**Бахрэйнска-ізраільскі мірны дагавор** — дагавор аб нармалізацыі адносін паміж Ізраілем і Бахрэйнам, аб заключэнні і падпісанні якога было абвешчана 11 верасня 2020 года. Падпісанне дамовы адбылося 15 верасня гэтага ж года, адначасова з падпісаннем ізраільска-эмірацкага дагавора. Цырымонія прайшла на лужку перад Белым домам у Вашынгтоне, ЗША. Па выніках пагаднення паміж краінамі ўстаноўлены паўнавартасныя дыпламатычныя адносіны.

Гэта чацвёрты мірны дагавор, падпісаны Ізраілем з арабскай краінай, пасля Егіпта (1979), Іарданіі (1994) і ААЭ (2020).

Эксперты ацэньваюць мірныя працэсы паміж Ізраілем і суніцкімі манархіямі як вынік іх сумеснага супрацьстаяння ўплыву Ірана.

Гісторыя
--------

Пасля абвяшчэння аб эмірацка-ізраільскай нармалізацыі саветнік прэзідэнта ЗША Трампа Джарэд Кушнер неаднаразова наведваў Манаму і праводзіў перамовы з прадстаўнікамі ўрада Бахрэйна. Тады апошнія заяўлялі, што падпішуць пагадненне толькі пасля таго, як на падобны крок пойдзе Саудаўская Аравія. Яна, у сваю чаргу, заявіла, што зробіць гэта толькі пасля стварэння незалежнай палесцінскай дзяржавы. Тым не менш, паведамляецца аб тэлефоннай размове Трампа і саудаўскага караля Салмана, падчас якой два лідары абмеркавалі рашэнне ўрада Бахрэйна нармалізаваць адносіны з Ізраілем.

11 верасня 2020 года адбылася тэлефонная размова паміж каралём Бахрэйна Хамадам ібн Іса Аль Халіфай і кіраўніком урада Ізраіля Біньямінам Нетаньяху. Крыху пазней у гэты ж дзень прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што 15 верасня ў Вашынгтоне паралельна з падпісаннем эмірацка-ізраільскай дамовы будзе заключана і падпісана пагадненне аб нармалізацыі адносін паміж Ізраілем і Бахрэйнам.

Дагавор быў падпісаны 15 верасня 2020 года кіраўніком МЗС Бахрэйна Абдулатыф бін Рашыд аль-Зайані і прэм’ер-міністрам Ізраіля Нетаньяху. Аль-Зайяні таксама заявіў, што мірны дагавор з Ізраілем «умацуе бяспеку рэгіёна». Падпісанае пагадненне ўступіць у сілу пасля яго ратыфікацыі ізраільскім урадам.

Роля Саудаўскай Аравіі
----------------------

Бахрэйн — невялікая астраўная дзяржава ў Персідскім заліве, аддзеленая мостам ад Саудаўскай Аравіі. Нягледзячы на тое, што дзяржава з’яўляецца незалежнай, яе знешняя палітыка амаль цалкам вызначаецца Саудаўскай Аравіяй, якая часцяком наўпрост дыктуе ёй сваю волю. З гэтай прычыны крок насустрач нармалізацыі з Ізраілем не мог бы адбыцца без адабрэння і згоды суседа. Эксперты мяркуюць, што такім чынам саудзіты «прамацваюць глебу» і могуць рушыць услед за астатнімі ў справе ўстанаўлення міру ў рэгіёне.

Пасля паведамлення аб нармалізацыі адносін Ізраіля і ААЭ Саудаўская Аравія першая адкрыла сваю паветраную прастору для пралёту ізраільскіх самалётаў, якія ідуць у Эміраты. Праз некалькі дзён сваё неба для ізраільцян адкрыў і Бахрэйн.

Па паведамленні СМІ, здзелка аб нармалізацыі адносін паміж Ізраілем і ААЭ і Бахрэйнам падтрымлівалася наследным прынцам Саудаўскай Аравіі Мухамедам, у той час як яго бацька кароль Салман быў супраць яе.

Прававыя аспекты
----------------

Дакумент, які Ізраіль падпісаў з Бахрэйнам, — «мірная дэкларацыя». У ёй агаворваецца агульная заява аб імкненні да міру, але яна стане базай для заключэння дагавора ў будучыні. Пагадненне прадугледжвае ўсталяванне прамых рэгулярных рэйсаў паміж Манамай і Тэль-Авівам.

Міжнародная рэакцыя
-------------------

У міжнароднай супольнасці пагадненне было ўспрынята неадназначна. Іншыя манархіі рэгіёна, а таксама саюзнікі ЗША падтрымалі нармалізацыю адносін паміж краінамі. Іран, Турцыя, Дзяржава Палесціна і іх саюзнікі раскрытыкавалі дакумент, паколькі ён пагражаў інтарэсам палесцінскіх арабаў.

Зноскі
------

1. ↑  Исторический прорыв: Бахрейн подпишет договор с Израилем, Detaly
2. ↑  Израиль подписал мирные соглашения с ОАЭ и Бахрейном, NEWSru.co.il
3. 1 2 3 4  Bahrain establishing full diplomatic relations with Israel, Trump announces, The Times of Israel
4. ↑  Трамп объявил об «историческом примирении» Израиля с еще одной арабской страной, Lenta.ru
5. ↑  «Friedenspakt» zwischen Israel und Bahrain, n-tv
6. ↑  Bahrain follows UAE to normalise ties with Israel, Al Jazeera
7. ↑  Bahrain and Israel agree to normalize relations, Trump announces, CBS News
8. ↑  Трамп: Израиль и Бахрейн договорились о нормализации отношений, NEWSru.co.il
9. ↑  Глава МИД Бахрейна: «Мир с Израилем укрепляет безопасность региона», NEWSru.co.il
10. ↑  Соглашения с ОАЭ и Бахрейном вступят в силу после утверждения правительством, NEWSru.co.il
11. ↑  Bahrain follows UAE to normalise ties with Israel, Al Jazeera
12. ↑  Israel, the UAE, & Bahrain didn’t sign peace deals, they’re military alliances to counter Iran, Responsible Statecraft
13. ↑  ОАЭ и Бахрейн — первые арабские страны, заключившие мир с Израилем за четверть века. Почему это важно, BBC
14. ↑  Вслед за ОАЭ и Бахрейном Израиль могут признать Саудовская Аравия и Оман, Ведомости
15. ↑  Саудовская Аравия открыла воздушное пространство для израильских самолетов, NEWSru.co.il
16. ↑  Бахрейн открыл свое воздушное пространство для израильских самолетов, NEWSru.co.il
17. ↑  Бахрейн — Израилю: летайте над нами, Детали
18. ↑  WSJ: кронпринц Саудовской Аравии скрывал от отца планы нормализации отношений с Израилем, NEWSru.co.il
19. ↑  Saudi Royal Family Divides Over Potential Embrace of Israel, The Wall Street Journal
20. ↑  Между королем Саудовской Аравии и наследным принцем возник разлад из-за Израиля, Detaly
21. ↑  Трамп приблизил ОАЭ и Бахрейн к Израилю, Независимая
22. ↑  Bahrain, Israel set to form official ties, Arkansas Democrat Gazette
23. ↑  Нормализация отношений Израиля и Бахрейна. Реакции ОАЭ, Египта и ПА, NEWSru.co.il
24. ↑  Оман поддержал мирный договор между Израилем и Бахрейном, NEWSru.co.il
25. ↑  Рамалла отзывает посла из Бахрейна, Турция осуждает мирный договор, NEWSru.co.il
26. ↑  Иран: Бахрейн стал соучастником преступлений сионистского режима, NEWSru.co.il