recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фіялка ўзгоркавая** (*Viola collina*) — від травяністых раслін сямейства Фіялкавыя (*Violaceae*). Расце ў Еўропе і Азіі. Этымалогія: лац.: collinus — «узгоркавы».

Апісанне
--------

Батанічная ілюстрацыя Якаба Штурма з кнігі «*Deutschlands Flora in Abbildungen*», 1796
Расліна шматгадовая травяністая 4—9 см вышынёй у бяскветкавым стане, а пры плоданашэнні — да 20 см вышынёй. Карэнішча жоўта-карычневае, моцнае, тоўстае, шчыльна вузловае, вярхушка часта разгалінаваная, карані шматлікія, карычняватыя. Прылісткі падоўжана-ланцэтныя, доўга-махрыстыя. Лісце базальнае, зваротна-сэрцападобнае, часта апушанае. Кветкі бледна-фіялетавыя, пахкія. Чашалісцікі даўгавата-ланцэтныя або ланцэтныя, 5—6 мм, узорыстыя і залозістыя. Пялёсткі бялёсыя на аснове. Плады — шарападобныякаробачкі.

Распаўсюджанне
--------------

Еўропа: Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Малдова, Расія, Украіна, Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Люксембург, Польшча, Швейцарыя, Фарэрскія астравы, Фінляндыя, Нарвегія, Швецыя, былая Югаславія, Італія, Румынія, Францыя, Іспанія; Азія: Кітай, Японія, Карэя, Паўночная Карэя, Казахстан, Кыргызстан, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан, Манголія. Насяляе лясы, узлескі, гушчары, пашы, травяныя схілы, горныя даліны, зацененыя і вільготныя месцы; ніжэй 2800 м.

Ва Украіне расце на схілах, узлесках, зарасніках — у лесастэпе, зрэдку.. Расліна ўваходзіць у пералік рэгіянальна рэдкіх відаў, якія патрабуюць аховы ў межах Чаркаскай вобласці.

Класіфікацыя
------------

### Таксанамія

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   | яшчэ 34 сямействы(па Сістэме APG III) |   | яшчэ каля 200 відаў |
|   |   |   |   |
|   | парадак **Вербакветныя** |   |   | род **Фіялка** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | аддзел **Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя** |   |   | сямейства **Фіялкавыя** |   |   | від **Фіялка ўзгоркавая** |
|   |   |   |   |   |   |
|   | яшчэ 58 парадкаў кветкавых раслін(па Сістэме APG III) |   | яшчэ каля 15 родаў |   |
|   |   |   |

Галерэя
-------

* Агульны выглядАгульны выгляд
* КветкаКветка

Заўвагі
-------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
3. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 141. — 160 с. — 2 350 экз.
4. ↑  Dictionary of Botanical Epithets (англ.) **(нявызн.)**. Праверана 27 верасня 2017.
5. ↑  *Шевчик В. Л. Куземко А. А. Чорна Г. А.* Список рідкісних видів судинних рослин, що підлягають охороні в межах Черкаської області // *Заповідна справа в Україні*. — 2006. — В. 12. — № 1. — С. 11–17.

Спасылкі
--------

* Germplasm Resources Information Network (GRIN)  (англ.)
* Flora of China  (англ.)
* Flora Europaea  (англ.)
* *Viola collina* Besser (Фиалка холмовая) у базе біяразнастайнасці на сайце інфармацыйна-аналітычнай сістэмы «ООПТ России». (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Катава.
**Яўгенія Катава**, таксама вядомая як **Жэня Катава** (англ.: Zhenya Katava) — беларуская мадэль.

Біяграфія
---------

Пачала кар’еру мадэлі ў 2011 годзе, яе рост 1,80 м, мае каштанавыя валасы і зялёныя вочы. У 2011 годзе ўдзельнічала ў дэфіле брэнда Costello Tagliapietra  (англ.) (бел.. У 2012 працавала з Джорджа Армані і Эрмана Сервіка. У 2013 была мадэллю Тані Тэйлар, Філіпа Плейна  (руск.) (бел. Рэйчэл Зоўі  (руск.) (бел. Наіма Хана  (англ.) (бел. і Ніколь Мілер  (англ.) (бел.. Яна тры разы ўдзельнічала ў паказах Dolce & Gabbana  (англ.) (бел. і Cushnie et Ochs  (англ.) (бел..

У лютым 2016 года з’явілася на вокладцы «Harper’s Bazaar Serbia», сербскім выданні «Harper’s Bazaar  (руск.) (бел.», фатографам выступіў Ёсі Міхаэлі .

У 2017 годзе прадстаўляла новы парфум Aura  (англ.) (бел. ад Цьеры Мюглера .

У 2015-18 годзе мела стасункі з Артурам Кульковым  (руск.) (бел..

Асабістае жыццё
---------------

23 ліпеня ў мінскім рэстаране «Лябяжы», які размешчаны на тэрыторыі аднайменнага заказніка, адбылася беларускае «вяселле года»: Яўгенія Катава ажанілася з сынам уладальніка сеткі «Віталюр» Віталём Яцуком. Падчас свята ў непасрэднай блізкасці ад заказніка быў арганізаваны гучны феерверк, які мог учыніць значныя нязручнасці рэдкім відам птушак, што жывуць на ахоўнай тэрыторыі, і вызваў грамадскую незадаволенасць, паколькі відавочна парушыў дзеючае заканадаўства.

Зноскі
------

1. ↑  Zhenya Katava
2. ↑  Harper’s Bazaar Serbia February 2016 — Zhenya Katava by Yossi Michaeli, sur le site fashioneditorials.com  (англ.)
3. ↑  Zhenya Katava se la joue Avatar dans la pub 2017 du parfum Aura Mugler
4. ↑  Женя Катава и Артур Кульков — пара, которой все восхищаются **(нявызн.)** (14 лютага 2018)..
5. ↑  Фейерверк над заказником «Лебяжий» гремел на весь Минск. А разве так можно?  (руск.)
6. ↑  Слышали вчера вечером салют? Вот почему минчане им недовольны  (руск.)

Спасылкі
--------

* Zhenya Katava sur Modellink(недаступная спасылка)
* (італ.) Zhenya Katava: i beauty look più belli della modella dagli occhi di giada le 24 février 2016 sur grazia.it
* (ням.) Zhenya Katava — unser neues Lieblingsmodel sur jolie.de
* (руск.) На домашнем: Женя Катава в лукбуке к 14 февраля sur ru.hellomagazine.com
* (руск.) Женя Катава стала лицом коллекции Intimissimi ко Дню святого Валентина Архівавана 28 лютага 2019. sur glamour.ru
* Zmysłowa celebracja miłości: zniewalająca Zhenya Katava w walentynkowej kampanii znanej marki bieliźnianej
* (польск.) Walentynkowa kampania Intimissimi sur elle.pl
* (польск.) Walentynki 2019 Seksowna bielizna od Intimissimi to prawdziwy manifest miłości(недаступная спасылка) sur gala.pl

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Карл Ота Фацэр** ( 16 жніўня 1866 — 9 кастрычніка 1932) — фінскі бізнэсмэн і спартыўны стралок.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Хельсінкі і памёр у Ёкіёнене. У яго было чацвёра дзяцей. Яго бацька, Эдуард Петэр Фацэр (першапачаткова *Fatzer*), быў кушнерам швейцарскага паходжання .

Фацэр вывучаў пекарскую справу ў Берліне, Парыжы і Санкт-Пецярбургу, перш чым стаць піянерам фінскай прамысловасці кандытарскіх вырабаў. Разам са сваёй жонкай Бертай адкрыў французскі-расійскую краму кандытарскіх вырабаў у *Глогатан* (Kluuvikatu) 3 у Хельсінкі 17 верасня 1891 года. Пазней адкрыў фабрыкі па вытворчасці шакаладу і цукерак у Родбергу (фін. Пунавуоры).

Заснаваная ім кампанія Fazer па-ранейшаму існуе. Шмат з яго прадуктаў сталі класічнымі, асабліва *«Fazer Blue»* («Fazerin Sininen» на фінскай мове, «Fazer Blå» на шведскай мове), брэнд шакаладу, які часта параўноўваюць з *салмякі*, цукеркамі, якія з'яўляецца часткай фінскай нацыянальнай ідэнтычнасці. Рэцэпт (швейчарскі) *«Fazer Blue»* з'явіўся ў сям'і ў якаясці падзякі сыну Карла Фацэра Свену Фацэру за догляд за хворым хлопчыкам. Гэты рэцэпт выкарыстоўваецца з 1922 года, калі шакалад быў прадстаўлены на рынку ў сваёй характэрнай сіняй ўпакоўцы.

Карл Фацэр быў аматар прыроды, знаўца птушак, паляўнічы і рыбак. Заснаваў мноства прыродных паркаў у Фінляндыі.

Карл Фацэр таксама быў выдатным стралком і ўдзельнічаў у Алімпійскіх гульнях у 1912 годзе. Заняў 12-е месца ў адзіночным заліку і пятае месца ў камандным.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Біяграфія Карла Фацэра:алімпійскія дасягненні Архівавана 8 кастрычніка 2012.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Olympedia |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Нацыянальная біяграфія Фінляндыя |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 8463 9433 |
**Палівáчка** або **лéйка** — перанасная прылада, звычайна з ручкай і варонкай, якая выкарыстоўваецца для паліву раслін. Гэтая прылада выкарыстоўваецца прынамсі з 79 г. н.э. і з таго часу вельмі змянілася ў дызайне. Акрамя паліву раслін, палівачка мае рознае іншае прымяненне і з'яўляецца досыць універсальным сродкам.

Палівачка для пакаёвых раслін
Аб'ём палівачкі можа быць ад 0,5 л (для пакаёвых хатніх раслін) да 10 л (для звычайнага садовага выкарыстання). Звычайна прыладу вырабляюць з металу, керамікі альбо пластыка. На канцы носіка можна размясціць прыстасаванне, падобнае на каўпачок, з невялікімі адтулінамі, каб разбіць струмень вады на кроплі. Гэта дазваляе пазбегнуць празмернага ціску вады на глебу або на далікатныя расліны.

Гісторыя
--------

Тэрмін «палівачка» (англ.: watering can) упершыню з'явіўся ў 1692 годзе ў нататніку заўзятага садоўніка лорда Цімаці Джорджа Корнуальскага (да таго часу ў англійскай мове гэтая прылада была вядомая як *watering pot*). У 1885 годзе Майкл Дыз запатэнтаваў новы дызайн. Ён замяніў верхнюю ручку на простую круглявую ручку ззаду. Праз год Джон Хоўс запатэнтаваў палівачку «Haws».

Цяпер палівачкі выкарыстоўваюцца ў побыце для розных патрэб.

Металічныя палівачкі рознага віду

Будова і выкарыстанне
---------------------

Складальнымі часткамі палівачкі з'яўляюцца корпус, ручка, носік і рассейвальнік. Асаблівая форма дазваляе накіроўваць струмені вады ў патрэбнае месца. З дапамогай рассейвальніка (звычайна здымнага) палівачка можа паліваць расліны як дождж. 

Палівачкі вырабляюць з ацынкаванай сталі, а таксама паліэтылену, керамікі ды іншых матэрыялаў. 

Для пакаёвых раслін выкарыстоўваюць палівачкі меншага памеру (часцей за ўсё ёмістасцю да двух літраў), але з больш строгімі патрабаваннямі да афармлення знешняга выгляду, чым да вялікіх палівачак (ёмістасцю да 15 літраў) для садоўніцтва.

Палівачка ў мастацтве
---------------------

А. Рэнуар *Дзяўчынка з палівачкай*, 1876
Палівачка нярэдка адлюстроўваецца ў жывапісе і на партрэтах, звычайна як атрыбут маладой дзяўчыны ці дзяўчынкі, якая даглядае садовыя кветкі. Сярод шматлікіх прыкладаў можна назваць палатно А. Рэнуара «Дзяўчынка з палівачкай» (1876), шэраг карцін Д. Р. Найта («Хрызантэмы», к. 1898, «Палівальніца ў садзе», 1912), некалькі прац В. Жыльбера («Юная жанчына у квітнеючым садзе», к. 1885, «Догляд кветак»), карціны Й. С. Нільсана «Дзяўчынка, якая палівае клумбу з ружамі», Ф. Фабі «Юная прыгажуня, якая палівае кветкі». Ва ўсіх гэтых выпадках палівачка — знак, які злучае выяву выдатнага юнага стварэння з прыгажосцю колераў, якія выступаюць аб'ектам яе клопату.

Зноскі
------

1. ↑  Борн, Вэл (2011). *The ten-minute gardener's vegetable growing diary*. Вялікабрытанія: Transworld. pp. 12. ISBN 978-0593066713.
2. ↑  Watering Pot - Definitions **(нявызн.)**. *Fine Dictionary*.
3. ↑  A Girl with a Watering Can
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Драздоў.

**Генадзь Пятровіч Драздоў** (нар. 11 сакавіка 1959, в. Паддуб’е, Рагачоўскі раён) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 11 сакавіка 1959 года в. Паддуб’е Рагачоўскага раёна.

Скончыў у 1979 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. Глебава, у 1989 годзе Беларускую акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў Івана Чухраева, Віктара Маркаўца. У мастацкіх выстаўкаах бярэ ўдзел з 1981 года.

Сябра Беларускага саюза мастакоў з 1999 года. У 2011—2016 гадах старшыня Рады творчай суполкі «Пагоня».

Жыве ў Мінску.

У 2019 годзе ўдзельнічаў у цырымоніі перапахавання ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў у Вільнюсе.

### Палітычны пераслед

Затрыманы 10 жніўня 2022 года і асуджаны на 15 сутак арышту ў межах распачатага пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года тэрору супраць нелаяльнасці да рэжыму Лукашэнкі. Спярша супраць яго распачалі крымінальную справу за ўдзел у пратэстах у 2020 годзе (арт. 342 Крымінальнага кодэксу). Пасля Генадзю памянялі абвінавачванне на «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці» (ч. 1 арт. 361-4 КК).

4 траўня 2023 года Генадзю Драздову прысудзілі тры гады пазбаўлення волі.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне графікі, жывапісу, мастацкіх праектаў. Найбольш значныя творы: «Малітва аб незалежнасці Беларусі», «Рэхаформ», «Вяртанне блуднага сына», «Шлях вузкай брамай», «Час восені», «Пакінуты Беларускі дом», нізка «Фрагменты беларускага барока».

Аўтар шматлікіх канцэптуальных праектаў: «I Фестываль Беларускага духоўнага мастацтва», Мінск, Палац мастацтва (1999); «ART рэйтынг», Мінск, галерэя «Золата» (2001); «Перформанс „Вясны"», Мінскі касцёл Св. Сымона і Алены (2001), Кіеў (2005); «II Фестываль Беларускага духоўнага мастацтва», Мінск, Палац мастацтваў (2012).

Наладзіў больш за дзесяць персанальных выставак у Беларусі і за яе межамі. Творы экспанаваліся на выставах у Беларусі, Польшчы, Чэхіі, Германіі, ЗША, Нарвегіі, Бельгіі, Аб’яднаных Арабскіх Эміратах, Украіне, Расіі.

Творы захоўваюцца ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, у прыватных калекцыях.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам I ступені за серыю графічных прац на II Мінскай міжнароднай выстаўцы графікі (2009), дыпломам III ступені (у намінацыі лічбавае фота) на IV Мінскім міжнародным фестывалі лічбавага мастацтва (2013).

Зноскі
------

1. ↑  Тысячы беларусаў развіталіся з Каліноўскім пад нацыянальнымі сцягамі — шмат ФОТА Надзеі Бужан  (бел.). *Наша Ніва*. Праверана 12 снежня 2023.
2. ↑  Генадзь Драздоў — Палітычныя вязні ў Беларусі **(нявызн.)**. *prisoners.spring96.org*. Праверана 12 снежня 2023.
3. ↑  Хронікі рэпрэсій: У СІЗА больш не прымаюць лекі, мастака Генадзя Драздова асудзілі да зняволення  (бел.). *Новы Час* (6 мая 2023). Праверана 12 снежня 2023.

Спасылкі
--------

* Дроздов Геннадий Петрович
**Цяўзінскі мірны дагавор** — дагавор аб міры паміж Расіяй і Швецыяй, падпісаны ў Цяўзіна (раён Нарвы) у траўні 1595 года. Па Цяўзінскім мірным дагаворы да Расіі адышлі Ям, Капор'е і Івангорад, страчаныя ў канцы Інфлянцкай вайны 1558-83 і адваяваныя ў шведаў у 1590 годзе, а таксама Карэла і інш. Расія адмовілася ад сваіх прэтэнзій на шведскія ўладанні ў Лівоніі. Па Цяўзінскім мірным дагаворы купцам з іншых дзяржаў забаранялася наведваць рускія парты на Балтыйскім узбярэжжы, яны маглі весці гандаль з рускімі толькі ў Рэвелі (Таліне) і Выбаргу. Цяўзінскі мірны дагавор не быў ратыфікаваны рускім урадам да заключэння ў 1609 годзе у Выбаргу новага дагавора паміж Швецыяй і Расіяй.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
Памятны знак у гонар падпісання Бромсебрускага міру
**Бромсебрускі мір** — мірны дагавор, падпісаны 13 жніўня 1645 паміж Швецыяй і Даніяй-Нарвегіяй пры садзейнічанні Францыі ў вёсцы Бромсебру, на мяжы правінцый Блекінге і Смоланд. Дадзены дагавор паклаў канец дацка-шведскай вайне, якая з'яўлялася часткай Трыццацігадовай вайны. Па выніках дагавора Данія саступіла Швецыі астравы Готланд і Эзель і таксама дзве правінцыі на нарвежскай мяжы: Емтланд і Хер'едален. Акрамя гэтага, шведскія судны былі вызваленыя ад мытных пошлін пры праходжанні праз Зунд.

Літаратура
----------

* History of the Norwegian People by Knut Gjerset, The MacMillan Company, 1915, Volume I.
* Nordens Historie, ved Hiels Bache, Forslagsbureauet i Kjøbenhavn, 1884.
* The Struggle for Supremacy in the Baltic: 1600-1725 by Jill Lisk; Funk & Wagnalls, New York, 1967.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85017064 |
**Прэзідэнцкія выбары ў Іране 2021 года** прайшлі 18 чэрвеня. З істотным адрывам на іх перамог кіраўнік Вярхоўнага суда Ібрагім Раісі. Да 11 раніцы па мясцовым часе за яго было аддадзена больш за 17,8 мільёна галасоў. Яго галоўнага суперніка Махсена Разалі, які ў мінулым узначальваў Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), падтрымалі больш за 3,3 мільёна выбаршчыкаў. Былога кіраўніка цэнтральнага банка Абдальнасера Хемаці — больш за 2,4 мільёна чалавек. Намеснік старшыні Амір Хашэмі набраў каля мільёна галасоў.

Зноскі
------

1. ↑  «Палач» для Запада: кто станет новым президентом Ирана
**Парламенцкія выбары ў Германіі 1871 года** (ням.: Reichstagswahl 1871) — першыя ў гісторыі адзінай германскай дзяржавы выбары ў агульнанацыянальны прадстаўнічы орган — Імперскі сход (Рэйхстаг) Германскай імперыі. Адбыліся 3 сакавіка.

Асаблівасці выбараў
-------------------

Да галасавання былі дапушчаныя падданыя мужчынскага полу, старэйшыя за 25 гадоў. З выбараў былі выключаныя ваеннаслужачыя, а таксама жыхары Эльзас-Латарынгіі (паколькі далучэнне гэтай тэрыторыі да Германіі было афіцыйна замацавана пазней, пасля падпісання 14 мая 1871 года Франкфурцкага мірнага дагавора з Францыяй). Да моманту правядзення галасавання не была дэмабілізавана шматлікая армія ваеннага часу, створаная ў сувязі з франка-прускай вайной. У выніку агульная колькасць выбаршчыкаў склала толькі 7,65 мільёна чалавек — 19,4 % насельніцтва імперыі. У выбарах прынялі ўдзел 51 % ад ліку маючых права голасу.

Выбары праводзіліся па мажарытарнай сістэме ў 382 акругах. У выпадку, калі пераможца не атрымліваў абсалютнай большасці галасоў, прадугледжвалася перабалаціроўка (падлік вынікаў «паўторнага выбару» выбаршчыкаў).

Вынікі выбараў
--------------

Найбольшую падтрымку выбаршчыкаў атрымалі кандыдаты ад Нацыянал-ліберальнай партыі, за якіх быў пададзены 1,171 млн галасоў (30,1 %). Партыя атрымала 119 мандатаў. Другое месца заняла каталіцкая Партыя цэнтра (724 тыс. галасоў, 18,6 %, 60 мандатаў). Трэцяе — Нямецкая кансерватыўная партыя (549 тыс. галасоў, 14,1 %, 53 мандаты). У агульнай складанасці ў парламент прайшлі прадстаўнікі 14 розных палітычных груп. Акрамя агульнанацыянальных партый, у галасаванні прымалі ўдзел рэгіянальныя і нацыянальныя палітычныя аб’яднанні. 7 месцаў атрымалі прыхільнікі звергнутай у 1866 годзе гановерскай дынастыі Вельфаў; 14 — прадстаўнікі польскай меншасці, 1 — дацкай.

|  |
| --- |
|  |
| Партыя | Галасоў | % | Месцаў |
| Нацыянал-ліберальная партыя | 1 171 000 | 30,1 | 125 |
| Партыя цэнтра | 724 000 | 18,6 | 63 |
| Нямецкая кансерватыўная партыя | 549 000 | 14,1 | 57 |
| Свабодна-кансерватыўная партыя | 346 000 | 8,9 | 37 |
| Германская прагрэсісцкая партыя | 342 000 | 8,8 | 46 |
| Імперская ліберальная партыя | 281 000 | 7,2 | 30 |
| Польская партыя | 176,000 | 4.6 | 13 |
| Сацыял-дэмакратычная рабочая партыя Германіі | 124 000 | 3,2 | 2 |
| Нямецка-Гановерская партыя | 52 000 | 1,4 | 6 |
| Дацкая партыя | 25,000 | 0.7 | 1 |
| Нямецкая народная партыя | 19 000 | 0,5 | 1 |
| Іншыя | 79 000 | 2,0 | 1 |
| Несапраўдных галасоў | 275 500 | - | - |
| **Усяго** | **4 163 500** | **100** | **382** |
| Зарэгістравана выбаршчыкаў / яўка | 7 656 200 | 52,0 | - |
| Крыніца: Nohlen & Stöver, DGDB |

Літаратура
----------

* Gerhard Stoltenberg: Der Deutsche Reichstag 1871—1873. Droste Verlag, Düsseldorf, 1955.

| Парламенцкія выбары ў Сцяг Германіі Германіі |
| --- |
| 
1871 • 1874 • 1877 • 1878 • 1881 • 1884 • 1887 • 1890 • 1893 • 1898 • 1903 • 1907 • 1912 • 1919 • 1920 • 1924 (май) • 1924 (снежань) • 1928 • 1930 • 1932 (ліпень) • 1932 (лістапад) • 1933 (сакавік) • 1933 (лістапад) • 1936 • 1938 • 1949 • 1953 • 1957 • 1961 • 1965 • 1969 • 1972 • 1976 • 1980 • 1983 • 1987 • 1990 • 1994 • 1998 • 2002 • 2005 • 2009 • 2013 • 2017 • 2021
 |
Цырульня па вуліцы Спальская 82 у Тамашаве Мазавецкім, Лодзьскае ваяводства.
**Цырульня** — прадпрыемства, якое займаецца прадастаўленнем паслуг для насельніцтва па догляду за валасамі (стрыжка, завіўка, стварэнне прычоскі, афарбоўванне, меліраванне і іншыя віды работ з фарбавальнікамі, стрыжка агнём, галенне і стрыжка барод і вусоў і інш.) у абсталяваным спецыяльна для гэтага памяшканні. Як правіла, у цырульняў дадаткова аказваюцца наступныя віды паслуг: манікюр, педыкюр, касметычныя паслугі і паслугі візажыста.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4488683-4 |
**Парк культуры і адпачынку імя 40-годдзя Перамогі** — парк у г. Жодзіна Мінскай вобласці Беларусі. Закладзены ў 1985 годзе. Займае плошчу 17,3 га. Знаходзіцца ў цэнтры горада. 

Тут размяшчаецца галоўная гарадская сцэна для ўрачыстых выступленняў, фантан (адзіны ў горадзе), функцыянуюць 18 аб’ектаў для правядзення вольнага часу: 12 атракцыёнаў, у т.л. 7 механізаваных; 3 спартыўныя аб'екты (пункт пракату спартыўнага інвентару, спартыўны гарадок, дзіцячая горка); танцавальная і кірмашовая пляцоўкі; цір. Насельніцтву прапаноўваюцца 25 форм культурных паслуг: тэматычныя дыскатэкі, кірмашы, канцэрты, тэатралізаваныя паказы, гульнявыя праграмы, народныя гулянні, лекцыі, выстаўкі і інш.

Літаратура
----------

* *Т. П. Краўчонак.* Жодзінскі парк культуры і адпачынку імя 40-годдзя Перамогі // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.
**Daldinia concentrica** — від грыбоў роду сямейства *Hypoxylaceae*. Сучасную бінамінальную назву атрымаў у 1863 годзе .

Назва
-----

Ілюстрацыя Джэймса Дойла, на якой кароль Альфрэд спаліў пірог у сялянскай хаце
У англійскай мове называецца «вугальныя шарыкі» (англ.: carbon balls), «пірожнае караля Альфрэда» (англ.: King Alfred's cake). Існуе легенда, што кароль Альфрэд падчас хованкі ад вікінгаў пасяліўся ў сялянскай хаце. Жанчына пастуха папрасіла караля пасцерагчы выпяканне пірожных, але Альфрэд паглыбіўся ў разважанні і яны згарэлі. За што сялянка на яго накрычала.

Будова
------

Цвёрдае, круглае пладовае цела з цьмяным налётам, якое спачатку цёмна-карычневага колеру, але з часам становіцца чорным, як прыгарэлае цеста. Калі парэзаць цела — бачныя канцэнтрычныя сярэбраныя кольцы.

Жыццёвы цыкл
------------

Пладовыя целы з’яўляюцца круглы год. Служыць кормам для вусеняў матылькоў сямейства *Oecophoridae*.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

Расце на мёртвай драўніне, асабліва ясеню, і на гарах  (руск.) (бел..

Практычнае выкарыстанне
-----------------------

Не ядомы. Для распальвання агню выкарыстоўваюцца сухія асобнікі, яны лёгка запальваюцца ад крамянёвай іскры, гараць павольна, як вуголле.

Галерэя
-------

* Паверхня грыбаПаверхня грыба
* Унутраная будова старога грыбаУнутраная будова старога грыба
* Група грыбоў у лесеГрупа грыбоў у лесе

Зноскі
------

1. ↑  Daldinia concentrica **(нявызн.)**. *www.mycobank.org*. Праверана 2017-05-21T11:39:50+00:00.
2. ↑  King Alfred and the Cakes **(нявызн.)**. *www.historic-uk.com*. Архівавана з першакрыніцы 2 червня 2017. Праверана 21 мая 2017.
3. ↑  Гриби заповідників та національних природних парків лівобережної україни - страница 25 : Моя бібліотека **(нявызн.)**. *www.vuzlib.com.ua*. Праверана 21 мая 2017.

Спасылкі
--------

* Daldinia concentrica // Mycobank.org, — CBS-KNAW Fungal Biodiversity Center Utrecht, 2016. — URL
* Cesati, V.; De Notaris, G. 1863. Schema di classificazione degle sferiacei italici aschigeri piu' o meno appartenenti al genere Sphaeria nell’antico significato attribuitoglide Persono. Commentario della Società Crittogamologica Italiana. 1(4):177-420
* E. Lawrence, S. Harniess Mushroom and other fungi. Identification guides British & European. // Flame tree publishing. London, 2007. — 384 p. — P. 376.
**Інстытут матэматыкі і кібернетыкі** (ІМК) — рэспубліканскае грамадскае аб’яднанне ў Беларусі. Пазіцыянуе сябе як нацыянальная беларуская прафесійная асацыяцыя кібернетыкаў і матэматыкаў.

Дзейнасць
---------

Дэклараваныя кірункі дзейнасці:

* апісанне і мадэляванне тэхнічных сістэм, праграмных сістэм, і іх канструяванне (САПР, CAD)
* дынамічная камп’ютарная графіка
* апісанне і мадэляванне натуральных сістэм (фізічных, хімічных, подступы — да біялагічных)
* апісанне натуральных моў і іх граматык
* уладкаванне заканадаўства, дзяржаўнай будовы і працэсаў. Стварэнне сетак кіравання дзяржаўнымі ўстановамі і галінамі
* уладкаванне вытворчых сістэм: тэхналагічных, транспартных, манетарных
* апісанне і канструяванне інфармацыйных сістэм
* апісанне працэсу асветы і асветных сістэм
* канструяванне сетак і баз ведаў
* складанне тэорыі ведаў (аэд-тэорыі)

Паводле дырэктара арганізацыі Паўла Букі ў 2020 годзе Інстытут матэматыкі і кібернэтыкі — навуковая установа, якая займаецца кібернетыкай, прыкладаннем матэматыкі для разнастайных практычных задач і стварэннем на базе матэматыкі або новых праграм, або новых «жалезных» прылад. Беларуская мова дае ў гэтым пэўную перавагу, бо склад думкі чалавека адбываецца на нейкай мове, а для беларусаў, якія можа і раслі ў рускамоўным асяроддзі, руская мова застаецца чужой.

Гісторыя
--------

Інстытут матэматыкі і кібернетыкі існуе з 1997 года ў форме рэспубліканскага грамадскага аб’яднання. Узнік ў выніку дзейнасці Лабараторыі іерархічных многаўзроўневых сістэм і на яе базе — з далучэннем іншых даследчыкаў і вытворцаў. Першы дырэктар — Святлана Іванаўна Новікава.

У 2014—2017 гадах Інстытут ініцыяваў і падтрымліваў міжнародную навучальную праграму «Інфарматыка» па падрыхтоўцы праграмістаў на беларускай мове ў замежных універсітэтах. Партнёрства ажыццяўляецца з Міжнародным эканамічна-гуманітарным універсітэтам імя акадэміка Сцяпана Дзем’янчука  (укр.) (бел. ў Роўне (Украіна), там беларускамоўныя праграмісты вучацца асобнай плынню. На праграму зроблена тры наборы, першы выпуск праграмы меў атрымаць дыпломы ў канцы 2018/2019 навучальнага году[*крыніца?*].

У 2015 годзе выступы прадстаўнікоў ГА «Інстытут матэматыкі і кібернетыкі» ўвайшлі ў праграму імпрэзы «Дакладная навука па-беларуску ў тэхніцы, эканоміцы і грамадстве» курсаў «Мова нанова» ў Мінску.

У 2017 годзе Дэпартамент фінансавых раследаванняў распачаў праверку дзейнасці грамадскай арганізацыі. Афіцыйна паведамлялася, што дырэктар Павел Бука і сябра інстытута Зміцер Канаплянікаў з’яўляюцца падазраванымі ў незаконным прадпрымальніцтве. Паводле версіі следства дзейнасць арганізацыі ў сувязі з універсітэтам імя акадэміка С. Дзем’янчука падаецца як камерцыйная. У 2020 годзе справу закрылі[*крыніца?*].

Зноскі
------

1. ↑  Інстытут матэматыкі і кібернетыкі **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2019. Праверана 5 красавіка 2019.
2. ↑  racyja.com
3. ↑  nashaniva.by
4. ↑  movananova.by
5. 1 2  novychas.by

Спасылкі
--------

* Інстытут матэматыкі і кібернетыкі Архівавана 5 красавіка 2019. — афіцыйная старонка
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шыманскі.
**Сяргей Гаўрылавіч Шыманскі** (руск.: Сергей Гаврилович Шиманский; 1898, Сувалкаўская губерня — 1972) — савецкі фатограф.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Сувалкаўскай губерні (цяпер Польшча) у сям’і памочніка настаяцеля Сувалкаўскага Успенскага сабора. З 1914 па 1920 г жыў ва Уладзіміры, дзе скончыў рэальнае вучылішча. У 1922 годзе паступіў у Харкаўскі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. Працаваў у дзіцячай камуне ў Макаранкі[ru], навучаючы бездаглядных дзяцей мастацтву фатаграфіі, догляду і рамонту за фотатэхнікай. На базе гэтай камуны быў створаны знакаміты Харкаўскі завод фотаапаратаў ФЭД[ru].

Некалькі гадоў правёў ва ўкраінскай навуковай экспедыцыі ў Цэнтральны Цянь-Шань. Выпусціў кнігу «Фота у падарожжы» (Масква. «Мастацтва», 1937 г.), якая была дапаможнікам па фатаграфіі для турыстаў. Удзельнічаў у Фінскай і Вялікай Айчыннай войнах. У сакавіку 1943 г. быў прызначаны спецыяльным фотакарэспандэнтам Міністэрства ваенна-марскога флоту СССР[ru]. З камандзіровак у абложаны Ленінград, на Чудское возера, у Талін, Рыгу, раён Будапешта прывозіў сотні негатываў.

З 1947 года працаваў у Галоўным упраўленні аховы помнікаў архітэктуры. Здымаў Ленінград, Мінск, Сярэднюю Азію, Прыбалтыку. Яго працы публікаваліся ў серыі «Архітэктурныя помнікі ў мастацкай фатаграфіі» (руск.: Архитектурные памятники в художественной фотографии), выдаваліся наборы краявідных паштовак з яго фотаздымкамі. Пазаштатны фотакарэспандэнт часопіса «СССР на будоўлі[ru]», ТАСС.

Спасылкі
--------

* Сергей Гаврилович Шиманский. Музей Российской Фотографии
**Фарысеі** — адна з трох старажытнаяўрэйскіх рэлігійна-палітычных плыняў (сект), якая ўзнікла ў эпоху росквіту дынастыі Макавеяў  (руск.) (бел. (каля 150 да н.э.).

Фарысеі выражалі інтарэсы пераважна сярэдніх слаёў насельніцтва і аказвалі вялікі ўплыў на народныя масы, а часам і ўзначальвалі народныя паўстанні супраць рымскага панавання ў I ст. да н.э. Сваім заняткам яны лічылі тлумачэнне і выкладанне біблейскіх законаў, таму іх называлі яшчэ кніжнікамі. Фарысеі вялі строга пурытанскі вобраз жыцця і карысталіся папулярнасцю ў народзе. У пытаннях унутранай палітыкі фарысеі заўсёды былі на баку народных нізоў і выступалі супраць памкненняў пануючага класа. Паколькі іх лозунгам было сцверджанне: «*Закон для народа, а не народ для закона*», народ ім давяраў і быў паслядоўнікам іх веравучэння, бо яны прызнавалі абавязковасць захавання ўсіх пастаноў старадаўніх законавучыцеляў і ўсіх старадаўніх народных звычаяў. На гістарычную арэну фарысеі выступілі ў часы жыцця іўдзейскага князя-першасвяшчэнніка Іаана Гіркана  (руск.) (бел. (каля 140 да н.э.). У канцы I ст. да н.э. у часы панавання Ірада Вялікага іх палітычная дзейнасць у грамадскім жыцці Іўдзеі спынілася, і ўсю сваю далейшую дзейнасць яны сканцэнтравалі на даследаванні рэлігійнага закону, працягваючы захоўваць уплыў у народных масах.

Гл. таксама
-----------

* Нікадзім, таемны вучань Хрыста

Зноскі
------

1. ↑  *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 176. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 176. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Белая Русь (значэнні).
**Белая Русь** — рэспубліканскі ландшафтны заказнік ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Створаны ў 2015 годзе для захавання ў натуральным стане рэдкіх прыродных ландшафтаў, каштоўных лесараслінных згуртаванняў, рэдкіх відаў раслін і жывел.

Гісторыя
--------

29 верасня 2004 года ў Лагойску адбылося грамадскае абмеркаванне пытання аб стварэнні нацыянальнага парка «Белая Русь» з мэтай захавання і аднаўлення каштоўных прыродных ландшафтаў і развіцця экалагічнага турызму. Аднак прапанова не была падтрымана мясцовымі жыхарамі і ўладамі.

Створаны 4 лютага 2015 года пастановай №71 Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Новаствораны заказнік пашырыў межы біялагічнана мікразаказніка мясцовага значэння «Козырскі», афіцыйна створанага ў 1980-х гадах.

Геаграфія
---------

Плошча заказніка складае 4460 га. Тэрытарыяльна ён размешчаны на Плешчаніцкім узвышшы і адносіцца да зямель ляснога фонду Казырскага і Юркавіцкага лясніцтваў Лагойскага лесхоза. З'яўляецца часткай Хатынскага лесу. 

Заказнік вылучаецца рэдкімі прыроднымі ландшафтамі з дамінаваннем дробна- і сярэднеўзгорыстых камава-марэнных ландшафтаў з хвойнымі і дробналіставымі лясамі на дзярнова-падзолістых глебах. 

389,9 га тэрыторыі займаюць каштоўныя біятопы і экалагічныя сістэмы (8,7% ад агульнай плошчы заказніка), якія валодаюць высокім біялагічнай разнастайнасцю, служаць рэзерватам для дзікарослых раслін і дзікіх жывел, змешчаных у Чырвонай кнізе Рэспублікі Беларусь.

Фаўна
-----

На тэрыторыі заказніка выяўлены 11 відаў раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі: баранец звычайны, чына гарохападобная, прастрэл шыракалісты, неатыянта клабучковая, лілея кучаравая, ядранец беспрыкветнічкавы, змеегалоўнік Руйша, гайнік іржавы і інш.

* Баранец звычайныБаранец звычайны
* Чына гарохападобнаяЧына гарохападобная
* Прастрэл шыракалістыПрастрэл шыракалісты
* Неатыянта клабучковаяНеатыянта клабучковая
* Лілея кучараваяЛілея кучаравая
* Ядранец беспрыкветнічкавыЯдранец беспрыкветнічкавы
* Змеегалоўнік РуйшаЗмеегалоўнік Руйша
* Гайнік іржавыГайнік іржавы

Ахова
-----

У асобных выдзелах уведзены забароны на суцэльныя і палосна-паступовыя высечкі галоўнага карыстання. Забаронены прамысловы збор ягад і грыбоў, дзейнічаюць і некаторыя іншыя абмежаванні.

Зноскі
------

1. ↑  Национальный парк "Белая Русь". Что скажет общественность? Архівавана 23 верасня 2019.
2. ↑  В Беларуси появились 9 новых республиканских заказников, еще 5 преобразованы
3. ↑  Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 4 февраля 2015 г. №71 "О республиканских заказниках" Архівавана 12 ліпеня 2019.
4. 1 2  Новые заказники появились на географической карте Минской области
5. ↑  Характеристика лесного фонда Логойского лесхоза Архівавана 14 кастрычніка 2019.
6. ↑  Республиканский ландшафтный заказник «Белая Русь»
7. ↑  Места обитания диких животных и произрастания дикорастущих растений Архівавана 14 снежня 2018.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жуковіч.
**Васіль Аляксеевіч Жуковіч** (нар. 21 верасня 1939, в. Забалацце, Брэсцкі павет, Палескае ваяводства, Польская Рэспубліка) — беларускі пісьменнік.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут (1964). Працаваў у брэсцкай раённай газеце «Заря над Бугом», на Брэсцкай студыі тэлебачання, у газеце «Знамя юности», выдавецтвах «Мастацкая літаратура» і «Юнацтва», у Рэспубліканскім цэнтры эстэтычнага выхавання дзяцей і ў рэдакцыі часопіса «Полымя».

Творчасць
---------

Друкуецца з 1956 года. Першы верш «Родныя мясціны» надрукаваў у газеце «Піянер Беларусі». Распрацоўвае жанры лірычнага, публіцыстычнага і жартоўна-гумарыстычнага верша, байкі, прытчы, эпіграмы і інш. (зборнікі «Паклон», 1974, «Мелодыя святла», 1976, «Суседства», 1982, «Цана цішыні», 1985, «Твая місія», 1988, «Разняволенне», 1990, «У храме хараства і смутку», 2003, «Каханне радасці й пакуты», 2004, «Не завіце Радзіму малой», 2009, «Цудадзейны вітамін» і «Няўжо?..», 2011, «Золата лістападу», 2012). Асноўныя тэмы творчасці — маральна-этычныя праблемы, краса роднай прыроды, балючы клопат пра нацыянальныя карані беларуса, стан роднай мовы, культуры.

У творах для дзяцей — добрае веданне дзіцячай псіхалогіі, уменне даступна гаварыць з малым чытачом (зборнікі загадак «Казачны сад», «Крылатыя сябры», «Нашы памочнікі», усе 1976; зборнікі вершаў, казак, загадак «Тараскаў самакат», 1988, «Гуканне вясны», 1992, «Вясёлы ранішнік», 1992, «Цудоўная краіна», 1997, «Ад казкі — да спектакля», 1998), «Свет дзівосны», 2000, «Пра што гаманілі рамонкі», 2012.

Аўтар лібрэта оперы-казкі «Пра тое, што было» (1991, муз. Э. Казачкова). На тэксты В. Жуковіча напісаны многія песні, у тым ліку гімн Міншчыны (аўтар музыкі — А. Атрашкевіч). Зборнікі песень: «Дарога ля жыта» (2001), «Дарогамі вайны і перамогі» (2010), «Спяваем разам» (2008), «Песенькі сяброў» (1991, пераклад дзіцячых песняў на беларускую мову).

У прозе паказвае героя ў незвычайных абставінах (аповесць для дзяцей «Як адна вясна…», 1980), апавяданні «Дарчыны галубы», «Трывожны верасень», «Кволы». У 2015 годзе выйшла кніга прозы «Арабінавая ноч». Гэтая кніга пра дабро і зло, пра ўменне захаваць моц духу, супрацьстаяць разбуральным сілам, трывала перажыць жыццёвыя нягоды.

На беларускую мову пераклаў зборнік апавяданняў П. Цвіркі «Салавейка» (1974), кнігу Наваі «Лірыка» (1993), паасобныя вершы Махтумкулі, А. Міцкевіча, А. А. Фета, С. Ясеніна, Т. Шаўчэнкі, Л. Украінкі, І. Франко, П. Грабоўскага, У. Сасюры, Л. Кастэнкі, І. Няходы, Т. Каламіец, П. Маха, Э. Межэлайціса, П. Мацева, М. Кульбака, Р. Рэлеса і інш.

Захапляецца шахматнай кампазіцыяй (аўтар шэрагу задач) і гульнёй у шахматы, пастаянны ўдзельнік і шматразовы пераможца чэмпіянатаў Саюза беларускіх пісьменнікаў па шахматах.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 20 сакавіка 2016.

Літаратура
----------

* *Саламевіч І.* Жуковіч Васіль Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казакоў.

**Аляксандр Уладзіміравіч Казакоў** (нар. 2 лістапада 1982, Віцебск) — беларускі гісторык. Спецыяліст па мілітарнай гісторыі і міграцыйных працэсах ва Усходняй Еўропе ў эпоху позняга Сярэднявечча і ранняга Новага часу. Кандыдат гістарычных навук (2011), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 2 лістапада 1982 года ў Віцебску.

Скончыў у 2005 годзе гістарычны факультэт БДУ, у 2006 годзе — магістратуру, у 2009 годзе — аспірантуру на кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта. У 2011 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Эміграцыя знаці з рускіх княстваў у Вялікае княства Літоўскае (40-я гг. XV — 30-я гг. XVI ст.)».

Працаваў на кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі факультэта інфармацыйных тэхналогій Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта: асістэнт, выкладчык, дацэнт. Дацэнт у БДУ. На 2022 год незалежны даследчык (Беларусь — Швецыя).

Сябра Міжнароднай асацыяцыі гуманітарыяў.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: палітычная і сацыяльная гісторыя Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагоддзяў; гісторыя міграцый, этнічнасці і нацыяналізму; гісторыя шляхецкага саслоўя Беларусі; гісторыя і гістарыяграфія Аршанскай бітвы 1514 года.

Бібліяграфія
------------

Удзел у калектыўных працах
* Магнацкі двор і сацыяльнае ў заемадзеянне (XV—XVIII ст.): зборнік навуковых прац. Мінск, 2014.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Марозаў 2022.

Літаратура
----------

* КАЗАКОЎ Аляксандр Уладзіміравіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
**Ры́чы, Рыча, Рычу** (лат.: Riču) — возера ў Беларусі (Браслаўскі раён Віцебскай вобласці) і Латвіі. Знаходзіцца ў басейне ракі Дрысвята, за 20 км на паўночны захад ад горада Браслаў.

Плошча паверхні возера 12,83 км². Найбольшая глыбіня 51,9 м. Даўжыня 6,27 км. Найбольшая шырыня 3,73 км. Даўжыня берагавой лініі 33,4 км. Аб'ём вады 131 млн. м³. Плошча вадазбору 123 км². Другое па глыбіні возера на Беларусі (пасля Доўгага).

Катлавіна возера складанага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 10—20 м, параслі хмызняком і лесам. Берагі высокія, пясчаныя, участкамі нізкія, на ўсходзе зліваюцца са схіламі. Глыбакаводныя ўпадзіны чаргуюцца з мелямі. У залівах дно адносна плоскае, глыбіні 10—15 м. На возеры 5 астравоў агульнай плошчай 5,7 га. Мелкаводдзе пясчанае і пясчана-галечнае, на ўсходзе пад валунамі. Пяскі і апясчаненыя адклады пашыраны да глыбіні 10—12 м, у залівах да 2—5 м. Астатняя частка ложа сапрапелістая, месцамі ілістая. Найбольш зарастаюць залівы, пераважна падводнай расліннасцю. Да глыбіні 9 м растуць імхі.

Упадаюць некалькі ручаёў, у т. л. з азёр Кракіна, Лінінка, Угарынка, Чарнова, Сіла, выцякае рака Рычанка.

У возеры жывуць рэлікты ледавіковага перыяду (лімнакалянус, понтапарэя, бакаплаў Паласа), занесеныя ў рэспубліканскую Чырвоную кнігу.

3 1979 возера і прылеглая да яго зона абвешчаны азёрным заказнікам.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).

Літаратура
----------

* Рычы // Блакітная кніга Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал. Н. А. Дзісько [і інш.]. — Мн. 1994. — С. 315—316.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).
* *Рачэўскі А. М.* Рычы // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 4. — 599 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 16. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)

Спасылкі
--------

* Возера Рычы Архівавана 14 жніўня 2014.
**Арканзаскі медыцынскі ўніверсітэт** (англ.: University of Arkansas for Medical Sciences) — амерыканская дзяржаўная спецыялізаваная медыцынская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Літл-Рок у штаце Арканзас.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Вучэльня была заснавана ў 1879 годзе як медыцынская школа. У 1950-х гадах яна была перайменавана ў Медыцынскі цэнтр Арканзаскага ўніверсітэта. Сучасную назву вучэльня атрымала ў 1980 годзе. Арканзаскі медыцынскі ўніверсітэт сёння з'яўляецца часткай сістэмы Арканзаскага ўніверсітэта і складаецца з шасці каледжаў, сямі інстытутаў, некалькіх даследчых цэнтраў, агульнадзяржаўнай сеткі грамадскіх адукацыйных цэнтраў і медыцынскага цэнтра.

Структура
---------

* Каледж медыцыны
* Каледж фармацыі
* Каледж медсястрынства
* Каледж медыцынскіх прафесій
* Каледж грамадскага здароўя
* Школа аспірантуры

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Арканзас

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0004 4687 1637 · LCCN: n79026333 · Microsoft: 79620101 · VIAF: 140704690 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Санта-Барбара.

**Санта-Барбара** (ісп.: Santa Bárbara) — горад у Коста-Рыцы, адміністрацыйны цэнтр кантона Санта-Барбара і аднайменнага дыстрыта. Уваходзіць у склад сталічнай агламерацыі. Насельніцтва паводле перапісу 2011 г. складае 36 243 чалавек.

Гісторыя
--------

Да іспанскага заваявання тэрыторыя цэнтральнай Коста-Рыкі была населена племенем хуэтарэс. Калі іспанцы ўпершыню прыбылі сюды, яны назвалі гэту вобласць Сурука. Тры суседнія гарады — Эрэдзія, Барва і Алахуэла — былі заснаваны пад канец XVIII стагоддзя. З ростам іх насельніцтва, пачаў павялічвацца і гандаль паміж імі. Тэрыторыя на месцы сучаснай Санта-Барбары стала прамежкавым пунктам. Упершыню гэта мясцовасць як Санта-Барбара згадваецца ў дакументах у 1821 годзе. Першая хаціна тут была збудавана ў 1837 годзе. У 1846 годзе на тэрыторыі сучаснага кантона пражывала каля 1 500 чалавек. Святар Педра Сабарыё, які кожную нядзелю наведваў кантон для правядзення месы, прапанаваў узвесці тут царкву. У 1859 годзе пачалося будаўніцтва царквы Святой Барбары, вакол якой пачаў расці і горад. 29 верасня 1882 года паселішча атрымала статус горада і стала адміністрацыйным цэнтрам новаўтворанага кантона. У 1896 годзе ў горадзе з’явілася электрычнасць. У 1911 годзе быў уведзены ў эксплуатацыю вадаправод.

Эканоміка
---------

Санта-Барбара з’яўляецца цэнтрам кантона. Тут працуюць шмат камерцыйных фірм. Ёсць супермаркет, крама бытавой тэхнікі, некалькі банкаў. Дыстрыт Санта-Барбара лічыцца спальным раёнам. Большасць жыхароў ездзяць на працу ў Алахуэлу, Эрэдзію, Белен і Сан-Хасэ.

Адукацыя
--------

Першая дзяржаўная школа адчынілася ў Санта-Барбары ў 1860 годзе. У ёй навучаліся 30 дзяцей. Першыя ўрокі даваў шавец Томас Рэдонда, першым афіцыйным настаўнікам стаў Дыега Трэхас. Першым настаўнікам з мясцовых жыхароў быў Фларэнціна Картэс, які потым стаў першым мэрам у 1855 годзе. У 1903 годзе з’явілася школа для дарослых. У 1951 годзе быў адчынены сучасны будынак школы, а 1 сакавіка 1973 года — Ліцэй Санта-Барбары. У 1981 годзе была адчынена бібліятэка.

Спорт
-----

Жаночы валейбольны клуб ASBAVOLЖаночы валейбольны клуб ASBAVOL
Горад вядомы сваімі спартыўнымі традыцыямі. Мясцовы жаночы валейбольны клуб ASBAVOL — адзін з самых паспяховых клубаў краіны. Заснаваны ў 1992 годзе былым футбалістам Хуліё Альфара. ASBAVOL выйграў нацыянальны чэмпіянат 5 разоў (2005, 2007, 2008 2009 і 2010), а студэнцкая каманда ASBAVOL выйграла Студэнцкі спартыўны чэмпіянат 13 разоў і 2 разы Цэнтральнаамерыканскі Студэнцкі спартыўны чэмпіянат. Валейбалісткі клуба рэгулярна гуляюць за нацыянальную жаночую каманду. Хатняя гульні ASBAVOL праводзіць у спартыўнай зале Ліцэя Санта-Барбары.

Футбольны клуб Barbareño такіх поспехаў не дасягнуў. У 1997—2004 гадах гуляў у першым дывізіёне чэмпіяната Коста-Рыкі. Хатняй арэнай Barbareño з'яўляецца стадыён імя Карласа Альварада Вільялобаса ўмяшчальнасцю 1500 чалавек.

Зноскі
------

1. ↑  Вынікі перапісу насельніцтва (2011)

Спасылкі
--------

Афіцыйны сайт кантона Санта-Барбара
**Няро́ўнасць тро́хвуго́льніка** ў геаметрыі, функцыянальным аналізе і сумежных дысцыплінах — адна з інтуітыўных уласцівасцей адлегласці. 
Яна сцвярджае, што даўжыня любой стараны трохвугольніка заўсёды не перавышае сумы даўжынь яго іншых старон.
Няроўнасць трохвугольніка ўключаецца як аксіёма ў азначэнне метрычнай прасторы, нормы і г.д.;
таксама, часта з'яўляецца тэарэмаю ў розных тэорыях.

Еўклідава геаметрыя
-------------------

Даўжыня любой стараны трохвугольніка не перавышае сумы даўжынь дзвюх астатніх.
Няхай ёсць трохвугольнік {\displaystyle \Delta ABC.} Тады {\displaystyle |AC|\leqslant |AB|+|BC|,} прычым роўнасць {\displaystyle |AC|=|AB|+|BC|} дасягаецца толькі тады, калі трохвугольнік выраджаны, і пункт {\displaystyle B} ляжыць строга паміж {\displaystyle A} і {\displaystyle C}.

Еўклід у *Пачатках* даказвае няроўнасць трохвугольніка наступным чынам. Спачатку даказваецца тэарэма, што знешні вугал трохвугольніка большы за ўнутраны вугал, з ім не сумежны. З яе выводзіцца тэарэма аб тым, што насупраць большай стараны трохвугольніка ляжыць большы ўнутраны вугал. Далей, метадам ад процілеглага даказваецца тэарэма аб тым, што насупраць большага ўнутранага вугла трохвугольніка ляжыць большая старана. А з гэтай тэарэмы выводзіцца няроўнасць трохвугольніка.

Нармаваная прастора
-------------------

Няхай {\displaystyle (X,\|\cdot \|)} — нармаваная вектарная прастора, дзе {\displaystyle X} — адвольнае мноства, а {\displaystyle \|\cdot \|} — вызначаная на {\displaystyle X} норма. Тады па азначэнню апошняй справядліва:

{\displaystyle \|x+y\|\leqslant \|x\|+\|y\|,\quad \forall x,y\in X.}
### Гільбертава прастора

У гільбертавай прасторы, няроўнасць трохвугольніка з'яўляецца вынікам няроўнасці Кашы — Бунякоўскага.

Метрычная прастора
------------------

Няхай {\displaystyle (X,\rho )} — метрычная прастора, дзе {\displaystyle X} — адвольнае мноства, а {\displaystyle \rho } — вызначаная на {\displaystyle X} метрыка. Тады па азначэнню апошняй

{\displaystyle \rho (x,y)\leqslant \rho (x,z)+\rho (z,y),\quad x,y,z\in X.}

Варыяцыі і абагульненні
-----------------------

* Моцная няроўнасць трохвугольніка
{\displaystyle d(x,z)\leqslant \max(d(x,y),d(y,z))}

### Адваротная няроўнасць трохвугольніка

Вынікам няроўнасці трохвугольніка ў нармаванай і метрычнай прасторах з'яўляюцца наступныя няроўнасці:

* {\displaystyle {\bigl |}\|x\|-\|y\|{\bigr |}\leqslant \|x-y\|,\quad x,y\in X;}
* {\displaystyle |\rho (x,y)-\rho (x,z)|\leqslant \rho (y,z),\quad x,y,z\in X.}

### Няроўнасць трохвугольніка для трохграннага вугла

Гл. таксама: Сферычная геаметрыя
Кожны плоскі вугал выпуклага трохграннага вугла меншы за суму двух другіх яго плоскіх вуглоў.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 182964748 · NKC: ph602139 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Баркоўскі.
**Сцяпан Андрэевіч Барко́ўскі** (псеўданімы і крыптанімы: *Бар.; С.Бар.; С.Бар-і; С.Бар-кі; Бар-скі; Б-скі; С.Кожаны*. (28 сакавіка (10 красавіка) 1905, Слуцк — 11 чэрвеня 1966, Мінск) — беларускі крытык, літаратуразнавец, этнограф.

Біяграфія
---------

Падлеткам браў удзел у Слуцкім паўстанні 1920. У 1926 скончыў педагагічны факультэт БДУ. Пасля сканчэння ў 1931 аспірантуры працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР. Першыя публікацыі па этнаграфіі з'явіліся ў 1925. Як літаратурны крытык сфарміраваўся ў 'Маладняку'. У сярэдзіне 1920-х г. у яго на кватэры ўтварыўся своеасаблівы 'літаратурны салон' маладых літаратараў. 14.11.1936 арыштаваны; атрымаў 10 гадоў лагераў. У 1936—1946 як зняволены працаваў у лагерах Краснаярскага края і Сярэдняй Азіі. З канца 1946 года жыў у г.Фрунзэ (Кыргызстан); у 1950 годзе накіраваны ў Казахстан на асваенне цаліны. Рэабілітаваны ў 1955 годзе; змог вярнуцца ў Беларусь. З 1956 года працаваў у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. Займаўся этнаграфіѓяй Беларусі 19 ст. Укладальнік кніг твораў В. Маракова (1959), А. Дудара (1959), В. Каваля (1959), М. Нікановіча (1960). Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* БП, т. 1
* Саламевіч. Слоўнік псеўданімаў

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 300432553 |