**Гідэнзэ**, **Гідэнзе** (ням.: Hiddensee) — востраў на поўдні Балтыйскага мора. Уваходзіць у склад германскай зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія. Плошча - 19,02 км². Насельніцтва (2017 г.) — 1000 чалавек.

Геаграфія
---------

Бакенберг
Востраў Гідэнзэ месціцца на захад ад большага па памерах вострава Руген. Адлучаны ад яго шэрагам праліваў і заліваў, у самым вузкім месцы ўсяго на 480 м. Выцягнуты з поўначы на поўдзень на 17 км. Найбольшая шырыня — 1,97 км, найменьшая шырыня — 125 м. Найвышэйшы пункт — пагорак Бакенберг (72 м) на поўначы.

Гідэнзэ — адносна маладое ўтварэнне з пункту гледжання геалогіі. Пачаў фарміравацца ў апошні ледавіковы перыяд у выніку адкладанняў ледавіка. Абрысы ўзбярэжжа, блізкія да сучасных, узніклі толькі пасля нашай эры. Пясчаная частка берага вельмі няўстойлівая, у нашы дні на поўначы скарачаецца з хуткасцю каля 30 см у год. Для абароны берага ад мора ўзводзяцца дамбы. 

Клімат мяккі марскі. Дзякуючы сталым вятрам назіраецца 2168 сонечных гадзін у год. Сярэднегадавая тэмпература каля +8°C. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў 540 мм.

Гісторыя
--------

Вёска на Гідэнзэ. Малюнак каля 1864 г.
Найстаражытнейшым сведчаннем прысутнасці чалавека на Гідэнзэ з'яўляецца пахаванне германскай жанчыны, якое датуецца III ст. н. э. У VII ст. тут пасяліліся славяне. Лічыцца, што сучасная назва вострава паходзіць ад імя нарвежскага караля Хедына. Упершыню яна ўзгадваецца Саксонам Граматыкам, прысутнічае ў Малодшай Эдзе.

13 красавіка 1296 г. руянскі князь Візлаў II перадаў Гідэнзэ цыстэрцыянцам, якія заснавалі на ім абацтва Святога Мікалая. Яно было ліквідавана ў 1536 г. у выніку Рэфармацыі. Востраў быў падпарадкаваны Памераніяй. Падчас Трыццацігадовай вайны пацярпелі знакамітыя лясы Гідэнзэ, спаленыя, каб не дазволіць вываз драўніны ў Данію. У 1648 - 1815 гг. уваходзіў у склад Швецыі.

У 1815 - 1945 гг. Гідэнзэ знаходзіўся пад катролем Прусіі. У 1864 - 1872 гг. берагавая лінія моцна пацярпела ад штармоў. Каб узнавіць яе, была пабудавана дамба, ствараліся штучныя лесанасаджэнні. У 1939 г. усе паселішчы вострава былі аб'яднаны ў адзіны муніцыпалітэт. 

У 1945 г. часова заняты савецкімі войскамі. Пасля заканчэння II Сусветнай вайны ў складзе Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі.

Герб і сцяг
-----------

* ГербГерб
* СцягСцяг

Інфраструктура
--------------

Населены пераважна паўночная і паўднёвая часткі вострава. Поўдзень займае птушыны запаведнік.

Паселішчы Гідэнзэ| Назва | Першае узгадванне | Дадатковая інфармацыя |
| --- | --- | --- |
| Фітэ | 1513 | Асноўны адміністрацыйны цэнтр |
| Грыбен |  | Лічыцца найстаражытнейшым паселішчам. Назва паходзіць ад славянскага слова *грыбы* |
| Клостэр | 1296 |  |
| Ноендорф | 1700 |  |

Фітэ, Клостэр і Ноендорф злучаны паромнымі пераправамі з Ругенам і Штральзундам. На востраве забаронены рух прыватных аўтамабіляў. Мясцовыя жыхары карыстаюцца коннымі вазамі. Працуе муніцыпальны транспарт. 

Асноўныя галіны эканомікі: турызм і сельская гаспадарка.

У Фітэ ёсць адзіная на востраве сярэдняя школа і дом мясцовага нацыянальнага парка. У Клостэры працуе музей і археалагічная выстава. 

* ФітэФітэ
* НоендорфНоендорф
* Конны возКонны воз
* Музей у КлостэрыМузей у Клостэры

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гідэнзэ
* Афіцыйная старонка Архівавана 1 снежня 2018.
* Культурная старонка Архівавана 28 снежня 2018.
* Прыморскі атлас Балтыйскага мора Архівавана 21 студзеня 2021.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — карта Мекленбург-Пярэдняй Памераніі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4024834-3 · LCCN: n84066464 · VIAF: 160296345 |