**Хрысціянска-дэмакратычны заклік** (нідэрл.: Christen-Democratisch Appèl, CDA) — нідэрландская хрысціянска-дэмакратычная партыя. Партыя з’яўляецца ўдзельнікам урадавай кааліцыі разам з Народнай партыяй за волю і дэмакратыю, якая падтрымліваецца ў парламенце Партыяй свабоды. Партыя мае 21 месца з 75 у першай палаце і 21 месца з 150 у другой палаце Генеральных штатаў і 5 месцаў з 25 вылучаных для Нідэрландаў у Еўрапарламенце (уваходзіць у фракцыю Еўрапейскай народнай партыі).

Маладзёжнае крыло партыі называецца Хрысціянска-дэмакратычны маладзёжны заклік.

Партыя з’яўляецца членам Еўрапейскай народнай партыі.

Гісторыя
--------

Хрысціянска-дэмакратычны заклік быў заснаваны ў верасні 1976 года як перадвыбарчы блок трох клерыкальных партый: Антырэвалюцыйнай партыі (АРП, заснаваная ў 1976 годзе), Каталіцкай народнай партыі (КНП, заснаваная ў 1945 годзе) і Хрысціянска-гістарычнага саюза (ХІС, заснаваны ў 1908 годзе). 11 кастрычніка 1980 адбыўся аб’яднаўчы з’езд, падчас якога партыі спынілі сваё самастойнае існаванне і стварылі адзіную партыю ХДЗ.

Падчас парламенцкіх выбарах 1977 агульны спіс трох партыі пад назвай Хрысціянска-дэмакратычны заклік (ХДЗ), які ўзначальваў міністр юстыцыі і лідар КНП Дрыс ван Агт, атрымаў найбольшую колькасць галасоў. Дрыс ван Агт сфармаваў урад, у які ўвайшлі прадстаўнікі кансерватыўна ліберальнай Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю. Пасля выбараў 1981 кааліцыя страціла сваю большасць, і ХДЗ быў вымушаны супрацоўнічаць з Партыяй працы.

Пасля выбараў 1982 кааліцыя ХДЗ і Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю вярнулася да ўлады. Новы лідар ХДЗ Руўд Любэрс паставіў перад сабой амбіцыйную праграму рэформаў, якая ўключала скарачэнне бюджэту, рэформу пенсій па старасці і інваліднасці і лібералізацыю грамадскіх паслуг. Любэрс выйграў выбары 1986 і 1989 гадоў. У 1989 годзе ХДЗ не змог сфарміраваць большасць са сваімі партнёрамі па кааліцыі і перайшоў да супрацоўніцтва з Партыяй працы.

Пасля паразы на парламенцкіх выбарах 1994 года, звязанай з унутрыпартыйным супрацьстаяннем, партыя ўпершыню з 1918 года перайшла ў апазіцыю. З 1994 па 2002 год ХДЗ была найбуйнейшай апазіцыйнай партыяй на працягу тэрміну паўнамоцтваў сацыял-дэмакратычнага прэм’ер-міністра Віма Кока. З 1997 да 2001 года лідарам партыі быў Яап дэ Хооп Схеффер.

З 2002 года па 2010 год Ян Петэр Балкенэндэ, які быў лідарам ХДЗ, узначальваў урад. На пазачарговых выбарах 2010 партыя апынулася на чацвёртым месцы, страціўшы амаль палову месцаў у другой палаце парламента.

Удзел у выбарах
---------------

Удзел у выбарах да другой Палаты парламента Нідэрландаў:

Перадвыбарная агітацыя Хрысціянска-дэмакратычнага закліку, чэрвень 2010
* 1956 год — 77 месцаў (КНП 49, АРП 15, ХІС 13)
* 1959 год — 75 месцаў (КНП 49, АРП 14, ХІС 12)
* 1963 год — 76 месцаў (КНП 50, АРП 13, ХІС 13)
* 1967 год — 69 месцаў (КНП 42, АРП 15, ХІС 12)
* 1971 год — 58 месцаў (КНП 35, АРП 13, ХІС 10)
* 1972 год — 48 месцаў (КНП 27, АРП 14, ХІС 7)
* 1977 год — 49 месцаў
* 1981 год — 48 месцаў
* 1982 год — 45 месцаў
* 1986 год — 54 месцы
* 1989 год — 54 месцы
* 1994 год — 34 месца
* 1998 год — 29 месцаў
* 2002 год — 43 месца
* 2003 год — 44 месца
* 2006 год — 41 месца
* 2010 год — 21 месца

Удзел у выбарах у Еўрапарламент

* 2009 год — 5 месцаў
* 2004 год — 7 месцаў
* 1999 год — 9 месцаў
* 1994 год — 10 месцаў
* 1989 год — 10 месцаў
* 1984 год — 8 месцаў
* 1979 год — 10 месцаў

Электарат
---------

ХДЗ у асноўным падтрымліваецца рэлігійнымі выбаршчыкамі, як каталікамі так і пратэстантамі. Яны, як правіла, жывуць у сельскай мясцовасці і, як правіла, пажылыя людзі. У некаторыя перыяды, аднак, ХДЗ прыцягвае людзей усіх класаў і рэлігій.

Геаграфічна, ХДЗ асабліва моцны ў правінцыі Паўночны Брабант, Лімбург і Аверэйсел. ХДЗ мае нязначнае ўплыў у чатырох найбуйнейшых гарадах Нідэрландаў (Амстэрдаме, Ротэрдаме, Гаазе і Утрэхце) і ў гарадах Гронінген і Дрэнтэ.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Documentation Center Dutch Political Parties Праверана 24 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q850730'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2157341'></a>
2. ↑  Parlement.com Праверана 1 кастрычніка 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14042250'></a>
3. ↑   Праверана 22 студзеня 2023.
4. ↑  Documentation Center Dutch Political Parties Праверана 2 красавіка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q850730'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2157341'></a>
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39
6. 1 2  Documentation Center Dutch Political Parties Праверана 24 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q850730'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2157341'></a>
7. ↑

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Хрысціянска-дэмакратычны заклік на Вікісховішчы |

* Афіцыйны вэб-сайт  (гал.)
* Інфармацыя аб нідэрландскія палітычныя партыі  (гал.)
* Christen-Democratisch Appèl (CDA)  (гал.)

| Палітычныя партыі Нідэрландаў |
| --- |
| Прадстаўленыя ў Генеральных штатах | Народная партыя за свабоду і дэмакратыю (VVD) • Партыя працы (PvdA) • Хрысціянска-дэмакратычны заклік (CDA) •  Дэмакраты 66 (D66) • Сацыялістычная партыя (SP) • Партыя свабоды (PVV) • Хрысціянскі саюз (CU) • Зялёныя левыя (GL) • Рэфармацкая палітычная партыя (SGP) • Партыя для жывёл (PvdD) • 50ПЛЮС (50+) |
| Іншыя партыі | Гонар за Нідэрланды • Спіс Піма Фортайна |

| Партыі-члены Еўрапейскай народнай партыі |
| --- |
| Члены | 
* Сцяг Аўстрыі ÖVP
* Сцяг Бельгіі CD&V
* CDH
* Сцяг Балгарыі ГЕРБ
* СДС
* ДМБ
* ДП
* БЗНС-НП
* Сцяг Венгрыі Fidesz-MPP
* MDF
* KDNP
* Сцяг Германіі CDU
* CSU
* Сцяг Грэцыі ND
* Сцяг Даніі K
* KD
* Сцяг Ірландыі FG
* Сцяг Іспаніі PP
* UDC
* Сцяг Італіі PdL
* UdC
* UDEUR
* Сцяг Кіпра DISY
* Сцяг Латвіі TP
* JL
* Сцяг Літвы TS-LKD
* Сцяг Люксембурга CSV
* Сцяг Мальты PN
* Сцяг Нідэрландаў CDA
* Сцяг Польшчы PO
* PSL
* Сцяг Партугаліі PSD
* CDS-PP
* Сцяг Румыніі PD-L
* PNTCD
* UDMR
* Сцяг Славакіі SDKÚ-DS
* KDH
* SMK-MKP
* Сцяг Славеніі SDS
* SLS
* NSi
* Сцяг Фінляндыі Kok.
* Сцяг Францыі UMP
* Сцяг Чэхіі KDU-ČSL
* Сцяг Швецыі M
* KD
* Сцяг Эстоніі IRL

 |
| Асац. | 
* Сцяг Нарвегіі H
* Сцяг Сербіі DSS
* Г17+
* Сцяг Харватыі HDZ
* HSS
* Сцяг Швейцарыі CVP

 |