**21 cm Mörser 16** (21 cm Mrs 16) — нямецкая цяжкая гаўбіца. Выкарыстоўвалася падчас Першай сусветнай вайны, Другой сусветнай вайны

Гісторыя
--------

Распрацавана на прадпрыемстве Krupp і выраблялася на ўласным заводзе ў горадзе Эсэн з 1916 года. У 1916 годзе, перад пачаткам баявога ўжывання, 21 cm Mrs 16 транспартавалася ў разабраным на дзве часткі стане (лафет і ствол, кожная на асобных калясках) з дапамогай конскай цягі. Дапушчалася перавозка марціры ў баявым (неразабраным) стане на невялікія адлегласці. Спачатку звычайна ўжывалі толькі конную цягу, аднак у 1917 з'явілася магчымасць ужываць і механічную цягу — быў распрацаваны і ўкаранёны ў вытворчасць артылерыйскі цягач «Krupp-Daimler» з бензінавым рухавіком магутнасцю 100 конскіх сіл. Пры ўласнай масе 8000 кг гэты цягач мог буксіраваць каляскі агульнай масай да 10 000 кг з максімальнай хуткасцю 36 км/г. Паколькі такі цягач мог буксіраваць марціру ў сабраным выглядзе, фірма Krupp распрацавала яе варыянт, спецыяльна прызначаны для буксіроўкі механічнай цягай з вялікай хуткасцю. Пры гэтым захоўвалася магчымасць транспартавання гаўбіцы ў выглядзе дзвюх калясак з выкарыстаннем коннай цягі.

Апісанне канструкцыі
--------------------

Замыканне канала ствала ажыццяўлялася гарызантальнай клінавай засаўкай. Гармата мела гідраўлічную сістэму адкату. Лафет рухомы, колавы. Колы зробленыя са сталі, з унутранага боку змантаваны дыск для перамяшчэння па накіравальніках. Колы абсталёўваліся шырокімі дубовымі пласцінамі, апраўленымі для жорсткасці металічнай рамкай для змяншэння ціску на глебу. У 1934—1935 гадах праведзена чарговая мадэрнізацыя — з гаўбіцы зняты шчыт, разбіральная каляска стала неразборнай. Таксама былі ўсталяваныя рысоры на хадавую частку, удасканаленыя прычапныя прылады і колы новага ўзору з адліванымі гумовымі абадамі, што павялічыла хуткасць буксіроўкі каляскі — з 7-8 да 20 км/г. Абслуговы разлік марціры быў 14-15 жаўнераў.

Перасоўванні гаўбіцы ў баявым становішчы. Ам, Францыя, сакавік 1918

Гісторыя
--------

Яны заставаліся на ўзбраенні, пакуль у 1940 годзе іх не замяніла 21 cm Mörser 18. Потым яны выкарыстоўваліся для навучання. У 1918 годзе Швецыя купіла дзесяць гармат, дзе яны заставаліся на службе да 1950 года. Шведы ўжывалі ў гармаце свае бетонныя прабіўныя снарады, 210 ткр 51/65-ps R- / 33 вагой 120,75 кілаграма. Падчас Савецка-фінляндская вайна (1939—1940) фіны закупілі чатыры гарматы ў шведаў, хоць яны іх і не здолелі скарыстаць у вайне па прычыне адсутнасці машын для буксіроўкі цяжкіх гаўбіц. Падчас Савецка-фінскай вайны (1941—1944) была сфармавана 10-я асобная батарэя. Пасля вайны яны былі пакінутыя ў рэзерве і засталіся там да канца 1960-х гадоў.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | 21 cm Mörser 16 на Вікісховішчы |

Літаратура
----------

* Hogg, Ian. *Twentieth-Century Artillery*. New York: Barnes & Noble Books, 2000 ISBN 0-7607-1994-2
* Jäger, Herbert. *German Artillery of World War One*. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press, 2001 ISBN 1-86126-403-8

Спасылкі
--------

* 21 cm Mörser 10/16 на Landships] (англ.)
* Видэакліп на YouTube
* Obús Krupp 210 mm 10/16 La Gran Guerra 1914-1918 (фр.)

| ⛭Германская імперыя Артылерыя Германскай імперыі ў Першай сусветнай вайне |
| --- |
| Горная і Пяхотная артылерыя | 
* 7.62 cm Infanteriegeschütz L/16.5
* 7.7 cm Infanteriegeschütz L/20
* 7.7 cm Infanteriegeschütz L/27

 |
| Палявая артылерыя | 
* 7.7 cm FK 96
* 7.7 cm FK 96 n.A.
* 7.7 cm FK 16
* 7.7 cm KiH
* 10.5 cm FH 98/09
* 10.5 cm leFH 16
* 10 cm K 04
* 10 cm K 14
* 10 cm K 17
* 13.5 cm K 09
* 15 cm L/40 Feldkanone i.R.
* 15 cm sFH 02
* 15 cm sFH 13
* 15 cm Kanone 16
* 17 cm SK L/40 i.R.L.

 |
| Мінамёты | 
* 7.58 cm leMW
* 9.15 cm leichtes Minenwerfer System Lanz
* 17 cm mMW
* 24 cm Ladungswerfer Ehrhardt
* schwerer 24 cm Flügelminenwerfer «Iko»
* 25 cm sMW
* Albrecht mortar

 |
| Аблогавая артылерыя | 
* 21 cm Mörser 10
* 21 cm Mörser 16
* 21 cm Paris Gun
* 28 cm Haubitze L/12
* 38 cm Langer Max
* 42 cm Gamma Mörser
* 42 cm Big Bertha

 |
| Чыгуначная артылерыя | 
* 15 cm SK «Nathan»
* 17 cm SK L/40 «Samuel»
* 21 cm SK «Peter Adalbert»
* 24 cm SK L/30 «Theodor Otto»
* 24 cm SK L/40 «Theodor Karl»
* 28 cm SK L/40 «Bruno»
* 28 cm K L/40 «Kurfürst»
* 38 cm SK L/45 «Max»

 |
| Зенітная артылерыя | 
* 8.8 cm Flak 16
* Flaming onion

 |
| Супрацьтанкавая артылерыя | 
* MG 18 TuF
* 3.7 cm TAK 1918

 |