recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Манафанічныя дарожкі ў аўдыёрэдактары. Верхняя дарожка - цішыня, ніжняя - ружовы шум.
**Цішыня**, **ціша** — поўная ці частковая адсутнасць гукаў, шуму, іншых раздражняльнікаў слыху. Таксама ў пераносным значэнні словам "цішыня" абазначаюць душэўны спакой, адсутнасць варожасці і да т.п. Часам для кантрасту ў алегорыях цішынёй называюць не поўную адсутнасць гуку, а толькі адносную, напр. бязмоўнасць прыроды, што кантрастуе з шумам мегаполіса. 
Адносная цішыня карысная для здароўя, таму стомленым і хворым людзям раяць пазбягаць гучных шумаў. Але гукі ў дыяпазоне ад 20 да 60 дБ станоўча ўплываюць на чалавека. Лічыцца, што чалавек не можа пачуць абсалютную цішыню, бо ў любым выпадку будзе чуць гук уласнага сэрца.

Аўстралійскі псіхолаг-эвалюцыяніст і музыказнаўца Язэп Жарданія лічыць, што для сацыяльных жывёл (у тым ліку, для чалавека) цішыня можа з’яўляцца прыкметай небяспекі. Шмат якія сацыяльныя жывёлы выкарыстоўваюць, здавалася б, выпадковыя гукі для камунікацыі. Гэта сумесь розных гукаў, якія суправаджаюць штодзённае жыццё жывёл (напр. гукі харчавання), з іх дапамогаю члены групы захоўваюць аўдыёкантакт паміж сабой. Некаторыя сацыяльныя жывёлы ў выпадку небяспекі "цішэюць", сігналізуючы сваім маўчаннем пра сітуацыю. Чарлз Дарвін апісваў такія паводзіны ў групах дзікіх коней, буйной рагатай жывёлы.

Зноскі
------

1. ↑  ТСБМ-2005, таксама тут(недаступная спасылка).
2. ↑  Что такое тишина? Архівавана 14 мая 2013. (руск.)
3. ↑  Macedonia, J. (1986). Individuality in the contact call of the ring-tailed lemur (Lemur catta). American Journal of Primatology, 11, 163-179  (англ.)
4. ↑  Charles Darwin (2004). The Descent of Men. London: Penguin Books. pg. 123. (англ.)
Мадонна з немаўлём і двума святымі пустэльнікамі. 1480 г. Лос-Анджэлес, Сабранне Пола Геці.
**Бернардзіна Фунгаі** (італ.: Bernardino Fungai; 1460, г. Сіена — 1516, там жа) — італьянскі мастак сіенскай школы.

Біяграфія
---------

Біяграфія Бернардзіна Фунгаі дрэнна дакументавана, спецыялісты ведаюць пра яго няшмат. У дакументах ён з'яўляецца ў 1482 годзе ў якасці чалядніка (*garzone*) ў Бенвенута ды Джаванні  (руск.) (бел. падчас прац над манахромнымі фрэскамі ў барабане купала сіенскага сабора, у сувязі з чым шматлікія навукоўцы лічылі яго вучнем Бенвенута. Аднак у яго працах відаць значна большы ўплыў Матэа ды Джаванні  (руск.) (бел.. У якасці творчага папярэдніка прапаноўвалася і кандыдатура Джаванні ды Паала  (руск.) (бел..

Сёння існуе адзіны падпісаны і датаваны ім твор — алтар «Маці Божая з дзіцем, святым Себасцьянам, святым Еранімам, Мікалаем і святым Антоніем Падуанскім» (1512 г. Сіена, Пінакатэка). Адштурхоўваючыся ад гэтай працы, спецыялісты адносна ўпэўнена выбудавалі пазнейшую творчасць Бернардзіна Фунгаі, аднак вывучэнне яго ранняга перыяду праблематычна.

Гэты мастак не заставаўся ў баку ад навацый канца XV стагоддзя, і, нягледзячы на моцную сиенскую закваску (а то, што Бернардзіна выхоўваўся на сиенскім традыцыйным жывапісе, не выклікае сумненняў), у яго творах можна бачыць перайманне работ Лукі Сіньярэлі  (руск.) (бел. Перуджына і Пінтурык’я. З дакументаў вынікае, што Бернардзіна акрамя фарбаў працаваў з такім дарагім матэрыялам, як золата — у 1494 годзе ён атрымаў заказ на выраб цырыманіяльных пазалочаных сцягоў, а праз пяць гадоў залаціў футляр аргана ў саборы. Акрамя буйных твораў Бернардзіна Фунгаі займаўся роспісам тавалета  (руск.) (бел. і Касоне  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2  Art UK — 2003. Праверана 13 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7257339'></a>
2. 1 2  Bernardino Fungai // Union List of Artist Names Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2017. Праверана 25 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бернардзіна Фунгаі на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 136934714 · ISNI: 0000 0000 6687 1563 · LCCN: nr91029229 · SUDOC: 22687494X · VIAF: 39233547 · ULAN: 500028157 |

 |
**Соналюмінесцэнцыя** — з’ява ўзнікнення ўспышкі святла пры спляскванні кавітацыйных бурбалак, узніклых у вадкасці дзякуючы магутнай ультрагукавой хвалі. Тыповы вопыт па назіранні соналюмінесцэнцыі выглядае наступным чынам: у ёмістасць з вадой змяшчаюць рэзанатар і ствараюць у ёй стаячую сферычную ультрагукавую хвалю. Пры дастатковай магутнасці ўльтрагуку ў самым цэнтры рэзервуара з’яўляецца яркая кропкавая крыніца блакітнаватага святла — гук ператвараецца ў святло.

Літаратура
----------

* Маргулис М. А. Звукохимические реакции и сонолюминесценция. — М.: Химия, 1986. — 288 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бернулі.
**Сям'я Бернулі** (*Bernoulli*) — швейцарская пратэстанцкая сям'я, многія члены якой у XVII-XVIII стагоддзях унеслі істотны ўклад у навуку. У прыватнасці, да гэтай дынастыі належаць 9 буйных матэматыкаў і фізікаў (з іх 3 вялікіх), а таксама вядомыя гісторыкі, мастацтвазнаўцы, архітэктары, юрысты і іншыя.

Гісторыкі налічылі ў навуцы і культуры не менш за 30 знакамітых прадстаўнікоў сям'і Бернулі. Сярод акадэмікаў Пецярбургскай Акадэміі навук — пяцёра з сям'і Бернулі. Кафедру матэматыкі Базельскага універсітэта ў працягу 105 гадоў амаль без перапынку займалі прадстаўнікі сям'і Бернулі.

Гісторыя
--------

Род Бернулі прасочваецца з XV стагоддзя, калі яго прадстаўнік па прозвішчы Бернуйла (*Bernouilla*) пражываў ва Фландрыі (Паўднёвыя Нідэрланды, цяпер Бельгія). У 1582 годзе з-за рэлігійнага прыгнёту іспанскіх каталіцкіх уладаў купец-пратэстант Якаб Бернулі з сям'ёй пакінуў Антверпен і перасяліўся ў Франкфурт-на-Майне. Паколькі і ў Германіі рэлігійныя спрэчкі не спыняліся, у 1622 годзе ўнук Якаба, які насіў тое ж імя (1598-1634), пасяліўся ў Базелі (Швейцарыя) і прыняў швейцарскае грамадзянства.

Сын Якаба, якога гісторыкі называюць «Мікалай-старэйшы» (1623-1708), арганізаваў гандаль аптэкарскімі таварамі і неўзабаве стаў заможным гараджанінам, членам гарадскога савета Базеля. У яго было 11 дзяцей, якія і далі пачатак дынастыі Бернулі.

Тры пакаленні Бернулі далі 9 буйных матэматыкаў і фізікаў, з якіх найбольш вядомыя:

* Якаб Бернулі (1654—1708);
* Іаган Бернулі (1667—1748), малодшы брат Якаба;
* Данііл Бернулі (1700—1782), сын Іагана;
* Якаб Бернулі II (1759—1789), пляменнік Данііла.

З той жа сям'і паходзіць Марыя Бернулі — першая жонка Германа Гесэ.

Прадстаўнікі роду Бернулі ў нашы дні жывуць у асноўным у Базелі.

Аб'екты, названыя ў гонар членаў сям'і
--------------------------------------

* Дыферэнцыяльнае ўраўненне Бернулі — у гонар Якаба.
* Закон Бернулі (інтэграл Бернулі) у гідрадынаміцы — у гонар Данііла.
* Лемніската Бернулі — у гонар Якаба.
* Мнагачлен Бернулі — у гонар Якаба.
* Няроўнасць Бернулі — у гонар Якаба.
* Размеркаванне Бернулі, Схема Бернулі ў тэорыі верагоднасцяў — у гонар Якаба.
* Зрух Бернулі — у гонар Якаба.
* Формула Бернулі — у гонар Якаба.
* Лічбы Бернулі — у гонар Якаба.

У 8-й акрузе Парыжу ёсць вуліца Бернулі (*Rue Bernoulli*), названая ў гонар гэтай сям'і.
У гонар Данііла названая лабараторыя Бернулі Архівавана 3 чэрвеня 2016. ў Інстытуце матэматычных даследаванняў складаных сістэм МДУ.

Генеалогія
----------

Гл. таксама больш падрабязнае фамільнае дрэва Бярнулі (ням.)(ням.).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Никифоровский В.А.* Великие математики Бернулли. — М.: Наука, 1984. — 177 с.
2. ↑  *Gustav Emil Müller.*

Літаратура
----------

* Бернулли // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Старасціна.
**Людміла Віктараўна Старасціна** (9 красавіка 1963, Магілёў, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 9 красавіка 1963 года ў г. Магілёве.

Скончыла Магілёўскі дзяржаўны інстытут імя А. Куляшова, настаўнік матэматыкі і фізікі.

Працавала выхавацелькай, намеснікам дырэктара, дырэктарам сярэдняй школы № 13 г. Магілёва.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Асабістае жыццё
---------------

Замужам, мае дачку і сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казлоўская.
**Людміла Васільеўна Казлоўская** (28 лістапада 1936, в. Бабчын, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — 17 лістапада 2020) — беларуская эканамістка. Доктар эканамічных навук (1983), прафесар (1989).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная геаграфія», 1958), Інстытут эканомікі АН БССР (аспірантура, 1965).

Працавала ў Інстытуце эканомікі АН БССР (1965—1988, у 1980—1983 — загадчык сектара, з 1983 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1988—2015, геаграфічны факультэт, кафедра эканамічнай геаграфіі Беларусі і дзяржаў Садружнасці, прафесар, у 1988—2002 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: рэгіянальная эканоміка; тэрытарыяльная арганізацыя прамысловасці; тэрытарыяльная арганізацыя грамадства.

Узнагароды
----------

Граматы Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1981, 1983), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001, 2006), Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2001), нагрудны значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1996).

Зноскі
------

1. ↑  Козловская Людмила Васильевна

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 134110, 167679 |
**Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова г. Брэста, філіял Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту. Размяшчаецца ў цэнтры горада, у гістарычным будынку па адрасе вул. Пушкінская, 65, пабудаваным для гарадскога ліцэя ў 1933 годзе.

Рыхтуе спецыялістаў па спецыяльнасцях: аўтаматыка і тэлемеханіка на чыгуначным транспарце; тэхналагічная сувязь на чыгуначным транспарце; тэхнічная эксплуатацыя пагрузачна-разгрузачных, пуцейных, дарожна-будаўнічых машын і абсталявання; арганізацыя перавозак і кіраванне рухам на чыгуначным транспарце; чыгуначны пуць і пуцявая гаспадарка. Больш за 1000 навучэнцаў вочнай дзённай і завочнай формаў навучання.

Гісторыя
--------

14 чэрвеня 1940 года Народным Камісарыятам шляхоў зносін быў падпісаны загад аб арганізацыі Брэст-Літоўскага тэхнікума чыгуначнага транспарту. Усталяваны прыём навучэнцаў на 1940—1941 навучальны год па трох спецыяльнасцях: рух і грузавая праца; пуцявая гаспадарка; сігналізацыя, цэнтралізацыя, блакіроўка.

8 красавіка 2005 года Брэсцкі дзяржаўны тэхнікум чыгуначнага транспарту Беларускай чыгункі ператвораны ў Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту Беларускай чыгункі.

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Віктар Мікалаевіч Навумчык, беларускі вучоны ў галіне педагогікі
* Аляксей Філатаў (нар. 1939) — беларускі пісьменнік, педагог, публіцыст

Зноскі
------

1. ↑  Каледж Архівавана 29 красавіка 2017.. Сайт БДКЧТ
2. ↑  Этапы развіцця Архівавана 23 сакавіка 2017.. Сайт БДКЧТ

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 28 красавіка 2017.

| ⛭Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту |
| --- |
| Факультэты | Ваенна-транспартны факультэт ·  Факультэт эканомікі і бізнес-тэхналогій ·  Электратэхнічны факультэт ·  Будаўнічы факультэт ·  Факультэт кіравання працэсамі перавозак ·  Факультэт прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва ·  Механічны факультэт ·  Завочны факультэт |
| Сярэднія навучальныя ўстановы | Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту ·  Гомельскі каледж ·  Аршанскі каледж |
| Інстытуты | Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіраўнікоў і спецыялістаў транспартнага комплексу Рэспублікі Беларусь |
| Іншае | Будынак Аляксандраўскай гімназіі ·  Веснік БелДУТ ·  Мінскі філіял |
**Людміла Валер'еўна Шмат** (нар. 3 чэрвеня 1976, Пінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па эканоміцы, бюджэце і фінансах. Выбрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага склікання ад Брэсцкай вобласці (вылучана ад г. Пінска).

Біяграфія
---------

Скончыла Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці педагогіка і псіхалогія; Пінскі дзяржаўны вышэйшы банкаўскі каледж Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці фінансы і крэдыт.

Працавала выхавацельніцай дзіцячага садка № 11 аддзела адукацыі Пінскага гарадскога выканаўчага камітэта, табельшчыкам, эканамістам па планаванні, начальнікам бюро планавання камвольнай фабрыкі адкрытага акцыянернага таварыства «Палессе», г. Пінск, начальнікам планава-эканамічнага аддзела прадзільнай фабрыкі адкрытага акцыянернага таварыства "Пінскае прамыслова-гандлёвае аб'яднанне «Палессе» Брэсцкай вобласці.

Намеснік генеральнага дырэктара па ідэалогіі і сацыяльных пытаннях адкрытага акцыянернага таварыства "Пінскае прамыслова-гандлёвае аб'яднанне «Палессе» Брэсцкай вобласці.
**Брэсцкая мэблевая фабрыка** — прадпрыемства ў Брэсце, якое існавала ў 1956-2018 гадах. Размяшчалася па вул. Чырванасцяжнай, 2.

Гісторыя
--------

Заснавана ў 1956 годзе ў Брэсце на базе кааператыўнай прамысловай лесапільна-мэблевай арцелі «Стаханавец», арганізаванай у 1940 годзе. З 1958 года ў яе складзе мэблевы цэх Брэсцкага гарпрамкамбіната, з 1965 — Ружанскі і Шарашоўскі мэблевыя цэхі. З 1971 года філіял ААТ «Івацэвічдрэў» (у 1977—1983 гадах праводзілася рэканструкцыя фабрыкі), з 1995 даччынае прадпрыемства. З 2004 года ПУВП з сучаснай назвай.

З 26 чэрвеня 2017 года знаходзілася ў працэдуры ліквідацыі.

Вытворчы цэх уключае ўчасткі: машынна-нарыхтоўчы, раскрою і прасавання, апрацоўчы, вытворчасці мэблі з масіва, камплектавання фурнітуры, зборкі, пакавання мэблі.

Прадукцыя
---------

Выпускае (2009): наборы мэблі для спальняў, пярэдніх пакояў, корпусную мэблю; шафы для адзення і бялізны, камоды, стэлажы, тумбы, сталы, крэслы і інш. Для вытворчасці мэблі выкарыстоўваюцца масіў драўніны з выкарыстаннем фасадных дэталяў з МДФ, нясучая абліцоўка, фрэзераванне і інш. Экспартуе прадукцыю ў Расію, Казахстан, Таджыкістан.

Зноскі
------

1. ↑  Возбуждено дело о банкротстве Брестской мебельной фабрики 04.04.2018

Літаратура
----------

* Брестская мебельная фабрика // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.) / Т. В. Белова (гл. ред.). — Мн.: БелЭн, 2009. — Т. 1. Брестская область. В 2 кн. Книга 1. Абрамов — Куфко. — 519 с. — 2 500 экз. — ISBN 978-985-11-0464-8.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская капліца** — былы праваслаўны храм у в. Сіціцк Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Знаходзілася ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў канцы XIX ст. з дрэва. Прыпісная да Пакроўскага прыхода в. Плотніца. Капліца згарэла ў маі 2015 г.

Архітэктура
-----------

Пакроўская капліца
Помнік народнага дойлідства. Вырашана невялікай царквой з прытворам-званіцай, кароткай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залай з трохграннай алтарнай часткай. Цэнтральны зруб завершаны дахам з макаўкай, прытвор — 4- граннай каркаснай шатровай званічкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных разных ліштвах. Уваход вылучаны двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская капліца (Сіціцк)
* Свята-Пакроўская капліца (Сіціцк) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская капліца (Сіціцк) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская капліца (Сіціцк) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Арэхаўка.
**Арэ́хаўка** — вадасховішча ў Беларусі, у Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці, у пойме ракі Нясета. За 10 км на захад ад гарадскога пасёлка Клічаў, у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Арэхаўка.

Створана ў 1983 годзе ў мэтах рыбагадоўлі, арашэння і рэкрэацыі. Плошча паверхні 1,02 км², даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,86 км, найбольшая глыбіня 5,5 м. Наліўное. Напаўняецца вадой з ракі Нясета.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2). — С. 15.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Пакроўская царква.
**Свята-Пакроўская царква** — драўляная праваслаўная царква, пабудаваная ў 1801 г. з дрэва на сродкі прыхаджан. Знаходзіцца ў в. Ёдчыцы Клецкага раёна Мінскай вобласці. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння, помнік драўлянага дойлідства.

Архітэктура
-----------

Пакроўская царква з боку апсіды
Драўляная царква пабудавана ў 1801 г. ў цэнтры вёскі на штучным насыпе на высокім бутавым фундаменце. У 1856 г. капітальна адрамантавана на сродкі ўладальніка маёнтка князя Радзівіла, рэканструявана ў пачатку 20 ст.

Крыжовая ў плане, трохчасткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі: прамавугольны ў плане бабінец са званіцай над ім, купалападобны асноўны аб'ём і апсіда з бакавымі прыбудовамі. Двухярусная шатровая званіца (васьмярык на чацверыку), васьмігранны светлавы барабан асноўнага аб'ёму, вальмавы дах апсіды, двухсхільны ганак галоўнага ўвахода завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на васьмігранных шыйках.

Інтэр'ер
--------

У інтэр'еры плоская столь і светлавы барабан апіраюцца на сцены з дапамогай скляпеністых ветразяў. Апсіда вылучана шырокім прасветам і невысокім 1-ярусным іканастасам на 7 абразоў.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы) на сайце Radzima.org
2. 1 2  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінская вобласць. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Т. 1. — С. 215. — 284 с. — 8 000 экз.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінская вобласць. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Т. 1. — С. 215. — 284 с. — 8 000 экз.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы)

* Клецкі раён
* Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы) на сайце Radzima.org
* Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы) на сайце «Архіварта»
**Апускны калодзеж** — будаўнічая канструкцыя, якая агароджвае грунтавую выпрацоўку і апускаецца ў грунт ад уласнай вагі па меры яго выдалення. Ужываецца пры будаўніцтве фундаментаў, помпавых станцый; пакідаецца ў збудаванні як яго частка. Гэтая канструкцыя таннейшая за Кесон, але магчымасць выкарыстання залежыць ад грунту.

Вырабляюцца апускныя калодзежы дыяметрам да 40 м, найчасцей з жалезабетону, часам з перагародкамі. Пры апусканні сценкі нарошчваюцца зверху. Грунт распрацоўваецца пераважна грэйферам. Калі такі калодзеж прызначаецца пад фундамент, то запаўняецца бетонам ці замуроўваецца, калі пад рэзервуар, то робіцца днішча.

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 1. А — Афіна / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1969. — 624 с.: іл. карты.. С.400.
**Каза́цка-Балсу́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Казацкія Балсуны.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Казацка-Балсунскі (Балсунскі) сельсавет** у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Шалухоўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вяліканямкоўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Брэсцкі манетны двор** — адзін з цэнтраў манетнай вытворчасці ў Рэчы Паспалітай. Створаны ў Брэсце ў час грашовай рэформы 1659—1666 для выпуску меднага соліда (барацінкі) згодна з пастановай Варшаўскага сейма ад 22 сакавіка 1659. Працаваў з 4 снежня 1665 да 16 снежня 1666 на падставе віленскага пагаднення ад 6 чэрвеня 1665 паміж прадстаўніком земскага скарбу ВКЛ і кіраўніком двара А. М. Бандарэлі. За час працы двор выбіў каля 241 млн медных солідаў на суму 2 674 268 злотых 10 грошаў.

Соліды
------

На аверсе бюст Яна II Казіміра Вазы, пад якім ініцыялы TLB (арандатара меднага двара). На рэверсе герб ВКЛ — Пагоня, пад ім манаграма І. К. Кіршэнштэйна. Соліды брэсцкага двара падобныя на медныя соліды Віленскага меднага двара. Ёсць меркаванне, што большая частка тыражу мае адметныя рысы: шчыт з вострым вуглом, малая манаграма, палеаграфічныя асаблівасці.

Літаратура
----------

* *Janusonis S.* Nieznane rachunki z lat 1663—1667 dotyczące bicia miedzianych szelągów w mennicach W. Ks. Litewskiego // Wiadomości numizmatyczne. 1975. Z. 2.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 145236 |
**Брэсцкі кадэцкі корпус** — Аляксaндрaўскі Брэсцкі кадэцкі корпyс, з 1857 года Aляксандраўскі кадэцкі корпyс, сярэдняя ваенна-навучальная ўстанова закрытага тыпу для падрыхтоўкі дваранскіх дзяцей да вайсковай службы.

Гісторыя корпуса
----------------

Існаваў y 1842—1863 гг. y Брэсце. Заснаваны на сродкі казны, a таксама памешчыкаў Віленскай, Гродзенскай, Мінскай і Беластоцкай губерній.

Найменне «Аляксандраўскі» — y гонар Аляксандра II, будучага імператара, які ў 1849—55 быў галоўным начальнікам (шэфам) кадэцкіх карпусоў Расіі. Размяшчаўся ў пераабсталяваным будынку бернардзінскага кляштара на Валынскім умацаванні Брэсцкай крэпасці. Разлічаны на 400 навучэнцаў (кадэтаў). На вучобу прымаліся дзеці дваран, штаб- і обер-афіцэраў ва ўзросце 9,5—11,5 года. Выкладаліся агульнаадукацыйныя прадметы за курс гімназіі (мовы, прыродазнаўчыя і грамадазнаўчыя навукі), страявая падрыхтоўка, верхавая язда, ружэйная стральба, фехтаванне, гімнастыка, плаванне, музыка і танцы. Выпускнікоў накіроўвалі пераважна ў юнкерскія вучылішчы.

У сувязі з пачаткам Крымскай вайны 1853—1856 і абвяшчэннем ваеннага становішча ў Брэсцкай крэпасці Брэсцкі кадэцкі корпус y 1854 пераведзены ў Маскву, a ў I860 — y Вільню, дзе ў 1863 y сувязі з рэформай ваенна-навучальных устаноў скасаваны.

Многія з выхаванцаў корпуса пазней сталі дзеячамі рэвалюцыйнага руху ў Расіі, кіраўнікамі і ўдзельнікамі паўстання 1863—64 на Беларусі, y Літве і Польшчы, y тл. П. І. Адамовіч, Я. В. Дамброўскі, Я. Ф. Кульчыцкі, Б. В. Люгайла, І. А. Падбельскі, З. У. Падлеўскі, Б. С. Паўловіч, Я. А. Пыдзеўскі, М. В. Сакалоў, А. Г. Стаброўскі, П. Ф. Уладычанскі і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Александровский Брестский кадетский корпус **(нявызн.)**.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Кадэцкі корпус // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 9.

Спасылкі
--------

* Брэсцкі кадецкі корпус // Сайт Мінскага СВУ
* Кадеты и кадетские корпуса российской империи Архівавана 19 лістапада 2010.
**Дзевінскі замак** (славацк.: Devínsky hrad) — разваліны замка ў Брацілсаве, адзін з народных сімвалаў Славакіі. Па імені Дзевіна названы Дзевінскія вароты — рачныя вароты, дзе Дунай прабіў русла паміж Малымі Карпатамі.

Дзевінскі замак

Гісторыя
--------

Першае ўмацаванне на месцы Дзевіна з'явілася яшчэ ў рымскія часы і было адным з умацаванняў абарончай сістэмы Лімес Раманус. Вялікамараўскі замак Дзевін упершыню згадваецца ў 864 годзе ў фульдскім летапісе як «Довіна». Замак гуляў важную ролю ў абароне Вялікай Маравіі ад франкаў. Пасля падзення Вялікай Маравіі на некаторы час згубіў сваё значэнне, але ў XIII ст. зноў стаў гуляць важную ролю падчас сутыкненняў Аўстрыі і Венгрыі. У XV ст. замак быў пашыраны. У XVI ст. сям'я Батары значна ўмацавала замак. У XVIII ст. у сувязі з паражэннем Асманскай імперыі замак перастаў гуляць важную ролю і быў занядбаны. У 1809 годзе напалеонаўская армія ўзарвала замак. У XIX ст. разваліны Дзевіна, былой вялікамараўскай крэпасці сталі легендарным месцам.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дзевінскі Град

| Славакія Замкі і палацы Славакіі |
| --- |
| 
* Блатніцкі
* Бойніцкі
* Браціслаўскі
* Будацінскі
* Дзевінскі
* Зніўскі (польск.)
* Ліетаўскі (польск.)
* Лікаўскі (польск.)
* Ліптаўскі (польск.)
* Любаўнянскі
* Муранскі
* Ораўскі
* Паважскі (польск.)
* Пусты (польск.)
* Рэвіштаўскі (польск.)
* Саколі Камень (польск.)
* Сівы Камень (польск.)
* Сітнянскі
* Склабініянскі (польск.)
* Спішскі
* Стрэчнянскі
* Трэнчынскі
* Чабрадскі
* Чэрвены Камень
* Шашаўскі (польск.)

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вішнеўскі.
Партрэтны фотаздымак Янэка Вішнеўскага на яго магіле
Польскія хваляванні 1970 ў Гдыні: дэманстранты нясуць цела Янэка Вішнеўскага (сапраўднае імя — Zbyszek Godlewski) на дзвярах.
**Янэк Вішнеўскі** (польск.: Zbigniew Eugeniusz Godlewski польск.: Janek Wiśniewski 3 жніўня 1952, Зялёна Гура — 17 снежня 1970, Гдыня) — персанаж паэмы «Балада пра Янэка Вішнеўскага», прататыпам якога з'яўляецца **Збігнеў Гадлеўскі** (*Zbigniew Godlewski*).

Легенда і рэальны персанаж
--------------------------

Імя было прыдумана аўтарам балады Кшыштафам Даўгялам, каб прадставіць у сімвалічным выглядзе 18 гадовага працоўнага, забітага ў польскім горадзе Гдыня ваеннымі ці міліцыяй 17 снежня 1970, падчас хваляванняў у Польшчы. Выява цела невядомага маладзёна, якога нясуць на дзвярах праз кардон паліцыі ды танкі, натхніла К. Даўгялу напісаць паэму. Ніхто не ведаў яго імя ў той час, таму аўтар вырашыў даць яму імя звычайнага паляка. Пазней высветлілася, што чалавека насамрэч завуць **Збігнеў Гадлеўскі** і ён жыў непадалёк ад Эльблонгу. У 1970 Збігнеў быў застрэлены разам з яшчэ 39 чалавекамі.

Музыка для песні *Песня аб Янку з Гдыні* (таксама вядомая як «Балада пра Янэка Вішнеўскага») была напісана Мечыславам Халевай.
Песня, разам з расповядам Янэка Вішнеўскага, стала папулярнай, калі ў канцы 1981 выйшла кіно *Чалавек з Жалеза*. Пасля падзення камунізму ў Польшчы галоўная вуліца Гдыні стала насіць імя Янэка Вішнеўскага, а ў Эльблонгу адна з вуліц таксама была названа ў гонар Збігнева Гадлеўскага.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Янэк Вішнеўскі
Дзед з унучкай
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дзед (значэнні).
**Дзед**, **Дзядуля** — сваяк унука, унучкі па любой лініі сваяцтва (мацярынскай або бацькоўскай), які з’яўляецца бацькам маці або бацькі. Ва ўнукаў і ўнучак два дзеда: бацька бацькі і бацька маці. У недалёкім мінулым гэтае слова мела дакладнае сэнсавае значэнне — памерлы бацька бацькі або маці. Жывога называлі — дзід. Таксама дзедам звычайна называюць любога пажылога мужчыну.

| Роднасныя і сваяцкія адносіны |
| --- |
| 
* Муж
* Жонка
* Бацька
* Маці
* Дзед
* Бабуля
* Брат
* Сястра
* Зводны брат
* Сын
* Дачка
* Пасынак
* Падчарка
* Дзядзька
* Цётка
* Сват
* Цешча
* Унучатая пляменніца
* Кум
* Кума

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4158313-9 · LCCN: sh85056404 |
**Еўдакія Інгерына** (грэч. Ευδοκία Ιγγερίνα; каля 840—882) — візантыйская імператрыца. Дачка варажскага воіна з імператарскай аховы. Наложніца імператара Візантыі Міхаіла III, выдадзеная ім замуж за свайго набліжанага Васіля Македаняніна, якога Міхаіл затым зрабіў сваім суправіцелем — магчыма, у сувязі з тым, што старэйшыя дзеці Еўдакіі былі ў рэчаіснасці не ад Васіля, а ад Міхаіла, і такім чынам атрымлівалі магчымасць атрымаць трон у спадчыну. Так і адбылося пасля таго, як Васіль Македанянін (867) зрынуў Міхаіла III, а затым (886) сам загінуў на паляванні.

Старэйшы сын Еўдакіі Канстанцін да таго часу памёр, і на прастол узышоў яе другі сын Леў VI.

Іншы сын Стэфан, стаў патрыярхам замест Фоція.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Rodovid · genealogics.org |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: nb2014022603 · VIAF: 311115780 |
**Пік Чэрскага** — горны пік, названы ў гонар Івана Дзяменцьевіча Чэрскага — вядомага даследчыка-беларуса Сібіры.

Узыходжанне на пік Чэрскага з’яўляецца адным з самых папулярных і найбольш даступных маршрутаў у Паўднёвым Прыбайкаллі. Штогод пік наведваюць тысячы турыстаў. Маршрут ўздыму бяспечны і не патрабуе спецыяльнага альпінісцкага рыштунку. Тым не менш не варта моцна ўхіляцца ў бок ад сцежкі. У мяцеліцы і завею лёгка згубіць дарогу і выклікаць сход лавіны.

Ля падножжа гары знаходзіцца маляўнічае высакагорнае возера Сэрца.

У верасні праводзяцца спаборніцтвы па хуткасным ўзыходжанні на Пік Чэрскага. Даўжыня трасы складае 20211 м, перапад вышынь — 1625 м. Гэтыя спаборніцтвы з’яўляюцца адным з этапаў Кубка Расіі па скайранінгу.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыневіч.
**Еўдакія Георгіеўна Грыневіч** (17 снежня 1938, Ташкент) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1972).

Біяграфія
---------

Скончыла Ташкенцкі політэхнічны інстытут у 1962 годзе, аспірантуру ў 1970 годзе. Працавала ў праектных арганізацыях Ташкента, з 1979 года — старшы навуковы супрацоўнік БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Удзельнічала ў распрацоўцы серыі блакаваных жылых дамоў для сяла, шматпавярховых жылых дамоў (1972—1976). Апублікавана больш 30 прац, у т.л.: «Некаторыя пытанні сістэмнай арганізацыі даследаванняў гарадскога асяроддзя» (1976), «Перадумовы фарміравання малапавярховых жылых структур павышанай шчыльнасці ў гарадах Беларусі» (1979), «Архітэктурна-планіровачная і тыпалагічная арганізацыя жылых тэрыторый гарадскіх паселішчаў» (1987, у аўтарскім калектыве), «Фарміраванне і развіццё комплексных тэрытарыяльных сістэм» (1987, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Гриневич Евдокия Георгиевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Царква евангельскіх хрысціян-баптыстаў** у Новачаркаску (таксама шырока пашырана іншая назва **Лютэранская кірха** у Новачаркаску) — найбуйнейшая пратэстанцкая (баптысцкая) царква ў горадзе Новачаркаску Растоўскай вобласці. Знаходзіцца па адрасе: вул. Міхайлаўская, 159. Была збудавана ў 1898 годзе па праекце архітэктара М. І. Ролера. З'яўляецца архітэктурным помнікам культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння.

Гісторыя
--------

У Новачаркаску, таксама як і ва ўсёй еўрапейскай частцы Расіі, пачынаючы з XVIII стагоддзя, жыло мноства немцаў, якіх запрашалі сюды на пасяленне. Усе яны займаліся рознымі рамёствамі: многія былі лекарамі, некаторыя — архітэктарамі, купцамі, афіцэрамі ў войску. Большасць з іх прытрымлівалася пратэстанцкага веравызнання, і гэта стварала для іх некаторыя цяжкасці: у многіх месцах ім проста не было дзе праводзіць набажэнствы. Каб вырашыць гэту праблему ў Новачаркаску, адмыслова для іх мясцовыя ўлады ў канцы XIX стагоддзя вылучылі пляцоўку зямлі ў горадзе пад будаванне лютэранскай кірхі (царквы). У 1898 годзе, па праекце архітэктара Мікалая Іванавіча Ролера, яна была на вылучаным месцы збудавана. Царква была створана ў неагатычным стылі, тыповым для Германіі. Будынак мае адну вежу са звонам. Фасад кірхі нагадвае традыцыйныя матывы сярэдневяковага дойлідства.

Да Кастрычніцкай рэвалюцыі царква была не толькі месцам для набажэнстваў: яна таксама з'яўлялася і важным культурным цэнтрам горада. Храм нярэдка выкарыстоўваўся ў якасці канцэртнай залы, у ім часта выступаў данскі кампазітар А. М. Лістападаў са сваім хорам. Рабілі выступленні таксама і артысты Вялікага тэатра Масквы.

У 1930-х гадах царква была зачынена па дырэктыве савецкіх улад. У час Другой сусветнай вайны, калі Новачаркаск акупавалі войскі вермахта, яна была адчынена зноў. Пасля заканчэння вайны на набажэнствы ізноў была накладзена забарона, і памяшканне храма выкарыстоўвалося ў якасці склада. У 1970-х гадах яно была цалкам захламлена і закінута. У 1990 годзе будынак кірхі быў перададзены суполцы евангельскіх хрысціян-баптыстаў, хоць раней яна належала лютэранскай суполцы. У 1992 годзе будынак быў занесены ў рэестр аб'ектаў культурнага значэння Растоўскай вобласці. У 1994 годзе храм быў адрэстаўраваны на сродкі баптысцкай суполкі, і з тых часоў у ім ізноў праводзяцца набажэнствы.

Зноскі
------

1. 1 2  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  old.kulturnoe-nasledie.ru. Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2017. Праверана 17 студзеня 2017.
2. 1 2 3  Лютеранская кирха — Новочеркасск.net **(нявызн.)**.  novocherkassk.net. Праверана 17 студзеня 2017.
3. 1 2 3  *Елена Александровна Пугачёва, Алексей Сергеевич Злыгостев. Ergonomic-Data.com , E-Mail webmaster@historic.ru*. История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья (Кукушин В.С.) **(нявызн.)**.  rostov-region.ru. Праверана 17 студзеня 2017.
**МОРОП** (ням.: MOROP — Verband der Modelleisenbahner und Eisenbahnfreunde Europas, «Аб’яднанне чыгуначных мадэлістаў і сяброў чыгункі Еўропы»), федэрацыйная арганізацыя, якая аб’ядноўвае нацыянальныя федэрацыі чыгуначнага мадэлізму і сяброў чыгункі ў Еўропе. Штаб-кватэра месціцца ў Берне (Швейцарыя); федэрацыя падпарадкоўваецца швейцарскім законам.

Федэрацыя была заснаваная ў 1954 у Генуі (Італія) з мэтай пашырэння уніфікацыі памераў і правілаў у чыгуначным мадэлізме. Федэрацыйны прынцып уведзены ў 1958. У наш час складаецца з 21 федэрацыі з 16 краін, аб’ядноўвае больш за 30 тыс. сяброў. Афіцыйныя мовы — французская і нямецкая.

Федэрацыя выпускае серыю стандартаў NEM, у якой рэгламентуецца рад геаметрычных і электрычных параметраў чыгуначных мадэляў. Супольна з амерыканскай федэрацыяй NMRA выпускае серыю стандартаў на лічбавыя кіравальныя сістэмы чыгуначных мадэляў (DCC, Digital Control Command).

Гл. таксама
-----------

* Тыпапамер T
* Roco

Зноскі
------

1. ↑  Пачаткова скарачэнне чыталася як *Verband der Modelleisenbahner Europas*, «Аб’яднанне чыгуначных мадэлістаў Еўропы».

Спасылкі
--------

* Афіцыйная пляцоўка арганізацыі ў Сеціве
Слоік *Pesto alla Genovese*
**Песта** (італ.: pesto, ад pestato, pestare — таптаць, расціраць, ціснуць) — папулярны соус італьянскай кухні на аснове аліўкавага алею, базіліка і сыра. Звычайна песта прадаецца ў маленькіх слоічках і мае спецыфічны зялёны колер. Існуе разнавіднасць соусу чырвонага колеру, калі ў соус таксама дадаюцца вяленыя на сонцы таматы.

Паходзіць з паўночнай Італіі, з рэгіёна Лігурыя, галоўным чынам — з Генуі (*pesto alla genovese*). Лічыцца, што песта вядома яшчэ з часоў Рымскай імперыі, аднак першае дакументальнае сведчанне пра прыгатаванне такога соусу адносяць да 1865 года.

Класічны Pesto alla Genovese гатуецца з дапамогай мармуровай ступкі і драўлянага песціка, з базіліка, вырашчанага ў наваколлях Генуі, солі, часнаку, насення пініі, лігурыйскага аліўкавага алею extra virgin (першага адціску) і сыра пекарына. У таннейшых версіях соусу замест насення пініі выкарыстоўваецца грэцкі арэх ці кеш'ю, пекарына таксама замяняецца таннейшымі сырамі (пармезанам ці грана падана).

Найболей часта песта ўжываецца з макаронамі, пры прыгатаванні супоў, з крэкерамі ці намазваецца на хлеб.

У французскай гістарычнай вобласці Праванс існуе свой варыянт соусу — пісту (фр.: pistou), у які звычайна не дадаюцца арэхі.

У Аўстрыі з гарбузовых семак гатуюць гарбузовы песта. У Германіі таксама гатуюць свой варыянт соусу, выкарыстоўваючы замест базіліка чарэмшыну.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Песта на Вікісховішчы |
**Дзяржаўны крэдыт** — сукупнасць эканамічных адносін  (руск.) (бел. якія складваюцца паміж дзяржавай, з аднаго боку, і юрыдычнымі і фізічнымі асобамі, замежнымі дзяржавамі, міжнароднымі фінансавымі арганізацыямі — з другога, з нагоды руху грашовых сродкаў на ўмовах тэрміновасці, зваротнасці, платнасці і фарміравання на гэтай аснове дадатковых фінансавых рэсурсаў удзельнікаў гэтых адносін. У адносінах, якія адносяцца да катэгорыі дзяржаўнага крэдыту, дзяржава выступае ў ролі альбо крэдытора, альбо пазычальніка  (руск.) (бел. альбо гаранта.

Мэты і задачы дзяржаўнага крэдыту
---------------------------------

Дзяржаўны крэдыт незалежна ад формы яго існавання мае, як правіла, добраахвотны характар​​. Прыклад адхілення ад добраахвотнага характару — абавязковая падпіска на дзяржаўныя аблігацыі  (руск.) (бел. ў гады пасля Вялікай Айчыннай вайны ў СССР, прызначаныя для збору сродкаў на аднаўленне народнай гаспадаркі пасля вайны.

Дзяржаўны крэдыт выкарыстоўваецца дзяржавай для вырашэння розных задач:

* Пошук фінансавых рэсурсаў для фінансавання дзяржаўных выдаткаў  (руск.) (бел. увязкі даходаў і расходаў;
* Рэгуляванне макра — і мікраэканамічных працэсаў;
* Уздзеянне на сацыяльную і грашова-крэдытную палітыку.

Літаратура
----------

* Финансы: Учебник /Под ред. В. В. Ковалева М:ТК Велби, Изд-во Проспект, 2004
**Дзяржаўны манетны двор** (рум.: Monetăria Statului) — установа, якая займаецца вытворчасцю манет, дзяржаўных узнагарод, пячатак з выявай герба Румыніі, медалёў і ювелірных вырабаў.

Будынак манетнага двара, які знаходзіўся на шашы Кісялёва, быў адкрыты 24 лютага 1870 года. Двор пачаў чаканку залатых і сярэбраных манет з наміналам у леях. З-за пратэстаў Асманскай імперыі, чыім васалам з’яўлялася Аб’яднанае княства Валахіі і Малдавіі, дзейнасць манетнага двара была спынена, у далейшым румынскія манеты чаканіліся ў Бруселі.

У выніку Руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў і падпісання Берлінскага трактата Румынія была прызнана незалежнай дзяржавай. У 1879 годзе манетны двор пачаў чаканку бронзавых манет, а ў 1880 годзе — сярэбраных. Да 1890 годзе, аднак, вытворчасць манет ізноў было cпынена. Румынскія манеты зноў чаканіліся за мяжой — у Бруселі, Вене, Бірмінгеме, Гамбургу, Лондане і Парыжы. У 1912 годзе будынак манетнага двара быў знесены.

У 1935 годзе быў выдадзены каралеўскі дэкрэт пра аднаўленне дзейнасці манетнага двара. 20 снежня таго ж года быў адкрыты новы будынак на вуліцы Fabrica di Chibrituri, а ў 1936 годзе выпушчана першая манета — сярэбраныя 250 леяў з датай «1935». У 1943 годзе манетны двор атрымаў выключнае права на выраб дзяржаўных узнагарод Румыніі. У 1948 годзе манетны двор аб’яднаны з Фабрыкай марак (раз’яднаны ў 1953 годзе). У 1957 годзе манетны двор выведзены з падпарадкавання Міністэрства фінансаў і падпарадкаваны Нацыянальнаму банку. У 1958—1959 гадах створаны цэх ювелірных вырабаў. У 1990 годзе манетны двор ператвораны ў аўтаномную ўстанову, падпарадкаваную Нацыянальнаму банку.

Зноскі
------

1. ↑  Buzdugan, 1977, pp. 256-257
2. ↑  Buzdugan, 1977, pp. 256-267
3. ↑  Buzdugan, 1977, pp. 270

Літаратура
----------

* *Buzdugan G. Luchian O. Oprescu C.C.* Monede şi banknote româneşti. — Bucureşti: Sport - turism, 1977. — 429 с.

Спасылкі
--------

* Istoria Monetariei Архівавана 18 жніўня 2012.  (рум.)
* Meşterii raclelor de sfinţi de la Monetăria Statului, Lumina ziarul  (рум.)
**Дзяржа́ўная прэ́мія БССР (1965—1991)** — дзяржаўная прэмія, заснаваная ЦК КПБ і Саветам Міністраў БССР ў 1965 годзе. Прэмія ўручалася за творчыя дасягненні ў галіне навукі і тэхнікі, літаратуры, мастацтва і архітэктуры.

З 1965 года існавала прэмія па літаратуры, музыцы і мастацтве, з 1967 года па журналістыцы, з 1967 па архітэктуры, з 1971 года — па літаратуры і мастацтву для дзяцей і юнацтва, у галіне навукі і тэхнікі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кіркор.
**Максім Аляксандравіч Кіркор** (нар. 2 кастрычніка 1978, г. Магілёў) — беларускі навуковец у вобласці працэсаў і апаратаў харчовых вытворчасцей. Кандыдат тэхнічных навук (2006), дацэнт (2008).

Біяграфія
---------

Сын Аляксандра Віктаравіча Кіркора (нар. 1955). Скончыў у 2000 годзе Магілёўскі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і апараты харчовых вытворчасцей» (кваліфікацыя «Інжынер-механік»), працаваў у яго навукова-даследчым сектары малодшым навуковым супрацоўнікам. У 2003 годзе скончыў аспірантуру Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта харчавання. Працаваў ва ўніверсітэце дацэнтам кафедры прыкладной механікі і інжынернай графікі механічнага факультэта, з 2009 — загадчык кафедры.

З 29 верасня 2017 г. рэктар Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта харчавання.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Займаецца праблемамі драбнення і класіфікацыі полідысперсных матэрыялаў; цеплавых працэсаў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны стыпендыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2009).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| q: | Максім Аляксандравіч Кіркор у Вікіцытатніку |

| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій |
| --- |
| Віктар Якаўлевіч Міхалап (1973) ·  Аляксандр Рыгоравіч Бясчастнаў (1973—1979) ·  Алег Георгіевіч Палячонак (1979—1986) ·  Уладзімір Нілавіч Беланогаў (1986) ·  Анатоль Аляксеевіч Грычэнка (1986—1992) ·  Аляксандр Анісімавіч Барысаў (1992) ·  Яўгеній Іванавіч Чыжык (1992—2003) ·  Вячаслаў Аляксеевіч Шаршуноў (2003—2017) ·  Максім Аляксандравіч Кіркор (з 2017) |
**Дзяржаўны акадэмічны сімфанічны аркестр Рэспублікі Беларусь** — сімфанічны аркестр у Беларусі.

Гісторыя
--------

Створаны ў 1928 годзе ў Мінску пры Беларускім радыёцэнтры на аснове аркестраў Беларускага музычнага тэхнікума і БДТ-1. З 1930 года ў штаце радыёцэнтра, з 1937 года ў складзе Беларускай філармоніі. З 1961 года Дзяржаўны сімфанічны аркестр БССР, з 1980 года акадэмічны.

Рэпертуар
---------

У рэпертуары творы рускіх і зарубежных кампазітараў-класікаў, сучасных кампазітараў, сімфанічныя і вакальна-сімфанічныя творы беларускіх аўтараў, у т. л. Л. Абеліёвіча, М. Аладава, У. Алоўнікава, А. Багатырова, С. Бельцюкова, У. Будніка, Г. Вагнера, В. Войціка, Я. Глебава, У. Дарохіна, В. Капыцько  (руск.) (бел. С. Картэса, В. Кузняцова, А. Мдывані, П. Падкавырава, Я. Натаўскага, Р. Пукста, Дз. Смольскага, А. Хадоскі, К. Цесакова, Я. Цікоцкага, М. Чуркіна і інш.

Вядомыя дырыжоры і музыканты
----------------------------

У розны час у аркестры працавалі дырыжоры А. Бяссмертны, І. Гітгарц, М. Міхайлаў, І. Мусін  (руск.) (бел. Т. Каламійцава, М. Шнейдэрман, Б. Афанасьеў  (руск.) (бел. В. Дуброўскі, В. Катаеў, Ю. Яфімаў  (руск.) (бел. П. Д. Панэл  (фр.) (бел.; канцэртмайстар Ю. Гершовіч. салісты-інструменталісты С. Асновіч і Г. Клачко (скрыпка), В. Волкаў (труба), Г. Забара (кларнет), П. Кірыльчанка (альт), Б. Скабло (віяланчэль), С. Сяргеенка (флейта), В. Фралоў (габой), Ч. Юшкевіч (валторна), Л. Гарэлік (скрыпка).

З аркестрам выступалі вядомыя расійскія і заходне-еўрапейскія дырыжоры А. Гаўк  (руск.) (бел. Дз. Кітаенка  (руск.) (бел. Я. Мравінскі, Н. Рахлін  (руск.) (бел. Ю. Сіманаў  (руск.) (бел. У. Федасееў, Ю. Цемірканаў, К. Зандэрлінг  (руск.) (бел. К. Мазур  (руск.) (бел. К. Эстэррайхер  (руск.) (бел. піяністы Л. Аборын  (руск.) (бел. Э. Гілельс  (руск.) (бел. К. Ігумнаў  (руск.) (бел. Г.  (руск.) (бел. і С. Нейгаўзы  (руск.) (бел. С. Рыхтэр, П. Серабракоў, Я. Фліер  (руск.) (бел. Б. Джайніс  (руск.) (бел. Х. Л. Клайберн, Дж. Огдан  (руск.) (бел. Д. Полак  (англ.) (бел. Г. Чэрны-Стэфаньская, скрыпачы І. Бязродны  (руск.) (бел. Л. Коган, Д. Ойстрах, М. Палякін  (руск.) (бел. М. Эрдэнка  (руск.) (бел. І. Менухін  (руск.) (бел. І. Стэрн і інш.

Сярод аркестрантаў (1997): Р. Ігнацьеў (кларнет), В. Ціхевіч (флейта).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Государственный академический симфонический оркестр Республики Беларусь Архівавана 8 ліпеня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Нарматыўны кантроль | CiNii: DA14830356 · VIAF: 4632154260610524480009 |
**Дзмітрый Фёдаравіч Грэчушкін** (1921—1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Дзмітрый Грэчушкін нарадзіўся 10 красавіка 1921 года ў вёсцы Талкаеўка (цяпер — Сарачынскі раён Арэнбургскай вобласці) у сям’і селяніна. Скончыў тэхнікум сувязі ў Ташкенце. У 1940 годзе Грэчушкін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 годзе ён скончыў Тамбоўскае кавалерыйскаее вучылішча. З красавіка 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У званні гвардыі лейтэнанта Дзмітрый Грэчушкін камандаваў узводам супрацьтанкавых стрэльбаў 4-га эскадрону 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

27 верасня 1943 года Грэчушкін пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Яго ўзвод адразу ж падвергнуўся нападу варожых танкавых падраздзяленняў і, адбіваючы гэтую атаку, знішчыў некалькі танкаў, чым забяспечыў паспяховую пераправу іншых падраздзяленняў палка. 30 верасня 1943 года ў ходзе бою за вёску Галкі таго ж раёна Грачушкін асабіста падпаліў 5 нямецкіх танкаў, але і сам загінуў у тым баі. Пахаваны ў пасёлку Камарын.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявога задання камандавання ў барацьбе з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі лейтэнант Дзмітрый Грачушкін пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Айчыннай вайны 1-й ступені.

У гонар Грэчушкіна названыя тэхнікум сувязі і вуліца ў Ташкенце, вуліца ў Камарыне.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Дзмітрый Фёдаравіч Грэчушкін на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* *Ахмадиев Т. Х.* Башкирская гвардейская кавалерийская. Уфа, 1999.
* *Березняк Н. Г.* Герои Советского Союза — узбекистанцы. Ташкент 1984.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984.
* Слава башкирских конников. Уфа: Китап, 2005.