**Ваенна-паветраныя сілы Ізраіля** (іўр.: זרוע האוויר והחלל) — самастойны від узброеных сіл Арміі абароны Ізраіля. Прызначаны для абароны адміністрацыйных і прамыслова-эканамічных раёнаў і цэнтраў краіны, груповак войск (сіл) і важных аб’ектаў ад удараў праціўніка з паветра і з космасу, паразы аб’ектаў войскаў і тылу праціўніка, забеспячэння баявых дзеянняў сухапутных і ваенна-марскіх сіл, выканання спецыяльных задач. У склад ВПС, акрамя авіяцыі, уваходзяць войскі супрацьпаветранай і супрацьракетнай абароны (СПА і СРА).

Задачы
------

Ваенна-паветраныя сілы вырашаюць наступныя задачы:

* ускрыццё пачатку паветранага нападу праціўніка і апавяшчэнне Генеральнага штаба УС Ізраіля, штабоў ваенных акругаў, СВ, ВМС, органаў грамадзянскай абароны;
* заваёва і ўтрыманне панавання ў паветры, прыкрыццё войскаў і аб’ектаў тылу ад паветранай разведкі, удараў з паветра і з космасу;
* авіяцыйная падтрымка СВ і сіл флоту;
* парушэнне сістэмы ваеннага і дзяржаўнага кіравання, паражэнне аб’ектаў ваенна-эканамічнага патэнцыялу, стратэгічных, аператыўных і тактычных рэзерваў ворага;
* знішчэнне карабельных груповак, паветраных і марскіх дэсантаў моры ў моры, ваенна-марскіх базах, партах, пунктах базавання;
* перавозка па паветры, выкідка (высадка) войск і баявой тэхнікі;
* вядзенне стратэгічнай, аператыўнай, тактычнай паветранай разведкі, кантроль за выкарыстаннем паветранай прасторы ў прыгранічнай паласе, выкананне спецыяльных задач.

Кіраванне
---------

Кіраўніцтва ваенна-паветранымі сіламі і войскамі СПА/СРА ажыццяўляе камандуючы ВПС, які падпарадкоўваецца начальніку Генеральнага штаба і нясе адказнасць за стан баявой гатоўнасці, баявую падрыхтоўку, матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне і развіццё авіяцыі. Органамі аператыўнага кіравання авіяцыяй і супрацьпаветранай абаронай з’яўляюцца камандаванне, штаб ВПС (г. Тэль-Авіў). У склад камандавання, падначаленага камандуючаму ВПС, уваходзяць розныя ўпраўленні штаба па мэтаваму прызначэнню, авіяцыйныя базы і авіяцыйныя крылы.

Склад
-----

Аснову арганізацыйнай структуры ВПС складаюць авіяцыйныя базы (АвБ) і авіяцыйныя крылы (АКр), на якіх дыслакуюцца авіяцыйныя эскадрыллі з адпаведнымі падраздзяленнямі забеспячэння. Камандзіры АвБ і АКр адказваюць за баявую падрыхтоўку і прымяненне ўсіх часцей і падраздзяленняў, якія размяшчаюцца там.

Агульная колькасць асабістага складу ВПС — 34 тыс. чалавек; пасля мабілізацыйнага разгортвання яна можа быць павялічана да 89 тыс. У ВПС уваходзяць чатыры АвБ і чатыры АКр, ракетная база БРСД.

У баявым складзе ВПС маюцца эскадрыллі: баявой авіяцыі (знішчальна-бамбардзіровачная, знішчальная, разведвальная, РТР і РЭБ), дапаможнай авіяцыі (транспартная, навучальная, выпрабавальная), верталётныя, беспілотных лятальных апаратаў (БПЛА), а таксама батарэі супрацьракетных і зенітных ракетных комплексаў.

У адпаведнасці з планамі ізраільскага камандавання, перспектыўная эшаланаваная сістэма СПА/СРА складаецца з некалькіх паясоў наземных перахопнікаў для абароны ад балістычных ракет, некіравальных рэактыўных снарадаў і лятальных апаратаў рознага тыпу і прадстаўлена трыма эшалонамі сіл і сродкаў, якія дазваляюць кантраляваць паветраную прастору на далёкасць да 1250 км і па вышыні да 100 км.

Паветраная прастора над Ізраілем падзелена на тры зоны: паўночную, цэнтральную і паўднёвую.

У паўночнай зоне элементы сістэмы СПА/СРА прадстаўлены: цэнтрам кіравання і абвесткі; цэнтрам кіравання і абвесткі радыёлакацыйнымі пастамі СПА на мяжы з Сірыяй; двума радыёлакацыйнымі пастамі СПА на лівана-ізраільскай мяжы. У паўднёвай зоне СПА элементы сістэмы СПА/СРА прадстаўлены цэнтрам кіравання і абвесткі, а таксама радыёлакацыйнай станцыяй РЛС Х-дыяпазону AN/TPY-2, якая дазваляе кантраляваць прастору на далёкасці да 2000 км ва ўсходнім кірунку.

Літаратура
----------

* *Полковник Н. Турчин, кандидат военных наук, доцент.* Военно-воздушные силы Израиля (2020) // Зарубежное военное обозрение. - 2020. - №9. - С. 53-61.

| ⛭Краіны Азіі: Ваенна-паветраныя сілы |
| --- |
| - ААЭ

- Азербайджан

- Аман

- Арменія

- Афганістан

- Бангладэш

- Бахрэйн

- Бруней

- Бутан

- В’етнам

- Грузія

- Егіпет¹

- Емен

- Ізраіль

- Індыя

- Інданезія

- Іарданія

- Ірак

- Іран

- Казахстан²

- Камбоджа

- Катар

- Кіпр

- Кыргызстан

- Кітай

- КНДР

- Кувейт

- Лаос

- Ліван

- Малайзія

- Мальдывы

- Манголія

- М’янма

- Непал

- Пакістан

- Рэспубліка Карэя

- Расія²

- Саудаўская Аравія

- Сінгапур

- Сірыя

- Таджыкістан

- Тайланд

- Туркменістан

- Турцыя²

- Узбекістан

- Усходні Тымор

- Філіпіны

- Шры-Ланка

- Японія
 |
| Непрызнаныя дзяржавы |
| - Абхазія

- Кітайская рэспубліка (Тайвань)

- Нагорны Карабах

- Палесцінская аўтаномія

- Паўднёвая Асеція

- Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра
 |
| ¹  У асноўным у Афрыцы ² Часткова ў Еўропе |