recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Панін.

**Андрэй Уладзіміравіч Панін** (28 мая 1962, Новасібірск — 6 сакавіка 2013, Масква) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно. Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (1999). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расіі (2001).

Біяграфія
---------

Андрэй Панін нарадзіўся 28 мая 1962 года ў Новасібірску. Праз два гады сям'я пераехала ў Чалябінск. Затым, калі Андрэю было шэсць гадоў, ён пераехаў у Кемерава, дзе і пражыў 16 гадоў.

У Кемерава скончыў Інстытут культуры. Некаторы час прапрацаваў у Мінусінскім тэатры, а затым адправіўся ў Маскву. У 1990 годзе ён скончыў Школу-студыю МХАТ, майстэрня А. Калягіна і стаў акцёрам МХАТ імя А. П. Чэхава. Быў жанаты на актрысе МХАТа Наталлі Рагожкінай. Сярод яго сцэнічных работ ролі ў спектаклях «Тры сястры», «Скупы рыцар», «Жаніцьба», «Смяротны нумар», антрэпрызная пастаноўка «Зіма». Быў заняты ў спектаклях тэатра пад кіраўніцтвам Алега Табакова.

Адну з першых роляў у кіно Андрэй Панін сыграў у фільме «Па прамой». Вядомасць акцёр набыў дзякуючы карцінам «Мама, не гаруй» Максіма Пяжэмскага і «Мама» Дзяніса Еўсцігнеева. Несумнеўным творчым дасягненнем акцёра з'яўляецца ролю крымінальнага аўтарытэта Лёвы Шаламава ў фільме рэжысёра Аляксандра Атанесяна «24 гадзіны». Масавая папулярнасць прыйшла да акцёра пасля тэлесерыяла «Брыгада», дзе ён па-майстэрску сыграў ролю карумпаванага міліцыянера, які пайшоў у глыбокі крымінал пачатку 1990-х. Папулярнасці Паніна спрыяў таксама поспех тэлесерыяла «Каменская».

Зноскі
------

1. ↑  Andrej Panin // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>

Спасылкі
--------

* Інтэрв'ю з Андрэем Паніным, узятае пад Вілейкай ў 2005 годзе (+ фота) Архівавана 17 сакавіка 2016. // «Рэгіянальная газета»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Filmportal · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 142136072 · GND: 143922386 · ISNI: 0000 0001 1886 338X · LCCN: no2004095708 · LNB: 000304256 · NKC: xx0188057 · NUKAT: n2012173049 · SUDOC: 069068658 · VIAF: 51407132 |

 |
Паравоз Су-250-64
**Лакаматыў** (фр.: locomotive ад лац.: loco moveo — зрушваю з месца) — самаходная цягавая машына для перамяшчэння па рэйкавым пуці цягнікоў або асобных вагонаў; частка чыгуначнага рухомага саставу.

Гісторыя
--------

Першыя паспяховыя мадэлі лакаматываў былі пабудаваны корнскім вынаходнікам Рычардам Трэвітыкам. У 1804 годзе яго паравы лакаматыў працягнуў састаў па пуцях металургічнай фабрыкі Пенідарэн, што каля Мартыр Тыдфіл ва Уэльсе. Пры гэтым, хоць лакаматыў працягнуў па пуцях 10 тон жалеза і 70 пасажыраў у пяці вагонах на 14 км, гэта стала вялікай нагрузкай для формаў рэек, якія выкарыстоўваліся ў той час. Лакаматыў зрабіў толькі тры паездкі. Трэвітык пасля гэтай спробы стварыў яшчэ некалькі лакаматываў, адзін з якіх выкарыстоўваўся на шахтах у Тынсадзе на поўначы Англіі, дзе быў убачаны маладым Джорджам Стэфенсанам.

Першым паспяховым лакаматывам на паравай цязе быў лакаматыў для зубчастай чыгункі Мэцью Мюрэя «Salamanca», пабудаваны для вузкакалейнай Middleton Railway у 1812 годзе. Пасля ў 1813 годзе Крыстаферам Блэкетам і Уільямам Хедлі для «Wylam Colliery Railway» быў пабудаваны «Пыхкаючы Білі» (англ.: Puffing Billy). Цяпер гэты лакаматыў знаходзіцца ў Музеі навукі ў Лондане і з'яўляецца найстарэшым цягніком у свеце.

Класіфікацыя лакаматываў
------------------------

### Па тыпу энергетычнай устаноўкі

Па тыпу энергетычнай устаноўкі лакаматывы падзяляюць на:

* паравозы — з паравой машынай;
* цеплавозы — з рухавіком унутранага згарання, звычайна дызельным;
* газатурбавозы — з газатурбінным рухавіком;
* электравозы — з цягавымі электрарухавікамі, атрымліваюць энергію з кантактнай сеткі.

### Па роду службы

Па роду службы лакаматывы падпадзяляюць на грузавыя, пасажырскія і манеўровыя.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Зноскі
------

1. ↑  *Hamilton Ellis.* The Pictorial Encyclopedia of Railways. — The Hamlyn Publishing Group. — С. 12.  (англ.)
2. ↑  *Hamilton Ellis.* The Pictorial Encyclopedia of Railways. — The Hamlyn Publishing Group. — С. 20–22.  (англ.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лакаматыў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX524657 · BNF: 119323014 · GND: 4036283-8 · LCCN: sh85077999 · NDL: 00565772 · NKC: ph115173 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лакно.

**Лакно** — возера ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Бярвенка, за 20 км у напрамку на ўсход ад горада Гродна, каля вёскі Лакно.

Плошча паверхні возера 0,45 км². Даўжыня 1,8 км, найбольшая шырыня 0,34 км, даўжыня берагавой лініі 4,2 км. Найбольшая глыбіня 5,8 м. Аб'ём вады 1,2 млн м³.

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Берагі нізкія, у паўднёвай частцы забалочаныя. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае. Глыбей дно возера амаль цалкам высцілае сапрапель. На возеры востраў плошчай 0,3 га. У паўночна-ўсходняй частцы возера Лакно злучаецца ручаём з возерам Можнева. На поўдні выцякае ручай Лакніца ў раку Бярвенка. У паўднёва-ўсходняй частцы ў возера ўпадае невялікі ручай.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, акунь, лінь і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2. (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). — С. 108.

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2. (руск.)
**Аргу́нскі хрыбет** (руск.: Аргунский хребет) — горны хрыбет у Забайкальскім краі Расіі, у левабярэжжы сярэдняга цячэння ракі Аргунь.

Хрыбет пачынаецца паблізу Забайкальска і цягнецца на паўночны ўсход да правабярэжжа нізоўяў ракі Урулюнгуй, левага прытоку Аргунь. Агульная працягласць хрыбта складае каля 130 км пры сярэдняй шырыні 35—40 км. Пераважныя вышыні дасягаюць 1000 м, вышэйшы пункт — гара Бярозавая (1139 м).

Хрыбет складзены пародамі пераважна палеазойскай эры: гранітамі, пясчанікамі, кангламератамі і туфамі. У рэльефе пераважаюць нізкагор’і з параўнальна плаўнымі абрысамі; на схілах — яры і бэлькі, месцамі — скальныя выступы. Пераважны тып ландшафту — горныя стэпы, радзей — горныя лесастэпы.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 519. — 538 с. — 100 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Малая энциклопедия Забайкалья: Природное наследие / гл. ред. Р. Ф. Гениатулин. — Новосибирск: Наука, 2009. — 698 с. // Энциклопедия Забайкалья (руск.)
**Міхаіл Міронавіч (Нісан Мееравіч) Пейсахаў** (руск.: Пейсахов Михаил Миронович; 26 снежня 1923, Віцебск — 13 красавіка 1996, Казань) — адзін з вядучых псіхолагаў Расіі, доктар псіхалагічных навук, прафесар кафедры псіхалогіі Казанскага дзяржаўнага універсітэта.

Біяграфія
---------

Свой працоўны шлях пачаў перад самым пачаткам Вялікай Айчыннай вайны школьным настаўнікам фізкультуры ў Казані. З снежня 1942 па снежань 1945 года ён з гонарам выконваў свой воінскі абавязак у шэрагах Савецкай арміі, за што ўзнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны і медалём «За перамогу над Германіяй». Пасля вайны працягнуў выкладанне фізкультуры ў тэатральным вучылішчы, у школе № 11 Казані, а затым — у школе вышэйшага спартыўнага майстэрства. Працуючы выкладчыкам і трэнерам па лёгкай атлетыцы, ён падрыхтаваў некалькі майстроў спорту, займаў адказныя пасады ў гарадскім і рэспубліканскім камітэтах па фізічнай культуры і спорце. Працягваючы трэніраваць групу спартсменаў, ён пачаў працаваць на кафедры фізічнага выхавання Казанскага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзе адным з першых звярнуў увагу на праблему камплектавання груп студэнтаў па занятках рознымі відамі спорту, а таксама на неабходнасць вывучэння не толькі антрапаметрычных, але і больш глыбокіх псіхафізіялагічных і псіхалагічных асаблівасцяў спартсменаў.
  
Доўгі час прапрацаваў псіхолагам зборных каманд Расіі і СССР па скачках у ваду, забяспечваючы адбор, вывучэнне і неабходную карэкцыю працэсаў трэніроўкі спартсменаў высокага класа.
  
У кастрычніку 1970 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю, атрымаў вучонае званне дацэнта, перайшоў працаваць на кафедру педагогікі і псіхалогіі КДУ. У 1989 г. у Інстытуце псіхалогіі АН СССР абараніў доктарскую дысертацыю па агульнай псіхалогіі, стаў прафесарам.

Навуковыя працы
---------------

* «Психологические и психофизиологические особенности студентов». Казань, 1977.
* «Закономерности динамики психических явлений». Казань, 1984.
* «Саморегуляция и типологические свойства нервной системы». Казань, 1974.
* «Краткие методы и портативная аппаратура для исследования индивидуально-психологических различий человека»
* «Практическая психология». Казань, 1991.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* «Во имя павших и живых во имя…» Книга памяти Казанского университета / автор-сост. В. Ф. Телишев. — Казань: Казан. гос. ун-т, 2010. — С. 78. — 124 с. (руск.) ISBN 978-5-98180-794-7

Спасылкі
--------

* Часопіс «Вопросы психологии» (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзятлаў.
**Міхаіл Міхайлавіч Дзятлаў** (7 ліпеня 1937, г. Рослаў, Смаленская вобласць, Расія — 20 верасня 2007) — беларускі ўрач-траўматолаг-артапед. Доктар медыцынскіх навук (2004). Акадэмік Акадэміі медыка-тэхнічных навук Расійскай Федэрацыі (2004), Беларускай інжынернай акадэміі (2005).

Біяграфія
---------

Скончыў Школу № 2 імя В. М. Калеснікава (Рагачоў), Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1960).

Працаваў у Гомельскай абласной бальніцы (з 1960, ардынатар артапеда-траўматалагічнага аддзялення, у 1975—2001 — загадчык аддзялення артапедыі і траўматалогіі); Гомельскім абласным упраўленні аховы здароўя (1976—2001, галоўны артапед-траўматолаг Гомельскай вобласці); Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1991—2007; у 1991—1995 — загадчык курса артапедыі і траўматалогіі, у 1995—2007 — загадчык кафедры артапедыі, траўматалогіі і ваенна-палявой хірургіі).

Навуковыя інтарэсы: неадкладнае, тэрміновае і адтэрмінаванае аператыўнае лячэнне хворых з спалучанай траўмай таза, унутраных органаў і канечнасцей; тэрміновыя, адтэрмінаваныя і планавыя аперацыі пры множных і ізаляваных траўмах таза і канечнасцей; дыягностыка і лячэнне скрытых пашкоджанняў касцей таза, запясці, каленнага сустава, сасудаў таза. 7 патэнтаў, 150 рацыяналізатарскіх прапаноў.

Узнагароды
----------

Званні «Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь»(1992), «Заслужаны рацыяналізатар БССР» (1989), ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986), знак «Выдатнік аховы здароўя БССР» (1983).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Тяжелая и сочетанная травма таза (диагностика, лечение) : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.22 ; 14.00.27 : защищена 01.06.2004 : утверждена 20.10.2004 / Дятлов Михаил Михайлович. — Минск, 2004.
* Лекарь, ученый, педагог, изобретатель / К. Шерепо // Путь в науку. — Вып. 3 : Очерки о докторах и профессорах ― выпускниках и сотрудниках вузов и НИИ Гомельщины . — С. 83—87. — Гомель, 2006 : фот.
* Дятлов Михаил Михайлович (1937—2007) // Очерки травматологии и ортопедии в Беларуси. — Минск, 2017. — С. 116—117.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хруцкі.
**Андрэй Фаміч Хруцкі** (1829 — ?) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Партрэт хлопчыка. 1854. Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь
Брат мастакоў Івана і Тэадора. Са жніўня 1840 года па ліпень 1843 года вучыўся ў Ларынскай гімназіі[ru] ў Санкт-Пецярбургу. У 1843 годзе паступіў у Пецярбургскую Імператарскую Акадэмію мастацтваў, дзе вучыўся вольным слухачом у 1843—1854 гг. і атрымаў званне мастака. У 1870 г. прыязджае ў в. Захарнічы і селіцца ў флігелі сядзібнага дома.

Зноскі
------

1. ↑  ПРОБЛЕМЫ ГЕНЕАЛОГИИ РОДА ХРУЦКИХ. Федорчук Е. И. Архівавана 9 чэрвеня 2020.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Андрэй Фаміч Хруцкі
| Чацвёртая лінія |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Цівалі |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Альшэўская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Вяснянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Старавіленскі шлях |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Кіеўскі сквер |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Максіма Багдановіча |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Політэхнічная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Друкарская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Батанічны сад |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Сляпянка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Даўгабродская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Серабранка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Козырава |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Праспект Міру |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Лакаматыўная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Берасцейская |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Тучынка |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**«Лакаматы́ўная»** (трансліт.: *Lakamatyŭnaja*, руск.: Локомотивная) — запланаваная станцыя Чацвёртай лініі Мінскага метрапалітэна, якая будзе размешчана ў раёне прыпыначнага пункта «Сталічны», паміж станцыямі метро «Мінск-Мір» і «Берасцейская».

На праектных схемах развіцця Мінскага метрапалітэна першапачаткова была пазначана як «Жукава» (руск.: Жукова). Спачатку Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых складовых частак г. Мінска прапанавала назваць станцыю «Чыгуначная», што магло вызваць блытаніну, паколькі па-руску назва гучала б як «Железнодорожная». У маі 2017 года Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт на сваім сайце распачаў галасаванне па выбары назваў новых станцый, станцыі было прапанавана надаць назву «Лакаматыўная». Раней на гэтым месцы размяшчалася лакаматыўнае і паравознае дэпо, а таксама жылі работнікі чыгункі. 

18 студзеня 2018 года рашэннем Мінгарвыканкама была афіцыйна зацверджана назва «Лакаматыўная».

Зноскі
------

1. ↑  Схема паэтапнага развіцця ліній Мінскага метрапалітэна Архівавана 28 мая 2021.
2. 1 2  Новые названия для станций метро: от «Локомотивной» до «Тучинки» и «Тивали»(недаступная спасылка)
3. ↑  Вынікі галасавання Архівавана 2 чэрвеня 2017.. Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт
4. ↑  Без «Минск-Мира». В столице утвердили названия станций четвертой линии метро(недаступная спасылка)
Лакен. Японская пагада
**Лакен** (фр. *Laeken*, нід. *Laken*) — гістарычны раён на поўначы Бруселя.

Гісторыя
--------

У 1782 годзе ў Лакене быў пабудаваны палац Лакен, цяпер рэзідэнцыя бельгійскай каралеўскай фаміліі. У склад палацавага комплексу ўваходзяць таксама парк і аранжарэі.

В 1854 годзе, пасля смерці сваёй жонкі Луізы Марыі Арлеанскай, кароль Леапольд I будуе тут сабор-магільны склеп бельгійскай каралеўскай сям'і (Найсвяцейшай Багародзіцы, скончаны ў 1872 годзе, архітэктар Ёзэф Поларт).

У 1906 годзе ў Лакене праходзіць архітэктурны конкурс праектаў, а ў 1907 годзе пачынаецца будаўніцтва новай гарадской ратушы.

Да Сусветнай выставе 1958 г. якая праходзіла ў Бруселі, у Лакене былі пабудаваны знак бельгійскай сталіцы Атоміўм, парк Міні-Еўропа, а таксама стадыён караля Бадуэна.

Галерэя
-------

* палац Лакенпалац Лакен
* ЭКСПА-Выставачны цэнтр ХейзелЭКСПА-Выставачны цэнтр Хейзел
* АтоміўмАтоміўм
**Нацыянальны банк Украіны** (укр.: Націона́льний банк Украї́ни (НБУ)) — цэнтральны банк Украіны, асаблівы цэнтральны орган дзяржаўнага кіравання, юрыдычны статус, задачы, функцыі, паўнамоцтвы і прынцыпы арганізацыі якога вызначаюцца Канстытуцыяй Украіны, Законам Украіны «Пра Нацыянальны банк Украіны» і іншымі законамі Украіны. З'яўляецца эмісійным цэнтрам, праводзіць адзіную дзяржаўную палітыку ў галіне грашовага абароту, крэдытавання, узмацнення грашовай адзінкі Украіны — грыўні.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нацыянальны банк Украіны
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вілер.
Ардананс Вілер-Катрэ
**Ардананс Вілер-Катрэ** (фр.: Ordonnance de Villers-Cotterêts; падпісаны паміж 10 і 15 жніўня 1539 года) — каралеўскі ўказ (ардананс), накіраваны на ліквідацыю наступстваў сярэдневяковай феадальнай раздробненасці французскіх зямель і найскарэйшую інтэграцыю паўночна-заходняй Раманіі ў рамках унітарнага каралеўства Францыя.

Палажэнні
---------

Першая старонка ардананса.
Францыск I замацаваў статус французскай мовы як адзінай дзяржаўнай у краіне і абавязаў органы мясцовай адміністрацыі абапірацца на яе парыжскую норму замест латыні пры складанні ўсіх адміністрацыйных дакументаў. Лацінская мова паступова выйшла з ужытку, хоць і працягвала ўжывацца ў шэрагу царкоўных рэгістраў, а таксама пры складанні біяхімічнай тэрміналогіі. Рэгіянальныя мовы Францыі — гасконская, правансальская, брэтонская і інш. — увайшлі ў фазу імклівага заняпаду, асабліва на пісьме, хоць іх вусновыя традыцыі захоўваліся да сярэдзіны XX стагоддзя. Апроч мовы, 192 пункты гэтага ардананса рэфармавалі і ўніфікавалі многія іншыя сферы жыцця французскага грамадства. Так, святары былі абавязаны рэгістраваць акты грамадзянскага стану, рамеснікам забаранялася аб'ядноўвацца ў прафсаюзы.

Зноскі
------

1. ↑  Карысныя рэсурсы | Артыкулы па перакладзе(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

Лагатып ВікікрыніцЛагатып Вікікрыніц
У Вікікрыніцах ёсць поўны тэкст  ***Ordonnance de Villers-Cotterêts*** 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ардананс Вілер-Катрэ


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
**Remondis AG & KG** — нямецкая кампанія. Асноўная сфера дзейнасці збор, перапрацоўка і утылізацыя адходаў, сцёкавыя воды.

Была заснавана ў 1934 годзе, і да 2005 года працавала пад назвай **Rethmann**. У цяперашні час з’яўляецца найбуйнейшым аператарам па перапрацоўцы і ўтылізацыі адыходаў у Германіі, мае вялікую долю рынку ў Польшчы і ў Аўстраліі, працуе яшчэ ў 18 краінах Еўропы, а таксама ў Японіі, Індыі, Кітаі і на Тайвані.

Remondis-Minsk
--------------

Смеццявоз Remondis на базе аўтамабіля МАЗ на вуліцах Мінска
Прадпрыемства створана на базе «Мінскіх другасных рэсурсаў» і часткі «Спецкамунаўтатранса». На цяперашні момант «Рэмондзіс-Мінск» працуе ў трох раёнах горада: Фрунзенскім, Кастрычніцкім і Маскоўскім. У першую чаргу, намаганні сумеснага прадпрыемства накіраваныя на раздзельны збор рэсурсаў.

Аб’ём прамых замежных інвестыцый складае больш за 4,5 млн долараў ЗША. Доля замежнага інвестара ў статутным фондзе сумеснага прадпрыемства складаў 51 %. Агульны капітал (статутны фонд) сумеснага прадпрыемства фарміруецца ў памеры каля 10 млн долараў ЗША.

Зноскі
------

1. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | LinkedIn |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 4077156012381449700001 |
**Rhododendron 'Blutopia'** — сорт вечназялёных рададэндранаў гібрыднага паходжання.

Батанічнае апісанне
-------------------

Габітус  (руск.) (бел. куста шчыльны, амаль шарападобны. Памер да 10 гадоў 150-175 см.

Колер кветак вельмі своеасаблівы фіялетавы з аліўкава-зялёнай плямай пасярэдзіне, вонкавы бок пялёсткаў пурпурна-фіялетавы.

Лисце вялікае, матава-зялёнае, дэкаратыўнае.

Час цвіцення - другая палова мая.

У культуры
----------

Марозаўстойлівасць да мінус 20 °C. Расце на кіслых глебах, з рн 3.5-5.5; не вытрымлівае застою вады і засухі, паколькі мае павярхоўную каранёвую сістэму, патрабуе мульчавання (кіслай карой або ігліцай).

Добра глядзіцца ў групавых пасадках па некалькі штук аднаго віду. Часта спалучаюць з іглічнымі раслінамі, якія ўтвараюць для іх добры фон.

Зноскі
------
Сцяг Швецыі
Прынцэса Вікторыя на святкаванні Нацыянальнага дня
**Нацыянальны дзень Швецыі**, або **Дзень шведскага сцяга** (шведск.: Sveriges nationaldag або *svenska flaggans dag*) — свята Швецыі, адзначаецца штогод 6 чэрвеня. Свята было заснавана рыксдагам у 1983 годзе, да гэтага яно адзначалася як Дзень шведскага сцяга.

Гісторыя
--------

Заснавальнікі сучаснай Швецыі прапанавалі увекавечыць дату абрання караля Густава Ваза ў 1523 годзе, і з 1910-х гадоў свята традыцыйна адзначаецца на Алімпійскім стадыёне ў Стакгольме.

Аднак некалькі дзесяцігоддзяў гэтая дата не лічылася нацыянальным святам. 6 чэрвеня 1523 года распалася Кальмарская унія і завяршылася праўленне Даніі, у гэты дзень Швецыя здабыла незалежнасць. Але гэтыя падзеі адбыліся занадта даўно і не мелі дастатковай значнасці для грамадскай свядомасці.

Падзеі
------

Падзеі ў шведскай гісторыі, якія адбыліся 6 чэрвеня:

* 1523 - Густаў I Ваза быў абраны каралём Швецыі, што азнаменавала распад Кальмарскай уніі.
* 1654 - Карл X ўспадкаваў трон Швецыі пасля адрачэння каралевы Крысціны.
* 1809 - Новы ўрадавы апарат вярнуў палітычную ўладу шведскаму дваранству.
* 1857 - Сафія Насаўская выйшла замуж за караля Швецыі і Нарвегіі Оскара II.
* 1974 - Урад абвясціў Швецыю канстытуцыйнай манархіяй, якая рэгулюецца парламентам.

Падзеі 1523 і 1809 гадоў лічацца найбольш важнымі. Першая - аднаўленне Швецыі як незалежнай дзяржавы пасля Кальмарскай уніі, другая - стварэнне ўрадавага ладу, які існаваў да 1970-х гадоў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нацыянальны дзень Швецыі
**Rhododendron 'Rasputin'** — сорт вечназялёных рададэндранаў гібрыднага паходжання.

Батанічнае апісанне
-------------------

Сярэднерослы сорт, габітус  (руск.) (бел. куста сплюшчаны. Памер да 10 гадоў 2,0 метры.

Лісце вялікае і бліскучае, устойлівае да хвароб, цёмна-зялёнае. Кветкі фіялетава-блакітныя, унутры чашачкі чорная ці яркая бардова-карычневая пляма. Цвіценне багатае. Час цвіцення - пачатак мая-чэрвень.

У культуры
----------

Марозаўстойлівасць да мінус 26 °C. У пачатковы перыяд вырошчвання сорт мае патрэбу ў інтэнсіўным падразанні. Аддае перавагу адкрытым бязветраным месцам ці паўцені.

Зноскі
------
**Поліфанія** (ад грэч. πολύς — *шматлікі*і грэч. φωνή — *гук*) — склад шматгалосный музыкі, які характарызуецца адначасовым гучаннем, развіццём і ўзаемадзеяннем некалькіх фактурна *раўнапраўных* мелодый (галасоў). Процілеглымі поліфаніі складамі з’яўляюцца манодыя і гамафонія (часам таксама званая «гамафонна-гарманічным складам»).

Паняцце поліфаніі (як склада) не карэлятыўна паняццю гармоніі (гукавысотнай структуры), таму справядліва казаць, напрыклад, аб поліфанічнай гармоніі. У рамках поліфанічнай гармоніі слых вылучае кансанансы і дысанансы, акорды і (у старадаўнім шматгалоссі) канкорды, і ва ўсіх нарматыўных выпадках поліфанічная п’еса валодае прыкметай цэласнасцю гукавысотнай структуры, ладу.

Поліфанію падзяляюць на тыпы:

* *Падгалосная* поліфанія, пры якой разам з асноўнай мелодыяй гучаць яе *падгалоскі*, гэта значыць некалькі адрозніваючыеся варыянты (гэта супадае з паняццем гетэрафонія). Характэрна для рускай народнай песні.
* *Імітацыйная* поліфанія, пры якой асноўная тэма гучыць спачатку ў адным голасе, а потым, магчыма, са змяненнямі, з’яўляецца ў іншых галасах (пры гэтым асноўных тэм можа быць некалькі). Форма, у якой тэма паўтараецца без зменаў, завецца канонам. Вяршыняй формаў, у якіх мелодыя змяняецца ад голасу да голасу, з’яўляецца фуга.
* *Кантрасна-тэматычная* поліфанія (ці *полімеладызм*), пры якой адначасова гучаць розныя мелодыі. Упершыню з’явілася ў XIX стагоддзі.

Першыя захаваўшыеся ўзоры еўрапейскай поліфанічнай музыкі — арганумы IX стагоддзя.

У XIII—XIV стагоддзях поліфанія ярчэй усяго праявілася ў матэце.

У XV—XVI стагоддзях поліфанія становіцца нормай для ўсёй еўрапейскай музыкі, як царкоўнай (шматгалосныя), так і свецкай.

Найвышэйшага росквіту поліфанічная музыка дасягнула ў творчасці Гендэля і Баха ў XVII—XVIII стагоддзях (у асноўным, у форме фуг). Пасля Баха пачынаецца росквіт гамафоннага складу, і наступны ўздым цікавасці да поліфаніі пачынаецца толькі ў другой палове XIX стагоддзя. Імітацыйная поліфанія, якая арыентуюцца на Баха і Гендэля, часта выкарыстоўвалася кампазітарамі XX стагоддзя (Хіндэміт, Шастаковіч, Стравінскі і інш.)

Гл. таксама
-----------

* Кантрапункт

Зноскі
------

1. ↑  Паводле БЭ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4175288-0 · Microsoft: 128979739 · NKC: ph281870 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Маскоўскі праспект.
**Маскоўскі праспект** (гістарычная назва: *Смаленская шаша*) — адна з галоўных магістраляў горада Віцебска. Праходзіць ад плошчы Перамогі да ўсходняй ускраіны горада. Даўжыня праспекта каля 6 км. Шырыня — 72-100 метраў. Па Маскоўскім праспекце праходзіць мяжа Кастрычніцкага і Першамайскага раёнаў.

Па цэнтральнай восі праспекта пракладзена адасобленая трамвайная лінія (з 1975 года).

Забудова
--------

Будынак Віцебскага педагагічнага інстытута па Маскоўскім праспекце
На Маскоўскім праспекце размешчаны Паштамт, Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава, бібліятэка імя У. С. Караткевіча, гарадская дзіцячая бібліятэка імя Я. Маўра, сярэднія школы № 11 і 31, СДЮШАР № 5, паліклініка № 3, храм у імя Святой пакутніцы Таццяны, крамы, аптэкі, аддзяленні банкаў.

* № 33 — будынак Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава (архітэктары У. Зубкоў, З. Конаш).

Зноскі
------

1. ↑  Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. ISBN 5-85700-004-1

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| Праспекты Віцебска |
| --- |
| 
Будаўнікоў · 
Генерала Люднікава · 
Куйбышава · 
Маскоўскі · 
Перамогі · 
Фрунзэ · 
Чарняхоўскага
 |
**Reductio ad Hitlerum**, або **argumentum ad Hitlerum** (з лацінскай «*звядзенне/апеляцыя да Гітлера*», Hitlerus ёсць лацінізаванай формай імя Гітлера) — тэрмін, прыдуманы філосафам Леа Штраусам у 1951 годзе. Паводле Штрауса, гэта такі тып хітрыка, калі адзін з апанентаў параўноўвае погляды другога апанента з тымі, якіх прытрымліваўся Адольф Гітлер ці Нацыянал-сацыялістычная партыя. Выкарыстанне гэтага выкруту часам называюць «*разыгрываннем нацысцкае карты*».

Сутнасць выкруту
----------------

Выкрут часта прымае наступную форму: «Гітлер (ці нацысты) падтрымлівалі X, такім чынам, X — зло/нешта непажаданае/нешта дрэннае». Прыклад: «Гітлер падтрымліваў барацьбу з курэннем, такім чынам, усе падобныя кампаніі — зло». Рытарычная каштоўнасць аргумента ў тым, што ў бальшыні супольнасцей каштоўнасці Гітлера і нацызму аўтаматычна лічацца непрымальнымі, і выкарыстанне такога параўнання можа пацягнуць у апанента ўзнікненне эмацыйнай рэакцыі, якая не дазваляе даць рацыянальны адказ.

Прыклад контраргумента: «А калі Гітлер скажа, што двойчы два чатыры, то двойчы два аўтаматычна стане раўняцца пяці?»

Падвідамі гэтага выкруту ёсць супастаўленне прапаноў апанента з Халакостам, Гестапа, фашызмам ці таталітарызмам, а таксама з тэрарызмам. Можа выкарыстоўвацца таксама зваротная форма: «Гітлер быў супраць X, такім чынам, X — гэта добра».

Гл. таксама
-----------

* Дэмагогія

Зноскі
------

1. ↑  Measure: A Critical Journal - Robert Maynard Hutchins - Google Livres **(нявызн.)**.  Books.google.fr. Праверана 10 студзеня 2013.
2. 1 2 3 4  *Gary N. Curtis.*. Logical Fallacy: The Hitler Card **(нявызн.)**. *Fallacy Files* (26 ліпеня 2004). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2012. Праверана 10 мая 2009.

Літаратура
----------

* *Gabriel H. Teninbaum* Reduction ad Hitlerum: Trumping the Judicial Nazi Card Архівавана 20 кастрычніка 2014.. Michigan State Law Review, Vol. 2009, p. 541-578, 2009
Караль Станіслаў Радзівіл *(Пане Каханку)*
Расійскі пасол Мікалай Рэпнін, фактычны ініцыятар склікання і лідар канфедэрацыі
**Радамская канфедэрацыя** — канфедэрацыя, скліканая 23 чэрвеня 1767 года ў Радаме пад прыкрыццём расійскіх войскаў палкоўніка Васіля Кара для абароны ранейшага ладу Рэчы Паспалітай. Узнікла ў якасці рэакцыі стварэнне іншаверскіх канфедэрацый (Слуцкай і Торуньскай). 3 жніўня 1767 года яна была адноўлена ў Варшаве, доўжылася да 15 снежня 1767 года. Канфедэрацыя была створана па прапанове расійскага пасла Мікалая Рэпніна для ажыццяўлення раўнапраўя іншаверцаў, вяртання ранейшых шляхецкіх свабод і навязвання расійскага паручыцельства. Яе падтрымлівала магнацкая апазіцыя (Патоцкія), якая супрацьстаяла рэформам караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Мэтай радамчан быў прыгнёт «Фаміліі» Чартарыйскіх праз адхіленне яе ад уплыву на дзяржаўныя справы.

Маршалкам Радамскай канфедэрацыі стаў Караль Станіслаў Радзівіл *(Пане Каханку)*, маршалкам літоўскім — Станіслаў Бжастоўскі, сакратаром — Марцін Матушэвіч.

Тым не менш, фактычным лідарам канфедэрацыі стаў Мікіта Рэпнін, які даў указанне канфедэратам падпарадкавацца Станіславу Панятоўскаму і адправіць польскіх дэлегатаў да імператрыцы Кацярыне II з прашэннем аб гарантыі палітычнай сістэмы Рэчы Паспалітай. Мяркуецца, што гэта прашэнне да імператрыцы было падрыхтавана самім Рэпніным.

Літаратура
----------

* Aleksander Kraushar. Książę Repnin i Polska w pierwszem czteroleciu panowania Stanisława Augusta: (1764—1768). Wyd. nowe, przejrz. i popr. Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner i Spółka, 1900. T. 1. 399 p.

Спасылкі
--------

* Konfederacja radomska(недаступная спасылка)
**Белару́скае тавары́ства дабрачы́ннасці** *ў Стоўбцах*. Дзейнічала з 15 ліпеня 1931 да жніўня 1933 года.

За мэту ставіла развіццё нацыянальнай самасвядомасці беларускага насельніцтва Заходняй Беларусі. Займалася таксама аказаннем матэрыяльнай і маральнай дапамогі бедным, сіротам, інвалідам, прапагандавала санітарныя веды сярод сялян. Пры таварыстве працавалі клуб з бібліятэкай і радыё, беларускі хор (кіраўнік Г. I. Цітовіч) і хор у вёсцы Стары Свержань (40 чалавек, кіраўнік Гарановіч), ставіліся драматычныя спектаклі ў Стоўбцах і навакольных вёсках, а таксама ў Нясвіжы, Міры. Сябры таварыства праводзілі курсы земляробства, чыталі лекцыі, вялі заняткі па беларускай грамаце з дзецьмі, якія вучыліся ў польскіх школах; 20 чэрвеня 1932 года арганізавалі ў Стоўбцах дабрачынную народную забаву-імпрэзу, грашовы збор ад якой перададзены бедным сялянам. За кошт фонду таварыства былі закуплены абутак, вопратка і размеркаваны сярод дзяцей-сірот і інвалідаў. Зімой 1932—1933 у Стоўбцах і вёсках Залужжа і Жацерава былі арганізаваны курсы кройкі і шыцця для сялян. Таварыства неаднаразова падпадала пад рэпрэсіі польскіх улад.

30 ліпеня 1933 года на агульным сходзе арганізацыі прынята рашэнне далучыцца да Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні. Актывістамі таварыства былі Ф. Акінчыц, І. Гундзіловіч, М. Сабалеўскі і іншыя.

Зноскі
------

1. ↑  Беларускае таварыства дабрачыннасці // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 401.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 2. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* *Васілеўскі, Ю. Р.* Беларускае таварыства дабрачыннасці / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1993. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-074-2. — С. 359.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Осрык.
**Осрык** (стар.-англ.: Osric; загінуў у 634) — кароль Дэйры, кіраваў у 633—634 гадах (паводле іншых звестак 632—633). Стрыечны брат караля Нартумбрыі Эдвіна Святога, сын яго дзядзькі па бацьку Этэльрыка.

Осрык і яго браты пры жыцці Эдвіна знаходзіліся ў выгнанні ў Ірландыі. Пасля гібелі Эдвіна Осрык быў абраны каралём, але змог замацавацца толькі ў Дэйры, тады як у Берніцыі каралём стаў Энфрыт, сын Этэльфрыта. Паводле сведчанняў Беды Вялебнага, Осрык быў хрышчоны біскупам ёркскім Паўлінам, але, атрымаўшы прастол, вярнуўся да язычніцтва.

Улетку 634 года (па іншых звестках, 633 года) Осрык аблажыў караля Гвінеда Кадвалана, верагодна, у Ёрку. Аднак, паводле слоў Беды, Кадвалан з усімі сваімі сіламі «адважыўся на раптоўны манеўр, заспеў Осрыка знянацку і перабіў разам з ім усё яго войска».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Англасаксонскія хронікі
* Беда Достопочтенный. Церковная история. Пер. на русск. Эрлихман В. В.
* Северная Европа // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 2. (руск.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Эдвін** | **Кароль Дэйры**633 — 634 | Пераемнік**Освальд** |


| ?Осрык (кароль Дэйры) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Осрык |  | Ælfric[d] |  | Yffi[d] |  | Uuscfrea[d] |  | Uilgils[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Dictionary of National Biography · Оксфардскі біяграфічны |
**Маскоўскі фарштат** (**Маскоўскае прадмесце**, лат.: Maskavas forštate, ад ням.: Vorstadt — прадмесце) — гістарычны раён Рыгі, які ўваходзіць у склад Латгальскага прадмесця.

Гісторыя
--------

Маскоўскі фарштат вядомы з пачатку XVII стагоддзя як раён, дзе сяліліся пераважна рускія купцы і рамеснікі. Першапачаткова складаўся з драўляных дамоў, якія спальваліся і руйнаваліся кожны раз, калі вораг падыходзіў да горада.

У першай палове XIX стагоддзя культурныя традыцыі рускіх купцоў пачалі развівацца больш інтэнсіўна па меры росту фінансавага дабрабыту яго жыхароў. На развіццё раёна таксама паўплывалаімкненне насельніцтва Маскоўскага фарштата да мецэнацтва, што спрыяла культурнаму развіццю прадмесця. У выніку высокай актыўнасці ахвярадаўцаў будаваліся богадагодныя ўстановы, новыя будынкі цэркваў, ствараліся дэкаратыўныя збудаванні.

Пасля таго як Латвійская ССР ў 1941 годзе была занята германскай арміяй і быў створаны Рэйхскамісарыят Остланд, яго адміністрацыя прыняла рашэнне аб стварэнні Рыжскага гета. Яно размяшчалася на тэрыторыі, якая ўваходзіла ў склад Маскоўскага прадмесця. Межамі гета былі вызначаны наступныя вуліцы: вуліца Маскоўская — вуліца Віцебская (Ерсікас) — вуліца Яўрэйская (Эбру) — вуліца Лікснас — вуліца Лаувас — вуліца Ліел Калне — вуліца Кіеўская (Каталікі) — вуліца Крустпілская — вуліца Лачплеш.

Вядомыя жыхары
--------------

* Вера Мухіна (1889—1953) — савецкі скульптар, аўтар скульптуры «Рабочы і калгасніца».

Галерэя
-------

* Скрыжаванне вуліц Гогаля і ЛачплешаСкрыжаванне вуліц Гогаля і Лачплеша
* Маскоўская вуліцаМаскоўская вуліца
* Помнік коннаму трамваюПомнік коннаму трамваю
* Царква «Сэрца Ісуса»Царква «Сэрца Ісуса»
* Правослаўная царква па вул. Кална, 21Правослаўная царква па вул. Кална, 21
* Храм Рыжскай стараверскай абшчыныХрам Рыжскай стараверскай абшчыны
* Магілы салдат Чырвонай Арміі, вуліца Ліела КалнаМагілы салдат Чырвонай Арміі, вуліца Ліела Кална

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маскоўскі фарштат
Карта вынікаў парламенцкіх выбараў 2007 года, якая яскрава адлюстроўвае падзел Польшчы на два рэгіёны. Аранжавым колерам замаляваныя рэгіёны, дзе перамогу атрымала Грамадзянская платформа, а сінім — Права і справядлівасць.
**Польшча А і Б** — падзел Польшчы паводле гістарычнага, палітычнага і культурнага адрознення паміж заходняй і ўсходняй часткамі краіны. Гэтак званая Польшча А размяшчаецца на захад ад Віслы. Яна ёсць значна больш развітай і мае хутчэйшы эканамічны рост у параўнанні з Польшчай Б, якая размяшчаецца на ўсход ад Віслы. Тым не менш, існуе меркаванне аб існаванні падзелу Польшчы на большую колькасць рэгіёнаў. Гэтак на думку генеральнага сакратара Польскай гандлёвай палаты Марка Клочка, існуе Польшча А, да якой належаць гарады-цэнтры ваяводстваў, Польшча Б ёсць астатняй часткай краіны, а таксама існуе Польшча В, да якой належаць рэгіёны на ўсход ад Віслы, якія патрабуюць іншага стаўлення. Тым не менш, вяртаючыся да Польшчы А і Б, сучасная статыстыка беспрацоўя ў Польшчы ў цэлым не паказвае розніцы ў багацці паміж двума часткамі і нават мае супрацьлеглую тэндэнцыю ў апошнія гады. То бок, узровень беспрацоўя на паўночным захадзе краіны вышэйшы за гэты паказчык ва ўсходне-цэнтральнай Польшчы.

Розніца паміж Польшчай А і Б асабліва бачная ў выніках выбараў у гэтых двух рэгіёнах. У 1990-я гады Польшча А аддавала перавагу Саюза дэмакратычных левых сіл (СДЛС), як свецкаму, сацыяльна-ліберальнаму фактычнаму пераемніку былой кіруемай партыі ПНР. З іншага боку, Польшча Б галасавала альбо за Польскую сялянскую партыю альбо за «Салідарнасць», абодзве з якіх прасоўвалі хрысціянска-дэмакратычныя каштоўнасці. Парламенцкія выбары 2001 года былі адзінымі, калі Польшча А і Б прагаласавала аднолькава, і СДЛС здолела здабыць перамогу як на ўсходзе, гэтак і на захадзе краіны. Прыкладна з 2005 года ў Польшчы адбылася перабудова палітычнай сістэмы. Жыхары Польшчы А падтрымалі ліберальна-кансерватыўную Грамадзянскую платформу, у той час як жыхары Польшчы Б за выключэннем Варшавы, наадварот, схіліліся да падтрымкі нацыянальна-кансерватыўнай партыі Права і справядлівасць.

Заўвагі
-------

1. ↑  Polsce nierówna (польск.).  Polska. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2011. Праверана 29 ліпеня 2022.
2. ↑  Kowalczyk, Krzysztof (15 сакавіка 2014 года). «Typologia polskich partii politycznych według kryterium programowego». Środkowoeuropejskie Studia Polityczne (1): 73-99. — doi:10.14746/ssp.2014.1.6.
Мелатрон M4000 на NAMM Show 2007
**Мелатро́н** (англ.: Mellotron) — клавішны музычны інструмент, які для кожнай клавішы мае магнітную галоўку і адрэзак магнітнай стужкі, што прайграваецца пры націсканні гэтай клавішы. На стужках звычайна запісаныя адпаведныя клавішам ноты, узятыя на розных акустычных інструментах (флейце, скрыпцы, трубе і іншых), але таксама гэта могуць быць рытмічныя ўзоры ці гукавыя спецэфекты.

Мелатрон быў створаны ў Бірмінгеме (Вялікабрытанія) на пачатку 1960-х гадоў у выніку перапрацоўкі чэмберлена (інструменту амерыканскай вытворчасці, што працаваў на вельмі падобным прынцыпе). Першыя мадэлі мелі 18 нязменных набораў стужак з працягласцю гучання прыкладна па 8 секунд; у найбольш пашыранай мадэлі M400 можна было ўсталяваць тры зменныя наборы гукаў. Мелатрон даваў магчымасць імітаваць гучанне аркестру ў студыйных умовах, таксама ствараць паліфанічныя мелодыі з электронна сінтэзаваных гукаў у час, калі існавалі толькі монафанічныя сінтэзатары.

Упершыню ўжыў мелатрон у гуказапісе гурт The Beatles у 1967 годзе. Пасля інструмент выкарыстоўвалі такія сусветна вядомыя гурты, як Moody Blues, The Rolling Stones, Led Zeppelin. Але найбольшую папулярнасць ён набыў у межах прагрэсіў-року — мелатрон стаў адным з асноўных інструментаў у гуртах Yes, King Crimson, Genesis, яго гучанне зрабілася неад'емнай прыкметай стылю.

Самым вялікім недахопам мелатронаў быў вельмі высокі кошт. Таксама яны былі прыдатныя толькі для працы ва ўмовах студыі — яны шмат важылі, пры транспартыроўцы галоўкі хутка разладжваліся, часта ірваліся магнітныя стужкі. У 80-х гадах на змену мелатрону прыйшлі больш танныя і мабільныя электронныя сэмплеры, аднак некаторыя музыкі дагэтуль ужываюць мелатрон, каб перадаць спецыфічную атмасферу прагрэсіў-року 70-х.

Спасылкі
--------

* Mellotron.com — Сайт кампаніі, якая займаецца вытворчасцю мелатронаў сёння
* Mellotronics.com Архівавана 29 снежня 2020. — сайт Streetly Electronics — кампаніі-арыгінальнага вытворцы мелатрона
* Gearwire Video — Відэадэманстрацыя прылады мелатрона
* Planet Mellotron — Спіс запісаў з удзелам мелатрона
* Candor Chasma — Падрабязная інфармацыя пра мелатрон і іншыя інструменты

| ⛭Электронныя музычныя інструменты |
| --- |
| Адаптаваныя | Бас-гітара · Электрагітара · Электраскрыпка · Электрапіяніна |
| Электрамагнітныя | Тэрменвокс |
| Электронныя | Сінтэзатар · Рэактэйбл · Музычная рабочая станцыя · Тэноры-он · Эмірытон |
| Электрамеханічныя | Тэлармоніум · Арган Хаманда · Мелатрон |
| **Духавыя музычныя інструменты** · **Струнныя музычныя інструменты** · **Ударныя музычныя інструменты** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7720018-4 |
Меланхолія на гравюры А. Дзюрэра
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Меланхолія (значэнні).
**Меланхолія** (ад стар.-грэч.: μελανχολία «меланхолія», з μέλας «чорны, цёмны» + χολή «жоўць; гнеў») — тэрмін, які пазначаў да пачатку XX стагоддзя адзін з відаў псіхічных расстройстваў, што прыводзяць да непрыемных, балючых душэўных пакут.

Тэрмін быў прапанаваны яшчэ ў старажытнасці «бацькам медыцыны», грэчаскім урачом Гіпакратам. Слова перакладаецца з грэчаскага як «чорная жоўць». На працягу стагоддзяў прычынай меланхоліі лічыўся лішак у арганізме гэтай вадкасці. Энцыклапедычнае апісанне ўсіх відаў і праяў меланхоліі (так, як яна разумелася ў XVII стагоддзі) прыведзена ў аб'ёмным трактаце Роберта Бёртана «Анатомія меланхоліі» (1621).

У наш час замест паняцця «меланхолія» ў медыцынскіх мэтах выкарыстоўваецца тэрмін «дэпрэсія». Звычайна «меланхоліяй» завуць проста сумны, маркотны настрой.

Гл. таксама
-----------

* Меланхолік — адзін з 4 відаў тэмпераменту паводле Гіпакрата.

Літаратура
----------

* Зигмунд Фрейд «Печаль и меланхолия»  (Психология эмоций. Тексты /Под ред. В. К. Вилюнаса, Ю. Б. Гиппенрейтер. — М.: Изд-во Моск. ун-та, 1984.)
* Юханнисон К. История меланхолии. М.: Новое литературное обозрение, 2011
* Меланхолия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Taedium vitae // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Эва Малін Сафія Левенстад** (швед. Eva Malin Sofia Levenstad; нар. 13 верасня 1988, Велінгэ, Мальмёхус) — шведская футбалістка, абаронца і памочнік галоўнага трэнера шведскага клуба «Русенгард». Раней яна выступала за АІК на правах арэнды. У 2017 годзе яна займаў пасаду галоўнага трэнера «Русенгард», стаўшы самым маладым трэнерам на гэтай пасадзе ў Дамалсвенскане.

Клубная кар’ера
---------------

У лістападзе 2013 года дзейны чэмпіён Швецыі «ЛдБ Мальмё» адправіў Левенстад на правах арэнды ў АІК тэрмінам на першую палову сезона 2014 года.

Левенстад пакінула футбол ў 2014 годзе, але ў лістападзе 2016 г. была прызначаная памочнікам галоўнага трэнера «Русенгарда» (ранняе вядомага як «ЛдБ Мальмё»). Раней у гэтым клубе Левенстад была капітанам каманды і выйграла з ёй тры тытула чэмпіёна Швецыі. У верасні 2017 года, са спыненнем кантракту галоўнага трэнера «Русенгарда» Джэка Майгаарда Енсена, было абвешчана, што Левенстад працягне выконваць абавязкі галоўнага трэнера «Русенгарда» да канца сезона 2017 года.

У лютым 2019 года Малін Левенстад перапыніла сваю трэнерскую дзейнасць, каб аднавіць сваю кар’еру футбалісткі.

Кар’ера ў зборнай
-----------------

Малін Левенстад дэбютавала за зборную Швецыі ў лютым 2008 года, якая атрымала перамогу з лікам 2:0 над Нарвегіяй. Левенстад была ўключана ў склад зборнай Швецыі на летнія Алімпійскія гульні 2012 года, якія праходзілі ў Лондане.

Зноскі
------

1. ↑  Malin Levenstad // Soccerdonna — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
2. ↑  Soccerdonna — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41779610'></a>
3. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FBref.com · Olympedia · soccerdonna.de (ігрок) · soccerdonna.de (трэнер) · Soccerway · svenskfotboll.se · worldfootball.net (ігрок) · Алімпійскі камітэт Швецыі · УЕФА |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Малік (значэнні).

  

**Малік** (араб. ملك‎‎ - *malik*) — арабскі манархічны тытул. У адрозненне ад іншых тытулаў, такіх як эмір або султан, не перакладаемых на замежныя мовы, тытул малік звычайна перакладаюць як «кароль». Так, каралямі завуць малікаў-кіраўнікоў Саудаўскай Аравіі, Іарданіі і Марока, а самі гэтыя краіны, званыя па-арабску «малікствамі» (араб. ملكة‎‎ — mamlakah) мянуюць каралеўствамі.

Гл. таксама
-----------

* Мелік (сугучны армянскі тытул)

| ⛭Тытулы блізкаўсходніх народаў |
| --- |
| Манархі | 
* Малік
* Падзішах
* Султан
* Халіф
* Шах
* Шахіншах
* Эмір
* Ільхан
* Каган

 |
| Правадыры | 
* Атабек
* Мелік
* Сардар
* Хан

 |
| Саноўнікі | 
* Бей
* Бейлербей
* Бек
* Бекляры-бек
* Валі
* Візір
* Інал
* Кадыяскер
* Каймакам
* Капудан-паша
* Мурза
* Наіб
* Нурадзін
* Паша
* Сю-башы
* Хедзіў

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дысульфід малібдэна.

**Малібдэніт** MoS2 — мяккі свінцова-шэры мінерал з тлустым металічным бляскам, сульфід малібдэна. Сінонімы: *малібдэнавы бляск*, *малібдэнавы калчадан*.

Уласцівасці
-----------

Гнуткі, але не эластычны. Генетычна звязаны з гранітамі, кварцавымі жыламі, грэйзенамі, часам з пегматытамі. Крышталі таблітчатыя, але часцей сустракаецца ў выглядзе агрэгатаў лускаватай ці ліставатай формы, украпванняў у кварцы. У выніку гідратэрмальных працэсаў асаджваецца з глыбінных гарачых вод.

Месца нараджэння
----------------

Сустракаецца ў ЗША (Каларада, Невада), Канадзе, Чылі, Расіі (Паўночны Каўказ, Алтай, Забайкалле), Украіне (Данбас, Валынь), Нарвегіі, Германіі, Чэхіі.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Малібдэніт на Вікісховішчы |

* Малібдэніт у каталогу мінералаў
* Малібдэніт у базе webmineral.com  (англ.)
* Малібдэніт у галерэі мінералаў Архівавана 7 студзеня 2009.  (англ.)
**Малізэ** (італ.: Molise, неап.: Mulise) — адміністрацыйны рэгіён у Італіі. Мяжуе з рэгіёнамі Абруца, Лацыа, Кампанія і Апулія, мае выхад да Адрыятычнага мора. Складаецца з 2 правінцый, Кампабаса і Ізернія, са сталіцай у горадзе Кампабаса.

Геаграфія
---------

Найбольш гарыстая тэрыторыя ў глыбіні рэгіёна, на мяжы з Лацыа і Абруца. Найбольш буйнымі горнымі масівамі з’яўляюцца горы Кампа, Капрара і Мэта (гара). Гарыстасць мясцовасці спадае па кірунку да ўзбярэжжа Адрыятыкі. Патокі вады сфарміравалі ў гарах даліны, праз якія працякаюць тры галоўныя ракі рэгіёна — Трыньё, Біферна і Фарторэ. Асноўныя пароды — асадкавыя вапняковыя, што прыводзіць да ўзнікнення апоўзняў і селяў. Лясных масіваў няшмат. Увосень выпадаюць багатыя дажджы, зімы звычайна суровыя. Малізэ з’яўляецца адным з самых халодных рэгіёнаў паўднёвай Італіі. Разам з тым на ўзбярэжжы клімат цёплы і залежыць ад марскіх брызаў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX455436 · BNF: 12043425f · GND: 4101127-2 · ISNI: 0000 0001 1554 6370 · NKC: ge420459 · VIAF: 140705768 |

 |

| Рэгіёны Італіі |
| --- |
| Сцяг Італіі | 
* Абруцы
* Апулія
* Базіліката
* Вале-д’Аоста
* Венета
* Калабрыя
* Кампанія
* Ламбардыя
* Лацыа
* Лігурыя
* Малізэ
* Марке
* П’емонт
* Сардзінія
* Сіцылія
* Таскана
* Трэнціна — Альта-Адыджэ
* Умбрыя
* Фрыулі-Венецыя-Джулія
* Эмілія-Раманья

 |