**Курт Эйснер**(ням.: Kurt Eisner, 14 мая 1867, Берлін — 21 лютага 1919, Мюнхен) — нямецкі левы палітычны дзеяч і журналіст, удзельнік Лістападаўскай рэвалюцыі, першы прэм’ер-міністр Баварыі.

Біяграфія
---------

Эйснер нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і, яго бацькамі былі Эмануэль Эйснер і Хедвіг Левенштайн. Эйснер стаў журналістам, працаваў у «Frankfurter Zeitung».

Эйснер належаў да марксістаў-рэвізіяністаў, у 1898 годзе ўступіў у Сацыял-дэмакратычную партыю Германіі, у 1900 годзе пасля смерці Вільгельма Лібкнехта ён стаў галоўным рэдактарам партыйнай газеты «Vorwärts» (да 1905 года). Пазней быў галоўным рэдактарам «Münchner Post» і выдаваў уласную газету «Arbeiter-Feuilleton». Пасля пачатку Першай сусветнай вайны Эйснер, у адрозненне ад большасці членаў СДПГ, заняў пацыфісцкую пазіцыю. У 1917 годзе ён уступіў у Незалежную сацыял-дэмакратычную партыю Германіі, якая адкалолася ад СДПГ. У наступным годзе ён арганізаваў страйк на адным з ваенных прадпрыемстваў, за што быў абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе і ненадоўга арыштаваны.

7 лістапада 1918 года, падчас распачатай Лістападаўскай рэвалюцыі, Эйснер сумесна з лідарам рэвалюцыйнага крыла Баварскага сялянскага саюза Людвігам Гандорферам узначаліў распачатыя ў Мюнхене масавыя дэманстрацыі супраць манархіі Вітэльсбахаў. У ноч на 8 лістапада на пасяджэнні Мюнхенскага савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў ён абвясціў караля Людвіга III зрынутым, а Баварыю — незалежнай рэспублікай. 8 лістапада 1918 года Саветам быў сфарміраваны часовы ўрад, у якім Эйснер стаў прэм’ер-міністрам і міністрам замежных спраў. З самага пачатку ён заявіў, што яго праграма ў корані адрозніваецца ад праграмы бальшавікоў і гарантуецца абарона прыватнай уласнасці.

На выбарах у ландтаг, мінулых у лютым 1919 года, Незалежная сацыял-дэмакратычная партыя Германіі атрымала малаважную колькасць месцаў, што азначала адстаўку ўрада. Калі 21 лютага 1919 года Эйснер накіроўваўся ў ландтаг Баварыі, каб афіцыйна скласці паўнамоцтвы, ён быў застрэлены манархістам графам Антонам фон Арка-Валі. Гэта стала прычынай хваляванняў, якія прывялі да ўсталявання Баварскай Савецкай рэспублікі.

Пляменнік — вядомы брытанскі біяхімік Эрнст Чэйн.

Зноскі
------

1. ↑  Эйснер Курт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  нямецкае вымаўленне «Айснер»

Спасылкі
--------

* Біяграфія Эйснера на Br-online.de Архівавана 3 лістапада 2007. (ням.)
* Біяграфія Эйснера Архівавана 4 снежня 2004. (англ.)
* Леанід Мінінберг: «Біяграфіі вядомых яўрэяў, імёнамі якіх названы вуліцы горада» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 23 сакавіка 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12552513 · BIBSYS: 21113 · BNF: 12125662f · CiNii: DA01803237 · CONOR: 273927011 · GND: 118529706 · ISNI: 0000 0001 0900 4401 · LCCN: n50032724 · NKC: jo2002112989 · NLP: A11768332 · NTA: 070464707 · NUKAT: n2007123629 · SUDOC: 029685621 · VIAF: 51723259 |

 |