**Ёжэф Міндсенці** (венг.: Mindszenty József, імя пры нараджэнні **Ёжэф Пехм**, венг.: Pehm József; 29 сакавіка 1892, Чэхіміндсент[en] (сучаснае медзье Ваш), Аўстра-Венгрыя — 6 мая 1975, Вена, Аўстрыя) — венгерскі кардынал. Архібіскуп Эстэргама і прымас Венгрыі. Кардынал-святар з 18 лютага 1946, з тытулам царквы *Санта-Стэфана-Ратонда* з 22 лютага 1946. Актыўны дзеяч Венгерскага паўстання 1956 года.

Біяграфія
---------

Ёжэф Пехм нарадзіўся ў 1892 годзе ў вёсцы Чэхіміндсент[en] (сучаснае медзье Ваш), у сям'і небагатых сялян. Па сканчэнні школы паступіў у семінарыю горааы Самбатхей. Па сканчэнні семінарыі 12 чэрвеня 1915 года пасвечаны ў святары. У 1917 годзе была апублікавана яго першая кніга. У перыяд камуністычнай дыктатуры Белы Куна ў 1919 года быў кінуты ў турму. Пасля прыходу да ўлады Міклаша Хорці быў адпушчаны на волю і працаваў прыходскім святаром у Залаэгерсегу. У 1941 годзе прыняў новае прозвішча — Миндсенти, утвораную ад назвы роднай вёскі. 25 сакавіка 1944 года Ёжэф Міндсенці быў узведзены ў біскупы і прызначаны біскупам Веспрэма.

31 кастрычніка 1944 года новы веспрэмскі біскуп апублікаваў дэкларацыю з заклікам, скіраваным супраць фашысцкага ўрада Ферэнца Салашы, завошта быў кінуты ў турму і вызвалены толькі пасля сканчэння вайны ў 1945 годзе.

Магіла кардынала Міндсенці ў крыпце Эстэргамскай базілікі.
16 верасня 1945 года Папам Піем XII Міндсенці быў узведзены ў статус архібіскупа Эстэргама і прымаса Венгрыі, а праз паўгода ён стаў кардыналам-святаром з тытулам царквы Санта-Стэфана-Ратонда. Пасля прыходу да ўлады ў краіне камуністычных сіл кардынал Міндсенці засяродзіў сваю дзейнасць на абароне Каталіцкай царквы ў краіне, так 23 мая 1948 года ён апублікаваў пратэст супраць нацыяналізацыі каталіцкіх школ. Актыўная дзейнасць кардынала выклікала нянавісць да яго з боку камуністаў, 26 снежня 1948 года ён быў ізноў арыштаваны, у лютым 1949 года на сфабрыкаваным працэсе быў прызнаны вінаватым у здрадзе і шпіянажы і прысуджаны да пажыццёвага зняволення.

Пасля пачатку Венгерскага паўстання 1956 года урад Імрэ Надзя вызваліў кардынала Міндсенці са зняволення. 3 лістапада Міндсенці выступіў па радыё з заклікам да нейтралітэту Венгрыі і свабоды сумлення. Пасля падаўлення паўстання савецкімі войскамі Міндсенці атуліўся ў амерыканскім пасольстве ў Будапешце, дзе жыл на працягу амаль 15 гадоў.

Дыпламатычныя перамовы, распачатыя Папам Паўлам VI, дазволілі кардыналу Міндсенці ў 1971 годзе, нарэшце, пакінуць пракамуністычную Венгрыю і пераехаць у Вену. 6 лютага 1974 года Ёжэф Міндсенці абвясціў пра свой сыход з паста архібіскупа Эстергома і прымаса Венгрыі, аднак наступнік не быў прызначаны, кафедра была абвешчана вакантнай. Толькі пасля смерці кардынала Міндсенці Папа прызначыў на Эстэргамскую кафедру архібіскупа Ласла Лекаі.

Помнік Ёжэфу Міндсенці ў Залаэгерсегу.
Ёжэф Міндсенці памёр 6 мая 1975 года. Пры жыцці ён шматкроць заяўляў, што пераедзе ў Венгрыю толькі тады, калі яе пакінуць савецкія салдаты і яна стане свабоднай. Гэта здарылася ўжо пасля яго смерці, 4 мая 1991 года рэшткі кардынала Міндсенці былі ўрачыста перапахаваны ў крыпце базілікі Святога Адальберта ў Эстэргаме.

Ёжэф Міндсенці абвешчаны Слугой Божым, пачаты працэс яго беатыфікацыі. У сучаснай Венгрыі шануецца нацыянальным героем, у яго гонар названа мноства вуліц і плошчаў у венгерскіх гарадах, пастаўлены шэраг помнікаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Jozsef Mindszenty // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. 1 2 3 4  Magyar Katolikus Lexikon / пад рэд. V. János — Szent István Társulat, 1993. — ISBN 963-360-727-2 Праверана 13 чэрвеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q52669757'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1296453'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56063182'></a>

Літаратура
----------

* *Стыкалин А. С.* Кардинал Миндсенти // Вопросы истории. — 2013. — № 7. — С. 38—58.

Спасылкі і крыніцы
------------------

* Архівавана 30 жніўня 2009.
* Католическая энциклопедия. Изд. францисканцев. — Т. 3. — 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10060619 · BIBSYS: 90516210 · BNE: XX1142141 · BNF: 11916214r · CiNii: DA09260714 · CONOR: 53152099 · GND: 118582615 · GTAA: 132877 · ICCU: CFIV110277 · ISNI: 0000 0001 0922 2003 · LCCN: n50042188 · LNB: 000109629 · NDL: 00524471 · NKC: jn20040223006 · NLA: 36179868 · NLP: A16499724 · NSK: 000033761 · NTA: 069017638 · NSZL: 000000004101 · NUKAT: n01036795 · PTBNP: 96799 · LIBRIS: 314725 · SUDOC: 027031039 · VIAF: 86865003 |

 |