**Пісталет-кулямёт «Mors» узору 1939 года** (лац.: Mors — *смерць*) — польскі пісталет-кулямёт, які распрацоўваўся з 1936 па 1938 год. Вырабляўся ў 1939 годзе, у абмежаванай колькасці выкарыстоўваўся жаўнерамі Войска Польскага ў Другой сусветнай вайне.

Гісторыя
--------

Пісталет-кулямёт «Морс» распрацоўваўся ў 1936—1938 гадах канструктарамі Пятром Вільневічам і Янам Скжыпіньскім. Зброя прызначалася для некаторых пяхотных падраздзяленняў і экіпажаў бронетэхнікі. Вытворчасць зброі пачалася ў сакавіку 1939 года. Да верасня 1939 года фабрыка стралковай зброі ў Варшаве паспела сабраць 52 такіх пісталета-кулямёта, 36 з іх былі прадстаўлены курсантам Цэнтра навучання пяхоты ў Рэмбертуве, частка пісталетаў-кулямётаў была перададзена 3-му стралковаму батальёну адтуль жа, які іх выкарыстоўваў пры абароне Варшавы, два пісталета-кулямёта атрымаў Вайсковы цэнтр парашутыстаў у Быдгашчы, пакінутыя пісталеты-кулямёты затым паступілі ў дапаможную роту 39-й пяхотнай дывізіі Рэмбертува. У Музеі Войска Польскага ў Варшаве захоўваецца пісталет-кулямёт пад нумарам 38, аднак без арыгінальнага ствала або магазіна. З-за фактару складанасці канструкцыі пісталета-кулямёта яго вытворчасць не аднаўлялася пасля вайны.

Тэхнічныя характарыстыкі
------------------------

Выкарыстоўвае аўтаматыку са свабодным затворам. Агонь вядзецца з адкрытага затвора ў адзінкавым рэжыме або чэргамі. Пярэдні спускавы гаплік адказвае за стральбу чэргамі, задні за адзінкавыя стрэлы. Г-вобразны выраз у задняй частцы пазы выконвае ролю засцерагальніка для ручкі затвора. Асаблівасць канструкцыі — размяшчэнне зваротнай спружыны ўсярэдзіне тэлескапічнай накіравальнай, якая ўваходзіць у заднюю частку затвора і дадаткова выконвае ролю пнеўматычнага буфера адкату затвора. Ёсць хутказмяняльны ствол, утоены ўсярэдзіне перфараванага металічнага кажуха. Зашчапка ствала размешчана наперадзе пярэдняй часткі ствольнай скрынкі на правым боку. Зараджанне патронамі ажыццяўляецца з каробчатых магазінаў ёмістасцю 25 патронаў, якія месцяцца знізу. Драўлянае ложа складаецца з паўпісталетнай ложы і пярэдняй вертыкальнай ручкай, усярэдзіне якой схавана высоўная апора для стральбы, знаходзячыся лежучы. Прыцэл рэгулёўны з усталёўкамі па далёкасці ад 50 да 600 метраў.

Захаваныя асобнікі
------------------

Захавалася тры такіх асобніка «Морса».

* У 1983 годзе быў выяўлены асобнік пісталета-кулямёта «Mors» пад нумарам 38 у адной з музейных калекцый Масквы. Гэта калекцыя была падорана Музею Войска Польскага ў Варшаве.
* Другі пісталет-кулямёт пад нумарам 39 захоўваецца ў адным з маскоўскіх музеяў.
* Трэці асобнік пад серыйным нумарам 13 захоўваўся ў Музеі войска ў Будапешце. 26 чэрвеня 2013 дырэктар Музея і Інстытута ваеннай гісторыі палкоўнік Вільмош Ковач на сустрэчы з міністрам замежных спраў Радаславам Сікорскім прадэманстраваў узор пісталета-кулямёта і ўручыў яго Сікорскаму. 27 чэрвеня 2013 намеснік дзяржсакратара ў Міністэрстве замежных спраў Багуслаў Вінід перадаў пісталет дырэктару Музея сухапутных войскаў у Быдгашчы доктару Міраславу Генткоўскаму.

Крыніцы
-------

1. ↑  MSZ przekazało unikatowy polski pistolet Mors do bydgoskiego muzeum. **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 24 снежня 2013. Праверана 22 снежня 2013.
2. ↑  Po latach pm Mors wrócił do Polski.

Літаратура
----------

* Głębowicz Witold *Indywidualna broń strzelecka II wojny światowej*, Warszawa 2010.
* Jurga Tadeusz *Obrona Polski 1939*, Warszawa 1990
* Konstankiewicz Andrzej, *Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914—1939*, Lublin 2003
* Wojciechowski Ireneusz *Pistolet maszynowy wz. 1939 MORS*, Warszawa 1984

Спасылкі
--------

* Prezentacja pistoletu maszynowego Mors, film z serii *Z Arsenału Muzeum Wojska Polskiego* на YouTube  (польск.)
* Пистолет-пулемет Mors wz.39 (Польша)Архівавана 13 лістапада 2013.  (руск.)