**Амфітэа́тр** (ням.: Amphitheater in Trier) — антычны амфітэатр, найстарэйшая старажытнарымская пабудова ў Трыры, узведзеная ў 100 годзе нашай эры ў эпоху росквіту Рымскай імперыі. Амфітэатр размешчаны каля Імператарскіх тэрмаў, за 1,4 км на паўднёвы ўсход ад Галоўнай рыначнай плошчы.

Гісторыя
--------

Амфітэатр і цырк у часы Рымскай імперыі, на пярэднім плане — храм у *Герэнбрунхене*.
Амфітэатр, узведзены ў 100 годзе нашай эры, быў часткай рымскай гарадской сцяны і служыў усходняй брамай Трыра. Пры гэтым ён пабудаваны не на насыпе, як гэта было прынята ў рымлян, а на натуральным схіле гары Петрысберг  (ням.) (бел.. Каля паўночнага і паўднёвага ўваходаў былі пабудаваны паўкруглыя вежы.

Трырскі амфітэатр збудаваны па вобразу і падабенству рымскага Калізея і разлічаны на 20 тысяч гледачоў. Даўжыня амфітэатра складае 70 метраў, шырыня 49 метраў, што супастаўна з памерамі, напрыклад, амфітэатра ў Вероне. Глядзельная зала складалася з 26 радощ, падзеленых на тры ярусы.

Праход пад арэнай
Пад арэнай амфітэатра знаходзяцца сутарэнні са службовымі памяшканнямі, абсталяванымі шматлікімі грузавымі платформамі і складанымі пад'ёмнікамі, неабходнымі для эфектнага з'яўлення на арэне гладыятараў і дзікіх жывёл. Да арэны была падведзена вада, каб астуджаць яе ў спякоту.

Да V стагоддзя на арэне амфітэатра праходзілі баі гладыятараў, праводзіліся пакаранні смерцю і абвяшчаліся важныя дзяржаўныя ўказы. Апагеем сезона ў антычнасці былі штогадовыя «Франкскія гульні» («Ludi francisci»).

Пазней амфітэатр быў часткова разбураны. У Сярэднявеччы ён служыў каменяломняй — наземная частка амфітэатра была практычна разабрана для будаўнічых патрэб.

### Сучаснасць

Фестываль гістарычнай рэканструкцыі гладыятарскіх баёў «Хлеба і гледзішчаў»
У нашы дні амфітэатр служыць сцэнай для правядзення канцэртаў, мюзіклаў і іншых культурных мерапрыемстваў. Штогод у жніўні на арэне амфітэатра праходзіць самы вялікі ў Германіі фестываль гістарычнай рэканструкцыі гладыятарскіх баёў «Хлеба і гледзішчаў», на які з'язджаецца мноства гледачоў з усяго свету.

У 1986 годзе амфітэатр, разам з іншымі збудаваннямі рымскага перыяду, Кафедральным саборам Трыра і царквой Маці Божай, быў уключаны ў спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Амфітэатр (Трыр)
* Амфитеатр (Amphitheater)

| ⛭≛ Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Германіі |
| --- |
| Культурныя аб’екты | Ахенскі сабор ·  Шпаерскі сабор ·  Вюрцбургская рэзідэнцыя ·  Паломніцкая царква ў Вісе ·  Палац Аўгустусбург і паляўнічы замак Фалькенлуст ·  Кафедральны сабор Успення Св. Марыі і царква Св. Міхаіла ·  Трыр: Рымскія помнікі, Кафедральны сабор Св. Пятра і Царква Божай Маці ·  Ганзейскі горад Любек ·  Палацы і паркі Патсдама і Берліна ·  Лоршскі кляштар ·  Рамельсберг і Гослар ·  Манастыр Маульброн ·  Металургічны завод у Фёльклінгене ·  Кёльнскі сабор ·  Помнікі архітэктурнай школы Баухаус ·  Памятныя месцы Лютэра ў Айслебене і Вітэнбергу ·  Класічны Веймар ·  Музейны востраў у Берліне ·  Замак Вартбург ·  Паркавае каралеўства Дэсау-Вёрліц ·  Востраў Райхенау ·  Вугальная шахта Цольферайн ·  Культурны ландшафт Даліны Сярэдняга Рэйна ·  Гістарычныя цэнтры Вісмара і Штральзунда ·  Брэменская ратуша і Брэменскі Роланд ·  Парк Мускау (сумесна з Польшай) ·  Верхнегерманска-ретыйский лімес ·  Калегіацкая царква і Стары горад Кведлінбурга ·  Бамберг ·  Стары Рэгенсбург ·  Берлінскія жылыя комплексы эпохі мадэрнізму | Сцяг Германіі |
| Прыродныя аб’екты | Кар’ер Месель ·  Ватавае мора (Сумесна з Нідэрландамі) |
| Выбылі са спісу | Дрэздэнская даліна Эльбы |