recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вецер.
**Элеанора Іванаўна Вецер** (22 мая 1932, Любанскі раён — 18 лістапада 2011) — беларускі мастацтвазнавец і грамадскі дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыла гістарычны факультэт БДУ. Працавала ў беларускім аддзеле Мастацкага музея. У 1973 годзе сярод іншых звольнена з АН БССР «за нацыяналізм». Пазней пачала працаваць у спецыялізаваных навукова-рэстаўрацыйных майстэрнях Міністэрства культуры БССР. Была адным з аўтараў навуковай запіскі да ЦК КПБ супраць знішчэння гістарычнага цэнтра Мінска.

Пахавана на Паўночных могілках у Мінску.

Дзейнасць
---------

У канцы 1960-х разам з аднадумцамі на ўласныя сродкі арганізоўвала экспедыцыі па Беларусі для збірання помнікаў нацыянальнай культуры. Потым далучылася да экспедыцыйнай дзейнасці Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Такім чынам пачалося стварэнне збору Музея старажытнабеларускай культуры. Дамаглася ўнясення соцень помнікаў культуры да Спісу спадчыны. Выступала з публічнымі лекцыямі пра беларускую культуру для розных аўдыторый.

Аўтар соцень артыкулаў пра помнікі нацыянальнага мастацтва.

Бібліяграфія
------------

* Іканапіс Заходняга Палесся XVI—XIX стст. / [В. Ф. Шматаў, Э. І. Вецер, М. П. Мельнікаў і інш.] Навук. рэд. Шматаў В. Ф.; Нац. акад. навук Беларусі. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы. — Мн.: Бел. навука, 2002. — 348,[1] с.: іл.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Аксак В.* Вянок памяці…

Літаратура
----------

* *Аксак В.* Вянок памяці: Элеанора Вецер — svaboda.org, 21.11.2011, 19:05
* Элеанора Вецер. In memoriam — nashaniva.by, 21.11.2011, 20:57
**Вялікі грычун** ці **шэры саракуш** (*Lanius excubitor*) — птушка з атраду вераб'інападобных (*Passeriformes*), сямейства саракушавых (*Laniidae*).

Апісанне
--------

Даўжыня цела 23-26 см, размах крылаў 30-36 см. Параўнальна вялікіх памераў, бела-чорна-папялісты. Над чорнай паласой, якая праходзіць праз вока — белае брыво. На крыле, у залежнасці ад падвіду, два альбо адно люстэрка. У самкі на грудзях карычневы налёт, а чорны колер з карычневым адценнем. Маладыя могуць быць падобныя да самца альбо самкі. Спеў з хрыплых крыкаў.

Пашырэнне
---------

Арэал: Заходняя, Цэнтральная і Усходняя Еўропа (акрамя поўдня), Азія (акрамя крайняй поўначы, ад Каспійскага мора на паўночны ўсход праз Казахстан, Цянь-Шань, паўночную Манголію да Сахаліна і Анадырскага зал.) і паўночная частка Паўночнай Амерыкі.

Гняздуецца ў групах высокіх дрэў сярод палёў, насяляе ускрайкі сухіх бароў паблізу пагоркаў і палёў, часам тарфянікі з рэдкімі дрэвамі, паркі, сады, можа сяліцца паблізу чалавечага жылля. Выкарыстоўвае слупы і лініі электраперадач як прысады для падпільноўвання ахвяр, асабліва каля дрэў і кустоў. У гарах не перавышае звычайна 1000 м, на Алтаі даходзіць да 2500 м.

Папуляцыі з поўначы арэала пералётныя. Месцы зімовак у Еўропе і Азіі ў межах гнездавога арэала і на поўдзень ад яго, у цэнтральнай і паўднёвай частках Паўночнай Амерыкі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо «ўціснутае» у развілцы тоўстых, бакавых галін, звычайна на вышыні 5-8 м (выпадкова больш нізка — напр. на карлікавых соснах). Знешні слой са шчыльна сплеценых тоўстых каранёў з прымессю расліннага пуху (якога няма ў іншых грычуноў), унутраны — з сухіх сцёблаў травяністых раслін, а таксама карэньчыкаў і завялых раслінных валокнаў. Высцілка толькі на дне латка — шчыльны і тоўсты слой воўны і расліннага пуху (часам з прымессю карэньчыкаў, кветак, кавалкаў кары і пёраў).

Яйкі
Яйкі (5-7, часам 3-9) пераважна крыху падоўжаныя з вострым вузейшым канцом. Колер зменлівы ў адной і той жа кладцы, звычайна светла-зялёныя з рознымі адценнямі (светла-зялёныя, жаўтавата- або шэра-зеленаватыя аж да блакітнаватых). Рэдкія плямы па ўсёй паверхні: глыбокія — светла-шэрыя, паверхневыя — шэра-аліўкавыя, аліўкавыя, пурпурова-шэрыя, жоўта-пясчаныя, іржава-карычневыя.

Падвіды
-------

Ілюстрацыя П. І. Барысава
* *Lanius excubitor excubitor*
* *Lanius excubitor homeyeri*
* *Lanius excubitor leucopterus*
* *Lanius excubitor sibiricus*
* *Lanius excubitor mollis*
* *Lanius excubitor funereus*
* *Lanius excubitor bianchii*
* *Lanius excubitor borealis*
* *Lanius excubitor invictus*

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
**Барока-поп** (англ.: Baroque pop) або **барока-рок** (англ.: Baroque rock) — падвід поп-музыкі, які спалучае класічную музыку, аркестравы поп, рок і музыку эпохі барока. Праяўляецца гэта ў выкарыстанні кантрапункта, танальных гармоній, драматычных або меланхалічных настрояў. Барока-поп з’явіўся ў 1960-х, калі музыканты і прадзюсары поп-музыкі вылучалі клавесін на пярэдні план аранжыровак; да іншых тыповых музычных інструментаў жанру адносяцца струнныя секцыі, валторна і габой.

Барока-поп выйшаў з мэйнстрыму ў 1970-х, збольшага па прычыне з’яўлення панк-року, дыска і хард-року. Тым не менш музыку ў дадзеным родзе працягваюць выдаваць. Філадэльфія-соўл 1970-х і чэймбер-поп 1990-х з’яўляюцца блізкімі па духу напрамкамі, а апошні з іх канкураваў з лоу-фай-эстэтыкай свайго часу.

| ⛭Рок-музыка |
| --- |
| 
* Альтэрнатыўны метал
* Альтэрнатыўны рок
* Анаталійскі рок
* Арт-рок
* Барока-поп
* Біт
* Блюз-рок
* Брыт-поп
* Віяланчэльны метал
* Гаражны рок
* Глэм-рок
* Грандж
* Джаз-ф’южн
* Дэнс-рок
* Інструментальны рок
* Індастрыал-метал
* Інды-рок
* Камеды-рок
* Кантры-рок
* Кетлік-рок
* Краўт-рок
* Лацін-рок
* Матэматычны рок
* Метал
* Нойз-рок
* Паб-рок
* Паўэр-поп
* Панк-рок
* Поп-рок
* Пост-панк
* Пост-рок
* Прагрэсіўны рок
* Прота-панк
* Псіхадэлічны рок
* Рокабілі
* Рок-н-рол
* Рок супраць камунізму
* Рэп-рок
* Рэпкор
* Сатэрн-рок
* Сёрф-рок
* Сінці-рок
* Софт-рок
* Спэйс-рок
* Стадыённы рок
* Стоўнер-рок
* Трып-рок
* Фанк-рок
* Фолк-рок
* Хард-рок
* Хартленд-рок
* Хрысціянскі рок
* Хэві-метал
* Чыкана-рок
* Эксперыментальны рок

 |
**Сапраўдныя праграмісты не карыстаюцца Паскалем** (англ.: Real Programmers Don't Use Pascal) — эсэ па праграмаванні, якое напісаў Эд Пост з арэгонскай кампаніі Tektronix. Апублікаванае ў форме ліста да рэдактара ў 29-м томе 7-га выпуску часопіса «Datamation» у ліпені 1983 года. Назва артыкула была пародыяй на сатырычную кнігу-бестселер «Сапраўдныя мужчыны не ядуць пірагі з заварным крэмам», якая высмейвала стэрэатыпы пра мужнасць.

У артыкуле параўноўваюцца і супрацьпастаўляюцца *сапраўдныя праграмісты*, якія карыстаюцца перфакартамі і праграмуюць на Фартране і Асэмблеры, сучасным «паглынальнікам пірагоў з заварным крэмам», што карыстаюцца такімі мовамі праграмавання, як Pascal, якія падтрымліваюць структурнае праграмаванне і накладаюць пэўныя абмежаванні, каб пазбегануць найбольш распаўсюджаных памылак у логіцы работы праграмы. У артыкуле быў прыведзены шэраг подзвігаў *сапраўдных праграмістаў*, такіх як подзвіг стваральніка суперкамп'ютара Cray-1, які запусціў першую аперацыйную сістэму для камп'ютара CDC 7600 без інструкцыі па яе запуску, калі ён упершыню ўключыў гэты камп'ютар.

Спасылкі
--------

* Поўны тэкст артыкулу (англ.)
* Рускі пераклад
Дронінглунская сотня
**Дронінглунская сотня** (дацк.: Dronninglund Herred) — частка былой акругі Х’ёрынг, у 1970 — 2006 гадах уваходзіў у склад акругі Паўночная Ютландыя, а цяпер да вобласці Паўночная Ютландыя.

Дронінглунская сотня з’явілася каля 1900 года (самая паўднёвая частка адсутнічае)
Дронінглунская сотня была упершыню заснавана ў 1815 годзе, а назва «Дронінглунская сотня» стала афіцыйнай толькі ў 1841 годзе. Большая частка сотні складалася з былога Ерслеўскай сотні, але таксама і часткі Борглумскай сотні. У Сярэднявеччы прыкладна ў такой ж самай тэрыторыі існавала сісла, пазней у лене Оструп, а з 1662 года ў акрузе Острупа, Сейлструпа і Берглума, пакуль у 1793 годзе ён не трапіў у акругу Х’ёрынг. У сотне таксама быў гандлёвы горад Сэбю.

У Дронінглунскай сотне былі наступныя прыходы (у Даніі гістарычна тэрыторыі часта падзяляліся на прыходы):

* Агестрэд;
* Альбэк — Сэбю;
* Асо-Мельхольт — Дронінглун;
* Вясковы царкоўны прыход;
* Дронінглун — Дронінглун;
* Халун — Брондэрслеў;
* Хелевад — Дронінглун;
* Хелюм — Брондэрслеў;
* Х’ялеруп — Брондэрслеў;
* Хёрбю — Сэбю;
* Каруп — Сэбю;
* Скэве — Сэбю;
* Сэбю — Сэбю;
* Баптыскі Сэбю — Сэбю;
* Торслеў — Сэбю;
* Ундэрстэд — Сэбю;
* Ваэр — Дронінглун;
* Вольструп — Сэбю;
* Ёрум — Дронінглун;
* Ёрум (баптысты) — Дронінглун;
* Ёрум (Рыма-каталіцкі прыход) — Дронінглун.

Спасылкі
--------

* DIS-Danmark Amt-Herred-Sogn Архівавана 5 мая 2021.
**Другаснае засаленне** — галоўнае следства арашэння зямель ва ўмовах засушлівага клімату. Яно звязана з уздымам мінералізаваных грунтавых вод  (укр.) (бел. да зямной паверхні. Грунтавыя воды  (укр.) (бел. якія змяшчаюць солі, пачынаюць пры гэтым інтэнсіўна выпарацца, у выніку чаго глеба насычаецца залішняй колькасцю соляў.

Вострая экалагічная праблема  (руск.) (бел. экалагічная праблема абрашанага земляробства  (руск.) (бел. — забруджванне паверхневых і грунтавых вод. Гэта вынік паліву ўгоддзяў  (укр.) (бел. і выкарыстання вады для расслаення глеб.

Большасць рэк, воды якіх выкарыстоўваюцца для арашэння, маюць мінералізацыю  (укр.) (бел. 0,2 — 0,5 г/л.

Праблемы засалення глебаў і вод пагаршаюцца ужываннем мінеральных  (руск.) (бел..

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85124462 · Microsoft: 141650431 · NDL: 00561940 · NKC: ph127542 |
Герб Бабенбергаў, атрыманы ў спадчыну ад Эпенштайнаў. Scheiblersches Wappenbuch, 1450—1480
**Эпенштайны** (ням.: Eppensteiner) — нямецкая дынастыя эпохі ранняга Сярэднявечча, прадстаўнікі якой кіравалі ў Карынтыі ў 1011—1035 і 1073—1122 гг. лічыцца першай нацыянальнай карынтыйскай дынастыяй.

Назва роду паходзіць ад замка Эпенштайн, размешчанага ў паўднёва-заходняй часткі сучаснай федэральнай землі Штырыя непадалёк ад горада Обдах. Верагодна продкі Эпенштайнаў былі выхадцамі з Баварыі, якія перасяліліся ў Карантанскую марку ў X стагоддзі. Каля 930 г. згадваецца нейкі Маркварт Эпенштайн, які валодае землям у даліне Муры ў Штырыі. Ён стаў заснавальнікам новага арыстакратычнага роду, які неўзабаве набыў дамінуючы ўплыў у Карантанскай марцы. Яго сын Маркварт II ажаніўся з Хадэмундай Санкт-Эберсберг, прадстаўніцай знатнага баварскага роду і спадчынніцы замка Солкан у Гарыцы. Гэты Маркварт II, відаць, атрымаў тытул маркграфа Карантанскай маркі.

Сын Маркварта II, Адальбера зблізіўся з германскім імператарам Генрыхам II і ажаніўся з дачкой герцага Швабіі. Гэта рэзка ўзмацніла пазіцыі Эпенштайнаў і ў 1011 г. Адальбера атрымаў ад імператара карону герцагства Карынтыі, якая ўключала тады тэрыторыі ад Вероны да Аўстрыі і ад Зальцбурга да Харватыі. Але ў 1034—1035 гг. Адальбера падняў паўстанне супраць імператара Конрада II, быў разбіты і скінуты з прастола. На працягу наступных сарака гадоў цэнтральная ўлада ў Карынтыі знаходзілася ў заняпадзе: імператары перадавалі герцагства сваім набліжаным, якія атрымлівалі адпор мясцовай знаці і не маглі ўмацавацца на прастоле. У гэты перыяд Эпенштайны на чале з Марквартам III, сынам Адальбера і графам Гарыцкім, з'яўляліся галоўнай апазіцыйнай сілай імперскаму ўплыву ў дзяржаве.

Толькі ў 1076 г. імператар Генрых IV зацвердзіў Маркварта III у якасці новага герцага Карынтыі. У наступным годзе яго спадчыннікам стаў яго старэйшы сын Луітпольд, а ў 1090 г. на прастол узышоў малодшы сын Маркварта Генрых III. Пры гэтых кіраўніках Карынтыя перажывала палітычны крызіс: ад яе імператарам былі адрынуты Верона (1076), Фрыўлі (1077—1093), Істрыя (1093), Крайна (1077), Гарыца (пачатак XII ст.). Карантанская марка (Штырыя) таксама выйшла з падпарадкавання (канчаткова ў 1122 г.). У выніку тэрыторыя дзяржавы паменшылася больш як у чатыры разы, а аўтарытэт герцагаў рэзка зваліўся. Генрых III пацярпеў паражэнне ў барацьбе з царкоўнымі феадаламі, спрабуючы ўсталяваць сваю ўладу над значнымі царкоўнымі ўладаннямі ў герцагстве. Адначасова ўзмацніліся пазіцыі суседніх з Карынтыяй дзяржаў — Аўстрыі, Штырыі, графаў Андэкскіх.

Са смерцю Генрыха III у 1122 годзе дынастыя Эпенштайнаў згасла. Прастол Карынтыі атрымаў у спадчыну сын яго сястры Генрых IV са штырыйскага роду Шпангаймаў, які заснаваў новую дынастыю на карынтыйскім прастоле. Гарыца ўжо ў канцы X стагоддзе была перададзена графам Пустэрталь-Лурна з Падраўскай маркі, род якіх з тых часоў атрымаў назву Гарыцкага (будучыя графы Ціроля і герцагі Карынтыі).

Радавая пахавальня герцагаў Карынтыі з роду Эпенштайнаў знаходзіцца ў манастыры Санкт-Ламбрэхт у паўднёва-заходняй Штырыі, заснаваным Марквартам III у 1076 г.

Спасылкі
--------

* Дынастыя Эпенштайнаў (англ.яз.)
**Эпікурэізм** — філасофскае вучэнне, якое зыходзіць з ідэй Эпікура і яго паслядоўнікаў. Эпікурэізм быў адной з найбольш уплывовых філасофскіх плыняў у Антычнасці.

Эпікур засноўвае сваю школу ў 310 г. да н. э. спачатку ў Калафоне, а затым, у 306 г. да н. э. пераносіць яе ў Афіны. Школа знаходзілася ў садзе філосафа, па гэтай прычыне яна атрымала назву «Сад», а паслядоўнікі Эпікура пачалі называцца «філосафамі з садоў». У школу прымаліся жанчыны і рабы, прычым адмаўляцца ад сваёй маёмасці не патрабавалася. На варотах школы быў надпіс: «Госць, табе тут будзе добра; тут задавальненне - вышэйшае дабро».

Школу эпікурэізма застаў апостал Павел, падчас падарожжа ў Афіны (Дзеян.17: 18).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 142. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Праваслаўная багаслоўская · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4015033-1 · LCCN: sh96001809 · Microsoft: 179455192 · NKC: ph119978 |
**Эпас народны (гераічны)** (грэч. έπος — слова, аповед) — фальклорныя творы героіка-легендарнага зместу, што адлюстроўваюць важныя для народа гістарычныя падзеі або цікавыя выдуманыя сітуацыі.

Сусветная народная творчасць пакінула багатую эпічную спадчыну: шумерскі «Эпас пра Гільгамеша», грэчаскія «Іліяда» і «Адысея», індыйскія «Махабхарата» і «Рамаяна», рымскі «Энеіда», армянскі «Давід Сасунцы», іранскі «Шахнаме», англа-саксонскі «Беавульф», французскі «Песня пра Роланда», скандынаўскія сагі, нямецкі «Песня пра Нібелунгаў», партугальскі «Лузіяды», кыргызскі «Манас», фінскі «Калевала» і інш.

Эпічныя творы вызначаюцца шырынёй ахопу жыццёвага матэрыялу, грунтоўнасцю пры стварэнні чалавечых характараў, паказе быту,
абставін, малюнкаў прыроды, разнастайнасцю спосабаў і сродкаў мастацкага выяўлення (апісанне, маналогі, дыялогі, аўтарскія адступленні). Эпас выпрацаваў цэлую сістэму відаў і жанраў, такіх, як эпапея, раман, аповесць, апавяданне, навела, нарыс, фельетон, казка, легенда і інш. Ён, як правіла, карыстаецца празаічнай мовай, але часам звяртаецца і да вершаванай (вершаваныя раманы,
аповесці, апавяданні, легенды, гумарэскі, казкі і інш.).

Беларускі эпас узнік у эпоху Сярэднявечча (летапісныя зводы, палемічныя і сатырычныя творы, перакладныя аповесці і раманы, аратарская проза, публіцыстыка і г.д.). У новай беларускай літаратуры спачатку карыстаўся вершаванай мовай (вершаваныя аповесці, быліцы В. Дуніна-Марцінкевіча — «Вечарніцы», «Купала», «Быліцы, расказы Навума»). У канцы XIX ст. звярнуўся і да празаічнай
(апавяданні Ф. Багушэвіча «Тралялёначка», «Дзядзіна», «Палясоўшчык»). Росквіту дасягнуў у ХХ ст.

Літаратура
----------

* Беларуская літаратура: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі / пад рэд. В. П. Рагойшы. — Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2011. — 320 с. ISBN 978-985-465-898-8

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Universalis · Сучаснай Украіны · Настольны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4015065-3 · LCCN: sh85044306 · NDL: 00575067 · NKC: ph116057 |
**2-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага** (таксама звалася *Пяцігорскай* або *Пінскай*) — коннае падраздзяленне ў войску Вялікага Княства Літоўскага, утворанае ў 1776 годзе з пяцігорскіх частак. Размяшчэнне: Пінск і ваколіцы.

Каменданты
----------

* Ксаверый Хамінскі, староста пінскі
* Пётр Антоній Твардоўскі (14 кастрычніка 1790)
* Юзаф Копаць (1794)

Бітвы і сутычкі
---------------

Мір (11 чэрвеня 1792), Дубенка (18 траўня 1794), Мікалаеў (23 траўня), абарона Варшавы, Голхаў (9 ліпеня), Воля (27 ліпеня), Вільня (10 жніўня), Шведскія батарэі (25 жніўня), Пованзкі (28 ліпеня, 26, 27 жніўня), Блоне (9 верасня), Мацеёвічы (10 кастрычніка), Прага (4 лістапада).

Літаратура
----------

* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.
**Метраном у Празе** — славутасць у Празе.

Метраном на месцы помніка

Гісторыя стварэння
------------------

У 1991 годзе ў Празе на час правядзення Усеагульнай Чэхаславацкай выставы на месцы помніка Сталіну на стары п’едэстал было вырашана паставіць вялізны метраном. Па задумцы аўтара, архітэктара Враціслава Карэла Новака, рух метранома вышынёй у 24 метра над Прагай павінны быў падкрэсліць няўмольнасць бегу часу. Даўжыня штангі — 20 метраў. Паводле першапачатковага плану па заканчэнні выставы метраном павінен быў быць дэмантаваны, але затым гарадскія ўлады вырашылі пакінуць славутасць.

Месца з’яўляецца ўлюбёным месцам адпачынку пражскіх скейтбардыстаў.

Зноскі
------

1. ↑  Метраном. Архівавана 5 студзеня 2010.
2. ↑  Узарваны ў 1962 годзе.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Метраном у Празе
**Метрапалітэн Буэнас-Айрэса** — сістэма ліній хуткаснага транспарту Буэнас-Айрэса, адкрыты 1 снежня 1913 года.

Гісторыя
--------

Абмеркаванне аб будаўніцтве метрапалітэна ў Буэнас-Айрэсе пачалося ў канцы XIX ст. бо трамваі, якія функцыянавалі ў горадзе з 1870 года, былі перагружаныя.

У 1909 годзе гарадскі савет Буэнас-Айрэса падпісаў кантракт з Англа-Аргенцінскай трамвайнай кампаніяй (CTAA) на будаўніцтва і эксплуатацыю на працягу 80 гадоў трох ліній метрапалітэна: ад Майскай плошчы да будынка Першай хунты (цяпер лінія А) ад Канстытусьёна да Рэтыра (цяпер лінія С) ад Майскай плошчы да Палерма (цяпер лінія D).

Кампанія пабудавала толькі адну лінію. Першая лінія метро, ​​якая праходзіла ад Майскай плошчы да плошчы Місерэрэ, была адкрыта 1 снежня 1913 года. 1 красавіка 1914 г лінія была дабудавана да станцыі Рыа-дэ-Жанейра, а 1 ліпеня - да будынка Першай хунты.

У 1912 годзе кампанія Lacroze Hermanos атрымала права на будаўніцтва другой лініі метро, ​​якая цяпер называецца лінія B. Лінія была адкрыта 17 кастрычніка 1930 г.

У 1933 Іспана-амерыканская кампанія грамадскіх работ і фінансаў (CHADOPYF) пачала будаўніцтва астатніх ліній метрапалітэна.

З 1939 метрапалітэн падпарадкоўваўся Транспартнай карпарацыі горада Буэнас-Айрэса, з 1952 года - Галоўнай адміністрацыі транспарту Буэнас-Айрэса, з 1963 года - установе «Метрапалітэн Буэнас-Айрэса».

У 1994 годзе па рашэнні прэзідэнта Карласа Саўла Менема метрапалітэн быў аддадзены ў канцэсію фірме Metrovías SA.

Гл. таксама
-----------

* Метрапалітэн Кордавы

Зноскі
------

1. ↑  El paro del subte disparó hasta 20% la recaudación de los garages del centro porteño | Negocios | Cronista Comercial

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Buenos Aires Metro
* Subterráneos de Buenos Aires  (ісп.)
**208-ы партызанскі полк імя І. В. Сталіна** — партызанскі полк, створаны ў жніўні 1943 года на базе 208-га партызанскага атрада імя І. В. Сталіна. У лістападзе 208-ы атрад быў пераўтвораны ў **1-ю Клічаўскаю партызанскую брыгаду**. У маі 1943 года брыгада была пераўтворана ў **208-ы партызанскі атрад імя Сталіна**, у жніўні — у **208-ы полк імя Сталіна**. Дзейнічаў на акупіраванай тэрыторыі Клічаўскага, Быхаўскага, Пухавіцкага, Чэрвеньскага, Барысаўскага, Крупскага, Целяханскага, Лагішынскага, Ганцавіцкага і Пінскага раёнаў. 11 ліпеня 1944 года полк (1422 партызаны, 4 батальёны) злучыўся з Чырвонай Арміяй.

Камандаванне
------------

### Камандзіры

* П. В. Яханатаў;
* Я. М. Бяспоясаў.

### Камісары

* І. Р. Іваноў;
* Р. І. Шчарбакоў.

### Начальнікі штаба

* К. А. Арцюшын;
* Ц. К. Крук;
* П. Ф. Бандарэнка.

Гісторыя
--------

Са жніўня 1941 года ў Рудзенскім раёне дзейнічаў атрад М. П. Пакроўскага, у кастрычніку быў створаны атрад Сяргеева. 31 снежня 1941 года атрады Пакроўскага, Сяргеева і група У. І. Нічыпаровіча, што прыбыла з Мінскага падполля, былі аб'яднаны ў 208-ы партызанскі атрад (з сакавіка 1942 года — 208-ы партызанскі атрад імя І. В. Сталіна). У сакавіку 1942 года атрад перадыслацыраваўся ў Клічаўскі раён, дзе яго камандаванне стварыла і ўзначаліла Клічаўскі аператыўны цэнтр. У лістападзе атрад быў пераўтвораны ў 1-ю Клічаўскую партызанскую брыгаду (камандзіры П. В. Яхантаў, Я. М. Бяспоясаў; камісары І. Р. Іваноў, Р. І. Шчарбакоў; начальнікі штаба К. А. Арцюшын, Ц. К. Крук). У маі 1943 года брыгада была пераўтворана ў 208-ы партызанскі атрад імя І. В. Сталіна, у жніўні — у 208-ы партызанскі полк імя І. В. Сталіна 3-х батальённага складу (камандзір палка Бяспоясаў, камісар Шчарбакоў, начальнік штаба П. Ф. Бандарэнка). 11 снежня 1943 — 30 студзеня 1944 полк перабазіраваўся ў Целяханскі раён.

Партызаны правялі больш за 400 баявых аперацый. У лютым, сакавіку 1942, красавіку і жніўні 1943 разграмілі гарнізоны і апорныя пункты ў Пухавічах, Градзянцы Асіповіцкага, Сушы Клічаўскага, Мацевічах (Мацевіцкі бой) Бярэзінскага раёнаў, у Бялынічах. Правялі 17 абарончых апрацый супраць карнікаў, у тым ліку Кліноцкі бой. У маі 1943 года прарвалі блакаду, 16 чэрвеня 1944 года адбілі атаку буйных сіл карнікаў на лініі Агінскага канала. На ўчастках Мінск — Орша, Орша — Жлобін, Мінск — Жлобін, Баранавічы — Лунінец, Лунінец — Пінск знішчылі і пашкодзілі больш за 70 эшалонаў. У жніўні 1943 года знішчылі больш за 305 рэек. 19 студзеня 1944 на ўчастку Малькавічы — Люсіна спынілі і знішчылі вайсковы эшалон. 4—7 ліпеня 1944 года ва ўзаемадзеянні з часцямі Чырвонай Арміі разграмілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Новы Двор, Пагост Загародскі, Лагішын Лагішынскага, Сошна, Парахонск Пінскага раёнаў.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Кабрэ́ра** (ісп.: Cabrera) — востраў на захадзе Міжземнага мора, частка Балеарскага архіпелага. Уваходзіць у склад Іспаніі. Агульная плошча - 15,69 км². Сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Кабрэра месціцца за 14 км на поўдзень ад вострава Мальёрка. Уяўляе сабою вяршыню падводнага падняцця, сфарміраванага ў кайназоі. У ледавіковы перыяд была злучана з Мальёркай. Берагавая лінія рассечана некалькімі глыбокімі залівамі. Паверхня ўзгорыстая, складзеная вапнякамі, мергелямі і даламітамі. Найвышэйшы пункт — 172 м. 

На поўнач ад Кабрэры вылучаюцца больш дробныя астравы і скалы. Найбольшы з іх Ілья-дэс-Конільс мае плошчу ўсяго 1,4 км².

Клімат міжземнаморскі засушлівы, улетку вельмі спякотны з-за сталых паўднёвых вятроў.

Прырода
-------

Значная частка вострава Кабрэра пакрыта гаямі з хвояў, ядлоўцаў, самшытаў, аліў, ксерафітных хмызнякоў. На схілах пагоркаў — зараснікі балеарскага куравая, святаянніка, шмат макаў. На востраве знойдзена 22 віды раслін—эндэмікаў Балеарскага архіпелага. 

Наземная фаўна прадстаўлена яшчаркамі і шматлікімі птушкамі, у тым ліку сапсанам, скапой, бакланамі, буравеснікамі. Берагі наведваюць цюлені-манахі. 

Для аховы прыроды вострава і навакольных вод 29 красавіка 1991 г. быў створаны нацыянальны парк Кабрэра. Яго агульная плошча — 90 800,52 га (89 482,52 га — марскія, 1 318 га — наземныя). 

* 
* 
* 
* 
*

Гісторыя
--------

Кабрэра наведавалася людзьмі з часоў неаліту. Старажытныя мараплаўцы завезлі сюды коз для палявання. Ад гэтых жывёл пайшла сучасная назва вострава. Лічыцца, што каля яго ўзбярэжжа нарадзіўся Ганібал. У VI ст. ён быў населены хрысціянскімі манахамі. 

У XIV ст. каралі Мальёркі ўзвялі на востраве крэпасць для аховы ад піратаў. У 1530 г. яна была захоплена Хайрадзінам Барбаросам і выкарыстоўвалася для нападаў на Балеарскія астравы. Падчас Напалеонаўскіх войн востраў выкарыстоўваўся іспанцамі і брытанцамі выкарыстоўваўся для ўтрымання палонных французаў. 

У гады грамадзянскай вайны ў Іспаніі на Кабрэры знаходзіўся невялікі гарнізон прыхільнікаў Ф. Франка. У 1936 г. востраў на кароткі перыяд быў захоплены рэспубліканцамі, якія прыбылі сюды на падводных лодках.

У 1991 г. Кабрэра ўключана ў скад аднайменнага нацыянальнага парка. Востраў не мае сталага насельніцва, аднак наведваецца турыстамі.

* Крэпасць Кабрэра Крэпасць Кабрэра
* Выгляд з боку крэпасці Выгляд з боку крэпасці
* Порт КабрэраПорт Кабрэра

Спасылкі
--------

* Welcome to Cabrera
* PARQUE NACIONAL MARÍTIMO TERRESTRE DEL ARCHIPIÉLAGO DE CABRERA

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4328059-6 · VIAF: 243598736 |
**Біялагічны заказнік «Саснягі»** — мясцовага значэння. Утвораны і атрымаў статус ААПТ па рашэнні Чашніцкага paйвыканкама ў лютым 1992 года з мэтай захаваць адпаведны фларыстычны комплекс, месцы вырастання рэдкіх і знікаючых раслін.

Апісанне
--------

Размешчаны за 2,7 км на паўночны захад ад в. Мядзвецк і за 6 км на паўночны захад ад в. Іванск. Агульная плошча заказніка 5,1 га.

Назва Саснягі ўтворана ад в. Саснягі Лепельскага раёна. Тэрыторыя заказніка знаходзіцца на аддаленні ад буйных населеных пунктаў, да яе няма добрага пад’езду на машынах, а гэта станоўча сказваецца на захаванні відаў, разнастайнасці расліннага і жывёльнага свету заказніка.

Устаноўлена, што на тэрыторыі заказніка вырастае 127 відаў раслін, з якіх два віды раслін занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь — баранец звычайны і венерын чаравічак сапраўдны. Таксама віды, уключаныя ў спіс дзікарослых, дэкаратыўных, лекавых, харчовых і іншых гаспадарча-карысных раслін, якія маюць патрэбу ў прафілактычнай ахове і рацыянальным выкарыстанні на тэрыторыі рэспублікі: пералеска высакародная, чына гладкая, званочак персікалісты, пальчатакарэннік Фукса, гняздоўка звычайная.

Насаджэнні заказніка прадстаўлены дрэвастоем мясцовых відаў: бярозай, вольхай, елкай, ясенем, ліпай, дубам, вязам, клёнам, сасной. У Саснягах пражываюць 39 відаў птушак і 66 відаў наземных пазваночных жывёл.

Зноскі
------

1. ↑  Саснягі, заказнік.

Літаратура
----------

* Торбина, И. Сосняги / И. Торбина // Чырвоны прамень (Чашнiкi). — 2006. — 22 жн. — С. 3.
* Чашникский район // Особо охраняемые природные территории Витебской области = Асабліва ахоўныя прыродныя тэрыторыі Віцебскай вобласці = Specially protected natural territories of the Vitebsk region : [информационный сборник] / [сост. Г. Горланов]. — [Б. м.] : [Б. и.], [Б. г.]. — С. 25-26.
**Спіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх** — гістарычна-геаграфічны твор канца 14 ст. у якім змешчаны пералік «рускіх» гарадоў Усходняй Еўропы, часам з кароткімі тлумачэннямі (колькі ў іх «каменных сцен» і на якой рацэ яны стаяць). Гарады падзелены на групы: балгарскія і валошскія, польскія (падольскія), кіеўскія, валынскія, літоўскія, смаленскія, разанскія, залескія; усяго названа 358 гарадоў.

«Спіс» захаваўся ў складзе рускіх летапісаў сярэдзіны 15 — пач. 17 ст. Мяркуецца, што ён складзены ў канцылярыі мітрапаліта кіеўскага і ўсяе Русі Кіпрыяна на аснове больш ранніх спісаў і адлюстроўвае населеныя пункты, падначаленыя ўладзе праваслаўнага («рускага») мітрапаліта. Беларускія гарады ў асноўным уключаны ў раздзел «літоўскія гарады». Сярод іх: «Рша камен» (Орша з мураваным замкам), «Полтеск на Двине и на Полоте древян, а святая Софиа каменна о седми версех», «Видбеск, 3 стены камены, а река Видба и Двина», «Крев камен», Слуцк, Менск, Новагародак і іншыя. Адзін раз упамінаюцца і не лакалізуюцца на сучаснай карце гарады Беразуеск, Няміза, Мчэнеск. Шмат беларускіх гарадоў упамянута сярод кіеўскіх: Гомель, Магілёў, Рэчыца, Капыль, Тураў і іншыя. Сярод валынскіх гарадоў адзначаны Пінск, Берасце і іншыя. У «Спісе» ўпершыню адзначаны беларускія гарады і мястэчкі Горваль, Лоск, Магілёў, Стрэшын, Цяцерын. Падзел усходнеславянскіх гарадоў на групы адлюстроўвае, відаць, палітычныя межы больш ранняга часу.

«Спіс» мае вялікае значэнне для гісторыка-геаграфічных даследаванняў, вывучэння палітычнай гісторыі і змянення меж ва Усходняй Еўропе ў 14 ст.

Літаратура
----------

* Спіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. С. 391—392.
* Тихомиров М. Н. «Список русских городов дальних и ближних» // Тихомиров М. Н. Русское летописание. М. 1979.
* Наумов Е. П. К истории летописного «Списка русских городов дальних и ближних» // Летописи и хроники. 1973 г. М. 1974.
* Подосинов А. В. О принципах построения и месте создания «Списка русских городов дальних и ближних» // Восточная Европа в древности и средневековье. М. 1978.
* Янин В. Л. Новгород и Литва: Пограничные ситуации ХІІІ-ХV вв. М. 1998.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Эфар.
**Эфар Кімскі** (стар.-грэч.: Έφορος) — вядомы старажытнагрэчаскі гісторык. Родам з Эалійскай Кімы. Жыў прыблізна ў 405-330 гады да Ражства Хрыстова і быў вучнем Ісакрата, які накіраваў Эфара на гістарычныя даследаванні. Яго гістарычная праца ў 30 кнігах была першай спробай усеагульнай гісторыі ў грэкаў, адрознівалася масай сабранага матэрыялу і выключэннем усяго анекдотычнага і казачнага. Напрыклад, у Эфара адсутнічаў увесь міфічны перыяд і твор пачынаўся адразу з вяртання Гераклідаў, як першага несумнеўнага факта. Апошняя кніга, паводле некаторых звестак, напісана ці аздоблена сынам Эфара, Дэмофілам, абрывалася на апісанні аблогі Перынфа Філіпам у 340 годзе да нашай эры. Асабліва апрацаванай была ў гісторыі Эфара геаграфічная частка. У карыстанні крыніцамі, напрыклад Герадотам, Эфар часта даходзіў да плагіяту і выяўляў часам недахоп крытыкі. Сачыненнем Эфара, якое не дайшлі да нас, асабліва часта карыстаўся Дыядор Сіцылійскі.

Літаратура
----------

* Ефор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
Буксір
Буксір
**Буксі́р** — самаходнае судна для буксіроўкі і кантоўкі іншых суднаў і плывучых збудаванняў.

Буксіры падраздзяляюцца на: *партовыя* (кантоўшчыкі), *марскія буксіры і буксіры-выратавальнікі*, *буксіроўшчыкі* і *штурхачы*.

Партовыя кантоўшчыкі маюць параўнальна невялікія памеры і выкарыстоўваюцца для забеспячэння швартоўкі ў закрытых гаванях і іншай партовай працы, марскія звычайна значна большых памераў, прызначаны для эксплуатацыі ў адкрытым моры, выкарыстоўваюцца для буксіроўкі суднаў, плывучых збудаванняў і выратавальных аперацый. Буксіры-выратавальнікі выкарыстоўваюцца для дапамогі суднам у моры і іх буксіроўкі ў порт.

Буксіроўшчыкі цягнуць несамаходныя судны, а штурхачы — штурхаюць. Раней буксіроўшчыкі вадзілі караваны рачных баржаў, але цяпер для гэтых мэт выкарыстоўваюцца практычна выключна штурхачы.

Буксіры-штурхачы з баржамі складаюць аснову грузавога флоту на расійскіх унутраных водных шляхах.

У адрозненне ад іншых відаў суднаў для буксіра адной з найважнейшых характарыстак з’яўляецца не хуткасць, а цяга ці ўпор, гэта значыць сіла, з якой ён можа ўздзейнічаць на судна, якое перамяшчае.

Зноскі
------

1. ↑  *Буксірнае судна* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Буксір

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4196043-9 · LCCN: sh85138492 · NDL: 00563185 · NKC: ph281367 |
**Бастэры** (афр.: Basters) — група еўрапейска-афрыканскіх крэолаў у Паўднёвай Афрыцы. У нашы дні вылучаюцца як самастойная група ў наваколлях горада Рэхобат у Намібіі. Агульная колькасць (2022 г.) — 56 000 чалавек. 

Бастэры (літаральна «паўкроўкі») паходзяць з галандскай Капскай калоніі, дзе з XVII ст. адбывалася змяшэнне еўрапейскага і афрыканскага насельніцтва, пераважна гатэнтотаў. У XVIII ст. бастэрамі называлі 2 розныя групы з нізкім сацыяльным статусам — свабодных наёмных рабочых і рабоў. У канцы XVIII ст. свабодныя бастэры часцяком сяліліся на ўскраінах калоніі, дзе станавіліся сялянамі. 

У 1868 г. пад уздзеяннем місіянераў бастэры прынялі рашэнне шукаць новае месца пасялення на поўначы. Да 1872 г. яны спыніліся каля нямецкай місіі ў Рэхобаце, дзе заснавалі незалежную рэспубліку, грамадзянства ў якой былі пазбаўлены тубыльцы. У 1885 г. яна была ўключана ў якасці аўтаномнай супольнасці ў склад нямецкага пратэктарата Намібія. У 1895 г. бастэры атрымалі права фарміраваць асабістыя ўзброеныя сілы. Яны ўдзельнічалі ў задушэнні паўстанняў герэра і нама ў пачатку XX ст. але падчас I Сусветнай вайны адмовіліся ваяваць на баку Германіі і нават былі атакаваны нямецкімі салдатамі ў 1915 г. 

Пасля ўсталявання брытанскага, а потым паўднёваафрыканскага кантролю над Намібіяй бастэры страцілі сваю аўтаномію. У 1976 г. аўтаномія Рэхобата была ўзноўлена пасля шматлікіх выступленняў бастэрскіх палітыкаў. Яна была зноў страчана ў 1990 г. пасля абвяшчэння незалежнасці Намібіі.

Бастэры Рэхобата захоўваюць супольнае кіраванне на чале з капітанам, які пажыццёва выбіраецца абшчыннікамі. 7 мая і 8 мая святкуецца памяць пра загінулых у баях з немцамі ў 1915 г. У нашы дні традыцыйная вопратка апранаецца толькі ў асобых выпадках. Жанчыны носяць доўгія сукенкі, белы фартух і белы чапец *капі*. Мужчыны апранаюць штаны і кашулю колеру хакі, а таксама самаробныя боты.

Зноскі
------

1. ↑  Baster, Rehobother in Namibia

Літаратура
----------

* *Dedering, T.* Hate the Old and Follow the New: Khoekhoe and Missionaries in Early Nineteenth-century Namibia. — Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 1997. — ISBN 3-515-06872-4.

Спасылкі
--------

* NAMIBIA, BASTER PEOPLE
* Basterland: Namibia’s In-Between Community
* Rehoboth Basters
* The Basters – Proud of their Heritage Архівавана 20 верасня 2022.
**Блюві́нічы** (трансліт.: *Bliuviničy*, руск.: Блювиничи) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаўчыцкага сельсавета. Размешчаны за 21 км на поўнач ад Брэста, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Матыкалы.

У складзе СВК «Чарнаўчыцы» (цэнтр — в. Чарнаўчыцы).

Радзіма беларускай пісьменніцы Клаўдзіі Каліны.

Этымалогія
----------

Назва Блювінічы ўворана ад прозвішча Блювініч.

Гісторыя
--------

Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XV стагоддзя ў Берасцейскім старостве Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Вялікі князь Казімір IV падараваў Блювінічы пану Л. Шальмічу.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. Уваходзіла ў склад маёнтка Дзям’янавічы. У 1858 годзе ўладанне памешчыка Баяроўскага. У 1870 годзе вёска — цэнтр сельскай грамады, якая мела 242 дзесяціны зямлі. У 1897 годзе працавалі хлебазапасны магазін і карчма.

У 1905 годзе ў Турноўскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Турноўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 10 вяскоўцаў загінулі.

У сакавіку 1949 года арганізаваны калгас імя Лысенкі, які аб’яднаў 27 гаспадарак з 50. У 1960-я гады ўвайшоў у калгас «Іскра». Да 1970-х гадоў дзейнічала торфапрадпрыемства «Блювінічы».

Насельніцтва
------------

* 173 сялянскія душы (1858)
* 50 двароў, 338 жыхароў (1897)
* 391 жыхар (1905)
* 65 двароў, 389 жыхароў (1921)
* 66 двароў, 280 жыхароў (1940)
* 220 жыхароў (1959)
* 175 жыхароў (1970)
* 56 гаспадарак, 109 жыхароў (1997)
* 44 гаспадаркі, 185 жыхароў (2005)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
2. ↑  *Жучкевич В. А.* Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Мн.: Изд-во БГУ, 1974.

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Чарнаўчыцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Чарнаўчыцы |  |
| Пасёлкі | Сасноўка |
| Аграгарадкі | Вістычы |
| Вёскі | Амяліна ·  Блювінічы ·  Вулька ·  Вялікія Сухарэвічы ·  Дружба ·  Зелянец ·  Івахнавічы ·  Казловічы ·  Малая Курніца ·  Несвіло ·  Няневічы ·  Покры ·  Сколдычы ·  Смуга ·  Холмічы ·  Чарнакі |
**Ільмар Тамур** (11 мая 1921, Нарва — 19 ліпеня 1989, Талін) — эстонскі тэатральны рэжысёр. Адзін з найважнейшых дзеячаў эстонскага тэатра ў 1950—1970 гадах — галоўны рэжысёр Эстонскага тэатра драмы імя У. Кінгісепа (1952—1970) і адначасова старшыня Эстонскага тэатральнага таварыства (1953—1969). Народны артыст Эстонскай ССР (1964), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР (1958).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1921 годзе ў Нарве, з рабочай сям’і — бацька быў электрыкам, а маці працавала ткачыхай. У 14 гадоў скончыў пачатковую школу, і з 15 гадоў працаваў кавалём на металургічным заводзе.

У 1941 годзе паступіў у Школу сцэнічнага мастацтва пры Талінскай кансерваторыі. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны перад акупацыяй Эстоніі нацыстамі летам 1941 года быў у складзе 30 тысяч эстонскіх дзеячаў культуры эвакуіраваны ў Яраслаўль і з 1942 па 1944 гады ўваходзіў у створаныя там Дзяржаўныя ансамблі Эстоніі.

У 1944 годзе, пасля вызвалення Эстоніі ад нацыстаў, стаў акцёрам тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту, дзе ўжо ў 1945 годзе паставіў свой першы спектакль у якасці рэжысёра. У 1946—1952 гадах працаваў рэжысёрам у Эстонскім драматычным тэатры (1946—1948), галоўным рэжысёрам і дырэктарам тэатра «Эндла» ў Пярну (1948—1952).

У 1951 і 1953 гадах вучыўся ў Маскве ў МХАТ СССР імя М. Горкага. У 1952—1970 гадах — галоўны рэжысёр Эстонскага тэатра драмы імя У. Кінгісепа. Адначасова ў 1953—1969 гадах з’яўляўся старшынёй Эстонскага тэатральнага таварыства. У гэты перыяд апроч актыўнай тэатральнай працы здымаўся ў кіно, выступаў па радыё і тэлебачанні.

Акрамя таго выкладаў у Талінскай кансерваторыі (1955—1960), у Педагагічным інстытуце імя Э. Вільдэ (1967—1970).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1184428468 · ISNI: 0000 0000 3793 8378 · LCCN: n98008461 · VIAF: 28840644 |
Першая зона Брылюэна кубічнай гранецэнтраванай рашоткі
**Зо́на Брылюэ́на** — мнагаграннік, які будуецца для кожнага крышталя па акрэсленых правілах.

Форма зоны Брылюэна вызначаецца сіметрыяй крышталёў, напрыклад, зона Брылюэна простай кубічнай рашоткі мае форму куба, гранецэнтраванай кубічнай рашоткі — усечанага актаэдра[ru].

Выкарыстоўваецца ў фізіцы цвёрдага цела.

Прапанавана ў 1930 французскім фізікам Л. Брылюэнам.

Літаратура
----------

* Брылюэна зона // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. С. 277.

Спасылкі
--------

* *Брилюэна зона* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Краўчанка.

**Сярге́й Кра́ўчанка** (нарадзіўся 9 снежня 1963 года, Мінск) — беларускі рок-музыкант. Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут.

Біяграфія
---------

У 1983-1989 гадах граў на бас-гітары ў гурце Бонда, з якога ў 1989 годзе сышоў разам з Вячаславам Коранем і Валерам Цініцкім і заснаваў гурт ULIS. У 1993 годзе сышоў з ULIS.

Цяпер узначальвае мінскую кампанію Muztech, якая займаецца гандлем музычнымі інструментамі, прафесійным музычным абсталяваннем і аўдыё-праграмамі.

Жанаты, мае дачку.


| ⛭ULIS |
| --- |
| Склад | 
* Слава Корань
* Сяргей Краўчанка
* Алег Тумашоў
* Валерый Цыніцкі
* Сяргей Кныш

 |
| Дыскаграфія | 
* Чужаніца
* Краіна доўгай белай хмары
* Танцы на даху
* Падарожжа[be-tarask]
* Lusterka[be-tarask]
* Street

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іванькова.
**Валянціна Уладзіміраўна Іванькова** (нар. 1953, Слаўгарад) — беларускі мастак-кераміст.

Біяграфія
---------

У 1973 годдзе з чырвоным дыплом скончыла Гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 15 (цяпер Бабруйскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А. Я. Ларына) У 1980 годхе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (кераміка). З 1987 года працуе на Барысаўскім камбінаце прыкладнога мастацтва. Работам уласцівы дэкаратыўная пластычнасць кампазіцыі, мягка-лірычная каляровая гама.

Аўтар манументальнага пано «Гасціннасць» (1987—1988, Палац культуры саўгаса «Рудакова» Віцебскага раёна), «Купалле» (1989, Магілёўскі дом-інтэрнат для інвалідаў і састарэлых). Сярод твораў дэкаратыўнай скульптуры «Мір» (1986), «Дыялог», «Стварэнне свету», «Мацярынства» (усе 1996), «Міфатворчасць» і «Выгнанне» (абедзве 1997), серыі ваз, медалёў і дэкаратыўных пластоў.

У 1998 годзе прымала ўдзел па стварэнні керамічных прадметаў побыту для Музея-сядзібы Адама Міцкевіча ў Завоссі. Валянціна Уладзіміраўна, на аснове традыцыйных формаў беларусаў, стварыла (у суаўтарстве) наборы бытавога посуду: гарлачы, міскі, кружкі, бочачкі для захоўвання прадуктаў, падсвечнікі, рукамыі, вазы для кветак, падлогавыя вазы і г.д.

У 2006-2008, 2010 гадах прымала ўдзел у чатырох міжнародных пленэрах па кераміцы «АРТ-ЖЫЖАЛЬ». З 1990 г. сябра Беларускага саюза мастакоў. 1998 г. — Узнагароджана Дыпломам Беларускага саюза мастакоў. З 1999 гады займаецца выкладчыцкай працай.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Полацкім гісторыка-культурным запаведніку, Музеі Акадэміі мастацтваў, УК «Выставачная зала г. Бабруйска», у музеі імя Г. Паплаўскага ў г. Бабруйску, Музеі-сядзібе А. Міцкевіча ў Завоссі, у прыватных калекцыях..

Зноскі
------

1. ↑  Персанальная выстава Валянціны Уладзіміраўны Іваньковай Архівавана 5 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* Іванькова В. У.//Беларуская энцыклапедыя: у 18 т.: т. 7: Застаўка — Кантата/Гал. рэд.: Г. П. Пашкоў.-Мн. 1998.-С. 156.
**Ракверскі тэатр** (эст.: Rakvere teater) — прафесійны тэатр, які знаходзіцца ў эстонскім горадзе Ракверэ (павет Ляэнэ-Вірумаа). З’явіўся ў 1921 годзе, а яго цяперашні будынак (архітэктар — Ёган Острат) быў афіцыйна адкрыты 24 лютага 1940 года, у 22-ю гадавіну незалежнасці Эстоніі, пастаноўкай п’есы Аўгуста Кіцберга «У віхуры вятроў».

Дзеючы мастацкі кіраўнік тэатра — Юлар Саарэмеяэ, дырэктарам установы з’яўляецца Ёнас Тарту. На 2019 год у трупе тэатра — 21 акцёр (адзінаццаць мужчын і дзесяць жанчын). Ракверэ лічыцца найменшым горадам у Еўропе, у якім ёсць свой уласны прафесійны тэатр. Цяпер у рэпертуары тэатра прысутнічаюць найлепшыя ўзоры эстонскай і сусветнай драматургіі, а таксама спектаклі для дзяцей і дарослых.

З 2004 года тэатр знаходзіцца пад патранажам Міністэрства культуры Эстоніі.
Ракаўскі кангламерат
**Ракаўскі кангламерат** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1988 года). Размешчаны за 1 км на паўночны ўсход ад в.Ракаў Валожынскага раёна Мінскай вобласці, на паўночным адхоне выемкі аўтадарогі М7/E28 Мінск — Ашмяны.

Даўжыня 6,5 м, шырыня 5 м, вышыня 2,2 м, у абводзе 22 м, аб’ём бачнай часткі 37,9 м³, маса каля 100 тон. Утварыўся ў выніку цэментацыі пясчаных, пясчана-жвірова-галечных адкладаў і дробных валуноў пры падняцці падземных вод і напорным уздзеянні ледавіка каля 150 тыс.год назад.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хрыбет Чэрскага.

**Хрыбет Чэрскага** — горны хрыбет у Забайкаллі, у Чыцінскай вобласці Расіі. Вышыня да 1400—1500 м. Адкрыты ў 1895 годзе А. П. Герасімавым і названы ў гонар беларускага і расійскага географа Івана Чэрскага.

Хрыбет, працягласць якога складае каля 650 км, распасціраецца ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Пачынаецца ён у міжрэччыа Інгады і яе правага прытоку Ушумун, далей працягваецца на паўночны ўсход у міжрэчча Інгады і Алянгуя, а пасля перасячэння Інгоды ў горада Чыты займае міжрэчча Карэнгі і Нерчы аж да вытокаў ракі Дэлінгд — правага прытоку Віціма. Максімальная вышыня хрыбта назіраецца на горнай перамычцы з Ябланавым хрыбтом — гара Чынгікан вышынёй 1644 метраў. Па схілах растуць як хваёвыя так і лісцяныя лясы, у ярах з перавагай елі і піхты.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Хрыбет Чэрскага.
**Хрыбет Чэрскага** — горная сістэма ў Паўночна-Усходняй Сібіры. Найвышэйшы пункт — гара Перамога (3147 м).

Распасціраецца ад ніжняга цячэння ракі Яна да вярхоўяў р. Калыма на 1500 км, шырыня да 400 км. Галоўныя хрыбты: Хадаранья, Тас-Хаяхтах, Чэмалгінскі, Курундзя, Чыбагалахскі, Баронг і інш. Утвораны сістэмай асобных хрыбтоў, масіваў, пласкагор’яў і міжгорных упадзін-грабенаў. Пераважаюць сярэдневышынныя горы. Найбольшыя ўпадзіны Мома-Селеняхская, Туастахская. Горная сістэма складзена з метамарфічных парод пратэразою і ніжняга палеазою, сланцаў і пясчанікаў мезазою, прарваных інтрузіямі юрскіх гранітаў. Больш за 350 ледавікоў, агульная плошча 157 км². Характэрныя формы мярзлотнага рэльефу. Радовішчы золата, волава, каменнага вугалю. Схілы гор укрыты лістоўнічнай тайгой. Вышэй мяжы лесу (650 м на поўдні, 250—400 м на поўначы) пояс кедравага сланіку, хмызняковай вольхі, горнай тундры; на вяршынях найбольш высокіх хрыбтоў камяністыя пустыні. У далінах рэк гаі з таполі і чазеніі.

Адкрыты ў 1926 годзе С. В. Обручавым і названы ў гонар даследчыка Сібіры Яна Чэрскага.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |

| Горныя сістэмы Азіі |
| --- |
|  | 
* Алтай
* Антыліван
* Араканскія горы
* Армянскае нагор’е
* Быранга
* Верхаянскі хрыбет
* Вялікі Каўказ
* Гімалаі
* Гіндукуш
* Гісара-Алай
* Джугджур
* Загрос
* Заходні Саян
* Калымскае нагор’е
* Каракарум
* Каракскае нагор’е
* Куньлунь
* Малы Каўказ
* Маньчжура-Карэйскія горы
* Наньшань
* Памір
* Сіхатэ-Алінь
* Станавое нагор’е
* Таўр
* Туркмена-Харасанскія горы
* Тыбецкае нагор’е
* Цянь-Шань
* Хрыбет Чэрскага
* Урал
* Усходні Саян
* Хамар-Дабан
* Чукоцкае нагор’е
* Чыангшон (Анамскія горы)
* Эльбурс
* Юньнань-Гуйчжоўскае нагор’е

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малафееў.
**Сяргей Георгіевіч Малафееў** (1901, Вільня — 12 красавіка 1969, Пэнлі, Вялікабрытанія) — беларускі ўрач.

Біяграфія
---------

Адзін з заснавальнікаў Беларускага студэнцкага саюза ва Універсітэце Стэфана Баторыя ў Вільні (1920). Закончыў медыцынскі факультэт Універсітэта Стэфана Баторыя, з 1933 быў дырэктарам павятовага шпіталя ў Свянцянах, працаваў хірургам.

3 кастрычніка 1939 года арыштаваны ў Вільні НКУС, трапіў у лагер пад Архангельск, дзе працаваў на лесапавале. У час другой сусветнай вайны трапіў у Армію генерала Андэрса, ваяваў пад Табрукам.

У 1947 трапіў у Вялікабрытанію, у польскі шпіталь у Пэнлі. Працаваў там асістэнтам хірурга і ўрачом на «ўсходніх» параходах. Адыйшоў ад беларускага руху.

Зноскі
------

1. ↑  «Беларус» № 555
Прасцейшы электраскоп

**Электраско́п** — прасцейшая прылада, што выкарыстоўваецца для вызначэння электрычнага зарада. Дзеянне электраскопа заснавана на тым, што аднайменныя зарады адштурхоўваюцца.

Электраскоп складаецца з ізаляванага металічнага стрыжня (звычайна з металічным шарыкам на верхнім канцы), да якога знізу замацаваны адзін або два лёгкія металічныя пялёсткі. Стрыжань з пялёсткамі змешчаны у шкляную ёмістасць. Пры дачыненні зараджанага цела да стрыжня (шарыка) электраскопа частка электрычнага зарада перадаецца яго пялёсткам, якія адштурхоўваюцца адзін ад аднаго (у электраскопе з адным пялёсткам — пялёстак адштурхоўваецца ад стрыжня). Аб велічыні зарада можна меркаваць па велічыні адхілення пялёсткаў электраскопа ад першапачатковага становішча.

Гл. таксама
-----------

* Электрометр
* Электрычны зарад
* Электрастатыка

Літаратура
----------

* Электраскоп // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1). — С. 90.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Электраскоп

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 136149505 |