Саламяная птушка
Саламяныя вырабы на паштовай марцы Беларусі
**Салома** — сухія сцёблы злакавых і бабовых зерневых культур, якія застаюцца пасля малацьбы, а таксама сцёблы льна, канопляў, кенафа і іншых раслін, вызваленыя ад лісця, суквеццяў, насення.

Віды саломы
-----------

Адрозніваюць азімую і яравую салому, злакавую і бабовую, а па відах раслін — пшанічную, жытнюю, ячменную, ільняную, канапляную і інш. Добрая злакавая салома — светлая, бліскучая, пругкая; доўгаляжаўшая — крохкая, пыльная, часта з рэзкім пахам.

Склад
-----

Хімічны склад і пажыўнасць залежаць ад віду раслін, клімату, спосабаў уборкі, малацьбы, захоўванні і іншых фактараў. У саломе 35—45 % клятчаткі і іншых складаных цяжкапераварымых вугляводаў, 2—6 % пратэіна (у бабовай 4—9 %), 1,2—2 % тлушчу, 4—7 % залы. У 100 кг прасяной саломы ў сярэднім 40 кармавых адзінак і 2,3 кг пераварымага пратэіну, у ячменнай — 33 кармавыя адзінкі і 1,3 кг пераварымага пратэіну. У яравой саломе больш пратэіну, менш клятчаткі, таму пажыўнасць яе вышэй, чым у азімай.

Выкарыстанне
------------

### Народная творчасць

Павук у Магілёўскім этнаграфічным музеі
Выдатным вынаходствам народнай дэкаратыўнай творчасці з’яўляюцца падвясныя ўпрыгожванні з саломы, якія вывешваліся пад час калядных святаў. Сабраныя з саламяных трубачак, яны бязважкія і ажурныя. Падвешаныя за нітку ці конскі валасок за столевую балку над сталом, яны нагадваюць павуціну. Мабыць таму і называюць іх беларусы часцей за ўсё «павукамі». Падвясныя «павукі» мелі не толькі дэкаратыўнае значэнне. Іх паходжанне звязваюць з земляробчай сімволікай саломы.

### Выкарыстанне ў якасці корму

Салому зерневых культур выкарыстоўваюць у кармленні, у асноўным буйнога рагатага ската. З прычыны невысокай пажыўнасці і пераварымасці, салому выкарыстоўваюць, галоўным чынам, для надання рацыёну неабходнага аб’ёму, або як дадатак да рацыёнаў з вялікай колькасцю сакавітых кармоў. Для павелічэння спажыўнасці саломы ўжываюць розныя спосабы падрыхтоўкі — драбненне, запарванне, абмешванне, апрацоўку хімічнымі рэчывамі. Распаўсюджанае таксама грануляванне саломы ў сумесі з канцэнтратамі і штучна высушанай травой. Скату можна скормліваць усе віды саломы, акрамя грэчкавай, якая часам выклікае пачырваненне скуры, сып, пухліны суставаў.

### Выкарыстанне ў якасці матэрыялу

Салому выкарыстоўваюць таксама на подсціл сельскагаспадарчым жывёлінам і як сыравіну для вырабу саманнай цэглы, ізаляцыйных пліт, матаў.

### Тэкстыльныя валокны

Салома льну, канопляў — сыравіна для атрымання трасты, з якой вылучаюць тэкстыльныя валокны.

### Выкарыстанне ў якасці хімічнай сыравіны

У Германіі праводзіліся даследаванні па выкарыстанні саломы ў якасці сыравіны для сухой перагонкі.

Гл. таксама
-----------

* Сена

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14). — С. 112.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Салома на Вікісховішчы |

* Солома // Архитектурно-строительный портал (руск.)

| ⛭Салома |
| --- |
| Віды і тыпы саломы | 
* Аўсяная салома  (ВД) (бел.
* Бабовая салома
* Грачаная салома
* Жытняя салома  (ВД) (бел.
* Ільняная салома
* Канапляная салома
* Кукурузная салома
* Пшанічная салома  (ВД) (бел.
* Рысавая салома  (гал.) (бел.
* Ячменная салома  (ВД) (бел.

 |
| Прамысловасць | Саламяныя брыкеты  (руск.) (бел. |
| Будаўніцтва  (руск.) (бел. і інтэр’еры | 
* Саламяная страха  (руск.) (бел.
* Саман
* Акно праўды  (англ.) (бел.
* Саламяны мат  (яп.) (бел.
* Коб  (укр.) (бел.

 |
| Пакавальныя матэрыялы і посуд | 
* Саламяны кошык
* Олія  (англ.) (бел.
* Сапет  (укр.) (бел.
* Саламянікі  (укр.) (бел.

 |
| Касцюм | 
Галаўныя ўборы  (англ.) (бел.
Брыль
Амігаса  (венг.) (бел.
Канацье  (руск.) (бел.
Азіяцкі капялюш  (руск.) (бел. (Нонла  (гал.) (бел.)
Панама
Салакот  (англ.) (бел.
Самбрэра  (руск.) (бел.
Адзенне
Міно  (руск.) (бел.
Абутак  (ням.) (бел.
Лапці
Варадзі  (руск.) (бел.
Дзоры  (руск.) (бел.
Джыпсін  (англ.) (бел.
 |
| Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва  (ВД) (бел. і вырабы з саломы  (ВД) (бел. | 
* Саломапляценне
* Аплікацыя саломкай  (англ.) (бел.
* Саламяная зорка  (ням.) (бел.
* Саломкавая мазаіка  (фр.) (бел.
* Саламяны павук  (руск.) (бел.

 |
| Культура | 
* Сімэнава  (руск.) (бел.
* Саламяны колер  (англ.) (бел.
* Саламяны сабака  (англ.) (бел.
* Саламяны мядзведзь  (англ.) (бел.
* Саламяны лабірынт  (руск.) (бел.
* Саламяны чалавек  (руск.) (бел.
* Фігуры з цюкоў саломы  (ням.) (бел.
* Саломінка, якая зламала спіну вярблюду  (англ.) (бел.
* Апошні сноп  (руск.) (бел.

 |
| Салома ў гаспадарцы | 
* Пудзіла
* Саэкі  (англ.) (бел.
* Цюк саломы  (катал.) (бел.
* Камамакі  (англ.) (бел.
* Нека чыгура  (англ.) (бел.
* Сапетка  (укр.) (бел.

 |
| Іншае | Прэс-падбіральшчык  (руск.) (бел. |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11966676f · GND: 4183724-1 · LCCN: sh85128535 · NDL: 00574145 · NKC: ph242471 |