recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Арцём Забун** (нар. 23 красавіка 1996, Этулія, Малдова) — малдаўскі футбаліст, нападнік крымскага клуба «ТСК-Таўрыя» з Сімферопаля.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец футбольнага клуба «Шэрыф» (Ціраспаль), у якім гуляў у асноўным за другую каманду. 21 мая 2014 года дэбютаваў у элітным дывізіёне малдаўскага футбола, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Ціраспаля» (1:0). У першай палове 2016 гуляў у Нацыянальным дывізіёне за «Саксан», а пасля стаў іграком клуба другога дывізіёна «Вікторыя» (Бардар), у складзе якога за паўгады забіў 21 гол у 12 матчах.

У студзені 2017 года падпісаў трохгадовы кантракт з беларускім клубам «Крумкачы». У складзе «Крумкачоў» звычайна выхадзіў на замену. У жніўні 2017 года быў аддадзены ў арэнду малдаўскаму клубу «Сфынтул Георгэ», дзе да канца сезона згуляў у 8 матчах, галамі не адзначаўся.

У студзені 2018 года пасля прагляду стаў іграком клуба «Сабах» з другога дывізіёна Азербайджана. У жніўні 2018 года праходзіў прагляд у гродзенскім «Нёмане», аднак беспаспяхова і ў выніку вярнуўся ў бардарскую «Вікторыю». У сакавіку 2019 года далучыўся да дэбютана элітнага дывізіёна Малдовы — клуба «Кодру».

У ліпені 2019 года стаў іграком клуба «АСУ Палітэхніка» з другога дывізіёна Румыніі, а ў студзені 2020 года быў адпраўлены ў арэнду ў «Факшані» ў трэці дывізіён. У кастрычніку 2020 года адправіўся ў Расію, спачатку гуляў за аматарскі клуб СШ-75 у чэмпіянаце Масквы, а ў першай палове 2021 года трэніраваўся са «Сцягам Працы», але так і не згуляў за каманду.

У ліпені 2021 года далучыўся да крымскага клуба «ТСК-Таўрыя» з Сімферопаля.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў за юнацкую зборную Малдовы. 17 студзеня 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Малдовы, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Катара (1:1).

Дасягненні
----------

* Малдова 01Чэмпіён Чэмпіён Малдовы: 2013/14

Зноскі
------

1. ↑  Artiom Zabun // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  "Крумкачы" подписали 3-летний контракт с молдавским форвардом Артемом Забуном
3. ↑  "Крумкачы" отдали Артема Забуна в аренду на родину
4. ↑  Экс-нападающий "Крумкачей" продолжит карьеру в Азербайджане
5. ↑  Рассадкин тренируется с «Неманом». Забун не прошел просмотр

Спасылкі
--------

* «Крумкачы» в Молдове боролись бы за чемпионство». Как гагауз-забивала оказался в Беларуси  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · eu-football.info (ігрок) · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Крымскі футбольны саюз · Прэсбол |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Енісей (значэнні).

**Енісей** — расійскі жаночы баскетбольны клуб з Краснаярска, Расія, уваходзіць з у структуру баскетбольнага клуба «Енісей»

Гісторыя
--------

Каманда была створана ў 1980 годзе ў краснаярскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце пад назвай «Медык». І ўжо ў першым сезоне выйграла срэбра чэмпіянату СССР сярод прадстаўнікоў медыцынскіх ВНУ. Пад канец 1980-х заявілася ў другую лігу чэмпіянату СССР, дзе ў 1991 годзе заняла першае месца. Але пагуляць у першай лізе саюзнага першынства не атрымалася ў сувязі з распадам краіны.

Назвы
-----

* Медык (1980—1991)
* Вікторыя (1991—1994)
* Шэлен (1994—2008)
* Краснаярачка (2008—2012)
* Енісей (з 2012)

Трэнеры
-------

* Вольга Шунейкіна (з 2012)

Легіянеры
---------

* Сцяг БеларусіВікторыя Гаспер (з 2022)
* Сцяг ЗША Шэнан Мак-Калум (2017)
* Сцяг ЗША Даніэль Мак-Крэй (2019—2020)
* Сцяг Беларусі Марыя Папова (2015—2016)

Зноскі
------

1. ↑  Краснаярск. Прэв’ю матча Архівавана 19 ліпеня 2021.
Лямпа напальвання з цокалем E27 (27 mm) 230/240 В пераменнага току
Патрон пад цокаль E27 (27 mm)
Святлодыёдная лямпа з цокалем E27 (27 mm)
**Цокаль Эдысана** — разьбовая сістэма хуткага злучэння электрычных лямпаў, распрацаваная Томасам Эдысанам у 1909. Пазначэнне E*xx* адпавядае дыяметру ў міліметрах, так цокаль E27 мае дыяметр 27 мм.

У ЗША стандартным з'яўляецца памер E26, таксама выкарыстоўваюцца цокалі E12 для свечкападобных лямпаў тыпу «мін'ён» і E10 у некаторых электрычных гірляндах. E17 таксама распаўсюджаны, асабліва ў некаторых настольных лямпах. У большасці краін, якія выкарыстоўваюць для бытавога электразабеспячэння напружанне 230—240 В, найбольш распаўсюджаны цокалі E27 і E14 (E27 — стандартны цокаль савецкіх і еўрапейскіх лямпачак 220В).
Таксама часта выкарыстоўваюць г. зв. штыкавы ці баянетны раздым.

Цокалі большых памераў выкарыстоўваюцца для магутных лямпаў вулічнага асвятлення.

Тыпаразмеры цокаляў
-------------------

| Тып | Дыяметр, мм | Найменне | Код па IEC |
| --- | --- | --- | --- |
| E5 | 5 мм | Мікрацокаль (LES, Lilliput Edison Screw) | IEC 60061-1 (7004-25) |
| E10 | 10 мм | Мініяцюрны цокаль (MES, Miniature Edison Screw) | IEC 60061-1 (7004-22) |
| E12 | 12 мм | Люстравы цокаль(CES, Candelabra Edison Screw) | IEC 60061-1 (7004-28) |
| E14 | 14-17 мм | Цокаль лямпаў тыпу «мін'ён» (SES, Small Edison Screw)  | IEC 60061-1 (7004-23) |
| E17 (110 У) | 14-17 мм | Малы цокаль (SES) | IEC 60061-1 (7004-26) |
| E26 (110 У) | 26-27 мм | Сярэдні цокаль (ES, Edison Screw) | IEC 60061-1 (7004-21A-2) |
| E27 | 26-27 мм | Сярэдні цокаль (ES) | IEC 60061-1 (7004-21) |
| E40 | 40 мм | Вялікі цокаль (GES, Giant Edison Screw) | IEC 60061-1 (7004-24) |

Гл. таксама
-----------

* Двухштырковы раздым
* Баянетны раздым
* Кампактная люмінесцэнтная лямпа
* Святлодыёдная лямпа

Зноскі
------

1. ↑  Стандарты далучальных памераў — цокаляў і патронаў электралямпаў. Архівавана 20 сакавіка 2013.
**«Тэн-код»** (англ.: Ten-code, фармальная назва англ.: ten signals) — слоўны код для радыёабмену, ужываны пераважна ў праваахоўных органах, а таксама ў іншых грамадскіх службах ЗША. Паведамленні з загадзя складзенага збору кадуюцца і перадаюцца словамі — парай лікаў, першы з якіх 10 (англ. «тэн», адсюль назва). Адзінага збору кодаў паведамленняў для ўсіх адзінак паліцыі ў ЗША не існуе, але некаторыя распаўсюджаныя паведамленні супадаюць (як «10-4 — зразумета, прынята»).

Патрэба ў падобным кодзе, які б скараціў час, патрэбны для хуткай перадачы істотнай інфармацыі, узнікла ў 1930-я гг. пры ўвядзенні ва ўжытак паліцыі кароткахвалевых радыёстанцый, якія тады мелі мала каналаў для радыёабмену. Стварэнне коду адносіцца да 1937 і прыпісваецца Чарльзу Хоперу, начальніку сувязі ў 10-м паліцыйным раёне штата Ілінойс (горад Урбана). Код быў пашыраны ў 1974 Асацыяцыяй чыноўнікаў сувязі для грамадскай бяспекі (APCO, Association of Public Safety Communication Officials). 
З цягам часу зборы кадаваных паведамленняў, якія азначаліся тым самым кодам, сталі адрознівацца, у залежнасці ад грамадскай службы і рэгіёну. Гэта выявілася шкодным і нават небяспечным у час выратавальных работ пасля атакі на Сусветны гандлёвы цэнтр у Нью-Ёрку (11.9.2001), калі сабраныя разам прадстаўнікі розных службаў не разумелі варыянтаў тэн-коду іншых службаў. Па гэтым досведзе ўлады розных узроўняў у ЗША з сяр. 2000-х гг. спрабуюць перавесці радыёперамовы грамадскіх службаў на некадаваны радыёабмен («простую мову»), што, аднак, выклікае супраціўленне супрацоўнікаў з прычын бяспекі, прывычкі і прэстыжу.

Крыніцы
-------

1. ↑  «Вашынгтан-Пост».

Спасылкі
--------

* (руск.) АПКО коды
* Va. State Police Swap '10-4' For 'Message Understood'. — Публікацыя «Вашынгтан-Пост».
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **Філіп Хыціл** |
|  |
| *Агульная інфармацыя* |
| **Нарадзіўся** | 5 верасня 1999(1999-09-05) (23 гады)* Кромержыж, раён Кромержыж[d], Паўднёвамараўскі край[d], Чэхія
 |
| **Грамадзянства** | * Чэхія
 |
| **Пазіцыя** | нападнік |
| **Вага** | 87 кг |
| Клубная кар’ера\* |
|   |   Нью-Ёрк Рэйнджэрс  |

**Фі́ліп Хы́ціл** (чэшск.: Filip Chytil; нар. 5 верасня 1999) — чэшскі хакеіст, цэнтральны нападнік клуба «Нью-Ёрк Рэйнджэрс» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Чэхіі. Быў абраны ў першым раўндзе драфту НХЛ 2017 года пад 21 нумарам.

Кар’ера
-------

Хыціл пачаў гуляць за «Злін» у матчах Экстралігі з сезона 2016/17. У тым сезоне юнак закінуў чатыры шайбы і адзначыўся яшчэ чатырма перадачамі ў 38 гульнях, што стала другім паказчыкам у лізе сярод ігракоў у веку да 18 гадоў. Дзякуючы гэтаму, хакеіста запрыкмецілі ў НХЛ і абралі ўжо ў першым раўндзе драфта 2017 года. 14 ліпеня 2017 года Хыціл падпісаў трохгадовы кантракт з «Нью-Ёрк Рэйнджэрс». Па прыяднанні да трэніровачнага перадсезоннага лагера клуба чэх настолькі ўразіў сваімі здольнасцямі, што мясцовыя СМІ абралі яго найлепшым наваком. Напачатку першага сезона за акіянам спартсмен патрапіў у адну тройку з Матсам Зукарэла і Рыкам Нешам. Аднак, правёўшы дзве гульні ў НХЛ, ён быў пераведзены ў фарм-клуб «Хартфард Вулф Пэк» Амерыканскай хакейнай лігі. Толькі наступным сезонам нападнік вярнуўся ў галоўную каманду, заняўшы пачэснае месца сярод галоўных ігракоў клуба.

Зноскі
------

1. ↑  «Rangers agree to terms with forward Filip Chytil». New York Rangers.
2. ↑  «Top pick Filip Chytil, 18, makes Rangers opening day roster» Архівавана 9 мая 2021.. Newsday.
3. ↑  Joyce, Greg (11.01.2018). «Rangers’ prized rookie learning from careful balancing act». New York Post.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Eurohockey.com · Hockey-Reference.com · hockeyDB · НХЛ |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Атал.
Прыкладныя межы гістарычнай вобласці Атал
**Атал** (шатл. гэл.: Athall (ад адной з гэльскіх назваў Ірландыі); англ.: Atholl) — гістарычная вобласць у цэнтры Шатландыі, у горах на поўнач ад Пертшыра. У наш час тэрыторыя Атала ўваходзіць у склад вобласці Перт і Кінрас.

Гістарычны цэнтр рэгіёна — замак Блэр, рэзідэнцыя герцагаў Атала, і горад Данкелд, цэнтр аднаго з біскупстваў сярэднявечнай Шатландыі. Атал уяўляе сабой досыць высокі (да 1100 м) рэгіён Шатландскага нагор'я ў верхнім цячэнні ракі Тэй. Паверхня моцна зрэзана далінамі і азёрамі.

Тэрыторыя Атала першапачаткова была заселена піктамі, тут склалася адно з пікцкіх каралеўстваў, якое позняе ўвайшло ў склад каралеўства Шатландыя. Пазней сюды рассяляюцца скоты з Ірландыі. Традыцыі адасобленасці падтрымліваліся ў Атале і пазней: графства Атал было адным з сямі першых графстваў Шатландыі, а гэльскія традыцыі і гэльская мова захоўваліся да XV стагоддзя. Мармэры, а затым графы Атала былі цесна звязаны з шатландскімі каралеўскімі дамамі: родапачынальнік Данкельдскай дынастыі на прастоле Шатландыі, Крынан, быў, відаць, мармэрам Атала, ярлы Аркнейскіх астравоў з XII стагоддзя таксама былі выхадцамі з роду графаў Атала.

Замакрэў Блэр у Атале
У 1264 г. Атал перайшоў у валоданне роду Стратбагі, прадстаўнікі якога падчас войнаў за незалежнасць Шатландыі падтрымалі англічан, што прывяло да канфіскацыі графства Атал каралём Робертам Брусам у 1320 г. Затым графства неаднаразова змяняла ўладальнікаў, адзін час уваходзіў у склад уладанняў каралевы Марыі Гелдэрнскай, і замацавалася ў выніку за родам Сцюартаў. Найбольш значнымі прадстаўнікамі графаў Атала былі: Уолтэр Сцюарт, арганізатар забойства караля Якава I, Джон Сцюарт, 1-ы граф Атал, лідар паўстанняў супраць Якава III, і Джон Сцюарт, 4-ы граф Атал, адным з правадыроў кансерватыўнай партыі баронаў у сярэдзіне XVI стагоддзя. З 1629 г. тытул графа (а з 1703 г. герцага) Атала належыць дваранскай сям'і Мурэй.

Літаратура
----------

* *Macgregor, Lindsay J.; Oram, Richard D.* Atholl and Gowrie: North Perthshire: A Historical Guide. — Birlinn Publishers, 2000. — 256 p. — ISBN 1841580295.

Спасылкі
--------

* *Atholl, Scotland's Heartland*, кароткая гісторыя Атала ў выкладзе Рвіна Робертсана на сайце ElectricScotland.com  (англ.)
* Атал у анлайн версіі энцыклапедыі Brittanica  (англ.)
* Карта Атала, складзеная Германам Молам у 1732 годзе.(недаступная спасылка)  (англ.)

| Гістарычныя вобласці Шатландыі |
| --- |
| 
Ангус · 
Анандэйл · 
Аргайл · 
Арднамурхан · 
Аран · 
Атал · 
Бадэнах · 
Брэдалбейн · 
Б'юкен · 
Б'ют · 
Гарыях · 
Гармаран · 
Гебрыды Знешнія · 
Гебрыды Унутраныя · 
Голуэй · 
Гоўры · 
Кайл · 
Канінгем · 
Карык · 
Кейтнес · 
Кінтайл · 
Кінтайр · 
Клайдсайд · 
Клакмананшыр · 
Ковал · 
Ленакс · 
Лідэсдэйл · 
Лодэрдэйл · 
Лорн · 
Лотыян · 
Лохабер · 
Мар · 
Марч · 
Мернс · 
Ментэйт · 
Морверн · 
Морэй · 
Напдэйл · 
Нітсдэйл · 
Аркнейскія астравы · 
Пертшыр · 
Рос · 
Сазерленд · 
Скай · 
Стэрлінгшыр · 
Стормант · 
Стратэрн · 
Тэвіятдэйл · 
Файф · 
Шэтландскія астравы · 
Эскдэйл · 
Этрыксдэйл
 |
**Царква Святога Дзмітрыя** — колішні лемкаўскі грэка-каталіцкі храм, пабудаваны 1841 годзе ў вёсцы Шчаўнік; з 1947 года — рымска-каталіцкі касцёл. Занесены ў спіс аб'ектаў на «Шляху драўлянай архітэктуры ў Малапольскім ваяводстве  (руск.) (бел.».

Гістарычны агляд
----------------

Прыход вёскі Шчаўнік існаваў яшчэ ў 1624 годзе, сучасны царкоўны будынак пабудаваны 1841 года. Пасля аперацыі «Вісла» храм перадалі рыма-католікам.

Архітэктура і інтэр'ер
----------------------

Драўляны будынак храма пабудаваны ў лемкаўскім стылі паўночнага тыпу. Званіца з банямі і каванымі крыжамі размешчана над бабінцам. Храм у плане трохчастковы: прэзбітэрый, закрыты з трох бакоў і злучаны з рызніцай. У сярэдзіне будынка знаходзіцца іканастас, які быў створаны на мяжы XVIII i XIX ст. Тады як бакавыя алтары з'явіліся ў 1729 годзе разам з іконамі Аплаквання Хрыста і Праабражэнне Гасподняга. З XVII ст. у алтары знаходзіцца абраз Спаса Уседзяржыцеля. Абраз Архангела Міхаіла перайшоў у музей горада Нові-Сонч. Звон на адной з вежаў царквы датуецца 1707 годам.

Гл. таксама
-----------

* Лемкаўскі храм
* Спіс лемкаўскіх храмаў

Літаратура
----------

* G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, *Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń*, Carta Blanca, Warszawa 2009
* Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Царква Святога Дзмітрыя (Шчаўнік)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карпенка.

**Віктар Аляксандравіч Карпенка** (1923—1943) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 28 ліпеня 1923 года ў вёсцы Кочэраў (цяпер — Радамышльскі раён Жытомірскай вобласці Украіны).

У 1938 годзе ён скончыў сярэднюю школу, а ў 1940 годзе — Кіеўскае тэхнічнае вучылішча, пасля чаго працаваў памочнікам майстра на авіяцыйным заводзе. У 1941 годзе Карпенка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію. У 1942 годзе ён скончыў Кіеўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. З таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, два разы быў паранены. Да восені 1943 года старшы лейтэнант Віктар Карпенка камандаваў кулямётнай ротай 1281-га стралковага палка 60-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро..

Рота Карпенка ў складзе перадавога дэсантнага атрада пераправілася праз Дняпро на поўдзень ад пасёлка Лоеў Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняла актыўны ўдзел у захопе і ўтрыманні плацдарма на яго заходнім беразе. 18 кастрычніка 1943 года Карпенка, выявіўшы праціўніка, які замацоўваўся на пануючай вышыні, павёў сваіх салдат у атаку, захапіўшы яе. Нямецкія войскі распачалі дзве контратакі пры падтрымцы артылерыі і танкаў, але ўсе яны былі адбітыя. У баі загінулі ўсе байцы роты Карпенка, у выніку чаго ён застаўся адзін. Тым не менш, Карпенка працягваў весці агонь па праціўніку да падыходу асноўных сіл. У апошнія хвіліны бою ён быў забіты. Пахаваны ў пасёлку Радуль Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года «за фарсіраванне Дняпра і праяўленыя пры гэтым мужнасць і адвагу» старшы лейтэнант Віктар Карпенка быў пасмяротна ўдастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

У гонар Карпенкі названая вуліца ў Радамышлі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Віктар Аляксандравіч Карпенка на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Золотые Звезды Полесья. 3-е изд. Киев, 1985.

Спасылкі
--------

* Віктар Аляксандравіч Карпенка на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Тэр-дэ-Бас** (фр.: Terre-de-Bas) — востраў у групе астравоў Ле-Сент. Уваходзіць у склад французскага заморскага дэпартамента Гвадэлупа. Плошча вострава — 7,58 км². Насельніцтва — 1030 чал. (2006 г.)

Геаграфія
---------

Востраў Тэр-дэ-Бас — самы буйны ў групе астравоў Ле-Сент. Знаходзіцца ў 10,7 км на поўдзень ад вострава Гвадэлупа, у 6801 км на паўднёвы захад ад Парыжа, у 8548 км на паўднёвы захад ад Мінска. Сярэдняя даўжыня — 3,84 км. Сярэдняя шырыня — 3,54 км.

Мае вулканічнае паходжанне. Даволі ўзгорысты.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература стабільна на працягу года і вагаецца ад 24,99 °C у лютым да 26,8 °C у верасні. Найбольш вільготны месяц — верасень (сярэдняя колькасць ападкаў — 387 мм). Самы сухі месяц — люты (153 мм). Востраў Тэр-дэ-Бас знаходзіцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў.

Інфраструктура
--------------

Адзіны населены пункт на востраве — Ле-Бур. Асноўная галіна мясцовай эканомікі — турызм.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт камуны
* Клімат
**Bwin**, раней вядомы як Betandwin.com (да 2006) — аўстрыйскі брэнд ігральнай анлайн-кампаніі, які належыць GVC Holdings, адзін з найбуйнейшых міжнародных букмекераў. Група працуе згодна з міжнароднымі і

рэгіянальнымі ліцэнзіямі ў такіх краінах і рэгіёнах, як Гібралтар, тэрыторыя Kahnawake у Канадзе, у Германіі, Італіі, Мексіцы, Аўстрыі і Вялікабрытаніі. Галаўныя офісы размешчаны ў Вене, Стакгольме і Гібралтары.

Гісторыя кампаніі
-----------------

Bwin пачаў сваю працу ў 1997 годзе з 12 супрацоўнікамі пад назвай betandwin у Вене. Свой першы сайт азартных гульняў betandwin запусціў у 1998 годзе, сканцэнтраваўшы сваю дзейнасць на які расце рынку ставак на спорт. Адной з найбольш важных падзей у гісторыі кампаніі стаў запуск ставак у рэжыме рэальнага часу, якія дазваляюць ігракам рабіць стаўкі на спартыўныя мерапрыемствы ў прамым эфіры.

Першае публічнае з'яўленне кампаніі на Аўстрыйскай фондавай біржы адбылося ў сакавіку 2000 гады. У чэрвені 2001 года betandwin набыў кампанію Simon Bold (Гібралтар), якая цяпер вядома як bwin International Ltd. – так уся юрыдычная дзейнасць кампаніі засяродзілася ў Гібралтары. Гэта было зроблена для таго, каб рушыць услед за некаторымі з найбуйнейшых канкурэнтаў кампаніі на Брытанскую заморскую тэрыторыю. Да снежня 2001 гады betandwin быў гатовы выйсці на рынак анлайн-казіно і запусціў сваю першую прызначаную для гэтага платформу.

У верасні 2009 года bwin абвясціла аб набыцці італьянскага покернага аператара Gioco Digitale, што азнаменавала выхад кампаніі на італьянскі рынак азартных анлайн-гульняў.

Дзейнасць кампаніі
------------------

Па дадзеных на 2018 год, аўстрыйскі брэнд "bwin" належыць адной з найбуйнейшых у свеце ігральных анлайн-кампаній GVC Holdings, штаб-кватэра якой знаходзіцца на востраве Мэн. Бэтынг-рэсурсы холдынгу ў 2016 годзе забяспечылі рост агульнага аб'ёму ставак на 4% - да €4,55 млрд, а сукупны даход ад ставак на спорт павялічыўся на 14% - да €654 млн.

Філіялы і даччыныя кампаніі bwin прапаноўваюць паслугі ставак на спорт, покер, гульні ў казіно і анлайн-гульні, а таксама аўдыё- і відэатрансляцыі спартыўных падзей, сярод якіх папулярныя турніры па ключавых відах спорту. Мае ліцэнзаваныя офісы ў Македоніі, Балгарыі, Грэцыі і многіх іншых.

Крыніцы
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
1 студзеня 2023 года адбыўся выбух на кантрольна-прапускным пункце каля ваеннага аэдрома ў Кабуле, размешчанага прыкладна ў 200 метрах ад грамадзянскай міжнароднай паветранай гавані сталіцы Афганістана.

Напярэдадні
-----------

Пасля перамогі ісламісцкага руху «Талібан» у афганскім канфлікце (жнівень 2021 года), пачасціліся тэрарыстычныя атакі групоўкі «Ісламская дзяржава» (ІД), якая канкуравала з талібамі за ўладу ў краіне. У большасці выпадкаў нападам падвяргаліся ўзброеныя патрулі і прадстаўнікі шыіцкай меншасці. 

Канфлікт выкліканы тым, што баевікі ІД лічаць талібаў здраднікамі артадаксальнасці шарыяту і выступаюць за больш жорсткую інтэрпрэтацыю.
Хоць новы ўрад адмаўляўся ў гэта верыць, але яго апаненты зарэкамендавалі сябе як адна з найвялікшых пагроз палітычнай стабільнасці дзяржавы.

Тэракт
------

Першым аб тэракце паведаміў прадстаўнік Міністэрства ўнутраных спраў рэжыму Талібану Нафі Такур. Выбух на аб’екце, праведзены смяротнікам, адбыўся каля 8 гадзін раніцы ля першых варот ваеннага аэрадрома. 

Падчас атакі, паводле слоў Такура, некалькі чалавек загінулі і атрымалі раненні. На наступны дзень, 2 студзеня, групоўка «Ісламская дзяржава» ўзяла на сябе адказнасць за выбух, заявіўшы, што пры тэракце 20 асоб загінулі і 30 атрымалі раненні. Міністэрства ўнутраных спраў краіны абвергла гэтыя лічбы.

Al Jazeera са спасылкай на крыніцу ва ўрадзе талібаў заявіла пра 14 забітых і 18 параненых. Вядома, што ў ліку загінулых былі афіцэры ВПС. Аднак улады афіцыйна ніякіх лічбаў так і не назвалі

Нападнік
--------

Прадстаўнікі Талібану высветлілі асобу падазраванага. За некалькі тыдняў да гэтага ён у пары з іншым баевіком ІД здзейсніў напад на адну са сталічных гасцініц.

Рэакцыя
-------

Тэракт асудзіў Генеральны сакратар ААН Антоніу Гутэрыш.

Гл. таксама
-----------

* Тэракт у аэрапорце Кабула (2021)

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Taliban: Kabul checkpoint bomb blast kills, wounds several **(нявызн.)**. *Associated Press* (1 студзеня 2023). Праверана 1 студзеня 2023.
2. 1 2 3  Estat Islàmic reivindica l’atac contra la zona militar de l’aeroport de Kabul
3. ↑  أفغانستان.. "داعش" يعلن مسؤوليته عن التفجير قرب مطار كابل العسكري
4. 1 2  ALMENYS 10 MORTS A CAUSA D'UNA EXPLOSIÓ A L'AEROPORT DE KABUL
5. ↑  Una explosió sacseja la zona militar de l'aeroport de Kabul
6. ↑  В аэропорту Кабула прогремел взрыв: что произошло
7. ↑  Several Killed, Wounded In Blast Near Kabul Military Airfield **(нявызн.)**. *Barron's* (1 студзеня 2023). Праверана 1 студзеня 2023.
8. ↑  Yawar, Mohammad Yunus.  Blast outside Kabul's military airport, multiple casualties, interior ministry says **(нявызн.)**, *Reuters* (1 студзеня 2023).
9. ↑  Awadallah, Nadine.  Islamic State claims responsibility for Kabul attack **(нявызн.)**, *Reuters* (2 студзеня 2023).
10. ↑  Стало известно число погибших в аэропорту Кабула
**Mass Effect Galaxy** — гульня, выпушчаная для iPhone і iPod Touch у чэрвені 2009 года, якая ўяўляе сабой «гісторыю паміж эпізодамі», распавядае пра падзеі, якія адбыліся ў сусвеце Mass Effect без удзелу капітана Шэпарда.

Сюжэт
-----

Галоўны герой — Джэйкаб Тэйлар, адстаўны салдат Альянсу, які далучаецца да каманды Шэпарда ў Mass Effect 2. Падзеі гульні пачынаюцца на борце карабля «Арктурыянскі Нефрыт», дзе гульцу трэба адбіць напад батарыянскіх тэрарыстаў. Па прыбыцці на Цытадэль Джэйкаба знаходзіць яго былы камандзір, маёр Дэрэк Ізунамі, які прапануе яму прыняць удзел у расследаванні хвалі батарыянскіх злачынстваў. Гульцу неабходна адправіцца на станцыю «Карфагена» і сустрэцца з Мірандай Лоўсан, якую мы таксама ўбачым у камандзе. Яна падасць гульцу інфармацыю пра магчымы напад тэрарыстамі пасла батарыянцаў, адпраўленага для заключэння мірнага дагавора з Альянсам Сістэм, і дасць некалькі зачэпак. Падчас расследавання гулец наведвае Тартугу, станцыю Ан'Кедар і планету Бекке і пазнае інфармацыю пра вірус, які экстрэмісты збіраюцца выкарыстоўваць і пра тое, што праўдзівая мэта — Рада Цытадэлі, а пасол не ахвяра, а выканавец. Джэйкаб неадкладна адпраўляецца на Цытадэль і паспявае прадухіліць тэракт.

Зноскі
------

1. ↑  Mass Effect 2 / Артыкулы / Mass Effect Galaxy / Сюжэт Mass Effect Galaxy Архівавана 17 студзеня 2010.

Спасылкі
--------

* BioWare — Афіцыйны сайт распрацоўшчыка  (англ.)
* Вікі пра гульню  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | MobyGames |

| ⛭Сусвет серыі Mass Effect |
| --- |
| Гульні | Mass Effect ·  Mass Effect Galaxy ·  Mass Effect 2 ·  Mass Effect Infiltrator ·  Mass Effect 3 |  |
| Кнігі | Адкрыццё ·  Узыходжанне ·  Адплата ·  Падман |
| Коміксы | ME: Redemption ·  ME: Evolution ·  ME: Invasion ·  Іншае |
| Фільм | Mass Effect, фільм |
| Свет | Сусвет ·  Персанажы |



| ⛭Гульні BioWare |
| --- |
| Серыі | 
* BG
	+ Baldur’s Gate + Tales of the Sword Coast
	+ BG II: Shadows of Amn + Throne of Bhaal
* NN
	+ Neverwinter Nights + Shadows of Undrentide + Hordes of the Underdark
* Star Wars
	+ Knights of the Old Republic
	+ The Old Republic
* ME
	+ Mass Effect
	+ Galaxy
	+ 2
	+ 3
* Dragon Age
	+ Origins + Awakening
	+ II
	+ III

 |
| Асобныя гульні | 
* Shattered Steel
* MDK2
* Jade Empire
* Sonic Chronicles: The Dark Brotherhood

 |
| Гл. таксама | 
* *Гульнявыя рухавічкі:* Infinity
* Aurora
* Odyssey
* Electron
* Eclipse
* Lycium
* *Ключавыя фігуры:* Рэй Музіка
* Грэг Зешчук

 |
**«Marvel Worldwide Inc.»** (звычайна завецца **«Marvel Comics»**, а таксама **«Marvel Publishing, Inc.»** і **«Marvel Comics Group»**) — амерыканская кампанія-выдавец коміксаў і звязаных з імі прадуктаў. У 2009 годзе «The Walt Disney Company» набыла «Marvel Entertainment», мацярынскую кампанію «Marvel Worldwide».

Кампанія «Marvel Comics» з’явілася ў 1939 годзе як «Timely Publications» і да пачатку 1950-х гадоў стала вядомай як «Atlas Comics». Пачатак сучаснай гісторыі Marvel звязваюць з 1961 годам, калі былі створаны Фантастычная чацвёрка і іншыя супергероі, аўтарства Стэна Лі, Джэка Кірбі, Стыва Дытка і многіх іншых.

Спіс персанажаў Marvel уключае ў сябе такіх вядомых герояў, як Чалавек-павук, Капітан Амерыка, Расамаха, Жалезны чалавек і Халк, такія каманды, як Мсціўцы, Фантастычная чацвёрка, Вартавыя Галактыкі і Людзі Ікс, а таксама такіх антаганістаў, як Магнета, Зялёны Гоблін, Доктар Дум, Доктар Васьміног і Локі. Большасць выдуманых персанажаў «Marvel» аперыруюць у адной рэальнасці, вядомай як Сусвет Marvel, куды ўваходзяць рэальныя гарады. Такія персанажы, як Чалавек-павук, Фантастычная чацвёрка, Мсціўцы і Доктар Стрэндж знаходзяцца ў Нью-Ёрку, тым часам як Людзі Ікс — у Салем Цэнтры (Нью-Ёрк), а лакацыяй апавяданняў пра Халка часта бывае паўднёвы захад ЗША.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Лабараторыя Фантастыкі |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a11741041 · BNF: 12581480s · GND: 2122043-8 · ISNI: 0000 0001 2187 1110 · LCCN: n80005697 · NKC: ko2016933790 · NLG: 271043 · SUDOC: 084053607 · VIAF: 152451185 |

 |
**Мост Санта-Трыніта** — мост праз раку Арно ў Фларэнцыі.

Мост Санта-Трыніта. Від з моста Век’ё
Санта-Трыніта лічыцца самым вытанчаных мастоў Фларэнцыі. Ён быў узведзены ў 1258 г. спачатку ў дрэве, а затым, пасля разбурэння ад паводкі 1333, — у камені, а ў 1557 г. пасля чарговага выхаду Арно з берагоў, заменены існуючым. Абрысы гэтага шасціпралётнага моста Барталамеа Аманаці (выкарыстаў, магчыма, праект Мікеланджэла) радуюць вока сваімі прыгожымі формамі, авальнымі аркамі, магутнымі гранёнымі асновамі, мармуровымі картушамі і скульптурай. Мост у 1944 г. узарвалі нацысты, але гараджане ў 1957 г. беражліва яго аднавілі, прычым з вады былі паднятыя фрагменты старой канструкцыі. Непадалёк ад моста знаходзіцца аднайменная царква.

Дантэ і Беатрычэ, Генры Холідэй, 1883

Зноскі
------

1. 1 2  archINFORM — 1994. Праверана 30 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. 1 2

Літаратура
----------

* Comitato per la ricostruzione del Ponte Santa Trinita, Firenze, *Trentennale della Ricostruzione. 16 marzo 1958- 16 marzo 1988*, Comune di Firenze, Edito a cura del Comitato per la ricostruzione del Ponte a Santa Trinita, Tiposervice, Firenze 1988.
* Francesco Guerrieri, Lucia Bracci, Giancarlo Pedreschi, *I ponti sull’Arno dal Falterona al mare*, Firenze, Edizioni Polistampa, 1998.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мост Санта-Трыніта

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 247399882 |
**Юрша** (?—пасля 1475) — дзяржаўны і ваенны дзеяч ВКЛ.

Біяграфія
---------

Паходзіў, магчыма, з Мсціслаўскага княства. Належаў да ліку магнатаў, якія адстойвалі незалежнасць ВКЛ у дачыненнях з Польшчай, і ў гэтым падтрымліваў вялікіх князёў Вітаўта, Свідрыгайлу і Казіміра. Ад Вітаўта атрымаў пасаду луцкага старасты (быў ім ужо ў 1429). У 1431 паспяхова бараніў Луцк на нападу польскіх войск.

У час феадальнай вайны 1432—39 падтрымліваў Свідрыгайлу. Пасля страты ў 1432 Луцка Свідрыгайла прызначыў Юршу бранскім старастам, каля 1436 — кіеўскім ваяводам. У 1436 Юрша захапіў для Свідрыгайлы Старадуб, у 1437 разбіў пад Кіевам войска Жыгімонта Кейстутавіча, але пасля быў вымушаны прызнаць яго як вялікага князя. Ад вялікага князя Казіміра атрымаў Крэменецкае (з 1441) і Брацлаўскае (1447—52) стараствы. У 1452 Юрша быў адным з 3 упаўнаважаных, хто прымаў Валынь пад уладу цэнтральнага ўрада пасля смерці панаваўшага там Свідрыгайлы.

Сын Юршы Іван быў гаспадарскім маршалкам (1488—89) і ўладзімірскім намеснікам.

Літаратура
----------

* *Пазднякоў В.* Юрша // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 772. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
**Мост Чырвонага Курсанта** — аўтадарожны рамна-падвесны мост цераз раку Жданаўка ў Петраградскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Петраградскі і Пятроўскі востраў. Злучае Пятроўскі праспект са Жданаўскай набярэжнай. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Жданаўскі мост, ніжэй — 4-ы Жданаўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Спартыўная».
Першапачаткова, з 1829 года, мост называўся Старым Пятроўскім, з 1876 да 1889 года — Сярэднім Пятроўскім. У 1889 годзе мост пачаў называцца Кадэцкім, па размешчаным побач будынкам Пецярбургскага 2-га Кадэцкага корпуса (у цяперашні час — Ваенна-касмічная акадэмія імя А. Ф. Мажайскага). Сучасную назву мост атрымаў 21 чэрвеня 1930 года, ад аднайменнай вуліцы.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Кепі**, **кепка** (фр. *képi*, з швейц.-ням.: Käppi ад лац.: cappa — *галаўны ўбор*) — род фуражкі з маленькім цвёрдым донцам, які складаецца з высокага адносна мяккага аколыша, і доўгага, шырокага, прамога брыля.

Кепі ў форме
------------

Як правіла, з'яўляецца элементам формы людзей, якія маюць справу з тэхнікай (вадзіцелі, рамонтнікі) з-за наяўнасці брыля, які затуляе ад знешняга ўздзеяння на твар. *Кепі* зручныя тым, што іх можна скласці і прыбраць. 

* Кепі Корпуса жандараў горада-дзяржавы Ватыкан.Кепі Корпуса жандараў горада-дзяржавы Ватыкан.
* Салдаты Французскага Замежнага легіёна.Салдаты Французскага Замежнага легіёна.
* Жандары.Жандары.
* Сучаснае французскае вайсковае кепі.Сучаснае французскае вайсковае кепі.

З гісторыі
----------

Кепка Леніна (не раней 1920 г. Дзяржаўны Гістарычны музей)
Радавы і ад'ютант Лейб-Гвардыі Літоўскага палка (у паўсядзённай і параднай формах), 1862 г.
Лічыцца, што кепі з'явілася ў арміі і сярэдне навучальных установах Францыі і ў Расіі 19 ст.
Існавала ў рускіх узброеных сілах з 1862 па 1881 г. пад назвай «шапак новага ўзору». У 1870 г. было таксама галаўным уборам вучняў класічных гімназій і рэальных вучылішчаў.

Гл. таксама
-----------

* Фуражка
* Бярэ
* Пілотка
* Коппола — традыцыйная сіцылійская кепка.
* Бейсболка
* Восьміклінка

Літаратура
----------

* Слоўнік Ожегова
* Розныя палажэнні аб форме
* Энцыклапедычны слоўнік Ф. А. Бракгаўза і І. А. Эфрона
* Тлумачальны слоўнік Ушакова

Спасылкі
--------

* Кепі — кепка ў СССР
**Басфорскі мост** (турэцк. Boğaz Köprüsü, англ. Bosphorus bridge або First Bosphorus Bridge) — першы вісячы мост праз Басфорскі праліў. Ён злучае еўрапейскую і азіяцкую часткі Стамбула.

Мост быў спраектаваны пад кіраўніцтвам Алега Аляксандравіча Керанскага (1905—1984), сына Аляксандра Фёдаравіча Керанскага.

Даўжыня моста — 1560 метраў, даўжыня асноўнага пралёта 1074 метраў, шырыня моста — 33 метра, вышыня апор — 165 метраў над вадой. Ад праезжай часткі да паверхні вады — 64 метра.

Закладка моста, запланаваная яшчэ ў 1950 г. была ажыццёўлена 20 лютага 1970 года. Адкрыццё моста адбылася 29 кастрычніка 1973 года, да 50-годдзя ўстанаўлення Турэцкай Рэспублікі. Мост быў збудаваны нямецкай фірмай Хохціф і англійскай фірмай Кліўленд Інжынірынг, на будаўніцтва моста сышло 200 мільёнаў долараў ЗША.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Басфорскі мост**
Азарынецкі замак (1930г)
**Азарынецкі замак** — помнік архітэктуры мясцовага значэння ў вёсцы Азарынцы Магілёў-Падольскага раёна Вінніцкай вобласці.

Звесткі
-------

Узведзены ў 1657-1672 гг. цяпер Вінніцкая вобласць, замак быў абаронцай ад пастаянных турэцкіх нападаў.

Быў размешчаны на так званым Грэцкім шляху, па якім ішлі рабаўніцкія паходы воінаў Турцыі. Разбураны туркамі ў 1690 г. адноўлены ў 1699 г. пасля выгнання асманаў. Ён быў пабудаваны казакамі пад кіраўніцтвам Астапа Гогаля. Потым замак прыйшоў у заняпад.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Літаратура
----------

* «Помнікі горадабудаўніцтва і архітэктуры УССР», Т. 2, 1985. онлайн
**Мост у Тчэве** (польск.: Most drogowy w Tczewie) — мост цераз Віслу ў Тчэве, Польшча. У момант увядзення ў эксплуатацыю ў 1857 годзе тчэўскі мост быў самы доўгім мостам у Еўропе і першым жалезным мостам на Вісле. Мост быў унесены Амерыканскай асацыяцый інжынераў будаўніцтва (ASCE) у спіс міжнародных помнікаў інжынернага будаўніцтва.

Гісторыя
--------

Быў пабудаваны ў рамках Усходняй чыгункі, якая злучала Берлін і Усходнюю Прусію. Яго будаўніцтва пачалося ў 1845 годзе і скончылася ў 1857 годзе. Працай кіраваў нямецкі інжынер Карл Ленцэ, які надаў аб’екту манументальны характар, выкарыстоўваючы адначасова найноўшыя тэхнічныя рашэнні англійскай і амерыканскай інжынерыі.

Павелічэнне колькасці цягнікоў і вагі грузу прымусіла прускія ўлады пабудаваць у Тчэве новы чыгуначны мост, які быў адкрыты ў 1891 годзе. Стары мост быў прызначаны для аўтадарожнага руху.

У час Другой сусветнай ваны польскія жаўнеры ўзарвалі ўсходнюю і заходнюю часткі маста.

Да нашага часу захаваліся толькі тры арыгінальныя пралёты моста і чатыры вышкі, якія ў 2000 годзе былі ўнесены ў спіс помнікаў архітэктуры.

Зноскі
------

1. ↑  Мост у Тчэве — жамчужына інжынерыі XІX ст. (ФОТА)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мост у Тчэве
**Моста** (мальт. Mosta) — горад на Мальце. Насельніцтва — 19 000 жыхароў. Знаходзіцца ў цэнтры вострава Мальта, на паўднёвы захад ад Ла-Валеты. Галоўнай славутасцю з’яўляецца сабор — Ратонда Успення Багародзіцы, купал якога (37 м у дыяметры) з’яўляецца трэцім па велічыні ў Еўропе і дзявятым у свеце. Падчас нямецкай бамбардзіроўкі 9 красавіка 1942 года ў сабор трапіла бомба, але не ўзарвалася. У саборы знаходзілася 302 чалавекі. З іх ніхто не пацярпеў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10). — карта Мальты
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гай.
**Гай** (лац.: Gaius) — адзін з самых уплывовых рымскіх юрыстаў. Жыў пры Адрыяне. Імператар Валентыніян III прызнаў яго меркаванні нароўні з меркаваннямі Папініяна, Ульпіяна, Мадэсціна і Паўла крыніцай рымскага права, якім павінны былі карыстацца суддзі пры вынясенні рашэнняў.

Гай склаў каментарый да Законаў дванаццаці табліц, трактат пра прэтарскае права і Інстытуцыі (лац.: Institutiones) — падручнік для тых, што вывучае права. У Сярэднявеччы інстытуцыі Гая былі вядомыя толькі па іх выкладзе ў Баэцыя і ў Брэвіярыі Аларыха. Сапраўдны тэкст быў выяўлены Нібурам у 1816 годзе ў веронскай бібліятэцы пад сачыненнем Св. Ераніма.

Інстытуцыі Гая
--------------

Для рымскіх юрыдычных школ «Інстытуцыі» Гая служылі ўзорным дапаможнікам пры вывучэнні права: сістэматычнасць, сцісласць, зразумеласць і дакладнасць выкладу, які суправаджаецца ў цяжкіх месцах шматлікімі тлумачэннямі ў відзе прыкладаў з судовай практыкі, чысціня лацінскай мовы і багацце гістарычных звестак — вось адметныя якасці гэтага падручніка.

Гаевы Інстытуцыі паслужылі ўзорам і галоўнай крыніцай для складзенага, па загадзе Юстыніяна, афіцыйнага падручніка таго ж імя, які ўвайшоў у Corpus juris civilis, прычым многія пасажы з сачынення Гая былі паўтораны даслоўна. Сістэма Гая, якая адрозніваецца прастатой і зручнасцю ў размеркаванні матэрыялу, да XIX стагоддзя панавала ў выкладзе права на Захадзе.

Інстытуцыі Гая — адзіны помнік поўнай старажытнарымскай навуковай сістэмы права і каштоўная крыніца звестак пра стан рымскага права на ранніх ступенях яго развіцця.

Пераклады
---------

* Институции Гая. / Текст и пер. Ф. Дыдынского. Варшава, 1892. XL, 540 стр.
* Законы XII таблиц. Институции Гая. / Пер. Ф. Дыдынского. Дигесты Юстиниана. (Серия «Памятники римского права»). М.: Зерцало. 1997. 608 стр.
* У серыі «Collection Budé»: *Gaius*. Institutes. Texte établi et traduit par J. Reinach. XIX, 380 p.

Літаратура
----------

* Гай, римский юрист // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

### Даследаванні

* *Гурлянд И. Я.* Римский юрист Гай и его сочинения. Ярославль, 1894. 153 стр.

Спасылкі
--------

* Інстытуцыі Гая (англ.) (лац.)
* Лацінскі тэкст
* Інстытуцыі Гая  (руск.)
**Каталог Гнезненскіх архібіскупаў** (лац.: Catalogus archiepiscoporum Gnesnensium) — лацінскі манускрыпт працы Яна Длугаша. Выкананы ў тэхніцы ілюмінавання.

Апісанне
--------

Рукапіс быў напісаны па заказе біскупа кракаўскага Пятра Таміцкага. Каталог створаны паміж 1531 і 1535 гадамі.

Каталог налічвае 145 рукапісных аркушаў, памер якіх складае 31 × 24 см (12,2 × 9,4 цалі).  Каталог Гнезненскіх архібіскупаў захоўваецца ў зборах Нацыянальнай бібліятэкі Польшчы. У дадатак да каталога, Длугаш напісаў таксама спіс біскупаў Урацлаўскіх, Улацлаўскіх, Пазнаньскіх, Плоцкіх і Кракаўскіх.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 10 мая 2016.
2. ↑  polona.pl (2016-05-09).
3. ↑  The catalogue of Gniezno’s Archbishops **(нявызн.)**. *www.europeana.eu*. Праверана 4 мая 2016.
4. ↑  Katalog arcybiskupów gnieźnieńskich krytycznie zestawiony przez X. J. Korytkowskiego, Kanonika Metropol.

Літаратура
----------

* Catalogus archiepiscoporum Gnesnensium, Długosz, Jan (1415—1480), Polona
Старонка Facebook падчас сістэмнага збою ў 2021 годзе
У 16:40 паводле UTC+03:00 4 кастрычніка 2021 амерыканская сацыяльная сетка Facebook і яе даччыныя кампаніі, уключаючы Facebook Messenger, Instagram, WhatsApp, Mapillary і Oculus, сталі недаступнымі па ўсім свеце на працягу сямі гадзін. Перабоі былі выкліканыя адабраннем пратаколаў межавага шлюза (BGP) з усіх IP-маршрутаў да іх сервераў сістэмай даменных імён (DNS). Пасля аварыйнага завяршэння працы гэтых праграм карыстальнікі пачалі пераходзіць на Twitter, Discord і Telegram, што прывяло да збояў у працы сервераў гэтых праграм. DNS Facebook зноў сталі даступнымі ў 1:05 па маскоўскім часе 5 кастрычніка 2021 года, але па стане на 24:00 па маскоўскім часе, Facebook паведаміла, што функцыі паступова аднаўляюцца ў Facebook, Instagram і WhatsApp пасля больш чым 6 гадзін адключэння.

Адключэнне таксама перапыніла ўнутраныя камунікацыі Facebook, перашкаджаючы работнікам адпраўляць або атрымліваць знешнія электронныя лісты, атрымліваць доступ да карпаратыўнага каталога і сапраўднасці ў дачыненні да некаторых сэрвісаў Google-Docs і Zoom. The New York Times паведамляла, што супрацоўнікі не маглі ўвайсці ў будынкі і канферэнц-залы кампаніі Facebook, карыстаючыся электроннымі пропускамі. Сайт Downdetector, які адсочвае адключэнні сетак па ўсім свеце, зафіксаваў дзесяткі тысяч інцыдэнтаў ва ўсім свеце Стыў Гібсан, даследчык бяспекі, заявіў, што «штодзённае абнаўленне BGP пайшло не так», заблакаваўшы «людзей з аддаленым доступам» да сервераў, якія маглі б выправіць памылку, а ў той жа час людзі з фізічным доступам не маюць дазволу выправіць памылку.

У дакладзе CNBC гаворыцца, што гэта адключэнне стала найбольш маштабным для Facebook з 2008 года. У дзень адключэння акцыі кампаніі ўпалі амаль на 5 %.

Зноскі
------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑   Архівавана 7 кастрычніка 2021. (англ.)
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

Спасылкі
--------

* Update about the October 4th outage (англ.)
**Баявыя дзеянні ў раёне возера Жаланашколь 1969**, адбіццё савецкімі пагранічнікамі і ваеннаслужачымі ўзброеных спроб парушэння тэрытарыяльнай цэласнасці СССР і недатыкальнасці дзяржаўнай граніцы СССР з кітайскага боку ў раёне возера Жаланашколь (Казахстан) у жніўні 1969.

Пасля веснавых падзей на востраве Даманскі ўзброеныя сутыкненні на савецка-кітайскай граніцы адбыліся на іншых участках. На пачатку лета кітайскі бок учыніў некалькі правакацый у раёне Джунгарскага выступу (казахстанскі ўчастак).

Раніцай 13 жніўня 1969 кітайскія ваенныя прайшлі на тэрыторыю СССР каля возера Жаланашколь і пачалі акопвацца. У выніку чатырохгадзіннага бою, у ходзе якога савецкімі пагранічнікамі было прадэманстравана ўмелае прымяненне бронетранспарцёраў і верталётаў, парушальнікі былі цалкам выкінуты з тэрыторыі СССР. Была знішчана добра экіпіраваная дыверсійная кітайская група. Загінула 2 савецкія пагранічнікі, паранена 10. Кітайскія страты: 19 загінула, 3 трапілі ў палон.

Пасля гэтага сутыкнення правакацыі на казахстанскім участку савецка-кітайскай граніцы спыніліся.

Зноскі
------

1. ↑  Россия (СССР) в войнах второй половины XX века — М.: Триада-фарм, 2002. стр. 176

| СССР у войнах другой паловы XX стагоддзя |
| --- |
| 
* Кітай 1946—1950
* Карэя 1950—1953
* Венгрыя 1956
* Суэцкі крызіс 1956
* Лаос 1960—1970
* Куба 1962
* Алжыр 1962—1964
* Егіпет 1962—1975
* Емен 1962—1969
* В’етнам 1961—1974
* Сірыя 1967—1973
* Мазамбік 1967—1979
* Чэхаславакія 1968
* Даманскі 1969
* Жаланашколь 1969
* Камбоджа 1970
* Бангладэш 1972—1974
* Ангола 1975—1979
* Эфіопія 1977—1979
* Афганістан 1978—1989
* Сірыя і Ліван 1982
* Азербайджан і Арменія 1987—1994

 |
**Ларамідыя** — старажытны востраў-кантынент, які існаваў у познім Мелавым перядзе (99,6-66 млн гадоў таму), калі Паўночная Амерыка дзялілася на дзве часткі Заходнім Унутранным морам. Рэльеф вострава — выцягнуты і гарысты. Назву атрымаў у 1996 годзе Дэвідам Арчыбальдам у гонар горада Ларамі ў штаце Ваёмінг.
Ларамідія займала месца ад сучаснай Аляскі да Мексікі. Востраў насялялі діназаўры розных відаў, у тым ліку тыраназаўріды, дромеазаўріды, цэратапсы, тытаназаўры і іншыя.

Крыніцы
-------

1. ↑  Archibald, J. David; Dinosaur Extinction and the End of an Era: What the Fossils Say, New York, NY: Columbia University Press, 1996
2. ↑  Laramidia is named for Laramie, Wyoming, located in the former landmass
**Амерыканскі жанравы жывапіс** — бытавыя сцэны і пейзажы амерыканскіх мастакоў 1920-х і 1930-х, выкананыя ў натуралістычнай, апісальнай манеры.

Амерыканскі жанравы жывапіс не быў арганізаваным рухам, гэта была тэндэнцыя, якая атрымала шырокае распаўсюджванне сярод амерыканскіх мастакоў паміж дзвюма сусветнымі войнамі да сыходу ад абстракцыянізму і авангардызму. Найбольш вядомыя прадстаўнікі амерыканскага жанравага жывапісу — Бёрчфілд, Хопер, а таксама рэгіяналісты, чые творы насілі некалькі нацыяналістычны характар.

Літаратура
----------

* Даведнік па мастацтве пад рэдакцыяй Яна Чылверса

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Луцкевіч.

**Ян Балясла́ў Луцке́віч** (16 мая 1831 — 4 верасня 1895, Мінск) — расійскі вайсковец, у чыне капітана ўдзельнік Крымскай вайны. Бацька Яна і Антона Луцкевічаў.

Біяграфія
---------

За баявыя заслугі ў абароне Севастопаля ўзнагароджаны ордэнамі Святога Георгія і Святой Ганны і двума медалямі. Быў паранены, з арміі дэмабілізаваўся. Свайго маёнтка Ян Баляслаў не меў. У 1860-я гады быў арандатарам маёнтка пана Вайніловіча ў Тарасевічах Бабруйскага павета Мінскай губерні. Імаверна, у гэты час пазнаёміўся з Вінцэнтам Дуніным-Марцінкевічам, з якім пазней меў прыяцельскія адносіны, Дунін-Марцінкевіч у 1868 годзе прысвяціў Луцкевічу верш па-беларуску. Служыў на Лібава-Роменскай чыгунцы спачатку ў Шаўлях, а потым у Лібаве. У першым шлюбе Ян Баляслаў быў з Казімірай Асяцімскай, у іх нарадзіліся дзве дачкі — Станіслава (1877—1953) і Марыя Алёйзія (1876—1915). Пані Казіміра памерла ў 1878 або 1879 годзе.

Увесну 1880 года Ян Баляслаў узяў другі шлюб з Зоф’яй Лычкоўскай, дачкой уладальніка невялікага фальварка Ракуцёўшчына, каля мястэчка Краснага. У Яна Баляслава і Зоф’і было пяць дзяцей — Ян Герман (Іван; 1881—1919), Вікторыя (памерла ў маленстве), Антон (1884—1942), Эмілія (1886—1974), Стэфан (Сцяпан; 1889—1947). Стэфан быў названы ў гонар дзядзькі — Стэфана Луцкевіча, удзельніка паўстання 1863—1864 гадоў, загінулага ў 1863 годзе. Сям’я была каталіцкай, дома гаварылі па-польску.

Магіла Яна Баляслава Луцкевіча на Кальварыйскіх могілках
Памёр 4 верасня 1895 года ў Мінску. Пахаваны на менскіх Кальварыйскіх могілках.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Крывіцкі Л. 1991, с. 10
2. 1 2 3  Сідарэвіч А. 2014

Літаратура
----------

* *Крывіцкі Л.* Нельга абысці маўчаннем // *Спадчына*. — 1991. — № 1. — С. 10—17. — ISSN 0236-1019. Архівавана з першакрыніцы 20 чэрвеня 2017.
* *Сідарэвіч А. М.* Сям’я Луцкевічаў: у якіх умовах гадаваліся стваральнікі беларускай незалежнасці // *nashaniva.by*. — 2014.

Спасылкі
--------

* *Баринов И.* Документы Яна-Болеслава Луцкевича в Военно-историческом архиве (Москва): Свидетельство № 328 (реверс); Полный формулярный список от ноября 1862 года // Запісы беларусаведа. 5.10.2021.
**Пагранічны слуп** (польск.: Słup graniczny w Boguszach) — гістарычны пагранічны слуп каля в. Багушы Элцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства Польшчы.

Гісторыя
--------

Пастаўлены ў 1545 годзе на трайным стыку Вялікага Княства Літоўскага, Прускага герцагства і Каралеўства Польскага як напамін пра дэмаркацыю граніц паміж краінамі.

Слуп пазначаў трайны стык 24 гады — у 1569 годзе была падпісана Люблінская унія, паводле ўмоў якой Падляшскае ваяводства перайшло пад уладу Каралеўства Польскага.

Архітэктура
-----------

Гербы Вялікага Княства Літоўскага і Прускага герцагства
Дошка з гербамі і лацінскім надпісам
Пагранічны слуп вышынёй каля 6 метраў уведзены з цэглы, атынкаваны і пакрыты чырвонай дахоўкай. На ўсходняй сцяне знаходзіцца мармуровая дошка з дзяржаўнымі гербамі Вялікага Княства Літоўскага і Прускага герцагства, а таксама надпісам на лацінскай мове. Арыгінальная дошка была знята ў 1907 годзе і вывезена ў Кёнігсберг, на яе месца ўсталявана копія з вапняку.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пагранічны слуп (Багушы)
**Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта** — адзіная па-за межамі Беларусі навуковая беларусазнаўчая адзінка, якая была заснаваная ў 1956 годзе ў Варшаўскім універсітэце. Кафедра знаходзіцца на факультэце прыкладной лінгвістыкі на вуліцы Штурмовай, 4 (Szturmowa).

Ініцыятарам стварэння кафедры быў беларускі дзеяч Юры Туронак, а яе заснавальніцай стала прафесар Антаніна Абрэмбская-Яблонская (1901—1994) — выдатная славістка, аўтарка шматлікіх навуковых прац па славянскім мовазнаўстве, сааўтарка (разам з М. Бірылам) «Падручнага польска-беларускага слоўніка» (польск.: «Podręczny słownik polsko-białoruski»), выдадзенага ў 1962 годзе выдавецтвам Wiedzа Powszechnа. Зараз загадчыкам кафедры з’яўляецца д.ф.н. Радаслаў Калета.

На кафедры прапануюцца тры ступені навучання: бакалаўрат, магістратура і аспірантура. У рамках праграмы *беларуская філалогія з англійскай мовай* вядуцца заняткі па літаратуры, мовазнаўстве і гісторыі.

«Acta Albaruthenica» — навуковы часопіс кафедры беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта, быў заснаваны ў 1998 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Радаслаў Калета

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
**Авен-сюр-Эльп** (фр.: Avesnes-sur-Helpe) — акруга (фр.: Arrondissement) у Францыі, размешчаная ў рэгіёне Нор-Па-де-Кале. Адміністрацыйна належыць да дэпартамента Нор. Супрэфектура — Авен-сюр-Эльп. Насельніцтва акругі Авен-сюр-Эльп на 2011 год налічвала 232 680 чалавек. Плошча акругі складае ўсяго 1408 км².

Акруга Авен-сюр-Эльп складаецца з 12 кантонаў, якія ў сваю чаргу падзелены на 151 камун.

Гл, таксама
-----------

* Спісы камун Францыі
* Спіс акруг Францыі
* Спіс прэфектур і супрэфектур Францыі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Авен-сюр-Эльп (акруга)