Мазгавы штурм.
**Методыкі творчасці** - гэта прыёмы спрыяльныя творчаму працэсу нараджэння арыгінальных ідэй і падыходаў як у мастацтве, так і ў навуцы. Методыкі творчасці дапамагаюць больш выразна фармуляваць задачы, паскараць працэс знаходжання ідэй, а таксама павялічваць іх колькасць, пашыраць погляд на праблему і пераадольваць тупікі мыслення. Методыкі засяроджваюцца на розных аспектах творчасці, уключаючы метады генерацыі ідэй і разнастайнага мыслення, метады перафармулявання праблем, змены ў асяроддзі і гэтак далей. Тэхнікі ўключаюць гульні ў словы, пісьмовыя практыкаванні, розныя віды імправізацыі, уключэнне адвольных элементаў, а таксама каталогі вядомых мета-пераўтварэнняў для паскарэння пошуку шляху вырашэння. 

Прыёмы не з'яўляюцца алгарытмамі, прытрымліваючыся якіх абавязкова будзе знойдзена рашэнне задачы, яны дапамагаюць арганізацыі і кірунку думак, павялічваюць верагоднасць атрымання добрых ідэй і скарачаюць час пошуку. Некаторыя прыёмы могуць ужывацца як адным чалавекам, так і групай для вырашэння праблем, мастацкага самавыяўлення або псіхалагічнай тэрапіі.

Этапы творчасці
---------------

У той ці іншай ступені методыкі творчасці дапамагаюць у адным або некалькіх кроках з наступнага спісу:

* фармулёўка і структураванне праблемы
* збор зыходных дадзеных
* выпрацоўка крытэрыяў структуравання зыходных дадзеных
* структураванне зыходных дадзеных
* ўсебаковае вывучэнне зыходных дадзеных
* пашырэнне вобласці праблематыкі
* фармулёўка некалькіх пунктаў гледжання на праблему
* фармулёўка аптымальнага мноства рашэнняў
* выпрацоўка крытэрыяў адбору перспектыўных ідэй і рашэнняў
* пераадоленне тупікоў мыслення
* паскарэнне працэсу нараджэння ідэй
* адбор эфектыўных і арыгінальных варыянтаў рашэння праблемы.

Адвольныя прыёмы
----------------

Уключэнне выпадковасці - адвольных элементаў - у працэс стварэння, часцей за ўсё ў стварэнне мастацтва. Адвольныя элементы звычайна сустракаюцца ў музыцы, мастацтве і літаратуры, асабліва ў паэзіі. Эндзі Вода зняў фільм у 1979 годзе пад назвай *Chance Chants*, які ён ствараў шляхам падкідвання манеты або кідання кубіка. У музыцы Джон Кейдж, авангардны музыкант, пісаў музыку, выкарыстоўваючы кітайскую Кнігу Перамен для напісання музычных партытур. Кейдж накладаў гексаграмы на нотны стан, кідаў кубікі, і такім чынам вызначаў танальнасці, музычныя ідэі і рытмы. Ён склаў адкрытыя партытуры, якія патрабуюць адвольных рашэнняў выканаўцаў. Іншыя прыклады ўжывання выпадковасці ўключаюць падкідванне манеты, выбіранне чаго-небудзь з капелюша або выбар выпадковых слоў са слоўніка, і даданне абранага такім чынам элемента да твора.

Эдвард дэ Бона скарыстаў адвольны падыход для даследаванняў, які ён назваў правакацыяй. Энтані Берджэс накіроўваў свой сюжэт, шукаючы творчыя сувязі праз выпадковыя словы, выбраныя з даведніка. Рычард Рэстак апісаў гэты працэс і растлумачыў, што дзвесце мільярдаў узаемазвязаных нервовых клетак у мозгу здольныя ствараць шмат магчымасцей для далёкіх сувязяў і творчых узаемадзеянняў з выкарыстаннем выпадковых і не звязаных слоў. 

Карацей кажучы, адвольныя прыёмы - гэта спосаб увесці новыя думкі або ідэі ў творчы працэс з дапамогай выпадковасці.

Імправізацыя
------------

Імправізацыя - гэта творчы працэс, які можа быць выкананы, напісаны або складзены без папярэдняй падрыхтоўкі. Імправізацыя можа прывесці да раскрыцця вобразу героя праз новыя мастацкія прыёмы, да новых мадэляў мыслення, і да практыкі новых паводзінаў і адносін. Імправізацыя спрыяе ў стварэнні музыкі, тэатральных дзеяў і іншых мастацтваў. Многія мастакі выкарыстоўваюць метады імправізацыі, каб дапамагчы сваёй творчай плыні.

Два наступныя прыклады ілюструюць тэхніку імправізацыі:

* Тэатр імправізацыі - гэта форма тэатра, у якой акцёры выкарыстоўваюць імправізацыйныя прыёмы акцёрскай гульні для спантаннага выканання. Многія метады імправізацыі выкладаюцца на сучасных занятках тэатральных вузаў. Асноўныя навыкі слухання, яснасці, упэўненасці і інстынктыўнага і спантаннага выканання лічацца неабходнымі для развіцця ў акцёраў.
* Свабодная імправізацыя - гэта кампазіцыя ў рэальным часе. Музыкі ўсіх часоў і жанраў карысталіся гэтым прыёмам. Найбольш шырока вядомыя прыклады імправізацыі ў сучаснай музыцы лёгка прыгадаць у джазе.

У вырашэнні праблем
-------------------

У кантэкстах рашэння праблем творчая тэхніка выпадковых слоў з'яўляецца, магчыма, самым простым метадам. Чалавек, які сутыкнуўся з праблемай, разглядае выпадковае слова ў надзеі на выкарыстанне асацыяцый паміж словам і праблемай, і такім чынам рухаючыся наперад да вырашэння. Выпадковы малюнак, гук або артыкул могуць быць выкарыстаны замест выпадковага слова ў якасці спрыяльнага штуршку да творчасці, або правакацыі. 

Для падтрымкі творчасці і вырашэння праблем вылучаюць наступныя інструменты і метадалогіі:

* Тэорыя вырашэння вынаходніцкіх задач (ТРИЗ  (руск.) (бел.), якая ўжывае алгарытмы вырашэння вынаходніцкіх задач і матрыцы супярэчнасцей.
* Творчы працэс рашэння праблем (CPS) - складаная стратэгія, таксама вядомая як працэс Осбарна-Парнса.
* Бакавы працэс мыслення Эдварда дэ Бона.
* Шэсць капелюшоў мыслення Эдварда дэ Бона.
* Падыход парадкавага прыярытэту.
* Інструмент псіхалагічных дамінант Херрманна - правы мозг / левы мозг.
* Мазгавы штурм і запіс ідэй Роршаху.
* Нетрадыцыйны падыход, мысленне па-за абмежаваннямі.
* Дзелавыя гульні для вырашэння канкурэнтных задач.
* Метад стратэгічнага планавання - SWOT аналіз.
* Метад канвергентнай вынаходніцкай творчасці (USIT).
* Мысленны эксперымент.
* Пяць пытанняў журналістаў - хто, што, дзе, калі, чаму.

У кіраванні праектамі
---------------------

Для мэт кіравання праектамі, каманда можа выкарыстаць **метады групавой творчасці**. Напрыклад, групавымі з'яўляюцца мазгавы штурм, тэхніка намінальных груп, метад экспертнай ацэнкі Delphi. Група таксама можа пабудаваць карту ідэй/дыяграму сувязей, іерархічную групоўку па блізкасці, і выканаць шматкрытэрыяльны аналіз і аптымізацыю. 
Гэтыя метады згадваюцца ў *кіраўніцтве PMBOK  (англ.) (бел.*.

Прыёмы групавой творчасці можна выкарыстоўваць паслядоўна; напрыклад: 

1. Збярыце патрабаванні, выкарыстоўваючы карту ідэй/дыяграму сувязей.
2. Працягвайце ствараць ідэі шляхам мазгавога штурму.
3. Пабудуйце іерархію блізкасці, сістэматызуючы распрацаваныя ідэі.
4. Вызначце найбольш важныя ідэі, ужываючы тэхніку намінальных груп.
5. Атрымайце незалежную зваротную сувязь, правёўшы некалькі пасяджэнняў з дапамогай метаду экспертнай ацэнкі Delphi.

Спрыяючыя фактары
-----------------

### Адцягненне ўвагі

Шматлікія даследаванні пацвердзілі, што адцягненне ўвагі сапраўды павялічвае творчае пазнанне. Адно з такіх даследаванняў, праведзенае Джонатанам Скулерам, паказала, што непатрэбныя адцягваючыя фактары паляпшаюць прадукцыйнасць класічнага творчага задання пад назвай UUT (Задача незвычайнага выкарыстання), у якім падыспытны павінен прыдумаць як мага больш варыянтаў выкарыстання звычайнага аб'екта. Вынікі пацвердзілі, што нервовыя працэсы, звязаныя з прыняццем рашэнняў, адбываюцца ў моманты несвядомых думак, пакуль увага не сканцэнтравана. Даследаванне паказала, што, знаходзячыся ў адцягненым стане, суб'ект не захоўвае адну думку на працягу асабліва доўгага часу. У сваю чаргу, гэта дазваляе розным ідэям усплываць у свядомасці і выходзіць з яе - гэты від асацыятыўнага працэсу прыводзіць да творчай інкубацыі. 

Навакольны шум - яшчэ адна зменная, якая спрыяе адцягненню ўвагі. Было даказана, што ўмераны ўзровень шуму сапраўды павышае крэатыўнасць.  Прафесар Раві Мехта правёў даследаванне, каб высветліць ступень адцягнення ўвагі, выкліканую рознымі ўзроўнямі шуму, і іх уплыў на творчасць. Серыя эксперыментаў паказвае, што ўмераны ўзровень навакольнага шуму (70 дБ) стварае дастаткова адцягнення ўвагі, каб выклікаць запінкі апрацоўкі, якія спрыяюць абстрактнаму пазнанню, і ў выніку ўзмацняюць творчы патэнцыял. 

### Хада і іншая фізічная актыўнасць

У 2014 годзе даследаванне паказала, што хада павышае крэатыўнасць. 

### Сон і адпачынак

Некаторыя выступаюць за павышэнне крэатыўнасці, выкарыстоўваючы перавагі гіпнагогіі, пераходу ад няспання да сну, выкарыстоўваючы такія метады, як усвядомленыя сны. Адным з метадаў, якія выкарыстоўваў Сальвадор Далі, было засынанне ў фатэлі з наборам ключоў у руцэ. Калі ён цалкам засынаў, ключы падалі і будзілі яго, дазваляючы яму ўспомніць падсвядомыя ўяўленні свайго розуму.  Томас Эдысан выкарыстаў тую ж тэхніку з шарыкавымі падшыпнікамі. 

### Медытацыя

Даследаванне 2014 года , праведзенае навукоўцамі з Кітая і ЗША, у тым ліку псіхолагам Майклам Познерам, паказала, што выканання кароткай 30-хвіліннай сесіі медытацыі кожны дзень на працягу сямі дзён было дастаткова для паляпшэння вербальнай і візуальнай творчасці. Паводле вымярэнняў па тэстах Торранса на творчае мысленне, станоўчы вынік быў атрыманы з-за балансавання эмоцый пасля ўздзеяння медытацыі. Тыя ж даследчыкі паказалі ў 2015 годзе , што кароткатэрміновыя трэніроўкі па медытацыі могуць палепшыць вырашэнне праблем, заснаванае на разуменні (звычайна звязваецца з момантам усведамлення тыпу «Дык вось чаму/як» або «Эўрыка»), паводле вымярэнняў тэсту аддаленых сувязяў.

Глядзіце таксама
----------------

* Асацыяцыя
* Творчыя вылічэнні
* Дрэва вырашэнняў
* Інструмент дызайну
* Банк ідэй
* Ідэя (творчы працэс)
* Уяўленне
* Інтуіцыя
* Вынаходніцтва
* Бакавое мысленне
* Сюррэалістычныя прыёмы
* Метафара
* Нахільныя стратэгіі
* Кіраванне творчасцю

Спасылкі
--------

1. ↑  Mikics, David (2007). *A New Handbook of Literary Terms*. New Haven: Yale University Press. pp. 6. ISBN 9780300106367. .
2. ↑  Collins, Hilary (2017). *Creative Research: The Theory and Practice of Research for the Creative Industries*. Laussane: AVA Publishing SA. pp. 30. ISBN 9782940411085.
3. 1 2  Bundy, Wayne (2002). *Innovation, Creativity, and Discovery in Modern Organizations*. Westport, CT: Quorum Books. pp. 91. ISBN 978-1567205695. .
4. ↑  Improvisation | Define Improvisation at Dictionary.com
5. ↑  *Yorton, Tom*. The art of improv: How to make decisions without a script **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы July 6, 2008.
6. ↑  More On Idea Generation Tools and Techniques. IdeaFlow: Discussion about innovation and creativity - new products, strategy, open innovation, commercialization of technologies... **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 лютага 2014. Праверана 20 чэрвеня 2007.
7. ↑  Idea Generation, Creativity and Incentives **(нявызн.)**.  Mitsloan.mit.edu. Архівавана з першакрыніцы 20 мая 2013. Праверана 25 жніўня 2013.
8. ↑  Boral, Sumanta (2016). *Ace the PMI-ACP exam: a quick reference guide for the busy professional*. New York: Apress. p. 225. doi:10.1007/978-1-4842-2526-4. ISBN 9781484225257. OCLC 967511997.
9. 1 2  Group creativity techniques to collect requirements **(нявызн.)**. *projectmanagement.com* (13 ліпеня 2012). Архівавана з першакрыніцы 30 March 2017. Праверана 15 April 2017.
10. ↑  How To Waste Time Properly - Issue 7: Waste - Nautilus **(нявызн.)**. *Nautilus* (14 лістапада 2013). Архівавана з першакрыніцы 3 кастрычніка 2016. Праверана 30 верасня 2016.
11. ↑  Baird, Benjamin; Smallwood, Jonathan; Mrazek, Michael D.; Kam, Julia W. Y.; Franklin, Michael S.; Schooler, Jonathan W. (1 October 2012). "Inspired by Distraction: Mind Wandering Facilitates Creative Incubation" (in en). *Psychological Science* **23** (10): 1117–1122. doi:10.1177/0956797612446024. ISSN 0956-7976. PMID 22941876. .
12. 1 2  Mehta, Ravi; Zhu, Rui (Juliet); Cheema, Amar (2012). "Is Noise Always Bad? Exploring the Effects of Ambient Noise on Creative Cognition". *Journal of Consumer Research* **39** (4): 784–799. doi:10.1086/665048.
13. ↑  Oppezzo, Marily; Schwartz, Daniel L. (2014). "Give your ideas some legs: The positive effect of walking on creative thinking.". *Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition* **40** (4): 1142–1152. doi:10.1037/a0036577. PMID 24749966.
14. ↑  Sleep without Sleeping « Almost Bohemian **(нявызн.)**. *almostbohemian.com*. Архівавана з першакрыніцы 13 мая 2011.
15. ↑  "Geeks Take Their Cue from Thomas Edison's Napping Technique". *Wired*. 2008-05-19. .
16. ↑  Ding, Xiaoqian; Tang, Yi-Yuan (2014). "Improving creativity performance by short-term meditation". *Behavioral and Brain Functions* **10** (9): 9. doi:10.1186/1744-9081-10-9. PMID 24645871.
17. ↑  Ding, Xiaoqian; Tang, Yi-Yuan (2015). "Short-term meditation modulates brain activity of insight evoked with solution cue". *Social Cognitive and Affective Neuroscience* **10** (1): 43–49. doi:10.1093/scan/nsu032. PMID 24532700.