У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фрыдрых I.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фрыдрых III.

Фрыдрых III Прыгожы.
**Фрыдрых III Прыгожы** (ням.: Friedrich III der Schöne; 1289, Вена, Аўстрыя — 13 студзеня 1330, Гутэнштайн, Ніжняя Аўстрыя) — антыкароль Германіі з 19 кастрычніка 1314 па 28 верасня 1322 года і з 5 верасня 1325 года; герцаг Аўстрыі (пад імем **Фрыдрых I**) з 1 мая 1308 года (меў суправіцеляў Генрыха да 3 лютага 1327 года, Леапольда I да 28 лютага 1326 года, Альбрэхта II Мудрага і Атона Вясёлага), з дынастыі Габсбургаў.

Біяграфія
---------

### Маладыя гады

Фрыдрых I быў другім сынам караля Германіі Альбрэхта I і Лізаветы Гарыцкай, дачкі Мейнхарда II, герцага Карынтыі. Пасля смерці свайго старэйшага брата Рудольфа II у 1307 годзе і забойства бацькі ў 1308 годзе, Фрыдрых атрымаў у спадчыну прастол Аўстрыі і Штырыі, падзяліўшы ўладу са сваім малодшым братам Леапольдам I.

Фрыдрых выхоўваўся разам са сваім стрыечным братам Людвігам IV Баварскім, будучым імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, і ў ранняй маладосці яны былі блізкімі сябрамі. Аднак у 1310-x гадах паміж імі ўзнік канфлікт у сувязі з тым, што Фрыдрых дамогся апякунствы над юнымі герцагамі Ніжняй Баварыі. 9 лістапада 1313 года аўстрыйскія войскі былі разбіты Людвігам IV у бітве пры Гамельсдорфе, і Фрыдрых I быў вымушаны адмовіцца ад прэтэнзій на Ніжнюю Баварыю.

### Барацьба за прастол Германіі

Пасля смерці імператара Генрыха VII у 1313 годзе Фрыдрых I высунуў сваю кандыдатуру на прастол імперыі. Частка нямецкіх князёў падтрымала яго, аднак пад ціскам архібіскупа Майнца ў кастрычніку 1314 года каралём Германіі быў абраны Людвіг IV Баварскі, які быў спешна каранаваны ў Боне. Гэта прывяло да працяглай вайны за германскі прастол паміж Людвігам IV і Фрыдрыхам III. Галоўным прыхільнікам Фрыдрыха быў яго брат аўстрыйскі герцаг Леапольд I, які забяспечваў значныя ваенныя сілы ў падтрымку прэтэнзій Фрыдрыха. Аднак 28 верасня 1322 года ў бітве пры Мюльдорфе армія Фрыдрыха III была ўшчэнт разбіта, а больш за 1300 дваран з Аўстрыі і Зальцбурга, у тым ліку сам анты-кароль, былі ўзяты ў палон.

Фрыдрых III быў кінуты Людвігам IV у замак Траўзніц у Верхнім Пфальцы, дзе ён і правёў тры гады. Супраціўленне працягнуў Леапольд I, якому ўдалося прыцягнуць на свой бок караля Чэхіі і Папу Рымскага, што вымусіла Людвіга IV пайсці на прымірэнне са сваім праціўнікам. 13 сакавіка 1325 года Людвіг IV падпісаў дагавор з Фрыдрыхам, паводле якога апошні атрымліваў свабоду коштам адмовы ад прэтэнзій на германскі прастол і пад клятву пераканаць свайго брата Леапольда I спыніць супраціўленне. Фрыдрыху, аднак, не ўдалося прымусіць Леапольда I прызнаць Людвіга IV імператарам, і ён вярнуўся ў Мюнхен у добраахвотны палон, нават нягледзячы на тое, што Папа Рымскі вызваліў яго ад клятвы. Такія рыцарскія паводзіны аказалі вялікае ўражанне на Людвіга Баварскага і ён ізноў зблізіўся з Фрыдрыхам, дамовіўшыся пра сумеснае кіраванне ў Германіі.

Па патрабаванні Папы Рымскага і нямецкіх князёў 7 студзеня 1326 года паміж Людвігам IV і Фрыдрыхам III ва Ульме быў заключаны дагавор, паводле якога Фрыдрых III прызнаваўся каралём і кіраўніком Германіі, а Людвіг IV павінен быў каранавацца імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі у Італіі.

Пасля смерці Леапольда I у 1326 годзе Фрыдрых пакінуў пасаду кіраўніка Германіі і вярнуўся ў свае радавыя ўладанні.

13 студзеня 1330 года Фрыдрых сканаў у замку Гутэнштайн у Венскім Лесе. У наш час яго магіла знаходзіцца ў саборы Св. Стэфана ў Вене.

Вобраз у літаратуры
-------------------

Сюжэт добраахвотнага вяртання Фрыдрыха ў палон знайшоў сваё адлюстраванне ў паэме Шылера *«Нямецкая вернасць»*, а таксама ў вершах Людвіга Уланда.

Шлюб і дзеці
------------

* (з 11 мая 1314 года) **Ізабела Арагонская** (1300/1302 — 12 ліпеня 1330), дачка Хаймэ II, караля Арагона
	+ **Фрыдрых** (1316—1322)
	+ **Лізавета** (1317—1336)
	+ **Ганна** (1318—1343), замужам (1328 года) за Генрыхам XV, герцагам Ніжняй Баварыі (28 жніўня 1312 — 18 чэрвеня 1333), другім шлюбам (1336 года) за Ёганам Генрыхам IV, графам Гарыцкім (1322—1338)

Зноскі
------

1. 1 2 3  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
2. 1 2 3  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
3. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.

Літаратура
----------

* Митрофанов, П. История Австрии с древнейших времён до 1792 г. — М. 2003
* Пристер, Е. Краткая история Австрии. — М. 1952
* Шимов, Я. Австро-Венгерская империя. — М. 2003

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Папярэднік **Генрых VII** |   **кароль Германіі**1314—1330 | Пераемнік**Людвіг IV** |
|  Папярэднік **Альбрэхт I** |   **герцаг Аўстрыі****і Штырыі** 1308—1330**Суправіцель: Леапольд I** (да 1326) | Пераемнікі**Альбрэхт II****Атон** |
|


| ?Фрыдрых III (кароль Германіі) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Рудольф II[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Альбрэхт IV[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Агнеса фон Штаўфен[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Рудольф I Габсбург |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ульрых III Кібургскі[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Гедвіга Кібургская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ганна Цэрынгенская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  | Альбрэхт I |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Бурхард IV фон Гогенберг[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Бурхард V фон Гогенберг[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | NN[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Гертруда фон Гогенберг[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Рудольф II Цюбінген[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Мацільда Цюбінгенская[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | NN[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  | Фрыдрых III |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Engelbert III de Gorizia[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Meinhard I, Count of Gorizia-Tyrol[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Matilda of Andechs[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Мейнгард II[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Albert IV[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Adelheid of Tyrol[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Uta von Frontenhausen[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Лізавета Карынтыйская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Людвіг I[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Атон II Найяснейшы |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | Людміла Чэшская[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Елізавета Баварская[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Генрых V |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Агнэса Пфальцкая[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Агнэса Гогенштаўфен[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біяграфічны Аўстрыйскай імперыі · Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid · genealogics.org |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 118535781 · ISNI: 0000 0001 1617 2235 · LCCN: n84208439 · NLG: 228553 · NLP: A12292175 · NTA: 073565210 · SUDOC: 230209750 · VIAF: 264028892 |

 |