У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Зорка (значэнні).
**Зорка** (*Anthocharis cardamines*) — від дзённых матылькоў з сямейства Бялянкі (*Pieridae*).

Відавы эпітэт лац.: cardamines звязаны c лац.: Cardamine — зубніца, адна з кармавых раслін вусеняў.

Апісанне
--------

Размах крылаў 38-48 мм, а даўжыня пярэдняга крыла 17-23 (20-24) мм. Вусікі галоўкавыя, шэрыя, са светлай булавой. Усамца галава і грудзі пакрытыя жаўтлява-шэрымі валасінкамі. Пярэдняе крыло зверху з шырокім ярка-аранжавым полем, які займае ўсю яго дыстальную палову і не абмежаваным знутры чорным; дыскальная пляма дробная, штрыхападобная, чорная, не цэнтраваная белым, ляжыць на аранжавым фоне. Вяршыня пярэдняга крыла зверху чорная, суцэльная, знізу — белаватая, з шаўкавістым адлівам. Махры пярэдняга крыла пярэстыя, складаюцца з перамежных аранжавых і чорных участкаў, па анальным краі белыя. Махры задняга крыла белыя, з цёмнымі рыскамі ля жылак. Задняе крыло зверху белае, ніжні бок з няправільнай формы шэра-зялёнымі палямі па белым фоне.

У самкі галава і грудзі пакрытыя цёмна-шэрымі валасінкамі. Малюнак крылаў, як у самца, пярэдняе крыло без аранжавага поля; чорнае поле ў вяршыні і дыскальная пляма шырэйшая, чым у самца.

* Anthocharis cardamines ♂*Anthocharis cardamines* ♂
* Anthocharis cardamines ♂  △*Anthocharis cardamines* ♂ △
* Anthocharis cardamines  ♀*Anthocharis cardamines* ♀
* Anthocharis cardamines ♀ △*Anthocharis cardamines* ♀ △

Арэал і месцапражыванні
-----------------------

Пазатрапічная Еўразія. Сустракаецца па ўсёй тэрыторыі Усходняй Еўропы. Звычайны від бялянак ў вясновы час. На поўнач распаўсюджваецца аж да ўзбярэжжа Баранцава мора на захадзе і Палярнага Урала на ўсходзе. Адсутнічае ў зоне пустынь на паўднёвым усходзе еўрапейскай часткі, а ў падзоне сухіх стэпаў прымеркаваны да поймаў рэк.

Матылі аддаюць перавагу адкрытым лясным або памежным з лесам злёгку сыраватым разнатраўным участкам: высечкам, узлескам, палянам, прасекам. Самцы актыўна лётаюць і могуць пранікаць даволі далёка на адкрытыя прасторы, такія як лугі ў поймах рэк, абочыны дарог; перасякаць гарадскія пусткі. Від прымеркаваны да мезафільных стацый з драўняна-хмызняковай расліннасцю. Падымаецца ў горы да 2000 м над узроўнем мора. На Кольскім паўвостраве звязаны з антрапагеннымі, лугавымі біятопамі. У Маскве сустракаецца ў гарадскіх лясах, адкуль пранікае на сумежныя тэрыторыі, у тым ліку і ў жылыя кварталы.

Біялогія
--------

Выгляд развіваецца ў адным пакаленні за год. З Чарнаморскага ўзбярэжжа Каўказа вядомыя знаходкі віду ў канцы сакавіка. У сярэдняй паласе час лёту доўжыцца з канца красавіка да канца чэрвеня. У зоне лесатундры і тундры свежыя самцы з’яўляюцца ў першай дэкадзе ліпеня. Матылі харчуюцца на квітнеючых вербах (*Salix*) і кветках разнатраўя.

Пасля спарвання самка адкладае па 1, часам 2-3 яйцы на суквецці, радзей на кветаножкі і маладыя струкі кармавых раслін. Вусень блакітна-зялёны, з дробнымі чарнаватымі кропкамі, цёмна-зялёнай галавой і бялёсай спінны лініяй на 1 і 5 сегментах цела. Развіваецца на некаторых крыжакветных травах з канца мая па сярэдзіну ліпеня, харчуецца пялёсткамі або маладым насеннем у струках. Акукленне ў ліпені. Зімуе кукалка. Кукалка гладкая, зялёная або светла-карычневая з белымі бакавымі палосамі.

Кармавыя расліны вусеняў: *Alliaria officinalis*, іншыя прадстаўнікі роду часночніца (*Alliaria*), у тым ліку часночніца чаранковая (*Alliaria petiolata*), *Barbarea vulgaris*, стрэлкі звычайныя (*Capsella bursa-pastoris*), прадстаўнікі роду зубніца (*Cardamine*), у тым ліку *Cardamine pratensis*, вайда фарбавальная (*Isatis tinctoria*), *Lunaria annua*, жарушнік ісландскі (*Rorippa islandica*), прадстаўнікі роду гуляўнік (*Sisymbrium*), прадстаўнікі роду торбачнік (*Thlaspi*), у тым ліку торбачнік палявы (*Thlaspi arvense*), вежавіца гладкая (*Turritis glabra*).

* ЯйцоЯйцо
* ВусеньВусень
* КукалкаКукалка
* ІмагаІмага

Заўвагі па сістэматыцы
----------------------

Ва Усходняй Еўропе прадстаўлены намінатыўным еўра-сібірскім падвідам. Для Каўказа ў шэрагу работ прыводзіцца заходне-азіяцкі падвід *Anthocharis cardamines phoenissa* Kalchberg, 1894, які адрозніваецца круглявымі і буйнымі белымі плямамі на споднім баку крылаў. Аднак гэта прыкмета характэрна і для многіх матылькоў з розных частак арэалу, асабліва ў паўднёвых раёнах распаўсюджання. Некаторыя асобіны, сабраныя ў найбольш арыдных частках Каўказа, валодаюць таксама іншай прыкметай: шэрай размытай ўнутранай мяжой аранжавага апікальнага поля, аналагічнай ў арыднага віду *Anthocharis gruneri*. Аднак і гэта прыкмета не з’яўляецца ўстойлівай — не ўсе каўказскія асобіны віду валодаюць такім.

### Падвіды

* *A. c. alexandra* (Hemming, 1933) — распаўсюджанне падвіда — Алтай. Іншыя назвы (сінонімы) падвіда *A. c. orientalis* Röber, 1907
* *A. c. cardamines* (Linnaeus, 1758) — Намінатыўны падвід. Распаўсюджаны ў Еўропе, умеранай зоне Азіі, Кітаі і Японіі.
* *A. c. hayashii* Fujioka, 1970 — распаўсюджаны на тэрыторыі Японіі
* *A. c. isshikii* Matsumura, 1925 — распаўсюджаны ў Японіі
* \* *A. c. kobayashii* Matsumura, 1925 — распаўсюджаны на Сахаліне
* *A. c. koreana* Matsumura, 1937 — насяляе на Амуры і Усуры
* *A. c. meridionalis* Verity, 1908 — распаўсюджаны на Алтаі, у Саянах і Забайкаллі
* *A. c. phoenissa* Kalchberg, 1894 — распаўсюджаны на Капетдаге
* *A. c. progressa* (Sovinsky, 1905) — шырока распаўсюджаны на Цянь-Шані, Гісар-Дарвазе і на Далёкім Усходзе. Іншыя назвы падвіда *A. c. sajana* Röber, 1907 і *A. c. sibirica* Haanshus, 1920
* *A. c. septentrionalis* Wnukowsky, 1927 — распаўсюджаны на Далёкім Усходзе

Цікавыя факты
-------------

Былі выпушчаныя паштовыя маркі з выявай матылька: у Албаніі ў 1963 г.; у Балгарыі ў 1981 г.; у Венгрыі ў 1966 г.; у Джэрсі у 2006 г.; у Нарвегіі ў 1993 г.; у Румыніі ў 1969, 1991 гг.; у Фінляндыі ў 1986 г.; у Чэхаславакіі ў 1961 г.; у Швейцарыі ў 1951 г.

Заўвагі па ахове
----------------

Від занесены ў Чырвоную кнігу Масквы, хоць і адносіцца да 3 катэгорыі рэдкасці. Матылёк года ў Германіі у 2004 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Captain’s European Butterfly Guide Архівавана 13 ліпеня 2009. Orange Tip — Anthocharis cardamines

Літаратура
----------

* *Некрутенко Ю.П.* Дневные бабочки Кавказа. Определитель. — Киев: Наукова думка, 1990. — С. 70―71. — 216 с. — ISBN 5-12-001352-X.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777573186 |