**Наро́дны камісарыя́т фіна́нсаў Белару́скай ССР** быў утвораны ў студзені 1919 года пад імем **Камісарыят фінансаў Часовага рабоча-сялянскага ўрада Беларусі**, рэарганізаваны па рашэнні 1 з’езда Саветаў у лютым 1919 года ў **Народны камісарыят фінансаў ССРБ**.

Гісторыя
--------

З утварэннем Літоўска-Беларускай ССР Наркамфін БССР у сакавіку 1919 ліквідуецца, яго функцыі перадаюцца Народнаму камісарыяту фінансаў Літоўска-Беларускай ССР. У 1920 годзе ствараецца **аддзел фінансаў Мінгубрэўкома**, які з 1 жніўня 1920 года пераймяноўваецца ў **Аддзел фінансаў Ваенрэўкома БССР**, а з 26 жніўня ў **Камісарыят фінансаў Ваенрэўкома БССР**.

У адпаведнасці з прынятымі II з’ездам Саветаў БССР дапаўненнямі да Канстытуцыі Беларускай ССР Камісарыят фінансаў Ваенрэўкома БССР стаў называцца Народным камісарыятам фінансаў Беларускай ССР (Наркамфін БССР).

У 1946 годзе ў адпаведнасці з законам СССР «Аб пераўтварэнні Савета Народных Камісараў СССР у Савет Міністраў СССР і Саветаў Народных камісараў саюзных рэспублік і аўтаномных рэспублік у Саветы Міністраў» Народны камісарыят фінансаў БССР ператвораны ў Міністэрства фінансаў БССР.

Дзейнасць
---------

Наркамфін кіраваў арганізацыяй фінансавых устаноў на месцах, разгледжваў прадстаўленыя наркаматамі каштарысы выдаткаў, забяспечваў выяўленне безкрэдытных выдаткаў, кантраляваў дзейнасць каштарысна-разліковых і касавых устаноў, праводзіў падаткавую палітыку ў рэспубліцы.

У структуры наркамата былі створаны: падаткавае ўпраўленне, бюджэтна-разліковае ўпраўленне, страхавое ўпраўленне, інфармацыйна-інструктарскі аддзел, каштарысная камісія, кіраванне справамі і камітэт цэн.

3 лістапада 1924 года III сэсія ЦВК БССР шостага склікання зацвердзіла Палажэнне аб Народным камісарыяце фінансаў БССР. Наркамфін БССР з’яўляўся саюзна-рэспубліканскім органам і падпарадкоўваўся непасрэдна ЦВК БССР, яго Прэзідыуму, СНК і Эканамічнай Нарадзе БССР. Мясцовымі органамі Наркамфіна БССР былі акруговыя фінансавыя аддзелы, фінансава-падатковыя часткі райвыканкамаў і прыпісныя прыходна-расходныя касы.

Народны камісарыят фінансаў БССР кіраваў дзейнасцю і арганізацыяй фінансавых устаноў, складаў дзяржаўны бюджэт БССР і кантраліраваў яго выкананне, выконваў дырэктывы Наркамфіна СССР адносна агульнасаюзных падатковых і непадатковых даходаў, забяспечваў спагнанне падаткаў рэспубліканскага і мясцовага значэння, вёў улік дзяржаўнага капіталу, які быў інвеставаны ў дзяржаўныя і змяшаныя прамысловыя, гандлёвыя і крэдытныя прадпрыемствы Беларусі, вёў улік дзяржаўнай, у тым ліку і зямельнай маёмасці БССР, кантраляваў атрымліваемыя даходы і прыбыткі па ёй, забяспечваў нагляд за крэдытнымі ўстановамі рэспубліканскага і мясцовага значэння, працоўнымі касамі і ўстановамі дзяржстраха.

Згодна з Палажэннем у апараце Наркамфіна была ўведзена новая структура, якая складалася з упраўленняў (агульнага, бюджэтнага, падатковага, дзяржаўных даходаў, мясцовых фінансаў і фінансава-кантрольнага), валютнага аддзела і фінансава-эканамічнага бюро. Таксама пры Наркамфіне дзейнічалі Упраўленне дзяржаўнага страхавання і Галоўная ашчадная працоўная каса.

Наркамы
-------

* Арон Вайнштэйн (студзень 1919)
* Ісак Рэйнгольд (люты — май 1919)
* Аркадзь Альскі (май — ліпень 1919)
* Леанід Шагаль (1919—1922)
* Станіслаў Талунціс (1922—1924)
* Сяргей Карп (1924—1925)
* Фадзей Браўковіч (ліпень — снежань 1925)
* Іван Васілевіч (1925—1927)
* Васіль Мікуліч (1927—1931)
* Аляксандр Хацкевіч (1931—1935)
* Іван Кудзелька (1935—1937)
* Емяльян Жуковіч (1937)
* Іван Сцяпанаў (1937—1941)
* Гаўрыіл Катляроў (1941—1946)

Крыніцы
-------

1. 1 2 3  Органы государственного управления БССР 1968, с. 38.
2. ↑  СУ БССР, 1924, № 25—26, С. 221, 224.
3. 1 2  Органы государственного управления БССР 1968, с. 39.
4. 1 2  Пастанова Прэзідыума ЦВК БССР ад 10 лістапада 1927 г. «Аб вызваленні тав. Васілевіча, Івана Антонавіча, ад абавязкаў Народнага Камісара Фінансаў БССР і аб прызначэнні тав. Мікуліча, Васіля Дзмітрыевіча, Народным Камісарам Фінансаў БССР» // *Збор законаў і загадаў Рабоча-сялянскага ўраду Беларускай Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі*. — Мн.: 1927. — № 42. — С. 537—538.
5. ↑  Пастанова Прэзідыума ЦВК БССР ад 5 красавіка 1935 г. «Аб прызначэнні тав. Кудзелькі І. Ф. Народным камісарам фінансаў БССР» // *Збор законаў і распараджэнняў рабоча-сялянскага ўрада Беларускай Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі*. — Мн.: 1935. — № 17. — С. 15.

Літаратура
----------

* Органы государственного управления БССР (1919—1967 гг.) (руск.) / Редкол.: Г. Ф. Басов, В.С. Карпик, В. А. Кучинский. — Мн.: Наука и техника, 1968. — С. 37—41. — 328 с. — 1 460 экз.

Спасылкі
--------

* Гістарычная даведка на афіцыйным сайце Міністэрства мінансаў Рэспублікі Беларусь


| ⛭ Народныя камісарыяты Беларускай ССР |
| --- |
| 1920-я | Асветы • Аховы здароўя • па ваенных справах • Вышэйшы Савет народнай гаспадаркі • ДПУ • па замежных справах • Знешняга і ўнутранага гандлю • Земляробства • Надзвычайная камісія • Гандлю • па справах нацыянальнасцяў • Пошт і тэлеграфаў • Працы • Рабоча-сялянскай інспекцыі • Сацыяльнага забеспячэння • Унутраных спраў • Фінансаў • Харчавання • Юстыцыі |  |
| 1930-я | Аўтамабільнага транспарту • Забеспячэння • Збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў • Камунальнай гаспадаркі • Лёгкай прамысловасці • Лясной прамысловасці • Мясной і малочнай прамысловасці • Мясцовай прамысловасці • Мясцовай паліўнай прамысловасці • Тэкстыльнай прамысловасці • Харчовай прамысловасці • Унутранага гандлю |
| 1940-я | Дзяржаўнага кантролю • Дзяржаўнай бяспекі • Жыллёва-грамадзянскага будаўніцтва • Замежных спраў • Меліярацыі • Прамысловасці будаўнічых матэрыялаў |