recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мержаеўскі.
**Фелікс Янавіч (Іванавіч) Мержаеўскі** (польск.: Feliks Mierzejewski; руск.: Феликс Иванович Мержеевский; 1785—1851) — дзяржаўны службовец.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Мержаеўскіх герба «Шэліга». Сын Яна Мержаеўскага.

У 1814 г. — на пасадзе сакратара, у 1819—1822 г. — сакратар цэнзурнага камітэта пры праўленні Віленскага ўніверсітэта, сакратар рады ўніверсітэта, тытулярны дарадца. Сябра Таварыства шубраўцаў (мянушка Антрымпас). Пад час следства над філарэтамі і філаматамі быў дзейным супрацоўнікам Навасільцава. Маршалак шляхты Магілёўскага павета.

Член масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, майстар абрадаў, масон 3-й ст. у 1819—1820, ганаровы сябра ў 1821.

Пазней паралізаваны, памёр у адзіноце.

Сям’я
-----

Магіла жонкі на Машэкаўскіх могілках
У шлюбе з Аглаідай Пятроўнай Завадоўскай (1799—1844), дачкой першага міністра народнай асветы Расійскай імперыі графа Пятра Васільевіча Завадоўскага і Верай Мікалаеўнай Апраксінай, адной з першых прыгажунь свайго часу. У шлюбе была адзіная дачка Марыя (1840—1907), якая стала жонкай маршалка шляхты Суражскага павета Івана Сцяпанавіча Лістоўскага (1831—1912). Аглаіда пахавана на Машэкаўскіх могілках у Магілёве.

Пяру Лістоўскага належыць біяграфія П. В. Завадоўскага, апублікаваная ў часопісе «Рускі архіў» у 1883 годзе. У Лістоўскіх было два сыны і дзве дочкі. Большую частку часу сям’я пражывала ў сяле Ушчэрп’е Суражскага павета, якое дасталася ў спадчыну Марыі Феліксаўне. Сын Лістоўскіх, Сяргей Іванавіч (1875—1922 гг.), вядомы тым, што заснаваў ва Ушчэрп’і абшчыну паслядоўнікаў Л. М. Талстога.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  *Швед, В. В.* Мержэеўскі Фелікс Янавіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.

Літаратура
----------

* *Швед, В. В.* Мержэеўскі Фелікс Янавіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.


| ?Фелікс Мержаеўскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Фелікс Мержаеўскі |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Стацкевіч.
**Фелікс Іванавіч Стацкевіч** (2 снежня 1879, Шчучын — 21 чэрвеня 1967; псеўданім *Аганёк*) — беларускі грамадска-культурны дзеяч.

Біяграфія
---------

Фелікс Стацкевіч у 1902 годзе
Ф. Стацкевіч у першым радзе другі злева
Скончыў у 1913 Пецярбургскі ўніверсітэт (1913). З 1903 член Беларускай сацыялістычнай грамады. У 1905—1907 вёў рэвалюцыйную прапаганду ў Вільні і Мінску. За ўдзел у студэнцкім руху выключаны з універітэта, арыштаваны і сасланы. Быў блізка знаёмы з Цёткай і Алесем Бурбісам. Працаваў у падпольнай друкарні ў Мінску. З 1908 сакратар адвакатаў у Ігумене, тэхнік у Вышнім Валачку, Цверы. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працаваў у прафсаюзных арганізацыях работнікаў воднага транспарту, літаратурна-выдавецкім аддзеле Наркамасветы Літоўска-Беларускай ССР. З восені 1920 у Віленскім беларускім саюзе кааператараў. Выкладчык лацінскай мовы, дырэктар Радашковіцкай беларускай гімназіі імя Ф. Скарыны, старшыня Галоўнай управы Таварыства беларускай школы, адзін з заснавальнікаў і рэдактар часопіса «Беларускі летапіс». Арыштоўваўся польскімі ўладамі. У 1939—1941 настаўнік у Вілейцы і Клецкім раёне. У 2-ю сусветную вайну працаваў суддзёй у г. Смаргонь, у 1944-49 — у музеі Пушкіна ў Мяркучай (пад Вільняй). У 1949 арыштаваны і зняволены. Пасля вызвалення ў 1950-я г. жыў у Вільні. Пахаваны на Віленскіх Свята-Еўфрасіннеўскіх праваслаўных могілках.

Творчасць
---------

Быў актывістам руху эсперантыстаў. Склаў «Эсперанта-беларускі слоўнік». Пераклаў на мову эсперанта кнігу Л. Петражыцкага «Тэорыя права і маральнасць».

Аўтар успамінаў пра ўдзел у рэвалюцыйным руху (рукапіс у Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва).

Бібліяграфія
------------

* Успаміны і думкі // Беларускі звон. 1921. 17 красавіка.
* 3 мінуўшчыны беларускага руху // Беларускі летапіс. 1937. № 6-9.
* 3 маіх успамінаў // ЛіМ. 1990. 17 жніўня.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* СТАЦКЕВІЧ Фелікс Іванавіч
* Стацкевіч Ф. І. Успаміны // на pawet.net
* Лаўрэш Леанід. Фелікс Стацкевіч // НАША СЛОВА № 34 (1393), 22 жніўня 2018.; № 35 (1394), 29 жніўня 2018.  // на pawet.net
* Стэцкевіч Ф. Міжнародная мова Эспэранто // Летапіс т-ва Беларускай школы. 1933. № 3-4.; 1933. № 5-6. // на pawet.net
**Фелікс Лабіс** (9 сакавіка 1905, Марш’ен — 27 студзеня 1982, Нёі-сюр-Сен) — французска-бельгійскі жывапісец, тэатральны мастак, ілюстратар. Сюррэаліст. Член Акадэміі прыгожых мастацтваў Францыі (пасмяротна з 1996).

Біяграфія
---------

Сям’я Лабіса паходзіла з Дуэ, на поўначы Францыі, але пасля Першай сусветнай вайны пераехала ў Астэндэ (Бельгія), дзе яны купілі рыбалоўнае судна. Фелікс быў прызваны на ваенную службу ў Камбры.

Самавук. Выпрабаваў моцны ўплыў творчасці Джэймса Энсара. У 1927 годзе заснаваў сваю студыю ў Астэндзе. Разам са сваім сябрам Анры Сторкам заснаваў «Галерэю сучаснага мастацтва» і «Club du Cinéma de Ostende».

У 1932 годзе пасяліўся ў Парыжы, дзе ён пасябраваў з вядомымі дзеячамі культуры Антаненам Арто, Жанам-Луі Баро і Раберам Дэсносам. У 1935 годзе зблізіўся з групай сюррэалістаў, у тым ліку, Полем Дэльво, Максам Эрнстам, Андрэ Масонам і Рэнэ Магрытам, а таксама паэтамі Жакам Прэверам і Раймонам Кено.

У пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе быў мабілізаваны, вярнуўся з фронту ў Парыж у 1940 годзе і стаў адным з кіроўных маладых французскіх мастакоў.

З 1943 года поўнасцю прысвяціў сябе жывапісу і сцэнаграфіі. У 1947 годзе стаў членам парыжскай групы сюррэалістаў «Révolutionnaire». Дзейнасць групы, якая існавала на працягу 18 месяцаў, была накіравана на прымірэнне рэвалюцыйнай марксісцка-ленінскай дзейнасці і свабоды творчасці, у тым ліку, праз сюррэалізм. Асуджэнне дзейнасці групы «Révolutionnaire» заснавальнікам сюррэалізму Андрэ Брэтонам, азначала сабой першы сур’ёзны раскол у сюррэалізме пасля Другой сусветнай вайны.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Fichier des personnes décédées<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80900474'></a>
2. 1 2  birth certificate Праверана 24 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83900'></a>
3. ↑  Félix Labisse<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Félix Labisse — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
5. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress. Праверана 1 мая 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Аляксеенка.

**Генадзь Паўлавіч Аляксеенка** (нар. 30 мая 1952, г. Чавусы, Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, педагог.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў сярэдняй школе № 2 Чавус. Пасля заканчэння школы паступіў у Магілёўскі педінстытут на фізіка-матэматычны факультэт, але па шэрагу абставін пакінуў вучобу. Праз некаторы час паступіў у Гомельскі ўніверсітэт на факультэт фізічнай культуры, які скончыў у 1978 годзе. У 1993 годзе атрымаў другую вышэйшую адукацыю на гістарычным факультэце Магілёўскага педагагічнага інстытута. Член Партыі камуністаў Беларускай.

Прпцаваў настаўнікам, а потым і дырэктарам сярэдняй школы № 1 г. Чавусы, першым намеснікам міністра спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, дырэктарам культурна-спартыўнага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Палац спорту», быў памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па пытаннях фізічнай культуры, спорту і развіцця турызму і першым віцэ-прэзідэнтам НАК Беларусі кіраваў Рэспубліканскім цэнтрам алімпійскай падрыхтоўкі па лёгкай атлетыцы. Працуе ў Мінскім аб’яднаным спартыўным клубе Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

У 1995 годзе стаў дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання ад Чавускай выбарчай акругі № 175 Магілёўскай вобласці.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Кто есть кто в Республике Беларусь — Białystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — С. 13. — 313 с. — ISBN 978-83-913780-0-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14266181'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q14265955'></a>
2. ↑  СПІС дэпутатаў Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання, зарэгістраваных 19 снежня 1995 года дэпутаты, выбраныя 29 лістапада 1995 года Архівавана 20 кастрычніка 2021.

Літаратура
----------

* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 23

Спасылкі
--------

* Дзяржаўнай камісіі па кантролю Архівавана 30 студзеня 2022.
* НАШ ЗЯМЛЯК, ГЕНАДЗЬ АЛЯКСЕЕНКА, ШМАТ ГАДОЎ ПРЫСВЯЦІЎ РАБОЦЕ Ў СПАРТЫЎНАЙ ГАЛІНЕ.
**Генадзь Міканоравіч Булдакоў** (руск.: Генна́дий Никано́рович Булдако́в; 17 снежня 1924, в. Залатухіна, Яраслаўская губерня, СССР — 7 снежня 1990, Ленінград) — савецкі архітэктар, педагог. Народны архітэктар СССР (1984). Галоўны архітэктар Ленінграда (1971—1986).

Біяграфія
---------

Генадзь Булдакоў нарадзіўся 17 снежня 1924 года ў вёсцы Залатухіна (цяпер ва Угліцкім раёне Яраслаўскай вобласці). Прыехаў у Ленінград у 1941 годзе, працаваў на Кіраўскім заводзе. У 1942—1945 гадах ваяваў. Удзельнік Парада перамогі. Пасля вайны паступіў на архітэктурны факультэт Ленінградскага інжынерна-будаўнічага інстытута, які скончыў у 1951 годзе. Там жа скончыў аспірантуру (1951—1954).

Архітэктар Ленінградскага філіяла Дзяржаўнага інстытута праектавання гандлёвых устаноў (1954—1956), старшы архітэктар Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры (1956—1960).

У 1960—1967 гадах — кіраўнік майстэрні ў інстытуце «Ленпраект», з 1963 года кіраваў майстэрняй № 1 інстытута «ЛенНДІпраект». Пад яго кіраўніцтвам у 1965 годзе распрацаваны план горада Зеленагорск.

З 1968 па 1979 год выкладаў у Ленінградскім інжынерна-будаўнічым інстытуце, з 1977 года — прафесар; паралельна быў начальнікам главАПУ.

У 1967—1971 гадах — намеснік начальніка Галоўнага архітэктурна-планіровачнага ўпраўлення Ленгарвыканкама. У 1971—1987 гадах — галоўны архітэктар Ленінграда і старшыня Горадабудаўнічай рады. Быў адным з аўтараў Генеральнага плана развіцця Ленінграда на 1963—1990 гады і праекта планіроўкі прыгараднай зоны Ленінграда.

У 1973 годзе распрацаваў генеральны план будаўніцтва Сестрарэцка, станцый метро «Грамадзянскі праспект» (1978), «Чорная рэчка» (1982), «Азяркі» (1988).

Стварыў афармленне паштовачных месцаў горада: рэканструкцыя брукавання Дварцовай плошчы, плошчы Стачак, у 1977 годзе праектаваў эспланаду Смольнага сабора. Распрацаваў праект рэканструкцыі Сінопскай набярэжнай.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
**Вялікі камень ляшчынскі** — валун у Беларусі, з 1997 года геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны за 250 м на паўночны захад ад в. Ляшчынск Мядзельскага раёна Мінскай вобласці. Валун ружавага-шэрага дробназярністага граніту з уключэннямі крышталёў мінералаў цёмнага колеру (слюды). Даўжыня валуна складае 4 м, шырыня 3,4 м, вышыня 0,8 м, у абводзе 11,7 м, аб'ём 10,7 м³, маса каля 27 т. Прынесены ледавіком каля 15—20 тыс. г. назад са Скандынавіі.

Літаратура
----------

* Ляшчынскі вялікі камень. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
**Генадзь Паўлавіч Пастушкоў** (нар. 12 жніўня 1937, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне будаўнічых канструкцый, будынкаў і збудаванняў. Доктар тэхнічных навук (1995), прафесар (1996). Правадзейны член Беларускай горнай акадэміі (1997), Беларускай акадэміі архітэктуры (1999), член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі архітэктуры (2011).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва», 1959).

Працаваў у праектным інстытуце «Белпрампраект» (1959—1963), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1963—2020, факультэт транспартных камунікацый, кафедра «Масты і тунэлі», прафесар, у 1996—2016 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: удасканаленне тэорыі разліку жалезабетонных канструкцый новых канструктыўных сістэм шматпавярховых будынкаў і транспартных збудаванняў; рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў; узмацненне жалезабетонных канструкцый.

Узнагароды
----------

Прэміі Савета Міністраў БССР (1983), Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1994), нагрудныя знакі «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1997), «Ганаровы дарожнiк Беларусi» 2-й ступені (2001), медаль «За працоўныя заслугі» (2011) і інш.

Бібліяграфія
------------

* Многоэтажные каркасные здания с несущими железобетонными центрифугированными элементами : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.23.01 ; 05.23.05 / Пастушков Геннадий Павлович. — Минск, 1994.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Пастушкоў Генадзь Паўлавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 438—439.
* Пастушков Геннадий Павлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 738.
* Пастушков Геннадий Павлович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 130—131.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: BNTU-ar461144 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Латышаў.
**Генадзь Пятровіч Латышаў** (29 кастрычніка 1946, г. Дуброўна, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў у Віцебскім філіяле Белкалгаспраекта, з 1972 года — старшым архітэктарам Белпрампраекта, з 1977-га — архітэктар Заводскага раёна Мінска, у ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1988 года — галоўны ландшафтны архітэктар Мінска ў Галоўмінскархітэктуры.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Член КПСС з 1981 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя работы: адміністрацыйныя будынкі ў Лепелі і Талачыне (1970), склады ў Мінску (1975), праектна-канструктарскае бюро па Шыннай вуліцы ў Бабруйску (1981).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Латышев Геннадий Петрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Варанцоў.
**Гена́дзь Мікала́евіч Варанцоў** (нар. 1948 ў г. Вілейка Мінскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр юстыцыі Рэспублікі Беларусь (1997—2001).

Біяграфія
---------

У 1977 г. скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства».

Працоўную дзейнасць пачаў у 1964 годзе фрэзероўшчыкам на Маладзечанскім станкабудаўнічым заводзе.

У 1967—1969 гадах — служба ў радах Савецкай Арміі.

Пасля службы вярнуўся на Маладзечанскі станкабудаўнічы завод, дзе прайшоў шлях ад фрэзероўшчыка, майстра да інжынера.

У 1977 годзе пасля заканчэння Беларускага дзяржаўнага універсітэта працаваў суддзёй, старшынёй суда ў горадзе Маладзечна.

У 1991—1995 гадах — Член Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

З 1995 года — начальнік ўпраўлення юстыцыі Мінскага аблвыканкама.

23 студзеня 1997 года быў прызначаны Міністрам юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

21 верасня 2001 года Савет міністраў Рэспублікі Беларусь склаў паўнамоцтвы перад новаабраным прэзідэнтам.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 23 студзеня 1997 г. № 92 «Аб прызначэнні Г. М. Варанцова Міністрам юстыцыі Рэспублікі Беларусь» (руск.)
2. ↑  Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 21 верасня 2001 г. № 1395 «Аб складанні паўнамоцтваў Урадам Рэспублікі Беларусь» (руск.)

Літаратура
----------

* Біяграфія на сайце Bymedianet(недаступная спасылка)


| Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь |
| --- |
|  | 
Леанід Дашук (1991—1994) •
Валянцін Сукала (1994—1997) •
Генадзь Варанцоў (1997—2001) •
Віктар Галаванаў (2001—2011) •
Алег Сліжэўскі (2011—2021) •
Сяргей Хаменка (з 2021)
 |
**Вялікі пажар Рыма** (лац.: Magnum Incendium Romae) — пажар, які апустошыў дзесяць з чатырнаццаці кварталаў Старажытнага Рыма пры імператары Нероне, у ліпені 64 года. Ён узнік у ноч з 18 ліпеня на 19 ліпеня ў крамах, размешчаных з паўднёва-усходняга боку Вялікага цырка. Да раніцы полымем была абхоплена большая частка горада. Імператара ў той час не было ў горадзе — за некалькі дзён да пачатку пажару ён з'ехаў з Рыма ў Анцый. 

Рым у агні.
Светоній гаворыць пра тое, што ініцыятарам пажару быў сам Нерон, і што ў дварах бачылі падпальшчыкаў з паходнямі. Паводле легенд, калі імператару данеслі пра пажар, ён выехаў у бок Рыма і назіраў за агнём з бяспечнай адлегласці. Пры гэтым Нерон быў апрануты ў тэатральны касцюм, граў на ліры і дэкламаваў паэму пра гібель Троі.

Аднак сучасныя гісторыкі больш схільныя давяраць апісанню падзей, якое было дадзена Тацытам, які перажыў пажар у дзіцінстве. Па яго сведчанні, Нерон неадкладна адправіўся ў Рым і за свой рахунак арганізаваў выратавальныя каманды для выратавання горада і людзей. Таксама, яшчэ падчас пажару, ён распрацаваў новы план будаўніцтва горада. У ім Нерон устанавіў мінімальную адлегласць паміж хатамі, мінімальную шырыню новых вуліц, абавязаў будаваць у горадзе толькі каменныя будынкі, а таксама ўсе новыя дамы будаваць такім чынам, каб галоўны выхад з дома быў звернуты на вуліцу, а не ў двары і сады.

Пажар бушаваў шэсць дзён і сем начэй. Пасля яго заканчэння апынулася, што цалкам выгарэла чатыры з чатырнаццаці раёнаў горада, а яшчэ сем вельмі значна пацярпелі. Нерон адкрыў для пакінутых без прытулку людзей свае палацы, а таксама зрабіў усё неабходнае, каб забяспечыць забеспячэнне горада харчаваннем і пазбегнуць галодных смерцяў сярод выжылых.

«Светачы хрысціянства (Паходні Нерона)», рэпрадукцыя карціны Генрыха Семірадскага, 1882
Для таго каб аднавіць горад, патрабаваліся велізарныя сродкі. Правінцыі імперыі былі абкладзены адначасовай данінай, што дазволіла ў параўнальна кароткія тэрміны адбудаваць сталіцу нанова. Неўзабаве пасля пажару Нерон заклаў Залаты палац. 

Хоць, хутчэй за ўсё, Нерон не меў да пажару ніякага дачынення, неабходна тэрмінова было знайсці адказных за пажар. І гэтымі адказнымі сталі хрысціяне. Праз некалькі дзён пасля пажару хрысціян абвінавацілі ў падпале горада. Па Рыме пракацілася хваля пагромаў і пакаранняў смерцю. Тацыт так апісвае гэтыя падзеі так:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Грыцкевіч.
**Генадзь Паўлавіч Грыцкевіч** (22 красавіка 1954, в. Паўазер'е, Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 22 красавіка 1954 года ў в. Паўазер'е Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва.

Служыў у радах Савецкай Арміі. Працаваў інжынерам, начальнікам аддзела, галоўным інжынерам рамонтна-будаўнічага ўпраўлення гарадскога вытворчага аб'яднання жыллёва-камунальнай гаспадаркі г. Віцебска; галоўным інжынерам жыллёвага рамонтна-эксплуатацыйнага трэста Кастрычніцкага раёна г. Віцебска; намеснікам дырэктара гарадскога вытворчага аб'яднання жыллёва-камунальнай гаспадаркі, начальнікам упраўлення па ўліку і размеркаванні жылля, намеснікам старшыні Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта.

З'яўляўся старшынёй Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць трэцяга, дваццаць чацвёртага, дваццаць пятага скліканняў і дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання, быў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

З'яўляецца дэпутатам Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, членам Камісіі Парламенцкага Сходу па заканадаўстве і Рэгламенце.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дзвюх дачок.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бортнікаў.

**Генадзь Леанідавіч Бортнікаў** (руск.: Генна́дий Леони́дович Бо́ртников; 1 красавіка 1939, Масква — 24 сакавіка 2007, Масква) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1992).

Біяграфія
---------

Генадзь Бортнікаў нарадзіўся 1 красавіка 1939 года ў Маскве. У 1962 годзе скончыў Школу-студыю МХАТ (курс Г. А. Герасімава, А. М. Карэва) і быў прыняты ў трупу Тэатра імя Массавета.

На працягу многіх гадоў Бортнікаў быў адным з вядучых акцёраў тэатра. Найбольш значныя працы — Раскольнікаў у «Пецярбургскіх снах» і Смердзякоў у «Братах Карамазавых» паводле Ф. М. Дастаеўскага, галоўная роля ў спектаклі паводле аповесці Г. Бёля «Вачыма клоўна» — пастаноўка і сцэнаграфія Генадзя Бортнікава. Пасля ён таксама займаўся рэжысурай.

У кіно Бортнікаў дэбютаваў у 1961 годзе ў фільме «Дарослыя дзеці»; самая буйная праца — галоўная роля ў фільме «Падарванае пекла».

Захапляўся жывапісам, і яго мастацкія працы знаходзілі адабрэнне ў Эрнста Неізвеснага. У якасці мастака і аўтара касцюмаў Бортнікаў аформіў некалькі спектакляў.

Генадзь Бортнікаў памёр у Маскве 24 сакавіка 2007 года ад інфаркту на 68-м годзе жыцця. Пахаваны на Увядзенскіх могілках (участак № 11).

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 3854 694X · LCCN: n2003073254 · NUKAT: n2015009478 · VIAF: 46139898 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Праневіч.
**Генадзь Мікалаевіч Праневіч** (нар. 3 кастрычніка 1950, в. Жарабковічы, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 26 красавіка 2017) — беларускі літаратурны крытык, паэт, публіцыст, грамадскі дзеяч. Спецыяліст па праблеме ўзаемасувязі сярэднявечнай і новай беларускай літаратуры. Кандыдат філалагічных навук (1990), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 3 кастрычніка 1950 года ў вёсцы Жарабковічы Ляхавіцкага раёна. Працаваў токарам на Брэсцкі завод «Газаапарат», рабочым у «Аблміжкалгаспраекце» у Брэсце.

Скончыў у 1974 годзе беларуска-рускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ. У 1976—1978 гадах выкладчык беларускай і рускай літаратуры, намеснік дырэктара Брэсцкага СГПТВ-65 будаўнікоў. У 1978—1980 гадах на партыйнай рабоце.

У 1983 годзе скончыў аспірантуру пры кафедры беларускай літаратуры БДУ. У 1983—2017 гадах выкладаў у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна, дацэнт, загадчык кафедры беларускага літаратуразнаўства.

У 1990 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Літаратура сярэдневяковай Беларусі і станаўленне класічнай мастацкай традыцыі ў паэзіі Янкі Купалы». У 2000 годзе скончыў дактарантуру Інстытута літаратуры імя Я. Купалы НАН Беларусі.

Стажыраваўся ў 1999 і 2002 гадах у Інстытуце польскай філалогіі Ягелонскага ўніверсітэта (Кракаў).

У 1994—2004 гадах старшыня Брэсцкага аддзялення Грамадскай арганізацыі «Фонд імя Льва Сапегі». Адзін з заснавальнікаў Міжнароднага фонда Янкі Купалы ў 1995 годзе.

Памёр 26 красавіка 2017 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: літаратура сярэднявечнай Беларусі, працэсы гісторыка-культурнага ўзаемадзеяння і развіцця рамантызму ў славянскіх літаратурах, біяграфія і погляды Льва Сапегі.

Бібліяграфія
------------

* Старажытная беларуская літаратура: вучэбна-метадычны комплекс. Брэст, 2005.
* Леў Сапега: Жыццё дзеля Ай чыны. Віцебск, 2003.
* Славянскі рамантызм эпохі нацыянальна-вызваленчых рухаў і вобраз беларускага нацыянальнага адраджэння ў паэзіі Янкі Купалы. Брэст, 1993.

Удзел у калектыўных працах
* Вялікі канцлер Вялікага княства: (да 450-годдзя з дня нараджэння Льва Сапегі). Мінск, 2007; 2008.
* Леў Сапега (1557—1633 гг.) і яго час: зборнік навуковых артыкулаў. Гродна, 2007.
* Белавежская пушча ў духоўнай і культурнай спадчыне беларусаў. Брэст, 2003.
* Беларуская літаратура: падручнік для 10-га класа. Мінск, 1997.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* ПРАНЕВІЧ Генадзь Мікалаевіч // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.
**Нанакластэр** ці **нанакластар** (англ.: nanocluster): група атамаў ці малекул, у якой найбольшае агульнае вымярэнне звычайна знаходзіцца ў абшары некалькіх нанаметраў.

Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з'яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытуту стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005.

Літаратура
----------

* BSI PAS 71:2005. Vocabulary. Nanoparticles. — BSI. ISBN 0 580 45925 X
Параўнанне маштабаў розных біялагічных і тэхналагічных аб’ектаў.
**Нанамашта́б** або **нанапаме́р** (англ.: nanoscale, nanosize) — дыяпазон лінейных памераў парадку 100 нм і меней; звычайна 1 — 100 нм.

Нана-навука
-----------

**Нана-навука** (англ.: nanoscience) — дысцыпліна, якая вывучае з’явы і маніпулюе матэрыяламі на атамным, малекулярным і макрамалекулярным узроўнях.

Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з’яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытута стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Квантавая кропка
* Агламерат
* Дэндрымер

Літаратура
----------

* BSI PAS 71:2005. Vocabulary. Nanoparticles. — BSI. ISBN 0 580 45925 X
Універсітэт Пенджаба
**Універсітэт Пенджаба** — дзяржаўны даследчы ўніверсітэт, размешчаны у цэнтральнай частцы горада Лахор, Пенджаб, Пакістан. Найстарэйшы і найбуйнейшы дзяржаўны ўніверсітэт у Пакістане. Мае кампусы ў Гуджранвале, Джэламе і Ханспуры. Афіцыйна заснаваны брытанскім урадам пасля склікання першага пасяджэння па стварэнні вышэйшых навучальных устаноў у кастрычніку 1882 года ў Шымле. Універсітэт Пенджаба быў чацвёртым універсітэтам, заснаваным каланіяльнымі ўладамі Брытаніі ў Паўднёвай Азіі, першыя тры знаходзіліся ў Бамбеі, Мадрасе і ў Калькуце. Адзін з трох універсітэтаў, якія адышлі Пакістану пасля падзелу Брытанскай Індыі.

У ім навучаюцца каля 30 000 студэнтаў. Універсітэт Пенджаба мае 13 факультэтаў, у рамках якіх існуе 63 навуковыя аддзелы, навукова-даследчыя цэнтры і інстытуты. Сярод выпускнікоў і былых выкладчыкаў — два нобелеўскія лаўрэаты (Абдус Салам і Хар Гобінд Карана).
Будынак банка
**Будынак банка** — помнік архітэктуры мадэрну ў Слоніме (сучасная вуліца Васі Крайняга, 21).

Пабудаваны ў 1905 г. з цэглы.

1-павярховы будынак з сіметрычна-восевай кампазіцыяй галоўнага фасада. Цэнтр яго вылучаны рызалітам з увагнута-выпуклым пластычным шчытом.

Галоўны ўваход аформлены буйным руставаным парталам. Дэкаратыўнае вырашэнне заснавана на спалучэнні чырвонага фону цаглянай муроўкі і атынкаваных архітэктурных дэталей. Фасады рытмічна расчлянёныя вялікімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

У інтэр’еры вылучаецца па памерах цэнтральная аперацыйная зала.

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слонімскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2004.— 752 с. – стар. 679.
**UTC+7:20** — былы часавы пояс для Стрэйтс Сетлментс, часткі Брытанскай Малаі — гэта тэрыторыя сучаснага Сінгапура і некаторых частак кантынентальнай (Заходняй) Малайзіі. Гэты час выкарыстоўвалася з 00:00:01 1 студзеня 1933 года ў 23:59:59 31 жніўня 1941 года, пры гэтым з 1933 па 1935 года час быў летнім (DST).

| ⛭Часавыя паясы адносна ўніверсальнага каардынаванага часу (UTC) |
| --- |
| 
* -12
* -11
* -10:30
* -10
* -9:30
* -9
* -8:30
* -8
* -7
* -6
* -5
* -4:30
* -4
* -3:30
* -3
* -2:30
* -2
* -1
* -0:44
* -0:25
* UTC±0
* +0:20
* +0:30
* +1
* +2
* +3
* +3:30
* +4
* +4:30
* +4:51
* +5
* +5:30
* +5:40
* +5:45
* +6
* +6:30
* +7
* +7:20
* +7:30
* +8
* +8:30
* +8:45
* +9
* +9:30
* +9:45
* +10
* +10:30
* +11
* +11:30
* +12
* +12:45
* +13
* +13:45
* +14

 |
| У некаторых краінах паўночнага і паўднёвага паўшар’яў выкарыстоўваецца летні час (DST) |
**Нанахімія** — раздзел хіміі, які даследуе ўласцівасці, будову і асаблівасці хімічных ператварэнняў наначасціц, фактычна гэта спалучэнне традыцыйнай хіміі і нанатэхналогій. Нанахімія выкарыстоўваецца ў хімічных, матэрыялазнаўчых і фізічных, навуковых, а таксама інжынерных, біялагічных і медыцынскіх прымяненнях. 

Нанахімія не звязана з атамнай структурай злучэнняў, хутчэй, гаворка ідзе пра розныя спосабы пераўтварэння матэрыялаў, выкарыстанне іншых ступеняў свабоды атамаў, якія кантралююць паводзіны матэрыялу. Часцей за ўсе незвычайныя ўласцівасці нанаматэрыялаў звязаны з т.з. памерным эфектам - якаснай змены фізіка-хімічных уласцівасцяў і рэакцыйнай здольнасці пры змене колькасці атамаў або малекул у часціцы. Звычайна дадзены эфект назіраецца для часціц памерам менш за 10 нм, хоць дадзеная велічыня мае ўмоўнае значэнне. Нанахімія цесна связана з калоіднай і супрамалекулярнай хіміяй.

Літаратура
----------

* *Сергеев Г.Б.* Нанохимия. — Москва: Изд-во МГУ, 2007. — 336 с.
* *Сергеева О.В.* Введение в нанохимию. — Минск : БГУ, 2009. — 176 с. — ISBN 978-985-518-065-5.
* *Шабатина Т.И.* Нанохимия и наноматериалы. — М.: Изд-во МГТУ им. Н. Э. Баумана, 2014. — 64 с. — ISBN 978-5-7038-3965-2.
* *Винокуров В.А.* Введение в нанохимию. — М.: РГУ нефти и газа, 2014. — 221 c
* *Steed J.W.* Core Concepts in Supramolecular Chemistry and Nanochemistry - Wiley. - 2007. -315p. ISBN 978-0-470-85867-7
* *Brechignac C.* Nanomaterials and Nanochemistry. - Springer. - 2007.- 748p. ISBN 978-3-540-72993-8
* *Watarai H.* Interfacial Nanochemistry: Molecular Science and Engineering at Liquid-Liquid Interfaces (Nanostructure Science and Technology). - 2005. - 321p. ISBN 978-0-387-27541-3
**Горсткін мост** — пешаходны мост-цеплаправод цераз раку Фантанку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Безыменны астравы. Размешчаны ў створы вуліцы Яфімава, злучаючы яе з паўднёвым (цотным) бокам набярэжнай Фантанкі. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Сямёнаўскі мост, ніжэй — Абухаўскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Садовая», «Сянная плошча», «Спаская». Сваю назву мост атрымаў у 1910 годзе па найменні Горсткінай вуліцы. Да гэтага мост называўся Калпіцынскім пешаходным, ад прозвішча інжынера, які пабудаваў яго.

| Масты цераз Фантанку |
| --- |
| 
* Прачачны
* Панцеляймонаўскі
* Бялінскага
* Анічкаў
* Ламаносава
* Лештукоў
* Сямёнаўскі
* Горсткін пешаходны
* Абухаўскі
* Ізмайлаўскі
* Ізмайлаўскі трамвайны (разабраны)
* Чырвонаармейскі пешаходны
* Егіпецкі
* Англійскі пешаходны
* Стара-Калінкін
* Галерны

 |
Завод па праспекце Будаўнікоў у Віцебску
**ААТ «Віцязь»** (Адкрытае акцыянернае таварыства «Віцязь»), раней **РУВП «Віцязь»** (Рэспубліканскае унітарнае вытворчае прадпрыемства «Віцязь») — найбуйнейшае прамысловае прадпрыемства Віцебска, буйны вытворца тэлевізійнай тэхнікі і бытавой электронікі, адно з буйных прадпрыемстваў у Рэспубліцы Беларусь.

Гісторыя
--------

«Віцязь» заснаваны 3 сакавіка 1976 года. У гэты дзень быў падпісаны загад аб стварэнні ў горадзе Віцебску філіяла ленінградскага навукова-вытворчага аб’яднання «Ленінец» з вытворчай магутнасцю 300 тысяч тэлевізараў у год. Заводу была выдзелена плошчу былога гарпрамкамбіната і частка свабодных плошчаў міжгароднай АТС. Адначасова з гэтым пачалося праектаванне завода ў маскоўскім галаўным праектным інстытуце, пры гэтым быў улічаны досвед будаўніцтва аналагічных прадпрыемстваў у Францыі і ФРГ. У першы ж год функцыянавання завода было створана асаблівае канструктарскае бюро «Дысплей», якое занялося распрацоўкай першай і наступных мадэляў тэлевізараў. Распрацоўка узораў знешняга выгляду тэлевізараў вялася па дагаворах на мінскім ВА «Гарызонт».

Прадпрыемства сёння
-------------------

Сёння ААТ «Віцязь» — адзін з найбуйнейшых беларускіх вытворцаў тэлевізараў. Прадпрыемства размясцілася на тэрыторыі 185 гектараў і з’яўляецца адзіным на тэрыторыі СНД працуюць у сістэме поўнага цыкла вырабу тэлевізараў. У склад РУВП «Віцязь» акрамя асноўнага вытворчасці ўваходзяць:

* інжынерна-вытворчы комплекс «Віцязь-З»
* мантажна-вытворчы комплекс «Віцязь-К»
* рамонтна-будаўнічае ўпраўленне
* кацельня «Паўднёвая»
* транспартнае кіраванне
* тэхна-гандлёвы цэнтр «Віцязь»
* гандлёвы дом «Віцязь»
* гандлёва-вытворчы комплекс
* кавярня «Востраў скарбаў»
* медсанчастка
* комплекс інтэрнатаў
* аздараўленчы лагер
* дапаможная гаспадарка «Вясна»

Прадукцыя
---------

Прадпрыемства выпускае:

* тэлевізары ЭПТ і ЖКІ
* ЖКІ-маніторы
* DVD-прайгравальнікі
* устаноўкі спадарожнікавага прыёму
* ТВ-цюнары стандартаў DVB-T і DVB-C
* тэлевізійныя антэны
* пульты дыстанцыйнага кіравання для ТБ
* падлогавыя і насценныя падстаўкі для тэлевізараў
* прасы
* цеплавентылятары
* пыласосы
* медтэхніку

Тэлевізары «Віцязь» сертыфікаваныя і адпавядаюць патрабаванням міжнароднай сістэме якасці СТБ ІСО 9001-2001 (праектаванне і вытворчасць), СТБ ІСО 14001-2000 (Экалагічны). Вытворчасць сертыфікавана па Еўрапейскім стандартам якасці VDE і CE, а таксама СТБ — Беларусь, РСТ — Расія, укр «Сепро» — Украіна, КСТ — Казахстан.

Агульная колькасць выпушчаных да сакавіка 2006 года тэлевізійных прыёмнікаў пераўзыходзілі 6 000 000.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2
4. ↑
5. ↑

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт прадпрыемства
**Абхазскі хрыбет** — горны хрыбет у Абхазіі, на паўднёвых схілах Вялікага Каўказа.

Хрыбет з’яўляецца ўсходнім працягам Бзыбскага хрыбта, ад якога аддзелены нізкай перамычкай перавала Амткел, у раёне якога пачынаецца рака Келасур, даліна якой падзяляе паўднёвыя адгор’і двух хрыбтоў.

Працягласць хрыбта складае каля 60 км, вышыня да 3026 м (гара Шхапізга).

Складзены юрскага парфірытамі і сланцамі. Схілы пакрытыя ялова-піхтавымі і самшытавымі лясамі, у грэбневай частцы размешчаны горныя лугі. Распаўсюджаныя карставыя з’явы: падземныя рэкі, пячоры, калодзежы.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Навасёлкаўскі сельсавет.
 
**Навасё́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Навасёлкаўскі 1-шы (Навасельскі 1-шы) сельсавет** у складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Навасёлкі 1-я. 21 жніўня 1925 года перайменаваны ў Навасёлкаўскі (Навасельскі) сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Магілёўскім раёне БССР. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Бялыніцкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галоўчынскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Могилевской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Тавары́ства з абмежава́най адка́знасцю** (агульнапрынятае скарачэнне — ТАА) — заснаванае адным ці некалькімі юрыдычнымі і / або фізічнымі асобамі гаспадарчае таварыства, статутны капітал якога падзелены на долі; ўдзельнікі таварыства не адказваюць па яго абавязацельствах і нясуць рызыку страт, звязаных з дзейнасцю таварыства, у межах вартасці ўнесеных імі ўкладаў.

Удзельнікі ТАА не маюць права ўласнасці на маёмасць таварыства, аднак, маючы долю ў статутным фондзе гэтага таварыства, яны могуць атрымліваць дывідэнды ад прыбытку прапарцыянальна сваёй долі. Удзельнік таварыства з абмежаванай адказнасцю мае права прадаць ці іншым чынам здзейсніць адчужэнне сваёй долі (часці долі) у статутным фондзе таварыства аднаму ці некалькім удзельнікам гэтага таварыства ці самаму таварыству. Адчужэнне ўдзельнікам грамадства з абмежаванай адказнасцю сваёй долі (часткі долі) у статутным фондзе таварыства трэцім асобам дапускаецца, калі іншае не прадугледжана статутам гэтага таварыства.

Заканадаўчая база ў Беларусі
----------------------------

1. У Рэспубліцы Беларусь рэгістрацыя ТАА і дзейнасць ТАА рэгламентавана Грамадзянскім кодэксам Рэспублікі Беларусь і Законам Рэспублікі Беларусь «Аб гаспадарчых таварыствах».

2. Асаблівасцю беларускага заканадаўства з’яўляецца тое, што адзін спецыяльны закон рэгулюе дзейнасць адразу некалькіх арганізацыйна — прававых формаў: ААТ, ЗАТ, ТАА і ТДА. У ТАА не можа быць больш 50 заснавальнікаў.

3. У Рэспубліцы Беларусь не можа быць зарэгістравана ТАА з адным удзельнікам. Адзін уладальнік па законах РБ — гэта ўнітарнае прадпрыемства (УП) ці прыватнае ўнітарнае прадпрыемства (ПУП).

4. У Рэспубліцы Беларусь трэба папярэдне да рэгістрацыі ТАА ўзгадняць яго найменне.
Гэтае найменне павінна быць узгоднена ва ўсталяваным заканадаўствам парадку.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* *Маслыка Г. А.* Тавары́ства з абмежава́най адка́знасцю // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 373. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).

| ⛭Юрыдычныя асобы |
| --- |
| Камерцыйныя | 
* Гаспадарчыя таварыствы і таварыствы
	+ Поўнае
	+ На веры
* Таварыства з абмежаванай адказнасцю
* Таварыства з дадатковай адказнасцю
* Акцыянернае таварыства
	+ Адкрытае
	+ Закрытае
* Вытворчы кааператыў
* Унітарнае прадпрыемства

 |
| Некамерцыйныя | 
* Спажывецкі кааператыў
* Грамадскае аб'яднанне
	+ Арганізацыя
	+ Рух
	+ Фонд
	+ Установа
	+ Орган самадзейнасці
	+ Палітычная партыя
* Рэлігійная арганізацыя
* Фонд
* Установа

 |
| Іншае | 
* Неплацежаздольнасць
* Асацыяцыя, саюз
* Індывідуальны прадпрымальнік
* Абмежаваная адказнасць
* Заснавальнік

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85107032 · NDL: 00574432 · NKC: ph116246 |
Цэнтральная частка хрыбта Каральпэ. Выгляд на гару Гросэ-Шпікогель з захаду.
**Кара́льпэ** — горны хрыбет у паўднёвай Аўстрыі, які аддзяляе ўсходнюю Карынтыю ад паўднёвай Штырыі. Паўднёвая частка хрыбта часткова знаходзіцца на тэрыторыі Славеніі. Працягваючыся з поўначы на поўдзень, ён абмяжоўваецца ракой Лавант на захадзе і ракой Сульм на ўсходзе. Найвышэйшы пункт хрыбта — гара Гросэ-Шпікогель (2140 м), папулярны пункт прызначэння для пешага турызму, а таксама ваенны авіяцыйны радарны вузел. На поўдні, на тэрыторыі Славеніі, хрыбет сумежны са славенскім хрыбтом Коз'як.
**Помнік Канстанціну Цыялкоўскаму** — помнік у Мінску, прысвечаны рускаму вучонаму і даследчыку, заснавальніку сучаснай касманаўтыкі Канстанціну Цыялкоўскаму

Устаноўлены ў 1965 г. у парку імя М. Горкага (скульпт. А. Заспіцкі, Л. Гумілеўскі).

Апісанне
--------

Паплечны бюст вучонага з бетону з мармуровай крошкай пастаўлены на пастаменце прамавугольнай формы. Вышыня пастамента складае 3 м, бюста 1,5 м. Пластыка рысаў твару абагульнена. Нешматлікія матывы руху - валасы, нібы ветрам адкінутыя з высокага ілба, плашч, што развяваецца, — асацыіруюцца з тэмай палёту, надаюць вобразу рамантычнае гучанне. Белы колер бюста добра суадносіцца з ружовым пастаментам і шэрымі плітамі дарожкі, што вядзе да помніка.

Літаратура
----------

* 195г.  // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — Мінск. — 333 с.: іл. — ISBN 5-85700-006-8.
**Помнік Максіму Танку** — першы ў Беларусі помнік паэту Максіму Танку. Адкрыты 5 снежня 2014 года ў Мядзеле ля гарадскога Дома культуры на плошчы Шаранговіча.

Конкурс на стварэнне эскізных праектаў помніка быў абвешчаны ў 2012 годзе да 100-годдзя з дня нараджэння выдатнага паэта.

Апісанне
--------

Помнік створаны па праекце скульптараў Івана Міско і Аляксандра Фінскага і архітэктара Армена Сардарава. Бронзавая фігура паэта ў поўны рост будзе ўсталявана на гранітным пастаменце вышынёй адзін метр. Паэт прадстаўлены ў руху: нібыта ён імкліва ідзе па брукаванай дарозе. Недалёка ад яе размесціцца валун з картушам у выглядзе раскрытай кнігі, дзе будуць выбіты радкі з верша Максіма Танка: «Ёсць адна песня песняў — пра Радзіму».

Зноскі
------

1. ↑  Помнік Максіму Танку ў цэнтры Мядзела адкрыюць 5 снежня **(нявызн.)**.  Наша Ніва. Праверана 2 снежня 2014.
2. ↑  Трактоўка помніка Максіму Танку

Спасылкі
--------

* Першы ў Беларусі помнік Максіму Танку адкрыюць 5 снежня ў Мядзеле // БЕЛТА


| ⛭✰ Максім Танк |
| --- |
| Танкаўскія мясціны | 
* Пількаўшчына

 |  |
| Помнікі | 
* Помнік Максіму Танку

 |
| Установы, падзеі і рэчы,звязаныя з імём Танка | 
* Вуліца Максіма Танка (Мінск)
* Краты[be-tarask]
* Пралом[be-tarask]
* Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка
* На скразняках стагоддзя

 |
**Андрэас Торкільдсен** (нарв.: Andreas Thorkildsen; нар. 1 красавіка 1982, Крысціянсан, Нарвегія) — нарвежскі кідальнік дзіды, двухразовы алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету 2009 года, двухразовы чэмпіён Еўропы 2006 і 2010 гадоў. З’яўляецца першым кідальнікам дзіды ў гісторыі, які змог выйграць залатыя медалі на трох найбуйнейшых міжнародных спаборніцтвах: Алімпійскіх гульнях, чэмпіянаце свету і чэмпіянаце Еўропы. Ён з’яўляўся лідарам рэйтынгу Міжнароднай асацыяцыі лёгкаатлетычных федэрацый (ІААФ) сярод кідальнікаў дзіды станам на верасень 2008 года. У 2001 годзе ўсталяваў сусветны рэкорд сярод юніёраў, які да гэтага часу не пабіты.

Зноскі
------

1. ↑  Andreas Thorkildsen // World Athletics Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205'></a>
**Помнік Людміле Іванаўне Чалоўскай** — помнік у Барысаве, размешчаны на праспекце Рэвалюцыі, у скверы. Пастаўлены ў 1958 годзе. Прысвечаны удзельніцы партызанскага руху на Барысаўшчыне ў Вялікую Айчынную вайну Людміле Чалоўскай. Аўтары помніка — скульптар С. Селіханаў, архітэктар Г. Калюжны.

Апісанне
--------

Агульная вышыня бетоннага помніка складае 4,4 м. Скульптурная фігура Л. I. Чалоўскай на простым і строгім пастаменце. У зграбнай фігуры, лёгкім, але рашучым кроку дзяўчыны адлюстраваны валявы парыў і абаяльнасць юнацтва, маральная сіла адважнай партызанкі. Скульптура вабіць жыццёвасцю і адухоўленасцю вобраза.

Літаратура
----------

* *У. У. Бянько, Л. Г. Лапцэвіч.* 44. Помнік Чалоўскай // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1987. — Мінская вобласць. Кніга 1. — 284 с.: іл.
* Мачульский Р. Н. Вечный огонь: Партизанские записки.— 3 изд.— Мн. 1978;
* Андрющенко Н. Дорогами подвигов. — 2 изд. — Мн. 1978.
**На́нда** (санскр.: नान्द) — дынастыя манархаў і створаная ёю дзяржава ў старажытнай Індыі. Паводле Махавамсы, існавала каля 345 г. да н. э. — 322 г. да н. э..

Заснавальнікам дынастыі Нанда быў Махападма, які паходзіў з варны шудр і быў названы ў Пуранах знішчальнікам кшатрыяў. Махападма прыйшоў да ўлады ў Паталіпутры як узурпатар і заваяваў 7 дзяржаў. Яго нашчадкі пашырылі межы. Сярод іх заваяванняў была дзяржава Калінга. На поўдні імперыя Нанда магла дасягаць поўначы сучаснай Карнатакі, на захадзе — Пенджаба. 

Агулам было 9 валадароў Нанда. Паводле большасці крыніц, яны валадарылі 2 пакаленні. Аднак у Пуранах толькі валадарству Махападмы адводзіцца 88 гадоў. Валадарам прыпісваюцца незлічоныя багацці, а таксама рэформы па ўпарадкаванні падатковай сістэмы, ірыгацыя засушлівых раёнаў Дэкана. 

Апошняга валадара Дхана Нанда не паважалі падданыя, урэшце ён быў пераможаны Чандрагуптам Маур’я.

Спасылкі
--------

* Nanda Empire — Ancient Civilizations Архівавана 13 снежня 2019.
* MAHAPADMA NANDA — DESTROYER OF KSHATRIYAS

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
Малюнак да працы К. Маркса «Капітал» выдання 1875 г.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Фетышызм.
**Таварны фетышызм** (ням.: Warenfetischismus) — марксісцкі тэрмін, які азначае арэчаўленне вытворчых адносін паміж людзьмі ва ўмовах таварнай вытворчасці. 

Карл Маркс выкарыстаў тэрмін **таварны фетышызм** у першым раздзеле першага тома сваёй знакамітай працы «Капітал» (1867 г. раздзел быў значна зменены ў другім выданні 1873 г.) для тлумачэння неадпаведнасці паміж вытворчымі выдаткамі і коштам тавара. Таварны фетышызм узнікае ў выніку таго, што людзі вераць, быццам бы кошт закладзены ў сам тавар, і ён разглядаецца самастойна ад вытворцы і сыравіны, з якой зроблены. Карл Маркс тлумачыць свой зварот да тэорыі фетышызму наступным чынам:

> 
> Каб знайсці аналогію гэтаму, нам прыйшлося б забрацца ў ахінутую туманам вобласць рэлігійнага свету. Тут прадукты чалавечага мозгу ўяўляюцца самастойнымі істотамі, адоранымі ўласным жыццём, якія стаяць у пэўных адносінах з людзьмі і адно з іншым. Тое ж самае адбываецца ў свеце тавараў з прадуктамі чалавечых рук. Гэта я называю фетышызмам, які ўласцівы прадуктам працы, калі яны вырабляюцца як тавары, і які, такім чынам, неаддзельны ад таварнай вытворчасці.

У XX ст. ідэя таварнага фетышызму развівалася ў неамарксізме. Дзьёрдзь Лукач лічыў арэчаўленне, выкліканае таварным фетышызмам, перашкодай для фармавання класавай свядомасці. Тэадор Адорна пісаў, што камерцыя ставіць чалавека ў ролю, не створаную ім самім, урываецца ў яго псіхіку. Жан Бадрыяр, які знаходзіўся пад уплывам неамарксізму, выкарыстаў таварны фетышызм для тлумачэння суб'ектыўных пачуццяў людзей да тавараў пад уплывам рэкламы.

Літаратура
----------

* Karl Marx. Capital Volume One. Part I: Commodities and Money. Chapter One: Commodities. SECTION 4. THE FETISHISM OF COMMODITIES
* *Matory, J.L.* The Fetish Revisited: Marx, Freud, and the Gods Black People Make — Durham: Duke University Press, 2018 ISBN 9781478000754
**Дудэргофскія вышыні** (фінск.: Tuutarin mäet) — помнік прыроды, група пагоркаў ледавіковага паходжання, адна частка якіх (гара Кірхгоф) размешчана ў Ламаносаўскім раёне Ленінградскай вобласці, а іншая (Крумкачова гара і Арэхавая гара) на паўднёвым захадзе Санкт-Пецярбурга. Па Крумкачовай і Арэхавай гарах ад станцыі Дудэргоф праходзіць экалагічны маршрут працягласцю 2,5 км, абсталяваны назіральныя пляцоўкі з лаўкамі, лесвіцамі і інфармацыйнымі стэндамі.

Вышыня над навакольнай мясцовасцю дасягае ля Крумкачовай гары 30-50 м, ля Арэхавай — 40-65 м. Заходняя (у адносінах да гор) лагчына мае глыбіню 20-25 м пры шырыні 0,8-1,0 км. Яе дно ля падножжа Дудэргофскіх вышынь занята Дудэргофскім возерам, з якога бярэ пачатак р. Дудэргофка, якая ўпадае ў Фінскі заліў. Зрэз вады ў возеры мае абсалютную адзнаку каля 80 м.

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Нанаматэрыял** (англ.: nanomaterial): матэрыял, адно ці некалькі вонкавых вымярэнняў якога, або ўнутраная структура якога знаходзіцца ў нанамаштабе.

Такі матэрыял можа з'яўляць новыя якасці (павышаная трываласць, хімічная рэактыўнасць, электраправоднасць і інш.) ў параўнанні з такім самым рэчыўна матэрыялам, які не мае нанамаштабных параметраў.

Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з'яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытуту стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005.

Літаратура
----------

* BSI PAS 71:2005. Vocabulary. Nanoparticles. — BSI. ISBN 0 580 45925 X