**Джымі Донал Вэйлз**, таксама вядомы як **Джымба** (англ.: Jimmy Donal «Jimbo» Wales; 8 жніўня 1966, Хантсвіл, Алабама) — амерыканскі інтэрнэт-прадпрымальнік, ідэолаг канцэпцыі вікі, заснавальнік Вікіпедыі.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Обурнскім універсітэце, потым у Універсітэце Алабамы. Пасля заканчэння ўніверсітэта Вэйлз вырашыў напісаць дысертацыю на атрыманне навуковай ступені доктара філасофіі ў вобласці фінансаў. Для гэтага ён паступіў на курсы ва ўніверсітэтах Алабамы і Індыяны і пачаў выкладаць у абодвух. Але дысертацыю ён так і не напісаў. Вэйлз заняўся гандлем каштоўных папер у Чыкага і хутка разбагацеў.

Джымба на Вікіманіі 2007 у Тайбэі (Тайвань), 3-5 жніўня 2007
Джымі Вэйлз у Парыжы, Францыя
У сярэдзіне 1990-х Вэйлз заснаваў пошукавую сістэму «Bomis», праз якую можна было купіць некаторыя арыгінальныя матэрыялы, уключаючы матэрыялы для сталых «Bomis Babes». Цяпер Вэйлз ужо не ўваходзіць у раду дырэктараў «Bomis» і, па большай частцы, займаецца сваімі вікі-праектамі. Хоць ён дагэтуль з'яўляецца мажарытарным акцыянерам кампаніі «Боміс».

У сакавіку 2000 года Вэйлз стварыў свабодную энцыклапедыю «Нупедыя» і наняў Лары Сэнгера на пасаду галоўнага рэдактара. Энцыклапедыя складалася вучонымі на добраахвотнай аснове, артыкулы энцыклапедыі праходзілі экспертную ацэнку.

Фонд Вікімедыя
--------------

Асноўны артыкул: **Фонд Вікімедыя**
15 студзеня 2001 года Вэйлз і Лары Сэнгер стварылі Вікіпедыю. Сайт быў першапачаткова прызначаны для папярэдняй распрацоўкі матэрыялаў, якія потым былі б размешчаны ў Нупедыі. Але бурны ўзрост Вікіпедыі хутка зрабіў яе галоўным праектам. Галоўным чынам, распрацоўкай Вікіпедыі на ранніх этапах займаўся Сенгер, а Вэйлз падаваў капітал. Бо фармальна Сенгер быў наняты на працу Вэйлзам, той лічыць сябе адзіным заснавальнікам Вікіпедыі, хоць Сенгер працягвае зваць сябе «сузаснавальнікам». Неўзабаве Лары Сенгер пакінуў праект і абрынуў на Вэйлза крытыку, намаляваўшы яго чалавекам, які ненавідзіць эліту і ўсё элітарнае (англ.: «decidedly anti-elitist»). Заява Сенгера пра адстаўку дагэтуль вісіць на яго старонцы ўдзельніка ў англійскай Вікіпедыі.

У сярэдзіне 2003 года Джымі Вэйлз стварыў Фонд Вікімедыя, некамерцыйную арганізацыю са штаб-кватэрай у Тампе, штат Фларыда. Фонд павінен быў падтрымліваць Вікіпедыю і яе брацкія праекты. З тых часоў Вэйлз, які з'яўляецца прэзідэнтам і членам рады дырэктараў Фонду, актыўна займаецца іх прасоўваннем.

У 2004 годзе з'явіліся чуткі пра тое, што Вэйлз сказаў, што выдаткаваў 500 000 долараў на вікі-праекты. Распачатая кампанія па зборы сродкаў на падтрыманне вікі-праектаў аказалася вельмі паспяховай. На пачатак 2005 года Фонд Вікімедыя ўжо цалкам утрымоўваўся грантамі і ахвяраваннямі.

Джымі Вэйлз выступае на канферэнцыі «FOSDEM 2005» у Бруселі
Jimmy Wales 2014 on *CeBIT Global Conferences*, Wikipedia Zero
Вэйлза часам іранічна завуць «Велікадушным дыктатарам» Вікіпедыі, хоць ён адмаўляецца ад гэтага тытула і рэдка дае ўказанні вікіпедыйнай супольнасці. Пры падрыхтоўцы нумара часопіса Wired, прысвечанага Вікіпедыі, высвятлілася, што «Бог-Кароль Вікіпедыі» ездзіць на машыне Хёндэ, хоць мае «Ферары». Нягледзячы на стварэнне Фонду Вікімедыя, Вэйлз захоўвае абсалютную ўладу над праектам. У дадатак да ўласнай персоны, ён прызначыў у раду дырэктараў двух бізнес-партнёраў, якія не з'яўляюцца рэдактарамі Вікіпедыі (а яшчэ два члены з'яўляюцца рэдактарамі). Такім чынам, у радзе з пяці чалавек Джымі Вэйлз са сваімі партнёрамі заўсёды захоўвае дамінантную большасць. Ён запэўнівае, што калі двое членаў-рэдактараў Вікіпедыі прагаласуюць за штосьці, ён аддасць свой голас у іх карысць.

Іншыя праекты
-------------

Натхнёны поспехам Вікіпедыі, Вэйлз супольна з Анджэлай Бізлі заснаваў камерцыйны праект Вікія.

Ёсць яшчэ цэлы шэраг вікі-праектаў, заснаваных на праграмным забеспячэнні MediaWiki, да якіх у той ці іншай ступені мае дачыненне Джымі Вэйлз.

Апублікаваныя працы
-------------------

* Роберт Брукс, Джон Корсон і Дж. Донал Вэйлз, *«The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion»* (1994, часопіс «Advances in Futures and Options Research»).

Меркаванні і крытыка
--------------------

Па меркаванні публіцыста Аляксандра Геніса,

> 
> Джымі Вэйлз — тыповы геній электроннага веку. Сарамлівы выдатнік, заўзяты аматар камп'ютарных гульняў, прыхільнік свабодалюбівай філасофіі Айн Рэнд, прыхільнік анархічнай сацыяльнай прылады, Вэйлз зачаў Вікіпедыю ў вольны час, нават не падазраючы, што яна стане самым вялікім сеткавым праектам. <…> Самае цікавае, што калі Джымі Вэйлз спыталі, у чым канчатковая мэта Вікіпедыі, ён сказаў: «Ні ў чым, адна забава».
> 
> 
> 

Былы супрацоўнік кампаніі Novell Джэф Мэркі, абвінаваціў Джымі Вэйлза ў тым, што ў 2006 Вэйлз прапанаваў яму за грошы выправіць артыкул у Вікіпедыі.

Таксама вядомы скандал, звязаны з рэдагаваннем артыкула пра Рэйчэл Марсдэн, якая была яго палюбоўніцай. Сам жа Джымі аспрэчвае сувязь з ёй, нягледзячы на тое, што Марсдэн прадавала яго світэр на аўкцыёне eBay.

Зноскі
------

1. ↑  marriage certificate<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1299632'></a>
2. ↑  Who's Who in America — Marquis Who's Who. — ISSN 0083-9396<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26256302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1040912'></a>
3. ↑  Facts and friction: Wikipedia's quest for credibility - web - Technology — Sydney: Fairfax Media, 2007. — ISSN 0312-6315<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q390216'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3130'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1393218'></a>
4. ↑  **(not translated to mul)** X // **(untranslated)** — *(untranslated)*, 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q181'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q117617480'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q918'></a>
5. ↑
6. ↑  Encyclopædia Britannica
7. ↑  Britannica, Suplemental Information
8. ↑  Why Wikipedia Must Jettison Its Anti-Elitism
9. ↑  А. Геніс. Камунізм — гэта Інтэрнэт Архівавана 6 верасня 2008. // «Новая газета», Каляровы выпуск ад 18.01.2008 № 01-02.
10. ↑
11. ↑  compromat.ru — Заснавальніка Вікіпедыі звінавацілі ў рэдагаванні артыкулаў за грошы і за секс

Літаратура
----------

* Дэніэл Х. Пінк, *«The Book Stops Here»* (3 сакавіка 2005, часопіс «Wired»)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Jimmy Wales
* Персанальная старонка Джымі Вэйлза
* Старонка ўдзельніка Джымі Вэйлза ў англійскай Вікіпедыі
* Артыкул у «Newsweek»
* Джымі Вэйлз абмяркоўвае Вікіпедыю — 40 хвілін відэа Архівавана 19 лютага 2006. (Стэнфард, 9 лютага 2005 гады, фармат AVI (Torrent), ліцэнзія Creative Commons)
* Інтэрв'ю «USA Today»
* Інтэрв'ю «IT Conversations» Архівавана 28 жніўня 2008. 9 сакавіка 2005
* «Разумнасць Вікіпедыі» — відэаінтэрвью з Джымі Вэйлзам (Оксфардскі Інстытут Інтэрнэту, 11 ліпеня 2005 года)
* Wikimedia 2007 Fundraiser — відэазварот Джымі Вэйлза да грамадскасці (субцітры на рускай мове)
* Джымі Тры Няшчасці Архівавана 1 красавіка 2008.
* Час Волі. Выніковы выпуск: Чалавек дня — амерыканскі інтэрнэт-прадпрымальнік Джымі Вэйлз, ідэолаг і заснавальнік інтэрнэт-праекта «Вікіпедыя»(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook (англ.) · LinkedIn (англ.) · X (англ.) |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram (англ.) · YouTube (англ.) |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CONOR: 185180771 · GND: 171494229 · GTAA: 227361 · ISNI: 0000 0000 7056 4830 · LCCN: no2009117557 · NKC: pna20221169588 · NLP: A23990211 · NUKAT: n2018242461 · SUDOC: 169103838 · VIAF: 96800423 |

 |