recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Мерада»** — беларускі гурт, які выконвае музыку напрамку кантры, фолк, соўл, рок, блюз. Заснаваны ў 2013 годзе ў Мінску.

Гісторыя
--------

Групу стварылі былыя ўдзельнікі блюзавай каманды «Steve Cramer BAND» сямейная пара Стыў і Ганна Крамер у 2013 годзе.

Стыў Крамер (Усевалад Крамушчанка) пачынаў як гукарэжысёр гурта «Бонда». Эмігрыраваў з Беларусі ў 1989 годзе. Граў па клубах Лондана, Нью-Ёрка, у ізраільскім Бэіт-Шэане. Пасля 17-ці год музычных вандраванняў вярнуўся ў Мінск. Тут ён пазнаёміўся з Ганнай, якая, маючы дзве вакальныя адукацыі, займалася педагагічнай і арганізатарскай дзейнасцю. Спачатку яны выступалі з каверамі класічнага блюзу і англамоўнымі ўласнымі песнямі пад назвай «Steve Cramer Band». Але ў 2013 годзе ў розных інтэрнэт- і радыё-плебісцытах пачалі гучаць ужо іх беларускамоўныя хіты пад назвай «Мерада».

Пра гурт сам заснавальнік «Мерады» Стыў Крамер кажа, што «ў творчасці свайго гурта „Мерада" ён разам са сваёй жонкай, спявачкай Ганнай Крамэр, імкнецца аб'яднаць духоўнасць „Песняроў", меладызм „Бонды" і мадэрн „Улісу", а таксама найлепшыя сусветныя напрацоўкі ў кантры, року, фольку і госпэлу».

Улетку 2015 года гурт выдаў свой першы альбом — «Проста вер», у які ўвайшло 10 песень, запісаных пры дапамозе запрошаных іншых музыкантаў, сярод якіх: Валерый Дасюкевіч (гурт «J:морс»), Ігар Варашкевіч (гурт «Крама»), Іван Махновіч (экс-гурт «Харлі»), Іван Кучарэнка (Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр), Уладзімір Міхновіч (экс-гурт «Остров Пришельцев»), Аляксей Золатаў (экс-гурт «Svet Boogie Band») і іншыя.

У верасні 2015 года гурт прапанаваў свой першы прафесійны кліп на кампазіцыю «Начны праспект», сцэнарыстам і рэжысёрам якога стаў Стыў Крамер. У тым жа месяцы ў відэа-чарце Tuzin.fm кліп трымаўся на 1-м месцы.

Склад гурту
-----------

* Ганна Крамер — вакал, бэк-вакал, вуснавы гармонік, бубны
* Стыў Крамер — гітары, слайд, мандаліна, перкусія, бэк-вакал
* запрошаныя музыкі

Альбомы
-------

* «Проста вер» (CD; Вігма, 2015)

Зноскі
------

1. ↑  *Анатоль Мяльгуй*. «МЕРАДА» на шляху гармоніі і якасці гука **(нявызн.)** (24 верасня 2014). Праверана 26 верасня 2015.
2. 1 2  *Вітаўт Мартыненка*. Сонечны дэбют гурта «Merada» «Merada» — «Проста вер» **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Наша слова (1 жніўня 2015). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2018. Праверана 4 верасня 2015.
3. ↑  «Мерада»: «Мы хочам адрадзіць пераймальнасьць традыцыяў у беларускай музыцы» **(нявызн.)**.  Tuzin.fm (9 сакавіка 2015). Праверана 26 верасня 2015.
4. ↑  *Анатоль Мяльгуй*. Дзівосы начнога гораду. Першы кліп гурту «Мерада» **(нявызн.)**.  Budzma.org (18 верасня 2015). Праверана 26 верасня 2015.
5. ↑  Відэа чарт. Тур №1 / 18 верасня - 18 кастрычнiка 2015 **(нявызн.)**.  Tuzin.fm. Праверана 26 верасня 2015.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Мерада на Вікісховішчы |

* *Шостак Г.*. Мерада — «Проста Вер» **(нявызн.)**.  Наш НеФормат (14 верасня 2015). Праверана 27 кастрычніка 2015.
* Мерада **(нявызн.)**.  SoundCloud. Праверана 27 кастрычніка 2015.
**Культура Эрліганг** (кіт.: 二里岗文化) — археалагічная культура бронзавага веку на поўначы Кітая. У кітайскай гістарыяграфіі атаесамляецца з ранняй дынастыяй Шан. Існавала ў перыяд каля 1600 г. да н. э. — 1200 г. да н. э. 

Назва культуры паходзіць ад наймення першага помніка, знойдзенага ў 1951 г. на ўсход ад Чжэнчжоу. З-за наяўнасці многіх падобных рысаў лічыцца працягам болей ранняй культуры Эрлітоу. Першапачаткова ўзнікла ў даліне Хуанхэ, але хутка пашырылася і на поўдні дасягнула Янцзы. Адметнай рысай культуры Эрліганг была вялікая колькасць вырабаў з бронзы, у тым ліку бронзавага посуду. Наяўнасць буйных умацаваных гарадскіх цэнтраў і аднастайнасць рамеснай вытворчасці можа сведчыць пра цэнтралізаваны характар грамадства і ўлады.

Спасылкі
--------

* Haicheng Wang, China’s First Empire? Interpreting the Material Record of the Erligang Expansion
* Gyoung-Ah Lee, Gary W. Crawford, Li Liu, and Xingcan Chen Plants and people from the Early Neolithic to Shang periods in North China
* Ruiliang Liu, A. Mark Pollard, Jessica Rawson, Xiaojia Tang, Peter Bray, Changping Zhang Panlongcheng, Zhengzhou and the Movement of Metal in Early Bronze Age China
* Elise Hoi, Salt of the Early Civilizations: Case Studies on China
* Ceramic’s Influence on Chinese Bronze Development

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Царкоўнае брацтва** — грамадскае або рэлігійна-культурнае аб'яднанне. Брацтвы на ўзор рамесніцкіх цэхаў ўзніклі у гарадах Рэчы Паспалітай ў 16-17 ст.. Звычайна арганізоўваліся пры цэрквах (касцёлах) і манастырах, ад іх часта і атрымоўвалі свае назвы. Існавалі праваслаўныя, а пазней каталіцкія і уніяцкія брацтвы. Паступова спынілі сваю дзейнасць у 18 ст. ва ўмовах эканамічнага і грамадскага крызісу ў Рэчы Паспалітай.

Брацтвы адстойвалі інтарэсы сваіх цэркваў і манастыроў, а таксама агульнаканфесіянальныя і карпарацыйныя інтарэсы. Кожнае брацтва мела статут, скарбонку, пэўнае месца сходаў. На сходах братчыкі абмяркоўвалі пытанні дзейнасці брацтва, прымалі абавязковыя для ўсіх братчыкаў пастановы, размяркоўвалі грашовыя сродкі. У склад брацтва ўваходзізі мяшчане (рамеснікі, купцы), духоўныя асобы, а таксама шляхта і ўраднікі, часам нават сяляне. Брацтвы займаліся дабрачыннай дзейнасцю — будавалі і ўтрымлівалі шпіталі, прытулкі для хворых і жабракоў, наймалі лекараў. Таксама займаліся культурна-асветніцкай дзейнасцю, амаль пры ўсіх брацтвах меліся пачатковыя школы куды запрашаліся настаўнікі, набывалі падручнікі, папера, абсталяванне і інш. брацтвы таксама прычыніліся да развіцця пісьменства, літаратуры і кнігадруку, мелі свае скрыпторыі і друкарні, дзе рэдагавалі і выпускалі слоўнікі, буквары, богаслужбовыя кнігі, палемічную літаратуру, творы айцоў царквы, павучальныя і гістарычныя зборнікі.

Першыя **праваслаўныя брацтвы** на Беларусі ўзніклі ў 2-й палове 16 ст. На пачатку 17 ст. існавалі ва ўсіх значных гарадах. Брацтвы будавалі цэрквы, дамы прытулку, дапамагалі збяднелым «братчыкам», сіротам. 3 канца 16 ст. актыўна змагаліся супраць паланізацыі, акаталічвання, уніі, супраць нацыянальнага прыгнёту, абаранялі беларускую мову, культуру беларускага народа. Вялі культурна-асветніцкую дзейнасдь, адкрывалі брацкія школы і брацкія друкарні, адыгралі значную ролю ў пашырэнні і дэмакратызацыі адукацыі, літаратуры, мастацтва, кнігадрукавання, школьнага тэатра. 

**Каталіцкія брацтвы** спрыялі пашырэнню ў беларускіх гарадах польскай культуры, утрымлівалі прытулкі, багадзельні і шпіталі, старым і хворым «братам», іх удовам і сіротам выдаваліся пенсіі і інш. 

Галоўнай мэтай **уніяцкіх брацтваў** (узніклі пасля Брэсцкай уніі 1596) была таксама рэлігійная дабрачынная і асветніцкая дзейнасць; яны зрабілі значны ўклад y развіццё беларускай нацыянальнай культуры.

Літаратура
----------

* *Кізіма С. А. Лянцэвіч В. М. Самахвалаў Дз. С.* Гісторыя Беларусі: Курс лекцый. — Мн.: Выд-ва МІК, 2003. — 91 с.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

| Праваслаўныя брацтвы |
| --- |
| 
Бельскае • Берасцейскае • Віленскае • Віцебскае • Кіеўскае • Летковское • Львоўскае • Луцкае • Мінскае • Магілёўскае • Полацкае • Слуцкае • Срабнянскае
 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Метрыка.
**Ме́трыка** (стар.-грэч.: μετρική) — раздзел вершазнаўства, які вывучае характар вершавання ў якой-небудзь літаратуры ці ў творчасці нейкага паэта. Так, метрыка беларускага верша ўключае ў сябе ўсе віды і формы танічнага, сілабічнага, сілаба-танічнага і свабоднага вершаў, якія існавалі ці існуюць у паэзіі на беларускай мове, і ў першую чаргу — разнастайныя метры, якія ў сучасным вершазнаўстве часам падзяляюць на класічныя (ямб, харэй, дактыль, анапест, амфібрахій) і некласічныя (лагаэд, двух- і трохскладовікі з пераменнай анакрузай, акцэнтна-складовы і акцэнтны верш, дольнік, тактавік). Сукупнасць метраў і вершаваных памераў, якімі карыстаецца паэт, утварае яго метрычны рэпертуар.

У XIX ст. узнікла параўнальная метрыка, прадметам якой стала супастаўленне сістэм вершавання і асобных метраў у розных нацыянальных паэзіях. Навуковае вывучэнне метрыкі беларускага верша пачалося толькі ў другой палове ХХ ст. Статыстычныя табліцы наяўнасці вершаваных памераў у творах некаторых беларускіх паэтаў прывёў М. Грынчык у сваім даследаванні «Шляхі беларускага вершаскладання» (Мн. 1973). І. Ралько ўдакладніў некаторыя лічбы М. Грынчыка, а таксама склаў поўны «Метрычны даведнік да вершаў М. Багдановіча». Метрыка беларускага верша, асабліва сучаснага, яшчэ чакае сваіх зацікаўленых даследчыкаў.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
**Механатэрапі́я** — выкарыстанне фізічных практыкаванняў у лячэбных мэтах з дапамогай спецыяльных апаратаў і прылад. Механатэрапія дае магчымасць хутчэй аднаўляць рухальную функцыю суставаў. З-за абмежаванасці мясцовага ўздзеяння механатэрапіі з'яўляецца часткай лячэбнай гімнастыцы.

Механатэрапеўтычныя апараты (канструкцыі Цандэра, Крукенберга, Герца, Каро і інш.) працуюць па прынцыпе блока або маятніка. Напрыклад, апараты Цандэра будуюць па прынцыпе 2-плечавага рычага, забяспечваюць супрацівам, велічыню якога можна змяняць даўжынёй рычага. Пры дапамозе гэтых апаратаў распрацоўваюць асобныя групы цягліц. Апараты Крукенберга, Каро працуюць па прынцыпе балансіравальнага маятніка, ажыццяўляюць качальны рух у суставах (ствараецца рытмічнасць рухаў і дазаваны супраціў).

Паказанні: рэшткавыя з'явы пасля траўмаў і захворванняў апорна-рухальнай сістэмы, якія праяўляюцца ў маруднасці рухаў суставаў, кантрактурах, рубцовых зрашчэннях мяккіх тканак; парезы, паралічы, парушэнні абмену (атлусценне).
Супрацьпаказаннямі з'яўляюцца запаленчыя і гнойныя працэсы ў тканках, рэфлекторныя кантрактуры, рэзкае абмежаванне рухаў у суставах (аб'ём іх менш за 15°), рэзкае паслабленне мышачнай сілы, значная дэфармацыя суставаў, недастатковая кансалідацыя касцянога мазаля пры пераломах, наяўнасць сінергіі (спадарожных рухаў), болю і падвышаная тэмпература цела.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хінчын.
**Шолам Іонавіч Хі́нчын** (25 снежня 1916, г. Белая Царква, Кіеўская вобласць — 1991, Гомель) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Скончыў у 1951 годзе Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1951 па 1982 г. працаваў галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні аб’ёмнага праектавання, галоўным спецыялістам-архітэктарам у інстытуце «Гомельграмадзянпраект». У 1957—1977 гадах выкладаў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту, у 1962—1972 гадах дацэнт.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1954 года.

Пражываў у Гомелі. Пахаваны на гомельскіх могілках Асаўцы.

Творчасць
---------

Асноўныя работы (усе ў Гомелі): 162-кватэрны (1952—1954), 140-кватэрны (1962—1964) па праспекце Леніна, 670-кватэрны (1967—1969, з С. Ф. Паўлавым) жылыя дамы, жылыя дамы па вуліцах Камсамольскай (1966, у сааўтарстве), Білецкага (1967), Пушкіна (1978), будынак Гомельскага гарвыканкама Савета народных дэпутатаў (1958—1960), навучальны (1961) і спартыўны (1969) карпусы Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту (2-я чарга, з В. С. Бурлакам), сярэдняя школа № 10 па вул. К. Маркса (1968), чыгуначны паштамт і блок інтэрнатаў на праспекце Кастрычніка (1990, усе ў сааўтарстве). Аўтар праекта планіроўкі і забудовы Прывакзальнай пл. (1954—1959), праекта аднаўлення і рэканструкцыі Палаца культуры шклозавода (1954—1956).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Хинчин Шолом Ионович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2  Хінчын Шолам Іонавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
3. ↑  Осовцы. Хинчин Шолом Ионович 1916—1991

Літаратура
----------

* Хінчын Шолам Іонавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
* Хинчин Шолом Ионович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
*The Evoltion of the skirt*, Harry Julius, 1916
**Спадніца** — прадмет адзення, які пакрывае ніжнюю частку цела. Эвалюцыянавала з насцёгнавай павязкі. Спадніца часта супрацьпастаўляецца розным відам штаноў на падставе таго, што яна не закрывае пахвіны.

Гісторыя
--------

Спадніцы былі вядомыя ўжо на досвітку чалавецтва і насіліся як жанчынамі, так і мужчынамі. 

У паўднёвых краях мужчыны насілі насцёгнавыя павязкі, спадніцы і фартухі з пальмавага лісця. Асноўным адзеннем старажытных егіпцян быў фартух схенці, які складаўся з паласы тканіны, абгорнутай вакол сцёгнаў і умацаванай на стане шнурком. Схенці простага люду і фараонаў адрознівалася толькі якасцю тканіны, іх фасон заставаўся нязменным. Асірыйцы насілі кашулю-спадніцу з воўны, бавоўны або лёну, званую канд.

Віды спадніц
------------

### Па даўжыні

* Максі-спадніца — спадніца да шчыкалаткі.
* Мідзі-спадніца — спадніца да калена.
* Міні-спадніца
* Мікра-спадніца

Гл. таксама
-----------

* Фру-фру

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12531784z · GND: 4250470-3 · LCCN: sh85123207 · NKC: ph126266 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Айсберг (значэнні).
**ААТ «Айсберг»** (*Смаленскі завод халадзільнікаў*) — вырабнік халадзільнікаў у Смаленску, сумеснае прадпрыемства беларускай фірмы «Атлант». Зачынены ў 2014 годзе.

Гісторыя
--------

Смаленскі завод халадзільнікаў пачаў выпускаць халадзільнікі пад маркай «Смаленск» з 1964 года.

У 1975 г. быў выпушчаны першы мільён халадзільнікаў. Усяго за 30 гадоў было выраблена 5 млн бытавых халадзільнікаў «Смаленск» шасці марак, з іх 251 тыс. Пастаўлена ў замежныя краіны (Італія, Турцыя, Югаславія, Венгрыя, Албанія, Балгарыя і інш.).

Да 80-х гадоў ХХ стагоддзя гэта адна недарагая мадэль халадзільніка аб’ёмам 120 літраў. У 80-х гадах засвоены выпуск двухкамернага халадзільніка аб’ёмам 180 літраў. Да 90-х гадах наменклятура пашырана да пяці мадэляў, засвоены выпуск маразільнікаў.

На пачатак 2000-х завод складаўся з наступных цэхоў: кампрэсарны, агрэгатны, механа-штамповачны, інструментальны, зборкі халадзільнікаў.

Пачынаючы з 2002 года наменклятура ААТ «Айсберг» складаецца з больш за 15 мадэляў халадзільнікаў і маразільнікаў аб’ёмам ад 50 да 320 літраў.

Пачынаючы з 2007 года праведзена грунтоўная рэканструкцыя і мадэрнізацыя вытворчасці халадзільнікаў і маразільнікаў, за інвістыцыі беларускай фірмы «Атлант». За 2010 год ААТ «Айсберг» выпушчана больш за 200 тысяч адзінак прадукцыі.

Восенню 2014 года ААТ «Айсберг» спыніла існаванне з-за немагчымасці выплаты крэдыторам па даўгах. Асноўны крэдыторам з’яўляўся беларускі вытворца халадзільнікаў — Атлант.

Прадукцыя
---------

Галоўная прадукцыя: бытавой халадзільнік «Смаленск», маразільнікі і кампрэсары для хатняга халадзільніка.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Ю.Ф. Тимаков, Б. Н. Мануилов*. «АЙСБЕРГ» ОАО **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Энциклопедия Смоленской области. Архівавана з першакрыніцы 14 чэрвеня 2011. Праверана 5 кастрычніка 2020.
* О КОМПАНИИ **(нявызн.)**.  Айсберг, ОАО. Праверана 5 кастрычніка 2020.(недаступная спасылка)
* *Алексей Костылев*. Смоленск. Отныне без холодильников **(нявызн.)**.  Readovka. Праверана 5 кастрычніка 2020.
**Шонебергская ратуша** (ням.: Rathaus Schöneberg) — ратуша ў берлінскай акрузе Тэмпельхоф-Шонеберг. З 1945 па 1993 год тут праходзілі пасяджэнні заканадаўчага органа Заходняга Берліна — Сходы дэпутатаў, з 1949 па 1991 гады ў Шонебергскай ратушы знаходзіўся кабінет кіруючага бургамістра Заходняга Берліна. З моманту ўзвядзення ў 1914 годзе і да адміністрацыйнай рэформы 2001 года ў Шонебергскай ратушы працавала адміністрацыя раёна Шонеберг.

З Шонебергскай ратушай звязана некалькі гістарычных падзей перыяду халоднай вайны, калі Берлін падзяляла Берлінская сцяна. У 1963 годзе на плошчы перад Шонебергскай ратушай са сваёй знакамітай прамовай «Я — берлінец» выступіў прэзідэнт ЗША Джон Ф. Кенэдзі. У 1967 годзе ў Шонебергскай ратушы пачаліся студэнцкія дэманстрацыі пратэсту супраць візіту ў Берлін шаха Ірана Махамеда Рэзы Пехлеві, якія скончыліся смерцю Бена Онезорга.

Адметнай рысай будынка Шонебергскай ратушы, выкананага з пясчаніку, з'яўляецца вежа вышынёй 70 м, над якой развяваецца сцяг Берліна. Фасад будынка ўпрыгожаны рэльефамі. Інтэр'еры выкананы ў тыповым стылі пачатку XX стагоддзя і не раз выкарыстоўваліся для здымак мастацкіх фільмаў пра гэту эпоху. Падчас Другой сусветнай вайны на будынак звалілася некалькі бомбаў. Аднаўленне вежы і пашкоджаных інтэр'ераў было праведзена ў спрошчаным выглядзе.

* Брандэнбургская залаБрандэнбургская зала
* Вітраж у парадным холеВітраж у парадным холе
* БібліятэкаБібліятэка
* Від на Шонеберг з вежы ратушыВід на Шонеберг з вежы ратушы

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Шонебергская ратуша**

1. 1 2  Berlin cultural heritage database / пад рэд. Senate Department for Urban Development and the Environment Праверана 28 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21776846'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21776837'></a>
**Шова** (трансліт.: *Šova*) — востраў у заходняй частцы возеры Струста (Браслаўскія азёры). Прыкладная плошча — 0,15 км².

Гісторыя
--------

У 1920 — 1930-ых гг. на востраве Шова знаходзілася частка хутара Востраў Струста. Але хутар быў канчаткова ліквідаваны падчас калектывізацыі пасля II Сусветнай вайны.

У 1995 г. уключаны ў склад Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры.

У наш час незаселены.

Геаграфія
---------

Карта
Абрысамі нагадвае няправільны чатырохвугольнік з доўгім мысам на ўсходнім беразе. Даўжыня — 611 м, шырыня — да 385 м. Знаходзіцца за 75 м на захад ад вострава Чайчын і 520 м на ўсход ад заходняга берага возера Струста. Вышыня сушы — да 25 м.

Прырода
-------

Большая частка вострава Шова пакрыта хваёвым лесам і хмызнякамі. Тут гняздуюць шматлікія птушкі.

Ахова
-----

Востраў Шова з’яўляецца часткай Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры. Турыстычныя стаянкі забаронены. Магчымы толькі кароткія пешаходныя экскурсіі.

Літаратура
----------

* Шидловский К. Браславские озера. Путеводитель по зоне отдыха Браслав. — Мн.: Полымя, 1989
* Шидловский К. Плыткевич С. Браслав и его окрестности. Путеводитель. — Мн.: Рифтур, 2002 ISBN 985-6700-02-7

Спасылкі
--------

* Национальный парк Браславские озера
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пінчук.
**Сяргей Гаўрылавіч Пінчук** (нар. 25 лістапада 1952, Уручча, Мінскі раён) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1974 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, з 1977 года — асістэнт, старшы выкладчык кафедры архітэктуры прамысловых будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў кавальскага завода цяжкіх штамповак у Жодзіне (1976), гаража завода халадзільнікаў у Мінску (1977). Аўтар навуковых публікацый.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пинчук Сергей Гаврилович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-188256 |
Мідыя з роду *Mytilus*, прымацаваная да паверхні скалы некалькімі выпрацаванымі бісусавай залозай ніткамі
**Бісусавая залоза** — орган (разнавіднасць нажной залозы), які размяшчаецца ў назе многіх двухстворкавых малюскаў і служыць для выпрацоўкі арганічнага рэчыва (бісусу) у форме нітак вельмі высокай трываласці, прызначаных для прымацавання жывёлы да субстрату. Орган гамалагічны падэшвеннай залозе бруханогіх малюскаў. У некаторых з двухстворкавых малюскаў, як, напрыклад, у прэснаводных відаўсямейства *Unionidae*, бісусавая залоза функцыянуе толькі на лічынкавай стадыі. Складаюцца ніткі з задубленага бялку, які, па старых дадзеных, падобны з канхіялінам ракавіны малюскаў або з фібрынам шоўку членістаногіх. Па новых геномных дадзеных, бялкі бісусу ставяцца да сямейства калагенаў, хоць некаторыя з іх і ўтрымліваюць фібраінападобныя дамены. Бялковы матэрыял вылучаецца бісусавай залозай у вадкай форме, дубянеючы ў выглядзе нітак ужо пасля траплення ў ваду. У малюскаў роду *Pinna* такія ніткі могуць дасягаць даўжыні да 20 см, іх таўшчыня пры гэтым складае 18-70 мкм. Колер нітак — жоўты або буры. Ніткі з бісусу прымяняліся ў старажытнасці і ў сярэднявеччы для вырабу тканіны — вісану.

Зноскі
------

1. ↑  Биссусовая железа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
2. 1 2  Биссусовая железа // Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Бабаев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др.. — 2-е изд. исправл. — м: Советская Энциклопедия, 1986.
3. ↑  MytiBase: a knowledgebase of mussel (M. galloprovincialis) transcribed sequences (англ.).  BMC Genomics  (англ.) (бел.. Архівавана з першакрыніцы 27 мая 2013. Праверана 26 мая 2013.
4. ↑  Рупперт Э. Э. Фокс Р. С. Барнс Р. Д. Зоология беспозвоночных: функциональные и эволюционные аспекты. Т. 2: Низшие целомические животные. — М.: Издательский центр «Академия», 2008. — 448 с

Літаратура
----------

* Биссусовая железа // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Биссусовая железа // Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Бабаев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др.. — 2-е изд. исправл. — м: Советская Энциклопедия, 1986.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Тарасевіч.
**Сяргей Васільевіч Тарасевіч** (24 ліпеня 1949, в. Ляўкі, Пружанскі раён — 23 сакавіка 2021) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Працоўную біяграфію ён пачаў у 1968 годзе шафёрам калгаса «Шлях Леніна» Пружанскага раёна.

Пасля службы ў радах Савецкай Арміі. У 1970—1983 гадах у тым жа калгасе прайшоў шлях ад інжынера па тэхніцы бяспекі да старшыні калгаса. У 1983 годзе быў прызначаны дырэктарам саўгаса «Савецкі» Пружанскага раёна, а з 1989 па 1998 гады займаў пасады Пружанскім райвыканкаме. З 1989 па 1994 гады ён быў старшынёй Пружанскага раённага Савета народных дэпутатаў, з 1994 па 1998 — старшынёй Пружанскага раённага выканаўчага камітэта.

З 1999 па 2003 гады працаваў генеральным дырэктарам прыватнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Фермерская гаспадарка „Ніва"». З 2003 па 2009 ён узначальваў Пружанскую раённую інспекцыю прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. З 2009 года на пенсіі.

Памёр 23 сакавіка 2021 года.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За вайсковую доблесць», Ганаровымі граматамі ЦК КПСС, Вярхоўнага Савета СССР, Савета Міністраў СССР.

Удастоены звання «Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна» (2015) за вялікі асабісты ўнёсак у сацыяльна-эканамічнае развіццё раёна.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7
2. 1 2 3 4 5  23.03.2021г умер бывший Председатель Пружанского райисполкома, Почетный гражданин Пружанского района Архівавана 9 мая 2021.
3. ↑  Прысвоеныя званні «Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна» Архівавана 17 верасня 2021.
**Бі́тала** (макед.: Битола) — горад у паўднёва-заходняй частцы Паўночнай Македоніі, адміністрацыйны цэнтр абшчыны Бітала, культурны і адукацыйны цэнтр, паводле некаторых даных, другі горад па насельніцтве ў краіне пасля Скоп’я. Важны транспартны вузел.

Этымалогія
----------

Заснаваны Філіпам II Македонскім як Гераклія Лінкестыс (стар.-грэч.: Ηράκλεια Λυγκηστίς), пачынаючы з ранняга Сярэднявечча вядомы пад славянскім імем Бітала (Біталя, Біталь), гэта значыць «манастыр», і грэчаскім імем Манастыры (грэч. Μοναστήρι), якое азначае тое ж самае (пасля з грэчаскай мовы гэта назва горада ўвайшла ў турэцкую, турэцк.: Manastır, і албанскую, алб.: Manastiri).

Гісторыя
--------

У эпоху Асманскай імперыі у Бітале (Манастыр) было шмат консульстваў еўрапейскіх краін; яна атрымала мянушку «горад консулаў». Да 1912 года грэкі складалі значную частку насельніцтва. З Першай балканскай вайны 1912 года — у складзе Сербіі (пад назвай сербск.: Битољ), з 1945 года — у складзе югаслаўскай рэспублікі Македонія.

Выхадцам горада быў Анастасіяс Вафіядыс (Αναστάσιος Βαφειάδης), які арганізаваў і што ўзначаліў у 1866 годзе атрад грэчаскіх добраахвотнікаў, удзельнікаў Крыцкага паўстання, загінуў у бітве пры Вафе.

Напачатку XX стагоддзя ў Манастыры жылі і працавалі браты Янакі і Мільтыяд-Мільтан Манакі (грэч. Γιαννης και Μιλτιαδης Μανακια), родам з грэчаскага заходне-македонскага нома Грэвена, піянеры кінематографа на Балканах. З 1905 года яны пачалі здымаць кароткаметражныя фільмы, у тым ліку: візіты ў Манастыры афіцыйных асоб, сярод якіх былі султан Мехмед V, кароль Сербіі Пётр I і спадчынны прынц Аляксандр (1913), кароль Грэцыі Канстанцін I і кронпрынц Павел (1918); мясцовыя святы.

25 красавіка 1979 года быў заснаваны дзяржаўны Універсітэт Св. Клімента Охрыдскага.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Турцыя Бурса, Турцыя
* Францыя Эпіналь, Францыя
* Сербія Земун, Сербія
* Украіна Крэмэнчук, Украіна
* Балгарыя Плевен, Балгарыя
* Расія Пушкін, Расія (2005)
* Харватыя Рыека, Харватыя
* Аўстралія Рокдэйл (англ.), Аўстралія
* Сербія Прызран, Сербія
* Германія Кайзерслаўтэрн, Германія
* Славенія Крань, Славенія

Фатаграфіі
----------

ПанарамаПанарама

Гл. таксама
-----------

* Бітальскі надпіс
* Мячэць Джэні
* Гісторыя яўрэяў Біталы

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бітала
* Bitola News— **WEB Portal**, info Архівавана 13 верасня 2017.

| ⛭Паўночная Македонія Гарады Паўночнай Македоніі Паўночная Македонія |
| --- |
| Сталіца | Скоп’е |  |
| Гарады | 
* Багданцы
* Берава
* Бітала
* Валандава
* Велес
* Вініца
* Геўгелія
* Госцівар
* Дзебар
* Дзелчава
* Дземір-Капія
* Дземір-Хісар
* Кавадарцы
* Кічава
* Кочані
* Кратава
* Крушава
* Крыва-Паланка
* Куманава
* Македонска-Каменіца
* Македонскі-Брод
* Негоціна
* Охрыд
* Пехчава
* Пробішціп
* Прылеп
* Радавіш
* Рэсен
* Свеці-Ніколе
* Струга
* Струміца
* Цетава
* Шціп

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Пярвіцкі.
**Сяргей Віктаравіч Пярвіцкі** (нар. 10 верасня 1967, г. Гомель) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1991 годзе Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (выкладчыкі У. М. Прасол, М. М. Ягораў). У 1994—2002 гадах інжынер 2-й катэгорыі, начальнік групы праектнага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белдзіпрагандаль», Гомельская комплексная праектная майстэрня; з 2002 года вядучы архітэктар, начальнік архітэктурна-будаўнічага аддзела філіяла праектна-канструктарскай майстэрні «Будпраект» ААТ «Гомельпрамбуд».

Член Саюза архітэктараў з 2007 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: комплекс адміністрацыйных будынкаў па вул. Падгорнай, 10 (2008); разлікова-касавы цэнтр ААТ «Белаграпрамбанк» па вул. Хатаевіча (2008); крама ААТ «Веста» на скрыжаванні пр. Касманаўтаў і вуліца Чапаева (2006), фітнэс-цэнтр па вул. Яфрэмава, 11 (2006) — усе ў Гомелі; рэканструкцыя будынка Масбудэканамбанка ў г. Віднае Маскоўскай вобласці (2006); рэстаўрацыя гарадскога асабняка пабудовы канца XIX ст. па вул. Жаркоўскага ў г. Гомелі (2005); гандлёвы комплекс па вул. Рэчыцкая шаша ў г. Гомелі (2003).

Узнагароды
----------

* Медаль Францыска Скарыны (2020).
* Прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2020, у складзе аўтарскага калектыва) — за стварэнне мемарыяльнага комплексу на месцы спаленай в. Ала ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 17 снежня 2020 г. № 464 «Аб узнагароджанні» Архівавана 12 мая 2021.
2. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 снежня 2020 года № 498 «Аб прысуджэнні прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь»

Літаратура
----------

* Первицкий Сергей Викторович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Круцігалоўкі** (*Jynx*) — род дробных птушак сямейства дзятлавых, распаўсюджаных у Еўразіі і Афрыцы. У Беларусі на рэдкалессях і ў поймавых гаях трапляецца круцігалоўка звычайная. Як і іншыя прадстаўнікі сямейства, вылучаюцца непрапарцыйна вялікай галавой і доўгім языком, з дапамогай якога здабываюць насякомых з кары. У адрозненне ад сапраўдных дзятлаў, дзюба больш кароткая і па форме менш кінжалападобная. Хвост досыць доўгі, аднак не валодае дастатковай калянасцю, каб упірацца ў вертыкальную паверхню — па гэтай прычыне птушкі звычайна кормяцца седзячы на ​​галінцы дрэва. Будова ног тыповая для дзятлаў — чатыры пальцы, два з якіх звернутыя наперад і два назад.

Асноўная ежа — мурашкі і іншыя насякомыя, якіх птушкі знаходзяць у гнілой кары і амаль голым грунце. Самі дупло не выдзёўбваюць, аднак выкарыстоўваюць гнёзды-дуплы іншых відаў дзятлаў. Яйкі белыя.

Зноскі
------

1. ↑  **Круцігалоўкі** у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.8. Мн. 1999, С.489

Літаратура
----------

* *H. Winkler & D. Christie 2002. Family Picidae (Woodpeckers) in del Hoyo, J. Elliott, A. & Sargatal, J. eds.* Vol. 7. // Даведнік па птушках свету = Handbook of the birds of the world. — Barcelona: Lynx Edicions, 2002. — ISBN 84-87334-37-7.
**Міхайлаўская брама** (славацк.: Michalská brána) — адзіная брама, якія захаваліся са Сярэднявечча ў Браціславе і з'яўляюцца адным з найстарэйшых будынкаў горада. Яна пабудавана прыкладна ў 1300 годзе і ўяўляе сабою вежу з варотамі ля падножжа. Брама падверглася рэканструкцыі ў стылі барока ў 1758 годзе, калі на вяршыні з'явілася статуя святога Міхаіла і дракон. Першае пісьмовае згадванне ў 1411 годзе. Брама мела пад'ёмны мост і роў. Уваход быў закрыты герсай і драўлянымі дзвярамі. Вежа была разбурана ў 1529—1534, затым у 1753—1758 перабудавана ў сучасны выгляд. Вышыня вежы складае 51 м.

У вежы размешчана экспазіцыя зброі Гарадскога музея Браціславы, дзе наведвальнікі могуць азнаёміцца з гісторыяй умацаванняў горада, іх рэканструкцыяй і канчатковым знішчэннем ў XVIII стагоддзі, калі крапасныя сцены сталі замінаць росту горада. На шостым паверсе вежы ёсць балкон, адкуль адкрываецца цудоўны краявід на Стары горад, замак, і бліжэйшыя раёны.

Гл. таксама
-----------

* Лаўрэнційская брама
* Выдрыцкая брама
* Рыбацкая брама

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Міхайлаўская брама**
* фатаграфіі брамы
* Мадэль у 3D Архівавана 4 кастрычніка 2011.

1. 1 2 3 4   Праверана 26 сакавіка 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112086059'></a>
**Наві́цкія 2** (трансліт.: *Navickija 2*, руск.: Новицкие 2) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.

Гісторыя
--------

Курасеўшчына вядома з другой паловы XVI стагоддзя як сяло ў Лідскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, уладанне Навіцкіх.

Вядома, што Самуэль Радзівіловіч, маёр войск Вялікага Княства Літоўскага, меў у спадчыне маёнтак Курасёўшчына ў павеце Лідскім, пазней яго сыны: Ежы — скарбнік віцебскі, Францішак і Міхал — ротмістр ашмянскі — прадалі Курасёўшчыну Юзафу Тукалу ў 1710 годзе за 8500 злотых.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. Належала да Лідскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні.

У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года да канца 1918 года акупавана германскімі войскамі. Са студзеня 1919 года ў складзе БССР, у красавіку занята польскімі войскамі. З ліпеня да верасня 1920 года кантралявалася Чырвонай Арміяй, затым ізноў польскімі войскамі. З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Лідскай гміны Лідскага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года — у БССР. Акупавана нацыстамі з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года.

Сучасная назва з 1950 года.

Заўвагі
-------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
2. ↑  pawet.net

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 9: Гродзенская вобласць, кн. 2 / рэдкал.: У. У. Андрыевіч (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2016. — 848 с.: іл. — 1 500 экз. — ISBN 978-985-11-0908-7.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Навіцкія 2

| ⛭**Траццякоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ёдкі |
| Вёскі | Анацкі ·  Астроўля ·  Біскупцы ·  Бурносы ·  Вінкаўцы ·  Вялічкі ·  Гарні ·  Гаўе-Пяскі ·  Дакудава 1 ·  Дакудава 2 ·  Даліна ·  Ельня ·  Забалотня ·  Калясішча ·  Карнілкі ·  Кянці ·  Лучкі ·  Мікулічы ·  Мінойты ·  Місуры ·  Мялёгава ·  Навіцкія 2 ·  Паддубна ·  Пескі ·  Пораслі ·  Пятры ·  Пяцюлеўцы ·  Скаменны Бор ·  Траццякоўцы ·  Філонаўцы ·  Чараўкі ·  Шайбакі ·  Шырокае |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Паляна.
Паляна ў лесе
**Паляна** — адкрыты ўчастак у лесе. Асноўная расліннасць — трава і дробны хмызняк.

Можа утварацца з прычыны няздольнасці глебы ў гэтым месцы забяспечваць харчаванне і/або замацаванні дрэў (пастаянныя паляны), або ж з прычыны высечкі, падзення вялікага дрэва з пашкоджаннем меншых вакол, буралому і г. д. (часовыя паляны).

Паляны ў лесе з'яўляюцца ўчасткамі, дзе могуць развівацца нехарактэрныя для ляснога біятопа раслінныя супольнасці (з перавагай травы і/або кустоў), а таксама спадарожныя віды жывёл. Паляны з'яўляюцца састаўным элементам лесу.

Гл. таксама
-----------

* Прасека
* Узлесак
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ялугін.
**Эрнест Васільевіч Ялугін** (19 лістапада 1936, в. Асінаўка, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць  — 25 чэрвеня 2022, Мінск) — беларускі празаік, публіцыст. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1972), член Саюза журналістаў Беларусі (1958).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 19 лістапада 1936 года ў в. Асінаўка Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці. Бацькі працавалі на будаўніцтве БелДРЭС.

Пасля вайны жылі ў Крычаве, дзе ў 1954 годзе Эрнест скончыў сярэднюю школу, затым працаваў рэдактарам радыёвяшчання пры Крычаўскай раённай газеце «Шлях сацыялізму», літаратурным супрацоўнікам прамысловага аддзела гэтай жа газеты (1954—1956). Удзельнічаў у рабоце мясцовага літаратурнага аб’яднання. Працаваў загадчыкам аддзела пісем, адказным сакратаром мсціслаўскай раённай газеты «Калгасная праўда» (1957—1960), быў старшынёй літаратурнага аб’яднання пры ёй.

У 1962 годзе скончыў завочнае аддзяленне філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, адначасова працаваў у Салігорску ў шматтыражнай газеце «За коммунистический труд» (1960—1961), адкуль быў пераведзены літаратурным супрацоўнікам у рэдакцыю газеты «Знамя юности», там жа стаў загадчыкам аддзела камсамольскага жыцця, адказным сакратаром, выканаўцам абавязкаў начальніка аддзела прапаганды (1961—1966). Перайшоў у рэдакцыю «Сельской газеты», дзе працаваў раз’язным карэспандэнтам газеты (1966—1969). З 1969 года працаваў карэспандэнтам газеты «Літаратура і мастацтва». У 1972—1976 гадах — на творчай рабоце. З 1976 года — літаратурны супрацоўнік аддзела прозы, загадчык аддзела крытыкі і мастацтва, адказны сакратар, намеснік галоўнага рэдактара ў часопісе «Неман». У 1991—1997 гадах — галоўны рэдактар штотыдневіка «Наша слова».

Памёр 25 чэрвеня 2022 года.

Творчасць
---------

Напісаў шэраг раманаў і аповесцей на гістарычную і сучасную тэматыку: «Камяні Млечнага шляху», «Апошні князь», «Астравы», «Год-другі ў Алжыры», «Свечкі на Дзяды» (1991), «Ідзі і кажы» (2006), «А потым — рай» (2008).

Аўтар нарысаў пра дзеячаў беларускай літаратуры і навукоўцаў: В. Быкава, А. Міронава, А. Мальдзіса, М. Улашчыка, дакументальнай аповесці пра жыцце і дзейнасць Ц. Гартнага («Без эпітафі», часопісны варыянт пад назвай «Пасля небыцця», аднаго з першадрукароў Пятра Мсціслаўца («Мсціслаўцаў посах»), сцэнарыяў дакументальных тэлефільмаў «Мсціслаў: звенні часу», «Без эпітафі», зборніка нарысаў «Саленая планета».

Зноскі
------

1. ↑  Памёр пісьменнік і журналіст Эрнэст Ялугін

Літаратура
----------

* Савік, Л. С. Ялугін Эрнэст / Л. С. Савік // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]; маст. рэд. В. Г. Загародні. — Мінск : БелЭн, 1995. — Т. 6 : Талай-Яфімаў. — С. 490—491.
* Ялугін Эрнест Васілевіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]. — Мінск : БелЭн, 1987. — Т. 5 : Скамарохі-Яшчур. — С. 684—685.
**Эрлінг Гудман Утнем** (нарв.: Erling Gudmann Utnem; 7 лютага 1920, Хедрум, Вестфал, Нарвегія — 11 лістапада 2006, Крысціянсан, Нарвегія) — былы епіскап Нарвежскай лютэранскай царквы; епіскап Агдэра (1973—1983), нарвежскі багаслоў, перакладчык Бібліі, адзін з заснавальнікаў Лазанскага камітэта па евангелізацыі.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 7 лютага 1920 года ў горадзе Хедруме (у цяперашні час камуна Ларвік), Вестфал.

У 1947 годзе атрымаў дыплом кандыдата багаслоўя, скончыўшы Нарвежскую тэалагічную школу[en].

З 1948 па 1953 год быў раз’язным сакратаром NKSS[en]. З 1953 па 1955 год быў настаўнікам у «Inner Mission Society Bible School» у Осла, а з 1955 па 1967 год настаўнікам у «Missionary School» у Ставангеры.

У 1967 годзе было здзейснена яго пастарскае назначэнне, пасля чаго ён служыў у якасці капелана ў Сарпсбаргу.

У 1970 годзе ён быў прызначаны рэктарам семінарыі практычнай тэалогіі пры нарвежскай тэалагічнай школе.

У 1973 годзе адбылося его назначэнне на епіскапа Агдэра, на пасадзе якога ён знаходзіўся дзесяць гадоў. У 1983 годзе пайшоў на спачын па стану здароўя, а перад гэтым ён перанёс два інфаркта.

Памёр 11 лістапада 2006 года ў ірландскай бальніцы ў Крысціянсане. Заўпакойная цырымонія і пахаванне прайшло 16 лістапада ў Крысціянсанскім саборы.

Бібліяграфія
------------

* Visst skal jorden bli ny!. — 1987.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Fædrelandsvennen — 2006. Праверана 24 чэрвеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1479263'></a>
2. ↑  Fædrelandsvennen — 2006. Праверана 24 чэрвеня 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1479263'></a>
3. ↑  Erling Utnem (нарв.).  Store norske leksikon. Праверана 18 сакавіка 2018.
4. ↑  Erling Utnem er død (нарв.)(недаступная спасылка).  Dagen (13 лістапада 2006). Архівавана з першакрыніцы 5 лютага 2016. Праверана 18 сакавіка 2018.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | BIBSYS: 90069650 · GND: 119515970 · VIAF: 265112764 |
**Таймы́рскі заліў** — заліў Карскага мора каля паўночна-заходняга берага паўвострава Таймыр.

Даўжыня заліва 40 км, шырыня каля 80 км. Глыбіні да 16 м. У паўночна-ўсходняй частцы заліў паступова звужаецца і пераходзіць у Таймырскую губу (эстуарый ракі Ніжняя Таймыра). Клімат вельмі суровы. Большую частку года заліў пакрыты лёдам.

У заліве буйны востраў Калчака (да 2005 г. востраў Растаргуева). Узбярэжжа заліва ўваходзіць у склад Дзяржаўнага прыроднага запаведніка «Вялікі Арктычны» (руск.: «Большой Арктический»).

Зноскі
------

1. ↑  Заповедник «Большой Арктический» Архівавана 12 ліпеня 2021.  (руск.)

Спасылкі
--------

* Інфармацыя на сайце Інстытута геаграфіі РАН  (руск.)
* *Таймырский залив (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Та́йнае** — возера ў Беларусі, у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці ў басейне ракі Заходні Буг, за 30 км на поўдзень ад Брэста, за 1,5 км на поўнач ад вёскі Дубіца.

Плошча воднай паверхні 0,16 км². Найбольшая глыбіня 3,8 м, сярэдняя —1,3 м. Даўжыня 0,47 км. Найбольшая шырыня 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі 1,3 км. Аб’ём вады 0,21 млн. м³. Плошча вадазбору 3,7 км².

Катлавіна возера круглаватай формы. Берагі нізкія, забалочаныя, усходні бераг павышаны, пясчаны. Дно сапрапелістае, каля берагоў пясчанае, месцамі ілістае. У сувязі з меліярацыйнымі работамі ўзровень вады ў возеры панізіўся на 0,8 м. Возера дыстрофнае. Слаба зарастае. Злучана каналам з Заходнім Бугам.

Літаратура
----------

* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Тайнае // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 5. Стаўраструм — Яшчур / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1986. — С. 70. — 583 с. іл. — 10 000 экз.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Міхалін.

**Міхалі́н** (трансліт.: *Michalin*, руск.: Михалин) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Радваніцкага сельсавета. Размешчаны за 28 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 10 км ад чыгуначнай станцыі Закруцін.

У складзе Рэспубліканскага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Селекцыйна-гібрыдны цэнтр „Заходні"» (цэнтр — аг. Вялікія Матыкалы).

Гісторыя
--------

У XIX стагоддзі вёска — цэнтр маёнтка ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Маёнтак складаўся з фальварка і аднайменнай вёскі. У 1833 годзе ўласнасць пані М. Абрэмскай, якой належала 500 дзесяцін зямлі. У 1876 годзе вёска адносілася да Яцкавіцкай сельскай грамады.

У 1905 годзе вёска ў Лышчыцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. З 1925 года дзейнічалі дзве ячэйкі КПЗБ.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы спалілі 5 двароў, загубілі 24 жыхароў; на фронце загінулі 21 вясковец, 3 — у партызанах. 2 кастрычніка 1942 года ва ўрочышчы Дубрава фашысты расстралялі 13 жыхароў і сям’ю партызана Грудніка.

Насельніцтва
------------

* 83 сялянскія душы (1833)
* 51 двор, 215 жыхароў (1876)
* 89 жыхароў (1905)
* 31 двор, 166 жыхароў (вёска і калонія) (1921)
* 70 двароў, 355 жыхароў (1940)
* 131 жыхар (1970)
* 24 гаспадаркі, 47 жыхароў (1997)
* 18 гаспадарак, 28 жыхароў (2005)

Славутасці
----------

* Магіла ахвяр фашызму (1942) — Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 113Д000100шыфр 113Д000100

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Міхалін (Брэсцкі раён)

| ⛭**Радваніцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вялікія Радванічы |  |
| Вёскі | Малыя Радванічы ·  Міхалін ·  Франопаль |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даніленка.
**Міхась (Міхаіл Пятровіч) Даніленка** (28 кастрычніка 1922, в. Ястрабка, Лоеўскі раён — 22 лютага 2019) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Рэчыцкае педагагічнае вучылішча (1941), мабілізаваны ў Чырвоную Армію. Ваяваў на Паўднёва-Заходнім фронце, у маі 1942, непадалёку ад станцыі Мікалаеўка (Украіна), быў кантужаны і трапіў у палон. У сакавіку 1944 года ўцёк з лагера ваеннапалонных, са жніўня 1945 года зноў у дзеючым войску. Працаваў настаўнікам Казярожскай 7-гадовай школы Лоеўскага раёна. Скончыў завочна Гомельскі педагагічны інстытут (1952). У 1952—1982 — супрацоўнік газеты «Гомельская праўда». З 1983 жыў у в. Пустая Града Лоеўскага раёна. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1950).

Творчасць
---------

Дэбютаваў апавяданнем у 1940. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Мая песня» (1952), «Майская навальніца» (1959), «Наваселле» (апавяданні і нарысы, 1964), «Наш дом» (1971), «Запаветны акіян» (1972), «Маці Мар’я» (1976), «Журлівіца» (1980), «Родная зямля» (1982); кніг прозы для дзяцей «Вернасць слову» (1956), «Зачараваны гарлачык» (1961), «На вуліцы Сонечнай» (1963), «Ключы бабулі Зімы» (1986).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені і медалямі. Адзначаны дзвюма граматамі ВС БССР,

Літаратура
----------

* Даніленка Міхась // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.
* Даніленка Міхась // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.
* *Кручэнка Т.* Почырк сталага майстра // Гомельская праўда № 167, 2007 кастр. 27.
**Генадзь Іосіфавіч Гануш** (нар. 25 жніўня 1938, в. Гута, Уздзенскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны-аграном. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1999—2002), доктар эканамічных навук (1998), прафесар (2000).

Біяграфія
---------

Скончыў Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1959), Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1969), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1977).

З 1962 года інспектар-арганізатар, аграном Дзяржынскага вытворчага ўпраўлення, з 1966 года інструктар райкама КПБ, сакратар парткама саўгаса «Дрычынскі» Пухавіцкага раёна, з 1969 года галоўны дзяржаўны інспектар па закупках, намеснік начальніка Пухавіцкага райсельгасупраўлення, з 1971 года сакратар Пухавіцкага райкама КПБ. З 1977 года інструктар, інспектар ЦК КПБ, з 1982 года першы сакратар Мінскага райкама КПБ, з 1985 года першы намеснік загадчыка аддзела сельскай гаспадаркі ЦК КПБ, з 1990 года дырэктар БелНДІ агародніцтва, з 1999 года віцэ-прэзідэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь, у 2002—2003 гадах саветнік Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 2005 года загадчык кафедры Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы ў галіне эканомікі, арганізацыі і тэхналогій вырошчвання агароднінных культур, агародніннага насенняводства, міжгаспадарчай кааперацыі, інтэграцыі і кіравання. Пад яго кіраўніцтвам распрацавана і ўкаранёна ў практыку канцэпцыя развіцця агародніцтва ў Рэспубліцы Беларусь, а таксама арганізацыйна-эканамічны механізм эфектыўнага функцыянавання ўсяго гароднінапрадуктовага падкомплексу. Распрацоўвае пытанні адаптыўнай інтэнсіфікацыі і канкурэнтнасці аграпрамысловага комплексу, выкарыстання навукова-інавацыйнага патэнцыялу.

Аўтар больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій.

### Бібліяграфія

* Межхозяйственная кооперация и проблемы управления. Мн.: Ураджай, 1980.
* Овощеводство Беларуси: Экономика, организация, агротехника. Мн.: Ураджай, 1996.
* Организационно-экономический механизм развития овощного подкомплекса Республики Беларусь. Мн.: БелНИИО АПК, 1997.
* Рынки продуктов и сельскохозяйственного сырья. Мн.: Ин-т аграр. экономики НАН Беларуси, 2004 (в соавт.).
* Формирование рынков сельскохозяйственной продукции. Методологические основы. Мн.: Институт экономики НАН Беларуси, 2006 (в соавт.).
* Национальная экономика Беларуси: учебно-методический комплекс. Мн.: БГАТУ, 2011 (совм. с Л. И. Пановой).

Зноскі
------

1. ↑  ГАНУШ ГЕННАДИЙ ИОСИФОВИЧ Архівавана 17 мая 2021.
2. ↑  ГАНУШ Генадзь Іосіфавіч
3. ↑  Гануш Геннадий Иосифович

Спасылкі
--------

* Генадзь Іосіфавіч Гануш у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 141138 |