У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нарач.

**На́рач**, **Нарача́нка**, **Нароча** — рака ў Мядзельскім і Вілейскім раёнах Беларусі, правы прыток Віліі. Даўжыня 75 км. Вадазбор 1650 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 11,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

Назва
-----

Назва ракі Нарач (Нарачанка) найімаверней вытворная ад назвы возера Нарач. На гэта паказвае назва возера *Nar-akys* на тэрыторыі Літвы, адносна недалёка ад Нарачы.

Назва Нарач балцка-літоўскага паходжання, яе ўтвараюць дзве асновы *Nar-* i *Ak-*. Дакладна тыя ж асновы ў назве возера *Nar-akys*, таксама корань *Nar-* у літоўскіх гідронімах *Narantis, Narasa, Nar-upis*. На ўсходзе старабалцкай тэрыторыі корань *Nar-* у рачной назве Нара на Верхнім Павоччы.

Корань *Nar-* (*Ner-*) звязаны з літоўскім *nerti* «ныраць», *naras* «нырок (у ваду)», далей да індаеўрапейскага *\*ner-* «ныраць, пагружацца; прытулак, логвішча, нара».

Корань *Ak-* звязаны з лат. *aka* «калодзеж», літ. *aka(s)* «палонка ў лёдзе», лат. *akata* «вір у рацэ; вочка ў балоце; палонка ў лёдзе». Такая семантыка развілася са значэння «вока» (індаеўрапейскае *\*okṷ(e)s*-): вока > палонка, калодзеж, бачажына > вада, рака.

У двухасноўных гідронімах тыпу Нарач ці Свіслач *ak-* займае тую ж другую пазіцыю, якую ў іншых выпадках займаюць балцкае *up-* / *ap-* (літ. *upė*, пруск. *ape* «рака») або яцвяжскае *-da* (ад яцвяжскага \**udā* «вада, рака»), як у гідронімах Жукопа або Ясельда.

Значэнне назвы Нарач можна перадаць як «Глыбокая вада».

Асноўныя прытокі
----------------

Панурка, Вузлянка, Спягліца, Груздзеніца, Ганутка.

На рацэ
-------

**Зоны адпачынку**: Вузлянка

Агульнае
--------

Выцякае на поўдзень з возера Нарач у Мядзельскім раёне, цячэ ў межах Нарачана-Вілейскай нізіны, упадае ў Вілію за 1,2 км на паўднёвы захад ад в. Красніца (Вілейскі раён). Замярзае ў пачатку снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. У міжрэччы Нарачы і Вузлянкі ўтвораны гідралагічны заказнік «Чарэмшыцы».

Даліна ў верхнім цячэнні невыразная, у ніжнім трапецападобная, шырынёй 1—1,5 км. Пойма двухбаковая, часткова аблесеная, у верхнім і сярэднім цячэнні забалочаная (шырыня 300—600 м), ніжэй в. Нарач перарывістая, вузкая, адкрытая. Азёрнасць 6 % (найбольшыя азёры ў вярхоўі ракі — Нарач, Мястра, Баторына, Бледнае). Рэчышча звілістае, яго шырыня 8—16 м, ад в. Слабада на працягу 5 км каналізаванае. Берагі ў вярхоўі нізкія, забалочаныя, на астатнім працягу стромкія.

Турызм
------

На працягу паўкіламетра перад вусцем Нарачанкі на яе левым беразе пабудаваны турыстычныя стаянкі.

Заўвагі
-------

1. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 223.
2. ↑  В. Н. Топоров. Древняя Москва в балтийской перспективе // Балто-славянские исследования 1981. Москва, 1982. С. 36.
3. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 766.
4. ↑  J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 775—777.
5. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 207.
6. ↑  В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 170—171.
7. ↑  *K. Būga.* Jotvingių žemės upių vardų galūnė -da. // Tauta ir žodis. — 1923. — Т. 1. — С. 100.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

Спасылкі
--------

* Рака Нарач ў даведніку "Водныя рэсурсы Нацыянальнага парка «Нарачанскі»(недаступная спасылка)
* Рака Нарач на карце Мядзелскага раёна(недаступная спасылка)
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нарач (рака)
* '«Ля заснежанай Нарачанкі»' Архівавана 5 сакавіка 2016. // «Рэгіянальная газета»

| ⛭Вілія (*Нярыс*) |
| --- |
| Левыя прытокі | 
* Ашмянка
* Вільня
* Газоўка
* Дзвінаса
* Дразда
* Ілія
* Кабылянка
* Крайшчанка
* Паўпе
* Смердзія
* Уша
* Кужэц
* Оксна
* Усцізеркі

 |
| Правыя прытокі | 
* Балошынка
* Белавароціца
* Дудка
* Жэймяна
* Кямеліна
* Лонва
* Палавойка
* Пела
* Нарач
* Сарачанка
* Сластаўка
* Спорня
* Страча
* Сэрвач
* Сянканка
* Сярчыстая
* Швянтойі

 |
| Вадасховішча | Вілейскае |
| Гарады на рацэ | 
* Вілейка
* Вільнюс
* Каўнас

 |