У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карфаген (значэнні).

Руіны Карфагену
**Карфаген** (ст.-грэч. Καρχηδών Karkhēdōn, лац.: Carthago або *Karthago* ад фінікійскага *Qart-ḥadašt* — «новы горад») — старажытны горад паўночнай Афрыкі, які існаваў на тэрыторыі сучаснага Туніса.

У старажытныя часы Карфаген быў сталіцай аднайменнай марской і гандлёвай імперыі. Жыхароў Карфагена называлі пунамі. Пасля заняпаду імперыі Карфаген ператварыўся ў Рымскі горад. Сёння Карфаген з’яўляецца адным з прадмесцяў горада Туніс. Месца, на якім у 1979 годзе праводзіліся археалагічныя раскопкі, унесена ў спіс Сусветнай спадчыны і штогод прываблівае да сябе шматлікіх турыстаў.

Геаграфія
---------

Карфаген ляжыць на ўзбярэжжы Міжземнага мора ў адлегласці 10 кіламетраў на захадзе ад сённяшняга Туніса на поўначы Тунезіі. Дзякуючы свайму прыдатнаму геаграфічнаму месцазнаходжанню на Сіцылійскім праліве, Карфаген меў магчымасць моцнага кантролю над марскім гандлем паміж заходнім і ўсходнім, а таксама паміж паўднёвым і заходнім Міжземным морам. Гэта было самай важнай перадумовай далейшай эканамічнай і ваеннай перавагі гораду і яго дамінантнай ролі ў Міжземнамор’і, а таксама значна далей за яго межамі. Карфаген ляжаў на скрыжаванні найважнейшых фінікійскіх гандлёвых шляхоў паміж Левантэ і Гібралтарам. Карфаген таксама меў выхад да Тырэнскага мора праз Сіцылію.

Сам горад ляжыць на паўвостраве, які на захадзе абмежаваны Туніскім залівам, на поўначы — лагунай Себкет Арыяна і на поўдні — Туніскім морам, — стратэгічна надзвычай прыдатнае месцазнаходжанне, якое дазваляла пры неабходнасці паспяхова вытрымліваць абарону з сушы ў выпадку вайны альбо іншай пагрозы. Пагорак Бірза быў цэнтрам пунічнага, а потым таксама і рымскага Карфагена. На поўначы, але ўжо за гарадской сцяной, знаходзіўся рэгіён Магара, які выкарыстоўваўся жыхарамі Карфагена ў сельскагаспадарчых мэтах.

Гісторыя
--------

Карфаген быў заснаваны ў VIII ці IX стагоддзі да н.э. фінікійскімі каланістамі з горада Тыр. Пасля заняпаду фінікійскага ўплыву ў Заходнім Міжземнамор’і Карфаген паступова падпарадкоўвае сабе былыя фінікійскія калоніі. Да III стагоддзя да н.э. горад становіцца найбуйнейшай дзяржавай з залежнымі ад яго тэрыторыямі на поўдні Іспаніі, поўначы Афрыкі, на Сіцыліі, Сардзініі, Корсіцы.

Пасля некалькіх войнаў супраць Рыма (*Пунічныя войны*) Карфаген згубіў свае заваяванні і быў зруйнаваны ў 146 годзе да н.э. Пазней Гай Юлій Цэзар прапанаваў заснаваць на яго месцы калонію. Пасля заваявання Паўночнай Афрыкі імператарам Візантыі Юстыніянам, Карфаген стаў сталіцай Карфагенскага экзархату. Горад канчаткова згубіў сваё значэнне пасля прыходу арабаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Huß W. Geschichte der Karthager. München, 1985.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Карфаген
* Articles on ancient Carthage at LIVIUS.ORG Архівавана 3 ліпеня 2017.

| ⛭Фінікія і фінікійцы |
| --- |
| Гарады | Акка ·  Ахзіў ·  Арвад  ·  Берыт ·  Бібл ·  Гадрумет ·  Карфаген ·  Ліксус ·  Магадор ·  Сарэпта ·  Сідон ·  Сіміра ·  Тыр ·  Трыпалі ·  Угарыт ·  Утыка | Фінікійскі саркафаг |
| Постаці | Фінікійскія кіраўнікі ·  Кіраўнікі Карфагена ·  Карфагеняне ·  Ахірам ·  Азімілк ·  Ганон ·  Пігмаліён ·  Санхуніятон ·  Табніт ·  Хірам I |
| Мова і пісьменнасць | Фінікійская мова ·  Пунічная мова ·  Фінікійскае пісьмо ·  Біблскае пісьмо ·  Угарыцкае пісьмо |
| Рэлігія | Астарта · Баал ·  Мелькарт ·  Малох ·  Таніт ·  Усоас ·  Ям |