**Паляўнічы домік** — гарадскі асабняк у Гомелі, помнік архітэктуры першай паловы XIX стагоддзя. Размешчаны па адрасе вул. Пушкіна, 32.

Гісторыя
--------

Георгій Лукомскі. «Паляўнічы домік», 1916
Пабудаваны ў 1820—1822 гадах па праекце архітэктара Івана Пятровіча Дзьячкова ў стылі позняга класіцызму, як адзін з дамоў у сістэме сядзібнага ансамбля. У архіўных дакументах графа Румянцава згадваецца як «дом для летняга пражывання графа». Часам яго называюць «Дом ампір», што выклікана афармленнем фасадаў.

Месцазнаходжанне будынка на тагачаснай ускраіне горада, магчыма, паслужыла прычынай для яго назвы з сярэдзіны XIX стагоддзя паляўнічы домік. Цікава, што граф Румянцаў сам ніколі паляваннем не цікавіўся і быў да яго абыякавы.

У 1838 годзе разам з зімовым домам М. П. Румянцава перайшоў у падпарадкаванне ваенна-інжынернаму ведамству. Прыблізна ў 1860-я гады ўладальнікам летняга дома стаў Крушэўскі. Затым дом належаў Лісоўскаму. Апошняй уладальніцай асабняка была Ірэна Галынская (з Лісоўскіх).

У Савецкі перыяд у будынку размяшчаліся розныя дзяржаўныя арганізацыі. Пасля 1917 года ў будынку размясцілася Надзвычайная камісія, а з 1927 года — першы гарадскі радыёвузел.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў доме пэўны час знаходзіўся радыёвузел. Затым выкарыстоўваўся як жылы дом, пазней стаў адміністрацыйным будынкам.

З 1993 года па лістапад 1997 года будынак знаходзіўся на рэстаўрацыі. У 1996 годзе дом Крушэўскіх-Лісоўскіх быў разбураны да аснавання. На яго месцы па чарцяжах была пабудавана дакладная копія будынка, па сутнасці «навадзел», муляж.

Пасля «рэстаўрацыі» будынак быў перададзены на баланс Гомельскага абласнога краязнаўчага музея (цяпер — дзяржаўная гісторыка-культурная ўстанова «Гомельскі палацава-паркавы ансамбль»).

Рашэннем № 71 ад 28 лютага 2002 года беларускім рэспубліканскім навукова-метадычным саветам па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь «паляўнічаму доміку», як помніку архітэктуры, прысвоены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці другой катэгорыі.

З лютага 2009 з'яўляецца самастойным музеем гісторыі горада Гомеля.

Побач з Паляўнічым домікам устаноўлены бюст А. С. Пушкіна.

Архітэктура
-----------

Падсветка ўваходу
### Арыгінальны будынак

Адпапавярховы прамавугольны ў плане кампактны будынак накрыты накатым чатырохсхільным дахам і фланкіраваны мураванымі прыбудовамі, завершанымі ступеньчатымі атыкамі. У цэнтры галоўнага фасада шасцікалонны дарычны порцік з тэрасай над ім. Архітэктурны акцэнт кампазіцыі — мансарда з вялікім паўцыркульным праёмам і атыкавым завяршэннем, якая выступае з аб'ёму даху. Планіроўка анфіладная. У цэнтры вестыбюля лесвіца на мансарду. У архітэктурным дэкоры будынка выкарыстаны руст, барэльефы, ляпныя вянкі, трыгліфы, замковы камень. Канструкцыя мяшаная: драўляны зруб з вонкавым слоем атынкаванай цаглянай муроўкі. У інтэр'еры зберагліся 3 кафляныя печы і прафіляваная рама сафіта. Выкарыстоўваецца як адміністрацыйны будынак.

### Перабудова 1990-х

Пасля знішчэння арыгінальнага будынка дакладную копію зрабілі не з дрэва, а з выкарыстаннем іншых матэрыялаў і тэхналогій, так што падабенства засталося толькі ў знешнім выглядзе.

Музей
-----

У Паляўнічым доміку рэканструяваны інтэр'еры дваранскага асабняка часоў графа Румянцава, арганізуюцца выстаўкі. Тут прадстаўлены малая гасціная; кабінет; сталовая; калекцыі карцін. Усяго ў Паляўнічым доміку сем экспазіцыйных залаў.

Усяго ў Паляўнічым доміку сем экспазіцыйных залаў, у якіх прадстаўлены — малая гасцёўня, кабінет, спальня, сталовая, калекцыі карцін. У музеі рэканструяваны інтэр'еры дваранскага асабняка, арганізуюцца выстаўкі. Большая частка экспанатаў музея была падораны жыхарамі Гомеля. Сярод іх старадаўняя мэбля і карціны, калекцыя антыкварных гадзіннікаў, посуд, старадаўнія цацкі, фарфоравыя вырабы, іншыя прадметы інтэр'еру. З пастаянных экспазіцый у музеі прадстаўлены: інтэр'еры дваранскага гарадскога асабняка (канца XIX — пачатку XX стагоддзя), гісторыя Гомеля ад самых старажытных часоў да пачатку XX стагоддзя, прагулкі па старым Гомелі (канца XIX — пачатку XX стагоддзя).

Гістарычныя выявы
-----------------

* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  *Лазука Б.А.* Беларуская архітэктура XIX - пачатку XX стагоддзя // Гісторыя сусветнага мастацтва. Рускае і беларускае мастацтва XIX - пачатку XX стагоддзя. — Беларусь, 2011. — С. 352. — 430 с. — ISBN 978-985-01-0880-7.
2. 1 2  Паляўнічы домік (Гомель) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
3. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Гомельская вобласць. — 383 с. іл.

Літаратура
----------

* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Паляўнічы домік (Гомель)
* Паляўнічы домік (Гомель) на сайце Radzima.org
* Паляўнічы домік (Гомель) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Гомельскі палацава-паркавы ансамбль
* Паляўнічы домік (Гомель) на сайце «Архіварта»

| ⛭Славутасці Гомеля |
| --- |
| Вуліцы, плошчы і бульвары | 
* Плошча Леніна
* Прывакзальная плошча
* Праспект Леніна
* Баўмана
* Інтэрнацыянальная
* Кірава
* Пралетарская
* Пушкіна
* Савецкая

 |
| Палацы і сядзібы | 
* Гомельскі палацава-паркавы ансамбль
	+ Палац Румянцавых — Паскевічаў
	+ Капліца-пахавальня Паскевічаў
	+ Паляўнічы домік
	+ Петрапаўлаўскі сабор
	+ Зімовы сад
	+ Парк

 |
| Грамадскія будынкі і збудаванні | 
* Будынак Аляксандраўскай гімназіі
* Будынак духоўнага вучылішча
* Будынак ланкастэрскай школы
* Будынак Руска-Азіяцкага банка
* Будынак Камерцыйнага банка
* Дом-камуна
* Дом урача
* Будынак абласной бібліятэкі імя У. І. Леніна
* Будынак чыгуначнага вакзала
* Будынак гарадской думы

 |
| Музеі | 
* Гомельскі палацава-паркавы ансамбль
* Гомельскі абласны музей ваеннай славы
* Карцінная галерэя Г. Х. Вашчанкі

 |
| Помнікі  (укр.) (бел. і мемарыялы | 
* Помнік У. І. Леніну
* Бюст П. В. Сухога
* Бюст А. А. Грамыкі
* Бюст П. Я. Галавачова
* Помнік Кірылу Тураўскаму
* Помнік камсамольцам
* Помнік «100 год беларускай міліцыі»

 |
| Манастыры, саборы і храмы | 
* Петрапаўлаўскі сабор
* Ільінская царква
* Свята-Мікольскі мужчынскі манастыр
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (стары)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі

 |
| Тэатры | 
* Гомельскі абласны драматычны тэатр
* Гомельскі гарадскі маладзёжны тэатр
* Гомельскі дзяржаўны тэатр лялек
* Гомельскі дзяржаўны цырк

 |
| Сады і паркі | 
* Зімовы сад
* Парк Гомельскага палацава-паркавага ансамбля

 |