recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Заслаўе, пратэстанцкі збор (цяпер царква)
**Збор** — назва пратэстанцкай абшчыны і пратэстанцкага храма-будынка. Як сінонім збора ў беларускай мове таксама ўжываецца *кірха* (ням.: Kirche).

*Зборы-храмы* будаваліся на Беларусі ў асноўным ў стылі готыкі і рэнесансу ў XVI—XVII стст. Часта ў архітэктуру збораў прыўносіліся фартыфікацыйныя элементы (прыкладам збор ў Заслаўі ці Дзяржынску).

Таксама сустракаюцца ў Польшчы, Чэхіі, Германіі і іншых еўрапейскіх краінах.

Літаратура
----------

* *Габрусь, Т. В.* Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока — Мн. 2001. — ISBN 985-04-0499-X
* *Лазука, Б. А.* Слоўнік тэрмінаў: Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў — Мн. 2001. — ISBN 985-01-0124-5

| ⛭Кальвінскія зборы на Беларусі |
| --- |
| 
Асташын† •
Гайцюнішкі •
Дзераўная •
*Жодзішкі* •
*Замосце* •
Заслаўе •
Койданава† •
Кухцічы •
Смаргонь
 |
| *меркаваныя зборы* • † страчаныя аб’екты |
**Матрыца** — табліца пэўных элементаў (найчасцей — лікаў). Матрыцы выкарыстоўваюцца для вырашэння сістэм лінейных ураўненняў і для лінейных пераўтварэнняў.

Абазначэнні
-----------

Матрыца складаецца са слупкоў і радкоў. Калі яна складаецца з {\displaystyle n} радкоў і {\displaystyle m} слупкоў, то кажуць, што памер матыцы роўны {\displaystyle n\*m}. Элемент, які знаходзіцца ў *i*-тым радку і *j*-тым слупку абазначаецца {\displaystyle a\_{ij}} .

Матрыца, у якой колькасць радкоў ці слупкоў роўная 1, называецца вектарам.

Матрыцы называюцца роўнымі, калі іх адпаведныя элементы роўныя паміж сабой:

{\displaystyle A=B:a\_{ij}=b\_{ij}\,} .

### Прыклад

{\displaystyle A={\begin{bmatrix}3&0&-2&4\\4&10&0&1\end{bmatrix}}}

А — матрыца памера {\displaystyle 2\*4}. Складаецца з 2-х радкоў і 4-х слупкоў.

Аперацыі з матрыцамі
--------------------

### Сума

Складанне матрыц заключаецца ў складанні іх адпаведных элементаў. Каб матрыцы можна было скласці, іх памеры павінны супадаць.

{\displaystyle C=A+B:c\_{ij}=a\_{ij}+b{ij}}

  

### Памнажэнне на лік

Каб памножыць матрыцу на лік, трэба памножыць кожны яе элемент на гэты лік.

{\displaystyle 2{\begin{bmatrix}1&8&-3\\4&-2&5\end{bmatrix}}={\begin{bmatrix}2\times 1&2\times 8&2\times -3\\2\times 4&2\times -2&2\times 5\end{bmatrix}}={\begin{bmatrix}2&16&-6\\8&-4&10\end{bmatrix}}}
### Здабытак

Каб перамножыць 2 матрыцы, трэба каб колькасць слупкоў у першай супадала з колькасццю радкоў ў 2-ой. Здабытак будзе мець радкоў як у першай і слупкоў як ў 2-ой матрыцы. Кожны элемент здабытку вылічваецца па наступнай формуле:

Сістэмы лінейных ураўненняў
---------------------------

Сістэму лінейных ураўненняў

{\displaystyle a\_{11}x\_{1}+a\_{12}x\_{2}+\cdots +a\_{1n}=b\_{1}}

{\displaystyle a\_{21}x\_{1}+a\_{22}x\_{2}+\cdots +a\_{2n}=b\_{2}}

{\displaystyle \cdots \cdots \cdots \cdots \cdots }

{\displaystyle a\_{n1}x\_{1}+a\_{n2}x\_{2}+\cdots +a\_{nn}=b\_{n}}

можна запісаць у выглядзе здабытку

{\displaystyle AX=B\,}

Рашэнне гэтай сістэмы заключаецца ў знаходжанні адваротнай матрыцы А-1, бо калі мы памножым папярэдняе ўраўненне на гэтую матрыцу

{\displaystyle A^{-1}AX=A^{-1}B\,}

то зможам атрымаць слупок

{\displaystyle X=A^{-1}B\,}

Віды матрыц
-----------

* **Нулевая матрыца** — матрыца, ў якой усе элементы роўныя 0.
* **Квадратная матрыца** — матрыца, у якой колькасць радкоў і слупкоў супадае.
* **Адзінкавая матрыца** — матрыца, у якой усе элементы, якія знаходзяцца на асноўнай дыяганалі (аій: і=й) роўныя адзінцы, а ўсе астатнія роўныя 0.
* **Выраджаная матрыца** — матрыца, дэтэрмінант якой роўны 0.
* **Транспанаваная матрыца** — матрыца, у якой слупкі і радкі перамененыя месцамі.
* **Адваротная матрыца** — матрыца, памнажэнне на якую дае адзінкавую матрыцу.
* **Сіметрычная матрыца** — матрыца, якая супадае са сваёй транспанаванай матрыцай.
* **Трохвугольная матрыца** — матрыца, у якой усе элементы ніжэй (вышэй) асноўнай дыяганалі роўныя 0.

Гл. таксама
-----------

* Жарданава матрыца
**Ана́пест** (грэч. ἀνάπαιστος — адлюстраваны назад, адваротны дактылю; меней распаўсюджаны націск **анапе́ст**, адпаведнае ням.: Anapä́st) — трохскладовы вершаваны памер.

У антычнай квантытатыўнай метрыцы — метр, стапа якога складаецца з двух кароткіх і аднаго доўгага склада.

У новаеўрапейскай сілаба-танічнай метрыцы анапестам называецца метр, стапа якога складаецца з двух ненаціскных і аднаго націскнога склада.

Анапест у беларускай літаратуры
-------------------------------

Анапест, як і іншыя трохскладовыя стопы, у беларускай паэзіі асабліва пашырыўся з пачатку XX ст. Анапестычным метрам карысталіся Я. Купала, Я. Колас, М. Багдановіч і іншыя паэты. Прыклад з Янкі Купалы:

> 
> 
> Не кля**ні́**|це мя**не́**,  
> 
> Што так **сму́т**|на пя**ю́**.
> 
> 
>

Іншыя трохскладовыя памеры
--------------------------

* Амфібрахій
* Дактыль

Спасылкі
--------

* Анапест // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Музычны Рымана · Энцыклапедычны лексікон · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779442034 |
**Яўген Аркадзьевіч Кец** (22 красавіка 1947, в. Талочкі, Гродзенскі раён, БССР) — беларускі баскетбольны трэнер. Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь .

Біяграфія
---------

Нарадзіўся я ў вёсцы Талочкі, што на Гродзеншчыне. Праз нейки час бацькі пераехалі ў абласны цэнтр. Гуляў за школу, першым трэнерам была Лілія Нікіціна.

З’яўляецца адным з самых вядомых і харызматычных прадстаўнікоў трэнерскай школы гродзенскага баскетбола. Пры ім клуб «Гродна-93» заваяваў «золата» чэмпіянату Беларусі 1995/1996 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Легенда гродненского баскетбола: заслуженный тренер Беларуси Евгений Аркадьевич Кец празднует юбилей - 70 лет! Архівавана 4 сакавіка 2022.

Спасылкі
--------

* Yugenii Kets
* История школы
**БКГ2** — беларускі грузавы аднасекцыйны электравоз пераменнага току. Вырабляецца на Датунскім лакаматывабудаўнічым заводзе (КНР).

З’яўляецца адаптацыяй кітайскага электравоза серыі HXD2, які, у сваю чаргу, быў распрацаваны Датунскім заводам сумесна з кампаніяй Alstom на аснове наяўнага электравоза Alstom Prima 47000 (электравозы дадзенай серыі эксплуатуюцца ў Марока і Францыі).

Магутнасць — 7200 кВт, канструкцыйная хуткасць — 120 км/г.

Усяго станам на сярэдзіну 2017 года выпушчана 18 электравозаў БКГ2.

Станам на ліпень 2020 года ўсе электравозы дадзенай мадэлі прыпісаны да ТЧ-3 Баранавічы.

Заўвагі
-------

1. 1 2  Список подвижного состава БКГ2 **(нявызн.)**. *TrainPix*. Архівавана з першакрыніцы 4 мая 2019. Праверана 12 ліпеня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лабко.
**Соф’я Андрэеўна Лабко** (1919, в. Кухчыцы Клецкага раёна — 15 верасня 1993) — Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

Амаль трыццаць гадоў працавала ў калгасе «Савецкая Беларусь». 14 гадоў, да выхаду ў 1979 годзе на пенсію, была звеннявой па вырошчванні лёну. Звяно пад яе кіраўніцтвам штогод прыносіла багатыя ўраджаі, было найлепшым у гаспадарцы. Шэсць-сем цэнтнераў льносямян, дзевяць-дзесяць цэнтнераў валакна — такі быў звычайна вынік працы звяна.

За працоўныя поспехі звеннявая была ўзнагароджана бронзавымі і залатым медалямі ВДНГ.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы ўдастоена ў 1966 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Героі Сацыялістычнай Працы
**Нгуен Као Кі** (в’етн.: Nguyễn Cao Kỳ; 8 верасня 1930, Танкай, Французскі Індакітай — 23 ліпеня 2011, Куала-Лумпур, Малайзія) — ваенны і палітычны дзеяч Рэспублікі В’етнам (Паўднёвы В’етнам), маршал авіяцыі.

Біяграфія
---------

Прайшоў лётную падрыхтоўку ў Францыі і вярнуўся ў В’етнам у 1954 годзе Займаў розныя пасады ў ВПС Рэспублікі В’етнам, прайшоўшы шлях ад радавога лётчыка да камандзіра і маршала авіяцыі. Асабіста здзяйсняў вылеты над Паўночным В’етнамам на закіды дыверсійных груп, таксама прыняў удзел у адным з першых паветраных налётаў на ДРВ у лютым 1965 года (падчас аперацыі «Палаючае дзіда»).

Кі пачаў сваю палітычную кар’еру ў 1965 годзе, калі яго прызначылі прэм’ер-міністрам Рэспублікі В’етнам пасля добраахвотнага сыходу ў адстаўку грамадзянскага ўрада. Прэзідэнтам стаў Нгуен Ван Цхіеу, з якім у Кі склаліся цяжкія адносіны. Падчас знаходжання на пасадзе запомніўся дэманстратыўнай барацьбой з карупцыяй (некалькі хабарнікаў былі пакараны), але так і не здолеў выкараніць яе. На прэзідэнцкіх выбарах 1967 года падтрымаў Цхіеу, і пасля яго абрання стаў віцэ-прэзідэнтам. Збіраўся балатавацца на наступных выбарах 1971 года, але ў выніку палітычных інтрыг адмовіўся ад свайго намеру і сышоў з палітыкі.

Пасля ваеннага паражэння Рэспублікі В’етнам у 1975 годзе Кі збег у ЗША, дзе пасяліўся ў Каліфорніі. У 2004 годзе стаў першым з паўднёвав’етнамскіх палітыкаў, якія наведалі з візітам Сацыялістычную Рэспубліку В’етнам, што выклікала асуджэнне многіх прадстаўнікоў паўднёвав’етнамскай эміграцыі.

Быў тройчы жанаты, бацька па меншай меры шасці дзяцей.

22 ліпеня 2011 года ён памёр у бальніцы Малайзіі пасля цяжкай хваробы ва ўзросце 80-ці гадоў. Яго цела было крэміравана. Крыху пазней яго дачка Нгуен Као Кі Зуен перавезла прах ў Амерыку.

Зноскі
------

1. 1 2  Nguyen Cao Ky // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
2. 1 2  Nguyen Cao Ky // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 26 красавіка 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
4. ↑  Former South Vietnam leader Nguyen Cao Ky dies
5. ↑  *VietnamPlus*. Ông Nguyễn Cao Kỳ qua đời tại Malaysia ở tuổi 80 (в’етн.).  VietnamPlus (23 ліпеня 2011). Праверана 11 лютага 2019.

Спасылкі
--------

* BBC News: Vietnam welcomes former enemy  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 155240739 · GND: 124318274 · GTAA: 136301, 136305 · ISNI: 0000 0000 8090 5109 · LCCN: n88618444 · NKC: xx0300090 · NTA: 274425041 · LIBRIS: 247309 · SUDOC: 09150869X · VIAF: 10776450 |

 |
**Станіслаў Ляшковіч** (польск.: Stanisław Leszkowicz, 1928, Залазоўе, цяпер Даўгінаўскі сельсавет Вілейскага раёна — 2 ліпеня 2015, Варшава) — доктар эканамічных навук, пісьменнік і публіцыст, аўтар некалькіх кніг успамінаў.

Пачатковую школу скончыў у роднай вёсцы, сярэднюю ў 1949 годзе ў Польшчы пасля рэпатрыяцыі ў 1945 годзе.

Вучыўся ў вышэйшай школе марскога гандлю ў Сопаце. Закончыў вышэйшую школу гандлю ў Варшаве. 40 гадоў працаваў у Міністэрстве міжнароднага гандлю ў Варшаве і за мяжой (Швейцарыя, Аўстрыя, ФРГ). Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. Быў членам савета Варшаўскай гандлёвай палаты, член рады фонду «Палонія».

Актыўна працаваў у стварэнні польскага гаспадарчага самакіравання. Узнагароджаны Залатым Знакам польскай нацыянальнай Гандлёвай палаты.

Пахаваны ў Варшаве на Брудноўскіх могілках.

Бібліяграфія
------------

* Zapiski pracownika handlu zagranicznego PRL. — Варшава.: Niniwa, 2000. — ISBN 8390904268.
* Spod strzechy na salony. — Варшава.: Oficyna Wydawnicza ŁośGraf, 2003. — 291 с. — ISBN 83-87572-88-8.
* Szerszeń, wspomnienia dziecka Wileńszczyzny. — Варшава.: Oficyna Wydawnicza ŁośGraf, 2003. — 144 с. — ISBN 83-87572-88-9.
* Plusquamperfectum, czyli życie Jasia M.. — Варшава.: Oficyna Wydawnicza ŁośGraf, 2004. — 250 с. — ISBN 83-87572-58-4.

Зноскі
------

1. ↑  Памёр ураджэнец Вілейшчыны эканаміст і пісьменнік Станіслаў Ляшковіч Архівавана 5 верасня 2015. // Рэгіянальная газета

Літаратура
----------

* Памяць. Вілейскі раён. // Ляшковіч Станіслаў. — Мн.: БелТА. 2003. — С. 572. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3 000 экз. — ISBN 985-6302-56-0.
Знак папярэджання каля зыбкіх пяскоў
**Зыбкія пяскі** — пяскі, перанасычаныя паветрам (газам ці гарачымі парамі, у пустыні), вільгаццю ўзыходных крыніц і здольныя з прычыны гэтага засмоктваць углыб прадметы, якія патрапяць у іх; разнастайныя па сваёй прыродзе, але заўсёды пазбаўленыя драбназёмістага дамешку. Дзякуючы выпарэнню ці тонкай плёнцы вады, ахінальнай пясчынкі, счапленне паміж імі малое.

Уласцівасці
-----------

Зыбкі пясок — няньютанаўская вадкасць. Калі ён знаходзіцца ў стане супакою, ён здаецца цвёрдым, але невялікія (менш чым 1 %) змены ў механічнай напрузе на яго паверхні прыводзяць да істотнага змяншэння яго глейкасці. Каб выбрацца з зыбкага пяску, трэба прыкласці велізарныя высілкі. Сіла, патрэбная для таго, каб выцягнуць нагу з зыбкага пяску з хуткасцю 1 см/з, эквівалентная сіле, якая запатрабуецца для таго, каб падняць легкавую машыну сярэдніх памераў.

У сувязі з высокай шчыльнасцю зыбкага пяску, чалавек ці жывёла не можа цалкам патануць у ім. Зыбкі пясок бяспечны сам сабою, аднак у сувязі з тым, што ён істотна абмяжоўвае магчымасць перасоўвання, той, хто ўграз у ім, робіцца безабаронным ад іншых небяспек: прыліву, сонечнага апрамянення, драпежнікаў, абязводжвання і іншых. Пры трапленні ў зыбкі пясок, гэтак жа як і ў балоце, трэба паспрабаваць легчы на спіну, шырока раскінуўшы рукі. Выбірацца трэба павольна і плыўна, не робячы рэзкіх рухаў. Па словах бельгійскага вучонага Райманда Бергмана, аўтамабілі, што перасоўваюцца на досыць высокай хуткасці, цалкам могуць у адзін момант увайсці ў такі пясок.

Даная з'ява была створана і ў лабараторных умовах: група вывучэння фізікі вадкасцей пры нідэрландскім Універсітэце Твэнце на чале з Дэтлафам Лазе стварыла дзейную мадэль «сухога балота» ў празрыстым плексігласавым кантэйнеры вышынёй 60 см з падмуркам 20х20 см, запоўненым дробным пяском (дыяметр часціц — 40 мкм). Праз адтуліны ў падмурку кантэйнера ў пясок удзімалі паветра. Калі паветраная бруя была перакрыта, пясчынкі апусціліся ўніз і сфармавалі структуру з больш свабодным пакаваннем: 41%-я шчыльнасць у параўнанні з 55—66%-і ў інтактавым пяску. У атрыманай сумесі лёгка танулі розныя шарыкі дыяметрам 4 см рознай масы.

Шыранне
-------

Зыбкія пяскі звычайна месцяцца па берагах мораў, азёр і рэк (дзе звычайна пашыраны ўзыходныя крыніцы), але могуць сустракацца і ўдалечыні ад берагоў, як на раўнінах, так і ў горах, у пустынях.

Гл. таксама
-----------

* Сыпкае цела
* Псеўдаажыжэнне
* Плывун
* Багна

Крыніцы
-------

1. ↑  Khaldoun, A. E. Eiser, G. H. Wegdam, and Daniel Bonn. 2005. «Rheology: Liquefaction of quicksand under stress.» *Nature* 437 (29 Sept.): 635. DOI:10.1038/437635a
2. ↑  Знікненне ў «сухім балоце» Грани.Ру
3. *Lohse D. Rauhe R. Bergmann R. van der Meer D.* Granular physics: Creating a dry variety of quicksand // *Nature*. — 2004. — Vol. 432. — P. 689—690. — DOI:10.1038/432689a

Спасылкі
--------

* *Пакроўскі Ў.* Чалавек у пяску не тоне // *Незалежная газета*. — 2005.
* Dry Quicksand  Архівавана 16 чэрвеня 2017.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аканкагуа (значэнні).
Рака Аканкагуа на карце
Басейны рэк Майпа і Аканкагуа
Рака Аканкагуа ў горадзе Ла-Калера
**Аканкагуа** (ісп.: Río Aconcagua) — рака ў вобласці Вальпараіса Чылі.

Геаграфія
---------

Рака бярэ пачатак у Андах на вышыні 1430 метраў над узроўнем мора, пры зліцці рэк Хункаль (36 км) і Рыа-Бланка (35 км). Цячэ ў заходнім кірунку па шырокай даліне Валье-дэль-Аканкагуа, упадае ў Ціхі акіян на поўнач ад горада Вінья-дэль-Мар. На берагах ракі размешчаны гарады Лос-Андэс, Сан-Феліпэ, Ла-Калера, Кільёта і Канкон. Па даліне ракі пракладзена частка чылійскага ўчастка Трансандзінскай чыгункі  (руск.) (бел. і асобныя ўчасткі шашы № 5 і шашы № 60.

Агульная плошча басейна ракі складае 7200 км², даўжыня ракі — 142 км (177 км, калі вытокам ракі лічыць выток ракі Хункаль).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Карта Чили, масштаб 1:19 000 000, ГУГК, 1986.
* Большой атлас мира, издательство «Ридерз Дайджест», 2007, с. 294-295, ISBN 978-5-89355-169-3
* Río Aconcagua Архівавана 6 жніўня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315528125 |
**Блакітны Ніл** (*Абай*; амх. ጥቁር አባይ) — рака ў Эфіопіі і Судане, правы прыток Ніла. Даўжыня 1600 км.

Бярэ пачатак з возера Тана (Эфіопскае нагор’е) на вышыні 1830 м. Сцёк з возера зарэгуляваны плацінай з гідраэлектрастанцыяй. Блакітны Ніл суднаходны на 580 км ад вусця.

На працягу 500 км цячэ ў каньёне глыбінёй 900—1200 м. У Эфіопіі лічыцца святой ракой, якая цячэ з Эдэма. У гэтай сувязі ёй прыносяць дары ў выглядзе хлеба і іншых прадуктаў.

На тэрыторыі Судана рака носіць назву **Бахр-эль-Азрак** (ад араб. Бахр — «мора» і азрак — «блакітны»). На суданскай тэрыторыі збудавана буйное вадасховішча ля горада Расейрэс.

Ля горада Хартум Блакітны Ніл зліваецца з Белым Нілам, утвараючы раку Ніл.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грак.

**Генадзь Сцяпанавіч Грак** (25 жніўня 1938, Смалявічы, Мінская вобласць) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар.

Біяграфія
---------

1956—1961 — Мінскае мастацкае вучылішча.

1970—1976 — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, аддзяленне графiкi.

З 1967 пачаў браць удзел у мастацкіх выстаўках.

З 1977 — член Саюзу мастакоў Беларусі.

Выкладаў на кафедры графiкi Беларускага тэатральна-мастацкага iнстытута.

З 1989 узначальвае Беларускі народны клуб экслібрысістаў.

Выканаў больш 600 экслібрысаў, прысвячаных не толькі гістарычным асобам — Францыску Скарыну, Сяргею Ясеніну, Тарасу Шаўчэнку, але і для сучасных пісьменнікаў, мастакоў, лекараў і настаўнікаў.

Эстампы, кніжныя ілюстрацыі, графіка малых формаў і экслібрысы Грака экспанаваліся ў ЗША, Англіі, Бельгіі.

Творы захоўваюцца ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах Беларускага саюза мастакоў і ў прыватных калекцыях Беларусі і замежжа.

Зноскі
------

1. ↑  [ Книжные знаки Геннадия Грака  (руск.)](недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* 
* Архівавана 26 жніўня 2016.
* Сяргей Ясенін у выяўленчам мастацтве. Грак Г. С.
* Г. С. Грак — ілюстрацыі: Якуб Колас. Новая зямля. Апавяданні. Казкі жыцця. 2002. Архівавана 25 сакавіка 2015.
**Нгуен Кхоа Нам** (в’етн.: Nguyễn Khoa Nam; 23 верасня 1927 — 1 мая 1975) — генерал-маёр Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў.

Біяграфія
---------

Школьную адукацыю атрымаў у родным Дананге. У 1951 годзе пачаў працаваць у Бюджэтным Дэпартаменце Цэнтральнага В’етнама, праз год заняў пасаду начальніка дэпартамента.

У 1953-м запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама, самастойнае аддзяленне Узброеных сіл Францыі ў калоніі. Скончыў курсы ў Ваеннай акадэміі Далата, з якой выпусціўся 28 чэрвеня 1953 года ў званні другога лейтэнанта. Пасля адабраны ў ВПВ. Служыў камандзірам роты 7-га паветрана-дэсантнага батальёна.

На пачатковым этапе В’етнамскай вайны ўзначальваў тэхнічны батальёна, быў начальнікам 3-га дывізіёна 3-га парашутна-дэсантнага батальёна і намеснікам камандзіра 5-га парашутнага батальёна. У лістападзе 1974 года ўзначаліў 4-ю ваенную акругу разам з 4-й корпусам.

У пачатку студзеня 64-га прызначаны начальнікам 4-й дывізіі. У ліпені 1965 года ўзначаліў штаб 1-й паветрана-дэсантнай аператыўнай групы. З мая 1966 працаваў памочнікам камандуючага 1-й пяхотнай дывізіі. У жніўні таго ж года прызначаны камандуючым 3-й паветрана-дэсантнай аператыўнай групы. У снежні 1970 года стаў камандзірам 7-й пяхотнай дывізіі.

30 красавіка 1975 года, даведаўшыся пра падзенне паўднёвав’етнаскага, загадаў сваім байцам раззброіцца і разысціся па дамах. На наступны дзень ўчыніў самагубства.

Зноскі
------

1. 1 2  Khoa Nam Nguyẽ̂n // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>

Літаратура
----------

* Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 145186727 · ISNI: 0000 0000 5266 8118 · LCCN: nr2001035130 · VIAF: 22376138 |
Якаў Зрубовел з іншымі яўрэйскімі дзеячамі (стаіць у другім радзе першы злева), 1912 год.
**Якаў ЗРУБОВЕЛ (Віткін)** (1886, Палтава — 1967, Тэль-Авіў) — яўрэйскі дзеяч, адзін з лідараў партыі «Паалей-Сіён».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся і жыў у Палтаве, у 1906 годзе ўцёк ад пераследу паліцыі ў Вільню, дзе заснаваў яўрэйскае таварыства «Дзёр хамер». Пасля арыштаваны, але апраўданы судом. Эмігрыраваў у Аўстрыю, пасля ў Палесціну, дзе быў генеральным сакратаром партыі «Паалей-Сіён». У 1914 годзе арыштоўваўся турэцкімі ўладамі, уцёк, у 1917 годзе вярнуўся ў Расію. У канцы 1917 года быў кааптаваны ў склад Выканаўчага камітэта Рады Першага Усебеларускага з’езда як адзін з прадстаўнікоў яўрэйскай нацыянальнай меншасці. Пасля ў Кіеве ўдзельнічаў у працы Яўрэйскай нацыянальнай рады Украіны. У міжваенны час адзін з лідараў партыі «Паалей-Сіён» у Польшчы. З 1935 г. у Ізраілі, браў удзел у выданні кніг і часопісаў на ідыш, патрабаваў афіцыйнага статусу для гэтай мовы. Адзін з заснавальнікаў Таварыства ізраільска-савецкай дружбы.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 120274981 · ISNI: 0000 0000 6675 7947 · LCCN: nr91001972 · NUKAT: n2013194542 · LIBRIS: 245405 · VIAF: 22968202 |

 |
Дабравешчанне (Містычнае паляванне на аднарога). 1489 год, круг Марціна Шонгаўэра. Пушкінскі музей
**Містычнае паляванне на аднарога** — алегарычная выява евангельскай гісторыі Дабравешчання Панны Марыі, якая атрымала распаўсюджанне ў заходнееўрапейскім мастацтве позняга сярэдневякоўя. Выявы містычнага палявання вядомыя па маляўнічых працах, гравюрах і ксілаграфіях XV стагоддзя.

У гэтай алегарычнай кампазіцыі Дзева Марыя малюецца ў іканаграфіі hortus conclusus, закліканай падкрэсліць яе бязгрэшнасць. Аднарог малюецца або з галавой, якая ляжыць на каленях Дзевы, альбо адпачывальнікам у садзе. У сад у вобразе паляўнічага уваходзіць архангел Гаўрыіл. Ён пераследуе аднарога, трубіць у горн, узброены дзідай. Яго суправаджаюць чатыры сабакі, якія сімвалізуюць хрысціянскія цноты  (руск.) (бел.: Міласэрнасць, Ісціну, Мір і Справядлівасць або манахаў-дамініканцаў, якія імкнуцца да міласэрнасці, міру і зразумення боскай ісціны.

Сюжэт містычнага палявання звязаны з легендай, што аднарога можа ўтаймаваць толькі нявінніца, якой у алегорыі выступае Маці Божая, перад чысцінёй якой аднарог губляе сваю выкрутлівасць і становіцца пакорлівым. У гэтай алегорыі Дзева Марыя выступае як зямны прытулак містычнага аднарога-Хрыста.

* Мініяцюра Часаслова, каля 1500Мініяцюра Часаслова, каля 1500
* Гатычная фрэскаГатычная фрэска

Літаратура
----------

* *Дубровская Е.* В поисках единорога: между мифом и реальностью // Исторический журнал. — 2007. — № 12.

Спасылкі
--------

* Mystische Einhornjagd im Hortus Conclusus
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пастухоў.
**Дзяніс Пастухоў** (нар. 3 красавіка 1991, Магілёў, Беларусь) — беларускі баскетбаліст.

Біяграфія
---------

Выхаванец магілёўскага баскетбола. Першым трэнерам быў Уладзімір Іванавіч Капылоў.

У 2008 годзе з’ехаў выступаць у Расію. Прыняў расійскае грамадзянства, выступаў за моладзевую зборную Расіі (U-20) на чэмпіянаце Еўропы-2011.

У верасні 2010 года падпісаў кантракт з «Ніжнім Ноўгарадам». У 2013 годзе вярнуўся ў Беларусь, выступаў за клубы «Горадня-93» і «Цмокі-Мінск», стаў чэмпіёнам і ўладальнікам Кубка Беларусі ў сезоне 2014/2015.

У 2015 годзе прыпыніў прафесійную кар’еру з-за праблем са здароўем. У 2017—2019 гадах выступаў за магілёўскі «Барысфен», быў яго капітанам у сезоне 2017/2018. У 2020 годзе Пастухоў увайшоў у трэнерскі штаб «Барысфена». Вясной 2021 года аднавіў гульнявую кар’еру ў якасці які гуляе трэнера.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DraftExpress · Eurobasket.com (ігрок) · RealGM (ігрок) · Адзіная ліга ВТБ · РФБ · ФІБА |
**Палігамія** (ад грэч. πολύς — шматлікі і γάμος — шлюб) — шматшлюбнасць, пры якім шлюбны партнёр аднаго полу мае больш аднаго шлюбнага партнёра процілеглага полу. Мае дзве формы — палігінія і паліандрыя. Супрацьпастаўляецца манагаміі, у рамках якой у шлюбным саюзе знаходзяцца два прадстаўнікі процілеглых палоў.

У перыяд старажытных цывілізацый палігамны шлюб быў распаўсюджаны сярод прадстаўнікоў кіруючых колаў дзяржавы. Багатыя і знатныя мужчыны старажытных Егіпту, Вавілону, Персіі, Кітая, Грэцыі, Рыму мелі ўласны гарэм. Здараліся і адваротныя выпадкі, калі ўплывовыя ў грамадстве жанчыны мелі мужчынскі гарэм. Але сустракаліся выпадкі, калі прадстаўнікі сярэдняга класу старажытных часоў мелі больш за адну жонку, паведамленні аб гэтым час ад часу сустракаюцца ў літаратурных творах часоў старажытных цывілізацый.

У эпоху Сярэднявечча і Новага часу палігамны шлюб быў афіцыйна распаўсюджаны ў нехрысціянскіх краінах свету. Аднак, у «фактычнай» палігаміі (наяўнасці, напрыклад, гарэму) розныя гісторыкі абвінавачвалі таксама і ўплывовых асоб хрысціянскага свету, напрыклад, расійскую імператрыцу Кацярыну ІІ, англійскую каралеву Елізавету І. Палігамія была распаўсюджана сярод хрысціян-анабаптыстаў Мюнстэра (Германія) з 1534 па 1535 г.

У час Найноўшай гісторыі палігамія захавала шырокае распаўсюджанне пераважна ў мусульманскіх краінах, а таксама ў традыцыйных грамадствах, асабліва Афрыкі на поўдзень ад Сахары. Цікава, што сярод мусульман свету практыка палігамных шлюбаў страчвае сваю папулярнасць, але ў сучаснай Афрыцы палігамія шырока распаўсюджана сярод прадстаўнікоў розных рэлігій, у тым ліку хрысціянскіх.

Зноскі
------

1. ↑  С.Цвейг. Мария Стюарт. Мн «Полымя», 1982, с. 265
2. ↑  Who Were the Anabaptists?//The Watchtower June 15, 2004, p. 12
3. ↑  Is Christian Marriage Succeeding in Africa?//The Watchtower March 1, 1973, p. 152

**Статус палігаміі ў свеце**
     Палігамныя шлюбы дазволены законам
     Палігамныя шлюбы дазволены законам у некаторых рэгіёнах
     Палігамныя шлюбы, заключаныя за мяжой, прызнаюцца
     Палігамныя шлюбы дазволены звычаёвым правам
     Абмяркоўваецца дазвол палігамных шлюбаў
     Палігамія не прызнана, але легальна
     Палігамія забаронена
     Палігамія забаронена Канстытуцыяй
* Г
* Р
* П

Гл. таксама
-----------

* Паліандрыя
* Манагамія
* Бігамія
* Агамія
* Палігінія
**Універсітэт Буэнас-Айрэса** (ісп. Universidad de Buenos Aires, UBA) — найбуйнейшы універсітэт Аргентыны, заснаваны 12 жніўня 1821 года ў горадзе Буэнас-Айрэс; складаецца з 13 факультэтаў, шасці клінік і 10 музеяў, звязаны з трыма вышэйшымі школамі: «Нацыянальны каледж Буэнас-Айрэса», «Вышэйшая школа камерцыі Карласа Пелегрыні» і «Інстытут вольнай другой адукацыі».

Універсітэт лічыцца самым прэстыжным ва ўсёй Лацінскай Амерыцы. Як усе астатнія нацыянальныя аргентынскія універсітэты, фінансава залежыць ад дзяржавы, тым не менш ён лічыцца незалежным, аўтаномным, свецкім і бясплатным (у тым ліку і для замежнікаў). З прычыны, што ўніверсітэт з’яўляецца аўтаномным, ён мае сваю сістэму кіравання, створаную з часоў універсітэцкай рэформы ў 1918 годзе прадстаўнікамі настаўнікаў, студэнтаў і выпускнікоў.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Выбітныя выпускнікі
-------------------

* Карлас Сааведра Ламас (1878—1959) — аргенцінскі вучоны-правазнавец і палітык.

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Вялікая кітайская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 118678851 · GND: 11658-0 · ISNI: 0000 0001 0056 1981 · LCCN: n80013602 · Microsoft: 24354313 · NKC: ko2009297696 · SUDOC: 027524957 · VIAF: 143622370 |

 |
**«Світло»** (з укр. — «святло») — газета ўкраінскіх эмігрантаў у Аргенціне, адлюстроўвала пункт гледжання па-прасавецку арыентаванай часткі ўкраінскай дыяспары. Украінскія «прагрэсіўныя» таварыствы актыўна супрацоўнічалі з беларускімі арганізацыямі, і, да таго ж, ва ўкраінскіх клубах было шмат беларусаў (як і ўкраінцы ўваходзілі ў склад беларускіх таварыстваў).

Выходзіла ў Буэнас-Айрэсе ў 1935—1943 і 1946—1949 гадах; закрытая аргенцінскімі ўладамі, на замену з 1949 годзе выходзіў тыднёвік «Звання».

Літаратура
----------

* Шабельцаў С. Беларусы ў Аргенціне: грамадская дзейнасць і рээміграцыя ў СССР (1930 — 1960-я гг.): Зборнік дакументаў і ўспамінаў / Сяргей Шабельцаў; Рэдактар Н. Гардзіенка. — Мн.: Медысонт, 2009. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 17). — С. 58.
* Енциклопедія українознавства. У 10-х т. / Гол. ред. Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде Життя, 1954—1989.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сыс.
**Сяржук Сыс** (нар. 1962, в. Пракісель, Гомельская вобласць) — беларускі паэт, публіцыст, журналіст, перакладчык, праваабаронца.

Біяграфія
---------

Скончыў філалагічны факультэт Гомельскага ўніверсітэта. Быў сябрам Таварыства маладых літаратараў «Тутэйшыя».

Выкладаў беларускую мову і літаратуру. Працаваў жур­на­лістам і ў рэкламных кампаніях. З 2007 года далучыўся да дзейнасці Права­абарончага цэнтра "Вясна".

Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў, Беларускай асацыяцыі журналістаў і Беларускага ПЭНа. Быў сябрам Та­варыства маладых літаратараў "Тутэйшыя".

Жыў і Мінску. Пакінуў Беларусь па прычыне крымінальнага пераследу з-за пра­ваабарончай дзейнасці.

Творчасць
---------

У цэнтральным друку дэбютаваў у 1986 годзе паэтычнай падборкай у часопісе "Маладосць". Аўтар кніг вершаў "За трапяткім матыльком кахання" (2000), «Стрэмка» (2011), «Павук» (2014) і «DOM» (2024). Вершы друкаваліся ў літаратурных выданнях Беларусі, альманаху «Тутэйшыя», «ЛіМ», «Маладосць», «Полымя», «Беларусь» і інш. Творы перакладаліся на дзясяткі еўрапейскіх моў.

Лаўрэат прэміі "Залаты апостраф" (2008), пераможца Мінскага фестывалю аднаго верша (2009).

Прызнанне
---------

* Лаўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2008).
* Пераможца Мінскага фестывалю аднаго верша (2009).
* Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў (з кастрычніка 2010).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Сяржук Сыс.* DOM : паэзія выгнання 2020–2023. — Лондан: Skaryna Press, 2023. — 135 с. — ISBN 978-1-915601-29-2.
2. ↑  С. Сыс. Стрэмка (вершы)
3. ↑  Фестиваль одного стихотворения. Призеры

Літаратура
----------

* Сыс Сяржук // Дзеяслоў: Нашы аўтары — Эл.рэсурс dziejaslou.by
* Сыс Сяргей // Камунікат: Нашы аўтары — Эл.рэсурс
* Алесь Бяляцкі // «Светлы смутак па вечнай Радзіме» — Эл.рэсурс Сяргей Сыс

Спасылкі
--------

* Вершы // Дзеяслоў № 2 Архівавана 20 чэрвеня 2013.
* Вершы // Дзеяслоў № 19 Архівавана 19 чэрвеня 2013.
* Вершы // Дзеяслоў № 36 Архівавана 20 чэрвеня 2013.
* Вершы і пераклады С. Сыса // Стихи.ру
* Сяржук Сыс чытае верш «Парцалянавыя лялькі»
**Васіль Канстанцінавіч Шабалтас** (нар. 15 жніўня 1936, в. Курыцічы, Петрыкаўскі раён -13.03.2015) - беларускі пісьменнік. 

Нарадзіўся 15 жніўня 1936 года ў вёсцы Курыцічы Петрыкаўскага раёна. Скончыў у 1960 годзе Маскоўскі палітэхнікум. У 1960-1983 гады жыў у Навазыбкаве на Браншчыне. Працаваў канструктарам-мадэльерам, галоўным інжынерам, дырэктарам камбіната бытавога абслугоўвання. 

З 1983 года жыў у Асіповічах.

Як паэт друкаваўся з 1960 года, як празаік з 1963 года. Першы верш быў надрукаваны ў газеце "Піянер Беларусі". 

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1993 года.

Творчасць
---------

Асноўная тэматыка творчасці В.К.Шабалтаса: памяць аб вайне, лёс чалавека, жыццёвыя абставіны, у якія трапляе чалавек. Аўтар кніг прозы «Экзамен» (1984), «Плата за страх» (1994), «Злой дух» (2006), "Душагуб", "Белобок" і інш.

1. 1 2 3 4 5  *Васіль ШАБАЛТАС* КАЦІНЫ БАРОН // *Полымя*. — 2011. — № 5 (979).
2. 1 2 3 4 5  ШАБАЛТАС Васіль Канстанцінавіч
**Мікалай Уладзіміравіч Давідовіч** (26 жніўня 1949, в. Малыя Бортнікі, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі пісьменнік, журналіст, публіцыст.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 жніўня 1949 г. ў вёсцы Малыя Бортнікі Бабруйскага раёна.

Пасля заканчэння сярэдняй школы вучыўся ў Гродзенскім тэхнікуме фізічнай культуры, потым працаваў фізруком у Бялыніцкай школе. Пасля службы ў войску на Далёкім Усходзе вярнуўся ў Бабруйск.

У 1973 г. пакінуўшы па ўласнай ініцыятыве пасаду інструктара фізкультуры райсавета «Дынама», быў прыняты літсупрацоўнікам газеты «Рабочы», якая выдавалася на Бабруйскім дрэваапрацоўчым аб’яднанні. Тады ж Давідовіч стаў студэнтам факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1994 - 2003 гг. галоўны рэдактар газеты «Трыбуна працы». З 2004 г. — уласны карэспандэнт газеты «Рэспубліка» па Бабруйску.

Член Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі.

Жыве ў Бабруйску.

Узнагароды
----------

Мікалай Давідовіч узнагароджаны нагрудным знакам Саюза пісьменнікаў Беларусі «За вялікі ўклад у літаратуру», лаўрэат літаратурнай прэміі імя Івана Чыгрынава (у намінацыі «Проза») абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі, прэмій Саюза прадпрымальнікаў Рэспублікі Беларусь (1999 г.), «Залатое пяро» Беларускага саюза журналістаў (2000 г.), прэзідэнцкім стыпендыятам у галіне мастацтва і літаратуры (2002 г.).

1. ↑  Могилевское областное отделение | Общественное объединение "Союз писателей Беларуси" (руск.). *old.oo-spb.by*. Праверана 3 студзеня 2024.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казека.**Аляксандр Мікалаевіч Казека** (04.08.1958, в. Новы Юзін, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць) - беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 4 жніўня 1958 г. у вёсцы Новы Юзін Кіраўскага раёна ў сям’і лесніка. У 1970 г. сям’я пераехала ў вёску Чачэвічы Быхаўскага раёна. Пасля заканчэння Чачэвіцкай сельскай школы паступіў у Арлоўскае вышэйшае ваеннае вучылішча сувязі. Служыў у Арле, Уладзівастоку, Бранску, Магілёве.

Пасля выхаду ў запас працаваў настаўнікам у вёсцы Чачэвічы, потым – у Магілёўскай абласной філармоніі. Пасля закрыцця філармоніі працаваў намеснікам кіраўніка Магілёўскага абласнога Цэнтра культуры і мастацтва. 

Член праўладнага Саюза пісьменнікаў Беларусі, член яго Праўлення і Прэзідыума, старшыня Магілёўскага абласнога аддзялення. Член Каардынацыйнага савета грамадскіх аб’яднанняў і палітычных партый Магілёўскай вобласці.

Член грамадскага аб’яднання «Рускае культурна-асветніцкае таварыства», член Магілёўскага абласнога гісторыка-патрыятычнага пошукавага клуба "Віккру".

Член рэдакцыйнага савета часопіса "Белая вежа" Саюза пісьменнікаў Саюзнай дзяржавы.

Творчасць
---------

Піша на беларускай і рускай мовах. Аўтар кніг паэзіі «Души моей родник» (2005 г.), «Мелодия надежды» (2008 г.), "Час сяўбы" (2009 г.), паэм "Медуніца" (2012 г.), "Марыйка" (2013 г.). Акрамя таго яго вершы змешчаны ў калектыўных зборніках "Мы дзеці твае, Беларусь", "Прыдняпроўе – маё натхненне".

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» ІІІ і ІІ ступеняў, «70 гадоў Узброеных Сіл СССР», "90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі", медалём Францыска Скарыны і інш. знакамі, шматлікімі ганаровымі граматамі і лістамі падзякі СССР, Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі. 

Лаўрэат спецыяльнай прэміі Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта "Дасягненне" 2018 г. у намінацыі "Літаратурная дзейнасць". 

За шматгадовую плённую дзейнасць і прапаганду духоўных каштоўнасцей у літаратурнай творчасці імя Аляксандра Мікалаевіча Казекі ўнесена ў Кнігу славы Магілёўшчыны па выніках 2020 года.

Бібліяграфія
------------

* "Души моей родник" (Магілёў, 2005)
* "Мелодия надежды" (Магілёў, 2008)
* "Единственный друг" (зборнік песень М. Яцкова на словы А. Казекі) (2008)
* "Час сяўбы" (Магілёў, 2009)
* "Медуніца" (Магілёў, 2012)
* "Перекрестки судеб" (Мінск, 2014)
* "Марыйка" (Магілёў, 2017)
* "Маё сэрца навек застаецца з табой" (2019)
* "Песня роднай зямлі" (Мінск, 2020)
* "Марыйка" (Магілёў, 2020)

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Казека Аляксандр Мікалаевіч (04.08.1958)
2. 1 2 3 4 5 6  Таленты ад роднай зямлi **(нявызн.)**. *catalog.library.mogilev.by*. Праверана 3 студзеня 2024.
**Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт Чанелскіх астравоў** (англ.: California State University Channel Islands) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Камарыльё у штаце Каліфорнія, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў адкрыты ў 2002 годзе як 23-ы кампус у сістэме Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Ён размешчаны на цэнтральным узбярэжжы Каліфорніі, на скрыжаванні Окснардскай раўніны і самага паўночнага краю горнага хрыбта Санта-Моніка. Чанелскія астравы знаходзяцца побач, дзе ўніверсітэт кіруе навукова-даследчай станцыяй на востраве Санта-Роза.

Універсітэт з'яўляецца іспанамоўнай установай. Ён прапануе 63 праграмы атрымання ступені бакалаўра, 12 праграм атрымання ступені магістра і 4 іншыя праграмы навучання. З моманту свайго стварэння ўніверсітэт выдаў дыпломы больш чым 11 000 студэнтам. Восенню 2020 года ва ўніверсітэце налічвалася 425 выкладчыкаў.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гурэвіч.
**Іна Сяргееўна Гусева** (нар. 12 лютага 1930, г. Фергана, Узбекістан) — беларускі вучоны ў галіне антрапалогіі і генетыкі. Доктар біялагічных навук (1982), прафесар (1983).

Біялогія
--------

Скончыла ў 1951 годзе Ферганскі настаўніцкі інстытут, у 1959 годзе Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт у Ташкенце. У 1973—1987 гадах у Мінскім медыцынскім інстытуце. Навуковыя працы па дэрматагліфіцы, эвалюцыі аддзела твару чэрапа чалавека ў антрапа- і расагенезе, эвалюцыйным і канстытуцыянальным аспектах адаптыўнай нормы папуляцыі.

Творы
-----

* Морфогенез и генетика гребешковой кожи человека. Мн. 1986;
* Прырода чалавека, чалавек у прыродзе. Мн. 1992 (разам з А. І. Мікулічам);
* Ён і яна: Эцюды па генетыцы і эвалюцыі полу. Мн. 1995 (разам з А. І. Мікулічам).
**Генрык Мікалай Гурэцкі** (6 снежня 1933, Чарніца, Катавіцкае ваяводства, Польшча) — польскі кампазітар. Член Польскай АН (1994). Вучыўся ў 1955—1960 гадах у Дзяржаўнай вышэйшай школе музыкі ў Катавіцах, з 1968 года выкладае ў ёй, з 1977 прафесар, у 1975—1979 гадах рэктар. 

Прымыкаў да авангардысцкіх кірункаў (1-я сімфонія, 1959; вакальна-інструментальны твор «Генезіс», 1962—63), У канцы 1960-х гг. прыйшоў да радыкальнага спрашчэння выразных сродкаў, у т.л. заснаваных на традыцыях хар. поліфаніі. Сярод інш. твораў: вакальна-сімфанічныя паэма «Аб шаігеш» (1971); «Капернікаўская сімфонія» (2-я, 1972), «Сімфонія сумных песень» (3-я, 1976); «Рэфрэн» (1965) і «Старапольская музыка» (1969) для аркестра: канцэрт для клавесіна з аркестрам (1980). 

1-я прэміі на Міжнароднай трыбуне кампазітараў ЮНЕСКА (1973). 
Дзяржаўная прэмія Польшчы (1973).
**Афіёга Фіамэ Наомі Матаафа** (англ.: Afioga Fiamē Naomi Mataʻafa; род. 29 красавіка 1957, Апія) - кіраўнік матаі і самаанскі палітык, займае пасаду прэм'ер-міністра Самоа з 24 мая 2021 года пасля ўзначалення палітычнай партыі FAST[en], якая перамагла на парламенцкіх выбарах у Самоа ў 2021 годзе. 

З 1985 года займала пасаду дэпутата Заканадаўчага сходу, прадстаўляючы выбарчую акругу Лотафага. Раней была сябрам партыі абароны правоў чалавека, дамінуючай сілы ў краіне ў 1982-2021 гадах. Была першай жанчынай у самаанскай гісторыі, прызначанай ва ўрад: займала пасады ва ўрадах прэм'ераў Тафілау гэтыя Алесаны (у 1991-1998) і {{нп3|Туілаепа Маліелегааі||ru|Малиелегаои, Туилаэпа Аионо Саилеле}} (у 1998-2021), у тым ліку міністра адукацыі ў 1991-2006 гадах, міністра па справах жанчын у 2006-2011 гадах і міністра юстыцыі ў 2011-2016 гадах. У 2016-2020 гадах была віцэ-прэм'ер-міністрам і намеснікам кіраўніка кіроўнай партыі, але сышла ў адстаўку праз скандальны закон. У наступным годзе далучылася да новай партыі FAST[en] і была аднагалосна абраная яе лідарам у сакавіку 2021 года. Хоць яе новая партыя выйграла выбары, аднак пераможаны прэм'ер-міністр Маліелегааі адмаўляўся сысці са сваёй пасады, справакаваўшы канстытуцыйны крызіс, вырашаны 23 ліпеня 2021 года апеляцыйным судом, які прызнаў Матаафу легітымнай кіраўніком урада з 24 мая.

1. ↑  FIAME Naomi **(нявызн.)**.  Legislative Assembly of Samoa. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2007. Праверана 11 верасня 2020.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рамановіч.
**Яўген Сцяпанавіч Рамановіч** (21 студзеня 1905, Мінск — 25 лютага 1979, там жа) — беларускі савецкі драматург, празаік, перакладчык, тэатральны дзеяч, тэатразнавец. Заслужаны артыст БССР (1944).

Біяграфія
---------

У 1922—1924 навучаўся ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Адначасова з вучобай пачаў працаваць акцёрам (1922—1931) ў Мінскім гарадскім тэатры (пасля 1-й Беларускі тэатр, а цяпер Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы), якому прысвяціў больш за 25 гадоў.

У 1931—1948 г. — загадчык літаратурнай часткі тэатра.

Драматургія
-----------

Я. С. Рамановіч — аўтар п'ес:

* «Кантракт, альбо Усё добра будзе» (1924)
* «Вір» (1926)
* «Крывая аблона» (1929),
* «Наклонная плоскость» (1929)
* «Мост» (1929)
* «Камни на дороге» (1931)
* «Полещуки» (1944)
* «Товарищ Андрей» (1944)

П'есы Раманавіча, прысвечаныя фарміраванню характару ў працэсе сацыялістычнай стваральнай працы, перавыхаванню старой інтэлігенцыі, якая становіцца ў шэрагі будаўнікоў новага жыцця, барацьбе беларускіх партызан супраць фашысцкіх акупантаў, ішлі на сцэнах тэатраў РСФСР і УССР.

Лібрэта
-------

Я. Рамановічу належаць оперныя і балетныя лібрэта:

* опер «У пушчах Палесся» (1939), «Дзяўчына з Палесся» («Алеся») (разам з П. Броўкам, 1953)
* балетаў «Падстаўная нявеста» (1958) і «Мара» (1961).

Займаўся даследаваннямі гісторыі беларускага тэатра.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

Аўтар кніг пра Тэатр імя Янкі Купалы — «Першы тэатр» (1946), пра творчасць Барыса Платонава — «Народны артыст СССР Б. В. Платонаў» (1954), «Людзі і маскі» (1977), артыкулаў пра тэатральнае мастацтва БССР. У 1974 годзе выдаў зборнік успамінаў пра беларускіх пісьменнікаў «Знаёмыя сілуэты».

Пераклаў на беларускую мову п'есы класікаў Максіма Горкага, Льва Талстога, Аляксандра Астроўскага, Канстанціна Транёва  (руск.) (бел. Аляксандра Афінагенава  (руск.) (бел. Аляксандра Карнейчука  (руск.) (бел..

Памяць
------

* У 2005 г. поштай Беларусі была выпушчаная паштовая картка з арыгінальнай маркай «100 гадоў з дня нараджэння Я. С. Рамановіча».

Зноскі
------

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Яўген Сцяпанавіч Рамановіч на Вікісховішчы |

* Романович (Рaмановiч) Евгений Степанович  (руск.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: js2008439280 · NUKAT: n2019175158 · VIAF: 317157506 |
**ААТ Славянка** (**Бабруйская швейная фабрыка**) - беларускае прадпрыемства лёгкай прамысловасці, размешчанае ў горадзе Бабруйску.

Гісторыя
--------

У 1930 годзе ў Бабруйску была створана швейная фабрыка імя Дзяржынскага. У 1940 годзе фабрыка вырабляла 10% швейнай прадукцыі ў Беларускай ССР. У 1990 годзе было праведзена тэхнічнае перааснашчэнне прадпрыемства. У 1992 годзе (па іншай інфармацыі, у снежні 1991 года) ператворана ў вытворча-камерцыйную фірму «Славянка» ў форме арэнднага, затым — народнага прадпрыемства. У 1996 годзе (па іншай інфармацыі, у 2000 годзе) пераўтворана ў адкрытае акцыянернае таварыства Славянка.

Станам на 2005 год фабрыка выпускала мужчынскую, жаночую, падлеткавую і дзіцячую вопратку (паліто, курткі, плашчы, спартыўныя касцюмы, штаны, блузы, спадніцы, пінжакі, сукенкі) са скуры (натуральнай і штучнай), тканін з плёнкавым пакрыццём, футра (натуральнага і штучнага), трыкатажнага палатна, джынсавай тканіны, натуральных і смесовых валокнаў.

Сучасны стан
------------

30,89% акцый прадпрыемства знаходзяцца ва ўласнасці Бабруйскага гарвыканкама, астатнія акцыі падзеленыя паміж 1066 фізічнымі асобамі, па выніках 2019 года на адну акцыю было выплачана 7,5 капеек дывідэндаў. У 2019 годзе выручка прадпрыемства склала 19,8 млн руб. (9,2 млн долараў), чысты прыбытак - 441 тыс. руб. (200 тыс. долараў). З пачаткам пандэміі COVID-19 у 2020 годзе фабрыка пачала вырабляць шматразовыя маскі (да 120 тысяч у суткі).

Заўвагі
-------

1. 1 2 3  Бобруйское швейное предприятие «Славянка» // Республика Беларусь: энциклопедия. — Т. 2: А—Герань. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2006. — С. 422.
2. 1 2  История предприятия **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2021. Праверана 15 красавіка 2021.
3. 1 2  Открытое акционерное общество "Славянка" (ОАО "Славянка") **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2021. Праверана 15 красавіка 2021.
4. ↑  Информация об акционерном обществе **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2021. Праверана 15 красавіка 2021.
5. ↑  Бобруйская швейная фабрика «Славянка» шьет 120 тысяч медицинских масок в сутки. Видео **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2021. Праверана 15 красавіка 2021.

Літаратура
----------

* Бобруйское швейное предприятие «Славянка» // Республика Беларусь: энциклопедия. — Т. 2: А—Герань. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2006. — С. 422.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Паўночна-Сібірская**, **Таймырская нізіна** (руск.: Северо-Сибирская низменность, Таймырская низменность) — палога-ўвалістая нізменная раўніна паміж Сярэдне-Сібірскім пласкагор’ем і гарамі Быранга ў паўночнай частцы Усходняй Сібіры ў Краснаярскім краі і Якуціі. Размешчана паміж нізоўямі рэк Енісей і Алянёк.

Даўжыня 1400 км, шырыня 600 км, вышыня да 300 м. Уяўляе сабой чаргаванне плоскаверхіх град вышынёй 200—300 метраў, якія выцягнуты ва ўсход-паўночна-ўсходнім напрамку, з моцна забалочанымі паніжэннямі, дзе размешчана вялікая колькасць тэрмакарставых азёр. Распаўсюджаны таксама іншыя тыпы азёр, буйнейшае з якіх — возера Таймыр. У цэнтральнай частцы — возера Лабаз.

Нізіна складзена марскімі і ледніковымі адкладаннямі, якія падсцілаюцца пясчанікамі і гліністымі сланцамі. На яе тэрыторыі маюцца радовішчы нафты, прыроднага газу, каменнага вугалю.

Клімат субарктычны кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −30 °C на захадзе да −35…-37 °C на ўсходзе. Колькасць ападкаў 250—300 мм у год.

Рэкі: Пясіна, Таймыра, Хатанга, Анабар і інш.

На паўднёвай ускраіне нізіны размешчана лесатундра, на поўнач — кустарнікавая тундра, у паўночнай частцы — лішайнікавая тундра. Глебы малапрадуктыўныя, балотныя, глеева-балотныя, на ўзвышэннях тундрава-глеевыя.

У межах нізіны знаходзіцца Таймырскі запаведнік.

Спасылкі
--------

* *Северо-Сибирская низменность (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі