**Віталь Андрэевіч Сербе́нта** (14 чэрвеня 1895 — 26 кастрычніка 1980) — вучоны, гісторык і філосаф, доктар гістарычных навук (1934), прафесар (1930), акадэмік Акадэміі навук БССР (1931).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Люкяй Марыямпальскага павета Сувалкаўскай губерні. Вучыўся ў Марыямпальскай гімназіі, прымаў удзел у нелегальнай рэвалюцыйна дзейнасці. З пачаткам Першай сусветнай вайны пераехаў у Варонеж, дзе ў 1916 годзе скончыў гімназію. У 1917—1918 гадах быў членам Харкаўскага Савета рабочых і сялянскіх дэпутатаў. У 1920 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт, у 1922 годзе медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта. З 1920 года займаўся выкладчыцкай работай і займаў пасаду загадчыка аддзела друку Харкаўскага губернскага камітэта КП(б)У, сакратара Цэнтральнага бюро Літоўскіх секцый пры ЦК КП(б)У. У 1922—1923 гадах выкладаў у Камуністычным універсітэце народаў Захаду. У канцы 1923 года скончыў Інстытут чырвонай прафесуры. Быў накіраваны ў Віцебск, дзе загадваў Віцебскай губсаўпартшколай.

З ліпеня 1924 года В. А. Сербента ў Мінску. Займаў пасады дацэнта, потым прафесара Беларускага дзяржаўнага універсітэта і Камуністычнага ўніверсітэта імя У. I. Леніна. У 1925—1927 гадах намеснік загадчыка аддзела друку ЦК КП(б)Б, з 1929 па 1932 год — дырэктар Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КП(б)Б. У лютым 1931 года В. А. Сербента быў абраны акадэмікам Акадэміі навук БССР, а ў чэрвені таго ж года — членам яе прэзідыума. З 1932—1937 гадах загадваў сектарам Інстытута гісторыі Акадэміі навук БССР. 22 мая 1937 года В. А. Сербента быў арыштаваны, абвінавачаны ў патуранні антыпартыйным групам у беларускай гістарычнай навуцы і асуджаны да 10 гадоў папраўча-працоўных лагераў. Рэабілітаваны ў 1956 годзе. З 1957 па 1967 год займаў пасаду загадчыка сектара гісторыі філасофіі, з 1967 года старшага навуковага супрацоўніка Інстытута філасофіі і права АН БССР.

Навуковая і грамадская дзейнасць
--------------------------------

Аўтар каля 200 навуковых прац па філасофіі і сацыяльнай думцы ў Беларусі і Літве. Пад кіраўніцтвам і пры асабістым удзеле В. А. Сербенты былі падрыхтаваны і выдадзены такія працы, як «3 гісторыі філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», «Нарысы гісторыі марксісцка-ленінскай філасофіі ў Беларусі (1919—1968 гг.)». Адзін з аўтараў перакладу на беларускую мову 12-томнага зборніка твораў У. І. Леніна (1925—1933). Таксама пераклаў з нямецкай на беларускую мову першы том «Капітала» К. Маркса. Быў актыўным грамадскім дзеячам, лектарам, прапагандыстам марксісцка-ленінскіх ідэй КПСС. Супрацоўнічаў у літоўскім камуністычным друку, у літоўскіх часопісах «Коллектив», «Искра», «Красный пахарь» і іншых выданнях, якія выходзілі ў Маскве, Смаленску, Мінску.

Узнагароды
----------

* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн Дружбы народаў
* медалі.

Ушанаванне памяці
-----------------

Мемарыяльная дошка на будынку № 7, у якім жыў В. А. Сербента па вуліцы Акадэмічнай у Мінску. Устаноўлена ў 1982 годзе (сілумін; скульптары У. Булыга, М. Ткачук).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  БелЭн, 2002
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Імя ў беларуская навуцы: Сербента Віталій Андрэевіч
3. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Літаратура
----------

* *Астрога В. А.* Сербента Віталь Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 344—345. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
* Возвращенные имена: Сотрудники АН Беларуси, пострадавшие в период сталин. репрессий / Сост. и авт. предисл. Н. В. Токарев; Под ред. А. С. Махнача . — Мн.: Навука і тэхніка, 1992. — 120 с.: ил. — ISBN 5-343-01246-9. (руск.)
* *Кравченко И. С.* Сербента Виталий Андреевич // Советская историческая энциклопедия. / Под ред. Е. М. Жукова. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982. (руск.)

Спасылкі
--------

* Сербента Віталь Андрэевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Віталь Андрэевіч Сербента ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Об институте  (руск.) // Інстытут гісторыі НАН Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128724 |