У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хадыка.

**«Хады́ка»** (польск.: Chodyka) — паэма-гутарка Уладзіслава Сыракомлі, адна з першых паэм творцы.

Сваім творам паэт даводзіць, што сэнс чалавечага жыцця заключаецца не ў клопаце пра самога сябе, а пра бліжняга, у любові да Бога і да сабе падобнага.

Прататып
--------

Гутарка «Хадыка» ўзнаўляе пачутае паэтам ад бацькі Адама Плуга палескае паданне пра асочніка, які ў гарачцы крыўды забіў лоўчага і тры дзясяткі гадоў хаваўся ў пушчы. У інтэрпрэтацыі Сыракомлі паданне абрастае дэталямі і падрабязнасцямі, ён імкнецца пранікнуць ва ўнутраны свет героя, асэнсаваць яго паводзіны ў гэтай цяжкай сітуацыі.

Зінаіда Драздова заўважае таксама блізкасць гутаркі да жыційнай літаратуры (жыціі прападобнага Маісея Мурына, прападобнага Давіда).

Змест
-----

Дзеянне адбываецца ў Слуцку. Жыццё Хадыкі ў цёмнай непралазнай пушчы было нялёгкім. Пакуль меў порах, ён здабываў звера ці птушку, а скончыўся порах — харвачаўся карою, часта галадаў і жыў у скрусе. Найбольш паляшук цярпеў ад дакору сумлення, што ён здзейсніў смяротны грэх — забіў чалавека. Герой разумее, што сумленне — голас Бога, ад якога нідзе не схавацца. У адзінотным жыцці Хадыкі ўвесь час прысутнічае чорт, які то раіць яму павесіцца, нават абяцае падшукаць для гэтай мэты асіну, то заклікае выходзіць на дарогу і здабываць хлеб несумленным шляхам разбою і рабаўніцтва. Герой бароніцца ад нячысціка малітвай, хоць часам малітва ў яго не ідзе. Герой сябе не апраўдвае, але прызнае сваю віну. Спакутаваны Хадыка пазней ужо пачаў шукаць, дзе павесіцца, але раптам знайшоў пчаліны рой, з-за чаго задумваецца, каб заняцца пчалярствам. Ад працы герой атрымлівае задавальненне, натхняецца ідэяй прыносіць людзям карысць, а таксама ратуецца ад нячысцікаў. Такім чынам, паляшук выбірае Бога, замест д’ябла. Змучаны адзінотай Хадыка шукае людзей. Выйшаўшы да іх, ён расказвае сапраўдную гісторыю свайго жыцця і просіць пакаранне за ўчыненае ім забойства. Споведзь пакаранага доўгім блуканнем закранула князя Радзівіла. Прысуд у творы не агалошваецца, але сканчаецца смерцю Хадыкі ў кляштары.

Крытыка
-------

Тадэвуш Піні адзначаў:

> *«Хадыка» пры ўсёй прастаце апавядання такі захапляльны, такі сумны, што чытаецца займальна на адным дыханні.*
> 
> 

Беларускі філолаг Леў Цвяткоў пісаў:

> *Хадыка — гэта сімвал прыгнечанага, замучанага варожымі сіламі беларускага народу. Гэты народ змушаны, калі нельга дабром, дык хаця шляхам крывага паўстаньня, выявіць свой пратэст.*
> 
>

Пераклады
---------

У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на рускую мову, дзе быў змешчаны і «Хадыка» ў перакладзе Ліядора Пальміна. На беларускую мову твор пераклала Яўгенія Пфляўмбаўм, пераклад быў апублікаваны пад імем мужа.

Зноскі
------

1. 1 2  *Драздова, З.* Душа беларуса ў гутарках і вершах Уладзіслава Сыракомлі (бел.). — С. 136.
2. 1 2 3  *Драздова, З.* Душа беларуса ў гутарках і вершах Уладзіслава Сыракомлі (бел.). — С. 135.
3. ↑  *Драздова, З.* Душа беларуса ў гутарках і вершах Уладзіслава Сыракомлі (бел.). — С. 137.
4. ↑  *Pini, T.* Władysław Syrokomla i jego utwory (польск.). — 1901. — С. 106.
5. ↑  *Цвяткоў, Л.* Наша сялянства, яго прыяцелі й ворагі ў літаратурным адбіцьці (бел.). — 1927. — С. 137.
6. ↑  *Кондратовичъ, Л.* Избранныя стихотворенія Людвига Кондратовича (Владислава Сырокомля) (руск.). — Москва: В. М. Лавровъ и В. А. Федотовъ, 1879. — Т. 1. — С. 13-40. — 462 с.
7. ↑  *Сыракомля, У.* Выбраныя творы (бел.). — 2010. — С. 97-112.
8. ↑  У. Сыракомля. Выбраныя творы, 1966

Літаратура
----------

* *Сыракомля, У.* Выбраныя творы (бел.). — Мінск: Беларуская навука, 2010. — 584 с. — (Беларускі кнігазбор). — 1 000 экз. — ISBN 978-985-6976-06-6.
* *Pini, T.* Władysław Syrokomla i jego utwory (польск.). — Lwów: Macierz Polska, 1901. — 247 с.

Спасылкі
--------

* *Драздова, З.* Душа беларуса ў гутарках і вершах Уладзіслава Сыракомлі (бел.) // *Полымя*. — Мінск: Ліпень 2017. — № 7 (1053). — С. 134-138.
* *Цвяткоў, Л.* Наша сялянства, яго прыяцелі й ворагі ў літаратурным адбіцьці (бел.) // *Маладняк*. — 1927. — № 12 (3). — С. 122-137.

| ⛭Уладзіслаў Сыракомля |
| --- |
| Творы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Вершы | 
* Паштальён (1844)
* Лялька (1851)
* Лірнік вясковы (1852)
* Груган (1854)
* Вызваленне сялян (1859)
* Народная песенька з ваколіц Вільні (1860)
* Добрыя весці (1848, 1861)

 |
| Паэмы | 
* Хадыка (1847)
* Канонік Перамышльскі (1852)
* Дабрародны Ян Дубарог (1853)
* Маргер (1854)
* Акраец хлеба (1854)
* Жменя пшаніцы (1856)
* Улас (1856)
* Старыя вароты (1856)
* Янка-магільнік (1856)

 |
| Кантаты | Францішак Асізскі (1857) |
| П’есы | Магнаты і сірата (1858) |
| Прыпісваецца | 
* Гутарка старога дзеда (1861)
* Гутарка двух суседаў (1861—1862)
* Ужо птушкі пяюць ўсюды… (1861)

 |

 |  |
| Пераклады | 
* Кабзар (1863)

 |
| На падставе | 
* Каток — скок на платок
* Калі я на пошце служыў ямшчыком (1868)
* Смерць Маргера (1876)
* Маргер (1927)

 |
| Асобы | 
* Паўліна Мітрашэўская
* Гелена Маеўская
* Адам Ганоры Кіркор
* Вінцэсь Каратынскі
* Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч
* Язэп Крашэўскі
* Адам Плуг
* Станіслаў Манюшка
* Арцём Вярыга-Дарэўскі

 |
| Мясціны | 
* Смольгава
* Залучча
* Барэйкаўшчына

 |
| Памяць | 
* Вуліца Уладзіслава Сыракомлі (Мінск)
* Кандратовіча (станцыя метро)

 |