recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Рушана Рамілаўна Султонава** (27.11.1965, г. Газлі, Бухарская вобласць) - танцоўшчыца, {{балетмайстар|Узбекістана|XX стагоддзя|СССР|}}. Народная артыстка Узбекскай ССР (1998).

Біяграфія
---------

У 1979-84 гадах вучылася ў харэаграфічным вучылішчы Ташкенцкага дзяржаўнага інстытута культуры (1991), у 1984-94 гадах - у Тэатры Наваі, у 1994-98 гадах - у ансамблі «Бахор», у 1998-99 гадах у ансамблі «Yetti Gozal», з 2000 года вядучая ва «Uzbekraqs». Таксама працуе ў заснаваным ёю ў 2002 годзе (разам з Ш. Вахідавым) ансамблі «Ey sanam».

Творчасць
---------

Танцы Р. Султанавай вылучаюцца натуральнасцю інтэрпрэтацыі, музычнасцю, рытмічнасцю спеваў, высокай танцавальнай культурай. Султанава выконвала народныя танцы ўсіх рэгіёнаў Узбекістана, у тым ліку "Doira chorlaydi", "Buxorocha", "Qizbola", "Xorazm raqsining tugʻilishi", "Firoq", "Bahor ayyomi", "Noznoz", "Bonubonu", "Sarvinoz", "Orazibon lazgisi", "Tanavor 2", "Gulsanam", "Uchrashuv", а таксама таджыкскі, афганскі, цыганскі і многія іншыя народныя танцы.

У мастацтве
-----------

Пра Р. Султанаву зняты фільмы «Рушана Султанава танцуе» (1986, тэлефільм, рэжысёр Ш. Хаджаеў; 2000, рэжысёр {{нп3|Даўран Салімаў||uz|Davron Salimov}}). 

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Буш** (англ.: Bush — куст, хмызняк) — шырокія неасвоеныя чалавекам прасторы, звычайна парослыя хмызняком або нізкарослымі дрэвамі, у Аўстраліі (у асноўным), Новай Зеландыі, Паўднёвай Афрыцы, Канадзе і на Алясцы.

Аўстралія
---------

Аўстралійскі буш, штат Вікторыя.
*Буш* — тэрмін аўстралійскага паходжання. Так першыя еўрапейскія пасяленцы назвалі незнаёмы ім ландшафт, які складаецца з кустоў і нізкарослых дрэў, прычым жоўта-карычневыя адценні пераважалі над знаёмымі ім зялёнымі. Цяпер тэрмінам *буш* у Аўстраліі называюць амаль любую маланаселеную мясцовасць кантынента, незалежна ад тыпу расліннасці там (для абазначэння яшчэ менш населенай і бясплоднай выкарыстоўваецца тэрмін *аўтбэк*).

*Буш* быў апеты паэтамі Генры Лоўсанам і Эндру Патэрсанам, існуе нават паняцце «паэзія бушу»  (англ.) (бел.; пейзажы бушу малявалі мастакі Том Робертс, Артур Стрытан і Фрэдэрык Мак-Кабін.

У Аўстраліі фраза «або ўсё, або нічога» часта гучыць як «Сідней або буш».

Новая Зеландыя
--------------

У Новай Зеландыі тэрмін *буш* выкарыстоўваецца, у прынцыпе, у тым самым значэнні, што і ў суседняй Аўстраліі, можа азначаць лугі і лясы за межамі абжытых мясцін. Больш за ўсё бушу на Паўднёвым востраве, асабліва ў рэгіёне Уэст-Кост.

Паўднёвая Афрыка
----------------

У Паўднёвай Афрыцы тэрмін *буш* мае крыху іншае значэнне: ненаселеныя мясціны, але не велд, таксама так называюць саванны ў паўночнай частцы Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі.

На Алясцы бушам называют мясціны, да якіх немагчыма дабрацца на аўтамабілі. Такім чынам, большая частка штата з’яўляецца *бушам*. Асноўны сродак перамяшчэння на Алясцы — невялікі самалёт, на якім прыватны пілот перапраўляе пасажыраў (як правіла, аматараў і рыбакоў) у «любы пункт на карце», — мае назву *буш-пілот.* У Канадзе слова мае тое ж значэнне, на мясцовым дыялекце французскай мовы *la brousse* ці *le bois*.

Гл. таксама
-----------

* Аўтбэк — вялікія выдаленыя засушлівыя практычна ненаселеныя раёны Аўстраліі.
* Дзікая прырода (англ. *Wilderness*) — участкі дзікай прыроды, нечапаныя чалавекам.
* Бушмены (Паўднёвая Афрыка)
* Бушрэйнджары (Аўстралія)

Зноскі
------

1. ↑  Австралийский буш Архівавана 27 лютага 2012. на сайце *australia.gov.au*
2. ↑  Мастакі Аўстраліі Архівавана 21 кастрычніка 2012. на сайце *australia.gov.au*
3. ↑  *Джон Макдональд*.
4. ↑  The New Zealand bush // Te Ara — the Encyclopedia of New Zealand.
5. ↑  *Андрей Великанов*. Аляскинские «короли» Архівавана 5 жніўня 2013.  (руск.) на сайте *belkamfish.com*
6. ↑  *Чарлз П.*

Спасылкі
--------

* *Крыс Бэйкер*. Contemporary Australia: Sydney or the Bush? (англ.) на сайце *abc.net.au*, 2005 год, *National Centre for Australian Studies*, Універсітэт Монаш
* *Алена Говар*. «Я не ведаю дрэў маркотней эўкаліптаў...» Архівавана 4 сакавіка 2016. (руск.) на сайце *go2australia.ru*
* *Аляксей Баяркін*. Брокен-Хілс. Коромандел. Зіма. (руск.) на сайце *world.lib.ru*
* Сяржант, выведвальны атрад спецыяльнага прызначэння паўднёваафрыканскай арміі, паўдневаафрыканскі буш, 1990-я(недаступная спасылка) (руск.) на сайце *admrazmetelevo.com*
***Phylloscopus neglectus*** — від вераб'інападобных птушак сямейства {{bt-bellat|Валасянкавыя{{!}}валасянкавых|*Sylviidae*}}. Насяляе ў Азіі.

Апісанне
--------

Самы маленькі прадстаўнік свайго роду, яго даўжыня складае 9-10 см. Верхняя частка цела бледна-шэра-карычневая. Ніжняя частка цела крэмавая, бакі і грудзі па баках маюць рыжаватае або бураватае адценне. Праз вочы ідуць цёмныя палоскі, над вачамі кароткія, недакладныя, светла-карычневыя або крэмавыя "бровы". Віскі вохрыстыя або карычневыя. Крылы і хвост карычневыя, пёры на іх маюць светлыя краі. Ніжнія покрыўныя пёры крылаў бялёсыя з лёгкім крэмавым або вохрыстым адценнем. Дзюба чорная, у аснове святлейшая. Лапы чорныя ці чарнавата-карычневыя. Вочы цёмна-карыя. Віду не ўласцівы палавы дымарфізм.

Распаўсюджанне і экалогія
-------------------------

Насяляюць у гарах Загрос, Эльбурс, Капетдаг і ў іншых гарах Іранскага нагор'я, ў Іране, Пакістане, Афганістане, Туркменістане, Узбекістане, Таджыкістане і Туркменістане. Узімку яны мігруюць на поўдзень Ірана, у басейн ракі Інд і на ўсход Аравійскага паўвострава. Жывуць у ядлоўцавых, фісташкавых і дубовых лясах і рэдкалессях, у садах і хмызняковых зарасніках, на высакагорных лугах, паблізу рэк і ручаёў, пераважна на вышыні ад да 2400 да 4200 м над узроўнем мора. Яны зімуюць у тамарыскавых і ядлоўцавых зарасніках, акацыевых рэдкалессях і садах. Сустракаюцца паасобку або парамі, восенню і зімой таксама невялікімі зграйкамі. Харчуюцца насякомымі і лічынкамі. Сезон размнажэння доўжыцца з красавіка па ліпень. Гняздо шарападобнае, зробленае з травы. моху і пёраў, размяшчаецца ў хмызняках на вышыні да 1 м над зямлёй. У кладцы ад 3 да 5 яец.

1. ↑  Gill: Bushtits, leaf warblers, reed warblers **(нявызн.)**. *World Bird List Version 12.1*.  International Ornithologists' Union (2021). Архівавана з першакрыніцы 23 жовтня 2021. Праверана 30 травня 2022.
**Казіс (Казімір Юозавіч) Гедрыс** (літ.: Kazys Giedrys; 15 сакавіка 1891, мястэчка Салас, цяпер Рокішкіскі раён  (руск.) (бел. — 27 снежня 1926, Каўнас) — бачны дзеяч камуністычнага руху Літвы. Адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля ў Беларусі ў гады Грамадзянскай вайны.

Біяграфія
---------

Сын дзяка. Член КПСС з 1917 года. Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Пецярбургу, падаўлення бунту Керанскага — Краснова  (руск.) (бел.. З сакавіка 1918 года старшыня Петраградскай літоўскай секцыі РКП(б) і Петраградскага аддзялення Камісарыята па літоўскіх справах.

Са студзеня 1919 года прадстаўнік Часовага рабоча-сялянскага ўрада Літвы, з сакавіка 1919 — СНК Літоўска-Беларускай ССР пры СНК РСФСР. Дэлегат 8-га з’езда РКП(б). У жніўні-верасні 1919 па заданні ЦК КП(б)ЛіБ ствараў камуністычнае падполле ў Мінску, Маладзечне, Лідзе, Баранавічах, Гродне, Ашмянах. З верасня 1919 сакратар падпольнага  (руск.) (бел. цэнтральнага бюро КП Літвы і Беларусі ў акупаваным палякамі Вільнюсе. У чэрвені 1920 арыштаваны. Па абмене палітвязнямі паміж РСФСР і Польшчай у сакавіку 1921 прыбыў у Маскву. Дэлегат 1-га  (руск.) (бел. і 3-га  (руск.) (бел. Кангрэсаў Камінтэрна. З лістапада 1921 сакратар Літоўскай секцыі пры ЦК РКП(б). У 1923 годзе загадчык аддзелам Магілёўскага павятовага камітэта РКП(б). З кастрычніка 1923 года ў партыйным падполлі ў Каўнасе, член ЦК КП Літвы.

За рэвалюцыйную дзейнасць неаднаразова быў арыштаваны (1920, 1924) і заключаны ў турму.

Ваенны пераварот у Літве (1926)
-------------------------------

Асноўны артыкул: **Ваенны пераварот у Літве (1926)**
Арыштаваны пасля перавароту ў Літве, які адбыўся пад кіраўніцтвам А. Смятоны 17 снежня. Разам з іншымі кіруючымі работнікамі Камуністычнай партыі Літвы паўстаў перад ваенным трыбуналам па абвінавачванні ў падрыхтоўцы да камуністычнага паўстання і разам з Юозасам Грэйфенбергерысам  (руск.) (бел. Раполасам Чарнасам  (руск.) (бел. і Каралісам Пожалам  (руск.) (бел. прысуджаны да смяротнага пакарання. Асуджаныя былі расстраляны 27 снежня 1926 у VI форце Каўнаса.

Памяць
------

* У 1973 годзе ў Каўнасе быў усталяваны помнік «Чацвёра камуністаў» (інакш «Чацвёра камунараў»; скульптары Бронюс Вішняўскас  (руск.) (бел. і Напалеонас Пятруліс  (руск.) (бел.), які цяпер знаходзіцца ў экспазіцыі савецкіх скульптур у парку Грутас.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Гедрис Казимир Юозович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 142. — 737 с.
2. ↑  Keturi komunarai Архівавана 23 снежня 2014.
**Вера Сафронаўна Давыдава** (22 снежня 1918, Шарыпы, Гарадоцкі раён - 17 жніўня 2000) - беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук.

Біяграфія
---------

У 1941 годзе скончыла Маскоўскі гісторыка-архіўны інстытут. 3 1941 года пачала працаваць у архіўных установах г. Барнаула.

Удзельніца партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

3 1945 года – начальнік філіяла Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіва БССР у г. Гродна. 3 1951 года – начальнік аддзела Архіўнага ўпраўлення Міністэрства ўнутраных спраў БССР, з 1956 года – навуковы супрацоўнік, загадчык сектара партархіва, загадчык сектара Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ. У 1974–1989 гг. – навуковы супрацоўнік сацыялагічнай лабараторыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Аўтар шэрагу навуковых прац па гісторыі партыйнага падполля на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Адна са складальнікаў зборнікаў дакументаў «Рэвалюцыйны рух на Беларусі 1905–1907 гг.» (1955), «Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя на Беларусі» (Т. 1–2, 1957), «Паказанні і запіскі пра польскае паўстанне 1863 г. Аскара Авейдэ» (1961), рэдактар і складальнік зборніка дакументаў «Сялянскі рух на Беларусі пасля адмены прыгоннага права (1861–1862)» (1959).

Літаратура
----------

* Давыдава Вера Сафронаўна // Памяць: Гарадоцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Н. А. Бурунова [і інш.] ; уклад. С. І. Садоўская ; мастак Э. Э. Жакевіч. – Мінск : Беларусь, 2004. – С. 711.
* Давыдава Вера Сафронаўна // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.] ; мастак Э. Э. Жакевіч. – Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1996. – Т. 3 : Гімназіі–Кадэнцыя. – С. 188.
**ААТ «СтанкаГомель»** (**Гомельскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава**; руск.: ОАО «СтанкоГомель», Гомельский станкостроительный завод имени С. М. Кирова) — беларускае станкабудаўнічае прадпрыемства, якое месціцца ў Гомелі.

Гісторыя
--------

У 1885 годзе ў Гомелі быў створаны металаапрацоўчы завод. У 1920—1922 гадах — 3-і чыгуналіцейны і механічны завод, у 1923—1927 гадах — чыгуналіцейны і механічны завод «Пралетарый», з 1927 да 1935 ці 1938 года — чыгуналіцейны, механічны, арматурны і кацельны завод «Пралетарый», пазней — Гомельскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава. З 2000 года — рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Гомельскі станкабудаўнічы завод імя С. М. Кірава», пазней пераўтвораны ў адкрытае акцыянернае таварыства «СтанкаГомель».

У 1985 годзе завод вырабіў 2938 станкоў. У 1993 годзе завод пачаў вытворчасць універсальных кансольна-фрэзерных станкоў па ліцензіі нямецкага завода «Heckert Chemnitzer Werkzeugmaschinen GmbH».

Сучаснасць
----------

Завод вырабляе кансольна-фрэзерныя, свярлільна-фрэзерна-растачныя і іншыя станкі, некаторыя тавары народнага спажывання. У 2017 годзе завод вырабіў металарэзных станкоў на 10,76 млн руб. агульная выручка склала 12 млн руб. чысты прыбытак — 0,3 млн руб. У 2017 годзе 57,7 % прадукцыі было рэалізавана ў Беларусі, 42,3 % экспартавалася ў Расію і іншыя краіны.

У 2000-я гады на заводзе працавалі 1400 чалавек, у 2015 годзе — 720, у 2016 годзе — 639, у 2017 годзе — 594.

У снежні 2017 года заводу адключылі ацяпленне з-за даўгоў. У 2019 годзе мясцовыя жыхары скардзіліся на шкодныя выкіды з ліцейнай вытворчасці завод. У 2015 годзе гарадскія ўлады абвясцілі пра вынас прадпрыемства на ўскраіну горада.

Знаходзіцца пад санкцыямі Украіны з мая 2023 года.

Зноскі
------

1. 1 2  Гомельский станкостроительный завод имени С. М. Кирова // Республика Беларусь: энциклопедия. — Т. 3: Герасименко — Картель. — Мн.: БелЭн, 2006. — С. 111.
2. ↑  Гомельский станкостроительный завод им. С. М. Кирова Архівавана 3 мая 2021. на сайце «Архівы Беларусі»
3. ↑  ОАО «СтанкоГомель»
4. ↑  Почему заводы Гомеля «вылетают в трубу»? Промышленное производство у нас сократилось по некоторым позициям в 100 раз **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 мая 2021. Праверана 3 мая 2021.
5. ↑  ОАО «Гомельский станкостроительный завод имени С. М. Кирова»
6. 1 2  Старонка завода Архівавана 3 мая 2021. на сайце Мінпрама РБ
7. 1 2 3 4  Інфармацыйны мемарандум Архівавана 3 мая 2021.
8. ↑  На гомельском заводе в декабре работают без отопления: отключено за долги Архівавана 3 мая 2021.
9. ↑  Гомельчане вызвали МЧС из-за выбросов с ОАО «СтанкоГомель». На предприятии заверили, что все нормально Архівавана 3 мая 2021.
10. ↑  Как изменится областной центр в ближайшие 15 лет?
11. ↑  *Олена Рощіна*. Зеленський ввів у дію нові санкції, російську частку "Запоріжсталі" конфіскують (укр.). *Українська правда* (12 мая 2023).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Граздоўнік рамонкалісты** (*Botrychium matricariifolium*) — від шматгадовых травяністых раслін роду граздоўнік сямейства вужоўнікавых.

Апісанне
--------

Шматгадовая раўнаспоравая папарацепадобная кароткакарэнішчавая расліна з дыферэнцыраванай на стэрыльны і спараносны ўчасткі ліставой пласцінкай (ваі). Вышыня да 20 см. У ніжняй частцы сцябло нярэдка чырванаватае. 

Неспараносная (вегетатыўная) ліставая пласцінка адыходзіць вышэй сярэдзіны расліны, прадаўгавата-яйкападобная, на кароткай ножцы, перыста- або, радзей, 2-перыстарассечаная на 3-5 і больш пар лопасцевых або раздзельных сегментаў з тупымі няправільнымі долямі.

Пашырэнне
---------

Еўрапейска-паўночнаамерыканскі барэальна-лясны від. Пашырэнне: Скандынавія, Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, усходняя частка Паўночнай Амерыкі. Ва ўсім арэале сустракаецца рэдка, у некаторых краінах знік. У Беларусі находзіцца ў ізаляваных лакалітэтах за паўднёва-ўсходняй мяжой арэала. Месцы росту: сухадольныя (пераважна пусткавыя) нізкатраўныя разнатраўна-злакавыя лугі, лясныя паляны і ўзлескі ў сасновых, яловых і ялова-шыракалістых лясах кіслічнага тыпу, ядлоўцавыя рэдкалессі. Расце паасобнымі экземплярамі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Размнажэнне споравае. Спараносіць у маі-чэрвені, у вільготныя гады пазней. Пасля споранашэння надземная частка звычайна засыхае.

Ахова
-----

Паштовая марка Беларусі
Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 2-га выдання (1993). Знаходзіцца пад дзяржаўнай аховай у Літве, Польшчы і Латвіі. Уключаны ў Дадатак I да Бернскай канвенцыі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Граздоўнік рамонкалісты ў Чырвонай кнізе Беларусі(недаступная спасылка)

Літаратура
----------

* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------

* Граздоўнік рамонкалісты ў Чырвонай кнізе Беларусі(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Plantarium · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779652112 |
**Павел Міхайлавіч Верхаловіч** (28 снежня 1900, Шаркаўшчына - 28 кастрычніка 1952) - савецкі военачальнік. Генерал-лейтэнант (1945).

Біяграфія
---------

У Чырвонай Арміі з 1919 года. У 1934 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ, а ў 1948 годзе – акадэмію Генштаба. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939–1940 гг. у якасці начальніка штаба стралковай дывізіі. Быў узнагароджаны 3 ордэнамі Чырвонага Сцяга. У гады Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на Заходнім, Данскім, Сцяпным, Варонежскім і 2-м Украінскім франтах у якасці начальніка штаба 49-й, 24-й і 57-й армій. Пасля вайны на выкладчыцкай рабоце ў акадэміі Генштаба.

Удзельнік абароны Масквы, Сталінградскай бітвы, вызвалення Балгарыі, Югаславіі, Румыніі, Венгрыі. Узнагароджаны 10 ордэнамі СССР, у тым ліку ордэнам Суворава, Кутузава, Б. Хмяльніцкага, 7 медалямі і 2 балгарскімі ордэнамі.

Памёр 28 кастрычніка 1952 года, пахаваны ў Маскве.

Літаратура
----------

* Долготович, Б. Д. Военачальники земли белорусской : энциклопедический справочник / Б. Д. Долготович. – Минск : БелЭн, 2005. – С. 123.
**Ахнантэс** (*Achnanthes*) — род дыятомавых водарасцей сямейства ахантавых, які ўключае больш як 100 прэснаводных, саланаватаводных і марскіх відаў.

Апісанне
--------

Клеткі адзінкавыя, або ў стужка- і кусцікападобных калоніях, дробныя аднаклеткавыя дыятомы даўжынёй менш 40 мкм. Асобныя клеткі маюць абалонку з двух створак, характэрных для дыятомаў. Створкі пераважна ланцэтныя, эліптычныя або лінейныя, з папярочнымі пункцірнымі або гладкімі штрыхамі. Ніжняя створка мае ніткападобнае або S-падобнае шво. Ракавіна выгнутая ў выглядзе збоку, на канцах часта сагнутая назад у процілеглым кірунку. У выглядзе абалонкі звычайна эліптычная. Клетка мацуецца да субстрату.

Размнажэнне бясполае, адбываецца праз тыповы падзел дыятомаў на два. Палавое размнажэнне адбываецца праз анігамію, у выніку чаго ў кожнай клетцы ўтвараюцца дзве гаметы. Затым адбываецца павелічэнне клетак падчас утварэнне ауксаспор.

Экалогія
--------

Прадстаўнікі роду ў асноўным пасяляюцца на іншых раслінах (эпіфітызм) і сустракаецца ў прэсных, саланаватых і марскіх водах.

Віды
----

* Achnanthes clevei — Ахнантэс Клеве
* Achnanthes conspicua — Ахнантэс прыкметны
* Achnanthes exigna — Ахнантэс невялікі
* Achnanthes lanceolata — Ахнантэс ланцэтны
* †Achnanthes pliocenica — Ахнантэс пліяцэнавы

Зноскі
------

1. ↑  *Логінава Л. П.* Ахнантэс // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* *Логінава Л. П.* Ахнантэс // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
* Karl-Heinz Linne von Berg, Michael Melkonian u. a.: *Der Kosmos-Algenführer.* *Die wichtigsten Süßwasseralgen im Mikroskop.* Kosmos, Stuttgart 2004, ISBN 3-440-09719-6, S. 202.

Спасылкі
--------

* *Ахнантэс* на algaebase.org Архівавана 6 чэрвеня 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
**Лаамедонт** (стар.-грэч.: Λᾱομέδων) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар горада Троі. Сын Іла і Эўрыдзікі (або Іла і Леўкіпы). Жонка Стрымо; або Плакія; або Леўкіпа; а таксама німфа Каліба. Дзеці Тыфон, Ламп, Клітый, Гікетаон, Падарк (Прыям), Гесіёна, Кіла і Астыёха.

Паводле Лесха, з'яўляецца таксама бацькам Ганімеда, за выкраданне якога атрымаў выкуп ад Зеўса у відзе цудоўных коней.

Па волі Зеўса ў яго ў рабстве апынуліся Пасейдон і Апалон, пакараныя за падтрымку бунту Геры. Пасейдон пабудаваў сцяну вакол Троі, а Апалон пасвіў царскіх авечак (або Пасейдон і Апалон разам пабудавалі сцены Троі), ён абяцаў прынесці ім у ахвяру ўсю скаціну, якая ўрадзіўся за год (або прыплод жарабіц), але не стрымаў абяцання. Апалон запатрабаваў прыносіць у ахвяру дзяўчын, а Пасейдон наслаў на горад пачвару, якая пажырала людзей. Для збавення горада ад насланняў яму ў ахвяру павінна была быць прынесена дачка Лаамедонта Гесіёна. Але яе выратаваў Геракл, забіўшы пачвару.

Лаамедонт ашукаў Геракла, адмовіўшыся заплаціць яму за выратаванне дачкі (ён абяцаў яму Гесіёну і коней; па Гамеру, толькі коней). У адплату Геракл захапіў Трою, забіўшы Лаамедонта і ўсіх яго сыноў з лука, пашкадаваўшы толькі Падарка (Прыяма). Паводле Дыядора, Геракл прыбыў пад Трою з 18 караблямі (паводле Гамера, з 6).

Паводле Псеўда-Апаладора, Прыям быў малодшым сынам Лаамедонта. Аднак у III песне «Іліяды» персанажы з тымі ж імёнамі: Ламп, Клітый, Гікетаон — выступаюць як сучаснікі Прыяма, такім чынам, Прыям апыняецца старэйшым сынам.

Паводле вытлумачэння, Лаамедонт выкраў грошы з храма Апалона і Пасейдона і выкарыстаў іх на ўзвядзенне сцяны.

Зноскі
------

1. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.37-38, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.2. С.239
2. ↑   Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 5, 9 далей
3. ↑   Гігін. Міфы 250
4. ↑   Гамер. Іліяда XX 237—238
5. ↑   Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка III 10, 3
6. ↑   Лесх. Малая Іліяда, фр.29 Бернабэ
7. ↑   Гігін. Міфы 89
8. ↑   Гамер. Іліяда V 640
9. ↑   Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка II 6, 4; Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 32, 4; Гігін. Міфы 31
10. ↑   Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 32, 2
11. ↑   Ватыканскі ананім. Пра неверагодны 4

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лаамедонт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
**Worldcoin** — праект крыптавалюты біяметрычнай радужнай абалонкі[en], распрацаваны кампаніяй «Tools for Humanity» з Сан-Францыска і Берліна. Кампанія была заснавана ў 2019 годзе выканаўчым дырэктарам «OpenAI[en]» Сэмам Альтманам[en], Максам Новендстэрнам і Алексам Бланія, падтрымліваецца венчурным капіталам[en] «Andreessen Horowitz[en]».

Місія і прызначэнне праекта
---------------------------

Стваральнікі Worldcoin ставяць за мэту стварыць рашэнне, якое дазволіць адрозніваць чалавека ад штучнага інтэлекту ў інтэрнэце, пры гэтым не парушаючы канфідэнцыйнасці самога чалавека. Калі атрымаецца гэтага дасягнуць, гэта дасць магчымасць пашырыць магчымасці самых розных сфер і працэсаў.

**Два ключавыя складнікі праекту:**

World ID - сетка лічбавай ідэнтыфікацыі, якая захоўвае канфідэнцыяльнасць.

WLD - лічбавая валюта, з дапамогай якой чалавек узнагароджваецца за праходжанне ідэнтыфікацыі.

У дадатак да гэтага запушчана дадатак World App, якое служыць адначасова кашальком для WLD і ўжо даступна для запампоўкі ў Google Play і App Store.

У ліку галоўных канцэпцый Worldcoin выкарыстоўваецца Proof-of-personhood, "доказ індывідуальнасці". Асоба павінна пацвердзіць, што яна, па-першае, чалавек, а па-другое, унікальная. Раскрываць сваю асобу ў рэальным свеце пры гэтым не абавязкова.

Прымаецца за аксіёму, што ў часы магутнага штучнага інтэлекту самы надзейны спосаб глабальнага пацверджання асобы - спецыяльнае біяметрычнае абсталяванне. Тут яно называецца «орб».

Зноскі
------

1. ↑  Worldcoin price today, WLD to USD live price, marketcap and chart | CoinMarketCap **(нявызн.)**. *CoinMarketCap*. Праверана 8 August 2023.
2. ↑  *Mascellino, Alessandro*. Iris biometrics crypto project Worldcoin reportedly looks for $120M investment | Biometric Update (англ.)  **(нявызн.)**?. *www.biometricupdate.com* (13 лютага 2023). Праверана 14 красавіка 2023.
3. ↑  *Loizos, Connie*. Worldcoin, co-founded by Sam Altman, is betting the next big thing in AI is proving you are human (англ.)  **(нявызн.)**?. *TechCrunch* (8 сакавіка 2023). Праверана 14 красавіка 2023.
4. ↑  Worldcoin Promised Free Crypto If They Scanned Their Eyeballs With "The Orb." Now They Feel Robbed. (англ.). *BuzzFeed News* (21 красавіка 2022). Праверана 27 мая 2023.
5. ↑  *Guo, Eileen*. Deception, exploited workers, and cash handouts: How Worldcoin recruited its first half a million test users (англ.). *MIT Technology Review* (6 красавіка 2022). Праверана 27 мая 2023.
6. ↑  You Can Get This Free Crypto—If the ‘Orb’ Scans Your Eye **(нявызн.)**. *Wired[en]* (21 кастрычніка 2021). Архівавана з першакрыніцы 29 чэрвеня 2023.
7. ↑  Worldcoin (WLD) – обзор проекта от создателя OpenAI, где купить и хранить **(нявызн.)**. *Profinvestment.com*.

Спасылкі
--------



* worldcoin.org — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
**«У агні́ наро́джаная»** (руск.: В огне рождённая) — беларускі нямы мастацкі фільм, зняты ў 1929 годзе рэжысёрам Уладзімірам Корш-Сабліным на кінастудыі «Белдзяржкіно». У 2012 годзе ў межах праекта «Тузін. Немаўля» беларускія выканаўцы «Re1ikt» напісалі арыгінальную музыку да фільма, мастак Анджэй Ветэшка стварыў сучасны плакат.

Сюжэт
-----

Зроблены фільм да 10-годзьдзя ўтварэння БССР і апавядае пра ўсталяванне бальшавіцкай улады на беларускіх землях у часе ўзброеных канфліктаў 1919—1920 гадоў.

Гэта першы і апошні выпадак у савецкім кінематографе, калі ёсць згадкі пра Беларускую Народную Рэспубліку.

У ролях
-------

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Ганна Заржыцкая | местачковая жанчына  |
| Барыс Азараў | Іван ейны сын, жабрак Іван  |
| Мікалай Вітаўтаў | палкоўнік  |
| Барыс Феадосьеў | Булак-Балаховіч генерал Булак-Балаховіч  |
| Ілля Пахітонаў | Сапега князь Сапега  |

Стварэнне
---------

Фільм прасякнуты тагачаснай авангарднай стылістыкай; на рэжысёра паўплывала творчасць Аляксандра Даўжэнкі ды іншых культавых савецкіх рэжысёраў. Пазней ні Уладзімір Корш, ні іншыя беларускія рэжысёры міжваеннага перыяду да авангарднай тэматыкі не звярталіся.

У 2012 годзе ў межах праекта «Тузін. Немаўля» беларускія выканаўцы «Re1ikt» напісалі арыгінальную музыку да фільма. Сучасны плакат намаляваў мастак Анджэй Ветэшка.

Зноскі
------

1. ↑  В огне рожденная (1929) (руск.).  kino-teatr.ru. Праверана 22 мая 2019.
2. 1 2  У агні народжаная  (бел.)(недаступная спасылка).  Кінафестываль «Лістапад». Архівавана з першакрыніцы 18 мая 2023. Праверана 25 кастрычніка 2023.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭Фільмы Уладзіміра Корш-Сабліна |
| --- |
| Мастацкія | Жыві, родная Беларусь! • Першы ўзвод • Канстанцін Заслонаў • Шукальнікі шчасця • Пасеялі дзяўчаты лён • Хто смяецца апошнім • У агні народжаная • Першыя выпрабаванні • Беларускія навелы • Чырвонае лісце  |
**Дыяна Ігнатаўна Петрыненка** (укр.: Діана Гнатівна Петриненко; *дзявочае прозвішча — Палівода*; 8 лютага 1930, Белавусаўка, Драбаўскі раён, Прылуцкая акруга, УССР — 17 лістапада 2018, Кіеў) — украінская, савецкая спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана), педагог. Народная артыстка СССР (1975).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 8 лютага 1930 года ў с. Белавусаўка Драбаўскага раёна Прылуцкай акругі УССР.

Скончыла Кіеўскае музычнае вучылішча, у 1955 годзе — Кіеўскую кансерваторыю імя П. Чайкоўскага (клас спеваў у М. І. Ягорычавай), у 1961 — аспірантуру пры кансерваторыі.

У 1955—1958 гадах — салістка Дзяржаўнай акадэмічнай харавой капэлы Украінскай ССР «Думка», у 1962—1988 гадах — Кіеўскай філармоніі.

З 1961 года — выкладчык Кіеўскай кансерваторыі (з 1981 года — дацэнт, з 1985 года — прафесар).

У канцэртным рэпертуары спявачкі — украінскія і рускія народныя песні, арыі з опер М. І. Глінкі, М. А. Рымскага-Корсакава, В. Беліні, Г. Даніцэці, Дж. Вердзі, рамансы С. В. Рахманінава, Э. Грыга, Ф. Ліста, творы ўкраінскіх кампазітараў А. І. Кос-Анатольскага, Ю. С. Мейтуса, Г. І. Майбароды, П. Майбароды, М. В. Лысенкі, Д. У. Січынскага, Я. С. Стэпавага, К. Р. Стацэнкі, А. І. Білаша.

Выконвала партыі сапрана ў 9-й сімфоніі Л. ван Бетховена, араторыі «Поры года» І. Гайдна, «Рэквіеме» В. А. Моцарта, кантаце «Радуйся, ніва непалітая» М. В. Лысенкі.

Гастралявала за мяжой (Фінляндыя, Югаславія]], Польшча, Венгрыя, ГДР, Канада, ЗША, Францыя, Італія, Нідэрланды, Чэхаславакія, Японія).

Запісвалася на грампласцінкі. Яе голас гучыць у фільмах «Лада з краіны берандэяў» і «Толькі ты».

Памерла 17 лістапада 2018 года ў Кіеве. Пахаваная на Байкавых могілках.

Сям’я
-----

Брат — Іван Ігнатавіч Палівода (1924—2004) — украінскі оперны спявак, педагог па вакале.
Сын — Тарас Гарынальдавіч Петрыненка (нар. 1953) — украінскі музыка, спявак, кампазітар, паэт. Народны артыст Украіны (1999).

Узнагароды
----------

* Другая прэмія VII Сусветнага фестывалю моладзі і студэнтаў у Вене (1959);
* медаль «За працоўную доблесць» (1960) — *за выдатныя заслугі ў развіцці савецкай літаратуры і мастацтва і ў сувязі з дэкадай ўкраінскай літаратуры і мастацтва ў горадзе Маскве*;
* Заслужаная артыстка УССР (1965);
* Народная артыстка УССР (1970);
* Народная артыстка СССР (1975) — *за вялікія заслугі ў развіцці савецкага музычнага мастацтва*;
* Дзяржаўная прэмія Украінскай ССР імя Т. Р. Шаўчэнкі (1972) — *за канцэртныя праграмы 1969—1971 гадоў*;
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга;
* медаль «У памяць 1500-годдзя Кіева».
* ордэн княгіні Вольгі III ступені (2005).

Зноскі
------

1. ↑  Петриненко Диана Игнатьевна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>
2. ↑  Померла відома українська співачка(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs |
**Сыч касматаногі** (*Aegolius funereus*) — невялікая сава з буйной шырокай галавой, з адметным тваравым дыскам і маленькімі пёркавымі вушкамі.

Апісанне
--------

Памер птушкі ў сярэднім не перавышае памеры голуба. Агульная даўжыня 21-27 см, даўжыня крыла 16-19 см, маса — 120—190 г. Самкі буйнейшыя за самцоў. Крылы доўгія і шырокія. Хвост кароткі. Лапы з густым пер'ем да кіпцюроў (ад гэтага назва). Афарбоўка бурая з белымі плямамі. Апошнія добра прыкметныя на галаве, шыі, плячах. Ніз светла-шэры, з нярэзкімі светла-бурымі стракацінкамі. Вочы і дзюба жоўтыя, кіпцюры чорныя. Маладыя птушкі адрозніваюцца ад дарослых каштанава-бурым апярэннем.

Пашырэнне
---------

Арэал: Галарктыка (акрамя поўначы і поўдня). Насяляе вялікія высакастволыя яловыя або сасновыя з прымессю елаклясы, а таксама змяшаныя з сасной, бярозай і таполямі, у тайзе або ў гарах. На Беларусі нешматлікі на гнездаванні від.

Аселы і качуючы від. Кожныя 3-4 гады адбываецца выразны ўзрост колькасці, звязаны з павелічэннем колькасці грызуноў, і ў такія гады качоўкі могуць быць даволі далёкімі, як i пералёты (напр. у Фінляндыі нават да 600 км на поўдзень).

Месца зімовак у межах гнездавога арэала і на поўдзень і захад ад яго (напр. ва ўсёй Цэнтральнай, Заходняй і Паўднёвай Еўропе).

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Гняздо ў дупле (больш часта пасля *D. martius*, выпадкова пасля *D. major*), часам у натуральных дуплах або ў гнездавых скрынках. Без высцілкі.

Яйкі звычайна 4-7 (часам 3, у добрыя на корм гады да 10), авальныя з аднолькавымі тупымі канцамі або амаль акруглыя (вельмі рэдка авальныя з завостранымі канцамі), белыя з моцным бляскам, часам з маленькімі кавалкамі вапны.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
* Лесная энциклопедия: В 2-х т. Т. 2. Гл. ред. Воробьев Г. И.; Ред. кол.: Анучин Н. А. Атрохин В. Г. Виноградов В. Н. и др. — Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — 631 с.
* *Пукинский Ю. Б.* Жизнь сов. Серия: Жизнь наших птиц и зверей. Вып. 1. — Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1977. — 240 с.
**«Якаб»** ням.: «Jakob» — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад у Другой сусветнай вайны супраць партызан і насельніцтва на тэрыторыі Дзяржынскага і Уздзенскага раёнаў Мінскай вобласці.

Карная аперацыя праводзілася ў студзені 1943 г. падраздзяленнямі 13-га паліцэйскага палка, асобым батальёнам СС Дырлевангера, эйнзацгрупай паліцыі бяспекі і СД.

У выніку аперацыі карнікамі былі спалены вёскі Глухое, Пярхурава, Любажанка, Літавец, Рудакова, былі расстраляны 372 мясцовыя жыхары.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — С. 249. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (Т. 18 Кн. 1).
* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941-1945: Энцыклапедыя / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Rovio Entertainment Ltd** або **Rovio** — фінскі распрацоўшчык камп’ютарных гульняў з офісам ў Эспаа.

Кампанія заснавана ў 2003 годзе як студыя распрацоўкі мабільных гульняў Relude, а ў 2005 годзе перайменавана ў Rovio. Кампанія найбольш вядома сваёй гульнявой франшызай Angry Birds. Уся прадукцыя Rovio выдадзена фірмай Activision.

Гісторыя
--------

У 2003 годзе трое студэнтаў Хельсінкскага тэхналагічнага ўніверсітэта Ніклас Хед, Ярна Вякевяйнен і Кім Дзікерт прынялі ўдзел у конкурсе распрацоўкі мабільных гульняў на дэма-паці Assembly, арганізаванай кампаніямі Nokia і HP. Перамогшы з гульнёй King of the Cabbage World, яны стварылі ўласную кампанію Relude. Гульня была прададзена студыі Sumea (цяпер належыць кампаніі Digital Chocolate) і пераназвана ў Mole War, стала першай у свеце камерцыйнай мабільнай шматкарыстальніцкай гульнёй у рэжыме рэальнага часу.

Спачатку кампанія распрацоўвала гульні для платформы J2ME. Гэта былі хардкорныя гульні з элементамі гвалту і жахаў, а таксама гонкі і шутары. У асноўным кампанія распрацоўвала гульні для буйных выдаўцоў, у прыватнасці гульні Burnout, Need for Speed, SWAT. У студзені 2005 года Relude атрымала першы раўнд інвестыцый, і кампанія змяніла сваю назву на Rovio Mobile. У снежні 2009 года Rovio выпусціла гульню Angry Birds — аркаду для iPhone. З тых часоў серыя гульняў сумарна была запампаваная больш за мільярд раз, 25 % з якіх прыпадае на платныя версіі. Angry Birds стала самай прадаванай гульнёй у App Store.

Эпізоды
-------

* Angry Birds (Злыя птушкі) (2009)
* Angry Birds Seasons (Злыя птушкі. Сезоны) (2010)
* Angry Birds Rio (Злыя птушкі Рiо) (2011)
* Angry Birds Friends (2012)
* Bad Piggies (2012)
* Angry Birds Star Wars (2012)
* Angry Birds Star Wars 2 (2013)
* Angry Birds Epic (2014)
* Angry Birds 2 (2015)
* Angry Birds POP (2015)
* Angry Birds Action (2017)

Серыялы
-------

* Angry Birds Toons (2013—2016)
* Piggy Tales (2014—2019)
* Angry Birds Stella (2014—2016)
* Angry Birds Blues (2017)
* Angry Birds BirLd Cup (2018)
* Angry Birds Zero Gravity (2018)
* Angry Birds on the Run (2018—2020)
* Angry Birds MakerSpace (з 2019)
* Angry Birds Slingshot Stories (2020—2022)
* Angry Birds Bubble Trouble (2020—2021)
* Angry Birds: Summer Madness (з 2022)

Фільмы
------

* Angry Birds Movie (2016)
* Angry Birds Movie 2 (2019)
* Angry Birds Movie 3 (2024)

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2012077759 · PTBNP: 1617950 · VIAF: 250979023 |
Ізатэрмы рэальнага газу (схематычна)  

  

Сінія — ізатэрмы пры тэмпературы, ніжэйшай за крытычную. Зялёныя ўчасткі на іх — метастабільныя станы.  

  

Участак злева ад пункта F — звычайная вадкасць.  

Пункт F — пункт кіпення.  

Прамая FG — раўнавага вадкай і газападобнай фазы.  

Участак FA — перагрэтая вадкасць.  

Участак F'A — расцягнутая вадкасць (p<0).  

Участак AC — аналітычны працяг ізатэрмы, фізічна немагчымы.  

Участак CG — пераахалоджаная пара.  

Пункт G — пункт расы.  

Участак справа ад пункта G — звычайны газ.  

Плошчы фігуры FAB і GCB роўныя.  

  

Чырвоная — крытычная ізатэрма.  

K — крытычны пункт.  

  

Блакітныя — звышкрытычныя ізатэрмы
**Рэа́льны газ** – матэматычная мадэль газу, якая ўлічвае cілы межмалекулярнага ўзаемадзеяння, а таксама ўласны аб'ём малекул газу.

Існуе шэраг мадэляў рэальнага газу. Напрыклад, мадэль рэальнага газу Ван-дэр-Ваальса апісваецца наступным ўраўненнем:

{\displaystyle (P+{\frac {an^{2}}{V^{2}}})(V-nb)=nRT}

дзе P – ціск, V – аб'ём, T – тэмпература, R – універсальная газавая пастаянная, n – колькасць газу; a, b – пастаянныя Ван-дэр-Ваальса, якія з'яўляюцца ўласцівасцямі рэчыва і характарызуюць адпаведна інтэнсіўнасць міжмалекулярнага ўзаемадзеяння і ўласны аб'ём малекул газу.

Гл. таксама
-----------

* Ідэальны газ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 167191414 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бокас-дэль-Тора.

**Бокас-дэль-Тора** (ісп.: Bocas del Toro) — архіпелаг на паўночным захадзе Панамы. Плошча — каля 250 км². Насельніцтва — 13 000 чал. (2012 г.) На востраве Калон знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр панамскай правінцыі Бокас-дэль-Тора — горад Бокас-дэль-Тора.

Геаграфія
---------

Архіпелаг Бокас-дэль-Тора знаходзіцца на паўднёва-заходняй ускраіне Карыбскага мора. Складаецца з 10 буйных астравоў і мноства невялікіх астраўкоў і водмеляў. Найбуйнейшы востраў Калон займае плошчу 61 км².

Астравы ўзніклі ў неагенавы перыяд у выніку моцных тэктанічных зрухаў і па свайму паходжанню блізкія да суседняга кантынентальнага ўзбярэжжа. Некаторы час архіпелаг ўяўляў сабою плыткаводдзе, на якім збіраліся рачныя наносы, глей, марскія арганічныя асадкі. У апошні ледавіковы перыяд ён быў часткай кантынентальнай сушы, аддаленай ад мора, але з таяннем ледавікоў і павышэннем ўзроўню акіяна сфарміраваўся як група нізкіх астравоў (да 3 м). Астравы складзены пераважна такімі пародамі, як гліна, пясок, глей, пад якімі ляжыць старажытны лававы фундамент.

Клімат трапічны пасатны. Улетку магчыма ўзнікненне ўраганаў.

Гісторыя
--------

Архіпелаг Бокас-дэль-Тора быў адкрыты 6 кастрычніка 1502 г. Х. Калумбам. У XVII - XVIII стст. часцяком наведваўся піратамі, двойчы няўдала каланізаваўся выхадцамі з Францыі і Шатландыі. У першай палове XIX ст. каланізаваны плантатарамі з Ямайкі, ЗША і Калумбіі, якія перасяляліся на архіпелаг разам з рабамі, каб пазбегнуць падаткаў на радзіме. У 1850 г. рабства было адменена. Большая частка сучаснага насельніцтва Бокас-дэль-Тора — нашчадкі неграў-рабоў і пасяленцаў. З канца XIX ст. на астравах імкліва развівалася вытворчасць бананаў. З 1903 г. архіпелаг у складзе Панамы.

Спасылкі
--------

* An Introduction to the Geology of the Bocas del Toro Archipelago, Panama Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Bocas Del Toro - Panama
* Bocas del Toro - Welcome to the Official Website
* BOCAS DEL TORO: ECOLOGY Архівавана 12 красавіка 2015.
* Bocas del Toro Biological Station
***Cooperia*** - род круглых чарвей з сямейства {{bt-bellat||Cooperiidae}}, які з'яўляецца адным з найбольш распаўсюджаных кішачных паразітычных нематод буйной рагатай жывёлы ў рэгіёнах з умераным кліматам.

Значэнне
--------

Інфікаванне прадстаўнікаі роду можа прывесці да слабых клінічных сімптомаў, але можа вызваць страту вагі і пашкоджанні тонкага кішачніка, асабліва пры спадарожнай інфекцыі з іншымі нематодамі, такімі як *{{bt-bellat||Ostertagia ostertagi}}*. Інфекцыю звычайна лечаць глістагоннымі сродкамі шырокага спектру, такімі як бензімідазол, але ў апошнія дзесяцігоддзі развілася і шырока распаўсюдзілася рэзістэнтнасць да гэтых прэпаратаў. *Cooperia* мае прамы жыццёвы цыкл. Інфекцыйныя лічынкі праглынаюцца гаспадаром. Лічынкі вырастаюць да дарослых асобін, якія размнажаюцца ў тонкім кішачніку. Разам з фекаліямі яйцы выкідваюцца на пашу, што прыводзіць да новых інфекцый. Часта сустракаюцца спадарожныя інфекцыі з іншымі страўнікава-кішачнымі нематодамі, такімі як *{{bt-bellat||Ostertagia ostertagi}}* і *{{bt-bellat||Haemonchus contortus}}*.

1. ↑  Dorny, P.; Claerebout, E.; Vercruysse, J.; Hilderson, H.; Huntley, J. F. (1997-06-01). "The influence of a Cooperia oncophora priming on a concurrent challenge with Ostertagia ostertagi and C. oncophora in calves". *Veterinary Parasitology*. **70** (1–3): 143–151. doi:10.1016/s0304-4017(96)01142-9. ISSN 0304-4017. PMID 9195718.
2. ↑  Li, Robert W.; Li, Congjun; Gasbarre, Louis C. (2011-01-01). "The vitamin D receptor and inducible nitric oxide synthase associated pathways in acquired resistance to Cooperia oncophora infection in cattle". *Veterinary Research*. **42** (1): 48. doi:10.1186/1297-9716-42-48. ISSN 1297-9716. PMC 3066125. PMID 21414188.
3. ↑  Coop, R. L.; Sykes, A. R.; Angus, K. W. (1979-08-01). "The pathogenicity of daily intakes of Cooperia oncophora larvae in growing calves". *Veterinary Parasitology*. **5** (2): 261–269. doi:10.1016/0304-4017(79)90015-3.
4. ↑  Borloo, Jimmy; De Graef, Jessie; Peelaers, Iris; Nguyen, D. Linh; Mitreva, Makedonka; Devreese, Bart; Hokke, Cornelis H.; Vercruysse, Jozef; Claerebout, Edwin (2013-09-06). "In-Depth Proteomic and Glycomic Analysis of the Adult-Stage Cooperia oncophora Excretome/Secretome". *Journal of Proteome Research*. **12** (9): 3900–11. doi:10.1021/pr400114y. ISSN 1535-3893. PMC 3883574. PMID 23895670.
5. ↑  Anziani, O. S.; Suarez, V.; Guglielmone, A. A.; Warnke, O.; Grande, H.; Coles, G. C. (2004-08-06). "Resistance to benzimidazole and macrocyclic lactone anthelmintics in cattle nematodes in Argentina". *Veterinary Parasitology*. **122** (4): 303–306. doi:10.1016/j.vetpar.2004.05.018. ISSN 0304-4017. PMID 15262008.
6. ↑
**Ган** (дывехі: *ގަން*) — самы буйны востраў Мальдыўскага архіпелага, частка атола Лааму. Уваходзіць у склад дзяржавы Мальдывы. Плошча сушы — 5,1659 км². Насельніцтва (2009 г.) — 2670 чал.

Геаграфія
---------

Карта
Востраў Ган месціцца ў заходняй частцы атола Лааму ў 240 км на поўдзень ад Мале, сталіцы Мальдываў. Выцягнуты з поўначы на поўдзень амаль на 9 км. Найбольшая шырыня - 1,45 км, аднак у некаторых месцах яна не перавышае 242 м. Мае каралавае паходжанне. Суша складзена пераважна вапнякамі. Натуральных паверхневых вадаёмаў няма. 

Клімат экватарыяльны мусонны. У 2004 г. пацярпеў ад снежаньскага цунамі. Паколькі востраў нізкі, яму можа пагражаць павелічэнне ўзроўню акіяна ў сувязі з глабальным пацяпленнем.

Гісторыя
--------

Продкі сучасных дывехі, жыхароў вострава Ган, прыбылі у другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. У 1923 г. археолагамі былі знойдзены руіны будысцкага храма-кляштара *Гаму Хаійфелі*. Яны ўключаюць рэшткі двух будынкаў і ступы. Храм дзейнічаў да 1153 г. пакуль дывехі не прынялі іслам. 

У 2004 г. насельніцтва вострава Ган моцна пацярпела ад цунамі.

Інфраструктура
--------------

Востраў Ган фактычна выконвае ролю адміністрацыйнага цэнтра атола Лааму. На ім размешчана некалькі населеных пунктаў. На поўдні вострава пабудаваны порт. Ган злучаны шашою с суседнімі населенымі астравамі. На Гане таксама працуюць пачатковыя і сярэдняя школы, шпіталь, аддзяленне нацыянальнага банка. 

Асноўныя заняткі астравіцян — рыбалоўства і земляробства, аднак яны накіраваны пераважна на задавальненне ўнутраных патрэб. У 2011 г. была адчынена турыстычная вёска, прыцягальная для аматараў нырання з аквалангам.

Спасылкі
--------

* ABOUT GAN Архівавана 26 сакавіка 2016.
* Maldives, Laamu Atoll. Gan: a local island with history & luxury Архівавана 25 ліпеня 2020.
* Gamu Haiytheli monastery, (on) Gan Is. Laamu, MV
**Міжнародны кінафестываль у Таронта** (англ.: Toronto International Film Festival; TIFF) — штогадовы кінафестываль, які праходзіць у верасні ў Таронта (Канада).

Фестываль з’явіўся ў 1976 годзе і насіў назву Фестываль фестываляў, бо на ім дэманстраваліся найлепшыя карціны з іншых кінафестываляў. У час першага Фестывалю фестываляў гледачам былі прадстаўлены 127 фільмаў з 30 краін. У 1994 годзе падзея была перайменавана ў Міжнародны кінафестываль у Таронта. З часам фестываль пашыраўся, і ў 2009 годзе ў праграму ўвайшлі 336 карцін з 64 краін свету.

Фестываль звычайна пачынаецца на тыдні пасля Дня Працы (англ.: Labour Day; свята, якое адзначаецца ў першы панядзелак верасня ў ЗША і Канадзе) і доўжыцца дзесяць дзён. З 2010 года асноўная праграма фестывалю праходзіць у ўльтрасучасным комплексе TIFF Bell Lightbox на поўдні Таронта. Будынак узведзены адмыслова для правядзення фестывалю.

Нароўні з кінафестывалем Сандэнс фестываль у Таронта лічыцца найбуйнейшым кінааглядам Паўночнай Амерыкі. Удзел карціны ў кінафестывалі значна павялічвае яе шанcы трапіць у паўночнаамерыканскі пракат. Кінафэст у Таронта часта выкарыстоўваецца як пляцоўка для выхаду ў свет фільмаў, чые стваральнікі спадзяюцца атрымаць прэмію Оскар. Удзел у міжнародным кінафоруме ў Таронта шмат у чым вызначае пракатны лёс большасці артхаўсных і незалежных фільмаў.

Конкурснай праграмы на Кінафестывалі ў Таронта няма: адзіны пераможца вызначаецца па выніках галасавання гледачоў, ім можа стаць удзельнік любой з фестывальных праграм.

Крыніцы
-------

1. ↑  Cinema Treasures Праверана 30 мая 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q46832933'></a>
2. ↑  L'Encyclopédie canadienne, The Canadian Encyclopedia Праверана 30 мая 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q130334'></a>

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кінафестываль у Таронта на Вікісховішчы |

* tiff.net (англ.) — афіцыйны сайт

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · X · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database: ev0000659 |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Канадская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000000121586029 · NKC: ko2007416703 · VIAF: 131243855 |

| ⛭Кінафестывалі свету, акрэдытаваныя FIAPF |
| --- |
| Конкурсныя фестывалігульнявых фільмаў | 
Берлін •
Каны •
Шанхай •
Масква •
Карлавы Вары •
Лакарна •
Манрэаль •
Венецыя •
Сан-Себасцьян •
Варшава •
Токіа •
Сак-дэль-Плата •
Індыя (Гоа) •
Каір 
 |
| Конкурсныя фестываліспецыялізаваныхгульнявых фільмаў | 
Вісбадэн •
Стамбул •
Брусель •
Сетубал •
Валенсія •
Валенсія (Cinema Jove) •
Сараева •
Франкфурт-на-Майне •
Алматы •
Намюр •
Багата •
Сіджэс •
Пусан •
Варшава •
Гент •
Сан-Паўлу •
Кіеў •
Лос-Анджэлес •
Стакгольм •
Салонікі •
Хіхон •
Талін •
Турын •
Керал •
Сідней •
Курмаёр 
 |
| Неконкурсныя фестывалігульнявых фільмаў | 
Хёўгесун •
Таронта •
Вена •
Калькута 
 |
| Фестывалі дакументальныхі кароткаметражных фільмаў | 
Тамперэ •
Оберхаўзен •
Кракаў •
Санкт-Пецярбург •
Більбаа 
 |
Ваенны крыж і іншыя ўзнагароды. (Вялікабрытанія)
**Узнагаро́да** — штосьці, што выдаецца ў якасці адрознення або ў знак падзякі за заслугі. Адным з прызначэнняў узнагароды з'яўляецца паданне адмысловага сацыяльнага статусу асобе, якая атрымлівае ўзнагароду.

Да ўзнагарод адносяць: ганаровыя знакі, прызы, прэміі, ганаровыя граматы, каштоўныя падарункі і ганаровыя званні.

Ганаровыя знакі
---------------

Асноўны артыкул: **Ганаровы знак**
Да ганаровых знакаў адносяць ордэны, крыжы, медалі, знакі адрознення. Яны носяцца на адзежы і служаць не толькі для ўпрыгожвання, але і ў якасці бачнага сведчання аб дасягненні і асабістых якасцях чалавека (адвагі, ініцыятыўнасці, настойлівасці ў працы і іншых). З улікам таго, што самаўсхваленне ў еўрапейскай культуры не вітаецца, ганаровыя знакі служаць сродкам для павышэння статусу.

Прызы
-----

Асноўны артыкул: **Прыз**
Хоць у шырокім сэнсе прыз — гэта сінонім узнагароды, у вузкім сэнсе прызамі называюць памятныя сувеніры. Да іх, напрыклад, адносяцца кубкі, статуэткі, плакеткі, узнагародныя талеркі. Прызы звычайна выдаюцца за дасягненні ў конкурсах і спартыўных спаборніцтвах.

Ганаровыя граматы
-----------------

Асноўны артыкул: **Ганаровая грамата**
Ганаровая грамата — гэта дакумент (як правіла хораша аформлены), які ў будучыні можа служыць доказам поспехаў і дасягненняў. Сюды адносяцца розныя сведчанні, дыпломы і падзякі. У мінулым таксама шанаваліся і вывешваліся для агляду падзячныя лісты ад манархаў.

Прэміі
------

Асноўны артыкул: **Прэмія**
Іншай формай узнагарод з'яўляюцца прэміі. Прэмія — гэта грашовае або іншае матэрыяльнае (напрыклад, у форме аблігацый ці акцый) заахвочвання, якое выдаецца за дасягненні ў якой-небудзь вобласці. Звычайна адначасова з прэміяй выдаецца і іншая ўзнагарода, напрыклад, разам з Нобелеўскай прэміяй выдаецца залаты медаль.

Каштоўныя падарункі
-------------------

Асноўны артыкул: **Каштоўны падарунак**
раней найбольш каштоўным падарункам з'яўлялася зямля, дакладней участак зямлі, нярэдка разам з яго жыхарамі, які манарх дараваў за ваенныя заслугі. У старадаўніх крыніцах згадваюцца і іншыя ўзнагароды: імянная зброя, конь, каштоўныя камяні. У Новы час у якасці каштоўных падарункаў сталі выкарыстоўвацца тэхнічныя вырабы, напрыклад, гадзіны і аўтамабілі.

Ганаровыя званні
----------------

Асноўны артыкул: **Ганаровае званне**
Нароўні са звычайнымі вайсковымі званнямі і грамадзянскімі чынамі існуюць і ганаровыя званні, якімі ўзнагароджваюць за выбітныя дасягненні.

Літаратура
----------

* Награды // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Канадская · Новы |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX526256 · BNF: 119709719 · GND: 4136668-2 · LCCN: sh85113526 · LNB: 000109555 · NDL: 00575497 · NKC: ph137756 |

 |