У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Пецяргоф (значэнні).
**Пецярго́ф** (нідэрл.: Peterhof, «двор Пятра») — палацава-паркавы ансамбль  (руск.) (бел. на паўднёвым беразе Фінскага заліва. Знаходзіцца на тэрыторыі муніцыпальнага ўтварэння горад Пецяргоф (з 1944 года па 1997 год — *Петрадварэц*) у Петрадварцовым раёне  (руск.) (бел. Санкт-Пецярбурга. Ад яго паходзіць назва Пецяргофскай дарогі  (руск.) (бел.. Частка яго знаходзіцца ў распараджэнні Дзяржаўнага музея-запаведніка «Пецяргоф»  (руск.) (бел..

Пецяргоф складаецца з некалькі палацава-паркавых ансамбляў, якія фарміраваліся на працягу двух стагоддзяў. Ніжні парк  (руск.) (бел. Верхні сад  (руск.) (бел. і Англійскі парк  (руск.) (бел. — ансамблі, якія атрымалі развіццё ў XVIII стагоддзі; Александрыя  (руск.) (бел. Каланісцкі парк  (руск.) (бел. Лугавы парк  (руск.) (бел. Аляксандраўскі парк  (руск.) (бел. Сергіеўка  (руск.) (бел. Уласная дача — ансамблі XIX стагоддзя.

У гады Вялікай Айчыннай вайны, знаходзячыся на тэрыторыі, акупаванай нямецкімі войскамі, усе паркі Пецяргофа атрымалі вельмі сур’ёзныя пашкоджанні. Асабліва пацярпелі Верхні сад і Ніжні парк, сістэма фантаннага вадавода. Рэстаўрацыйныя працы, распачатыя ў 1944 годзе, працягваюцца дагэтуль.

Гісторыя
--------

Упершыню Пецяргоф згадваецца ў 1705 годзе як «пуцявы двор» і прыстань для пераезду на востраў Котлін. Гэта была адна са шматлікіх мыз («спадарожных святліц»), пабудаваных па дарозе з Санкт-Пецярбурга ўздоўж паўднёвага берага Фінскага заліва.
У 1712 годзе пачынаецца будаўніцтва загараднай імператарскай рэзідэнцыі для Пятра I. У 1714 годзе быў закладзены Вялікі палац.

У 1715 годзе імператар Пётр I задумаў стварыць парадную імператарскую рэзідэнцыю, здольную пераўзысці знакаміты Версаль. Для гэтых мэт пачалі будаўніцтва ў Стрэльне. Аднак для кругласутачнага функцыянавання фантанаў неабходна было падняць ваду да адзнакі прыкладна 10 метраў над узроўнем мора, а гэта прывяло б да затаплення басейнаў рэк Стрэлкі і Кікенкі, з прычыны таго, што тэрыторыя плошчай у дзясяткі квадратных кіламетраў, якая атачала іх (на поўдзень ад Пецяргофскай дарогі), знаходзіцца ніжэй указанай адзнакі.
Здольныя вырашыць праблему гідратэхнічныя збудаванні абыйшліся б Пятру I занадта дорага, у той час калі на захад ад Стрэльны існаваў ландшафт ідэальна створаны прыродай для кругласутачнага паступлення вады. Пайсці супраць царскай волі, інжынернымі разлікамі даказаць немагчымасць стварэння «*водных феерый*» у Стрэльне і перанесці будаўніцтва ў Пецяргоф змог таленавіты інжынер і гідратэхнік Б. Мініх.

Пецяргоф як палацава-паркавы ансамбль фарміраваўся на працягу XVIII — пачала XX стагоддзя.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года палацы пераўтвораны ў музеі (1918 год). Падчас вайны быў акупаваны нямецкімі войскамі (1941—1944). Перад іх прыходам удалося эвакуіраваць звыш 8 тыс. прадметаў інтэр’ераў палацаў і каля 50 статуй. Аднак Пецяргоф быў практычна цалкам разбураны артылерыяй.

Пасля войны пачалося аднаўленне Пецяргофа, якое працягваецца дагэтуль. У 1945 г. адкрыты Ніжні парк, праз год пушчаны фантаны. У 1947 годзе зарабіў страчаны падчас вайны фантан «Самсон». Вядзецца рэстаўрацыя Вялікага палаца, Манплезіра, Марлі, палаца Катэдж.

Частка палацаў і паркаў Пецяргофа (Ніжні парк, Верхні сад, Александрыя, частка Каланісцкага парку) у наш час уваходзіць у склад ДМЗ «Пецяргоф».

Кампазіцыя паркавага ансамбля
-----------------------------

Цэнтральнае месца ў кампазіцыі займае Ніжні парк з фантанамі. Разам з Верхнім садам ён утварае найстарэйшую частку ансамбля. З усходу Ніжні парк мяжуе з Александрыяй, якая ў сваю чаргу на поўдні працягваецца Аляксандраўскім паркам. Да Верхняга саду з поўдня прылягае Вольгін стаў, які з’яўляецца часткай Каланісцкага парку. На поўдзень ад яго распасціраецца вялікі Лугавы парк.

На паўднёвы захад ад Ніжняга парку ў XVIII стагоддзі сфарміраваўся пейзажны Англійскі парк. Уніз па Пецяргофскай дарозе, на захад ад Ніжняга парку з поўначы на поўдзень працягнуўся парк Сергіеўка, які з усходу мяжуе з Уласнай дачай.

Фантаны Ніжняга парку|  |  |  |  |
| Фантан "Сноп"
  | Фантан "Самсон"
  | Рымскія фантаны
  | Фантан "Ева"
  |

Характэрнай асаблівасцю палацава-паркавага ансамбля Пецяргофа з’яўляецца яго блізкасць да мора. З дзевяці паркаў ансамбля чатыры паўночнай мяжой маюць Фінскі заліў. У гэтых чатырох парках (Ніжні парк, Александрыя, Сергіеўка, Уласная дача) палацы, якія маюць ключавую ролю ў ансамблях, размешчаны на краю натуральнага ўзвышша, што працягнулася ўздоўж узбярэжжа моры.

Цэнтр ансамбля — Вялікі палац, пабудаваны на прыморскай тэрасе і звернуты да мора.
Першы палац збудаваны ў стылі «пятроўскага барока» у 1714—1725 гадах, затым дабудаваны ў стылі «сталага барока».

Важная частка ансамбля — паркі з фантанамі: Верхні сад (з паўднёвага боку) з пяццю фантанамі і Ніжні парк, дзе знаходзіцца найбуйнейшы ў свеце комплекс фантанаў.
Плошча ніжняга парку 102,5 га, фантаны сілкуюцца ад крыніц у раёне Ропшы па вадаводзе даўжынёй 22 км (1721—1724, інжынер В. Туволкаў).
Дэкаратыўным падножжам палаца служыць Вялікі грот з каскадамі, якія атачаюць яго. Вялікі каскад спускаецца да басейна і Марскога канала. У цэнтры басейна — фантан са скульптурай «Самсон, які раздзірае пашчу льва» (1802, скульптар М. І. Казлоўскі) з вышынёй струменя 20 м.
Абапал «каўша» размешчаны Вялікія (Італьянскі і Французскі) фантаны і каланады (1800—1803, архітэктар Вараніхін).

Каскад «Шахматная гара»
Марскі канал
Ад Вялікага Палаца да Фінскага заліва вядзе Марскі канал, які падзяляе Ніжні парк на дзве часткі — усходнюю і заходнюю. Ва ўсходняй частцы парку знаходзяцца каскад «Шахматная гара» і два Рымскія фантаны, у заходняй — каскад «Залатая гара» (Марлінскі) і два Менажэрныя фантаны.
У 2008 годзе ўздоўж Марскога канала была высечана алея блакітных елак. У 2006 годзе на месцы ссечаных дрэў высадзілі еўрапейскія елкі.

Гл. таксама
-----------

* Палацава-паркавыя ансамблі прыгарадаў Санкт-Пецярбурга
* Версальскі палац

Зноскі
------

1. ↑  Змяняем Петрадварэц на Пецяргоф
2. ↑  Владимир Ефимов: «ПОЧЕМУ НЕ СОСТОЯЛСЯ „РУССКИЙ ВЕРСАЛЬ" В СТРЕЛЬНЕ», журнал «АРДИС: Архитектура, Реставрация, Дизайн и Строительство» № 3(46) 2010 год
3. ↑  Адміністрацыя парку тлумачыць гэта старасцю дрэў, а журналісты — тым, што елка еўрапейская больш гістарычная для Ніжняга парку —  Архівавана 14 снежня 2007.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Палацава-паркавы ансамбль Пецяргоф
* Афіцыйны сайт музея-запаведніка «Пецяргоф» Архівавана 24 мая 2007.
* ДМЗ «Пецяргоф» на партале «Музеі Расіі»
* Peterhof.ru — Неафіцыйны сайт пра музей-запаведніку і горадзе Пецяргоф

| ⛭Палацы-рэзідэнцыі Расійскай імперыі |
| --- |
| Імператарскія палацы | 
* Аляксандраўскі палац
* Анічкаў палац
* Белавежскі палац
* Вялікі Гатчынскі палац
* Вялікі Екацярынінскі палац
* Екацярыненталь
* Вялікі Крамлёўскі палац
* Вялікі Царыцынскі палац
* Екацерынгоф
* Екацярынінскі палац у Маскве
* Ялагін палац
* Зімні палац
* Каменнаастроўскі палац
* Каломенскае
* Летні палац Елізаветы Пятроўны
* Летні палац Пятра I
* Лівадыйскі палац
* Марыінскі палац у Кіеве
* Масандроўскі палац
* Міхайлаўскі замак
* Араніенбаум
* Паўлаўскі палац
* Пелінскі палац
* Пецяргоф
* Прэзідэнцкі палац у Хельсінкі
* Ропшынскі палац

 |  |
| Вялікакняжацкія палацы | 
* Аляксееўскі палац
* Баболаўскі палац
* Палац Беласельскіх-Белазерскіх
* Бельведэрскі палац
* Уладзімірскі палац
* Дзюльбер
* Канстанцінаўскі палац
* Лікані
* Марыінскі палац у Пецярбургу
* Мала-Міхайлаўскі палац
* Міхайлаўскі палац
* Мармуровы палац
* Нікалаеўскі палац
* Нова-Міхайлаўскі палац
* Шляхавы палац у Цверы
* Таўрыйскі палац

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7556135-9 · ISNI: 0000 0001 2231 1481 · LCCN: n92058026 · VIAF: 156622683 |