recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
14 чэрвеня 2023 года каля берагоў Грэцыя пацярпела крушэнне лодка, якая перавозіла мігрантаў.

Меркавана 10 чэрвеня судна адправілася з Табрука, Лівія, яе пунктам прызначэння была Італія. У ноч на 14 чэрвеня яна перавярнулася ў міжнародных водах недалёка ад горада Пілас, Грэцыя. Большасць пасажыраў былі з Егіпта, Сірыі і Пакістана. Пасля крушэння пачалася маштабная выратавальная аперацыя з прыцягненнем берагавой аховы і ВМС, таксама ўдзел прымалі прыватныя судны.

Колькасць пасажыраў на лодцы ацэньваецца ў 400—750 чалавек, паведамляецца аб выратаванні 104 з іх. Колькасць загінулых — 82 чалавекі, дакладная колькасць зніклых без вестак невядома. Каля 30 чалавек шпіталізаваны ў Пілосе. Чатыры чалавекі з сімптомамі пераахаладжэння былі дастаўлены верталётам у бальніцу горада Каламата. Урад Грэцыі абвясціў трохдзённую жалобу. Гэта здарэнне стала найбуйнейшым караблекрушэннем у Грэцыі з пачатку года, а таксама ацэньваецца як адно з самых смяротных у Еўропе за апошнія гады. Папярэдняй прычынай называецца перагружанасць.

Гл. таксама
-----------

* Караблекрушэнне ля Кратонэ (2023)

Зноскі
------

1. ↑  Seventy-nine dead and hundreds missing in 'one of Greece's biggest migrant tragedies' **(нявызн.)**, *BBC News* (14 чэрвеня 2023). Праверана 15 чэрвеня 2023.
2. 1 2 3 4  Tagaris, Karolina.  At least 79 drown, hundreds missing in migrant shipwreck off Greece **(нявызн.)**, *Reuters* (14 чэрвеня 2023). Праверана 15 чэрвеня 2023.
3. 1 2  У берегов Греции перевернулась лодка с мигрантами из Северной Африки. Погибли больше 70 человек (руск.). *Meduza* (16 красавіка 2023). Праверана 15 чэрвеня 2023.
4. ↑  Death toll in Greece refugee boat tragedy soars to 78 (англ.). *Al Jazeera* (14 чэрвеня 2023). Праверана 15 чэрвеня 2023.
5. ↑  At least 79 people drown as refugee boat sinks off Greece **(нявызн.)**, *The Guardian* (14 чэрвеня 2023).
6. ↑  Dozens of migrants dead, fears for hundreds missing in Greece shipwreck (англ.). *France 24* (14 чэрвеня 2023).
7. ↑  At least 79 dead, hundreds missing in year’s deadliest wreck off Greece **(нявызн.)**, *Washington Post* (14 чэрвеня 2023).
8. ↑  У берегов Греции перевернулась лодка, погибли десятки человек (руск.). *Радио Озоди* (14 чэрвеня 2023).
пра гістарычную падзею гл. Першая Іўдзейская вайна.
**«Іўдзейская вайна»** (**Гісторыя іўдзейскай вайны**; грэч. Φλαυίου Ἰωσήπου ἱστορία Ἰουδαϊκοῦ πολέμου πρὸς Ῥωμαίους βιβλία) — сямітомная кніга іўдзейскага гісторыка Іосіфа Флавія, яго першае сачыненне, напісанае на грэчаскай мове. Кніга была напісана прыкладна ў 75 годзе н.э.

Першыя тамы ўяўляюць сабой гісторыю яўрэйскага народа з біблейскіх часоў. Наступныя кнігі апісваюць аблогу і разбурэнне Іерусаліма ў час Іўдзейскай вайны, перад якімі ідзе кароткі нарыс аб падзеях, што папярэднічалі вайне — ад узяцця Іерусаліма Антыёхам IV Епіфанам да адступлення ад Іерусаліма кіраўніка рымскай Сірыі Цэсція Гала і разгрому яго войскаў іўдзеямі. Гэта перамога пацягнула за сабой паўстанне іўдзеяў супраць рымскай улады, якое і стала прадметам апавядання ў апошніх пяці кнігах. Аўтар гэтай кнігі быў сведкай і ўдзельнікам апісаных падзей. Пасля паланення перайшоў на бок рымлян.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Іўдзейская вайна на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | LibraryThing |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX2035124 · BNF: 12008314w · GND: 4211816-5 · LCCN: n88277065 · NLA: 35719405 · LIBRIS: 323283 · SUDOC: 050565419, 028199561 · VIAF: 177058742, 301677728, 668151002096530280007 |

 |
**Сцяпан Пятровіч Шупеня** (10 лістапада 1896, в. Нача, Крупскі раён — 10 жніўня 1979) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Баранавіцкай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1926 года. З 1918 года ў Чырвонай Арміі, удзельнік грамадзянскай вайны. У 1935 годзе скончыў Камуністычны універсітэт нацыянальных меншасцей Захаду імя Мархлеўскага. У 1940—1941 гадах — першы сакратар Шчучынскага РК КП(б)Б.

З ліпеня 1941 года ў тыле ворага. З 1942 года — упаўнаважаны ЦК КП(б)Б і ЦШПР па Шчучынскаму раёну; у красавіку — снежні 1943 года — кіраўнік Шчучынскага падпольнага міжрайпартцэнтра, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў — сакратар Шчучынскага падпольнага РК КП(б)Б, адначасова з красавіка 1943 года — камандзір Шчучынскага партызанскага злучэння. З 19 сакавіка 1943 да ліпеня 1944 — член Баранавіцкага падпольнага абкама КП(б)Б.

З 1944 года на партыйнай і савецкай рабоце. Член ЦК КПБ у 1949—1956 гадах, кандыдат у члены ЦК КПБ у 1956—1960 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1947—1959), Вярхоўнага Савета СССР (1954—1960).

Памяць
------

Яго імя прысвоена сярэдняй школе вёскі Орля Шчучынскага раёна; на будынку школы ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Ганаровы грамадзянін горада Шчучын.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.





1. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алешка.
**Антон Антонавіч Алешка** (1 лютага 1913, в. Балотчыцы, цяпер Слуцкі раён — 13 верасня 1971) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў 2-гадовыя педагагічныя курсы пры Слуцкім педагагічным тэхнікуме (1931), да 1935 працаваў настаўнікам у мястэчку Лапічы (цяпер Асіповіцкі раён). Скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію  (руск.) (бел. ў 1941 годзе. У Вялікую Айчынную вайну ваяваў спачатку на Заходнім, а потым на 3-м Беларускім фронце. Пасля вайны служыў ваенным урачом у ваенна-паветраных сілах. Дэмабілізаваўся ў 1963. Жыў у Мінску. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1951.

Творчасць
---------

Дэбютаваў апавяданнямі ў 1932. У 1938—1939 апублікаваныя некалькі апавяданняў і аповесць «Маладосць» А. Алешкі (часопіс «Полымя»). Аўтар кніг аповесцей і апавяданняў «Раніца» (1949), «Іх першых вітае сонца» (1957), «Пяць сутак» (1959), «Над намі мільён вышыні» (1965), раман «Дарогі без слядоў» (1969), «Неба на замку» (выбранае, 1974, 1984).

Асноўная тэма творчасці пісьменніка — жыццё і баявыя подзвігі савецкіх лётчыкаў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны II ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны» і медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Алексютович Константин Андреевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 19. — 737 с..

Літаратура
----------

* Антон Антонавіч Алешка // БЭ ў 18 тамах. Т.1, Мн. 1996, С.249
* Алешка Антон // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* Алешка Антон // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1222626888 · ISNI: 0000 0004 1035 0135 · VIAF: 306146745 |
**Colt Detective Special** — цэльнарамны з вугляродзістай сталі кароткаствольны шасцізарадны рэвальвер з УСМ падвойнага дзеяння, у асяроддзі прыхільнікаў стралковай зброі адносіцца да класа «snubnosed», «snubbies» (бел.: «кірпаты») ці «belly guns» (бел.: літар. «зброя за пазухай»). Як вынікае з назвы **«Detective Special»**, зброя такога класа арыентавана на ўтоенае нашэнне і ўжыванне пераважна паліцыянтамі, апранутымі ў грамадзянскае — дэтэктывамі а таксама супрацоўнікамі спецслужбаў. Упершыню прадстаўлены ў 1927 годзе рэвальвер не быў падобны на існыя тады на рынку іншыя ўзоры стралковай зброі утоенага нашэння, якія мелі пераломную раму і маглі страляць маламагутнымі патронамі ці былі больш рэвальвераў з укарачвальным ствалом і дзяржальняй. Detective Special, магчыма, стаў першым цэльнарамным рэвальверам вышэйшага класа, з самага пачатку распрацоўкі прыстасаваным для ўтоенага нашэння, прызначаным для стральбы зараджаным у адкідальны налева барабан патронам .38Spl, прызнаным адным з самых магутных патронаў 1920-х гадоў.

Гісторыя
--------

Папярэднікам Detective Special з'яўляецца рэвальвер Colt Police Positive Special пад патрон .38 Special, які меў кампактную рамку. Джон Генры Фітцджэральд, які працаваў у кампаніі Colt Firearms, у 1920-я гады распрацаваў канцэпт кароткаствольнага «кірпатага» рэвальвера, які прадстаўляў мадыфікацыю Police Positive Special: яна заключалася ў пакарочванні ствала да 2 цаляў (каля 51 мм), пакарочванні дзяржальні з закругленнем вострых кутоў знізу, выдаленні спіцы курка і пярэдняй часткі спускавой клямары. Дзякуючы змененаму выгляду ўдарніка і рукаяці зброю можна было лёгка схаваць пад пінжаком, а верагоднасць яго выяўлення пры ператрусе зводзілася да мінімуму; адсутнасць спіцы курка дазваляла дастаць зброю без рызыкі зачапіцца за вопратку, а адсутнасць спускавой клямары дазваляла лягчэй націскаць на спускавы кручок не толькі людзям, у якіх былі доўгія і тоўстыя пальцы рук, але і тым, хто насіў пальчаткі.

Выкарыстанне
------------

Дзякуючы добрым схаваным якасцям рэвальвера, Colt Detective Special выкарыстоўваўся ў якасці зброі ў асноўным паліцэйскімі дэтэктывамі ў цывільным, хоць ён таксама быў папулярным пазаслужбовым і рэзервовым агнястрэльнай зброяй сярод паліцэйскіх у форме. Яго выкарыстоўвалі целаахоўнікі для асабістай абароны і спартыўнай стральбы.

Colt Detective Special быў папулярным зброяй да таго, як паўаўтаматычныя пісталеты замянілі рэвальвер ў многіх паліцэйскіх упраўленнях, урадавых установах і узброеных сілах.

Зноскі
------

| ⛭Рэвальверы Colt |
| --- |
| 
* 1860 Army Model
* 1851 Navy
* Anaconda
* Buntline
* Cobra
* Detective Special
* Diamondback
* Dragoon Revolver
* Frontier Six-Shooter
* King Cobra
* M1861 Navy
* M1889
* M1892
* M1905 New Marine
* Model 1877
* New Service
* Official Police
* Paterson
* Pocket Percussion Revolvers
* Police Positive
* Police Positive Special
* Python
* Single Action Army
* Trooper
* Walker
* Colt М1917

 |

1. ↑  *Association, National Rifle*. An Official Journal Of The NRA | The Fitz Special (англ.). *An Official Journal Of The NRA*. Праверана 26 кастрычніка 2023.
21 чэрвеня 2023 года адбыўся выбух газу ў рэстаране барбекю Fuyang (富洋烧烤店), раён Сінцін, правінцыя Іньчуань, Нінся-Хуэйскі аўтаномны раён Кітая. 31 чалавек загінуў і сем атрымалі раненні. Выбух стаў самым смяротным у краіне з 2019 года, калі падчас аналагічнага здарэння на хімічным заводзе ва ўсходняй правінцыі Цзянсу загінулі 78 чалавек.

Здарэнне
--------

Выбух адбыўся каля 20:40 па мясцовым часе. У будынку пачаўся пажар, а вуліцу ўсыпала аскепкамі шкла і іншым смеццем. На месца накіраваліся больш за 100 пажарных і 20 адзінак тэхнікі. Сярод ахвяр былі старшакласнікі і пенсіянеры, большасць з якіх загінулі ў выніку ўдыхання дыму. Загінуў як мінімум 31 чалавек. Таксама пацярпелі сем чалавек, адзін у цяжкім стане.

За гадзіну да гэтага супрацоўнік рэстарана выявіў пах уцечкі. Пасля гэтага ён заўважыў пашкоджаны клапан на баку са звадкаваным газам, але было ўжо позна.

Наступствы
----------

Генеральны сакратар Камуністычнай партыі Сі Цзіньпін заклікаў прыкласці максімум намаганняў для аказання медыцынскай дапамогі пацярпелым і ўзмацнення мер бяспекі.

22 чэрвеня ўлады Іньчуаня паабяцалі пачаць расследаванне ў адпаведных галінах, каб пазбегнуць падобных бедстваў у будучыні. Дзевяць чалавек, уключаючы ўладальніка рэстарана, акцыянераў і персанал, былі затрыманы паліцыяй, а іх фінансавыя актывы былі замарожаны. Улады правінцыі таксама перасялілі 64 сям’і з суседніх жылых комплексаў у гасцініцы.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Dang, Yuanyue*. 9 held after China restaurant gas tank blast kills 31 on eve of festival. live **(нявызн.)**. *South China Morning Post* (22 чэрвеня 2023). Архівавана з першакрыніцы June 22, 2023.
2. ↑  *Yeung, Jessie*. 31 dead after gas explosion at barbecue restaurant in China. live **(нявызн.)**. *CNN* (22 чэрвеня 2023). Архівавана з першакрыніцы June 22, 2023.
3. 1 2 3 4  Yong, Nicholas.  Yinchuan: China restaurant gas explosion kills 31 **(нявызн.)**, *BBC News* (22 чэрвеня 2023).
4. ↑  Woo, Ryan.  Blast at BBQ shop in northwest China kills 31 **(нявызн.)**, *Reuters* (June 22, 2023).
5. ↑  Meer dan dertig doden na explosie in restaurant in China (гал.). *NOS* (22 чэрвеня 2023).
6. ↑  Cooking gas explosion kills 31 people at a barbecue restaurant in northwestern China **(нявызн.)**, *NPR* (22 June 2023).
7. ↑  Explosion at Chinese restaurant kills 31 people **(нявызн.)** (June 22, 2023).
8. ↑  应急管理部工作组在宁夏银川市指导燃气爆炸事故应急处置工作 **(нявызн.)** (22 чэрвеня 2023).
9. ↑   *China: blast at Yinchuan barbecue restaurant kills dozens – video*.
10. 1 2  31 dead, 7 hurt in blast in Ningxia **(нявызн.)**, *China Daily* (22 June 2023).
11. ↑  At least 31 dead after gas explosion at China barbecue restaurant **(нявызн.)**. *Al Jazeera* (22 чэрвеня 2023).
«**Вялікі бацька, маленькі бацька і іншыя гісторыі**» (в’етн.: Cha và con và) — мастацкі фільм 2015 года рэжысёра Данг Дзі Фана[fr].

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 22-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

Сайгон, пачатак XXI стагоддзя. Ву, студэнт-фатограф, толькі што прыехаў у горад. Ён адразу ж пасябраваў з выхвальным суседам па пакоі Тангам, дробным гандляром наркотыкамі, і стаў суправаджаць яго ў начных эскападах, адкрыўшы для сябе новы свет. Пазнаёміўся ён і з танцоркай Ван, якая калі-нікалі падтрымлiвае адносіны з Ву. Паступова сяброўства герояў набывае ўсё больш і больш неадназначны характар. Аднойчы пасля начной бойкі яны вымушаны збегчы ў родную вёску Ву. Бацька рады іх з’яўленню і хоча пазнаемiць Ву з нявестай, якую знайшоў для яго.

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 1 кінаўзнагародай і яшчэ 8 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  filmportal.de — 2005.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
2. ↑  Cha và con và... (2015) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 18 лютага 2022.
3. 1 2  Вялікі бацька, маленькі бацька і іншыя гісторыі  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 18 лютага 2022.
4. ↑  Cha và con và... — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 18 лютага 2022.

Спасылкі
--------

* Вялікі бацька, маленькі бацька і іншыя гісторыі на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зайчанка.
**Мікалай Зайчанка** (1948 —) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр эканомікі Рэспублікі Беларусь (24 снежня 2003 — 4 снежня 2009).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1948 годзе ў г. п. Градзекава Прыморскага края (Расія).
Скончыў у 1971 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Па спецыяльнасці інжынер-эканаміст. Кандыдат эканамічных навук.

Працаваў інжынерам, старэйшым інжынерам Інстытута праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын АН БССР, старэйшым эканамістам, малодшым навуковым супрацоўнікам Інстытута эканомікі АН БССР.
Быў аспірантам гэтага інстытута.

У 1981—1994 гадах — старэйшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара метадалогіі і метадаў фарміравання і рэалізацыі мэтавых комплексных праграм навукова-даследчага эканамічнага інстытута (НДЭІ) Дзяржплана БССР, намеснікам дырэктара па навуковай працы НДЭІ Дзяржэканомплана БССР.

У 1994—1996 гадах — намеснік дырэктара па навуковай працы НДЭІ Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь.

У 1996—1997 гадах — намеснік міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.

У 1997—2003 гадах — першым намеснік міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.

24 снежня 2003 года — 4 снежня 2009 года  — міністр эканомікі Рэспублікі Беларусь.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай Граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (2006).

Цікавая інфармацыя
------------------

У 2008 годзе аналітычны цэнтр «Стратэгія» прызнаў «Цытатай года» лютаўскае выказванне міністра эканомікі Мікалая Зайчанка:

> «*Мы павінны разглядаць нашу эканоміку такой, якая яна ёсць, і рэфармаваць яе так, як яна можа быць змененая, і паступова рабіць яе такой, якой яна павінна быць*».
> 
> 
>

Зноскі
------

1. ↑  Президент Республики Беларусь рассмотрел ряд кадровых вопросов, 4.12.2009, pravo.by(недаступная спасылка)  (руск.)
2. ↑  *Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь з 1 сакавіка 2006 г. № 136 Аб узнагароджаннi работнiкаў, якiя ўнеслi найбольш значны ўклад у сацыяльна-эканамiчнае развiццё рэспублiкi ў 2001—2005 гадах, дзяржаўнымi ўзнагародамi Рэспублiкi Беларусь, 1/7323* Архівавана 24 верасня 2015.

Спасылкі
--------

* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў РБ»(недаступная спасылка)  (руск.)
* Указ прэзідэнта Рэспублiкi Беларусь № 290 «Аб назначэннi членаў Урада Рэспублiкi Беларусь» Архівавана 5 сакавіка 2016.

| ⛭Міністры эканомікі Беларусі |
| --- |
| 
* Сяргей Лінг (1994—1995)
* Георгій Бадзей (1995—1996)
* Уладзімір Шымаў (1996—2002)
* Андрэй Кабякоў (2002—2003)
* Мікалай Зайчанка (2003—2009)
* Мікалай Снапкоў (2009—2014)
* Уладзімір Зіноўскі (2014—2018)
* Дзмітрый Крутой (2018—2019)
* Аляксандр Чарвякоў (з 2020)

 |
**Абло́га Срэ́браніцы** (баснійская: Opsada Srebrenice, сербская: Опсада Сребреницe) — трохгадовая аблога горада Срэбраніца ва ўсходняй частцы Босніі і Герцагавіны, якая доўжылася з красавіка 1992 года па ліпень 1995 года падчас Баснійскай вайны.

Гісторыя
--------

Пасля нападу Югаслаўскай народнай арміі (JNA) і сербскай добраахвотніцкай гвардыі (SDG), горад быў канчаткова абложаны арміяй Рэспублікі Сербскай (VRS) у маі 1992 года. У чэрвені 1995 года камандуючы арміі Рэспублікі Босніі і Герцагавіны (ARBiH) у анклаве, Насер Орыч, пакінуў Срэбраніцу і збег у горад Тузла. Ягоным наступнікам стаў Раміз Бечыравіч.

У ліпені 1995 году Срэбраніца была захоплена падчас аперацыі пад кодавай назвай Operation Krivaja '95 аб'яднанымі сіламі Рэспублікі Сербскай і шматлікіх ваенізаваных фарміраванняў, якія ўключаны сотні грэчаскіх і рускіх добраахвотнікаў. Наступствам захопу горада стала разня мужчынскага насельніцтва горада (было забіта 8000 баснійскіх мужчын і хлопчыкаў), і лічыцца найбуйнейшым актам масавага забойства ў Еўропе з канца Другой сусветнай вайны. Гэтае злачынства было вызначана як генацыд міжнароднымі крымінальнымі судамі. У выніку, генерал VRS Радзіслаў Крсціч быў прызнаны вінаватым Міжнародным крымінальным трыбуналам па былой Югаславіі (МТБЮ) у забойстве, пераследзе і генацыдзе. Генерал VRS Здраўка Талімір быў таксама прызнаны вінаватым у генацыдзе. Абодва былі асуджаныя на пажыццёвае зняволенне. Ратка Младзіч, камандуючы VRS падчас вайны, быў абвінавачаны ў разні ў Срэбраніцы. Камандзір баснійскіх сіл у анклаве Насер Орыч, быў прызнаны вінаватым у няздольнасці прадухіліць жорсткае абыходжанне вайскоўцаў VRS да зняволеных, якiя ўтрымлiваліся ў Срэбраніцы ў перыяд з верасня 1992 года па сакавік 1993 года. Тым ня менш, яго прысуд быў адменены ў 2008 годзе.
**Біяэнерге́тыка** — раздзел біялогіі, які вывучае ператварэнне энергіі ў біясістэмах: атрыманне энергіі (у першую чаргу сонечнай) з навакольнага асяроддзя, яе назапашванне і выкарыстанне для жыццядзейнасці арганізмаў.

Гісторыя
--------

Пачаткам біяэнергетыкі лічацца работы нямецкага ўрача Ю. Р. Маера, які адкрыў закон захавання і ператварэння энергіі (1841) на прыкладзе чалавека.

Біяэнергетыка атрымала шырокае развіццё ў 2-й палове 20 стагоддзя. Вялікі ўклад зрабілі французскі вучоны Л. Пастэр, нямецкія вучоныя Г. Эмбдэн, О. Меергоф, О. Варбург (браджэнне і дыханне), рускія вучоныя У. А. Энгельгарт, У. А. Беліцэр, амерыканскі вучоны А. Ленінджэр (акісляльнае фасфарыліраванне), англійскі вучоны П. Мітчэл (хеміасматычная тэорыя спалучэння паміж акісленнем і фасфарыліраваннем).

На Беларусі
-----------

На Беларусі навуковыя даследаванні па біяэнергетыцы пачаліся ў 1960-я гады, звязаны з імёнамі А. Н. Разумовіча, А. Ц. Пікулева, Ю. М. Астроўскага, В. М. Іванчанкі, Э. П. Цітаўца, А. М. Стажарава, Л. С. Чаркасавай, М. Ю. Тайца і інш. (цыкл Крэбса, энергетычны стан арганізма пры розных вонкавых, у т.л. радыяцыйных, уздзеяннях і паталогіях).

У працах С. В. Конева і А. М. Рудэнкі даказана вырашальная роля канфармацыйнай рухомасці бялкоў унутранай мембраны мітахондрый у трансмембранным выкідзе пратонаў.

Істотны ўклад у разуменне біясінтэзу фотасінтазнага апарату раслін і яго арганізацыі зрабілі Ц. М. Годнеў, А. А. Шлык, М. М. Ганчарык, Л. І. Фрадкін, Н. Г. Аверына, А. Б. Руды.

Даследаванні па біяэнергетыцы вядуцца ў інстытутах НАН РБ (фотабіялогіі, эксперыментальнай батанікі), Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі, БДУ, Мінскім медыцынскім інстытуце і інш.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119423031 · GND: 4112769-9 · LCCN: sh85014133 · Microsoft: 100206155 · NKC: ph118887 |
«**Канферэ́нцыя**» (руск.: Конференция) — мастацкі фільм 2020 года рэжысёра Івана Цвярдоўскага.

Сюжэт
-----

Праз 17 гадоў пасля падзей у Тэатральным цэнтры на Дуброўцы з ціхага манастырскага жыцця Наталля прыязджае ў Маскву. Атрымаўшы блаславенне, яна збірае былых закладнікаў «Норд-Осту» для правядзення вечара памяці трагедыі, ахвярамі якой яны сталі 23—26 кастрычніка 2002 года. Аднаўляючы дэталі і храналогію падзей, Наталля адкрывае страшныя падрабязнасці сваёй асабістай гісторыі — фатальнай памылкі, якая перакасавала ўсё далейшае жыццё. Як жыць з непасільным цяжарам незагойных ран мінулага? Ці здолее Наталля заслужыць дараванне ўласнай сям’і?

Акцёрскі склад
--------------

* Наталля Паўленкава
* Вольга Лапшына
* Ксенія Зуева
* Ян Цапнік
* Ганна Слю
* Наталля Патапава
* Філіп Аўдзееў

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 6 кінаўзнагародамі і яшчэ 4 намінацыямі.

Зноскі
------

1. 1 2  film distribution certificate database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98554059'></a>
2. ↑  Konferentsiya (2020) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 31 снежня 2020.
3. ↑  Канферэнцыя  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 31 снежня 2020.
4. ↑  Konferentsiya — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 31 снежня 2020.

Спасылкі
--------

* Канферэнцыя на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Internet Movie Database |
**Фонд Ле Карбюзье** (англ.: Fondation Le Corbusier) — фонд, музей і архіў заснаваны ў гонар архітэктара Шарля Эдуара Жанерэ-Гры (1887—1965). Фонд уключае будынак Дому Ля Рашэ (англ.: Maison La Roche), музей на плошчы д-ра Бланша, 8-10, кватэра, дзе Ле Карбюзье пражываў з 1933 года па 1965 год (на вуліцы Нюнжэсэ э Калі (англ.: rue Nungesser et Coli), дом «Маленькі дом» пабудаваны для яго бацькоў у Карсо (англ.: Corseaux) на беразе Жэнеўскага возера (англ.: Lac Leman) (у 1924 годзе).

У 2002 годзе Фонд Ле Карбюзье і Міністэрства культуры Францыі высунулі ініцыятыву ўнесці творы Ле Карбюзье ў спіс помнікаў спадчыны ЮНЕСКА. Фонд засноўвае ўзнагароды

Зноскі
------

1. ↑  Grants for young researchers, 2009—2011(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Фонд Ле Карбюзье(недаступная спасылка)
* Paris : réouverture de La Maison La Roche de Le Corbusier Архівавана 4 студзеня 2012.
* Ле Карбюзье (Шарль Эдуард Жанерэ-Гры). Le Corbusier (Charles Édouard Jeanneret-Gris)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пятрова.

**Алена Юр'еўна Пятрова** (укр.: Олена Юріївна Петрова;; нар. 24 верасня 1972, Шаркан, Удмурцкая АССР) — украінская біятланістка, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1998 года ў індывідуальнай гонцы, 10-кратны прызёр Еўропы 2004 гады.

Біяграфія
---------

З 1987 года займалася лыжамі, а ў 1989 годзе перайшла ў біятлон. У гэтым жа годзе Пятрова выйграе чэмпіянат СССР сярод юніёраў. Пасля распаду СССР яна з'яжджае ва Украіну, дзе, выйграўшы два нацыянальныя першынствы, трапляе ў склад асноўнай зборнай гэтай краіны.

Дэбютавала ў Кубку свету ў сезоне 1992/1993. Сапраўдным поспехам можна назваць выступленне Пятровай на Чэмпіянаце свету 1996 года ў Рупольдынгу, дзе яна заваявала тры медалі, а па выніках сезона заняла сёмае месца ў агульным заліку Кубка свету. У 1997 годзе Пятрова заваёўвае яшчэ адзін медаль Чэмпіянату свету, а на Зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года ў Нагана яна трапляе на подыум у індывідуальнай гонцы. Чатырохразовая віцэ-чэмпіёнка свету заўсёды адрознівалася добрай стральбой. Менавіта таму яе шануюць як добрага каманднага байца, незаменнага ў эстафетных спаборніцтвах.

Пасля завяршэння спартыўнай кар'еры стала функцыянерам НАК Украіны, і з'яўляецца кіраўніком Сумскага рэгіянальнага аддзялення.
Меркаваны ўчастак кратара, які будзе даследаваць Mars Science Laboratory
**Кратар Гейла** (англ.: Gale crater) — ударны кратар на Марсе, названы ў гонар Уолтэра Фрэдэрыка Гейла, астранома-аматара, які назіраў Марс у канцы XIX стагоддзя і апісаў наяўнасць каналаў на чырвонай планеце. Яго дыяметр каля 154 км і ён мае каардынаты 5.4°S 137,8°E. Геалагічны ўзрост кратара складае прыкладна ад 3,5 да 3,8 мільярдаў гадоў.

Асаблівасці
-----------

Незвычайнай асаблівасцю кратара Гейл з'яўляецца велізарны насып вакол цэнтральнага піка. Аб'ект складаецца са слаістага матэрыялу, вышынёй 5,5 км над паўночным дном кратара і 4,5 км над паўднёвым дном — ледзь вышэй паўднёвага беражка самога кратара, які, магчыма, быў закладзены на працягу прыблізна 2 мільярдаў гадоў. Паходжанне гэтага ўзвышэння не вядома, але даследаванні паказваюць, што гэта рэшткі эрозіі асадкавых пластоў, якія калісьці запаўнялі кратар цалкам, магчыма, першапачаткова нанесены на дне возера. Аднак маюць месца дыскусіі наконт гэтага. Назіранні за слаістымі адкладамі магчымыя з верхняй часткі насыпа, што наводзіць на думку пра эолавыя працэсы, але паходжанне пластоў ніжняй часткі застаецца неадназначным.

Даследаванні
------------

6 жніўня 2012 года ў раён кратара паспяхова здзейсніў пасадку марсаход Curiosity Марсіянскай Навуковай Лабараторыі. Тэлеметрыя была атрымана ў 9:31 (мінскі час). Ужо праз пяць хвілін атрыманы першыя чорна-белыя здымкі, на адным з якіх бачна цень самога марсахода на марсіянскім грунце.

Зноскі
------

1. ↑  NASA's Next Mars Rover to Land at Gale Crater **(нявызн.)**, *NASA*. (англ.)

Спасылкі
--------

* Кратар Гейла на сайце Planetary Names

| ⛭Марс |
| --- |
| Геаграфія | 

|  |
| --- |
| Атмасфера ·  Іанасфера ·  Гідрасфера ·  Каналы ·  Клімат ·  Жыццё |
| Рэгіёны: | Кідонія ·  Фарсіда ·  Даліны Марынер ·  Ацыдалійская раўніна ·  Даліна Маадзім ·  Возера Эрыданія ·  Раўніна Утопія ·  Раўніна Хрыса ·  Раўніна Элада ·  Паўночны разлом |
| Вулканы: | Гара Алімп ·  Гара Арсія ·  Гара Паўліна ·  Гара Аскрыйская ·  Вялікі Сырт **·**  Купал Гекаты |
| Кратары: | Вікторыя **·**  Гале **·**  Гейла **·**  Гусева **·**  Ібрагімаў **·**  Хайнлайн **·**  Холдэн **·**  Эберсвальдэ |

 | Mars as seen by the Hubble Space TelescopeMars as seen by the Hubble Space Telescope |
| Спадарожнікі: | Дэймас · Фобас |
| Даследванне | Марынер-4 · Марынер-6 · Марынер-7 · Марынер-9 · Марс-2 · Марс-4 · Марс-5 · Марс-6 · Марс-7 · Фобас-2 · Mars Global Surveyor · Марс Адысей · Mars Express · Mars Reconnaissance Orbiter |
| Спускаемыя апараты | Марс-3 · Вікінг-1 · Вікінг-2 · Фенікс |
| Марсаходы | Mars Pathfinder · Spirit · Opportunity ·  Curiosity · Perseverance · Чжужун |
| Мімапралётныя | Разета · Dawn |
|  **Катэгорыя:Марс •  Вікісховішча:Марс** |
**Сцяг Навабеліцкага раёна** — афіцыйны геральдычны сімвал Навабеліцкага раёна, адзінкі ў складзе горада Гомеля. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 28 студзеня 2002 года № 81.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, якое мае справа выраз у форме «ластаўчын хвост», у цэнтры правага боку якога гербавая эмблема — рысь жоўтага колеру, якая ляжыць.

Рашэнне аб зацвярджэнні сцяга Навабеліцкага раёна г. Гомеля было прынята Адміністрацыяй Навабеліцкага раёна Гомеля 13 лютага 2001 года.

Гл. таксама
-----------

* Герб Навабеліцкага раёна

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Навабеліцкага раёна Гомеля
**Мілан Ракіч** (сербск.: Милан Ракић; 18 верасня 1876, Бялград — 30 чэрвеня 1938, Заграб) — сербскі паэт і дыпламат; акадэмік Сербскай акадэміі навук і мастацтваў (1934).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў Бялградзе ў 1876 годзе ў сям’і міністра фінансаў Міты Ракіча (дзедам паэта па матчынай лініі быў Мілан Мілічавіч, пісьменнік і навуковец), там жа скончыў пачатковую і сярэднюю школу. Пасля вывучаў у Сарбоне права (1898—1901), па заканчэнні універсітэта адразу паступіў на дыпламатычную службу, дзе працаваў да самае смерці. Памёр у 1938 годзе ў Заграбе.

Творчасць
---------

У 1902 годзе надрукаваў першыя вершы ў «Сербскім літаратурным весніку», а ў 1903 годзе выдаў зборнік «Вершы» (перавыдаваўся пасля ў 1924 і 1936 гадах), які зрабіўся першай кнігай сербскага мадэрнізму. Другая кніга пад назвай «Новыя вершы» выйшла ў 1912 годзе — праз высокую патрабавальнасць да сваіх твораў аўтар не надрукаваў больш нічога, апроч гэтых кніг. Нягледзячы на тое, што паэтычная спадчына Мілана Ракіча складаецца з 64 вершаў, паэт лічыцца адным з класікаў нацыянальнай літаратуры і пачынальнікам не толькі сербскага мадэрнізму, але і ўсёй сербскай літаратуры ХХ ст. Даследчыкі творчасці паэта гавораць пра ўплыў на яе парнаскай школы і французскага сімвалізму (асабліва блізкай яму была паэзія Шарля Бадлера), пра матывы трагічнай і гордай любові да Радзімы (цыкл вершаў, прысвечаных Косаваму полю). Адна з важных тэмаў яго творчасці — смерць, пра якую ён пісаў у скептычным і часам іранічным тоне.

Зноскі
------

1. 1 2  Milan Rakić // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
2. 1 2  Ракич Милан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

Спасылкі
--------

* prajdzisvet.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90577025 · BNF: 12103296r · CONOR: 17337955 · GND: 118787772 · ISNI: 0000 0001 0881 6352 · LCCN: n85115423 · NKC: ola2003169789 · NLA: 36192635 · NSK: 000067634 · NTA: 073609226 · NUKAT: n2007145315 · SUDOC: 066859581 · VIAF: 27095545 |

 |
**Дзяме́еўка** — былы пасёлак у Малажынскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У 2005 годзе пасёлак быў выключаны са звестак па ўліку населеных пунктаў.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 12 км на ўсход ад Брагіна, 40 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 125 км ад Гомеля.

### Водная сістэма

На поўначы і поўдні меліярацыйныя каналы.

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Брагін — Лоеў.

Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1-й палове 1920-х гадоў перасяленцамі з вёсак Стары Макрэц і Новы Макрэц, на былых памешчыцкіх землях. У 1932 годзе арганізаваны калгас. У 1940 годзе 24 двары. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў верасні 1943 года фашысты цалкам спалілі пасёлак. У 1959 годзе ў складзе калгаса «XVIII партз'езд» (цэнтр — вёска Крыўча).

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 1 двор, 1 жыхар.

### Дынаміка

* 1930 год — 21 двор, 137 жыхароў.
* 1959 год — 87 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 1 двор, 1 жыхар.
* 2006 год — жыхароў няма

Зноскі
------

1. ↑  Решение Гомельского областного исполнительного комитета от 17 ноября 2005 г. № 793 Об исключении из данных по учету и регистрации административно-территориальных и территориальных единиц населенных пунктов Брагинского, Ветковского, Ельского и Хойникского районов

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Тарос.

**Таро́с Тараманя́н** (арм.: Թորոս Թորամանյան; 1864—1934) — армянскі архітэктар і археолаг, даследчык гісторыі архітэктуры Арменіі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1864 годзе ў Шапін-Карахісары, Асманская імперыя. Пасля заканчэння Канстанцінопальскай акадэміі мастацтваў заняўся праектаваннем прыватных і грамадскіх будынкаў у Канстанцінопалі, затым у Балгарыі, куды пераехаў у 1896 годзе, а таксама ў Румыніі.

Тарос Тараманян у Ані, 1907
У 1902 годзе Тараманян прымае прапанову прыняць удзел у экспедыцыі ў адну са старажытных сталіц Арменіі — Ані, куды прыязджае ў 1903 годзе і далучаецца да экспедыцыі Мікалая Мара. У 1904 годзе Тараманян па запрашэнні архімандрыта Хачыка Дадзяна далучаецца да раскопак царквы Звартноц. Вынікі даследаванняў у 1905 годзе ён публікуе ў працы «Храм Звартноц». Тараманян страціў магчымасць весці там свае даследаванні, пасля таго, як Ані ў 1921 годзе апынуўся на турэцкай тэрыторыі.

У 1923 годзе ў Армянскай ССР ствараецца Камітэт па ахове старажытных помнікаў, членам якога становіцца Тараманян. У складзе Камітэта ён бярэ ўдзел у рэканструкцыі Эчміядзінскага сабора. У 1930—1932 гадах таксама кіраваў архітэктурным аддзелам Гістарычнага музея Арменіі ў Ерэване. У 1933 годзе атрымаў званне заслужанага дзеяча навукі Армянскай ССР.

Быў членам Сусветнага Армянскага Кангрэса.

Памёр у 1934 годзе.

Памяць
------

Бекназаран, Таманян, Папазян, Таіраў, Енгібаран, Даніэлян, Амбарцумян, Шагінян, Тараманян 
* У 1969 годзе АН Арменіі заснавала памятны медаль імя Тараманяна.
* У 2000 годзе была выпушчана паштовая марка Арменіі, прысвечаная Тараманяну.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Армянская савецкая энцыклапедыя / пад рэд. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. ↑  Toros Toramanian //  Праверана 9 кастрычніка 2017.
3. ↑  Дзеячы навукі "Сусветны Армянскі Кангрэс Архівавана 4 сакавіка 2016.
4. ↑  Тараманян Тарос (1864—1934)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тарос Тараманян
* Біяграфія на сайце Энцыклапедыі фонду «Хаязг»
* Архітэктар Тарос Тараманян
* TOROS TORAMANIAN (англ.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 124578446 · ISNI: 0000 0000 2347 6504 · LCCN: n00046253 · NTA: 393828271 · NUKAT: n2015135132 · SUDOC: 183711653 · VIAF: 62485436 |

 |
**«Жыта»** — старажытны карагод. Выконваўся вясной на Юр’я: «хадзілі па ране (ранняе жыта), калі ў ім ужо можа схавацца варона». Збіраліся ўсёй вёскай і адзін за адным ланцужком, праходзілі па палях. Наперадзе ўсіх хлопец нёс хлеб, упрыгожаны галінкамі елкі. На кожным полі хлопец круціўся ў сярэдзіне карагода, а вакол яго — карагод, які суправаджаўся рытуальнымі песнямі:

> 
> Дзе карагод ходзіць,  
> 
> Там жыта родзіць,  
> 
> А дзе не бывае,  
> 
> Там улягае.
> 
> 

Зафіксаваны на Беларускім Палессі. У Смаргонскім раёне зафіксаваны варыянт танца «жыта», у якім выканаўцы імітавалі калыханне жыта і яго жніво касілкай.

Крыніцы
-------

1. ↑  Варламаў 1989, с. 97.

Літаратура
----------

* *Варламаў А. Л.* Берёзка // *Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя* / Редкал. І. П. Шамяк (гл. рэд.) і інш.. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 199. — ISBN 5-85700-014-9.
**Гаўешціца** (сербск.: Говјештица/Govjestica) — вялікая карставая пячора, што знаходзіцца ў каньёне Прача ля левага прытоку ракі Дрына ў горным масіве Раманія. У адміністрацыйным дачыненні прыналежыць да муніцыпалітэта Рагаціца, Рэспубліка Сербская, Боснія і Герцагавіна, знаходзіцца на адлегласці дваццаці аднаго кіламетра ад горада.

Гісторыя даследаванняў
----------------------

Гаўешціца доўгі час заставалася невядомай і ўпершыню была выяўлена толькі ў пачатку XX стагоддзя, калі ў 1906 годзе ў выніку будавання чыгуначнай лініі Сараева—Вішаград адбылося абвальванне часткі скальных парод і адкрыўся ўваход у пячору. Першыя згадванні пра даследаванне пячоры датуюцца 1911 годам, але даследчыкам атрымалася прайсці ўглыб толькі на 100 метраў — далейшае пасоўванне было занадта небяспечным і патрабавала адмысловага абсталявання. З гэтых пор пячора стала даволі папулярнай сярод турыстаў, хоць сур'ёзным яе вывучэннем тады ніхто не займаўся. У біялагічнай і палеанталагічнай літаратуры 1960-х — 1970-х гадоў Гаўешціца згадваецца толькі мімаходзь без якіх б там ні было навуковых дадзеных.

Сур'ёзны зрух у вывучэнні пячоры адбыўся толькі ў 2010 годзе, калі прыехала група італьянскіх спелеолагаў з Балонні і Навары — у супрацоўніцтве з мясцовымі навукоўцамі з Босніі і Герцагавіны пры спрыянні Цэнтра карсту і спелеалогіі Сараева яны дамагліся вызначаных поспехаў у даследаванні: склалі падрабязную карту тунэляў, задакументавалі новыя адгалінаванні, з якімі агульная даўжыня пячоры складала каля 1200 метраў. Усяго ў перыяд 2010—2013 гадоў былі распачаты некалькі навуковых экспедыцый, недалёка ад уваходу з'явіўся невялікі даследчыцкі лагер, да працэсу вывучэння далучыліся многія спецыялісты з іншых гарадоў. З часам даследчыкі прасоўваліся ўсё далей і далей, так, у 2011 годзе даўжыня вывучанай часткі пячоры складала 3800 метраў, у 2012 годзе — ужо 7715 метраў і, нарэшце, у 2013 годзе даследчыкі назвалі канчатковую на дадзены момант даўжыню — 9682 метры. Такім чынам, Гаўешціца з'яўляецца самай вялікай пячорай на тэрыторыі Босніі і Герцагавіны, апераджаючы па даўжыні папярэдніх лідараў Печына Ізвор Макраньске Міляцке (7200 м) і В'етраніцу (6700 м).

Падчас экспедыцый праводзіліся біялагічныя даследаванні залаў пячоры, збіраліся ўзоры мінеральных і арганічных матэрыялаў. У пячоры была выяўлена калонія кажаноў, былі знойдзены множныя аскепкі чэрапаў і костак пячорнага мядзведзя дагістарычнага віду, які, як лічыцца, вымер каля 15 тыс. гадоў назад. Апроч таго, усярэдзіне навукоўцамі знойдзены рэдкія насякомыя сямейства леядзідаў.

Гаўешціца ўваходзіць у лік аб'ектаў, якія падпадаюць пад абарону па класіфікацыі Міжнароднага саюзу аховы прыроды.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Пячора Гаўешціца на Вікісховішчы |

* Pećina Govještica (Dugovještica)  (серб.)
* Пећина Говјештица: Језеро, украси, фосили...  (серб.)
* РОГАТИЧКИ ДРАГУЉ: ПЕЋИНА ГОВЈЕШТИЦА  (серб.)
* Govjestica najduža pećina u BiH  (серб.)
сцяг Усходняга Берліна
**Усходні Берлін** — частка горада Берліна, якая пасля Другой сусветнай вайны патрапіла ў савецкі сектар акупацыі. У 1949 Усходні Берлін стаў сталіцай ГДР і афіцыйна зваўся **Берлін, сталіца ГДР**. На савецкіх картах усходняя частка горада называлася як **Дэмакратычны Берлін** у процівагу Заходняму Берліну. Заходнія Саюзнікі ніколі не прызналі суверэнітэт Усходняй Германіі ў горадзе і рэгулярна пратэставалі супраць знаходжання ў Берліне Нацыянальнай народнай арміі ГДР.

Усходні (зялёны колер) і Заходні (шэры колер) Берлін. Надпісаны акругі Усходняга Берліна.
У склад Усходняга Берліна ўваходзіла 11 акруг:

* Мітэ (Mitte)
* Прэнцлаўэр-Берг (Prenzlauer Berg)
* Фрыдрыхсхайн (Friedrichshain)
* Панкаў (Pankow)
* Вайсензэе (Weissensee)
* Хохэншонхаўзэн (Hohenschönhausen) (з 1985)
* Ліхтэнберг (Lichtenberg)
* Марцан (Marzahn)
* Хелерсдорф (Hellersdorf)
* Трэптаў (Treptow)
* Кёпенік (Köpenick)

Цэнтрам сталіцы ГДР была плошча Александэрплац (Alexanderplatz, «Alex»), галоўнай вуліцай — Унтэр-дэн-Ліндэн (ням.: Unter den Linden). На захадзе гэта вуліца ўпіралася ў Брандэнбургскія вароты, за якімі пачынаўся Заходні Берлін, які аб’ядноўваў тры пакінутыя паваенныя зоны акупацыі — амерыканскую, брытанскую і французскую.

Гл. таксама
-----------

* Заходні Берлін
* Савецкая зона Германіі
* Берлінская сцяна

Спасылкі
--------

* фатаграфіі з 1949 па 1973 Архівавана 26 кастрычніка 2005.

| ⛭Германская Дэмакратычная Рэспубліка паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Германская Дэмакратычная Рэспубліка»**
 |
**Сезон антлантычных ураганаў 2011 года** — штогадовы перыяд фарміравання найбольш інтэнсіўных ураганаў у сярэдняй частцы паўночнай паловы Атлантычнага акіяна. У сезоне 2011 г. утварылася 19 трапічных цыклонаў, з якіх толькі 7 дасягнулі ўзроўня трапічнага шторму і 4 ўзроўня буйнога урагану (Айрын, Каця, Афелія і Рына). Афіцыйна сезон пачаўся 1 чэрвеня і завяршыўся 30 лістапада, але першы трапічны шторм Арлен сфарміраваўся толькі 28 чэрвеня, а апошні — Шон, рассеяўся 11 лістапада.

Штармы
------

### Трапічны шторм Арлен

Асноўны артыкул: **Трапічны шторм Арлен**
### Ураган Айрын

Асноўны артыкул: **Ураган Айрын (2011)**
### Трапічны шторм Хасэ

Пачаў фарміравацца 26 жніўня над Бермудскімі астравамі. Дасягнуўшы свайго піку з інтэнсіўнасцю хуткасці паветра 75 км/ч і мінімальным бараметрычным ціскам 1006 mbar (hPa; 29,71 inHg), 29 жніўня Хасэ сыйшоў каля 220 км на паўночны захад ад астравоў

Зноскі
------

1. ↑  Beven, J. L. Tropical Cyclone Report: Tropical Storm Jose // National Hurricane Center. — P. 1, 4.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даніловіч.
**Янка Золак**, сапраўднае **Антон Міхайлавіч Даніловіч** (1 (14) лістапада 1912, в. Лучнікі, Слуцкі павет, цяпер у Слуцкім раёне, Мінская вобласць — 20 снежня 2000, Мілтаўн[en], штат Нью-Джэрсі) — беларускі паэт, журналіст, выдавец, грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Брат (па маці) Алеся Змагара. Скончыў Мінскі педагагічны тэхнікум (1935). Належаў да творчай арганізацыі «Маладняк», пад час нямецкай акупацыі жыў на Случчыне, працаваў у «Газеце Случчыны». З лета 1944 г. — у эміграцыі. У Заходняй Германіі заснаваў саматужнае выдавецтва «Ніва». У 1950 г. пераехаў у ЗША, пасяліўся ў Нью-Джэрсі. быў прыхільнікам Беларускай Цэнтральнай Рады. Заснаваў Беларускае культурна-мастацкае і навуковае таварыства. Адзін з заснавальнікаў і ў 1960—1983 гадах галоўны рэдактар часопіса «Беларуская думка». Выдавец беларускай літаратуры і насценных беларускіх календароў, уладальнік выдавецтва «Адгук» у Саўт-Рыверы. Удзельнік кангрэсаў беларусаў Амерыкі, адзін з кіраўнікоў БККА.

Творчасць
---------

Пачынаў сваю паэтычную дзейнасць на радзіме. У Амерыцы ім напісана вялікая колькасць вершаў, якія можна аб’яднаць у некалькі цыклаў: духоўнае жыццё паэта і атмасфера, якая яго акаляла; роздум над пражытым і перажытым; гісторыя, родная мова, Бацькаўшчына; асэнсаванне пабачанага на Беларусі пасля прыезду на Радзіму праз паўвека. Некалькі разоў напачатку 1990-х прыязджаў на Беларусь, тут у 1996 выйшаў яго паэтычны зборнік «Вятрыска з радзімай краіны».

Акрамя вершаў пісаў апавяданні, аповесці «Бывай, незваротная» і «Т. Д. Ч.», для дзяцей напісаў казку «Бабок». Найбольш значнымі ў мастацкіх адносінах былі аповесці «Віталія», «Ціхі стаў». У 1979—1981 гг. выйшлі два тамы яго «Твораў».

Аўтар успамінаў «Мая сустрэча з Якубам Коласам у 30-я гады», крытычных артыкулаў пра творчасць Масея Сяднёва, Міхася Кавыля, Уладзіміра Клішэвіча, даследавання «На 500-годдзе з дня нараджэння Міколы Гусоўскага» і інш.

Зборнікі
--------

* «За чужы грэх» (1958)
* «Агонь душы» (1979)

Зноскі
------

1. ↑  Zolak1 et al. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFZolak11988Золак26 (даведка)
2. ↑  Savik, 2001 & Савік 241. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFSavik2001Савік241 (даведка)

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1191803139 · VIAF: 8631156497237617740007 |
**Фрыулі-Венецыя-Джулія** (італ.: Friuli-Venezia Giulia, вен.: Friułi-Venezsia Julia, фрыульск. Friûl-Vignesie Julie) — адміністрацыйны рэгіён у Італіі. Мае пашыраныя паўнамоцтвы (нараўне з наступнымі аўтаномнымі рэгіёнамі Італіі: Сардзінія, Сіцылія, Трэнціна — Альта-Адыджэ, Вале-д’Аоста) у сувязі з наяўнасцю этнічных меншасцей і асаблівасцямі гістарычнага развіцця. Адміністрацыйны цэнтр — Трыест.

Эканоміка
---------

Фрыулі-Венецыя-Джулія — адзін з найбольш развітых італьянскіх рэгіёнаў.

Вядучыя галіны прамысловасці: хімічная прамысловасць, суднабудаванне, металургія, вытворчасць мэблі.

Прыдатныя для сельскагаспадарчага выкарыстання зямлі займаюць пшаніца, кукуруза, цукровыя буракі, агароднінныя культуры, вінаграднікі.

З’яўляючыся натуральным выхадам да мора для многіх краін Цэнтральнай Еўропы, рэгіён знаходзіцца на скрыжаванні важных транспартных шляхоў паміж усходам і захадам Паўднёвай Еўропы.

Гл. таксама
-----------

* Фрыульская мова
* Амара
* Марсана-аль-Тальямента

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  база даных<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q8513'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1630548'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119777525 · GND: 4018496-1 · NKC: ge138007 · VIAF: 313188856 |

| Рэгіёны Італіі |
| --- |
| Сцяг Італіі | 
* Абруцы
* Апулія
* Базіліката
* Вале-д’Аоста
* Венета
* Калабрыя
* Кампанія
* Ламбардыя
* Лацыа
* Лігурыя
* Малізэ
* Марке
* П’емонт
* Сардзінія
* Сіцылія
* Таскана
* Трэнціна — Альта-Адыджэ
* Умбрыя
* Фрыулі-Венецыя-Джулія
* Эмілія-Раманья

 |
**Dziennik Handlowy** — эканамічны часопіс, выдаваны ў Варшаве ў 1786—1793 гадах.

Аўтар часопіса — Юзаф Францішак Мейер. Галоўны рэдактар — Тадэвуш Караль Падлецкі.

У адрозненне ад большай часткі перыядычных эканамічных выданняў Рэчы Паспалітай 2-й паловы XVIII ст. дзе большую частку матэрыялаў прысвячалі сельскай гаспадарцы, у «Дзённіку Гандлёвым» узнімаліся пераважна праблемы гандлю ў гарадах і мястэчках.

Спачатку планавалася, што будзе выходзіць як штомесячнік, але праз аб’ектыўныя прычыны — затрымку ў паступленні інфармацыі і праблемы з друкам, у 1786 годзе выйшаў толькі двума тамамі, кожны з шасці частак — па адной прысвечанай кожнаму месяцу. З такой перыядычнасцю часопіс губляў актуальнасць, бо інфармацыя пра продаж і заставу маёмасці, цэны на рынках і іншае старэла. Таму ў 1787 годзе часопіс выйшаў ужо 4 разы на год па 3 часткі. У часопіс стала паступаць і друкавацца разнастайная інфармацыя з розных месцаў Рэчы Паспалітай.

Аднак, кола карэспандэнтаў было абмежаваным, як аўтар часопіса ні спрабаваў і заклікаў да супрацоўніцтва шырокую аўдыторыі, карэспандэнтамі былі ў асноўным дзяржаўныя ўраднікі — войты, лентвойты, кантралёры скарбовай камісіі і іншыя. Супрацоўніцтва карэспандэнтам не аплачвалі, паштовыя выдаткі на перасылку сваіх паведамленняў мусілі браць на сябе. Набыць часопіс можна было ў рэдакцыі ў Варшаве або заказаць праз пошту. Цана часткі прысвечанай аднаму месяцу была 2 злотых, то бок гадавога камплекту — 24 злотых. Столькі ў 1786 годзе каштавала 1 бочка (144 гарцы або 15 пудоў) ячменю на торгу ў Менску. Такім чынам, выданне было і недаступным шырокім колам чытачоў.

У 1793 годзе выйшаў адным томам, як штогоднік. Працягам часопіса быў «Dziennik Uniwersalny», выдаваны Юзафам Мейерам.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  *Danuta Hombek*. Nad bibliografią Tadeusza Podleckiego: w kręgu domniemań i hipotez. «Pamiętnik Literacki». LXXXVIII (88/4), s. 153—166, 1997. ISSN 0031-0514
3. ↑  Кітурка, 2010, с. 58
4. 1 2  Кітурка, 2010, с. 59
5. ↑  *Krzysztof Lubczyński*: Moi ulubieni księża — Józef Mejer (1743—1825).  (польск.)

Літаратура
----------

* *Кітурка І. Ф.* «Гандлёвы дзённік» («Dziennik handlowy») як крыніца па эканамічнай гісторыі Менска апошняй чвэрці XVIII ст. // Мінск і мінчане : дзесяць стагоддзяў гісторыі (да 510-годдзя атрымання Менскам магдэбургскага права) : матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск, 4-5 верасня 2009 г. / НАН Беларусі; рэдкал.: А. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2010. — С. 57-64.