**Царква Святой Маргарыты Антыяхійскай** (славацк.: Kostol svätej Margity Antiochijskej) — адзіны помнік архітэктуры, які, як мяркуецца, захаваўся з часоў Вялікай Маравіі. Размешчаны недалёка ад славацкай вёскі Копчаны.

Царква пабудавана ў IX або X стагоддзі, першае ўпамінанне ў 1392 годзе. Вакол царквы было размешчана некалькі маленькіх вёсак; пачынаючы з XIII стагоддзя людзі паступова пакідаюць гэтыя месцы. Царква працягвала працаваць аж да XVIII стагоддзя, у той час у Копчанах пачала будавацца новая царква.

Царква пабудавана ў раманскім стылі, у XIII стагоддзі была перабудавана з элементамі готыкі. Яна мае даволі шмат нетыповых для таго часу дэталей, такіх, напрыклад, як арыгінальныя аконныя праёмы, знакі, высечаныя на каменным фасадзе, і шэраг іншых.

У 1995 годзе царква была абвешчана нацыянальным культурным помнікам і прапанавана на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.

Даследаванні царквы
-------------------

Царква Святой Маргарыты
Акно царквы

Першыя археалагічныя раскопкі царквы і яе наваколля пачаліся ў 1964 годзе. У ходзе даследаванняў у 2004 годзе каля царквы былі выяўлены ювелірныя вырабы і тры магілы часоў Вялікай Маравіі, якія і дапамаглі вызначыць час будаўніцтва царквы. Магілы былі зроблены ўжо з улікам размяшчэння царквы, але пры гэтым утрымлівалі засохлыя кавалачкі будаўнічага раствора з царквы, прычым іх памер і колькасць сведчылі, што трапіць яны туды маглі іменна ў час будаўніцтва, а не пазнейшых перабудоў.
На той час царква лічылася адзіным захаваным помнікам сакральнага дойлідства вялікамараўскіх часоў на тэрыторыі былой Чэхаславакіі. Аднак пры датаванні трэба ўлічваць і магчымасць другаснага забруджвання магіл будаўнічым матэрыялам. У 2013 годзе калектыў даследчыкаў прааналізаваў кавалак дрэва з будынка дэндрахраналагічнымі метадамі і датаваў яго 951 годам, такім чынам аднёсшы будаўніцтва царквы да 2-й палавіны 10 ст. Блізкае датаванне (год 925 ± 60) даў таксама радыевугляродны аналіз. Тым не менш, сярод навукоўцаў няма поўнай згоды адносна дакладнага часу ўзвядзення царквы.

У апошні час археалагічныя даследаванні ў Копчанах прысвечаны гістарычнай рэканструкцыі краіны і яе насельніцтва, асабліва ў IX—X стагоддзях.

* Заходні бок царквы з абрысам прытвораЗаходні бок царквы з абрысам прытвора
* Каменныя пліты пахаванняў пры царквеКаменныя пліты пахаванняў пры царкве

Зноскі
------

1. 1 2   Праверана 26 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112086059'></a>
2. ↑  Peter Baxa-Renata Glaser-Opitzová-Jana Katkinová-Viktor Ferus: Veľkomoravský kostol v Kopčanoch. In: Pamiatky a múzeá č. 4, 2004, s. 65.
3. ↑  Baxa, Ferus & Glaser-Opitzová 2005.
4. ↑  Botek 2014, p. 313.
5. ↑  Bahýl et al 2013, p. 133. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFBahýl\_et\_al2013 (даведка)
6. ↑  Bahýl et al 2013, p. 158. Памылка шаблона sfn: няма якара: CITEREFBahýl\_et\_al2013 (даведка)
7. ↑  Botek 2014, p. 113.

Спасылкі
--------

* Bahýl, Vladimír; Fleischer, Peter; Ľuboš, Vladimír; Mészáros, Tibor; Pastierovič, Martin; Štafura, Andrej (2013). "Je kostolík v Kopčanoch skutočne z obdobia Veľkej Moravy a organ v Štítniku zo štrnásteho storočia? Čo o tom hovorí dendrochronológia.". *Zborník príspevkov konferencie CSTI 2013 Conservation Science, Technology and Industry, 20. – 22. február 2013* (PDF) [Slovak]. Bratislava: Slovenské národné múzeum. ISBN 978-80-227-3991-7. `{{cite book}}`: Няправільны `|ref=harv` (даведка)Папярэджанні CS1: невядомая мова (link)
* Botek, Andrej (2014). *Veľkomoravské kostoly na Slovensku* [*The Great Moravian Churches in Slovakia*] [Slovak]. Bratislava: Post Scriptum. ISBN 978-80-89567-37-9. `{{cite book}}`: Няправільны `|ref=harv` (даведка)Папярэджанні CS1: невядомая мова (link)
* Nové poznatky o kaplnke sv. Margity Antiochijskej v Kopčanoch(нявызн.).  Záhorské múzeum (2005).