**Албанія** адносіцца да ліку найбяднейшых краін Еўропы. Насельніцтва занята большай часткай у сельскай гаспадарцы. Тым не менш, у апошнюю чвэрць стагоддзя адбыліся істотныя пазітыўныя зрухі. Албанія перайшла ад планавай да рынкавай эканомікі. Рынкавыя рэформы адкрылі краіну для замежных інвестыцый, асабліва ў энергетычны сектар, транспартную інфраструктуру і турызм. Албанія мае высокі індэкс чалавечага развіцця, якім абавязана ўніверсальнай сістэме аховы здароўя і бясплатнай пачатковай і сярэдняй адукацыі. Грашовая адзінка Албаніі — лек. 122 лек за 1 еўра (2019)

Агульная характарыстыка
-----------------------

Toptani Shopping Mall, Тырана. Сталіца — найважнейшы фінансавы хаб, цэнтр прыцягнення інвестыцый
З сярэдзіны 1940-х па канец 1980-х гадоў эканоміка Албаніі мела планавы характар, з 1988 года пачаўся паступовы пераход да эканомікі рынкавай. Хуткі эканамічны рост пачаўся ў 2000 годзе, у 2000-х штогадовы рост ВУП склаў 6—7 %, адначасова колькасць замежных інвестыцый дасягала 50 % ВУП (у 2004 годзе замежныя інвестыцыі склалі 5,7 млрд еўра, €1780 на кожнага жыхара). Албанія стала адным з трох еўрапейскіх краёў, хто найхутчэй акрыяў ад крызісу 2008–09, і ўсе 2010-я дэманстравала высокія паказчыкі эканамічнага росту. У другой палове 2010-х урад распачаў амбіцыйную праграму рэформаў для паляпшэння бізнес-клімату.

Але, нягледзячы на ўсё гэта, Албанія застаецца адной з самых бедных краін Еўропы, нароўні з Босніяй, апярэджваючы толькі Малдову. У 2012 ВУП на душу насельніцтва (ППЗ) складаў усяго 35 % ад сярэдняга па ЕС Існуюць меркаванні, што рост эканомікі Албаніі, які можа вывесці яе на ўзровень, дастатковы для яе прыняцця ў Еўрапейскі Саюз, можа заняць да дваццаці гадоў. Да мільёна албанцаў працуюць за мяжой і адпраўленыя імі грашовыя сродкі з'яўляюцца важнай крыніцай прыбыткаў насельніцтва (да 2008 яны складалі 12–15 % ад ВУПу Албаніі, у 2015 — усяго 6 %). Узровень беспрацоўя складае 14 %, што для балканскай краіны не так і блага.

Прамысловасць
-------------

### Здабыўная

Значныя мінеральныя багацці краіны ляжаць у аснове развіцця здабыўной прамысловасці. У наш час вядзецца здабыча хрому (адно з першых месцаў у свеце па здабычы і экспарце), медзі, жалеза, нікелю, нафты (у тым ліку цяжкай), прыроднага газу, вуглю і баксітаў. Каля возера Прэспа знаходзіцца адно з багацейшых радовішчаў прыроднага асфальту. Аб'ёмы здабычы паліўных рэсурсаў нязначныя: так нафты здабываецца каля 22 тыс барэляў у суткі — крыху меней чым у Беларусі, нягледзячы на значныя запасы чорнага золата. Здабычай нафты і газу займаюцца кампаніі Taçi Oil, Albpetrol, каляровых металаў — AlbChrome.

### Апрацоўчая

Цэментавы завод кампаніі Antea, акруга Круё
Большую частку электрычнасці краіна выпрацоўвае на гідраэлектрастанцыях. Тры найбуйнейшых ГЭС пабудаваны на Дрыне. У Албаніі існуюць прадпрыемствы будаўнічай (цэментавай), электратэхнічнай, металаапрацоўчай і харчовай прамысловасці. Найбольш імкліва развіваюцца тэкстыльная і швейная галіны, што ў 2010-х сталі галінамі спецыялізацыі краіны — буйныя еўрапейскія кампаніі прываблівае танная працоўная сіла. Албанія з'яўляецца буйным вытворцам тытунёвых вырабаў.

Сельская гаспадарка
-------------------

Вінаграднікі, горад Берат
Паўднёва-заходняя Албанія з'яўляецца адным з цэнтрам зараджэння земляробства ў Еўропе. Сучасная сельская гаспадарка, у якой занята дзве пятых насельніцтва, дае адну пятую ВУП краіны. Пераважаюць невялікія сямейныя зямельныя надзелы, механізацыя і хімізацыя недастатковыя. Зрэшты, на шляху да сяброўства ў ЕС урад мадэрнізуе галіну і фінансава падтрымлівае фермераў. Пераважае *раслінаводства*: вырошчваюцца пшаніца, кукуруза, бульба, гародніна, садавіна, цукровыя буракі, тытунь, вінаград; Албанія славутая сваімі шалфеем і размарынам. Даўнія традыцыі вінаградарства, да таго ж Албанія з'яўляецца адной з нешматлікіх краін свету, дзе расце дзікі вінаград. У *жывёлагадоўлі* перавага аддаецца авечкам ды буйной рагатай жывёле. *Рыбалоўства* развіта недастаткова, але багатыя рыбай (карп, фарэль, марскі лешч), мідыямі і ракападобнымі прыбярэжныя воды даюць падставу казаць пра будучыню гэтай галіны.

Сфера паслуг
------------

### Транспарт

Асноўны артыкул: **Транспарт Албаніі**
Міжнародны аэрапорт Тыраны імя Маці Тэрэзы
Транспартная сістэма Албаніі ў пачатку ХХІ стагоддзя сур'ёзна змянілася ў лепшы бок. Галоўнымі варотамі краіны служыць Міжнародны аэрапорт Тыраны са штогадовым абаротам у больш за 2,5 млн пасажыраў. Плануецца будаўніцтва міжнародных аэрапортаў у Влёры, Гіракастры і Сарандзе — турыстычных цэнтрах на поўдні краіны. Унутраныя перавозкі ажыццяўляюцца галоўным чынам аўтамабільным транспартам, у 2010-х працягваецца будаўніцтва аўтамагістраляў, што звяжуць Албанію з усімі суседзямі і інтэгруюць транспарт краіны ў агульнаеўрапейскую сетку. Знешні гандаль ляжыць на плячах марскога транспарту, галоўным портам з'яўляецца Дурэс, за ім ідзе Влёра. 

Панарама порта Дурэса Надзвычайную папулярнасць здаўна маюць і марскія пасажырскія перавозкі: паромныя пераправы злучылі Дурэс з мноствам астравоў і берагамі Італіі, Грэцыі, Харватыі. Чыгуначны транспарт, што інтэнсіўна развіваўся за часам Ходжы, сёння грае другарадную ролю. Аднак плануецца новая чыгунка Тырана – Дурэс, якая мае даць старт чыгуначнаму адраджэнню Албаніі.

### Турызм

Імкліва развіваецца міжнародны турызм: ў 2013 годзе Албанію наведалі 3,3 млн чалавек, у 2017 — 5,2 млн.

#### Рэкрэацыйныя рэсурсы і славутасці Албаніі

* У Тыране: Нацыянальны музей гісторыі, мячэць Этэм Мей, гадзіннікавая вежа, музей нацыянальнай культуры, Музей прыроднай гісторыі.
* У Шкодары: мячэць Шэйха Заміла Абдулы Аль-Заміля, Музое Папула.
* У наваколлях горада знаходзяцца: крэпасць Розафа і Свінцовая Мячэць.
* У краіне шэсць нацыянальных паркаў, 20 запаведнікаў і помнікаў прыроды.

Знешні гандаль
--------------

Для Албаніі характэрны адмоўны гандлёвы баланс. Траціну экспарту складаюць турыстычныя паслугі, яшчэ 17 % — ІТ-паслугі. Сярод тавараў пераважаюць абутак (асабліва скураны!) і адзенне, хромавыя руды. Імпартуюцца прадукты харчавання, медыкаменты, нафтапрадукты, аўтамабілі і электроніка. Асноўны гандлёвы партнёр — Італія, за ёй з вялікім адрывам ідуць Грэцыя, Кітай, Сербія. Аб'ём двухбаковага тавараабароту з Беларуссю па выніках 2014 года склаў 16,15 млн. долараў ЗША.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑   Архівавана 2 ліпеня 2019.

Спасылкі
--------

* Албанія ў кнізе фактаў ЦРУ Архівавана 15 мая 2020.

| Дзяржавы — члены Сусветнай гандлёвай арганізацыі |
| --- |
| 

Аўстралія •
Аўстрыя •
Албанія •
Ангола •
Антыгуа і Барбуда •
Аргенціна •
Арменія •
Бангладэш •
Барбадос •
Бахрэйн •
Беліз •
Бельгія •
Бенін •
Балгарыя •
Балівія •
Батсвана •
Бразілія •
Бруней •
Буркіна-Фасо •
Бурундзі •
Вануату •
Вялікабрытанія •
Венгрыя •
Венесуэла •
В'етнам •
Габон •
Гаіці •
Гаяна •
Гамбія •
Гана •
Гватэмала •
Гвінея •
Гвінея-Бісау •
Германія •
Гандурас •
Ганконг •
Грэнада •
Грэцыя •
Грузія •
Данія •
Джыбуці •
Дамініка •
Дамініканская Рэспубліка •
ДРК •
Еўрапейская супольнасць •
Егіпет •
Замбія •
Зімбабвэ •
Ізраіль •
Індыя •
Інданезія •
Іарданія •
Ірландыя •
Ісландыя •
Іспанія •
Італія •
Каба-Вердэ •
Казахстан •
Камбоджа •
Камерун •
Канада •
Катар •
Кенія •
Кіпр •
Кіргізія •
Кітай •
Калумбія •
Конга •
Рэспубліка Карэя •
Коста-Рыка •
Кот-д’Івуар •
Куба •
Кувейт •
Латвія •
Лесота •
Літва •
Ліхтэнштэйн •
Люксембург •
Маўрыкій •
Маўрытанія •
Мадагаскар •
Макаа •
Рэспубліка Македонія •
Малаві •
Малайзія •
Малі •
Мальдывы •
Мальта •
Марока •
Мексіка •
Мазамбік •
Малдавія •
Манголія •
М'янма •
Намібія •
Непал •
Нігер •
Нігерыя •
Нідэрланды •
Нікарагуа •
Новая Зеландыя •
Нарвегія •
ААЭ •
Аман •
Пакістан •
Панама •
Папуа — Новая Гвінея •
Парагвай •
Перу •
Польшча •
Партугалія •
Расія •
Руанда •
Румынія •
Сальвадор •
Самоа •
Саудаўская Аравія •
Свазіленд •
Сенегал •
Сент-Вінсент і Грэнадзіны •
Сент-Кітс і Невіс •
Сент-Люсія •
Сінгапур •
Славакія •
Славенія •
Саламонавы Астравы •
Сурынам •
ЗША •
Сьера-Леонэ •
Тайланд •
Тайвань •
Танзанія •
Тога •
Трынідад і Табага •
Туніс •
Турцыя •
Уганда •
Украіна •
Уругвай •
Фіджы •
Філіпіны •
Фінляндыя •
Францыя •
Харватыя •
ЦАР •
Чад •
Чарнагорыя •
Чэхія •
Чылі •
Швейцарыя •
Швецыя •
Шры-Ланка •
Эквадор •
Эстонія •
ПАР •
Ямайка •
Японія

 |  |

| ⛭Краіны Еўропы: Эканоміка |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |

| ⛭Албанія паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Албанія»**
 |