recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У 1155 годзе ў Фінляндыю ўрываецца армія шведскага караля Эрыка IX і будуе першую каталіцкую царкву ў Ноусіяйнене. Першым біскупам Фінляндыі становіцца Генрых Упсальскі, на той момант Фінляндыя ўяўляла сабой язычніцкую краіну і першы біскуп неўзабаве прыняў пакутніцкую смерць ад сякеры Лалі. Пазней біскупская кафедра перамяшчаецца ў Турку, дзе ў 1258 годзе быў закладзены сабор.

Паралельна каталіцтву ў паўднёва-ўсходняй Фінляндыі распаўсюджвалася праваслаўе (сярод карэлаў). Першым праваслаўным святым на фінскіх землях быў Сергій Валаамскі. Да XV стагоддзя фармуецца Карэльскі павет Водскай пяціны Наўгародскай зямлі, які меркаваў наяўнасць праваслаўных цэркваў на фінскіх землях: у Іламантсі (царква Ільі Прарока). У XVI стагоддзі фінская Лапландыя ўваходзіць у зону місіянерскай працы Трыфана Печангскага і Феадарыта Кольскага

У 1536 годзе рашэннем шведскага караля Густава Фінляндыя становіцца лютэранскай, а главой паместнай царквы становіцца шведскі кароль. У 1543 годзе Мікаэль Агрыкала перакладае на фінскую мову Новы Запавет, што палажыла пачатак распаўсюджванню лютэранства сярод фінаў.

1809 годзе Фінляндыя ўвайшла ў склад Расіі, што спрыяла адасабленню фінскага лютэранства (з'явілася асобная фінская лютэранская царква), а таксама распаўсюджванню як праваслаўя, так і каталіцтва. У 1892 годзе засноўваецца Выбаргская епархія. Пасля атрымання Фінляндыяй незалежнасці фінскае праваслаўе атрымала аўтакефалію і ў 1923 годзе была заснавана Фінская праваслаўная царква. Духоўным цэнтрам фінскага праваслаўя стаў заснаваны яшчэ ў 1407 годзе Валаамскі манастыр (да канца Другой сусветнай вайны ён знаходзіўся пад юрысдыкцыяй Фінляндыі).

Літаратура
----------

* Kristinuskon historia 2000: Kristinusko Suomessa. Weilin+Göös, 2000. ISBN 951-35-6516-5
* C. J. Gardberg: Veritas — Totuus! Turun dominikaanit keskiajalla. Schildts, 2005. ISBN 951-50-1549-9
* Kalevi Vuorela: Finlandia Catholica: Katolinen kirkko Suomessa 1700-luvulta 1980-luvulle. Studium Catholicum, 1989. ISBN 952-90097-47

| ⛭Краіны Еўропы: Хрысціянства |
| --- |
| 
 · Аўстрыя · Азербайджан¹ · Албанія · Андора · Беларусь · Бельгія · Балгарыя · Боснія і Герцагавіна · Ватыкан · Вялікабрытанія · Венгрыя · Германія · Грэцыя · Грузія · Данія · Ірландыя · Ісландыя · Іспанія · Італія · Казахстан² · Кіпр¹ · Латвія · Літва · Ліхтэнштэйн · Люксембург · Мальта · Малдова · Манака · Нідэрланды · Нарвегія · Польшча · Партугалія · Паўночная Македонія · Расія² · Румынія · Сан-Марына · Сербія · Славакія · Славенія · Турцыя² · Украіна · Фінляндыя · Францыя · Харватыя · Чарнагорыя · Чэхія · Швейцарыя · Швецыя · Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| 
 · Азорскія астравы · Аландскія астравы · Гернсі · Гібралтар · Джэрсі · Востраў Мэн · Фарэрскія астравы · Шпіцберген · Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| 
 · Абхазія¹ · Косава · Нагорны Карабах · Прыднястроўе · Паўднёвая Асеція¹
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы  ² У асноўным у Азіі |
**Баварскі Лес** (ням.: Bayrischer Wald; Bayerischer Wald (i)) — складкава-глыбавы крышталічны хрыбет на паўднёвым усходзе Германіі.

Даўжыня каля 90 км, вышыня да 1121 м (г. Эйнёдрыгель). Паверхня згладжаная, з асобнымі завостранымі вяршынямі. Паўночна-ўсходнія схілы адносна пакатыя, паўднёва-заходнія стромка спадаюць да даліны р. Дунай. Да вышыні 800 м укрыты ялова-букавымі, вышэй — ялова-піхтавымі лясамі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Баварскі Лес
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15052238m · GND: 4005032-4 · LCCN: sh85012480 · NKC: ge128393 · VIAF: 240768629 |
**Баварскі нацыянальны музей** (ням.: Bayerisches Nationalmuseum) — прызнаны еўрапейскі збор твораў выяўленчага мастацтва і прадметаў культурна-гістарычнай значнасці ў Мюнхене.

Музей быў заснаваны ў 1855 г. каралём Баварыі Максіміліянам II. З канца XIX ст. музей размяшчаецца на вуліцы *Прынцрэгентэнштрасэ* (ням.: Prinzregentenstraße). Будынак у стылі эклектыкі пабудавана ў 1894—1899 гг. па праекце прыдворнага архітэктара Габрыэля фон Зайдля. Уваход у музей упрыгожвае конная статуя прынц-рэгента Баварыі Луітпальда працы Адольфа фон Гільдэбранда.

Экспазіцыя першага паверху музея апавядае пра гісторыю культуры і мастацтва Баварыі і паўднёвай Германіі ад Сярэднявечча да сучаснасці, у прыватнасці пасродкам скульптурных твораў Эразма Грасера, Тыльмана Рыменшнайдэра, Ганса Лейнбергера, Адама Крафта, Джавані да Балонья, Губерта Герхарда, Адрыяна дэ Врыса, Іагана Баптыста Штраўба, Фердынанда Тыца, Сімона Трогера, Ігнаца Гюнтэра і Людвіга Шванталера. У музеі захоўваецца знакамітая *Зееонская Мадонна*.

Зееонская мадонна. Майстар з Зееона. Каля 1430
На другім паверсе музея размясціліся спецыялізаваныя калекцыі фарфору, мастацкіх вырабаў са слановай косці, золата і серабра, гадзіннікаў, тэкстылю, інкрустацый па дрэве (інтарсій) і вітражнага мастацтва.

На цокальным паверсе размешчаны экспанаты, якія апавядаюць пра сельскае жыццё. Асаблівую папулярнасць набыла самая буйная ў свеце калекцыя скульптурных выяў біблейскай каляднай сцэны з яслямі ў хляву — так званых *«калядных батлеек»*.

Юбілей Баварскага нацыянальнага музея — 150 годдзе з дня заснавання — быў адзначаны ў 2005 г. аднайменнай выстаўкай.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Баварскі нацыянальны музей**
* Афіцыйны сайт

1. ↑
Артыкул пра камуну хіпі ў Капенгагене. Пра сталіцу Нарвегіі Осла, якая мела назву «Хрысціянія» у 1624—1924 гадах, гл. Осла.
Неафіцыйны сцяг Хрысціяніі
**Хрысція́нія** (*Вольны горад Хрысціянія*) — часткова самакіравальная, неафіцыйная «дзяржава пасярод дзяржавы», якая знаходзіцца ў раёне Хрысціянсхаўн Капенгагена, дацкай сталіцы. Хрысціянія, насуперак праціўнікам сярод дацкіх улад, мае адмысловы паўлегальны статус у Даніі і частковую незалежнасць.

Вядомыя асобы
-------------

* Юхан Борген (1902—1979) — нарвежскі пісьменнік, журналіст і драматург.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Хрысціянія на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт Хрысціяніі  (дацк.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11437667, ADV12622037 · BNF: 125063268 · GND: 4096769-4 · LCCN: n96044181 · SUDOC: 034293426 · VIAF: 145585126 |

 |
Герб Асвенціма
**Герб Асвенціма** — геральдычны сімвал горада Асвенціма.

Апісанне
--------

Герб уяўляе сабой французскі шчыт, у блакітным полі якога намалявана белая вежа на пашыраным падмурку з пяццю зубцамі зверху, з высокім трапецападобным дахам з чырвонай чарапіцы. Наверсе даху з абодвух бакоў, на адным узроўні размешчаны два невялікія залатыя шары. У вежы — адно пад іншым, размешчана два чорныя прамавугольныя, закругленыя зверху, аконныя праёмы. Абапал вежы размешчаны паловы двухгаловага арла залатога колеру.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**ASUSTek Computer Inc.** (/ˈeɪsuːs/,  /eɪˈsuːs/,  /ɑːˈ-/,  /əˈ-/ ;  (кіт. 華碩電腦股份有限公司; піньінь *Huáshuò Diànnǎo Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī*; скарочана **ASUSTeK** або **ASUS**) — тайваньскі  трансцыянальны вытворца камп’ютараў, тэлефоннага абсталявання і электронікі са штаб-кватэрай у раёне Бэйтоу, Тайбэй, Тайвань. Яе прадукцыя: настольныя камп’ютары, ноўтбукі, нэтбукі, мабільныя тэлефоны, сеткавае абсталяванне, маніторы, маршрутызатары Wi-Fi, праектары, мацярынскія платы, відэакарты, мультымедыйныя прадукты, перыферыйныя прылады, серверы, працоўныя станцыі і планшэтныя ПК. Кампанія таксама з’яўляецца вытворцам арыгінальнага абсталявання (OEM).

Назва
-----

На кітайскай мове кампанію звычайна называюць **ASUS** або **Huáshuò** (кіт. трад. 華碩 спр. 华硕). Як паведамляецца на вэб-сайце кампаніі, назва *Asus* паходзіць ад Пегаса, крылатага каня з грэчаскай міфалогіі. Толькі чатыры апошнія літары слова былі выкарыстаны, каб надаць назве высокае месца ў алфавітных спісах. У якасці маркетынгавых слоганаў Asus выкарыстала *Rock Solid.* *Heart Touching* (2003—2009), а потым *Inspiring Innovation Persistent Perfection* (2009—2013). З 2013 года лозунг кампаніі *- «У пошуках неверагоднага».*

Прадукцыя
---------

Прадукцыя Asus: ноўтбукі, планшэтныя камп’ютары, персанальныя камп’ютары, смартфоны, персанальныя лічбавыя памочнікі (ПЛП), серверы, камп’ютарныя маніторы, мацярынскія платы, відэакарты, гукавыя карты, DVD-прывады, камп’ютарныя сеткавыя прылады, камп’ютарныя карпусы, камп’ютарныя кампаненты і сістэмы астуджэння камп’ютараў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 6360 0900 |


1. 1 2 3  ASUSTek Computer Inc. Annual Report 2022 **(нявызн.)**. *ASUSTek* (11 красавіка 2023). Архівавана з першакрыніцы 20 June 2023. Праверана 20 June 2023.
2. ↑  Jerry Shen Keynote – ASUS NovaGo Launch | Snapdragon Technology Summit. live **(нявызн.)**.  ASUS (6 снежня 2017). Архівавана з першакрыніцы 25 November 2018.
3. ↑  How to pronounce ASUS **(нявызн.)**.  Engadget. Архівавана з першакрыніцы 18 лютага 2011.
4. ↑  How ASUS CEO pronounces ASUS **(нявызн.)**.
5. ↑  ASUS Commercial: don't say asses, say ASUS! **(нявызн.)**.
6. ↑  Asustek Computer Inc – Company Profile and News – Bloomberg Markets. live **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 31 July 2020.
Жаночая гімназія ў 1890-я гг.
Жаночая гімназія ў пачатку XX ст.
**Гомельская жаночая гімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Гомелі. Заснавана 1 ліпеня 1882 года на базе жаночага пансіёна як 4-класная прагімназія, у 1897—1899 гадах адкрытыя 5—7-ы класы, у 1909 годзе — 8-ы педагагічны (з верасня 1917 агульна-адукацыйны клас). Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе. Былі падрыхтоўчы і паралельныя класы. Існавала за кошт платы за навучанне, сродкаў дзяржаўнага, гарадскога бюджэту, таварыства дапамогі бедным навучэнкам, заможных асоб. На 1 студзеня 1917 года было 19 класаў, каля 30 выкладчыкаў, 885 вучаніц.

Месцілася ў будынку па Мільённай вуліцы. Будынак гімназіі (вул. Білецкага, 6) захаваўся ў перабудаваны выглядзе.

Літаратура
----------

* *Г. Сянькевіч.* Гомельскія гімназіі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Гомельская жаночая гімназія на Вікісховішчы |
**«Гомельская копейка»** (дарэф. руск. правапісам — *«Гомельская копѣйка»*) — інфармацыйна-асветніцкая беспартыйная «прагрэсіўная газета». Выдавалася з 7(20) чэрвеня 1911 да 10(23) кастрычніка 1917 гг. у Гомелі на рускай мове. Спачатку выходзіла 3 разы на тыдзень, з 1 верасня 1914 г. штодзёная. Рэдактар-выдавец А. С. Міляеў.

Ідэйная скіраванасць і змест
----------------------------

Газета абяцала служыць усяму мясцоваму насельніцтву, арыентавалася пераважна на сярэднія слаі гараджан яўрэйскай нацыянальнасці. Рэдакцыйным зваротам у першым нумары газеты падкрэслівалася ўсведамленне цяжкасці ўзятай рэдакцыяй на сябе місіі: «складана служыць грамадству, калі яно глухое да кожнай грамадскасці, калі яно, так склалася, адыйшло ад жыцця, замкнулася і жыве неяк асобна», калі « у такі час цяжка і амаль немагчыма працаваць дзеля дабра грамадства, але тым не менш мы не апускаем рукі, спадзяемся, што наша маленькая, амаль незаўважная праца прынясе хаця б драбнічку карысці, што наша існаванне *патрэбна* грамадству, і гэтае спадзяванне дае нам веру шчыра і сумленна ісці абраным шляхам». Задачы выдання вызначаліся наступным чынам: «Шырокае, дэталёвае, непрадузятае асвятленне тутэйшага жыцця, пытанняў гандлю і прамысловасці».

Друкавала інфармацыю пра дзейнасць гарадской думы, рыначную кан’юктуру, асвятляла праблемы гандлю, прамысловасці, гаспадаркі, выступала за добраўпарадкаванне горада. Змяшчала рэпартажы пра судовыя справы, злачынствы, надзвычайныя падзеі (пра замах на жыццё П. А. Сталыпіна), няшчасныя выпадкі, друкавала некралогі, спачуванні і да т.п. Зрэдку публікавала спартыўныя паведамленні, пазнаёміла чытачоў з арганізацыяй мясцовай футбольнай каманды, рачнога яхт-клуба. Часам друкавала інфармацыю пра асобныя міжнародныя падзеі, дзейнасць урада і Дзяржаўнай думы. Крытыкавала антысемітызм, друкавала нарысы пра сіянісцкі рух. У 1914—1917 гг. інфармавала пра падзеі 1-й сусветнай вайны. Амаль палавіна газетнай плошчы запаўнялася камерцыйнай рэкламай, аб’явамі на тэатральныя гастролі, канцэрты, кінематограф, цырк. Вітала Лютаўскую рэвалюцыю 1917 г. друкавала звароты Часовага ўрада, змясціла матэрыялы пра Г. Пляханава і інш. Агітавала за кадэцкіх кандыдатаў у дэпутаты Устаноўчага сходу. У рубрыцы «Тэатр» друкавала інфармацыю і кароткія рэцэнзіі пра спектаклі. Апублікавала артыкулы пра М. Ю. Лермантава, А. П. Чэхава, апавяданні Ф. Салагуба, Чэхава, вершы і нататкі мясцовых аўтараў. З ліпеня 1914 г. выдавала дадатак «Телеграммы Петроградского телеграфного агентства и собственных корреспондентов» (1 — 3 разы на тыдзень), выпускала таксама нерэгулярныя дадаткі.

Зноскі
------

1. 1 2  От редакции // Гомельская копейка. — 1911. — 7 июня. — С. 2.

Літаратура
----------

* Конан У. «Гомельская копейка» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 71.
* «Гомельская копейка» // Гомель : Энцикл. справ. / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Минск: БелСЭ, 1990. — С. 142—143.
**Palova Arena** («Палова-Арэна») — спартыўны комплекс у Мінску, размешчаны каля Палаца спорту, па адрасе праспект Пераможцаў, 4.

Мабільная арэна ў сваім цяперашнім выглядзе з’явілася ў 2008 годзе. Улетку доўгі час на пляцоўцы размяшчаўся картынг. Узімку — коўзанка для коўзання на каньках.

Баскетбольная пляцоўка для баскетбола 3х3 уведзена ў эксплуатацыю ў 2015 годзе, тады ж яна атрымала сваю назву. У жніўні 2015 года на пляцоўцы праходзіў першы маладзёжны чэмпіянат Еўропы па баскетболе 3х3 (U18)[en].

На арэне пад купалам пастаўлены шэсць спецыяльных італьянскіх стоек, трыбуны для гледачоў, поліпрапіленавае пакрыццё, на якім гуляюць на ўсіх буйных міжнародных турнірах па баскетболе 3х3.

У 2019 годзе рамках II Еўрапейскіх гульняў на пляцоўцы прайшлі спаборніцтвы па баскетболе 3х3.

Зноскі
------

1. 1 2  Палова-Арена. 23.08.2018 Архівавана 21 чэрвеня 2019.
2. 1 2 3  Спортивный комплекс «Палова арена»

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Маці Божай Каралевы Свету.
**Касцёл Маці Божай Каралевы Свету** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Жлобіне Гомельскай вобласці. Касцёл належыць да парафіі Святога Казіміра, але названы ў гонар Маці Божай Каралевы Свету з перспектывай магчымай рэгістрацыі аднайменнай каталіцкай парафіі.

Гісторыя
--------

Парафія адноўлена ў 1990 годзе. У 1991 годзе сюды на сталую працу прыехаў ксёндз Ян Саламон (рэктар Міждыяцэзіяльнай вышэйшай духоўнай семінарыі ў Пінску). У пачатку 1992 года парафія намагалася вярнуць будынак старога касцёла, зараз у ім Жлобінскі гісторыка-краязнаўчы музей.

У 1996 годзе пробашчам у Жлобіне прызначаны ксёндз Леанард Акалатовіч.

23 чэрвеня 1996 года будынак магазіна № 23 горада Жлобіна перайшоў ва ўласнасць парафіі і быў капітальна перабудаваны. Першая літургія адбылася на Куццю 24 снежня 1996 года. 13 верасня 1998 года жлобінскую парафію наведаў кардынал Казімір Свёнтак.

18 снежня 2011 года пляц пад будаўніцтва касцёла (раён аквапарка) асвяціў Мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч. 18 чэрвеня 2016 года адбылося ўрачыстае асвячэнне касцёла Маці Божай Каралевы Свету. Асвячаў біскуп Пінскі Антоній Дзям’янка.

Архітэктура
-----------

Вышыня касцёла са шпілем — 36 метраў, пабудаваны ў гатычным стылі. Аўтар праекта В. Катэрлі.

* Капліца парафіі Святога Казіміра
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Спасылкі
--------

* парафія Святога Казіміра на Catholic.by

| ⛭Гомельскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святога Міхала Арханёла (Акцябрскі) ·  Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гомель)  · Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гомель) ·  Касцёл Святога Казіміра (Жлобін) ·  Касцёл Святога Антонія (Рагачоў) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Рэчыца) ·  Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Светлагорск) |
**Касцёл Божай Міласэрнасці** — рымска-каталіцкі храм у в. Доцішкі Воранаўскага раёна.

Гісторыя
--------

Звестак аб існаванні тут каталіцкіх святынь у ранейшыя часы не знойдзена. Каталіцкая супольнасць сабралася тут у 1992 г. у прыватнай хаце была зроблена капліца, якой апекаваліся ксяндзы з Эйшышак (Літва). У 1995 г. інстытут «Гроднаграмадзянпраект» стварыў праект новага касцёла менавіта для Доцішкаў (галоўны архітэктар праекта — А. Б. Тараненка). Будаўніцтва, асноўныя сродкі на якое ахвяраваў мясцовы калгас «За Радзіму», завяршылася ў 1998 г. Асаблівыя намаганні для ўзвядзення святыні прыклала сям’я Казлоўскіх, яны таксама ахвяравалі звон для касцёла, які адлілі ў Польшчы. Перад іх домам у 2000-х гг. была пастаўлена прыдарожная каплічка-слупок з сілікатнай цэглы з фігуркай Маці Божай. Касцёл 17 лістапада 2002 г. кансэкраваў пад тытулам Божай Міласэрнасці гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч.

Архітэктура
-----------

Святыня пабудавана ў цэнтры вёскі ў сучасных архітэктурных формах, мае складаны план, набліжаны да ромба. Галоўны ўваход пазначаны вежай званіцай у выглядзе двух вертыкальных пласцін, паміж якімі падвешаны звон пад крыжам. Накрыты касцёл двухсхільным дахам з металачарапіцы, над алтаром змешчана прыгожая сігнатурка. Арыентавана святыня алтаром на ўсход, з паўднёвага боку далучана адзіная сакрыстыя.

У інтэр’еры, перакрытым жалезабетоннымі скляпеннямі на бэльках, тры алтары: галоўны — тытульны драўляны алтар Езуса Міласэрнага, левы — Маці Божай Вастрабрамскай, а правы св. Юзафа з Дзіцяткам Езус.

Спасылкі
--------

* slowo.grodnensis.by

| ⛭Радунскі дэканат |
| --- |
| 
* Касцёл Святога Юрыя (Асава)
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Беняконі)
* Касцёл Святой Марыі Магдалены (Вайдацішкі)
* Касцёл Божай Міласэрднасці (Воранава)
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Германішкі)
* Касцёл Божай Міласэрнасці (Доцішкі)
* Касцёл Адшукання Святога Крыжа (Жырмуны)
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Забалаць)
* Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Канвелішкі)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Нача)
* Касцёл Святога Лінуса (Пеляса)
* Касцёл Маці Божай Ружанцовай (Радунь)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тракелі)

 |
**Fairytale** (бел.: казка) — песня Аляксандра Рыбака на конкурсе Еўрабачанне 2009 у Маскве, а таксама і першы сінгл з дэбютнага альбома «Fairytales». У склад песні ўключаная мелодыя старадаўняй ірландскай музыкі.

Поспех на Еўрабачанні 2009
--------------------------

Аляксандр Рыбак на Еўрабачанне 2009
Песня яўляецца другім сінглам спевака. (Першым была песня — «Foolin» 2006 года). Песня набрала 387 балаў на конкурсе Еўрабачанне 2009 у Маскве і заняла першае месца. Песня ўстанавіла новы рэкорд у Еўропе з максімальнай колькасцю атрыманых балаў. 16 краін далі гэтай песні найвышэйшую ацэнку ў 12 балаў: Беларусь, Венгрыя, Германія, Данія, Ізраіль, Ісландыя, Іспанія, Латвія, Літва, Нідэрланды, Польшча, Расія, Славенія, Украіна, Швецыя, Эстонія.

Чарты
-----

| Чарт (2009) | Найвышэйшаяпозіцыя |
| --- | --- |
| Greek *Billboard* Singles Chart | 1 |
| Norwegian Singles Chart | 1 |
| Russian Airplay Chart | 1 |
| Swedish Singles Chart | 4 |
|

Відэакліп
---------

Відэа было знята на пачатку 2009 года, як кліп для выступлення на «Еўрабачанні». На відэа Аляксандр Рыбак грае на скрыпцы на белым фоне ў суправаджэнні двух танцораў ірландскіх танцаў. Пад час прыпеву белы фон замяняецца на фон зорнага неба ноччу.

Зноскі
------

1. ↑  Alexander Rybak — Fairytale, norwegiancharts.com
2. ↑  Alexander Rybak — Fairytale
3. ↑

Спасылкі
--------

* Тэкст песні Fairytale і пераклад текста Архівавана 10 верасня 2011.  (англ.)  (руск.)
Герб Анголы **Герб Анголы** выкананы ў сацыялістычным стылі. Некаторыя элементы герба таксама прысутнічаюць на сцягу Анголы.

Гісторыя
--------

Дадзены герб з'яўляецца афіцыйным гербам Рэспублікі Ангола з 1992 года. Да гэтага часу дзейнічаў герб Народнай Рэспублікі Ангола, прыняты пасля абвяшчэння ёю незалежнасці 11 лістапада 1975. Адрозненне паміж гэтымі двума гербамі толькі ў назве дзяржавы.

Апісанне
--------

У цэнтры герба — мачэтэ і матыка, якія сімвалізуюць сельскую гаспадарку і вызваленчую барацьбу. Вышэй іх — зорка, якая сімвалізуе міжнародную салідарнасць і прагрэс. Ўзыходзячае сонца азначае новую краіну. Усе гэтыя сімвалы апраўляюцца паловай зубчастага кола, якое сімвалізуе прамысловасць, і снапом кукурузы, кава, бавоўна — асноўныя сельскагаспадарчыя культуры, якія вырошчваюцца ў Анголе. Ніжэй намаляваная адкрытая кніга, якая сімвалізуе адукацыю і культуру. У самым нізе герба залатая стужка з назвай дзяржавы на партугальскай мове — Рэспубліка Ангола.

| ⛭Ангола паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Ангола»**
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
**Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі мураваны храм у г. Лабішын у Польшчы.

Гісторыя
--------

Ордэн францысканцаў прыбылі ў горад у 1627 годзе па запрашэнню ўладальнікам Лабішына Янам Апалінскім. Ён перадаў ім былы кальвінскі збор з драўляным кляштарным комплексам.

Праз тры гады храм быў асвечаны і св. Томас. У 1687 годзе пажар знішчыў драўляны касцёл францысканскага кляштара. У 1698 годзе новы кляштар і мураваны касцёл асвяціў дэфінітар Бенедыкт Стаўскі. Будынкі пабудаваны ў стылі барока італьянскім архітэктарам Пятром Фантана. Ваенныя дзеянні падчас Другой сусветнай вайны спустошылі інтэр’ер касцёла, сцены былі пашкоджаны артылерыйскімі снарадамі.

У 1761 годзе касцёл згарэў і быў разабраны, засталася толькі прэзбітэрыя. У 1895 годзе да прэзбітэрыі быў дабудаваны кляштар сясцёр святой Лізаветы.

У 1829 годзе кляштар быў скасаваны прускімі ўладамі. У 1833 годзе былы кляштарны касцёл стаў парафіяльным. Пасля вайны касцёл аднаўляўся да 1948 года. Капітальны рамонт быў праведзены ў 1980 і 1996 гадах.

* 
* 
*

Спасылкі
--------

* Zakony na Pałukach miały wpływ nie tylko na edukację
**Oy Karl Fazer Ab** (**Fazer**, па-беларуску правільна вымаўляецца *Фацэр*) — фінская харчовая група, заснаваная ў 1891 годзе Карлам Фацэрам як французска-руская кандытарская ў Хельсінкі. Штаб-кватэра — у Хельсінкі.

Цукеркі Fazer Pantteri Mix
*Fazer* — прыватная кампанія, уладальнікі яе — члены сям’і Фацэр. Прэзідэнт — Карстэн Слотэ.

Дзейнасць
---------

Асноўная сфера дзейнасці кампаніі — вытворчасць кандытарскіх і хлебабулачных вырабаў. Таксама кампаніі належыць сетка кафэ Fazer Café. Прадпрыемствы Fazer размешчаны ў 8 краінах: Скандынавіі, краінах Балтыі, Вялікабрытаніі, Расіі.

З 1929 па 1995 гады кампанія вырабляла таксама печыва, а ў 2012 годзе ў сувязі з купляй фінскага падраздзялення Kraft Foods, плануе аднаўленне гэтага віду дзейнасці ў сувязі з чым пад маркай Fazer будуць выходзіць вядомыя віды печыва: *Jyväshyvä-, Carneval-* і *Hangon*.

Агульная колькасць персаналу на 31 снежня 2011 года — 13865 чалавек (годам раней — 14294 чал.). Сукупны абарот у 2011 годзе — 1575500000 еўра (у 2010 годзе — 1513600000 еўра), аперацыйная прыбытак — 54,2 млн еўра (58.500.000 еўра).

Зноскі
------

1. 1 2  Годовой отчет Fazer  Архівавана 22 мая 2012. // epaper.fi  (руск.)
2. ↑  На прилавках снова появятся печенья Fazer // Сайт тэлерадыёкампаніі *Yleisradio Oy*. *Novosti po-russki*. — 8 жніўня 2012.(Праверана 27 ліпеня 2023)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт кампаніі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 127457531 |
**Паруснікі** або **Кавалеры** (*Papilionidae*) — сямейства лускакрылых.

Апісанне
--------

Сярэднія, буйныя і вельмі буйныя матылі з найбагацейшай разнастайнасцю афарбоўкі і малюнка крылаў, асабліва ў трапічных рэгіёнах. Размах крылаў да 28 см (самка *Ornithoptera alexandrae*), у большасці відаў — 50-130 мм. Самыя буйныя і разнастайныя па форме і афарбоўцы паруснікі сустракаюцца ў тропіках. Але і сярод іх сваёй прыгажосцю і яркасцю вылучаецца род: *Ornithoptera*.

Распаўсюджанне
--------------

Налічваюць да 700 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя палярных абласцей; асабліва шматлікія і разнастайныя ў тропіках.

У гарах прадстаўнікі сямейства сустракаюцца да мяжы вечных снягоў і льдоў, напрыклад, ля палярнага круга на паўночным усходзе Якуціі на вышыні каля 1500 метраў над узроўнем мора сустракаецца *Parnassius arcticus*. У Непале *Bhutanitis lidderdalii* жыве ў гарах на вышыні да 2800 метраў. У Гімалаях, у наваколлях гары Эверэст, *Parnassius hanningtoni* жыве яшчэ вышэй — на вышыні да 6000 метраў над узроўнем мора. На Беларусі 4 віды: апалон, махаон, падалірый і апалон чорны, або мнемазіна; усе занесены ў Чырвоную кнігу.

Літаратура
----------

* Максімава С. Паруснікі // БЭ ў 18 т. Т. 12. Мн. 2001.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12307763g · GND: 4306779-7 · LCCN: sh85097676 · Microsoft: 2777440285 · NDL: 01188603 · NKC: ph123862 |

 |
**Герб Бабра́** — даўнейшы геральдычны сімвал Бабра (цяпер пасёлак у Мінскай вобласці). Нададзены мястэчку ў 1730-я гады

Апісанне:
У блакітным полі дзве збройныя постаці святых Глеба і Барыса ў каронах.

Гісторыя
--------

Адбітак пячаці з гербам Бабра
Бобр атрымаў магдэбургскае права ў 30-я гады XVIII ст. Адзіным вядомым на сёння доказам гэтага з’яўляецца пячаць магістрата. Надпіс на пячаці сведчыць, што яна была зроблена ў 1735 годзе. Рэпрадукцыя адбітка пячаці не зусім якасная, таму дэталі выявы, за выключэннем дзвюх фігур з німбамі і ў панцырах на фоне княжацкай мантыі, разгледзець вельмі цяжка. У прывілеі ад 1 снежня 1762 года, які зафіксаваны ў Метрыцы ВКЛ, падкрэслена, што месту надаецца за герб выява «Святых рускіх Барыса і Глеба».

Заўвагі
-------

1. ↑  Цітоў. Гарадская геральдыка Беларусі. 1989. С. 41.
2. ↑  Цітоў. Гарадская геральдыка Беларусі. 1989. С. 64.
3. ↑  Цітоў. Гарадская геральдыка Беларусі. 1989. С. 39.

Літаратура
----------

* *Цітоў А.* Гарадская геральдыка Беларусі. — Мн.: Полымя, 1989. — 207 с.

| ⛭Гербы адзінак Мінскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Барысаў ·  Беразіно ·  Валожын ·  Вілейка ·  Дзяржынск ·  Жодзіна ·  Заслаўе ·  Капыль ·  Клецк ·  Крупкі ·  Лагойск ·  Любань ·  Маладзечна ·  Мар’іна Горка ·  Мінск1 ·  Мядзел ·  Нясвіж ·  Салігорск ·  Слуцк ·  Смалявічы ·  Старыя Дарогі ·  Стоўбцы ·  Узда ·  Фаніпаль ·  Чэрвень |  |
| Гарадскія пасёлкі | 
Бобр ·  Гарадзея ·  Івянец ·  Радашковічы |
| Раёны | 
Мінскі |
| 1 не ўваходзіць у склад вобласці |
**Даламі́т** — асадкавая горная парода, складаецца больш як на 95 % з мінералу даламіту. Карысны выкапень. Пашыраны ў асадкавай абалонцы Зямлі, залягаюць пластамі, лінзамі, купаламі, гнёздамі.

Нярэдка складае глыбока расчлянёныя горныя хрыбты і масівы, напрыклад Даламітавыя Альпы ў Італіі. Гэта горная парода здольная да карставання. У свеце вядомы шматлікія радовішчы даламіту.

На тэрыторыі Беларусі выяўлена 10 радовішчаў (у тым ліку распрацоўваецца радовішча Руба ў Віцебскай вобласці) з агульнымі запасамі каля 1 млрд тон.

Даламіт выкарыстоўваецца як вогнетрывалы матэрыял у металургіі, як сыравіна ў хімічнай і шкляной прамысловасці, у сельскай гаспадарцы для вапнавання глебы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
**Муніцыпій** (лац.: municipium ад *munus* — «дар, абавязак, служба» і *capio* — «бяру») у рымскай дзяржаве — горад, свабоднае насельніцтва якога атрымлівала ў поўным ці абмежаваным аб'ёме права рымскага грамадзянства і самакіраванне.

Першапачаткова розны муніцыпальны статус падаваўся толькі асобным гарадам. Усе жыхары Італіі атрымалі поўныя правы рымскага грамадзянства, верагодна, у эпоху паміж Саюзніцкай вайной 90—88 гадоў да н.э. і перапісам, праведзеным імператарам Актавіянам Аўгустам у 28 годзе да н.э. У 49 годзе да н.э. Цэзар падаў рымскае грамадзянства жыхарам Цызальпійскай Галіі. Муніцыпіі існавалі таксама ў правінцыях. Усё насельніцтва імперыі атрымала рымскае грамадзянства паводле эдыкта Каракалы ў 212 годзе.

Літаратура
----------

* Michel Humbert, "L’incorporation de Caere dans la *Civitas Romana* ", 84-1, 1972, ст. 231—268 Онлайн  (фр.)
* Michel Humbert, *Municipium et civitas sine suffragio. L’organisation de la conquête jusqu'à la guerre sociale*, C.E.F.R. 36, Romer, 1978 (Онлайн  (фр.)) (Compte-rendu par Jean-Louis Ferrary dans les *Annales* (фр.))

Гл. таксама
-----------

* Муніцыпіі Малдовы
* Муніцыпіі Румыніі

Спасылкі
--------

* Муниципий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12365897t |
**Герб Багушэўска** — геральдычны сімвал гарадскога пасёлка Багушэўска Сенненскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Герб ухвалены рашэннем Сенненскага раённага Савета дэпутатаў ад 1 красавіка 2008 года № 47. Аўтар герба М. М. Елінская, мастак В. А. Ляхор.

Зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 чэрвеня 2009 года № 277 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 4 чэрвеня 2009 года № Б-161 і № Б-162.

Апісанне
--------

Герб уяўляе сабой іспанскі шчыт, які мае перакулена-вілападобнае дзяленне. У правым залатым полі — выява чорнага збана, у левым зялёным — шасці залатых манет.

Збан або пасудзіна — ёмістасць для захоўвання розных вадкасцяў, у міжнароднай сімволіцы з’яўляецца знакам дастатку, завершанасці. Збан — неабходны прадмет любой хатняй гаспадаркі і абавязковы атрыбут бровара, карчмы, гасцініцы. У прапанаваным гербе збан мае характэрную для гэтага рэгіёна форму. Ён змешчаны ў найбольш ганаровай, правай геральдычнай частцы шчыта.

Хмель і яго плады — аснова для вырабу піва, у дзейнасці півавара — крыніца прыбытку. Шышачка хмелю ў левым полі шчыта збалансавана дапаўняе збан і гарманіруе з ім па форме і памеру.

Мэта любой камерцыйнай дзейнасці (і ў XIX стагоддзі, і ў нашы дні) — атрыманне прыбытку, рост даходаў, росквіт населенага пункта — можа быць адлюстравана сімвалічнай выявай грошай. Тры залатыя кругі (у геральдыцы яны называюцца безанты) сімвалізуюць манеты.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Багушэўска

Зноскі
------

1. ↑  г.п. Багушэўск

| ⛭Гербы населеных пунктаў Віцебскай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
* Барань
* Браслаў
* Верхнядзвінск
* Віцебск
* Гарадок
* Глыбокае
* Дзісна
* Докшыцы
* Дуброўна
* Лепель
* Мёры
* Наваполацк
* Новалукомль
* Орша
* Паставы
* Полацк
* Сянно
* Талачын
* Чашнікі

 |  |
| ПГТ | 
* Арэхаўск
* Асвея
* Багушэўск
* Балбасава
* Бешанковічы
* Бягомль
* Ветрына
* Відзы
* Копысь
* Лёзна
* Лынтупы
* Падсвілле
* Расоны
* Сураж
* Ушачы
* Шаркаўшчына
* Шуміліна
* Янавічы

 |
| Вёскі/Аграгарадкі | 
* Бабінавічы
* Друя
* Пераброддзе
* Ула

 |
**Зянон Якуць** (22 студзеня 1894 — 3 студзеня 1924) — каталіцкі святар заходняга абраду, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў засценку Скурцішкі Новааляксандраўскага павета Ковенскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Ян і Юзэфа (з дому Гасянцоў) Якуці.

У 1909—1912 ггадах вучыўся ў Відзаўскім гарадскім 4-класным вучылішчы, дзе скончыў поўны курс навучання. Паспяхова здаў экзамен на званне аптэкарскага вучня ў снежні 1912 года і атрымаў пасведчанне з Пецярбургскай навучальнай акругі. Вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Прымаў удзел у дзейнасці беларускага культурна-асветнага гуртка студэнтаў-семінарыстаў. Пасвячоны ў святары ў 1919 годзе.

З беларускім нацыянальна-рэлігійным рухам звязаны з часоў вучобы ў Вільні. У 1920—1924 гадах выконваў святарскія абавязкі ў парафіі Шаркаўшчына Дзісенскага дэканата. Ад пачатку душпастырскай дзейнасці свядома і паслядоўна праводзіў беларусізацыю рымска-каталіцкай царквы ў парафіях з беларускім насельніцтвам. Звяртаўся да вернікаў з казаннямі і праводзіў катэхізацыю дзяцей на беларускай мове. Пахаваны на парафіяльных могілках у Шаркаўшчыне.

У канцы 1920-х гадоў, акрэсліваючы месца і ролю Зянона Якуця ў беларускім хрысціянскім руху XX стагоддзя, адзін з яго лідараў, Адам Станкевіч, напісаў:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Калі ўспамінаць далей аб кс. З. Якуцю як аб беларусу, дык трэба сказаць, што быў ён ідэальным прыкладам сваім калегам ксяндзам, як нязвычайна прыгожа зыходзяцца з сабой між беларускага народу духоўная пастырскасць і беларускасць. Кс. З. Якуць быў тыповы ксёндз-беларус. Ён глыбока разумеў важнасць беларускага адраджэння, цаніў яго і прыкладаў да роднай справы ўсе свае сілы. | "|

Успамін
-------

На смерць Зянона Якуця Казімір Сваяк напісаў верш:

О, Браце мой у долі і нядолі!
Паверыў я, што лёг ты ў магілу,
Бо-ж сумна так стагнаў твой дух ад болі,
Што твой народ згубіў айчыну мілу…
Так верыў ты, што час свабодны прыйдзе,
Дух божы ўвыш народ з працьмы падойме,
Нячыстага аддасьць навек агідзе,
Нас зорам дабраты адвечнае абойме —
Любіў народ ты, Браце, сэрцам цэлым
І зразумеў яго бяду духову;
Вучыў яго, ад горачы збалелы,
Каб уміраць і жыць заўсёды быў гатовы.
Ты адышоў, згарэўшы як афяра,
За наш народ, — за вечную ідэю
Яго душы: пражыці не як мара
На сьвеце бед, а мець надзею
Здабыць той зьніч з грудзей самога Бога,
Што шчасьце дасьць жывому чалавеку…
Ах, цяжкая туды, Браток, дарога, —
Хоць значана нам Божанькай спрадвеку.
Агонь ты нёс і сьветачам быў зорным,
Гарэў пламенна цэлаю істотай, —
Прад Богам быў і кволы і пакорны,
Людзям служыў з анельскаю ахвотай.
О, будзь шчасьліў!.. бо ты жывеш — я веру,
Хоць пад дзярном галоўка супачыла…
І я сабе магілу ўжо адмеру,
Ах, бо мяне зьнямога асіліла.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Электронная Энцыкляпэдыя. Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст. Якуць Зянон **(нявызн.)**.
* Казімір Сваяк Выбраныя творы. — Мн.: 2010. — С. 115-116. — 472 с. — (Беларускі кнігазбор). **(нявызн.)**.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клімаў.

**Ігар Паўлавіч Клімаў**  (нар. 6 студзеня 1968, Светлагорск, Гомельская вобласць) — беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук (1997), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 студзеня 1968 года ў Светлагорску.

Скончыў у 1992 годзе філалагічны факультэт БДУ, у 1995 годзе — аспірантуру пры кафедры тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства БДУ. Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Мова перакладу Евангелля В. Цяпінскім (графіка, арфаграфія, фанетыка)» (1997).

У 1997—1998 гадах працаваў у Гуманітарна-эканамічным недзяржаўным інстытуце, у 1999—2000 гадах у Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце. З 2000 года дацэнт кафедры беларускай філалогіі і сусветнай літаратуры, дацэнт кафедры беларускай і замежнай філалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў.

Сябра Міжнароднай камісіі па біблейных перакладах пры Міжнародным камітэце славістаў. Сябра Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: гісторыя беларускай літаратурнай мовы і іншых славянскіх моў; гісторыя лінгвістыкі тэксту; праблемы біблеістыкі і медыевістыкі, сацыялінгвістыкі; сучасныя працэсы ў беларускай мове; саветалогія.

Спецыяліст па помніках старажытнага беларускага пісьменства. Паліглот (валодае ўсімі славянскімі мовамі, англійскай і нямецкай мовамі, ведае класічныя мовы).

Мае каля 30 публікацый у беларускіх і замежных навуковых выданнях.

Бібліяграфія
------------

* Евангелле ў перакладзе Васіля Цяпінскага. Мінск, 2012.
* Старажытная беларуская літаратура XI—XVI стст.: Эпохі і постаці: вучэбны дапаможнік. Мінск, 2010.
* Рэфармацыя ў гісторыі літаратурных моў славян: уклад польска-беларускага і славенска-харвацкага пратэстантызму 16 ст. Мінск, 2004

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* КЛІМАЎ Ігар Паўлавіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.

Спасылкі
--------

* Аўтары PAL // КРАЙ — KRAJ 1—2 / 2002


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | CONOR: 102617443 · ISNI: 0000 0001 1791 2899 · NUKAT: n2005146813 · VIAF: 89147965902884082694 · ЗЭКББ: SEK-445195 |
**`localhost`** (так званы, «лакальны хост», па сэнсу — *гэты камп'ютар*) — у камп’ютарных сетках стандартнае, афіцыйная зарэзерваванае, даменнае імя для прыватных IP-адрасоў (у дыяпазоне `127.0.0.1` — `127.255.255.255`, RFC 2606). Для сеткі, якая складаецца толькі з аднаго камп'ютара звычайна выкарыстоўваецца толькі адзін адрас — `127.0.0.1`, які ўсталёўваецца на адмысловы сеткавы інтэрфейс «унутранай пятлі» (англ.: loopback) у сеціўным пратаколе TCP/IP. У Unix-падобных сістэмах гэты інтэрфейс звычайна завецца «`lo*N*`», дзе *`N`* — лік, альбо проста «`lo`». Пры ўсталяванні злучэнняў у гэтай выраджанай «сетцы» прысутнічае толькі адзін камп'ютар, а сеціўныя пратаколы выконваюць функцыі пратаколаў міжпрацэснага ўзаемадзеяння.

Выкарыстанне адрасу `127.0.0.1` дазваляе ўсталёўваць злучэнні і перадаваць інфармацыю для праграм-сервераў, якія працуюць на тым самым камп'ютары, што і праграма-кліент, незалежна ад канфігурацыі апаратных сеткавых сродкаў камп'ютара (не патрабуецца сеткавая картка, мадэм, і іншае камунікацыйнае абсталяванне, інтэрфейс рэалізуецца з дапамогай драйвера псеўдапрылады ў ядры аперацыйнай сістэмы). Такім чынам, для працы кліент-серверных праграм на адным камп'ютары не патрабуецца вынаходзіць дадатковыя пратаколы і дапісваць праграмныя модулі.

Звычайна адрасу `127.0.0.1` адназначна супастаўляецца імя хосту «`.localhost`» ці «`localhost.localdomain`», апроч напрыклад: .test, .example, .invalid.(RFC 2606)

У IPv6 лакальнаму хосту супастащляецца IP-адрас `::1/128` (`0:0:0:0:0:0:0:1`).

Гл. таксама
-----------

* loopback
* example.com
* hosts
**Зівер бек Ахмедбекаў**, (азерб.: Zivər bəy Əhmədbəyov; 1873, Шэмаха — 1925, Баку) — азербайджанскі архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1902 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскі інстытут грамадзянскіх інжынераў. З гэтага ж года па 1917 год Зівер бек працаваў у якасці архітэктара ў Бакінскай губернскай адміністрацыі, затым у Бакінскай гарадской управе. Пасля ўтварэння Азербайджанскай дэмакратычнай рэспублікі Зівер бек Ахмедбекаў становіцца галоўным архітэктарам Баку, і застаецца на гэтай пасадзе да 1922 года. Па праекце Зівер бека пабудаваны дзве буйныя Бакінскія мячэці — Блакітная мячэць і мячэць Тэзэ Пір. Пабудаваная па яго праекце мячэць Мухтарава ў пасёлку Амірджан занесена ў спіс аб'ектаў ахоўных ЮНЕСКА як гістарычны помнік. Акрамя гэтага Зівер бек Ахмедбекаў з'яўляецца аўтарам жылых дамоў ва Уладзікаўказе і будынка інстытута афтальмалогіі ў Баку.

Памяць
------

Адна з вуліц Баку носіць імя Зівер бека Ахмедбекава.

26 мая 2011 года ў Баку адбылося адкрыццё помніка Зівер Беку Ахмедбекаву, усталяванага ў аднайменным парку каля станцыі метро Нізамі..

Зноскі
------

1. ↑   (руск.) Прэзідэнт Азербайджана прыняў удзел у адкрыцці парку Зивер бека Ахмедбекова.*Day.az, 26.05.2011.*

Спасылкі
--------

* ANL  (руск.)
* Дзве Мячэці Архітэктара Зивербека Ахмедбекова Архівавана 25 красавіка 2012.  (руск.)
* Мячэць Тэзэ Пір Архівавана 25 красавіка 2012.  (руск.)
* Təzəpir məscid kompleksi istifadəyə verilmişdir  (азерб.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Місуры.
плато Місуры
**Місуры** — плато ў ЗША і Канадзе, сярэдняя частка Вялікіх раўнін у басейне ракі Місуры. Складзена пераважна пясчанікавымі асадкавымі пародамі.

Паверхня плато плоская, вышыня над узроўнем мора вагаецца ад 1600 м на захадзе да 500 м на ўсходзе. Месцамі вышыня некаторых гор дасягае 2200 м. На Плато Місуры знаходзяцца вытокі многіх рэк. Уздоўж далін буйных рэк мноства яраў, якія ўтвараюць цяжкапраходны і непрыдатны для земляробства рэльеф (так званы «бедленд»).

Клімат на плато кантынентальны засушлівы. Вегетацыйны перыяд і тэмпература паветра больш высокая ва ўсходняй частцы і зніжаецца на захад.
**«Інты́мны дзё́ннік»** — літаратурна-мастацкае выданне з творамі Максіма Багдановіча.

Змест
-----

У кнігу, выдадзеную мінскім прыватным выдавецтвам «Радыёла-плюс», увайшлі неаднаразова друкаваныя творы беларускага класіка: вершы і пераклады, чарнавікі, нарысы і лісты. Назва зборніка дадзена відавочна для прыцягнення чытача. «Інтымным дзённікам» беларускія літаратуразнаўцы называюць 4 старонкі алоўкавага тэксту, напісаныя паэтам у 1915 годзе ў Крыме. Пакуль яны толкам не расшыфраваныя, і музей не спяшаецца іх друкаваць.

Водгукі
-------

Аднак укладальнік зборніка Уладзімір Сіўчыкаў сцвярджае, што ніякага падману чытача ў выдадзенай ім кнігі няма: *«Ніякага падвоху. Я лічу, што наогул творчасць Багдановіча — гэта своеасаблівы інтымны дзённік. І мы, вядома, выкарыстоўвалі раскручаны брэнд, але, лічу, у гэтым не падманулі чытача»*.

Ідэю падхапіў тэатр: Сяргей Кавалёў напісаў п’есу, а рэжысёр Віталь Баркоўскі паставіў «Інтымны дзённік», прыпісаўшы паэту думкі, якіх у яго не было.

Прадмову да кнігі напісаў народны паэт Беларусі Рыгор Барадулін. Рэцэнзентам выдання з’яўляецца кандыдат філалагічных навук, загадчык кафедры беларускай мовы і літаратуры УА «Мінскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт» Пятро Васючэнка. Зборнік выдадзены тыражом 3 500 экземпляраў.

Зноскі
------

1. ↑  Нелёгкие отношения **(нявызн.)**.  ОНТ.  (руск.)
2. ↑  «Інтымны дзённік» Богдановича так и не издали **(нявызн.)**.  Комсомольская правда. Праверана 26 мая 2006.(недаступная спасылка)  (руск.)
3. ↑  Михась Скобла. Слишком близок Богданович **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Новости и история Беларуси. Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016.  (руск.)
4. ↑  Режиссура Виталия Барковского в театральном пространстве Беларуси **(нявызн.)**.  Театральная Беларусь.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Інтымны дзённік Архівавана 23 кастрычніка 2016. на Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі
**Ігар Шумілаў** (нар. 20 кастрычніка 1993, Азярцо, Мінскі раён) — беларускі футбаліст (абаронца) і суддзя.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец школы футбольнага клуба «Мінск», з 2010 года гуляў за дубль клуба. Другую палову сезона 2012 правёў у Другой лізе ў фарм-клубе «Мінск-2». У сезоне 2013 вярнуўся ў асноўную каманду, звычайна гуляючы за дубль. 24 чэрвеня 2013 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы увесь матч з мазырскай «Славіяй» (3:2). Усяго ў сезоне 2013 правёў 4 матчы ў аснове.

У сезоне 2014 стаў часцей прыцягвацца да асноўнага складу. Звычайна выхадзіў на замену, але часам з’яўляўся на полі і ў стартавым складзе. У снежні 2014 года падоўжыў кантракт з «Мінскам». У сезоне 2015 ужо трывала замацаваўся ў аснове, выступаючы на пазіцыі цэнтральнага або левага абаронцы.

У пачатку 2017 года стаў капітанам каманды, аднак у чэрвені 2017 года разарваў пагадненне з «Мінскам». У ліпені 2017 года папоўніў склад мінскага «Тарпеда», дзе стаў трывалым іграком асновы. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе, у чэрвені не гуляў з-за траўмы, а з верасня з’яўляўся на полі нерэгулярна. У сезоне 2019 быў асноўным абаронцам, толькі ў маі не гуляў з-за траўмы.

У ліпені 2019 года перайшоў у брэсцкі «Рух». У якасці іграка стартавага складу дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. У пачатку 2020 года не прыцягваўся да міжсезонных збораў і афіцыйных матчаў каманды, а ў маі 2020 года кантракт з «Рухам» па пагадненні бакоў быў разарваны.

З 2021 года працуе ў якасці футбольнага суддзі. У красавіку 2022 года быў упершыню прызначаны на абслугоўванне матча Вышэйшай лігі.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | дубль | Мінск | Беларусь | 2 | 0 |
| 2011 | дубль | Мінск | Беларусь | 28 | 0 |
| 2012 (1) | дубль | Мінск | Беларусь | 17 | 5 |
| 2012 (2) | Д3 | Мінск-2 | Беларусь | 18 | 1 |
| 2013 | Д1 | Мінск | Беларусь | 4 | 0 |
| 2014 | Д1 | Мінск | Беларусь | 17 | 1 |
| 2015 | Д1 | Мінск | Беларусь | 19 | 0 |
| 2016 | Д1 | Мінск | Беларусь | 10 | 0 |
| 2017 (1) | Д1 | Мінск | Беларусь | 5 | 0 |
| 2017 (2) | Д2 | Тарпеда | Беларусь | 15 | 1 |
| 2018 | Д1 | Тарпеда | Беларусь | 19 | 1 |
| 2019 (1) | Д1 | Тарпеда | Беларусь | 12 | 0 |
| 2019 (2) | Д2 | Рух | Беларусь | 11 | 0 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Igor Shumilov // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Шумилов продлил контракт с «Минском»
3. ↑  "Минск" расторг контракт с Игорем Шумиловым
4. ↑  Игорь Шумилов стал игроком минского "Торпедо"
5. ↑  Шумилов сменил столичное "Торпедо" на "Рух"
6. ↑  "Рух" расторг контракт с Шумиловым
7. ↑  Игорь Шумилов впервые обслужит матч высшей лиги в качестве главного арбитра

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Інтэрвенцыя Арганізацыі Варшаўскага дагавора ў Чэхаславакію** — увод войскаў Варшаўскай дамовы (акрамя Румыніі) у Чэхаславакію, які пачаўся 21 жніўня 1968 года і паклаў канец рэформам Пражскай вясны.

Перадгісторыя
-------------

У 1968 годзе ў Чэхаславакіі адбыліся падзеі, якія ўвайшлі ў гісторыю пад назвай Пражская вясна — гэта быў перыяд дэмакратычных рэформаў, пашырэння правоў і свабод грамадзян, аслаблення цэнзуры. Курс на рэформы быў узяты кіраўніцтвам Камуністычнай партыі Чэхаславакіі на чале з Аляксандрам Дубчакам. Ён абвесціў сваёй мэтай пабудаваць «сацыялізм з чалавечым тварам» — то бок без рэпрэсій і таталітарызму. Палітыка Дубчака атрымала шырокую падтрымку ў грамадстве.

Гэты рух быў абсалютна мірны, не ішло гаворкі пра адхіленне ад улады камуністаў, забарону партыі і органаў дзяржбяспекі. Але кіраўніцтва СССР і іх хаўруснікаў па Варшаўскаму блоку разглядалі дэмакратычныя рэформы як пагрозу камуністычнай сістэме ў цэлым, яны лічылі падзеі ў Чэхаславакіі «паўзучай кантрэвалюцыяй».

Ход падзей
----------

Савецкія танкі ў Празе
Пражская вясна была здушаная ваеннай інтэрвенцыяй СССР і іх хаўруснікаў ва Усходняй Еўропе, якая распачалася 21 жніўня. У Чэхаславакію ў межах аперацыі «Дунай» было ўведзена 300 тысяч жаўнераў і 7 тысяч танкаў (у асноўным гэта былі савецкія войскі).

Савецкая прапаганда тлумачыла, што СССР і іншыя саюзныя краіны «задаволілі просьбу партыйных і дзяржаўных дзеячаў ЧССР аб аказанні неадкладнай дапамогі чэхаславацкаму народу», але гэта была хлусня. Дубчак і яго паплечнікі былі ўзятыя пад варту савецкімі жаўнерамі. Іх сілай вывезлі ў Маскву, дзе 26 жніўня прымусілі падпісаць Маскоўскі пратакол. Дакумент прадугледжваў згортванне рэформаў і размяшчэнне савецкіх войскаў у Чэхаславакіі на пастаяннай аснове. Дубчака адпусцілі, але на пасадзе кіраўніка КПЧ яго замянілі на цалкам лаяльнага Маскве Густава Гусака.

Жыхары Чэхаславакіі спрабавалі арганізаваць грамадзянскі супраціў замежнай агрэсіі, будавалі барыкады ў гарадах, ладзілі акцыі непадпарадкавання, адмаўлялі акупантам у прадуктах. У некаторых выпадках пратэстоўцы кідалі ў бранятэхніку «кактэйлі Молатава», але ўзброенага супраціву акупацыі не было. Чэхаславацкая армія засталася ў казармах.

Вынікі
------

Падчас уварвання былі забіты ад 108 да 400 мірных жыхароў. Звыш за паўсотні чалавек загінулі ў будынку Чэшскага радыё ў Празе, дзе пратэстоўцы спрабавалі абараніць ад савецкіх войскаў вяшчання незалежнага медыя. Паводле афіцыйных савецкіх звестак, падчас уварвання былі загінулі 12 жаўнераў.

Пасля разгрому Пражскай вясны кіраўніцтва ЧССР узяло курс на палітычныя рэпрэсіі і ўзмацненне кантролю за ўсімі сферамі жыцця. Гэты курс атрымаў назву «нармалізацыя». Тысячы людзей былі арыштаваныя або страцілі працу.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85035319 · NKC: ph118100 |