У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Акіна.

**Мары́я Карасо́н Сумуло́нг Кахуа́нка-Акі́на**, больш вядомая як **Карасо́н Акі́на** (тагальск.: María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino; 25 студзеня 1933 — 1 жніўня 2009) — прэзідэнт Філіпін ў 1986—1992 гадах, прыйшла да ўлады шляхам мірнага адлучэння ад улады прэзідэнта Фердынанда Маркаса ў 1986. Стала першай жанчынай-прэзідэнтам у Азіі (не лічачы Сун Цынлінем, якая была в.а. прэзідэнта Кітая).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў правінцыі Тарлак ў багатай сям’і змешанага паходжання (філіпінскага, кітайскага і іспанскага), была адной з шасці дзяцей.

У 1948—1953 гадах вучылася ў ЗША, атрымала кваліфікацыю настаўніка матэматыкі і перакладчыка з французскай мовы. Вярнуўшыся на радзіму, паступіла на юрыдычны факультэт філіпінскага Далёкаўсходняга ўніверсітэта.

У 1954 годзе выйшла замуж за Бенігна Акіна — сына былога старшыні Нацыянальнай асамблеі. Бенігна Акіна зрабіў паспяховую палітычную кар’еру — у 1955 годзе стаў мэрам горада Кансепсьён, пазней — губернатарам правінцыі Тарлак, а ў 1967 годзе — сенатарам. Увесь гэты час Карасон Акіна была хатняй гаспадыняй, у іх нарадзілася пяць дзяцей — сын Бенігна Акіна III і чатыры дачкі.

У 1973 годзе прэзідэнт Філіпінаў Фердынанд Маркас, баючыся зыходу будучых прэзідэнцкіх выбараў, увёў ваеннае становішча і загадаў арыштаваць самых вядомых апазіцыянераў — у тым ліку і Бенігна Акіна. Ён правёў пад арыштам сем гадоў, і ў гэты час пачалася палітычная кар’ера Карасон Акіна, якая пачалася з выступленняў на падтрымку свайго мужа і арганізацыі парламенцкай выбарчай кампаніі ў 1978 годзе.

Пасля ўмяшання прэзідэнта ЗША Джымі Картэра, сенатар Акіна быў вызвалены з турмы і высланы з краіны з сям’ёй. У 1983 годзе ён паспрабаваў вярнуцца ў краіну і быў застрэлены ў аэрапорце Манілы (пазней аэрапорт назвалі ў яго гонар).

Кар’еру палітыка Карасон Акіна пачала ў 1983 годзе пасля забойства яе мужа Бенігна Акіна. У 1986 годзе Акіна ўзначаліла апазіцыю і выставіла сваю кандыдатуру на выбарах прэзідэнта Філіпінаў. Пераможцам выбараў, якія прайшлі з вялікай колькасцю парушэнняў, быў абвешчаны Маркас. Вынікі выбараў былі аспрэчаныя апазіцыяй, падтрымку якой аказалі высокапастаўленыя ваенныя, і Маркас быў вымушаны сысці ў адстаўку.

25 лютага 1986 года Карасон Акіна стала прэзідэнтам Філіпінаў. Пасаду кіраўніка краіны Акіна займала на працягу шасці гадоў, за гэты час на Філіпінах былі праведзены судовая, аграрная і канстытуцыйная рэформы. Спрабавала кіраваць краінай, уводзячы палітыку прымірэння, але адчувала моцны ціск як справа (ваеннай хунты), так і злева (камуністычныя выступы). Яе зямельная рэформа была неадэкватнай. У гады прэзідэнцтва Акіна на Філіпінах было зроблена сем няўдалых спроб ваеннага перавароту.

У 1986 годзе Карасон Акіна была названа часопісам The Time «жанчынай года». У 1999 годзе The Time уключыў Акіну ў спіс самых уплывовых людзей Азіі XX-га стагоддзя.

Аднак, рэфармаванне эканомікі суправаджалася шматлікімі злоўжываннямі, у тым ліку самой Карасон Акіна. На прэзідэнцкіх выбарах 1992 года перамогу атрымаў генерал Фідэль Рамас, кандыдатуру якога як свайго пераемніка падтрымала Акіна.

Памерла 1 жніўня 2009 года ва ўзросце 76 гадоў, за год да смерці ў яе быў знойдзены рак.

Моўнае пытанне ў гады праўлення Карасон Акіна
---------------------------------------------

У гады праўлення Карасон іспанская мова на Філіпінах, асноўная пісьмовая і літаратурная мова краіны на працягу амаль 400 гадоў іспанскага валадарства, практычна выйшла з ужывання і была заменена англійскай. Нібыта, сама Карасон пайшла на паніжэнне статусу іспанскай мовы свядома, пакрыўдзіўшыся на генерала Маркаса, які падчас прэс-канферэнцыі пажартаваў над Корасон, сказаўшы па-іспанску: «Corazon — si, aqui — no» (у сэнсе «сэрца ў яе ёсць, а вось розуму не хапае»).

Іспанская мова была адзінай афіцыйнай мовай краіны ў 1521—1898 гадах, затым адной з трох афіцыйных разам з тагальскай і англійскай да 1973 года, але працягвала вывучацца як абавязковы школьны прадмет да 1986 года. Акцыя па адраджэнні іспанскай мовы ў краіне пачалася толькі ў 2008 годзе, калі прэзідэнтам Філіпінаў стала яшчэ адна жанчына Глорыя Макапагал-Ароя.

Зноскі
------

1. ↑  Corazón Aquino // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
2. 1 2  Corazón Cojuangco // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
3. ↑
4. ↑  geni.com — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214'></a>

| Прэзідэнты Філіпінаў |
| --- |
| Сцяг Філіпінаў | 
Эміліа Агінальда (1899—1901) •
Мануэль Кесан (1935—1944) •
Хасэ Лаўрэль (1943—1945) •
Мануэль Рохас (1946—1948) •
Эльпідыа Кірын (1948—1953) •
Рамон Магсайсай (1953—1957) •
Карлас Палестыка Гарсія (1957—1961) •
Дыясдада Макапагал (1961—1965) •
Фердынанд Маркас (1965—1986) •
Карасон Акіна (1986—1992) •
Фідэль Рамас (1992—1998) •
Джозеф Эстрада (1998—2001) •
Глорыя Макапагал-Ароя (2001—2010) •
Бенігна Акіна (2010—2016) •
Радрыга Дутэртэ (2016-2022)
 |

| ⛭Чалавек года (па версіі часопіса Тайм) |
| --- |
| 
* Джымі Картэр (1976)
* Анвар Садат (1977)
* Дэн Сяапін (1978)
* Рухала Мусаві Хамейні (1979)
* Рональд Рэйган (1980)
* Лех Валенса (1981)
* *Камп’ютар* (1982)
* Рональд Рэйган + Юрый Андропаў (1983)
* **не пазначана назва артыкула** (1984)
* Дэн Сяапін (1985)
* Карасон Акіна (1986)
* Міхаіл Гарбачоў (1987)
* ✯ *Зямля, якая падвяргаецца небяспецы* (1988)
* Міхаіл Гарбачоў (1989)
* Джордж Буш (1990)
* Тэд Цёрнер (1991)
* Біл Клінтан (1992)
* *«Міратворцы»:* Ясір Арафат + Фрэдэрык дэ Клерк + Нельсан Мандэла + Іцхак Рабін (1993)
* Ян Павел II (1994)
* Ньют Гінгрыч (1995)
* **не пазначана назва артыкула** (1996)
* Эндру Гроўв (1997)
* Біл Клінтан + Кенет Стар (1998)
* Джэф Безас (1999)
* Джордж Уокер Буш (2000)

 |
| 
* Поўны спіс
* 1927—1950
* 1951—1975
* **1976—2000**
* з 2001

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Notable Names Database · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX5286954 · BNF: 12721238j · CiNii: DA07942393 · GND: 118830805 · GTAA: 78031 · ISNI: 0000 0001 1474 7488 · LCCN: n85281089 · NDL: 00620274 · NLA: 35316441 · NLP: A1181729X · NTA: 074039229 · SUDOC: 083051317 · VIAF: 72191166 |

 |