**Алесь Сямёнавіч Суша** (9 студзеня 1965, в. Дамавіцк, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі мастак-пейзажыст. Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2011).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 9 студзеня 1963 года ў вёсцы Дамавіцк Чэрвеньскага раёна. Самаму малодшаму з шасці дзяцей у сям’і, Алесю давалася тая неабходная для творчай душы свабода дзеянняў і выбару. Безумоўна, гэта мела адбітак і на творчых праявах, у тым ліку на ўроках. Настаўнік па маляванні ў школе заўважыў тое самае таямнічае таленавітае «нешта» у хлопчыку і прынёс да хаты бацькоў газетную абвестку пра набор дзяцей у мастацкую школу. Пасля ўгавораў старэйшымі сёстрамі, бацька згадзіўся. Алесь Суша паспяхова здаў іспыты і плынь мастацтва канчаткова падхапіла яго на свае віры. Пяцікласнікам ён стаў навучэнцам Рэспубліканскай школы-інтэрната па музыцы і выяўленчым мастацтве імя І. В. Ахрэмчыка.

Цікава, што вялікае прызнанне ад землякоў было атрымана для Сушы, які ладзіў ужо ўласныя выставы, толькі пасля першых паказаў па тэлебачанні. З тых часоў на кожны прыезд у родную вёску з розных бакоў чулася: «О, Мастак! Мы яго бачылі!».

Пераехаўшы ў Мінск, Алесь аказаўся разлучаны з бацькамі і бясконца сумаваў па маці, чыіх пяшчотных абдымкаў так не хапала. З цягам часу прыйшлося прызвычаіцца да новага жыцця, але гэтая туга па матулі ў першыя гады навучання засталася моцным адбіткам у душы. І сёння жаночыя вобразы, якіх так шмат у творчасці мастака, з большага спісаныя альбо натхнёныя маці. Яна ўвасобіла ў сабе тую пяшчоту і самаахвярнасць, празрыстасць і недасяжнасць, якія так запалі ў душу малому. Таму не дзіва, што жаночыя вобразы займаюць вялізарнае месца ў творчасці Алеся Сушы. Забягаючы наперад, менавіта з жаночага вобраза пачаўся ўжо сур’ёзны самастойны шлях мастака: дыпломная праца «Жанчынам вайны прысвячаецца»

У інтэрнаце ж гартаваўся і характар. Далёка ад маці, ад родных, прыходзілася жыць і дыхаць мастацтвам, параўноўваць мастакоў-настаўнікаў і вучыцца ад іх разнастайнасці. Настаўнікі таксама выступалі своеасаблівымі праваднікамі светапоглядаў. Яны адыгралі вялізную ролю ў далейшым творчым і не толькі жыцці Алеся Сушы. У пазанавучальныя часы навучэнцы інтэрната з захапленнем слухалі пра неверагодныя падзеі гістарычных часоў, якія не ўваходзілі ў афіцыйную праграму. Так быў закладзены моцны і грунтоўны падмурак любві да Беларусі. Гэтай жа любоўю і павагай прасякнута і ўжо сталая творчасць Алеся Сушы.

У інтэрнаце пачаліся першыя спробы пошука свайго стылю, пошукаў формы ўвасаблення мастацтва. Прадоўжыліся яны і далей: у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце на адным з самых прэстыжным аддзяленні — манументальным, пад кіраўніцтвам Г. Х. Вашчанкі. Пры конкурсе 7 чалавек на месца пасля папярэдняга адбору, залічалі толькі лепшых з лепшых, сярод якіх быў і Алесь Суша. Назіраючы за стылем і манерай сваіх настаўнікаў, пераймаючы самае каштоўнае, мастак здолеў захаваць сваё асабістае бачанне праз выкрышталёўванне тэхнікі. Пры гэтым, па ўласным прызнанні, Алесь адзначае, што мастацтва заўжды павінна стаяць па-над тэхнікай. Бо калі тэхніка прэвалюе над мастацтвам, то нязменна становішся яе рабом.

Пасля службы ў войску і працы ў Берасці, пошук мастацкага шляху працягнуўся. Алесь Суша на тры гады стаў вучнем М. А. Савіцкага.

Рэфлексуючы пазней, мастак адзначыў, што пры навучанні, асабліва ў такіх выбітных майстроў, існуе вялікая праблема спакусы паўтора за творцам. Гэта можа станоўча скласціся ў моманце навучання, бо кожнаму настаўніку прыемна бачыць паўтарэнне ўласнай формулы мастацтва праз сваіх вучняў. Але ж гэта прыпыняе ўласнае развіццё і далёка не ўсе вучні здольныя вярнуцца да пошуку і адстаяць сваё бачанне.

Алесю Сушу ўдалося. Ён сам кажа, што ў мастака павінен быць унутраны стрыжань. Менавіта гэтая ўпартасць і прага бясконцага пошуку дазволілі трымацца свайго накірунку і ў часы працы без майстэрні, і ў акалічнасцях, здавалася, бясконцай «ленініаны». Пасля завяршэння перыяду бясконцых і аднатыпных замоваў савецкіх часоў, настаў час раскрыцца таленту без абмежаванняў. З 1991 ён становіцца членам Беларускага саюзу мастакоў. Уся творчасць Алеся Сушы з гэтага часу, нястрыманая ніякімі акалічнасцямі — гэта подых свежага, новага, асабістага.

Дык якая ж формула мастацтва Алеся Сушы? Ён кажа, што добрую работу можна напісаць толькі тады, калі сюжэт ляжыць на душы. І яго працы кажуць самі за сябе, кожная з іх прайшла праз сіта ўнутранай праўды. Увесь творчы шлях мастака прасякнуты бясконцым пошукам формаў увасаблення ўнутранага светапогляду і яго асэнсавання. Пры рознастайнасці сюжэтаў, можна выдзеліць асноўныя тэмы, якія так чулліва перададзены: жаночыя вобразы, родныя краявіды, сюжэты з гісторыі Беларусі і яе сучаснасці.

Творы Алеся Сушы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах беларускага саюзу мастакоў, Гомельскім палацы Румянцавых і Паскевічаў, асабістых калекцыях у Беларусі і ў шмат іншых краінах свету. А таксама ў сэрцах тых, хто хаця б раз іх пабачыў.

Спасылкі
--------

* Открытие выставки Алеся Суши
* Белорусский союз художников. Галерея БелАРТ
* Выставка живописи Алеся Суши откроется в Минске
* ВСТРЕЧА С ХУДОЖНИКОМ-ЗЕМЛЯКОМ АЛЕКСАНДРОМ СЕМЕНОВИЧЕМ СУША. ПРЕДСТАВЛЕНИЕ ЕГО КАРТИНЫ
* ДЕВУШКИ ИЗ СНОВ И ТУМАНОВ АЛЕСЯ СУША
* посвятили пленэр в Богданове Фердинанду Рущицу
* Выставка живописи Алеся Суши
* Выставка «Литва глазами белорусских художников»
* на выставке «Другие параллели»