У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чэмберлен.

**Сэр Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен** (1856 — 28 мая 1944) — афіцэр брытанскай арміі, а пазней генеральны інспектар каралеўскай ірландскай паліцыі. Сышоў у адстаўку ў 1916 пасля велікоднага паўстання. Яму прыпісваюць вынаходніцтва гульні ў снукер падчас службы ў горадзе Джабалпуры, у Індыі ў 1875 годзе.

Раннія гады
-----------

Чэмберлен нарадзіўся ў ваеннай сям'і, сын Чарльза Фрэнсіса Сокала Чэмберлена і пляменнік Нэвіла Боулза Чэмберлена. Ён атрымаў адукацыю ў школе Брэнтвуда, і Каралеўскай ваеннай акадэміі ў Сандхёрсце.

Ваенная кар'ера
---------------

9 жніўня 1873 у званні малодшага лейтэнанта Чэмберлен быў залічаны ў Дэваншырскі полк, а ў жніўні 1874 года атрымаў званне лейтэнанта. У 1878 годзе, падчас Другой англа-аўганскай вайны, ён быў залічаны ў штаб фельдмаршала сэра Фрэдэрыка Робертса, галоўнакамандуючага брытанскай арміі ў Афганістане. Быў паранены ў бітве пры Кандагары. Ён служыў з Робертсам у Утакамандзе з 1881 па 1884. У жніўні 1885 быў ганараваны звання капітана, а ў лістападзе таго ж года ганараваны звання маёра. У 1890 годзе ён стаў ваенным сакратаром урада Кашміра. У 1894 годзе быў часова павышаны да звання палкоўніка, якое замацавалася за ім у 1899. У снежні 1899 у Паўднёвай Афрыцы ён зноў служыў з Робертсам у якасці першага памочнік-ад'ютанта і асабістага сакратара. У 1900 годзе ён стаў кавалерам ордэна Бані.

Каралеўская ірландская паліцыя
------------------------------

У 1900 году Чэмберлен быў прызначаны генеральным інспектарам каралеўскай ірландскай паліцыі. Гэтыя ўзброеныя сілы знаходзіліся пад непасрэдным кантролем ірландскай адміністрацыі ў дублінскім замку. Паліцыя была адказная за збор разведвальнай інфармацыі, а таксама за падтрыманне парадку і фармальна была «вачамі і вушамі» ўрада. Чэмберлен афіцыйна падаў у адстаўку з войска 1 лістапада 1901. Ён стаў рыцарам ордэна Бані падчас каралеўскага візіту ў Ірландыю ў жніўні 1903, рыцарам Каралеўскага віктарыянскай ордэна ў 1911 годзе, рыцарам міласэрнасці ордэна Святога Яна ў красавіку 1914, а таксама быў узнагароджаны паліцэйскай медалём караля ў 1915 годзе. Гады службы Чэмберлена ў паліцыі супалі з уздымам шэрагу палітычных, культурных і спартыўных арганізацый, аб'яднаных сепаратысцкімі настроямі. Кульмінацыяй гэтага ўздыму стала стварэнне ваеннай арганізацыі ірландскіх добраахвотнікаў ў 1913 годзе. У дакладах галоўнаму сакратару Ірландыі Аўгустыну Бірэлю і намесніку галоўнага сакратара Мэцью Нэтэну Чэмберлен папярэджваў, што добраахвотнікі рыхтуюцца да паўстання і абвяшчэння незалежнасці Ірландыі. Велікоднае паўстанне пачалося на Вялікдзень 24 Красавік 1916 і працягвалася на працягу шасці дзён. Яно скончылася толькі тады, калі большая частка О'Конэл-стрыт была разбурана артылерыйскім агнём. Хоць Каралеўская камісія па паўстанні 1916 зняла віну за паўстанне з каралеўскай ірландскай паліцыі, Чэмберлен быў вымушаны сысці ў адстаўку, каб не наклікаць крытыку на выведвальныя сілы.

Далейшае жыццё
--------------

Пасля выхаду на пенсію Чэмберлен жыў у Аскаце графства Бэркшыра. 19 сакавіка 1938 The Field апублікавала яго ліст, у якім ён сцвярджаў, што вынайшаў гульню ў снукер, калі служыў у 11-м Дэваншырскім палку ў Джабалпуры ў 1875 годзе. Яго заяву падтрымаў Комптон Макензі ў 1939 годзе, і гэта лічыцца ісцінай да гэтага часу.

Оксфардскі слоўнік нацыянальнай біяграфіі апісвае абставіны, пры якіх паўстала новая гульня:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Падчас службы ў Джабалпуры Чэмберлен распрацаваў новы варыянт пула шляхам увядзення каляровых шароў у гульню. Ён быў названы снукер - ўніжальная мянушка першакурснікаў-курсантаў, якія навучаліся ў Каралеўскай ваеннай акадэміі ў Вулвічы. Калі адзін з гульцоў памыліўся пры ўдары па каляроваму шару, Чэмберлен усклікнуў: 'Why, you're a regular snooker'. Тлумачачы гэты тэрмін для таварышаў па службе, Чэмберлен, каб супакоіць афіцэра, сказаў, што ўсе яны 'snookers at the game', і назва снукер або снукерны пул хутка замацавалася. | » |

Чэмберлен памёр 28 мая 1944 ва ўзросце 88.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004. Праверана 29 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17565097'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5145336'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34217'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
2. ↑  *Lundy D. R.* Colonel Sir Neville Francis Chamberlain // The Peerage Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
3. ↑  Find a Grave — 1996. Праверана 29 жніўня 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
4. 1 2  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>


| ?Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Thomas Fane, 8th Earl of Westmorland[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Sir Henry Chamberlain, 1st Baronet[d] |  | Henry Fane[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Charles Francis Falcon Chamberlain[d] |  |  |  |  |  | Elizabeth Swymmer[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмберлен |  |  |  |  | Anne Eugenia Morgan[d] |  | William Morgan[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Marianne Ormsby Drury[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315945219 |