**Францішак Смуглевіч** (польск.: Franciszek Smuglewicz, літ.: Pranciškus Smuglevičius, 6 кастрычніка 1745, Варшава — 6 (18) верасня 1807, Вільня) — польскі мастак, заснавальнік беларускай і літоўскай нацыянальнай школ жывапісу.

Біяграфія
---------

Зала Смуглевіча (Вільнюскі ўніверсітэт)
Першымі настаўнікамі былі бацька мастак Лукаш Смуглевіч (апроч Францішка, яшчэ чатыры яго сыны звязаны з выяўленчым мастацтвам) і сваяк Шыман Чаховіч.

У 1763—1764 гадах вучыўся ў Рыме ў Антоніа Марона  (руск.) (бел. з 1765 года як стыпендыят караля Станіслава Аўгуста ў рымскай Акадэміі святога Лукі. У Рыме працаваў над інтэр’ерам касцёла Святога Станіслава  (англ.) (бел. таксама супрацоўнічаў з Вінчэнца Брэна пры інвентарызацыі палаца Нерона (Domus Aurea  (руск.) (бел.). У адукацыйных мэтах капіраваў творы майстроў.

У 1784 годзе вярнуўся ў Варшаву. У 1785 годзе і, пасля перапынку, з 1797 года жыў і працаваў у Вільні, у 1786—1797 гадах у Варшаве, дзе заснаваў прыватную школу жывапісу.

Заснаваў кафедру жывапісу і рысунка ў Галоўнай віленскай школе, у 1803 годзе ператворанай у імператарскі Віленскі ўніверсітэт, і кіраваў ёю; прафесар (1797). Гэта быў пачатак так званай віленскай школы жывапісу. Яго вучнямі былі, сярод іншага: Іосіф Аляшкевіч, Юзаф Пешка, Мацей Тапольскі  (польск.) (бел. і Матэвуш Такарскі  (польск.) (бел..

У 1800—1801 гадах па запрашэнні цара Паўла І жыў і працаваў у Санкт-Пецярбургу, у прыватнасці афармляў інтэр’еры Міхайлаўскага замка.

Быў пахаваны на могілках Роса (Расу) у Вільні. Аднак дакладнае месца яго пахавання было невядома ўжо ў канцы XIX стагоддзя.

Творчасць
---------

Троцкая брама
Жывапіс па сваім характары класіцыстычны (пераважна карціны на тэмы старажытнай гісторыі і Бібліі, партрэты; алегарычныя і бытавыя сцэны), з элементамі барока. Пісаў карціны для касцёлаў Варшавы і іншых гарадоў Польшчы. У віленскім касцёле Святых Пятра і Паўла знаходзіцца адно з палотнаў Смуглевіча на рэлігійную тэму — «Развітанне свв. Пятра і Паўла» (1804).

Аўтар цыкла акварэлей з краявідамі архітэктурных помнікаў Вільні (1785; Мастацкі музей Літвы), якія маюць значэнне крыніцы каштоўнай іконаграфічнай інфармацыі пра былыя ці незваротна перабудаваныя збудаванні. Дзякуючы шматлікім рэпрадукцыям шырока вядомыя акварэлі Смуглевіча, якія зафіксавалі браму віленскай гарадской сцяны і разваліны каралеўскага замка ў Вільні.

У 1790 годзе пачаў незавершаную серыю малюнкаў і літаграфій па польскай гісторыі ў сто гравюр, якія ілюстравалі гісторыю польскай нацыі, напісаную Адамам Нарушэвічам.

Не грэбаваў заказамі на выпадковыя працы — «Павел Ксаверый Бжастоўскі аб’яўляе Статут сялянам Паўлава», 1795.

З братам Антоніем Смуглевічам малявалі фрэскі палацаў у Дабжыцы  (польск.) (бел. Смілаве  (польск.) (бел. і Любострані  (руск.) (бел.. Таксама ў 1802 годзе яны разам дэкаравалі залу пасяджэнняў у Галоўнай віленскай школе, цяпер Зала Смуглявічуса Вільнюскага ўніверсітэта (чытальная зала рэдкай кнігі бібліятэкі Вільнюскага ўніверсітэта  (руск.) (бел.). Фрэскі ў зале пасяджэнняў прадстаўлялі 12 антычных персанажаў: Сакрата, Плутарха, Піндара, Анакрэонта, Гесіёда, Геракліта, Арыстоцеля, Эўрыпіда, Дыягена, Гамера, Архімеда і Платона

Творчасць аказала вялікі ўплыў на развіццё літоўскага выяўленчага мастацтва.

* Літоўскія сяляне*Літоўскія сяляне*
* Персідскія паслы ў караля Эфіопіі. Каля 1785 (Літоўскі мастацкі музей  (руск.) (бел. Вільнюс).*Персідскія паслы ў караля Эфіопіі*. Каля 1785 (Літоўскі мастацкі музей  (руск.) (бел. Вільнюс).
* Скіфскія паслы ў Дарыя. Каля 1785 (Літоўскі мастацкі музей  (руск.) (бел. Вільнюс).*Скіфскія паслы ў Дарыя*. Каля 1785 (Літоўскі мастацкі музей  (руск.) (бел. Вільнюс).
* Партрэт сям'і Прозар. 1789 (Нацыянальны музей, Варшава).*Партрэт сям'і Прозар*. 1789 (Нацыянальны музей, Варшава).
* Прысяга Тадэвуша Касцюшкі на кракаўскім рынку. 1797 (Нацыянальны музей, Познань).*Прысяга Тадэвуша Касцюшкі на кракаўскім рынку*. 1797 (Нацыянальны музей, Познань).
* Эсфір перад Ксерксам. 1778*Эсфір перад Ксерксам*. 1778

Вядомыя творы
-------------

* «Літоўскія сяляне» (Вільнюская карцінная галерэя  (руск.) (бел. Мастацкага музея Літвы)
* «Смерць Віргініі» (Вільнюская карцінная галерэя  (руск.) (бел. Мастацкага музея Літвы)
* «Скіфскія паслы ў Дарыя» (Вільнюская карцінная галерэя  (руск.) (бел. Мастацкага музея Літвы)
* «Партрэт сям’і Прозар» (1789, Нацыянальны музей, Варшава)
* «Прысяга Касцюшкі» (1797, Нацыянальны музей, Познань)

Зноскі
------

1. 1 2  Franciszek Smuglewicz<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  *Ryszkiewicz A.* Franciszek Smuglewicz // Smuglewicz, Franciszek // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T079377<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56691875'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q810196'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21431157'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103967605'></a>

Літаратура
----------

* *Дробаў Л. Н.* Смуглевіч Францішак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 62. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* *Дробов Л. Н.* Живопись Белоруссии XIX — начала XX в. — Мн.: «Навука і тэхніка»,1974. (руск.)
* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6-ці т. Т. 3: Канец ХVІІІ — пач. XX ст. / Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.; рэд. тома Л. М. Дробаў, П. А. Карнач. — Мн.: «Навука і тэхніка», 1989.
* Pranciškus Smuglevičius ir jo epocha. Vilnius: Vilniaus dailės akademijos leidykla, 1997. ISBN 1392-0316-10.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Францішак Смуглевіч**
* Смуглевіч Францішак на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
* Professor Pranciskus Smuglevicius Архівавана 26 лістапада 2004.


| ?Францішак Смуглевіч — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Лукаш Смуглевіч |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Францішак Смуглевіч |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Рэгіна з Алясінскіх[d] |  | N. Czechowicz[d] |  | N. Czechowicz[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: franciszek-smuglewicz · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV11219842 · BNF: 14933785r · GND: 129760668 · ISNI: 0000 0001 0889 1096 · LCCN: no99070204 · NLP: a0000001191314 · NTA: 071292888 · NUKAT: n2002069563 · LIBRIS: 280145 · VIAF: 38006858 · ULAN: 500013075 · БАП: 130325 |

 |