Ільінскі спуск на перасячэнні з вуліцай Камісарава (ліпень 2018 г.).Ільінскі спуск на перасячэнні з вуліцай Камісарава (ліпень 2018 г.).
**Ільінскі спуск** — спуск да ракі Сож у Гомелі, пралягае ад вуліцы Пралетарскай (у раёне вуліцы Маісеенкі) да набярэжнай, перасякае вуліцу Камісарава. Знаходзіцца ў межах гістарычнага раёна Спасава Слабада (Слабада).

Паходжанне і назва
------------------

Ільінскі спуск з’яўляецца фрагментам яра — рэшткай рэчышча старажытнай рэчкі, якая брала свой пачатак з возера ледавіковага паходжання, вядомага ў ХІХ — сярэдзіне ХХ ст. як Гарэлае балота (знаходзілася ў раёне цяперашняга чыгуначнага вакзала). Гістарычныя назвы рэчкі і яра не захаваліся. Узнікненне цяперашняй назвы звязана са стараверскай Ільінскай царквой, збудаванай у канцы XVIII ст. на мысе, утвораным перасячэннем яра і вуліцы Камісарава (верагодная назва на 1771 г. — *«ulica od Soƶa po Lewey Ręce»*, г.зн. «вуліца ад Сожа па Левай Руцэ»). Аднак канкрэтны час, калі назва «Ільінскі спуск» узнікла і стала пашырацца, пакуль дакладна не высветлены. Верагодна, што ў пераліку аб’ектаў, якія ўваходзілі ў склад 1-й паліцэйскай часці Гомеля па стане на 1914 г. мясцовасць фігуруе як *«Оврагъ Спасской слободы»*, г.зн. «Яр Спасавай слабады». Паказальна, што Ільінскім спускам, нягледзячы на рэлігійнае паходжанне тапоніма, яр называў С. М. Лебедзеў — савецкі чыноўнік, аўтар гістарычна-эканамічнага нарыса, прысвечанага Гомелю (1957 г.). Сёння назва «Ільінскі спуск» выкарыстоўваецца ў гісторыка-археалагічнай літаратуры, а паўсядзённы ўжытак мае, найперш, сярод старажылаў і аматараў гісторыі Гомеля.

Гістарычныя выявы
-----------------

* Нізоўе Ільінскага спуску, 1883 г.Нізоўе Ільінскага спуску, 1883 г.
* Рум пры нізоўі Ільінскага спуску, канец 1880-х гг.Рум пры нізоўі Ільінскага спуску, канец 1880-х гг.
* Затопленае разводдзем нізоўе Ільінскага спуску (злева), 1918 г.Затопленае разводдзем нізоўе Ільінскага спуску (злева), 1918 г.
* Паўночны схіл Ільінскага спуска, другая палова 1940-х гадоўПаўночны схіл Ільінскага спуска, другая палова 1940-х гадоў

Сучасныя здымкі
---------------

* Дом пры Ільінскім спуску, 2021 г.Дом пры Ільінскім спуску, 2021 г.
* Дом на схіле пры Ільінскім спуску, 2021 г.Дом на схіле пры Ільінскім спуску, 2021 г.

Зноскі
------

1. ↑  Рогалев, А. Ф. Топонимический словарь Гомеля и Гомельского района [Текст] / А. Ф. Рогалев. — Гомель : Барк, 2012. — С. 101.
2. ↑  Inwentarz Starostwa Homelskiego z 1771 r.
3. ↑  Памятная книжка Могилевской губернии на 1914 год. — Могилев губ. : Губернская типография, 1914. — Отд. III, С. 74.
4. ↑  Назва іншага гомельскага спуску — Саборнага — пад маркай барацьбы з рэлігіяй была зменена ў 1923 г. на Кіеўскі.
5. ↑  Лебедев С. М. Гомель: краткий историко-экономический очерк. — Минск: Государственное издательство БССР, Редакция политической литературы, 1957 . — С. 132.
6. ↑  Гл. напр.: Макушников, О. А. Гомельское Поднепровье в V — середине XIII вв. : Социально-экономическое и этнокультурное развитие [Текст] / О. Макушников. — Гомель : ГГУ им. Ф. Скорины, 2009. — С. 10, 35, 69, 70, 71, 153.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ільінскі спуск (Гомель)

| Яры і спускі Гомеля |
| --- |
| 
* Дзядно
* Цыганскі яр
* Валатаўскі спуск
* Крушэўскі спуск
* Баярскі спуск
* Кіеўскі спуск
* Замкавы спуск
* Гамяюк
* Кагальны роў
* Ільінскі спуск
* Выратавальная вуліца

 |