recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Саюз Юных Фашыстак — Авангард»** — жаночая моладзевая арганізацыя Усерасійскай фашысцкай партыі (УФП), створаная ў 1934 годзе ў Харбіне, у якой маглі складацца дзяўчыны і дзяўчынкі рускай нацыянальнасці ў веку ад 10 да 16 гадоў. Арганізацыя дзеяла ў адпаведнасці са Статутам Саяза Юных Фашыстак.

Асноўная мэта, што дэкларавалася Саюзам — падрыхтоўка нацыянальна-глыбакадумных рускіх дзяўчын і дзяўчынак да адказнага нацыянальнага служэння на асновах рэлігіі, нацыі і працы.

Ідэалогія і тактыка Саюза цалкам вызначаліся ідэалогіяй і тактыкай Усерасійскай фашысцкай партыі. Для ўступу ў Авангард трэба было даручальніцтва аднаго з членаў Авангарда ці УФП.

Саюз падзяляўся на дзве групы: малодшую (10—13 гадоў) і старэйшую (13—16 гадоў). Кожная група падзялялася на два разрады: 2-і разрад — юныя фашысткі і 1-ы разрад — авангардысткі. Па дасягненні 16 гадоў члены Саюза пераходзілі ў Саюз фашысцкай моладзі.

Мінімальнай структурнай адзінкай Саюза былі ачагі (група ў 5 чал.); ачагі вызначанага тэрытарыяльнага раёна ўтваралі раён, раёны вызначанага прыгарада ці групы пунктаў утваралі аддзел.

У Саюзе існавалі пасады: старэйшая ачага, старэйшая раёна і старэйшая аддзела. На чале Саюза Юных Фашыстак стаяла начальніца юных фашыстак, якая прызначалася кіраўніком УФП, астатнія начальніцы прызначаліся дырэктывай партыі.

Форма авангардыстак складалася з белай блузы з чорным бантам на грудзях і чорнай спадніцы.

28 лютага 1941 года арганізацыя пераназвана ў **Саюз рускіх дзяўчын**.

Зноскі
------

1. ↑  *Окороков А. В.* Фашизм и русская эмиграция (1920—1945 гг.). С. 174
2. ↑  Русские фашисты в Китае

Літаратура
----------

* Азбука фашизма / Сост. Г. В. Тараданов, при участ. В. В. Кибардина, под ред. и с доп. К. В. Родзаевского. — Харбин: Наш путь, 1935. — 110 с. Архівавана 4 сакавіка 2014.
* *Окороков А. В.* Фашизм и русская эмиграция (1920—1945 гг.). — М.: Руссаки, 2002. — 593 с. — ISBN 5-93347063-5.
* *Родзаевский К. В.* *Завещание русского фашиста*. — М.: ФЭРИ-В, 2001. — 512 с. — ISBN 5-94138-010-0.
* *Сидорчик А.* Свастика над Харбином. Как борцы с большевизмом стали русскими фашистами // *Аргументы и факты*. — 26.05.2016.
* *Стефан Д.* Русские фашисты: Трагедия и фарс в эмиграции, 1925—1945 = The Russian Fascists: Tragedy and Farce in Exile, 1925—1945. — М.: Слово, 1992. — 441 с. — ISBN 5-85050-314-5.
* *John J. Stephan.* The Russian Fascists: Tragedy and Farce in Exile, 1925—1945. — New York: Harper & Row, 1978. — 450 p. — ISBN 0-06-014099-2.

| ⛭Рускі фашызм у 1930—1940 гады |
| --- |
| Арганізацыі | 
Расійская фашысцкая партыя •
Расійскі жаночы фашысцкі рух •
Саюз фашысцкай моладзі •
Саюз юных фашыстак — Авангард •
Саюз юных фашыстаў — Авангард •
Саюз Фашысцкіх Малютак •
Усерасійская фашысцкая арганізацыя 
 |  |
| Асобы | 
Леў Ахоцін •
Анастасій Вансяцкі •
Міхаіл Маткоўскі •
Арсеній Нясмелаў •
Канстанцін Радзаеўскі •
Барыс Тэдлі •
Канстанцін Сцяклоў 
 |
| Друкаваныя выданні | 
газета «Крошка» •
газета «Наш Путь» •
газета «Нация» •
часопіс «Нация» •
газета «Русский авангард» •
газета «Фашист»
 |
| Працы | 
Тэстамент рускага фашыста |
| Спісы | 
Спіс падсудных працэсу над «сямёнаўцамі»

 |
**«Свіцязянка»** (польск.: Świtezianka) — карціна Казіміра Альхімовіча, напісаная ў 1898—1900 гадах. Створана паводле аднайменнай балады Адама Міцкевіча «Свіцязянка». У аснове ранніх балад і вершаў паэта ляжалаі народныя песні і паданні Наваградчыны, міфалагічны пачатак якіх асабліва імпанаваў мастаку. Памер карціны — 81 × 111 см.

Гісторыя «Свіцязянкі» пачынаецца ў 1898 годзе, калі — ў сувязі з набліжэннем стагоддзем з дня нараджэння паэта Адама Міцкевіча — рэдакцыя «Tygodnik Ilustrowany» абвясціла конкурс на ілюстрацыі да яго твораў. У журы былі запрошаны вядомыя мастакі — Войцех Герсан, Юліян Машчынскі і Леапольд Васількоўскі. Пасля разгляду 47 прадстаўленых работ журы аднагалосна прысудзіла першую ўзнагароду К. Альхімовічу за яго працу «Свіцязянка».

Апісанне
--------

Карціна з тонкім пачуццём перадае самую кульмінацыю твора. Тут паказаны пераломны момант у лёсе хлопца-паляўнічага, які, заварожаны прыгажуняй Свіцязянкай, ідзе ўсё далей у хвалі возера. Успененыя воды Свіцязі, усхваляваны прыбярэжны лес як бы папярэджваючы маладога хлопца, што не зноёдзе ён тут шчасця і спакою. Рамантычным дысанансам успрымаецца дасканалае цела Свіцязянкі з рухомым, бурлівым прыродным асяроддзем.

Зноскі
------

1. 1 2 3  *Марына Загідуліна.* Казімір Альхімовіч як ілюстратар польскіх пісьменнікаў // *Гісторыя, культуралогія, мастацтвазнаўства: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый» (Мінск, 21-25 мая, 4-7 снеж. 2000 г.)*. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2001. — ISBN 985-6638-35-6. Архівавана з першакрыніцы 7 кастрычніка 2008.
2. 1 2  ŚWITEZIANKA, 1898—1900 Архівавана 3 кастрычніка 2012.
Лазернае выпрамяненне на розных даўжынях хваль
**Вы́мушанае выпрамяне́нне** — вылучэнне электрамагнітных хваль квантавымі сістэмамі (напрыклад, атамамі), якое ўзнікае пад уздзеяннем знешняга выпрамянення і мае аднолькавыя з ім частату, фазу, палярызацыю і напрамак распаўсюджвання.

Паняцце вымушанага выпрамянення ўведзена з агульных тэрмадынамічных меркаванняў А. Эйнштэйнам (1917) для сістэмы многіх часціц.

Вымушанае выпрамяненне актыўнага асяроддзя выкарыстоўваецца для ўзмацнення і генерацыі электрамагнітных хваль (гл. квантавы ўзмацняльнік, квантавы генератар).

Поўная магутнасць вымушанага выпрамянення пры ўзаемадзеянні актыўнага асяроддзя са знешнім электрамагнітным выпрамяненнем выражаецца формулай

{\displaystyle P=\varepsilon \,\omega \_{mn}(N\_{m}-N\_{n}),}
дзе

ε=*E**m*−*E**n* — энергія выпрамененага (паглынутага) фатона;
*E**m* і *E**n* — энергія электрона на больш высокім і больш нізкім узроўнях;
ω*mn* — імавернасць выпрамянення (паглынання);
*N**m* і *N**n* — заселенасць больш высокага і больш нізкага узроўняў.
Актыўнае асяроддзе мае інверсную заселенасць узроўняў *N**m*>*N**n* і *P*>0;
у раўнаважных сістэмах *N**m*<*N**n*, і таму сістэма паглынае знешняе выпрамяненне (*P*<0).

Літаратура
----------

* Вымушанае выпрамяненне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 314. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* *Вынужденное излучение* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі
* *Вынужденное испускание* — артыкул з Фізічнай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4249084-4 · Microsoft: 30282128 · NKC: ph579353 |
**Сексты́на** (італ.: sex — шэсць) — від шасцірадковага верша, а таксама страфа з чатырохрадкоўя з перакрыжаванай рыфмоўкай і двухрадкоўя з сумежнай рыфмоўкай (аБаБвв). Падчас чатыры першыя радкі страфы могуць мець апаясную рыфмоўку (аББавв). Здараецца, двухрадкоўе стаіць у пачатку сексціны (ААбВбВ). Сустракаецца сексціна і на дзве рыфмы: 
аБаБаБ (дарэчы, некаторыя літаратуразнаўцы сексцінай лічаць толькі гэты від шасцірадкоўя). Пішацца звычайна пяцістопным або шасцістопным ямбам, аднак ужываюцца і іншыя памеры.

Літаратура
----------

* *Вячаслаў Рагойша.* Паэтычны слоўнік / Т. А. Гарбачэўская. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.(недаступная спасылка)
* *Вячаслаў Рагойша.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4. Архівавана 6 сакавіка 2016.
Нованароджанае дзіця
**Нованароджанае дзіця** — дзіця з моманту нараджэння і да канца першага месяца. Бывае даношанае (цяжарнасць 38-41 тыдзень), неданошанае дзіця, пераношанае дзіця (цяжарнасць больш за 41 тыдзень). Пасля нараджэння нованароджанае дзіця прыстасоўваецца да ўмоў навакольнага асяроддзя. Адбываецца ўдасканальванне органаў і сістэм арганізма, асабліва сардэчна-сасудзістай сістэмы, сістэмы імунітэту. Нованароджанае дзіця мае масу цела ў сярэднім 3000-4000 г, даўжыня 50-52 см. Даўжыня галавы складае чвэрць цела, акружнасць чэрапа 34-36 см (на 1-2 см больш за акружнасць грудной клеткі). Да 3-га дня адпадае кукса пупавіны. У першыя 3-4 дні ў нованароджаных адбываецца «фізіялагаічная» страта масы цела (да 10 %), з 6-7-га дня маса пачынае прыбываць (за 1-ы тыдзень павялічваецца на 600—700 г). Пераношанае нованароджанае дзіця мае прыкметы трафічных парушэнняў (напрыклад, шчыльныя косці чэрапа з закрытымі швамі і малымі цемчкамі), больш скхільнае да захворванняў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нованароджанае дзіця

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11975812q · GND: 4041781-5 · LCCN: sh85066048 · LNB: 000112065 · NKC: ph123348 |
**Вулькаўскае возера** — возера ў Беларусі, у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці за 0,5 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Целяханы, на заходняй ускраіне вёскі Вулька, у басейне ракі Ясельды. Уваходзіць у сістэму Агінскага канала, які злучае возера са Шчарай і Ясельдай.

Плошча паверхні 0,49 км², даўжыня 1,03 км, шырыня 0,68 км. Найбольшая глыбіня 23,8 м, сярэдняя 6,3 м. Аб’ём вады 3,12 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Катлавіна возера мае карставае паходжанне, вызначаецца авальнай формай, невялікім памерам і значнымі глыбінямі.

Іхтыяфаўна
----------

Лешч, шчупак, акунь, джгір, плотка, краснапёрка, лінь, срэбны карась, ракі і іншыя.

Сучасныя экалагічныя праблемы
-----------------------------

Сёння Вулькаўскае возера з’яўляецца прыродным адстойнікам лішкаў вады з Выганашчанскай меліярацыйнай сістэмы. Вада з меліярацыйнай сістэмы на Агінскім канале паступае ў возера без першапачатковага адстойвання і ачысткі. У выніку такога ўздзеяння за апошнія 20 гадоў адбыліся значныя негатыўныя змены ў экалагічным стане возера: знізілася празрыстасць вады, адбываецца забалочванне берагоў, збяднеў раслінны і жывёльны свет возера — адным словам адбываецца паскоранае старэнне вадаёма. Возера з алігатрофнага ператварылася ў мезатрофнае.

Мікратапанімія возера
---------------------

Некаторыя часткі возера (урочышча, фацыі) здаўна маюць сярод мясцовага насельніцтва уласныя назвы, які ў пэўнай ступені адлюстроўваюць адметнасці і гісторыю гэтых урочышчаў. Найбольш вядомыя з іх:

* *Паповы куток* — паўночна-заходняя частка возера, раней гэтыя землі належалі святару
* *Зімоўка* — назва зімавальнай ямы ў цэнтры возера
* *Абрыў* — месца ўпадзення Агінскага канала, вызначаецца абрывістым дном
* *Далінка* — невялікі заліў ва ўсходняй частцы возера
* *Вусце* — месца, дзе з возера выцякае Агінскі канал

Умовы для адпачынку
-------------------

У возера высокія і прыдатныя для падыходу да вады берагі. На заходнім беразе абсталявана фестывальная пляцоўка з амфітэатрам, пірсам, пляжам, спартыўным сектарам, прыбіральнямі, умывальнікамі, альтанкамі і г.д. Непадалёк знаходзіцца гасцініца Целяханскай ЖКГ.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Ліст карты N-35-124. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1986 год. (руск.)

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» (руск.)(Праверана 25 ліпеня 2023)
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» (руск.)(Праверана 25 ліпеня 2023) Архівавана 18 лістапада 2017.
**Вылічэнне** — матэматычнае пераўтварэнне, якое дазваляе ператвараць уваходзячы паток інфармацыі у выхадны, з адрознай ад першай структурай. Калі глядзець з пункту гледжання тэорыі інфармацыі, вылічэнне — гэта атрыманне з уваходных даных новых ведаў. 

Гэты тэрмін выкарыстоўваецца ў шырокім дыяпазоне значэнняў, ад арыфметычнага вылічэння сумы лікаў да вылічэння шанцаў на перамогу ў спаборніцтве з выкарыстаннем складанага эўрыстычнага аналізу.

Прыклады
--------

Множанне 2 на 2 — гэта простае алгарытмічнае (арыфметычнае) вылічэнне. Для статыстычнай ацэнкі верагодных вынікаў выбараў на аснове апытанняў грамадскай думкі таксама выкарыстоўваюцца алгарытмічныя вылічэнні, але вынікі прадстаўляюцца не дакладнымі лічбамі, а як інтэрваламі імавернасцей.

Гл. таксама
-----------

* Абак
**Гратэ́ск** (фр.: grotesque, літаральна — незвычайны; камічны; італ.: grottesco — незвычайны, італ.: grotta — грот, пячора) — паэтычны троп, а таксама мастацкі прыём асэнсавання рэчаіснасці, які заключаецца ў парушэнні сапраўдных формаў і памераў рэчаў і прадметаў, у спалучэнні рэальнага з фантастычным, трагічнага са смешным, у наўмысным перабольшанні ці змяншэнні з'яў рэчаіснасці. Гратэскам карысталіся ў сатырычных творах Франсуа Рабле («Гарганцюа і Пантагруэль»), Джонатан Свіфт («Падарожжы Гулівера»), Мікалай Гогаль («Нос»), Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын («Гісторыя аднаго горада»), у беларускай літаратуры — Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч («Пінская шляхта»), Кандрат Крапіва («Хвядос — Чырвоны нос») і іншыя. Гратэск трэба адрозніваць ад гіпербалы і алегорыі.

Літаратура
----------

* *Вячаслаў Рагойша.* Паэтычны слоўнік / Т. А. Гарбачэўская. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.(недаступная спасылка)
* *Вячаслаў Рагойша.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4. Архівавана 6 сакавіка 2016.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гратэск

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12001195g · GND: 4158316-4 · LCCN: sh85057441 · NDL: 00562651 · NKC: ph303245 |
Памятная чарапаха  (руск.) (бел. Яньшэн-гуна Кун Хунтая, спадчынніка Канфуцыя ў 61-м пакаленні
**Гун** (кіт.: 公, піньінь: gōng) — адзін з самых старажытных тытулаў у Кітаі  (руск.) (бел. які з’явіўся яшчэ ў часы легендарнага  (руск.) (бел. імператара Яа  (руск.) (бел.. Існаваў да апошняй манархічнай дынастыі Цын. Прыблізна адпавядае еўрапейскаму тытулу «герцаг» (вялікі князь).

Падчас дынастыі Чжоу быў вышэйшым рангам шляхетнасці з пяці: гун, хоу, бо, цзы, нань.

Згодна з «Мэнцзы  (руск.) (бел.» саноўнікам у рангу гун пры дынастыі Чжоу адводзілася зямлі па сто лі з кожнага з чатырох бакоў. Тытулам гуна звычайна дараваў імператар, аднак у часы дынастыі Хань у адміністрацыйным апараце меліся тры прыдворныя пасады, заступіўшы на любую з якіх, чалавек адразу атрымліваў тытул гуна. Пры ранняй Хань гэтымі чыноўнікамі былі **да-сы-ма** (ваенны міністр), **да-сы-ту** (міністр адукацыі) і **да-сы-кун** (наглядчык дзяржаўных вод і зямель). Пры Позняй Хань — **тай-вэй** (галоўнакамандуючы арміяй), да-сы-ту і да-сы-кун.

У мінскі і цынскі час кіраўнік роду Канфуцыя у кожным пакаленні насіў тытул Яньшэн-гун  (англ.) (бел. (衍圣公), і з’яўляўся феадальным кіраўніком Цюйфу  (руск.) (бел..

Гл. таксама
-----------

* Кітайская арыстакратыя
* Касяку (公爵) — тытул кадзоку  (руск.) (бел. вытворны ад гун

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Чжоу. Историческая справка Архивная копия от 18 августа 2012 на Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Цаа Хуань** (кіт. 曹奐, піньінь *Cáo Hùan*, 246—303), дарослае імя **Цзінмін** (кіт. трад. 景明, піньінь *Jǐngmíng*)- пяты і апошні кіраўнік царства Вэй эпохі Трохцарства ў Кітаі.

Біяграфія
---------

Пры нараджэнні ён атрымаў імя **Цаа Хуань** (кіт. трад. 曹璜). Яго бацькам быў Яньскі князь Цаа Юй — сын Цаа Цаа. У 258 годзе ў адпаведнасці з вэйскім законам аб тым, што толькі старэйшы з сыноў князя атрымлівае ў спадчыну тытул, а астатнія сыны становяцца гунамі, 12-гадовы Цаа Хуань стаў *Чандаоскім Сян-гунам* (常道鄉公). У 260 годзе імператар Цаа Маа быў забіты пры спробе вярнуць сабе дзяржаўную ўладу, узурпаваную рэгентам Сыма Чжаа  (руск.) (бел. і Цаа Хуань быў узведзены на сталец у якасці яго пераемніка. Паколькі практыка табу на імёны  (руск.) (бел. забараняла выкарыстанне асабістага імя імператара, а слова «хуань» гучала гэтак жа, як словы «жоўты» і «імператар», перад каранацыяй імя будучага імператара было зменена на больш рэдкае.

Узышоўшы на пасад, Цаа Хуань не аказваў практычна ніякага ўплыву на дзяржаўныя справы, якія заставаліся пад поўным кантролем клана Сыма. У гэты час паўднёва-заходнія межы Вэй падвяргаліся пастаянным нападам з боку царства Шу. Адбіўшы атакі, вэйскія войскі ў 263 годзе самі ўварваліся ў Шу  (руск.) (бел.. На хвалі поспехаў, не чакаючы заканчэння баявых дзеянняў, Сыма Чжаа зноў вымусіў імператара прапанаваць яму дзевяць дароў, і на гэты раз прыняў іх, паказваючы, што мае намер неўзабаве ўсталяваць уласную дынастыю. У 264 годзе Сыма Чжаа атрымаў тытул Цзіньскага князя. У 265 годзе ён памёр, і яго становішча і тытул атрымаў у спадчыну яго сын Сыма Янь  (укр.) (бел. які ў канцы 265 года вымусіў Цаа Хуаня адрачыся ад прастола на сваю карысць, усталяваўшы імперыю Цзінь.

Пасля адрачэння Цаа Хуань атрымаў тытул *Чэньлюскага вана  (укр.) (бел.* (кіт. трад. 陳留王, спр. 陈留王, піньінь *Chénlíu wáng* піньінь *Chénlíu wáng*); яму было дазволена захаваць імператарскія сцяг і фурманку, і прыносіць ахвяры продкам з імператарскімі цырымоніямі. Таксама яму было дазволена не называць сябе падданым цзіньскага імператара. Цаа Хуань памёр у 303 годзе, быў пахаваны з імператарскімі ўшанаваннямі, і ўдастоены пасмяротнага імператарскага імя **Юань-дзі** (кіт. 元帝, піньінь *Yuándì*).

Дэвізы праўлення
----------------

* Цзін’юань (景元 Jǐngyuán) 260—264
* Сяньсі (咸熙 Xiánxī) 264—265

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйная біяграфія Чэньлюскага князя ў «Сань-го чжы  (укр.) (бел.» (Кітайская мова)


| ?Цаа Хуань — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Цаа Цаа |  | Cao Song[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Cao Huan |  | Cao Yu[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Lady Huan[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | CBDB: 0030274 |
**Шатландскі віславухі кот** — парода катоў з характэрнай пабудовай вушніц, якія загнуты наперад і ўніз. Прычынай незвычайнай знешнасці гэтых котак з'яўляецца генная мутацыя. Калі ў кацянят пароды шатландская аблавухая да вызначанага ўзросту вушы застаюцца прамымі, то яны атрымліваюць назву шатландскія прамавухія.

Вонкавы выгляд
--------------

Кот сярэдніх памераў, моцнага, гарманічнага целаскладу. Поўсць кароткая, густая, эластычная, вельмі мяккая навобмацак, пругкая, прылеглая да цела. Афарбоўка можа быць самай разнастайнай: аднакаляровай (блакітная, чорная, белая, пясочная, шакаладная (колер малочнага шакаладу), крэмавая), шматколернай (арлекін, ван), паласатай (розныя табі-малюнкі, мармуровая, плямістая, тыгровая). Вушы пастаўленыя шырока і складзеныя так, што іх верхняя частка прыкрывае вушную адтуліну, звісаючы ўніз. Чым больш шчыльна вушы прыціснутыя да галавы, тым больш каштоўны прадстаўнік гэтай пароды. Вочы вялікія, круглыя, адкрытыя, шырока пастаўленыя.

Нораў
-----

Шатландскі віславухі кот мае ўраўнаважаны характар, непатрабавальная, характарызуецца вялікай прыхільнасцю да дома і чалавека.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шатландскі віславухі кот

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh92005478 · Microsoft: 2909915946 |
**«Star Wars: Knights of the Old Republic»** (часта скарочана ***KOTOR*** або ***KotOR*** ) — ролевая відэагульня, распрацаваная BioWare і выдадзеная LucasArts. Першая частка серыі *Star Wars: Knights of the Old Republic* была выдадзена для Xbox 16 ліпеня 2003 года і для Microsoft Windows 19 лістапада 2003 года. Ён быў перанесены на Mac OS X, iOS і Android кампаніяй Aspyr, і ў яго можна гуляць на Xbox 360, Xbox One і Xbox Series X і Series S праз зваротную сумяшчальнасць. Версія для Nintendo Switch была выпушчана 11 лістапада 2021 года.

Дзеянне гісторыі адбываецца амаль за 4000 гадоў да ўтварэння Галактычнай Імперыі, дзе Дарт Малак, цёмны лорд сітхаў, выпусціў армаду сітхаў супраць Галактычнай Рэспублікі. Гулец, як джэдай, павінен адправіцца на розныя планеты ў галактыцы, каб перамагчы Малака. Гулец выбірае адзін з трох класаў персанажаў (выведчык, жаунер або нягоднік) і наладжваюць сваіх персанажаў у пачатку гульні, а таксама ўдзельнічаюць у раундавых баях з ворагамі. Узаемадзейнічаючы з іншымі персанажамі і прымаючы сюжэтныя рашэнні, гульцы зарабляюць ачкі Светлага і Цёмнага боку, якія вызначаюць, ці адпавядае іх персанаж светламу ці цёмнаму баку Сілы.

Зноскі
------

1. ↑  "Sounds Like The KOTOR Remake Is In Even Bigger Trouble". *Kotaku*. August 22, 2022. Retrieved November 24, 2022.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · Metacritic · Metacritic · Metacritic · Behind The Voice Actors · IGN · GameFAQs · GameSpot · Giant Bomb · MobyGames |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 16591081s |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Жукаўка.

**Жу́каўка** (трансліт.: *Žukaŭka*, руск.: Жуковка) — вёска ў паўночнай частцы Мінскага раёна на мяжы з Лагойскім раёнам Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

Жукаўка размешчана на паўночным схіле Мінскага ўзвышша на скрыжаванні аўтадарогі P58 Мінск — Калачы — Мядзел з аўтадарогай Н8971 Юзуфова — Лысая Гара — Жукаўка. Каля вёскі цячэ рака Лукавая.

Гісторыя
--------

Доўгатэрміновая агнявая кропка каля Жукаўкі
У Расійскай імперыі Жукаўка ўваходзіла ў склад Беларуцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні.

З лютага па снежань 1918 года акупаваная войскамі кайзераўскай Германіі, са жніўня 1919 года па ліпень 1920 года — войскамі Польшчы. З 1919 года ў складзе БССР.

Пасля Рыжскага мірнага дагавора 1921 года непадалёку ад вёскі праходзіла мяжа з Заходняй Беларуссю.

Рашэннем Народнага камісара па ваенных і марскіх справах СССР К. Я. Варашылава ад 11 красавіка 1932 года была зацверджана паласа Мінскага раёна абароны ў наступным выглядзе: абвод умацаванага раёна па лініі Акалова — Плешчаніцы — Жукаўка — Заслаўе — Койданава — Станькава. У 1934—38 гадах у ваколіцах Жукаўкі пабудаваны шэраг доўгатэрміновых агнявых кропак батальённага раёна абароны «IV» Мінскага ўмацаванага раёна, які ўваходзіў у Лінію Сталіна. Сярод гэтых доўгатэрміновых агнявых кропак каля Жукаўкі размешчаны адзіны кулямётны капанір у Мінскім умацаваным раёне.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны з пачатку ліпеня 1941 года па пачатак ліпеня 1944 года вёска была акупаваная.

Славутасці
----------

Магільны камень на вясковых могілках
Свята-Петра-Паўлаўская царква
Капліца свяціцеля Мікалая Цудатворца
У вёсцы знаходзіцца драўляная Свята-Петра-Паўлаўская царква пабудаваная ў 1994 годзе. Каля царквы — драўляная брама-званіца. Крыху воддаль на рацэ знаходзіцца капліца-купель.

На паўднева-усходняй ускраіне вёскі знаходзяцца могілкі з капліцай свяціцеля Мікалая Цудатворца. На могілках пахаваны жыхары вёскі Жукаўка і навакольных вёсак, у тым ліку загінулыя падчас Вялікай Айчыннай вайны. Самыя старыя пахаванні, якія захаваліся, адносяцца да канца XIX стагоддзя.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жукаўка (Мінскі раён)
* Жукаўка (Мінскі раён) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭**Юзуфоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Юзуфова |
| Вёскі | Абрыцкая Слабада ·  Буды ·  Буцэвічы ·  Вугляны ·  Гаёк ·  Гатовіна ·  Жабаўшчына ·  Жукаўка ·  Казекава ·  Камсамолец ·  Лекараўка ·  Лускава ·  Лысавічы ·  Лысая Гара ·  Лясіны ·  Маславічы ·  Мацкі ·  Пунішча ·  Сады ·  Саламарэчча ·  Чэрнікі ·  Шапялі |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вайніловіч.
**Траян Вайніловіч** (пам. 1675) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля». Сын Стэфана Вайніловіча (памёр да 1623 г.), падстолія слонімскага і заснавальніка барышынскай лініі. Меў брата Тамаша.

Быў падчашым новагародскім з 1648 года, войскім у 1654 годзе і падкаморым з 1673 года. Адзначыўся пры абароне Ляхавіцкага замка ад расійскіх войск у 1660 годзе.

У 1653 г. набыў маёнтак Барышын ад Аляксандра Шэмета, ад якога паходзіць назва лініі Вайніловічаў.

Меў значны ўплыў у Новагародскім ваяводстве, нават князь Багуслаў Радзівіл прасіў яго аб падтрымцы ўласных спраў на ваяводскім сойміку у 1666 г.

Памёр у 1675 годзе.

Сям’я
-----

Каля 1652 года ў шлюбе з Юстынай, дачкой Станіслава Палубінскага, харужага і падкаморыя слонімскага.

Спасылкі
--------

* Рыбчонак С. Радавод Вайніловічаў гербу «Сыракомля» змененая // Герольд Litherland. Горадня-Менск. 2011. — № 18. — С.116-123


| ?Траян Вайніловіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Сямён Вайніловіч[d] |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  | Траян Вайніловіч |  | Стэфан Вайніловіч[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Раіна Галаўнянка[d] |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |

 |
**Масачусецкі ўніверсітэт у Лоўэлі** (англ.: University of Massachusetts Lowell) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Лоўэл у штаце Масачусетс, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Гэта другая па велічыні дзяржаўная ўстанова адукацыі ў штаце. Універсітэт прапануе 120 праграм бакалаўрыяту, 43 магістратуры і 25 праграм аспірантуры, уключаючы нацыянальна прызнаныя праграмы ў галіне машынабудавання, крымінальнага правасуддзя, адукацыі, музыкі, навукі і тэхналогій і інш. Універсітэт з'яўляецца адным з нямногіх дзяржаўных універсітэтаў у Злучаных Штатах, якія прапануюць акрэдытаваныя ступені бакалаўра ў галіне метэаралогіі, тэхналогіі гуказапісу, ядзернай тэхнікі і вытворчасці пластмас. Гэта быў першы ўніверсітэт у ЗША, які прапанаваў атрымаць акадэмічную ступень у галіне музычнай адукацыі.

Структура
---------

* Школа бізнесу
* Каледж інжынерыі
* Каледж прыгожых мастацтваў, гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж навук аб здароўі
* Каледж дакладных навук
* Ганаровы каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Масачусецкі ўніверсітэт у Лоўэлі
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 9620 1122 · LCCN: n94101924 · Microsoft: 133738476 · VIAF: 142052887 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ядловец (значэнні).
**Ядловец** (*Juniperus*) — род хвойных раслін сямейства Кіпарысавыя (*Cupressaceae*).

Батанічнае апісанне
-------------------

Вечназялёныя дрэвы вышынёй 10—12, радзей да 30 м, ці кусты, часам сцелістыя. Каранёвая сістэма моцная і глыбокая. Растуць марудна, жывуць да 500—1000 гадоў. Большасць відаў — двухдомныя. Лісце іголка- або лускападобнае. Мікрастробілы дробныя, авальныя. Пасля апладнення мегастробілы зрастаюцца паміж сабой і ўтвараюць сакаўныя шышкі, сіне-чорныя ці цёмна-бардовыя, якія выспяваюць на 2—3-і год (часам іх называюць шышкаягадамі або ядлоўцавымі ягадамі).

Арэал і экалогія
----------------

Ядловец віргінскі (*Juniperus virginiana*)
Вядома каля 70 відаў. Пашыраны пераважна ва ўмераным поясе [[Паўночнае паўшар’е|Паўночнага паўшар’я]. На тэрыторыі Беларусі 1 від — ядловец звычайны (*uniperus communis*), утварае падлесак у хвойных і мяшаных лясах.

Захворванні
-----------

Асноўны артыкул: **Спіс захворванняў ядлоўца**

Выкарыстанне
------------

Тэхнічныя, лекавыя, дэкаратыўныя расліны. Драўніна трывалая, устойлівая супраць насякомых і гніення. Салодкія пахучыя шышкаягады ядлоўца выкарыстоўваюць у харчовай і парфумернай прамысловасці; лісце і маладыя парасткі, багатыя эфірнымі алеямі, што ачышчаюць паветра ад мікробаў — у медыцыне, ветэрынарыі і парфумерыі.

Расліны аказваюць аздараўляльны ўплыў на лес — выдзяляюць фітанцыдаў больш за іншыя хвойныя.

Зноскі
------

1. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 70. — 160 с. — 2 350 экз.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 242. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
* Можжевельник // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ядловец

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Таксанамія | APNI · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4136387-5 · LCCN: sh85071044 · Microsoft: 2780476401 · NKC: ph516981 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кузьмянкоў.
**Уладзімір Іванавіч Кузьмянкоў** (27 чэрвеня 1936, Устаннае, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць — 29 студзеня 2002) — беларускі празаік, публіцыст. Сябра СП СССР і БССР (1974).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і.

Пасля заканчэння сярэдняй школы ў 1955 годзе працаваў у калгасе.

Восенню 1955 года быў прызваны ў Савецкую Армію. У 1957 годзе дэмабілізаваны.

У 1957—1958 гадах працаваў адказным сакратаром казлоўшчынскай раённай газеты «Сцяг перамогі».

У 1963 годзе скончыў аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Быў літсупрацоўнікам, загадчыкам аддзела, адказным сакратаром рэдакцыі газеты «Чырвоная змена».

У 1971—1974 гадах — адказны сакратар часопіса «Политинформатор и агитатор». З 1974 года — загадчык аддзела, адказны сакратар рэдакцыі газеты «Звязда», з 1980 года — рэдактар «Настаўніцкай газеты», з 1987 года — намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Беларуская мова і літаратура ў школе».

З 1989 года — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ. Кандыдат гістарычных навук.

Узнагароджаны медалём.

Творчасць
---------

Першае апавяданне апублікаваў у 1966 годзе (часопіс «Полымя»).

Выдаў зборнік апавяданняў «Ішла вясна» (1972), кнігу «Восславляя дружбу народов» (1981).

Пісаў на беларускай і рускай мовах.

Літаратура
----------

* *А. С. Гурская, З. А. Суднік.* Кузьмянкоў Уладзімір Іванавіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1994. — Т. 3. Івашын — Кучар. — С. 447-448. — 585 с.; іл.. — ISBN 5-85700-123-4.
**Пенсільванскі ўніверсітэт у Куцтауне** (англ.: Kutztown University of Pennsylvania) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Куцтаун, штат Пенсільванія.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Упершыню заснаваны ў 1866 годзе, універсітэт пачаў сваю дзейнасць як Кейстоунская нармальная школа, якая месцілася ў старым галоўным будынку, які цяпер так называецца, і спецыялізуецца на педагагічнай адукацыі; у 1928 годзе яго назва была зменена на Куцтаунскі дзяржаўны педагагічны каледж. У рэшце школа пашырыла свае праграмы па-за сферай адукацыі, каб быць названай Куцтаунскім дзяржаўным каледжам у 1960 годзе і, нарэшце, Пенсільванскі ўніверсітэт у Куцтауне ў 1983 годзе.

Структура
---------

* Каледж візуальных і выканальніцкіх мастацтваў
* Каледж бізнесу
* Каледж вольных мастацтваў і навук
* Каледж адукацыі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Пенсільванія

Зноскі
------
**Пенсільванскі ўніверсітэт у Іст-Страудсберзе** (англ.: East Stroudsburg University of Pennsylvania), таксама **Іст-Страудсбергскі ўніверсітэт** (англ.: East Stroudsburg University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Іст-Страудсбер, штат Пенсільванія.

Гісторыя
--------

Вучэльня, што сёння з'яўляецца Пенсільванскім ўніверсітэтам у Іст-Страудсберзе, была заснавана ў 1893 годзе як прыватная школа для настаўнікаў, а затым вядомая як Іст-Страудсбергская нармальная школа. Права ўласнасці на вучэльню было перададзена штату Пенсільванія ў 1920 годзе. У 1927 годзе ёй было прадастаўлена права надання ступеняў бакалаўра ў галіне адукацыі і бакалаўра ў галіне медыцынскай адукацыі. Школа тады стала Іст-Страудсбергскім дзяржаўным педагагічным каледжам. У 1960 годзе былі адкрыты дадатковыя навучальныя праграмы, і школа атрымала назву Іст-Страудсбергскага дзяржаўнага каледжа.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пенсільванскі ўніверсітэт у Іст-Страудсберзе
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Пенсільванія

Зноскі
------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 8738 254X · LCCN: n93024374 · Microsoft: 79060951 · VIAF: 126815042 |
**Экалогія** (руск.: Экология) — навуковы часопіс, які публікуе арыгінальныя навуковыя артыкулы па праблемах тэарэтычнай і эксперыментальнай экалогіі. З'яўляецца першым у СССР і вядучым у Расіі часопісам на экалагічную тэматыку. Заснаваны ў 1970 годзе. Выходзіць 6 разоў у год. Галоўны рэдактар — акадэмік РАН У. М. Бальшакоў (дырэктар Інстытута экалогіі раслін і жывёл УрА РАН).

Выпускаецца на рускаq і англійскай мовах. Англамоўная версія версія называецца *Russian Journal of Ecology*. Уключаны ў спіс навуковых часопісаў ВАК.

Спасылкі
--------

* Старонка часопіса «Экалогія»
* Правілы падрыхтоўкі рукапісу Архівавана 4 сакавіка 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мурашка.
**Анцінея Рыгораўна Мурашка** (нар.15 кастрычніка 1924, вёска Кірава, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі мовазнавец, кандыдат філалагічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1971).

Біяграфія
---------

У 1948 годзе закончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1950 года супрацоўнік Інстытута мовазнаўства АН БССР, з 1963 года дацэнт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Даследчык беларускай дыялекталогіі, пытанняў узаемадзеяння беларускай мовы са славянскімі і неславянскімі мовамі. Сааўтар «Хрэстаматыі па беларускай дыялекталогіі» (1962), «Дыялекталагічнагаатласа беларускаймовы» (ч. 1-2, 1963), «Нарысаў па беларускай дыялекталогіі» (1964), «Сучаснай рускай мовы» (ч. 1-2, 1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
**Эканамічнае ўмяшанне** (англ.: economic interventionism або *state interventionism* «**дзяржаўны інтэрвенцыянізм**») — меры, якія прымаюцца дзяржавай і ўрадам у рыначнай эканоміцы і шматукладнай сацыяльна-арыентаванай рынкавай і змешанай эканоміцы для кантролю над прадпрымальніцтвам, ліквідацыі махлярства і крызісных сітуацый. Можа быць выкарыстана для выканання якіх-небудзь палітычных і эканамічных задач, такіх як садзейнічанне эканамічнаму росту, павелічэнне занятасці, павышэнне заработнай платы, павышэнне ці зніжэнне коштаў, заахвочванне роўнасці, кіраванне грашовай масай і працэнтнымі стаўкамі, павелічэнне прыбытку або рашэнне збояў рынкавага механізму. Тэрмін прадугледжвае, што ўмяшанне ў эканоміку дзяржавай і эканоміка па сваёй прыродзе асобныя адзін ад аднаго, і таму належаць да капіталістычнай рыначнай або змешанай эканомікі, дзе дзеянні ўрада будуць уяўляць сабой «умяшанне» (хоць гэта не распаўсюджваецца на дзяржаўныя прадпрыемствы, якія працуюць на рынку).

Спасылкі
--------

* «The size and functions of government and economic growth»  (PDF)  (англ.) (Праверана 22 мая 2010)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 172886114 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вэлюм (значэнні).
Бочачка са шкляным вечкам, праз якое відаць кветкавы вэлюм.
 Біялагічная вытрымка адбываецца дзякуючы дражджавой плёнцы, якая абараняе віно ад акіслення ўнутры бочкі.
**Кветкавы вэлюм**, таксама **флор** — гэта пласт дрожджаў, які ўтвараецца на паверхні віна і з’яўляецца часткай працэсу вытрымкі херэсу  (руск.) (бел.. Гэтыя дрожджы, якія адносяцца да роду *Saccharomyces*, з’яўляюцца спантанна ў бочках з амерыканскага дуба, у якіх віно вытрымліваецца, і распаўсюджваюцца па ўсёй паверхні.

Назва кветкавы вэлюм паходзіць ад яго фарміравання ў пласты і бялёсага колеру, які ён набывае. Стварэнне гэтых дрожджаў патрабуе пэўных умоў тэмпературы, вільготнасці і крэпасці спірту (15-15,5º) для іх росту.

Вытрымка з выкарыстаннем дрожджаў кветкавага вэлюму пачалася каля 200 гадоў таму. Прынамсі да 1801 года яго адкідвалі, бо лічылі шкодным для вытворчасці.

У гэтай сістэме вытрымкі бочкі не запаўняюцца цалкам, шостая частка іх аб’ёму застаецца пустой, што стварае вялікую плошчу паверхні і паветраную камеру, якая дазваляе развіццю гэтых плёнкаўтваральных дрожджаў на паверхні. Іх выкарыстанне выконвае дзве асноўныя функцыі ў так званай біялагічнай селекцыі:

* кветкавы вэлюм ізалюе віно ад кіслароду, што змяшчаецца ў бочцы, прадухіляючы яго акісленне.
* кветкавы вэлюм дадае мікраэлементы і арганалептычныя характарыстыкі ў віно

Гэтая біялагічная вытрымка вінаў з кветкавым вэлюмам праводзіцца галоўным чынам у межах рэгіёнаў Херэс і Санлукар-дэ-Барамеда ў правінцыі Кадыс і Мантылья-Марылес у правінцыі Кордава, а таксама некаторых вінакурняў DO Rueda, але ён таксама можа выкарыстоўвацца на іншых вінных заводах у рэгіёнах Паўднёвай Афрыкі, Каліфорніі, Сардзініі і Венгрыі.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Javier Maldonado Rosso*. Sobre los orígenes del fino **(нявызн.)**.  Douro (2004).
2. ↑  *Javier Maldonado Roso.* Cambios de consumo y de gusto de los vinos de Jerez en el Reino Unido y sus consecuencias en la zona de producción entre mediados de los siglos XVIII y XIX. — 2012.
3. 1 2  *Jesús Manuel Cantoral Fernández, María Esther Rodríguez Jiménez*. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 9 мая 2016. Праверана 27 чэрвеня 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 57291850 |
**«Я з во́гненнай вёскі…»** — дакументальны зборнік успамінаў, кніга-памяць пра вынішчэнне нацыстамі беларускіх вёсак падчас Вялікай Айчыннай вайны. Успаміны збіралі беларускія пісьменнікі Алесь Адамовіч, Уладзімір Калеснік і Янка Брыль. У кнігу ўвайшлі сведчанні тых людзей, якія асабіста перажылі трагедыю знішчэння іх вёскі, родных і аднавяскоўцаў.

Пісьменнікі аб’ездзілі на працягу 1970—1973 гадоў 147 вёсак у трыццаці пяці раёнах Беларусі і сабралі ўспаміны больш як трохсот непасрэдных сведкаў, якія цудам ацалелі.

Кніга была выдадзена ў 1975 годзе на беларускай мове, у 1977 годзе — на рускай мове ў перакладзе Д. Кавалёва. У 1978 годзе кніга перакладзена на польскую мову. У 1983 годзе кніга была перавыдадзена па-беларуску.

Зноскі
------

1. ↑  Нацыянальная бібліятэка Беларусі Архівавана 29 кастрычніка 2021.
2. ↑  Ja ze spalonej wsi… : świadectwa ocalonych Нацыянальная бібліятэка Беларусі Архівавана 29 кастрычніка 2021.

Спасылкі
--------

* Я з вогненнай вёскі… электронная версія на knihi.com
**Капельмайстар** (ням.: Kapellmeister; пераклад з познелац.: magister capellae) — кіраўнік харавой капэлы і/ці аркестра.

Слова «капельмайстар» у XIX стагоддзі ўжывалася ў дачыненні і да харавога, і да аркестравага дырыжора. У часы барока і венскай класікі прыдворныя капельмайстры, апроч кіравання калектывам музыкантаў, павінны былі таксама пісаць і аранжаваць музыку, прымеркаваную да розных урачыстых выпадкаў (у т.л. застольную — ням.: Tafelmusik). Адной з прафесій Іагана Себасцьяна Баха была прафесія капельмайстра. Іозеф Гайдн, быўшы капельмайстрам у князя Эстэрхазі, большую частку сваіх сачыненняў напісаў для княжацкіх прыдворных канцэртаў. У пазнейшы час абавязкі капельмайстра і кампазітара зліваліся звычайна толькі на пасадзе балетнага капельмайстра (напр. у Расіі — Пуні, Візенціні, Дрыга).

Літаратура
----------

* Капельмейстер // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4398802-7 |
**Podoces panderi** — птушка сямейства крумкачовых.

Апісанне
--------

Даўжыня цела каля 30 см, вага 80-150 (да 170) г. Верх цела попельна-шэры, жывот мае ружовае адценне, крылы белыя з чорным, хвост чорны. На грудзях характэрная чорная пляма.

Распаўсюджанне
--------------

Распаўсюджаная ў пустынях Сярэдняй Азіі і Паўднёвага Казахстана.

Спосаб жыцця
------------

Селіцца ў барханных або грудкаватых пясках з рэдкім хмызняком. Жыве асела, трымаецца звычайна паасобку, чарод ніколі не ўтварае. Добра і хутка бегае, робячы крокі да 30 см, але можа і скакаць, як сарока. Лётае мала, пры небяспецы стараецца ўцячы, і толькі заспетая знянацку ўзлятае і, праляцеўшы нізка над зямлёй, хаваецца ў бліжэйшыя кусты. Голас — рэзкае стракатанне.

Харчаванне
----------

Сілкуецца насякомымі і іх лічынкамі, павукамі, скарпіёнамі, дробнымі яшчаркамі, насеннем пустынных раслін. Корм збірае пераважна на зямлі.

Размнажэнне
-----------

Пары ўтварае толькі на час гнездавання. Грувасткія крытыя гнёзды, якія нагадваюць сарочыя, будуе на кустах на вышыні да 1,5 м. Кладка з 4-6 зелянява-блакітных з крапінамі яец наседжвае самка на працягу 16-19 дзён, а самец корміць яе. Птушаняты пакідаюць гняздо праз 15-16 дзён, некаторы час вандруюць з бацькамі, перасоўваючыся па зямлі, але неўзабаве вывадкі распадаюцца, і сойкі — як маладыя, так і дарослыя — пачынаюць весці адзіночны спосаб жыцця.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М. : Сов. энциклопедия, 1986. — С. 555. — 831 с. — 100 000 экз.

Спасылкі
--------

* Голос саксаульной сойки на сайте xeno-canto.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бор.
І. І. Шышкін. Раніца ў сасновым лесе
Верасовы бор на пясчанай грыве (Ліпічанская пушча, Дзятлаўскі раён)
**Бор** — спелы хваёвы лес, які расце пераважна на пясчаных, супясчаных і лёгкасугліністых глебах. Пашыраны на алювіяльных[ru] і водна-ледавіковых нізінах і раўнінах, дзюнах, озах, камах. На Беларусі самыя вялікія бары на Полацкай, Нарачана-Вілейскай, Верхнянёманскай, Верхнебярэзінскай нізінах, на Мінскім узвышшы, Палессі, Цэнтральнабярэзінскай і Чачорскай раўнінах; найбольш старыя — у Белавежскай пушчы. Дрэвастоі ў барах часам з дамешкам бярозы, месцамі — елкі; падлесак рэдкі. Паводле наглебавага покрыва вылучаюць бары-беламошнікі, ці лішайнікавыя, і бары-зеленамошнікі — верасовыя, бруснічныя, імшыстыя, чарнічныя. Бары бываюць сухія, свежыя, вільготныя. Маюць глеба- і водаахоўнае значэнне, даюць драўніну, выкарыстоўваюцца для падсочкі жывіцы, збору ягад, грыбоў, лекавых раслін.

Гл. таксама
-----------

* Субар

Літаратура
----------

* Бор // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 41335879 |
**Махтумкулі́** (каля 1733, с. Хаджы-гаўшан Балканскай вобл. Туркменістан — каля 1782) — туркменскі паэт-мысліцель; пачынальнік туркменскай літаратуры.

Сын Д. Азадзі. Вучыўся ў медрэсэ Шыргазі (г. Хіва). Шмат падарожнічаў, вывучаў літаратуру, фальклор Сярэдняй Азіі, Азербайджана, Ірана.

Захавалася больш за 10 тыс. вершаваных радкоў (вершы, паэмы, оды, элегіі; упершыню апублікаваны ў 1842). У вершах, ліра-эпічных паэмах сацыяльна-філасофскага зместу асуджаў міжгплемянныя спрэчкі і варожасць, выказваў пратэст супраць феадальнага ўціску, заклікаў да яднання ў змаганні за незалежнасць. Пісаў творы інтымнай тэматыкі. У сатырычных вершах высмейваў людскія заганы. Многія яго творы адметныя рэлігійным настроем. Замяніў араба-персідскую метрыку (аруз) народнай сілабічнай сістэмай, наблізіў мову паэзіі да народнай і фальклору.

На беларускую мову творы Махтумкулі пераклалі Р. Баравікова, Р. Барадулін, А. Вольскі, В. Жуковіч, Х. Жычка, А. Звонак, У. Караткевіч, А. Клышка, В. Коўтун, А. Лойка, П. Макаль, У. Паўлаў, Пятро Прыходзька, М. Танк, У.Шахавец.

Беларускія пераклады
--------------------

* Салавей шукае ружу: Выбр. лірыка. Мн. 1983.
* З кубка вечнасці мёд, Мн. 2014.

Зноскі
------

1. 1 2  Бібліятэка Кангрэса — 1800. Праверана 27 лютага 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
2. ↑  Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў — 2012. Праверана 27 лютага 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q423048'></a>
3. ↑   Праверана 23 студзеня 2019.

Літаратура
----------

* Махтумкулі // БЭ ў 18 т. Т. 10. Мн. 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 119057689 · ISNI: 0000 0001 0964 9453 · LCCN: n84089651 · NKC: jo20191043072 · NUKAT: n2003099264 · LIBRIS: 73672 · SUDOC: 183054474 · VIAF: 37718372 |

 |