recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Апраметная**» (другая назва — **Зруйнаваная цемра**) — п’еса беларускага драматурга Васіля Шашалевіча, напісаная прыкладна да 1924 і пастаўленая Беларускай тэатральнай студыяй В. Смышляева ў Маскве 16 мая 1925 на III з’ездзе Саветаў СССР.

У 1926 і 1927 гадах ставілася на сцэне Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Якуба Коласа ў Віцебску. Ставіла за мэту паказаць працэс духоўнага і сацыяльнага разняволення беларускага народа.

Поўны тэкст твора не знойдзены.

Сюжэт
-----

Злы чараўнік выкраў і ўсыпіў адвечным сном прыгажуню Алёнку. Малых дзяцей, што выпадкова сустрэлі ў лесе чараўніка, ён ператварыў у сабак *«і па-сабачаму брахаць прымусіў»*. У выніку ўся краіна замёрла ў здранцвенні: *«дзяцей ён скраў — і мова родная цяпер чужою стаць павінна»*. З бяды Алёнку, дзяцей і краіну вызваляюць волат Янка і тры віцязі — яны разбураюць царства чараўніка.

Крытыка
-------

26 мая 1925 у газеце «Правда» была апублікавана рэцэнзія з станоўчым водгукам на прэм’еру п’есы. У ёй падкрэсліваўся казачны характар відовішча, дзе лесавік зачароўвае дзяўчыну Аленку і яшчэ дваіх малых дзетак, а добры віцязь выводзіць іх у ясны свет. Зрэшты, у газеце гаварылася, што пакуты герояў і іх цудоўнае вызваленне атаясамліваецца *«з прыгнечанасцю Беларусі ў царскія часы і вызваленнем ад яго ў нашу пару»*.

З узмацненнем таталітарных тэндэнцый у адносінах да нацыянальных рэспублік стаўленне афіцыйнай крытыкі да п’есы значна пагоршылася. У сваю чаргу, В. Вольскі сцвярджаў, што такія «містычныя» пастаноўкі гледачу не зразумелыя і не патрэбныя, а галоўная ідэя спектакля цалкам двухсэнсоўная. М. Модэль у сваёй працы «Тэатр і драматургія» адзначаў, што: *«Апраметная была разлічана на задавальненне ідэйных запатрабаванняў і рэакцыйных густаў нацыяналістычных колаў беларускай інтэлігенцыі; п’еса дарэшты прасякнута містыкай і яскрава выражанай нацдэмаўскай ідэалогіяй»*.

У 1927 годзе п’еса была знята з рэпертуара Беларускага дзяржаўнага тэатра ў Віцебску.

Пастаноўка
----------

Спектакль 16 мая 1925 быў багаты на музыку (у ім гучалі мелодыі А. Грачанінава), светлавыя эфекты, танцы, пантаміму. Ролі выконвалі Л. Мазалеўская, А. Лонгіна, А. Гепнер, А. Лагоўская (Аленка), К. Саннікаў (віцязь), А. Ільінскі (чарот) і С. Станюта (ведзьма).

Зноскі
------

1. ↑  *Азгур, З.* Тое, што помніцца…: Успаміны. — Полымя, 1981. — № 9. — С. 208.
2. ↑  *Азгур, З.* Гаварыў ён шчыра…: Згадка пра Васіля Шашалевіча ў яго 90-годдзе // *ЛіМ*. — 1987. — В. 3360. — № 2. — С. 14.
3. ↑  *Мамачкін, Зм.* «Мой вораг — эпоха» Лёс драматурга Васіля Шашалевіча // *Роднае слова*. — 1994. — № 9. — С. 12.
4. ↑  *Вольскі В.* Сучасныя праблемы беларускай савецкай драматургіі. — Мн. 1934.
5. ↑  *Модэль М.* Тэатр і драматургія. — Мн. 1935. — С. 7—8.
6. ↑  Белорусская ССР: Краткая энциклопедия в 5 т. (руск.) / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. Биографический справочник. — 737 с. — 50 000 экз.. с. 170.

Літаратура
----------

* *Мамачкін, Зм.* Драматургія Васіля Шашалевіча // *Роднае слова*. — 1997. — С. 6-10.
* *Мамачкін, Зм.* «Мой вораг - эпоха» Лёс драматурга Васіля Шашалевіча // *Роднае слова*. — 1994. — № 9. — С. 12.
Тэмпература за апошнія 450 тысяч гадоў
Абледзяненне ў паўночным паўшар'і Зямлі,
Азія — злева, Еўропа — зверху. На месцы ледавіковай лопасці справа цяпер знаходзяцца Вялікія азёры
**Апошні ледавіковы максімум** (максімум апошняга абледзянення) — час максімальнага аб'ёму ледавіковых покрываў на працягу апошняй ледавіковай эпохі прыблізна 26 тысяч гадоў назад.

Узровень Сусветнага акіяна ў той час быў на 120—135 метраў ніжэйшы за сучасны з-за таго, што вада, назапашаная ў выглядзе лёду ў ледавіковых покрывах таўшчынёй 3—4 км, была тым самым вынята з гідрасферы. Такім чынам, шматлікіх сучасных мелкаводных шэльфавых мораў не існавала (Жоўтае, Паўночнае, Персідскі і Сіямскі залівы), а іншыя былі значна меншымі за сучасныя.

Тым часам абледзяненне ахапіла большую частку Паўночнай Амерыкі, Скандынаўскі паўвостраў, поўнач Еўропы і Усходне-Еўрапейскай раўніны. Ільдамі былі пакрыты Альпы і Гімалаі, паўднёвыя ўскрайкі Паўднёвай Амерыкі і Аўстраліі.

Апошняя ледавіковая эпоха скончылася паміж 15 000 і 10 000 гадамі да н.э. (падрабязней гл. позні дрыяс і алерэдскае пацяпленне). У лютым 2012 года Нацыянальная акадэмія навук ЗША апублікавала даклад, які пацвярджае падзенне метэарыта ў Мексіцы 13 тыс. гадоў назад, які выклікаў позні дрыяс і масавае выміранне фаўны.

Гл. таксама
-----------

* Апошняя ледавіковая эпоха
* Схема Бліта—Сернандэра

Зноскі
------

1. ↑  *Peltier, W. R.; Fairbanks, R. G.*. Global glacial ice volume and Last Glacial Maximum duration from an extended Barbados sea level record (Abstract) (англ.). *Quaternary Science Reviews, Volume 25, Issues 23-24,* 3322-3337.  Elsevier B.V. (7 жніўня 2006). Праверана 5 верасня 2009.(недаступная спасылка)
2. ↑  Evidence from central Mexico supporting the Younger Dryas extraterrestrial impact hypothesis Архівавана 18 красавіка 2012. — 2012, PNAS
3. ↑  Камень, які скончыў палеаліт. Прычынай нядаўняга глабальнага пахаладання было падзенне на Зямлю метэарыта — Gazeta.ru

| ⛭Клімат, Кліматалогія |
| --- |
| Змена клімату | 
* Палеакліматалогія
* Эль-Ніньё
* Геахімічны цыкл вугляроду
* Пратэразойскае абледзяненне
	+ Ледавіковы перыяд
	+ Малы ледавіковы перыяд
* Тэрмальны максімум
	+ Познапалеацэнавы тэрмальны максімум
	+ Апошні ледавіковы максімум
* Ледавікі
* Цеплаабарот

 |
| Глабальнае пацяпленне | 
* Высечка лясоў
* Процідзеянне змене клімату
* Глабальная кліматычная мадэль
* Глабальнае пахаладанне
* Глабальнае зацьменне
* Азонавая дзірка
* Парніковы эфект
* Дыяксід вугляроду
* Парніковыя газы
* Міжурадавая група экспертаў па змяненні клімату
* Рамачная канвенцыя ААН аб змене клімату
	+ Кіёцкі пратакол
* Пік нафты
* Узнаўляльная энергія
* Тэмпературны трэнд
* Павышэнне ўзроўню мора
* Капенгагенскі кансенус

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 188291805 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кабішчар.
**Барыс Яфімавіч Кабішчар** (сапр. *Борух Хаймавіч Кабішчар*, 21 ліпеня 1906, Віцебск — 11 жніўня 1959, Мінск) — беларускі дзеяч цыркавога мастацтва. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1956). Зрабіў значны ўклад у развіццё цыркавога мастацтва Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 21 ліпеня 1906 года ў Віцебску.

Дырэктар цыркаў: Віцебскага (1931—1933), Мінскага, Віцебскага, Магілёўскага, Гомельскага, Бабруйскага (1933—1941), Омскага  (руск.) (бел. Новасібірскага  (руск.) (бел. Цюменскага  (руск.) (бел. Свярдлоўскага  (руск.) (бел. (1941—1947), Мінскага (1947—1959). У 1937—1940 гадах адначасова дырэктар Гарадскога тэатра ў Віцебску.

Памёр 11 жніўня 1959 года ў Мінску ў глядацкай зале новага будынка мінскага цырка падчас рэпетыцыі першага сезону. У памяць аб ім артысты аб’явілі двухтыднёвую жалобу, а па яе заканчэнні закрылі сезон. Новы пачаўся толькі ў верасні таго ж года.

Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Сям’я
-----

* Жонка — Соф’я Абрамаўна Кабішчар (1904—1980).
* Сын — Уладзімір Барысавіч Кабішчар (1936—1985).

Узнагароды
----------

* ордэн «Знак Пашаны»,
* заслужаны дзеяч мастацтваў БССР.

Зноскі
------

1. 1 2  Борис Кабищер  (руск.)
2. ↑  История. Послевоенный и советский период  (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Архітэктар будынка Мінскага цырка Уладзімір Аляксеевіч Жукаў і Б. Я. Кабішчар на агульным фота Архівавана 12 мая 2016.
**Маўзалей Кім Ір Сена і Кім Чэн Іра** (афіцыйная назва — **Кымсусанскі мемарыяльны палац**, кар.: 금수산기념궁전; з 16 лютага 2012 года — **Кымсусанскі мемарыяльны палац Сонца**) — пахавальня Кім Ір Сена і Кім Чэн Іра. размешчана на паўночным усходзе Пхеньяна. Насупраць маўзалея, на гары Тэсон знаходзяцца Мемарыяльныя могілкі рэвалюцыянераў, на якіх пахаваны Кім Чэн Сук, жонка Кім Ір Сена і маці Кім Чэн Іра. Разам маўзалей і могілкі складаюць адзіны комплекс.

Гісторыя
--------

Пры жыцці Кім Ір Сена ў палацы размяшчалася яго рэзідэнцыя. Пасля яго смерці па загадзе Кім Чэн Іра будынак быў пераабсталявана ў маўзалей Кім Ір Сена. Цела Кім Ір Сена ляжыць у адкрытым саркафагу.

29 снежня 2011 года ў маўзалеі было пахавана цела Кім Чэн Іра. 16 лютага 2012 года ў гонар 70-годдзя з дня нараджэння Кім Чэн Іра пераназваны ў Кымсусанскі палац Сонца.

Допуск у маўзалей замежнікаў ажыццяўляецца толькі падчас турыстычных паездак. Забаронена фатаграфаваць целы памерлых кіраўнікоў КНДР, гучна размаўляць. Усталяваны дрэс-код прадугледжвае наяўнасць годнага адзення з няяркай расфарбоўкай.

Зноскі
------

1. ↑  *Joinau B.* Les régimes de visibilité de Pyongyang: Pour une topo-politique de la distance — 2016. — 28 с.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114878764'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112467624'></a>

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Кымсусанскі мемарыяльны палац**
* Спадарожнікавы здымак Маўзалея

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2001003787 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раян.

**Патрык Раян** (4 студзеня 1881 — 13 лютага 1964) — амерыканскі лёгкаатлет ірландскага паходжання. На Алімпійскіх гульнях 1920 года выйграў залаты медаль у кіданні молата з вынікам 52,875 метраў і сярэбраны медаль у кіданні вагі ў 56 фунтаў.

Выйграў чэмпіянат Ірландыі ў кіданні молата 11 разоў. У 1910 годзе эміграваў у ЗША, дзе пачаў працаваць у паліцыі Нью-Ёрка. 17 жніўня 1913 года на спаборніцтвах у Нью-Ёрку ўсталяваў першы афіцыйны сусветны рэкорд у кіданні молата — 57,77 м. Усяго ж 7 разоў станавіўся чэмпіёнам ЗША ў кіданні молата і 2 разы чэмпіёнам ЗША ў кіданні вагі ў 56 фунтаў. Падчас Першай сусветнай вайны ён уступіў у армію ЗША і служыў у Францыі. У 1924 годзе ён вярнуўся ў Ірландыю.

Зноскі
------

1. ↑  Olympics at Sports-Reference.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101094625'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · World Athletics · МАК |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 166801259 · VIAF: 316451517 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Енджэеўскі.

**Патрык Енджэеўскі** (польск.: Patryk Jendrzejewski; нар. 2 красавіка 1990) — польскі спартсмен, гулец у настольны тэніс, пазней трэнер. З’яўляецца трэнерам юніёрскай зборнай Польшчы па тэнісе.

Выступаў за «Дартам Багорыю» з Гродзіска Мазавецкага. У 2015 годзе перайшоў у «Гвязду» з Быдгашчы. Наступныя 4 сезоны правёў у нямецкай лізе. У сезоне 2019/2020 вярнуўся ў быдгашчскі клуб, дзе пазней стаў трэнерам.

Зноскі
------

1. ↑  Trener Patryk Jendrzejewski: stać Maćka Kubika na sukces w Top 10 juniorów
2. ↑  Patryk Jendrzejewski: «Trafiliśmy z formą i ustawieniem»
3. ↑  Gwiazda Bydgoszcz odkrywa karty. Przedstawiła skład na nowy sezon, a w nim czworo nowych graczy

Спасылкі
--------

* Info o zawodniku — Patryk Jendrzejewski(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**Патрóнім** ці **імя па бацьку** — найболей распаўсюджаны від генесіянімічных празванняў, мянушка дзяцей, якая ўтварылася на аснове імені, прозвішча, мянушкі бацькі ці больш далёкага продка па мужчынскай лініі. Такія найменні часта з'яўляюцца па форме прыналежнымі прыметнікамі: *Базылёвыя, Ваўковыя, Карцовыя, Попікавыя, Чыжыкавыя*. Многія празванні гэтага тыпу ўтвараюцца пры дапамозе памяншальна-ласкальных суфіксаў, якія з'яўляюцца паказчыкамі роднасных адносін: *Грыбочак, Салдацік, Попік, Мікітка.*

Гл. таксама
-----------

* андронім
* імя па бацьку;
* матронім

Літаратура
----------

* Беларуская антрапанімія: вучэбны дапаможнік / пад рэд. Г. М. Мезенка, Г. М. Дзеравягі, В. М. Ляшкевіч, Г. К. Семяньковай. — Віцебск : УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2009. — 254с.
**Тэбердзінскі нацыянальны парк** (да 16 жніўня 2021 года — Тэбердзінскі дзяржаўны прыродны біясферны запаведнік) — ахоўная прыродная тэрыторыя ў Расіі. Размешчана на паўночных схілах Вялікага Каўказа ў межах Карачаеўскага, Зелянчукскага і Урупскага раёнаў Карачаева-Чаркескай Рэспублікі.

У студзені 1935 года рашэннем Карачаеўскага аблвыканкама быў арганізаваны запаведнік мясцовага значэння, а 5 сакавіка 1936 года пастановай № 40 ЦВК і Савета Народных Камісараў рэспублікі РСФСР было прынята рашэнне «Аб стварэнні Тэбердзінскага высакагорнага акліматызацыйнага запаведніка дзяржаўнага маштабу». Гэтым указам забараняецца лесакарыстанне, паляванне і рыбалоўства на ўсёй тэрыторыі запаведніка, але дазваляецца выкарыстанне пашы і курортная забудова тэрыторыі.

У сувязі са зменай адміністрацыйных межаў у студзені 1944 года Тэбердзінскі запаведнік быў перададзены Дэпартаменту запаведнікаў Грузінскай ССР.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тэбердзінскі нацыянальны парк
Сталін, Рузвельт, Чэрчыль
**Тэгера́нская канферэ́нцыя** — першая за гады Другой сусветнай вайны канферэнцыя "Вялікай Тройкі" — лідараў трох дзяржаў: Ф. Д. Рузвельта (ЗША), У. Чэрчыля (Англія) і І. В. Сталіна (СССР). Праходзіла з 1 лістапада да 1 снежня 1943 года ў г. Тэгеране.

Гістарычнае значэнне канферэнцыі цяжка пераацаніць — гэта была першая сустрэча «Вялікай Тройкі», на якой вырашаліся лёсы мільёнаў людзей, будучыня свету.

Гл. таксама
-----------

* Ялцінская канферэнцыя
* Патсдамская канферэнцыя

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Тэгеранская канферэнцыя на Вікісховішчы |

* [ *Матэрыялы Тэгеранскай канферэнцыі*].
* «Дэкларацыя трох дзяржаў» і «Дэкларацыя трох дзяржаў пра Іран».
**Патрык Дэвер** (Дэвэр, Дэваэр, фр.: Patrick Dewaere; сапраўднае імя **Патрык Жан-Мары Анры Бурдо**, фр.: Patrick Jean-Marie Henri Bourdeaux; пачаў акцёрскую кар’еру пад прозвішчам маці, Мадо Марэн, як **Патрык Марэн**, фр.: Patrick Maurin; 26 студзеня 1947, Сен-Брыё, Брэтань — 16 ліпеня 1982, Парыж) — французскі акцёр, спявак і кампазітар. Разам са сваім сябрам Жэрарам Дэпардзьё лічыцца кіназоркай маладога пакалення 1970-х гадоў. Скончыў жыццё самагубствам на 36-м годзе жыцця.

Свой псеўданім Патрык ўзяў пасля таго, як ва ўзросце 17 гадоў даведаўся, што муж яго маці П’ер-Мары Бурдо не быў яго біялагічным бацькам. Дэваэр (фр. Devaëre — Патрык змяніў адну літару) — дзявочае прозвішча яго бабулі. Па-фламандску *de vaere* азначае «праўда». Сапраўдным бацькам Патрыка, верагодна, з’яўляецца дырыжор Мішэль Тэтар, які памёр у 1960 годзе, як і яго сын, на 36-м годзе жыцця.

Біяграфія
---------

Патрык Дэевер паходзіў з акцёрскай сям’і, у дзяцінстве ўдзельнічаў у кірмашовых пастаноўках. Разам з Жэрарам Дэпардзьё з 1968 года граў у эксперыментальным французскім тэатры «Café de la Gare», дзе пазнаёміўся з Міу-Міу, з якой яго звязалі блізкія адносіны. Дэбют Дэвера ў кіно адбыўся ў 1970 годзе. Усе трое набылі вядомасць дзякуючы шматлікім ролям у розных фільмах, але ў першую чаргу дзякуючы скандальнай стужцы Бертрана Бліе «Les Valseuses» (1974). Доўгі час Дэверу прапаноўвалі ролі выключна маладых бунтароў; толькі ў пазнейшых фільмах яму ўдалося паказаць шматграннасць свайго таленту.

Пяць разоў на працягу 6 гадоў Патрык быў намінаваны на галоўную кінапрэмію Францыі «Сезар» за лепшую мужчынскую ролю (1977, 1978, 1980, 1981, 1982), але ні разу не атрымаў узнагароду (адзін раз Патрыка апярэдзіў яго сябар Дэпардзьё). Яшчэ раз Дэвер прэтэндаваў на «Сезар» у 1976 годзе за мужчынскую ролю другога плана, але таксама не выйграў.

16 ліпеня 1982 года, не пакiнуўшы ніякай перадсмяротнай запіскі, застрэліўся ў сваім доме ў XIV акрузе Парыжа патронам 22 Long Rifle з стрэльбы, падоранай Калюшам. За 35 гадоў зняўся ў 37 поўнаметражных фільмах.

У 1983 годзе ў Францыі была заснаваная Прэмія Патрыка Дэвера. Французскі спявак Рафаэль Арош прысвяціў Патрыку «Песню для Патрыка Дэвера».

Зноскі
------

1. 1 2  Patrick Dewaëre // GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
2. ↑  Patrick Bourdeaux // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
3. 1 2  Fichier des personnes décédées Праверана 9 сакавіка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80900474'></a>
4. ↑  Patrick Dewaere // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
**Барсукі** — археалагічны помнік каля вёскі Барсукі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі, у лесе — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 213В000227шыфр 213В000227. Займае ізаляванае ўзвышша.

Апісанне
--------

Пляцоўка амаль круглая, памерам 36×34 м, узвышаецца над поймай Заходняй Дзвіны на 20 м. Умацавана 3 кальцавымі валамі вышынёй да 2 м, з паўднёвага боку — 2 дадатковымі валамі вышынёй 1,5 м і ровам глыбінёй 1 м.

Выявіў і даследаваў у 1975—1976 гадах Вадзім Шадыра. Пры раскопках высветлілася, што па краях пляцоўкі быў яшчэ адзін вал, які на паверхні цяпер амаль не заўважаецца. Культурны пласт 0,4-0,5 м цёмна-шэрай, месцамі чорнай афарбоўкі. У ім знойдзена ляпная кераміка 2 відаў: пасудзіны са слабай прафіліроўкай і слоікападобныя, характэрныя для днепра-дзвінскай культуры. Гарадзішча адносіцца да IV—III стст. да н.э. — I—II стст. н.э.

Літаратура
----------

* Помнік археалогіі Гарадзішча // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1999. — 3 жн. — С. 4.
* *Шадыра, В. І.* Гарадзішча (в. Барсукі) / В. І. Шадыра // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 164.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хаміцкі сельсавет.
 
**Хаміцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Хамічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Мазырскім раёне БССР, з 12 лютага 1935 года ў Даманавіцкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мартынавіцкага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Калінкавіцкага раёна. 14 красавіка 1960 года ў склад Давыдаўскага сельсавета Парыцкага раёна перададзены 2 населеныя пункты (Карані і Мартынавічы). 21 кастрычніка 1968 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Азарыцкага пассавета (5 населеных пунктаў: Замашчаны, Кавалькі, Ніканава, Хамічы і Чырвоная Слабодка) і Казловіцкага сельсавета (вёска Казанск).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 14 красавіка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 10.
3. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1969, № 1 (1231).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Мосар** — курганны могільнік каля вёскі Мосар Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі, за 0,5 км на поўдзень ад возера Мосарскае, у лесе.

Апісанне
--------

Датуецца X — пачаткам XI стагоддзя.

Захавалася 10 насыпаў вышынёй 0,5—1,2 м, дыяметрам 6—8 м. Выявіў і даследаваў у канцы XVIII стагоддзя В. Мінліх, які раскапаў 6 насыпаў. Матэрыялы яго даследаванняў захоўваюцца ў Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу.

Пахавальны абрад — трупапалажэнне. Знойдзены бронзавыя бразготкі, рэшткі скураных папружак. Абследавала ў 1981 годзе Л. У. Дучыц.

Шматлікія археалагічныя знаходкі і курганны могільнік сведчаць пра тое, што Мосар з’яўляецца адным з найбольш старажытных паселішчаў у раёне.

Зноскі
------

1. ↑  в. Мосар(недаступная спасылка) на Прыдзвінне: гісторыя і сучаснасць(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 235.

Спасылкі
--------

* Мосар (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
**Хамід Такві** (перс.: حمید تقوی; 11 верасня 1955 — 27 снежня 2014) — брыгадны генерал КВІР Ірана, баец спецпадраздзялення «Кодс», удзельнік Ірана-іракскай вайны і ваеннай аперацыі супраць Ісламскай дзяржавы.

Нараджэнне
----------

Нарадзіўся ў горадзе Ахваз 11 верасня 1955 года (20 шахрывара 1338 года па іранскім календары).

Ваеная кар’ера
--------------

### Ірана-іракская вайна

З пачаткам вайны ў 1980 годзе далучыўся да Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі. З сіл, сабраных у Дашт-э-Азадэгане, сфармаваў падраздзяленне ваеннай разведкі ў Сусангердзе. Удзельнічаў у некаторых іранскіх наступальных аперацыях, уключаючы «Хейбар» і «Рассвет 8», дзе былі забіты яго бацька і брат. Быў павышаны да начальніка штаба Рамазана.

### Вайна з ІДІЛ

У 2013 годзе падчас грамадзянская вайны ў Іраку ўзначаліў апалчэнне «Сарая Аль-Харасані», якое пазней будзе дзейнічаць ў складзе кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі». Па словах кіраўніка арганізацыі Бадра Хадзі аль-Амеры, Хамід Такві *«ўдзельнічаў у большасці важных бітваў супраць ІДІЛ і адыграў ключавую ролю ў вызваленні Джурф аль-Сахара»*.

Гібель
------

27 снежня 2014 года падчас выканання місіі разам з іракскай арміяй і Сіламі народнай мабілізацыі Такві быў забіты варожым снайперам у непасрэднай блізкасці ад пахавальні адзінаццатага шыіцкага імама Хасана аль-Аскары ля Самары. Яго пахаванне прайшло ў Тэгеране 30 снежня. На цырымоніі развітання прысутнічаў камандзір «Кодс» Касем Сулеймані.

Памяць
------

У лютым 2015 года на месцы гібелі Такві быў узведзены помнік. Паралельна пра загінулага быў выпушчаны дакументальны фільм «Азіз Балад» і кніга «Сардар Самара», якая ўяўляе з сябе мемуары брыгаднага генерала, сабраныя намаганнямі Рухалы Парталіба і рэдактараў інфармацыйнага агенцтва «Абна».

Зноскі
------

1. 1 2  Angus MacSwan: Iranian general killed by sniper bullet in embattled Iraqi city **(нявызн.)**.  Reuters (28 снежня 2014). Праверана 9 January 2015.
2. ↑  حمید-تقوی فر-از-سوسنگرد-تا-عتبات-در-جستجوی-شهادت سردار سید حمید تقوی؛ از سوسنگرد تا عتبات در جستجوی شهادت
3. ↑  حال و هوای «سردار سامرا» در آخرین دیدار(нявызн.), *Jaam-e Jam* (1 January 2015). Праверана 9 January 2015.
4. ↑  همرزم شهید تقوی: شهادت «حاج حمید» اثبات بدون مرز بودن اسلام بود(нявызн.), *Tasnim News Agency* (9 January 2015). Праверана 9 January 2015.
5. ↑  «Special Report: How Iran’s military chiefs operate in Iraq» Архівавана 3 снежня 2015. *Reuters*, 24 février 2015.
6. ↑  Iraq owes many victories against ISIL to Iran: Hadi al-Ameri **(нявызн.)**.  Mehr News Agency (6 студзеня 2015). Праверана 9 January 2015.
7. ↑  Dreams of hegemonic powers for Islamic world will never come true **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Islamic Republic News Agency (29 снежня 2014). Архівавана з першакрыніцы 8 студзеня 2015. Праверана 9 January 2015.
8. ↑  *Gholipour, Behnam*. Dreams of hegemonic powers for Islamic world will never come true **(нявызн.)**. *The Guardian* (30 снежня 2014). Праверана 9 January 2015.
9. ↑  (недаступная спасылка), (недаступная спасылка)
10. ↑
11. ↑  ,
Паштоўка ў памяць пра выстаўку
Ураджэнцы Вогненнай Зямлі (аргенцінская Патагонія), прывезеныя ў Парыж бельгійскім кітабойным прадпрымальнікам Марысам Мэтрам для выстаўкі.
**Сусветная выстаўка 1889 года** праходзіла ў Парыжы з 6 мая па 31 кастрычніка і была прымеркавана да стагоддзя ўзяцця Бастыліі. Як уваходная арка на тэрыторыю экспазіцыі ў Тракадэро інжынеру Гюставу Эйфелю была замоўлена знакамітая Эйфелева вежа, якую па заканчэнні выстаўкі меркавалася разабраць.

Архітэктары павільёнаў, імкнучыся зазірнуць у будучыню, спаборнічалі адзін з адным ва ўтапічнасці праектаў. Сапраўдны фурор выклікала 111-мятровая галерэя машын — на той момант самае вялікае крытае памяшканне ў свеце. Яна была збудавана са зварачнага жалеза, а не адліванай сталі, як планавалася спачатку, што выклікала ажыўленую дыскусію аб практычных і мастацкіх уласцівасцях гэтых матэрыялаў.

Каралевай гэтай выстаўкі прэса ахрысціла электрычнасць. Акрамя ўласцівасцяў электрычнасці, дэманстравалася вялікае мноства тэкстыльных станкоў і паравых машын, сярод якіх былі аўтамабіль Даймлера і аўтамабіль Бэнца.

Утылітарныя заняткі суправаджаліся багатай забаўляльнай праграмай: у дні выстаўкі была гэтая прэм’ера оперы Ж. Маснэ «Эсклармонда» і адкрыта кабарэ «Мулен Руж». Балі давалі ў павільёне, стылізаваным пад Бастылію.

Гл. таксама
-----------

* Справа Гуфэ

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сусветная выстаўка (1889)

| Сусветныя выстаўкі |
| --- |
| 
* Лондан 1851
* Парыж 1855
* Лондан 1862
* Парыж 1867
* Вена 1873
* Філадэльфія 1876
* Парыж 1878
* Мельбурн 1886
* Барселона 1888
* Парыж 1889
* Чыкага 1893
* Брусель 1897
* Парыж 1900
* Сент-Луіс 1904
* Льеж 1905
* Мілан 1906
* Сіэтл 1909
* Брусель 1910
* Гент 1913
* Сан-Францыска 1915
* Парыж 1925
* Барселона 1929
* Чыкага 1933
* Брусель 1935
* Парыж 1937
* Нью-Ёрк 1939
* Брусель 1958
* Сіэтл 1962
* Нью-Ёрк 1964
* Манрэаль 1967
* Сан-Антоніа 1968
* Осака 1970
* Спокан 1974
* Акінава 1975
* Ноксвіль 1982
* Новы Арлеан 1984
* Цукуба 1985
* Ванкувер 1986
* Брысбен 1988
* Севілья 1992
* Генуя 1992
* Тэджон 1993
* Лісабон 1998
* Гановер 2000
* Нагакутэ 2005
* Сарагоса 2008
* Шанхай 2010
* Ёсу 2012
* Мілан 2015
* Дубай 2020

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12191328x · GND: 805478-2 · ISNI: 0000 0001 2165 3914 · LCCN: n83172132 · NKC: kn20040212001 · LIBRIS: 275600 · SUDOC: 152934359 · VIAF: 136694484 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лузгін.

**Васі́ль Іва́навіч Лузгі́н** (12 (25) лютага 1914, Дрымаўшчына Сенненскага павета Магілёўскай губерні, Расійская імперыя, цяпер Чашніцкі раён — 1998, Мінск) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камсамольска-маладзёжнага падполля і партызанскага руху ў часы Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Віцебскай вобласці, міністр сацыяльнага забеспячэння БССР (1973—1982).

Біяграфія
---------

Член УКП(б) з 1939 года.

З 1937 года на пасадзе сакратара Чашніцкага раённага камітэта ЛКСМ Беларусі.

З 1939 года — сакратар Магілёўскага абласнога камітэта ЛКСМБ, с пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ў Палітычным упраўленні Цэнтральнага фронта.

У сакавіку 1942 года абраны на пасаду Першага сакратара Віцебскага падпольнага абкама ЛКСМБ, член Віцебскага падпольнага абкама КПБ.

У 1944—1946 гадах — сакратар ЦК ЛКСМ Беларусі, з 1949 года на партыйнай рабоце — інспектар ЦК КПБ, другі сакратар Пінскага абкама КПБ, першы сакратар Драгічынскага райкама КПБ.

У 1959 годзе быў прызначаны намеснікам міністра, а ў 1973—1982 гадах быў міністрам сацыяльнага забеспячэння Беларускай ССР.

Кандыдат у члены ЦК КПБ (1952—1954), член ЦК КПБ (1954—1960). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1955—1963, 1975—1985).

Творы
-----

У суаўтарстве з Я. А. Жыляніным і І. Б. Пазняковым напісаў кнігу «Без линии фронта», выдадзеную ў 1975 годзе.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 9253154260889324480006 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фурман.
**Васіль Іванавіч Фурман** (каля 1810 — ?) — інжынер-архітэктар, надворны саветнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1810 годзе, лютэранін. Прафесійную адукацыю атрымаў у Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў.

З 30 снежня 1865 года працаваў губернскім архітэктарам  (руск.) (бел. пры гродзенскім губернскім будаўнічым аддзяленні, пасаду займаў прынамсі да 1869 года.

Быў жанаты.

Узнагароды
----------

* Ордэн Святой Ганны 3-й ступені

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Памятная книжка по Гродненской губернии на 1869 год. Стр. 15
2. ↑  Памятная книжка Витебской губернии на 1867 год  (руск.)
**Васіль Іванавіч Матронін** (1904—1944) — палкоўнік Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

Біяграфія
---------

Васіль Матронін нарадзіўся 31 студзеня 1904 года ў сялі Папоўка (цяпер — Сенгілееўскі раён Ульянаўскай вобласці). Скончыў пачатковую школу. У 1919—1921 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнічаў у баях Грамадзянскай вайны. Дэмабілізаваўшыся, працаваў на рудні ў Паўночна-Асецінскай АССР. У 1925 годзе Матронін паўторна быў закліканы ў армію. У 1927 годзе ён скончыў Закаўказскую пяхотную школу, у 1935 годзе — Вышэйшую памежную школу НКУС СССР, у 1941 годзе — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ. Удзельнічаў у баях на рацэ Халхін-Гол. З канца 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да жніўня 1944 года палкоўнік Васіль Матронін камандаваў 73-й стралковай дывізіяй 29-га стралковага корпуса 48-й арміі 1-га Беларускага фронту. Адрозніўся падчас Беларускай аперацыі. 18 жніўня 1944 года дывізія Матроніна паспяхова прарвала нямецкую абарону і вызваліла горад Бельск Падляскі, знішчыўшы каля 1 пяхотнага палка, захапіўшы больш за 30 кулямётаў і 11 артылерыйскія гарматы, узяўшы ў палон каля 200 салдат і афіцэраў праціўніка.

Падчас Ломжа-Ружанскай наступальнай аперацыі пад кіраўніцтвам Матроніна дывізія 4 верасня 1944 года паспяхова пераправілася цераз Нараў і захапіла плацдарм на яго заходнім беразе. У той жа дзень у баі на плацдарме Матронін атрымаў смяротнае раненне аскепкам снарада.

Пахаваны ў брацкай магіле савецкіх воінаў на могілках па вуліцы Загараднай у Баранавічах. У 1963 годзе на магіле ўстаноўлена пліта.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 6 красавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і выяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» палкоўнік Васіль Матронін пасмяротна быў ганараваны высокім званнем Героя Савецкага Саюза. Быў таксама ўзнагароджаны дзвюма ордэнамі Леніна, дзвюма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Суворава 3-й ступені і Айчыннай вайны 1-й ступені, побач медалёў.

Памяць
------

У гонар Матроніна названа вуліца ў Бікіне, названа памежзастава.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Васіль Іванавіч Матронін на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984. — Брэсцкая вобласць. — 368 с. іл.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Навечно в строю. Книга 8. М.: Воениздат, 1985
* Пограничная служба России. Энциклопедия. Биографии. — Москва, 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каробкін.

**Васіль Іванавіч Каробкін** (30 чэрвеня 1904, станіца Мінгрэльская, Абінскі раён, Краснадарскі край — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Баранавіцкай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1928 года. З чэрвеня 1941 года на фронце. Са жніўня 1942 года сувязны партызанскага атрада, камандзір узвода, у жніўні 1943 — студзені 1944 гадоў камісар 18-й партызанскай брыгады імя М. В. Фрунзэ, у студзені — маі 1944 года камандзір 19-й партызанскай брыгады імя В. М. Молатава, адначасова член Ляхавіцкага падпольнага РК КП(б)Б. у 1944—1961 гадах на адміністратыўнай рабоце.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Варанец.
**Ірына Віктараўна Варанец** (нар. 1958, г. Магілёў) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1982 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі В. І. Кожар, Ю. Н. Кішык, Н. А. Зельтэн, М. І. Ерусалімчык, В. І. Анікін). З 1982 года працавала архітэктарам, а потым начальнікам архітэктурна-канструктарскай майстэрні № 3 у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект».

Член Саюза архітэктараў Беларусі.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: 290-кватэрны жылы дом па вул. Гагарына, будынак пракуратуры, рэканструкцыя стадыёна «Спартак», рэканструкцыя лёгкаатлетычнага манежа з залай гульнявых відаў спорту па вул. 30 гадоў Перамогі (дыплом), Цэнтр спорту і адпачынку па пр. Міру — усе ў Магілёве, рэканструкцыя і інтэр’еры філіяла гасцініцы «Магілёў», дзіцячы аздараўленчы комплекс у в. Прыбар Бялыніцкага раёна, інтэр’еры Палаца грамадзянскіх абрадаў, рэканструкцыя вул. Ленінскай, рэканструкцыя Камсамольскага сквера, рэканструкцыя рэстарана «Полі» пад фірменны магазін «Крышталь» з барам, рэканструкцыя спортбазы «Космас» — усе у Магілёве, адміністрацыйны будынак «Аховы» ў г. Бабруйску, рэканструкцыя галоўпаштамта, інтэр’еры рэстаранаў «Мадэрн», «Саломенка», рэканструкцыя і інтэр’еры магазіна абутку «Бадэн», інтэр’еры Магілёўскага філіяла Інстытута правазнаўства ў Магілёве, рэканструкцыя плошчы Леніна ў г. Бабруйску, касцёл Святога Антонія, жылы дом на скрыжаванні вул. Піянерскай і К. Лібкнехта, інтэр’еры Гарадскога дома культуры, навучальна-лабараторны корпус са спорткомплексам Беларуска-Расійскага ўніверсітэта — усе ў г. Магілёве.

Узнагароды
----------

Лаўрэат Нацыянальных фестываляў архітэктуры ў Брэсце, Гомелі, Мінску.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Сяргеем Варанцом.

Літаратура
----------

* Воронец Ирина Викторовна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Васіль Іванавіч Качурка** (нар.27 верасня 1950, в. Стрыі, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне раслінаводства. Доктар сельскагаспадарчых навук (2003), прафесар (2003). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (2005), Міжнароднай акадэміі педагагічнай адукацыі (2009), Акадэміі эканамічных навук Украіны (2014). Рэктар Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта (2004—2021).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 27 верасня 1950 года ў вёсцы Стрыі Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці.

У 1967 годзе скончыў Мінянскую сярэднюю школу Кобрынскага раёна.

Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію (спецыяльнасць «Аграномія», 1973; аспірантура, 1980; дактарантура, 2002).

Працаваў у калгасе імя Я. М. Свярдлова Горацкага раёна (1973—1976, галоўны аграном), на эксперыментальнай базе «Пагодзіна» (1976—1983, дырэктар), у Магілёўскім аблвыканкаме (1983—1984, першы намеснік начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі), Магілёўскім абкаме КПБ (1984—1985, намеснік загадчыка аддзела сельскай гаспадаркі і харчовай прамысловасці), Крычаўскім гаркаме КПБ (1985—1990, першы сакратар), Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1990—2004, агранамічны факультэт, дацэнт кафедры раслінаводства, з 1993 — дэкан факультэта). З 2004 па 2021 гады працаваў рэктарам Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка і ўкараненне энергазберагальных тэхналогій вырошчвання збожжавых і зернебабовых культур (азімае і яравое трыцікале, азімая пшаніца, ячмень, соя), якія забяспечваюць высокую ураджайнасць зерня з высокімі тэхналагічнымі паказчыкамі.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2015), медаль «За працоўныя заслугі» (2009), граматы Савета Міністраў (2000), Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчовай прамысловасці (2000), Міністэрства адукацыі (2010) Рэспублікі Беларусь, ЦК Беларускага прафесійнага саюза работнікаў адукацыі і навукі (2009), Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2019) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Кочурко Василий Иванович
**Ірына Аляксандраўна Пазднякова** (нар. 29 красавіка 1976 года ў Баравусе) — беларускі навуковец, эканаміст, кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

Біяграфія
---------

Скончыла фінансава-эканамічны факультэт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1997 годзе па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт». У 2006 годзе таксама скончыла аспірантуру Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, статыстыка». 

23 мая 2007 года ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце абараніла дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата эканамічных навук на тэму «Развіццё ўліку і аналізу фарміравання і размеркавання фінансавых вынікаў ад пазабюджэтнай дзейнасці ў дзяржаўных вышэйшых навучальных установах». 

У 2009 годзе Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь надала ёй навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Эканоміка». 

З 1997 года працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце, спачатку на пасадзе бухгалтара, а з 2001 года — на пасадах асістэнта, старшага выкладчыка і дацэнта кафедры фінансаў, кафедры фінансаў і галіновай эканомікі, кафедры уліку і фінансаў, лагістыкі і менеджменту. Займала пасады дэкана факультэта давузаўскай падрыхтоўкі ўніверсітэта, дырэктара інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў ПДУ. 

З 2019 года займае пасаду дэкана фінансава-эканамічнага факультэта Полацкага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы канцэнтруюцца вакол пытанняў бухгалтарскага ўліку, аналіза і кантроля ў бюджэтных арганізацыях і фінансавых органах, бюджэтных адносін, у прыватнасці ацэнкі мясцовых бюджэтаў па ўзроўні фінансавай устойлівасці, асаблівасцей фарміравання і выкарыстання даходаў інстытуцыйных адзінак у інавацыйнай эканоміцы і інш. 

Аўтар 59 навуковых і метадычных артыкулаў, вучэбна-метадычных комплексаў.

Зноскі
------

1. ↑  База дадзеных «Вучоныя Беларусі»
2. ↑  Інфармацыя на сайце Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ефрасінні Полацкай
3. ↑  Спіс публкацый аўтара ў базе Google Scholar

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зайцаў.
**Васіль Іларыёнавіч Зайцаў** (26 лютага 1910, Белгарад — 4 чэрвеня 1982, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1941 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1945 года. Член Саюза архітэктараў СССР з 1947 года.

З 1946 года працаваў архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзяржпраекце, з 1954 па 1976 гады — выкладчыкам Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума.

Творчасць
---------

Гасцініца «Дзвіна» ў Полацку
Асноўныя працы: праекты помнікаў загінулым савецкім воінам у наваколлях г. Бытама (ПНР, 1945), гасцініц у Бабруйску, Полацку (1951), будынкі Галоўрыбпрама, ляснога тэхнікума на Ленінскім праспекце (1952), жылых дамоў па вул. Камсамольскай (1948) і Горкага (1950) у Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1944), медалямі, Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1949), сярэбранымі медалямі ВДНГ СССР (1965, 1967).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Зайцев Василий Илларионович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Кымгансан**, **Алмазныя горы** — горны ўчастак у паўночнай частцы Усходне-Карэйскіх гор, у КНДР. Даўжыня каля 80 км. Вышыня да 1638 м. Шэраг паралельных моцна расчлянёных ланцугоў. Каля 12000 пікаў, іголак, слупоў і вежаў, лабірынтападобная сетка каньёнаў і вузкіх цяснін з рэкамі, вадаспады. Складзены пераважна з гранітаў. Радовішчы руд вальфраму, малібдэну, нікелю, медзі, жалеза. На схілах дубовыя і мяшаныя лясы. Курорты. Турызм. Помнікі даўніны (будысцкія манастыры).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Герашчанка.
**Васіль Іосіфавіч Гера́шчанка** (7 студзеня 1912, г. Крывы Рог — 17 снежня 1990) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 студзеня 1912 года ў вялікай сялянскай сям’і ў г. Крывы Рог. Бацька памёр рана, і хлопчык, как зарабіць на жыццё, працаваў парабкам, пасвіў скаціну. Пасля заканчэння сямігодкі, у 1929 г. паступіў у аграрнае вучылішча. Педагогі, пабачыўшы талент да малявання, параілі перавесціся ў Харкаўскі мастацкі тэхнікум, які ён скончыў у 1932 годзе. Пасля некалькіх гадоў вучобы ў мараходцы і працы на Харкаўскім заводзе «Серп і Молат», Васіль Герашчанка ў 1939 годзе паступіў на архітэктурны факультэт Харкаўскага інстытута камунальнай гаспадаркі. Атрымаць дыплом перашкодзіла вайна. У Ташкенце, куды быў эвакуіраваны Маскоўскі архітэктурны інстытут, Васіля Герашчанкі залічылі на архітэктурны факультэт. Увосень 1944 г. студэнты і выкладчыкі вярнуліся ў Маскву, дзе пачаліся паўнавартасныя заняткі. У красавіку 1946 г. студэнт Герашчанка абараніў дыпломную працу «Музей 800-годдзя Масквы», кансультантам па якой быў акадэмік І. У. Жалтоўскі.

Васіль Герашчанка жадаў вярнуцца ва Украіну, але яго накіравалі на працу ў Мінск, які быў моцна разбураны ў час вайны. Працаваў раённым архітэктарам, намеснікам галоўнага архітэктара Мінска, галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком архітэктурна-планіровачнай майстэрні Мінгарвыканкама (цяпер інстытут «Мінскпраект») з невялікімі перапынкамі да 1963 года. Адначасова з 1946 года выкладаў у Мінскім архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме, у які канчаткова перайшоў увосень 1963 года.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. Пражываў у Мінску.

Памёр 17 снежня 1990 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы Мотавелазавода па Магілёўскай шашы (1953), жылыя дамы вагонарамонтнага завода Прывакзальнай плошчы (1952), навучальны корпус, інтэрнаты інтэрнат архітэктурна-будаўнічага тэхнікума (1954) па вул. З. Бядулі, рэканструкцыя клуба тонкасуконнага камбіната, Дом мадэляў на Паркавай магістралі (1963), кафэ «Летняе» ў парку імя М. Горкага (1970) у Мінску.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі, у т.л. дзвюма ВДНГ СССР.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Любоўю Усавай, меў 2 сыноў, Сяргея і Дзмітрыя, і малодшую дачку, таксама архітэктараў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  К 100-летию со дня рождения архитектора В. И. Геращенко
2. 1 2 3 4  Геращенко Василий Иосифович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
3. ↑  Архитектор Любовь Усова: «Когда иду по улицам города и смотрю на здания, словно общаюсь с друзьями и коллегами» Архівавана 2 лістапада 2017.

Літаратура
----------

* Геращенко Василий Иосифович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Мілет** — старажытнагрэчаскі горад у Іоніі, каля вусця ракі Меандр у Малой Азіі.

Гісторыя
--------

Першыя тут паселішчы грэкаў вядомы з XVI ст. да н.э. У XIV ст. да н.э. гэта ўжо буйны ахейскі горад-крэпасць. На мяжы ІІ-І тыс. да н.э. ў Мілет перасялілася новая хваля грэкаў — іанійцы (жыхары Атыкі, паводле іншых звестак — выхадцы з Піласа пасля ўварвання на Пелапанес дарыйцаў). У VIII—VI ст. да н.э. буйны горад-дзяржава, гандлёвы (пасрэднік паміж еўрапейскай Грэцыяй і дзяржавамі Усходу), рамесніцкі (апрацоўка воўны, чаканка манет) і культурны цэнтр; адыгрываў вядучую ролю ў грэчаскай каланізацыі (заснавана больш за 80 калоній, у т.л. Абідас, Кардыя, Сінопа, Ольвія, Пантыкапей і інш.). Росквіту дасягнуў у час тыраніі Фрасібула (каля 610—600 да н.э.). Тут была заснавана Мілецкая школа. У сярэдзіне VI ст. да н.э. Мілет знаходзіўся пад уладай персаў, у 500 да н.э. ўзначаліў антыперсідскае паўстанне іанійскіх гарадоў, пасля задушэння якога (494 да н.э.) разбураны персамі, з 479 адбудоўваўся, У 478 увайшоў у Дэлоскі саюз. Пасля Пелапанескай вайны 431—404 да н.э. зноў залежаў ад персаў, у 334 да н.э. заваяваны Адяксандрам Македонскім, з 129 да н.э. пад уладай Рыма.

У канцы V ст. да н.э. Мілет набыў рэгулярную планіроўку паводле т. зв. сіетэмы Гіпадама, якая ўяўляла сабой адзін з лепшых узораў антычнага горадабудаўніцтва. Археалагічныя раскопкі выявілі, што ў эліністычна-рымскі час цэнтр горада складалі 3 плошчы-агоры (рынкі): паўночная (забудоўвалася з канца IV ст. да н.э.; каля яе дом для сходаў — булеўтэрый, свяцшішча Апалона Дэльфінія, будынак гімнасіі, тэрмы Фаўсціны і інш.), паўднёвая (забудоўвалася з III ст. да н.э.; манументальныя вароты), заходняя (позні элінізм; каля яе храм Афіны, тэатр на 45 тыс. чал.). У Мілеце ўзведзены візантыйскі сабор (V—VI сг. н.э.). Галоўны помнік мусульманскага перыяду — мячэць Ільяс-бея (1403).

Выдатныя асобы
--------------

Мілет быў радзімай філосафаў (Мілецкая школа) Фалеса, Анаксімандра і Анаксімена, лагаграфаў Кадма, Гекатэя і Дыянісія і раманіста Арыстыда.

* Аспасія
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Парменаў.
**Васіль Іванавіч Парме́наў** (руск.: Василий Иванович Парменов, 6 снежня 1905—13 сакавіка 1984) — вучоны ў галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук (1964), прафесар (1969).

Біяграфія
---------

В. І. Парменаў нарадзіўся ў вёсцы Краева Валагодскай губерні (у сучаснай Валагодскай вобласці Расіі). Працаваў санітарам у бальніцах Волагды і Ленінграда. У 1926 годзе паступіў у 2-і Ленінградскі медыцынскі інстытут (сучасная Санкт-Пецярбургская дзяржаўная медыцынская акадэмія імя І. І. Мечнікава) і скончыў яго ў 1931 годзе. З 1931 года працаваў урачом ва Уральскай вобласці. У 1933 годзе пераехаў у Гомель, працаваў урачом у чыгуначнай бальніцы і адначасова выкладаў у Гомельскім педагагічным інстытуце. У 1939—1941 гг. працаваў на чыгуначнай станцыі Унеча (Бранская вобласць). З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны В. І. Парменаў у дзеючай арміі. У 1941—1945 гг. начальнік 2-а аддзялення эвакашпіталя, вядучы хірург 193-а асобнага медсанбата 116-й стралковай дывізіі, вядучы хірург спецыялізаванага палявога шпіталя. Быў тройчы паранены. Пасля дэмабілізацыі ў званні маёра медыцынскай службы, В. І. Парменаў з 1948 года працаваў у медыцынскіх установах Гомельскага чыгуначнага вузла. У 1950 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, пачаў выкладаць у Гомельскім педагагічным інстытуце імя В. П. Чкалава і адначасова галоўны хірург Беларускай чыгункі. У 1952—1973 гг. загадчык кафедрай анатоміі чалавека і жывёл Гомельскага педагагічнага інстытута.

Навуковая дзейнасць
-------------------

В. І. Парменаву належаць навуковы працы па пытаннях агнястрэльных раненняў жывата, хвароб грудной і брушной поласцей, па гематалогіі, ангіялогіі і інш.

Сярод апублікаванага:

* Анатомические особенности головного мозга человека. — Мн. 1969.
* Операция до выведения из шока при повреждениях и заболеваниях живота. // Хирургия, 1974, № 2.

Узнагароды
----------

* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* Медаль «За адвагу»
* Медаль «За абарону Сталінграда»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12). — С. 99.

Спасылкі
--------

* Ветераны Великой Отечественной войны, трудившиеся в ГГУ имени Франциска Скорины

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 138942 |