Дзісенская нізіна
**Дзісненская нізіна** (літ.: Dysnos lyguma) — фізіка-геаграфічны раён у Беларускім Паазер’і, частка Полацкай нізіны.

Знаходзіцца на паўночным захадзе Віцебскай вобласці, трапляе на тэрыторыю Літвы. Мяжуе на поўначы з Браслаўскай градой, на поўдні са Свянцянскімі градамі. Абсалютная вышыня 135—145 м, найбольш нізкая адзнака 130 м (ніжняе цячэнне ракі Дзісна).

Складзена з азёрных ледавіковых, пераважна стужачных, пясчана-гліністых адкладаў. Фарміраванне нізіны звязана з утварэннем вялізнага Дзісенска-Полацкага прыледавіковага вадаёма ў браслаўскую стадыю паазерскага зледзянення. Расталыя ледавіковыя воды намнажаліся ў вялікім паніжэнні, якое з поўдня падпруджвалася Свянцянскімі краявымі марэнамі. Вадаём шырокім пралівам злучаўся з Полацкім прыледавіковым возерам, куды з прылеглых узвышшаў і шматлікіх астравоў паступаў рыхлы матэрыял. У мелкаводнай частцы возера намнажаліся пяскі рознай буйнасці, а ў глыбакаводнай павольна асядалі «тлустыя» стужачныя гліны. Пасля ўтварэння скразной даліны праз Балтыйскую граду на ўчастку Краслава—Даўгаўпілс возера было спушчана, і на яго месцы ўтварылася Полацка-Дзісненская нізіна.

Паверхня сучаснай Дзісненскай нізіны плоска-ўвагнутая, парэзаная далінамі рэк, прасторы паміж якімі аднастайныя і роўныя, з адноснымі вышынямі 3-5 м. Часта трапляюцца забалочаныя катлавіны з астаткавымі азёрамі. Рачныя даліны слабаўрэзаныя, нявыпрацаваныя, у нізоўях глыбіня ўрэзу да 10 м і больш. У рэльефе вылучаюцца ўчасткі марэнных узвышшаў — былыя астравы Дзісенска-Полацкага вадаёма. Карысныя выкапні: торф, легкаплаўкія гліны.

Рака Дзісна
Асноўная рака Дзісна з прытокамі Дрысвята, Янка (злева), Бірвета (з Мядзелкай), Галбіца, Бярозаўка, Мнюта, Авута (справа). Шматлікія рэшткавыя азёры: Ельня, Чорнае, Асвята; найбольш глыбокія (Богінскае возера) трапляюцца на ўскраінах нізіны. 

Сярэдняя тэмпература студзеня −7 °C, ліпеня 17,8 °C, ападкаў 560 мм за год.

Воданепранікальныя груныты, плоскаўвагнутая паверхня, слабы прыродны дрэнаж садзейнічаюць працэсам агляення і забалочанасці глеб. Пераважаюць дзярнова-падзолістыя слабаглеяватыя, глеяватыя гліністыя і цяжкасугліністыя глебы. На ўсходзе і захадзе нізіны вялікія лясныя масівы з хвоі, драбналістых парод і елкі, трапляецца алешнік. Балоты пераходныя і вярховыя.

Заказнік Ельня
На тэрыторыі Дзісненскай нізіны размяшчаецца заказнік Ельня. Тут пад аховай знаходзіцца неасвоенае вярховае балота, якое іграе важную ролю ў падтрыманні гідралагічнага рэжыму рэгіёна і ракі Заходняй Дзвіны.

Зноскі
------

1. ↑  vle.lt

Літаратура
----------

* *Якушка В. П.* Дзісненская нізіна // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 522 с. — 10 000 экз.

| ⛭Рэльеф Беларусі |
| --- |
| Узвышшы | 
* Аляхновіцкае
* Аршанскае
* Асвейская града
* Ашмянскае
* Барысаўская града
* Браслаўская града
* Валожынскае
* Ваўкавыскае
* Віцебскае
* Гарадоцкае
* Горацка-Мсціслаўскае
* Гродзенскае
* Докшыцкае
* Івянецкае
* Канстанцінаўская града
* Капыльская града
* Лагойскае
* Лукомскае
* Мазырская града
* Мінскае
* Навагрудскае
* Нешчардаўскае
* Плешчаніцкае
* Пышнагорскае
* Радашковіцкае
* Свірская града
* Свянцянскія грады
* Слонімскае
* Ушацка-Лепельскае
* Юравіцкае

 |
| Раўніны | 
* Алаўская
* Аршанска-Магілёўская
* Бабруйская
* Баранавіцкая
* Вілейская
* Воранаўская
* Высокаўская
* Заборская
* Загароддзе
* Капаткевіцкая
* Касцюковіцкая
* Косаўская
* Крывіцкая
* Лагішынская
* Лідская
* Люсінаўская
* Мазырска-Лельчыцкая
* Маларыцкая
* Нараўска-Ясельдзінская
* Нарачанская
* Пружанская
* Прыбужская
* Пухавіцкая
* Салігорская
* Свяцілавіцкая
* Сенненская
* Слаўгарадская
* Стаўбцоўская
* Столінская
* Хойніцка-Брагінскія вышыні
* Церахоўская
* Цэнтральнабярэзінская
* Чашніцкая
* Чачорская
* Шумілінская

 |
| Нізіны | 
* Азарыцкая
* Брэсцкая
* Васілевіцкая
* Верхнебярэзінская
* Верхнянёманская
* Верхняпрыпяцкая
* Вятчынская
* Дзісненская
* Жыткавіцкая
* Камарынская
* Лунінецкая
* Лучоская
* Полацкая
* Прыдняпроўская
* Рэчыцка-Сожская
* Светлагорская
* Скідальская
* Слуцка-Арэская
* Стрэшынская
* Суражская
* Сярэднянёманская
* Сярэдняпрыпяцкая
* Убарць-Славечанская
* Хойніцкая
* Ясельдзінска-Слуцкая

 |