**Масанобу Фукуока** (яп.: 福岡 正信 *Fukuoka Masanobu*, 2 лютага 1913 – 16 жніўня 2008) — японскі фермер і філосаф, вядомы сваімі ідэямі натуральнага земляробства  (англ.) (бел. і аднаўленнем расліннасці на апустыненых землях. Ён быў прыхільнікам метадаў вырошчвання без апрацоўкі глебы, без гербіцыдаў і пестыцыдаў, на аснове якіх ён стварыў асобы від сельскай гаспадаркі, які звычайна называюць «натуральным земляробствам» ці «земляробствам без дзеяння».

Фукуока быў аўтарам некалькіх кніг, навуковых прац і іншых публікацый, з 1970-х гадоў здымаўся ў тэлевізійных дакументальных фільмах і інтэрв’ю. Яго ўплыў выходзіў за межы сельскай гаспадаркі, каб натхніць асоб у руху за натуральную ежу і лад жыцця. Ён быў адкрытым прыхільнікам захавання прынцыпаў прыроды.

Біяграфія
---------

Фукуока нарадзіўся 2 лютага 1913 года ў Іё  (руск.) (бел. ў Японіі, ён быў другім сынам Камеіці Фукуока, адукаванага і багатага землеўладальніка і мясцовага лідара. Ён вучыўся ў сельскагаспадарчым каледжы прэфектуры Гіфу і атрымаў адукацыю мікрабіёлага і вучонага ў галіне сельскай гаспадаркі, пачаўшы кар’еру навуковага супрацоўніка, які спецыялізуецца на паталогіі раслін. Ён працаваў у аддзеле інспекцыі раслін мытнага бюро Якагамы ў 1934 годзе ў якасці сельскагаспадарчага мытнага інспектара. У 1937 годзе ён быў шпіталізаваны з пнеўманіяй, і падчас выздараўлення ён заявіў, што меў глыбокі духоўны вопыт, які змяніў яго светапогляд і прымусіў яго сумнявацца ў практыцы сучаснай «заходняй» сельскагаспадарчай навукі  (англ.) (бел.. Ён неадкладна сышоў з пасады навуковага супрацоўніка і вярнуўся на сямейную ферму на востраве Сікоку на поўдні Японіі.

Пагорак Фукуока ў Іё, Эхімэ
З 1938 года Фукуока пачаў практыкаваць і эксперыментаваць з новымі метадамі на арганічных цытрусавых садах і выкарыстаў атрыманыя назіранні для развіцця ідэі «натуральнага земляробства». Сярод іншых практык ён адмовіўся ад абрэзкі цытрусавых дрэў, што прывяло да таго, што дрэвы паражаліся насякомымі, а галіны заблытваліся. Ён заявіў, што досвед навучыў яго розніцы паміж прыродай і неўмяшаннем. Яго намаганні былі перапыненыя Другой сусветнай вайной, падчас якой ён працаваў на сельскагаспадарчай доследнай станцыі прэфектуры Коты над аб’ектамі, уключаючы сельскагаспадарчыя даследаванні і вытворчасць прадуктаў харчавання.

Від на сямейную ферму Фукуока (у цэнтры справа) і пагорак у Іё, Эхімэ
У 1940 годзе Фукуока ажаніўся са сваёй жонкай Аяка, з якой у іх было пяцёра дзяцей. Пасля Другой сусветнай вайны яго бацька страціў большую частку сямейных зямель у выніку пасляваеннай зямельнай рэформы і застаўся з трыма восьмымі акра рысавай зямлі і цытрусавымі садамі на схіле пагорка, якімі яго сын займаўся да вайны. Нягледзячы на гэтыя абставіны, у 1947 годзе ён зноў з поспехам заняўся натуральным земляробствам, выкарыстоўваючы для вырошчвання рысу і ячменю метады нулявой апрацоўкі. У тым жа годзе ён напісаў сваю першую кнігу, *Mu 1: The God Revolution*, або *Mu 1: Kami no Kakumei* (яп.: 無〈1〉神の革命) на японскай мове, і працаваў над распаўсюджваннем інфармацыі аб перавагах сваіх метадаў і філасофіі. Яго пазнейшая кніга *«Рэвалюцыя адной саломінкі»* была апублікаваная ў 1975 годзе і перакладзена на англійскую мову ў 1978 годзе.

З 1979 года Фукуока шмат падарожнічаў па свеце, чытаючы лекцыі, працуючы непасрэдна над пасадкай насення і аднаўленнем расліннасці, а таксама атрымаў шэраг узнагарод у розных краінах у знак прызнання сваёй працы і дасягненняў. Да 1980-х гадоў Фукуока запісаў, што ён і яго сям’я адпраўлялі ў Токіа каля 6000 скрынь цытрусавых штогод, агульнай вагой каля 90 тон.

Падчас свайго першага замежнага падарожжа Фукуоку суправаджала яго жонка Аякf, ён сустрэўся з лідарамі макрабіятычнай дыеты  (руск.) (бел. Мічыа Кушы  (англ.) (бел. і Германам Айхара  (ВД) (бел. і суправаждаўся сваім вядучым прыхільнікам і рэдактарам перакладаў Лары Корнам  (англ.) (бел.. Яны рассявалі насенне на апустыненых землях, наведалі Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі і Лос-Анджэлесе, дзэн-цэнтр Green Gulch Farm  (англ.) (бел. сямейныя фермы Лундберга  (англ.) (бел. і сустрэліся з прадстаўнікамі UNCCD  (англ.) (бел. Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, у тым ліку з Морысам Стронгам  (руск.) (бел. які заклікаў Фукуоку да практычнага ўдзелу ў «Плане дзеянняў па барацьбе з апустыньваннем». Ён таксама пабываў у Нью-Ёрку і прылеглых раёнах, такіх як Бостан і каледж Амхерст  (руск.) (бел. у штаце Масачусетс.

У 1983 годзе ён падарожнічаў па Еўропе на працягу 50 дзён, праводзячы семінары, навучаючы фермераў і рассяваючы насенне. У 1985 годзе ён правёў 40 дзён у Самалі і Эфіопіі, сеючы насенне для аднаўлення расліннасці пустынных раёнаў, у тым ліку працуючы ў аддаленых вёсках і лагеры для бежанцаў. У наступным годзе ён вярнуўся ў ЗША, дзе выступіў на трох міжнародных канферэнцыях па натуральным земляробстве у штаце Вашынгтон, Сан-Францыска і на факультэце сельскай гаспадаркі Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Санта-Крус. Фукуока таксама скарыстаўся магчымасцю наведаць фермы, лясы і гарады, прачытаць лекцыі і сустрэцца з людзьмі. У 1988 годзе ён чытаў лекцыі на Індыйскім навуковым кангрэсе  (англ.) (бел. у дзяржаўных сельскагаспадарчых універсітэтах і іншых месцах.

Фукуока адправіўся ў Тайланд у 1990 і 1991 гадах, наведваючы фермы і збіраючы насенне для аднаўлення расліннасці ў пустынях у Індыі, куды ён вярнуўся ў лістападзе і снежні таго ж года, спрабуючы аднавіць іх расліннасць. У наступным годзе ён удзельнічаў у афіцыйных сустрэчах у Японіі, звязаных з самітам Зямлі  (руск.) (бел. ў Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія, а ў 1996 годзе ён вярнуўся ў Афрыку, сеяў насенне ў пустынных раёнах Танзаніі, назіраючы за баабабамі і расліннасцю джунгляў. У 1995 годзе ён выкладаў у В’етнаме выраб і пасеў цагляных насенневых шароў.

Ён падарожнічаў у Філіпіны ў 1998 годзе, праводзячы даследаванні натуральнага земляробства, і наведаў Грэцыю пазней у тым жа годзе, каб дапамагчы ў планах аднаўлення расліннасці на 10 000 гектарах вакол возера Вегарыціс  (руск.) (бел. ў номе Пела  (руск.) (бел. для здымак фільма аб асноўных пасяўных намаганнях. У наступным годзе ён вярнуўся ў Еўропу, наведаўшы Маёрку.

Ён наведаў Кітай у 2001 годзе, а ў 2002 годзе зноў вярнуўся ў Індыю, каб выступіць на семінары «Прырода як настаўнік» на ферме Наўданья  (англ.) (бел. і ва Універсітэце Зямлі Біджа Відзьяпіта ў Дэхрадуне, штат Утаракханд на поўначы Індыі. У Дзень нараджэння Гандзі  (англ.) (бел. ён прачытаў трэцюю штогадовую лекцыю памяці Альберта Говарда  (руск.) (бел. для ўдзельнікаў з усіх шасці кантынентаў. Той восенню ён павінен быў наведаць Афганістан з Юка Хонма, але не змог прысутнічаць, даставіўшы восем тон насення замест сябе. У 2005 годзе ён выступіў з кароткай лекцыяй на Сусветнай выстаўцы  (руск.) (бел. ў прэфектуры Аіці, Японія, а ў маі 2006 года даў гадзіннае інтэрв’ю японскай тэлевізійнай сетцы NHK  (руск.) (бел..

Масанобу Фукуока памёр 16 жніўня 2008 года ва ўзросце 95 гадоў пасля перыяду зніжэння рухомасці, што прымусіла яго залежаць ад інваліднага крэсла.

Натуральнае земляробства
------------------------

Фукуока назваў сваю сельскагаспадарчую філасофію shizen nōhō (яп.: 自然農法) , што часцей за ўсё перакладаецца на англійскую як «натуральнае земляробства  (англ.) (бел.». Яе таксама называюць «метадам Фукуока», «натуральным спосабам вядзення сельскай гаспадаркі» або «земляробствам без дзеяння».

Сістэма заснавана на прызнанні складанасці жывых арганізмаў, якія фармуюць экасістэму і наўмысна яе эксплуатуюць. Фукуока разглядаў земляробства не толькі як сродак вытворчасці ежы, але як эстэтычны і духоўны падыход да жыцця, канчатковай мэтай якога было «вырошчванне і ўдасканаленне чалавека».

Чатыры прынцыпы натуральнага земляробства заключаюцца ў тым, што:

* апрацоўка глебы  (руск.) (бел. чалавекам, узворванне  (руск.) (бел. або баранаванне не патрэбныя, як і выкарыстанне механічных машын
* падрыхтаваныя ўгнаенняў не патрэбныя, як і працэс падрыхтоўкі кампоста
* праполка пустазелля, альбо культывацыяй  (руск.) (бел. альбо гербіцыдамі, непатрэбная; замест гэтага варта выкарыстоўваць толькі мінімальнае падаўленне
* прымяненне пестыцыдаў або гербіцыдаў непатрэбна

Асноўныя прынцыпы
-----------------

* **Цэласнасць**. Біядынамічная сельская гаспадарка спавядае халістычны падыход і разглядае асобную сялянскую гаспадарку як самадастатковую і самападтрымоўваючую экасістэму. Падкрэсліваецца ўзаемасувязь і ўзаемазалежнасць усіх элементаў на тэрыторыі гаспадаркі, у тым ліку раслін, жывёл, глебы і касмічных сіл.

* **Біяразнастайнасць** і **экалагічны баланс**. Прыхільнікі біядынамічнай сельскай гаспадаркі імкнуцца пашыраць біяразнастайнасць. Яны накіраваны на стварэнне збалансаванай экасістэмы шляхам уключэння разнастайных культур, садзейнічання разнастайнасці асяроддзя пражывання і захавання прыродных рэсурсаў.

* **Здароўе і ўрадлівасць глебы**. Біядынамічная сельская гаспадарка надае вялікую ўвагу здароўю і ўрадлівасці глебы. Яна выступае за выкарыстанне кампоста, зялёных угнаенняў і біядынамічных прэпаратаў для паляпшэння структуры глебы, утрымання пажыўных рэчываў і актыўнасці мікробаў.

* **Касмічныя і нябесныя ўплывы**. Біядынамічная сельская гаспадарка прызнае ўплыў нябесных рытмаў і касмічных сіл на сельскагаспадарчую дзейнасць, у тым ліку астралагічныя месяцовыя і планетарныя цыклы, становішча зорак і сузор'яў пры вызначэнні аптымальнага часу для пасадкі, вырошчвання і збору ўраджаю.

* **Біядынамічныя прэпараты** на аснове прыродных матэрыялаў абавязкова ўжываюцца ў практыцы апрацоўкі глебы. Прыхільнікі біядынамічнай сельскай гаспадаркі лічаць, што такім чынам яны быццам бы падвышаюць ўрадлівасць глебы і стымулююць рост раслін.

Гліняныя шарыкі з насеннем
--------------------------

Фукуока зноў вынайшаў і прасунуў выкарыстанне гліняных шарыкаў з насеннем. Гліняныя шарыкі насеннем  (укр.) (бел. першапачаткова былі старажытнай практыкай, пры якой насенне для пасеваў наступнага сезона змешвалі разам, часам з перагноем або кампостам для мікробных інакулянтаў  (англ.) (бел. а затым катаюць па гліне, каб сфармаваць невялікія шарыкі. Гэты метад цяпер звычайна выкарыстоўваецца ў партызанскім садоўніцтве для хуткага пасева абгароджаных або прыватных участкаў.

Узнагароды
----------

У 1988 годзе Фукуока атрымаў прэмію Desikottam універсітэта Вісва-Бхараці  (англ.) (бел. а таксама прэмію Рамона Магсайсая за дзяржаўную службу на Філіпінах, якую часта лічаць «Азіяцкай Нобелеўскай прэміяй».

У сакавіку 1997 года форум Earth Summit+5 у Рыа-дэ-Жанэйра ўручыў яму ўзнагароду Earth Council Award, атрыманую асабіста на цырымоніі ў Токіа 26 мая таго ж года, у гонар яго ўкладу ва ўстойлівае развіццё.

У 1998 годзе Фукуока атрымаў грант у памеры 10 000 долараў ЗША ад Фонду братоў Ракфелераў  (англ.) (бел. але грант быў вернуты, таму што яго сталы ўзрост не дазволіў яму завяршыць праект.

Уплыў
-----

Вокладка кнігі *«Рэвалюцыя адной саломінкі» ў перакладзе* Рышы Міраншаха
У міжнародным развіцці руху арганічнага земляробства Фукуока лічыцца адной з «пяці гіганцкіх асоб, якія натхнілі гэты рух» разам з аўстрыйцам Рудольфам Штэйнерам, швейцарцам Гансам Мюлерам  (ням.) (бел. лэдзі Іў Бальфур  (англ.) (бел. у Вялікабрытаніі і Джэромам Ірвінгам Радэйлам  (англ.) (бел. у Злучаных Штатах.

Яго кнігі лічацца адначасова фермерскімі зборнікамі і кіраўніцтвам па ладзе жыцця:(1)

*«Рэвалюцыя адной саломкі»* была перакладзена больш чым на 20 моў і прададзена больш чым мільёнам асобнікаў, а Фукуока карыстаецца вялікім уплывам, натхняючы міжнародны рух людзей, якія адкрываюць для сябе і ўжываюць яго прынцыпы ў рознай ступені, напрыклад Акіноры Кімура  (яп.) (бел. Дэвід Мас Масумота  (англ.) (бел. і Ёсікадзу Кавагуці  (англ.) (бел. і істотна паўплываў на альтэрнатыўныя рухі на Захадзе, такія як пермакультура.

Разана Тасітракул  (англ.) (бел. тайская актывістка і палітык, правяла год, вучыўшыся з Фукуока на яго ферме. Затым яна арганізавала візіт Фукуокі ў ампхе  (руск.) (бел. Кут Чум  (англ.) (бел. на паўночным усходзе Тайланда, якая, разам з яго кнігамі, паўплывала на хуткае і шырокае ўкараненне арганічнага і безхімічнага  (англ.) (бел. вырошчвання рысу ў гэтым раёне.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  *Sustainable Agriculture: Definition and Terms*. Special Reference Briefs Series no. SRB 99-02, September 1999. Compiled by: Mary V. Gold, Alternative Farming Systems Information Center, US Department of Agriculture
4. ↑  Setboonsarng, S. and Gilman, J. 1999. *Alternative Agriculture in Thailand and Japan*. HORIZON Communications, Yale University, New Haven, Connecticut. Online review version (Retrieved 25 March 2014).
5. 1 2 3 4  Toyoda, Natsuko (September–October 2008). "Farmer Philosopher Masanobu Fukuoka: Humans must Strive to Know the Unknown (1)" (PDF). *Japan Spotlight*. Tokyo: Japan Economic Foundation. **161**. ISSN 1348-9216.
6. ↑  Toyoda, Natsuko (November–December 2008). "Farmer Philosopher Masanobu Fukuoka Humans Must Strive to Know the Unknown (2): What Does Natural Farming Mean?" (PDF). *Japan Spotlight*. Tokyo: Japan Economic Foundation. **162**. ISSN 1348-9216.
7. ↑  Toyoda, Natsuko (January–February 2009). "Farmer Philosopher Masanobu Fukuoka: Humans Must Strive to Know the Unknown (3) Greening Desserts by Clay-Ball Seeding" (PDF). *Japan Spotlight*. Tokyo: Japan Economic Foundation. **162**. ISSN 1348-9216.
8. ↑  Toyoda, Natsuko (January–February 2010). "The Key to Success" (PDF). *Japan Spotlight*. Tokyo: Japan Economic Foundation. **169**. ISSN 1348-9216.
9. ↑  NHK TV 1976 Documentary (in Japanese). Архівавана 24 сакавіка 2012 года. Retrieved 30 November 2010.
10. ↑  Scheewe W. (2000) Nurturing the Soil, Feeding the People: An Introduction to Sustainable Agriculture, rev ed. Rex Bookstore, Inc. ISBN 9789712328954
11. 1 2  The 1988 Ramon Magsaysay Award for Public Service - "BIOGRAPHY of Masanobu Fukuoka" **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 15 студзеня 2009. Праверана 17 жніўня 2010.
12. ↑   (яп.) World Expo Aichi Japan 2005 appearance — official web page for his session in 2005 Aug 4. (Japanese only; Retrieved 30 November 2010)
13. ↑  Masanobu Fukuoka, 'natural' farming pioneer, dies **(нявызн.)** (18 жніўня 2008).
14. ↑  *Linking foresight and sustainability: An integral approach*. Joshua Floyd, Kipling Zubevich Strategic Foresight Program and National Centre for Sustainability, Swinburne University of Technology
15. ↑  *Agriculture: A Fundamental Principle*, Hanley Paul. Journal of Bahá'í Studies Vol. 3, number 1, 1990.
16. ↑  *The One-Straw Revolution* by Masanobu Fukuoka, New York Review Books. Published 1978, 2009 edition, pages 33-34
17. ↑  "Seed Bombs: A Guide to Their Various Forms and Functions. On Guerilla Gardening.org (English) (Retrieved 25 May 2011)
18. 1 2  «Japanese Farmer-Philosopher Masanobu Fukuoka: Natural Farming Greening the Deserts» Japan for Sustainability Newsletter 2006 May. (English) -Japanese page. (Retrieved 5 January 2011)
19. ↑  "The 1988 Ramon Magsaysay Award for Public Service - CITATION for Masanobu Fukuoka **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 29 мая 2010. Праверана 22 верасня 2010.
20. ↑  The 1988 Ramon Magsaysay Award for Public Service. «RESPONSE of Masanobu Fukuoka 31 August 1988». Архівавана {{{2}}}. The Ramon Magsaysay Award Foundation website. (Retrieved 15 December 2010)."In electing Masanobu Fukuoka to receive the 1988 Ramon Magsaysay Award for Public Service, the Board of Trustees recognizes his demonstration to small farmers everywhere that natural farming offers a practical, environmentally safe, and bountiful alternative to modern commercial practices and their harmful consequences".
21. ↑   (яп.) Earth Council Awards 1997 Japan — Japanese Government Environment department website press release (Japanese only; Retrieved 30 November 2010)
22. ↑  Rockefeller Brothers Fund - 1998 Grants made in 1998 **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 23 лютага 2003. Праверана 22 верасня 2010.. «As a contribution toward the publication of a textbook, 'Natural Farming — How to Make Clayballs'.»
23. ↑  *The Economics of Organic Farming: An International Perspective*, edited by N. H. Lampkin, S. Padel, p. 12. University of California. CAB International, 1994. ISBN 0-85198-911-X
24. ↑  Akinori Kimura’s «Miracle Apples» Архівавана 25 лістапада 2010 года.(Retrieved 30 November 2010)
25. ↑  Pruning the past, shaping the future: David Mas Masumoto and organic nothingness Chou, Shiuh-huah Serena. MELUS, June 22, 2009
26. ↑  Kato, Sadamichi (2003). "'Body and Earth Are Not Two' : Kawaguchi Yoshikazu's NATURAL FARMING and American Agriculture Writers". *Gengo Bunka Ronshū = Studies in Language and Culture* 言語文化論集 [*Studies in Language and Culture*]. 名古屋大学大学院国際言語文化研究科 [Graduate School of Languages and Cultures, Nagoya University]. 25 (1): 23–30. hdl:2237/7865. ISSN 0388-6824. `{{cite journal}}`: Вонкавая спасылка ў ``|volume=`` (даведка)
27. ↑  Mollison, Bill (15–21 September 1978). "The One-Straw Revolution by Masanobu Fukuoka - book review". *Nation Review*. p. 18.
28. ↑  The Earth Care Manual: A Permaculture Handbook For Britain & Other Temperate Climates. Whitefield, Patrick, Permanent Publications, July 2004. 'The work of the Japanese farmer, scientist and sage Masanobu Fukuoka has been very influential in the permaculture movement worldwide.'
29. ↑  Parnwell, Michael J.G. (2005). "The Power to Change: Rebuilding Sustainable Livelihoods in North-East Thailand" (PDF). *Journal of Transdisciplinary Environmental Studies*. UK: Department of East Asian Studies, University of Leeds. **4** (2): 1–21. ISSN 1602-2297. Архівавана з арыгінала (PDF) 2018-04-22. Праверана 2013-01-01.

Спасылкі
--------

* Official Website: Masanobu Fukuoka Natural Farm
* Greening The Desert: Applying natural farming techniques in Africa, interview with Masanobu Fukuoka
* Masanobu Fukuoka and Natural Farming, Gandhi Foundation
* Masanobu Fukuoka: Japanese Organic Farmer, *Mother Earth News* magazine
* Nature — Nature knows best, Life Positive
* *Farmer philosopher Masanobu Fukuoka*, part 1, 2, 3; Japan Economic Forum

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1178830 · BNF: 12656574w · CiNii: DA00615253 · CONOR: 170785123 · GND: 172083567 · ICCU: VIAV095469 · ISNI: 0000000084607037 · LCCN: n80152790 · NDL: 00014196 · NKC: xx0188818 · NLP: a0000001113789 · NTA: 071987401 · NUKAT: n01053114 · SUDOC: 05971445X · VIAF: 108413562 |

 |