recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Кайзер Вільгельм II
**Кайзер** (ням.: Kaiser) — старое запазычанне ў германскіх мовах з латыні, з лац.: caesar, цэзар; на старажытнае запазычанне паказвае захаванне пачатковага k. 

Уласна, па-нямецку гэтае слова значыць «імператар» і ўжываецца ў нямецкамоўных краінах да імператараў усіх часоў і народаў, але ў іншых еўрапейскіх мовах кайзерамі звычайна завуць толькі трох імператараў Германскай імперыі (1871—1918): Вільгельма I, Фрыдрыха III і Вільгельма II. Да гэтага перыяду прыкладаецца назва «кайзераўская Германія».

Радзей слова «кайзер» ужываецца (не толькі па-нямецку) у дачыненні да імператараў Свяшчэннай Рымскай і Аўстрыйскай імперый, дзе дамінуючай мовай таксама быў нямецкі. У дарэвалюцыйнай Расіі да імператараў Свяшчэннай Рымскай Імперыі звычайна ўжывалася слова "кесар".

Пасля падзення Канстанцінопаля, турэцкія сулатаны насілі тытул Кайзер-і-Рум (Рымскі Кайзер).
**Ка́йман-Брак** (англ.: Cayman Brac) — востраў у Карыбскім моры ў складзе Кайманавых астравоў. Плошча — 38 км². Насельніцтва — 1877 чал. (2010 г.)

Геаграфія і прырода
-------------------

Востраў Кайман-Брак знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Карыбскага мора ў 7,49 км на ўсход ад суседняга вострава Літл-Кайман і 130 км на паўночны ўсход ад вострава Гранд-Кайман. Выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Даўжыня — 19,4 км, найбольшая шырыня — 3 км.

Востраў сфарміраваны вапнякамі арганічнага паходжання, якія месцяцца на вяршыні падводнага вулканічнага хрыбта. Само слова «Брак» паходзіць з валійскай або корнскай мовы і значыць «вапняк». Бераг атачаюць каралавыя рыфы, у якіх, аднак, існуюць 11 разрываў, што дазваляе займацца суднаходствам. У выніку эрозіі назіраюцца агаленні вапняковага карсту. Гэта асабліва характэрна для паўночнага захаду, дзе скальны масіў Блаф узвышаецца на 42 м. Кіпрыя глебы выдатна ўсмоктваюць вільгаць, таму паверхневых вадацёкаў няма.

Клімат трапічны пасатны. Летам частыя ўраганы.

Прырода сушы найлепей захавалася на паўночным захадзе вострава, дзе ксерафітныя дрэвы і хмызнякі ўтвараюць густыя гаі, населеныя пераважна яшчаркамі, агуці і птушкамі. На ўзбярэжжы селяцца ігуаны і чарапахі. Вельмі багаты падводны свет каралавых рыфаў.

Гісторыя
--------

Востраў разам з суседнім Літл-Кайманам быў адкрыты Х. Калумбам 11 мая 1503 г. і названы Лас-Тартугас (ісп.: Los Tortugas, літаральна «Чарапахавыя»). Сучасная назва з’явілася толькі ў 1530 г. але канчаткова прыжылася ў XVIII ст. Кайманы ніколі не насялялі Кайман-Брак. Мяркуецца, што мараплаўцы пераблыталі іх з мясцовымі ігуанамі.

Востраў доўгі час прыцягваў піратаў, якія палявалі тут на чарапах, але сталых паселішчаў не стваралі. У сярэдзіне XVII ст. англійскія дэзертыры з Ямайкі Валтар і Баўдэн заснавалі першае паселішча, знішчанае праз некалькі гадоў іспанцамі. Пасля 1670 г. Кайман-Брак афіцыйна ўваходзіў у склад каланіяльных валоданняў Англіі. Паўторна востраў быў населены толькі ў пачатку XIX ст. перасяленцамі з вострава Гранд-Кайман.

Інфраструктура
--------------

Насельніцтва пераважна засяроджана на паўднёвым усходзе вострава, дзе ўтворана паселішча Вест-Энд, маецца кабатажны порт і аэрапорт. Асноўная галіна эканомікі — турызм. Кайман-Брак вядомы як адно з самых прыцягальных месцаў для аматараў нырання з аквалангам.

Спасылкі
--------

* Cayman Brac Архівавана 30 чэрвеня 2014.
* Cayman Islands History Архівавана 12 студзеня 2015.
**Малы пагоніч** (*Porzana parva*) — від птушак сямейства пастушковых (*Rallidae*).

Апісанне
--------

Птушка памерам са шпака. Даўжыня цела да 20 см, маса 50-60 г. Апярэнне спіны аліўкава-бурае з цёмнымі стракацінамі, шыя і брушны бок аспідна-шэрыя без выразных палос, надхвосце паласатае. У самак на горле вохрыстае або рыжаватае адценне. Ногі ў самца і самкі зеленаватыя. Дзюба кароткая, сціснутая з бакоў, чырвоная каля асновы і зеленавата-жоўтая на канцы.

Пашырэнне
---------

Арэал: Заходняя Еўразія (за выключэннем паўднёвага захаду і поўначы) і Малая Азія. На поўнач трапляецца да Прыбалтыкі і цэнтральных абласцей Расіі, на поўдзень — да Чорнага мора, дэльты Волгі, паўднёвага захаду Сібіры.

Тэрыторыя Беларусі знаходзіцца ў межах арэала віду. Верагодна, пашыраны паўсюдна, але мазаічна. Да 1940-х гг. адзначаўся для Пінскага і Брагінскага раёнаў. У пасляваенны перыяд знойдзены ў Гродзенскім (наваколле в. Гожа), Лунінецкім (рыбгас «Лахва», старарэччы Прыпяці), Гарадоцкім (азёры Кашо, Бурачкоўскае), Бярозаўскім, Пружанскім і Мядзельскім раёнах.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

У месцах гнездавання з’яўляецца звычайна ў першай палове, у асобныя гады — у другой палове красавіка. Гняздо размяшчае на заломах трыснягу, чароту, асакі або ў курціне травяністай расліннасці, нярэдка сярод галін затопленага вербняку.

Яйкі
У кладцы ад 6 да 9 (часцей 7-8) глініста-шэрых або шаравата-жоўтых з іржава-рыжаватай плямістасцю яек памерамі 30,6 x 21,5 мм. Знаходкі поўных кладак з траўня па чэрвень сведчаць аб магчымасці паўторнага гнездавання. Наседжаныя і слаба наседжаныя кладкі трапляюцца звычайна ў канцы траўня — першай палове ліпеня. Наседжваюць абедзве птушкі 20-21 суткі.

Адлёт на месца зімоўкі (Міжземнамор’е, Малая Азія, Афрыка) у канцы жніўня-верасні. Асобныя птушкі трапляліся ў Пінскім раёне і ў кастрычніку.

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяцельскі.
**Нічы́пар Мяце́льскі** (1905, в. Ануфравічы, цяпер Грэскі сельсавет, Слуцкі раён — 6 красавіка 1943, ваколіцы Рудзенску, Пухавіцкі раён) — дзеяч беларускага адраджэння.

Біяграфія
---------

У 1924 годзе браў удзел у падпольнай антыбальшавіцкай арганізацыі Юркі Лістапада, а пасля вызвалення працаваў настаўнікам у вёсцы Цітва пад Рудзенскам, дзе застаўся і пры нямецкіх акупантах. Напачатку 1943 года мінская «Беларуская газета» надрукавала артыкул Рыгора Крушыны «З мінулых дзён. Судовы працэс над Лістападам», дзе ўзгадваўся і Мяцельскі як прыхільнік арганізавацыі беларускіх ваенных аддзелаў і стварэння нацыянальнага ўрада. У выніку гэтага быў схоплены савецкімі партызанымі 2-й Мінскай брыгады (камандзір С. Іваноў), якімі быў абвінавачаны ў аднаўленні контаррэвалюцыйнае дзейнасці і прыналежнасці да мясцовай суполкі Беларускай незалежніцкай партыі. Расстраляны.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Імёны Свабоды: Нічыпар Мяцельскі(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дарожкін.

**Ніл Мікалаевіч Дарожкін** (нар. 26 лістапада 1927, Бранск — 27 снежня 2007) — вучоны ў галіне тэхналогіі парашковых матэрыялаў, паэт. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1986), доктар тэхнічных навук (1977), прафесар (1979).

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі ваенна-механічны інстытут (1952). З 1955 года асістэнт Беларускага політэхнічнага інстытута, з 1959 года аспірант, малодшы навуковы супрацоўнік Фізіка-тэхнічнага інстытута АН БССР.

У 1963—1971 гадах старшы навуковы супрацоўнік Цэнтральнага НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі Нечорназёмнай зоны СССР (Мінск), у 1971—1991 гадах загадчык лабараторыі Інстытута праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын АН БССР. З 1991 года галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследаванні ў галіне фізіка-тэхнічных асноў стварэння ахоўных пакрыццяў, распрацоўкі абсталявання і матэрыялаў для працэсу прыпякання іх на паверхнях дэталяў машын.

Аўтар больш за 600 навуковых прац, у тым ліку 22 манаграфій, больш за 300 вынаходак.

Прэміі
------

Прэмія Савета Міністраў СССР 1984 года за ўдзел у распрацоўцы і ва ўкараненні ў вытворчасць новых спосабаў і абсталявання для аднаўлення і ўмацавання дэталяў машын электракантактнай прываркай прысадачных матэрыялаў. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000, у аўтарскім калектыве) — *за працу «Парашковыя ахоўныя пакрыцці: тэорыя, тэхналогія, практыка»*.

Асноўныя працы
--------------

* Упрочение и восстановление деталей машин металлическими порошками. Мн. 1975.
* Электрофизические методы получения покрытий из металлических порошков. Рига, 1985 (в соавт.).
* Центробежное припекание порошковых покрытий при переменных силовых воздействиях. Мн. 1993 (в соавт.).

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальная бібліятэка Беларусі/ ЛІСТАПАД Архівавана 22 ліпеня 2020.
2. ↑  Ніл Мікалаевіч Дарожкін

Спасылкі
--------

* Ніл Мікалаевіч Дарожкін у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Дарожкін Ніл Мікалаевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 136144 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вабішчэвіч.
**Пётр Андрэевіч Вабішчэвіч** (нар. 18 красавіка 1963, в. Рубель, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага, настаўнік фізікі і матэматыкі.

Працаваў настаўнікам фізікі і матэматыкі, намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце Астрашыцкай базавай школы; дырэктарам Крамянецкай базавай школы; старшынёй Янушковіцкага сельскага Савета дэпутатаў Лагойскага раёна; начальнікам аддзела культуры Лагойскага райвыканкама; старшынёй Лагойскага раённага Савета дэпутатаў.

З'яўляўся членам Савета па ўзаемадзеянні органаў мясцовага кіравання і самакіравання пры Савеце Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання. Член Камуністычнай партыі Беларусі.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае сына і дачку. Пражывае ў в. Янушкавічы Лагойскага раёна.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Архівавана 14 чэрвеня 2017.  (бел.)
**¡Basta Ya!** (у перакладзе з ісп. — «Хопіць, хопіць!») — іспанская масавая арганізацыя, якая выступала супраць тэрарызму і гвалту, у першую чаргу з боку баскскіх сепаратыстаў ЭТА, і супраць прапаноў аб змене статута аўтаноміі Краіны Баскаў, прапанаваных урадам Хуана Хасэ Ібарэча. Яе асноўнай дзейнасцю былі дэманстрацыі і пратэсты. Уся дзейнасць ¡Basta Ya! фінансавалася за кошт ахвяраванняў прыватных асоб і «Фонду Мігеля Анхеля Бланка». Некаторыя іншыя грамадскія групы, такія як «Фонд Грэгарыа Арданьеса», «Белыя рукі» і «Дэнан Артэан», таксама дапамагалі руху.

У 2000 годзе рух ¡Basta Ya! атрымаў прэмію Сахарава, якая прысуджаецца Еўрапарламентам за актыўную кампанію за правы чалавека, дэмакратыю і талерантнасць у Краіне Баскаў.

У 2007 годзе арганізацыя была распушчана.

Зноскі
------

1. ↑  Basta Ya edita un folleto en contra de la propuesta de Ibarretxe (ісп.). *ABC España* (23 верасня 2003). Праверана 7 кастрычніка 2020.
2. ↑  Sakharov Prize Laureates / 1988 - 2000 / ¡Basta Ya! – 2000, Spain (англ.). *European Parliament*. Архівавана з першакрыніцы 3 мая 2022. Праверана 3 мая 2022.
3. ↑  Sakharov Prize Архівавана 11 лютага 2022.. p. 44
**Інстытут хімічнай фізікі імя М. М. Сямёнава РАН** (**ІХФ РАН**; руск.: Институт химической физики им. Н. Н. Семёнова РАН, ИХФ РАН) — навуковы цэнтр па вывучэнні дынамікі элементарных хімічных працэсаў у розных сістэмах і агрэгатных станах рэчыва.

Гісторыя
--------

Утвораны 15 кастрычніка 1931 г. на базе фізіка-хімічнага сектара Ленінградскага фізіка-тэхнічнага інстытута М. М. Сямёнавым — адзіным савецкім лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па хіміі, якую ён атрымаў у 1956 годзе. Мікалай Мікалаевіч Сямёнаў быў яго нязменным дырэктарам да 1986 года. У 1990-м інстытуту было прысвоена яго імя.

ІХФ быў сярод інстытутаў, прыцягнутых да працы над Атамным праектам СССР.

Будынак ІХФ
-----------

ІХФ РАН размешчаны ў Маскве па адрасе вул. Касыгіна, 4. Корпус № 1 інстытута не што іншае, як Мамонава дача, пабудаваная пры Кацярыне II для маскоўскага генерал-губернатара В. М. Далгарукава (Крымскага).

Гл. таксама
-----------

* Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута хімічнай фізікі РАН
* Інстытут біяхімічнай фізікі імя М. М. Эмануэля РАН
* Інстытут праблем хімічнай фізікі РАН

Зноскі
------

1. ↑  Пратакол № 5 пасяджэнні Спецыяльнага камітэта пры Саўнаркаме СССР ад 28 верасня 1945 года, Дадатак 1 «Пастанова аб дадатковым прыцягненні да ўдзелу ў працах па выкарыстанні нутраатамнай энергіі навуковых устаноў, асобных навуковых і іншых спецыялістаў».
2. ↑  Пастанова Савета міністраў СССР № 805—327сс ад 9 красавіка 1946 г.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0637 9621 · Microsoft: 2801076587 |
**Нямецкая царква** (шведск.: Tyska kyrkan, ням.: Deutsche Kirche) або **Царква Святой Гертруды** (шведск.: Sankta Gertruds kyrka)  — евангельска-лютэранская царква ў Старым горадзе Стакгольма.

Царква размяшчаецца паміж вуліцамі Цюска Брынк, Свартмангатан і Прэстгатан. У Сярэднявеччы гэты квартал быў населены пераважна немцамі, адсюль і назва — «нямецкая». Асвяцілі царкву ў гонар Святой Гертруды Нівельскай (626—659), ігуменні бенедыктынскага кляштара Нівель ў сучаснай Бельгіі і апякункі падарожнікаў.

У цяперашні час прыход царквы арганізацыйна ўваходзіць у Царкву Швецыі. Набажэнствы на нямецкай мове праводзяцца штонядзелю ў 11:00. Царква адкрыта з 1 мая па 30 верасня: штодня ад 11 да 17 г.

Гісторыя
--------

На месцы цяпер існуючай царквы ў XIV стагоддзі існавала Нямецкая гільдыя Святой Гертруды Нівельскай. Яна аб'ядноўвала нямецкіх гандляроў, якія пражывалі ў Стакгольме, але на сходы гільдыі таксама часта запрашаліся шведскія гандлёвыя партнёры. З часам галоўны будынак гільдыі быў вырашаны перабудаваць у царкву, што і было зроблена ў 80-х гг. XVI ст. Да праекта былі прыцягнутыя архітэктары фламандзец Вілем Бой, галандзец Хуберт дэ Бешэ і Ханс Якаб Крыстлер, страсбургскі майстар.

Нягледзячы на тое, што ў Стакгольме пражывала вялікая колькасць нямецкіх гандляроў і майстроў, яны не мелі асобнага месца для набажэнстваў да 1558 года, калі кароль Густаў I дазволіў ім праводзіць асобныя сходы на нямецкай мове, аднак дакладнае месца, дзе яны адбываліся невядома.

У 1571 кароль Юхан III дазволіў нямецкамоўным гараджанам Стакгольма сфармаваць асобны прыход, для якога запрашаліся б пастары з Германіі. Першапачаткова сходы праходзілі ў Касцёле Рыдархольмена, затым прыходу ў якасці месца набажэнстваў была вызначана капліца, пабудаваная для фінаў. У выніку будынак выкарыстоўваўся па чарзе двума суполкамі.

У 1607 кароль Карл IX перадаў будынак выключна немцам. У 1638—1642 гг. Ганс Якаб Крыстлер пашырыў капліцу да памераў цяпер двухнефнай існуючай царквы. На працягу XVII стагоддзя, бо хор школы ўдзельнічаў у каралеўскіх канцэртах, царква зрабілася важным цэнтрам духоўная музыкі Швецыі. Крыпта, будаўніцтва якой было пачата ў 1716, усё яшчэ выкарыстоўваецца прыходам. Да 1800 нямецкая кангрэгацыя налічвала ўсяго 113 вернікаў. У 1878 пажар разбурыў званіцу, што выклікала патрэбу ў яе рэканструкцыі.

Гл. таксама
-----------

* Кафедральны сабор Стакгольма
* Царква Рыдархольмена

Спасылкі
--------

* Галерэя выяў Архівавана 14 лютага 2015.
**Кааперацыя** (ад лац.: cooperatio - супрацоўніцтва) — сукупнасць арганізацыйна аформленых аб'яднанняў грамадзян, якія вядуць гаспадарчую і іншую дзейнасць. Узнікла ў выніку руху за стварэнне альтэрнатыўнага капіталізму спосабу арганізацыі эканамічнага жыцця шляхам аб'яднання груп людзей у агульную гаспадарку. Першыя кааператыўныя асацыяцыі арцельнага тыпу ўзніклі самаадвольна ў канцы 18 ст. ў Англіі сярод рабочых мукамольнай і хлебапякарнай вытворчасці. Кааператыўны рух сучаснага тыпу зарадзіўся таксама ў Англіі ў 1820-я гады. Яго ідэйным натхняльнікам і тэарэтыкам стаў Р.Оўэн. Аналізуючы прычыны беднасці і шукаючы сродкі яе ліквідацыі, ён прыйшоў да высновы пра магчымасць мірнага, добраахвотнага пераўтварэння існуючага ладу і вызваленне ўсіх саслоўяў. У процівагу прыватнай уласнасці ён развіў ідэю аб дэцэнтралізаваных супольніцтвах, якія звязаны тавараабменам і служаць агульнаму дабру. Ідэі Оўэна былі развіты ў дзейнасці так званых Рачдэйльскіх піянераў - групы ткачоў, якія ў 1844 аб'ядналіся ў спажывецкі кааператыў на прынцыпах, сфармуляваных іх кіраўніком і духоўным настаўнікам Ч.Гавартсам (1814-1868): тавары прадаваліся не па аптовых, а па рыначных цэнах, частка прыбытку пароўну дзялілася паміж пайшчыкамі, а частка ішла на стварэнне сацыяльнага фонду таварыства. Далейшае развіццё кааперацыі ў Еўропе пайшло па двух кірунках - вытворчым і спажывецкім.

Гл. таксама
-----------

* Узаемадапамога
* Супрацоўніцтва
* Аўтсорсінг
* Кааператыўны рух

Літаратура
----------

* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1998. ISBN 985-11-0108-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11975689r · GND: 4032386-9 · LCCN: sh85032203 · LNB: 000061095 · NKC: ph705694 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Левінсон.
**Фрыда Давыдаўна Тэйтэльбаўм-Левінсон** — вядомая віцебская піяністка канца XIX — пачатку XX стагоддзя, педагог.

Біяграфія
---------

У 1898 годзе Ф. Тэйтэльбаўм з адзнакай скончыла Пецярбургскую кансерваторыю, дзе вучылася ў Антона Рубінштэйна. Фрыда адной з першых атрымала прэмію А. Р. Рубінштэйна і званне лаўрэата Пецярбургскай кансерваторыі. Пасля выпуску канцэртавала цягам двух гадоў.

Стала жонкай Адольфа Рыгоравіча Левінсона, дзядзькі вядомага фізіёлага Сямёна Дыянесава. Муж Фрыды быў віяланчэлістам-аматарам, а пазней стаў кіраўніком акцыянернага сямейнага прадпрыемства  (руск.) (бел. па вытворчасці піва ў Віцебку.

Пасля замужжа пасялілася ў Віцебску. Марыя Давыдаўна музіцыравала дома, удзельнічала ў дабрачынных канцэртах. У іх дома збіраліся мясцовыя інтэлігенты, у тым ліку І. Пэн і сям’я Г. Юдзіна  (руск.) (бел..

У верасні 1915 года ў Віцебску было адчыненае аддзяленне Імператарскага расійскага музычнага таварыства. Ініцыятарамі гэтага былі акрамя Фрыды Давыдаўны спявак Васіль Кармілаў і скрыпач Аркадзь Бяссмертны.

Ф. Давыдаўна не займалася выкладчыцкай дзейнасцю прафесійна, яна вучыла музыцы толькі «для ўласнага задавальнення і толькі надзвычай таленавітых маладых людзей». З 1906 па 1912 гг. давала першыя ўрокі фартэпіяна будучай вялікай піяністцы Марыі Веньямінаўне Юдзінай  (руск.) (бел. (1899—1970), стрыечнай сястры Г. Я. Юдзіна.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Воспоминания Г. Я. Юдина. Записала Алла Никитина Архівавана 6 студзеня 2017.  (руск.)
2. ↑  **Женщины** на краю Европы / Под ред. Е. Гаповой. — Мн.: ЕГУ, 2003. — 436 с. С. 125—126.
3. ↑  У сваім завяшчанні заснавальнік першай рускай кансерваторыі Антон Рубінштэйн вылучыў спецыяльны капітал, на працэнты з якога павінна была штогод (аднак толькі пры наяўнасці годнага кандыдата) выдавацца прэмія ў выглядзе раяля лепшаму з выпускнікоў Пецярбургскай кансерваторыі бягучага года.
4. ↑  Юлія Андрэева Аркестар вядомы і невядомы
5. ↑  Шатских А. Витебск: Жизнь и искусства 1917—1922. М. 2001. С. 195
6. ↑  Я единственная, кто работает с Евангелием в руках  (руск.)
**Фрыда Густаўсан** (шведск.: Frida Gustavsson; нар. 6 чэрвеня 1993, Стакгольм, Швецыя) — шведская топ-мадэль і актрыса.

Кар'ера
-------

Фрыда Густаўсан пачала кар'еру мадэлі ў 2008 годзе. Паваротным момантам стала падпісанне кантракту з вядомым мадэльным агенцтвам IMG у 2009 годзе, неўзабаве пасля таго, як яна адкрыла паказ восеньскай калекцыі моднага дома Valentino ў Парыжы.

Пасля гэтага Фрыда прыняла ўдзел у паказах *Louis Vuitton, Chanel, Lanvin, Carolina Herrera, Fendi, Christian Dior, Jil Sander, Alexander McQueen, Anna Sui, Marc Jacobs, Michael Kors, Calvin Klein, Oscar de la Renta, Emilio Pucci, Celine, Hermès, Jean Paul Gaultier, Dolce & Gabbana, Givenchy, Yves Saint Laurent, Ralph Lauren, Bluemarine і Versace**.*

Яе прызналі адной з самых запатрабаваных мадэляў вясны 2010 года.

Густаўсан з'яўлялася на вокладках такіх часопісаў, як *Elle, W, Numéro, амерыканскага, італьянскага, французскага і японскага Vogue, L'officiel і Crash*. У сакавіку 2010 яна з'явілася на вокладцы нямецкага *Vogue**.*

У 2011 Фрыда атрымала ўзнагароду ў намінацыі *"Шведская мадэль года"*, якая заснавана часопісам Elle.

Прыватнае жыцце
---------------

З 29 мая 2015 года Фрыда замужам за фатографам Яльмарам Рехліным.

Агенцтва
--------

Фрыда працуе ў наступных агенцтвах:

* IMG Models - New York
* IMG Models - Paris
* IMG Models - Milan
* IMG Models - London
* IMG Models - Australia
* Traffic Models - Barcelona
* LEGEND - Copenhagen
* Mega Model Agency - Hamburg
* Stockholmsgruppen - Stockholm
* Donna Models - Tokyo

Зноскі
------

1. ↑  Frida Gustavsson - IMDb
2. 1 2  Frida Gustavsson - Model Profile - Photos & latest news.
3. ↑  Frida Gustavsson Fashion, News, Photos and Videos | Vogue.
4. ↑  ELLE-galan 2011: Alla vinnare! Archieved.
5. ↑  The Bride Wore Baby’s Breath! Model Frida Gustavsson's Flower Crown Braid. Vogue. 02.06.2015.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 1579001847276 · VIAF: 2304158261776202540009 |
**Замошша** — археалагічны помнік каля вёскі Замошша 2 Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,3 км на паўднёвы захад ад вёскі, на ўзгорку вышынёй каля 13 м, сярод забалочанай мясцовасці.

Апісанне
--------

Пляцоўка авальнай формы памерам 53×37 м, на ўзгорку вышынёй да 14 м, сярод забалочанай мясцовасці, валы і равы не прасочваюцца. Вядома з канца XIX ст.

Даследавалі ў 1949 годзе А. Р. Мітрафанаў (выявіў ляпную гладкасценную кераміку), у 1974 годзе — Г. В. Штыхаў (залажыў раскоп 16 кв. м), у 1977 годзе — В. І. Шадыра (ускрыў больш за 500 кв. м). Культурны пласт ад 2,5 м у цэнтры пляцоўкі да 0,5 м па краях. Выяўлена шмат вырабаў з каменю, косці, гліны, жалеза. Сярод каменных прылад — плоскія клінападобныя і свідраваныя сякеры, зерняцёркі, цёрачнікі, таўкачы, прасліцы. Знаходкі найбольш прадстаўлены касцянымі вырабамі (больш за 200) — прылады працы (долаты, прасліцы, шылы, праколкі, іголкі і інш.), зброя (наканечнікі дзід, дроцікаў, стрэл, ручкі кінжалаў, баявых нажоў), упрыгожанні (шпількі, падвескі, амулеты), розныя дробныя вырабы.

З найбольш цікавых знаходак — касцяныя шпількі з вытанчанай формай галоўкі, якія з’яўляюцца спецыфічнымі прадметамі ўбранства старажытных балтаў, маюць шматлікія аналагі ў Прыбалтыцы, датуюцца VIII—VII стст. да н.э. Гэтыя знаходкі вызначаюць ніжнюю дату гарадзішча, якое ў цэлым адносіцца да днепра-дзвінскай культуры. У верхніх пластах знойдзены жалезныя сякеры, шылы, фрагменты вузкалязовых сякер, сярпы з прамавугольнай спінкай, характэрныя толькі для гарадзішчаў Беларускага Падзвіння, а таксама сярпы латгальскага тыпу.

На мацерыку выяўлены рэшткі агнішчаў, круглыя ямы (дыяметрам 2,5—3 м, глыбінёй 0,6—1 м), запоўненыя вугалем, касцямі жывёл, рэшткамі посуду, разнастайнымі вырабамі з каменю і косці, абпаленымі камянямі. Яны адносяцца да найбольш ранняга перыяду існавання гарадзішча. Магчыма, яны звязаны з рэшткамі жытлаў-зямлянак, якія звычайна рэканструююцца ў выглядзе будана з канічным дахам. На гарадзішчы сабраны абломкі гладкасценнага глінянага посуду слоікападобных і слабапрафіляваных форм. Для слоікападобных гаршкоў характэрны адтуліны на венчыку. Слабапрафіляваныя пасудзіны арнаментаваны пракрэсленымі лініямі ці скразнымі адтулінамі. Зрэдку сустракаецца штрыхаваная кераміка.

У больш позні час гарадзішча выкарыстоўвалася як сховішча. Гарадзішча адносіцца да днепра-дзвінскай культуры і датуецца VIII ст. да н.э. — VI ст. н. э.

Літаратура
----------

* Археалагічнае вывучэнне Полацка // Памяць: Полацк : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал : Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. С. С. Чарняўская; навук. рэд.: Г. В. Штыхаў, С. В. Тарасаў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2002. — С. 27-48
* Полацкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1985. — С. 332—377.
**Замошша** — курганныя могільнікі X—ХІ стагоддзяў каля вёскі Замошша Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзяцца за 0,2 км на поўдзень ад вёскі, на полі.

Апісанне
--------

13 моцна абараных насыпаў паўсферычнай формы дыяметрам 5—15 м, вышынёй 1,5—2 м. Абследавалі Г. В. Штыхаў (1967) і А. Р. Мітрафанаў (1972). 

У 1972 годзе З. М. Сяргеева раскапала тры курганы на знос з захаваннем броўкі шырынёй 1 м. Пахавальныя абрады — трупапалажэнне і трупаспаленне. Знойдзены абломак масіўнага жалезнага прадмета, бронзавыя накладкі на пояс, цэлае глінянае вядзерца з вушкам і лінейным арнаментам, фргамент жалезнага нажа з шырокай спінкай, бронзавыя літыя накладкі на пояс з раслінным арнаментам, кераміка, косці чалавека, каня і дробных жывёл.

Аналагі пахавання знойдзены ў Люцынскім могільніку X—XI стагоддзяў каля горада Лудза ў Латвіі і Гняздоўскіх курганах X стагоддзя ў Расіі.

Літаратура
----------

* Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — Т. 1: А―К. — 496 с. — ISBN 978-985-11-0354-2. — С. 353
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 415
**Плошча Пятра Мсціслаўца** — цэнтральная плошча г. Мсціслава Магілёўскай вобласці.

Плошча доўгі час не мела афіцыйнай назвай. У верасні 2016 года да абласнога фестывалю-кірмаша «Дажынкі» плошчы нададзена імя Пятра Мсціслаўца.

Абмежавана вуліцамі Варашылава і пешаходнымі часткамі вуліц Калініна, Пірагоўскай, Савецкай.

Помнік Пятру Мсціслаўцу
На плошчы знаходзяцца будынак Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта, Палац шлюбаў і ўрачыстасцей (перабудаваны будынак кінатэатра «Мір»), помнік Пятру Мсціслаўцу.

Зноскі
------

1. ↑  У Мсціславе да «Дажынак» дзвюм вуліцам вярнулі гістарычныя назвы

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Крыстафер Джуліус «Крыс» Рок III** (англ.: Christopher Julius "Chris" Rock III; нар. 7 лютага 1965, Андрус, Паўднёвая Караліна, ЗША) — амерыканскі акцёр, комік, сцэнарыст, тэле- і кінапрадзюсар, рэжысёр.

Вядомы як комік, працуе ў стылі стэндап. Быў пятым у спісе найлепшых стэндап-комікаў усіх часоў па версіі тэлеканала «Comedy Central».

У сярэдзіне-канцы 1980-х зарабіў славу камедыйнага кінаакцёра, гуляючы маленькія ролі ў такіх фільмах, як *New Jack City* і «Я дастану цябе, вырадак». Яго працу ў начных клубах заўважыў Эдзі Мёрфі, які дапамог яму рушыць наперад у кар’еры і зладзіў яго ў фільм «Паліцыянт з Беверлі-Хілз 2». Затым з’явіўся ў фільме «Я дастану цябе, вырадак» (1988), дзе расізм выкарыстоўвалі ў камедыйнай манеры.

У 1990 годзе Рок ідзе па шляху свайго куміра Эдзі Мёрфі, далучыўшыся да акцёрскага складу «Суботнім вечарам у прамым эфіры». Гэтак жа яму дасталася невялікая роля, герой па імі Пукі, нарказалежны інфарматар у фільме «Нью-Джэк-Сіці». Правёўшы тры сезоны на SNL, Рок вырашыў знайсці іншыя магчымасці для кар’ернага росту. У 1993 годзе Рок з’явіўся ў «У яркіх фарбах» (1990—1994) для некалькіх эпізодаў да таго, як шоу адмянілі. Хоць ён і гуляў шмат іншых роляў, гледачы асацыявалі яго з яго персанажам Nat X. Улетку 1993 года Рок быў звольнены з SNL. Пасля гэтага Рок паспрабаваў прабіцца ў Галівуд, але не змог нідзе прайсці кастынг і зноў заняўся стэндап-камедзі.

1996 год стаў паваротным момантам у кар’еры Рока. Яго талент быў прызнаны HBO. Комік атрымаў дзве прэміі «Эмі» і шырокае прызнанне крытыкаў за шоу Bring the Pain з яго ўдзелам у галоўнай ролі. У 1997 годзе Рок пачаў сваё ўласнае тэлешоу на HBO, «Шоу Крыса Рока», якое прынесла яму дзве ўзнагароды CableACE. Прыкладна ў гэты ж час Рок з’яўляецца ў фільмах «Сержант Білка» (1996), «Ніндзя з Беверлі-Хілз» (1996), і «Смяротная зброя 4» (1998). Сярод апошніх значных фільмаў «Догма» (1999), «Джэй і Маўклівы Боб наносяць удар у адказ» (2001), «Дрэнная кампанія» (2001) сумесна з Энтані Хопкінсам, а таксама агучка Марці з «Мадагаскара» для DreamWorks (2005).

Зноскі
------

1. ↑  Chris Rock // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
2. ↑  Chris Rock // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Myspace · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · КиноПоиск · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 6007296 · BNE: XX1547128 · BNF: 141327498 · CiNii: DA16786379 · GND: 132598825 · ISNI: 0000 0000 7139 9996 · LCCN: n97054684 · NKC: xx0271834 · NLA: 40005379 · NLP: A16505943 · NTA: 172697638 · NUKAT: n2010017818 · SUDOC: 164781374 · VIAF: 76522923 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стасенка.
**Крыскенція Стасенка** — беларуская оперная спявачка (мецца-сапрана). Лаўрэат II Незалежнага Міжнароднага конкурсу оперных выканаўцаў, лаўрэат Нацыянальнага конкурсу імя С.Манюшкі «Убельская ластаўка».

Біяграфія
---------

Нарадзілася 23 жніўня 1978 года ў Лельчыцах Гомельскай вобласці. Скончыла Лельчыцкую школу № 1. У 2000 годзе скончыла Мінскае музычнае вучылішча па класу вакалу (клас Л. Галушкінай). У 2007 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі па класе сольных спеваў народнай артысткі Беларусі Л. Галушкінай. Маецца ступень бакалаўра.

З 2008 года — салістка Вялікага тэатра Беларусі.

Творчасць
---------

У канцэртнай рэпертуары салісткі — рамансы беларускіх, рускіх і замежных кампазітараў, арыі з опер Бізэ, Вердзі, Рымскага-Корсакава, Чайкоўскага.

У рэпертуары оперы: Саламея, Лятучая мыш, Царская нявеста, Кармэн, Пікавая дама, Рыгалета, Травіята, Князь Ігар, Яўген Анегін, Іаланта, Чароўная флейта, Мадам Батэрфляй, Вяселле Фігаро, Сівая легенда, «Віні-Пух і ўсе, усе, усе …», Метамарфозы, «Viva la Mamma!», Сельскі гонар, Чароўная музыка.

### Гастролі

Прымае ўдзел у канцэртах Беларускай дзяржаўнай філармоніі. У 2017 г. выканала партыю Эміліі ў «Атэла» і партыю саліруючага мецца-сапрана ў Рэквіеме В. А. Моцарта. У 2016 годзе выканала партыю Вольгі ў оперы «Яўген Анегін».

Удзельнічала ў Прэзідэнцкім канцэрце на сцэне Мінск-арэны, ўяўляла беларускае мастацтва на Днях культуры Беларусі ў Азербайджане (2013 г.).

Гастралявала з трупай тэатра ў Эстоніі.

Зноскі
------

1. ↑  Крыскенція Стасенка Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета

Спасылкі
--------

* Наши славные земляки: Крискентия СТАСЕНКО Лельчыцкія навіны
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Ільінская царква.
**Свята-Ільінская царква** — помнік драўлянага дойлідства. Пабудаваная ў 1788 у в. Вуйвічы Пінскага раёна з рысамі стылю барока.

Архітэктура
-----------

Храм мае шматпланавую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю, якую фармуюць зрубы званіцы, цэнтральнага аб'ёма з пяціграннымі прыдзеламі і апсіда з квадратнай рызніцай. Вертыкальнай дамінантай з'яўляецца чатырох'ярусная чацверыковая званіца з гранёным сферычным купалам і макаўкай у завяршэнні. Квадратны ў плане асноўны аб'ём мае двух'ярусную пабудову з чатырохсхільнымі перакрыццямі і цыбулепадобнай галоўкай на двух'ярусным васьмерыковым барабане ў завяршэнні. Плоскасныя фасады гарызантальна ашаляваныя і прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах. У інтэр'еры дамінуе прастора цэнтральнага аб'ёму, перакрытая шатровым скляпеннем на ветразях з «верхнім святлом» і раскрытая шырокімі прасветамі ў апсіду; бакавыя прыдзелы і бабінец аб'яднаныя агульным зрубам з прытворам. Пры ўваходзе на шырыню бабінца галерэя хораў з бакавой лесвіцай.

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. - Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. - 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Ільінская царква (Вуйвічы)
* Свята-Ільінская царква (Вуйвічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Ільінская царква (Вуйвічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Ільінская царква (Вуйвічы) на сайце «Архіварта»
**Крыпта-пахавальня Радзівілаў** — пахавальня роду Радзівілаў у крыпце касцёла Божага Цела ў Нясвіжы. Крыпта Радзівілаў — трэцяя па колькасці дынастычных пахаванняў у Еўропе пасля Габсбургаў у Капуцынеркірхе і Бурбонаў у Сен-Дэні.

Пахавальная крыпта Радзівілаў
Найбольш старажытныя саркафагі знаходзяцца бліжэй да ўвахода. Самае першае пахаванне пад касцёлам датавана 1616 годам, а апошняе — 1936 годам, калі тут быў пахаваны апошні ардынат Нясвіжа Альбрэхт Антоні Радзівіл. У крыпце на сённяшні дзень знаходзіцца алтар Нявіннага Зачацця, 70 саркафагаў, адзін з іх — рытуальны, адна канопа і адна урна з прахам нашчадка нясвіжскай лініі Антонія Радзівіла, прывезеная з Лондана 8 чэрвеня 2000 года. У пачатку XX стагоддзя большасць трун крыпты была змешчана ў бярозавыя саркафагі.

Асобнае месца займае труна з нявызначанымі рэшткамі, якія могуць належаць кухару Радзівіла Сіроткі Я. Гермаку або А. Скарульскаму, які стварыў арган для касцёла. Абодва вандравалі з Радзівілам Сіроткам і ў 1583 годзе былі пасвячоны ў рыцары ордэна Труны Гасподняй.

25 кастрычніка 1926 года Юзаф Пілсудскі (1867—1935) паклаў ордэн «Virtuti Militari» IV класа на саркафаг з рэшткамі князя Станіслава Радзівіла (1880—1920), які быў ад’ютантам Пілсудскага ў і загінуў у час польска-савецкай вайны. Гэтае мерапрыемства было повадам прыезду Пілсудскага ў Нясвіж для важнай сустрэчы з «віленскімі кансерватарамі».

* Галерэя крыптыГалерэя крыпты
* Юзаф Пілсудскі кладзе ордэн «Virtuti Militari» IV класа на саркафаг з рэшткамі князя Станіслава Радзівіла (1880—1920) у крыпце-пахавальні князёў Радзівілаў у Фарным касцёле Найсвяцейшага Божага Цела ў Нясвіжы. 25 кастрычніка 1926 г.Юзаф Пілсудскі кладзе ордэн «Virtuti Militari» IV класа на саркафаг з рэшткамі князя Станіслава Радзівіла (1880—1920) у крыпце-пахавальні князёў Радзівілаў у Фарным касцёле Найсвяцейшага Божага Цела ў Нясвіжы. 25 кастрычніка 1926 г.

Гл. таксама
-----------

* Катэгорыя:Пахаваныя ў крыпце Радзівілаў

Зноскі
------

1. 1 2  Нясвіж — парафія Божага Цела. Catholic.by

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крыпта-пахавальня Радзівілаў
* *Аудроне Вишняускене*. МАВЗОЛЕЙ КНЯЗЕЙ РАДЗИВИЛЛОВ В КОСТЕЛЕ БОЖЬЕГО ТЕЛА В НЕСВИЖЕ
**Сінявір** (укр.: Синевир) — найвялікшае высакагорнае возера ўкраінскіх Карпатаў. Месціцца ў Міжгірскім раёне Закарпацкай вобласці, у горным масіве Унутраныя Гарганы. Уваходзіць у склад нацыянальнага прыроднага парку «Сінявір».

Сінявір лічыцца самым цікавым аб’ектам Нацыянальнага прыроднага парку «Сінявір» і з’яўляецца адной з візітных картак Украінскіх Карпат. Яно размешчана на вышыні 989 метраў над узроўнем мора, мае сярэднюю плошчу 4—5 гектараў, сярэдняя глыбіня складае 8—10 м, максімальная — 24 м. З-за вышыні над узроўнем мора і параўнальнай глыбакаводнасці нават у самыя цёплыя дні праграваюцца толькі верхнія 1—2 метры возера.

Возера ўтварылася ў выніку магутнага апоўзня, выкліканага землятрусам каля 10000 гадоў таму. На вышыні 989 м горныя камяністыя пароды сталі на шляху хуткага ручая, утварыўшы дамбу і цалкам перагарадзіўшы вузкую даліну. Катлавіна, якая пры гэтым паўстала, запоўнілася вадою трох горных ручаёў.

У празрыстай вадзе возера добра адчуваюць сябе стронга азёрная, вясёлкавая і ручаёвая.

Пейзажы адрозніваюцца надзвычайнай маляўнічасцю і велічнасцю. Стромкія схілы пакрытыя гонкімі елкамі, узрост якіх складае 140—160 гадоў. Пасярэдзіне возера ёсць невялікая выспа плошчай некалькі метраў. Дзякуючы гэтай выспе возера атрымала сваю народную назву — «Марское вока».
**Свята-Іаана-Багаслоўская царква** — драўляны праваслаўны храм у вёсцы Дамашанах Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Царква ў 1944—49 гадах
У вёсцы захавалася царква, пабудаваная ў 1507 годзе князем Канстанцінам Астрожскім. Паводле вопісу 1806 года, яна была драўлянай, аднакупальнай, пабудавана замест згарэлай у 1772 годзе. Напачатку XX стагоддзя быў праведзены рамонт. Царква ўцалела ў перыяд Другой сусветнай вайны, але была разбурана савекімі уладамі пасля вайны.

Аднаўленне царквы пачалося ў 1994 г. і завяршылася ў 1997 г. Вялікі ўклад унёс святар Сяргей Георгіевіч Плячкоў.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Да кубападобнага зруба малітоўнай залы далучаны прамавугольныя прырубы прытвора і апсіды, над якой 2-схільны гонтавы дах пры дапамозе застрэшкаў пераходзіць у вальмавы. Дах завершаны 2 цыбулепадобнымі галоўкамі і 4-гранным барабанам паміж імі. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Уваход арганізаваны праз ганак бакавога фасада прытвора. У афармленні інтэр'ера выкарыстана разьба па дрэве.

Зноскі
------

1. ↑  Свята-Іаана-Багаслоўская царква ў Дамашанах
2. ↑  Свята-Іаана-Багаслоўская царква на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 2. — 308 с.: іл.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Минские епархиальные ведомости. 2000. № 2. С. 7.

Спасылкі
--------

* Іаана-Багаслоўская царква на globustut.by
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Іаана-Прадцечанская царква.
**Свята-Іаана-Прадцечанская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Сакалова, Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана на могілках у 1820 г. з дрэва як каталіцкая капліца, якая ў 1864 г. пераасвячона ў праваслаўную царкву.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Адназрубны аб'ём накрыты двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай сцяной. У кампазіцыі храма вылучаецца нетрадыцыйна асіметрычна размешчаная ва ўсходняй алтарнай сцяне нізкая рызніца пад вальмавым дахам. Дах над галоўным фасадам прарэзаны васьмігранным барабанам з шатровым верхам і макаўкай у завяршэнні, над алтарнай часткай — такі ж барабан з цыбулепадобнай галоўкай. Фасады вертыкальна ашаляваны, рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах і вертыкальнымі сцяжкамі ў прасценках. Рытм галоўнага фасада ствараюць трохвугольныя франтоны галоўнага аб'ёму і прамавугольнага ў плане прытвора.

Інтэр'ер
--------

У інтэр'еры алтарная частка вылучана драўляным іканастасам, выкананым у 1865 г. Абразы 18 — 19 ст.: «Святы Георгій», «Маці Божая Адзігітрыя», «Укрыжаванне з прадстаячымі», «Ісус Хрыстос», «Архангел Міхаіл», «Аляксандр Неўскі», «Тайная вячэра», «Маці Божая Знаменне», абраз-таблетка «Маці Божая Адзігітрыя і Мікалай Цудатворац».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова)

* Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова) на сайце Radzima.org
* Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Сакалова) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сялянская вуліца.

**Вуліца Сялянская** — вуліца ў гістарычным цэнтры Гомеля. Адна з найстарэйшых вуліц горада, вядомая з XVI стагоддзя[*крыніца?*]. На картах горада малюецца з канца XVIII стагоддзя.

Вуліца працягнулася ад вуліцы Пушкіна да вуліцы Гагарына. Праходзіць па тэрыторыі Цэнтральнага раёна горада.

Гісторыя і этымалогія назвы
---------------------------

З'яўляецца адной з найстарэйшых вуліц горада. Пасля будаўніцтва на рагу з Румянцаўскай вуліцай (цяпер *Савецкая*) Траецкай царквы вуліца была названа *Траецкай*. Цяпер на месцы Траецкай царквы размешчана гасцініца «Сож».

У дарэвалюцыйны час на вуліцы знаходзілася адна з лепшых аптэк горада - аптэка Эфрота (размяшчалася на месцы сучаснага будынка гарвыканкама).

Перайменаванне *Траецкай вуліцы* ў *Сялянскую* адбылося ў 1927 годзе і азначала пачатак суцэльнай калектывізацыі.

Архітэктура
-----------

* Будынак гарвыканкама
* Будынак былога камерцыйнага банка (цяпер упраўленне гандлю Гомельскага гарвыканкама). Архітэктар С. Д. Шабунеўскі.
* Гарадская стаматалагічная паліклініка
* Сярэдняя школа № 24
* Цэнтральны рынак

Перасякае вуліцы
----------------

* Савецкую
* Кірава
* Праспект Леніна
* Катуніна

Літаратура
----------

* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: белСэ, 1991. — 527 с.
* Рогалёв А. Ф. от Гомеюка до Гомеля: Городская старина в фактах, именах, лицах. — Гомель, 1993. — 216 с.
* Гомель. Атлас. — Мн.: Белкартография, 2005. — 41 с.
**Вуліца 40 год БССР** — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад вуліцы Каменшчыкава да вуліцы Свірыдава. Перасякаецца з безназоўным правулкам. Складаецца з індывідуальнай забудовы пераважна сядзібнага тыпу.

З гісторыі
----------

Сфарміравалася ў канцы 1950-х гадоў праз уразанне прысядзібных участкаў жыхароў Юнацкай вуліцы і вуліцы Мічурына. Назву атрымала ў гонар саракавой гадавіны ўтварэння Беларускай ССР, якая адзначалася ў 1959 годзе. Засялялася пераважна не прудкоўцамі, а перасяленцамі з іншых раёнаў. Па ўспамінах старажылаў, у 1966 годзе пацярпела ад паводкі.

Сучаснасць
----------

У сектары між канцавымі адрэзкамі вуліцы 40 год БССР і вуліцы Мічурына знаходзіцца зона адпачынку з сажалкай.

У студзені 2023 г. Гомельскі гарадскі аддзел па надзвычайных сітуацыях паведамляў аб падтапленні талымі водамі аднаго з домаўладанняў вуліцы 40 год БССР.

Зноскі
------

1. ↑  Гомель. Атлас туриста. / Справоч. изд. Ред. Ю. М. Нестеровская. — Минск : РУП «Белкартография», 2019. — С. 15.
2. ↑  Рогалев, А. Ф. Гомель. Страницы истории, формирование улиц, местные тайны и загадки / А. Ф. Рогалев. — Гомель : Барк, 2014. — С. 188.
3. ↑  Жукова, Е. Вода подступает. Паводок // Гомельские ведомости. — Гомельские ведомости. — 2023. — 19 января. — С. 20.
4. ↑  Моложавская, Д. Вода прибывает. Паводок // Гомельские ведомости. — Гомельские ведомости. — 2023. — 24 января. — С. 5.
**Вуліца 7-я Лінія** (трансліт.: *Vulica 7-ja Linija*, руск.: Улица 7-я линия) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (1-ы мікрараён) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Маладзёжнай да вуліцы Дзяржынскага. Працягласць вуліцы складае 260 метраў. Гістарычна гэта адна з першых вуліц горада, якая ўзнікла яшчэ ў канцы 1950-х - пачатку 1960-х гадоў. На вуліцы знаходзіцца некалькі шматкватэрных жылых цагляных малапавярховых будынкаў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
**Вуліца Ільінскага** (былая назва: **Верхняя набярэжная**) — вуліца ў цэнтральнай частцы Віцебска, на правым беразе Заходняй Дзвіны. Названая ў 1967 годзе ў гонар акцёра, народнага артыста СССР і БССР Аляксандра Ільінскага.

Усе будынкі размешчаны на правым баку вуліцы, левы бок — бераг Заходняй Дзвіны. На скрыжаванні з вуліцай Кірава вуліца праходзіць пад Кіраўскім мостам.

Гісторыя
--------

Вуліца пачала фарміравацца ў XIX стагоддзі (забудова ў цэнтральнай частцы пачалася ў XVII ст.). У пачатку XX стагоддзя на вуліцы размяшчаліся акулярная фабрыка, бровар «Лёвенброй», Сімяонаўская (Багаяўленская) царква, кафляны завод Г. Буднікава, вінны і дражджавы заводы. У 1928—1932 гг. пабудаваны Віцебскі клуб металістаў.

Забудова
--------

* № 45 — будынак Віцебскага філіяла Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі (архітэктар А. Данілава).

Зноскі
------

1. ↑  Электротехникум связи // Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. ISBN 5-85700-004-1

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вуліца Ільінскага (Віцебск)
**Ламберта Заньер** (італ.: Lamberto Zannier; 15 чэрвеня 1954, Фаган'я, Італія) — італьянскі дыпламат, былы генеральны сакратар АБСЕ (2011—2017).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 15 чэрвеня 1954 года ў муніцыпалітэце Фаган'я (на паўночным усходзе Італіі).

З 1976 года — у Міністэрстве замежных спраў Італіі. Працаваў у пасольствах Італіі ў Аб’яднаных Арабскіх Эміратах, Аўстрыі і Нідэрландах.

У 1998—1999 гадах прымаў удзел у перамовах па адаптацыі Дамовы аб звычайных узброеных сілах у Еўропе (ДЗУСЕ).

З 2002 па 2006 год займаў пасаду дырэктара цэнтра АБСЕ па прадухіленні канфліктаў ў Вене.

З чэрвеня 2008 года па чэрвень 2011 года быў спецпрадстаўніком ААН па Косава і кіраўніком місіі ААН па справах часовай адміністрацыі ў Косава.

У чэрвені 2011 года Ламберта Заньер быў абраны генеральным сакратаром АБСЕ.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Ламберта Заньера на сайце АБСЕ  (англ.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 16191696s · GND: 1169072623 · GTAA: 239200 · ISNI: 0000 0000 7733 1263 · LCCN: no2007119470 · SUDOC: 087121271 · VIAF: 26853819 |

 |
**Сві́слацкі тэатр Тышке́віча** — прыватнаўласніцкі тэатр у 18 — 19 стагоддзях у г. Свіслач.

Гісторыя
--------

Вінцэнт Тышкевіч
Тэатр быў створаны да 1788 года графам В.Тышкевічам як аматарскі. У паказах, якія адбываліся ў суправаджэнні прыгоннай капэлы, удзельнічалі вучні гімназіі, жыхары мястэчка, прыцягваліся сяляне. Вядома, што ў 1788 годзе кіраўніком капэлы і «прыдворным кампаністам» быў італьянскі кампазітар К. Чыпрыяна. Музыкальны рэпертуар складаўся з твораў кампазітараў Дж. Паізіела, І. С. Баха, Л. Бакерыні і інш. Выступалі таксама «вольныя» драматычныя, оперныя і балетныя трупы Я.Шыманскага (1803), М.Кажынскага (1817—1819), якія Тышкевіч браў на сваё ўтрыманне.

Будынак
-------

Будынак тэатра пастаўлены ў пачатку 19 стагоддзя ў Свіслацкім парку. Уяўляў сабой 1-павярховае П-падобнае ў плане драўлянае збудаванне пад гонтавым дахам. Падзяляўся перагародкай на дзве роўныя сіметрычныя часткі (тэатральную і балетную). Тэатральная частка складалася з вялікай тэатральнай залы і блока з 4 артыстычных прыбіральняў. Балетную частку ўтваралі 2 роўныя па памерах танцываяльныя залы з антыкамерай, злучанай з агульнай для ўсяго будынка прыхожай, за якой размяшчалася кухня.

Літаратура
----------

* Свіслацкі тэатр Тышкевіча // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2.