Аркуш 280 кодэкса з тэкстам Рым. 15:3-8. Першапачатковы унцыяльны тэкст выразна бачны за познім запісам
**Вольфенбютэльскі кодэкс** (лац.: Codex Guelferbytanus, называецца таксама лац.: Codex Carolinus, інвентарны нумар 4148) — пергаментны рукапіс Новага Запавету, меркавана, VI стагоддзя. Палімпсест, змяшчае паралельныя старалацінскі і гоцкі тэксты Паслання да Рымлян; захавалася ўсяго 4 аркушы і каля 40 вершаў біблейскага тэксту. Захоўваецца ў Вольфенбютэлі ў Бібліятэцы герцага Аўгуста. Традыцыйная сігла — *w*, *Car* для гоцкага тэксту і *gue* — для лацінскага; па класіфікацыі Бойранскага інстытута мае № 79.

Апісанне
--------

Тэкст кодэкса ўяўляе адзін з нешматлікіх фрагментаў як гоцкага перакладу Бібліі, так і старалацінскага тэксту. Першапачаткова перапісаны тэкст быў пазней змыты і выкарыстаны для перапісвання іншага рукапісу, у складзе якога захаваліся 4 аркушы. Гоцкі тэкст рукапісу дрэнна паддаецца чытанню і неаднаразова пераглядаўся і рэканструяваўся. Захаваныя аркушы ідуць не па парадку, у складзе Вольфенбютэльскага кодэкса гэта 255, 256, 277, 280. Яны змяшчаюць каля 40 вершаў тэксту Рым. 11:33-12:5, Рым. 12:17-13:5, Рым. 14:9-20, Рым. 15:3-8. Памер аркушаў — 26,5 × 21,5 см. Тэкст запісаны ў дзве калонкі па 27 радкоў, левая калонка — гоцкі тэкст, правая — старалацінскі. На змытым гоцка-лацінскім тэксце прыкладна ў XI стагоддзі былі перапісаны «Этымалогіі» Ісідара Севільскага.

Захаваны тэкст не мае разбіцця, прынятага ў тыя часы. Лацінскі і гоцкі тэкст змяшчае стандартныя скарачэнні пад надрадковай рысай, аналагічнай царкоўнаславянскаму тытлу (Nomina sacra[en]) — ihm (*Iesum*), ihu (*Iesu*). Тэкст кодэкса мае некаторае значэнне для даследавання тэксталогіі Паслання да Рымлян. Мяркуецца, што лацінскі тэкст блізкі да арыгінала, з якога перапісваліся старалацінскія рукапісы 75, 77 і 89. Лацінскі тэкст выпраўлены па гоцкім.

Гісторыя
--------

Лацінскі тэкст у выданні Тышэндорфа 1855 года
Ніякіх дакладных звестак пра час, месца і акалічнасці стварэння рукапісу няма. Відаць, ён быў перапісаны ў Італіі, як і ўсе астатнія гоцкія рукапісы Пісанні, якія дайшлі да нас. Далей ён патрапіў у Абацтва Бобіа, дзе і быў змыты. Далей кодэкс паслядоўна пабываў у бібліятэчных зборах Вайсенбурга, Майнца і Прагі. У 1689 годзе кодэкс быў набыты для Вольфенбютэльскай бібліятэкі, дзе і захоўваецца дагэтуль.

Рукапіс быў выяўлены ў 1752 годзе Якабам Гойзінгерам, але яго цікавілі толькі грэчаскія тэксты, якія ўцалелі ў выглядзе палімпсеста. У 1756 годзе Франц Кнітэль[en] выявіў у складзе рукапісу і гоцка-лацінскую дыглоту[ru], якую апублікаваў у 1763 годзе. У яго публікацыі ўсе скарачэнні былі раскрыты, але даследчык дапусціў шмат памылак і не змог прачытаць вялікую колькасць слоў, пакінуўшы прабелы ў рэканструяваным тэксце. Новае чытанне тэксту прапанаваў Канстанцін Тышэндорф, яго публікацыя выйшла ў 1855 годзе. Як звычайна ў сваіх выданнях, Тышэндорф імкнуўся аднавіць усе характэрныя асаблівасці арыгінала, у тым ліку памылкі і скарачэнні, колькасць радкоў і знакаў у радку. Новае даследаванне і выданне тэксту адбылося пасля гэтага толькі ў 1999 годзе; яно было праведзена Карлай Фалуаміні (Турынскі ўніверсітэт).

Зноскі
------

1. ↑  Мецгер, 2004, с. 329, 408

Літаратура
----------

* *Мецгер Б.* Ранние переводы Нового Завета. Их источники, передача, ограничения / Пер. с англ. С. Бабкиной. — Изд. 2-е. — М.: Библейско-богословский институт святого апостола Андрея, 2004. — 552 с. — ISBN 5-89647-024-X.
* *Falluomini C.* Der sogenannte Codex Carolinus von Wolfenbüttel (Codex Guelferbytaneus 64 Weissenburgensis): mit besonderer Berücksichtigung der gotisch-lateinischen Blätter (255, 256, 277, 280). — Harrassowitz in K, 1999. — ISBN 9783447042307.