recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Дапаможнік для разумення»** (ням.: Sprachhelfer für die Verständigung) — серыя нямецкіх размоўнікаў.

Гісторыя
--------

Ініцыятарамі ўкладання першага слоўніка былі нямецкія студэнты, якія падчас сваіх вакацыяў накіроўваліся ў сельскую мясцовасць на збор ураджаю. Разам з імі працавалі французскія ваеннапалонныя. Дзеля таго каб спрасціць моўныя зносіны паміж нямецкімі сялянамі і французамі, было вырашана скласці картатэку перакладаў найбольш ужывальных у сельскай гаспадарцы слоў і выразаў, якая пазней была пакладзена ў аснову перакладнога слоўніка.

Выданне першага нямецка-французскага слоўніка серыі, паводле слоў аўтара перакладных даведнікаў, «*было ўхвалена грамадскасцю і атрымала статус вядомага ва ўсіх колах перакладнога дапаможніка. Практычная каштоўнасць укладзенай распрацоўкі не выклікала сумненняў*», што і падштурхнула да стварэння аналагічных слоўнікаў для англійскіх і рускіх ваеннапалонных. Перакладныя даведнікі з уключэннем украінскай і беларускай моў распрацоўваліся пазней як дапаможнікі для ажыццяўлення моўных зносін з сельскімі працаўнікамі. Тыраж кожнага перакладнога выдання складаў каля 10000 экземпляраў.

Кнігі серыі
-----------

* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verkehr der deutschen Bauern mit den französischen und belgischen Kriegsgefangenen. – Neuburg: J.Prechter, 1940. – 36 S.;
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verständigung mit russischen Kriegsgefangenen. – Berlin: Radetzki, 1942. – 40 S.;
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verständigung mit englischen Kriegsgefangenen. – Berlin: Radetzki, 1942. – 38 S.;
* Zur Loye H. Ukrainischer Sprachhelfer. – Berlin: Radetzki, 1942. – 48 S.;
* Zur Loye H. Sprachhelfer für die Verständigung mit weißruthenischen Landarbeitern. – Berlin: Radetzki, 1942. – 50 S.

Спасылкі
--------

*Кацярына Любецкая.* ГІСТОРЫЯ НЯМЕЦКА-БЕЛАРУСКАЙ ЛЕКСІКАГРАФІІ XX-XXI стст. (бел.). — 2010.
**Унутраныя Гебрыды** (англ.: Inner Hebrides, шатл. гэл.: Na h-Eileanan a-staigh) — архіпелаг каля заходняга ўзбярэжжа Вялікабрытаніі, частка Гебрыдскіх астравоў.

Геаграфія
---------

Архіпелаг складаецца з 36 заселеных і 43 незаселеных астравоў плошчай звыш 30 га. Найбуйнейшы — Скай. Агульная плошча Унутраных Гебрыдаў — 4158 кв.км, насельніцтва — 18 948 чалавек (2011).

На Унутраных Гебрыдах распаўсюджана менш відаў жывёл, чым на суседнім в. Вялікабрытанія. Тым не менш, некаторыя з гебрыдскіх птушак практычна не сустракаюцца ў Англіі (арлан-белахвост, звычайны чысцік, Pyrrhocorax pyrrhocorax  (руск.) (бел.). Водзяцца цюлені — звычайны і доўгаморды.

Гісторыя
--------

Людзі з'явіліся на архіпелагу ў эпоху неаліту. У Сярэднявеччы яго тэрыторыя належала каралеўству Дал Рыяда, а затым — каралеўству Астравоў. Паводле Перцкага дагавора Унутраныя Гебрыды перайшлі да Шатландыі, а ў 1707 г. яны сталі часткай каралеўства Вялікабрытанія.

Эканоміка
---------

Цяперашнія іх жыхары займаюцца фермерствам, рыбнай лоўляй, вытворчасцю віскі. Развіваецца турыстычная галіна. Так, наведванне Гебрыдаў натхніла Мендэльсона на стварэнне «Фінгалавай пячоры».

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Унутраныя Гебрыдскія астравы
**Унутраныя хваробы (тэрапія, унутраная медыцына)** — раздзел медыцыны, які займаецца праблемамі этыялогіі, патагенезу і клінічных праяў захворванняў унутраных органаў, іх дыягностыкі, нехірургічнага лячэння, прафілактыкі і рэабілітацыі. Да сферы тэрапіі адносяцца захворванні дыхальнай сістэмы (пульманалогія), сардэчна-сасудзістай сістэмы (кардыялогія), страўнікава-кішачнага гасцінца (гастраэнтэралогія), мочавыдзяляльнай сістэмы (нефралогія), злучальнай тканкі (рэўматалогія) і інш. Урачы, якія займаюцца нехірургічным лячэннем ўнутраных хвароб, называюцца тэрапеўтамі (інтэрністамі).

Тэрапеўтычная тактыка
---------------------

Для эфектыўнага лячэння патрабуецца правільная дыягностыка, заснаваная на сістэматычным абследаванні пацыента, аналізе анамнезу, скаргаў і аб'ектыўных прыкмет захворвання (выяўляюцца пры фізікальным абследаванні - аглядзе, пальпацыі, перкусіі, аўскультацыі, а таксама з дапамогай лабараторна-інструментальных метадаў). Выяўленыя прыкметы (сімптомы) захворвання тэрапеўт аб'ядноўвае ў сіндромы (сукупнасць сімптомаў, якія маюць агульны патагенез), на падставе якіх робіць заключэнне аб меркаваным захворванні. У выпадку немагчымасці зрабіць адназначную выснову аб наяўным захворванні, праводзіцца дыферэнцыяльная дыягностыка некалькіх падобных захворванняў з выкананнем дадатковых лабараторных і інструментальных даследаванняў. У некаторых складаных для дыягностыкі клінічных выпадках прызначаецца пробнае лячэнне, якое дазваляе паставіць так званы лац.: diagnosis ex juvantibus (дыягназ, заснаваны на ацэнцы вынікаў праведзенага лячэння). Пасля пастаноўкі дыягназу тэрапеўт прызначае лячэнне. Прымяняюцца нелекавыя метады лячэння (захаванне рэжыму працы і побыту, харчавання), лекавае і фізіятэрапеўтычнае лячэнне, санаторна-курортнае лячэнне.
**Данііл Ільіч Астраў** (руск.: Даниил Ильич Астров; нар. 1904, г. Магілёў — 1941) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1904 годзе ў г. Магілёве ў сям’і краўца. У 1924 годзе скончыў прафтэхшколу абутнікоў, атрымаў спецыяльнасць нарыхтоўшчыка абутку, але практычна па гэтай спецыяльнасці не працаваў. Вучачыся ў прафтэхшколе, быў актывістам камсамольскай ячэйкі, іграў у духавым аркестры, пасля заканчэння яе ў 1924—1925 гадах працаваў у гаркаме камсамола эканомработнікам. У 1925 годзе стаў членам УКП(б).

У 1926—1929 гг. кіраваў саюзным домам адпачынку ў г. Магілёве. Калі ў Магілёве пачалі будаваць фабрыку штучнага валакна і трэба было рыхтаваць кадры для працы на гэтым прадпрыемстве, ён быў накіраваны на курсы майстроў па штучным валакне ў г. Мыцішчы Маскоўскай вобласці, дзе навучаўся з лістапада 1929 г. па ліпень 1930 г. Пасля заканчэння курсаў у 1930—1933 гг. працаваў майстрам віскознага склепа хімічнага цэха, затым камерцыйным дырэктарам, загадчыкам АРЗ на фабрыцы штучнага валакна.

З 1934 па 1937 год працаваў кіраўніком Белхарчгандлю, а на працягу года, з канца 1937 па канец 1938 года — намеснікам старшыні гарвыканкама, з канца 1938 года па ліпень 1941 года — старшынёй Магілёўскага гарвыканкама, быў дэпутатам гарадскога і абласнога Саветаў, удзельнічаў у працы XVII усесаюзнай партыйнай канферэнцыі.

У 1939—1940 гг. сур’ёзна хварэў, лячыўся ў Маскве, нейкі час не працаваў. Па стане здароўя медкамісіяй пры Магілёўскім гарваенкамаце бацька быў прызнаны непрыдатным у мірнае і абмежавана прыдатным у ваенны час. Ён быў палітруком запасу III чаргі. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны яму было даручана забяспечваць насельніцтва і вайсковыя падраздзяленні харчам, медыцынскім абслугоўваннем. Ён адказваў за арганізацыю эвакуацыі прадпрыемстваў, матэрыяльных каштоўнасцяў і насельніцтва.

На Яўрэйскіх могілках Магілёва яму пастаўлены кенатаф. Побач пахаваная жонка.

Сям’я
-----

У шлюбе з Бэлай Давыдаўнай (1906—1988) меў двух дочак. Дачка Фаіна Данілаўна Астрава (нар. 1932) у 1995 рэпатрыявалася ў Ізраіль, жыла ў Кір’ят-Шмане.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Краткие биографические сведения и мои воспоминания
2. ↑  Еврейскому кладбищу в Могилеве присвоен статус историко-мемориального места 09.10.19 Галина Хитрикова(недаступная спасылка)
3. 1 2  Захоронения. г. Могилев. Астров Даниил Ильич 1904-1941

| ⛭Старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта |
| --- |
| БССР | 
* Аляксандр Іваноў (1937—1938)
* Данііл Астраў (1939—1941)
* Мікалай Каралёў (1944—1953)
* Кірыл Казлоў (1953—1959)
* Георгій Мануйла (1962—1969)
* Юрый Сцепанішэўскі (1969—1980)
* Аляксандр Пятроў (1980—1981)
* Анатоль Станкевіч (1981—1988)
* Дзмітрый Сівіцкі (1988—1990)

 |  |
| Рэспубліка Беларусь | 
* Сяргей Габрусеў (1990—1993)
* Генадзь Зайцаў (1993—1994)
* Дзмітрый Сівіцкі (1994—1999)
* Міхаіл Красноў (1999—2002)
* Віктар Шорыкаў (2002—2009)
* Станіслаў Барадаўка (2009—2013)
* Уладзімір Цумараў (2013—2022)
* Аляксандр Студнеў (з 2022)

 |
**Ру́дня-Барталаме́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Рудня Барталамееўская.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Асінаўскага і Сідаравіцкага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. У 1974 годзе ў склад сельсавета з Нісімкавіцкага сельсавета перададзены вёскі Будзішча і Высокая Грыва. 11 чэрвеня 1980 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сідаравічы, сельсавет перайменаваны ў Сідаравіцкі.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнні выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 29 жніўня і 26 верасня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 34.
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 11 чэрвеня 1980 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1980, № 20 (1646).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Ірына Мікалаеўна Рынейская** (нар. 6 жніўня 1972, Бабруйск) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыла Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працавала настаўнікам хіміі, намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце СШ № 9 г. Бабруйска, вядучым спецыялістам, галоўным спецыялістам аддзела ідэалагічнай работы, намеснікам начальніка, начальнікам аддзела адукацыі, начальнікам упраўлення адукацыі, спорту і турызму Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта.

Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага і сёмага скліканняў.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, юбілейным медалём «30 гадоў вываду савецкіх войскаў з Афганістана».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Рынейская Ірына Мікалаеўна
Пагон малодшага ўнтэр-афіцэра Рускай імператарскай арміі
**У́нтэр-афіцэ́р** (ням.: Unterofizzer, ад *Unter*- пад + *ofizzer*- афіцэр) — ваеннаслужачы малодшага каманднага саставу ў арміях шэрагу дзяржаў, у тым ліку Вялікага Княства Літоўскага. У Расіі катэгорыя *унтэр-афіцэр* існавала з канца 17 стагоддзя да 1917 года, напрыклад, старшы (узводны) і малодшы *унтэр-афіцэр*, на флоце — *унтэр-афіцэр* 1-й і 2-й стацці. У розныя часы да катэгорыі унтэр-афіцэраў адносіліся: фельдфебель, вахмістр, кандуктор, капрал, сяржант, ураднік, феерверкер і іншыя. 

Званне *унтэр-афіцэр* існуе ў сучасных арміях Вялікабрытаніі, Францыі, ФРГ і іншых краін.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0263-6 (т. 16).. С. 238

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4187055-4 |
**Ірына Паўлаўна Рэвуцкая** (27 мая 1945, Мінск) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1988), дацэнт (1993). Член-карэспандэнт Беларускага грамадскага аб’яднання архітэктараў і дзеячаў будаўнічых навук (БААрх).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працавала ў Белбыттэхпраекце, з 1975 года — асістэнт, старшы выкладчык, з 1993 года дацэнт кафедры архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута. Чытае лекцыйныя курсы «Тыпалогія жылых і грамадскіх будынкаў», «Тэорыя архітэктуры», вядзе практычныя заняткі па «Архітэктурным праектаванні», кіруе дыпломным праектаваннем, вытворчай праектнай практыкай, падрыхтоўкай аспірантаў і магістраў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Сааўтар больш як 20 аб’ектаў бытавога абслугоўвання, пабудаваных у Беларусі. Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): дамы быту ў Магілёве, Гомелі (1970), пральні на вул. Кнорына (1972), Сонечнай (1974), доследна-механічны завод Мінбыта БССР (1974) у Мінску, тыпавы праект комплекснага прыёмнага пункта для сельскай мясцовасці. Аўтар аб’ектаў грамадзянскага будаўніцтва, праектаванне якіх выконвалася ў Творчай майстэрні архітэктара В. М. Аладава і ў БелНДІБ.

Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў — архітэктурная тыпалогія жылых і грамадскіх будынкаў, праблемы ўдасканалення архітэктуры шматкватэрных жылых будынкаў, экалагічныя праблемы сучаснай архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў. Апублікавала ў айчынных і замежных навуковых часопісах і зборніках, у матэрыялах навуковых канферэнцый больш за 60 навуковых прац паводле дадзеных праблем, у тым ліку з’яўляецца сааўтарам рэкамендацый па праектаванні «Архітэктурнае рашэнне фасадаў з выкарыстаннем адкрытых і зашклёных прыкватэрных прастор і эркераў» (Мінск, 2004) і манаграфіі «Адаптоўвальнае жыллё» (Мінск, 2005).

Брала ўдзел у выкананні дзяржбюджэтных і гасдамоўных навукова-даследчых прац, выкананых на кафедры «Архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў», а таксама ў правядзенні навуковых даследаванняў сумесна з інстытутамі БелНДІБ і НДПТІБ. Удзельнічае ў распрацоўцы нарматыўна-тэхнічнай дакументацыі па праектаванні навучальных будынкаў у Рэспубліцы Беларусь.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Реутская Ирина Павловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2 3 4 5  Реутская Ирина Павловна Архівавана 27 ліпеня 2020.

Літаратура
----------

* Реутская Ирина Павловна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Спасылкі
--------

* Реутская Ирина Павловна Архівавана 27 ліпеня 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Google Scholar |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-202947 |
**Дубі́чы Цэрке́ўнэ** (польск.: Dubicze Cerkiewne), традыцыйная беларуская назва **Ду́бічы Царко́ўныя** — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтр гміны ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводства. Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам.

Гісторыя
--------

Вёска ўпершыню ўспамінаецца ў 1568 годзе, калі кароль Жыгімонт Аўгуст перадаў падкамораму дарагіцкаму Станіславу Хандынскаму воласць кляшчэльскую — 6 вёсак, якія раней прыналежалі бельскаму староству. Вёска Дубічы Царкоўныя размяшчалася на ўсход ад сённяшняга месца ва ўрочышчы Бахматы, на гасцінцы з Бельску ў Камянец. У XVII ст. вёска пасля вялікага пажару была перанесеная ў новае месца. У ліпені 1944 г. падчас савецка-нямецкіх баёў Дубічы былі цалкам спаленыя. Прыхадская Пакроўская царква была адбудаваная толькі ў 1948 г. а ў 1954 г. была створаная гміна Дубічы Цэркеўнэ.

Рэлігійнае жыццё
----------------

Вёска заселеная галоўным чынам праваслаўнымі. Сярод іншых веравызнанняў сустракаюцца тут баптысты, пяцідзясятнікі і толькі невялікая колькасць каталікоў.

* Пакроўская царква (1948)Пакроўская царква (1948)
* Дом малітвы пяцідзясятнікаўДом малітвы пяцідзясятнікаў

Выбітныя землякі
----------------

* Іван Краскоўскі (1880—1955) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, педагог
* Ян Чыквін (1940–2022) — беларускі паэт, які жыве ў Польшчы, рэдактар часопісу «Тэрмапілы»

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 236-2010 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Рэспублікі Польшча на беларускую мову». Гл. польска-беларускую практычную транскрыпцыю.
2. ↑  Прыклады аўдыязапісаў гаворкі вёскі. (польск.). Праверана 24 лютага 2014.(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Данілава.
**Ірына Мікалаеўна Данілава** (10 верасня 1951, г. Гомель) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1976 годзе. У час вучобы ў інстытуце пазнаёмілася там з будучым мужам Арсенем Двараніным. У 1976-1979 гадах галоўны мастак вытворчага ткацкага аб’яднання «Чырвоны Кастрычнік» у г. Рэчыца. У 1981 годзе пара пераехала на радзіму Ірыны ў Гомель, дзе яны жывуць і цяпер. Выкладае ў Гомельскім дзяржаўным мастацкім каледжы

Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года.

Творчасць
---------

Працуе ў тэхніцы габелену. Асноўныя работы (усе з мужам А. Двараніным): трыпціх «Раніца», «Поўдзень», «Вечар» (1986—1987), дыптых «Мой горад», «Маё Палессе» (1988—1990) для аэрапорта, «Музыка» (1990—1991), «Песня» (1991—1993), «Музыка і тэатр» (1994) для музычнай і мастацка-навуковай установы, «Песня пра зубра» (1995) для абласнога драматычнага тэатра — усе ў Гомелі, «Кветкавая кампазіцыя» (1996), «Палеская рапсодыя» (1998), серыя «Знакі задыяку» (1993-97) і інш. Стварыла таксама «Трава лугавыя» (2001), «Бурштынавы бераг» (2002), «Знак зямлі і вады», «Кветкі і яблыкі» (абодва 2011). Творчая манера адметная вытанчанасцю кампазіцыі, эмацыянальнай выразнасцю, паэтычным светаўспрыманнем.

Прымала ўдзел у абласных і рэспубліканкіх выставах, а таксама міжнародных — у Польшчы (1987), Францыі (Клермон-Феран, 1991).

Працы знаходзяцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Палацава-паркавага ансамбля Румянцавых-Паскевічаў, краязнаўчага музея г. Рэчыца, Музея дыванаў г. Клермон-Феран (фр.: Musée du Tapis et des Arts Textiles), Пасольства Рэспублікі Беларусь у Бруселі, прыватных зборах розных краін.

Узнагароды
----------

Узнагароджана сярэбраным медалём ВДНГ, дыпломам Саюза мастакоў Беларусі.

Сям’я
-----

У шлюбе з мастаком Арсенем Двараніным.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Т. Ф. Літвінава.* Данілава Ірына Мікалаеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
2. 1 2 3  Данилова Ирина Николаевна // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.). — Мн.: БелЭн. — ISBN 978-985-11-0463-1.
3. ↑  «А сэрца рвецца да малой радзімы». 17.03.2019 Архівавана 27 кастрычніка 2020.
4. 1 2 3  ДАНИЛОВА ИРИНА

Літаратура
----------

* *Т. Ф. Літвінава.* Данілава Ірына Мікалаеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* *А. Н. Коршак.* Данилова Ирина Николаевна // Рэгіёны Беларусі: энцыклапедыя. У 7 т. = Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. (руск.). — Мн.: БелЭн. — ISBN 978-985-11-0463-1.

Спасылкі
--------

* ДАНИЛОВА ИРИНА
**Ко́хтла-Ны́мэ** (эст.: Kohtla-Nõmme) — гарадскі пасёлак, які з 1993 да 2017 года меў статус пасялковай воласці (самакіравання), затым уключаны ў склад воласці Тойла. Знаходзіцца на ўсходзе Эстоніі ў павеце Іда-Вірумаа. Мяжуе з валасцямі Кохтла, Люганузэ і горадам Кохтла-Ярвэ. Размешчаны за 18 кіламетраў ад павятовага цэнтра — горада Йыхві — і за 10 кіламетраў ад цэнтра горада Кохтла-Ярвэ. Па даных перапісу насельніцтва 2011 года ў пасёлку пражывалі 1032 чалавекі, з іх 697 (67,5 %) — эстонцы. У 2019 годзе ў пасёлку налічвалася 968 жыхароў.

У перыяд з 1937 па 2001 гады на тэрыторыі Кохтла-Нымэ размяшчалася шахта Кохтла, якая ў далейшым была закрыта і пераўтворана ў музей, тым самым стаўшы найбуйнейшай мясцовай славутасцю.

У 1984 года пачала сваю працу перадавальная станцыя з новай тэлевізійнай мачтай вышынёй (247—254 м).

Зноскі
------

1. ↑  Haldus- ja asustusjaotus — Land Board. Праверана 6 красавіка 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5401570'></a>
2. ↑  2021 census of Estonia Праверана 3 чэрвеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97286236'></a>
3. ↑  Kohtla Kaevanduspark **(нявызн.)**.  // kaevanduspark.ee. Архівавана з першакрыніцы 8 жніўня 2012. Праверана 2012-7-4.  (эст.)
4. ↑  Хронология Архівавана 2 кастрычніка 2011 года.

Спасылкі
--------

* Kohtla-Nõmme valla koduleht
Народная плошча
**Наро́дная плошча** (харв.: Narodni trg) — цэнтральная плошча ў г. Задары (Харватыя).

Сфарміравалася яшчэ у Сярэднявеччы як «Вялікая плошча» (лац.: Platea magna). У  XV стагоддзі яна была выбрукаваная цэглай, выкладзенай у выглядзе касцей рыбы, і абрамлена плітамі з белага каменя. З моманту свайго зараджэння яна была цэнтрам грамадскага гарадскога жыцця. Ужо ў гэты час на плошчы існавала  ратуша (упершыню згадваецца яшчэ ў 1282 годзе), у той час цэнтральнае месца, дзе вырашаліся пытанні, якія мелі важнае значэнне для функцыянавання горада і рэгулявання адносін паміж жыхарамі горада. З гэтага месца чыталі звароты, тут прымаліся судовыя рашэнні, дзейнічаў трацейскі суд і заключаліся здзелкі.

На працягу стагоддзяў на плошчы былі пабудаваны і іншыя пабудовы грамадскага прызначэння. Сучасны выгляд плошчы з большага вызначыла ўзвядзенне новага будынка мэрыі, пабудаванага ў 1934 годзе, які сваімі габарытамі, размяшчэннем і неадпаведным архітэктурным рашэннем парушыла гарманічныя суадносіны плошчы, якія склаліся гістарычна.

Самая старая пабудова, якая часткова захавалася на плошчы, гэта царква Св. Лоўра ( XI стагоддзя), якую закрывае кафэ-рэстаран «Lovro». Унутры трохчастковая прастора завершана купал. Са свайго заходняга боку ў яе быў порцік, над якім узвышалася званіца.

Таксама на плошчы размяшчаюцца  гарадская лоджыя ( XIII ст. — 1565), палацца Гірардзіні ў раманскім стылі[*удакладніць*].

Літаратура
----------

* Антун Травирка Задар: история, культура, художественное наследие = Zadar: povijest, kultura, umjetnička baština. — Zadar : Forum, 2003. — 76 с. — ISBN 953-179-593-2.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Народная плошча (Задар)
**Народная і ўніверсітэцкая бібліятэка Рэспублікі Сербскай** (сербск.: Народна и универзитетска библиотека Републике Српске) — нацыянальная бібліятэка Рэспублікі Сербскай, якая знаходзіцца ў горадзе Баня-Лука на вул. Яўрэйская, д. 30. Уваходзіць у структуру Універсітэта Баня-Лукі. Штаб-кватэра Асацыяцыі бібліятэкараў Рэспублікі Сербскай.

Гісторыя
--------

Патрэба стварэння ў Баня-Луцы бібліятэкі наспела ўжо даўно, бо аж да 1935 года ў горадзе не было ніводнай падобнай установы. Дырэктыва пра падставу бібліятэкі была аддадзена адміністрацыяй Врбаскай банавіны і мясцовым муніцыпалітэтам. Афіцыйнае адкрыццё адбылося 26 красавіка 1936 года пад назвай Нацыянальная бібліятэка караля Пятра I Вялікага Вызвольніка, у гонар Пятра I Карагеоргіевіча. Пасля назва некалькі разоў змянялася, так, у перыяд 1980—1999 гадоў бібліятэка насіла імя вядомага сербскага пісьменніка і драматурга Петара Кочыча. 7 снежня 1999 года рашэннем Урада Рэспублікі Сербскай атрымала сваю цяперашнюю назву — Народная і ўніверсітэцкая бібліятэка Рэспублікі Сербскай.

У красавіку 2012 года было падпісана пагадненне пра супрацу з Нацыянальнай бібліятэкай Сербіі. Паводле ўмоў дамовы ўстановы абавязваюцца забяспечваць захаванасць унікальнай сербскай культурнай і духоўнай спадчыны. Пратакол агадвае памен публікацыямі, супольны ўдзел у праектах міжнароднага і нацыянальнага значэння.

Зноскі
------

1. ↑  НУБ РС и Народна библитека Србије јачају сарадњу(нявызн.).  Радио-телевизија Републике Српске (26 красавіка 2012). Праверана 2012-4-27.

Спасылкі
--------

* Народна и универзитетска библиотека Републике Српске  (серб.)
* Дигитална Народна и универзитетска библиотека Републике Српске  (серб.)
* Друштво библиотекара Републике Српске Архівавана 22 сакавіка 2016.  (серб.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 7540361-4 · ISNI: 0000 0004 1763 4616 · LCCN: no2005121017 · VIAF: 145781943 |
**Кохіла** (эст.: Kohila) — гарадскі пасёлак у воласці Кохіла павета Рапламаа, Эстонія. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай воласці. Пасёлак Кохіла размешчаны на поўначы павета Рапламаа на беразе ракі Кейла. Па Вільяндзіскай шашы ад Кохіла да Рапла — 20 км, да Таліна — 28 км. Плошча — 3,85 км². Вышыня над узроўнем мора — 60 метраў.

Афіцыйная мова — эстонская. Паштовыя індэксы — 79801, 79804, 79805, 79806, 79807, 79808, 79891.

Побач з пасёлкам праходзяць чыгунка Талін — Вільяндзі, шаша Талін — Рапла — Цюры і дарога Керну — Кохіла.

У цэнтры пасёлка знаходзіцца прыродаахоўны аб’ект — хваёвы лес Капа, пераўтвораны ў лесапарк. Паводле звестак перапісу насельніцтва 2021 года, насельніцтва пасёлка — 3295 чалавек, з іх 2968 (90,3 %) — эстонцы.

Зноскі
------

1. ↑  Statistical Database of Statistics Estonia Праверана 12 снежня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q59640277'></a>
2. ↑  2021 census of Estonia Праверана 3 чэрвеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97286236'></a>
**Народная медыцына** — сукупнасць эмпірычна набытых народам ведаў пра гаючыя сродкі, лекавыя травы і гігіенічныя навыкі, а таксама іх практычнае выкарыстанне для зберажэння здароўя, папярэджання і лячэння хвароб; шэраг прыёмаў, накіраваных на лячэнне і прадухіленне захворванняў.

Сукупнасць ведаў народнай медыцыны выкарыстоўвае і сучасная медыцына, якая бярэ з яе ўсё каштоўнае і рацыянальнае, у тым ліку найбольш эфектыўныя метады лячэння і прафілактыкі розных захворванняў, напрыклад, з народнай медыцыны ў клінічную практыку прыйшлі бальнеа-, гелія, фітатэрапія, лячэбнае харчаванне і інш.

Літаратура
----------

* Народная медыцына // Бел. энцыкл. У 18 т. Т. 11. Мугір-Паліклінаіка. — Мн. 2000. — С.171-172.
* Народная медыцына // Этнаграфія Бел.: Эцыкл. — Мн. 1989. — С.344-345.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Швейцарскі гістарычны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 119324571 · GND: 4078940-8 · LCCN: sh85083164 · Microsoft: 556039675, 2781380062 · NKC: ph115998, ph161689 · SUDOC: 027239047, 040737632 |

 |
Будынак Народнага Сходу
**Народны Сход Рэспублікі Балгарыя** (балг.: Народно събрание) — вярхоўны орган дзяржаўнай улады ў Рэспубліцы Балгарыя, які выказвае волю балгарскага народа і прадстаўляе яго суверэнітэт. Кіруе заканадаўчай уладай. Складаецца з 240 дэпутатаў, якія абіраюцца на агульнай і роўнай аснове на тайным галасаванні на 4 гады. Прахадны бар'ер складае 4%. У выпадку вайны, ваеннага або іншага надзвычайнага становішча, мандат Народнага сходу падаўжаецца да канца гэтых абставін. 

Паўнамоцтвы Народнага Сходу вызначаюцца трэцім раздзелам Канстытуцыі Рэспублікі Балгарыя (арт. 62 па арт. 91).

Вялікі народны сход Балгарыі
----------------------------

Вялікі Народны Сход Балгарыі — прадстаўнічы орган дзяржаўнай улады Рэспублікі Балгарыі, які склікаецца для вырашэння асабліва важных дзяржаўных і грамадскіх спраў. Такімі з’яўляюцца: абмеркаванне і зацвярджэнне новай канстытуцыі; змены ў тэрыторыі краіны; змены дзяржаўнага ладу і іншыя. Вялікі Народны Сход складаецца з 400 дэпутатаў, 200 з якіх выбіраецца з мажарытарнага, а 200 з прапарцыянальнага прынцыпу. Прэзідэнт Балгарыі не мае права вета на рашэнні Вялікага Народнага Сходу.

| ⛭Краіны Еўропы: Парламенты |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 11427 · BNF: 16982520p · CiNii: DA12619058 · LCCN: n82024443 · NLA: 35734078 · NSK: 000585345 · NUKAT: n2006033302 · SUDOC: 069301131 · VIAF: 147764440 |

 |
**«Народны артыст Беларускай ССР»** — ганаровае званне, устаноўлена 20 снежня 1928 года. Прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР выдатным дзеячам мастацтва, якія праславіліся ў справе развіцця тэатра, музыкі і кіно.

Прысвойвалася, як правіла, не раней чым праз пяць гадоў пасля прысваення ганаровага звання «Заслужаны артыст Беларускай ССР» ці «заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР». Наступнай ступенню прызнання было прысваенне звання «Народны артыст СССР».

Упершыню ўзнагароджанне адбылося ў 1928 годзе — уладальнікам гэтага звання стаў акцёр і рэжысёр Уладзіслаў Галубок.

Апошнім узнагароджаным у 1991 годзе стала камерная спявачка Любоў Канстаўцінаўна Каспорская.

З распадам Савецкага Саюза ў Беларусі званне «Народны артыст Беларускай ССР» было заменена званнем «Народны артыст Беларусі», пры гэтым за званнем захаваліся правы і абавязкі, прадугледжаныя заканадаўствам былых СССР і Беларускай ССР аб узнагародах.

Гл. таксама
-----------

* Народны артыст Беларусі
* Спіс народных артыстаў Беларускай ССР
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маяк (значэнні).

**Гара Мая́к** — марэнны ўзгорак на Мінскім узвышшы, на ўсходзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Чацвёрты па вышыні пункт Беларусі (пасля гары Дзяржынскай, гары Лысай, гары Ду́бавай), найвышэйшы пункт Валожынскага раёна.

Геалогія і рэльеф
-----------------

Вышыня над узроўнем мора складае 335 м. Буйны марэнны ўзгорак з вяршыняй авальнай формы. Паўночны і паўночна-ўсходні схілы выпуклыя (стромкасць 10-15°), паўднёвы і заходні — пакатыя (стромкасць 5°).

Узгорак складзены чырвона-бурымі, часткова завалуненымі суглінкамі, месцамі глінамі, укрыты лёсападобнымі (пылаватымі) суглінкамі. Каля падэшвы бяруць пачатак рэкі Уша (прыток Віліі) і Свіслач (прыток Бярэзіны).

Глебава-расліннае покрыва
-------------------------

Глебы дзярнова-падзолістыя сярэднесугліністыя, значна змытыя. Верхняя частка гары ўкрыта лесам, астатняя пад хмызняком.

Гістарычныя звесткі
-------------------

Да 1939 года ўзгорак знаходзіўся на тэрыторыі Польшчы, за 2 км ад польска-савецкай мяжы  (польск.) (бел..

Як дабрацца
-----------

Дабрацца грамадскім транспартам з Мінска можна электрацягніком у кірунку Маладзечна, сыходзіць на прыпыначным пункце Анусіна. Потым пешшу 5 км у бок вёскі Шапавалы. Найвышэйшае месца на гары пазначана металічным трыянгулятарам.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн. 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
* Вертикальная Беларусь: путеводитель по 125 уникальным и самобытным туристско-экскурсионным объектам Беларуси / В. Э. Пасанен, Е. А. Дикусар, В. Е. Подлисских. — Минск: Право и экономика, 2013. — 164 с.: ил. — ISBN 978-985-552-253-0. С.13.
* Горные вершины равнинной Беларуси / В. Э. Пасанен, Е. А. Дикусар, В. Е. Подлисских. — Минск: ГУ «Республиканский учебно-методический центр физического воспитания населения», 2014. — 224 с: ил. — ISBN 978-985-7054-10-7.
Манета Нацыянальнага Банка Рэспублікі Беларусь. 2007 г. Крыж Ефрасінні Полацкай
**Мане́та** (лац.: moneta) — грашовы металічны (шкляны, парцаланавы, кардонны ці інш.) знак дыскападобнай формы з нанесенымі на ім клеймамі — штэмпелямі. Большасць манет б'ецца з двух бакоў. Адпаведна кожны бок мае сваю назву — аверс і рэверс. Бакавое поле манеты называецца — рантам. Вырабляецца на адмысловым прадпрыемстве — манетны двор.

Асноўнымі металамі манеты з'яўляюцца: золата, срэбра, білон, медзь, бронза, нікель, алюміній, жалеза. Сучасныя манеты выбіваюцца са сплаваў.
Кожная манета мае сваю вартасць — намінал. У старыя часы, намінал раўняўся вазе і вартасці каштоўнагам металу.

Назва традыцыйна звязаная з эпітэтам рымскай багіні Юноны Манеты (*Yuno Moneta*) ад лацінскага *moneo* — раіць, уладжваць. Згодна падання Юнона дала рымлянам грошы на вайну з эпірскім царом Пірам і дапамагла перамагчы. У 275 годзе да н. э. Пір быў канчаткова пераможаны. У гонар Юноны, у яе храм была перанесены манетны двор.

Згодна Герадоту, радзімай манеты з'яўляецца азіяцкая дзяржава Лідыя. Сучаснымі археолагамі знойдзеныя ў тых мясцінах манеты канца 7 стагоддзі да н. э. Гэта на некалькі дзесяцігоддзяў раней за вядомыя грэчаскія манеты.

Гл. таксама
-----------

* Манеты Беларусі
* Аўгустор
* Дырхем

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.10: Малайзія — Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 79. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0169-9 (Т. 10).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Манета
| Тэрмадынамічныя патэнцыялы |
| --- |
| * Унутраная энергія
* Энтрапія
* Энтальпія
* Свабодная энергія Гельмгольца
* Энергія Гібса
* Вялікі тэрмадынамічны патэнцыял (?)
 |

**Уну́траная эне́ргія** — энергія, якую мае цела ў стане з нулявой механічнай энергіяй.

Наяўнасць унутранай энергіі вынікае са здольнасці цела здзяйсняць работу, не змяняючы пры гэтым сваёй механічнай энергіі. Напрыклад, газ, расшыраючыся, выконвае работу

{\displaystyle A=\int dFdr=\int Pdsdr=\int PdV}

Гэтая работа можа прывесці да змянення (павелічэння) механічнай энергіі цела, на якое аказваецца ціск. Па закону захавання энергіі, энергія газу пры гэтым змяншаецца на такую ж велічыню. Але, паколькі механічны стан газу не змяніўся, то работа выконваецца за кошт унутранай энергіі газу:

{\displaystyle A=\Delta U}

У агульным выпадку, змяненне унутранай энергіі тэрмадынамічный сістэмы роўнае рабоце, якую выконвае сістэма, і цеплыні, якая перадаецца сістэма:

{\displaystyle \Delta U=A+Q}

У ізахорным працэсе (V = const)

{\displaystyle \Delta U=Q}

У адыябатным працэсе (Q = 0)

{\displaystyle \Delta U=A}

Такім чынам, унутраную энергію можна вызначцыь як функцыю стану тэрмадынамічнай сістэмы, якая колькасна роўная рабоце, якую трэба здзейсніць над сістэмай (у адыябатным працэсе), каб перавесці яе ў гэты стан са стану з нулявой унутранай энергіяй:

{\displaystyle U=\int \limits \_{s\_{0}}^{s}\delta A(Q=0)}

Складнікамі ўнутранай энергіі цела з'яўляюцца:

* кінетычная энергія цеплавога руху малекул цела
* патэнцыйная энергія ўзаемадзеяння між малекуламі
* унутраная энергія малекул.

Гл. таксама
-----------

* Цеплаперадача

Літаратура
----------

* Унутраная энергія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 16. С. 239.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4161800-2 · Microsoft: 65494353 |
**Заслужаны артыст Казахскай ССР** — ганаровае званне, прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Казахскай ССР і з’яўлялася адной з формаў прызнання дзяржавай і грамадствам заслуг выдатным дзеячам мастацтва, якія праславіліся ў справе развіцця тэатра, музыкі і кіно.

Прысвойвалася, як правіла, не раней чым праз пяць гадоў пасля прысваення ганаровага звання «Заслужаны артыст Казахскай ССР» ці «Заслужаны дзеяч мастацтваў Казахскай ССР». Наступнай ступенню прызнання было прысваенне звання «Народны артыст СССР».

З распадам Савецкага Саюза ў Казахстане званне «Народны артыст Казахскай ССР» было заменена званнем «Народны артыст Казахстана», пры гэтым за званнем захаваліся правы і абавязкі, прадугледжаныя заканадаўствам былых СССР і Казахскай ССР аб узнагародах.
**Ноч на востраве Родас** (руск.: Ночь на острове Родос) — карціна рускага мастака-марыніста Івана Айвазоўскага, напісаная ў 1850 годзе пасля падарожжа да берагоў Малой Азіі і выспаў Грэчаскага архіпелага з адміралам Фёдарам Літке.

Карціна з'яўляецца яскравым узорам начнога пейзажа ў творчасці ранняга Айвазоўскага, выхаванага ў рэчышчы акадэмічнай школы пад непасрэдным уплывам традыцый рамантызму.

Гісторыя стварэння
------------------

Задума стварэння карціны «Ноч на востраве Родас» нарадзілася ў Айвазоўскага пасля падарожжа да берагоў Малой Азіі і астравоў Грэчаскага архіпелага з адміралам Фёдарам Літке ўвесну 1845 года. Падчас згаданага падарожжа майстар не браўся за пэндзаль, аднак замалёўваў сотні аркушаў нарысамі прыбярэжных гарадоў, берагоў Крыта і Хіоса і краявідаў Канстанцінопалю, што пасля паслужыла Айвазоўскаму істотным матэрыялам для стварэння будучых карцін, у тым ліку і «Ночы на востраве Родас».

Прытрымліваючыся сваёй традыцыі марыністычнага пейзажу, Айвазоўскі, нягледзячы на наяўнасць натуральных замалёвак, ствараў карціну паводле ўласнай памяці. Мастак лічыў немагчымым пісаць з натуры такую зменлівую стыхію, як мора.

Апісанне
--------

Карціна «Ноч на востраве Родас» адлюстроўвае незвычайную для рускага вока архітэктуру і багатую міжземнаморскую расліннасць. Кампазіцыя твора ўтрымлівае жанравы матыў, але, як і ў большасці творах Айвазоўскага, на першы план выходзяць тры стыхіі: мора, неба і святло. Эфекты месяцавага святла, акружанага лёгкімі празрыстымі аблокамі і месячная дарожка, якая перабіваецца грабянямі хваляў надае ззянне і бляск усёй кампазіцыі, адлюстроўваючыся на паверхні вады.

Іншае
-----

* У межах праекту «Выстава адной карціны» з 6 студзеня па 6 лютага 2010 года «Ноч на востраве Родас» экспанавалася ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Іван Айвазоўскі. Ноч на востраве Родас **(нявызн.)**.  Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь. Праверана 25 лютага 2011.(недаступная спасылка)
2. ↑  «Ночь на острове Родос» Айвазовского выставлена в Национальном художественном музее (руск.).  Naviny.by (6 студзеня 2010). Праверана 25 лютага 2011.

Літаратура
----------

* Іван Айвазоўскі. Ноч на востраве Родас **(нявызн.)**.  Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь.(недаступная спасылка)
Удзельнік Нотынг-Хілскага шэсця
**Нотынг-Хілскі карнавал** (англ.: The Notting Hill Carnival) — штогадовы карнавал, які праводзіцца з 1964 г. на вуліцах лонданскага раёна Нотынг-Хіл, акруга Кенсінгтон і Чэлсі на працягу двух выхадных дзён у жніўні ("банкаўскі панядзелак" і папярэдняя нядзеля).

Вядучую ролю ў карнавале звычайна гуляюць прадстаўнікі брытанскай афракарыбскай абшчыны, асабліва выхадцы з астравоў Трынідад і Табага, якія складаюць значную частку жыхароў Кенсінгтона і Чэлсі з 1950-х гадоў. У мінулым карнавал збіраў да 2 мільёнаў гледачоў, і калісьці займаў другое месца ў сусветным рэйтынгу карнавалаў па ліку ўдзельнікаў пасля Карнавала Трынідад і Табага.

Зноскі
------

1. ↑  У панядзелак у Лондане пачаўся фестываль, прысвечаны карыбскай культуры (Контрабанда, 29 жніўня 2011 года)
2. ↑  BBC — 1Xtra — Black History — 1965
3. ↑  Security Tight At Notting Hill Carnival |Sky News|UK News
4. ↑  Costumes of the Carnival | Notting Hill Carnival | August 26-27 2007 Архівавана 18 красавіка 2008.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Нотынг-Хілскі карнавал**
* Notting Hill Carnival


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
**Уну́траная ры́фма** — рыфма, якая звязвае два паўрадкоўі аднаго вершаванага радка або словы, размешчаныя ў сярэдзіне двух суседніх радкоў:

Апанас коней пас,
Кацярына — бы́чкі.
Пачакай, не ўцякай:
Куплю чаравічкі!
(Народная песня)
Унутраная рыфма, як і рыфма ўвогуле, мае метрычна-кампазіцыйнае значэнне. Гэтым яна вылучаецца з цэлага шэрагу ўнутрырадковых слоўных сугуччаў, якія па форме (але не па функцыі) падобныя да яе. Унутраная рыфма вельмі часта сустракаецца ў народнай паэзіі, а таксама ў паэтаў, творчасць якіх цесна звязаная з фальклорам. Напрыклад, у творах Т. Шаўчэнкі М. Багдановіч налічыў каля тысячы такіх рыфмаў. З беларускіх паэтаў асабліва часта іх ужываў Я. Купала.
Многія яго вершы («Касцам», «Думкі», «З дарогі», «За праўду» і інш.) вызначаюцца выкарыстаннем рэгулярных унутраных рыфмаў, узбагачаных іншымі ўнутрырадковымі сугуччамі.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Матета́рная палі́тыка** — сукупнасць мер Нацыянальнага банка, напраўленных на змяненне грашовай масы ў абарачэнні, аб'ёму крэдытаў, узроўню працэнтных ставак і іншых паказчыкаў грашовага абарачэння і крэдыту.

Інструменты
-----------

Асноўнымі інструментамі матетарнай палітыкі НБ РБ з'яўляюцца:

* устаноўка нормы абавязковага банкаўскага рэзервавання (якую частку сваіх сродкаў камерцыйныя банкі абавязаны захоўваць ў Нацыянальным банку);
* рэгуляванне стаўкі рэфінансавання (пад які працент Нацыянальны Банк дае крэдыт іншым банкам);
* аперацыі на адчыненым рынку (набыццё і продаж дзяржаўных каштоўных папер: аблігацый, каштоўных папер Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь…)
* валютныя інтервенціі (набыццё і продаж Нацыянальным банкам замежнай валюты на валютным рынку (ААТ "БВФБ") для ўздзеяння на курс беларускага рубля і на сумарнае прапанову грошаў)

Усталёўвая памер рэзерву, Нацыянальны Банк рэгуліруе грашовыя патокі. Так пры павялячэнні абавязковага рэзерву змяншаюцца актывы банкаў, і яны вымушаны павялічвать праценты, пад якія яны выдаюць крэдыты арганізацыям і прыватным асобам. Звычайна норма банкаўскага рэзерву павышаецца для падтрымкі ліквіднасці банкаўскай сістемы ва ўмовах эканамічнага крызісу (страхаўка на выпадак, калі вялікая колькасць ўкладчыкаў адначасова пойдуць забіраць свае грошы з банку)

Мэты
----

Мэты манетарнай палітыкі:

* Вялікі узровень занятасці
* Эканамічны рост
* Стабільнасць цэн
* Стабільнасць працэнтных ставак
* Стабільнасць фінансавых рынкаў
* Стабільнасць валютных рынкаў

Звычайна манетарная (або грашова-крэдытная палітыка) Нацыянальны Банк напраўлена на дасягненне і захаванне фінансавай стабільнасці, у першую чаргу ўмацаванне курса нацыянальня валюты і забяспячэнне ўстойлівага плацёжнага балансу дзяржавы.

Сведкі
------

Прыватны пераклад з рускай интэрвікі

Гл. таксама
-----------

* Нацыянальны банк
* Цэнтральны банк
* Стаўка рэфінансавання
* Банкаўскі мультыплікатар
* Норма абавязковых рэзерваў
* Фінансавая палітыка дзяржавы

Спасылкі
--------

* Артыкул па тэме: "Целевые ориентиры монетарной политики в Республике Беларусь" Андрея Бриштелева (на русскай мове)(недаступная спасылка)
Пётра Крачэўскі, Старшыня Народнай Рады БНР, пасля 3-і Старшыня Рады БНР (1920—1928)
**Народная рада Беларускай Народнай Рэспублікі** — неафіцыйная назва Рады БНР, органа прадстаўнічай улады Беларускай Народнай Рэспублікі ў 1919—1920 гадах, у час расколу Рады БНР. Дзейнічае з 13 снежня 1919 года ў Менску пасля выхаду часткі сяброў Рады з яе складу і ўтварэння Найвышэйшай Рады БНР праз супярэчнасці паміж у пытанні аб адносінах да Польшчы. Прадстаўнікі Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (БПС-Р) і Беларускай партыі сацыялістаў-федэралістаў (БПС-Ф) выступілі супраць супрацоўніцтва сацыял-дэмакратычнага кіраўніцтва Рады БНР з польскімі ўладамі. Рада БНР падзялілася на 2 часткі: большая яе частка (50 чалавек) засталася ў складзе Рады БНР, якая пачала неафіцыйна звацца Народнай радай, меншая (37 чалавек) — утварыла Найвышэйшую раду БНР.

Старшынёй гэтак званай Народнай рады абраны Пётра Крэчэўскі (БПС-Ф), яго намеснікамі — Палута Бадунова (БПС-Р), Васіль Захарка (БПС-Ф), сакратарамі — Навум Козіч, Язэп Мамонька (БПС-Р). Яны склалі прэзідыум Народнай рады, які ў перыяд паміж сесіямі выконваў яе паўнамоцтвы. Раду міністраў узначаліў Вацлаў Ластоўскі (БПС-Р). Пастановай Рады было прадугледжана, што ўсе дзеянні ўрада ўзгадняюцца з прэзідыумам Рады. 

Польскія акупацыйныя ўлады не прызналі Народную раду, выдалі загад пра яе роспуск, Бадунову, Ластоўскага і Мамоньку зняволілі ў турму. У студзені 1920 года патаемна выехалі з Менска ў Берлін Крачэўскі і Захарка. У траўні 1920 года Бадунова, Грыб, Ластоўскі і Мамонька атрымалі дазвол выехаць у Рыгу, дзе да іх далучыліся Крачэўскі і Захарка. 

4 ліпеня 1920 пачалося паспяховае наступленне Чырвонай Арміі на савецка-польскім фронце. Паводле дагавора РСФСР і Літвы, Літоўскай Рэспубліцы была перададзена значная частка беларускіх зямель. Гэта выклікала абурэнне і Найвышэйшай, і Народнай рады. Захарка ўручыў ноту пратэсту наркаму замежных спраў РСФСР Георгію Чычэрыну. У адказ Чычэрын сарваў перагаворы. Стала зразумела, што РСФСР не прызнае БНР. Беларускія эсэры адмовіліся супрацоўнічаць з бальшавікамі і не падпісалі Дэкларацыю аб абвяшчэнні незалежнасці Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь. Яны патрабавалі абвясціць поўную незалежнасць Беларусі ў яе этнічных межах, стварыць самастойнае беларускае войска і кааліцыйны сацыялістычны ўрад, прызнаць беларускую мову дзяржаўнай. Марнымі аказаліся спадзяванні і Найвышэйшай рады БНР на тое, што беларускую дзяржаву прызнае Польшча. Пасля заключэння 12 кастрычніка 1920 прэлімінарнага міру паміж РСФСР і Польшчай у Рызе 20 кастрычніка адбылася нацыянальна-палітычная нарада з удзелам прадстаўнікоў БПС-Р, БПС-Ф і беларускіх сацыял-дэмакратаў. 

Член прэзідыума Найвышэйшай рады БНР Кузьма Цярэшчанка ад яе імя прызнаў Народную раду адзіным паўнамоцным прадстаўніком беларускага народа. З гэтага часу Народная рада стала ізноў звацца выключна Радай БНР.

Літаратура
----------

* Сідарэвіч, А. Народная рада Беларускай Народнай Рэспублікі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9. С. 284—285
**Нотум** (лац.: notum) — спінны склерыт сегментаў грудзей насякомых. У простым варыянце нотум цалкам адпавядае тэргіту — спінной сценцы сегмента, аднак у шэрагу насякомых тэргіт падзяляецца на два другасных склерыта **нотум** (пярэдні) і **постнотум** (задні). Нотум першага сегмента грудзей — **пярэдняспінка**, або **пранотум**, другога — **сярэдняспінка**, або **мезанотум**, трэцяга — **задняспінка**, або **метанотум**.

Зноскі
------

1. ↑  Белошапкин С. П. Гончарова Н. Г. Гриценко В. В. Захваткин Ю. А. Исаичев В. В. Исаичев С. В. Кручина С. Н, Пономарева М. С, Попов С. Я, Соломатин В. М. Торянская Н. К. Третьяков Н. Н. Словарь-справочник энтомолога / Сост. Ю. А. Захваткин, В. В. Исаичев. — Москва: Нива России, 1992. — 334 с. — ISBN 5-260-00498-1.
**Універса́лы Укра́інскай Цэнтра́льнай Ра́ды** — 4 граматы-пракламацыі, якія выдала Украінская цэнтральная рада. Па аналогіі з устаўнымі граматамі Рады БНР яны вызначылі этапы станаўлення ўкраінскай дзяржавы — ад аўтаноміі да самастойнасці.

Змест універсалаў
-----------------

I Універсал, выдадзены 23 чэрвеня 1917 (10 чэрвеня 1917), абвясціў аўтаномію Украіны ў адказ на негатыўнае стаўленне да гэтага пытання расійскага Часовага ўрада.

II Універсал, выдадзены 16 ліпеня 1917 (3 ліпеня 1917), зафіксаваў дамоўленасці між УЦР і Часовым урадам: апошні прызнаваў УЦР і Генеральны сакратарыят як дзяржаўны орган Украіны. Са свайго боку, УЦР прызнавала Усерасійскія ўстаноўчыя сходы, а да іхняга склікання абавязвалася не рабіць самастойных крокаў для атрымання аўтаноміі Украіны.

III Універсал, выдадзены 20 лістапада 1917 (7 лістапада 1917), абвясціў Украінскую Народную Рэспубліку (УНР), фармальна не парываючы федэратыўных сувязяў з Расіяй, і дэмакратычныя прынцыпы: свабоду слова, друку, веравызнання, сходаў, саюзаў, страйкаў, недатыкальнасць асобы і памяшкання; абвясціў нацыянальную аўтаномію для меншасцей (рускіх, палякаў, яўрэяў), скасаваў смяротную кару і права прыватнай уласнасці на зямлю, усталяваў 8-гадзінны рабочы дзень, абвясціў рэформу мясцовага самакіравання, вызначыў 9 студзеня 1918 днём выбараў ва Украінскія устаноўчыя сходы.

IV Універсал, выдадзены 22 студзеня 1918 (9 студзеня 1918), абвясціў УНР «самастойнай, ні ад каго незалежнай, свабоднай суверэннай дзяржавай ўкраінскага народу», а выканаўчы орган, Генеральны сакратарыят — Радай Народных Міністраў.