**Туркестанская вобласць** — вобласць у Казахстане.

Вобласць была ўтворана 10 сакавіка 1932 як **Паўднёва-Казахстанская вобласць** з цэнтрам у горадзе Шымкент (Чымкент). З 3 мая 1962 па 6 ліпеня 1992 вобласць называлася Чымкенцкай. У 1992 вобласці вярнулі ранейшую назву — Паўднёва-Казахстанская. У 2018 годзе Шымкент быў выдзелены з вобласці і атрымаў статус горада рэспубліканскага значэння, цэнтр вобласці пераведзены ў Туркестан, вобласць перайменавана ў Туркестанскую.

Плошча вобласці складае 117,25 тыс.км² або 4,3 % тэрыторыі рэспублікі. Адлегласць паміж самымі паўночнымі і паўднёвымі ўчасткамі па прамой складае 600 км.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
------------------------------------

У адміністрацыйна-тэрытарыяльную структуру вобласці ўваходзяць 3 гарады абласнога падпарадкавання: Арыс, Кентау, Туркестан і 11 сельскіх раёнаў.

| Раён 
  | раённы цэнтр 
  | насельніцтва (2008) 
  | плошча 
  |
| --- | --- | --- | --- |
| Байдыбекскі раён | Сяло Шаян | 51700 чалавек 
  | 7200 км² 
  |
| Казыгурцкі раён | Сяло Казыгурт | 95500 чалавек 
  | 4100 км² 
  |
| Мактааральскі раён | Горад Жатысай | 28500 чалавек 
  | 1800 км² 
  |
| Ардабасінскі раён | Сяло Цемірланаўка | 88400 чалавек 
  | 2726000 км² 
  |
| Атрарскі раён | Сяло Шаульдэр | 54700 чалавек 
  | 18100 км² 
  |
| Сайрамскі раён | Сяло Аксукент | 21500 чалавек 
  | 17000 км² 
  |
| Сарыягашскі раён | Горад Сарыягаш | 25300 чалавек 
  |  |
| Сузакскі раён | Сяло Шалакарган | 50100 чалавек 
  | 41000 км² 
  |
| Талебійскі раён | Горад Ленгер | 21000 чалавек 
  | 3150 км² 
  |
| Цюлькубаскі раён | Сяло Турар Рыскулаў | 88200 чалавек 
  | 2300 км² 
  |
| Шардар’інскі раён | Горад Шардара | 70000 чалавек 
  | 13000 км² 
  |

Прырода
-------

Туркестанская вобласць размешчана на поўдні Казахстана, у межах усходняй часткі Туранскай нізіны і заходніх прадгор’яў Цянь-Шаню. Большая частка тэрыторыі раўнінная, з бугрыста-градавымі пяскамі Кызылкуму, стэпам Шардара (на паўднёвым захадзе, па левабярэжжы Сырдар’і) і Муюнкуму (на поўначы, па левабярэжжы Чу).

Паўночная частка занята пустыняй Бетпак-Дала, на крайнім поўдні — Галодны Стэп (Мырзашоль). Сярэднюю частку вобласці займае хрыбет Каратау (гара Бессаз — 2176 м), на паўднёвым усходзе — заходняя ўскраіна Таласкага Аталау, хрыбты Каржантау (вышыня да 2824 м) і Угамскі (найвышэйшая кропка — Сайрамскі пік — 4238 м).

Найбольш буйныя рэкі — Сырдар’я (з прытокамі Келес, Курукелес, Арысь, Бугунь і інші) перасякае тэрыторыю вобласці з поўдня на паўночна-захад, і рака Чу (ніжняе цячэнне), якая цячэ на поўначы і губляецца ў пясках Муюнкум.

Вобласць размешчана ў зоне рэзка кантынентальнага клімату. Урадлівыя глебы, мноства сонечнага святла, шырокія пашы ствараюць вялікія магчымасці для развіцця ў гэтым раёне разнастайных галін сельскай гаспадаркі, у першую чаргу паліўнога земляробства і пашавай авечкагадоўлі. Высокія ўраджаі даюць пасевы бавоўніку, рысу, а таксама сады і вінаграднікі.

Радовішчы карысных выкапняў
---------------------------

У вобласці маюцца радовішчы поліметалічных руд (паўднёва-заходні схіл хрыбта Каратау ў раёне горада Кентау, Ачысайскае, Байжансайскае, Міргалімсайское радовішчы і інш.)

Вялікую прамысловую цікавасць уяўляюць радовішчы жалезных руд Каратаўскага хрыбта. У вобласці маюцца мінеральна-сыравінныя рэсурсы для вытворчасці будаўнічых матэрыялаў (вапняк, гіпс, кварцавыя пяскі, вогнеўстойлівыя керамічныя і бентанітавыя гліны, мінеральныя фарбы, вырабныя камяні).

Насельніцтва
------------

Насельніцтва Паўднёвага Казахстана, нягледзячы на відавочную колькасную перавагу казахаў (якая значна ўзмацнілася з пачатку 1990-х і ў цяперашні час доля казахаў у насельніцтве складае каля 72 %), адрозніваецца значнай этнамоўнай разнастайнасцю. У насельніцтве вобласці традыцыйна шырока (каля 18 % усяго насельніцтва) прадстаўлены ўзбекі, якія складаюць значную частку насельніцтва некаторых гарадоў і раёнаў вобласці (Сайрам, Туркестан, Сарыагаш, Шымкент), жывуць рускія (у асноўным у горадзе Шымкент, хоць іх доля значна скарацілася за апошнія 20 гадоў з больш чым 23 % у 1980 г. да каля 6 % у цяперашні час), пражываюць таксама татары, таджыкі, карэйцы, курды. Распаўсюджаныя казахская, руская (ў тым ліку як сродак міжнацыянальных зносінаў) і ўзбекская мовы.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Туркестанская вобласць
* Афіцыйны сайт Архівавана 6 кастрычніка 2009.

| ⛭Адміністрацыйны падзел Туркестанскай вобласці |
| --- |
| Гарады абласнога падпарадкавання: | Арыс ·  Кентау ·  Туркестан |  |
| Раёны: | Ардабасінскі ·  Атырарскі ·  Байдыбекскі ·  Казыгурцкі ·  Мактааральскі ·  Сайрамскі ·  Сарыагашскі ·  Сузакскі ·  Талебійскі ·  Цюлькубаскі ·  Шардарынскі |


| ⛭Казахстан Адміністрацыйны падзел Казахстана |
| --- |
| Вобласці | 
* Абайская
* Акмолінская
* Акцюбінская
* Алмацінская
* Атыраўская
* Жамбылская
* Жэтысуская
* Заходне-Казахстанская
* Карагандзінская
* Кастанайская
* Кызылардзінская
* Мангістаўская
* Паўладарская
* Паўночна-Казахстанская
* Туркестанская
* Улытаўская
* Усходне-Казахстанская

 |  |
| Гарады рэспубліканскага значэння | 
* Алматы
* Астана
* Байканур (арандуецца Расіяй)
* Шымкент

 |
| Другі і трэці ўзроўні | 
* Гарады Казахстана
* Раёны Казахстана (спіс)
* Пасёлкі Казахстана
* Сельская акруга
* Населеныя пункты ў Казахстане

 |

1. ↑
2. ↑