У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Львоў (значэнні).

**Львоў** (укр.: Львів Вымаўленне на украінскай мове (i); польск.: Lwów; ням.: Lemberg; лац.: Leopolis — горад льва) — горад абласнога падпарадкавання на захадзе Украіны, раней адзін з галоўных цэнтраў Галіцка-Валынскага княства, Кароны Каралеўства Польскага, габсбургскага Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі, а пазней сталіцай Львоўскага ваяводства ў складзе Другой Польскай рэспублікі.

Паводле археалагічных даследаванняў на месцы сучаснага Львова першыя паселішчы з’явіліся яшчэ ў V стагоддзі, а паміж VIII і X стагоддзямі на тэрыторыі Львова знаходзіліся паселішчы ляхаў. У 1031 годзе вялікі князь кіеўскі Яраслаў адваяваў гэтыя паселішчы разам з суседнімі землямі ў польскага караля Мешкі II Ламберта. Пасля нашэсцяў Батыя князь Даніла Раманавіч, валадар Галіцка-Валынскага княства, адбудаваў горад у 1240 годзе і назваў яго ў гонар свайго сына Льва.

Першая летапісная згадка Львова датуецца 1256 годам. У 1340 годзе Галічына, якая ўключала ў сябе Львоў, была далучана да Каралеўства Польскага Казімірам III Вялікім, які ў 1356 годзе надаў Львову магдэбургскае права. Львоў знаходзіўся ў складзе Польскага каралеўства да 1772 года, пасля чаго ў выніку першага падзела Рэчы Паспалітай стаў часткай Аўстрыйскай імперыі. Пасля распаду Аўстра-Венгрыі Львоў стаў сталіцай Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікі, а з 1919 года — сталіцай Львоўскага ваяводства Другой Польскай рэспублікі, у складзе якой знаходзіўся да 1939 года, калі быў анексаваны Савецкім Саюзам паводле Пакта Молатава-Рыбентропа, а пазней, падчас Другой сусветнай вайны, тэрыторыя Львова была акупаваная нямецкімі войскамі. 22 ліпеня 1944 года ў выніку Львоўскага паўстання горад быў вызвалены ад нацысцкай акупацыі польскай Арміяй Краёвай у супрацоўніцтве з войскамі СССР.

У канцы XIV і ў XV ст. абсалютная большасць гараджан была немцамі, пра што сведчыць судовая кніга Львоўскага магістрата за 1382—1389 гады. З XV ст. Львоў паступова станавіўся адным з галоўных польскіх, а пазней і габрэйскіх культурных цэнтраў рэгіёна. Да пачатку Другой сусветнай вайны палякі і яўрэі складалі дэмаграфічную большасць горада. Халакост і масавае перасяленне палякаў змянілі структуру насельніцтва. Іншыя этнічныя групы, якія жылі ў горадзе, — русіны (сённяшнія ўкраінцы) і армяне — таксама ўнеслі вялікі ўклад у культуру Львова. У выніку сумеснага нямецка-савецкага ўварвання ў Польшчу ў пачатку Другой сусветнай вайны горад Львоў і яго правінцыі былі далучаны да СССР і былі часткай Украінскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі з 1939 па 1941 гады. З ліпеня 1941 года да ліпеня 1944 года Львоў знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй і размяшчаўся ў Генерал-губернатарстве, пасля чаго ў ліпені 1944 года быў захоплены савецкай Чырвонай Арміяй і ў адпаведнасці з дамовамі Ялцінскай канферэнцыі быў уключаны ў склад УССР. Большасць палякаў, якія пражывалі ў Львове, былі дэпартаваныя на вернутыя па ўмовах Патсдамскага пагаднення ў Германіі землі (у Польшчы выкарыстоўваўся тэрмін «Вернутыя тэрыторыі» (польск.: Ziemie Odzyskane)), а горад стаў галоўным цэнтрам заходняй часткі Савецкай Украіны, дзе пражывалі пераважна ўкраінцы.

Пасля распаду СССР у 1991 годзе горад Львоў застаўся часткай Украіны, якая атрымала незалежнасць, і па сённяшні дзень з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Львоўскай вобласці і цэнтрам Львоўскай агламерацыі з насельніцтвам каля 1,5 мільёна чалавек. Па колькасці насельніцтва горад займае сёмае месца ў краіне (станам на 1 студзеня 2014 года ў Львове пражывала 729 038 чалавек). У горадзе знаходзіцца найбольшая колькасць помнікаў архітэктуры ва Украіне. У 2009 годзе Львову прысвоена званне культурнай сталіцы Украіны. Горад рэгулярна займае лідзіруючыя месцы ў рэйтынгах турыстычнай і інвестыцыйнай прывабнасці. Гістарычны цэнтр Львова, які ўключае ў сябе яго старадаўнія будынкі і брукаваныя вулачкі, захаваўся ў значнай ступені пасля савецкай і нацысцкай акупацый падчас Другой сусветнай вайны і занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У горадзе ёсць шмат галін прамысловасці і інстытутаў вышэйшай адукацыі, такіх як Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко і нацыянальны ўніверсітэт «Львоўская палітэхніка». Апроч таго, Львоў з’яўляецца домам для многіх устаноў культуры сусветнага класа, у тым ліку філарманічнага аркестра і вядомага Львоўскага тэатра оперы і балета.

Назва
-----

Асноўны артыкул: **Львоў, назва**
Назву "Львоў "горад атрымаў у гонар князя Льва Данілавіча, сына заснавальніка Львова Данілы Галіцкага. На працягу сваёй гісторыі Львоў ні разу не мяняў назвы. Назва горада на розных мовах гучыць так: украінскай — Львів, польскай — Lwów ( *Львув*), рускай — Львов, нямецкай — Lemberg (*Лемберг*; зараз — таксама Lwiw), ідыш — לעמבערג (*Лемберг*), лацінай — Leopolis (*Леопаліс*), армянскай — Լվով (*Лвов*), крымскататарскай — İlbav (*Ільбав*).

Адносна Львова традыцыйна ўжываецца шмат эпітэтаў. Распаўсюджанай з’яўляецца назва «Горад Лева». Час ад часу ўжываюцца такія параўнанні, назвы і словазлучэнні, як «Горад львоў», «Горад спячых львоў», «Каралеўскі горад», «Сталіца Галічыны», «Жамчужына кароны Еўропы», «Горад-музей», «Украінскі П'емонт», «Маленькі Парыж», «Маленькая Вена», «Бандэрштад», «Культурная сталіца Украіны» і іншыя.

Сімволіка
---------

Лагатып Львова
Афіцыйна зацверджанымі сімваламі Львова з’яўляюцца герб, вялікі герб, харугва Львоўскай гарадской рады і лагатып. Статут Львова таксама вызначае сімваламі горада назвы або выявы архітэктурных і гістарычных помнікаў.

Асновай гербу Львова з’яўляецца пячатка галіцка-валынскіх князёў — каменная брама з трыма вежамі, праз якія крочыць залаты леў. Вялікі герб Львова — гэта шчыт з гербам горада, увянчаны срэбнай каронай з трыма вежкамі, які трымаюць леў з аднаго боку і сярэднявечны ваяр з іншага. Сцягам Львова з’яўляецца сіняе квадратнае палотнішча з выявай гарадскога герба, абрамленае ліштвой, якая складаецца з жоўтых і сініх роўнабаковых трохвугольнікаў па краях. Лагатыпам Львова з’яўляецца выява пяці рознакаляровых вежаў (злева — направа): званіцы Армянскай царквы, вежы Карнякта, гарадской ратушы, вежы Лацінскай кафедры, званіцы кляштару бернардзінцаў і слоган «Львоў адкрыты для свету» (укр.: Львів відкритий для світу) пад імі.

Дэ-факта лозунг «Львоў адкрыты для свету» сёння з’яўляецца дэвізам Львова, бо ён намаляваны на лагатыпе горада. Да 1939 года афіцыйным дэвізам было лацінскае выслоўе «Semper fidelis» (*Заўсёды верны* (укр.: Завжди вірний)), аднак пасля Другой сусветнай вайны гэты дэвіз не знайшоў афіцыйнага зацверджання.

З XVII стагоддзя патронам Львова лічыўся святы Ян з Дуклі. Сёння заступнікам горада з’яўляецца святы Юрый (Георгій Перамоганосец). Да дня яго памяці, у першую нядзелю мая, адзначаецца Дзень горада. Сярод паважаных львавянамі гарадскіх святаў таксама Дзень сцяга (3 красавіка, у памяць пра 3 красавіка 1990 года, калі за 16 месяцаў да абвяшчэння незалежнасці Украіны на львоўскай ратушы быў узняты сіне—жоўты сцяг) і Дзень лістападаўскага чыну (1 лістапада; у памяць аб лістападаўскім перавароце, калі ў ноч на 1 лістапада 1918 года ў Львове была абвешчаная Заходнеўкраінская Народная Рэспубліка). 27 ліпеня ў Львове дзень жалобы па ахвярам Скнілаўскай авіякатастрофы.

Горад Львоў з’яўляецца кавалерам ордэна Virtuti Militari, найвышэйшай ваеннай узнагароды Польшчы, і Ордэна Леніна, найвышэйшай узнагароды Савецкага Саюза.

Гісторыя
--------

Асноўныя артыкулы: **Гісторыя Львова** і **Храналогія Львова**
Князь Леў Данілавіч на тле Львова. Партрэт XVII стагоддзя
Мяркуецца, што Львоў быў заснаваны князем Даніілам Галіцкім у гонар свайго сына Льва Даніілавіча. Першае пісьмовае згадванне пра горад датуецца 1256 г. Яна ўтрымоўваецца ў Галіцка-Валынскім летапісе.

Пасля смерці Данііла, князь Леў перанёс у Львоў сталіцу Галіцка-Валынскай дзяржавы. Пасля 1303 г. Львоўская епархія была ператворана ў асобную мітраполію Канстанцінопальскага патрыярхата. У 1340 г. Львоў быў заваяваны Каралеўствам Польскім, аднак мясцовыя баяры зрынулі польскія ўлады і ўтварылі незалежную баярскую рэспубліку. У 1349 г. польскі кароль Казімір III Вялікі зноў бярэ ўладу над Львовам, даўшы гораду статут сталіцы Рускага каралеўства — аўтаномнай адміністрацыйнай адзінкі Польшчы. У 1356 г. гораду было падаравана Магдэбургскае права. У 1378 г. Львоў разам з усёй Галічынай перайшоў пад уладу Венгрыі. Венгерскае панаванне доўжылася 9 гадоў, пасля чаго польскія войска пад кіраўніцтвам каралевы Ядзвігі зноў захапілі горад, які стаў адміністрацыйным цэнтрам Рускага ваяводства.

Панарама горада, 1618 год

Тым часам горад застаецца апорай праваслаўя — тут дзейнічае праваслаўнае братэрства і грэка-славянская школа. У 1661 г. ў горадзе было заснавана Калегія Езуітаў — прататып Львоўскага ўніверсітэта. У першай палове 18 ст. Львоў становіцца найбуйнейшым горадам Украіны (з насельніцтвам 25-30 тыс. чалавек).

У гэты перыяд Львоў перажыў аблогу Багдана Хмяльніцкага, адкупіўся ад турак у 1672 г. і быў узяты толькі раз — шведскімі войскамі. Для наладжвання сумесных дзеянняў супраць Карла XII у 1707 г. у Львоў прыязджаў цар Пётр I.

У 1772 г. Львоў адышоў у склад Аўстрыйскай імперыі, стаўшы сталіцай кароннай зямлі — Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі. Аўстрыйская ўлада знесла гарадскія сцены, чым заахвоціла горад да развіцця і разрастання. Горад быў цэнтрам украінскага і польскага вызваленчых рухаў.

Падчас Першай сусветнай вайны Львоў быў акупаваны Расійскай імперыяй. У ноч з 31 кастрычніка на 1 лістапада 1918 г. ў горадзе адбыўся Лістападаўскі чын, які прывёў да ўтварэння Заходня-ўкраінскай народнай рэспублікі са сталіцай у Львове. З першых дзён існавання новаўтвораная Другая Рэч паспалітая абвясціла вайну ЗУНР: Львоў быў захоплены польскімі войскамі ўжо 21 лістапада, горад стаў адміністрацыйным цэнтрам Львоўскага ваяводства.

У 1939 годзе паводле пакта Молатава-Рыбентропа Львоў увайшоў у склад Савецкага Саюза, а менавіта, Украінскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Горад стаў адміністрацыйным цэнтрам Львоўскай вобласці. 30 чэрвеня 1941 года Львоў быў акупаваны нацысцкімі войскамі Германіі. 30 чэрвеня Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў абвясціла ў Львове Акт аднаўлення Украінскай дзяржавы, аднак пазней гэта ініцыятыва наткнулася на незадаволенасць нямецкай адміністрацыі і яе ініцыятары былі арыштаваны. У ліпені 1941 года ў Львове адбыліся масавыя пагромы яўрэйскага насельніцтва і забойствы прадстаўнікоў польскай інтэлігенцыі Львова. 27 ліпеня 1944 года Чырвоная Армія заняла Львоў. Падчас савецкага перыяду ў Львове дзейнічаў магутны нацыянальна-вызваленчы рух. У 1991 г. горад увайшоў у склад незалежнай Украіны.

Гістарычны цэнтр
----------------

Асноўны артыкул: **Гістарычны цэнтр Львова**
Гістарычны цэнтр
Ансамбль гістарычнага цэнтра Львова займае цэнтральную тэрыторыю горада, якая занесена ў Сусветную спадчыну ЮНЕСКА.

На 22-й канферэнцыі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, які праходзіў у Кіёта (Японія) з 30 лістапада па 5 снежня 1998 г. Львоў быў прыняты ў Сусветную спадчыну.

Тэрыторыя ансамбля гістарычнага цэнтра складаецца з 120 га старажытнарускай і сярэднявечнай часткі горада Львова, а таксама тэрыторыі сабора Святога Юра на Святаюрскай гары. Буферная зона Ансамбля гістарычнага цэнтра вызначана межамі гістарычнага арэала і складае каля 3000 га.

Міжнароднае супрацоўніцтва
--------------------------

Львоў мае 17 гарадоў-пабрацімаў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Сцяг Канады Вініпег, Канада (1973)
* Сцяг Германіі Фрайбург, Германія (1989)
* Сцяг Вялікабрытаніі Рочдэйл, Вялікабрытанія (1992)
* Сцяг Польшчы Жэшаў, Польшча (1992)
* Сцяг Венгрыі Будапешт, Венгрыя (1993)
* Сцяг Ізраіля Рышон-ле-Цыён, Ізраіль (1993)
 | * Сцяг Польшчы Кракаў, Польшча (1995)
* Сцяг Польшчы Пшэмысль, Польшча (1995)
* Сцяг Сербіі Нові-Сад, Сербія (1999)
* Сцяг Узбекістана Самарканд, Узбекістан (2000)
* Сцяг Грузіі Кутаісі, Грузія (2002)
* Сцяг Польшчы Вроцлаў, Польшча (2003)
 | * Сцяг Польшчы Лодзь, Польшча (2003)
* Сцяг Польшчы Люблін, Польшча (2004)
* Сцяг Босніі і Герцагавіны Баня-Лука, Боснія і Герцагавіна (2004)
* Сцяг Расіі Санкт-Пецярбург, Расія (2006)
* Сцяг Грузіі Тбілісі, Грузія (2013)
* Джахар, Ічкерыя (1998 — 2000: адносіны былі спыненыя пасля заняцця горада Расіяй).
 |

З шасцю гарадамі Львоў супрацоўнічае без заключэння дагавора:

* Сцяг Аўстрыі Вена, Аўстрыя
* Сцяг Літвы Вільня, Літва
* Сцяг Аўстрыі Зальцбург, Аўстрыя
* Сцяг Аўстрыі Інсбрук, Аўстрыя
* Сцяг Францыі Ліён, Францыя
* Сцяг Даніі Орхус, Данія

|
|  |

У Львове ёсць генеральныя консульствы Польшчы, Расіі і Чэхіі, ганаровыя консульствы Аўстрыі, Бельгіі, Беларусі, Бразіліі, Грузіі, Казахстана, Канады, Латвіі, Літвы, Мексікі, Нідэрландаў, Германіі і Славеніі. У горадзе таксама дзейнічае візавы цэнтр Пасольства Іспаніі ва Украіне і ўвесь час знаходзіцца Консульскі карэспандэнт Пасольства Італіі ва Украіне; дзейнічае Брытанскі савет. Львоў з’яўляецца членам «Eurocities», «European Cities Marketing», OWHC (Арганізацыі гарадоў сусветнай спадчыны) і «Energie-Cites».

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
--------------------------

Асноўны артыкул: **Вядомыя асобы Львова**
* Рыгор Аракеловіч
* Раман Рыгоравіч Вікцюк (1936—2020)
* Лілія Міхайлаўна Грыневіч (нар. 1965) — міністр адукацыі і навукі Украіны (2016—2019)
* Леапольд фон Захер-Мазох (1836—1895) — аўстрыйскі пісьменнік
* Станіслаў Лем (1921—2006) — польскі пісьменнік, сатырык, філосаф, фантаст і футуролаг
* Станіслаў Ежы Лец (1909—1966) — польскі паэт, філосаф, пісьменнік-сатырык
* Пол Муні (1895—1967) — галівудскі кіна- і тэатральны акцёр 1930—40-х гадоў.
* Вільгельм Орлік-Рукеман (1894—1986) — польскі ваенны дзеяч, брыгадны генерал.
* Рыгор Пірамовіч (1735—1801) — педагог, пісьменнік, асветнік, прафесар філасофіі.
* Альфрэд Рэдль
* Вольга Уладзіленаўна Сакалова (нар. 1958) — беларускі архітэктар.
* Васіль Яраслававіч Сліпак
* Раман Іосіфавіч Шухевіч (1907—1950) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
* Мар’ян Яворскі (1926—2020) — архібіскуп львоўскі.

Славутасці
----------

* Палац Патоцкіх
* Палац губернатараў
* Палац Сапегаў
* Палац Бельскіх
* Сабор Святога Юра
* Лычакіўскія могілкі
* Царква Святога Георгія Пераможца
* Глінянская брама
* Калона Святога Яна з Дуклі

Гл. таксама
-----------

* Океан Ельзи

Заўвагі
-------

1. ↑  ЧИСЕЛЬНІСТЬ НАЯВНОГО НАСЕЛЕННЯ УКРАЇНИ на 1 січня 2020 року — Кіеў: Дзяржаўная служба статыстыкі Украіны.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7603543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1899'></a>
2. ↑  Былая назва: Królewskie Stołeczne Miasto Lwów (Каралеўскі сталічны горад Львоў)
3. ↑  Раздел 2.1. — С. 33.
4. ↑  Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2014 року»,  — Київ, Державна служба статистики України, 2014
5. ↑  Історико-культурний потенціал. Посольство України в Фінляндській республіці. (укр.)
6. ↑  Львову присвоєно статус *культурної столиці* України. BBC Ukrainian. (укр.)
7. ↑  Офіційний портал Львівської міської ради. (укр.)
8. ↑  ТОП-10 вікендових міст Європи. Львів — третій. Архівавана 28 чэрвеня 2013. KAVA.lviv.ua (укр.)
9. ↑  Львів — третій у рейтингу стратегії залучення прямих іноземних інвестицій. Архівавана 5 лістапада 2013. zaxid.net (укр.)
10. ↑  Символіка територіальної громади м. Львова. Статут територіальної громади міста Львова. (укр.)
11. ↑  Геральдика міста. Архівавана 22 студзеня 2010. Львів відкритий для світу. (укр.)
12. ↑  Включення польських орденів до нагородної системи Російської імперії. Архівавана 1 кастрычніка 2009. Міжнародний орден святого Станіслава/ (укр.)
13. ↑  Львов (центр Львовской обл.). Большая Советская Энциклопедия (БСЭ). (руск.)
14. ↑  Міста-партнери. Офіційний портал Львівської міської ради
15. ↑  у дужках пазначана дата заключэння дагавора
16. ↑  Львів і Тбілісі побраталися. Архівавана 30 ліпеня 2014. zik (Західна інформаційна корпорація)
17. ↑  З 2000 года — Грозны, Расія. Сувязі былі ўстаноўленыя, калі горад кантраляваўся Чачэнскай Рэспублікай Ічкерыяй (Посилання на згадку про це на сайті Асоціації міст України Архівавана 4 жніўня 2014.). Пасля заняцця горада Расіяй сувязі спыненыя (Зокрема, офіційний сайт Львівської міської ради не згадує Грозний в переліку міст-побратимів Архівавана 18 жніўня 2010.)
18. ↑  Співпраця із містами без укладення договору. Архівавана 23 студзеня 2010. Львів відкритий для світу
19. ↑  У Львові відкрили Почесне консульство Бельгії.(недаступная спасылка) zaxid.net
20. ↑  У Львові відкрито Почесне консульство Грузії. zik (Західна інформаційна корпорація)
21. ↑  Іспанія відкрила Візовий центр у Львові. Західна інформаційна корпорація (zik)
22. ↑  Консульства іноземних держав у Львові. Архівавана 23 студзеня 2010. Сайт управління культури і туризму Львівської міської ради
23. ↑  Офіційний сайт організації «Eurocities» Архівавана 9 чэрвеня 2009.  (англ.)
24. ↑  Львів увійшов до міжнародної організації «European Cities Marketing».(недаступная спасылка) zaxid.net
25. ↑  OWHC (Organisation of World Heritage sites). Архівавана 21 мая 2011. Львів відкритий для світу  (англ.)  (фр.)  (ісп.)
26. ↑  Львів став членом європейської асоціації «Energie-Cites». Архівавана 6 сакавіка 2016. Офіційний сайт Львівської міської ради

Спасылкі
--------

* Адпачынак у Львове: гасцініцы, рэстараны, турызм (руск.)
* Достопримечательности Львова: фатаграфіі, апісанне (руск.)
* Гістарычны цэнтр (укр.)Архівавана 2 красавіка 2009.
* Даведнік Львова (укр.) (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | DMOZ (укр.) |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Ваенная Сыціна · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (9-th) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Treccani · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11985932t · GND: 4035304-7 · LCCN: n80089801 · LNB: 000147407 · NKC: ge129907 · SUDOC: 027920259 · VIAF: 268236629 |

 |

| Львоўская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Драгобыцкі
* Золачыўскі
* Львоўскі
* Самбірскі
* Стрыйскі
* Чэрванаградскі
* Яварыўскі

 |  |
| Гарады | 
* Барыслаў
* Бібрка
* Броды
* Буск
* Бэлз
* Вынныкы
* Вэлыкі Мосты
* Гарадок
* Глыняны
* Дабромыль
* Драгобыч
* Дубляны
* Жыдачыў
* Жоўква
* Золачыў
* Камарна
* Кам’янка-Бузька
* **Львоў**
* Мастыска
* Моршын
* Мыкалаіў
* Наваяварыўск
* Новы Калыніў
* Новы Раздзіл
* Пустомыты
* Пэрэмышляны
* Рава-Руская
* Радэхіў
* Рудкы
* Сакаль
* Самбар
* Сасніўка
* Сколэ
* Стары Самбір
* Стрый
* Стэбнык
* Судова Вышня
* Трускавец
* Турка
* Угніў
* Ходарыў
* Хырыў
* Чэрванаград
* Яварыў

 |
| Пасёлкі гарадскога тыпу | 
* Алэска
* Борыня
* Брухавычы
* Вэлыкы Любінь
* Вэрхне Сынявыднэ
* Гірнык
* Гніздычыў
* Дабратвір
* Дашава
* Дубляны
* Жвырка
* Жураўнэ
* Запыціў
* Івана-Франковэ
* Кракавэць
* Краснэ
* Кулыкіў
* Лапатын
* Магэрыў
* Мэдэнічы
* Новы Стрылышча
* Новы Ярычыў
* Ныжанковычы
* Нэмырыў
* Підбуж
* Підкамінь
* Памараны
* Раздзіл
* Рудна
* Слаўскэ
* Стара Сіль
* Східныця
* Шкло
* Шчырэць

 |

| ⛭Абласныя цэнтры Украіны |
| --- |
| Адэса · Вінніца · Данецк 3  (дэ-юрэ, дэ-факта Краматорск) · Дніпро · Жытомір · Запарожжа · Івана-Франкоўск · Кіеў · Крапыўныцкы · Луганск 3  (дэ-юрэ, дэ-факта Севераданецк) · Луцк · Львоў · Мікалаеў · Палтава · Роўна · Севастопаль1,4 · Сімферопаль2,4 · Сумы · Ужгарад · Харкаў · Херсон · Хмяльніцкі · Цярнопаль · Чаркасы · Чарнаўцы · Чарнігаў |  |
| 1 горад з асаблівым статусам, 2 сталіца АР Крым, 3 Фактычна кантраліруецца прыхільнікамі ДНР і ЛНР, 4 Фактычна кантраліруецца Расіяй. |

| ⛭Найбуйнейшыя гарады Украіны па насельніцтву |
| --- |
| 1,000,000+ | 
* Кіеў
* Харкаў
* Адэса
* Дніпро

 |  |
| 500,000+ | 
* Данецк
* Запарожжа
* Львоў
* Крывы Рог
* Мікалаеў

 |
| 200,000+ | 
* Марыупаль
* Луганск
* Макееўка
* Вінніца
* Сімферопаль¹
* Севастопаль¹
* Херсон
* Палтава
* Чарнігаў
* Чаркасы
* Сумы
* Горліўка
* Жытомір
* Кам’янскэ
* Крапыўныцкы
* Хмяльніцкі
* Роўна
* Чарнаўцы
* Крэмэнчук
* Тэрнопіль
* Івана-Франкоўск
* Луцк
* Белая Царква

 |
| 100,000+ | 
* Краматорск
* Мэлітопаль
* Кэрч¹
* Нікапаль
* Славянск
* Ужгарад
* Бэрдзянск
* Алчэўск
* Паўлаград
* Севераданэцк
* Еўпаторыя¹
* Лысычанск
* Кам’янэць-Падзільскы

 |
| ¹— часова акупаваныя Расійскай Федэрацыяй |
| Заўвага: дадзеныя прыведзены паводле Статыстычнага зборніку «Колькасць насельніцтва Украіны на 1 студзеня 2014» |