Удзельнікі Кіёцкага пратаколу па стане на снежань 2011 года,  

     Краіны, якія падпісалі і ратыфікавалі пагадненне
     Краіны дадатку I & II
     Краіны, якія падпісалі, але не ратыфікавалі пратакол
     Краіны, якія яшчэ не прынялі рашэння
     Краіны, якія выйшлі з канвенцыі
**Кіёцкі пратакол** — міжнароднае пагадненне, прынятае ў Кіёта (Японія) у снежні 1997 года ў дадатак да Рамачнай канвенцыі ААН аб змяненні клімату (РКЗК). Яно абавязвае развітыя краіны і краіны з пераходнай эканомікай скараціць ці стабілізаваць выкіды парніковых газаў.

Дэталі пагаднення
-----------------

Перыяд падпісання пратаколу адкрыўся 16 сакавіка 1998 года і завяршыўся 15 сакавіка 1999 года.

### Колькасныя абавязацельствы

Кіёцкі пратакол стаў першым глабальным пагадненнем аб ахове навакольнага асяроддзя, заснаваным на рыначным механізме рэгулявання — механізме міжнароднага гандлю квотамі на выкіды парніковых газаў. Першы перыяд ажыццяўлення пратаколу пачаўся 1 студзеня 2008 года і доўжыўся пяць гадоў да 31 снежня 2012 года, пасля чаго, як чакаецца, на змену яму прыйдзе новае пагадненне.

Краіны **Дадатку B** Пратакола вызначылі для сябе колькасныя абавязацельствы па абмежаванні або скарачэнні выкідаў на перыяд з 1 студзеня 2008 года па 31 снежня 2012 года.
Мэта абмежаванняў — зменшыць у гэты перыяд сукупны сярэдні ўзровень выкідаў 6 тыпаў газаў (вуглякіслы газ, метан, фторвуглевадароды, фторвугляроды, закіс азоту, гексафтарыд серы) на 5,2 % у параўнанні з узроўнем 1990 года.

Асноўныя абавязацельствы ўзялі на сябе індустрыяльныя краіны:

* Еўрасаюз павінен скараціць выкіды на 8 %
* ЗША — на 7%
* Японія і Канада — на 6 %
* Краіны Усходняй Еўропы і Прыбалтыкі — у сярэднім на 8 %
* Расія і Украіна — захаваць сярэднегадавыя выкіды ў 2008—2012 гадах на ўзроўні 1990 года

Краіны ў стадыі развіцця, уключаючы Кітай і Індыю, абавязацельстваў на сябе не бралі.

### Механізмы гнуткасці

Пратакол таксама прадугледжвае так званыя механізмы гнуткасці:

* **гандаль квотамі**, пры якой дзяржавы ці асобныя гаспадарчыя суб'екты на яго тэрыторыі могуць прадаваць ці купляць квоты на выкіды парніковых газаў на нацыянальным, рэгіянальным ці міжнародным рынках;
* **праекты сумеснага ажыццяўлення** — праекты па скарачэнні выкідаў парніковых газаў, якія выконваюцца на тэрыторыі адной з краін **Дадатку I** РКЗК цалкам або часткова за кошт інвестыцый іншай краіны **Дадатку I** РКЗК;
* **механізмы чыстага развіцця** — праекты па скарачэнні выкідаў парніковых газаў, якія выконваюцца на тэрыторыі адной з краін РКЗК (звычайна якая развіваецца), якая не ўваходзіць у **Дадатак I**, цалкам або часткова за кошт інвестыцый краіны **Дадатку I** РКЗК.

Механізмы гнуткасці былі распрацаваны на 7-ы Канферэнцыі бакоў РКЗК (COP-7), якая адбылася ў канцы 2001 года ў Маракешы (Марока), і зацверджаны на першай Сустрэчы бакоў Кіёцкага пратакола (MOP-1) у канцы 2005 года.

MOP-1, Манрэаль
---------------

Пленарная зала 11-й канферэнцыі бакоў РКЗК
Першая сустрэча бакоў Кіёцкага пратакола адбылася ў Манрэалі (Канада) з 28 лістапада па 9 снежня 2005 года. Яна стала адначасова адзінаццатай Канферэнцыяй бакоў РКЗК (COP-11 — англ.: **C**onference **o**f **P**arties to the UNFCCC). Таму з фармальнага пункта гледжання ў Манрэалі паралельна праходзілі два мерапрыемствы: COP-11 і COP/MOP-1.

MOP-2, Найробі
--------------

Другая сустрэча бакоў Кіёцкага пратакола (КП) — КС-12/СС-2 і дванаццатая Канферэнцыя бакоў РКЗК адбыліся ў Найробі (Кенія). Важных рашэнняў па пытаннях клімату падчас гэтых сустрэч прынята не было.

MOP-3, Балі
-----------

Трэцяя сустрэча бакоў Кіёцкага пратакола і адначасова Трынаццатая Канферэнцыя бакоў Рамачнай Канвенцыі ААН аб змяненні клімату прайшла з 3 па 14 снежня 2007 года.

Краіны, якія ўдзельнічаюць у падпісанні пратакола
-------------------------------------------------

Па стане на 25 лістапада 2009 Пратакол быў ратыфікаваны 192 краінамі свету (на гэтыя краіны сукупна прыпадае 63,7 % агульнасусветных выкідаў). Прыкметным выключэннем з гэтага спісу з'яўляюцца ЗША.

### Краіны, якія падпісалі пратакол

Абсалютная большасць, практычна ўсе краіны.

### Краіны, якія падпісалі, але не ратыфікавалі пратакол

ЗША

### Краіны, якія не падпісалі пратакол

Афганістан, Андора, Ватыкан, Заходняя Сахара

### Краіны, якія выйшлі з пратакола

Канада

Будучыня пратакола
------------------

У 2011 годзе на канферэнцыі ААН па змене клімату ў Дурбане была дасягнута дамоўленасць аб падаўжэнні дзеяння Кіёцкага пратакола да прыняцця новага пагаднення, хоць, па ацэнцы «Гардыян», верагодна, што толькі краіны ЕС і некаторыя іншыя будуць удзельнічаць у падоўжаным пратаколе.

Гл. таксама
-----------

* Глабальнае пацяпленне
* Кліматгейт
* Парніковы эфект
* Гандаль эмісійнымі квотамі
* Рамачная канвенцыя ААН аб змене клімату
* Манрэальскт пратакол па рэчывах, якія разбураюць азонавы слой
* Газавая паходня

Зноскі
------

1. ↑  Афіцыйны тэкст Кіёцкага пратаколу да рамачнай канвенцыі Арганізацыі аб'яднаных нацый аб змяненні клімату
2. ↑  Status of Ratification of the Kyoto Protocol
3. ↑  Канада заявіла пра выхад з Кіёцкага пратакола РБК 13 снежня 2011 г.
4. ↑  *Jakobs M.* Hope at last at the Durban conference on climate change Гардыян (англ.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт РКІК (на англійскім, іспанскім, французскім мовах)

| ⛭Клімат, Кліматалогія |
| --- |
| Змена клімату | 
* Палеакліматалогія
* Эль-Ніньё
* Геахімічны цыкл вугляроду
* Пратэразойскае абледзяненне
	+ Ледавіковы перыяд
	+ Малы ледавіковы перыяд
* Тэрмальны максімум
	+ Познапалеацэнавы тэрмальны максімум
	+ Апошні ледавіковы максімум
* Ледавікі
* Цеплаабарот

 |
| Глабальнае пацяпленне | 
* Высечка лясоў
* Процідзеянне змене клімату
* Глабальная кліматычная мадэль
* Глабальнае пахаладанне
* Глабальнае зацьменне
* Азонавая дзірка
* Парніковы эфект
* Дыяксід вугляроду
* Парніковыя газы
* Міжурадавая група экспертаў па змяненні клімату
* Рамачная канвенцыя ААН аб змене клімату
	+ Кіёцкі пратакол
* Пік нафты
* Узнаўляльная энергія
* Тэмпературны трэнд
* Павышэнне ўзроўню мора
* Капенгагенскі кансенус

 |