**Шчыльнасць у градусах API** - адзінка вымярэння шчыльнасці нафты, распрацаваная Амерыканскім інстытутам нафты. Вымярэнні ў градусах API дазваляюць вызначыць адносную шчыльнасць нафты ў адносінах да шчыльнасці вады пры той жа тэмпературы. Па вызначэнні, адносная шчыльнасць складае шчыльнасць рэчыва, падзеленую на шчыльнасць вады (Шчыльнасць вады складае 1000 кг/м3). Так калі шчыльнасць ў градусах API больш за 10, то нафта лягчэй і плавае на паверхні вады, а калі менш 10, то тоне. Шчыльнасць у градусах API і адносная шчыльнасць пры базавай тэмпературы 60 °F (15,6 °C) звязаныя выразным арыфметычным ураўненнем і могуць быць лёгка пераўтвораны адна ў адну.

Гісторыя стварэння
------------------

Нацыянальны інстытут стандартаў і тэхналогій (ЗША) у 1916 прыняў шкалу Баме ў якасці стандарту для вымярэння ўдзельнай вагі вадкасцяў больш лёгкіх, чым вада. Далейшыя даследаванні Акадэміі Навук ЗША паказалі, што хібнасці вымярэнняў пры выкарыстанні гэтай шкалы значныя, што прыводзіць да істотных памылак і недакладнасці разлікаў (у тым ліку з-за градуіроўкі арэометраз, вырабленых у ЗША) і ў 1921 годзе Амерыканскі інстытут нафты распрацаваў падыход да вымярэння шчыльнасці у градуcах API, які выкарыстоўваецца і ў наш час.

Формулы API
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Градусы API** | **Адносная шчыльнасць** | **Удзельная вага (Н/м³)** |
| 8 | 1.014 | 1012 |
| 9 | 1.007 | 1005 |
| 10 | 1.000 | 998 |
| 15 | 0.966 | 964 |
| 20 | 0.934 | 932 |
| 25 | 0.904 | 902 |
| 30 | 0.876 | 874 |
| 35 | 0.850 | 848 |
| 40 | 0.825 | 823 |
| 45 | 0.802 | 800 |
| 50 | 0.780 | 778 |
| 55 | 0.759 | 757 |
| 58 | 0.747 | 745 |
| Суадносіны паміж шчыльнасцю у градусах API, удзельнай вагой і шчыльнасцю (пры тэмпературы 60F ~ 15.6C) |

*Шчыльнасць у градусах API* з *адноснай шчыльнасці* можна разлічыць па наступнай формуле:

{\displaystyle API~gravity={\frac {141.5}{SG}}-131.5}
У сваю чаргу *адносную шчыльнасць* можна разлічыць са *шчыльнасці у градусах API*:

{\displaystyle SG\ {\mbox{at}}~60^{\circ }{\mbox{F}}={\frac {141.5}{API~gravity+131.5}}}
Пры гэтым, шчыльнасць нафты ў кг/м³, пры той жа тэмпературы, атрымліваецца шляхам памнажэння яе адноснай шчыльнасці на 1000 кг/м³.

Для цяжкай нафты з адноснай шчыльнасцю 1.0 (гэта значыць з той жа шчыльнасцю, што і вада) шчыльнасць ў градусах API складзе:

{\displaystyle {\frac {141.5}{1.0}}-131.5=10.0^{\circ }{\mbox{API}}}

Выкарыстанне шчыльнасці у градусах API для пераводу з тон у барэлі
------------------------------------------------------------------

Шчыльнасць ў градусах API можна выкарыстоўваць для разліку колькасці барэляў у метрычнай тоне сырой нафты:

{\displaystyle barrels~of~crude~oil~per~metric~ton=1\div [{\frac {141.5}{API~gravity+131.5}}\times 0.159]}
Так напрыклад, тона Заходне-тэхаскай сярэдняй нафты (англ.: West Texas Intermediate - WTI) (39.6 °API) будзе змяшчаць каля 7.6 барэляў.

Вымярэнне шчыльнасці у градусах API
-----------------------------------

Для атрымання шчыльнасці ў градусах API неабходна вымераць шчыльнасць нафты арэометрам (у ЗША па методыцы вымярэнняў ASTM D1298) і тэмпературу нафты. Для ўліку змены шчыльнасці нафты пры розных тэмпературах прымяняюцца табліцы, распрацаваныя Амерыканскім інстытутам нафты для нафты і розных нафтапрадуктаў і выкладзеныя ў стандарце ASTM D1250.

Гл. таксама
-----------

* Шчыльнасць
* Удзельная вага

Спасылкі
--------

* link to hydrometer
* comments on API gravity adjustment scale Архівавана 2 мая 2006.
* instructions for using a glass hydrometer measured in API gravity
* API Degree history

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 43785746 |