recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хіраска.

**Юлія Уладзіміраўна Хіра́ска** (14 мая 1906, вёска Вомельна, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — 26 кастрычніка 1985) — беларуская артыстка балета.

Біяграфія
---------

Уладзімір Хіраска з сям'ёй. Юлія на пярэднім плане з братам Віктарам. 1900-я
Дачка святара Уладзіміра Рыгоравіча Хіраскі.

Вучылася ў прыватнай харэаграфічнай студыі К. Алексютовіча ў 1921—1925 гадах. З 1921 года артыстка балета БДТ-1, з 1930 года салістка Дзяржаўнай эстрады, у 1933—1959 гадах — Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Падчас вайны праца ў канцэртных брыгадах Паўночна-Заходняга і Калінінскага франтоў. Медалі «За доблесную працу ў ВАВ 1941–1945 гг.» і «За перамогу над Германіяй у ВАВ 1941–1945 гг.»

Жонка спевака І. М. Балоціна

Творчасць
---------

Танцоўшчыца характарнага плана. У складзе творчых брыгад удзельнічала ў пастаноўцы балетаў «Салавей» М. Крошнера, «Палымяныя сэрцы» В. Залатарова. Сярод партый: Хмара («Князь-возера» Залатарова), Тао Хоа («Чырвоны мак» Р. Гліэра), Чага («Князь Ігар» А. Барадзіна), Сяброўка («Капелія» Л. Дэліба), а таксама характарныя танцы ў балетах «Раймонда» А. Глазунова, «Канёк-Гарбунок» Ц. Пуні, «Арлекінада» Р. Дрыга).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
Закон **Акт аб дэмакратыі, правах чалавека і суверэнітэце Беларусі** — федэральны закон Злучаных Штатаў Амерыкі, які дазваляе ўладам ЗША не прызнаваць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 9 жніўня 2020 года, а таксама не дазваляе прызнаваць А. Лукашэнка законна абраным лідарам Беларусі.

Закон, які быў прадстаўлены дэпутатам ад штата Нью-Джэрсі Крысам Смітам, быў прыняты Палатай прадстаўнікоў ЗША, Сенатам — 21 снежня. Прэзідэнт ЗША Д. Трамп падпісаў закон 28 снежня 2020 года.

Закон заклікае да правядзення ў краіне новых прэзідэнцкіх выбараў, якія адпавядаюць стандартам АБСЕ, і да неадкладнана вызвалення ўсіх палітычных зняволеных у Беларусі. Акрамя іншага, ЗША адмаўляюцца прызнаць любую інтэграцыю Беларусі ў так званую «Саюзную дзяржаву» разам з Расіяй і пад яе кантролем.

Зноскі
------

1. ↑  Фотакор Яна Трусіла атрымала 13 сутак за сваю прафесійную дзейнасць **(нявызн.)**. *Новы Час* (2 лістапада 2020). Праверана 25 студзеня 2021.
2. ↑  Belarus Democracy and Human Rights Act Passes US Congress Committee (англ.)(недаступная спасылка). *Belarus Digest* (19 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 3 лютага 2021. Праверана 26 студзеня 2021.
3. ↑  Распрацоўнік Акту аб дэмакратыі ў Беларусі пра Лукашэнку: «Мы не спынімся, пакуль іх не пасадзяць за краты» **(нявызн.)**. *Новы Час* (23 снежня 2020). Праверана 26 студзеня 2021.
Акт капітуляцыі Германіі
**Акт аб безумоўнай капітуляцыі германскіх узброеных сіл** (англ.: *German Instrument of Surrender*, фр.: *Actes de capitulation de l'Allemagne nazie*, ням.: *Bedingungslose Kapitulation der Wehrmacht*) — юрыдычны дакумент, які ўсталяваў перамір'е на накіраваных супраць Германіі франтах Другой сусветнай вайны, абавязаўшы германскіх вайскоўцаў да спынення супраціву, здачы асабістага складу ў палон і перадачы матэрыяльнай часткі ўзброеных сіл суперніку, фактычна якое пазначае выхад Германіі з вайны. Ён быў падпісаны прадстаўнікамі Вярхоўнага камандавання вермахта, верхавога камандавання Заходніх саюзнікаў і Савецкага Саюза.

Час падпісання: 7 мая ў 02:41 (па сярэднееўрапейскім часе). Начальнік Аператыўнага штаба АКВ генерал-палкоўнік Альфрэд Іодль падпісаў Акт, як прадстаўнік вермахта. Капітуляцыю прынялі: ад англа-амерыканскага боку генерал-лейтэнант арміі ЗША, начальнік Галоўнага штаба Саюзных экспедыцыйных сілаў Уолтэр Бедэл Сміт, ад СССР — прадстаўнік Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання пры камандаванні саюзнікаў генерал-маёр Іван Суслапараў. Таксама Акт падпісаў намеснік начальніка Штаба нацыянальнай абароны Францыі брыгадны генерал Франсуа Севезо ў якасці сведкі. Капітуляцыя нацысцкай Германіі ўступіла ў сілу 8 мая ў 23:01 (па сярэднееўрапейскім часе). Дакумент быў складзены на англійскай мове, і толькі англійскі тэкст прызнаны афіцыйным. Аднак, па патрабаванні Сталіна, 8 мая ў прыгарадзе Берліна Карлсхорсце адбылася цырымонія другога падпісання капітуляцыі. Дата афіцыйнага аб'яўлення аб падпісанні капітуляцыі (8 мая ў Еўропе і Амерыцы, 9 мая ў СССР) стала святкавацца як Дзень Перамогі адпаведна ў Еўропе і ў СССР.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4149350-3 |
**Савет Еўраатлантычнага Супрацоўніцтва** (**СЕС**, руск.: Совет Евроатлантического Сотрудничества) - арганізацыя, мэтай якой з'яўляецца садзейнічанне ва ўмацаванні дыялогу паміж Рэспублікай Беларусь і НАТА, заснаванага на прынцыпах еўраатлантычных каштоўнасцяў і развіцці еўраатлантычных сувязяў.

Місія Савета
------------

Садзейнічанне еўраатлантычнай інтэграцыі Беларусі як гарантыі дэмакратычнага развіцця краіны шляхам ажыццяўлення інфармацыйных і навучальных праграм спрыяльных станаўленню дэмакратычных каштоўнасцяў у беларускім грамадстве.

Беларусь і НАТА
---------------

Умацаванне міжнароднай бяспекі для Рэспублікі Беларусь, з'яўляецца адной з прыярытэтных задач вонкавай палітыкі Беларусі. Для рашэння гэтай задачы Беларусь заўсёды прыкладала максімум сілаў, прытрымліваючыся паслядоўнай і адказнай палітыкі. Кіраўніцтва краіны надае спецыяльнае значэнне развіццю ўзаемавыгадных, стабільных адносін з НАТА і яе дзяржавамі-сябрамі, якія зараз маюць агульную мяжу з Арганізацыяй Паўночнаатлантычнага дагавора (НАТА). 
Рэспубліка Беларусь узаемадзейнічае з НАТА ў рамках Савета Еўраатлантычнага партнёрства (СЕАП) і праграмы «Партнёрства дзеля міра» (ПДМ). Беларусь надае адмысловае значэнне рэалізацыі праграмы ПДМ, разглядаючы яе ў якасці аднаго з найбольш важных варыянтаў развіцця практычнага супрацоўніцтва як з Паўночнаатлантычным альянсам, так і з асобнымі краінамі Еўропы і Паўночнай Амерыкі. У студзені 1995 года Беларусь далучылася да ўдзелу ў ПДМ, падпісаўшы Рамачны дакумент Праграмы. 29 красавіка 1996 года Беларусь афіцыйна перадала ў штаб-кватэру НАТА Прэзентацыйны дакумент па праграме ПДМ, у якім пазначыла мэты і прыярытэты свайго супрацоўніцтва з НАТА. Савет Еўраатлантычнага Супрацоўніцтва за актыўную падтрымку дыялогу Рэспублікі Беларусь і НАТА.

Гл. таксама
-----------

* Беларусь і НАТА

Зноскі
------

1. ↑  Беларусь у індывідуальнай праграме партнёрства з НАТА і ў Партнёрстве дзеля міру Архівавана 29 жніўня 2011.
2. ↑  Развіццё адносін Беларусь-НАТА ў рамках праграмы «Партнёрства дзеля міру» Архівавана 16 ліпеня 2012.
3. ↑  Адносіны НАТА з Беларуссю

Спасылкі
--------

* Інфармацыйны семінар СЕС / Брэст, ліпень, 2011 года Архівавана 14 красавіка 2016.
* Савет Еўраатлантычнага Супрацоўніцтва Архівавана 7 сакавіка 2014.
* Падвядзенне вынікаў СЕС у Брэсце(недаступная спасылка)
* НАТА можа выдаць Беларусі грант у 507 тыс. еўра на праект па знішчэнні радыёактыўных адходаў
* Беларусь і НАТА плануюць падпісаць мемарандум пра ўзаемную абарону інфармацыі абмежаванага распаўсюду
* Беларусь і НАТА: адносіны могуць развівацца і далей
* У Беларусі пры падтрымцы НАТА знішчаюцца наземныя міны
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юрціна.
**Вера Ільінічна Юрціна** (31 снежня 1935, Палтава, УССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Львоўскі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працавала ў Кузбасгарпраекце ў Новакузнецку, Казгарбудпраекце ў Алма-Аце, з 1971 года — у Мінскпраекце, з 1974 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы гарадоў Шэлек і Шыелі (1963—1965), мікрараён № 16 у Новакузнецку (1966), ПДП Сяміпалацінска (1968), жылы раён у Арале Казахскай ССР (1968), жылыя дамы па вул. Брэсцкай (1976— 78), праекты капітальнага рамонту жылых дамоў, школ, дашкольных устаноў, добраўпарадкаванне часткі вул. Я. Коласа (1975—1983), рэканструкцыя дзіцячага садка № 204 з плавальным басейнам (1986) у Мінску.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Барысам Юрціным.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Юртина Вера Ильинична // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сіндзеева.
**Юлія Сіндзеева** (?, Мар’іна Горка — ?) — беларуская фотамадэль, уладальніца тытула «I Віцэ-Міс Беларусі» конкурсу «Міс Беларусь-2006», «Віцэ-Міс Еўропа» (2006, Кіеў), уладальніца тытула «IІ Віцэ-Міс» конкурсу «Miss International Beauty Pageant» (2007), фіналістка конкурсу «Мiс Беларусь-2004», уладальніца тытула «Міс-фота» конкурсу «Топ-мадэль свету» (2009).

Сіндзеева нарадзілася ў Мар’інай Горцы. Там жывуць яе бацькі і старэйшая сястра. Бацька Юліі — вайсковец у адстаўцы, мама працуе ў лякарні.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Салідарнасць, «Вице-Мисс Европа» не попала в TOP-50 самых красивых и успешных минчан (руск.)
**Вера Вітальеўна Глаголева** (руск.: Вера Витальевна Глаголева; 31 студзеня 1956, Масква — 16 жніўня 2017, Бадэн-Бадэн, Германія) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар, Заслужаная артыстка Расіі (1995), народная артыстка Расіі (2011).

У кіно дэбютавала ў 1975 годзе, пасля заканчэння школы — гэта быў фільм «На край свету» ​​рэжысёра Радзівона Нахапетава. Фільм атрымаў прыз на кінафестывалі ў Любляне.

Неўзабаве выйшла замуж за Нахапетава і знялася яшчэ ў некалькіх карцінах мужа. Агулам знялася амаль у 50 фільмах, самыя вядомыя з якіх — «Не страляйце ў белых лебедзяў», «Выйсці замуж за капітана», «Нядзельны тата». За галоўную ролю ў фільме «Выйсці замуж за капітана» (1985) Віталя Мельнікава атрымала званне «Найлепшай актрысы 1986 года» па выніках апытання часопісу «Советский экран».

У 1990 годзе дэбютавала як рэжысёр фільма «Зламанае святло», дзе згуляла галоўную ролю. Пасля зняла карціны «Заказ», «Чортава кола». Яе драма «Адна вайна» яшчэ да выхаду ў пракат заваявала больш за дзясятак кінапрэмій.

Апошняй карцінай Глаголевай стаў фільм «Дзве жанчыны» па п’есе Івана Тургенева, зняты ў 2014 годзе.

Другі муж Веры Глаголевай — расійскі бізнесмен Кірыл Шубскі. Іх дачка Анастасія Шубская замужам за вядомым хакеістам Аляксандрам Авечкіным.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 22 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑
3. ↑  Загад прэзідэнта РФ ад 28.12.1995 № 1325 Архівавана 22 чэрвеня 2011.  (руск.)
4. ↑  Загад прэзідэнта РФ ад 21.03.2011 N 336 Архівавана 10 студзеня 2015. (руск.)
5. ↑  Памерла актрыса Вера Глаголева, Звязда, 16.08.2017

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вера Вітальеўна Глаголева

 У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме **Вера Вітальеўна Глаголева**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 159971514 · GND: 1017535396 · ISNI: 0000 0000 5890 3270 · LCCN: no2016112317 · VIAF: 85951584 |
Пазначэнне актанавых лікаў у сістэме AKI[en] на амерыканскай АЗС
**Акта́навы лік** — умоўная колькасная характарыстыка ўстойлівасці да дэтанацыі  (руск.) (бел. маторнага  (англ.) (бел. паліва для карбюратарахных рухавікоў  (руск.) (бел.. Актанавы лік роўны колькасці (аб'ёмных %  (руск.) (бел.) ізаактану, актанавы лік якога прыняты за 100, у яго сумесі з *н*-гептанам, актанавы лік якога прыняты за 0. Для кожнага паліва падбіраецца эталонны эквівалент гэтай сумесі. Актанавы лік бензінаў можна павысіць на 4—15 адзінак дабаўкай да 0,1 % прысадак  (руск.) (бел. напрыклад тэтраэтылсвінцу  (руск.) (бел.. Звычайна бензіны маюць актанавы лік 76—98.

Літаратура
----------

* Актанавы лік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
**Нацыянальны парк Альберта дэ Агасціні** (ісп.: Parque nacional Alberto de Agostini) — нацыянальны парк у Чылі, размешчаны на частцы архіпелага Вогненная Зямля. Займае плошчу 14 600 км².

Нацыянальны парк знаходзіцца на поўдні Чылі і ўключае ў свой склад тэрыторыю некалькіх буйных і мноства малых астравоў на поўдзень ад Магеланава праліва, у тым ліку значныя плошчы поўдня вострава Вогненная Зямля, вострава Гордан, вострава Остэ, невялікага архіпелага Горнас і інш. 

Парк заснаваны ў 1965 г. і названы ў гонар італьянскага місіянера Альберта Марыя дэ Агасціні (1883 - 1960 гг.), які доўгі час працаваў на Вогненнай Зямлі, публікаваў працы па яе геаграфіі і антрапалогіі, аказваў дапамогу мясцовым індзейцам. 

Нацыянальны парк уключае высакагорныя ўчасткі, у тым ліку Монтэ-Шыптан (2469 м) — самую вялікую вяршыню Вогненнай Зямлі, прыбярэжныя тэрыторыі, малыя астравы, некалькі ледавікоў. Для флоры парка характэрны субантарктычныя лясы, шырокія прагаліны, пакрытыя мохам, грыбамі і лішайнікамі. Нацыянальны парк знакаміты сваёй марской фаўнай, буйнымі грызунамі і птушкамі.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* Інфармацыя для турыстаў Архівавана 31 жніўня 2009.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шыгманд.
**Юлія Шыгманд** (венг.: венг.: Sigmond Júlia, 29 ліпеня 1929, Турда — 23 сакавіка 2020) — румынская актрыса

 венгерскага паходжання, якая працавала ў лялечным тэатры, эсперантыстка. Сястра венгерскага пісьменніка і паэта Іштвана Шыгманда і жонка эсперантыста Сэна Радзіна.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1949 годзе жаночую гімназію ў Клуж-Напоцы (былую рэфармісцкую гімназію, цяпер ліцэй Апачай). У 1950 годзе пачала рэдактарскую дзейнасць, з 1959 па 1984 гады працавала ў тэатры Клуж-Напокі лялечніцай і мімам. З 1956 года займалася вывучэннем эсперанта, неаднаразова ўдзельнічала ў міжнародных з’ездах і сустрэчах эсперантыстаў. З’яўлялася галоўным рэдактарам часопіса на эсперанта «Bazaro» і газеты «Monate». Апублікавала некалькі твораў на эсперанта, у 2000 годзе атрымала прэмію ў галіне фантастыкі за апавяданне «Mi ne estas Mona Lisa». У 2005 годзе на 85-м Сусветным кангрэсе эсперанта ў Тэль-Авіве стала арганізатарам конкурсу выяўленчага мастацтва.

Выбраныя творы
--------------

* 2001 — Mi ne estas Mona Lisa
* 2008 — Kiam mi estis la plej feliĉa en la vivo?
* 2011 — Nomoj kaj sortoj
* 2013 — Dialogo
* 2013 — Libazar' kaj tero
* 2015 — Kvodlibeto
* 2016 — Kvin geamikoj

Узнагароды і прэміі
-------------------

* 1969 — Nova Talento: Interdivido
* 1997 — Prozo, 2-я прэмія: Kiam mi pardonis al la kato?
* 2000 — Prozo, 1-я прэмія: Mi ne estas Mona Lisa
* 2009 — Prozo, 2-я прэмія: Viola

Зноскі
------

1. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 8 жніўня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
2. ↑  Elhunyt Sigmond Júlia kolozsvári bábszínész, eszperantista - a Maszol.ro portálról

Літаратура
----------

* Erdélyi magyar ki kicsoda 2010. Nagyvárad: RMDSZ-BMC Kiadó. 2010. 589. o. ISBN 978-973-00725-6-3

Спасылкі
--------

* Sep citronsemoj (эсп.)
* La mistera nokto (эсп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 13997380X · LCCN: nb2013025648 · NUKAT: n2016233231 · VIAF: 103294105 |
**Станіслаў Шырокі** (21 кастрычніка 1881, в. Чапялі, Сакольскі павет Гродзенскай губерні, Расійская імперыя — 1956) — каталіцкі святар заходняга абраду, магістр тэалогіі, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1881 г. на Сакольшчыне ў сялянскай сям’і Міхаіла Шырокага. Вучыўся ў Сакольскім павятовым вучылішчы. З кастрычніка 1901 г. — клерык Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Пасвячоны ў святары ў 1905 годзе. У 1909—1912 — адміністратар у парафіі ў Ружанах. Выказаў жаданне вучыцца за свой кошт у Мітрапалітальнай каталіцкай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу. У час вучобы далучыўся да дзейнасці беларускага гуртка студэнтаў. Удзельнік I з’езда беларускіх каталіцкіх святароў у Мінску (24-25.5.1917). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. З 1917 годзе — пробашч у Парафіянаве. Выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцця сярод католікаў-беларусаў. 27.12.1919 абраны ў раду прасінадальных суддзяў пры біскупскай курыі Віленскай дыяцэзіі. З 1924 выконваў святарскія абавязкі ў Янаве Сакольскага павета. З 1933 служыў пробашчам у Крынках і адначасова кіраваў Бераставіцкім дэканатам. У 1935 г. пераведзены ў Кузніцу. Быў сталым падпісчыкам беларускага каталіцкага выдання «Chryścijanskaja Dumka». Памёр у 1956 годзе.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чылаэ.

**Чылаэ́** (ісп.: Chiloé) — нацыянальны парк у Чылі, размешчаны на архіпелаге Чылаэ. Займае тэрыторыю 431 км².

Гісторыя
--------

Нацыянальны парк Чылаэ быў створаны дэкрэтам Прэзідэнта Чылі № 734 для аховы хваёвых і мяшаных лясоў архіпелага Чылаэ, якія пацярпелі ад вырубкі японскімі камерцыйнымі кампаніямі ў 1970-х гг. Першапачаткова нацыянальны парк займаў амаль усю заходнюю частку вострава Чылаэ і некаторых суседніх астравоў, аднак пазней яна была скарочана болей чым на 10% у сувязі з парушэннем правоў на землекарыстанне карэннага насельніцтва.

Прырода
-------

Нацыянальны парк Чылаэ ўключае вільготныя лясы заходніх схілаў гор вострава Чылаэ, прыбярэжныя балоты і пясчаныя выдмы. У горных далінах маюцца плошчы тарфяннікаў з характэрнай балотна-лугавой расліннасцю. На тэрыторыі парка некалькі рэк. Флора прадстаўлена тэпуаліяй, міртам, лістоўніцай, пільгерадэндронам, лістасцябловымі імхамі, папарацямі і г. д. 

Фаўна складаецца пераважна з марскіх звяроў і птушак. На востраве Металкі маецца калонія цюленяў. Наземная фаўна бедная. Рэдка сустракаюцца лісы, алені, малпы.

Інфраструктура
--------------

Нацыянальны парк Чылаэ папулярны сярод турыстаў. Пры ім дзейнічае музей, арганізавана навуковая сцяжына.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 11 сакавіка 2015.
* Даведнік для вандроўнікаў
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Самбук.
**Станіслаў Фёдаравіч Самбук** (16 жніўня 1948, Акцюбінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працаваў у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, з 1975 года — намеснік начальніка аддзела горадабудаўніцтва і раённай планіроўкі Дзяржбуда БССР, з 1983 года — вядучы архітэктар аддзела БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Член КПСС з 1982 года. Пражывае ў г. Мінск.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Апублікаваны працы па горадабудаўніцтве і архітэктуры, помніках архітэктуры Беларусі ў БелСЭ, «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (Мінск, 1984—1988), у т.л. манаграфія «Дом урада БССР» (Мінск, 1975), ілюстраваны каталог «Праекты мемарыяльных памятных знакаў» (Мінск, 1981) — у аўтарскім калектыве.

Узанагроды
----------

Узнагароджаны дыпломам I ступені Саюза мастакоў СССР (1983) за ўдзел у стварэнні «Гісторыі мастацтва народаў СССР».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Самбук Станислав Федорович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-207648 |
**Хэлc-Гейт** (англ.: Hell's Gate) — нацыянальны парк у Кеніі, размешчаны ў 63,4 км на паўночны захад ад Найробі, 3,6 км на поўдзень ад возера Найваша.

Гісторыя
--------

Нацыянальны парк Хэлc-Гейт створаны ў 1984 г. для аховы асаблівага ландшафту і дзікай прыроды мясцовасці на поўдзень ад возера Найваша.

Прырода
-------

Нацыянальны парк Хэлc-Гейт уяўляе сабою два скальных узвышша вулканічнага паходжання, якія перасякае вузкі праход, які і мае назву Хэлc-Гейт (літаральна "Адская брама"). На поўдні нацыянальнага парка пачынаецца каньён ракі Ньёро́ва з гарачымі крыніцамі вады.

Для Хэлc-Гейт характэрна флора тыповай афрыканскай саванны. Фаўна прадстаўлена пераважна траваеднымі — зебрамі, жырафамі, буйваламі і інш. Драпежныя жывёлы (львы, гіены, леапарды) сустракаюцца рэдка.

Цікавыя факты
-------------

* Хэлc-Гейт — адзіны прыродны нацыянальны парк Кеніі, куды афіцыйна дазволены ўваход для турыстаў пешшу або на веласіпедзе.

* У 1994 г. нацыянальны парк Хэлc-Гейт вывучала здымачная група мультыплікацыйнага фільма "Кароль Леў" для адлюстравання сапраўднай прыроды Афрыкі.

Спасылкі
--------

* Сайт службы дзікай прыроды Кеніі Архівавана 2 лютага 2010.
* Брама ў ад Архівавана 27 ліпеня 2017.
**Маза дзі Банка** (італ.: Maso di Banco; вядомы па згадках 1320-х — 1340-х гадоў) — італьянскі мастак.

Джорджа Вазары ў сваёй шматтомнай працы «Жыццяпісы найбольш знакамітых жывапісцаў разьбяроў і дойлідаў» (1568 год) не пакінуў біяграфіі Маза дзі Банка. Сярод вучняў Джота Вазары згадвае нейкага «Маза празванага Джаціна», мастака, які быў ці то сынам Стэфана, ці то сынам самога Джота; пры гэтым Вазары спасылаецца на Гіберці і на Даменіка дэль Гірландая, успаміны якога да нас не дайшлі. Захаваліся літаратурныя працы Ларэнца Гіберці (1378—1455), які ў сваіх «Каментарах» называючы Маза «чалавекам выдатных талентаў», паведамляе, што мастак стварыў цыкл фрэсак у царкве Санта Крочэ і быў не толькі славутым жывапісцам, але і скульптарам, які пакінуў пасля сябе шмат вучняў. Аднак Джорджа Вазары ў сваёй працы прыпісваў гэтыя фрэскі мастаку Стэфана. Узніклая блытаніна з трох імёнаў — Маза, Стэфана і Джаціна — працяглы час не дазваляла навукоўцам вызначыць, хто і што з іх стварыў.

Зноскі
------

1. ↑  Maso di Banco // Athenaeum Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q32061534'></a>
2. ↑  Maso di Banco // Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 121059669 · ISNI: 0000 0000 7992 7845 · LCCN: n85016738 · NKC: osd2010555738 · VIAF: 42684673, 95733296 · ULAN: 500008558 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Раніца, значэнні.
**«Раніца»** (1914) — часопіс беларускай студэнцкай моладзі дэмакратычнага кірунку. Выдадзены адзін нумар у чэрвені 1914 г. у Санкт-Пецярбургу.

На тытульным аркушы-падзагаловак: «Думкі беларускай студэнцкай моладзі». Часопіс ставіў задачу шляхам асветы, вывучэння духоўных і прадукцыйных сіл Беларусі павышаць грамадскую свядомасць, гуртаваць інтэлігенцыю для служэння народу. Увесь змест часопіса, за выключэннем «Казкі аб крыллях» Лаўрэна Будзіловіча, складаюць публіцыстычныя матэрыялы. Пафас публіцыстычных выступленняў (артыкулы К. Голскага і Л. Будзіловіча) — адлюстраванне гаротнага становішча працаўніка, вера ў лепшую будучыню і імкненне наблізіць яе змаганнем. У артыкуле Б.Тарашкевіча (Тараса Язычніка) і К.Душэўскага актуальныя праблемы вывучэння культуры беларускага народа — яго мовы, народнай творчасці, мастацтва. У артыкуле «Нашы шляхі» закранутае адвечнае пытанне пра няўважлівыя адносіны інтэлігенцыі да жыцця народа. У аснове алегарычнага апавядання «Казка аб крылах» Л. Будзіловіча — ідэя неабходнасці служэння інтэлігенцыі занядбанай роднай зямлі. Змешчаны агляд культурна-грамадскага руху студэнтаў-беларусаў у розных гарадах Расіі, рэкламы пецярбургскіх і віленскіх беларускіх выданняў.

«Раніца» імкнулася згрупаваць у розных гарадах, дзе вучыліся студэнты-беларусы, цэласныя студэнцкія арганізацыі. Аўтары невялікіх артыкулаў шукаюць адказу на надзённыя пытанні, даюць свой погляд на задачы і патрэбы беларускай інтэлігенцыі.

Літаратура
----------

* Ліс, А. «Раніца» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 97. — ISBN 985-11-0214-8.
* Семашкевіч, Р. М. Беларускі літаратурна-грамадскі рух у Пецярбурзе (канец XIX — пачатку XX ст.). — Мн. 1971.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рускай уніяцкай царквы ў 1772 годзе
**Уладзімірская і Берасцейская епархія** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (епархія) уніяцкай царквы ў Рэчы Паспалітай.

Берасцейская частка епархіі ахоплівала тэрыторыю Берасцейскага павета і Падляшскага ваяводства (без паўночнай часткі).

Гісторыя
--------

Створана ў выніку пераходу Уладзімірскай і Берасцейскай праваслаўнай епархіі ва ўніяцтва пасля Берасцейскай уніі 1596 года.

У XVIII стагоддзі ў епархіі існавала пасада берасцейскага епіскапа-суфрагана, які кіраваў паўночнай часткай епархіі. У 1722 годзе епархія ахоплівала тэрыторыю 30 тыс. км², налічвала 18 дэканатаў і 489 парафій. Берасцейскае суфраганнае епіскапства ў 1772 годзе налічвала 10 дэканатаў (Бельскі, Бяльскі, Берасцейскі, Драгічынскі, Камянецкі, Кобрынскі, Мельніцкі, Палескі, Пружанскі, Уладаускі), 268 парафій і 4 базыльянскія манастыры.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай тэрыторыя епархіі была падзелена паміж Расіяй, Аўстрыяй і Прусіяй, а сама яна скасавана. У 1798 годзе Павел I аднавіў яе частку ў выглядзе Берасцейскай епархіі. У 1809 годзе з яе была вылучана частка дзеля стварэння Віленскай уніяцкай епархіі, а таксама далучана тэрыторыя былой Супраслеўскай уніяцкай епархіі ў выніку таго, што Беласточчына апынулася ў межах Расійскай імперыі. Пасля 1828 года Берасцейская ўніяцкая епархія была скасавана, а яе тэрыторыя ўвайшла ў Літоўскую ўніяцкую епархію.

Епіскапы
--------

Асноўны артыкул: **Уладзімірскія і берасцейскія ўніяцкія епіскапы**

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мінчанка.

**Аўксе́нцій Мала́хавіч Мі́нчанка** (1904, в. Зябраўка, Магілёўская губерня — *невядома*) — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1927 года.

З 1923 года на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы: санітар, справавод, загадчык гаспадаркай 2-й чыгуначнай бальніцы, старшыня Лельчыцкай раённай кантрольнай камісіі КП(б) Беларусі, сакратар Лепельскага акруговага камітэта КП(б) Беларусі, сакратар Талачынскага раённага камітэта КП(б) Беларусі, старшыня Выканаўчага камітэта Пінскага абласнога Савета, 1-ы сакратар Пінскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, 2-гі сакратар Паўладарскага абласнога камітэта КП(б) Казахстана, у рэзерве ЦК КП(б) Беларусі, старшыня Выканаўчага камітэта Маладзечанскага абласнога Савета, намеснік міністра мясцовай/мясцовай і паліўнай прамысловасці Беларускай ССР, начальнік Галоўнага ўпраўлення матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння і збыту пры Савеце Міністраў Беларускай ССР, начальнік Аддзела арганізацыйна-масавай працы, кадраў і працаўладкавання інвалідаў Беларускага прамысловага Савета.

Памёр пасля 1960 года.

Спасылкі
--------

* *Николай Калько*. Минченко Авксентий Малахович (руск.) (31 сакавіка 2018). Праверана 7 лютага 2020.
* Мінчанка

| ⛭ Першыя сакратары Пінскага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Беларусі |
| --- |
| Іван Нічыпаравіч Карасёў (1939—1940) • Аўксенцій Малахавіч Мінчанка (1940—1944) • Аляксей Яўхімавіч Кляшчоў (1944—1946) • Пётр Аляксеевіч Цецюшаў (1946—1950) • Раман Навумавіч Мачульскі (1950—1954) |
**Калектыў** (ад лац.: collectivus — зборны) — група, сукупнасць людзей, якія працуюць у адной арганізацыі, на адным прадпрыемстве, аб'яднаных сумеснай дзейнасцю ў рамках якой-небудзь арганізацыі. Па віду дзейнасці адрозніваюць працоўныя, навучальныя, ваенныя, спартыўныя, мастацкай самадзейнасці і іншыя *калектывы*. У шырэйшым сэнсе — людзі, аб'яднаныя агульнымі ідэямі, інтарэсамі, запатрабаваннямі.

Таксама, у сучаснай тэорыі сістэм, тэрмін *калектыў* выкарыстоўваецца для абазначэння некаторых відаў размеркаваных дэцэнтралізаваных сістэм.

Гл. таксама
-----------

* Калектывізм

Зноскі
------

1. ↑  Collectives and the design of complex systems. Kagan Tumer, David H. Wolpert

Літаратура
----------

* Co-ops, communes & collectives : experiments in social change in the 1960s and 1970s / edited by John Case and Rosemary C. R. Taylor  (англ.)
* The Anarchist Collectives: Workers' Self-management in the Spanish Revolution, 1936—1939. Sam Dolgoff  (англ.)
* Collectives and the design of complex systems. Kagan Tumer, David H. Wolpert


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4164672-1 |
**Сабор Уладзімірскай іконы Божай Маці** ці проста **Уладзімірскі сабор** — дзейны праваслаўны храм на Уладзімірскай плошчы ў Санкт-Пецярбургу. Прысвечаны Уладзімірскай іконе Божай Маці, аднаму з самых паважаных на Русі абразоў.

Ад Уладзімірскай царквы паходзіць назвы Уладзімірскага праспекта і Уладзімірскай плошчы.

Храм належыць Санкт-Пецярбургскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы, уваходзіць у Цэнтральную дабрачынную акругу.

Гісторыя
--------

Уладзімірская царква была пабудавана на Гандлёвай плошчы ў перыяд з 1761 па 1769, як мяркуецца, па плане архітэктара П. А. Трэзіні на месцы аднайменнай драўлянай царквы 1747 года.

Царква была асвечана 9 красавіка 1783.

У 1791 годзе архітэктар Дж. Кварэнгі скончыў пабудову двух'яруснай званіцы.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бачкіс.

Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал **Аўдрыс Юозас Бачкіс** (літ.: Audrys Juozas Bačkis; 1 лютага 1937, Каўнас, Літва) — літоўскі кардынал і ватыканскі дыпламат.

Сын літоўскага дыпламата Стасіса Антанаса Бачкіса і Онас Гільвідайце. Неўзабаве пасля другое сусветнай вайны і акупацыі Літвы войскамі СССР сям’я Бачкіса эмігравала з краіны. Навучаўся ў Францыі ў семінарыі Св. Сульпіцыя ў Ісі-дэ-Муліна, пазней — у Рыме: скончыў Папскі Грыгарыянскі ўніверсітэт (вывучаў тэалогію), Папскі Латэранскі ўніверсітэт (абараніў доктарскую дысертацыю па кананічным праве), Папскую Духоўную Акадэмію (вывучаў дыпламатыю). 18 сакавіка 1961 у Рыме прыняў капланскія пасвячэнні, працаваў як душпастыр сярод літоўскіх эмігрантаў у ЗША. Ад 1964 на дыпламатычнай службе ў Ватыкане, быў сакратаром нунцыятуры ў Філіпінах (1964—1965), Коста-Рыцы (1965—1967), Турцыі (1967—1970), Нігерыі (1970—1973).

Ад чэрвеня 1965 Тайны камергер Яго Святасці Папы Рымскага (ад 1968 «Капелан Яго Святасці»). Ад 1973 пры Радзе Публічных спраў пры Дзяржсакратарыяце Ватыкану, м.ін. дэлегат Святога Прастола на канферэнцыі ААН у Вене ў 1975. Ад 1979 намеснік сакратара Савета Публічных спраў.

Тытулярны біскуп Меты, з персанальным тытулам архібіскупа з 5 жніўня 1988. Нунцый у Нідэрландах з 5 жніўня 1988 да 24 снежня 1991. Архібіскуп вільнюскі з 24 снежня 1991. Старшыня канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Літвы ў 1993—1999 і з 2003; у 1999—2003 віцэ-старшыня канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Літвы. Кардынал-святар з тытулам царквы *Nativita di Nostro Signore Gesu Cristo a Via Gallia* з 21 лютага 2001. У кастрычніку 1999 браў удзел у правядзенні Свяшчэннага Сінода біскупаў у Ватыкане, прысвечаным Касцёлу ў Еўропе.

Апроч літоўскае, ведае італьянскую, англійскую і французскую мовы.

Зноскі
------

1. ↑  Audrys Juozas Kardinal Backis // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аўдрыс Юозас Бачкіс
* Audrys Juozas Cardinal Backis, Archbishop of Vilnius, Cardinal-Priest of Nativita di Nostro Signore Gesu Cristo a Via Gallia (англ.)
* Біяграфія на сайце gcatholic.org (англ.)
* Біяграфія на сайце Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Літвы Архівавана 3 ліпеня 2010. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16027458h · GND: 1147188890 · ISNI: 0000 0000 6000 6085 · LCCN: n2013037212 · NUKAT: n2012170849 · VIAF: 88105973 |

 |
**Новыя яўрэйскія могілкі** — даўнія, цяпер не існуючыя, могілкі яўрэйскай абшчыны Гродна.

З пачатку XVII ст. на працягу 250 год тут было пахаваны болей за 14 тысяч чалавек.

У 1960-х савецкія ўлады Гродна знеслі могілкі, знішчылі пахаванні, у тым ліку і магілу Лейба Найдуса з помнікам у выглядзе анёлу. У 1963 на месцы могілак быў адчынены стадыён «Чырвоны Сцяг».

Камяні-помнікі з могілак мясцовыя жыхары расцягнулі на гаспадарчыя пабудовы. Да 1987 года ў Гродна стаяў стары помнік Леніну, пастамент якога быў складзены з надмагільных помнікаў з Новых яўрэйскіх могілак.

У 2002—2003 гг. гарадскія ўлады правялі глабальную рэканструкцыю стадыёна, падчас якой грунт з могілак разам з астанкамі людзей быў развезены на падсыпку вуліцаў і іншыя гаспадарчыя патрэбы па ўсім горадзе.

Журналісты з гарадзенскіх незалежных СМІ апублікавалі тады матэрыялы, на якія адклікнуўся ўвесь свет: пратэсты на адрас гарадзенскіх уладаў прыходзілі з самых розных краін. Шэраг сусветных яўрэйскіх арганізацый звярнуліся ў FIFA і UEFA з патрабаваннем байкатаваць беларускіх футбалістаў на міжнароднай арэне, паколькі будаўніцтва футбольнага стадыёна «Нёман» вядзецца на месцы старажытных яўрэйскіх могілак.

Улады былі змушаны паабяцаць, што на месцы былых могілак будзе ўсталяваны памятны знак, што і было зроблена ў 2007 г.

Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках
------------------------------------

* Лейб Найдус (1890—1918) — яўрэйскі паэт.

Спасылкі
--------

* Наталья Макушина. Очищение через раскаяние // БДГ для служебного пользования Архівавана 22 жніўня 2009.
* Міхал Карневіч. Будаўніцтва стадыёна замарозілі. Польскае радыё для замежжа. 08.08.2003
* Міхал Карневіч. У Гродна адкрылі памятны знак на месцы былых яўрэйскіх могілак. Радыё «Свабода», нядзеля, 18 сакавіка 2007(недаступная спасылка)

| ⛭Могілкі Гродна |
| --- |
| Канфесійныя | каталіцкія фарныя (вул. Антонава) · каталіцкія занёманскія (вул.Перамогі) · каталіцкія Пярэселкі (ур. Пышкі) · праваслаўныя (вул. Антонава) · яўрэйскія занёманскія |
| Агульнагарадскія | вайсковыя · па праспекце Касманаўтаў · у Аульсе |
| Зруйнаваныя | новыя яўрэйскія · старыя яўрэйскія · лютэранскія |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Філіповіч.
**Тамара Уладзіміраўна Філіповіч** (нар. 23 ліпеня 1945, в. Васылькы Палтаўскай вобласці Украінскай ССР) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыла Маскоўскі тэхналагічны інстытут мясной і малочнай прамысловасці (інжынер-тэхнолаг), Усесаюзны інстытут стандартызацыі (стандарт і якасць), Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (арганізатар-эканаміст сельскагаспадарчай вытворчасці).

Пасля заканчэння вучобы ў Палтаўскім тэхнікуме мясной прамысловасці працавала майстрам каўбаснага цэха Ашмянскага птушкакамбіната,
галоўным інжынерам, дырэктарам Ашмянскага філіяла Лідскага мясакамбіната, дырэктарам Ашмянскага мясакамбіната.
Дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Ашмянскі мясакамбінат» Гродзенскай вобласці.

Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га і 3-га скліканняў.

Узнагароды
----------

Занесена ў Кнігу славы Гродзенскай вобласці. Удастоена звання «Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны». Узнагароджана юбілейным медалём «За доблесную працу. У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна», медалём «Ветэран працы», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскага эканамічнага супольніцтва.

Зноскі
------

1. ↑  Филиппович Тамара Владимировна Архівавана 26 верасня 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Варанец.

**Сяргей Леанідавіч Варане́ц** (нар. 1960, г. Мінск)  — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1982 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі В. І. Кожар, Воінаў, Г. У. Палянская, Г. А. Трушнікава, Ю. Н. Кішык, Чантурыя, Н. А. Зельтэн, І. Іода).

У 1982—2006 гадах працаваў архітэктарам, а пазней начальнікам архітэктурна-канструктарскай майстэрні № 3 у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект»; галоўны архітэктар г. Магілёва (2006); намеснік старшыні камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Магілёўскага аблвыканкама, з 2007 года галоўны архітэктар Магілёўскай вобласці. Саветнік Беларускай акадэміі архітэктуры.

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2002 года.

Католік.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: кінатэатр «Ветразь», 40-кватэрны жылы дом па вул. Мянжынскага, 80-кватэрны жылы дом па вул. Чалюскінцаў, 290-кватэрны жылы дом па вул. Гагарына, 108 кв. жылы дом па вул. Сіманава, Рэканструкцыя стадыёна «Спартак», рэканструкцыя лёгкаатлетычнага манежа з залай гульнявых відаў спорту па вул. 30 гадоў Перамогі, Цэнтр спорту і адпачынку па пр. Міру — усе ў Магілёве, рэканструкцыя і інтэр’еры філіяла гасцініцы «Магілёў», дзіцячы аздараўленчы комплекс у в. Прыбар Бялыніцкага раёна, інтэр’еры Палаца грамадзянскіх абрадаў, рэканструкцыя вул. Ленінскай, рэканструкцыя Камсамольскага сквера, рэканструкцыя рэстарана «Полі» пад фірменны магазін «Крышталь» з барам, рэканструкцыя спортбазы «Космас» — усе у Магілёве, адміністрацыйны будынак «Аховы» ў г. Бабруйску, рэканструкцыя галоўпаштамта, інтэр’еры рэстаранаў «Мадэрн», «Саломенка», рэканструкцыя і інтэр’еры магазіна абутку «Бадэн», інтэр’еры Магілёўскага філіяла Інстытута правазнаўства ў Магілёве, рэканструкцыя плошчы Леніна ў г. Бабруйску, касцёл Святога Антонія, жылы дом на скрыжаванні вул. Піянерскай і К. Лібкнехта, інтэр’еры Гарадскога дома культуры, навучальна-лабараторны корпус са спорткомплексам Беларуска-Расійскага ўніверсітэта — усе ў г. Магілёве.

Узнагароды
----------

Лаўрэат Нацыянальных фестываляў архітэктуры ў Брэсце, Гомелі, Мінску. Лаўрэат спецпрэміі «Дасягненне» Магілёўскага гарвыканкама (2005).

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Ірынай Варанец.

Літаратура
----------

* Воронец Сергей Леонидович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Сучасны адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Кіева:**  

*Г* — Голосіївський раён   

*Дар* — Дарницький раён   

*Дес* — Деснянський раён   

*Дн* — Дніпровський раён   

*О* — Оболонський раён   

*Печ* — Печерський раён   

*Под* — Подільський раён   

*Св* — Святошинський раён   

*Сол* — Солом'янський раён   

*Ш* — Шевченківський раён 
**Кіеў** падзяляецца на дзесяць адміністрацыйных гарадскіх раёнаў, утвораных па радыяльным прынцыпу і названых па геаграфічным прынцыпу (акрамя Шаўчэнкаўскага раёна, названага ў гонар Тараса Шаўчэнкі). Дзяржаўная ўлада ў кожным раёне прадстаўлена раённай дзяржаўнай адміністрацыяй, якую ўзначальвае яе старшыня. Раённыя саветы былі адменены пасля мясцовых выбараў 31 кастрычніка 2010.

У 2001 годзе ў Кіеве была праведзена адміністрацыйная рэформа, у ходзе якой з 14 раёнаў былі ўтвораны 10 — сем на правым беразе Дняпра і тры на левым. Раёнам былі прысвоены геаграфічна прывязаныя імёны, а межы прайшлі галоўнымі гарадскім аўта-і чыгуначнымі магістралямі.

| Раён | Плошча, км² | Насельніцтва, чал. |
| --- | --- | --- |
|  ***Правы бераг Дняпра :*** |
| Галасееўскі | 156 | 235,1 тыс. |
| Абалонскі | 110 | 315,5 тыс. |
| Пячэрскі | 27 | 140,4 тыс. |
| Падольскі | 34 | 191,3 тыс. |
| Святошынскі | 101 | 335,8 тыс. |
| Саламянскі | 40 | 344,7 тыс. |
| Шаўчэнкаўскі | 25 | 230,2 тыс. |
|  ***Левы бераг Дняпра :*** |
| Дарніцкі | 134 | 314,7 тыс. |
| Дзяснянскі | 148 | 358,3 тыс. |
| Дняпроўскі | 67 | 346,5 тыс. |

Зноскі
------

1. ↑  Київські райради остаточно ліквідували Архівавана 4 сакавіка 2016. — Україна — ТСН.ua
2. ↑  Рішення Київської міської ради від 29 листопада 2001 року № 126/1560 «Описи меж нових адміністративних районів міста Києва (уточнені)» Архівавана 14 сакавіка 2014.
**Тамара Міхайлаўна Клебан** (нар. 13 студзеня 1964, в. Шасцілы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга політэхнічны інстытут (інжынер-эканаміст), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяліст у галіне міжнародных адносін).

Працоўную дзейнасць пачала кантралёрам на Лідскім міжраённым домабудаўнічым камбінаце. Працавала нарміроўшчыкам у Лідскай перасоўнай механізаванай калоне
№ 27 аб’яднання «Гроднасаўгасбуд», інжынерам будаўнічага ўпраўлення № 103 Лідскага будаўніча-мантажнага трэста № 19. Была галоўным спецыялістам, загадчыкам сектара па працы, намеснікам начальніка і начальнікам упраўлення эканомікі Лідскага гарвыканкама. Займала пасаду начальніка ўпраўлення эканомікі Лідскага райвыканкама.

Выбіралася дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**Тэлевізійны серыял** (*скарочана* — **тэлесерыял**) — мастацкі ці дакументальны кінатвор, які складаецца са мноства серый і прызначаны для дэманстрацыі па тэлебачанні. Да з’яўлення тэлесерыялаў існавалі кінасерыялы, якія дэманстраваліся ў кінатэатрах. Існуе (вельмі ўмоўны) падзел на «класічныя» серыялы і шматсерыйныя тэлестужкі. Крытэрыі падзелу выразна не вызначаны, таму трапленне пэўнага серыяла ў тую ці іншую катэгорыю залежыць, галоўным чынам, ад суб’ектыўных прыхільнасцяў прадзюсара, тэлекрытыка і г. д.

Гл. таксама
-----------

* Дарама
* Сітуацыйная камедыя
* Мыльная опера
* Тэленавэла

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4154072-4 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Заблоцкі.
**Тадэвуш Гіляравіч Лада-Заблоцкі (Заблоцкі-Лада)** (27 жніўня 1811, в. Лугінава Сенненскага пав. Магілёўскай губ. цяпер в. Лугінавічы Сенненскі раён, Віцебская вобласць — жнівень 1847, Каўказ) — паэт, перакладчык.

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскую гімназію. У 1831 паступіў у Маскоўскі ўніверсітэт; удзельнічаў у тайным студэнцкім згуртаванні. За вершы антыцарскага зместу ў 1833 выключаны з універсітэта, высланы на радзіму; зняволены ў віцебскай турме. З 1837 у выгнанні — спачатку ў Таганрогу, потым (у 1838) адпраўлены салдатам на Каўказ. Даслужыўся да падпаручніка; быў кіраўніком саляных капальняў. Зблізіўся з грузінскімі, азербайджанскімі і рускімі паэтамі.

Творчасць
---------

Пісаў на польскай мове. Ёсць звесткі, што пісаў таксама па-беларуску. Пры падтрымцы Ю. Крашэўскага і Р. Падбярэскага ў 1845 выдаў зборнік «Паэзія». Перакладаў на польскую мову творы заходне-еўрапейскіх аўтараў; пераклаў на французскую мову ўкраінскія народныя песні («Украінскія песні», Парыж, 1845); на рускую — «Гісторыю Азербайджана» А. Бакіханава. Сваім родным мясцінам прысвяціў паэтычныя творы: паэму «Ваколіцы Віцебска», элегіі «Да Дзвіны», «Даўжанскае возера», «Вілія» і інш. На матэрыялах «Хронікі» М. Стрыйкоўскага напісаў баладу «Ляшка».

Беларускія пераклады
--------------------

На беларускую мову творы Т. Лады-Заблоцкага перакладалі П. Бітэль, У. Мархель, К. Цвірка.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 29 студзеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Tadeusz Łada-Zabłocki // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
3. ↑  Tadeusz Łada-Zabłocki // NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
	+ Пачынальнікі. Мн. 1977;
	+ Хаўстовіч М. Душа вярталася на бераг Лучосы // Роднае слова. 1994, № 10;
	+ ЭГБ, т. 4;
	+ Kubacki W. Malwy na Kaukazis. Warszawa, 1964.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Тадэвуш Гіляравіч Лада-Заблоцкі на Вікісховішчы |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 12919669X · ISNI: 0000 0000 3573 008X · LCCN: n2002023410 · NKC: mzk20201083632 · NLP: A12451393 · NUKAT: n01053810 · VIAF: 40449249 |

 |
**ВВЭР** (вода-вадзяны энергетычны рэактар) - серыя вода-вадзяных энергетычных корпусных ядзерных рэактараў, якія вырабляюцца ў Расіі (раней у СССР). Разам з серыяй рэактараў РБМК складала аснову савецкай атамнай энергетыкі. Акрамя краін былога СССР і соцлагера выкарыстоўваюцца ў Кітае, Фінляндыі.

ВВЭР-210, ВВЭР-365 былі першымі пабудаванымі рэактарамі гэтый мадэлі. На іх аснове былі спраектаваны серыйныя рэактары ВВЭР-440, ВВЭР-1000. Зараз выпускаецца ВВЭР-1000. Існуюць таксама праекты іншых рэактараў.

Характарыстыкі ВВЭР
-------------------

Рэактар ВВЭР-1000: 1 — прывад сістэмы кіравання і аховы; 2 — крышка рэактара; 3 — корпус рэактара; 4 — блок ахоўных трубак; 5 — шахта; 6 — сценка актыўнай зоны; 7 — паліўныя зборкі, рэгулюючыя стрыжні;

| Характарыстыка | ВВЭР-210 | ВВЭР-365 | ВВЭР-440 | ВВЭР-1000 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Цеплавая магутнасць рэактара, МВт | 760 | 1320 | 1375 | 3000 |
| ККДз, % | 27,6 | 27,6 | 32,0 | 33,0 |
| Ціск пары перад турбінай, атм | 29,0 | 29,0 | 44,0 | 60,0 |
| Ціск у першым контуры, атм | 100 | 105 | 125 | 160,0 |
| Тэмпература вады, °С: |   |   |   |   |
|      на ўваходзе ў рэактар | 250 | 250 | 269 | 289 |
|      на выхадзе з рэактара | 269 | 275 | 300 | 324 |
| Дыяметр актыўнай зоны, м | 2,88 | 2,88 | 2,88 | 3,12 |
| Высата актыўнай зоны, м | 2,50 | 2,50 | 2,50 | 3,50 |
| Дыяметр ЦВЭЛа, мм | 10,2 | 9,1 | 9,1 | 9,1 |
| Колькасць ЦВЭЛаў у касеце | 90 | 126 | 126 | 312 |
| Загрузка ўрану, т | 38 | 40 | 42 | 66 |
| Сярэдняе ўзбагачэнне ўрана, % | 2,0 | 3,0 | 3,5 | 3,3—4,4 |
| Сярэдняе выпальванне паліва, МВт-сут/кг | 13,0 | 27,0 | 28,6 | 40 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777769504 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Салаўёў.
**Анатоль Міхайлавіч Салаўёў** (нар. 9 снежня 1954, в. Ляшчынец Гомельскага раёна Гомельскай вобласці, зараз у межах Гомеля) — беларускі палітык. Палкоўнік міліцыі.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскую вышэйшую школу Міністэрства ўнутраных спраў СССР, юрыст. Працоўную дзейнасць пачаў выхавальнікам у Лазавіцкай школе. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў старшым інспектарам па дазнанню, старшым следчым, намеснікам начальніка следчага аддзялення аддзела ўнутраных спраў Савецкага райвыканкама горада Гомеля, начальнікам следчага аддзялення аддзела ўнутраных спраў Цэнтральнага райвыканкама горада Гомеля, начальнікам аддзела ўнутраных спраў Гомельскага райвыканкама, першым намеснікам начальніка ўпраўлення ўнутраных спраў Гомельскага аблвыканкама.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» I, II, III ступені, «80 гадоў Беларускай міліцыі», «90 год міліцыі Беларусі», «90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь .

Зноскі
------

1. ↑  СОЛОВЬЕВ АНАТОЛИЙ МИХАЙЛОВИЧ Архівавана 2 верасня 2019.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання Архівавана 16 верасня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кочыеў.
**Станіслаў Якаўлевіч Кочыеў** (нар. 7 красавіка 1954, Цхінвалі) — паўднёваасецінскі дзяржаўны дзеяч, старшыня парламента краіны (1999—2004 і з 2009).

Скончыў гістарычны факультэт Паўднёва-асецінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, Бакінскі інстытут паліталогіі і сацыялагічных даследаванняў. Да 1990-х гадоў працаваў у сістэме камітэта народнага кантролю Паўднёвай Асеціі. У гады грузіна-асецінскага супрацьстаяння ўзначальваў Камітэт па нацыянальных пытаннях і міністэрства інфармацыі і друку Паўднёвай Асеціі. З 1993 года і па сённяшнім дзень з'яўляецца першым сакратаром ЦК Кампартыі Паўднёвай Асеціі. З чэрвеня 1999 — па май 2004 года з'яўляўся старшынёй парламента Паўднёвай Асеціі. На гэты жа пост зноў абраны 19 чэрвеня 2009 года 22 галасамі супраць 12.

Жанаты, мае дачку.

Зноскі
------