сэр **Джон Дуглас Кокрафт** (англ.: Sir John Douglas Cockcroft; 27 мая 1897 — 18 верасня 1967) — англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1951) «за даследчую працу па ператварэнні атамных ядраў з дапамогай штучна паскораных атамных часціц», сумесна з Эрнестам Уолтанам.

Біяграфія
---------

Кокрафт быў старэйшым сынам уладальніка млына. Атрымаў адукацыю ў граматычнай школе Тодмардэна (1909—1914). Вывучаў матэматыку ў Манчэстарскім універсітэце (1914—1915) і Манчэстарскім тэхналагічным каледжы (1919—1920). Падчас першай сусветнай вайны служыў сігнальшчыкам у артылерыйскіх войсках Брытаніі (1915—1918). У 1924 г. атрымлівае доктарскую ступень па матэматыцы і пачынае даследчую працу ў Кавендышскай лабараторыі пад кіраўніцтвам Эрнэста Рэзерфорда. У 1929 г. становіцца членам Каледжа Святога Джона ў Кембрыджскім універсітэце.

Першы час Кокрафт працуе разам з Пятром Капіцам над стварэннем моцных магнітных палёў. Пачынаючы з 1928 года працуе сумесна з Эрнестам Уолтанам над паскарэннем пратонаў. У 1932 г. яны бамбуюць літый пучком высокаэнергетычных пратонаў і ператвараюць яго ў гелій і іншыя хімічныя элементы. Гэта было першае ў свеце паспяховае штучнае ператварэнне (трансмутацыя) хімічных элементаў.

З пачаткам другой сусветнай вайны Кокрафт займае пасаду намесніка дырэктара навуковых даследаванняў у міністэрстве тылу і працуе над радарам. У 1944 г. яго прыпісваюць да канадскага праекту па атамнай энергіі і ён становіцца дырэктарам лабараторыі Chalk River. У 1946 г. Кокрафт вяртаецца ў Брытанію каб заснаваць у Харвеле ўстанову па даследаваннях атамнай энергіі (AERE), якая вядзе брытанскую атамную праграму. Прызначаны першым дырэктарам AERE. Пасля сыходу з пасады дырэктара працягвае ўдзельнічаць у атамнай праграме. У 1944 г. прысвечаны ў Камандора брытанскай імперыі, стаў рыцарам у 1948 г. і прысвечаны ў рыцары-камандоры Лазні ў 1953 г.

У 1951 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіцы сумесна з Эрнстам Уолтанам за даследаванні па трансмутацыі атамных ядраў. У 1959 г. становіцца першым майстрам Каледжа Чэрчыля ў Кембрыджскім універсітэце. Быў прэзідэнтам Брытанскага Інстытута Фізікі, Фізічнага таварыства і Брытанскай асацыяцыі садзейнічання навуцы. Кокрафт служыў канцлерам Аўстралійскага нацыянальнага ўніверсітэта з 1961 па 1965 гг. У 1925 г. Кокрафт ажаніўся з Элізабэт Крабтры. У іх нарадзілася чатыры дачкі і два сыны.

У гонар Кокрафта названа будынак у Кембрыджскім універсітэце, які змяшчае лекцыйную залу і некалькі лабараторый. Таксама стары будынак у Даследчай школе фізічных навук і канструявання Аўстралійскага нацыянальнага ўніверсітэта названа ў яго гонар. У 2006 у Вялікабрытаніі быў адкрыты інстытут Кокрафта. У інстытуце вядуцца даследаванні ў галіне паскаральнай фізікі і паскаральных тэхналогій.

Зноскі
------

1. 1 2  Sir John Douglas Cockcroft // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  John Douglas Cockcroft // Brockhaus Enzyklopädie / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
3. ↑
4. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Джон Дуглас Кокрафт

| ⛭Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 1951—1975 гадах |
| --- |
| 
* Кокрафт / Уолтан (1951)
* Блох / Пёрсел (1952)
* Цэрніке (1953)
* Борн / Ботэ (1954)
* Лэмб / Куш (1955)
* Шоклі / Бардзін / Братэйн (1956)
* Янг / Лі (1957)
* Чаранкоў / Франк / Там (1958)
* Сегрэ / Чэмберлен (1959)
* Глазер (1960)
* Хофштатэр / Мёсбаўэр (1961)
* Ландау (1962)
* Вігнер / Гёперт-Маер / Енсен (1963)
* Таўнс / Басаў / Прохараў (1964)
* Таманага / Швінгер / Фейнман (1965)
* Кастлер (1966)
* Бетэ (1967)
* Альварэс (1968)
* Гел-Ман (1969)
* Альфвен / Неель (1970)
* Габар (1971)
* Бардзін / Купер / Шрыфер (1972)
* Эсакі / Джаевер / Джозефсан (1973)
* Райл / Х’юіш (1974)
* О. Бор / Мотэльсан / Рэйнуотэр (1975)

 |
| 
* Поўны пералік
* (1901—1925)
* (1926—1950)
* **(1951—1975)**
* (1976—2000)
* (2001—2025)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | zbMATH Open · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis · Оксфардскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11198163f · GND: 106509640 · ISNI: 0000 0001 1740 0148 · LCCN: n84066774 · NKC: ola2002158987 · NLA: 36553266 · NTA: 071270000 · NUKAT: n2011172435 · PTBNP: 48034 · LIBRIS: 182850 · SUDOC: 084635282 · VIAF: 7383731 |

 |