recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Размеркаваны рэестр** (англ.: distributed ledger technology, DLT) — набор рэплікаваных, сінхранізаваных лічбавых даных агульнага карыстання, якія геаграфічна размеркаваны па многіх сайтах, краінах або ўстановах.

Увогуле, для размеркаванага рэестру патрабуецца аднарангавая (P2P) камп’ютарная сетка і алгарытмы кансэнсусу, каб рэестр надзейна тыражаваўся на размеркаваных камп’ютарных вузлах (серверах, кліентах і г.д.). Найбольш распаўсюджанай формай тэхналогіі размеркаванага рэестру з’яўляецца блокчэйн (звычайна асацыюецца з крыптовалютай біткойн), які можа знаходзіцца ў публічнай або прыватнай сетцы.

Характарыстыка
--------------

Даныя размеркаванага рэестру звычайна распаўсюджваюцца на некалькі вузлоў (вылічальных прылад) у сетцы P2P, дзе кожны рэплікуе і захоўвае ідэнтычную копію даных рэестру і абнаўляецца незалежна ад іншых вузлоў. Калі транзакцыя абнаўлення рэестру ствараецца ў сетцы P2P, кожны размеркаваны вузел апрацоўвае новую транзакцыю абнаўлення незалежна адзін ад аднаго, а затым разам усе працоўныя вузлы выкарыстоўваюць алгарытм кансэнсусу для вызначэння правільнай копіі абноўленага рэестру. Пасля вызначэння кансэнсусу ўсе астатнія вузлы абнаўляюцца апошняй правільнай копіяй абноўленай кнігі. Бяспека забяспечваецца з дапамогай крыптаграфічных ключоў і подпісаў.

Тыпы
----

Тэхналогіі размеркаванага рэестру можна падзяліць на катэгорыі з пункту гледжання іх структур даных, алгарытмаў кансэнсусу, дазволаў і таго, ці майняцца яны. Тыпы структур даных уключаюць лінейныя структуры даных (блокчэйны), больш складаныя накіраваныя ацыклічныя графы і гібрыдныя структуры даных.

Блокчейны — найбольш распаўсюджаны тып размеркаваных рэестраў з 256-бітным бяспечным алгарытмам хэшавання (SHA — secure hash algorithm[en]).

Заўвагі
-------

1. ↑  Scardovi, Claudio (2016). *Restructuring and Innovation in Banking*. Springer. p. 36. ISBN 978-331940204-8.. Retrieved on 21 November 2016.
2. ↑  Maull, Roger (21 Sep 2017). *Distributed ledger technology: Applications and implications*. .
3. ↑  *Ray, Shaan*. The Difference Between Blockchains & Distributed Ledger Technology **(нявызн.)**. *Towards Data Science* (20 лютага 2018).
4. ↑   (19 January 2016). *Distributed Ledger Technology: beyond block chain*. Прэс-рэліз.
5. ↑  *Brakeville, Sloane*. Blockchain basics: Introduction to distributed ledgers **(нявызн.)**. *Developer works* (18 сакавіка 2018).
6. ↑  *Rutland, Emily*. Blockchain Byte **(нявызн.)**. *FINRA*.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1229475885 · Microsoft: 2777541363 |
**Шартр** (фр.: Chartres) — горад у Францыі, на рацэ Эр, прэфектура (сталіца) дэпартамента Эр і Луар. Размешчаны за 96 км ад Парыжа ў цэнтральнай Францыі.

Насельніцтва 40,4 тыс. жыхароў (1999), з прыгарадамі — 87 800 жыхароў. Машынабудаванне, хімічная, харчовая прамысловасць; вытворчасць мастацкага шкла, гатовага адзення. Вышэйшая музычная школа. Музей вытанчаных мастацтваў.

Гісторыя
--------

Назва горада паходзіць ад імя ягоных першых жыхароў — карнутаў. Да рымскага заваявання ён быў адным з рэлігійных цэнтраў Галіі. У IX стагоддзі неаднаразова падвяргаўся нападам вікінгаў. У Сярэднявеччы тытул графа Шартрскага насілі кіраўнікі Шампані. У 1286 годзе быў выкуплены ў каралеўскі дамен. Тытул герцага Шартрскага належаў розным сваякам французскіх каралёў пачынаючы з прынцэсы Рэнэ. У 1594 годзе ў Шартры каранаваўся першы кароль дынастыі Бурбонаў — Генрых IV.

Славутасці
----------

Шартрскі сабор

На пагорку, над старой часткай горада, уздымаецца знакаміты гатычны сабор Нотр-дам, які быў выбудаваны ў рэкордныя тэрміны з 1194 па 1220 гады і валодае багатым скульптурным убраннем. Сабор Шартрскай Маці Божай прыцягвае паломнікаў і турыстаў з усёй краіны, а яго вежы параць над горадам і над навакольнай далінай Бос.

Гл. таксама
-----------

* Шартрская школа

Спасылкі
--------

* Муніцыпальны сайт для турыстаў



1. ↑  Sandre<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520862'></a>
**Дом Шыка** — будынак у Шклоўскім пасадзе Магілёва, размешчаны на Першамайскай вуліцы, 25.

Гісторыя
--------

Дом пабудаваны ў пачатку XIX ст. як жылы. Чатырохпавярховы будынак на высокім цокалі з паўпадвальным паверхам належаў купцу 1-й гільдыі Лейбу Ісакавічу Шыку. На першым паверсе тры пакоі займала крама афіцэрскага спажывецкага таварыства, адзін пакой — кіёск Дэ-Ноткіна, два пакоі — абутковая майстэрня. На другім паверсе 10 пакояў былі жылымі пакоямі гаспадара, у 1919 г. 6 з іх былі аддадзены пад аптэкарскія склады губздароўя, 4 пакоі — пад кватэры, 6 пакояў трэцяга праверха былі жылымі, мезанін і падвал аддадзены нарадукгасу. У цагляным трохпавярховым флігелі 6 пакояў першага паверха, 12 пакояў другога паверха і 12 пакояў трэцяга паверха займалі жылыя кватэры. У 1924 г. будынак нацыяналізаваны. У 1932 г. на першым паверсе размяшчалася сталовая, на другім — праўленне ЦРК. Да 1941 г. быў надбудаваны чацвёрты паверх.

Дваровы фасад
У пасляваенны час быў жылым. Цяпер верхнія паверхі жылыя, на ніжнім — установы гандлю.

Зноскі
------

1. 1 2  Некаторыя звесткі з гісторыі будынкаў па вуліцам Ленінская і Першамайская г. Магілёва

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дом Шыка
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Камейша.
**Казімір Вікенцьевіч Камейша** (4 снежня 1943, вёска Малыя Навікі, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі паэт, перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў завочнае беларускае аддзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1970). Служыў у Савецкай Арміі (1963—1966), быў літсупрацоўнікам валожынскай раённай газеты «Працоўная слава» (1967—1968). З 1968 г. — старшы рэдактар на Беларускім радыё, у 1979—1981 гг. працаваў у часопісе «Полымя», з 1981 — у часопісе «Вясёлка». У 1988—? гг. — рэдактар аддзела паэзіі ў часопісе «Маладосць». Пазней працаваў у часопісе «Полымя» і альманаху «Вожык».

Творчасць
---------

У рэспубліканскім друку выступіў з вершамі ў 1961 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Восеньскія позвы» (1969), «Мембрана» (1972), «Нектар» (1974), «Тут мае вёсны прычалены» (вершы і паэмы, 1977), «Сябрына» (1978), «Плёс» (1982), «Галоўная вярста» (вершы і паэма, 1985), «Пярэймы дня» (вершы і паэмы, 1988), «Лінія лёсу» (вершы, 1996).

Выдаў кнігі паэзіі для дзяцей «Гаёўка» (1975), «Буслянка» (1985), «Дзятлава кузня» (1987), «Добры дзень, шафёр» (1988) і кнігу прозы «Духмянае дзіва» (1984).

Перакладаў творы рускіх, славацкіх, і ўкраінскіх пісьменнікаў на беларускую мову.

Аўтар зборніка лірычных запісаў і мініяцюр «Паміж кубкам і вуснамі» (2010).

Узнагароды і прэміі
-------------------

* Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя А.Куляшова (1989) за зборнік паэзіі «Пярэймы дня».
* Лаўрэат літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2010).
* Медаль Францыска Скарыны (2020).

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 17 снежня 2020 г. № 464 «Аб узнагароджанні»

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 1055789545 · ISNI: 0000 0001 0958 563X · LCCN: no97052925 · NKC: js20191035340 · NUKAT: n2010116819 · VIAF: 19287112 · ЗЭКББ: NLB-ar2259545 |

 |
Бурле́ска (фр.: burlesque, італ.: burlesco, ад італ.: burla — жарт) — кшталт камічнай паэзіі, які сфармаваўся ў эпоху Адраджэння. Камічны эфект бурлеска будуецца на стылістычнай неадпаведнасці тэксту тэме: узвышаныя класічныя сюжэты пераказваюцца простамоўнымі выразамі і напаўняюцца штодзённымі побытавымі дэталямі (травесція), альбо, наадварот, нейкая малазначная падзея апісваецца мовай эпічнай паэзіі (іраікамічная паэма).

Правобразам бурлескавай паэзіі была антычная «Батрахаміямахія» («Вайна жаб і мышэй»). У эпоху Адраджэння бурлеск з'явіўся найперш у Італіі, дзе з жанрам звязаныя імёны Франчэска Берні, Алесандра Тасоні і Франчэска Брачаліні.

У беларускай літаратуры да бурлескаў адносяцца Энеіда навыварат і Тарас на Парнасе.

Літаратура
----------

* В. Рагойша. Бурлеска // Літаратуразнаўчы слоўнік: Тэрміны і паняцці. Мінск, 2009. С. 31.
Не блытаць з Ліва Абу аль-Фадль аль-Абас.

**Сілы Абу аль-Фадля аль-Абаса** (араб. قوات أبو الفضل العباس‎‎ *Quwwat ‘Ābū al-Faḍl al-‘Abbās*) — іракскае шыіцкае апалчэнне, сфармаванае ў 2014 годзе для барацьбы з ІДІЛ.

Кіраўніцтва
-----------

Арганізацыю ўзначаліў шэйх Аус аль-Хафаджы, былы паплечнік Муктады ас-Садра. Паміж двума мужчынамі адбыўся канфлікт, паколькі першы выступаў супраць іранскага ўплыву ў Іраку. Аднак Хафаджы па-ранейшаму прытрымліваўся ідэалогіі Садра.

Адносіны
--------

Групоўка мае цесныя кантакты з Ліва Абу аль-Фадль аль-Абас, якая змагаецца ў сірыйскай грамадзянскай вайне на баку ўрада Башара Асада, і Катаіб аль-Імам Алі.

У лютым 2019 года Сілы народнай мабілізацыі (СНБ) здзейснілі налёт на базу, якая належала сілам Абу аль-Фадля аль-Абаса. Падчас рэйду лідар групоўкі Аус аль-Хафаджы быў арыштаваны. Як заявілі прадстаўнікі СНБ, аперацыя была здзейснена з-за таго, што групоўка заяўляла пра членства ў народнай мабілізацыі, хоць яна ніколі афіцыйна не рэгістравалася як частка кааліцыі.

Па сцвярджэнні саміх байцоў апалчэння, напад СНБ на лагер быў абумоўлены антыіранскімі настроямі ў іх арганiзацыі.

Ідэалогія
---------

Сілы Абу аль-Фадля аль-Абаса выступаюць супраць турэцкага і іранскага ўплыву ў Іраку.

Гл. таксама
-----------

* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Зноскі
------

1. 1 2  Iraqi Shiite Foreign Fighters on the Rise Again in Syria **(нявызн.)**.
2. ↑  Abu al-Fadl al-Abbas Forces **(нявызн.)**.
3. ↑  The Militias of Baghdad **(нявызн.)**. *Newsweek* (26 лістапада 2014).
4. ↑  Archived copy **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2019. Праверана 8 чэрвеня 2020.
5. 1 2  The Arrest of Aws al-Khafaji: Looking at the Abu al-Fadl al-Abbas Forces **(нявызн.)**.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Спаса-Праабражэнская царква.
**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у горадзе Лепелі Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Чайкова, 75а.

Гісторыя
--------

### Спаса-Праабражэнскі сабор

У 1841—1844 гадах у цэнтры горада быў узведзены Спаса-Праабражэнскі сабор. Будынак быў збудаваны з цэглы па праекце П. А. Порты, які быў распрацаваны ў 1835 годзе.

У 1896 годзе віцебскі архітэктар У. Ф. Коршыкаў склаў новы праект сабора. Сабор меў тры прастолы. Пад бляшаным дахам, афарбаваным у зялёны колер, узвышаўся вялікі сферычны купал, над галоўным фасадам — 3-ярусная званіца са шпілем з пазалочаным крыжам. Царква мела тры ўваходы. У інтэр’еры было тры іканастасы. У 1950 годзе сабор быў разбураны.

### Новы храм

У 1996 годзе з блаславення кіраўніка Віцебскай епархіі Архіепіскапа Дзімітрыя прынята рашэнне адрадзіць дзейнасць парафіі.

У кастрычніку 2003 года прыход набыў будынак, які належаў Лепельскаму электрамеханічнаму заводу. У пачатку 2004 года пачаліся першыя набажэнствы.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  Храм Преображения Господня г. Лепеля
2. ↑  Царква Праабражэння Гасподняга. Лепельскі раён, г. Лепель

Літаратура
----------

* Храм Преображения Господня // Витебская епархия. Монастыри, храмы и приходы : справочник / сост. А. Матвеев. — Минск : Белорусская Православная Церковь, 2009. — С. 88-89.
**Камітэт па пераходзе і аднаўленню інстытутаў** (фр.: Comité pour la transition et la restauration des institutions) — габонская ваенная хунта, якая прыйшла да ўлады 30 жніўня 2023 года, зрынуўшы прэзідэнта Алі бен Бонга Андзімба. У склад увайшлі армейскія афіцэры і байцы Рэспубліканскай гвардыі. Генерал Брыс Алігі прызначаны хунтай часовым прэзідэнтам.

Заўвагі
-------

1. ↑  Gabon soldiers say election result cancelled, 'regime' ended (англ.). *The East African* (30 жніўня 2023). Праверана 30 жніўня 2023.
2. ↑  Gabon soldiers say Bongo 'regime' ended, borders closed **(нявызн.)**. *Africanews* (30 жніўня 2023). Праверана 30 August 2023.
3. ↑  *Actuel, Cameroun*. Qui est Brice Clotaire Oligui Nguema, le Général à la tête de la transition gabonaise ? - Cameroun Actuel(нявызн.) (30 жніўня 2023). Праверана 30 жніўня 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
**«Эманацыі»**, таксама згадваюцца пад арыгінальнай нямецкай назвай «***Emanationen»*** або польскай «***Emanacje»*** — гэта кампазіцыя для двух аркестраў польскага кампазітара Кшыштафа Пендэрэцкага, напісаная ў 1958 годзе. Яна з’яўляецца адной з яго ранніх кампазіцый.

Кампазіцыя і прэм’ера
---------------------

Кампазіцыя была задумана і напісана ў 1958 годзе і атрымала другую прэмію на Конкурсе маладых кампазітараў Саюза кампазітараў Польшчы ў красавіку 1959 года. Прэм’ера адбылася 7 верасня 1961 года на Міжнародных летніх курсах новай музыкі ў Дармштаце. Міхаэль Гілен дырыжыраваў сімфанічным Аркестрам паўднёва-заходняга радыё Германіі на прэм’еры. Яна была прысвечана Тадэвушу Ахлеўскаму і апублікаваная Польскім музычным выдавецтвам і Moeck Musikinstrumente + Verlag.

Аналіз
------

«Эманацыі» выконваюцца для двух струнных аркестраў, наладжаных з інтэрвалам на адзін паўтон. Яго выкананне займае каля 7 хвілін і адрозніваецца кампазіцыйным стылем гукавога жывапісу, які стаў добра вядомай рысай яго прац з 60-х і 70-х гадоў да яго першай сімфоніі.

Паказальныя запісы
------------------

Ніжэй прыведзены некаторыя з найбольш вядомых запісаў гэтай кампазіцыі:

| Orchestra | Conductor | Record Company | Year of Recording | Format |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Сімфанічны аркестр польскага радыё | Кшыштаф Пендэрэцкі | EMI | 1972 | LP and CD |
| Люксембургскі філарманічны аркестр | Алоіс Шпрінгер | Кандыт ці Аптымізм and Vox Records | 1972 | LP and CD |

Гл. таксама
-----------

* Эманацыя

Крыніцы
-------

1. 1 2 3  Bylander, Cindy (2004-01-01). *Krzysztof Penderecki : a bio-bibliography*. Westport: Greenwood Publishing Group, Inc. ISBN 0-313-25658-6.
2. ↑  Avis, Peter (2007). *Penderecki: Orchestral Works*. EMI Records Ltd.
3. ↑  Whitehouse, Richard (2000). *8.554567 – PENDERECKI, K.: Symphonies Nos. 1 and 5 (Polish National Radio Symphony, Wit) (Liner Notes)*. Hong Kong: Naxos Digital Services. Праверана February 9, 2014. Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 мая 2021. Праверана 28 кастрычніка 2022.Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 мая 2021. Праверана 28 кастрычніка 2022.
4. 1 2  Penderecki: Orchestral Works **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *WarnerClassics.com*.  Warner Classics. Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2014. Праверана February 8, 2014.
**Персеус Карлстром** (шведск.: Perseus Karlström; нар. 2 мая 1990, Эскільстуна, Сёдэрманланд) — шведскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе, 4-разовы прызёр чэмпіянатаў свету, прызёр чэмпіянату Еўропы, пераможца Кубкаў свету і Еўропы, дзеючы рэкардсмен краіны ў некалькіх дысцыплінах, удзельнік дзвюх летніх Алімпійскіх гульняў. Выступае за зборную Швецыі па лёгкай атлетыцы з 2007 года.

Біяграфія
---------

Персеус Карлстром нарадзіўся 2 мая 1990 года. Сын вядомых лёгкаатлетаў сусветнага ўзроўню, шведкі Сіў Густаўсан і мексіканца Энрыке Веры Ібаньеса, які пераехаў на пастаяннае жыхарства ў Швецыю.

Дэбютаваў на міжнародным узроўні ў сезоне 2007 года, калі ўвайшоў у склад шведскай зборнай і выступіў на Кубку Еўропы па спартыўнай хадзьбе ў Роял-Лемінгтан-Спа, дзе ў гонцы юніёраў на 10 км заняў выніковае 31-е месца. Пазней стартаваў у хадзьбе на 10 000 метраў на юнацкім сусветным першынстве ў Астраве, паказаў на фінішы 24-ы вынік.

У 2008 годзе ў тых жа дысцыплінах заняў 33-е і 30-е месцы на Кубку свету ў Чэбаксарах і на юніёрскім сусветным першынстве ў Быдгашчы.

У 2009 годзе ў хадзьбе на 10 000 метраў фінішаваў дзевятым на юніёрскім еўрапейскім першынстве ў Нові-Садзе.

У 2010 годзе ў хадзьбе на 20 км паказаў 42-і вынік на Кубку свету ў Чыуауа.

У 2011 годзе сярод іншага адзначыўся выступленнем на Кубку Еўропы ў Альяне і на маладзёжным еўрапейскім першынстве ў Астраве.

У 2012 годзе ў дысцыпліне 20 км заняў 53-е месца на Кубку свету ў Саранску.

У 2013 годзе стартаваў на Кубку Еўропы ў Дудзінцы. Будучы студэнтам, прадстаўляў Швецыю на Сусветнай Універсіядзе ў Казані — у заліку хады на 20 км з вынікам 1:30:19 зачыніў дваццатку наймацнейшых. Браў удзел у чэмпіянаце свету ў Маскве — у дысцыпліне 20 км паказаў час 1:28:20, размясціўшыся ў выніковым пратаколе на 38-м радку.

На чэмпіянаце Еўропы 2014 года ў Цюрыху на дыстанцыі 20 км заняў 15-е месца.

У 2015 годзе ў 20-кіламетровай хадзьбе фінішаваў восьмым на Кубку Еўропы ў Мурсіі, сышоў з дыстанцыі на чэмпіянаце свету ў Пекіне.

У 2016 годзе ўдзельнічаў у камандным чэмпіянаце свету па спартыўнай хадзьбе ў Рыме, у 50-кіламетровай дысцыпліне сышоў. Выканаўшы алімпійскі кваліфікацыйны нарматыў (1:24:00), удастоіўся права абараняць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях у Рыа-дэ-Жанейра — у праграме хады на 20 км таксама не фінішаваў.

У 2017 годзе на Кубку Еўропы ў Падэбрадах выйграў бронзавы медаль у асабістым заліку 20 км, на чэмпіянаце свету ў Лондане заняў 37-е месца.

Зноскі
------

1. ↑  Perseus Karlstrom // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Тэматычныя сайты | Olympedia · Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · МАК · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**Ланаі** (гав.: Lānaʻi) — шосты па вялічыні і найменшы з даступных Гавайскіх астравоў. Афіцыйная мянушка — «Ананасавы востраў» (*Pineapple Isle*) — захавалася з былых часоў, калі значную частку ягонай плошчы пакрывалі ананасавыя плантацыі. Адзінае селішча — места Ланаі сіці, дзе зарэгістраваныя ўсе 3102 чал. насельніцтва вострава.

З 2012 года 98 % Ланаі належыць амерыканскаму бізнэсмэну і былому выканаўчаму дырэктару карпарацыі Оракл Лары Элісану (Larry Ellison). З 7 ліпеня 2014 года Элісан таксама з’яўляецца ўладальнікам усіх трох гатэляў на востраве. 2 % Ланаі належаць штату Гаваі.

Па форме Ланаі нагадвае коску з найвялікшай шырынёй у 29 км. На поўначы ён аддзелены ад вострава Малакаі пралівам Калохі, на ўсходзе праліў Аўаў аддзяляе яго ад Маўі.

Востраў мае адзіную навучальную ўстанову, што прапануе адукацыю ад дзіцячага саду да старэйшых класаў. Ланаі адметны адсутнасцю святлафораў. Большасць дарог небрукававаныя і патрабуюць паўнапрываднага аўтамабіля.

Касмічны здымак ЛанаіКасмічны здымак Ланаі

Гісторыя
--------

На працягу вядомай гісторыі Ланаі кантраляваўся востравам Маўі. Мяркуецца, што першапачаткова яго засялілі рыбакі з Маўі і Малакаі, якія пазней пачалі вырошчваць таро на яго ўрадлівай вулканічнай глебе. Жыццё было небагатае падзеямі да моманту захопу Маўі каралём Камехамеха І з вострава Гаваі, які знішчыў вялізную колькасць жыхароў Ланаі. Пасля масавага забойства насельніцтва, Камехамеха прызначыў востраў сваім улюбёным месцам рыбнай лоўлі.

Пасля далучэння да Гавайскага каралеўства і кантактаў з заходняй цывілізацыяй востраў выкарыстоўваўся як ранча, калонія мармонаў, цукровая плантацыя і, да апошняга часу, найвялікшая ў свеце плантацыя ананасаў. У выніку гэтага большасць сучаснага насельніцтва складаецца з нашчадкаў працоўных мігрантаў з Філіпін.

У 2012 годзе новы ўласнік вострава Лары Элісан абвясціў новае бачанне Ланаі, як устойлівай і сбалансаванай сістэмы, заснаванай на турызме і арганічнай сельскай гаспадарцы. Планавыя інвестыцыі ў інфраструктуру мусяць скласці каля 500 мільёнаў даляраў.

Турызм
------

Турызм на востраве пачаў развівацца пасля заняпаду ананасавай гаспадаркі, калі тая страціла канкурэнтаздольнасць у параўнанні з таннейшай працоўнай сілай і ніжэйшымі выдаткамі на Азіяцкім кантыненце. Зараз Ланаі мае два курорты з двума палямі для гольфу. Адно з іх — «Выклік у Манэле» (*The Challenge at Manele*) — вядомае тым, што на яго дванаццатай лунцы ў 1994 годзе адбыўся шлюб заснавальніка Майкрасофт Біла Гейтса.


| ⛭Гавайскія астравы |
| --- |
| Наветраныя (паўднёва-усходнія) астравы | Гаваі • Каўаі • Каўла • Кахаалавэ • Ланаі • Манана • Маўі • Моку-Ману • Малакаі • Нііхау • Оаху | Сцяг ГаваяўГаваі |
| Падветраныя (паўночна-заходнія) астравы | Гарднер • Курэ • Лайсан • Лісянскага • Маро • Мідуэй • Некер • Ніхоа • Перл-энд-Хермес • Фрэнч-Фрыгат-Шолс |
| **Партал:Акіянія** |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4311238-9 · LCCN: sh85074274 · VIAF: 245130843 |
**Ру́дня Жураўлёва** (трансліт.: *Rudnia Žuraŭliova*, руск.: Рудня Журавлёва) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вуглоўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

За 18 км на поўнач ад Брагіна, 35 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на ветцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 148 км ад Гомеля.

### Водная сістэма

Рака Брагінка (прыток Дняпро).

Транспартная сістэма
--------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе, якая злучае Брагін з дарогай Лоеў — Рэчыца.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, да якой пад прамым кутом з усходу далучаецца кароткая шыротная вуліца з завулкам. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як вёска Рудня ў Каралеўстве Польскім. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1850 годзе валоданне графіні Ракіцкай. У 1908 годзе ў Ручаеўскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Рудня-Жураўлёўскага сельсавета Лоеўскага, з 4 жніўня 1927 года Брагінскага раёнаў Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг.

У 1931 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 16 жыхароў. У 1959 годзе цэнтр калгаса імя В. П. Чкалава. Знаходзіліся клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, крама.

Побач радовішчы жалезных руд і торфу.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2004 год — 66 гаспадарак, 189 жыхароў.

### Дынаміка

* 1850 год — 15 двароў, 125 жыхароў.
* 1897 год — 35 двароў, 226 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 40 двароў, 241 жыхар.
* 1930 год — 59 двароў, 361 жыхар.
* 1940 год — 78 двароў, 385 жыхароў.
* 1959 год — 350 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 66 гаспадарак, 189 жыхароў.
* 2006 год (01.01.2006) — 68 гаспадарак, 182 чалавекі, з якіх 38 ва ўзросце да 16 гадоў, 99 — у працаздольным і 45 — старэйшым за працаздольны.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт **Жураўлёва Ру́дня**

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Вуглоўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Вуглы |
| Пасёлкі | Майскі ·  Новы Пуць |
| Вёскі | Кавака ·  Каманоў ·  Лубенікі ·  Міхнаўка ·  Пажаркі ·  Рудня Жураўлёва ·  Шкураты |
**Міжнародны фестываль народнай музыкі «Звіняць цымбалы і гармонік»** — фестываль народнай музыкі, які праходзіць штогод у Паставах. Першы рэспубліканскі фестываль быў праведзены ў 1987 годзе ў Віцебску. На яго сабраліся невялікія калектывы і індывідуальныя выканаўцы, народныя майстры музычных інструментаў, агулам каля 150 чалавек. Двойчы фестываль праводзіўся ў Магілёве.

У 1992 годзе фестываль пераехаў у Паставы. Прыехалі ўдзельнікі з усіх абласцей Беларусі. У 1996 годзе фестываль набыў статус міжнароднага.

Сярод удзельнікаў: аматарскія народна-інструментальныя калектывы мастацкай творчасці, індывідуальныя выканаўцы на народных інструментах, самадзейныя артысты (гарманісты, прыпевачнікі, фальклорныя гурты, выкладчыкі і навучэнцы музычных школ раёна, прафесійныя калектывы з Ізраіля, Казахстана, Кітая, Латвіі, Літвы, Малдовы, Польшчы, Расіі, Украіны, Чэхіі, Эстоніі і інш.).

Літаратура
----------

* Гуд, П. А. «Звіняць цымбалы і гармонік» / П. А. Гуд // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 451—452.
* Гудзей-Каштальян, В. Р. «Звіняць цымбалы і гармонік» / В. Р. Гудзей-Каштальян // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.] / рэдкал.: У. Ю. Аляксандраў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2013. — Т. 4 : З-Л. — С. 104.
У інфарматыцы **высокаўзроўневая мова праграмавання** — гэта мова праграмавання з моцнай абстракцыяй ад дэталяў камп’ютара. У адрозненне ад моў праграмавання нізкага ўзроўню, яна можа выкарыстоўваць *элементы* натуральнай мовы, быць прасцейшай у выкарыстанні або можа аўтаматызаваць (ці нават цалкам хаваць) значныя вобласці вылічальных сістэм (напрыклад, кіраванне памяццю), што робіць працэс распрацоўкі праграмы больш простым і больш зразумелым, чым пры выкарыстанні мовы ніжэйшага ўзроўню. Аб’ём прадастаўляемых абстракцый вызначае, наколькі «высокаўзроўневай» з’яўляецца мова праграмавання.

У 1960-я гады мова праграмавання высокага ўзроўню з выкарыстаннем кампілятара звычайна называлася *аўтакодам*. Прыкладамі аўтакодаў з’яўляюцца COBOL і Fortran.

Першай мовай праграмавання высокага ўзроўню, распрацаванай для камп’ютараў, была Plankalkül, створаная Конрадам Цузэ. Аднак у свой час яна не была рэалізавана, а яе першапачатковы ўклад быў у значнай ступені ізаляваны ад іншых распрацовак з-за Другой сусветнай вайны, акрамя ўплыву на мову «Superplan» Хайнца Руцішаўзера, а таксама ў некаторай ступені ALGOL. Першай шырока распаўсюджанай мовай высокага ўзроўню была Fortran, машынна-незалежная распрацоўка ранніх сістэм Autocode IBM. У сямействе ALGOL з’явілася рэкурсія, а таксама ўкладзеныя функцыі ў лексічнай вобласці бачнасці. ALGOL 60 таксама стаў першай мовай, у якой было праведзена дакладнае адрозненне паміж параметрамі значэння і параметрамі імя і адпаведнай семантыкай. ALGOL таксама прадставіў некалькі канцэпцый структураванага праграмавання, такія як канструкцыі `while-do` і `if-then-else` і яго сінтаксіс быў першым, які быў апісаны ў фармальнай натацыі — *форме Бэкуса-Наура* (BNF). Прыкладна ў той жа перыяд COBOL прадставіў запісы (таксама званыя структурамі), а Lisp упершыню прадставіў цалкам агульную лямбда-абстракцыю.

Зноскі
------

1. ↑  HThreads - RD Glossary **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 26 жніўня 2007.
2. ↑  *Introduction to Computers*.
3. ↑  *Introduction to Computers*.
4. ↑  Giloi, Wolfgang, K.[de] (1997). «Konrad Zuse’s Plankalkül: The First High-Level „non von Neumann" Programming Language». IEEE Annals of the History of Computing, vol. 19, no. 2, pp. 17-24, April-June, 1997. (abstract)
5. ↑  Although it lacked a notion of reference-parameters, which could be a problem in some situations. Several successors, including ALGOL W, ALGOL 68, Simula, Pascal, Modula and Ada thus included reference-parameters (The related C-language family instead allowed addresses as `value`-parameters).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4160367-9 · LCCN: sh2007005228 · Microsoft: 19024347 |
**Нідэрландская каралеўская акадэмія навук** (нідэрл.: Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, *KNAW*) — арганізацыя, закліканая развіваць навуку і літаратуру ў Нідэрландах.

Яна аказвае ўраду кансультацыі па пытаннях навукі, вядзе экспертную дзейнасць, каардынуе рэцэнзаванне навуковых артыкулаў, правядзенне навуковых канферэнцый і форумаў; пад яе кіраўніцтвам дзейнічаюць профільныя навуковыя інстытуты. Акадэмія прысуджае шэраг прэстыжных узнагарод, у тым ліку медаль Лорэнца для фізікаў.

Заснавана ў напалеонаўскім Каралеўстве Галандыя ўказам Людовіка Банапарта 4 мая 1808 г. як Каралеўскі інстытут навук, літаратуры і вытанчаных мастацтваў (Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten). Акадэміяй называецца з 1851 г.

Члены Акадэміі (каля 200 членаў маладзей 65 гадоў) абіраюцца пажыццёва шляхам кааптацыі; прымаюцца намінацыі ад асоб і арганізацый па-за Акадэміяй. У 65 гадоў акадэмік павінен выйсці ў адстаўку. Маюцца члены-карэспандэнты і замежныя члены Акадэміі. Маецца два аддзяленні — дакладных навук і гуманітарных і грамадскіх навук.

Прэзідэнтам з мая 2008 г. з'яўляецца матэматычны фізік Роберт Дэйкграф. У інаўгурацыйнай прамове ён выказаў занепакоенасць нізкім узроўнем фінансавання навукі ў Нідэрландах у параўнанні з большасцю заходнееўрапейскіх краін.

Зноскі
------

1. ↑  Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Праверана 12 верасня 2021.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11930623s · GND: 37531-7 · ISNI: 0000 0001 2153 6865 · LCCN: n79055416 · Microsoft: 1322597698 · NKC: olak2002112971, ko2002112974 · SUDOC: 027215792 · VIAF: 127339097 |

 |
**Маршалаўскі ўніверсітэт** (англ.: Marshall University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Хантынгтан у штаце Заходняя Вірджынія.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт быў заснаваны ў 1837 годзе і названы ў гонар Джона Маршала, чацвёртага галоўнага суддзі Вярхоўнага Суда ЗША. Універсітэт класіфікуецца як доктарскі універсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

Структура
---------

У цяперашні час універсітэт складаецца з дзевяці каледжаў: каледжа бізнесу, каледжа адукацыі і прафесійнага развіцця, каледжа мастацтваў і медыяў, каледжа медыцынскіх прафесій, ганаровага каледжа, каледжа інжынерыі і інфарматыкі, каледжа вольных мастацтваў, каледжа прыродазнаўчых навук і ўніверсітэцкага каледжа; а таксама двух школ: школы фармацыі і школы медыцыны.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Заходняя Вірджынія

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маршалаўскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | CiNii: DA11222332 · ISNI: 0000 0001 2214 9920 · LCCN: n50065294 · Microsoft: 88694374 · VIAF: 123126416 |
**Аканічы** (англ.: Occaneechi, Aconechos, Akenatzy, Hockinechy) — індзейскі народ, карэнныя насельнікі Віргініі і Паўночнай Караліны. У 2009 г. у ЗША жыло 1160 чалавек, якія вызначалі сваю тоеснасць як аканічы.

Упершыню ўзгадваюцца ў англійскіх пісьмовых крыніцах у 1650 г. як племя, што насяляла сучаснае памежжа Віргініі і Паўночнай Караліны. Належалі да ўсходней галіны сіўанскіх народаў. Дзякуючы стратэгічнаму месцазнаходжанню актыўна займаліся гандлем скурамі і футрам. У XVII ст. меўся гандлёвы шлях, што насіў назву аканічы. Археалагічныя раскопкі 1983 - 1986 гг. адной з пакінутых вёсак аканічы паказалі, што яны жылі ў вігвамах, мелі фартыфікацыйныя збудаванні, займаліся паляваннем і земляробствам, выраблялі кераміку.

У 1677 г. 1680 г. 1713 г. заключалі мірныя пагадненні з Віргінскай кампаніяй. У пачатку XVIII ст. з-за сутычак з іракезамі адступілі ўглыб Паўночнай Караліны. Лічыцца, што аб'ядналіся з іншымі ўсходнімі сіўанскімі плямёнамі ў канфедэрацыю *сапоні*, якая пазней далучылася да каюга і перасялілася разам з імі ў Канаду.

У 2002 г. штат Паўночная Караліна афіцыйна прызнаў групу аканічы нацыі сапоні. Яе чальцы лічаць сябе прамымі нашчадкамі старажытных аканічы.

Спасылкі
--------

* Occaneechi Band of the Saponi Nation
* Carolina - The Native Americans - The Occaneechi Indians
* Shane Williams, Occaneechi
**Гельвін** (англ.: helvite, ням.: helvin) — мінерал падкласа каркасных сілікатаў з хімічнай формулай Mn4(Be3Si3O12)S. Апісаны нямецкім геолагам А. Г. Вернерам (*A. G. Werner*) ў 1817 годзе і названы ім за жоўты колер.

Гельвін — адзін з шасці самых распаўсюджаных берыліевых мінералаў, утрыманне аксіду берылію ў мінералах гэтай групы складае ад 8 да 15,5 %. Крышталічная структура падобная да структуры садаліту, крышталізуецца ў кубічнай сінгоніі. Утварае крышталі жоўтага колеру розных адценняў, можа быць зялёным, чырвоным, шаравата-жоўтым, жаўтавата-зялёным. Цвёрдасць 6—6,5 (5—5,5) па шкале Моаса. Шчыльнасць 3,2—3,44 г/см³.

Каштоўная руда на берылій. Вядомы радовішчы і праяўленні гельміну ў Германіі, Расіі, Нарвегіі, Казахстане, ЗША, Фінляндыі, Швецыі, Японіі.

Зноскі
------

1. 1 2  Гельвин // Кристаллов.net (руск.)
2. 1 2 3  Гельвин // КаталогМинералов.Ru (руск.)

Літаратура
----------

* Мала гірнича енциклопедія. В 3-х т. / За ред. В. С. Білецького. — Донецьк: Донбас, 2004. — ISBN 966-7804-14-3.

Спасылкі
--------

* Гельвин // Кристаллов.net (руск.)
* Гельвин // КаталогМинералов.Ru (руск.)
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гельвін

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Universalis |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Ілінойс.
**Ілінойс** (саманазва: *inoca*, фр.: Illinois) — канфедэрацыя індзейскіх плямён у верхняй частцы даліны ракі Місісіпі.

Упершыню ўзгадваецца французскімі езуітамі ў 1640 г. Назва паходзіць ад скажонага французамі слова суседняга народа атава *irenweewa*, што значыць «той, хто прамаўляе падобным шляхам». Самі індзейцы называлі сябе *inoca* (літаральна «мужчыны»). У склад канфедэрацыі ўваходзілі плямёны каскаскія, пеорыя, тамароа, маінгвена, мічыгамея, каёкія, албіўі, аманакоа, чэпуса, чынкоа, мароа, эспемікія, матчынкоа, мічыбуса, негавічы, тапоўара і кайракаэнтанон. Усе яны належалі да алганкінаў. У канцы XVII ст. іх агульная колькасць перавышала 10 тысяч чалавек.

Займаліся земляробствам і паляваннем. Важную ролю ў жыцці плямён адыгрывалі супольныя напады на суседзяў. Пры гэтым прадстаўнікі Ілінойс імкнуліся захапіць заложнікаў і рабоў.

Сталыя кантакты з Новай Францыяй пачаліся з 1673 г. у выніку заключэння пагаднення. Ілінойс удзельнічалі ў пасрэдніцкім гандлі паміж французамі і іншымі індзейцамі, прымалі ўдзел у войнах супраць іракезаў. У першай палове XVIII ст. правадыры Ілінойс фактычна былі падпарадкаваны французскай адміністрацыі.

Саслабленне канфедэрацыі адбылося амаль адразу пасля першых кантактаў з французамі. У 1680 г. меўшыя агнястрэльную зброю іракезы забілі або захапілі ў палон каля 700 тамароа. Актыўнасць іспанцаў на поўдні выклікала рух індзейскіх плямён уздоўж Місісіпі і сутычкі з Ілінойс. Значныя чалавечыя страты былі панесены ў выніку эпідэмій оспы ў 1704 г. 1732 г. і 1756 г. Да 1830 г. калі канфедэрацыя была распушчана ўрадам ЗША, а яе землі адыйшлі да амерыканскай дзяржавы, агульная колькасць чальцоў Ілінойс складала каля 300 чалавек.

Спасылкі
--------

* The Illinois
* Robert Fester, The Illini Confederation: Lords of the Mississippi Valley

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4386507-0 · LCCN: sh85064317 |
**Су́песак** — рыхлая асадкавая пясчана-гліністая горная парода буравата-жоўтага і жоўта-шэрага колеру.

Змяшчае да 70 % пясчаных, да 10 % алеўрытавых і гліністых і да 20 % пылаватых часцінак. Супескі падзяляюцца на ледавіковыя (марэнныя), водна-ледавіковыя, азёрныя, рачныя і інш. Адрозніваюць грубапясчаныя, дробнапясчаныя і пылаватыя супескі.  

Мінералагічны склад разнастайны. Пылаватыя супескі змяшчаюць большую колькасць кварцу, гліністыя змяшчаюць гліністыя мінералы (каалініт, мантмарыланіт і інш.). У засушлівых раёнах супескі могуць змяшчаць арганічныя рэчывы і мінеральныя солі.

У глебазнаўстве больш гліністыя супескі называюць цяжкімі, менш гліністыя — лёгкімі.

Літаратура
----------

* Су́песак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 272. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Су́песак // Тлумачальны слоўнік беларускай мовы: У 5-ці т / АН БССР, Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мн.: Беларус. Сав. Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1983. — Т. 5 кн. 1: С — Улагодзіць / [рэдактар М. Р. Суднік]. — С. 382. — 663 с.
* Супесь // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
**Кэмеранскі ўніверсітэт** (англ.: Cameron University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Лоўтан у штаце Аклахома.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Універсітэт прапануе больш за 50 ступеняў па праграмах бакалаўрыяту і магістратуры. Адукацыйныя праграмы акцэнтуюць увагу на вольных мастацтвах, прыродазнаўчых навуках і інжынерыі. 

Вучэльня была заснавана ў 1908 годзе, неўзабаве пасля таго, як Аклахома была прынята ў склад ЗША ў якасці самастойнага штата. Тады вучэльня была адной з шасці сельскагаспадарчых школ у пераважна сельскай мясцовасці штата. Вучэльня, што з часам стала вядома як Кэмеранская дзяржаўная школа сельскай гаспадаркі, была названа ў гонар Э. Д. Кэмерана, баптысцкага прапаведніка і першага школьнага суперінтэнданта штата Аклахома. Першыя заняткі адбыліся ў Дзень дзяржаўнасці 16 лістапада 1909 года ў падвале будынка банка, пакуль будаваўся адмысловы будынак.

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Аклахома

Заўвагі
-------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6042926'></a>

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кэмеранскі ўніверсітэт
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X |
| Нарматыўны кантроль | GND: 16070916-7 · ISNI: 0000 0004 0418 9752 · LCCN: n85245850 · Microsoft: 113618177 · VIAF: 140287862 |
**Палагру́жа** (харв.: Palagruža) — невялікі архіпелаг у Адрыятычным моры. Уваходзіць у склад Харватыі. Плошча - 31,45 га. Сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Архіпелаг Палагружа знаходзіцца ў 69,45 км на поўдзень ад харвацкага вострава Віс і ў 150 км на паўночны захад ад італьянскага порта Бары.

Складаецца з 10 невялікіх скалістых астравоў. Найбуйнейшы Вела-Палагружа займае плошчу 28 га. Астравок Галіджула з'яўляецца самай паўднёвай часткай Харватыі.

У бронзавым веку на Палагружы здабывалі кварц.

Прырода
-------

Астравы насяляе эндэмічны від яшчарак, на скалах гняздуюць марскія птушкі.

Гісторыя
--------

Археалагічныя даследаванні паказалі, што першыя людзі з'явіліся на Палагружы ўжо ў эпоху неаліта. У антычны перыяд астравы былі прысвечаны грэчаскаму герою Дыямеду. Знойдзены рэшткі антычнай керамікі, зброі і пахаванняў.

У 1177 г. на востраве Вела-Палагружа спыняўся карабель з папам Аляксандрам III. Пазней на востраве быў пабудаваны бенедыкцінскі кляштар Святога Міхаіла. Архіпелаг прыцягваў рыбакоў, паколькі навакольныя воды славіліся сардзінамі.

Да 1860 г. Палагружа фармальна належала Сіцыліі, але пасля аб'яднання Італіі была анексавана Аўстра-Венгрыяй. У 1875 г. на найвышэйшай гары Вела-Палагружа быў пабудаваны маяк, у 1895 г. — метэаралагічная станцыя.

У гады першай сусветнай вайны Палагружа была акупавана італьянскім флотам. У 1920 г. была афіцыйна далучана да Італіі. Але згодна Парыжскаму дагавору 1947 г. перайшла ў склад Югаславіі. З 1991 г. у складзе незалежнай Хараватыі.

Спасылкі
--------

* Palagruža, Hrvatska enciklopedija
* Palagruža, the remotest Croatian Island

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| Нарматыўны кантроль | NKC: ge1139328 · VIAF: 238768673 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Асіповіч.
**Альбіна Люсі Шарлота Асіповіч** (англ.: Albina Lucy Charlotte Osipowich, пазней **Альбіна ван Эйкен**, англ.: Albina Van Aiken, 26 лютага 1911, Вустэр — 6 чэрвеня 1964) — амерыканская плыўчыха, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 1928 года.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і эмігрантаў з Вільні. З ранняга дзяцінства займалася плаваннем. У мясцовай школе не было жаночай каманды, таму яна трэніравалася разам з хлопцамі, што прынесла ёй карысць — у старэйшых класах яна на дзве галавы апярэджвала сваіх аднагодкаў.

У 1928 годзе Альбіна стала чэмпіёнкай ЗША ў спрынце вольным стылем, адначасова усталяваўшы тры нацыянальныя рэкорды. На Алімпійскіх гульнях 1928 года ў Амстэрдаме да алімпійскіх рэкордаў яна выйшла пераможцам прэстыжнай дыстанцыі ў жаночым плаванні — стометроўцы вольным стылем.

Другое золата Альбіна заваявала ў складзе эстафеты 4 × 100 метраў вольным стылем.

17-гадовую Альбіну ў родным Вустэры сустракалі тысячы прыхільнікаў. Удзячная грамада сабрала неабходныя 4 тысячы долараў на яе навучанне ў Пембрак-каледжы пры Браўнскім універсітэце. Дзяўчына вырашыла прысвяціць увесь час вучобе і завязаць з вялікім спортам. Ва ўніверсітэце яна пазнаёмілася са сваім будучым мужам Харысанам ван Эйкенам, які стаў паспяховым бізнэсмэнам, віцэ-прэзідэнтам карпарацыі General Electric.

У 1964 годзе Альбіна ван Эйкен пасля барацьбы з цяжкай хваробай памерла ва ўзросце 53 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  *(unspecified title)* — World Aquatics. Праверана 2 мая 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q189289'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FINA · Olympedia |
**Грозненскі раён** (руск.: Гро́зненский райо́н, чач.: Соьлжа-ГӀалин кӀошт) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Чачэнскай Рэспублікі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Талстой-Юрт, паводле Статута горад Грозны.

Пры гэтым адміністрацыя муніцыпальнага раёна знаходзілася ў станіцы Гарачаісточненскай, а 21 чэрвеня 2021 г. адміністрацыйны цэнтр Грозненскага муніцыпальнага раёна перанесены ў сяло Талстой-Юрт.

Геаграфія
---------

Раён знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Чачэнскай Рэспублікі.

Прыродна-кліматычныя і эканамічныя ўмовы дазваляюць поўнасцю забяспечыць патрэбнасці насельніцтва муніцыпальнага ўтварэння сельскагаспадарчай прадукцыяй: збожжам, агароднінай, садавіной, ягадамі, жывёлагадоўчымі прадуктамі мясамалочнага напрамку.

З 1 студзеня 2020 года, пасля ўступлення ў сілу закона № 41-РЗ адбыліся змены межаў Чачэнскай Рэспублікі.

Раён мяжуе з Рэспублікай Інгушэція, з гарадамі Грозны і Аргун (ад паўднёвага захаду да поўначы, ад поўначы да паўднёвага ўсходу «паўмесяцам» вакол г. Грознага, на паўднёвым усходзе з г. Аргун), на паўднёвым захадзе з Урус-Мартанаўскім, Ачхой-Мартаноўскім, на захадзе з Сернаводскім, на паўночным захадзе з Надцерачным, на поўначы з Наурскім, Шалкаўскім і на ўсходзе з Гудэрмескім раёнамі.

Працягласць раёна з поўначы на поўдзень складае — 18 км, з захаду на ўсход — 74 км, з поўначы на паўднёвы ўсход — 30 км, з поўначы на паўднёвы захад — 43 км.

Плошча тэрыторыі раёна складае 1236,26 км² (да 1 студзеня 2020 года — 1480,43 км²).

Зноскі
------

1. 1 2 3   Праверана 13 кастрычніка 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26883285'></a>
2. ↑  Geographic Names Server — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038'></a>
3. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Federal State Statistics Service. Праверана 23 студзеня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>

| ⛭Чачня |
| --- |
| Раёны | 
* Ачхой-Мартанаўскі
* Ведзенскі
* Грозненскі
* Гудэрмескі
* Ітум-Калінскі
* Курчалоеўскі
* Надцярэчны
* Нажай-Юртаўскі
* Наурскі
* Сернаводскі
* Урус-Мартанаўскі
* Шалінскі
* Шалкаўскі
* Шаройскі
* Шатойскі

 |  |
| Гарады | 
* Аргун
* Ачхой-Мартан
* **Грозны**
* Гудэрмес
* Курчалой
* Урус-Мартан
* Шалі

 |
| Сёлы — цэнтры раёнаў | 
* Ведзено
* Знаменскае
* Ітум-Калі
* Нажай-Юрт
* Наурская
* Сернаводскае
* Хімой
* Шалкаўская
* Шатой

 |
**Ханіш** (араб. جزر حنيش‎‎‎) — група астравоў на поўдні Чырвонага мора. Уваходзяць у склад Емена. Агульная плошча — 190 км². Сталага насельніцтва няма.

Геаграфія
---------

Карта
Архіпелаг Ханіш месціцца на поўдні Чырвонага мора і складаецца з 23 астравоў. У большасці гэта паднятыя над вадою скалы. Найбуйнейшы востраў Зукар займае плошчу 120 км². Паўночныя астравы знаходзяцца ў 29,11 км ад аравійскага ўзбярэжжа Емена. Паўднёвыя астравы — у 10,81 км ад афрыканскага ўзбярэжжа Эрытрэі. Усе астравы маюць вулканічнае паходжанне. Характэрны частыя землятрусы. Найвышэйшы пункт — гара Зукар (571 м) на востраве Зукар.

Клімат трапічны пустынны. Найбольш спякотны месяц — жнівень, калі тэмпература паветра вагаецца ад +24 °C да +35 °C, найбольш прахалодны — снежань з ваганнем ад +15 °C да +27 °C. Ападкі ў выглядзе дажджу здараюцца пераважна ў ліпені і жніўні дзякуючы вільготнаму мусону з Індыйскага акіяна, аднак іх колькасць рэдка перавышае 2 мм у месяц.

Прырода
-------

Наземныя флора і фаўна вельмі бедныя. Каля астравоў вылучаюцца зоны каралавых рыфаў з багатай падводнай фаўнай.

Гісторыя
--------

Астравы Ханіш вядомы з антычнага перыяда. У XVII - пачатку XX стст. фармальна ўваходзілі ў склад Асманскай імперыі і выкарыстоўваліся як часовая база для барацьбы з пірацтвам. У 1903 г. французскія інжынеры пабудавалі некалькі маякоў, з якіх захаваўся маяк Алі на паўднёвых астравах. Пасля I Сусветнай вайны кантроль над маякамі захапілі ваенныя Вялікабрытаніі. Свае правы на архіпелаг таксама выказала Італія, якая валодала калоніяй Эрытрэя.

У 1967 г. НРПЕ абвясціла суверэнітэт над Ханіш. У 1990 г. архіпелаг быў ўключаны ў склад аб'яднанага Емена. Востраў Кабер наведваўся еменскімі рыбакамі. Паўднёвыя астравы выкарыстоўваліся эрытрэйскімі нацыяналістамі падчас барацьбы супраць Эфіопіі. У 1993 г. калі Эрытрэя набыла незалежнасць, яе ўрад абвясціў Ханіш часткай сваёй тэрыторыі. Было праведзена некалькі раўндаў перагавораў паміж Еменам і Эрытрэяй аб лёсе архіпелага.

У 1995 г. урад Емена даў дазвол нямецкай кампаніі на будаўніцтва турыстычнага цэнтра на Каберы. Для аховы будаўніцтва на востраве быў размешчаны гарнізон з 200 еменскіх ваенных. 11 лістапада 1995 г. Эрытрэя ўльтыматыўна запатрабавала вывесці ваенныя сілы з Кабера. 15 снежня - 17 снежня 1995 г. эрытрэйская армія і флот захапілі архіпелаг. Падчас баёў загінулі 12 эрытрэйцаў і 15 еменцаў, было выпадкова пашкоджана расійскае гандлёвае судна. Еменскія дыпламаты распаўсюдзілі праз ЛАД інфармацыю пра дапамогу эрытрэйскім ваенным сілам з боку Ізраіля.

У 1998 г. міжнародны арбітраж у Гаазе прызнаў архіпелаг Ханіш часткай тэрыторыі Емена, аднак Эрытрэя захавала права весці ў раёне астравоў эканамічную дзейнасць, у тым ліку лоў рыбы. 1 лістапада 1998 г. адбылася афіцыйная перадача астравоў Емену.

Спасылкі
--------

* Hanish Island Conflict
* The Eritrea -Yemen Arbitration
* Birth of two volcanic islands in the southern Red Sea
* Climate Jabal Zuqar

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 315528146 |