У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Плутон (значэнні).

**Плуто́н** (стар.-грэч.: Πλούτων, лац.: Pluto) у старажытнагрэчаскай і рымскай міфалогіі — адно з імёнаў бога падземнага царства і смерці. Пачынаючы з V ст. да н.э. гэта імя дадавалася да больш старажытнага імя Гадэс (Аід, ᾍδης *Hā́idēs*) і канчаткова выцесніла яго.

Плутон — старэйшы сын Сатурна і Опы. Брат Юпітэра, Нептуна, Цэрэры, Весты і Юноны. Дзядзька і муж багіні Празерпіны. Пасля перамогі над тытанамі і гігантамі браты падзялілі сусвет, і Плутону дасталася ва ўдзел падземнае царства і ўлада над ценямі памерлых. Плутон лічыўся «гасцінным», але няўмольным богам, які ахвотна прымаў усіх у сваё царства, але нікога не адпускаў назад. Шэраг міфаў звязваў Плутона з богам багацця — Плутасам. Вядомы толькі адзін храм, прысвечаны Плутону, які знаходзіўся ў Элідзе. У ахвяру Плутону прыносілі буйную рагатую жывёлу чорнай масці. Плутона адлюстроўвалі з двухзубцам ці жазлом у руцэ, часам з рогам дастатку.

У гонар Плутона і Празерпіны ў Рыме святкаваліся Тэрэнцінскія і Таўрыйскія гульні[en].

Старажытнагрэчаская міфалогія
-----------------------------

Плутон ваяваў з Гераклам, калі той хадзіў здабываць для Эўрысфея пякельнага сабакі Цэрбера. Геракл параніў у плячо Плутона, які мусіў пакінуць сваё царства і адправіцца для вылячэння раны на Алімп да ўрача багоў Пеона. У іншы раз пакінуў Плутон апраметную для выкрадання Персефоны. У Плутона мелася чароўная шапка, якая рабіла таго, хто яе надзеў, нябачным; яе надзявалі Персей, Афіна і Гермес.

Старажытнарымская міфалогія
---------------------------

У старажытнарымскай міфалогіі Плутон — сын Сатурна і Опы (Крона і Рэі), брат Юпітэра, Юноны, Нептуна, Цэрэры і Весты. Плутон атрымаў у свой удзел замагільны свет і быў прызначаны богам падземных багаццяў. Ён выклікаў ва ўсіх людзях непераадольны жах, таму што ён з’яўляўся на паверхні зямлі толькі для таго, каб выбраць сабе чарговую ахвяру і пацягнуць яе ў сваё змрочнае царства. Плутон правяраў, ці няма на зямлі расколіны, праз якія ў яго цёмнае царства мог бы пракрасціся сонечны прамень і разагнаць панавалую там цемру. У яго была калясніца, якую везлі чатыры чорныя жарабцы.

Аднойчы ён павёз прыгожую багіню раслін, Празерпіну, якую пасадзіў на трон у Гадэсе і зрабіў сваёй царыцай.

Крыніцы
-------

1. ↑  *Пастухов П. И.* «Плутон, подземный бог, Прозерпина, его супруга и Протезилай умерший».
2. ↑  ВСЭ 1975, с. 54.
3. 1 2  Энциклопедия мифологии.
4. ↑  РСКД 1885, Tarentini.
5. ↑  РСКД 1885, Taurii ludi.
6. ↑  Мифы Древнего Рима 2000.

Літаратура
----------

* Т. 20. Плата — Проб. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — 608 с. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
* *Щукарев, А. Н.* Плутон // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Ἀίδης // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб. 1885.
* Аид, Гадес / А. А. Тахо-Годи // Мифы народов мира / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1987—1988.
* *Циркин Ю. Б.* Мифы Древнего Рима. — М. 2000. Архівавана 25 студзеня 2012.
* Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 6, 2 і далей

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Плутон (міфалогія)
* Плутон **(нявызн.)**.  Энциклопедия мифологии. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2013. Праверана 22 жніўня 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Universalis · Настольны |