recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Курганы Поверці-Пойнт: аэрафотаздымка
Дэкаратыўныя гліняныя шарыкі з Поверці-Пойнт: верагодна, сімвалы душаў продкаў
**Культура Поверці-Пойнт** — археалагічная культура індзейцаў, якія жылі ў нізоўях ракі Місісіпі, цяпер штат Луізіяна. Існавала прыкладна ў 17-7 стст. да н. э. Помнікамі гэтай культуры з'яўляюцца захаваўшыяся да нашых дзён каласальныя земляныя збудаванні (курганы) у Поверці-Пойнт каля горада Эпс ў штаце Луізіяна.

Курганы будаваліся на працягу стагоддзяў. Канчатковую форму комплекс курганоў набыў каля 1000 г. да н. э. Як паказваюць раскопкі, у той час колькасць насельніцтва дасягнула 2 тыс. чалавек, а будаванне курганоў, па разліках, доўжылася ў агульнай складанасці 3 млн працоўных гадзін.

Пры археалагічных раскопках знойдзена вялікая колькасць артэфактаў, у прыватнасці, выявы жывёл, фрагменты чашаў са стэатыта. Цікава, што абломкі керамічнага посуду адсутнічаюць, аднак выяўлены загадкавыя гліняныя прадметы з насечкамі. Аналагічныя гэтым гліняным прадметам размаляваныя акатышы галькі эпохі мезаліту, знойдзеныя, напрыклад, у пячоры Мас-д'Азіль (Францыя), а таксама ў сучаснага аўстралійскага племяні арунта, сімвалізавалі душы продкаў, кожную са сваім характарам.

Хоць археалагічныя дадзеныя даюць мала звестак аб дадзенай культуры, можна выказаць здагадку, што яны ўяўляюць сабой адну з першых аселых культур Архаічнага перыяду Паўночнаамерыканскай храналогіі. Курганы Поверці-Пойнт з'яўляюцца аднымі з самых старажытных у ЗША, хоць у старажытнасці іх апярэджваюць курганы Уотсан-Брэйк.

Манументальныя земляныя збудаванні Поверці-Пойнт ў 2014 годзе ўнесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Заўвагі
-------

1. ↑  Амальрик А. С. Монгайт А. Л. В поисках исчезнувших цивилизаций, М. 1966. С. 100
2. ↑  1435

Літаратура
----------

* Окладникова Е. А. Традиционные культуры Северной Америки как цивилизационный феномен. МАЭ РАН, 2003.
* Бочкарев В. С. конвергенция и дивергенция в развитии культур эпохи энеолита. издательство Российской академии наук, 1995.
**Таварыства беларускай культуры ў Літве** (*ТБК*) — беларуская арганізацыя, створаная ў Літоўскай Рэспубліцы ў 1989 годзе.

Кіруе таварыствам Рада, якая складаецца з 9 свабодна выбраных сяброў, якія абіраюцца на 2 гады. Старшынёй з’яўляецца Аляксандр Адамковіч.

4 лютага 1989 г. адбыўся арганізацыйны З’езд Таварыства беларускай культуры (ТБК), які выбраў кіраўніцтва і склаў праграму дзейнасці. Першапачатковая і галоўная мэта ТБК — адраджэнне, захаванне і развіццё беларускае культуры ў Літве. Прыярытэтам дзейнасці ТБК таксама з’яўляецца змаганне за свабоду і незалежнасць Беларусі, за дэмакратычныя каштоўнасці, праўдзівую беларускую гісторыю і культуру.

Дзякуючы працы ў першую чаргу Лявона Луцкевіча, Леваніда Караля, Міколы Рулінскага, Кастуся Шышэі і інш. Таварыства беларускай культуры пачало адраджаць беларускую культурную спадчыну ў Літве.

ТБК ладзіць сталыя імпрэзы і сустрэчы, запрашаючы літаратараў, навукоўцаў ды іншых грамадскіх дзеячаў з Беларусі і замежжа. Кожныя 4 гады Таварыства беларускай культуры арганізуе канферэнцыю беларусаў Балтыйскага рэгіёна і Беларусі. На сённяшні дзень ТБК мае сваю сядзібу з бібліятэкай, а таксама ўчастак у Вільні пад пабудову культурнага цэнтра імя Якуба Коласа.

Старшыні
--------

* 4 лютага 1989 — 29 верасня 2014 — Хведар Нюнька;
* з верасня 2014 — в. а. Васіль Акуневіч;
* Аляксандр Адамковіч

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Пра нас **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 18 верасня 2021. Праверана 18 верасня 2021.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Таварыства беларускай культуры ў Літве ў сацыяльнай сетцы «Facebook»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**Таварыства аматараў музыкі** — таварыства, заснаванае ў 1812 годзе генеральным сакратаром Прыдворнага тэатра Іозефам Зонляйтнерам у Вене, Аўстрыя.

У статуце, складзеным у 1814 годзе, зафіксавана, што мэта Таварыства — прапаганда музыкі ва ўсіх яе ўвасабленнях. Таварыства дасягала сваіх мэтаў, спансіруючы канцэрты, заснавала Венскую кансерваторыю ў 1819 годзе, заснавала Венскае спеўнае таварыства (Wiener Singverein) у 1858 годзе, у 1870 годзе быў пабудаваны будынак таварыства, таксама сістэматычна збіраліся і архівваліся вартыя ўвагі дакументы па гісторыі музыкі. Цяпер гэта адзін з вядучых музычных архіваў свету.

Першым музычным кіраўніком быў Карл Хайслер, потым — Антон Рубінштэйн (прызначаны ў 1871 г.) і Іаганес Брамс (прызначаны ў 1872 г.). Сярод іншых вядомых музычных дырэктараў — Вільгельм Фуртвенглер, Герберт фон Караян і Густаў Малер.
Карціна «Погляд на дзве тысячы ярдаў». Мастак Томас Лі
Разгублены погляд байца  марской пяхоты пасля бітвы за атол Эніветок
«**Погляд на дзве тысячы ярдаў**» або «**Погляд на тысячу ярдаў**» — несфакусыяваны погляд, часта назіраемы ў салдатаў, якія перанеслі  баявую псіхічную траўму. Можа назірацца і ў іншых выпадках  псіхалагічнай траўмы.

Прыкмета посттраўматычнага стрэсавага засмучэння. Разгублены позірк паказвае на  адхіленне ад траўміруючай сітуацыі.

Назва
-----

У ЗША разгублены погляд салдата, які перажыў баявую псіхічную траўму, называецца гутарковым выразам «Погляд на дзве тысячы ярдаў» (англ.: Two-Thousand-yard stare).
Выраз з'явіўся пасля публікацыі ў часопісе « Life» рэпрадукцыі з карціны вядомага  амерыканскага мастака, ваеннага карэспандэнта і гісторыка Томасу Лі  (англ.) (бел. (на іл.).

Сам мастак распавядаў:

|  |
| --- |
| 

«Я бачыў людзей з такім выразам твару. Яно было ў мяне самога. Адчуваецца скутасць, і цягліцы не слухаюцца, калі вы спрабуеце ўсміхнуцца, або выказаць эмоцыю, або размаўляць».

*Арыгінальны тэкст* (англ.)  

*I've seen men with that look on their faces. I've had it on my own face. It feels stiff, and the muscles don't want to work right when you try to smile, or show expression, or talk.*

 |

Тагачасны капрал Джо Хоул (англ.: Joe Houle), прыбыўшы на  вʼетнамскую вайну ў 1965 годзе, распавядаў, што не бачыў ніякіх эмоцый у вачах байцоў сваёй новай каманды, як быццам жыццё была высмактана з іх. Калі ён даведаўся, што «поглядам на тысячу ярдаў» завецца такі разгублены выраз твару, Джо сказаў:

|  |
| --- |
| 

«Пасля першай страты сябра я адчуў, што лепш быць адлучаным».

*Арыгінальны тэкст* (англ.)  

*After I lost my first friend, I felt it was best to be detached.*

 |

Фотарэпарцёр Фрэнк Джонстан (англ.: Frank Johnston) падчас гэтай вайны перажыў 15 мая 1967 года шквальны агонь, а калі пасля падзення ўзняў уверх вочы, убачыў салдата з «поглядам на тысячу ярдаў». Фатограф здолеў дастаць сваю « Лейку» і зрабіць здымак, які на наступны дзень быў растыражаваны на першых старонках амерыканскіх газет.

Зноскі
------

1. ↑  Marines turn to Greek plays to cope with stress **(нявызн.)**.  AP (14 жніўня 2008). Праверана 2013-11-6. (англ.)
2. ↑  «Life» magazine, 6/11/1945, p. 65. link (англ.)
3. ↑  Two-Thousand-Yard Stare **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  // milhist.net (Updated 2004 November 25). Архівавана з першакрыніцы 9 лістапада 2006. Праверана 2013-11-6. (англ.)
4. ↑  *Sgt. Arthur L. Stone.*. Marine Corps Base Camp Lejeune **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  // lejeune.marines.mil (2 мая 2002). Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2013. Праверана 2013-11-7. (англ.)
5. ↑  *Angela M. Pleasants.*. The Thousand-Yard Stare **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  // smithsonianmag.com (1 снежня 2001). Архівавана з першакрыніцы 4 снежня 2013. Праверана 2013-11-6. (англ.)

Літаратура
----------

* Brendan M. Greeley (Hrsg.): *The two thousand yard stare : Tom Lea’s World War II / paintings, drawings, and eye-witness accounts by Tom Lea*. Texas A&M University Press, College Station 2008, ISBN 1-603-44008-9 (англ.).
**Завочны факультэт (ЗФ ГДТУ імя П. В. Сухога)** — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

Гісторыя
--------

Навучанне без адрыву ад вытворчасці ва ўніверсітэце вядзецца з дня яго заснавання. У жніўні 1968 года быў утвораны агульнатэхнічны факультэт з вячэрняй формай навучання. Дэканам быў прызначаны кандыдат тэхнічных навук Раман Аляксеевіч Рута. Першымі спецыяльнасцямі, па якіх вялася падрыхтоўка спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй у вячэрняй форме, былі: «Тэхналогія машынабудавання, металарэжучыя станкі і інструменты», па якой першы выпуск адбыўся ў 1973 годзе, «Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў, гарадоў і сельскай гаспадаркі», «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам», першы выпуск па якіх адбыўся ў 1974 годзе. У верасні 1976 года агульнатэхнічны факультэт быў пераўтвораны ў вячэрні факультэт. У 1987 годзе быў праведзены першы набор студэнтаў па завочнай форме навучаньня. У 1994 годзе вячэрні факультэт быў пераназваны ў завочны.

Дэканы
------

* Раман Аляксеевіч Рута (1968—1972)
* Станіслаў Браніслававіч Сарэла (1977—1987)
* Дзмітрый Рыгоравіч Кроль (2014—2021)
* Юрый Аляксандравіч Рудчанка (з 2021)

Спасылкі
--------

* Завочны факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога на сайце ГДТУ

| ⛭Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога |
| --- |
| Факультэты | 
* Механіка-тэхналагічны
* Аўтаматызаваных і інфармацыйных сістэм
* Энергетычны
* Гуманітарна-эканамічны
* Машынабудаўнічы
* Завочны
* Дауніверсітэцкай падрыхтоўкі

 |
| Інстытуты | Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі |
Каўбой у 1887
**Каўбой** (англ.: cowboy, ад cow - карова і boy - хлопец) — назва, якая ўжывалася на Дзікім Захадзе ЗША ў адносінах да пастухоў жывёлы. Эпоха каўбояў пачалася з 1865 года, калі трэба было сагнаць у згоны гіганцкія здзічэлыя статкі быкоў, пераважна на тэрыторыі Тэхаса. Скончылася гэтая эпоха каля дваццаці гадоў пазней. Прыкладна трэць каўбояў была неграмі, якія атрымалі свабоду пасля грамадзянскай вайны, але не мелі ні працы, ні маёмасці. Яшчэ трэць каўбояў была мексіканцамі і траціна - нашчадкамі выхадцаў з Еўропы.

Спасылкі
--------

* Свет сучасных каўбояў @ National Geographic — Расія
* сапраўдных каўбояў" Архівавана 7 мая 2009. фотарэпартаж
* Сайт пра каўбояў і яздзе ў стылі вестэрн

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Канадская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119318049 · GND: 4135875-2 · LCCN: sh85033638 · NDL: 00575851 · NKC: ph121909 |
**«Вышыня 88,5»** — беларускі агітпрапфільм (іншая назва — «Як гэта будзе»). Выйшаў на экраны 1 мая 1932 года.

Сюжэт
-----

Дзеянне фільма разгортваецца ў абстаноўцы магчымай вайны. Раніца ў памежным калгасе Падгай. Самалёт скідае ўлёткі з паведамленнем аб пачатку вайны, аб’яўляецца мабілізацыя. Старшыня калгаса Волкаў арганізуе збор мужчын на прызыўны пункт, здачу збожжа дзяржаве, распараджаецца схаваць жывёлу ў лесе. Членам сельскай ячэйкі Асаавіяхіма[ru] раздаюць зброю і процівагазы. Камсамольцы-асаавіяхімаўцы расклейваюць на сценах дамоў апусцелай вёскі заклікі да салдат-інтэрвентаў — падманутых пралетарыяў. Ноччу часці Чырвонай Арміі пераходзяць у наступ. Пераследуючы ворага, байцы Н-скай стралковай дывізіі губляюць сувязь з флангамі і тылам і аказваюцца ў акружэнні. Для аднаўлення сувязі штаб корпуса пасылае самалёт, на выручку акружанцам спяшаюцца матарызаваны і кавалерыйскі палкі. Самалёт збіты ворагам. Асаавіяхімаўцы, сведкі паветранага бою, выяўляюць у планшэце загінулага лётчыка[ru] данясенне камандзіра акружанай дывізіі і карту. Волкаў адпраўляе іх з пастухом Янкам насустрач Чырвонай Арміі. Шкоднікі-кулакі[ru] з хутара падпальваюць лес. Пакуль Волкаў дапамагае чырвонаармейцам знайсці абыходныя шляхі, калгаснікі арганізуюць абарону пераправаў[ru]. У гэты час акружаныя часці вядуць цяжкія баі. Месца забітых байцоў займаюць асаавіяхімаўцы. Шкоднік-хутаранін ірве тэлефонны кабель. Янка ўступае з ім у сутычку. Здраднік забіты. Сувязь адноўленая. Кальцо акружэння прарвана. Асаавіяхімаўцы арганізуюць вываз параненых. У пошуках транспартных сродкаў яны выкрываюць другога кулака-шкодніка, які псаваў падводы, скраў і схаваў кулямёт з падбітага самалёта. Камкор дзякуе падгайскай ячэйцы Асаавіяхіма за аказаную дапамогу. Наступ Чырвонай Арміі працягваецца.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Іван Журавін | камдыў  |
| Уладзімір Уральскі[ru] | Паўлаў  Паўлаў  |
| Андрэй Апсалон[ru] |   |
| Н. Празароўскі |   |

Здымачная група
---------------

* аўтары сцэнарыя: Ю. Берман, Б. Вярхоўскі;
* рэжысёр: Юрый Тарыч;
* аператары: Г. Максімаў, Іван Ціхаміраў;
* мастак: Ісаак Махліс.

Цікавыя факты
-------------

* Адзін з першых савецкіх фільмаў на абаронную тэматыку.
* У здымках прынялі ўдзел сапраўдныя воінскія злучэнні.

Тэхнічныя даныя
---------------

* Чорна-белы, нямы
* 7 частак.

Спасылкі
--------

* «Вышыня 88,5» на сайце «Энциклопедия отечественного кино»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |

| ⛭Фільмы Юрыя Тарыча |
| --- |
| Мастацкія | Марока • Першыя агні • Крылы халопа • Лясная быль • Булат-Батыр • Капітанская дачка • Да заўтра • Нянавісць • Вышыня 88,5 • Шлях карабля • Адзінаццатага ліпеня • Нябёсы • Беларускія навелы • Забойцы выходзяць на дарогу • Стэпавыя Віцязі  |
| Дакументальныя | Пераварот  |
**Каянскі замак** (шведск.: Kajaneborg, фінск.: Kajaanin linna) — шведскі замак у горадзе Каяні на цэнтральнай частцы сучаснай Фінляндыі. Разбураны ў час Паўночнай вайны, быў часткова адбудаваны наноў у 20 ст.

Гісторыя
--------

Замкавы мост праз Каянскі замак
Заснаваны у 1604 годзе на маленькім востраве Амакоскі аднайменнай ракі, замак быў перабудаваны і ўмацаваны ў сярэдзіне 16 ст. З-за сваёй аддаленасці ад шведскіх палітычных і культурных цэнтраў, замак стаў месцам спасылкі палітычных зняволеных. Сярод вязняў замка ў розны час былі паэт Ларс Віваліус і гісторык Ёханес Месеніус, які жыў у замку ў цяжкіх умовах з 1616 па 1635 гады.

24 лютага 1716 года у ходзе Паўночнай вайны Каяскі замак быў захоплены і разбураны рускімі войскамі. Па ўмовах Ніштацкага мірнага дагавора паміж Расіяй і Швецыяй, замак зноў перайшоў да шведаў, аднак разбурэнні былі настолькі сур'ёзнымі, што яго не сталі адбудоўваць нанова. Часткова адноўлены ён быў толькі ў 20 ст..

У 1917 годзе на востраве была пабудавана гідраэлектрастанцыя. Першы драўляны мост на вяршыні руін быў пабудаваны у 1845 годзе. Да 1937 замак-востраў стаў падмуркам для новага дарожнага мосту з бетону. Мост называўся «замкавым» і першапачаткова быў адзіным мастом праз раку Каяні. Пасля будаўніцтва іншых мастоў, рух праз *замкавы мост* скараціўся і ўлады распрацавалі планы знесці мост і правесці належнае аднаўлення помніку.

У цяперашні час муніцыпальныя ўлады Каяні і Музейнае ведамства Фінляндыі сумесна праводзяць работу па даследаванні замка, яго рэстаўрацыі і павышэнню турыстычнай прывабнасці.
**Каір** — мухафаза ў Арабскай Рэспубліцы Егіпет. Адміністрацыйны цэнтр - горад Каір. Размешчана на поўначы краіны, у паўднёвай частцы дэльты Ніла, на паўночны ўсход ад мухафазы Эль-Гіза, на захад ад мухафазы Суэц і на поўдзень ад мухафаз Кальюбія і Шаркія. Мухафаза аб'ядноўвае ўсяго адзін горад Каір. Тут размешчаны дзяржаўныя ўстановы, офісы буйнейшых нацыянальных і міжнародных кампаній і арганізацый, у тым ліку штаб-кватэра Лігі арабскіх дзяржаў, рэгіянальны офіс Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, банкаўскія ўстановы і г.д. Ёсць некалькі прамысловых зон: Міср-эль-Гедыда, Эль-Уайлі, Медынат-Наср.

Зноскі
------

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4455278-6 |
Мінейскае царства (*Ma'in*) на поўнач ад Сабейскага (*Saba*)
**Майн** (араб. **معين**‎‎) — паўднёвааравійскае (старажытнаеменскае) царства, якое існавала ў старажытнасці на поўначы ад Сабейскага царства. Утварылася ў XIV у. да н.э. Біблейскія мадыяніцяне лічыліся васаламі Мінейскага царства. Галоўнымі гарадамі былі Іасіль (Yathill) і Карнаву (Qarnawu). Асновай эканомікі было земляробства і гандаль духмянымі рэчывамі. Паводле меркавання вучоных, менавіта майнцы заснавалі такія гарады як Мекка і Медзіна. У VII стагоддзі да н.э. Сабейскае царства паглынула Майн.

Зноскі
------

1. ↑  АКСУМ
2. ↑  Мінейскае царства

Спасылкі
--------

* Старажытныя дзяржавы паўднёвай Аравіі Архівавана 16 лютага 2015.
* Паўднёвааравійскія дзяржавы ў старажытнасці
* Мінейскае царства(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
**Шчацінкабру́х** (*Chaetogaster*) — род малашчацінкавых чарвей.

Апісанне
--------

Цела (даўжыня 10—25 мм) прадаўгаватае, празрыстае. бледна-ружовае. Складаецца з 10—15 членікаў (сегментаў) з шчацінкамі на брушку (адсюль назва). Галаўная лопасць не развіта. Маюць другасную поласць цела, рот і мускулістую глотку, здольную часткова выпучвацца вонкава і захопліваць здабычу.

Пашырэнне
---------

У сусветнай фаўне адрозніваецца некалькі прэснаводных відаў. На Беларусі пашыраны шчацінкабрух празрысты (*Chaetogaster diaphanous*) і шчацінкабрух смаўжовы (*Chaetogaster limnaei*).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Жывуць на дне вадаёмаў, на водных раслінах, на ракавінах, паверхні цела, у дыхальнай поласці, як сужыцелі, нахлебнікі (камепсалы) прэснаводных смаўжоў — балацянікаў (*Lymnaeidae*), фізаў (*Physidae*), катушак (*Planorbidae*). Пераважна драпежнікі, кормяцца буйнымі прасцейшымі, калаўроткамі, дробнымі ракападобнымі і інш. Здабычу заглынаюць цалкам.

Размнажэнне пераважна вегетатыўнае — з утварэннем «ланцужкоў» з 2—5 асобін.

Шчацінкабрухі — корм для рыб.

Літаратура
----------

* *Гладкая Р.* Шчацінкабрух // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779106231 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква прападобнага Серафіма Сароўскага.
**Царква прападобнага Серафіма Сароўскага** — праваслаўны храм у Брэсце. Адносіцца да Брэсцкага благачыння Брэсцкай і Кобрынскай епархіі. Царква складаецца з верхняга Свята-Серафімаўскага і ніжняга (у гонар Іаана Крандштацкага) храмаў. Знаходзіцца на вул. Серафіма Сароўскага, 2.

Гісторыя
--------

4 лістапада 1991 года была зарэгістравана парафія.
Царква была закладзена ў 1992 годзе, а ў 1993 годзе адбылося першае набажэнства ў ніжнім храме. 1 жніўня 2001 года храм быў асвячоны.

З паўночнага боку размяшчаецца нядзельнай школы з сілікатнай цэглы. З усходняга размяшчаецца бібліятэка. У гонар храма бала названа вуліца, на якой ён знаходзіцца.

Архітэктура
-----------

Архітэктарам храма з’яўляецца А. П. Мандрык.

Храм у плане ўяўляе сабою цагляны будынак, пабудаваны ў выглядзе крыжа, па цэнтры якога ўзвышаецца купал, пастаўлены на пяцімятровы барабан. У пярэдняй частцы да будынка прымыкае 25-мятровая званіца, завершаная шлемападобным купалам. Карануюць купалы васьміканцовыя крыжы.

Зноскі
------

1. ↑  Г. БРЕСТ. ХРАМ ВО ИМЯ СВТ. ПРП. СЕРАФИМА САРОВСКОГО
2. ↑  Царква ў імя святога вялебнага Серафіма Сароўскага(недаступная спасылка)
3. ↑  ХРАМ Архівавана 12 жніўня 2018.
4. ↑  Брест. Церковь Серафима Саровского.
5. ↑  БРЕСТСКИЙ СЕРАФИМОВСКИЙ ХРАМ
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калдун.

**Георгій Аляксандравіч Калдун** (9 снежня 1979, Мінск) — беларускі спявак, тэлевядучы, акцёр.

Біяграфія
---------

Георгій Аляксандравіч Калдун нарадзіўся 9 снежня 1976 г. у Мінску.

У 6 гадоў пайшоў у школу № 127, дзе вучыўся да 9 класа, 10-11 вучыўся ў СШ № 16.

З 1993 па 1998 — БДУ, геафак, чырвоны дыплом, 2 гады аспірантуры.
Па ходзе вучобы працаваў у школах, у прыватнасці № 181, вёў экалогію ў 10-11 ліцэйскіх класах.

Пасля 5 курса трапіў у мадэльнае агенцтва Сашы Варламава, паўдзельнічаў у некаторай колькасці паказаў адзення і конкурсаў цырульніцкага мастацтва ў якасці мадэлі. Стаў пераможцам у намінацыі «Суперфотамадэль Беларусі 2006».

Зараз вядзе на тэлеканале АНТ тэлешоу «Адзін супраць усіх». Таксама працуе на тэлебачанні Украіны.

Мае брата Дзмітрыя — спевака, удзельніка конкурса «Еўрабачанне-2007», на якім ён атрымаў 6-е месца.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* georgekoldun.com — афіцыйны сайт Георгія Калдуна
* Твары канала ОНТ — Георгій Калдун Архівавана 11 мая 2012.
* Фільмаграфія Георгія Калдуна на сайце Кино-театр.ру[ru] (руск.)
* Дзённік Георгія Калдуна на LiveInternet.ru
* Афіцыйная старонка Георгія Калдуна у сацыяльнай сетцы «УКантакце»
**Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы** — драўляны праваслаўны храм у аграгарадку Аляхновічы Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1990-я гады з дрэва. Будаўніцтва скончана ў 1996 годзе. Храм асвячоны ў 2005 годзе.

Архітэктура
-----------

Авангардная трактоўка традыцыйнага народнага драўлянага дойлідства. Вырашана адзіным працяглым зрубам, пераходзячым у 3-гранную апсіду, над якой агульны 2-схільны дах пераходзіць у вальмавы. Арыгінальную авангардную трактоўку набыло 5-купалле над цэнтральнай часткай даху: традыцыйны 8-гранны шатроаы барабан акаймаваны 4-вуглавымі макаўкамі на цыліндрычных барабанах, узнятых на стаўбы. Уся канструкцыя аб’яднана папярочнымі балкамі і вуглавымі падкосамі. Неашаляваныя брусчатыя сцены расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных разных ліштвах і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Франтальны фасад вырашаны 4-слуповай галерэяй-гульбішчам, над вальмавым дахам якой узведзена 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, накрытая цыбулепадобным купалам з макаўкай.

Зноскі
------

1. ↑  Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы Архівавана 20 кастрычніка 2019.
2. ↑  Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

| ⛭Радашковіцкае благачынне |
| --- |
| Царква ў гонар Раства Іаана Прадцечы (Аляхновічы) ·  Свята-Міхайлаўская царква (Гранічы) ·  Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Дубрава) ·  Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Краснае) ·  Царква Святога Дзмітрыя Салунскага (Мясата) ·  Свята-Успенская царква (Плябань) ·  Свята-Ільінская царква (Радашковічы) ·  Царква ў гонар Уводзін у храм Прасвятой Багародзіцы (Раёўка) ·  Свята-Мікалаеўская царква (Чысць) |
**Скульптура Божай Маці «Знаменне»** — скульптура Божай Мацi ў горадзе Лагойску, Беларусь. Знаходзіцца на ўездзе ў горад з боку Мінска па Мiнскай вулiцы.

Гісторыя
--------

Валун, на якім яна стаіць, знайшлі на Вілейшчыне. Аўтар чатырохмятровай бронзавай статуі — заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь Уладзімір Слабодчыкаў.

Апісанне помніка
----------------

Вобраз Божай Маці ўзяты з іконы, святыні мясцовай Свята-Мікалаеўскай царквы, у аб’ёмныя скульптурныя формы. Помнік мае і сваю адметнасць: у Багародзіцы на галаве — карона, што рэдка сустракаецца на праваслаўных іконах. Адзенне яе мае форму царскага ўбору, гэта сімвалізуе, што яна царыца неба і зямлі. Жоўты круг вакол галавы — знак святасці. Раскінутыя ў бакі рукі Багародзіцы як бы прасціраюць пакроў над Лагойскам: Божая Маці будзе аберагаць горад і ўсіх яго жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Лагойская Багародзіца
2. ↑  Устаноўлена скульптура Божай Мацi «Знаменне» Лагойскай
**Царква міру ў імя Святога Духа** (польск.: Kościół Pokoju p.w. Świętego Ducha; ням.: Friedenskirche "Zum Heiligen Geist") — драўляны лютэранскі храм у польскім горадзе Явары, уваходзіць у лік найбольш значных рэлігійных збудаванняў Ніжнесілезскага ваяводства.

У 2001 годе ўключаны ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Польшчы.

Згодна з рашэннем Вестфальскага міру 1648 года сілезскім лютэранам быў дадзены дазвол пабудаваць тры так званыя «храмы міру» ў гарадах Глогаў, Свідніца і Явар.

Але былі накладзены значныя абмежаванні: не было дазволена выкарыстоўваць пры будаўніцтве каменне і цэглу, дазволена было выкарыстоўваць толькі дрэва, гліну і салому.

Таксама было забаронена будаўніцтва веж і званіц, а таксама выкарыстанне званоў. Месца, на якім павінна было размяшчацца збудаванне, павінна было размяшчацца па-за межамі гарадскіх сцен. Будаўніцтва не павінна было цягнуцца больш за год. Будаўніцтва павінна было весціся за кошт сродкаў мясцовых абшчын.

Храм у Явары быў пабудаваны ў 1654 і 1655 гадах па праекту Вроцлаўскага архітэктара Альбрэхта фон Себіша. Будынак мае даўжыню 43,5 м, шырыню 14 м і вышыню 15,7 м, а плошчу 1180 м². Храм умяшчае каля 5500 чалавек.

Інтэр’ер храма атачаюць чатыры паверхі эмпор. Мастацкае афармленне інтэр'ера было створана Геогем Флегелем у 1671—1681 гадах. На карцінах адлюстраваны галоўным чынам біблейскія матывы. На другой эмпоры адлюстраваны 72 сцэны з Новага Запавету, на чацвёртай — 71 сцэна са Старога Запавету. На першай і трэцяй эмпоры адлюстраваны геральдычныя шчыты шляхты з наваколляў горада Явара.

Дзякуючы Альтрантштэцкаму дагавору 1706 года ў пачатку XVIII стагоддзя была дабудавана званіца.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

Літаратура
----------

* Izabella Gawin, Dieter Schulze, Reinhold Vetter: *Schlesien: Deutsche und polnische Kulturtraditionen in einer europäischen Grenzregion.* DuMont-Kunst-Reiseführer, Köln 2006, ISBN 3-7701-4418-X, S. 129—132.
* Fördererkreis der Friedenskirche zu Jauer/Jawor (Hrsg.): *Die Emporenbilder in der Friedenskirche zu Jauer in Schlesien.* I. u. II. Band, Wennigsen 2006/08.
* Reiner Sörries: *Von Kaisers Gnaden — Protestantische Kirchenbauten im Habsburger Reich*. Böhlau Verlag, Köln 2008, ISBN 978-3-412-20154-8, S. 103.
* Roland Gehrke: Durch Friedenskirchen zum Kirchenfrieden? (pdf)

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Царква міру ў Явары на Вікісховішчы |

* Горад Явар — Храм Міру
* Званы Храма Міру
* [ Храм Міру](недаступная спасылка) — Сферычная панарама

| ⛭Польшча Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Польшчы |
| --- |
| Гістарычны цэнтр | Кракаў ·  Варшава ·  Замасць ·  Торунь |  |
| Культура | Аўшвіц-Біркенау ·  Саляныя шахты Вялічцы і Бохні ·  Замак Марыенбург ·  Кальварыя Зэбжыдоўска ·  Цэрквы міру ў (Явары і Свідніцы) ·  Цэрквы Малой Польшчы ·  Парк Мускау ·  Зала Стагоддзя |
| Прырода | Белавежская пушча1 ·  Карпацкія лясы |
| 1 — таксама на тэрыторыі Беларусі |
**Победа**  (бел.: Перамога) — марка савецкіх наручных гадзіннікаў, пасля — гадзіннікавы брэнд.

Гісторыя
--------

Выпушчаны спецыяльна да гадавіны перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне ў 1946 годзе. Назву гадзінніка, афармленне і тэхнічныя характарыстыкі зацвярджаў асабіста І. В. Сталін. Механізм гадзінніка маркіраваўся «К-26» і быў заснаваны на калібры R26 французскай гадзіннікавай фірмы «Lip».

Вытворчасць наручных гадзіннікаў маркі «Перамога» была наладжана на некалькіх заводах:

* Пензенскі гадзіннікавы завод (з 1945)
* Першы Маскоўскі гадзіннікавы завод імя Кірава (1946—1953)
* Чыстапольскі гадзіннікавы завод (1949—1950)
* Завод імя Масленнікава (1951—2004)
* Другі Маскоўскі гадзіннікавы завод (1953—1964)
* Петрадварцовы гадзіннікавы завод (з 1953)

Галерэя
-------

* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Полёт (гадзіннік)

Зноскі
------

1. ↑  Гадзіннік наручны «Перамога». Належалі В. З. Каржу.
**Царква ў гонар Іконы Бялыніцкай Божай Маці** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Бялынічах Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры горада.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1990 годзе. Асвечана ў гонар абраза Бялыніцкага абраза Божай Маці.

Архітэктура
-----------

Вырашана ў стылізаваных формах ноўгарад-суздальскага дойлідства XVII ст. па кананічнай 4-часткавай кампазіцыі: шатровая 2-ярусная званіца (васьмярык на чацверыку) над прытворам, трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, 5-гранная апсіда. Маляўніча-стракаты сілуэт белакаменнага храма фарміруе складанае спалучэння дахаў і шматкупалле — 5- купалле над малітоўнай залай, макаўкі над званіцай, апсідай, зломамі карніза бакавых фасадаў, 2-схільным пакрыццём ганка. Пазбаўленыя краповак плоскасныя фасады прарэзаны ўрубнымі арачнымі вокнамі.

Зноскі
------

1. ↑  Царква ў гонар абраза Божай Маці «Бялыніцкі» Архівавана 25 ліпеня 2020.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Царква ў гонар Іконы Бялыніцкай Божай Маці на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
Умоўны рысунак вектарнага поля (вектарная дыяграма)
**Вектарнае поле** — адлюстраванне, якое ставіць у адпаведнасць кожнаму пункту *Р* некаторага абсягу *G* пэўны вектар ***а***(*Р*). Матэматычна вектарнае поле можа быць вызначана ў дадзенай вобласці *G* з дапамогай вектарнай функцыі ***а***(*Р*) ад пункта *Р* гэтай вобласці. Да паняцця вектарнага поля прыводзіць цэлы шэраг фізічных з’яў і працэсаў (напрыклад, вектары хуткасцей часціц рухомай вадкасці ў кожны момант часу ўтвараюць вектарнае поле). Тэорыя вектарнага поля добра распрацавана і выкарыстоўваецца ў розных галінах прыродазнаўства.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4139571-2 · Microsoft: 91188154 · NKC: ph536715 |
**«Царква ў Аверы»** (фр.: L'Église d'Auvers-sur-Oise) — карціна нідэрландскага жывапісца Вінцэнта ван Гога.

Гісторыя
--------

Пакінуўшы ў маі 1890 г. бальніцу для псіхічнахворых ў Сен-Рэмі-дэ-Праванс, ван Гог пасяліўся ў вёсцы Авер-на-Уазе ў прадмесцях Парыжа, дзе і правёў апошнія два месяцы свайго жыцця. За гэты час ён напісаў каля 70 карцін, сярод якіх шмат краявідаў Аверу і яго ваколіц, у тым ліку і «Царква ў Аверы». Намаляваную на палатне пабудаваную ў XIII стагоддзі гатычную царква можна ўбачыць яшчэ на некалькіх работах таго перыяду.

Пасля смерці мастака карціна дасталася яго сябру, урачу і мастаку-аматару Полю Гашэ, у якога ён праходзіў лячэнне ў апошнія месяцы свайго жыцця. Да сярэдзіны XX стагоддзя карціна знаходзілася ў прыватнай калекцыі Гашэ і яго нашчадкаў. У 1951 годзе яна была перададзена ў Луўр, а з 1986 года захоўваецца ў калекцыі музея Арсэ.

Літаратура
----------

* Lubin Stranger on the earth: A psychological biography of Vincent van Gogh. — Holt, Rinehart, and Winston, 1972. — ISBN 0-03-091352-7
* Erickson, Kathleen Powers At Eternity’s Gate: The Spiritual Vision of Vincent van Gog. — 1998. — ISBN 0-8028-4978-4
**Дом па вуліцы Талстога, 15** — будынак у Полацку. Пабудаваны ў 1912 г. Цяпер адміністрацыйны будынак.

Архітэктура
-----------

Помнік эклектычнай архітэктуры. Аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак. Галоўны фасад «заціснуты» у раму, утвораную карнізам, цокалем і вуглавымі лапаткамі. Лучковыя аконныя праёмы абрамленыя ліштвамі, упрыгожаны сандрыкамі, складаны прафіляваны карніз упрыгожаны сухарыкамі. Фасад аздоблены падаконнымі нішамі і гарызантальнай цягай. Архітэктурны аб’ём завершаны вальмавым дахам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Дом па вуліцы Талстога, 15 (Полацк) на сайце «Архіварта»
**Дом прафесійных саюзаў** — будынак у Мінску, размешчаны на рагу праспекта Пераможцаў (№ 21) і вуліцы Мельнікайтэ. Пабудаваны ў 1982 годзе пра праекце архітэктараў Г. Бенядзіктава і А. Фрыдмана. Да гэтага Дом прафсаюзаў размяшчаўся ў будынку прысутных месцаў на плошчы Свабоды.

Архітэктура
-----------

Будынак з вуліцы Мельнікайтэ
Уяўляе сабой вышынную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю з 2 плоскіх зрушаных адзін адносна аднаго карпусоў рознай вышыні. У завяршэнні дамінуе глухі кубападобны аб’ём ліфтавай шахты, на франтальнай плоскасці якой квадратная панель з выявай сярпа і молата. Архітэктура вышынных карпусоў заснавана на строгім рытме гарызантальнага зашклення і вертыкальных пілонаў. Над галоўным уваходам выступае кубападобны з глухімі фасадамі аб’ём актавай залы, пастаўлены на 4 слупы.

Схема планіроўкі тыпавога паверха двухкалідорная з двухбаковым размяшчэннем службовых памяшканняў. У цэнтры ліфтавая група, хол якой аб’ядноўвае калідоры. Акрамя галоўнай лесвіцы каля ліфтавага хола ў тарцы будынка размешчана пажарная лесвіца. На першым паверсе галоўны вестыбюль, на другім — актавая зала з фае, буфет. У апрацоўцы інтэр’ера выкарыстаны дэкаратыўная тынкоўка, шпона, падшыўная плітачная столь, паркет, ружовы ракушачнік, белы і шэры мармур. Галоўны вестыбюль і фае актавай залы асветлены ліхтарамі столі і люстрамі нёманскага шкла. У вестыбюлі на фоне тарцовай сцяны, абліцаванай шэра-ружовым мармурам, устаноўлены бюст У. І. Леніна.

Літаратура
----------

* 233д. Дом прафесійных саюзаў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
**«По́вязь»** — зборнік апавяданняў і навел беларускіх сучасных аўтараў. Выпуск выдання ажыццёўлены па заказе і пры фінансавай падтрымцы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь укладальнікамі І. В. Саверчанка і Г. В. Марчук тыражом 2 000 экземпляраў.

Змест
-----

У кнізе змешчаны апавяданні і навелы сучасных беларускіх пісьменнікаў. Майстры мастацкага слова глыбока пранікаюць у розныя сацыяльныя сферы, адлюстроўваюць духоўны свет чалавека, спасцігаюць найважнейшыя законы развіцця грамадства. У зборнік увайшлі розныя паводле зместу апавяданні і навелы — дакументальныя, сацыяльныя, прыгодніцкія, гістарычныя, дэтэктыўныя, пейзажныя, лірычныя, філасофскія, трагічныя, сатырычныя, гумарыстычныя, містычныя, алегарычныя, фантастычныя, міфалагічныя і побытавыя.

Зноскі
------

1. ↑  Весялуха, Марына.  Экслібрыс "Звязды". Повязь творчых адкрыццяў **(нявызн.)**, *Звязда* (28.01.2016 00:04). Праверана 15 чэрвеня 2021.

Спасылкі
--------

* «Повязь. Зборнік»
* «Повязь» Архівавана 16 чэрвеня 2021.
* «Повязь» Архівавана 16 чэрвеня 2021.
* «Повязь»
**Дом па вуліцы Уладзіміра Леніна, 26** — будынак у Оршы. Пабудаваны ў пачатку XX ст. У савецкі час тут знаходзілася медыцынская ўстанова. Цяпер у будынку размяшчаецца Музей Уладзіміра Караткевіча. Помнік эклектычнай архітэктуры.

Архітэктура
-----------

Галоўны фасад прамавугольнага ў плане аднапавярховага аб’ёму, выцягнутага ўздоўж вуліцы, мае сіметрычна-восевае вырашэнне з лучковымі ўваходным і аконнымі праёмамі. Над уваходам навес па вітых арнаментальных кранштэйнах з жалеза. Пластыка і дэкор фасада ствараюцца сродкамі дэкаратыўнай цаглянай муроўкі, выкарыстаны сандрыкі, руст, лапаткі, цокаль апрацаваны філёнгамі. Прафіляваны карніз, які аддзяляе фасад ад двухсхільнага даху, у цэнтры вылучаны франтонам.

Літаратура
----------

* *А. М. Кулагін.* 134. Забудова вуліцы Леніна // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па вуліцы Уладзіміра Леніна, 26 (Орша)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фалей.
**Антаніна Уладзіміраўна Фалей** (нар. 17 красавіка 1959, г. Баранавічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыла аддзяленне мастацкага праектавання Віцебскага тэхналагічнага інстытута лёгкай прамысловасці (1982). З 1987 года — старшы выкладчык, дацэнт (1998) кафедры дызайну Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта. Член Беларускага саюза мастакоў (1998).

Працуе ў галіне тэкстылю, графікі і акварэлі, аб’екта.

Сярод твораў: акварэлі «Перад выбарам» (2002), «Мэта» (2004), «Чаканне цяпла № 2» (2006); серыі «У пачатку» (2004), «Зямное прыцягненне» (2006), «Самародак» (2009), «Па той бок экватара» (2009); графічныя «Знакі агню» (2006), «Прастора сонечнага святла» (2006), серыі «Qatro» (2001); калажы «Дзве тысячы гадоў мінула» (2000), «Паверхі прыроды» (2002), «З попелу маёй памяці» (2006), серыя «Паходжанне» (2004); аб’екты «Астравы над безданню» (2008), «Споведзь адной карціны» (2009), «Кніга перамен 1-2» (2009), «Прайсці па лёдзе» (2009), «Дыялог» (інсталяцыя, 2010) і інш.
Працы знаходзяцца ў музеях: «Lust auf Kunst», г. Локум (Германія), Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Віцебскім цэнтры сучаснага мастацтва, Музеі Марка Шагала ў Віцебску, Полацкім гісторыка-культурным музеі-запаведніку.

Сям’я
-----

У шлюбе з беларускім мастаком Генадзем Аляксандравічам Фалеем.

Літаратура
----------

* Цыбульский, М. Л. Фалей Антонина Владимировна / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 556.
**Адміністрацыйны будынак** — будынак XIX ст. у Мінску, унесены у Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей.

Двухпавярховы будынак з чырвонай цэглы, пабудаваны ў 1890-я гады на Конскім рынку. Да Лютаўскай рэвалюцыі ў будынку размяшчалася жандарскае ўпраўленне, а з сакавіка 1917 года — 3-я частка народнай міліцыі, пазней школа рабоча-сялянскай міліцыі. Пасля 2-й сусветнай вайны інтэрнат для рабочых і служачых трамвайнага парка. Дом меў адрас вул. Варвашэні, 3. Затым у будынку размяшчалася Трамвайна-тралейбуснае ўпраўленне Мінска.

Станам на 2016 год у будынку знаходзіцца галоўны офіс дзяржаўнай установы «Сталічны транспарт і сувязь».

Літаратура
----------

* Архівавана 24 верасня 2020.
**3-і камунальны дом** — жылы дом у Віцебску, размешчаны на Узгорскай слабадзе, на рагу вуліц Суворава (№ 34) і Савецкай (№ 23).

Дом у 1940 годзе
Пабудаваны ў 1927—1932 гадах з цэглы і дрэва па праекце Васіля Вукалава.

Архітэктура
-----------

Дом у 2015 годзе
План дома камунальнага тыпу
Чатырохпавярховы П-падобны ў плане будынак. Камунальны дом прызначаўся для маласямейных і адзінокіх. Складаецца з 6 двухкватэрных секцый з лесвічнымі клеткамі і адной секцыі з калідорнай планіроўкай. Кватэры маюць па 3 і 4 пакоі, плошча якіх ад 10 да 24 м², кухню плошчай ад 7 да 10 м², санітарны вузел. У секцыі з калідорнай планіроўкай на кожным паверсе 11 жылых пакояў, 2 агульныя кухні, умывальні, пакой для заняткаў і адпачынку. У цокальным паверсе камунальна-бытавыя памяшканні. У працэсе эксплуатацыі дома праведзена некалькі рэканструкцый кватэр, якія закранулі ўнутраную планіроўку. Архітэктурнае аблічча будынка стрыманае, без дэкаратыўных дэталей. Выразнасць фасадаў дасягаецца рытмічнай групоўкай акон, падзеленых вертыкальным чляненнем паўлоджый, заглыбленых на таўшчыню сцен.

Літаратура
----------

* 22. Забудова вуліцы Суворава // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па вуліцы Суворава, 34/23 (Віцебск)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Басалыга.

**Канстанцін Мікалаевіч Басалыга** (30 мая 1887, в. Варкавічы, Слуцкі раён — 9 верасня 1963) — прафесійны рэвалюцыянер. Брат Д. Басалыгі.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1905 года. У перыяд Рэвалюцыі 1905—1907 гг. член ваенна-баявога штаба ў Харкаве, Севастопальскага камітэта РСДРП і рэдакцыі яго органа — газеты «Салдат». Вёў партыйную працу ў Харкаве, Адэсе, Екацерынадары, Севастопалі.

Дэлегат V з'езда РСДРП  (руск.) (бел. ад бальшавікоў Урала, даставіў У. І. Леніну мандат дэлегата ад бальшавікоў Усолля. У 1915 годзе сасланы ў Омск. Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі. Пасля рэвалюцыі на гаспадарчай працы ў Омску, Краснадары, Севастопалі, на Стаўрапаллі. У гады Вялікай Айчыннай вайны ў Севастопальскім народным апалчэнні. У вёсцы Варкавічы імем братоў Басалыг названая вуліца.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Бассалыго Константин Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 44. — 737 с.
**Дом спецыялістаў** — колішні жылы дом, які размяшчаўся на рагу вул. Савецкай (№. 148; цяпер праспект Незалежнасці) і вул. Даўгабродскай (№ 19; цяпер вул. Казлова).

Гісторыя
--------

Разбураны дом у ліпені 1941
Пабудаваны ў 1934 годзе па праекце архітэктара Н. Макляцовай. Прызначалася для спецыялістаў шматлікіх прамысловых прадпрыемстваў, якія выраслі ў Менску ў час першых пяцігодак сацыялістычнага будаўніцтва. Па планах архітэктараў вакол дома мусіў вырасці цэлы раён пышных жылых будынкаў для працоўнай эліты Савецкай Беларусі. У доме атрымалі кватэры паэты Міхась Клімковіч, Змітрок Бядуля, Андрэй Александровіч, Ізі Харык, матэматыкі Уладзімір Дыдырка (№ 19), Цэлясцін Бурстын (№ 43), журналісты Сцяпан Макарэвіч (№ 64), Давыд Рубінштэйн (№ 64), гісторыкі Стасіс і Кацярына Матулайцісы (№ 41), вучоны ў галіне педагогікі Павел Панкевіч (№ 3), глебазнавец Якаў Афанасьеў (№ 78), дзяржслужбовец Ісак Фрыдман (№ 57), выкладчык Міхаіл Кармін (№ 72). эканаміст Самуіл Слонім (№ 44), геолаг Аляксандр Крукоўскі (№ 2).

Паводле Леаніда Маракова, даследчыка рэпрэсій савецкіх уладаў на Беларусі, жыхары амаль усіх 100 кватэр дома былі рэпрэсаваныя.

Планы па будаўніцтве раёна парушыла Вялікая Айчынная вайна, дом спецыялістаў згарэў у чэрвені 1941 года. Абгарэлыя руіны знеслі немцы пасля ўзяцця горада. Пасля вайны на месцы дома спецыялістаў з’явіўся новы жылы дом.

Архітэктура
-----------

Сіметрычны са складанай канфігурацыяй плана секцыйны будынак быў заснаваны на спалучэнні розных па вышыні аб’ёмаў: цэнтральнага 6 павярховага, адсунутага ў глыбіню за чырвоную лінію забудовы, і 4-павярховых бакавых крылаў, якія ўтваралі курданёр. Па восі будынка на вышыні 1—2-га паверхаў знаходзіўся скразны парадны праём у двор. Выразнасць фасадаў дасягалася вертыкальным зашкленнем лесвічных клетак на вышыню будынка, рытмічнай групоўкай квадратных акон, балконаў.

Дом складаўся з вуглавых і радавых секцый, створаных паводле індывідуальнага праекта: на лесвічную пляцоўку выходзілі 2 кватэры, у якіх пакоі былі звязаны паміж сабой шырокім калідорам і мелі ўбудаванае абсталяванне. На 1-м паверсе размяшчаліся магазін, дзіцячыя сад і яслі.

* У забудове вуліцы. 1937У забудове вуліцы. 1937
* 19351935
* 19371937
* 1930-я1930-я

Зноскі
------

1. 1 2 3  *А. А. Воінаў.* Мінскі жылы дом спецыялістаў // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. 1 2  Семь несохранившихся межвоенных зданий Минска Архівавана 18 ліпеня 2020.
3. ↑  Маракоў: Мінск — горад без пераемнасці (Інтервью Нашай ніве)

Літаратура
----------

* *А. А. Воінаў.* Мінскі жылы дом спецыялістаў // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прэдка.
**Канстанцін Рыгоравіч Прэ́дка** (14 лютага 1942, в. Пацавічы, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць, БССР — 22 верасня 2000) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1987), прафесар (1991). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі 1974.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1963 годзе БДУ. З 1963 года ў Інстытуце фізікі, з 1970 года ў Інстытуце прыкладной оптыкі Нацыянальнай АН Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па оптыцы відарысаўтваральных сістэм. Распрацаваў метады даследавання перадатачных функцый  (руск.) (бел. якія апісваюць заканамернасці пераўтварэння энергетычных і прасторавых структурных уласцівасцей аб’екта, апаратуру для кантролю асноўных інфармацыйных характарыстык шэрагу элементаў відарысаўтваральных сістэм.

Творы
-----

* Характеристики записи оптического изображения на электроночувствительных слоях // Распространенне света в дисперсной среде. Мн. 1982;
* Оптика люминесцентного экрана. Мн. 1984 (разам з А. П. Івановым).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
**Антаніна Сцяпанаўна Керко** (16 снежня 1925, в. Кіёвец, Бяльскі павет, Люблінскае ваяводства — 12 кастрычніка 2010) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

З 1949 года жыла ў Баранавічах. У 1949—1982 гадах швачка-матарыстка пашывачнага цэха, майстар, брыгадзір арцелі «Камунарка» (з 1956 года — трыкатажная фабрыка).

За працоўныя поспехі ўзнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга і медалём «За доблесную працу». 5 красавіка 1971 года прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат»..

Зноскі
------

1. ↑  Антаніна Сцяпанаўна Керко
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зубовіч.
**Канстанцін Міхайлавіч Зубовіч** (1904, вёска Папоўцы, Вілейскі раён, Мінская вобласць — 28 снежня 1944) — Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Да прызыву ў армію займаўся сельскай гаспадаркай. У Вялікую Айчынную вайну з лістапада 1944 года на фронце. У снежні 1944 года войскі 2-га Украінскага фронту фарсіравалі раку Дунай на тэрыторыі Венгрыі. Гвардыі радавы К. М. Зубовіч у ліку першых дасягнуў правага берага ракі, гранатамі знішчыў кулямётны разлік праціўніка, агнём з захопленага кулямёта дапамог авалодаць плацдармам і адбіць пяць варожых контратак. Загінуў у баі 28 снежня 1944 года. Пахаваны ў Будапешце.

Памяць
------

Яго імем названы вуліцы ў г. Вілейка, у в. Нарач; у в. Папоўцы на доме, дзе ён жыў, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Літвінюк.
**Георгій Іванавіч Літвінюк** (нар. 28 жніўня 1961; в. Дзедаўка, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі геолаг.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і настаўніка. Пасля заканчэння сярэдняй школы (1968) паступіў на геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Праходзіў практыку пад кіраўніцтвам акадэміка Г. Гарэцкага ў аддзеле палеагеаграфіі антрапагену Інстытута геахіміі і геафізікі АН БССР; па заканчэнні вучобы працаваў тут у якасці старшага лабаранта-палеакарполага, прайшоў курс аспірантуры і ў 1988 абараніў у Інстытуце геалогіі АН Эстонскай ССР (Талін) дысертацыю «Неаплейстацэнавыя флоры Беларусі і сумежных абласцей», атрымаў ступень кандыдата геолага-мінералагічных навук па спецыяльнасці палеанталогія і стратыграфія. Даследаваў галацэнавыя, муравінскія, паазерскія і раннедняпроўскія інтэрстадыяльныя насенныя флоры, вывучаў флоры ўсіх міжледавікоўяў плейстацэну Беларусі, памежныя пліяцэн-плейстацэнавыя флоры ў агаленнях і міяцэнавыя з пошукавых на буры вугаль свідравін.

3 1998 працуе як выкладчык у БДПУ імя М. Танка, вядзе курс геалогіі (агульная і гістарычная). 3 2001 дацэнт, з 2009 — загадчык кафедры фізічнай геаграфіі.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Литвинюк Г.И. История развития растительности в неоплейстоцене на территории Белоруссии // Палеогеграфия кайнозоя Белоруссии. Мн. 1989. С. 140-151.
* Литвинюк Г.И. Новые данные о флоре брестского надгоризонта юго-запада Беларуси // Стратиграфия и палеонтология геологических формаций Беларуси. Мн. 2003. С. 168-170.
* Литвинюк Г.И. Якубовская Т.В. Отложения корчевского межледниковья и стратиграфия четвертичной толщи Новогрудской возвышенности в бассейне реки Невды // Літасфера, №1 (32), 2010. С. 31-42.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Георгій Іванавіч Літвінюк (Да 60-годдзя з дня нараджэння) // Літасфера. №2(35). 2011.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якаўлеў.
**Канстанцін Міхайлавіч Якаўлеў** (30 верасня 1905, с. Антоньеўка  (чач.) (бел. Петрапаўлаўскі раён  (руск.) (бел. Алтайскі край — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1927. Скончыў Ваенна-палітычную акадэмію імя Леніна ў 1938 годзе. З 1919 года ў атрадах ЧАП  (руск.) (бел. на камсамольскай працы. З 1927 года ў Чырвонай Арміі. З верасня 1941 года кіраўнік групы Бабруйскага камуністычнага падполля. У красавіку-верасні 1942 камісар 208-га партызанскага атрада, адначасова камісар Клічаўскага аператыўнага цэнтра. Да 1958 года ў Савецкай Арміі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Яковлев Константин Михайлович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 716. — 737 с.