У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Іватэ (значэнні).

**Іватэ** (яп.: 岩手県 *Іватэ-кэн*) — прэфектура Японіі, якая знаходзіцца ў рэгіёне Тахоку. Адміністрацыйны цэнтр прэфектуры — горад Морыёка.

Геаграфія
---------

Мяжуе з прэфектурай Аомары на поўначы, прэфектурай Акіта на захадзе і прэфектурай Міягі на поўдні. З усходу абмываецца водамі Ціхага акіяна. Паверхня складаецца з горных хрыбтоў і пласкагор’яў. Горная града Оў знаходзіцца ў заходнім сектары прэфектуры, а Кітакамі — ва ўсходнім. Паміж імі ляжыць басейн ракі Кітакамігава — асноўны раўнінны раён, дзе жыве большасць насельніцтва. Клімат халаднаваты і сухі.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
------------------------------------

У прэфектуры знаходзіцца 13 гарадоў і 11 паветаў (16 пасёлкаў і 5 сёлаў).

### Гарады

Спіс гарадоў:

|  |  |
| --- | --- |
| * Ітынасекі;
* Камаісі;
* Кітакамі;
* Кудзі;
* Міяка;
* Марыёка (цэнтр);
* Нінохэ;
 | * Осю;
* Офуната;
* Рыкудзентаката;
* Тона;
* Ханамакі;
* Хатымантай.
 |

### Пасёлкі і села

Пасёлкі і села па паветах:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Вага;
	+ Нісівага;
* Іватэ;
	+ Іватэ;
	+ Кудзумакі;
	+ Сідзукуісі;
	+ Такідзава;
* Ісава;
	+ Канегасакі;
 | * Каміхей;
	+ Оцуты;
* Кесен;
	+ Суміта;
* Кунохэ;
	+ Кунохэ;
	+ Курумай;
	+ Нода;
	+ Хірона;
 | * Нінохэ;
	+ Ітынохэ;
* Нісііваі;
	+ Хіраідзумі;
* Сіва;
	+ Сіва;
	+ Яхаба;
 | * Сімохей;
	+ Іваідзумі;
	+ Танахата;
	+ Фудай;
	+ Ямада;
* Хігасііваі;
	+ Фудзісава.
 |

Гісторыя
--------

Руіны замка Марыёка, які быў цэнтра княства Марыёка.
Першыя людзі з’явіліся на тэрыторыі Іватэ ў познім палеаліце. Іх нашчадкі сталі стваральнікамі неалітычнай культуры Дзёмон. Напачатку 1 тысячагоддзя ў месцах кампактнага пражывання гэтых людзей распаўсюдзілася рысаводства, якое прыйшло з Заходняй Японіі.

Туземным этнасам старажытнай Іватэ былі эмісі. Пачынаючы з 8 стагоддзя іх землі сталі аб’ектам экспансіі маладой японскай дзяржавы. Эмісі абараняліся пад кіраўніцтвам правадыра Атэруя, але напачатку 9 стагоддзя былі заваяваны сёгунам Саканоўэ-но Тамурамара.

Да X стагоддзя тэрыторыі сучаснай Іватэ канчаткова сталі падкантрольнымі Імператару Японіі і ўвайшлі ў склад правінцыі Муцу. Асноўнымі палітыка-эканамічнымі цэнтрамі края былі замкі Ісава (Осю), Сёва (Марыёка) і Такутан (Яхаба). На XI—XII стст. цэнтральны ўрад не змог стварыць магутнай выканаўчай вертыкалі на гэтых землях, таму рэальная ўлада ў іх належала мясцовым самурайскім родам Абэ, Кіёхара, Фудзівара і іншым, якія паходзілі з эмісі. У прыватнасці, наймацнейшымі былі пазіцыі самураяў Фудзівара, якім атрымалася на гандлі мясцовым золатам ператварыць сваю рэзідэнцыю ў Хіраідзумі ў найбуйнейшы палітычны і культурны цэнтр тагачаснай Паўночнай Японіі.

У канцы XII стагоддзя Іватэ апынулася пад уладай Камакурскага сёгуната. Род Фудзівара быў знішчаны ўрадавымі войскамі, а землі дасталіся васалам. Пачынаючы з XIV стагоддзя Паўночную Японію ахапілі самурайскія міжусобіцы, якія працягваліся да 1590 года, да аб’яднання краіны пад кіраўніцтвам Таётомі Хідэёсі. На той час самым магутным уладаром на тэрыторыі Іватэ быў мясцовы род Намбу.

На працягу перыяду Эда (1603—1867) поўнач Іватэ ўваходзіў у склад княства Марыёка, якім кіраваў Намбу, а поўдзень — у склад княства Сэндай, падкантрольнага самурайскаму роду Датэ. Пасля рэстаўрацыі ў Японіі прамога Імператарскага кіравання ў 1868 годзе і адміністрацыйнай рэформы ў 1871 годзе частка княстваў была аб’яднана ў прэфектуру Марыёка з цэнтрам у горадзе Марыёка. У маі 1876 года гэта адміністрацыйная адзінка была пераназвана ў прэфектуру Іватэ.

У часы існавання Японскай імперыі жыхары Іватэ абкладаліся дадатковым падаткам, што стала прычынай іх удзелу ў антыўрадавай вайне 1868—1869 на боку апазіцыйных сіл. Дзяржаўныя паборы прывялі да збяднення прэфектуры ў 1900—1910-х гадах. Фінансавая эксплуатацыя Іватэ скончылася ў перыяд прэм’ерства Хары Такасі, які быў родам з гэтай прэфектуры.

Пасля Другой сусветнай вайны Іватэ ляжала ў руінах ад бамбардзіровак і празмернай высечкі лясоў, але за 10 гадоў была адноўлена стараннямі новай улады і жыхароў прэфектуры. У 1970 годзе была створана сетка аўтамабільных дарог і спраектаваны хуткасныя аўтабаны, а 1982 годзе запрацаваў хуткасны цягнік сінкансэн рэгіёну Тахоку, які злучыў Іватэ з Токіа.

Сельская гаспадарка
-------------------

У сельскай гаспадарцы дамінуюць вытворчасць рысу і жывёлагадоўля, развіты лясная гаспадарка і рыбалоўства. Паступова асвойваецца вытворчасць харчовых прадуктаў, электрапрыбораў, страявога лесу. Іватэ — адна з галоўных крыніц жалезнай і меднай руды ў Японіі.

Славутасці
----------

Значная частка берагавой лініі прэфектуры ўваходзіць у нацыянальны прыродны парк — Рыкуцю Кайган. Карыстаецца папулярнасцю ў турыстаў і іншы нацыянальны прыродны парк — Тавада-Хатымантай. У Іватэ шмат курортаў з гарачымі крыніцамі, сярод іх Ханамакі, Гэто і Цунагі. У Хіраідзумі прыцягваюць увагу некалькі гістарычных помнікаў. Прэфектура вядомая вырабамі з чыгуну, лялькамі какэсі, а таксама звычаямі мясцовых жыхароў (танец з мячамі, танец аленя).

Сімволіка
---------

Эмблема прэфектуры была абрана 10 лістапада 1964 года, а сцяг — 6 сакавіка 1965 года.

Кветкай прэфектуры абралі 22 сакавіка 1955 года кветку паўлоніі, дрэвам — чырвоную хвою (26 верасня 1966), птушкай — японскага фазана (10 мая 1964), а рыбай — кету (21 лютага 1992).

Зноскі
------

1. 1 2  全国知事会ホームページ (яп.)  **(нявызн.)**?.  National Governors' Association. Архівавана з першакрыніцы 21 студзеня 2012. Праверана 9 чэрвеня 2010.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Іватэ (прэфектура)**
* Афіцыйны сайт (яп.)

Іватэ (прэфектура) // 日本大百科全書 : 全26冊. — 2版. — 東京 : 小学館, 1994—1997.

* ИВАТЭ // Япония от А до Я. Популярная иллюстрированная энциклопедия. (CD-ROM). — М.: Directmedia Publishing, «Япония сегодня», 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.
* *Іватэ (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* 岩手県 (яп.)  **(нявызн.)**?.  Geospatial Information Authority of Japan. — Геаграфічныя каардынаты населеных пунктаў прэфектуры Іватэ. Праверана 23 ліпеня 2010.

* 岩手県内市町村 (яп.)  **(нявызн.)**?.  Local Authorities Systems Development Center. — Ідэнтыфікацыйныя коды, назвы, паштовыя адрасы і тэлефоны адміністрацый населеных пунктаў прэфектуры Іватэ. Праверана 23 ліпеня 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA00609137 · GND: 4390425-7 · LCCN: n80022966 · NDL: 00262689 · SUDOC: 260372889 · VIAF: 254402949 |

 |

| ⛭Рэгіёны і адміністрацыйны падзел Японія Японіі |
| --- |
| Рэгіёны | Хакайда ·  Тахоку ·  Канто ·  Цюбу (Хакурыкуда ·  Касін'эцу ·  Сін’эцу ·  Такай) ·  Кансай ·  Цюгоку (Сан’ін ·  Сан’ё) ·  Сікоку ·  Кюсю (Рукю ·  Кюсю) |  |
| Прэфектуры | 

|  |  |
| --- | --- |
| Хакайда | Хакайда |
| Тахоку | Акіта ·  Аомары ·  Фукусіма ·  Іватэ ·  Міягі ·  Ямагата |
| Канто | Тыба ·  Гуму ·  Ібаракі ·  Канагава ·  Сайтама ·  Татыгі ·  Токіа |
| Цюбу | Айты ·  Фукуі ·  Гіфу ·  Ісікава ·  Нагана ·  Ніігата ·  Сідзуока ·  Таяма ·  Яманасі |
| Кансай | Хіёга ·  Кіёта ·  Міэ ·  Нара ·  Осака ·  Сіга ·  Вакаяма |
| Цюгоку | Хірасіма ·  Акаяма ·  Сіманэ ·  Таторы ·  Ямагуты |
| Сікоку | Эхімэ ·  Кагава ·  Коты ·  Такусіма |
| Кюсю | **Кюсю:** Фукуока ·  Кагосіма ·  Кумамота ·  Міядзакі ·  Нагасакі ·  Оіта ·  Сага**Рукю:** Акінава |

 |