recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рагуля.
**Васіль Цімафеевіч Рагуля** (16 (28) чэрвеня 1879, в. Ачукевічы, Навагрудскі павет, Мінская губерня (цяпер Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — 16 чэрвеня 1955, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, публіцыст.

Біяграфія
---------

Скончыў Віленскі настаўніцкі інстытут (1900). Настаўнічаў у Мінскім павеце, у Смаргоні і ў Мінску. Арыштаваны ў 1906 за ўдзел у рэвалюцыйных падзеях. Падчас Першай сусветнай вайны ваяваў на Заходнім фронце. У 1917 уступіў у Расійскую дэмакратычную партыю. Удзельнік 1-га Усебеларускага кангрэса (1917) у Мінску. У 1918 выкладаў у навучальных установах Мінска.

Падчас польскай акупацыі ўваходзіў у Расійскую аб'яднаную радыкальна-дэмакратычную групу. З лета 1920 у Чырвонай Арміі; у красавіку 1921 пакінуў яе і вярнуўся ў родную вёску. У 1922 абраны дэпутатам польскага сейма, увайшоў у Беларускі пасольскі клуб. Адзін з ініцыятараў стварэння і кіраўнікоў Беларускага сялянскага саюза. У снежні 1925 быў членам ініцыятыўнай групы па стварэнні Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. У 1928 абраны сенатарам, але хутка пазбаўлены парламенцкага імунітэту і зняволены на 2 гады. Пасля вызвалення вярнуўся ў родную вёску.

З верасня 1939 настаўнічаў у мясцовай школе. Арыштаваны 20 чэрвеня 1941. З пачаткам вайны збег з-пад арышту. Быў прызначаны бургамістрам Дзятлаўскага раёна. З 1944 у Германіі, потым у Бельгіі. У 1950 пераехаў у ЗША. Аўтар успамінаў.

Бібліяграфія
------------

* Прамовы паслоў Беларускага пасольскага клубу. Вільня, 1926;
* Успаміны. Нью Ёрк, 1957.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
* *Ляхоўскі У. В. Міхнюк У. М.* Рагуля Васіль Цімафеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 202. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Спасылкі
--------

* Гардзіенка А. Лісты Васіля Рагулі да Юркі Віцьбіча // ARCHE № 2(22)-2002 Архівавана 4 сакавіка 2016. — Эл.рэсурс arche.bymedia.net

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0003 7105 2556 · LCCN: n83147386 · NKC: js2013786959 · NUKAT: n96019065 · VIAF: 250509036 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Савельеў.

**Васіль Якаўлевіч Савельеў** (25 красавіка 1910, с. Малое Скуратава, Чэрнскі раён, Тульская вобласць, Расія — 13 лістапада 1996) — беларускі вучоны ў галіне электронікі. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1962). Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1938). У 1941—1946 — рэпрэсіраваны, у 1956 — рэабілітаваны.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (1934), Ленінградскі фізіка-тэхнічны інстытут (аспірантура, 1936?).

Працаваў у Ленінградскім фізіка-тэхнічным інстытуце (1936—1938); НДІ-9, Ленінград (1938 і 1940—1941); быў на стажыроўке ў ЗША (1938—1940); Ніжтагілбудзе, г. Ніжні Тагіл Свярдлоўскай вобласці (1946—1953, інжынер); заводзе п/я № 12, г. Завідава Маскоўскай вобласці (з 1953); Спецыяльнам канструктарскам п/я № 124, г. Запрудня Маскоўскай вобласці (да 1962); Таганрогскім радыётэхнічным інстытуце (1962—1964, загадчык кафедры радыёпрыёмных устройстваў); Мінскім радыётэхнічным інстытуце (з 1964, у 1964—1984 — загадчык кафедры электронных, іонных і паўправадніковых прылад).

Навуковыя інтарэсы: фізічная электроніка; даследаванне электронных уласцівасцей металаў; распрацоўка і канструяванне электронных устройстваў для генерацыі і ўзмацнення радыёхваль сантыметровага дыяпазону: даследаванне і распрацоўка цвёрдацельных ЗВЧ прыбораў. Заснавальнік навуковай школы па электроніцы.

Узнагароды
----------

Званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1974), ордэн «Знак Пашаны», медаль «За доблесную працу», Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР, знак Мністэрства вышэйшай адукацыі СССР «За отличные успехи в работе».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Савельев Василий Яковлевич // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 106—108.
* Савельеў Васіль Якаўлевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 446. (Год смерці: 1997.)
* Савельев Василий Яковлевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 550. (Год смерці: 1997.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Глушанкова.
**Ганна Іванаўна Глушанкова** (1 жніўня 1926, Матышава  (руск.) (бел. Руднянскі раён, Валгаградская вобласць — 18 красавіка 2017, Ташкент) — узбекскі хімік, буйны вучоны ў галіне хіміі і тэхналогіі прыродных злучэнняў. Доктар хімічных навук (1972), прафесар (1982), заслужаны дзеяч навукі Узбекістана (1996), акадэмік Акадэміі навук Рэспублікі Узбекістан  (руск.) (бел. (2000).

Біяграфія
---------

У 1948 годзе скончыла Сярэднеазіяцкі індустрыяльны інстытут  (руск.) (бел. затым — аспірантуру гэтага інстытута. Абараніла кандыдацкую дысертацыю, пазней — доктарскую. У 2000 годзе была выбрана сапраўдным членам Акадэміі навук Рэспублікі Узбекістан.

На працягу сваёй амаль 70-гадовай навукова-педагагічнай дзейнасці плённа працавала на такіх адказных пасадах, як загадчык кафедры Ташкенцкага політэхнічнага інстытута  (руск.) (бел. старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, дырэктар Інстытута хіміі раслінных рэчываў акадэміі навук, член прэзідыума акадэміі навук, і ўнесла дастойны ўклад у актуальныя даследаванні ў галіне хіміі і тэхналогіі прыродных злучэнняў, а таксама ў падрыхтоўку высокакваліфікаваных кадраў ва Узбекістане.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Вынікі навуковых пошукаў Глушанковай шырока прымяняюцца ў народнай гаспадарцы Узбекістана, асабліва ў баваўнянай прамысловасці. Яе навуковыя працы ў галіне перапрацоўкі баваўнянага валакна і насення бавоўніка, вытворчасці з іх тавараў народнага спажывання і лекавых сродкаў маюць вялікае значэнне для развіцця галін эканомікі краіны.

З'яўляецца аўтарам больш за 400 навуковых артыкулаў, кніг і манаграфій, прысвечаных тэарэтычным і практычным пытанням хіміі і тэхналогіі прыродных злучэнняў.

Узнагароды
----------

Ордэн «Мехнат шухраці  (руск.) (бел.», Заслужаны дзеяч навукі Узбекістана.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Ушла из жизни академик Анна Ивановна Глушенкова Архівавана 19 красавіка 2017.  (руск.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: nb2014002453 · SUDOC: 174912315 · VIAF: 305985786 |
**Субкантынент** — буйная маса сушы ў складзе якога-небудзь кантынента, якую па гістарычных і геатэктанічных прычынах адрозніваюць ад астатніх зямель «мацярынскага» кантынента.

У выпадках, калі Паўночную і Паўднёвую Амерыку не разглядаюць як самастойныя кантыненты, іх называюць субкантынентамі Амерыканскага кантынента.

У сучаснай практыцы паняцце «субкантынент» ужываецца амаль выключна да Індыйскага субкантыненту. Нягледзячы на тое, што ён геаграфічна ставіцца да Азіі, ён утварае ўласную кантынентальную пліту. З прычыны сутыкнення Індыйскай і Еўразійскай пліты узніклі Гімалайскія горы, якія растуць увысь да нашых дзён. Аналагічны працэс адбываўся і з Апенінскім паўвостравам, які сутыкнуўся з Еўропай, што стала прычынай узнікнення Альпаў, аднак з-за яго невялікіх памераў казаць пра субкантынент не прынята. У залежнасці ад вызначэння Еўропа з’яўляецца субкантынентам Еўразіі. У выніку яе сутыкнення з азіяцкім мацерыком некалькі сотняў мільёнаў гадоў таму паўсталі Уральскія горы, якія на сённяшні дзень ужо па большай частцы эрадыраваны.

У ходзе гісторыі Зямлі кантыненты неаднаразова расколвалася і зноў сутыкаліся адзін з адным. Пры гэтым узнікалі субкантыненты і пасля канчатковага зліцця з іншымі кантынентамі зноў знікалі.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Багданава.
**Ганна Ільінічна Багданава** (1909 — ?) — беларуская ўрач-акушэр-гінеколаг і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1961).

Біяграфія
---------

Скончыла Віцебскі медыцынскі інстытут (1941).

Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны.

Загадчыца гінекалагічнага аддзяленнем Мінскай 1-й гарадской клінічнай бальніцы (1944—1951). Загадчыца аддзялення (1951—1969), галоўны ўрач Мінскага гарадскога клінічнага радзільнага дома (1962—1973).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  100 лет со дня рождения Анны Ильиничны Богдановой  (руск.)

Літаратура
----------

* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 112.
**Суберын** (ад лац.: suber — кара коркавага дрэва) — рэчыва покрыўнай тканкі ў кары некаторых раслін. Рэчыва вельмі складанага складу, блізкае да тлушчаў, уяўляе сабой гліцэрыд фелонавай кіслоты.

У складзе ўтварэнняў робіць іх непранікальнымі для вады, газаў (што тлумачыцца блізкасцю суберыну да тлушчаў), памяншае цеплаправоднасць.

Некаторыя даследчыкі бачаць у суберыне пераходнае рэчыва пры пераходзе клятчаткі (цэлюлозы) у воск. У сумесі з клятчаткай, лігнінам, воскападобнымі рэчывамі і цэрынам суберын утварае корак, надаючы яму тыя ўласцівасці, дзякуючы якім ён у стане служыць ахоўным сродкам супраць залішняга выпарэння, зімовага холаду і пашкоджанняў.

Спасылкі
--------

* Суберын // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Суберын (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.

| ⛭Раслінныя клеткі |
| --- |
| Арганелы | 
* Пластыды
	+ Лейкапласты
	+ Храмапласты
	+ Хларапласты
	+ Элаяпласты
	+ Амілапласты
	+ Пратэінапласты
	+ Статаліты
* Вакуоля

 | Раслінная клетка |
| Клетачная сценка | 

|  |  |
| --- | --- |
| Арганічныя рэчывы | 
* Цэлюлоза
* Геміцэлюлоза
* Пекцін
* Лігнін
* Куцін
* Суберын

 |
| Структуры | 
* Першасная клетачная сценка
* Другасная клетачная сценка
* Поры
* Плазмадэсмы
* Дэсматубула

 |

 |
| Дзяленне расліннай клеткі | 

|  |  |
| --- | --- |
| Адмысловыя стадыі | Прэпрафаза |
| Структуры | 
* Прэпрафазная стужка
* Фрагмасома
* Клетачная пласцінка
* Фрагмапласт
* Фікапласт

 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Троцкі павет.
 
**Троцкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Плошча 8,7 тыс. км². Сталіца — горад Трокі.

Гарады і мястэчкі: Аліта, Араны, Высокі Двор, Ганусішкі, Еўе, Жодзішкі, Жослі, Жыжморы, Мерач, Пералая, Самілішкі, Сімна, Стаклішкі.

Гісторыя
--------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Гербы Троччыны з «Stemmata Polonica» |

Утварыўся ў 1413 разам з Троцкім ваяводствам як рэгіён, непасрэдна падпарадкаваны ваяводу троцкаму. У склад павету ўваходзілі Аліцкая, Алькеніцкая, Астрынская, Беліцкая, Бірштанская, Васіліская, Высакадворская, Дарсуніская, Доўгаўская, Дубіцкая, Жалудоцкая, Жыжморская, Збланская, Здзецельская, Каняўская, Ляпунская, Мерацкая, Моўчадская, Навадворская, Неманойцкая, Оская, Гіяпорцкая, Перавальская, Пералайская, Пераломская, Пунская, Радунская, Саміліская, Стакліская, Стравінніцкая, 2 Троцкія, Эйшыская воласці (паветы).

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) некаторыя заходнія воласці перайшлі ў склад Ковенскага павета, паўднёвыя — у склад Лідскага і Гарадзенскага паветаў.

У 1791 з паўднёвай часткі Троцкага вылучыўся Мерацкі павет, да Троччыны далучылася Гегужынская і Чабіская парафіі са складу Віленскага павета. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) павет спыніў сваё існаванне, яго тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі.

Дэмаграфія
----------

Павятовая[*крыніца?*] харугва, XVI ст.
У канцы XVIII стагоддзя налічваў 8154 дымоў.

Геаграфія
---------

Ахопліваў землі на левабярэжжы сярэдняга цячэння Віліі, на левабярэжжы Мерачы, у сярэдняга цячэння Нёмана, вярхоўя Шашупе.

У склад Троцкага павета ўваходзіла тэрыторыя Троцкага гродавага, Алькеніцкага, Жыжморскага, Лаздзейскага, Мерацкага і Неманойцкага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.

Ураднікі
--------

Асноўны артыкул: **Старосты троцкія**
Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.

Зноскі
------

1. ↑  ЭнцВКЛ, 2005
2. ↑  Powiat trocki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. — S. 339

Літаратура
----------

* Троцкі павет // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 670. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.

| ⛭Паветы Троцкага ваяводства |
| --- |
| Гарадзенскі (1413—1793) ¹ ·  Ковенскі (1565—1795) ·  Троцкі (1413—1795) ·  Упіцкі (1566—1795) |  |
|  — ¹ *Цягам 1793—1795 уваходзіў у склад Гарадзенскага ваяводства* |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лебедзеў.

**Сямён Якаўлевіч Лебедзеў** (7 снежня 1905, Неглюбка, Гомельскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 1976) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, педагог, рэктар Гомельскага педагагічнага інстытута імя В. П. Чкалава (1939—1941).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 17 снежня 1905 года ў вёсцы Неглюбка Стаўбунскай воласці Гомельскага павета ў небагатай яўрэйскай сям’і. У 1919 годзе скончыў школу і працаваў рассыльным у Гомельскім губсаўнаргасе. З 1921 года працаваў эканомработнікам губкама камсамола. З 1923 па 1927 год быў працоўным Добрушскай паперні, а таксама з’яўляўся сакрэтаром яе камсамольскай арганізацыі. У 1925 годзе ўступіў у УКП(б). У перыяд службы ў шэрагах Чырвонай Арміі з 1927 па 1929 год узначальваў камсамольскую арганізацыю 37-га Мінскага кавалерыйскага палка.

У 1932 годзе скончыў Камуністычны ўніверсітэт Беларусі імя У. І. Леніна ў Менску і стаў выкладчыкам саўпартшколы ў Гомелі. З 1934 па 1936 год на партыйнай працы. Цягам года працаваў дырэктарам Навабеліцкага лесакамбіната. У 1937 годзе быў накіраваны выкладчыкам марксізму-ленінізму ў Гомельскім педагагічным інстытуце.

Са жніўня 1939 года і да пачатку Вялікай Айчыннай вайны працаваў дырэктарам Гомельскага педагагічнага інстытута імя В. П. Чкалава.

З чэрвеня 1941 года па ліпень 1942 года быў слухачом Ваенна-палітычнай акадэміі імя У. І. Леніна ў Маскве. Па сканчэнню акадэміі служыў у частках Паўднёва-заходняга, а потым 3-га Украінскага франтоў.

У сакавіку 1946 года дэмабілізаваны з войска. З 1946 па 1947 год працаваў дырэктарам Гомельскай міжабласной партшколы, а потым да 1949 года працаваў выкладчыкам гісторыі УКП(б) ляснога інстытута.

У пасляваенны перыяд скончыў завочнае аддзялення гістарычнага факультэта Гомельскага педагагічнага інстытута імя В. П. Чкалава. У кастрычніку 1949 года быў прызначаны дырэктарам Гомельскай школы гандлёва-кулінарнага вучнёўства, дзе і працаваў да пенсіі.

Узнагароды
----------

* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Ордэн Аляксандра Неўскага

Літаратура
----------

* *М.И. СТАРОВОЙТОВ, А.И. ЗЕЛЕНКОВА, М.П. САВИНСКАЯ.* ГОМЕЛЬСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ ИМЕНИ ФРАНЦИСКА СКОРИНЫ: ИСТОРИЧЕСКИЙ ОЧЕРК. — Гомель: УО «ГГУ им. Ф. Скорины», 2005. — 359 с.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце ГДУ імя Ф. Скарыны
* 

| ⛭Рэктары Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны |
| --- |
| Іван Фядотавіч Ермакоў (1930—1931)  ·  Аляксандр Восіпавіч Сташэўскі (1931—1937)  ·  Андрэй Пятровіч Эльман (1937—1939)  ·  Сямён Якаўлевіч Лебедзеў (1939—1941)  ·  Іван Андрэевіч Алісіевіч (1944)  ·  Марцін Феафанавіч Лозбень (1944—1946)  ·  Фядот Мікалаевіч Казакоў (1946—1947)  ·  Міхаіл Фёдаравіч Аляксейчык (1947—1954)  ·  Сцяпан Піліпавіч Ажгірэй (1954—1964)  ·  Мікалай Міронавіч Івашэнка (1964—1969)  ·  Уладзімір Аляксеевіч Белы (1969—1973)  ·  Барыс Васільевіч Бокуць (1973—1989)  ·  Леанід Аляксандравіч Шамяткоў (1989—2000)  ·  Міхаіл Васільевіч Селькін (2000—2003)  ·  Аляксандр Уладзіміравіч Рагачоў (2004—2016)  ·  Сяргей Анатольевіч Хахомаў (з 2016) |
**Герб Гродзенскай вобласці** — адзін з афіцыйных сімвалаў Гродзенскай вобласці. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 г. № 455.

Распрацоўка галоўных знакаў вобласці вялася камісіяй, якую ўзначальвала намеснік старшыні аблвыканкама М. М. Бірукова. Пасля разгляду некалькіх праектаў аўтарам гербу і сцяга Гродзенскай вобласці стала рэгіянальны прадстаўнік грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз дызайнераў» І. У. Процка. Прапанаваны ёй праект быў ухвалены сябрамі камісіі, прайшоў абавязковую геральдычную экспертызу і быў рэкамендаваны да зацвярджэння.

Апісанне
--------

Герб Гродзенскай вобласці ўяўляе сабою французскі шчыт, у чырвоным полі якога намаляваны залаты зубр. Герб вянчае вялікая залатая гарадская карона. Шчыт апраўлены залатымі дубовымі галінкамі, якія перавівае Андрэеўская стужка блакітнага колеру. У аснову герба быў пакладзены гістарычны герб Гродзенскай губерні, атрыманы ў 1878 г. згодна з указам расійскага імператара Аляксндра II.

Спасылкі
--------

* Архівавана 23 жніўня 2020.

| Гродзенская вобласць у тэмах |
| --- |
| герб Гродзенскай вобласці | 
* Аблвыканкам
* Старшыня аблвыканкама
* Абласны Савет
* Герб
* Гербы населеных пунктаў
* Сцяг
* Гімн
* Гарады
* Пасёлкі гарадскога тыпу
* Сельскія населеныя пункты
* Музеі
* Славутасці

 |

| ⛭Рэгіёны Беларусі: Герб |
| --- |
| 
* Брэсцкая вобласць
* Віцебская вобласць
* Гомельская вобласць
* Гродзенская вобласць
* Магілёўская вобласць
* Мінская вобласць
* Мінск

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міндлін.

**Якаў Самойлавіч Міндлін** (руск.: Миндлин Яков Самойлович; 30 верасня 1933, Шклоў) — савецкі арганізатар аховы здароўя. Доктар медыцынскіх навук (1974). Сын С. С. Міндліна.

Біяграфія
---------

У 1952 г. паступіў у 1-ы ММІ імя І. М. Сечанава на санітарна-гігіенічны факультэт, які з поспехам скончыў у 1958 Затым аспірантура на кафедры сацыяльнай гігіены, дзе ён прайшоў шлях ад асістэнта да загадчыка кафедры. За час працы на кафедры займаўся праблемамі медыцынскага абслугоўвання насельніцтва, прафілактыкай захворванняў сардэчна-сасудзістай сістэмы, праблемамі арганізацыі спецыялізаванай паліклінічнай дапамогі і інш.

З 1992 г. загадчык кафедры сацыяльнай медыцыны ММА імя І. М. Сечанава. Але ў сілу пераходнага і складанага перыяду для расійскага аховы здароўя ён гэтую функцыю выконваў менш за год.

Вялікую ўвагу прафесар Міндлін надаваў праблемах прафілактыкі сардэчна-сасудзiстых захворванняў. На падставе праведзеных у клініках даследаванняў ім была распрацавана цэлая сістэма мер па ўдасканаленні кардыялагічнай дапамогі насельніцтву.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Архівавана 4 сакавіка 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Леках.
**Сямён Навумавіч Леках** (нар. 1 кастрычніка 1947, Глыбокае, Віцебскай вобласці) — беларускі вучоны ў галіне металургіі. Доктар тэхнічных навук. Заслужаны вынаходнік Беларусі (1993).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і заслужанага ўрача БССР Навума Сямёнавіча Лекаха і яго жонкі, акушэра-гінеколага Элеаноры Генрыхаўны.

Скончыў БПІ (1969). З 1974 у Беларускай політэхнічнай акадэміі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы па тэорыі і тэхналогіі плаўкі, крышталізацыі ліцейных сплаваў, рэцыклінгу металаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Леках Сямён Навумавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 193. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
Герб Габона **Герб Габона** - дзяржаўны сімвал Габона, распрацаваны швейцарскім геральдыстамі і векселагістам Луі Мюлеманам, адным з членаў-заснавальнікаў FIAV і таксама праектыроўшчыкам ранейшага герба Конга. Герб выкарыстоўваецца з 15 ліпеня 1963 года.

Апісанне
--------

Шчытатрымальнікі - чорныя пантэры, якія сімвалізуюць пільнасць і адвагу прэзідэнта, які абараняе нацыю. Візанціны (залатыя дыскі) у цэнтры шчыта сімвалізуюць багацце краіны карыснымі выкапнямі, карабель ў ніжняй частцы - Габон, які рухаецца да светлай будучыні, а дрэва наверсе шчыта - гандаль драўнінай.

Герб мае дзве стужкі з дэвізамі на двух розных мовах: на сіняй стужцы ў ніжні частцы шчыта - надпіс «Саюз, Праца, Правасуддзе» (па-французску: UNION, TRAVAIL, JUSTICE), а на белай крыху ніжэй галін дрэва - «рушым разам» (лац. UNITI PROGREDIEMUR).

| ⛭Габон паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Габон»**
 |
Гладкая мышачная тканка
Шкілетная мышачная тканка
**Цяглі́цавая тка́нка**, або **Цяглі́чная тка́нка**, або **Мы́шачная тка́нка**, або **Му́скульная тка́нка** (лац.: textus muscularis) — тып тканкі, што ўтворана выцягнутымі мышачнымі клеткамі або мышачнымі валокнамі.

Характэрнай асаблівасцю мышачных валокнаў з'яўляецца наяўнасць у іх цытаплазме некалькіх ядраў.
I мышачныя валокны, і мышачныя клеткі маюць у цытаплазме ўпарадкаваныя танюткія бялковыя ніці, якія забяспечваюць іх скарачэнне.

Адрозніваюць тры віды мышачнай тканкі: гладкую, папярочнапаласатую шкілетную і папярочнапаласатую сардэчную.

Гладкая (нясчэрчаная) мышачная тканка знаходзіцца ў сценках полых унутраных органаў (страўніка, кішэчніка і інш.) і крывяносных сасудаў. Яна складаецца з падоўжаных, завостраных на канцах клетак з адным ядром. Скарачаецца гладкая мышачная тканка міжвольна, без удзелу свядомасці.

Папярочнапаласатая шкілетная мышачная тканка прадстаўлена мнагаядзернымі мышачнымі валокнамі. У састаў мышачнага валакна ўваходзяць тоўстыя і тонкія бялковыя ніці. 3 прычыны іх неаднолькавай святлопраламляльнай здольнасці мышачныя валокны здаюцца папярочна счэрчанымі (адсюль іх назва). Папярочнапаласатая шкілетная мышачная тканка адрозніваецца ад гладкамышачнай тканкі не толькі будовай. Скарачэнні шкілетных мышцаў кантралююцца свядомасцю і забяспечваюць рух адных частак цела адносна другіх, перамяшчэнне арганізма ў прасторы, а таксама ажыццяўленне мімічных рэакцый.

Папярочнапаласатая сардэчная мышачная тканка складаецца з мышачных валокнаў, паміж якімі маюцца спецыяльныя кантакты. Яны забяспечваюць вельмі хуткую перадачу ўзбуджэння ад адной клеткі да другой. Сардэчная мышца, як і гладкая мышачная тканка, скарачаецца міжвольна. Але ў залежнасці ад стану арганізма і характару работы, якая выконваецца, сіла яе скарачэнняў можа павялічвацца або змяншацца.

Гл. таксама
-----------

* Мышцы

Літаратура
----------

* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М.В.Машчанка, А.Л.Барысаў; пер. з рус. мовы В.У.Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.

| Мышачная сістэма |
| --- |
| 
Мышачная тканка — Сардэчная мышца — Шкілетныя мышцы — Гладкія мышцы — Мышачнае скарачэнне — Пералік мышцаў цела чалавека
 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іцхокі.
**Якаў Сямёнавіч Іцхокі** (руск.: Ицхоки Яков Семёнович; 1906, Дзісна — 1984, Масква) — савецкі інжынер, спецыяліст у галіне радыёлакацыі і імпульснай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1950), прафесар. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1935 годзе Ленінградскі політэхнічны інстытут, затым аспірантуру. З 1944 года ў Ваенна-паветранай інжынернай акадэміі імя М. Я. Жукоўскага, дзе працаваў да 1984 года (да 1969 года — загадчык кафедры, затым прафесар кафедры) .

Навуковая дзейнасць
-------------------

Асноуныя працы звязаны з радыёлакацыяй і радыёлакацыйнай тэхнікай, з імпульснай тэхнікай. Распрацаваў тэорыю і метады разліку імпульсных генератараў для радыёлакацыйнай тэхнікі, а таксама імпульсных трансфарматараў (1950). У 1960-х гадах выканаў работы па лічбавай апрацоўцы сігналаў у радыёлакацыённая станцыі бакавога агляду. Аўтар шэрагу друкаваных навуковых прац, манаграфій, падручнікаў.

Навуковыя працы
---------------

* «Импульсные генераторы», (1944)
* «Импульсная техника», (1949)
* «Нелинейная радиотехника», (1955)
* «Импульсные трансформаторы: Теория, расчет, конструкция и испытания», (1950)
* «Импульсные устройства», (1959)
* «Импульсные и цифровые устройства», (1972).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 
*
**Якаў Фак** (харв.: Jakov Fak; нар. 1 жніўня 1987 года, Рыека, Югаславія) — славенскі біятланіст, да сезона 2010/11 выступаў за Харватыю. Уладальнік залатога і сярэбранага медалёў чэмпіянату міру 2012, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2018, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 і чэмпіянатаў свету па біятлоне 2009 і 2013 гадоў.

У біятлоне з 2001 года. У тым жа 2001 стаў членам нацыянальнай зборнай Харватыі. Да сезону 2008—2009 асаблівых спартыўных поспехаў не меў, аднак ужо на першым этапе Кубка свету ў Эстэрсундзе Якаў патрапіў у «ачкі», стаўшы 37 м у спрынце, а ўжо на трэцім этапе ў Хохфільцэне стаў 15-м у індывідуальнай гонцы. На чэмпіянаце свету 2009 трапляў у ачкі ў спрынце, дзе стаў 14-м, пераследзе, у якім быў 25-м, а ў індывідуальнай гонцы заваяваў бронзавы медаль. Гэта быў першы медаль у біятлоннай гісторыі Харватыі. Праз год Якаву трэба было заваяваць для Харватыі яшчэ адзін, яшчэ больш каштоўны бронзавы медаль.

На цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы Якаў нёс сцяг зборнай Харватыі. У спрынце 10 км Фак нечакана, не дапусціўшы ніводнага промаху, падняўся на трэцюю прыступку п'едэстала гонару, прынёсшы першы ў гісторыі алімпійскі медаль у біятлоне для Харватыі. Гонка пераследу склалася не так удала, зарабіўшы 4 штрафныя кругі ён апусціўся на 25 месца. У індывідуальнай гонцы 4 промахі і 48-ы час на трасе прывялі да 51-га месца ў фінішным пратаколе. Выступаючы другі раз у кар'еры ў мас-старце, Якаў паспяхова завяршыў сваё выступленне на Алімпійскіх гульнях, заняўшы 9 месца. Пры гэтым, да апошняга агнявога рубяжа ён захоўваў шанцы здабыць яшчэ адзін алімпійскі медаль.

Каб мець магчымасць выступаць у эстафетных гонках і нармальна трэніравацца, спартсмен у ліпені 2010 перайшоў пад сцяг Славеніі. Чэмпіянат свету 2011 года Якаў прапусціў з-за праблем з паказальным пальцам правай рукі, які спартсмен адмарозіў на этапе Кубка свету ў Форт-Кенце.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Якаў Фак
* Профіль IBU (англ. ням.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Навумовіч.
**Сямён Сцяпанавіч Навумо́віч** (нар. 15 лютага 1922, Копысь) — вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі, доктар медыцынскіх навук (1973), прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Копысі Аршанскага павета Віцебскай губерні РСФСР (сучасны гарадскі пасёлак у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). У 1951 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут і пачаў працу ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце траўматалогіі і артапедыі Міністэрства аховы здароўя БССР. У 1973 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Оперативное лечение несросшихся переломов и ложных суставов шейки бедра».

Навуковая дзейнасць
-------------------

С. С. Навумовічу належаць навуковыя працы па эксперыментальным пратэзаванні, хірургічнай дапамозе пры прыроджанай і набытай паталогіі тазасцегнавога сустава, пераломах і вывіхах шыйкі сцягна, прыроджаных і сістэмных захворваннях дзіцячага ўзросту, скаліёзу і інш.

Аўтар шэрагу патэнтаў.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11.
2. ↑  PatentDB.ru — База патентов РФ на изобретения и промышленные образцы (руск.)

Літаратура
----------

* Навумовіч Сямён Сцяпанавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Наумович, Семен Степанович (доктор медицинских наук, ортопед) (руск.) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Мышанка.

**Мыша́нка** (афіц. транс.: *Myšanka*), **Мі́ша** — рака ў Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток Шчары (басейн Нёмана). 

Даўжыня 109 км. Вадазбор 930 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰. **Асноўныя прытокі**: Малатоўка, Мутвіца; прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

Пачынаецца на паўднёвых схілах Навагрудскага ўзвышша каля вёскі Буйнявічы Баранавіцкага раёна, цячэ па Баранавіцкай раўніне, упадае ў Шчару за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Сельцы Івацэвіцкага раёна. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. Каля вёсак Белалессе, Магіляны і Жалезніца створаны сажалкі (плошчай 0,06 км², 0,7 км² і 0,04 км² адпаведна).

Даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 500—800 м. Пойма двухбаковая, месцамі забалочаная, шырынёй 400—600 м. Рэчышча ад вёскі Агароднікі да вёскі Новая Мыш (16 км) каналізаванае, на астатнім працягу моцна звілістае; шырыня яго 10—12 м, у ніжнім цячэнні месцамі да 40 м.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.



1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юшкевіч.
**Якаў Мікалаевіч Юшкевіч** (1764, Кіеў — 1820-я, Санкт-Пецярбург) — расійскі надворны дарадчык, штаб-лекар марскога кадэцкага корпусу, пісьменнік.

Біяграфія
---------

Сын дзячка ў Кіева-Пячэрскай лаўры. Выхоўваўся ў Кіеўскай духоўнай акадэміі, у снежні 1783 для атрымання медыцынскай адукацыі паступіў у хірургічнае вучылішча пры Пецярбурскім сухапутным шпіталі. У 1784 узведзены ў падлекары, а ў 1785 атрымаў месца ў інжынэеным кадэцкім корпусе. Прыкамандзіраваны ў 1788 да Пецярбурскага сухапутнага генеральнага шпіталю, у тым самым годзе атрымаў званне лекара, а ў наступным годзе быў прызначаны лекарам у вяслярны флот і заставаўся ў гэтай пасадзе да 1798 года. У 1792 годзе атрымаў званне штаб-лекара. Прызначаны ў 1798 штаб-лекарам марскога кадэцкага корпусу, заставаўся на гэтай пасадзе да самай сваёй смерці.

Працы
-----

* *О замечательной болезни мочевого пузыря* (Аб выдатнай хваробе мачавога пузыра);
* *Излечение мании и эпилепсии, вызванных менструальными кровями*  (Выгаенне маніі і эпілепсіі, выкліканых менструальнай крывёй; 1805, «Observationes medico-chirurgorum Rutheni Imperii»).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Юшкевич, Яков Николаевич
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Смірноў.

**Яўген Смірноў** (нар. 16 красавіка 1993) — украінскі футбаліст, паўабаронца літоўскага клуба «Судува» з Марыямпале.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец адэскай ДЮСШ-11, у лютым 2011 года стаў іграком «Чарнаморца», дзе ў складзе моладзевай каманды быў адным з лідараў і капітанам. У ліпені 2014 года быў аддадзены ў арэнду ў малдаўскі клуб «Ціраспаль», вярнуўся ў «Чарнаморац» у пачатку 2015 года. 27 лютага 2015 года дэбютаваў ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе, выйшаўшы на замену замест Арцёма Філімонава ў другім тайме ў матчы супраць марыупальскага «Ільічоўца». Пазней стаў трывала з’яўляцца ў асноўнай камандзе адэсітаў.

У лютым 2019 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Гомель». Пачынаў сезон 2019 у стартавым складзе, аднак неўзабаве атрымаў траўму, і з ліпеня больш не з’яўляўся на полі. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».

У лютым 2020 года праходзіў прагляд у гродзенскім «Нёмане», але беспаспяхова. У сакавіку 2020 года стаў іграком малдаўскага клуба «Сфынтул Георгэ». У студзені 2021 года перайшоў у склад дэбютанта казахстанскай Прэм’ер-лігі «Турана», у лютым 2022 года вярнуўся ў «Сфынтул Георгэ».

У студзені 2023 года папоўніў склад «Слаціны» з другога дывізіёна Румыніі, а ў ліпені 2023 года далучыўся да марыямпальскай «Судувы».

Заўвагі
-------

1. ↑  Evgen Smirnov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Yevhen Smirnov // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Украинский полузащитник Евгений Смирнов подписал контракт с «Гомелем»
4. ↑  14 футболистов покинули "Гомель"
5. ↑  Евгений Смирнов стал игроком молдавского «Сфынтул Георге»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рабіновіч.
**Якаў Рабіновіч** (10 снежня 1875, г. Ваўкавыск — 4 красавіка 1948, г. Тэль-Авіў, Ізраіль) — пісьменнік і публіцыст, пісаў на іўрыце.

Біяграфія
---------

Паходзіў з сям’і рабінаў і знаўцаў Торы. Атрымаў традыцыйную габрэйскую, а таксама свецкую адукацыю. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў Віцебску. У 1900—1904 гадах вучыўся ў Бернскім універсітэце. У 1901 годзе дэбютаваў апавяданнямі ў «Ха-Дор», «Ха-Цфіра» і іншых перыядычных выданнях на іўрыце[*крыніца?*]. У 1904 годзе вярнуўся ў Расію, актыўна займаўся сіянісцкай і літаратурнай дзейнасцю. У 1905 годзе здзейсніў паездку ў Эрэц-Ісраэль, уражанні ад якой адлюстраваў у нарысах, апублікаваных у «Ха-Шыллаах» (№ 16, 1907).

У 1907—1910 гадах працаваў у Адэскім камітэце, быў памочнікам старшыні А. М. Усышкіна. У 1910 годзе пераехаў у Палестыну ў Эрэц-Ісраэль, дзе набыў ўчастак зямлі, да 1923 года жыў у Петах-Тыкве, а затым у Тэль-Авіве. Па прыездзе ў краіну пачаў супрацоўнічаць у часопісе рабочага руху «Ха-Поэль хацаір» і неўзабаве стаў адным з вядучых публіцыстаў другой аліі. У 1922 годзе сумесна з А. Барашам заснаваў літаратурны часопіс «Хедзім» (1922—1928; самае прэстыжнае перыядычнае выданне 1920), Ярка выказваў літаратурныя інтарэсы і творчыя пошукі халуцыянскай трэцяй аліі. З 1925 года вёў таксама пастаянную калонку ў газеце «Давар» (некаторы час — у газеце «Бустанай», а затым — у «Ха-Бокер»).

Выступаў у розных жанрах: публіцыстыка, эсэ, літаратурная крытыка, навуковая папулярызацыя, проза, паэзія, драматургія, пераклады (у тым ліку з рускай мовы, напрыклад, раман Д. Меражкоўскага «Юльян Адступнік», 1927). Толькі невялікая частка яго твораў была апублікавана асобнымі выданнямі.

Зноскі
------

1. ↑  10 снежня 1875 года ў Ваўкавыску нарадзіўся габрэйскі пісьменнік і публіцыст Якаў РАБІНОВІЧ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1201455987 · ISNI: 0000 0000 6693 7278 · LCCN: no94026766 · NLA: 35737298 · NTA: 314268618 · LIBRIS: 250564 · VIAF: 6970072 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Арцюшэнка.
**Яўген Антонавіч Арцюшэнка** (нар. 2 жніўня 1974, Мазыр, Гомельская вобласць) — беларускі эканаміст і палітык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 жніўня 1974 года ў Мазыры Гомельскай вобласці.

Скончыў Гомельскі кааператыўны інстытут (эканаміст-арганізатар), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання).

Працоўную дзейнасць пачаў намеснікам дырэктара па фінансах таварыства з абмежаванай адказнасцю «Бертрам» у горадзе Гомелі. Працаваў эканамістам, намеснікам начальніка і начальнікам кантрольна-аналітычнага аддзела, начальнікам аддзела эканамічнага аналізу, намеснікам генеральнага дырэктара па эканоміцы і фінансах адкрытага акцыянернага таварыства «Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод».

Выбіраўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Працуе прарэктарам Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.

Узнагароды
----------

* Ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Рэктарат
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**Джуманіяз Худайбергенаў** (1912, аул Бой-1, Дашагузскі велаят, Туркменістан-1943) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Джуманіяз Худайбергенаў нарадзіўся ў 1912 года ў ауле Бой-1 (цяпер — Дашагузскага велаята Туркменістана). Пасля заканчэння няпоўнай сярэдняй школы, жыў і працаваў у Дашагузе. У 1941 годзе Худайбергенаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са жніўня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў курсы малодшых лейтэнантаў.

Да верасня 1943 года гвардыі малодшы лейтэнант Джуманіяз Худайбергенаў камандаваў узводам 5-й гвардзейскага кавалерыйскага палка 1-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 1-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса Варонежскага фронту. 26 верасня 1943 года ўзвод Худайбергенава ў ліку першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе, нанёсшы ворагу вялікія страты. 28 верасня 1943 года падчас адлюстравання чарговы нямецкай контратакі ўзвод знішчыў два танкі праціўніка і нанёс праціўніку вялікія страты. У тым баі Худайбергенаў асабіста знішчыў 15 варожых салдат і афіцэраў, але і сам загінуў. Пахаваны ў вёсцы Галавураў Барыспільскага раёна Кіеўскай вобласці Украіны.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 студзеня 1944 года за «паспяховае фарсіраванне ракі Дняпро, трывалае замацаванне і пашырэнне плацдарма на заходнім беразе ракі Дняпро і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» гвардыі малодшы лейтэнант Джуманяяз Худайбергенаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Худайбергенава усталяваны бюст на яго радзіме.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Джуманіяз Худайбергенаў на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 10 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 19 января (№ 3 (263)). — С. 1

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* Герои Советского Союза — туркменистанцы. Ашхабад, 1950.
* Герои Советского Союза — узбекистанцы. Ташкент, 1984.
**Яўген Афнагель** (нар. 7 лютага 1979) — беларускі грамадска-палітычны актывіст, палітычны зняволены.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Каардынатар «Еўрапейскай Беларусі», быў адным са стваральнікаў і актыўным удзельнікам маладзёжнага руху «Зубр». За сваю апазіцыйную публічную дзейнасць неаднаразова падвяргаўся рэпрэсіям з боку дзеючай улады: штрафам, адміністратыўным арыштам, збіццю, запалохванням і ціску. Пасля падзеяў 2010 года Яўген Афнагель працяглы час быў вымушаны знаходзіцца ў эміграцыі, але вярнуўся ў выніку ў Беларусь, дзе працягнуў актыўную палітычную дзейнасць.

Яўген Афнагель быў затрыманы ў час пратэстаў у Беларусі 25 верасня 2020 года ў межах крымінальнай справы па ч. 2 арт. 293 Крымінальнага кодэкса («Удзел у масавых беспарадках»). Сілавікі выламалі дзверы ў кватэры, дзе ён пражываў. 1 кастрычніка Яўгену Афнагелю было прад’яўлена абвінавачанне. Ён утрымліваецца ў СІЗА-1 г. Мінска.

Суд над ім і шэрагам іншых палітычных актывістаў праходзіў у 2021 годзе ў закрытым рэжыме ў Магілёве. 25 мая Яўгену Афнагелю прысудзілі 7 гадоў зняволення за «арганізацыю масавых беспарадкаў». Столькі ж далі Паўлу Севярынцу, Андрэю Войнічу.

Зноскі
------

1. ↑  spring96.org
2. ↑  nn.by
**Сарабанда** (ісп.: zarabanda) — старадаўні іспанскі народны танец.

Гісторыя
--------

Першапачаткова вядзе паходжанне з Лацінскай Амерыкі, дзе ўяўляў сабой танец-спакушэнне з выкарыстаннем кастаньет і вельмі адкрытымі абдымкамі партнёраў. Пасля некалькіх не занадта ўдалых спроб каталіцкай царквы забараніць яго выкананне, пачынаецца свядомае пераасэнсаванне танца, закліканае знізіць яго папулярнасць. Сарабанда спаўняецца на пахаванні, і музыка да яе пішацца на замову ў мінорным ладзе. У XVII-XVIII стст. акультураны варыянт гэтага танца распаўсюдзіўся ў Заходняй Еўропе як бальны танец, а да другой паловы XVIII ст. губляе папулярнасць. Музычны памер 3/4, 3/2. Характэрны рытм Та, Та і ці, та та-а.

Танчылі яе з суправаджэннем гітары або песень з флейтай і арфай. Пазней гэты танец перайшоў ў Францыю ў перапрацаваным выглядзе, атрымаўшы больш высакародны і велічны характар. Тэмп ў абноўленай сарабанды павольны, разлік у 3/4, форма двухкаленная, гэта значыць «квадратная» будова (кожнае калена ў восем тактаў).

Сарабанда ў беларускай музыцы
-----------------------------

У беларускай музыцы выкарастана Яўгенам Глебавым для стварэння вобраза Філіпа ў балеце «Тыль Уленшпігель», У. Дарохіным у сімфанічнай сюіце «Мемарыял», В. Войцікам як частка «Сюіты ў старадаўнім стылі».

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Бары Ліндан (IMDB) — саўндтрэк.
* Handel — Sarabande

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13185716x · GND: 4391901-7 · LCCN: sh85117472 · NKC: ph224448 |
**Джыварлі** (цьівалі, джыварлі; Jivarli, Djwarli, Tjiwarli; [ciwaɭi]) - мёртвая мова сям'і пама-ньюга, на якой раней размаўлялі ў Заходняй Аўстраліі аўстралійскія абарыгены.

Апошнім чалавекам, для якога мова джылвары была роднай, гэта Джэк Батлер, які памёр у 1986 годзе. Прафесар Пітар К. Осцін (аддзел лінгвістыкі СОАС) сабраў матэрыялы аб мове джыварлі з Джэкам Батлерам у 1978-1985 гадах. Ён апублікаваў тэксты аб мове і джылвары-англійскі слоўнік, якія да гэтага часу былі надрукаваны.

Фаналогія
---------

Словы ў джылвары могуць пачынацца толькі з аднаго з наступных гукаў: /p k j th ng nh w y/. Словы не могуць пачынацца галосных.

Усе словы канчаюцца на галосныя. Корань можа канчацца на зычны, але -pa дадаецца даўсіх каранёў, якія заканчваюцца на l rl rr i -ma дадаюцца да ўсіх каранёў, якія канчаюцца на насавыя зычныя.

Заўвагі
-------

1. ↑  Гл. Пісьменства і транскрыпцыя аўстралійскіх моў

Спасылкі
--------

* Ethnologue report for language code:djl
* Handbook of WA aboriginal Languages South of the Kimberly Region: Jiwarli(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Отакар.
**Отакар II** (ням.: Otakar II; памёр 28 лістапада 1122) — маркграф Штырыі ў 1088—1122 гг. з дынастыі Траўнгау, першы кіраўнік незалежнай Штырыі.

Біяграфія
---------

Отакар II быў малодшым сынам Отакара I, маркграфа Карантанскай маркі (Штырыя), і Вілібіргі Эпенштэйн. Пасля смерці свайго старэйшага брата Адальбера ў 1088 годзе Отакар II атрымаў у спадчыну прастол Штырыі. Аднак герцаг Карынтыі Луітпольд, карыстаючыся сваім паходжаннем ад першых графаў Карантанскай маркі з дому Эпенштэйнаў, фактычна адхіліў Отакара ад улады. Толькі ў 1105 годзе Луітпольд быў вымушаны вярнуць штырыйскі прастол законнаму спадчынніку.

Отакар II, пры захаванні карынтыйскага сюзерэнітэту над Штырыяй, фактычна праводзіў самастойную палітыку. Ён актыўна займаўся заснаваннем манастыроў (Гарштэйн), далучаў дробныя напаўнезалежныя ўладанні ў Верхняй Штырыі. Найважнейшым тэрытарыяльным набыццём Отакара II стала далучэнне Падраўскай маркі, уключаючы такія гарады, як Марыбар і Птуй, у выніку чаго Штырыйскае графства да канца кіравання Отакара II распасціралася ад Дуная да Дравы. Больш таго, пасля смерці апошняга герцага Карынтыі з роду Эпенштэйнаў у 1122 годзе Штырыя была выведзена з падпарадкавання Карынтыі і стала самастойнай дзяржавай. 1122 год лічыцца годам нараджэння Штырыйскай дзяржаўнасці. Разам з незалежнасцю Отакар II атрымаў і былыя ўладанні Эпенштэйнаў у даліне Муры.

Шлюб і дзеці
------------

* (1090) Элізабет, дачка Леапольда II, маркграфа Аўстрыі:

Леапольд (пам. 1129), маркграф Штырыі (з 1122)
Кунігунда (пам. 1161), замужам за Бернардам Спангеймам, графам Марыбара
Вілібірга (пам. 1145), замужам за Эгбертам II, графам Пітэна

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* Праверана 7 жніўня 2020.

Спасылкі
--------

* Отакар IIням. яз.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Адальбера II** | **маркграф Штырыі**1088—1122 | Пераемнік**Леапольд** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Sejm-Wielki.pl · Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 142372234 · VIAF: 148523961 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сангушка.
**Андрэй Міхайлавіч Сангу́шка** (? — 4 кастрычніка 1560)  — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Прадстаўнік княжацкага роду Сангушкаў герба «Пагоня», сын Міхаіла Аляксандравіча і Ганны
Капачэвічаўны (Копач), унук Аляксандра Сангушкавіча. Маршалак гаспадарскі ў 1522—1553, спраўца Кіеўскага ваяводства ў 1540—1542, стараста луцкі ў 1542—1559. У 1508, 1512—1514 удзельнічаў у войнах з Маскоўскай дзяржавай, у 1512, 1515 — з татарамі.

Валодаў маёнткамі на Валыні, у Новагародскім ваяводстве (Дзярэчын), Гарадзенскім (Кузніца), Берасцейскім (Кусцін), Кобрынскім паветах.

Сям’я
-----

Быў двойчы жанаты. Яго першай жонкай была з 1511 года Ганна Васілеўна Храптовіч (пам. 1545), дачка старосты ўладзімірскага Васіля Багданавіча Храптовіча, ад шлюбу з якой меў сына і дачку:

* Аляксандр Андрэевіч Сангушка (пам. 1565), князь Кашырскі (1560—1565), маршалак гаспадарскі (1553—1565)
* Ганна Андрэеўна Сангушка (пам. пасля 1546), 1-ы муж Іван Елавіцкі, 2-і муж князь Богуш Фёдаравіч Карэцкі (каля 1510—1576)

У 1546 ажаніўся другі раз з князёўнай Багданай Міхайлаўнай Мсціслаўскай (пам. 1565), дачкой удзельнага князя Міхаіла Іванавіча Мсціслаўскага і Юліяны Іванаўны Мсціслаўскай (каля 1475—1499). Дзеці:

* Ганна Андрэеўна Сангушка (пам. 1580), жонка з 1563 года ваяводы мінскага Мікалая Паўлавіча Сапегі (каля 1545—1599).

Спасылкі
--------

* Сангушкі на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
* Радавод Сангушкаў Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Леонтій ВОЙТОВИЧ КНЯЗІВСЬКІ ДИНАСТІЇ СХІДНОЇ ЄВРОПИ


| ?Андрэй Міхайлавіч Сангушка — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Андрэй Міхайлавіч Сангушка |  | Міхаіл Аляксандравіч Сангушка[d] |  | Аляксандр Сангушкавіч[d] |  | Сангушка Федзькавіч[d] |  | Фёдар Альгердавіч[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |