**Вестэрплятэ** (польск.: Westerplatte) — мясцовасць у Гданьску ў раёне Порт, паўвостраў пры ўпадзенні Мёртвай Віслы ў Гданьскі заліў.

У 1926-1939 гадах гэта быў анклаў Польшчы на тэрыторыі Вольнага горада Гданьска. Гэта сімвал пачатку Другой сусветнай вайны. У міжваенны час на Вестэрплятэ дзейнічала ваенна-транзітнае дэпо, абарона якога ў верасні 1939 года стала сімвалічным пачаткам Другой сусветнай вайны і польскага супраціўлення агрэсіі Трэцяга рэйха. Аб'екты, звязаныя з бітвай за Вестэрплятэ, былі ўнесены ў польскі нацыянальны Спіс помнікаў гісторыі 1 верасня 2003 года.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вестэрплятэ знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Гданьска. Гэта незаселены, пакрыты лясамі паўвостраў паміж Гданьскім залівам і вусцем Мёртвай Віслы. Шырыня паўвострава вагаецца ад 200 да каля 500 метраў, даўжыня складае каля 2 кіламетраў. Мяжуе на поўдні з Віслаўйсцем і Паўночным портам, а па рацэ Мёртвая Вісла — з жыллёва-прамысловым раёнам Новы порт.

Назва паходзіць з нямецкай мовы і з'яўляецца двусастаўнай. *Вест* - гэта значыць «заходні», а *плятэ* - гэта «пліта» (у значэнні "востраў»). Такім чынам, Вестэрплятэ азначае «заходні востраў». Паводле саёй назвы Вестэрплятэ яшчэ ў ХІХ стагодздзі быў востравам, і тэрмін «заходні» выкарыстоўваўся для адрозненьня вострава ад існуючага тады вострава Остплятэ («усходні востраў»), які потым далучыўся да мацерыка.

У часе Другой сусветнай вайны
-----------------------------

25 жніўня 1939 года нямецкі вучэбны браняносец «Шлезвіг-Гальштэйн» прыбыў у Гданьск нібыта з візітам ветлівасці. Нягледзячы на ​​састарэлую канструкцыю, гэта быў вельмі цяжка ўзброены карабель, падрыхтаваны да нападу, несучы пад палубай штурмавую роту. 1-7 верасня 1939 года адбывалася абарона Вестэрплятэ пад камандаваннем маёра Генрыка Сухарскага. Падчас гэтых баёў гарнізон змагаўся ў адзіноце і ў акружэнні супраць пераважаючых сіл праціўніка. 

У сакавіку 1940 года на Вестэрплятэ быў створаны падлагер канцлагера ў Штутгофе. У маі 1941 года апошняй групай палонных польскіх вайскоўцаў былі завершаны разбуральныя работы (часткавы знос казармаў і ўмацаванняў), і лагер быў зачынены.

Пасля вайны, восенню 1946 года, пачалося размініраванне паўвострава. На месцы гаўптвахты No 5 устаноўлены крыж і дошка з імёнамі загінуўшых, што стварыла сімвалічныя могілкі. У той жа час у будынку казармы былі падарваныя неразарваныя бомбы, што спрыяла разбурэнню аб'екта. 2 ліпеня 1962 года крыж быў зняты і на яго месца змешчаны танк Т-34 1945 года выпуску, які не меў ніякага дачынення да абароны Вестэрплятэ ў 1939 годзе.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вестэрплятэ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4108079-8, 4070213-3 · LCCN: n83203110 · NKC: ge769333 · VIAF: 245020781, 148965034 |

| ⛭Мясцовасці Гданьска |
| --- |
| Цэнтр | 
* Алавянка
* Аруньскае прадмесце
* Біскупская горка
* Востраў збожжасховішчаў
* Галоўны горад
* Гара Міцкевіча
* Градзіска
* Доўгія агароды
* Зарасляк
* Кніпава
* Ніжні горад
* Новае Уесціска
* Новыя агароды
* Рудна
* Седльцы
* Старая Весь
* Старое прадмесце
* Стары горад
* Старыя Шкоты
* Суханіна
* Хэлм
* Эмаўс
* 1-я Сенная грэбля

 | Герб Гданьска |
| Ужэшч | 
* Брэнтава
* Брэнтавы Млын
* Вялікая алея
* Верхні Ужэшч
* Верхняя Стшыжа
* Д’ябалкова
* Калонія
* Мігова
* Ніжні Ужэшч
* Ніжняя Стшыжа
* Новыя Шкоты
* Пецкі
* Стшыжа
* Яськава даліна

 |
| Аліва | 
* Даліна радасці
* Еліткова
* Жабянка
* Людальфіна
* Млынец
* Палянкі
* Прымор’е

 |
| Порт | 
* Аліўскія палі
* Бжэзьна
* Вестэрплятэ
* Віслаўйсце
* Востраў
* Гарадскі лес
* Заспа
* Заходнія пагоркі
* Кракавец
* Млыніска
* Новы порт
* Паўночны порт
* Пшэрубка
* Санчкі
* Склады
* Стагі
* 2-я Сенная грэбля

 |
| Нізіны | 
* Арунія
* Астружак
* Блоня
* Вялікая Альшынка
* Вялікая Плоня
* Вянец
* Камары
* Лес Межэі
* Ліпцы
* Малая Альшынка
* Малая Плоня
* Нягова
* Орле
* Пшэгаліна
* Ротманка
* Сабешэва
* Сабяшэўскі востраў
* Сабешэўская Паства
* Свібна
* Святы Войцех
* Усходнія пагоркі

 |
| Выжыны | 
* Аліўскае лясніцтва
* Асава
* Аўчарнеўскае лясніцтва
* Аўчарня
* Барневіцы
* Боркава
* Бысева
* Верхняе Келпіна
* Высока
* Заканічын
* Злота карчма
* Какошкі
* Келпінак
* Клюкова
* Ковале
* Ластовіцы
* Матарня
* Матэмблева лясніцтва
* Мацьковы
* Рынажэва
* Рэмбава
* Рэмбехава
* Сменгожына
* Сульмінскі лес
* Уесціска
* Шадулкі
* Ясень

 |