recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Агракліматычныя рэсурсы
-----------------------

**Кліматычныя рэсурсы** вызначаюцца вялікай працягласцю тэрыторыі краіны з поўначы на поўдзень, спецыфікай рэльефу і вятроў, з прычыны чаго поўнач і Паданская нізіна адносяцца да ўмеранага тыпу клімату, а астатняя частка — да сяродземнаморскага. Гэта адбіваецца на спецыялізацыі сельскай гаспадаркі розных частак краіны і дазваляе вырошчваць культуры як сяродземнаморскія, так і ўмеранага пояса. Гэтаму спрыяюць **глебы**: на поўначы і на Паданскай нізіне — ў асноўным бурыя лясныя, у даліне р. По — алювіяльныя, а на астатняй тэрыторыі — карычневыя глебы субтропікаў.

**Лясы** займаюць каля 20 % тэрыторыі і сканцэнтраваны большай часткай на поўначы (хвойныя), дзе маюць вялікае прыродаахоўнае значэнне.

Энергетычныя рэсурсы
--------------------

**Энергетычнымі** рэсурсамі краіна забяспечана толькі на 15-17%. Радовішчы каменнага вугалю размешчаны на Сардзініі, у Таскане, Умбрыі, на Калабрыі; нафты - на Сіцыліі, Паданскай нізіне, усходнім узбярэжжы Цэнтральнай Італіі; прыроднага газу - на Паданскай нізіне, шэльфе Адрыятычнага мора.

| Характарыстыка | Значэнне |
| --- | --- |
| Здабыча нафты, млн барэляў/дзень, 2011 | 0,099 |
| Спажыванне нафты, млн барэляў/дзень, 2009 | 1,537 |
| Экспарт нафты, млн барэляў/дзень, 2010 | 0,063 |
| Імпарт нафты, млн барэляў/дзень, 2010 | 1,591 |
| Пацверджаныя запасы нафты, млн барэляў, 1 студзеня 2012 | 523,2 |
| Здабыча прыроднага газу, млрд м³, 2011 | 8,634 |
| Спажыванне прыроднага газу, млрд м³, 2011 | 77,83 |
| Экспарт прыроднага газу, млрд м³, 2011 | 0,123 |
| Імпарт прыроднага газу, млрд м³, 2011 | 70,37 |
| Пацверджаныя запасы прыроднага газу, млрд м³, 1 студзеня 2012 | 66,0 |

**Гідрарэсурсы** большасцю сканцэнтраваны на поўначы Італіі, дзе з гэтай прычыны і сканцэнтраваны асноўныя магутнасці ГЭС і каляровай металургіі (выплаўка рафініраваных металаў).

Забяспечанасць сыравінай для металургіі і будаўніцтва
-----------------------------------------------------

**Металічныя рэсурсы.** Нязначныя (агульныя запасы 54 млн т) радовішчы жалезных руд размешчаны на Сіцыліі, каля г. Аўгуста, а таксама на в. Эльба і (пірыт) ў Таскане. Значна большыя запасы поліметалічных руд (свінцова-цынкавыя з дамешкам серабра) і руд каляровых металаў (баксіты Акуніі, сурма Сардзініі, уран Лігурыі і Цэнтральнай Італіі). Сусветнае значэнне маюць запасы кінавары (ртутнай руды), размешчаныя ў Таскане.

Некаторыя раёны багатыя на **будаўнічую сыравіну**, у прыватнасці мармур (Карара), граніты і туфы.

Вывад
-----

**У цэлым тэрыторыя краіны** можа быць ахарактарызавана як спрыяльная для жыццядзейнасці людзей. 
Забяспечанасць Італіі прыроднымі рэсурсамі, ў асаблівасці паліўнымі, вельмі малая.

Спасылкі
--------

* Сусветная кніга фактаў ЦРУ ЗША Архівавана 9 ліпеня 2017.
* Степанюга Н.А. Андриевская З.Я. Социально-экономическая география зарубежных стран. - Мн.: Вышэйшая школа, 2008. - С. 158-176
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Макаед.

**Мікала́й Алякса́ндравіч Макае́д** (19 сакавіка 1938, в. Бялевічы Слуцкі раён — 13 студзеня 2017, г. Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю БССР (1981—1987).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя. В. У. Куйбышава (1961), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1983).

З 1957 года на працы ў Мінскім гархарчгандлі, пачынаў з пасады таваразнаўца, потым стаў старшым інспектарам па гандлі. У 1961 годзе быў пераведзены на працу ва ўпраўленне гандлю Мінскага гарвыканкама.

У Міністэрстве гандлю БССР працаваў з 1975 года, спачатку намеснікам міністра, а затым міністрам. У 1987 годзе быў прызначаны намеснiкам Старшыні Савета Міністраў БССР. На гэтай пасадзе працаваў да 1990 года. Пастановай Савета Міністраў Беларускай ССР ад 27 ліпеня 1990 года быў прызначаны першым намеснікам Старшыні Дзяржаўнага камітэта БССР па знешніх эканамічных сувязях.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 11 склікання.

Узнагароды
----------

* Два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* Ордэн Дружбы народаў,
* медалі

Спасылкі
--------

* Макаед Николай Александрович // Наследие слуцкого края  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацяўшук.
**Мікалай Аляксандравіч Мацяўшук** (6 верасня 1944, в. Барсукі, Люблінскае ваяводства, ПНР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. З 1970 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белбыттэхпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): лазнева-купальныя комплексы па вул. Алтайскай і Машынабудаўнікоў у Мінску (1972) і ў калгасе «Новы быт» Мінскага раёна (1982), грамадска-бытавы комплекс у Навагрудку (1973), станцыя аўтатэхабслугоўвання (1976), ПТВ-9 (1980) у Мінску, трыкатажная фабрыка ў Гродне (1979), комплекснае прадпрыемства ў в. Блонь Мінскага раёна (1980), Дамы быту ў Быхаве (1982), Магілёве, Бабруйску, Рагачове.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1981), двума бронзавымі медалямі ВДНГ СССР за распрацоўку прадпрыемстваў службы побыту для сяла.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Святланай Мацяўшук.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Матеушук Николай Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Плавінскі.
**Мікалай Аляксандравіч Плавінскі** (нар. 1981, Мінск) — беларускі гісторык, археолаг, пісьменнік. Кандыдат гістарычных навук (2011), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1981 годзе ў Мінску ў сям’і археолага Аляксандра Плавінскага. У 2003 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1999 года працаваў у Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь, загадчык аддзела археалогіі, нумізматыкі і зброі. У 2010 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Фарміраванне і эвалюцыя комплексу зброі бліжняга бою і засцерагальнага ўзбраення X—XIII стст. на тэрыторыі Беларусі».

Дацэнт, загадчык кафедры Сацыяльна-гуманітарных навук і ўстойлівага развіцця Міжнароднага дзяржаўнага экалагічнага інстытута імя А. Д. Сахарава Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Вывучае гісторыю зброі X—XIII стст. на тэрыторыі Беларусі, пытанні археалогіі раннесярэдневяковага Полацка і Полацкай зямлі. Аўтар гістарычнай аповесці для дзяцей. Укладальнік і галоўны рэдактар навуковага выдання «Acta Archaeologica Albaruthenica» (выдаецца з 2006 года). Аўтар манаграфій «Нарысы гісторыіклінковай зброі X—XIII стагоддзяў на Беларусі» (Мінск, 2009), «Studies of the 10—13th Centuries Blade Weapons History in Belarus» (Saarbrücken, 2010), «Брылёўскі скарб» (Мінск, 2011, у сааўтарстве з В. Н. Рабцэвічам і А. В. Іовам), больш за 130 навуковых публікацый.

Бібліяграфія
------------

* Нарысы гісторыі клінковай зброі X—XIII стагоддзяў на Беларусі / М. А. Плавінскі. ― Мінск, 2009.
* Фарміраванне і эвалюцыя комплексу зброі бліжняга бою і засцерагальнага ўзбраення X—XIII стст. на тэрыторыі Беларусі : дысертацыя … кандыдата гістарычных навук : 07.00.06 : абаронена 06.10.10 : зацверджана 05.01.11 / Плавінскі Мікалай Аляксандравіч. — Мінск, 2010.
* Прыгоды Васількі з Брачыслаўля / Мікалай Плавінскі. — Мінск, 2016.


1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
Запыт «Буса» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.
**Чо́вен** (праслав. \*čьlnъ — пень) — вёславая, радзей — са здымнай мачтай лодка, выдзяўбаная з адзінага камля дрэва. Звычайна не мае кіля.

Чоўнам у больш шырокім сэнсе таксама можа называцца любая невялікія лодка.

На тэрыторыі Верасніцкага і Азяранскага сельскіх саветаў Жыткавіцкага раёна сустракаецца дыялектызм «буса», які літаральна азначае дзяўбаную лодку.

Найстарэйшы (8200—7600 гады да н.э.), на цяперашні час, човен знойдзены ў Песэ (Нідэрланды).

Гл. таксама
-----------

* Каноэ
* Выцесаны човен з Хенсана
* Дуб (лодка)

Зноскі
------

1. ↑  Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Жыткавіцкага раёна / Рэд.-укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — 767 с. [8] л.: іл. ISBN 5-7860-0614-X.

Літаратура
----------

* Народная культура Беларусі: Энцыклап. даведнік / пад агульнай рэд. В. С. Цітова. — Мн.: БелЭН, 2002. — 402—403 с

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Човен
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Крукоўскі.

**Мікала́й Алякса́ндравіч Крукоўскі** (нар. 3 студзеня 1952, в. Буйновічы Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр сувязі Рэспублікі Беларусь (2000-2001).

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі электратэхнікум сувязі (1976), Маскоўскі інстытут сувязі (1989), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2004).

Пасля заканчэння Мінскага электратэхнікума сувязі працаваў старшым электрамеханікам ў Брагінскім лінейна-тэхнічным цэху Рэчыцкага эксплуатацыйна-тэхнічнага вузла сувязі, займаў пасады намесніка начальніка Брагінскага лінейна-тэхнічнага цэха, начальніка Брагінскага лінейна-тэхнічнага ўчастка Рэчыцкага эксплуатацыйна-тэхнічнага вузла сувязі.

1987-1995 — начальнік Кіраўскага раённага вузла сувязі Магілёўскага абласнога вытворча-тэхнічнага кіравання сувязі.

З ліпеня 1995 года — намеснік начальніка ўпраўлення электрасувязі Міністэрства сувязі і інфарматыкі Рэспублікі Беларусь.

Са жніўня 1995 года прызначаны першым намеснікам генеральнага дырэктара — дырэктарам па эксплуатацыі сетак РА «Белтэлекам».

Са студзеня 2000 года па люты 2001 — Міністр сувязі Рэспублікі Беларусь.

З сакавіка 2001 па жнівень 2005 года — генеральны дырэктар РА «Белтэлекам» (з ліпеня 2004 года РУП «Белтэлекам»).

З верасня 2005 года — генеральны дырэктар ААТ «Белсувязьбуд».

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 студзеня 2000 г. № 10 «Аб прызначэнні М.А.Крукоўскага Міністрам сувязі Рэспублікі Беларусь» (руск.)
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 22 лютага 2001 г. № 90 «Аб вызваленні М.А.Крукоўскага ад пасады Міністра сувязі Рэспублікі Беларусь» (руск.)

Спасылкі
--------

* Старонка на сайце «Аб сувязі ў Беларусі» Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Старонка на сайце Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Архівавана 22 мая 2013.

  


| ⛭Міністры сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь |
| --- |
| Міністры сувязі і інфарматыкі (1990—1997) | Іван Грыцук (1990—1994) • Уладзімір Ганчарэнка (1994—1997) |  |
| Міністры сувязі (1997—2005) | Уладзімір Ганчарэнка (1997—1999) • Мікалай Крукоўскі (2000—2001) • Уладзімір Ганчарэнка (2001—2005) |
| Міністры сувязі і інфарматызацыі (з 2005) | Уладзімір Ганчарэнка (2005—2006) • Мікалай Панцялей (2006—2014) • Сяргей Папкоў (2014—2018) • Канстанцін Шульган (з 2018) |
**Чо Мён Рок** (кар.: 조명록, 12 ліпеня 1928-6 лістапада 2010) — паўночнакарэйскі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік старшыні Камітэта абароны КНДР (пасада Кім Чэн Іра), начальнік галоўнага палітычнага ўпраўлення арміі КНДР, віцэ-маршал.

Біяграфія
---------

З 1950 г. скончыў школу ВПС і паступіў на службу ў Карэйскую народную армію, удзельнік Карэйскай вайны, камандаваў батальёнам, палком, дывізіяй.

* 1975—1977 гг. — Камандуючы СПА Паўночнай Карэі,
* 1977—1979 гг. — Начальнік палітычнага кіравання ВПС, начальнік штаба ВПС,
* 1979—1995 гг. — Галоўнакамандуючы ВПС КНДР.
* 1995—1998 гг. — Начальнік Галоўнага палітычнага ўпраўлення Карэйскай народнай арміі, прысвоена воінскае званне віцэ-маршала.
* З 1998 г. — першы намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта абароны КНДР.

Абіраўся членам ЦК, Палітбюро і Прэзідыума Палітбюро ЦК ТПК. З лютага 1982 г. — дэпутат Вярхоўнага народнага Сходу КНДР.

У кастрычніку 2000 г. наведаў ЗША і сустрэўся з прэзідэнтам Білам Клінтанам, быў самым высокапастаўленым прадстаўніком сваёй краіны, якія пабывалі з дзяржаўным візітам у Злучаных Штатах Амерыкі.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
**Расо́на**, **Расонскае возера** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда, на паўднёва-заходняй ускраіне гарадскога пасёлка Расоны.

Плошча паверхні 2,38 км². Найбольшая глыбіня 3,3 м, сярэдняя 2,1 м. Даўжыня 2,37 км, найбольшая шырыня 1,73 км. Даўжыня берагавой лініі 7,42 км. Аб'ём вады 4,93 млн. м³. Плошча вадазбору 30,8 км². 

Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 2—6 м, месцамі да 1 м, разараныя, на паўднёвым захадзе пад лесам. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, на паўночным захадзе і поўначы месцамі сплавінныя. Вакол возера пойма шырынёй 80—500 м. Дно плоскае, сапрапелістае, у прыбярэжнай частцы пясчанае. У цэнтры возера востраў плошчай 1 га.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Моцна зарастае. Надводная расліннасць пашырана да глыбіні 1,8 м, падводная да глыбіні 3 м.
У возера ўпадаюць ручаі, выцякае рака Расонка.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, лінь, мянтуз, плотка, краснапёрка і іншыя рыбы.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-10. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.
* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 12. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Расона Архівавана 15 сакавіка 2013.
**Падвойны альбом** ― аўдыё-альбом, які складаецца з двух музычных носьбітаў аднаго тыпу, звычайна дзвюх грамкружэлак або двух кампакт-дыскаў. Падвойны альбом звычайна выпускаецца таму, што даўжыня альбома перавышае ёмістасць носьбіта. Часцей за ўсё выканаўцы падаюць падвойныя альбомы як адзіны мастацкі твор, аднак ёсць выключэнні, такія як «Some Time in New York City[en]» Джона Ленана, які складаўся з аднаго студыйнага альбома і аднаго канцэртнага альбома, і «Speakerboxxx/The Love Below[en]» дуэта «OutKast[en]» (фактычна два сольныя альбомы, па адным ад кожнага ўдзельніка дуэта). З моманту з’яўлення кампакт-дыскаў, альбомы часам выпускаюцца ў камплекце з бонус-дыскам, які змяшчае дадатковыя матэрыялы да асноўнага альбома, а таксама з канцэртнымі трэкамі, студыйнымі *«аўтэйкамі»*, выразанымі песнямі і іншым нявыдадзеным матэрыялам. У далейшым, бонус матэрыялы сталі таксама выдавацца на DVD, дзе знаходзіліся аналагічныя бонусныя матэрыялы, напрыклад відэа, якое адносіцца да альбома, ці DVD-Audio[ru] версіі тых жа кампазіцый з альбома. Некаторыя такія дыскі таксама выпускаліся ў двухбаковым фармаце DualDisc.

Зноскі
------

1. ↑  12 Inch Records | Standard Vinyl | Vinyl Record Pressing CANADA USA **(нявызн.)**. *standardvinyl.com*. Праверана 10 жніўня 2020.
**«Раскі́данае гняздо́»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2019 годзе.

Сюжэт
-----

Невялікая яўрэйская сям’я месціцца ў старым драўляным доме ў цэнтры Гомеля. Барыс Зямавіч — самы старэйшы. Разам з ім жывуць яго дачка з мужам і ўнучка Ірына. Іх спакойнае існаванне яшчэ дзевяць гадоў таму было парушана загадам мясцовых уладаў аб зносе дому, які паспеў стаць іх радавой каштоўнасцю. Пабудаваны ў 1905 годзе, дом упрыгожаны калісьці традыцыйнай для гэтых мясцін вытанчанай драўлянай аздобай: разьбянымі ліштвамі, аканіцамі, парталамі, арнаментаванымі дзвярыма. Гэты цудоўны прыклад драўлянага дойлідства дзяржава спецыяльна не занесла ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей, каб без праблем вызваліць месца для сучаснай забудовы. Галоўныя героі фільма — дзядуля і ўнучка. Ён — былы дырэктар аднаго будаўнічага ўпраўлення, яна — студэнтка, будучы архітэктар. Здаецца, больш за ўсіх менавіта яны перажываюць будучую страту…

У фільме здымаліся
------------------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Барыс Марголін |   |
| Ірына Мяжэйнікава |   |
| Алена Мяжэйнікава |   |
| Уладзімір Мяжэйнікаў |   |

Здымачная група
---------------

* аўтар сцэнарыя, рэжысёр, мантажыст — Андрэй Куціла
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Трапезнікава
* аператары — Андрэй Куціла, Аляксандр Алейнікаў
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* карэкцыя колеру — Аліса Тумашэўская
* рэдакцыйны нагляд — Януш Гаўрылюк

Зноскі
------

1. ↑  Раскіданае гняздо **(нявызн.)**.  Белсат. Праверана 29 красавіка 2020.

Спасылкі
--------

* «Раскіданае гняздо» на YouTube


| ⛭Фільмы Андрэя Куцілы |
| --- |
| Дакументальныя | Днюка (2010) • Госці (2015) • 25 (2016) • Цар гары (2017) • Summa (2018) • Раскіданае гняздо (2019) • Стрыптыз і вайна (2019) • Над Нёманам (2020) • Калі кветкі не маўчаць (2021) |
**Fixkes** — бельгійскі гурт з Стабрука, які знаходзіцца недалёка ад Антверпена. Гурт піша музыку у стыле альтэрнатыўнага року і рэпу. У лютым 2007 года, яны выпусцілі свой першы афіцыйны сінгл "Kvraagetaan". Сінгл меў велізарны поспех у Бельгіі і дасягнуў вышэйшай пазіцыі ў мясцовых хіт-парадах.

Гісторыя гурта
--------------

У лістападзе 2005 года была Сэм і Ян Валкенборг сфарміравалі гурт Fixkes. Назва гурта пайшла ад мянушкі Сэма, якую той атрымаў у юнацтве. Ян грае на барабанах, Сэм спявае і грае на гітары, а таксама з'яўляецца аўтарам песень гурта. Астатнія ўдзельнікі гурта былі: Пітэр Дэкерс (гітара, гармоніка), Ёхан Паувэлс (бас-гітара) і Барт Палмерс (фартэпіяна).

У студзені 2007 года гурт дамовіўся з галандскай гуказапісваючай кампаніяй Excelsior Recordings. Fixkes выпусцілі свой першы сінгл толькі праз месяц, у лютым 2007 года. У тэксце песні «Kvraagetaan» спевакі ў асноўным зварочваюцца да настальгічных пачуццям 30-гадовых людзей, хто пайшоў у пачатковую школу ў 1980-х гадах. Калі «Kvraagetaan» апублікавалі на ITunes, ён дасягнуў 1 радка ў бельгійскіх ITunes-чартах. У сакавіку 2007 года дасягнуў 1 радка ў Ultratop застаючыся на вяршыні ў агульнай складанасці 16 тыдняў пераадолеўшы бельгійскі рэкорд пазіцыі нумар 1. Папярэдні рэкорд быў 12 тыдняў.

Гурт меў яшчэ два хіта чартаў: «Ongelukkig» яшчэ ў 2007 годзе, дасягнуўшы 16 радка і «Over 't water», апошні сумесна з Axelle Red, які дасягнуў 4 месца.

Дыскаграфія
-----------

### Альбомы

| Год | Альбом | Пікавыя пазіцыі |
| --- | --- | --- |
| Бел (ФЛ) |
| 2007 | *Fixkes* | 3 |
| 2010 | *Superheld* | 25 |
| 2014 | *Weeral halfacht* | 14 |

### Сінглы

| Год | Песня | Пікавыя пазіцыі |
| --- | --- | --- |
| Бельгійскі чартUltratop | Бельгійскі чартUltratip |
| 2007 | "Kvraagetaan" | 1 | Бельгія: плацінавы |
| "Ongelukkig" | 16 | - |
| Over 't water (з Axelle Red) | 4 | - |
| 2008 | "Lievelingsdier" | - | 16 |
| 2010 | "Rock-'n-roll" | - | 5 |
| 2014 | "Jodie Foster" | - | 81 |
| "Buitenmens" | - | 21 |
| 2015 | "Koriander van den Turk" | - | 75 |
| 2018 | "Ik weet niemand" | - | - |
| 2018 | "Hoboken" | - | - |

Спасылкі
--------


* Афіцыйны сайт
* Майспейс
**Эсквайр**, **сквайр** (англ.: esquire, ад лац.: scutarius — шчытаносец) — ганаровы тытул у Вялікабрытаніі (першапачаткова, у раннім Сярэднявеччы, тытулам узнагароджваўся збраяносец рыцара); пасля тытул прысвойваўся чыноўнікам, якія займалі пасады, звязаныя з даверам урада. Тэрмін «эсквайр» часта ўжываецца як раўназначны тэрміну «джэнтльмен». У ЗША ў якасці прыстаўкі, якая стаіць пасля назвы, выкарыстоўваецца пры звароце да дыпламаваных адвакатаў.

Першапачаткова тытул эсквайра насіла ўся арыстакратыя, якая валодала ўласным гербам, але не была пэрамі або рыцарамі, гэта значыць увесь шырокі клас англійскага джэнтры. Асобы іншых саслоўяў маглі атрымаць тытул асаблівай каралеўскай граматай, пасля чаго ён перадаваўся па спадчыне. Такім чынам, прыстаўка эсквайр у большасці выпадкаў сведчыла аб тым, што іншага калі-небудзь значнага тытула ў яго гаспадара няма.

Тытул выкарыстоўваецца, у асноўным, пры згадванні ў трэцяй асобе і на пісьме.

Гл. таксама
-----------

* Пэрства, Вялікабрытанія
* Esquire — штомесячны часопіс

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
**Свартальфахейм** (стар.-сканд.: Svartalfheim — літар. *Дом чорных альваў*) — у германа-скандынаўскай міфалогіі радзіма Цвергаў.

Свартальфахейм быў створаны асамі ў адзін час з Льесальфахеймам. Асы стварылі гэты свет для Цвергаў, якіх яны стварылі з чарвякоў, што з'явіліся ў мясе Іміра. (З мяса волата была зроблена зямля Мідгарда)

«Затым селі багі на сваіх прастолах і трымалі раду і ўспомнілі пра карлікаў, што завяліся ў глебе і глыбока ў зямлі, падобна чарвякам у мёртвым целе. Карлікі ўзніклі спачатку ў целе Іміра, і былі яны сапраўды чарвякамі. Але па волі багоў яны здабылі чалавечы розум і прынялі аблічча людзей. Жывуць яны, аднак, у зямлі і ў камянях. Быў старэйшы Мадсагнір, а другі — Дурын.» [Малодшая Эда, Бачанне Гюльві].

Свартальхейм размяшчаецца паміж Мідгардам і Хельхеймам.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Падгайцы.

**Падга́йцы** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Шаўляны, ва ўрочышчы Кулажкі, у басейне ракі Густатка.

Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,41 км, найбольшая шырыня 0,32 км. Даўжыня берагавой лініі 1,15 км.

Схілы катлавіны невыразныя. На поўначы і паўночным усходзе забалочаная пойма шырынёй 50—100 м, уздоўж паўднёвага берага лес. На поўначы ўпадаюць 2 ручаі, праз ручай і сістэму каналаў злучана з возерам Густата.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 17 мая 2017.
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» Архівавана 6 сакавіка 2016.
Peugeot 308Peugeot 308Peugeot 308 на ВікісховішчыPeugeot 308 на ВікісховішчыАгульныя даныя

|  |  |
| --- | --- |
| Вытворца: | Peugeot |

|  |  |
| --- | --- |
| Выпуск: | 2007—цяперашні час |

На рынку

|  |  |
| --- | --- |
| Папярэднік**Папярэднік**Peugeot 307 |   |

|  |  |
| --- | --- |
| Звязаныя: | Ford Focus, Hyundai i30, Toyota Auris, Fiat Bravo |

**Peugeot 308** — кампактны аўтамабіль французскай кампаніі Peugeot, якая ўваходзіць у канцэрн PSA Peugeot Citroën. Пачатак выпуску — чэрвень 2007 года. У мадэльным радзе замяніў Peugeot 307.

З 2013 года выпускаецца другое пакаленне аўтамабіля. Мадэль трэцяга пакалення з гібрыднай трансмісіяй была прадстаўлена ў 2021 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Пять причин любить и ненавидеть Peugeot 308
2. ↑  Третье поколение Peugeot 308 с новой эмблемой марки засветилось на фото

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Peugeot 308
**Peripatopsis leonina** - від аніхафораў сямейства Peripatopsidae.

Peripatopsis leonina мае толькі адзін запіс з тыповага месцапражывання; Сігнал-Хіл  (руск.) (бел. (таксама вядомы як Ільвіны пагорак), Паўднёвая Афрыка, дзе ён быў знойдзены пад камянямі ў невялікіх ярах. Сігнал-Хіл знаходзіцца ў зоне фінбошу. *Peripatopsis leonina* раней лічыліся вымерлымі, але ў цяперашні час ім прысвоен статус віду, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення  (руск.) (бел. паводле Чырвонай кнігі МСАП з кансерватыўных меркаванняў, што від можа яшчэ існаваць, але пакуль неапазнаны. Страта асяроддзя пражывання і дэградацыя, як лічыцца, сталі прычынай заняпаду гэтага віду.

Зноскі
------

1. ↑  *Oliveira, I.*. Updated Onychophora checklist **(нявызн.)**. *Onychophora Website*. Праверана 24 November 2016.
2. ↑  Hamer, M. 2003. *Peripatopsis leonina*. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 5 August 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN |
«Лаакоан і яго сыны»
**Figura serpentinata** — гэта скульптурная ці мастацкая кампазіцыя, у якой аўтар з мэтай дасягнення лёгкасці ці дынамікі надаў, часам ненатуральную, форму спіралепадобнага скручвання адлюстраванаму чалавеку.

Скульптуры, у якіх выкарыстана спіралепадобная форма цела, былі вядомы ўжо ў часы Старажытнай Грэцыі. Пазней гэты стыль выкарыстоўваўся італьянскімі маньерыстамі. Класічным прыкладам Figura serpentinata служыць статуя «Дыскабола», выразаная Міранам (грэч. Μύρων), працы Леанарда да Вінчы, Рафаэля і Мікеланджэла.

«Дыскабол», копія ў бронзе, II ст. н.э.
Жак Буске (фр.: Bousquet) мяркуе, што «serpentinata» як стыль узнік у 1506 годзе ў выніку глыбокага сутнаснага ўздзеяння скульптурнай кампазіцыі «Лаакоан і яго сыны» на мастакоў-сучаснікаў, і Мікеланджэла ў прыватнасці. Джон Шырман (англ.: John Shearman) таксама сцвярджае, што стыль Figura serpentinata быў вынайдзены Мікеланджэла, у прыватнасці пры стварэнні скульптуры «Пераможца» (італ.: Genio della Vittoria) для грабніцы Папы Юлія II. Эміль Маўрэр (англ.: Maurer), з іншага боку, сцвярджае, што гэты стыль не з’яўляецца характэрным для прац Мікеланджэла і як піянера стылю Figura serpentinata вызначае Даменіка Бекафумі (лац.: Beccafumi). Вучню Бекафумі — Марка Піна (лац.: Marco Pino) — удалося звязаць стылі Бекафумі, Франчэска Сальвіяці (лац.: Salviati), Парміджаніна (лац.: Parmigianino) і, магчыма, нават Мікеланджэла, з прычыны чаго яго працы ў цэлым былі насычаны матывамі «serpentinata».

З паслабленнем нормаў Рэнесансу і станаўленнем стылю «Serpentita», яго правілы і структуры сталі сістэматызаванымі. Спіралепадобная форма дазваляла дэманстраваць фізічную сілу фігур, іх запал, напружанне і семантычную дасканаласць. Рухі набылі правільны і чысты выгляд, дзеянне стала адлюстраваннем унутранай сілы вобраза.

Стыль Figura serpentinata прасочваецца ў мастацтве нават 1620-х гг. у прыватнасці ў працы Берніні «Выкраданне Празерпіны».

Зноскі
------

1. ↑  Jacques Bousquet: *Mannerism: The Painting and Style of the Late Renaissance*, New York, 1964, translated by Simon Watson Taylor
2. ↑  John Shearman:  *Mannerism*. Art and Architecture series. London : Penguin Books , 1991, ISBN 0-14-013759-9
3. ↑  Emil Maurer: *Manierismus: Figura serpentinata und andere Figurenideale : Studien, Essays, Berichte*, 2001, ISBN 3-85823-791-4

Літаратура
----------

* Emil Maurer  (ням.) (бел.: *Manierismus: Figura serpentinata und andere Figurenideale : Studien, Essays, Berichte*, 2001, ISBN 3-85823-791-4
* John Shearman  (англ.) (бел.:  *Mannerism*. Art and Architecture series. London : Penguin Books , 1991, ISBN 0-14-013759-9
* Jacques Bousquet: *Mannerism: The Painting and Style of the Late Renaissance*, New York, 1964, translated by Simon Watson Taylor

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4658121-2 |
(±)-Кетамін
**Кетамін** (кетамін гідрахларыд, лац. Ketamini hydrochloridum) — NMDA-антаганіст, які злучае пры высокай канцэнтрацыі таксама апіоідныя мю-і сігма-рэцэптары.

Фізіка-хімічныя ўласцівасці
---------------------------

Кетамін - структурны аналаг фенцыклідына. Знешне гэта белы ці амаль белы крышталічны парашок са слабым характэрным пахам; рКа 7,5, малекулярны вага - 285 кд. У выглядзе гідрахларыд лёгка раствараецца ў вадзе: 122, ён выпускаецца ў выглядзе раствора з рн 3,5-5,5, які змяшчае 10 мг/мл у ізатанічным хларыду натрыю, а таксама ў шматдозавых флаконах па 50 або 100 мг/мл, якія ў якасці кансервантаў ўтрымліваюць 0,1 мг/мл хларыду бензетоніума. Малекула кетаміна змяшчае хіральны цэнтр, утварае два аптычныя ізамеры. S (+) ізамер валодае больш магутным анестэтычным і анальгетычным дзеяннем, радзей выклікае пабочныя эфекты і хутчэй праходзіць аднаўленне арганізма, хоць яго фармакакінетыка і фармакадынаміка падобная з такой у рацэмічнай сумесі або R(-) ізамера.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Керэс.

**Ке́рэс**, або **ке́рэсцы** (англ.: Keres, Keresan) — моўна-культурная група індзейцаў-пуэбла на паўднёвым захадзе ЗША. Агульная колькасць (2020 г.) — 20 900 чалавек.

Керэс насяляюць 7 аўтаномных пуэбла на тэрыторыі штата Нью-Мексіка. Упершыню былі ўзгаданы пад адзінай назвай **керэс** іспанскім канкістадорам Ф. В. дэ Каранада ў 1540 г. У 1630 г. іх агульная колькасць набліжалася да 4 000 чалавек. Керэс ніколі не былі аб'яднаны ў адзіную палітычную супольнасць, аднак захоўвалі супольную мову, ізаляваную ад іншых паўночнаамерыканскіх моў. Археолагі лічаць, што продкі керэс перасяліліся ў сучаснае месца пасялення ў першай палове 2 тысячагоддзя н. э. з поўначы і могуць быць звязаны з культурамі Хахокам і Анасазі. 

Асноўным гаспадарчым заняткам здаўна з'яўляецца земляробства. У нашы дні распаўсюджаны жывёлагадоўля, садоўніцтва, традыцыйныя рамёствы. Захаваліся старажытныя святы, вера ў качына, вусная народная творчасць.

Спасылкі
--------

* Keresan Family of Native American Tribes
* Keres Culture and History
* Keres Pueblo Indians
**Іджві** (фр.: Idjwi) — найбуйнейшы востраў возера Ківу. Уваходзіць у склад Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Плошча — 340 км². Насельніцтва (2017 г.) — каля 300 000 чалавек.

Геаграфія
---------

Востраў Іджві выцягнуты з поўначы на поўдзень на 40 км. Пры гэтым яго паўднёвы бераг аддзелены ад паўднёвага берага возера Ківу (тэрыторыя дзяржавы Руанда) воднай прасторай усяго на 1,3 км, а яго паўночны бераг ад паўночнага берага Ківу — на 33 км. Паверхня гарыстая. Найвышэйшая гара Н'ямусісі ў цэнтральнай частцы дасягае 2 300 м. На поўначы сустракаюцца пясчаныя прыбярэжныя раўніны. На поўдні пераважаюць гліністыя глебы. На востраве ёсць невялікія рэкі.

Нягледзячы на блізкасць да экватара, дзякуючы таму, што востраў Іджві разам з возерам Ківу знаходзяцца высока ў гарах, тут пераважае мяккі клімат з сярэднегадавой тэмпературай +17 °C. Вылучаюцца вільготны і сухі сезоны.

Прырода
-------

У мінулым паверхня вострава была пакрыта лугамі і хмызнякамі. Дзякуючы дзейнасці чалавека з'явіліся лясныя насаджэнні. Звычайныя астраўныя расліны: папараці, расіцавыя, архідэі, брамеліі і інш. Значную плошчу займаюць кававыя плантацыі.

Гісторыя
--------

Відавочна, першымі насельнікамі Іджві былі пігмеі бамбуці. У сучаснасці яны складаюць этнічную і сацыяльную меншасць.

Большасць астравіцян належыць да народа *бахаву*, які размаўляе на мове банту. Продкі *бахаву* перасяліліся на востраў у XVIII ст. Іх традыцыйным заняткам была жывёлагадоўля. Аднак з ростам насельніцтва шырока распаўсюдзілася ручное земляробства, вырошчванне сорга, гарбузоў, бабовых, гародніны. Паміж 1780 г. і 1840 г. існавала асобная манархічная дзяржава *бахаву*. Пазней востраў быў падзелены паміж 2 родамі правадыроў з аўтаномнай уладай. Гэты падзел захоўваецца і ў нашы дні.

Падчас генацыду тутсі ў Руандзе ў 1994 г. Іджві стаў адной з тэрыторый, дзе месціліся бежанцы з суседняй краіны.

Спасылкі
--------

* Idjwi Island official guide Архівавана 26 ліпеня 2020.
* Idjwi, a haven of peace in DR Congo's conflict-ridden east
* Idjwi, an incubator for local development in South Kivu, DRC
**І́дзу-О́сіма** (яп.: 伊豆大島), або **О́сіма** (яп.: 大島, літаральна «вялікі») — найбуйнейшы востраў архіпелага Ідзу. Уваходзіць у склад Японіі. Тэрыторыя — 91,05 км². Насельніцтва (2015 г.) — 8 179 чал.

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Ідзу-Осіма знаходзіцца ў 22,6 км ад вострава Хонсю, у 104 км на паўднёвы захад ад цэнтра Токіа. Даўжыня — 15 км, найбольшая шырыня — 9,22 км.

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Вулкан Ідзу-Осіма займае цэнтральную частку сушы. Яго вяршыня, гара Міхара, дасягае 764 м у вышыню. Для вулкана характэрны частыя вывяржэнні — прыкладна кожныя 2 — 3 гады. Першае вядомае вывяржэнне зафіксавана ў пісьмовых крыніцах пад VII ст. н. э. Востраў складзены пераважна базальтамі. Тут шмат маляўнічых скал. У раёне вулкана маюцца гарачыя крыніцы. Заходні і паўночны берагі спадзістыя, з пясчанымі пляжамі.

Клімат вільготны субтрапічны. У лютым сярэдняя тэмпература не апускаецца ніжэй за +3,1 °C, а ў жніўні не паднімаецца вышэй за +27,6 °C. Сярэднегадавая норма ападкаў — 2831 мм. У летні сезон часцяком здараюцца разбуральныя тайфуны.

Прырода
-------

Востраў знакаміты сваімі кветкамі, якія сустракаюцца нават у зімовы сезон. Асабліва астравіцяне ганарацца чырвонымі камеліямі. Захаваліся першародныя лясы, дзе можна сустрэць ядавітых змей. На скалах гняздуюць птушкі.

Гісторыя
--------

Востраў Ідзу-Осіма быў населены ў каменным веку. Археолагамі былі выяўлены рэшткі керамікі перыяду дзёмон. З ранняга сярэднявечча на востраве сяліліся выгнаннікі і прыхільнікі будысцкай містычнай секты *сюгендо*.

З канца XIX ст. развіваюцца прамысловае рыбалоўства і турызм.

У 1933 г. японскія газеты паведамілі пра тое, што на гары Міхара, якую мясцовыя жыхары шануюць як бога агню, скончыла самазабойствам дзяўчына. Гэта прывяло да таго, што сярод схільных да суіцыду з’явіўся звычай прыязджаць для самагубства на Ідзу-Осіма. Пік «паломніцтваў» самазабойцаў выпаў на 1936 г. Усяго да канца II Сусветнай вайны на гары Міхара скончыла самагубствам каля 3 тысяч чалавек.

Інфраструктура
--------------

З афіцыйнага пункту гледжання востраў Ідзу-Осіма складае адзіны муніцыпалітэт, хаця на яго тэрыторыі існуе некалькі населеных пунктаў. Порт знаходзіцца ў паселішчы Акада. Адміністрацыйны цэнтр — у паселішчы Матамачы. Асноўныя галіны эканомікі — рыбалоўства і турызм. Наведвальнікаў прыцягваюць мясцовая маляўнічая прырода, а таксама натуральныя гарачыя бані. На востраве працуе музей вулканаў.

Спасылкі
--------

* Izu Oshima даведнік на сайце *Wikivoyage*
* Izu Oshima Island
* Izu Oshima: The volcanic island that time and Tokyo forgot
* Oshima Архівавана 27 верасня 2012.
* Oshima volcano
* NAOTAKE HASHIGUCHI, The Izu Islands: Their Role in the Historical Development of Ancient Japan
* Hiroko Yoda, Spooky Izu: Tales of sorcerers and suicide on Izu Oshima
Кетчуп
**Кетчуп** (англ.: ketchup) — соус, у склад якога ўваходзіць таматная паста, воцат, крухмал, соль, цукар, перац і розныя дадаткі.

Этымалогія
----------

Рыбны соус з пладамі быў вынайдзены на тэрыторыі сучаснай Малайзіі (магчыма, будучага Сінгапура), таму назва была запазычана ад інданезійска-малайскага *kĕchap,* з пэўным пераагучваннем у англійскай мове. У этымалагічных слоўніках прыводзяцца наступныя варыянты запазычвання:

1. На кантонскім дыялекце соус мае назву *koechiap,* на малайскім і інданезійскім — малайск.: kĕchap, ад кіт. трад. 茄汁, піньінь *qiézhi*, пал. *цечжи*, літаральна: «сок баклажана»

Гісторыя
--------

Прарадзімай кетчупа лічыцца Кітай. У XVII ст. у Англію завезлі з Азіі соус, прыгатаваны з анчоусаў, грэцкіх арэхаў, грыбоў і фасолі. Называўся ён на адным з кітайскіх дыялектаў *koechiap*, або *ke-tsiap*. У грубым перакладзе гэта азначае расол засоленай рыбы або малюскаў. У найстарэйшы рэцэпт таматы не ўваходзілі, соус гатавалі з анчоусаў, грэцкіх арэхаў, грыбоў і фасолі, змяшаных са спецыямі, часнаком і віном.

У Англіі яго называлі *catchup* або *ketchup*. У канцы XIX ст. у кетчуп пачалі дадаваць таматы. Новы варыянт быў удалым і хутка распаўсюдзіўся па Еўропе. Ад пачатковага варыянта цяпер засталіся толькі малавядомыя рэцэпты кетчупа з грыбоў і алівак.

Гл. таксама
-----------

* Гарчыца
* Маянэз

Зноскі
------

1. ↑  *Комлев Н. Г.* Словарь иностранных слов.
2. ↑  *Крысин Л. П.* Толковый словарь иностранных слов. — Масква: 1998.
3. ↑  Fokus Mittelstand(ням.) = www.feinkostverband.de. — С. 9.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кетчуп
* Ketchup World (англ.)

| ⛭Таматы |
| --- |
| Сарты | Спіс сартоў тамату звычайнага  (англ.) (бел. • Бычынае сэрца  (укр.) (бел. • Тамат чэры  (руск.) (бел. |
| Кулінарыя | Спіс страў з тамату  (англ.) (бел. • Вяленыя таматы  (руск.) (бел. • Гаспача  (руск.) (бел. • Капрэзэ • Марынаваныя таматы  (руск.) (бел. • Сальмарэха  (руск.) (бел. • Смажаныя зялёныя таматы  (руск.) (бел. • Таматнае пюрэ  (руск.) (бел. • Таматны сок • Таматны суп  (руск.) (бел. • Фатуш  (руск.) (бел. |
| Смакавыя дадаткі | Кетчуп • Сальса • Таматная паста • Таматны джэм  (англ.) (бел. |
| Шкоднікі і хваробы | Спіс захворванняў тамату |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16601701j · GND: 4675095-2 · LCCN: sh85135917 |
**Іджырак** — нерэгулярны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як **Сатурн XXII**.

Адкрыццё
--------

Быў выяўлены на фотаздымках у перыяд з 23 верасня па 4 лістапада 2000 г. групай астраномаў, сярод якіх былі Брэт Глэдман, Джон Кавелаарс, Жан Марк Пеці, Ганс Шоль, Мэцью Холман, Браян Марсдэн, Нікалсан і Ёзаф Бёрнс, апублікавана 18 лістапада 2000. Першапачаткова прысвоена часовае абазначэнне **S/2000 S 6**. У 2003 годзе афіцыйна названы ў гонар казачнага волата з кнігі інуіцкага пісьменніка Майкла Кусугака.

Арбіта
------

Іджырак здзяйсняе поўны абарот вакол Сатурна на адлегласці ў сярэднім 11.442.000 км за 451 дзень і 11 гадзін. Арбіта мае эксцэнтрысытэт 0,3215, пры гэтым нахіл арбіты да экліптыкі складае 46,750 °. Належыць да інуіцкай групы.

Фізічныя характарыстыкі
-----------------------

Дыяметр Іджырака складае 10 км. Яго шчыльнасць у параўнанні з іншымі спадарожнікамі Сатурна адносна высокая, 2,3 г/см³. Складаецца верагодна з лёду з высокім утрыманнем сілікатных парод. Мае вельмі цёмную паверхню з альбеда 0,06. Зорная велічыня складае 22,6 m.

| ⛭Спадарожнікі Сатурна |
| --- |
| Спадарожнікі-пастухі | 
*S/2009 S 1* · Пан · Дафніс · Атлас · Праметэй · Пандора
**Суарбітальныя:** Эпіметэй · Янус
**Кольца G:** Эгеон
 |
| Унутраныя буйныя(і іх траянскія спадарожнікі) | Мімас · Энцэлад · Тэфія (Тэлеста · Каліпса) · Дыёна (Алена · Полідэўк) |
| Алкіяніды | Мефона · Анфа · Палена |
| Знешнія буйныя | Рэя · ✯ Тытан · Гіперыён · Япет |
| Нерэгулярныя | 
**Эскімоская (інуіцкая) група:** Ківіёк · Іджырак · Паліяк · Сіярнак · Таркек
**Нарвежская група:** Феба · Скады · *S/2007 S 2* · Скол · *S/2004 S 13* · Грэйп · Гіракін · Мундыльфары · Ярнсакса · *S/2006 S 1* · *S/2004 S 17* · Нарві · Бергельмір · Эгір · Сутунг · *S/2004 S 12* · Бестла · Фарбаўці · Хаці · *S/2004 S 7* · Трум · *S/2007 S 3* · *S/2006 S 3* · Сурт · Кары · Фенрыр · Імір · Логі · Форн’ёт
**Гальская група:** Альбіёрыкс · Бефінд · Эрыпа · Тарвас |
| Гл. таксама: Кольца Сатурна ∅ |
**Ке́стхей** (венг.: Keszthely [ˈkɛsthɛj], ням.: Kesthell) — горад на захадзе Венгрыі, у медзье Зала, размешчаны прыкладна за 190 км на паўднёвы захад ад Будапешта, у паўднёва-заходняй частцы возера Балатан. Насельніцтва 20 215 чалавек (2014 год).

Геаграфія
---------

Цэнтр горада
Горад размешчаны прыкладна за 190 км на паўднёвы захад ад Будапешта. Праз Кестхей праходзяць чыгунка і аўтамабільная дарога, якія ідуць уздоўж усяго паўночнага берага возера Балатан. Час у дарозе на цягніку да Будапешта складае каля 3 гадзін, на аўтобусе ад аўтастанцыі Кестхея да аўтавакзала Неплігет у Будапешце — 2,5 гадзіны.

У горадзе размешчана прыстань, на якой швартуюцца як прагулачныя судны, так і выконваючыя рэгулярныя рэйсы па возеры.

Гісторыя
--------

Упершыню горад згадваецца ў 1247 годзе, але рымскае паселішча існавала на гэтым месцы ўжо ў пачатку нашай эры. У 1386 годзе ў горадзе быў пабудаваны францысканскі касцёл, які добра захаваўся да нашых дзён. У 1421 годзе Кестхей атрымаў гарадскія прывілеі. У XVIII стагоддзі, пасля выгнання турак, пачалося маштабнае будаўніцтва асабнякоў і храмаў, пераважна ў стылі барока. У 1745 годзе быў пабудаваны палац Фештэцічаў, які стаў цяпер галоўнай славутасцю горада.

Славутасці
----------

Калона Св. Тройцы і Ратуша на цэнтральнай плошчы Кестхея
* Палац Фештэцічаў (1745 год) — адна з найбуйнейшых венгерскіх сядзіб з прыгожым паркам
* Ратуша (XVIII стагоддзе)
* Калона Святой Тройцы (1770 год)
* Касцёл францысканцаў (1386 год; неаднаразова перабудоўваўся)
* Музей Геаргікан (распавядае пра гісторыю сельскай гаспадаркі Венгрыі)
* Музей возера Балатан

Гарады-пабрацімы
----------------

* Сцяг Славакіі Левача, Славакія
* Сцяг Польшчы Стары Сонч, Польшча
* Сцяг Польшчы Ланьцут, Польшча
* Сцяг Польшчы Піўнічна-Здруй, Польшча
* Сцяг Польшчы Янджэеў, Польшча
* Сцяг Славеніі Піран, Славенія
* Сцяг Германіі Бопард, Германія
* Сцяг Нідэрландаў Хоф-ван-Твентэ, Нідэрланды
* Сцяг Чэхіі Літамышль, Чэхія
* Сцяг Чэхіі Турнаў, Чэхія
* Сцяг Турцыі Аланья, Турцыя

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кестхей
**Здаровы лад жыцця** (**ЗЛЖ**) — лад жыцця чалавека, які дапамагае захаваць здароўе і знізіць рызыку неінфекцыйных захворванняў (НІЗ) шляхам кантролю над паводніцкімі фактарамі рызыкі.

Здаровы лад жыцця мае на ўвазе адмову ад тытуню і ўжывання алкаголю, рацыянальнае харчаванне, фізічную актыўнасць (фізічныя практыкаванні, спорт і да таго падобнае), умацаванне псіхічнага здароўя і іншыя меры па ўмацаванні здароўя.

Прынцыпы ладу жыцця звычайна закладваюцца ў маладым узросце, таму для фармавання здаровага ладу жыцця важным з’яўляецца фармаванне здаровага ладу ў гэтым узросце — звычкі, якія сфармаваліся ў маладосці, часта захоўваюцца і ў дарослым жыцці.

Ключавыя аспекты здаровага ладу жыцця
-------------------------------------

### Здаровае харчаванне

Здаровае харчаванне з'яўляецца найважнейшым сродкам прафілактыкі развіцця цэлага шэрагу неінфекцыйных захворванняў і садзейнічае павелічэнню здаровай працягласці жыцця.

Інстытут Вейцмана ў Ізраілі пратэставаў 800 чалавек на працягу некалькіх гадоў, і даказаў што "здаровага харчавання" не існуе, арганізм і харчаванне кожнага чалавека ўнікальна.

Гл. таксама
-----------

* Straight edge

Зноскі
------

1. ↑  Аброськина, О. В. Приверженность к здоровому образу жизни среди интернов, ординаторов и аспирантов медицинских вузов : / О. В. Аброськина, Е. В. Силина, А. С. Орлова… (и др.) // Медицинское образование и вузовская наука : журн. — 2017. — Вып. 2, № 10. — ISSN 2227—1759
2. ↑  Kuanrong Li, Anika Hüsing, Rudolf Kaaks. *Lifestyle risk factors and residual life expectancy at age 40: a German cohort study*. doi:10.1186/1741-7015-12-59. ISSN 1741-7015. .
3. ↑  Correction to: Impact of Healthy Lifestyle Factors on Life Expectancies in the US Population **(нявызн.)** (14 студзеня 2018). Праверана 20 мая 2018.
4. ↑  Израильские ученые доказали, что здорового питания не существует

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Здаровы лад жыцця
* Калі хочаш быць здаровым

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4294611-6 · LCCN: sh85059591 · Microsoft: 185618831 · NKC: ph134973 |
14" польскі тэлевізар 1950-х гадоў
**Тэлеві́зар** (*тэлевізійны прымач*) — электронная прылада для прыёму і адлюстравання тэлевізійных праграм, а таксама адлюстраванняў і гуку ад прылад відэапрайгравання.

Тэлевізар быў вынайдзены ў XX стагоддзі. Вынаходца тэлевізара — прафесар Пецярбургскага тэхналагічнага інстытута Барыс Розінг. 9 мая 1911 года ён атрымаў першае тэлевізійнае адлюстраванне. Яго вучань, рускі эмігрант, Уладзімір Казьміч Зварыкін у 1928 годзе атрымаў першы патэнт на тэлевізар у ЗША. Першыя тэлевізары мелі механічную разгортку. Затым з'явіліся чорна-белыя тэлевізары з электроннай разгорткай і электронна-прамянёвай трубкай у якасці крыніцы малюнка.

Існуе шмат стандартаў перадачы тэлевізійнага адлюстравання, якія адрозніваюцца колькасцю радкоў, частатой разгорткі, адлегласцю паміж нясучымі малюнка і гуку, а таксама спосабам кадавання колеру. (Некаторыя сістэмы ўжо змерлі — напрыклад, англійская сістэма з 405 радкамі або французская з 819 радкамі.) Асноўныя сістэмы каляровага тэлебачання — гэта SECAM, PAL, NTSC. Сістэма SECAM прынятая ў краінах былога СССР, а таксама ва Францыі (вельмі хутка ў Паўднёвай Карэі і ў Японіі гэтая сістэма будзе прынятая). Сістэма PAL прынятая ў краінах Заходняй Еўропы, акрамя Францыі выкарыстоўваны SECAM. Сістэма NTSC прынятая на амерыканскім кантыненце і ў Японіі (У былым СССР яна не прынятая). Гэтыя тры стандарту былі распрацаваныя з улікам магчымасці прыёму каляровага тэлесігналу старымі чорна-белымі тэлевізарамі. У цяперашні час ідзе распрацоўка, а ў некаторых краінах уводзіны лічбавых стандартаў, перавага якіх — павялічаны дазвол малюначка і памехаабароненасць сігналу. У Расіі пераход на лічбавае вяшчанне плануецца ажыццявіць у 2010 годзе.

Пульт ДК тэлевізара
Прыкладна да 90-х гадоў мінулага стагоддзі выкарыстоўваліся тэлевізары выключна на аснове электронна-прамянёвай трубкі. У пачатку нашага стагоддзя з'явіліся праекцыйныя тэлевізары (з электронна-прамянёвай трубкай, вадкакрысталічныя, а таксама на аснове мікрамеханічнага аптычнага модулятора), а таксама тэлевізары на аснове вадкакрысталічных дысплеяў. Тэлевізары з вельмі вялікім фарматам малюнка могуць вырабляцца на аснове матрыц з дыскрэтных святлодыёдаў або на аснове плазменных панэляў.

Памер экрана сучасных тэлевізараў можа даходзіць да некалькіх метраў.

Таксама тэлевізары дзеляцца на аналагавыя і лічбавыя. Адсотак аналагавых тэлевізараў паступова памяншаецца.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ph126527 |
**Атмасферны ціск** – ціск атмасферы на ўсё, што ў ёй знаходзіцца, вызначаецца вагою паветра, што ляжыць вышэй кропкі вымярэння. А. ц. — істотная характарыстыка стану атмасферы. У выніку ўзнімання ўгару А. ц. змяншаецца. На вышыні 5 км А. ц. прыблізна ўдвая меншы за А. ц. на паверхні Зямлі.

А. ц. вымяраюць барометрам. Адзінкі вымярэння А. ц.: бар, паскаль, або вышыня слупа ртуці або вады ў барометры ў мм (прыведзеная да тэмпературы 0°С і велічыні паскарэння сілы цяжару на ўзроўні мора і геаграфічнай шыраце 45°.

Нармальным А. ц. лічыцца 760 мм рт. сл.= 1013,25 мбар = 101325 Па.

Праблемы са здароўем пры змене атмасфернага ціску
-------------------------------------------------

Людзі з захворваннямі дыхальнай сістэмы і высокім нутрачарапным ціскам, гіпатонікі ў першую чаргу пакутуюць ад паніжэння атмасфернага ціску. Метэазалежнасць праяўляецца ў дыхавіцы, недахопе паветра, прыступах мігрэні. Павышэнне атмасфернага ціску адчуваюць на сабе гіпертонікі, алергікі і астматыкі, якія ў гэтыя дні скардзяцца на зніжэнне працаздольнасці, галаўныя болі, непрыемныя адчуванні ў вобласці сэрца.

Зноскі
------

1. ↑

| ⛭сонца Надвор’е дождж |
| --- |
| Поры года | 
* Зіма
* Вясна
* Лета
* Восень

 |
| Атмасферныя ападкі | 
* Галалёдзіца
* Град
* Дождж
* Імжа
* Крупка
* Лівень
* Раса
* Снег
* Шэрань

 |
| Прагноз і дзённік надвор’я | 
* Воблачнасць
* Вільготнасць паветра (абсалютная і адносная)
* Ціск
* Тэмпература паветра
* Кірунак ветру

 |
| Пагодныя з’явы | 
* Вецер
* Навальніца
* Тарнада
* Ураган
* Шторм

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119822445 · GND: 4132624-6 · LCCN: sh85009290 · Microsoft: 101677414, 200239111 · NDL: 00565690 · NKC: ph126665 |

 |
**Актыўна-пасіўныя рахункі** — рахункі, на якіх адлюстроўваюцца адначасова і маёмасць арганізацыі (як на актыўных рахунках), і крыніцы яе фармавання (як на пасіўных рахунках).

Актыўна-пасіўныя рахункі бываюць двух відаў:

* з аднабаковым сальда (дэбетавае або крэдытовае)
* з двухбаковым сальдам (дэбетавае і крэдытовае адначасова).

Рахункам з аднабаковым сальдам з'яўляецца рахунак 99 «Прыбылі і страты». Калі ў прадпрыемства сумы прыбыткаў перавысілі сумы выдаткаў, то розніца паміж імі дае прыбытак, таму сальда рахунка будзе крэдытовым (бо крэдытовы зварот будзе больш за дэбетавы). Прыбытак з'яўляецца крыніцаю фармавання маёмасці і адлюстроўваецца ў пасіве балансу.
Калі ўзнікаюць страты, тое сальда па рахунку будзе дэбетавым (бо дэбетавы зварот перавышае крэдытовы).

Да актыўна-пасіўных рахункаў з двухбаковым разгорнутым сальдам адносіцца рахунак 76 «Разлікі з рознымі дэбіторамі і крэдыторамі». Сальда па дэбету гэтага рахунка азначае дэбіторскую запазычанасць, а сальда па крэдыту — крэдыторскую. Запісы па дэбеце гэтага рахунку могуць мець наступнае значэнне: або павелічэнне дэбіторскай запазычанасці, або памяншэнне крэдыторскай запазычанасці; запісы па крэдыце гэтага рахунку могуць мець наступнае значэнне: або павелічэнне крэдыторскай запазычанасці, або памяншэнне дэбіторскай запазычанасці.

Глядзіце таксама
----------------

* План рахункаў
* Падвойны запіс
* Актыўны рахунак
* Пасіўны рахунак

Літаратура
----------

* *Кондраков Н. П.* Бухгалтерский учёт. Учебное пособие. — 4-е изд. перераб. и доп. — М.: Инфра-М, 2004. — С. 39. — (Серыя «Высшее образование»). — ISBN 5-16-000800-4.