Невялікая капліца Les Vauxbelets, Гернсі
**Гернсі** (*Сарнія*, англ.: Guernsey /ˈgɜ:nzi/, /ˈɡɜrnzi/) — востраў у праліве Ла-Манш, у складзе Нармандскіх астравоў. Другі па велічыні (плошча — 63 км²) сярод Нармандскіх астравоў.

Насельніцтва — 65 031 чалавек (ліпень 2004). Сталіца — Сент-Пітэр-Порт. Афіцыйныя мовы — англійская, французская. Гернсі знаходзіцца пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны, але не з'яўляецца часткай Вялікабрытаніі і не ўваходзіць у склад ЕС.

Геаграфія
---------

Заходняе ўзбярэжжа вострава — гэта доўгія пясчаныя пляжы, паўднёвы бераг узносіцца на 100 метраў, на ўсходнім беразе знаходзіцца горад Сент-Пітэр-Порт. Самая высокая кропка востраву ўзносіцца на 114 метраў. Зіма на востраве лагодная, мяккая, а лета прахалоднае.

Гісторыя
--------

Першыя сляды дзейнасці чалавека на востраве адносяцца да эпохі неаліту, калі Нармандскія астравы былі злучаны з кантынентальнай Еўропай. Каля 6000 гадоў таму, у выніку ўздыму ўзроўню акіянаў, астравы былі адрэзаны ад кантыненту, а разам з імі і іх жыхары.

У 933 годзе Нармандскія астравы сталі часткай Нармандскай кароны. У 1066 герцаг Нармандскі размясціў сваё войска ў Сасексе і стаў каралём Вільгельмам I. Яго графства Нармандскае, уключаючы Нармандскія астравы, стала агульным каралеўствам Англіі і Нармандыі. 138 гадоў праз кароль Іаан страціў вялікую частку герцагства Нармандскага, але Гернсі і іншыя Нармандскія астравы засталіся пад англійскім кіраваннем. У гэты час востраў развіў сваю ўласную сістэму кіравання і інстытуты парламентарызму, і сёння — гэта тэрыторыя з самастойным кіраваннем.

Археалагічныя раскопкі пацвердзілі, што ў 50-х гг. востраў Гернсі выкарыстоўвалася рымлянамі як гандлёвая база. У 1982 годзе на дне сучаснага порту быў знойдзены рымскі карабель. У канцы III стагоддзя, пасля падзення Рымскай імперыі, святы Самсон заснаваў на востраве Гернсі першую царкву.

У 933 годзе Нармандскія астравы былі заваяваны вікінгамі, яны далі пачатак Нармандскаму княству. У 1294 годзе значная частка насельніцтва астравоў загінула ў выніку вайны з Францыяй. Наступныя некалькі стагоддзяў астравы належалі то Англіі, то Францыі.

Пад час Другой Сусветнай вайны Нармандскія астравы трапілі ў нямецкую акупацыю. У гэтыя гады палова насельніцтва (20 000 чалавек), перасялілася ў Вялікабрытанію. Нямецкая акупацыя скончылася 9 мая 1945 года, і гэты дзень стаў дзяржаўным святам Гернсі. Пасля вайны асновай эканомікі Гернсі стаў турызм, а ў апошнія гады, усё большую частку займае банкаўскі сектар.

Дзяржаўны лад
-------------

Астравы Гернсі, Олдэрні і Сарк утвараюць каронныя землі брытанскай кароны. Кіраўніком рэгіёна з'яўляецца Елізавета II, якая кіруе праз губернатара. Заканадаўчая ўлада належаць парламенту, судовая — каралеўскаму суду.

### Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне

Гернсі ў адміністрацыйным стаўленні дзеліцца на парафіі. На самім востраве Гернсі іх 10, акрамя таго асобнай парафіяй з'яўляецца Сент-Эн на востраве Олдэрні, якая ўваходзіць у гэтае кароннае валоданне. Астравы Сарк і Херм не ўваходзяць ні ў адну з парафій і з'яўляюцца самастойнымі адзінкамі ў складзе кароннага валодання брытанскай манархіі.

Насельніцтва
------------

Астравы насяляюць гернсійцы (65 %) і брытанцы (25 %), а таксама французы, партугальцы, ірландцы. Рэлігійны склад насельніцтва прадстаўлены англіканамі (65 %) і каталікамі (35 %).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гернсі

| **Нармандскія астравы** |
| --- |
| 
Кароннае ўладанне **Гернсі**:
**Гернсі** | **Олдэрні** | **Сарк** | **Херм** | Брэку | Бурху | Каскетс | Джэту | Ліху | Ортак | Крэвішон | Умэ

Кароннае ўладанне **Джэрсі**:
**Джэрсі** | Мінкерс | Экрэўс | П'ер-дэ-Лек | Ле-Дзірол | Ла-Мот
 |

| ⛭Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі |
| --- |
| Краіны | Сцяг Англіі Англія ·  Сцяг Шатландыі Шатландыя ·  Сцяг Уэльса Уэльс ·  Сцяг Вялікабрытаніі Паўночная Ірландыя |  |
| Каронныя ўладанні | Сцяг Гернсі Гернсі ·  Сцяг Джэрсі Джэрсі ·  Сцяг Вострава Мэн Востраў Мэн |
| Заморскія тэрыторыі | Ангілья ·  Бермуды ·  Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне ·  Брытанскія Віргінскія астравы ·  Гібралтар ·  Кайманавы астравы ·  Мантсерат ·  Піткэрн ·  Астравы Святой Алены, Ушэсця і Трыстан-да-Кунья ·  Цёркс і Кайкас ·  Фалклендскія астравы¹ ·  Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы¹ |
| Суверэнныя ваенныя базы | Акратыры і Дэкелія |
| Калоніі Вялікабрытаніі ў мінулым  ·  Брытанская імперыя¹ прыналежнасць аспрэчваецца Аргенцінай |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11984748d · GND: 4022467-3 · ISNI: 0000 0000 9008 8114 · LCCN: n82098821 · NKC: ge624564 · SUDOC: 191458813 · VIAF: 132128474 |

 |