recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нежаўка.
**Не́жаўка** (трансліт.: *Niežaŭka*, руск.: Нежевка) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Гаць (прыток Волмы). Уваходзіць у склад Валевачскага сельсавета. 68 жыхароў, 40 гаспадарак (2013).

Гісторыя
--------

Вядома ў Вялікім Княстве Літоўскім з сярэдзіны XVIII стагоддзя, калі з’яўлялася ўладаннем віленскага біскупа Ігнацыя Масальскага. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 годзе вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, 19 двароў, 187 жыхароў, драўляная ўніяцкая капліца, млын, карчма. У сярэдзіне XIX стагоддзя ў складзе маёнтка Рудня Чорная, уладанне памешчыка Ф. Варэнткі. Паводле перапісу 1897 года ў Грабёнскай воласці, 75 (76) двароў, 459 жыхароў, дзейнічалі вадзяны млын, карчма, праваслаўная царква, піцейная ўстанова. Побач з вёскай знаходзіўся аднайменны фальварак (1 двор, 15 жыхароў) і сядзіба (1 двор, 11 жыхароў). У пачатку XX стагоддзя 78 двароў, 507 жыхароў, дзейнічала царкоўна-прыходская школа, у якой у 1910 годзе вучылася 20 хлопчыкаў. У 1917 годзе 69 двароў, 436 жыхароў.

З лютага да снежня 1918 года акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі, з жніўня 1919 года да ліпеня 1920 года — войскамі Польшчы. З 1919 года ў БССР. У барацьбе з польскімі інтэрвентамі ў 1920 годзе загінулі чырвонаармейцы, якія пахаваны ў брацкай магіле паблізу ад вёскі. У 1925 годзе на магіле пастаўлены абеліск. З 20 жніўня 1924 года ў Грабёнскім сельсавеце Чэрвеньскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Мінскай вобласці. У 1929 годзе створаны калгас «Прафінтэрн», які ў 1932 годзе аб’ядноўваў 60 сялянскіх двароў. У Вялікую Айчынную вайну з пачатку ліпеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, на франтах загінулі 32 вяскоўцы. У брацкай магіле пахаваны савецкія воіны і партызаны, якія загінулі  ў Вялікую Айчынную вайну. Іх памяць ушаноўвае помнік-стэла, пастаўлены ў 1975 годзе. З 16 ліпеня 1954 года ў Валевачоўскім сельсавеце. У 1960 годзе ў вёсцы 517 жыхроў, у аднайменным пасёлку 30 жыхароў. У 1966 годзе яны аб’ядналіся ў адну вёску. У 1980-ыя гады ўваходзіла ў склад саўгаса «Светач». У 1997 годзе 86 гаспадарак, 168 жыхароў, жывёлагадоўчая ферма, магазін.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Нежаўка (Чэрвеньскі раён)

| ⛭**Валевачскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Валевачы |
| Аграгарадкі | Чарнаградзь |
| Вёскі | Ваўкавыск ·  Вішанька ·  Глінішча ·  Грабёнка ·  Залессе ·  Запасенне ·  Згурск ·  Ільінка ·  Камейкі ·  Карпілаўка ·  Красная Гара ·  Красная Ніва ·  Крываполле ·  Нежаўка ·  Пагулянка ·  Первае Мая ·  Праварное ·  Слабада ·  Станёва ·  Ягодка ·  Ялча |
**Дхарма** (санскр.: धर्म, dharma ***IAST***, «закон», «правіла») — індыйскі філасофскі або рэлігійны тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння маральнага абавязку, абавязкаў чалавека ці, у больш агульным значэнні — шляхі набожнасці. Слова «дхарма» літаральна перакладаецца як «тое, што ўтрымлівае ці падтрымлівае» (ад кораня дхр — «трымаць»), і звычайна перакладаецца на беларускую мову як «закон», яго значэнне часта даецца як «універсальны закон быцця». У кантэксце індыйскіх моў тэрмін мае на ўвазе рэлігію чалавека. У большасці кірункаў індыйскай філасофіі дхарма выступае як цэнтральнае паняцце, якое выкарыстоўваецца для тлумачэння вышэйшай ісціны. У індыйскім гісторыка-філасофскім кантэксце тэрмін «дхарма» заўсёды ўвасабляў правільныя паводзіны ў жыцці ў адпаведнасці з Сусветнымі законамі. Сімвал дхарма — дхармачакра — цэнтральны матыў у нацыянальным сцягу Індыі.

Гл. таксама
-----------

* Дхармачакра
* Рыта
* Варнашрама-дгарма
* Індыйская філасофія
* Філасофія індуізму
* Будызм

Літаратура
----------

* Lingat, Robert (1973). *The Classical Law of India*. University of California Press. ISBN 0520018982.
* Rosen, Steven (2006). *Essential Hinduism*. Greenwood Publishing Group. ISBN 0275990060.

Спасылкі
--------

* Бібліятэка Берзіна — артыкулы і кнігі па тэорыі і практыцы будызму.
* Dharma-Karma-Samsara Архівавана 14 чэрвеня 2006.  (англ.)



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Кругасвет · Кругасвет · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4135700-0 · Microsoft: 2777168331 |
**WeChat** (або **Weixin** па-кітайску) - гэта кітайская праграма, якая ўяўляе сабой адначасова месэнджар, сацыяльную сетку і сервіс мабільных плацяжоў. WeChat была выпушчана ў 2011 годзе кампаніяй Tencent і стала найбуйнейшай мабільнай праграмай у свеце ў 2018 годзе, маючы больш за 1 мільярд актыўных карыстальнікаў штомесяц. WeChat была апісана як кітайская "праграма для ўсяго" ці суперпраграма з-за шырокага спектру функцый. WeChat прадастаўляе абмен тэкставымі паведамленнямі, галасавыя паведамленні, відэаканферэнцыі, відэагульні, мабільныя плацяжы, абмен фатаграфіямі і відэа, а таксама абагульванне месцазнаходжання.

Уліковыя запісы, зарэгістраваныя з выкарыстаннем кітайскіх тэлефонных нумароў, апрацоўваюцца пад брэндам Weixin. Іх даныя захоўваюцца ў Кітаі і падпарадкоўваюцца ўмовам абслугоўвання і палітыцы канфідэнцыяльнасці Weixin, якая забараняе кантэнт, што «ставіць пад пагрозу нацыянальную бяспеку, раскрывае дзяржаўныя сакрэты, падрывае дзяржаўную ўладу і нацыянальнае адзінства». Некітайскія нумары рэгіструюцца пад брэндам WeChat, і карыстальнікі WeChat падпарадкоўваюцца іншым, менш строгім умовам абслугоўвання і больш строгай палітыцы прыватнасці, іх даныя захоўваюцца ў Нідэрландах для карыстальнікаў з Еўрапейскага Саюза і ў Сінгапуры для іншых карыстальнікаў.  Дзейнасць карыстальнікаў у Weixin аналізуецца, адсочваецца і перадаецца кітайскім уладам.

У адказ на памежны канфлікт паміж Індыяй і Кітаем WeChat быў забаронены ў Індыі ў чэрвені 2020 года разам з некалькімі іншымі кітайскімі праграмамі, у тым ліку TikTok. Былы прэзідэнт ЗША Дональд Трамп спрабаваў забараніць амерыканскія «транзакцыі» з WeChat, аднак яго загад быў заблакаваны акруговым судом Паўночнай акругі Каліфорніі ў верасні 2020 года. Джо Байдэн афіцыйна адмовіўся ад намаганняў Трампа забараніць WeChat у ЗША ў чэрвені 2021 года.

Знешнія спасылкі
----------------

* 



1. ↑  Agreement on Software License and Service of Tencent Weixin **(нявызн.)**. *weixin.qq.com*. Праверана 12 сакавіка 2023.
2. ↑  WeChat - Terms of Service **(нявызн.)**. *www.wechat.com*. Праверана 3 сакавіка 2023.
3. ↑  Tencent draws a clearer line between international and Chinese WeChat users (англ.). *South China Morning Post* (7 верасня 2021). Праверана 3 сакавіка 2023.
4. ↑   `{{cite news}}`: Пустое цытаванне (даведка)Папярэджанні CS1: url-status (link)
5. ↑  *Desk*. From TikTok to PUBG, India Has Banned 224 Chinese Apps Till Now in Three Months | All You Need to Know (англ.). *India News, Breaking News, Entertainment News | India.com* (2 верасня 2020). Архівавана з першакрыніцы 20 September 2020. Праверана 19 верасня 2020.
6. ↑   `{{cite news}}`: Пустое цытаванне (даведка)Папярэджанні CS1: url-status (link)
7. ↑  *Allyn*. Biden Drops Trump's Ban on TikTok And WeChat — But Will Continue The Scrutiny **(нявызн.)**. *NPR* (9 чэрвеня 2021). Праверана March 3, 2023.
**Свяцілішча ў Лаёле** — велізарны барочны храмавы комплекс у горадзе Аспейція (Краіна Баскаў), пабудаваны ў XVII—XVIII стагоддзях на месцы нараджэння св. Ігнація Лаёлы, заснавальніка ордэна езуітаў. Асабняк, у якім св. Ігнацій зведаў «прасвятленне», цалкам убудаваны ў базіліку; яго асабісты пакой павернуты ў капелу.

Дом Лаёлы заставаўся ўласнасцю яго сям’і да 1682 года, калі па патрабаванні каралевы Марыяны сям’я была вымушана саступіць уладанне памесцем езуітам. Праект базілікі распрацаваў італьянскі архітэктар Карла Фантана. Будаўнічыя працы былі галоўным чынам завершаны ў 1708 годзе, аднак асвячэнне базілікі адбылося толькі праз 30 гадоў.

У 1767 годзе, калі будаўніцтва паўночнага крыла царкоўнага комплексу было ў самым разгары, іспанская карона выгнала езуітаў з краіны. На працягу XIX стагоддзя ўладанне свяцілішчам пяць разоў пераходзіла ад свецкіх улад да духоўных. Езуіты змаглі завершыць пабудову 150-метровага фасада толькі да 1888 года. У наш час пры базіліцы працуюць духоўны цэнтр, шырокая бібліятэка, радыёстанцыя і багадзельня.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Лаёльскае свяцілішча**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: nr94009330 · VIAF: 151716300 |
**Haskell** (Ха́скел) — функцыянальная мова праграмавання агульнага прызначэння са статычнай тыпізацыяй, вывадам тыпаў і нястрогімі вылічэннямі. Была распрацаваная для навучання, даследаванняў і прамысловага прымянення; упершыню прапанавала шэраг функцый моў праграмавання, такіх як класы тыпаў і манадычны ўвод-вывад. Асноўнай рэалізацыяй Haskell з’яўляецца кампілятар Glasgow Haskell (GHC). Мова названая ў гонар навукоўца Хаскеля Кары (англ.).

Семантыка Haskell гістарычна заснавана на семантыцы мовы праграмавання Miranda, якая канцэнтравала намаганні першапачатковай рабочай групы Haskell. Апошняя афіцыйная спецыфікацыя мовы была створана ў ліпені 2010 года, далейшае развіццё Haskell працягваецца праз моўныя пашырэнні кампілятара GHC.

Haskell выкарыстоўваецца ў навуковых колах і прамысловасці. Наступныя кампаніі вядомыя, як карыстальнікі Haskell: Facebook, GitHub, Tesla Inc. Barclays, BNP, S&P Global, Zalando.

Па стане на май 2021 года Haskell была 28-й па папулярнасці мовай праграмавання па выніках пошуку навучальных дапаможнікаў у Google. У студзені 2018 года мова Haskell мела менш за 1 % актыўных карыстальнікаў GitHub.

Прыклад
-------

Прыклад напісання праграмы Hello world:

```
module Main (main) where -- не абавязковы радок

main :: IO () -- не абавязковы радок
main = putStrLn "Hello, World!"

```

Гл. таксама
-----------

* Python

Зноскі
------

1. ↑  Mossberg, Erik. *erkmos/haskell-companies* [англійская].
2. ↑  PYPL PopularitY of Programming Language index (англ.). *pypl.github.io*.
3. ↑  *Frederickson, Ben*. Ranking Programming Languages by GitHub Users (англ.). *www.benfrederickson.com*. Праверана 6 студзеня 2023.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт (англ.)
* Афіцыйная вікі-старонка (англ.)

| ⛭Мовы праграмавання |
| --- |
| 
* Ada
* ActionScript
* ALGOL
* APL
* Асэмблер
* BASIC
* C
* C++
* C#
* COBOL
* Delphi
* Erlang
* Forth
* Fortran
* Go
* Haskell
* Java
* JavaScript
* Kotlin
* Lisp
* Logo
* Lua
* Modula-2
* Objective-C
* Pascal
* Perl
* PL/I
* PHP
* Prolog
* Python
* R
* Ruby
* Rust
* Scala
* SQL
* Scheme
* Smalltalk
* Swift
* Zig
* *больш...*

 |
|  Спіс паводле катэгорый |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX541061 · BNF: 12362303j · GND: 4318275-6 · LCCN: sh93003496 · Microsoft: 2780624054 · NKC: ph903880 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Сялец.

**Сяле́ц** — вадасховішча, размешчанае на поўначы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Знаходзіцца ў 7 км ад горада Бяроза, каля аграгарадка Сялец.

Даўжыня вадасховішча складае 11,8 км, найбольшая шырыня — 4,1 км. Даўжыня берагавой лініі — 33,5 км. Найбольшая глыбіня 5,4 м, сярэдняя — 2,7 м. Аб’ём вады — 56,3 млн м³, сярэдні штогадовы сцёк 101 млн м³.

Створана ў 1985 годзе ў абалоне ракі Ясельда для водазабеспячэння сажалак рыбгаса «Сялец», увільгатнення глеб, добраўпарадкавання прылеглых населеных пунктаў. Галоўнае гідратэхнічнае збудаванне — земляная намыўная плаціна даўжынёй 4,3 км з хвалеўстойлівым верхавым адхонам. Агараджальная дамба цягнецца на 13,9 км. Ваганні ўзроўню вады на працягу года складаюць 2,5 м. Катлавіна вадасховішча выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Плошча вадазбору складае 681 км². Вадазбор раўнінны, перасечаны меліярацыйнымі каналамі.

З паўночна-ўсходняга боку і з поўдня гаспадарчыя сажалкі аддзелены ад абвадной дарогі ірвом, які перашкаджае падыйсці да сажалак. Маецца толькі пара месцаў, дзе праз роў пракладзены праезд.

Пабудовай вадасховішча былі знішчаны рэчкі Радахоч і Тураса. На вадасховішчы засталося некалькі вялікіх адкрытых астравоў, вусцевая зона моцна зарасла трыснягом. Па берагах растуць хвойныя і яловыя лясы, забалочаныя алешнікі.

Вадасховішча часткова ўваходзіць у склад рэспубліканскага біялагічнага заказніка «Буслаўка». У паслягнездавы перыяд на берагах і астравах вадасховішча і прылеглых да яго тэрыторыях канцэнтруецца больш за 20 тыс. водна-балотных птушак. Найбольш шматлікімі ў гэты час з’яўляюцца лыска (*Fulica atra*), качка-крыжанка (*Anas plathyrynchos*), вялікі баклан (*Phalacrocorax carbo*), шэрая (*Ardea cinerea*) і вялікая белая чаплі (*Egretta alba*).

Нестабільнасць узроўню вады на вадасховішчы ў перыяд гнездавання прыводзіць да масавага знішчэння птушыных гнёзд.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн 2002.
2. 1 2  Блакітная 1994.
3. 1 2  ЭПБ 1986.
4. ↑  Об образовании республиканского биологического заказника "Бусловка

Літаратура
----------

* Сяле́ц // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 336. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сяле́ц // Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — С. 360. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Сяле́ц // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — С. 63. — 583 с. іл. — 10 000 экз.

Спасылкі
--------

* Сайт ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Азярод (значэнні).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Астроўкі.
**Азярод**, **пераплот**, **астроўкі** — гаспадарчае збудаванне са слупоў і жэрдак для дасушвання на сонцы і ветры скошанай травы, снапоў і г.д. якія з розных прычын не было магчымасці дасушваць на полі ці лузе. Дасушванне збожжа праводзілі і ў ёўнях. Найбольш пашыраны ў цэнтральных раёнах Беларусі, значна радзей сустракаўся ў Гродзенскай і Брэсцкай абласцях, дзе збажыну сушылі на полі, а таксама на Магілёўшчыне і поўначы Гомельскай вобласці, дзе збажыну сушылі ў асецях і ёўнях. У фальварках азяроды размяшчаліся непасрэдна каля гумнаў, стадол, такоў. Цяпер у меншай ступені бытуе паўсюдна.

Літаратура
----------

* *Герасіменя В.* Азярод // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцавіцкі раённы краязнаўча-інфармацыйны партал — Эл.рэсурс gants-region.info
**Сівалі́кскія горы**, **Сівалік**, **Перадгімалаі** (хіндзі: शिवालिक) — паўднёвая, найбольш нізкая ступень Гімалаяў у Індыі і Непале, паміж хрыбтамі Пір-Панджал і Махабхарат.

Утвараюць ланцуг паралельных градаў і хрыбтоў, якія цягнуцца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, вышыня да 2591 м (гара Саанчалія), даўжыня каля 1700 км. Складзены пераважна з жвіру, пясчанікаў, кангламератаў. Рэзка ўзвышаюцца над Інда-Гангскай раўнінай. Ад Вялікіх Гімалаяў Сівалік аддзелены падоўжнымі далінамі. Высокая сейсмічная актыўнасць. Глыбока расчлянёны рэкамі. Праз Сівалік працякае рака Рапты — левы прыток ракі Гхагхра (басейн Ганга). Для заходняй часткі паўднёвага схілу характэрны селевыя патокі, каля ўсходніх падножжаў забалочаныя джунглі (тэраі). На схілах — трапічныя лясы: сухія на захадзе, вільготныя на ўсходзе.

Значная частка схілаў тэрасавана і занята чайнымі плантацыямі. У выніку празмернага выпасу і высечак адбываецца працэс яраўтварэння.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн 2002.
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 309. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

Літаратура
----------

* Сівалікcкія горы, Сівалік, Перадгімалаі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 363. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі
--------

* Сівалік у 1911 Encyclopædia Britannica

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Ларуса · Britannica (11-th) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4107789-1 · LCCN: sh93002619 · VIAF: 235946504 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ганчарэнка.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыбава.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Руднік.
**Галіна Ганчарэнка** (**Грыбава**, **Руднік**; нар. 1931, Бабруйск) — беларуская грамадская і культурная дзеячка, журналістка, перакладчыца.

Біяграфія
---------

Бацька быў рэпрэсаваны і ў 1937 г. расстраляны, а маці праз год выслана ў Сібір. У 1944 годзе выехала на эміграцыю разам са сваёй апякункай вядомай спявачкай Барбарай Вержбаловіч. Вучылася ў Беларускай гімназіі імя Я. Купалы. У 1950 годзе выехала ў ЗША. У 1954 г. скончыла факультэт раманскіх моваў Нью-Ёркскага ўніверсітэта. Кіравала свецкім і царкоўным хорамі, працавала ў Арганізацыі беларускай моладзі. Была перакладчыцай у ААН. Пераехала на нейкі час у Мюнхен, працавала на радыё «Вызваленне» (Свабода).

Літаратура
----------

* *Юрэвіч, Л.* Шматгалосы эпісталярыум : гісторыя людзей і ідэй на эміграцыі ў ліставанні / Прадм. і рэд. Н. Гардзіенка. — Мінск: Кнігазбор, 2012. — 660 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 20). — ISBN 978-985-7007-43-1.
**Ве́чалле** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1 км на паўднёвы ўсход ад Ушачаў, у басейне ракі Крашанкі (прыток Ушачы).

Плошча Вечалля складае 1,36 км². Найбольшая глыбіня возера — 35,9 м. Даўжыня 3,68 км, найбольшая шырыня 0,48 км. Даўжыня берагавой лініі 8,2 км. Аб’ём вады ў возеры складае 25,1 млн м³, плошча вадазбору 37,2 км².

Катлавіна возера моцна выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—15 м, разараныя. На паўднёвым усходзе вышыня схілаў складала 2—4 м. Берагі высокія, на паўночным усходзе і паўднёвым захадзе на асобных участках нізкія. Дно вадаёма карытападобнае. Ложа возера складаецца з 2 упадзін глыбінёй 33,4 і 35,9 м, якія раздзелены між сабой невысокім падняццем. Зона мелкаводдзя мае шырыню 5—15 м. Возера мезатрофнае. Расліннасць займае 5 % плошчы паверхні возера. Прыбярэжная расліннасць пашыраная да глыбіні 3 м, шырыня прыбярэжнай паласы складае 5—30 м.

Над Вечаллем сонца зайшло
У возера ўпадаюць 4 ручаі, у тым ліку ручай з возера Доўжына. Выцякае ручай у возера Ваўчо.

Возера Вечалле ўваходзіць у курортную зону «Ушачы». Каля возера знаходзіцца санаторый «Лясныя азёры».

Гл. таксама
-----------

* Аперацыя «Зорачка»

Крыніцы
-------

1. ↑  Лесные озера санаторий - Санатории Беларуси Белоруссии цены 2024 **(нявызн.)**. *Все санатории Беларуси*. Праверана 10 лютага 2024.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 2 / Ред. колл.: П. У. Бровка и др. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1979. — Т. 2. — 768 с. — 50 000 экз. (руск.)
* Республика Беларусь. Витебская область. Ушачский район: карта. Ушачи: план / Редактор: С. Н. Саратова. — Мн.: Белкартография, 2012. — 3 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Вечалле // Сайт «Белорусский Посейдон» Архівавана 18 лютага 2014.
**Віржыні Эфіра** (фр.: Virginie Efira; нар. 5 мая 1977, Схарбек, Брусель, Бельгія або Брусель) — бельгійская і французская актрыса, камедыянтка, журналістка і тэлевядучая.

Біяграфія
---------

Віржыні пачала кар’еру на тэлебачанні ў 1998 годзе ў якасці вядучай на канале RTL Group, дзе яна працавала вядучай шоу дзіцячых талентаў Megamix. Пазней яна пачала супрацоўнічаць таксама і з французскімі каналамі.

За сваю акцёрскую кар’еру, распачатую ў 2004 годзе, яна сыграла больш як у 20 фільмах і тэлесерыялах, а таксама выканала ролі ў тэатры. Яе дэбютам у вялікім кіно стаў тэлевізійны праект «Un amour de fantôme», пасля якога актрысу заўважылі.

Сусветную вядомасць Віржыні атрымала пасля ролі ў рамантычнай камедыі «Каханне — гэта для дваіх» (2010). Затым на экраны выйшла трагікамедыя «Забі мяне, калі ласка» (2010), меладрама «Каханне з рызыкай для жыцця» (2010), рамантычная гісторыя «Мой самы страшны кашмар» (2011) і камедыя «Прэзідэнт Эно» (2012). У 2012 годзе выйшла рамантычная камедыя «Прытварыся маім хлопцам», якая мела вялікі поспех. У 2013 годзе выйшла яшчэ некалькі фільмаў з яе ўдзелам — «Кукі», «Адзіночка» і «Непераможныя».

У ліпені 2021 года на Канскім кінафестывалі адбылася прэм’ера нашумелага фільма «Бенедэта», у якім Віржыні сыграла галоўную ролю.

Зноскі
------

1. ↑  Virginie Efira // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15706812'></a>
2. ↑  Virginie Efira // Roglo — 1997. — 9000000 экз.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
3. ↑  Czech National Authority Database Праверана 29 студзеня 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
4. ↑
5. ↑
**Суфганія́** (іўр.: סופגניה, мн.л. סופגניות *суфганіёт*) — пончыкі, якія ў Ізраілі прынята есці на яўрэйскае свята Ханука. Аналагічна бульбяным дранікам (*латкес*) у ашкеназскай традыцыі, суфганія з’яўляецца традыцыйнай ханукальнай стравай у некаторых сефардскіх супольнасцях (і называецца бурміэлас  (англ.) (бел.).

Корань слова «суфганія» на іўрыце — *сфог*, іўр.: ספוג, «губка» — паказвае на мяккае і порыстае цеста пончыка. Сімвалічнае значэнне суфганіі на Хануку — страва, якая гатуецца з вялікай колькасцю алею, бо Ханука прысвечана таму, як аднадзённага запасу алею хапіла на восем дзён.

Суфганія абсмажваецца ў алеі, пасля чаго ўнутр цеста ўводзіцца жэле або павідла, і гатовая страва пакрываецца цукровай ці шакаладнай глазурай.

Згодна з найбуйнейшай ізраільскай пякарняй *Angel Bakeries*, на працягу васьмі дзён Ханукі яны смажаць больш за 250 000 суфганіёт кожны дзень.

Зноскі
------

1. ↑  *The New Even Shoshan Dictionary*. Vol. II. p. 932.
2. ↑  Roden, Claudia (1996). *The Book of Jewish Food: An Odyssey from Samarkand to New York*. New York: Alfred A. Knopf.
3. ↑  *Mietkiewicz, Mark*. Sufganiyot **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Food-Lists.com (20 снежня 2003). Архівавана з першакрыніцы 17 студзеня 2010. Праверана 6 красавіка 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2020000648 |
**Tube.by** — першы беларускі відэахостынг, які быў адкрыты ў фармаце beta-версіі ў 2007 годзе. Станам на 16 сакавіка 2007 года сэрвіс меў 1 000 ролікаў у 18 катэгорыях. Тэхнічныя абмежаванні для запампоўвання відэа былі ўсталяваны ў 100 МБ на ролік. На сайце існаваў пошукавы рухавічок, сістэма тэгінга, магчымасць ствараць групы сяброў і спампоўваць арыгінал у фармаце 3gp. Адміністрацыя адсочвала праблемы з капірайтам і выдаляла матэрыялы па запыце праваўладальніка. Фізічна сервер быў размешчаны ў датацэнтры РУП «Белтэлекам». Паводле даследаванняў лабараторый «НОВАК», у 2008 годзе відэарэсурсам карысталіся 2,7 % карыстальнікаў беларускага сегменту Інтэрнэт.

Гл. таксама
-----------

* YouTube
* Rutube

Зноскі
------

1. ↑  Арсёнов, Александр (5 мая 2014). "20 лет .BY. История в датах и картинках" [руская]. TUT.BY. Архівавана з арыгінала 24 студзеня 2021. Праверана 2020-01-17.
2. ↑  "Tube.by: новый белорусский интернет-видеосервис" [руская]. TUT.BY. 16 сакавіка 2007. Архівавана з арыгінала 21 студзеня 2021. Праверана 2020-01-17.
3. ↑  "НОВАК: ITV.BY – самый популярный видеоресурс в Байнете" [руская]. TUT.BY. 17 чэрвеня 2008. Архівавана з арыгінала 24 студзеня 2021. Праверана 2020-01-17.

Спасылкі
--------



* tube.by — афіцыйны сайт
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палянская.

**Іры́на Алякса́ндраўна Паля́нская** (1918, сяло Трыгорскае — 26 ліпеня 2011, Мінск) — беларуская спявачка

. Па меркаванні музыказнаўцы Вольгі Брылон, з’яўляецца заснавальніцай беларускай песеннай эстрады.

Біяграфія
---------

Кар’ера спявачкі пачалася ў Ленінградзе, дзе яна была салісткай джаз-аркестра Барыса Карамышава. У гады Вялікай Айчыннай вайны Палянская выступала ў складзе франтавой канцэртнай брыгады. Па словах відавочцаў, нават на імправізаваную сцэну яна выходзіла заўсёды прыгожая, элегантная, у модных сукенках і абавязкова ў туфлях на абцасе. У БССР Ірына Палянская прыехала ў сярэдзіне 1950-х гадоў.

Публіка называла яе «*беларускай Шульжэнка*». Пакінуўшы сцэну, Ірына Палянская працавала педагогам па вакале. Сярод яе вучняў — Нэлі Багуслаўская, Надзея Мікуліч, Аляксандр Ціхановіч, Ядвіга Паплаўская, Таццяна Арлоўская, Алёна Свірыдава[uk].

Ірына Палянская сышла са сцэны роўна ў 55 гадоў. Першы запіс спявачкі адбыўся толькі ў 1998 годзе ва ўзросце 80 гадоў на беларускім радыё дзякуючы актыўным намаганням кампазітара Ізмаіла Капланава, які арганізаваў запіс да юбілею артысткі. За шматгадовую канцэртную і педагагічную дзейнасць Палянская не была адзначана ганаровымі званнямі і прафесійнымі ўзнагародамі.

Сям’я
-----

Першы муж — дырыжор Барыс Карамышаў (нарадзіўся сын Юрый), другі — піяніст і кампазітар Эмануіл Разнікоўскі, трэці — Аляксандр Джыкія.

Узнагароды
----------

* медаль «За абарону Савецкага Запаляр’я».

Крыніцы
-------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑  Яновская, Оксана (26 ліпеня 2011 / 15:51). "Умерла Ирина Полянская, одна из первых белорусских эстрадных певиц" [руская]. TUT.BY. Праверана 2021-03-20. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка)(недаступная спасылка)
4. 1 2  *Брылон, Ольга.*. 22 апреля певице Ирине Полянской, с которой начиналась наша эстрада, исполнилось бы 100 лет (руск.).  СБ. Беларусь сегодня (21 апреля 2018). Праверана 20 сакавіка 2021.
5. ↑  Яновская, Оксана (28.07.2011 / 20:07). "Жизнь Ирины Полянской продолжается в её учениках" [руская]. naviny.by. Праверана 2021-03-20. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка) Архіўная копія **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2021. Праверана 20 сакавіка 2021.Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 кастрычніка 2021. Праверана 20 сакавіка 2021.

Літаратура
----------

* *В.Б.* ПАЛЯНСКАЯ ІРЫНА (Полянская Ирина, Palianskaja Irina) // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі (бел.) / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 224. — 368 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Абхазія (значэнні).

**Абха́зскае кня́ства** — сярэдневяковае феадальнае дзяржаўнае ўтварэнне ў Заходнім Закаўказзі. Фактычна незалежнае з 1462 пры захаванні намінальнага васалітэту перад Імерэтыяй пад тытулатурай Абхазскага мтаварства. Афіцыйна — з 1491 года, калі яно нароўні з Гурыяй, Сванетыяй і Мегрэліяй выйшла са складу Імерэцінскага царства. Васальныя адносіны да 1810 — з Асманскай імперыяй, пасля — з Расіяй. Кіруючая дынастыя — князі Чачба.

Гл. таксама
-----------

* Абхазія
* Абхазскае царства

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Абхазскае княства
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лабуда.
**Анто́н Анто́навіч Лабуда́** (9 красавіка 1923, в. Бакуны, цяпер у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці — 8 красавіка 2011) — беларускі навуковец, доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар. Заслужаны працаўнік адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў вёсцы Бакуны Пружанскага павета ў сялянскай сям'і Антона Ульянавіча і Феадосіі Пракоп'еўны. Пасля сканчэння чатырохгадовай вясковай школы паступіў у пружанскую польскую гімназію. Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР скончыў ужо рускамоўную гімназію.

З 1944 ў Чырвонай Арміі, разведчык. Пасля вайны працягнуў атрыманне адукацыі ў педагагічным вучылішчы, пасля сканчэння якога атрымаў права паступаць у любую ВНУ без уступных іспытаў як медаліст і ўдзельнік ВАВ. Ён абраў фізічны факультэт БДУ (1949—1954). Падчас навучання вёў фізічны гурток у мінскім Доме піянераў, каб займець фінансавую самастойнасць.

У 1959 абараніў дысертацыю па плазмавай тэматыцы на ступень кандыдата фізіка-матэматычных навук. Ад 1960 працуе дацэнтам кафедры эксперыментальнай фізікі і фізічнай электронікі БДУ, намеснік дэкана фізічнага факультэта па навуковай працы. З 1962 — адзін з вядучых вучоных новаадчыненага радыёфізічнага аддзялення факультэта.

У 1976 стаў першым дэканам адчыненага факультэта радыёфізікі і электронікі. За пяць гадоў працы на гэтай пасадзе арганізаваў падрыхтоўку больш за 500 спецыялістаў-радыёфізікаў, вылучыў прафесара факультэта на пасаду дырэктара НДІ ПФП.

У 1980 ачоліў кафедру радыётэхнікі і фізічнай электронікі. У 1988 абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Спектральна-аптычная дыягностыка плазмы для мэт мікраэлектронікі». Ад 1992 — прафесар кафедры фізічнай электронікі.

Памёр 8 красавіка 2011.

Бібліяграфія
------------

* Исследование импульсного разряда через тонкую металлическую проволочку: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата физико-математических наук / М-во высш. образования СССР, Белорус. гос. ун-т им. В.И. Ленина, Физ. фак (1959)
* Физическая микроэлектроника: Курс лекций / А.А.Лабуда,Н.Н.Никифоренко (2001)
* Радиоэлектроника: Курс лекций / А.А.Лабуда, Н.Н.Никифоренко (2002)

Зноскі
------

1. ↑  Заслужаныя дзеячы **(нявызн.)**.  Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Праверана 8 чэрвеня 2012.
2. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Факультэт радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій БДУ. Архівавана з першакрыніцы 9 сакавіка 2012. Праверана 1 снежня 2012.

Спасылкі
--------

* Жыццяпіс на старонцы ФРіКТ БДУ(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Вучоныя Беларусі: 172957 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Калінковіч.
**Мікалай Мікалаевіч Калінковіч** (15 студзеня 1951, Цна, Лунінецкі раён, Брэсцкая вобласць) — 24 ліпеня 1990, Грузія) — беларускі пісьменнік, краязнаўца.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Пасля заканчэння Лунінецкай сярэдняй школы № 2 (1968) кароткі час выкладаў нямецкую мову ў Гаўрыльчыцкай васьмігадовай школе Салігорскага раёна. З кастрычніка 1968 г. — літсупрацоўнік лунінецкай раённай газеты «Ленінскі шлях». У 1969—1971 гг. служыў у Савецкай Арміі. Пасля заканчэння факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1976) — карэспандэнт аддзела ідэалогіі брэсцкай абласной газеты «Заря», у 1976—1978 гг. — намеснік рэдактара лунінецкай раённай газеты. У 1978 г. прызваны на тэрміновую афіцэрскую службу. Служыў у Мінску, Ашгабадзе, Маскве, у Грузіі. У 1984—1987 гг. вучыўся ў аспірантуры пры Вышэйшай школе КДБ СССР. Кандыдат гістарычных навук.

Загінуў пры выкананні службовых абавязкаў у Грузіі.

Творчасць
---------

Упершыню выступіў у друку ў 1968 г. (лунінецкая раённая газета). Пісаў на беларускай і рускай мовах. Аўтар гісторыка-дакументальнага нарыса «Лунинец» (1981, 1989), кніг дакументальных аповесцей, апавяданняў, нарысаў «Не обрывается земная связь» (Ашхабад, 1982), «Имя мое — Свобода» (Ашхабад, 1984), «Палескія дні Аляксандра Блока» (1985), «Возвращение рассветной рани» (Ашхабад, 1987), «Не должен неизвестным быть солдат» (Ашхабад, 1987), адзін з аўтараў кнігі «На рубежах тайной войны» (Ашхабад, 1985).

На Туркменскім радыё пастаўлены п’есы «Ліпенскае зарыва» (1982), «Камісар Закаспія» (1985).

Зноскі
------

1. ↑  *Мікола Берлеж*. На небасхіле зорных асоб Лунінеччыны асобнае месца займае пісьменнік, краязнавец, вучоны Мікола Калінковіч **(нявызн.)**.  Звязда (15 студзеня 2021).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
* Мікалай Калінковіч // Беларускія пісьменнікі : даведнік / скл. А. К. Гардзіцкі. Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. С. 250.
* Алесь Карлюкевіч. «З душою чуйнай, як мембрана…» [пра пісьменніка-краязнаўца М. Калінковіча] // Літаратура і мастацтва, 1991, 24 мая (N 21)
* Карлюкевіч А. Пакінуць след аб сабе: [памяці краязнаўцы М. Калінковіча] // Чырвоная змена, 1991, 8-14 красавіка
* Канапацкая Т. «Не парываецца зямная сувязь…» / Таццяна Канапацкая // Памяць. Лунінецкі раён : гіст.-дакум. хроніка / укл. Т. В. Канапацкая. Мінск : Беларусь, 1995. С. 664—668.
* Карлюкевіч А. Драма аднаго жыцця // Карлюкевіч, А. Далёкія і блізкія суродзічы : з дзённіка краязнаўцы / Алесь Карлюкевіч. Мінск : Літаратура і Мастацтва, 2012. С. 154—165.
* Краязнаўства Берасцейшчыны. Мікола Калінковіч
**Стакгольмскі фестываль старажытнай музыкі** (шведск.: Stockholm Early Music Festival) — музычны фестываль, прысвечаны музыкі ад перыяду антычнасці да эпохі барока, штогод праводзіцца ў чэрвені ў шведскай сталіцы Стакгольме пад заступніцтвам каралевы Сільвіі.

Фестываль упершыню прайшоў у 2002 годзе, і з тых часоў ператварыўся ў найбуйнейшае ў Скандынавіі і адно з самых важных у свеце мерапрыемстваў у галіне старадаўняй музыкі. У ім у розныя гады прымалі ўдзел музыкі і музычныя калектывы з Швецыі, Даніі, Нарвегіі, Фінляндыі, Вялікабрытаніі, Нідэрландаў, Аўстрыі, Францыі, Італіі, Беларусі і Турцыі. Працягласць фестывалю звычайна складае некалькі дзён і не перавышае тыдня. Канцэрты фестывалю праводзяцца ў будынку Каралеўскай акадэміі музыкі, а таксама ў лютэранскіх цэрквах стакгольмскага старога горада. Мастацкі кіраўнік фестывалю кампазітар, музыказнаўца і вакаліст Петэр Понтвік.
**Big Cartoon DataBase** (**BCDB**) — адна з найбуйнейшых анлайн-баз даных аб мультыплікацыйных фільмах, анімацыйных навуковых фільмах, анімацыйных тэлешоу і кароткіх мультфільмах.

Праект BCDB стартаваў у 1996 годзе як спіс Дыснееўскіх мультфільмаў на камп’ютары стваральніка базы даных (Dave Koch). У 1998 годзе, у адказ на цікавасць да спісу, база даных стала даступнай у сетцы як пошукавы рэсурс, прызначаны для збору інфармацыі аб мультфільмах. У базе даных можна было знайсці інфармацыю пра такія дэталі вытворчасці канкрэтных карцін, як акцёры (тыя, хто агучваў мультыплікацыйныя ролі), прадзюсары і рэжысёры, а таксама кароткі змест сюжэта і рэцэнзіі наведвальнікаў. У 2003 годзе BCDB стала 501(c) некамерцыйнай арганізацыяй. А 24 чэрвеня 2009 года ў паведамленні ад аўтара праекта на яго форуме база даных пераадолела мяжу ў 100 000 артыкулаў.

Асаблівасці
-----------

Адной з асаблівасцяў базы даных з’яўляецца яе старонка «Папулярнае», на якой паказаны 25 самых папулярных анімацыйных фільмаў на думку карыстальнікаў рэсурсу. Карыстальнікам прапануецца магчымасць ацаніць фільм ад 0 да 10 балаў. Сам рэйтынг паказвае мультфільмы, якія набралі найвышэйшы бал, а таксама мультфільмы, за якія была аддадзена найбольшая колькасць галасоў. У гэтай базе даных таксама ёсць рэйтынг 20 найгоршых карцін.

BCDB таксама змяшчае ўласны форум, на якім карыстальнікі могуць абменьвацца думкамі або распытваць што-небудзь аб мультыплікацыйных фільмах. Форум знаходзіцца ў адкрытым доступе і мадэруецца мадэратарамі і адміністратарамі.

Таксама ў базе даных ёсць блок навін, дзе публікуецца інфармацыя аб навінках мультфільмаў, а таксама нядаўна дададзеных у базу карцінах.

Big Comic Book Database
-----------------------

Big Cartoon Database таксама запусціла аналагічны праект *Big Comic Book Database* (BCBDB) — анлайн базу даных аб коміксах. Да 2005 года ў ёй змяшчалася інфармацыя пра больш як 100 000 коміксаў і каля 35000 сканаў вокладак.

Гл. таксама
-----------

* Internet Movie Database
* Аниматор.ру

Зноскі
------

1. 1 2  
*Koch, Dave.*. About BCDB **(нявызн.)**.  BCDB. Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2012. Праверана 12 лістапада 2009.
2. ↑  "Best Free Reference Web Sites: Eighth Annual List". *Reference & User Services Quarterly*. Reference and User Services Association. May 1, 2006. ISSN 1094-9054. Архівавана з арыгінала 2011-07-21. Праверана 2009-11-12.
3. ↑  Афіцыйны пост адміністрацыі на форуме Архівавана 2 студзеня 2013 года.
4. ↑  Ratings **(нявызн.)**.  Big Cartoon Database. Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2012. Праверана 12 лістапада 2009.

Спасылкі
--------

* The Big Cartoon. База даных Архівавана 4 снежня 2012.
**УАЗ «Ушацкая цэнтральная раённая бальніца»** — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Ушацкага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ва Ушачах.

Гісторыя
--------

У 1932 годзе быў заснаваны раённы цэнтр гігіены і эпідэміялогіі.

Працуе Цэнтральная раённая аптэка № 65. Яе філіялы знаходзяцца ў Вялікіх Дольцах, Дубраўцы, аптэчныя пункты 1-й катэгорыі ў Глыбачанах, Кублічах і пры раённай бальніцы.

У раёне знаходзіцца пансіянат «Лясныя азёры», санаторый «Вечалле».

Спіс лекава-прафілактычных устаноў
----------------------------------

Медыцынскім абслугоўваннем ва Ушацкім раёне займаецца Ушацкае тэрытарыяльнае медыцынскае аб’яднанне, у склад якога ўваходзяць:

* Ушацкая цэнтральная раённая бальніца
* Ушацкая раённая паліклініка
* Вялікадолецкая ўчастковая бальніца
* Глыбачанская ўчастковая бальніца
* Дубраўская ўчастковая бальніца
* 18 ФАПаў у сельскай мясцовасці

Структура Ушацкай ЦРБ
---------------------

Ва Ушацкай цэнтральнай раённай бальніцы ёсць наступныя аддзяленні:

* тэрапеўтычнае
* хірургічнае
* дзіцячае
* інфекцыйнае
* радзільнае
* гінекалагічнае
* рэанімацыйнае
* фізіятэрапеўтычнае
* аддзяленне хуткай дапамогі

Зноскі
------

1. ↑  МЕДЫЦЫНА

Спасылкі
--------

* Сайт Ушацкай цэнтральнай раённай бальніцы Архівавана 11 лютага 2020.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Чэстэрфілд.

**Чэстэрфілд** (фр.: Chesterfield) — невялікі архіпелаг у Каралавым моры. Уваходзіць у склад Новай Каледоніі. Агульная плошча сушы — меней за 10 км². Сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Архіпелаг уяўляе сабою адзін з найбуйнейшых у свеце каралавых атолаў. Плошча яго лагуны складае прыкладна 3500 км², а глыбіня — 51 м. Уздоўж рыфа, які атачае лагуну, знаходзяцца невялікія пясчаныя астраўкі. Самы высокі востраў Пасаж дасягае ўсяго 12 м. Найбуйнейшы востраў Анкорыдж цягнецца ўздоўж лагуны на 400 м. У шырыню — не болей за 100 м. Востраў Бамптон мае акружнасць 180 м. Астатнія яшчэ меншыя.

Астравы пакрыты травяной расліннасцю, на самых вялікіх ёсць таксама хмызнякі. Фаўна прадстаўлена шматлікімі марскімі птушкамі.

Гісторыя
--------

Архіпелаг быў адкрыты ў 1793 г. экіпажам брытанскага карабля «Чэстэрфілд». У першай палове XIX ст. яго часцяком наведвалі кітабоі. У 1867 г. брытанскі ўрад перадаў эксклюзіўныя правы на здабычу на астравах гуана «Англа-Аўстралійскай кампаніі», заснаванай тасманійцам і былым кітабоем Вільямам Кроўтэрам. Здабыча працягвалася да 1882 г. прычым здабытчыкі загубілі на рыфах 5 караблёў. У 1879—1888 гг. на поўначы атола здабычу гуана вялі французскія кампаніі з Новай Каледоніі.

У 1939 г. Францыя афіцыйна абвясціла архіпелаг Чэстэрфілд сваёй тэрыторыяй. У 1968 г. на востраве Люп (19°59′ пд. ш. 158°28′ у. д.HGЯO) была пабудавана французская аўтаматычная метэаралагічная станцыя. Астравы часта наведваюць навуковыя экспедыцыі.

Спасылкі
--------

* Chesterfield Islands Expedition 2012 Архівавана 11 мая 2013.
* F. Cohic, Report on a visit to the Chesterfield Islands, September 1957
**Бібліятэка Слонімскага кляштара дамініканцаў** — бібліятэка, якая існавала пры Слонімскім кляштары дамініканцаў з канца XVII стагоддзя да сярэдзіны XIX стагоддзя. У 1819 годзе ў бібліятэцы было 255 кніг рознай тэматыкі, у асноўным прапаведніцкая літаратура, творы па тэалогіі, філасофіі, царкоўнаму і свецкаму праву. У 1820 годзе было 13 літургічных кніг, 235 прапаведніцкіх, тэалагічных і аскетычных твораў. Прыкладна ў такіх памерах захоўвалася бібліятэка ў наступных гадах.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Pietrzkiewicz I. Biblioteki klasztorów słonimskich w świetle zachowanych inwentarzy XVIII—XIX ww. // Белорусский сборник: Статьи и материалы по истории и культуре Белоруссии. СПб. 2005. Вып. 3.
**Цэнтральны камітэт Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі** (**ЦК КПЗБ**) — вышэйшы кіруючы орган Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ) паміж яе з’ездамі і канферэнцыямі. У практычнай дзейнасці кіраваўся Праграмай і Статутам Кампартыі Польшчы (КПП), падпарадкоўваўся ЦК КПП.

Ажыццяўляў кіраўніцтва арганізацыйнай, агітацыйна-прапагандысцкай дзейнасцю партыі, яе акруговых і раённых арганізацый. Друкаваныя органы — газеты і часопісы на беларускай, рускай, польскай, літоўскай і яўрэйскай мовах: «Чырвоны сцяг», «Бальшавік[be-x-old]». «Партыйнік», «Бюлетэнь ЦК КПЗБ», «Весткі з СССР», «Do walki» («На барацьбу»), «Kujmy broń» («Куйце зброю»), «Голас салдата», «Ройтэ фон» («Чырвоны сцяг»), «Baricada» («Барыкада») і інш.

Зыходзячы з нелегальных умоў дзейнасці складаўся фактычна з 2 частак — Краявога сакратарыята ЦК КПЗБ і Бюро ЦК КПЗБ (з 1929), члены якога выбіраліся на пленумах ЦК КПЗБ. З 1923 года нелегальна размяшчаўся ў Беластоку ці Вільні. Пасля ўстанаўлення ў маі 1926 года ў Польшчы рэжыму санацыі Краявы сакратарыят ЦК КПЗБ размяшчаўся ў Варшаве, а Бюро ЦК КПЗБ — у Гданьску, Берліне, Капенгагене (з 1933).

Частка членаў ЦК КПЗБ знаходзілася ў Менску, ажыццяўляла кіраўніцтва Прадстаўніцтвам ЦК КПЗБ пры ЦК КП(б)Б, замежнай часткай Цэнтральнай рэдакцыі, Мінскай школай КПЗБ.

Сакратарамі ЦК КПЗБ з 1923 года з’яўляліся С. Т. Мілер (партыйная мянушка «Шлёмка»), Л. Н. Аранштам («Артур»), А. П. Данялюк («Одек»), са снежня 1925 года да лютага 1936 года — І. К. Лагіновіч (П.Корчык). У склад ЦК КПЗБ у розны час уваходзілі: А. А. Альшэўскі («Юрка»), М. С. Арэхва («Пётр»), Я. С. Бабровіч, М. А. Блінчыкаў («Леановіч»), Ю. Брун («Спіс»), С. Я. Будзінскі («Стах», «Традыцыя»), Р. Д. Вольф («Алёна»), С. К. Гарбуз («Паддубны»), Х. Р. Гелер, М. І. Гурын-Маразоўскі («Стах», «Ян»), Г. М. Дуа, С. А. Дубовік («Стары»), Э. А. Ідаль («Андрэй»), А. У. Канчэўскі («Улалак»), А. Р. Капуцкі («Лёкса»), С. М. Малько («Паўлік»), М. П. Маслоўскі («Алесь»), С. А. Мертэнс («Стафан»), М. Л. Перавалоцкі («Антон»), Ф. Б. Пірышка, А. Х. Раф («Янек»), Л. І. Родзевіч («Антось»), А. М. Розеншайн («Макс»), А. С. Славінскі («Адам»), М. М. Словік («Лявонцьеў»), І. Ф. Сяменікаў («Паўлаў»), В. З. Харужая («Верка»), А. Л. Цукерман («Зоркі»), Л. Р. Шайкоўскі, Е. І. Шоламаў («Глебаў»), Л. М. Янкоўская («Люба»).

Колькасны склад членаў ЦК КПЗБ выглядаў наступным чынам: на I канферэнцыі КПЗБ у кастрычніку 1923 года выбраны 4 члены ЦК, у снежні іх колькасць павялічана да 7 членаў, на II канферэнцыі ў лістападзе 1924 года — 8 членаў ЦК, на III канферэнцыі ў студзені 1926 года — 11 членаў і 5 кандыдатаў у члены ЦК, на II з’ездзе КПЗБ у маі 1935 года — 11 членаў і 5 кандыдатаў у члены ЦК.

Літаратура
----------

* *Ладысеў У.* Цэнтральны камітэт КПЗБ // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.
**Бібліятэка Слонімскага кляштара бенедыкцінак** — бібліятэка, якая існавала пры Слонімскім кляштары бенедыкцінак з канца XVII стагоддзя да сярэдзіны XIX стагоддзя. Візітацыйныя спісы кніг бібліятэкі вядомы з 1668 года. У 1719 годзе было 70 кніг, у асноўным на польскай мове: касцельныя статуты, жыціе Св. Бенедыкта, інш. святых, аскетычная літаратура, брэвіярыі. У 1733 годзе адзначаны антыфанарый, градуал, марціралог, 4 мшалы, Евангелле, рукапісны служэбнік Св. Бенедыкта, «Духоўныя практыкаванні» і інш. Пры візітацыі 1820 года адзначана, што «навуковых» (вучэбных) кніг у кляштары няма, толькі жыціі святых і кнігі для набажэнства. У 1830 годзе сярод кніг адзначаны мшалы рымскія і ўніяцкія, агенды, «Кніга брацтва сэрца Ісусава».

Зноскі
------

1. ↑  *В. С. Пазднякоў.* Бібліятэка Слонімскага кляштара бенедыкцінак // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.

Літаратура
----------

* *В. С. Пазднякоў.* Бібліятэка Слонімскага кляштара бенедыкцінак // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
* Гвёздзик И. Собрание книг бенедиктинок в Слониме (XVII—XIX вв.) // Белорусский сборник: Статьи и материалы по истории и культуре Белоруссии. СПб. 2002. Вып. 2;
* PietrzkiewiczI. Bibliotekikla sztorów słonimskich w świetle zachowanych inwentarzy XVIII—XIX ww. // Там жа. СПб. 2005. Вып. 3.
**Нагачу**, **Нахачу** (кіт.: 纳哈出; каля 1320—1388) — лідар уранхайцаў  (руск.) (бел. военачальнік дынастыі Паўночная Юань  (руск.) (бел. у Ляадуне і Маньчжурыі.

Біяграфія
---------

Нагачу захаваў вернасць дынастыі Паўночная Юань  (руск.) (бел. і кантраляваў правінцыю Ляаян. У сярэдзіне 1380-х гадоў Нагачу падпарадкаваў сваёй уладзе мангольскія плямёны на шырокай тэрыторыі на поўнач ад Кітая, уключаючы сучасныя правінцыі Жэхэ і Ляанін. Нагачу ўмацаваўся на паўночным усходзе Кітая і меў дастаткова вялікія сілы, каб пагражаць уварваннем у створаную Мінскую імперыю у мэтах аднаўлення ўлады мангольскай дынастыі Юань у Кітаі.

У 1387 годзе мінскі імператар Чжу Юаньчжан арганізаваў вялікі ваенны паход супраць Нагачу ў Ляадун. 200-тысячнай кітайскай арміяй камандаваў генерал Фэн Шэн  (англ.) (бел.. У яго падначаленні знаходзіліся генерал Фу Юдэ  (руск.) (бел. і Лань Юй  (руск.) (бел. якія камандавалі асобнымі войскамі, а таксама прынц Чжу Дзі, камандуючы гвардыяй. Нагачу быў акружаны і вымушаны быў капітуляваць перад пераўзыходнымі сіламі кітайскай арміі. Нагачу і тысячы яго афіцэраў і сваякоў былі адпраўленыя ў ссылку ў Нанкін, першую сталіцу дынастыі Мін. Імператар дараваў Нагачу тытул маркіза і жалаванне ў 2000 пікулаў зерня, маёнтак у Цзянсу і асабняк у Нанкіне. Нагачу памёр блізу Учана 31 жніўня 1388 года, верагодна, ад празмернага ўжывання алкаголю, і быў пахаваны за межамі Нанкіна.

Зноскі
------

1. ↑  Harmony and War: Confucian Culture and Chinese Power Politics, by Yuan-kang Wang
2. ↑  Willard J. Peterson, John King Fairbank, Denis Twitchett. The Cambridge History of China, vol. 7, p. 158.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Берклі.

**Аляксандр (Ксандэр) Харпер Берклі** (англ.: Alexander «Xander» Harper Berkeley; нар. 16 снежня 1955, Бруклін, Нью-Ёрк) — амерыканскі акцёр. Найбольш вядомы па ролі Джорджа Мэйсана ў серыяле «24», а таксама па ролі Персі ў серыяле «Мікіта».

Біяграфія
---------

Ксандэр Берклі нарадзіўся 16 снежня 1955 года ў Брукліне, штат Нью-Ёрк, але пражыў большую частку свайго жыцця ў Нью-Джэрсі. Ён вучыўся ў Гэмпшырскім каледжы, а таксама працаваў у пяці тэатрах філіяла каледжу, пры падтрымцы Каледжа Сміта, Каледжа Маўнт Холіёк, Каледж Эмхёрста, і ўніверсітэта штата Масачусетс. Берклі працаваў у рэгіянальных і рэпертуарных тэатрах, пасля выступлення ў Брадвейскім тэатры, жывучы пры гэтым у Нью-Ёрку.

Пачаў здымацца ў кіно ў 1981 годзе. З тых часоў сыграў больш за ў 240 фільмах і серыялах. Агучыў персанажаў шэрагу мультсерыялаў.

У 2003 годзе быў намінаваны на прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША ў катэгорыі «Лепшы акцёрскі склад у драматычным серыяле» за ролю ў серыяле «24».

З 2016 па 2018 год здымаўся ў серыяле «Хадзячыя мерцвякі».

Берклі жанаты з актрысай Сарай Кларк. У гэтым шлюбе нарадзіліся дзве дачкі: Олвін Харпер (23 верасня 2006 года) і Роўан (сакавік 2010 года).
**Адносіны БССР і ПНР** - двухбаковыя кантакты паміж Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікай і Польскай Народнай Рэспублікай у 1944-1991 гадах. Папярэднічалі сучасным адносінам Рэспублікі Беларусь і Рэспублікі Польшча, усталяваным у 1992 годзе.

Храналогія
----------

9 верасня 1944 года БССР і Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення падпісалі пагадненне аб абмене насельніцтвам. 

У 1955 годзе ў ПНР прайшла дэкада беларускай культуры. Неўзабаве ў Беларусі адбыліся Дні польскай культуры.

У 1956 годзе Беластоцкае і Люблінскае ваяводствы ПНР усталявалі партнёрства з Брэсцкай і Гродзенскай абласцямі БССР. 

У 1959 годзе супрацоўніцтва наладзілі Мінская вобласць і Варшаўскае (пазней Плоцкае) ваяводства. 

  

  

У 1966 годзе ў Беларусі арганізаваны Дні польскай навукі і тэхнікі. Адначасова Камітэт па кінематаграфіі пры Савеце Міністраў БССР заключыў пагадненне аб супрацоўніцтве паміж кінастудыяй Беларусьфільм і Аб'яднаным прадпрыемствам творчых аб'яднанняў ПНР у рамках падпісанага працоўнага плана супрацоўніцтва паміж кінематаграфістамі СССР і ПНР.

У 1967 годзе Віцебская вобласць заключыла пагадненне з Зеленагурскім ваяводствам. 

У 1970 годзе Беларускі політэхнічны інстытут усталяваў пастаянныя кантакты з Беластоцкім політэхнічным інстытутам.

У 1972 годзе ў Мінску адкрылася генеральнае консульства Польшчы.

У 1976 годзе ў Беларусі арганізаваны Дні польскай літаратуры.

У 1977-м Мінскі рэгіён стаў партнёрам Сядлецкага ваяводства. Адначасова Торуньскае і Улацлаўскае ваяводствы сталі супрацоўнічаць з Магілёўскай вобласцю, а Еленагурскае — з Гомельскай.

Заўвагі
-------

1. ↑  *Виталий Барабаш.* Процесс установления белорусско-польской границы в 1944—1945 годах // Беларуская думка : часопіс. — Верасень 2019.

Літаратура
----------