recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Марына Іванаўна Шкерманкова** (нар. 9 красавіка 1990, Глыбокае) — беларуская цяжкаатлетка.

Двухразовая чэмпіёнка Еўропы сярод юніёраў (2009, 2010), срэбны прызёр маладзёжнага чэмпіяната Еўропы-2009, бронзавы прызёр маладзёжнага чэмпіяната Еўропы-2011. Сярэбраны прызёр Чэмпіянату Беларусі 2012 года ў вагавай катэгорыі да 69 кг.

Біяграфія
---------

Выхоўвалася ў сям'і рабочых. Распачынала вучобу ў Глыбокім. На пачатку спартыўнай кар'еры займалася лёгкай атлетыкай у мясцовай ДЮСШ. Займала прызавыя месцы ў абласных і рэспубліканскіх спаборніцтвах па трайным скачку і кіданні кап'я. Затым паступіла ў вучылішча алімпійскага рэзерву, куды паехала як лёгкаатлетка. Аднак, з'ехаўшы ў Віцебск, пачала займацца цяжкай атлетыкай (трэнер — Віктар Віннік). Вучыцца ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава на факультэце фізічнай культуры (завочна). Сваю спартыўную падрыхтоўку працягвае ў абласной школе вышэйшага спартыўнага майстэрства пад кіраўніцтвам трэнера Віктара Вінніка.

Марына Шкерманкова атрымала бронзавы медаль на Летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане ў цяжкай атлетыцы сярод жанчын (вага да 69 кг.) — першы медаль беларускай зборнай на гэтых гульнях. Але пасля пераправеркі допінг-пробаў у яе былі выяўлены забароненыя анабалічныя стэроіды, і яна была пазбаўлена медаля.

Спартыўныя дасягненні
---------------------

* 1-е месца. Чэмпіянат Еўропы па цяжкай атлетыцы (2009, 2010, сярод жанчын вагой да 69 кг.)
* 5-е месца. Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы (2011, сярод жанчын вагой да 69 кг.)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Марына Шкерманкова — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*
* Sportpanorama.by — інтэрв'ю 13 чэрвеня 2012 Архівавана 22 кастрычніка 2012.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
Далмацыя на карце Харватыі
**Далма́цыя** (харв.: Dalmacija, лац.: Dalmatia) — гістарычная вобласць на паўночным захадзе Балканскага паўвострава, на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора, на тэрыторыі сучасных Харватыі (пераважна) і Чарнагорыі.

Гісторыя Далмацыі
-----------------

У IV стагоддзі да н. э. на ўзбярэжжа Далмацыі былі заснаваныя грэчаскія калоніі.

У 229 да н. э. пачалося рымскае ўварванне (дзве Ілірыйскія вайны, 229—228 і 219 да н. э.).

Ва II—I стагоддзях да н. э. мясцовае насельніцтва неаднаразова паўставала супраць рымлян да часу Актавіяна, якім Далмацыя была заваяваная і далучаная да правінцыі Ілірыка (34 — 33 да н. э.).

У 6 — 9 да н. э. Тыберый задушыў паўстанне ў Далмацыі, пасля чаго былі ўтвораны дзве ілірыйскія правінцыі — Illyricum Superius (з часоў Флавіяў званая Далмацыя) і Illyricum Inferius (Панонія).

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне **Далмацыя** ў адпаведнасці з картай (Вялікабрытанія) БЭ ў 18 тамах. Т.6. Мн. 1998, С. 20.

Спасылкі
--------

* Інфармацыя пра Далмацыю (англ.) Архівавана 22 студзеня 2019.
* Сярэдняя Далмацыя (англ. ням. харв.)
* Dalmatia Travel Guide — Інфармацыя пра Далмацыю і пра размяшчэнне (англ.)
* The link to Dalnatia (англ. харв.) Архівавана 7 красавіка 2008.
* L’Italia e Balcani nel Novecento Архівавана 9 ліпеня 2012.
Размяшчэнне Вестфаліі ў зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія.
Вестфальскі конь — гербавая жывёла Вестфаліі.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вестфалія, значэнні.
**Вестфалія** (ням.: Westfalen) — гістарычная вобласць на паўночным захадзе Германіі. У наш час разам з былой зямлёй Ліпэ ўтварае ўсходнюю частку зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія і складаецца з акруг Арнсберг, Дэтмальд і Мюнстэр.

Гісторыя
--------

Першапачаткова Вестфалія (нароўні з Ангрыяй і Істфаліяй) уваходзіла ў склад герцагства Саксонія. Пасля разгрому Саксоніі Фрыдрыхам Барбаросай на тэрыторыі паўднёвай часткі краіны ў 1180 годзе было створана герцагства Вестфалія. Моцны ўплыў на палітычнае жыццё Вестфаліі аказваў архібіскуп Кёльна. Найбольш драматычныя падзеі адбываліся ў Вестфаліі ў гады Рэфармацыі, калі анабаптысты заснавалі тут Мюнстэрскую камуну. На зыходзе Трыццацігадовай вайны ў Вестфаліі быў складзены мір паміж каталікамі і пратэстантамі.

У 1803 годзе герцагства Вестфалія было скасавана і далучана да Гесэна.

Пасля нашэсця французскіх войскаў напачатку XIX стагоддзя на кароткі час было заснавана каралеўства Вестфалія. Пасля разгрому Напалеона Вестфалія ў 1815 годзе ўваходзіць у склад Прусіі ў якасці правінцыі Вестфалія і ў такой якасці існуе аж да 1946, калі на яе месцы засноўваецца федэральная зямля Паўночны Рэйн — Вестфалія.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вестфалія
**«Весткі Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўраду Беларусі»** — газета, орган Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі. Выдавалася ў студзені 1919 г. у Мінску на беларускай, рускай, яўрэйскай (ідыш) і польскай мовах. Рэдактар А.М. Антанікоўскі. У № 1 ад 19 студзеня 1919 г. надрукваны «Маніфест Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўраду Беларусі», аб абвяшчэнні БССР, «Спісак членаў Часовага рабоча-сялянскага ўраду Беларускай Савецкай Рэспублікі», пастанова № 1 урада аб скасаванні Абласнога выканкома Заходняй вобласці і фронту і Мінскага губернскага рэўкома, аб пераходзе ўлады да Часовага ўрада і яго камісарыятаў; пастанова № 2 аб захаванні ў сіле ўсіх заканадаўчых актаў РСФСР, праведзеных у жыццё на тэрыторыі Гродзенскай, Віцебскай, Мінскай, Магілёўскай і Смаленскай губерняў да абвяшчэння БССР, і выданні новых законаў і распараджэнняў Часовым урадам; паведамлялася аб стварэнні пры Часовым урадзе міжведамаснай камісіі для ўрэгулявання жыллёвых пытанняў і фінансавай камісіі, скліканні 1-га Усебеларускага з’езда Саветаў. Вядомы таксама № 4/5.

Літаратура
----------

* Грамовіч, У.У. «Весткі Часовага рабочасялянскага савецкага ўраду Беларусі» / У.У.Грамовіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / БелЭн; Рэдкал.: Б.І.Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.: іл. – С. 251 — 252. — ISBN 5-85700-142-0.
**Наталля Міхайлаўна Багамолец-Лазурская** (укр.: Наталя Михайлівна Богомолець-Лазурська; 9 лістапада 1880 — 1958) — украінская актрыса і гісторык украінскага тэатра.

Біяграфія
---------

Наталля Багамолец нарадзілася 9 лістапада 1880 года ў сяле Лыхачыў Казелецкага павета Чарнігаўскай губерні (цяпер Насоўскі раён Чарнігаўскай вобласці), у сям’і двараніна Міхаіла Міхайлавіча Багамольца, які быў дзядзькам украінскага фізіёлага, акадэміка А. Багамольца.

У 1890-х гадах сям’я жыла ў Кішынёве, дзе яе бацька працаваў на пасадзе кіраўніка акцызнымі зборамі Бесарабскай губерні. У 1894—1898 гг. Наталля вучылася ў кішынёўскай гімназіі.

У канцы XIX — пачатку ХХ ст. грала ў спектаклях М. Садоўскага разам з М. Занькавецкай. У пачатку ХХ ст. вучылася на гісторыка-філалагічным факультэце адэскіх вышэйшых жаночых курсаў, удзельнічала ў працы гісторыка-літаратурнага гуртка.

У 1908 годзе выйшла замуж за прыват-дацэнта Імператарскага Наварасійскага ўніверсітэта Ф. Лазурскага. У 1917 годзе разам з мужам арганізавала ў Казельцы, а потым у Адэсе Украінскае мастацкае таварыства ім. М. Занькавецкай.

На старонках газет «Адэскі лісток» і «Маладая Украіна» выступала за развіццё украінскай культуры і, у прыватнасці, тэатра.

У пачатку 1940-х гг. апублікавала нататку аб гісторыі Адэсы. Пасля смерці мужа ў 1947 годзе пераехала да сына ў Кіеў, аднак кожны год наведвалася ў Адэсу.

Яе галоўным укладам у гістарычную біяграфістыку ёсць нарыс жыцця і творчасці М. Занькавецкай, які, нягледзячы на лаканічнасць, лічыцца найбольш дакладным, бо быў ухвалены самой актрысай. Да таго ж яна кансультавала І. Дурыліна, аўтара вялікай манаграфіі Аб М. Занькавецкай. Напісала ўспаміны пра С. Дурыліна і Марка Крапіўніцкага.

Памерла ў Кіеве ў 1958 годзе. Пахаваная на Байкавых могілках.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Цэнтральны вакзал.
Цэнтральны вакзал Нью-Ёрка
**Цэнтральны вакзал** (англ.: Grand Central Terminal, неафіцыйна таксама *Grand Central Station*) — найбольш ажыўлены вакзал Нью-Ёрка. Размешчаны ў сярэднім Манхэтэне на скрыжаванні 42-й вуліцы і Парк-авеню. Адкрыўся ў 1871 годзе пад назвай Цэнтральнага дэпо (*Grand Central Depot*), цалкам перабудаваны ў 1903—1913 гадах у стылі бозар. Неаднаразова мадэрнізаваўся (апошні раз — у 1990-я гады) Па колькасці платформаў (44) і шляхоў (67) пераўзыходзіць любы іншы вакзал свету. Тую ж назву, што і вакзал, носіць станцыя Нью-Ёркскага метро, якая вядзе да яго.

Зноскі
------

1. ↑  *Anton Sebastian.* Railway // A Dictionary of the History of Science. — Informa Health Care, 2001. — P. 285. — 373 p. — ISBN 185070418X, 9781850704188.

Гранд Цэнтрал Тэрмінал — Пасажырская Зала

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Цэнтральны вакзал Нью-Ёрка**
* Афіцыйны сайт
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крохалеў.
**Пётр Серапіёнавіч Крохалеў** (**Крахалёў**; 5 кастрычніка 1919, г. Шадрынск, Курганскай вобласці, Расія — 15 ліпеня 1997) — беларускі мастак. Прафесар (1982). Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1970).

Біяграфія
---------

У 1937—1939 гадах займаўся ў Свярдлоўскім мастацкім вучылішчы. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1952 годзе Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Рэпіна ў Ленінградзе. Вучыўся ў І. Сярэбранага, Ю. Непрынцава, В. Арэшнікава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1953 года.

У 1953—1956 гадах выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы, у 1956—1961 гадах у Беларускім політэхнічным інстытуце, у 1961—1995 гадах Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Прафесар з 1982 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1956 года.

Творчасць
---------

Працаваў ва ўсіх жанрах станковага жывапісу. Асноўныя творы: карціны «Рамонтныя работы ў МТС» «Арганізацыя калгаса», «Былыя паходы», «Сцелюць лён», «Плытагоны», «Праводзілі на фронт», «Першая камуна на Беларусі», «Пералом», «Да новага жыцця», «На заданні», «Нашы прыйшлі»; трыпціх «Аб зямлі, аб калектывізацыі»; партрэты дачкі, брыгадзіра, пастуха, калгасніцы; пейзажы «Блакітная вясна», «Люты», «Вясна. Вяча», «Ракаўскія далі», «Лес у Чэрнеўцы», «Івацэвічы». Адзін з аўтараў дыярамы «Мінскі кацёл» у Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах БСМ, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Крохалеў Аляксандр Пятровіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.

Літаратура
----------

* Крохалеў Пётр Серапіёнавіч // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 469. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 128955 |
**Костніца ў Седлецы** (чэшск.: Kostnice v Sedlci, Могілкавы касцёл Усіх Святых з костніцай) — гатычная капліца ў Седлецы, прадмесці чэшскага горада Кутна-Гора, аздобленая чалавечымі чэрапамі і касцьмі. На аздабленне капліцы пайшло каля 40 000 чалавечых шкілетаў.

Гісторыя
--------

У 1278 годзе Генрых, абат цыстэрцыянскага кляштара ў Седлецы, прыгарадзе Кутна-Горы, быў пасланы чэшскім каралём Отакарам II у Святую зямлю. Назад ён прывёз трошкі зямлі з Галгофы і рассыпаў яе па могілках абацтва. Вестка пра гэта распаўсюдзілася, і могілкі сталі папулярным месцам пахавання сярод жыхароў Цэнтральнай Еўропы. Шматлікія тысячы людзей жадалі быць пахаванымі на гэтых могілках. Сярэднявечныя войны і эпідэміі, у прыватнасці эпідэмія Чорнай смерці ў сярэдзіне XIV стагоддзя і гусіцкія войны напачатку XV стагоддзя, папаўнялі могілкі, якія ў выніку вельмі разрасліся.

Каля 1400 года ў цэнтры могілак быў пабудаваны гатычны храм з пахавальняй. Пахавальня павінна была служыць складам касцей, вынятых з магіл, паколькі месца на могілках не хапала. Вызваленае месца магло быць выкарыстана для новых пахаванняў ці для будаўніцтва. Паводле легенды, пасля 1511 года працу па выманні шкілетаў з магіл і складаванню іх у пахавальні выконваў напаўсляпы манах цыстэрцыянскага ордэна.

Фамільны герб Шварцэнбергаў
Экстэр'ер
Жырандоль з касцей і чэрапаў
У 1703—1710 гг. сабор быў перабудаваны: дададзены новы ўваход, каб падтрымліваць нахіленую сцяну, і верхні ярус перабудаваны ў стылі барока.

У 1784 годзе імператар распарадзіўся закрыць кляштар. Капліцу і кляштарныя землі купіла сям'я Шварцэнбергаў.

У 1870 годзе Шварцэнбергі нанялі разьбяра па дрэве Францішка Рынта (František Rint) для таго, каб ён давёў да ладу груду складзеных касцей. Вынікі яго працы гавораць самі за сябе. Па чатырох вуглах сабора размешчаны велізарныя звонападобныя груды касцей. З сярэдзіны нефа звісае велізарны касцяны кандэлябр, які ўтрымлівае прынамсі адзін асобнік кожнай з чалавечых касцей, і ўпрыгожаны гірляндамі чэрапаў. Сярод іншых твораў мастацтва можна адзначыць алтарныя дараносіцы, размешчаныя па баках алтара, а таксама вялікі фамільны герб Шварцэнбергаў і подпіс майстра Рынта, таксама з касцей.

Капліца адкрыта для наведвальнікаў 7 дзён у тыдзень, з раніцы да вечара.

Зноскі
------

1. ↑  Шварцэнбергі — старадаўні і багаты нямецкі арыстакратычны род, упершыню згаданы ў 1172 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Санта-Марыя-дэла-Канчэцыёнэ
* Асуарый

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Костніца ў Седлецы**
* Афіцыйны сайт (англ.) (ням.) (чэшск.)
* Sedlec ossuary Архівавана 21 мая 2007. — сайт з фатаграфіямі
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Афанасьева.
**Наталля Мікалаеўна Афанасьева** (нар. 22 лютага 1937, г. Новакузнецк) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1960 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. 3 1960 года — архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Мінскпраект».

Творчасць
---------

Мінскі планетарый
Асноўныя работы: будынкі планетарыя і абсерваторыі ў Цэнтральным дзіцячым парку імя М. Горкага (1964); у аўтарскім калектыве: праект забудовы мікрараёна Ракаўская шаша-2 (1968), генплан Мінска (1965), праекты дэталёвай планіроўкі жылых раёнаў па вуліцах Аэрадромнай (1968), М. Горкага (1970), Паўднёвы Захад-2, 3, 5, 9 (1976), праект сілуэту горада (1974), планіровачная структура заходняй і паўднёва-заходняй планіровачных зон (1974), функцыянальнай арганізацыі Паўночнага планіровачнага раёна (1985), схема ўпарадкавання і развіцця прамысловых зон (1981—1985), карэктура генплана Мінска да 2000 года (1982, у аўтарскім калектыве; прэмія СМ СССР 1985) і інш.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывае ў г. Мінск.

Сям’я
-----

У шлюбе з архітэктарам Леанідам Левіным мае дачку Галіну Левіну, таксама архітэктара.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Афанасьева Наталля Мікалаеўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Афанасьева Наталья Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Афанасьева Наталля Мікалаеўна // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Афанасьева Наталья Николаевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Веспасій** (лац.: Vespasius) — легендарны князь Полацка (у сазе Палціскі), які згадваецца Саксонам Граматыкам у сувязі з паходам дацкага караля Фродзі І у Падзвінне.

Паводле легенды, выкладзенай Саксонам, Фрода пасля перамогі над Транонам падышоў да Полацка і зразумеў, што сілай узяць горад не атрымаецца. Тады Фрода пайшоў на хітрасць — распусціў пагалоску пра сваю смерць і нават арганізаваў свае пахаванне, сам пры гэтым таемна хаваўся з невялікай колькасцю давераных паплечнікаў. Веспасій, даведаўшыся пра ўяўную смерць Фрода, аслабіў пільнасць і абарону горада. Фрода выкарыстаў бесклапотнасць русаў, пранік у горад са сваімі людзьмі, забіў Веспасія падчас балю і гульняў, і авалодаў горадам.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Дзярновіч А. І.* Палтэск'я — паўночная Троя: вобраз Полацка ў скандынаўскіх крыніцах ХІ-ХІІІ стст. // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европы. Вып. 6. — Мн.: РИВШ, 2013. — С. 76-90.
* Саксон Грамацік. Дзеі данаў. Кніга II.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шахлевіч.
**Наталля Міхайлаўна Шахлевіч** (нар. 31 сакавіка 1970, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла дзіцячую мастацкую школу № 1 і Мастацкі навучальна-вытворчы камбінат г. Мінска; у 1992 годзе скончыла архітэктурны факультэт БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура» (горадабудаўніцтва). У творчым супрацоўніцтве з А. Касцюкевіч абараніла дыплом па добраўпарадкаванні тэрыторыі і арганізацыі прадмета-прасторавага асяроддзя Нясвіжскага музейна-мемарыяльнага комплексу.

У 1992—1997 гадах працавала ў Беларускім філіяле Усесаюзнага НДІ тэхнічнай эстэтыкі ў аддзеле комплекснага праектавання прадметна-прасторавага асяроддзя прамысловых аб’ектаў, інтэр’ераў і рабочых прастор аператыўна дыспетчарскага кіравання ў энергасістэмах Беларусі і СНД; у 1998—2006 гадах вядучы дызайнер дызайн—цэнтра з доследна-эксперыментальнымі майстэрнямі «Белэнергабуддызайн» трэста «Белэнергабуд»; з 2006 года вядучы архітэктар філіяла «ЭнергаДызайнПраект» ААТ «Белэнергабуд»; з 2012 года галоўны архітэктар праектаў турэцкай кампаніі АК «EMSAS».

Творчасць
---------

Асноўныя працы — інтэр’еры Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь; — арганізацыя рабочых прастор і абсталяванне рабочых месцаў аператыўна-эксплуатацыйнага персанала пры рэканструкцыі і мадэрнізацыі энерга аб’ектаў Мінскіх кабельных сетак, Мінскіх ЦЭЦ-2, −3, −5, Гомельскай ЦЭЦ-2; праекты рэканструкцыі і мадэрнізацыі адміністрацыйнага будынку «Мінскводаканала», будынкі на вуліцы Машынабудаўнікоў, уваходнай групы збудаванняў прадпрыемства ААТ «Белэнергабуд» на вул. Чычэрына 19, адміністрацыйна-бытавога комплексу будуемай Беларускай АЭС, будынкі помпавай «Мінскводаканала», распрацоўка 8 праектаў «Капітальны рамонт жылых дамоў» з аўтарскім наглядам пры ўводзе гэтых аб’ектаў у эксплуатацыю; удзел у праектаванні і будаўніцтве гасцініцы «Прэзідэнт-гатэль», будаўніцтве гасцініцы «Рэнесанс» (Марыят), гасцінічнага комплексу аквапарка; удзел у праектаванні, будаўніцтве і арганізацыі экспазіцыі Цэнтральнага музейна-мемарыяльнага комплексу гісторыі, культуры і тэхнікі Беларускай энергасістэмы на Беларускай ДРЭС, музеяў Магілёўскай энергасістэмы і Стаўбцоўскіх электрычных сетак; удзел у распрацоўцы дызайну кніг, праспектаў і брашур па гісторыі айчыннай энергетыкі і г Мінска; — аўтарская распрацоўкі экспазіцый (стэндаў) Мінскіх Міжнародных выставак-кірмашоў і выстаўкі «CMI у Беларусі».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шахлевич Наталья Михайловна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Сумеснае таварыства з абмежаванай адказнасцю «Космас ТБ»** (СТАА «Космас ТБ») — аператар эфірна-кабельнага тэлебачання ў Беларусі. Падае паслугі шырокапалоснага доступу да Інтэрнэту. Генеральны дырэктар Вадзім Зайцаў, былы старшыня КДБ Беларусі (2008—2012). 50% аператара належыць расійскай групе кампаній «Акадо», а астатнія 50% знаходзіцца ў беларускай дзяржавы.

Уласнікі
--------

Сузаснавальнікамі прадпрыемства выступаюць з беларускага боку ўнітарнае прадпрыемства «Рэспубліканскі радыётэлевізійны перадаючы цэнтр», з брытанскага боку «International Telcell, Inc», уладальнікам якой з’яўляецца тэлекамунікацыйны холдынг «Рэнова Мэдыя».

Гісторыя
--------

Была зарэгістравана 23 снежня 1993 года ў Дзяржаўным камітэце па знешніх эканамічных сувязях Рэспублікі Беларусь. З чэрвеня 1996 года прадпрыемства аказвае жыхарам Мінска паслугі шматканальнага эфірнага тэлебачання (MMDS).

У жніўні 2000 года прадпрыемства атрымала дазвол на будаўніцтва ў г. Мінску шматканальных сетак кабельнага тэлебачання (СКТ). Першымі магчымасць праглядаць тэлеканалы кабельнай сеткі атрымалі жыхары мікрараёнаў: Сухарава, Варанянскага-Жукоўскага-Магілёўская, Захад, Красны Бор, Кунцаўшчына, Малінаўка.

На працягу 2002 года кампанія атрымала ліцэнзію на будаўніцтва сеткі перадачы звестак Інтэрнэт. Высакахуткасны доступ у Інтэрнэт ажыццяўляецца па сетцы кабельнага тэлебачання.

Да свайго 15-годдзя «Космас ТБ» пачаў вяшчанне тэлеканалаў у лічбавым фармаце.

Статыстыка
----------

### Тэлебачанне

У цяперашні час у сетцы кабельнага тэлебачання «Космас ТБ» транслюецца 46 тэлевізійных каналаў. Шэраг каналаў ідзе са стэрэафанічным гукавым суправаджэннем. Паслугамі шматканальнага кабельнага тэлебачання карыстаецца каля 100 тысяч сем’яў горада Мінска.

Паслугі «Космас ТБ» даступны больш чым ў 300 тысячах кватэр у сталічных мікрараёнах: Зялёны Луг, Уручча, Паўднёва-Захад, Серабранка, Масюкоўшчына, Шабаны, Захад, Красны Бор, Малінаўка, Кунцаўшчына, Сухарава і іншых.

### Паслугі шырокапалоснага доступу

Цяпер да доступу ў Інтэрнэт па сетцы «Космас ТБ» падлучана звыш за 40 тысяч абанентаў.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 13 мая 2021.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* TUT.BY, «Космос ТВ» начинает эфирное вещание в цифровом формате и предлагает каналы в HD Архівавана 26 мая 2010. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Случ (значэнні).

**Случ** (укр.: Случ) — рака, правы прыток Гарыні (басейн Прыпяці). Даўжыня 451 км, плошча басейна 13,9 тыс. км².

Пачынаецца на Падольскім узвышшы, ніжняе цячэнне на Палескай нізіне. Даліна ў верхнім цячэнні, дзе рака перасякае крышталічныя пароды, пераважна V-падобная, шырынёй 0,2-0,8 км, у сярэднім і ніжнім цячэнні — карытападобная. Пойма двухбаковая, шырынёй ад 50-100 м да 2,5 км (паблізу вусця), са шматлікімі старыцамі. Рэчышча звілістае. Жыўленне мяшанае з перавагай снегавога.

Літаратура
----------

* *Коротун І. М.* Случ // Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993.  (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315166580 |
**Слушкі**, ***Служкі*** — шляхецкі род гербу «Астоя» ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Паходжанне
----------

Пачынальнік роду — Ян (Іван), які жыў у XV ст. Падчас узяцця князем Свідрыгайлам Кіева (каля 1401—1404) яго бацькі, імаверна, загінулі, а самога Яна вывезлі ў Каралеўства Польскае, дзе ахрысцілі паводле каталіцкага абраду. Ягоным апекуном быў польскі ўраднік Я. Шчакацінскі. Магчыма, праз выкананне службы атрымаў мянушку Служка, якая зрабілася прозвішчам. Каля 1429 ён атрымаў пасаду бургграфа Ольштына, а ў 1436 — польскую набілітацыю ад Уладзіслава III з гербам «Волга» (у далейшым прадстаўнікі роду карысталіся гербам «Астоя»). Памёр па 1472, меў 2 дочак і, імаверна, сына Амяльяна, які вярнуў спадчынныя маёнткі на Літве, у тым ліку Новы Двор каля Менска. Амяльян меў сыноў Рыгора і Івана. Рыгор (? — па 1517) быў дваранінам гаспадарскім, намеснікам цырынскім. Імаверна, гэта ён згадваецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага (1528) як Слушка Амельяновіч, які выстаўляў 14 коннікаў з двара гаспадарскага Менскага. Ад яго пайшоў далейшы род Слушкаў, ад Івана Амельяновіча — род Цяпінскіх.

Найбольш вядомыя прадстаўнікі
-----------------------------

* Крыштаф Слушка (?— 1620) — ваявода вендэнскі
* Аляксандр Слушка (каля 1580—1647) — ваявода троцкі
* Юзаф Багуслаў Слушка (1652—1701) — кашталян віленскі, гетман польны літоўскі
* Дамінік Міхал Слушка (1655—1713) — ваявода полацкі

Галерэя
-------

* Іканаграфія роду Слушкаў
* Аляксандр СлушкаАляксандр Слушка
* Юзаф Багуслаў СлушкаЮзаф Багуслаў Слушка
* Тэрэза Слушка (з Гасеўскіх)Тэрэза Слушка (з Гасеўскіх)
* Тэрэза Слушка (1695)Тэрэза Слушка (1695)

Зноскі
------

1. ↑  ЭнцВКЛ, 2005

Літаратура
----------

* *Вяроўкін-Шэлюта У.* Слушкі // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 597. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Слушкі
**«Сляды́ апо́сталаў»** (руск.: Следы апостолов) — беларускі шматсерыйны мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Сяргеем Талыбавым[ru] на кінастудыі «Беларусьфільм» у 2013 годзе.

Сюжэт
-----

Нашы дні. Студэнтка факультэта права Аляўціна адпраўляецца на летнюю практыку да бабулі ў Нясвіж. Па дарозе дзяўчына знаёміцца ​​з дзіўным мужчынам Рыгорам, які распавядае ёй легенду пра скарбы Радзівілаў — дванаццаці залатых статуях святых апосталаў, нібыта схаваных у схованках Нясвіжскага замка…

Берлін перыяду Трэцяга рэйха, Нясвіж 1942 года і сучаснасць служаць гістарычным фонам, на якім разгортваюцца захапляльныя падзеі па пошуку сямейнай рэліквіі роду Радзівілаў — залатых статуй Дванаццаці Святых Апосталаў.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Таццяна Чардынцава |   |
| Павел Харланчук-Южакоў |   |

Здымачная група
---------------

* рэжысёр — Сяргей Талыбаў[ru]

Зноскі
------

1. ↑  Сериал Следы апостолов онлайн (руск.).  Seasonvar. Праверана 9 лютага 2018.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* «Сляды апосталаў» на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.) 0.0 з 10 зорак
* «Сляды апосталаў» (руск.) на сайце *КиноПоиск* 6.2 з 10 зорак
* «Сляды апосталаў» (руск.) на сайце *Кино-Театр.РУ* 6.5 з 10 зорак

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
Задні бок слыхавога апарата
Розныя тыпы слыхавых апаратаў
**Слыхавы апарат** — электронная гукаўзмацняльная прылада. Ужываецца пры парушэнні слыху. Сучасныя слыхавыя апараты з'яўляюцца электраакустычнымі прыладамі і складаюцца з мікрафона, ўзмацняльніка-пераўтваральніка і тэлефона (дынаміка). Ужываюцца тэлефоны паветранага або (і) касцявога гукаправоду. Апарат павінен наладжваць спецыяліст-сурдолаг. 

Паводле канструктыўнай будовы адрозніваюць некалькі асноўных тыпаў слыхавых апаратаў: 

* завушныя
* унутрывушныя
* кішэнныя
* імплантуемыя

Літаратура
----------

* Слыхавы апарат // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 36. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX524397 · BNF: 12654015h · GND: 4025412-4 · LCCN: sh85059616 · Microsoft: 2780775834, 2780801066, 2908566022 · NDL: 00563560 · NKC: ph162482 |

 |
Чарада птушак.
**Чарада́** — група жывёл, птушак, рыб аднаго віду, якія трымаюцца разам; статак, гурт свойскай або дзікай жывёлы. У ваўкоў і сабак — зграя. За гэтай на­звай час­та хаваюцца розныя біялагічныя з’явы. У шырокім сэнсе — рад аднародных прадметаў ці жывых істот, якія размяшчаюцца або рухаюцца адно за адным.

Зграя ваўкоў нападае на бізонаў.
Жывёлы звычайна аднаго віду ў чарадзе знаходзяцца ў падобным біялагічным стане, актыўна падтрымліваюць узаемны кантакт і каардынуюць свае дзеянні. Чарада складаецца з асобін, якія выконваюць шэраг важных жыццёвых функцый.

Зноскі
------

1. ↑  Большая российская энциклопедия 2004–2017
2. ↑  ТСБМ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4293386-9 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сокалаў.
**Генадзь Аляксандравіч Сакалоў** (нар. 20 студзеня 1931, в. Казакі, Віцебскі раён, Віцебская вобласць) — ветэрынарны ўрач. Доктар ветэрынарных навук (1988), прафесар (1989).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 студзеня 1931 года ў в. Казакі Віцебскага раёна.

У 1961 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут па спецыяльнасці «Ветэрынарыя». Працаваў галоўным ветурачом у саўгасе «Докшыцкі» (Докшыцкі раён, Віцебская вобласць).

У 1966 годзе скончыў аспірантуру пры кафедры паразіталогіі ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце. У 1967—1969 гадах працаваў асістэнтам кафедры паразіталогіі Віцебскага ветэрынарнага інстытута. У 1970—1974 гадах — дацэнт, у 1974—1998 гадах — загадчык кафедры зоагігіены Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны. У 1998—2013 гадах — прафесар кафедры гігіены жывёл Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар 10 вынаходстваў і рацыянальных прапаноў. Мае 200 друкаваных навуковых, метадычных і іншых работ, у іх ліку вучэбны дапаможнік «Ветэрынарная гігіена» (1988), сааўтар «Ветэрынарнай энцыклапедыі» (1995) і інш.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002
2. ↑  Соколов Геннадий Александрович

Літаратура
----------

* Со́калаў Генадзь Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 78. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сакалоў Генадзь Аляксандравіч // Памяць: Віцебскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; уклад. У. І. Мезенцаў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2004. — С. 697—698.

Спасылкі
--------

* Сокалаў Генадзь Аляксандравіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пяшкоў.
**Генадзь Афанасьевіч Пяшкоў** (29 ліпеня 1939, Томск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1972 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1973 года — галоўны архітэктар аддзела ў Алтайдзіпрасельгасбудзе ў Барнауле, з 1977 года — галоўны ландшафтны архітэктар Гродна, з 1982 года — архітэктар у Гродзенскіх мастацка-вытворчых майстэрнях.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражываў у Гродне.

Творчасць
---------

Помнік у гонар 850-годдзя Гродна
Асноўныя працы: забудова Алтайскага навуковага цэнтра ў Барнауле, пасёлкаў Первамайскі (1976, бронзавы медаль ВДНГ СССР) і Саннікаўскі, тэатр у Горна-Алтайску (1976, у аўтарскім калектыве) у Алтайскім краі, мемарыяльны комплекс у гонар 850-годдзя Гродна (1978, у аўтарскім калектыве).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пешков Геннадий Афанасьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Міхаіл Васільевіч Лытысаў** (15 лістапада 1902, в. Блізяціна, Невельскі раён — 13 лютага 1979) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы.

Біяграфія
---------

З 1925 года кіраваў калгасам на Невельшчыне. У гады Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у партызанскім руху на Беларусі. Пасля заканчэння вайны застаўся працаваць на беларускай зямлі ў Глыбоцкім раёне. У 1946—1967 гадах М. В. Лытысаў быў старшынёй калгаса «Перамога» Глыбоцкага раёна. Паступова ў калгасе павялічыўся ўраджай збожжавых. Былі пабудаваны жывёлагадоўчыя памяшканні, амаль у тры разы павялічылася пагалоўе жывёлы. У 1949 годзе кожны гектар льна-даўгунца даў па 6 цэнтнераў валакна і 7 цэнтнераў насення.

Калгас «Перамога» быў пастаянным удзельнікам усесаюзных і дзяржаўных сельскагаспадарчых выстаў, узнагароджваўся медалямі і дыпломамі. Вопыт перадавых ільноводаў знайшоў шмат паслядоўнікаў.

За атрыманне высокага ўраджаю ільну ў 1950 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

З 1968 года знаходзіўся на пенсіі.

Узнагароды
----------

* Герой Сацыялістычнай Працы
* Залаты медаль «Серп і молат»
* Ордэн Леніна — двойчы
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны»

Літаратура
----------

* Лытысов Михаил Васильевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 142.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крыштаповіч.
**Міхаіл Васільевіч Крыштаповіч** (нар. 22 красавіка 1956, Брылькі Валожынскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Скончыў Кастрамскі тэхналагічны інстытут (інжынер-механік-тэхнолаг), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (юрыст).

Працоўную дзейнасць пачаў рабочым Валожынскага масласырзавода Мінскай вобласці. Пасля службы ў радах Узброеных Сіл працаваў вучнем слесара Валожынскага льнозавода. Быў майстрам кантрольна-вымяральных прыбораў і аўтаматыкі Крупскага льнозавода, галоўным інжынерам Валожынскага льнозавода, дырэктарам Нясвіжскага льнозавода, дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Нясвіжскі льнозавод». Дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Гарадзейскі цукровы камбінат».

Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», юбілейнымі медалямі «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Кабінета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

1. ↑  Криштапович Михаил Васильевич Архівавана 20 кастрычніка 2020.
2. ↑  ПАРЛАМЕНТ- Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання
**Генадзь Касцюк** (1922 г. — ?) — удзельнiк беларускага антысавецкага падполля, вайсковы падчас Другой Сусветнай Вайны, агент-разведчык у аперацыі амерыканскай разведкі па скідванню разведчыкаў на тэрыторыю БССР у жніўне 1952. Псеўданім «Бэн».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1922 г. ў Навагрудскім павеце, які ў той час быў перададзены Польшчы паводле ўмоў Рыжскага міру. Дакладная дата нараджэння невядомая.

На пачатку Другой Сусветнай Вайны працаваў сакратаром, а затым рахункаводам валасной управы ў Ждановічах. У 1943 г. пачаў службу ў Беларускай Краёвай Абароне пад камандаваннем Барыса Рагулі. Магчыма, што менавіта ў складзе БКА удзельнічаў у баях супраць савецкіх партызан. У 1944 г. апынуўся ў Германіі і на прыканцы таго ж года патрапіў у 30-ю грэнадзёрскую («1-ю беларускую») дывізію СС. Касцюк прабыў там нядоўга, бо ўжо ў снежні 1944 г. быў перадыслакаваны ў Польшчу, дзе служыў у чыне фельдфебеля ў 13-м батальёне Вафэн-СС. У студзені — сакавіку 1945 г. удзельнічаў у баях супраць Чырвонай Арміі. Таксама вядома, што на прыканцы вайны працаваў на будаўніцтве абарончых аб’ектаў на Рэйне. Пасля капітуляцыі Германіі ў 1945 г. да 1948 г. знаходзіўся ў Даніі ў лагеры для перамешчаных асобаў, пасля чаго яму удалося выехаць у Францыю. У Францыі Касцюк працаваў сакратаром Парыжскага аддзела ў Беларускай Незалежнай Арганізацыі Моладзі, якую стварыў Янка Філістовіч.

У лютым 1952 г. пры дапамозе Барыса Рагулі Касцюк навязаў кантакт з амерыканскай разведкай і ў запісаўся ў выведшколу у Каўфбейрэне, дзе артымаў псеўданім «Бэн». Жыў у Міндэльсгайме разам з Міхалам Арцюшэўскім, а на заняткі ў выведшколу яны дастаўляўся на аўтамабіле. У ноч з 26 на 27 жніўня 1952 г. у складзе Групы Вострыкава быў скінуты на парашуце над Налібоцкай пушчай каля в. Кляцішча амерыканскімі спецслужбамі. Касцюк павінен быў збіраць звесткі аб адносінах сялян да калектывізацыі і інфармацыю аб палітычнай сітуацыі ў БССР, а таксама мусіў наладзіць сувязь з антысавецкім падполлем у БССР, на што меў пісьмовыя паўнапоцствы ад прэзідэнта Рады БНР Міколы Абрамчыка. Пасля высадкі разам з Цімохам Вострыкавым накіраваўся ў Навагрудак, затым — сам да бацькоў у родную вёску. Група Вострыкава была хутка раскрытая, прычынай чаго камандзір групы называў здраду. У выніку адзін з удзельнікаў групы быў застрэлены супрацоўнікамі Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР, а Касцюк разам з іншымі арыштаваны 10 верасня 1952 г. у запланаваным месцы сустрэчы.

На судовым працэсе 10 — 14 лістапада 1955 г. разам з Цімохам Вострыкавым быў асуджаны на 25 гадоў пазбаўлення волі трыбуналам БВА. У 1997 г. пракуратура Рэспублікі Беларусь пераглядала справу Касцюка, але рашэнне камуністычных уладаў пакінула ў сіле і прызнала, што Генадзь Касцюк не падлягае рэабілітацыі.

Зноскі
------

1. ↑

Літаратура
----------

* Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 3 кн. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

Спасылкі
--------

* Біяграфія Генадзя Касцюка
**Я́сна**, **Язна** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача, за 6 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёсак Пад’язна і Самоўка.

Плошча паверхні возера складае 0,73 км². Даўжыня 2,5 км, найбольшая шырыня 0,53 км. Найбольшая глыбіня 9,7 м. Даўжыня берагавой лініі 8,8 км. Аб’ём вады 3,19 млн м³. Плошча вадазбору 35,3 км².  

Катлавіна возера выцягнутая з паўднёвага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—12 м, пад лесам, месцамі разараныя. На схілах абразійны ўступ. Берагавая лінія звілістая і ўтварае плёсы. Берагі вышынёй 0,3—0,6 м пясчаныя, параслі хмызняком. На паўднёвым захадзе берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводная зона вузкая, пясчаная і глеістая, глыбакаводная сапрапелістая, мае некалькі ўпадзін. Найбольшыя глыбіні ў паўночна-ўсходнім плёсе. У паўднёва-заходнім плёсе востраў плошчай 1 га.  

Возера эўтрофнае, праточнае. Упадае пратока з возера Белае і 4 ручаі, выцякае ручай у возера Малая Бароніца.  

Возера Ясна зарастае слаба. Шырыня палосы зарастання да 60 м. Расліннасць распаўсюджана да глыбіні 3,7 м.

У возеры водзяцца лешч, акунь, шчупак, сом, язь і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год. (руск.)

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 28. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  (руск.)
**Генадзь Барысавіч Шведзік** (4 сакавіка 1914, Бабруйск — 11 кастрычніка 1942) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і служачых. Працаваў на новабудоўлях Бірабіджана. У 1929 годзе прыехаў у Мінск і паступіў на рабфак. Скончыў літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута (1937). Адначасова працаваў у газеце «Юнгер арбайтэр» («Малады рабочы»), потым загадчыкам аддзела ў газеце «Піянер Беларусі». У 1938—1940 гадах выкладаў рускую мову і літаратуру ў сярэдняй школе ў Мінску, пасля — навуковы супрацоўнік Інстытута мовы і літаратуры АН БССР.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны служыў у Чырвонай Арміі, быў кулямётчыкам. Загінуў 11 кастрычніка 1942 года пад Бранскам.

Творчасць
---------

Упершыню выступіў у друку з вершамі ў 1929 годзе. Пісаў на мове ідыш. Выдаў зборнікі паэзіі «Старт» (1934), паэму для дзяцей «Наш Джым» (1935) і зборнік «Вершы» (1939). У 1962 годзе ў перакладзе на беларускую мову апублікаваны зборнік «Лірыка», у 1989 годзе — кніга вершаў і лістоў «Матчына сляза».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Генадзь Барысавіч Шведзік // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1995. — Т. 6. Таталаў — Яфімаў. Дадатак. — 684 с.; іл.. — ISBN 985-11-0022-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 306424143 · БАП: 131142 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Башура.
**Міхась Віктаравіч Башура** (нар. 25 чэрвеня 1975, в. Амговічы, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі пісьменнік і выдавец.

Біяграфія
---------

Скончыў школу з залатым медалём (1992). Скончыў з адзнакай аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта БДУ (1997). Падчас вучобы ва ўніверсітэце прымаў удзел у выступленнях тэатра-студыі «Летуценнік», працаваў у школе настаўнікам беларускай літаратуры, у часопісах «Першацвет» і «Беларусь», у газеце «Культура», супрацоўнічаў з газетамі «Строительная газета» і «Столичные новости». Пасля сканчэння ўніверсітэта працягнуў працу ў газеце «Культура». З 1998 года сумесна з Паўлам Лоскутавым выпускаў часопіс «Виртуальный мир» і газету «Капитал», працаваў у рэкламным агенцтве. У 2000—2007 галоўны рэдактар часопіса «Электроника». У 2007 годзе сумесна з пісьменнікам Зміцерам Вішнёвым заснаваў выдавецтва «Галiяфы». Удзельнік руху «Бум-Бам-Літ». Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў і Беларускага ПЭН-цэнтра.

У 2010 годзе каардынатар грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду!». Аштрафаваны на 17,5 млн рублёў (500 базавых велічынь) па абвінавачанні ў падробцы даведкі для атрымання льготнага крэдыту, да суда правёў тры месяцы за кратамі.

Цяпер працуе галоўным рэдактарам выдавецтва «Паперус», якое з’яўляецца часткай культурніцкай пляцоўкі «Беларуская Прастора».

Творчасць
---------

Пісаць вершы пачаў яшчэ ў школе. Дэбютаваў у 1994 годзе ў часопісе «Першацвет». Вершы друкаваліся ў часопісах «Першацвет», «Крыніца», газетах «Культура», «Беларуская маладзёжная», «Понедельник», «Наша Ніва». У 1996 годзе выдаў друкапіс «Снег у сне, ці Снежны сон. Сон у снезе, ці Снежны сон». Аўтар кніг «Паліванне на мух (са шланга)» (2002) і «Думкі — гэта не гульня» (2010).

Зноскі
------

1. ↑  *Віталь Гарбузаў*. Міхась Башура: «Да людзей за кратамі ставяцца як да жывёл...» **(нявызн.)**.  «Народная воля». Праверана 6 снежня 2010.(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Башура Міхась // Выдавецтва «Галіяфы»: Афіцыйны сайт — Эл.рэсурс goliafy.com

Спасылкі
--------

* Біяграфія Архівавана 10 сакавіка 2016. на старонцы Саюза беларускіх пісьменнікаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1016695608 · ISNI: 0000 0004 1895 7572 · LCCN: nr2003005142 · NUKAT: n2011167328 · VIAF: 216897108 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ляўковіч.

**Міхаі́л Васі́льевіч Ляўко́віч** (нар. 9 сакавіка 1950, Язна, Мёрскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1976). Вучыўся ў вядомых беларускіх мастакоў-педагогаў Л. Анцімонава, А. Арлова, а таксама ў Маскве ў народнага мастака СССР К. Максімава. З 1976 года выкладае на мастацка-графічным факультэце Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава. Член Беларускага саюза мастакоў (1995). Старшыня аб’яднання мастакоў-акварэлістаў «Віцебская акварэль» (1995—2011). Жыве ў Віцебску.

Творчасць
---------

Сфера творчых інтарэсаў — акварэль і алейны жывапіс у жанрах пейзажа, партрэта, нацюрморта, тэматычнай кампазіцыі.

Сярод работ: маляўнічыя «На возеры Лосвіда» (1979), «Свята ў горадзе» (1990), «У Полацкім Спаса-Ефрасіннеўскім манастыры» (1994), «Адраджэнне» (1997), «Рагнедзе прысвячаецца» (2001), «Уладзімір Караткевіч. Праз вечнасць» (2001), серыі «Беларускае Прыдзвінне» (1984), «Афрыканскія сны» (2008); акварэлі «Гном» (2004), «Тодар Кляшторны. Па той бок дня» (2005), «Сцяна храма» (2007), «Начны матылёк» (2008), «Успамінаецца лета» (2009), «Перамога. Грунвальд» (2010) і інш.

Работы аўтара знаходзяцца ў музеі М. Шагала ў Віцебску, у Віцебскім мастацкім музеі, у Полацкай карціннай галерэі, у «Elkes-Galeri» і галерэі «Lust auf Kunst» у Германіі, а таксама ў дзяржаўных і прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Латвіі, Літвы, Польшчы, Чэхіі, Германіі, Францыі, Італіі, Іспаніі, ЗША і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Цыбульский, М. Л.* Левкович Михаил Васильевич / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 33.

Спасылкі
--------

* Ляўковіч Міхаіл Васільевіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
**Меро** (англ.: Mayreau) — востраў архіпелага Грэнадзіны (Малыя Антыльскія астравы). Уваходзіць у склад дзяржавы Сент-Вінсент і Грэнадзіны. Агульная плошча — 4 км². Насельніцтва (2015 г.) — 271 чал.

Карта
Востраў Меро месціцца на падводнай вулканічнай платформе за 56 км на паўднёвы захад ад вострава Сент-Вінсент. Найвышэйшы пункт — 61 м над узроўнем мора. На поўдні вылучаецца замкнёная лагуна Салт-Пан. Ёсць 3 крыніцы прэснай вады. Клімат трапічны засушлівы.

Першыя насельнікі з’явіліся на Меро ў XVIII ст. аднак з-за неспрыяльных умоў жыхары некалькі разоў пакідалі востраў. У канцы XIX — пачатку XX ст. ён быў населены рыбакамі.

У 2003 г. на Меро з’явілася электрычнасць, пачалося будаўніцтва гасцёўняў для турыстаў. У нашы дні турызм з’яўляецца асновай мясцовай эканомікі. Меро прыцягвае сваёй блізкасцю да запаведніка Табага-Кіс.

Спасылкі
--------

* Official Mayreau Island Visitors Guide
* Welcome to Mayreau!
* Mayreau Map Архівавана 21 снежня 2018.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Яснагорск.

**Яснагорск** (да 1965 — **Лапцева**) — горад у еўрапейскай частцы Расіі, адміністрацыйны цэнтр Яснагорскага раёна Тульскай вобласці.

Насельніцтва — 15872 чал. (2015). Плошча — 11,75 км² (1175 га).

Горад вырас са старадаўняга сяла Лапцева, упершыню згадваецца ў 1578 годзе. Яго хуткаму развіццю ў канцы XIX стагоддзя спрыялі будаўніцтва Маскоўска-Курскай чыгункі і заснаванне завода па вырабе сельскагаспадарчых прылад. У 1938 годзе пераўтвораны ў рабочы пасёлак, а з 1958 года мае статус горада. З 1965 года носіць сучасную назву.

Размешчаны ў паўночнай частцы Сярэднярускага ўзвышша на рацэ Вашана (прыток Акі), за 32 км на поўнач ад Тулы і за 142 км на поўдзень ад Масквы.

У межах горада знаходзіцца чыгуначная станцыя Яснагорск на лініі Масква — Тула. Дзейнічаюць прадпрыемствы машынабудаўнічага, металаапрацоўчага комплексу і харчовай прамысловасці.

Зноскі
------



| ⛭Тульская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Адоеўскі
* Алексінскі
* Арсеньеўскі
* Багародзіцкі
* Бялёўскі
* Валоўскі
* Вянёўскі
* Дубенскі
* Заокскі
* Каменскі
* Кімаўскі
* Кірэеўскі
* Куркінскі
* Ленінскі
* Новамаскоўскі
* Плаўскі
* Сувораўскі
* Узлоўскі
* Цёпла-Агароўскі
* Чэрнскі
* Шчокінскі
* Яснагорскі
* Яфрэмаўскі

 |  |
| Гарады | 
* Алексін
* Багародзіцк
* Бялёў
* Болахава
* Вянёў
* Данскі
* Кімаўск
* Кірэеўск
* Ліпкі
* Новамаскоўск
* Плаўск
* Савецк
* Сувораў
* **Тула**
* Узлавая
* Чакалін
* Шчокіна
* Яснагорск
* Яфрэмаў

 |
| Пгт | 
* Адоеў
* Арсеньева
* Валова
* Дубна
* Заокскі
* Куркіна
* Навагураўскі
* Первамайскі
* Слаўны
* Цёплае
* Чэрнь

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Архангельскае

 |
**Смалья́нскае** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада Чашнікі.

Плошча паверхні 0,09 км², даўжыня 0,54 км, найбольшая шырыня 0,25 км, даўжыня берагавой лініі 1,39 км. Найбольшая глыбіня возера 6,9 м, сярэдняя 2,8 м. Аб'ём вады ў возеры 0,25 млн м³. Плошча вадазбору 10,2 км².  
Катлавіна Смальянскага возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя, спадзістыя, вышынёй 2—5 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі сплавінныя. Пойма шырынёй 10—20 м. Дно возера ўздоўж берагоў пясчанае, глыбей выслана гліністым ілам.  

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Колернасць вады 60—80°. Зарастае каля 35 % плошчы возера. Прыбярэжная надводная расліннасць займае палосу шырынёй 2—10 метраў. У возера ўпадаюць ручаі і выцякае пратока ў раку Ула.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.