recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сцяг Нью-Гэмпшыра** (англ.: Flag of New Hampshire) - адзін з дзяржаўных сімвалаў амерыканскага штата Нью-Гэмпшыр.

Сцяг уяўляе сабой вялікую пячатку штата ў цэнтры сіняга прамавугольніка. Сцяг быў прыняты ў 1909 годзе і мяняўся аднойчы - у 1931 годзе - калі змянілася пячатка штата. Да 1909 сцягам штата з'яўляліся розныя палкавыя сцягі.

Пячатка адлюстроўвае фрэгат USS *Raleigh* пабудаваны ў 1776 годзе ў Портсмуце. Фрэгат стылістычна акружаны лаўровымі галінкамі, падзеленымі дзевяццю зоркамі. Фрэгат *Raleigh*- адзін з першых 13 ваенных караблёў, заказаных Кантынентальным кангрэсам (кангрэсам 13 штатаў, якія ўтварылі ЗША) для ваенна-марскога флоту ЗША.

Па выніках апытання 2001 года, праведзенага Паўночна-Амерыканскай вексілалагічнай асацыяцыяй, сцяг Нью-Гэмпшыр увайшоў у дзесятку горшых сцягоў ЗША і канадскіх правінцый.

Паступала, па меншай меры, адна прапанова аб замене пячаткі на сцягу выявай Старога на Гары, але ніякіх афіцыйных крокаў не было прадпрынята.

| ≛ Сцягі штатаў ЗША |
| --- |
| Штаты | 
Агая · 
Аёва · 
Айдаха · 
Аклахома · 
Алабама · 
Аляска · 
Арканзас · 
Арызона · 
Арэгон · 
Ваёмінг · 
Вашынгтон · 
Вермонт · 
Віргінія · 
Вісконсін · 
Гаваі · 
Джорджыя · 
Дэлавэр · 
Заходняя Віргінія · 
Ілінойс · 
Індыяна · 
Каларада · 
Каліфорнія · 
Канектыкут · 
Канзас · 
Кентукі · 
Луізіяна · 
Мантана · 
Масачусетс · 
Мінесота · 
Місісіпі · 
Місуры · 
Мічыган · 
Мэн · 
Мэрыленд · 
Небраска · 
Невада · 
Нью-Гэмпшыр · 
Нью-Джэрсі · 
Нью-Ёрк · 
Нью-Мексіка · 
Паўднёвая Дакота · 
Паўднёвая Караліна · 
Паўночная Дакота · 
Паўночная Караліна · 
Пенсільванія · 
Род-Айленд · 
Тэнесі · 
Тэхас · 
Фларыда · 
Юта
 |  |
| Федэральная акруга | Акруга Калумбія |
| Астраўныя тэрыторыі | Амерыканскае Самоа ·  Гуам ·  Паўночныя Марыянскія астравы ·  Пуэрта-Рыка ·  Амерыканскія Віргінскія астравы |
| Гл. таксама | Сцяг Канфедэратыўных Штатаў Амерыкі |
**Медаль «За працу па выдатным выкананні ўсеагульнай мабілізацыі 1914 года»** — узнагарода Расійскай імперыі.

Гісторыя
--------

Узнагароды, звязаныя з перыядам Першай сусветнай вайны, уводзіліся і ўручаліся не толькі за баявыя заслугі і подвігі.

Узнагарода ўведзена 12 лютага 1915 годзе імператарам Мікалаем II. Яна ўручалася асобам, якія прымалі ўдзел у планаванні і правядзенні мабілізацыі войскаў напапярэдадні і ў пачатковы перыяд Першай сусветнай вайны, перавозчыкам войскаў, ваенных і медыцынскіх грузаў. З 8 снежня 1915 года медалі сталі атрымліваць таксама асобы, якія праводзілі спартыўную падрыхтоўку дапрызыўнай моладзі.

У сувязі з вялікай колькасцю ўзнагароджанняў медалі выраблялі не толькі на Санкт-Пецярбургскім манетным двары, але і ў прыватных майстэрнях. Адрозніваліся яны, галоўным чынам, дэталямі выявы, некаторыя мелі пазалоту. Асноўны тыраж 50 тысяч экзэмпляраў.

Гэты медаль лічыцца апошняй узнагародай часоў царскай Расіі і першай у свеце ўзнагародай, уведзенай у сувязі з мабілізацыяй арміі.

Апісанне
--------

Медаль дыяметрам 28 міліметраў выраблены са светлай бронзы. На аверсе змешчаны партрэт Мікалая II у профіль без імператарскіх атрыбутаў. На рэверсе — гарызантальны надпіс у пяць радкоў: «ЗА ТРУДЫ//ПО ОТЛИЧНОМУ//ВЫПОЛНЕНІЮ ВСЕОБЩЕЙ//МОБИЛИЗАЦІИ//1914 ГОДА». Насіць медаль варта было на цёмна-сіняй стужцы ордэна Белага Арла. Гэта адзіны ў Расійскай імперыі выпадак выкарыстання гэтай стужкі з медалём.

Зноскі
------

1. ↑  Медаль "За працу па выдатным выкананні ўсеагульнай мабілізацыі 1914 года"
Вольтаў слуп
**Вольтаў слуп** — прылада для атрымання электрычнасці, якая выкарыстоўвалася на заранку электратэхнікі.

У 1800 годзе італьянскі вучоны Алесандра Вольта апусціў у слоік з кіслатой дзве пласцінкі — цынкавую і медную — і злучыў іх дротам. Пасля гэтага цынкавая пласціна пачала растварацца, а на меднай сталі вылучацца бурбалкі газу. Вольта выказаў здагадку і паказаў, што па дроце працякае электрычны ток.

Так быў вынайдзены **«элемент Вольта»** — першы гальванічны элемент. Для зручнасці Вольта надаў яму форму вертыкальнага цыліндру (слупа), які складаўся са злучаных паміж сабой кольцаў цынку, медзі і сукна, прамочаных кіслатой. Вольтаў слуп вышынёю ў паўметра развіваў напружанне, адчувальнае для чалавека.

Паведамленне аб адкрыцці было апублікавана ў лісце Вольта прэзідэнту Лонданскага Каралеўскага таварыства Бэнксу і зрабіла сенсацыю не толькі ў навуковым свеце. Напалеон запрасіў Вольта ў Парыж, асабіста прысутнічаў на дэманстрацыі вопыту, абсыпаў узнагародамі і ўшанаваннямі.

Дзякуючы гэтым першым батарэям пастаяннага току былі неадкладна зроблены два значныя адкрыцці:

* Электроліз: у тым жа 1800 годзе Нікалсан і Карлайл расклалі ваду на вадарод і кісларод, а Дэві ў 1807 годзе адкрыў металічны калій.
* Электрычная дуга. У 1803 годзе рускі фізік Васіль Пятроў стварыў самы магутны ў свеце вольтаў слуп, складзены з 4 200 медных і цынкавых кругоў, які развіваў напружанне да 2 500 вольт. З дапамогай гэтага прыбора яму атрымалася адкрыць такую важную з'яву, як электрычная дуга, якая ўжываецца ў электразварцы; а ў Расійскай арміі стаў ужывацца электрычны запал пораха і выбухоўкі.

Спасылкі
--------

* *Спасский Б. И.*. История физики. М. "Высшая школа", 1977.

* Том 2, часть 1-я
* Том 2, часть 2-я
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фогель.

**Вольфганг Фогель** (ням.: Wolfgang Vogel; 30 кастрычніка 1925, Вільгельмсталь, Ніжняя Сілезія - 21 жніўня 2008, Шлірзэе, Германія) — адвакат, грамадскі дзеяч ГДР, пасярэднік у аперацыях па абмене шпіёнамі часоў халоднай вайны.

Пачатак кар'еры
---------------

Фогель нарадзіўся ў Ніжняй Сілезіі 30 кастрычніка 1925 г. вывучаў права ў Іене і Лейпцыгу пасля Другой сусветнай вайны. Працаваў адвакатам у ГДР. Па заданні «Штазі» устанавіў кантакты з калегамі на Захадзе. Выступаў пасярэднікам у абмене людзьмі паміж Усходам і Захадам, у тым ліку, абменах захопленых шпіёнаў і палітвязняў.

Абмен шпіёнаў і палітвязняў
---------------------------

У агульнай складанасці, Фогель выступаў пасярэднікам пры абмене больш за 150 шпіёнаў і палітвязняў. Сярод найбольш вядомых выпадкаў:

* 1962 - абмен Гэры Паўэрса на Рудольфа Абеля.
* 1981 - Гюнтэр Гіём - выкрыты агент Штазі ў асяроддзі канцлера ФРГ Бранта.
* 1986 - абмен савецкага дысідэнта Анатоля Шчаранскага на Карла Кёхера і яго жонку.

Абмен заўсёды адбываўся на Глінікскім мосце паміж Заходнім Берлінам і усходнегерманскім Патсдамам.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Makler des Kalten Krieges. Tagesspiegel. 23.08.2008.  (ням.)
* East German spy swap fixer dies. BBC News. 23.08.2008.  (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12494347f · GND: 118826050 · ISNI: 0000 0000 3777 3665 · LCCN: n88025416 · NTA: 116672412 · NUKAT: n2018082694 · SUDOC: 034157379 · VIAF: 22938379 |

 |
**Oplopanax elatus** — від раслін роду заманіха (*Oplopanax*) сямейства Араліевыя (*Araliaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Нізкі калючы куст вышынёй ад 0,5 да 1,5 м, з доўгім паўзучым карэнішчам. Галінкі тонкія, доўгія і ломкія. Сцябло прамое, мала галінаванае, членістае. Маладыя каранёвыя парасткі (двух-трох гадоў) багата пакрытыя ігольчастымі ломкімі шыпамі.

Лісце светла-зялёнае, буйное (да 35 см у папярочніку) з доўгімі полымі ўнутры хвосцікамі, па краі востразубчастае, неглыбока пяціпальцавае. Паверхня ліста і хвосціка калючая.

Кветкі дробныя, несамастойныя, зелянявага або зелянява-жоўтага колеру, сабраныя ў гронкападобную пазушную мяцёлку. Усё суквецце пакрыта іржавымі валасінкамі.

Плады мясістыя, сакавітыя, даўжынёй ад 5 да 12 мм, чырвоныя.

Расце ў змешаных лясах, узлесках, гарах, высечках.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

З'яўляецца эндэмікам Прыморскага краю, расце толькі на яго поўдні. Па-за Расіі сустракаецца на Карэйскі паўвостраў Карэйскім паўвостраве.

Расце ў высакагорных ялова-піхтавых, піхтавых і бярозавых лясах.

Медыцынскае прымяненне
----------------------

У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць карэнішча з каранямі (лац.: Rhizoma cum radicibus Echinopanacis), якія збіраюць восенню пасля вегетацыі, старанна чысцяць ад зямлі, разразаюць на кавалкі да 35 см і сушаць. Тэрмін прыдатнасці сыравіны 3 гады.

Настойка *Oplopanax elatus*, па дзеянні блізкая да настойкі жэньшэню, ужываецца як стымулюючы сродак пры розных формах астэніі, дэпрэсіі, гіпатаніі.

Асноўныя біялагічна актыўныя рэчывы — сапаніны: эхіноксазіды, лігнаны, эфірны алей, кумарыны, флаваноіды.

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  *Митюков А. Д. Налетько Н. Л. Шамрук С. Г.* Заманиха // Дикорастущие плоды, ягоды и их применение. — Мн: Ураджай, 1975. — С. 50-51. — 200 с. — 130 000 экз.
4. 1 2  *Блинова К. Ф. и др.* Ботанико-фармакогностический словарь: Справ. пособие / Под ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева. — м: Высш. шк. 1990. — С. 189. — ISBN 5-06-000085-0.

Спасылкі
--------

* Заманиха высокая: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
Ožujsko
**Ožujsko**, **Ožujsko pivo** — марка харвацкага светлага піва. Мацунак піва складае 5%. Вырабляецца з 1892 года найбуйнешым ў краіне Заграбскім броварам, якая належыць да актываў міжнароднай піваварнай карпарацыі StarBev. Ožujsko адно з самых знакамітых піваў у Харватыі.

Больш за 120-гадовая піваварная традыцыя сцвярджае, што «Ožujsko» з'яўляецца адным з самых старажытных марак піва, якія робяць у Харватыі. Узнікла яно з натуральных складнікаў — хмелю, соладу ячменнага, дрожджаў і вады.

Назва піва паходзіць ад месяца сакавіка — па харвацку *ožujak*. Уласна ў гэтым месяцы яно было ўпершыню зроблена.

Апошнія 15 гадоў Ožujsko з'яўляецца афіцыйным спонсарам харвацкай зборнай па футболе.

Зноскі
------

1. ↑  *Piwa Świata — Ozujsko* Архівавана 5 мая 2016. piwaswiata.uad.pl
2. ↑  Degordian, *zujaweb — Production About | Ožujsko web*, www.ozujsko.com

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ožujsko
* Афіцыйная старонка Ožujsko Архівавана 20 красавіка 2016.
**Самаходная гаўбіца Тып 54-1**  — кітайская самаходная артылерыйская ўстаноўка. Створана на шасі бронетранспарцёра Type 531.

Канструкцыя і характарыстыкі
----------------------------

Першы ўзор 122-мм самаходнай гаўбіцы Type 54, распрацаваны кітайскай фірмай NORINCO, уяўляў сабою стандартны бронетранспарцёр YW 531 (ці Type 531), узброены 122-мм гаўбіцай Type 54. Гармата з дэмантаванымі хобатамі лафета ўсталёўвалася ў задняй частцы дэсантнага аддзялення. Пазнейшая мадыфікацыя Type 54-1 адрозніваецца падоўжаным шасі, у якім замест чатырох ужываюцца пяць апорных каткоў. Гэтая машына больш устойлівая пры стральбе. Корпус самаходкі выкананы метадам зваркі з лістоў сталёвай качанай броні таўшчынёй да 12 мм і абараняе экіпаж ад агню стралковай зброі і аскепкаў снарадаў і мін малога калібру.

У кармавой частцы корпуса змантавана гаўбіца Type 54-1, што ўяўляе сабой копію расійскай гаўбіцы М-30. Яна мае кароткі ствол без дульнага тормазу, які не выступае за пярэдні габарыт машыны. Type 54-1 захавала ахоўны шчыток, але з бакоў, ззаду і зверху зусім адкрыта і не забяспечвае разліку ніякай абароны. Пры патрэбе гаўбіца і баявое аддзяленне цалкам зачыняюцца брызентавым чахлом. У гарызантальнай плоскасці прылада наводзіцца на цэль ў сектары ±22.5° адносна падоўжнай восі машыны. У вертыкальнай плоскасці вуглы навядзення ляжаць у межах ад −2,5® да +63'. Для стральбы з гарматы ўжываюцца стрэлы паасобнага зараджання з фугаснай, дымавой і асвятляльнай баявымі часткамі. Максімальная далёкасць стральбы складае 11800 м. У боекамплект машыны ўваходзяць 40 стрэлаў.

У якасці дапаможнага ўзбраення ўсярэдзіне САУ перавозіцца 7,62-мм кулямёт Type-67 (копія савецкага РП-46) з 1000 патронаў, які можа выкарыстоўвацца для стральбы па жывой сіле і паветраных цэлях.

У маторна-трансмісійным аддзяленні самаходнай гаўбіцы ўсталяваны шасціцыліндравы радовы дызель вадкаснага астуджэння 6150L, які развівае магутнасць 191 квт пры 2000 аб/мім. Пры руху па дарогах з цвёрдым пакрыццём самаходка развівае хуткасць 56 км/г і без дазапраўкі палівам можа прайсці да 450 км.

У склад хадавой часткі ў дачыненні да аднаго борта ўваходзяць пяць пакрытых гумай апорных каткоў, тры падтрымліваючых роліка, вядучыя колы пярэдняга і накіроўчыя колы задняга месцавання. Верхнія галіны гусеніц і часткова падтрымныя ролікі закрыты сталёвымі экранамі.

Самаходная гаўбіца Type 54-1 абсталявана інфрачырвоным прыборам начнога бачання, які ўсталяваны на працоўным месцы механіка-кіроўцы для кіравання САУ ва ўмовах абмежаванай бачнасці. Сістэмы абароны ад зброі масавай паразы не прадугледжана.

Серыйная вытворчасць 122-мм самаходнай гаўбіцы Type 54-1 спынена. САУ знаходзіцца на ўзбраенні толькі кітайскага войска.

Гл. таксама
-----------

* Type 1 Ho-Ni I

Зноскі
------
**Багонск** — лясное ўрочышча ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі за 2 км ад г. Клімавічы. Плошча 846 га.

Рэльеф раўнінны, глебы дзярнова-падзолістыя супясчаныя. На тэрыторыі ўрочышча штучны вадаём плошчай 40 га. Пераважаюць хваёвыя лясы (70 %) чарнічнага, імшыстага, верасовага, арляковага тыпаў, ёсць ельнікі (15 %), бярэзнікі (10 %), асіннікі (5 %). Лясы ахоўнага значэння (лесапаркавая зона).

Літаратура
----------

* Багонск // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
**«Амерыка»** — (англ.: USS America (CV-66)) — трэці амерыканскі авіяносец тыпу «Кіці-Хок».

Закладзены 9 студзеня 1961 года, спушчаны на ваду 1 лютага 1964 года, уведзены ў склад флоту 23 жніўня 1965 года. Спісаны 9 жніўня 1996 года.

Першы паход на баявое дзяжурства авіяносец здзейсніў у Міжземнае мора у 1964—1965 гадах. Падчас паходу «Амерыка» наведаў Каны, Геную, Тулон, Афіны, Стамбул, Валету, Таранта, Пальма-дэ-Маёрку.

Другі паход адбыўся таксама ў Міжземнае мора і пачаўся ў студзені 1967 года, гэты паход быў азмрочаны некалькімі авіяздарэннямі. 6 сакавіка 1967 года ў паветры, у 20 мілях ад авіяносца, сутыкнуліся два Фантомы II, абодва лётчыка паспяхова катапультаваліся і былі выратаваны. 15 сакавіка быў страчаны яшчэ адзін самалёт з-за непаладак паравой катапульты, лётчык згарэў жыўцом. Усяго за гэты паход было страчана 5 самалётаў. З-за распачатага палітычнага крызісу авіяносец прыбыў да берагоў Грэцыі ў мэтах эвакуацыі амерыканскіх грамадзян у выпадку грамадзянскай вайны. Падчас гэтага паходу авіяносную групу ўвесь час суправаджалі савецкія ваенна-марскія судны.

У выніку распачатага блізкаўсходняга крызісу быў накіраваны да берагоў Ізраіля. Арабскія краіны вінавацілі ЗША ва ўдзеле самалётаў з Амерыкі ў Шасцідзённай вайне.

Наступныя тры паходы адбыліся да берагоў В'етнама, авіяносец удзельнічаў у мностве аперацый падчас вайны ў В’етнаме.

З пачатку 80-х аднаўляюцца паходы ў Міжземнае мора, ажыццяўляецца амерыканская ваенная прысутнасць у рэгіёне падчас Ліванскага і Лівійскага крызісаў. Удзельнічаў у аперацыі «Каньён Эльдарада».

Напачатку 90-х ажыццяўляліся паходы ў Персідскі заліў.

Апошні паход адбыўся ў Міжземнае мора, «Амерыка» ўдзельнічала ў падтрымцы міратворчай аперацыі ў Босніі і Герцагавіне.

Авіяносец быў спісаны на спецыяльнай цырымоніі 9 жніўня 1996 года, праслужыўшы ўсяго каля 30 гадоў, стаўшы, як лічаць, ахвярай скарачэння бюджэту.

Карабель было вырашана расстраляць з розных відаў узбраенняў для праверкі пашкоджанняў, якія наносяцца такім вялікім караблям. У ЗША ўзнікла шмат рухаў супраць такой утылізацыі карабля, паколькі «ён нясе імя нацыі», прапаноўвалася зрабіць з карабля музей. У канчатковым выніку ўсе высілкі праціўнікаў затаплення авіяносца сышлі на нішто, і 19 красавіка 2005 года на авіяносцы падарвалі некалькі зарадаў, якія змадэлявалі трапленні тарпед і крылатых ракет. 14 мая прыкладна ў 11-30 авіяносец быў затоплены.

Галерэя
-------

* U-2 на палубе Амерыкі.U-2 на палубе Амерыкі.
* Камандны цэнтр, сярэдзіна 90-х.Камандны цэнтр, сярэдзіна 90-х.
* 1976 год.1976 год.
* Праходжанне Суэцкага канала.Праходжанне Суэцкага канала.
* Амерыка ў доку.Амерыка ў доку.
* У порце Норфалка.У порце Норфалка.
* Ля берагоў Нарвегіі.Ля берагоў Нарвегіі.
* Від з узроўню ватэрлініі.Від з узроўню ватэрлініі.

Спасылкі
--------

* Віртуальны музей
**Волфганг Кіндль** (ням.: Wolfgang Kindl; нар. 18 красавіка 1988, Інсбрук, Ціроль, Аўстрыя) — аўстрыйскі саначнік, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2022 года ў адзіночках, двухразовы чэмпіён свету, прызёр чэмпіянатаў Еўропы.

Біяграфія
---------

Вольфганг Кіндль нарадзіўся 18 красавіка 1988 года ў горадзе Інсбрук, зямля Ціроль. Актыўна займацца санным спортам пачаў ва ўзросце адзінаццаці гадоў, пасля школы пайшоў служыць у войска, дзе працягнуў трэніроўкі. На Кубку свету дэбютаваў у сезоне 2006/07, фінішаваў дваццаць трэцім на этапе ў італьянскай Чэзане. У агульным заліку, тым не менш, аказаўся толькі на сорак трэцяй пазіцыі. У наступным годзе вынікі аўстрыйца прыкметна палепшыліся, ён прыняў удзел ва ўсіх кубкавых заездах сезона і заняў у сусветным рэйтынгу саначнікаў дзевятнаццаты радок. У 2008 годзе сенсацыйна атрымаў перамогу на маладзёжным чэмпіянаце свету ў амерыканскім Лейк-Плэсідзе, абагнаўшы нават знакамітага немца Фелікса Лоха.

Дзякуючы чарадзе ўдалых выступленняў Кіндль удастоіўся права абараняць гонар краіны на Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы, дзе фінішаваў дзявятым. Завяршыў сезон паспяховым выступленнем на чэмпіянаце Еўропы ў латвійскай Сігулдзе, заваяваўшы сярэбраныя медалі адразу ў дзвюх дысцыплінах: аднамесных санях і камандных спаборніцтвах. У 2011 годзе на чэмпіянаце свету ў Чэзане здолеў падняцца да восьмай пазіцыі, і да гэтага часу гэта найлепшы яго вынік на дарослых сусветных першынствах.

У 2014 годзе Кіндль пабываў на Алімпійскіх гульнях у Сочы, дзе фінішаваў дзявятым у мужчынскай адзіночнай праграме і стаў сёмым у змешанай эстафеце.

У 2017 годзе на дамашнім чэмпіянаце свету Вольфганг упершыню стаў чэмпіёнам свету, выйграўшы асабістыя спаборніцтвы, а праз два дні аўстрыец стаў двухразовым пераможцам сусветнага першынства, паўтарыўшы паспяховы вынік у спрынце.

На Алімпійскіх гульнях 2022 года ў Пекіне Кіндль у другі дзень спаборніцтваў 6 лютага заваяваў срэбра ў адзіночках.

Зноскі
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  *(unspecified title)* — International Luge Federation. Праверана 2 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1150390'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIL · Olympedia · Olympic Channel · TheSports.org · МАК |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Munzinger |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Абай.

| * Г
* Р
* П
Першая лінія |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ТЧ-1 «Райымбек батыр»  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Райымбек батыр  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Жыбек Жолы -  Достык  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Алмалы  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Абай  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Байканур  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Тэатр імя М. Аўэзава  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Алатау -  Алатау 2  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Сайран  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Масква  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Сары-Арка  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Бауыржан Момышулы  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | *Калкаман (буд.)*  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | *Заходні аўтавакзал (праект)*  |

 |

**«Абай»** (каз.: Абай) — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, размешчаная на першай лініі паміж станцыямі «Алмалы» і «Байканур». 

Станцыя Абай
Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 года ў складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау».

Названая ў гонар Абая Кунанбаева, які быў вялікім паэтам, родапачынальнікам новай пісьменнасці казахскай літаратуры, кампазітарам і асветнікам (у праекце мела назву «Жэтысу»).

З'яўляецца самай глыбокай станцыяй у Алмацінскім метрапалітэне (78 м).

Сцены станцыі аздоблены мармурам бэжавага і карычневага колераў. Падлогі выкладзены гранітам шэра-бэжавага і карычневага колераў. Карніз выкананы з нержавеючай сталі. У тарцы платформы размешчана мастацкае пано, выкананае ў тэхніцы рэльеф у бронзе і «фларэнційская мазаіка».
**Ossian Studios Inc.** — Кампанія вытворца камп’ютарных ролевых гульняў, дадаткаў для Neverwinter Nights і Neverwinter Nights 2.

Гісторыя
--------

### Заснаванне кампаніі

Кампанія Ossian Studios была заснавана ў 2003 Аланам Міранда і яго жонкай Элізабет Стар. Кампанія названая ў гонар легендарнага кельцкага барда-воіна Асіяна, які распавядаў пра вялікія прыгоды і падарожнічаў па воінскім раі, дзе воіны балявалі, біліся і паміралі, каб на наступны дзень зноў адрадзіцца, баляваць і ваяваць вечна.

### Алан Міранда

Алан Міранда — былы прадзюсар кампаніі BioWare, прадзюсаваў Baldur's Gate II: Throne of Bhaal дапамагаў прадзюсаваць Neverwinter Nights. Да працы на BioWare ён быў дызайнерам ў кампаніі Relic Entertainment, дзе працаваў над гульнявой механікай і ўзроўнямі да RTS Impossible Creatures. На дадзены момант ён прадзюсуе ўсе гульні, якія выпускаюцца Ossian Studios. Алан валодае дыпломам бакалаўра эканомікі Універсітэта Брытанскай Калумбіі і дыпломам па праграмаванні двух-і праектаванне камп’ютарных гульняў Школы Прыкладны Камп’ютарнай Графікі DigiPen.

Гульні
------

### Darkness over Daggerford

Асноўны артыкул: **Darkness over Daggerford**
Darkness over Daggerford — модуль для Neverwinter Nights, дзеянне якога разгортваецца ў сусвеце Forgotten Realms. Модуль прыўносіць у гульню новую сістэму сусветнай карты са выпадковымі сустрэчамі, замак для гульца, пяць новых музычных трэкаў і многае іншае.

Часопіс Computer Games Magazine у ​​сваім аглядзе даў гульні бліскучую ацэнку.

### Mysteries of Westgate

Асноўны артыкул: **Neverwinter Nights 2: Mysteries of Westgate**
Mysteries of Westgate — дадатак (adventure pack) для *Neverwinter Nights 2*. Геймплэй гульні нелінейны і разлічаны на 15 гадзін гульні. Адд-ён прыўносіць у гульню новых монстраў, музыку і іншыя элементы, якія могуць быць выкарыстаны гульцамі для стварэння ўласных узроўняў. Дзеянне разгортваецца ў фэнтэзійных свеце Forgotten Realms.

Гульня атрымала станоўчыя водгукі ад часопісаў ПК Gamer Magazine і Games for Windows Magazine.

Зноскі
------

1. ↑  Computer Games Magazine, лістапад 2006 г.
2. ↑  PC Gamer Magazine, Май 2008 г. і лістапада 2008 года
3. ↑  Games for Windows Magazine красавіка/май 2008 г.

Гл. таксама
-----------

* Atari
* BioWare
* Black Isle Studios
* Obsidian Entertainment

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Абалонка.
**Абало́нка** — прасторавая канструкцыя, абмежаваная 2 крывалінейнымі паверхнямі, адлегласць паміж якімі (таўшчыня абалонка) малая ў параўнанні з астатнімі памерамі. Выкарыстоўваюць для перакрыцця будынкаў і збудаванняў з вялікімі пралётамі.

У выглядзе купалоў з'явіліся ў архітэктуры Старажытнай Грэцыі і Рыма, Візантыі. У сучаснай архітэктуры ў залежнасці ад геаметрыі паверхні адрозніваюць абалонкі: дадатнай (сферычныя, эліпсоідныя), нулявой (цыліндрычныя, канічныя) і адмоўнай (гіпербалічныя) крывізны.

Бываюць тонка- і таўстасценныя; адна-, двух- і шматслойныя; маналітныя  (руск.) (бел. зборныя, зборна-маналітныя і інш.

Вырабляюць абалонкі з жалезабетону, сталі, лёгкіх сплаваў, пластмасы, драўніны і інш.

Выкарыстанне абалонак дазваляе атрымаць цэльную ўнутраную прастору, што стварае ўмовы для аптымальнай арганізацыі функцыянальных працэсаў і фарміравання выразных пластычных вобразаў аб'ектаў архітэктуры, які становяцца эфектнымі акцэнтамі забудовы.

Камароўскі рынак
На Беларусі абалонкі выкарыстаны пры ўзвядзенні Мінскага крытага рынку «Камароўскі», Палаца тэніса ў Мінску, цырка у Гомелі і інш.

Літаратура
----------

* Абалонка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Абалонка // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Абалонка (архітэктура)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11942175b · GND: 4804018-6 · LCCN: sh85121307 · Microsoft: 2779488908 · NDL: 00564744 · NKC: ph116165 |

 |
*Пра пасёлак у Карэліі (Расія) гл. Контыялахты (Карэлія)*

**Контыялахты**, таксама **Кантыялахці** (фінск.: Kontiolahti) — абшчына ў правінцыі Паўночная Карэлія (Фінляндыя). Непадалёк знаходзіцца нацыянальны парк Колі.

Назва
-----

У перакладзе з фінскай мовы назва пасёлка азначае «Мядзведжы заліў».

Насельніцтва
------------

| Дынаміка колькасці насельніцтва Контыялахты ў 1980–2010 гадах |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| 1980 |    | 8351 |
| 1985 |    | 9213 |
| 1990 |    | 10 450 |
| 1995 |    | 10 831 |
| 2000 |    | 11 517 |
| 2005 |    | 12 768 |
| 2010 |    | 13 722 |
| Крыніцы:Статыстычнае ўпраўленне Фінляндыі[fi] |

Спорт
-----

Этап Кубка свету па біятлоне 2014, на трасе Дар'я Домрачава
За некалькі кіламетраў на поўдзень ад горада размешчаны лыжны стадыён, на якім праводзяцца этапы Кубка свету па біятлоне. На спартыўнай арэне маюцца месцы для 10 тысяч гледачоў. Астуджальныя ўстаноўкі дазваляюць утрымліваць лыжную трасу даўжынёй 1,5 км пачынаючы з кастрычніка, калі яшчэ няма паўнавартаснага снежнага покрыва.

Таксама Контыялахты прымаў чэмпіянат свету па біятлоне ў 1999 і 2015 гадах.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Suomen pinta-ala kunnitain 1.1.2023 — MML.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q979330'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q117800624'></a>
2. ↑  Kaupunkien ja kuntien lukumäärät ja väestötiedot — Association of Finnish Municipalities. Праверана 15 лютага 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11894857'></a>
3. ↑  Біятлонны стадыён Контыялахты Архівавана 13 сакавіка 2017.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (фін.)
Дыптых Флавія Арэабінда (506)
**Консульскія дыптыхі** — у Візантыі дыптыхі (таблічкі для запісаў) са слановай косці, якія рассылаліся консуламі ў азнаменаванне іх уступлення на пасаду.

Выраб консульскіх дыптыхаў прадугледжаны ў кодэксе імператара Феадосія (438), але вядомыя і больш раннія асобнікі (самы стары з вядомых датаваны 406 годам). Дыптыхі спынілі сваё існаванне пры Юстыніяне I (апошні дыптых датаваны 541 годам).

Форма візантыйскага консульскага дыптыха была запазычана ад антычнага рымскага. На консульскіх дыптыхах змяшчалася выява прызначанага консула (у поўны рост ці пагрудна) у абрамленні з расліннага арнаменту. Акрамя гэтага сустракаюцца ў асобных медальёнах цыркавыя сцэны, спаборніцтвы калясніц на іпадроме, барацьба з дзікімі звярамі, тэатральныя акцёры. Таксама дыптыхі пакрываліся фарбамі, часам інкруставаліся каштоўнымі камянямі. 

У ранніх дыптыхах бачны ўплыў антычных традыцый. Гэта праўляецца як у стылістыцы выявы, так і ў падборы сцэн (напрыклад, сцэны з антычных драм, персаніфікацыі і да т.п.). Консульскія дыптыхі VI стагоддзя паказваюць з'яўленне візантыйскага стылю на фоне грэка-ўсходняй мастацкай традыцыі. Гэта адлюстроўвае «*імкненні да стыльнай манеры, выпрацоўкі формаў, асабліва драпіровак, і цяжка было б не звязваць гэтых рыс з патрэбнасцямі сталічных колаў, урадавых заказаў, і адмаўляць удзел старых майстэрняў Італіі і новых у Канстанцінопалі*».

* Консульскі дыптых Проба (406 год)Консульскі дыптых Проба (406 год)
* Консульскі дыптых Анастасія (517 год)Консульскі дыптых Анастасія (517 год)
* Консульскі дыптых Філаксенія (525 год)Консульскі дыптых Філаксенія (525 год)

Зноскі
------

1. ↑  Диптих (словарь античности) «Реаль­ный сло­варь клас­си­че­ских древ­но­стей по Люб­ке­ру». Изда­ние Обще­ства клас­си­че­ской фило­ло­гии и педа­го­ги­ки. СПб, 1885, с. 414.
2. ↑  *Лихачёва В. Д.* Искусство Византии IV-XV веков. — Л: Искусство, 1981. — С. 26.
3. ↑  История Византии / (отв. редактор) академик С. Д. Сказкин. — М.: Наука, 1967. — Т. 1.
4. ↑  *Лихачёва В. Д.* Искусство Византии IV-XV веков. — Л: Искусство, 1981. — С. 28-29.
5. ↑  Кондаков Н.П. Иконография Богоматери
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Абалонь.

**Публічнае акцыянернае таварыства «Абалонь»** (укр.: Публічне акціонерне товариство «Оболо́нь») — адзін з найбуйнейшых вытворцаў піва, слабаалкагольных і безалкагольных напояў ва Украіне.

Гісторыя
--------

Да адкрыцця Алімпіяды 1980 года савецкі ўрад паставіла задачу пабудаваць бровар, піва якога бы адпавядала еўрапейскім стандартам. У якасці экспертаў былі запрошаныя чэшскія спецыялісты - сусветна вядомыя майстры піваварства. Яны вызначылі месца пабудовы новага піваварнага завода. Галоўным крытэрыем выбару было наяўнасць крыніц з артэзіянскай вадой. Гэтым месцам быў абраны раён Абалонь, які знаходзіцца ў горадзе Кіеве на беразе ракі Дняпра.

Пабудаваны па чэшскім праекце, завод вырабляў піва, якое хутка заваявала шырокую папулярнасць і прызнанне. Пасля атрымання Украінай незалежнасці кампанія «Абалонь» першай пачала экспартныя пастаўкі піва ў краіны Еўропы і ЗША.

Вытворчыя магутнасці
--------------------

У 2009 годзе прадпрыемствы ЗАТ «Абалонь» выпусцілі 96,1 млн дал піва, 14,8 міл дал безалкагольных напояў, 2,4 млн дал слабаалкагольных напояў і 8,3 млн дал мінеральнай вады. Такія аб'ёмы вытворчасці дазваляюць «Абалоні» быць адным з лідараў на ўсіх рынках, дзе прадстаўлена прадукцыя кампаніі.

Акрамя напояў, кампанія займаецца выпускам прамысловых тавараў, такіх як піваварны солад, грануляваная піўная драбіна, бандажнымі стужка (вырабляецца з перапрацаванай ПЭТ-тары). У 2009 годзе было выраблена 158,4 тыс. тон піваварнага соладу.

Кіеўскі бровар «Абалонь»
У склад карпарацыі ўваходзяць галоўны завод у Кіеве і 8 прадпрыемстваў у рэгіёнах краіны - даччыныя прадпрыемствы «Піваварня Зіберта» (Фастаў, Кіеўская вобл.) І «Красілоўскае» (Хмяльніцкая вобл.), А таксама заводы ў Ахтырке, Бершадь, Александрыі, Каламыі, Чамяроўцы.

Праектная магутнасць галоўнага завода «Абалонь» ў Кіеве складае 11 млн гекталітраў піва ў год. У 2009 годзе прадпрыемствы карпарацыі выпусцілі 96,6 млн дал піва, 19 млн дал безалкагольных напояў, за 2,8 млн дал слабаалкагольных напояў і 7 млн дал мінеральнай вады.

Зноскі
------

1. ↑  *ЗАТ «Абалонб»*. Сацыяльная справаздача кампаніі «Абалонь» 2009 **(нявызн.)** (PDF) 60.  ЗАТ «Абалонь» (ліпень 2010). Архівавана з першакрыніцы 25 чэрвеня 2013. Праверана 17 жніўня 2010.

Спасылкі
--------

* obolon.ua — афіцыйны сайт
* Сайт пра культуру спажывання піва Архівавана 1 красавіка 2010.
* Блог кампаніі «Абалонь»
* Кампанія «Абалонь» на Flickr
* Кампанія «Абалонь» на YouTube
* Кампанія «Абалонь» на Twitter
* Кампанія «Абалонь» на Facebook **(патрабуе рэгістрацыі)**
**Галбіца**, **Галбеіца**, **Галубейка** — рака пераважна ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 63 км. Плошча вадазбору 1050 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 6,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,97 ‰.

Назва
-----

Назва балцкага паходжання, звязана з літоўскім *gulbis* "лебедзь". Згодна з К. Бугам, адпачатная назва лепш захавалася ў назве возера Галбея (а таксама назвы аднайменнай вёскі на беразе возера), праз якое рака цячэ, і аднаўляецца як *Gulbijа́* (Гульбія).

Асноўныя прытокі
----------------

* **Праваруч**: Чэртка, Карнееўка, Ласіца і Плісаўка, Бярозаўка
* **Леваруч**: Амшара, Лаўрыха (Смычыца), Шурыца, Паловіца

Агульныя звесткі
----------------

Пачынаецца за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Глінскія, цячэ ў межах Свянцянскіх градаў пад назвай **Заражанка** (на працягу 5 км у Мядзельскім раёне), нізкая плынь на Полацкай нізіне, упадае ў Дзісну каля вёскі Курылавічы (руск.: Куриловичи).

Даліна трапецападобная, яе шырыня 200—400 м. Абалона шырынёй 50—150 м. Рэчышча ў высокай плыні на працягу 11 км каналізаванае, у сярэдняй і нізкай плыні яго шырыня 20—30 м. Рака цячэ праз азёры Задняе (Галбея Паўднёвая) і Галбея, сажалкі каля вёсак Кезікі (плошча 22 га), Дунілавічы (плошча 22 га), гарадскога пасёлка Варапаева (плошча 47 га).

У басейне ракі азёры: Бледнае, Баравое, Свідна, Зароўшчына, Ясюкоўскае, Маскалёва, Белае, Чорнае, Задняе, Трумпіцкае, Старадворскае, Рудзіца, Халасенскае (Халасцінскае), Бярозаўскае, Верацейскае, Арцёмаўскае, Амшанае, Борак і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Kazimieras Būga. Aistiškosios kilmės Gudijos vietovardžiai // Tautos ir žodis. — 1923. — Т. 1. — С. 24.
2. ↑  Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 17, 26. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
3. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 17, 26. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Республика Беларусь. Витебская область. Поставский район: карта. — Мн.: Белкартография, 2007. — Доп.тираж 3 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Галбіца Архівавана 6 лютага 2013.
Традыцыйнае месцазнаходжанне Галгофы, дзе зараз стаіць царква Труны Гасподняй
**Галгофа, Галгота** (грэч. Γολγόθα, Κρανίου Τοπος; іўр.: גולגלתא, «лобнае месца» ад арам. *gûlgaltâ*, літ. «чэрап»; лац.: Calvaria) (таксама ўжываецца ***Кальварыя***) — паводле Евангелляў месца адразу за сценамі Іерусаліма, дзе быў укрыжаваны Ісус Хрыстос.

Месцазнаходжанне
----------------

Галгофа згадваецца ў ранніх работах, як пагорак, які размешчаны вельмі блізка да брамы ў Іерусалім.
З 6 стагоддзя месца згадваецца як гара, а з 333 года як невялікі ўзгорак. Новы Запавет апісвае яго як месца досыць блізка да горада, і тыя, якія ўваходзілі ў горад маглі чытаць надпіс над крыжам «Ісус з Назарэта — Цар Іўдзейскі». Само размяшчэнне Галгофы згадваецца ва ўсіх чатырох Евангеллях.

Традыцыйнае месцазнаходжанне Галгофы вядзе пачатак ад ідэнтыфікацыі Алены, маці Канстанціна I, у 325 годзе. У некалькіх метрах побач, Алена таксама вызначыла месцазнаходжанне Труны Ісуса і сцвярджала, што выявіла Жыватворны Крыж, а яе сын, Канстанцін потым пабудаваў на гэтым месцы царкву Труны Гасподняй. У 333 годзе, паломнік з Бардо, уваходзячы з усходу, апісаў «*невялікі пагорак Галгофы, дзе быў укрыжаваны Гасподзь*».

Гэта месца знаходзіліся на паўночны захад ад горада. У цяперашні час яно з'яўляецца часткай Храма Труны Гасподняй у хрысціянскім квартале старога горада Іерусаліма. Пачынаючы з канца XIX стагоддзя некаторыя даследчыкі вылучалі іншыя версіі аб яе месцазнаходжанні, напрыклад Садовая магіла на поўначы Іерусаліма ля Дамаскай брамы.

| Арышт, суд і пакаранне смерцю Ісуса Хрыста → *Ісус Хрыстос з моманту смерці да Уваскрэсення* |
| --- |
| Падзеі | Мукі Хрыстовы: Маленне аб чашы • Арышт Ісуса Хрыста • Пацалунак Іуды • Адрачэнне апостала Пятра • Суд Ірада • Суд Пілата • Хвастанне Ісуса • Хросны шлях • Распяцце Хрыстова • Словы Ісуса на крыжы |  |
| Месцы | Сінедрыён • Гефсіманскі сад • *Via Dolorosa* • Галгофа |
| Ісус і вучні | ✯ Ісус Хрыстос • Дзева Марыя • Марыя Магдаліна • Марыя Клеопова • Іаан Багаслоў • Апостал Пётр • Апостал Марк • Іуда Іскарыёт • Жонкі-міраносіцы |
| Іўдзеі | Ірад Анціпа • Каяфа • Анна • Малх • Рабыня-брамніца • Варава • Сымон Кірынеянін • Агасфер • Разважны і безразважны разбойнікі |
| Рымляне | Понцій Пілат • Клаўдзія Пракула • Сотнік Лонгін |
| Рэчы | Прылады Пакутаў: Цярновы вянок • Рыза Гасподняя/Бясшвоўны хітон • Жыватворчы Крыж • INRI • Дзіда Лонгіна • Святы Грааль • 30 срэбранікаў |
| Іканаграфія | Ecce Homo • Форма крыжа Ісуса Хрыста • Распяцце |
**Консульства БНР у Рызе** — дыпламатычна-консульская ўстанова БНР.

Ва ўмовах пагаршэння адносін з Літвой ўрад БНР спрабаваў пашырыць кантакты з Латвіяй, але ў 1918 наладзіць беларуска-латвійскія адносіны перашкодзіла Германія — немцы выступалі супраць фарміравання латвійскай нацыянальнай дзяржавы, але ў 1919 перашкоды для стварэння незалежнай Латвіі былі знятыя. У жніўні 1919 у Рызе адкрылася консульства БНР, якое ўзначаліў К. Цярэшчанка, да яго прызначэння абавязкі консула БНР выконваў Б. Шымковіч, а трохі пазней — Я. Чарапук. Консульства вяло перамовы з міністрам замежных спраў Латвіі па пытаннях мяжы і падтрымкі БНР на міжнароднай арэне. У верасні 1919 на аснове консульства адкрылася Вайскова-дыпламатычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі.

Літаратура
----------

* Ціхаміраў А. Балтыйскі вектар у беларускай палітыцы ў 1916—1920 гг. // Журнал международного права и международных отношений 2006 — № 1.
**Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна** (5 кастрычніка 1919, Дэбальцэвэ — 22 жніўня 1990, Масква) — савецкі палітычны дзеяч. Член ВКП(б) з 1939 года. Узначальваў камісіі па ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС і землятрасення ў Арменіі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся на станцыі Дэбальцэвэ Кацярынаслаўскай губерні 5 кастрычніка 1919 года. У 1937 годзе паступіў у Харкаўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. Аднак у 1940 годзе быў прызваны ў РСЧА, удзельнічаў у савецка-фінскай вайне. Вучобу ў інстытуце скончыў у 1942 годзе.

Пасля заканчэння інстытута ў 1942 годзе быў прызначаны на пасаду сакратара Харкаўскага абласнога камітэта ЛКСМ Украіны. У гэтым жа годзе пераведзены на працу ў ЦК УЛКСМ. У 1943 годзе вярнуўся ў Харкаўскі абкам ЛКСМ Украіны.

З 1948 года на партыйнай працы. З 1948 па 1951 год знаходзіцца на пасадзе другога сакратара Арджанікідзаўскага раённага камітэта горада Харкава. З 1951 па 1961 — на працы ў Іркуцкам абкаме. З 1961 па 1973 — працуе ў Цюменскім абкаме КПСС. У 1973 годзе прызначаны на пасаду міністра будаўніцтва прадпрыемстваў нафтавай і газавай прамысловасці СССР. Гэту пасаду займаў да 1984 года. У 1976 годзе быў абраны членам ЦК КПСС.

У 1984 годзе стаў намеснікам Старшыні Савета Міністраў СССР. Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС быў прызначаны старшынёй Камісіі Савета Міністраў СССР па ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У 1988 годзе быў прызначаны старшынёй Камісіі Савета Міністраў СССР па ліквідацыі наступстваў землятрусу ў Арменіі.

З ліпеня 1989 года — на пенсіі. Памёр 22 жніўня 1990 года ў Маскве.

У кінематографе
---------------

* Сыграны акцёрам Стэланам Скарсгардам у міні-серыяле «Чарнобыль».

Зноскі
------

1. ↑  Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна — www.warheroes.ru

Спасылкі
--------

* Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна — у даведніку па гісторыі КПСС

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · Rodovid |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA13128131 · GND: 123867584 · ISNI: 0000 0000 2454 4353 · LCCN: n79020397 · NKC: js2010581276 · VIAF: 25875213 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чачыеў.
**Барыс Еліозавіч Чачыеў** (1 лістапада 1957, сяло Стырком, Цхінвальскі раён, Паўднёва-Асяцінская АВ) — паўднёваасяцінскі дзяржаўны дзеяч, в. а. прэм’ер-міністра Паўднёвай Асеціі (18 жніўня-22 кастрычніка 2008).

Біяграфія
---------

У 1982 скончыў біялагічны факультэт Паўднёва-Асяцінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. Працаваў у структурах УЛКСМ (1980—1986), затым у апараце Паўднёва-Асяцінскага абкама КПСС (1986—1991).

У 1991—2001 працаваў у Камітэце па справах нацыянальнасцей РПА (з 1993 — Камітэт па справах нацыянальнасцей і міграцыі): у кастрычніку-снежні 1991 — вядучым спецыялістам, у снежні 1991-маі 1992 — намеснікам старшыні, у маі 1992-красавіку 2001 — старшынёй.

У красавіку 2001—лістападзе 2003 — Міністр па спецыяльных даручэннях РПА, з лістапада 2003 па 31 снежня 2005 — Міністр па спецыяльных справах РПА, з 31 снежня 2005 па 18 жніўня 2008 — Першы намеснік Старшыні ўрада РПА, 18 жніўня 2008 прызначаны выканаўцай абавязкаў старшыні ўрада.

У 1993—2005 член Змяшанай кантрольнай камісіі ад паўднёва-асяцінскага боку, у 2005—2008 — Сустаршыня СКК.

Зноскі
------

1. ↑


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Юрый Іонавіч Марозаў** | **прэм'ер-міністр Рэспублікі Паўднёвая Асеція**2008 | Пераемнік**Асланбек Салтанавіч Булацаў** |

| Прэм’ер-міністры Рэспублікі Паўднёвая Асеція |
| --- |
| Сцяг Паўднёвай Асеціі | 
Алег Тэзіеў (1991—1993) • Герасім Хугаеў (1993—1994) • Фелікс Засееў (1994—1995) • Уладзіслаў Габараеў (1995—1996) • Аляксандр Шаўлохаў (1996—1998) • Мераб Чыгоеў (1998—2001) • Дзмітрый Санакоеў (2001) • Герасім Хугаеў (2001—2003) • Ігар Санакоеў (2003—2005) • Зураб Какоеў (в. а.) (2005) • Юрый Марозаў (2005—2008) • Барыс Чачыеў (2008) • Асланбек Булацаў (2008—2009) • Вадзім Броўцаў (2009—2012) • Расціслаў Хугаеў (2012—2014) • Даменці Кулумбегаў (з 2014)
 | Герб Паўднёвай Асеціі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 8653154260583124480002 |
**Аддукт** — хімічнае злучэнне AB, якое ўтвараецца ў выніку ўзаемадзеяння злучэнняў A і B, пры якім не адбываецца якога-небудзь адшчаплення фрагментаў, прадукт далучэння малекул адна да адной.

Магчымае ўтварэнне аддуктаў не толькі ў стэхіяметрычных суадносінах 1:1, але і ў іншых (напрыклад, біс-аддукты ў суадносінах 2:1). Тэрмін «Аддукт» звычайна не змяшчае паняцця пра пэўную структуру і характар хімічнай сувязі злучэння.

Звычайна аддуктамі называюць прадукты рэакцый далучэння (прадукты рэакцыі Дыльса-Альдэра, рэакцый нуклеафільнага і электрафільнага далучэння, уключаючы прамежкавыя прадукты, такія як комплексы Мейзенгеймера) і малекулярныя комплексы (комплексы з пераносам зараду, клатраты і г.п.).

Гл. таксама
-----------

* ДНК-аддукт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 108204754 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бераснёўскі сельсавет.
**Бераснё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Бераснёўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Малажынскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Ару́ра** (ісп.: Oruro, аймара: Ururu, кечуа: Uru Uru, Ururu) — сталіца дэпартамента Арура ў Балівіі. Горад размешчаны ў Андах, на вышыні 3710 м над узроўнем мора. Насельніцтва складае 210 тысяч чалавек. Заснаваны ў XVII стагоддзі.

Транспарт
---------

Важны транспартны вузел. Праз Арура праходзіць шаша № 1, якая злучае яго са сталіцай Балівіі Ла-Пасам на поўначы і горадам Патасі на поўдні. Апроч шашы, у Ла-Пас вядзе чыгунка, ад якой на паўночны захад адыходзіць галіна, якая злучае горад з Качабамбай. У паўднёвым накірунку ад Арура адыходзіць «Чыгунка з Антафагасты ў Балівію», канцавым пунктам якой з'яўляецца чылійская Антафагаста.

Эканоміка
---------

Да закрыцця шахт у пачатку 1990-х гадоў Арура быў важным цэнтрам горназдабыўной прамысловасці краіны. Тут здабывалі волава, срэбра, золата, вальфрам, сурму, серу, буру і медзь. Таксама ў горадзе развіты каляровая металургія, харчовая, тэкстыльная, абутковая прамысловасці.

Культура
--------

Карнавал
Арура, які атрымаў назву ад мясцовага індзейскага племя, славіцца сваім карнавалам, які ў 2001 годзе быў уключаны ў спіс ЮНЕСКА. У ім захаваны элементы дакалумбаўскай рэлігіі індзейцаў рэгіёна.

Дзейнічае Тэхнічны ўніверсітэт Арура  (англ.) (бел..

Славутасці
----------

* Статуя Дзевы Марыі. Адкрыта ў 2013 годзе.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг ЗША  Солт-Лэйк-Сіці, ЗША
* Сцяг Чылі Ікіке, Чылі

Зноскі
------

1. ↑  2012 Bolivian census<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16823223'></a>
2. ↑  У Балівіі ўсталявалі гіганцкую статую Дзевы Марыі

Літаратура
----------

* Арура // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Crespo Rodas, Alberto: *La Fundación de San Felipe de Austrie y Asiento de Minas de Oruro.* в: Revista Histórica. Organo de la Academia Nacional (Instituto del Peru) Tomo XXIX, Lima, 1966.
* Mesa, José /Gisbert, Teresa: *Oruro. Origen de una Villa Minera.* в: La minería Hispana e Iberoamericaca. Contribución a su investigación histórica. Vol.1, Leon, 1970.
* Salamanca Trujillo, Hugo: *La Proclama Patriotica de Oruro. Valoración histórico-social del manifesto de agravios.* в: Revista Universidad Segunda Epoca, No.1, Oruro 1975.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Арура

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Новы · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4301601-7 · LCCN: n80046143 · VIAF: 132384081 |
**Берасцейская эканомія**, або **Берасцейскае староства** — каралеўская гаспадарка  (руск.) (бел. ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVII стагоддзях. Створана ў 1598 годзе з дзяржаўных маёнткаў, даходы якіх ішлі на ўтрыманне каралеўскага двара, y тым ліку мястэчак Дзівін, Ламазы, Пяшчатка, Воін, Мілейчычы.

Структура эканоміі, насельніцтва
--------------------------------

У XVI—XVII стагоддзях эканомія з’яўлялася асобнай адміністрацыйна-гаспадарчай адзінкай, маёмасць якой здаваліся ў арэнду. У пачатку XVIII стагоддзя аб’яднаная з Кобрынскай эканоміяй. Паводле інвентара 1783 мела 5 «губерняў» (45 ключоў), 17 фальваркаў, 8 гарадоў, 223 вёскі, усяго 5745 валок зямлі. У склад эканоміі ўваходзіла таксама Белавежская пушча.

У 1780-я гады насельніцтва эканоміі складала 46942 чалавека. На адну сялянскую гаспадарку даводзілася 0,58 валокі. Большасць сялян эканоміі былі цяглымі  (руск.) (бел. за карыстанне паловай валокі яны адпрацоўвалі штогод 208 дзён паншчыны, выконвалі згоны, шарваркі  (руск.) (бел. вартаўнiчую павіннасці.

У 1778 годзе ў эканоміі адбыўся сялянскі бунт.

У Расійскай імперыі
-------------------

Пасля далучэння гэтых зямель да Расійскай імперыі рускі ўрад падараваў, а таксама прадаў валоданні эканоміі розным асобам. Так, напрыклад, Дзівінскі і Пружанскі ключы  (укр.) (бел. былі падораны генерал-фельдмаршалу Пятру Румянцаву-Задунайскаму, Кобрынскі ключ  (укр.) (бел. Аляксандру Сувораву.

Зноскі
------

1. ↑  Інвентар Берасцейскай эканоміі Брэсцкага павета і ваяводства. 1668. НГАБ ф. 1928 воп. 1 справа 36.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Акты, издаваемые Комиссией, высочайше учрежденной для разбора древних актов в Вильне: [в 39 т.]. — Т. 5: Акты Брестского и Гродненского гродских судов, с присовокуплением привилегий на землевладение в Брестской и Кобринской экономиях: [1388―1783 гг.] / предисловие С. Шолковича. ― Вильно, 1871.
* *Дзярнович О.* Берестейский повет до и после Реформы 1565—1566 гг.: к истории административно-территориальных единиц в Великом княжестве Литовском // Ukraina Lithuanica. — К. 2009. — Т. І. — С. 44.
* *Кітурка І.* Нескарыстаная альтэрнатыва развіцця Берасцейскай і Кобрынскай эканомій у другой палове 18 ст. // Гістарычны альманах. — Т. 5. — С. 68-77.

Спасылкі
--------

* Крестьяне Белоруссии и Литвы во второй половине XVIII в. Архівавана 12 мая 2013.  (руск.)