**Іван Якаўлевіч Спро́гіс** (лат.: Jānis Sproģis; 20 чэрвеня (2 ліпеня) 1833 — 1918 ці 1916) — расійскі гісторык, археограф, этнограф і бібліёграф латышскага паходжання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 ліпеня 1833 года на хутары Штокмансгоф Ліфляндскай губерні Расійская імперыі. Скончыў царкоўна-прыходскую школу, Рыжскае духоўнае вучылішча і ў 1859 годзе Рыжскую духоўную семінарыю. У 1859 годзе ён быў прыняты Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію, дзе навучаўся за казённы рахунак. У кастрычніку 1861 года Спрогіс быў адлічаны з акадэміі па абвінавачванні ў арганізацыі студэнцкіх хваляванняў. Вярнуўшыся ў Рыгу, Спрогіс хацеў атрымаць месца святара, але яму было адмоўлена ў гэтым. У студзені 1862 года І. Я. Спрогіс быў прыняты на працу ў якасці дзяжурнага ў чытальнай зале Імператарскай Публічнай бібліятэкі ў Санкт-Пецярбургу. Па хадайніцтве дырэктара бібліятэкі І. Д. Дзялянава Спрогіс быў выключаны з духоўнага саслоўя і 15 студзеня 1863 года прызначаны памочнікам загадчыка чытальнай залы і прадстаўлены да прысваення першага класнага чыну. У бібліятэцы працаваў да 21 снежня 1864 года. З працы быў звольнены па просьбе папячыцеля Віленскай навучальнай акругі І. П. Карнілава і ў 1865 годзе адпраўлены ва ўпраўленне акругі звышштатным настаўнікам. У сярэдзіне 1865 года І. Я. Спрогіс заняў пасаду загадчыка створанай Публічнай бібліятэкай у Вільні. У гэтым жа годзе быў прызначаны памочнікам архіварыуса Віленскага цэнтральнага архіва старажытных актавых кніг, а ў 1879 годзе заняў пасаду архіварыуса. На гэтай пасадзе І. Я. Спрогіс працаваў да канца жыцця.

Навуковая дзейнасць
-------------------

І. Я. Спрогіс з’яўляецца аўтарам і рэдактара серыі прац па гісторыі і геаграфіі Паўночна-Заходняга краю, па латышскай і літоўскай этнаграфіі, юрыдычнай антрапалогіі, фалькларыстыцы. У 1868 годзе выдаў на рускай мове «Помнікі латышскай народнай творчасці», у 1866 годзе «Латышско-русский месяцеслов». У 1877—1915 гадах быў членам Віленскай археаграфічнай камісіі. Разам з М. І. Гарбачэўскім, П. А. Гільтэбрантам і іншымі падрыхтаваў шэраг тамоў «Актаў Віленскай археаграфічнай камісіі», склаў паказальнікі для многіх з іх, а таксама паказальнікі для 1—13 тамоў «Археаграфічнага зборніка дакументаў». Аўтар дзясяткаў артыкулаў і бібліяграфічных нататак, апублікаваных у розных перыядычных выданнях («Известия Академии наук», «Живая старина», «Чтения в Историческом обществе Нестора Летописца», «Записки Северо-Западного отделения Русского географического общества», «Виленский вестник», «Западный вестник», «Витебские губернские ведомости», «Литовские епархиальные ведомости» і інш.).

Уваходзіў у склад камітэта па падрыхтоўцы IX археалагічнага з’езда ў Вільні. Ганаровы член Пецярбургскага археалагічнага інстытута, член-карэспандэнт Маскоўскага археалагічнага таварыства, член-супрацоўнік Рускага геаграфічнага таварыства.

Узнагароды
----------

Іван Якаўлевіч Спрогіс быў узнагароджаны ордэнам Святога Уладзіміра 4-й ступені, ордэнамі Святой Ганны 2-й і 3-й ступені, ордэнамі Святога Станіслава 2-й і 3-й ступені.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Visuotinė lietuvių enciklopedija Праверана 16 верасня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q76499581'></a>
2. 1 2 3 4 5  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. 1 2 3 4  БелЭн 2002.
4. 1 2 3 4  Спрогис Иван Яковлевич (Янис) // Биографический словарь, т. 1—4 (электронная версия)  (руск.)
5. 1 2 3  Спрогис Иван Яковлевич // Проект «Отечественные этнологи и антропологи. XX век» Архівавана 28 мая 2022.  (руск.)

Літаратура
----------

* *Шумейка М. Ф.* Спро́гіс Іван Якаўлевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 121. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Шумейка М.* Спро́гіс Іван Якаўлевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — С. 394. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

Спасылкі
--------

* Спрогіс Іван Якаўлевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Спрогис Иван Яковлевич (Янис) // Биографический словарь, т. 1—4 (электронная версия)  (руск.)
* Спрогис Иван Яковлевич // Проект «Отечественные этнологи и антропологи. XX век» Архівавана 28 мая 2022.  (руск.)
* Петербургская историческая школа (XVIII — начало XX вв.) Спрогис Иван Яковлевич  (руск.) // Сайт СПбДУ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | All-Russian Mathematical Portal |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1041287100 · ISNI: 0000000113266930 · LNB: 000227089 · NKC: js2014841352 · NUKAT: n00038629 · VIAF: 165363470 · БАП: 130105 |

 |