Астэроід (3552) Дон Кіхот (15 m) каля перыгелія ў 2009 годзе
**Выраджаная камета** — гэта камета, якая страціла большую частку сваіх лятучых рэчываў і таму пры набліжэнні да Сонца ўжо не якая ўтварае хвост ці кому. Усе лятучыя рэчывы ўжо выпарыліся з ядра каметы, а тыя пароды, што засталіся складаюцца, ў асноўным з адносна цяжкіх нелятучых элементаў, падобных з тымі, якія распаўсюджаны на паверхні астэроідаў. Вымерлыя каметы ўяўляюць сабой невялікія цёмныя нябесныя целы, якія вельмі цяжка выявіць нават у самыя моцныя тэлескопы.

Прырода вымерлых камет
----------------------

Вялікі эксцэнтрысітэт (0,66) астэроіда (14827) Гіпнас указвае на яго магчымае каметнае паходжанне
Каб камета ператварылася ў вымерлую, ёй зусім не абавязкова губляць ўсе свае лятучыя рэчывы: дастаткова толькі, каб яны апынуліся запячатанымі пад слоем ападкавых нелятучых злучэнняў. Такія слаі могуць утварацца, калі ў складзе паверхні каметы ёсць нелятучых злучэння. Калі газы і іншыя лятучыя рэчывы выпараюцца, нелятучыя злучэнні абложваюцца ўніз і, назапашваючыся, утвараюць скарынку таўшчынёй у некалькі сантыметраў, якая, у рэшце рэшт, цалкам перакрывае доступ сонечнай энергіі ў глыбінныя слаі. У выніку сонечнае цяпло ўжо не можа прабіцца скрозь гэтую скарынку і нагрэць іх да тэмпературы, пры якой яны пачалі б выпарацца, — камета ператвараецца ў вымерлага за апошнія гады. Такія тыпы камет яшчэ часам называюць ўтоенымі або снулымі. Прыкладам такога цела можа з'яўляцца астэроід (14827) Гіпнас.

Тэрмін *спячая камета* таксама выкарыстоўваецца для апісання неактыўных камет, якія могуць стаць актыўнымі, калі апынуцца досыць блізка да Сонца. Напрыклад, пры праходжанні перыгелія ў 2008 годзе значна актывізавалася каметная актыўнасць астэроіда (52872) Акіроя. А астэроід (60558) Эхекл, пасля таго як у яго было зафіксавана з'яўленне комы, атрымаў яшчэ і каметнае абазначэнне 174P/Echeclus.

Адрозненні паміж каметамі і астэроідамі
---------------------------------------

Калі астэроіды і каметы былі вылучаныя ў два розных класа, доўгі час не былі сфармуляваны асноўныя адрозненні гэтых класаў адзін ад аднаго. Вырашыць гэтае пытанне ўдалося толькі ў 2006 годзе на 26-й генеральнай асамблеі ў Празе. Асноўным адрозненнем паміж астэроідам і каметай было прызнана тое, што камета ў працэсе набліжэння да Сонца фармуе вакол сябе кому па-за сублімацыі лёду зблізку паверхні пад дзеяннем сонечнага выпраменьвання, астэроід ж комы ніколі не ўтварае. У выніку некаторыя аб'екты атрымалі адразу два абазначэння, паколькі спачатку яны былі класіфікаваны як астэроіды, але потым, пры выяўленні ў іх каметнай актыўнасці, атрымалі яшчэ і каметнае абазначэнне. Яшчэ адно адрозненне складаецца ў тым, што каметы, як правіла, маюць больш выцягнутыя арбіты, чым большасць астэроідаў, — такім чынам, «астэроіды» з вялікім эксцэнтрысітэтам арбіт, хутчэй за ўсё, з'яўляюцца ядрамі вымерлых камет. Іншы важны паказчык — блізкасць арбіты да Сонца: мяркуецца, што большасць аб'ектаў, якія рухаюцца па блізкіх да Сонца арбітах, таксама з'яўляюцца вымерлымі каметамі. Прыкладна 6% усіх астэроідаў, якія збліжаецца з Зямлёй, з'яўляюцца вымерлымі каметамі, якія ўжо цалкам знясілілі свае запасы лятучых рэчываў. Цалкам магчыма, што ўсе каметы рана ці позна губляюць усе свае лятучыя рэчывы і ператвараюцца ў астэроіды.

Зноскі
------

1. ↑  «If comets melt, why do they seem to last for long periods of time?», *Scientific American*, November 16, 1998
2. ↑  «What is the difference between asteroids and comets?», Rosetta FAQ, ESA
3. ↑  Whitman, Kathryn; Alessandro Morbidelli and Robert Jedicke (2006). *The Size-Frequency Distribution of Dormant Jupiter Family Comets*.. Retrieved on 2008-02-08.
4. ↑  *Trigo-Rodríguez, Melendo, García-Hernández, Davidsson, Sánchez*. A continuous follow-up of Centaurs, and dormant comets: looking for cometary activity. **(нявызн.)** (PDF).  European Planetary Science Congress (2008). Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2012. Праверана 12 кастрычніка 2008.
5. ↑  SOHO's new catch: its first officially periodic comet **(нявызн.)**.  European Space Agency (25 верасня 2007). Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2012. Праверана 19 лістапада 2007.
6. ↑  Whitman, Kathryn; Alessandro Morbidelli and Robert Jedicke (2006). *The Size-Frequency Distribution of Dormant Jupiter Family Comets*.. Retrieved on 2008-02-06.
7. ↑  A. Morbidelli, W. F. Bottke Jr. Ch. Froeschlé, P. Michel (января 2002). W. F. Bottke Jr. A. Cellino, P. Paolicchi, and R. P. Binzel. ed. "Origin and Evolution of Near-Earth Objects" (PDF). *Asteroids III* (University of Arizona Press): 409–422. .

Спасылкі
--------

* Нізкае альбеда кандыдатаў у вымерлыя каметы  (англ.)
* Цёмныя астэроіды, знойдзеныя побач з Зямлёй  (англ.)

| ⛭Камета |
| --- |
| Будова | Ядро каметы • Кома  • Хвост каметы • Антыхвост • Каметны пыл | Камета C/1996 B2 (Хякутакэ) |
| Тыпы | Выраджаныя каметы • Забытыя каметы • Вялікая камета • Камета галоўнага пояса • Калясонечныя каметы (Калясонечныя каметы Крэйца) • Міжзоркавая камета |
| Спісы | Кароткаперыядычныя каметы • Доўгаперыядычныя каметы |
| Гл. таксама | Астэроіды • Кентаўры • Дамаклоіды • Пазаземная атмасфера |
| **Category Катэгорыя:Каметы · Portal Партал:Астраномія ·  Вікісховішча:Каметы** |