**Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры** (укр.: Київський національний університет будівництва і архітектури (КНУБА)) — універсітэт у Кіеве, Украіна. З’яўляецца вядучае вышэйшай навучальнай установай ва Украіне па падрыхтоўцы спецыялістаў для архітэктурна-будаўнічай галіны.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1930 годзе на базе аддзялення фабрычна-завадскога і камунальнага будаўніцтва Кіеўскага політэхнічнага інстытута і архітэктурнага факультэта Кіеўскага мастацкага інстытута як *Кіеўскі будаўнічы інстытут*. Спачатку размяшчаўся на вуліцы В. Чкалава, затым — на вуліцы Пірагова, пазней размяшчаўся ў будынку, пабудаваным у стылі класіцызму, па адрасе: праспект Перамогі, 10 (тады бульвар Шаўчэнкі).

У 1939 годзе перайшоў у падпарадкаванне народнага Камісарыята па будаўніцтве і атрымаў назву *Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут (КІБІ)*.

У 1963 годзе інстытут пераехаў у новы будынак (галоўны корпус) па Паветрафлоцкім праспекце № 31, пабудаваны па праекце архітэктараў В. І. Гопкалы[ru], Л. Б. Катка[ru] і М. Р. Ліберберга. У комплексе будынкаў паваеннай пабудовы 1949 года па вул. Асветы[ru] № 5 размясціліся геадэзічны корпус, інтэрнат і прафілакторый.

У 1965—1966 гадах за будынкам галоўнага корпуса, па вул. Асветы № 3, пабудаваны спартыўны комплекс, які складаецца са стадыёна і 3-павярховага корпуса са спартыўнымі заламі і плавальным басейнам (архітэктары М. А. Гусеў, Л. Б. Каток, М. Р. Ліберберг). У 1966 годзе пачала функцыянаваць актавая зала.

23 сакавіка 1976 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга за дасягнутыя поспехі ў падрыхтоўцы спецыялістаў для народнай гаспадаркі і выкананні навуковых даследаванняў у дзявятай пяцігодцы. У сувязі з гэтым у холе галоўнага корпуса была ўстаноўлена гранітная пліта. 31 сакавіка 1976 года быў выдадзены ўказ, паводле якога інстытут стаў называцца *Кіеўскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга інжынерна-будаўнічы інстытут*.

У 1978 годзе з боку вул. Асветы да галоўнага корпуса быў прыбудаваны 4-павярховы корпус з аўдыторыямі і кабінетамі, злучаны пазней з будынкам інфармацыйна-вылічальнага цэнтра і 9-павярховым лабараторным корпусам.

У 1982 годзе з боку вул. І. Кліменкі № 2 пабудаваны будынак для архітэктурнага факультэта (архітэктары Л. І. Філенка[ru], М. Ш. Гершэнзон[ru], У. Л. Каробка). Сіламі студэнтаў на працягу 1982—1983 гадоў завяршаліся будаўніча-аддзелачныя работы архітэктурнага корпуса. У 1985 годзе перад галоўным корпусам інстытута па ўласным праекце і ўласнымі сіламі быў пабудаваны манумент Перамогі, прысвечаны супрацоўнікам інстытута, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне.

З чэрвеня па жнівень 1986 года студэнты інстытута прыцягваліся да праектавання і будаўніцтва пасёлка ў раёне с. Здвыжыўка для сем’яў, эвакуіраваных з Чарнобыльскай зоны. Зборны будатрад КІБІ працаваў пад лозунгам: «Самі праектуем — самі будуем!»

З восені 1989 года студэнты праводзілі акцыю «Байкот Ваеннай кафедры», размешчанай па вул. І. Кліменкі[uk] № 6/4, якая праходзіла ў шматлікіх ВНУ СССР. Амаль усе патрабаванні байкатоўцаў былі выкананы.

З 2 па 17 кастрычніка 1990 года студэнты прымалі актыўны ўдзел ва ўсеўкраінскай забастоўцы «Рэвалюцыя на граніце» на сталічнай плошчы Кастрычніцкай рэвалюцыі.

У жніўні 1993 года інстытут быў перайменавны ва *Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры (УДУБА)*. Праз два тыдні, да пачатку навучальнага года — у *Кіеўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры (КДТУБА)*.

26 лютага 1999 года Указам Прэзідэнта Украіны Л. Кучмы ўніверсітэту быў нададзены статус нацыянальнага з перйменаваннем у *Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры (КНУБА)*.

У 2011 годзе за кошт будаўніцтва на тэрыторыі інстытута 16-га жылога будынка па вул. Асветы № 3А, быў адрамантаваны стадыён з трыбунамі.

Са сцен універсітэта выйшлі 2 Героі Савецкага Саюза, Герой Сацыялістычнай Працы, больш за 70 лаўрэатаў Ленінскай і Дзяржаўнай прэмій СССР, Дзяржаўнай прэміі УССР, прэміі імя Т. Шаўчэнкі, заслужаных дзеячаў навукі, лаўрэатаў міжнароднай прэміі імя Гулака-Арцямоўскага, 7 майстроў спорту міжнароднага класа, 36 майстроў спорту, звыш 500 кандыдатаў у майстры спорту.

За гады свайго існавання ўніверсітэт падрыхтаваў звыш 40 тысяч інжынераў і архітэктараў, у тым ліку каля паўтары тысяч спецыялістаў для 70 краін свету.

У 2015 годзе з боку вул. Праабражэнскай (былой вул. Івана Кліменкі) адкрыты помнік «Герою Нябеснай Сотні» — Аляксандру Пляханаву, выпускніку архітэктурнага факультэта КНУБА, які загінуў 18 лютага 2014 года ў час узброенага супрацьстаяння на Майдане Незалежнасці.

Карпусы
-------

* Галоўны корпус
* Левае крыло
* Правае крыло
* Прыбудова
* Лабараторны корпус
* Корпус «Архітэктурнага факультэта»
* Спартыўны корпус
* Бібліятэка
* Корпус «Ваеннай кафедры»
* Геадэзічны корпус

Факультэты і спецыяльнасці
--------------------------

**Будаўнічы факультэт**:

* Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва
* Горадабудаўніцтва і гарадская гаспадарка
* Аўтамабільныя дарогі і аэрадромы
* Менеджмент арганізацый
* Эканоміка прадпрыемства
* Улік і аўдыт

**Архітэктурны факультэт**:

* Архітэктура будынкаў і збудаванняў
* Горадабудаўніцтва
* Дызайн (архітэктурнага асяроддзя)
* Выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва

**Будаўніча-тэхналагічны факультэт**:

* Тэхналогія будаўнічых канструкцый, вырабаў і матэрыялаў
* Таваразнаўства і камерцыйная дзейнасць
* Хімічныя тэхналогіі і інжынерыя

**Факультэт аўтаматызацыі і інфармацыйных тэхналогій**:

* Камп’ютарныя навукі
* Камп’ютарная інжынерыя
* Інжынерная механіка
* Машыннае будаўніцтва
* Прыкладная механіка (інжынерная лагістыка)
* Аўтаматызацыя і камп’ютарна-інтэграваныя тэхналогіі
* Бяспека інфармацыйных і камунікацыйных сістэм
* Электрамеханіка
* Прафесійнае навучанне. Вытворчасць, эксплуатацыя і рамонт пад’ёмна-транспартных, будаўнічых, дарожных, меліярацыйных машын і абсталявання
* Прафесійнае навучанне. Камп’ютарныя тэхналогіі ў кіраванні і навучанні

**Факультэт геаінфармацыйных сістэм і тэхналогій кіравання тэрыторыямі**:

* Геаінфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі
* Ацэнка зямлі і нерухомасці
* Землеўпарадкаванне і кадастр
* Касмічны маніторынг зямлі
* Геадэзія
* Турызм

**Санітарна-тэхнічны факультэт (факультэт інжынерных сістэм і экалогіі з 1.09.2014)**:

* Цеплагазазабеспячэнне і вентыляцыя
* Водазабеспячэнне і водаадвядзенне
* Экалогія і ахова навакольнага асяроддзя
* Цеплаэнергетыка
* Гідратэхнічнае будаўніцтва

Рэктары
-------

Дырэктары
* Яўген Рыгоравіч Якаўлеў[uk] (1930—1935)
* Лазукоў (дырэктар) (1937—1938)
* Шышкін (дырэктар) (1938)
* Лысюк (дырэктар) (? — 1944)
* Фёдар Іванавіч Фурсаў (дырэктар) (1944—1948)
* Мікалай Дзмітрыевіч Плехаў (дырэктар) (1948—1955)

Рэктары
* А. Л. Калішчук (1955—1961)
* Юрый Аляксандравіч Ветраў (1961—1983)
* Анатоль Міхайлавіч Тугай (1984 — чэрвень 2012)
* в. а. рэктара Віктар Андрэевіч Бажэнаў (чэрвень — верасень 2012)
* Пётр Мусіевіч Кулікоў (2012 — н.ч.).

Зноскі
------

1. ↑  Літопис вищих навчальних закладів. Випускники КНУБА (КІБІ), Київ, 2006. Інститут біографічних досліджень. Українське наукове товариство геральдики. 416 стр.
2. ↑  «Who is who» Выпускнікі КІБІ
3. ↑  «Who is who» Выпускнікі КІБІ
4. ↑  Афіцыйны сайт КНУБА Архівавана 18 чэрвеня 2012.
5. ↑  Рэктару шукаюць замену
6. ↑  Рэктар (укр.)(недаступная спасылка).  Аф. сайт КНУБА. Архівавана з першакрыніцы 3 сакавіка 2021. Праверана 11 кастрычніка 2017.

Літаратура
----------

* *Шулькевич М. М. Дмитренко Т. Д.* «Киев: Архитектурно-исторический очерк». — 6-е изд. переработанное и дополненное — К.: Будівельник, 1982, стр. 215—217.
* Энциклопедический справочник «Киев» (на русском языке), изд. 3-е под редакцией Кудрицкого А. В. Киев, 1986. Главная редакция Украинской Советской Энциклопедии.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 0575 0441 · LCCN: n2003008229 · Microsoft: 155165993 · VIAF: 134230994 |