**Псе́ўда-Арысто́цель** — агульнае імя для аўтараў філасофскіх і медыцынскіх прац, якія прыпісваюць свае працы Арыстоцелю, а таксама для тых, чые працы пазней лічыліся працамі Арыстоцеля. У Сярэднія вякі многія еўрапейскія і арабскія аўтары ўдавалі свае працы за арыстоцелеўскія, бо гэта прыносіла іх працам вядомасць і прызнанне. Гэтыя сачыненні ёсць прыкладам псеўдаэпіграфікі.

Гісторыя
--------

Першыя псеўда-арыстоцелеўскія творы былі створаныя прадстаўнікамі перыпатэтычнай школы, закладзенай самім Арыстоцелем. Аднак, пераважная колькасць прац была напісаная значна пазней, у Сярэднія вякі. Арыстоцель стварыў мноства твораў разнастайнай тэматыкі, таму магчыма было прыпісваць яму тэксты ў самых розных галінах. Прыпісванне імя Арыстоцеля тэкстам гарантавала ім некаторую павагу і прызнанне, бо Арыстоцель лічыўся адным з самых аўтарытэтных старажытных аўтараў для вучоных людзей як хрысціянскай Еўропы, гэтак і мусульманскіх арабскіх краін. Як правіла невядома, быў прыпісаны Арыстоцелю тэкст яго ўласным аўтарам ці кімсьці іншым, хто хацеў папулярызаваць такія працы, выкарыстоўваючы імя філосафа.

За Сярэднімі вякамі ў абарачэнні было больш за сто псеўда-арыстоцелеўскіх твораў. Іх можна падзяліць на тры групы паводле мовы арыгіналу, а менавіта лаціна, грэчаская і арабская. Група твораў на лаціне найменшая, пераважаюць працы па-арабску. У Сярэднявеччы многія арабскія творы былі перакладзеныя на лаціну. Бальшыня з іх асвятляе акультныя тэмы, такія як алхімія, астралогія, хірамантыя і фізіягноміка. Іншыя тэксты адносіліся да грэчаскіх філасофскіх прадметаў — часцей да платонаўскіх і неаплатанічных школ, радзей да перыпатэтычнай. Арабскі *Secretum Secretorum* быў самай папулярнай псеўда-арыстоцелеўскай працай і нават больш распаўсюджаны, чым любы з сапраўдных твораў Арыстоцеля.

Стварэнне псеўда-арыстоцелеўскіх твораў працягвалася яшчэ доўга нават пасля Сярэдніх вякоў. «*Шэдэўр Арыстоцеля*» — гэта дапаможнік па сексуальных практыках і акушэрстве, упершыню апублікаваны ў 1684 годзе, стаўшы вельмі папулярным у Англіі. Ён усё яшчэ прадаваўся ў пачатку XX стагоддзя і, верагодна, быў самай тыражаванай кнігай на медыцынскую тэматыку ў XVII і пачатку XIX стагоддзя.

Вядомыя творы
-------------

* Aristotle’s Masterpiece (1684)
* De Proprietatibus Elementorum (IX—X стагоддзі н. э.)
* Liber de Causis
* De mirabilibus auscultationibus
* De Mundo (IV—III стагоддзі да н. э.)
* Rhetorica ad Alexandrum
* Secretum Secretorum
* Тэалогія Арыстоцеля
* Physiognomonica (каля 300 года да н. э.)
* De Melisso, Xenophane, Gorgia

Зноскі
------

1. 1 2  Glick, Livesey, Wallis, 2005, p. 423–424
2. ↑  Kieckhefer, 2000, p. 27
3. ↑  Charles B. Schmitt, Dilwyn Knox (Eds.): *Pseudo-Aristoteles Latinus. A Guide to Latin works falsely attributed to Aristotle before 1500*. London: The Warburg Institute, 1985, ISBN 0-85481-066-8 (Warburg Institute Surveys and Texts 12).
4. ↑  Bullough, 1973

Літаратура
----------

* Alwishah, Ahmed; Hayes, Josh (2015). *Aristotle and the Arabic Tradition*. ISBN 1107101735. Cambridge University Press.
* *Bullough, Vern L.* An Early American Sex Manual, or, Aristotle Who?(англ.) // *Early American Literature  (англ.) (бел.* : journal. — 1973. — Т. 7. — № 3. — С. 236—246.
* Medieval Science, Technology, and Medicine: An Encyclopedia (англ.) / Glick, Thomas; Livesey, Steven J.; Wallis, Faith. — New York City, New York: Routledge, 2005. — ISBN 978-0-415-96930-7.
* *Kieckhefer, Richard.* Magic in the Middle Ages (англ.). — Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press, 2000. — ISBN 978-0-521-78576-1.
* Charles B. Schmitt, Dilwyn Knox (Eds.): *Pseudo-Aristoteles Latinus. A Guide to Latin works falsely attributed to Aristotle before 1500*. London: The Warburg Institute, 1985, ISBN 0-85481-066-8 (Warburg Institute Surveys and Texts 12)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 97002856 · BNE: XX952145 · BNF: 12527406k · CiNii: DA02108529 · ICCU: CFIV283213 · ISNI: 0000 0001 2118 0352 · Microsoft: 2781306378 · NKC: jn20020722537 · NLA: 35843206 · NTA: 071175369 · NUKAT: n98002581 · PTBNP: 1224527 · LIBRIS: 403505 · SUDOC: 034526706 · VIAF: 2581859, 282487381, 1600149296227980670002 |

 |