**Сілы «Кудс»**, таксама сустракаецца варыянт **«Кодс»** (перс.: سپاه قدس / *Sepāh-e Qods*) — ваеннае падраздзяленне спецыяльнага прызначэння Корпуса Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), элітнага ваенна-палітычнага фарміравання Ісламскай Рэспублікі Іран. Падраздзяленне адказна за ажыццяўленне спецыяльных аперацый за межамі тэрыторыі краіны.

Назвай «Кудс» або «Кодс» на мове фарсі называюць горад Іерусалім, які лічыцца адным з самых святых гарадоў у ісламе.

Гісторыя
--------

Сілы «Кудс» былі створаны ў 1980 годзе на базе КВІР, адразу пасля завяршэння Ісламскай рэвалюцыі ў Іране. Падраздзяленне адразу ж падключылася да ірана-іракскай вайне, якая доўжылася да 1988 года. Падчас гэтых падзей, акрамя непасрэдных аперацый супраць узброеных сіл Ірака сумесна з КВІР і ўзброенымі сіламі Ірана, сілы «Кудс» аказвалі падтрымку іракскім курдам, якія змагаліся супраць рэжыму Садама Хусейна. У 1982 годзе сілы «Кудс» праніклі ў Ліван, дзе згулялі адну з вырашальных роляў у стварэнні партыі «Хезбала», якая ў далейшым была прызнана ў многіх краінах тэрарыстычнай арганізацыяй.

У тыя гады, нароўні з удзелам у ірана-іракскай вайне, яе байцы адначасова дзейнічалі ў Ліване і ў Афганістане. У апошнім сілы «Кудс» у прыватнасці аказвалі падтрымку шыіцкім маджахедам Абдулы Алі Мазары і яго ісламісцкай партыі «Хізбі Вахдат», якая змагалася супраць тагачаснага прэзідэнта Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан — Махамада Наджыбулы. Пасля прыходу да ўлады ў Афганістане ісламісцкага руху «Талібан», сілы «Кудс» аказвалі падтрымку Ахмаду Шаху Масуду і Паўночнаму альянсу.

Функцыі
-------

Падраздзяленне адказна за ажыццяўленне спецыяльных аперацый за межамі тэрыторыі Ірана. Таксама функцыямі падраздзялення лічацца ваенная разведка і ўзаемадзеянне з ісламскімі (у асноўным з шыіцкімі) рэвалюцыянерамі па ўсім свеце, падтрымка розных ісламісцкіх, перш за ўсё шыіцкіх партый, рухаў і ўзброеных фарміраванняў.

Арганізацыя
-----------

8 меркаваных геаграфічных франтоў сіл «Кудс».
Сілы «Кудс» з’яўляецца падраздзяленнем Корпуса Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), і як КВІР, непасрэдна падпарадкоўваецца Вышэйшаму кіраўніку Ісламскай Рэспублікі Іран — Алі Хаменеі. Кіраўніком сіл «Кудс» з’яўляецца камандзір (камандуючы).

Па некаторых даных, сілы «Кудс» актыўны ў некалькіх дзясятках краінах, як адкрыта, так і сакрэтна. У сваёй структуры яны маюць 8 дэпартаментаў, вылучаных па геаграфічнай прыкмеце:

* Заходні свет — ЗША, Канада, усе краіны Еўропы, акрамя Расіі, Беларусі, Украіны, Малдовы, Латвіі, Літвы і Эстоніі
* Былы СССР — краіны, якія ўваходзілі ў склад СССР (краіны постсавецкай прасторы)
* Аравійскі паўвостраў — краіны, размешчаныя на Аравійскім паўвостраве
* Левант — Ізраіль, Палесціна, Ліван, Сірыя, Іарданія
* Паўднёвая Азія — Афганістан, Пакістан і Індыя
* Паўночная Афрыка — краіны, размешчаныя ў Паўночнай Афрыцы
* Ірак
* Турцыя

Колькасць
---------

Афіцыйных даных пра колькасць асабістага складу сіл «Кудс» няма. На думку некаторых экспертаў, колькасць сіл «Кудс» налічвае не больш за 2000 чалавек, з 800 асноўнымі аператыўнікамі, а на думку іншых экспертаў і аналітыкаў, у сілах «Кудс» могуць складацца ад 3000 да 50000 чалавек.

Крытыка
-------

Урад ЗША абвінавачвае «Кудс» у падтрымцы тэрарызму.

Зноскі
------

1. ↑  United States Institute of Peace Архівавана 2 чэрвеня 2009 года. Dayton Implementation: The Train and Equip Program, September 1997 | Special Report No. 25
2. ↑  Qods (Jerusalem) Force. Архівавана 2 лютага 2007 года. Federation of American Scientists Intelligence Resource Program. // fas.org (retrieved October 1, 2006)
3. ↑  Dionisi, 7
4. ↑  Iran demands nationals' release **(нявызн.)**, *BBC* (14 January 2007). Retrieved on Feb. 14, 2007
5. ↑  Daragahi, Borzou and Spiegel, Peter. "Iran's elite and mysterious fighters", *Los Angeles Times*, 15 February 2007. Retrieved 15 February 2007.
6. ↑  "Experts: Iran's Quds Force Deeply Enmeshed in Iraq", *Fox News*, 15 February 2007. Retrieved 15 February 2007.
7. ↑  Shane, Scott. "Iranian Force, Focus of U.S. Still a Mystery", *New York Times*, 17 February 2007. Retrieved 17 February 2007.
8. ↑  Fact Sheet: Designation of Iranian Entities and Individuals for Proliferation Activities and Support for Terrorism **(нявызн.)**.  U.S. Department of the Treasury (25 кастрычніка 2007). Праверана 11 November 2014.