«Вогненны кацёл» у пекінскім рэстаране
**Хога** (або Хо-го; кіт. трад. 火鍋, спр. 火锅, піньінь *huǒ guō*, літаральна: «вогненны кацёл») — кітайскі прыбор, які прадстаўляе сабой гібрыд самавара і рондаля, у якім вараць мяса і гародніну, мае два дны і ўбудаваную печ для разагрэву. Першыя хога знаходзяць у кітайскіх раскопках IV стагоддзя нашай эры.

Гэтым жа словам называюць кітайскую разнавіднасць рагу, прычым для яго падрыхтоўкі выкарыстоўваюць не заўсёды менавіта хога, а і іншае кухоннае начынне: гаршкі або рондалі.

Кітайскі і мангольскі самавары адрозніваюцца ад рускага тым, што награвальны элемент знаходзіцца ў цэнтры кацялка для варэння, у той час як у яго рускага (заходняга) аналага печка размешчана пад кацялком. На Захадзе кітайскі самавар часцей называюць мангольскім па адной з яго разнавіднасцяў, якая атрымала назву, мабыць, з прычыны таго, што ў так званым мангольскім самавары рыхтуюць страву з мініяцюрнай авечкі вагой прыкладна 20 кг, якая вырошчваецца на тэрыторыі цяперашняга аўтаномнага раёна Унутраная Манголія. Для хога з гэтых 20 кг вагі прыдатна толькі 6-7 кг.

Для простых кітайцаў «хога» (даслоўна «гарачы кацялок», інакш — «мангольскі кацялок») — хутчэй не страва, а спосаб падрыхтоўкі ежы і зносін адзін з адным, калі інгрэдыенты, падабраныя да спадобы, вараць у агульным кацялку, перамяжоўваючы ежу размовамі. Асабліва славіцца хога правінцыі Сычуань. У рэстаранах, у якіх падаюць хога, выкарыстоўваюцца асаблівыя сталы, у іх цэнтры знаходзіцца печ, на якую ўсталёўваюць гаршчок з булёнам або соусам (часта гаршкі падзеленыя на два сектары, так што ў іх можна адразу прыгатаваць дзве розныя стравы, звычайна вострае хога і нявострае хога). Гасцям падаюць сырыя прадукты, якія пасля і стануць інгрэдыентамі хога: мяса, морапрадукты, гародніну, тофу, локшыну, пельмені — іх набор не стандартызаваны. Кожны наведвальнік самастойна рэгулюе тэмпературу стравы, час падрыхтоўкі розных інгрэдыентаў і чарговасць іх апускання ў гарачы булён. Як правіла, у самым Кітаі булён падаюць вельмі востры, хоць можна замовіць булён і без вялікай колькасці спецый. У Кітаі ёсць розныя віды хога: востры, нявостры і хога, які дзеліцца на гэтыя дзве часткі (у самым самавары ёсць падзельнік, з аднаго боку якога знаходзіцца востры булён, а з другога — звычайны). Ёсць карысныя і пажыўныя хога, рыбныя хога, хога з марскім агурком, грыбныя, хога з мясам на костцы, з кішак, з рыбай і марынаванай кітайскай капустай, з курыцай, качкай, трусам і гэтак далей.

Падобныя стравы маюцца ў Інданезіі, В’етнаме (лау), Тайландзе (му-кратха  (англ.) (бел.), Японія (набэмона  (руск.) (бел. сябу-сябу  (руск.) (бел. одэн  (руск.) (бел. цянканабэ  (руск.) (бел. сукіякі  (руск.) (бел.), Карэя (чыгэ  (руск.) (бел. і сінсола  (руск.) (бел.), Бруней і Малайзіі.

Хога асабліва папулярны ў зімовы час года. Да яго часта падаюць розныя соусы для абмаквання звараных прадуктаў.

Гісторыя
--------

Кацялкі для кітайскага хога распаўсюдзіліся ў перыяд дынастыі Тан. Гістарычнай радзімай мангольскай разнавіднасці хога лічыцца тэрыторыя Унутранай Манголіі, дзе заўсёды жылі розныя плямёны. Страва атрымала шырокае распаўсюджванне ў перыяд праўлення чжурчжэньскай дынастыі Цзінь, а ў Паўднёвы Кітай трапіла ў часы Імперыі Сун і дынастыі Юань. Ужо ў перыяд Імперыі Цын страва была вядома і карысталася папулярнасцю амаль на ўсёй тэрыторыі сучаснага Кітая. У многіх кітайскіх дамах ёсць спецыяльныя печы і кухоннае начынне для падрыхтоўкі гэтай стравы.

Інгрэдыенты
-----------

Сырыя прадукты, падрыхтаваныя для хога
У склад хога могуць уваходзіць розныя прадукты. На поўдні і ўсходзе Кітая часта дадаюць морапрадукты і менш выкарыстоўваюць мяса, у цэнтральных правінцыях і на поўначы — наадварот. Мяса звычайна рэжуць тонкімі лустачкамі або палоскамі, каб яно хутчэй зварылася. У хога таксама дадаюць розныя віды локшыны, яйкі, гародніну, зеляніну, грыбы  (руск.) (бел. рыбу  (укр.) (бел. тофу і іншыя інгрэдыенты. Як правіла, у булён дадаюць шмат вострых прыправаў, асабліва ў правінцыі Сычуань. За вастрыню па-англійску хога часта называюць *хот-хот-пот*. У Расіі страву і сам посуд часам памылкова называюць таксама *кітайскі самавар* з-за таго, што арыгінальная печ хога таксама запраўляецца праз трубу. У правінцыі Юньнань аддаюць перавагу грыбному хога, для падрыхтоўкі якога выкарыстоўваюць як культываваныя  (укр.) (бел. так і дзікія лясныя грыбы.

Самы папулярны від хога — *юаньга* (кіт. спр. 鸳鸯锅, піньінь *yuān yāng guō*), ён падаецца ў гаршках, падзеленых на два сектары, у адным востры булён, у другім — больш прэсны. Сваю назву гэтая разнавіднасць хога атрымала ў гонар качак-мандарынак, якія жывуць парамі, і, паводле легенды, калі адна птушка памірае, другая звычайна доўга не жыве. У Кітаі гэтых птушак лічаць сімвалам вернасці. Бываюць рондалі з колькасцю секцый ад трох і больш.

Зноскі
------

1. ↑  Перевод **(нявызн.)**. *bkrs.info*.
2. 1 2 3  Mongolian Hot Pot and Chinese Hot Pot **(нявызн.)**. *beijingservice.com*.
3. ↑  Ароматный вкус китайского Нового года. //Хуаньцю Шибао **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2017. Праверана 4 чэрвеня 2023.
4. ↑  Hot Hot Pot! **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *foodrepublic.com*. Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2017. Праверана 4 чэрвеня 2023.
5. ↑  Hot Hot Hot Pot! **(нявызн.)**. *wordpress.com*.
6. ↑  Китайский самовар, который совсем не самовар **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *gbtimes.com*. Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2017. Праверана 4 чэрвеня 2023.
7. ↑  Hotpot **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *cri.cn*. Архівавана з першакрыніцы 3 студзеня 2017. Праверана 4 чэрвеня 2023.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Хога на Вікісховішчы |

* В Восточном Китае обнаружена древняя посуда--предок современного китайского самовара «хого»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |