| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Біскайская кампанія** — наступленне Паўночнай арміі нацыяналістаў пад камандаваннем генерала Эміліа Мола з 31 сакавіка па 1 ліпеня 1937 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Пасля цяжкіх трохмесячны баёў сілам мяцежнікаў, дзякуючы іх ваеннай перавазе, удалося заняць горад Більбаа і правінцыю Біская.

Перадгісторыя
-------------

У выніку летне-восеньскіх баёў 1936 года распачатай грамадзянскай вайны паўночная зона апынулася ізаляванай ад цэнтральнай рэспубліканскай зоны і падтрымлівала з ёю сувязі толькі па паветры і моры. Увесь час яна адчувала наймацнейшы недахоп харчавання, адзення і абутку. Толькі часткова ўдавалася змякчыць дэфіцыт купляй прадуктаў і тавараў у Францыі і Англіі і гуманітарнымі пастаўкамі пад кантролем Лігі Нацый. Нацыяналістычная марская блакада істотна ўскладняла забеспячэнне фронту і тылу. На невялікай тэрыторыі дзейнічалі адначасова аўтаномны ўрад Біскаі, Савет Астурыі і Леона і Сантандэрскі камітэт. У Біскаі палітычную большасць складалі баскскія нацыяналісты, у Астурыі — камуністы і сацыялісты, у Сантандэры — рэспубліканцы. Іх органы ўлады лічылі сябе суверэннымі і то не хацелі, то не маглі каардынаваць дзеянні.

Баявыя дзеянні
--------------

Наступленне пачалося на досвітку 31 сакавіка 1937 года. Увесь красавік нацыяналісты не маглі прасунуцца далей берагоў ракі Дэвы. Штодня ім атрымоўвалася прасоўвацца ў сярэднім на 600-700 метраў. Сутыкнуўшыся з рэзкім супрацівам з боку баскаў, паўстанцы прыпынілі аперацыю, скарыстаўшыся надыходам дрэннага надвор’я. 11 чэрвеня Паўночная армія нацыяналістаў, пасля папярэдняга абстрэлу з 150 артылерыйскіх гармат і ўдараў італьянскай авіяцыі і авіяцыі «Легіёна Кондар», аднавіла баявыя дзеянні. У сярэдзіне дня 19 чэрвеня паўстанцы і італьянцы з усходу і поўначы без бою ўвайшлі ў Більбаа. Баскі вывелі з ладу большасць гарадскіх мастоў, але горад застаўся ў асноўным некранутым, у тым ліку яго прамысловасць, якая захавалася, нягледзячы на тое, што некаторыя рэспубліканскія кіраўнікі загадалі знішчыць фабрыкі і заводы.

Вынікі
------

Для ўсяго так званага Паўночнага фронту Рэспублікі падзенне Біскаі было катастрофай, таму што на яе абароне грунтавалася абарона двух іншых правінцый — Сантандэра і Астурыі. Таксама знік адзін з яе найважнейшых горназдабыўных і прамысловых цэнтраў, што таксама прывяло да павелічэння сіл нацыяналістаў.

Літаратура
----------

* Томас Х. Гражданская война в Испании. 1931—1939 гг. — М.: Центрполиграф, 2003. — 573 с. — ISBN 5-9524-0341-7.
* Данилов С. Ю. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М.: Вече, 2004. — 352 с. — ISBN 5-9533-0225-8.