recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Свадзілфары** (старажытнаскандынаўская : [ˈswɑðelˌfɑre]) — жарабец, які ў скандынаўскай міфалогіі з’яўляецца бацькай васьміногага каня Слейпніра, маці якога быў Локі (у выглядзе кабылы). Свадзілфары належаў замаскіраванаму і неназванаму Ётуну, які будаваў сцены Асгарда.

Бачанне Гюльві
--------------

 Выява неназванага майстра-будаўніка з канём Свадзілфары (1919) Роберта Энгельса.
У частцы 42 Малодшай Эды ў Бачанні Гюльві, Высокі распавядае гісторыю «у самым пачатку пасялення багоў, калі багі стварылі Мідгард і пабудавалі Вальхалу», пра неназванага будаўніка, які прапанаваў пабудаваць умацаванне для багоў, якія б не дапускалі захопнікаў у абмен на багіню Фрэйю, сонца і месяц. Пасля некаторых дэбатаў багі пагадзіліся з гэтым, але наклалі шэраг абмежаванняў на будаўніка, у тым ліку, каб ён завяршыў працу на працягу аднаго сезону без дапамогі чалавека. Будаўнік зрабіў адзіную просьбу: каб ён мог атрымаць дапамогу ад свайго жарабца Свадзілфары, і пад уплывам Локі гэта было дазволена. Жарабец Свадзілфары цягнуў вялізныя камяні ў два разы больш чым сам будаўнік. Будаўнік з дапамогай Свадзільфары дасягнуў хуткага прагрэсу ў будаўніцтве сцен і за тры дні да канца лета будаўніком быў амаль скончаны ўваход у фартыфікацыі. Багі склікалі нараду і высветлілі, хто нясе адказнасць за гэта, у выніку якой прыйшлі да аднадушнага меркавання, што, як і ў большасці непрыемнасцяў, ва ўсім быў вінаваты Локі.

Багі заявілі, што Локі заслугоўвае жахлівай смерці, калі ён не зможа знайсці схему, якая прывядзе да няўдачы будаўніка і тым самым дазволіць не выплачваць яму абяцанае, і прыгразілі напасці на яго. Локі, быўшы спалоханым, прысягнуў, што ён распрацуе схему, якая дазволіць зрабіць так, каб будаўнік не атрымаў аплаты, незалежна ад таго, што яе рэалізацыя будзе каштаваць яму самому. У гэтую ноч будаўнік паехаў за новымі камянямі са сваім жарабцом Свадзільфары, і раптам з лесу выбегла кабыла. Кабыла іржала на Свадзільфары, і ён ад гэтага звавар’яцеў і таксама заржаў, разарваў сваю вупраж і пабег да кабылы. Кабыла пабегла ў лес, Свадзільфары рушыў услед за ёй, а будаўнік пераследваў яго. Два коні бегалі ўсю ноч, у выніку чаго будаўнічыя работы не праводзіліся гэтай ноччу, а папярэдні імпульс работ, які будаўнік быў у стане падтрымліваць, больш не з’явіўся.

Калі асы зразумелі, што будаўніком быў ётун, яны занядбалі сваімі папярэднімі клятвамі будаўніку і паклікалі Тора. Тор прыбыў і забіў будаўніка, разбіўшы чэрап будаўніка на аскепкі пры дапамозе М’ёльніра. Аднак крыху пазней пасля «кантакту» з Свадзілфары ў Локі (які абвінуўся кабылай) нарадзілася шэрае жарабя з васьмю нагамі — конь Слейпнір, якога таксама называюць «лепшым канём сярод багоў і людзей».

Зноскі
------

1. ↑  Faulkes (1995:35).
2. 1 2  Faulkes (1995:36).

Літаратура
----------

* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. ISBN 0-460-87616-3
* Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend*. Cassell. ISBN 0-304-34520-2ISBN 0-304-34520-2
**Д-4 «Рэвалюцыянер»** — савецкая вялікая дызель-электрычная падводная лодка, пабудаваная ў 1927—1930 гадах, чацвёрты карабель тыпу Д.

Гісторыя карабля
----------------

Першапачаткова падводная лодка звалася «Рэвалюцыянер», 21 жніўня 1934 была пераназвана ў Д-4, аднак як ва ўжытку так і ў афіцыйных дакументах звалася як «Д-4» так і «Рэвалюцыянер».
Лодка была закладзена 14 красавіка 1927 на Заводзе ім. Марці № 198 у Мікалаеўе, завадскі № С-27/192, спушчана на ваду 16 красавіка 1929 і 30 снежня 1930 ўвайшла ў склад Чарнаморскага флота. У 1938—1940 была ў рамонце.

### Баявыя паходы

#### 1941

* 29.09 — 10.10
* 28.10 — 07.11
* 23.11 — 26.11
* 29.11 — 29.12

#### 1942

* 14.01 — 24.01
* 09.03 — 22.03
* Транспартаванне грузаў у абложаны Севастопаль
	+ 07.05 — 09.05
	+ 15.05 — 21.05
	+ 23.05 — 28.05
	+ 29.05 — 04.06
	+ 05.06 — 12.06
	+ 29.06 — 05.07
* 06.08 — 22.08

#### 1943

* 14.02 — 05.03
* 23.03 — 12.04
* 22.05 — 11.06
* 03.08 — 28.08
	+ тарпедавала нямецкі транспарт **Boy Federsen**, 6689 брт (былы савецкі «Харкаў»)
	+ тарпедавала балгарскі транспарт **Варна** з грузам боепрыпасаў (2141 брт)
* 11.11 — ?
	+ Апошні раз лодку бачылі 1 снежня, пасля чаго яна загінула. Меркавана, падарвалася на мінах.

Спасылкі
--------

* 
* Архівавана 3 лютага 2009.
* 

| ⛭Савецкія падводныя лодкі тыпу Д — «Дзекабрыст» |
| --- |
| Д-1 · Д-2 · Д-3 · Д-4 · Д-5 · Д-6 |
**ДРЭС**, **Дзяржа́ўная раённая электраста́нцыя** — гістарычная назва найбольш магутных цеплавых электрастанцый на арганічным паліве, якія выпрацоўваюць толькі электрычную энергію. Назва выкарыстоўваецца ў краінах былога СССР. ДРЭС вапрацоўваюць таксама і цеплавую энергію для населенага пункту, у якім яна знаходзіцца, але яе доля ў параўнанні з усёй энергіяй, што выпрацоўвае ДРЭС, невялікая. Да нядаўняга часу ДРЭС з'яўляліся кандэнсацыйнымі электрастанцыямі, але зараз звычайна новыя ДРЭС будуюць (або перабудоўваюць старыя) з парагазатурбіннымі ўстаноўкамі.

Беларускія ДРЭС
---------------

Адметнасць беларускай энергасістэмы — высокі ўзровень цеплафікацыі: большасць электраэнергіі выпрацоўваецца на цеплаэлектрацэнтралях (ЦЭЦ). Цеплавыя электрастанцыі, якія выпрацоўваюць толькі электраэнергію (у тым ліку і ДРЭС), выкарыстоўваюцца калі магутнасцей ЦЭЦ недастаткова альбо калі спажыванне цеплавой энергіі скарачаецца, бо выкарыстоўванне ЦЭЦ толькі для адтрымоўкі электраэнергіі не эканамічна.

### Спіс беларускіх ДРЭС

* Беларуская ДРЭС
* Бярозаўская ДРЭС
* Лукомская ДРЭС
**Д-5 «Спартакавец»** — савецкая вялікая дызель-электрычная падводная лодка, пабудаваная ў 1927—1931 гадах, пяты карабель тыпу Д.

Гісторыя карабля
----------------

Першапачаткова падводная лодка звалася «Спартакавец», 21 жніўня 1934 была пераназвана ў Д-5, аднак як ва ўжытку так і ў афіцыйных дакументах звалася як «Д-5» так і «Спартакавец».
Лодка была закладзена 14 красавіка 1927 на Заводзе ім. Марці № 198 у Мікалаеўе, завадскі № С-28/193, спушчана на ваду 28 верасня 1929 і 5 красавіка 1931 уступіла ў лад, 17 мая ўвайшла ў склад Чарнаморскага флота. У 1940 — у сярэднім рамонце. Д-5 — адзіны карабель праекта, які не праходзіў капітальны рамонт і мадэрнізацыю.

### Баявыя паходы

#### 1941

* 6 — 18 ліпеня
* 18 — 28 жніўня
* 18 — 28 верасня
* 21 — 30 кастрычніка
* 18 — 21 лістапада
* 28 снежня 1941 — 2 студзеня 1942

#### 1942

* Транспартаванне грузаў у абложаны Севастопаль
	+ 15 — 19 чэрвеня
	+ 20 — 24 чэрвеня
	+ 26 чэрвеня — 01 ліпеня
* 25 — 29 жніўня
* 1 — 5 верасня
* 19 — 23 верасня
* 28 кастрычніка — 11 лістапада
* 4 — 18 снежня
	+ 8 снежня артылерыяй патапіла турэцкую шхуну «Качікаглу» (176 брт)

#### 1943

* 7 — 21 студзеня
* 10 — 27 лютага

Паваенная служба
----------------

Пасля 27 лютага 1943 пачатку капітальны рамонт, які доўжыўся да 1948. З 1948 па 1955 — карабель для досведаў. У 1956 годзе разабрана на метал.

Спасылкі
--------

* 
* Архівавана 3 лютага 2009.
* 

| ⛭Савецкія падводныя лодкі тыпу Д — «Дзекабрыст» |
| --- |
| Д-1 · Д-2 · Д-3 · Д-4 · Д-5 · Д-6 |
**Бяля́нка рэ́павая**, **рэпніца** (*Pieris rapae*) — матыль з сямейства бялянак.

Назва
-----

Назва паходзіць ад рэпы (лац.: Rapum) — адной з кармавых раслін вусеняў.

Апісанне
--------

Размах крылаў 35-40 (да 50) мм. Даўжыня пярэдняга крыла 23-27 мм. Крылы белыя, пярэднія з чорнай верхавінкай і адной (у самца) або дзвюма (у самкі) чарнаватымі плямамі. Шэраватае поле зверху ля вяршыні пяредніх крылаў выцягнута ўздоўж пярэдняга краю. Асобіны характарызуююца сезоннай і індывідуальнай зменлівасцю, апісана шмат форм.

Пашырэнне
---------

Арэал віду: Паўночная Афрыка, Еўропа, ўмерены пояс Азіі; інтрадукавана ў Паўночнай Амерыцы і Аўстраліі. Звычайная на ўсёй тэрыторыі Усходняй Еўропы, адзначана нават за Палярным кругам. Насяляе ўзлескі, паляны, узбочыны дарог, сады, паркі, лесаполасы; у антрапагенных біятопах сустракаецца радзей за іншых прадстаўнікоў роду. Матылі кормяцца на кветках астравых, люцэрны і інш.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Адзначана развіццё з адным — трыма пакаленнямі. На поўначы арэала імага адзінага пакалення лётаюць з канца чэрвеня па канец ліпеня. Два пакаленні сярэдняй паласы актыўныя з траўня або пачатку чэрвеня па верасень (з невялікім перапынкам летам у пачатку ліпеня). Па поўдні рэгіёна від лётае з пачатку красавіка да кастрычніка ў трох пакаленнях.

Самка адкладвае яйцы па адным на ніжні бок лістоў раслін сямейства крыжакветных. Плоднасць у сярэднім складае 150 яец, максімальная — да 500. Яйцо рэпніцы жаўтавата-аранжавае, грушападобнае, з 12 рабрынкамі. Стадыя яйца доўжыцца 4-11 дзён. Вусені матава-зялёная, у далікатных валасках, з цёмнай спінной паласой (жоўтай каля дыхальцаў) і перарывістай светла-зялёнай паласой на кожным баку; ніз цела жаўтавата-зялёны, галава — карычнева-зялёная. Кармавыя расліны вусеняў належаць да родаў *Brassica, Cardamine, Lepidium, Raphanus, Reseda, Sinapis* і інш. Яны шкодзяць агародным раслінам рэпе, капусце, гарчыцы і інш. Стадыя вусеня, у залежнасці ад умоў надвор’я, доўжыцца 20-30 дзён. Акукліванне адбываецца знізу ліста. Кукалка рэпніцы светла-зяшёная ці бледна-карычневая (у залежнасці ад колеру субстрата), з дробнымі чорнымі кропкамі і жаўтаватымі палоскамі. Стадыя кукалкі працягваецца 7-10 дзён, а ў кукалак, якія зімуюць, — да 10 месяцаў.

* ЯйцоЯйцо
* ВусеньВусень
* КукалкаКукалка

Літаратура
----------

* *Літвінава А.* Бялянкі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* ecosystema.ru  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777248757 · NDL: 001111046 |
Перыяд 1922—1928
----------------

Падчас выбараў у Парламент I склікання беларусы выступілі блокам нацыянальных меншасцей і атрымалі 11 мандатаў пасольскіх і 3 сенатарскія.

З 1922 па 1925 гады беларускі пасольскі клуб сутыкнуўся з праблемай мноства розных ідэалагічных і палітычных арыентацыйː хрысціянскіх дэмакратаў (ксёндз Адам Станкевіч), сацыял-дэмакратаў (Браніслаў Тарашкевіч, Фабіян Ярэміч, Сымон Рак-Міхайлоўскі), сацыял-рэвалюцэянераў (Сяргей Баран) і інш.

У сейме яны патрабавалі ад урада рэспублікі Польшча тэрытарыяльнай аўтаноміі паўночна-ўсходніх правінцый (беларускія справы разглядаліся на сейме ў Вільне). У гальне эканомікі запатрабавалі радыкальную сельскагаспадарчую рэформу і нацыяналізацыю лясоў.

У нацыянальных пытаннях блок спрабаваў аказваць ціск на ўрад, патрабуючы абяспечыць навучанне беларускіх дзяцей і моладзі на роднай мове і стварыць настаўніцкія семінарыі для навучання персаналу для беларускіх школ. Апроч таго, яны дамагаліся стварэння для беларусаў магчымасці больш шырокага прадстаўніцтва ў мясцовых органах улады і мясцовага самакіравання.

Ужо ў першым перыядзе паўнамоцтваў сейма беларускі клуб выразна падзяліўся на дзве фракцыіː умераную, на чале з Браніславам Тарашкевічам і хрысціянскіх дэмакратаў, якія ставілі высокія патрабаванні да польскага ўрада. У апошнюю групу ўваходзілі такія дзеячы як Васіль Рагуля і Сымон Рак-Міхайлоўскі.

У 1925 годзе клуб быў фармальна расколатыː ад яго аддзялілася беларуская сялянска-работніцкая грамада, членамі якой былі Рак-Міхайлоўскі, Павел Валошын, Пятро Мятла і Браніслаў Тарашкевіч, які далучыўся да іх пасля таго, як расчараваўся ў нацыянальнай палітыцы ўрада.

У 1926 годзе беларускія хрысціянскія дэмакраты і сацыял-дэмакраты падтрымалі майскі пераварот маршала Пілсудскага.

Парамент II склікання
---------------------

На выбары 1928 года беларускія арганізацыі пайшлі моцна падзеленыя, але здолелі правесці 10 паслоў у сейм, а ў вышэйшую палату — 2 сенатара. У парламенце частка з іх стварыла беларускі сялянска-работніцкі пасольскі клуб «Змаганне», у склад якога ўвайшлі Язэп Гаўрылік, Ігнат Дварчанін, Аляксандр Стагановіч, Флягонт Валынец, і пазней Іван Грэцкі з украінскага «Сел-Роб». Акрамя гэтага існаваў Беларускі Клуб парламентарны, куды ўваходзілі Канстанцін Юхневіч, Фабіян Ярэміч, Альбін Стаповіч і Павел Каруза. Абраны як беларускі пасол Ян Станкевіч да канца тэрміну быў неактыўны.

У 1929 годзе ўкраінцы і беларусы стварылі ў сейме супольны клуб, які прадстаўляў два славянскія народы. Сумесна пратэставалі супраць ліквідацыі школы ў Радашковічах ці дасылалі да Лігі Нацый мемарандум у справе парушэння ў Польшчы правоў неродных меншасцей.

Напярэдадні выбараў берасцейскія ўлады, баючыся вялікага поспеху беларускіх левых, арыштавалі паслоў Гаўрыліка, Валынца, Крыпчыка і Дварчаніна.

Парламент III склікання
-----------------------

У выбарах 1930 года ўкраінскія і беларускія арганізацыі выступалі супольна: беларусам пашчасціла атрымаць толькі адзін мандат у сейме (Ярэміч), затое са спісу Беспартыйнага Блоку супрацоўніцтва з урадам да ніжэйшай палаты патрапілі Базыль Куц і Генадзь Шыманоўскі. У сенаце беларусаў прадстаўляў Базыль Седунь.
**Уладзімір Пятровіч Бутрамееў** (нар. 20 сакавіка 1953, в. Расна, Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі пісьменнік, драматург.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 сакавіка 1953 года ў в. Расна Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці ў сям'і настаўнікаў. У 1974 годзе скончыў геаграфічны факультэт Магілёўскага педагагічнага інстытута. Працаваў у школах Горацкага і Чэрыкаўскага раёнаў настаўнікам і загадчыкам навучальнай часткі. У 1980 годзе пераехаў у пасёлак Альбярцін пад Слонімам. Працаваў на Слонімскай папяровай фабрыцы, настаўнікам у вячэрняй школе, у Слонімскім прафесійна-аматарскім тэатры. У 1986 годзе скончыў Вышэйшыя двухгадовыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў у Маскве, атрымаў спецыяльнасць кінадраматурга. У 1989 годзе залічаны на Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1987 года.

Творчасць
---------

Уладзімір Бутрамееў пачынаў шлях у літаратуру як празаік. Яго кнігі выходзілі ў Маскве на рускай мове. Аўтар кніг аповесцей і апавяданняў «Любить и верить» (1986), «Сдвиженье» (1990), аповесці «Где праздник, там и я, или Сказка-басня о том, как жил, по свету бродил, умер и живым остался ловкий мужик Нестерка» (зборнік «Дни этого года», 1986). У 1993 пабачыў свет зборнік прозы на беларускай мове «Задарожжа».

Вядомасць У. Бутрамееву як драматургу прынёс спектакль на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы «Страсці па Аўдзею» (другая назва — «Крык на хутары», 1989). Пастаноўку п'есы здзейсніў рэжысёр Валерый Раеўскі. Канфлікт у драме Бутрамеева — паміж філасофіяй селяніна-працаўніка і сілай руйнавання, якую ўвасабляе сталінская калектывізацыя. Аўдзей, аднаасобнік на хутары, трымаецца спрадвечнага, традыцыйнага ўкладу жыцця. Галоўная крыніца яго дабрабыту — праца: цяжкая, катаржная, але самаахвярная і сумленная. І неадольнае жаданне селяніна мець кавалак уласнай зямлі, гаспадарыць на ёй, мець плён ад працы, быць гаспадаром лёсу. Уладзімір Бутрамееў паказвае прывязанасць Аўдзея да зямлі як абсалютна натуральнае чалавечае пачуццё. Гісторыя раскулачвання Аўдзея падаецца як ачышчальная пакута, як ахвярніцкі акт — адсюль і евангельская назва спектакля.

П'еса «Ізноў Несцерка» (1986) У. Бутрамеева — рымейк. Яна створана паводле фальклорных крыніц. Перад чытачом паўстае кемлівы і спрытны, дасціпны і знаходлівы, практычны і крыху хітраваты селянін. Да таго ж ён — сапраўдны жыццялюб, па-народнаму мудры беларус.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская літаратура: дапам. для вучняў 11-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / пад рэд. А. Бельскага, М. Тычыны. — Мн.: Адукацыя і выхаванне, 2009. ISBN 978-985-471-320-5
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фёдараў.
**Уладзімір Паўлавіч Фёдараў** (26 мая 1912, Пецярбург — ?) — беларускі і расійскі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі будаўнічы інстытут у 1936 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Саратава, Ульянаўска, Калугі, з 1965 года — галоўны архітэктар Магілёўскага філіяла Белкалгаспраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1936 года. Член КПСС з 1943 года. Пражываў у г. Магілёў.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: планіроўка г. Энгельса (1940, у аўтарскім калектыве), калгасаў «XVIII парт-з’езд» Быхаўскага, «Авангард» Асіповіцкага раёнаў Магілёўскай вобласці (1965—1970), будынак МДБ (1946), жылы дом у Заволжы (1943—1945) ва Ульянаўску, галоўная плошча ў Калузе (1955, сааўтар).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Федоров Владимир Павлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Кестра клон** — архітыпічны гомасексуальны мужчына, які па манерах і адзенню ёсць звыш-мужападобным прадстаўніком працоўнага класу. Азначэнне і вобраз з'явіліся з населенага геямі раёна Кестра ў Сан-Францыска ў канцы 1970-ых на хвалі барацьбы за правы гомасексуалаў, якая распалілася пасля Стоўнволскага мецяжу 1969 года і Лета Любові 1967 года. Тым жа часам у рады гомасексуалаў улілося шмат маладых мужчын, якія былі разняволеныя ў поглядах і жадалі выказаць свае сексуальныя жаданні, і сярод гомасексуалаў утварылася культура пачытання мужападобнасці, а ў ідэал гэтай культуры быў узнесены мужчына з працоўнага класу.
**Радыёстанцыя «Беларусь»** — структурнае падраздзяленне Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь.

На кароткіх хвалях радыёстанцыя гучыць у міжнародным эфіры з 11 мая 1962. Першапачаткова перадачы былі толькі на беларускай мове. У сакавіку 1985 года служба пачала трансляцыю сваіх перадач нямецкая служба. У 1998 радыёстанцыя пачала вяшчанне на рускай і англійскай мовах. З 2006 вяшчае на польскай мове.

У праграмах радыёстанцыі выпускі навін і інфармацыйна-аналітычныя выпускі, радыёсустрэчы,
перадачы пра гісторыю, культуру, духоўныя каштоўнасці беларускага народа. Прыярытэтны кірунак музычнай палітыкі — папулярызацыя лепшых узораў народнай, класічнай і сучаснай беларускай музыкі.

Вяшчанне радыёстанцыі «Беларусь» ажыццяўляецца штодзённа на кароткіх і сярэдніх хвалях, а таксама (з 2005) у Інтэрнэце. Радыёстанцыя выкарыстоўвае таксама FM-перадатчыкі і частоты:

Брэст — 96.4 МГц
Гродна — 96.9 МГц
Свіслач — 100.8 МГц
Геранёны — 99.9 МГц
Браслаў — 106.6 МГц
Мядзель — 102.0 МГц
Дырэктар: Навум Якаўлевіч Гальпяровіч.

Спасылкі
--------

Афіцыйная старонка Архівавана 31 ліпеня 2019.

| ⛭Белтэлерадыёкампанія |
| --- |
| Тэлебачанне | 
* Беларусь 1
* Беларусь 2
* Беларусь 3
* Беларусь 4
* Беларусь 5
* Беларусь 24
* НТБ-Беларусь

 |
| Радыё | 
* Радыёстанцыя Беларусь
* Радыёканал Культура
* Першы Нацыянальны канал Беларускага радыё
* Радыус-FM
* Радыё Сталіца

 |
| Абласныя ТРК | 
* Брэст
* Віцебск
* Гомель
* Гродна
* Магілёў

 |
| Зачыненыя СМІ | Беларусь-ТБ |
**«Flying Heavy Metal»** — пяцісерыйны брытанскі тэлесерыял, створаны «Ricochet[en]» і першапачаткова трансліраваны ў Вялікабрытаніі і Еўропе на канале «Discovery Channel», прэм’ера якога адбылася 19 студзеня 2005 года, а затым паўторна на «Discovery Wings[en]» у Вялікабрытаніі. Яго прадстаўляе пілот[en] камерцыйнага «Boeing 757[en]» і фронтмэн «Iron Maiden» Брус Дзікінсан.

У серыяле Дзікінсан разглядае і часта лётае на шэрагу самалётаў з усёй гісторыі камерцыйнай авіяцыі. Выконвае некалькі даволі *«дзіўных»* фігур вышэйшага пілатажу, зробленых у даволі вялікіх самалётах. «Flying Heavy Metal» цяпер паўтараецца на новым канале ад «Discovery Networks» UK пад назвай «Discovery Turbo[en]».

Зноскі
------

1. ↑  *Flying Heavy Metal* Iron Maiden Official. Consultado el 15 de junio de 2018.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Forcipulatida**  — атрад ігласкурых з класа марскіх зорак (Asteroidea). Адрозніваюцца ад астатніх зорак характэрнымі педыцэлярыямі, якія ўключаюць тры рухома злучаных шкілетных элемента — аснаванне і дзве створкі. Педыцелярыі звычайна знаходзяцца на рухомых атожылках. Створкі педыцелярыі альбо злучаюцца ў ніжніх канцоў па тыпу пінцэта, альбо перакрыжоўваюцца, як нажніцы. У асноўным у гэтых зорак доўгія і гнуткія прамяні пры маленькім цэнтральным дыску. Амбулакральныя ножкі ў многіх прадстаўнікоў атрада знаходзяцца ў амбулакральных барознах у 4 рады.

Сістэматыка
-----------

У атрадзе вылучаюць ад 3 да 6 сямействаў, але большая частка відаў уваходзіць у шырокае сямейства Asteriidae:

* Asteriidae — 39 родаў
* Heliasteridae — 2 роды
* Zoroasteridae — 8 родаў

World Register of Marine Species прыводзіць іншую сістэматыку:

* Asteriidae  Gray, 1840
* Heliasteridae  Viguier, 1878
* Pedicellasteridae  Perrier, 1884
* Pycnopodiidae  Fisher, 1928
* Stichasteridae
* Zoroasteridae  Sladen, 1889

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778338428 |
**Кулё́к** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Шоша, за 37 км на паўночны ўсход ад горада Глыбокае, каля вёскі Завулак Рускі.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня возера 0,32 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 1,75 км.
Размешчана на забалочанай пойме шырынёй 50—100 м. Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй да 3 м.  

Праз возера працякае ручай і ўпадае ў возера Молена.

Літаратура
----------

* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 28. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Кулёк(недаступная спасылка)
Атэстат сталасці Антона Паўлавіча Чэхава
**Атэстат** (лац.: attestatum — сведчанне) — від дакумента. Гэта можа быць дакумент, які пацвярджае атрыманне пэўнага ўзроўню адукацыі (адукацыйнага цэнзу), або што выдаецца пры прысваенні вучонага звання дацэнта або прафесара, або ў некаторых іншых выпадках.

Разнавіднасці атэстата, якія выдаваліся па заканчэнні школы ў Расіі з 2010 па 2013 гады
Атэстат аб прысваенні звання дацэнта Аркадзю Ільічу Асташаву

Атэстат аб сярэдняй адукацыі
----------------------------

У Расіі грамадзянам выдаюцца атэстаты аб асноўнай агульнай адукацыі выпускнікам IX класаў агульнаадукацыйных устаноў, атэстаты аб сярэдняй (поўнай) агульнай адукацыі выпускнікам XI класаў.

Спасылкі
--------

* Аттестат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Сучаснай Украіны |
**Атыповая пнеўманія** — група пнеўманій, выкліканых «нетыповымі» ўзбуджальнікамі і якія маюць незвычайнае клінічным цячэнне. Калі развіццё атыповай пнеўманіі не звязана з іншым захворваннем, такая пнеўманія носіць назву першаснай (ПАП).

Тэрмін быў прапанаваны ў 1930-я гады ў супрацьлегласць добра вядомай у той час і найбольш часта сустракаемай бактэрыяльнай пнеўманіі, выкліканай пнеўмакокам.

Прычыны
-------

Найбольш часта выклікаюць атыповую пнеўманію наступныя бактэрыі (найчасцей унутрыклеткавыя):

* Chlamydia pneumoniae,
* Chlamydia psittaci,
* Coxiella burnetii,
* Francisella tularensis,
* Legionella pneumophila,
* Mycoplasma pneumoniae.

Акрамя гэтага, атыповая пнеўманія можа быць грыбковай, пратазойнай або віруснай прыроды.

У мінулым большасць паразітаў высейвалася з цяжкасцю. Сучасныя методыкі спрыяюць адназначнай ідэнтыфікацыі патагенаў, што дазваляе падабраць больш індывідуальную тэрапію.

Вірусная атыповая пнеўманія
---------------------------

Сярод вядомых прычын віруснай атыповай пнеўманіі — рэспіраторна-сінцыціяльны вірус чалавека (РСВ), вірусы грыпу A і B, вірус парагрыпу, адэнавірусы, цытамегалавірус, вірус цяжкага вострага рэспіраторнага сіндрому (SARS), вірус адру і г.д.
**Варо́на** (руск.: Воро́на) — рака ў Пензенскай, Тамбоўскай і Варонежскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Хапёр (басейн Дона).

Даўжыня ракі 454 км, плошча вадазборнага басейна — 13 200 км². Вытокам ракі з'яўляюцца крыніцы на Керанска-Чамбарскім узвышшы (на поўнач ад вёскі Ведзяняпіна Пачэлмскага раёна Пензенскай вобласці). Правы бераг нізкі, левы — высокі. У даліне ракі лісцевыя лясы, шмат азёр. Жыўленне ракі снегавое. Сярэдні гадавы расход вады ў вусці 41,5 м³/с. Ледастаў з пачатку снежня да пачатку красавіка. Максімальная глыбіня ракі — 4 м.

Каля сяла Калаіс (Кірсанаўскі раён)
На рацэ Варона размешчана шмат населеных пунктаў, у тым ліку гарады Кірсанаў, Уварава і ў вусці Барысаглебск.

Зноскі
------

1. ↑  Река Ворона // Государственный водный реестр РФ (руск.)

Літаратура
----------

* Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 97. — 538 с. — 100 000 экз. (руск.)
**Вялі́кі Супо́нец** — возера на мяжы Глыбоцкага і Ушацкага раёнаў Віцебскай вобласці ў басейне ракі Альзініца, за 19 км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Скрабатуны, сярод лесу.

Плошча паверхні 0,42 км². Даўжыня 0,96 км, найбольшая шырыня 0,55 км. Даўжыня берагавой лініі 2,62 км. Найбольшая глыбіня 23,8 м, сярэдняя 8,4 м. Аб'ём вады 3,52 млн. м³. Плошча вадазбору 6,13 км².  

Катлавіна возера эварзійнага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 15—18 м, стромкія (у паўночнай частцы вышынёй 5—10 м, спадзістыя). Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй 0,1—0,2 м (на захадзе і поўначы месцамі да 0,7 м), пясчаныя. Дно складанай будовы (чаргуюцца ўпадзіны і мелі). Зона мелкаводдзя вузкая, выслана пяскамі і ілам, глыбей пашыраны сапрапелі.  

Возера мезатрофнае, малапраточнае. Расліннасць уздоўж берагоў утварае паласу шырынёй 8—50 м да глыбіні 5 м. У возера ўпадаюць ручаі. Злучана пратокай з возерам Малы Супонец.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, лінь, мянтуз і іншыя віды рыб.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).
* *Ляшковіч Л. Я.* Вялікі Супонец // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2007.
* Республика Беларусь. Витебская область. Ушачский район: карта. Ушачи: план / Редактор: С. Н. Саратова. — Мн.: Белкартография, 2012. — 3 000 экз. (руск.)
**Эш-Шэйх** — горны масіў у горным хрыбце Антыліван. Найвышэйшы пункт — 2814 м над узроўнем мора. Даўжыня масіва каля 60 км, плошча каля 1000 км². Эш-Шэйх уваходзіць у вадазборны басейн трох асноўных крыніц ракі Іардан — Эль-Хасбані, Лідані і Баніяс.

Размешчаны на мяжы Сірыі і Лівана і знаходзіцца пад сірыйскім кантролем. Паўднёвыя схілы Эш-Шэйха, зніжаючыся, часткова пераходзяць у Галанскія вышыні. Разам з Галанскімі вышынямі паўднёвыя схілы Эш-Шэйха былі захопленыя Ізраілем у Сірыі падчас Шасцідзённай вайны 1967 года і абвешчаныя суверэннай ізраільскай тэрыторыяй у 1981 годзе паводле «Закона аб Галанскіх вышынях». Анексія была прызнана несапраўднай Рэзалюцыяй № 497 Савета Бяспекі ААН. Вяршыня Эш-Шэйха была захоплена Ізраілем у ходзе вайны 1973 года і вернута Сірыі ў 1974 годзе ў выніку пагаднення аб падзеле сіл.

Зноскі
------

1. ↑  Напісанне ў адпаведнасці з картай Сірыі — Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 316747172 |
**Дубо́вы Лес** (трансліт.: *Dubovy Lies*, руск.: Дубовый Лес) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Месціцца за 16,5 км на поўдзень ад Мінска, 5 км ад чыгуначнай станцыі Міханавічы, на скрыжаванні дарог H9061 і H9436.

Гісторыя
--------

Канцавы аўтобусны прыпынакУ 1858 годзе вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць памешчыць С. і А. Іскржэцкіх.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Кайкаўскім сельсавеце Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). З 18 студзеня 1931 года ў Смілавіцкім раёне. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пад акупацыяй Германіі.

Насельніцтва
------------

* 1897 год — 26 двароў, 145 жыхароў
* 1917 год — 40 двароў, 246 жыхароў; у чыгуначнай будцы — 1 двор, 7 жыхароў
* 1926 год — 40 двароў, 203 жыхары
* 1999 год — 58 чалавек
* 2009 год — 41 чалавек

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт **Дубаво́е, Дубо́вае**

Літаратура
----------

* Дубовы Лес // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 8: Мінская вобласць, кн. 3 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2012. — 624 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0636-9. С. 387

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дубовы Лес

| ⛭**Міханавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Міханавічы |
| Пасёлкі | Дачны |
| Аграгарадкі | Чурылавічы |
| Вёскі | Аляксееўка ·  Бардзілаўка ·  Беразіна ·  Грэбенка ·  Дубовы Лес ·  Кайкава ·  Калініна ·  Кацягі ·  Міханавічы ·  Плябанцы ·  Пярэсека ·  Серафімова |
**Атэтоз** (ад стар.-грэч.: ἄθετος — *няўстойлівы*) — гіперкінез (паталагічныя міжвольныя рухі), які выяўляецца павольнай танічнай курчай канечнасцяў, твару, тулава. Ен займае прамежкавае становішча паміж дыстаніяй і харэяй, аб'ядноўваючы рысы гэтых гіперкінезаў.

Адрозніваецца міжвольнымі павольнымі стэрэатыпна, вычварнымі рухамі невялікага размаху ў дыстальных аддзелах канечнасцяў, якія могуць распаўсюджвацца і на праксімальныя аддзелы канечнасцяў, а таксама мышцы галавы, языка, твару (выцягванне вуснаў, перакошванне роту, грымасы).

Ступень курчы зменлівая, і яна пераважае то ў адных, то ў іншых цягліцавых групах, з прычыны чаго гэтыя гвалтоўныя міжвольныя рухі павольныя, червепадобныя, як бы плывуць па цягліцах. Важнымі прыкметамі атэтозу з'яўляюцца зменлівы тонус цягліц, фарміраванне мінучых кантрактур.

Атэтоз узнікае пры паразе базальных гангліяў, паласатага цела ў вобласці хвастатага ядра і шкарлупіны і з'яўляецца адной з формаў праявы коркавага паралічу. Звычайна гэта адбываецца ў раннім дзіцячым узросце (пры радавой траўме, ядзернай жаўтусе, інсультах і т. п.). Эфектыўнага лячэння яго не распрацавана.

Спасылкі
--------

* Атетоз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907. Артыкул П. Я. Розенбаха.
* Афетозис // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* *Атетоз* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.
* Атетоз на «Медикпортале»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 146181543 · GND: 4302470-1 · LCCN: sh85009134 · Microsoft: 2779248548 |
***Lampropeltis holbrooki*** — неядавітая змяя сямейства вужовых (*Colubridae*).

Назва
-----

Відавая лацінская назва дадзена ў гонар амерыканскага заолага Джона Эдвардса Холбрука (1794—1871).

Апісанне
--------

Агульная даўжыня дасягае ад 90 да 120 см. Афарбоўка спіны цёмна-карычневага або чорнага колеру з яркімі жоўтымі плямкамі на краі кожнай лускавінкі. Такі стракаты малюнак звычайна называюць «соль з перцам». У некаторых асобін жоўтыя плямкі зліваюцца ў вузкія папярочныя палоскі. Жывот светлы, крэмавы, з вялікімі папярочнымі цёмнымі плямамі. У маладых асобін выразна выяўленыя папярочныя палосы на спіне і размыты светлы ўзор з бакоў. Большасць цёмных лускавінак не мае жоўтых плям.

Арэал
-----

Насяляе ад Ілінойса і Аявы, на поўдзень да Тэхаса і на ўсход да Алабамы (ЗША).

Спосаб жыцця
------------

Любіць вільготныя пойменныя лугі, балоты, раўнінныя і горныя лясы, прэрыі, звычайна трымаецца паблізу вадаёмаў. Харчуецца яшчаркамі, змеямі, часам грызунамі.

Гэта яйцакладная змяя. Самка адкладае да 15-20 яек.

Літаратура
----------

* Pyron, R. Alexander; Frank T. Burbrink 2009. Systematics of the Common Kingsnake (Lampropeltis getula; Serpentes: Colubridae) and the burden of heritage in taxonomy. Zootaxa 2241: 22-32
* Слоўнік-довідник із зоології. — К. 2002.
* Crother, B. I. 2000. Scientific and standard English names of amphibians and reptiles of North America north of Mexico, with comments regarding confidence in our understanding. Herpetogical Circular, No. 29: 1-82

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · ITIS TSN · NCBI · Reptile Database |
**Суперпасьют** (англ.: super pursuit — пераследванне на кароткай дыстанцыі) — від біятлоннай гонкі, якая складаецца, як і суперспрынт, з двух самастойных стартаў — кваліфікацыі і фінальных спаборніцтваў, якія праводзяцца ў адзін і той жа дзень. Аднак, правілы правядзення суперпасьюта адрозніваюцца ад правілаў правядзення суперспрынта. На сённяшні дзень суперпасьют праводзіцца толькі ў рамках Чэмпіянату Расіі па біятлоне, а ў каляндар найбуйнейшых міжнародных біятлонных спаборніцтваў пакуль не ўключаны. Гонкі, якія нагадваюць суперпасьют, праводзяцца ў рамках камерцыйных стартаў, напрыклад, Каляднай гонкі зорак біятлона.

Рэгламент гонкі
---------------

Кваліфікацыя падобная на класічную спрынтарскую гонку. Спартсмены стартуюць паасобна. Яны праходзяць дыстанцыю 4,5 км для мужчын і юніёраў (тры круга па 1,5 км), і 3,6 км для жанчын і юніёрак (тры круга па 1,2 км); страляюць двойчы — лежачы і стоячы. Для кожнай стральбы ў спартсмена ёсць абойма з 5 патронамі і 3 дадатковых патрона. Калі біятланіст, патраціўшы дадатковыя патроны, не закрые ўсе мішэні, то яго дыскваліфікуюць і не дапускаюць да фінальных спаборніцтваў. Па выніках кваліфікацыі фармуецца стартавы спіс удзельнікаў фінальных спаборніцтваў.

Фінальныя спаборніцтвы падобныя на класічны пасьют. Спартсмены стартуюць у адпаведнасці з вынікамі кваліфікацыі з тым адставаннем, якое ў іх было. Даўжыня дыстанцыі — 7,5 км , для мужчын і юніёраў (пяць кругоў па 1,5 км), і 6 км для жанчын і юніёрак (пяць кругоў па 1,2 км). Біятланісты чатыры разы заязджаюць на стрэльбішча дзе праводзяць спачатку дзве стральбы лежачы, а пасля дзве стральбы стоячы. Для кожнай стральбы ў спартсмена ёсць толькі 5 патронаў. За кожны промах прадугледжана праходжанне штрафнога круга, які складае 100 метраў. Пераможцам суперпасьюта лічыцца той біятланіст які першым прыедзе на фініш у фінальных спаборніцтвах.

Зноскі
------

1. ↑  Ольга Анисимова - чемпионка России в супер-пасьюте (руск.).  www.skisport.ru. Праверана 4 жніўня 2017.
2. ↑  *Super User*. ЧМ Оберхоф - женская индивидуальная гонка (by borchuk) - Официальный сайт Альбины Ахатовой (руск.).  akhatova.ru. Праверана 4 жніўня 2017.

| ⛭Віды біятлонных гонак |
| --- |
| У рамках чэмпіянату і Кубка свету | 
* Індывідуальная гонка
* Спрынт
* Пасьют
* Мас-старт
* Эстафета
* Змешаная эстафета
* Адзіночная змешаная эстафета

 |
| У рамках іншых спаборніцтваў | 
* Суперспрынт
* Суперпасьют
* Марафон
* Мега-мас-старт

* Камандная гонка
	+ *камандны спрынт*
	+ *уласна камандная гонка*
	+ *гонка патрулёў*
	+ *патрульная гонка*

 |
**Яшчар** (англ.: Lizard — літар. бел.: яшчарка, сапраўднае імя — доктар **Кёрціс «Курт» Ко́нарс**, англ.: Dr. Curtis "Curt" Connors) — выдуманы суперзлыдзень у сусвеце Marvel Comics, адзін з ворагаў Чалавека-павука. У 2009 годзе персанаж заняў 62-е месца ў спісе найвялікшых коміксных ліхадзеяў усіх часоў па версіі IGN.

Паводле сюжэту коміксаў, доктар Курт Конарс быў генетычным біёлагам, які даследаваў здольнасці некаторых рэптылій адрошчваць канечнасці, часткова з мэтай знайсці спосаб рэгенеравіць сваю правую руку. Пасля выпрабаванняў на сабе ён ператвараецца на жорсткага монстра–яшчара. Нягледзячы на магчымасць вяртацца да сваёй чалавечай формы, ён пакутуе, калі яго альтэр-эга вырываецца.

У фільмах «*Чалавек-павук 2*» (2004) і «*Чалавек-павук 3: Вораг у адлюстраванні*» (2007) ролю Курта Конарса граў Дылан Бэйкер. Рыс Іванс выканаў ролю Конарса і яго альтэр-эга Яшчара ў якасці галоўнага антаганіста ў фільме 2012 года «*Новы Чалавек-павук. Высокае напружанне*».
**Lasiocampa trifolii** — матылёк сямейства Коканапрады.

Апісанне
--------

Самка
Выяўлены палавы дымарфізм. Самка буйней самца. Даўжыня пярэдняга крыла 19-31 мм. Асноўны фон карычнева-вохрысты. Крылы са светлай перавяззю, якая мае размытыя краі з знешняй і выразныя — з унутранага боку. На пярэдніх крылах гэтая перавязь зрушаная да вонкавага краю, а на задніх крылах звычайна адсутнічае.

Арэал
-----

Від шырока распаўсюджаны ад Заходняй Еўропы і Паўночнай Афрыкі да Якуціі, уключаючы Крым, Малую Азію, Каўказ, Сярэднюю Азію, Заходнюю Сібір. У еўрапейскай частцы Расіі сустракаецца акрамя поўначы.

Біялогія
--------

Час лёту ў жніўні і пачатку верасня. Самцы найбольш актыўныя днём, да поўдня. Самкі ж актыўныя з надыходам змяркання і раніцай, і часцей самцоў прылятаюць на штучныя крыніцы святла.

Вусень перадапошняга ўзросту памяранцава-шэры, пазней становіцца бурым; падобны з вусеням коканапрада дубовага (*Lasiocampa quercus*), але светлыя меткі на баках маюць выгляд падвойных касых рысак. Харчуюцца вусені на травяністых бабовых (канюшына, жаўтазель) і траве, радзей на вербах.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Архівавана 22 верасня 2016. Матылі Крыма — Lasiocampa trifolii ([Denis & Schiffermuller], 1775) Коконопряд клеверный
**Себеі** (саманазва *Sapiñ*) — усходнеафрыканскі народ. Насяляюць паўночныя і паўночна-заходнія схілы гары Элган на мяжы Уганды і Кеніі. Агульная колькасць (2021 г.) — 349 000 чалавек.

Себеі — блізкія сваякі календжын з Кеніі. Здаўна яны падзяляліся на 3 розныя этнічныя групы, якія аб'ядналіся вакол найбуйнейшай. Ад яе паходзіць сучасная супольная назва. Размежаванне Уганды і Кеніі прывяло да згубы часткі тэрыторыі на ўсходніх схілах Элган і замаруджванню кантактаў з календжын. 

Традыцыйным заняткам себеі здаўна была адгонная жывёлагадоўля. Яны трымалі кароў, авечак і коз. Аднак ужо ў каланіяльныя часы себеі сутыкнуліся з недахопам пашаў. Сітуацыя пагоршылася ў другой палове XX ст. калі з-за неспрыяльнай палітычнай сітуацыі і распаўсюджання агнястрэльнай зброі ў незалежнай Угандзе пачаліся рэйды прадстаўнікоў суседніх народаў для захопу жывёлы. Себеі былі вымушаны заняцца земляробствам, у тым ліку вырошчваннем кавы. 

Асноўнай грамадскай адзінкай з'яўляецца род *арэт*, што складаецца з нашчадкаў аднаго заснавальніка і кіруецца радай старэйшын. Адлік сваяцтва ў ім адбываецца толькі па мужчынскай лініі. Шлюбы знутры роду забаронены. Усяго налічваецца каля 200 родавых арганізацый. Себеі мяркуюць, што кожны з іх мае свае прыроджаныя ўласцівасці і схільнасці. Роды падзяляюцца на малыя нуклеарныя сем'і. У мінулым себеі практыкавалі мужчынскае і жаночае абразанне, у нашы дні забароненае ва Угандзе. 

Родная мова себеі належыць да календжынскіх моў нілоцкай сям'і. Яна ўжываецца пераважна ў вуснай форме, і сфера яе абарачэння стала звужаецца.

Зноскі
------

1. ↑  Sebei in Uganda

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Себеі
* Sebei People and their Culture Архівавана 12 снежня 2021.
* Sebei People and their Culture in Uganda
* Kazuhiro KAWACHI, AN OVERVIEW OF THE SOCIOLINGUISTIC SITUATION OF KUPSAPINY, A SOUTHERN NILOTIC LANGUAGE OF UGANDA

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNF: 12370980c · LCCN: sh85117448 · SUDOC: 032736932 |
**«Цудоўна Ласка»** (англ.: Amazing Grace) — мастацкі фільм рэжысёра Майкла Эптэда, які выйшаў на экраны ў 2006 годзе. Назва фільма адсылае да хрысціянскага гімну «Amazing Grace» («О благадаць»), які гучыць у фільме. Гэты фільм пераклалі на беларускую мову і прадставілі глядачам 4 кастрычніка 2016.

Сюжэт
-----

Дзеянне адбываецца ў канцы XVIII - пачатку XIX стагоддзя. Брытанская імперыя з'яўляецца адным з найбуйнейшых дзяржаў-гандляроў рабамі ў свеце. Малады парламентарый Уільям Уілберфорс вырашае змяніць гэтую заганную практыку. Ён знаёміцца ​​з былым рабом Алаудай Эквіяна і іншымі абаліцыяністамі. Год за годам ён уносіць у парламент законапраект аб адмене рабства і раз за разам церпіць няўдачу. Калі ён ўпадае ў адчай, лёс зводзіць яго з маладой жанчынай Барбарай Спунэр, якая натхняе яго на далейшую барацьбу.

Узнагароды
----------

* У 2008 годзе фільм атрымаў Прэмію Святога Хрыстафора за лепшы фільм.

Музыка ў фільме
---------------

Акрамя гімна «Amazing Grace» у выкананні Ёана Грыфіта, у фільме гучыць музыка Ёзэфа Гайдна («Opus 64») і Пятра Чайкоўскага («Ранішняя малітва» з «Дзіцячага альбома»).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
* «Цудоўна Ласка»: кінапаказ 4 кастрычніка(недаступная спасылка)
**Цукровыя птушкі** або **Цукровыя мёдасмокі** (*Promeropidae*) — маленькае сямейства вераб'інападобных, змяшчае ўсяго адзін род *Promerops*, у якім вылучаюць два віды: Цукровая птушка Герні (*Promerops gurneyi*) і Капская цукровая птушка (*Promerops cafer*). Найбольш блізкім з'яўляецца сямейства *Chaetopidae*. Раней цукровыя птушкі як род уключаўся ў сямейства нектарніцавыя або мёдасмокавыя.

Цукровая птушка Герні жыве на поўдні Афрыкі, Капскі цукровы мёдасмок — выключна ў Фінбошы.

Цукровыя птушкі — птушкі сярэдняга памеру з даўжынёй цела 30-40 см, масай 30-45 г. Апярэнне шаравата-бурае з жоўтымі плямамі, дзюбы доўгія, выгнутыя ўніз. Самцы і самкі падобныя, але ў самцоў доўгія, каля 40 см, хвасты.
**«Адкрыццё Крэгера (камплект дакументацыі)»** (руск.: Откровение Крегера (комплект документации)) — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1991 годзе.

Змест
-----

«Адкрыццё Крэгера» разам з апавяданнямі «Рэканструктар (Аб даследаваннях П. Стэцюка)», «Зброя адплаты» і «Музыка са слупа» складае адзіны цыкл твораў у жанры альтэрнатыўнай гісторыі. Сюжэты гэтых апавяданняў пераклікаюцца.

Апавяданне «Адкрыццё Крэгера» прадстаўлена ў выглядзе афіцыйнай перапіскі паміж вышэйшымі дзеячамі нацысцкай Германіі: рэйхсфюрэрам СС Генрыхам Гімлерам, малодшым імперскім чараўніком Т. Крэгерам, галоўным рэканструктарам І. Вульфам і іншымі. Прыводзяцца рапарты, службовыя запіскі, пратаколы, расшыфроўкі магнітафонных запісаў.

У апавяданні літаральна інтэрпрэтуецца назва працы Леніна «Леў Талстой як люстэрка рускай рэвалюцыі». Спярша Т. Крэгеру ў астрале з'яўляецца Леў Талстой з медыцынскім люстэркам на лбе, затым высвятляецца, што ў раёне Яснай Паляны будаваўся велізарны рэфлектар, а збор твораў Талстога выдаваўся з розным тыражом кожнага тома з мэтай наводкі і факусоўкі духоўна-містычнага люстэрка. З праведзенай у «Аннэнэрбе» рэканструкцыі «люстэрка» Льва Талстога вынікае выснова аб неабходнасці нападу Італіі на Абісінію.

Да апавядання «Рэканструктар» адсылае ўдакладненне наконт асобы аднаго са Сталінаў: «у цяперашні час мяркуецца, — Сероб Налбандзян». Фраза Гімлера «Вам ніколі, выпадкова, не снілася, што вы едзеце ў кузаве абскубенага грузавіка невядома куды, а вакол вас сядзяць нейкія монстры?» з'яўляецца алюзіяй на апавяданне «Музыка са слупа», дзе рабочыя ехалі ў кузаве грузавіка. Герой апавядання «Музыка са слупа» ў сваю чаргу ў трызненні бачыў сябе Гімлерам. Пялевін не дае адназначнага адказа на пытанне, якое з двух апавяданняў рэальнасць, а якое — сон.

Публікацыі
----------

Апавяданне «Адкрыццё Крэгера» было ўпершыню апублікавана ў 1991 годзе ў дзявятым нумары часопіса «Веды — сіла», а таксама ўвайшло ў склад першага аўтарскага зборніка Пялевіна «Сіні ліхтар» (1991).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Титаренко Е. А.* Гипер- и метатекстовые маркеры в прозе В. Пелевина (на материале ранних рассказов) // Русская филология: Вестник Харьковского национального педагогического университета имени Г. С. Сковороды. — 2016. — № 3 (58)
2. ↑  Если: журнал фантастики и футурологии. Выпуски 9-12. 2005
3. ↑  *Сергей Некрасов* Виктор Пелевин: опыт библиографии
4. ↑  Откровение Крегера: Комплект документации // Знание — сила. — 1991. — № 9.
— С. 22-26.
**Апалон Вейскі** — тэракотавая этруская статуя Апалона са старажытнага горада Веі, вырабленая прыблізна ў 550—520 гадах да н. э. у міжнародным іанічным ці ў познеэтрускім стылі. Была выяўлена ў 1916 годзе, у наш час захоўваецца ў Нацыянальным музеі этрускага мастацтва.

Аўтарам статуі, верагодна, з'яўляўся скульптар Вулка — адзіны з этрускіх скульптараў, чыё імя дайшло да нас. Статуя з'яўлялася часткай кампазіцыі, якая адлюстроўвала Апалона і Геракла, якія змагаліся за Керынейскую лань. Гэта кампазіцыя размяшчалася на вышыні 12 м на акратэрыёне свяцілішчы Мінервы ў Партанача.

Зноскі
------

1. 1 2  *Nigel Spivey.* Etruscan Art. — London: Thames and Hudson, 1997.
**Рамасэ** — старажытнаегіпецкі вельможа, які быў чаці пры фараонах Аменхатэпе III and Эхнатоне.

Біяграфія
---------

Рамасэ нарадзіўся ва ўплывовай сям'і. Яго бацька Хебы быў правіцелем Мэмфіса ў пачатку праўлення Аменхатэпа III. Брат Рамасэ Аменхатэп (Хай)  (англ.) (бел. быў распарадчыкам вялікага палаца  (англ.) (бел. Мэмфіса.

Рамасэ займаў пасаду чаці ў апошняе дзесяцігоддзе валадарання Аменхатэпа III і на пачатку царавання апошняга караля. Рамасэ пазначаны на таблічках, знойдзеных у палацы караля Аменхатэпа III у Малкаце  (руск.) (бел. з'яўляецца. Там адзначаны таксама чаці Аменхатэп-Хай  (англ.) (бел.. Абодва чаці таксама паказаны побач у некропалі Салеба  (укр.) (бел..

У эпоху Новага царства абавязкі чаці былі падзелены на пасады паўночнага і паўднёвага чаці. Пры гэтым пакуль не вызначана, якую іменна з пасад займаў Рамасэ.

Грабніца
--------

Асноўны артыкул: **TT55**
Яго грабніца TT55 змяшчаецца ў Шэйх Абд эль-Курне  (руск.) (бел. і з'яўляецца часткай Фіванскага некропаля на заходнім беразе Ніла, насупраць Луксора. Пахавальня адметная высокай якасцю упрыгожванняў, зробленых як у традыцыйным стылі, так і ў стылі Амарнскага перыяду  (англ.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Shirley, JJ (2013). "Crisis and Restructuring of the State: From the Second Intermediate Period to the Advent of the Ramesses". in Moreno García, Juan Carlos. *Ancient Egyptian Administration*. Boston: Leiden. ISBN 9789004249523.
2. ↑  Kozloff, A. P.; Bryan, B. M.; Berman, L. M. (1992). *Egypt's Dazzling Sun, Amenhotep III and his world*. Cleveland: Cleveland Museum of Art. pp. 49-50. ISBN 9780940717169.
3. ↑  Ramose (TT 55)
4. ↑  Baikie, James (1932). *Egyptian Antiquities in the Nile Valley*. Methuen. .
5. ↑  Ramose - TT55 **(нявызн.)**. Праверана 5 чэрвеня 2007.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Рамасэ на Вікісховішчы |