recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Луцэнка.

**Ю́рый Віта́льевіч Луцэ́нка** (укр.: Юрій Віталійович Луценко, нар. 14 снежня 1964 года) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. З лютага 2005 па снежань 2006 — міністр унутраных спраў Украіны (ва ўрадах Юліі Цімашэнка, Юрыя Еханурава ды Віктара Януковіча). З 19 снежня 2007 па 29 студзеня 2010 года — Міністр унутраных спраў у другім урадзе Юліі Цімашэнка.

26 снежня 2010 года арыштаваны Генеральнай пракуратурай Украіны ды знаходзіцца пад следствам па абвінавачанні ў растраце дзяржаўных сродкаў у асабліва буйных памерах .

Палітычная дзейнасць
--------------------

Хуткі ўзлёт у палітыцы маладога інжынера (1989—1994 — майстар участка, начальнік тэхбюро цэха, галоўны канструктар ровенскага завода «Газатрон») непасрэдна звязаны з палітычнай дзейнасцю яго бацькі — Віталя Іванавіча Луцэнкі, які, займаючы розныя кіруючыя пасады, неаднаразова абіраўся дэпутатам Ровенскага гарадскога і абласнога саветаў, з лістапада 1990 па верасень 1991 года быў першым сакратаром Ровенскага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Украіны, у 1993 годзе, пасля аднаўлення дзейнасці КПУ, зноў узначаліў абкам і стаў членам ЦК КПУ. У сакавіку 1994 года бацька Юрыя Луцэнка быў абраны народным дэпутатам Украіны. Вось з гэтага моманту і пачаўся актыўны рост палітычнай кар’еры сына.

У 1991 годзе Юрый Луцэнка ўступіў у Сацыялістычную партыю Украіны.

З 1994 — намеснік кіраўніка Ровенскай абласнога савета, з 1996 — начальнік камітэта эканомікі Ровенскай абласной адміністрацыі.

Луцэнка быў намеснікам міністра навукі і тэхналогій, памочнікам прэм’ер-міністра, сакратаром палітсавета Сацыялістычнай партыі Украіны, памочнікам-кансультантам лідара СПУ Аляксандра Мароза.

Лічыцца, што Луцэнка ўзначальваў «правае крыло» Сацпартыі, выступаючы за супрацоўніцтва з некамуністычнай апазіцыяй Кучмы, у процівагу Ёсіфу Вінскаму, які выступаў за падтрымку Камуністычнай партыі Украіны.

Са снежня 2000 года Луцэнка — адзін з лідараў украінскай апазіцыі.

У 2002 быў абраны ў Вярхоўную раду.

Адзін з арганізатараў вулічных акцый пратэсту падчас правядзення акцый «Украіна без Кучмы» пасля «касетнага скандалу» ў 2000, 2002 і «Аранжавай рэвалюцыі» 2004 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Луценко\_Юрій\_Віталійович (укр.)
2. ↑  Суд решит, законно ли арестован Луценко  (руск.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны Сайт «Народнай самаабароны» Архівавана 6 красавіка 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Тэматычныя сайты | Вярхоўная рада · Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Лентапедыя · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны · OpenSanctions |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 133846687 · ISNI: 0000 0000 4055 4498 · LCCN: n2008008220 · VIAF: 26530062 |
**Іван Друцкі**, паводле А. В. Кузьміна **Іван Адзінец** (пачатак XIV — 2-я палова XIV) — арыстакрат з роду князёў Друцкіх. Магчымы родапачынальнік князёў Адзінцэвічаў.

На думку А. В. Кузьміна, князь *Іван Друцкі* можа быць тоесны князю *Івану Адзінцу* з радаслоўя князёў Адзінцэвічаў, складзенага на пачатку XVI ст. Хто яго бацька не вядома, аднак, мянушка «Адзінец» сведчыць, што Іван напэўна адзінае дзіцё бацькоў, т.ч. не сын друцкіх князёў Даніла, Міхаіла Данілавіча або Міхаіла Міхайлавіча, а прадстаўнік іншай галіны роду.

Да 1339 года ад’ехаў з друцкіх уладанняў да вялікіх князёў маскоўскіх, што даследчыкі звязваюць з актыўнай палітыкай вял. кн. літоўскага Гедзіміна на ўсходнім кірунку, магчыма, з укняжэннем у 1320-я гады князя Альгерда ў Віцебску.

Зімой 1339—1340 гадоў князь *Іван Друцкі* браў удзел ў паходзе маскоўскага войска на чале з Таўлубіем на Смаленск, то бок служыў тады вял. кн. маскоўскаму Івану Каліце. У 1353 годзе ў тастаменце вял. кн. маскоўскага Сямёна Гордага князь Іван Друцкі названы ў мінулым часе. Вял. кн. Сямён згадвае сярод сваіх купляў «сяло ў Дзмітраве» набытае ў князя Івана. Напэўна, да гэтага часу ён пакінуў службу вял. кн. маскоўскаму і вярнуўся на радзіму.

Зноскі
------

1. ↑  Кузьмин, 2007, с. 65
2. ↑  *Paszkiewicz H.* O genezie i wartości Krewa. — Warszawa, 1938. — S. 313
3. ↑  Насевіч, 1992, с. 85
4. 1 2  Кузьмин, 2007, с. 64

Літаратура
----------

* *Кузьмин А. В.* Опыт комментария к актам Полоцкой земли второй половины XIII-начала XV в. (окончание) // *Древняя Русь. Вопросы медиевистики*. — 2007. — № 4 (40). — С. 50-68.
* *Насевіч В. Л.* Род князёў Друцкіх у гісторыі Вялікага княства Літоўскага (XIV—XVI стст.) // *Старонкі гісторыі Беларусі*. — Мн.: 1992. — С. 80-104.
На тэрыторыі старажытнага комплекса Ангкор.
**Камбаджыйская раўніна** — нізінная раўніна на поўдні п-ва Індакітай, пераважна ў Камбоджы.

Плошча каля 200 тыс. км². Сярэднія вышыні каля 100 м. Абмежавана на захадзе хр. Кравань, на поўначы ўступам плато Карат, на ўсходзе гарамі Чыянгшон. Складзена з рыхлых алювіяльных і азёрных адкладаў ракі Меконг і яе прытокаў. На Камбаджыйскай раўніне знаходзіцца самае вялікае на п-ве Індакітай возера Танлесап.

Клімат субэкватарыяльны, мусонны. Ападкаў ад 700 да 1500 мм за год. Пасля зведзеных лясоў пераважаюць рэдкалессі і саванны, месцамі лугі і балоты.

Густа населена, развіта рысаводства.

Літаратура
----------

* Камбаджыйская раўніна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
**«Камбат»** (руск.: Комбат) — фатаграфія часоў Вялікай Айчыннай вайны, зробленая савецкім фатографам Максам Альпертам[ru]. На фатаграфіі адлюстраваны камандзір, які паднімае салдат у атаку з пісталетам ТТ у руцэ. «Камбат» — адно з самых яркіх і выразных фота часоў Вялікай Айчыннай вайны. Доўгі час, нягледзячы на тое, што здымак быў знакаміты і папулярны, былі вядомыя толькі гісторыя яго стварэння і назва, дадзеная яму фатографам. Асоба намаляванага на ёй чалавека заставалася невядомай.

Заўвагі
-------

1. ↑  *М. Альперт.* Беспокойная профессия. — М.: Искусство, 1962. — С. 65—66. — 116 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Камбат (фатаграфія)
**Востраўскае пагадненне** (4 жніўня 1392) — палітычная дамова, якую падпісалі, з аднаго боку, кароль польскі Уладзіслаў II, ён жа Вялікі князь літоўскі, рускі і жамойцкі Ягайла, і яго жонка польская каралева Ядвіга, а з другога боку — Вітаўт Кейстутавіч, тагачасны князь гарадзенскі, і яго жонка Ганна. Яны дамовіліся пра спыненне міжусобнай вайны і пра падзел улады ў Вялікім княстве Літоўскім у складзе саюзнай польска-літоўскай дзяржавы. Пагадненне было падпісана ў маёнтку Востраў (цяпер не існуе) пад Лідай.

Паводле тагачаснага звычаю, удзельнікі пагаднення ўзаемна прабачылі крыўды і пакляліся ў вечным сяброўстве. Вітаўт прызнаваў вярхоўную ўладу польскай кароны і прызначаўся намеснікам караля ў княстве; ён не толькі вяртаў свае вотчыны, але і атрымліваў ад караля новыя землі, і ў выніку атрымаў у валоданне гарады Трокі, Гродна, Ліду, воласці Берасцейскую, Суражскую, Драгічынскую, Мельніцкую, Камянецкую, Ваўкавыскую і Лідскую. Такім чынам, Вітаўт стаў фактычным уладаром Вялікага княства Літоўскага, а з 1395 пачаў афіцыйна ўжываць тытул Вялікага Князя Літоўскага. Пасля смерці Вітаўта, усе яго землі і тытулы мусілі вярнуцца пад уладу польскай кароны, з выняткам спадчыны для брата Жыгімонта і пасагу жонкі Ганны. Жонка Вітаўта атрымлівала ад Кароны гарантыі бяспекі і пратэкцыі пасля яго магчымай смерці.

Пагадненне паклала канец міжусобнай вайне, стабілізавала палітычную сітуацыю ў ВКЛ, а ў далейшай перспектыве спрычынілася да канчатковага спынення крыжацкай экспансіі ў Прыбалтыцы (Вялікая вайна, 1409-1411).

Перадгісторыя
-------------

Ініцыятарамі пагаднення былі члены Кракаўскай каралеўскай рады. Актыўнай прыхільніцай выступіла каралева Ядвіга Анжуйская. Патаемныя перамовы з Вітаўтам правёў князь мазавецкі Генрык — муж Рынгалы, сястры Вітаўта. Перад падпісаннем, у канцы ліпеня 1392 года, у Вільні адбыўся з’езд малодшых Альгердавічаў з удзелам Ядвігі, дзе было прынята канчатковае рашэнне аб перадачы ўлады ў княстве Вітаўту.

Літаратура
----------

* *Лаўрэш Л.* Востраўскае пагадненне 1392 г. // «Наша Слова». № 18(806) 2.5.2007; № 23(811), 13.6.2007;
* *Лаўрэш Л.* Месца заключэння Востраўскага пагаднення 1392 г. // «Гістарычны альманах». Том 13, 2007. С. 109—118;
* *Лаўрэш Л.* Месца заключэння Востраўскага пагаднення 1392 г. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзе заснавання горада. Матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі (Ліда, 3 кастрычніка 2008 г.). Ліда, 2009. С. 44–48;
* Leonid Ławresz. Miejsce zawarcia ugody ostrowskiej 1392 r. // Ziemia Lidzka №2(78), 2007.
* *Лаўрэш Л.* Праўду ў яміну не закапаеш, або шукайце і знойдзеце // Маладосць. 2012. № 2. С. 96-100.;
* *Лаўрэш Л.* Гісторыя маёнтка Востраў // Гісторыка-культурная спадчына Лідчыны. Зборнік навуковых артыкулаў. Мінск. 2022. С. 39-45;
* Anatol Lewicki. Powstanie Świdrygiełły. Ustęp z dziejów Unii Litwy z Koroną. — Kraków : Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1892.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Крыжаноўскі.
**Сцяпан Андрэевіч Крыжаноўскі** (укр.: Степан Андрійович Крижанівський; 8 студзеня 1911, г. Новы Буг, Мікалаеўская вобласць, Украіна — 17 ліпеня 2002) — украінскі паэт, літаратуразнавец.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў Харкаўскі інстытут прафесійнай асветы (1933). У 1940—41 і 1949—87 у Інстытуце літаратуры імя Т. Шаўчэнкі АН Украіны. Доктар філалагічных навук (1962), прафесар (1963).

Творчасць
---------

Друкуецца з 1928. У зборніках вершаў «Энергія» (1930), «Дні, дарогі, сябры» (1934), «Калінавы мост» (1940), «Яшчэ не вечар» (1961), «Формула шчасця» (1970), «Далягляд» (1980), «Летапіс» (1991) і інш. паэтызацыя чалавечых пачуццяў, прыроды. Аўтар літаратуразнаўчых прац, прысвечаных класікам нацыянальнай літаратуры («У жыцці маім да ўсяго маю справу…» і «Урокі Паўло Тычыны»; абодва 1979).

Быў знаёмы з Я. Купалам, яму прысвяціў паэтычныя творы, успаміны, літаратурна-крытычныя артыкулы. На ўкраінскую мову пераклаў асобныя творы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Броўкі, П. Глебкі, П. Панчанкі, М. Танка. На беларускую мову асобныя творы С. Крыжаноўскага пераклалі Э. Валасевіч, М. Калачынскі, П. Місько.

Выбраная бібліяграфія
---------------------

* Берізка: Внбр. поезії. Київ, 1971.

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

* Рэспубліканская прэмія імя А. Білецкага (1980).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Чабаненка В. А.* Крыжаноўскі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 124838456 · ISNI: 0000 0003 6178 9087 · LCCN: n82210806 · NKC: jo2003168126 · NTA: 071415246 · NUKAT: n97018915 · SUDOC: 221498524 · VIAF: 221327859 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каўпень.
**Каўпень** — гарадзішча і курганны могільнік каля в. Каўпень (Каўпенскі сельсавет) Лоеўскага раёна. Гарадзішча мілаградскай і зарубінецкай культур. За 3 км на захад ад вёскі, на правым беразе р. Дняпро, ва ўрочышчы Рудавец. Памер 75х60 м. Умацавана 2 паўкруглымі валамі. Вышыня ўнутранага вала 2 м, вонкавага - 1,8 м. Абследавалі ў 1953 г. Ю. У. Кухарэнка, 1975 г. Л. Д. Побаль. Культурны пласт каля 0,3 м. Курганны могільнік за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі. У 1890 г. У. З. Завітневіч даследаваў 18 апошніх напаўразбураных курганоў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце галавою на захад. Знойдзены дробныя пацеркі, бранзалеты, спражкі, паясныя кольцы, крэсіва, нажы, сякеры, наканечнік кап'я, гаршкі.
**Камбрыя** (англ.: Cumbria) — цырыманіяльнае неметрапольнае графства на паўночным захадзе Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Паўночна-Заходняя Англія. Сталіца і найбуйнейшы горад — Карлайл. Насельніцтва 500 тыс. чалавек (26-е месца сярод неметрапольных графстваў на 2011 год).

Геаграфія
---------

Агульная плошча — 6768 км² (3-е месца); тэрыторыя адміністрацыйнай вобласці — 6768 км² (2-е месца). На тэрыторыі графства знаходзяцца Камберлендскія горы з высокай гарой Англіі Скофел-Пайк і чатырма найбуйнейшымі азёрамі Англіі — Уіндэрмір, Алсуотэр, Басентуэйт, Дэруэнт-Уотэр.

На захадзе абмываецца Ірландскім морам, уключаючы залівы Солуэй-Ферт (на поўначы) і Моркам (на поўдні).

Клімат
------

Размяшчэнне Камбрыі на паўночна-заходнім узбярэжжы Англіі і горны рэльеф графства робяць Камбрыю самай вільготнай часткай Англіі. За год, у сярэднім, выпадае 2000-3000 мм ападкаў, прычым гадавая колькасць ападкаў у розных галінах Камбрыі моцна адрозніваецца. Таксама ў Камбрыі даволі ветрана. У закрытых гарамі далінах у сярэднім 5 дзён у годзе назіраецца вельмі моцны вецер. На ўзбярэжжа колькасць такіх дзён дасягае 20. Часам у год Камбрыі даводзіцца перажыць 100 вельмі ветраных дзён.

Сярэдняя тэмпература Камбрыі ў студзені роўная 3° C, а ў ліпені 15° C. Снег у Камбрыі — вельмі рэдкая з’ява.

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 5 лістапада 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑
3. ↑

| **Вялікабрытанія** ·  **Англія** ·  **Цырыманіяльныя графствы** |
| --- |
| Flag of England | 
* *Падзел паводле закона аб лейтэнанцтве 1997 г.*

* Бакінгемшыр
* Бедфардшыр
* Беркшыр
* Брысталь
* Вустэршыр
* Вялікі Лондан
* Вялікі Манчэстэр
* Глостэршыр
* Дарэм
* Дорсет
* Дэваншыр
* Дэрбішыр
* Заходні Ёркшыр
* Заходні Сусекс
* Камбрыя
* Кембрыджшыр
* Кент
* Корнуал
* Ланкашыр
* Лестэршыр
* Лінкальншыр
* Лонданскі Сіці
* Мерсісайд
* Нартамберленд
* Нартгемптаншыр
* Норфалк
* Нотынгемшыр
* Оксфардшыр
* Паўднёвы Ёркшыр
* Паўночны Ёркшыр
* Ратленд
* Суфалк
* Сомерсет
* Стафардшыр
* Сурэй
* Тайн і Уір
* Уайт
* Уілтшыр
* Уорыкшыр
* Усходні райдынг Ёркшыра
* Усходні Сусекс
* Уэст-Мідлендс
* Хартфардшыр
* Херэфардшыр
* Хэмпшыр
* Чэшыр
* Шропшыр
* Эсекс

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аруцюнян.

**Ара Арменавіч Аруцюнян** (арм.: Արա Արմենի Հարությունյան; 28 сакавіка 1928 — 28 лютага 1999) — армянскі скульптар
-манументаліст, графік, народны мастак Арменіі, член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР і РФ, прафесар.

Дзяцінства
----------

Нарадзіўся 28 сакавіка 1928 года ў сям’і музыканта, кантрабасіста, артыста хору Дзяржаўнага опернага тэатра. У дзяцінстве цікавіўся мастацтвам, асабліва, творчасцю Урубеля. Захапленне скульптурай пачалося з таго, як аднойчы, быўшы ў адным з сёл, са знойдзенага кавалка туфа з дапамогай падручных прылад ён вычасаў жаночую галаву.

Пасля сёмага класа Аруцюнян паступіў у мастацкае вучылішча на аддзяленне малявання, з якога на трэцім курсе перавёўся на скульптурны. У 1948 годзе дзве студэнцкія працы Аруцюняна былі выстаўлены на выставе ў фае тэатра імя Спендыярава.

Пачатак прафесійнай творчасці
-----------------------------

Пасля сканчэння вучылішча Аруцюнян паступіў у Ерэванскі мастацка-тэатральны інстытут, які скончыў з адзнакай у 1954 годзе. Дыпломнай працай стаў бронзавы помнік Камітасу, усталяваны пасля на магіле кампазітара.

Раннія працы — помнік Бялінскаму (1959), партрэты старога і дзяўчыны (1957).

Стварыў надмагіллі мастаку Е. Тацевасяну (1961) і лекару С. Сагаманяну (1962).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Армянская савецкая энцыклапедыя / пад рэд. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. 1 2 3 4  Armenian Concise Encyclopedia — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1075496667 · ISNI: 0000 0003 9013 7694 · SUDOC: 165497602 · VIAF: 575151778248918130007 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Свірыд.

**Сцяпан Іванавіч Свірыд** (2 жніўня 1913, вёска Стаўпішча, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай вобласці.

Біяграфія
---------

Член КПСС з 1939 года. З 1931 года на гаспадарчай рабоце ў Бабруйскім раёне. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны. З чэрвеня 1941 года — на Заходнім фронце. У партызанах са снежня 1941 года, з красавіка 1942 года — камандзір атрада, у сакавіку — ліпені 1943 года — 9-й Кіраўскай партызанскай брыгады, у ліпені 1943 — чэрвені 1944 гадоў — Кіраўскай ваенна-аператыўнай групай, адначасова быў членам Кіраўскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1973 гадах на партыйнай, савецкай і прафсаюзнай рабоце.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Востраўскі сельсавет.
**Во́страўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Стары Востраў. 

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Востраў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перайменаваны ў Стары Востраў. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кабылянкаўскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Сэмі (Сэм) ШЫЛТ** (нар. 27 кастрычніка 1973) — прафесійны галандскі кікбаксёр, практыкуе змяшаныя адзінаборствы, дайда-джуку каратэ. Дзейны чатырохразовы чэмпіён сусветнага Гран-пры К-1, першы баец у гісторыі К-1, які выйграў чэмпіянат тры разы запар (2005, 2006, 2007). У чацвёрты раз Сэмі Шылт заваяваў пояс чэмпіёна К-1 у 2009 г. скончыўшы ўсе тры баі ў першых раўндах супраць Джерама ле Банара, Рэмі Баньяскі, Бадра Хары. Неаднаразовы чэмпіён свету і Еўропы. Таксама, здымаўся ў эпізадычнай ролі, у фільме «Перавозчык 3».

Зноскі
------

1. ↑  Semmy Schilt // Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
**Навукова-вытворчае рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Інстытут БелНДІліц» Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь** (*НВ РУП «Інстытут БелНДІліц»*) заснавана 7 студзеня 1957 года ў Мінску як філіял Навукова-даследчага інстытута тэхналогіі аўтамабільнай прамысловасці (НДІТаўтапрам) Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці СССР.

Гісторыя
--------

Першапачаткова філіял НДІТаўтапрама падпарадкоўваўся Міністэрству аўтамабільнай прамысловасці СССР, але ўжо з 27 ліпеня 1957 года — Галоўнаму ўпраўленню навукова-даследчых і праектных арганізацый (ГалоўНДІпраект) пры Дзяржаўнай планавай камісіі (Дзяржплан) СССР. З 7 кастрычніка 1959 года — Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў СССР па аўтаматызацыі і машынабудаванні, з 28 красавіка 1963 года — Дзяржаўнага камітэта аўтатрактарнага і сельскагаспадарчага машынабудавання пры Дзяржплане СССР, з 31 снежня 1965 года — Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці СССР.

З 11 мая 1978 па 31 сакавіка 1993 гадоў існаваў як **Навукова-даследчы і канструктарска-тэхналагічны інстытут ліцейнай вытворчасці аўтамабільнай прамысловасці** (НДІЛІЦаўтапрам) Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці СССР. З абвяшчэннем палітычнага і эканамічнага суверэнітэту Беларусі, з 26 лістапада 1991 года НДІЛІЦаўтапрам перайшоў пад падпарадкаванне Дзяржаўнага камітэта па прамысловасці і міжгаліновых вытворчасцям Рэспублікі Беларусь.

У 1990-я гады інстытут з'яўляўся вядучым у СНД навукова-даследчай установы па распрацоўцы і ўкараненні тэхналогій і абсталявання для ліцейнай вытворчасці.

З 31 сакавіка 1993 да 4 лютага 1997 гадоў — Беларускі навукова-даследчы і канструктарска-тэхналагічны інстытут ліцейнай вытворчасці (БелНДІліц) Дзяржаўнага камітэта па прамысловасці і міжгаліновых вытворчасцяў Рэспублікі Беларусь (з 23 верасня 1994 года — Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь).

Дзейнасць
---------

Асноўныя кірункі дзейнасці: даследаванне, распрацоўка і ўкараненне матэрыялвў, тэхналогій і абсталявання для вытворчасці ліцейных форм, стрыжняў, адлівак з каляровых і чорных сплаваў, фінішная апрацоўка літых загатовак, праектаванне і выраб аснасткі і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Ліцейнай вытворчасці Беларускі навукова-даследчы і канструктарска-тэхналагічны інстытут // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 324. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Забор’е Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1914 годзе з дрэва на месцы храма, разабранага з дазволу Імператарскай археалагічнай камісіі.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя храма складаецца з трох’яруснай званіцы, нізкага бабінца, квадратнай у плане малітоўнай залы і пяціграннай апсіды з рызніцай. Шатровыя дахі званіцы і асноўнага аб’ёму завершаны макаўкамі на гранёных барабанах. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Забор’е) на сайце «Архіварта»
**Андрэй Мікалаевіч Струнеўскі** (нар. 4 мая 1972, Салігорск) — дзяржаўны дзеяч Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Скончыў Салігорскі горна-хімічны тэхнікум, Маскоўскі дзяржаўны адкрыты ўніверсітэт, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў на рудніку 3-га рудаўпраўлення адкрытага акцыянернага таварыства «Беларуськалій» у якасці горнарабочага ачыстнога забою. Працаваў майстрам, намеснікам начальніка падземнага горнага ўчастка, намеснікам начальніка рудніка 3-га рудаўпраўлення адкрытага акцыянернага таварыства «Беларуськалій» па агульных пытаннях, старшынёй прафкама пярвічнай прафсаюзнай арганізацыі адкрытага акцыянернага таварыства «Беларуськалій» Белхімпрафсаюза.

З’яўляўся дэпутатам Салігорскага раённага Савета дэпутатаў 26-га склікання, дэпутатам Мінскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ганаровымі граматамі Мінскага абласнога Савета дэпутатаў, Рэспубліканскага камітэта Белхімпрафсаюза, Савета Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, Мінскай абласной арганізацыі Белхімпрафсаюза, Ганаровым знакам Мінскай абласной арганізацыі Белхімпрафсаюза. Мае падзякі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, Мінскай абласной арганізацыі Белхімпрафсаюза.

Мае ганаровае званне "Ветэран працы ААТ «Беларуськалій».

Зноскі
------

1. ↑  Струнеўскі Андрэй Мікалаевіч
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Белавежа Гайнаўскага павета Падляскага ваяводства (Польшча).

Гісторыя
--------

Была ўзведзена паводле загаду імператара Аляксандра III. Узводзілася па праекце гродзенскага губернскага архітэктара Мікалая Раманава за кошт прадстаўнікоў царскага роду Раманавых, каштарыс складаў 54 тысячы рублёў. Пабудавана ў 1894—1897 гадах з чырвонай цэглы, а іканастас упрыгожыў кітайскі фарфор, прывезены з Санкт-Пецярбурга.

Пры асвячэнні Белавежскі храм названы ў гонар свяціцеля Мікалая Цудатворцы, епіскапа Мір Лікійскага.

1 верасня 1939 года нямецкія самалёты скідвалі бомбы на Белавежу і адна трапіла непасрэдна ў царкву, другая лягла каля яе паўночнай сцяны, ад выбухаў пабудова была моцна пашкоджана. Выбуховая хваля выбіла вокны і дзверы, асколкамі пашкодзіла іканастас. З купала і прытвора ўпалі крыжы. Святар Свята-Мікалаеўскай царквы Клаўдзій Пушкарскі, які пачаў служыць у гэтым храме з 1 мая 1939 года, паклапаціўся пра аднаўленне парушанага. Дэлегаты, апранутыя ў народныя даматканыя строі, па ягонай просьбе скіраваліся ў Берлін, і германскія ўлады аказалі дапамогу ў адраджэнні царквы. Быў складзены каштарыс на суму ў 33 300 нямецкіх марак. Аднаўленне пачалося 1 чэрвеня 1943 года. Апроч грошай, выдзеленых нямецкай уладай, збіраліся ахвяраванні з Белавежскага і іншых прыходаў. Пералічваліся грошы з усёй Гродзенскай епархіі. Рамонтныя работы доўжыліся чатыры з паловай месяцы. 17 кастрычніка 1943 года адбылося ўрачыстае асвячэнне адноўленага храма. У першыя пасляваенныя гады пачалі ўпрыгожваць роспісам сцены і скляпенні.

Царква ніколі не зачынялася.

Зноскі
------

1. ↑  Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 291
2. ↑  Дзве царквы — два лёсы

Спасылкі
--------

* ПРАВАСЛАЎНАЯ ПАРАФІЯ CВ. МІКАЛАЯ
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Наносы (значэнні).

**Паўвостраў Наносы** — геалагічны (геамарфалагічны) помнік прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі. Каля вёскі Наносы Мядзельскага раёна Мінскай вобласці, на заходнім беразе возера Нарач. Плошча паўвострава складае 0,9 км². На паўвостраве вузкая града вышынёй да 11 м, якая ўтварылася каля 17 тыс. г. назад у шчыліне ледавіка ў выніку адкладання пяску, жвіру і валуноў. Ва ўзбярэжных пясках адзначаны намнажэнні (шліхі) галацэнавага ўзросту паўкаштоўнага мінералу гранату-альмандзіну.

Паўвостраў Наносы — адзінае месца ў Беларусі, дзе трапляюцца магутныя гранатавыя шліхі. Ахоўны статус нададзены ў 1997 годзе.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 12. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Латушкін.

**Андрэй Мікалаевіч Латушкін** (нар. 8 жніўня 1979, в. Піямонт, Талачынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык, архівіст, паэт, музыкант. Спецыяліст па архіўнай спадчыне Вялікага Княства Літоўскага. Кандыдат гістарычных навук (2007), дацэнт (2014).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 жніўня 1979 года ў вёсцы Піямонт Талачынскага раёна.

Скончыў у 2001 годзе гістарычны факультэт БДУ па спецыяльнасці «гісторыка-архівазнаўства», у 2005 годзе — аспірантуру БДУ. У 2007 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Нясвіжскі архіў князёў Радзівілаў у канцы XVIII — першай палове XX стагоддзя».

У 2000—2005 гадах працаваў у аддзеле аўтаматызаваных архіўных тэхналогій і аддзеле старажытных актаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі. З 2005 года выкладчык, а пасля дацэнт кафедры крыніцазнаўства гістфака БДУ.

У 2004—2005 і 2013—2014 гадах стажыраваўся ў Інстытуце гісторыі Варшаўскага ўніверсітэта.

Паэт, кампазітар, выканаўца (фольк-спевы). Удзельнік руху гістарычнай рэканструкцыі рыцарскай эпохі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: крыніцазнаўства гісторыі Беларусі XIII—XVIII стагоддзяў; кірылічная, лацінская (польская) палеаграфія; гісторыя і арганізацыя архіўнай справы; фамільныя архівы Беларусі; тэарэтычныя аспекты архівазнаўства; пошук і рэстытуцыя страчанай дакументальнай спадчыны Беларусі; навуковая публікацыя гістарычных крыніц XVI—XVIII стагоддзяў; генеалогія Беларусі.

Знаўца архіва і бібліятэчных збораў Нясвіжскай ардынацыі князёў Радзівілаў, які на аснове вынікаў яго даследавання ўнесены (2009) у Міжнародны рэестр Праграмы ЮНЕСКА «Памяць свету».

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь (2019).

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ЛАТУШКІН Андрэй Мікалаевіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Крайск Лагойскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

У цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне 19 ст. з цэглы, часткова разбурана ў Вялікую Айчыную вайну, рэканструявана пад клубную пабудову. Адкрыта ў 1990-я гг.

Архітэктура
-----------

У час рэстаўрацыі ў 1997 — 2000-я гг. (архітэктар Г. Лаўрэцкі) архітэктура храма набыла кананічную кампазіцыю: званіца-прытвор, трапезная, малітоўная зала, паўкруглая апсіда. Асноўны кубападобны аб’ём завершаны шатровым дахам з цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане; плоскасныя фасады члянёны 3 арачнымі праёмамі. У сілуэце будынка пануе двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, завершаная гранёным шатром з макаўкай. Архітэктурна-дэкаратыўная пластыка абмежавана фрызам-парэбрыкам, кілепадобнымі ліштвамі з калонкамі арачных праёмаў.

Літаратура
----------

* Минская область: энциклопедия. В 2 т. Т. 2 / Редкол.: Л. Ф. Крупец, Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2007. — С. 211. — 784 с.: илл. — ISBN 978-985-11-0399-3.
* Регионы Беларуси: энциклопедия. В 7 т. Т. 5. Минская область. В 3 кн. Кн. 2. З—Н / редкол.: В. В. Андриевич (гл. ред.) [и др.]. — Минск: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2017. — С. 144—145. — 448 с.: ил. — ISBN 978-985-11-0988-9.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа. — Мінск: БелЭн, 2007. — 653 с. — 2000 экз. — ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Крайск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Крайск) на сайце Radzima.org
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Беразіно Мінскай вобласці. Размешчана каля шашы Мінск — Магілёў.

Архітэктура
-----------

Пабудавана ў пачатку 21 ст. з сілікатнай цэглы. У аснове архітэктурнага вырашэння стылізацыя кананічнага 4-часткавага 5-купальнага храма: 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца-прытвор, нізкая і кароткая трапезная, кубападобная малітоўная зала, паўкруглая апсіда з акруглымі рызніцамі. У пазухах крыжовага даху ўведзены высокія цыліндрычныя барабаны з цыбулепадобнымі галоўкамі, у сяродкрыжжы — цыліндрычны светлавы барабан пад цыбулепадобным купалам з лемехавым пакрыццём. Плоскасныя фасады члянёны вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі ў арачных нішах і ліштвах. Цэнтральны ўваход у глыбокай прамавугольнай нішы, бакавыя вылучаны глыбокімі арачнымі парталамі пад 2-схільнымі пакрыццямі.

Архітэктар храма Мікалай Іосіфавіч Лук’янчык.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн. БелЭн, 2007.

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Беразіно) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сідаровіч.
**Яўген Сідаровіч** (1928 — 3 снежня 2014) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1928 г. меркавана ў Дзісенскім павеце (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка). Вучыўся ў Пастаўскім педагагічным вучылішчы. У 1946 годзе далучыўся да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў: студэнты вырашылі папулярызаваць беларускую мову і культуру, ідэю незалежнасці Беларусі. Належаў да пастаўскай групы арганізацыі.

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў арганізацыі: у давер да пастаўскай групы ўвайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, выдаўшы сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі, падштурхоўваў да тэрарызму. Як і іншыя, Яўген Сідаровіч быў арыштаваны, засуджаны на 10 гадоў канцлагераў. Пра допыты і суд Яўген Сідаровіч успамінаў так: «Спачатку білі, а потым што: яны бачаць, што я нічога не ведаю — што з мяне выб’еш? Ён пісаў што хацеў. Ну а суд… пагналі нас, 30 можа чалавек, усе людзі глядзяць: маладыя, аброслыя — што за бандыты, куды? А потым ужо ў варанку вазілі і за гэтыя паслугі — 10 гадоў, без паражэння ў правах, бо непаўналетні». Тэрмін адбываў у лагеры «Краснае ўрочышча» пад Мінскам.

Пасля вызвалення з лагераў трымаў сувязь з сябрамі Саюза беларускіх патрыётаў, ездзіў на сустрэчы былых сябраў арганізацыі. Жыў у Паставах, да канца сваіх дзён падтрымліваў сяброўства з Антонам і Алесяй Фурсамі, якія таксама былі асуджаныя па справе СБП і жылі ў Паставах. Урыўкі з гутаркі з Яўгенам Сідаровічам ёсць у дакументальным фільме Валерыя Мазынскага «Глыбоцкая змова».

Памёр 3 снежня 2014 года ў Паставах. Планавалася, што на надмагіллі будуць напісаныя словы «Хай сняцца сны пра Беларусь», якія сябры СБП дамовіліся пісаць на магільных помніках.

Зноскі
------

1. ↑   Кароткая біяграфія Яўгена Сідаровіча

Спасылкі
--------

* Памёр Яўген Сідаровіч, беларускі патрыёт, вязень сталінскіх лагераў(недаступная спасылка)
* «Глыбоцкая змова», дак. фільм Валерыя Мазынскага

Літаратура
----------

* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн. 1997. С. 167, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

Гл. таксама
-----------

* Саюз беларускіх патрыётаў
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мяцеліца (значэнні).

**Андрэй Мікалаевіч Мяцеліца** (нар. 19 красавіка 1976 г. Магілёў) — беларускі дыпламат.

Біяграфія
---------

У 1998 годзе скончыў юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта. У 1998 годзе працаваў юрыдычным кансультантам МЗС Беларусі. У 1999 годзе — другі сакратар Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі. У 1999—2001 гадах — прававы назіральнік Місіі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе ў Косава (Югаславія). У 2002 годзе — першы сакратар Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі. У 2002—2003 гадах — дарадца Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі. У 2003—2005 гадах — намеснік начальніка ўпраўлення міжнародных дагавораў Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі. У 2005—2007 гадах — першы сакратар Пастаяннага прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры ААН. У 2007—2009 гадах — дарадца Пастаяннага прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры ААН. У 2009—2010 гадах — старшы саветнік Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі.

У 2010—2011 гадах — начальнік упраўлення міжнародных дагавораў Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі. У
2011—2015 гадах — Саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Сербіі. У 2015—2020 гадах — начальнік Галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Беларусі.

З 19 лістапада 2020 г. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Ісламскай Рэспубліцы Пакістан.

Валодае англійскай, нямецкай і сербскай мовамі.

Жанаты, мае сына.

| ⛭Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Ісламскай Рэспубліцы Пакістан |
| --- |
| Пачатак дыпадносін  Адкрыццё пасольства | 3 лютага 1994  лістапад 2014 |
| Паслы | Віктар Рыбак (2011—2014) • Андрэй Ермаловіч (2014 - 2020) • Андрэй Мяцеліца (з 2020) |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — мураваны праваслаўны храм у г. п. Бобр Крупскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Талачынская, 21.

Гісторыя
--------

У 1885 годзе ў населеным пункце існавалі два праваслаўныя храмы, якія не захаваліся да нашых дзён.

У 1992—1995 гадах на сродкі вернікаў і калгаса «Бобр» была збудавана сучасная царква. У 1995 годзе мастак Алесь Пушкін пачаў працу над манументальнымі роспісамі царкоўных сцен.

17 лютага 2011 года царква згарэла. У 2016 годзе царква была адбудавана. 29 кастрычніка 2016 года біскуп Барысаўскі і Мар’інагорскі Веніямін здзейсніў чын асвячэння.

Архітэктура
-----------

Храм пабудаваны з чырвонай цэглы, з трыма купаламі. У архітэктуры храма скарыстаны традыцыі, характэрныя для маскоўскага дойлідства, якія прыняты ў будаўніцтве цэркваў ХIХ стагоддзя. У плане храм крыжавата выцягнуты ў падоўжнай восі. Яго кампазіцыю фарміруюць прытвор са званіцай, купалаватая малітоўная зала, трохкантовая апсіда. Адкрытая званіца знаходзіцца над прытворам.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Храм святителя Николая Чудотворца г.п. Бобр

Спасылкі
--------

* Крупскае благачынне на borisoveparhia.by

| ⛭Крупскае благачынне |
| --- |
| Свята-Мікалаеўская царква (Бобр) ·  Спаса-Праабражэнская царква (Грыцкавічы) ·  Свята-Мікалаеўская царква (Крупкі) ·  Свята-Пакроўская царква (Ухвала) ·  Свята-Успенская царква (Халопенічы) ·  Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Худаўцы) |
**Бу́кча** (трансліт.: *Bukča*, руск.: Букча) — вёска ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Букчанскага сельсавета.

Размешчана за 18 км на паўночны захад ад шашы Р36, за 14 на паўночны ўсход ад Дзяржынска, за 12 км на паўднёвы захад ад Тонежа. У складзе камунальнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Прыбалавічы».

Гісторыя
--------

Вядома па пісьмовых крыніцах XVI ст. як прыватнае сяло ў складзе Вялікага Княства Літоўскага.

У ліпені 1654 года казакі, наляцеўшы на вёскі і мястэчкі Тураўшчыны, «сялян мучылі, насмерць забівалі, маёмасць іх усю забіралі, іншыя вёскі агнём палілі…» Пазней сюды прыходзіў казацкі полк нейкага Грышкі Чорнага. Чаркасы з'яўляліся тут і разам з маскоўскімі ратнікамі. У верасні 1654 года на Тураўскую і Смядынскую (ніжэй па Прыпяці) воласці напала маскоўскае войска. Паводле заявы тураўскага падстаросты Хведара Ляўковіча, чужынцы «ня толькі ў дамах сялянскіх што змаглі адшукаць забралі, але, сялян у лясах знаходзячы, некаторых насмерць пазамучвалі…» 24 верасня яны «да апошняй халупы» спалілі вёску і спустошылі дзесяткі іншых.

3 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, сяло Тонежскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

3 20 жніўня 1924 года цэнтр сельсавета.

Насельніцтва
------------

* 1886 год — 47 двароў, 259 жыхароў
* 1909 год — 128 двароў, 800 жыхароў
* 1917 год — 157 двароў, 913 жыхароў, у тым ліку 762 беларусы, 151 яўрэй
* 1940 год — 220 двароў, 875 жыхароў
* 1970 год — 416 двароў, 1742 жыхары.
* 1995 год — 1109 жыхароў, 394 двары.
* 1998 год — 362 двары, 941 жыхар.
* 2000 год — 388 двароў, 891 жыхар

Інфраструктура
--------------

Механічныя майстэрні, лясніцтва, сярэдняя школа, дзіцячы сад, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, фельчарска-акушэрскі пункт, 3 крамы.

### Страчаная спадчына

* Уваскрасенская царква

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Бу́кчэ, н.**
2. ↑  «Государев поход» 1655 // Г. Сагановіч. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мн.: Навука і тэхніка, 1995. — 144 с. ISBN 5-343-01637-5
3. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3.

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Лельчыцкага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 2002. — 606 с.: іл.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). — С. 326.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Букча
* Букча
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Царква ў імя свяціцеля Мікалая Цудатворца** — праваслаўная царква, пабудавана ў 1819 годзе з цэглы ў горадзе Верхнядзвінску. У 1895 г. адзначана як сабор; да яго была прыпісана могілкавая драўляная Барыса-Глебская царква.

Архітэктура
-----------

Помнік архітэктуры класіцызму. Кананічную 4-часткавую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць прытвор-званіца, трапезная, малітоўная зала, паўкруглая апсіда. У сілуэце дамінуе 3-ярусная чацверыковая званіца, завершаная невысокім шатром; ярусы вылучаны прафіляванымі карнізамі, прарэзаны арачнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі пілястрамі. Над прамавугольным у плане асноўным аб'ёмам узведзены магутны цыліндрычны светлавы барабан з паўсферычным купалам, завершаным невялікім купалком на цыліндрычнай шыі. Плоскасныя сцены крапаваны вуглавымі пілястрамі, расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах з замковым каменем. Аб'ёмы апяразаны прафіляваным карнізам на сухарыках.

Інтэр'ер
--------

Прастора малітоўнай залы павялічана высокім светлавым барабанам, у яе шырокімі арачнымі прасветамі адкрываюцца памяшканні трапезнай і апсіды. Сцены і скляпенні ў інтэр'еры пакрыты алейнай фарбай некалькіх таноў з трафарэтным малюнкам, купал пабелены. Абразы: «Евангелісты Матфей і Лука» (18 ст.), «Раство Маці Божай» (канец 18 ст.), «Маці Божая Вастрабрамская» (19 ст.).

Літаратура
----------

* Верхнедвинская Николаевская церковь // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г.П. Пашков [и др.]. – Мн. 2006. – Т. 2. – С. 633.

Спасылкі
--------


* Свята-Мікалаеўская царква (Верхнядзвінск) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Верхнядзвінск) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Верхнядзвінск) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
*
**Аберацыйнае дэкадаванне** — панятак, які быў уведзены італьянскім пісьменнікам, культуролагам Умберта Эка для абазначэння выпадку, калі паведамленне, што было закадавана з дапамогай адной сістэмы кадавання, пазней дэкадуецца ў адпаведнасці з іншай сістэмай. Панятак звязаны са словам «аберацыя» (лац. *aberare* - адхіляцца), што азначае адхіленне ад нормы, ісціны. Адно і тое ж паведамленне, перададзенае праз радыё, тэлебачанне або інтэрнэт, па-рознаму ўспрымаецца прадстаўнікамі розных культур і субкультур.

Літаратура
----------

* Аберацыйнае дэкадаванне // Культуралогія: Энцыкл. даведнік Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
**Ігнацы Вяня́ўскі** — генерал-маёр войска польскага (з 30 мая 1794 года), камендант Кракава за часам паўстання Касцюшкі.

Біяграфія
---------

Палкоўнік Ігнацы Вяняўскі ў сакавіку 1794 года выехаў з Дрэздэна і прыбыў у Кракаўскае ваяводства. 18 красавіка быў прызначаны на пасаду каменданта Кракава, пазней узведзены ў годнасць генерал-маёра. Атрымаў адначасова загад не аддаваць горада прусакам, але — калі будзе трэба, аўстрыякам. Камандаваў 3800 асобамі, але толькі 1500 з іх былі ўзброенымі. 15 чэрвеня 1794 года пры пачатку аблогі Кракава прускім генералам Карлам Эльснерам Вяняўскі капітуляваў адразу, як толькі прусакі настрашылі штурмам. За тое, што не спрабаваў абараняцца, быў 3 ліпеня 1794 года завочна пазбаўлены годнасці генерала і прысуджаны да смерці на шыбеніцы. Назаўтра пакаранне дайшло да выканання «in effigie» праз павешанне партрэта ў лагеры паўстанцаў каля вёскі Працкая-Воля.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Kronika powstań polskich 1794—1944*, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, ISBN 83-86079-02-9, ss. 23, 32 і 37.
* Міхал Балінскі, *Pamiętniki o Janie Śniadeckim (…)*, Tom II, Wilno 1865, ss. 158—167.
* Bartłomiej Szyndler, *Powstanie kościuszkowskie 1794*, Wydawnictwo Ancher, 1994, s. 193.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у вёсцы Вялікія Сяхновічы Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці, помнік беларускага народнага дойлідства.

Гісторыя
--------

Папярэдняя царква вядома з 1475 года. Існуючая царква пабудавана да 1727 года, перабудавана ў 1860-я гады. У 2007 годзе храм быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

У царкве быў ахрышчаны Якаў Жалязоўскі — епіскап Брэсцкі (1848—1870).

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Помнік драўлянага дойлідства. Асноўны прамавугольны зруб з алтарнай часткай уверсе трохграннай, унізе прамавугольнай, з рызніцамі па баках. З захаду да асноўнага зруба прымыкае квадратны ў плане бабінец, завершаны чацверыковай званіцай, накрытай шатром з галоўкай. Дах двухсхільны, над алтарнай часткай, дзе размешчаная невысокая фігурная галоўка, — трохсхільны. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі. Аконныя праёмы з лучковымі завяршэннямі і каляровымі вітражамі. Інтэр’ер падзелены чатырма слупамі. Хоры ў заходняй частцы ў выглядзе арачнай галерэі, якую падтрымліваюць чатыры калонкі.

Нараджэнне Яна Хрысціцеля. ХVІІІ ст. МСБК ІМЭФ НАН Беларусі

Літаратура
----------

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Мікалаеўская царква (Вялікія Сяхновічы)
* Свята-Мікалаеўская царква (Вялікія Сяхновічы) на сайце Radzima.org
* Свята-Мікалаеўская царква (Вялікія Сяхновічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Вялікія Сяхновічы) на сайце «Архіварта»
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грунтоў.

**Сяргей Уладзіміравіч Грунтоў** (нар. 20 лістапада 1984, Пружаны, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык-некрапаліст. Кандыдат гістарычных навук (2011).

Біяграфія
---------

У 2001—2006 гадах навучаўся на гістарычным факультэце БДУ па спецыяльнасці гісторыя (этналогія). У 2007 годзе абараніў у БДУ магістарскую дысертацыю па тэме «Антрапалогія смерці ў беларускай традыцыйнай культуры». У 2007—2010 гадах вучыўся ў аспірантуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фалькларыстыкі НАН Беларусі. У 2011 годзе паспяхова абараніў дысертацыю па тэме «Мемарыяльныя помнікі беларусаў канца XVIII — пачатку XXI ст.», атрымаўшы ступень кандыдата гістарычных навук. З 2010 года працуе ў Цэнтры даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ў аддзеле народазнаўства, цяпер на пасадзе старэйшага навуковага супрацоўніка. Адначасова з 2020 года навучаецца ў дактарантуры НАН Беларусі, піша дысертацыю па тэме «Культура захавання і трансляцыі памяці ў беларусаў у ХХ — пачатку ХХІ ст.» Стажыраваўся ў Варшаўскім універсітэце і ў Міжнародным цэнтры культуры ў Кракаве.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар раздзелаў у калектыўных манаграфіях, навуковых артыкулаў і публікацый у СМІ, пераважна прысвечаных даследаванню беларускіх могілак, мемарыяльнага ландшафту, антрапалогіі смерці, культуры памяці ў беларусаў. Пераклаў і падрыхтаваў да выдання кнігу «Палешукі-беларусы» А. К. Сержпутоўскага. Займаецца вывучэннем і інвентарызацыяй беларускіх могілак.

Удзельнік міжнародных канферэнцый у Беларусі, Расіі, Украіне, Малдове, Кіргізіі, Румыніі і Японіі, навуковых школ у Дняпры і Іркуцку.

Спасылкі
--------

* Біябібліяграфія Сяргея Грунтова ў 2009-2020 гг. Архівавана 17 мая 2021.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Мікалаеўская царква.
**Свята-Мікалаеўская царква на Валатаве** — мураваны праваслаўны храм у горадзе Гомель. Знаходзіцца на вул. Бранская, 1.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва царквы датуецца 1805 годам, яна знаходзілася на поўдні былой вёскі Валатава (зараз Цэнтральны раён Гомеля). Храм быў збудаваны на датацыі і па дырэктыве графа Румянцава на месцы старой струхлелай драўлянай царквы.

У другой палове XIX стагоддзя Гомель перайшоў князю Івану Паскевічу і ўсе сяляне, якія жылі ў Валатаве, былі пераселены ў суседнюю вёску Іванаўка. У выніку чаго храм быў закрыты і пуставаў практычна паўстагоддзя.

У 1899 годзе, пасля рамонту, царква была зноў адкрыта. У часы СССР царква была закрыта.

У 1999 годзе было распачата аднаўленне храма.

Архітэктура
-----------

Для будаўніцтва новага храма з Англіі быў запрошаны архітэктар Джон Кларк. Галоўны алтар быў распісаны мясцовым іканапісцам Сазонавым. Праз некалькі гадоў пасля будаўніцтва храма драўляная падлога была заменена на цагляны.

У канцы XIX стагоддзя архітэктарам Камбуравым была пачата рэстаўрацыя храма.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Храм Святителя Николая Чудотворца, г. Гомель
2. ↑  Карта окрестностей местечка Гомеля снятая глазомерно в 1838 году. — Лист 8.
3. ↑  Гомель. Атлас туриста. / Справоч. изд. Ред. Ю. М. Нестеровская. — Минск : РУП «Белкартография», 2019. — С. 15.
4. ↑  Церковь Святого Николая в Гомеле

Спасылкі
--------

* Свята-Мікалаеўская царква (Гомель) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Мікалаеўская царква (Гомель) на сайце «Архіварта»