**Мескалера** (саманазва: *Naashgali Dine'i*) — народ з групы апачы, карэнныя жыхары ЗША. Жывуць пераважна ў штаце Нью-Мексіка. Агульная колькасць (2017 г.) - 2900 чал.

Гісторыя
--------

Мескалера ўзгадваюцца з сярэдзіны XVI ст. калі іспанскія каланісты і місіянеры сутыкнуліся з паляўнічымі вандроўнымі атабаскамі. Індзейцы зуні называлі іх агульнай назвай *апачы* (літаральна "ворагі"). Іспанскі дадатак *мескалера* (ісп.: Mescalero) значыў прыналежнасць да агавы. Гэтая назва тычылася атабаскаў, што насялялі тэрыторыю паміж Рыа-Грандэ і Льяна-Эстакада. У выніку кантактаў з пуэбла і іспанцамі яны асвоілі жывёлагадоўлю і земляробства. 

У сярэдзіне XVIII ст. мескалера пацярпелі паражэнне ад каманчаў і былі вымушаны перасяліцца на паўднёвы захад Тэхаса. Пасля набыцця Мексікай незалежнасці ў 1821 г. мясцовыя ўлады імкнуліся падпарадкаваць індзейскія плямёны. Гэта рабілася праз ваеннае ўздзеянне, а таксама праз гандляроў, што захоплівалі тубыльцаў у пазыковае рабства. Хаця кантроль над населенымі мескалера тэрыторыямі ў 1846 г. перайшоў да ЗША, залежнасць ад гандляроў захоўвалася да 1868 г. 

27 мая 1873 г. прэзідэнт У. С. Грант падпісаў распараджэнне пра стварэнне для мескалера асобнай рэзервацыі. У 1883 г. яна была перанесена на поўдзень Нью-Мексіка (1873,69 км²). У 1934 г. мескалера атрымалі права на аўтаномію. 25 сакавіка 1936 г. пачала дзейнічаць першая Канстытуцыя нацыі мескалера. 

У другой палове XX ст. на тэрыторыі рэзервацыі актыўна развіваецца турызм. Мескалера валодаюць казіно і горна-лыжным курортам.

Культура
--------

Мескалера каля тыпі, канец XIX - пачатак XX ст.
Асноўнымі заняткамі мескалера здаўна былі паляванне і збіральніцтва. Рыбу і мяса мядзведзяў яны не ўжывалі. Кукурузу і фасолю пераважна куплялі ў пуэбла, хаця ў пісьмовых крыніцах сярод заняткаў узгадваецца і земляробства. У выніку кантактаў з іспанцамі асвоілі конегадоўлю і трыманне кароў. Традыцыйныя рамёствы — апрацоўка скур і драўніны. 

Традыцыйныя заняткі вымушалі весці вандроўны і паўвандроўны лад жыцця. Асноўным відам жытла з'яўлялася тыпі. Мескалера жылі пераважна ў малых нуклеарных сем'ях. Часцяком сустракалася палігінія, паколькі мужчыны імкнуліся жаніцца на сёстрах. Пры гэтым жаніх перасяляўся да сваякоў сваіх будучых жонак. Тыпі, а таксама хатняе начынне лічыліся жаночай маёмасцю. Сваякі жанчын удзельнічалі ў выхаванні дзяцей. Сваяцтва перадавалася па жаночай лініі, але мескалера звычайна памяталі і значных продкаў па мужчынскай лініі.

Сваякі па жаночай лініі складалі вандроўную групу з некалькіх сем'яў. Яны аб'ядноўваліся ў больш шматлікія тэрытарыяльныя групы. Усяго іх налічвалася 10. З 1936 г. дзейнічае супольны абраны ўрад. 

Захаваліся шматлікія рэлігійныя спевы, казкі, міфы і легенды.

Мова
----

Мова мескалера-чырыкагуа (*Ndé Bizaa’*) адносіцца да паўднёвай галіны атабаскіх моў. У выніку пашырэння адукацыі і справаводства на англійскай мове колькасць носьбітаў *Ndé Bizaa’* доўгі час стала змяншалася. У нашы дні прадпрымаюцца крокі для яе адраджэння.

Рэлігія
-------

Традыцыйная рэлігія заснавана на веры ў існаванне шматлікіх духаў прыроды. Галоўную ролю адыгрывае постаць духа Стваральніка, у свет якога адпраўляюцца чалавечыя душы пасля смерці. Мескалера таксама высока шануюць духа Сонца. У нашы дні традыцыйныя вераванні развіваюцца ў межах пеётызму. Вялікая колькасць вернікаў спавядае хрысціянства.

Зноскі
------

1. ↑  Apache, Mescalero in United States
2. ↑  Mescalero Apaches Work to Rescue Language

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мескалера
* Official Website of the Mescalero Apache Tribe
* Countries and Their Cultures: Mescalero Apache
* Mescalero Apache Culture and History

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85083908 |