У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мантурыёль.
Нарсіс Мантурыёль
**Нарсіс Мантурыёль-і-Эстарыёль** (катал.: Narcís Monturiol i Estarriol; 28 верасня 1819, Фігерас — 6 верасня 1885, Сан-Марці-да-Прубансалс, цяпер раён Барселоны) — каталонскі і іспанскі інжынер, вынаходнік, мастак і інтэлектуал.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Нарсіс Мантурыёль быў канструктарам першых падводных лодак з рухавіком унутранага згарання. Падводныя лодкі «Ictíneo I» і «Ictíneo II» былі першымі поўнафункцыянальнымі субмарынамі, якія не мелі аварый падчас плавання.

Ідэя пабудаваць сваю першую падводную лодку прыйшла да Нарсіса Мантурыёля ў 1857 годзе, калі ён, назіраючы за працай зборшчыкаў каралаў, стаў сведкам гібелі аднаго з рабочых. Вярнуўшыся пасля гэтага выпадку ў Барселону, Нарсіс Мантурыёль заснаваў кампанію «Monturiol, Font, Altadill y Cia», якая ўзяла на сябе выдаткі па будаўніцтве падводнай лодкі.

Лодка «Ictíneo I» была выпрабаваная ў порце Барселоны ў верасні 1859 года, а лодка «Ictíneo II» — 20 мая 1865 года. Глыбіня, на якую апускаліся лодкі, склала 20 і 30 метраў адпаведна.

Нарсіс Мантурыёль таксама вынайшаў метад капіявання лістоў, метад бесперапыннага друку, хуткасную гармату, адмысловы метад захавання мяса, механізм для вырабу цыгарэт і іншае.

Позняе жыццё
------------

У 1868 годзе Мантурыёль вярнуўся ў палітычнае жыццё. Ён быў дэпутатам Устаноўчага сходу Першай Іспанскай рэспублікі (1873), і неўзабаве пасля гэтага стаў дырэктарам Fabrica Nacional del Timbre (Нацыянальны завод марак) у Мадрыдзе на працягу некалькіх месяцаў, дзе ён рэалізаваў працэс паскарэння вытворчасці клейкай паперы.

Мантурыёль памёр у 1885 годзе, у Сан-Марці-да-Прубансалсе, цяпер прыгарадзе Барселоны.

Спадчына
--------

Ні адна іншая падводная лодка не выкарыстоўвала анаэробную рухальную сістэму да 1940 года, калі нямецкі флот выпрабоўваў сістэмы з выкарыстаннем тых жа прынцыпаў на эксперыментальнай падводнай лодцы V-80, а затым на тыпе XVII падводных лодак. Праблема незалежнага руху паветра было нарэшце вырашана з будаўніцтвам першай атамнай падводнай лодкі, на USS Nautilus.

У яго ёсць два помнікі: адзін у Барселоне (Avinguda Diagonal — Карэра Жыроны) і іншыя ў канцы бульвара Рамбла ў Фігерасе, яго родным горадзе, больш вядомы для іншага Фігерэнса, Сальвадора Далі.

Зноскі
------

1. 1 2  Narcís Monturiol Estarriol // Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a>
2. ↑  Narcís Monturiol i Estarriol // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>

Літаратура
----------

* VALLÈS, Carles: *Diccionari de l’Alt Empordà*. Figueres: Art-3, 1984, 386 p. ISBN 84-85874-17-10  (катал.)
* Monturiol, a forgotten submariner; by Thomas Holian in Undersea Warfare Архівавана 21 красавіка 2015.  (англ.)
* The Story of the Man who gave the World the Submarine Архівавана 27 сакавіка 2014.  (англ.)
* Critic on Monturiols dream written by Matthew Stewart  (англ.)

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Нарсіс Мантурыёль**

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Іспанскі біяграфічны |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 3101772 · BNC: a10126272 · BNE: XX981878 · BNF: 13539265c · GND: 124666078 · ISNI: 0000 0000 5956 7942 · LCCN: n81127404 · NDL: 01014633 · NKC: js20050711003 · NTA: 297924540 · SUDOC: 050697269 · VIAF: 130149294464580522863 |

 |