recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гісара-Алай** — горная сістэма на поўдні Сярэдняй Азіі, паміж Памірам і Ферганскай катлавінай, у Кыргызстане, Таджыкістане і Узбекістане. 

На поўдні абмежавана Каршынскім стэпам, Таджыкскай дэпрэсіяй і Алайскай далінай. Працягласць з захаду на ўсход каля 900 км, шырыня да 150 км.

Яго заходнюю і сярэднюю часткі складаюць Туркестанскі, Зераўшанскі хрыбты і Гісарскі хрыбет, усходнюю частку — Алайскі хрыбет з паўночнымі перадавымі ланцугамі. Пераважаюць вышыні каля 5000 м, максімальная вышыня да 5621 м (пік Ігла). Галоўныя грабяні хрыбтоў маюць тыповы альпійскі рэльеф; пашыраны карст. У паўночных ланцугах Алайскага і Туркестанскага хрыбта і інш. — плоскія выраўнаваныя паверхні. Развіты лёсавыя перадгор’і (адыры). Вечныя снягі і ледавікі (найбольшы ледавік Зераўшанскі даўжынёй 25 км у горным вузле Матча).

Гісара-Алай — складкавае ўтварэнне герцынскага ўзросту, складзенае з асадкавых і метамарфічных парод з уключэннямі гранітаў, дыярытаў. З інтрузіямі звязаны радовішчы вальфраму, малібдэну, мыш’яку, золата, ртуці, сурмы; ёсць радовішчы вугалю.

Асаблівасці клімату абумоўлены вышыннай пояснасцю і нераўнамерным размеркаваннем ападкаў. Рэкі адносяцца пераважна да басейнаў Зераўшана і Амудар’і. Азёры: Маргузор, Іскандэркуль і інш. Па схілах гор знізу ўверх паўпустыні пераходзяць, у сярэднягорную леса-лугава-стэпавую зону, вышэй — высакагорныя лугі і гляцыяльна-нівальная зона вечных снягоў, ледавікоў і скал. 

Запаведнікі: Заамінскі і Раміт.

Літаратура
----------

* Гісара-Алай // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

| Горныя сістэмы Азіі |
| --- |
|  | 
* Алтай
* Антыліван
* Араканскія горы
* Армянскае нагор’е
* Быранга
* Верхаянскі хрыбет
* Вялікі Каўказ
* Гімалаі
* Гіндукуш
* Гісара-Алай
* Джугджур
* Загрос
* Заходні Саян
* Калымскае нагор’е
* Каракарум
* Каракскае нагор’е
* Куньлунь
* Малы Каўказ
* Маньчжура-Карэйскія горы
* Наньшань
* Памір
* Сіхатэ-Алінь
* Станавое нагор’е
* Таўр
* Туркмена-Харасанскія горы
* Тыбецкае нагор’е
* Цянь-Шань
* Хрыбет Чэрскага
* Урал
* Усходні Саян
* Хамар-Дабан
* Чукоцкае нагор’е
* Чыангшон (Анамскія горы)
* Эльбурс
* Юньнань-Гуйчжоўскае нагор’е

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Перламутраўка Еўфрасіна** (*Boloria euphrosyne*) — від матылькоў з сямейства німфалід.

Апісанне
--------

Размах крылаў 38-46 мм. Аранжавы з чорнымі плямамі на верхнім баку крылаў. На ніжнім маецца шэраг серабрыста-перламутравых пазнак, размешчаных па ўсёй даўжыні аблямоўкі крыла. Самка мае больш цёмныя плямы на абодвух парах крылаў. Вусень чорны з белымі або жоўтымі іголкамі па ўсёй даўжыні яе цела.

Распаўсюджанне
--------------

Шырока распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы ад Скандынавіі да Іспаніі, і ад Ірландыі да Расіі і Азіі.

Харчаванне
----------

Пасля спарвання самка адкладае яйкі на лісце Pteridium aquilinum, калі побач растуць некаторыя віды фіялак (*Viola riviniana*, фіялка сабачая (*Viola canina*) або фіялка балотная (*Viola palustris*)).

Яйкі бледна-жоўтыя, з сярэдзіны мая да канца ліпеня. Стадыя яйка 10-14 дзён.

Развіццё
--------

Адразу ж пасля вылуплення вусень прыступае да паглынання лістоты. Праз 5-6 тыдняў, вырастае ў тры разы ад свайго першапачатковага памеру. Кожны вусень перад зімовай спячкай зморшчваецца пад покрывам апалага лісця ля падножжа раслін, звычайна ў канцы ліпеня. Прачнуўшыся з зімовай спячкі, у сакавіку, вусень губляе палову сваёй вагі. Пасля перыяду кармлення і росту, падчас апошняй лінькі папаўняе сваю вагу і гатовы акукліцца.

Час лёту красавік — ліпень. Гэты від адзін з самых першых летніх відаў балорый. Харчаванне дарослых складаецца з нектара вясновых раслін, напрыклад, гарлянкі (*Ajuga*), адуванчыка лекавага (*Taraxacum officinale*) і Ficaria verna.

Другі вывадак з’яўляецца ў працягу жніўня.

Асяроддзе пражывання
--------------------

* Высечкі, свежыя лесапасадкі, з вялікай колькасцю орляка у ніжнім ярусе або посцілкаю з апалага лісця дуба (*Quercus*).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Butterfly Conservation Organisation description Архівавана 15 красавіка 2008.
* UK Butterflies organisation description
* UK BAP website Архівавана 25 кастрычніка 2007.
* 'Grounded' Devon Wildlife Trust Newsletter(недаступная спасылка)
* Bracken for Butterflies Архівавана 20 ліпеня 2008. by Butterfly Conservation

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776552068 |
**Ніна Мікалаеўна Дзьячэнка** (23 ліпеня 1944, Чытa, Расія) — савецкая і беларуская артыстка балета, балетмайстар. Заслужаная артыстка Расіі (1973). У 2005 годзе за шматгадовую плённую творчую дзейнасць, значны асабісты ўклад у развіццё беларускага харэаграфічнага мастацтва атрымала медаль Францыска Скарыны.

Біяграфія
---------

У 1963 годзе скончыла Пермскае харэаграфічнае вучылішча, у 1965—1985 гадах выкладала ў ім.

Працавала ў Львоўскім (з 1963) і Пермскім (з 1965) тэатрах оперы і балета.

Сярод яе партый: Мерседэс («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Зарэма («Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева), Эгіна («Спартак» А. Хачатурана), Кармэн («Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына), Фея Бэзу («Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага) і інш.

Танцоўшчыца яркіх, насычаных харэаграфічных вобразаў і востраканфліктных сітуацый, Н. Дзьячэнка арганічна спалучала задуму балетмайстра са сваімі багатымі выразнымі магчымасцямі і акцёрскім тэмпераментам. Найбольш ярка гэта праявілася ў спектаклі «Іспанскія мініяцюры», дзе яна выступіла не толькі як выканаўца адной з галоўных партый, але і як асістэнт балетмайстра. Выступленне Н. М. Дзьячэнкі ў дывертысментах з яе партнёрам І. Шапавалавым было вельмі запамінальным. Фрагмент іх выступлення ўвайшоў у фільм «І зноў прэм’ера», які быў зняты ў 1981 годзе Пермскай студыяй тэлебачання і прысвечаны творчасці Н. Дзьячэнкі.

З 1986 года педагог-рэпетытар Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, з 1988 года — педагог Беларускага харэаграфічнага вучылішча.

З 1992 года — балетмайстар, з 1993 — галоўны балетмайстар Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатра.

Сярод пастановак на беларускай сцэне: балеты «Іспанскі дывертысмент», «Зачараваны прынц» на муз. П. Чайкоўскага, харэаграфія спектакляў «Хэло, Долі!» Дж. Германа, «Халопка» М. Стрэльнікава, «Вясёлая ўдава» Ф. Легара, «Капялюш Напалеона» О. Штрауса  (англ.) (бел. «Цыганскі барон» І. Штрауса.

### Сям’я

* Муж — савецкі і беларускі оперны спявак Эдуард Іванавіч Пелагейчанка  (руск.) (бел. народны артыст РСФСР.

Зноскі
------

1. ↑  Узнагароды Беларусі
2. 1 2  Танец у жыцці, жыццё ў танцы

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Ніна Мікалаеўна Дзьячэнка // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2002. — Т. 1.

Спасылкі
--------

* Танец у жыцці, жыццё ў танцы — інтэрв’ю газеце «Звязда»
* НІНА ДЗЬЯЧЭНКА: «МАРУ, КАБ З „МІНСК-БАЛЕТАМ" СУПРАЦОЎНІЧАЛІ БУЙНЕЙШЫЯ СУЧАСНЫЯ ХАРЭОГРАФЫ…»
**Гальберштат** (ням.: Halberstadt) — горад на ўсходзе Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт. Насельніцтва: 42 794 чалавекі (31 снежня 2009). Вядомы з 804 года.

Горад падзелены на 5 гарадскіх раёнаў.

Гісторыя
--------

З IX стагоддзя па 1807 год горад з’яўляўся сталіцай аднайменных біскупства і княства. У 1815 годзе быў анексаваны Прусіяй, належаў ёй да аб’яднання Германіі ў 1871 годзе, пасля чаго належаў апошняй.

Славутасці
----------

Гістарычны цэнтр горада, у т. л. Саборная плошча з Саборам (1240 год — канец XV стагоддзя) і касцёлам Божай Маці; касцёл Св. Марціна; былы біскупскі палац Петэрсхоф і інш. Музей прыроды Гайнеанум, вядомы сваёй калекцыяй птушак; музей Глаймгаус (адзін з найстарэйшых літаратурных музеяў Германіі); Музей скарбаў сабору і інш. У гарадской частцы Шахдорф Штробек (ням.: Schachdorf Ströbeck, літаральна «Шахматная вёска Штробек», якая да 1 студзеня 2010 сапраўды была асобнай вёскай) адбываецца тэтралізаваная гульня «Жывымі шахматамі», дзе людзі выконваюць ролі шахматных фігур (падобная гульня адбываецца і ў некаторых іншых гарадах Еўропы, напрыклад, у італьянскай Маростыцы).

Вядомыя асобы
-------------

* Альбрэхт фон Гальберштат (каля 1200) — паэт.
* Марцін Борман (1900—1945) — нямецкі (нацысцкі) палітык.

Зноскі
------

1. ↑  register of German municipalities (4th quarter 2022) — DESTATIS, 2023. Праверана 12 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116783074'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гальберштат
* Афіцыйны сайт горада

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4022987-7 · LCCN: n83214347 · NKC: ge129221 · VIAF: 312778373, 136084347 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Емяльянава.
**Ніна Сяргееўна Емялья́нава** (нар. 31 студзеня 1948, г. Гродна) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

З сям’і службоўцаў. Скончыла ў Гродне СШ № 1. У 1968—1974 гадах вучылася на факультэце горадабудаўніцтва Маскоўскага архітэктурнага інстытута (выкладчыкі І. Г. Ляжава[ru], Б. К. Яромін). Затым у 1974—1979 гадах працавала архітэктарам, ст. архітэктарам у тэрытарыяльнай майстэрні № 7 інстытута «Масграмадзянпраект» у г. Каломна Маскоўскай вобласці. З 1980 года працуе кіраўніком групы архітэктараў у «Гроднаграмадзянпраекце».

Сябра Беларускага саюза архітэктараў з 1990 года.

Творчасць
---------

Царква Усіх гаротных Радасць у Мастах
Царква ў гонар Сабора Усіх Беларускіх Святых у Гродне
Найбольш значныя работы: музычнае вучылішча з музычнай школай па праспекце Я. Купалы ў Гродне, плавальны басейн у Гродзенскай СШ № 9, 12-14-павярховы жылы дом у мікрараёне «Румлёва», фірменная крама «Ніка» у мікрараёне «Вішнявец» у Гродне, адміністрацыйны будынак у Лідзе, праваслаўная царква «Усіх гаротных Радасць» ў Мастах (1992, будаўніцтва ў 1993—1997), 60-кватэрны жылы дом па вуліцы Ф. Скарыны і 80-кватэрны жылы дом па вул. А. Міцкевіча ў Навагрудку, праваслаўны храм у гонар Сабора Усіх Беларускіх Святых у Гродне (2001, будуецца з 2004), добраўпарадкаванне набярэжнай р. Нёман у Гродне (2003—2006, будуецца з 2004; у сааўтарстве з А. Валканоўскай, Н. М. Дашук),  рэканструкцыя школы з прыбудовай на 540 навучэнцаў у г.п. Воранава (2003—2004, будаўніцтва ў 2005—2007; у сааўтарстве з Т. Д. Чорнай, А. Валканоўскай), квартал жылой забудовы ў в. Луцкаўляны Гродзенскага раёна (2007, пачатак будаўніцтва ў 2009; пры ўдзеле архітэктараў І. Беленькай, Р. Ю. Касперчыка).

Зноскі
------

1. 1 2 3  Емяльянава Ніна Сяргееўна // *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік.. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.
2. 1 2 3  Емельянова Нина Сергеевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)

Літаратура
----------

* Емяльянава Ніна Сяргееўна // *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: Даведнік.. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с.
* Емельянова Нина Сергеевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Джа́рвіс** (англ.: Jarvis Island) — каралавы востраў у цэнтральнай частцы Ціхага акіяна, знаходзіцца паміж Гаваямі і астравамі Кука. Агульная плошча вострава складае 4,5 км². Джарвіс быў адкрыты брытанцамі ў 1821 годзе, а ў 1858 годзе быў анексаваны Злучанымі Штатамі. Востраў таксама вядомы пад назвай *Бункер* (*Bunker Island*).

Геаграфія
---------

На востраве няма партоў ці прыстаняў, існуе толькі некалькі невялікіх заліваў, прыдатных да падыходу караблёў. У цэнтры Джарвіса знаходзіцца лагуна, дзе на працягу дваццаці гадоў у ХІХ стагоддзі вялася здабыча гуана.

Клімат вострава трапічны, спякотны з высокай дзённай тэмпературай. Ночы значна халаднейшыя. Глеба вострава пераважна пясчаная, паверхня ўздымаецца над морам на 7 метраў над узроўнем мора. Вакол вострава знаходзяцца каралавыя рыфы.

Знаходзячыся ў 35 км на поўдзень ад экватара, Джарвіс не мае крыніцаў пітной вады. Большая частка флоры была знішчана здабытчыкамі гуана. Сустракаюцца толькі невялікія кавалкі травы.

Гісторыя
--------

Востраў адкрыты еўрапейцамі 21 жніўня 1821 года брытанскім караблём *Eliza Francis*, які належаў *Эдварду Томасу* і *Вільяму Джарвісу*, і кіраваўся капітанам *Браўнам*. У сакавіку 1857 года востраў далучаны да ЗША згодна з *Guano Islands Act*, і фармальна анексаваны 27 лютага 1858 года. Некаторы час тут вялася здабыча гуана амерыканскімі кампаніямі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Джарвіс
* Jarvis Island Home Page : Website with photos, weather, and more.
* Republic of Howland, Baker and Jarvis Архівавана 2 студзеня 2006. : A fictional alternative reality Micronation.
* WorldStatesmen

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315164010 |

| ⛭ Адміністрацыйныя адзінкі ЗША |
| --- |
| Штаты (≛ спіс, ≛ сцягі) | 
* Агая
* Айдаха
* Аклахома
* Алабама
* Аляска
* Арканзас
* Арызона
* Арэгон
* Аява
* Ваёмінг
* Вашынгтон
* Вермонт
* Вірджынія
* Вісконсін
* Гаваі
* Джорджыя
* Дэлавэр
* Заходняя Віргінія
* Ілінойс
* Індыяна
* Каларада
* Каліфорнія
* Канектыкут
* Канзас
* Кентукі
* Луізіяна
* Мантана
* Масачусетс
* Мінесота
* Місісіпі
* Місуры
* Мічыган
* Мэн
* Мэрыленд
* Небраска
* Невада
* Нью-Гэмпшыр
* Нью-Джэрсі
* Нью-Ёрк
* Нью-Мексіка
* Паўднёвая Дакота
* Паўднёвая Караліна
* Паўночная Дакота
* Паўночная Караліна
* Пенсільванія
* Род-Айленд
* Тэнесі
* Тэхас
* Фларыда
* Юта

 | Злучаныя Штаты Амерыкі |
| Федэральная акруга | 
* ✰ Калумбія

 |
| Астраўныя тэрыторыі | 
* Амерыканскае Самоа
* Бэйкер
* Гуам
* Хаўленд
* Джарвіс
* Джонстан
* Кінгмэн
* Мідуэй
* Наваса
* Паўночныя Марыянскія астравы
* Пальміра
* Пуэрта-Рыка
* Віргінскія астравы
* Уэйк

 |
**Пако́сты** — вадкія плёнкаўтваральныя рэчывы на аснове алеяў і алкідных смол.

Колер пакостаў ад жоўтага да вішнёвага. Добра змочваюць драўніну, металы, тканіну. Пры пакаёвай тэмпературы высыхаюць за 24 гадзіны. Утвараюць нерастваральныя ў вадзе і арганічных растваральніках эластычныя плёнкі. У мэтах паскарэння працэсу высыхання да пакостаў дадаюць сікатывы (солі кобальту, марганцу, свінцу).

Існуюць пакосты:

* натуральныя,
* паўнатуральныя,
* камбінаваныя,
* алкідныя.

Атрыманне
---------

Натуральныя пакосты атрымліваюць з алеяў (у асноўным, з ільнянога і канаплянага) частковай полімерызацыяй пры тэмпературы 270—280 °C або награваннем да тэмпературы 140—160 °C з адначасовым прадзіманнем паветра.

Выкарыстанне
------------

Пакосты выкарыстоўваюцца ў якасці асновы пры вырабе лакаў і алейных фарбаў. Пакостамі прамочваюць драўніну перад апрацоўкай фарбамі і ў мэтах засцярогі ад атмасферных уздзеянняў.

Літаратура
----------

* Пакост // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 528. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Словарь строительных материалов и изделий для студентов строительных специальностей. // Щукина Е. Г. Архинчеева Н. В. — Улан-Удэ: Издательство ВСГТУ, 2002. (руск.)

Спасылкі
--------

* Олифы (руск.) // Артыкул на сайце ХиМиК.ру
* Олифа // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1969—1978.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Новы · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85039822 · Microsoft: 2780168253 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рында.
Рынды XVI—XVII стст. Ілюстрацыя з кнігі *Историческое описание одежды и вооружения российских войск, под ред. Висковатова А. В. Часть 1. — СПб.: Воен. тип. 1841—1862.*
**Рында** — збраяносец-целаахоўнік, воін прыдворнай аховы пры вялікіх князях і царах Расіі XVI—XVII стагоддзяў. Меў адмысловую форму, узбройваліся лёгкімі бярдышамі. Інстытут Рындаў скасаваны ў 1698.

Рынды назначаліся з юнакоў шляхецкага паходжання і суправаджалі цара ў паходах і паездках. Падчас палацавых цырымоній стаялі ў параднай вопратцы па абедзвюх баках трона з бярдышамі на плячах. Набіраліся з юнакоў баярскага паходжання. Падчас прыёму замежных паслоў рынды стаялі па абедзвюх баках царскага трона, з маленькімі сякеркамі; стаяць па правым боку лічылася больш ганаровым (адгэтуль месніцтва). Падчас вайны рынды ўсюды неадлучна следаваў за гасударам, носячы за ім зброю. У кожнага рынды былі па 1—3 падрынды або податня (таксама са стольнікаў). Галоўны рында карыстаўся правам дадаваць да свайго імя па бацьку *-віч*. Паколькі рынды не былі чынамі прыдворнымі, то яны не атрымлівалі жалавання. Знаходзіліся пад кіраўніцтвам аружэйнічага.

*Рында з вялікім саадакам* — галоўны збраяносец цара. Гэтак жа былі *рынды з іншым саадакам*, *з меншым кап'ем*, *з рагацінай* і г. д. Пасада рынды скасаваная пры Пятры I у 1698.

Літаратура
----------

* Рында // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 515. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Гранат |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Могилёвский голос.
**«Могилевский голос»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета радыкальна-ліберальнага кірунку. Выдавалася з 6(19) студзеня да 22 жніўня (4 верасня) 1906 г. у Магілёве на рускай мове. Заснавальнік і 1-ы рэдактар-выдавец Ю.Ю.Бехлі. З 22 лютага 1906 г. газету выдавала таварыства «Правінцыяльная прэса», 3 мая 1906 г. рэдактарам стаў Н.А.Шафраноўскі. У праграмным артыкуле рэдакцыя заявіла, што газета будзе служыць усеагульнай палітычнай свабодзе на аснове «канстытуцыйна-дэмакратычнай праграмы», раўнапраўю, «эканамічным інтарэсам працоўных мас» (6 студзеня). У публікацыях Я.Окуня «Мясцовая хроніка» (28 студзеня), «Пра лібералізм» (5 лютага), «Партыйнае жыццё: Рэзалюцыя «бальшавікоў» пра адносіны да нацыянальных сацыял-дэмакратычных партый» (7 красавіка), «Айчына ў небяспецы» (28 красавіка), «Рэвалюцыя і творчасць» (12 ліпеня) і інш. падтрымлівала вызваленчы рух і рэвалюцыю. У артыкулах «Аб Л.М.Талстым і пралетарыяце», «Папулярныя гутаркі» Окунь прапагандаваў марксісцкі погляд на грамадства, ролю розных класаў у рэвалюцыі; Л. Талстога лічыў вялікім пісьменнікам, адносіў яго да ідэолагаў буржуазіі. Газета станоўча ацаніла творчасць М. Горкага, Л. Андрэева. У аддзеле «Тэатр і музыка» асвятляла культурна-асветніцкую дзейнасць у Гомелі. 11 разоў падвяргалася судовым праследаванням і адміністрацыйнм спагнанням за падтрымку рэвалюцыі, арганізацыю збору ахвяраванняў для ссыльных

Літаратура
----------

* Конан, У. «Могилевский голос» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С.
**Польска-беларускі слоўнік** — гэта фактычна першая спроба ўкладання і выдання ў Беларусі такога тыпу даведніка. Налічвае звыш 40000 слоў. Праца па ўкладанні слоўніка вялася ў аддзеле славянскага і тэарэтычнага мовазнаўства Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі на працягу 1997—2000 гг. Галоўнымі аўтарамі-ўкладальнікамі слоўніка з’яўляюцца Яўгенія Волкава і Валянціна Авілава. Вытрымаў два перавыданні. Прызначаны для шырокага кола карыстальнікаў. Слоўнік арыентаваны ў першую чаргу на носьбітаў беларускай мовы. Універсальны характар дазваляе выкарыстоўваць яго для розных мэт у пісьмовай і вуснай камунікацыі.

Бібліяграфія
------------

* Польска-беларускі слоўнік: звыш 40000 слоў./ Я. В. Волкава, В. Л. Авілава. — 2-е выд. Мн.: БелЭН, 2005. — 880 с.
**Рынча** (індан.: Pulau Rinca) — востраў у групе Малых Зондскіх астравоў, на захад ад вострава Флорэс. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча - 196,25 км². Насельніцтва (2006 г.) - 1267 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Рынча ўваходзіць у групу Малых Зондскіх астравоў, аддзелены пралівам шырынёй 320 м ад вострава Флорэс. Даўжыня - 27,8 км. Шырыня - да 14,2 км. Востраў мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся ў выніку працэса субдукцыі (напаўзання акіянічных пліт, гл. Тэктоніка пліт). Найвышэйшы пункт — гара Дора-Ора (670 м).

Клімат трапічны. Вільготны сезон працягваецца са снежня да пачатку красавіка. У студзені сярэдняя колькасць ападкаў набліжаецца да 278 мм. Астатні перыяд засушлівы. Сярэдняя гадавая тэмпература 30°C — 32°C.

Прырода
-------

Пераважае флора саваннага тыпу. Большасць раслін добра прыстасавана да працяглага засушлівага сезона. 

Найбольш вядомая наземная жывёла вострава Рынча — камодскі варан, які дасягае 3 м у даўжыню і вагі болей за 70 кг. Ён вядзе драпежны вобраз жыцця. На востраве зафіксаваны напады на чалавека. Акрамя камодскага варана, Рынча населена 12 відамі змей, 9 відамі яшчарак, аленямі, макакамі, буйваламі, дзікамі, цыветамі, 1 мясцовым відам пацукоў, 28 відамі птушак.

Ахова
-----

Востраў з'яўляецца часткай нацыянальнага парка Камода, што ўваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Інфраструктура
--------------

На захадзе вострава знаходзіцца вёска Рынча. Мясцовая гавань прымае судны з суседняга вострава Флорэс. Асноўны занятак вяскоўцаў — абслугоўванне турыстаў. Сельская гаспадарка і рыбалоўства абмежаваны правіламі нацыянальнага парка Камода.

Зноскі
------

1. ↑  Komodo dragon bites elderly woman on Rinca Island

Спасылкі
--------

* United Nations Environment Programme-World Conservation M, Komodo National Park, Indonesia
* RINCA ISLAND OF KOMODO NATIONAL PARK Архівавана 15 верасня 2013.
Польдар у Несмерсілі[de] (Германія), від з паветра, май 2012
Нордостполдэр (Нідэрланды), асушанага ў 1936—42 гадах (плошча 595,41 км²)
**По́льдар** (нідэрл.: polder) — асушаны і апрацаваны нізінны ўчастак узбярэжжа. Польдары звычайна размяшчаюцца на месцы нізінных забалочаных марскіх узбярэжжаў — маршаў, часта ніжэй узроўню мора, абаронены ад мора ці іншых вадаёмаў валамі, дамбамі і іншымі гідратэхнічнымі збудаваннямі ад затаплення марскімі і рачнымі водамі. Узровень грунтавых водаў у польдарах рэгулюецца дрэнажнымі ўстройствамі, часта з машыннай адпампоўкай вады. Польдары адрозніваюцца высокай урадлівасцю, таму звычайна апрацоўваюцца.

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаны галоўным чынам па берагах Паўночнага мора (у Нідэрландах, Даніі, Германіі), а таксама ў Польшчы, Японіі і некаторых месцах Атлантычнага ўзбярэжжа ЗША, сустракаюцца па ўзбярэжжы Чорнага мора каля Адэсы (Украіна). Найбуйнейшыя польдары былі створаны ў Нідэрландах у рамках праекта «Зёйдэрзэ». Значная колькасць польдарных земляў з даўніх часоў існуе на тэрыторыі цяперашняй Калінінградскай вобласці (Палескі, Слаўскі раёны). Маюцца асушаныя польдарныя землі ў Літве, Латвіі (Курзэмэ) і збольшага ў Эстоніі.

Гл. таксама
-----------

* Літараль
* Маршы
* Маршавыя глебы

Літаратура
----------

* Morten Stenak. 2005. De inddæmmede Landskaber - En historisk geografi. Landbohistorik Selskab.
* Ven, G.P. van de (red.) 1993. Leefbaar laagland: geschiedenis van waterbeheersing en landaanwinning in Nederland. Matrijs, Utrecht.
* Wagret, P. 1972. Polderlands. London : Methuen.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Польдар

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4174996-0 · LCCN: sh85104169 · NDL: 00564979 · NKC: ph124225 |
**Паўднявіца** (руск.: Полдневица) — пасёлак у Паназыраўскім раёне Кастрамской вобласці Расіі. Цэнтр Паўднявіцкага сельскага паселішча.

Пасёлак размешчаны на аднайменнай рацэ. Праз Паўднявіцу праходзіць ведамасная чыгунка. Заснавана ў 1938 годзе як пасёлак лесарубаў. У 1958 годзе атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. З 1997 года — сельскі населены пункт. Асноўнымі прадпрыемствамі з’яўляюцца Шарцюгскі леспрамгас, Шарцюгскае прадпрыемства прамыслова-чыгуначнага транспарту, ПТВ-13.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8). — карта Кастрамской вобласці
**Тэхналагічная журналістыка** - гэта журналісцкая дзейнасць звязаная з падрыхтоўкай пісьмовых, візуальных, аўдыя- або мультымедыйных матэрыялаў, прызначаных для распаўсюджвання праз грамадскія СМІ, з упорам на тэмы, звязаныя з тэхналогіямі. Тэхналагічная журналістыка ўключае ў сябе такія жанры, як навіны, рэпартажы і аналіз, якія ахопліваюць шырокі спектр тэм, у тым ліку камунікацыйныя тэхналогіі, Інтэрнэт, сацыяльныя сеткі, ІТ-індустрыю, навуковыя даследаванні, робататэхніку, а таксама законы і палітыку ў дачыненні да свету навукі і тэхналогій. Адзін з распаўсюджаных жанраў тэхналагічнай журналістыкі - гэта агляд прадукту. Журналіст эксперыментуе і выказвае меркаванне аб пэўных прыладах або праграмах, часта суправаджаючы ўсе гэта адноснай ацэнкай, альбо параўнаннем.

Гл. таксама
-----------

* Навуковая журналістыка
* Навуковая камунікацыя

Літаратура
----------

* *Koerner B.I.* The Best of Technology Writing 2006 Writing & Journalism. - 2006. ISBN 9780472031955
Тэрыторыі каралеўства Новай Зеландыі.
**Каралеўства Но́вай Зела́ндыі** — аб'яднанне тэрыторый, на якіх манарх Новай Зеландыі прызнаецца главой дзяржавы. Каралеўства Новай Зеландыі складаецца з Новай Зеландыі, астравоў Такелау, антарктычнай тэрыторыі Роса і свабодна асацыяванай дзяржавы Астравы Кука і вострава Ніуэ. Насельніцтвы каралеўства складае каля 4 400 000 чалавек (без Новай Зеландыі — 23 000 чалавек), а агульная плошча 719 188 км² (без Антарктычнай тэрыторыі Роса (450 000 км²) і Новай Зеландыі (268 680 км²) — 508,2 км²).

З 6 лютага 1952 года манархам Новай Зеландыі з'яўляецца каралева Елізавета II. Яе афіцыйны тытул — Елізавета Другая, Божай літасцю Каралева Новай Зеландыі і яе іншых каралеўстваў і тэрыторый, Глава Садружнасці, Абаронца Веры (*Elizabeth the Second, By the Grace of God, Queen of New Zealand and Her other Realms and Territories, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith*).

З прычыны таго, што манарх Новай Зеландыі адначасова з'яўляецца главой яшчэ 15 іншых дзяржаў, вядомых як Каралеўствы Садружнасці, то непасрэдна ў Новай Зеландыі манарха прадстаўляе генерал-губернатар. З 23 жніўня 2006 года гэту пасаду займае Ананд Сацьянанд.

Каралеўства Новай Зеландыі не мае дакладнай даты стварэння, але з 1952 года Елізавета II абвяшчае сябе каралевай Новай Зеландыі, а ў 1983 годзе вызначана адзіная ўстойлівая тэрытарыяльная структура Каралеўства.

У адрозненне ад іншых каралеўстваў Садружнасці, каралеўства Новай Зеландыі не з'яўляецца дзяржавай і не мае міжнароднага дзяржаўнага прызнання. Тэрмін «каралеўства Новай Зеландыі» мае канцэптуальны, сімвалічны характар, які ўказвае на адзінства гісторыі і маральных каштоўнасцей розных краін і дзяржаў і на прызнанне адзінага главы дзяржавы.

| Сцяг | Герб | Тэрыторыя | Рэгіён | Плошчакм² | Насельніцтва | Сталіца | Статус |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Новая Зеландыя | Ціхі акіян | 268 680 | 4 377 000 | Уэлінгтан | Суверэнная дзяржава |
|  |  | Астравы Кука | Ціхі акіян | 236,7 | 20 000 | Аваруа | Самакіравальнае дзяржаўнае ўтварэнне |
|  |  | Востраў Ніуэ | Ціхі акіян | 261,46 | 1 600 | Алофі | Самакіравальнае дзяржаўнае ўтварэнне |
|  |  | Астравы Такелау | Ціхі акіян | 10 | 1 400 | Нукунону | Залежная тэрыторыя |
|  |  | Тэрыторыя Роса | Антарктыда | 450 000 | 0 | — | Залежная тэрыторыя |
|  |  | сума |  | 719 188 | 4 400 000 |  |  |
**Гулам Ісхак Хан** (20 студзеня 1915, Пенджаб — 27 кастрычніка 2006, Пешавар, Пакістан) — пакістанскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Пакістана (1988—1993).

Біяграфія
---------

Скончыў Пешаварскі ўніверсітэт, спецыялізаваўся ў хіміі і батаніцы. З 1947 года — на дзяржаўнай службе. У 1961—1966 гадах — начальнік дэпартамента вода- і энергазабеспячэння Заходняга Пакістана, у 1966—1970 гадах — дзяржсакратар міністэрства фінансаў, у 1971—1975 гадах — кіраўнік Дзяржаўнага банка Пакістана. На гэтай пасадзе выступаў апанентам эканамічнай палітыкі прэм’ер-міністра Зульфікара Алі Бхута. У 1975—1977 гадах — дзяржсакратар міністэрства абароны, у гэтай якасці ён зблізіўся з ваеннымі, у тым ліку і з будучым кіраўніком дзяржавы Мухамедам Зія-уль-Хакам. Граў важную ролю ў развіцці нацыянальнай ядзернай праграмы.
У 1977—1985 гадах — міністр фінансаў Пакістана. На гэтай пасадзе актыўна праводзіў лінію адміністрацыі Зія-уль-Хака на ісламізацыю эканомікі, мадэрнізацыю фінансавай і банкаўскай сістэм краіны. У 1985—1988 гадах — старшыня сената.

У 1988 годзе пасля гібелі Зія-уль-Хака ў авіякатастрофе становіцца Прэзідэнтам Пакістана. У жніўні 1990 годзе зрушыў Беназір Бхута з пасады прэм’ер-міністра, абвінаваціўшы ўрад у карупцыі і злоўжыванні ўладай. Аднак, не знайшоўшы кансенсусу з яе пераемнікам Навазам Шарыфам, 18 мая 1993 года падпісаў дэкрэт аб адстаўцы апошняга з пасады кіраўніка ўрада. Гэтае рашэнне было прызнана неканстытуцыйным Вярхоўным судом Пакістана, і 26 мая Шарыф вярнуўся на сваю пасаду. Пасля гэтага супярэчнасці толькі абвастрыліся, бо Шарыф вырашыў выдаліць з тэксту Канстытуцыі пункты, якія прадстаўлялі прэзідэнту права на роспуск вышэйшых органаў дзяржаўнай улады. Канфлікт вырашыўся нечакана: 17 ліпеня абодва палітыкі былі зняты са сваіх пастоў вайскоўцамі.

Зноскі
------

1. ↑

| ⛭Сцяг Пакістана Прэзідэнты Пакістана |
| --- |
| 
* Іскандэр Мірза (1956—1958)
* Мухамед Аюб Хан (1958—1969)
* Ага Мухамед Ях’я Хан (1969—1971)
* Зульфікар Алі Бхута (1971—1973)
* Фазал Ілахі Чаўдхуры (1973—1978)
* Мухамад Зія-уль-Хак (1978—1988)
* Гулам Ісхак Хан (1988—1993)
* *Васім Саджад (в.а. 1993)*
* Фарук Легары (1993—1997)
* *Васім Саджад (в.а. 1997—1998)*
* Рафік Тарар (1998—2001)
* Первез Мушараф (2001—2008)
* *Махамедміян Самро (в.а. 2008)*
* Асіф Алі Зардары (2008—2013)
* Мамнун Хусейн (2013—2018)
* Арыф Алві (з 2018)

 | Сцяг Пакістана |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Нарматыўны кантроль | GND: 170580016 · GTAA: 118243 · ISNI: 0000 0000 2967 8756 · LCCN: n89635094 · VIAF: 68075625 |
**Каралеўства свеваў** — каралеўства, якое было ўтворана на Пірэнейскай паўвыспе германскім племенем свеваў. У 440 г. падчас кіравання караля Рэхіла (438—448) свевы падпарадкавалі Бетыку і Картахену. Гішпана-рымляне звярнуліся па дапамогу да імператара Авіта, які накіраваў сюды атрады федэратаў (вестготаў пад кіраўніцтвам Фрэдэрыка) у 454 г. Пасля перамогі атрадаў Фрэдэрыка, захопленыя свевамі тэрыторыі перайшлі пад кіраўніцтва вестготаў. Але неўзабаве вестгоцкі намеснік на свеўскіх землях Агівульф распачаў паўстанне, падчас каторага загінуў, але свевы аднавілі сваю незалежнасць. Свеўскае каралеўства падчас кіраўніцтва караля Тэадаміра (560—570) ахоплівала тэрыторыю Галісіі і паўночную частку Лузітаніі. Кароль Аўдэка (583—585) падтрымаў паўстанне Герменгільда супраць свайго бацькі, караля вестготаў Леавегільда, у выніку чаго свевы былі разгромлены і ў 585 г. страцілі незалежнасць.

Літаратура
----------

І. А. Еўтухоў. Слоўнік-даведнік «Страны и народы средневекового Запада». Мн. 2008.
**Навукова-вытворчая кампанія «Тэхналогія»** — недзяржаўная арганізацыя, якая накіроўвае сваю дзейнасць на стварэнне ў Беларусі рыначных адносін і грамадзянскай супольнасці. Выдавецтва заснавалі ў 1988 годзе. Выпускае пераважна даведнікі і навуковыя выданні.

Асноўныя кірункі дзейнасці — сувенірная прадукцыя, кнігавыдавецкая (выданне навуковай, навукова-папулярнай, даведкавай, навучальнай, вытворча-практычнай, мастацкай і рэкламнай літаратуры на мовах свету) і паліграфічная (выпуск кніг, брашур, бланкаў, візітак, буклетаў, праспектаў, грамат), продаж вырабаў медыцынскага прызначэння і медыцынскай тэхнікі, аптовы гандаль.

Фірменны знак «Тэхналогіі» створаны на аснове старадаўняй гравюры «Крылаты цмок» (з трактату беларускага вучонага XVII стагоддзя Казіміра Семяновіча, вядомага сваімі вынаходкамі ў галіне ракетнай тэхнікі, артылерыі, піратэхнікі, адна з якіх — канструкцыя шматступеннай ракеты.

Зноскі
------

1. ↑  *Уладзя Тацянчык*. Кнігі, якіх чакаюць чытачы **(нявызн.)**. *Культура*.  Звязда, № 288, 24972 (18 лістапада 2003). Праверана 16 мая 2012.
2. ↑  Тэхналогія(недаступная спасылка) Камунікат

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт выдавецтва
**Расійская акадэмія дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі** (руск.: Российская академия государственной службы при Президенте Российской Федерации) — расійская вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Масква.

Гісторыя
--------

Створана 2 жніўня 1946 года як *Акадэмія грамадскіх навук пры ЦК ВКП(б)* для тэарэтычнай падрыхтоўкі работнікаў цэнтральных партыйных устаноў, ЦК камуністычных партый саюзных рэспублік, райкамаў і абкамаў ВКП(б), а таксама выкладчыкаў ВНУ, навуковых работнікаў навукова-даследчых устаноў і навуковых, часопісаў. Пасля перабудовы, распараджэннем Прэзідэнта РФ Б. М. Ельцына Акадэмія грамадскіх навук была пераўтворана ў Расійскую акадэмію кіравання. 6 чэрвеня 1994 года на базе Расійскай акадэміі кіравання створана Расійская акадэмія дзяржаўнай службы (РАДС) пры Прэзідэнце РФ.

У Акадэміі навучаюцца супрацоўнікі федэральных органаў дзяржаўнай улады і кіравання, органаў дзяржаўнай улады суб’ектаў Расійскай Федэрацыі, муніцыпальныя служачыя, прадстаўнікі заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады, работнікі камерцыйных структур, якія маюць вышэйшую адукацыю. Акрамя таго, пры Акадэміі дзейнічаюць спецыяльныя курсы павышэння кваліфікацыі для вышэйшых клірыкаў РПЦ.

Зноскі
------

1. ↑  Указ президента России от 6 июня 1994 года № 1140
2. ↑  Встреча Святейшего Патриарха Алексия со архиереями, прошедшими курсы повышения квалификации в академии госслужбы при Президенте РФ / Фотоальбомы / Патриархия.ru (руск.).  Патриархия.ru. Архівавана з першакрыніцы 29 студзеня 2020. Праверана 4 красавіка 2020.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт РАДС

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n97029772 · VIAF: 140892044 |
**Гульельма Чардзі (Ч’ярдзі)** (іт. Guglielmo Ciardi; 13 верасня 1842, Венецыя — 5 кастрычніка 1917, там жа) — італьянскі жывапісец-марыніст і пейзажыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Венецыі ў 1842 годзе. Сын аўстрыйскага дзяржаўнага службоўца.

З 1861 года навучаўся ў Венецыянскай акадэміі мастацтваў, дзе навучаўся ў Федэрыка Моя і Даменіка Бразаліна. З 1894 года выкладаў у альма матэр.

Жыў і працаваў у Венецыі, адкуль рабіў паездкі на эцюды ў іншыя месцы Італіі, у прыватнасці ў Фларэнцыю ў 1868 годзе, дзе пасябраваў з Джавані Коста і групай мастакоў Мак’ялі. Прабыўшы некаторы час у сельскай мясцовасці ў ваколіцах Рыма, затым адправіўся ў Неапаль, дзе пазнаёміўся з Філіпа Паліцы. Пасля вяртання ў Венецыю аднавіў свой рэгулярны ўдзел у выставах Акадэміі мастацтваў. Палотны Чардзі экспанаваліся ім таксама на выставах у Мілане, Турыне, Генуі, Фларэнцыі і Неапалі ў 1870-х — 1880-х гг. Прымаў удзел у Міланскім Трыенале, выставах у Турыне 1898 года і Венецыянскай біенале з 1895 па 1914 г.

У 1915 г. быў паралізаваны і памёр праз два гады ў Венецыі.

Яго дзеці, Бепэ (1875—1932) і Эма (1879—1933), таксама сталі мастакамі.

Зноскі
------

1. 1 2  Guglielmo Ciardi<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Guglielmo Ciardi — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. ↑  Guglielmo Ciardi // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
Каралеўства Хуахінэ
**Хуахінэ** — колішняя дзяржава ў Палінезіі, існавала на працягу 2-й паловы XVIII і амаль усяго ХІХ стагоддзя.

Каралеўства было створана ў 1760 годзе калі на сталец узышоў заснавальнік дынастыі Тэуруаі  (англ.) (бел. якая кіравала Хуахінэ на працягу ўсяго існавання гэтай дзяржавы — Тэхаапапа I  (англ.) (бел.. Яго дзяржава складалася з двух невялікіх астравоў — *Хуахінэ-Нуі* і *Хуахінэ-Іці*, агульнай плошчай 74,8 км². Мова — адзін з дыялектаў таіцянскай. Нягледзячы на свае невялікія памеры, каралеўства Хуахінэ было прызнана шэрагам еўрапейскіх дзяржаваў і нават падтрымлівала з некаторымі з іх дыпламатычныя адносіны. Незалежнае існаванне Хуахінэ працягвалася да 15 верасня 1895 года, калі Францыя акупавала тэрыторыю Хуахінэ і пазбавіла стальца каралеву Тэхаапапа III  (англ.) (бел.. Тэрыторыя Каралеўства была ўключана ў склад французскіх уладанняў у Акіяніі.
**«Sun Microsystems»** — амерыканская карпарацыя, вытворца камп’ютараў, камп’ютарных кампанентаў, праграмнага забеспячэння і паслуг інфармацыйных тэхналогій, заснаваная 24 лютага 1982 года. У перыяд з красавіка 2009 года па студзень 2010 года была паглынута карпарацыяй «Oracle». Штаб-кватэра кампаніі знаходзілася ў Санта-Клара, Каліфорнія.

Прадукцыя кампаніі ўключае серверы і рабочыя станцыі на аснове працэсара SPARC уласнай распрацоўкі, а таксама на працэсарах AMD Opteron і Intel Xeon; сістэмы захоўвання дадзеных; і набор праграмных прадуктаў, што ўключае аперацыйную сістэму «Solaris», сродкі распрацоўкі, праграмнае забеспячэнне для інфраструктуры WWW і праграмы кіравання ідэнтыфікацыяй. Акрамя таго, сярод вядомых прадуктаў — платформа Java і сеткавая файлавая сістэма (Network File System, NFS).

Кампанія Sun — папулярызатар адкрытых сістэм увогуле, у тым ліку Unix, а таксама адзін з буйнейшых укладальнікаў у праграмнае забеспячэнне з адкрытым зыходным кодам.

Гл. таксама
-----------

* OpenSolaris

Зноскі
------

1. ↑  National Software Reference Library<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6978597'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q176691'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Sun Microsystems на Вікісховішчы |
**Пецыца ярка-чырвоная, Саркасціфа ярка-чырвоная, Бабулькіны вушы, Блюдцавік чырвоны, Чырвоны капялюшык** (*Sarcoscypha coccinea*) — від сумчатых грыбоў рода Саркасціфа (*Sarcoscypha*) сямейства Саркасцыфавыя (*Sarcoscyphaceae*). З’яўляецца тыпавым відам рода Саркасціфа і быў вядомы пад шматлікімі назвамі задоўга да з’яўлення навуковага апісання ў 1772 годзе. Філагенетычны аналіз паказаў, што Саркасціфа ярка-чырвоная найбольш блізкая да відаў Саркасціфа, якія маюць у сваіх спорах алейныя везікулы, такія як астраўная *Sarcoscypha macaronesica*. Саркасціфа ярка-чырвоная мае падабенства з некаторымі іншымі відамі гэтага роду: *Sarcoscypha occidentalis*, *Sarcoscypha austriaca* і *Sarcoscypha dudleyi*. Від *Molliardiomyces eucoccinea* з’яўляецца недасканалым грыбам віду, у якога ў біялагічным цыкле адсутнічае стадыя палавога размнажэння.

Арэал
-----

Грыб сустракаецца па ўсім свеце: у Афрыцы, Азіі, Еўропе, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы і ў Аўстраліі. Для Беларусі саркасціфа — звычайны від.

Апісанне
--------

Гэта сапрафітны грыб, які расце гніючых ствалах і галінах дрэў, як правіла, пакрытых пластом лістоты або глебы, адзіночна і невялікімі групамі. Саркасціфа сустракаецца ў шыракалістых і змешаных лясах.

Чашападобны аскакарп (пладовае цела аскаміцэтаў) з’яўляецца ў прахалодныя месяцы: зімой або ранняй вясной. Яркі чырвоны колер унутранай паверхні пладовага цела даў назву віду і знаходзіцца ў кантрасце з больш светлай знешняй часткай грыба. Чырвоны колер грыба прываблівае першых вясенніх мошак, мух і павукоў, каб яны разнеслі яго споры па наваколлі. Птушкі таксама не супраць напіцца вадзіцы з маленькіх сподачкаў.

Выкарыстанне
------------

У народнай медыцыне парашок з сушанага грыба выкарыстоўваюць як кроваспыняльны сродак. Ядомасць грыба невызначана, аднак у любым выпадку грыб мае невялікі памер, занадта пругкую мякаць і адносна нізкае плоданашэнне і таму не прыцягвае грыбнікоў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Дзіўны беларускі грыб — «бабулькіны вушы» Архівавана 15 красавіка 2012.

Спасылкі
--------

* IndexFungorum  (англ.)
* Саркосцифа ярко-красная Архівавана 26 красавіка 2009.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777145586 |
Вокладка часопіса "Тэхніка ў масы" №3-4 1932 года
**«Тэхніка ў масы»** — навукова-тэхнічны часопіс ЦСПСБ, Наркамлегпрому і Галоўдартрансу БССР, упаўнаважаных Наркамцяжпраму і Наркамлесу СССР.

Выдаваўся ў Менску ў друкарні Кіраўніцтва Спраў СНК і Эканомсавета БССР у 1932-1933 гадах на беларускай мове тыражом 1500-2000 экз.

У часопісе змяшчаюцца навукова-тэхнічныя артыкулы арыентаваныя на шырокае кола чытачоў, а таксама артыкулы прысвечаныя дасягненням народнай гаспадаркі БССР пачатку 1930-х гадоў.

Адказныя рэдактары ў першым нумары І. Валюкевіч і С. Цыпкін, пачынаючы з № 3 за 1932 г. -- І.Мядзведзеў, С. Цыпкін, у апошнім нумары (№ 11 за люты 1933 г.) -- І. Мядзведзеў.
| * Г
* Р
* П
*Першая лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Алабінская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Расійская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Маскоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Спартыўная  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Савецкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Пабеда  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Безымянка  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Кіраўская  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | ЦЧ-1 «Кіраўскае»  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |  | Юнгарадок  |

 |

**«Расійская»** (руск.: Российская) — станцыя Самарскага метрапалітэна. Размешчана на 1-й лініі паміж станцыямі «Маскоўская» і «Алабінская». Станцыя была запушчана ў тэставую эксплуатацыю 26 лістапада 2007 года ў складзе трэцяга пускавога ўчастка Самарскага метрапалітэна «Маскоўская» — «Расійская». Адкрыта для пасажыраў 26 снежня 2007 года.

Архітэктура
-----------

Светла-шэры мармур пакрывае сцены станцыі, аздабленне якіх выканана з чырвонага граніту. На сценах размешчаны аркі, у якіх спачатку планавалася ўсталяваць вітражы, затым больш трывалы і танны алюкабонд, а ў выніку на сённяшні дзень аркі пакінутыя пустымі.

Зноскі
------
**Xenomai** — гэта фрэймворк для распрацоўкі прыкладанняў рэальнага часу, які ўзаемадзейнічае з ядром Linux, каб забяспечыць усеабдымную, з адкрытым інтэрфейсам жорсткага рэальнага часу, падтрымку прыкладанняў, лёгка інтэгруемых у асяроддзе GNU/Linux.

Xenomai быў заснаваны ў 2001 годзе з асноўнай ідэяй: падтрымліваць традыцыйны АСРЧ API праз фрэймворк рэальнага часу на аснове Linux, каб існуючыя прамысловыя прапрыетарныя прыкладанні змаглі лёгка міграваць у асяроддзе GNU/Linux, прытым захоўваючы строгія гарантыі рэальнага часу. На сённяшні час, тэхналогія Xenomai уяўляе сабой абстрактнае ядзерка, якое забяспечвае агульныя будаўнічыя блокі для рэалізацыі API рэальнага часу, так званых скінаў (skins). Такім чынам, скін можа прадуктыўна эмуляваць прапрыетарны API, шматразова выкарыстоўваючы ядзерка рэальнага часу.

##### Падтрымліваюцца архітэктуры працэсараў

* PowerPC32
* PowerPC64
* Blackfin
* ARM
* x86
* x86\_64
* ia64

##### Падтрымліваюцца інтэрфейсы рэальнага часу

* native інтэрфейс
* VxWorks, інтэрфейс ядра WIND 5.x
* pSOS+, інтэрфейс ядра pSOS 2.x
* VRTX, інтэрфейс VRTX32 и VRTX/sa
* uITRON, спецыфікацыя 3.02 (E-level)
* POSIX 1003.1b, LinuxThreads и NPTL
* RTAI 3.x
* Real-Time Driver Model (RTDM)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка (англ.)
**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Каба-Вердэ** прыняты 22 верасня 1992 г.

Сцяг складаецца з пяці гарызантальных палос - сіняй, белай, чырвонай, белай і сіняй ў суадносінах паміж сабой як 6:1:1:1:3. Паверх палос бліжэй да дрэўка па акружнасці з радыусам ў 1 / 4 шырыні сцяга размешчаны 10 жоўтых пяціканцовых зорак. Цэнтр акружнасці знаходзіцца на восевай лініі чырвонай паласы і адстае ад дрэўкавага краю палотнішча на 3 / 8 даўжыні сцягу.

Сіні колер сцяга сімвалізуе бясконцыя прасторы неба і акіяна, белы - свет, чырвоны - упартасць. 10 зорак - колькасць заселеных астравоў, акружнасць - адзінства дзяржавы.

Аўтар праекта сцяга - архітэктар Педра Грэгары Лопес (Pedro Gregorio Lopes).

| ⛭Каба-Вердэ паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Каба-Вердэ»**
 |
**Сцяг Дзяржынска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Дзяржынск Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 21 ліпеня 2008 года № 398 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 23 ліпеня 2008 года № Б-129.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх вертыкальных палос: дзвюх — блакітнага колеру, размешчаных па краях, і цэнтральнай паласы жоўтага колеру, на якой размешчана выява герба горада Дзяржынска і Дзяржынскага раёна.

Сцяг ухвалены рашэннем Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта ад 28 снежня 2006 года № 2127. Мастак А. У. Леўчык.

Гл. таксама
-----------

* Герб Дзяржынска

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Дзяржынска

| ⛭Сцягі адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Гарадзея ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
**Могілкавая вуліца** (руск.: *Кладбищенская улица*) — колішняя вуліца ў Гомелі. Час узнікнення дакладна невядомы. На пачатак ХХ ст. ужо існавала. 

Праходзіла ад вуліцы Замкавай насупарць старых праваслаўных могілак да вуліцы Ветранай. З ёй сыходзіліся вуліцы Тэхнічная, Траецкая і Гуменная. Станам на 1914 г. адносілася часткова да 1-й, часткова да 2-й паліцэйскіх часцей Гомеля. Паводле неафіцыйнага падзелу горада прыналежала да гомельскай Амерыкі.

У 1920-я гг. перайменавана на гонар рэвалюцыянера І. П. Каляева і як вуліца Каляева была вядома надалей. У 1926–1927 гг. уваходзіла ў Гарадскі, а з 1940 г. — Цэнтральны раён Гомеля.

Знівеліравана ў пасляваенны час. Меркаваны адрэзак, які захаваўся, далучаны да вуліцы Сялянскай — ад вуліцы Катуніна да вуліцы Гагарына.

Зноскі
------

1. 1 2  Схематический план гор. Гомеля с пригородом за линией железн. дороги и предм. Белицей [на 1913 г.] / Состав. Г. Ханин и А. Месин-Поляков.
2. ↑  Памятная книжка Могилевской губернии на 1914 год. — Могилев губ. : Губернская типография, 1914. — Отд. III. — С. 74-76. У адпаведным пераліку пададзена як завулак.
3. ↑  Гомель и городские поселения Гомельщины: Предварит. итоги переписи 1926 г. и некоторые данные текущ. отчетов и обследований. — Речица, 1927. — С. 37.
4. ↑  План города Гомеля и Новобелицы, 1930-е годы.
5. ↑  Гомель и городские поселения Гомельщины: Предварит. итоги переписи 1926 г. и некоторые данные текущ. отчетов и обследований. — Речица, 1927. — С. 2-4.
6. ↑  Гомель. Атлас туриста. / Справоч. изд. Ред. Ю. М. Нестеровская. — Минск : РУП «Белкартография», 2019. — С. 19.