M-V-4.
 M-V-6.
**Mu** (*Мю*), ці **M** — серыя японскіх цвердапаліўных ракет-носьбітаў, якія запускаліся з касмадрома Уцінаура з 1966 па 2006 год. Першапачаткова распрацаваныя Японскім інстытутам касмічнай і астранаўтычнай навукі (ISAS), ракеты сямейства Мю пазней запускаліся Японскім агенцтвам аэракасмічных даследаванняў пасля таго як ISAS стала яго часткай.

Першыя японскія ракеты-носьбіты
-------------------------------

Першая ракета з серыі, Mu-1, здзейсніла адзіны субарбітальны выпрабавальны палёт 31 кастрычніка 1966 года. Пасля былі зроблены серыі ракет Mu-3 і Mu-4. У 1969 годзе быў праведзены субарбітальны выпрабавальны запуск Mu-3D. Першы арбітальны запуск сямейства з выкарыстаннем Mu-4S быў праведзены 25 верасня 1970 года, аднак чацвёртая ступень не спрацавала, і ракета не змагла трапіць на арбіту. 16 лютага 1971 года іншай ракетай Mu-4S быў запушчаны спадарожнік Tansei 1. Яшчэ два запускі Mu-4S адбыліся ў 1971 і 1972 гадах. Mu-4S быў заменены Mu-3C, якая была запушчана чатыры разы ў перыяд з 1974 па 1979 год, з трыма поспехамі і адной няўдачай, і Mu-3H, якая была запушчана тры разы ў 1977 і 1978 гадах. Mu-3S выкарыстоўвалася ў перыяд з 1980 па 1984 год, зрабіўшы чатыры пускі. Апошнім варыянтам мадэлі Мu-3 была Мu-3SII, якая была запушчана восем разоў з 1985 па 1995 год. Мu-3 была заменена на M-V.

 Сямейства ракет Mu.

M-V
---

M-V, або Mu-5 выкарыстоўвалася з 1997 года па 2006 год. Было праведзена сем пускаў, шэсць з якіх былі паспяховымі. Звычайна M-V запускалася ў трохступеньчатай канфігурацыі, чатырохступеньчатая канфігурацыя, якая атрымала назву **M-V KM**, запускалася 3 разы: спадарожнік MUSES-B (HALCA) у 1997 годзе, АМС Назомі (PLANET-B) у 1998 годзе і АМС Хаябуса (MUSES-C) у 2003 годзе. Трохступеньчатая канфігурацыя магла несці да 1 800 кг груза да арбіты з вышынёй 200 км і нахілам 30° ці 1 300 кг на палярную арбіту (нахіл 90°) з вышынёй 200 км. M-V KM магла запусціць груз да 1 800 кг на арбіту з нахілам 30° і 400 км вышынёй.

Трохступеньчатая M-V мела агульную стартавую масу 137,5 тон, а чатырохступеньчатая M-V KM — 139 тон.

Спіс запускаў
-------------

Усе запускі адбываліся са стартавай пляцоўцы Мю касмічнага цэнтра Уцінаура.

| Нумар запуску | Дата і час запуску (UTC) | Карысная нагрузка | Арбіта | Вынік |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| M-4S-1 | 25 верасня 197005:00 | MS-F1 | НАА (план) | Няўдача |
| M-4S-2 | 16 лютага 197104:00 | MS-T1 (Tansei 1) | НАА | Поспех |
| M-4S-3 | 28 верасня 197104:00 | MS-F2 (Shinsei) | НАА | Поспех |
| M-4S-4 | 19 жніўня 197202:40 | REXS (Denpa) | СКА | Поспех |
| M-3C-1 | 16 лютага 197405:00 | MS-T2 (Tansei 2) | СКА | Поспех |
| M-3C-2 | 24 лютага 197505:25 | SRATS (Taiyo) | СКА | Поспех |
| M-3C-3 | 4 лютага 197605:00 | CORSA | НАА (план) | Няўдача |
| M-3H-1 | 19 лютага 197705:15 | MS-T3 (Tansei 3) | СКА | Поспех |
| M-3H-2 | 4 лютага 197807:00 | EXOS-A (Kyokko) | СКА | Поспех |
| M-3H-3 | 16 верасня 197805:00 | EXOS-B (Jikiken) | ВКА | Поспех |
| M-3C-4 | 21 лютага 197905:00 | CORSA-b (Хакучо) | НАА | Поспех |
| M-3S-1 | 17 лютага 198000:40 | MS-T4 (Tansei 4) | НАА | Поспех |
| M-3S-2 | 21 лютага 198100:30 | ASTRO-A (Хінаторы) | НАА | Поспех |
| M-3S-3 | 20 лютага 198305:10 | ASTRO-B (Тэнма) | НАА | Поспех |
| M-3S-4 | 14 лютага 198408:00 | EXOS-C (Ohzora) | НАА | Поспех |
| M-3SII-1 | 7 студзеня 198519:26 | MS-T5 (Сакігакэ) | ГЦА | Поспех |
| M-3SII-2 | 18 жніўня 198523:33 | PLANET-A (Суйсэй) | ГЦА | Поспех |
| M-3SII-3 | 5 лютага 198706:30 | ASTRO-C (Гінга) | НАА | Поспех |
| M-3SII-4 | 21 лютага 198923:30 | EXOS-D (Акебоно) | СКА | Поспех |
| M-3SII-5 | 24 студзеня 199011:46 | MUSES-A (Хітэн) | Транс-Месячная | Поспех |
| M-3SII-6 | 30 жніўня 199102:30 | SOLAR-A (Ёко) | НАА | Поспех |
| M-3SII-7 | 20 лютага 199302:20 | ASTRO-D/ASCA (Аска) | НАА | Поспех |
| M-3SII-8 | 15 студзеня 199513:45 | EXPRESS | НАА | Частковая няўдача |
| M-V-1 | 12 лютага 199704:50 | MUSES-B/HALCA (Харука) | ВКА | Поспех |
| M-V-3 | 3 ліпеня 199818:12 | PLANET-B (Назомі) | ГЦА | Поспех |
| M-V-4 | 10 лютага 200001:30 | ASTRO-E | НАА (план) | Няўдача |
| M-V-5 | 9 мая 200304:29 | MUSES-C (Хаябуса) | ГЦА | Поспех |
| M-V-6 | 10 ліпеня 200503:30 | ASTRO-EII (Сузаку) | НАА | Поспех |
| M-V-8 | 21 лютага 200621:28 | ASTRO-F (Акары) | НАА | Поспех |
| M-V-7 | 22 верасня 200621:36 | SOLAR-B (Хінодэ) | НАА | Поспех |
|

**↑** Два субарбітальныя запускі ракет сямейства Мю былі выкананы перад першым арбітальным палётам: Mu-1 здзейсніла палёт 31 кастрычніка 1966 г. у 05:04 (UTC) і Mu-3D здзейсніў палёт 17 жніўня 1969 г. у 06:00 (UTC).

Зноскі
------

1. ↑  Pekkanen, Saadia; Kallender-Umezu, Paul (2010). *In Defense of Japan: From the Market to the Military in Space Policy*. Stanford University Press. ISBN 9780804775007.
2. ↑  Mu-3D **(нявызн.)**. *astronautix.com*. Праверана March 19, 2023.