**Паморак** — у беларускай міфалогіі злы дэман, персаніфікацыя аднаміменнай з'явы — масавай смерці людзей і жывёл.

Апісанне
--------

Уяўляўся ў выглядзе жывёлы (ката, сабакі), чалавека (старой бабы, худой маладой жанчыны, жудаснага аднавокага дзеда з калматай барадой, жабрака, маладзіцы, у якой вуж смокча цыцкі, і г.д). Ператварыўшыся ў чалавека, паморак імкнуўся пранікнуць ў сяло, дзе людзі яшчэ не хворыя: про прасіў селяніна падвезці яго на возе да вёскі, то пераправіць праз раку. Калі нехта купляўся на яго просьбу, Паморак прабіраўся ў сяло і пачынаў знішчаць людзей. Стаўшы скалечанай старой бабай, паморак мог папрасіцца да людзей у хату на ноч. Часам гаспадары шкадавалі старую і пушчалі. Потым у хаце памірала жывёла, хварэлі дзеці.

> 
> 
> Шчэ расказваў мне дзед, што ў іх вёску паморак прыехаў з нашым ад­на­ся­ль­ча­ні­нам. Васіль ехаў на возе і ўбачыў чалавека, а той быў такім змораным, што мужык яго пажалеў і прапанаваў да сваёй вёскі падвезці. Во так паморак у вёску і забраўся к нам. Сяльчане яго жалелі, к сабе ў госці звалі. Але потым прымецілі, што пасля таго, як у іх пабыў еты чалавек чужы, у сям'і няшчасці пачыналіся. Людзі зразумелі, што ета быў паморак.
> 
> 
> — .
> 
>

Змаганне з Паморкам
-------------------

Часам разумны чалавек здагадваўся, з кім мае справу, завозіў Паморка ў балота, дзе тапіў, або спальваў на вогнішчы. Полымя, здабытае ад трэння, лічылася моцнай зброяй супраць Паморка. Людзі распальвалі па канцах сяла вогнішчы, каб гарэдзі дзень і ноч, каб дэман не мог прабрацца ў хаты. Ад тых вогнішчаў людзі бралі агенчыкі і заносілі ў хату, стараліся ўвесь час падтрымліваць іх, каб не згасалі. Хатнюю жывёлу ў час Паморка заганялі ў лясы, на страўкі за болоты, дзе і пасвілі статак да самай зімы. Кожды дзень раніцай падкурвалі гавяду тхарынаю, спадзяючыся, што такога смуроду ніякая чума не вытрымае. Калі пачынаўся паморак, усе людзі вёскі ішлі ў лес, зрубалі самую высокую хваіну, сажняў у 10, няслі з лесу і рабілі з яе вялізны крыж. Крыж гэты ставілі на прыгорк, каб было адусюль відаць.

У народзе лічылася, што паморак прыйдзе, калі гром грыміць на голыя дрэвы. У фразеалагізмах «Паморак» сінанімічна слову «чорт»: «Поморок ёго ведае»; «Коб на тебэ поморок найшоў!»; «Ой, не озьме цебе поморок!» ды інш.

Зноскі
------

1. ↑  Запісана ў в. Куты Веткаўскага р-на ад Азарушкінай Аляксандры Анатольеўны, 1934 г.н. студэнткай Шаўко І. (2006 г.)
2. ↑  Запісана ў в. Глыбаўка Веткаўскага р-на ад Гулевіч Кацярыны Фёдараўны, 1947 г.н. студэнткай Шаўко І. (2006 г.)

Літаратура
----------

* Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-ое выданне, дапоўненае. — Мінск: Беларусь, 2006. — 500 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Паморак у праекце Вікікрыніцы
* Родныя вобразы. Міфалогія. Паморак(недаступная спасылка)

| ⛭Беларуская міфалогія |
| --- |
| Багі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Славянскія багі | 
* Вялес
* Пярун
* Ярыла1
* Маці-Зямля
* Доля

 |
| Балцкія багі | 
* Дзіевас
* Пяркунас
* Лайма
* Аўшра
* Вялняс
* Жэміна

 |
| Персанажы фальклора | 
* Зара-Зараніца
* Сонца
* Месяц
* Юрай
* Ілля
* Улас

 |

 |
| Духі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Лес | 
* Вужалкі
* Зазоўка
* Гаёвы Дзед
* Гаёўкі
* Лясун
* Пушчавік

 |
| Балота | 
* Аржавенік
* Балотнік
* Лазавік
* Багнік
* Лойма

 |
| Рэкі, азёры | 
* Вадзянік
* Азярніцы
* Свіцязянкі‎
* Русалка

 |
| Гаспадарка | 
* Дамавік
* Дамавуха
* Гуменнік
* Ёўнік
* Красналюдкі
* Пячурнік
* Сёрбай
* Хлеўнік
* Хут
* Валасень
* Пуннік
* Лён і Лляніца
* Раёк

 |
| Нячысцікі | 
* Паветрыкі
* Прахі
* Пякельнікі
* Чорт
* Люцыпар
* Хіхітун
* Шэшачкі

 |
| Хваробы, бедствы | 
* Апівень
* Баба-вяліканка
* Бадзюля
* Белая Баба
* Змора
* Кадук
* Касны
* Копша
* Мара
* Начніцы
* Паморак
* Траска-Шухна
* Чорная Баба

 |
| Пагрозадля дзяцей | 
* Жалезная баба
* Жалезны чалавек
* Меша
* Расамаха
* Стрыга
* Хапун
* Цыгра

 |
| Іншыя духі | 
* Дзяды
* Зюзя
* Кладнік
* Кумяльган
* Ох
* Сон

 |

 |
| Людзі, пачвары | 
* Валатоўны
* Ваўкалак
* Ведзьма
* Вупыр
* Волат
* Дзіва Аднавокае
* Зачараваныя князёўны
* Камень-кравец
* Цмок
* Ядзеркі

 |
| Жывёлы | 
* Варгін
* Вужыны Цар
* Кук
* Рыбін Цар
* Хабёр
* Шкурапея

 |
| Расліны | 
* Папараць-кветка
* Кветкі-цары

 |
| Землі | 
* Вырай
* Залатая Гара
* Калінавы мост
* Рака Смародзіна
* Край свету
* Лысая гара
* Пекла

 |
| Сусвет | 
* Вецер
* Вечарніца
* Вясёлка
* Касмагонія
* Рабінавая ноч
* Сусвет
* Сусветнае Дрэва

 |
| Героі | 
* Бай
* Белаполь
* Брас
* Гом
* Машэка
* Менеск
* Радар
* Рыдан
* Рымар

 |
| **Заўвагі**: 1 гістарычнасць спрэчная; 2 боскі статус спрэчны. |