**Альберт Шпеер** (19 сакавіка 1905, Мангейм — 1 верасня 1981, Лондан) — адзін з вядучых архітэктараў у нацыянал-сацыялістычнай Германіі.

Альберт Шпеер нарадзіўся ў сям’і заможных гараджан (бюргераў) у горадзе Мангейме. Яго бацька і дзед былі архітэктарамі.
Спачатку Шпеер вучыўся ў гімназіі Лесінга ў Мангейме, потым паступіў на навучанне ва Універсітэт Карлсруэ, з вясны 1924 да лета 1925 навучаўся ў Тэхнічным універсітэце Мюнхена. Восенню 1925 ён пераехаў у Тэхнічны ўніверсітэт Берлін-Шарлоттэнбург і безпаспяхова спрабаваў паступіць на семінар Ханса Польцыга. З 1926 Шпеер становіцца студэнтам у архітэктара Генрыха Тэсэнава, піша дыпломную працу ў 1927, пасля чаго становіцца ассістэнтам Тэсэнава.

У 1930 па даручэнні галавы нацыстскага кіраўніцітва па Заходнім Берліне Карла Ганке як члену NSKK, маладому архітэктару Шпееру даручана рэканструкцыя вілы ў Берлін-Груневальдзе — штаб-кватэры раённай арганізацыі NSDAP. У 1932 Альберт Шпеер пакінуў Берлін і накіраваўся назад у Мангейм. Ён пасяліўся там як архітэктар, але не атрымліваў заказаў.

Альберт Шпеер
Пасля наведвання палітычнага мітынга ў Берліне, дзе Адольф Гітлер выступаў у якасці аратара, у Шпеера абудзілася сімпатыя да ідэалогіі нацыянал-сацыялістаў. 1 сакавіка 1931 Шпеер далучыўся да партыі нацыстаў. У 1932 Шпеер займаўся нязначнымі перабудоукамі партыйных будынкаў NSDAP. Пасля таго, як нацысты захапілі ўладу ў Германіі ў 1933, Гітлер асабіста пазнаёміўся з Шпеерам, быў вельмі задаволены его архітэктурным талентам і Шпеер з гэтага чаго ўвайшоў у кола найбольш набліжаных да Гітлера асоб. У 1934 памёр Пауль Людвіг Троост — былы «надворны» прыватны архітэктар Гітлера, у сувязі з чым Шпеер стаў прыватным архітэктарам Гітлера.

З 1937 ён быў Генеральным інспектарам па будаўніцтву новай сталіцы Германскай імперыі — горада «Германіа» і планаваў шматлікія манументальныя будынкі, якія павінны былі пазней сцвярджаць моц і веліч Трэцяга рэйху. У 1942 Шпеер быў прызначаны Адольфам Гітлерам на пасаду рэйхсміністра ўзбраенняў і баепрыпасаў, на гэтай пасадзе Шпеер быў адказны за арганізацыю ўсёй ваеннай экономікі Германскага рэйха.

Шпеер быў адным з 24 падсудных перад Міжнародным ваеным трыбуналам на Нюрнбергскім працэсе, асуджаны 1 кастрычніка 1946; прызнаў сябе вінаватым па двух з чатырох абвінавачванняў, у выніку чаго быў асуджаны на 20 год абмежавання свабоды.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Speer und er на IMDB
* Біяграфія на сайце Нямецкага гістарычнага музея  (ням.)

| ⛭Падсудныя Нюрнбергскага працэсу |
| --- |
| ≛ Спіс абвінавачаных Нюрнбергскага працэсу |
| Смяротная кара | 
* ✰ Марцін Борман (завочна)
* Герман Вільгельм Герынг
* Фрыц Заўкель
* Артур Зейс-Інкварт
* Альфрэд Ёдль
* Эрнст Кальтэнбрунер
* Вільгельм Кейтэль
* Іаахім фон Рыбентроп
* Альфрэд Розенберг
* Ганс Франк
* Вільгельм Фрык
* Юліус Штрэйхер

 | Падсудныя Нюрнбергскага працэсу |
| Турэмнае зняволенне | 
* Рудольф Гес
* Карл Дзёніц
* Канстанцін фон Нойрат
* Эрых Рэдэр
* Вальтэр Функ
* Бальдур фон Шырах
* Альберт Шпеер

 |
| Апраўданы | 
* Франц фон Папен
* Ганс Фрычэ
* Ялмар Шахт

 |
| Рашэнне не прынята | 
* Густаў Круп
* Роберт Лей

 |
| Занесены ў спіс абвінавачаных,але не сталі перад судом | 
* ✰ Марцін Борман (быў мёртвы)
* Густаў Круп (па стане здароўя)
* Роберт Лей (скончыў самагубствам)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Structurae · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Filmportal · Internet Movie Database · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ларуса · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90061198 · BNC: a10407327 · BNE: XX1127632 · BNF: 12640262d · CiNii: DA00578714, DA08068416 · GND: 118615998 · GTAA: 156673 · ISNI: 0000 0001 2122 4714 · LCCN: n79038453 · LNB: 000075640 · NDL: 00457262 · NKC: jn20000701685 · NLA: 35119108 · NLG: 212303 · NLP: A11806904 · NSK: 000047070 · NTA: 068350910 · NUKAT: n96208737 · PTBNP: 99376 · LIBRIS: 280034 · SUDOC: 02737162X · VIAF: 17343524 · ULAN: 500027934 |

 |