**Асацыяванае Трыа** (англ.: Association Trio; груз. ასოცირებული ტრიო; рум.: Trio Asociat; укр.: Асоційоване Тріо) — гэта трохбаковы фармат для пашырэння супрацоўніцтва, каардынацыі і дыялогу паміж міністэрствамі замежных спраў Грузіі, Малдовы і Украіны, трыма асацыяванымі партнёрамі ЕС і Еўрапейскім саюзам па пытаннях агульнага інтарэсу, звязаных з еўрапейскай інтэграцыяй дзяржаў, у тым ліку супрацоўніцтва ў рамках Усходняга партнёрства па далучэнні да Еўрапейскага Саюза.

Удзельнікі фармату выказваюць відавочную пазіцыю імкнення трох еўрапейскіх дзяржаў «Асацыяванага трыа» да членства ў Еўрапейскім Саюзе і пацвярджаюць сваю прыхільнасць далейшаму прагрэсу ў рэалізацыі Пагадненняў аб асацыяцыі з ЕС, што, аднак, з’яўляецца не канчатковая мэта іх адносін з ЕС. У гэтым кантэксце яны нагадваюць, што ў адпаведнасці з артыкулам 49 ДЕС еўрапейскія краіны, Грузія, Рэспубліка Малдова і Украіна маюць еўрапейскую перспектыву і могуць падаць заяўку на членства ў Еўрапейскім саюзе пры ўмове выканання ўсіх неабходных крытэрыяў для членства ў ЕС.

Каардынуючы свае дзеянні, Грузія, Малдова і Украіна імкнуцца пашырыць магчымасці пагадненняў аб асацыяцыі, садзейнічаць збліжэнню сектараў з ЕС (інтэграцыя ў адзіны лічбавы рынак, энергетычны і мытны саюз, ENTSO-E і, вядома, з Шэнгенскай зонай.; транспартнае супрацоўніцтва, зялёны курс, юстыцыя і ўнутраныя справы, стратэгічныя камунікацыі, ахова здароўя, бяспека і абарона) і паступовая інтэграцыя ва ўнутраны рынак Еўрапейскага саюза.

Гісторыя
--------

Сумесны мемарандум паміж міністрамі замежных спраў Грузіі, Малдовы і Украіны, Дэвід Zalkaliani, Аўрэліё Chocoi і Дзмітрый Кулеба, быў падпісаны на стварэнне фармату **на 17 траўня 2021 года** ў Кіеве, Украіна.

Міністр замежных спраў Украіны Дзмітрый заявіў, што гэтая ініцыятыва дапаможа тром краінам рухацца наперад больш эфектыўна разам шляхам еўрапейскай інтэграцыі:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Асацыяванае трыа - гэта наша паведамленне пра тое, што для нашых трох краін-партнёраў няма альтэрнатывы еўрапейскай інтэграцыі, а для Еўропы таксама няма альтэрнатывы, таму што яны павінны разглядаць нашы тры краіны як сур'ёзны праект па забеспячэнні міру і росквіту ў Еўропе. Украіна, Грузія і Малдова маюць асаблівы статус асацыяваных партнёраў у нашых адносінах з ЕС. Мы ўсе зрабілі свой еўрапейскі выбар, падпісалі Пагадненне аб асацыяцыі і, вядома, хацелі б стаць членамі ЕС у будучыні. Сёння мы дамовіліся аформіць гэты статус і разам працягваць рухацца да еўрапейскай інтэграцыі.Мы таксама дэманструем у гэтым мемарандуме, што Украіна, Грузія і Малдова будуць актыўна працаваць у напрамку еўрапейскай інтэграцыі, і разам мы будзем рухацца да паспяховых рашэнняў у гэтым кірунку. Улічваючы, што нашыя краіны ў цяперашні час сутыкаюцца з сур'ёзнымі праблемамі бяспекі, мы дамовіліся развіваць кірунак бяспекі ў нашай сумеснай працы з мэтай падтрымання стабільнасці ў нашым рэгіёне. сказаў Кулеба | » |

Паводле яго слоў, «Асацыяванае трыа» ўключае тры асноўныя элементы: структураванне кансультацый па пытаннях еўрапейскай інтэграцыі паміж трыма міністэрствамі замежных спраў, уступленне ў дыялог з еўрапейскімі інстытутамі і членамі ЕС і каардынацыя пазіцый краін у рамках «Усходняга партнёрства».

У сваю чаргу намеснік прэм’ер-міністра, міністр замежных спраў Грузіі Давід Залкаліяні адзначыў, што Украіна, Грузія і Малдова маюць агульную мэту будучага членства ў ЕС і хацелі б аднавіць адзінства з еўрапейскімі краінамі:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Нашы прыярытэты ўключаюць пашырэнне дыялогу Асацыяванага трыа з Еўрапейскай камісіяй па супрацоўніцтве ў галіне лічбавай трансфармацыі, зялёнай эканомікі, транспартнага сектара і дасягненне максімальнай інтэграцыі на рынак ЕС праз паглыбленае Пагадненне аб асацыяцыі, а таксама паглыбленне нашага супрацоўніцтва з ЕС. заявіў міністр замежных спраў Грузіі | » |

У.у. Прэм’ер-міністр, міністр замежных спраў і еўрапейскай інтэграцыі Рэспублікі Малдова Аўрэліу Чокой адзначыў, што падпісаннем мемарандума тры краіны пацвердзілі свае еўрапейскія намеры, вялікую цікавасць да амбіцыйных мэтаў «Усходняга партнёрства» і гатовы ўнесці свой уклад.

'*18 мая **2021 г.'*** у Бруселі прадстаўнік дыпламатычнай службы ЕС Пітэр Стано заявіў, што Еўрапейскі Саюз паважае і падзяляе прыхільнасць еўрапейскай інтэграцыі Украіны, Грузіі і Малдовы, якая стварыла так званае «асацыяванае трыа»:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Еўрапейскі саюз прызнае еўрапейскія памкненні і еўрапейскі выбар асацыяваных партнёраў - Грузіі, Рэспублікі Малдова і Украіны. Гэтыя краіны з'яўляюцца блізкімі суседзямі ЕС і партнёрамі па "Усходнім партнёрстве". Усе нашы суседзі суверэнныя і незалежныя. Мы паважаем іх выбар, знешнепалітычныя прыярытэты і стратэгічныя мэты, у тым ліку падпісанне паміж імі мемарандума аб узмацненні супрацоўніцтва ў галіне еўрапейскай інтэграцыі. Еўрапейскі саюз падтрымлівае кожную з гэтых краін у працэсах рэформаў і пераўтварэнняў, укладваючы значны час, фінансавую і тэхнічную дапамогу для дасягнення адчувальных выгод і паляпшэння жыцця грамадзян. Мы сканцэнтраваны на поўнай рэалізацыі адпаведных пагадненняў аб асацыяцыі, каб у поўнай меры скарыстацца іх магчымасцямі. Пітэр Стано | » |

Механізмы супрацоўніцтва
------------------------

У агульных інтарэсах еўрапейскай інтэграцыі ўдзельнікі павінны супрацоўнічаць з мэтай умацавання іх палітычнага аб’яднання і эканамічнай інтэграцыі з ЕС, як гэта прадугледжана адпаведнымі пагадненнямі аб асацыяцыі, і прасоўвання новых магчымасцей у рамках Усходняга партнёрства. Удзельнікі лічаць, што значны патэнцыял для далейшага развіцця інтэграцыі іх краін з ЕС патрабуе, каб інструменты і напрамкі супрацоўніцтва адпавядалі патрэбнасцям і магчымасцям Асацыяванага трыа, забяспечваючы больш магчымасцей для ўзмацнення палітычнага дыялогу і большай эканамічнай і галіновай інтэграцыі.

Працэс еўрапейскай інтэграцыі будзе мець выгаду з падыходу, заснаванага на стымуляванні («для большага»), накіраванага на ўсталяванне прагрэсіўных стандартаў інтэграцыйнага працэсу і забеспячэнне адчувальных дасягненняў для іх грамадства. Уклад удзельнікаў у супрацоўніцтва ў рамках «Усходняга партнёрства» не шкодзіць іх двухбаковаму супрацоўніцтву з ЕС у адпаведнасці з іх еўрапейскімі памкненнямі. Таксама падкрэсліваецца важнасць падтрымкі ЕС суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Грузіі, Малдовы і Украіны ў межах іх міжнародна прызнаных межаў, а таксама ўмацавання іх устойлівасці і супрацьстаяння выклікам бяспекі. Трыа будзе працягваць працу па ўмацаванні ролі ЕС у садзейнічанні мірнаму вырашэнню канфліктаў у адпаведных фарматах і на розных платформах.

Улічваючы амбіцыйную і складаную еўрапейскую праграму рэформаў Асацыяванага трыа, дзяржавы прызнаюць вырашальную ролю дапамогі ЕС, у прыватнасці, праз спецыяльныя фінансавыя інструменты, якая адпавядае ўзроўню іх абавязацельстваў і задач і адпавядае прынцыпу абумоўленасці прагрэс рэформ.

### Ініцыятывы

Кіруючыся мэтай паглыблення працэсу еўрапейскай інтэграцыі, а таксама жаданнем забяспечыць далейшае стратэгічнае развіццё Усходняга партнёрства, удзельнікі дамовіліся сумесна прасоўваць у дыялогу з інстытутамі ЕС і дзяржавамі-членамі ЕС наступныя мэты:

* Пашырэнне парадку дня дыялогу паміж Еўрапейскай камісіяй і Асацыяваным трыа, акрамя пытанняў, звязаных з ЗВЗВТ, на новыя тэматычныя напрамкі для ўзмоцненага супрацоўніцтва, такія як транспарт, энергетыка, лічбавая трансфармацыя, зялёная эканоміка, юстыцыя і ўнутраныя справы, стратэгічныя сувязь, ахова здароўя;
* Выхад за рамкі ЗВТ і распрацоўка дадатковых інструментаў для садзейнічання і паскарэння інтэграцыі Асацыяванага трыа ва ўнутраны рынак ЕС;
* Умацаванне супрацоўніцтва ў галіне абароны і бяспекі ЕС з асаблівым акцэнтам на процідзеянні гібрыдным пагрозам, узмацненне кіберстыйкасці, развіццё платформаў супрацоўніцтва з гібрыдным ядзерна-сінтэтычным падраздзяленнем Еўрапейскага саюза і Агенцтвам па кібербяспецы ЕС, удзел у місіях і аперацыях ZPSO і ўдзел у праектах Пастаянная структураваная супраца ЕС (PESCO);
* Садзейнічанне далейшаму ўдзелу асацыяванага трыа ў рамачных праграмах і ўстановах ЕС;
* Падтрымліваць мабілізацыю магутнай дапамогі ЕС для падтрымкі складаных рэформаў Асацыяванага трыа і забеспячэння доступу да альтэрнатыўных фондаў і рэсурсаў, даступных ЕС, у тым ліку для праектаў, якія ўяўляюць агульны інтарэс;
* Каардынацыя сумесных намаганняў у рамках Усходняга партнёрства на аснове еўрапейскіх памкненняў і агульных патрэб Асацыяванага трыа.

### Метады супрацоўніцтва

У мэтах Асацыяванага трыа ўдзельнікі дамовіліся ўзмацніць супрацоўніцтва наступнымі метадамі:

* Правядзенне рэгулярных і / або спецыяльных трохбаковых кансультацый для агляду бягучых падзей або абмеркавання канкрэтных пытанняў у рамках іх інтэграцыі з ЕС, а таксама супрацоўніцтва ў рамках Усходняга партнёрства;
* Стварэнне асацыяваных каардынатараў трыа ў міністэрствах замежных спраў;
* Каардынацыя сустрэч Асацыяванага трыа па пытаннях экспертаў, высокапастаўленых службовых асоб і, па меры неабходнасці, міністраў, напярэдадні важных падзей парадку дня «Усходняга партнёрства», з асаблівым акцэнтам на дзейнасці высокага ўзроўню;
* Правядзенне сумесных дыпламатычных дэмаршаў у інстытутах ЕС і дзяржавах-членах ЕС па сумесна ўзгодненых пытаннях, звязаных з іх еўрапейскімі памкненнямі, сумесных ініцыятывах па еўрапейскай інтэграцыі, а таксама супрацоўніцтве ў рамках Усходняга партнёрства;
* Правядзенне скаардынаванай грамадскай камунікацыі адносна агульных падыходаў, звязаных з еўрапейскімі памкненнямі «Асацыяванага трыа» і супрацоўніцтва ў рамках Усходняга партнёрства, уключаючы экспертныя мерапрыемствы і публікацыі;
* Распрацоўка новых платформаў для дыялогу з рэгіянальнымі ініцыятывамі з удзелам дзяржаў-членаў ЕС, накіраваных на мабілізацыю падтрымкі еўрапейскіх памкненняў Трыа;
* Разгляд іншых формаў супрацоўніцтва ў святле новых падзей, патрэб і стратэгічных мэтаў, якія вынікаюць з ходу інтэграцыі Трыа з ЕС.

Мемарандум
----------

> **Мемарандум аб узаемаразуменні паміж Міністэрствам замежных спраў Грузіі, Міністэрствам замежных спраў і еўрапейскай інтэграцыі Рэспублікі Малдова і Міністэрствам замежных спраў Украіны**
> 
> 
> **Аб наладжванні ўзмоцненага супрацоўніцтва ў пытаннях еўрапейскай інтэграцыі – "Асацыяванае трыа"**
> 
> 
> Міністэрствы замежных спраў Грузіі, Рэспублікі Малдовы і Украіны (далей "Удзельнікі"):
> 
> 
> *Прымаючы пад увагу* еўрапейскі выбар, еўрапейскія памкненні і еўрапейскую ідэнтычнасць сваіх дзяржаў,
> 
> 
> *Вітаючы* намер адзін аднаго стаць членамі Еўрапейскага Саюза,
> 
> 
> *Цалкам прытрымліваючыся* каштоўнасцей, на якіх заснаваны Еўрапейскі Саюз,
> 
> 
> *Улічваючы* гістарычна блізкія адносіны і ўсё больш цесныя сувязі паміж Еўрапейскім Саюзам, яго дзяржавамі-членамі і іх краінамі, а таксама іх імкненне ўмацоўваць і пашыраць адносіны амбіцыйна і інавацыйна,
> 
> 
> *Падкрэсліваючы* суверэннае права нашых народаў самастойна вызначаць сваю будучыню,
> 
> 
> *Устанавіўшы* палітычную асацыяцыю і эканамічную інтэграцыю з ЕС на аснове пагадненняў аб асацыяцыі,
> 
> 
> *Прызнаючы* стратэгічную важнасць Усходняга партнёрства і захоўваючы прыхільнасць да яго далейшага развіцця,
> 
> 
> Узаемаразуменне было наступнае:
> 
> 
> 
>  ...
> 
>

Трыа + 1
--------

У снежні 2019 года па выніках восьмага пленарнага пасяджэння Парламенцкай асамблеі Еўранэст усе члены прынялі рэзалюцыю, у якой былі акрэслены розныя мэты інтэграцыі ў ЕС, якія павінны быць дасягнуты да 2030 года. Краіны, звязаныя з ЕС, дазваляюць ім рухацца хутчэй пры дапамозе рэформаў і больш глыбокай палітычнай і эканамічнай інтэграцыі з ЕС. У рэзалюцыі быў уведзены тэрмін "Трыа + 1", які ўяўляе тры пагадненні аб асацыяцыі, заключаныя з Грузіяй, Малдовай і Украінай, а таксама CEPA, заснаваны з Арменіяй. Рэзалюцыя заклікае да далейшых намаганняў па інтэграцыі паміж ЕС і групай "Трыа + 1" на працягу наступнага дзесяцігоддзя.

Перспектывы ўступлення ў ЕС
---------------------------

Станам на студзень 2021 года Грузія і Украіна рыхтуюцца афіцыйна падаць заяўку на сяброўства ў ЕС у 2024 годзе для ўступлення ў Еўрапейскі Саюз у 2030-х гадах. Аднак уварванне Расіі ва Украіну ў 2022 годзе паскорыла гэты графік і прывяло да таго, што Украіна, Грузія і Малдова падалі заяўкі на членства ў лютым — сакавіку 2022 года.

Еўрапейскі парламент адзначае, што ў адпаведнасці з артыкулам 49 Дагавора з ЕС Грузія, Малдова і Украіна, як і любая іншая еўрапейская краіна, маюць еўрапейскую перспектыву і могуць падаць заяўку на членства ў ЕС у адпаведнасці з прынцыпамі дэмакратыі, - гаворыцца ў рэзалюцыя Еўрапейскага парламента ў Бруселі, прынятая на апошняй сесіі перад выбарамі ў Еўрапейскі парламент, якія адбыліся 23-25 ​​мая 2014 года.

Гл. таксама
-----------

* Люблінскі трохвугольнік
* Усходняе партнёрства

* Вышаградская група

* ГУАМ

Зноскі
------

1. ↑  Україна, Грузія та Молдова створили новий формат співпраці для спільного руху в ЄС | Європейська правда (eurointegration.com.ua)
2. ↑  Україна, Грузія та Молдова створили ″Асоційоване тріо″ | Новини — актуальні повідомлення про події в світі | DW | 17.05.2021
3. ↑  Дмитро Кулеба: Україна, Грузія та Молдова започаткували Асоційоване Тріо | Кабінет Міністрів України (kmu.gov.ua)
4. ↑  Дмитро Кулеба: Україна, Грузія та Молдова започаткували Асоційоване Тріо | Міністерство закордонних справ України (mfa.gov.ua)
5. ↑  Меморандум про взаєморозуміння між МЗС України, Грузії та Молдови щодо започаткування посиленого співробітництва з питань європейської інтеграції – Асоційованого Тріо | Міністерство закордонних справ України (mfa.gov.ua)
6. ↑  The future of the Trio Plus Strategy 2030: building a future of Eastern Partnership **(нявызн.)**.
7. ↑  У 2024 році Україна подасть заявку на вступ до ЄС **(нявызн.)**. *www.ukrinform.ua*.
8. ↑  *Makszimov, Vlagyiszlav*. Georgian president visits Brussels in push for 2024 EU membership application (англ.)  **(нявызн.)**?. *www.euractiv.com* (22 студзеня 2021). Праверана 24 студзеня 2021.
9. ↑  Georgia-EU Relations Within Georgia's 2024 Objective to Apply for the EU Membership (груз.). *GeorgianJournal*. Праверана 24 студзеня 2021.
10. ↑  Грузия может подать заявку о членстве в ЕС при условии соблюдения принципов демократии - Европарламент **(нявызн.)**.

Спасылка
--------

* Мемарандум аб узаемаразуменні паміж міністэрствамі замежных спраў Украіны, Грузіі і Малдовы аб пачатку ўзмоцненага супрацоўніцтва ў пытаннях еўрапейскай інтэграцыі — Асацыяванае трыа