**Луіс Кампáніс Хавéр** або Луіс Кампаніс-і-Жавер (кат. Lluís Companys i Jover, 21 чэрвеня 1882, Тарас — 14 кастрычніка 1940, Барселона) — 123-і па ліку прэзідэнт правінцыі Каталонія з 1934 г. і падчас Іспанскай грамадзянскай вайны.

Маладосць
---------

Нарадзіўся 21 чэрвеня 1882 у Тарасе ў сялянскай сям’і з арыстакратычнымі каранямі, быў другі брат з дзесяці. Яго бацькі былі Хасэп Кампаніс і Марыя Луіза дэ Жавер. Пасля атрымання дыплома юрыста універсітэта Барселоны, Кампаніс удзельнічаў ў палітычным жыцці Каталоніі з самага ранняга ўзросту. У 1906 годзе ў выніку падпалу ваеннымі офісаў каталонскіх газет *Cu-Cut!* і *La Veu de Catalunya*, і пасля праходжання 'Ley de Jurisdicciones *(«Закон юрысдыкцый»), які выступіў з прамовай супраць Іспаніі, ён удзельнічаў у стварэнні каталонскага нацыянальнага руху Solidarität.*

Пазней ён стаў сябрам эфемернай *Unió Federal Nacionalista Republicana*, дзе ён быў прэзідэнтам маладзёжнай секцыі. Ён быў арыштаваны за моладзевыя мерапрыемствы і заключаны ў турму пятнаццаць разоў, класіфікаваны пасля трагічнай тыдня Барселоны як «небяспечны чалавек» ў паліцэйскіх пратаколах.

З Франсэскам Лайрэтам Кампаніс прадстаўляў левую фракцыю Partit Republicà Català (Каталонскую Рэспубліканскую партыю), быў абраны саветнікам Барселоны ў 1916 годзе. У лістападзе 1920 года ён быў затрыманы разам з Сальвадорам Сегі (вядомы як Эль Ной-дэль-Сукрэ), Марці Барэра, Хасэп Віадзью і іншых прафсаюзнымі актывістаў і быў дэпартаваны ў Кастэль-дэ-ла-Мола ў Маон, на Менорцы. Неўзабаве пасля гэтага, Лайрэт быў забіты.

Нягледзячы на ​​яго дэпартацыі, пасля парламенцкіх выбараў 1920 года Кампаніс быў абраны народным дэпутатам Сабадэля, заняўшы месца, які павінен быў заняць Лайрэт. Гэта дало яму дэпутацкую недатыкальнасць, якая вызваліла яго турмы.

Кампаніс быў адным з заснавальнікаў Unió de Rabassaires у 1922 годзе, дзе ён працаваў юрыстам і дырэктарам часопіса La Terra ў гады рэжыму Прыма дэ Рывера.

Затрыманы яшчэ раз, ён не змог прыняць удзел у *Conferencia de Izquierdas* (Канферэнцыі левых), якая адбылася ў перыяд з 12 па 19 сакавік 1931 года, на якой заснавалі палітычную партыю ERC; Аднак, ён быў абраны ў якасці выканаўчага сябра гэтай партыі, які прадстаўляе Partit Republica Català. Дзякуючы сувязям паміж іспанскім рабочым рухам і іспанскім прафсаюзным рухам, выбар Кампаніса на гэтую пасаду даў ERC вялікі козыры сярод левых грамадскай думкі, тады як раней ён лічыўся удзельнікам невялікага прагрэсіўнай буржуазіі.

Абвяшчэнне каталонскай дзяржавы
-------------------------------

6 астрычніка 1934 года, Кампаніс ўзначаліў паўстанне нацыяналістычнае каталонскае паўстанне супраць цэнтра і правага крыла рэспубліканскага ўраду, і абвясціў каталонскую дзяржаву (Estat Català),. За гэта ён быў арыштаваны і асуджаны да трыццаці гадоў турэмнага зняволення. Тым не менш, пасля выбараў 1936 года і перамогі левых ён быў вызвалены новым ўрадам.

Грамадзянская вайна
-------------------

Калі неўзабаве пасля гэтага пачала грамадзянская вайна, Кампаніс далучыўся да Другой Іспанскай рэспублікі супраць мяцежнікаў і сыграў важную ролю ў арганізацыі супрацоўніцтва паміж ЦК антыфашысцкай міліцыі, які быў арганізаваны яго ўрадам, працоўнай партыяй марксісцкага аб’яднання (ППМА), рэвалюцыйнай антысталінскай камуністычнай партыяй, канфедэрацыя Confederación Nacional del Trabajo (CNT), анархісцкім сындыкалісцкім прафсаюзам.

Падчас вайны, Кампаніс спрабавалі захаваць адзінства сваёй палітычнай кааліцыі, але пасля таго, як консул Савецкага Саюза, Уладзімір Антонаў-Аўсеенка, прыгразіў, што яго краіна будзе спыніць дапамогу ў Каталоніі, ён звольніў Андрэса Нін з пасады міністра юстыцыі ў снежні 1936 года.

Выгнанне
--------

Выгнаны ў Францыю ў 1939 годзе пасля грамадзянскай вайны, Кампаніс быў арыштаваны ў Ла-Боль-ле-Пэн каля Нанта 13 жніўня 1940 года. Яго трымалі ў турме Ла Санце. Затым ён быў экстрадаваны фашысцкім уладам іспанскага ўрада ў Мадрыдзе ў пачатку верасня 1940 года і заключаны ў турму ў падвалах штаб-кватэры Dirección General de Seguridad (дзяржаўнай бяспекі). Яго там трымалі на працягу пяці тыдняў у адзіночнай камеры, катавалі і збівалі. Старэйшыя фігуры рэжыму Франка наведалі яго камеру, абразілі яго і кінуў манеты або скарынкі хлеба на яго. Пасля ваеннага суда, які доўжыўся менш за адну гадзіну, дзе ён быў абвінавачаны ў «ваенным паўстанні», Кампаніс быў страчаны ў замку Манжуік ў Барселоне ў 6:30 15 кастрычнік 1940 года.

Галоўны стадыён выкарыстоўваецца для 1992 летніх Алімпійскіх гульнях, размешчаных на Манжуік, афіцыйна названы ў яго гонар. У 1998 годзе помнік Кампанісу быў усталяваны паблізу Трыўмфальнай аркі, на праспекце Пасеа дэ Луіс Кампаніс ў Барселоне. Сябар Кампаніса, Канхіта Жулія, намаляваная побач з выявай Кампаніса на помніку.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. Праверана 15 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
2. ↑  Lluis Companys i Jover // Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a>
3. 1 2 3 4   Праверана 20 студзеня 2020.
4. 1 2   Праверана 20 студзеня 2020.
5. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968. Праверана 15 кастрычніка 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
6. ↑  Finestres, Jordi (October 2012) (in Catalan). *Lluís Companys. El president màrtir*. Barcelona: Sàpiens. pp. 46-49.
7. ↑  Preston, Paul. *The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge.* Harper Perennial. London. 2006. p.78
8. ↑  Beevor, Antony. *The battle for Spain. The Spanish Civil War 1936—1939.* Penguin Books. 2006. London. p.30
9. ↑  Preston, Paul. *The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge.* Harper Perennial. London. 2006. pp.253-254
10. ↑  Juliá, Santos; Casanova, Julián; Solé i Sabaté, Josep Maria; Villarroya; Moreno, Francisco. *Victimas de la guerra civil*. Ediciones Temas de Hoy. 1999. Madrid. p. 331
11. ↑  Gary McDonogh, Gary (2009) *Iberian Worlds*. Taylor & Francis At Google Books. Retrieved 17 June 2013.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Луіс Кампаніс**
* *Луіс Кампаніс (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Іспанскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNC: a10068156 · BNE: XX1165942 · BNF: 12387142h · GND: 118669842 · ISNI: 0000 0001 0909 8292 · LCCN: n50031891 · NUKAT: n2005090672 · PTBNP: 1493393 · SUDOC: 032942249 · VIAF: 64801321 |

 |