recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абдул Фатах Юніс** (араб. عبد الفتاح يونس‎‎; 1944, Jebel Akhdar[d] — 28 ліпеня 2011(2011-07-28), Бенгазі) — былы міністр унутраных спраў Лівіі і генерал, яго часта называлі «нумарам 2» у лівійскай іерархіі. 22 лютага 2011 года перайшоў на бок паўстанцаў, заклікаючы да падобнага пераходу армiю краіны. Затым быў начальнікам штаба войск паўстанцаў. У гутарцы з Джонам Сімпсанам 25 лютага выказаў здагадку, што Муамар Кадафі будзе змагацца да смерці або скончыць жыццё самагубствам.

Існуюць супярэчлівыя дадзеныя аб даце і абставінах яго смерці. Яшчэ 23 ліпеня 2011 года ў расійскіх крыніцах, а затым і на арабскай навінавым сайце «Аль-Баваба» была распаўсюджаная інфармацыя пра тое, што 23 ліпеня 2011 г. на сустрэчы з палявымі камандзірамі кіраўнік Пераходнага Нацыянальнага савета М. Джаліль прызнаў, што галоўнакамандуючы т. зв. «Нацыянальна-Вызваленчай Арміяй Лівіі» Абдул Фатах Юніс мёртвы, тым самым пацвердзіўшы чуткі, што ўжо два дні неафіцыйна паведамлялі з Трыпалі. Такім чынам, першыя чуткі пра яго гібель з’явіліся яшчэ 21 ліпеня. Аб дакладным часе і абставінах гібелі галоўнага палявога камандзіра паўстанцаў інфармацыі няма.

Першая афіцыйная ва ўсіх сусветных СМІ інфармацыя пра смерць Юніса з’явілася 29 ліпеня 2011 года, яе агульны сэнс зводзіўся да наступнага: камандуючы загінуў пры нявысветленых абставінах у Бенгазі. Ён быў адкліканы ў Бенгазі з участку баявых дзеянняў у горадзе Брэга. Па словах кіраўніка Нацыянальнага пераходнага савета (НПС) Мустафы Абдэль-Джаліля, Юніс павінен быў далажыць аб бягучай сітуацыі. Па дарозе Юніс і яшчэ два афіцэры былі забітыя. Па чутках, военачальніка везлі ў Бенгазі для допыту па падазрэнні яго ў сувязях з Кадафі. Кіраўнік ПНС заявіў, што смерць Юніса — справа рук наймітаў Кадафі, якія праніклі ў шэрагі паўстанцаў. Аднаго з іх нібыта ўжо арыштавалі, іншых шукаюць. Па версіі Алі Тархуні, Юніса забілі самі лівійскія паўстанцы, якія не змаглі дараваць яму ўдзел у расправах над ісламісцкіх падполлем у часы М. Кадафі. Па іншай інфармацыі, ён быў забіты ў сувязі з катастрафічнымі няўдачамі паўстанцаў пад Брэгай, якія паглыбілі раскол у кіраўніцтве пераходнага Нацыянальнага Савета, выклікалі адцясненне ад кіраўніцтва ПНС свецкага крыла паўстанцаў, прадстаўніком якога з’яўляўся Юніс, і надзвычайнае ўзмацненне ісламістаў і прадстаўнікоў «Аль-Каіды».

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Часам таксама пішуць **Абдэль Фатах Юнез**.
3. ↑  Институт прикладного востоковедения и африканистики
4. ↑  Первый пошёл!
5. ↑  Report: Head of rebel forces army in Libya killed
6. ↑  Смерть предателям?
7. ↑  Генерала Юниса убили бойцы «Бригады мучеников 17 февраля» Архівавана 6 мая 2019.
**Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі 22-га склікання** прайшлі ў чэрвені 1995 года.

Найболей правальныя выбары з пункту гледжання ўдзелу грамадзян за ўсю гісторыю незалежнасці. Гэта былі першыя і апошнія выбары, над якімі не ажыццяўлялася мэтанакіраванага кантролю з боку выканаўчай улады (т. зв. «прэзідэнцкай вертыкалі»), якая па сутнасці, праігнаравала іх.

Пачатак супрацьстаяння прэзідэнта і парламента, фарміравання «вертыкалі» выканаўчай улады, шматтурныя парламенцкія выбары і рэферэндум па вострых сацыяльна-эканамічных і палітычных пытаннях прывялі да апалітычнасці грамадзян, якім было надзвычай складана арыентавацца ў такіх умовах. Сродкі масавай інфармацыі ўсіх узроўняў, амаль што пакінулі без увагі выбары, надрукаваўшы спісы выбарчых камісій і зарэгістраваных кандыдатаў у дэпутаты. Акрамя таго, выбары праводзіліся ў т. зв. «дачны сезон» і каталіцкае свята Святой Тройцы. У выніку, яўка ў 1-м туры склала каля 48,1 % ад агульнай колькасці выбаршчыкаў. Згодна з законам лічылася, што выбары адбыліся, калі на іх прыйшло больш за 50 % выбаршчыкаў.

У выніку 1-га тура было абрана 94,7 % дэпутатаў сельскіх Саветаў, 73,2 % пасялковых, 48,5 % гарадскіх у гарадах раённага падпарадкавання, 17,5 % раённых у гарадах, 29,5 % гарадскіх, 8,5 % раённых, 44 % абласных Саветаў. У Мінску выбары не адбыліся ў аніводнай выбарчай акрузе. У Віцебску з 45 гарадскіх акруг выбары адбыліся толькі ў адной.

У 2-м туры галасавання ўзялі ўдзел 61,3 % выбаршчыкаў. З 28 244 акругаў выбары адбыліся ў 24 330; у 853 выбары адбыліся, але кандыдаты не былі выбраны.

У выніку двух тураў значная частка мясцовых Саветаў так і не была выбрана да стану наяўнасці кворума. У канцы лістапада была ажыццяўлена спроба давыбраць мясцовыя Саветы, але яна была таксама непаспяховай.

Літаратура
----------

* Натчык, П. Мясцовыя выбары 1995 году / Пётра Натчык // Палітычная гісторыя незалежнай Беларусі (да 2006 г.). 2-е выд. папр. і дап. — Беласток — Вільня: Беларускае гістарычнае таварыства — Інстытут беларусістыкі, 2011. — 1228 с.: іл. — С. 176—184. — ISBN 80-86961-16-8.

| ⛭Беларусь Выбары ў Беларусі |
| --- |
| Прэзідэнцкія выбары | 
* 1994
* 1999
* 2001
* 2006
* 2010
* 2015
* 2020
* 2025

 |
| Парламенцкія выбары | 
* 1990
* 1995
* 2000
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016
* 2019
* 2024

 |
| Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў | 
* 1990
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2010
* 2014
* 2018
* 2024

 |
| Рэферэндумы | 
* 1995
* 1996
* 2004
* 2022

 |
**Звычайныя жабы** (*Ranidae*) — сямейства бясхвостых земнаводных, уключае 6 падсямейств, 46 родаў, больш за 700 відаў.

Апісанне
--------

Даўжыня 1,3-33 см (зрэдку да 40 см), маса да 5 кг (жаба-галіяф). Характэрны доўгія (скакальныя) заднія канечнасці. Прадстаўнікі відаў, што жывуць пераважна ў вадзе, маюць зялёную скуру, наземныя віды — карычневатую ці бураватую.

Пашырэнне
---------

Жабы — наземныя і водныя жывёлы, пашыраны амаль усюды (выключэнне — Паўднёвая Амерыка, поўдзень Аўстраліі і Новая Зеландыя, палярныя раёны).

На Беларусі распаўсюджаны 4 віды жаб. Жаба азёрная (*Rana ridibunda*) і жаба сажалкавая (*Rana lessonae=esculenta*) — водныя формы, жывуць у вадзе ці каля яе. Жаба вастрамордая (*Rana arvals-terrestris*) і жаба травяная (*Rana temporaria*) — наземныя формы, жывуць на балотах і заліўных лугах, палянах, у садах, парках, каля жылля.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Жабы кормяцца ў асноўным насякомымі, вусенямі, мурашкамі, павукамі і інш. Буйныя жабы кормяцца птушанятамі, палёўкамі, землярыйкамі і інш. Жаб і іх лічынак паядаюць некаторыя рыбы, птушкі, звяры.

Размнажаюцца пераважна ў вадаёмах. У перыяд размнажэння многім жабам уласціва разнастайная гукавая сігналізацыя (так званыя «канцэрты»). Лічынкі — апалонікі.

Выкарыстанне чалавекам
----------------------

Жабы — класічныя аб'екты лабараторных даследаванняў, як пакутніцам навукі ім пастаўлены помнікі ў Парыжы і Токіа. Мяса некаторых відаў ужываецца ў ежу.

Гл. таксама
-----------

* Ага
* Жабы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | ASW · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11978591r · LCCN: sh85111376 · NKC: ph536700 |
Назву **Гро́дзі** маюць:

Населеныя пункты
----------------

### Беларусь

* Віцебская вобласць:
	+ Гродзі — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
	+ Гродзі — вёска ў Астравецкім раёне
	+ Гродзі — вёска ў Ашмянскім раёне

Назва
-----

У Шаркаўшчынскім раёне ёсць прозвішча Гродзь, у Наваградскім раёне — прозвішча Гродус.

У Перапісе вялікалітоўскага войска 1528 г. сярод радуньскага баярства вядомы "Гродвил Богдановичъ", імя Гродвіл гэта двухасноўнае балцка-літоўскае *Grod-vil'as*. У ім першую аснову звязваюць з літоўскімі адыменнымі прозвішчамі *Gruodis, Gruodys*, якія звязаныя з літоўскім *gruodas* "замерзлая зямля; замаразкі", далей да дзеяслова *grūsti* з зусім "ваярскім" значэннем "церці, падрабняць; набіваць, напіхваць; мучыць, біць; гнаць".

Апроч трох вёсак з назвай Гродзі, у Браслаўскім раёне (каля Мілашак) былі Гродзішкі. Усе яны раўнамерна размешчаныя ўздоўж цяперашняй літоўскай мяжы, паміж Браславам і Ашмянамі. З літоўскага боку таксама ўздоўж мяжы ідуць *Gruodiškė, Gruodiškis, Gruodiškiai* (> "Гродзішкі"), таксама і ў аўтахтонным літоўскім вымаўленні Гервяцкага краю Гродзі называюцца *Gruodžiai*, усе яны ад імя *Gruodis*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Спіс значэнняў слова або словазлучэння са спасылкамі на адпаведныя артыкулы.Калі вы трапілі сюды з іншага артыкула Вікіпедыі, можаце вярнуцца і ўдакладніць спасылку, каб яна вяла да пэўнага артыкула. |

1. ↑  Daiva Sinkevičiūtė. Nežinomi Lietuvos Metrikos dvikamieniai asmenvardžiai su pirmaisiais apeliatyviniais dėmenimis // Baltistica LIII (2) 2018 303-325. С. 309 C. 309.
2. ↑  В.Н. Топоров. Прусский язык. E-H. М. 1979. С. 315-317.
Бразільскае пласкагор’е на фізічнай карце Бразіліі
**Бразільскае нагор’е** (парт.: Planalto Brasileiro) — шырокі геаграфічны рэгіён, які пакрывае значную частку ўсходу, поўдня і цэнтра Бразіліі. Па плошчы нагор’е дасягае практычна паловы яе тэрыторыі, каля 4 млн км². Акрамя таго, пераважная большасць насельніцтва краіны (больш за 95 %) жыве на гэтым нагор’і або на вузкай прыбярэжнай паласе побач з ім. Даўжыня і па шыраце, і па мерыдыяне больш за 3200 км. Вышыні ўзрастаюць ад 500 м на захадзе да 2000 м і больш на ўсходзе. Найвышэйшы пункт — гара Бандэйра (2890 м). Найбольш высокія часткі нагор’я ўтвараюць хрыбты: Сера-ду-Мар, Сера-ду-Эспіньясу, Сера-Дарада. На ўзбярэжжы тыповыя асобныя горы ў выглядзе вежаў, конусаў (т. зв. Цукровыя галовы).

Бразільскае нагор’е вядома дзякуючы вялікай прыроднай разнастайнасці: на ім існуюць некалькі розных біёмаў, шырокі спектр кліматычных умоў, розныя тыпы глебы і тысячы відаў жывёл і раслін.

З-за вялікай разнастайнасці характарыстык Бразільскае нагор’е падзяляюць на тры часткі:

* Атлантычнае плато;
* Цэнтральнае плато;
* Паўднёвае плато.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh89006871 · VIAF: 315130693 |
**Ісламізацыя Албаніі** адбылася ў выніку асманскай заваёвы рэгіёну, якая пачалася ў 1385 годзе  Асманы праз сваю адміністрацыю і войска прынеслі іслам у Албанію праз розную палітыку і падатковыя льготы, гандлёвыя сеткі і транснацыянальныя рэлігійныя сувязі. У першыя некалькі стагоддзяў асманскага панавання распаўсюджванне ісламу ў Албаніі было павольным і ў асноўным узмацнілася на працягу XVII і XVIII стагоддзяў найбольш праз асманскую грамадскую і вайсковую інтэграцыі, праз геапалітычныя фактары і крах царкоўных структур. Гэта была адна з найбольш значных падзей у гісторыі Албаніі, паколькі албанцы ў Албаніі перайшлі ад пераважна хрысціянскага (каталіцкага і праваслаўнага) насельніцтва да насельніцтва, якое ў асноўным ёсць мусульманамі-сунітамі, захоўваючы пры гэтым значныя этнічныя албанскія хрысціянскія меншасці ў некаторых рэгіёнах. Сітуацыя, у выніку якой суніцкі іслам быў самай вялікай верай у албанскай этналінгвістычнай прасторы, але іншыя канфесіі таксама, згулялі вялікі ўплыў на фарміраванне палітычнага развіцця Албаніі ў позні асманскі перыяд. Акрамя рэлігійных змен, пераход у іслам таксама прывёў да іншых сацыяльных і культурных пераўтварэнняў, якія сфармавалі і паўплывалі на албанцаў і албанскую культуру .

Крыніцы
-------

1. ↑  Ramet 1998, p. 209. "The Ottomans first invaded Albania in 1385. A second Ottoman force was sent to Albania 1394-96, occupying the country. Given both the Ottoman disposition to tolerate religious diversity among loyal subjects and the generally bellicose traditions of the Albanians, Ottoman authorities adopted a conciliatory policy toward Albanian Christians in the early decades of occupation. Still, although conversion to Islam was not required, a Christian Albanian lord could count on winning favor if he converted. If the Ottomans did not believe that religious reasons could compel a Christian to convert to Islam, they nonetheless looked askance when a Muslim converted (or reconverted) to Christianity. This happened in 1443 when Gjergj Kastrioti (called Skenderbeg), who had been reared as a Muslim in the sultan's palace, abandoned the Islamic faith and publicly reverted to the creed of his forefathers. But this conversion was not merely a public gesture of defiance. It was the first act in a revolutionary drama. For, after changing his religious allegiance, Skenderbeg demanded that Muslim colonists and converts alike embrace Christianity on pain of death, declaring a kind of holy war against the sultan/caliph."

Літаратура
----------

* Ramet, Sabrina (1998). *Nihil obstat: religion, politics, and social change in East-Central Europe and Russia*. Durham: Duke University Press. ISBN 9780822320708.
**Ваёмінгскі ўніверсітэт** (англ.: University of Wyoming) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Ларамі ў штаце Ваёмінг, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны ў сакавіку 1886 года, за чатыры гады да таго, як тэрыторыя Ваёмінга была прызнана 44-м штатам ЗША, і адкрыўся ў верасні 1887 года. Універсітэт незвычайны тым, што яго размяшчэнне ў штаце запісана ў канстытуцыі штата. Універсітэт прапануе больш за 120 праграм бакалаўрыяту, магістратуры і аспірантуры. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

Структура
---------

* Каледж сельскай гаспадаркі і прыродных рэсурсаў
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі і прыкладных навук
* Каледж навук аб здароўі
* Ганаровы каледж
* Школа экалогіі і прыродных рэсурсаў
* Школа права
* Інстытут удасканалення нафтааддачы

Вядомыя выпускнікі
------------------

* Рычард Чэйні, віцэ-прэзідэнт ЗША

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рагачоў (значэнні).

**Аляксандр Аляксандравіч Рагачоў** (нар. 20 лістапада 1978, Гомель, БССР) — спецыяліст у галіне матэрыялазнаўства, нанатэхналогій і нанаматэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (2016), прафесар (2019), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 лістапада 1978 года ў Гомелі. Бацька — Аляксандр Уладзіміравіч Рагачоў (нар. 1949) вучоны ў галіне фізічнай хіміі.

У 2001 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту па спецыяльнасці «Абсталяванне і тэхналогіі высокаэфектыўных працэсаў апрацоўкі матэрыялаў», кваліфікацыя «Інжынер-механік», 2001; у 2005 годзе скончыў аспірантуру, у 2014 у Беларускім дзяржаўным універсітэце скончыў дактарантуру.

З 2005 года працаваў навуковым супрацоўнікам у на кафедры «Матэрыялазнаўства, апрацоўка і ўмацаванне матэрыялаў» механічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту; з 2006 года працаваў на кафедры «Матэрыялазнаўства і тэхналогія матэрыялаў» старшым навуковым супрацоўнікам, з 2008 года — дацэнтам, а з 2017 года — прафесарам.

З 2008 па 2020 год з’яўляўся навуковым супрацоўнікам лабараторыі «Фізікахімія і тэхналогіі мікра- і нанапамерных сістэм» Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны. У 2016 годзе пастановаю ВАК Беларусі прысвоена навуковая ступень доктара тэхнічных навук па спецыяльнасці 05.16.08 — нанаматэрыялы і нанатэхналогія, а 22 чэрвеня 2019 года прысвоена навуковае званне прафесара па спецыяльнасці «Матэрыялазнаўства».

З лютага 2020 года працуе дырэктарам Інстытута хіміі новых матэрыялаў НАН Беларусі.

Навуковая і грамадская дзейнасць
--------------------------------

З’яўляецца спецыялістам у галіне фізікахіміі павярхоўных з’яў, займаецца вывучэннем працэсаў, якія праходзяць пры асаджэнні аднакампанентных і нанакампазіцыйных пакрыццяў з актыўнай газавай фазы, даследаваннем фізіка-хімічных уласцівасцяў пакрыццяў. Атрымаў шэраг важных вынікаў пры эксперыментальным даследаванні і мадэляванні асаджэнні тонкіх пакрыццяў з газавай фазы. Правёў сістэматычныя даследаванні структуры межавых пластоў і памерных эфектаў плёнак поліялефінаў, фторпалімераў, поліарыленаў якія абложваюцца з лёткіх прадуктаў электроннапрамянёвага дыспергавання.

Па выніках навуковай дзейнасці апублікавана звыш 270 прац, у тым ліку 3 манаграфіі, 4 часткі ў кнізе, 6 навучальна-метадычных дапаможнікаў, 132 артыкулы ў рэцэнзаваных навуковых часопісах і 8 патэнтаў.

З’яўляецца членам рэдкалегіі навуковага часопіса «Тэлекамунікацыі і інфармацыйныя тэхналогіі», МТУСІ г. Масква.

Узнагароды
----------

* Стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь таленавітым маладым вучоным (2010, 2019).

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑
4. ↑  РАЗВИТИЕ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОЙ ХИМИИ

Спасылкі
--------

* Профіль А. А. Рагачова на сайце ГДУ імя Францыска Скарыны
**Стрэймай** (фар.: Streymoy) — самы вялікі і самы густанаселены востраў Фарэраў. Тут размяшчаецца сталіца — Торсхаўн і трэці па велічыні горад аўтаноміі Хойвік.

Геаграфія
---------

Востраў мае даўгаватую форму і цягнецца на 47 км з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Яго шырыня — 10 км. На паўднёва-заходнім ускрайку вострава знаходзяцца 2 фіёрда. Стрэймай характарызуецца пагорыстай мясцовасцю (у асаблівасці яго паўночна-заходняя частка), вышэйшая кропка — гара Капсені (789 м).

Таксама як і на астатніх Фарэрскіх астравах, на Стрэймаі знаходзіцца мноства кароткіх ручаёў і маленькіх азёр.

Насельніцтва
------------

На востраве пражывае 21 тыс. чалавек (каля 40 % насельніцтва Фарэр), большасць якіх жыве ў сталіцы (18 тыс. чалавек).

Вёскі
-----

* Саксун


| Фарэрскія астравы |
| --- |
| Сцяг Фарэрскіх астравоў | 
Борай ·  Воар ·  Віяй ·  Кальсай ·  Кольтур ·  Кунай ·  Луйтла-Дуймун ·  Мічынес ·  Ноўльсай ·  Сандай ·  Свуйнай ·  Скувай ·  Стоўра-Дуймун ·  Стрэймай ·  Сувурай ·  Фуглай ·  Хестур ·  Эстурай
 |
**Шры-Ланка** — другі па памерах востраў у Індыйскім акіяне. Плошча Шры-Ланкі — 65 тыс. км². Працягласць берагавой лініі — 1585 км. Прыбярэжныя воды багатыя на прадуктыўныя экасістэмы: каралавыя рыфы, марскія травы эстуарыяў і інш.

Ад паўвострава Індастан Шры-Ланку аддзяляюць Манарскі заліў і Полкскі праліў. На поўначы — паўвостраў Джафна. Так званы Адамаў мост — ланцужок выспаў на водмелі ў Полкскім праліве — калісьці злучаў Шры-Ланку з мацерыком так, што па ім можна было перайсці пешшу, але, па звестках летапісаў, быў разбураны землятрусам разам з узнятым ім штормам каля 1481 г. Пралівы паміж выспачкамі «моста» вельмі мелкаводныя і непрыдатныя для навігацыі.

Прырода вострава адметная выключнай разнастайнасцю рэльефу, цёплым вільготным мусонным кліматам, багатымі воднымі рэсурсамі, непаўторным раслінным і жывёльным светам. Такім чынам, сама прырода падаравала Шры-Ланцы цудоўныя ўмовы для развіцця турызму.

Тэктоніка і рэльеф
------------------

Цэнтральнае плато
Востраў Шры-Ланка знаходзіцца на Індыйскай літасфернай пліце, што яшчэ нядаўна лічылася часткай Інда-Аўстралійскай пліты. Рэльеф вострава надзвычай разнастайны. Па ўсім перыметры Шры-Ланка аблямавана прыбярэжнымі нізінамі з шыкоўнымі пляжамі. Цэнтральна-паўднёвую частку вострава займае складзенае гранітамі і гнейсамі Цэнтральнае плато вышынёй да 2,5 км. Найвышэйшы пункт вострава — гара Підуруталагала (інакш гара Педра), 2524 м. Крыху ніжэй за яе вядомы сваёй канічнай формай пік Адама (2243 м).

Карысныя выкапні
----------------

Карысныя выкапні: каштоўныя камяні, графіт, ільменіт, торый. У Манарскім заліве разведаны невялікія запасы нафты, распачатая здабыча.

Клімат
------

Клімат субэкватарыяльны мусонны. Паўднёва-заходні мусон прыносіць ападкі на поўдзень вострава летам. Паўднёва-ўсходняя, найбольш вільготная частка Шры-Ланкі атрымлівае да 2500 мм ападкаў. Паўночна-ўсходні мусон завітвае на поўнач вострава зімой. У дажджавым цені застаюцца паўночны захад і паўднёвы ўсход вострава, але і яны атрымліваюць не менш як 800 мм ападкаў. Сярэднегадавыя тэмпературы складаюць ад 28 °C да 31 °C на ўзбярэжжы да 17 °C на Цэнтральным плато, дзе зімою некалькі дзён могуць нават здарыцца марознымі.

Рэкі
----

На востраве 103 ракі, найдаўжэйшая — Махавелі (335 км), басейн якой займае пятую частку Шры-Ланкі. Рэкі Цэнтральнага плато багатыя на вадаспады: усяго налічваецца 51 вадаспад вышэй за 10 м. Рэкорд вышыні належыць вадаспаду Бамбараканда (241 м).

Раслінны і жывёльны свет
------------------------

Раслінны свет — вільготныя экватарыяльныя лясы з разнастайным відавым складам (панданусы, пальмы і інш.). Каля 7000 га займаюць мангравыя лясы. Жывёльны свет вельмі багаты, што ўвогуле не надта характэрна для астравоў; шмат буйных млекакормячых: дзікія буйвалы, сланы, малпы, алені замбар, мядзведзь-губач. 12 нацыянальных паркаў, 3 запаведнікі і 51 рэзервацыя займаюць 14 % тэрыторыі вострава.

Гл. таксама
-----------

* Дзяржава Шры-Ланка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: ge229696 |
**Бяжаніцкае ўзвышша** — узвышша ў Пскоўскай вобласці, у міжрэччы Ловаці і Вялікай. Мае авальную форму. Працягласць з паўднёвага ўсходу на паўночны захад — 86 км пры шырыні 35-45 км. Плошча — 4126 км².

Падэшва ўзвышша размяшчаецца на поўначы і ўсходзе на вышыні 100—120 м, на поўдні і паўднёвым захадзе — 140—180 м. Паверхня моцна раздзеленая, схілы маюць вышыню да 50-60 м, пераважныя вышыні — 180—220 м над узроўнем мора. У межах узвышша вылучаецца шэраг буйных масіваў і паніжэнняў. Буйнымі масівамі з’яўляюцца Лабноўскі, дзе знаходзяцца горы Лабно вышынёй 337,9 м і Ліпніцкая вышынёй 339,1 м (найвышэйшы пункт Пскоўскай вобласці), а таксама Тархоўскі і Лугаўской. Тут знаходзяцца вытокі рэк Вялікай, Алоль, Локні, Ушчы, Сораці і іншых.

На ўзвышшы больш за 500 азёр, якія займаюць 6 % яго паверхні. У азёрах водзіцца мноства відаў рыб. Амаль траціна ўзвышша занятая змяшанымі лясамі. На платападобных участках сустракаюцца дубравы. Бяжаніцкае ўзвышша — папулярнае месца адпачынку.
**Конскі рынак** — колішняя плошча ў Мінску.

Займала трохвугольную прастору на перакрыжаванні вул. Галантарэйнай (цяпер вул. Краснай) з вул. Захар'еўскай (цяпер пр-т Незалежнасці). На плошчы гандлявалі коньмі, а таксама скатом і дровамі. Раз на год, на дзясятую пятніцу па Вялікадні, на плошчы праводзілі кірмаш — г.зв. «Дзесятухі».

У 1898 годзе з'явіўся праект будаўніцтва на месцы Конскага рынку трамвайнага дэпо, але будаўніцтва пачалося толькі ў 1912 годзе і было перапынена 1-й сусветнай вайной. Урэшце трамвайна-аўтобуснае дэпо пабудавалі ў 1920-я гады.

Зноскі
------

1. 1 2  *Шибеко З.* Улица, как тебя называть? Архівавана 5 сакавіка 2016. // Минский Курьер. — 8 авг. 2009 — С. 10.
2. 1 2  Трамвайный парк Архівавана 4 сакавіка 2016. // Вечерний Минск. — 26 авг. 2005.

Спасылкі
--------

* Лошадь как лошадь и как часть жизни старого Минска Архівавана 5 сакавіка 2016.
**Аб’яднанне рэспубліканцаў** (фр.: Rassemblement des Républicains) — ліберальная партыя ў Кот-д'Івуары, член Ліберальнага інтэрнацыяналу. Друкаваны орган — *Le Patriote et la Matinale*.

Гісторыя
--------

«Аб’яднанне рэспубліканцаў» заснавана Джэні Кабінай 27 верасня 1994 года з ліку былых членаў Дэмакратычнай партыі.

У 1999 годзе партыю ўзначаліў Аласан Уатара.

У 2007 годзе група партыйцаў пакінула арганізацыю і заснавала «Альянс за новы Кот-д’Івуар».

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, перамогу на якіх атрымаў Уатара, у краіне адбыўся палітычны крызіс, па выніку якога «Аб’яднанне рэспубліканцаў» стала кіруючай партыяй.

У 2017 годзе новым кіраўніком «Аб’яднання рэспубліканцаў» стаў Анрыэту Дыябатэ.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Coulibaly Brahima, "Côte d'Ivoire: Organisation du 2ème congrès ordinaire du Rdr, des cadres manoeuvrent pour le report" Архівавана 5 лютага 2012. *Nord-Sud* (allAfrica.com), July 27, 2007  (фр.).
2. ↑  "Jul 1995 - Selection of Ouattara as RDR presidential candidate", Keesing's Record of World Events, Volume 41, July, 1995 Cote d'Ivoire, Page 40630.
3. ↑  Biography at Ouattara's website Архівавана 27 верасня 2007.  (фр.).
4. ↑  Anna Sylvestre-Treiner, "Côte d’Ivoire : Alassane Ouattara choisit Henriette Dagri Diabaté pour présider son parti", *Jeune Afrique*, 10 September 2017.
Артыкул пра род герба «Налэнч». Пра іншы арыстакратычны род гл. Гараўскія герба «Кораб».
Артыкул пра арыстакратычны род. Пра асоб з прозвішчам гл. Гараўскі.У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гараўскія.
**Гараўскія герба «Налэнч»** — арыстакратычны род.

Паходзіць ад Якава Гараўскага, які падпісаў акт абрання на сталец польскага караля Аўгуста II у 1697 годзе. Яго нашчадкі занесены ў I частку радаводай кнігі Падольскай губерні.

Крыніцы
-------

1. ↑  *Руммель В. В.?!.* Горавские // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Літаратура
----------

* *Руммель В. В.?!.* Горавские // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Авадзі.
**Ава́дзі** (яп.: 淡路島 *Авадзі-сіма*) — востраў у Японіі.

Геаграфія
---------

Карта вострава Авадзі
Востраў Авадзі з'яўляецца найбуйнейшым востравам Унутранага Японскага мора і размешчаны паміж Осакскім залівам на ўсходзе і пралівам Кіі на поўдні. Плошча вострава складае 592 км². Адміністрацыйна ён уваходзіць у прэфектуру Хіёга і падзяляецца на 3 гарадскія акругі — Авадзі, Сумота і Мінаміявадзі. Самы буйны з іх — Сумота.

Авадзі злучаецца з востравам Хонсю на поўначы мостам Акасі-Кайкё, а з востравам Сікоку на поўдні — мостам Нарута. Чыгуначнае паведамленне як на востраве, так і з востравам, адсутнічае. Адзіны сродак руху — аўтатранспарт.

Асноўным заняткам жыхароў вострава з'яўляецца сельская гаспадарка.

Гісторыя
--------

З VII і па XIX стагоддзі ўключна востраў утвараў у Японіі асобную правінцыю Авадзі. Сама назва *Авадзі* азначае ў перакладзе *Дарога да правінцыі Ава* — з прычыны таго, што ў мінулым праз Авадзі праходзіў найкарацейшы шлях з Хансю на Сікоку, у былую правінцыю Ава, цяпер прэфектура Такусіма. У перыяд Эда, пачынаючы з 1615 года, на Авадзі кіравалі даймё (князі) Такусімы.

Спасылкі
--------

* АВАДЗИ(СИМА) // Япония от А до Я. Популярная иллюстрированная энциклопедия. (CD-ROM). — М.: Directmedia Publishing, «Япония сегодня», 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00640999 · VIAF: 246274318 |
**Кіра́ты** (непальск.: किराँत जाति) — група малых сіна-тыбецкіх народаў у Непале і Бутане. Агульная колькасць — 1 229 005 чалавек.

Паходжанне
----------

Археалагічныя знаходкі паказваюць, што продкі кіратаў жылі ў Непале ўжо каля 30 000[*крыніца?*] гадоў таму. Назва паходзіць ад санскр.: किरात. Яна ўзгадваецца ў Ведах і Махабхараце адносна гімалайскіх народаў. У даліне Катманду кіратаў лічылі першымі валадарамі, якія кіравалі навакольнымі землямі 1225 гадоў. Тым не меней, у кірацкіх народаў існуюць паданні аб міграцыі іх продкаў з іншых рэгіёнаў. У пачатку XX ст. гэта спарадзіла сярод хрысціянскіх місіянераў гіпотэзу аб паходжанні кіратаў з Блізкага Усходу. На самой справе, перасяленні кіратаў маглі адбывацца ў канцы 1 тысячагоддзя н. э. калі на ўсходзе Гімалаяў пачаўся рух выхадцаў з Тыбета. Яны выціснулі і часткова асімілявалі кірацкае насельніцтва.

Этнічныя супольнасці
--------------------

Кіраты падзяляюцца на некалькі этна-моўных супольнасцей, геаграфічна ізаляваных адна ад адной. Найбольшыя з іх:

* Ат-пахарыя (Непал)
* Бахінг (Непал)
* Заходнія бантава (Непал)
* Усходнія бантава (Бутан)
* Сунувар (Непал)

Акрамя таго, існуюць эндагамныя каставыя і тэрытарыяльныя групы накшталт *рая*, *лімбу*, *якша*, *хая* і інш. Яны размаўляюць на асобных дыялектах кірацкіх моў або моў суседніх народаў.

У апошнія дзесяцігоддзі сярод кіратаў Непала шырыцца рух за прызнанне адзінага кірацкага народа.

Асаблівасці культуры
--------------------

Адносная геаграфічная і сацыяльная ізаляванасць розных груп кіратаў прывяла да разнастайнасці ў культурных традыцыях. Большасць кіратаў — земляробы і рамеснікі. У Бутане яны таксама займаюцца горнай жывёлагадоўляй. Многія кіраты даліны Катманду працуюць на гарадскіх прадпрыемствах або ў дзяржаўнай адміністрацыі. У Непале распаўсюджана як прыватная маёмасць на зямлю, так і абшчынная. У Бутане да 1958 г. кіраты знаходзіліся ў стане прыгонных. Да нашых дзён яны працуюць на дзяржаўных землях або наймаюцца на працу ў якасці пастухоў да бхотыя.

У старажытнасці існавалі паліандрыя, матрылакальны адлік сваяцтва і перадача спадчыны па матчынай лініі. У нашы дні толькі некаторыя групы, накшталт *лімбу* даліны Катманду, фармальна захоўваюць адлік сваяцтва па матчынай лініі, але спадчына падзяляецца паміж усімі дзецьмі незалежна ад іх полу.

У кіратаў захавалася мноства рэлігійных звычаяў, якія адасабляюць іх ад суседніх народаў. Для іх характэрны анімізм, шанаванне старажытных племянных багоў, сямейныя рытуалы. У Непале старажытныя вераванні інтэграваны ў індуізм, у Бутане — у будызм.

Фальклор адметны генеалагічнымі і гістарычнымі паданнямі.

Кірацкія мовы належаць да асобнай галіны сіна-тыбецкай сям’і моў. У XVIII — XIX стст. на асобных мовах пісаліся літаратурныя творы, пераважна рэлігійныя.

Зноскі
------

1. ↑  Socio system of Kirat of Nepal
2. ↑  Walang

Спасылкі
--------

* HISTORY OF THE KIRAT PEOPLE Архівавана 14 лістапада 2020.
* Preserving Cultures Of The Kiratis Архівавана 16 лістапада 2019.
* New past for the sake of a better future: re-inventing the history of the Kirant in East Nepal
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дамарад.

Беларускія мастакі Спартак Аруцюнян, Сямён Дамарад на адкрыцці выстаўкі жывапісу Васіля Касцючэнкі «Каляровыя аповеды» ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва.
**Сямё́н Уладзі́міравіч Дамара́д** (нар. 2 кастрычніка 1948, Бабруйск) — сучасны беларускі мастак-манументаліст, сын беларускага графіка Уладзіміра Аляксандравіча Дамарада.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча у 1968 годзе, дзе займаўся у Леаніда Дубара, і Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1976), дзе займаўся у вядомых беларускіх мастакоў — Гаўрылы Вашчанкі, Уладзіміра Стальмашонка.

Творчасць
---------

Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1972. Працуе ў станковым жывапісе і галіне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва. Жыве ў Мінску. Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім мастацкім музеі імя Паўла Масленікава, Літаратурным музеі Максіма Багдановіча, фондах Беларускага саюза мастакоў, Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, Палацы Незалежнасці, краязнаўчых музеях гарадоў Шэфау (Аўстрыя) і Флінтсбаха (Германія), у прыватных калекцыях Беларусі, Аўстрыі, Германіі, Латвіі, Польшчы, Расіі, ЗША, Канады, Кітая.

Персанальныя выставы адбыліся ў 1973, 1988, 1994, 1995, 2009, 2010, 2014 гадах у Беларусі (Мінск, Бабруйск), Германіі (Мюнхен), Аўстрыі (Куфштайн, Шэфау). Таксама Сямён Дамарад браў удзел у групавых выставах у 1980, 1993, 1994, 2006, 2007 гадах у Беларусі (Мінск), Расіі (Масква), Германіі (Хорстмар, Мюнхен, Вісбадэн).

### Манументальныя творы

* Мазаіка «Лета» — санаторый «Волма» (Мінскі раён)
* Вітраж — Дом культуры г. п. Руба (Віцебская вобласць)
* Энкаўстыка — вытворчае аб’яднанне «Сельгастэхніка» (Магілёў)

Зноскі
------

1. ↑  БелаПАН. Мастак-жывапісец Сямён Дамарад: Восень з усіх пор года найбольш разнастайная(недаступная спасылка)
2. ↑  Бабруйская выставачная зала. Дамарад Сямён Уладзіміравіч

Спасылкі
--------

* Галерэя «Мастацтва». Выстаўка жывапісу Сямёна Дамарада «Па ціхай вадзе». 20 мая – 2 чэрвеня 2014 года. Архівавана 22 сакавіка 2016.
* Выстаўка «Паэтыка пейзажа Сямёна Дамарада», Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь. Архівавана 15 студзеня 2018.
**Тэо́рыя гра́фаў** — раздзел матэматыкі, які вывучае аб'екты на аснове геаметрычнага падыходу.

Асноўнае паняцце тэорыі графаў — *граф*: мноства пунктаў (*вяршынь*) і мноства сувязей (*рэбраў*, *дуг*), якія злучаюць некаторыя (або ўсе) пары вяршынь.
Напрыклад, сетка чыгунак, аўтамабільных (ці іншых) дарог з пазначэннем на дугах адлегласцей паміж населенымі пунктамі або іх прапускных здольнасцей.

Тэорыя графаў выкарыстоўваецца ў тэорыі перадачы інфармацыі, тэорыі транспартных сетак, камп'ютарнай графіцы, аўтаматызацыі праектавання і інш.

Гісторыя
--------

Першыя задачы тэорыі графаў былі звязаны з рашэннем галаваломак і матэматычных забаўляльных задач (напрыклад, задачы аб Кёнігсбергскіх мастахberu, аб расстаноўцы ферзёў на шахматнай дошцыberu, аб перавозках, кругасветным падарожжы, задача 4 фарбаўberu і іншыя).

Адным з першых вынікаў у тэорыі графаў быў крытэрый існавання абходу графа без паўтораў рэбраў (Л. Эйлер, 1736).

У 19 ст. з'явіліся работы, у якіх пры рашэнні практычных задач былі атрыманы важныя вынікі ў тэорыі графаў (задачы пабудавання электрычных ланцугоў, падліку хімічных рэчываў з рознымі тыпамі малекулярных злучэнняў і іншыя).

У 20 ст. задачы, звязаныя з графамі, з'явіліся ў тапалогіі, алгебры, тэорыі лікаў, тэорыі імавернасці і іншых.
Найбольшае развіццё тэорыя графаў атрымала з 1950-х гадоў у сувязі са станаўленнем кібернетыкі і развіццём вылічальнай тэхнікі.

На Беларусі даследаванні па тэорыі графаў вядуцца ў БДУ (уплыў розных параметраў на уласцівасці графаў), Інстытуце матэматыкі (розныя прадстаўленні графаў, алгарытмічныя аспекты тэорыі графаў), Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі (графы ў задачах аптымальнага ўпарадкавання) НАН Беларусі.

Літаратура
----------

* Графаў тэорыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. С. 411.
* Лекции по теории графов. М. 1990.
* Асновы ідэнтыфікацыі і сістэматызацыі графаў Архівавана 11 ліпеня 2019. (pdf)
**Уладзімір Рыгоравіч Нямытаў** (23 чэрвеня 1893, Арлоўская вобласць, Расія — снежань 1942, Іванаўскі раён, Пінская вобласць) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Пінскага раёна ў гады вайны. Член КПСС з 1941. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР ад Пінская гарадская акруга.

Біяграфія
---------

Пасля Грамадзянскай вайны разам з сям’ёй пераехаў у г. Лунінец, працаваў у паравозным дэпо. З 1921 года і да вызвалення Заходняй Беларусі працаваў на запалкавай фабрыцы ў г. Пінск, удзельнічаў у барацьбе працоўных за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне.

Пасля верасня 1939 года быў вылучыны дэлегатам Народнага Сходу Заходняй Беларусі. Праз некаторы час выбралі дэпутатам Пінскага гарсавета, а ў сакавіку 1940 года стаў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

Восенню 1942 года ўзначаліў партызанскі атрад імя Лазо. Пры яго непасрэдным удзеле былі створаны партызанскія групы Шыша, імя Суворава і імя Чапаева.

Загінуў за суткі да наступления новага 1942 года паміж вёскамі Мохра і Зялёнае Калена Іванаўскага раёна.

Памяць
------

Імем У. Р. Нямытага названая вуліца ў г. Пінск. 7 мая 1977 года рашэннем Пінскага гарвыканкама На будынку вытворчага аб’яднання «Пінскдрэў», куды ўваходзіць запалкавая фабрыка, дзе ён працаваў, была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

Узнагароды
----------

Зноскі
------

1. ↑  ГАРЭЛА ЗЯМЛЯ ПАД НАГАМІ АКУПАНТАЎ (ПРАЦЯГ) **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 студзеня 2022. Праверана 12 студзеня 2022.

Спасылкі
--------

* Вуліца ў Пінску — у гонар лунінчаніна
* Знаменитые уроженцы Пинска
**Уладзімір Антонавіч Ску́гар** (15 ліпеня 1914 — 14 кастрычніка 2006) — лётчык ВПС Чарнаморскага флоту. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Жабыкі (зараз у Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі). Скончыў рабфак. Працаваў у Маскве на заводзе «Маскоўскі бондар». З 1935 года ў Ваенна-Марскім Флоце. У 1938 годзе скончыў Ейскае ваенна-марское авіяцыйнае вучылішча.

У баявых дзеяннях падчас Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел з чэрвеня 1941 года. Лётчык, камандзір звяна 40-га бамбардзіровачнага авіяпалка 63-й авіяцыйнай брыгады дальняга дзеяння Ваенна-паветраных сіл Чарнаморскага флоту. У чэрвені 1942 года прызначаны камандзірам звяна 27-й асобнай разведвальнай эскадрыллі, у маі 1943 г. — намеснікам камандзіра эскадрыллі 30-га разведвальнага авіяпалка ВПС Чарнаморскага флоту.

У. А. Скугар прымаў удзел абароне Адэсы, Севастопаля, Паўночнага Каўказа. Выконваў разведку на марскіх камунікацыях і ў партах Румыніі і Балгарыі. Да студзеня 1944 года капітан У. А. Скугар выканаў 297 баявых вылетаў, у т.л. 196 на дальнюю паветраную разведку і 101 на бамбардзіроўку аэрадромаў, камунікацый і ваенна-прамысловых цэнтраў у тыле праціўніка.

Васля вайны У. А. Скугар працягваў ваенную службу. Скончыў вышэйшыя афіцэрскія курсы ВПС ВМФ у Маздоку. Праходзіў службу ў Адэсе і на авіябазе ў пасёлку Гвардзейскае (Крым). У 1955 годзе скончыў авіяцыйны факультэт Ваенна-паветранай акадэміі. Служыў у авіяцыйных частках Паўночнага флоту.

З 1961 года палкоўнік У. А. Скугар у запасе. Жыў у Сімферопалі. Да 1978 года працаваў у грамадзянскай авіяцыі — кіраўнік палётамі галоўнага аэрапорта Сімферопаля, намеснік начальніка па наземным службам аэрапорта. Ганаровы грамадзянін Аўтаномнай Рэспублікі Крым.

Памёр 14 красавіка 2006 года. Пахаваны ў Сімферопалі на могілках «Абдал».

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»,
* ордэн Леніна,
* 3 ордэны Чырвонага Сцяга,
* 2 ордэны Айчыннай вайны 1 ступені,
* ордэн Чырвонай Зоркі,
* медалі.

Памяць
------

* Мемарыяльная дошка ў горадзе Сімферопаль на доме, ў якім жыў У. А. Скугар.
* Бюсты Героя ў горадзе Касцюковічы Магілёўскай вобласці і гарадскім пасёлку Навафэдарыўка Сакскага раёна Аўтаномнай Рэспублікі Крым.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Уладзімір Антонавіч Скугар на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Скугар Уладзімір Антонавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 476. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Уладзімір Антонавіч Скугар на сайце «Героі краіны»
* Скугар Уладзімір Антонавіч
* Герои Советского Союза из Костюковщины  (руск.)
* Скугарь Владимир Антонович  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Ушышы́р** (руск.: Ушишир) — астравы ў Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 5 км².

Геаграфія і прырода
-------------------

У склад Ушышыр уваходзяць усяго два астравы:

* Рыпанкіча
* Янкіча

Абодвы вулканічнага паходжання. На востраве Янкіча маецца актыўны вулкан Ушышыр (388 м). На поўдні месціцца буйная кратарная бухта. Шмат крыніц гарачай вады. Травяны покрыў маецца толькі на востраве Рыпанкіча. Астравы насяляюць марскія птушкі.

Гісторыя
--------

З мовы айнаў назва астравоў перакладаецца як «зямля гарачых крыніц». Айны наведвалі астравы з рытуальнымі мэтамі, паколькі лічылі іх месцам знаходжання бога агню і грому Канакамуі.

У японскіх кнігах Ушышыр згадваюцца з XVII ст. У XVIII ст. даследаваны японскай і расійскай экспедыцыямі. У 1875—1945 гадах уваходзілі ў склад Японіі. На астравах была размешчана вопытная сельскагаспадарчая станцыя, некаторы час жыло некалькі сем’яў айнаў.

Пасля далучэння да Расіі ў 1945 годзе незаселены.

Спасылкі
--------

* Астравы Ушышыр

| ⛭Курыльскія астравы |
| --- |
| *Вялікая Курыльская града* | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Паўночная група* | Атласава · Шумшу · Парамушыр · Анцыферава · Маканрушы · Анекатан · Харымкатан · Чырынкатан · Экарма · Шыяшкотан |
| *Сярэдняя група* | Райкоке · Матуа · Расшуа · *а-вы Ушышыр* (Рыпанкіча · Янкіча) · Кетой · Сімушыр · Броўтана · *а-вы Чорныя Браты* (Чырпой · Брат-Чырпоеў) |
| *Паўднёвая група* | Уруп · Ітуруп · Кунашыр |

 |
| *Малая Курыльская града* | Шыкатан · Палонскага\* · *а-вы Асколкі*\* · Зялёны\* · Танфільева\* · Юрый\* · *а-вы Дзёміна*\* · Анучына\* |
| **\***астравы, таксама вядомыя пад агульнай назвай Хабамаі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
**Усходняя Сьера-Мадрэ** (ісп.: Sierra Madre Oriental) — горная сістэма на паўночным усходзе Мексікі, размешчаная на ўсходнім краі Мексіканскага нагор’я.

Горныя хрыбты Усходняй Сьера-Мадрэ праходзяць па мексіканскіх штатах Кааўіла, Нуэва-Леон, Тамауліпас, Сан-Луіс-Патасі, Керэтара, Ідальга і Пуэбла, дзе злучаюцца з Транс-мексіканскім вулканічным поясам, размешчаным па восі захад-усход у цэнтральнай Мексіцы.

Рэльеф
------

Уяўляе сабой сістэму паралельных хрыбтоў даўжынёй каля 1000 км. У паўночнай частцы прадстаўлена некалькімі хрыбтамі вышынёй ад 1000 да 3000 м. У цэнтры і на поўдні хрыбты падзяляюцца на асобныя масівы вышынёй да 4000 м. На ўсходзе горы крута абрываюцца да берагавой раўніны Мексіканскага заліва, на захад да ўнутраных частак нагор’я месцамі адыходзяць адгор’і. Складзеныя верхнемезазойскімі асадкавымі пародамі.

Максімальная вышыня 4054 м над узроўнем мора (гара Пенья-Невада). Таксама прыкметныя Патасі (3720 м) і Сан-Рафаэль (каля 3460 м). Мексіканскае нагор’е (сярэдняя вышыня 1100 м) аддзяляе Усходнюю Сьера-Мадрэ ад Заходняй Сьера-Мадрэ.

Расліннасць
-----------

Усходняя Сьера-Мадре адрозніваецца высокай біялагічнай разнастайнасцю і вялікай колькасцю эндэмічных відаў. Паўночная частка пакрыта ксерафітнымі хмызнякамі, а паўднёвая частка хрыбта на наветраных усходніх схілах — лясамі (ад вільготных трапічных унізе да хвойных у верхнім поясе), на падветраных заходніх схілах у асноўным растуць хмызнякі.

Зноскі
------

1. ↑  Нягледзячы на тое, што ў ВСЭ ўказана дадзеная вышыня, на сучасных картах вышыня Пенья-Невада дасягае не больш 3500 м.

Спасылкі
--------

* «Сьерра-Мадре Восточная» ў ВСЭ
* Геаграфія Мексікі на Геаграфія.Ру
**Ала Іванаўна Ісачэнка** (нар. 21 снежня 1957, в. Левашы, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 21 снежня 1957 года ў в. Левашы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці).

Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (фінансіст), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).

Працоўную дзейнасць пачала інспектарам па бюджэту фінансавага аддзела Брагінскага райвыканкама. Працавала эканамістам, старшым эканамістам па бюджэту, намеснікам загадчыка фінансавага аддзела — начальнікам бюджэтнай інспекцыі, начальнікам фінансавага аддзела Рэчыцкага райвыканкама.

Была старшынёй Рэчыцкага раённага савета грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын». Член рэспубліканскай рэвізійнай камісіі грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».

З’яўлялася дэпутатам Рэчыцкага раённага Савета дэпутатаў дваццаць другога, дваццаць трэцяга і дваццаць чацвёртага скліканняў — старшынёй камісіі па сацыяльных пытаннях, ахове здароўя і спорту. Выбіралася дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, знакам «Выдатнік фінансавай сістэмы Рэспублікі Беларусь».

Зноскі
------

1. ↑  ПАРЛАМЕНТ. Национальное собрание Республики Беларусь четвертого созыва
**Валер’янэла малая** (*Valerianella locusta*) — від раслін падсямейства Валяр’янавыя (*Valerianoideae*), распаўсюджаны ў Еўропе, на захадзе Паўночнай Афрыкі, у заходняй Азіі.

Апісанне
--------

Аднагадовая расліна 15-30 (40) см вышынёй. Сцябло шматразова вілавата-галінастае, унізе і на рэбрах апушанае. Прыкаранёвае лісце лапаткавае, сцябловае даўгавата-ланцэтнае, ля аснавання часам зубчастае. Адгін чашачкі невыразна-3-зубчасты. Кветкі ў густым галоўкавым паўпарасоніку, блакітныя. Плады голыя або коратка апушаныя, з бакоў сціснутыя, з вельмі тонкімі рэбрамі і неглыбокімі баразёнкамі; бясплодныя гнёзды менш пладаносных, сценкі бясплодных гнёздаў тонкія, пладаносных — губкава патоўшчаныя.

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаны ў Еўропе, на захадзе Паўночнай Афрыкі (Мадэйра, Канарскія астравы, Алжыр, Марока), у заходняй Азіі (Сірыя, Турцыя, Азербайджан, Грузія); інтрадукаваны ў ЗША, Паўднёвай Амерыкі.

Ва Украіне від расце на палях і пустазельных месцах — у заходнім Палессі, правабярэжным, левабярэжным і Данецкім лесастэпе, стэпе (за выключэннем крайняга поўдня) і Крыме. Харчовая расліна, пустазелле.

Галерэя
-------

* СуквеццеСуквецце
* ПладыПлады
* Батанічная ілюстрацыяБатанічная ілюстрацыя

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 137. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  plantsoftheworldonline.org **(нявызн.)**.  (англ.)
5. ↑  npgsweb.ars-grin.gov **(нявызн.)**.  (англ.)
6. ↑  bgbm.org **(нявызн.)**.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · WFO |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4153947-3 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Андрэйкавец.
**Іван Фёдаравіч Андрэйкавец** (10 верасня 1941, Колкі, Столінскі раён —) — беларускі гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2001).

Біяграфія
---------

У 1974 годзе скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарта.

З 1977 г. начальнік перасоўнай механізаванай калоны № 89, з 1987 года па лістапад 2006 года — начальнік ГУСП «Столінская ПМК-24». Цяпер на заслужаным адпачынку.

Узнагароды
----------

У 2001 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь».

Рашэннем Столінскага раённага Савета дэпутатаў у снежні 2009 г. за шматгадовыя працоўныя заслугі і вялікі асабісты ўклад у будаўнічую галіну раёна прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Столінскага раёна».

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  АНДРЕЙКОВЕЦ ИВАН ФЕДОРОВИЧ Архівавана 17 красавіка 2021.  (руск.)
**Белару́ская асацыя́цыя страхо́ўшчыкаў** — некамерцыйная арганізацыя, створаная страхавальнікамі і страхавымі брокерамі з мэтай каардынацыі дзейнасці сваіх членаў, абароны іх інтарэсаў, сумеснага вырашэння задач у сферы страхавання. Функцыямі Асацыяцыі з’яўляюцца падрыхтоўка прапаноў па ўдасканаленні заканадаўства і распрацоўка метадычных матэрыялаў па пытаннях страхавання, садзейнічанне ўкараненню новых відаў страхавання, інфармацыйнае забеспячэнне дзейнасці страхоўшчыкаў, а таксама дапамогу ва ўсталяванні і пашырэнні дзелавых кантактаў членаў БАС з замежнымі страхавымі арганізацыямі і іх аб’яднаннямі.

Гісторыя і функцыі
------------------

Створана ў адпаведнасці з пунктам 40 Палажэння аб страхавой дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь, зацверджанага Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28.09.2000 № 20 «Аб удасканаленнi рэгулявання страхавой дзейнасці» і Палажэннем аб аб’яднанні страхоўшчыкаў, зацверджаным пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 30.03.2001 № 437.

Функцыямі Асацыяцыі з'яўляюцца:

* падрыхтоўка прапаноў па ўдасканаленні заканадаўства і распрацоўка метадычных матэрыялаў па пытаннях страхавання;
* вызначэнне і выкананне членамі Асацыяцыі сумесных праграм дзейнасці;
* ўстанова і выданне перыядычных выданняў па пытаннях страхавой справы;
* арганізацыя правядзення тэарэтычных і практычных сімпозіумаў, круглых сталоў, канферэнцый, семінараў па страхавым справе, накіраваных на павышэнне кваліфікацыі і прафесійнага майстэрства спецыялістаў, занятых у сферы страхавання;
* садзейнічанне ўкараненню новых відаў страхавання;
* інфармацыйнае забеспячэнне дзейнасці страхоўшчыкаў, а таксама дапамогу ва ўсталяванні і пашырэнні дзелавых кантактаў членаў БАС з замежнымі страхавымі арганізацыямі і іх аб’яднаннямі.

Беларуская асацыяцыя страхоўшчыкаў аб’ядноўвае ў сваім складзе 16 страхавых арганізацый, 9 страхавых брокераў і Беларускую нацыянальную перастраховачную арганізацыю. Доля сукупнага аб’ёму страхавых збораў кампаній-членаў БАС ў агульным аб’ёме паступленняў складае 100 працэнтаў. На сённяшні дзень Беларуская асацыяцыя страхоўшчыкаў з’яўляецца адзіным прафесійным аб’яднаннем страхавых арганізацый у РБ.

Зноскі
------

1. ↑  "Белорусская ассоциация страховщиков, БАС" [руская]. MOGU.BY. Архівавана з арыгінала 30 кастрычніка 2016. Праверана 2019-01-29. `{{cite news}}`: Невядомы параметр `|deadurl=` ігнараваны (прапануецца `|url-status=`) (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|coauthors=` (даведка) Архівавана 30 кастрычніка 2016. Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2016. Праверана 29 студзеня 2019.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* belasin.by — афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі страхоўшчыкаў