recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мінскі дзяржаўны каледж мастацтваў** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Мінск. Размешчаны па вуліцы Лейтэнанта Кіжаватава, 9.

Гісторыя
--------

Установа адукацыі была створана ў 1975 годзе як *Мінскае культурна-асветнае вучылішча* з мэтай падрыхтоўкі арганізатараў забаўляльнай дзейнасці, кіраўнікоў калектываў мастацкай самадзейнасці для клубных устаноў Мінскай вобласці. У 1990 годзе Мінскае культурна-асветнае вучылішча рэарганізавана ў *Мінскае вучылішча мастацтваў і культуры*. З 1992 года Мінскае вучылішча мастацтваў і культуры перайменавана ў *Мінскае дзяржаўнае вучылішча мастацтваў*. У 2001 годзе вучылішча было рэарганізавана ў *Мінскі дзяржаўны каледж мастацтваў*.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Гісторыяя каледжа на сайце Галоўнага ўпраўлення культуры Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
* Афіцыйны сайт каледжа
**Лі Цын'юнь** (кіт. спр. 李清雲, піньінь *Lǐ Qīngyún*, пал. *Лі Цын'юнь*, пам. 1933) — неверыфіцыраваны кітайскі звышдоўгажыхар.

Жыццё і смерць Лі
-----------------

Лі Цын'юнь нарадзіўся ў 1677 годзе ў Ціцзянсяне, правінцыя Сычуань. Большую частку жыцця правёў у гарах Сычуань, збіраў лекавыя травы і спасцігаў таямніцы даўгалецця. У 1748 годзе, калі Лі Цын'юню быў 71 год, ён пераехаў у Кайсянь, каб далучыцца да кітайскай арміі ў ролі настаўніка баявых мастацтваў і ваеннага саветніка.

У 1927 годзе Лі Цын'юнь быў запрошаны ў Ваньсянь да губернатара Сычуаня генерала Ян Сэня. Генерал быў захоплены маладжавасцю, сілай і майстэрствам Лі пры неверагодным ўзросце апошняга. Падчас гэтага візіту была зроблена знакамітая фатаграфія Лі. Пасля гэтай сустрэчы Лі Цын'юнь вярнуўся ў родны край і праз 6 гадоў сканаў. Існуе легенда, што перад смерцю ён сказаў сябрам: «Я зрабіў усё, што павінен быў зрабіць у гэтым свеце. Я адпраўляюся дадому», — і пасля гэтага выпусціў дух.

Пасля смерці Лі генерал Ян Сэнь вырашыў даведацца праўду пра яго жыццё і ўзрост. Ён зрабіў запісы, якія пазней былі выдадзеныя. У 1933 годзе людзі ўзялі інтэрв'ю ў сваякоў і дзяцей Лі. Адны казалі, што ён быў стары заўсёды, колькі яны сябе памятаюць, іншыя паведамілі, што ён сябраваў з іх дзядулямі.

Хоць некаторыя гісторыкі сцвярджаюць, што такі чалавек сапраўды існаваў, большасць дадзеных не дазваляе лічыць гісторыю пра яго чымсьці іншым, чым міфам. Адно з магчымых тлумачэнняў зараджэння легенд пра Лі Цын'юня — знаёмства некаторых біёграфаў з рознымі прадстаўнікамі адной дынастыі, якія, магчыма, і адрозніваліся доўгажыхарствам у разумных межах. Найбольш верагоднае ж тлумачэнне — скажэнне фактаў на этапе збору разрозненых звестак.

Сакрэт даўгалецця
-----------------

Калі верыць чуткам, у яго было 200 нашчадкаў і 24 жонкі, 23 з якіх ён перажыў, а 24-я стала яго ўдавой. І гэта цалкам магчыма, калі ён і сапраўды жыў 256 гадоў. На пытанне аб сакрэце даўгалецця ён адказаў:

> утрымлівайце цішэй сэрца,  
> 
> 
> 
> сядзіце як чарапаха,  
> 
> ідзіце бадзёрым падобна голубу  
> 
> 
> 
> і спіце падобна сабацы.
> 
> 

Імаверна, гаворка ішла аб захаванні спакойнага псіхічнага стану чалавека і добрага сну. Вядома толькі, што на працягу ўсяго жыцця ён выконваў спецыяльныя дыхальныя практыкаванні цыгун, а таксама піў настой з траў, рэцэпт якога згублены або невядомы.

Узрост
------

Каб лепш усвядоміць велічыню ўзросту Лі, можна прывесці факты:

* Калі Лі сапраўды жыў 256 гадоў, то гэта безумоўны рэкорд сярод працягласці жыцця рэальных, не міфічных людзей.
* Лі мог перажыць ўсіх расійскіх імператараў пачынаючы з Пятра I (які нарадзіўся ўсяго на 5 гадоў раней Лі) і заканчваючы Мікалаем II і яшчэ заспеў 16 гадоў савецкай улады.
* Лі, калі ён сапраўды столькі жыў, мог быць адзіным, хто бачыў сваіх дзяцей, унукаў, праўнукаў, прапраўнукаў, прапрапраўнукаў, прапрапрапраўнукаў, а магчыма і пазнейшых нашчадкаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Статья «Черепаха-голубь-собака» из журнала Time за 15 мая 1933 года Архівавана 3 лютага 2011.
* Выдержка из книги Яна Цзиньмина о даосской йоге (1989)
* Выдержка из книги Яна Цзиньмина о боевых искусствах Архівавана 18 ліпеня 2011.
**Палац Астрожскіх** — барочны асабняк у Варшаве, у якім знаходзіцца Музычнае таварыства імя Фрэдэрыка Шапена. Будаўніцтва варшаўскай рэзідэнцыі задумаў апошні з князёў Астрожскіх, Януш, які прыняў каталіцтва. Пасля яго смерці ў 1620 годзе на месцы падрыхтаванага ім для замка ўзнёслага бастыёна дыпламат Ян Гнінскі пабудаваў уласны асабняк (арх. Тыльман ван Гамерэн). У 1725 годзе палац набылі Замойскія.

У пачатку XIX стагоддзя струхлелы палац здаваўся пад кватэры, потым быў прыстасаваны пад ваенны шпіталь, пакуль яго ў 1859 годзе не выкупіў Польскі музычны інстытут. Менавіта ў гэтым будынку працавалі такія буйныя музыкі, як Манюшка і Падзярэўскі. Падчас Другой сусветнай вайны немцы разбурылі палац, але ў 1949-54 гг. ён быў адноўлены з руін.

* 
* 
* 
*

Гл. таксама
-----------

* Астрожскі замак

Літаратура
----------

* Agnieszka Sypek, Robert Sypek: Zamki i warownie ziemi mazowieckiej. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2002, s. 38-39. ISBN 83-88542-34-6.
* Tadeusz S. Jaroszewski: Księga Pałaców Warszawy. Warszawa: Interpress, 1985. ISBN 83-223-2047-7.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Астрожскіх**
**Лі Хён Джэ** (кар. 이현재, 李賢宰; нар. 20 снежня 1929) — паўднёвакарэйскі эканаміст і палітык, прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя ў 1988 годзе.

Біяграфія
---------

Перш чым узначаліць Урад Рэспублікі Карэя Лі займаўся выкладчыцкай і даследчай дзейнасцю. Атрымаў доктарскую ступень у галіне эканамічных навук, стаў членам Нацыянальнай акадэміі навук.

У пачатку 1988 года новаабраны прэзідэнт Ро Дэ У прызначыў Лі Хён Джэ на пасаду прэм’ер-міністра. У першы ж дзень яго кіравання ўступіла ў сілу новая Канстытуцыя дзяржавы.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* 이현재 (кар.). *다음 백과*. Архівавана з першакрыніцы 17 серпня 2020. Праверана 17 серпня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 6433 1394 · VIAF: 33152138531710980613 |
Тытульны ліст op. 314 «An der schönen blauen Donau»
**«На цудоўным блакітным Дунаі»** (ням.: An der schönen blauen Donau) — адзін з самых вядомых класічных музычных твораў, вальс Іагана Штрауса-сына (op. 314), напісаны ў 1866 годзе. Ён з'яўляецца ў пэўным сэнсе неафіцыйным гімнам Аўстрыі і традыцыйна выконваецца на біс у навагоднім венскім канцэрце.

Першапачаткова вальс быў напісаны для Венскага харавога таварыства (ням.: Wiener Männergesangverein). Словы на музыку напісаў паэт харавога таварыства Іозеф Вайль (*Joseph Weyl*). Прэм'ера адбылася 13 лютага 1867 года ў палацы Думбы і сустрэла халаднаваты прыём у венскай публікі. Пасля канцэрта Штраус сказаў: «Чорт з ім, з вальсам, а вось коду мне шкада — я б хацеў яе поспеху» (*«Den Walzer mag der Teufel holen, nur um die Coda tut's mir leid — der hätt' ich einen Erfolg gewünscht»*).

Другі раз Штраус прадставіў чыста інструментальную версію вальса ў гэтым жа 1867 годзе на Сусветнай выстаўцы у Парыжы, і гэта выступленне мела вялікі поспех. Вальс быў выдадзены мільённым тыражом.

У папулярнай культуры
---------------------

* У фільме Кубрыка «Касмічная адысея 2001 года» вальс гучыць у велічнай сцэне палёту праз космас, а таксама ў фінальных тытрах.
* У фільме «Тытанік» (1997 года) гэты вальс гучыць у момант, калі галоўны герой, Джэк, уваходзіць у рэстаран першага класа.

Зноскі
------

1. ↑  Сайт Cheltenham Symphony Orchestra, заўвагі да рэпертуара Архівавана 21 ліпеня 2011.  (англ.)
2. ↑  Тэксты, пакладзеныя на музыку *An der schönen blauen Donau*  (ням.)
3. ↑  Лики истории и культуры, статья о Штраусе на сайте Library.ru

Спасылкі
--------
**Мінскі завод шасцерань** — прадпрыемства, якое спецыялізуецца на выпуску шасцерань для прамысловых прадпрыемстваў РБ, вытворчасць запасных частак да трактароў «Беларус». Заснаваны ў 1952 годзе ў Мінску. Першую прадукцыю даў у 1956 годзе.

Адзін з карпусоў завода
Генеральны дырэктар — Віталь Уладзіміравіч Шэлег.

Гісторыя
--------

Датай заснавання завода лічыцца 25 красавіка 1952 года. У гэты дзень была выпушчана пастанова Савета Міністраў СССР № 2001 «Аб будаўніцтве Мінскага завода запасных частак».

1 красавіка 1970 года завод быў перайменаваны ў **Мінскі завод шасцерань**.

1 верасня 1981 года завод быў перайменаваны ў **Вытворчае аб’яднанне «Мінсктрактаразапчастка»** з філіяламі ў Лепелі і Смалявічах.

Згодна з загадам Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь № 5 ад 14 снежня 1994 года ВА «Мінсктрактаразапчастка» было перайменавана ў Мінскі завод шасцерань.

Загадам Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь ад 27 красавіка 2004 года Мінскі завод шасцерань быў уведзены ў склад вытворчага аб’яднання «Мінскі трактарны завод».

У цяперашні час завод налічвае каля 1800 супрацоўнікаў.

Гл. таксама
-----------

* Мінскі трактарны завод

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Гісторыя прадпрыемства Архівавана 7 ліпеня 2019.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Мінскага завод шасцерань (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даманаў.
**Аляксандр Аляксандравіч Дама́наў** (нар. 29 кастрычніка 1981, Мінск) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і мастакоў Аляксандра і Вольгі Даманавых. Скончыў у 2000 годзе Мінскі мастацкі ліцэй № 26. У 2000—2006 гадах вучыўся на аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, у 2006—2010 гадах на аддзяленні жывапісу ДУК «Творчыя акадэмічныя майстэрні жывапісу, графікі і скульптуры»

Член Беларускага саюза мастакоў з 2014 года.

Узнагароды
----------

Стыпендыят Спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі (2008).

Спасылкі
--------

* Доманов Александр Александрович

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
**Кнігарня пісьменнікаў** (руск.: Книжная лавка писателей) — адна з найстарэйшых кнігарняў Расіі і літаратурны клуб Санкт-Пецярбурга. Кнігарня пісьменнікаў была створана ў 1934 годзе па рашэнню Першага з’езда савецкіх пісьменнікаў па ініцыятыве А. М. Горкага і С. М. Кірава.

На сённяшні дзень Кнігарня пісьменнікаў ўнесена ў «Чырвоную кнігу Пецярбурга» як аб’ект, які не падлягае перайменаванню і перапрафіляванню. Такім чынам, крама захоўвае сваю гістарычную назву і статус кнігарні-клуба.

У Кнігарні пісьменнікаў на працягу ўсіх гадоў яе існавання праходзяць сустрэчы пецярбургскіх пісьменнікаў, прэзентацыі новых кніг, творчыя сустрэчы, паэтычныя вечары. У розныя гады тут бывалі Вольга Бергольц, Фёдар Абрамаў, Яўген Вінакураў, Вадзім Шэфнер, Яўген Еўтушэнка і многія іншыя.

Будынак, у якім знаходзіцца «Кнігарня пісьменнікаў», пабудаваны ў 1877—1878 гадах (архітэктар А.Іваноў) як даходны дом. 27 лютага 1881 года тут былі арыштаваны нарадавольцы М.Трыгоні і А. І. Жалябаў.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Кнід** (Κνίδος, таксама *Стадыя* і *Трыёпія*) — калонія лакедэманян на Трыяпійскім мысе карыйскага Херсанеса, пабудаваная часткай у Малой Азіі, часткай на злучаным з сушай дамбамі востраве, з дзвюма гаванямі, адна з якіх прызначалася для ваенных, іншая — для купецкіх суднаў. Буйны гандлёвы горад, цэнтр культу Афрадыты, адзін з шасці членаў Дарычнага саюза, месца правядзення Дарычных гульняў.

Руіны амфітэатра
Гавань старажытнага Кніда

Гісторыя
--------

Кнід згадваецца ўжо ў гамераўскіх гімнах. У глыбокай старажытнасці кнідцы, якія лічылі сябе нашчадкамі спартанцаў, каланізавалі Ліпарскія астравы і Корчулу ў Адрыятыцы. Герадот паведамляе, што пры наступе персаў на чале з Гарпагам кнідцы беспаспяхова спрабавалі пракапаць канал, каб ператварыць Трыяпійскі мыс у востраў Эгейскага мора.

Да 412 г. да н.э. Кнід выступаў на баку Афін у войнах са Спартай, затым кіраваўся самімі грамадзянамі ў духу дэмакратыі, у III ст. прызнаў уладу Пталамеяў. Славіўся абсерваторыяй астранома Эўдокса, медыцынскай школай і статуяй Афрадыты працы Праксіцеля. У рымскія часы захоўваў аўтаномію, спусцеў да VII ст. н.э.

У 1857-59 гг. разваліны Кніда былі даследаваны англічанамі пад кіраўніцтвам Ньютана, іх галоўнай знаходкай стала мармуровая статуя Дэметры. Падчас раскопак 1970-х гг. археолагамі быў адкрыты круглы ў плане дарычны храм Афрадыты, у якім быў выяўлены пастамент легендарнай статуі Афрадыты Кнідскай.

Вядомыя жыхары і выхадцы
------------------------

* Еўдокс Кнідскі — матэматык і астраном.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кнід
**На радзіме** — карціна беларускага мастака Апалінарыя Гараўскага (1833—1900), напісаная ў 1860 годзе. З'яўляецца часткай збору Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі ў Маскве.

Гісторыя
--------

Карціна была створана ў 1860 годзе ў вёсцы Брадзец Мінскай губерні, неўзабаве пасля вяртання мастака з-за мяжы. Карціну высока ацаніў П. М. Траццякоў, які набыў яе для сваёй галерэі.

Апісанне
--------

На палатне знайшоў адлюстраванне глыбокі роздум жывапісца пра лёс сваёй радзімы. 3 вялікай выкрывальнай праўдай паказвае жывапісец спустошанасць беларускай вёскі. I хоць у карціне глядач не бачыць сялян, ён добра адчувае іх прысутнасць. Паўсюдна галеча і разбурэнне. Мастак аб'ектыўна, сілай свайго таленту, майстэрствам здолеў праўдзіва адлюстраваць цёмныя бакі жыцця.

У гэтай рабоце праявіліся асабістая блізкасць і сімпатыі мастака да прадстаўнікоў крытычнага рэалізму ў рускім жывапісе 1860-х гадоў В. Пярова, А. Багалюбава і іншых, з якімі мастак быў у блізкіх адносінах.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 214

Літаратура
----------

* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 214
**Кнігі Якуба або Вялікае падарожжа праз сем межаў, пяць моў і тры вялікія рэлігіі, не лічачы тых малых** (польск.: Księgi Jakubowe albo Wielka podróż przez siedem granic, pięć języków i trzy duże religie, nie licząc tych małych) — гістарычны раман Вольгі Такарчук, апублікаваны ў кастрычніку 2014 года выдавецтвам Wydawnictwo Literackie. У 2015 годзе кніга была адзначана прэміяй «Nike», таксама атрымала адзнаку чытачоў у рамках гэтай прэміі.

Кніга, якая прынесла Такарчук другую за яе кар’еру прэмію «Ніка», пісалася амаль сем гадоў. На 912 старонках аўтар прадстаўляе маляўнічы свет Рэчы Паспалітай. Героі раману — гістарычныя асобы, у т.л. паэтэса барока Эльжбета Дружбацка, жонка камянецкага кашталяна Катажына Касакоўская, арыстакрат Антоні «Маліўда» Касакоўскі, аўтар Новых Атэн, адной з першых польскіх энцыклапедый, ксёндз Бэнэдыкт Хмялоўскі, і найперш Якуб Лейбовіч Франк, які абвесціў сябе Месіяй і прывёў да паўстання ў іўдаізме ерэтычнай секты франкістаў.

Хаця дзеянне кнігі, між іншым, і адбываецца у Падоллі XVIII стагоддзя, паводле Аляксандры Ліпчак, яна таксама закранае актуальныя і важныя тэмы XXI стагоддзя. На думку Пшэмыслава Чаплінскага, вобраз Рэчы Паспалітай, які прадстаўлены ў «Кнігах Якуба», далёкі ад ідэалізаванай версіі, вядомай чытачам па Трылогіі Сенкевіча.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Księgi Jakubowe — Olga Tokarczuk Архівавана 20 студзеня 2021. wydawnictwoliterackie.pl
2. 1 2  Nagroda Nike 2015 dla Olgi Tokarczuk. «Księgi Jakubowe» książką roku!, gazeta.pl, Milena Rachid Chehab, 2015-10-04
3. ↑  Nike 2015 dla Olgi Tokarczuk, nike.org.pl
4. 1 2  «Księgi Jakubowe», czyli dwieście lat samotności. Recenzja nowej książki Olgi Tokarczuk, Przemysław Czapliński, 2014-10-21, gazeta.pl
**Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны дзіцячы драматычны тэатр «На Няве»** (Дзіцячы тэатр «На Няве») — аўтарскі тэатр заслужанага дзеяча мастацтваў Расіі Таццяны Аркадзеўны Савянковай.

Гісторыя тэатра
---------------

Створаны Таццянай Савянковай як тэатр-студыя пры клубе ЛНВА «Пігмент» у Неўскім раёне Ленінграда. Прэм’ера першага спектакля «Кот у ботах» адбылася 24 верасня 1987 года. У 1991 годзе пераўтвораны ў дзяржаўную ўстанову культуры Санкт-Пецярбурга.

У 1992 годзе першы мэр Санкт-Пецярбурга Анатоль Сабчак у межах кампаніі па перадачы канфіскаванай маёмасці КПСС перадаў тэатру ў бязвыплатнае карыстанне былы будынак казармаў лейб-гвардыі Ізмайлаўскага палка, спецыяльна рэканструяваны для Ленінскага райкама КПСС, з залай на 600 месцаў.

У рэпертуары тэатра толькі дзіцячыя казкі. Большасць з іх пастаўлена ў жанры мюзікла. За выдатны ўклад у развіццё тэатральнага мастацтва тэатр узнагароджаны Ганаровым дыпломам Заканадаўчага Сходу Санкт-Пецярбурга.
**Кііціра Таёда** (яп. 豊田 喜一郎; 11 чэрвеня 1894, Касай, Сідзуока — 27 сакавіка 1952) — заснавальнік фірмы Toyota Motor Corporation.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 11 чэрвеня 1894 года. 17 лютага 1925 года ў Кііціра нарадзіўся сын Сеіціра.

Незадоўга да смерці бацька Кііціра завяшчаў сыну прытрымлівацца сваёй мары, і зрабіць стаўку на аўтамабілі, і Кііціра стварае аўтамабільную кампанію ў 1930 годзе.

З’яўляўся прэзідэнтам Toyota з 1941 па 1950 год. Абвясціў аб сыходзе з кампаніі ў 1948 годзе ў сувязі з падзеннем аб’ёму продажаў, зніжэннем прыбытку і неабходнасцю масавых звальненняў, і ў 1950 годзе пакінуў кампанію.

Памёр 27 сакавіка 1952 г.

Зноскі
------

1. ↑  Kiichiro Toyoda //  Праверана 9 кастрычніка 2017.
**Сад раслін** (фр.: Jardin des plantes) — адкрыты для публікі батанічны сад у 5-й акрузе Парыжа, паміж Парыжскай мячэццю, універсітэцкім гарадком Жусьё і Сенай. З'яўляецца часткай Музея прыродазнаўства. Займае плошчу ў 23,5 га.

Гісторыя саду
-------------

План саду
2 мая 1635 года лекары Людовіка XIII арганізавалі ў Парыжы сад лекавых раслін. Да Рэвалюцыі дырэктарам саду служыў Б'юфон. 

Заапарк сада раслін (фр.: ménagerie du Jardin des Plantes) адкрыўся ў 1794 годзе, сам сад быў абсталяваны ў XIX стагоддзі. 

У рамках праграмы пераўтварэнні Музея прыродазнаўства, сад раслін будзе абноўлены, канец работ прадугледжаны да 2011 года.

Вядомыя жыхары
--------------

* Кікі, чарапаха, (1863—2009)
* Джамбо, слон

Глядзіце таксама
----------------

* Батанічны сад, Парыж

Зноскі
------

1. ↑  Jardin des Plantes : Kiki, tortue mâle de 146 ans, s’est éteint  (фр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a1054950x · BNF: 123766026 · GND: 16130288-9 · ISNI: 0000 0001 2184 6644 · Mérimée: PA00088482 · SUDOC: 027704017 · ULAN: 500309993 |

 |
**«Кніга пасольская метрыкі Вялікага княства Літоўскага»** («Книга Посольская Метрики Великого Княжества Литовского…») — выданне кніг-копій Метрыкі Вялікага Княства ЛІтоўскага дыпламатычнага зместу. Выдадзена ў Маскве ў 1843 г. у 2 тамах (на тытульных лістах нумарацыя тамоў не пазначана). Падрыхтавана паводле даручэння Маскоўскага таварыства гісторыі і старажытнасцей расійскіх М. А. Абаленскім, І. М. Даніловічам (Т. 1), М. П. Пагодзіным, Дз. М. Дубенскім (Т. 2). У 1-м томе апублікавана кніга Метрыкі, якая змяшчае дыпламатычную перапіску вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта II Аўгуста з Крымскім ханствам, Асманскай імперыяй, Вялікім княствам Маскоўскім, Прусіяй, Валахіяй і іншымі за 1545—1572 гг. (усяго 195 дакументаў). У прадмове да тома выкладзена гісторыя Метрыкі ВКЛ і Кароннай Метрыкі, у дадатках змешчаны вопіс кніг Метрык, мірны дагавор Альгерда і Казіміра III 1366 г. факіміле старонкі апублікаванай пасольскай кнігі, табліца філіграней. У 2-м томе апублікавана кніга Метрыкі з дакументамі дыпламатычнага характару вялікага князя літоўскага і караля польскага Стафана Баторыя за 1576—1583 гг. (усяго 104 дакументы). У асноўным дакументы датычаць адносін Рэчы Паспалітай з Вялікім княствам Маскоўскім. Змешчаны таксама некаторыя больш раннія акты, факсіміле старонкі пасольскай кнігі, табліца філіграней.

Літаратура
----------

* Улащик, Н. Н. Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода / Н. Н. Улащика. — М.: Наука, 1973. — С. 44 — 47.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кніга пасольская Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карэлін.
**Аляксандр Аляксандравіч Карэлін** (руск.: Алекса́ндр Алекса́ндрович Каре́лин; нар. 19 верасня 1967, Новасібірск) — савецкі і расійскі спартсмен, барэц класічнага (грэка-рымскага) стылю, дзяржаўны і палітычны дзеяч, дэпутат Дзяржаўнай Думы пяці скліканняў, член Савета Федэрацыі (з 2020). Член прэзідыума генеральнага савета палітычнай партыі «Адзіная Расія». Заслужаны майстар спорту СССР (1988), Герой Расійскай Федэрацыі (1996).

Трохразовы пераможца Алімпійскіх гульняў (1988, 1992, 1996; у катэгорыі да 130 кг), дзевяціразовы чэмпіён свету (1989—1991, 1993—1995, 1997—1999), 12-разовы чэмпіён Еўропы (1987—1991, 1993—1996, 1998—2000), сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2000 года, чэмпіён свету сярод юніёраў 1988 года, 13-разовы чэмпіён СССР, СНД і Расіі (1988—2000). Пераможца Кубка «Абсалютны чэмпіён свету» 1989. Чатыры разы узнагароджаны «Залатым поясам», як найлепшы барэц планеты — у 1989, 1990, 1992, 1994 гадах. Пераможца IV міжнароднага турніру «На прызы Аляксандра Карэліна» (1995). Шасціразовы пераможца міжнароднага турніру памяці Івана Паддубнага. Быў прызнаны найлепшым спартсменам года ў свеце. Два разы быў прызнаны найлепшым спартсменам Расіі. За ўсю спартыўную кар’еру выйграў 888 паядынкаў (887 у барацьбе і 1 у ММА) і пацярпеў толькі пяць паражэнняў. Уключаны ў лік 25 найлепшых атлетаў свету XX стагоддзя. Занесены ў Кнігу рэкордаў Гінэса як спартсмен, які на працягу трынаццаці гадоў не прайграў ніводнай сутычкі.

Зноскі
------

1. ↑  Aleksandr Kareline // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны · Olympedia · Olympic Channel · Sherdog · МАК · Аб’яднаны свет барацьбы |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Munzinger · Universalis · OpenSanctions |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Волчак.

**Аляксандр Аляксандравіч Волчак** (нар. 17 мая 1955, в. Сачкавічы, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі географ, спецыяліст у галіне гідралогіі сушы, водных рэсурсаў, гідрахіміі. Доктар геаграфічных навук (2006, Расія; 2007, Беларусь), прафесар (2008).

Біяграфія
---------

Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (спецыяльнасць «Гідрамеліярацыя», 1978), Цэнтральны навукова-даследчы інстытут комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў (аспірантура, 1987). Майстар спорту па рускіх шашках.

Працаваў у Палескім аграрна-экалагічным інстытуце НАН Беларусі (2000—2009, намеснік дырэктара па навуковай рабоце), Брэсцкім дзяржаўным тэхнічным універсітэце (у 1987—2000 — дацэнт кафедры сельскагаспадарчых гідратэхнічных меліярацый, загадчык лабараторыі, з 2009 — факультэт інжынерных сістэм і экалогіі, прафесар кафедры прыродаўладкавання, адначасова дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: ацэнка прасторава-часавых ваганняў і змяненняў воднага балансу рачных водазбораў; мадэляванне працэсаў фарміравання воднага рэжыму рэк; састаўленне воднага і гаспадарчага балансу тэрыторыі і асобных рачных водазбораў; прагназаванне змяненняў воднага рэжыму тэрыторыі у сувязі з рознымі сцэнарыямі развіцця клімату.

Узнагароды
----------

Прэмія НАН Беларусі (2007).

Бібліяграфія
------------

* Закономерности формирования элементов водного баланса речных водосборов Беларуси в современных условиях : автореферат диссертации … доктора географических наук : 25.00.27 / Волчек Александр Александрович. ? Москва, 2006.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Волчек Александр Александрович // Профессора, доценты, преподаватели Брестского государственного технического университета (к 50-летию со дня основания) : библиографический справочник. — Брест, 2016. — С. 11.

Спасылкі
--------

* Волчак Аляксандр Аляксандравіч, доктар геаграфічных навук на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Волчек Александр Александрович  (руск.) // Сайт Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
| Нарматыўны кантроль | LNB: 000119601 · VIAF: 305081390 · БАП: 169740 |
**Мінскі саміт** — сустрэча ў рамках ЕС — Мытны саюз — Украіна, якая адбылася 26 жніўня 2014 года ў Мінску ў Палацы Незалежнасці.

У саміце прынялі ўдзел Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка, а таксама ўсе лідары краін Мытнага саюза: Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка, Расіі Уладзімір Пуцін, Казахстана Нурсултан Назарбаеў. Еўрапейскі Саюз прадстаўлялі вярхоўны прадстаўнік ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Кэтрын Эштан, еўракамісар па гандлі Карэл дэ Гюхт і еўракамісар па энергетыцы Гюнтэр Герман Этынгер.

Падчас сустрэчы Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка заявіў, што у Мінску вырашаецца лёс свету і Еўропы.

Гл. таксама
-----------

* Мінскае пагадненне

Зноскі
------

1. ↑  Судьба мира и Европы решается сегодня на встрече в Минске - Порошенко
**Гдзе́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Гдзень.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года рэарганізаваны ў **Гдзенскі нацыянальны ўкраінскі сельсавет**. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Брагінскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Гдзенскага сельсавета 2 населеныя пункты. 8 студзеня 1987 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Калыбанскага (6 населеных пунктаў: вёскі Залессе, Калыбань, Пасудава, Чыкалавічы, пасёлкі Вельмаў, Прыстанскае) і Крукоўскага (4 населеныя пункты: вёскі Крукі, Кулажын, Міхалёўка, пасёлак Жалібор) сельсаветаў. 13 снежня 1991 года Гдзенскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Камарынскага пассавета.

Зноскі
------

1. ↑  Белорусская ССР. Административно-территориальное деление. На 1 января 1974 года. (руск.). — Выданне 5-е. — Мн.: Беларусь, 1974. — С. 73. — 248 с. — 10 000 экз.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
**Кі́я** (руск.: Ки́я) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Сібіры, у Кемераўскай і Томскай абласцях, левы прыток ракі Чулым (басейн Обі).

Даўжыня ракі 548 км. Плошча вадазбору 32 200 км². Сярэдні расход вады каля горада Марыінск складае 150 м²/с, аб’ём сцёку 4,734 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на тэрыторыі Кемераўскай вобласці, на паўночных схілах гары Мядзвежая. Працякае ў цэнтральнай частцы ўсходняга схіла Кузнецкага Алатау. Упадае ў Чулым за 376 км ад вусця, каля сяла Зыранскае (Томская вобласць). У верхнім цячэнні рака мае горны характар. Ніжэй сяла Чумай Кія выходзіць на раўніну. Тут рэчышча ўтварае лукавіны, зрэдку сустракаюцца астравы, у ніжнім цячэнні дзеліцца на рукавы і пратокі. Шырыня рэчышча ў верхнім цячэнні каля 63 м, перад вусцем — амаль 300 м. Уздоўж берагоў на горным участку пячоры, гроты, скалы вышынёй 15–20 м (на тэрыторыі помніка прыроды «Белакаменны ўцёс» — да 100 м). Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае Кія ў лістападзе, ледаход у красавіку. Суднаходная на 13 ад вусця да пасёлка Краснаярскі рэйд. Сплаўная. Аб’ект турызму.

Прытокі: Татарка, Баброўка, Тунказ (Тункас), Безымянка, Граматуха, Кійскі Шалтыр, Таланаўка, Тулуюл (Вялікі Тулуюл), Кундат (Вялікі Кундат), Кашкадак, Усек, Чумай, Серта (Паўднёвая Серта), Юра, Бім, Баімчык, Ута, Антыбес, Цяжын, Кайдатка, Берыкуль, Ербагач, Пясчанка, Туйла, Саваксы, Асінаўка, Кубедат, Туендат, Чэць, Чыгісла і іншыя рэкі і ручаі.

Зноскі
------

1. ↑  Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1991. — Т. 1. — С. 585. — 863 с. — 2 000 000 экз. — ISBN 5-85270-042-8 (т. 1.). (руск.)
2. 1 2 3  *Рулёва С. Н.* Кия // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (руск.)
3. 1 2  Река КИЯ // Государственный водный реестр РФ (руск.)

Літаратура
----------

* Кия // Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1991. — Т. 1. — С. 585. — 863 с. — 2 000 000 экз. — ISBN 5-85270-042-8 (т. 1.). (руск.)
* Кия // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Река КИЯ // Государственный водный реестр РФ (руск.)
* *Рулёва С. Н.* Кия // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (руск.)
* Река Кия // Официальный туристический портал Кумеровской области Архівавана 18 кастрычніка 2018. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Сярэбная шкатулка (Германія, XVIII ст.), сярэбраныя падсвечнікі (Расійскя Імперыя, 1873 г.), сярэбраная дэкаратыўная талерка (Рэч Паспалітая, XVIII ст.), манеты
**Мінскі скарб** — манетна-рэчавы скарб, знойдзены ў 1988 годзе ў Мінску на скрыжаванні вуліц Валадарскага і Гарадскі вал пры пракладцы цеплатрасы. Экскаватар зачапіў сярэбраны падсвечнік, які рабочыя прынялі за снарад. 

Сярэбраная шкатулка (майстар Андрэй Іваноў, Расійская імперыя, Масква, 1765 г.), сярэбраная дэкаратыўная талерка (Германія, XVIII ст.), манеты
Мінскі скарб складаецца з 547 сярэбраных прадметаў агульнай вагай 13 кг.: манеты, медалі і посуд. Манеты і ўзнагароды Расійскай імперыі канца XIX ст. Сярод прадметаў — блюда і кубак XVII ст. падсвечнікі, датаваныя 1783 г. і зробленая мінскім майстрам Борухам Тапазам, шкатулка, падораная ў XVIIІ ст. мяркуючы па подпісу, грузінскай князёўне Кацярыне Батурынай-Менглерыйскай і дэкаратыўная сервіроўка фабрыкі І. С. Губкіна — афіцыйнага пастаўшчыка імператарскага двара. Губкін у 1841 г. заснаваў у Маскве фабрыку залатых і сярэбраных вырабаў, якая спецыялізавалася галоўным чынам на вырабах з пазалочанага срэбра.

Зноскі
------

1. ↑  Срэбра і золата, якім цаны няма

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мінскі манетна-рэчавы скарб
* Скарбы (манетныя, манетна-рэчавыя, рэчавыя) II - XIX стст. Архівавана 8 снежня 2013.
* Срэбра і золата, якім цаны няма
**Мена́мская нізіна** знаходзіцца ў басейне ракі Менам-Чао-Прая, у Тайландзе.

Абмываецца Сіямскім залівам Паўднёва-Кітайскага мора. Даўжыня каля 500 км. Плошча каля 100 тыс. км².

Размешчана на месцы тэктанічнай упадзіны, паміж гарамі цэнтральнай часткі Індакітая на захадзе і плато Карат на ўсходзе. Запоўнена алювіяльнымі адкладамі ракі Менам-Чао-Прая і яе прытокаў. Пераважаюць раўніны, на поўначы з градамі астанцовых узгоркаў, складзеных пераважна з вапнякоў. На поўдні — берагавыя валы ўздоўж узбярэжжа Сіямскага заліва. Густая сетка рэк і арашальных каналаў, шмат балот.

Клімат субэкватарыяльны мусонны, ападкаў больш за 1000 мм за год. Лістападныя мусонныя лясы і хмызнякі, у дэльце — мангравыя лясы, зараснікі пальмы ніпа.

Значныя тэрыторыі разараны пад пасевы рысу (жытніца краіны). На Менамскай нізіне — горад Бангкок.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10.

Літаратура
----------

* Менамская нізіна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — С. 282.
* Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. (руск.)
* *Менамская низменность (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Садавіна на рынку ў Барселоне, Іспанія
Ягада
**Садавіна** — кулінарнае паняцце — сакавіты, звычайна ядомы, плод дрэва або хмызняку. Разнавіднасцю садавіны з’яўляюцца таксама некаторыя ягады.

Садавіной звычайна завуць кожны плод, які складаецца з мякаці і насення і ўтварыўся з завязі кветкі. Гародніна ж — плады травяністых раслін, якія маюць мяккія, непакрытыя драўнянай карой сцёблы.

На думку батанікаў, кожны плод, разам з насеннем, — садавіна. Іх можна падзяліць на тры віды:

* Плод з сакавітай мякаці з насеннем (цытрусавыя, дыні, ягады, яблыкі);
* Плод з сакавітай мякаці з адной буйной цэнтральнай косткай (чарэшня, сліва, персік).
* Сухі плод (арэхі, бабы, гарох)

Садавіна з’яўляецца важным складнікам ежы чалавека і многіх жывёл.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX525187 · GND: 4043047-9 · LCCN: sh85052105 · NKC: ph115628 |
Кіёск Траяна на востраве Агіліка
Кіёск Траяна
Фота, зробленае ў 1854 годзе Джонам Біслі Грынам
**Кіёск Траяна** - гэта гіпетральны храм размешчаны на востраве Агілкія  (англ.) (бел.. Адзін з найбуйнейшых старажытных егіпецкіх помнікаў, якія захаваліся дасюль, ён быў пабудаваны Рымскім імператарам Траянам. Кіёск быў пабудаваны на востраве Філы, непадалёк ад ніжняга краю Асуанскай плаціны. Тым не менш, пазней ён быў перавезены на востраў Агіліка ў 1960-х гадах праз клопат ЮНЕСКА, каб захаваць яго ад пад'ёму ўзроўня Нілу з-за будаўніцтва Асуанскай плаціны.

Гэта пабудова мае прамавугольную ў плане форму памерам 15 на 20 метраў, складае 15,85 метраў у вышыню. Яе функцыя заключаецца, верагодна, у тым, каб быць "хованкай баркі  (англ.) (бел. Ісіды на ўсходнім беразе" вострава Філы. Яго калоны, размешчаныя ў плане па схеме 4 на 5, нясуць "розныя, багата структураваныя кампазітныя капітэлі, якія ўвянчаныя слупамі вышынёй 2.10 метра" і першапачаткова "прызначаныя быць пастаментамі для фігур бесаў  (руск.) (бел. падобных на выкарыстаныя ў дамах нараджэння ў комплексах вострава Філы, Арманта  (руск.) (бел. і Дэндэры  (англ.) (бел. хоць гэтыя дэкарацыі і не былі ніколі завершаныя.

Збудаванне цяпер стаіць без даху, але разеткі ў межах структуры архітраваў вызываюць здагадку, што яго дах, які была зроблены з драўніны, быў сапраўды пабудаваны ў старажытныя часы. Тры 12.50-метровых, як мяркуецца, трохкутных фермы, былі ўстаўлены ў выступ у задняй частцы каменнага скляпення даху. Гэты будынак уяўляе сабой прыклад незвычайнага спалучэння дрэва і каменя ў адзінай архітэктурнай структуры егіпецкага храма.

Зноскі
------

1. ↑  Jaś Elsner, *Imperial Rome and Christian Triumph: The Art of the Roman Empire*, Oxford University Press, 1998. p.134.
2. ↑  Arnold, p.235.
3. ↑  Arnold, pp.235-236.
4. ↑  Arnold, p.236.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кіёск Траяна на Вікісховішчы |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Містыка (значэнні).
**Містыка** (ад грэч. μυστικός — «утоены», «тайны») — у штодзённым сэнсе — вера ў існаванне звышнатуральных сіл, з якімі таямнічым чынам звязаны і здольны мець зносіны чалавек; у духоўным сэнсе — сакральная рэлігійная практыка, якая мае мэтай перажыванне непасрэднага яднання з Богам. Таксама сукупнасць тэалагічных і філасофскіх дактрын, прысвечаных апраўданню і асэнсаванню гэтай практыкі (містыцызм).

Літаратура
----------

* Fanning, Steven. Mystics of the Christian Tradition. New York: Routledge Press, 2001.
* Louth, Andrew. The Origins of the Christian Mystical Tradition. Oxford: Oxford University Press, 2007. ISBN 978-0-19-929140-3.
* McGinn, Bernard. The Presence of God: A History of Western Christian Mysticism'.' Vol. 1 — 4. (The Foundations of Mysticism; The Growth of Mysticism; The Flowering of Mysticism) New York: Crossroad, 1997—2005.

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
**Кулік-паручайнік**, ці **Паручайнік** (*Tringa stagnatilis*) — від птушак рода Уліты сямейства Бакасавыя.

Апісанне
--------

Паручайнік адрозніваецца тонкаю, доўгаю і прамою дзюбаю, а таксама вельмі доўгімі жаўтаватым лапкамі. Мае два віды апярэння ў залежнасці ад часу года. Больш яркае апярэнне мае карычнева-шэрае адценне і засыпана чорнымі плямамі. З менш яркім апярэннем, паручайнік на верхнім баку шэры, на ніжнім — белы, а галава і шыя — белавата-шэрыя. Даўжыня цела да 23 см, вага 55-85 г.

Пашырэнне
---------

Паручайнік гняздуецца ў арэале паміж Усходняй Еўропай і Сярэдняй Азіяй, аддаючы перавагу вільготным нізінным лугам і стэпавым і тайговым балотам. Для зімоўкі робіць пералёт у Афрыку або Паўднёвую Азію, асабліва ў Індыю.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гэты від харчуецца насякомымі і дробнымі воднымі беспазваночнымі, праводзячы дзюбаю мелкаводдзе і глей.
**Сагрыш** (парт.: Sagres) — населены пункт і раён у Партугаліі, уваходзіць у акругу Фару. З’яўляецца складовай часткай муніцыпалітэта Віла-ду-Бішпу. Па старым адміністрацыйным дзяленні ўваходзіў у правінцыю Алгарві (рэгіён). Уваходзіць у эканоміка-статыстычны субрэгіён Алгарві, які ўваходзіць у Алгарві. Насельніцтва складае 1939 чалавек на 2001 год. Займае плошчу 34,28 км².

Заступніцай раёна лічыцца Дзева Марыя (парт. Nossa Senhora da Graça).

Маяк мыса Сан-Вісентэ
У крэпасці Сагрыш

Гісторыя
--------

Раён заснаваны ў 1519 годзе

Славутасці
----------

Горад вядомы знакамітай навігацыйнай школай, якую заснаваў прынц Генрых Мараплавец у XV стагоддзі.

Таксама ўяўляюць цікавасць:

* Крэпасць Сагрыш (Fortaleza de Sagres)
* Крэпасць мыса Сан-Вісентэ (Fortaleza do Cabo de São Vicente)
* Крэпасць Белішэ (Fortaleza de Belixe)
* Форт Балеейра (Forte da Baleeira)

Рядом находятся:

* Мыс Сан-Вісентэ — сімвал геаграфічных адкрыццяў Партугаліі XV стагоддзя.
* Прыродны запаведнік Кошта-дэ-Вісенціна.
**Кішэзэрс** (лат.: Ķīšezers) — возера ў паўночна-ўсходняй частцы Рыгі.

Самае вялікае з рыжскіх азёр, на заходнім беразе якога знаходзіцца Межапаркс (месца адпачынку і культурнага баўлення часу гараджан з размешчанымі на яго тэрыторыі Рыжскім заапаркам і гольф-клубам), на паўночным — Яўнцыемс, на паўднёва-усходнім — Азалкалны.

Плошча возера 17,4 км², даўжыня 8,4 км, шырыня да 3,6 км, глыбіня да 4,2 м, сярэдняя 3 м. Па плошчы возера з’яўляецца самым вялікім у Рызе. У возера ўпадаюць рэкі: Югла, Ланга. Праз пратоку Мілгравіс Кішэзэрс злучаецца з басейнам Даўгавы. Па пратоку ў возера трапляе салёная вада. Дно пясчанае, зверху ў цэнтры пласт глею, у заліве Яўнцыемс — цэлюлоза, трапляецца з адходамі папяровай фабрыкі, а ў раёне ЦЭЦ-1 — пласт попелу.

Бераг абведзены залівамі, шмат расліннасці, на ўсходзе ахоўны прыродны аб’ект — Ліепусальскі дуб. Тры вострава, з якіх самы буйны — Сніеру.

Зноскі
------

1. ↑  Латышскае *e* перадаецца як *э* на пачатку слова і
пасля большасці зычных, як *е* пасля ķ, ļ, ņ, ģ. Гл. СПОСАБЫ І ПРАВІЛЫ ПЕРАДАЧЫ ГЕАГРАФІЧНЫХ НАЗВАЎ І ТЭРМІНАЎ ЛАТВІЙСКАЙ РЭСПУБЛІКІ НА БЕЛАРУСКУЮ МОВУ
Сапсаваны плод (кішэнька)
Пашкоджаны плод цёрну
Муміфікаваная  (польск.) (бел. кіста
**Кішэнькі слівы** — грыбковае захворванне раслін  (польск.) (бел. выкліканае грыбком *Taphrina pruni*.

Распаўсюджанасць і шкоднаснасць
-------------------------------

Сустракаецца на прадстаўніках роду сліва (*Prunus*) і вядомая ва ўсіх рэгіёнах свету, у якіх вырошчваюць гэтыя расліны. Асаблівае абвастрэнне захворвання ўзнікае ў гады, якія характарызуюцца высокай вільготнасцю і вялікай колькасцю ападкаў.

Вельмі небяспечнае захворванне, бо заражаныя ім плады цалкам не прыдатныя ні да ўжывання ў ежу, ні да перапрацоўкі. Яно ўзнікае не толькі на культурных сартах сліў, але і на дзікарослым цёрне (*Prunus spinosa*).

Сімптомы
--------

Хвароба паражае амаль выключна садавіну. Вельмі рэдка бывае, што ёй падвяргаюцца таксама пікавыя парасткаў. Першыя сімптомы захворвання ўзнікаюць ўжо на 3-4 тыдні пасля цвіцення на завязях пладоў. Плады гэтыя растуць хутчэй, чым нармальныя і падвяргаюцца вельмі вялікім скажэнням  (польск.) (бел.. Яны ярчэй, пляскатыя, падоўжаныя і выгнутыя, не маюць костачак, а іх мякаць скурыстая і нясмачная. Такія скажоныя плады называюцца кішэнькамі (кістамі). На іх паверхні з’яўляецца мяккі налёт. Гэта пласт сумак, у якіх вырабляюцца споры. Кісты паступова цямнеюць, потым загніваюць і ападаюць.

Абарона
-------

Кісты варта выдаляць з дрэў, пажадана таксама выдаляць іх з зямлі пад дрэвамі — утваральныя ў іх споры распаўсюджваюцца, выклікаючы новыя выпадкі захворвання. Толькі гэтага не дастаткова, таму прымяняюцца таксама меры хімічнай абароны. Неабходна праводзіць апырскванне дрэў.

Зноскі
------

1. 1 2  *Grabowski Marek.* Choroby drzew owocowych. — Kraków. — ISBN 83-85982-28-0.
2. ↑  Wiesław Mułenko  (польск.) (бел. Tomasz Majewski  (польск.) (бел. Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska  (польск.) (бел. *A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski  (польск.) (бел.*, Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-75-4
**«Брондбю»** (дацк.: Brøndby) — дацкі футбольны клуб з горада Капенгаген, размяшчаецца на заходняй ускраіне дацкай сталіцы. Клуб з’яўляецца найбуйнейшым футбольным клубам у Даніі, маючы ў сваіх шэрагах амаль 2 тысяч членаў. «Брондбю» быў заснаваны ў 1964 годзе ў выніку зліцця двух мясцовых клубаў. 11-разовы чэмпіён Даніі, сяміразовы ўладальнік Кубка Даніі.

Пасля заснавання ў горадзе яшчэ аднаго клуба ў 1992 годзе, вядомага як «Капенгаген», паміж камандамі маецца жорсткае супрацьстаянне. Дэрбі паміж імі мае назва «Новая фірма», капенгагенаўскае супрацьстаянне прыцягвае на стадыёны шмат заўзятараў на гульні паміж гэтымі супернікамі. З 1985 па 2005 гады клуб атрымліваў перамогі ў чэмпіянаце 10 разоў, такім чынам атрымліваючы чэмпіёнскі тытул раз на два сезоны.

Зноскі
------

1. ↑  Attendance season records Архівавана 13 жніўня 2009. at NetSuperligaen.dk

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт клуба Архівавана 11 лютага 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Soccerbase · Soccerway · playmarkerstats.com · Transfermarkt · worldfootball.net · УЕФА |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2008128417 · VIAF: 138764574 |

| ⛭Футбольныя клубы дацкай Суперлігі ў сезоне 2022/2023 |
| --- |
| 
* Брондбю
* Вібарг
* Капенгаген
* Люнгбю
* Міт’юлан
* Норшэлан
* Одэнсэ
* Ольбарг
* Орхус
* Ранерс
* Сількебарг
* Хорсенс

 |
**Гон Док Кві** (кар.: 공덕귀; 21 красавіка 1911, Тхон’ён, правінцыя Кёнсан-Намда, Паўднёвая Карэя — 24 лістапада 1997, там жа) — карэйская палітычная, грамадская і рэлігійная дзяячка, педагог, сацыяльны работнік, багаслоў, актывістка апазіцыі. Першая лэдзі Паўднёвай Карэі (13 жніўня 1960 — 23 сакавіка 1962), жонка прэзідэнта Юн Бо Сона.

Біяграфія
---------

Гон Док Кві з мужам Юн Бо Сонам і двума сынамі
З’яўлялася нашчадкам у 79-м пакаленні Канфуцыя. Дачка ваеннага Карэйскай імперыі.

Скончыла сярэднюю школу для дзяўчынак. Пасля заканчэння ў 1940 годзе Якагамскай жаночай тэалагічнай семінарыі ў Японіі была прызначаная пастарам евангелісцкай царквы ў Кімчхоне. Пасля гэтага была прапаведнікам і выкладчыкам багаслоўя на кафедры жаночага багаслоўя тэалагічнай семінарыі Часон (папярэдніцы ўніверсітэта Ханшын). Атрымаўшы стыпендыю, рыхтавалася адправіцца на вучобу ў Прынстанскі ўніверсітэт (ЗША).

Была незамужняй да 38 гадоў. 6 студзеня 1949 года выйшла замуж за мэра горада Сеула, будучага прэзідэнта Карэі Юн Бо Сона. Падчас Карэйскай вайны (1950—1953) уцякла са сталіцы са сваёй сям’ёй.

Як жонка Прэзідэнта Рэспублікі Карэя, заўсёды вырабляла на людзей прыемнае ўражанне сваім элегантным знешнім выглядам. Свабодна гаварыла на англійскай, японскай, французскай мовах, латыні і іўрыце, брала інтэрв’ю ў замежных гасцей і вядомых дзеячаў ад імя свайго мужа, прымала ўдзел у афіцыйных прыёмах прэзідэнта. Удзельнічала ў праектах па аказанні дапамогі сіротам вайны.

Пасля сыходу ў адстаўку з пасады прэзідэнта Юн Бо Сона ў сувязі з ваенным пераваротам 16 мая 1961 года  (руск.) (бел. удзельнічала ў рухах супраць дыктатуры і ваеннага рэжыму Пак Чон Хі і змагалася з рэжымам, як тэолаг, рэлігійны дзеяч і жаночая актывістка. У 1969 годзе служыла прэзідэнтам царквы Андонг у Сеуле. У 1972 годзе была абрана прэзідэнтам сеульскай Федэрацыі саюза жанчын-евангелістаў прэсвітэрыянскай царквы Карэі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* [대통령 부인들] 제4대 윤보선 대통령 부인 공덕귀 여사

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 4890 8676 · LCCN: nr96032216 · VIAF: 36818836 |
**Гомельскі дзяржаўны каледж мастацтваў імя Н. Ф. Сакалоўскага** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Гомель Беларусі. Размяшчаецца ў будынку пач. ХХ стагоддзя па адрасе вул. Савецкая, 18. Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 313Г000075шыфр 313Г000075

Гісторыя
--------

У першыя гады Савецкай улады ў Гомельскай губерні былі адкрытыя агульнадаступныя навучальныя музычныя ўстановы, пачалі працаваць харавыя студыі і кружкі пад кіраўніцтвам Р. Пукста, Б. Розенблюма, А. Туранкова, якія ў 1919 годзе яны былі аб’яднаны ў *Народную кансерваторыю* з дзвюма студыямі ў рабочых раёнах.

У 1920 годзе Народная кансерваторыя была рэарганізавана ў Дзяржаўную музычную школу 1-й і 2-й ступені.

У жніўні 1921 на базе 1-й Дзяржаўнай музычнай школы 1-й і 2-й ступеняў створаны **Дзяржаўны музычны тэхнікум**. Тэхнікум рыхтаваў інструктараў, спецыялістаў і педагогаў (тэрмін навучання — 4 гады) па спецыяльнасцях: фартэпіяна, аркестравыя інструменты, арган, сольны спеў. З 1936 г. — музычнае вучылішча.

У гады Вялікай Айчыннай вайны навучальная ўстанова была эвакуіравана ва Уфу, а ў 1944 г. аднавіла сваю працу ў Гомелі. Першы паваенны выпуск складаў 4 чалавекі.

14 сакавіка 1958 года на падставе Пастановы Савета Міністраў БССР за № 140 Гомельскаму музычнаму вучылішчу вучылішчу прысвоена імя кампазітара Н. Ф. Сакалоўскага. З 1994 г. — каледж мастацтваў імя Н. Ф. Сакалоўскага. У 2003 г. на яго базе адкрыўся філіял Беларускай акадэміі музыкі.

Дырэктары
---------

* 1921—1932 — Мікалай Уладзіміравіч Назараў[ru];
* Б. Фрыдман;
* да 1941 — Рыгор Канстанцінавіч Пукст;
* 1944—1967 — К. С. Кавалёнак;
* 1967—1980 — Мікалай Андрэевіч Фалейчык;
* 1980—2003 — Эдуард Васілевіч Кірыленка;
* 2003—2012 — Сяргей Яўгенавіч Салыгаў;
* з 2012 — Таццяна Іванаўна Пузырэнка.

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Вераніка Іванаўна Барысенка — савецкая оперная спявачка, педагог. Народная артыстка РСФСР;
* Рыта Вяньямінаўна Млодак — беларуская спявачка. Народная артыстка БССР.

Зноскі
------

1. ↑  Московская исполнительская школа игры на духовых и ударных инструментах и ее роль в становлении и развитии духовой инструментальной культуры Беларуси(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Гомельское музыкальное училище в контексте развития исполнительской культуры Беларуси / Е. П. Куртенок // Скарына і наш час : матэрыялы IV Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Гомель, 13―14 лістапада 2008 г. Ч. 1. ― Гомель, 2008. (1Н//138454(039))