Парламенцкія выбары прайшлі ў аўтаномным Вялікім Княстве Фінляндскім 15 і 16 сакавіка 1907 года. Гэта былі першыя парламенцкія выбары, на якіх члены новага парламента Фінляндыі былі абраны шляхам усеагульнага галасавання[en], і першыя ў свеце, на якіх былі абраныя жанчыны.

Гісторыя
--------

Выбары адбыліся пасля парламенцкай рэформы 1906 года, якая замяніла саслоўны сойм Фінляндыі[en], які сфармаваўся ў перыяд шведскага кіравання, на сучасны аднапалатны парламент з 200 дэпутатаў. Рэформа была ўзгоднена пасля ўсеагульнай забастоўкі[fi] ў Фінляндыі ў 1905 годзе, у часе якой паўсталі патрабаванні парламенцкай рэформы, асабліва сярод сацыялістаў. Гэта супала з аналагічным развіццём сітуацыі ў Расійскай імперыі, дзе таксама адбылася ўсеагульная забастоўка[ru], а пасля расійска-японскай вайны з’явілася новая ўстанова — Дума[ru].

Усе палітычныя фракцыі Фінляндыі дасягнулі згоды наконт рэформы, і першыя выбары былі прызначаныя на 1907 год. Рэформа 1906 года скончыла першы перыяд спроб русіфікацыі Вялікага Княства Фінляндскага, які пачаўся ў 1899 годзе і меў такія драматычныя эпізоды, як забойства Мікалая Бобрыкава, генерал-губернатара[en] Фінляндыі, у 1904 годзе.

Да выбараў 1907 года заканадаўчая ўлада ў Вялікім Княстве належала саслоўнаму сойму, старадаўняй інстытуцыі чатырох саслоўяў (знаць, духавенства, мяшчанства і сялянства), якія паходзілі з перыяду шведскага кіравання і прадстаўлялі толькі малую частку грамадзян. Да пачатку XX стагоддзя такая ўстанова даволі моцна састарэла. Новы аднапалатны парламент павінен быў складацца з 200 дэпутатаў, якія абіраліся ўсеагульным і роўным галасаваннем грамадзян, старэйшых за 24 гады. Жанчынам таксама дазвалялася галасаваць і вылучацца на выбарах; Першымі ў Еўропе гэтыя правы атрымалі фінскія жанчыны. Раней толькі Новая Зеландыя і Паўднёвая Аўстралія ўхвалілі ўсеагульнае выбарчае права для жанчын, а Фінляндыя была другой краінай, якая дала жанчынам права балатавацца ў якасці кандыдатаў.

Электаральная сістэма
---------------------

Урна для галасавання 1907 года.
Сістэма галасавання была распрацавана такім чынам, каб дазволіць выбаршчыкам выбіраць паміж простым галасаваннем па спісе і выказваннем больш канкрэтных пераваг. Выбаршчык мог прагаласаваць за партыйны спіс кандыдатаў, пазначыўшы яго чырвонай лініяй. У якасці альтэрнатывы выбаршчык мог ранжыраваць да трох прозвішчаў сярод кандыдатаў у адным спісе ў парадку перавагі. Акрамя таго, выбаршчык мог прагаласаваць за не больш чым трох асоб, якія не ўваходзілі ў спісы, упісаўшы іх імёны. Метад Д’Ондта[en] быў выкарыстаны для размеркавання месцаў пасля таго, як галасаванне па спісе, галасаванне па перавагах і галасаванне па-за спісам былі аб’яднаны ў адпаведнасці з даволі складанай працэдурай.

Кампанія
--------

Моўны канфлікт[en] быў важнай праблемай у фінскай палітыцы канца XIX і пачатку XX стагоддзя. Такім чынам, першыя палітычныя партыі Фінляндыі, Фінская партыя і Шведская партыя, нарадзіліся адпаведна вакол ідэй фенаманаў[en] і свекаманаў[en]. Ліберальная партыя была заснавана, але неўзабаве распушчана. Пазней фінская партыя раскалолася на прыхільнікаў «старых фінаў» і «маладых фінаў», якія заснавалі ўласную партыю. Яшчэ больш важнай падзеяй стала заснаванне Сацыялістычнай партыі ў 1899 годзе. Першапачаткова названая Фінскай працоўнай партыяй, яна прыняла назву Сацыял-дэмакратычная партыя Фінляндыі ў 1903 годзе і шукала падтрымкі гарадскога рабочага класа і сельскага беззямельнага насельніцтва. Усеагульнае выбарчае права было, натуральна, вельмі важным для гэтых груп, бо яны не мелі палітычнай улады ў саслоўным сойме. У 1906 годзе быў заснаваны Аграрны саюз, які прадстаўляў інтарэсы сялян, і ў тым жа годзе Шведская партыя прыняла сваю цяперашнюю назву — Шведская народная партыя. Тэмы перадвыбарчай кампаніі закраналі, напрыклад, сацыяльныя тэмы і стаўленне партый да спроб русіфікацыі.

Вынікі
------

13 з 19 дэпутатак, абраных у 1907 годзе. Першыя жанчыны-заканадаўцы ў свеце.
Фінская грамадзянка галасуе на парламенцкіх выбарах 1907 года.
Вынікі першых у гісторыі Фінляндыі парламенцкіх выбараў сталі для традыцыйных партый пэўным сюрпрызам; сацыял-дэмакраты аказаліся бясспрэчнымі пераможцамі, атрымаўшы 80 з 200 месцаў, што зрабіла іх самай вялікай фракцыяй у парламенце. З правых або правацэнтрысцкіх партый найбольшую колькасць месцаў атрымала Фінская партыя — 59, за ёй ідуць Маладыя фіны — 26 і Шведская народная партыя — 24. Аграрны саюз атрымаў толькі дзевяць месцаў, але ў наступныя гады яго падтрымка хутка расла.

У выніку выбараў прадстаўнікі працоўных і беззямельных сялян (сацыял-дэмакраты) сталі самай вялікай групай у парламенце, у той час як раней яны наогул не мелі палітычнага прадстаўніцтва ў заканадаўчых органах.

Жанчыны таксама атрымалі прадстаўніцтва; Абраныя 19 жанчын-дэпутатак. Яны сталі першымі жанчынамі-дэпутаткамі ў свеце. Сярод іх Люцына Хагман[en], Мійна Сіланпяя[en], Ані Хуатары[en], Хілья Пярсінен[en], Хедвіг Гебхард[en], Іда Аале-Тэльё[en], Мімі Канерва[en], Эвеліна Ала-Кулью[en], Хільда Кякікоскі[en], Ліісі Ківіёя[en], Сандра Лехцінен[en], Дагмар Неовіус[en], Марыя Раўніё[en], Аляксандра Грыпенберг[en], Ііда Вемельпу[en], Марыя Лайне[en], Джэні Упары[en] і Хільма Расянен[en]. Многія чакалі большага. Мала жанчын разумелі, што жанчыны Фінляндыі павінны скарыстацца гэтай магчымасцю, таму патрабаваліся арганізацыя і адукацыя. Новаабраныя дэпутаткі парламента Люцына Хагман і Майкі Фрыберг[en] разам з Вольгай Айнола[en], Альдыт Хулцін, Мацільдай фон Тройл[fi], Элінор Інгман-Івала, Сафіяй Стрэнг[fi] і Вольгай Эстэрберг заснавалі першае аддзяленне Фінскай жаночай асацыяцыі[en] ў Хельсінкі.

|  |
| --- |
| Партыя | Галасы | % | Месцы |
|  | Сацыял-дэмакратычная партыя Фінляндыі | 329 946 | 37.03 | 80 |
|  | Фінская партыя | 243 573 | 27.34 | 59 |
|  | Маладыя фіны | 121 604 | 13.65 | 26 |
|  | Шведская народная партыя | 112 267 | 12.60 | 24 |
|  | Аграрны саюз | 51 242 | 5.75 | 9 |
|  | Хрысціянскі рабочы саюз | 13 790 | 1.55 | 2 |
|  | Іншыя | 18 568 | 2.08 | 0 |
| Сума | 890 990 | 100.00 | 200 |
|  |
| Сапраўдныя галасы | 890 990 | 99.07 |  |
| Несапраўдныя/незапоўненыя галасы | 8 357 | 0.93 |  |
| Усе галасы | 899 347 | 100.00 |  |
| Зарэгістравана выбаршчыкаў/яўка | 1 272 873 | 70.65 |  |
| Крыніца: Mackie & Rose |

Наступствы
----------

Радасць сацыял-дэмакратаў ад перамогі аказалася нядоўгай. Другі перыяд русіфікацыі ў Вялікім Княстве Фінляндскім пачаўся ў наступным годзе, і расійскі імператар неаднаразова распускаў парламент Фінляндыі ў 1908—1917 гадах. Падчас Першай сусветнай вайны парламент доўга не збіраўся. Такім чынам, сацыял-дэмакраты не змаглі правесці большасць жаданых рэформаў у апошнія гады перыяду аўтаноміі Фінляндыі, нягледзячы на тое, што змаглі захаваць сваю пазіцыю найбуйнейшай партыі на ўсіх выбарах гэтага перыяду. У выніку многія прыхільнікі сацыялістаў страцілі свае першапачаткова вялікія надзеі на парламент, абраны ўсеагульным галасаваннем. Гэта, у сваю чаргу, быў адзін з фактараў, які прывёў да грамадзянскай вайны ў Фінляндыі ў 1918 годзе.

Стагоддзе першага парламента Фінляндыі было выбрана ў якасці асноўнага матыву для памятнай манеты высокага кошту, адчаканенай у 2006 годзе, наміналам 2 еўра «100-годдзе парламента Фінляндыі». На аверсе намаляваны сілуэт рук жанчыны і мужчыны, і пад рукамі бюлетэні ўкідваюцца ў скрыню для галасавання. На адваротным баку ў цэнтральнай частцы адлюстраваны два стылізаваныя твары — мужчынскі і жаночы, падзеленыя тонкай выгнутай лініяй. Яны сімвалізуюць гендэрную роўнасць.

Зноскі
------

1. ↑  A Century On, Finns Head Back to Ballot Booths **(нявызн.)**. *Yle News* (15 сакавіка 2007). Праверана March 14, 2022.
2. ↑  Suomalainen Naisliitto - Historia (фін.). *www.naisliittohelsinki.fi*. Праверана 18 студзеня 2020.
3. ↑  Thomas T Mackie & Richard Rose (1991) *The International Almanac of Electoral History*, Macmillan, p114 (vote figures)

| ⛭Фінляндыя Выбары і рэферэндумы ў Фінляндыі |
| --- |
| Парламенцкія выбары | 
* 1907
* 1908
* 1909
* 1910
* 1911
* 1913
* 1916
* 1917
* 1919
* 1922
* 1924
* 1927
* 1929
* 1930
* 1933
* 1936
* 1939
* 1945
* 1948
* 1951
* 1954
* 1958
* 1962
* 1966
* 1970
* 1972
* 1975
* 1979
* 1983
* 1987
* 1991
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2011
* 2015
* 2019
* 2023
* *2027*

 |
| Мясцовыя выбары | 
* 1918
* 1919
* 1920
* 1921
* 1922
* 1923
* 1924
* 1925
* 1928
* 1930
* 1933
* 1936
* 1945
* 1947
* 1950
* 1953
* 1956
* 1960
* 1964
* 1968
* 1972
* 1976
* 1980
* 1984
* 1988
* 1992
* 1996
* 2000
* 2004
* 2008
* 2012
* 2017
* 2021
* 2022

 |
| Прэзідэнцкія выбары | 
* (1919)
* 1925
* 1931
* 1937
* (1940)
* (1943)
* (1946)
* 1950
* 1956
* 1962
* 1968
* 1978
* 1982
* 1988
* 1994
* 2000
* 2006
* 2012
* 2018
* *2024*

 |
| Выбары ў Еўрапейскі парламент | 
* 1996
* 1999
* 2004
* 2009
* 2014
* 2019
* *2024*

 |
| Саамскія парламенцкія выбары | 
* 1999
* 2003
* 2007
* 2011
* 2015
* 2019
* 2023
* *2027*

 |
| Рэферэндумы | 
* 1931
* 1994

 |
| На выбарах у дужках не праводзілася ўсеагульнага галасавання |