Падпісанне дагавораКарта да дагавора, апублікаваная ў савецкім друку, падпісана Сталінам і Рыбентропам (фактычна падробка, таму што граніцы носяць анахраністычны характар, так граніцы Літвы паказаны станам на снежань 1940 года (ужо пасля перадачы Літоўскай ССР часткі тэрыторыі БССР), граніцай СССР з Румыніяй паказаны Прут а не Днестр, але Букавіна ўся румынская, пры гэтым граніца Германіі і Літвы ў раёне Клайпеды (перададзенай Германіі ў сакавіку 1939) паказана пункцірам, хоць граніцы Славакіі і Венгрыі адпавядаюць зменам сакавіка 1939 года
Падпісанне дагавора. Злева направа: саветнік МЗС Германіі па прававых пытаннях Фрыдрых Гаус  (ням.) (бел. прадстаўнік МЗС Германіі Андар Генке  (ням.) (бел. перакладчык Густаў Гільгер, начальнік Генштаба РСЧА Барыс Шапашнікаў, пасол СССР у Германіі Аляксей Шкварцаў, старшыня СНК СССР Вячаслаў Молатаў, міністр замежных спраў Германіі Іаахім фон Рыбентроп, генеральны сакратар ЦК УКП(б) Іосіф Сталін
**Германа-савецкі дагавор аб дружбе і граніцы** — дагавор паміж нацысцкай Германіяй і Савецкім Саюзам ад 28 верасня 1939 года, падпісаны пасля ўварвання ў Польшчу армій Германіі і СССР міністрам замежных спраў Германіі Рыбентропам і народным камісарам па замежных справах СССР Молатавым.

Сакрэтныя дадатковыя пратаколы дагавора карэктавалі «сферы інтарэсаў» Германіі і СССР, абумоўленыя 23 жніўня таго ж года ў пакце Молатава — Рыбентропа, а таксама каардынавалі недапушчэнне «польскай агітацыі» на тэрыторыі захопленай Польшчы.

Тэкст дагавора і карта з лініяй граніцы паміж СССР і Германіяй былі апублікаваны ў савецкім друку, дадатковыя пратаколы (акрамя аднаго, ад 4 кастрычніка 1939) апублікаваны не былі.

Лагатып ВікіцытатнікаЛагатып Вікіцытатніка У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме  
**Дагавор аб дружбе і граніцы паміж СССР і Германіяй**

Пасля нападу Германіі на Савецкі Саюз 22 чэрвеня 1941 года дагавор, гэтак жа як і ўсе астатнія савецка-германскія дагаворы, страціў моц. Пры заключэнні пагаднення Сікорскага — Майскага 30 ліпеня 1941 года савецкі ўрад прызнаваў, што савецка-германскія дагаворы 1939 года страцілі моц у частцы тэрытарыяльных змен у Польшчы.

Апісанне
--------

Да дагавора прыкладаліся тры пратаколы — адзін канфідэнцыйны і два сакрэтныя. Канфідэнцыйны пратакол вызначаў парадак здзяйснення абмену савецкімі і германскімі грамадзянамі паміж абедзвюма часткамі падзеленай Польшчы, а сакрэтнымі карэктаваліся зоны «сфер інтарэсаў» СССР і Германіі ў сувязі з падзелам Польшчы і хуткімі «спецыяльнымі мерамі на літоўскай тэрыторыі для абароны інтарэсаў савецкага боку», а таксама ўсталёўваліся абавязацельствы бакоў спыняць любую «польскую агітацыю», якая закранае інтарэсы бакоў.

У час уварвання ў Польшчу немцы занялі Люблінскае ваяводства і ўсходнюю частку Варшаўскага ваяводства, тэрыторыі якіх, паводле Пакта Молатава-Рыбентропа, знаходзіліся ў сферы інтарэсаў Савецкага Саюза. Для таго, каб кампенсаваць Савецкаму Саюзу гэтыя страты, быў складзены сакрэтны пратакол да гэтага дагавора, паводле якога Літва, за выключэннем невялікай тэрыторыі Сувалкскага раёна, пераходзіла ў сферу ўплыву СССР. Гэты абмен забяспечыў Савецкаму Саюзу неўмяшанне Германіі ў яго адносіны з Літвой, што ў выніку прывяло да анексіі Літвы і стварэння Літоўскай ССР 15 чэрвеня 1940 года.

Дапаўненні
----------

10 студзеня 1941 года былі заключаны Дагавор аб савецка-германскай граніцы ад ракі Ігоркі да Балтыйскага мора, а таксама пагадненні аб перасяленні этнічных немцаў у Германію з Літоўскай, Латвійскай і Эстонскай ССР. Гэтыя пагадненні ўключалі палажэнні аб арганізацыі перасялення і ўрэгулявання маёмасных пытанняў, звязаных з гэтым перасяленнем.

Гл. таксама
-----------

* Савецка-германскія пагадненні (1939)

Зноскі
------

1. 1 2  Тэкст дагавора ў Вікікрыніцах
2. ↑  *Безыменский Л. А.* Глава 17 — Пятый раздел Польши // Гитлер и Сталин перед схваткой. — М.: Вече, 2000. — (Военные тайны XX века). — 10 000 экз. — ISBN 5-7838-0628-5.
3. ↑  Германо-советский договор о дружбе и границе между СССР и Германией // *«Правда»* : Газета. — 1939. — № 270 (7955). — С. 1.
4. ↑  К заключению советско-германского договора о дружбе и границе между СССР и Германией **(нявызн.)**. — Факсіміле афіцыйнай публікацыі. Архівавана з першакрыніцы 10 ліпеня 2012. Праверана 12 мая 2017.
5. ↑  К заключению советско-германского договора о дружбе и границе между СССР и Германией // *«Пионерская правда»* : Газета. — 1939. — № 133 (2303). — С. 1. Архівавана з першакрыніцы 8 сакавіка 2009.
6. ↑  Демаркационная линия раздела Польши - карта // *«Пионерская правда»* : Газета. — 1939. — № 133 (2303). — С. 2. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016.
7. ↑  Пакт Молотова-Риббентропа. Об источнике **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Историк.Ру (29 жніўня 2014). Архівавана з першакрыніцы 15 лютага 2017. Праверана 12 мая 2017.
8. ↑   (англ.) European Parliament (January 13, 1983). "Resolution on the situation in Estonia, Latvia, Lithuania". *Official Journal of the European Communities*. C 42/78.
9. ↑  Соглашение между Правительством Союза Советских Социалистических Республик и Правительством Германии о переселении германских граждан и лиц немецкой национальности из Литовской Советской Социалистической Республики в Германию, а также о переселении литовских граждан и лиц литовской, русской и белорусской национальностей из Германии (бывшей Мемельской и Сувалкской областей) в Литовскую Советскую Социалистическую Республику. [10 января 1941 г.] // Документы внешней политики. 1940 — 22 июня 1941. — М.: Междунар. отношения, 1998. — Т. XXIII: в 2-х кн. —- кн.2(1). — С. 306 —- 317. — 448 с.
10. ↑  Соглашение между Правительством Союза Советских Социалистических Республик и Правительством Германии о переселении германских граждан и лиц немецкой национальности с территории Латвийской и Эстонской Советских Социалистических Республик в Германию. [10 января 1941 г.] // Документы внешней политики. 1940 —- 22 июня 1941. — М.: Междунар. отношения, 1998. — Т. XXIII: в 2-х кн. —- кн.2(1). — С. 317 —- 325. — 448 с.

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Дагавор аб дружбе і граніцы паміж СССР і Германіяй на Вікісховішчы |

* Eidintas, Alfonsas (1999). Ed. Edvardas Tuskenis (рэд.). *Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918-1940* [англійская] (Paperback ed.). New York: St. Martin's Press. p. 170. ISBN 0-312-22458-3. `{{cite book}}`: Невядомы параметр `|coauthors=` ігнараваны (прапануецца `|author=`) (даведка); Невядомы параметр `|month=` ігнараваны (даведка)
* *В. Роговин.* Конец означает начало. 2002 г. ISBN 5-93751-016-X