**Дыпладок** (*Diplodocus*) — род вымерлых паўзуноў падатрада заўрапод атрада яшчаратазавых дыназаўраў.

Этымалогія
----------

Назва роду паходзіць ад грэчаскіх слоў διπλόος — «двайны» і δοκός — «бэлька», азначае «двайны адростак», або «двухадросткавая істота»; дадзена з-за падвойных ніжніх асцюкаватых адросткаў пазванкоў.

Апісанне
--------

Вядомы з юры Паўночнай Амерыкі і поўдня Англіі.

Дыпладок на малюнку Ч. Кнайта, 1911
Даўжыня да 27 м, маса каля 10 т. Зграбныя жывёлы з невялікай галавой, тонкай доўгай шыяй і доўгім пругападобным хвастом. Магутная спінная мускулатура дазваляла адрываць пярэднія ногі ад зямлі і падымацца на задніх, каб дацягвацца да крон дрэў. Маса ног складала амаль палову масы цела. Мускулатура мацавалася пры дапамозе высокіх асцістых адросткаў крыжавых і злучаных з імі спінных і хваставых пазванхоў. На ніжняй паверхні хваставых пазванхоў былі двайныя (парныя) адросткі для засцярогі хваста, калі ён цягнуўся па зямлі. Насавыя адтуліны і вочы размяшчаліся на вяршыні чэрапа. Зубы нешматлікія, слабыя, былі толькі ў пярэдняй частцы сківіц. Расліннаедныя, карміліся мяккай воднай і наземнай расліннасцю.

Гісторыя вывучэння
------------------

Першы скамянелы шкілет быў знойдзены ў 1877 годзе ў Скалістых гарах (штат Каларада) палеантолагам С. У. Уілістанам (Samuel Wendell Williston). Пазней былі выяўленыя і іншыя рэшткі ў адкладах юрскага перыяду (фармацыя Морысан). Усе яны датуюцца узростам 150—147 млн гадоў таму.

За перыяд з 1878 па 1924 год было апісана некалькі відаў, якія адносяцца да роду Дыпладок. Першы шкілет выявілі Benjamin Mudge і Samuel Wendell Williston ў 1878 годзе на захадзе ЗША, у штаце Ваёмінг. Па гэтым асобніку вядомы палеантолаг таго часу Г. Марш апісаў новы від, назваўшы яго Diplodocus longus. Пасля фасіліі дыпладокаў былі знойдзены і на тэрыторыі іншых заходніх штатаў: Каларада, Юта і Мантана.

У музеі натуральнай гісторыі Карнегі знаходзіцца чэрап маленькага дыпладока. Гэты маленькі чэрап быў знойдзены ў 1921 годзе. Даследаваўшы яго, спецыялісты па палеанталогіі ў 2010 годзе прыйшлі да высновы, што форма галавы дыпладока моцна мянялася па меры росту.

Класіфікацыя
------------

Вядома некалькі відаў дыпадокаў, усе віды — расліннаедныя формы. У сучасных класіфікацыях да дыпладокаў адносяць таксама сейсмазаўра (*Diplodocus hallorum*).

* Diplodocus hallorum — «сейсмазаўр», даўжыня да 36 м*Diplodocus hallorum* — «сейсмазаўр», даўжыня да 36 м
* Diplodocus carnegii*Diplodocus carnegii*
* Diplodocus longus*Diplodocus longus*

  

 Дыпладок

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Дк | Кембрый | Ардовік | Сіл. | Дэвон | Карбон | Пер. | Трыяс | Юра | Мел | Палеаг. | Нг | Чц |
| ◄ | 542 | 488 | 443 | 416 | 359 | 299 | 251 | 200 | 146 | 66 | 23 | 2 |
|  ◄ млн. гадоў назад  |

▲▲▲▲▲

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дыпладокі // БЭ ў 18 тамах, Т. 6. Мн. 1998, С. 287.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Таксанамія | Fossilworks · GBIF · iNaturalist |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2775843134 · NKC: ph1148785 |