У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мікалаеў.

**Мікалаеў** ці **Мыкалаіў** (укр.: Миколаїв) — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Мыкалаіўскага раёна.

Гісторыя
--------

У 1570 г. кароль Жыгімонт Аўгуст даў грамату шляхцічу Мікалаю Тарло на заснаванне горада. У гонар заснавальніка горад і атрымаў назву.

У той час галоўнымі заняткамі насельніцтва былі земляробства, жывёлагадоўля, рамяство і гандаль. Паводле каралеўскага прывілея ў горадзе 2 разы на год праводзіліся кірмашы, а раз на тыдзень — па аўторках — таргі. Мікалаеўскія рамеснікі аб'ядноўваліся ў цэхі. У канцы XVI ст. былі цэхі ганчароў, шаўцоў, пекараў, бойшчыкаў.

У 1599 г. пачалося паўстанне жыхароў горада. Паўстанцы напалі на гарадскую ратушу, захапілі гарадскіх старшын і шляхціца і адсеклі ім галовы. З гэтых часоў на краі горада ёсць магіла з памятным крыжам, у якой пахаваны шляхціц Адам Рзецкі.

На працягу XV-XVIII ст. велізарную шкоду насельніцтву нанеслі рабаўніцкія напады татараў. У 1498 г. атрадамі крымскага хана былі спалены вёскі Развадзіў, Драгавіж, Верын, Вусце і іншыя.

Вялікую шкоду насельніцтву горада і навакольных сеёлаў быў нанесены ў 1620 г. - пасля таго, як польскае войска было разгромлена пад Цэцэрай у Малдавіі, іх разрабавалі татарскія атрады.

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 г. горад увайшоў у склад Аўстрыйскай імперыі. Урад дапамагаў перасяленню нямецкіх каланістаў на гэтыя землі. Так на землях вёскі Дабраны была заснавана нямецкая калонія Дорнфельд (цяпер сяло Цернаполле), а ў Красаве — калонію Рэйхенбах.

У 1773 г. Драгавіжскае староства, у якое ўваходзілі Мікалаеў і 9 вакольных сёлаў, было ўнесена ў роспіс дзяржаўных маёнткаў і ацэнена ў 153 180 залатых рымскіх. У 1820 г. гэта староства купіў граф Станіслаў Скарбэк за 178 630 залатых рымскіх. Ён стаў фактычным гаспадаром Мікалаева. Цяпер жыхары горада павінны былі плаціць як дзяржаўныя падаткі, так і плацяжы на карысць графа за тое, што карысталіся зямлёй, пашнямі, борцямі. Жыхары прадмесцяў павінны былі выконваць паншчыну.

Скарбэк быў адным з найбагацейшых людзей у Аўстрыйскай імперыі. Ён быў заснавальнікам прытулку для сірот і састарэлых, вылучаў значныя сродкі на яго ўтрыманне. Амаль палова зямель, значная частка лясоў, пашняў і сенажацяў на тэрыторыі Мікалаеўшчыны належала магнатам.

У 1914 г. аўстрыйцы праводзяць будаўніцтва ўмацаванняў па лініі Раздзіл-Верын-Мікалаеў-Драгавіж. Будаўніцтва крэпасці на ўскраіне Мікалаева, якая павінна была прыкрываць дарогі на Карпаты, спынілася пасля выяўлення гэтага факту рускай выведкай. У цяперашні час яшчэ можна знайсці падземныя хады, прасечаныя ў скале.

У ходзе Першай сусветнай вайны ў канцы жніўня 1914 г. Мікалаеў занялі надыходзячыя рускія войскі Паўднёва-Заходняга фронту.

Пасля распаду Аўстра-Венгерскай імперыі ў пачатку лістапада 1918 г. ў Галічыне была абвешчаная Заходне-Украінская Народная Рэспубліка. Мікалаеў ад польскіх войскаў абараняла Львоўская брыгада Украінскай Галіцкай Арміі, якой камандаваў А. Бізанц. 18 мая 1919 г. Мікалаеў быў заняты польскімі войскамі. У жніўні 1920 г. часткі першай Коннай арміі РККА ўступілі ў Мікалаеўшчыну. Чырвонаармейцы выбілі палякаў з чыгуначнай станцыі Мікалаеў-Драгавіж і захапілі вялікія трафеі.

У адпаведнасці з падпісаным 18 сакавіка 1921 г. Рыжскім мірным дагаворам горад застаўся ў складзе Польшчы.

У 1920-я - 1930-я гг. тут развівалася дробная прамысловасць, вытворчасць вапна, кафлі, цэглы, ганчарнага посуду.

14 лістапада 1939 г. Мікалаеў увайшоў у склад УССР, былі нацыяналізаваныя вапна-кафляны завод, рамесныя майстэрні, млыны, крамы, пякарні. У студзені 1940 г. быў створаны Мікалаеўскі раён у складзе Драгобыцкай вобласці. З лютага 1940 г. пачаў працаваць выканкам раённага Савета дэпутатаў працоўных.

Увесну 1940 года паміж Драгавіжам, Развадавам і Мікалаевам пачалося будаўніцтва цэментнага завода. Гэтаму аказвалі садзейнічанне багатыя паклады вапняку і гліны.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»

| ⛭ Населеныя пункты Мыкалаіўскага раёна |
| --- |
| Горад | **Мыкалаіў** |  |
| Пгт | Раздзіл |
| Вёскі | 
* Балоня
* Більчэ
* Бродкы
* Бэрэздзіўці
* Бэрэзына
* Вэлыка Воля
* Вэлыка Горажанна
* Вэрбіж
* Вэрын
* Ганятычы
* Гарышне
* Гірскэ
* Глухівэць
* Гранкы-Куты
* Дабраны
* Далішне
* Драгавыж
* Дуброва
* Дэмня
* Дэржыў
* Заклад
* Іліў
* Кагуіў
* Калодрубы
* Красіў
* Крупскэ
* Крыныця
* Кыівэць
* Луб’яна
* Лыпыці
* Лыств’яны
* Мала Воля
* Мала Горажанна
* Навасілкы-Апарскі
* Надзітычы
* Острыў
* Павукы
* Павэргіў
* Паляна
* Підгірці
* Підлісся
* Пісочна
* Радэлычы
* Развадзіў
* Рудныкы
* Рычагіў
* Сайкіў
* Станкіўці
* Суха Далына
* Сцільска
* Трасцянэць
* Трудавэ
* Тужаніўці
* Тэрнапілля
* Усця
* Чэрныця

 |
| Пасёлкі | Лыпіўка |
| Гл. таксама Новараздзілскі гарадскі савет. |

| Львоўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Драгобыцкі
* Золачыўскі
* Львоўскі
* Самбірскі
* Стрыйскі
* Чэрванаградскі
* Яварыўскі

 |  |
| Гарады | 
* Барыслаў
* Бібрка
* Броды
* Буск
* Бэлз
* Вынныкы
* Вэлыкі Мосты
* Гарадок
* Глыняны
* Дабромыль
* Драгобыч
* Дубляны
* Жыдачыў
* Жоўква
* Золачыў
* Камарна
* Кам’янка-Бузька
* **Львоў**
* Мастыска
* Моршын
* Мыкалаіў
* Наваяварыўск
* Новы Калыніў
* Новы Раздзіл
* Пустомыты
* Пэрэмышляны
* Рава-Руская
* Радэхіў
* Рудкы
* Сакаль
* Самбар
* Сасніўка
* Сколэ
* Стары Самбір
* Стрый
* Стэбнык
* Судова Вышня
* Трускавец
* Турка
* Угніў
* Ходарыў
* Хырыў
* Чэрванаград
* Яварыў

 |
| Пасёлкі гарадскога тыпу | 
* Алэска
* Борыня
* Брухавычы
* Вэлыкы Любінь
* Вэрхне Сынявыднэ
* Гірнык
* Гніздычыў
* Дабратвір
* Дашава
* Дубляны
* Жвырка
* Жураўнэ
* Запыціў
* Івана-Франковэ
* Кракавэць
* Краснэ
* Кулыкіў
* Лапатын
* Магэрыў
* Мэдэнічы
* Новы Стрылышча
* Новы Ярычыў
* Ныжанковычы
* Нэмырыў
* Підбуж
* Підкамінь
* Памараны
* Раздзіл
* Рудна
* Слаўскэ
* Стара Сіль
* Східныця
* Шкло
* Шчырэць

 |