recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**До́ўгае** — гідралагічны заказнік на тэрыторыі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Створаны як азёрны заказнік для аховы азёр і прылеглых прыродных комплексаў у 1979 годзе. Плошча заказніка складае 3,3 тыс. га (1997). Размешчаны на паўночным усходзе Свянцянскіх град, уключае Доўгае возера, возера Псуя (басейн ракі Заходняя Дзвіна) і прылеглую частку вадазборнай плошчы. Лясы (у асноўным елка з дамешкам бярозы і асіны) пераважна ў паўденёва-ўсходняй частцы. Трапляюцца хвойнікі, у лагчынах — шэраалешнікі. Лясістасць 15 %, па берагах — 25 %. У далінах рэк невялікія лугі. У фітапланктоне возера Доўгае выяўлена рэдкая водарасць асцыляторыя чырванаватая.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Азёры.
**Азёры** — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Гродзенскім і Шчучынскім раёнах Гродзенскай вобласці. Заснаваны ў 1990 годзе для захавання ландшафтнага комплексу з рэдкімі відамі раслін і жывёл, стабілізацыі гідралагічнага рэжыму р. Котра і інш. Плошча заказніка складае 21 852 га. 

Пераважаюць падтаежныя барэальныя і водна-ледавіковыя ландшафты з эолавымі і камавымі градамі, азёрамі (Белае, Зацкава, Малочнае і інш.). Рэльеф раўнінны, пласкахвалісты з астраўкамі камавых узгоркаў, западзінамі і катлавінамі азёр. Глебы дзярнова-падзолістыя. Лясы хваёвыя і вытворныя драбналістыя. 

У флоры каля 320 відаў сасудзістых раслін, у Чырвоную кнігу занесены сон-трава, чарамша, мнаганожка звычайная, купальнік горны, лілея кучаравая і інш. У фаўне 130 відаў птушак, у Чырвонай кнізе — малая паганка, чорны бусел, скапа, дзербнік, пустальга звычайная, курапатка белая, няясыць даўгахвостая, каршачок, уліт вялікі і інш.

Літаратура
----------

* Азёры // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 330. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

Спасылкі
--------

* Сайт заказніка  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 149023 |
**Жаслей** (літ.: Žasliai, традыцыйная беларуская назва — **Жо́слі**) — мястэчка ў Кайшадорыскім раёне Каўнаскага павета Літвы, на беразе возера Жосле. Адміністрацыйны цэнтр Жаслейскай сянюніі. Насельніцтва 818 чал. (2001).

Знаходзяцца за 9 км ад Кайшадорыса. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.

Гісторыя
--------

Паводле падання, запісанага М. Стрыйкоўскім, легендарны князь Кукавойт паставіў каля возера Жосле на ўспамін пра сваю маці Паяту яе драўляную фігуру, якую мясцовы люд лічыў багіняй; калі фігура спарахнела, на тым месцы выраслі ліпы, якія таксама лічыліся богам.

У XV стагоддзі — ва ўладанні паноў Нацаў. Ян Нац заснаваў парафіяльны касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Святых Яна і Барбары. Відаць, у канцы стагоддзя перайшлі да Гаштольдаў.

Гарадскі герб з каралеўскага прывілея (1792)
У 1557 годзе згадваецца як гаспадарскае ўладанне, цэнтр воласці Троцкага павета. У 1582 годзе вялікі князь перадаў Жосленскую дзяржаву ў валоданне Лукашу Ленскаму.

На Радзівілаўскай карце (1613) значацца як мястэчка. У XVIII стагоддзі — цэнтр нягродавага староства, якое перадавалася ў трыманне магнатам. У другой палове стагоддзя Жослямі валодаў канцлер Яхім Храптовіч.

12 студзеня 1792 года атрымалі Магдэбургскае права і герб з выявай снапа пшаніцы, над ім два анёлы, што трымаюць лаўровы вянок, у сярэдзіне якога дэвіз «Ex mancipio libertas». У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расійскай імперыі.

З 1918 года — у складзе Літвы.

Насельніцтва
------------

* 1865 — 1042 чал. у тым ліку 7 праваслаўных, 371 каталік, 22 стараверы i 653 іўдзеі
* 1897 — 1955 чал.
* 1957 — 867 чал.
* 2001 — 818 чал.

Турыстычная інфармацыя
----------------------

Вуліца мястэчка
### Славутасці

* Гістарычная забудова мястэчка
* Касцёл Св. Георгія (1912)

Вядомыя асобы
-------------

* Леапольд Гадоўскі (1870—1938) — амерыканскі піяніст, педагог і кампазітар.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  ЭнцВКЛ, 2010
3. ↑  Żośle // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIV: Worowo — Żyżyn (польск.). — Warszawa, 1895. S. 836

Літаратура
----------

* Жослі // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 218. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.
* Żośle // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIV: Worowo — Żyżyn (польск.). — Warszawa, 1895. S. 836
* Жосли // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жаслей
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Доўгае.

**До́ўгае** — бяссцёкавае возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Крашанка, за 20 км на поўдзень ад Полацка.

Плошча паверхні возера 0,3 км², даўжыня 0,78 км, найбольшая шырыня 0,4 км, даўжыня берагавой лініі 2,82 км. Плошча вадазбору каля 4 км².  

Катлавіна Доўгага возера лопасцевай формы. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 5 м, пад лесам. Берагавая лінія звілістая. Дно возера выслана сапрапелем. У сярэдзіне возера востраў плошчай 0,4 га.

Возера Доўгае бяссцёкавае, злучана ручаём з возерам Уклеенка. Бліжэйшыя населеныя пункты — вёскі Гаравыя і Саламір'е.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.2 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 2. — 522 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Витебская область. Полоцкий район: карта / Ред. В. А. Змачинская. — Мн.: Белкартография, 2012. — 5 000 экз. (руск.)
**Сіпухавыя** (*Tytonidae*) — адно з двух сямействаў совападобных.

Змрокавыя i начныя драпежнiкi з выцягнутым сiлуэтам i сэрцападобный формы «тварным дыскам», даволi шматкаляровыя. Тваравы дыск, які звужваецца дадолу, адрознівае сіпухавых ад сапраўдных соў, але паводзіны і экалогія дзвюх груп падобныя. Аселыя, часткова качуючыя на значныя адлегласцi.

Кормяцца ў асноўным малымі сысунамі, такімі як мышы, землярыйкі, а таксама невялікімі птушкамі, буйнымі насякомымі. Каб пазбегнуць гукаў пры палёце, на іх пер'і маецца адмысловы пух, а самі пёры маюць асаблівую будову.

Адрозніваецца 12-14 відаў.

Гл. таксама
-----------

* Аўстралійская сіпуха

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
**шчыт  
(тарча)**
**эмалі або металы**
шчыта-  
трымальнік
шчыта-  
трымальнік
**дэвіз**
**клейнод**
**бурэлет**
**намёт**
шлем  
(прылбіца)
**карона**
**пастамент**
**ордэн**
**гербавыя фігуры**
**стужка для размяшчэння дэвізу**
Элементы гербаЭлементы герба

**Намёт**, або **намітка** — элемент герба.

Уяўляе сабой выяву хусткі, якой у эпоху Сярэднявечча рыцары прыкрывалі прылбіцу падчас крыжовых паходаў, каб засцерагчы ад спякотнага сонца, або каб схавацца ад дажджу і вільгаці. У бітвах і на турнірах рассякалася на шматкі.

У гербе намёт мае дэкаратыўныя функцыі. Шматкі ў выглядзе лісця, афарбаваныя ў колеры шчыта, спадаюць па абодва бакі намёта. Калі тканіна парэзана і ляціць па ветры, яна па-французску называецца *«volets»*, калі нагадвае капюшон — *«capeline»*, плашч — *«mantelet*», калі шматкі выглядаюць як стужкі — *«hachemets»*. Паводле прынятага ў геральдыцы правіла, намёт мае каляровы верх, а падбой — металічны.

* Намёт пачатку XIV ст. Намёт пачатку XIV ст.
* Намёт XV ст. Намёт XV ст.
* Намёт пачатку XVI ст. Намёт пачатку XVI ст.
* Намёт канца XVI ст. Намёт канца XVI ст.

Зноскі
------

1. ↑  Герб. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).
2. 1 2 3 4  *Аляксей Шаланда.* Таямнічы свет беларускіх гербаў: Шляхецкая геральдыка Вялікага княства Літоўскага. — Мінск: Янушкевіч. — 220 с. [12] л. іл. с. — ISBN 978-985-90346-1-9.
3. 1 2 3  Цітоў А. К. Геральдыка Беларусі. — Мн.: МФЦП, 2010.— 144 с.: іл. ISBN 978-985-454-500-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Намёт
Парад вышыванак у Кіеве ў 2015
**Вышыва́нкавая хада́** (укр.: Вишива́нкова хода́) — святочны парад, з мэтай папулярызацыі ўкраінскага нацыянальнага адзення і ўкраінскіх традыцый ва Украіне. Нашэнне вышыванак стала папулярнай з'явай ва ўкраінскай гарадской культуры з пачатка 21 стагоддзя. Сімвалізуе зварот ўкраінскага грамадства да сваіх нацыянальных і культурных вытокаў. Пачынаючы з 2010 года, падобныя акцыі праводзяцца амаль кожны год у кожным абласным і раённым цэнтры. Часта з'яўляецца часткай ўкраінскіх этна-фестываляў або сходаў. Іншыя назвы — *Марш у вышыванках*, *Парад вышыванак*.
**Абідавічы** — археалагічныя помнікі: гарадзішча, селішча, стаянка і бескурганны могільнік каля в. Абідавічы (Быхаўскі раён, Гомельская вобласць), на левым беразе р. Дняпро.

Ва ўрочышчы Чырвоная горка знойдзена скрэблападобная прылада працы эпохі мусцье.

Гарадзішча
----------

Знаходзіцца за 3 км на паўночны захад ад вёскі і 100 м на поўнач ад урочышча Чырвоная горка. Пляцоўка падковападобная, памерам 40х30 м, прымыкае да старога рэчышча, парасла лесам. З вонкавага боку ўмацавана 3 валамі вышынёй каля 1,5 м і равамі глыбінёй 1 м, шырынёй 5—8 м. Выявіў у 1963 годзе У. М. Сівагракаў, даследаваў у 1966 годзе Л. Д. Побаль. Культурны пласт каля 0,6 м. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду (часткова штрыхаваныя), 2 венчыкі гаршка з дамешкамі жарствы ў гліне.

Датуецца раннім этапам зарубінецкай і калочынскай культур (II ст. да н.э.—III ст. н.э.).

Селішча—1
---------

Знаходзіцца за 200—300 м на поўнач ад гарадзішча на высокім беразе р. Дняпро. Даследавалі ў 1926 годзе С. С. Шутаў, у 1960 годзе Л. Д. Побаль і Я. І. Бібікаў. Знойдзена кераміка бронзавага веку і ляпная гладкасценная VI—IX стст.

Побач з селішчам каля 10 курганоў. За 0,5 км на поўдні ад селішча знойдзены кальцыніраваныя косці.

Стаянка, ці селішча—2
---------------------

Знаходзіцца за 1 км на поўдні ад селішча—1, за ўрочышчам Чырвоная горка. Выяўлена ляпная кераміка I—X стст.

Бескурганны могільнік
---------------------

Знаходзяцца за 400—500 м на поўдзень ад селішча—2. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Датуецца I тысячагоддзем н.э.

Літаратура
----------

* Побаль, Л. Д. Абідавічы / Л. Д. Побаль // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 21. — ISBN 5-85700-077-7.

Спасылкі
--------

* Абідавічы (археалагічныя помнікі) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Андрэеўскі сельсавет.
**Андрэ́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Андрэеўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чырванабудскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Усоха-Будскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карніенка.

**Аляксей Аляксандравіч Карніенка** (нар. 17 лютага 1947, с. Новы Маныч, Сальскі раён, Растоўская вобласць, Расія) — беларускі фізік-тэарэтык, оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1997), прафесар (2004). Член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1995), Амерыканскага аптычнага таварыства (2002).

Біяграфія
---------

Скончыў Казанскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1971; аспірантура, спецыяльнасць «Тэарэтычная і матэматычная фізіка», 1978).

Працаваў у Казанскім дзяржаўным універсітэце (1971—1975, кафедра тэарэтычнай фізікі, асістэнт), Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (1978—2004, прафесар, у 1998—2004 — загадчык кафедры), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2004, факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі, кафедра «Інфармацыйныя сістэмы і аўтаматызацыя вытворчасці», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: камп’ютарнае і матэматычнае мадэляванне фізічных працэсаў і ўласцівасцей цвёрдых цел; распрацоўка новых мадэлей аптычных цэнтраў лазерных матэрыялаў з наступным іх тэсціраваннем; даследаванне ўзаемасувязі інтэнсіўнасці міжмультыплетных пераходаў і штаркаўскай структуры мультыплетаў; даследаванні па мадэляванні аптычных цэнтраў люмінафораў для крыніц квазібелага свету.

Сям’я
-----

* жонка Алена Браніславаўна Дуніна (нар. 1963) — кандыдат фізіка-матэматычных навук

Узнагароды
----------

Ганаровыя граматы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1998), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013), Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (2003, 2015), Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1997, 2003).

Бібліяграфія
------------

* Дифференцированное влияние возбужденных конфигураций на мультиплеты редкоземельных ионов : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.05 / Корниенко Алексей Александрович. — Минск, 1997.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Корниенко Алексей Александрович

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar331664 |
**«Абшар»** — беларускі рок-гурт. У 2009 годзе гурт прадстаўляў Беларусь на міжнародным рок-фестывалі «Union of Rock» у горадзе Венгажэва (Польшча).

Гісторыя праекта пачалася з 2004 года, калі Ілля Паплёўка запрасіў трох музыкантаў для ўдзелу ў яго сольным канцэрце. Супрацоўніцтва працягнулася ў 2005 годзе, тады музыкі ўпершыню сабраліся пад назвай Абшар. Гурт даваў як сольныя канцэрты, так і выступаў супольна, з такімі гуртамі як Parason, SDM, Цмокі (Band A), Шампунь для звар'яцелых валасоў.

Песні калектыва з'яўляліся частымі ўдзельнікамі хіт-парадаў на сайце «Тузін гітоў».У 2013 годзе калектыў спыніў сваё існаванне, рэарганізаваўшыся ў новы гурт пад назвай Haina.

Дыскаграфія
-----------

* «Жоўты» (міні-альбом, 2011)

Склад
-----

* Ілля Паплёўка — вакал, гітара
* Сяргей Ніканенка — гітара
* Максім Цурко — ударныя
* Максім Іваноў — бас-гітара
* Вольга Шахновіч — скрыпка

Зноскі
------

1. ↑  Абшар / Generation.by
2. ↑  HAINA: НОВЫ ГУРТ ЛІДЭРА «АБШАРУ» / Tuzin.by
3. ↑  Гурт "Абшар" выклаў міні-альбом "Жоўты" / Experty.by

Спасылкі
--------

* «Абшар» на Facebook
* Рок-школа / Гурт «Абшар»
**Аляксей Аляксеевіч** (15 лютага 1654—17 студзеня 1670) — рускі царэвіч, другі сын цара Аляксея Міхайлавіча і царыцы Марыі Іллінічны Міласлаўскай (пасля памерлага ў маленстве Дзмітрыя), спадчыннік расійскага царскага прастолу.

Сярод настаўнікаў царэвіча быў Сімяон Полацкі, які выкладаў Аляксею лацінскую і польскую мовы; царэвіч вывучаў таксама славянскую граматыку, арыфметыку і філасофію. Для яго з-за межы выпісваліся кнігі і так званыя «дзіцячыя пацехі» (развіваючыя цацкі). Адрозніваўся, паводле водгукаў сучаснікаў, вялікімі здольнасцямі да вучэння, добрай памяццю і дапытлівасцю.

Падчас адсутнасці цара ў сталіцы (у тым ліку знаходжання ў дзеючым войску) лічыўся часовым кіраўніком Расійскай дзяржавы; у гэты перыяд афіцыйныя граматы выдаваліся ад яго імя.

Лічыўся кандыдатам на польскі прастол; планаваўся яго шлюб з пляменніцай караля Яна II Казіміра, перамовы аб гэтым вяліся праз баярына Мацвеева. Аляксей Аляксеевіч і асабіста выступіў перад польскімі пасламі, якія адзначылі яго добрае валоданне латынню і польскай.

Памёр раптоўна, не дажыўшы да шаснаццаці гадоў. Пахаваны ў Архангельскім саборы патрыярхам Іаасафам II і ўсходнімі патрыярхамі, якія прысутнічалі ў Маскве.

Яго імя стала лозунгам паўстання Сцяпана Разіна; разінцы абвясцілі, што царэвіч не памёр, а збег да іх ад інтрыг баяраў-здраднікаў. Прыхільнікі Разіна звалі царэвіча «Нячай» («нечаканы») і выкарысталі гэта слова ў якасці баявога клічу. З’яўляліся таксама самазванцы, якія выдавалі сябе за Аляксея Аляксеевіча.

Пасля смерці Аляксея спадчыннікам прастолу стаў наступны па старшынстве брат, Фёдар.

Зноскі
------

1. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксей Іваноў.

**Аляксей Аляксеевіч Іваноў** (нар. 17 мая 1980 года, Віцебск, БССР) — беларускі лыжнік, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы.

У Кубку свету Іваноў дэбютаваў у 2005 годзе, у снежні 2006 года ўпершыню трапіў у трыццатку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. Усяго на сённяшні момант мае 3 трапленні ў трыццатку лепшых на этапах Кубка свету, усё ў эстафеце. У асабістых гонках на этапах Кубка свету Іваноў не паднімаўся вышэй 39-га месца і ачкоў у залік Кубка свету не набіраў.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы, стартаваў у трох гонках: 15 км вольным стылем — 60-е месца, дуатлон 15 15 км — 48-е месца, мас-старт 50 км — 45-е месца.

За сваю кар'еру прымаў удзел у двух чэмпіянатах свету, лепшы вынік — 13-е месца ў эстафеце на чэмпіянаце свету 2007 года, а ў асабістых гонках 36-е месца ў мас-старце на 50 км на тым жа чэмпіянаце.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Аляксей Іваноў — статыстыка на сайце FIS (англ.)
* *Аляксей Іваноў — алімпійская статыстыка на сайце* Sports-Reference.com *(англ.)*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FIS (лыжныя гонкі) · Olympedia |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пушкароў.
**Аляксей Іосіфавіч Пушкароў** (?-?) - беларускі ветэрынар і арганізатар ветэрынарнай службы.

Біяграфія
---------

Скончыў Харкаўскі ветэрынарны інстытут. На дзяржаўнай службе складаўся з 18 сакавіка 1881 года.

26 верасня 1897 года прызначаны губернскім ветэрынарным інспектарам пры ветэрынарнай частцы віцебскага губернскага праўлення. Займаў гэту пасаду прынамсі да 1909 года.

Адрасы
------

У Віцебску жыў па адрасе Нова-Пятроўская вуліца, дом Ховес

Дадатковыя звесткі
------------------

А. Пушкароў быў хросным бацькам Лідзіі Сяргееўны Вінаградскай, пасля пострыгу манахіні Серафімы, справу якой разглядае камісія па кананізацыі святых Уладзімірскай епархіі  (руск.) (бел..

Зноскі
------

1. 1 2 3  Памятная книжка Витебской губернии на 1909 год издание официальное  (руск.)
2. ↑  Памятная книжка Витебской губернии на 1912 год издание официальное  (руск.)
3. ↑  Серафима (Виноградская Лидия Сергеевна) - монахиня  (руск.)
**Хорст Антэс** (нар. 28 кастрычніка 1936, Хепенхайм, Гесэн) — нямецкі мастак, графік і скульптар.

Ён вучыўся з 1957 па 1959 год у Дзяржаўнай акадэміі мастацтваў Карлсруэ.

У сваіх ранніх карцінах Антэс шукаў шлях дзесьці паміж фігуратыўным жывапісам і ташызмам. Адным з яго найважнейшых узораў для пераймання быў Вілем дэ Кунінг.

Прыкладна ў 1960 годзе Антэс адкрыў для сябе свой «Копфюслер» (літаральны пераклад: Верхні калантытул), форму, якая займала мастака ў шматлікіх варыяцыях і мастацкіх тэхніках. Да 1963 года яго «Копфюслер» быў цалкам развіты ў сваіх стылістычных і кантэкстуальных перадумовах.

Мастак атрымаў некалькі ўзнагарод у 1960-х гадах, у тым ліку прэмію Віла-Рамана ў Фларэнцыі ў 1962 годзе і стыпендыю Віла Масіма ў Рыме ў 1963 годзе. Праз тры гады, ва ўзросце 29 гадоў, Антэс заняў пасаду выкладчыка ў Акадэміі ў Карлсруэ.

Пасаду прафесара ён займаў з 1967 па 1973 год, а таксама аднагадовая пасаду запрошанага прафесара ў Дзяржаўнай вышэйшай школе мастацтваў у Берліне. Мастак аднавіў выкладанне ў Акадэміі ў Карлсруэ ў 1984 годзе і працягваў выкладаць там яшчэ 16 год. У 1989 годзе рэгіянальная сталіца прысудзіла яму прэмію Ханса-Мальфэнтэра.

З 1990 года Антэс жыве і працуе ў Карлсруэ, Фларэнцыі і Берліне.

Зноскі
------

1. ↑  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Horst Antes // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. 1 2   Праверана 30 чэрвеня 2022.
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90075813 · BNE: XX1457573 · BNF: 12480817q · CiNii: DA05010792 · GND: 118503316 · ISNI: 0000 0000 8118 434X · LCCN: n50021292 · LNB: 000209296 · NDL: 00972987 · NKC: xx0268913 · NLA: 35686207 · NSK: 000415331 · NTA: 069349851 · SUDOC: 066012422 · VIAF: 39479138 · ULAN: 500010821 |

 |
Не блытаць з Брусельскі вольны ўніверсітэт (1834).

**Брусельскі вольны ўніверсітэт** (нідэрл.: Vrije Universiteit Brussel) — бельгійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брусель. Навучанне вядзецца пераважна на нідэрландскай мове.

У Бруселі сёння ёсць два ўніверсітэты, назвы якіх азначаюць у перакладзе «Брусельскі вольны ўніверсітэт»: франкамоўны (фр.: Université libre de Bruxelles) і нідэрландамоўны (нідэрл.: Vrije Universiteit Brussel). Ніводзін з іх не выкарыстоўвае англійскі пераклад сваёй назвы ў якасці міжнароднага найменавання для пазбягання блытаніны.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт утварыўся ў выніку расколу ў 1970 годзе адзінага да гэтага Брусельскага вольнага ўніверсітэта, які ў сваю чаргу быў заснаваны ў 1834 годзе фламандскім юрыстам П’ерам-Тэадорам Ферхагенам. Ён хацеў заснаваць незалежны ад дзяржавы і царквы універсітэт, дзе б панавала акадэмічная свабода. Адпаведна, універсітэт з’яўляецца плюралістычным — ён адкрыты для ўсіх студэнтаў на аснове роўнасці незалежна ад іх ідэалагічнага, палітычнага, культурнага або сацыяльнага паходжання — і кіруецца з дапамогай дэмакратычных структур, што азначае, што ўсе ягоныя члены — ад студэнтаў да прафесароў — удзельнічаюць у працэсах прыняцця рашэнняў.

ВНУ арганізавана ў 8 факультэтах, якія выконваюць тры цэнтральныя місіі ўніверсітэта: адукацыя, даследаванні і служэнне грамадству. Універсітэт дае адукацыю бакалаўрскага, магістарскага і доктарскага ўзроўняў каля 8 000 студэнтам і 1 000 аспірантам. Гэта таксама моцны даследчыцкі цэнтр, што ставіць яго на 189-ю пазіцыю сярод універсітэтаў па ўсім свеце. Яго навуковыя артыкулы ў сярэднім цытуюцца часцей, чым артыкулы любога іншага фламадскага ўніверсітэта.

Структура
---------

* Факультэт права і крыміналістыкі
* Факультэт сацыяльных навук і бізнес-школа
* Факультэт псіхалогіі і педагагічных навук
* Факультэт (дакладных) і біяінжынерных навук
* Факультэт медыцыны і фармацыі
* Факультэт мастацтваў і філасофіі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт фізічнага выхавання і фізіятэрапіі

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брусельскі вольны ўніверсітэт (1970)
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10097628 · BIBSYS: 90516111 · BNF: 11868134f, 121200408 · GND: 1010699-6 · ISNI: 0000 0001 2290 8069, 0000 0001 0669 5438, 0000 0001 2296 2815 · LCCN: n80030701 · Microsoft: 13469542 · NKC: ko2003182782 · NLA: 36543668 · NUKAT: n99073220 · SUDOC: 026432838, 027525074 · VIAF: 150022947 |

 |

| ⛭Універсітэты Бельгіі |
| --- |
| Франкамоўныя | 
* Брусельскі вольны ўніверсітэт (1834)
* Брусельскі ўніверсітэт Святога Людовіка
* Лувенскі каталіцкі ўніверсітэт
* Льежскі ўніверсітэт
* Монскі ўніверсітэт
* Намюрскі ўніверсітэт

 | Герб Бельгіі |
| Нідэрландамоўныя | 
* Антверпенскі ўніверсітэт
* Брусельскі вольны ўніверсітэт (1970)
* Генцкі ўніверсітэт
* Лёвенскі каталіцкі ўніверсітэт
* Хаселцкі ўніверсітэт

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Драчоў.

**Аляксей Драчоў** (нар. 22 жніўня 1994) — беларускі футбаліст, абаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Пачаў займацца футболам у 12-гадовым узросце, на юнацкім узроўні гуляў за жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», мінскі «Партызан». У 2013 годзе гуляў за «Маладзечна-2013» у Другой лізе. З 2014 года выступаў толькі на аматарскім узроўні.

У 2016 годзе далучыўся да клуба «Крумкачы», дзе гуляў за рэзервовы склад, быў капітанам дубля. У ліпені 2017 года ў сувязі з фінансавымі праблемамі клуб пакінула значная колькасць ігракоў, і абаронца быў далучаны да асноўнага складу. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 29 ліпеня 2017 года ў матчы супраць «Віцебска» (2:2), калі адгуляў усе 90 хвілін. У далейшым згуляў яшчэ ў шасці матчах Вышэйшай лігі. У сезоне 2018, калі «Крумкачы» не былі дапушчаны да ўдзелу ў Вышэйшай лізе, застаўся ў складзе каманды ў Другой лізе.

У сезоне 2019 выступаў за «Вікторыю» з Мар’інай Горкі.

У 2021 годзе выступаў у Другой лізе за «Смалявічы».

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Д3 | Маладзечна-2013 | Беларусь | 8 | 0 |
| 2016 | дубль | Крумкачы | Беларусь | 14 | 0 |
| 2017 | Д1 | Крумкачы | Беларусь | 7 | 0 |
| 2018 | Д3 | Крумкачы | Беларусь | 5 | 0 |
| 2019 | Д3 | Вікторыя | Беларусь | 13 | 0 |
| 2021 | Д3 | Смалявічы | Беларусь | 10 | 0 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Aleksey Drachev // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Как 22-летний работник «Макдональдса» дебютировал в высшей лиге чемпионата Беларуси по футболу
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Загароддзе** — беларускае рэспубліканскае грамадскае аб’яднанне, заходнепалескае навукова-краязнаўчае таварыства.

Гісторыя
--------

Утваральнікам і старшынёй таварыства быў Фёдар Клімчук. Яно ўтворана 28 снежня 1995 года, афіцыйна зарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь са статусам рэспубліканскага грамадскага аб’яднання 6 чэрвеня 1996 года.

13 верасня 1999 года. таварыства перарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь са статусам рэспубліканскага грамадскага аб’яднання. Яго новая афіцыйная назва – Грамадскае аб’яднанне *"Заходнепалескае навукова-краязнаўчае таварыства "Загароддзе"*.

Размяшчэнне
-----------

### Беларусь

Юрыдычным цэнтрам таварыства з’яўляецца г. Брэст. Аддзяленні таварыства існуюць у наступных гарадах і населеных пунктах Беларусі: Мінск, Берасце (навукова-краязнаўчае і краязнаўчае), Драгічын, Кобрын, Столін, Лунінец, Бяроза, Белаазёрск (Бярозаўскі раён), Пружаны, Пагост-Загародскі (Пінскі раён), Стаўбцы (Мінская вобласць), Гродна, Віцебск, Дуброўна (Віцебская вобласць), Тураў (Гомельская вобласць),

### Расія

У Расіі так сама ёсць два аддзяленні: Масква, станіца Крылаўская (Крылаўскі раён, Краснадарскі край, Расія).

Спасылкі
--------

* zagorodde.na.by — афіцыйны сайт
**Хорн** (фр.: Îles Horn), таксама **архіпелаг Футуна** (фр.: Îles de Futuna) — архіпелаг у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Уоліс і Футуна. Агульная плошча — 94,3 км². Насельніцтва (2008 г.) — 4238 чал.

Архіпелаг складаецца з двух вулканічных астравоў Футуна і Алофі. На падводных схілах вулкана сустракаюцца магнітныя анамаліі. Найвышэйшы пункт вострава Футуна — гара Пуке (524 м), вострава Алофі — гара Калафау (417 м). Частку ўзбярэжжа атачае каралавы рыф. Дзякуючы трапічнаму вільготнаму клімату на астравах ёсць невялікія рэкі. Астравы знаходзяцца ў зоне ўздзеяння трапічных цыклонаў.

Архіпелаг населены палінезійскім народам футуна, які да прыходу еўрапейцаў стварыў на ім дзве невялікія дзяржавы Сігаве і Ала. У маі 1616 г. астравы былі адкрыты галандскай экспедыцыяй і атрымалі назву Хорн у гонар аднаго з галандскіх гарадоў. У 1887 г. Сігаве і Ала трапілі ў каланіяльную залежнасць ад Францыі.

Мясцовая эканоміка скіравана на забеспячэнне ўнутранага спажывання. Развіваюцца земляробства і рыбалоўства. Востраў Алофі амаль ненаселены, выкарыстоўваецца для сельскай гаспадаркі.

Спасылкі
--------

* Islands of Wallis and Futuna (France) Архівавана 1 мая 2013.
**Аляксей Кудзін** (нар. 12 кастрычніка 1984 г. Мінск, Беларуская ССР, СССР) — беларускі кікбаксёр-прафесіянал. Чэмпіён свету і Еўропы па версіі WBKF, фіналіст турніру King of Kings — этапу Гран-пры K-1 (2010).

Акрамя спаборніцтваў па кікбоксінгу правёў некалькі прафесійных баёў па змяшаных адзінаборствах.

Спартыўная кар’ера
------------------

* 2006 — чэмпіён свету па тайскім боксе
* 2007 — чэмпіён Еўропы і свету па кікбоксінгу па версіі WBKF
* 2007 — чэмпіён свету па версіі IFMA
* 2008 — чэмпіён свету па версіі IFMA
* 2010 — чэмпіён Еўропы па тайскім боксе
* 2010 — фіналіст турніру King of Kings GP, які прайшоў 16 снежня ў Адзінцова
* 2011 — чэмпіён Еўропы і свету па тайскім боксе па версіі IFMA

Пераслед
--------

Удзельнік пратэстаў у Беларусі ў жніўні 2020 года. Тады ў Маладзечна Аляксей Кудзін пабіўся з амапаўцамі, пасля чаго быў жорстка затрыманы, стаў фігурантам крымінальнай справы. Абвінавачваны па артыкуле 364 Крымінальнага кодэксу (гвалт у адносінах супрацоўніка органаў унутраных спраў). З жніўня да сярэдзіны лістапада знаходзіўся пад хатнім арыштам, а пасля з’ехаў з Беларусі ў Заходнюю Еўропу. Затым перабраўся ў манастыр у Расію, дзе яго затрымалі па патрабаванні беларускіх уладаў. Яго экстрадзіравалі ў Беларусь, дзе ён у выніку і быў асуджаны на 2 гады і 6 месяцаў калоніі агульнага рэжыму. Адбываў пакаранне ў Шклоўскай калоніі. Выйшаў на волю пад канец 2022 года.

12 жніўня 2021 года праваабарончыя арганізацыі Беларусі прызналі яго палітычным вязнем.

Сям’я
-----

Жонка Таццяна Пархімовіч, у сям’і двое родных і трое прыёмных дзяцей.

Зноскі
------

1. 1 2  nn.by
2. ↑  Патрабуем неадкладнага перагляду прысудаў і вызвалення палітвязняў Кудзіна і Сакалоўскага **(нявызн.)**. *Праваабарончы цэнтр «Вясна»* (12 жніўня 2021).

Спасылкі
--------

* Пяць баёў маладзечанца Кудзіна каштуюць як гадавы заробак астранаўта NASA Архівавана 12 верасня 2017.
* Профіль Аляксея Кудзіна на сайце Sherdog  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Sherdog · Internet Movie Database |
**Хорнская сотня** (дацк.: Horns Herred) калішняя сотня ў Дацкім каралеўстве, якая была часткай былой акругі Ерынг, 1970-2006 — акруга Паўночная Ютландыя, з 2007 года — вобласць Паўночная Ютландыя. Хорнская сотня належала ў Сярднявеччы Венскай сісле, пазней перайшла пад кіраванне феоду Ольбарга, а з 1660 года — акрузе Ольбарг. У 1707 годзе яна знаходзілася пад кіраваннем Амта Острупа, Сейлструпа і Берглума, пакуль у 1793 годзе яна не перайшла пад кіраванне акругі Ерынг.

Хорнская сотня на пачатку ХХ стагоддзя
У Хорнскай сотне знаходзіліся наступныя прыходы (у Даніі гістарычна тэрыторыі часта падзяляліся на прыходы):

* Абільгор;
* Банксбостран;
* Бінслеў;
* Элін з Ерупскім вясковым царкоўным прыходам;
* Фладэ;
* Фладстран/Фрэдэрыксхаўн;
* Гэрум;
* Хірсхольмэнэ;
* Хёрмэстэд;
* Ленум;
* Мосб’ерг;
* Роб’ерг;
* Скаген з Хульсігскім вясковым царкоўным прыходам;
* Скагенскі зямельны прыход;
* Скэрум;
* Тольне;
* Твэрстэд з Сёрыгскім вясковым царкоўным прыходам;
* Остэд з Квісэльскім вясковым царкоўным прыходам;

Гл. таксама
-----------

* Акругі Даніі
**Аляксей Аляксандравіч Цабрук** (20 лютага 1924, в. Бухалі, Пружанскі павет, Палескае ваяводства  — 10 лютага 2005, в. Бухалі, Бярозаўскі раён) — беларускі механізатар па вытворчасці цукровых буракоў, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

Біяграфія
---------

У 1940—1941 гадах вучыўся на сталяра ў школе фабрычна-завадскога навучання ў Гайнаўцы, дзе яго застала Вялікая Айчынная вайна. Дабраўся дахаты, дапамагаў бацьку, па гаспадарцы. Калі ў раёне з’явіліся партызаны, стаў сувязным атрада імя Кірава. Затым перайшоў на баявую дзейнасць у атрадзе: мініраваў чыгунку, разведваў варожыя гарнізоны. У ліпені 1944 годзе прызваны ў Чырвоную армію, трапіў у кавалерыйскі дывізіён, з якім прайшоў з баямі да Карпат, дзе сустрэў Дзень Перамогі. Дэмабілізаваны ў 1947 годзе, вярнуўся ў родную вёску.

Спачатку працаваў цесляром у калгасе «17 Верасня». Будавалі стайні, хлебныя свіраны і іншыя гаспадарчыя пабудовы для патрэб калгаса. З 1954 года працаваў трактарыстам Малецкай машынна-трактарнай станцыі Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. У 1959 годзе скончыў курсы механізатараў, сам стаў камбайнёрам. З 1961 года — трактарыст-машыніст саўгаса «Малеч» (з 1978 г.ода — саўгас імя 60-годдзя Кампартыі Беларусі; у 1988—1990 гадах — саўгас-аграфірма імя 60-годдзя КПБ; у 1990—2003 гадах — аграфірма-калгас «Малеч»). З’яўляўся механізатарам шырокага профілю, ведаў усе сельгасмашыны, як рацыяналізатар уносіў у наладку механізмаў канструктыўныя прапановы, якія нязменна давалі станоўчы эфект.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1980—1985), дэлегатам ХХVІ з’езда КПСС (1981), прымаў удзел у абласных і рэспубліканскіх форумах.

21 студзеня 1999 года саўгаснаму полю паміж вёскамі Чарнічнае і Давыдавічы прысвоена ганаровая назва «Поле імя Героя Сацыялістычнай Працы Цабрука Аляксея Аляксандравіча», устаноўлены спецыяльны памятны знак.

Узнагароды
----------

Званне Героя Сацыялістычнай Працы А. А. Цабруку прысвоена 12 снежня 1973 г. за поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўках сельскагаспадарчых прадуктаў. Узнагароджаны орденамі Леніна (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Дружбы народаў», медалямі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй» і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Цебрук Алексей Александрович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. Минск, 2014. С. 230.
* Цебрук Алексей Александрович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 664.
* Цабрук Аляксей Аляксандравіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 634.
* Цабрук Аляксей Аляксандравіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 11. Футбол — Яя; Дадатак / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1974. — С. 90. — 656 с.: іл. карты.
Віктар Васняцоў, «Перасвет і Аслябя»
**Радзівон Аслябя** (руск.: Родион Ослябя), у манастве **Андрэй**, свецкае імя **Радзівон** або **Раман**) (? — 1380 або пасля 1389) — легендарны манах-воін, зямляк Перасвета, манах Троіца-Сергіева манастыра. Прылічаны да святых.

Біяграфія
---------

Верагодна, родам з Бранска. Да пастрыжэння ў манахі — баярын. Магчыма, камандаваў маскоўскай «тысячай» у П’янскім пабоішчы.

Паводле Падання аб Мамаевым пабоішчы, з загаду святога Сергія суправаджаў разам з манахам Перасветам вялікага князя Дзмітрыя ў паходзе супраць татараў і прымаў удзел у Кулікоўскай бітве.

Паводле найбольш распаўсюджанай версіі, Радзівон Аслябя, як і Перасвет, загінуў у Кулікоўскай бітве. Аднак некаторыя крыніцы дазваляюць выказаць здагадку, што ў 1398 годзе Аслябя ездзіў у Царград у пасольстве маскоўскага вялікага князя Васіля I для аказання дапамогі Візантыі, якая перажыла спусташальныя наезды туркаў.

Пахаваны Аслябя побач з драўляным храмам Нараджэння Найсвяцейшай Багародзіцы ў Старым Сіманаве ў «каменнай палатцы». У яго гонар быў названы браняносец Расійскага флоту, які загінуў ў Цусімскай бітве. Магчыма, меў сына Якава, таксама ўдзельніка Кулікоўскай бітвы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Благословение преподобного Сергия. Под редакцией В.Силовьева. — Изд.совет РПЦ, 2005. ISBN 5-94625-127-9
* Титов А. А. Предание о ростовских князьях. — М. 1885
* Лошиц Ю. М. Дмитрий Донской. — М. 1996
* Розанов Н. П. История церкви Рождества Пресвятые Богородицы на Старом Симонове в Москве. К её пятисотолетию (1370—1870). — М. 1870.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Новы · Праваслаўная · Рускі біяграфічны |
Від на Карадаг з мора
**Карада́г** (цюрк. чорная гара) — вулканічны масіў у Крыме, на беразе Чорнага мора, за 20 км на паўднёвы захад ад г. Феадосія, ва Украіне. 

Складаецца з купалападобнай Святой гары, або г. Вялікі Карадаг (выш. 577 м), і Берагавога хрыбта з арыгінальнымі формамі выветрывання. Складзены з туфаў і лаў. Радовішчы паўкаштоўных камянёў (сердалік, агат, яшма). Расліннасць прадстаўлена лясамі, стэпамі, зараснікамі нізкарослых цвердалістых паўхмызнякоў. 

3 боку мора — бухты (Сердалікавая, Блакітная і інш.). Каля ўсходняга падножжа — курорт Планёрскае (Кактэбель).
**Радзій Фарытавіч Хабіраў** (башк.: Радий Фәрит улы Хәбиров, руск.: Ра́дий Фари́тович Хаби́ров; нар. 20 сакавіка 1964 г. в. Сайранава, Ішымбайскі раён, Башкірская АССР, РСФСР, СССР) — башкірскі і расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Кіраўнік Рэспублікі Башкартастан з 19 верасня 2019 (часова выконваючы абавязкі — 11 кастрычніка 2018 — 19 верасня 2019). Сакратар Башкартастанскага рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 25 кастрычніка 2019.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і педагогаў. Малодшы з траіх сыноў. Па нацыянальнасці — башкір. У 1981—1982 гадах — вучань фрэзероўшчыка Ішымбайскага завода транспартнага машынабудавання. У 1982—1984 гадах — вайсковец тэрміновай службы Узброеных сіл СССР. У 1984—1989 гадах — студэнт юрыдычнага факультэта Башкірскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Быў камандзірам інтэрнацыянальнага студэнцкага атрада БДУ «Дружба» ў 1986 годзе. У 1989—1992 гадах — асістэнт кафедры дзяржаўнага права і савецкага будаўніцтва юрыдычнага факультэта БашДУ, старшыня прафкама студэнтаў БашДУ на вызваленай аснове.

У 1992—1994 гадах — магістрант Універсітэта Бількент, Анкара, Турэцкая рэспубліка. У 1994—1998 гадах — старшы выкладчык юрыдычнага факультэта БашДУ. У 1998 годзе абараніў дысертацыю «Станаўленне і развіццё права на спрыяльнае навакольнае асяроддзе ў Расійскай Федэрацыі» і стаў кандыдатам юрыдычных навук. У 1998—2002 гадах — намеснік дэкана юрыдычнага факультэта БДУ, дацэнт.

У 2002—2003 гадах — выконваючы абавязкі дырэктара, дырэктар Інстытута права Башкірскага дзяржаўнага ўніверсітэта.
**Дом па праспекце Незалежнасці, 22** — жылы дом у Мінску, размешчаны на праспекце Незалежнасці, паміж вуліцамі Леніна (№ 7) і Энгельса (№ 10). Пабудаваны ў 1949—1954 гг. з цэглы па праекце архітэктара М. Паруснікава. Дом — помнік грамадзянскай архітэктуры з выкарыстаннем класіцыстычнай спадчыны.

У будынку размяшчаецца уваход на станцыі метро «Купалаўская» і «Кастрычніцкая».

Архітэктура
-----------

Партал
Аднолькавы паводле аб’ёмна-прасторавага і планіровачнага вырашэння з домам № 23, размешчаным насупраць. Пяціпавярховы П-падобны ў плане. На першым паверсе размешчаны прадпрыемствы гандлю і грамадскага харчавання, уваходы ў якія ажыццяўляюцца праз лоджыі (па 2 у кожным доме). Галоўны фасад члянёны міжпаверхавымі карнізамі на 3 ярусы. Ніжні ярус вырашаны ў буйной ордарнай пластыцы і члянёны на вышыню 2 паверхаў пілястрамі, з інтэрвалам праз 2 аконныя праёмы. Масіўны ніжні ярус падкрэслены рустоўкай і буйнымі арачнымі праёмамі вітрын і лоджый. Верхні ярус крапаваны пілястрамі карынфскага ордара. Прасценкі дэкарыраваны паўкалонамі. На 4-м паверсе ў кампазіцыю фасада ўведзены балконы на кранштэйнах. Фасады завершаны масіўным карнізам і балюстрадай з пінаклямі.

Літаратура
----------

* *У. В. Алісейчык, А. А. Воінаў.* 158н.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па праспекце Незалежнасці, 22
**Дом па праспекце Рэвалюцыі, 14** — жылы дом у Барысаве Мінскай вобласці. Размешчаны на рагу праспекта Рэвалюцыі і вул. Ленінскай.

Гісторыя
--------

Ансамбль у 1943 годзе. Дом № 14 злева
Пабудаваны ў 1929—1930 гг. з цэглы як адзіны ансамбль з домам № 12. Выкарыстоўваецца гандлёвымі прадпрыемствамі і пад жыллё.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры канструктывізму. П-падобны ў плане трохпавярховы шасцісекцыйны будынак. Вуглавая частка чатырохпавярховая, зрэзана і вылучана 4 здвоенымі калонамі на вышыню 3 паверхаў. Рытм фасада ствараюць рызаліты з атыкамі, у якія вынесены лесвічныя клеткі, і прамыя стужкі балконаў.

Літаратура
----------

* *А. М. Кулагін.* 15. Жылыя дамы // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 1. — 284 с.: іл.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом па праспекце Рэвалюцыі, 14 (Барысаў)
**Таварыства праваслаўных палякаў** — аб’яднанне, якое паўстала ў сярэдзіне 1930-х гг. з ініцыятывы дзяржаўных улад Польшчы як арганізаваны рух «праваслаўных палякаў».

Першае Таварыства праваслаўных палякаў імя Юзафа Пілсудскага было створана ў 1935 годзе ў Беластоку. На наступны год такія таварыствы з’явіліся ў Гродне, Слоніме, Ваўкавыску і Навагрудку.

Прапагандыстамі польскасці сярод мясцовых праваслаўных беларусаў сталі перадусім маладыя святары, выпускінікі тэалагічнага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта. Неўзабаве цэнтрам гэтага руху стала Гродна — сядзіба епіскапа Савы (Саветава), які апекаваў таварыства.

1 лютага 1938 годзе, у дзень імянін прэзідэнта Польшчы І. Масціцкага, гродзенскае Таварыства праваслаўных палякаў меркавала далучыцца да Лагера нацыянальнага аб’яднання. Епіскап Сава загадаў падначаленаму яму духавенству навучыцца польскай мове і браць удзел у дзейнасці польскіх палітычных і грамадскіх арганізацый.

Пачаліся працэсы па падрыхтоўцы літургіі на польскай мове. На Гродзеншчыне, Беласточчыне і Віленшчыне былі чынены спробы ўвядзення казанняў на польскай мове і спявання царкоўнымі харамі на заканчэнне літургіі польскіх патрыятычных песень. Такія дзеянні выклікалі пратэсты мясцовых вернікаў.

У лістападзе 1938 года ў епіскапскі сан былі прыведзены два вайсковыя капеланы ў званні палкоўніка, якія лічылі сябе палякамі: Цімафей (Е. Шрэтэр) і Мацвей (К. Сямашка). Яны разам з епіскапам Савам пачалі інтэнсіўную працу на карысць змены культурнага абліччы праваслаўнай царквы ў Польшчы.

Гэтая дзейнасць была спынена ў сувязі з пачаткам ІІ сусветнай вайны.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Мірановіч Я. Найноўшая гісторыя Беларусі. — СПб, 2003. — с. 103—104.
**Вуглаво́е паскарэ́нне** – вектарная велічыня, якая характарызуе хуткасць змянення вуглавой хуткасці. Больш фармальна, гэта вытворная ад вуглавой хуткасці па часе:

{\displaystyle \mathbf {\epsilon } ={\frac {d\mathbf {\omega } }{dt}}}
Калі матэрыяльны пункт круціцца вакол нерухомай восі, то яго лінейнае паскарэнне можна знайсці наступным чынам:

{\displaystyle \mathbf {a} ={\frac {d\mathbf {v} }{dt}}={\frac {d(\mathbf {\omega } \times \mathbf {r} )}{dt}}={\frac {d\mathbf {\omega } }{dt}}\times \mathbf {r} +\mathbf {\omega } \times {\frac {d\mathbf {r} }{dt}}=\mathbf {\epsilon } \times \mathbf {r} +\mathbf {\omega } \times (\mathbf {\omega } \times \mathbf {r} )}
Складнік

{\displaystyle \mathbf {a} \_{\tau }=\mathbf {\epsilon } \times \mathbf {r} }
накіраваны па датычнай да траекторыі і ўяўляе сабой, такім чынам, тангенцыяльнае паскарэнне. Яго велічыня складае

{\displaystyle a\_{\tau }=\epsilon r.}
Складнік

{\displaystyle \mathbf {a} \_{n}=\mathbf {\omega } \times (\mathbf {\omega } \times \mathbf {r} )}
накіраваны перпендыкулярна да восі вярчэння і ўяўляе сабой нармальнае паскарэнне. Яго велічыня складае

{\displaystyle a\_{n}={\omega }^{2}r.}
**Таварыства Phi Beta Kappa** (англ.: Phi Beta Kappa Society) — найстарэйшае ганаровае студэнцкае таварыства (першапачаткова — **брацтва**) у Злучаных Штатах Амерыкі, заснаванае 5 снежня 1776 года. Грамадская арганізацыя студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў.

*Phi Beta Kappa* — абрэвіятура з грэчаскага (грэч. Φιλοσοφία Βίου Κυϐερνήτης Philosophía Bíou Kubernḗtēs) азначае «Любоў да мудрасці — кіраўніцтва жыцця».

Гісторыя і дзейнасць
--------------------

Членства ў брацтве лічыцца вышэйшай узнагародай (адрозненнем) у студэнтаў. У сярэднім членства даецца толькі аднаму са ста кандыдатаў. Кожнае таварыства ўстанаўлівае свае акадэмічныя стандарты, але ўсе прэтэндэнты павінны вывучаць гуманітарныя навукі, дэманстраваць «высокія маральныя якасці». Існуе абавязковы ўступны ўнёсак (ад 50 да 90 долараў ЗША станам на 2005 год), які часам пакрываецца ўніверсітэтам-ініцыятарам.

Сучасны ўваход у мемарыяльную залу Phi Beta Kappa ў Каледжы Уільяма і Мэры
Нацыянальная штаб-кватэра Phi Beta Kappa Society ў гістарычным раёне Дзюпон-Сіці ў Вашынгтоне, акруга Калумбія
Першае таварыства было сфарміравана як тайная літаратурна-філасофская асацыяцыя ў каледжы Уільяма і Мэры, другое — у Гарвардскім універсітэце (4 снежня 1779 года), трэцяе — у Ельскім універсітэце (8 снежня 1779 года), затым шэраг наступных — у апошняй траціне XVIII стагоддзя. Ад статусу *тайнага таварыства* адмовіліся падчас антымасонскіх мерапрыемстваў у 1831 годзе. З моманту стварэння *United Chapters of Phi Beta Kappa* ў 1883 годзе было выбрана 25 старшыняў. Першая жанчына была прынята ў таварыства Phi Beta Kappa ва Універсітэце Вермонта ў 1875 годзе, першы чарнаскуры студэнт — праз два гады.

Кожны старшыня капітула абазначаецца штатам і грэчаскай літарай, якая пазначае паслядоўнасць стварэння, напрыклад, Альфа Пенсільваніі знаходзіцца ў Каледжы Дзікінсана, Бэта Пенсільваніі ва Універсітэце Лехі і г.д.

У 1988 годзе *United Chapters of Phi Beta Kappa* змянілі назву на *Phi Beta Kappa Society*. У 2004 годзе існавала 270 таварыстваў з колькасцю каля паўмільёна дзейных членаў.

Гл. таксама
-----------

* Студэнцкія аб’яднанні ў Паўночнай Амерыцы

Зноскі
------

1. ↑  *Warren, John* Historical Information — Association of College Honor Societies, 2000. Праверана 10 сакавіка 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4809730'></a>

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайтАрхівавана 12 сакавіка 2021. (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90661545 · CiNii: DA11388390 · GND: 1008551-8, 1086417097 · ISNI: 0000 0001 2186 106X · LCCN: n83001856 · Microsoft: 2885812291 · NLP: A19809682 · NUKAT: n2003055759 · SUDOC: 118994611 · VIAF: 151897150 |

 |