recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Варанецкі.
**Фама́ Сільве́стравіч Варане́цкі** (нар. 23 сакавіка 1938, в. Траскоўшчына, Менскі раён — 29 лістапада 2022) — беларускі акцёр, педагог. Заслужаны артыст Беларусі (1990).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 сакавіка 1938 года.

У 1961 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў у Беларускім тэатры імя Якуба Коласа. З 1971 года — акцёр Тэатра імя Янкі Купалы. З 1990 года выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў, прафесар.

Памёр 29 лістапада 2022 года.

Творчасць
---------

Напачатку выконваў ролі герояў, потым пераважна характарныя. Сярод лепшых роляў у тэатры імя Якуба Коласа: Раскольнікаў («Злачынства і кара» паводле Фёдара Дастаеўскага), Леанідзік («Мой бедны Марат» Аляксея Арбузава), Віктар («Варшаўская мелодыя» Леанід Зорына); у тэатры імя Я. Купалы: Салянік («Радавыя» Аляксея Дударава), Паніч («Раскіданае гняздо» Янкі Купалы), Жабрак («Страсці па Аўдзею» Уладзіміра Бутрамеева), Настаўнік («Безыменная зорка» Міхаіла Себасцьяна), Клеон («…Забыць Герастрата!» Рыгора Горына).

Зноскі
------

1. ↑  Пайшоў з жыцця акцёр Купалаўскага тэатра Фама Варанецкі  (бел.).  reform.by (30 лістапада 2022).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Цагельня.

**Цаге́льня** (трансліт.: *Cahieĺnia*, руск.: Цагельня) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Спачатку тут была майстэрня для вытворчасці цэглы, таму паселішча атрымала такую назву. У XIX стагоддзі засценак у Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, адносіўся да маёнтка Каменны Брод, ва ўладанні Асоўскіх. У 1909 годзе аднаселле.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёмасць нацыяналізаваная. У пачатку 1930-х вёска, працаваў цагельны завод.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

У Навасёлкаўскім сельсавеце, з 15 сакавіка 1982 года ў Пухавіцкім сельсавеце. Пазней у падпарадкаванні Пухавіцкага райвыканкама. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.

Насельніцтва
------------

* 1909 год — 7 двароў, 41 жыхар
* 1917 год — 14 двароў, 78 жыхароў
* 2002 год — 21 двор, 33 жыхары
* 2009 год — 21 жыхар

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
2. ↑  Решение Минского областного Совета депутатов от 8 сентября 2017 г. № 226 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Минской области Архівавана 30 кастрычніка 2020.

Літаратура
----------

* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Цагельня (Пухавіцкі раён)

| ⛭**Блонскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Блонь |
| Вёскі | Залужжа ·  Зарэчча ·  Звязда ·  Ізбішча ·  Крупка ·  Любін ·  Рошча ·  Сіротка ·  Скобраўка ·  Уладзіміраўка ·  Цагельня ·  Чырвоны Бераг |
**Вераніка Сандра Карын Маджыа** (шведск.: Veronica Sandra Karin Maggio; нар. 15 сакавіка 1981, Упсала, Швецыя) — спявачка шведскага і італьянскага паходжання, уладальніца прэміі Grammisgalan 2006 года ў намінацыі «Дэбют года».

У сакавіку 2006 года Маджыа выпусціла дэбютны сінгл «Dumpa mig»; відэакліп на гэтую песню неўзабаве стаў хітом тыдня на шведскім музычным тэлеканале ZTV. Наступным яе сінглам стаў «Nöjd?». Затым яна падпісала кантракт з Universal Music і летам 2006 года адправілася ў турнэ. У тым жа годзе выйшаў першы студыйны альбом Vatten och bröd, тэксты і музыку да якога былі напісаныя Стэфанам Грэслундам, за выключэннем рэп-куплета ў песні «Vi har, vi har», які прыдумаў Крыстафер Мальмстэн.

26 сакавіка 2008 года Вераніка Маджыа выпусціла другі альбом Och vinnaren är …, які яна сачыніла і запісала сумесна з Оскарам Лінросам. У Швецыі ён атрымаў плацінавы сертыфікат і правёў у нацыянальным хіт-парадзе больш за год, дабраўшыся да сёмай пазіцыі. Сінгл з альбома «Måndagsbarn» меў поспех у Нарвегіі і Даніі.

Яе трэці альбом Satan i gatan, створаны ў супрацоўніцтве з Крысціянам Вальцам і Маркусам Крунегордам, выйшаў 27 красавіка 2011 года. З першым сінглам з яго «Jag kommer» Вераніка Маджыа упершыню дасягнула вяршыні шведскага чарта.

Зноскі
------
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Урублеўская.
**Вераніка Алегаўна Урублеўская** (нар. 12 жніўня 1996) — беларуская хакеістка (хакей на траве). Кандыдат у майстры спорту Беларусі.

Біяграфія
---------

На ранніх этапах праходзіла падрыхтоўку ў СДЮШАР «Нёман» г. Гродна, трэнеры — А. І. Малец, Н. Л. Болціна. У наш час атрымлівае падрыхтоўку ў РЦАП, асабістыя трэнеры — М. Я. Санкавец, С. М. Каржэвіч, Л. Л. Цымончык. Выступае за клуб хакею на траве «Мінск».

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Выпіска з загаду Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь № 568 ад 28 снежня 2015 года «Аб зацвярджэнні спіскавых складаў нацыянальных і зборных каманд Рэспублікі Беларусь па летніх відах спорту». Гродзенская вобласць  (руск.)
**Вераніка Эчэгі** (ісп. Verónica Fernández Echegaray, нар. 16 чэрвеня 1983) — іспанская актрыса кіно і тэлебачання.

Біяграфія
---------

Эчэгі нарадзілася і вырасла ў Мадрыдзе. Навучалася ў Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва ў Лондане.

Першую вялікую ролю атрымала ў фільме рэжысёра Бігаса Луна «Мяне клічуць Хуані» 2006 года, за якую яна была намінаваная на прэмію «Гоя» за лепшы жаночы акцёрскі дэбют. У 2008 годзе выйшаў фільм «Мой турэмны двор», за ролю ў якім Эчэгі была намінаваная на прэмію «Гоя» за лепшую жаночую ролю, у 2011 годзе яна таксама намінавалася ў гэтай катэгорыі за працу ў фільме «Катманду, люстэрка неба».

Яе дэбютам у брытанскім кіно стала роля ў фільме «Трус і бык», які выйшаў у 2009 годзе. Яна таксама адыгрывала пастаянную ролю ў брытанскім серыяле «Форціцюд» з 2015 па 2018 год.

У 2018 годзе сыграла ў амерыканскім біяграфічным тэлесерыяле «Траст», дзе згуляла адну з сябровак Пола Геці Лусіяну.

У 2020 годзе актрысу можна было ўбачыць у фільмах «Маё сэрца разрываецца» і «Таемнае паходжанне». У абодвух Эчэгі выканала галоўную жаночую ролю. У канцы студзеня 2022 года ў расійскі пракат выйдзе рамантычная камедыя «Каханне як бэстсэлер», у якой актрыса таксама адыграла галоўную жаночую ролю. Яе партнёрам па фільме стаў Сэм Клафлін.

Зноскі
------
**Палац-музей Надзьцецень** (венг.: Nagytétényi Kastélymúzeum) — барочны палац Сараз-Руднянскіх у Будапешце, які атачае вялікі парк.

Апісанне
--------

Узведзены ў XVIII стагоддзі, у наш час у палацы размяшчаецца будапешцкі Музей еўрапейскай мэблі і адзення, філіял Музея прыкладнога мастацтва. У яго экспазіцыі прадстаўлена больш за 300 розных прадметаў мэблі і мэблевых гарнітураў, часткова ручной працы, а таксама іншыя гістарычныя дэталі інтэр’ера: печы, люстры, дываны, шпалеры, кераміка, шкло. Узрост некаторых экспанатаў дасягае 500 гадоў. Пастаянная экспазіцыя музея носіць назву *«Гісторыя мэблевага мастацтва ад готыкі да нямецкага стылю бідэрмаер XIX стагоддзя»*.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Будапешт: [путеводитель] / С. Кузьмичева, О. Кузьмичев. — М.: Эксмо, 2008. — 384 с.: ил. — (Оранжевый гид).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Палац Надзьцецень**
* Афіцыйны сайт  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 12208259x · ISNI: 0000 0001 2195 1620 · LCCN: n85122726 · SUDOC: 030723949 · VIAF: 159198254 |
**Чэзарэ Негры** (італ.: Cesare Negri; каля 1535, Мілан — каля 1605) — італьянскі танцор, танцмайстар, харэограф, драматург і кампазітар эпохі Рэнесансу.

Чэзарэ Негры па мянушцы *Il Trombone* быў адным з самых прыкметных і ўплывовых танцмайстраў Еўропы, пра гэта гавораць яго шматлікія заступніцтвы каралеўскіх двароў. На працягу пяцідзесяці гадоў ён не толькі даваў паказы, але і навучаў міланскае дваранства, падарожнічаў разам са сваімі заступнікамі па ўсёй Італіі і за яе межамі, ствараў танцы і, бліжэй да канца сваёй кар’еры — апублікаваў свой трактат.

Пакінуў пасля сябе некалькі складзеных ім кампазіцый для лютні з танцамі, а таксама паўаўтабіяграфічную кнігу «Le Gratie d’Amore», у якой распавядае пра сябе, свой творчы шлях, апісанне розных танцаў і тэхнікі іх выканання.

Зноскі
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны італьянцаў · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1217509 · BNF: 13897888z · CONOR: 75846243 · GND: 119121514 · ICCU: DDSV038049 · ISNI: 0000 0001 1867 6306 · LCCN: n85050935 · NKC: jx20070906002 · NTA: 168654059 · NUKAT: n2003095068 · SUDOC: 034744088 · VIAF: 100202912 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Осіпаў.

**Вадзім Іванавіч Осіпаў** (7 лістапада 1956, в Верамееўка, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастак. Член Таварыства вольных мастакоў г. Санкт-Пецярбург (1988). Член Беларускага саюза мастакоў (2007).

Біяграфія
---------

Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава (1979), факультэт тэорыі і гісторыі мастацтва Санкт-Пецябургскай Акадэміі мастацтваў (1993). З 2001 года выкладае ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава на кафедры выяўленчага мастацтва.

Жыве ў Віцебску.

Творчая дзейнасць
-----------------

З 1981 года ўдзельнічае ў мастацкіх выставах у Беларусі, Расіі, Швецыі, Германіі, Японіі, Францыі.

Працуе пераважна ў тэхніцы алейнага жывапісу, у жанры нацюрморта і тэматычнай кампазіцыі. У сваёй творчасці звяртаецца да сімволікі, міфалогіі, рэлігійнай тэматыкі.

Сярод работ: «П’еса для саксафона» (1989), «У лабірынце» (1990), «Лінія на далоні» (1990), «Разлом» (1996), «Сцяна» (1996), «Эманацыя лічбаў» (1996), «Нараджэнне бурштыну» (1996), «Рытуал» (1997), «Тры рыбіны» (1997), «Залатая рака» (1999), «Перад чашай» (1999), «Пацір» (2000), «Да веры» (2001), «Залатое руно» (2001), «Браціна» (2002), «Зіма» (2003), «Вугал» (2005), «Калодзеж шчасця» (2006), «Горад» (2006), «Асенняе ахвярапрынашэнне» (2006), «Фокуснік» (2009), «Стары дом» (2010) і інш.

Літаратура
----------

* Осіпаў Вадзім Іванавіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн. 2004. — С. 720.
* Цыбульский, М. Л. Осипов Вадим Иванович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 267.
**Вадзяны млын** — колішні прамысловы будынак у вёсцы Каменнае Крывое Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на рацэ Крывой, каля аўтамабільнай дарогі Талачын — Круглае.

Гісторыя
--------

Вадзяны млын, 2018 год.
Вадзяны млын, 2015 год.
Узведзены з чырвонай цэглы ў другой палове ХІХ — пачатку XX стагоддзя. Млын належаў памешчыкам Гардзялкоўскім і функцыянаваў да пачатку Другой сусветнай вайны.

У 1990-х гадах будынак быў набыты і абсталяваны пад прыдарожную кавярню. Але неўзабаве ён згарэў, і аднаўляць яго ніхто не стаў.

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 1288 ад 3 верасня 2008 года вадзяному млыну быў нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці рэгіянальнага значэння.

Архітэктура
-----------

Трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак з двухсхільным дахам, да якога прымыкала аднапавярховае працоўнае памяшканне.

Масіўныя сцены прарэзаны невялікімі прамавугольнымі вокнамі. На першым паверсе знаходзілася турбіна, на другім — жорны, на трэцім — гаспадарчыя памяшканні.

Зноскі
------

1. ↑  *Сяргей Кавалеўскі*. Млын на рацэ Крывой. Чым знакамітыя мясціны недалёка ад Друцка, дзе настаўнічаў Якуб Колас(недаступная спасылка). // Віцебскія весці, 16 студзеня 2017.  (бел.)
2. ↑  Млын вадзяны. — Прыдзвінскі край, 30 студзеня 2020.  (бел.)

Літаратура
----------

* *Орловский, А.* Здесь была мельница / А. Орловский, С. Иванов // Наша Талачыншчына. — 2009. — 5 верас. — С. 4.
* Пяць прычын наведаць Талачынскі раён / падрыхт. Н. Чарнічэнка // Віцьбічы = Витьбичи. — 2019. — 16 февр. — С. 5-6.

Спасылкі
--------

* Вадзяны млын (Каменнае Крывое) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Вадзяны млын (Каменнае Крывое) на сайце Radzima.org
* Вадзяны млын (Каменнае Крывое) на сайце «Архіварта»
пра хрысціянскае свята гл. Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы.

**Вадзенне** (*Увядзенне, Вадзенне, Уводзіны*) — прысвятак у народным календары славян, які святкуецца 21 лістапада (4 снежня). Звязаны з хрысціянскім святкаваннем Увядзення ў храм Прасвятой Уладаркі нашай Багародзіцы і Прыснадзевы Марыі. Бяздзетныя бацькі Іаакім і Ганна паабяцалі, што, у выпадку нараджэння ў іх дзіцяці, прысвецяць яго на служэнне Богу. І вось у гэты дзень трохгадовая атраковіца пры запаленых свечках падымаецца па пятнаццаці прыступках храма і яе першасвятар уводзіць у Святая Святых. Для хрысціян гэтае свята — сімвал увядзення грэшнага свету ў храм, без якога ён загіне, пачатак уратавання.

У народнай традыцыі назва звязваецца са словам «вядзенне» (*«водзяцца ваўкі»*), казалі: «*Увядзенне, што свят навядзе*», *«На Увядзенне бывала лядзенне»*, «*Увядзенне прыйшло — зіму прывяло*». На Рэчыцкім Палессі мяркуюць, што гэта свята — у памяць пакут Святой Варвары (*«вадзілі Варвару»*): *«Як святую Варвару погань мучыла, што перш вадзіла па сялу на повадзе да й біла; затым етае свята завецца „Вадзенне"»*.

У некаторых рэгіёнах лічыцца адным з дзявочых свят, калі *«дзяўчаты збіраліся на ігрышча і куміліся»* (Рагачоўскі раён), а вечарам варажылі: *«Святое Увядзенне, вядзі мяне туды, ідзі мне жыць»*.

У сербаў і чарнагорцаў існуюць забароны на дакрананне да вострых прадметаў, каб ваўкі зімою не нападалі на жывёлу.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  УВЯДЗЕННЕ (ВАДЗЕННЕ, УВОДЗІНЫ)
2. 1 2 3 4 5 6 7  Снежань. 4/21. Увядзенне (Вадзенне, Уводзіны)(недаступная спасылка)
3. ↑  Лозка, А. Ю. Беларускі народны каляндар / А. Ю. Лозка. — 2-е выд. перапрац. і дап. — Мн.: Полымя, 2002. — С. 214.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вадзенне
* УВЯДЗЕННЕ (ВАДЗЕННЕ, УВОДЗІНЫ)

| ⛭Народныя святы славян |
| --- |
| 
**Каляды /**
**Першая Каляда** •
Васілёў вечар /
Шчодрык /
Аўсень •
Вадзяная куцця •
Грамніцы (Стрэчанне) •
Аўлас •
 **Масленіца** •
Саракі •
**Благавешчанне** •
Вербная нядзеля •
Страсны тыдзень (Вялікі тыдзень) •
Вялікдзень •
Вялікодны тыдзень •
Правадная нядзеля •
Ярылавіца •
*Радаўніца* •
Юр’еў дзень •
Мікола вясновы •
Ушэсце •
**Сёмуха** •
*Троіцкія Дзяды* •
Тройца •
Троіцкі тыдзень •
**Купалле** •
Пятрок •
 Ілля •
Мядовы Іспас •
Яблычны Іспас •
Трэці Іспас •
Першая Прачыстая (Дажынкі) •
Другая Прачыстая (Багач) •
Трэцяя Прачыстая (Пакровы) •
*Асеннія Дзяды* (Дзмітраўская субота) •
Дзмітроў дзень •
Кузьма і Дзямьян •
Мікола зімні
 |
**Францішак Ксаверый Агінскі (Станіслаў)** (1742—1814, Маладзечна) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Стражнік польны літоўскі з 1770, апошні кухмістр вялікі літоўскі ў 1775—1795, староста рэтаўскі і пшэвальскі.

Быў барскім канфедэратам. Будучы стражнікам у ноч на 23 верасня 1771 году ўдзельнічаў у бітве пад Сталовічамі і трапіў у палон. За яго вызваленне пазней клапаціўся сам кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

Валодаў маёнткамі ў Маладзечне, Гануце і Залессі, апошняе за адсутнасцю нашчадкаў ў 1802 перайшло да яго пляменніка Міхала Клеафаса.

Сям'я
-----

Паходзіў з княскай лініі роду Агінскіх, малодшы сын Тадэвуша Францішка Агінскага (1712—1783) і Ізабелы Радзівіл (1711—1761), дзядзька кампазітара Міхала Клеафаса Агінскага (1765—1833). Не быў жанаты і не пакінуў нашчадкаў.

Зноскі
------

1. ↑  Князь Франьцішак Ксаверы (Станіслаў) **(нявызн.)**. Праверана 26 жніўня 2011.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай Архівавана 27 верасня 2013.
Верасовая пустка ў Пенінскіх гарах Вялікабрытаніі.
**Верасовая пустка** — біятоп, тыповы для гарыстай мясцовасці, характарызуецца перавагай рыхлых кіслых глеб цёмна-шэрага колеру з прымешкай белага пяску, бедных на калій, азот і фосфар. Звычайна ўяўляе сабой зараснікі вераса звычайнага (*Calluna vulgaris*) і раслін з роду эрыка (*Erica*).

Найбольшае распаўсюджванне мае ва умераным клімаце Паўночнага і Паўднёвага паўшар'яў, як напрыклад, у Вялікабрытаніі, Ірландыі і Новай Зеландыі, а таксама ў высакагорных раёнах тропікаў, як, напрыклад, у андскіх парама. Як правіла, пусткі не адрозніваюцца біялагічнай разнастайнасцю і звычайна асацыююцца з верасам.

Фаўна верасовых пустак у Еўропе прадстаўлена такімі птушкамі, як белая курапатка (*Lagopus lagopus*), палявы лунь (*Circus cyaneus*), крэчат (*Falco rusticolus*), залацісты сявец (*Pluvialis apricaria*), вялікі кулон (*Numenius arquata*), палявы жаваранак (*Alauda arvensis*), лугавы свірстун (*Anthus pratensis*), лугавы ерчык (*Saxicola rubetra*), *Turdus torquatus* і горная чачотка (*Carduelis flavirostris*).

У другой палове XX стагоддзя празмернае выкарыстанне верасовых пустак пад выпас скаціны, камерцыйныя лесапасадкі і інвазія чужародных раслін, такіх, як арляк звычайны (*Pteridium aquilinum*), прывялі да дэградацыі і знікнення 20% усёй прасторы пустак.

Зноскі
------

1. ↑  Holden J. et al. «Environmental change in moorland landscapes». Earth-Science Reviews Vol. 82, Issues 1—2, 2007, pp.75—100 анлайн (недаступная спасылка)
2. ↑  The Moorland Association «Heather Moorland Архівавана 23 кастрычніка 2007.» Прачытана 2007-12-09

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 151788092 |
**Малая Восмата** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свіна, за 34 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля вёскі Восмата.

Плошча паверхні возера 0,58 км². Даўжыня 1,92 км, найбольшая шырыня 0,46 км, даўжыня берагавой лініі 5,58 км. Найбольшая глыбіня 10,5 м, сярэдняя 3,8 м. Аб'ём вады ў возеры 2,23 млн м³. Плошча вадазбору 13,8 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя, пясчаныя, вышынёй ад 2—3 да 5—7 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія і пясчаныя. Падводная частка катлавіны складаецца з двух плёсаў. Мелкаводдзе займае больш за 25 % плошчы возера. Дно высцілаюць пяскі, апясчанены і гліністы іл.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 5—40 м ад берага возера і да глыбіні 2,2 м. У паўночнай частцы ў возера ўпадаюць ручаі. Пратокай у паўднёвай частцы Малая Восмата злучаецца з возерам Вялікая Восмата.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-12. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. Архівавана 1 мая 2013.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 3. — С. 282—283. — 599 с. — 10 000 экз.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 15. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0169-9 (Т. 10).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 22. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2. (руск.)
**Аэразоль** — дысперсная сістэма, якая складаецца з дробных цвёрдых або вадкіх часціц, узважаных ў газавым асяроддзі (звычайна ў паветры).

Аэразолі, дысперсная фаза якіх складаецца з кропелек вадкасці, завуцца туманамі, а ў выпадку цвёрдай дысперснай фазы — дымамі; пыл адносяць да грубадысперснага аэразолю. Памеры часціц у іх змяняюцца ад некалькіх міліметраў да 10—7 мм. Утвараецца пры механічным драбненні і распыленні цвёрдых цел або вадкасцяў, драбненні, ізаляцыі, выбухах, гарэнні, распыленні ў пульверызатары (распыляльнік фарбы).

Спасылкі
--------

* *Фукс Н. А.* Аэрозоли Архівавана 9 чэрвеня 2011. // Вялікая савецкая энцыклапедыя  (руск.)
* Аэрозоли // ХиМиК.ру  (руск.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аэразоль

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX532201 · BNF: 11953075h · GND: 4000595-1 · LCCN: sh85001419 · Microsoft: 2779345167, 2909754974 · NDL: 00561761 · NKC: ph118273 |

 |
«**Ва́двіч**» (польск.: Wadwicz) — прыватнаўласніцкі герб, якім карысталіся каля 20 родаў Вялікага Княства Літоўскага, Польскага каралеўства і Рэчы Паспалітай. Вядомы з пачатку XV стагоддзя, у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі (1413 год).

Апісанне
--------

Шчыт герба вертыкальна падзелены на 2 часткі, дзе змешчаны выявы белай стронгі ў чырвоным полі і чырвонай — у белым. Клейнод — над прылбіцай з каронай 5 страусавых пёраў.

Роды
----

Адамовічы, Адамкевічы, Адамковічы, Акушковічы, Англіцкія, Анцэвічы, Барэйшы, Боскія, Вадвічы, Вандаловічы, Віруловічы, Воўчакі, Венславовічы, Венслаўскія, Камянецкія, Ладзяты, Лойбы, Мантыгірдавічы, Манкерскія, Матыашэвічы, Монгірды, Менжыкі, Надажынскія, Нарушэвічы, Рашкевічы, Роскі, Станкевічы, Станкоўскія.

Літаратура
----------

* «Вадвіч» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 436. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* *Пазднякоў В.* «Вадвіч» // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 366. — 688 с. — ISBN 985-11-0314-4 (т. 1), ISBN 985-11-0315-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аэрадром (значэнні).
Аэрадром
**Аэрадро́м** (от грэч. αέρος — паветра і δρόμος — дарога, вуліца) — зямельны або водны ўчастак з паветранай прасторай, збудаваннямі і абсталяваннем, якія забяспечваюць узлёт, пасадку, руленне, размяшчэнне і абслугоўванне самалётаў, верталётаў і планёраў.

Асноўныя элементы аэрадрома: лётная зона, лётнае поле, лётная паласа, канцавыя і бакавыя палосы бяспекі, паветраныя ладыходы, рулёжныя дарожкі, навігацыйнае абсталяванне (радыёмаякі, радыёлакацыйныя станцыі і інш.), святлосігнальныя сістэмы і інш.

Бываюць аэрадромы грамадзянскія, ваенныя і сумеснага базіравання, трасавыя — для эксплуатацыі самалётаў і верталётаў, якія перавозяць па авіялініях пасажыраў, грузы, пошту (да іх належаць усе аэрадромы аэрапортаў) і спецыяльнага прызначэння (напрыклад, сельска-гаспадарчай, лясной і санітарнай авіяцыі), заводскія, вучэбныя, клубна-спартыўныя. Адрозніваюць аэрадромы з адной або некалькімі ўзлётна-пасадачнымі палосамі (УПП) са штучным пакрыццём і аэрадромы з грунтавымі УПП.

У залежнасці ад памераў УПП і трываласці штучных пакрыццяў грамадзянскія аэрадромы падзяляюцца на класы. Ваенныя аэрадромы паводле прызначэння бываюць вайсковыя (флоцкія), вучэбныя і спецыяльныя (для выпрабавання лятальных апаратаў і іншых мэтаў); паводле характеру выкарыстання — асноўныя, запасныя, несапраўдныя (для падману праціўніка) і аэрадромы манеўра. Паводле геаграфічных (прыродных) умоў адрозніваюць аэрадромы палярныя, пустынныя (тундравыя), горныя, водныя (гідрааэрадромы), лядовыя; па ступені абсталявання — пастаянныя і палявыя (часовыя). У залежнасці ад даўжыні і шырыні УПП і трываласці пакрыцця, абсталявання сродкамі тэхнічнага забеспячэння палётаў ваенныя аэрадромы падзяляюцца на пазакласныя, 1, 2, 3, 4-га класаў і пасадачныя пляцоўкі. Пры вялікіх грамадзянскіх аэрадромах узводзяцца аэрапарты.

Гл. таксама
-----------

* Лётнае поле
* Пасадачная пляцоўка
* Кантрольная кропка аэрадрома
* Авіяцыйныя светлавыя сігналы
* Аэрапорт
* Авіябаза

Літаратура
----------

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн. 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
**Калонія Варбурга** — раён двухпавярховак у Брэсце. З’яўляецца ўнікальным архітэктурным ансамблем ХХ ст.

Калонія Варбурга

Гісторыя калоніі
----------------

Дванаццаць драўляных двухпавярховых дамоў былі пабудаваныя ў 1925—1927 гадах на сродкі яўрэйскай дабрачыннай арганізацыі «Джойнт» для бедных іудзейскіх сем’яў Брэст-Літоўска. Калонія атрымала назву ў гонар Фелікса Морыца Варбурга — банкіра, які ўзначальваў у гэтыя гады «Джойнт» і быў адным з фундатараў праекту (на яго сродкі быў закладзены цэнтральны праезд — цяпер гэта Першы Мінскі завулак). Калонія была створана як адзінае цэлае — як у арганізацыйным, так і ў архітэктурным плане — акрамя жылых дамоў у калонію ўваходзілі майстэрні, школа, сталовая, дзве пральні з душавымі. Заезд у калонію быў упрыгожаны драўлянай аркай.
Дамы пабудаваны ў закапанскім стылі драўлянай архітэктуры па двух нязначна адрозных адзін ад аднаго праектах (з адной або з двума мансардамі), распрацаванымі адмыслова для калоніі. Агульная плошча васьмікватэрнага дому — 250 квадратных метраў, кожнай кватэры належала таксама дравоўня і прыбіральня. Пад двума з дамоў былі абсталяваны супрацьпажарныя рэзервуары з гідрантамі; чатыры калодзежы забяспечвалі калонію вадой.

З прыходам нямецкіх войскаў у 1941 годзе жыхары калоніі былі пераселены ў гета, а 15 кастрычніка 1942 — расстраляныя разам трыццацю тысячамі брэсцкіх яўрэяў. Будынкі калоніі былі ператвораныя ў лагер для савецкіх ваеннапалонных. Пасля ўваходу ў 1944 годзе ў Брэст войскаў Чырвонай арміі лагер быў перапрафіляваны для нямецкіх, італьянскіх і венгерскіх ваеннапалонных; а пасля заканчэння іх палону — у 1950 — дамы былі адрамантаваны і зноў сталі жылымі. Толькі засялялі ў іх ужо неяўрэяў, якіх у Брэсце практычна не засталося, а ўсіх.

Да канца ХХ стагоддзя дамы прыйшлі ў заняпад. Першыя пяць дамоў былі расселены і знесены ў пачатку двухтысячных гадоў, на іх месцы пабудавалі інтэрнат Брэсцкага універсітэта. Знос пакінутых сямі дамоў быў запланаваны на 2009 год, але жыхароў тады рассяліць не паспелі. У 2010 годзе лёсам калоніі зацікавілася беларуская грамадскасць і прэса. З’явіліся прапановы аб стварэнні ў будынках калоніі этнаграфічнага музея і цэнтра яўрэйскай культуры. Аднак гарадскімі ўладамі прапановы падтрыманы не былі.

Па стане на лета 2013 з дванаццаці будынкаў калоніі засталося чатыры — у стане руін. Толькі аднаму з будынкаў — дому № 12 па Першым Мінскім завулку — міністэрствам культуры Беларусі быў прысвоены статус гісторыка-культурнага помніка; астатнія па-ранейшаму прызначаныя да зносу.
**Вадзяныя кляшчы** (*Hydrachnidiae*) — група кляшчоў, якія аб’ядноўваюцца па спосабу жыцця (у вадзе).

У гідрахнел (*Hydrachnellae*) афарбоўка звычайна яркая; даўжыня цела 0,3-5,0 мм. З яек выходзіць 6-ногая лічынка, у шматлікіх відаў паразітуе на насякомых; яна ператвараецца ў 8-ногую німфу, а апошняя — ў дарослага кляшча. Драпежнікі; высмоктваюць рачкоў, лічынак насякомых. Шырока распаўсюджаныя; жывуць у стаячых і цякучыя вадаёмах, халодных крыніцах, падземных водах. Прадстаўнікі аднаго роду сустракаюцца ў гарачых крыніцах. Каля 5000 відаў.

Галакарыды (*Halacarae*) — дробныя (не больш за 1 мм) расліннаедныя або драпежныя формы. У развіцці праходзяць чатыры стадыі: 6-ногая лічынка, I-німфа, II-німфа і дарослы клешч. Два сямействы, якія аб’ядноўваюць больш за 200 відаў. Прадстаўнікі сямейства *Halacaridae* жывуць ва ўсіх морах на розных глыбінях, асабліва багатыя ў сублітаралі. Прадстаўнікі другога сямейства — *Porohalacaridae* — жывуць у прэсных водах, сустракаюцца рэдка.

Зноскі
------

1. ↑  Di Sabatino, A. Gerecke, R. Martin, P. (2000). The biology and ecology of lotic water mites (Hydrachnidia). *Freshwater Biology* **44** (1): 47–62. DOI:10.1046/j.1365-2427.2000.00591.x

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85145586 · Microsoft: 2779654161 |
Масавыя пратэсты ў Бразіліі выбухнулі 8 студзеня 2023 года ў падтрымку экс-прэзідэнта Жаіра Балсанару, супраць новага кіраўніка краіны Луіса Інасіу Лула да Сілва.

Перадгісторыя
-------------

77-гадовы Луіс Інасіу Лула да Сілва стаў Прэзідэнтам Бразіліі пасля перамогі на прэзідэнцкіх выбарах у кастрычніку 2022 года, ягоная інаўгурацыя адбылася 1 студзеня 2023 года. Дагэтуль палітык займаў найвышэйшую пасаду краіны два чатырохгадовыя тэрміны ў 2003—2011 гадах. Гэтым разам ён перамог з невялікай перавагай, атрымаўшы ў другім туры 50,9 % галасоў (Жаір Балсанару — 49,1 %). Тым не менш сам Балсанару прызнаў сваю паразу і перадаў уладу апаненту.

Ход падзей
----------

Пратэстоўцы былі незадаволеныя вынікамі выбараў. Людзі патрабуюць вайсковага ўмяшання і звяржэння новай улады.

Пратэстоўцы выходзяць у вопратцы ў колерах бразільскага сцяга, а некаторыя з іх нясуць партрэты Жаіра Балсанару. Паліцыянты ўжылі супраць незадаволеных слезацечны газ, але не змаглі іх спыніць. Адны пратэстоўцы пайшлі штурмаваць будынак Кангрэса Бразіліі ў сталіцы краіны, іншыя — прэзідэнцкую рэзідэнцыю.

Прыхільнікі Жаіра Балсанару 8 студзеня захапілі будынак Кангрэса Бразіліі, прарваліся на тэрыторыю прэзідэнцкай рэзідэнцыі, а таксама Вярхоўнага суда. Бразільская паліцыя да канца дня здолела выцесніць людзей з тэрыторыі ўрадавых аб’ектаў. Паводле афіцыйных звестак пасля беспарадкаў паліцыя затрымала больш за 400 чалавек, з якіх каля 300 былі адпраўлены пад арышт.

Па паведамленнях бразільскіх СМІ, дзейны прэзідэнт краіны Лула да Сілва быў эвакуяваны ў бяспечнае месца. Падчас выбуху пратэстаў ён знаходзіўся ў працоўнай паездцы ў штаце Сан-Паўлу.

Прэзідэнт Луіс Інасіу Лулу да Сілва ўвечары вярнуўся ў сваю рэзідэнцыю Планалту, дзе ацаніў маштаб шкоды пасля актаў вандалізму. Пры гэтым кабінет кіраўніка дзяржавы, абсталяваны браніраванымі дзвярыма, пратэстуючыя не здолелі захапіць.

Рэакцыя
-------

Генеральны сакратар ААН Антоніу Гутэрыш асудзіў нападзенне на дэмакратычныя інстытуты Бразіліі.

Былы кіраўнік дзяржавы ў Жаір Балсанару заявіў, што дзеянні людзей, якія яго падтрымліваюць, выйшлі за межы дэмакратычнага пратэсту.

Зноскі
------

1. ↑  bel.sputnik.by
2. ↑  bel.sputnik.by
**Калона Святога Яна з Дуклі** — барочная калона ў Львове, пастаўленая ў 1736 годзе на Саборнай плошчы каля бернардзінскага кляштара на сродкі ваяводы Севярына Міхала Жавускага. Прысвечана Святому Яну з Дуклі (1414—1484) — манаху-бернардзінцу, які з 1460-х гадоў жыў у Львове і пахаваны ў кляштары. Лічыцца заступнікам Польшчы і Літвы, каталіцкім заступнікам Львова. Паводле легенды, Ян з Дукля абараніў Львоў у час аблогі  (укр.) (бел. войскамі Багдана Хмяльніцкага і татараў у 1648 годзе. Ян з Дуклі таксама быў фамільным заступнікам шляхецкага роду Жавускіх.

Гісторыя
--------

Помнік з вышыні
Калону ўстанавілі ў 1736 годзе каля кляштара бернардзінцаў, які быў аддзелены ад астатняга горада ўласнымі фартыфікацыямі[en]. У насценных размалёўках касцёла (цяпер царква Святога Андрэя) таксама фігуруюць сюжэты пра Святога Яна з Дуклі. Наконт аўтарства скульптуры мастацтвазнаўцы маюць розныя версія. Паводле Збігнева Горнунга  (руск.) (бел. (1903—1981), аўтарам быў скульптар Томас Гутэр[uk] з Ярослава. Тадэвуш Манькоўскі[uk] (1878—1956) аўтарам фігуры лічыў Фабіяна Фесінгера[uk], архітэктурнага рашэння калоны — Конрада Котшэнрайтэра[uk]. Вядома, што калону рэстаўравалі ў 1823, 1861, 1874 гадах. У міжваенны перыяд польская абшчына горада планавала ўсталяваць побач помнік генералу Развадоўскаму, аднак ініцыятыву рэалізаваць не ўдалося.

З 1946 года Саборная плошча называлася плошчай Уз’яднання, тут планавалася паставіць адпаведны помнік. У 1950 годзе фігуру святога на калоне замянілі вазай, якая стаіць дагэтуль. Падобная, меншая статуя святога размешчана на калодзежы ў двары кляштара.

На працягу 2010—2011 года за сродкі горада адбылася апошняя на сёння рэстаўрацыя калоны. Акрамя кансервацыі, ін’ектавання расколін і нязначных дапаўненняў страчаных элементаў, у яе межах прадугледжвалася стварэнне копіі страчанай фігуры святога, што, аднак, не было рэалізавана.

Архітэктура
-----------

Ваза
Выканана ў выглядзе дэкаратыўнай калоны з кампазітнай капітэллю, пастаўленай на двух’ярусным ступеньчатым пастаменце, завершана яшчэ адной капітэллю, увянчанай вазай (раней — скульптурай святога). Вазамі таксама акцэнтаваны вуглы пастамента.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  ПЛ. СОБОРНА — КОЛОНА СВ. ЯНА З ДУКЛІ
2. ↑  Мельник І. Масик Р. Пам’ятники та меморіальні таблиці міста Львова. — Львів: Апріорі, 2012
3. ↑  Памятная колонна, 1736 г. Архівавана 24 чэрвеня 2021.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Калона Святога Яна з Дуклі
* ПЛ. СОБОРНА — КОЛОНА СВ. ЯНА З ДУКЛІ
* Памятная колонна, 1736 г. Архівавана 24 чэрвеня 2021.
**Мустафа Мухумед Амар** (самал.: Mustafe Muxumed Cumar) — прэзідэнт эфіопскага штата Самалі, намеснік старшыні Самалійскай народна-дэмакратычнай партыі, член Партыі росквіту.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1972 годзе ў горадзе Аварэ. Належыць да клана Агадэн.

Спачатку наведваў пачатковую і сярэднюю школу ў Аварэ. Аднак хутка яго сям’я пераехала ў Дэгабур, і сярэднюю адукацыю ён скончыў там. Затым вучыўся ў Адыс-Абебскім універсітэце, атрымаў ступень бакалаўра эканомікі. Таксама атрымаў ступень магістра эканомікі сельскай гаспадаркі ў Імперскім каледжы Лондана.

Пасля Мустафа стаў выкладчыкам у каледжы Джыджыга. Пазней дарос да намесніка рэгіянальнага ўпраўлення адукацыі. На розных пасадах працаваў з міжнароднымі няўрадавымі арганізацыямі, такіх як Save the Children, Oxfam і OCHA. Падчас дзейнасці ў ААН на пасадзе саветніка каардынатара па гуманітарных пытаннях у Самалі крытыкаваў свайго папярэдніка на пасадзе прэзідэнта Самалійскага рэгіёну Абдзі Махамуда Амара.

22 жніўня 2018 года прызначаны выконваючым абавязкі кіраўніка Эфіопскага Самалі.

Зноскі
------

1. ↑  Mustafa Muhumed Omar appointed as president of Ethio-Somali region **(нявызн.)** (23 жніўня 2018).
2. ↑  ETHIOPIA : Moustapha Mouhoumed Omar hardens his tone - 28/09/2018 - The Indian Ocean Newsletter **(нявызн.)**. *Africa Intelligence* (28 верасня 2018).
3. ↑   Архівавана 10 кастрычніка 2018.
4. ↑  Waa kuma Mustafe Cagjar? Madaxweynaha cusub ee DDSI(нявызн.), *BBC News Somali* .
5. ↑  Waa kuma Mustafe Cagjar? Madaxweynaha cusub ee DDSI(нявызн.), *BBC News Somali* .
**Каломенскі мост** — пешаходны арачны мост цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Каломенскі і Пакроўскі астравы. Першы і адзіны ў горадзе суцэльназварны алюмініевы мост. Размешчаны ў створы вуліцы Валодзі Ермака. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Аларчын мост, ніжэй — Мала-Калінкін мост. Найбліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». Назва моста паходзіць ад Каломны — старадаўняга наймення раёна Санкт-Пецярбурга, які размяшчаецца на тэрыторыі цяперашніх Каломенскага і Пакроўскага астравоў. З 1911 да 1920-х гадоў выкарыстоўвалася найменне Каломенскі пешаходны мост.

Першы драўляны мост на гэтым месцы быў пабудаваны ў 1907 годзе. Гэта быў часовы мост, збудаваны на перыяд рамонту Мала-Калінкіна моста. У 1910 годзе быў пабудаваны драўляны пешаходны мост. Да канца 1960-х гадоў мост быў драўляным, на палевых апорах з пралётной будовай з металічных бэлек. Даўжыня моста складала 34,3 м, шырыня — 2,3 м.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

| Масты цераз канал Грыбаедава |
| --- |
| 
* Трайны, Тэатральны
* Нова-Канюшанны
* Італьянскі пешаходны
* Казанскі
* Банкаўскі пешаходны
* Мучны пешаходны
* Каменны
* Дзямідаў
* Сянны пешаходны
* Какушкін
* Вазнясенскі
* Падзьячаскі
* Львіны пешаходны
* Харламаў
* Нова-Мікольскі
* Чырвонагвардзейскі пешаходны
* Пікалаў
* Магілёўскі
* Аларчын
* Каломенскі пешаходны
* Мала-Калінкін

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Джэмілеў.
**Мустафа́ Джэмі́леў** (крымскатат.: Mustafa Cemilev), поўнае імя **Мустафа́ Абдульджэмі́льаглу́ Джэмі́леў (Кырымаглу́)** (крымскатат.: Mustafa Abdülcemil oğlu Cemilev (Qırımoğlu); нар. 13 лістапада 1943, сяло Ай-Серэз, Крым) — палітычны і грамадскі дзеяч СССР і Украіны крымскататарскага паходжання, адзін з кіраўнікоў крымскататарскага нацыянальнага руху, праваабаронца, удзельнік дысідэнцкага руху, палітычны зняволены, народны дэпутат Украіны ад фракцыі партыі Еўрапейская Салідарнасць, з 20 жніўня 2014 года да 18 мая 2019 года Упаўнаважаны Прэзідэнта Украіны па справах крымскататарскага народа.

За свае палітычныя погляды Джэмілеў быў выключаны з ВНУ і сем разоў быў асуджаны. Агулам ён правёў пятнаццаць гадоў у месцах пазбаўлення волі: быў зняволены ў 1966—1967, 1969—1972, 1974—1975, 1975—1976, 1983—1986 гадах і ў 1979—1982 гадах быў у выгнанні ў Якуціі. Сусветна вядомы праваабаронца, адзін з заснавальнікаў і член Ініцыятыўнай групы па абароне праў чалавека ў СССР. Пасля абвяшчэння незалежнасці Украіны Джэмілеў стаў актыўным удзельнікам палітычнага жыцця краіны. З 1998 года Народны дэпутат Украіны III, IV, V, VI, VII, VIII і IX скліканняў, аўтар некалькіх дзесяткаў законапраектаў, былы кіраўнік Меджліса крымскататарскага народа (1991—2013), член камітэта Вярхоўнай Рады Украіны з пытанняў праў чалавека, нацыянальных меншасцей і міжнацыянальных адносін (з 1998 года), кіраўнік падкамітэта з пытанняў дэпартаваных народаў, нацыянальных меншасцей і ахвяр палітычных рэпрэсій (2 верасня 2003 года — 15 чэрвеня 2007 года), кіраўнік падкамітэта з пытанняў этнапалітыкі, правоў карэнных народаў і нацыянальных меншасцей Украіны, ахвяр палітычных рэпрэсій (са снежня 2012 года). Падчас Крымскага крызісу Джэмілеў займаў пазіцыю непарушнасці межаў Украіны і не прызнаў рэферэндум.

Кавалер ордэна князя Яраслава Мудрага IV і V ступеняў, ордэна «За інтэлектуальную адвагу» і ордэна Турэцкай Рэспублікі, лаўрэат ганаровых грамат Вярхоўнай Рады Украіны і Кабінета Міністраў Украіны, лаўрэат прэміі: імя Фрыцьёфа Нансена ўпраўлення Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў, імя Піліпа Орліка «За дэмакратызацыю украінскага грамадства», «Святло справядлівасці» і «Салідарнасці», уладальнік «Крыжа Салідарнасці Барацьбы». Ён з’яўляецца ганаровым доктарам права Сельджуцкага ўніверсітэта і Вышэйшага тэхналагічнага інстытута, ганаровы доктар у галіне міжнародных адносін Чанакаленскага ўніверсітэта імя Васемнаццатага сакавіка[en], ганаровы грамадзянін турэцкіх гарадоў Кастамону і Кырыкале.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Вярхоўная рада |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Левы бераг · Ліга.Дасье · Сучаснай Украіны · OpenSanctions |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 124396100 · ISNI: 0000 0000 3604 7047, 0000 0004 4458 1142 · LCCN: n79051652 · NKC: xx0240006 · NUKAT: n2018160950 · SUDOC: 109294025 · VIAF: 62480243 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нацыянальны музей.

**Нацыянальны музей Фінляндыі** — музей знаходзіцца ў сталіцы Фінляндыі - Хельсінкі. У экспазіцыі музея прадстаўлена вялікая колькасць экспанатаў звязаных з гісторыяй Фінляндыі.

Будынак нацыянальнага музея Фінляндыі створаны архітэктарамі Г. Гезеліусам, Э. Саарыненам і А. Ліндгрэнам, што працавалі ў архітэктурнай фірме Gesellius-Lindgren-Saarinen. Размешчана яно на праспекце Манергейма. Будаўніцтва пачалося ў 1905 годзе, завершана ў 1910 годзе. У 1916 годзе музей быў адкрыты для наведвальнікаў.

Экспазіцыя Нацыянальнага музея падзелена на шэсць частак. У ёй прадстаўлены калекцыі манет, медалёў, ордэнаў і знакаў адрознення, срэбра, ювелірныя вырабы і зброя. Шматлікія экспанаты знойдзены пры археалагічных раскопках на тэрыторыі Фінляндыі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Нацыянальны музей Фінляндыі**
* Афіцыйны сайт

1. ↑  Finnish Museum Statistics 2014 — Museiverket, 2015. — ISSN 1798-4580<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3029524'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26869725'></a>
2. ↑   Праверана 30 студзеня 2020.
3. ↑  Helsingin rakennukset (rakennukset karttakohteina, Paikkatietoydin) //  Праверана 28 красавіка 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рубец.
Рубец у правай падуздышна-пахвіннай вобласці.
**Рубе́ц** (лац.: cicatrix, -icis, *f.*) — шчыльнае злучальнатканкавае ўтварэнне, якое ўзнікла з прычыны рэгенерацыі тканак пасля пашкоджання ці запалення (напрыклад, на скуры пасля гаення раны, у дванаццаціперснай кішцы пасля гаення язвы, ці ў міякардзе пасля інфаркту).

Рубцовая тканка складаецца пераважна з калагену і адрозніваецца ад тканак, якія яна замяшчае, паніжанымі функцыянальнымі ўласцівасцямі. Напрыклад, рубцы на скуры больш адчувальныя да ультрафіялетавага выпраменьвання, і ў іх не аднаўляюцца потавыя залозы і валасяныя фалікулы, а рубец у сардэчнай мышцы пасля інфаркту міякарда не ўдзельнічае ў скарачэнні сэрца і можа прыводзіць да сардэчнай недастатковасці. Некаторыя тканкі, напрыклад — касцявая, здольныя ў значнай меры аднаўляць сваю структуру і функцыю пасля пашкоджання.

Па колькасці новаўтворанай тканкі рубцы на скуры дзеляць на гіпертрафічныя і атрафічныя. Пры гіпертрафічных рубцах новай тканкі ўтворыцца больш, чым было разбурана, такім чынам рубец выступае над паверхняй скуры. Пры атрафічных рубцах тканкі ўтвараецца менш, чым было разбурана.

Літаратура
----------

* *Семяненя І. М.* Рубец // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 421. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рубец (медыцына)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4210065-3 · LCCN: sh85025918 · Microsoft: 2909841689 · NDL: 00562934 · NKC: ph1029150 |
**Нацыянальны музей Чарнагорыі** (чарнагор.: Narodni muzej Crne Gore) размешчаны ў гістарычнай сталіцы Чарнагорыі Цэтынэ і аб'ядноўвае некалькі музеяў рознай тэматыкі. Праводзяцца экскурсіі на чарнагорскай, англійскай, французскай, нямецкай, італьянскай і рускай мовах.

Аддзелы
-------

### Гістарычны музей Чарнагорыі

Разам з Мастацкім музеем знаходзіцца ў былым будынку ўрада. Расказвае аб даславянскім перыядзе, сярэднявеччы, аб заснаванні Чарнагорыі (1796—1878), сучаснасці (1878—1916), Чарнагорыі ў складзе Югаславіі (з 1918 года).

### Этнаграфічны музей Чарнагорыі

Заснаваны ў 1951 годзе. Знаходзіцца ў былым будынку пасольства Сербіі. У яго калекцыі знаходзяцца экспанаты харчавання, тэксціля, вопраткі, музычных інструментаў, а таксама вялікая экспазіцыя нацыянальнага мастацтва.

### Мастацкі музей Чарнагорыі

Першапачаткова называўся Чарнагорскай карціннай галерэяй. Размешчаны ў былым доме ўрада разам з Гістарычным музеем Чарнагорыі. Складаецца з пяці частак: калекцыя народа Югаславіі, калекцыя ікон, калекцыя чарнагорскіх карцін, памятная калекцыя Міліцы Сарыч-Вукманавіч, калекцыя копій насценных каменных фрэсак. Мастацкая калекцыя утрымлівае карціны XIX—XX стагоддзяў, напісаныя прадстаўнікамі розных накірункаў і нацыянальнасцей Югаславіі. У памятнай калекцыі Міліцы Сарыч-Вукманавіч захоўваюцца творы Рэнуара, Шагала, Далі, Пікаса і іншых мастакоў.

### Музей караля Ніколы

З 1926 года ў памяшканні былой рэзідэнцыі караля Ніколы I знаходзіцца музей, дзе прадстаўлена калекцыя карцін, зброі, асабістых рэчаў каралеўскай сям'і і іншых гістарычных каштоўнасцяў.

### Більярда

Асноўны артыкул: **Більярда**
Палац, узведзены ў якасці рэзідэнцыі Пятра II Пятровіча Негаша. У двары Більярды знаходзіцца рэльефная карта Чарнагорыі.

### Дом Негаша

Знаходзіцца ў вёсцы Негушы. Дом-музей пачатку XIX стагоддзя ў якім нарадзіўся ўладыка Пётр II.

Спасылкі
--------

* Сайт Нацыянальнага музея Чарнагорыі  (англ.)  (чарнагор.)
* Культура Цэтынэ. Музеі  (англ.)
**Кансервато́рыя** (італ.: conservatorio ад лац.: conservo — захоўваю) — вышэйшая навучальная ўстанова, якая рыхтуе спецыялістаў у галіне музычнага мастацтва — выканаўцаў (інструменталістаў, вакалістаў, дырыжораў), кампазітараў, музыказнаўцаў.

Гісторыя
--------

Стары будынак Парыжскай кансерваторыі, цяпер Тэатр кансерваторыі ў складзе Вышэйшай нацыянальнай школы драматычнага мастацтва
Першапачаткова кансерваторыяй называліся гарадскія прытулкі для сірот у Італіі, дзе дзяцей навучалі і музыцы (першая — у Неапалі  (руск.) (бел. 1537). У 18 ст. ў краінах Заходняй Еўропы ўзніклі спецыялізаваныя музычныя вышэйшыя навучальныя ўстановы, у т.л. Музычны інстытут  (руск.) (бел. у Парыжы (1793; у 1795 рэарганізаваны ў Кансерваторыю музыкі і дэкламацыі). У 19 ст. кансерваторыі адкрыты ў многіх буйных гарадах Еўропы і Амерыкі. Многія навучальныя ўстановы тыпу кансерваторыі называліся акадэміямі, вышэйшымі музычнымі школамі, музычнымі інстытутамі, каледжамі, ліцэямі і інш. Першыя кансерваторыі ў Расійскай імперыі — Маскоўская кансерваторыя, Санкт-Пецярбургская кансерваторыя, пазней адкрыты Музычна-педагагічны інстытут імя Гнесіных  (руск.) (бел. кансерваторыі ў Адэсе, Кіеве і інш.

У 1932 годзе адкрыта Беларуская дзяржаўная кансерваторыя (з 1992 — Беларуская акадэмія музыкі). З 1956 дзейнічае Асацыяцыя еўрапейскіх акадэмій, кансерваторый і вышэйшых музычных школ  (ням.) (бел..

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кансерваторыя

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (онлайн) · Dictionary of Music and Musicians · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX526569 · BNF: 11961421d · GND: 4375589-6 · LCCN: sh85031279 · NKC: ph138868 |