recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Антоні Пулаўскі** (9 сакавіка 1747 — 26 лютага 1813) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, паходзіў са шляхецкага роду герба «Слепаўрон».

Біяграфія
---------

Сын Юзафа Пулаўскага. Удзельнік Барскай канфедэрацыі. У 1769 годзе трапіў у расійскі палон, быў у зняволенні ў Кіеве, Казані, Арэнбургу. Удзельнічаў у задушэнні паўстання Е. Пугачова, за што яму было дазволена вярнуцца на радзіму (1775). Пасол на сеймы 1778, 1784, 1786 гадоў. Быў правадніком расійскай палітыкі ў Рэчы Паспалітай, праціўнікам прагрэсіўных рэформ, Канстытуцыі 3 мая 1791 года. Стаў адным з лідараў Таргавіцкай канфедэрацыі, у 1793 годзе ў Берасці і Горадні выконваў абавязкі яе маршалка. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) жыў на Валыні.



1. 1 2
**Linux Mint** (/ˈliːnʊks ˈmint/, ад англ.: mint — *мята*) — дыстрыбутыў аперацыйнай сістэмы Linux, створаны на базе дыстрыбутыва Ubuntu (які, у сваю чаргу, быў распрацаваны на базе Debian) і арыентаваны на прастату ўжывання. Графік выпуску выданняў — не радзей аднаго разу ў шэсць месяцаў, а практычна, выданні могуць выходзіць і часцей за адзін раз у квартал.

Камплектацыя і канфігурацыя
---------------------------

Linux Mint мае адмысловае асяроддзе працоўнага стала Cinnamon, створанае на базе GNOME 3; таксама даступны версіі, якія выкарыстоўваюць MATE і Xfce. Камплектацыя праграмнага забеспячэння ўлічвае патрэбы як сервераў, так і рабочых станцый.

Стандартная ўстаноўка ўключае толькі свабоднае праграмнае забеспячэнне з магчымасцю дадаткова ўсталяваць прапрыетарныя драйверы і кодэкі, а таксама набор праграм для рэдагавання дакументаў (LibreOffice), работы з торэнт-трэкерамі (Transmission), вэб-браўзер Mozilla Firefox, паштовы кліент Mozilla Thunderbird і іншыя.

Сістэмныя патрабаванні
----------------------

Для версіі Linux Mint 20.2 з любым стандартным асяроддзем працоўнага стала:

* 2 Гб аператыўнай памяці (рэкамендуецца 4 Гб);
* 20 Гб (рэкамендуецца 100 Гб) памяці на цвёрдым дыску;
* экран з расшырэннем 1024×768;
* CD або DVD-дыскавод або USB-порт для ўстаноўкі сістэмы;
* пажадана: доступ да Інтэрнэту.

Спасылкі
--------

### Афіцыйна

* linuxmint.com Афіцыйная пляцоўка Linux Mint
* Атрыманне Архівавана 8 ліпеня 2007.
* Вікі Архівавана 3 ліпеня 2007.
* Афіцыйны форум
* Старонка на Distrowatch (англ.)

| ⛭Дыстрыбутывы Linux, заснаваныя на Ubuntu |
| --- |
| Партнёрскія праекты | 
* Ubuntu
* Edubuntu
* Kubuntu
* Lubuntu
* Mythbuntu (англ.)
* Ubuntu Mobile and Embedded Edition
* Ubuntu Studio
* Xubuntu

 |
| Неафіцыйныя (усе) | 
* ВС Школьны Лінукс
* Satanic Edition
* Christian Edition
* Sabily
* Fluxbuntu
* gOS
* Ichthux
* U-lite
* Mint
* Runtu
* OpenGEU
* InfraLinux
* Nexenta OS
* Symphony OS (англ.)
* TurnKey Linux Virtual Appliance Library (англ.)
* CrunchBang
* Нур Лінукс

 |
**Акрыл** — агульная назва палімераў на аснове вытворных акрылавай  (укр.) (бел. і метакрылавай  (укр.) (бел. кіслот і палімерных кампазіцый з іх. У якасці асновы выкарыстоўваюцца акрылавыя палімеры поліметылметакрылат  (укр.) (бел. — вынайдзены нямецкімі хімікамі ў 1930-я гг. Ён быў распрацаваны ў якасці альтэрнатывы шклу і атрымаў адпаведную назву — «арганічнае шкло  (укр.) (бел.». Аргшкло празрыстае, як сапраўднае шкло, але ў адрозненне ад яго лёгкае, структурна трывалае, мае нізкую цеплаправоднасць і прапускае ультрафіялетавыя прамяні.

Паколькі акрыл просты ў доглядзе, устойлівы да бытавых кіслот і растваральнікаў, на ім не размнажаюцца бактэрыі, яго часцей за ўсё выкарыстоўваюць для вытворчасці сантэхнікі, фарбаў, герметыкаў, мундштукоў  (укр.) (бел. а таксама кухонных стальніц, ракавін і фартухоў.

Зноскі
------

1. ↑  Енциклопедія інтер'єрних ідей 4living Архівавана 20 листопада 2011. (руск.)
**Алесь Наварыч** (сапр. **Аляксандр Іванавіч Трушко**; нар. 2 лістапада 1960, вёска Відзібор, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі празаік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Відзіборскай сярэдняй школы працаваў цесляром у Столінскай вытворча-механізаванай калоне, затым лабарантам у роднай школе. У 1978—1980 гадах вучыўся на стаматалагічным факультэце Мінскага медыцынскага інстытута. У 1985 годзе скончыў аддзяленне рускай мовы і літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Настаўнічаў у Скірмантаўскай сярэдняй школе Дзяржынскага раёна (1985—1986), Малюшыцкай — Карэліцкага раёна (1986—1987). З 1988 года — літрэдактар у часопісе «Вожык». З 1990 года быў метадыстам Рэспубліканскага цэнтра эстэтычнага выхавання. Пазней працаваў у часопісах «Бярозка», «Полымя», намеснікам галоўнага рэдактара ўстановы «Выдавецкі цэнтр БДУ», у часопісе «Маладосць», зноў у часопісе «Вожык» (да 2012 года).

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1988 года.

Творчасць
---------

Першыя апавяданні апублікаваў у 1983 г. (часопіс «Маладосць»). Аўтар зборнікаў апавяданняў «Рабкова ноч» (1988) і «Ноч пацалункаў незалежнасці» (1989), гістарычнага рамана «Літоўскі воўк» (2005).

Прызнанне
---------

* Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2005) за раман «Літоўскі воўк»

Заўвагі
-------

Літаратура
----------

* Алесь Наварыч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 4699 0856 · LCCN: nr91016987 · NKC: js2011639734 · VIAF: 56465275 |
«Чортава вежа» (штат Ваёмінг, ЗША), інтрузія (нек), захаваная пасля эрозіі мякчэйшых парод, якія акружалі яе.
**Інтру́зія** (*інтрузіў*, *інтрузіўны масіў*) — геалагічнае цела, складзенае магматычнымі горнымі пародамі, што закрышталізаваліся ў глыбіні зямной кары.

Класіфікацыя інтрузій па ўзаемаадносінах з утрымліваючымі пародамі вылучаюць згодныя і нязгодныя інтрузіі. Кантакты згодных інтрузій канформны слаістасці ўтрымліваючых парод. Нязгодныя ж інтрузіі маюць сякучыя кантакты, абразаючыя структурныя элементы ўтрымліваючых тоўшч.

Да згодных інтрузій адносяцца:

* Сіл
* Лакаліт
* Лапаліт
* Факаліт
* Гарпаліт

Да нязгодных інтрузій адносяцца:

* Дайка
* Шток
* Баталіт
* Магматычная жыла
* Бісмаліт
* Нек
* Этмаліт
* Ханаліт
* Апофіз
* Магматычны дыяпір

Пры класіфікацыі інтрузій выкарыстоўваюцца таксама такія прыкметы, як форма і памер целаў.

Па глыбіні фарміравання вылучаюць прыпаверхневыя, сярэднеглыбінныя (гіпабісальныя) (0,5—1,5 км), і глыбінныя, ці абісальныя (больш 1,5 км) інтрузіі.

Глыбінныя інтрузіі складзены паўнакрышталічнымі магматычнымі пародамі, у той час як малаглыбінныя часта маюць парфіравыя і афіравыя структуры. Інтрузіі складаюць значныя часткі зямной кары, як акіянічнай, так і кантынентальнай.

Літаратура
----------

* Інтрузійныя горныя пароды // БЭ у 18 т. Т. 7. — С. 278.
* Інтрузія // БЭ у 18 т. Т. 7. — С. 278.
**«Алеся»** (руск.: «Олеся») — аповесць Аляксандра Купрына, напісаная ў 1898 годзе. Упершыню апублікавана ў 1898 годзе ў часопісе «Киевлянин».

Сюжэт
-----

Гісторыя нядоўгай, але прыгожай па сваёй шчырасці і поўнасці кахання прыгажуні Алесі і пісьменніка пана Івана Цімафеевіча. Алеся з'яўляецца ўнучкай знахаркі Мануйліхі. Яна вырасла ў лясах Палесся і не ведае ні хітрасці, ні сябелюбнасці — усяго таго, што атручвае ўзаемаадносіны людзей у «цывілізаваным свеце». Алеся валодае дарам провіды, і адчувае непазбежнасць трагічнага канца свайго кароткага шчасця.

У сваім апавяданні Купрын кажа горкую праўду пра загубленыя стагоддзямі рабствам чалавечых душах. Кажа з болем і гневам, не апраў­двае, а тлумачыць невуцтва сялян, іх жорсткасць.

Да лепшых старонак апавядання адносяцца пейзажныя фрагменты аповесці, дзе лес паказаны не як фон, а быццам жывы ўдзельнік падзей. Зараджэнне кахання герояў і вясновае абуджэнне прыроды нібыта супадаюць па часе.

Гісторыя стварэння
------------------

У 1897 годзе Купрын служыў кіравальным маёнткам, што знаходзіўся на Палессі ў Ровенскім павеце, дзе ў яго была выдатная магчымасць назіраць за побытам мясцовых сялян. Гэта і ўражанні ад сустрэчы з велічнай мясцовай прыродай далі Купрыну багаты матэрыял для творчасці. Тут і быў задуманы цыкл так званых «Палескіх аповядаў», і адным з лепшых апавяданняў цыклу стала аповесць «Алеся».

Купрын рэдка прыдумляў сюжэты, само жыццё падказвала іх у багацці. Не выключана, што і сюжэт «Алесі» меў карані ў рэальнай рэчаіснасці. Вядома, што ў канцы свайго жыцця пісьменнік прызнаваўся аднаму з суразмоўцаў, кажучы пра палескую аповесць: «*Усё гэта было са мной*».

Пераклады на беларускую мову
----------------------------

* 1923 год — Макар Краўцоў
* 1970 год — Леў Салавей

Экранізацыі
-----------

* 1956 год — фільм «Вядзьмарка» (руск.: «Колдунья»).
* 1971 год — фільм «Алеся» (руск.: «Олеся»).

Зноскі
------

1. ↑  Жизненный и творческий путь А. И. Куприна (руск.). *Особенности изображения любви в повести "Гранатовый браслет" А. И. Куприна*.  Электроная бібліятэка «Библиофонд». Праверана 8 сакавіка 2013.
2. 1 2  Олеся (руск.). Праверана 8 сакавіка 2013.(недаступная спасылка)
3. ↑  Купрын, Аляксандр Іванавіч (руск.). *Сводный электронный каталог системы корпаративной каталогизации*. Праверана 26 лютага 2013.
4. ↑  Салавей Леў **(нявызн.)**.  Электронная Энцыклапедыя. Праверана 8 сакавіка 2013.
5. ↑  Алеся **(нявызн.)**. *Аляксандр Купрын*.  Беларуская Палічка. Праверана 8 сакавіка 2013.
**Інты́мная лі́рыка** — сукупнасць лірычных твораў пра каханне. Адным з самых старажытных i знакамітых майстроў інтымнай лірыкі была старажытнагрэчаская паэтэса Сапфо (канец VII — першая палова VI ст. да н.э.). Значны ўклад у развіццё сусветнай інтымнай лірыкі ўнеслі Авідзій, Петрарка, Шэкспір, А. Пушкін, А. Міцкевіч, Р. Гамзатаў і інш. Паэзія выпрацавала нямала жанраў i жанравых разнавіднасцей інтымнай лірыкі: альбы, баркаролы, серэнады, эпіталамы, рамансы.

Беларуская інтымная лірыка
--------------------------

У беларускім фальклоры існуе асобны вялікі і багаты жанр песень пра каханне. На іх аснове i з выкарыстаннем сусветнага паэтычнага вопыту беларускія паэты XVII—XVIII стст. напісалі нямала вершаў, што ўзбагацілі тагачасную інтымную лірыку. У новай беларускай літаратуры, што нараджалася i развівалася ў XIX ст. амаль што ў канспіратыўных умовах, было не да інтымнай лірыкі — у ёй выразна пераважалі грамадзянскія матывы. I толькі ХХ ст. прынесла сапраўдны росквіт інтымнай лірыцы. Выдатныя ўзоры яе ёсць у Я. Купалы, М. Багдановіча, А. Куляшова, М. Танка, П. Броўкі, Е. Лось, Я. Янішчыц, і інш. Часам выходзяць зборнікі, цалкам складзеныя з твораў інтымнай лірыкі («Ave Maria» М. Танка, «Ты — мая пчолка» П. Броўкі і інш.). Лепшыя творы народнай беларускай інтымнай лірыкі ўвайшлі ў грунтоўнае выданне «Песні пра каханне» (1978), творы паэзіі пісьмовай — у анталогію «Зорка Венера» (1972).

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
Дзяржаўны сцяг Буркіна-Фасо **Дзяржаўны сцяг Буркіна-Фасо** прыняты 4 жніўня 1984 г, пасля ваеннага перавароту (названага рэвалюцыяй), які прывёў да ўлады капітана Томаса Санкару (апошні таксама пераназваў краіну ў Буркіна-Фасо з Верхняй Вольты і напісаў гімн краіны). Прыняцце сцягу было адным з эпізодаў у курсе ўрада Санкары на рэвалюцыйны разрыў з каланіяльным мінулым.

Сцяг уяўляе сабой дзве гарызантальныя паласы, чырвоную зверху і зялёную знізу, пасярэдзіне размешчана жоўтая пяціканцовая зорка. Чырвоны колер сімвалізуе рэвалюцыю, зялёны — багатыя прыродныя рэсурсы краіны, а жоўтая зорка — святло рэвалюцыі (больш позняя інтэрпрэтацыя — мінеральныя багацці). Акрамя таго, зялёны, жоўты і чырвоны таксама з'яўляюцца панафрыканскімі колерамі.

З 1958 г. (калі была дадзена аўтаномія) па 1984 гады (калі да ўлады прыйшлі сацыялісты) выкарыстоўваўся сцяг Верхняй Вольты, які прадстаўляе тры гарызантальных паласы, чорную, белую і чырвоную, колеры якога сімвалізавалі тры ракі, пры зліцці якіх ўтвараецца Вольта: Чорную Вольту, Белую Вольту і Чырвоную Вольту.

| ⛭Буркіна-Фасо паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Буркіна-Фасо»**
 |
**Акруга** (фр.: аrrondissement) ў Францыі — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, меншая, чым дэпартамент. 100 дэпартаментаў краіны ўключаюць у сябе агульным чынам 342 акругі, такім чынам у сярэднім у адзін дэпартамент уваходзіць па 3—4 акругі.

Адміністрацыйны цэнтр акругі называецца супрэфектурай, альбо прэфектурай у тым выпадку, калі з’яўляецца адначасова адміністрацыйным цэнтрам дэпартамента.

Акругі падзяляюцца на кантоны і камуны.

Ад акруг трэба адрозніваць муніцыпальныя акругі — адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў складзе вялікіх гарадоў (Парыж, Марсель, Ліён).
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шашкоў.
**Алесь (Аляксандр Андрэевіч) Шашкоў** (3 студзеня 1923, Раманоўшчына, Чашніцкі раён, Віцебская вобласць — 2015) — беларускі пісьменнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Па заканчэнні сярэдняй школы (1941) пайшоў у Савецкую Армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Быў двойчы паранены. Пасля дэмабілізацыі (1947) — адказны сакратар чашніцкай раённай газеты «Сцяг сацыялізму». У 1950 г. скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ і стаў працаваць у газеце «Звязда». У 1954—1957 гг. — рэдактар аддзела часопіса «Калгаснік Беларусі». Скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве (1959), завочна — Літаратурны інстытут імя Максіма Горкага (1961). Працаваў адказным сакратаром рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва», старшым рэдактарам на Беларускім радыё, галоўным рэдактарам у Міністэрстве культуры БССР, загадчыкам рэдакцыі ў выдавецтве «Народная асвета».

Творчасць
---------

Друкуецца з 1947. Аўтар зборнікаў апавяданняў «Змена» (1951), «Абуджэнне» (1955), «На рачных плёсах» (1956), «Ранняй вясною» (1957), «Сонца тушыць зоркі» (1959), «На вадзе і такое здараецца» (1966), зборніка аповесцей «Лань — рака лясная» (1979), раманаў «Спытай сваё сэрца…» (1971), «Навальніца спее ў цішыні» (1995). У іх тэмы перажытага на вайне, пасляваеннага жыцця вёскі, складанасць і непаўторнасць чалавечых характараў.

Узнагароды
----------

* Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і медалямі.

Творы
-----

* Лань — рака лясная: аповесць / А. Шашкоў. — Мн. 1960. — 148 с.
* На вадзе і такое здараецца: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн. 1966. — 107 с.
* На рачных плёсах: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн. 1956. — 98 с
* Навальніца спее ў цішыні: аповесць / А. Шашкоў. — Мн. 1969. — 315 с.
* Ранняй вясною: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн. 1957.
* Сонца тушыць зоркі: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн. 1959. — 142 с.
* Спытай сваё сэрца: раман; Навальніца спее ў цішыні: аповесць / А. Шашкоў. — Мн. 1983. — 575 с.
* Выбранае: раманы / А. Шашкоў. — Мн. 1995.

Зноскі
------

1. ↑  chyrvonka.by Архівавана 27 студзеня 2021.

Літаратура
----------

* Шашкоў Алесь Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2001. — Т. 18. — С. 399.
* Шашкоў Алесь // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн. 1987. — Т. 5. — С. 568.
* Алесь Шашкоў // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік / склад. А. К. Гарадзіцкі. — Мн. 1994. — С. 603.
**Інтэнсіўная велічыня** (ад лац. intensio — «напруга») — велічыня, значэнне якой не залежыць ад памераў сістэмы. Прыкладамі такіх велічінь у фізіцы з’яўляюцца ціск, тэмпература. Інтэнсіўнымі з’яўляюцца ўсе удзельныя велічыні.

Інтэнсіўная велічіня — ёсць антонім экстэнсіўнай велічыні. Іх адрозненне палягае ў тым, што інтэнсіўная велічыня не мае ўласцівасці адытыўнасці, то бок яна не складаецца з сумы частак. Напрыклад пытанне колькі тэмператур утрымлівае тэмпература не мае сэнсу, гэтак сама ціск сістэмы не сума ціскаў частак сістэмы — ён аднолькавы для ўсіх ейных складнікаў.

Гл. таксама
-----------

* Адытыўнасць
* Экстэнсіўная велічыня
* Удзельная велічыня


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
**Але́сь Сакало́ў** — беларускі скульптар

.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 31 траўня 1989 года ў Мінску. У 2008 годзе скончыў Рэспубліканскі каледж мастацтваў імя І. Ахрэмчыка па спецыяльнасці «Мастак-скульптар». У 2014 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную Акадэмію мастацтваў па спецыяльнасці «Мастак-скульптар». Выкладае ў Мінскім дзяржаўным мастацкім вучылішчы імя Глебава. Сябра секцыі скульптуры Беларускага саюза мастакоў з 2014 года.

Прымае ўдзел у рэспубліканскіх выставах з 2008 года і пленэрах з 2010 года. Аўтар скульптуры «Сэрца» на прылеглай тэрыторыі РНПЦ кардыялогіі ў Мінску.

Творчасць
---------

Скульптуры «Каўчэг» (2016), «Дрэва жыцця» (Смаргонь, 2014), «Рака» (Лагойск, 2010), «Птушка» (Паставы, 2012). Праца ў аўтарскім калектыве над помнікам пісемнасці ў горадзе Быхаў з І. Арцімовічам, В. Цімашавым, П. Піраговай. Удзельнік міжнароднага мастацкага пленэру ў горадзе Калінінград у 2011, 2012, 2013 гадах.

У 2021 годзе ў Мінску ў адной з выставачных залаў Музея Заіра Азгура працавала выстава адной скульптуры Алеся Сакалова. Скульптура атрымала назву «П’ета» (італ.: pietà) і прысвечана чарнобыльскай трагедыі. Гэта класічная тэма сцэны аплаквання Хрыста[ru] Маці Божай у іканаграфіі[ru].

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  У Менску адкрылася выстава адной скульптуры. Яна прысвечаная чарнобыльскай трагедыі **(нявызн.)**, *Белсат* (2021.04.22 18:58). Праверана 22 лістапада 2021.

Спасылкі
--------



* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Сакалоў Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Скульптура Беларускі саюз мастакоў
**Інтуіцыя** (ад позналац. *intuitio* — сузіранне) — здольнасць спасціжэння ісціны шляхам яе непасрэднага перажывання без абгрунтавання лагічнымі доказамі; працэс непасрэднага атрымання ведаў шляхам цэласнага «схоплівання» сітуацыі без лагічнага яе вытлумачэння.

Антычныя філосафы разглядалі інтуіцыю як своеасаблівы сродак цэласнага «спасціжэння сябе» (Сакрат), як спосаб пазнання ідэй (Платон), як спосаб пазнання вышэйшых прынцыпаў быцця (Арыстоцель). У інтуітывізме гэта здольнасць тлумачыцца як непасрэднае зліццё суб'екта з аб'ектам, поўнае пераадоленне супрацьлегласці паміж імі (А. Бергсон). У філасофіі жыцця інтуіцыя супрацьстаіць навуковаму пазнанню жыццёвай рэальнасці і ўспрымаецца як здольнасць да ірацыянальнага спасціжэння свету. У псіхааналізе яна трактуецца як неўсвядомлены першапрынцып творчай дзейнасці чалавека (З. Фрэйд). У экзістэнцыялізме інтуіцыя тлумачыцца як спецыфічны спосаб быцця чалавека ў свеце (М. Хайдэгер, К. Ясперс і інш.).

Інтуіцыя адыгрывае важную ролю ў вырашэнні складаных навуковых задач, стварэнні арыгінальных мастацкіх твораў, прадухіленні канфліктных сітуацый у штодзённым жыцці кожнага чалавека і да т.п.

Літаратура
----------

* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
**Сцяг Бярозаўкі** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бярозаўка Гродзенскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 10 чэрвеня 2002 года № 88.

Апісанне
--------

Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос: верхняй, якая складае 2/3 яго шырыні, чырвонага колеру, у сярэдзіне якой перакрыжаваныя шкловыдзімальныя трубкі белага колеру, над імі белы кубак, і ніжняй паласы, якая складае 1/3 шырыні палотнішча, блакітнага колеру з белай хвалістай лініяй пасярэдзіне.

Сцяг Бярозаўкі з’яўляецца вексілалагічнай трансфармацыяй герба.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бярозаўскага гарадскога Савета дэпутатаў 21 мая 2002 года № 37.

Гл. таксама
-----------

* Герб Бярозаўкі

Зноскі
------

1. ↑  Сцяг Бярозаўкі

| ⛭Сцягі населеных пунктаў Гродзенскай вобласці |
| --- |
| Гарады | Астравец ·  Ашмяны ·  Бярозаўка ·  Ваўкавыск ·  Гродна ·  Дзятлава ·  Іўе ·  Ліда ·  Масты ·  Навагрудак ·  Свіслач ·  Скідзель ·  Слонім ·  Смаргонь ·  Шчучын |  |
| Гарадскія пасёлкі | Астрына ·  Воранава ·  Вялікая Бераставіца ·  Жалудок ·  Зэльва ·  Карэлічы ·  Краснасельскі ·  Мір ·  Поразава ·  Радунь |
| Вёскі/Аграгарадкі | Гальшаны ·  Цырын |
| Раёны | Гродзенскі |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аландскія канвенцыі.
**Аландская канвенцыя 1921** — другая канвенцыя аб дэмілітарызаваным і нейтральным статусе Аландскіх астравоў, падпісаная падчас Аландскага крызісу і пацверджаная Лігай Нацый. Падпісантамі сталі Фінляндыя, Швецыя, Германія, Вялікабрытанія, Францыя, Італія, Данія, Польшча, Эстонія і Латвія. Статус дэмілітарызаванай зоны краіна набыла яшчэ па першай канвенцыі 1856 і дагавор 1921 толькі замацаваў яго; статус нейтральнай тэрыторыі з’явіўся ўпершыню тут.

Паводле гэтага дакумента, на астравах не могуць знаходзіцца нічыя войскі, не могуць будавацца ваенныя фартыфікацыі, не дзейнічае прызыў у фінскую армію для мясцовых грамадзян і рэзідэнтаў, якія пражылі тут больш за пяць гадоў.

Дзеянне канвенцыі было падмацавана савецка-фінскай дамовай, заключанай пасля Зімняй вайны 1939—1940, спынена падчас Вайны-працягу 1941—1944 і адноўлена паводле Парыжскага міру 1947.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Lauri Hannikainen *The Continued Validity of the Dernilitarised and Neutralised Status of the Aland Islands*  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Таболіч.

**Алесь Таболіч** (нар. 16 чэрвеня 1979, Жыткавічы, Гомельская вобласць) — беларускі музыка, лідар гуртоў Znich, STOD, дызайнер, мастак, майстар па тату і перманентным макіяжы.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і мастакоў Рыгора і Марыі Таболічаў. Жыў у Рагачове, Магілёве. У дзесяцігадовым узросце пераехаў у Мінск, вучыўся ў школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве імя Ахрэмчыка. Пасля скончыў факультэт дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. На станаўленне Алеся як асобы паўплывалі часы беларускага адраджэння 1990-х і выхаванне ў мастацкім асяроддзі.

> Таксама на мяне паўплывала сям’я. Я выхоўваўся ў творчым асяродку. Мае бацькі — мастакі, і я шмат чаго атрымаў ад іх: разуменне культуры, разуменне беларускасці ў маім уласным уяўленні. На мой погляд, перш-наперш трэба быць беларусам у душы. У беларусаў ёсць адна родная мова — беларуская. Гэта дух нацыі. І стаўленне да яе павінна быць адпаведнае. На мой погляд, без мовы не можа быць дзяржавы. Стаўленне да мовы і культуры трэба выхоўваць перш-наперш у сабе, каб захаваць для нашых нашчадкаў.
> 
> 

У 1996 годзе заснаваў гурт Znich. Яго музыка вызначаецца спалучэннем беларускай фальклорнай традыцыі з цяжкай музыкай.

У 1998 годзе прымаў удзел у заснаванні РМГА «Студэнцкае этнаграфічнае таварыства». Арганізатар шматлікіх канцэртаў і штогадовага фестывалю «Купальскае кола».

Працуе ў тату-салоне «У Лісіцы». Лічыць, што тату — гэта мастацтва, займаецца арнаментальнай татуіроўкай.

20 мая 2020 года Цэнтрвыбаркам РБ зарэгістраваў ініцыятыўную групу па вылучэнні яго кандыдатам у прэзідэнты Беларусі. Алесь Таболіч падкрэсліваў, што не абапіраючыся на шматвяковую гісторыю, на нацыянальны падмурак, нельга пабудаваць будучыню. Гісторыя, нацыянальныя каштоўнасці і незалежнасць на яго думку павінны аб’яднаць беларусаў. Не сабраў неабходныя для рэгістрацыі кандыдатам 100 тысяч подпісаў і зняўся з выбарчай гонкі 19 чэрвеня.

Сям’я
-----

Жонка Алеся. У разводзе.

Зноскі
------

1. ↑  Мартыненка, Витаут; Зыблюк, Виталь (2002). "Фестиваль "Басовишча" :: XIII «Басовишча» — сфера перемен!" (in ru). *Музыкальная газета* (27).. Retrieved on 2020-09-09.
2. ↑  Алесь Таболич: «Я вылавливал неформалов и бесплатно их убивал!» / ultra-music.com
3. ↑  Алесь Таболіч: «Як другое нараджэнне» / Будзьма беларусамі
4. ↑  Бородкина, Татьяна (2000). "Фестиваль "Басовище-2000" :: Праздник до утра!" (in ru). *Музыкальная газета* (30).. Retrieved on 2020-09-09.
5. ↑  Афіцыйны сайт «СЭТ»
6. ↑  nashaniva.by

Спасылкі
--------

* Новы альбом гурта Znich «Мроя» **(нявызн.)**.
* Кліп «Крыжы-абярэгі»
* Кліп «Мроя»
* Кліп «Дунаю»
**Ханс Шпрынгінклее** (ням.: Hans Springinklee; паміж 1490 і 1495 гг. Нюрнберг — каля 1540 г. Нюрнберг) — нямецкі жывапісец, малявальшчык і гравёр па дрэве эпохі Паўночнага Адраджэння. Вучань і памочнік Альбрэхта Дзюрэра.

Біяграфічных звестак пра мастака вельмі мала. Невядомыя ні дакладная дата яго нараджэння, ні дата смерці. Першая пісьмовая згадка яго імя адносіцца да 1520 года: пастановай Нюрнбергскай гарадской рады яму было даручана ўпрыгожыць пакоі палацавага замка да візіту імператара Карла V. У 1547 годзе друкар і гравёр Іаган Нойдзёрфер Старэйшы паведамляў, што Шпрынгінклее жыў у доме Дзюрэра. Вядомыя яго гравюры 1512—1513 гадоў; аднак пасля 1524 года сведчанні пра яго жыццё адсутнічаюць. Верагодна, ён жыў у Нюрнбергу да 1540 года.

У якасці супрацоўніка Дзюрэра Ханс Шпрынгінклее прымаў актыўны ўдзел у стварэнні некаторых гравюр на дрэве па замовах імператара Максіміліяна I: («Таерданк», «Вайскуніг»), Трыўмфальная арка імператара Максіміліяна I.

У слоўніку Наглера згадваецца семдзесят тры гравюры на дрэве, якія прыпісваюць Шпрынгінклею.

З 1516 года Шпрынгінклее выконваў ілюстрацыі да Бібліі, выдадзенай у Нюрнбергу Антонам Кобергерам. Ён таксама аформіў некалькі выданняў кнігі «Вертаград духоўны» (Hortulus animae), для якой было створана больш за сто гравюр на дрэве.

Зноскі
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 14 жніўня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. ↑  Hans Springinklee // Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
4. ↑  Hans Springinklee // MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
**Баня-Лукская епархія** (сербск.: Епархија бањалучка) — епархія Сербскай праваслаўнай царквы на тэрыторыі паўночна-заходняй часткі Босніі.

Гісторыя
--------

У 1900 годзе ў складзе Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы была заснавана Баня-Лука-Біхачская епархія шляхам вылучэння з Дабра-Баснійскай мітраполіі. На тэрыторыі епархіі дзейнічалі звыш 200 цэркваў і капліц.

У 1925 годзе Баня-Лука-Біхачская епархія была падзелена на Баня-Лукскую епархію і Біхачскую епархію.

Напярэдадні Другой сусветнай вайны ў епархіі было 167 храмаў, 103 царкоўныя абшчыны, 102 прыходы і 2 дзейныя манастыры (Гаміёніца і Маштаніца). Праваслаўная паства налічвала 424075 чалавек.

Пасля акупацыі Югаславіі нямецкімі войскамі ў 1940 годзе епархія аказалася на тэрыторыі ўтворанай 12 красавіка 1941 года незалежнай дзяржавы Харватыя, у якім Сербская царква падпадала пад жорсткія пераследы. За час другой сусветнай вайны ў епархіі разбураны 64 праваслаўныя храмы і 1 манастыр, 34 прыходскія дамы, знішчаны 94 царкоўныя архівы, сур'ёзна пашкоджаны 21 храм і 3 манастыры. Паводле дадзеных Архірэйскага Сінода Сербскай Праваслаўнай Царквы на 1945 год, у епархіі забіты больш 100 тысяч праваслаўных сербаў, загінулі 14 святароў.

У 1948 годзе рашэннем Святога Архірэйскага Сабора епархіі перадалі некалькі раёнаў, што перш уваходзілі ў Горнакарлавацкую епархію.

У выніку ваенных дзеянняў 1991-1995 гадоў у епархіі знішчаны 2 праваслаўныя храмы, 3 пашкоджаны, спалены 2 прыходскія дамы.

Духоўным цэнтрам епархіі з'яўляюцца манастыры Гаміёніца, Маштаніца і Ліпле.

| ⛭Епархіі Сербскай Праваслаўнай Царквы |
| --- |
| Архіепархіі | Бялградска-Карлавацкая ·  Охрыдская |
| Мітраполіі | Аўстралійска-Новазеландская ·  Дабра-Баснійская ·  Заграбска-Люблянская ·  Чарнагорска-Прыморская ·  Скопская (ПОА) |
| Епархіі | Аўстрыйска-Швейцарская ·  Банацкая ·  Баня-Лукская ·  Бацкая ·  Біхацка-Петравацкая ·  Бранічаўская ·  Брагалніцкая (ПОА) ·  Брытанска-Скандынаўская ·  Будзімлянска-Нікшыцкая • Будзімская ·  Буэнас-Айрэская ·  Валеўская ·  Велеска-Вардарская (ПОА) ·  Усходнеамерыканская ·  Вранская ·  Горнакарлавацкая ·  Далмацінская ·  Жыцкая ·  Заходнеамерыканская ·  Заходнееўрапейская ·  Захумска-Герцагавінская ·  Зворніцка-Тузланская ·  Канадская ·  Крушавацкая ·  Мілешаўская ·  Нішская ·  Наваграчаніцкая ·  Асіецкапольска-Бараньская ·  Полажска-Куманская (ПОА) ·  Рашска-Прызранская ·  Славанская ·  Сярэднееўрапейская ·  Срэмская ·  Струміцкая (ПОА) ·  Тымішаарская ·  Цімокская ·  Шабацкая ·  Шумадзійская |
| Вікарыяцтвы | Ягарскае ·  Ліплянскае ·  Маравіцкае ·  Рамесіянскае ·  Стабійскае (ПОА) ·  Топліцкае |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэа.

**Антоніа Брэа** (Ніца — 1527) — італьянскі жывапісец эпохі Адраджэння, брат Луі Брэа.

Біяграфія
---------

Працаваў у Ніцы і заходняй Лігурыі. Яго творы захоўваюцца ў Ніцы, Генуі, Рыва-Лігурэ і Дыяна-Барэла. Пра яго мала што вядома; у пачатку ён напісаў разам з венецыянскім сваяком Антоніа Ронцэнам «Sant’Antonio» з паліптыха 1504 года, выстаўлены ў Генуі ў палацы Б’янка.

У 1516 годзе ён зрабіў паліптых Сан-Мікеле Арканджэла ў Дыяна-Барэла, а праз два гады, у 1518 годзе, зрабіў паліптых Мадонны Суцяшэння і Мадонны з Дзіцяткам у Дыяна-Барганца. Таксама разам з Ронцэнам ён падпісаў у 1522 годзе «Святы Іосіф і святыя» для царквы Сан-Луіджы ў Марселі.
**Антоніа Венецыяна** (іт. Antonio Veneziano; 1-я палова XIV стагоддзя — пасля 1388) — італьянскі мастак, належыць да школы Джота.

Выхадзец з Венецыі. Яшчэ юнаком паступіў вучнем у майстэрню Тадэа Гадзі, які вучыўся ў самога Джота. Найбольш значныя працы Антоніа Венецыяна — карціны для сабора ў Сіене (1370) і фрэскі з «Легендай пра святога Ран’ера» для Кампа-Санта ў Пізе (1384—1386). Фрэскі Антоніа Венецыяна, якімі быў упрыгожаны венецыянскі Палац дожаў, не захаваліся. Манументальнасць вобразаў Джота ў сваіх карцінах мастак узбагаціў шматлікім паўтарэннем натуралістычных дэталяў і больш дакладнай перспектывай. Пасля 1388 года сляды Антоніа Венецыяна губляюцца.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кананчук.
**Антон Кананчук** (20 ліпеня 1914 — 13 красавіка 1991) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 20 ліпеня 1914 г. у в. Патока[be-x-old] Беластоцкага павета Гродзенскай губерні ў Расійскай імперыі (сёння Падляскае ваяводства, Польшча).

На пачатку Другой сусветнай вайны быў мабілізаваны ў Польскае Войска, трапіў у палон да немцаў.

Пасля вайны быў у польскім лагеры для перамешчаных асоб Гогенфельц, дзе пазнаёміўся з будучай жонкай Таццянай. У 1945 г. ажаніліся, былі ў беларускіх лагерах у Віндышбергердорфе і Розенгайме.

У 1951 г. разам жонкай выехаў у ЗША. Спачатку жыў у Нью-Ёрку, потым адным з першых беларусаў пасяліўся ў Кліўлендзе. Быў сябрам Беларуска-Амерыканскага задзіночання, уваходзіў у кіраўніцтва Кліўлендскага аддзела арганізацыі. Браў удзел у пабудове мясцовай царквы БАПЦ і цэнтра «Полацак». Быў старшынёй парафіяльнай рады БАПЦ.

Памёр 13 красавіка 1991 г. Пахаваны ў Кліўлендзе на беларускай частцы могілак Рыверсайд[d].

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Гардзіенка, Н.* Дзеячы беларускай паваеннай эміграцыі (біяграфічны даведнік) // Запісы БІНіМ. — 2014. — № 37.
**Баня-Лука** (IATA: **BNX**, ICAO: **LQBK**) (сербск.: Међународни аеродром Бања Лука, басн.: Medunarodni aerodrom Banja Luka) — міжнародны аэрапорт, таксама вядомы як **Аэрапорт Махаўляны** па назве блізкай вёскі, змесцаваны ў 18 км да паўночна-паўночна-ўсходу ад чыгуначнай станцыі горада Баня-Лука, другога па памеры горада Босніі і Герцагавіны і адміністрацыйнага цэнтра Рэспублікі Сербскай.

Гісторыя
--------

Будаванне Міжнароднага аэрапорта Лазня-Лука пачалося ў 1976 годзе. У адпаведнасці з планам развіцця тады гэта быў аэрапорт мясцовай значнасці, вылічаны на абслугоўванне ўнутраных рэйсаў на тэрыторыі СФРЮ.

Пасля палітычнага і тэрытарыяльнага падзелу былой Югаславіі Баня-Лука ў выніку Дэйтанскага пагаднення фактычна стала сталіцай Рэспублікі Сербскай. Гэта надало аэрапорту Баня-Лукі вялікую значнасць і новую ролю. Міжнародны аэрапорт Баня-Лука быў адкрыты для грамадзянскіх рэйсаў 18 лістапада 1997 года.

З 1999 па 2003 гады аэрапорт быў галоўным хабам Air Srpska, якая была флагманскім перавознікам Рэспублікі Сербскай. Гэта авіякампанія была створана Jat Airways і ўрадам Рэспублікі Сербскай. У 2003 годзе Air Srpska спыніла дзейнасць з прычыны нарастальнай запазычанасці, а Jat Airways выйшла з прадпрыемства. Існуе план стварэння новай авіякампаніі Sky Srpska, якая будзе знаходзіцца ў аэрапорце Лазня-Лука.

Інфраструктура аэрапорта мадэрнізавалася ў 2002 і 2003 гадах у звязку з візітам папы Яна Паўла II у Баня-Луку ў чэрвені 2003 года.

Аператарам Міжнароднага аэрапорта Баня-Лука з'яўляецца дзяржаўнае прадпрыемства «Aerodromi Republike Srpske».

Зноскі
------

1. ↑  EAD Basic

Спасылкі
--------

* Banja Luka International Airport — Official Website
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Маркевіч.
**Антон Маркевіч** (14 кастрычніка 1925, Гродна — 9 лістапада 2009, Ошава, Канада) — беларускі грамадскі дзеяч у Канадзе.

Біяграфія
---------

Ад 1944 года — на эміграцыі. Дзевяць гадоў (1946—1955) пражыў у Мюнхене, але ўдзелу ў грамадскім жыцці там не браў. У 1955 годзе перабраўся ў Канаду, дзе пачаў актыўна ўдзельнічаць у грамадскім беларускім жыцці. Праз кароткі час быў абраны сакратаром Задзіночання беларусаў Канады. У 1958 годзе быў абраны старшынёй Галоўнай управы ЗБК.

Разам з Кастусём Акулам ён заснаваў выдавецка-мастацкі клуб «Пагоня». Сярод іншага, сябры клуба рабілі значкі з «Пагоняй» і пярсцёнкі. Залатымі і сярэбранымі значкамі ганаравалі вядомых беларусаў за ўнёсак у грамадскую і культурную працу.

Быў карэспандэнтам амерыканскай газеты «Беларус». Пісаў пра жыццё канадскіх беларусаў пад імем *Хвядос Прылепскі*, ці крыпта-псеўданімам А—віч.

У 1965 годзе, жывучы ў горадзе Ошаве дабіўся, каб бел-чырвона-белы сцяг уздымаўся штогод 25 сакавіка перад гарадской ратушай побач з канадскім. У 1970-м разам з Вінцэнтам і Раісай Жук-Грышкевічамі дамовіліся з мэрыяй Таронта, каб сцяг уздымаўся на ратушнай плошчы кожныя 25 сакавіка.

Як прадстаўнік беларускай грамады быў запрошаны на ўрачысты абед у мэрыі ў гонар брытанскай каралевы Элізабет падчас яе адведзінаў Таронта.

Арганізаваў штонядзельныя паўгадзінныя радыёперадачы на беларускай мове на радыёстанцыі ў горадзе Оквіл.

Спасылкі
--------

* Памёр грамадскі дзеяч у Канадзе Антон Маркевіч  Архівавана 20 ліпеня 2011.
**Вярхова-Слабадскі́ сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Вярховая Слабада.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Выграбна-Слабадскога сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Вярнігара**, **Вярнігор**, **Гара-Гаравік**, **Гарыня**, **Гаравы** – персанаж усходнеславянскіх чарадзейных казак сюжэтнага тыпу, на нейкім важным этапе сябра героя-асілка - Кацігарошка, Івашкі – Мядзведжага Вушка і інш.

Па легендзе валодаў незвычайнай сілай: мог руйнаваць горы. Сустрэўшы больш моцнага, далучаецца да яго, каб для роднага люду рабіць дабро, уступіць у бой з заваёўнікамі, злымі страшыдламі, адстойваючы справядлівасць і дабро. Бывала, Вярнігара ў цяжкія хвіліны праяўляў і баязлівасць, за што строга асуджаўся (меў моц і надзёжна не выкарыстаў яе). Каб трапіць у народныя любімцы, трэба было быць па-разумнаму смелым і часамі здольным нават ахвяраваць сваё жыццё дзеля людзей.

Спасылкі
--------

* Вярнігара
**Алаколь** (каз.: Алакөл) — горка-салёнае бяссцёкавае возера Казахстана, знаходзіцца на Балхаш-Алакольскай нізіне, на мяжы Алмацінскай і Усходне-Казахстанскай абласцей, ва ўсходняй частцы Балхаш-Алакольскай катлавіны ў паўднёва-ўсходнім Казахстане. На паўднёвы ўсход ад возера размяшчаецца перавал Джунгарскія вароты.

На заходнім беразе возера знаходзіцца курортны пасёлак Кактума, прыкладна ў 80 кіламетрах ад казахстанска-кітайскай мяжы, на ўсходнім — пасёлак Кабанбай (ранейшая назва Жарбулак) з турыстычнай інфраструктурай. Прыкладна ў 15 км на ўсход ад пасёлка Кабанбай размешчаны бальнеялагічны курорт Барлык-Арасан.

Плошча возера каля 2200 км², глыбіня да 45 м. Гадавыя ваганні ўзроўню складаюць 1,2 м. Ледастаў працягваецца са студзеня па красавік. Купальны сезон доўжыцца каля 3,5 месяцаў (з чэрвеня да сярэдзіны верасня). Вада мае хларыдна-натрыевы склад.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Алаколь

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 88148570736924312362 |

1. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
**Антон Кабак** (нар. 1925) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Маладзечанскай вобласці, кіраўнік ільянскай групы арганізацыі «Чайка».

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1925 годзе ў в. Сачыўкі Вілейскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Вілейскі раён Мінскай вобласці). Пасля Другой сусветнай вайны ў 1946 г. паступіў на дзённае аддзяленне Ганцавіцкага педнавучылішча ў Пінскай вобласці. 

У тым жа годзе далучыўся да падпольнай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы і годнасць беларусаў, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць Беларусі. Па заданні Цэнтра Беларускага Вызваленчага Руху (ЦБВР) быў упаўнаважаны заснаваць падпольную групу ў былым Ільянскім раёне Маладзечанскай вобласці. 

У сярэдзіне 1947 года арганізацыя была выкрытая ў сувязі з дэканспірацыяй Саюза вызвалення Беларусі, які выдаў савецкі агент Алесь Бажко. У выніку «Чайка» была выкрытая, бо з СВБ некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь праз канспірацыйную памылку. Антон Кабак быў арыштаваны савецкімі спецслужбамі 7 лістапада 1947 г. засуджаны вайсковым трыбуналам войскаў МУС Беларускай акругі ў Мінску 21 лістапада 1947 г. на 10 гадоў зняволення ў канцлагерах і 3 гады пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Пакаранне адбываў у турмах Мінску і канцлагерах Сібіру. 

Далейшы лёс не вядомы.

Зноскі
------

1. ↑   Біяграфія Антона Кабака

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.
**Уд** (араб. عود‎‎, ад араб. العود‎‎‎ «тонкае дрэва») — шчыпковы струнны музычны інструмент, правобраз еўрапейскай лютні. Шырока распаўсюджаны ў краінах Блізкага Усходу, Закаўказзя, Паўночнай Афрыкі, Цэнтральнай, Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі, у некаторых краінах Паўднёвай Еўропы.

Знешні выгляд
-------------

Уд складаецца з двух асноўных элементаў — корпуса, які нагадвае палову грушы, і доўгага грыфа, увянчанага галоўкай. У залежнасці ад традыцыі той ці іншай краіны выкарыстоўваецца ад двух да сямі струн. У нашы дні прынята адрозніваць арабскую (егіпецкую, іракскую, сірыйскую) і турэцкую форму уда. Арабскі уд большы па памерах, чым турэцкі, мае глыбокі гук.

Гісторыя
--------

Уд — старажытны музычны інструмент. Дакладнае месца яго вынаходніцтва невядома. Сцвярджаюць, што ён выкарыстоўваўся ўжо ў Старажытным Егіпце і Месапатаміі або быў прынесены ў краіны Блізкага Усходу цюркскімі народамі. Аднак яго шырокае распаўсюджванне пачалося толькі ў перыяд позняга сярэднявечча.

Спасылкі
--------

* Nikos Dimitriadis: OUD.GR
* What is the difference between Arabic and Turkish Ouds? Архівавана 23 верасня 2015.
* Oud for Guitarists
**Алеся Ігараўна Дацко** (нар. 26 лістапада 1977 года ў Львове) — украінскі навуковец, эканаміст, грамадскі дзеяч, доктар эканамічных навук.

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзілася ў Львове ў 1977 годзе. Скончыла львоўскую сярэднюю школу № 40 (1991 год), Украінскі грэка-каталіцкі ліцэй імя Клімента Шаптыцкага (1995 год). Вышэйшую адукацыю атрымала на таваразнаўча-камерцыйным факультэце Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу ў 2000 годзе. З 2001 года працуе ў Львоўскай нацыянальнай акадэміі мастацтваў, з 2004 года — на кафедры менеджменту мастацтва.

Навуковая дзейнасць
-------------------

У 2010 годзе ў Нацыянальным інстытуце стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны абараніла дысертацыю на саісканее навуковай ступені кандыдата эканамічных навук па спецыяльнасці «Развіццё прадукцыйных сіл і рэгіянальная эканоміка» на тэму «Арганізацыйна-эканамічнае забеспячэнне фарміравання міжрэгіянальных кластараў народных тэкстыльных промыслаў».

У 2011 годзе ў Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу абараніла дысертацыю на саісканее навуковай ступені кандыдата тэхнічных навук па спецыяльнасці «Таваразнаўства» на тэму «Выкарыстанне натуральных фарбавальнікаў для пашырэння асартыменту і павышэння якасці тэкстыльных матэрыялаў».

У 2014 годзе атрымала навуковае званне дацэнта. У 2015 годзе скончыла дактарантуру Нацыянальнага інстытута стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны.

У 2021 годзе у Львоўскім гандлёва-эканамічным універсітэце паспяхова абараніла дысертацыю на саісканне навуковай ступені доктара эканамічных навук па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай» на тэму «Забеспячэнне эканамічнай бяспекі Украіны: сацыяльна-гуманітарнае вымярэнне».

З’яўляецца аўтарам некалькіх соцень навуковых і навукова-метадычных публікацый, артыкулаў і манаграфій.

Грамадская дзейнасць
--------------------

Кіраўнік такіх грамадскіх арганізацый як «Цэнтр грамадскіх інавацый» (укр.: «Центр суспільних інновацій»), «Рэформы разам» (укр.: «Реформи разом») і дабрачынны фонд «Мы — адзіная сям’я» (укр.: «Ми — єдина родина»). Удзельнік некалькіх іншых грамадскіх арганізацый, сярод якіх «Абнова» (укр.: «Обнова»), «Народнае дзеянне Львоў» (укр.: «Народна дія Львів») і інш.

Член Грамадскай рады пры Львоўскай абластной дзяржаўнай адміністрацыі, член Камісіі ўнутранай і інфармацыйнай палітыкі, е-кіравання і е-дэмакратыі.

Сакратар навукова-метадычнай падкамісіі па спецыяльнасці «Менеджмент сацыякультурнай дзейнасці» сектара вышэйшай адукацыі Навукова-метадычнай рады Міністэрства адукацыі і навукі Украіны.

Спасылкі
--------

* Біяграфія на сайце Львоўскай нацыянальнай акадэміі мастацтваў
* Профіль аўтара ў Google Scholar
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чумакоў.

**Алесь (Аляксандр) Чумакоў** (нар. 15 чэрвеня 1981, Мінск) — майстар-гусляр, адзін з музыкаў гурта «Стары Ольса».

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі. Паводле адукацыі інжынер па аўтаматычным кіраванні і перакладчык з замежных моваў. Падчас студэнцтва быў актыўным удзельнікам клубаў аўтарскай песні «Плёс», КАП БДУ і клубу аўтарскай песні лінгвістычнага ўніверсітэта.

У 2002 годзе зрабіўся сталым удзельнікам гурта сярэднявечнай музыкі Стары Ольса, дзе і па сёння спявае, грае на гуслях, жалейках і шматлікіх іншых старадаўніх інструментах.

У 2005 годзе стварыў гурт Келіх кола, з якім выконвае на дудзе і гуслях беларускія народныя танцы.

У 2006 годзе пачаў перакладаць ірландскія гераічныя паэтычныя творы на беларускую мову. Ад 2005 года ў створаным ім гурце Ceilidh Ceol спявае на беларускай мове старадаўнія ірландскія песні, у якіх гучыць заклік да свабоды і ўшаноўваецца памяць продкаў.

У лютым 2020 года спеў вакаліста загучаў на канале Netflix у серыяле «Вядзьмар» — у беларускім перакладзе, які цяпер робіцца для інтэрнэт-сервіса, ён спявае песню-мэм «Toss A Coin To Your Withcer» у перакладзе Сяржука Сокалава-Воюша.

Дзейнасць
---------

З пачатку 21 стагоддзя займаецца вырабам гусляў, вывучэннем гісторыі гэтага інструмента, тэорыі і практыкі гусельнага майстэрства. Пэўную колькасць работ (гусляў) зрабіў пад кіраўніцтвам Змітра Сасноўскага.

Зноскі
------

1. ↑  Песьню пра ведзьмара і манэту для Netflix прасьпяваў Алесь Чумакоў са «Старога Ольсы». ВІДЭА **(нявызн.)**. *Радыё Свабода* (14 лютага 2020). Праверана 19 лютага 2020.

Спасылкі
--------

* Гуслі. Традыцыі. Сучаснасць. (Майстэрня Алеся Чумакова)
* Афіцыйная старонка гурта «Стары Ольса»
* Афіцыйная старонка гурта «Ceilidh Ceol»
* Алесь Чумакоў: У нас людзі «Лявоніху» адпляскаць ня могуць Радыё Свабода


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2914446 |




| ⛭Стары Ольса |
| --- |
| Склад | 
* Алесь Чумакоў

 |
| Альбомы | 
* Келіх кола[be-tarask]
* Вір
* Verbum[be-tarask]
* Шлях[be-tarask]
* Скарбы літвінаў[be-tarask]
* Сярэднявечная дыскатэка[be-tarask]
* Гераічны эпас[be-tarask]
* Дрыгула
* Лепшае[be-tarask]
* Santa Maria[be-tarask]
* Kola rycerska
* Medieval Classic Rock
* Вада, хмель і солад

 |
| Песні | 
* Вайтоўна[be-tarask]
* Келіх кола[be-tarask]
* Ружа кветка[be-tarask]
* Што й па мору[be-tarask]

 |
**Угар**, **Угор’е**, **Вугор** — колішняе магдэбургскае мястэчка ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Цяпер у межах вёскі Богіна.

Гісторыя
--------

Пячатка з гербам Угара
У 1787 годзе пад кіраўніцтвам архітэктара Адамовіча праз возера Богінскае была пабудавана штучная дамба, якая злучыла Богіна з мястэчкам Угар.

29 сакавіка 1792 года кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Угару Магдэбургскае права і герб: «*у срэбным полі Святы Юрай, які забівае дзідай цмока*». У гэты час тут было 48 дымоў.

Месца Угара, 1930 г.
У часы паўстання Т. Касцюшкі 3 чэрвеня 1794 года каля Угара канфедэраты напалі на абоз графа Мікалая Мануцы, які ахоўвалі расійскія войскі. Па здушэнні паўстання граф надумаў ліквідаваць прывілеі местачкоўцаў, якіх на той час налічвалася каля 350. Урэшце ён спаліў Угар, а жыхароў перасяліў на другі бок возера, каля маёнтка Богіна. Усе скаргі местачкоўцаў выявіліся марнымі ва ўмовах крызісу дзяржавы і безуладдзя.

Зноскі
------

1. ↑  Вандруем разам у Богіна
2. ↑  Геральдыка беларускіх местаў, 1998, с. 245
3. ↑  Памяць. Браслаўскі раён, 1998

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Браслаўскага р-на. — Мн.: Паліграфафармленне, 1998. — 709 c.: іл. — ISBN 985-6351-03-0.
* *Цітоў А.* Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998. — 287 с. — ISBN 985-07-0131-5.
**Бангарам** (англ. *Bangaram*, малаялам *ബങ്കാരം*) — атол у Індыйскім акіяне, частка Лакадыўскіх астравоў. Уваходзіць у склад Лакшадвіп, саюзнай тэрыторыі Індыі. Плошча сушы — 2,3 км². Насельніцтва (1999 г.) — 61 чал.

Прырода
-------

Атол мае каралавае паходжанне. У цэнтры размешчана лагуна, якую атачае каралавы рыф з некалькімі астравамі: Бангарам, Цінакара, 3 выспы Паралі.

Клімат трапічны пасатны. Частыя сезонныя трапічныя цыклоны.

Наземная флора і фаўна бедныя, аднак добра захавалася прыроднае асяроддзе каралавага рыфа.

Турызм
------

Бангарам з’яўляецца адным з галоўных турыстычных цэнтраў Лакшадвіп. Звязаны з востравам Агаці марской і верталётнай пераправамі. Працуе 1 гасцініца. Галоўныя забавы для наведвальнікаў — ныранне з аквалангам, адпачынак на пляжы.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 3 кастрычніка 2012.
* Турыстычная інфармацыя Архівавана 14 верасня 2012.
* Беларускі турыст у Лакшадвіп