**Паўднёваславя́нскія мовы** — група славянскіх моў, у цяперашні час распаўсюджаная ў Паўднёва-Усходняй Еўропе, на Балканскім паўвостраве.

Славянскія мовы. Па выданню Інстытута мовазнаўства РАН «Языки мира», том «Славянские языки», М. 2005
**Паўднёваславянскі дыялектны кантынуум**:
     славенская
     харвацкая
     баснійская
     чарнагорская
     сербская
     македонская
     балгарская

Класіфікацыя
------------

* усходняя падгрупа:
	+ балгарская;
	+ македонская;
	+ стараславянская †;
		- царкоўнаславянская;
* заходняя падгрупа:
	+ серба-харвацкая мова, з якой выдзяляюцца:
		- баснійская;
		- харвацкая;
		- чарнагорская;
		- сербская;
			* славянасербская †;
	+ славенская.

Моўная супольнасць паўднёваславянскіх моў меней відавочная, чым заходнеславянскіх і ўсходнеславянскіх. Сучасныя паўднёваславянскія мовы дзеляцца на дзве прыкметна розныя падгрупы: заходнюю (славенская, серба-харвацкі дыялектны кантынуум) і ўсходнюю (балгарская і македонская). Імаверныя прычыны значных адрозненняў паміж імі:

* славяне засялялі Балканы двума патокамі: усходнім і заходнім;
* на мову балгар і македонцаў аказалі большы ўплыў навакольныя неславянскія (пераважна цюркскія) народы.

Асноўныя рысы
-------------

Самым відавочным адрозненнем паўднёваславянскіх моў ад усходне- і заходнеславянскіх з'яўляецца захаваная сістэма спражэння дзеясловаў з мноствам прошлых часоў (імперфект, аорыст, плюсквамперфект), у якой, аднак, інфінітыва або зусім няма (у балгарскай), або яго выкарыстанне абмежавана. Для ўтварэння складаных форм будучага часу ў якасці дапаможнага дзеяслова ўжываецца не «быць» ці «мець» (як, напрыклад, у беларускай ці ўкраінскай), а «хацець».

Спрошчана скланенне (у балгарскай да поўнага знікнення склонаў, рэшткі якіх захоўваюцца толькі для займеннікаў і ў фразеалагізмах; у сербска-харвацкіх мовах супалі давальны, творны і месны склоны множнага ліку).

У лексіцы значны ўсходні ўплыў (многа слоў турэцкіх і запазычаных праз турэцкае пасрэдніцтва).

Але з сучаснай літаратурнай рускай (расійскай) мовай паўднёваславянскія маюць пэўнае падабенства, звязанае з многавяковым уплывам на рускую мову царкоўнаславянскага пісьменства, чые традыцыі праніклі ва ўсе элементы мовы: фанетыку, лексіку, словаўтварэнне і інш.

Гл. таксама
-----------

* Славяне
* Славянскія мовы

Спасылкі
--------

* Лингвистический энциклопедический словарь (1990) / Южнославянские языки
* Паўднёваславянскія мовы ў даведніку Ethnologue.

| ⛭Славянскія мовы |
| --- |
| Гістарычныя † | 
* прабалта-славянская
* праславянская

 |
| Усходнія | 
* старажытнаўсходнеславянская †
* старабеларуская †
* старажытнанаўгародская †
* стараруская †
* беларуская
	+ дыялекты
	+ заходнепалеская
	+ падляшская
* руская
	+ дыялекты
* ✰ украінская
	+ дыялекты
	+ русінская

 |
| Заходнія | 
ляхіцкія
палабская †
польская
* старапольская †
* сілезская

кашубская
* славінская †

лужыцкія
верхняя
ніжняя
чэшска-славацкія
мараўская
славацкая
чэшская
* кнааніт †

 |
| Паўднёвыя | 
заходнія
сербахарвацкая
* баснійская
* сербская
* харвацкая
* чарнагорская

славенская
* прэкмурская
* рэзьянская

славянасербская †
усходнія
стараславянская †
царкоўнаславянская
балгарская
македонская
 |
| Змешаныя і піджыны | 
* балачка
* суржык
* трасянка
* панашэму †
* русенорск †
* кяхцінская †
* цыгана-сербская

 |
| Штучныя | 
* міжславянская мова
* панславянскія мовы
* сібірская мова
* язычча

 |
| Славянскія мікрамовы |
| † — мёртвыя мовы |