У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Македонія (значэнні).

**Рэспубліка Паўночная Македонія** (макед.: Република Северна Македонија), да 2019 года **Рэспубліка Македонія** (макед.: Република Македонија) — краіна на Балканскім паўвостраве ў паўднёва-ўсходняй Еўропе. Мяжуе з Косава на паўночным захадзе, Сербіяй на поўначы, Балгарыяй на ўсходзе, Грэцыяй на поўдні і Албаніяй на захадзе. Выхаду да моране мае.

Тэрыторыя краіны складае каля траціны больш буйнога геаграфічнага рэгіёна Македоніі, які таксама ўключае ў сябе часткі Грэцыі, Балгарыі і Албаніі.

Адна з дзяржаў-пераемніц былой Югаславіі, незалежнасць ад якой абвясціла ў 1991 годзе. У 1993 годзе дзяржава стала членам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.

Паводле перапісу 2014 года насельніцтва Паўночнай Македоніі складае болей за 2 млн жыхароў, з якіх 500 тысяч жыве ў сталіцы краіны — Скоп’і. Македонцы складаюць каля 64 % ад агульнай колькасці насельніцтва краіны. Апроч іх, у Паўночнай Македоніі жыве вялікая этнічная меншасць албанцаў (25 %) і іншыя невялікія меншасці, што прыводзіць да канфліктаў на этнічнай глебе, асабліва паміж македонцамі і албанцамі.

Паўночная Македонія мае адну з самых слабых эканомік у Еўропе і знаходзіцца ў працэсе эканамічнай і палітычнай трансфармацыі. Краіна змагаецца з высокім узроўнем беспрацоўя, слабай інфраструктурай і адсутнасцю інвестыцый. Дзяржава з’яўляецца сябрам ААН, Цэнтральна-Еўрапейскай асацыяцыі свабоднага гандлю, Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Савета Еўропы, Сусветнай гандлёвай арганізацыі, Міжнароднага валютнага фонду і Сусветнага банку, а таксама НАТА, з 2005 года з’яўляецца афіцыйным кандыдатам на членства ў Еўрапейскім Саюзе.

Македонія ўключае ў сябе больш за 50 азёр і 16 гор, вышыня якіх перавышае 2000 метраў.

Назва
-----

Рэспубліка Македонія з часоў распаду Югаславіі вяла спрэчку з Грэцыяй пра сваю назву. Па патрабаванні Грэцыі Рэспубліка Македонія была прынята ў ААН у 1993 годзе пад назвай *Былая югаслаўская Рэспубліка Македонія (БЮРМ)*. Грэцыя настойвала на тым, каб назва *Македонія* была зменена, каб пазбегнуць блытаніны з грэчаскай правінцыяй — гістарычнай вобласцю Македонія, якая мяжуе з аднайменнай незалежнай рэспублікай. Больш за дваццаць гадоў ішла спрэчка, Грэцыя дабівалася неабходнасці змянення назвы краіны-суседкі і выступала супраць яе ўступлення ў Еўрасаюз і НАТА. 17 чэрвеня 2018 года Грэцыя і Рэспубліка Македонія падпісалі пагадненне аб перайменаванні былой югаслаўскай рэспублікі ў Рэспубліку *Паўночная Македонія*. 11 студзеня 2019 года македонскія парламентарыі адобрылі ўнясенне адпаведных паправак у Канстытуцыю.

Гісторыя
--------

Асноўны артыкул: **Гісторыя Паўночнай Македоніі**
Тэрыторыя сучаснай Паўночнай Македоніі ў розныя гістарычныя перыяды належала розным дзяржавам і імперыям — Паёніі, Старажытнай Македоніі (чыю назву ўспадкаваў увесь геаграфічны рэгіён), Рымскай і Візантыйскай імперыям, сярэднявечнаму Балгарскаму царству, Сербскаму царству, Асманскай імперыі. У 864, калі тэрыторыя знаходзілася ў складзе Балгарскага царства, хрысціянства было прынята дзяржаўнай рэлігіяй. Сучасныя македонцы этнічна блізкія да балгараў. У XIV ст. гэтыя землі былі заваяваныя Асманскай імперыяй.

У 1878 Расія вызваліла Балгарыю і заключыла з Турцыяй Сан-Стэфанскі мір, паводле якога з’яўлялася дзяржава Балгарыя, а часткі Македоніі, населеныя паўднёвымі славянамі, уваходзілі ў межы Балгарыі. Аднак гэта было нявыгадна вялікім сілам у Еўропе і за Сан-Стэфанскай дамовай рушыла ўслед Берлінская, разрэзаўшая Балгарыю на дзве часткі — Княства Балгарыя і Усходнюю Румелію. Македонія з яе паўднёваславянскім насельніцтвам ізноў перайшла да турак.

У 1912 пачалася першая Балканская вайна. Балгарскія і саюзныя балканскія хрысціянскія войскі разграмілі Турцыю і Македонія ізноў стала балгарскай. Аднак амаль адразу жа пачалася вайна паміж саюзнікамі — Балгарыяй і астатнімі балканскімі хрысціянскімі народамі, у выніку якой Балгарыя страціла Македонію.

У выніку Балканскіх войн 1912 і 1913 і падзення Асманскай імперыі Македонія была падзеленая паміж Сербіяй пад назвай *Južna Srbija* («Паўднёвая Сербія»), Грэцыяй (Эгейская Македонія) і Балгарыяй (Пірынскі край). Пасля Першай сусветнай вайны Сербія ўступіла ў ізноў створанае Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў. У 1929 каралеўства атрымала новае імя — Югаславія і было падзелена на правінцыі — *бановіны*. Тэрыторыя сучаснай Рэспублікі Македоніі стала Вардарскай правінцыяй (*Vardarska banovina*).

Гістарычны цэнтр горада Бітала.
Архітэктура ў горадзе Охрыд.
У 1941 Югаславію захапілі Краіны Восі. Тэрыторыя Вардарскай бановіны была падзеленая паміж Балгарыяй і Албаніяй. Частка македонскіх славян падтрымлівала рух супраціву, які ўзначаліў Ціта, які пасля стаў прэзідэнтам Югаславіі. Паслу заканчэння Другой Сусветнай вайны была ўтворана *Федэратыўная Народная Рэспубліка Югаславія* з шасці рэспублік, у тым ліку *Народнай Рэспублікі Македоніі*. Пры перайменаванні аб’яднання ў *Сацыялістычную Федэратыўную Рэспубліку Югаславію* у 1963 Македонія таксама была перайменавана ў *Сацыялістычную Рэспубліку Македонію*.

* 1991 — дэкларацыя аб суверэнітэце і рэферэндум аб незалежнасці Македоніі, якая прывяла да бяскроўнага выхаду са складу Югаславіі. Першым прэзідэнтам Македоніі стаў выхадзец з мясцовай партнаменклатуры Кіра Глігараў (1991—1999).
* 1991 — Балгарыя — першая дзяржава свету, якая прызнала незалежнасць Македоніі.

2 мая 1992 Еўрапейскі саюз пагадзіўся прызнаць Македонію толькі ў тым выпадку, калі будзе знойдзена прымальная для ўсіх назва новай дзяржавы. У красавіку 1993 Македонія была прынята ў ААН, але пад назвай **Былая югаслаўская Рэспубліка Македонія**.

* 1993 — увод «блакітных касак» ) ААН.
* 16 лютага 1994 Грэцыя ўвяла забарону на гандаль з Македоніяй.
* 31 сакавіка 1995 Савет бяспекі ААН прыняў Рэзалюцыю аб падаўжэнні мандата міратворчых сіл на 8 месяцаў.
* 5 кастрычніка 1995 Парламент прыняў рашэнне аб скасаванні старога і заснаванні новага нацыянальнага сцяга.
* 12 кастрычніка 1995 Македонія становіцца членам Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (АБСЕ). 8 лістапада Македонія становіцца членам Савета Еўропы.
* У выніку вайны ў Косаве ў 1999 каля 360 000 косаўскіх албанцаў збеглі на тэрыторыю Македоніі. Уцекачы неўзабаве пакінулі краіну, але крыху пазней мясцовыя албанцы па іх прыкладу высунулі патрабаванне аўтаноміі для раёнаў рэспублікі з пераважным албанскім насельніцтвам.
* 1999—2004 — прэзідэнт Барыс Трайкоўскі. 23 снежня 1999 Урад Македоніі ў поўным складзе сышоў у адстаўку.
* 23 лютага 2001 — Падпісана пагадненне аб дэлімітацыі і дэмаркацыі мяжы паміж СРЮ і Македоніяй.
* 2001 сакавік — жнівень — Албанскае паўстанне, якое ахапіла поўнач і захад краіны (асабліва раён Цетава). Албанская армія нацыянальнага вызвалення (лідар Алі Ахмеці) пачалі ваенна-партызанскія дзеянні супраць рэгулярнай арміі Македоніі. Супрацьстаянню паклала канец толькі ўмяшанне НАТА, у выніку чаго парламент Македоніі прыняў папраўкі да Канстытуцыі, па якой албанцам была прадстаўленая абмежаваная юрыдычная і культурная аўтаномія (афіцыйны статус албанскай мовы, амністыя паўстанцаў, албанская паліцыя ў албанскіх раёнах).
* 2002 — спарадычныя рэцыдывы албана-македонскага міжэтнічнага канфлікту.
* 17 сакавіка 2003 — Савет НАТА прыняў рашэнне да 31 сакавіка завяршыць аперацыю па забеспячэнні стабільнасці ў Македоніі, 18 сакавіка Савет ЕС прыняў рашэнне аб пачатку міратворчай аперацыі ў Македоніі.

Дзяржаўны лад і палітыка
------------------------

Асноўны артыкул: **Палітыка Паўночнай Македоніі**
Македонія — дэмакратычная парламенцка-прэзідэнцкая рэспубліка. Канстытуцыя Македоніі была прынята 17 лістапада 1991 года і перанесла 32 папраўкі.

### Выканаўчая ўлада

Асноўны артыкул: **Прэзідэнт Паўночнай Македоніі**
Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які абіраецца на 5-гадовы тэрмін у ходзе ўсеагульных выбараў і можа знаходзіцца на пасадзе толькі два тэрміны запар. Прэзідэнт прадстаўляе краіну за мяжой, адказвае за правядзенне знешняй палітыкі, з’яўляецца галоўнакамандуючым узброенымі сіламі, валодае правам вета на законапраекты, зацверджаныя парламентам у першым чытанні, вылучае кандыдатуру прэм’ер-міністра, аб’яўляе памілаванне, прызначае паслоў, прапануе кандыдатуры двух членаў Рэспубліканскага судовага савета і Савета па міжэтнічных адносінах, прызначае членаў Савета бяспекі.

Вышэйшы орган выканаўчай улады — урад. Складаецца з прэм’ер-міністра, якому прэзідэнт даручае сфарміраваць кабінет, і міністраў, прапанаваных прэм’ер-міністрам. Пасля гэтага ўрад абіраецца парламентам і нясе перад ім адказнасць.

### Заканадаўчая ўлада

Асноўныя артыкулы: **Сход Паўночнай Македоніі** і **Прэм'ер-міністр Паўночнай Македоніі**
Вышэйшы заканадаўчы орган краіны — аднапалатны Сход, які складаецца з 120 дэпутатаў (85 з іх абіраюцца ўсеагульным прамым галасаваннем, 35 праходзяць па партыйных спісах). Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў — 4 гады. Выбарчым правам надзелены ўсе грамадзяне краіны, якія дасягнулі 18-гадовага ўзросту. Парламент распрацоўвае і ўхваляе канстытуцыю, прымае законы, сцвярджае падаткі і бюджэт, ратыфікуе міжнародныя дагаворы і пагадненні, прызначае рэферэндумы, сцвярджае і ссоўвае ўрад, прызначае і ссоўвае суддзяў, аб’яўляе амністыю.

Знешняя палітыка
----------------

### Беларуска-македонскія адносіны

Дыпламатычныя дачыненні ўрады ўстанавілі 20 студзеня 1993. З 3 красавіка 2002 года македонскі пасол у Расіі атрымаў акрэдытацыю ў Беларусі па сумяшчальніцтве.

Грамадзяне Беларусі могуць карыстацца безвізавым ўездам у Рэспубліку Македонію на тэрмін да 90 дзён пры наяўнасці афіцыйнага ці гасцявога запрашэння альбо турыстычнага ваўчара.

Узброеныя сілы
--------------

УС Македоніі ўдзельнічалі ў Іракскай вайне.

27 сакавіка 2020 года Паўночная Македонія ўступіла ў НАТА.

На 2020 год ва Узброеных сілах Рэспублікі Македонія налічваецца 8 000 чалавек.

Адміністрацыйны падзел
----------------------

Асноўны артыкул: **Адміністрацыйны падзел Паўночнай Македоніі**

|  |
| --- |
|  |
|  | Статыстычны рэгіён | Муніцыпалітэты | Плошча, км² | Насельніцтва |  | Статыстычны рэгіён | Муніцыпалітэты | Плошча, км² | Насельніцтва |
|  | **Вардарскі** | Велес (11)Градска (15)Дэмір-Капія (21)Кавадарцы (28)Негоціна (45)Росаман (55)Чашка (68) | 3995 | 153,272 |  | **Паўночна-Усходні** | Кратава (33)Крыва-Паланка (35)Куманава (37)Ліпкава (38)Ранкаўцэ (54)Стара-Нагарычанэ (60) | 2306 | 176,174 |
|  | **Паложскі** | Багавінье (2)Брвеніца (7)Госцівар (14)Егуноўцэ (23)Жэліна (24)Маўрава і Растуша (42)Урапчыштэ (64)Цеарцэ (65)Цетава (66) | 2479 | 319,532 |  | **Пелаганійскі** | Бітала (5)Долнэні (17)Дэмір-Хісар (22)Крушэва (34)Крывагаштані (36)Могіла (43)Новацы (46)Прылеп (52)Рэсен (56) | 4719 | 231,500 |
|  | **Паўднёва-Заходні** | Вевчані (10)Дэбар (18)Дэбарца (19)Кічэва (30)Македанскі-Брод (41)Охрыд (47)Пласніца (50)Струга (61)Цэнтар-Жупа (67) | 3280 | 220,065 |  | **Скопскі** | Арачынава (1)Зелянікава (25)Іліндэн (27)Петравец (48)*Скоп’е (58)*Сопіштэ (59)Студэнічані (63)Чучэр-Сандэва (69) | 1818 | 617,646 |
|  | **Паўднёва-Усходні** | Басілава (3)Богданцы (6)Валандава (8)Васілева (9)Геўгелія (13)Дойран (16)Кончэ (31)Наво-Село (44)Радавіш (53)Струміца (62) | 2741 | 173,572 |  | **Усходні** | Берава (4)Вініца (12)Дэльцэва (20)Зрноўцы (26)Карбінцы (29)Кочані (32)Лозава (39)Македанска-Каменіца (40)Пехчэва (49)Пробішціп (51)Светы-Ніколэ (57)Чэшынава-Аблешэва (70)Шціп (71) | 3539 | 177,411 |

1. ↑  Нумары муніцыпалітэтаў у дужках адпавядаюць нумарам дадзеных перыферый на карце зверху.

Фізіка-геаграфічная характарыстыка
----------------------------------

### Геаграфічнае становішча

|  |
| --- |
| 

**Косава**

**Грэцыя**

**Албанія**

**Сербія**

**Балгарыя**

**ПАЎНОЧНАЯ МАКЕДОНІЯ**
*Эгейскае*
*мора*
*р.Вардар*
*Ахрыдскае*
*воз.*
*Дойранскае*
*воз.*
*воз.Прэспа*
**СКОП’Е**
Цетава
Куманава
Шціп
Велес
Госцівар
Кічэва
Прылеп
Струміца
Бітала
*г.Кораб* |

Асноўны артыкул: **Геаграфія Паўночнай Македоніі**
Геаграфічная вобласць Македонія падзеленая цяпер паміж трыма краінамі — яе паўднёвая частка, амаль палова ўсёй тэрыторыі, Эгейская Македонія, уваходзіць у склад Грэцыі; усходнія землі — Пірынская Македонія — прыналежаць Балгарыі, а Рэспубліка Македонія раскінулася на поўначы і захадзе, у даліне ракі Вардар.

### Рэльеф

На большай частцы тэрыторыі размяшчаюцца хрыбты сярэдневысокіх горных сістэм Скопска Чорная Гара, Пінд (вышэйшы пункт — г. Кораб (2753 м) і Пірын, падзеленых шырокімі міжгорнымі катлаванамі. Адзін ад іншага горныя хрыбты адлучаюць даліны рэк Вардар і Струміца, якія працякаюць праз усю краіну. На паўднёвым захадзе размешчаныя часткова належныя Македоніі буйныя азёры Ахрыдскае і Прэспа, а на паўднёвым усходзе — буйнае Дойранскае возера. На рэчцы Длабоцы знаходзіцца самы высокі ў Македоніі вадаспад вышынёй 136 м — Корабскі вадаспад.

Рэгіён сейсмічна актыўны, землетрасенні даволі моцныя. У выніку апошняга, якое адбылося ў 1963, быў моцна разбураны горад Скоп’е.

### Клімат

У Македоніі клімат пераходзіць ад умеранага да субтрапічнага. Сярэдняя тэмпература студзеня — 11-12 °C, ліпеня — 21-23 °C. Гадавая колькасць ападкаў 500—700 мм.

Насельніцтва
------------

### Колькасць, рассяленне

Па дадзеных на ліпень 2004 г, насельніцтва рэспублікі складае 2,071,210 чалавек.

Асаблівасцю дэмаграфічнай сітуацыі ў Македоніі з’яўляецца перавышэнне нараджальнасці албанскай часткі насельніцтва над славянскай, што характэрна наогул для мусульманскіх меншасцей у шматлікіх дзяржавах свету. Аднак у апошнія гады нараджальнасць албанцаў падае хутчэйшымі тэмпамі: у 2005 колькасць парадзіх-албанак склала 30,8 % ад агульнага ліку жанчын, якія нарадзілі дзяцей, тады як у 2001 дадзены паказчык дасягаў амаль 40 %.

### Гарады

Сталіцай рэспублікі і самым буйным яе горадам з’яўляецца Скоп’е (насельніцтва 600 тыс.). Іншыя буйныя гарады — Бітала, Куманава, Прылеп і Цетава (насельніцтва 50 — 100 тыс.).

|  * Г
* Р
* П
 Найбуйнейшыя гарады МакедонііПерапіс 2002 года. |
| --- |
|  | № | Горад | Рэгіён | Нас. | № | Горад | Рэгіён | Нас. |  |
| Скоп’еСкоп’еБіталаБітала | 1 | Скоп’е | Скопскі | 506,926 | 11 | Кавадарцы | Вардарскі | 29,188 | КуманаваКуманаваПрылепПрылеп |
| 2 | Бітала | Пелаганійскі | 74,550 | 12 | Кочані | Усходні | 28,330 |
| 3 | Куманава | Паўночна-Усходні | 70,842 | 13 | Кічэва | Паўднёва-Заходні | 27,067 |
| 4 | Прылеп | Пелаганійскі | 66,246 | 14 | Струга | Паўднёва-Заходні | 16,559 |
| 5 | Цетава | Паложскі | 52,915 | 15 | Радавіш | Паўднёва-Усходні | 16,223 |
| 6 | Велес | Вардарскі | 43,716 | 16 | Геўгелія | Паўднёва-Усходні | 15,685 |
| 7 | Шціп | Усходні | 43,652 | 17 | Дэбар | Паўднёва-Заходні | 14,561 |
| 8 | Охрыд | Паўднёва-Заходні | 42,033 | 18 | Крыва-Паланка | Паўночна-Усходні | 14,558 |
| 9 | Госцівар | Паложскі | 35,847 | 19 | Свеці-Ніколе | Усходні | 13,746 |
| 10 | Струміца | Паўднёва-Усходні | 35,311 | 20 | Негоціна | Вардарскі | 13,284 |

### Нацыянальны склад

* Македонцы — 1297981 (64,18 %)
* Албанцы — 509083 (25,17 %)
* Туркі — 77959 (3,85 %)
* Цыганы — 53879 (2,66 %)
* Сербы — 35939 (1,78 %)
* Балгары — 20953 (1,01 %)
* Баснійцы — 17018 (0,841 %)
* Арамуны — 9695 (0,479 %)
* Іншыя народнасці — 48703 (1,04 %)

### Мовы

68 % насельніцтва гаворыць на македонскай мове паўднёваславянскай групы моў. 25 % насельніцтва гаворыць на албанскай мове, 3 % — на турэцкай, 2 % — на серба-харвацкай.

### Рэлігійны склад

Большасць жыхароў краіны (каля 67 %) належыць да некананічнай Македонскай праваслаўнай царквы (адзіны выпадак у свеце, калі большасць насельніцтва належыць на некананічнай праваслаўнай юрысдыкцыі). У 1967 г. царква абвясціла сваю незалежнасць ад Сербскай праваслаўнай царквы, але яе аўтакефалія не прызнаецца іншымі праваслаўнымі цэрквамі. Мусульмане складаюць 30 % ад агульнай колькасці вернікаў, прыхільнікаў іншых канфесій — 3 %. Усяго ў Македоніі 1200 праваслаўных цэркваў і манастыроў і 425 мячэцяў.

Эканоміка
---------

*Падрабязней гл. таксама*: ***Алкалоід, кампанія***
У Македоніі здабываюць храміты, медныя, свінцова-цынкавыя і жалезныя руды, марганец. Ёсць прадпрыемствы чорнай і каляровай металургіі, машынабудаўнічыя, хіміка-фармацэўтычныя, лёгкай і харчовай прамысловасці.

Культура і мастацтва
--------------------

Асноўны артыкул: **Культура Паўночнай Македоніі**
### Кінематограф

Помнік Мілтану Манакі.
Асноўны артыкул: **Кінематограф Паўночнай Македоніі**
Вытворчасць фільмаў у Македоніі пачалася ў 1905 годзе са з’яўленнем піянераў кінематографа на Балканах братоў Манакі, якія здымалі, у асноўным, кароткія дакументальныя фільмы, засяроджваючы ўвагу на традыцыях, паўсядзённым жыцці, а таксама значных падзеях, як, напрыклад, візіт у Македонію султана Мехмеда V у 1911 годзе. На працягу 1920-х гадоў у буйных гарадах было адкрыта некалькі кінатэатраў, першым з якіх быў «Апалон», адкрыты ў Скоп’і ў 1925 годзе. Пасля Другой сусветнай вайны і абвяшчэння Народнай Рэспублікі Македоніі ў складзе Югаславіі македонскі кінематограф пачаў станавіцца больш значным, але да 1980-х гадоў прытрымліваўся югаслаўскай ідэалагічнай хвалі. Асноўнымі тэмамі фільмаў у гэты перыяд былі вызваленне ад войскаў Нацысцкай Германіі ў Другой сусветнай вайне, грамадзянская вайна ў Грэцыі, камуністычныя партызаны і паўстанні супраць Асманскай імперыі. Першым мастацкім фільмам у Македоніі стала стужка «Фросіна» 1952 года, а першай каляровай карцінай стала «Міс Стоўн», знятая ў 1958 годзе. У 1979 годзе ў Бітале быў заснаваны міжнародны кінафестываль братоў Манакі, які праводзіцца да цяперашняга часу.

У 1980-я гады ў македонскім кіно ўвага пачынае надавацца асабістым драмам і дылемам сучаснага жыцця. У 1994 годзе рэжысёр Мілча Манчэўскі прыносіць міжнароднае прызнанне кінематографу сваёй краіны фільмам «Перад дажджом», які атрымаў намінацыю на прэмію «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове, а таксама здабыў шмат міжнародных узнагарод, у тым ліку Залатога ільва на Венецыянскім кінафестывалі. Гэты фільм засяроджваецца на тэме этнічных хваляванняў падчас Баснійскай вайны, якая дасягнула свайго гвалтоўнага піку. Пасля гэтага многія македонскія фільмы ў 1990-х і 2000-х гадах атрымлівалі міжнародную аўдыторыю. Асаблівага поспеху дасягнулі фільмы «Пыл» Мілчы Манчэўскага, часткова зняты ў Нью-Ёрку, «Ілюзія» рэжысёра Светазара Рыстоўскага і «Сакрэтная кніга» сумеснай французска-македонскай вытворчасці. Італьянска-македонская стужка «Бал-Кан-Кан» з’яўляецца самай касавай у краіне з 500 тысячамі гледачоў.

### Кухня

Асноўны артыкул: **Македонская кухня**
### Архітэктура

Асноўны артыкул: **Архітэктура Паўночнай Македоніі**

Галерэя
-------

* Ахрыдскае возераАхрыдскае возера
* Манастыр Прачыстай Багародзіцы паблізу КічаваМанастыр Прачыстай Багародзіцы паблізу Кічава
* Горны хрыбет Шар-ПланінаГорны хрыбет Шар-Планіна
* Гара Кораб — вышэйшы пункт краіныГара Кораб — вышэйшы пункт краіны
* Гара КорабГара Кораб
* Візантыйская мазаіка ў Гераклеі Лінцэсціс — паблізу БіталаВізантыйская мазаіка ў Гераклеі Лінцэсціс — паблізу Бітала

Гл. таксама
-----------

* Паводка ў Рэспубліцы Македонія

Заўвагі
-------

1. ↑  Закон за употреба на езиците<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60628140'></a>
2. ↑  nashaniva.by
3. ↑  blr.belta.by
4. ↑  Матэрыялы брыфінгу намесніка начальніка ўпраўлення інфармацыі МЗС Беларусі Андрэя Савіных, праведзенага для прадстаўнікоў СМI 16 студзеня б.г.(недаступная спасылка)// Сайт Міністэрства замежных спраў Беларусі. 16 студзеня 2002
5. ↑  Матэрыялы афіцыйнага сайта Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь Архівавана 22 ліпеня 2015.
6. ↑  Армія Паўночнай Македоніі, ВПС, ВМС, узбраенне і колькасць

Спасылкі
--------

* Рэспубліка Македонія — Вялікая Савецкая Энцыклапедыя
* Лабаури Д. О. Берлинский приговор 1878 г. и проблема македонского этноязыкового своеобразия / Д. О. Лабаури // Известия Уральского государственного университета. Сер. 2, Гуманитарные науки. — 2007. — N 49, вып. 13. — С. 138—153.

### Афіцыйныя ўрадавыя сайты

* Прэзідэнт Рэспублікі Македонія Архівавана 22 мая 2016.
* Парламент Македоніі
* Сайт урада Архівавана 2 красавіка 2008.
* Міністэрства абароны Архівавана 18 лютага 2022.
* Міністэрства замежных спраў
* Міністэрства культуры
* Дзелавы клімат, даследаванні і інвестыцыйныя магчымасці Архівавана 7 жніўня 2014.
* Македонія гісторыя

| ⛭Краіны Еўропы |
| --- |
| Незалежныя краіны | 
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія¹
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* ✰ Славакія
* Славенія
* Турцыя¹
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія

 |  |
| Залежныя тэрыторыі | 
* Аландскія астравы (Фінляндыя)
* Гернсі (Вялікабрытанія)
* Гібралтар (Вялікабрытанія)
* Джэрсі (Вялікабрытанія)
* Востраў Мэн (Вялікабрытанія)
* Сардзінія (Італія)
* Сіцылія (Італія)
* Фарэрскія астравы (Данія)
* Шпіцберген (Нарвегія)
* Ян-Маен (Нарвегія)

 |
| Непрызнаныяі часткова прызнаныя дзяржавы і ўтварэнні | 
* Косава
* Прыднястроўе
* Паўночны Кіпр¹

 |
| **¹ Часткова ў Азіі** |

| ⛭**Славянскія краіны** |
| --- |
| Усходнія славяне | Сцяг Беларусі Беларусь · Сцяг Расіі Расія · Сцяг Украіны Украіна |
| Заходнія славяне | Сцяг Польшчы Польшча · ✰ Сцяг Славакіі Славакія · Сцяг Чэхіі Чэхія |
| Паўднёвыя славяне | Сцяг Балгарыі Балгарыя · Сцяг Босніі і Герцагавіны Боснія і Герцагавіна · Сцяг Паўночнай Македоніі Паўночная Македонія · Сцяг Сербіі Сербія · Сцяг Славеніі Славенія · Сцяг Чарнагорыі Чарнагорыя · Сцяг Харватыі Харватыя |

| Дзяржавы, якія ўтварыліся пасля распаду Югаславіі |
| --- |
| 
* Боснія і Герцагавіна
* Рэспубліка Косава (часткова прызнаная)
* Паўночная Македонія
* Сербія
* Славенія
* Харватыя
* Чарнагорыя

 |

| Франкафонія |
| --- |
| 
* Албанія
* Андора
* Арменія
* Бельгія
	+ Французская супольнасць Бельгіі
* Бенін
* Балгарыя
* Буркіна-Фасо
* Бурундзі
* Вануату
* В’етнам
* Габон
* Гаіці
* Гана1
* Гвінея
* Гвінея-Бісау
* Грэцыя
* Джыбуці
* Дамініка
* Егіпет
* Каба-Вердэ
* Камбоджа
* Камерун
* Канада
	+ Нью-Брансуік
	+ Квебек
* Кіпр1
* Каморы
* Дэмакратычная Рэспубліка Конга
* Рэспубліка Конга
* Кот-д’Івуар
* Лаос
* Ліван
* Люксембург
* Маўрыкій
* Маўрытанія
* Мадагаскар
* Малі
* Марока
* Малдова
* Манака
* Нігер
* Паўночная Македонія
* Руанда
* Румынія
* Сан-Тамэ і Прынсіпі
* Сейшэльскія Астравы
* Сенегал
* Сент-Люсія
* Тога
* Туніс
* Францыя
	+ Французская Гвіяна
	+ Гвадэлупа
	+ Марцініка
	+ Сен-П’ер і Мікелон
* Цэнтральнаафрыканская Рэспубліка
* Чад
* Швейцарыя
* Экватарыяльная Гвінея

 | Сцяг Франкафоніі |
| 1Асацыяваны член |

| Краіны Балканскага паўвострава |
| --- |
| 
Сцяг Албаніі Албанія • Сцяг Балгарыі Балгарыя •Сцяг Босніі і Герцагавіны Боснія і Герцагавіна • Сцяг Грэцыі Грэцыя • Сцяг Паўночнай Македоніі Паўночная Македонія • Сцяг Румыніі Румынія • Сцяг Сербіі Сербія • Сцяг Славеніі Славенія • Сцяг Турцыі Турцыя • Сцяг Харватыі Харватыя • Сцяг Чарнагорыі Чарнагорыя • Сцяг Косава Косава (часткова прызнаная дзяржава)
 |