**Сінча́** (трансліт.: *Sinča*, руск.: Синча) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета. Месціцца за 10 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 65 км ад Мінска, каля ракі Талька.

Гісторыя
--------

### Ранняя гісторыя

У 1710 годзе ўпамінаецца як моцна пацярпелая ў Паўночную вайну вёска ў складзе маёнтка Смілавічы-Бакшты ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1744 годзе ўласнасць М. Агінскай-Завішы.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У XVIII стагоддзі нейкі час уласнасць Барэцкай, у складзе маёнтка Вомельна. У 1800 годзе была капліца. У XIX стагоддзі ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. З другой паловы XIX стагоддзя ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета.

Нейкі час уласнасць Бурзынскіх, пазней Ратынскіх. Увесну 1886 года адбыліся сялянскія хваляванні супраць адміністрацыі памешчыка. У 1891 годзе заснаваны вінакурны завод, у якім у 1913 годзе было 10 рабочых.

Паводле перапісу 1897 года ў вёсцы было 2 крамы, побач аднайменны маёнтак Ратынскага, дзе быў вінакурны завод. У 1897 годзе маёнткам валодаў Баагім Ратынскі, сын Віктара.

У 1903 годзе адкрыта школа граматы.

У жніўні 1905 года адбылося сялянскае выступленне, распачатае з самавольнага выпасу жывёлы на пасевах Ратынскага. Выступленне падаўлена салдатамі, арганізатары арыштаваныя.

Паводле перапісу 1917 года ў маёнтку былі 2 млыны і крупадзёрка.

### Найноўшы час

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны. Школа граматы рэарганізавана ў школу 1-й ступені, у якой у 1922 годзе вучыліся 86 дзяцей, у тым ліку 26 дзяўчынак, працавалі 2 настаўнікі. З 1924 да 1965 года цэнтр Сінчанскага сельсавета.

У 1930-х гадах праведзена прымусовая калектывізацыя. У 1933 годзе быў створаны саўгас «Сінча», працавала кузня, маслабойня, стальмашня, шорная майстэрня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ліпені 1943 года вёска спалена нямецкай уладай, забіта 16 чалавек.

Насельніцтва
------------

* 1800 год — 28 двароў, 180 жыхароў
* 1816 год — 37 двароў, каля 200 жыхароў
* 1897 год — 84 двары, 532 жыхары
* 1908 год — вёска, 101 двор, 647 жыхароў; маёнтак, 1 гаспадарка, 142 жыхары
* 1917 год — вёска, 118 двароў, 632 жыхары; маёнтак, 195 жыхароў
* 1960 год — 348 жыхароў
* 2002 год — 78 двароў, 163 жыхары
* 2010 год — 60 гаспадарак, 118 жыхароў
* 2012 год — 52 гаспадаркі, 111 жыхароў
* 2019 год — 106 жыхароў

Славутасці
----------

* Гаспадарчы двор

### Страчаная спадчына

Сядзіба Рарынскіх (1901-17)
* Сядзіба Ратынскіх (XIX ст.)

Крыніцы
-------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Сінчы́, мн.**
2. ↑  НГАБ у Мінску, ф. 1727, воп. 1, спр. 7, с. 211
3. ↑  Дапаможнік **(нявызн.)**. *helper.archonline.by*. Праверана 27 снежня 2023.
4. ↑  Памяць 2003, с. 94.
5. ↑  Памяць 2003, с. 62.
6. ↑  Памяць 2003, с. 720.
7. ↑  Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 4 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Т. 4 / [рэд. В.Л. Насевіч]. — Мінск: Белкартаграфія, 2018. — 270 с. іл. — ISBN 978-985-508-476-2. С. 19.
8. ↑  Поиск - Белорусские деревни, сожжённые в годы Великой Отечественной войны **(нявызн.)**. *db.narb.by*. Праверана 27 снежня 2023.

Літаратура
----------

* Сінча // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 8: Мінская вобласць, кн. 4 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2013. — С. 181. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0735-9.
* Памяць: Пухав. р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.. — Мінск: Беларусь, 2003. — 749 с. — ISBN 985-01-0251-9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сінча

| ⛭**Дубраўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Дубраўка |
| Аграгарадкі | Вомельна |
| Вёскі | Быцень ·  Вітораж ·  Вялень ·  Запярынне ·  Клятное ·  Кляцішына ·  Любячка ·  Мельніца ·  Новы Уборак ·  Пушча ·  Сінча ·  Спічнік ·  Ягаднае |