recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мілаванаў.
**Васіль Андрэевіч Мілаванаў** (22 лютага 1918, хутар Грачоў, Верхне-Данская акруга, цяпер Вешанскі раён, Растоўская вобласць, Расія) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1954), дацэнт (1972).

Біяграфія
---------

Скончыў БДУ (1949). Удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў. 3 1944 рэдактар у БелТА. 3 1949 у Інстытуце гісторыі, з 1959 у Інстытуце эканомікі АН БССР. 3 1964 выконваючы абавязкі дацэнта БДУ. У 1965—1991 у Інстытуце народнай гаспадаркі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаваў гісторыю падрыхтоўкі і правядзення сялянскай рэформы 1861—1863 у Беларусі, Літве і Правабярэжнай Украіне, сельскай гаспадаркі Беларусі з 19 ст. — 1-ай пал. 20 ст. Адзін з аўтараў зборнікаў «3 гісторыі сацыялістычнага будаўніцва Савецкай Беларусі» (1959), калектыўных прац «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 2, 1961), «Эканоміка Беларусі ў эпоху імперыялізму, 1900—1917» (1963), «Сацыялістычныя пераўтварэнні ў эканоміцы Беларусі ў 1917—1920 гг.» (1966), «Гісторыя Мінска» (1967), «Эканамічная гісторыя БССР» (1969), «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 3, 1973), «Гісторыя сялянства Беларусі» (т. 1, 1997) і інш. Аўтар зборнікаў вершаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідарэнка.
**Васіль Аляксеевіч Сідарэнка** (14 студзеня 1911, Касторнае, Варонежская губерня — 18 студзеня 1978, Курск) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

Біяграфія
---------

Скончыў 4 курсы Днепрапятроўскага горнага інстытута. Працаваў на шахце, потым у горадзе Варонеж на заводзе «Электрасігнал».

У Чырвонай Арміі з мая 1942 года. У 1943 годзе пайшоў на фронт. Вызначыўся ў ліпені 1944 года каля Паставаў.
Са снежня 1944 года ў запасе. Жыў у горадзе Курску. Працаваў старшынёй абласнога камітэта прафсаюза работнікаў харчовай прамысловасці.

Быў ганаровым грамадзянінам горада Паставы, дзе яго імем названа адна з вуліц.

Зноскі
------

1. ↑  Абеліск на карце раёна
2. ↑  25-годдзя музея баявой і працоўнай славы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Бабовакветныя** (*Fabales*) — парадак кветкавых двухсемядольных раслін.

Апісанне
--------

Дрэвы, хмызнякі, паўхмызнякі, шматгадовыя і аднагадовыя травы з чарговымі ці рэдка супраціўнымі, звычайна складанымі (перыстаскладанымі, радзей пальчатаскладанымі, трайчастымі) ці ў выніку недаразвіцця часткі лісцікаў другасна простымі лістамі, у большасці выпадкаў з прылісткамі. Кветкі большай часткай у гронках, каласах ці галоўках, двухполыя ці рэдка аднаполыя, актынаморфныя (Mimosaceae) ці часцей зігаморфныя, звычайна 5-членныя, з двайным калякветнікам. Чашалісцікаў 5 (3–6), свабодных ці больш-менш зрошчаных. Пялёсткі звычайна ў колькасці чашалісцікаў, свабодныя ці два пярэднія зрослыя ў аснове, створкавыя ці часцей чарапічныя. Тычынак большай часткай 10, радзей 9, іншы раз меней ці, наадварот, нашмат больш; ніці іх свабодныя ці зрошчаныя. Гінецэй апакарпны, звычайна манамерны, рэдка з 2 ці большага ліку карпел, з 2-многімі семязачаткамі ў кожнай карпеле. Плады звычайна бабы.

Сістэматыка
-----------

Парадак уключае чатыры сямействы: Бабовыя (*Fabaceae*), *Quillajaceae*, Крапінцовыя (*Polygalaceae*) і *Surianaceae*.

Даследаванне парадку ў значнай ступені канцэнтруецца на бабовых, дзякуючы іх вялікі біялагічнай разнастайнасці, так і дзякуючы іх важнасці для сельскай гаспадаркі. Крапінцовыя таксама даследуецца дзякуючы вялікай разнастайнасці роду Крапінец (*Polygala*).

Гл. таксама
-----------

* Крапінец горкі

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».

Літаратура
----------

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6
Вяршыня сотавай вежы
**Сотавая су́вязь** — бесправадная перадача даных між рухомымі падпісчыкамі ў абшары абслугоўвання, таксама між імі і падпісчыкамі стацыянарнай тэлефоннай сеткі. Абшар абслугоўвання падзяляецца на падобныя да пчаліных сотаў (адсюль назва) абсягі радыусам да 30 км, кожны з якіх мае базавую станцыю  (англ.) (бел. (БС) з пэўнай колькасцю модуляў прыёмна-перадавальнага абсталявання. Кожнай БС вылучаюць пэўныя частоты для радыёсувязі. Пры гэтым для выключэння ўзаемных перашкодаў аднолькавыя частоты прасторава аддаленыя адна ад адной БС. Сувязь між падпісчыкамі з адной соты ажыццяўляецца з дапамогай БС. Між падпісчыкамі з розных сотаў, у тым ліку пры перамяшчэнні з адной соты ў другую, таксама з падпісчыкамі стацыянарнай тэлефоннай сеткі — з дапамогай асяродка камутацыі рухомай сувязі  (англ.) (бел.. Лічбавы спосаб перадачы знакаў забяспечвае ахову паведамленняў  (англ.) (бел. ад недазволенага доступу, устойлівасць і высокую якасць сувязі, перадачу даных і доступ да сотавай сувязі аднолькавага стандарту розных краін.

Беларусь
--------

Першым прадпрыемствам сотавай сувязі ў краіне 7 жніўня 1991 года стаў «БелСел». У ліпені 1998 г. з'явілася прадпрыемства «А1», якое 16 красавіка 1999 г. стала першым пастаўшчыком паслугаў сотавай сувязі стандарту GSM. На канец 2014 г. у Беларусі было 11 401,9 тыс. падпісчыкаў сотавай сувязі, што перавышала колькасць насельніцтва краіны на 17,4%, калі на пачатак 2013 г. іх лік перавышаў колькасць жыхароў Беларусі на 16,6 %.

Зноскі
------

1. ↑  *Эдуард Ліпковіч.* Сотавая радыёсувязь // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах / Генадзь Пашкоў. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2002. — Т. 15. — С. 90. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2.
2. ↑  *Сяргей Смірноў*. Белстат: количество абонентов сотовой связи в Беларуси растет, охват территории уменьшается **(нявызн.)**.  Onliner.by (20 сакавіка 2015). Праверана 13 студзеня 2017.
3. ↑  *Андрэй Асфура*. У Беларусі знізілася пранікненне сотавай сувязі **(нявызн.)**.  БелТА (28 лютага 2013). Праверана 13 студзеня 2017.

Літаратура
----------

* *Ліпковіч Э. Б.* Сотавая сувязь // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 90. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сотавая сувязь

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh98004793 · Microsoft: 153646914 · NKC: ph832425 |
Феска
**Феска** або **фес** — галаўны ўбор у Асманскай імперыі, краінах паўночнай Афрыкі і інш; ўяўляе сабой ваўняны каўпак чырвонага колеру з блакітнай або чорнай, шаўковай, перавітым срэбрам ці золатам пэндзлем. Мае першапачаткова візантыйскае паходжанне. Назва феска або фес паходзіць ад горада Феса ў Марока, дзе вырабляліся гэтыя галаўныя ўборы. З 1826 г. феска была ўведзена замест цюрбана як форменны галаўны ўбор для асманскіх чыноўнікаў і салдат.

Мода на еўрапейскае адзенне, якая распачала распаўсюджвацца падчас праўлення Махмуда II (1808—1839), не закранула феску, бо яна ідэальна адпавядала рытуалу мусульманскіх малітоўных паклонаў, у адрозненне ад капелюшоў з палямі і г.д.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Феска** ў адпаведнасці са слоўнікам іншамоўных слоў у 2-х тамах. Мн. 1999, Т.2, С.557

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7632549-0 · LCCN: sh96008836 |
**Ліст прыпаведны** — адмысловы дакумент (дамова, патэнт) караля або гаспадара службовай асобе — ротмістру, у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім на вярбоўку атрада — роты, у XV—XVIII ст.

Лісты прыпаведныя даваліся ротмістрам пры іх паступленні на службу, у іх каралём або гаспадаром вызначаліся яе ўмовы — плата за камбатанта (жаўнера), залежна ад характару ўзбраення, сумы і тэрміны выплат і г.д. Найстарэйшы вядомы цяпер *ліст прыпаведны* датаваны 1514 годам.

Літаратура
----------

* *Бохан Ю.* Арганізацыя найманых аддзелаў у Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVI стст. // Спадчына № 4, 2002. — С. 80-90.
**Кноскі палац** - вялікі археалагічны аб'ект на рэштках старажытнагрэчаскага горада Кноса.

Апісанне
--------

План палаца
Калоны палаца
Палац уладароў Кноса («Стары палац», пасля 2000 да н.э. зруйнаваны каля 1700 да н.э.; «Новы палац», 17—15 ст. да н.э.) — шматпавярховае збудаванне з параднымі, жылымі і гаспадарчымі памяшканнямі. Некалькі соцень памяшканняў раскінуліся на плошчы каля 24 тыс. м². Залы і пакоі Кноскага палаца, знаходзячыся на розных узроўнях, злучаныя лесвіцамі і пераходамі, асветленыя і зацемненыя, стваралі ўражанне рухомасці, зменлівасці, не ўласцівай архітэктуры Старажытнага Усходу.

Цэнтральную частку палаца займаў прамавугольны ў плане брукаваны двор памерам 60 × 28 м, на захад ад яго — парадныя залы і гаспадарчыя памяшканні, на ўсход — жылыя пакоі (шмат'ярусныя, размяшчаліся паводле складанага асіметрычнага сотападобнага плана, з сістэмай каналізацый, калонамі т. зв. крыцкага ордара).

Меліся памяшканні рознага прызначэння: у заходняй частцы — царскія апартаменты, свяцілішча, кладовыя; ва ўсходняй — пакоі царыцы, тронная зала. За імі знаходзіліся гімнастычная зала, адкрытая пляцоўка для тэатральных прадстаўленняў і рэлігійных цырымоній. Палац быў рознапавярховы, таму асвятленне памяшканняў ажыццяўлялася праз светлавыя калодзежы. Сцены складзены з каменных пліт, умацаваных на драўляным каркасе, атынкаваныя. Перакрыцці другога паверха падтрымлівалі драўляныя калоны, якія звужаліся ў аснове.

Сцены найбольш важных, прадстаўнічых памяшканняў былі распісаны па тынкоўцы сюжэтнымі матывамі і арнаментам. Іх чорныя, белыя, блакітныя, зялёныя і чырвоныя колеры надавалі роспісам святочны, урачысты выгляд. У сцэнах з выявамі людзей, звяроў, птушак, раслін знайшлі адлюстраванне розныя сюжэты, напрыклад святкаванні, спартыўныя спаборніцтвы, забавы з быкамі, марскія матывы.

Захаваліся фрагменты размалёўкі (бытавыя і рытуальныя сцэны, выявы жывёл і раслін, XVI—XV ст. да н.э.), размаляваныя керамічныя пасудзіны, статуэткі, пячаткі.

У культуры
----------

Палац апісаны ў грэчаскіх міфах як таямнічы лабірынт, жыллё цара Мінаса і пачвары Мінатаўра.
Лагатып
Гонка Daytona 500
**Нацыянальная Асацыяцыя гонак серыйных аўтамабіляў (National Association of Stock Car Auto Racing), Inc** — прыватнае прадпрыемства, што займаецца арганізацыяй аўтамабільных гонак і спадарожнай дзейнасцю. Заснавана Білам Франсам-старэйшым у 1947—1948 гадах у Злучаных Штатах Амерыкі, і дагэтуль знаходзіцца ва ўласнасці сям'і Франс. Асацыяцыя праводзіць вялікую колькасць розных чэмпіянатаў (серый). Тры самыя буйныя серыі NASCAR — NASCAR Sprint Cup Series, NASCAR Xfinity Series і NASCAR Camping World Truck Series складаюць касцяк асацыяцыі. Рэгіянальны дывізіён — NASCAR Whelen All-American Series, NASCAR Whelen Modified Tour (аўтамабілі з адкрытымі коламі), NASCAR K&N Pro Series і г.д. Серыі праводзяцца і за межамі ЗША — у Мексіцы (NASCAR Toyota Series), Канадзе (NASCAR Canadian Tire Series), Еўропе (NASCAR Whelen Euro Series).
**Спаркен** — скейт-парк каля корпуса Хамнмагазінет і ракі Умэ Эльв ў цэнтры горада Умеа. Парк размешчаны прама пад Тэгсбронам, які прымае E4 і E12 праз раку. Парк складае каля 20 метраў у шырыню і 120 метраў у даўжыню. Назва парку паходзіць з імя конкурсу. Асноўныя асаблівасці парку былі распрацаваны рэферэнтнай групай і канадскай канструкцыяй. Кампанія New Line Skateparks INC склалі канчатковы дызайн. Парк пабудаваны цалкам з бетону, з так званымі рэйкамі і навакольным плотам. Парк быў скончаны ў 2009 годзе як першая складовая частка буйнога інфраструктурнага праекта ва Умеа перабудовы большай часткі цэнтра горада, праект пад назвай «Горад паміж мастамі» (Staden mellan broarna). Парк выйграў прэмію Шведскай асацыяцыі архітэктуры Верхняй Норланда ў 2012 годзе.

Images
------

* Уваход у парк з правіламі выкарыстання.Уваход у парк з правіламі выкарыстання.
* Фатаграфія парка сакавіка 2014 года.Фатаграфія парка сакавіка 2014 года.
* Парк узімку 2011 года.Парк узімку 2011 года.
* Парк улетку 2011 года.Парк улетку 2011 года.

Зноскі
------

1. ↑  Vanliga frågor om Sparken(нявызн.)(недаступная спасылка).  Umea.se (7 кастрычніка 2013). Архівавана з першакрыніцы 7 кастрычніка 2015. Праверана 15 April 2014.
2. ↑  Sparken - Umeås nya skatepark(нявызн.) (13 мая 2009). Праверана 15 April 2014.
3. ↑  Skateparken "Sparken", Umeå(нявызн.)(недаступная спасылка).  Sveriges Arkitekter (16 снежня 2012). Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2014. Праверана 15 April 2014.

Спасылкі
--------

* Skatepark Sparken - Umeå ( (шведск.))
* Umeå Skatepark - Blog Архівавана 31 мая 2015. ( (шведск.))
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпушчанкава.
**Марыя Фёдараўна Карпушчанкава** (каля 1804 — пасля 1864) — павітуха. Шмат гадоў займала пасаду старшай павівальнай бабкі віцебскай губернскай урачэбнай управы.

Біяграфія
---------

Пасля заканчэння Віленскага ўніверсітэта каля 1824 года займалася прафесійнай медыцынскай дзейнасцю. З 30 лістапада 1836 года і да 1865 года займала пасаду старшай павівальнай бабкі віцебскай губернскай урачэбнай управы.

Асабістае жыццё
---------------

На 1864 год ва ўзросце 60 гадоў пазначана ў памятнай кніжцы як «девица», таму, верагодна, уласнай сям’і не мела.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Памятная книжка Витебской губернии на 1864 год  (руск.)
2. ↑  Памятная книжка Витебской губернии на 1865 год  (руск.)
3. ↑  З 15 мая 1865 года пасаду займала Марыя Ягораўна Рэйс
**Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей** — музей у Бешанковічах. Заснаваны як музей баявой славы. Адкрыты ў 1979 годзе ў дзень 35 годдзя вызвалення Бешанковіцкага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Пасля быў пераўтвораны ў гісторыка-краязнаўчы музей, які пачаў працаваць у 1987 годзе ў новым двухпавярховым будынку.

Структура і экспазіцыя
----------------------

Музей мае 8 экспазіцыйных залаў агульнай плошчай 311 м². У музеі налічваецца больш за 5 тыс. экспанатаў асноўнага фонду. Матэрыялы музея расказваюць пра гістарычнае мінулае раёна, Вялікую Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю ў Прыдзвінні, грамадзянскую вайну, устанаўленне ўлады Саветаў, калектывізацыю, Вялікую Айчынную вайну, аднаўленне народнай гаспадаркі ў раёне ў пасляваенны час і развіццё яе ў гады апошніх пяцігодак. Асноўнае месца ў музеі адведзена раздзелу, прысвечанаму Вялікай Айчыннай вайне. Ён займае 4 залы плошчай 90 м². У гэтым раздзеле 540 экспанатаў, сярод якіх асабістыя рэчы, дакументы землякоў, якія змагаліся на розных франтах вайны і ў партызанах. 

У экспазіцыі музея шмат твораў выяўленчага мастацтва. Сярод іх жывапісныя і графічныя карціны з выявамі мясцовых пейзажаў, а таксама гістарычнай і ваеннай тэматыкі, скульптурныя бюсты (аўтар А. Н. Тарасян) генералаў А. П. Белабародава, І. І. Люднікава, І. М. Чысцякова – камандуючых арміямі, якія вызвалялі Прыдзвінне, і Герояў Савецкага Саюза – ураджэнцаў раёна: К. А. Абазоўскага, М. А. Высагорца, Л. М. Даватара, П. М. Раманава, І. І. Строчкі, М. М. Ткачэнкі.

Літаратура
----------

* Бешенковичский историко-краеведческий музей // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол. Г. П. Пашков [и др.]. — Мн. 2006. — Т. 2. — С. 383.
* Бешенковичский районный историко-краеведческий музей // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн.1. — С. 67—68.
* Бешанковіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [ у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1 : А–Б. — С. 676—677.
* Крачкоўскі, А.В. Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей / А.В. Крачкоўскі // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн. 1991. — С. 420.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Сайт Бешанковіцкага гісторыка-краязнаўчага музея
* Музей гісторыка-краязнаўчы. Бешанковіцкі раён, г. п. Бешанковічы
Карта Іоніі
**Іанійскі саюз** (стар.-грэч.: κοινὸν τῶν Ἰώνων) — аб'яднанне старажытнагрэчаскіх полісаў Іоніі.

Згодна традыцыі, Іанійскі саюз узнік у 1086 да н.э. г. да н. э. - 1075 да н.э. г. да н. э. як палітычнае і рэлігійнае аб'яднанне іанійскіх калоній у Малой Азіі. Першапачаткова ўключаў 7 гарадоў. Галоўную ролю адыгрывалі Мілет, Эфес і Прыена. Пазней саюз быў пашыраны да 12 полісаў. Апошнім у 650 г. да н. э. увайшоў эалійскі поліс Смірна.

Іанійскі саюз адыграў значную ролю ў барацьбе іанійцаў з карыйскай дзяржавай Меліяй (VIII ст. да н. э.), а таксама супраць кімерыйскай пагрозы (VII ст. да н. э.). Але ў далейшым яго палітычны і ваенны ўплыў быў страчаны, што асабліва праявілася ў гады барацьбы супраць персаў (499 - 479 гг. да н. э.). Полісы, што ўваходзілі ў склад саюза, захоўвалі незалежнасць і мелі права асабістага палітычнага выбару. Аднак яны звычайна захоўвалі паміж сабою мірныя адносіны, сумесна праводзілі *паніоніі* — свята і гульні ў гонар Пасейдона. У 540 г. да н. э. у паселішчы Мелія быў пабудаваны сумесны храм Пасейдона.

Іанійскі саюз працягваў існаваць пад уладай Македоніі (з 334 г. да н. э.), а потым Рыма (з 133 г. да н. э.). У перыяд Рымскай імперыі адбіваў асабістую манету.

Літаратура
----------

* Herodotus, The History of Herodotus
* Alan M. Greaves, The Land of Ionia: Society and Economy in the Archaic Period. Chichester/Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010. Pp. xvi, 269. ISBN 9781405199001
* Ancient Greece : A Political, Social, and Cultural History: A Political, Social, and Cultural History
**Любоў Паўлаўна Коўшыкава** (руск.: Любовь Павловна Ковшикова; 13 ліпеня 1926 — 19 лістапада 2010) — вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1980), прафесар (1981).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Чолсма Галіцкага павета Кастрамской губерні РСФСР (сучасны Галіцкі раён Кастрамской вобласці Расіі). У 1945 годзе скончыла Ленінградскі ветэрынарны інстытут і засталася ў аспірантуры на кафедры анатоміі. З 1954 года працавала ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце (сучасная Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны) асістэнтам кафедры анатоміі, з 1961 года — дацэнт. У 1977 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Иннервация и кровоснабжение слюнных желез свиней». Са снежня 1977 па чэрвень 1993 займала пасаду загадчыка кафедры, у 1993—2006 гадах — прафесара.

Пасля выхаду на пенсію жыла ў горадзе Галіч Кастрамской вобласці. Памерла 19 лістапада 2010 года. Пахавана на радзіме, у вёсцы Чолсма Галіцкага раёна.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковая дзейнасць Л. П. Коўшыкавай звязаная з вывучэннем марфалогіі нервовай сістэмы і сасудаў органаў стрававання сельскагаспадарчых жывёл і пушных звяроў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Гісторыя кафедры «Анатомія жывёл» (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 438. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

Спасылкі
--------

* Гісторыя кафедры «Анатомія жывёл»  (руск.) // Сайт ВДАВМ
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сіняўскі.
**Іван Іванавіч Сіняўскі** (22 чэрвеня 1919, в. Жажэлка, цяпер Смалявіцкі раён, Мінская вобласць — 15 верасня 2001) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута (1941). З канца 1942 г. — сувязны Смалявіцкага падпольнага райкама партыі, з красавіка 1943 г. — партызан атрада імя В. Чкалава ў брыгадзе «Смерць фашызму». Пасля вызвалення Беларусі некалькі месяцаў працаваў інспектарам Смалявіцкага РАНА, а затым быў прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях за вызваленне Варшавы, у Памераніі, за ўзяцце Берліна. З 1946 г. працаваў дырэктарам Жажэлкаўскай сямігадовай школы, у 1953—1983 гг. — выкладчык беларускай мовы і літаратуры гэтай школы. Жыў у Жодзіне. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1959 г.

Творчасць
---------

Дэбютаваў вершамі ў раённай газеце «Шлях калектывізацыі» пад час вучобы ў школе. Для дзяцей напісаў зборнік апавяданняў «У навальніцу» (1949), «Новая школа» (1951), «Піянерскі гальштук» (1955), «Дабрадзейка» (1960), «Ой, рэчанька, рэчанька» (1962), «Марка» (1969) і аповесць «На правым флангу» (1964). Выйшлі кнігі аповесцей і апавяданняў «Вернасць» (1971), «А вяселля не было» (1989), раман «Дарога на Замлынне» (1980), раман «Вярыгі» (2001).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Славы III ступені, Айчыннай вайны II ступені і медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Саламевіч І. У.* Сіняўскі Іван Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 410—411. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сіняўскі Іван Іванавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
*Канфар*, Парыж, Луўр CA 1587: Эрот і музыкант, які грае на ліры, *каля* 420/10 да н.э.
**Вазапісец Шувалава** — атычны вазапісец чырвонафігурнага  (руск.) (бел. стылю, актыўны паміж 440 і 410 г. да н. э. г. зн. у высокі класічны перыяд (*перыяд Парфенона*).

*Айнахоя*, Берлін, (Берлінскі антычны збор  (руск.) (бел. F 2414), эратычная сцэна з маладым чалавекам і *гетэрай*.
Шувалаўскі мастак - умоўная назва, якую даў гэтаму вазапісцу Джон Бізлі, які абраў яго па імянной вазе - амфары, якая зараз знаходзіцца ў Эрмітажы, Санкт-Пецярбург. Яна была набыта ў васемнаццатым стагоддзі калекцыянерам Іванам Іванавічам Шувалавым. Большасць з васьмідзесяці твораў, што прыпісваюцца Вазапісцу Шувалава, была знойдзена ў Італіі, у асноўным у Кампаніі і Луканіі. Ён у асноўным маляваў дробных судны. Шувалаўскі мастак з’яўляецца прадаўжальнікам Вазапісец Мангейма  (ням.) (бел.. Здаецца, ён працаваў у адной майстэрні з Эйсанам  (англ.) (бел. мастаком Аляксандраўскай групы і Вазапісцам Эрэтры. Яго карціны адлюстроўваюць ажыўленыя маленькія фігуркі, часта з напружанамі позіркамі. Яго працы,  і тыя, што паказваюць міфалагічныя сцэны, і тыя, што адлюстроўваюць паўсядзённае жыццё, лічацца аднымі з лепшых свайго часу. Джон Бордман сцвярджае, што яго малюнкі маюць тэндэнцыю быць некалькі неглыбокім і павярхоўным.

Айнахоя Вазапісца Шувалава  (англ.) (бел. якая захоўваецца ў Берліне — адзін з самых вядомых эратычных твораў старажытнагрэчаскага вазавага жывапісу.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* John Beazley: *Attic red-figure vase-painters*. 2nd ed. Oxford 1963.
* Adrienne Lezzi-Hafter: *Der Schuwalow-Maler. Eine Kannenwerkstatt der Parthenonzeit*, Mainz 1976.
* John Boardman: *Rotfigurige Vasen aus Athen. Die klassische Zeit*, von Zabern, Mainz 1991 (Kulturgeschichte der Antiken Welt, Vol 48), especially p. 101f. .
* Martin Maischberger: *Weinkanne des Schuwalow-Malers: Liebespaar*, in: Andreas Scholl (ed.): *Die Antikensammlung: Altes Museum. Pergamonmuseum*, von Zabern, Mainz 2007, S. 76f. .

Спасылкі
--------

* Works at the Metropolitan Museum of Art

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 118611763 · ISNI: 0000 0000 1372 3620 · VIAF: 2050150085870815060003, 32789269 · ULAN: 500004128 |
**Стрыжнёвая машы́на** — машына для вырабу ліцейных стрыжняў. Адзін з асноўных сродкаў ліцейнай вытворчасці.

Асноўны тэхналагічны працэс ушчыльненне стрыжнёвых сумесей у спецыяльных стрыжнёвых скрынках. Па спосабу ўшчыльнення падзяляюцца на пескадуўныя, пескастрэльныя, пескамётныя, прэсавыя, устрэсвальныя. Таксама існуюць муштучныя стрыжнёвыя машыны. Пескамётныя, прэсавыя, устрэсвальныя стрыжнёвыя машыны падобныя да адпаведных фармовачных машын.

*Пескадуўная стрыжнёвая машына* — для вырабу пясчаных стрыжняў шляхам падачы з трубаправода ў рэзервуар са стрыжнёвай сумессю сціснутага паветра, захапляючага яе ў стрыжнёвую скрыню.

*Пескастрэльная стрыжнёвая машына* — для вырабу пясчаных стрыжняў шляхам падачы хуткадзейнічаючым клапанам з рэсівера ў рэзервуар-гільзу са стрыжнёвай сумессю праз вялікую колькасць адтулін у сценках гільзы сціснутага паветра, захапляючага сумесь у стрыжнёвую скрыню.

*Муштучная стрыжнёвая машына* — для вырабу стрыжняў шляхам выціскання стрыжнёвай сумесі праз муштук пэўнай формы.

Асноўная частка *прэсавых машын* — прэсавы механізм з пнеўматычным або гідраўлічным прыводам.

Рабочы орган *устрэсвальных машын* — рабочы стол, які падымаецца рухавіком і, падаючы на станіну, ушчыльняе сумесь у стрыжнёвай скрынцы.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4  ГОСТ 18111-93. Оборудование технологическое для литейного производства. Термины и определения. (руск.)

Літаратура
----------

* Стрыжнёвая машы́на // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 215. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* ГОСТ 18111-93. Оборудование технологическое для литейного производства. Термины и определения. (руск.)

Спасылкі
--------

* Новые технческие решения при создании стержневых машин для изготовления стержней по технологии Cold-box-amin // Литейное производство, № 1 (45), 2008 (руск.)(Праверана 13 чэрвеня 2023)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Белічэнка.
**Таіса Іванаўна Белічэнка** (нар. 22 жніўня 1943, с. Кацярынаўка, Пэрвамайскі раён, Адэская вобласць, УССР, СССР) — беларуская рэжысёр.

Біяграфія
---------

У 1968 годзе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (курс К. Саннікава і В. Рэдліх). У 1962—1963 гг. вучылася на Рэспубліканскіх пастаянна дзеючых курсах па падрыхтоўцы кіраўнікоў народных тэатраў (кіраўнік К. Саннікаў), стажыравалася ў маскоўскіх тэатрах імя Вахтангавай (1970—1972, кіраўнік Л. Варпахоўскага) і імя Ленінскага камсамола (1988—1991, кіраўнік М. Захараў).

У 1968—1970 гг. рэжысёр Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача. У 1973 рэжысёр Магілёўскага драмтэатра, у 1973—1989 Брэсцкага.

Творчасць
---------

Паставіла больш за 50 спектакляў. Сярод іх: «Ваўкі і авечкі» А. Астроўскага (1969) і «Бялее ветразь адзінокі» паводле В. Катаева (1970) у тэатры юнага гледача; «Безымянная зорка» М. Себасцьяна (1973) у Магілёве; «Даўгі нашы» Э. Валадарскага (1974), «Аперацыя «Мнагажэнец» А. Дзялендзіка (1975), «Каса марэ» І. Друцэ і «Укралі кодэкс» А. Петрашкевіча (1976), «Махляр смяецца апошнім» К. Крапівы і «Верачка» А. Макаёнка (з С. Еўдашэнкам; 1979), «Вап’яцкі дзень, або Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ (1980) у Брэсцкім тэатры.

Літаратура
----------

* Белічэнка Таіса Іванаўна // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2002. — Т. 1.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яворскі.
**Іван Іванавіч Яворскі** (1888, Варшава — 20 мая 1962) — удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1904 года. За рэвалюцыйную дзейнасць быў арыштаваны (1904, 1905, 1906) і сасланы (1906-09). Адзін з арганізатараў бальшавісцкай групы на заводзе «Арсенал» у Гомелі (1915).

Удзельнік Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 у Маскве. У 1918 годзе адзін з арганізатараў партызанскага атрада з рабочых Новабеліцы. З 1918 года ваенкам Вышэйшых курсаў касаставу Заходняга фронта, камандзір атраду асобага прызначэння, які дзейнічаў у Гомелі, Пінску, Лунінцы.

У 1922-25 ваенкам 27-й стралковай дывізіі  (руск.) (бел. Кранштацкай крэпасці  (руск.) (бел. намеснік камандуючага войскамі АДПУ Заходняй пагранічнай акругі па палітчастцы.

З 1925 на гаспадарчай працы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Яворский Иван Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 714. — 737 с.

Літаратура
----------

* Беларуская ССР: Карот. энцыкл. Т. 5. — С. 689.
* Белорусская ССР: Крат. энцикл. Т. 5. — С. 714.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шпакоўская.
**Таіса Васільеўна Шпакоўская** (25 чэрвеня 1936, в. Вішавічы, Пінскі павет, Палескае ваяводства  — 5 снежня 2005) — жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Біяграфія
---------

Працавала на Пінскім лесазаводзе, пасля заканчэння вучылішча механізацыі адправілася за рамантыкай — трактарыстам на асваенне цалінных зямель у Кустанайскай вобласці (Казахстан).

Праз два гады вярнулася на радзіму — старшыня калгаса У. А. Ралько ўгаварыў трактарыстку пайсці на ферму. З 1957 года працавала даяркай у калгасе «Аснежыцкі» Пінскага раёна. Тады за даяркай замацоўвалі групы кароў, іх трэба было не толькі даіць, але і карміць, падсцілаць, самім нарыхтоўваць кармы. У 1964 годзе надаіла ад кожнай каровы па 6500 кг малака і заваявала першынство ў спаборніцтве даярак рэспублікі. У наступным годзе яе калега атрымала самы высокі надой — па 7555 кг малака ад каровы. 22 сакавіка 1966 года за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў Т. В. Шпакоўскай і К. П. Ляснічай прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

У 1969 годз цяжка захварэла, атрымала інваліднасць, з цяжкай працы даяркі давялося сысці. У 1979 і 1980 гадах атрымала знакі «Пераможца сацыялістычнага спаборніцтва».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шпаковская Таисия Васильевна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник / сост.: И. Н. Кулан [и др.]. Минск, 2014. С. 244.
* Шпакоўская Таісія Васільеўна // Памяць. Пінскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 2003. С. 460.
* Шпакоўская Таісія Васільеўна // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Минск, 1981. Т. 5. С. 670.
* Шпакоўская Таісія Васільеўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1974. Т. 11. С. 352.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Прыгунова.
**Любоў Іванаўна Прыгунова** (23 сакавіка 1935, Кранштат) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала старшым архітэктарам у Белдзіпрахарчпраме, кіраўніком групы архітэктараў у БелНДІдзіпрасельбудзе, з 1976 года — загадчык сектара у Мінскім філіяле НВА «Тэхэнергахімпрам».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў адміністрацыйна-бытавых карпусоў мясакамбіната ў Магілёве, вытворчых баз (1968—1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Прыгунова Любовь Ивановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Бласт-біт** — прыём ігры у барабаншчыкаў, характэрны у першую чаргу для блэк-метала, дэт-метала, грайндкора, трэш-метала, дэткора і падобных ім кірункам музыкі у меншай ступені.

Бласт-біт гучыць як «сцяна гуку». У нармальным тэмпе, бласт-біт выконваецца пры хуткасці 180 удараў/хвіліну, паскараючыся ў кульмінацыйных момантах да 250-280 удараў/хвіліну, але можа і нашмат хутчэй - залежыць ад тэхнічнага ўзроўню музыкаў і кірунку музыкі.

У розных стылях ён выкарыстоўваецца з рознай частатой: напрыклад, у дэз-метал е і асабліва ў блэк-метал е часта на працягу ўсёй кампазіцыі, у іншых жанрах, напрыклад, у  меладычным дэз-метале - толькі ў кульмінацыйных момантах.

Бласт-біт быў запазычаны з джазавай музыкі. Упершыню ў экстрэмальных кірунках музыкі яго выкарыстоўвалі DRI , SOD і Napalm Death. Першымі выкарыстоўвалі яго SOD у кампазіцыі «Milk» , Napalm Death выкарыстоўвалі яго як падмурак большасці сваіх песень. Бласт-біт стаў асновай такога музычнага кірунку як грайндкор, затым яго сталі ўжываць і ў астатніх жанрах.

Заўвагі
-------

1. ↑   Adam MacGregor, Agoraphobic Nosebleed review, *Dusted*, June 11, 2006  Праверана 27 лютага 2010 г.
2. ↑   Strub, Whitney. "Behind the Key Club: An Interview with Mark 'Barney' Greenway of Napalm Death". *PopMatters*, May 11, 2006. Праверана 27 лютага 2010.
3. ↑   Stormtroopers of Death, 1985, track 11.

| ⛭Метал |
| --- |
| 
* Авангардны метал
* Альтэрнатыўны метал
* Блэк-метал
* Вікінг-метал
* Глэм-метал
* Готык-метал
* Груў-метал
* Дарк-метал
* Дроўн-метал
* Дум-метал
* Дэт-метал
* Індастрыял-метал
* Металкор
* Неакласічны метал
* Новая хваля амерыканскага хэві-метала
* Новая хваля брытанскага хэві-метала
* Ню-метал
* Паўэр-метал
* Паган-метал
* Пост-метал
* Прагрэсіўны метал
* Рэп-метал
* Сімфонік-метал
* Сладж-метал
* Спід-метал
* Стоўнер-метал
* Трэш-метал
* Фанк-метал
* Фолк-метал
* Хрысціянскі метал
* Хэві-метал
* Экстрэмальны метал

 |
| Элементы музыкі | 
* Бласт-біт
* Овердрайв
* Дысторшн
* Гроўлінг
* Скрымінг
* Рыф
* Тэпінг

 |
| Субкультура і імідж | 
* Металісты
* Карпспэйнт
* Каза
* Хедбэнгінг
* Слэм
* Скачок у натоўп
* Краўд-серфінг

 |
**Матрыца Мюлера** (*матрыца рассейвання*, *палярызацыйная матрыца* або *фазавая матрыца*) — матэматычны аператар у тэорыі рассейвання святла, распрацаваны амерыканскім фізікам Хансам Мюлерам. Уведзены для апісання ўзаемадзеяння адвольна палярызаванага электрамагнітнага выпраменьвання, зададзенага вектарам Стокса з рассейваючым аб'ектам, паверхняй або элементам асяроддзя. Уяўляе сабой матрыцу з памерам 4×4, якая пераўтварае вектар Стокса падальнага святла ў вектар-параметр Стокса рассеянага выпраменьвання. 

*Матрыца Мюлера* знайшла шырокае прымяненне ў розных прыкладных галінах оптыкі і класічнай электрадынамікі, напрыклад — у задачах рашэння хвалевага ўраўнення пераносу выпраменьвання.

Літаратура
----------

* *Michael I. Mishchenko, Joachim W. Hovenier, Larry D. Travis.* Light Scattering by Nonspherical Particles: Theory, Measurements, and Applications. — Academic Press, 1999. — 690 с. — ISBN 1493301624.

* *Michael I. Mishchenko, Larry D. Travis, Andrew A. Lacis.* Scattering, Absorption, and Emission of Light by Small Particles. — Revised electronic edition. — Cambridge University Press, 2002. — 445 с. — ISBN 0-521-78252-X.Scattering, Absorption, and Emission of Light by Small Particles. — Revised electronic edition. — Cambridge University Press, 2002. — 445 с. — ISBN 0-521-78252-X.

Спасылкі
--------

* Вызначэнне тэрміна Матрыца Мюлера у Фізічнай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 36928386 |
**Мелек-Чэсменскі курган**  — паграбальнае збудаванне IV стагоддзе да н. э. знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Керчы. 

Інфармацыйная шыльда на агароджы кургана

Гісторыя
--------

Назва кургана паходзіць ад назвы размешчанай побач ракі Мелек-Чэсме («Крыніца анёла» ў перакладзе з татарскай). Курган быў знойдзены 13 снежня 1858 года падчас археалагічных раскопак, якімі кіраваў дырэктар Керчанскага музея старажытнасцяў А. Я. Люцэнка. Вышыня кургана была на той час 12 м (цяпер 8 м), акружнасць прыблізна 200 м). Маўзалей з'яўляецца характэрным архітэктурным збудаваннем Баспорскага царства, якое знаходзілася на гэтай тэрыторыі ў IV—III стагоддзях да н. э. Аказалася, што маўзалей быў разрабаваны ў мінулым часе, і таму знаходкі былі нязначнымі: часткі драўлянага саркафага, фрагменты алабастравага посуду і бронзавы бранзалет.

Пахавальнае збудаванне кургана складаецца з двух частак: дромаса і пахавальнай камеры. Пахавальная камера была выканана ў форме квадрата (3,7х3,7 м) з каменных пліт і мела пірамідальнае скляпенне. Каменныя пліты сцен у верхняй частцы паступова ссунутыя такім чынам, што ствараюць пірамідальнае скляпенне, і уверсе пахавальная камера перакрываецца адной плітой. Дромас выкананы таксама з каменных пліт і упрыгожаны франтонам.
У чэрвені 1863 года ў паўночнай частцы кургана быў знойдзены надмагільны камень I стагоддзя да н. э. з рэльефным малюнкам жанчыны з надпісам «Ма, цешча Іасара, бывай».
Пасля выканання рэстаўрацыйных работ у 1871 годзе пахавальнае збудаванне кургана было адкрыта для доступу публікі.

Археалагічны аб'ект належыць Керчанскаму гісторыка-культурнаму запаведніку і знаходзіцца побач з Цэнтральнай аўтастанцыяй Керчы.

У кастрычніку 2015 года Мелек-Чэсменскі курган аднесены Урадам РФ да ліку аб'ектаў культурнай спадчыны федэральнага значэння.

Спасылкі
--------

* Сайт Мой Крым.
* Сайт Віртуальны тур па Крыме Архівавана 11 кастрычніка 2017..
* Сайт «Славутасці Крыма».
* Сайт «Керчанскі гісторыка-культурны запаведнік» Архівавана 25 ліпеня 2012..
**Блез Кампаарэ** (фр.: Blaise Compaoré; нар. 3 лютага 1951, Уагадугу, Верхняя Вольта) — палітычны дзеяч Буркіна-Фасо. Па нацыянальнасці — мосі, сын правадыра племені.

Біяграфія
---------

Блез Кампаарэ нарадзіўся 3 лютага 1951 ва Уагадугу. Ён скончыў каталіцкую школу і педагагічнае вучылішча, а затым добраахвотна пайшоў служыць у армію. У 1975 годзе Кампаарэ скончыў ваеннае вучылішча ў Камеруне, атрымаў званне малодшага лейтэнанта. Пасля праходзіў стажыроўку ў Францыі і ў Марока. У 1977 годзе ён атрымаў званне лейтэнанта, а ў 1982 годзе быў узведзены ў капітаны. У 1981-1982 гг. член Нацыянальнай Савета Узброеных сіл. У знак нязгоды з правадзімай ваенным рэжымам палітыкай у маі 1982 года ён выйшаў з складу Савета. 7 лістапада таго ж года ў краіне адбыўся чарговы ваенны пераварот, пасля чаго Кампаарэ стаў членам Пастаяннага сакратарыята Савета народнага выратавання.

Блэз Компаорэ прыняў удзел у ваенным перавароце 4 жніўня 1983 года, падчас якога новым прэзідэнтам стаў яго сябар Томас Санкарэ. Пасля перавароту Кампаарэ стаў членам сакратарыята Савета народнага выратавання. У перыяд з 1983 па 1987 год Кампаарэ з’яўляўся членам Нацыянальнага савета рэвалюцыі, дзяржаўным міністрам-дэлегатам пры канцылярыі прэзідэнта. Са жніўня 1984 года ён адначасова займаў пасаду міністра юстыцыі.

У 1987 годзе ён арганізаваў чарговы пераварот, які скончыўся забойствам Санкары. З 1987 года Кампаарэ прызначыў сябе прэзідэнтам краіны, пераабіраўся тройчы, у 1991, 1998 і 2005 гадах, у апошнім выпадку парламент унёс у канстытуцыю папраўку, адмяняецца абмежаванне на колькасць прэзідэнцкіх тэрмінаў.

Увосень 2014 у краіне пачаліся антыўрадавыя выступы. Неўзабаве да іх далучыліся вайскоўцы. Пад ціскам аб’яднаных сіл апазіцыі і арміі, Блез Кампаарэ накіраваўся ў горад По на поўдні краіны, да мяжы з Ганай, а затым збег з краіны.

Зноскі
------

1. ↑  Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr. — NYC: OUP, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5 Праверана 13 лютага 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q561458'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q46002746'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18353479'></a>
2. ↑  Blaise Compaoré // Roglo — 1997. — 8549233 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>

Спасылкі
--------

* Президент Буркина-Фасо Блэз Компаоре ушел в отставку — РИА Новости, 31.10.2014

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Тэматычныя сайты | Olympedia |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 14039482s · GND: 1191911748 · ISNI: 0000 0000 0312 5555 · LCCN: n91086962 · NTA: 110027019 · SUDOC: 033010382 · VIAF: 27267233 |

 |
**Са́льпы** (*Salpida*) — атрад пелагічных абалоннікаў (*Thaliacea*), таксама разглядаюцца як асобны клас хордавых жывёл.

Уваходзіць адно сямейства — уласна сальпы (*Salpidae*), каля 25 відаў. Пашыраны ва ўсіх акіянах, акрамя Паўночнага Ледавітага. Свабоднаплаваючыя адзіночныя і каланіяльныя жывёлы. Трымаюцца пераважна паблізу паверхні вады. Здольныя да свячэння (за кошт сімбіятычных бактэрый).

Даўжыня ад некалькіх міліметраў да 33 см. Цела бочачкападобнае, укрыта празрыстай абалонкай (тунікай). Сэрца на брушным баку, крывяносная сістэма незамкнёная. Нервовая сістэма прадстаўлена надглотачным нервовым вузлом, над якім размешчана святлоадчувальнае вочка. Дыхаюць жабрамі. Кормяцца фітапланктонам.

Гермафрадыты. Жыццёвы цыкл адбываецца з чаргаваннем палавога і бясполага пакаленняў. Бясполыя асобіны (аазоіды) размнажаюцца пачкаваннем. Развіццё без стадыі лічынкі. У дарослых знікае хорда і хвост.

Корм для некаторых рыб, марскіх чарапах.

Літаратура
----------

* *Петрыкаў А. М.* Сальпы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 120. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781055982 |
**Чырвонагорка** (трансліт.: *Čyrvonahorka*) — востраў на поўначы возеры Снуды. Прыкладная плошча — 0,108 км². Незаселены.

Востраў Чырвонагорка знаходзіцца за 555,3 м ад паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа возера Снуды, за 13,9 км на поўнач ад Браслава. Даўжыня — 506,8 м. Найбольшая шырыня — 336 м. Складзены асадкавымі пародамі. На востраве Чырвонагорка знаходзіцца геалагічны помнік — група валуноў, самы вялікі з якіх вышэй за 2 м і вагай каля 30 тон. Каменне ўяўляе сабою ружова-буры граніт, было прынесена ледавіком каля 20 тысяч гадоў таму з раёна сучаснага Выбарга. Існуе верагоднасць, што гэта група валуноў у старажытнасці выкарыстоўвалася ў сакральных мэтах. У нашы дні значная частка вострава занята лесам і хмызнякамі. На ім гняздуюць птушкі.

Востраў Чырвонагорка ўваходзіць у ахоўваемую зону нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры». На востраве забаронена разводзіць вогнішча, ладзіць стаянкі.

Спасылкі
--------

* Голубое ожерелье Браславщины Архівавана 11 сакавіка 2016.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мелхія, значэнні.
**Мелхія** ці **Мелкія** - біблейскі персанаж, які згадваецца ў Кнізе прарока Ераміі, Раздзел: 21, Верш: 1.

*1. Слова, якое было Ерамію ад Госпада, калі цар Сэдэкія прыслаў да яго Пасхора, сына **Малхіінага** і Сафонію, сына Маасэі сьвятара, сказаць:*
~Ерамія 21:1 
Мелхія быў святаром у царстве Седэкія і бацькам Пасхора, пасланца царскага паведамлення да Ераміі, у якім той пытаў боскага ўмяшання ў вайну супраць Навухаданосара II

*2. «Спытайся пра нас у Госпада, бо Навухаданосар, цар Вавілонскі, ваюе супроць нас; магчыма, Гасподзь учыніць з намі што-небудзь такое, як усе цуды Яго, каб той адступіўся ад нас».*
~Ерамія 21:2

Зноскі
------

1. ↑
Касцяныя ігла і рыбалоўны крук
Наканечнік салютрэ
**Салютрэ**, **Салютрэйская культура** — археалагічная культура сярэдзіны позняга палеаліту, распаўсюджаная на тэрыторыі Францыі і Паўночнай Іспаніі. Змяніла арыньякскую культуру і перыгорскую культуру і, у сваю чаргу, змянілася мадленскай культурай. Датуецца (радыёвугляродным метадам) 18-15 тыс. гадоў да н. э. Упершыню вылучана Г. Мартылье ў канцы 60-х гг. XIX ст. і названая па стаянцы Салютрэ (Solutré, дэпартамент Сона і Луара ў Францыі).

Характарызуецца дбайна вырабленымі, апрацаванымі дасканалай адціскной рэтушшу крамянёвымі, т. зв. салютрэйскімі, наканечнікамі ў форме лаўровага або лазовага ліста, а таксама з выманнем. Частка з іх служыла наканечнікамі дзід і дроцікаў, частка — нажамі і кінжаламі. Разам з імі знаходзяць крамянёвыя скрабкі, разцы, праколкі, вострыя, касцяныя наканечнікі, іголкі з вушкамі, посахі, творы мастацтва і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Салютрэйская культура на Вікісховішчы |

* Clovis and Solutrean: Is There a Common Thread? by James M. Chandler
* Stone Age Columbus BBC TV programme summary
* «America’s Stone Age Explorers» transcript of 2004 NOVA program on PBS
* Images of Solutrean artifacts Архівавана 14 студзеня 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776477528 |
**Тымбіша** (саманазвы: *Nümü Tümpisattsi*, *Tümpisa Sosoni*) — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. У нашы дні насяляюць ўсход Каліфорніі. Агульная колькасць (2010 г.) - 124 чал. 

Тымбіша маюць агульнае паходжанне з заходнімі шашонамі. З X ст. насялялі даліну Смерці, дзе займаліся пераважна вандроўным збіральніцтвам. З 1849 г. мелі сталыя кантакты з амерыканцамі. У пачатку XX ст. вывучаліся Альфрэдам Кроберам.

У 1933 г. на землях, населеных тымбіша, быў створаны нацыянальны парк, а яны самі пераселены ў асобную індзейскую вёску. Толькі ў 1982 г. урад ЗША прызнаў тымбіша ў якасці асобнай нацыі, а іх вёска атрымала статус аўтаномнай рэзервацыі. 

Мова тымбіша належыць да нумійскай групы моў. На ёй размаўляе каля 20 чалавек.

Спасылкі
--------

* Timbisha Shoshone Tribe
* The Timbisha Shoshone of Death Valley and the Shadow of Trump
* Timbisha (Nümü nangkawih / Sosoni nangkawih)
* Native Americans Who Found Life in Death Valley

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: no2015104506 · VIAF: 134018031 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хонтхорст.

**Вілем ван Хонтхорст** (1594—19 лютага 1666) — галандскі мастак Залатога веку; прадстаўнік утрэхцкай школы жывапісу.

Біяграфія
---------

Вілем ван Хонтхорст нарадзіўся ў 1594 годзе ў горадзе Утрэхце. Як і яго старэйшы брат Герыт, пачаў спасцігаць мастацтва малявання ў свайго бацькі Германа ван Хонтхорста (дэкаратара па прафесіі), які даваў хлопчыкам урокі сумесна з Абрахамам Блумартам.

Пакінуўшы бацькоўскі дом жыў у горадзе Гаазе, дзе ажаніўся ў 1643 годзе. Як і Герыт, ён стаў вядомы як адзін з лепшых паслядоўнікаў Караваджа і набыў славу аднаго з найбольш яркіх партрэтыстаў эпохі.

З 1647 па 1664 год быў прыдворным мастаком у Берліне ў графіні Луізы Генрыэты, дачкі Фрыдэрыка-Генрыха Аранскага і жонкі курфюрста Брандэнбурга Фрыдрыха Вільгельма Першага.

Вілем ван Хонтхорст памёр 19 лютага 1666 года ў родным горадзе.

Зноскі
------

1. ↑  Willem van Honthorst — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
2. ↑  Willem van Honthorst<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2017. Праверана 21 мая 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
Рост нуклеатыдаў у GenBank з 1982 па 2007 гг.Рост нуклеатыдаў у GenBank з 1982 па 2007 гг.
**GenBank** — база даных, якая змяшчае анатаваныя паслядоўнасці ДНК і РНК. GenBank падтрымліваецца Нацыянальным цэнтрам біятэхналагічнай інфармацыі ЗША і даступны на бязвыплатнай аснове даследчыкам усяго свету. GenBank — архіўная база даных, гэта значыць адказнасць за змесціва кожнага запісу нясуць стваральнікі гэтага запісу, якімі, як правіла, з’яўляюцца эксперыментатары, якія вынайшлі гэту паслядоўнасць. GenBank разам з банкамі EMBL і DDBJ уваходзіць у кансорцыум INSDC, які ажыццяўляе рэгулярны абмен данымі паміж гэтымі трыма архівамі анатаваных нуклеатыдных паслядоўнасцей.

На ліпень 2013 года GenBank утрымліваў інфармацыю пра 152 599 230 112 нуклеатыдаў 165 740 164 паслядоўнасцей з больш чым 100 000 жывых арганізмаў.

Зноскі
------

1. ↑  GenBank release notes **(нявызн.)**.  NCBI.

Гл. таксама
-----------

* Бібліятэка генаў

Спасылкі
--------

* GenBank
**Вілем Карнеліс Схаўтэн** (нідэрл.: Willem Cornelisz Schouten; каля 1567, Хорн — 1625, Мадагаскар) — галандскі падарожнік-мараплавец. Вядомы адкрыццём вострава Эстадас і мыса Горн.

У канцы 1615 года адкрыў востраў Эстадас, у 1616 годзе адкрыў самы паўднёвы пункт Паўднёвай Амерыкі — адкрыты ім мыс ён назваў у гонар свайго роднага горада — Хорн. Цяпер мыс завецца Горн.

У 1618 годзе Схаўтэн апублікаваў у Амстэрдаме свой дзённік назіранняў, які неўзабаве быў перакладзены на іншыя мовы.

Абагнуўшы мыс Горн, ён даказаў, што Вогненная Зямля не з'яўляецца паўночным ускрайкам Невядомай Паўднёвай Зямлі.

Акрамя таго, вядомы падарожжамі ў водах Новай Гвінеі, Аўстраліі і Мадагаскара.




|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1115751 · BNF: 14064703w · BPN: 67511414 · CiNii: DA02135521 · GND: 12845847X · ICCU: BVEV074451 · ISNI: 0000 0001 2136 1241, 0000 0003 8536 1448 · LCCN: n80161596 · NLA: 35674420 · NSK: 000380717 · NTA: 070448914 · NUKAT: n2010108732 · LIBRIS: 348582 · SUDOC: 029901022 · VIAF: 190010177 |

 |