Старонка 11 стагоддзя з тэкстам Танаху
**Танах** (іўр.: תַּנַ "ךְ) — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў іўдаізме для канона яўрэйскай Бібліі. Танах таксама вядомы як Масарэцкі тэкст або *Мікра*. Назва *Танах* з'яўляецца абрэвіятурай, створанай з пачатковых літар яўрэйскага алфавіта з трох традыцыйных падраздзяленняў Масарэцкага тэксту: Торы («вучэння», таксама вядомай як Пяцікніжжа Майсеевае), Невеім («Прарокі») і Кетувім («Пісанне»). Назва «Мікра» (іўр.: מקרא), што азначае «*тое, што чытаюць*», з'яўляецца альтэрнатывай яўрэйскім тэрмінам Танаху. Кнігі Танаху былі перададзеныя згодна з вуснай традыцыяй, якая перадавалася ад пакалення да пакалення, і якая называюцца Вуснай Торай.

Гісторыя
--------

Згодна з Талмудам, большая частка зместа Танаха была складзена каля 450 г. да н.э. і з таго часу застаецца нязменным. Сучасныя навукоўцы лічаць, што працэс кананізацыі Танаха быў завершаны паміж 200 да н.э. і 200 н.э.

У яўрэйскім тэксце першапачаткова зычныя былі напісаны з некаторым дадаткам галосных літар. У пачатку Сярэднявечча навукоўцы вядомыя як Масарэты стварылі адзіную фармалізаваную сістэму гучання. Гэта было зроблена галоўным чынам Ааронам бен Мошэ бен Ашэрам, у Ціберыйскай школе, на аснове вуснай традыцыі чытання Танаха, адсюль і назва Ціберыйскае гучанне. Яна таксама ўключала некаторыя з Бен Нафталі і вавілонскіх інавацый. Нягледзячы на ​​параўнальна позні працэс кадыфікацыі, некаторыя традыцыйныя крыніцы і некаторыя артадаксальныя яўрэі лічаць, што вымаўленне ірэчытатывы выцякаюць з адкрыцця на Сінаі, так як немагчыма, каб прачытаць арыгінальны тэкст без вымаўлення і рэчытатываў паўз. Спалучэнне тэксту (іўр.: מקרא мікра́), вымаўлення (іўр.: ניקוד ніку́д) і рэчытатываў (іўр.: טעמים тэамі́м) даюць магчымасць чытачу зразумець і просты сэнс, а таксама нюансы ў сказе ў патоку тэксту.

Тэрміналогія
------------

Танах складаецца з трох частак, гэты падзел добра адлюстраванны ў равіністычнай літаратуры. Аднак на працягу гэтага перыяду тэрмін «Танах» не выкарыстоўвалася. Замест гэтага, выкарыстоўвалася назва Мікра (іўр.: מקרא, што азначае «чытанне» або «тое, што чытаюць»), таму што біблейскія тэксты чыталіся публічна. Мікра па-ранейшаму выкарыстоўваецца на іўрыце і па сёнашні дзень, разам з Танахах, для абазначэння яўрэйскіх пісанняў.

Кнігі Танаху
------------

### Тора

Тора (іўр.: תּוֹרָה літаральна «вучэнне, закон») складаецца з пяці кніг, якія агульнавядомыя пад назвай «Пяць кніг Майсея». Друкаваныя версіі Торы часта называюць «пяць пяцічастак Торы».

У яўрэйскай мове пяць кніг Торы называюцца па першаму слову кожнай з кніг. Ніжэй дадзены назвы на яўрэйскай мове з перакладам на беларускую:

1. (בְּרֵאשִׁית «Напачатку») — Быцце

2. (שמות «Імёны») — Выхад

3. (ויקרא «Прызваў») — Левіт

4. (במדבר «У пустыні») — Лічбы

5. (דְּבָרִים «Вось словы») — Другі Закон

### Нэвіім (Прарокі)

Частка Нэвіі́м (іўр.: נְבִיאִים, «Прарокі») складаецца з васьмі кніг. Гэты падзел уключае кнігі, якія падпадаюць у перыяд, пачынаючы з уваходу Ізраіля ў Зямлю запаветную да часоў Вавілонскага заваявання, гэта значыць «перыяд прарокаў». У Нэвіім не ўваходзяць Хронікі і кніга Руфі, якія таксама адносяцца да дадзенага перыяду. Прарокаў часта падзяляюць на Ранніх (נביאים ראשונים «першых») з гістарычным дыскурсам і Пазнейшых (נביאים אחרונים «апошніх»), якія змяшчаюць больш павучанняў і прароцтваў.

1. (יְהוֹשֻעַ) — Ісус Навін

2. (שופטים) — Суддзі

3. (שְׁמוּאֵל) — Самуіла (I і II)

4. (מלכים) — Цароў (I і II)

5. (יְשַׁעְיָהוּ) — Ісайя

6. (יִרְמְיָהוּ) — Ярэмія

7. (יְחֶזְקֵיאל) — Езекііль

8. Дванаццаць прарокаў (תרי עשר):

* (הוֹשֵׁעַ) — Осія

* (יוֹאֵל) — Іяіль

* (עָמוֹס) — Aмас

* (עֹבַדְיָה — Аўдзей

* (יוֹנָה) — Ёна

* (מִיכָה) — Міхей

* (נַחוּם) — Навум

* (חֲבַקּוּק) — Авакум

* (צְפַנְיָה) — Сафонія

* (חַגַּי) — Агей

* (זְכַרְיָה) — Захарыя

* (מַלְאָכִי) — Малахія

### Кетувім

Кетувім (כְּתוּבִים, «Пісанні») складаюцца з адзінаццаці кніг і дзеляцца на чатыры часткі: «Кнігі ісціны» (ספרי אמת), куды ўваходзяць Псалмы, Прытчы і кніга Ёва (першыя літары яўрэйскіх назваў гэтых трох кніг утвараюць яўрэйскае слова «ісціна» (אמת)), «Кнігі мудрасці» — Ёў, Эклезіяст, Прытчы, «Паэтычныя кнігі», якія складаюцца з Псалмаў, Плачу Ераміі і Песні Песняў, і «Гістарычныя кнігі», куды ўваходзяць кнігі Ездры, Неяміі і Хронікі.

* (תהלים) — Псалмы

* (משלי) — Прытчы

* (אִיּוֹב) — Ёва

* (שִׁיר הַשׁשִׁירִים) — Песнь пясней

* (רוּת) — Руф

* (איכה) — Плач Ераміі

* (קֹהְלְת) — Эклезіяст

* (אֶסְתֵר) — Есфір

* (דָּנִיֵּאל) — Данііл

* (עזרא ונחמיה) — Ездра і Неямія

* (דברי הימים) — Хронікі (I і II)

| ⛭Кнігі Танаха |
| --- |
| Тора | 
* Бэ-рэшыт
* Шмот
* Ва-ікра
* Бэ-мідбар
* Дварым

 |
| Нэвіім | 
* Сефер Егошуа
* Сефер Шафтым
* Сефер Шмуэль
	+ Сефер Шмуэль Алеф
	+ Сефер Шмуэль Бэт
* Сефер Млахім
	+ Сефер Млахім Алеф
	+ Сефер Млахім Бэт
* Сефер Ешаягу
* Сефер Ірміягу
* Сефер Ехэзкель
* 12 меншых прарокаў, або Трэй Асар
	+ Гашэа
	+ Ёэль
	+ Амос
	+ Авад'я
	+ Ёна
	+ Міха
	+ Нахум
	+ Габакук
	+ Цфанія
	+ Хагай
	+ Зехар'я
	+ Малахі

 |
| Ктувім | 
* Паэтычныя кнігі, або Сіфрэй Эмет
	+ Тэгілім
	+ Мішлей
	+ Сефер Ёў
* Пяць скруткаў, або Мэгілот
	+ Шыр га-Шырым
	+ Мэгілат Рут
	+ Эйха
	+ Кагэлет
	+ Мэгілат Эстэр
* Сефер Даніэль
* Сефер Эзра
* Сефер Нэгэмія
* Дзіўрэй га-Ямім
	+ Дзіўрэй га-Ямім Алеф
	+ Дзіўрэй га-Ямім Бэт

 |