі рэнесансу, размешчаны паміж сучаснымі вуліцай Корса Віторыа Эмануіл II і плошчай Кампа дэі Фіёры, у раёне Парыёнэ. Палацца быў пабудаваны паміж 1489 і 1513 гадамі невядомым архітэктарам для кардынала Рафаэля Рыярыа, камерленга Рымска-каталіцкай царквы, і лічыцца адным з самых ранніх палацаў у Рыме ў стылі архітэктуры Рэнесансу. У палацы дзейнічае Папская канцылярыя, а таму ён з’яўляецца анклавам Ватыкана і не належыць Італіі. Палац мае статус аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, уваходзячы ў групу будынкаў, вядомых як «Гістарычны цэнтр Рыма і ўладанні Ватыкана, якія карыстаюцца правамі экстэрытарыйнасці».

Гісторыя
--------

Палацца дэла Канчэлерыя быў пабудаваны для кардынала Рафаэля Рыярыа, які займаў пасаду камерленга Рымска-каталіцкай царквы пры яго магутным дзядзьку, Папе Сіксце IV. Хадзілі чуткі, што сродкі на пабудову палаца былі здабыты ў гульні і за адну ноч. Узвядзенне палацца традыцыйна прыпісваецца Доната Брамантэ і Андрэа Брэнья. Цяпер меркаванні аб архітэктары палаца разыходзяцца, лічыцца што Франчэска дзі Джорджа і Бачыа Пантэлі меркавана ўдзельнічалі ў ранніх стадыях праектавання.

У 1517 годзе палац быў канфіскаваны першым Папам з роду Медычы, Львом X, які не забыўся пра ролю Папы Сікста IV і яго пляменніка Рафаэля Рыярыа ў змове Пацы, у свой час накіраванага на звяржэнне ўлады Медычы ў Фларэнцыі і заменай яе на сям’ю Дэла Роверэ. Тут ён і размясціў сваю канцылярыю. З 1753 года віцэ-канцлерам стаў якабіцкі прэтэндэнт на трон Брытаніі, Генрых Бенедыкт Сцюарт, якабіцкі «Генрых IX».

Падчас рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Папскай вобласці створаны Рымскі Устаноўчы сход засядаў тут на працягу вельмі кароткага свайго існавання.

Архітэктура
-----------

Палацца дэла Канчэлерыя: гравюра XVIII стагоддзя Джузэпэ Вазі, якая перабольшвае глыбіню *П’яцца дэла Канчэлерыя* перад палацам.
Палацца дэла Канчэлерыя стаў першым палацам у Рыме пабудаваным з нуля ў новым стылі архітэктуры Рэнесансу. Часткай яго доўгага фасад з’яўляецца маленькая базіліка Сан-Ларэнца дзі Дамаза — царква V стагоддзя (чый інтэр’ер быў перароблены) размешчана, як і базіліка Святога Клімента сярод іншых, на месцы старажытнарымскага мітрэума (язычніцкага храма); раскопкі ў 1988—1991 гадоў паказалі, што царква была закладзена Рымскім Папам Дамасіем I, і з’яўлялася адной з найважнейшых раннехрысціянскіх цэркваў у Рыме. Таксама былі выяўлены могілкі, якія выкарыстоўваліся з VIII стагоддзя і амаль да пачаткі ўзвядзення палаца.

Фасад палаца з яго чаргаваннем плоскіх падвойных пілястраў паміж арачнымі вокнамі выкананы ў фларэнційскай канцэпцыі, параўнальнай з Палацца Ручэлаі дойліда Альберці. Агульны прынцып мура з выразаннем гладкіх паверхняў і пазам па краях мае старажытнарымскае паходжанне. Партал быў перабудаваны ў XVI стагоддзі Даменіка Фантана па загадзе кардынала Алесандра Фарнезэ.

Будаўнічы траверцін, колеру косці, быў здабыты з бліжэйшых рымскіх развалін Тэатра Пампея. 44 егіпецкіх гранітных калоны са старой Базілікі Сан-Ларэнца былі ўсталяваны ва ўнутраным дворыку палаца, яны ж у сваю чаргу былі ўзяты для царквы з Тэатра Пампея.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  dati.beniculturali.it — 2014.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52897564'></a>
3. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
4. 1 2  Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura (accessed: 2011-07-22)
5. ↑  A Jacobite Gazetteer — Rome, (accessed: 2011-07-22)
6. ↑  Middleton, John Henry (1892). *Remains of Ancient Rome, volume 2*. Adamant Media
Corporation. p. 69. ISBN 140217473X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палацца дэла Канчэлерыя
* Палацца дэла Канчэлерыя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 10021310-8 · ISNI: 0000 0001 2205 8316 · LCCN: no2010162584 · SUDOC: 059548665 · VIAF: 168834728 |