**Эдуард Іванавіч Шыркоўскі** (18 красавіка 1932, вёска Новы Свержань, Стаўбцоўскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польшча (цяпер Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — 10 сакавіка 2002, Масква) — Старшыня КДБ Рэспублікі Беларусь (1990—1994).

Біяграфія
---------

Беларус. У 1954 годзе скончыў Мінскі юрыдычны інстытут, у 1959 годзе — школу № 304 КДБ пры СМ СССР.

Пасля вучобы ў Мінскім юрыдычным інстытуце працаваў следчым пракуратуры Камсамольска-на-Амуры. У 1955—1957 гадах на камсамольскай рабоце — сакратар райкама УЛКСМ Камсамольска-на-Амуры.

У органах дзяржаўнай бяспекі з 1957 года — курсант школы № 304, затым, у 1959-1961 гадах — супрацоўнік следчага аддзела УКДБ пры СМ СССР па Свярдлоўскай вобласці.

З 1961 года — супрацоўнік АУ КДБ пры СМ СССР Уральскай ваеннай акругі.

У 1968—1973 гадах — супрацоўнік следчага аддзела КДБ пры СМ СССР.

У 1973—1985 гадах — начальнік аддзялення, намеснік начальніка аддзела, начальнік аддзела 2-га Галоўнага ўпраўлення КДБ пры СМ СССР.

З 1985 года праходзіў службу ў КДБ БССР — начальнік УКДБ БССР па Віцебскай вобласці. У 1988 годзе прызначаны першым намеснікам старшыні КДБ БССР. З 16 лістапада 1990 года па 25 студзеня 1994 года — Старшыня КДБ Рэспублікі Беларусь.

Прысутнічаў у Віскулях падчас падпісання Дамовы пра стварэнне Садружнасці незалежных дзяржаў, адкуль 7—8 снежня рэгулярна інфармаваў Міхаіла Гарбачова пра ход падзеяў, гатовы ў выпадку загаду да арышту «змоўшчыкаў».

25 студзеня 1994 на закрытым паседжанні Вярхоўнага Савета Беларусі вызвалены ад займанай пасады разам з міністрам унутраных спраў Уладзімірам Ягоравым. Прычынай іх адстаўкі стала падпісанне імі дазволу на экстрадыцыю былых лідараў літоўскай кампартыі Буракявічуса і Ермалавічуса, затрыманых 15 студзеня 1994 года ў Беларусі. Дэпутаты парламенцкай апазіцыі ж сапраўднай прычынай адстаўкі Эдуарда Шыркоўскага і Уладзіміра Ягорава называюць іхняе супрацьстаянне з тагачасным прэм’ер-міністрам Вячаславам Кебічам. У канцы 1993 года абодва міністры звярнуліся да парламента з адкрытым лістом, дзе абвінавацілі атачэнне Кебіча ў неканстытуцыйных дзеяннях, у прыватнасці ў стварэнні неканстытуцыйных структураў і спробе прысабечыць КДБ. Неўзабаве яны былі вызваленыя ад пасадаў, а следам за імі і Станіслаў Шушкевіч.

З 31 сакавіка 1994 на пенсіі, пераехаў у Маскву, дзе і памёр. За два гады да смерці, у 2000 годзе, у інтэрв’ю маскоўскай газеце «Трыбуна» выказаў шкадаванне, што не арыштаваў у 1991 у Віскулях «гэтую тройку» (маюцца на ўвазе падпісанты Белавежскіх пагадненняў Станіслаў Шушкевіч, Леанід Кучма і Барыс Ельцын).

Пахаваны 14 сакавіка 2002 года на Траекураўскіх могілках.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, Знакам Пашаны, 12 медалямі.

Гл. таксама
-----------

* Старшыні КДБ Рэспублікі Беларусь

Зноскі
------

1. ↑  *Шутов А.Д.* На руинах великой державы, или Агония власти. 1991—2003 годы. — М.: Вече, 2004. — ISBN 978595330191.
2. 1 2  КДБ на пачатку незалежнасці **(нявызн.)**. *Esperanto*.  Польскае радыё (19 жніўня 2007). Праверана 12 лістапада 2012.
3. ↑  *Сяргей Навумчык.* Сем гадоў Адраджэння // *ARCHE Пачатак*. — 2006. — № 3 (43). Архівавана з першакрыніцы 21 мая 2015.
4. 1 2  *Юрый Весялкоўскі.* Рэакцыянеры ў дзеянні // Ад Гарбачова да Белавежы, 1985—1991. — Беласток — Лондан, 2004. Архівавана 5 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Надтачаев В. Н. Военная контрразведка Беларуси: Судьбы, трагедии, победы. — Мн. «Кавалер», 2008, ISBN 978-985-6053-36-1
* Ширковский Эдуард Иванович // Генералы органов государственной безопасности Беларуси: краткий биографический справочник (1918—2001) / Авт.-сост. И. З. Юркин и др. — Мн.: Арнелла, 2001. — С. 47.

Спасылкі
--------

* Еўрарадыё

| Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь |
| --- |
|  | 
Эдуард Шыркоўскі (1991—1994) •
Генадзь Лавіцкі (люты 1994 — ліпень 1994) •
Уладзімір Ягораў (1994—1995) •
Уладзімір Мацкевіч (1995—2000) •
Леанід Ерын (2000—2004) •
Сцяпан Сухарэнка (2005—2007) •
Юрый Жадобін (2007—2008) •
Вадзім Зайцаў (2008—2012) •
Валерый Вакульчык (2012—2020) •
Іван Тэртэль (з 2020)
 |


| ⛭Кіраўнікі савецкіх органаў дзяржбяспекі НК-ДПУ-АДПУ-НКУС-НКДБ-МДБ-КДБ Беларускай ССР |
| --- |
| Старшыні Надзвычайнай Камісіі БССР | Віктар Яркін (1918 — 1920) • Аляксандр Ротэнберг (1920 — 1921) |  |
| Старшыні Дзяржаўнага Палітычнага Упраўлення БССР | Ян Ольскі (1921 — 1923) • Станіслаў Пінталь (1923 — 1924) • Піліп Мядзведзь (1924 — 1925) • Раман Піляр (1925 — 1929) • Рыгор Рапапорт (1929 — 1931) • Станіслаў Рэдэнс (1931) • Герман Матсон (1931 — 1932) • Леанід Закоўскі (1932 — 1934) |
| Народныя камісары ўнутраных спраў БССР | Леанід Закоўскі (1934) • Ізраіль Ляплеўскі (1934 — 1936) • Георгій Малчанаў (1936 — 1937) • Барыс Берман (1937 — 1938) • Аляксей Наседкін (1938) • Лаўрэнцій Цанава (1938 — 1941) |
| Міністры дзяржаўнай бяспекі БССР | Лаўрэнцій Цанава (1943 — 1951) • Міхаіл Баскакаў (1952 — 1953) |
| Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі БССР | Аляксандр Перапяліцын (1954 — 1959) • Васіль Пятроў (1959 — 1970) • Якаў Нікулкін (1970 — 1980) • Веніямін Балуеў (1980 — 1990) • Эдуард Шыркоўскі (1990 — 1991) |